سلێمانی، هاووڵاتیان لە (با)یەكی بەهێز ئاگاداردەكرێنەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەهۆی زیادبوونی خێرایی با لە سنوری پارێزگای سلێمانی و چەند ناوچەیەكی تر، بەڕێوەبەرایەتی بەرگریی شارستانیی سلێمانی ڕێنمایی دەداتە هاووڵاتیان لەكاتی هەڵكردنی ڕەشەبای توند.\nبەپێی ڕاگەیەندراوێك كە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی بەرگریی شارستانی سلێمانیەوە بڵاوكرایەوە، پێویستە لەكاتی هەڵكردنی زریان و ڕەشەبای توند ئەم ڕێنماییانە جێبەجێبكرێن:\n١ – دووركەوتنەوە لە هەر كێبڵێكی شۆڕ بووەوە لە ئەگەری پچڕاندن و مەترسی بوونی تەزووی كارەبا تیایدا.\n٢- دووركەوتنەوە لە بینا و باڵەخانە تەواونەكراوەكان لە ئەگەری كەوتنەخوارەوەی كەلوپەلی بیناسازی و بەربوونی ئەسكەلە بەستراوەكان.\n٤ – ئاگاداربوون لە كاتی شوفێریكردن بە تایبەتی لەو كاتانەدا كە زریان و گێژەڵووكە تەپوتۆز و خۆڵبارینی لەگەڵدایە و مەودای بینن كەم دەبێتەوە، و زۆر پێویستە ئاگاداری هێماكانی هاتووچۆ بین.\n٥_ داخستنی دەرگا و پەنجەرەكانی ناو ماڵ بۆ ڕێگریكردن لە تەوژمی هەوایی بەردەوام لە ناو ماڵدا، كە دەبێتە هۆی ڕووداوی چاوەڕوان نەكراو و كەوتنەخوارەوەی كەلوپەلی ناوماڵ.\n٦_ئاگاداركردنەوەی پێشوەختە و پێدانی زانیاری بە مناڵان دەربارەی زریان و گەردەلوول تاوەكو لە كاتی دروستبوونیدا نەبێتە هۆی ترسان و دڵەڕاوكێیان چونكە زریان و گەردەلوول دەنگێكی ترسێنەری هەیە.\n٧_ئاگاداربوون لە كاتی پەڕینەوە لە شەقامەكان بە تایبەتی لە كاتەكانی شەودا چونكە زریان و گێژەڵووكە زۆر جار بەهۆی خۆڵ و تۆزە وە مەودای بینین كەم دەكەنەوە بە تایبەتی بۆ شۆفێران.\n٨_ لابردنی هەموو ئەو كەلوپەلانەی كە ترسی با بردن و جوڵاندنیان هەیە لە لەسەر سەربانی ماڵ و باڵەخانەكان بۆ ڕێگریكردن لە ڕووداوی نەخوازراو لە ئەنجامی كەوتنیان.\n٩_دووركەوتنەوە و نەوەستان لە ژێر ڕیكلامە هەڵواسراوەكان لە شوێنە گشتییەكان، بە تایبەتی ئەوانەی كە قەبارەیان گەورەیە.\n١٠_ جێگیركردنی چەتر و چەرداخ و كۆشكی شوێنە گشتییەكان بە شێوەیەكی گونجا و تووندو تۆڵ، بە تایبەتی ئەو جۆرانەی كە قاچی ئاسنینیان هەیە.\n١١_ ئاگاداركردنەوەی ئەو باڵەخانانەی كە بە ماددەی (كۆبوند) ڕووپۆشكراوە لە ئەگەری بابردن و هەڵدانی پارچەكانی لە كاتی زریان و گەردەلوولدا.\n١٢ – ئاگاداربوونی تەواوی تاوەر و هێڵەكانی پەیوەندی و ئینتەرنێت لە ئەگەری جووڵان و كەوتنە خوارەوەیان بە تایبەت ئەوانەی كە لە سەر یەكەكانی نیشتەجێبوون جێگیركراون.\n١٣ – دەستبەجێ خێرا پەیوەندی كردنی بە بەشی كۆنترۆڵی بەرگری شارستانی سلێمانی ژمارە (115) كە بە بێ بەرامبەرە لە هەر جۆرە هێڵێكی پەیوەندیكردنەوە، لە كاتی ڕوودانی هەر رووداوێكی نەخوازراودا، تا لە زووترین كاتدا تیمەكانمان بچن بەهانایەوە.\nبەرگریی شارستانی سلێمانی\nخەڵک- بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانى سلێمانی، لە سەروبەندی ئەو شەپۆلی خۆڵبارینەی کوردستانی بە گشتی گرتووەتەوە، کەشى پێشبینیکراوى…\nچوار سەرۆكایەتیەكەی هەرێم كۆدەبنەوە\nحەڵك چوار سەرۆكایەتیەكەی هەرێم، بۆ تاوتوێكردنی بڕیارەكەی دادگای فیدراڵیی عیراق كۆدەبنەوە. (زیاتر…)\nخەڵك د. سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی هەرێم هۆشداریدەدات و ڕایدەگەیەنێت:"پێشبینی هەڵكشانی سێیەم و ئەگەر و گومانی بڵاوبوونەوەی جۆر و زنجیرەی نوێی…\nخەڵك- وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئاماژە بە پێكهێنانی دادگایەك دەكات لە هەرێم بۆ دادگایی كردنی سەركردەكانی ڕێكخراوی داعش، ئەمەش دوای دامەزراندنی…\nشەپۆلێكی بەفر و باران بەڕێوەیە\nخەڵك- كەشناسێكی عیراقی پێشبینی شەپۆلێكی تری بەفرو و باران دەكات و پێیوایە، بەفر لە ناوچە شاخاوییەكان و بارانیش شارەكان دەگرێتەوە. (زیاتر…)\n02 کانونی یەکەم 2021 5.28 pm


ئایا داعش كۆتایی پێ هاتووە؟ |\nHome بیروڕا ئایا داعش كۆتایی پێ هاتووە؟\nئەو خۆشییەی كە لەم ڕۆژانەدا دەردەبڕدرێت بۆ كۆتاییهاتنی داعش، تا ئاستێكی بەرز سادەیی پێوە دیارە، لەبەر ئەوەی شكستی سەربازی پێوەری ڕیشەكێشكردنی بیری تیرۆر نییە كە لە ژێرخانی كۆمەڵگادا ڕەگی داكوتیوە لە هەردوو جیهانی عەرەبی و ئیسلامیدا، هیچیش شاراوە نییە كە ڕیشەكێشكردنی ئەم ڕێكخراوە پەیوەستە بە گۆڕان بەرەو بەها دیموكراسییەكان بە مانا گەورەكەی كە ڕەنگە پێویستی بە دەیان ساڵ بێت گەر نەڵێین زیاتر لە بەر ئەوەی ژینگەی كۆمەڵایەتی و كلتوری و سیاسی لەم بەشە دواكەوتووەی جیهاندا كە بەدەست توندڕەوی و تاكلایەنی و ستەم و تیرۆرەوە ئەناڵێنێت، هەمیشە زەمینەیەكی لواو ئەڕخسێنێت بۆ خستنەوە و دەرهاویشتنی جۆرێك لە ئاگایی توندڕەو و نامۆ.\nئەوەی لێرەدا مەبەستە كەمكردنەوە و كاڵكردنەوەی سەركەوتنی سەربازی نییە بەسەر داعش و وەدەرنانیان نییە لە دواهەمین پێگەكانیان لەسەر دەستی هێزەكانی سوریای دیموكرات و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، بەڵام ئەوەی ئێمە لێرەدا باسی لێ ئەكەین هۆشدارییە لەوەی كە نابێت تووشی وەهمی كۆتایی بیری داعش ببین كە بۆ خۆی لە بیری قاعیدەوە سەرچاوەی گرتووە، بەم شێوەیە و بۆ ئەوەش كە سەرمان نەسوڕمێت لە درووستبوونی داعشێكی نوێی زیاتر دڕندە دوای چەند ساڵێك، پێویستە كە ستراتیژێكی درێژمەودا دابنرێت بۆ ململانێ كردن لەگەڵ تیرۆردا بە مانا گەورەكەی تا ببێتە هۆی وشك كردنی سەرچاوەی بیری ڕێكخراوە تیرۆریستیە زۆر جێ مەترسییەكان كە یەكێك لە سیماكانی بڕینی سنوورەكانە لە ڕێگەی پشتگیری كردن بەها و دەست پێشخەرییە دیموكراسییەكان لەسەر بنەمای دان نان بەوی دی و قبووڵكردن و هەڵكردن لە گەڵیدا بە تایبت كاتێك كە ئێمە باس لە ژمارەیەك لە نەتەوە و ئایین و ئاینزا ئەكەین لەم ناوچەیەدا لەسەر بنەمای بەشداری پێكردن و دیموكراسییەتێك كە بوار بڕەخسێنێت بۆ ئاشتی و سەقامگیری و گەشەكردن بە مانا بەرفراوانەكەی كە بە شێوەیەكی هاوئاهەنگ بێت لەگەڵ سیاسەت و كلتوری تێكڕای پێك هاتەكانی كۆمەڵگا، بێگومان ئەمە پێویستی بە جێگیر كردنی بەهاكانی دادپەروەری كۆمەڵایەتی و ئازادی و پلوڕالیزم و پێش خستنی كەشی داهێنان و پیشەسازی و لێكۆڵینەوەی زانستی و مەعریفە و پێش كەوتنە لە سەرجەم بوارەكانی بەرهەمهێنان.\nبۆ ئەو كارەش پێویستە كە پشت بە سیستەمێكی پەروەردەیی و زانستی و مۆدێرن ببەسترێت كە ئەو بنەمایانە لەناو كۆمەڵگادا بچێنێت. ئەگەر چی ئەم خواستە نیمچە ئەستەمە لەم كۆمەڵگایانەی ئێمەدا بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بە دواچارە دادەنرێت بۆ دەرچوون لە ستەم كاری و تیرۆر و بۆ ئەو كارەش هەمیشە پێویستە كە سەرەتایەك هەبێت.


دەنگۆی مانەوەی هەزار سەربازی ئەمریكی لەرۆژئاوای كوردستان‌و سوریا\nهەرچەندە پێشتر دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمریكا بڕیاری كشانەوەی هێزەكانی وڵاتەكەی لەسوریاو رۆژئاوای كوردستان دەركرد، بەڵام ئێستا رۆژنامەیەكی ئەمریكی دەنگۆی ئەوەی بڵاوكردووەتەوە 1000 سەربازی ئەمریكی لەو ناوچانە دەمێننەوە.\nڕۆژنامەی وۆل سترێت جۆرناڵی ئەمریكی لەزاری پلە باڵا سەربازییەكانی ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، سوپای ئەمریكا بۆ هێشتنەوە و مانەوەی 1000 سەربازی لەسوریا سەرقاڵی دانانی پلانە.\nسێ مانگ لەمەوبەر، دۆناڵد ترامپ بڕیاری كشانەوەی تەواوەتی سوپای ئەمریكای سوریا دەركرد، ئەوەش دوای كۆتایی شەڕی داعش لەو وڵاتە، كە ئەم پرسەش تائێستا بەتەواوی یەكلانەبووەتەوە.\nرۆژنامەكە ئاشكراشیكردووە، كە گفتگۆكانی نێوان حكومەتی ئەمریكاو توركیا‌و هاوپەیمانانی ئەوروپی و هێزەكانی سوریای دیموكرات، بۆ گەیشتن بەڕێكەوتنێك سەبارەت بەدروستكردنی ناوچەیەكی ئارام لە ڕۆژهەڵاتی سوریا شكستی خواردووە.\nلەگەڵ ئەمەشدا سەرۆكی ناوەندی هاوبەشی سوپای ئەمریكا، جەنەڕاڵ جۆزێف دانفۆرد نیازی ئەمریكا لە هێشتنەوەی 1000سەربازی وڵاتەكەی ڕەتكردەوە.\nجەنەڕاڵ دانفۆرد لە بەیاننامەیەكیدا رایگەیاند، لەو پلانەی پێشوومان، كە لەمانگی فیبرایەر ڕامانگەیاند، هیچ دەستكارییەكی تێدا نەكراوە و ئێمە پابەندی بڕیاری ترامپین بۆ كشانەوەی هێزەكان لەسوریا.


ماڵپەری فیردەوس | چی دەڵێن سەبارەت بە مەولود کردن، ئایا شەرعییە؟\nسەردێری پرسیار:چی دەڵێن سەبارەت بە مەولود کردن، ئایا شەرعییە؟\nبەرواری دانان :2020-10-25 کۆدی پرسیار:2241\nپرسیار: چی دەڵێن سەبارەت بە مەولود کردن، ئایا شەرعییە؟\nوەڵام: زانایان دەڵێن مەولود کردن داھێنراوێکە لە داھێنراوەکان، ئەگەر خێر و چاکە بوایا پێشینەکان دەیان کرد .\nزانایان دەڵێن پرسیار لەوانە دەکەین کە مەولود دەکەن: ئایا مەولود پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت کردوویەتی یان نە؟\nیەکەم: یان دەڵێن بەڵێ کردوویەتی، ئەگەر وا بڵێن دەڵێین گومانی تێدا نییە درۆیەکی ڕوون و ئاشکرایە، چونکە ھیچ بەڵگە نەھاتوون .\nدووەم: یان دەڵێن نەخێر نەی کردووە، دەڵێین بۆچی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم نەیکردووە؟ پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم زانیوویەتی کە مەولوود خێرە یان نە؟\nیەکەم: یان دەڵێن نەخێر پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم نەی زانیووە کە مەولود خێرە، دەڵێین پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم نەی زانیووە خێرە تۆ زانیووتە؟!\nدووەم: یان دەڵێن بەڵێ پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم زانیوویەتی، دەڵێین ئەی بۆچی بە ئومەتی خۆی نەگووت کە مەولود خێرە؟! ئایا پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم خیانەتی کردووە پەنا بەخوا؟ ئایا ھەموو دینی نەگەیاند؟! ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت: (( یەکەم: شەوی مەولودی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم زانراو نییە بە شێوەی بڕاوە، بەلکو ھەندێک زانای سەردەم دەڵێن شەوی نۆی "ربیع الأول"ە، نەک شەوی دوازدە، ئەو کات یادی مەولود کردن لە دوازدەی ربیع الأول لە ڕووی مێژووەوە ھیچ ئەسڵ و ئەساس بۆی نییە .\nدووەم: لەڕووی شەرعەوە یادی مەولود کردن ھیچ ئەسڵی نییە، ئەگەر شەرعی خوا بوایا پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم بە کردەوە دەیکرد، یان بە ئومەتی خۆی دەگەیاند، ئەگەر کردبوایا یان گەیاندبوایا ئەوا نقل دەکرا و فەرموودە لەسەری دەھات و پارێزراو دەبوو، چونکە خوای گەورە دەفەرمووێت: "إنا نحن نزلنا الذكر وإنا له لحافظون"، ھیچ شتێک لەسەری نەھاتووە بەوە دەزانرێت کە دینی خوا نییە، ئەگەر دین خوا نەبێت نابێت بکەیت بە عیبادەت و لەخوا نزیک بیت پێی).\nئەوەی گرینگ بێت موسلمان برایەتی لەنێوان خۆیان بپارێزن، لەسەر مەولود کە شتێکی داھێنراویشە فیتنەی گەورە نەکەوێتە نێوانیان، چونکە ھەردوو لا مەبەستیان خوایە، ئەوەی مەولود دەکات بۆ خوا دەکات و لە خۆشەویستی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم دەیکات، ئەوەی مەولودیش ناکات لەبەر خوا نایکات و لەبەر خۆشەویستی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم نایکات، چونکە خۆشەویستی پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم بە شوێن کەوتنە نەک پێش کەوتن .\nموسلمان ئەگەر شوێن قورئان و سونەت بکەوێت بەسە بۆی، پێویست ناکات شوێن بیدعە بکەوێت یان شوێن شتێک بکەوێت گومانی لەسەرە، ھەروەک یەکێک لە ھاوەڵان دەڵێت: (شوێن قورئان و سونەت بکەون و شت دامەھێنن، چونکە ئەمە بەسە).\nموسڵمانیش ئەگەر شوێن قورئان و سونەت بکەوێت و خۆی تووشی بیدعە و گومان نەکات باشترە بۆی، بۆچی کردەوەیەک دەکەیت قبول نابێت چونکە بیدعەیە یان گومانی لە قبول بوونی دا ھەیە؟! بۆچی کردەوەیەک ناکەیت دڵنیای لێی کە دینە و قورئان یان سونەت لەسەری ھاتووە و باسی کردووە.


لە ماوەی تەنها یەک هەفتەدا ژمارەی یاریکەرانی Apex Legends ٢٥ ملیۆنی تێپەڕاند – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 16, شوبات 2019\nلە ماوەی تەنها یەک هەفتەدا ژمارەی یاریکەرانی Apex Legends ٢٥ ملیۆنی تێپەڕاند\nلە نوێترین بڵاوکراوەیدا لە ماڵپەڕی EA، پڕۆگرامەر Vince Zampella ڕایگەیاند کە لە هەفتەی یەکەمیدا یاری Apex Legends ٢٥ ملیۆن یاریکەری تێپەڕاندووە، یاری Fortnite ٣ مانگی پێچوو تاکوو گەیشتە ٣٠ ملیۆن یاریکەر! جگە لەمەش ژمارەی ئەو یاریکەرانەی لە یەک ساتدا سەرقاڵی کردنی یارییەکەبوون لە بەرزترینیدا ٢ ملیۆنی تێپەڕاندووە.\nیارییەکە لە تەواوی جیهاندا ئێجگار بەناوبانگ بووە و توانیویەتی لە Twitch لە باشترین ڕۆژیدا کۆی ٨.٤ ملیۆن کاتژمێر سەیرکردن لە بینەرانییەوە کۆبکاتەوە، باشترینی Fortnite ٧.٢ ملیۆن کاتژمێر بووە و زۆرترینیش هی Counter Strike: Global Offensiveە(٨.٦ ملیۆن کاتژمێر).\nلە ئێستادا دەنگۆی ئەوە هەیە کە کۆمپانیاکانی EA و Tencent سەرقاڵی گفتوگۆن لەسەر بڵاوکرنەوەی یارییەکە لە چین و ئەگەر ئەمە ڕووبدات ئەوا ئامارەکانی یارییەکە هێندەی دیکە بەرز دەبنەوە!\nیارییەکەت تاقی کردووەتەوە؟ بۆچوونت چییە لەسەری؟\nتاگەکان Apex Legends هەواڵ یاری ڤیدیۆیی


هەڕەشەی سپای پاسداران، لە حیزبە کوردییەکان – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / هەڕەشەی سپای پاسداران، لە حیزبە کوردییەکان\nهەڕەشەی سپای پاسداران، لە حیزبە کوردییەکان\nچوار شه‌ممه 10 ته‌مموز 2019\tکوردستان, هەواڵ 171 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nفەرماندەیەکی سپای پاسدارانی ڕژیم هەڕەشەی تووڵە سەندنەوەی لە حیزبە کوردیەکان کرد.\nبە پێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەوڵدەری زاگرۆس پۆست؛ ڕۆژی چوارشەممە، ١٩ی پووشپەڕ، فەرماندەی قەرارگای حەمزەی سپای پاسدارانی تیروریستی ڕژیم، لە لێداوانێک لە شاری پیرانشاردا، هەڕەشەی تۆڵەکردنەوەی لە حیزبە کوردییەکان کرد.\nڕۆژی سێشەممە، ١٨ی پووشپەڕ، سپای پاسدارانی ڕژیم لە شاری پیرانشار کوژرانی ٣ کەس لە هێزەکانی قەرارگای حەمزەی پشت ڕاست کردەوە.\nهەروەها ئەو قەرارگایە ڕایگەیاند،٣ کەس لە هێزەکانی قەرارگای حەمزە بە ناوەکانی حاسڵ ئەحمەدی، ستار پیروتی و ئومید مەلازادە کوژراون و هەروەها کەسێکی دیکەش بریندار بووە.\nئەو لێدوانە هەڕەشەئامێزەی فەرماندەی قەرارگای حەمزە پاش کوژرانی ٣ کەس لە ئەندامانی سپای پاسداران دێتە ئاراوە کە وتبووی: حیزبی دێموکرات و کۆمەڵە لە خاکی هەرێمی کوردستانی عێراقدا، چاوەڕوانی تۆڵەی کۆماری ئیسلامی ئێران بن.\nهەروەها لە لایەکی دیکەوە،ڕاپۆرتەکان باس لە کوژرانی ئەندامێکی سپای پاسداران بە ناوی “محەممەدخان سوڵێمان‌نەسب”، خەڵکی گوندی “تاوەگۆز” و دانیشتووی شاری جوانڕۆ دەکەن کە لە شەڕ و تێکەڵچوونی چەکداری لە کوێستانەکانی “بێوڵە” سەر بە شاری جوانڕۆ کوژراوە و دوو کەسی دیکە لە ئەندامانی سپای پاسداران بە ناوەکانی “لایەق سەیدی و ڕەئووف زارعی”، بریندار بوون.


بەهرۆز جەعفەر - 24-03-2019 - 4239 جار خوێندراوەتەوە\nمێژوو شاهیدە شۆڕشی ئەیلوول لەسەردەمی حکومەتەکەی عەبدولکەریم قاسم دا هەڵگیرسا، هۆیەکەی ئەوەبوو حکومەتی مەرکەزی دانی بە کوردستانی بونی کەرکوک دا نە ئەنا، ئەگەرچی دواتر تا ئەوەش ڕۆیشت کەرکوک لە نێوان چەمی خاسەدا بکرێتە دوو بەش لە نێوان کوردو عەرەبدا، لەماددەی (٣) ی دەستوری کاتی ساڵی (١٩٥٨) دا هات کە « کورد و عەرەب شەریکن لەم نیشتیمانەدا». حکومەتەکەی قاسم تا ئەوپەڕی کارئاسانی بۆ کورد کرد، ڕۆژنامەی خەبات دەرچوێنرا، ڕێکخراوەکانی یەکێتی قوتابیان و ئافرەتان و حیزب ڕێگە بەچالاکیان درا، چەندین قانونی وەک چاکسازی کشتوکاڵی پەیڕەوی لێ کرا. تەنانەت لە کۆمپانیای نەوتی باکوریش دا دواتریش ڕەچاوی باری کارکردن و ناردنە دەرەوەی کادیرەکانی نەوت بە شەریکی بەڕێوە ئەچو. ئێ هەر شۆڕشی ئەیلوول سەریهەڵدا. هەموان و ماڵباتی بارزانیش ئەو راستیە ئەزانن کە خوالێخۆشبوو مەلا مستەفای بارزانی دەستی لە کوردستانی بونی کەرکوک هەڵ نە گرت، دەرئەنجامەکەشی خیانەتنامەی جەزائیر بو لە ساڵی ( ١٩٧٥) دەرهەق بە توانەوەی شۆڕشی کوردی مۆرکرا.\nئەگەر کۆی گریمانەکانی ئەم نوسینە لەوێدا کۆبکەینەوە، کە لە هیچ فەرمانگەیەکی حکومی پارێزگای کەرکوکدا ڕێژەی کورد ناگاتە (٢٥٪) لە زۆربەیاندا ڕێژەکە لە نێوان (٣٪ بۆ ١٦٪) ە!. مەسەلەن لە کۆمپانیای نەوتی باکور کە پتر لە ( ١٤٠٠٠) چواردە هەزار کارمەندی هەیە ڕێژەی کورد تیایدا (١٢٠٠) هەزارو دوو سەت کەسە!.\nئەگەر هەموو مێژووی کورد لە شۆڕشی ئەیلول دا کورت بکەینەوە، کە درێژترین تەمەنی هەیە لە مێژووی جوڵانەوەی ڕزگاریخوازی کوردیدا، هیچ شۆڕشێکی کوردی نییە (١٤) چواردە ساڵی خایاند بێت، دەنا دوژمنانی کورد یەکسەر تەفروتونایان کردوەو دایان مرکاندوەتەوە. ئایا ڕەوایە شۆڕشێکی وا بە ڕێککەوتنامەی ١١ ی ئازاری ١٩٧٠ شەوە لەسەر کوردستانی بونی کەرکوک دانرابێت، کەچی ئیمڕۆکە کەرکوک پێویستی بەوە بێت نیو کاتژمێر دوو سەرکردەی کورد کە بارزانی و بەرهەم ساڵەحە پێکەوە دابنیشن و، ئەمە نەکەن !؟. دۆخی کەرکوک ئەوەی بە بەرەوە نەماوەو بەرگەی موزایەدەی حیزبی و ئەملاولای دیکە ناگرێت.\nچی بەو دەیان هەزار گەنجە بێکارەی کورد ئەڵێن لە شارەکە؟. چۆن بەرگەی نەشتەری ڕەخنەی ئەو هەزارەها دەرچووەی زانکۆ و پەیمانگا کانی شارەکە ئەگرن کە سبەینێ ڕەنگە نەفرەت لە کوردبونی خۆشیان و ناسنامەکەشیان بکەن، جارێک لەبەرئەوەی سیانزە ساڵ کورد ئیدارەیەکی خراپی شارەکەی دا، جارێکیش لەبەرئەوەی دوای ئەو هەموو نەهامەتیە پێویست بە پێکهێنانی تیمێکی کوردیی بەهێز لە بەغدا بکاو ئێوە نەیکەن!؟. بارزانی و دەوروبەرەکەی بەهەمان شێوە سەرۆک کۆماریش ئەوە بیری خۆیان بهێننەوە کە ملیۆنەها کورد لە هەندەران، وە ڕای گشتی جیهانی و زلهێزەکانیش، وە ئێمەومانان وتارو تەخوینبازی فەیسبووکی لە هەولێرو سلێمانی ناخوێننەوە، ئەوە ئەبینن کە ئەیبینن. ناکرێت لە دانیشتنەکان و لەمیدیاکان داوای کورد بون و نەتەوەگەرێتی لە ئێمە بکەن خۆشتان وەک نەتان توانیوە بە (٥) مانگ حکومەتێک لە هەرێم پێک بهێنن نەشتوانن دوو گفتوگۆ لەبارەی کەرکوکەوە بکەن !. لەمەدا سیاسەت و بۆچونی «د. بەرهەم ساڵەح» ڕوونە نەک ئێستا بەڵکە (٧) مانگیش پێش ڕیفراندۆم ئەڵێ « چارەسەری پرسی کورد نە لە تارانە نە لە واشنتۆن نە لە ئەنکارا بەڵکو لە بەغدایە». فەرمون لە بەغدا بە هاوکاری یەکدی کارێک بۆ کەرکوک بکەن !. هەر نەبێت لیژنەیەک بۆ بەدواداچوون بۆ ژیانی خەڵکی شارەکە پێک بهێنن


لە 01-03-198101-03-1981 لە گوندی دەربەندفەقەرە لە دایکبووە.\nقۆناغەکانی خوێندنی لە شاری سلێمانیسلێمانی تەواوکردووە.\nدەرچووی زانکۆی سلێمانیزانکۆی سلێمانی کۆلێژی زمان بەشی کوردی ساڵی 2007\nئێستا مامۆستای زمانی کوردییە لە ناوچەی شارباژێڕ.\n#01-03-1981 | #سلێمانی | #زانکۆی سلێمانی | #رێکخراوی کوردیپێدیا |\n1. 👁 سێ پیاوی دەربەندفەقەرەیی لە ساڵی 1972 دا\n2. 👁 سەریاس ئەحمەد لە بەردەم مۆنۆمێنتی هەڵەبجە\n3. 👁 سەریاس ئەحمەد و ئومێدی ژیانەوە لە مۆنۆمێنتی هەڵەبجە\n4. 👁 فەرەیدون ئەحمەد حەمە ئەمین قادر، بابان حەسەن قادر و سەڵاح حەمەئەمین قادر لە گوندی دەربەندفەقەرە ساڵی 1972\n5. 👁 نامۆ خەسرەو سەڵاح و سەریاس ئەحمەد لە هەڵەبجە\n1. 👁 ڕۆژی جلی کوردی و خوێندکارانی کورد لە شاری هەڵەبجە\n1. 👁 ڕەفیق تۆفیق حسەین\n👫 جۆری کەس: 📁 ئەرشیڤوان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 10 2022 10:53AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 10 2022 5:29PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 11 2022 9:42PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 168 KB Feb 10 2022 11:00AM هاوڕێ باخەوان


دانوستان، ئەنجامێكی سیاسی زۆربەی كێشە سیاسیەكانی جیهانە. لە كوردستانیشدا، تاقە راپەڕین و شۆڕش، لە سەردەمی عوسمانی و لە دوای دامەزراندنی دەوڵەتی ئێڕاقەوە ( ١٩٢١ ) سەرداران و سەركردایەتی كوردایەتی كلاسیكدا، ناوبەناو دانوستانیان لەگەڵ حكومەتەكاندا هەر كردووە. گرنگترین دانوستان لە سەرەتای هاتنی كۆڵۆنیالیستی بەڕیتانیا و دامەزرانی حكومەتی پاشایەتیدا، دانوستانی شێخی نەمر و بەڕیتانیا و دەسكەلاكانیان بوو.. كە لە ئەنجامدا گەیشتە كۆمەڵەی گەلان و پەیمانی سیڤەریش ( ١٩٢٠ ) بەڵام لە ژێر فشاری كەمالیەكاندا، بە رێككەوتنی ( لۆزان – ١٩٢٣ ) هەڵیان وەشاندەوە.\nلەدوای راپەڕینی بارزانیەكان و راپەڕین و حكومەتی شێخ مەحمودەوە، هەتا شۆڕشی ئەیلول، دانوستانی ستراتیژی نەكراوە. لە ( ١٩٦٣ )وە، بۆ بۆ یەكەمین جار، دەروازەی دانوستان و دیبلۆماسیەتی فراوان بۆ كوردایەتی سەردەمی جەنگی سارد كراوەتەوە. مەخابن سەری نەگرت. هەتا بەیاننامەی ١١/ی ئازاری ١٩٧٠ دانوستانی تریش لە ١٩٦٣ وە بۆ ١٩٧٠ كراون، بەڵام بێهودە بوون. گرنگترین دانوستان كە گەیشتە بەیاننامەیەكی هەرە گرنگ، دانوستان و بەیاننامەی ١١/ی ئازاری ١٩٧٠، بڕیار بوو دوای ( ٤ ) ساڵ ئۆتۆنۆمی بێتە دی.. بەڵام كاتێك بەعسیەكان لەگەڵ شورەوی و فەرەنسا و رۆژهەڵاتی ئۆروپا، پەیوەندییان تۆكمە و تەكنەلۆژیای جەنگییان دەستەبەر كرد و حیزبی شیوعیش چووە پاڵیان، لە بەیاننامەكە پاشگەز بوونەوە و ١٩٧٤ جەنگیان دژی گەلی كوردستان سەپاندەوە. لە شەڕدا رژێم دەرەقەتی پ.م نەهاتن. بۆیە خیانەتنامەی جەزائیریان لەگەڵ شا دا ٦/٣/١٩٧٥ مۆر كرد. دەكرا شۆڕشی كوردستانم ئەم خیانەتنامەیە رەت بكاتەوە و ستراتیژی شۆڕشەكە لە شەڕی بەرەییەوە، بۆ شەڕی پارتیزانی بگۆڕێ، هەروەكو چۆن ساڵی ١٩٧٦ یەكێتی و پارتی هاوزەمان شۆڕشی پارتی زانییان بەرپاكرد. بەڵام بە داخەوە، لەبری گۆڕینی تاكتیكی شەڕ، كۆتایی بە شۆڕشی ١٤ ساڵە هێنرا.\nرژێم، وای دەزانی كوردستان چیكە شۆڕشی تیا بەرپا ناكرێتەوە. رێك بە پێچەوانەوە، بۆ یەكەمین جار بوو لە مێژوودا، دوای ساڵێك و سێ مانگ، سەرلەنوێ شۆڕش بەرپاكرایەوە. ئەم جارەشیان نەك یەك لایەن، بەڵكو دوو لایەنی سەرەكی بەرپایان كرد ( یەكێتی و پارتی ). پاشان لایەنەكانی تریش بەتایبەتی پاسۆك و حیزبی شیوعی.\nلە شۆڕشی نوێدا، دوو جار دانوستانی مێژوویی لەسەر ئامانجی ئەوكاتەی كوردستان كراوە.\nیەكەمیان : ١٩٨٣- ١٩٨٥ لە نێوان یەكێتی و رژێمی ئێڕاق. لەبەر ئەوەی یەكێتی ئامادە نەبوو دەست بەرداری كەركوك بێ و ئامادەش نەبوو بچێتە ناو بەرەی نیشتیمانی ئێراقەوە بە رابەرایەتی بەعس.. سوریش بوو لەسەر ئاوەدانكردنەوەی دێهاتەكان و نەهێشتنی تەعریب، دانوستانەكە شكستی خوارد.\nدووەمیان: دانوستانی نێوان بەرەی كوردستانی و رژێمی ئێڕاق، دوای شكستی ئێڕاق لە داگیركردنی كوییت، كەچی سەدام بە چەشنێ نوقمی خەیاڵپڵاوی دیكتاتۆریەت بوبوو، وای دەزانی ئەمریكا كە جەنگی كوییتی راگرت و كوردیش دوچاری كۆڕەو كرا، ئیتر كورد دوچاری هەمان چارەنوسی خیانەتنامەی جەزائیر دەكرێتەوە. ئەم بۆچونەی سەدام، كورتبینی بوو لەو دۆخە جیهانیە و لە خوێندنەوەی سیستەمی نوێی جیهان.. دوای جەنگی سارد! هەر ئەم كورتبینییەش سەری خوارد!!\nسەدام وای دەزانی، بۆی دەچێتە سەر بە داهاتی نەوت، زلهێزەكان دەستەمۆ بكات. نەیدەزانی كاروانی سیاسەتی نێودەوڵەتی دوای جەنگی سارد، دیكتاتۆریەتی سەدامی جێ هێشتووە و ستراتیژیەكی نوێ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەگوزەرێ!! كە بەداخەوە، جارێكی دیكە، سازش لەنێوان زلهێزەكان و گەورە وڵاتانی ئیقلیمی، پێچەوانەی چارەنوسی كوردایەتی و دیموكراسی، دێتە دی سەركردایەتی سیاسی كوردستان، لەو دۆخەدا باشتر سیاسەتی نێودەوڵەتی خوێندبوەوە.. بۆیە كە دانوستانی دوای كۆڕەوی بەهاری ١٩٩١ شكستی خوارد ( بەرەی كوردستانی ) ئامانجەكانی زیاتر كرد و كردیە فیدراڵی. یەكێتی لەو هەلومەرجەدا رۆڵی داینەمۆی بۆ چەسپاندنی فیدراڵ گێڕا.\nلەم دۆخە بە دواوە، دانوستان ئاراستەكەی گۆڕدرا. لە ئاراستەی دانوستان لەگەڵ رژێم، بۆ ئاراستەی سەلماندنی فیدراڵ لەناو هێزەكانی ئۆپۆزسیۆندا. ئەمەش كارێكی قورس بوو.. هەتا توانرا، لە كۆنگرەی سەلاحەدینەوە (١٩٩٢) پاشان كۆنگرەی نیویۆرك و لەندەن ( ١٩٩٢ – ٢٠٠٢ ) بە دانوستان و ململانێ، فیدراڵیزم پەسەند بكرێ. ئەمەش سەركەوتنێكی سیاسی گەورە بوو.\nلەدوای روخانی بەعس و پێكهێنانەوەی ئێڕاقەوە، لە قوناغی دامەزراندنەوەی وڵاتەكە، كێشەی كورد و سەركردایەتی سیاسی كوردستان، وەكو هاوبەشی ئێڕاق دەچونە سەر مێزی دانوستان. ئەنجامەكەشی پەسەندكردنی دەستوری هەمیشەیی ئێڕاق، بە مادەی ( ١٤٠)وە بوو. ئەمەش لە دوای (٨٢) ساڵ لە دامەزراندنی ئێراق و ئەو هەموو شۆڕش و دانوستانە بێ ئەنجامانەی لە عێراقدا كران، وەرچەرخانی سیاسی- دەستوری بوو.\nئێستا ( ١٦ ) ساڵ بەسەر نوسینی دەستوری هەمیشەیی ئێڕاق تێ دەپەڕێ. بەڵام حكومەتەكانی ئێڕاق، بە هەمان روحیەتی ( ٢٠٠٣ ) دانوستان لەگەڵ كورد ناكەن، ئەو كاتە وەكو هێزی سەرەكی هاوبەشی ئێڕاق سەیری هێزە سیاسیەكانی كوردستانیان دەكرد، ئێستا روانگەیان گۆڕدراوە. مادەی (١٤٠) فەرامۆش دەكرێ، نەوت و گاز بە گەزی خۆیان دەپێون. بودجە و موچە كراوەتە كێشەی سەرەكی. كێشە سیاسی یە سەرەكیەكان كراوەتە لاوەكی!! ئەمەش بەڕای ئێمە، مەترسیدارترین روداوی سیاسییە لە دوای روخاندنی سەدامەوە. بۆیە، ئەركی سەركردایەتی سیاسی كوردستانە، بە هەموو لایەنەكانیەوە، بودجە و موچە، وەكو دوو بڕگەی پاكێجی دانوستان، بخەنە بەرنامەی دانوستانەوە. لە بەرنامەكەدا..كێشەی سیاسی وەكو مافێكی دیموكراسی – دەستوری بكرێتە ئەركی سەرەكی.. مادەی ١٤٠ و نەهێشتنی تەعریبی كۆن و نوێ، بكرێتە بنەما. ئینجا، قەرەبوو كردنەوەی ئەنفال، كیمیاباران، راگواستنی گوندەكان و تەواوی قوربانیەكانی كوردستان،.. لەگەڵ حكومەتی نوێی ئێڕاق بكرێنە بەشێكی پاكێجی دانوستان، كە بڕیارە وەكو حكومەتی هەڵبژاردنی پێشوەختە هەر شیعە پێكی بهێنێ.\nئەم حكومەتە سەرەنجامی خۆپیشاندانی خەڵك و ململانێی گەورەی نێوان شیعە و سونە و لایەنەكان.. هەروەها لە دۆخی رێكخستنەوەی داعشەكان و مۆڵ خواردنیان لە ئێڕاق دوای پاشەكشەیان لە سوریا پێك دێ.\nلە دۆخێكی وادا، مایەی نیگەرانیە كە هێشتا ماڵی كورد یەك نەخراوە. شیعەكان كارێكی ئاقڵانەیان كرد، كە گرفتە ناوخۆییەكانیان لە هی كوردستانیەكان زۆرترە ، كەچی توانییان شەختەی نێوانیان بتوێننەوە و پێ دەچێ بەرەو رێككەوتن و پێكهێنانی حكومەتیش پێشكەون. كورد، بە دوا خستنی رێككەوتنی هێزە سیاسیەكان، كایەیەكی گرنگی سیاسی لەسەرەتای پێكەوە نانی حكومەتدا، لەدەستدا. بەڵام بێ كوردیش مەحاڵە حكومەتی عێڕاق پێك بێ؛ كەوابێ بۆ دانوستان، كورد پێویستە پاكێجی تەواوی ئامانجەكانی ئامادە بكات؛ ئینجا بەدیقەتەوە، ریزبەندی هێزە ئێڕاقیەكان، ئەوانەی بۆ پێكەوە نانی حكومەت رێك دەكەون و ئەوانەی رێكیش ناكەون، هەڵوێست بەرانبەریان وەربگرێ.\nراستە كورد گیرۆدەی كێشە ناوخۆیی و قەیرانی ئابوری و، هی تریشە، ئەمەش خالێ لاوازی دانوستانە؛ بەڵام لە بەرانبەریشدا، ئێڕاق و هێزە ئێڕاقیەكانیش، لە ناوچەكەدا و لە جیهاندا، هەروەها لە ناو خۆیاندا، كێشەیان لە كورد زیاتر هەیە. زۆربەی خەڵك لێیان ناڕازیە و ئاستەنگی ئابوری زۆریشیان هەیە. جگە لە گرفتی هەمە چەشنەی گەندەڵی و خزمەتگوزاری.. تاد. وردبینی سەركردایەتی سیاسی كوردستان لەم قۆناغەدا و لەم دانوستانەدا، لەوەدایە دەست بە شادەماری پرۆسەی سیاسی ئێڕاق بگرێ و پێ لەسەر ئامانجە گرنگەكانی كوردایەتیش دابگرێ.\nلەلایەكەوە مەیدان و پێگەی ئێڕاق گرنگە. لە بەرانبەریشدا خوێندنەوەی هاوكێشەكانی ناو ئێڕاق و لایەنەكانیش، هاوكات ئاستەنگەكانی ناو ئێڕاق لەم دانوستانەدا، لەگەڵ حكومەتی تازە پێكهێنراودا گرنگە.\nسەركەوتن لەم دانوستانەدا، چارەنوسسازە. بە پێچەوانەشەوە، ژێركەوتنی، بۆ ناوخۆی كوردستان مەترسیدارە، دەستەبەری پێشوەختەش، یەكێتی ریزی كوردایەتیە.. كوردایەتی هاوچەرخ! ئەم كوردایەتیە هاوچەرخە، دەبێ تاقیكردنەوەكانی دانوستانەكانی رابردوو، سود لێوەربگیرێ.. لە هەمان كاتدا، لە روانگەیەكی هاوچەرخی سەردەمی جیهانگیریەوە، بیر لە هێزەكانی كوردایەتی بكرێ و بەگیانی لێبوردەییەوە، ریزەكانی ئەم هێزانە لەسەر رێبازیكی هاوبەش رێكبخاتەوە. بەدی هێنانی ئەركەكانی كوردایەتی لە بەغداد، ئەركی سەرەكی هەموو لایەنەكانی كوردستانە.. لە ناوخۆی كوردستانیشدا، گەرچی گەندەڵی و كەموكوڕیش زۆرن، بەڵام ناكرێ هەڵوێست لە ناوخۆدا، زاڵبكرێ بەسەر راپەڕاندنی ئەركەكانیان لە بەغداد. لەهەمان كاتدا، چاو لە گەندەڵی و كەموكوڕیەكان نەپۆشرێ!


ڕەهەندەكانی حەسەن زیرەك – سه‌رده‌م\nڕەهەندەكانی حەسەن زیرەك\nژیانی كۆمەڵایەتی، دەنگ و سەدا، پێكهاتەی گۆرانییەكانی.\nنوسینی: عادل محەمەد كەریم\nخوێنەر ئەو کاتە چێژ لە بابەتێک وەردەگرێت کە هەست بکات زانیارییەکی نوێ دەخاتە سەر خەرمانە مەعریفییەکانی، بە تایبەتی گەر بابەتەکە جۆری و بۆ یەکەم جار بێت خرابێتە ڕوو.\nئاشکرایە کەم لە موزیسیەنەکان و نووسەرانمان خولیای نووسینیان دەربارەی زانست و مێژووی موزیک هەیە، ئەمەش بووە بە کەلێنێک لەو بوارەدا. هەر بۆیە ئەستەمە بتوانین لە کتێبخانەی کوردیماندا شیکاری و بابەتی زانستیی مێژووی کۆن و نوێی موزیک و گۆرانیی کوردیمان دەستبکەوێت.\nنووسەری ئەم کتێبە بەدووی مێژووی ئەو گۆرانییانەدا گەڕاوە کە لە ناو ماڵەکانەوە سەریان هەڵداوە و بۆ خۆیان بوون بە بەشێک لە ئەرشیڤ و مێژووی هونەری گۆرانیی کوردی لە باشووری کوردستان و بە تایبەتی لە شاری سلێمانیدا، ئەمەش بە ڕوویەکدا جۆرێکە لەو هەژاری و ئاستەنگە هونەرییانەی بەرۆکی میللەتەکەمانی گرتووە، کە دەبوو لەو دەمەدا کارە هونەرییەکان لە ڕووی کواڵیتی و لە ئاستێکی بەرز و هاوچەرخدا مامەڵەی هونەری و کاری تۆمارکردنیان بۆ بکرانایە. هونەرمەندێکی بلیمەتی وەک (حەسەن زیرەک) گەر جارێک بۆی ڕەخسابێت بە شێوەیەکی هونەریی بەرز گۆرانییەکی لە ناو ئێستگە و ستۆدیۆکاندا بۆ تۆمار کرابێت، ئەوا سەد جار سەبەتە هونەرییەکەی لە دیوەخانی ماڵەکاندا هەڵڕشتووە و هەرزانفرۆش کراوە. ئاخۆ هونەرمەندەکانی تر چۆنیان بۆ لوابێت؟\nنووسەر لەم چوارچێوەیەدا هەوڵێکی زۆری داوە بۆ کۆکردنەوەی سەرجەم ئەو گۆرانییانەی لە ماڵەکانی شاری سلێمانیدا لە نێوان ساڵانی (١٩٥٠-١٩٧٠) تۆمار کراون و زانیاری و شیکاری پێویستیان لەسەر یاداشت بکات، بەمەش ئاسانکارییەکی زۆری بۆ خوێنەر و هەواداران کردووە تا وەک سەرچاوەیەکی هونەری سوودیان پێ بگەیەنێت.\nبە هیوای هەوڵدان بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی ئەم بوارانە و دەستخۆشییش بۆ مامۆستای ئازیز (عادل محەمەد کەریم).\nدیارە بواری نووسین بە زمانی كوردی لەسەر هونەری مۆسیقا بە گشتی و بە تایبەت زانیاری لەسەر مۆسیقا و گۆرانیی كورد زۆر دەگمەنە و لەم بارەوە كتێبخانەی كوردی كەلێنێكی گەورەی پێوە دیارە، بۆیە بۆ دەستكەوتنی زانیاریی دروست لەسەر ئەم بابەتە، توێژەر بە ناچاری پەنای بردووه‌تە بەر چاوپێكەوتنی مەیدانی و بەردەوام لە پەیوەندیدا بووە لەگەڵ ئەو كەسایەتییانەی زانیارییان لەسەر هونەرمەند حەسەن زیرەك و دانیشتنەكانی سنووری كاتی توێژینەوەكە هەبووە، هەروەها ئەو نووسینانەی كە لەسەر ئەم هونەرمەندە هەبوون، بەدوایاندا گەڕاوە و سوودی لە زۆرێكیان بینیوە.\nئەم توێژینەوەی لە سێ بەشی سەرەكی پێك هاتووە. لە بەشی یەكەمدا، كە بەشی ڕێسای توێژینەوەكەیە، توێژەر بە گرفتی توێژینەوەكە دەست پێ دەكات كە كرۆكی بابەتەكە ژیان و بەشێك لە كارە هونەرییەكانی هونەرمەندی گۆرانیبێژ حەسەن زیرەكە. بێگومان دەنگ و سەدای ئەم هونەرمەندە پانتاییەكی گەورەی لە هونەری مۆسیقا و گۆرانیی كوردیدا داگیر كردووە و ئاوازی گۆرانییەكانی بوونەتە فریادڕەسی خەم و ئازاری عاشقان و خەملەدڵان لە لایەك و لە لایەكی تر بوون به هەوێنی گوزارشتكردن لە خۆشی و شادییەكانی تاكی كورد لە ژیانی كۆمەڵی كوردەواریماندا و بەشێكن لە ڕۆشنبیریی گشتیی گۆرانی و مۆسیقای كوردی، بۆیە دەبێت بە بەرپرسیارێتییەوە لێیان بڕوانین و بەپێی پێویست ڕاڤە بكرێن و بكرێنە ئامانج بۆ لێكۆڵینەوەی زانستی تا بە شێوەیەكی زانستییانە زۆرێكیان ساغ بكرێنەوە و لە فەوتان و لەناوچوون ڕزگار بكرێن.\nجگە لەمە، كاتێك دەنگی هونەرمەندێك ئەوەندە كاریگەر بێت، بەستەی ئاواز و خۆشیی گۆرانییەكانی ببنە میتۆدێك بۆ گۆرانیبێژانی دوای خۆی، ئەمە هەروا ئاسان نییە و پێویست بە هەڵوێستە دەكات و دەبێت بە گرنگییەوە لێی بڕوانین! كاتێك توێژەر دەڵێت بەرهەمەكانی حەسەن بوون بە میتۆدی ڕۆحی، مەبەست لێی ئەوەیە كە زۆربەی زۆری گۆرانیبێژانی كوردستان، بە تایبەت كوردستانی باشوور و كوردستانی ڕۆژهەڵات كە پرسیاریان لێ دەكرێت لەسەر دەسپێك و چۆنێتیی هاتنەناو دونیای گۆرانیوتنه‌وه، ڕاستەوخۆ وەڵامیان ئەوەیە كە دەڵێن (لاساییكردنەوە و وتنەوەی گۆرانییەكانی حەسەن زیرەك دەستپێكمان بووە.) كەواتە ئەم نازناوەشی پێ دەبڕێت كە بە ڕاستی میتۆدێكی ڕۆحییە بۆ فێربوونی گۆرانیوتن.\nهەروەها ژیانی نالەباری ئەم هونەرمەندە بۆ خۆی جێگەی پرسیارە؟ ئایا ئەگەر هونەرمەند ژیانێكی ئاسایی جێگیری هەبوایە و بە خۆشبەختی و كامەرانی بگوزەرایە، ئەم كەڵەهونەرمەندەی لێ دەردەچوو؟ یاخود ئەگەر هونەرمەند لە گەلێكی ئازاد و خاوەن پێگەی نێودەوڵەتی و قه‌واره‌ی سەربەخۆ و خاوەن ئاڵا بوایە، ئەم حەسەن زیرەكەی لێ دەردەچوو؟ یان ئێستا ئاقاری باسوخواسەكەمان ڕێچكەیەكی تری دەگرت؟ ئەمانە و چەندین پرسیار كە وەڵامەكانیان بە نهێنی دەمێننەوە و ئەم توێژینەوەیە و دەیان و بگرە سەدان توێژینەوە لە قەرەی ژیانی پڕمەینەت و توانا و بلیمەتیی ئەم هونەرمەندە ناوازەیەی نەتەوەكەمان نایەن.\nئامانج لەم توێژینەوەیە خستنەڕووی زانیارییە لەسەر ژیانی كۆمەڵایەتی و سەرەتا و دەسپێكی هونەریی حەسەن و دەنگ و سەدا و توانای حەسەن لە لایەك، لە لایەكی تر پێكهاتی بەستەی گۆرانییەكانی حەسەن زیرەك، بە تایبەتییش بەپێی سنووری بابەتەكە ئاهەنگە تۆماركراوەكانی حەسەن زیرەك لە شاری سلێمانی (١٩٥٠-١٩٧٠) كە خۆی زیاتر لە ئاهەنگی ماڵاندا دەبینێتەوە كە بە گۆرانیی (مەجلیسی) ناوزەند دەكرێت.\nدیارە كەباس لە پەنجاكان دەكرێت من تەنها ئەو دوو ئاهەنگەم دەست كەوتوە كەیەكێكیان لە دواناوەندی سلێمانی ئەنجامدراوەودووەمیان ئاهەنگی ماڵی عەلی ئیبراهیم دەروێش كە لە ساڵی 1957، كە دێینە سەر ساڵانی شەستەكان، حەسەن زیرەك دواجار ساڵی ١٩٦٧ هاتووه‌تە سلێمانی، لە ماڵی هەندێك لە كەسایەتییەكانی شاری سلێمانی زنجیرەیەك ئاهەنگی ساز كردووه كە زۆرینەی ئاهەنگەكان بە هاوبەشیی هەردوو هونەرمەندی بەتوانا (كاك حەسەنی نه‌ی و كاك عەزیزی تەپڵ) بوون. دواییش هەندێك لە دانیشتنەكان بە هاوبەشیی مامۆستا ئەنوەر قەرەداغی و كاك شەوكەت ڕەشید و كاك سەڵاح ڕەشید و ولیەم یوحەنا… ئەوەشمان بیر نەچێت كاری تۆماری زۆرێك لە دانیشتنەكان لە لایەنی كاك ئەحمەدی قەسابەوە كراوە كە بە (ئەحە گێژی قەساب) ناسراوە.\nبەشی دووەمیش كە بەشی لێكدانەوە و شیكردنەوەی گۆرانییەكانە، بۆ خۆی دوو بابەتە، بابەتی یەكەمیان تایبەتە بە ڕەهەندێك له ژیان و باری كۆمەڵایەتی و دەستپێكی هونەری و دەنگ و سەدا و سیمای دەنگی حەسەن زیرەك. لێرەدا توێژەر هەوڵی داوە لە زهنیدا زانیارییەكانی وابەستە بكات بە بارودۆخی كۆمەڵایەتی و ڕامیاری و باری دارایی ئەو دەمە و لەسەر ئەم بنەمایانه هەندێك زانیاریی خستووه‌تە ڕوو. ئەگەر وا نەبێت، ئەوە ژیانی ئەم هونەرمەندە بۆ خۆی لە سیناریۆی فیلمێكی سینەمایی دەچێت، لە میانەی گوێگرتنی بەردەوامی توێژەریش لە گۆرانییەكانی هونەرمەند بە گشتی و بە تایبەتیش بە مەبەستی بەتاڵكردنەوەی ئەو تۆماركراوانەی كە لەسەر دانیشتنەكان لە سنووری توێژینەوەكەدا هەبوون، لە ئەنجامدا زۆر لایەنی نهێنیی پەنهان ئاشكرا كراون، بە تایبەت لەسەر بەهرەی دەنگخۆشی و ئەدا و توانای وتنی بەند و وشە و هۆنینه‌وه‌ی هۆنراوە، بە شێوەیەك، هونەرمەند شەماڵ سائیب لەم بارەوە دەیشوبهێنێت بە (گۆران)ی شاعیر و دەڵێت ئەگەر حەسەن زیرەك خوێندەوار بوایە، لە (گۆران)ی شاعیر زیاتر نەبوایە، كەمتر نەدەبوو. ئەم هەڵسەنگاندنە ئاسان نییە و لێتان ناشارمەوە بە ئاگاوە ئاماژەی پێ دەدەم!\nبابەتی دووەمی ئەم بەشە پەیوەستە بەكاری شیكاری گۆرانییەكان تا بە هۆیەوە بەرجەستەی سیماو پێكهاتی گۆرانی دانیشتنەكانی حەسەن زیرەك بكرێت لە سلێمانی .\nئاهەنگ و دانیشتنەكان (تەنها ئەوانەی كە تۆماركراون) لە ناو شاری سلێمانی ئەوەی لەبەر دەستی توێژەردایە ژمارەیان (14) ئاهەنگەو خۆی لە (21)كاسێتدا دەبینێتەوەو ژمارەی ئەو گۆرانییانەی ووتویەتی (189)گۆرانییە ،زۆرێك لە گۆرانییەكان دووبارەن ، بەڵام دووبارە لەلای حەسەن زیرەك لە روخساری گشتی ئاوازەکەدایە، ئەگینا كاتێ لە گۆرانییەكان ورد دەبینەوە، ئەگەر بە تەنها وشەیەكیش بێت لە هۆنراوەی گۆرانییەكان، یان لە ڕێگەی لەرینەوەی قوڕگی بە درێژكردنەوە و دروستكردنی زەخرەفەیه‌كی بچووكیش بێت لە تۆنی ئاوازەكان یاخود لە چینی دەنگ (peach)، هەمیشە گۆڕانكاریی كردووە، بۆیە بە پێویستم زانیوە هەندێك لە ئاوازی گۆرانییەكان كه یەك ناون و دەقەكانیش زۆر نزیكن، بەڵام دووبارەن، هەندێكیانم نووسیونه‌تەوە بۆ ئەوەی جیاوازیی ئاوازەكان و وشەكان بۆ خوێنەر ڕوونتر بن.\nهەندێك لە گۆرانییەكانی، ئەوانەی كە ئێمە پێیان ئاشناین، بە جۆرێكن كه جیاوازن لەوانەی كە لێرە لە دانیشتنەكاندا تۆمار كراون، لەوانە گۆرانیی شەو (نووری ڕوخسارت). ئەوەی كە ئێمە بیستوومانە، لەسەر پەیژەی عەجەمە و ئەوە زیاتر ئاشكرایە لێمان، نەك ئەوەی لەو دانیشتنەی شاری سلێمانی لە ماڵی كاك عوسمانی عەبە دەلاك لەسەر پەیژەی سێگاه چڕیویه‌تی. لە هەردووكیاندا بەوپەڕی سەلیقە و هەستەوە چڕیونی، بەڵام زیاتر ئەوەی یەكەم بە گوێی ئێمە ئاشنایە. بۆیە ئەمە باس دەكەم، ئێمەی هونەرمەندانی مۆزیك، بە خۆشمەوە، كە چاومان بە نۆتی گۆرانییەك دەكەوێت، ئەوە وەردەگێڕین كە لە گوێماندایە، ئەگەر وا نەبێت، لە پەرۆشیدا بڕیاری ئەوە دەدەین كە نووسەری ئەم نۆتە بە هەڵەدا چووە و دەبوو لەسەر ئەو پەیژەیە ئەم نۆتی بەستەی گۆرانییەی بنووسیایەتەوە. لەم جۆرە گۆرانییانەی زۆر تیایە.\nدوان لە ئاهەنگەكان كە لە ماڵی كاك ئەحمەدی سۆفی كەریم ساز كراون، درێژترین ئاهەنگن كە خۆیان لە ٦ كاسێتدا دەبیننەوە و تیایدا جگە لە مەقام، ٥٨ گۆرانی وتراون كە هەندێكیان دووبارەن. ئەم ئاهەنگە درێژانە هەندێكیان بەرهەمی شەوێك زیاترن، كەمترین گۆرانیشی لە ماڵی عەلی ئیبراهیم دەروێش وتووە و كاسێتەكە تەنها ٧ گۆرانیی بە دەنگی حەسەن زیرەك تیایە. لەو ئاهەنگانەی كە بە شێواز و كواڵیتییەكی پاكتر و باشتر تۆمار كراون، ئاهەنگی ماڵی (مەحموودی تۆفیق شلكه كە بە نۆ گۆرانی ناوزەند دەكرێ) و لەگەڵ ئاهەنگی ماڵی مەلای پاقلاوە، كە دیارە پرۆڤەی باش كراوە و تا ڕادەیەكی باش هەموان، مەبەستم گۆرانیبێژ و ژەنیارانه، پێوەی ماندوو بوون. دیارە لێرەدا ئەم ئاهەنگانە، كە مامۆستا ولیەم یوحەنا یان ئەنوەر قەرەداغی سەرپەرشتیی ئاهەنگەكانیان كردووە، جۆرێك ڕێكخستنیان تیایە و سەیر دەكەین لەم ئاهەنگانەدا گۆرانیبێژ جۆرێك لە پابەندبوونی تیایە بە كۆپلەی مۆسیقا و گۆرانییەكانیش زۆر دوورودرێژ نین!\nیەكەم كاری من گوێگرتنێكی ورد بووە لە ئاهەنگەكان و وەرگرتنی زانیاری بووە لەسەر شوێنی ئاهەنگ و بەشداربوانی ئاهەنگ و ئەو كەسەی كە هەستاوە بە كاری تۆماركردن. دواییش هەوڵی نووسینەوەی دەقی گۆرانییەكانم داوە، پاشان خێرایی ڕیتمی گۆرانییەكەم وەرگرتووە و دوایش دەستم بە نووسینەوەی نۆتەی گۆرانییەكان كردووە، دوای ئەم كارانە هەستاوم بە شیكردنەوەی گۆرانییەكان. من ناڵێم بزانن چ ئەركێكم كێشاوە و خوانەخواستە منەت ناكەم، بەڵام خۆت تاقی بكەرەوە، جارێك وەرە گفتوگۆیەكی تۆماركراو لە دەنگەوە بگوازنەوە بۆ سەر نووسین و پەڕاو، ئینجا وێنای ئەو ئەركە دەكەیت و لە ڕووی پراكتیكەوە دەزانی چەند گرانە، ئەم كارە لە نووسینەوەی گۆرانیدا دوو ئەوەندە گرانە. بەڵام خۆشەویستیم بۆ هونەری مۆسیقا و گۆرانیی كوردی لە لایەك و خۆشەویستیم بۆ ئەم دیاردە ڕۆشنبیرییە جوانەی شارەكەم ئەم ئەرك و گرانییەی لە لا ڕەواندبوومەوە، بۆیە هەستم بە ماندووبوون نەدەكرد. كاسێتی وا بووە ماوەی هەفتەیەك زیاتر ڕۆژانە سەروو ٤ كاژێر كارم تیا كردووە، ئینجا تەواو بووم. ماوەی ساڵێك زیاتر خەریكی ئەم كارە بووم، چونكە دانیشتن و ئاهەنگی هونەرمەندانی تریشم تەواو كردووە، نەك تەنها دانیشتنەكانی حەسەن زیرەك، ئەوە بۆ دەرفەتێكی تر.\nئەوەی كە توێژەر هەڵیبژاردوون بۆ شیكردنەوە، تەنها ٦٧ گۆرانین، شیكردنەوەی گۆرانییەكان لەم ڕوانەوە بوون:\nیەكەم: میانەی گۆرانی\nچوارەم: خێرایی ڕیتم\nلە بەشی سێیەمدا توێژەر هەموو ئەو ئامانجانە دەخاتە ڕوو كە لە ڕێی زانیارییە وەرگیراوه‌كان و شیكردنەوەكانیەوە چنگی كەوتوون. ئامانجەكان بە كورتی باس لە ژیان و دەستپێكی كاری هونەری و سیماكانی دەنگ و سەدا و پێكهات و تایبەتمەندیی ئاواز و ڕیتم لە گۆرانییەكاندا دەكەن، كە ئەمیش ئامانج و مەبەستی بنەڕەتیی توێژینەوەكەیە. دوای ئەمیش، هەندێك ڕاسپاردە و پێشنیاز لەخۆ دەگرێت كە ئاڕاستەی هەندێك دامەزراوه‌ی ئەكادیمی و وەزارەتە پەیوەندیدارەكان كراوه، لەپێناو لەبەرچاوگرتنی كار و بەرهەمەكانی هونەرمەند حەسەن زیرەك و بووژاندنەوە و بەرزكردنەوەی ئاستی ڕەوتی هونەری مۆسیقا لە كوردستان.\nلە كۆتادا دەڵێم: هیچ كارێك بێهەڵەو كەمو كوڕی نییە، هیوادارم ئەگەر زانیاری دروست ترو چڕ تر دەست كەوت بۆ ئایندە بە بەدەستمان بگات تا ئەگەر بوار بو لە چاپی دووەم بیانخەینە ڕوو، لەنگیش نییە، چونكە تا بواری توێژینەوەی زانستی بەردەوام بێت زانیاری نوێ دێتە كایەو هەڵەكانیش راست دەكرێنەوە. هیوادارم بەم كارەم خزمەتێكم بە كلتوری گۆرانی و مۆسیقای كوردی و ئەم هونەرمەندە مەزنەی گەلەكەمان گەیاندبێت، دووبارەی دەكەمەوە ئەم هەوڵە ساكارەی براتان قبوڵ بكەن و ئەمە هەنگاوێكی زۆر سەرەتایەو هیوادارم لە داهاتودا هەنگاوی باشترو توێژەینەوەی بەپێزتر لەسەر ئەم كەڵە هونەرمەندەی گەلەكەمان ئەنجام بدرێت.\nتوێژەر/ عادل محەمەد كەریم\nماستەر لە زانستی مۆزیك


دووەم گەورەترین بەرهەمهێنەری گەنم لە جیهاندا هەناردەکردن قەدەغە دەکات\nهیندستان به‌هۆی گرانبوونی نرخی گه‌نم له ناوخۆی وڵاته‌كه‌ی، گه‌نم هه‌نارده‌ی وڵاتانی جیهان ناكات\nKurdistan24 هه‌ولێر 12:06 2022/05/14\nهیندستان هه‌نارده‌كردنی گه‌نمی قه‌ده‌غه كرد\nجیهان هیندستان هه‌نارده‌كردنی گه‌نم جه‌نگی رووسیا - ئۆكرانیا گرانبوونی گه‌نم\nهیندستان دووەم گەورەترین بەرهەمهێنەری گەنمه لە جیهان، هەوڵدەدات بەرزبوونەوەی نرخی ناوخۆیی گه‌نم له وڵاته‌كه‌ی هێوربکاتەوە، بۆیه دەستبەجێ هەناردەکردنی گەنمی قەدەغەکرد.\nحکومەتی هیندستان رایگه‌یاند، به‌هۆی گرانبوونی نرخی گه‌نم له ناوخۆی وڵات، هه‌نارده‌كرن قه‌ده‌غه ده‌كرێت، ته‌نیا بۆ ئه‌و كه‌سانه رێگەپێدراوه گه‌نم هه‌نارده بكه‌ن، كه پێشتر ره‌زامه‌ندییان وه‌رگرتووه.\nبەپێی ئاژانسی رۆیتەرز، كڕیارانی جیهانی بۆ دابینكردنی گەنم پشتیان بە هیندستان بەستووە، ئه‌مه‌ش لە دوای هێرشی رووسیا بۆ سەر ئۆكرانیا لە كۆتایی مانگی شوباتی ئەمساڵدا هەناردەكردنی نەوت لە ناوچەی دەریای رەش كەمیكردووە.\nوەزارەتی خۆراکی هیندستان خەمڵاندنی بەرهەمهێنانی گەنمی ئەم وەرزەی بۆ 105 ملیۆن تۆن دابەزاند، دوای ئەوەی لە مانگی ئاداردا ئەو وڵاتە توندترین شەپۆلی گەرمای بەخۆیەوە بینی. ئه‌مه‌ش كه‌متره له چاو 111 ملیۆن تۆن كه پێشتر پێشبینی ده‌كرا، له ساڵی رابردووشدا 109 ملیۆن و 600 هه‌زار تۆن بووه.\nدوای لەشکرکێشی رووسیا بۆ سه‌ر ئۆكرانیا زۆربەی هەناردەکردنی به‌رهه‌مه‌كانی وەک گەنم و گەنمەشامی و زەیتی گوڵەبەڕۆژە به رووی جیهان وه‌ستێنران.\nسەرەڕای ئەوەی هیندستان یەکێکە لە سەبەتە سەرەکییەکانی دانەوێڵەی جیهان، بەڵام بەشێوەیەکی راسته‌وخۆ هەناردەکاری سەرەکی نەبووە، چونکە به‌هۆی نرخی بەرزی حکومەت، نرخه‌كه له ناوخۆی وڵاته‌كه هه‌ر له به‌رزی ماوه‌ته‌وه.\nعێراق نیوەی بەرهەمی گۆشتی سپی تورکیا هاوردە دەکات\nعێراق بەهۆی بەبیابانبوون ساڵانە 100 هەزار دۆنم زەوی لەدەستدەدات


بۆچی برنج بۆ نەخۆشی شەکرە باش نییە؟\n:: PM:09:43:01/12/2019 \nهەموومان دەزانین تووشبوانی نەخۆشیی شەکرە، پێویستە پێڕەوی بەرنامەیەکی دیاریکراوی خۆراکی بن بۆ ئەوەی لەگەڵ بەرزی و نزمیی ڕێژەی ئەنسۆلینی جەستەیان یەک بگرێتەوە، ئەمەیش وای کردووە پزیشکەکان هەمیشە بە وردی لەسەر هەموو جۆرە خۆراکێک سەبارەت بەو نەخۆشییە گفتوگۆ و لێکۆڵینەوەی وردییان کردووە.\nخۆراک کاریگەریی ڕاستەوخۆ لەسەر نەخۆشیی شەکرە دروست دەکات\nنه‌خۆشی شه‌كره كه یه‌كێكه له نه‌خۆشییه درێژخایه‌نه هه‌ره بڵاوه‌كان له جیهاندا، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زۆربه‌ی نه‌خۆشه‌كان نازانن چ خواردنێك بۆ ئه‌وان باشه و چی خراپه.\nدانەوێڵه‌كان كه بریتین لە: برنج بە هەموو جۆرەكانییەوە، گەنمەكوتاو، ساوار، بڕوێش، قەرەخەرمان، جگە لە نیشاستە یان كاربۆهیدرات كە سەرچاوەی سەرەكی وزەی ناو دانەوێڵەیە، پرۆتین و ڕیشاڵ و چەندین جۆری ڤیتامین B و كانزا لە ناو دانەوێڵەدا بە ڕێژەی جیاواز بەدی دەكرێن.\nهێشتنەوەی دانەوێڵە و برنجی كوڵاو لە پلەی گەرمی ژووردا ئەگەری ئەوەی لێ دەكرێت كە میكرۆب لەناویاندا گەشە بكات، گەشەكردنی بەكتریا و پەیداكردنی مادەی ژهراوی لەناو ئەم دانەوێڵەیەدا دەبێتە هۆی ژاراویبوونی خۆراكی بە شێوەی سك ئێشە و سكچوون و ڕشانەوە.\nبە گەرمكردنەوەی ئەو دانەوێڵەیە، ئەگەر بەكتریا لەناوبچێت، بەڵام ژەهری میكرۆبەكان لەناو ناچێت. سەلامەتترین ڕێگا ئەوەیە كە دانەوێڵە و برنج ڕاستەوخۆ پاش كوڵاندن بخورێت، ئینجا پاش ساردبوونەوە تەنیا لە ماوەی یەك كاتژمێردا بیخەرە ناو سەلاجەوە تا ئەو كاتەی كە گەرمی دەكەیتەوە یان بە ساردی دەیخۆیت.\nبرنج یان دانەوێڵەی كوڵاو كە تەنیا شەوێك لە پلەی گەرمی ژووردا مابێتەوە هەرگیز بۆ خواردن سەلامەت نییە. لەناو سەلاجەشدا بە مەرجێك سەلاجەكەت بەردەوام كاربكات برنج و دانەوێڵەی كوڵاو تەنیا بۆ ماوەی دوو ڕۆژ بە سەلامەتی دەمێننەوە و بۆ خواردن دەشێن، پاش تێپەڕبوونی دوو ڕۆژ دەبێ فڕێبدرێت.\nنەخۆشانی شەكرە دەتوانن كە دانەوێڵە بە ڕێژەیەكی كەم بخۆن بە مەرجێك دانەوێڵەی تەواو هەڵبژێرن واتە ساف نەكرابێت، دانەوێڵەی تەواو بە ڕێژە بەرزەكەی ڕیشاڵ و ماددە خۆراكییە گرنگەكان بەهایەكی خۆراكی بەرزی هەیە و گونجاوە بۆ نەخۆشانی شەكرە بەوەی كە یارمەتی جێگیربوونی ئاستی شەكری خوێن دەدات.\nشەکرە یا نەخۆشی شەکرە، جۆرێک شێوانی مێتابۆلیزمی لەشە. لەم نەخۆشییەدا ڕێژەی گلوکۆزی خوێن بەرز دەبێتەوە، بە واتایەکی تر یان لەش ناتوانێ ئەنسۆلینی پێویست (بۆ دابەزاندنی شەکری خوێن)بەرھەم بھێنێت یان لەش لە بەرامبەر ئەنسۆلینەوە خۆڕاگری دەکا و بەم بۆنەوە ئەنسۆلین ناتوانێ کاری ئاسایی خۆی ڕاپەڕێنێ.\nکاری سەرەکی ئەنسۆلین دابەزاندنی ڕێژەی شەکری خوێنە. نەخۆشی شەکرە دوو جۆری سەرەکی ھەیە: شەکرەی جۆری یەک بە ھۆی تیاچوونی خانەکانی بێتا لە پەنکریاسدا بەدی دێت کە دەبێتە ھۆی کەموکووڕی بەرھەم ھێنانی ئەنسۆلین. لە جۆری دوودا؛ لەش لە بەرامبەر ئەنسۆلینەوە خۆڕاگری دەکا و ناھێڵێ ڕێژەی شەکری خوێن دابەزێنێ. لە شەکرەی جۆری دوودا دیارە ھۆکارەکانی جینیتیکی، قەڵەوی و تەمەڵی دەوری سەرەکی دەگێڕن.\nلە نەخۆشی شەکرەدا خێرایی و لیھاتوویی لەش بۆ سووتاندن و بەکارھێنانی گلوکۆز ڕوو لە کەمی دەنێت، ڕێژەی شەکری خوێن بەرز دەبێتەوە (ھایپرگلاسمیا)، کاتێ ئەم شەکرە زۆرە بۆ ماوەیەکی درێژ لە لەشدا بمێنێتەوە، لێکەوتەی مایکرۆڤاسکوولاری دەبێ و ئەندامەکانی تر وەک گورچیلە ، چاو و دەمارەکان تووشیار دەکا. ھەروەھا نەخۆشی شەکرە لە گەل ڕیسکی نەخۆشییەکانی ڕەگ و دلدا پێوەندییەکی ڕاستەوخۆی ھەیە. لەم ڕووەوە ناسینی پێشوەختی ئەم نەخۆشییە لە کەسانی ھای ڕیسکدا دەتوانێ بەر بە ڕوودانی ئەم نەخۆشییە بگرێت.تاقی کردنەوەی ڕێژەی شەکری خوێن باشترین ڕێگای ناسینەوەی ئەم نەخۆشییەیە.\nنەخۆشی شەکرە چەن جۆری ھەیە کە لە کاتی دەرکەوتندا لێک ھەڵاوەردە دەکرێن. کەوابوو دەسنیشان کردنی جۆری شەکرە ھەڵدەگەڕێتەوە بۆ ئەو ھەلومەرجەی کە نەخۆشی تێیدا خۆی دەردەخا. لە زۆرێ نەخۆشدا ئەمە بە ئاسانی ناچێتە ناو پۆلێکی دیاریکراوەوە؛ بۆ وێنە کەسێ کە تووشی شەکرەی دووگیانی بووە لەوانەیە پاش سکپڕیش لە کۆڵی نەبێتەوە، کەوابوو جۆری شەکرەکەی بە جۆری ٢ دەگۆڕێت. کەوابێ دیاری کردنی جۆر و ھۆی شەکرە بۆ پزیشک و نەخۆش گرنگییەکی وای نامێنێ. پۆلێنی کۆن، شەکرەی بە دوو جۆری بەستراو بە ئەنسۆلین و نەبەستراو بە ئەنسۆلینەوە دابەش دەکرد. ئەم پۆلێنە لە دەیەکانی ٨٠و٩٠ دا پەرەی ساند، بەلام بە ھۆی کێشەی زۆرەوە، ئەنجومەنی شەکرەی ئەمریکا، پۆلێنێکی نوێی ھێنایە ئاراوە کە شەکرەی بە چەن جۆری: جۆری ١وجۆری٢ و شەکرەی دووگیانی و جۆرەکانی تر دابەش کرد. ئەم پۆلێنە ئەگەرچی کەموکووڕی تێدایە بەڵام تا ئێستاش بەردەوامە.\nئه‌م بابه‌ته 920 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nیەكەم پێكوتەی كۆرۆنا لە ئەمەریكا سەركەوتنی مسۆگەر كرد\nكەرەنتین رێژەی تووشبوون بە كۆرۆنای لە كوردستان كەم كردووەتەوە\nهەولێر.. 125 تووشبووی کۆرۆنا لە نەخۆشخانەی رزگاری خەوێنراون\nڤایرۆسێكی نوێی ئەنفلەوەنزای بەراز لە چین دۆزرایەوە


📊 بابەت 374,059 | وێنە 58,946 | پەڕتووک PDF 10,970 | فایلی پەیوەندیدار 42,373 | 📼 ڤیدیۆ 167 | 🗄 سەرچاوەکان 14,575\nفۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | دوو هەلیکۆپتەری کوبرا کراوەتە ئامانج. لە وان 6 سەرباز و لە گەڤەر سەربازێک-ی سوپای تورکیا کوژران\nبە پێی ڕاگەیەنڕاوی #هەپەگە# لە بازیدێ دوو هەلیکۆپتەری کوبرا کراوەتە ئامانج. لە #وان# 6 سەرباز و لە گەڤەر سەربازێک-ی سوپای تورکیا کوژران. بەیاننامەکەی هەپەگە: ' چالاکی لە هەرێمی #برادۆست#' هەپەگە ڕایگەیاندووە: لە هەنگاوی شۆڕشگێڕانەی شەهید ئاگری و شەهید پیرۆزدا، گەریلاکانمان ڕۆژانی 28 و 29ی حوزەیران / 7 و 8ی پووشپەڕ لەدژی سوپای تورک چالاکییان ئەنجامدا، ڕۆژی 28ی حوزەیران /7ی پووشپەڕ کاتژمێر 12:10 خولەکی شەو لەگردی لێلکانی سەر بە دەڤەری برادۆست چالاکییەک ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا هەلیکۆپتەرێک کە سەرقاڵی داگرتنی سەربازەکان بوو لەسەر گردەکە کرایە ئامانج و لە ئەنجامدا کشایەوە بەبێ ئەوەی بتوانێت سەربازەکان لەوێ دابنێت. 'چالاکیی لەسەر ڕێگەی وان- #جولەمێرگ# 6 سەرباز کوژران' هەپەگە ڕاشیگەیاندووە: هەر 28ی حوزەیران کاتژمێر 09:05 خولەکی شەو لەسەر ڕێگای وان بۆ جولەمێرگ، چالاکییەک لەدژی کاروانێکی سەربازیی سوپای تورک ئەنجامدرا، لەو چالاکییەدا شەش سەرباز کوژران، 29ی حوزەیرانیش کاتژمێر 07:40 خولەکی ئێوارە لە دەوروبەری گەڤەری سەر بە جولەمێرگ چالاکییەک ئەنجامدرا، لەو چالاکییەشدا سەربازێک کوژرا و سەربازێکی دیکە برینداربوو. هەپەگە باسی لە چالاکییەکی دیکەش کردووە، کە لە بازیدی سەربە ئاگری ئەنجامدراوە: 25ی حوزەیران لە گوندی تورکمانی سەربە بازید، کەسێک بەناوی مەولود بەنگی لەلایەن هێزەکانمانەوە بەدیل گیرا، ئەو کەسە لە شەهیدکردنی چەند هەڤاڵێکماندا هاوکاریی سوپای تورکی کردووە، هێزەکانمان پاش ئەوەی دەستگیریان کرد لێکۆڵینەوەیان لەگەڵ کرد و ناوبراویش دانی بە تاوانەکانی دا نا، ڕۆژی 26ی حوزەیران ئەو کەسە سزادرا. هەپەگە لەکۆتاییدا ڕایگەیاند: ڕۆژی 27ی حوزەیران سوپای تورکیا لە ئۆپەراسیۆنێکی بە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی لە دەمیرکاپیی سەربە دەڤەری هەلاج دەستپێکرد، هێزە داگیرکەرەکان بە تانک و تۆپ ناوچەکەیان تۆپباران کرد، هەر ئەو ڕۆژە گەریلاکانمان هەلیکۆپتەرێکی سوپای تورکیان کردە ئامانج، لەلایەکی دیکەوە یەکینەیەکی نهێنیی سوپای تورکیشیان کردە ئامانج، بەڵام ژمارەی کوژرا و بریندارەکانی دوژمن لەو چالاکییەدا نەزانرا. #30-06-2018#


دکتۆر ئەحمەد خەليل : ئەی ساماندارانی كورد ، مێژووی پڕشكۆ ـ جوامێران خاوەنين . – WTARIKURD\nوەرگێڕانی بە دەسكارييەوە: ئەسعەد قەرداخی\nئافرەتێكی جوامێری بەسۆز بەناوی خاتوو ڕاشێل ميللەر Rachel Miller دایكی سـی فرزەند. هەواڵی ئەو هێرشە دڕندەيەی داعش دەبيستێت بۆ سەر شەنگال.\nئەو دڵە پڕبەسۆز و بەزەيی و گەورەيەی دەجۆشیت بۆ ئەو بارودۆخە پڕنامرۆڤايەتييەی كە داعشی بە كوردە ڕەسەنەكانی شەنگال كرد. خوازياربوو بتوانێت دڵ و باوەشی گەرمی ئەوەندە گەورەبكات بتوانێت هەموو ئەو ئافرەت و كێژە پاكيزانە لەخۆ بگڕیت و ڕزگاريان بكات.\nپلانی ڕێكخستنی سەفەرێكی پڕمەترسی دێت بە ئەندێشەيدا بۆ وڵاتی سووريا. هەرچــــی خشڵوڕازانەوەی هەبوو دەيانفرۆشێت و تا ئەوەندەيش ياسا ڕێی پێدابێت وام لە بانك وەردەگرێت. واز لە ژيانی ڕۆژانەی ئاسايی دەهێنێت. پاش داوای لێبوردن لە منداڵەكانی، پێداويستييەكانی كۆدەكاتەوە و بە يارمەتی هەندێك ڕێنمای دڵسۆزی کورد، بەنهێنی لەڕێی توركياوە خۆی دەكات بە خاكی سووريادا، بەنيازی ئەوەی بەو پارانەی كە لەگەڵ خۆی بردبوونی هەندێك لە پاكيزان و ژنانی كوردانی ئێزدیی كە لە بازاڕەكاندا داعش دا بۆ فرۆشتن دانرابوو، لێيان بكرێتەوە.\nئەو خاتوونە سەلارە لەخۆبووردە ئاخاوتنی لەگەڵ يەكی لە پاکيزانەی ڕزگاری كردبوون، دەڵێت : لە توانايدا نەبوو گوزارە لە هەسونەستی بكات لە هەمبەرم، بەڵام تەنيا هەربە دوو دەست گوشينيم و هەناسەيەكی پڕ لە هەموو گوزارەيەك .. تێگەيشتم كە هەزاران شت و شتی تێدايە.\nگەلۆ .. داخۆ چی و كـــێ پاڵی بەم خاتوونە نەبەردە نابێت كە وا خۆی و ماڵوحاڵی بخاتە مەترسی مردنەوە و هەستێت بەو كارە جەوامێرە؟\nبێگومان هەستونەستی مرۆڤايەتی و جۆمەردی .\nبەڵێ .. هەستونەست وابەستەيی بە مەردايەتی .\nلێرەدا پرسێكی توڕەی سەيروسەمەر خۆی دەسەپێنێت؛ كوا ئەو هەستونەستە پڕجەوامێرييە لای كوردە زەنگين و دەوڵەمەندەکان؟\nئەو مەڵتی ملياردێر و ملوێنەرانەی كورد لەکوێن؟\nكوا گيانی مرۆڤايەتی، كوردايەتی، كوردستانپارێزی و نيشتمانپەروەرييان؟\nبۆ تاكو ئێستا بێدەنگن؟ هەڵوێستێكی زۆر سەيرە و زۆر دوورە لە گيانی كوردايەتی كە هەموو جارێك خۆمانی پێوە بادەدەين و شانازی پێوەدەکەين !\nئێمەی نووسەران، توانای داراييمان زۆر کوڵەمەرگييە، هەر ئەوەندەيە كە ژيانی ڕۆژانەمانی پێ بەرين بەڕێوە. چەندين هەفتە و مانگ لەمێ و لەوێ وێڵ دەبين بۆ كۆكردنەوەی زانيارييەکان و ئينجا لەملاو لەولا دەپاڕێينەوە تا ئەم جۆرە ڕاستييانە بڵاوبكەنەوە و بدرێن بگات بە کەڵەژن و شۆڕەژنێكی جۆمەردێكی وەك خاتوو ڕاشێڵ، بەگوێی كەسانی دەستڕۆيشتوو و خاوەن هەژموونی بەويژدان تاكو هەستوسۆزی مرۆڤايەتييان ببزوێت و بكەونەخۆ بۆ ڕزگاركردنی ئێزدييە شەنگالييەكان كە بە پيلانێكی توركی و عێراقی و هەندێك لە ناپاكان و خۆفرۆشانی بەناو كورد ئەو كارەساتەيان ئەنجام دا كە زۆر ستەمە بتوانرێت فرۆزە بكرێت .\nئێوە … ئەی زەنگين و دەوڵەمەندانی كورد\nتۆۆۆ … ئەی خاوەن شكۆ، خاوەنی كۆشكی ســپی لە هەولێر كە دەيان مليونانی تێچووە.\nئێوەی خاوەن كۆشك و تەلارانی بنيادنراو لە ئەستەمبول و هەندێك لە شارەكانی ئەوروپا و ئەمريكا !\nئەی ئێوی خاوەن كۆمپانيا زلەكان !! و ملێۆنێرەكان ، چی بەو خاتوونە جۆمەردە دەڵێن و چۆن ڕووتان دێت ڕۆژێك لەڕۆژان خۆتان بخەنە ئاستی ئەو هەستە پڕسۆز و مرۆڤايەتييەی؟\nئەوەی ئەم خاتونە سەلارە نەبەردە پێی هەستا . ئايا هيچ ڕەگی جوامێريتانی نەهەژاند؟\nئايا هەست بە شەرمەزاری ناكەن لە ئاستی ئەم خاتوونە خۆبەخشە جۆمەردە؟\nتاكەی بير لە كۆگيریی و كۆمەك و هاوكاری ناکەنەوە؟\nبۆ كۆبەندييەك بەناوی كارمەندانی كورد ياخو هەرناوێكی ديکە دانامەزرێنن بۆ بەهاناچوونی كارەساتێكی وەها كە بەسەر گەلەکەماندا دێت؟\nئايا هەست و خەمخۆری بۆ تەنەتەوە و نيشتمان هەر تەنيا لەسەر ڕامياران و ڕۆشنبيرانە؟\nدە ئەی دەوڵەمەندانی كورد…. خاوەن كۆشك و ملياران و ملياران دۆلار، كەمێك زێڵ و ويژدان و هەستی خۆبەكورد زانينتان بجۆشێت .\nئەوەتا تاكو ئێستا نزيكەی 1935كيژە كوردی ئێزدی وەك كۆيلە و بزگوڕ كڕينوفرۆتييان پێوەدەکرێت.\nبەو مليار و سەروەت سامانانەتان ناچنە لاپەڕە ڕۆشنەكانی مێژووەوە.\nئەو لاپەڕانە تەنيا و تەنيا؛ جۆمەرد و جوامێران خاوەنيانن و بەس.\nجا تا زووە بێنە سەر ڕێی مەردانە و كوردانە بێنە پێشەوە با ئەو مەردايەتييەتان بە ئاوی كانی سپیی لە پەرستگای لالش لەو لاپەڕانەدا بەناوی لاپەڕەكانی مێژووی مەرداندا بنووسرێن.\nئەگينا ڕۆژێك دێت شەرفنامەيكی دێکە دەنووسرێتەوە و ژينباری ئەوانە تۆماردەكرێن كە بێدەنگ بوون لەسەر ئەم كارەساتە مێژووييە.


فراوانیی کامێرای پشکنه‌ری ڕه‌شێنه‌ی چاو له Galaxy S9 ده‌بێته ٣ مێگاپێکسڵ – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 12, كانونی یه‌كه‌م 2017\nفراوانیی کامێرای پشکنه‌ری ڕه‌شێنه‌ی چاو له Galaxy S9 ده‌بێته ٣ مێگاپێکسڵ\nیه‌کێک له گرنترین تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی مۆبایله‌کانی کۆمپانیای سامسۆنگ، بریتیه له پشکنه‌ری ڕه‌شێنه‌ی چاو. به‌کارهێنه‌ر ئه‌توانێت له‌ڕێگای ڕه‌شێنه‌ی چاویه‌وه قفڵی ڕوونمای مۆبایله‌که‌ی بکاته‌وه، له گاله‌کسی نۆت ٧ـه‌وه ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیه زیادکراوه بۆ به‌رهه‌مه‌کانی سامسۆنگ.\nبه‌پێی نوێترین ئه‌و زانیارییانه‌ی که له‌لایه‌ن Korean Herald بڵاوبۆته‌وه، باسی له‌وه ده‌کات که نه‌وه‌ی داهاتووی زنجیره‌ی ئێس که بریتی ده‌بێت له ئێس ٩ و ئێس ٩ پڵه‌س، فراوانی تایبه‌تمه‌ندی پشکنه‌ری ڕه‌شێنه‌ی چاوه‌که‌ی ئاستی به‌رز ده‌بێته‌وه بۆ ٣ مێگاپێکسڵ، که ده‌بێته هاوکاریکه‌ر بۆ تێکڕایی ناسینه‌وه و ماوه‌ی کاتی ناسینه‌وه‌ی که‌م ده‌کاته‌وه، به‌مجۆره‌ش به که‌مترین ماوه خێراتر ڕه‌شێنه‌ی چاوه‌که ده‌ناسێته‌وه.\nڕاپۆرته‌که وا پێشبینیش ده‌کات که پشکنه‌ری ڕه‌شێنه‌ی چاوه نوێیه‌که تێکڕای ناسینه‌وه‌ی سه‌رکه‌وتوو تر ده‌بێت، ئاستی فراوانیی ده‌گاته ٣ مێگاپێکسڵ، سه‌رچاوه‌یه‌کی باوه‌ڕپێکراو به پێگه‌ی Korean Herald ڕاگه‌یاندووه که فراوانی کامێرای ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییه له ٢ مێگاپێکسڵه‌که‌ی گاله‌کسی ئێس ٨ و نۆت ٨ـه‌وه، گه‌شه ده‌سه‌نێت به‌ره‌و ٣ مێگاپێکسڵ بۆ گاله‌کسی ئێس ٩، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر به‌کارهێنه‌ره‌که‌ی چاویله‌که‌ی له چاودابێت یان چاوی بجوڵێنێت یان له تاریکدا بن، کامێرای تایبه‌تمه‌ندییەکه توانای ناسینه‌وه‌ی ده‌بێت.


تورکیاو ئەمەریکا لەدوا ساڵەکانی سەد ساڵەی "لۆزان"دا\nئایا راوەستاندنی پیلانی داگیرکاری ناوچە کوردیەکانی رۆژئاوا تاسەرە یان کاتییە؟چی لەپشت پەردەو پەناوپەسێرەکانی جەنگدا چپە چپیەتی؟ کێ خاوەن بریارەو کێ کەوڵ سورەو کێ گزیری هاتوهاوارو تارومارە؟ ئەی رێکەوتنی نێوان ترەمپ و ئۆردوگان بۆ چیەو لەسەر چیە؟ ئایا ئەم قڕەقرە دیبلۆماسیانەی ناوە ناوە سەرهەلدەدەن بەبێ پێشەکی هۆکارەکەی تورکیایە بۆ هەنگاونان بەرەوهێنانەدی خەونی ئێمپراتۆریەتی عوسمانی یان ئەمریکایە بۆ لەباربردنی ئەو خەونە و هێنانە ئارایەکی وەهاوە کە لاپەرەی رێکەوتننامە مێژووییەکان بخاتە ئەرشیفەوە بۆ تورکیاو ناوچەکە؟ پرسیار لەسەر پێفرۆشتنی ئەو چەکە تەکنۆلۆجیە ووردە هەستیارانە(,S-400 F35) بەتورکیاو دامەزراندنی سەرەئەتۆمیەکانی ئەمەریکا لەخاکی تورکیادا – وەک ئەڵێن؟ ئەی کارگەی چەک و تەقەمەنی تورک بۆ چیە؟و لەپێویستی چەکپۆشیی خۆی زیاتریش بەرهەم دێنێت کە چواردەمین وڵاتی نێردەری چەکە بۆ دەرەوە!\nپرسیاری زۆرهەن‌و هەر جارەی خۆیان‌و وەڵامەکانیان وەک پەراسایت شوێن‌و شێوەی خۆیان ئەگۆڕن , بۆیە چارەسەرکردنیان ئەستەمێکە تەنها بە تەواوبوونی سووڕە ژیانەکەی خۆیان تەواو ئەبێـت!\nبۆ لێدوان لەم دوایین جووڵە سەربازییەی تورکیا بۆ سەر رۆژئاوا پێویست ئەکات کەمێک بۆ دواوە بگەڕیینەوە و پێهەڵگری ئەم رووداوانەی دوایی بین, هەر بە دەستپێکردن لە وتارەکەی ئۆردوگان لەسەرەتای بەھاری عەربیدا کە لێکدانەوەی لەشکرکێشیەکەی بۆ ناو سوریای بە بەشێک لە پرۆژەی رۆژھەڵاتی ناوەراستی نوێ پێناسە کرد کە خۆی بەشدارە لەو پرۆژەیەدا. بەڵام, ئاشکرایە کە ئەو ھەنگاوانە لەناو خودی تورکیا ھەندێ شکستی زەقی لێکەوتەوە ھەر لە شکستی سیاسی بە دۆڕاندنی شارەوانی ئەستەنبوڵ و جیابوونەوەی سەرکردەکانی حزبەکەی ئۆردوگان و شکستی ئابوریی بە دابەزینی دراوی لیرەی تورکی. ئەم ئاماژانە لەوەدا گرنگ بوون کە شڵەژانی پەیوەندی دەرەکی و لاوازبوونی متمانەی ناوچەکەشی لێکەوتەوە کە لە خۆیدا ئەستەمبوونی ھەژموونی تورکیا بەسەر پێکھێنانەوەی نەخشە عوسمانیەکە ئەستەم ئەکەن لە چەند ساڵی داھاتووتردا.\nراسپاردنی مایک بێنس وەک جێگری سەرۆکی ئەمەریکا بۆ گفتوگۆی ئۆردوگان ئەو ئەڵقەیەیە کە داھاتووی ئەم لەشکرکێشیە پووچ ئەکاتەوە لەھەر نیازێکی عوسمانیانە، بێنس کابرایەکی مەسیحی کە پێشتر گوشاری بەردانی قەشە برونسۆنی کرد و ھەرەشەی دواھاتی رەشی ئۆردوگانی لەگەڵ بوو. تورکیا تۆمەتباری برۆنسۆنی کرد بە ھاوکاریکردنی کودەتاکەی گولن و پشتیوانی پەکەکە. ئەگەرچی تورکیا داوای رادەستکردنی گولنی کرد بەلام ئەمەریکا گوێی بۆ داواکەی نەگرت.\nئۆردوگان لە ساتەوەختی بەردانی برۆنسون دا وتی "رێکەوتنی مەنجەب ھەڵپەسێوراوە و تەواو نەکراوە".\nبەڵام دواتر جووڵەی ھاوکاریی ئەمەریکا و ئۆردوگان ڕێچکەیەکی تری گرت بە رێگەپێدانی کۆنگرس بە ترامپ بۆ فرۆشتنی مووشەکی پاتریۆت بە تورکیا و مەرجی پێداچوونەوەی تورکیاش لە مەسەلەی سیستەمی ئێس ٤٠٠ی روسی. زیاتر لەمەش، داخوازیی تورکیا لە ئەمەریکا بۆ ناوزەدکردنی گولن و پەکەکە وەک جوڵانەوەی تیرۆریستی.\nپێ ناچێت ئەم ئەم جوڵە و مقۆمقۆ و قرە قڕە دیبلۆماسیانەی نێوان تورکیا و ئەمەریکا هیچ ئاسۆیەکی روونی لێوە دەربکەوێـت و بەجۆرێک دەنگەدەنگێکی نێودەولەتی ناوەتەوە کە زیاتر درێژەپێدەری ئەم دۆخە بن بەرەودۆخێکی تر و بەبێ ئەوەی بریاردەریش بن تیایدا. زیاتر ئەم گومانانە لە نوسینێکی حوسەین شەبەکشیدا ئەبینمەوە " ترکیا فی سوریا: تاریخ یحدد المستقبل" لە " الشرق الاوسگ" بلاویکردۆتەوە.\nنووسەر باس لە هزری شوڤێنی ئەکات لە ناوچەکەدا و بە تایبەت لای عەرەب وەک سوریا و لای تورک کە تورکیای عوسمانیە. ئەوەی پەیوەستە بە لەشکرکێشیەکەی تورکەوە, چەند پەرەگرافێکن لە نووسینەکەدا و پێم باشبوو وەک خۆی بیکەم بەکوردی و لێرەدا دایبەزێنم کە کرۆکی باسەکەیە و لێڕەوە هەندێ سیمای ئەم دوادواییانەی پەیماننامەی لۆزان خۆی نمایش ئەکات لە جوولەی سەربازی و دانوستان و رێکەوتنە کاتیەکانیەوە لە سەر رۆژئاوا.\n"ئەمڕۆ، چوونەژوورەوەی ھێزی تورکیا بۆ ناو خاکی سوریا پەیوەستە بە خوێندنەوەیەکی گرنگی مێژوویی. تورکەکانیش خەونێکی جوگرافیایی خۆیان ھەیە. لە دوای جەنگی دووەمی جیھانی و وەرگرتنی تورکیا، پەرلەمانی عوسمانی لە پێش ھەڵوەشانەوەی لە ١٩٢٠دا کۆبووەوە و بریاری لەسەر نەخشەی نەتەوەیی تورکیادا، سنووری باشووری لەگەڵ سوریا و عێراق دیاریکرد بە سناجق و لیوای ئەسکەندەروونە و حەلەب و جەزیرە و موسڵ و سلێمانیەوە بەو پێیەی دەستکەوتنی باکوری لازقیە بۆ باشووری کەرکووک ھەتا سنووری ئێران بێت. لەگەڵ ئەوەدا کە "پەیمانی سیڤەر" سنووری تورکیای لەگەڵ سووریادا دیاریکرد و نەخشەکێشا، بەڵام تورکەکان رەفزیان کرد و جەنگێکیان لەسەر ئەرزی واقع بەرپاکرد بۆ گوڕینی مەسەلەکە، ئەوەبوو لەڕێی عوسبەتولئومەمەوە لە "کۆنگرەی لۆزان" دا دەستکاری ڕێکەوتننامەکە و سنووریان کرد، ئەم سنوورەی ئێستای تورکیا- سووریای لێھاتەدی جگە لە لیوای ئەسکەندەروونە کە لای سووریا مایەوە و کە لە دواتردا فەرەنسا پێشکەشی تورکیای کرد لەبەرامبەر بەشدارینەکردنی تورکیا لە شانی ئەڵمانیادا لە جەنگی جیھانی دووەمدا.\nلە دوای رێکەوتننامەی لۆزانەوە تورکیا بەردەوام داوای موسڵ و سلێمانی ئەکرد و دۆسیەکان لە عوسبەتولئومەمەم مایەوە ھەتا رێکەوتننامەی ئەنقەرە کرا و تورکیا دەستی لە موسڵ ھەڵگرت لە بەرامبەر دەستکەوتنی رێژەی ١٠٪ی نەوتی موسڵ و کەرکووک بۆ ماوەی ٢٥ساڵ. ھەتا ساڵی ١٩٥٤ ئەیبرد بەڵام لە دوای کودەتای ساڵی ١٩٥٨وە بڕا. لەساڵی ١٩٧٤دا ڕێکەوتنێکی ناڕوون لەگەڵ عێراق كرا بە ناردنی نەوت لەڕێگەی یەکێک لە بەندەرەکانیەوە، یەکێک لە بەندە گومانلەسەرەکانی بریتی بوو لە " مافی تورکیایە بە گێڕانەوەی خاکەکانی لە کاتی ھەڵوەشانی عێراق و سووریا" لەسەر بنەمای ریفراندۆمی دانیشتوانی ئەم ناوچانە.\nئۆردوگان چەندین جار ئەوەی دووبارە کردۆتەوە کە ماوەی کارکردنی ھەموو رێکەوتننامەکانی عوسبەت ول ئومەمەم تەنھا ١٠٠ساڵە، بەم پێیە ڕێکەوتنی لۆزان لە ساڵی ٢٠٢٣ دا بە تەواوی پووچ ئەبێتەوە ( ئەگەرچی بە راشکاوی نەیوتووە) ھەرچۆن بەریتانیا ھۆنکۆنگی چینی گەڕانەوە بۆ خۆی، پۆرتوگالیش ماکاوی گێڕایەوە بۆ چین دوای تەواو بوونی سەد ساڵەکە، بە پێی ئەمەش تورکیا باوەڕی وایە کە "ماف"ی خۆیەتی ڕاپرسیەکی دانیشتووانی ناوچەکە ئەنجام بدات (ھەرچۆن لە تەیموری رۆژھەڵات و باشووری سۆدان دا روویدا) ئەگەر خەلکی ئەم ناوچانە حەزیان بە گەڕانەوە کرد بۆ تورکیای دایک، ئەم ناوچانەش لە ئێستادا ھەریەک لە حەڵەب و ئەلب ( کە ئێستا بە کردەیی دەستی گرتووە بەسەریا) و ریفی حەڵەب و ناوچە کوردیەکانی رۆژھەڵات و باکووری فورات ئەگرنەوە لەگەڵ موسڵ و کەرکووک و سلێمانی لە عێراقدا. ئەم ھەموو جوڵانەوانەی تورک رەنگە خۆ سازدان بێت بۆ گۆڕانکاریەکان لەسەر زەوی بۆ خۆ ئامادەکردنی دوای قۆناغی تەواوبوونی ماوەی رێکەوتنی لۆزان لە ٢٠٢٣دا و ئامادەسازیی کەشێکی جەماوەری بۆ ڕاپرسیی گشتی".\nماوەتەوە, چاوەڕێ بین بۆ ساڵانی داهاتوو بەرە و ٢٠٢٣, سەیرکردنی جەنجالیەکانی سەر گۆڕەپانی سیاسی و لەشکرکێشی ناوەناوە و کۆبوونەوە و هاتن و چوون و هەلشاخانی لایەنە سیاسیەکان و لەگەڵیشیدا ئاوارەیی و کەمپی پەنابەریی و کوشتن و برین و سۆزی ئەم و بێمەنتی ئەوی تر بۆ ئێمەی کورد ئەنووسینەوە. بزانین لە دوای ٢٠٢٣ چی لە بەندەکانی لۆزان ئەکرێـت لە کۆنگرە و رێکەوتنامەیەکی مێژوویی نوێدا, تورکیا وەک خۆی ئەمێنێتەوە, یان تیوەکلانی شەرێکی بێ هوودە بەرپا ئەکات و دواجار بە پەیماننامەیەکی تر جێ و ڕێ و هەژموونی زیاتر لە دەست ئەدات؟ بەڵام پێ ناچێت سەد سالەیی بێـت چونکە بەرژەوەندیەکان و رووداوەکان لەمرۆدا زووتر ئەگۆڕێن! بیرمان نەچێت هەندێ لە ئاماژەکان لێرە و لەوێ لە دۆزی کوردا ئومێدبەخشانە دەرئەکەون ئەگەر هەر قسەی رووت نەبن وەک رابردوو, بەڵام وەک مێژوومان ئەڵێت بەرژەوەندیخوازیی لە ئاستی کوردا ئامانی نیە! بەڵام داواکاریی و هەوڵدان و سووربوونمان بۆ تەڕ و پاراوکردنەوەی دۆزەکەمان ئومێدبەخشن, سەرباری هەموو رێگری و ئاستەنگەکان.\n* دەستەی کوردستانی بۆ دیراساتی ستراتیجی و توێژینەوەی زانستی/ وەزراەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی\n1 ئایا کۆمەڵگە، مافی هەواڵدەریی‌و هۆشیارکردنەوەو ئاگادارکردنەوەی حکومەتی هەیە لەرێی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوە؟\n2 ئایا: ناڕەزایەتیی‌و خۆپیشاندانەکان، بەهەڵبژاردن کۆتایی دێن؟\n3 حوکومڕانیی شکستخواردوو لەنێوان گەڕانەوە بۆ دیکتاتۆریی‌و پاشگەردانییدا، کامیان چارەسەرە؟\n4 لێکەوتەکانی حوکومڕانیی تاڵانکاریی (کلیپتۆکراسیی) لەناوەوەو لەدەرەوە\n5 هەڵمەتە چاکسازییەکانی حوکومڕانە تاڵانکارییەکان (کلیپتۆکراسییەکان) بۆ تۆکمەبوونی دەسەڵاتەکەیانە!\n6 هەوڵەکان بۆ قەدەغەکردنی تاڵانکاریی (کلیپتۆکراسیی)\n7 پشتقایمیی دەوڵەتانی کلیپتۆکراسیی بەرۆژئاوا\n8 خۆشاردنەوەو پرۆژە وەهمییەکانی فەرمانڕەوا تاڵانکەرەکان (کلیپتۆکراتەکان)\n9 بەشی دووەم: تەونەکانی حوکمڕانیی تاڵانکاریی (کلیپتۆکراسیی)\n10 هەژمونی حوکمڕانیی تاڵانکاریی‌و لێکەوتە مەترسییدارەکانی\n11 پیشەسازیی (سووکە) و پیشەسازیی (قورس)ی گەوجاندن*\n12 کیسنجەر، کەسایەتییەکی دیار لەسیاسەتی دەرەوەی ئەمەریکادا\n13 ئەمە گەڕەلاوژەیە!\n14 ترس لەدیموکراسیی: هێز لە نێوان ئەمەریکاو چیین دابەش ئەکرێت\n15 قوتکردنەوەی روسیاو چیین وەک جەمسەری دوی هێز، کۆتایی مێژوو دوائەخات!\n16 دەستشلکردن‌و خەمساردیی ئەمەریکا لەمل قەوییکردنی کلیپتۆکراتەکاندا\n17 ململانێکانی ئەمەریکاو چین‌و هاوپەیمانەکانیان: لێکەوتەکانی لەسەرهەڵدانی هێرشی ڤایرۆسی کۆرۆنادا\n18 ململانێکانی ئەمەریکاو چیین‌و هاوپەیمانەکانیان: لێکەوتەکانی لەسەرهەڵدانی هێرشی ڤایرۆسی کۆرۆنادا\n19 لەرۆژئاوای کوردستان: نمایشێک بۆ ستراتیجیەتێکی نوێی ئەمریکا\n20 مێژو، هەمیشە لەکۆتاییەکەیەوە ئەنوسرێـتەوە\n21 کۆدەنگییەک لەسەر بێبەهابونی دەنگدان‌و هەڵبژاردن\n22 دیکتاتۆرەکان لەنێوان ئاوابون‌و قوتەقوتی سەرهەڵدانەوەدا\n23 کتێبی "میر" ی میکیاڤیلی‌و جێبونەوەی لەسیاسەتدا\n24 ئیرادەی رۆژئاواییەکان لەهێنانە ئارای ڕۆژگارێکی ناوازەی مێژویی


گۆڕان و پارتی و سه‌رۆكایه‌تی\nزۆری به‌سه‌ردا تێنه‌په‌ڕیوه‌و هه‌موومان بیرمانه ئه‌وێ رۆژێ هه‌ڤاڵانمان له گۆڕان پڕوپاگه‌نده‌ی پاشكۆبوونیان بۆ یه‌كێتی ده‌كردو زوو زووش ده‌یانگوت یه‌كێتی بۆته پاشكۆی پارتی، ڕێككه‌وتنه‌كه‌ی 18ی شوبات و ڕه‌شنووسی پڕۆژه‌یاسای كاراكردنه‌وه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و یاسای سڕكردنی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ده‌ریخست كه گۆڕان شتێكی تری له هه‌گبه‌دایه‌و ئه‌وه‌ی چه‌ند ساڵه ده‌یكا بۆ گۆڕانكاری و چاكسازی نه‌بووه به‌ڵكو بۆ پۆست و پله بووه!\nله‌دوای پێشكه‌شكردنی پڕۆژه یاساكه، گۆڕان ده‌یه‌وێ و هه‌موو هه‌وڵێكی بۆ ئه‌وه‌یه وا نیشانی بدا كه كارێكی زۆر گه‌وره‌یان كردووه‌و خه‌ریكن سیسته‌می سیاسی له‌كوردستان ده‌گۆڕن وهه‌نگاوی گه‌وره ده‌نێن، ئه‌گه‌رچی هه‌رزوو كادیرانی گۆڕان خۆیان ئه‌وه‌یان ڕه‌تكرده‌وه‌و ڕایانگه‌یاند كه ئه‌و كاره‌ی گۆڕان جگه له جێبه‌جێكردنی ئه‌جندای پارتی شتێكی تر نییه، له‌پاڵ ئه‌وه‌دا با بپرسین پڕۆژه یاسا پێشنیازكراوه‌كه‌ی پارتی و گۆڕان و هاوئاوازه‌كانیان چی تیایه؟ جیاوازییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ یاساكه‌ی پێشوو چییه؟\nبه‌ر له هه‌موو شتێك، پێویست ناكا مه‌سه‌له‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ناو په‌رله‌مان وه‌ك ده‌ستكه‌وت به خه‌ڵك بفرۆشرێته‌وه، له‌گه‌ڵ كاندیدكردنی هه‌ریه‌ك له نێچیرڤان بارزانی و مه‌سرور بارزانی له‌لایه‌ن پارتییه‌وه بۆ پۆستی سه‌رۆكایه‌تییه‌كانی هه‌رێم و حكومه‌ت پارتی ڕایگه‌یاند كه ده‌یانه‌وێ بۆ ئه‌م خوله سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ناو په‌رله‌مان هه‌ڵبژێردرێ، نه‌شیانشارده‌وه كه بۆ داهاتوو قسه‌ی تریان ده‌بێ، هه‌روه‌ك به‌فه‌رمی گوتیان یاساكه وه‌ك خۆی و به‌بێ هیچ ده‌ستكارییه‌ك كاراده‌كه‌نه‌وه، ئه‌مه زۆر ڕوونه كه پارتی باش ده‌یزانی له‌ئێستادا ناتوانن هه‌ڵبژاردن بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم بكه‌ن له‌ناو خه‌ڵك، ئیتر باشترین چاره‌سه‌ر بۆ ڕاگرتنی باڵانسه‌كه‌ی ناوخۆیان هه‌ڵبژاردنی نێچیرڤان بارزانیه وه‌ك سه‌رۆكی هه‌رێم له په‌رله‌مان، كه‌واتا براده‌رانی گۆڕان جگه له واژووكردن بۆ یاساكه هیچ ئیزافه‌یه‌كیان نه‌كردووه‌و پێویستیش ناكا هه‌وڵی چه‌واشه‌كردنی خه‌ڵك بده‌ن، چونكه ڕاست بوو كه‌پارتی وتی ڕێككه‌وتووین له‌گه‌ڵ گۆڕان یاساكه وه‌ك خۆی كارابكرێته‌وه!\nڕوون و ئاشكرایه كه به‌شێكی زۆری گله‌ییه‌كان له‌مه‌ڕ یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم له‌باره‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم بوون و هه‌موو هه‌وڵه‌كانیش به ئاراسته‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆك بوو، كه‌چی له‌م پڕۆژه چاوگه‌شه‌ی پارتی و گۆڕان و هاوئاوازه‌كانیان به دێرێكیش باسی ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم و كه‌مكردنه‌وه‌ی نه‌كراوه، ئه‌ی ده‌بێ گۆڕان چی وه‌ڵامی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی خۆی بداته‌وه كه له‌سه‌ری ده‌ركران و ئه‌وكات دنیایه‌ك تۆمه‌تیان به‌خشیه‌وه بۆ خه‌ڵكی تر!\nئه‌و پڕۆژه یاسایه‌ی ئێستا له په‌رله‌مانه هه‌مان ئه‌و پڕۆژه‌یه‌یه كه براده‌رانی گۆڕان به كوده‌تا به‌سه‌ر دیموكراسی له قه‌ڵه‌میان داو كردیانه شه‌ڕه ده‌به‌ی ئاو و یه‌كێتیان وه‌ك دیلی ده‌ستی پارتی نمایش كرد، ئه‌وێ ڕۆژێ یه‌كێتی ئاوابوو ئه‌مڕۆ ئه‌وان چین؟ له كاتێكدا گۆڕان ده‌یتوانی زۆر هه‌نگاوی تر بنێ ئه‌گه‌ر فعله‌ن له خه‌می سیسته‌می سیاسی بوو له كوردستان.\nئه‌ی هه‌قوانییه بپرسین گۆڕان له به‌رامبه‌ر چی ئه‌و كاره بۆ پارتی ده‌كا؟ ڕوونه كه به‌ڵێ گۆڕانه‌كان له هه‌موو كه‌س باشتر ده‌زانن كه ئه‌و پۆستانه‌ی وه‌ریانگرتووه زۆر زیاتره له ئیستحقاقی 12 كورسییه‌كه‌یان، به دڵنیاییه‌وه به‌شێك له پۆسته‌كان به‌رامبه‌ره به‌و شه‌رعیه‌تدانه به هه‌نگاوه تاكلایه‌نه‌كانی پارتی!\nئه‌رێ به‌ڕاست، خۆ به‌حساب یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ڕه‌هه‌ندی نیشتمانی هه‌یه، ده‌كرێ یاسایه‌ك كه ڕه‌هه‌ندی نیشتمانی هه‌بێ به‌بێ هێزی دووه‌م له‌كوردستان تێپه‌ڕێنرێ؟ له‌وه‌ش سه‌یرتر براده‌رانی گۆڕان له پارتی زیاتر په‌له‌یانه بۆ كاراكردنه‌وه‌ی سه‌رۆكایه‌تییه‌كه، تۆ بڵێی له یاساكه‌دا هه‌ندێك داهێنانی گه‌وره‌یان كردبێ له به‌رژه‌وه‌ندی دیموكراسی و سیسته‌می په‌رله‌مانی یان شینه‌كه بۆ حسێن نییه‌و بۆ هه‌ریسه‌كه‌یه!\nئه‌وه‌ی ماوه بگوترێ، پارتی و گۆڕان به‌م هه‌نگاوانه‌یان به‌بێ یه‌كێتی و لایه‌نه‌كانی تر ناتوانن هیچ هه‌نگاوێكی كرداره‌كی له هه‌موو شاره‌كانی كوردستان بنێن، ئه‌وه‌ی ده‌یكه‌ن ته‌نها هه‌وڵێكی دڵسۆزانه‌ی گۆڕان و لایه‌نه‌كانه بۆ زوو چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی باڵانسی نێو پارتی و زوو به‌زوو كۆتایی هاتن به ململانێكانیان، خۆ ئه‌گه‌ر وانییه با ته‌نها مادده‌یه‌كیان له ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆك كه‌مكردایه‌ته‌وه‌و ڕێگربان له‌و یاسایه‌ی به قه‌ولی خۆیان پێشتر دیكتاتۆری دروست ده‌كرد، كه‌چی له‌سه‌ر ده‌ستی خۆیان كوردستان ده‌بێته شامی شه‌ریف!\nهه‌قیشوایه گۆڕان له‌به‌رده‌م ده‌نگده‌رانی گره‌نتی ئه‌وه بدا كه له‌خولی داهاتوو یان له ده‌ستووردا سیسته‌می سیاسی ده‌بێته په‌رله‌مانی، هه‌رچه‌نده ئه‌وه‌ش جێی گومانه‌و له‌وانه‌یه له‌وكاتدا و له‌به‌رامبه‌ر 2-3 پۆستی زیاتر گۆڕان بڵێن با سیسته‌م سه‌رۆكایه‌تی بێ كه‌ی كێشه‌یه!؟\nمه‌سعودی مه‌لا هه‌مزه


ڕیزبەندی نیشتیمانی هانی گەشەپێدانی کواڵێتی خوێندن دەدات | وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى\nڕیزبەندی نیشتیمانی هانی گەشەپێدانی کواڵێتی خوێندن دەدات\nلە هاوینی ساڵی 2015 وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی هەرێمی کوردستان دەستی بە ئەنجامدانی پڕۆژەی ڕیزبەندی نیشتیمانی زانکۆکان کرد، ئەوەش وەک بەشێک لەهەنگاوە گەورەکانی وەزارەت بۆ بەرەوپێشبردنی خوێندنی باڵا لە هەرێمدا.\nئامانجە سەرەکییەکەی ئەم پڕۆژەیە وه‌ک له ووته‌ی بەرێز د. یوسف گۆران وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوە زانستی لە رێورەسمی ڕاگەیاندنی دەرەنجامەکانی یەکەم خولی پڕۆژەی ڕیزبەندی نیشتیمانی بۆ زانکۆکان هاتووه: بریتیه له ده‌ستنیشانکردنی توانا و پێگەی ئەکادیمی زانکۆکانی هەرێم و دەستەبەرکردنی کەلتووری کێبرکێ ئەکادیمی لە نێوان زانکۆکانی هەرێم.\nپڕۆژەکە چەند پێوەرێکی توانای زانکۆکانی بەکارهێنا بۆ ئەنجامدانی ڕیزبەندی وەک: کواڵێتی فێرکردن، توێژینەوەی زانستی، چالاکی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی، باری کتێبخانە و تاقیگەکانی زانکۆ، هتد. گشت ئەو پێوەرانە لەلایەن 26 زانکۆی حکومی و تایبەت وەکو داتا ڕەوانەی پڕۆژەکە کرا و لە ڕێگەی پرۆسەیەکی شەفاف و داد پەروەرانە مامەڵە لەگەڵ ئەو داتایانە کرا.\nئەم پڕۆژەیە بۆ یەکەم جارە لە مێژووی هەرێمی کوردستان بگرە لە عێراق ئەنجامبدرێت وەک پڕۆژەیەک بۆ ڕیزبەند کردن لە کەرتی خوێندن. ئەم پڕۆژەیە ترسناک بوو بەڵام هەنگاوێکی بوێرانەشە بەرەو دارشتنی پلانێک بۆ هەڵسەنگاندنی خوێندی باڵا لەهەرێمی کوردستان.\nگومان و ترس لەئەنجامی خراپ و کاردانەوەی نەرێنی هەروەها بەرهەڵستی چاوەروانکراو بوو لە سەرکردە و ئەکادیمییەکانی ناو زانکۆکان. ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ ئەو ڕاستیەى که زانکۆکانی هەرێم لە ڕابردوودا هیچ جۆرە هەڵسەنگاندێکیان لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆیی و جیهانی بۆ نەکراوە، بەڵام ئەم جۆرە لە ترس وگومانه ئاساییە بەتایبەتی لە سیستمێکی خوێندن کە بۆ یەکەم جارە پڕۆژەی ڕیزبەندی تێیدا بکرێت. ئەوەی ئاسایی نییە تەسمیل بوون بە ئەو جۆرە هەستە خراپانە.\nئایە پرۆسەی ڕیزبەندی پرۆسەیەکی ژیرانەیە؟ ئەگەر ووڵامەکە بەڵێیە باشە هەنگاوی دواتر چییە؟\nبە پشت بەستان بە فیدباکی ئەکادیمییەکانی هەرێم کە ئەرێنی بوون دەتوانین بڵێن هەنگاوێکی باشمان بەرەوپێشەوە لە کەرتی خوێندنی باڵا لە هەرێمدا نا و ئەستەمە بەرەو دواوە جارێکی تر بگەرێنەوە. ئەکادیمییەکانی کوردستان دەبێت ئەو ڕاستییە بزانن کە لەمەودوا ئەو جۆرە کارانە کە بەبێ بەڵگە ئەنجام ئەدران یان ئاستی نزمی کواڵێتی کە لەڕابردودا قبووڵ دەکران ئیتر قبول ناکرێت.\nلەئێستادا ڕەنگە زۆربەی ئەکادیمییەکانی کوردستان بە شێوەیەک بڕواننە پڕۆسەی ڕیزبەندی وەک پێوەرێک بۆ هەڵسەنگانی سومعەتی زانکۆکانیان. بەهەر حاڵ ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە لەگەڵ کاتدا نامێنێت، چونکە ئامانجی سەرەکی ئەم پڕۆژەیه بریتیه له به‌رزکردنه‌وه‌ی کواڵێتی خوێندن له هه‌رێم.\nخۆشەبەختانە لەمەودوا ئەکادیمییەکانی ناو زانکۆکان گرنگی زیاتر ئەدەن بە چەند لایەنێکی ئەکادیمی وەکو برەودان بە ڕیگە کاریگەر ومۆدێرنەکانی وانە ووتنەوە، بڵاوکردنەوە لە جورناڵی جیهانی، پەڕسەندن بە پڕۆگرامی ئەکادیمی و سازدانی کۆنفرانسی جیهانی. پڕۆژەی ڕیزبەندی نیشتیمانی لەلایەن میدیا و ڕای گشتیەوە بایەخی زۆرى پێدرا. بۆیە گرنگە ئەم پرسیارە بکەین ئایە ڕیزبەندی بەرەو کوێ دەڕوات.\nیەکێک لەو هەنگاوە پێشنیازکراوەکان ئەوەیە زانکۆکان بەره‌و پڕۆسەی متمانەبەخشین ببات کە لەزۆربەی ووڵاتان ئەو هەنگاوە پێش پرۆسەی ڕیزبەندی دەکرێت، بەڵام هیچ ڕێگەیەکی ڕاست و هەڵە لەئەنجامدانی کارەکان نییە. پرۆسەی هەڵسەنگاندنی کواڵێتی خوێندن دەبێت گونجاو بێت لەگەڵ کەلتووری نیشتیمانی ئەو ووڵاتە کەتێدا دەکرێت.\nئەوەی دەگونجێت بۆ سیستمی خوێندن لە وڵاتێک مەرج نییە بگونجێت بۆ ووڵاتێکی تر بەهەمان شێوە بگونجێ. بۆ نموونە لە ووڵاتی نایجیریا ڕیزبەندی زانکۆکانی ئەو وڵاتە لەکاتێکدا ئه‌نجامدرا که هیچ لەو زانکۆیانە پڕۆسەی متمانەبەخشینیان بۆ نەکرابوو (ڕەنگە چەند پڕۆگرامێک لەناو ئەو زانکۆیانە متمانیان بەدەست هێنابوو).\nڕیزبەندی بەشێک بوو لە پڕۆسەی متمانەبەخشین. لە کوردستان چه‌ند زانکۆیه‌ک سەرقاڵی بەدەستهێنانی متمانەن ئەگەرچی ئه‌مانه زانکۆى ناحکومین. زانکۆکان ترسی ئەوەیان هەیە کە گوایە لە کاتی پڕۆسەی متمانە بەخشین ئەوە زانکۆکان دوچارى هەڵسەنگاندی دەرەکی دەبن، ئایە حکومی یان ناحکومی بێت. ئەو دەزگایە کە هەڵسەنگاندن دەکات داوای پێداچونەوەی دەرەکی هاوەڵان دەکات، هەروەها سەردانی شوێنی زانکۆ دەکات و چاودێری هەڵسەنگاندنە خۆێیەکان دەکات.\nوەکو جێگرەوەیەک، و پێش ئەنجامدانی پرۆسەی متمانەبەخشین، زانکۆکان دەتوانن پێداچونەوەیەکی ئەکادیمی ناوخۆیی بکەن کە ڕەنگە ئاسانتر بێت بۆ بەدواداچوون. ئەمە دەرفەتێکە بۆ زانکۆکە بۆ ئەوەی هەڵسەنگاندنی کواڵێتی بکەن و دەستنیشانی خاڵە بەهێز و لاوازەکانی خۆیان بکەن و کاریان لەسەر بکەن. بەوەش زانکۆکە باشتر ئامادە دەبێت بۆ هەر هەڵسەنگاندنێکی دەرەکی.\nسەرباری قەیرانی ئابووری کە بەتەواوەتی کاریگەری قورسی هەیە لەسەر کاری ئاسایی خوێندنی باڵا بەتایبەتی لە زانکۆ حکومیەکان ڕیزبەندی نیشتیمانی کاریگەری باشی هەبوو لەسەر زانکۆکان و لەسەر خشتەی کارەکانیان.\nیەکێک لەو بوارانەی کە ڕیزبەندی نیشتیمانی کاریگەری باشی لەسەر هەبوو سیستمی بەدواداچوونی زانکۆکانە کە لەئێستادا بەکاری دەهێنن بۆ کۆکردنەوە و ڕێکخستنی داتا.\nوەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی کە سەرپەرشتی پڕۆژەی ڕیزبەندی نیشتیمانی دەکات لەئێستادا بەرنامەیەکی توکمەی ئامادە کردوە، کە زانکۆکان دەتوانن لە ڕێگەیەوە بەشێوەیەکی سەردەمیانە هەموو داتاکانیان ئاپڵۆد بکەن و پاسورد بەکاربهێنن بۆ داخڵبون بەبێ ئەوەی کەسانی تر توانای بینینی ئەو داتایەیان هەبێ. ئەگەر زانکۆکان داتای داواکراو ئاپڵۆد نەکەن ئەوە دوچارى بارقورسییەکی زۆر دەبن و لەئێستادا هیچ پاساوێک بۆ ئەنجامنەدانی ئەو کارە نییە.\nبە شێوەیەکی گشتی ڕیزبەندی نیشتیمانی کاریگەری باشی لەسەر پەرەسەندنی ئەکادیمی لە زانکۆکانی هەرێم هەیە. هەروەها کاریگەری لەسەر پرۆسەی هەڵسەنگاندن دەبێت و، دەبێتە هاندەر بۆ دامەزراوەکانى خوێندنی باڵا بۆ ئەنجامدانی کاری نایاب و پێشکەشکردنی کواڵێتی باش لە خوێندن بۆ ئەوەی لە پرۆسەی ڕیزبەندی لەسەرەوەی لیستی زانکۆکان بن.\nزانکۆکان پێداچونەوەیان بۆ چەند جۆرێک لە ستراتیژی و ڕێگەکانی پلاندانان کرد و چەند جۆرێکیان بەکارهێنا، کە دەکرێت پێشبینی گۆرانکاری ریشەی بکرێت. دەرەنجامی باشتر لە ڕیزبەندی نیشتیمانی چاوەروان دەکرێت و، رەنگە ببێتە بنەمای هەر ڕیزبەندیەکی جیهانی لە ئایندەیەکی نزیکدا.\nنووسینی د. سمیرە توفیق سعید\nسەرچاوە: University World News\n(UWN) گۆڤارێکی نیوده‌وڵه‌تیه و تایبه‌ته به بڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌واڵی تایبه‌ت به خوێندنی باڵا و پێشکه‌وتنەکانى له گشت وڵاتانی جیهان، هه‌روه‌ها بیر وڕای خه‌لکی ئه‌کادیمی له ڕوانگه‌ی نیوده‌وڵه‌تی بڵاودەکاتەوە. گۆڤاره‌که هە‌فتانه‌یه و ئه‌لکترۆنیه و به خۆرایی هه‌یه.


وتاری کاک عوسمان جەعفەری بۆ سمیناری سێهەم لەژێر ناوی "رۆژهەڵاتی کوردستان ،نەخشەڕێگا"\nڕۆژهەڵاتی کوردستان، نەخشە ڕێگا\nگەر بە دیدێکی ڕەخنەگرانەی واقیعبینانەوە چاو لە ڕەوش و باردۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بکەین و هەڵسەنگاندنێک بۆ ٣٨ساڵ خەباتی سیاسی و جەماوەری و ڕووناکبیری ئەم بەشە لە کوردستان بکەین بە بێ ڕوودەربایستی و دەمارگرژی و خۆ گێل کردن لە ئاستی واقعیەتەکان بۆمان ڕوون دەبێتەوە کە کارنامەی خەبات و چالاکیەکان، کارنامەیەکی سەرکەوتوو نەبووە و سەرکەوتنیش بە دەست نەهاتووە و ئەوەی کە لە ئێستادا بەر چاوە و بە ڕوونی دەبینرێت پاشەکشێی بەردەوام بووە کە لە هەنووکەدا بووەتە هەڕەشەیش بۆ سەر خەبات بە گشتی لەم پارچەیەی کوردستاندا و دەرخەری ئەو ڕاستیە تاڵەیە کە حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەر بە هەموو حیزبەکانەوە، وەک ئۆپۆزسیۆنێکی ناسەرکەوتوو بووە و نەیتوانیووە ئامانجەکانی بپێکێت یان لە کرۆک و ناوکی ڕووداو و هاوکێشەکاندا بێت.\nخاڵی لاوازی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەوە بووە کە ئۆپۆزسیۆنێکی خولقێنەری دۆخی شۆڕش و سەرهەڵدان و ڕێکخستنی جەماوەری بەرانبەر بە دەسەڵاتی ڕژێم نەبووە بەڵکوو یان سواری شەپۆلی شۆڕشی ناوەند بووە یان دواکەوتەی ناڕەزایەتیەکانی خەڵک بووە کە لەوەشدا نەیتوانیوە پێشەنگایەتی و بەڕێوەبەرایەتی ناڕەزایەتیەکانیش بگرێت بە دەستەوە، هەر بۆیە دەبینین لە ماوەی ئەم چواردەیەی ڕابردوودا ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی هاوکێشە سیاسیەکانی ناوچەکە بووە یان لە پەراوێزی ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکەدا جێگای گرتووە، لە ژێر کاریگەری وەها ڕۆڵ و پێگەیەکدا بووە کە بەڕێوەبردن و ئاراستە کردنی کەوتووەتە دەست لایەن و جێگا و پارچەکانی ترەوە، کە دەر ئەنجامی ئەم خۆبەدەستەوە دان و گوێڕایەڵیە زیندەبەچاڵ کردنی خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە بە ناوی ژیانەوەی خەبات، یان تووشی وەستان کراوین یان کاناڵیزەی جێگەکانی تر و پارچەکانی تر کراوین، هەر ئەو خۆ بە دەستەوەدانە بووەتە هۆی بەرەو هەڵدێر ڕۆیشتن و زیندەبەچاڵ بوون تا ئەوەی کە ژیانەوەیەک بێت بۆ دووبارە هەستانەوەی جەستەی نیوەگیانی خەباتەکەمان.\nگەرچی نابێت و ناکرێت هەوڵ و ماندوو بوونی تاکە کەسی و گرووپ و ڕێکخراو و حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە بەرچاو نەگیردرێن و زەربی سیفر بکرێن، تایبەت ئەوەی کە دەیان جۆر کێشە و گرفتی فیکری و کلتووری لە نێوخۆی ئەو حیزب و لایەن و گرووپ و کەسانەدا بووە و دەیان کێشە و گرفتی دارایی و ئابووری و سیاسی هاتووەتە ڕێگایان و تەنگ و چەڵەمەی جوراوجۆری ئابووری و سیاسی بە هۆی دوور کەوتنەوە و ئاوارەییەوە بە سەریاندا سەپێنراوە.\nبەڵام دەبێ دان بەو ڕاستیە تاڵانەش دا بنێین کە ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ئاستی چاوەڕوانیەکانی خەڵک دا نەبووە، ئەم ئۆپۆزسیۆنە تەنیا پەناگای بێ هیواییەکانی نەتەوەی کورد بووە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە بە داخەوە نەیتوانییوە بەرەیەکی بەهێز و پشتیوان و کاریگەر و کارتێکەر بێت بۆ دەستەبەر کردنی ئاوات و ئامانجەکانی خەڵک، مێژووی خەباتی چوار دەیەی ڕابردوو و دۆخی هەنووکەیی بە باشی سەلمێنەری ئەم ڕاستیەن، ئەوەی شارەزای مێژووی ئەم چوار دەیەی ڕابردووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و ناوچەکە بێت بۆی ڕوون و ئاشکرایە کە چ دەرفەتگەلێکی مێژووی هەبوو کە لە کیس چووە و نەمانتوانیووە کەڵکی لێ وەرگرین و ئەو دەرفەتانە بە داخەوە بوون بە هەڕەشە و دواجار ناچار بووین بە پاشەکشە.\nسەرە ڕای ئەوەی کە ئۆپۆزسیۆنی کوردی ڕۆژهەڵات لە دەرەوەی سنوورەکان و لە ئاوارەیی دا بووە و دۆخێکی دژواری بە سەردا سەپێنراوە بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٧ بەم لاوە بە هۆی ئەو باردۆخەی کە هاتە ئاراوە و ناوچەکە و تایبەت باشووری کوردستانی گرتەوە، توانرا هەم لە ڕووی سەربازیەوە و هەمیش لە ڕووی ڕاگەیاندنییەوە کەرەستەی پێویست دەست بخات ، بەتایبەت لە بەشی ڕاگەیاندنی دا کە توانی لە ئاستێکی فراواندا هەم لە کاناڵەکانی مانگەدەستکردەکانەوە و هەم لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانەوە ڕاستەوخۆ پەیوەندی لە گەڵ زۆرینەی کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بگرێت و خەباتی مەدەنی ناوخۆیی ڕووماڵ بکات کە بە دوای ئەو بەرەو پێشچوونە توانرا شرۆڤەکان و لێکدانەوەکان، هەواڵسازی و دەرخستنی ڕاستیەکان، ڕاگەیاندنی ناڕەزایەتیە فراوانەکان، هەڵوێست گرتن و گازندەکان، کە بەشە سەرەکیەکانی خەباتی مەدەنی بوون و بە هۆی ئەوەی کە فەزایەکی خنکێنەر و ترس و تۆقاندن لە نێوخۆی وڵات و لە لایەن ڕژێمەوە خولقێنراوە لەلایەن ئۆپۆزسیۆنەوە هەلی دەرکەوتن و ڕاگەیاندنی بوونیان بۆ ڕەخسا.\nلە لایەن ڕژیمیشەوە لە هەمان کاتدا گوشارەکان بۆ سەر خەڵک فراوانتر ببووە و نیشانە سامناکەکانی سیاسەتە سەرکوتگەریەکانی وەک ئیعدامەکان، هەڵاوسان و گرانی،تەنگەتاو کردن و قەدەغەییەکان، سیاسەتی برەودان بە پوکانەوەی کۆمەڵگە و کرمۆڵ کردنی کۆمەڵگە و هەروەها پەروەردەی خراپ و گشتگیر کردنی هەژاریی کلتووری و دوور خستنەوە لە واقعیەتەکانی دەسەڵاتی سیاسی و پەردەپۆش کردنی گەندەڵی ئابووری و هەروەها هەڵکشانی ئاماری دزی و تووشبوون بە مادە هۆشبەرەکان و بەندکراوان و نەهێشتنی ئاسایشی کۆمەڵایەتی، هەر ڕۆژ زیاتر خۆی دەنواند و زیاتر خەڵکی گەمارۆ دەدا و وەیشووومەی خەمۆکی کردووەتە نەخۆشینێکی گشتگیر لە هەموو ئێراندا و تایبەت ڕۆژهەڵاتی کوردستان زیاتر لە هەر جێگایەک بەرکەوتەی ئەو سیاسەتانەی کۆماری ئیسلامی بووە.\nسەرەڕای سیاسەتی گشتی ڕژێم، سیاسەتی تایبەتیشی لە سەر چینی خوێندکار و ژنان و کرێکاران و ڕووناکبیران و نووسەران و بیرجیاوازان پەیرەو کردووە کە پێویست بە ڕوونکردنەوە و ئامار هێنانەوە ناکات و هەر ئەوەندەی کە هەموومان دەزانین کە یان چالاکانی ئەو چین و توێژانەی ناچار بە هەڵهاتن کردووە یان ڕەوانەی زیندان و لێپرسینەوەی کردوون یان ناچاری کردوون کە بێدەنگی هەڵبژێرن و ملکەچ بن یان لە سووچ و کونجێکدا تەریک کەوتە و پەراوێز خراو و ئیزۆلەکراو بن.\nئەوە دۆخی نێوخۆی وڵات بوو لە بەرانبەریشدا دۆخی نێو خۆیی حیزبەکان و نێوخۆی تاکە کەسەکان، نێوخۆی ئۆپۆزسیۆنیش تەواو تووشی لێکترازان و ناکۆکی و ئینشعاب و خۆ دەرگیر کردن بە باسە تیۆریکیەکان و شەڕی دەسەڵات و هەروەها پەیرەو کردنی سیاسەتی ئینکاری لایەن و تاک و کەسایەتی و ڕێکخراو و حیزبەکانی تر بووە و وەیشوومەیەکی وەک بە خائین و ناپاک خوێندنی یەکتر، پەرتەوازەیی و بێهێزی و نەهێشتنی دەرفەتی هەستانەوە و ڕاسانی خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی لێکەوتووەتەوە و هەنووکە لە ژێر گوشاری ئەو دۆخە داین، گەرچی هەموو ڕێکخراو و حیزب و کەسایەتیەکانی دژبەری ڕژێم ئامانجی هاوبەشیان هەبووە و کەرەستەی پێویستیشیان هەبووە، دۆخی دوای ساڵی ٢٠٠٣ی ناوچەکەش دۆخێکی گونجاو بوو بەڵام مخابن نەتوانرا بەرەیەکی یەکگرتوو و بەهێز درووست بکرێت بۆ ئەوەی کە لە ئەو باردۆخەی کە ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی تێکەوتووە، بێینە دەرەوە، چواردە ساڵی ڕابردوو باشترین دەرفەت لە ئارادا بوو کە لە ماوی ئەم چوار دەیەی ڕابردوو وێنەی نەبوو، هەم لە باری کەرەستە و ئیمکانیات، هەم لە باری هێزی ئینسانی هیواداری ناوخۆ و خەڵکی چاوەڕوان و ئازادیخوازی ناوخۆ، هەم لە ڕووی ڕاگەیاندنی و پەیوەندیەکان بە خەڵکەوە و هەم ئەوەی کە ناوچەکە و تایبەت دۆخی ئێران و کورد بە تەواوەتی لە ژێر چاوی جیهانیان دابوو، ئەو دۆخەی هەبوو نەتەنیا نەکرا بە هەل و دەرفەت و بقۆزرێتەوە بەڵکوو لە هاوکێشەکانی ئێستای ناوچەکە هەڕەشەی جیدی هەیە کە قوربانی بوونی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی لێ بکەوێتوە.\nلە ئێستادا خەڵک بە بێ هیواییەوە لە بابەتی خەباتی ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەڕوانێت و ناچاریش بووە کە ملکەچ بکات بۆ ئەو دۆخە بێ هیوایەی کە تێیدایە، کێ تاوانبارە؟ هەر هەموو ئۆپۆزسیۆن بە حیزب و گرووپ و ڕێکخراو و کەسایەتیە سیاسی و ڕووناکبیرو چالاکانی بوارە جۆراوجۆرەکان لە ئاستی ئەم دۆخە تاوانبارن، هەموو وەک یەک، بەش و بڕی دەکەوێت بە کەم و زیادەوە، کەس بێبەش نییە.\nبەڵام لێرەوە پرسیارێکی جەوهەری هەیە کە پێویستی بە جواب دانەوە هەیە ئەویش ئەوەیە کە ڕێگە چارەی دەرچوون لەم دۆخە نەخوازراوە چییە؟\nتا وەکوو ئەم دۆخە نەخوازراوە بەردەوام بێت و هەموو کەس و هەموو لایەن و حیزبێک پێداگری لە سەر بەردەوام بوونی بکات و هەموو کەس و لایەنەکان، یەکتر تاوانبار بکەن بە بەردەوام بوونی ئەو دۆخە، دەبێ بڵێن هیچ ئاسۆیەکی ڕوون بوونی نییە، بەڵام گەر بکرێت ئەم هەنگاوانەی خوارەوە بگیردرێتە بەر و وەک نەخشە ڕێگایەک بخرێتە پراتیکەوە دەتوانین لەم دۆخە وەیشوومەیە تا ڕادەیەکی باش ڕزگارمان ببێت:\nیەکەم ئەوەی کە میحوەری خەبات و ڕاگەیاندن و ڕۆشنگەری و چالاکی جۆراوجۆری سیاسی، ماف و مافی مرۆڤ، کلتووری و هونەری، ئایدیا و هزری، چالاکی مەدەنی و ژینگەیی، ڕۆژهەڵاتی کوردستان بێت و بەس، ئەمە بەو واتایە نایەت کە ئێمە پشت دەکەینە خەباتی گەلەکەمان لە پارچەکانی تری کوردستان بەڵکوو بە میحوەری کردنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کاریگەری ڕاستەوخۆی دەبێت لە سەر کەم بوونەوەی فشار لە سەر پارچەکانی تری کوردستان و لە هەمانکاتیشدا ڕۆژهەڵات لە بەلاڕێدا بردنی هێز و هزر و توانا جۆراوجۆرەکانی دەپارێزێت، لە کاناڵیزە بوونی هێزی مرۆیی و هزری، کە سەرمایەی ئەو پارچەیەی کوردستان بۆ خۆیەتی، پێشگیری دەکات، لە ئێستادا ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە داخەوە میحوەری خەبات و تێکۆشانی زۆرێک لە چالاکان و نووسەران و ڕووناکبیران و لایەنە سیاسیەکانی نییە.\nدووهەم: بەفیڕۆ نەدانی هێزی کوردانی ڕۆژهەڵاتە کە دەبێت ئەوە ڕوون بکرێتەوە کە چەندە پارچەکانی تری کوردستان پێش بکەون بە چاوی کەملێڕوانین و سووک سەیری ڕۆژهەڵاتی کوردستان و خەڵکەکەی دەکرێت، لە ئەگەری بەردەوام بوونی ڕەوشی ئێستای ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تا چەندە پارچەکانی تر پێش بکەون ئەوەندەش خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و بگرە زیاتریش تووشی پاشەکشە و نەمانی دەرفەتی گونجاو دەبێتەوە، ڕاستییەک کە ناتوانین خۆمانی لێ گێل کەین.\nسێهەم:بە داخەوە نەریتێکی زۆر نەشیاو لە نێو حیزب و چالاکانی بوارە جیاوازەکان و کەسایەتی و تاکە کەسیەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوونی هەیە کە زیاتر بووەتە هۆی پەرتەوازەیی هێزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لاواز بوونی پێگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەویش یەکتر قەبووڵ نەکردن ، خۆ بە زل زانین، ڕەسەن و ناڕەسەن بوونە لە نێو ئۆپۆزسیۆندا یان بە خائین و ناپاک زانین و با خائین ناپاک ناساندن هێز و کەسایەتی و لایەنە ئینشعابی و جیا بووەکانە کە بە داخەوە بە ماشینی گەورەی ڕاگەیاندنی و بە پەروەردەی ئایدۆلۆژیکی حیزبی و لە ڕوانگەی بەر تەسکی تاکە کەسی و حیزبی و لە کۆڕ و کۆبوونەوەی جۆراوجۆر بەردەوام لە هەوڵدایە کە دەرفەتی لێک نێزیک بوونەوە و یەکگرتوویی و یەکبوونەوە و خەباتی هاوبەش و گەڕاندنەوەی شکۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە بار بەرێت، پێویستە هەموو ئەو نەریتە نەشیاوانە فڕێ بدرێن و ئاشتی نێوماڵی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بکرێت بە بنەما و هەوڵ بدرێت تەبایی و ئاشتەوایی بکرێتە سەردێڕی خەبات لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.\nچوارەم: گەڕاندنەوەی شکۆیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە لە فیلتەری یەکێتی و یەکگرتووی و خەباتی هاوبەش گوزەر دەکات، رەمز و رازی گەڕاندنەوەی شکۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و نەتەوەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێکهێنانی بەرەیەکی بەهێز و یەکگرتوو و تۆکمەیە کە هەموو هێز و گرووپ و لایەن و ڕێکخراو و حیزب و کەسایەتی لە خۆ بگرێت بە بێ مەرج و پلەبەندی و ڕەسەن و ناڕەسەنی و ناوچەگەری، بە شێوەیەکی یەکسان و دادپەروەرانە و بە بێ دەست تێوەردانی لایەن و هێز و حیزب و کەسایەتی پارچەکانی تری کوردستان لە درووست بوونی بەرەیەکی لەو شێوەیە و تەنیا ڕۆژهەڵاتیەکان بۆخۆیان شانازی گەڕاندنەوەی ئەو شکۆیەیان بەرکەوێت کە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستانی دەگەڕێننەوە.\nپێنجەم: زۆر جار لە خەباتی سیاسی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا ئامانجە ستراتیژیکیەکان لێڵ کراون و نەتوانراوە ببینرێت، بەهەڵە دوژمن خوێندنەوە، دەبێتە هۆی داڕمانی ستراکچری خەبات، ئۆپۆزسیۆنی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، نە تەنیا نەیتوانیوە سیاسەتە دووژمنکارانەکانی ڕژێمی کۆماری ئیسلامی پووچەڵ کاتەوە بەڵکوو لە بە ئامانج گرتنی پێگە لەرزۆکەکانی ڕژێمیش ناتەوان بووە، ستراتیژی کاری ئۆپۆزسیۆن و ورد بوونەوەی بیرمەند و شرۆڤەکارانی ئۆپۆزسیۆن، ئەوەندەی خۆی گرێداوە بە هێزی دەرەکی کە ڕووبەڕووی کۆماری ئیسلامی بێتەوە یان ڕووبەڕووی سیاسەتە ستراتژیکەکانی کۆماری ئیسلامی ببێتەوە لە دەرەوەی وڵات ئەوەندە خۆی گرێ نەداوە بە سیاسەتە ناوخۆییەکانی ڕژێمەوە کە پێگە لەرزۆکەکانی ئەو ڕژێمە بدۆزێتوە و سیاسەتی گونجاو بۆ ئیفلیج کردنی ئەو ڕژێمە بکات، دەبێ ستراتیژی کاری سیاسی و خەباتی ئۆپۆزسیۆن بە ئامانج گرتنی پێگە لەرزۆکەکانی ڕژێم و پووچەڵکردنەوەی سیاسەتە ناوخۆییەکانی بێت، ئەو ڕژێمە لە ناوخۆوە دەبێ بپووکێتەوە، تەنها ئەوە ڕێگەی سەرەکیە بۆ تێکشکاندنی دوژمن و ڕزگاری گەلەکەمان.\nعوسمان جەعفەری. سکرتێری یەکێتیی دیموکراتی کوردستان/ یدک/


عه‌لی که‌ریمی: ئێران به به‌رچاوی جیهانه‌وه سه‌ره‌ڕۆیانه ڕه‌فتار ده‌کات و خۆی به پابه‌ندی هیچ شتێک نازانێت\nی مانگی حه‌وت ٣١, ٢٠١١\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا کۆماری ئیسلامی ئێران له ڕۆژی دووشه‌ممه‌ی ڕابردووه‌وه په‌یمانی به‌ردانه‌وه‌ی ئاوی ڕووباری ئه‌ڵوه‌نی دا به‌ڵام تا ئێستاش ئه‌و ئاوه به‌رنه‌دراوه‌ته‌وه و هێشتاش ڕووباری ئه‌ڵوه‌ن له شاری خانه‌قین ووشکه.\nعه‌لی که‌ریمی نوسه‌ر و لێکۆڵه‌ره‌وه ده‌ڵێت ئێران هیچ گرنگیه‌ک به به‌ها مرۆڤایه‌تیه‌کان نادات ، هه‌روه‌ک چۆن هیچ گوێ به په‌یماننامه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان نادات و ئێستاش که ئاوی ئه‌ڵوه‌نی گرتۆته‌وه و یان که ڕۆژانه بۆردومانی ناوچه سنوریه‌کانی هه‌رێمی کوردستانی عێراق ده‌کات ده‌یه‌وێت وا نیشان بدات هێشتاش یاریزانی سه‌ره‌کی ناو گۆڕه‌پانه‌کانی عێراقه.\nبه‌ڕێز که‌ریمی له میانه‌ی وتووێژه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ هاوکارمان به‌ڵێن ساڵح ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات که پێویسته کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی کاریگه‌ری هه‌بێت له‌سه‌ر کۆماری ئیسلامی چونکه ئه‌وه‌ی که ڕووده‌دات گرفتێکی مرۆڤایه‌تیه.\nپێشتر چالاکوانانی سیڤیلی له شاری خانه‌قین وه‌ک هه‌وڵێک بۆ فشار خستنه سه‌ر کاربه‌ده‌ستانی ئێرانی هه‌ڵمه‌تێکیان ده‌ستپێکرد و چه‌ند جارێک ڕێی هاتوچۆی سنورییان بڕی ، دواترینی ئه‌و هه‌وڵانه‌ش ڕێگه‌گرتن بوو له 60 تانکه‌ری نه‌وت هه‌ڵگر له‌وه‌ی له عێراقه‌وه بچنه ناو ئێرانه‌وه و هه‌روه‌هاش وه‌ک سه‌رچاوه‌کانی هه‌واڵ باسیان کردووه هه‌ر له سه‌ره‌تای ئه‌م مانگی حه‌وته‌دا چالاکوانانی سیڤیلی سه‌رکه‌وتوو بوون له‌و هه‌وڵه‌ی دایان بۆ ڕێگه‌گرتن له ژماره‌یه‌کی زۆری ئه‌و ئێرانیانه‌ی ده‌یانویست سه‌ردانی شاری که‌ربه‌لا بکه‌ن که به یه‌کێک له شاره پیرۆزه‌کانی شیعه ئاینزاکان داده‌نرێت.\nده‌توانن له ڕێی کلیککردنی ئه‌و فایله ده‌نگیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ گوێبیستی ته‌واوی گفت و گۆکه بن که ماوه‌که‌ی 9:27 خوله‌که.


چه‌ند هه‌نگاوێك بۆ ئه‌وه‌ی منداڵه‌كه‌ت كه‌مترین توڕه‌بوونی هه‌بێت\nشەڕانگێزی و تووند و تیژی منداڵ لە تەمەنی ١٢ بۆ ٢٤ مانگی دەستپێدەکات، کاتێک ئیتر منداڵەکە هەست بە خۆی دەکات و دەزانێت کە ئەویش کەسێکی جودایە و چیتر پارچەیەک نییە لە ئەندامێکی تری خێزانەکەی و هەست بە بوونی کەس و شتەکانی دەوروبەری دەکات.\nئەم تووند و تیژییە لە شێوەی گازگرتن، زلە لێدان یاخوود شەق تێهەڵداندا دەبێت , شەڕانگێزییەکە دەرئەنجامی تووڕەبوونی منداڵەکە دەبێت لە پای ڕێگەلێگرتنی لە ئەنجامدانی کارێک، دكتۆر زانیار پسپۆڕی نەخۆشییەکانی منداڵان له‌م بابه‌ته‌دا چه‌ند هه‌نگاوێك ده‌خاته ڕوو كه دایكان وباوكان ده‌توانن سوودی لێ ببینن بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی توڕه‌ی منداڵه‌كه‌یان.\nبۆ ڕێگری لە هەڵچوونیان یاخوود چۆنییەتی هەڵسوکەوتکردن لە کاتی هەڵچوونیاندا پەیڕەوی لەم خاڵانە بکە:\n1- فێری بکە: فێری یاساکانی ماڵەوەی بکە، پێی بڵێ کە هەندێک شت هەن نابێت دەستیان لێ بدات، منداڵ فێر دەبێت، چۆنت بوێت دەتوانیت وای لێ بکەیت.\n2- تەنها مەڵێ وا مەکە: بەڵکو بەدیلەکەشی پێ بڵێ، بۆ وێنە پێی بڵێ ئەم جارەیان کە تووڕەبوویت لە باتی پەرچە کردار و جووڵەی نابەجێ قسە بکە پێمان بڵێ چیت دەوێت، زمانت بەکار بێنە.\n3- هەوڵ بدە لە کاتی هەڵچوونیدا سەرنجی بۆ لایەکی تر ڕابکێشیت و تەرکیزی لەسەر توڕەبوون و هۆکارەکەی لاببەیت.\n4-لەسەرخۆبە و هەوڵ بدە خۆت کۆنترۆڵ بکەیت، بە خۆت بڵێ هێشتا منداڵە و ماویەتی گەورە ببێت، بڵێ کاری منە فێری بکەم.\n5-کە دوو منداڵ یاری دەکەن دەبێت لەژێر سەرپەرشتی خۆتاندا بن، گەر لێک تێنەگەیشتنێکی کەمیان هەبوو لێگەڕێن با خۆیان حەلی بکەن بەڵام گەر ئیش گەشتە دەستەو یەخە دەبێت لێک جوودا بکرێنەوە.\n6- پێی بڵێ لە باتی ئەوەی شەڕ بکەیت و هەڵبچیت بڵێ "نا" یاخوود پشتت لە قسەکەر بکە وەک ناڕەزایی.\n6-هەمیشە لە پیاهەڵدان و مەدح و سەنادا ڕەزیلی مەکە بۆ ئەوەی کە منداڵەکەت بە حیکمەت لە مەوقیفێک خۆی دەرباز دەکات لە باتی شەڕو شۆڕ، پێی بڵێ؛ ئەوە تۆ گەورە بوویت بۆیە ئاوا ڕەفتار دەکەیت.\n7- هەندێک جار "تایم ئاوت" بەکار بێنە؛ واتا کاتێک کە ڕەفتارە شەڕانگێزانەکەییت بە دڵ نییە ئەوە دەتوانیت دەستی لە باسکییەوە بگریت بە سووکی و بێ بەکارهێنانی هێز، بێ ئەوەی کە هیچ هەستت دەرببڕیت؛ نە توڕەبوون و نە بە قوربان و بەساقە، کاتی ئەم کردارە ١ دەقە دەبێت بۆ هەر ساڵێکی تەمەن.\n8- هەوڵ بدە باشترین وێنەی خۆت نیشانی منداڵەکەت بدەیت سەبارەت بە هەڵسووکەوتت، چونکە ئەو لە ڕەفتاری تۆوە زیاتر فێر دەبێت وەک لە قسەکانت.


سه‌رۆك وه‌زیران و كونسولی ئه‌ڵمانیا باسیان كابینه‌ی نوێی حكوومه‌ت و ڕۆڵی كوردستان كرد\n2018-07-04 [10:59 AM]\nسه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان، پێشوازی له كۆرت گیۆرگ شتوكل شتلفرید، كونسولی ئه‌ڵمانیا له هه‌رێمی كوردستان و شاندێكی یاوه‌ری كرد كه به‌مه‌به‌ستی كۆتاییهاتنی كاره‌كه‌ی و ماڵئاواییكردن سه‌ردانی به‌ڕێز سه‌رۆك وه‌زیرانی كردبوو.\nله دیدارێكدا شتلفرید سوپاسی داموده‌زگاكانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی كرد كه له ماوه‌ی كاركردنیدا هاوكاری و ئاسانكاریی زۆریان بۆ كردووه، ئاماژه‌ی به په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێمی كوردستان و ئه‌ڵمانیاش كرد كه له ئاستێكی زۆر باشدان و هیوای په‌ره‌دانى زیاترى به په‌یوه‌ندییه‌كان له هه‌موو بواره‌كاندا خواست.\nلای خۆیه‌وه سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان هیوای سه‌ركه‌وتنی بۆ به‌ڕێز شتلفرید له كاری نوێیدا خواست و سوپاسی كرد كه له ماوه‌ی كاركردنیدا په‌ره‌ی زیاتری به په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێمی كوردستان و ئه‌ڵمانیا داوه، خۆشحاڵیی خۆیشی بۆ ئاستی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێمی كوردستان و ئه‌ڵمانیا نیشان دا و هیوای به‌ره‌وپێشچوونى زیاترى په‌یوه‌ندییه‌كانى خواست.\nسه‌رۆك وه‌زیران سوپاسی حكوومه‌تی ئه‌ڵمانیای كرد كه له كاته سه‌خته‌كاندا هاوكار و هاریكاری هه‌رێمی كوردستان بووه، سوپاسی ڕێكخراوه‌كانی ئه‌ڵمانیشی كرد به‌تایبه‌تی ڕێكخراوی GIZ بۆ هاوكارییكردنی ئاواره‌كان و پڕۆژه‌كانی په‌ره‌پێدان له هه‌رێمی كوردستان.\nتاوتوێكردنی پرۆسه‌ی سیاسی له عێراق و پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكوومه‌ت و ڕۆڵی كوردستان له‌و كابینه‌یه‌دا لایه‌نێكی دیكه‌ی دیداه‌ركه بوو، له‌مباره‌یه‌وه به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانی هیوای خواست كابینه‌ی نوێی حكوومه‌ت به زووترین كات پێكبهێنرێت تاكو بپڕژێته سه‌ر خزمه‌تكردنی خه‌ڵك و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان.


ڕۆڵی جوەكانی عێراق و كوردستان لە هونەر و مۆسیقادا\n01:52 - 28/03/2019\nڕۆڵی جوەكانی عێراق و كوردستان لە هونەر و مۆسیقادا\nسەردەمی حوكمی عوسمانی و مەلەكی (پاشایەتی) لە عێراق سەردەمی زێڕینی مۆسیقا و مەقاماتی عێراقی بوو، وەك چۆن لە سەردەمی عەباسییەكان گرنگی زۆر درا بە هونەرو مۆسیقا و چەندین مۆسیكزان و هونەرمەندی لێهاتوو دەركەوتن وەك (ئیسحاق موصلی، زریاب)، بەهه‌مان شێوە لە كۆتایی سەدەی نۆزدەهەم تاكو پەنجاكانی سەدەی رابردوو چەندین مەقامزان و مۆسیقاژەن و دەنگخۆش لە ساحەی هونەری دەركەوتن، بەتایبەت ژمارەیەكی زۆر لە مەقامزان و مۆسیقاژەنەكانی ئەو سەردەمە جولەكە بوون، هیچ مۆسیقاژەنێكی بەناوبانگ نەبوو لەعێراق جگە جووەكان.\nجوەكان گرنگی زۆریان بە مۆسیقا داوە، لەسەدەی نۆزدەهەم تا نیوەی سەدەی بیست، مۆسیقارە جوەكان لەڕیزی پێشەوەی مۆزیكزانەكان بوون، كە خزمەتێكی باشیان بە هونەری مەقامات و مۆسیقای عەرەبی و كوردی كردووە، شارەزای مەقاماتی عەرەبی و مەوال و عەتابە و تەواشیحی موصڵی و مەقامات و بەستە و مۆسیقاو گۆرانی كوردی بوون.\nجوەكان و ئاوازو مۆسیقای كوردی\nجوەكان شارەزای مۆسیقای شەرقی بوون، حەزیان لە مۆسیقای كوردی دەكرد، بە تایبەت ئەو جولەكانەی لە كوردستان ژیاون، كاریگەری ئاواز و گۆرانی و مۆسیقای كوردیان لەسەرە. لە سەرەتای كاری هونەری مامۆستا "عەلی مەردان"، زۆربەی ئەو مۆزیسیارانەی كە لەرادیۆی بەغدا یا لەئاهەنگەكانیدا موزیكیان بۆ ژەنیوە، مۆسیقارەكانی جولەكە بوون.\nتائێستاش زۆر لەو خێزانە جولەكانەی لە كوردستانەوە كۆچیان كرد بۆ ئیسرائیل لە ئاهەنگەكانیان مۆسیقا و ئاوازی كوردی لێدەدەن و بە ریتمی مۆسیقای شادی كوردی شایی و سەما دەكەن.\nیەكێ لەهونەرمەندە جوەكانی كوردستان (دایكی جەمال) بوو، ژمارەیەك گۆرانی و بەستەی كوردی تۆمار كردووە لەسەر قەوانی كۆمپانیای (بەیزافۆن) لە ساڵانی 1925-1926 لەگۆرانیە خۆشەكانی وەك:\n1-\tهەی ئاغا و ئاغا و ئاغا\nبۆم تێكە جەرگم داغە\n2 - ئای بێنن بێنن\nیارم منداڵە ، دڵی مەشكێنن\n3-\tهەی بەللارو بەلار و بەللاراوە\nتو سەری باوكت وەرە ماڵەوە\n4-\tئامینێ و ئامین هەر تۆی دنیا و دینم\nقۆڵەكەت بێنە بیكە بە سەرینم\nدایكی جەمال: گۆرانی كچی سلێمانی\nدایكی جەمال: گۆرانی "هەی ئاغاو ئاغا"\nهەروەها هونەرمەند و لاوكبێژی ناسراوی كورد (كاوێس ئاغا)، لە سییەكان كۆمەڵێك بەرهەمی لاوك و بەستەی لەسەر قەوان تۆماركردووە، بە هاوكاری مۆسیقارە جوەكان، ئەگەر گوێی لێبگرین ئەوا توانا و شارەزایی موزیكژەنە جولەكان دەردەكەوێت كە بەشێوەیەكی زۆر جوان موزیكیان بۆ ژەنیوە.\nجوەكان لەكوێ كەسێكی دەنگخۆشێك هەبوایە هانیان دەدا تاكو گۆرانی و مەقام بڵێ و لەڕووی هونەریەوە هاوكارییان دەكرد، لەمەشدا سودی بۆخۆیان هەبوو چونكە بەهۆی فرۆشی قەوانەكانی یان داهاتی ئاهەنگەكانی پارەی باشیان دەستدەكەوت، بژێوی و سەرچاوەی ژیانیان ئەو ئاهەنگە مۆسیقیانە بوو.\nعەلی مەردان چۆن دەنگی لەسەر قەوان تۆماركرد؟\nجولەكەیەك بەناوی (نەعیم) لەبەغدا، ناوبانگی دەنگخۆشی عەلی مەردانی بیستبوو، یەكسەر بۆ كەركوك بەڕێ دەكەوێت ، دەیدۆزێتەوە و لەگەڵ خۆی بۆ بەغدای دەیبات، قەوانی بۆ تۆمار دەكا، لەكاتی گۆرانی و مەقام وتنەكاندا ئەندامانی تیپی مۆسیقا گشتیان جولەكە بوون، پێنج كەس دەبوون، لێهاتوو و شارەزا، چاپوك و وریا بەو ئاواز و مەقامانەی عەلی مەردان وتوویەتی، مەقامی (ئای ئای و ئەڵڵاوەیسی) لەسەر قەوان بۆی تۆمار كراوە.\nلە سەرەتای كاری هونەری مامۆستا عەلی مەردان, زۆربەی ئەو مۆزیككارانەی كە لە ئاهەنگەكاندا موزیكیان بۆ ژەنیوە، مۆسیقارەكانی جولەكە بوون. لەوانە هەردوو برا (داود و سالح كوەیتی) كە یەكەمیان عود و دووەمیان كەمانـی دەژەند.\nزۆر لە مەقامبێژە جوەكان هونەری مەقامات لە مەقامبێژی بەناوی عێراق (شەڵتاغ) فێری مەقامات بوون. "شەڵتاغ" ئەسڵی كوردە و لە ساڵی 1793لە كفری لەدایك بووە, ماوەیەك لە كەركوك بووە، دوایی چووەتە بەغدا و ناوبانگی پەیا كردووە، بووە مامۆستای ئەو هونەرە، پێش هاتنی ئامێری تۆماركردنی دەنگ و قەوان ساڵی 1871كۆچی دوایی كردووە، بەڵام قوتابی و شاگردەكانی دەنگیان تۆماركردووە، شەڵتاغ لە قاوەخانە و چایخانەكانی بەغدا مەقامی دەخوێند، زۆربەی ئەوانەی مۆسیقایان بۆ لێئەدا مۆزیكژەنە جووەكان بوون.\n(نازدار و ئەسمەر فەرهاد) كێ بوون؟\n(نازدار و ئەسمەر فەرهاد) ئەو دوو خوشكە دەنگخۆشە لە جوەكانی ناوچەی (ئاكرێ) بوون، بە هاوكاری مامۆستا (عەلی مەردان) چەندین گۆرانی كوردیان لە ڕادیۆی بەغدا- بەشی كوردی تۆمار كردووە، گوێچكەی مۆسیقایان زۆر هەستیار بوو, وریا و بە گورجی ئاوازەكانیان وەردەگرت.\nگۆرانیەكانیشیان بە شێوەزاری سۆرانی بوو، مامۆستا عەلی مەردان چەندین ئاوازی كوردی فێر دەكردن و ئەوانیش لەبەریان دەكرد.\nلەو بەستە و گۆرانییە كوردیانەی تۆماریان كردووە و لە ئەرشیڤ ماوە وەك (ئامینێ نازەنینێ، نەجیبە، دەمەگری، كزەی جەرگانم) و چەندین گۆرانی و ئاوازی دیكە. نازدار و ئەسمەر فەرهاد نازناوی هونەریان بوو، لە ڕادیۆی بەغدا ئەو ناوەیان بۆ هەڵبژاردن، ناوی خۆیان (خۆخە – ماری) بوو. ئەو دوو هونەرمەندە دەنگخۆشە هاوشێوەی جوەكانی عێراق و كوردستان لە پەنجاكان كۆچیان كرد بەرەو ئیسرائیل.\nنازدار و ئەسمەر فەرهاد: گۆرانی ( ئامینێ نازەنینێ) 1948 رادیۆی بەغدا – بەشی كوردی\nنازدارو ئەسمەر فەرهاد: گۆرانی كزەی جەرگانم\nزۆربەی مۆسیقاژەكانی عێراق جوو بوون\nزۆربەی مۆزیككارەكانی(چاڵغی بەغدادی) جولەكە بوون، چاڵغی وشەیەكی توركی یە بە مانای (تیپی مۆسیقا) دێت، پێكهاتبوو لە ئەم ئامێرە مۆسیقیانە (قـــانون، عــود، كەمانچە -جۆزە- ، تەپڵا ، سەنتور) لەگەڵ مەقامبێژێك مەقامات و بەستەی فۆلكلۆریان پێشكەش دەكرد.. كە لەو ڕۆژگارە لە رادیۆ و قاوەخانە و چایخانەكانی بەغدا ئاهەنگیان ساز دەكرد.\nچاڵغی بەغدادی، بەمانای ئاهەنگێك دێت كە تا شەودرەنگ بەردەوام دەبوو، بۆنەیەكێ خۆش و شاد بوو، مەقامبێژ بە ئامادەبوونی جەماوەرێكی زۆر و دۆستانی هونەری مەقام، چەندین مەقام و بەستەی فۆلكلۆری پێشكەش دەكرد.\nلەدوای وتنی هەر مەقامێك بەستەیەكیان (گۆرانی شاد) پێشكەش دەكرد، دەبوایە بەستەكە لەڕووی مۆسیقیەوە لەسەر هەمان نەغمەی مەقامەكەبێ.\nموزیكژەنە جوەكان چەندین تیپی مۆسیقایان هەبووە كە ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەكان (شەرقی) دەژەنی (قــانون ، عــود ، كـەمان، نـــای ، جۆزە (كەمانچە) ، تەپڵ ، دەف).\nمۆزیكژەنە جووەكان جلوبەرگیان(چاكەت و پانتۆڵ و قەمیس) بو و كڵاوێكی رەشیان لەسەر دەكرد پێیان دەوت (سدارە).\nهیچ گروپێكی مۆسیقی بێ ئەوان نەدەبوو، لە ژەنینی (سەنتور و كەمانچە) شارەزا بوون، هەندێكیان كارمەندی كۆمپانیاكانی تۆمار كردنی قەوان بوون، دوایی چوونە ڕادیۆی بەغدا وە یا لە قاوەخانە و شانۆ و مەلهاكان مۆسیقایان دەژەند.\nشارەزاترین مۆسیقاژەنەكانی عێراق لە جوەكان بوون لەوانە هەردوو برا (سالح و داود كوەیتی) كە یەكەمیان عود و دووەمیان كەمانـی دەژەند. مۆزیكزانی بەناوبانگ (ئەلبێر ئەلیاس) نـەی ژەن بوو و چەندین زۆر ئاوازی داناوە، سەنتور ژەن (حوگی بتو) و عازفـی ئیقاع ( یهودا شماش) ، ( سالح شمیل) كەمانچەژەن (جۆزە) ، (یوسف پەتو) و (یوسف زعرور) سەنتور ژەنی بەناوبانگی چاڵغی بەغدادی و خانمە هونەرمەند (سەلیمە موراد) ئەستێرە درەوشاوەكانی ئاسمانی هونەر و مۆسیقا بوون.\nهونەرمەند (نازم غـەزالی) لە سەرەتای كاری هونەری لە هەفتەیەكدا سێ ڕۆژ دەچووە ماڵی (یوسف زعـرور)ی مۆسیقاری ناوداری جوەكان تاكو فێری مەقامات و بەستە و گۆرانی فۆلكلۆری عێراقی بكات. كە ڕۆڵی هەبوو لە ناوبانگی هونەری نازم غەزالی.\nوەك چۆن خانەوادەی كامگاران گروپێكی مۆسیقای كوردیان پێك هێناوە، بە هەمان شێوە لەو ڕۆژگارەدا هەردوو خانەوادەی (بتو) و (بصون) بەناوبانگترین گروپی مۆسیقای چاڵغی بەغدادی بوون.\nبە كورتی و كورمانجی جوەكان دەستیان بەسەر هونەر و مۆسیقادا گرتبوو، تەواوی مۆزیكژەكان لەوان بوو، لەكۆی 214 مۆسیقاژەن هەموویان جولەكە بوو جگە لە دوو قانوون ژەن و سێ تەپڵ لێدەر.\nخانمە هونەرمەند (ئوم كەلسوم) ساڵی 1932 سەردانی بەغدای كرد و چەند ئاهەنگێكی ساز كرد، كە سەرجەم ئەندامانی گروپە مۆسیقیەكە جوەكانی بەغدا بوون، ئوم كەلسوم زۆر سەرسام بوو بە توانا هونەریەكەیان.\nصاڵح كوەیتی (1908-1986)\nصاڵح كوەیتی, یەكێكە لە ئاوازدانەر و كەمانژە لێهاتووەكان, كە جگە لە ژەنیاری كەمان, دەیان ئاوازی بۆ هونەرمەند و گۆرانیبێژەكانی ئەو رۆژگارە داناوە.\nیەكەم كەس بووە چەندین ئامێری نوێی مۆسیقای (كەمان- ڤیۆلین) و (چەلۆ) و (نـای) هێناوەتە ناو تیپی مۆسیقای عێراقی، تا پێش ئەوە مۆسیقای مەقامات تەنها ئامێرەكانی (سەنتور و جۆزە و تەپڵ "ئیقاع" ) لەتەكیدا دەژەنرا.\nئاوازی بۆ یەكەم فیلمی عێراقی (علیا و عسام) داناوە لە ساڵی 1948.. یەكەم كەس بووە (دوێت) واتا وتنی گۆرانی لە نێوان دوو گۆرانیبێژدا، هێناوەتە نێو گۆرانی عێراقی.\nمەلیك غازی) پاشای ئەو كاتەی عێراق، بۆ ڕێزلێنان لە بەرامبەر خزمەتەكانی ئەو هونەرمەندە ئاوازدانەرە لەبواری مۆسیقا، سەعاتێكی ئاڵتونی بە خەتمی خۆی بە دیاری پێی بەخشیوە.\nسالح الكویتی بسته حلو حلو\nصالح الكویتی فی عزف مقگوعە علی الكمان\nبۆ كەسیان فێری مۆسیقا نەدەكرد؟\nمۆسیقاژەنە جوەكان، رۆڵێكی گرنگیان هەبووە لە مێژووی هونەری مەقام و بەستە و گۆرانی لە عێراقدا. ڕۆڵیان هەبووە لە بەرز كردنەوەی ئاستی مۆسیقای مەقامات لە مۆسیقایەكی میللی (شەعبی) كە لە قاوەخانە بەڕێوەدەچوو بۆ هونەرێكی كلاسیكی و سازكردنی ئاهەنگە مۆسیقیەكان، كە خانەوادە زەنگین و ئەرستۆقراتەكانی بەغدا لەو ئاهەنگانە بەشدار دەبوون و گوێیان لە مۆسیقا و مەقام و بەستە دەگرت.\nمۆسیقاژەنی زۆر چاك بوون، شارەزای هەموو جۆرەكانی مەقام و ئسوڵی ئەداكردنی بوون، لەپێش ئەوەی مەقامبێژ دەست بە خوێندنی مەقامەكە بكا پارچە مۆسیقایەكیان لێدەدا ئەمەش زیاتر ئاهەنگەكەی خۆش دەكرد.\nخێزانە ناودارەكانی بەغدا و كەسایەتی و سیاسیەكان و نوسەران و دۆستان و عاشقانی هونەری مەقام بەشداریان دەكرد لە شەوە ئاهەنگەكانی كە پێشكەش دەكرا و مۆسیقاژەنە جوەكانیش مۆزیكیان دەژەنی.\nبەڵام راستیەك هەیە، ئەویش ئەوەیە مۆسیقاژەنە جوەكان (بەتایبەت ئەوانەی ئەندامی تیپی مۆسیقای چاڵغی بەغدادی بوون) كەسیان فێری مۆسیقا نەدەكرد، چونكە مۆسیقا سەرچاوەی بژێوی ژیانیان بوو، بە پارەی ئاهەنگەكان دەژیان، بۆیە مۆسیقایان وەك پیشە و سەنعات سەیر دەكرد و حەزیان ناكرد مۆسیقاژەنی دیكە دەركەوێ و ڕكاربەریان بۆ پەیابێ، حەسادەتیان هەبوو، نەیاندەهێشت كەس فێری چۆنیەتی ژەنینی ئامێرە مۆسیقیەكان بێ، ئەو هونەرەیان هەر لەناو خۆیاندا هێشتەوە و تەنها مناڵەكانی خۆیان دەكرد، جیا لەوە كۆمەڵگای ئەو سەردەمەش كە خۆی بە موسڵمان دەزانی، بە چاوی سوك (چاوەش) سەیری كەسانی مۆسیقاژەنیان دەكرد و ڕێیان نەدەدا مناڵ و نەوەكانیان ببێتە سازژەن و مۆسیقی، جا لەبەر ئەوە مەیدانەكە بۆ مۆزیكژەنە جوەكان چۆڵ بوو، لەبەر ئەو دوو هۆكارە زۆربەی مۆسیقاژەنەكانی عێراق، جوولەكە بوون.\nپێش كۆچكردنیان نوری سەعید چی پێ ووتن\nمۆسیقاژەنە جوەكان لەپەنجاكان عێراقیان بەجێ هێشت و كۆچیان كرد بۆ ئیسرائیل. لە ئەنجامی كۆچكردنی هونەرمەند و موزیكژەنە جوەكان بۆشاییەك لە بواری مۆسیقا لە عێراق دروست بوو، ( نوری سەعید) سەرۆكوەزیرانی عێراق خۆی عەشقی مەقامات و مۆسیقا بوو، هەستی بەوەكرد ئەگەر بێتو مۆسیقاژەن جوەكان كۆچ (هیجرەت) بكەن ئەوا كەسێك بونی نامێنێت مۆسیقای مەقامات بژەنێ، لەبەرئەوە فەرمانێكی دەكرد كە هەردوو مۆزیكژەنی ناسراوی جوو (صالح شمیل) عازفی جۆزە و (یوسف پەتو) سەنتورژەن بۆیان نیە عێراق بەجێ بێڵن تاكو هونەری ژەنینی ئەو دوو ئامێرە مۆسیقیە (جۆزە – سەنتور) فێری دوو مۆزیكژەن نەكەن، ئەوانیش فەرمانەكەیان بەجێ هێنا و دوو كەسیان فێری ئەو ژەنینی ئەو دوو ئامێرە مۆسیقیە كرد ئەوانیش (شەعوبی ئیبراهیم) جۆزە و (هاشم رەجەب) سەنتور، كە دوایی بوونە بەناوبانگترین دوو مۆسیقاژەن و مەقامزانی عێراق، ڕۆڵێكی باشیان بینی لە پاراستن و زیندوو هێشتنەوەی هونەری مەقاماتی عێراقی و چاڵغی بەغدادی.\n1- المقام العراقی :هاشم الرجب\n2- ما هو مدی تأپیر صالح وداود الكویتی علی الموسیقی العراقیە الحدیپە: وسام الشالجی\n3- (الفنان صالح الكویتی و دوره فی الموسیقی و الغنا‌و البغدادی): مهیمن ٳبراهیم الجزراوی\n4ــ علاقە الیهود العراقیین بالموسیقی العراقیە: حسقیل قوجمان


04:44 - 30/11/2020\nکابینەی بایدن؛ جانێت یەلەن دەبێتە یەکەمین ژنە وەزیری دارایی ئەمریکا\nلەئەگەری بوون بەسەرۆکی جۆبایدندا، خاتونێک دەبێتە وەزیری دارای و ئەمەش ڕوداوێکی بێ پێشینە دەبێت لە مێژووی ئەمریکادا، جانێتی ئابوریناسی بەناوبانگ پێشتر چەندین بەرپرسارێتی باڵای هەبووە،گرنگترینیشیان ئەوە بوو بۆیەکەمین جار و لە میژووی سەد ساڵی دامەزراندنی بانکی ناوەندی ئەمریکادا ئەم خاتوونە دەبێتە یەکەم ژنە سەرۆکی بانکی ناوەندی.\nبەگوێرەی ڕاگەیاندنەکانی ئەمریکا، جۆبایدن، بەتەمایە لە ئەگەری بوون بە سەرۆکیدا، جانێت یەلەنی سەرۆکی پێشوی بانکی ناوەندی بکاتە وەزیری دارایی کابینەکەی.\nلە حاڵەتی پەسەندکردنی خاتوو یەلەن لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە، دەبێتە یەکەمین ژنە وەزیری داراریی و گەنجینەی ئەمریکا.\nکورتەی ژیانی جانێت یەلەن\nخاتوو یەلەنی 74 ساڵە درێژی باڵای 160 سانتیمەترە و لە خێزانێکی جولەکە، لە برۆکلینی نیویۆرک هاتۆتە دنیاوە. کچی ئانابلۆمیتاڵ و جولیوس یەلەنی پزیشک بوو. لەزانکۆی براون لە ساڵی 1967بەکالیۆرۆسی لە ئابوریدا بەدەست هێناوە. دکتۆرای لە ساڵی 1971 لە زانکۆی یەڵ بەدەستهێناوە. خێزانی جۆرج ئاکەرلۆفی مامۆستای زانکۆی بێرکیلی و براوەی خەڵاتی ئۆسکارە لە ئابوریدا. کوڕێکی هەیە بەناوی ڕۆبەرت ئاکەرلۆف.\nیەلەن لە ساڵانی 1971-1976 لە زانکۆی هارڤارد سەرقاڵی وانە وتنەوە بووە و لە کۆلێجی ئابوری زانکۆی لەندەنیش مامۆستا بووە. لە ساڵانی 1977-1978 لە خزمەتگوزاری فیدراڵی وەک ئابوریناس کاریکردوە. لە ساڵی 1980 لەزانکۆی بێرکلی سەرقاڵی وانەوتنەوە بووە و لە ئێستاشدا پرۆفیسۆری خانەنشینی ئەو زانکۆیەیە.\nیەلەن لە ساڵی 1997 دا وەک راوێژکاری ئابوری بیڵ کلینتۆن دیاریکرا و لە نێوان ساڵانی 1994-1997 وەک ئەندامی شاندی بەڕێوبەری خزمەتگوزاری فیدراڵی کاریکردووە. لە ساڵانی 2004 تا 2010 سەرۆکی بانکی خزمەتگوزاری فیدراڵی سانفرانسیسکۆ بوو. لە ساڵی 2010 وەک جێگری سەرۆکی بانکی ناوەندی لەلایەن ئۆباماوە دیاریکرا و لە 9ی تشرینی یەکەمی 2013 دا کرا بە سەرۆکی بانکی ناوەندی\nسیاسەتی ئابوری یەلەن\nیەلەن زیاتر گرنگی بە ڕێژەی بێکاری دەدات و بڕوای بە قوتابخانەی ئابوری کینز هەیە و لەوبڕوایەدایە، بانکی ناوەندی ڕۆڵێکی سەرەکی هەیە لە بازنەکانی دیکەی ئابوریدا. یەلەن لەگەڵ هەڵئاوساندایە و لەوباوەڕەدایە کەمبوونەوەی هەڵئاوسان دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی چالاکییە ئابورییەکان.\nخاتوو یەلەن ڕۆڵێکی کلیلی هەبووە لە کۆتایهێنان بە قەیرانی ئابوری ساڵی 2007.\nیەلەن زیاتر گرنگی دەدات بە لێکۆڵینەوە لە چۆنێتی کاریگەری سیاسەتە بانکییەکان لەسەر ژیانی کرێکاران و خراپی ئابوری"کاتێک هەم هەڵئاوسان هەبێت، هەم بێکاری" کاریگەری لەسەر زیادبوونی چینایەتی.\nترەمپ پەسەندی نەکرد\nلە ساڵی 2018 دا، دۆناڵد ترەمپ بە پێچەوانەی نەریتی سەرۆکەکانی چەند دەیەی پێش خۆی، دانانەوەی جانێت یەلەنی بۆ چوارساڵی دواتری پەسەند نەکرد. ئەمە بوو بووە نەریتێک لە ماوەی سەرۆکایەتی بیڵ کلینتۆنەوە و ئامانج لەمەش ئەوەبوو هەر سەرۆکێکی نوێ، سەرۆکی گەنجینە لە شوێنەکەی خۆیدا دەهێڵێتەوە بۆ ماوەی خولێکی دیکە، تاوەکو ببێتە ڕێگرێک لە بە سیاسی کردنی پۆستی سەرۆکی گەنجینە لە ئەمریکادا.\nلەدوای لەسەرکارلابرنیشی لەلایەن ترەمپەوە، خاتوو یەلەن چەندین جار داوای لە ڕابەرانی سیاسی واشنگتۆن کردبوو، هەنگاو بنێن بۆ رووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ خراپی ئابوری بەهۆی بلاوبوونەوەی پەتای کۆرۆناوە.\nلەحاڵەتی پەسەندکردنیدا، بەرپرسیارێتی وەزارەتی دارایی دەگرێتە ئەستۆ و بە ئەگەری زۆر دەبێت دەست و پەنجە نەرمبکات لەگەڵ قەیرانی ئابوری دروستبوو بەهۆی کۆرۆناوە.\nمایکڵ گرینبێرگەر، مامۆستای یاسایی زانکۆی ماریلاند لەبارەی یەلەنەوە دەڵیت " یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی جانێت ئەوەیە، هەمیشە بازاڕ و کرێکاران ئەویان خۆشدەوێت، ئەمەش ئەوە دەردەخات ئەو کەسێکی ئایدۆلۆژی نییە"، کاتێک ئەو سەرۆکی ئەنجومەنی راوێژکارانی ئابوری بوو " کاتی خۆی تەرخان دەکرد، لێکۆڵینەوەی لە تەواوی زانیارییەکان دەکرد، ئەوەی جانێت دەیڵێءت بەنزیکەی هەمیشە ئامانج دەپێکێت، چونکە ئەو کەسێکی واقیع بینانەیە."\nئه‌ردۆغان مه‌رجه‌كانی به سه‌رۆك وه‌زیرانی سوید گه‌یاند\nسەرۆکی پۆڵەندا دەڵێت پەیوەندیکردن بە پوتنەوە وەکو قسەکردن وایە لەگەڵ هیتلەردا\nپۆتین؛ ژماره‌یه‌ك ژه‌نه‌ڕاڵی دوورخسته‌وه\nئیسرائیل بۆ ئێران: سەردەمی پارێزراویی تەواو بوو\nفینلاند و سوید به فه‌رمی داوای چوونه ناو ناتۆیان كرد


دووەم ساموئێل 21 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nدووەم ساموئێل 21 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nدووەم ساموئێل 21:1-22\n1لە سەردەمی پاشایەتی داود سێ ساڵ لەدوای یەک قاتوقڕی هەبوو، داودیش پرسیاری لە یەزدان کرد و یەزدانیش فەرمووی: «بەهۆی شاول و ماڵە خوێنڕێژەکەیەتی، لەبەر ئەوەی گبعۆنییەکانی کوشت.»\n2پاشا گبعۆنییەکانی بانگکرد و لەگەڵیاندا دوا. گبعۆنییەکان لە نەوەی ئیسرائیل نەبوون، بەڵکو لە پاشماوەی ئەمۆرییەکان بوون و نەوەی ئیسرائیل سوێندیان بۆ پەیمانی ئاشتی خواردبوو، بەڵام شاول بەهۆی دڵگەرمی بۆ ئیسرائیل و یەهودا هەوڵی لەناوبردنی دان. 3جا داود بە گبعۆنییەکانی گوت: «چیتان بۆ بکەم و بە چی کەفارەت بکەم تاوەکو داوای بەرەکەت بۆ میراتی یەزدان بکەن؟»\n4گبعۆنییەکانیش وەڵامیان دایەوە: «بۆمان نییە داوای زێڕ و زیو لە شاول و ماڵەکەی بکەین، هەروەها بۆشمان نییە کەس لە ئیسرائیلدا بکوژین.»\n5ئەوانیش بە پاشایان گوت: «ئەو پیاوەی کە قڕی کردین و پیلانی لە دژمان گێڕا بۆ ئەوەی لەناومان ببات و لە هەموو سنوورەکانی ئیسرائیلدا نەمێنینەوە، 6با حەوت پیاومان لە کوڕەکانی پێبدرێت، تاوەکو بۆ یەزدان هەڵیانواسین، لە گیڤعای شاولی هەڵبژێردراوی یەزدان.»\n7پاشا دەستی لە مەفیبۆشەتی کوڕی یۆناتانی کوڕی شاول پاراست، لەبەر ئەو سوێندەی یەزدان کە لەنێوان داود و یۆناتانی کوڕی شاول هەبوو. 8بەڵام پاشا ئەمانەی برد: ئەرمۆنی و مەفیبۆشەت، هەردوو کوڕەکەی ڕیچپای کچی ئەییا کە لە شاول ببووی، لەگەڵ هەر پێنج کوڕەکەی مێرەڤی کچی شاول کە لە عەدرئێلی کوڕی بەرزیلەیی مەحۆلاتی ببووی. 9کوڕەکانی دایە دەست گبعۆنییەکان، ئەوانیش لەسەر چیا لەبەردەم یەزداندا بە کوژراوی هەڵیانواسین، هەر حەوتیان پێکەوە کەوتن، لە ڕۆژانی دروێنە لە سەرەتای دەستپێکردنی دروێنەی جۆ کوژران.\n10ڕیچپای کچی ئەییا گوشێکی21:10 ڕیشاڵێکی ڕووەکییە کە لەو سەردەمەدا بەرگی ماتەمی لێ دروستدەکرا. برد و لەسەر بەردێک بۆ خۆی ڕایخست. هەر لە سەرەتای دروێنەدا هەتا ئەو کاتەی باران لە ئاسمان باری نەیهێشت نە باڵندەی ئاسمان لە ڕۆژ و نە ئاژەڵی کێوی لە شەو دابەزنە سەر تەرمەکانیان. 11ئیتر ئەوەی ڕیچپای کچی ئەییا کەنیزەکەی شاول کردی بە داود ڕاگەیەنرا، 12داودیش چوو و ئێسکەکانی شاول و ئێسکەکانی یۆناتانی کوڕی لەلای دانیشتووانی یاڤێش گلعاد هێنا، ئەوانەی لە گۆڕەپانی بێت‌شانەوە دزیبوویان، لەو شوێنەدا کە فەلەستییەکان ئەو ڕۆژەی کە لە شاولیان دا لە گلبۆع هەڵیانواسیبوون. 13داود لەوێوە ئێسکەکانی شاول و یۆناتانی کوڕی هێنا و ئێسکی هەڵواسراوەکانیشی کۆکردەوە.\n14ئینجا ئێسکەکانی شاول و یۆناتانی کوڕیان لە زەوی بنیامین لە چێلاع لەناو گۆڕەکەی قیشی باوکی ناشت و هەموو ئەو شتانەی پاشا فەرمانی پێدابوو کردیان. پاش ئەوە خودا وەڵامی ئەو پاڕانەوەی دایەوە کە لە پێناوی زەوییەکە کرا.\n15جارێکی دیکە جەنگ لەنێوان فەلەستییەکان و ئیسرائیلدا بەرپابوو، داود لەگەڵ خزمەتکارەکانی دابەزین و لە دژی فەلەستییەکان جەنگان، داود شەکەت بوو. 16جا یەشبی بەنۆڤ کە یەکێک بوو لە نەوەی ڕافا و کێشی ڕمەکەی سێ سەد شاقل بڕۆنز21:16 سێ سەد شاقل بڕۆنز: نزیکەی 3,5 کیلۆگرام. بوو، شمشێرێکی نوێی لە کەمەری بەستبوو، گوتی کە داود دەکوژێت. 17بەڵام ئەبیشەی کوڕی چەرویا بە هانایەوە هات و لە فەلەستییەکەی دا و کوشتی. ئینجا پیاوەکانی داود سوێندیان بۆ خوارد و گوتیان: «نابێت جارێکی دیکە بۆ جەنگ لەگەڵمان بێیتە دەرەوە، نەوەک چرای ئیسرائیل بکوژێنرێتەوە.»\n18پاش ئەمانە جەنگێکی دیکە لەگەڵ فەلەستییەکان لە گۆڤ هەڵگیرسا، لەو کاتەدا سیبەخەیی حوشاتی سەفی کوشت کە یەکێک بوو لە نەوەی ڕافا.\n19جارێکی دیکەش لەگەڵ فەلەستییەکان لە گۆڤ جەنگ هەڵگیرسایەوە، ئێلحانانی کوڕی یاعیری بێت‌لەحمی برای گۆلیاتی گەتی21:19 هەرچەندە لە 1 پوختەی مێژوو 20:5 نووسراوە کە ئێلحانان (لەحمی)ی برای گۆلیاتی کوشت، بەڵام دەشێت چەند جەنگاوەرێکی فەلەستی هەبێت کە ناویان گۆلیات بووبێت. کوشت، دەسکی ڕمەکەی وەک نۆردی جۆڵاکان بوو.\n20دیسان لە گەت جەنگ هەڵگیرسایەوە، پیاوێکی زەبەلاح هەبوو هەر پەلێکی شەش پەنجەی هەبوو، واتە بیست و چوار پەنجەی هەبوو. ئەویش هەر لە نەوەی ڕافا بوو. 21کاتێک سووکایەتی بە ئیسرائیل کرد، یۆناتانی کوڕی شیمەعای برای داود کوشتی.\n22ئەو چوارە لە نەوەی ڕافا بوون لە گەت، بە دەستی داود و خزمەتکارەکانی کوژران.\nKSS : دووەم ساموئێل 21