گەشتیاری بەپێی كاتی مانەوە:\nگەشت كردن واتە گۆرانكاری لە شوێنی مانەوەی مرۆڤەكانە بۆ كاتێك لە 24 كاتژمێر كەمتر نەبێت و لە ساڵێكیش زیاتر نەبێت هەروەك لە سادەترین پێناسەی چەمكی گەشتیاری دا هاتووە، بەڵام ئەوەی جێگای پرسیارە مانەوەو كاتی دیاریكراوی مانەوە چ گرنگییەكی هەیە لە زانستی گەشتیاری و كۆمەڵناسی گەشتیارییدا؟\nبێگومان مانەوە لەوڵاتێك و شوێنێكی تری كە گەشتت بۆی كردووە كاتێكی دیاریكراو گرنگییەكی تایبەت بۆ خۆی هەیە، بۆیەشە بەسەر چەند جۆرێكی جیاواز دابەش كراوە، لەوانە: ( گەشتیاری بە رۆژ، گەشتیاری وەرزی و گەشتیاری ترانزێت). كە هەریەكەیان بەووری لەخوارەوە ڕوونی دەكەینەوە.\nیەكەم: گەشتیاری بە رۆژ ( سیاحە أیام): لەم جۆرەی گەشتیارییدا گەشتیار كاتێكی دیاریكراو لە رۆژێك تاكو هەفتەیەك دەخایەنێت، كە كۆمپانیا گەشتیارییەكان بەپێی پلانێكی دیاریكراو دایدەرێژن واتە گەشتیاری رێكخستراو، جا ئەم جۆرەیان چ گەشت كردن بێت بە تاك یاخود گروپ بەڵام خزمەتگوزاری جۆراو جۆر و جیاواز لە خۆ دەگرێت لەماوەی مانەوەی ئەو چەند رۆژەییدا لە وڵاتی میوانداردا، جا ئەم گەشتە چ لە كاتی پشووی كۆتایی هەفتە بێت یاخود لەكاتی بۆنە و جەژنە نیشتمانییەكان بێت، تایبەتمەندی ئەم جۆرەی گەشتیاری لەوەدایە كە بەدرێژایی ساڵ بەردەوام دەبێت. ( عبید، 2010، 165؛ مۆمن، 2009، 92؛ توفیق، 2008، 68؛ مقابلە، 2007، 43).\nدووەم: گەشتیاری وەرزی: سیاحە موسمیە ( Seasonal Tourism): ئەوەی جێگای ئاماژەپێكردنە كە گەشتیاری لەسەردەمی ئێستادا تەنیا پابەند نی یە بە وەرزێكی دیاریكراوەوە بەڵكو گەشەسەندن و پەرەسەندنی كەرتی گەشتیاری وایكردووە كە چەندین جۆری چاڵاكی كەلتووری جیاواز ئەنجامبدرێت و وەئەمەش بۆتە هۆی بەردەوام بوونی خزمەتگوزارییە جۆراوجۆرەكان بە درێژایی ساڵ و گشت وەرزەكان بگرێتەوە، بیروراكان ئاماژە دەدەن كە پێشكەوتنی ئابووری و رقی كۆمەڵایەتی؛ هەروەها پێشكەوتنی ئامرازە جۆراوجۆر و جیاوازەكانی گواستنەوەو گەیاندن ئەمە بۆنە هۆی هاندەرێك كە لە هەموو وەرزەكانی ساڵدا چاڵاكی جۆراوجۆری گەشتیاری ئەنجامبدرێت لە ولاتاندا جگە لە وەرزێكی دیاریكراوی كلاسیكی پێشووتر كە ئەنجام دەدرا. ( موسیس، 2004، 32)\nبەڵام پرسیارێك لێرەدا دروست دەبێت بۆچی پێ دەووترێت ( گەشتیاری وەرزی)؟ چونكە خواستی گەشتیاری لە وەرزێكی دیاریكراو جێبەجێ دەكرێت كە پێی دەووترێت ( لوتكەی وەرزی گەشتیاری- موسم الژروە السیاحیە). چونكە دەستە دەستەی گەشتیاران و بە ژمارەیەكی زۆر بەرەو شوێنە گەشتیارییەكان دەرۆن، و كاتی مانەوەشیان لەنێوان مانگێك تاكو سێ مانگ لە خۆی دەگرێت، زۆرجارانیش ئەو جۆرەی گەشتیاری تایبەتمەنی خولاو یاخود دووبارە لە خۆی دەگرێت. ئەوەی جێگای پرسیارە لای خوێنەر دروست دەكات؛ مەبەست چییە لە تایبەتمەندی خولاو یاخود دووبارە واتە هەمان گروپی گەشتیار و سەردانیكەر سەردانی هەمان شوێن دەكەنەوە ساڵ لە دوای ساڵدا. ( عبید، 2010، 165؛ توفیق، 2008، 68-69). لە هەمان كاتدا ئەم جۆرە گەشتیارییە پێشی دەووترێت گەشتیاری بەسەربردنی كاتی بەتاڵی ( وقت الفراغ)، یاخود گەشتیاری وەرزی هاوینە، گەشتیاری وەرزی بەهار یاخود گەشتیاری بەهاری، گەشتیاری پاییزی و گەشتیاری زستانە. ئەوەی جێگای ئاماژەدانە كە تایبەتمەندییەكانی ئەم جۆرەی گەشتیارییە بریتییە لە نوێبوونەو و دەوڵەمەندە بە چالاكی جۆراوجۆر و درێژكراوەو تێركراوە ( واتە ئارەزووەكانی گەشتیار دێنێتەدی). ئەم جۆرەشیان وەك توێژەران بۆی چوون دابەش كراوە بەسەر سێ جۆری تری گەشتیاری وەك لە سەرەوە ئاماژەمان پێییدا لەوانە:\n1- گەشتیاری هاوینە: ئەم جۆرەیان چاڵاكی ییكان لە وەرزی هاویندا ئەنجامدەدرێت و پاڵنەری سەرەكیشی بریتی یە لە كەشێكی گونجاو خۆشگوزەرانی و مەلەوانی، بەتایبەتیش نزیك بوون لە ئاوی روبار و دەریاچە و لێواری دەریاكان و بەپێی كەش و هەوای مام ناوەندی ناوچەكە. ( موسیس، 2004، 33)هەروەها ئەنجامدانی چاڵاكی وەرزشی جۆراو جۆری وەك خلیسكان لەسەر ئاو و سواری بەلەم و بەلەمی چارۆگەیی و گەشتی دەریایی و بەرەو دورگە نزیكەكان و ئەسپ سواری و راوەكردنی ماسی و باڵندە جۆراوجۆرەكان و چوونە ژێر دەریاكان و ووینەگرتنی ژێر ئاوی و... تاد. ( عبید، 2010، 166).\n2- گەشتیاری زستانە: ئەمشیان تەنیا لە وەرزی زستاندا ئەنجامدەدرێت و دوو جۆر چالاكی لەخۆوە دەگرێت ئەوانیش بریتین لە گەشتیاری چێژوەرگرتن لە گەرمای خۆر و گەشتیاری خلیسكان لەسەر بەف. ( عبید، 2010ن 166) ئەم دوو جۆرە گەشتیاری یە دوو پاڵنەری سەرەكی لەپشتەوەیە ئەوانیش یەكەمیان گەران بە دوای بەفر و یارییە جیاوازییەكانیان و دووەمیشیان گەران بەدوای تیشكی خۆردا، كە ئامانج لییدا چێژوەرگرتنە لە گەرمای رۆژ لەوەرزی ساردی زستاندا وەكو گەشتیاری خلیسكان لەسەر بەفر لە چاكانی ئەلب لە سویسرا. ( موسیس، 2004، 31) هەروەها زۆربەی دانیشتوانی وڵاتی كەنەدا و باكووری ئەمەریكا و لە وەرزی زستاندا بەتایبەتی وەرزی زۆر سارد بەرەو ولایاتی خواروو گەشت دەكەن بەمەبەستی چێژ وەرگرتن لە گەرمای خۆر بەتایبەتیش ولایەتی فلۆریدا چونكە ئەم وەرزە زۆر سارد و وشكە لە لایاندا، بۆیەشە ئەم جۆرەی گەشتیاری لە مانگێك تا سێ مانگ دەخایەنێت بۆیەشە تایبەتمەندی خولاو بەردەوامی هەیە چونكە ساڵانە لەوەرزی زستاندا دووبارە دەبێتەوە. ( مۆمن، 2009، 92؛ توفیق، 2008، 69) هەرچی لە هەرێمی كوردستانە ئەم جۆرە گەشتیارییە بەدی دەكرێت لە هەرێمی كوردستاندا لەبەر بوونی چیاكان و بارینی بەفیرێكی زۆر لە قەدپاڵی چاكانی كوردستان كە جێگای سەرنجی گەشتیارانەو بۆ ئەم مەبەستەش ساڵانە گەشتیاری ڤیستیڤاڵی خلیسكان لەسەر بەفر ئەنجام دەدرێت.\n3- گەشتیاری بۆنەكان: سروشتێكی ئاینی، ڕامیاری، ئابووری و نەتەوەیی و هونەری و فۆلكلۆری لە خۆ دەگرێت. وەك ڤیستیڤالەكانی هونەری و فۆلكلۆری و موسیقی و سینەمایی و چەندین پێشانگای هونەری جیاواز ئەنجام دەدرێت لەو كاتانەدا كە كاتێكی دیاریكراویان هەیە لە كاتەكانی ساڵدا و هەموو ساڵێكیش دووبارە دەبێتەوە بۆیەشە پێ دەووترێت گەشتیاری بۆنەكان و تایبەتمەندی بەردەوامی هەیە.\nسێیەم: گەشتیاری تێپەریوو ( عابرە): ئەم جۆرەی گەشتیاری پلاندارێژراو ریكخستراو نی یە؛ بەڵكو بەشێوەیەكی لە ناكاو ئەنجامدەدرێت، لەهەردوو حالەتدا هەندی لە كۆمپانیا گەشتیاری یەكان هەڵدەستن بە ریكخستنی گروپی گەشتیاری بۆ ناوچە گەشتیارییەكان كە بگونجێت لەگەڵ كاتی وەستانیان لەو وڵاتەدا، كە ئەمەش پشت دەبەستی بە رادەی مرونەتی كۆمپانیا گەشتیارییەكان لەو كاتەدا. ( مۆمن، 2009، 92-93). وە ئەم جۆرەشیان دوو شێوە لەخۆ دەگرێت:\n1- گەشتیاری تێپەریوو بە رێگای ووشكانی: ئەم جۆرەیان لەكاتی گەشت كردنی گەشتیارانە بە رێگای وشكانی بۆ نمونە بەهۆی ئامرازی گواستنەوەی وەك پاسی قەبارە گەورە كاتێك گەشت دەكەن بۆ وڵاتیكی تر و بە وڵاتیكی تر یاخود شارێكی تر تێپەر دەبن و لەو شوێنەدا دەمێننەوەو بۆ ماوەی رۆژێك یاخود دوو رۆژ و لیردەا هەندێك جار كۆمپانیا گەشتیارییەكان هەلدەستن بە رێكخستنی رحلات بۆ ناوچە گەشتیارییەكانی ئەو شوێنە بۆ گەشتیاران. ( توفیق، 2008، 69؛ عبید، 2010، 166- 167؛ مۆمن، 2009، 93)\n2- گەشتیاری تێپەریوو بە فرۆكە: ئەمەش بەهەمان شێوەی جۆری پێشووتر روودەدات هەندێك جار لەكاتی گواستنەوەی گەشتیاراندا لە وڵاتیچكەوە بەرەو وڵاتێكی تر هەندێك رووداو روودەدات وەكو تێكچوونی فرۆكە لەیەكێك لە فرۆكە خانەكانی یاخود بوونی شلەژانی دیاریكراو لە یەكێك لە فرۆكەخانەكان و نەتوانرێت پێداویستی بۆ فرۆكەكە دابین بكرێت لێەردا هەندێك لە كۆمپانیا گەشتیارییەكان هەڵەستن بە رێكخستنی گروپی گەشتیاری بۆ ناوچە گەشتیاریییەكانی ئەو لوڵاتە وەكو سەردانی ناوچە مێژووی و كەلتووری و شوێنەوارییە گرنگەكانی وڵاتی میوانداردا. ( عبید، 2010، 167؛ توفیق، 2008، 69)


ڕیفراندۆم، بۆ سەربەخۆیی نەک بۆ سات و سەودا لەگەڵ بەغداو وڵاتانی ناوچەکەو دنیا! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ڕیفراندۆم، بۆ سەربەخۆیی نەک بۆ سات و سەودا لەگەڵ بەغداو وڵاتانی ناوچەکەو دنیا!\nڕیفراندۆم، بۆ سەربەخۆیی نەک بۆ سات و سەودا لەگەڵ بەغداو وڵاتانی ناوچەکەو دنیا!\nپرسی ئەنجامدانی ریفراندۆم گەرمە، گەرمی ئەو پرسە هێندە کۆمەڵگە داگرە، کە زۆرێک لە پرس و کێشەکانی کۆمەڵگەی داپۆشیوەو دادەپۆشێت. ئەوەی وای کردووە ئەم دۆسیەیە کۆمەڵگە تەکان بدات و ببێتە سەرەکیترین مەسەلەی رۆژ، هەستیاری پرسەکەیە. کۆمەڵگە بەدەست هەژاری و نەداری و بێ موچەیی، بێكاری و گرانی، نابەرابەری و سەرکوت، ستەم لەسەر ژنان و لاباکی بەرامبەر لاوان و خانەنشینان، دزی و تاڵانی دەسەڵاتی میلیشیایی، نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان، داروخانی خوێندن و پەروەردە… دەیان گرفتی تر گیرۆدەیە، کەچی پرسی ریفراندۆم کە ماوەیەکە هێزی سەردەستەی دزی و تاڵانی و بلۆکی دەسەڵات بەدەست لەناو خانەوادەی بۆرژوازی کوردا” پارتی” هێناویەتە ئارا، سەرجەم گرفت و کێشەکانی کۆمەڵگەی بەرەوهەڵپەساردن و خەواندن پەلکێش کردووە، ئەمە ئەگەر خۆی یەکێک لە ئامانجەکانی هێنانە ئارای ریفراندۆم بێت لە ئێستادا، ئەوا هیچ لەو راستیە ناگۆرێت، کە پرسی سەربەخۆیی خەڵکی کوردستان، ریشەیەکی قوڵی مێژووی سیاسی و ناوچەیی و حقوقی هەیە، کە وەکو سەرچاوەی زوربەی کێشەکانی ناو کۆمەڵگەی کوردستان، لەدیدی خەڵکی کوردستاندا، ریشەی داکوتاوە. ئەم راستیە سادەیە وای کردووە، کە هەمیشە پرسی سەربەخۆیی ببێتە مەسەلەیەکی هەستیارو سەنتیز و سەرەکی. بۆ پارتی و حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتیش کێشەی خەڵکی کوردستان، نیعمەتێکی خودایی و کەیسێک بووە بۆ کەلەسەر بنەماکەی پێکهاتوون و ستراکتۆری سەرەکیان بووە. لە غیابی بزوتنەوەو حزبی شۆرشگێر و چەپ و کۆمۆنیستی بە‌هێزدا، حزبەکانی بۆرژوازی کورد توانیویانە مێژووی بزوتنەوەی رزگاریخوازی خەڵکی کوردستان و شۆرشگێڕانەکەی لەگەڵ مێژووی سیاسی خۆیاندا ئاوێزان بکەن و بیکەن بە دۆسیەیەکی سەرەکی خۆیان، بۆ ئامانجی تر و ویستی تر و خەڵکەکەشی بکەنە زەخیرەی هێزی خۆیان و بزوتنەوە کۆنەپەرستانەکەیان. بە ناوی رزگاری و سەربەخۆیی کوردستانەوە هاتوونەتە مەیدان و کارنامەی کردەنیشیان سات و سەودا بووە بۆ بەشداری لە دەسەڵاتی مەرکەزیدا. مێژووی بزوتنەوەی کوردایەتی و حزبەکانی مێژووی “شەڕ، مفاوەزات ،شەر” بووە، بۆ بەشداری لەدەسەڵاتی مەرکەزیدا، نەک مێژووی تێکۆشان بۆ سەربەخۆیی و پێکهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆ و کۆتاییهێنان بە زوڵمی نەتەوایەتی و چارەسەری کارسازی کێشەی خەڵکی کوردستان.\nلەو کاتەشەوە کە بەکردەوە ستەمی نەتەوایەتی لەسەر خەڵکی کوردستان نەماوە، دیسان حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی لەگەڵ ئەوەدا بەشدار بوون لە حکومەتی ناوەندیدا و بە خەونی خۆیان گەیشتوون، بەڵام دیسان بۆ بەشی زۆرتر و بەشداری زیاتر و پچرینی داهاتی قەبەتر و هەر بەکەیسی خەڵکی کوردستانەوە لەگەڵ هاوبەشەکانیان لە سەراسەری عێراقدا لە ململانێدا بوون. لە کوردستانیشدا خاوەنی دەسەڵات و داهات و سامان و بەریوەبردن، هەر خۆیان بوون و لە ساڵی ٢٠٠٣ وە، خەڵکی کوردستان نەک لەگەڵ دەوڵەتێک لە ناوەند بەڵکو لەگەڵ دەسەڵاتی بزوتنەوەی ناسیونالیستی بەرەو روون و دەسەڵاتیش بە پلەی یەکەم لەگەڵ ویست و خواستەکانی خەڵکی کوردستاندا بەرەو رووبووە. بەو راستیە سەلماوانەوە، دوبارە حزبەکانی بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد، بۆ شان خاڵیکردنەوە لەهەموو بەرپرسیاریەتیەک، دۆخی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی نەویستراو و ناهەموار و گرانی و بێکاری و هەژاری و بێ موچەیی و بێمافی…تاد هەریمی کوردستانیان بەستۆتەوە بە هەرەشەی دەرەکی، لاباکی دەسەڵاتی ناوەند، تێنەپەرین لە قۆناغی رزگاری نیشتیمانی!!.\nبۆ ئەوەی خەونی خەڵکی کوردستان، بێتە دی و خەونی ناسیونالیزمی کورد، بەشوێنێک نەگات، پێویست بەوە دەکات خەڵکی کوردستان بەهای دەنگی خۆیان بەهەند وەربگرن و رێگەنەدەن بێرێزی بە دەنگ و بریاریی زۆرینەیان بکرێت. پێویستە خواستی کارکردن بە ئاکامی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی بکرێتە کردەو پرۆژەیەکی کردەنی و دەستبەجێی دوای ریفراندۆم. وە لەبەرامبەر هەر سات و سەوادیەک کە بەو دۆسیەوە بکرێت، پێویستە بزوتنەوەیەکی فراوانی جەماوەری وەرێبخەن و دنیا لە ویستی خۆیان و دوورووی دەسەڵات بێداربکەنەوەو دەسەڵات ناچار بکەن، رێز لە بریارو ئیرادەی خەڵکی کوردستان بگرێت. بۆ ئەو مەبەستە هەر لە ئێستاوە دەبێ رابەرانی بزوتنەوە جەماوەرییەکانی وەک و کرێکاران و لاوان و ژنان و خوێندکاران و کەسایەتیە سیاسیە سەربەخۆکان و هەر کۆرو کۆمەڵ و لایەنێکی سیاسی و جەماوەری بە چاویکی کراوەو بەنەخشەوە ئامادەیی بۆ ئەو نەبەردەی دوای ریفراندۆم ئامادەبکەن و پەرچەمی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی و وڵاتێکی سەربەخۆیی سکیولاری ناقەومی، بەدەستەوە بگرن.


کوردیپێدیا - تندباد حوادث؛ گفت و گو یی با عیسی پژمان\n📕 تندباد حوادث؛ گفت و گو یی با عیسی پژمان | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🇮🇷 فارسی\nتندباد حوادث؛ گفت و گو یی با عیسی پژمان\n🔗 خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: تندباد حوادث؛ گفت و گو یی با عیسی پژمان\n1. 👁 عرفان قانعی‌فرد\n2. 👁 عیرفان قانعی فەرد\n3. 👁 عیسا پژمان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 27 2012 12:18PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 8 2021 11:19AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 5 KB May 27 2012 12:18PM هاوڕێ باخەوان\n📕 فایلی PDF 1.0.1 16 MB -1 Mar 8 2021 11:19AM هاوڕێ باخەوان


٥ هاووڵاتی بۆ گرتنگەی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە ورمێ ڕاگوێزران\n12:13 - 20 رەشەمه 2719\nپێنج هاووڵاتیی کورد بە ناوەکانی: "سەید ئەحمەد سەبری خەڵکی پەسوێ، عەبدوڵڵا حەسەنزادە خەڵکی پەسوێ، محەممەد ئیبراهیمزادە خەڵکی گوندی خورنج، محەممەد ئەلیاسی کوڕی محەممەد تاهیر خەڵکی نەغەدە و سەلام بارزگانی خەڵکی پەسوێ"، پاش دەسبەسەرکرانیان لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە بۆ لێپرسینەوە ڕەوانەی گرتنگەی ڕێکخراوی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە ورمێ کراون.\nئەو ٥ هاووڵاتییە کوردە، ڕۆژی یەکشەممەی ڕابردوو، بەبێ بەڵگەی یاسایی لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرابوون.\nهەروەها، هاووڵاتییەکی دیکەی کورد بە ناوی "سەید مستەفا سەبری"، تەمەن ٧٠ ساڵ و خەڵکی پەسوێ، پاش چەند کاتژمێر دەسبەسەری لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە ئازاد کرابوو و هەروەها عەبدوڵڵا حەسەنزادە پاش دوو ڕۆژ لە ئازاد کرانی لە گرتنگە، دووبارە لەلایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر و بۆ گرتنگەی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە ورمێ ڕاگوێزرابوو.\nهێزە ئیتلاعاتییەکان لە کاتی دەسبەسەرکردنی ئەو هاووڵاتییانە، دەستیان بەسەر هەندێک کەرەستەی ئەواندا گرت و لەگەڵ خۆیان بردبوویان.\nهەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، لە تۆمەتی وەپاڵدراوی ئەو ٥ هاووڵاتییە کوردە زانیارییەکی ورد لەبەر دەستدا نییە.\nوێنە: محەممەد ئیبراهیمزادە، سەید ئەحمەد سەبری، سەلام بازرگانی، عەبدوڵڵا حەسەنزادە و محەممەد ئەلیاسی


ریفراندۆم – پەڕە 8 – Standard Kurd\nئەمریکا دواین فشاری خۆی بەرامبەر پێشمەرگە لەسەر ریفراندۆم بەکوردستان گەیاندووە\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 21, 2017 2202 جار بینراوە 0 سەرنج\nستاندەر ھەریەک لە تورکیا و ئەمریکا دواین کارتەکانی خۆیان بەرامبەر ھەرێمی کوردستان خستۆتەگەر وەک فشار، رەجەب تەیب ئەردۆغان رایگەیاند لەگەڵ ئێران رێکەوتوین بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچە سنوریەکانی ھەرێمی کوردستان. لەلایەکی تر ئەمرۆ ماجد بازرگان ئەندامی وەفدی ریفراندۆم بۆ بەغدا رایگەیاند باڵوێزی ئەمریکا پێ ی گوتوین ڕەنگە ئەمریکا ناچار بێت ھاوکاریەکانی بۆ پێشمەرگە کەمبێتەوە بەھۆی ریفراندۆم.\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 21, 2017 2432 جار بینراوە 0 سەرنج\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 21, 2017 ئاب 21, 2017 453 جار بینراوە 0 سەرنج\nمەلا بەختیار: ئەگەر عێراق 12 ملیار قەرزەكەمان بداتەوە ریفراندۆم دوادەخەین\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 20, 2017 6702 جار بینراوە 2 سەرنج\nستاندەر مەلا بەختیار رایگەیاندوە،”دواخستنی ریفراندۆم لەلایەن هەرێمی كوردستانەوە بێ بەرانبەر نابێت، حكومەتی هەرێم 10 بۆ 12 ملیار دۆلار قەرزارە، ئەوەش بەهۆی بڕانی بەشە بودجەكەی لەلایەن بەغداوە، بۆیە پێویستە لەسەر عێراق ئەو قەرزانەی بۆ بداتەوە”. هەروەها جەختیشیكردووەتەوە، كە لەبەرانبەر ئەگەری دواخستنی ریفراندۆم، دەبێت حكومەتی عێراق گرەنتی ئەوەش بدات، كێشەی ئەو ناوچانە چارەسەر بكات، چەند ساڵێكە لەنێوان ...\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 19, 2017 624 جار بینراوە 0 سەرنج\nلە نێوان بەڵێ ی ئێوە و نەخێری ئەوان دەبێ چاوەڕێی چی بکات کوردستان باوکی پۆلا بارودۆخی ئێستای کوردستان لە لایەنە سیاسی و ئابوری و کارگێریەکەیەوە پێمان دەڵێت دوودڵ بن، نیگەران بن، بئ هیوا بن، بە گومان بن …. دوای هەرەسە سیاسی و سەربازیەکەی ٢٠١٤ کە لەگەڵ هاتنی داعش ڕووی لە کوردستان کرد، هەر خێرا بە ...\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 19, 2017 2403 جار بینراوە 0 سەرنج\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 17, 2017 747 جار بینراوە 0 سەرنج\nمەترسییەكانی ریفراندۆم بەسەر گەلی كوردستانەوە شێرزاد شێخانی لەگەڵ هەمو ئاماژەكانی ناوخۆو دەرەكیو فشارەكانیان بۆ دواخستنی پرۆسەی ریفراندۆمی پارتی، بەڵام سەرانی ئەو حزبە تا ئەمرۆش جەخت لەسەر ئەنجامدانی ئەكەنەوەو، میدیا حزبیەكەشیان رۆڵیكی چەواشەكارانە ئەگێڕێ بە فووتێكردنی سەركردەكانیان وبەگزی وفزی لەهەوڵی بەلاڕێدابردنی پرۆسەكەو هەڵخەڵەتاندنی سەركردەكانیانە. هەرچەندە خۆم باوەڕم بەوە نیە سەرانی پارتی ئەوەندە گێل ونەفام بن گوێ ...\nچونە بەغدا بە درەنگی\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 16, 2017 825 جار بینراوە 0 سەرنج\nفەرمان ڕەشاد بە قسەی بارزانی عێراق ٥٥ پێشێلکاری دەستوری بەرامبەر کوردستان ئەنجامداوە، دەکرا بەر لە دیاریکردنی رۆژی ریفراندۆم بە فەرمی لەلایەن وەفدێکی قانونی و رەسمی نەک حیزبی ئەو داوایە بگەیەنرابوایە بەغدا و کۆپیەکیش بدرابوایە نەتەوەیەکگرتوەکان و ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و شوێنە گرنگەکانی تری دنیا، وادەیەکیش دیاریبکرابوایە بۆ وەڵامدانەوە بەپێچەوانەوە ھەرێم بریاری ریفراندۆم دەدات. ئەگەر ...\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 15, 2017 1797 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەو کەسەی پێشوازی لە وەفدی باڵای ریفراندۆم کردوە بەرپرسی میوانداری و چێشتخانەی عەبادی بوە\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 15, 2017 ئاب 15, 2017 7314 جار بینراوە 0 سەرنج\nستاندەر وەفدی باڵای ریفراندۆم لەئاستێکی نزم لە بەغدا پێشوازیان لێکراوە، ئەو کەسەی کە لە فرۆکەخانە پێشوازی لە وەفدی باڵای ریفراندۆم کردوە کەسێک بوە ناوی محەمەد فازل-ە بەرپرسی میوانداری و چێشتخانەی حەیدەر عەبادی یە. ئەوە لەکاتێکدایە کاتێک وەفدەکانی بەغدا دێنە ھەرێم لە ئاستێکی زۆر باڵا پێشوازیان لێدەکرێت، چاودێران پێیان وایە بەھۆی لاوازی دیبلۆماسیەتی کورد و دۆڕاندنی ...


ژینڕوانگە لە ژیانی رۆژانە و لە جەژنەکاندا\nداخۆ ژینڕوانگە دونیاییەکان لەگەڵ خۆیان خەمۆکی دێنن؟\nکاتێک زۆربەی شتەکان لە ژیاندا بەشێوەی سارد و زیرەک و ئەقڵانی وەڵام بدرێنەوە، زۆر کەس لەوە دەترسن کە ناوەڕۆکی ژیانی مرۆڤ بەتاڵ و خەمگین هەڵگەڕێ. داخۆ تاجە گوڵ خستنە سەر گۆڕێک کاتێک مردووەکەی تەنیا مردوویەکە و بەس هیچ مانایەک دەبەخشێ؟ بۆچی دەبێ شادی خۆمان دەربڕین بۆ بەختەوەریی ئەو تازە هاوسەرانەی کاتێک بەشێوەی ئەقڵانی سەیریان دەکەین دەبینین بە هۆی حەزی سێکسییەوە سەرنجیان بۆ لای یەکتر راکێشراوە؟\nیەکێک لەو کەسانەی باس لەم پرسە دەکا 'ماکس وێبێر'ی (١٩٢٠ ـ ١٨٦٤) فیلسووفە. ئەو لە راڤەی خۆی سەبارەت بە چلۆنایەتی گەشەی زانستی ئەقڵانی، باس لەم پرسە دەکا. ماکس لە ئایدیاڵی ئازادی لە زانستدا وەک بەرهەمی سەد ساڵەی رەوتێکی رۆشنگەری دەڕوانێ کە تێیدا خودی زانست هێزی دنەدەری بووە. ئەو دەڵی ئەقڵگەرایی "چارەنووسی خۆسەپێنەری سەردەمی ئێمەیە" کە جادوو و خوداکان رادەماڵێ و، ژمارە و ئەندازە و دەستەواژە ئەقڵانییەکان دەخاتە جێی. وێبێر لە رەوتی بەئەقڵانیکردن وەک زەروورەتی مێژوویی دەڕوانێ بە بێ ئەوەی لای وابێ ئەمە پێشکەوتنێکی مێژوویی و کلتوورییە کە لەگەڵ خۆی خۆشبەختی دێنی. لای ئەو گەشەی ئەقڵگەرایی رەوتی زاڵە و، پێی وایە ئەقڵگەرایی لەوە "وەڕەزکەر"ترە کە هەنووکە بەرچاودەکەوێ، لە لایەکی ترەوە و بە پێچەوانەی ئەمانەی وا وتمان لای ماکس وێبێر ئەقڵگەرایی وەک شێوازێکی سەرنجڕاکێشیشە بۆ نزیکبوونەوە لە پێداویستییەکانی گەشە و پیشکەوتن. یەکەم شت کە لە بەرامبەر ئەم نیگایەدا رادەوستێ ئەو روانگە رەشەیەیە وا سەبارەت بە مێژوو هەیە و ناتوانین خۆی لە دەربازکەین و، دووهەم شتیش ئەو روانگە ساویلکانەیە سەبارەت بە پێشکەوتن کە لە ئەقڵگەراییدا دەبینرێ، واتە ئەوەیکە هەموو شتێ بەرەوپیش دەڕوا و لەمەبەدووا لەسەر رێگای راستی خۆی دەبێ.١٥\nوێبێر دەڵێ زانستی ئەقڵانی چرا لامپا کۆنەکان دەکوژێنێتەوە و لاوازییەکانی باوەڕ بەخودا و ئەو نەزمەی لەگەڵ خۆی دەیهێنێ، ئاشکرایان دەکات. جەژن و ئایینەکانی یەکشەممانە جێگای خۆیان دەدەن بە رۆژە خۆڵەمێشییەکان، بە هەموو ئەو شەڕە خەمناکەی لە نێوان ئەم بەشە دژانەدا هەیە. ئەمە چارەنووسی ئێمەیە لە سەردەمی مودێرنیتە و ئەقڵانییەتدا کە مرۆڤی مودێڕن ناتوانێ چاوی لە ئاستدا بقونجێنێ و یاخود لێیان دەربازبێت، بەڵام بە شوێن ئەوەوەیە بتوانێ زاڵ بێت بەسەریدا لە رێگای بەڕۆژانەکردنێکی وشیارانەوە.١٦\nئەم پرسانەیە کە شاعیری مودێڕنی نۆروێژی 'رۆڵف یاکوبسن' لە شیعرێکی خۆیدا باسیان لێدەکات: "ژمارەکان پێمان پێدەکەنن / ئەوان هەموو شتێکمان بۆ روون دەکەنەوە / شەویلکەی ئەوان لە ئاسنە و لەو دیانانەی / دەزرینگێنەوە / ئێمە دەپرسین و دەپرسین و / ژمارەکان وەڵامدەدەنەوە / بەڵام نەک وەک ڤیۆڵۆن / یاخود خۆشبەختیی نێوان باوەش / لەسەر سەفحەکە گوێمان لە کۆکەیە: / ـ پرسیارەکە ناڕوون بوو / جارێکی تر پرسیارەکە بکەوە."\nمۆڤی مودێڕن بەهەرحاڵ نیازی خۆی بۆ دەرچوون لە ژیانی رۆژانە لەدەست نەداوە. مرۆڤە باوەڕمەندەکان بە ژینڕوانگە دونیاییەکان مۆم دادەگیرسێنن، بە خۆشی یەکتر پێک هەڵدەدەن، لە بۆنەکاندا گوڵ بۆ یەکتر دەنێرن، خانوو و جێژنەکانیان دەڕازێننەوە، خۆشبەختی شادیان دەکا، ئاشق دەبن، جوانییەکانی هونەر و سرووشت سەرسامیان دەکا و سەرئەنجام بە سەر گۆڕی مردووەکانیاندا دەگرین. وەها نیە کە جیهانبینیی ئەقڵانی بەری بەمانە گرتبێ. بە پێچەوانەوە، دەرکی ئێمە سەبارەت بەوەی یەکانەیەک هەیە (واتە مونیسم) لە نێوان رۆح و ماددە، کلتور و سرووشت، رۆح و جەستە ئەمانە هانمان دەدەن هەتا سەر لەگەڵ ئەم بوارانەیش بژین. ژینڕوانگەی هیومانیستیی سەردەم کراوەیە بەرەوڕووی هەستەکان، خۆشەویستی، پێکەوەبوون و تەواوی ئەو شتانەی وا دەتوانن مانا بە ژیانی رۆژانە و جەژنەکانمان بدەن. بەڵام بە بێ ئەوەی ئەمانە دیسان بەرەو شتە بانسرووشتییەکان رامانبکێشنەوە و دوورمان بخەنەوە لەو پێوەندییەی مرۆڤ هەیەتی بەم ژیانە. دەتوانین بڵێین هیومانیسم دیسان ئەو بایەخانەی دۆزیوەتەوە وا لە شکڵەکانی خۆشگوزەرانیدا هەن، بەڵام تێیدا ناوەڕۆکە ئایینیەکان شوێنیان داوە بە ناسینی قووڵ و بەرفراوان لە پێوەندییەکانی نێوان مرۆڤەکان.\nوەها نیە کە رێوڕەسمەکان دەبێ ئایینی بن بۆ ئەوەی خەڵکی لە خەمینیی ژیانی رۆژانە بهێننە دەرەوە. چونکە رێوڕەسمە دونیاییەکانیش کەم تا زۆر وەک رێوڕەسمە ئایینیەکان پەرستشی جوانی دەکەن و رێز لە رۆژە مەزنەکان دەگرن.\nئەو رێوڕەسمانەی وا ناوەڕۆکی دونیاییان هەیە دەتوانن بە مانایەک زیاتر مرۆڤ لە ناوەنددا دابنێن هەتا رێوڕەسمە ئایینیەکان کە تێیدا پرستشی خودا دەبێتە ناوەند و نیگاکان لەسەر مرۆڤ بۆ خۆی دەقۆزێتەوە.\nهەم ئامادەکارییە کلتووری و جوانناسییەکان و هەم کاری رێوڕەسمەکان لە بزووتنەوەی ژینڕوانگەی هیومانیستیدا جێگای بایەخی گرینگن. بە رێکخستنی جەژنەکانی ناوەڕاستی هاوین، رێوڕەسمەکانی درێژترین و کورتترین رۆژەکانی ساڵ هەتا کۆنسێرتەکان و شەوانی سەرگەرمی، هیومانیستە نۆروێژییەکان نیشانیان داوە کە ژینڕوانگە دونیاییەکان دەتوانن مرۆڤ لە دووبارەبوونەوەی ژیانی رۆژانە دەربهێنن.\nهەموو کلتورەکان کاتی لە دایکبوونی منداڵ و ناولێنانی، رێوڕەسمی تایبەتی خۆیان هەیە. جەژنی ناولێنان یەکێک لەو رێوڕەسمانەیە کە هاتنە دونیای منداڵ نیشاندەدا و هەروەها بەخێرهاتنکردنی منداڵە بۆ ناو کۆمەڵگا و راگەیاندنی ناوەکەیەتی. جەژنی ناولێنانی منداڵ لە روانگەی کۆمەڵایەتییەوە هەمان کارکردی هەیە کە رێوڕەسمی بە مەسیحی کردن منداڵ لە کلیسادا هەیەتی، ئەگەرچی رێوڕەسمی بە مەسیحی کردن کارکردی تریشی هەیە، وەک بەئەندامکردنی کەسەکە لە کلیسا، راهێنانی بەشێوەی مەسیحی و هەروەها کارکردە ئایینیەکانی دیکەیش.\nئەم رێوڕەسمە لە نۆروێژ لە لایەن رێکخراوی ئەخلاقی هیومانیستیەوە رێکدەخرێ و، کراوەیە بۆ چەندین منداڵ لە هەمان کاتدا. ژمارەی ئەم منداڵانە لەو رێوڕەسمە گەورانەی وا لە ئۆسلۆ بەڕێوەدەچن، دەتوانێ تا سی کەس بەرزبێتەوە. جەژنی ناولێنان چەندین جار لە ساڵدا لە زۆر شوێنی نۆروێژ بەڕێوە دەچێ. یەکەم جەژنی ناولێنان لە کۆتایی دەیەی ١٩٨٠دا گیرا. شایانی گوتنە نزیکەی هەزار منداڵ هەموو سالێک لەم رێوڕەسمانەدا بەشداری دەکەن.\nلە بەرنامەکاندا مۆسیقا، گۆرانی، شیعر و گوتارخوێندنەوە پێشکەش دەکرێ. گوتار و تا رادەیەک هەڵبژاردنی شیعر، چوارچێوەی ناوەڕۆکی رێوڕەسمەکە دیاری دەکەن. لێرەدا رێزێکی زۆر لە کەسایەتی منداڵ و بایەخی مرۆڤ دەگیردرێ و، هەروەها رێزی ئەو هومێدە گەورەیەی کە بە هۆی هەبوونی منداڵەوە چاوەڕوانیان دەکا. دوواتر منداڵەکان و دایک و باوکەکانیان بانگ دەکرێن و ناوی منداڵەکەیان لەسەر تابلۆیەکی جوان پێشکەش دەکرێ. ئەوسا دەچنەوە ماڵەوە و لەگەڵ بنەماڵە و هاوڕێکانیان جەژن دەگرن.\nهەتا دێت منداڵگەلێکی زۆرتر بە لەبەرکردنی کراسی رێوڕەسمی بەمەسیحی بوونیان لەم رێوڕەسمانەدا بەشداری دەکەن. ئەمە سیمبۆلێکە هەم بۆ نەریت و هەم بۆ بەردەوامیی بنەماڵە.\nرێوڕەسمی گەورەبوون بە شێوازی مەدەنی\nرێوڕەسمی گەورەبوون بە شێوازی مەدەنی یەکێک لە کۆنترین رێوڕەسمەکانە لەناو رێوڕەسمە دونیاییەکاندا و، مێژوویەکی درێژتری لەوانی تر هەیە. ئەمە لە لایەن یەهوودییە سکۆلار و رادیکاڵەکان لە بەرلین لە دەیەی ١٨٨٠دا هاتەئاراوە و، لەناو بزووتنەوەی کرێکاریی ئاڵمان دا لە زۆر شوێن گەشەی سەند. ئەم رێوڕەسمە هەروەها هاتە دانمارک و لەم ولاتەیش لە لایەن سۆسیال دێمۆکراکەکانەوە لە ١٩١٥وە بەڕێوەدەبرێ.\nخودی ئەم دەستەواژەیە (کە پێی دەگوترێ konfirmasjon ـ وەرگێڕی کوردی) وەک وشەی جێگیر سەیری دەکرێ، چونکە لە زمانی نۆروێژی گرێدەدرێتەوە بە رێوڕەسمی بەمەسیحیکردن.١٧ ئەم وشەیە بەمانای 'بەهێزکردن' و 'یارمەتیدان'یش دێت لە پاڵ مانای 'دانپیانان'دا. وشەی 'مەدەنی'یش ئاماژە بەوەیە کە رێوڕەسمەکە بۆ هەمووان کراوەیە.\n'رێکخراوی گرتنی رێوڕەسمی بەگەورە بوون بە شێوازی مەدەنی' لە ساڵی ١٩٥٠ لە ئۆسلۆ لە لایەن 'کریستیان هۆڕن'وە (١٩٨١ ـ ١٩٠٣) بونیات نرا، کە دوواتر دەستپێکەری رێکخراوی ئەخلاقی ئینسانی بوو. خەڵکە گرینگەکانی ناو بزووتنەوەی کرێکاری لە نۆروێژ، کەسانی وەک 'وەرنا گێرهاردسێن' لەگەڵیا بوون. ساڵی دوواتر یەکەمین رێوڕەسم لە ئۆسلۆ گیرا بە بەشداری ٣٤ کەس (واتە ئەوانەی رێوڕەسمەکەیان بۆ دەگیردرا ـ وەرگێڕی کوردی)، کە لە شوێنگەلی جۆراوجۆرەوە بوون. بەرەبەرە ژمارەی بەشداران زیادی کرد. لە ١٩٦٨ەوە شاری 'بەرگێن'یش بەم رێوڕەسمە پەیوەست بوو و لەوێوە بۆ هەموو شارە گەورەکانی دیکەیش پەرەی سەند. ئەمڕۆکە لە هەموو نۆروێژ ئەم رێوڕەسمە دەگیردرێ، لە 'مانداڵ'ەوە (لە باشوور)، هەتا 'سڤاڵبارد' لە باکوور.\nوەک لە پاژی ١٢دا باسمان لێکرد ئەم رێوڕەسمە گرینگترین کار و سیمای رێکخراوی ئەخلاقی مرۆییە رووبەدەرەوەی خۆی. لە رێوڕەسمی پەنجا ساڵەدا لە ساڵی ٢٠٠١ لە ئۆسلۆ، ئەم مەاسیمە گیرا بە ئامادەبوونی شازادە، وەزیری کلیسا و کلتور و خوێندن، کۆمیتەی شارەداری و گەلێک میوانی تر کە لە لایەن ئایین و رێکخراوە هیومانیستییەکانی ترەوە لە دەرەوەی وڵات بەشدارییان کردبوو. لەم رێوڕەسمەدا نزیکەی ٨٧٠٠ گەنج لە نۆروێژ (لەسەدا شانزەی هەمان پێڕ) ئەم فۆڕمەیان بۆ رێوڕەسمی گەنجەکان هەڵبژارد. لە ناوچە ناوەندییەکانی وڵات ئەم ژمارەیە تا لەسەدا بیست بەرز دەبێتەوە. نزیکەی لە سەدا هەشتادی ئەوانەی وا ئەم شێوازە لە رێوڕەسم هەڵدەبژێرن لەو بنەماڵانەوە دێن کە ئەندامی رێکخراوی ئەخلاقی مرۆیی نین. بە واتایکی تر زۆربەیان ئەندامی کلیسای دەوڵەتین. مەبەست لە بنەماڵە ئەندامەکان ئەوەیە کە تا سەد هەزار مرۆڤ ساڵانە لەم رێوڕەسمانەدا بەشداری دەکەن.\nرێوڕەسمی بەگەورەبوونی مەدەنی تەنیا رێوڕەسم نیە. بە پلەی یەکەم کۆرسی فێرکردنە بۆ مێرمنداڵ کە تێیدا باس لە بابەتی جۆراوجۆر دەکرێ، وەک یاسا بۆ مێرمندالان، زانیاری لەسەر سێکس، مافەکانی مرۆڤ و هتد. ئامانج، وشیارکردنەوەی گەنجانە لەسەر مافەکانیان، ئەرکەکانیان و بەرپرسایەتییان لە ئاست کێشەکانی دونیادا. لە رێگای ئەم وشیارکردنەوە و هاوکاری لەگەڵ گەنجانی دی دەیانەوێ بۆ ژیانی دوواڕۆژ یارمەتیان بدەن و بەهێزیان بکەن.\nخودی رێوڕەسمەکە وەک جەژنێکە بۆ گەنجەکان. مەبەست ئەوەیە تا ئەو جێگایەی دەکرێ باش بن هەم لە ژیانی لۆکاڵ و، هەم لە رواڵەت و لە ناوەڕۆکدا. مۆسیقا، شیعر و گوتار بەشە سەرەکییەکانن و، نوێنەرێکی گەنجەکانیش گوتار پێشکەشی ئامادەبووان دەکا. گەنجەکان بەڵگەی تەواوکردنی کۆرسەکەیان پێ دەدرێ. هەروەها لەم رێوڕەسمانەدا پەیامی گوتار گرینگترینە. لە ئاستێکی بەریندا هەر هەمان بایەخانەی لە کاتی کۆرسەکەدا باسیان لێکراوە، لە گوتارەکەدا دیسان باسیان لێدەکرێتەوە.\nزەماوەند و پەیمانی ژیانی هاوبەش بەستن\nبەشێک لە رێکخراوەکانی ژینڕوانگە دونیاییەکان خاوەن نەریتی درێژخایەنن لە رێکخستنی زەماوەندەکاندا. لە نۆروێژ، هەندێ بنکەی تایبەت و شوێنی دیکە زەماوەندە مەدەنییەکان داڵدە دەدەن و، تا ئەو کاتەی ئەوان هەن هیچ ئەڵتەرناتیڤێکی تر بۆ کلیسا لەم بوارەدا دەستناکەوێ.\nرێکخراوی ئەخلاقی مرۆیی بەتازەیی داوای مافی بەهاوسەرکردنی هاوسەرەکانی نەکردووە. چاوەڕوانی ئەوە دەکرێ گۆڕان لە یاسای هاوسەرگیریدا بێتە پێشێ و ئەم مافەی تیا دەستەبەربکرێ (2002). بەهەرحال نیاز هەیە بۆ بە هاوسەرکردنی هاوسەرەکان لە فۆڕمی هیومانیستیدا. یەکەمین لە ساڵی ١٩٩٥ روویدا، بەڵام خەڵکانێکی کەم لەم ئەڵتەرناتیڤە کەڵکیان وەرگرتووە، واتە کەمتر لە پەنجا هاوسەر لە ساڵدا. هەتا رێکخراوەکە ئەم مافەی پێدەدرێ، ئەو کەسەی هاوسەر گیری دەکا مافی ئەوەی هەیە لە بەڕێوەبەری رێوڕەسمەکە قازییەک وەرگرێت بۆ ئەوەی پرۆسەی بەهاوسەرکردنەکە بەئەنجام بگەیەنێت. رێگاچارەیەکی تر ئەوەیە هاوسەرەکان بچنە بنکەیەکی فەرمیی پێوەندیدار بەم کارەوە و، ئەوسا بە شێوەی هیومانیستی رێوڕەسمەکەیان بەڕێوەبەرن.\nبە بڕوای من بەستنی پەیمانی هاوسەرگیری رەوتێکی یاساییە کە تێیدا هەموو کاغەزبازییەکان لە لای بنکە فەرمییەکانی تایبەت بەم کارەن. وەها کە رۆڵی کۆمەلە ژینڕوانگەکان تەنیا پێشکەشکردنی رێوڕەسمی جەژنەکەیە بۆ هاوسەرەکان، بنەماڵە و هاورێکانیان.\nکاتێک هاوسەرگیری هیومانیستی لەم ساڵانەی دووییدا سەریهەڵدا لەبەر ئەوە بوو کە زۆربەی گەنجەکان رایان وابوو هاوسەرگیری بەشێوەی مەدەنی کە لە لایەن بنکە فەرمییەکانەوە ئەنجام دەدران، وەڕەزهێنەر بوون و خاوەن رەوتێکی دوور و درێژ. ئەوان پێیان وابوو ئەم شێوازە ئەوانی لە رۆتینی ژیان رۆژانە دەرباز نەدەکرد، ئەمە لە کاتێکدایە کە مرۆڤ پێویستی بە رێوڕەسمێکی رۆمانسییە لە باغەکەی خۆیدا، لە شوێنێکی خۆشی ناو دارستان، یاخود لە لوکاڵێکی گەڕەکەکەیدا.\nناشتنی مردوو بە شێوازی مەدەنی\nناشتنی مردوو بە شێوازی مەدەنی لە لایەن گەلێک رێکخراوی هیومانیستییەوە بەڕێوەدەبرێ و، لە نۆروێژ رێکخراوی ئەخلاقی مرۆیی لە ساڵی ١٩٥٦ەوە ئەم کارەدەکا. ئەم خزمەتە بۆ هەمووانە، بەڵام ئەوە ئەندامانن زۆربەی کات لەمە کەڵک وەردەگرن. چەند جارێک ناشتنی مەدەنی لەگەڵ ناشتنی مەسیحی رێوڕەسمی هاوبەشیان هەبووە. ئەمەیش بە هۆی داوای بنەماڵەیەکەوە بوو کە ئەندامی کۆمەڵی ژینڕوانگەی جۆراوجۆر بوون. یاخود کاتێک خانەوادەیەک تیاچووبوون کە هەر کامەیان خاوەن ژینڕوانگەیەکی تایبەت بە خۆی بوو. هەموو ئەندامان بەهۆی ئەندامەتییانەوە گارانتی ئەوە کاون کە لە کاتی مردنیاندا خاوەن ناشتنی مەدەنی بن. هێشتا ژمارەی ئەم کەسانە ساڵانە لە دەوری سێ سەد کەسدایە، بەڵام لە گەشەی تووندایە کە پێوەندی هەیە جۆراوجۆریی تەمەنی ئەندامانەوە هەیە. دەرفەتی ئەوەیش هەیە کە ناشتنی مەدەنی بە شێوەی پریڤات بێت و چەندین سەد کەسێک ئەم کارە ساڵانە ئەنجامدەدەن. ئەو مردووانەی بەشێوەی مەدەنی دەنێژرێن لە قەبرستانەکانی سەر بە کلیسا دەنێژرێن. لە ساڵی ١٩٩٧ەوە لە نۆروێژ دەرفەتی سوتانی تەرمیش دراوە.١٨\nبەرەبەرە دامەزراوەکانی ناشتن، لە بواری هاوکاری لەگەڵ بنەماڵەکان و نوێنەرانی بەشی ناشتن لە رێکخراوی ئەخلاقی مرۆی، توانایەکی باشتریان لەخۆیان نیشاندا. رێکخراوی ئەخلاقی مرۆیی خەڵکی شارەزای خۆی هەبوو بۆ پێوەندیگرتن لەگەڵ کەس و کاری مردووەکە و خوێندنەوەی گوتار لە لایەن بنەماڵەکەیەوە.\nئەم پێوەندییە زیاتر لەسەر ئەوە راوەستاوە کە ئەو کەسەی گوتارەکە پێشکەش دەکات، خەمخۆریی خۆی لە ئاستی رووداوەکە نیشاندەدا و هەروەها هەوڵدەدا تا ئەو جێگایەی بۆی دەکرێ زانیاری بەکەڵک و پێویست پێشکەشی بنەماڵەی مردووەکە بکات، جا بەگوێرەی نیاز. ئامانج ئەوەیە وێنەیەکی وەها لە مردووەکە پێشکەش بکرێ کە گوتارەکە لە چوارچێوەیەکی مەحکەمدا خۆی بنوێنێ. هەروەها ئەو وشانەی وا خاوەن مردووەکە حەزدەکەن لە گوتارەکەدا هەبێ، دەنووسرێنەوە و کەڵکیان لێ وەردەگیردرێ. رێوڕەسمەکە بە مۆسیقا ، گۆرانی و گوتار دەڕازرێتەوە. زۆربەی ئەوانەی لەم جۆرە رێوڕەسمانەدا بوون باس لە چلۆنایەتی باشیان دەکەن لە بواری پێشکەش کردنی گوتاری بیرەوەرییەکان لەسەر مردووەکە. ئەو گوتارە هیومانیستییەی لە کاتی ناشتنی مردووەکاندا پیشکەش دەکرێ لە ناوەڕۆکی خۆیدا دونیاییە، واتە باس لە ژیان و مردن دەکرێ لە روانگەی دەرکێکی حەقیقی کە مونیستییە و دوورە لە ئایین.\nهەروەها لەم شێوازە ناشتنە، کاتێک باس لە خەمە و نەک شادی، رێوڕەسمەکە وەهایە کە دەتوانێ ئێمە لە ژیانی رۆژانە دەربهاوێ.\n١٥ـ لێرەدا وێبێر لەو روانگە مێژووییە تراژێدیە نزیک دەکەوێتەوە کە لە هەندێ شوێن لای نیچە دەستدەکەوێ: "رەشبینی لەگەڵ بەختەوەریی 'دێسینیزی' جووتدەبێ.". بەڵام رەشبینی وێبێر لە چەشنی رەشبینی نیچە نیە کە خۆی لە یەقینی مەرگدا دەبینێتەوە، بەڵکو لەو وشیارییەدا خۆی دەبینێتەوە وا مرۆڤ لە شەڕی ترسناکی رۆژانە لە نێوان لایەنە دژەکان، روانگە و بایەخە جۆراوجۆرەکان و شەڕ لە نیوان لایەنگرانی باوەڕە جۆراوجۆرەکاندا دەیانبینێتەوە. وێبێر لە بیری دیالکتیکی فیلسووفی کەونارا 'هێراکلیت' (نزیکەی ٥٠٠ ساڵ پێش زایین) نزیک دەکەوێتەوە کە دەیگوت لە جیهاندا شەڕ حەقیقەتە.\n١٦ـ بە ئاڵمانی Veralltäglichung واتە 'بەعادەتکردن'. وێبێر ئەوەی کەشفکرد کە زۆر مەرجی بنەڕەتیی بواری کۆمەڵایەتی لە کاپیتالیزمدا، بۆ وێنە نەزمی کار، کەسابەت،... ، بە کورتی ئەقڵانییەتەکەی جۆرێک لە بەرۆژانەکردنی ئەخلاقەکانی وەک دەست پێوەگرتن و سەرسەختییە کە لە ئایینی کالوینیستەکاندا قبوڵکراون(Weber 1992). ئەنالیزە ئایینیەکانی وێبێر بە جۆرێک بە ناو کۆنفۆسیۆسیسم، تاویسم، هیندویسم، بودیسم و یەهوودییەتدا تێدەپەڕن. ماکس وێبێر نیشانی دەدات چلۆن زانستی رەخنەیی پەردە لەسەر ئەوە لادەبات کە نۆرمە ئایینی و ئەخلاقییەکان لە سەر کۆمەڵگا و مێژوو کاریگەری دادەنێن.\n١٧ـ کلیسای نۆروێژی چیدی لە وشەی konfirmasjon لە مانای تەئیدی ئەو کەسە بۆ هاتنە ناو دونیای مەسیحی کەڵک وەرناگرێ. ئەوە کلیسایە کە لە رێگای رێوڕەسمی بە مەسیحی کردنەوە، بەمەسیحی بوونی کەسەکەیش دەسەلمێنێ. ئەم وشەیە لە رۆمی کۆنەوە وەرگیراوە و بریتی بووە لەو رێوڕەسمانەی وا بۆ وەرگرتنی سەربازە گەنجەکان دەیانگێڕان. کە دوواتر لە لایەن کلیساوە قۆسترایەوە.\n١٨ـ مەرجی ئەمە ئەوەیە کەسەکە خۆی لە کاتی ژیانیدا حەزی خۆی لەم بوارەدا بە شێوەی نووسین پێشکەش کردبێ بۆ ئەوەی بەشێک لە داواکارە فەرمییەکانی بەجێ گەیاندبێ، بەڵام ناتوانێ لە پێش مردنیدا داوای بکا. ئەمە لە راستیدا لە لایەن کەس و کارەکەیەوە دەبێ ئەنجام بدرێ. لەو پێشنیارەی بۆ گۆڕانی ئەم یاسایە پیشکەش کراوە، داوا کراوە ئەو کەسەی حەزی بە سووتانی جەستەیەتی خۆی، دەتوانێ داوای بکا.


ANF | لە ماوەی چەند کاتژمیرێکدا خوراک بۆ ٣٣٠٠ خێزانی هەژاری کەرکوک دەبینکرا\nلە ماوەی چەند کاتژمیرێکدا خوراک بۆ ٣٣٠٠ خێزانی هەژاری کەرکوک دەبینکرا\nلە شاری کەرکوک بە بەشداری هەموو پێکاتەکانی شارەکە کەمپینێک ڕاگەیاندرا بۆ دابینکردنی خوراک بۆ خێزانە هەژارەکانی شارەکە.\nسێشه‌ممه, 24 Mar 2020, 20:10\nئەمرۆ لە سەنتەری رۆشنبیری شاری کەرکوک، بە ئامادەبوونی کەسایەتی و نوێنەری سەرجەم پێکهاتەکانی شاری کەرکوک، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا کەمپینێک ڕاگەیاندرا بۆ دابینکردنی خوراک بۆ هاوکاری کردنی خێزانە هەژارەکانی شاری کەرکوک.\nمحەمەد عوسمان ئەندام پەرلەمانی پێشووی عێراق و بەرپرسی مەڵبەندی ٢ی یەکیتی نیشتیمان کوردستان لە کەرکوک لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا بە ئامادەبوونی نوێنەری سەرجەم پێکهاتەکانی شاری کەرکوک، سەبارەت بە دۆخی هەژارانی شارەکە لەم بارودۆخەی ئیستادا ڕایگەیاند: "بۆ ئەوەی رێگر بین لە روودانی کارەساتی مرۆیی و برسی-بوونی هەژارانی شاری کەرکوک داوا لە کەسانی دەولەمەند و بە توانا دەکەین بە پیری خەلکی هەژارەوە بچن و هاوکارییان بکەن، کارەساتی مرۆیی لەم شارە روو لە هەر پێکهاتەیەکی ئەم شارە بکات بۆ ئێمە جیاوازی نیە چونکە مێژوویەکی کۆن پێکهاتەکانی شاری کەرکوک بەیەکەوە دەبەستێتەوە، هەر کارەساتێک روو لەم شارە بکات روو لە هەموو پێکهاتەکان دەکات."\nدەربارەی ئەو برە هاوکارییەی کۆیانکردۆتەوە لە ماوەی چەند کاتژمێرێک لە ڕاگەیاندنی کەمپینەکە، محەمەد عوسمان ڕایگەیاند: "لێرەوە روو دەکینە خاوەن تواناکان داوایان لێدەکەین هاوکاری خەلکی هەژاری شاری کەرکوک بکەن، لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا کە کەمپینی کۆکردنەوەی هاوکارییەکە ڕاگەیاندراوە توانراوە خواردن دابین بکەین بۆ ٣٣٠٠ خێزان و پێش بینیش دەکەین لە ماوەی ئەم چەند رۆژە بتوانین بۆ ١٠ هەزار خێزانی هەژار خورادن دابین بکەین.''\nدەربارەی چۆنیەتی گەیاندنی هاوکاری لەم دۆخەی ئیستا کە هاتووچۆ کردن قەدەغەیە، محەمەد عوسمان وتی: "هەر کەسێک دەیەوێت هاوکاری بگەیەنیتە دەتوانێت پەیوەندی لەگەل ئەندامانی کامپینە بکات، ئێمەش پەیوەندیمان هەیە لەگەل لایەنە پەیوەندیدارەکانی شانەی قەیرانەکان لە کەرکوک بۆ ئاسانکاری کردن لە گەیاندنی هاوکاریەکان."\nلە کۆتایدا محەمەد عوسمان وتی: "ئەم شارەی ئێمە چەندین ئاین و بیروڕای جیاوازی تێدا، ئێمەی موسلمان پێویستە روو بکەینە موسلمانەکان و پیان بلین ئەوەی ئیستا دەکرێت هاوتای زەکات و حەج و عەمرە کردنە."


"ئاماری هاتنی گەشتیارانی سنووری پێنجوێن نازانرێت"\nهەواڵ / ئابوری :: 18/06/2018 :: 1540 جار بینراوە\nبەهۆی نەبوونی لقێك یان فه‌رمانگه‌یه‌كى گەشتوگوزار نازانرێت ئاماری هاتنی گەشتیارانی ناوخۆیی و ئێرانی بۆ سنووری قەزای پێنجوێن لەماوەی رۆژانی پشووی جەژنی رەمەزانی ئەمساڵ چەندە، لەكاتێكدا پێنجوێن بەیەكێك لەناوچە گەشتیارییە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستان دادەنرێت.\nزانا رەحمان، قایمقامی قەزای پێنجوێن، بەدواڕۆژی راگەیاند ئەگەرچی پێنجوێن، وەك یەكێك لەناوچە گەشتیاری و سنوورییەكانی هەرێمی كوردستان، بەهۆی هەڵكەوتەی شوێن و كەشوهەواكەی، خاوەنی ژمارەیەك سەیرانگایە و لەبۆنە و جەژنەكاندا، ژمارەیەكی زۆر لەهاوڵاتیان و گەشتیاران رووی تێدەكەن.\nوتیشی "بەڵام یەكێك لەگرفتەكانمان ئەوەیە، تا ئێستا سەرباری داواكاریمان لەسەرووی خۆمان و لایەنە پەیوەندیدارەكانی حكومەت، هێشتا لقێك یان بەڕێوەبەرایەتیەكی گەشتوگوزار لەناوچەكەماندا بوونی نییە و ئەوەش گرفتی بۆ دروستكردووین و ناتوانین ئاماری هاتنی گەشتیارانی ناوخۆیی و بیانی بۆ پێنجوێن لەماوەی رۆژانی پشووی جەژنی رەمەزانی ئەمساڵ بزانین".\nروونیشیكردەوە،"هەتا دەزگایەكی تایبەتمەندی وەك گەشتوگوزار كە تایبەتە بەكاروباری گەشتیاران نەبێت هاوشێوەی زۆری ناوچە و شارەكانی دیكەی هەرێم، نازانین ئامارەكانی گەشتیاران چەندە، بۆیە لەپێنجوێنیش گەشتوگوزار نییە و ئاماریشمان نییە".\nقائیمقامی پێنجوێن، ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شكرد، بەهۆی بڕیارێكی حكومەتی ئێران و بەپێی زانیارییەكان، هاتنی گەشتیارانی ئێرانی لەباشماخەوە بۆ هەرێم كەمیكردووە، چونكە باجی زۆر لەهەر گەشتیارێكی ئێرانی وەردەگیرێت كە بیەوێ لەخاڵە سنوورییەكانەوە بێتە هەرێم.


سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان پێشوازی لە شاندێکی سەربازی ئەمەریکی دەکات\n2019-07-31 [11:52 AM]\nئەمڕۆ چوارشەممە ٣١ ی تەمووزی ٢٠١٩ مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان پێشوازی لە شاندێکی سەربازی ئەمەریکی کرد بە سەرۆکایەتی جەنەڕال گریگۆری کرودەر.\nشاندی ئەمەریکی دووپاتیان کردەوە کە لە سەر ھاوکاریکردن و ھەماھەنگی کردن لەگەڵ ھێزی پێشمەرگە بۆ سەرخستنی پرۆسەی چاکسازی لە نێوان یەکەکانی پێشمەرگەدا بەردەوام دەبن .\nسەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان وێڕای سوپاسکردنی حکومەتی ئەمەریکا بۆ ھاوکاریکردنی ھێزی پێشمەرگە. ئاماژەی بەوەشدا کە بە ھۆێ سەقامگیرنەبوونی ئاسایش لە ھێندێک ناوچەی عێراقدا ، خانە نووستووەکانی داعش دەستیان بە جموجۆڵ کردووەتەوە ، گوتیشی ھێشتا داعش ھەڕەشەیە لە سەر ئاسایشی ناوچەکە .\nسەرۆکی حکومەت ھەروەھا ئاماژەی بەوە دا کەلە پێناو نەھێشتنی ھەڕەشەی تیرۆریستان پێویستە ھۆکارەکانی سەرھەلدانی توند و تیژی لەناو ببردرێن، ئەو چەندەش بە رێگەی چەسپاندن بنەماکانی یەکسانی و دادپەروەری و یەکتر قبول کردن جێگیر دەبێت.


دیموکراسی و ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی\n"دیموکراسی وەک ئەڵماس وایە، هێزی لەگەڵ نەبێت شوشەنابڕێت"\nئەگەر دانان و دانەنانی پارێزگارێک، ببێتە هۆی تێکچونی دۆخی شارێک، گەلۆ دەبێ دیموکراسی لەکوێی ئەم شارەدا بێت.\nئەگەرچی هەڵبژاردن وەک بنەمایەکی دیموکراسی و چارەسەری کێشەی دەسەڵات (دەستاودەست کردنی ئاشتیانەی دەسەڵات) بایەخێکی ژیانی هەیە بۆ سیستەمی سیاسی، بەڵام لە وڵاتانی نادیموکراتدا، یاخود رونتر لە هەرێمی کوردستاندا هەڵبژاردن بۆ دەرخستنی عەزەڵاتە و کێشەیەکە زۆر بچوکترنییە لە ئەنجام نەدانی. چونکە دواجار لەدەرەوەی ئیرادەی جەماوەر هێزەکان گفتوگۆ و مشتومڕ دەکەن رەنگە ئەگەر هەڵبژاردنیش ئەنجام نەدرایە ساناتر کێکی دەسەڵاتیان دابەش کردبایە، یاخود هیچ نەبێت زوتر !\nدەبێت دەسەڵات هەبێت، بۆئەوەی باسی دەستاودەست کردنی ئاشتیانەی دەسەڵات بکەین، کاتێک هێز وەک دەسەڵات تەماشا بکەین دەکەوینە هەڵەوە، چونکە هێز لە دەروەی ئیرادەی کۆمەڵگا دا نمایشی خۆیدەکات.\nبۆیە پێویستە چەمکی هێز و چەمکی دەسەڵات لێک جیابکەینەوە، دەسەڵات و هێز دوشتی جیاوازن، هەر کەسێک ناتوانێ خاوەنی دەسەڵات بێت، بەڵام هەمو کەسێک هێزێێکی هەیە کەم و زۆر لەدەرەوەی یاسادا دەتوانێ بەکاری بهێنێت. بەڵام دەسەڵات (مافی بەکارهێنانی هێزی یاسایی) لە وڵاتێکی دیموکراسیدا گەل خاوەنیەتی، نەک حیزبێک یان گروپێک، تاڕادەستی بکات یا نەیکات.\nئەوەی لە هەرێم دەگوزەرێت بەتایبەتیش (گرێکوێرەی ئەنجومەنی پارێزگا) کێشەی دەسەڵات نییە، بەڵکو کێشەی هێزە، چونکە وەک وتمان هەڵبژاردن چارەسەری دەستاودەست کردنی دەسەڵاتە، بەڵام بۆ هێز هەڵبژاردن بایەخێکی نییە.\nپرسیار ئەوەیە لەم هەرێمە دەسەڵات هەیە یان هێز؟ ئەگەر دەسەڵات هەیە چۆنە؟\nمن پێم وایە ناتوانین سروشتی دەسەڵاتی کوردی دەست نیشان بکەین، واتا ناتوانین لە پۆڵێنی سیستەمە سیاسییەکاندا ریزبەندی بۆ بکەین و یەکێک لە سیستەمە سیاسییەکانی بە بەردابکەین و کاڵای پڕ بەباڵای بێت، یەکێک لە کێشەکانی ناسینەوەی دەسەڵاتی کوردی بونی چەند توخمێکە لەناویدا، هاوکات دەمامکدارە و روی راستی خۆی دەشارێتەوە، جلی دیموکراسی دەپۆشێت و هەوڵی یەک رەنگ کردنی کۆمەڵگا دەدات و خەوی پێوەدەبینێت و رابردو پیرۆز دەکات داهاتو دەکوژێت. دەتوانم بڵێم دەسەڵاتێکی تێکەڵە و تێکەڵی دەسەڵات وای کردوە بەئاسانی نەتوانرێت پێناسەی بکەین.\nدواجار دەتوانین لەم دواخستنەی پێکهێنانی حکومەتی خۆجێی دا هەست بەبونی وەهمێک بکەین کە (دەسەڵاتی کورد)ی بەدرێژایی ساڵانی رابردو تا دروستبونی ئۆپۆزسیۆن بینای دیموکراسی پێکردوە.\nوەنەبێ تەنها لایەنێک تاوانبار بێت لە یەکلایی کردنەوەی ئەم کێشەیەدا، گۆڕان یاخود یەکێتی و ...هتد. بەڵکو ئەندامانی ئەنجومەنیش بەرپرسیاریەتی ئەم دواخستنەیان دەکەوێتە ئەستۆ هەروەها پەڕلەمانیش، کە دەبوایە دوای تەواوبونی وادەی یاسایی ئەندامانی ئەنجومەن دەستیان لەکارکێشابایەوە، یاخود پەرلەمان داوای دوبارەکردنەوەی هەڵبژاردنی بکردبایە بۆ ئەنجومەنی پارێزگا.\nبێگومان ئەگەر ئەندامانی ئەنجومەن توانای ئەوەیان هەبایە رۆڵی خۆیان ببینن، بێگوێدانە هەڕەشەی لایەنێکی دیاریکراو دەتوانرا رێژەی یاسایی بۆ یەکلایی کردنەوەی پارێزگار بەدەست بێت، بەڵام ترس لە نەبونی دیموکراسی بۆتە هۆی ئەوەی جگە لە دولایەنی رکابەر، لایەنەکانی دیکە نەوێرن بڕیاری یەکلایی کەرەوە بدەن.\n31/10/2014 بینین: 3932


شەڕ نزیک نییە\nسەرۆكی لیژنەی كاروباری پێشمەرگە لەپەرلەمانی كوردستان بەدوری دەزانێت شەڕ لەنێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتی كرێكارانی كوردستان رووبدات و دەڵێت کێشە لەنێوانیان نییە.\nرێڤینگ هروری، بە ناس كوردی راگەیاند (3ی تشرینی دوووەمی 2020) "شەڕی پارتی و پەكەكە نزیك نییە و زۆرجاری دیكەش گرژی لەنێوان لایەنەكان روویداوە، بەڵام باوەڕ ناكەم شەڕ روبدات، هەرچەندە پەكەكە هەندێك هەڕەشەیان كردووە، بەڵام شەڕ بۆ ئەوانیش باش نییە، لەبەرژەوەندی هیچ كەس و لایەنێكیشدا نییە".\nسەبارەت بەوەی رێگەی ئاشتی لەنێوان پارتی و پەكەكەدا ماوە بیگرنەبەر لە بری شەڕكردن، هروری كە پەرلەمانتاری پارتیشە، روونیكردەوە "ئەوە هەڵەیە بوترێت ئەوە شەڕی پارتی و پەكەكەیە، پارتی و پەكەكە كێشەی سەرەكی لەنێوانیان نییە، چونكە لەسەردەمی شۆڕشدا هەماهەنگی باش لەنێوان پارتی و پەكەكە هەبووە".\nوتیشی "خۆسەپاندنی پەكەكە نەك تەنها كاریگەری لەسەر پارتی هەبووە، بەڵكو كاریگەری لەسەر دام و دەزگاكانی حكومەتیش دروستكردووە، چونكە پەكەكە هەندێك هەنگاوی ناوە باش نییە".\nهاوکاری بۆ کەسوکاری شەهیدانی پێشمەرگە: جزمەیەک و خاولییەک\n2020.11.11 - 11:41


مۆرینهۆ له یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی میدیاكانی هه‌ژاند\nخۆزێ مۆرینهۆ یانه‌ی تۆتێنهام\nخۆزێ مۆرینهۆ له یه‌كه‌م كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی وه‌كو راهێنه‌ری نوێی تۆتێنهام دووپاتیده‌كاته‌وه له رابردوو هه‌ڵه‌ی زۆری كردووه و دووباره‌یان ناكاته‌وه، به‌ڵكو هه‌ڵه‌ی نوێ ده‌كات، ده‌شڵێت: به هیچ شێوه‌یه‌ك من لوت به‌رز و له‌خۆ بایی نییم به‌ڵكو لێم تێناگه‌ن.\nله‌مباره‌یه‌وه خۆزێ مۆرینهۆ ده‌ڵێت: ئه‌و هه‌سته‌م هه‌بوو كه له ناوه‌ڕاستی ئه‌م وه‌رزه ده‌گه‌ڕێمه‌وه راهێنه‌رایه‌تی، ته‌نیا رۆژێك یان دوو رۆژ ده‌رفه‌تم هه‌یه له‌گه‌ڵ یاریزانه‌كان بم پێش ئه‌وه‌ی یه‌كه‌م یاریی له‌گه‌ڵ تۆتێنهام بم، له‌و ماوه‌یه‌ی له راهێنه‌رایه‌تی دووركه‌وتمه‌وه ده‌رفه‌تی بیركردنه‌وه‌م بۆ ره‌خسا، بۆم ده‌ركه‌وت هه‌ڵه‌م كردووه و دووباره‌یان ناكه‌مه‌وه، به‌ڵكو هه‌ڵه‌ی نوێ ده‌كه‌م.\nمۆرینهۆ گوتیشی: من كه‌سێكی راشكاوم و به هیچ شێوه‌یه‌ك له خۆبایی و لوت به‌رز نیم، كێشه‌كه ئه‌وه‌یه ئێوه‌ی رۆژنامه‌نووسان لێم تێناگه‌ن.\nمۆرینهۆ ده‌شڵێت: ئێستا كۆمه‌ڵێك یاریزانی باشمان هه‌یه و باشترین خه‌ڵاتن بۆ یانه‌كه، پێویستیشمان به یاریزانی نوێ نییه، چونكه یاریزانه‌كانی تۆتێنهام به باشی ده‌ناسم.\nخۆزێ مۆرینهۆ، راهێنه‌ری پورتوگالی، پێشتر نازناوی چامپیۆنزلیگی له‌گه‌ڵ یانه‌كانی پۆرتۆ و ئینته‌ر میلان بردۆته‌وه، نازناوی لالیگا و پرێمه‌رلیگیشی له‌گه‌ڵ یانه‌كانی ریال مه‌درید و چێڵسی به‌ده‌ستهێناوه، له ئێستاشدا به مووچه‌ی ساڵانه‌ی 15 ملیۆن پاوه‌ند شوێنی ماوریسیۆ پۆچیتینیۆی له تۆتێنهام گرته‌وه.


کوردیپێدیا - DERSİM KOÇGİRİ KATLİAMI\n📕 DERSİM KOÇGİRİ KATLİAMI | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (م. ب.)ەوە لە: Dec 15 2017 10:21AM تۆمارکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 39 KB Dec 15 2017 10:22AM م. ب.


بەرزبوونەوەی نرخی زێڕ بۆ تازە هاوسەرەکان بۆتە زەرەر | تۆڕی هەواڵی سلێمانی\nHome›ئابووری›بەرزبوونەوەی نرخی زێڕ بۆ تازە هاوسەرەکان بۆتە زەرەر\nزەڕەنگەرێکی پارێزگای هەڵەبجە\nجیاواز لەو كاڵا و شمەكانەی دیكە كە بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا تاڕادەیەك نرخەكانیان دابەزیوە، بەڵام لە ئێستادا نرخی زێر بەرزە، ئەمەش وای لەو هاووڵاتیانە كردووە كە خاوەن زێڕن ڕوو لە زەڕەنگەرەكان بكەن بۆ فرۆشتنی زێڕەكانیان، زەڕەنگەرەكانیش ئاماژە بەوەدەكەن دوو هەفتە دەبێت تەنها زێڕ دەكڕن و زۆر بەكەمی دەیفرۆشین.\nلە ئێستادا نرخی یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 18 بە 267 هەزار دینارە و یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 310 هەزار دینارە، ئەوە بەرزترین نرخە لەماوەی دوو مانگی رابردوودا تۆمار كرابێت، ئەمەش وای لەو هاووڵاتیانە كردووە زێڕیان هەیە بە دەرفەتی بزانن بۆ فرۆشتنەوەی زێڕەكانیان.\nنەسرین عەبدوڵا، یەكێك لە هاوڵاتیانی هەڵەبجە كە لەگەڵ هاوسەرەكەی هاتبوون بۆ فرۆشتنی زێڕەكانیان بە SNNی ڕاگەیاند: ماوەی چەند ڕۆژێكە چاودێری ئەوە دەكەین كە نرخی زێر لە بازاڕەكانی جیهاندا ڕووی لە بەرز بوونەوەیە و لە هەرێمی كوردستانیش بەهەمان شێوەیە، بۆیە بڕیارماندا كە ئەو 20 مسقاڵ زێڕەی هەمانە و پێش ساڵێك هەر مسقاڵێك بە نزیكی 220 هەزار دینار كڕیومانە، بیفرۆشینەوە، چونكە لە ئێستادا نرخی زێڕ بەرزبووەتەوە و گەیشتووەتە 310 هەزار دینار.\nبەرزبوونەوەی نرخی زێڕ ئەگەرچی لەوانەیە لە سوودی ئەوانەدا بێت كە لەماڵەكانیاندا زێڕیان هەیە، بەڵام زیانی بۆ ئەو كەسانەش هەیە لە ئێستادا بەنیازی ئەنجامدانی هاوسەرگیرین.\nنەسرین دەڵێت: “دەكرێت هەردوو هاوسەر ڕێكبكەون هەڵگرتنی مارەیی و كڕینی زێڕ دوابخەن تا ئەوكاتەی نرخی زێڕ نزمدەبێتەوە، بەڵام ناشزانرێت كە ئایا زیاتر بەرز دەبێتەوە یاخود جارێكی دیكە نزمدەبێتەوە”.\nشوان محەمەد، یەكێك لە زەڕەنگەرەكانی هەڵەبجە بۆ SNNی ڕوونكردەوە، بەرزبوونەوەی نرخی زێڕ بۆ ئەم ئاستەی ئێستا بە بەراورد بە دووساڵی ڕابردوو هاوشێوەی نەبووە، ئەوەش پەیوەندی بە بۆرسەی جیهانییەوە هەیە و بەرزونزمی نرخەكان لە دەسەڵاتی ئێمەدا نییە، بەجۆرێك لە ئێستادا نرخی مسقاڵێك زێڕی عەیارە 18 بە 267 هەزار و عەیارە 21 بە 310 هەزار و عەیارەی 24 بە 354 هەزار دینار دەفرۆشین، ئەمەش بەرزترین نرخە لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا كە ئەم بەرزبوونەوەیەش پەیوەندی بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە هەیە.\nئاماژەی بەوەشكرد، دەتوانین بڵێین نرخی زێڕیش هاوشێوەی نرخی نەوت پێشبینی بەرزبوونەوە یاخود نزمبوونەوەی ناكرێت، چونكە هیچ كات پێشبینی ئەوەمان نەكردبوو كە مسقاڵێک زێڕی عەیار 21 لە 230 هەزار دینارەوە بۆ 310 هەزار دینار بەرز بێتەوە، پێدەچێت زیاتریش بەرز بێتەوە، چونكە زیاد لە دوو هەفتەیە هیچ دابەزینێك تۆمارنەكراوە لە نرخی جیهانی بۆرسەدا.\nئەو زەڕەنگەرە ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا هاووڵاتیان ڕوویان لە فرۆشتنی زیڕەكانیانە وەك لە كڕین، چونكە دەزانن نرخەكەی بەرز بووەتەوە، من كڕیاری خۆم هەبووە، بەبڕی دوو هەزار دۆلار ئاڵتونی كڕیوە ئێستە هەمان ئەو ئاڵتونەی بە بڕی زیاد لە سێ هەزار دۆلار پێفرۆشتوومەتەوە، بەڵام ژمارەیەكی كەمیش هەن زێڕ دەكڕن بەهیوای ئەوەی زیاتر بەرز بێتەوە ئەوانیش سودیان پێبگات، بەڵام نازاندرێت بازاڕەكە بەرەوكوێ دەڕوات.


ئەمریکا بەنیازە عەبادی بەردەوام بێت لە پۆستەکەی و سەردانەکەی بارزانیش پشتگیری کردنی ئەو هەڵوێستەی ئەمریکا بوو\nTUESDAY, 7 AUGUST 2018 - 08:41\nشوان ڕابەر ئەندامی سەرکردایەتیی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان تایبەت بۆ کوردپرێس:\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- شوان ڕابەر گفتوگۆیێکی لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی کوردپرێس کردووە و تێیدا ئامانجی نێچیرڤان بارزانی لە سەردانەکەی خۆی بۆ بەغدا و دیدار لەگەڵ حەیدەر عەبادی دەخاتە ڕوو.\nنێچیرڤان بارزانی سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان ڕۆژی دووشەمە 30ی تەمووز لە سەردانێکی چاوەڕواننەکراودا گەیشتە بەغدا و لەگەڵ حەیدەر عەبادی سەرۆکوەزیرانی عێراق دیدار و گفتوگۆی کرد.\nبارزانی پاش دیدارەکەی لەگەڵ عەبادی، لە پرێس کونفڕانسێکدا بە ڕۆژنامەنووسانی وت تەوەری سەرەکیی گفتوگۆی لەگەڵ عەبادی ئاسایی کردنەوەی پێوەندیی نێوان هەولێر و بەغدا لە چوارچێوەی دەستووری عێراق بوو و لە بارەی سەرۆکوەزیرانی داهاتووی عێراق و هەڵوێستی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بارەی ئەو پۆستەوە لە حکوومەتی داهاتووی عێراقدا بارزانی ڕایگەیاند: حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڤیتۆی لە سەر هیچ شەخس یان لایەنێکی سیاسی نییە بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق.\nدیدارەکەی نێچیرڤان بارزانی و حەیدەر عەبادی لەم قۆناغەدا کە ڕاگۆڕینەوە و ڕکابەریی حیزبە براوەکانی هەڵبژاردنی پەڕلەمانی عێراق بەتایبەتی لەسەر پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق گەشتۆتە زیاترین ئاستی خۆی وا دەکات خوێندنەوەی جۆربەجۆر لە مەبەستەکانی ئەو دیدارە بکرێت.\nشوان ڕابەر ئەندامی سەرکردایەتیی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان لەو بارەیەوە بە کوردپرێسی وتووە: سەردانەکەی بەڕێز نێچیرڤان بارزانی پاش ڕیفراندۆمەکەی هەرێمی کوردستان دێت و بۆ ئەو ڕیفراندۆمەش پارتی زیاتر سوور بوو لە سەر ئەنجامدانی و گوتی ژیان لەگەڵ عێراق نەماوە و سەربەخۆییی خۆمان ڕادەگەیێنین و دەبینە دوو دەوڵەتی دراوسێ.\nڕابەر زیادی کرد: ئەگەرچی هەندێک لە وڵاتانیش حکوومەتی هەرێمیان ئاگادار کردەوە کە ئێستا کاتی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم نییە و نەتیجەی خراپی دەبێت، وێڕای ئەوەی هەندێک هێزی ناوخۆییش هەمان تێبینیی هەبوو بەڵام گوێیان لە کەس نەگرت و ڕیفراندۆمیان ئەنجام دا. دەرەنجام نیوەی خاکی هەرێمیان لەدەست دا؛ ئەوەش بووە مایەی تێکچوونی شیرازە و پێوەندیی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا. دواتریش کورد (پارتی) زۆر هاواری کرد کە ئامادەی هەموو شتێکین با پێوەندیمان چاک ببێتەوە بەڵام بەغدا ڕازی نەبوو. ئێستا دوای ئەوەی بەڕێز نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی حکوومەتی هەرێم ڕیفراندۆمی هەڵپەساردووە پێوەندییەکان باشتر بووە و لەگەڵ بەڕێز عەبادی کۆ دەبێتەوە.\nشوان ڕابەر لەبارەی مەبەستەکانی سەردانەکەی نێچیرڤان بارزانی 6 خاڵی خستە ڕوو کە بریتین لەم خاڵانەی خوارەوە:\nبۆ ئەوەی پەیوەندییەکانی نێوان پارتی و حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ بەغدا چاک بکاتەوە.\nبۆ ئەوەی نیازپاکی و ئامادەباشی خۆی پیشان بدات کە دەمانوەی لەگەڵ بەغدا بین و کێشەکان بە دیالۆگ و بە دەستوور چارەسەر بکرێن و ئەو ڕەوتەی ڕابردوو کۆتایی پێ بهێنین.\nبۆ ئەوەی ببێتە سەرکردەی چارەسەرکەری کێشەکان.\nبۆ ئەوەی هاوپەیمانی لەگەڵ لایەنە شیعەکان بکەن و باس لە چۆنیەتیی تەشکیلی حکوومەتی داهاتووی عێراق بکەن.\nبۆ ئەوەی پاڵپشتیی نیازی ئەمریکا بکەن بۆ ئەوەی ئەمریکا دەیەوێت حەیدەر عەبادی بەردەوام بێت لە پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق.


- 2/10/2019 10:32:00 PM 4960 جار خوێندراوەتەوە\nگۆڤاری هێزە سەربازیەكانی ئەمریكا بڵاویكردەوە، موشەكە دژە ئاسمانیەكانی روسیا كە لە خاكی سوریادا جێگیركراون، هەڕەشەیەكی مەترسیدارە بۆ سەر هێزە ئاسمانیەكانی ئیسرائیل.\nبە پێێ گۆڤاری نەیشناڵ ئینتەرێست، ئەو وێنانەی مانگە دەستكردەكانی ئیسرائیل گرتویانە، دەریانخستوە كە موشەكی دژە ئاسمانی جۆری ئێس-300 لە خاكی سوریا بۆ جەنگ ئامادەكراون.\nگۆڤارەكە ئاماژەی بەوەكردوە، بەهۆی ئەوەی هێزەكانی سوریا پێویستیان بە مەشق هەبوە لەسەر چەكەكە، روسیا بەخێرایی موشەكەكانی لە خاكی سوریادا بڵاونەكردبوەوە، لەكاتێكدا ناردنی ئەو موشەكانە لە لایەن روسیاوە بۆ سوریا بە ئامانجی كەمكردنەوەی هێرشە ئاسمانیەكانی ئیسرائیل بۆ سەر ئەو خاكە بوە.\nپێدەچێت موشەكە نوێیەكانی ئێس-300 ببێتە هەڕەشەیەكی مەترسیدار بۆ فرۆكەكانی ئیسرائیل\nبە لەبەرچاوخستنی ئەو كێشانەی لە ماوەی رابردودا هێزە ئاسمانیەكانی ئیسرائیلی گرتەوە بەهۆی روبەروبونەوەیان لەگەڵ سیستەمی موشەكی سۆڤێتی ئێس-200، پێدەچێت موشەكە نوێیەكانی ئێس-300 ببێتە هەڕەشەیەكی مەترسیدار بۆ فرۆكەكانی ئیسرائیل كە هێزەكانی حكومەتی سوریا لە رۆژئاوای ئەو خاكەدا بە ئامانجدەگرن.\nلە لایەكی ترەوە، پێدەچێت بڵاوكردنەوەی موشەكی ئێس-300ی روسی لە خاكی سوریا، بە ئامانجی دروستكردنی فشاربێت لە لایەن روسیاوە بۆ سەر ئیسرائیل، لەمیانەی دانوستانەكانی نێوان هەردو وڵاتدا، سەبارەت بە كۆتاییهاێنان بە گرژی و ئاڵۆزیەكانی سوریا، لەكاتێكدا بڕیارە دانوستانەكە لە كۆتایی ئەم مانگەدا لە مۆسكۆ ئەنجامبدرێت.\n#روسیا #سوریا #ئیسرائیل


زێدان گڵۆپی سەوزی بۆ کڕینی محەمەد سەلاح هەڵکرد – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/خوله‌كانی ئه‌وڕوپا/لالیگا/زێدان گڵۆپی سەوزی بۆ کڕینی محەمەد سەلاح هەڵکرد\nزێدان گڵۆپی سەوزی بۆ کڕینی محەمەد سەلاح هەڵکرد\nکارۆخ ڕواندزی 2018/05/16\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی کەناڵێکی ئیسپانی، زێنەدین زێدان، ڕاهێنەری ڕیاڵ مەدریدی ئیسپانی گڵۆپی سەوزی بۆ کڕینی (محەمەد سەلاح)ی ئەستێرەی لیڤەرپولی ئینگلیزی هەڵکردوە.\nبەرنامەی ( “El chiringuito”) ی تەلەفزیۆنی ئیسپانی ئاماژەی کردوە کە زێدان ڕەزامەندی خۆی بە کارگێڕی یانەکەی داوە بۆ ئەوەی لە وادەی گواستنەوەی ئەم هاوینە بتوانن ئەستیرە میسرییەکە بۆ ڕیزەکانی مێرەنگی بگوازنەوە، ئەوەش لە کاتێکدا کە یانە ئینگلزییکە دەیەوێت بە زووترین کات گرێبەستێکی تازە بە موچەیەکی بەرز پێشکەش بە سەلاح و سادیۆ مانی بکات، لە هەمان کاتدا بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە ڕیاڵ مەدرید بۆ ئەوەی پارەی پێویست بۆ گرێبەستی سەلاح دابین بکات، هەوڵ دەدات گاریس بەیل بە بری زیاتر لە 100 ملیۆن یۆرۆ لەگەڵ کۆتایی ئەم وەرزە بفرۆشێت.\nجێی باسە، بڕیارە ڕۆژی 26 ی ئەم مانگە هەردوو یانەی ڕیاڵ مەدرید و لیڤەرپول لە یاری کۆتایی چامپیۆنزلیگی ئەمساڵ لە شاری کێیف لە ئۆکرانیا بەیەک بگەن، دوای ئەم یارییەش مەڕامەکانی ڕیال مەدرید بەرانبەر سەلاح بەتەواوی ڕوون دەبێتەوە.


عێراق بە بەهایی نزیکەی حەوت ملیار دۆلار كه‌لوپه‌لى ئێرانى هاورده كردووه\nلە نۆ مانگی ڕابردوودا عێراق بە بەهای شه‌ش ملیار و ٩٢٨ ملیۆن دۆلار كه‌لوپه‌لى ئێرانى هاورده كردووه.\nفه‌رمانگه‌ى گومركه‌كانى ئێران ئه‌مڕۆ قه‌باره‌ى هه‌نارده‌كانى بۆ عێراق و چه‌ند وڵاتێكى تر ئاشكرا كرد و رایگه‌یاند، له‌ماوه‌ى نۆ مانگى رابردوودا به به‌هاى ٣٣ ملیار و ٣٥٨ ملیۆن دۆلار كاڵاى هه‌نارده‌ى ئه‌م وڵاتانه كردووه، كه عێراق له كڕینى كاڵاكانى ئێران له ریزبه‌ندى یه‌كه‌م دێت.\nئەوەشی ڕاگەیاندووە، عێراق له هاورده‌كردنى كه‌لوپه‌لى له ریزبه‌ندى یه‌كه‌م دێت به به‌هاى شه‌ش ملیار و ٩٢٨ ملیۆن دۆلار كه‌لوپه‌لى ئێرانى هاورده كردووه، چین له‌پله‌ى دووه‌م دێت به به‌هاى شه‌ش ملیار و ٧٤٩ ملیۆن دۆلار هاورده‌ى كه‌لوپه‌لى ئێرانى كردووه، له‌پله‌ى سێیه‌مش ئیماراته كه به‌هاى هاورده‌كه‌ى پێنج ملیار و ١٣٤ ملیۆن دۆلاره\nئەوەشی خستۆتەڕوو،، ئه‌م هه‌ناردانه نه‌وت ناگرێته‌وه و قه‌باره‌ی رێژەی بازرگانی ئێرانیش به رێژه‌ى %١٣.٢٧% و به‌هاكه‌ى له ١٥.٩% دابه‌زیوه به به‌راورد به ساڵى رابردوو.\nبەهۆی گەمارۆ ئابورییەکان ئەمریکا بۆ سەر ئێران ئەمساڵ نرخی تومەنی ئێرانی لەبەرامبەر دۆلار دابەزینی بەخۆیەوە بینی و ئەمەش کار کردە سەر قەبارەی بازرگانی ئێران بەڵام عێراق یەکێک بوو لەو وڵاتانەی بەبەردەوامیدا بە هاوردەکردنی کەلوپەلی ئێرانی.


ئەردۆغان توركیای كردووەتە وڵاتێكی "سەوزە فرۆش"\n16/02/2019 4859 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nشارپرێس: پێگەی عەرەب\nئەقڵییەتی دكتاتۆری رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆك كۆماری توركیا هەموو چاكسازییە ئابوورییەكانی لەناوبرد، بەڵگەش قسەكانی "بەڕائەت بیراق"ی وەزیری دارایی توركیایە، كە رایگەیاند، بەزبوونەوەی نرخی كاڵا خۆراكییەكان لەو ماوەیەی دوایدا "تیرۆری خۆراكە"، ئەردۆغانیش ڕایگەیاندبوو، حكومەت كۆمەڵێك كاڵای خۆراكی سەرەكی وەك تەماتەو بیبەر بە نرخێكی هەرزان دەفرۆشێت.\nمیتۆدی ئابووری پارتی دادو گەشەپێدانی ئیسلامی لەهەمبەر تەنگژەی نرخەكان، تیشك دەخاتە سەر شێواز و رێبازی دەوڵەتی توركیا و ئەو لاوازییە پەنگخواردووە ئابوورییەی لە مێژە بەدەستییەوە دەناڵێنێت.\nئەگەر بەگشتی چاوێك بە شێواز و ڕێبازی دەوڵەتی توركیادا بخشێنین ، هەر لەسەردەمی دەوڵەتی عوسمانییەوە تائێستا، ئەوەی لێ دەخوێنینەوە هەرگیز وا تەماشای بواری ئابووریان نەكردووە، كە كایەكی سەربەخۆیە و خاوەن دینامیكییەتی تایبەتە، بەڵكو دەوڵەتی توركیا وا تەماشای ئابووری كردووە بوارێكی دیكە كارگێڕییەو دەبێت بەڕێوەیبەرێت و دەستی تێوەردات.\nدەوڵەتی سەلجوقی و عوسمانییەكان پیادەی سیستەمێكی ئابووری ئاڵۆزیان دەكرد، كە باج و بەرهەمهێنان و بازرگانی‌و هی دیكەشی دەگرتەوە، هێشتا ئەو دیدگا ئابوورییە كۆنەی دەو‌ڵەتی توركیا هەر ماوەو پیادە دەكرێت، هەر چەند هەندێك ماوەی بەدەر هەبوون، چ پێش ئەردۆغان‌و چ لە سەردەمی ئەردۆغاندا، كە بەشێوە باوەكە تەماشای بەڕێوەبردنی ئابووری نەكراوە.\nبەتەنیشت دیدگا كارگێڕییە ئابوورییەكەی توركیاوە، هەرگیز دەوڵەتی توركیا ئەو بیرۆكەیەی قبوڵ نەبووە، كە چالاكی ئابووری پێویستی بەهەندێك ڕێوشوێنی پاراستن و یاسا و رێسای تایبەت هەیە، بەڵكو هەمیشە وا تەماشای ئەو بوارە كراوە، كە گرفتێكە و پەیوەستە بە سەروەری دەوڵەتەوە.\nبۆ نموونە، دەستتێوەردانی چەندجارەی دەوڵەت لەنرخەكانی بازاڕ بووەتە گرفتێك بۆ بكەرانی ناو بازاڕ، لەو ماوەیەشدا كۆمەلێك لەبازرگانانی ئەستەمبوڵ ناڕەزاییان بەرانبەر ئەو وردبینە ژمێركارە فەرمییانە دەربڕی، كە حكومەت ڕەوانەی كردبوون‌و وتیان ئەوان زیان بە چالاكییەكانی سەوزەفرۆشان دەگەیەنن.\nجا هێندەی نەبرد، ئەردۆغان خاوەن ڕەخنەكانی بەتیرۆرست وەسف كرد، بەڵێنی ئەوەشی بەخەڵكدا، كە دەوڵەت هەر لە بازاڕەكانی خۆیاندا ئەو بازرگانانە لەناو دەبات، هەروەك چۆن تیرۆرستەكانیان لەئەشكەوتەكاندا لەناوبردن.\nهەستیاری مێژوویی دەوڵەت لەهەمبەر سەربەخۆیی ئابووری، نەیهێشت سامان كەڵەكە بێت‌و پارێزگاریش لە بكەرانی ناو بازاڕ بكرێت.\nزۆرێك لە شارەكانی ڕۆژئاوای ئەنادۆڵ باشترین نموونەن بۆ ئەو شوێنانەی كەموكوڕییەكانیان بە باشی تێدا دەردەكەوێت، هەرگیز دیمەنێكی بیناسازی نابینی مۆركێكی ڕەسەن‌و مێژوویی پێوە دیار بێت، ئەمەش پێچەوانەی زۆر شاری بچووكی دەوڵەتانی ئەوروپای ڕۆژئاوایە.\nئەو بەشەی ئەنادۆڵ بۆ ماوەی نزیكەی 1000 ساڵە لە بن دەستی توركەكانە، لەوانەیە هەندێكمان پیشبینی ئەوە بكەین هەندێك ڕووكاری مێژوویی تێدا ببینین، بەڵام هزری بەرێوەبردنی ئابووری نەیهێشتووە سەرمایە كەڵەكە بێت و ڕێسا سەرەكییەكانی پاراستنی موڵك و ماڵی بریكارە ئابوروییەكان پارێزراوبن.\nنەریتی دەوڵەتی توركیا سەبارەت بە بازاڕ خۆبەدوورگرتنی (تەحەفوز) زۆری تێدایە، بۆیە هەرگیز دیدگاییەكی سۆسیالستی لەم سەردەمە تازەیەدا بەخۆ‌وە نەبینیوە.\nدەكرێت تێبینی ڕەنگدانەوە كۆمەڵایەتییەكانی خۆبەدوورگرتنەكانی دەوڵەت بكەین لەهەمبەر سیستەمی لیبڕاڵیەت و سوسیالیستیدا، چونكە سیاسەتی پەیوەست بە ژێرخانی ئابووری لەو دوو سیستەمەدا، بە زۆری لە لایەن دەوڵەتی توركیاوە بێزراوه و پەسەند نییە.\nسیاسەتەكانی پەیوەست بە سەرخانیش، واتە نەتەوایەتی و ئاینی، هەمیشە پڕاوپرن لە پێداهەڵدان مەدح و سەنا، كە دەوڵەتی تورك هەمیشە خۆی بەدوورگرتووە لە هەر دیدگایەكی ئابووری جیهانبینییانە، هەمیشە مكوڕە لەسەر رۆشنبیرییەكی توند و زبر كە لە جوغزی كۆنتڕۆلكردنی سیاسی دەرناچێت.\nلەسەر بنەمای ئەوەی باسكرا، هیچ پیاوێكی كاری (بسنزمان) توركی بورجوازی تەواو نییە، هیچ كرێكارێكی توركیش نوێنەرایەتییەكی ڕاستەقینەی چینی كرێكاران ناكات، بەڵگەش بۆ ئەوە، یەكسانی و هاوتابوونی كۆمەڵەكانی كاری توركییە لەگەڵ سەندیكا كرێكارییەكان لە ڕووی پاشكۆبوونیان بۆ ویستی حكومەت.\nلە كۆندا عوسمانییەكان و سیستەمە كۆمارییەكان زۆر چاكسازی ئابووریان وەئەستۆ گرتووە، تاوەكو ئابووری وڵات بخەنە ناو چوارچێوە ڕۆژئاوایەكەی، بەڵام ئەو چاكسازییە چەندجارانە شكستیكی گەورەیان خوارد لەجیاكردنەوەی دەوڵەتی توركی لە بیردۆزە باوە ئابوورییەكەی كە هی چاخەكانی ناوەڕاستە.\nپێداویستی زۆر چاكسازی گرنگی سەپاندن، لەوانەش ڕاگەیاندنی سیستەمی بازاڕی ئازاد لە یەنایەری 1980، چاكسازییەكانی كەمال دەروێش لە نێوان ساڵانی 2001 بۆ 2002 ، لەو كاتەی پۆستی وەزارەتی كاروباری ئابووری و دارایی بەدەستەوە بوو لە بواری كەرتی بانكی، ئەمەش دوای ئەو تەنگژە ئابوورییەی  لە ساڵی 2001 یەخەی وڵاتی گرت.\nهێشتا ئەقڵییەتی ئابووری كارگێری لە توركیا، ناوە ناوە زیندوو دەكرێتەوه، نموونەش بۆ ئەوه،  وێرانكردنی چاكسازییە داراییەكانی كەمال دەروێشە لە لایەن حكومەتەكەی ئەدرۆگانەوە.\nلە سۆنگەی ئەو دیدگایەی باسكرا، دەتوانین بڵێین گەڕانەوەی دەوڵەت بۆ پیادەكردنی ڕۆڵی سەوزەفرۆش بۆ بەرگرتن لە هەڵاوسان، تەنها و تەنها زیندووكردنەوەی ئەقڵیەتە باوە كۆنەكەیە و بەس.\nبانگەشەكەی ئەردۆغانیش لە هەفتەی ڕابردوو بۆ هاووڵاتییانی توركیا بە بەراوردكردنی نرخی تەماتە و فیشەك، نموونەیەكی زەق و ئاشكرایە لەسەر دیدگا باوەكەی توركیا بۆ ئابووری.


مێژوی زارەکی ئەنفال | جینۆساید كورد\nمێژوی زارەکی چیە؟\nمێژوی زارەکی لە ناو کایەی مێژودا مێتۆدێکە بۆ بەدواداگەڕان کە پشت دەبەستێت بە چاوپێکەوتن لەگەڵ دەربازبو یان ڕزگاربوان لە کارەساتەکان، هەروەها سەرچاوە زارەکیەکان. مێژوی زارەکی کە لە ڕێگەی دەنگی شایتحاڵەکانەوە دیدێکی جیاوازمان دەداتێ لەسەر ڕابوردو، تەنها لەسەر مێژوی ڕوداوی سیاسی و سروشتی نیە، لە هەندێ زانکۆکانی جیهاندا لە سەر مێژوی کەسایەتی وخێزان و گروپە کۆمەڵایەتیەکانیش ڕادەوەستێت. مەبەست لە مێژوی زارەکەی بیستنی دەنگی نەبیستراوە، ڕاوەستانە لە سەر مێژویەک دەنگی جیاوازی تیادایە، سەرچاوەکانی ڕەسمی نین و خەڵک تیایدا قسە دەکات. گۆشەی جیاجیا بۆ ڕوداوەکان هەیەو فرەدەنگی خەسڵەتێکی گرنگی تۆمارکردنی ڕوداوەکان کە مەبەست لێیان لێکۆڵینەوەیە لە ڕاستیەکان و پیشاندانیان وەک خۆیان نەک وەک ئەوەی سەرچاوەیەک یان لایەنێک دەیەوێت بیانخاتەڕو.\nمێژوی مێژوی زارەکەی\nلە بنەڕەتدا مێژوی گواستنەوەی ڕوداوەکان لەڕیگەی حیکایەت و شیعر و وێنەکێشانەوە، رەگەزێکی سەرەکی مێژو بوە؛ بە تایبەتی لای ئەو گروپ و کۆمەڵانەی سیستمی نوسینیان نەبوە. ئەمە لای کورد شتێکی شاراوە نیەو هەر نوسەرێک، مێژونوسێک، توێژەرێک ئاوڕێک لە حەیران و بالۆرەو حیکایەت و داستان و چیرۆکە ئەفسانەییەکان بداتەوە، ئەوەی لا ڕون دەبێتەوە کە بەشێکی زۆری مێژوی کوردو کوردستان زارەکیە. یەکێک لەو کتێبانەی تا ئێستا لە بەردەستدایە (توحفەی موزەفەرییە)یە کە بریتیە لە مێژوی موکریان و ئۆسکارمان کۆی کردوەتەوە. لەم کتێبەدا زۆر گۆشەی مێژوی ناوچەکانی موکریان لە ڕێگەی چیرۆک و بەیت و حەیران و گێڕانەوەی دەماودەمەوە ڕون دەبێتەوە.\nمێژوی زارەکی وەک دەستەواژە بۆ یەکەمجار لە زمانی ئینگلیزیدا بەکار هاتوە کە دەوترێت (Oral History)و هەر لە زمانی ئینگلیزیشەوە هاتوەتە ناو زمانەکانی ترەوە. لەم ژانرە مێژویەدا مەرج نیە مێژونوس تاکە کەسێک بێت و چاوپێکەوتن لەگەڵ شایەتحاڵەکاندا بکات، لەوانەیە گروپێک بە کارەکە هەڵسێت و کەرەستەی وەک نوسین و تۆماری دەنگ و وێنەو هەمو ئەو کەرەستانەی لە چرکەساتی ڕوداوەکەدا بەشێک لە ژیانی ڕۆژانەو پێداویستی شایەتحاڵە بەکاردێت و دەبنە بەشێک لە مێژوەکە.\nباوکی مێژو وەک لە سەرچاوە ئەوروپیەکاندا ناودەبرێت “ هیرۆدۆت” جگە لە قسەو گێڕانەوەی شایەتحاڵەکان سەرچاوەی نوسینی لە بەردەستدا نەبوەو لە نوسیندا پشتی بە میکانیزمی وێنەکێشانی مێژو بەستوە، ئەویش لە ڕێگەی شایەتحاڵەکانەوە.\nدەتوانین بڵێین سەرەتای لە دایکبونی مێژوی زارەکی بەشێوەیەکی ئەکادیمی لە دەیەی سێیەمی سەدەی بیستەمەوە لە ئەمریکا دەست پێدەکات کاتێک مێژونوسە ئەمریکیەکان بۆ لێکۆڵینەوە لە سیاسەتی کۆیلایەتی دژی ڕەشپێستەکان پەنا دەبەنە بەر شایەتحاڵەکان . ساڵانی (١٩٣٠) کە بە دەمی ڕۆچونی گەورەی ئابوری لە ئەمریکادا دەناسرێت بەوە دەناسرێنەوە کە لێکۆڵینەوە لە هەمو شتێک دەکراو، ڕاوەستان لە سەر کۆیلایەتیش بەشێک لەو لێکۆڵینەوە. هەر لەو دەمەشدا تیۆری “عەدالەتی کۆمەڵایەتی” لە لایەن گەورە کۆمەڵناسی ئەمریکی (جۆن ڕاولز) پەرەی پێدەدرێت.\nبەرواری لە دایکبونی ڕەسمی میژوی زارەکی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٤٨ لە زانکۆی کۆڵۆمبیا لە نیوۆرک لە لایەن دەزگای یەکەم سەنتەری مێژوی زارەکی. هەر لەو ساڵەدا ئەو سەنتەرە دەست دەکات بە تۆمارکرنەوەیەکی سیستماتیکی سەربردەی پیاوانی سیاسەت لە سەر ئاستی لۆکاڵی و فێدراڵی و نیشتمانی. ئەم سەنتەرە لەو ئاستەدا ناوەستێت و لە ناو سێکتەرەکانی تری داودەزگاو کۆمەڵگەی ئەمریکیدا کار دەکات.\nمێتۆدی کارکردنی جیاواز لە سەنتەرەکەدا بەکار دەهێنرێت، وەک تۆماری دەنگ و گەڕانەوەی کۆپی چاوپێکەوتنەکان بۆ بەردەستی شایتحاڵەکان لە پێناو پێداچونەوەو چاککردنەوە. یەکەم کاری ئەم سەنتەرە دامەزراندنی گروپێکی گەورەی کاری دانانی داتابەیس دەبێت و ئامڕۆ سەنتەرەکە خاوەن ملیۆنەها سەعاتی چاوپێکەونتی تۆمارکراوە.\nلە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی بیستەمدا لە بەریتانیاو ئەڵمانیا و ئیتالیا لە دوو بواردا مێژوی زارەکی پەرەی پێدەدرێت، یەکەمیان بەهۆی سوتان و دڕاندنی بەڵگەنایەکەی زۆر لە ئەڵمانیا و ئیتالیا، مێژونوسان پەنا دەبەنە بەر شایەتحاڵەکان بۆ تۆمارکردنی شایەتیەکانیان لەسەر جەنگەکە، دووەمیان پەیوەستە بە پەرەسەندی تیۆری مێژوی کۆمەڵایەتی کە ئەمەش ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە ڕۆژنامەنوسی و کاری ڕۆژانەی ڕۆژنامەنوسەکان وەک سەرچاوەیەکی دەوڵەمەند لە کایەی مێژوی زارەکیدا. فەرەنسیەکان لە هەشتاکانی هەمان سەدەدا دەست پیدەکەن و پەیمانگەی نیشتمانی دەنگ و ڕەنگ دادەمەزرێنن.\nلە دەیەی کۆتایی هەمان سەدەو دەیەی یەکەمی سەدەی دوو هەزاردا لە زۆر وڵاتی دنیادا، بە تایبەتی لەو وڵاتانەی بە ئەزمونی سیاسی ناهەموارو ستەم و کۆمەڵکوژیدا تێپەڕبون، (وەک ئەفریقیای باشور، عیراق، کەمبۆدیا، گواتیمالا، ڕواندا) سەنتەری جیاجیا بۆ ئەم بوارە دامەزران و لە پێناو تۆمارکردنی ڕوداوەکان لە ڕێگەی شایەتحاڵەکانەوە کاری جۆراوجۆر کران.\nمێژوی زارەکی بۆ؟\nمێژوی زارەکی لە پێناو دەرخستنی ڕاستیەکاندایە لەسەر زاری کارەکتەری ناو ڕوداوەکان. ڕزگارکردنی مێژوە لە هەژمونی سەرچاوە ڕەسمیەکان کە زۆربەی کات بەرژەوەندی تیایاندا پێش ڕاستیەکان دەکەوێت. مێژوی زارەکی لە زانستی دەرونناسی و کۆمەڵناسی نوێدا وەک چارەسەریش بۆ قوربانیەکانی ستەمکاری و شەڕی کۆمەڵکوژی و جینۆساید بەکار دێت، چونکە بە پێی توێژەرانی پسیکۆلۆژی گێڕانەوەی ڕوداوەکان باری دەرونیی قوربانیەکان سوک دەکات و یارمەتیان دەدات بەرگەی ئەو دڵڕەقی و توندو تیژیانە بگرن توشی بون و بە سەریاندا سەپێنراوە.\nمیکانیزمەکانی کارکردن لە مێژوی زارەکیدا\nمێژوی زارەکی پشت بە مێتۆدی جیاجیا دەبەستێت و پەرەسەندنیشی لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەم و سەرەتای سەدەی بیست و یەکدا، پەیوەستە بە دیدێکی سۆسیۆلۆژی منداڵێک تیایدا دەبێتە کارەکتەی مێژویی و ڕوداوەکان دەگێڕێتەوە. ژمارەیەکی زۆر لە توێژەرانی دەرونی ئەمریکاو کەنەدا لە ڕوداوی (تسونامی) ساڵی ٢٠٠٤ لە پیناو چارەسەرکردنی باری دەرونی ئەو مناڵانەی کارەساتەکەیان لە سریلانکاو شوێنەکانی تردا بینیبو پەنایان بردە بەر گێڕانەوەی ڕوداوەکان، هەروەها ئەو مناڵانەی لە وڵاتی وەک سیرالیۆن-دا دەخزێنرێنە ناو میلیشیای سەربازی و توندتیژی و شەڕەوە، بەهەمان شێوە لە پێناو گەڕاندنەوەیان بۆ ناو کۆمەڵگەو ڕاهێنانەوەیان لە ژیانێکی نۆرماڵدا، چاوپێکەوتنیان لەگەڵدا دەکرێت و شایەتیەکانیان تۆمار دەکرێت کە ئامانجەکە تیایدا دەرخستنی ڕاستیەکان و سوککردنی باری دەرونییانە. لە سەرەتاشدا ئاماژەم پێکرد نوسەری مێژوی زارەکەی یەک مێژونوس نیەو لەگەڵ فرەدەنگی کارەکتەری مێژویدا، مێژونوسیش فرەدەنگە، چونکە تۆمارکردن و وێنەو تەنانەت کەرەستەو ئیکسسواری کارەکتەرەکەش بەشێکن لە پرۆسەی تۆماکردنەکە.\nمێژوی زارەکی پشت بە سەرچاوەی دوەم و سێیەم نابەستێت و ڕاستەوخۆ پەیوەستە بەکەسی یەکەمەوە، ئەوەی ڕوداوەکەی بینیوەو تیایدا ژیاوە. ئەویش بە تۆمارکردنی دەنگ، وێنە، کەرەستە، وردەکاری هەمو ئەو شتانەی پەیوەندییان بە ڕوادوەکە یان کەسەکەوە هەیە.\nلە هەنگاوی یەکەمدا لەوانەیە تۆمارکردنەکە، ئەگەر ڕیکۆردی دەنگ بێت یان ڤیدیۆ زۆر بخایەنێت و دوبارەبونەوەی تیادا بێت. دوریش جارێکی تر چاوپێکەوتنی لەگەڵ کەسەکەدا بکرێت، ئەگەر لە حاڵەتێکدا پرسیارێک، گۆشەیەک لە بابەتەکە لە بیر کرابێت. هەر شتێکی وەک وێنە، بەڵگەنامە، کەسەرستەی ژیانی ڕۆژانەی کاراکتەرەکەو ئەوانەی لەگەڵیدا بون، جل و بەرگ، ئەو حیکایەتانەی دەیانگێڕێتەوە، هەمو ئەمانە گرنگن و تۆمار دەکرێن. لەوانەیە لە نمونەی ئەنفالدا یەکێک لەو کەرەستانە جل وبەرگی مناڵێک بێت کە لە نوگرە سەلمان گیانی لە دەست دابێت و دایکی لای خۆی پاراستبێتی. کاتێکیش ڕودای مردنەکەی دەگێڕێتەوە، بونی جل و بەرگەکەی گرنگییەکی تایبەتی دەداتە مێژوەکە.\nهیچ شتێک لەو تۆمارکردنە لانابرێت و لە ئەرشیفی لۆکاڵی یان نیشتمانیدا دەهێڵرێتەوە، بەڵام ئەو بەشەی لە کتێبێکدا، فیلمێکی دۆکۆمێنتاری، یان راپۆرتێکی رادیۆ، تەلەفزیۆنیدا پێشکەش دکرێت وێنەو شتە دوبارە بوەکان لە چاوپێکەتنەکەدا لە خۆن ناگرن و لە کاتی تەحریر کردندا لادەبرێن.\nمێژوی زارەکەی وەک ڕەگەزێکی نوێی ناو کایەی مێژو، کۆمەڵناسیی، هەروەها دەرونناسی، تا ئێستا لە کوردستاندا نەبوەتە مێتۆدی کارو پرۆژەی بەردەوام لە تۆمارو دۆکۆمێنت کردنی ئەنفال و هەڵەبجەو ڕوداوە هاوشێوەکانی تر، بەشێوەیەکی تایبەتیش ژیانی لادێکانی کوردستان. ئەمە مانای ئەوە نیە لەم بوارەدا کار نەکراوە، بەڵکو کاری مەنهەجی نەکراوەو لەسەر ئاستی ئەکادیمی لە ناو زانکۆکانی کوردستاندا هێشتا سەنتەرێکی مێژوی زارەکی دانەمەزراوە.\nلە ئاستی بینراودا، کەناڵی کوردسات زنجیرەیەک چاوپێکەوتنی لەسەر ئەنفال ئەنجامداوە کە لەلایەن ڕۆژنامەنوس سۆران عوسمان-ەوە ئامادە کراون، تەلەفزیۆنی گەلی کوردستان لە بەرنامەی ژیانەوەی کوردستان کە ڕۆژنامەنوس دڵشاد ئەحمەد ئامادەی دەکات، لایەنێکی لادێکانی کوردستانی پێش ئەنفال دەخاتەڕو. لەسەر ئاستی تاک چەند ڕۆژنامەنوس و نوسەرێک، کاری بەرچاویان لەم بوارەدا کردوەو ژمارەیەکی زۆر چاوپێکەتنیان لەگەڵ ڕزگاربوانی ئەنفال، هەروەها ئەوانەی لە نوگرە سەلمان گەڕانەوە ئەنجامداوە، لەو ڕۆژنامەنوسانە، عارف قوربانی، عومەر محەمەد، تەها سلێمان و چەند ڕۆژنامەنوسێکی تر.\nلەسەر ئاستی ئەکادیمی و وەک پرۆژەیەکی سیستماتیک دامەزراوەی یادەوەری عیراق یەکەم سەنتەر بو لە عیراقدا بەشێوەیەکی بەرنامە داڕێژراو کار لەسەر مێژوی زارەکی بکات و لە هەمو عیراقدا گروپێک بۆ چاوپێکەوتن و تۆمارکردنی بەسەرهات و ڕوادوەکان لەسەر زاری کارەکتەرەکانەوە ئامادە بکات و سەدان چاوپێکەوتن ئەنجام بدات.\nیەکێک لەو نمونانەی لە حیکایەتەکانی ئەنفالدا دەکرێت بکرێتە بابەتی مێژوی زارەکی چیرۆکی ژنێکی گەرمیانیە بەناوی ئاوات خورشید کە له کاتی ئه‌نفالدا له ته‌مه‌نی پانزه ساڵیدا بوو. له گرتووخانه‌ی قۆره‌توو له نزیک شاری که‌لار له‌گه‌ڵ دایکی و خوشک برا بچووکه‌کانیدا له باوکی جیاده‌کرێته‌وه و به‌ره‌و گۆپته‌په و له‌وێشه‌وه بۆ نوگره‌سه‌لمان ڕه‌وانه ده‌کرێت. به‌درێژایی ئه‌م گه‌شتی ئازاره‌ی که ناوی ئه‌نفاله و له‌به‌رده‌م ماڵه کورده‌کانه‌وه ده‌ستی پێکرد و له گرتووخانه و گۆڕه به‌کۆمه‌ڵه‌کانی باشووردا کۆتایی پێهات، ئاوات خورشید شایه‌تحاڵێکی بچووکی به‌توانا ده‌بێت و یاده‌وه‌ری خۆی ده‌کاته پانتاییه‌ک بۆ هه‌ڵکۆڵین.\nئه‌وێکی نه‌خوێنده‌وار له‌به‌رده‌م ئه‌و هه‌موو دڵڕه‌قییه‌دا چی بکات و چۆن شته‌کان بنووسێته‌وه، له‌به‌رده‌م جیاکردنه‌وه‌ی باوک و مام و که‌سوکاری تردا چۆن به‌ره‌نگاری ئه‌و داکشانه پسیکۆلۆژیانه بێته‌وه که په‌ره به بچووکترین گۆشه‌ی ناوه‌وه‌ی مرۆڤ ده‌به‌ن. “ئاوات”ێکی په‌روه‌رده‌ی کولتووری لادێ و ته‌قالیدێکی دیاریکراو، هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه، له‌ساتی به‌جێهێشتنی ماڵ و گونده بچووکه‌که‌یه‌وه بڕیاری ئه‌وه ده‌دات یاده‌وه‌ری و په‌ڕه‌کانی (دڵ) وه‌ک خۆی ده‌ڵێت، بکاته ده‌فته‌ر و ڕه‌سمی گه‌شتی ئازاری تێدا بکات. یانی، بڕیاری به‌ره‌نگاربوونه‌وه ده‌دات و ئامرازه‌که‌ش هۆنینه‌وه‌ی شیعر ده‌بێت و کردنه‌وه‌ی ده‌رگاکانی یاده‌وه‌ری به‌سه‌ر ڕۆژانه‌ی تراژیدیاکه‌دا.\nله هۆنراوه‌یه‌کدا کە وا دیارە دووای کۆکردنەوەی ئەنفالکراوەکان لە گرتووخانەی تۆبزاوا هۆنیوەتییەوە ده‌ڵێت:\nدەستم کەلەپچە بەدار بییەوە\nچاوم هاوەلای قاپی چییەوە\nقاپی سجنەکەم بە پۆڵا بەنە\nدووژمن ئەیکاتەوە بەزەردەخەنە\nقاقەز ئەنووسم لە گەڵە سرکەیی\nچاو بەگریان و دڵ بەگلەیی\nقاقەز ئەنووسم بۆ مامەی شارم\nبۆ هیچ کوێ نەڕوات خۆم بریندارم\nدەسڕەکەی باوکم دووگوڵی لە ناوە\nبۆ فرمێسک سڕین ڕێگەی تۆبزاوە\nئەترسم بمرم لەم غەریبییە\nخەڵک کەسی زۆرەو من کەسم نییە\nئاوات له وێنه شیعرییه‌کانیدا باس له داخرانی ده‌رگاکان و کۆت و زنجیر و به‌ستنه‌وه‌ی ده‌ست و پێ و جه‌سته‌ی به‌دار و دیواره‌وه ده‌کات، هه‌روه‌ها باسی ئه‌و ڕۆژانه ده‌کات وا ژیانی ئه‌نفالکراوه‌کان له‌ناو لم و گه‌رما و دڵڕه‌قیی پاسه‌وانی گرتووخانه‌که له هه‌موو مافه‌کان داده‌ماڵرێت. هه‌ر له‌وێدا که گه‌شتی ئازاره‌که ده‌گاته ترۆپک و ئیتر هه‌موو پاشگره‌کانی مه‌رگی وه‌ک سووکایه‌تی له‌ڕێگای تینوێتی و برسێتی و لێدان و مه‌رگی ئازیزان و گیاندانی منداڵانه‌وه ده‌بنه دیمه‌نێکی ڕۆژانه‌ی نوگره‌سه‌لمان. له‌و ڕۆژانه‌دا دوو خوشک و برای بچووکی له‌به‌رده‌م گه‌رما و سکچوون و تینوێتی و نه‌بوونی داوده‌رمان دا گیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن و ئاواتیش به‌شدارێکی بچووکی ئازاری “ئامینه”ی دایکی ده‌بێت و به به‌رچاویانه‌وه جه‌سته‌ی ئازیزانیان ته‌سلیم به‌لمی بیابان ده‌کرێت.\nله ئاوات ده‌پرسم چۆن به‌رگه‌ی ئه‌و چرکانه‌ت ده‌گرت. وه‌ڵامه‌که‌ی وام بۆ ده‌رده‌خات که ئه‌زیه‌تی یادوه‌ریم دابێت و دیمه‌نه‌کانی مه‌رگم بیر خستبێته‌وه، چونکه ئه‌و حه‌ز ده‌کات جارێکی تر وێنه شیعرییه‌کانی بیر بکه‌وێته‌وه و جارێکی تر بیانڵێته‌وه؛ یانی تیایاندا بژیت و ببێته به‌شێک لێیان. ئه‌و به‌رده‌وام ده‌بێت له پشکنینی یادوه‌ریدا و ده‌ست ده‌کات به‌بیرکردنه‌وه و له ڕێگای شوێنه‌کانه‌وه شته‌کانی دێته‌وه خه‌یاڵ. قه‌ڵاو گرتووخانه‌ی قۆره‌توو وێنه‌یه‌کی شیعری بیرده‌خاته‌وه، ئه‌وه‌ی تۆپزاوا وێنه‌یه‌کی تر و ئه‌وه‌ی نوگره‌سه‌لمان سه‌دانی تر، شته‌کان وه‌ک وتم گرێدراون به‌شوێنه‌کانه‌وه و ئه‌گه‌ر نه‌یاهێنێته‌وه یادی خۆی ته‌نها کۆپله‌یه‌کیشی بۆ ناگوترێ.\nوه‌ک له‌سه‌ره‌تادا ئاماژه‌م پێدا ئاوات نه‌خوێنده‌واره و شیعر هۆنینه‌وه له گه‌شتی ئازار و داماڵران له ژیان له بیابانی عیراقیدا به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌یه‌کی خۆڕسکانه و ده‌روونی مرۆڤ بوو به‌رامبه‌ر دڵڕه‌قی و باڵاده‌ستیی توندوتیژی. ئامینه ده‌ڵێت: “ئاوات له‌ناو قاوشه‌کاندا شیعری بۆ ده‌گوتین و هه‌موومان گوێمان لێ ده‌گرت”. له درێژه‌ی ئه‌م وه‌ڵامه ساده‌یه‌دا وامان بۆ ده‌رده‌که‌وێت ئه‌م ڕه‌فتاره تاکه‌که‌سییه له به‌ره‌نگاربوونه‌وه له ڕێگای شیعر هۆنینه‌وه بووه‌ته پانتاییه‌ک بۆ گوێگرتن و دروستکردنی جۆرێک له گه‌ڕاندنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌کان له ڕێگای مۆنۆلۆگه‌وه. هه‌ر ئه‌مه‌ش وا ده‌کات توانای وتنی ئه‌وه‌مان هه‌بێت که ئه‌م به‌ره‌نگاربوونه‌وه ڕۆحی و خۆڕسکییه‌ی ئاوات له ئاستێک له ئاسته‌کاندا سیفه‌تێکی ده‌سته‌جه‌معی وه‌رگرتووه و چووه‌ته ئاستی ئه‌و هێزه ئینسانییه‌ی ته‌نها له کاتی دڵڕه‌قی و ناخۆشی و ترسی له ده‌ستدانی ژیاندا له مرۆڤدا ده‌رده‌که‌وێت.\nئامانجی لە مێژوی زارەکی\nوەک لەسەرەتادا ئاماژەم بۆ کرد، ئامانجی مێژوی زارەکی دەرخستنی ڕاستیەکانە و نوسینەوەی مێژو لەسەر زاری کاراکتەرەکانی ڕوداوە مێژوییەکان خۆیان. لەگەڵ ئەوەشدا ڕزگار کردنی مێژوە لە تاکدەنگی و پێدانی خەسڵەتی فرەیی لە دەنگ و ڕەنگ و ڕاوبۆچونەکاندا. لە سەنتەرو زانکۆ و ناوەندە ئەکادیمیەکانی جیهاندا مێژوی زارەکی ئامانجی تریشی هەیە کە دەتوانم لەم چەند خاڵەدا کۆیان بکەمەوە:\nیه‌كه‌م: سووككردنی باری ده‌روونی قوربانییه‌كه‌له‌و كێشانه‌ی لێدان و توندوتیژی تووشی كردوون، چونكه‌گێڕانه‌وه‌وه‌ك هونه‌رێكی كۆنی شیعری و درامی، ته‌نانه‌ن له‌یۆنانی كۆنیشدا فاكته‌رێك بووه‌بۆ پاكژبوونه‌وه‌و قورتار بوون له‌خه‌مۆكی و قووتنه‌دانی غه‌م و په‌ژاره. به‌رده‌وام توندوتیژی و لێدان و دڵڕه‌قی ده‌روون و جه‌سته‌ی مرۆڤ توشی ژه‌نگ هه‌ڵهاتن ده‌كه‌ن و گێڕانه‌وه‌یه‌كێكه‌له‌و هونه‌رانه‌ی پاكبوونه‌وه‌ده‌به‌خشێته‌مرۆڤه‌كان و باریان سووك ده‌كات.\nهه‌ڵبه‌ته‌دوور جۆر گێڕانه‌وه‌هه‌یه، یه‌كه‌میان قوربانی ده‌یگێڕێته‌وه‌و دووه‌میان زاڵمه‌كه، یان با بڵێین ئه‌و كه‌سه‌ی ئاكتی توندوتیژی ئه‌نجامده‌دات. ئه‌مه‌ی دووه‌میشیان هه‌ر ده‌چێته‌خانه‌ی كاتارسیسه‌وه(پاكژبوونه‌وه)و كه‌سه‌كه‌ده‌یه‌وێت له‌ڕێگای گێڕانه‌وه‌وه‌دان به‌تاوانه‌كه‌ی خۆیدا بنێت وه‌ك جۆرێك له‌داوای لێبوردن له‌لایه‌كه‌وه، رزگاربوون له‌و باره‌قورسه‌ی له‌گه‌ڵ خۆیدا هه‌ڵیگرتووه‌له‌لایه‌كی تره‌وه.\nدووه‌م: ئه‌و ورده‌كارییانه‌ی له‌گێڕانه‌وه‌و چیرۆكدا هه‌ن یارمه‌تی میدیاو توێژه‌ران ده‌ده‌ن زیاتر بچنه‌ناو ورده‌كارییه‌كانی توندوتیژییه‌وه‌و به‌دوای میكانیزی چاره‌سه‌ردا بگه‌ڕێن.\nسێیه‌م: گێڕانه‌وه، چی له‌لایه‌ن قوربانییه‌وه‌بێت یان زوڵمكار، ده‌رگای ئازایه‌تی له‌به‌رده‌م خه‌ڵكدا ده‌كاته‌وه‌بۆ ده‌ركردنی ئه‌و هه‌موو چیرۆكی توندوتیژییه‌ی له‌ناو ماڵاندا ده‌كرێن.\nچواره‌م: گێڕانه‌وه‌یارمه‌تی كه‌سه‌كان ده‌دات رووبه‌ڕووی خۆیان و كۆمه‌ڵگه‌ببنه‌وه.\nپێنجه‌م: شكاندنی بێده‌نگی و لادانی ده‌مامكی خۆشبه‌ختی له‌نێوان تاكه‌كاندا. زۆرجار له‌پاڵ هه‌موو توندوتیژییه‌كاندا كه‌له‌ژنێك ده‌پرسیت ژیانت چۆنه؟، له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێت: زۆرباشم سوپاس بۆ خوا، به‌ڵام له‌وانه‌یه40 ساڵ بێت له‌ژێر لێدان و توندوتیژیدا بژیت.\nشه‌شه‌م: به‌درۆخستنه‌وه‌ی چیرۆكێكی مێژوویی هه‌ڵبه‌ستراو كه‌كۆمه‌ڵگه‌دروستی كردووه‌و له‌وه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ژن بۆ شاردنه‌وه‌ی برینی لێدان ده‌ڵێت له‌په‌یژه‌كه‌وتمه‌خواره‌وه.\nحه‌وته‌م: هه‌موو تاكه‌كان، ئه‌كادیمییه‌ك و نووسه‌رێك و كرێكارێك و جوتیارێكی ناو كێڵگه‌و ده‌ستفرۆشێكی ناوبازاڕ گوێ له‌حیكایه‌ت و گێڕانه‌وه‌ده‌گرن. واته‌چیرۆك و حیكایه‌ت له‌هه‌موو جۆره‌كانی تری نووسین و هونه‌رو چالاكییه‌مرۆییه‌كان زیاتر كاریگه‌رن و زووتر مه‌به‌ست ده‌پێكن.\nبۆ ئەم نوسینە سود لەم سەرچاوانە وەرگیراوە:\n*سایتی مێژو بۆ هەموان بە زمانی فەرەنسی\n*کتێبی (سێ سەممە دەبمە جەللاد) ٢٠١٠ سلێمانی، خالد سلێمان\n*ئەزمونی دەزگای یادەوەی عیراق\n*ئەزمونی چوارساڵ لە ڕاهێنانی ڕۆژنامەوانی لە بواری ستۆری تێڵینگ\nتاگەکان ئەنفال بەعس جینۆساید رژێمی بەعس سەدام حوسێن عێراق كورد كوردستان كیمیاوی نێودەوڵەتی


په‌رله‌مانتارێكی كورد: حكومه‌تی عیراق ئاماده‌نییه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وتی هه‌رێم وه‌ربگرێت – wazho.net\nپه‌رله‌مانتارێكی كورد: حكومه‌تی عیراق ئاماده‌نییه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وتی هه‌رێم وه‌ربگرێت\nحوزه‌یران 30, 2020\t96396 جار خوێندراوەتەوە\nئارام باڵه‌ته‌یی وته‌بێژی فراكسیونی پارتی له په‌رله‌مانی عیراق ده‌ڵێت “حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئاماده‌یه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وت بداته ده‌ست حكومه‌تی ناوه‌ندی و له‌به‌رانبه‌ردا موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم ره‌وانه بكات، به‌ڵام ئه‌وه عیراقه ئاماده‌نییه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وتی هه‌رێم وه‌ربگرێت”.\nئه‌و په‌رله‌مانتاره له‌باره‌ی دانوستانه‌كانی نێوان حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكومه‌تی فیدرال وتویه‌تی “حكومه‌تی هه‌رێم هه‌موو داتایه‌كانی له باره‌ی فه‌رمانبه‌رانی و دۆسیه‌ی نه‌وت و غاز و هه‌موو ئه‌و بابه‌تانه‌ی كێشه‌یان له‌سه‌ره پێشكه‌ش به حكومه‌تی عیراق كردوه و عیراقیش تائێستا نه ئه‌و داتایانه‌ی ره‌تكردوه‌ته‌وه و نه بڕیاری كۆتایشی داوه، ئێمه چاوه‌ڕێی بڕیاری كۆتایی به‌غداین، چونكه ئێستا چه‌ندین بژارده هه‌ن و بڕیاری كوتایی بۆ هه‌ڵبژاردنی یه‌كێك له بژارده‌كان به‌ده‌ست به‌غداوه‌یه”.\nئارام باڵه‌ته‌یی له‌لێدوانێكی رۆژنامه‌وانیدا له‌باره‌ی بژارده‌كان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمیش وتویه‌تی “ناتوانین باسی ژماره‌كان بكه‌ین، چونكه هێشتا ژماره‌یه‌كی دیاریكراو ده‌ستنیشان نه‌كراوه، یه‌كێك له بژارده‌كان ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌موو داهاتی مه‌رزه‌كان و داهاتی ناوخۆ و داهاتی نه‌وت هه‌مووی بداته ده‌ست به‌غدا له به‌رانبه‌ردا حكومه‌تی فیدراڵ چه‌ند پاره بۆ هه‌رێم ره‌وانه ده‌كات، بژارده‌یه‌كی تریش ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر حكومه‌تی هه‌رێم نیوه‌ی ئه‌و داهاتانه له‌گه‌ڵ 250 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت رۆژانه بداته ده‌ست به‌غدا له به‌رانبه‌ردا به‌غدا چه‌ند پاره بۆ هه‌رێم ره‌وانه ده‌كات. له‌ئێستادا ئه‌م هه‌ردوو بژارده‌یه هه‌ن و هه‌ردوولا له‌سه‌ر دیاریكردنی گوژمه‌یه‌كی پاره رێكنه‌كه‌وتون، به‌ڵام حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پێویستی به 895 ملیار دینار هه‌یه ته‌نها بۆ دابینكردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی جگه له چه‌ندین خه‌رجی تر. له‌هه‌ر حاڵه‌تێكدا حكومه‌تی ناوه‌ندی عیراق ئاماده‌یی خۆی ده‌رنه‌بڕیوه بۆ پێدانی ئه‌م بڕه پاره‌یه به حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان”.\nئارام باڵه‌ته‌یی له باره‌ی به‌ربه‌سته‌كانیش بۆ رێكنه‌كه‌وتنی هه‌رێم و به‌غدا ده‌ڵێت “ره‌نگه به‌ربه‌ستی سیاسیی یه‌كێك له هۆكاره‌كانی رێكنه‌كه‌وتن بێت، چونكه زۆرێك له لایه‌نه سیاسییه‌كان و لایه‌نه ده‌ره‌كییه‌كان فشار له‌سه‌ر سه‌رۆك وه‌زیران دروست ده‌كه‌ن و هه‌ندێك كات بابه‌تی ته‌كنیكی ده‌بنه به‌ربه‌ست. له‌لایه‌كی تریشه‌وه ئێستا عیراق خۆی له قه‌یراندایه و زۆر زه‌حمه‌ته بۆ حكومه‌تی عیراق له‌ئێستادا پاره‌ی پێویست بۆ خه‌رجییه‌كانی دابین بكات”.\nهه‌روه‌ها ئارام باڵه‌ته‌یی وته‌بێژی فراكسیونی پارتی له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق، له‌باره‌ی دۆسیه‌ی نه‌وت وتی “ئێستا له‌هه‌ر كاتێك زیاتر حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئاماده‌یه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وت بداته ده‌ست حكومه‌تی عیراق، به‌ڵام ئه‌و راستییه‌ی زۆر باس ناكرێت ئه‌وه‌یه حكومه‌تی عیراق خۆی ئاماده نییه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وتی هه‌رێم وه‌ربگرێت، چونكه ئه‌م دۆسیه‌یه قه‌رزی له‌سه‌ره، پێش چه‌ند رۆژێكیش له كۆبونه‌وه‌یه‌كی لیژنه‌ی نه‌وت و غازی په‌رله‌مانی عیراق له‌گه‌ڵ وه‌زیری نه‌وت، وه‌زیر خۆی دانی پێدانا، كه له به‌رژه‌وه‌ندی عیراقدا نییه هه‌موو دۆسیه‌ی نه‌وتی هه‌رێم وه‌ربگرێت، چونكه ئه‌و دۆسیه زۆر قه‌رزی له‌سه‌ره”.\nله كۆتایی قسه‌كانیشیدا وتی “ئێمه وه‌ك نوێنه‌رانی خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستان به ئومێدین كه هه‌موو كێشه‌كانی نێوان حكومه‌تی فیدرال و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چاره‌سه‌ربكرێن”.\nPrevious وه‌زیری داد بۆ سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان: به‌پێی یاسا بڕیاره‌كه‌ت به نه‌بو داده‌نرێت\nNext هه‌وڵێكی بردنی 24 كیلۆگرام ماده‌ی هۆشبه‌ر له هه‌رێمی كوردستانه‌وه بۆ وڵاتێك شكستیپێهێنرا


ریتچارد تالەر کە خەڵاتی نۆبێلی ئابوری ئەمساڵی بردەوە باس لە گرنگی ڕۆڵی سۆز و پشتیوانی و هەست ئەکات لە بەڕێوەچوونی ژیانی مرۆڤ و ئابوریدا، یان لە ڕەفتاریدا. ئابوری ڕەفتارناسی بەشێکی گرنگی ئابوریە ئەمرۆ. نەج ئەو چەمکەیە کە ریتچارد بەکاری دەهێنێت دەکرێت بە دەستخستنە سەرشان بکرێتە کوردی. ئەم جۆرە دیدە وەڵامدەرەوەی ئەو دیدە زاڵەی ناو دونیای ڕۆژئاوایە، بە تایبەت لە بواری ئابوریدا، کە رەفتاری مرۆڤ عەقڵانیە و هەموو هەڵسوکەوتەکانی لە سەر پەرەپێدانی بەرژەوەندی خۆی دروست بوە.\nبەڵام ڕەنگە دونیای ئێمە بە دەست قەیرانی پێچەوانەی ئەمەوە بناڵێنێت. سەرچاوەی گەورەی نەهامەتی مرۆڤی کورد بریتیە لە زاڵبوونی سۆز و کردە سۆزدارییەکان. ئەمە بنەمای ئەوەیە کە مرۆڤی کورد سەرسامە بە چۆنێتی، نەک چییەتی. ئەگەر بێتو دوو کەس قسە بکەن، یەکێکیان بە شێوەیەکی خێرا، بە دەنگێکی زوڵال، بە حەماسەتێکی زۆرەوە، بەڵام بە پوچترین ناوەڕۆک، بە قۆڕترین قسە، ئەوا ئەم کەسە زۆر زیاتر قبوڵکراوە لای زۆرینەی کورد و لە کەسێک کە لە گەڵ قسەکردندا بیربکاتەوە.\nدیارە ئەمە تەنها لە بواری دەربڕیندا نیە، کە کورد زۆرینەی دیاردەیەکی دەنگی پوچن. بەڵکو لە بوارەکانی ترشیدا زاڵە. لە جل لەبەرکردن، سەفەرکردن، چالاکی کۆمەڵایەتی، لاساییکردنەوە، نانخواردن، ماشێنکرین. بەڵام ڕەنگە ئەم لایەنانە ئەوندە بەبایەخ نەبن، ئەوەی مەترسیدارە سیاسەتە.\nلە بەر زاڵی سۆزداری مرۆڤی کورد هێشتا نازانێت سیاسەت بکات، بەڵکو سیاسەت و سیاسی لای ئەو وەک رزگارکەر، وەک فریادەرەس، وەک پێغەمبەر، وەک قارەمان، وەک پاک و بێگەرد، قۆز و دەوڵەمەند و ئەم شتانە دەبینرێت.\nئەگەر دیموکراسی چەند ساڵانی رابوردوو وەک پێوەرێک لە قەڵەم بدەین بۆ ئاستی بیرکردنەوە و ڕەفتاری مرۆڤی کورد، تەنها و تەنها دەبێت خۆی و جۆری بیرکردنەوەی بە بەرپرس لە قەڵەم بدەین.\nدەرئەنجامی ئەمە کۆمەڵێک نەگبەتیە:\nیەکەم، سیاسەتی کوردی زۆر ئاڵۆزە و پیویستی بە عەقڵانیەتێکی ساردی دوور لە سۆز هەیە، بەڵام کۆمەڵگای کوردی، رەفتاری کوردی بوار بە ئەمە نادات.\nدوو، مرۆڤی کورد زۆر ناسەقامگیرە و شلە. زوو دەگۆڕێت، زوو هەڵدەچێت، زوو دادەچێت.\nسێ، ناتوانێت واقیعی بێت، هەمیشە گیرۆدەی ئەفسانە و ئایدیال و پێرفێکت و جیهانی و مرۆڤایەتی و گەردونی و ئەم چەمک و کێشانەیە.\nچوار، بەردەوام لە تاوانبارکردنی ئەویتردا، سنوری نیە، کە دێتە سەرخۆی نقەی لێوەنایەت.\nپێنج، دەترسێت تەنها بێت، دەترسێت جیاوازبێت، دەترسێت خۆی بێت.\nچۆن لەم سۆزەبازیە دەرچین؟ ئێستا ساتی برینداربوونی ئێمەیە، کەوتنی کەرکوک کەوتنی خەونیکی گەورەیە. پاڵەوانی ئەوەیە چۆن ئەم کەوتنە بنەمای هەستانەوەیەکی جیاوازبێت، نەك سەرەتای ڕۆچونێکی ناکۆتا.\nهێشتا ئامرازمان زۆرە، پوتێنشاڵی ئامرازی تر زۆرن هەن. بەڵام گرنگترین شت ئەوەیە کە تاڵی ئەو ساتە بچێژین کە کەوتویین، لە گەڵیدا هەموو ئەو چیرۆک و قارەمان و ئەفسانە و خراپەکاریانە کەوتن کە ئەمرۆیان بەرهەم هێنا.


حكومەت دەتوانێت دەرماڵەكانیان خەرج بكات؟ | KURDPLAT\nحكومەت دەتوانێت دەرماڵەكانیان خەرج بكات؟\nکوردپلات 11/23/2021 06:35:00 م ليست هناك تعليقات\nهەموو حزبەكان بەوانەشەوە كە خۆیان لەناو حكومەتدان پشتیوانی خۆپیشاندانی خوێندكاران دەكەن، بەڵام كەس ئامادە نییە بڕیار لەسەر گێڕانەوەی دەرماڵەی خوێندكاران بدات، وەزیرەكانی یەكێتی‌و گۆڕان یەكتر تۆمەتبار دەكەن، مەسرور بارزانی‌و قوباد تاڵەبانیش پەیوەندییەكانیان ساردو سڕی تێكەوتووە، دەرماڵەی خوێندكاران مانگانە (8 ملیار) دینار خەرجی دەخاتە سەرشانی حكومەت ، ئایا كابینەی نۆیەم كە كابینەی سێقۆڵی (پارتی+ یەكێتی+ گۆڕان)ە ئەم بڕە پارەیەی لەبەردەستدایە ؟ زانیاری زیاتر لەم راپۆرتەدا.\nكابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان كە كابینەی سێقۆڵی (پارتی+ یەكێتی+ گۆڕان)ە، خۆپیشاندانی لێ نابڕێت.\nناڕەزایەتییەكانی ئەمدواییەی هەرێمی كوردستان لەناو هەردوو كەرتی پەروەردە‌و خوێندنی باڵا رویانداوە، كە یەكەمیان بەدەست پارتی‌و دووەمیان بەدەست یەكێتییەوەیە، دوای ناڕەزایەتی دەرچوانی 12ی ئامادەیی‌و مامۆستایانی وانەبێژ، ماوەی سێ رۆژە خۆپیشاندانی خوێندكارانی زانكۆو پەیمانگاكان دەستی پێكردووە، داوای گەڕاندنەوەی دەرماڵەكانیان دەكەن كە ماوەی (7 ساڵە) لەدوای سەرهەڵدانی قەیرانی دارییەوە حكومەت بڕیویەتی.\nسەرەتای ناڕەزایەتی خوێندكارانی زانكۆو پەیمانگاكان لەناو شاری سلێمانییەوە دەستی پێكرد، دواتر پەڕییەوە بۆ ناوچەكانی تری ژێر دەسەڵاتی یەكێتی‌و ئەمڕۆش ناڕەزایەتی گەیشتە هەولێری پایتەخت‌و دهۆك كە لەژێر كۆنترۆڵی پارتیدان، ئەم جموجوڵە نوێیە ناوی لێنراوە "شۆڕشی خوێندكاران".\nدوێنێ ناڕەزایەتییەكان توند بووەوە، خوێندكاران رێگە سەرەكییەكانی شاری سلێمانیان داخست، لە چەند شوێنێك پێكدادان لەنێوان هێزە ئەمنییەكان‌و خوێندكاران رویدا، لە هەردوولا بریندار هەبوو، بەڵام ناڕەزایەتی لەبارەی توندوتیژی هێزە ئەمنییەكان زیاتر بووە، پارتە سیاسییەكان بەوانەشەوە كە خۆیان پێكهێنەری حكومەتن پشتیوانی ناڕەزایەتی خوێندكاران دەكەن، رەنگە ئەمە پەیوەندی بە نزیكبونەوەی وادەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستانەوە هەبێت، لایەنەكان خۆیان لە دەنگی شەقام نزیك دەكەنەوە، بەڵام هیچ یەكێكیان ئامادە نین لەناو حكومەتەوە بڕیار لەسەر گەڕاندنەوەی دەرماڵەی خوێندكاران بدەن.\nلەبارەی دەرماڵەی خوێندكارانەوە\nدەرماڵەی خوێندن ئەو بڕە پارەیەیە كە بۆ خوێندكارانی زانكۆ‌و پەیمانگا حكومییەكان تەرخانكراوە، ئەم بڕە پارەیە بەهۆی قەیرانی داراییەوە رۆژی (11/2/2014) بەبڕیارێكی كابینەی نێچیرڤان بارزانی راگیرا.\nتاوەكو بەر لە بڕیاری بڕینی پارەكە، ئەو دەرماڵەیەی كە خوێندكارانی زانكۆو پەیمانگاكان وەریاندەگرت، بەمشێوەیە بوو:\n• بڕی (40 هەزار) دیناری مانگانە بۆ ئەو خوێندكارانەی كە لەناو شارەكانی خۆیان لە زانكۆو پەیمانگاكان وەرگیراون\n• بڕی (60 هەزار) دینار بۆ ئەو خوێندكارانەی كە لە دەرەوەی شارەكانی خۆیان لە زانكۆو پەیمانگاكان وەرگیراون‌و لە بەشە ناوخۆییەكان دەمێننەوە\n• بڕی (100 هەزار) دینار بۆ ئەو خوێندكارانەی كە لە دەرەوەی شارەكانی خۆیان لە زانكۆو پەیمانگاكان وەرگیراون، بەڵام لە بەشە ناوخۆییەكانیش نامێننەوە\nبەگوێرەی داتاكان كە وەزارەتی خوێندنی باڵا خستویەتی روو، ئێستا لە هەرێمی كوردستان (134 هەزارو 649) خوێندكاری زانكۆو پەیمانگاكان هەن، ئەگەر حكومەتی هەرێم بڕیار لەسەر گێڕانەوەی دەرماڵەی خوێندكاران بدات بە هەمان ئەو بڕەی تاوەكو ساڵی 2014 هەبووە، خەرجی یەك مانگی دەرماڵەی خوێندكاران دەگاتە بڕی (8 ملیار) دینار.\nخۆ ئەگەر وەكو ئەوەی داوا دەكرێت بەهۆی گۆڕانكاری دۆخی ئابوریی‌و بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار بەرامبەر بە دیناری عێراق‌و گرانبوونی كاڵا لە بازاڕەكاندا، بڕی تەرخانكراوی دەرماڵەی خوێندكاران زیاتر بكرێت، خەرجییەكە لەسەر حكومەت زیاتریش دەبێت.\nحكومەت دەرماڵەی خوێندكاران دەگەڕێنێتەوە ؟\nبەپێی دواین داتاكان، ئێستا داهاتی حكومەتی هەرێمی كوردستان مانگانە بەمشێوەیە:\n• داهاتی نەوت: مانگانە بە تێكڕا لەكۆی (900 ملیۆن) دۆلاری داهاتی فرۆشی نەوت بڕی (350 ملیۆن) دۆلاری دەگەڕێتەوە بۆ ناو خەزێنەی وەزارەتی دارایی، ئەم بڕە پارەیە بە دیناری عێراقی مانگانە (920 ملیار) دینار دەكات.\n• داهاتی ناوخۆ: مانگانە بڕی (250 ملیار) دینارە.\n• پارمەتی هاوپەیمانان بۆ هەرێمی كوردستان: مانگانە بڕی (20 ملیار) دینارە\n• پارەی بەغداد بۆ موچەی فەرمانبەران: مانگانە (200 ملیار دینار)ە\nواتە بە تێكڕا ئێستا داهاتی مانگانەی حكومەتی هەرێم (990 ملیار) دینارە، كە بڕی (894 ملیار) دیناری بەتەنیا بۆ موچە دەڕوات‌و نزیكەی (60 ملیار) دیار دەمێنێتەوە.\nداهات‌و خەرجییەكانی حكومەتی هەرێم دەریدەخات حكومەت پارەی پێویستی بۆ خەرجكردنەوەی دەرماڵەی خوێندكاران لەبەردەستدایە، بەڵام ئەم خەرجییە وەكو بەرپرسانی حكومەت دەڵێن كاریگەری لەسەر خەرجی بەكاربردنی وەزارەت‌و پرۆژەكان دەبێت، بۆیە پێشبینی ناكرێت حكومەت بڕیار لەسەر خەرجكردنی دەرماڵەی خوێندكاران بدات.\nكێ بابەتەكەی خستە ناو رایگشتییەوە ؟\nیەكەم كەس پرسی گەڕاندنەوەی دەرماڵەی خوێندكارانی زانكۆو پەیمانگاكانی خستە بەردەم پەرلەمانی كوردستان‌و رایگشتی، (ئاشنا عەبدوڵا) پەرلەمانتاری فراكسیۆنی گۆڕان بوو، ئەم ژنە رۆژی (14)ی ئەم مانگە، ئیمزای (48) پەرلەمانتاری كۆكردەوە‌و ئاڕاستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانی كرد، لەم نوسراوەدا پەرلەمانتاران داوایان كرد پرسی گەڕاندنەوەی دەرماڵەی خوێندكاران بخرێتە بەرنامەی كاری نزیكترین دانیشتنی پەرلەمان‌و وەزیرە تایبەتمەندەكانی ئەم بوارە بانگهێشتی پەرلەمان بكرێن.\nیەك هەفتە دوای ئەم نوسراوەی پەرلەمانتاران، ناڕەزایەتی خوێندكاران تەقییەوە‌و خۆپیشاندان دەستی پێكرد.\nیەكێتی‌و گۆڕان یەكتر تۆمەتبار دەكەن\nئێستا كە ئیتر ناڕەزایەتییەكان بەرەو گەورەبوون دەچن، وەزیرەكانی حكومەت یەكتر تۆمەتبار دەكەن.\nوەزارەتی خوێندنی باڵا بەدەست یەكێتییەوەیە‌و وەزیرەكەی (ئارام محەمەد)ە، ئەم وەزیرەی یەكێتی لەماوەیەكی كورتدا ئەمە دووەمینجارە روبەڕووی ناڕەزایەتی بەفراوانی خوێندكارانی دەبێتەوە، سەرەتا ناڕەزایەتی دەرچوانی 12ی ئامادەیی كە ناویان لە زانكۆو پەیمانگاكان نەگەڕایەوە، ئێستا ناڕەزایەتی بۆ دەرماڵەی بڕدراوی خوێندكاران.\nمیدیای یەكێتی كە پشتیوانی لە وەزیرەكەی خۆی دەكات، بەرپرسیارێتی نەگەڕاندنەوەی دەرماڵەی بڕدراوی خوێندكارانی زانكۆو پەیمانگاكان دەخاتە ئەستۆی وەزارەتی دارایی، كە وەزیرەكەی (ئاوات شێخ جەناب)و سەربە بزوتنەوەی گۆڕانە.\nمیدیای یەكێتی دەڵێ وەزیری خوێندنی باڵا لەسەرەتا كابینەی نۆیەمەوە داوای لە ئەنجومەنی وەزیران‌و وەزارەتی دارایی كردووە دەرماڵەی خوێندكاران خەرج بكەنەوە.\nبەڵام وەزارەتی دارایی كە بەدەست بزوتنەوەی گۆڕانەوەیە، لە راگەیەندراوێكدا دەڵێ" پێش 2014 دوای پەسەندكردنی بودجە لە پەرلەمان پارە بۆ دەرماڵەی خوێندكاران تەرخانكراوەو پارەكە هەر لە وەزارەتی خوێندنی باڵا خەرجكراوە‌و بەهیچ شێوەیەك نەهاتووە بۆ وەزارەتی دارایی، پەیوەندی بە ئێمەوە نییە"، لەمە زیاتر وەزارەتی دارایی وەڵامی میدیای یەكێتی دەداتەوە‌و دەڵێ" لە ساڵی 2021دا هیچ نوسراوێكی فەرمی وەزارەتی خوێندنی باڵا لەبارەی دەرماڵەی خوێندكارانەوە بۆ ئێمە نەهاتووە".\nیەكێتی‌و گۆڕان كە لەدواین هەڵبژاردنی پەرلەمانیی عێراقدا لەچوارچێوەی هاوپەیمانێتییەكدا بەشداری هەڵبژاردنیان كرد، لەسەر كێشەی دەرماڵەی خوێندكاران كەوتونەتە بەرامبەر یەكترو پارتیش كە سەرۆكایەتی كابینەی حكومەت دەكات‌و زۆرینەی پەرلەمانی كوردستانی بەدەستەوەیە، بێدەنگە.\nقوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم كە زیاتر خۆی بە كەسێكی نزیك لەم توێژەی كۆمەڵگە واتە خوێندكارانی زانكۆ نیشان دەدات‌و لەدواین هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق زۆربەی گوتارو بەڵێنەكانی ئاڕاستەی ئەم توێژە دەكرد، دوای سێ رۆژ ناڕەزارەتی‌و روودانی توندوتیژی تائێستا هیچ قسەیەكی لەبارەی خۆپیشاندانی خوێندكارانەوە نەكردووە، قوباد تاڵەبانی لەدوای هەڵبژاردنی 10ی ئۆكتۆبەرەوە كەم دەردەكەوێت‌و بەشداری كۆبونەوەكانی حكومەت ناكات، پەیوەندییەكانی لەگەڵ مەسرور بارزانی ساردو سڕی تێكەوتووە، حكومەت خەرجی پرۆژەكانی سلێمانی خستوەتە سەر داهاتەكانی سلێمانی خۆی‌و جگە لە پارەی موچەی فەرمانبەران پارەی تر بۆ سلێمانی نانێرێت، لەدوای رووداوەكانی 8ی تەموزی سلێمانییەوە كە ماڵباتی تاڵەبانی بەتەواوەتی كۆنترۆڵی یەكێتییان كردووە، لەبری زیادبوون، داهاتەكانی حكومەت كەمیكردووە.\nناڕەزایەتی دژی بڕینی دەرماڵەی خوێندكاران لە ساڵی 2019وە دەستی پێكردوەتەوە‌و نوێ نییە، رۆژی (1/4/2019) ژمارەیەك لە خوێندكاران بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی دژی بڕینی دەرماڵەكانیان چونە بەردەم وەزارەتی خوێندنی باڵا لە هەولێر، رۆژی (16/7/2019) حەسیبە گەردی ئەندامی لیژنەی پەروەردەو خوێندنی باڵا لە پەرلەمانی كوردستان وتی" یەكێك لە كارەكانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی گەڕاندنەوەی دەرماڵەی خوێندكارانە".\nرۆژی (6/5/2020) هەردوو وەزیری خوێندنی باڵاو پەروەردە چونە بەردەم پەرلەمان، یەكێك لەو بابەتانەی كە باسكرا، پرسی گەڕاندنەوەی دەرماڵەی خوێندكاران بوو.


داوایەك ئاراستەی ئەو ھاووڵاتیانە دەكرێت كە لە گەشتی ئێران گەڕاونەتەوە\nخانەقین.. تەقینەوەی بۆمبێک کوژران و بریندابوونی پێنج سەربازی عێراقیی لێ کەوتەوە\nبەوێنە.. لە سۆران بەهۆی بارانبارین چەندین مین و تەقەمەنی وەدەر كەوتن\nژمارەی تووشبووانی کۆرۆنا گەیشتە یەک ملیۆن و 100 هەزار کەس\nپێویستە تا دوو ھەفتە لە ماڵ نەچنە دەرەوە\nهه‌ڵمه‌ت بتوێنی 28/02/2020 - 18:20 بڵاوکراوەتەوە لە تەندروستی\nئەمڕۆ هەینی گوتەبێژی تەندروستیی ڕاپەڕین داوایەکی ئاراستەی ئەو ھاووڵاتیانە کرد کە لە سێ ھەفتەی ڕابردوودا لە ئێران گەڕاونەتەوە، پێویستە بۆ ماوەی دوو هەفتە لە ماڵەكانیاندا نەچنە دەرەوە.\nتەھا محەمەد گوتەبێژی تەندروستیی ڕاپەڕین بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند بە مەبەستی پاراستنی تەندروستیی ھاووڵاتیان و ڕێگرتن لە سەرھەڵدان و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە سنوورەکە، داوا لە سەرجەم ئەو ھاووڵاتیانە دەکەن کە لە ماوەی سێ ھەفتەی ڕابردوو لە ئێران گەڕاونەتەوە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، بۆ ماوەی دوو ھەفتە لە ماڵ نەچنە دەرەوە و پابەندی ڕێنماییە تەندروستیەکان بن، کە لە بارەی ڤایرۆسی کۆڕۆناوە خراونەتەڕوو.\nگوتیشی بەدەر لە جێبەجێکردنی ڕێنماییە تەندروستییەکان، پێویستە ئەو کەسانە لە ژوورێکی تایبەت لە ماڵەوە بمێننەوە، ھەر نیشانەیەکی نەخۆشیەکەیان لێ دەرکەوت، وەک کۆکین، تا، سووتانەوەی گەروو و ھەناسەتەنگی، دەستبەجێ پەیوەندی بە ھێڵە گەرمەکانی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی ڕاپەڕین بكەن.\nگوتەبێژی تەندروستیی ڕاپەڕین داواشی لە ھاووڵاتیان کرد ھەر کەسێک یان ناسیاو و خزمێکیان لەو ماوەیە لە دەرەوە گەڕاوەتەوە، بە تایبەتی لە ئێران، سەردانیان نەکەن و تێکەڵاویان نەبن تا دوو هەفتە، هەروەها پێویستە ئاگاداریان بکەنەوە بۆ ئەوەی ھاوکاریان بکەن و ڕێنمایی زانستی تایبەت بە نەخۆشیەکەیان ئاراستە بکەن.\nزانکۆیەکی ھەرێمی کوردستان سابوونی بەرهەم هێنا و بەسەر کەمدەرامەتانیدا دابەش كرد\nهەڵەبجە... توێكڵی چەندین دارسنەوبەر لێ كرانەوە\nوەزارەتی کار یاسای سزا جێگرەوەکان ئامادە دەکات\nکۆیە.. کێشە لەبەردەم تەواوکردنی سەنتەری شوشتنەوەی گورچیلە دروست دەبێت\nڕاپەڕین.. ھەڵمەتی دەڕمانڕێکردنی گوندەکان بە دەرمانی دژە ڤایرۆس بەڕێوە دەچێت


پاپا ئه‌مڕۆ له عێراق چی كرد؟\n05/03/2021 217 جار خوێنراوەتەوە\nپاپای ڤاتیكان گەیشتە عێراق و لەلایەن سەرۆكوەزیرانەوە پێشوازی لێ كرا و لەگەڵ سەرۆككۆمار و سه‌رۆكی په‌رله‌مانیش كۆبووەوە.\nدوانیوەڕۆی ئەمڕۆ، پاپا فڕانسیس، پاپای ڤاتیكان بە سەردانێكی سێ ڕۆژە گەیشتە عێراق. لە دەستپێكی سەردانەكەیدا لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا لەگەڵ مستەفا كازمی سەرۆكوەزیرانی عێراق و ژمارەیەك لە بەرپرسانی باڵا و پیاوانی ئایینی كریستیان كۆ بووەوە.\nدوابەدوای كۆبوونەوەی لەگەڵ سەرۆكوەزیران، پاپا بەرەو كۆشكی سەلام، كۆشكی كۆماری بەڕێكەوت.\nلە كۆشكی سەلام و لە مەڕاسیمێكی تایبەتدا، پاپا لەلایەن د. بەرهەم ئەحمەد ساڵح سەرۆككۆماری عێراقەوە پێشوازی لێ كرا.\nدوای پێشوازی و مەڕاسیمەكان، ڕابەری كاسۆلیكەكانی جیهان لەگەڵ سەرۆككۆماری عێراق كۆبووەوە.\nلە وتەیەكیدا، سەرۆككۆماری عێراق سوپاسی پاپای ڤاتیكانی كرد كە بەدەم بانگهێشتەكەی بۆ سەردانی عێراق هاتووە و وتیشی: عێراقییەكان شانازی بە پێكەوەژیانی ئاشتییانەی نێوان سەرجەم پێكهاتەكان دەكەن.\nلای خۆیشیەوە پاپا لە وتەكەیدا لە كۆشكی كۆماری پێزانینی خۆی بۆ سەردانی عێراق وەك لانكەی شارستەنێتییەكان نیشان دا و وتی: پێكەوەژیانی برایانە پێویستی بە گفتوگۆی ڕاستەقینە و هەمەچەشنی ئایینیە كە هەزارانی ساڵە عێراقی پێ دەناسرێتەوە.\nدوابەدوای كۆبوونەوەی لەگەڵ سەرۆككۆمار، پاپا فڕانسیس سەردانی كەنیسەی (نەجات)ی كرد لە بەغدای پایتەخت.\nله پاشتر لەگەڵ سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، محەمەد حەلبوسی کۆبووەوە،\nئەمەو بڕیارە پاپای ڤاتیكان بۆ دیدار لەگەڵ عەلی سیستانی گەورە مەڕجەعی شیعەكانی عێراق سەردانی شاری نەجەف بكات.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | ساکینە جانسز\nئەندامی دەستەی دامەزرێنەری #پارتی کرێکارانی کوردستان# لەساڵی 1957 لەشاری دێرسیم لەدایکبووە. لەدوای کودەتا سەربازیەکەی تورکیا لە 12 ئاداری ساڵی 1971دەچێتە ریزی تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕ. پاشان لەناو ریزی شۆڕشگێڕانی کورددا دەمێنێتەوە. ساکینە جانسز لەو کاتەدا لەناو گروپی ئاپۆچیاندا درێژە بەخەبات دەدات کە لەشۆڕشگێڕانی کوردستانی و تورک پێکهاتبون و لەلایەن رێبەری بەندکراوی #پەکەکە# عەبدوڵڵا ئۆجالانەوە سەرۆکایەتی دەکرا.=KTML_ImageCaption_Begin==KTML_StyleDiv=width:30%;height:20%;float:right;=KTML_ImageCaption_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2013/74786/0008.JPG=KTML_ImageCaption_Title=ساکینە جانسز=KTML_ImageCaption_CaptionStyle=000000=KTML_ImageCaption_Caption=ساکینە جانسز=KTML_ImageCaption_End= پاشان لەشاری #ئەلعەزیز# لەدژی چەتەکانی ئەو شارە چالاکانە تێدەکۆشێت، لەوێ لەگەڕەکەکانی (فەوزی چاکماک، یڵماز باغڵەر) کە زۆربەی کوردی عەلەوین خەبات دەکات و گرنگی نەتەوەیی کورد بەبنەما دەگرێتو رۆڵێکی چالاکانەی دەبێت لەرێکخستنکردنی لاوانی کورددا. ساکینە جانسز لەساڵی 1978دا خەباتی رێکخستنی گەنجان بەڕێوەدەبات. لەشاری دێرسیم و دەوروبەری بەشداری خەباتی رێکخستن دەکات. هاوکات لە دامەزراندنی پارتی کرێکارانی کوردستان PKK دا وەکو شۆڕشگێڕێکی ئاکتیڤو پڕۆفسیۆناڵ ئەرکەکانی رادەپەڕێنێت. ژنە شۆڕشگێڕی کورد ساکینە جانسیز لە 27 تشرینی دووەمی ساڵی 1978 دا بەشداری یەکەمین کۆنگرەی دامەزراندنی پاری کرێکارانی کوردستان PKK دەبێتو لەساڵی 1979 دا لەشاری ئەلعەزیز دەچێت ریزی هەڤاڵەکانیەوە. لە کودەتای 12 ئەیلولی ساڵی 1980دا لەزیندانی #ئامەد# لەدژی هەموو ئەشکەنجە و گوشارەکانی ناو زیندان سازش لە ناسنامەی ئاپۆچێتیو PKK بوونی خۆی ناکات. لە بەندیخانەکانی ئەلعەزیز، ماڵاتیا، ئامەد، بورسا، چەناککه، ماوەیەکی زۆر دەمێنێتەوە و لەساڵی 1991دا لەزیندان ئازاد دەکرێت. پاش ئەوە بەشێوەیەکی چالاک بەشداری ریزی تێکۆشەرانی کورد دەبێت. دەچێتە ئەکادیمای مەعسوم کۆرکمازو پەروەردەی ئایدۆلۆژی و سەربازی دەبینێت کە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی PKKەوە سەرپەرشتی دەکرێت. هەر لەوێ بەشداری یەکەمین کۆنفرانسی زیندانیانی سیاسی دەبێت. ماوەیەک لە فەڵەستین، سوریا و رۆژئاوای کوردستان دەمێنێتەوە. پاشان دەچێتە چیاکانی کوردستان و بەشداری تێکۆشینی گەریلایەتی دەبێت و لە کۆنگرە و کۆنفرانسی تەڤگەری گەنجان و PKKدا بەشدار دەبێت و دواتر دەچێتە ئەوروپاو کارو خەباتی رێکخستنی لەوڵاتانی ئەوروپا بەڕێوە دەبات. ژنە تێکۆشەری خەباتی ئازادیخوازی ژنانی کورد و ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری PKK ساکینە جانسز لەگەڵ دوو هەڤاڵیدا بەناوەکانی (فیدان دۆغان و لەیلا سۆیلەمەز) لە #09-01-2013# لە پاریس لەئەنجامی هێرشێکی چەکداریدا کوژران.


بەرموور (٦) : راپۆرتی حەفتانەی ئاژانسی کوردپا سەبارەت بە پرسی ژنان\n١٦ ژولیە ٢٠١٩ - ٢٥ پوشپەڕ ١٣٩٨ - ١٨:٣٠ تاران\n١٣٩٣/٠٢/١٣ - ٠٣-٠٥-٢٠١٤ - ١٨:١١ تاران ١٠٠٥ قه‌باره‌ی فۆنت:\nبەرموور: حەفتەی دووهەمی مانگی بانەمەڕ ١٣٩٣ی هەتاوی\nئاژانسی کوردپا: راپۆرتی ئەم حەفتەیەی بەرموور ٣ حاڵەت پێشێلکردنی مافی ژنان لە کوردستان کە خۆکوژی گوماناوی کچێکی گەنج لە بانە و خۆکوژی کچێکی دیکە لە ورمێ و هەروەها لێدانی ژنێک لەلایەن براکانیەوە لە سەردەشت و ٢ حاڵەت پێشێلکردنی مافەکانی ژنان کە دەستبەسەر کردن و بانگهێشتکردنی دوو مامۆستای زانکۆ بەمەبستی تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەیان لە شوێنەکانی دیکەی ئێران لە خۆ دەگرێت.\nمەرگێکی گوماناوی و خۆکوژی کچێک، ئەمجارەیان لە بانە و ورمێ\nلەماوەی حەفتەی رابردوودا کچێکی تەمەن ١٣ ساڵ لە شاری بانە بە هۆکاری ناڕوون گیانی لەدەست دا و کچێکی لاویش لە شاری ورمێ دەستی دایە خۆکوژی.\nبە پێی ئەو هەواڵانەی کە بڵاو بوونەتەوە، کچێک بەناوی ئەنیسە زەمانی تەمەن ١٣ ساڵە و خەڵکی شاری بانە، بە شێوەیەکی گوماناوی گیانی لەدەست دا.\nئەو کچە تەمەن ١٣ ساڵەیە، کە لە ماڵی باوە پیارە (زڕباوک) بووە، کاتژمێر ٢ی نیوە شەوی رۆژی شەممە ٧ی بانەمەڕ گەیەندراوەتە نەخۆشخانەی سەلاحەدین ئەیووبی لەشاری بانە و پاش گەیشتن بە نەخۆشخانە گیانی لەدەست داوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، پەرستار و ماماکانی نەخۆشخانە سەلاحەدینی ئەیووبی رایانگەیاندووە، ئەو کچە تەمەن ١٣ ساڵەیە بەهۆی دەستدرێژیی جنسییەوە گیانی لەدەست داوەو ئاسەوارەکەی بە جەستەیەوە دیار بووە.\nبەپێی ئەو ئامارانەی کە لەناوەندی ئاماری ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا تۆمار کراون، لەسەرەتای ئەمساڵەوە ١٠ کچ و ژنی کورد لەناوچە کوردنشینەکانی ئێران بەشێوەی گوماناوی گیانیان لەدەست داوە.\nهەروەها لەماوەی حەفتەی رابردوودا، ژنێکی تەمەن ٢٤ ساڵەی خەڵکی شاری رەبەت، بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە هەوڵی کوژرانی درا.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، نیشتمان رەحمان‌زادە تەمەن ٢٥ ساڵ خەڵکی شاری رەبەت، کە لەگەڵ کوڕە خۆشەویستەکەی خۆی رۆیشتبوو، لەلایەن براکانییەوە بە زەبری چەک بریندار کرا.\nئەو ژنە ٤ گولـلە بەر سک و رانی کەوتووە و دواتر براکانی دەست و مچەکی خوشکەکەیان چەقۆ ئاژن کردووە و بە توندی برینداریان کردووە.\nنیشتمان رەحمان‌زادە پاش ٦ رۆژ مانەوە لە نەخۆشخانەی شاری بانە، چۆتەوە ماڵی کوڕەکە.\nلەلایەکی دیکەوە رۆژی دووشەممە ٨ی بانەمەڕ، کچێکیێ تەمەن ١٧ ساڵەی خەڵکی "سەلیم بەگ" شاری ورمێ هەوڵی خۆکوژی داوە.\nناسنامەکەی ئەو کچە هەتا ئێستا روون نەبۆتەوە، کە بەهۆی کێشەی دەروونی و خەمۆکی‌یەوە لە رێگەی خۆهەڵواسینووە هەوڵی خۆکوژی داوە و کۆتایی بەژیانی خۆی هێناوە.\nدەستبەسەرکردنی نەسیم باقری و بانگهێشتکردنی پەروین زەندی بەمەبستگی تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەیان\nلەماوەی حەفتەی رابردوودا نەسیم باقری یەکێک لە مامۆستایانی زانکۆی مەجازی بەهاییەکان لەلایەن هێزەکانی وەزارەتی ئیتلاعاتەوە دەستبەسەر وپەروین زەندی یەکێک لە چالاکانی فەرهەنگی دانیشتووی شاری تاران بەمەبستی تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی بانگهێشتی زیندانی ئێڤین کرا.\nنەسیم باقری یەکێک لە مامۆستایانی زانکۆی مەجازی بەهاییەکان\nبەپێی ئەو هەواڵانەی کە بڵاو بوونەتەوە، رۆژی یەکشەممە ٧ی بانەمەڕ، نەسیم باقری یەکێک لە مامۆستایانی زانکۆی ئانلاینی بەهاییانی ئێران، لەلایەن هێزەکانی وەزارەتی ئیتلاعات و لەماڵەکەی خۆیدا لەشاری تاران دەستبەسەر کرا.\nنەسیم باقری پێشتر و لە رێکەوتی ١٦ی رەزبەر بە تاوانی "هەوڵدان دژی تەناهی وڵات لە رێگەی ئەندامەتی لە BIHE (" ناوەندی زانستیی سەرهێڵ"ی بەهاییەکان ) بە دادوەریی قازی مۆقەیسە بە ٤ ساڵ زیندانی تەعزیری، مەحکووم کرا.\nناوبرو لە ١ی جۆزەردانی ساڵی ١٣٩١ لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی حکوومەتی ئیسلامی ئێرانەوە دەستبەسەر کرابوو.\nلەلایەکی دیکەوە، پەروین زەندی یەکێک لەچالاکانی فەرهەنگی شاری کەرەج، کە بەفرانباری ساڵی رابردوو بە ١ ساڵ زیندانی تەعزیری مەحکووم کرابوو، بەمەبەستی تێپەڕاندنی ماوەی حوکمەکەی بانگهێشتی زیندانی ئێڤین کرا.\nئەو حوکمە لەلایەن لقی ١٥ی دادگای ئینقلابی شاری تاران و بە دادوەری قازی سەڵەواتییەوە و بە تۆمەتی "پروپاگەندە دژی نیزام" بەسەر پەروین زەندی سەپێندرابوو.\nپەروین زەندی یەکێک لەمامۆستایانی زانکۆی وەرامین بوو، کە لە مانگی بەفرانباری ساڵی ٩١ هاوڕێ لەگەڵ هاوسەرەکەی بە ناوی ئارەش کەمانچە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی شاری کەرەجەوە دەستبەسەر و مانگی رێبەندانی هەمان ساڵ هەردووکیان بە دانانی ٢٠٠ میلیۆن تەمەن بارمتە ئازاد کرابوون.\nماڵپەڕی هێرانا ( ٢ حاڵەت)


(هه‌رسێکیان به‌یه‌که‌وه!) له‌ماوه‌ی دوو مانگدا مۆرینیۆ و گواردیۆلا و کلۆپ باڵی ڕاستیان شکا و به‌ته‌نها مانه‌وه ! – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/08/04 - 10:56 AM\nهه‌ریه‌ک له‌ڕاهێنه‌ران جوزێ مۆرینیۆ و پیپ گواردیۆلا و یۆرگن کلۆپ له‌م وه‌رزه‌دا به‌بێ یاریده‌ده‌ره سه‌ره‌کییه‌کانیان له‌یانه‌کانی مانچسته‌ر یونایتدو سیتی و لیڤه‌رپوڵ به‌رده‌وامی به‌کاره‌کانیان ده‌ده‌ن.\nبه‌پێی زانیارییه‌کانی ڕۆژنامه‌ی “ده‌یلی مه‌یڵ”، له‌ماوه‌ی دوو مانگی (چوار بۆ شه‌ش)ی ساڵی (٢٠١٨)دا، هه‌ریه‌ک له‌یاریده‌ده‌رانی مۆرینیۆ و گواردیۆلا و کلۆپ به‌یه‌که‌وه وازهێنانیان ڕاگه‌یاندووه و خۆیان به‌ته‌نها ده‌ستیان به‌کاری ڕاهێنان کردووه!\nکۆی گشتی کاری ئه‌م یاریده‌ده‌رانه له‌گه‌ڵ سێ ڕاهێنه‌ری ناوبراو ماوه‌ی ٤٥ ساڵ بووه، له‌به‌رئه‌وه دوورکه‌وتنه‌وه‌یان له‌م راهێنه‌رانه و کارکردنیان به‌جیا جگه له‌وه‌ی کاریگه‌ری له‌سه‌رداهاتوی خۆیان ده‌بێت، بێگومان کاریگه‌ری ئاگرینی له‌سه‌ر ئاست و کاروباری سێ ڕاهێنه‌ره ناوداره‌که‌ی “پریمه‌رلیگ”یش ده‌بێت و له‌م وه‌رزه‌دا ناچارن به‌ته‌نها کاروباره‌کانیان به‌رێبکه‌ن.\nڕوی ڤاریا (یاریده‌ده‌ری مۆرینیۆ): ماوه‌ی ١٧ ساڵ (له‌ساڵی ٢٠٠١وه) له‌یانه‌کانی (یونیاو لێرا، پۆرتۆ، چێڵسی، ئینته‌رمیلان، ڕیاڵ مه‌درید، چێڵسی، مانچسته‌ر یونایتد) له‌گه‌ڵ مۆرینیۆ کاری کردووه، پۆسته‌که‌ی یاریده‌ده‌ری تایبه‌تی ڕاهێنه‌ر و ڕاهێنه‌ری جه‌سته‌یی بووه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌ڕووه تاکتیکیه‌کانه‌وه هیچ کاریگه‌ری له‌سه‌ر پلانه‌کانی “مۆو” نه‌بووه، به‌ڵام له‌سه‌ر ئاستی ژیانی تایبه‌تی و بارودۆخی ده‌رونی-یه‌وه جیابونه‌وه‌یان هاوشێوه‌ی ئاگره، به‌وپێیه‌ی ڤاریا به‌سته‌ری یاریزانان بووه به راهێنه‌ره‌وه و ته‌واوی کێشه‌کانی چاره‌سه‌رکردووه.\nله‌ئێستادا ڕۆیشتووه و مۆرینیۆ هیچ که‌سێکی له‌جێگه‌ی دانه‌ناوه‌و ئه‌رکه‌که‌ی خستۆته سه‌رشانی خۆی، ڕاهێنه‌ری ناوبراو بۆ هه‌مان مه‌به‌ست پشتی به مایکڵ کاریک به‌ستووه، به‌ڵام ئه‌م یاریزانه‌ی پێشوی یونایتد هاوشێوه‌ی ڤاریا کاریگه‌ر نییه و له‌سه‌ره‌تای وه‌رزه‌وه مۆرینیۆ له‌گه‌ڵ ئانتۆنی مارتیال و پۆگبا و چه‌ند یاریزانێک دووچاری کێشه هاتووه و که‌سێک نییه بکه‌وێته نێوان ئیداره‌ی یونایتد و ڕاهێنه‌ره‌که‌وه، کێشه‌کانیش ڕۆژ به‌ڕؤژ گه‌وره‌تر ده‌بن و به‌هه‌ڵواسراوی ماونه‌ته‌وه، مۆرینیۆش زیاتر و زیاتر به‌شێوه‌ی ئاشکرا ڕه‌خنه له‌یاریزانان و ئیداره‌ی یانه‌که‌ی ده‌گرێت.\nزێلیکۆ بوڤاج (یاریده‌ده‌ری کلۆپ): ماوه‌ی ١٧ ساڵ (له‌ساڵی ٢٠٠١وه) له‌یانه‌کانی (ماینز، دۆرتمۆند، لیڤه‌رپول)یاریده‌ده‌ری یۆرگن کلۆپ بووه، ئه‌م ڕاهێنه‌ره بۆسنیه به (ئه‌قڵ)ی تاکتیکی و ڕێکخه‌ری ڕاهێنانه‌کانی کلۆپ ناسراوه، ئه‌گه‌ر ڤاریا له‌ڕووی هونه‌ریه‌وه کاریگه‌ری ئه‌وتۆی بۆ مۆرینیۆ نه‌بێت، به‌ڵام بوڤاج ئه‌گه‌ر له کلۆپ زیاتری نه‌کردبێت که‌متری نه‌کردووه، به‌ڵکو ڕاهێنه‌ره ئه‌ڵمانیه‌که به‌ئاشکرا له‌باره‌یه‌وه وتویه‌تی :”ڕۆژ به‌ڕۆژ زیاتر له بوڤاجه‌وه شتی زیاتر فێرده‌بم، ئه‌و ئه‌قڵی تاکتیکی پێکهاته‌کانمه”.\nئه‌م که‌سایه‌تیه تائێستاش ناوی وه‌ک یاریده‌ده‌ری ڕاهێنه‌ری کلۆپ نه‌سڕاوه‌ته‌وه، به‌ڵام پێده‌چێت له‌کۆتایی وه‌رزی ڕابردوو په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ڕاهێنه‌ر و ستافی ڕاهێنان تێکچوبێت بۆیه به‌شێوه‌یه‌کی کتوپڕ لیڤه‌رپوڵی به‌جێهێشت! تائێستا نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه و پێشناچیت بگه‌ڕێته‌وه و به‌شێوه‌یه‌کی کاتی پیپین لینده‌رز جێگه‌ی گرتۆته‌وه.\nئایا کلۆپ ده‌توانێت هاوشێوه‌ی سه‌رده‌می بوڤاج مه‌شقه‌کان به‌ڕێبکات و پلانه تاکتیکیه ئاگرینه‌کانی دابڕێژێت؟\nدۆمینیک تۆرێنت (یاریده‌ده‌ری گواردیۆلا): ماوه‌ی ١١ ساڵه (له‌ساڵی ٢٠٠٧وه) له‌یانه‌کانی (به‌رشلۆنه، بایرن میونشن، مانچسته‌ر سیتی) کار له‌گه‌ڵ ڕاهێنه‌ره که‌ته‌لۆنیه‌که ده‌کات.\nئه‌م یاریده‌ده‌ره له‌هه‌موو ڕووه تاکتیکی و هونه‌رییه‌کاندا هاوکاری گواردیۆلا بووه و له‌ده‌ستپێکی کاری ڕاهێنه‌رایه‌تی “فه‌یله‌سوفه‌که”وه کاری یاریده‌ده‌ری بۆ کردووه، هاوشێوه‌ی ڕوی ڤاریا و بوڤاج کاریگه‌ری ئاگرینی له‌سه‌ر شێوازی به‌ڕێوه‌چونی مه‌شقه‌کان و پلانه‌کانی یارییکردن هه‌بووه، به‌ڵام ئه‌م که‌سایه‌تیه کتوپڕ خه‌ونه‌کانی کرده ڕاستی و بڕیاریدا وه‌ک راهێنه‌ری یانه‌ی نیو یۆرک سیتی له‌جێگه‌ی پاتریک ڤیێرا ده‌ست به‌کار بکات.\nله‌باره‌ی گواردیۆلاوه ده‌ڵێت :” ڕاهێنه‌رێکی مه‌زنه، ١١ ساڵمان به‌نایابترین شێوه به‌ڕێکرد، به‌ڵام له‌ئێستادا هه‌ست ده‌که‌م کاتی ئه‌وه‌یه وه‌ک ڕاهێنه‌ر چانسی خۆم تاقیبکه‌مه‌وه، هیوای سه‌رکه‌وتنیان بۆ ده‌خوازم”.\nیانه‌ی نیویۆرک سیتی له‌لایه‌ن هه‌مان ئه‌و گروپه کۆمپانیایانه‌وه سه‌رپه‌رشتی ده‌کرێت که یانه‌ی مانچسته‌ر سیتی سپۆنسه‌ر ده‌کات، ئه‌گه‌ر زۆره گواردیۆلا خۆی پێشنیاری ئه‌م ڕاهێنه‌ره‌ی بۆ کردبێتن، وه‌ک شوێنگره‌وه‌ش ماوه‌ی دوو وه‌رزه مایکڵ ئارتێتای ئه‌ستێره‌ی پێشوی یانه‌ی ئارسیناڵ ده‌ستبه‌کار بووه و له وه‌رزی نوێدا به‌فه‌رمی جێگه‌ی تۆرێنت ده‌گرێته‌وه وه‌ک یاریده‌ده‌ری سه‌ره‌کی ڕاهێنه‌ر.\nخولی ئینگلیزیڕاهێنه‌رلیڤه‌رپوڵمانچسته‌ر یونایتدمانچستەر سیتی\n(به‌وێنه) یه‌که‌ی مه‌شقه‌کانی لیڤه‌رپوڵ و چۆنیه‌تی حه‌وانه‌وه‌ی یاریزانان و به‌سه‌ربردنی کاته‌کانیان !


ڤیدیۆ..پۆلیس كەسێكی بە تۆمەتی دزیكردن دەستگیر كرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nڤیدیۆ..پۆلیس كەسێكی بە تۆمەتی دزیكردن دەستگیر كرد\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، تۆمەتبارێك دەستگیركرا كە دوو تاوانی دزیكردنی ئەنجامدابوو.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی سلێمانی- نوسینگەی ناو بازاڕ، تۆمەتبارێكیان دەستگیركرد كە دوو تاوانی دزیكردنی لەناو بازاڕی شاری سلێمانی ئەنجامدابوو.\nئاشكراشیكرد، دوای ئەوەی دوو هاووڵاتی سكاڵایان تۆماركرد كە بڕێك پارەیان لەناو ئوتۆمبێلەكانیان لێدزراوە، بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی سلێمانی ڕاسپارد كە دەستبەجێ تۆمەتبار بدۆزنەوەو دەستگیری بكەن، پاش كۆكردنەوەی زانیاری پێویست و ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەی وورد، توانرا تۆمەتبارەكە بدۆزرێتەوەو لەلایەن مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی سلێمانییەوە دەستگیربكرێت.\nڕوونیشیكردەوە، لەلێكۆڵینەوە سەرەتاییەكاندا تۆمەتبارەكە دانی بەتاوانەكەیدا نا كە دوو جارو لەدوو ئوتۆمبێل نزیكەی بڕی 10 ملیۆن دیناری عێراقی دزیوە، لەئێستادا تۆمەتبار (م، ج، ق) لەدایكبووی 1979، پیشە گواستنەوەی كەلوپەل بەعەرەبانە لەناوبازاڕ) بەبڕیاری دادوەری لێكۆڵینەوەو بەپێی ماددەی 446 ڕاگیراوەو لێكۆڵینەوەكان لەگەڵیدا بەردەوامە.\nكلیك بكە بۆ بینینی ڤیدیۆكە\nژمارەیەك فەرمانگە ڕازی نین بە لێبڕینەوە مووچە وەربگرن\nسەرۆكی هەرێمی كوردستان ڕاگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە\nبەرێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی


دادگایه‌کی ئیسپانیا به‌نیازه له‌سه‌ر که‌مپی ئه‌شره‌ف لێکۆڵینه‌وه له‌گه‌ڵ مالیکیدا بکات\nدادوه‌رێـکی ئیسـپانی ڕایگه‌یاند که‌وا به‌نیازه لـێپـرسینه‌وه له‌گه‌ڵ سه‌رۆک وه‌زیری عێراق نوری ئه‌لمالیکی و 3 به‌رپـرسی له‌شـکری ئه‌و وڵاته‌دا بکات له په‌یوه‌ست به لێـکۆڵینه‌وه‌یه‌ک له‌سه‌ر کوژرانی 34 که‌س له که‌مپی ئه‌شره‌ف.\nدادوه‌ر فێرناندۆ ئه‌ندرێ له‌م هه‌فته‌یه‌دا ئه‌م نیازه‌ی خۆی ڕاگه‌یاند بۆ لێـپـێچینه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌و چوار که‌سه‌دا له په‌یوه‌ندیان به‌و شـاڵاوه کوشـنده‌یه‌ی که له مانگی چواردا له‌شکری عێراق کردیـیه سه‌ر که‌مپی ئه‌شره‌ف.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ئیسپانیا ده‌سـتی به لێـکۆڵینه‌وه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ کردووه به پـێی بنه‌ماکانی دادوه‌ری جیهانی ئه‌وه‌ی ڕێـگه به لێـپـێچینه‌وه‌ی یاسایی ده‌دات بۆ ئه‌و تاوانه گه‌ورانه‌ی له وڵاتانی دیکه‌دا ده‌کرێن.\nبه‌پـێی یاسای ئیسپانیا نوری ئه‌لمالیکی ڕاسته‌وخۆ بۆ به‌رده‌م دادگا بانگ ده‌کرێت پاش ئه‌وه‌ی گه‌ڕی پـۆسته‌که‌ی وه‌ک سه‌رۆک وه‌زیر کۆتایی پـێدێت و هه‌روه‌ها ماوه‌ی په‌ناپارێزی یاسایی به‌سه‌رده‌چێت. دادوه‌رکه فه‌رمانی داوه سێ به‌رپـرسه له‌شـکریـیه‌که‌ش له مانگی ده‌دا بۆ به‌رده‌م دادگا بانگ بکرێن.\nهه‌تا ئاماده‌کردنی ئه‌م هه‌واڵه حکومه‌تی عێراق هیچ کاردانه‌وه‌یه‌کی نه‌بووه.\nله مانگی چوار لێـکۆڵه‌ری نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان گوتی 34 که‌س کوژراون له‌و هێرشه‌ی هێزه‌کانی عێراق بۆ سه‌ر که‌مپی ئه‌شره‌ف که ئه‌ندامانی ئۆپـۆزسیۆنی ئێرانی سه‌ر به موجاهیدینی خه‌لقی تیایدا ده‌ژین.\nکاربه‌ده‌سـتانی عێراق گوتوویانه ئه‌و هێرشه‌یان له پاش ئه‌وه کردووه که دانیشـتوانی که‌مپه‌که به‌ردیان گرتبووه سه‌ربازه‌کان. ده‌شڵێن ته‌نها 10 که‌س له‌و ڕووداوه‌دا کوژراون.