فراكسیۆنی پارتی: كاردانەوەیان بەرانبەر ریفراندۆم نەماوە\n27/08/2017 1267 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nفراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان لەپەرلەمانی عێراق رایگەیاند پێش سەردانی شاندی ھەرێم بۆ بەغدا، لێدوانی لایەنە عێراقییەكان لەبارەی پرۆسەی ریفراندۆمەوە زۆر توندبوو، بەڵام دوای سەردانەكە ئێستا ئەو توندییە نەماوەو نەرمتر لەجاران مامەڵە لەگەڵ ئەو پرسەدا دەكەن.\nعەرەفات كەرەم سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی لەمیانی لێدوانێكی بۆ پێگەی فەرمی حیزبەكەی راشیگەیاند "سەردانی شاندی ھەرێمی كوردستان‌و كۆبوونەوەی لەگەڵ ھەموو لایەنەكان‌و شاندەكەیش نوێنەری لایەنەكان‌و پێكھاتەكانی تێدا بوو، زۆر گرنگ‌و زۆریش ئەنجامی باشی ھەبوو، چونكە ھەمووان لەوە تێگەییشتن ھەرێمی كوردستان سوورە لەسەر ئەنجامدانی پرۆسەی ریفراندۆم و لێی پاشگەزنابێتەوە".\nعەرەفات كەرەم ئەوەشی راگەیاند "پێش سەردانی شاندی ھەرێمی كوردستان بۆ بەغدا، لایەنەكان لێدوانی زۆر توندیان دژی ئەو پرسە دەدا، بەڵام دوای چوونی شاندەكە ئێستا دەبینین ئەو لێدوانانە زۆر كەم بوون‌و بەشێوەیەكی نەرم مامەڵە لەگەڵ پرۆسەكەدا دەكەن، چونكە ئەوانیش لەوە تێگەییشتوون ھەرێمی كوردستان ئەو كارە ئەنجامدەدات".\nهەفتەی رابردووتر شاندێكی هەرێمی كوردستان سەردانی بەغدای كرد، ئەوەش بۆ پرسی ئەنجامدانی ریفراندۆم لەمانگی نۆی داهاتوو لەهەرێمی كوردستان‌و لەو بارەشەوە گفتوگۆیان لەگەڵ لایەنە عێراقییەكان كرد.\nسەرۆكی فڕاكسیۆنی پارتی هەروەها رایگەیاند "بڕیارە گفتوگۆی نێوان ھەرێم‌و بەغدا بەردەوام بێت و شاندێكی بەغدایش دێتە ھەرێمی كوردستان‌و گفتوگۆكان تا دوای پرۆسەی ریفراندۆم ھەر دەكرێن، چونكە بۆ سەربەخۆیی زیاتر، پێویستمان بە گفتوگۆ لەگەڵ بەغدا ھەیە".


"حکومەتى عێراق دەتوانێت زیاتر لە دوو ملیار دۆلار قەرزى دەرەکى وەربگرێت"\n10:08 - 05/04/2021\nنرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهان بەردەوامە لە بەرزبونەوە\nعێراق؛ موچەى تۆڕى چاودێرى کۆمەڵایەتى زیاد دەکرێت\nسەرۆکى لیژنەى دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق قەبارەى ئەو قەرزە دەرکى و ناوخۆییانە ئاشکرا دەکات کە بەپێى یاساى بودجەى ساڵى (2021) حکومەتى عێراق دەتوانێت وەریبگرێت، هەروەها مەرجى بەهەمیشەیی کردنى کارمەندە گرێبەستەکانیش ئاشکرا دەکات.\nهەیسەم جبورى، سەرۆکى لیژنەى دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق رایگەیاند، بەرزترین ئاستى قەرزى دەرەکى کە لە یاساى بودجەدا جێگرکراوە بریتیە لە دووملیار دۆلار، بەڵام لە واقیعدا قەبارەى ئەو قەرزەى عێراق دەیکات لە (350) ملیۆن دۆلار زیاتر نیە.\nسەبارەت بە قەرزى ناوخۆییش سەرۆکى لیژنەى دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق رایگەیاند، قەرزى ناوخۆیى لە پێنج ترلیۆن دینار زیاتر نیە کە بەپێى پێویست لە بانکى ناوەندى وەردەگیرێت.\nلەبەشێکى دیکەى لێدوانەکەیدا، هەیسەم جبورى رایگەیاند، بەپێى بڕگەیەکى یاساى بودجە کارمەندە گرێبەستەکان دەکرێنە هەمیشەیى، بەو مەرجەى کە خەرجیەکانیان بکەوێتە ئەستۆى فەرمانگەکانیان و نەبنە بارگرانى بەسەر خەزێنەى دەوڵەتەوە.\n563 جار خوێندراوەتەوە\nتەقینەوەیەک لە کارگەیەکی ئاسنی سلێمانی چوار قوربانی لێکەوتەوە\nپێنج رێنمایی بۆ ئەوەی لەڕەمەزاندا توشی سەرئێشە نەبیت\nکەشناسى هەرێم: بارانبارین دەستپێدەکاتەوە\nڤیدیۆ؛ روداوێکى سەختى هاتوچۆ\nلیژنەی باڵای روبەروبونەوەی کۆرۆنا چەند بڕیارێکی دەرکرد


جان کێری هیوادارە لە مانگی هەشت پـلانێـکی نێوان ئەمەریکا و ڕووسیا سەبارەت بە سوریا ڕابگەیەندرێت\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا دەڵێت هیوادارە لە سەرەتای مانگی هەشتەوە وردەکاری پـلانێـکی ئەمەریکا ڕابگەیەندرێت سەربارەت بە هاوکاری لەشکری و ئاڵوگڕکردنی زانیاری هەواڵگری زیاتر لە نێوان ئەمەریکا و ڕووسیا لە بارەی سوریا.\nجان کێری ئەمڕۆ سێشەممە ئەم لێداوانەی دا پاش کۆبوونەوەی لەگەڵ سێرگێی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی ڕووسیا لە پەراوێزی کۆبوونەوەکانی وڵاتانی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا کە لە لاوس بەڕێوەدەچن. گوتی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو بەرەوپـێشچوونی باش بەدەسـتهاتوون لە داڕشتنی پـلانەکە.\nبەپـێی کاربەدەسـتان پـلانەکە ئاڵوگۆڕکردنی زانیاری هەواڵگری لەخۆدەگرێت لە نێوان واشنتن و مۆسکۆ بۆ هەماهەنگی لە هێرشە ئاسمانیـیەکان لە دژی بەرەی نوسرەی سەر بە ئەلقاعیدە و ڕێگەگرتن لەوەی هێزی ئاسمانی سوریا گروپەکانی میانڕەوی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا بۆردومان بکات.\nلە لایەکی دیکە سیتیفان دێمستورا نێردراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ قەیرانی سوریا هەر ئەمڕۆ سێشەممە لە جنێڤ ڕایگەیاند کە بە نیازە گەڕێـکی نوێی وتووێژی ئاشتی بۆ سوریا لە کۆتایی مانگی هەشت دەستپـێبکات، ئەمەش تاوەکو بوار بە فشارخستن بدات سەبارەت بە ڕێکەوتنی نێوان واشنتن و مۆسکۆ. پـێشتر بڕیاری دابوو لە سەرەتای مانگی هەشت ئەو وتووێژانە سازبکات.


کوردیپێدیا - راگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (83)\n📝 راگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (83) | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراگەیاندراوی وەزارەتی تەندروستی ژمارە (83)\nتاوەکو ئەوڕۆ (11025) هاووڵاتی ئەوانەی کە لە دەرەوەی ووڵات گەڕانەتەوە وە ئەوانەی کە بەرکەوتەی نەخۆشە چەسپێنراوەکان کەڕەنتین کراون، لەئێستادا تەنها (1176) هاووڵاتی لە (32) شوێنی جیاوازی کەرەنتین ماونەتەوە؛ (515) لە هەولێرهەولێر، (163) لە سلێمانیسلێمانی، (497) لە دهۆکدهۆک، (1) لە ڕاپەرین. وە (98499) هاووڵاتی لە کەرەنتین دەرچوونە و گەڕانەوەتە ناو خانەوادەکانیان دوای تەواو کردنی ماوەی 14 رۆژ وە ئەنجامدانی پشکنینی تاقیگەیی بۆیان وپشتراستکردنەوەی ئەوەی کە هەڵگری ئەو نەخۆشیە نین، لەگەڵ کەڕەنتین کردنی ژمارەیەکی تری هاووڵاتییان لە 24 کاتژمێری ڕابردوودا کە کۆی گشتیان (11) هاووڵاتی بوو.\nلەماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا؛ (1082) پشکنین ئەنجام دراوە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان؛ (511) هەولێر، (345) سلێمانی، (226) دهۆک، دەرەنجام هیچ تووشبووی نوێ لە هەرێمی کوردستان تۆمارنەکرا.\n(کۆی گشتی ئەو پشکنینانەی کە ئەنجام دراوە لە سەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (60483) پشکنین بووە)\nکۆی گشتی تووشبووان بە ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ COVID-19 لە هەرێمی کوردستان (404) تووشبوو، لەنێویاندا (5) مردن هەیە و (383) نەخۆش چاکبووەتەوە، وە ئێستا تەنها (16) نەخۆش لەژێر چاودێری پزیشکی دان.\n#هەولێر | #سلێمانی | #دهۆک | #17-05-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: May 17 2020 9:10PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 17 2020 9:11PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 17 2020 9:11PM باشترکراوە


ته‌قینه‌وه‌ی مین له ناوقه‌دی شاری سه‌رده‌شت\nته‌قینه‌وه‌ی مین له ناوقه‌دی شاری سه‌رده‌شتئه‌وڕۆ له ئێواره ڕیكه‌وتی ٧ ی ٤ ی ١٣٨٥ كاتژمێر حه‌وت و بیست خوله‌كی سه‌ر له ئێواره‌ی ڕۆژی شه‌ممه ده‌نگێكی به‌هێز شار و گونده‌كانی سه‌رده‌شتی هه‌ژاند.\nلێواری شه‌قامێكی تازه‌دروستكراو له ناوقه‌دی شاری سه‌رده‌شت ئاگری تێبه‌ردراو له و كاته‌دا چه‌ندین مین و ئامرازی جه‌نگی وه‌ك سه‌ره ژێ ـــ سێ ته‌قینه‌وه، ده‌نگی ئه‌و ته‌قینه‌وه تا ڕاده‌یه‌ك بوو كه شار و گونده‌كانی ده‌ورووبه‌ری سه‌رده‌شتیشی هه‌ژاند.\nخۆشبه‌ختانه له‌ئاكامی ئه‌و ته‌قینه وه هیچ كوژراو و زامارێكی لێ نه‌كه‌وته‌وه. ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وه به‌ر هه‌ر له‌و شوێنه مینێك ته‌قیه وه و هاوڵاتیه‌كی ژنی مه‌ده‌نی لاقی لێبۆوه.\nشایانی باسه ماوه‌یه كه، كه به‌شێك له زه‌مینه داگیركراوه‌كانی ناوقه‌دی شار دراوه‌ته‌وه به شاره‌داری سه‌رده‌شت و له و جێگه‌یه خه‌ریكی جاده كێشانن، ئه‌و جاده‌یه له وه‌سه‌تی ماڵه كان تێده‌په‌ڕێت.\nئه‌و به‌شه كه له لایه‌ن هێزه‌كانی ئینتیزامی پادگان داگیر و مین رێژ كراوبوو هه‌روا به بێ به‌تاڵكرد ن و خڕكردنه‌وه‌ی مینه كان به شاره‌داری سه‌رده‌شت دراوه‌ته‌وه. تا وه‌كوو ئێستا چه‌ندین داواكاری هه‌مبه‌ر خڕكردنه‌وه و دیاریكردنی شوێنی مینه‌كان له لایه‌ن شاره‌داری و خه‌ڵكی سه‌رده‌شت له لایه‌ن هێزه كانی رژیم ره‌ت كراوه‌ته‌وه و به جارێكی خۆیان لێ بێ ساحه‌ب كردووه و به‌رامبه‌ر به هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌ترسیداری ئه‌و شوێنه هیچ برپرسایه‌تیه‌ك وه ئه‌ستۆ ناگرن، له‌راستیدا خه‌ڵكی مه‌ده‌نی سه‌رده‌شت له‌و باره‌وه له ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی رۆژانه‌ی ته‌قینه‌وه‌ی مینه‌كان له كۆڵان و شه‌قامه‌كانی شار دا گیانیان له مه‌ترسی دایه.\nجێگه‌ی باسه، ساڵانه سه‌دان و هه‌زاران مین و كه‌ره‌سه‌ی كۆنی جه‌نگی له سه‌رده‌شت و گوند و شاخه‌كاندا، ده‌ته‌قێته‌وه‌و مه‌خابن سه‌دان قوربانی و هه‌زاران بریندار و ده‌ست و لاق قرتاوی لێ ده‌بێته‌وه ، هه‌زاران بنه‌ماڵه و خه‌ڵكی سیڤیل، داغدار و تووشی چه‌رمـه‌سه‌ری دێن، ئه‌وه‌یكه مایه‌ی واق وڕمان و زۆر سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه و له هه‌مان كاتیشدا جێگه‌ی داخ و په‌ژاره‌یه، ئه‌وه‌یه كه ئازارپێگه‌یشتووان و برینداره‌كانی ئه‌م دیارده‌یه له لایه‌ن ده‌ستگا یه‌كانی وه‌ڵامده‌ر وه‌كوو بونیادی شه‌هید و جانبازان و ... به كه‌م ته‌رخه‌می و بێ موبالاتی له قه‌له‌م ده‌درێن و ده‌ستیان وه هیچ جێگه‌یه‌ك ناگات.\nته‌نانه‌ت بۆ قرتاند‌ن و بڕینه‌وه‌ی ده‌ست و لاقی مرۆڤێكی كوردی لێ قه‌وماوی سه‌رده‌شتی پێش هه‌موو شتێك داوای په‌رداختی هه‌زینه‌ی ئه‌و كاره یه ده‌كه‌ن و تا ئه‌و پاره‌و پووڵه نه‌درێت ده‌ست و لاقی قوربانیه‌كانی ئه‌و كاره‌ساته دڵته‌زێنه ناقرتێت!\nنموونه‌ی زیندووی ئه‌و قسه‌یه شوانكاره‌یه‌كی میرمنداڵی نیشته‌جێی دێهاتی وه‌ردێی سه‌رده‌شته ، كه به شایه‌د حاڵی باوكی بۆ ماو‌ی رۆژێك له باوه‌شی خۆیدا له پایه‌ته‌ختی ئێرانی ئێسلامی وا ته تاران ، له بیمارستانه‌كان و مه‌ته‌به‌كاندا ده‌یگێڕا تا كوو كه‌سێك بدۆزێته‌وه نه‌ك لاق و ده‌سته لێبووه‌كه‌ی پێوه‌ند بكاته‌وه، به‌ڵكوو ئه‌ندامه كانی نیوه مردووی ڕۆڵه‌دڵڕفێنه‌كه‌ی بقرتێنێ و فڕێیدا و به‌م شێوه‌یه له عه‌زاب و ئازار رزگاری بكات.\nله ڕاستیدا كاربه‌ده‌ست و به‌رپرسانی كۆماری نائیسلامی ئێران ڕووی هه‌موو پیاو كوژان و جنایه‌تكارانی سه‌رتاسه‌ری جیهانیان سپی كردۆته‌وه. ڕێکه‌و 2006-07-30 14:19:32


لۆران باگبۆی که‌ناری ددانه فیل ده‌سـتگیرکرا\nلۆران باگبۆی له ده‌می ده‌سـتگیرکردنی له ماڵه‌که‌ی خۆی له ئابیجان، دووشه‌ممه 11 ی چواری 2011\nسه‌رۆکی ماوه به‌سه‌رچووی که‌ناری ددانه فیل لۆران باگبۆ له ماڵه‌که‌ی خۆی ده‌سـتگیرکرا، ئه‌مه‌ش پاش هه‌ڵمه‌تێـکی هێزه‌کانی فه‌ڕه‌نسـا و نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و سه‌رۆکی شه‌رعی ئه‌لحه‌سه‌ن واتارا.\nگوته‌بێژێـکی هێزه‌کانی ئه‌لحه‌سه‌ن واتار به ناوی سه‌یدۆ واتار به به‌شی فه‌ڕه‌نسی و ئه‌فریکای ده‌نگی ئه‌مه‌ریکای گوت لۆران باگبۆ ڕۆژی دووشه‌ممه له هه‌ڵمه‌تێـکدا بۆ سه‌ر ماڵه‌که‌ی له ئابیجان ده‌سـتگیرکرا و پاشـان براوه بۆ باره‌گای ئه‌لحه‌سه‌ن واتار له هوتێل گۆڵف.\nماشێنه زرێپـۆشه‌کانی فه‌ڕه‌نسـا ده‌بینران له پـێشـه‌وه‌ی ئه‌و هێزانه بوون که هێرشه‌که‌یان کرده سه‌ر ماڵی باگبۆ. باڵیۆزخانه‌ی فه‌ڕه‌نسـا و نوێنه‌ری ئه‌لحه‌سه‌ن واتار له نیویۆرک ده‌ڵێن پـیاوانی سه‌ر به واتار سه‌رۆکی ماوه به‌سه‌رچوو لۆران باگبۆیان ده‌سـتگیرکردووه.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه بۆ چه‌ند مانگێـک لۆران باگبۆی ڕتی ده‌کرده‌وه ده‌سـتبه‌رداری ده‌سه‌ڵات بۆ به‌ڕێز واتارا ئه‌وه‌ی له هه‌ڵبژاردنه‌کانی سه‌رۆکایه‌تی مانگی یازده‌دا سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌سـتهێنا. پاشان له لایه‌ن هێزه‌کانی لایه‌نگری واتاراوه له ماڵه‌که‌ی خۆی ئابیجان گه‌مارۆ درا.\nباڵیۆزی ئه‌لحه‌سه‌ن واتار بۆ نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ڕۆژی دووشه‌ممه به په‌یامنێرانی گوت باگبۆ زیندووه و له ڕه‌وشێـکی باشدایه و ڕاده‌ستی داد ده‌کرێت.\nڕێـکخراوی چاودێری مافه‌کانی مرۆڤ ئۆباڵی کوژرانی ئه‌و سه‌دان هاوڵاتی سیڤیله‌ی له‌ماوه‌ی چواری مانگی ڕابردوودا ده‌خاته ئه‌سـتۆی لۆران باگبۆی. هه‌روه‌ها ڕێـکخراوه‌که هێزه‌کانی لایه‌نگری ئه‌لحه‌سه‌ن واتاراشیان تاوانبارکردووه به کوشتن و ده‌سـت درێژی کردنه سه‌ر نامووس، وه ده‌ڵێت کاتێـک به‌ڕێز واتار ده‌سه‌ڵات ده‌گرێته ده‌ست ده‌بێت لێـکۆڵینه‌وه‌یه‌کی دادپه‌روه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و توندوتیژیانه بڕیار بدات.


وێنه و ڤیدیۆ.. به‌فر چیاكانی عه‌ره‌بستانی سعوودیه داده‌پۆشێت\nشاندى هه‌ولێر و به‌غدا راگه‌يه‌ندراوێكى هاوبه‌ش بڵاوده‌كه‌نه‌وه\nپله‌كانی گه‌رما له سعوودیه گه‌یشتنه خوارووی سفر و به‌فر له هه‌ندێك ناوچه‌ی ئه‌و وڵاته، چیاكانی داپۆشیوه، سعوودییه‌كانیش وه‌ك دیارده‌یه‌كی ده‌گمه‌ن له‌و به‌فربارینه ده‌ڕوانن و خۆشحاڵی خۆیان ده‌رده‌بڕن.\nدابه‌زینی پله‌ی گه‌رمی، چاوه‌ڕواننه‌كراوبوو، به‌تایبه‌تیش له ناوچه‌كانی ناوه‌ڕاست و باكووری رۆژهه‌ڵاتی سعوودیه، به‌و پێیه‌ی له وه‌رزه سارده‌كانیشدا پله‌ی گه‌رمی 20 پله بووه، به‌ڵام ئێستا له ناوه‌ڕاست -1 و له باكووری رۆژئاواش -3 پله‌یه.\nهاووڵاتییانی سعوودیه خۆشحاڵی خۆیان به‌و به‌فربارینه ده‌ربڕی و وێنه و گرته‌ی ڤیدیۆییان له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڵاوكرده‌وه، هوكات ئه‌و كه‌شوهه‌وایه به كه‌شێك "زۆر ئه‌وروپیانه" وه‌سف ده‌كه‌ن.\nوه‌ك له وێنه‌كاندا ده‌رده‌كه‌وێت، شۆفێران ئۆتۆمبێله‌كانییان له لاڕێكان راگرتووه و شه‌ڕه به‌فر ده‌كه‌ن.


دانیمارك، بكوژی پەنابەرە كوردەكە دەستگیردەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدەزگای لوتكە بۆ كاروباری پەنابەرانی عیراق، دەستگیركردنی هاووڵاتییەكی عیراقی پەنابەر بە تۆمەتی كوشتنی پەنابەرێمی هەرێمی كوردستان، ڕادەگەیەنێت.\nبەپێی ڕاگەیەندراوێك كە لەلایەن دەزگای لوتكەوە بڵاوكرایەوە”پۆلیسی دەنیمارك، كوژرانی لاوێكی كوردی بە ناوی (ئەمین شۆڕش)ەوە ڕاگەیەند و دوابەدوای\nئەوەش توانی شوێنی تاوانبارەكە دەستگیربكات و زانیاریی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان لەسەر بڵاوبكاتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی ژمارەیەك دانیان بەوەدانابوو كە ئەو بكوژەكەیە”.\nهەر لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە”تاوانبارەكە هەڵگری ڕەیگەزنامەی عیراقیە و ناوی (عەلی كازم)ن و خەڵكی شاری حیللەی پارێزگەی بابلە و خۆی ڕادەستی پۆلیسی دەنیماركی كردووە و دانی بە تاوانەكەیدا ناوە، لێكۆڵینەوەكانیش لەبارەی ڕووداوەكەوە بەردەوامن”.\nعیراق.. ئۆپراسیۆنێكی نوێ بۆ لەناوبردینی داعش دەستیپێكرد\nخەڵك ئۆپراسیۆنێك بۆ ڕاوەدونانی پاشماوەكانی داعش لەباكووری ڕۆژئاوای عیراق دەستپێكرد. (زیاتر…)\nخەڵك- دەزگای كەشناسی و بومەلەرزەزانی عیراق تۆماركردنی بومەلەرزەیەك لە قەزای خانەقینی سەر بە پارێزگەی دیالە ڕادەگەیەنێت. (زیاتر…)\n17 حوزەیران 2021 4.08 pm\nخەڵك – وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 5189 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 3939 كەسیش…\n03 مارس 2021 2.20 pm\nخەڵك- شانەی میدیای ئەمنی عیراقی، دەستگیركردنی بەناو “والی فەلـلوجە”ی ڕێكخراوی داعش ڕادەگەیەنبێت.\nكارمەندانی ئاوی دوكان- سلێمانی داوای دامەزراندن دەكەن\n17 ئازار 2021 11.50 am\nخەڵك- نوێنەری خۆپیشاندەرانی ئاوی دوكان-سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، مۆڵەتی مانگێك دەدەینە حكومەتی هەرێم و لە ئەگەری…


ئەزموون وەک ئاخاوتنێک لە ناو ژیان.\nلەناو کۆمەڵگای کوردیدا ھیچ سەرچاوە و وزەیەکی ئەدەبی بە ئاستی شیعر نەبووەتە، بنەمای پەیوەندی و مایەی بەرھەمھێنانی بیرکردنەوەی چالاک. واتە: ئەندێشەی چاک، کرداری چاک، گوتاری چاک. ھەروەھا بەو پایە کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیرییەش پەسند نەکراوە و نەدرەوشاوەتەوە.\nگیانی زمانی دەربڕینی کوردیش، تا ئێستا ھەر بە تەنیا لەناو پرۆژە شیعرییەکاندا زیندووە، کوردیش ویستی شیعر نووسین و ھەستیاریی شیعری زۆر بەھێزە، تواناکانی خۆی تێدا تاقی دەکاتەوە، ھەڵکەوتە کۆمەڵایەتییەکەشی وەری دەگرێت و ڕەوایی بە بەردەوامبوون و پەرەسەندنی دەدات، داھێنان بە وەرگرتنی قووڵایییەکانی ژیان بەرھەم دآ، لەم بەرھەمھێنانەشیدا ژیان دەخاتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nئەگەر دەربڕینێکیش لە فۆرمی ئاستدار و تیشکۆی خۆماڵییەوە دانەچۆڕابێتە ناو بوون و زەمینەی تەواوی دەربڕینەوە، بەھیچ شێوە و کەشوھەوایەک ناتوانێت نوێبەخش بێت و بێتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nبۆ شاعیری نوێبەخش وەرگرتنی قووڵایییەکانی ژیان زیندووبوونەوەی زمانە، زمانی دۆزینەوەش زمانێکی یەک ئاراستەیی نییە، بەپرسیاری زۆرەوە لە ئاستە ھەمەچەشنەکانی خۆی دەکۆڵێتەوە، قووڵایییەکان ھێزی وشە و ئەزموونی تێدا نووستووە، لە دەربڕیندا ئەم ھێزە تاقی دەکرێتەوە و دێتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nبەشێوەیەکی سەرەتایی نوێبەخشی لە ژیان و بیر و بیرکردنەوەی کۆمەڵگا دەرکەوتووە و ھەنگاوی بۆ نراوە، بنەماکانی گۆڕان بەرەو پێداویستییە ھاوچەرخەکان ء ھۆشیاری دەبێتە پێوەری دۆزینەوەی ئەدەبی، ھەروەھا نوێبەخشی ھۆ ء ئامانجە بۆ پەیوەندیکردن بە چالاکییەکانی ژیانەوە، بەشێکیش نییە لە ژیان. ڕاستەوخۆ ژیانە، مرۆڤ لەباری بەختەوەریدا وەک خوداوەند دەژێنێت، ئەفسوونێکی واشی تێدایە گیان و جەستە لە بڵندی بحەوێنێتەوە.\nبابەت ورووژاندن و شێوازی شاعیر ھەستکردنە بە جوانییەکانی ژیان ء شۆڕبوونەوە بۆ ناو ناواخنی سروشت ء لەدایکبوونی وەرزەکان و گونجان و تەبایی نێوانیان. واش بەرانبەر ڕابھێنآ ھەست بەم شۆڕبوونەوە و گونجان و تەبایییەی نێوانیان بکات.\nھەستی نووسینیش بە ساتەوەختی زۆر ناسک، یان زۆر دژوار تێدەپەڕآ. تێڕوانینەکان ئاڵوگۆڕیان تآ دەکەوآ ء دەڕسکێن.\nشیعری ڕاستەقینەی خاوەن جیھانبینی، کە خودی مرۆڤ دابڕێژێتەوە، لە ژیریی و پەند و سۆز ء خەونی ڕۆمانسییانە بەدەر نییە، ئەگەر شیعریش ڕووت کرایەوە لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونی ڕۆمانسییانە بە ھیچ جۆرێک ڕاستەقینە ء خاوەن جیھانبینی نییە، کە خودی مرۆڤ دابڕێژێتەوە.\nشاعیری نوێبەخش ھیچ کاتێک چاوەڕوانی ھاندان ء ستایش ناکات، ھەر کاتێکیش چاوەڕوانی ھاندان و ستایشی کرد، ئەوە بڕوای بەوە نییە ئەوەی، کە نووسیویەتی خۆبوونی و داھێنان بێت. دەربڕینی نایاب بەھۆی کرداری گەیاندن و ھۆشیاریی زمانەوە لە ئاستی ئاسایی دەپەڕێتەوە بۆ ئاستی ئێستێتیکا و خۆبوونی، دەبێتە خاوەن پرسیار لە نێوان وریاییی زمان و وریاییی ئاخاوتن.\nزمانی ئێستێتیکا، شێواز و ئەدگاری خۆی لە دەربڕینکردن ء دەربڕینەوە وەردەگرێت. لە ئەزەلەوەش گیان، گیانی جەستەیەکە شێوەیەکی دیاریکراوی بۆ ژیان و نەشونما دۆزیوەتەوە، شێوازیش ناوەند ء گیانی نووسەرە، ھیچ گیانێکیش بۆ جەستەیەکی دیکە وەرناگیرێت.\nشێواز ء شیعرییەت ء زمان، ئەزموون بۆ ئایندە پێشنیازیان دەکات، ئایندەش پەیوەندی بە ھەموویانەوە ھەیە، بەشدارین لە چالاککردن ء بەڕێوەبردنی، پەیامی ھونەریی مرۆڤگەلێکە، کە ھەوڵی سڕینەوە و لەبەین بردنی ئەو شتانە نادات، کە ژیان دەخەنە بارێک بەرگری لە بە ژیانبوون ء ئازاری خۆی دەکات.\nژیان ء بوون ء دنیاش لەناو شیعری نایاب ء ئێستێتیکی و خۆبوونیدا نوێن، لەناو ڕۆشنبیریی کوردیدا نوێبەخشی ھێشتان بە ڕوونی شوێنی شیاوی بۆ نەکراوەتەوە، ئاخاوتن لەبارەیەوە دەبێتە ھەرا و زەنا، پێویستە ئەو بڕیارانەی لەم بارەیەوە بوونەتە مایەی سەرنج، بە ئاستێکی دیکەوە بخرێنە ناو ئاخاوتنەوە.\nئایە ئاخاوتنەکانمان لە خودی نوێبەخشیی دەقەوە دەرچوونە، یان لە دەرەوەی دەقەوە وەرگیراون و لە جەستەی تەنک و ناسکی دەق پراوەی پآ دەکەین، کە جەستەی تەنک و ناسکی دەق ھیچ پراوەیەک وەرناگرێت جگە لە پراوەی گیان نەبێت.\nنووسینێک گەیشتبێت بە ئاستی دەق، پەیوەندیی ئاستداری چارەنووسسازی بە ئێستێتیکا و خۆبوونییەوە ھەیە، کە ھەمیشە وەک سەرچاوەیەکی ڕوون، ھێزێکە بۆ بەرھەمھێنانی سەرچاوەی دیکە، بەرەنجامی خودێکی ھەژاو ء ھۆشمەند ء وریایە. بەشێکیش لە خودی ھەژاو ء ھۆشمەند ء وریا گەیشتوون بەو ھەقیقەتە، کە شیعر بگەڕێتەوە ناو سۆز ء ھەست ء ڕوونی ء ئاشکرایی لە دەربڕیندا، ئەمەش وەک دیاردەیەک پێویستە بخرێتە ناو ئاخاوتنەوە. زۆر جاران گۆڕانکارییە ڕەچاونەکراوەکان کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر چۆنیەتیی بیرکردنەوەی کۆمەڵگا ء بیر ء دەربڕینی تاکی نووسەرەوە ھەیە. دەبێتە بابەتی نووسینەکانیان، بەڵام نابێتە مانای ڕوون ء دیار، بگرە لە چێژدا دەبێتە سرووشی مانا ء چالاکیی وێنە، سرووشی مانا و چالاکیی وێنەش شاعیر لەوە نزیک دەخەنەوە بچێتە ناو جیھانبینی تەسەوفەوە.\nزەبرێک ھەیە ناوی مێژوو، ھەموومان وەک شیر دەکوڵێنێت، بۆی دەردەکەوێت چەندمان ھەوێن دەبین و چەندیشمان ھەڵدەبزڕکێین.\nپانتایی جیاکارم لە بەرھەمەکانمدا خوڵقاندووە، لە پانتایییەکدا دەستنیشان ناکرێم. ئەرآ لە پانتایییە شیعرییەکاندا، دەچمەوە سەر چ پانتایییەکی خۆ تایبەتیکردن. تایبەتکار بۆی ھەیە تەواوی ھەبووەکانی، کە توانای کاریگەرییان تێدا دەرکەوتووە، ڕاکێشێتە ناو بیرکردنەوەی چالاکی، کە بەردەوام ھێما و ھێماپێکراو بەرھەم دەھێنێت. لە یەک کاتیش لەناو ھەموو پانتایییەکاندا کار بکات و دەستیان بۆ ببات.\nبەرانبەر بە ئاگایی خۆم جەنگاوەرێکی مەشقکردوو و ئەھلی زیندووێتی دڵ ء یەکێـتی ئەشقم، پانتایی ئێستێتیکا و ڕێبازی وردبوونەوەم لە ژیانمدا ھەڵبژاردووە، دەمەوێت بە ڕاناوی نادیار زمانی تێدا ھەستیار بکەم، ھەستیاریی تەواوی زمانی کوردی لە شیعری کلاسیکیماندا تواوەتەوە و دەرکەوتووەتەوە. کاتێک شیعری کلاسیکی دەخوێنمەوە ھەست دەکەم تەواوی زمانی کوردی ڕووبەڕووم وەستاوەتەوە. دەمباتە ناو جیھانێک، کە قسەی لەبارەی دۆزینەوە و بوون کردووە، نەک گێڕانەوە. خەون و ناوەندی وشە ھەوڵدانن بۆ خۆناسین. لە ماڵی گەورەی شیعردا ھەموومان پێکەوە داوای شیعرییەت دەکەین، ئەو داوایە وزەی گەشەکردنی جوانی ء بەرزکردنەوەی ئاستی ھەقیقەتی گیانی و درامای ژیانە. جوانیی زمان لە جوانیی ئەو کەرەستەوە دێت، کە دەربڕینی لێ دەکات، زمان شانەیەکی زیندووی زۆر قووڵە لە جەستە و پێکھاتەی مرۆڤ لە گۆڕانی دید و پەیوەندییەکاندا.\nجیاییی تاقیکردنەوەی من ئەوەیە: جیھانی پارچە پارچە دەخوڵقێنم و پەیوەندیی ھێما و ھێماپێکراویش دەپچڕێنم و دەستنیشانیان ناکەم. سەرچاوەکانی نووسین و ئاستەکانی دەنگ ء تێبینیکردن ء سەرنجدانم لە جوانیی بێگەرد و بآ ھاوتای ژیان وەردەگرم، دەگمەن و تاقانە دەبن بە ھێما ء ھێماپێکراو.\nشیعر چەند بچێـتە ناو ژیان ء دنیای خودایی و ھەقیقەتی ڕۆژگار، ھێندەی دیکە گیانی تا ھەتایە پەروەردە دەکا ء دەیپارێزێت و ئەفسانە لەخودی خۆیەوە برەو پێدەدا.\nشتێک لە نووسین، کە وەک ئەزموونێک پێشکێشم کردبێـت، بەکاربردنی زمانی خەونە بۆ زمانی نووسین ء ڕاچەناندن و چالاککردنی ناخی پڕ توانایی ء یادەوەری. دواجار تواندنەوەی چالاکییەکانی بیر لە ھەستیاریی نووسیندا.\nچامەی درێژی فرە دەنگ و ئاستدار، پڕۆژەیەکی کامڵە و لەسەر ئاستی بوون و کرانەوەی بەردەوام ڕادەوەستێت، سروشتی دایکی ھەستەکانمە، ئاسۆیەکی ئەفسانە ئاسایییە، ناتوانم لێی دەربازبم بە کامڵترین فۆرمی شیعریی دەزانم و پەیڕەوی دەکەم، لە ڕایەڵی ڕستەکانیدا توانای جووڵاندنی فرە دەنگی و فرە پەیوەندی دەڕسکێت. مانا و زمان دەگەڕێتەوە ئەو ئاستدارییەی ھێزی نووسین ئاشکرای دەکات ء دەیھێنێتە گۆڕآ. واتە: قووڵبوونەوە بە ناخی بیندراو ء شەپۆلی شوێن و سیمای بوون.\nڕوانینی گەردوونی بار ء بوار بۆ گەشەسەندنی شیعر دەڕەخسێنێت، ببڕای ببڕ پەیوەندیی بە شۆڕشی گەیاندن و فۆرمەکانییەوە نییە. خەیاڵ ء ئەو ئاسۆیەی جیھانی بەھۆیەوە وێنا دەکەیت، لە دەرەوەی کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کاری شیعرییەت بەڕێوە دەبەن، لە کەڵک وەرگرتن: دەست واڵا ء دیموکراسین، سەرسامیی خۆشیان بە نەشونمای نوێبەخشیی گیانی ژیان ناشارنەوە.\nدەتوانین لەوە دڵنیابین، کە شیعر ھەموو سەنگایی ساتە وردەکانی بە تەنیا خستە سەر ھەڵقوڵانی خەیاڵ، وەک بەرزایی و ناوەندی کاریگەر چووە ناوی و کرۆکی ژیانی بە ھۆیەوە وێنا کرد. بێگومان لەبارێک نزیک دەبینەوە، شیعری تاک دەنگی دەبێتە خۆنیشاندانێک و دەربڕین لەو بارە بێھێزەدا.\nدەکرآ لە بچووکبوونەوەی دنیا لە بینینی شاشەدا، یان ھەر فۆرمەکی گەیاندنەوە، شیعری فرە دەنگ لە چنین و ڕایەڵی توند و تۆڵی ببێـتە جێگرەوەی خەیاڵ وەک بەرزایی ء ناوەندی کاریگەر.\nلە شیعری فرە دەنگیدا خەیاڵ ڕەگەزی سوودبینینە، بەرزایی و ناوەندی کاریگەر نییە. نیشاندانی باوەڕ و گیانی کراوە و دەوڵەمەندیی ئەم شێوازە، بەئەندازەیەک لە چیرۆک و شانۆنامە ء ڕۆمان و ئەدەبی پەخشاندا بە ئاشکرایی دەگاتە لووتکەی بینین و تێگەیشتنی ڕوون.\nلە شیعری درامیدا گفتوگۆ لەگەڵ ھەست و ئەقڵی خوێنەر و شاکەس ء کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان دادەمەزرێنێت، ھاوتایییەک دەدۆزێتەوە لەباری نووسیندا پەیڕەوی دەکات. لە پێکھاتە و بنەمای منی شیعریدا پێکدێت و دەبیندرێت، خۆی لە منی تاکە کەسی شاعیر دەکشێتەوە، ڕۆڵ و ئاستی شاکەس و کەسایەتییە جۆرا و جۆرەکان و چێژێک دەگەیەنن، چێژی ئاراستەکراوی شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان و واتاناسی.\nزۆرێک لە شیعری ئیمڕۆمان لەسەر سیستمی تاکدەنگی منی شاعیر وەک ڕەگەزێکی کارپێکەر بەڕێوە دەچێت، ئەم شێوازەش وەک ھونەر ھەرچی پێبوو بەخشی، چاوەڕوان ناکرێت ھونەرێکی کاریگەریی پآ مابێت بۆ بەخشین و سەرسامی، چونکە ھیچ شتێک ڕوونادات قسەکەر یەک قسەکەرە ء پانتایی نووسینەکەی داگیرکردووە، ھەروەھا بوونی شیعریش وەک شێواز و شێوە دەخاتە مەترسییەوە. لە کارایی و زیندوویی و ھێز دووری دەخاتەوە، کە کارایی و زیندوویی ء ھێز بارێکن ھەمیشە زیندوومان دەکەنەوە و سەرچاوەی سەرسوڕھێنەرن.\nیەکەمین کردەی ھەستیارکردنی زمانە، ڕستەکان درێژ دەکاتەوە بە مەبەستی گەیشتن بە چاوگە دەنگییەکان، چاوگە دەنگییەکانیش ھەمیشە ئاگایی زمان تێیدا دەبێتە باری ڕاستەقینەی نووسین و وزەی ترپە و ئاواز، لەم بارەیەوە ڕوو دەدات. چەند ترپە و ئاوازێکی لێ دەبێتەوە، جۆراوجۆریی ترپە و ئاواز: خەسڵەت و مۆرک و ئاماژەی ناسینی ئەم ژانرەن، پشت بە وێنەھێنانەوەی یەک لە دوای یەکیش نابەستێت، زیاتر گێڕانەوە دەکاتە خۆبووژانەوە و دەرکەوتن و ئاراستە وەرگرتن.\nدەقەکانم، ئەوانەی چاپم کردوون و ئەوانەی چاپیشم نەکردوون، ھەمیشە لەسەر مێزی کارکردن دەستیان بۆ دەبەم، ھەر چەند ڕستەیەکیان دەستکاری دەکەم و چەند لاپەڕەیەکیان دەخەمە سەر و چەند لاپەڕەیەکیشیان لێ لادەدەم. تا ئێستاش نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. ئەو ھونەر و دڵەڕاوکێیەی دەستکاریکردنەش لە کارکردنی بآ وچانی کاتژمێر، گواسترایەوە ناو باری دەروونیی شاعیریەتیی من.\nکاتژمێر تەکان دەدا بەرەو ناو دەقی کات. دەقی کاتیش ھەمیشە ئەو چرکەیەی جوانە تێیدا چاوەڕوانیت، کە ھێز دەخاتە ئەو چرکەیەی بۆی دەڕوات، ڕۆیشتنی منیش ھەمیشە بەرەو دەقی شیعرییە. ھەموو شتەکانی کاریگەرییان بە نەشونمای ژیانەوە ھەیە. لە زەینمدا ئامادەیان دەکەم و دەیانکەم بە بەشێک لە چالاکییەکانی بیرکردنەوەم. دەستکاریی بەردەوامیش کارێکی دروستە بۆ نووسەری پڕ توانای پەڕینەوە، بۆ ناو پرسیارەکانی، کە بوون بەیەک جۆر دەستنیشان ناکەن، بەرگری و دەربڕین لە داھێنان دەکەن، چونکە ھەر جارێک، کە دەستکاریی دەکات، بەو نیازە بە تەواوی ژیان لەناو دەقەکەیدا ببینێت، یان ژیان بە تەواوی بھێنێـتە ناو دەقەکەیەوە و بیگەیەنێت بە ئاستی خەونی نووسین. ئەویش یەک لە مەحاڵەکانی نووسینە، نووسین ھەوڵدەدات بۆ مەحاڵ، مانەوەش لەناو ئەو مەحاڵە سووربوونی نووسەرە بۆ بینینی ژیان بە تەواوی لەناو دەقی بێگەرددا.\nشاعیر، سەر گەرمییەکانی خۆی لە سنووری بیرکردنەوە و جیھانبینییەوە دەست پێدەکات و گیانی چالاکە بەگشت جوانییە ھاوبەشەکان. ئاراستەی ئاڵۆزکردنی جوانییە ھاوبەشەکان نییە. سادەکردنەوەیەتی، بەرپرسە بەرانبەر بەرزبوونەوە و ڕسکاندنی ڕوانینی پڕ شیعرییەت و جووڵەی ئاخاوتن لە زماندا، پەیوەستیشە بەوەی پەیوەندییەکانی نێوان جوانی و فۆرمەکانی کۆمەڵگا وەک پرۆژەیەکی پەرەپێدان وەربگرێت.\nکاری گوتار دامەزراندنیش لە پەیوەندییەکانەوە بکاتە وێنەیەکی ڕاستەقینەی ئەزموونکراوی ھەقیقەتی مرۆڤ. لە ھەمان کاتدا لە تواناکانی دەربڕیندا بەرزیان بکاتەوە ناو ڕایەڵ و تانوپۆی ڕستە و ترپە و ئاوازی ویژدانیان، لێیەوە وەک نیشان و نیشانە پیشانیان بدات، ھەروەھا دەسەڵاتی ھەستیاریشی بەسەر ئاشکراکردنی چارەنووسی جوانی لە شێوازی نادیاردا پاڵپشت لە بەرزبوونەوەکەی بکات.\nتەوەرەکانی ھەست و سۆز و خەون بخاتە گەڕ بۆ ھێشتنەوەی بەردەوامیی چێژی گیانی. جوانی وەک ڕەگەزێکی چالاک و بنیادنەر لە پێکھاتەی دەقدا بکاتە ناوەندی بە یەکگەیشتنی پەیوەندییەکان و باوەڕھێنان بە ھەقیقەت و تواناکانی ژیان. بۆ واتای ڕاستەقینەی لەناو دەوروبەرێکی بآ ھێز لە ھۆشیاریی فیکریدا، ئاکار دابڕێژێت. بەدواداچوونی مێژووی گیان و ئەوانی دیکە و چاونەترسیش بەرەو ڕووی ئەم ئاکار داڕشتنە بکاتە ماڵی ھەر ھەموومان و گەوھەر و ناوکی ھونەری مانا دەرنەکەوتووەکان ھەڵداتەوە.\nکردەی نووسین وەک سەرەتایەکی ھەمیشەیی و خاڵە یەکتربڕەکانی کات بپارێزێت. بە فراوانییەکی ئاستدار و کاریگەریش بانگەوازی لایەنداریی تەواوی ڕابگەیەنێت، دواجار بە ئاستی بەھای مرۆڤ بیناسێنێت، بپرسێت ئەرآ ئاستدارییەکانی شیعر و مرۆڤ چین، لە واقیعدا جێبەجێیان بکات و جێی پەسندی بن. تا چەند توانیویەتی جوانی و ھونەر بگەیەنێتە ئاستی ژیان و درکاندن.\nوشە لەناو فەرھەنگدا بە یەک مانایی سنووردارە، لەسەر ئاستێکی جێگیر و نەگۆڕیش پەیوەندی بۆ دەستنیشان کراوە. واتە: لەناو ژیان و بزووتنەوەی بەرەو پێشچوون کار ء چالاکیی لێ وەرگیراوەتەوە و خانەنشین و لا کەنارە.\nشیعر، ھێز لە خودی زمان وەردەگرێت، بەزمانی ناو ژیانیش شیعرییەتی دەڕژێتآ و پەیوەندییەکانی بە جیھان دەبەستێتەوە، کار ء چالاکیی وشە گەرمەکانی ناو ژیان، وشە بآ ھێزەکانی ناو فەرھەنگیان لە خەیاڵگەی نووسەری خود وریا دەربەدەر کردووە. ھەست بە نائومێدییەکی ترسناک دەکەم لەو وشانەی لەناو فەرھەنگاندا وەنەوز دەدەن. دوای گواستنەوەیان بۆ ناو ڕستەی شیعریی کتوپڕ خەوی دووبارەکردنەوەی لێ دەکەوێت. لەباری دووبارەکردنەوەشیاندا، بچووکتر دەبنەوە. دەستەواژە لەناو فەرھەنگدا خۆشباوەڕ ء بآ ئومێدە، بەیەک مانایی دڵی داکەوتووە ء فۆرمەکانی کۆتایی پێھێناوە.\nشاعیریش لەناو فەرھەنگدا سڕ دەبێت، نەک سەرسام. لە وشەکانی بەردەست و زەینی خۆیەوە دەست پێدەکات. ڕۆشنبیرانی ئەکادیمی و فەرھەنگنووس و زمانەوان لە وشەکانی ناو فەرھەنگدا کار و چالاکییەکانیان بەرھەم دێنن. لە فەرھەنگدا ئاستی جیاکاری زمان نییە. ھەموو داھێنانێکی زمان لە ئەدەبدا لە دەرەوەی فەرھەنگ ڕوودەدات، دەقی نایابیش لە کرۆکدا لە پەیوەندیی زمانەوە سەرکەوتن وەردەگرێت.\nلەناو مێژووی ئەدەبدا، ئەدەبێک نییە لە وشەکانی ناو فەرھەنگەوە سەرکەوتنی بە دەست ھێنابێت، بۆیە فەرھەنگ لای من بووە تەلیسمێکی بکوژ، زوو خۆم لە قەڵەمڕەوی دەسەڵاتی دەرھێنا. ژیان فەرھەنگی شیعرە، ھەر شاعیرێکیش ھانا بۆ وشەکانی ناو فەرھەنگ ببات، نامۆیی و دەستەپاچەی خۆی بە شیعر ئاشکرا دەکات. مامەڵەی لەگەڵ وشەی ئامادەکراوە، بایەخی ساتە ھۆشیارییەکانی ناوەوەی خۆی لە دەست داوە، ئەگەر نووسینێکی ئەدەبیش ساتە ھۆشیارییەکانی ناوەوەی نووسەر، خرۆشانی تواناکان و چالاکیی نەبووبێت. دەقێکی بەتاڵە لە ئەفسوون و ھۆشیاریی نووسین.\nوەک پرۆژەیەک مانیفێستی شیعریی خۆم ڕاگەیاند، بۆ ئەوەی ئەم ڕاگەیاندنە ببێتە پاڵپشت و تیشکۆ بۆ ئەزموونی شیعریم. مانیفێست و خۆڕوونکردنەوە، پەنجەمۆر و ڕوانینی تایبەتیی نووسەرن، بە کەرەستەیەکی خەمڵیو و ئەزموونێکی ڕاستەقینە بەرانبەر نووسین. بۆ نووسین و گەڵاڵەکردنی، بە قووڵی سەرجەم دەقەکانی خۆم بە توانای گۆڕان لە ژیان و ھونەر ھێنایەوە ناو زەینم. لە مەودای خاڵی لاوازی، تا خاڵە سەرسوڕھێنەکانی ئەزموونم وەرگرت، بەوپەڕی ھۆشمەندی جیاکاریی ھەستکردن لە مەوداکانی مامەوە و تآ فکریم، تا بووە پرۆژەی باش بیرکردنەوە و گفتوگۆیەکی ڕۆشن. بنەماکانیم لە شەوق و کاکڵە و ناخی ئەو مەودایانە دۆزییەوە، کە لە واقیعی نووسیندا ھێناومەتە گۆڕآ. ئەو واقیعەی چۆنیشی بیر لێ دەکەمەوە و دەیجووڵێنم.\nپێش نووسین بیر لە مانا ناکەمەوە، دوای نووسین مانا دەدۆزرێتەوە، ھەروەھا بیر و ڕاکانی ڕامگەیاندوون، ھەموویان لە دەقەکاندا شوێنی ژیربێژی و ئەو ئاماژە ء نیشانانەی تێیدا بەرھەم ھاتوون، ئاشکران. چارەسەری ھەندێک لە ھەستە ڕۆمانسییە سەرەتایییەکانیشم کردوون، ھێڵم بە ژێر دێڕِە لاواز و سەرسوڕھێنەکانی کێشاون. خەونم کردووە بە فۆرمی دەستپێکردن و دووبارە گەڕانەوە بۆ واقیعێکی دامەزراوی خەونی.\nشیعر وەک درێژبووەوەی قۆناخی پێشتری وەرناگیرێت، لە ھەندێک ڕەگەز یەک دەگرنەوە، لە زۆر ڕەگەزیش تەواو ئاستیان دەکەوێـتە نێوان، دژی قۆناخ و ڕێباز و قوتابخانە و دابەشکردنم، دەقی داھێندراو بەسەر تەواوی ژیاندا دابەش دەبێت.\nژیان و خوێندنەوەی ڕووداو و دیاردەکان بەیەک ئاراستە نایەن، بە جیاکاری بیری یاخی و کەرەستەکانی شیعری لە کەشی شێوە گۆڕیندان، ئاستیش بەرەو گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرن. ھیچ قۆناخێکیش ناتوانێت قۆناخی پێشەخۆی تەواو لەناو خۆیدا ون بکات، داھێنانەکانی لە گۆشەیەکی تەنگەبەر گەمارۆ بدات. جیاکارییەکان سروشتین. جیاکارییەکانی ئەو قۆناخ و ئەزموونانەی لە داھاتووشدا دەبنە ھۆ و مایەی گفتوگۆی گۆڕانکاری ھەمدیس ھەر سروشتی دەبن.\nشیعر لە زماندا ڕەونەقی شیعرییەت بەدەست دەھێنێت، زمانیش بە ئاراستەی ھاتنی، ئاستی گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرێت.\nئایە زمانی قۆناخەکانی ژیان درێژەپێدەر و دووبارەکردنەوەی یەکن. بە جیاکاریی ئەو دەستکەوتە ھونەرییانەی لە ئاکامی پەرەسەندنی بیر و پێویستییە کۆمەڵایەتی و شارستانییەکان ئەزموون کراون و دامەزراون، یان بابەت و مەبەستەکان شێوازیان دەگۆڕێن و نیشانەکانی ھەست پێدەکرێن. زمانی شیعر، شیعرییەت لە زمانی قۆناخێکی دیاریکراو وەرناگرێت. واتە: زمانی شاعیرێک، لە زمانی شاعیرێکی ترەوە دەستپێناکان، ھەموو سەردەم و مەوداکان ڕادەکێشێتە ناو بازنەی بەڕێوەچوونی خۆی، ھێز دەڕژێنێتە ناو تەکانەکانی بۆ بەکاربردن و ئاماژە ژیربێژییەکان.\nھیچ قۆناخێک نابیندرێت، داھێنان تاجی لەسەر ھێمایەکی دلێری نەنابێت و ئەستێرەیەکی بەرھەم نەھێنابێت. نموونە: قۆناخی کلاسیکی تاجی داھێنانی خستە سەری (نالی). قۆناخی یەکەمی نوێبەخشی، تاجی داھێنانی خستە سەری (گۆران). لە قۆناخی دووەمی نوێبەخشیدا، ئاستێکی تر دێتە گۆڕێ و ناتواندرێت داھێنەرێک وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێت و ھەموو ھونەرەکانی تێدا کۆببووبێتەوە.\nنموونە: ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی لای: (لەتیف ھەڵمەت) ھەیە. لای: (ئەنوەر قادر محەمەد) نییە. ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعرییش لای: (شێرکۆ بێکەس) ھەیە. لای ئەوانی تر نییە، یان ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی لای : (فەرھاد شاکەلی) ھەیە. لای ھیچێکیان نییە. کەواتە: لەم قۆناغەدا فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی پەرەی سەندووە و ئاستی کۆی وەرگرتووە، تاک وەک ئەستێرە و ھێمایەک وەرناگیرێت. فرە ھێمایی ھاتووەتە ناو داھێنانی شیعری کوردییەوە، بەڵام لە قۆناخی کلاسیکی و قۆناخی یەکەمی نوێبەخشیدا، ھەموو ھونەرەکان لە ھەریەک لە (نالی و گۆران)دا کۆببوونەوە. بۆیە تواندرا وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێن. لەگەڵ ئەمەش قوتابخانە و قۆناخ و ڕێباز و تەوژم.....تاد، لەناو دەچن. تەنیا شیعر، شیعری بێگەرد. بە پلەی یەکەم دەمێنێتەوە. درێژەپێدان و مێژوویی نین. ھەندآ باری قووڵی سەرسامی تەسەوف لە شیعری ئەمڕۆ دەبیندرێن و دەڕبڕین لە ژیان دەکەن.\nسیماکانی لە قۆناخی کلاسیکی ڕەونەقیان بیندراوە، وەک پێویستییەک لەمڕۆدا ئەزموون دەکرێنەوە، ئەو پێویستییە ونبوونی نوێبەخشی نییە لەناو کلاسیکدا، ئەو شتانەی لە ڕۆژ و ڕۆژگاری خۆیاندا بەرەو بە ئەدەببوون دەچن، شتەکانی لەناو کۆمەڵگادا ئەدەبن و ئەوانی تواناشیان تێدایە ببنە ئەدەب، دەقئاوێزان بە جیاکاریی، بنیادی دامەزراندنە. ھێڵی ڕوونی ڕوانینەکان بخاتە باری قووڵبوونەوە و سیما ھاوبەشەکان بناسێنێت. زمانی جیاکار، ترپە و ئاوازی جیاکاری لێ دەبێتەوە. شێوەکانی دەربڕینیش لە ترپە و ئاواز وەردەگرێت. وەک فۆرم و پێکھاتەی ڕستە بەندیش جیاکارییەکان بەرەو چەندان ئاراستەی جیاکار ڕاماندەکێشن و بە کارامەیی بە گەڕمان دەخەنەوە بۆ دوانەخستنی ژیان، کە ژیان خۆی کردەیەکی دواخراوە. خاوەن فۆرم و توانایەکی سەرسوڕھێنیشە.\nمن چێژ لە سەردەمی خۆم. واتە: ئێستا وەردەگرم و بە ئاسۆ و دوورییەکی گەرم و ئاسوودەی دەزانم، خۆم فریو نادەم بە ڕابردوو و داھاتووەوە، ئەمە منی دوورخستەوە لەوەی شیعری خۆسوورکردنەوە و ھەڵوێستی دروستکراو بنووسم. ئەدەبێکی بە کاکڵ و زیندوو لە گومانی ناڕوونی ڕابردوو و داھاتووەوە بەرھەم نایەت. لەم لێوردبوونەوەوە ھەستم بۆ ژیان و ھەڵبژاردنی شتەکانی دەوروبەر ھەڵوێستی وەرگرت. شەپۆلی ھۆشیاری لە ناخمدا خۆی ھەڵاوێشت و بەڵگەی ئەوەی پیشان دا، لە ناختدا پەیامبەرێک خوڵقاوە پێویستی بە دەربڕین و نووسینی کتێبێکە بۆ ھەمووان.\nلەو خرۆشانەی خەون و واقیع و ژیان داوایان لە گیانم کرد، پێویستە کۆمان بکەیتەوە، خاڵی بەیەکگەیشتنمان شیعرە. فەزای زیندووی پەیامبەریەتی لە بوونم ڕسکا. گۆڕانێکی ڕیشەیی لە ڕوانینە سەرەتایییەکانم بەرپا بوو، بەڵام لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گیانیی یەکەمین ئامادەبوونی نووسین لە سەلیقە و چێژمدا چەخماخەی دا. خۆی وەک کاتێکی بەرجەستە لە بینین و نووسین پیشان دا. ژیان و مەرگم لەناودا کردە سەرمەشقی پایەداربوون.\nسروشتی دەربڕینیش دەگۆڕێن، ھەندآ جار واقیع و ژیان جێدەھێڵم و دەچمە ناو خەون. ھەندآ جاری دیکەش خەون جێدەھێڵم و دەچمە ناو جوانییەکانی واقیع و ژیان. ئەم جێگۆڕکێکردنە بیرکردنەوە و گفتوگۆ و بینین و دەروونم ئازاد دەکەن و دەچمە ناو کەشی نووسین. واتە: دۆزینەوەی واقیعی نووسین. نووسینیش لە ھەموو شوێنێکدا ھەیە. تا لە بۆشایییەکانیش پێویستە شاعیربم، لە مردنیشدا وەڵامی پێداویستییە شیعرییەکان بدەمەوە. سوپاس بۆ خودا چارەنووسی لەدایکبوونم لە وڵاتێکدا بووە، شیعری تێدا خۆشەویستە.\nنووسین لەبارەی دەقەکانم ڕێکخراون، ئایە بوونەتە ھۆیەک لە دید و دیدگایانەوە بە خۆمدا بچمەوە، ڕەخنە ئامرازێکە بۆ باش تێگەیشتن لە ئەدەب، جۆرە سەرلێشێوانێک بۆ خوێنەر بەدی ناھێنێت. سەربەخۆیی دەق و خوێنەر گرینگە، کردەیەکی شارستانی و زانستییە، ڕۆشنبیر سەداسەد خۆشحاڵە پێی، بەڵام لەو ڕەخنانەی وەک مەبەست ڕایدەکێشمە ناو ئەو نووسینەوە یەکێکیانم بۆ دەستنیشان نەکرا پسپۆڕانە لەناو دەقێکم بە پرۆگرامێکی ئەکادیمی، یان خەیاڵێکی داھێنەرانە کاری کردبێت و بەشێک لە کردەی ڕەخنەییی لەناو خۆیدا ھەڵگرتبێت. کەم ئەزموونی و کەم و کورتیی دەقی منی خستبێتە بەردەم کۆمەڵێک نیشانە، یان خوێنەری خستبێتە خوێندنەوەیەکی تایبەتییەوە، کە پشت بە میتۆدەکانی ڕەخنەگر ببەستێت.\nئەو دیاردانە وامان لێ دەکەن بپرسین، ئەرآ ئەم نووسینانە بۆ ڕێکدەخرێن. ھەقیقەت لە کوێیە. ئایە ھیچ لەو نووسەرانەی، کە ڕۆشنبیریی خۆیان ئامادەیی لە نووسینە ڕێکخراوەکەدا نەبینیوە، توانیویانە پەیوەندییەکانی نێوان دەقەکانم بخوێننەوە و خۆیان تێیدا ئامادە بکەن بۆ کارێکی زانستییانە، کە توانای مانەوەی ھەبێت، خاڵێک، یان چەند خاڵێکی قەناعەت پێکەر بخاتە ناو گفتوگۆوە، کە مەترسی بێت بۆ ئەو بیروڕا ھونەرییانەی من پێشکێشم کردوون، ئاراستە و بڕوای ئەدەبی منیان پێکھێناوە.\nڕەخنەگرانی ئەکادیمی و خەیاڵ ساغیش، توانیویانە پانتایییەکی ھەمیشە ئامادەی ئەزموونم پیشان بدەن. ھەستیارییەکی قووڵی تێدابێت لەناوی ئاسوودە بیر بکەمەوە و پەیوەست بم بە خەونی نووسین. ھەمیشە بڕوایەکی پتەویشم بە جیھانی منداڵییەوە ھەیە. ئەو ھەستە پاکەی لە گیانی منداڵیەتی پەروەردە کراوە. ھەمان ھەستی پاکیش لە سروشتدا دەجووڵێت. منداڵی و سروشت ناوەندێکن لە ھەموو لایەکەوە بۆیان دەچم.\nلە پەیوەندییە برادەرییەکانم بە ھەموو ھەستەکانمەوە ڕێز لەبەرانبەر دەگرم، کەچی زوو لەوە حاڵی دەبم بەرانبەر پێویستە وەک گوێزێکی پووچ لە لێژاییدا فڕآ بدرێت. چۆلەکە پشت و پێش و تەنیشتی خۆی دەبینێت. خاوەنی بینین و مەودایەکی بێشوماریشە. بە پێچەوانەی چۆلەکە یەک ئاراستەی بینینم بۆ ژیان ھەیە. ئاراستەی بینینی ھەقیقەت و بەرزایی ڕۆشنبیری و داھێنان، پەیڕەویشی دەکەم. چ زیانێکیش بەو ھۆیەوە پێم بگات پێی زەرەرمەند نابم.\nدیاردەی بێزراو لە ئەزموونی شاعیریەتیی من بیندراوە، ھەبووە بە نووسینێک بردوومیەتە کەشکەڵان، دوای ماوەیەکی ئێجگار کورتیش ھەر خودی ھەمان کەسی خاوەن ئاراستەی کەشکەڵان، بوونی ئەدەبیمی ڕەت کردووەتەوە، کە ئەو ماوە ئێجگار کورتە ناتواندرێت وەک گۆڕان و ئەزموون لە دید و دیدگا تەماشا بکرێت.\nئەگەر نووسەر خۆی لە ئەنجامی ئەزموون و کارکردنی لەناو ئاماژە ئەدەبییەکاندا گەیشتبێت بەو دوو ئاراستەیەی کارکردنە و ھاتبێتە سەر ڕۆشنایی باوەڕێک، وەک ئاکامی وەرچەرخانێک بیر لە ئاستەکان دەکەمەوە و پێی خۆشحاڵ دەبم. ئەگەر مایەی سوودوەرگرتن بێت، سوودیشی لێ وەردەگرم، بەڵام ئەگەر لەژێر چاوڕوونی و ڕازیکردنی دژەکانم ئەو ھەڵگەڕانەوەیەی کردبێتە داو و ھێڵێک و کردەی نووسینی بەدوادا ببات، لەوانەیە بتوانێت لە ماوەیەکی ئێجگار کورتدا بە چەند ئاراستەیەکی دیکەشدا کێش و نیشانە و ئاراستەکردن وەربگرێت. کاری ڕەخنەگر لەسەر ئەم پایە دەوەستێت سەنگی ئەدەب لە ڕۆشنبیریی کوردیدا دەربخات. ھەندێک نووسین لە ئاستی ھەرە بەرز ڕایانگرتووم. بێگومان ئەمەیان زێدەڕۆیی تێدایە. ھەشە بە شێوەیەک دایپڵۆسیوم لە نزمترین ئاستی ئەدەبی دیاریکراوی کردووم. ئەمەشیان بێگومان ونکردنی ڕۆشنبیریی تێدایە.\nخۆشم لەو دوو بەرەی دژ بەیەکە باش حاڵیم، داھێنان لەو پاداشتە نییە، کە لە ڕەخنەگر، یان ھێزی باڵادەستی سیاسی وەردەگیرێت. خورپەی دڵ فەرمانڕەوایی بەردەوامیی داھێنانە. دیارییەکە خودا و زمان ئەو خورپەی دڵەمان دەدەنآ و ئاشکرای دەکەن.\nھیچ ڕستەیەک لەبارەی نووسینێک نامدرەوشێنێتەوە، ئەگەر ھەست و دەروونی نووسەرەکەی تێیدا ئازاد نەبێت تا سەر ئێسکان گیر بخوات لە خوڵقاندنی دوو دیوی و کلکایەتی، لەگەڵ ھەموو نووسینێکدام، تەنیا لەگەڵ ئەو نووسینەدا نیم ڕک و بوغز و تاکتیکی سیاسەت تێیدا دەستەڵاتدار بێت. ئەو نووسینانە ھۆشیاریی ڕەخنەیان تێدا بەکار نایەت. زیاتر چاودێری نووسین و ھەڵکووتانە سەر و پەلاماردانن. ئەمجۆرە ڕەتکردنەوانەش تەنیا شکست بۆ خاوەنەکەی تۆمار دەکەن. شکستییەکەش دەبێتە بابەتی لادانی ڕەخنە لە میتۆدە ڕەخنەیییەکان و ئەم و ئەو ڕازیکردن لەسەر ڕەنجی ئەو دەقانەی خاوەنی ھەقیقیترین بنەمای شیعرییەتن.\nھەندێک لە نووسینی بێزراو بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە ئاماژەیان بەو وێنە شیعرییە: (شەمەندەفەر گوڵەبەڕۆژەی مێژوو دەکرتێنێت) داوە.\nلە ئایندەشدا گاڵتەکردن بە ئەزموونی سەرکێشان بەردەوام دەبێت. پێش منیش گاڵتە بە ئەزموونی سەرکێشانی دی کراون، دواتریش بوونەتە ھێمایەکی ڕوون و زۆر درەوشاوە. نموونە: گۆران، کە توانیویەتی سیمای داھێنانی تاقانەی خۆی دەربخات، چووەتە ناو ھەندێک کۆڕ و کۆمەڵ، نیمچە ڕۆشنبیری کەم ئەزموون و ناڕۆشن بە: (ھەلوور بەلوور تەکامە - زەرد و سوور و شەمامە) تانەیان لێداوە. لەبەر ئەوەی شیعری لە دەرەوەی ژیان دەرھێنا و کردی بە ژیان، ئاسۆ و دووری و پانتاییەکیشی بۆ خوێنەری نموونەیی جێھێتشت. ئەم دەربڕینەیان وەک بەھانەیەک دەھێنایەوە، کە لەسەر ئەم کێشە خۆماڵییە سیماکانی شیعری کوردی دەرخستووە و بە کارامەیی و وردی ھەوڵی تێگەیشتنی کێشە خۆماڵییەکانی داوە، من لێرەدا سەرنجەکانم دەرخستووە و لێم نەکۆڵیوەتەوە. واتە: ئەم دەڕبڕینەم تەنیا بۆ ڕوونکردنەوەیە . بەھەرحاڵ ئەرآ ئەو ڕێزدارانە کآ بوون و لە مێژوودا چییان پآ کرا. لەمڕۆدا ئێمەمانان چەندیان دەناسین، وەک ڕەگ و سەرچاوەی چێژبەخش پەیوەندییە نادیارەکانی خەیاڵکردن و بیرکردنەوەمان لێک ئاشکرا بکەن. لە لێکجیابوونەوە و پێکەوەبوونیانیش ھاوگونجانێک نیشان بدەن، یان لە پانۆرامای داھێنان لە کوێندەر دەستنیشانیان بکەین. ئەوانەی ھەقیقەتی داھێنانی مەزنیان زانیوە ئەوە دەزانن، کە (گۆران) توانی دیوانی نوێبەخشی شیعری کوردی بنووسێت، لەگەڵ تێپەڕینی ڕۆژگار پێگە و ناوبانگ و شاعیرییەتی زیاتر بدرەوشێتەوە لەوەی، کە خۆی لە ژیاندا مابوو، ھەیبوو. کەواتە: بەرھەمھێنانی شیعری بێگەرد ئەفسوونی ھەموو سەردەمەکان و بەگەڕخەری ھێزی ژیانە. لێکدانەوەی شیعر، یەک لەو گوناھانەیە، کە لێخۆشبوونی بۆ نییە، لە لەدەستدانی ئەزموونی ئێستێتیکای بەشێک لە نووسینی کوردی، لە لێکدانەوەی ئەم وێنە شیعرییەم داوای بووردن لە گیانی بەھێزی ئەم گوناھە دەکەم، ڕەنگە خوێنەر ھەندێک جار تێگەیشتنی بۆ دەق بگاتە ئاستی تێگەیشتنی نووسەرەکە و قووڵتریش بچێت.\nدەقی من کەم تا زۆرێک ھۆشیارییەکی جیاکاری ھێناوەتە گۆڕآ و لەناو کولتووری کوردییەوە ھاتووەتە بەرھەم، ڕەنگە ھۆیەکەشی ئەوەبێت ویستبێتم لەناو ئەم کولتوورەدا ھەوڵ بۆ خۆبوونی خۆم بدەم. ئەم وێنەیەش بەرھەمی بیری گەرمی منە، خەیاڵی شاعیرییەتیم لە ھێنانە پێشەوەی منداڵی تاقی کردووەتەوە.\nیەک لە جەژنەکانی ھەفتایەکان، جەژنانەکانم پەنجا فلس بوو، لەگەڵ یەک لە کوڕەکانی مامم چووین پەنجا فلسەکەمان خستە سەر ھێڵی ئاسنینی شەمەندەفەر بەو نیازەی، کە بەسەریدا بڕوات پەنجا فلسەکە گەورە دەبێت و فۆرمی سەد فلسی وەردەگرێت. بە ئەنجامی ئەو کردارە دەتوانین چێژ زیاتر لە جەژن وەربگرین.\nکەچی بە شێوەیەکی وا ھەردوو دیوی پەنجا فلسەکەی سڕییەوە شوێنەواری پارەی پێوە دیار نەما. جا شەمەندەفەر لە چێژی جەژنێک بێبەشی کردووم و چێژی ساتێک لە منداڵیی کوشتووم و نەفەسبڕ دنیای ئەفسووناوی دەستکاری کردم.\nلەم وێنەیەدا سڕینەوەکەم وەک کاردانەوەیەک کار پێکردووە و جووڵاندوومە. بەلای زۆرێک شەمەندەفەر ھۆی گەیاندن و گەشت و خۆشحاڵیی و بڵاچەی ئاواتە، بەڵام لە دید و دیدگای ئەو کاتی من وەک دڕندەیەکی ترسناک تەماشا دەکرا، ھەروەھا وەک وێنەیەکی ڕووبەڕووبوونەوە و گرژبوون بەکار براوە. شەمەندەفەر ھاوتا کراوە بە کەسایەتیی دیکتاتۆر و جووڵێندراوە، کە ھۆی نەشونماکردنی ژیان و زمان و نیشانە دەسڕێتەوە و دەوروبەرێکی نالەبار و بەربەستە بۆ گەشەکردن و پێشکەوتن.\nھێزی خود لەم وێنەیەدا دەسەڵاتدارە، دەقئاوێزانییەکی نیشانە ناسیشم لە نێوان ھێزی نووسین و ھۆشمەندیی کۆمەڵگادا دۆزیوەتەوە. دۆزینەوەی ئەم دەقئاوێزانییە لە کێشی ڕەخنەنووسێک نییە، کە خاوەنی پرۆژەی دۆزینەوە نەبێت.\nشوێن و ھێما و ھێزی خودی چالاک لە دەربڕینەکانمدا وێنەیان زۆرە، بەڵام تا بڵێی پڕ سرووشی ھەمەچەشنی مرۆڤ و شێوە و شێوازی تەقینەوەی خێرا.\nلەبارخراپیی کێشە و گرفتی ڕەخنەی ئەدەبی کوردیدا، ھەندێک لە نەوەی پێش خۆم و نەوەی دوای خۆمی گوێڕایەڵیان، بەھەوڵی گرووپێکی لێک نزیک، نووسینم لەبارە ڕێکدەخەن. بە ئاشکراش کار بۆ ئەم ھاوکارییەیان دەکەن. گرووپ دووبارەکردنەوەی ڕەفتاری خێڵایەتییە، بەھەمان جۆر و دەستووری سەلەفییانە بەڕێوە دەچێت. ھەر خەوندیدەیەک ئەفسانە و ناوەندێکی زاڵ و کاریگەرە لە نووسیندا، ئەو ئەقڵییەتە کۆنخوازانەی بڕوایان بە بیرکردنەوەی ئەوی دی نییە. ترسی ھەڵوەشانەوە وەک عەلیشیشی گیڤبووەوە دەیانباتەوە ناو قەبارەی سروشتیی خۆیان. کەواتە: دژایەتیکردنەکە بە سروشتی و تۆمارکردنی ناکۆکیی ئەوی دی وەردەگرم. نووسەر بینینی ژیان و سەیری دنیاکردنی، بووە کۆنترۆڵکردنی ئەوی دی، لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەی خۆی گەییوەتە کۆتایییەکی بێزراو. نووسەرێکیش لەگەڵ خودی خۆی گەیشتە کۆتایی، گوڕنەتەڵە و مردۆخە، پێویستە بچێت داوا بکات لە خانەی پیر و پەککەوتووەکان ناونووس بکرێت. بگرەوبەردەم لەگەڵ ئەوی دی نییە، بینینی ژیان و سەیری دنیاکردنم لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەی خۆمدا، ھەمیشە لە ئەزموون و نیشانە ناسیدایە. گرووپ دەستکردی دەسەڵات و ھێزی باڵا دەستی سیاسییە. کار پێکردنیشی بە نیازی ڕآ پآ بزرکردن و دووچاری گرفتکردنی ئەوی دی، خۆی ترسێکی کەمەرشکێنە لە ئەزموونی پڕ شایەن بە ئاماژە، باوەڕ پتەویشم بەھێزی خەونبینیم بۆ نوێبەخشی، وا دەبینم یەک یەک دەگلێن و ڕووبەڕووی داھێنان شەرمەزار و چاو بەرەوژێر دەبن. خاوەن پرۆژەش دەبێت بە خاوەنی ئەو سەروەرییە بێدەنگەی کە دەقە، ھەروەھا جیاکاریی نەوە جیاکارەکانیش بە دیاردەیەکی تەندروست دەزانم و ڕێزی لێ دەنێم، بەڵام بێز لەو بارە ناسروشتییە دەکەمەوە لەسەر بنیادی ڕوانین دروستی ناکەن و ئیرەیی و حوکمی پێشینەی بآ سوود بەڕێوەی دەبات. بە ھیچ جۆرێکیش بیرم لەوە نەکردووەتەوە ھێڵی ھاوبەشی خۆم لە شیعری کوردیدا جیا بکەمەوە، بەڵام ھەردەم ئەو بیرکردنەوەیە دەمخواتەوە، کە ھەنگاوێکی چوست و بنچینەیی دیکەبم لە ئەزموونی قەناعەت پێھاتووی خۆم. لە ھەموو ناوەندێکی بە گێچەڵیش دوور دەکەومەوە، سەرگەرمی بەدیھێنانی خەونی نووسین دەبم، جۆشێکی خۆڕسک و لەخۆوە و باشم بۆ خوێندنەوە و نووسین لا پەیدا بووە. لەگەڵ ئەمەش: سەرجەم ئەزموونی ھیچ شاعیرێکی کوردم بەدڵ نەبووە، بەڵام شیعری تاک تاک و ھەڵبژاردەم بەدڵ بووە و ماچم کردووە. ئەم بارەی خۆم بۆ ئەزموونی ئەوانی دی، بەھەمان چەشنیش لای ئەوانی دی بۆ ئەزموونی خۆم بە ڕەوا دەزانم.\nلە سەرجەم دەقەکانیشدا ئاراستەیەکی خەونیم دەربڕیوە، خەون سرووش و سروشتی پێغەمبەرانە خودا دەیدات بە کەسی پەیامدار. من وەک کەسایەتی، خەونێکم لە شیعرەوە بەرھەمھاتووم، خەونیش ڕادەگەیەنم. نادیارییەک لە خەوندا ھەموو گەمارۆکانی شکاندووە، نووسین ڕاوی ئەو نادیارییەیە. خەون درەوشانەوەی واقیعە، زمان لە دەقی خەونیدا ئامرازی گەیاندن نییە، ئامرازی سرووش و چالاکیی وێنە و ناسینی ڕەنگەکانە. ئاسانە بگەیت بە ئەوی دی، بەڵام ئاسان نییە بگەیت بە خودی وریای خۆت، کە گەیشتی بە خودی وریای خۆت، دەرەوە و ئەوی دی بەلاتەوە دەبنە شتێکی لاوەکی، یان زۆر لاوەکی. گەیشتووم بەو قەناعەتە ڕەھایە، تەمەن و کات ھەر ھێندە بار و بوار و ماوەم دەدەن بزانم من چیم لە ژیان دەوێت، بە گرینگیشی نازانم، بزانم دەرەوە و ئەوی دی چییان لە من دەوێت.\nئیلتیزامم بە بڕوا ھونەرییەکانی خۆمەوە ھەیە، کولتووری تایبەت بە خۆشم ھەڵبژاردووە و کاری پێدەکەم. ھەستیش دەکەم کۆمەڵگای ئێمە چووەتە ناو نەریت و ڕابردوووەوە، پێویستە دەربھێندرێت، مانەوەی توانای ھەڵدەبزڕکێنێت و زیان بە گەشەسەندنی دەگەیەنێ و خەمڵینی دوا دەخات.\nشێوازی خوێندنەوە بەشێک لە بەھای چێژی لەناو خۆیدا ھەڵگرتووە، سەرەنجام ئەم گواستنەوەی چێژەش دەبێتە بەشێک لە ڕۆشنبیریی گوێگر.\nشیعر وەک دەق، شیعر وەک شێوازی خوێندنەوە. دوو یەکەن لە یەک سەرچاوەوە پەرەیان نەگرتووە.\nوەک دەق دەسەڵاتی جوانی و بیرکردنەوە لە چێژدا دروست دەکات.\nوەک شێوازی خوێندنەوەش، دەنگ و جووڵە و ھێماکانی دەست و ڕوخسار ڕۆڵی جوانی و بیرکردنەوە دەگێڕن و دروستی دەکەن.\nئەزموونی شیعر خوێندنەوەی ناو ھۆڵ و بەر میکرۆفۆنم ھەیە، بەڵام شێوازی خوێندنەوە و دەنگ و جووڵە و ھێماکانی دەست و ڕوخسارم پەیوەندیی خۆی لەگەڵ گوێگر نادۆزێتەوە، نەتوانینی گواستنەوەی مانا و جوانی لە نائاگاییم دەجووڵێت و مەوداکانی بیرکردنەوەی خۆم لەگەڵ مەوداکانی چێژی گوێگر سەرچاوەکانیان تا ڕادە و ئاستی ڕژانە ناویەک لێک نزیک نابێتەوە.\nشیعر شوێنی ڕاستەقینەی گرتووە. چڕبوونەوەی چێژی کۆمەڵگای کوردیش لە شیعردا بووەتە ناوەند. ھیچ ھونەرێکی دی ھێندەی ئەم بەشە پەروەردەی چێژی کۆمەڵگای نەکردووە. ھەندێک خورپەی بزربووی ناخ ھەن، ڕەگەزەکانی دیکەی ئەدەبی نایدۆزنەوە. تەنیا شیعر لەباری درەوشانەوەیدا دەتوانێت بیاندۆزێتەوە. نووسین و ھونەر ئاراستەیان بەرەو ژیان و چێژە، بەڵام کردەی داھێنانی پەتی، ستایشی ژیان نییە لە پێناوی چێژدا، تێڕوانینی نوآ لەبارەی ژیان و چێژ دەخوڵقێنآ و دەیکاتە قەناعەتی مرۆڤ، مرۆڤی نوێبەخش و بەخشندەش ڕازەکان دەدۆزێتەوە.\nبە ھیچ شێوەیەک بڕوام بە تێپەڕاندن نییە، بگرە بڕوام بەگۆڕان و جیھانبینیی جیاکار ھەیە. تا ئێستاش نەمتوانیوە بڕوا بەوە بھێنم (نالی)، (باباتاھیر)ی تێپەڕ کردووە، ھەروەھا (گۆران) جەستەی شیعری کلاسیکی بەتەواوی جآ ھێڵاوە. ئێمەمانانیش خاڵی جیابوونەوەی ڕەھامان لەگەڵ نەوەی پێش خۆماندا نابێت. دەقئاوێزانییەکی بەھێز لە نێوان ھەموو نەوەکاندا ئاشکرایە و لەوانەی دوای ئێمەمانانیش بەردەوامی دەمێنێت. وا دەبینم ھەر ڕۆژ و ڕۆژگارێک جیھانبینیی خۆی بەسەر کەسی خاوەن جیھانبینیی ڕۆشنکەر و ھێمای ھەمەچەشن دەسەپێنآ. وەک چۆن ھەموو وەرزێک بە فراوانی سەیری ئاو و ھەوای تایبەت بەخۆی دەکات و دەیسەپێنێتیش، ئەم ئاو و ھەوایەش کەم و زۆرێک کاریگەری بە بارستی خۆی بەسەر نەشونمای درەختەکان جآ دەھێڵێت. ئەوەی تێبینیم کردووە نەوەی پێش ئێمە ستوونی ژیانیان ھێنایە ناو شیعر و ئەزموونیان کرد. ئێمە ستوونی و ئاسۆیی و بازنەیی ژیان و خەیاڵ و خەونمان ھێنایە ناو شیعر و فراوانتر ئەزموونمان کرد و درەوشاوە و دەوڵەمەندتر ناساندمان.\nنەوەی دوای ئێمەش کۆمەڵێک جیھانبینیی زیاد دەکەنە سەر قۆناخی شیعری ئێمە. ئەمە یاسای ژیانە و دەبێت قبووڵمان بێت. قبووڵکردنی ئەم ھەقیقەتە ناوەندێکی چەسپاوە لە بڕوابەخۆبوون و ھەقیقەت بینین و دیاردەکانی پەیوەندیدار بە چییەتی بوونەوە.\nپرۆژەی تێپەڕاندنم نییە، زیاتر خەوندیدەی پێکھێنانی ھێڵ و ھێماکانی خۆمم، شیعرییەت سیمای ڕوونی گشت نەوەکانە و شانەیەکی زیندووی زۆر قووڵە لە جەستە و پێکھاتەی مرۆڤدا.\nدەقئاوێزانی دەتگەیەنێت بە فۆرمی ڕۆشنبیری و بیرکردنەوەی چالاک و دەتدرەوشێنێتەوە. ئەگەر ڕۆشنبیرییەک دەقئاوێزانی لەگەڵ گیانی بەھێزی ڕۆشنبیریی دنیا نەھێنێتە ئاستی ھەست پێکردن، نەیتوانیوە لە پەیوەندی و گفتوگۆ و بیرکردنەوەی ئەوانی دیکەدا، ببێتە کەسایەتییەک بتوانێت زانستی ژیان کۆ بکاتەوە.\nڕۆشنبیرییەکیش نەتوانێت ببێتە کەسایەتییەک. زانستی ژیان کۆ بکاتەوە، لەناو ڕۆشنبیریی دنیا خەیاڵی باش بەڕێوە نەچووە.\nلە بەرزبوونەوەی ھێڵی ھونەری دەتوانێت لەناو ڕۆشنبیریی دنیا نیشتەجآ بێت و لە گەڕان بۆ بنەڕەتیش چالاک و بەرھەمدار بێت، خەسڵەت و ئاسۆی خۆبوونی بدۆزێتەوە. چرکەساتی ئاسۆی خۆبوونیش، چرکەساتێکی گەرم و ئاسوودە و چڕە لە ژیاندا.\nلە دامێنی ھەر دەقێکم، مێژوویەک تۆمارکراوە، بڵێی بڕوام بەوە ھەبێت نووسین ھەڵچوون و کاتی تایبەتییە، یان بەھرە و سرووش ماوەیەکی دوور و درێژ بەردەوام بەشدار و ھاوکارم بن لە نووسینی بەشە پێکھێنەرەکانی دەق. لەو تەمەنەی نووسینمدا، کە نزیکە چارەگە سەدەیەکە بەکامی دڵ لەناو سنوورەکانی لە ھاتوچۆدام. ڕاوی چەند دەقێکم کردوون، ئەوانەی نووسیویشمن ھێشتان لە نووسینیان تەواو نەبوویمە و نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. بڕواشم وایە بەھرە و سرووش کار لە ئامادەبوونی نووسەر دەکەن بۆ کەشی خرۆشان، بەڵام وەک ھاندەر و خورپەیەکی شاراوە نەک شتێکی بنەڕەتی و تەواوکەری بنیادی بەردەوامیی نووسین، لە نووسیندا زیاتر تێڕامان و خەون و ئێستێتیکای ویژدانی بە پلەی یەکەم کاریگەری و بەشداریی بەردەوامیم دەدەنآ. ناخی وریام ئامادەی بنیادی بەردەوامیی نووسین دەکەن.\nسەرەتاکانی نووسین لە ھۆشیاری و یاداشت و خەونمدا ئامادە دەبێت. چاوەڕوانی کەشی نووسین دەکات. لەوانەیە ئەم کەشە چێژبەخشە شکۆ و بەھرە و سرووشی نووسین بێت و بنەماکانی بەڕێوە ببات. تا ڕادەیەکی زۆر باش نووسین پێویستی بە ژیری ھەیە، تا دەستت بەسەر ئامرازە ھونەرییەکاندا بشکێت و ئەفسوونی نووسین بەھۆی بەھرەیەکی پەروەردەکراودا بەجآ بھێنێت.\nلەناوەوەی خۆم بە بۆچوون و تێگەیشتنی زاھیدێک ژیانم ھەڵبژاردووە و بە چاوی دەمار و خوێن و پشت سەیری شیعری کوردی دەکەم و شیعری: زمان و ئێستێتیکی و مرۆڤدۆستانەشم خۆشدەوێت، شیعر ھەڵگری وزەی ژیانە. لەناو شیعریشدا ژیان دووچاری نەسرەوتن و ھەندێک جەنگی پێویستی کردووم. بوێرییەکانی ڕووبەڕووبوونەوە بەرانبەر ئەو مەترسییانەی لە لەناوچووندا دەبن بە ھەست، کتێبی دەگمەنن ھەوڵ دەدەم تێیان بگەم، دواجاریش بیاننووسمەوە، ئەو ژیانەم لا جوان و پەسندە، ھەست و خەون لەناو دەقی شیعریدا دەیکەنە ئاماژە و ئاخاوتن. لە ئاخاوتندا لە خاڵی ھاوبەش نزیک دەبینەوە، یان دەگەین بە وەڵامێک بۆ ئاخاوتن. خەون و یادەوەری لە سێبەریدا بە یەکتری دەگەن و دەبن بە واقیعێک لە واقیعەکانی بوون. لە نێوان پەسندکردن و ڕەتکردنەوەی خوێنەرانی ھۆشیار و خوێنەرانی ئاساییدا نووسین لەکوآ خۆی دەدۆزێتەوە. جیاکاریی نێوان خوێنەری زۆر و جەماوەر ئاشکرایە. قۆناخی شیعری کلاسیکی کوردی پڕ خوێنەرە، بەڵام جەماوەری نییە.\nئەو مشتومڕە لە نھێنیی ئەو دەقانەدا بە دەست دەکەوێت، وەک سەرچاوەی چێژبەخش پێویستمان بە خوێندنەوەیانە. پەیوەندییەکی دڵخۆشکەریان لەگەڵ مووچڕک و تەزوو و خورپەی شاراوەی ناخ پێکھێناوە.\nمن یەک بەباری خۆم، کە پەستی دامدەگرێت و لە ھەموو دنیا بآ ئومێد دەبم پەنا بۆ دیوانی: مەحوی، یان دیوانی: حاجی قادری کۆیی، یان دیوانی: گۆران، یان دیوانی: دیلان.....تاد، دەبەم، ئامادەم دەکەنەوە بۆ گرینگیدان بە ھەموو بوارەکانی ژیان، یان دەگەمە فۆرمی گەیشتن بە ھەموو شتەکان و ناخی خۆم. ھەر ھەموو ئاستێکیش ڕێز لە ژیان دەنێـت و ھەوڵی بەرەو پێشەوەی و ئایندەی باشتر دەدات، ھەریەکیش بە تێگەیشتنی خۆی چێژی لێ وەردەگرێت. نووسەریش لەسەر بنەما و فراوانبوونی مەوداکانی زمان و ھێشتنەوەی بە زیندووێتی ئەو متمانەیەی دەبێتە خەونێکی بەدیھاتوو، لە خەونەوەش دەست پێدەکاتەوە. من خەونم ھەیە، لە خەونەکانمدا دەست پێدەکەمەوە و دەچمە ناو مەوداکانی بیرکردنەوە و نووسین.\nوشەی: خەون و منداڵی و مردن، بێئاگاییم دەجووڵێنن و لام دووبارە دەبنەوە، دەبێت لە پەرەسەندنی خۆیاندا قسەم لەبارەیانەوە ھەبێت و چوارچێوەیەکیان بۆ بگرم، فەزا و ڕەگەزی ئەم وشانە دیدگای منیان دیل نەکردووە، زیاتر بەلای خۆیاندا بەکێشیان کردووم. لەناو مندا ڕەگیان وریایە و بەگەشەکردنم ناساندوون، کەشوھەوان بۆ ئەزموونی خەونیم، لە شیعردا ئیلتیزامم بە فەزای بوونەوە ھەیە، نەک فەزا و ڕەگەزی وشە. بوون لە دەقدا دەبێتە شەپۆلی مانا و جوانی و شیعرییەت. شیعری من مەبەستی مێژوویی تێدا نییە. داڕشتنێکی بوونی و خەونییە. کار لەناو خەون دەکەم بۆ دروستکردنی جیھانبینی، خەون و منداڵی و مردن پرسیاری ئەزەلین، نەکراوە وەڵامێکی ڕەھا بۆ پرسیارەکانی ئەزەلییەت بدرێنەوە، ھەر وەڵامێکی دەبێتەوە کۆمەڵێک پرسیاری دیکە. دووبارە نیاز و کەڵکەڵەی گەڕان و دۆزینەوە گەرم دەکەنەوە، دەمانخاتە بەردەم ئازادیی دەربڕین، خەون و خەیاڵمان دەجووڵێنێت، دەکرێت ئەم پرسیارە دوابخرێت بۆ دوای کۆتایی زەوی، یان دوای دۆزینەوەی بزەی مۆنالیزا و بەختیاری تا ھەتایی، بڕوا بە بەختیاری تا ھەتایە، کاریگەرترین و بەپیتترین ناوەرۆکی مێژووی گیانی پێکھێناوە.\nبەلامەوە گرینگە ھەموو ئاستێک ببێتە لایەنگری دەقەکانم، یان نا. بەھای سەربەستی شوێنی نووسینی لە جیھان دۆزیوەتەوە، بە تەواوی مانای سەربەستی، سەربەستیم لە جۆری بیرکردنەوە و ھونەرە جوانەکان و چێژی نووسین بۆ خۆم دابین کردووە، سەربەستی لەناو ھەستیاریی نووسین دەتوێنمەوە، کەسی دووەمیش بەھەمان سەربەستی بەڕێوە دەچێت. منی وەک نووسین بەلاوە گرینگە، یان نا. ئەو قەناعەتەشی لا وێنا دەکەم بە ھەموو توانای گیانی و ھێزی ئەقڵیمەوە ئاماژەکان بە دەربڕین و ناوەندی بەرھەمھێنان دەگەیەنم، بارێکی گیانیش لەناوەندی نووسین چێژی ھاندانم دەگەیەنێتە پلەی توانەوە و تێکەڵاوبوون بە زۆرێک لە شتەکان. ھەوڵیش دەدەم ژیانی چێژدار و بەجوانی پەیوەست بخزێنمە گیانی ئادەمیزادەوە. ئادەمیزادیش بگەڕێنمەوە باری یەکەمین فڕین. ئێستێتیکای ھاوبەش و ڕۆشنایییەکانی ناو دەق دەکەمە ھونەری لێکدانەوە و تێگەیشتن بۆ پەخشکردنەوەی ڕۆشنایییەکانی خەیاڵ و ئەندێشەی وەرگر. وابەستەی کولتووری پڕ چالاکیی کوردیم، ئەو کولتوورەی پەیوەندیی بەھەر ھەموو کۆمەڵگاوە ھەیە. بەرھەمی ھۆشمەندییەتی، کەواتە ئێمە ناوەرۆکی گشتیی کولتوورین. تێکۆشانێکی سەخت دەکەم، ناوەرۆکێکی دەوڵەمەند و بە پیت و فەڕ بم.\nکولتوور بەو بارە زیندووەی خوڵقاندوویەتی، بەناوبانگترین جۆری دەربڕینی ڕۆشنبیرییە. تا پاشەڕۆژێکی دووریش ھەر بەو شێوە چالاکەی دەمێنێتەوە. مامەڵەی من لەگەڵ نووسیندا مامەڵەی ئیماندارە لەگەڵ خودا و سەرچاوە. خودا و سەرچاوەش دەبنە پرسیار و گفتوگۆ، پرسیار لە چییەتی بوون و نەبوون و شوێنەزا. دواجاریش دەمەوێت بزانم ئەو دۆزینەوانە چین، کە پێیان گەیشتووم، پرسیار و گفتوگۆمان چۆن بوونەتە یەکانگیربوونەوەی ئاسۆکانی ناوەند و نووسینیان لێوە درێژ بووەتەوە.\nجوانی لە سادەیی و قووڵبینییەوە دەخوڵقێت. لێڵیش شتە سادەکان لەناو دەبا و دڵی جوانی تێدا ھێور ناکرێتەوە. لە بەشێک لە بەرھەمی ھەشتایەکانم لە بنیادی قووڵی تەمومژدا کارم کردووە، تەمومژ لە ئەنجامی جوانیی زمان دروست دەبێت، لێڵیش لە ئەنجامی بنیادی ڕووکەش و ھەڵەی زمانەوە.\nنموونە: بێزمانێک دەچێتە لای مرۆڤێک، داوایەک دەخاتە ڕوو. بێزمانەکە لای خۆی مانا و لێکدانەوەیەکی بۆ داواکەی ھەیە و دەزانێت چی دەوێت، بەڵام لەبەر ئەوەی ڕوونیی زمانی نییە. ناتوانێت داواکەی لە بەرانبەر بگەیەنێت.\nشاعیر ھەن ڕوونیی زمان و جیھانبینییان نییە. لە دەروون و ھەستی یەکئاستیی خۆیان مانایەکیان بۆ نووسینەکەیان داناوە، بەڵام ناتوانن ئەم مانایەیان بە شێوازێکی ڕوون لە بەرانبەر بگەیەنن، لێڵی ئەم نەگەیشتنەیە. ژیان خۆی پڕە لە شێوازی گۆڕان و جموجووڵ، تەنانەت ڕەنگی سروشتیش گۆڕان لە خودی خۆی پەروەردە دەکات. درەخت لە پارچە زەوییەکی بچووکدا کەشوھەوای نەشونما وەردەگرێت، ھەموو ساڵێکیش گەڵاکانی خۆی لەناو دەدا و ھێمای ڕوون و شێوازی گەڵا نوێیەکانی دەکاتە کردەیەکی ڕاست. یەک شێوازیش لە ئەزموونی خەوندیدە و وێڵی دۆزینەوەی ژیانی بە پیت و دەسەڵاتدار نابێت. مانەوە و کارکردنیش لەناو شێوازێک ڕایەڵ و تانوپۆی داھێنان ھەڵدەوەشێنێتەوە، ھەموو سەربەخۆیی و دەسەڵاتێکی کەلکێشیش زەوت دەکات، گیانی بەردەوامبوونیش دادەڕزێنێت. ئەو شێوازەی لەناوەڕاستی ھەشتایەکانەوە ئەزموونم کرد، ھەوڵم دا لەو ئەزموونەدا کار لەناو مانای زمان بکەم و مانای بابەت بمرێنم.\nئەزموونێک بوو، ویستە ھونەری و کەلکێشییە زمانەوانییەکانم تێیدا پێشکێش کرد. دوای ئەم پێشکێشکردنەش خواستی گۆڕان لەناوەوە ھەژاندمی، ھەستم کرد کارێکی دیکە ھەیە بۆ کردن، دنیایەکی دیکە ھەیە بۆ بینین و شێوازی ژیان. کاتێک ڕێگا بەخۆم دەدەم ئەزموونێک واز لێ بێنم و سەرگەرمی ئەزموونێکی دیکە بم، دیارە وەک ئەزموون گەیشتوومەتە دوا ئاستی و لام تەواو بووە، ئەگەر لەناویشیدا بمێنمەوە دووچاری خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتە دێم، خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتەش کەشی نووسینم لەبەرچاو دادەخەن، لەو بار و بوارەدا ھێزی خود و ڕستە کاریگەرەکانی مرۆڤی نوێبەخشیش بۆ جوانی و ژیان بآ کاریگەر دەبن.\nڕاگەیاندن کەناڵ و ناوەندێکی خزمەتگوزارە بۆ کردەی ڕۆشنبیری. لەناو ڕۆژنامەوانیی کوردیدا گەیشتووم بە ئەزموونی بەپیتی زۆرێک لە نووسەرانی کورد و سوودمەند بوویمە بە بیر و بۆچوون و فۆرمەکانیان. لەلایەکی دیکەشەوە ھێندەی لە بەشێک لە ڕۆژنامەوانی بە ناھەق لەبارەی منەوە نووسراوە، ھێندە بەھەق لەبارەی ئەھریمەنەوە نەنووسراوە. سەرەڕای ئەمانەش بەبآ ھیچ ھۆیەک بە مەبەست و ھەڵەی ئەنقەست ناوم لە لێکۆڵینەوە و چاوپێکەوتنە ئەدەبییەکان دەسڕنەوە. بەشێک لە ڕۆژنامەوانیی کوردی ھەوڵی تێدا دراوە ھەقیقەتی شیعری من بشێوێنێت. لە ڕۆژگاری ژیاندا ئەوانەی لە چێژی باوخوازەوە تەماشای ڕستە کاریگەرییەکانی ژیان دەکەن تاوانکارن، نوێبەخشەکانیش قوربانیی ئەو ھێزە باڵادەستانەن، کە تاوانکاران دەجووڵێنن و ئامادەیان دەکەن بۆ بەجێھێنانی مەرام و تاکتیکە سیاسی و شکستە ئەدەبییەکانیان، دیمەنە سادە و کاریگەرەکانی ژیان وەردەگرم بە تێکەڵاوکردنی فۆرمەکانی گەیاندن چەند ئاستێکی زمانەوانیی شیعرییەتی تێدا دەکەمە ستوونی تایبەتکردن و درەوشانەوە. وەک دەقی بە ئەدەببوو دەیخەمە بەردەم کۆمەڵێک نیشان و پرسیار، شتە سادەکانیش بەردەوام لە سرووتی تایبەتی و دانایی لەناو خوڵقاندنی نووسین زانیاریی ویژدانی و گەرمایی ھەستەکانن. بوونمان لەناو خۆیاندا لەپێناو ژیان و جیھانبینییەکی باشتر بەرجەستە دەکەن، تا لە ژیان کاریگەری و کردەوەی خۆیان نیشان بدەن.\nبێدەنگی لە قووڵایی نەزاندراودا پەیوەندیی دیکە لەگەڵ ژیان دەدۆزێتەوە، پەیوەندییە ساردبووەکانیشی لەگەڵ واقیع زیندوو دەکاتەوە. ھەندێک شت لە واقیع وەردەگرێت، لە بیرکردنەوەی ڕێکی دەخاتەوە و ئامادەی گوتنی دەکات. پێکھاتەی سرووتی کەسایەتیم لە نیشتەجێبوون لەسەر زەمین بۆ خۆ گونجاندن لەناو سەرچاوەکانی ژیان وا ھەڵکەوتووە. ئاخاوتن لەناو دەق دروست دەکەم. لە قسەکردن خودی ئامادەکراو دێتە پێشەوە، لە ئاخاوتنی ناو دەقیش ئەفسوونی خودی وریا و ھۆشمەند. ئەگەر زۆر بدوێم، تێڕامانی ناوەوەم دەکوژێت و بنیادی ئامادەبوونی بەردەوامیی نووسینم دەشڵەژآ، ئەفسوونی خودیشم بەتاڵ دەبێت. زۆر دوان تەنیا بۆ کەسی سیاسی گونجاوە، بار و بوار بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئەوی دی دروست بکات، نووسەریش بار و بوار بۆ تێڕامانی تاکییەتی و ھەستەکانی خۆی دەستەبەر دەکات. خۆم بە تێگەیشتن لە کرۆکی ڕۆژگار و بێباکی گرتووە، پرۆژەکانم بەھۆی زمانەوە پەرە پێدەدەم، نازانم ئەوەی نووسیومە باشە، یان نا. بەڵام بەو ڕاستییە گەیشتووم پێویستە لە ھەوڵی تێڕامان و بێدەنگی بەردەوامبم.\nبێدەنگی لای من مانا قووڵەکانی خەون ئاگادار دەکاتەوە و پرسیاری ژیان و بوونی ھەیە.\nھەمیشە خۆم لە گفتوگۆ و دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بەدوور گرتووە، ئەو دەسکەوتانەی لە بار و بواری شیعرەوە بە دەستم ھێناون، دەکرآ بکرێـنە جێگرەوەی ھەموو گوتن و نووسینێکی دیکە. ھیچ نیازێکی گوتنیشم نییە لە دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بیکەم بە ناوەندی دەربڕین و درکاندن. ھەموو ساتە ھۆشیاری و نھێنی و ھەستکردنەکانی ڕایەڵ و تانوپۆی نووسینیان چنیوم لە ھەناوم خۆیان ڕاپسکاندووەتە دەرەوە و لە دەقەکانم درکاندوومن. خۆ تەرخانکردنیشم بۆ بەرھەمھێنانی دەق بەلاوە گرینگ و ناوەندە. دەق بنەمای پەیوەندییەکان جوان و فراوان دەکات، فۆرمەکانی دەروونیش دەگۆڕێت. سەرەتا شتە گشتییەکان دەدۆزمەوە. دواتر گیانی بزێوی شتەکان دەنووسمەوە و ھەستی تێدا دەخوڵقێنم.\nنووسین و قسەکردن لەبارەی شیعر بە کردەی دۆزینەوە تآ ناگەم، زیاتر گواستنەوە و گەیاندنە. ھەوڵ دەدەم خۆمی لێ بپارێزم، لەگەڵ ئەوەش لە ھەموو بابەتێک پتر، تامەزرۆی خوێندنەوەی دیمانە ڕۆژنامەوانییەکانی شاعیرانی بە ئەزموون و ژیننامەی کەسایەتییانم.\nتێڕوانین و زۆر وردبوونەوەش لە شیعر دەمانباتەوە بۆ سەردەمی لەدایکبوونی یەکەمین مرۆڤ. نووسین ناتوانێت لەبارەی یەکەمین مرۆڤ ڕستەیەک، تەنیا ڕستەیەک بەھێز بکات، تەنیا لەرزەی گیان دەتوانێت لەناویدا وردبێتەوە و بگات بەباری تێڕامانی یەکەمین مرۆڤ.


خوێندنەوەیەكی تر بۆ ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » ئیدریس جەبار » خوێندنەوەیەكی تر بۆ ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا\nرەنگە بگوترێت پشتبەستنە بە تیۆری پیلانگێڕی كە بە تیرۆرێكی ئێكسپایەر و ماوەبەسەرچوو دادەنرێت، بەڵام نەبوونی هەڵوێستێكی بوێر و راشكاوانەوە لەلایەن ولایەتە یەكگرتووەكانەوە بەرانبەر بە ئۆپەراسیۆنی «چڵە زەیتون» لە عەفرین، دەمانگەیەنێتە ئەو بڕوایەی كە «راگەیاندنی هێزێكی سنوری بۆ پاراستنی سنورەكانی سوریا لەگەڵ عیراق و توركیا»، هەڵكردنی گڵۆپی سەوز بوو بۆ توركەكان.\nهێرشكردنە سەر عەفرین و «پاشان مەنبەج»بەو وەتیرەیەی سوپای توركیا دەستیپێكردووە، بۆ لەباردنی تەواوەتی ئەزمونی كوردییە لە رۆژئاڤا كە نمونەیەكی گەش و جوانی لەماوەكانی رابردوودا بۆ مقاوەمە و بەگژداچوونەوەی تیرۆری بێهاوتای رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی خستەڕوو، وێڕای بەڕێوەبردنێكی دیسپلینانەی ئەو ناوچە كوردیانەی لەپاش تەنگژەكانی 2011 كەوتنە ژێر كۆنترۆڵی پارتی یەكێتی دیموكراتی كورد (PYD) و یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (YPG).\nگەر (YPG) درێژكراوەی پارتی كرێكارانی كوردستان (PKK)ش بێت، دەبێت ئەو هەڕەشانە چی بن كە ئەو هێزە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی توركیا دروستی دەكات؟ هێزێكی شەكەت و ماندوو كە بە هەزاران قوربانییەوە لە دژی داعش هاتۆتەدەر و سەركەوتنی بەدەستهێناوە، دەبێت قەبارەی ئەو مەترسیانە چەند بن كە دەوڵەتی توركیایان بەوجۆرە هێسترییە توشی شۆك كردووە؟.\nئەم پرسیارانە و چەندان پرسیاریی تری لەو جۆرە، رەنگە لەلایەن توركەكانەوە بەشێوەیەكی لۆجیكانە وەڵام بدرێنەوە و زیاتریشیان بخرێتەسەر، بەڵام تێنەگەیشتن لە پاڵپشتی و پشتیوانیكردن لە (YPG) و بەكارهێنانی بۆ قۆناغێكی كاتی، رەنگە ئەو هەڵە كوشندەیە بێت كە بەدرێژایی مێژوو نەتەوەی كورد پێوەی گیرۆدەیە.\nلە باشوور و رۆژئاڤا، كورد بەردەوام فاكتەری سەقامگیریی و ئارامی بووە و هەرگیز نەبۆتە مایەی دروستكردنی هەڕەشە لەسەر ئاسایشی هیچ كام لە وڵاتە دراوسێكانی، بگرە فاكتەرێكی یاریدەدەریش بووە بۆ رەواندنەوەی مەترسی و هەڕەشەكانی سەر ناوچەكە، بەگژداچوونەوەی مەیدانی هێزە كوردییەكانیش بۆ تیرۆری داعشی كە خەریك بوو شارستانی مرۆڤایەتی بەرەو داڕمان ببات، واقعێكی نزیكە و ماوەیەكی زۆری بەسەردا تێنەپەڕیوە.\nباسی هەڵوێستەكانی ئێران و سوریا و عیراق ناكەین، بەڵام ئەمریكا «داوای دانبەخۆداگرتنی لە سوپای توركیا» كرد، بریتانیا «تێگەیشتنی هەبوو بۆ ئەو مەترسیانەی لە ئایندەدا لەسەر دەوڵەتی توركیا دروست دەبن»، هەڵوێستی روسیاش رێگەچۆڵكردن بوو بۆ پەلكێشی سەربازی توركیا لە دژی كورد، هەرچەندە «داوەتنانەی بۆ نوێنەرە كوردەكان ناردبوو تا بەشداریی لە كۆنگرەی سوچیدا بكەن».\nگەر ولایەتە یەكگرتووەكان لە رۆژئاڤا بە تەواوەتی بچێتە ژێر باری ئەنقەرە و هیچ بەرگرییەك لە یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (YPG) نەكات، مانای گورگان خواردكردنی ئەو هێزەیە و لەلایەكی تریشەوە، چۆڵكردنی گۆڕەپانی سوریایە بۆ گەمەكەرە ئیقلیمییەكان كە دیسانەوە چۆكدادانی ئەو زلهێزە بێ ركابەرە دەگەیەنێت بۆ نەیارەكانی و دووبارەبوونەوەی ئەو شكستانەشیەتی كە لەپاش 2003 لە عیراقدا رووبەڕووی بۆوە.\nپەرەگرافی پێشوو، خوێندنەوەیەكی سەرەتایی و رواڵەتیانەیە بۆ هەڵوێستەكانی ئەمریكا و خاڵە بەهێز و لاوەزەكانی ئەو وڵاتە لە ناوچەكەدا، ئەوەی شیاوی گوتنە و بە خوێندنەوەیەكی دروست دادەنرێت، قسەكردنە لەسەر ئەو گرێبەستە نهێنیانەی لە تاریكیدا كراون و دەكرێن.\nدووبارە بوونەوەی سیناریۆكانی دوێنێ و ئەزمونەكانی رابردوون، تێنەگەیشتنە لە خواست كاتییەكان و خوێندنەوەیەكی هەڵەیشە بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ گەورەكان.\nناڵێم سیاسەتوانەكانمان پێویستە ببنە ئۆدیب و گرێكوێرەی ئەو هەموو ناپاكییە لوغزاویانەمان بۆ بكەنەوە كە بە درێژایی مێژوو لەلایەن دۆستە خەمخۆرەكانمان لەژێر ناوی جیاجیا و بیانووی جیاجیادا كوردیان دووچاری نسكۆ و كارەساتی گەورە كردووە، لێكدانەوەیەكی تر و تێڕوانینێكی تر و مامەڵەكردن بە شێوازێكی تر، دەبێت ناونیشانی پەیوەندی دیپلۆماسیانەی كورد بێت لەگەڵ دەوروبەر و دۆستەكان.\nدەبێت زەمانەتی هەمیشەیی، جێگەی سیاسەتی كاتی بگرێتەوە، هاوبەشی راستەقینە بین نەك تەنیا كۆچی قوربانی و گەمەپێكراوێكی بەدفەساڵ، پشت ئەستور بە گەل خۆمان لە بەهێزیدا ببینینەوە نەك لاواز و مل كەچی بەردەم داخوازیی بێگانان، كۆبانییەكان بكەینە ناونیشانی مقاوەمەی نەتەوەیی و سونبولی كورد، نەك بڵیین عەفرینیشی هاتەسەر و لەبری پێشڤەچوون، بەرەو پاش دەگەڕێینەوە.


داعش و كوردو ئیماره‌تی ئیسلامی | Pukdk یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان\nداعش و كوردو ئیماره‌تی ئیسلامی\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی وه‌ك رێزگرتنێك له هاتنی جه‌ژنی قوربان هێزه‌كانی پاراستنی گه‌ل له‌رۆژانی جه‌ژنی قورباندا یه‌كلایه‌نه ئاگربه‌ستی راگه‌یاند، كه‌چی هێزه توندڕه‌وه ئیسلامییه‌كان كه دژبه ناوچه كوردییه‌كان كه‌وتوونه‌ته هێرش پابه‌ندنه‌بوون به ئاگربه‌سه‌كه‌وه، بۆیه شه‌ڕو پێكدادان له‌نێوان یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل و گروپه چه‌كداره جیهادییه‌كانی سه‌ربه به‌ره‌ی نوسره‌و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام، كه به‌ناوه كورتكراوه‌كه‌یه‌وه (داعش) ناسراوه، به‌رده‌وامه‌و له‌كاتێكدا له ٢٢/٩دا ئه‌و گروپه ئیسلامییه جیهادییه چه‌كدارانه ده‌ستیان به‌سه‌ر ناوچه‌كانی ئیعزازدا گرتبوو، ئێستا به‌هۆی به‌رگریی ئازایانه‌ی شه‌ڕڤانه‌كانی سه‌ربه یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل ئه‌و ناوچانه له‌چه‌كداره توندڕه‌وه‌كان پاككراونه‌ته‌وه‌و به‌پێی راگه‌یاندنێكی یه‌كینه‌كانی گه‌ل نزیكه‌ی (٢٠٠) چه‌كداری توندڕه‌و له‌و ناوچانه‌دا كوژراون.\nهێزه‌كانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام ئێستا هێرشكردنه سه‌ر ناوچه كوردییه‌كانیان كردووه به‌یه‌كێك له‌ئه‌ركه (جیهاد)ییه‌كانی خۆیان و به‌رده‌وامی به‌و هێرشانه‌یان ده‌ده‌ن به‌ئومێدی ئه‌وه‌ی بتوانن ده‌ست به‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه‌دا بگرن، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌م رێگه بگرن له‌وه‌ی كه كورد له‌ناوچه‌كانی خۆیاندا بتوانن درێژه به‌خۆبه‌ڕێوه‌به‌راتیی خۆیان بده‌ن و ئه‌م خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه گه‌شه نه‌كات بۆ ئه‌وه‌ی ببێ به‌قه‌واره‌یه‌كی سیاسی، هه‌م بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ش بكه‌ن به‌به‌شێك له‌و ئیماره‌ته ئیسلامییه‌ی كه له‌هه‌وڵدان له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا له‌و ناوچانه‌دا به‌هه‌مان شێوازی ئیماره‌تی ئیسلامیی تالیبان دروستی بكه‌ن.\nهه‌ڵبه‌ت چه‌كداره ئیسلامییه توندڕه‌وه‌كان كه سه‌ربه به‌ره‌ی نوسره‌و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام (داعش)ن به‌م هێرشانه‌یان بۆ سه‌ر ناوچه كوردییه‌كان خزمه‌تێكی گه‌وره به‌ده‌وڵه‌تی توركیا ده‌كه‌ن و ته‌نانه‌ت چاودێرانی سیاسی پێیانوایه ئه‌وان ئه‌م شه‌ڕه له‌جیاتی سوپای ده‌وڵه‌تی توركیا ده‌كه‌ن. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بڵێین كه ئه‌م هێرشانه به‌بێ هاریكاری (ته‌نسیق) له‌نێوان توركیاو ئه‌میری ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام (داعش) كه به‌ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی ناسراوه‌و ناوی خۆی ئیبراهیم عه‌وواد ئیبراهیمه ئه‌نجام نادرێن. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی كه هه‌ریه‌ك له‌به‌ره‌ی نوسره‌و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام هه‌موو هاوكارییه‌كی لۆجستی و پڕچه‌ككردنیان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیاوه ده‌كرێت ئه‌مه‌ش وه‌ك ركابه‌رییه‌ك له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی سعودییه كه هاوكاریی لۆجستی و پڕچه‌ككردنی هێزه‌كانی سه‌ربه سوپای ئازادی سوریاو ئه‌و هێزه ئیسلامییه چه‌كدارانه‌ش ده‌كات كه له‌ژێر هه‌ژموونی به‌ره‌ی نوسره‌و داعشدا نین.\nده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق هه‌مان ئه‌و رێكخراوه تیرۆریستییه‌یه كه ئه‌بو موسعه‌بی زه‌رقاوی له دوای رووخانی رژێمی سه‌دام حوسه‌ین له ساڵی (٢٠٠٣)دا له‌عیراق دایمه‌زراند و ساڵی (٢٠٠٦) ئه‌بو به‌كر به‌غدادی له‌كۆی ئه‌ندامان و چه‌كدارانی (٢٦) گروپی جیهادیی ئیسلامیی توندڕه‌و سه‌رله‌نوێ په‌یكه‌ربه‌ندییه‌كی نوێی بۆ كرده‌وه له‌ژێر ناوی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام (داعش) كه له‌باری ئێستادا ده‌یه‌وێ هه‌ژموونی خۆی به‌سه‌ر هێڵێكی ستراتیجیدا بسه‌پێنێ كه له‌رۆژئاوه له ریفی لازقییه‌وه له‌ناو سوریاوه درێژ ده‌بێته‌وه بۆ سه‌ر سنوری عیراق له‌رۆژهه‌ڵاتی سوریاوه تا ده‌گاته ناوچه‌كانی ئه‌نبار له رۆژئاوای عیراق.\nداعش بۆ دروستكردنی ئیماره‌ته ئیسلامییه‌كه‌ی پێویستی نه‌ك هه‌ر به‌له‌ناوبردنی هێزه كوردییه‌كانی یه‌كینه‌كانی پاراستنی گه‌ل هه‌یه، به‌ڵكو له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌شدایه كه ئه‌و هێزه ئیسلامییه چه‌كدارانه‌ش كه سه‌ربه به‌ره‌ی نوسره‌و داعش نین له‌ناویان ببات. له‌و پێناوه‌دا ئه‌میری هێزه‌كانی داعش له‌ناوچه‌ی ئیعزاز ئه‌بو عه‌بدولڕه‌حمان كوێتی مۆڵه‌تی (٤٨) كاتژمێری دابوو به چه‌كداره‌كانی لیوای عاسیفه‌ی شیمال، كه هێزێكی ئیسلامین و چه‌كداره‌كانیان به‌نزیكه‌ی (١٠٠٠) چه‌كدار ده‌خه‌مڵێنرێت، تا چه‌كه‌كانیان دابنێن و تۆبه‌ی خۆیان رابگه‌یه‌نن ئه‌گینا رووداوێكی گه‌وره‌یان به‌سه‌ردێنن. به‌رله ته‌واوبوونی مۆڵه‌ته‌كه (٤٠) چه‌كداری سه‌ربه لیوای عاسیفه‌ی شیمال ملیان بۆ داواكه‌ی ئه‌میری داعش له‌ئیعزاز شۆڕكرد و تۆبه‌یان راگه‌یاند، كه سه‌ره‌ڕای راگه‌یاندنی تۆبه‌ش كه‌چی ژنه‌كانی هه‌ندێك له‌و چه‌كدارانه وه‌ك ده‌سكه‌وتی جه‌نگ له‌لایه‌ن چه‌كداره‌كانی داعشه‌وه ده‌ستیان به‌سه‌ردا گیرا.\nئێستا ململانێیه‌كی به‌هێز له‌نێوان تورركیاو سعودیه هه‌یه كه گه‌لانی سوریا ده‌بێ باجه‌كه‌ی بده‌ن. سعودییه له‌هه‌وڵی یه‌كخستنی (٥٠) گروپی چه‌كداریی ئیسلامیدایه له‌ژێر ناوی (سوپای ئیسلام)دا بۆ ركابه‌ریكردنی هێزه‌كانی داعش كه له‌هه‌ڵكشان و به‌هێزتربووندایه‌و به‌نیازه له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا ئیماره‌تی ئیسلامی رابگه‌یه‌نێ.


:: AM:12:44:14/08/2020 \nكاندیدی دیموكراته‌كان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا و جێگری پێشووی سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا جۆ بایدن به‌ڵێنی دا، له ئه‌گه‌ری سه‌ركه‌وتنی له هه‌ڵبژاردنی ئه‌مساڵی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا، به هه‌موو شیوه‌یه‌ك پشتیوانی به‌رهه‌ڵستكارانی ئه‌ردۆغان ده‌كات له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانانی ئه‌مه‌ریكا، تا له ڕێی هه‌ڵبژاردنه‌وه، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانی سه‌رۆكی ئێسته‌ی توركیا له ده‌سه‌ڵات دوور بخاته‌وه و به كه‌سێكی تاكڕۆ و دیكتاتۆریش ناوی ئه‌ردۆغانی برد.\nبایدن له یه‌كه‌م دیداری له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ی "نیویۆرك تایمز"ی ئه‌مه‌ریكی له دوای به فه‌رمی یه‌كلابوونه‌وه‌ی وه‌ك كاندیدی دیموكراته‌كان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا گوتی، ئه‌ردۆغان كه‌سێكی تاكڕه‌وه و كاتێك له هه‌ڵبژاردن سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنم، به هه‌موو تواناوه به هاوكاری هاوپه‌یمانانی ئه‌مه‌ریكا پشتیوانی هێزه به‌رهه‌ڵستكاره‌كانی ئه‌ردۆغان ده‌كه‌ین، تا له هه‌ڵبژاردن سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنن و له ده‌سه‌ڵات دووری بخه‌نه‌وه، چونكه سه‌ره‌ڕای كاره تاكڕۆكانی ئه‌و تۆمه‌تباره به پشتیوانیكردنی ڕێكخراوی تیرۆریستی داعش.\nكاندیدی دیموكراته‌كان بۆ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا هێمای بۆ ئه‌وه‌یش كرد، كه ئه‌وه‌ی بووه‌ته هۆی نیگه‌رانی ئه‌و بوونی 50 مووشه‌كی هه‌ڵگری كڵاوه‌ی ئه‌تۆمی ئه‌مه‌ریكایه له‌سه‌ر خاكی توركیا، بۆیه هه‌وڵده‌ده‌ن سه‌ره‌تا ئه‌و مووشه‌ك و كڵاوه ئه‌تۆمیانه له توركیا بكشێننه‌وه و دواتریش له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانه‌كانمان به چڕی كار ده‌كه‌ین، تا ئه‌ردۆغان و كاره‌كانی له ناوچه‌كه و ده‌ریای ناوه‌ڕاست به ته‌واوی شكست پێ بهێنرێ و له ده‌سه‌ڵات دووری ده‌خه‌ینه‌وه.\nبایدن گوتی، كاتی زۆر له‌گه‌ڵی بووم و گفتوگۆی زۆرمان كردووه، من ده‌زانم كه ئه‌و كه‌سێكی تاكڕه‌وه و ئامانجی دروستكردنی ئاڵۆزی گه‌وره‌یه له ناوچه‌كه، بۆیه پێویسته چیتر په‌راوێزی نه‌خه‌ین و به پشتیوانیكردنی سه‌ركرده‌كانی ئۆپۆزسیۆن و یه‌كخستنی ڕیزه‌كانی كورد له توركیا به ته‌واوی له هه‌ڵبژاردن شكستی پێ بهێنین، (به گوێره‌ی هه‌موو لێكدانه‌وه‌كان له هه‌ڵبژاردنی 2023ی توركیا ده‌نگی كورد یه‌كلاكه‌ره‌وه ده‌بێت). به‌م دوو ڕێیه ده‌توانین به ئاسانی شكست به ئه‌ردۆغان بهێنین، پێویسته ئه‌و باجی هه‌ڵه‌كانی بدات و له ده‌سه‌ڵات دوور بخرێته‌وه. ناكرێ ئێمه هه‌ر ته‌ماشا بكه‌ین و بوه‌ستین، ده‌بێ هه‌نگاوی ڕژد بنێن، چونكه هه‌موو هه‌وڵه‌كانی ئێمه به به‌رپاكردنی ئاشتی و نه‌هێشتنی توندوتیژییه له ناوچه‌كه، كه‌چی ئه‌و سات دوای سات كێشه‌كان گه‌وره‌تر و ئاڵۆزتر ده‌كات.\nئه‌ردۆغان دیكتاتۆر و تاكڕۆیه و كۆتایی به ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی ده‌هێنین\nبه دڵنیاییه‌وه ئێمه به هیچ شێوه‌یه‌ك نامانه‌وێ كۆتایی به حوكمی ئه‌ردۆغان بهێنرێ له ڕێی كوده‌تاوه، به‌ڵكو مه‌به‌ستی ئێمه ئه‌وه‌یه كه له ڕێی سندووقی هه‌ڵبژاردنه‌وه، گرووپه به‌رهه‌ڵستكاره‌كانی توركیا یه‌كبخه‌ین و هانیان بده‌ین، كورده‌كانیش یه‌كڕیز بكه‌ین و وا بكه‌ین كه زۆرینه‌یان به‌شداری هه‌ڵبژاردنه‌كه بكه‌ن، ئه‌مه نهێنی شكستێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی ئه‌ردۆغانه له هه‌ڵبژاردنی داهاتووی سه‌رۆكایه‌تی وڵاته‌كه‌دا.\nله‌باره‌ی ئه‌گه‌ری گرتنه‌به‌ری ئه‌و هه‌وڵانه له‌لایه‌ن بایدنه‌وه له‌و كاته‌ی هه‌ڵبژاردن بباته‌وه و ببێته سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا، نزیكبوونه‌وه‌ی زیاتری توركیا له ڕووسیا، بایدن گوتی: توركیا ناتوانێ تا سه‌ر یاریی له‌و نێوه‌نده بكات، زۆرباش ده‌زانن كه ناتوانن پشت به ڕووسیا ببه‌ستن، ئێمه ناچینه ناو یارییه‌كه‌وه، به‌ڵكو ئه‌وان خۆیان زیانمه‌ند ده‌بن، گرنگ ئه‌وه‌یه ئێمه بتوانین كه به‌رهه‌ڵستكاره‌كانی ئه‌ردۆغان یه‌كبخه‌ین و به یه‌كڕیزی له هه‌ڵبژاردن به ڕووی ئه‌ردۆغان بوه‌ستنه‌وه، ئه‌مه كۆتایی به ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی ده‌هێنێت و گرژییه‌كانی باكوری سووریا و ده‌ریای ناوه‌ڕاست و هێرشه‌كانی بۆ سه‌ر ناوچه كوردییه‌كانی عێراق، سه‌رجه‌میان كۆتایییان دێ، ئه‌مه جیا له‌وه‌ی كه دۆسیه‌ی لیبیایش به‌ره‌و هێوربوونه‌وه ده‌چێت و چیتر ئاگری جه‌نگ له‌و وڵاته خۆش ناكرێ، كه ئه‌ردۆغان یه‌كێكه له‌و كاراكته‌رانه‌ی ڕۆڵی هه‌یه له به‌رده‌وامی جه‌نگ و توندوتیژی له لیبیا.\nبه یه‌كڕیزكردنی كورده‌كان و پشتیوانی به‌رهه‌ڵستكارانی ئه‌ردۆغان شكستی گه‌وره له هه‌ڵبژاردن دێنێت\nئه‌و قسانه‌ی بایدن له ڕۆژنامه‌ی نیویۆرك تایمز له كاتێكدایه كه پێشتر میدیاكانی توركیا به چڕی ده‌ستیان به هه‌ڵمه‌ت دژی بایدن كردووه و دووپات له‌وه ده‌كه‌نه‌وه كه سه‌ركه‌وتنی جۆ بایدن له هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مه‌ریكا، پێوه‌ندییه‌كانی واشنتن و ئه‌نكه‌ره به‌ره‌و خراپبوونی ته‌واوه‌تی ده‌بات و مه‌ترسی هه‌یه ئابووری توركیا به ته‌واوی له هه‌ره‌س نزیك بكاته‌وه، ئاژانسی ئه‌نادۆلۆی توركیا له‌سه‌ر ئه‌و دیداره‌ی بایدن له نیویۆرك تایمز بابه‌تێكی به ئینگلیزی بڵاو كردووه‌ته‌وه.\nله بابه‌ته‌كه دووپات له‌وه كراوه‌ته‌وه، كه ده‌رچوونی بایدن له هه‌ڵبژاردن هیچ خێر و ئاماژه‌یه‌كی باشی بۆ توركیا پێ نییه، بۆیه هیوای ئه‌وه ده‌خوازێت، كه بایدن هه‌رگیز نه‌توانێ له هه‌ڵبژاردنه‌كان سه‌ركه‌وتوو بێ و تووشی شكستێكی گه‌وره بێت، چونكه به بردنه‌وه‌ی بایدن ئاڵۆزییه‌كان زۆر فره‌وانتر ده‌بن و كێشه ده‌كه‌وێته ناو هاوپه‌یمانی باكوری ئه‌تڵه‌سی "ناتۆ"وه كه هه‌ردوولا ئه‌ندامن تێیدا، ئه‌مانه‌یشی به كاره‌سات بۆ سه‌ر ئه‌وروپا و ناوچه‌كه به گشتی ناوبردووه.


ڕێزان شێخ دلێر: هەرێم پابەند نەبێت عیراق لێ ناگەڕێت سەربەخۆیانە نەوت بفرۆشێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندامێكی پەڕلەمانی عێراق ڕایدەگەیەنێت، ئەگەر هەرێمی كوردستان پابەند نەبێت بە ڕێككەوتنەكەی لەگەڵ عیراق ئەوا حكومەتی ئیتیحادی لێناگەڕێت هەرێم سەربەخۆیانە نەوت بفرۆشێت، دەشڵێت: “ئەستەمە بتوانرێت هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد و دوور لە ساختەكاری لەمساڵدا ئەنجام بدرێت”.\nڕێزان شێخ دلێر، ئەندامی پەڕلەمانی عێراق بە (دەنگی ئەمریكا)ی ڕاگەیاند، لە ڕێككەوتنەكەدا شەرعیەت دراوە بە فرۆشتنی نەوت لەلایەن هەرێمەوە، كە پێشتر سكاڵای لەسەر تۆمار دەكرا لەسەر نەوت، بەڵام ڕێككەوتنی ئەمجارە ئەوەیە هەرێم چاوەڕوانی بوو.\nڕاشیگەیاندووە، ئەگەر حكومەتی هەرێم پابەند نەبێت بەڕێككەوتنەكەوە، بەغداش ڕازی نابێت نەوت بفرۆشێت، بۆیە بەغدا ناهێڵێت هەرێم بە ئارەزووی خۆی نەوت بفرۆشێ، بەبێ پابەندبوون بە ڕێككەوتنەكەوە.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، كە كوتلە عێراقیەكان ناتوانن ڕێگری لەبەردەم ڕێككەوتنەكەی نێوان هەرێم و بەغدا دروست بكەن، چونكە یاساكە حكومەت مولزەم دەكات بە جێبەجێكردنی بڕیارەكە نەك لایەنی سیاسی.\nڕێزان شێخ دلێر، سەبارەت بە ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخت لە مانگی 10 ی ئەمساڵ، ئاشكراشیكردووە، كە ئەستەمە بتوانرێت هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد و دوور لە ساختەكاری لەو وادەیەدا ئەنجام بدرێت، چونكە چەك لەدەستی میلیشیادایە، حكومەت هێشتا باڵادەست نیە بەسەر هەموو عێراقدا، كۆمیسیۆن بێ لایەن نیە.\nهەستەوەریی وەرزی چۆن ڕوودەدات و چارەسەری چییە؟\nخەڵك- كۆبوونەوەی لیژنەی دارایی پەڕلەمانی عیراق بۆ داڕشتنەوەی پڕۆژە یاسای بودجە كۆتایی هات و لە ئێستادا ژمارەی یاسایی پەڕلەمانتاران لەناو هۆڵی…\n31 ئازار 2021 4.47 pm\nخەڵك- كۆبوونەوەی پەڕلەەمانی عیراق لەسەر پەسەند كردنی پڕۆژە یاسای بودجە دەستپێكرد و بڕیارە دوایین كۆبووونەوەبێت…\n12 ئازار 2021 6.56 pm\nخەڵك سەرۆكی فراكسیۆنی كۆمەڵی دادگەری لە پەڕلەمانی عێراق ڕایدەگەیەنێت، بەبێ ڕەزامەندی پەڕلەمان سەرۆكوەزیرانی…\n21 ئازار 2021 11.02 am\nخەڵك- هەرچەندە ڕێككەوتنی نێوان هەرێم و عیراق لەسەر دۆسیەی نەوت و پشكی بودجە ڕاگەیەنرا و دواین ڕەشنووسی كۆتایی…


هالۆوین و كورد! – رۆژنامه‌ی خه‌بات\nهالۆوین و كورد!\nفارس قادر فەقێعەبدوڵڵا\nبەر لەوەی بچمەناو بابەتەكەم، بە دوو نوكتەی خۆش دەستپێدەكەم، یەكەمیان: لە یەكێكیان پرسی برا تۆچ كارەیت و چ ئیشێك دەكەیت؟ كابراش لە وەڵامدا گوتی: لای خاڵم ئیش دەكەم! ئەمجارە گوتیانئەی خاڵت چ ئیشێك دەكات؟ وەڵامی داوە و گوتی: هیچ! بەڕاستی سەیرە، بۆ وا دوور و درێژبكرێتەوە، دەیتوانی لە سەرەتاوە بڵێت هیج ناكەم و ئەو هێنان و بردنەی پێ نەدەویست.\nدووەم: دەڵێنمەلای مەشهور دەچوو 9 هێلكەی دەكڕی بە درهەمێك و لە دوایی 10 هێلكەی دەفرۆشتەوە بەدرهەمێك! كە پێیان دەگوت بۆ وادەكەیت، ئاخر زەرەرتە! دەیگوت، با نەڵێن كاسبی ناكاتو و هەرزانفرۆشیش دەكەم تا بازاڕم باش بێت! یەعنی بە كورت و كرمانجی، خۆخەڵەتاندن وفریودان و خۆڵكردنە ناو چاوی خەڵك، وەك دەیان درۆ و دەلەسە و فڕوفێڵی تری ئەم سەردەمەلە دزی و گەندەڵی و بڕوانامەی تەزویر و گۆڕینی ناونیشانی “جاشایەتی” بە خەباتو پێشمەرگایەتی و كوردایەتی یان لەكەداركردنی شۆڕشگێڕ و خەباتگێڕان و شێواندنی راستییەكانو دەیان و سەدانی تر.\nكەواتە دروستكردنیبازاڕ و باس و تێكەڵكردنی ئەوراق! ئەگینا ئێمە و هەندێ باس و بابەت لەو كات و ساتەداكوجا مەرحەبا! بۆ نموونە جەژنی هالۆوین لە 31ی ئۆكتۆبەر بە ئێمە چی؟ خۆشی و جوانییەكەیچییە؟ بۆچی مرۆڤ لاسایی دڕندە و كاری وەحشیگەرێتی و ترس و تۆقان بە باش بزانێت؟ یانبۆچی جەژن بۆ شەیتان بكات! یان ریسواكردنی شەیتان و بە نەفرەتكردنی هەركام وەڵام راستبێت یەعنی چی لە كوردستان! بۆچی كەم شەیتان هەیە لە دەوراوپشتی خۆمان؟ گەر ئێمە دەمانەوێتبە جیهان بڵێین لەگەڵتانین و بە ئاگاین و دانەبڕاوین، دەبا عەقڵ بگۆڕین و درۆ و خیانەتنەكەین، دەبا شەرم لە دزی و گەندەڵی و رێگری بكەین. دەبا ئەوەی خوێندنی سەرەتایی وئامادەیی تەواو نەكردبێت دكتۆرای پێ نەدەین، دەبا بە درۆ نازناوی دكتۆر بۆ خۆمان دانەنێینو یان ئەوەی جاش بووە، یان لە هەندران بە درۆ كورد بووە و ئاگای لە كورد نەبووە، نەكەینبە مەسئول. ئەوەی جاسوس بووە با نەیكەین بە سەركردە و ئەوەشی كڕنۆشی بۆ بێگانە بردووەو بێگانەی هێناوەتە سەر ماڵی باوكی، چیتر نەیدوێنین و نەڵێین كۆبوونەوەمان لەگەڵی كردو هەردوولا تاوتوێی بارودۆخی كوردستانمان كردووە!\nدەبێ نەیشارینەوە و ئاشكرای بكەین، قسەی پوچ و تەمسیل و سمێڵە رەشەكەی روورەشەكان كە بە بۆیاغ رەش كراوە، بە خۆڵەمێشی لاشەی شەهیدان و منداڵانی كاسبكار و رەشو رووت و هەژارانە، و بە درۆ لەبەر چاوی خەڵك نەچین بۆ مزگەوت و لە واقیعیشدا دژی زەكاتو نوێژ و رۆژووبین و حەجیش تەنها بۆ وێنەگرتن نەبێت!\nهەموو دەزانینخۆمان جوان بووین لە مێژوودا، گەر نەتوانین جوانتری بكەین، بەڕاستی شەرمە تێكی بدەینو بە درۆش لە پەنای هالۆوین خۆمان حەشار بدەینەوە. هالۆوین بو ئەوانەی تێی دەگەن بۆخەڵكی خۆی هالۆوینە! بۆ ئێمەی نەگبەتی لێقەوما و عەقڵ بە خیانەت ئاودراو لە هەر چوارپارچەرەنگ و وێنەی دوژمنانمان هەردەم هالۆوینە و شێوازی شەیتانییە و ئێمە پیویستمان بە هالۆویننییە، دەبا بپرسین كام وێنەی دەوراوپشتمان جوانترە لە وێنەی هالۆوین؟! لە رووی ئێرانیان عێراق لە رووی توركیا یان سووریا؟ یان رووی خائین و جاشەكانی ناو خۆمان! توخواكامیان؟ زۆر سەیرە هالۆوین تەقلید دەكەینەوە و و میللەتێكی بە ئاگایین، كەچی بۆ خۆشكاندنیخۆمان بۆ گیانی خۆمان گەر یەكێك وەك كولتوورە جوانەكەی باب و باپیران، تەزبیحێكی لەدەست بێت، پێی دەڵێن عەیبە و مۆدێلی نەماوە! یان یەكێك جلێكی كوردی دەستووری كۆنی لەبەربێت، دەڵێن كاكە فڵان بووە بە خولەقۆچپە! لە هەندێ شاری كوردی بە دەنگێكی بەرز بە جامانەلە سەران، دەگوترێ بژی پێشمەرگە، یەعنی گاڵتەجاڕی بە خەبات و كولتووری باب و باپیرانی!بەوانەی پەستەكی كون بۆ جوانی لەبەر دەكەن وەك كولتوور لە شاری رۆشنبیری گوتراوە پیاوانیئەشكەوت، هاتنەوە مەبەست ئایەتی (اصحاب الكهف)ە، بە گاڵتەجاڕی دەیگەڕێننەوە سەر ئایینیپیرۆزی ئیسلامی و ئەمە و دەیان كولتووری تری جوان و پڕ لە شانازی، لەو وڵاتەی ئێمەگاڵتەی پێ دەكرێ، بە فیتی دوژمنان مێژوو ناشیرین دەكرێ، كەچی نە شەرم نە حەیا، كوردێكیهەژار و قوڕ بەسەر رۆژانە ژیانی هالۆوینە و ئەوەی دەیبینێ هەمووی شكلی دڕندە و شەیتانەلە هەر چوار پارچەی كوردستان و لە لای هەندێ كەسانی ناوخۆش یادی هالۆوینی بۆ دەكەن،جا لە نەگبەتی ئەو میللەتە منداڵانی ناو بێشكەش وا ئاشنا دەكەن بە ناوی جەژن بە رۆژێكیساڵ لە نێوان ئەو365 رۆژەی كە لە غەرب رۆژێك رۆژی دڕندە و ئاژەڵ و وەحشیگەرێتی و شەیتانەكە بۆ ئەوان ئاساییە، چونكە وەك ئێمە هەموو كات شەیتان نابینن، بۆیە بەم عەقڵییەتەدەڵێین قوربان ئێمە جیاین و لە شەیتان رادەكەین! با كار بكەین 365 رۆژەكەی كوردستانخۆش بكەین، منداڵان رووگەش بكەین و ئەوكات بەو رۆژە تایبەتەی بێگانان ئاشنایان بكەین،چونكە گەر ئەو رۆژەشیان بۆ زیاد بكەین لە مێژووی منداڵان دەبێ رۆژێكیش لە ساڵ لە ژیانیانزیاد بكەین، كە ئەمەش لە توانای مرۆڤدا نییە و شتێكی خواییە، و ئێمە خۆمان لێڕاهاتووینهەموو رۆژێكمان هالۆوینە و بەڵام منداڵ بێئاگان و نازانن! تكایە غەدریان لێمەكەن هالۆوینبۆ غەرب رۆژێكە و جێكای ترس نییە و پێناسە و ناسینی شەیتانە بۆ ئێمە، هەردەم لەگەڵژیانە، خەونە، خەوتنە، دانیشتنە، راوەستانە، سەفەرە، ئاوارەبوونە، ماڵوێرانییە! گەرلای ئێوەش هەر بۆ هێندەیە وەك ئەوەی لای خاڵی ئیش دەكات و بەس قسەیە و درۆ دەكات لەكۆتایی پێی دەگوترێ یەعنی هیچ، نەخێر وانییە ئیش گەلێك زۆرە گەر ئیشكەر هەبێ كوردستانهەمووی گۆڕەپانە، بەڵام گەر مەبەست خۆ دزینەوە بێت، یان خۆڵكردنە ناو چاوی خەڵكە هەروەكئەوەی ساڵی پار لە ئۆكتۆبەری2017 زۆر بە داخەوە كە كەركووك درا بە دەستی دوژمنان، شەڕكەوتە لێواری شاری هەولێر و دهۆك، نزیكەی سەدا پەنجای كوردستان داگیركرا و كەوتە دەستیدوژمنان بە هاوكاری هەر چوار وڵاتی داگیركەر بە تۆپ و تەیارەی عێراق و ئێران خەڵك كوژران،سووتان، نامووسی هەتككرا و 16ی مانگی ئۆكتۆبەر بوو بە رۆژێكی رەش لە مێژووی هەموو كوردستانو لە هەر چوار پارچە بوو بە ماتەم و خەڵك تاسان، خوێنی دەیان رۆڵە رژا و سەدان خانووشرووخان، كەچی لە شارەكەی شێخ مەحموود و شارەكەی پایتەختی رۆشنبیری و شارەكەی هەڵمەتو قوربانی زۆر بەداخەوە وەك مەسەلەكە گوتەنی: نەبای دەهات نە باران، پاش دوو هەفتەلە خیانەتەكەیان لە كەركووك چوون لە سلیمانی جەژنی هالۆوینیان كرد، ئەمە مێژووێكە وتۆماركرا، ئاسان نییە وا بە سووكی بە سەریدا تێپەڕین و ئەوی ساڵی پار روویدا هەزارو یەك پرسیار لە خۆ هەڵدەگرێت لە خیانەت لە خۆفرۆشی و لە هەمووشی سەیرتر لە خۆ بەبێئاگاییپیشاندان و خۆ لە گێلی دان و رووی پرسیارمان دیارە لە كێ دەكرێ و كێ كردی و دەشكرێبگوترێ ئەوەی خیانەت دەكات، ئەم جۆرە كارانە لای زۆر ئاساییە و بەڵێ لە نێوان دوو هەفتەلە16بۆ31ی ئۆكتۆبەر خیانەتیان كرد و رەقسیشان كرد لەگەڵ غەرب! لە 16 لەگەڵ پاسدار و حەشدلە 31یش لەگەڵ غەرب، ئەوان روو رەشی شایانیانە و لێیان دێ و شایستەن، بەڵام ئەوەی ئەمساڵكە پەلوپۆی كوتا ناو هەموو كوردستان لە سلێمانی بۆ دهۆك و هەولێر بۆ شارەكانی تر، تەنهالاسایی كردنەوەیە و لاساییەكی بێ بنەمایە و تەقلیدێكە وەك گوتەنی خۆدزینەوەیە لە واقیعیكوردستان لە كولتوور لە مێژوو، لە هەموو شتێكی جوان و هەستكردنە بە نەقس و داپۆشینیكەموكوڕییەكان و دروستكردنی بازار ِ و بابەت و خۆلادان لە ئەركە نەتەوەیی و كۆمەڵایەتیو زەروورەتە مێژووییەكان، چونكە گەر بە وردی بیری لێبكەینەوە، ئەوانەی بیرۆكەی ئەومێژووەیان دروست كردیە، تەنها بە بیرهێنانەوەی كولتوورێكە كە رۆژێكی رەشە لە ژیانیان،بۆیە دەڵێین بۆ ئەوەی خۆشی ببینین لە رۆژێك لە رۆژانی ژیان، بۆ ئێمەی كورد لە یادكردنیهالۆوینەكان خۆشترین رۆژە لە ژیان و گەر بتوانین رۆژێك بكەین بە دژی هالۆوینەكان لەو365 رۆژەی كە كراوە بە هالۆوین بەپێچەوانەی گشت جیهان، ئەوكات جیهان تێمان دەگات، رۆژێكدەژین وەك و ئەوان بۆیە كورد بێزارە لە هالۆوینەكان، چونكە ژیانی هالۆوینە و جیایەلەگەڵ جیهان.\nبابه‌تی پێشوو ئەمریكا 12 ملیۆن دۆلار بۆ دەستگیركردنی سێ سەركردەی په‌كه‌كه تەرخان ده‌كات\nبابه‌تی دواتر ڕۆژنامه‌ی خه‌بات 07-11-2018 ژماره 5628


كه‌سوكاری سه‌ربه‌رزی ئه‌نفاكراوه‌كان.. کوردستانیانی ووڵاتداگیرکراوی خۆشه‌ویست.\nئه‌مڕۆ 23 ساڵ به‌سه‌ر كاره‌ساتی ئه‌نفال دا تێپه‌ڕده‌بێت، كه له ساڵی 1988 له‌سه‌ر ده‌ستی رژێمی دیكتاتۆری به‌عس، به‌پێش چاوی دونیای عه‌ره‌ب‌وئیسلامی و كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه، گه‌له‌كه‌مان روبه‌ڕووی كاره‌ساتێكی بێوێنه له دڕه‌نده‌یی‌و قڕكردن و کۆمه‌ڵکوژی بووه‌و له‌ئه‌نجامیشدا زیاتر له 182 هه‌زار كه‌سی مه‌ده‌نی له ژن‌و منداڵ‌و پیرو په‌ككه‌وته‌و گه‌نجی تێدا بووه قوربانی،جیهانیش چاوو گوێچكه‌ی خۆیان له ئاستی ئه‌م تاوانه بێوێنه‌یه داخستبوو وه بێده‌نگیان هه‌ڵبژارد.\nئه‌م كاره‌ساته دڵته‌زێنه ته‌نیا به له‌ناوبردن‌و بێسه‌روشوێنكردنی ژماره‌یه‌كی یه‌كجار زۆری هاووڵاتیانی سڤیلی له سه‌رجه‌م ناوچه‌كانی كوردستان به دڵڕه‌قترین شێوه كۆتایی نه‌هات، به‌ڵكو كاریگه‌ریی‌و جێده‌ستی له‌سه‌ر جه‌سته‌وده‌روونی كۆمه‌ڵگای كوردی هه‌تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌ی ئێستاش درێژبۆته‌وه.\nله‌یادی 23 ساڵه‌ی كاره‌ساتی ئه‌نفال دا، پارتی سه‌ربه‌ستیی كوردستان جارێكی تر به‌رپرسیارێتی سڕینه‌وه‌ی شوێنه‌واری ئه‌م پرۆسه به‌دناوو دژ به‌مرۆڤایه‌تییه له كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان ده‌خاته ئه‌ستۆی ده‌وڵه‌تی ئێراق و به‌رپرسیارێتی ئه‌خلاقیش له ئه‌ستۆی کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی وجیهانی عه‌ره‌بی، به تایبه‌تی ووڵاته زلهێز‌ه‌کان، له‌ڕێگای خزمه‌تكردنی زیاتری كه‌سوكاره‌كانیان‌و هه‌وڵدانی زیاتر بۆ ناساندنی وه‌كو پرۆسه‌یه‌كی كۆمه‌ڵكوژی كه ئه‌گه‌ری دوباره‌بوونه‌وه‌ی نه‌بێت.\nكه‌سوكاری سه‌ربه‌رزی ئه‌نفاله‌كان، جه‌ماوه‌ری كوردستان\nله‌كاتێكدا هه‌موومان به‌دڵته‌نگییه‌وه یادی ئه‌م كاره‌ساته ده‌كه‌ینه‌وه، دڵیشمان به‌وه خۆشه كه دوای كه‌متر له چاره‌كه سه‌ده‌یه‌ك له‌م كاره‌ساته، به هۆی لێهاتووی و پێداگری ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی کوردستان، له دادگای باڵای تاوانه‌كانی عێراق دا ئه‌م تاوانه وه‌ك جینۆساید ناسێندراو به‌شێك له سه‌رانی رژێمی به‌عس‌و ئه‌نجامده‌رانی ئه‌نفال به‌سزای عادیلانه‌ی خۆیان گه‌یشتن، و ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق‌و ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی كۆماریش وه‌ك نوێنه‌ری هه‌موو پێكهاته‌كانی عێراق ئه‌م پرۆسه به‌دناوه‌ی به‌جینۆساید ناساند.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌هۆی هاوخه‌باتی‌و پێكه‌وه‌یی خه‌ڵكی كوردستان‌و هێزه سیاسیه‌كانه‌وه، له ئه‌مڕۆدا خاوه‌نی ئه‌زمونێكی حوكمڕانی خۆبه‌خۆی كوردین له باشووری کوردستان كه پێچه‌وانه‌ی رۆژانی سه‌رده‌می ئه‌نفال كه جیهان چاویان له ئاستی به‌كۆمه‌ڵكوشتنی نه‌ته‌وه‌که‌مان داخستبوو. ئه‌مڕۆ هه‌ست‌و سۆزی دونیا به‌رانبه‌ر كورد گۆڕاوه، جیهان پشتیوانیمان لێده‌كات‌و ده‌رگاكانیان به‌سه‌ردا واڵاكردووین، دۆست‌و پشتیوانی گه‌وره له دۆزی ره‌وای گه‌له‌كه‌مان دروست بوون‌و ده‌توانرێت له‌پاڵ هه‌وڵدان بۆ خزمه‌تكردنی كه‌سوكاری ئه‌نفالکراوه‌کان، ئه‌م په‌یوه‌ندی‌و دۆستایه‌تی‌و پشتیوانیه‌ی جیهان به‌ئاڕاسته‌ی به‌جینۆسایدناساندنی ئه‌م كاره‌ساته له‌سه‌ر ئاستی نێوده‌وڵه‌تی بخرێته كار، وه بۆ به نێوده‌وڵه‌تیکردنی کێشه‌ی کوردستان وهه‌وڵه‌کان بۆ دامه‌زراندنی کوردستانێکی سه‌ربه‌خۆ. ئێمه وه‌ک پارتی سه‌ربه‌ستیی كوردستان، له‌م یاده‌دا دوپاتی ده‌كه‌ینه‌وه كه هه‌وڵ‌و تواناكانمان ا ده‌خه‌ینه كار له ناوخۆی کوردستان بۆ یه‌کڕیزی هه‌موو بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی کوردستان له هه‌موو پارچه داگیرکراوه‌کانی کوردستان، وه له هه‌مان کاتدا داوا له به‌ڕێزانی ئۆپۆزیۆسیۆن له باشووری کوردستان ده‌که‌ین به‌رپرسیارانه هه‌ڵسوکه‌وت له گه‌ڵ بارودۆخی ئێستای باشووری کوردستان بكه‌ن.\nهه‌ر له‌م یاده‌شدا جارێكی تر پێداگری خۆمان له یه‌كڕیزیی و یه‌ك هه‌ڵوێستی خه‌ڵكی كوردستان، بۆ ئه‌وه‌ی جارێکی تر ئه‌و کاره‌ساتانه دووباره نه‌بنه‌وه، خه‌ڵکی کوردستان له باکوورو ڕۆژهه‌ڵات وڕۆژئاوای کوردستان ڕووبه‌ڕووی دڕنده‌ترین ڕژێمه‌کانی ناوچه‌که‌و بگره جیهانیش ده‌بنه‌وه بۆ به دیهێنانی مافه ڕه‌واکانی نه‌ته‌وه‌که‌مان .\nهه‌روه‌ك به هاوخه‌باتی‌و پێكه‌وه كاركردنیشمان ده‌توانین زووتر پشتیوانی كۆمه‌ڵی نێووده‌وڵه‌تی به‌ده‌ستبهێنین بۆ به‌جینۆساید ناساندنی ئه‌م تاوانه‌ی هه‌موو تاوانه‌کانی تری دژ به کورد وه‌ک تاوانه‌کانی ده‌رسیم وقارنێ وقامیشلی و تاوانه‌کنی تر به‌رامبه‌ر به گه‌لی كوردستان ئه‌نجامدرا.\nسه‌ربه‌رزی بۆ بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدانی ئه‌نفال له کوردستان، نه‌مان و ڕسوایی بۆ گشت ده‌وڵه‌تانی داگیرکه‌ری کوردستان.\nڕێکه‌و 2011-04-15 14:20:29


ANF | لوبنان بەهۆی ڤایرۆسی کۆرناوە سنوورەکانى داخست\nلوبنان بەهۆی ڤایرۆسی کۆرناوە سنوورەکانى داخست\nهاووڵاتییانی لوبنان ناچارن بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆ ماوەى ٢ هەفتە لە ماڵەوە بمێننەوە. فڕۆکەخانەى نێونەتەوەیى، بەندەرەکان و خاڵە سنوورییەکانیش بەشێوەى کاتی و بۆ ماوەیەک دادەخرێن.\nسێشه‌ممه, 17 Mar 2020, 10:53\nمەنال عەبدولسەمەد وەزیری راگەیاندنی حکومەتى لوبنان بڕیارەکانى حکومەتى بۆ بەرەنگاربوونەوەى ڤایرۆسی کۆرۆنا بڵاوکردەوە و رایگەیاند، بە ناچاری دەبێت هاووڵاتییان لە ماڵەوە بمێننەوە و تەنها بۆ کاری زۆر پێویست نەبێت نابێت لە ماڵەوە بێنە دەرەوە. ئەو رێوشوێنە بۆ کەرەنیتنە بە لانیکەمەوە تاوەکو ٢٩ی ئاداری ٢٠٢٠ بەردەوامیی دەبێت.\nلوبنان ٤ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار دانیشتوی هەیە و یەک ملیۆن پەنابەری سوریش لەو وڵاتەدان. لە لوبنان تاوەکو ئێستا ٩٩ کەس تووشبونیان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا پشتڕاست کراوەتەوە و ٣ کەسیش بەهۆی ئەو ڤایرۆسەوە گیانیان لەدەستداوە.\nلە چوارچێوەى رێوشوێنەکان لە دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا، فڕۆکەخانەى نێونەتەوەیى بەیروت لە سبەی چوارشەمەوە تاوەکو ٢٩ی ئادار دادەخرێت. هەروەها هاتوچۆکردن لە بەندەرەکان و سنووری دەریاییەوە بۆ ماوەیەکى کاتی قەدەغە دەکرێت.\nهاوکات جگە لە فڕنەکان و نانەواخانەکان و کۆمپانیاکانى خۆراک هەموو کۆمپانیا و شوێنە گشتی و بازرگانییەکانى تر دادەخرێن.\nهەروەها پێشبڕکێ وەرزشییەکان، یانە شەوانەکانیش دادەخرێن. کۆنسێرتەکان و چالاکییە هونەرییەکان هەڵدەوەشێنرێنەوە. بانکەکان کراوە دەبن و لانیکەمی خزمەتگوزاری پێشکەش دەکەن.\nبەرپرسانی شیعە و سونە لە لوبنان نوێژی هەینییان لە مزگەوتەکان و کۆبوونەوە بۆ نوێژ لە شوێنەکانى تر راگرتووە و ئەوەش تاوەکو دەرکردنی بڕیارێکى تر درێژەى دەبێت.\nدەوڵەتی تورک دەستی بە لەشکرکێشی و هێزەکانی دیمەشق دەستیان بە بۆردمان کرد\nلە هێرشێکی ئاسمانی بۆ سەر داعش ١٢ چەتە کوژران\nلە ئەفغانستان کوشتنی ژنان زیاد دەبێت\nبە مووشەک هێرشکرایە سەر بنکەی ئاسمانی بەلەدی پارێزگای سەلاحەدینی عێڕاق\nتەلئەڤیڤ و دیمەشق دیلیان ئاڵوگۆڕ کرد


کۆنە نەهزەکانی نێو هاوپەیمانی داوای دەست لەکار کێشانەوەی بەرهەم ساڵح دەکەن\n”قەبوڵ ناکەین لەپێناو پۆستی سەرۆک کۆمار هاوپەیمانی تەسلیم بە یەکێتی بکاتەوە“\nبەختەوەر ئەحمەد 15/09/2018 - 15:51 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nکۆنە نەهزەکانی نێو هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری داوا لە بەرهەم ساڵح دەکەن، ئەگەر نیازی ئەوەی هەیە حزبەکەی تەسلیم بە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بکاتەوە، ئەوا دەست لەکار کێشانەوە لە هاوپەیمانی بکات.\nبەپێی زانیارییەکانی (باسنیوز)، کۆنە نەهزەکانی نێو هاوپەیمانی (پێشتر باڵێکی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان بوون و لەو حزبە جیابوونەوە)، لە پەیوەندییە تازەکەی نێوان حزبەکەیان و یەکێتی نیگەرانن و هۆشداریی توندیان بە بەرهەم ساڵح داوە.\nلەمبارەیەوە یەکێک لە دامەزرێنەرانی هاوپەیمانی کە هاوکات یەکێکە لەو بەرپرسانەی بە کۆنە نەهزەکان ناسراوە، بە (باسینوز)ی ڕاگەیاند: "بەرھەم ساڵح، بەھیچ شێوەیەک ناگەڕێتەوە ناو ڕیزەکانی یەکێتی و تەنھا ڕێککەوتنێکی سیاسی کردووە، چونکە چەند جارێک بەرھەم ساڵح، گوتوویەتی بێحورمەتی بە خودی خۆم و کەسایەتیی سیاسیم ناکەم، بۆیە ئەو دەنگۆیانەی کە باس لە گەڕانەوەی بەرھەم ساڵح دەکەن، ھەمووی دوورە لە ڕاستییەوە“.\nدانیشی بەوەدا نا کە ئەوان لە گەڕانەوەی بەرهەم ساڵح بۆ نێو یەکێتی ڕازی نین و گوتی: ”ئەگەر بەرھەم ساڵح، بیەوێ لەپێناو پۆستی سەرۆک کۆمار، ھاوپەیمانی تەسلیمی یەکێتی بکات، ئەوان بەھیچ شێوەیەک قەبووڵی ناکەن، بەڵام ئەگەر حەزی لەو پۆستەیە و دەیەوێ ھاوپەیمانی تەسلیمی یەکێتی بکات، دەبێ ئیستیقالە لە ھاوپەیمانی بکات“.\nئەوەشی نەشاردەوە: ”دوێنێ ھەینی ١٤\_٩\_٢٠١٨، دوای کۆبوونەوەکەی شاندی ھاوپەیمانی و یەکێتی لەکۆبوونەوەی باڵای خۆماندا ڕاستەوخۆ ئەوەمان بە بەرھەم ساڵح گوتووە، بەڵام ئەو دەڵێ، من ھەرگیز ناچمەوە ناو یەکێتی“.\nبە گوتەی ئەو بەرپرسەی هاوپەیمانی، لە ٧٥%ی حزبەکە لە ئیسلامی و کەسانی بێلایەن پێکھاتووە، بۆیە ”ئەگەر لەھەر حاڵەتێکدا بەرھەم ساڵح بگەڕێتەوە ناو یەکێتی و ئەو ئینتیحارە سیاسییە بکات، باشترە خۆی دەست لەکاری ھاوپەیمانی بکێشێتەوە، لەگەڵ ئەوەش لەو نێوەندەدا ئیسلامییەکان و بێلایەنەکان ناگەڕێنەوە ناو یەکێتی، چونکە ئەوان ھاوپەیمانیان بۆ ئەوە دروست کردووە، بتوانن گۆڕانکاری لە سیستەمی بەڕێوەبردندا بکەن“.


کوردیپێدیا - نزیکەی 10 کەس لە ڕاوچییەکانی سەوڵاوا دەستیان لە ڕاوکردن هەڵگرت\n📊 نزیکەی 10 کەس لە ڕاوچییەکانی سەوڵاوا دەستیان لە ڕاوکردن هەڵگرت | تاقم: ئامار و ڕاپەرسی | زڤانوو بابەتی: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nنزیکەی 10 کەس لە ڕاوچییەکانی سەوڵاوا دەستیان لە ڕاوکردن هەڵگرت\n10 کەس لە کۆنە ڕاوچییەکانی یەکێک لە گوندەکانی شاری سەوڵاواسەوڵاوا دەستیان لە ڕاوکردنی پەلەوەرە کێوییەکان هەڵگرت.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، 10 کەس لە کۆنە ڕاوچییەکانی گوندی هەزارخانیهەزارخانی شاری سەوڵاوا، بە ڕادەست کردنی چەکەکانین بە ئیدارەی ژینگەپارێزی خۆیان لەگەڵ سروشت ئاشت کردەوە.\nئەو 10 ڕاوچییە بە مەبەستی ئاشت بوونەوە لەگەڵ سروشت و پشتیوانی لە ژیانی ئاژەڵەکان دەستیان لە ڕاوکردن هەڵگرت.\nدەوترێ، ئەو 10 هاووڵاتییە کوردە بە ڕادەست کردنی چەکەکانیان بۆ هەمیشە دەستیان لە ڕاوکردنی پەلەوەر و ئاژەڵە کێوییەکان، لەو ناوچەیە هێناوە و ئەمەش بووەتە مایە دڵخۆشی خەڵکی ئەو ناوچەیە.\nماوەی چەند ساڵێکە ڕاوچییەکان لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، دەستیان کردووە بە ئازاد کردنی باڵندەکان و شکاندنی قەفەسەکانیان و ئەم کارەش بووەتە مایەی خۆشحاڵیی ژینگەپارێزان و ژینگە دۆستان.\nماڵپەڕی کوردپا: 22-08-2017\n#سەوڵاوا | #هەزارخانی |\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی کوردپا -22-08-2017\n2. 👁 هەزارخانی\n🏷 تاقم: 📊 ئامار و ڕاپەرسی\n📅 Publication date: 22-08-2017\n📈 جۆروو ئاماروو ڕاپەرسی: No specified\n🏙 شار و شارۆچکەکێ: ⚪ کرماشان\n➕ ئی بابەتە جەلایەنوو: (سەریاس ئەحمەد)وە جە: Aug 22 2017 6:00PM تۆمارکریان\n✍ ئی بابەتە پەی دماینجاری لایەنوو: (هاوڕێ باخەوان)ەوە جە: Aug 24 2017 11:27AM خاستەر کریان\n👁 ئی بابەتە 6,184 جارێ وینیان\n📷 فایلوو وێنەی 1.0.1 155 KB Aug 22 2017 6:02PM سەریاس ئەحمەد\nپەڕتووکێ PDFێ 12,157\nفایلەی پێوەنیدارە 51,255\n| کاتوو وەشکەردەیو لاپەڕەی: 9,235 چرکە!


15/5/2021 - 09:32\nبه‌رگری شارستانی له كه‌رتی غه‌ززه رایگه‌یاندووه كه ژماره‌ی كوژراوانی فه‌ڵه‌ستینی له ئاكامی بۆردومانه‌كانی ئیسرائیل بۆ سه‌ر غه‌ززه بۆ 139 كه‌س به‌رزبۆته‌وه كه له‌نێوانیاندا 39 منداڵ و 22 ئافره‌ت هه‌ن.\nهه‌روه‌ها به گوێره‌ی زانیارییه‌كان به‌ره‌به‌یانی ئه‌مرۆ شه‌ممه جارێكی فرۆكه‌كانی ئیسرائیل چه‌ند جارێك بۆردومانی غه‌ززه‌یان كردووه.\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه ده‌سه‌ڵاتدارانی ئیسرائیل بڵاویان كردۆته‌وه كه له رووداوه‌كانی ئه‌م دواییه‌دا هه‌شت ئیسرائیلی كوژراون.\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه نووسینگه‌ی هه‌ماهه‌نگی كاره مرۆییه‌كانی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان، له راگه‌یه‌ندراوێكدا ئه‌وه‌ی خستوه‌ته‌ڕوو كه به‌هۆی په‌لاماره‌كانی ئیسرائیل بۆسه‌ر كه‌رتی غه‌ززه نزیكه‌ی 10 هه‌زار كه‌س ناچار به به‌جێهێشتنی ماڵه‌كانیان بوون.\nله راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا ئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌ڕوو كه ئه‌و هه‌زاران كه‌سه په‌نایان بردوه‌ته به‌ر بینای قوتابخانه و مزگه‌وته‌كان و گرفتییان له ده‌ستكه‌وتنی خزمه‌تگوزارییه‌كانی ئاو، كاره‌با و خاوێنیدا هه‌یه.


پانۆراما : دووه‌م کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی خانمان\nچالاکوانان و داکۆکیکاران له مافه‌کانی خانمان به‌شدارییان له دووه‌م کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی خانماندا کرد له هه‌ولێر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که ژماره‌یه‌کی به‌رچاو له‌و ڕێکخراوه‌کانی ژنان له کوردستانی ئێران و چه‌ند ڕێکخراوێکی تری خانمانی کورد له تورکیا به‌شدارییان نه‌کرد.\nیه‌که‌م کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی خانمانی کورد له شاری دیاربه‌کر کرا و هه‌ر له‌وێش کۆمیته‌یه‌ک پێکهێنرا بۆ به‌دواداچوون له‌سه‌ر بڕیاره‌کانی کۆنفرانسی یه‌که‌م.\nژماره‌یه‌ک ته‌وه‌ر له‌م کۆنفرانسه‌ی هه‌ولێردا سه‌نگییان خرابووه سه‌ر، وه‌ک ڕۆڵی خانمان له دۆسێ نه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا، کێشه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی خانمان و هه‌نگاوه‌کان بۆ چاره‌سه‌رکردنیان و هه‌روه‌هاش پێکهێنانی دوو نێوه‌ندی هاوبه‌شی تایبه‌ت ، یه‌کێکیان بۆ خانمانی کورد و ئه‌وی تریشیان بۆ پێداچونه‌وه و لێکۆڵینه‌وه کردن له‌سه‌ر پێشنیاز و بڕیاره‌کانی ئه‌م کۆنفرانسه نه‌ته‌وه‌ییانه‌ی خانمان.\nزۆرێک له به‌شداربووانی کۆنفرانسه‌که ئاماژه‌یان به‌وه کردووه ئامانجی سه‌ره‌کییان هێنانه ئارای ڕوانینێکی هاوبه‌ش بووه له‌سه‌ر ڕه‌وشی خانمان و ئه‌و ئاڵۆزیانه‌ی ڕووبه‌ڕوویان ده‌بنه‌وه له کۆمه‌ڵگای کوردیدا ، به‌ڵام جه‌ختیشیان کردۆته‌وه له‌وه‌ی ئه‌م کۆنفرانسانه هه‌نگاوه به‌راییه‌کانن بۆ کۆنفرانسێکی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی کورد.\nڕووناک فه‌ره‌ج، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای خانمان له هه‌رێمی کوردستانی عێراق به به‌رنامه‌ی پانۆرامای گوت به‌ڵێ ژماره‌یه‌کی به‌رچاو به‌شدارییان له کۆنفرانسه‌که‌دا کرد به‌ڵام جیاوازی گه‌وره‌ش هه‌بوون.\nخانمانی کوردی تورکیا و کوردی سوریاش له دوایه‌مین ڕۆژی کۆنفرانسه‌که‌دا ، هۆڵی کۆبونه‌وه‌که جێده‌هێڵن وه‌ک ناڕه‌زایی ده‌ربڕین به‌رامبه‌ر به ڕاگه‌یاندنی کۆتایی دووه‌م کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی خانمان.\nخانم ڕه‌حیم له‌تیف ، سه‌رۆکی ڕێکخراوی ئاسوده بۆ داکۆکیکردن له مافه‌کانی خانمان ده‌ڵێت ئاماژه‌کان به‌و ئاڕاسته‌یه‌دان که کۆنفرانسه‌که نه‌یتوانی ئامانجه‌کانی خۆی بپێکێت.\nمه‌هاباد قه‌ره‌داغی، نوسه‌ر و چالاکوانی مافه‌کانی خانمان ده‌ڵێت به ماوه‌یه‌ک پێش ده‌ستپێکردنی کۆنفرانسه‌که ده‌نگۆی جۆراوجۆر به‌ر گوێ ده‌که‌وتن له‌سه‌ر ئه‌گه‌ر و نه‌گه‌ری بایکۆتکردنه‌کان.\nخانم قه‌ره‌داغی ده‌شڵێت ئه‌رکی سه‌ره‌کی ئه‌م جۆره کۆنفرانسانه دیاریکردنی کێشه‌کانی خانمانه له کۆمه‌ڵگادا نه‌ک خۆلادان لێی ، وه ده‌شڵێت مه‌خابن نه‌شتوانرا کار له‌سه‌ر ئه‌و گوتاره نه‌ته‌وه‌ییه‌ش بکرێت که پێشتر باسی لێوه ده‌کرا.\nهه‌ر وه‌ک له سه‌ره‌تادا ئاماژه‌مان پێکرد هه‌شت ڕێکخراوی خانمانی کوردستانی ئێران به‌شدارییان له کۆنفرانسه‌که‌دا نه‌کرد و پێشتر ڕاگه‌یاندنێکی هاوبه‌شیان بڵاوکرده‌وه و تیایدا بایکۆتکردنی کۆنفرانسه‌که‌یان ڕاگه‌یاند.\nڕۆژنامه‌وان حه‌لیمه ڕه‌سولی، سه‌رنوسه‌ری گۆڤاری ژنان به به‌رنامه‌ی پانۆرامای گوت بۆ کۆنفرانسی داهاتوو ئه‌گه‌ر کرا پێشنیازیان هه‌یه.\nله ڕۆژی دووه‌می کۆنفرانسدا هه‌واڵی بڕیاری دادگایه‌کی دیاربه‌کر بڵاوبووه‌وه که بڕیاری ده‌ساڵ زیندانی کردنی داوه به‌سه‌ر له‌یلا زانا ئه‌ندامی په‌رله‌مانی تورکیا. ئه‌م بڕیاره به‌بێ ڕه‌چاوکردنی مافی په‌ناپارێزی په‌رله‌مانیی خانم زانا دراوه و له‌و بڕیاره‌دا له‌یلا زانا به پشتیوانیکردنی تێرۆریزم گوناهبار کراوه.\nحه‌لیمه ره‌سوڵی داوای هه‌ڵوێست وه‌رگرتن ده‌کات له کۆنفرانسه‌که‌ی خانمان.\nهاوکات ڕۆژنامه‌وان شۆخان مه‌حمود به سه‌رسوڕمانه‌وه ده‌ڕوانێته ڕانه‌گه‌یاندنی هه‌ڵوێستێکی ئاشکرایانه له‌سه‌ر ئه‌و دۆسێیه‌ی له‌یلا زانا.\nشۆخان مه‌حمود، به به‌رنامه‌ی پانۆرامای گوت وه‌ک ڕۆژنامه‌وانێک له‌سه‌ر هه‌ڵوێسته‌کان به‌رامبه‌ر به له‌یلا زانا که به‌شداری له دووه‌م کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی خانمانی کوردا کردبوو ، ژماره‌یه‌ک پرسیاری له‌لا دروست بوون .\nده‌توانن له ڕێی کلیککردنی ئه‌و فایله ده‌نگیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ گویبیستی ته‌واوی به‌رنامه‌ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی پانۆراما بن که ماوه‌که‌ی 12:17 خوله‌که.


شەنگال لە ململانێی بەرژەوەندیخوازەكاندا بە وێرانی مایەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپەكەكە و پارتی و بەغدا و ئێران و توركیا لە شەنگال بە دوای بەرژەوەندی خۆیانەوەن\nدوای چەندین كۆبوونەوە لەنێوان هەرێم و ناوەند، گەیشتنە ڕێكەوتنێك بۆ چۆڵكردنی شەنگال لە سەرجەم ئەو هێزانەی كە لە ناوچەكەدا جێگیر كراون، بەڵام بەپێی زانیارییەكان تاكو ئێستا هێزەكانی حەشدی شەعبی و سوپای عێراق و پەكەكە لەوێ ماونەتەوە و ناشیانەوێت ڕێكەوتنەكەی نێوان هەرێم و بەغدا جێبەجێ بكرێت.\nبەپێی زانیارییەكان، هەفتەی ڕابردوو شەڕ لەنێوان هێزەكانی سوپای عێراق و پەكەكە دروست بووە و ئاڵۆزییەكانی ناوچەكە بەردەوامە، هاوكات باڵیۆزانی توركیا و ئێران لەسەر بابەتی شەنگال لێدوانی دژبەیەكیان بڵاوكردووەتەوە، ئەمەش لەكاتێكدایە هیچ هێزێكی پێشمەرگە لە ناوچەكەدا بوونی نییەو وەك بەرپرسانی هەرێم ئاماژەی بۆ دەكەن ئەوان پابەندی ڕێكەوتنەكە دەبن.\nسەعید مەموزینی بەرپرسی ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان لە موسڵ بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، دۆخی شەنگال باش نییە و باشیش نابێت تا ئەوكاتەی ڕێكەوتنی نێوان هەرێم و بەغدا جێبەجێ نەكرێت.\nوتیشی”هەركات ڕێكەوتنەكە جێبەجێ كرا، دۆخی شەنگال سەقامگیر دەبێت”.\nڕوونیشیكردەوە، بێگومان دۆخەكە جێگیر نییە و ئاوارەكان نەگەڕاونەتەوە، ئارامی لە دۆخەكە نییەو حەشدی شەعبی و پەكەكە لە شەنگالن و سوپای عێراقیش هێزێكی ئەوتۆی نییە.\nئاشكراشیكرد، دۆخەكە باش نییە بەشێوەیەكی كاتی دۆخەكەیان ڕاگرت، بەڵام كێشەكان بەردەوامن و ڕێكەوتنەكە جێبەجێ نەكراوە و هۆكارەكەشی حەشدی شەعبی و پەكەكەن كە ڕێگرین لە جێبەجێكردنی.\nوتیشی: دۆخەكە بەو شێوەیە نابێت بەردەوام بێت و بەدڵنیاییەوە دەبێت چارەسەرێكی بۆ بدۆزرێتەوە.\nئەمە لەكاتێكدایە ئاوارەكانی شەنگال تا ئێستا نەگەڕاونەتەوە سەر ماڵی خۆیان دوای داگیركردنی لە لایەن داعشەوە لە 2014 و دواتر گرتنەوەی جێگیربوونی گرووپە چەكدارەكانی سەر بەپەكەكە و دواتر هاتنی حەشدی شەعبی بۆ سنوورەكە.\nشەنگال خاوەنی زۆری بۆ دروستبووە هەر لە پەكەكە، پارتی، بەغدا، لە ئەم دواییەشدا توركیا و ئێران، كە بەڕای چاودێران زۆرینەی ئەم لایەنانەی بە دوای بەرژەوەندی خۆیانەوەن، نەك گەلی ئێزدی و شەنگالییەكان.\nبۆیە شەنگال لەنێوان رێكنەكەوتنی ئەم لایەنە دژ بەیەكانەدا ماوەتەوە بە وێرانی و بە چۆڵی و هیچ ئاسۆیەكیش بۆ چارەسەر دیار نییە.\nكامێرای شێرپەنجە دۆزرایەوە\nخەڵك- دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران ڕایدەگەیەنێت، كە بەهۆی گرفتی تەكنیكییەوە چوونی هاووڵاتیان بۆ ئێران ڕاگیراوە جەختیشدەكاتەوە، كە لە هەوڵی…


ئیجرای ئەحکامی کەیفەریی شنۆ بارمتەی فەرهاد عەبدوڵڵاپووری داناوەتە موزایدە کورد و هەڵبژاردنی ١٤٠� عەلی ئەڵڵاوەیسی بە دانانی بارمتە ئازاد کرا هاووڵاتییەک لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە لە دیواندەرە دەسبەسەر کرا شنۆ؛ هاووڵاتییەک بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعات کرا زیندانی ورمێ؛ ساکار عەینی تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە کورد و هەڵبژاردنی ١٤٠� هاووڵاتییەکی خەڵکی پیرانشار بە دانانی بارمتە ئازاد کرا هاووڵاتییەک لە سنە لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کرا سنووری نەوسوود؛ دوو کۆڵبەر بەهۆی تەقەی هیزە نیزامییەکان بریندار بوون\nهونەرمەندێکی کورد بە ناوی "عەبدوڵڵا چاوەشی" خەڵکی گوندی "حاجی لەکـ"ـی ناوچەی "چۆمی مەجیدخانـ"ـی بۆکان، بۆ لێپرسینەوە ڕەوانەی ئیدارەی ئیتلاعاتی ورمێ کرا.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، بنەماڵەی ئەو هونەرمەندە کوردە بۆ ئاگاداربوون لە چارەنووسی ناوبراو، چەندین جار سەردانی ئیدارەی ئیتلاعاتی بۆکانیان کردووە کە هێزە ئەمنییەتییەکان پێیان ڕاگەیاندووە کە ئەو هونەرمەندە کوردە، بۆ ئیتلاعاتی ورمێ ڕاگوێزراوە.\nئەو سەرچاوەیە هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، هەتا ئێستا بەدواداچوونی بنەماڵەی ئەو هونەرمەندە کوردە، بۆ ئاگاداربوون لە چارەنووسی عەبدوڵڵا چاوشی بێئاکام بووە.\nڕۆژی دووشەممە ١٦ی پووشپەڕ، "عەبدوڵڵا چاوەشی"لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کرا.\nئیجرای ئەحکامی کەیفەریی شنۆ بارمتەی فەرهاد عەبدوڵڵاپووری داناوەتە موزایدە\n13:07 - 26 جۆزەردان 2721\nکورد و هەڵبژاردنی ١٤٠٠\n12:21 - 26 جۆزەردان 2721\nعەلی ئەڵڵاوەیسی بە دانانی بارمتە ئازاد کرا\n12:09 - 26 جۆزەردان 2721\nهاووڵاتییەک لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە لە دیواندەرە دەسبەسەر کرا\n10:53 - 26 جۆزەردان 2721