حه‌مرین - مانشێتی ڕۆژنامه عه‌ره‌بییه‌کان 3/4/2006\nمانشێتی ڕۆژنامه عه‌ره‌بییه‌کان 3/4/2006\nگروپه‌کانی چه‌کداری عێراقی یه‌کگرتنیان له گه‌ڵ رێکخراوی القاعده ره‌ت کرده‌وه.... زانیاری ئه‌وه هه‌یه که زه‌رقاوه له کاروباری سیاسی دوور بخرێته‌وه و کاروباره‌کانی سه‌ربازی رێکخراوی تیرۆرستی القاعده به‌رێوه‌ببات.\nرایس سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ست هێنا سه‌باره‌ت به له‌ت کردنی ئیتلاف و که‌م کردنه‌وه‌ی روڵی ئێران له عێراق... چه‌ند سه‌رکرده‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌ڵای شوره‌شی ئیسلامی له عێراق داوایان له جه‌عفه‌ری کرد که ده‌ست به‌رداری پۆستی سه‌رۆکایه‌تی حکومه‌ت بێت و باڵی سه‌در هه‌ره‌شه‌ی کێشانه‌وه له پرۆسه‌ی سیاسی ده‌کات.\nعه‌لاوی لیستی ئیتیلاف به‌رپرسیاره له کێشه‌ی پێکهێنانی حکومه‌ت.\nرێکخراوی یترۆرستی القاعده ته‌ئکیدی له دامه‌زراندنی عبدالله البغدادی کرد له شوێنی زه‌رقاوی وه‌ک سه‌رۆکی القاعده له عێراق.\nپۆلسی فریا‌که‌وتنی فیدراڵی بۆ به‌غدا و پارێزگاکانی عێراق پێکده‌هێنرێت.\nئیتلاف قاسم داود کاندید ده‌کات بۆ پۆستی وه‌زاره‌تی ناوخۆ.\nحزب الله ئاماده‌ی خۆی پێشاندا به به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی هه‌ر هێرشێکی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ئێران.\nچوار حزبی سیاسی عێراقی که‌رکوک به هێلی سۆر داده‌نێن.\nرایس و سترو داوا له لایه‌نه‌کانی عێراقی ده‌که‌ن بۆ په‌له‌کردن له پێکهێنانی حکومه‌ت.\nبه پێی راپرسییه‌ک له به‌ریتانیا زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵک دهاوای کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی وڵاته‌کایان ده‌کان له عێراق.\nده‌قی چاوپێکه‌وتنی ته‌له‌فزیونی له گه‌ڵ جیل کارۆل.


حوکمی خواردنه‌وه‌ی میزی حوشتر ! - سعدی مرادی\nخانه/اصول/فتاوی/حوکمی خواردنه‌وه‌ی میزی حوشتر !\nسعدی مرادی Send an email ۲۲ فروردین ۱۳۹۹\nلەم ماوەیەدا کاناڵی ڕووداو هەواڵی دا کە – م . ع – کەڵەک لە سعوودیە دەستبەسەر کرا! چون خەریکی جادووە! میزی وشترەکان دەخواتەوە! جا ئەم هەواڵە سەرنجی خەڵکی ڕاکێشا بۆ ئەم پرسیارە! زۆر ئەپرسن میزی وشتر پاکەو ئەخورێتەوە؟ یان پیسە؟ گەر پاک نییە بۆچی ئەم کەسە وەک پیاوێکی ئایینی ئەم کارە دەکات؟\nپێشەکی ئەوە بڵێین بابەتە پزیشکییه‌کانی پێغەمبەری ئازیز(د.خ) بۆ سەردەمی خۆی کاریگەری چاک و باشی بووە، زۆرێک لە نەخۆشی و کێشەکانی سەردەمی خۆی چارەسەر کردووە، شک لەوەدا نییە ئاکار و فەرموودەکانی خۆشەویست کراون بە چەند بەشەوە وەک زانایان فەرموویانە، واتە نابێ تەواوی فەرموودەکانی پێغەمبەری خوا(د.خ) بە یەک بڕیاڕ و بە یەک جۆر چاو لێبکەی! ئەمە ئەو کێشە سەرەکییەیە کە زۆربەی مامۆستاکان تێی کەوتوون و کۆمەڵگەیان بەرەو لێتاو بردووە! ئه‌ینا گەر فەرموودەکان وەک زانایانی پێشین دابەشیان کردووە وەرگرین، نەک تووشی شۆک نابین، بەڵکو زۆربەی کێشەکان چارە دەبن.\nـ جا ئیستە ئەوە بزانین کە پێغەمبەری خوا(د.خ) نەیفەرمووە نەخۆشەکانتان و کێشە تەندروستییەکانتان تەنیا بەم چارەسەرانەی من چارەسەر کەن! ئەو بۆ سەردەمی خۆی کەڵکی لە ڕووەک و دەورووبەر بینیوە بۆ خزمەت بە کۆمەڵگا، تەنانەت زۆربەی کێشەکانی وەک وەحی چارەسەری نەکردووە بەڵکوو بڕێکیان پاڵپشتی سرووشی لەسەره وەک هەنگوین و ڕەشکە و شیر و… ئەمانیش بۆ هەموو دەردێ دەوا نین و بۆ هەموو کەسێکیش چارە نین، بۆ؟ چونکە ئیستا تەوەری پزیشکی لە دنیا ڕۆڵی سەرەکی خۆی بەرەو پێشچوون دەبینێ و سات بە سات نوێکاری لە چارەسەرییەکاندا ئەبینن. کەوابوو پێویست ناکا خۆمان یان کۆمەڵگا بە شتانێکەوە سەرقاڵ کەیین کە ئێکسپایەرن و کاتیان بەسەر چووە.\nئێستا دێینەوە سەر بابەتی ڕەوایی و ناڕەوایی مژارەکەی خۆمان\nـ لە کتێبە فیقهییەکاندا زۆر بەدوادا چونم کرد بۆ ئەم مژارە تاکوو ڕاستییەکان دەرکەون، دوای گەڕان ئاوا باسی لێوە کرابوو (جا دوایی بەرهەمی توێژینەوەکەش ئەخەینەڕوو). لە کتێبی (فقەالاسلامی و ادله)دا لە باسی ئەو پیسییانەدا کە ڕای جیاوازی زانایانی لەسەرە، لە لاپەڕەی ۳۱۲ به‌رگی یەک ئاوا باس دەکات:\nمیزی و شیاکەی ئەو حەیواناتەی گۆشتیان دەخورێ، دوو بۆچوون هەیە:\nزانایانی مالکی و حەنبەلی مەزهەب دەفەرموون: میزی ئەو ئاژەڵانەی حەڵاڵ گۆشتن وەک وشتر، مه‌نگا و گوێلک، مریشک، کۆتر و کەو، تەواوی پەلەوەرەکان، تەنانەت ڕیقنە و جیقنە و شیاکەیان پاکە و پیس نییە. گەر ئاژەڵێک گۆشتی مەکرووه بێ، میزەکەشی لە پاکیدا مەکرووهە. کەواتە میزی حەیوانی گۆشتحەرام پیسە.\nەڵگەیان بۆ ئەم ڕایەیان ئەوەیە:\nـ پێغەمبەری خوا بۆ ئەو پۆلە خەڵکەی لە عوکەل یا لە عورەنییەکان بوون، هاتنە خزمەتی و دوای مانەوەیان لە مەدینە بە کەشووهەوای ئەوێ تێک چوون، ڕۆشتنە دەرۆ لە مەدینە و بۆ چارەسەری پێغەمبەری خوا(د.خ) فەرمووی: دەتوانن شیر یا میزی وشترەکانتان بخۆنەوە، چاک دەبن. (رواه الشیخان و احمد).\nبۆچوونی زانایانی فەرموودە لەسەر ئەم فەرموودە چۆنە؟\nئەم فەرموودە بە شێوازی جۆراوجۆر لە کتێبەکاندا هاتووە، بەس هەموویان یەک ئامانج ده‌پێکن. فەرموودەناسان لە ڕاڤەیدا دەفەرموون: سرووشتی هەرکە وەریگرت دەتوانێ بیخواتەوە یاخود نەیخواتەوە.\nڕای دووهەم هی زانایانی حەنەفی و شافعی مەزهەبە، ئەوان دەفەرموون: میز و ڕشانەوە، شیاکە چ هی ئاژەڵان بێ، چ هی مرۆڤ، پیسە بێ دوودڵی. بەڵگەشیان زۆرە کە نەهی کراوە لە میزی مرۆڤ کە پیسە، بۆ فەرموودەی عورەنییەکانیش دەفەرموون: بۆ چارەسەری بووە، نەک بۆ هەموو کەس و بۆ هەموو کات و ساتێ، چونکه چارەسەری بەو شتانەی پیسن، ڕەوایە و دروست. (وەک لە کتێبی ـ قانون در طب ـ ئاماژەی پێکراوە)\nـ بەس ئەوەی کە دەفەرموون پاکە، واتە نوێژییە و جل لە نوێژ نابات، ئەوە لە مەزهەبەکانی تردا وایە، ئه‌ینا لە مەزهەبی پێشەوا شافعیدا به‌گشتی دەفەرموون:\nـ خاوەنی موغنی موحتاج دەڵێت: میز پیسە، جا میزی ئادەمیزاد بێ یا هی ئاژەڵ بێ، گۆشتی بخورێ یان نا.\nـ خاوەنی شەریعەتی ئیسلام دەڵێت: هەرچی لە پاش و پێشی گیانلەبەر دەرچێ وەکوو شیاکە و پشکەڵ و میز و وەزی مەزی بە پیس دەناسرێ.\nـ مامۆستا ڕەبیعی دەفەرموێت: میزی مرۆڤ یا هەر ئاژەڵێک بێ پیسە.\nزۆربەی سەرچاوە شەرعییەکان گەڕام هیچیان ئیجازەی خواردنی میزیان نەداوە، چونکه بە پیسی دەزانن، تەنانەت ئەو فەرموودە تایبەت دەکەن بەو کاتەوە و گشتییەتی پێ نادەن.\nفتوای لێژنەی دایمی ئاوایە:\nزانایانی اللجنە الدائمە دەڵێن: «میزی ئەو ئاژەڵانەی گۆشتی دەخورێت پاکە، ئەگەر بەر لاشە کەوت یان بەکار ھێنرا بۆ لاشە، ئەوا نوێژکردن بە میزەوە دروستە.» “فتاوى اللجنه الدائمه” (۶/۴۱۴)\nئێستا با بێین لە لایەنی زانستی سەردەمەوە هەڵی سەنگێنین بزانین چۆنە؟\nـ زانستی سەردەم ئەوندەی بەدواداچوونم بۆکرد، بە دروستی نازانن بۆ چارەسەر بەکار بێ، جگە لە چەن تایفەیێک لە عەڕەب کە خواردنەوەی میزی وشتر لە ناویانا بووەتە عادەت.\nـ پوختەی توێژینەوەکە\nپێغەمبەری ئازیز(د.خ) بۆخۆی نەیخواردووە، تەنانەت ئەسحابیش نەیانخواردوەتەوە.\nـ ئەو حوکمە بۆ گشت کەسێک و سەردەمێک نییە. چونکە زانایان نەیانگشتاندووە.\nـ کەسانێک بۆ مەرامی خۆیان پەرەی پێ دەدەن.\nئاماده کردن: سەعدی مرادی\nخواردنه‌وه‌ی میزی حوشتر میزی حوشتر


له‌سه‌ر پرسی ئێران، ئه‌مریكا په‌یامێكی توندی به به‌رپرسانی عێراق داوه\nعێراق داوا له ئیكسۆن مۆبیل ده‌كات كارمه‌نده‌كانی بۆ كێڵگه‌ی قوڕنه بگێڕێته‌وه\nسه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان ناوی پاڵێوراوی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی ڕاگه‌یاند\nجه‌زائیر.. خۆپیشاندان دژی داروده‌سته‌ی ڕژێمه‌كه‌ی بوته‌فلیقه به‌ڕێوه‌چوو\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سعودیه: ئاماده‌ین بۆ به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی هه‌ر هێرشێك\nكاردانه‌وه‌كانی ئێران دژی كۆنفرانسی وارشۆ درێژه‌ی هه‌یه\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران، به‌هرام قاسمی كۆنفرانسی وارشۆی به "دوور له‌توانای بڕیاردان و رێز" ناوبرد.\nبه‌هرام قاسمی له‌باره‌ی كۆنفرانسی وارشۆوه كه له پایته‌ختی پۆڵه‌ندا و سه‌باره‌ت به خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌نێوان رۆژانی ١٣-١٤ی شوباتدا به سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌مریكا سازكرا و ئێران دژی وه‌ستایه‌وه، روونكردنه‌وه‌ی دا.\nقاسمی جه‌ختی له‌وه‌كردووه‌ته‌وه كه له كۆنفرانسه‌كه‌دا هیچ یه‌كێك له‌و وڵاتانی خاوه‌ن بڕیارن به‌شدارییان نه‌كردووه و رایگه‌یاند "كۆنفرانسێك كه تایبه‌ته به ئاشتی و سه‌قامگیریی له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و دووره له بڕیاردان و رێز، چۆن ده‌توانێت به‌بێ به‌شداریی یاریزانه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ناوچه‌كه له‌سه‌روو هه‌موویانه‌وه، توركیا، لوبنان، فه‌ڵه‌ستین و ئێران و وڵاته گه‌وره‌كانی وه‌ك چین و رووسیا سه‌ركه‌وتوو بێت؟".\nبه‌پێی هه‌واڵێكی ئاژانسی فه‌رمیی ئیرنا، قاسمی، ئه‌مریكای تاوانباركردووه كه سه‌رۆكایه‌تی كۆنفرانسه‌كه‌ی كردووه و رایگه‌یاندووه "ئه‌مریكا له‌لایه‌ك كۆنفرانسی ئاشتی و ئاسایش له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست سازده‌كات و له‌لایه‌كی دیكه‌وه له‌رێگه‌ی پشتیوانییكردنی تیرۆریستانی ناوچه‌كه بێ هیوایی، هه‌ژاریی و جه‌نگ له‌نێو گه‌لانی ناوچه‌كه زیاد ده‌كات".\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران په‌یامی به‌رده‌وامیی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئه‌مریكا و ئیسرائیلی داوه و به‌پێویستی زانیوه ئه‌مریكا له راستییه‌كانی ناوچه‌كه تێبگات.\nچه‌ندین سوودی خورما بزانه..\nتایبه‌تمه‌ندییه‌كانی مانگی ڕه‌مه‌زان


🏰 ئاریان شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 5 2019 11:07AM\nگوندێکە سەر بە شارەدێی سەوڵاوا لە پارێزگای مەریوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 11:07:58\n🏰 ئەحمەواوا شوێنەکان\n🏰 ئەسپەرێز شوێنەکان\nگوندێکە سەر بە شارەدێی سەوڵاوا لە پارێزگای مەریوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 11:07:57\n🏰 باراماوا شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 5 2019 11:08AM\nگوندێکە سەر بە شارەدێی سەوڵاوا لە پارێزگای مەریوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ ج.ع.ئـ. 5-10-2019 11:08:07\n🏰 بندۆڵ شوێنەکان\n🏰 بڵبەر شوێنەکان\n🏰 بۆڕیەر شوێنەکان\n🏰 بیەکەڕە شوێنەکان\n🏰 بێساران شوێنەکان


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - ئاماری به‌شداریی خه‌ڵکی پارێزگای کوردستان له خولی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیس ڕاگه‌یێندرا\nبه‌شی ئێران/ کوردستان- سه‌رۆکی ناوه‌ندی هه‌ڵبژاردنی پارێزگای کوردستان ڕێژه‌ی به‌شداری خه‌ڵک له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیسی ده‌یه‌می به 20.33 له‌سه‌د ڕاگه‌یاند و وتی: که‌متر له یه‌ک له‌سه‌ر چواری که‌سانی که مه‌رجی پێویستی ده‌نگدانیان هه‌بوو له دوو بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنی سنه و مه‌ریوان له هه‌ڵبژاردنه‌کانی خولی دووهه‌می مه‌جلیس به‌شدارییان کرد.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، عه‌لیڕه‌زا ئاشناگه‌ر له کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامه‌وانی له‌گه‌ڵ هه‌واڵنێران وێڕای ڕاگه‌یاندنی ده‌ره‌نجامی یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی ده‌یه‌مین خولی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی ڕایگه‌یاند: خه‌ڵک به به‌شداری له‌سه‌ر سندوقی ده‌نگدان ئه‌رکی خۆیانیان ڕاپه‌ڕاند و له‌مه‌وبه‌دوا ده‌بێ نیگه‌رانییه‌کانی ده‌وڵه‌ت و نوێنه‌رانی هه‌ڵبژێردراوی خه‌ڵک گه‌شه، پێشکه‌وتن و باشتربوونه‌وه‌ی پێوه‌ره ئابوورییه‌کانی پارێزگا بێت.\nناوبراو زیادی کرد: له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کان له دوو بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنی پارێزگای کوردستان 671 هه‌زار و 330 که‌س ده‌یانتوانی ده‌نگ بده‌ن که 136 هه‌زار و 485 که‌س له‌م هه‌ڵبژاردنه به‌شدارییان کرد.\nناوبراو وتیشی: له کۆی سه‌رجه‌م ده‌نگه وه‌رگیردراوه‌کان، 5 هه‌زار و 568 ده‌نگی باتڵکراو و 130 هه‌زار و 917 ده‌نگی دروست بوو که سه‌یید ئه‌حسه‌ن عه‌له‌وی به وه‌ده‌ستهێنانی 43 هه‌زار و 499 ده‌نگ وه‌کوو نوێنه‌ری بازنه‌ی سنه، دیوانده‌ره و کامیاران و مه‌نسوور مورادی به وه‌ده‌ستهێنانی 28 هه‌زار و 138 ده‌نگ له بازنه‌ی مه‌ریوان و سه‌وڵاوا چوونه مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی.\nناوبراو ژماره‌ی ده‌نگده‌ران له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کان له دوو بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنی "سنه، دیوانده‌ره و کامیاران" و "مه‌ریوان و سه‌وڵاوا" به 668 هه‌زار و 814 که‌س ڕاگه‌یاند و جه‌ختی کرد: 136 هه‌زار و 930 په‌ڕه‌ی ده‌نگدان، به‌رانبه‌ر به 20.33 له‌سه‌دی ده‌نگده‌ران له‌م قۆناغه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کان به‌کار هێنرا که له  130 هه‌زار و 917 په‌ڕه ده‌نگی دروست تۆمار کراوه.\nناوبراو ڕێژه‌ی به‌شداری خه‌ڵک له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیسی ده‌یه‌می به 20.33 له‌سه‌د ڕاگه‌یاند و جه‌ختیشی کرد: ڕێژه‌ی به‌شداری خه‌ڵک له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیسی نۆیه‌م له پارێزگای کوردستان 29.70 له‌سه‌د و له مه‌جلیسی هه‌شته‌م 16 له‌سه‌د بوو.\nکۆدی بابه‌ت: 56034 | به‌روار: ۱۳۹۵/۲/۱۲ | کاتژمێر: 13 : 52\nشۆرای نیگابان به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنی ئه‌لەکترۆنیک له قۆناغی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی مه‌جلیسی قبووڵ نه‌کرد\nدابه‌زینی ژماره‌ی کاندیداکانی هه‌ڵبژاردنی ده‌یه‌مین خولی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی له مه‌هاباد\nژماره‌ی کاندیداکانی مه‌جلیس له بازگه‌ی بۆکان به‌رز بووه‌وه\nلیستی کۆتایی کاندیداکانی پشتڕاست کراوه‌ی مه‌جلیسی ده‌یه‌م له ئیلام\nڕاگه‌یاندنی لیستی کۆتایی کاندیداکانی قبووڵی سه‌لاحییه‌تی مه‌جلیسی ده‌یه‌م له پارێزگای کوردستان\nلیستی کاندیداکانی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی له پارێزگای کرماشان ڕاگه‌یێندرا\nبانگه‌شه‌ی پاڵێوراوانی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی ده‌ستیپێکرد\nڕاگه‌یێندراوی ناوه‌ندی هه‌ڵبژاردن له‌باره‌ی بانگه‌شه‌ی کاندیداکان\n26ی ڕێبه‌ندان ده‌ره‌نجامی یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی لێکدانه‌وه‌ی سکاڵای کاندیداکانی مه‌جلیس ڕاده‌گه‌یێندرێت\nژماره‌ی کاندیداکانی قبووڵکراوی سه‌لاحییه‌ت له بازگه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌قز و بانه گه‌یشته 12 که‌س\nژماره‌ی کاندیداکانی قبووڵکراوی سه‌لاحییه‌ت له بازگه‌ی هه‌ڵبژاردنی هه‌ورامان گه‌یشته 13 که‌س


گواردیۆلا: ھیچ یانەیەك ل مێژوودا پێی نەكراوە بۆ دەبێت ئێمە بیكەین\nگواردیۆلا داوای لە یاریزانانی كرد كە بیر لە یارییەكەی ئەمڕۆی یانەكە بەرانبەر كاردیف سیتی بكەنەوە لە خولی ئینگلیز واز لەوە بێنن، كە بیر لە بەدەستھێنانی چوار نازناوەكەی ئەمساڵ بكەنەوە .\nھەرچەندە مانچستەر سیتی نازناوی خولی ڕابیتەی یانە پیشەگەرەكانی ئینگلتەرای بەدەستھێنا وە و لە خولی نایابی ئینگلێزیش لە پلەی دووەی ڕیزبەندیەكەدایە ودوو خاڵ لەدوای لیڤەرپولە، ئەمە لەكاتێكدا مانچستەر سیتی یارییەكی دواخراوی ھەیە.\nھەروەھا تیپەكەی گواردیۆلا گەیشتووەتە قۆناغی ھەشتەمی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپا و قۆناغی پێش كۆتایی جامی یەكێتی ئینگلتەرا.\nلەگەڵ ئەوەی مانچستەر سیتی دەرفەتی بەدەستھێنانی ھەرسێ نازناوەكەی ھەیە بەڵام گواردیۆلا دەڵێت كە: ئاساییە كە تیپەكەمان بێ دەستكەوت بیت لەو سێ پاڵەوانێتییەی كە تێایدا ماوەتەوە.\nھەروەھا لە میانەی كۆنگرەی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند : لەوانەیە لە ماوەی ھەفتەیەك یان تەنانەت سێ ڕیژدا ھەرسێ نازناوەكە لەدەست بدەین ،بۆ باسی بەدەستھێنانی ھەر چوار نازناوەكەی ئەمساڵ دەكەن لە كاتێكدا ھیچ یانە یەكی ئەم ووڵاتە نەیتوانیووە بەدەستیان بھێنێت كە یەك وەرزدا،\nیانەیەكی ئەفسانەیی وەك لیڤەرپول و مانچستەر یونایتدی سەردەمی (ئەلێكس فێرگسۆن ) و جۆزێ مۆرینیۆ لەگەڵ چێڵسی و ئارسین فینگەر لەگەڵ ئارسیناڵ، ھیچكامێكیان نەیانتوانیوە ھەرچوار نازناوەكە لە وەرزێكدا بەدەست بھێنن بۆدەبێت ئێمە ئەوە بكەین ؟!\nگواردیۆلا دەشڵێت: من لە مێشكی ھاندەران و یاریزانانی یانەكەدا نیم كە پێیان بڵێم بیر لە چی بكەنەوە .ئەگەر ئەوان بیر لە بەدەست ھێنانی ھەموو نازناوەكان دەكەنەوە ئەوا ئەوسا من ناتوانم ھیچ شتێك بڵێم .\nوەرگیران : ئاكۆ عەبدوڵلا ئاڵی


کۆنگرە.... ڕەنگەکان وێنەی کێ دەکێشن؟\nاسماعیل حاجی زەڵمی\nناولێنان و دامەزراندنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان هەر لەسەرەتاوە بۆ کۆکردنەوەی چەند ئاڕاستەیەکی جیاواز کەلەوسەردەمەی خەباتی کوردایەتیدا بونی هەبوو، كه ئەمە جیاكەرەوەو خاڵی بەهێزی ئەو هێزە سیاسیە بوەو دواتریش مام جەلال به چەپكە گوڵەکە ناوی دەهێناو و وەك چەمكێكی شایەن و پێویست به واقیعی سیاسی و كۆمەڵایەتى كوردەواری پەخشی دەكرد.\nجێی خۆیەتی وەك راستیەك ئەوە تەماشە بكرێت كە بەرزی و نزمی و هەورازو نشێوەکانی ناو ئەو هێزە سیاسیە لەجیاوازییەکانیەوە سەری هەڵداوە، سه‌ركەوتن و زوو جێگەبوونەوەی له‌نێو جەماوەر هەر ئەم سیاسەتە لەپشتی بوو.. بۆیە ئەگەرتەماشای پێکهاتەو ستراکچەری یەکێتی بکەین دەبینین جیاوازییەکان بڕیار لەسەر یەکێتیبوونی ناو یەکێتیان داوەو تا ئیمرۆش دەیدەن، هەرچەندە مەودای ئازادی جیاوازییەکانی ناو ئەم یه‌كێیتیە زیاتر ببێت هێندەش لەئاستی دەرەوەیدا یەکێتی بەهێز دەبێت. مام جەلال وەک یەکەم سکرتێری یەکێتی هەڵگری بەشێک لەجیاوازییەکان ناو حزبەکەی بوو ئەوەی لە ئێستادا بە باڵ و ئاڕاستەی جیاواز ناوی دەبرێت، بەڵام ئەو توانی وێنەیەکی تەواو بۆ یەکێتی بنەخشێنێت و بەکارامەیی خۆی ڕەنگە جیاوازەکان کۆبکاتەوە تابلۆیەکی سیاسی لێ دروست بکات.كه وەك بوون و پێویستیەكی كوردەواری لە باشوری كوردستان تەماشە بكرێت..\nلەئێستادا لەپاش کۆچی مام جەلال یەکێتی و باڵەجیاوازەکانی پەرتەوازەن و بیروبۆچونیان سەبارەت بە بەڕێوەبردن و ئاڕاستەی سیاسی ئەو حزبە یەکناگرێتەوە، ئەوەی لای هەموان ئاشکرایە ئەوەیە باڵ وئاڕاستە جیاوازەکانی ناو ئەو حزبە بەتەنها و بەبێ بونی یه‌كتر و له‌نێو یەكێتیدا هه‌رگیز ناتوانن هیچ وێنەیەک تەواو بکەن پێویستی فەزای سیاسی كوردەواری پڕبكه‌نەوە، واتە وێنە تەواوەکەی یەکێتی پەیوەستە بە هەموویانەوە. قۆناغی ئێستای ئەو حزبە لەئێستادا پێویستی بە حیکمەت و کارزانیەکی وەک مام جەلالە کە بتوانێت هاوسەنگی ڕابگرێت و باڵ و ئاڕاستەی کارکردنی نەبێتە فشار بۆسەر ئەوانی تر.\nیەکێتی لەئێستادا لەبەردم کونگرەیەکی چارەنوسسازدایە، ئه‌گەر چی ئەزمونی کونگرە لەناو حزبی کوردیدا هێندە دەردبووە نیو ئەوەندە نەیتوانیوە ببێتە دەرمان ، بەڵام دەکرێت کۆنگرەی ئەمجارەی یەکێتی جیاوازبێت و خۆی ڕزگار بکات لەو دردو بەڵایانەی کەدوچاری بووە، بەوپێیەی لە ئێستاشدا یەکێتی خاوەنی کەسایەتییەکی سیاسی بەهێزی وەک بەرهەم ساڵحە کە تاڕادەیەکى باش توانیویەتی شوێنپێی هەنگاوەکانی مام جەلال هەڵگرێت و باڵ و ئاڕاستەی کارکردنی نەبێتە فشار بۆسەر هیچ ئاڕاستەیەکی تر ، لەگەڵ ئەوەشدا بەرهەم ساڵح تواناو سەلیقەی سیاسی و دیبلۆماسی هێندەیە کەدەتوانێت دەنگ وڕەنگە جیاوازەکان و پارچە لێکترازاوەکان یەکبخەن و یەکێتی بخەنەوە سەر ڕاستەڕێگەی خۆی، چونکە لەسایەی بەرهەم ساڵحدا باڵ و ئاڕاستە جیاوازەکانی ناو یەکێتی بەئازادانە دەتوانن گوزارشت لەبون و چالاکی خۆیان بکەن چونکە ناوبراو خاوەنی هێزی سەربازی نیە و لەڕوی سیاسی وسەربازییەوە نابێتە مەترسی بۆ سەرئەوانی دی، بە ئەزمونیش ئەوە سەلمێنراوە چەندە ئازادی بدرێت بە باڵەجیاوازەکان لە مومارەسەکردنی سیاسیدا هێندەش یەکێتی ناو یەکێتی زیاتر دەبێت. بۆیە ڕەنگە جیاوازەکانی ناو یەکێتی بەهەڵبژاردنی بەرهەم ساڵح وەک کەسی یەکەم لەم کۆنگرەیەدا بتوانن وێنە تەواوەکەی حزبەکە بکێشن و کۆنگرەکەش بکەنە هەتوانی زامەکانی ڕابردوویان.


شاری غوڵام – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » شاری غوڵام\nكورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید\nعه‌به نه‌یده‌زانی كه نیوه‌شه‌وی تێپه‌ڕاندووه، به خه‌یاڵی خۆی هێشتا ئێواره‌یه و هاكا یه‌كێك له ماڵه دراوسێكان به ده‌فرێك چێشته‌وه په‌یدا بوو، سه‌یرێكی ئاسمانی كرد سایه‌قه‌ی ساماڵ بوو، ئه‌ستێره دیار بوو، عه‌به ده‌یزانی له زستانی ته‌ڕ و تووشدا شه‌وی سایه‌قه مانای چییه، ئه‌و ده‌یزانی مانای ئه‌وه‌یه شه‌وێكی زۆر سارد ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌و هه‌ر به ساده‌ییه‌كه‌ی خۆی بیری ده‌كرده‌وه و پێی وا بوو ئێستا نا ئێستا به ده‌فرێك چێشته‌وه دێن بۆ لای و برسێتییه‌كه‌ی چاره‌سه‌ر ده‌بێت، له‌ته رایه‌خێك و په‌تووه شڕێكیشی پێیه له سه‌رمای سایه‌قه‌ی ئه‌مشه‌و رزگاری ده‌كه‌ن.\nمچوڕكێكی پێدا هات و خه‌یاڵ بردییه‌وه بۆ ئه‌و ئێواره‌یه‌ی نه‌خشه‌ی بۆ باشتربوونی ژیانی ده‌كێشا، ئه‌و ئێواره‌یه گه‌ڕایه‌وه، چایه‌كیان بۆ تێكرد، به‌ڵام ئه‌و ته‌نیا به جه‌سته له‌وێ بوو، مێشكی جه‌نجاڵ بوو، خه‌یاڵی جمه‌ی ده‌هات، شار به رۆژ جمه‌ی ده‌هات و خه‌یاڵی عه‌به به‌شه‌و، شار به رۆژ ده‌توت شاره زه‌رده‌واڵه‌یه ئه‌م هه‌موو خه‌ڵكه ده‌هاتن و ده‌چوون، گالیسكه‌ی یه‌ك ئه‌سپی و دوو ئه‌سپی، زرنگه و خرینگه‌ی زه‌نگۆڵه‌ی ملی ئه‌سپه‌كان ریتمێكی پڕ له جووڵه‌یان ده‌به‌خشی به شار، هاوار هاواری شه‌ربه‌تفرۆش و ده‌ستگێڕو دووكانداره‌كان، گوزه‌ری ئاسنگه‌ر و مسگه‌ر و به‌رده‌م مزگه‌وتی خومخانه هه‌راوزه‌نایه، عه‌به پاره‌كه‌ی ژمارد سه‌د و سی فلسی په‌یدا كردبوو، دیسان خه‌یاڵ بردییه‌وه، له بیری ئه‌وه‌دا بوو، بڕێك پاره‌ی لاخستووه، ئه‌گه‌ر بڕێكی دیكه‌ش پاره پاشه‌كه‌وت بكات، ئه‌سپه‌كه و عه‌ره‌بانه‌كه‌یش ده‌فرۆشێت، بڕێكیشی بۆ قه‌رز ده‌كات و دووكانێكی پێ ده‌كاته‌وه و له‌و ژانه‌سه‌ره قوتار ده‌بێت.\nئه‌م شاره به ره‌شه‌با به‌ناوبانگه، ره‌شه‌بای ئه‌م شاره دار هه‌ڵده‌كه‌نێ، ده‌رگا و په‌نجه‌ره به‌یه‌كدا ده‌دات، یه‌خه‌ی رێبواران ده‌گرێ، هه‌رچی پووش و په‌ڵاش و نایلۆنه دڕاوه له په‌ناو په‌سیوانی ده‌ئاخنێ، خۆڵ ده‌كاته چاوی ده‌ستگێڕه‌كان و پرچی كچان و كوڕان و گوڵان ده‌ژاكێنێت، ره‌شه‌بای ئه‌م شاره له تایه‌فه‌ی گورگیش نییه و ده‌لوورێنێت، ئه‌م شاره قه‌ڵه‌مڕوی ره‌شه‌بایه، وه‌رز و مانگ و سه‌رما و گه‌رمای بۆ نییه، هه‌ر كات بیه‌وێ هه‌ڵده‌كات، شار شاری غوڵام و ره‌شه‌بایه، ئه‌و كاته‌ی ره‌شه‌با هه‌ڵده‌كات هه‌موو شه‌قامێك و هه‌موو كۆڵانێك و به‌رده‌رگای هه‌موو ماڵێك ره‌شه‌بای لێیه، شاری غوڵام، غوڵامی زۆر تێدایه، به‌ڵام غوڵام شاری هه‌یه و ماڵی نییه.\nئه‌و شه‌وه باو بۆرانێكی زۆر و كڕێوه بوو، وه‌یشومه بوو، تاوێ به‌فر و تاوێ باران شڵێوه‌ی ده‌كرد، به باوه ده‌باری، ده‌رگا ته‌نه‌كه‌كان ته‌قه‌ته‌قی زۆر و لووره‌ی ره‌شه‌باو جار جار گرمه‌ی هه‌ورێك له دوور، نیشانه‌یه‌كی باش نییه، له شه‌وی به‌فردا گرمه‌ی هه‌ور، ئاخر نابێ، ده‌گمه‌نه، به‌ڵام بوو، بۆ به‌یانی ئه‌سپ دزرابوو، خه‌ون نه‌مابوو، ته‌نیا رێگه دۆزینه‌وه‌ی ئه‌سپه‌كه‌یه، یه‌كه‌م پرسیار ئه‌وه‌یه: ئه‌سپه‌كه‌ی منت نه‌دیوه؟ تا ساڵانێكی زۆریش له‌وه‌و دوا عه‌به هه‌ر كه‌سی دیبا ئه‌و پرسیاره‌ی لێده‌كرد.\nخه‌یاڵ پچڕاو شه‌و راكشاو دراوسێیه‌ك دیار نه‌بوو ده‌فرێكی پڕ له چێشتی پێ بێت، عه‌به هه‌ڵده‌له‌رزی، چه‌ند شه‌وێكیشه خاڵیگه‌ی دێشێ، ئاخر عه‌به هێنده پیاوێكی ساده بوو، بیری له‌وه نه‌ده‌كرده‌وه هه‌موو شه‌وێك كه سه‌رمای ده‌بێت گورچیله‌كانی زیانیان پێده‌گات، ئازاری ئه‌م شه‌و له شه‌وانی دی زیاتر بوو، سه‌رماكه‌ش به هه‌مان شێوه، ده‌سته‌كانی رچیبوون، بیری له‌وه كرده‌وه ئاگرێك بكاته‌وه، به ئاسته‌م جووڵه‌ی بۆ ده‌كرا، ملێك به‌ملاو ملێكی به‌ولادا بادا، هیچی لێ نه‌بوو ئاگری پێ بكاته‌وه، نه دارێك، نه ئێزینگێك، هیچ هیچ، خه‌وه‌نوچكه ده‌یبرده‌وه، لووره‌ی ره‌شه‌با، عه‌به زینده‌خه‌وی ده‌كرد، نیوه راست و نیوه خه‌ون، لووره‌ی ره‌شه‌با له هه‌ردوو لا هه‌بوو، ناو به ناو یادی منداڵیش جڵه‌وی خه‌ونه‌كه‌ی وه‌رده‌گرت، ئه‌و كاتی كه ته‌مه‌نی هه‌شت نۆ ساڵ بوو، له‌گه‌ڵ كچۆڵه‌یه‌كی هاوته‌مه‌نیدا خه‌تخه‌تێنی ده‌كرد و بازی ده‌دا، كه بازی ده‌دا ده‌یویست به‌رزتر بێته‌وه، دیسان لووره‌ی ره‌شه‌باكه زاڵ ده‌بوو، ته‌ماشای ده‌كرد ئه‌و هه‌موو كارتۆنه با بردوونی به ئاسماندا، ده‌توت له ئاسمانی شار كارتۆن ده‌بارێ، سه‌یری هه‌ر لایه‌كی ئاسمانی ده‌كرد هه‌ر كارتۆن بوو، ئه‌و پێویستی به یه‌ك دوو كارتۆن بوو تا ئاگری پێ بكاته‌وه، له بازه‌كانیدا هه‌وڵی ده‌دا به‌رزتر بێته‌وه، ده‌یویست ده‌ستی بگات به كارتۆنێك له‌و كارتۆنانه‌ی با بردبوونی به ئاسماندا، دیسان بروسكه‌ی ئازارێك شریتی خه‌ون و یادگارییه تێكه‌ڵه‌كه‌ی ده‌پساند.\nعه‌به ده‌ترسا، نه‌یده‌زانی له چی ده‌ترسێ، به‌ڵام زۆر ده‌ترسا، بیره‌وه‌رییه‌ك هه‌بوو نه‌یده‌ویست به مێشكیدا گوزه‌ر بكات، ئه‌و بیره‌وه‌رییه تاڵ بوو، جار جار سه‌ره‌تاتكێیه‌كی ده‌كرد له مێشكی عه‌به‌دا، عه‌به به بزه‌یه‌ك له بیر خۆی ده‌برده‌وه، ململانێی ده‌كرد و كه‌ڵكی ململانێشی پێوه نه‌مابوو، ئاخری بیره‌وه‌رییه‌كه به خۆیی و ئه‌و هه‌موو تاڵییه‌وه هاته‌وه پێش چاوی، ئه‌ویش ئه‌و رۆژه بوو كه دوای یه‌ك مانگ گه‌ڕان به‌دوای ئه‌سپه‌كه‌یدا گه‌ڕایه‌وه بۆ ماڵه‌وه، به منداڵی جارێك عه‌به له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵ و هاوته‌مه‌نه‌كانیدا گره‌ویان له‌سه‌ر خواردنی خوژیلك كردبوو، ئه‌و گیایه‌ی له تاڵ تاڵتره، به‌ڵام هێشتا به‌قه‌د ئه‌و رۆژه تاڵ نه‌بوو كه به ده‌ستی به‌تاڵ گه‌ڕایه‌وه بۆ ماڵه‌وه، ماڵ و منداڵ پێیان وت له كوێ بووی بچۆره‌وه بۆ ئه‌وێ.\nعه‌به هه‌رگیز هه‌ستی به ترسێكی له‌و جۆره نه‌كردووه، ترس و برسێتی و سه‌رما و ئازار پاڵه‌په‌ستۆیان له‌سه‌ر سینگی دروست كردبوو، هه‌رچه‌ند ته‌كانیشی ده‌دایه خۆی هیچ سوودی نه‌بوو، توانای نه‌مابوو، هه‌ناسه‌یه‌كی ساردی هه‌ڵكێشاو كه‌وته بیری سه‌رده‌می لاویی خۆی، ئه‌و كات به گوڕو تین بوو كه‌وته یادی ئه‌و ئێواره‌یه‌ی رانك و چۆغه‌كه‌ی له باوه‌ڵه ته‌نه‌كه شینه‌كه ده‌رهێناو ته‌كاندنی، تووتنیان پێوه‌كرابوو تا بۆنیان خۆش بێت و مۆرانه‌ش لێیان نه‌دا، راسته تازه نه‌بوون، به‌ڵام ئه‌وه‌ش باشترین جل و به‌رگی عه‌به بوو، بۆ رۆژێكی وا تایبه‌ت نه‌بوایه له‌به‌ری نه‌ده‌كردن، به‌ڵام ئه‌و ئێواره‌یه تایبه‌ت بوو، ریشی تاشیبوو، رانك و چۆغه‌كه‌ی له‌به‌ر كرد و پشتێنه‌كه‌ی به‌ست و سه‌یرێكی ئاوێنه‌كه‌ی كرد و بزه‌یه‌كی هاتێ، دڵی خۆش بوو ده‌چووه خوازبێنی.\nدیسان موچوڕكێك رایچڵه‌كاندن، ترسه‌كه‌ی زیادی كرد، تێگه‌یشت به‌ره‌و كۆتایی ده‌چێت، ویستی هاوار بكات، به‌و هیوایه‌ی كه‌سێك بێت به هانایه‌وه، به‌ڵام ده‌نگی ده‌رنه‌ده‌هات، هه‌موو هاوار هاواره‌كه‌ی ده‌بووه ناڵه ناڵ، ئه‌ویش به ده‌نگێكی نزم تا له كۆتاییدا ته‌نیا به‌شی نوزه‌یه‌كی لێ ده‌مایه‌وه، ناو به ناو وێستگه‌یه‌كی ژیانی ده‌هاته پێش چاو، به‌ڵام زۆری نه‌ده‌خایاند موچوڕكێك له‌و تۆزقاڵه خه‌یاڵه‌ش دایده‌بڕی و دیسانه‌وه ناڵه ناڵێكی كز و وێستگه‌یه‌كی دیكه و ترس و برسێتی و سه‌رما و ئازار، ئه‌م شتانه شه‌وی عه‌به‌یان پێكهێنابوو.\nدنیا رووناك ببوو عه‌به كه خه‌به‌ری بۆوه، ته‌نیا گوێی له نوزه‌ی خۆی بوو، نوزه‌یه‌كی باریكی لێوه ده‌هات، ویستی ته‌كانێك بداته خۆی و هه‌ستێ، به‌ڵام بێسوود بوو، هیچ وزه‌یه‌ك له گیانی عه‌به‌دا نه‌مابوو، ئازار و سه‌رمایه‌كی قورس جوڵه‌ی له‌به‌ر بڕیبوو، به‌ڵام پێی سه‌یر بوو له‌و سه‌رما زۆره‌دا هه‌ڵنه‌ده‌له‌رزی، هێنده‌ی نه‌برد نوزه‌ی نه‌ماو هه‌ستی به ئازاره‌كانی كه‌م بۆوه، سه‌رماكه‌ش به‌و شێوه‌یه نه‌بوو، هه‌ستی به قاچه‌كانی و ده‌سته‌كانی له‌ده‌ست دابوو، ئاگای له كات نه‌مابوو، به‌ڵام ده‌یزانی رۆژه، پرسیارێكی قورس له خه‌یاڵدانی چۆڵ و هۆڵیدا ده‌هات و ده‌چوو، حه‌زی ده‌كرد له‌وه تێ بگات، بۆچی هه‌ست به ئازار ناكات و برسیشی نییه و دنیاش نه سارده و نه هیچ، عه‌به چاوی بڕیبووه ئاسمان، مقۆ مقۆیه‌كیش ده‌هاته‌گوێی، به‌ڵام هیچی لێ تێ نه‌گه‌یشت، جریوه‌ی چۆله‌كه‌كان ورده ورده كز ده‌بوون، له‌پی ده‌ستێك پێڵوه‌كانی بۆ داخست.\n11-4-2021 دواهه‌مین پێداچوونه‌وه\nسکێچی نازدار ئەحمەد


سامان فەرەج : ئاوڕدانەوەیەکی خێرا لە تاوانەکەی پاریس و تیشکێک بۆ ناسنامەی بکوژ . – WTARIKURD\n( ئەم لێکۆڵینەوەیە لە ١٥یەنایەر٢٠١٣ دا ئامادەکراوە ، سەرەتایەکی زانستی یەو بۆ قسەکردن لەسەر بکوژەکە هەرچەندە چەند لێکۆلێنەوەکانی ئێستا کەسێکیان خستوەتە نێو بازنەی گومانەوە بەڵام ئەمە کۆتایی کارەکە و دووا ئەنجام نیە )\nلێکۆڵینەوە و قسەکردن لە سەر تاوانی کوشتن بەگشتی کارێکی تایبەتە بە دامەزراوی دژەتاوان و ئاسایش ، کەچی لەم کارو پرۆسێسەدا ڕۆڵی خەڵکی سڤیل و ئاسایی پێوانەی بۆ ئەکرێ و سود لەهەموو گۆشەنیگایەک ئەبینرێ ، بەهەمان شێوە لەتاوانی تیرۆرکردنی سیاسیانەدا ، نەک هەر لێکدانەوەو بۆچونەکانی خەڵک بەهەند وەرئەگیرێ بگرە لەهەنگاوە بەراییەکاندا بەدواچون لە مێژووی ئەو ڕووداوە و ڕووداوی هاوشێوە دەکرێ و کۆمەڵێک گریمانە دێتە ئاراوە کە ، ڕەنگە زۆر لەو گریمانەو بۆچونانە ڕۆشناییەک بهێننە ئاراوە کە کاریگەر بن لە دەست نیشانکردنی پێناسی بکوژدا .\nئەوەی شایانی وتنە بکوژی سیاسی ڕەنگە کەسێک یان کەسانێک بن کە لەڕووی یاساوە تاوانکارن بەکوشتن و تیرۆر . وە یاسای کەسێتی و یاسای دژە تیرۆریان بەسەردا ئەسەپێنرێ ، بەڵام لەپشت ئەم دەستانەوە کەسانێک یان دەزگاو پارت و ئۆرگانێک هەن کەیاسای سیاسی نێودەوڵەتی ئەتوانێ مامەڵەیان لەگەڵدا بکات . لەمێژووی سیاسی کوردا کوشتنی سیاسی لەلایەن گروپ و کەسانی گلادیۆ ئاسا وە هێجگار زۆرە ، دورترینیان لە سەردەمی فەرمانڕەوایی شێخ مەحمودی حەفید ( مەلیک مەحمود ١٨٨٢-١٩٥٦) لەباشوری کوردستان و لەشاری سلێمانیدا ، دەستێکی نادیار و لەپشت دەسەڵاتێکی نیمچەئیسلامی شێخەوە ( حکومەتی خواروی کوردستان ١٩١٨ -١٩٢٢) ، بیریارو مامۆستاو فەیلەسوفێکی و ئەستێرەناسی وەک (جەمال عیرفان) تیرۆر ئەکات و هەتا ئەم ساتەش ئەو ڕووداوە ، ئەو تاوانە نەک هەر بە ئاکامێکی دادپەروەرانە نەگەیشت بەڵکو ڕووداوەکە و فایلی ئەم کەیسە هەر لەناو تەمومژی ناعەدالەتیدا ماوەتەوەو تۆزی لەبیرچونەوە و فەرامۆشکردنی لەسەر نیشتوە ، وە هەروەها لە ١٠فێبرایەری ١٩٧٠دا و لە شەقامێکی ئەستەمبوڵ دا و بە ڕۆژی ڕووناک خوێندکارێکی کورد بە نێوی (حسەین ئەرسەلان تاش) ـەوە درایە بەرگولــلەی تورکە ڕاستڕەوەکان و پۆلیسی تورکیش زۆر بە بێخەمیەوە ئەوەیان نیشان ئەدا کەدۆزینەوەی بکوژەکە کارێکی ئەستەمە و ساڵانی دواتر هەر لە تورکیادا جەندەها کەسایەتی سیاسی و ڕۆژنامەوانی کوردی و دژە بیروباوەڕی شۆڤێنینانەی تورکی لەنێوبراون و لەنێو ئەبرێن هەروەها ساڵگارێکی پێشتر و لەدوای ئاگربەستی شەڕی چەندساڵەی عێراق – ئێران لە ڤیەننا و لە تاوانێکی تردا دکتۆر قاسملو ، لەگەڵ هاوەلەکانی ، عەبدوڵلای غادێری و دکتۆرفازڵ ڕەسوڵ لە ١٣یولیو ١٩٨٩، تیرۆرکران و دواتر پێناسی بکوژەکان ئاشکرابوو کە ، گلادیۆی دەزگای موخابەراتی ئیێرانی بوون و لە ساتەوەختی دانوستاندنی ئاشتی نێوان ئێران و شۆرشی کوردی لەئێران کە ، دکتۆر قاسملۆ سەرۆکایەتی ئەکرد و بە یاریدەیی سەرۆک جەلال تاڵەبانی دانوستاندنەکان دەستیان پێکرد بوو ، هەڵیان بۆ ڕەخساو لە دوو ڕووەوە زیانیان بە کێشەی کورد گەیاند کە ، یەکەم لە لەناوبردنی دکتۆر قاسملۆدا بوو ،کە خاوەنی کەسایەتی و بنکەیەکی بەرزی کۆمەڵایەتی و جەماوەری بوو چ لەئاستی خەڵکی کوردستان چ لەنێوەندی سیاسی دنیا ، جگە لە کارنامە ئەکادێمی و فەرهەنگی یە بە تواناکەی وە لە ڕوویەکی ترەوە لەکەدارکردنی کەسایەتی سیاسی کورد بوو ، چونکە تاڵەبانی لە سەرەتای ساڵی هەشتاو نۆوە وەک ناوبژیوانێک ڕۆلی ئەبینی لەنێوان دەوڵەتی ئێران و بزاڤی ڕزگاریخوازی کوردی ڕۆژهەڵات ، کاتێکیش تاوانی تیرۆرکردنی دکتۆرقاسملۆ ئەنجامدرا هاوکات زۆرێک لە ڕاگەیاندنەکانی جیهان لەڕوانگەی جیاوازەوە پەنجەی گوناهباریان بۆ تاڵەبانی ڕائەکێشا کە ، ئەو هۆکاربووە لەم پرۆژەیەدا ، کەچی ڕاستی مەسەلەکە ئەمە نەبوو . پێشتر دەسەڵاتدارانی ئێران بەرنامەی لەنێوبردنی بەرهەلستکارانی خۆیانیان ( وەک قاسملو ) نەخشاندبوو ، بەڵام چاوەروانی کات و شوێنی شیاویان ئەکرد بۆ دەست وەشاندن و تیرۆرکردنیان ، بۆیە کاتێک لە کۆتایی ساڵی هەشتاوهەشتدا بە چاودێری تاڵەبانی ، نوێنەرانی ئێران کۆئەبنەوە لەگەڵ قاسملو ، پاشتر بۆ دانیشتنەکانی دواتر مەودای دانیشتنەکان ئەگۆڕن بەبیانووی سەرقالبونیان بە مردنی رابەری ڕۆحی ئێرانی ، ئمام خومەینی یەوە و ئیترکۆبونەوەکان ئەخرێتە مانگی یۆلیوی ساڵی هەشتاو نۆ وەو ، تالەبانی نوێنەری خۆی ڕەوانەی ئەم کۆبونەوەیە ئەکات کە ئەویش دکتۆر ( فازڵ رەسوڵ ) ی ئەکادێمی کارونووسەر و میدیاکارە ، لەساتەوەختی کۆبونەوەکان لە ڤیەننەدا ، ئێرانیەکان ئاڕاستەی پرۆسەی ئاشتبونەوە ئەگۆرن بە کوشتن و تیرۆرکردنی ئەو سێ کەسایەتییە ، کە لەراستی دا تەنها دکتۆر قاسملۆ خاڵی پێکان بووە و ئەو دووکەسەی تریش ، لەکات و شوێنی نالەباردا تووشی چارەنوسی نالەبار بوون و کۆتایی بەژیانیان هێنراوە . هاوکات زۆرێک لە میدکانی دنیا ، مانشێتی ( کورد کورد ئەکوژێ ) ـان بڵاو ئەکردەوە ، بۆ نموونە ڕادیۆی مۆنیتکارلۆ ڕۆلی گەورە ی ئەبینی لە لکەدارکردنی کەسایەتی تاڵەبانی بەتایبەتی و کەسایەتی ئینسانی کوردی بەهەمووجیاوازی بیرکردنەوەو حزبی و سنورو دیالەکتییەکانەوە بەگشتی . ئاقاری ڕاستیەکان ئاشکرابوو ، گومانی تاوان تەنها داگیرکەرانی کوردستان بوون نەک دلسۆز و چالاکوانانی کورد ، ئەوەی لەم نووسراوەدا ڕووناکی ئەخرێتە سەر دیاریکردنی هەموو بۆچون و گومانێکە بەبێ سڵکردنەوە و گویدانە هەست و سۆزی نەتەوەیی هیچ کەس و گروپ و لایەنیک ، چونکە بەدواگەڕانی زانستی پەنابردنە بۆ سەرچاوەی جۆراوجۆر و جوڵاندنی هەموو تاڵە دەزوەکان بە مەبەستی بەدیکردنی تۆڕی جاڵجاڵۆکە و ئاشکراکردنی پێناسی بکوژ .\nشوێن و کات و چونیەتی ڕووداوەکە\nپاریس ، پایتەختی فەڕەنسا ، ناوچەی ئارۆندسمێنتی دەیەم ، شەقامی ڕو لە فەیتە باڵەخانەی ژمارە ١٠٦ ، نزیک وێستگەی شەمەندەفەری گارێ د نۆرد ، ڕواڵەتی ناوچەکە ، شوێنێکی بێگانە نشین ومۆڵگای بیانی وەک تورک و کورد و ئافریکی و ەسانی تری کۆچکردوو کە پڕە لە ودوکان و فرۆشگای بیانی .\nبەگشتی دەڤەرێکی هەژارنشینەو ئەم باڵەخانەیە پەیمانگای کوردی یە لە پاریس کە ، دامەزراوەیەکی رەسمی و یاسایی یە و ئەندام و هەڵسوڕاوانی ئەم دامەزراوە لەژێرپەیڕەوی یاساکانی دەوڵەتی فرەنسی دان شایانی باسە نزیکەی ١٥٠ هەزار کورد لە فرەنسا ئەژین و لەسەدانەوەی کوردی تورکیان و زۆربەشیان نیشتەجێێ پاریسن . کاتی ڕووداوەکە شەوی چوارشەممە ٩ی یەنایەری ٢٠١٣ بەداواوە وئاشکرابوون و زانین بە کارەساتەکە دەوروبەری سەعات دووی شەو ، واتە ١٠ی یەنایەر ، قوربانیەکان کە سێ ژنە کوردی باکورن ، بۆ دواجار کە بینرابن لەلایەن بەڕیوبەری بالەخانەکەوە بوووە لە ئێوارەی چوارشەممە دا . پاش ئەوەی کەس و دۆستەکانیان پەیوەندیان پیێوە ئەکەن و بێ وەڵام ئەبن لەگەڵیان ، گومان و پەرۆشی بێ هەوال بوونیان ڕاکێشیان ئەکات بۆ بەردەم باڵەخانەکە ، پۆلیس ئاگادار ئەکرێ و لە دوا هەوڵدا پۆلیس دەرگای بالەخانەکە ئەشکینن و سەعات دووی بەرەبەیانی ،١٠ یەنایەری٢٠١٣ ، لاشەی سێ ژنی کورد بەدی ئەکرێ ( شایانی باسە پاش ئەوەی خوێن لەژێر دەرگای ئۆفیسەکەوە بەدی ئەکرێ ، ئنجا پۆلیسەکان ئەکەونە تەقەڵای شکاندنی دەرگاکە )\nدووان لە قوربانیەکان یەکی بە سێ ٣ گولـــلە لەگەردند( مل ) ـا پێکراون و ئەوی تریش بە چوار گولـــلە لە ناوسک و ناوجەوانیدا ، ڕەنگە ئەوەی کە گولــلەکان نراوە بەسکی یەوە نزیک بو بێت لەدەرگاکە ، شێوازی کارەساتەکە ئەوە دیاری ئەیات کە ، بکوژەکان زیاد لە یەک کەس بوون . ڕەنگە دووان یان سێ بکوژ بن ، چونکە پێکانی دووکەس بەهەمان شێوە ئەوە دەرئەخات کە چۆن بکوژەکان لەیەک کاتدا دەستیان لە دووکەس وەشاندبێ و قوربانی سێهەمیش ڕەنگە لەهەوڵی خۆ دەربازکردنا بووبێ یاخود هەر لەسەرەتاوەو لەگەڵ پێکانی ئەمدا لە پێشەوە کارەکە دەستی پێکردبێ و دواتر لەیەک ساتدا دووژنەکەی تر پێکرابن و هەروەها یەکجۆر چەک کەدەمانچەی پەرەبێڵە ( پەرەبیلیۆم )و دوومارکەی جیاوازی فیشەک بەکارهێنراوە .\nوەک باسیش دەکرێ لەیلا و ساکینە بەسەردان چوبنە ئۆفیسەکەی فیدان دۆغان کە ئەکەوێتە فاتی یەکەمی باڵەخانەکەوەو هەرلێرەشدا تاوانی تیرۆکردنەکە ئەنجام دراوە . بەر لە ڕووداوەکە پۆلیسی فرەنسی چاودێری جوڵە و چالاکیەکانی دوان لەقورابنیەکانی کردوە بەگومانی مامەڵەکردنی چەک و تەقەمەنی ،کەواتە پۆلیسی فەرەنسی بەئاگایە لەم کەسانە ، وەک ئەشڵێن گەر بیانەوێ بەدواچون بکەن لەسەر کێشەی کوشتنەکەیان ئەوا زۆر بابەتیان لەلایە بۆ دەستپێکردنیان لە لێکۆڵینەوە و یەکلای کردنەوەی کێشەکە .\nئەم ئۆفیسە هیچ جۆرە کامێرایەکی چاودێری تیادانیە ، چونکە رواڵەتی کارکردنی کەسانی پەناهێندە و چالاکوانی سیاسی بریتی یە لە خۆشاردنەوە لە چاوی کامێراو چاودێریی . لەگەڵ ئەمەشدا دەرگای ئەم ئۆفیسە کۆدی تایبەتی هەیە و تەنها کارمەندەکانی ناو ئەو ئۆفیسە دەرک بەو کۆدە ئەکەن و ڕۆژێک بەر لە ڕوودانی تاوانەکە سیستەمی زەنگی باڵەخانەکە لەکارخراوە ئەمەش بۆ دڵنیا بوونە لە ئەگەری هاتنی هەرکەسێکی ناوادە لەکاتی ئەنجامدانی کارەکەدا ، ئاخۆ بکوژەکە ، یان بکوژەکان ڕاستەوخۆ و لەسەرخواستی قوربانیەکاندا چوبنە ناو ئۆفیسەکەوە ؟ یاخود جۆرێک تەکنیکیان بەکارهێنابێ بۆ چونە ناو ئۆفیسەکەو ئەنجامدانی تاوانەکە ؟ دیارە ئەگەری دوەمیان زیاتر شایانی قسەلەسەرکردنە چونکە پرۆفایەڵی قوربانیەکان ئەوە نیشان ئەدەن کە لەئەزموونی کارکردنیاندا ئەگەری هەموو کارەساتێکیان لێکداوەتەوەو هەرگیز بواری ئەوەیان نەخوڵقاندوە کە ، هیچ کەس و لایەنێک سەردانیان بکات بەبێ لێکدانەوەی هەموو سنورێکی خۆپاراستن لە کارەسات و تیرۆر ، لەلایەکی ترەوە ، وەک چۆن قسەکەری پۆلیس و بەدواداجونی تاوانی فرەنسی ڕایگەیاند ( ئەو تاوانەی ڕوویداوە بەشێوەیەکی تێروتەسەل پلانی بۆ داڕێژراوە ) ، ئەوانەی بەم کارە هەستاون و لە ناودڵی وڵاتێکی وەک فرەنسادا ، دیارە هەموو لێکدانەوە و وردەکاریی و نەخشەیەکیان داڕشتوەو پاشان ئەم کارەیان ئەنجامداوە ، هەروەک لە ڕوونکردنەوەیەکی پارتی کرێکارانیشا ئاماژە بەوە کراوە کە ( شیوازو شوێنی ڕووداوەکەوەئەوە دەرئەخات کە ئەم کارە پیوسیتی بە کۆمەک و پلانێکی پری نێودەوڵەتی یە ) . وە لەکارخستنی زەنگی باڵەخانەکە ئەگەری ئەوە بەتاڵ ئەکاتەوە کە بکوژەکان بەشێوەکی قبوڵکراو جوبنە ناو ئەو باڵەخانەیەوە .\nوەک دەرئەکەوێ قوربانیەکان لەیلا شایلە مەز ، کە لەدایکبوی مەرسین ، ساڵی ١٩٨٨ لەگەڵ خێزانەکەی دا نزیکەی دەساڵە پەناهێدەن لەوڵاتی ئەڵمانیا و لە منداڵیەوە تێکەڵ بە کێشەی کورد و بزاڤی نەتەوەیی کورد بووە و ، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٨ دا چوەتە کوردستان و وەک گەریلا بۆ دووساڵ لەشاخ ماوەتەوەو دواتر گەڕاوەتەوە ئەوروپا و وەک هەڵسوڕاوێکی بزاڤی لاوانی ئازادیخواز لە ئەوروپادا چالاکی نواندوەوە و لە شەوی ٩ی یەنایر٢٠١٣ تیرۆرکرا .\nفیدان دۆگان ناسراو بە ڕۆژبین ، لەدایکبوی ١٩٨٢ ماراش ، لەگەڵ خێزانەکەی بۆ پەیداکردنی بژێوی و کار ڕوویان کردۆتە فرەنسا وخوێندنیشی لە سالسبۆرگ تەواوکردوەو بوەتە ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان و لەساڵی ٢٠٠١دا گەڕاوەتەوە بۆ باشوری کوردستان و پاشتر گەراوتەوە ئەوروپا و وەک نوێنەری کۆنگرەی نیشتمانی کوردستان لە پاریس و بەلجیکا کاری کردوەو ئەمەش بوەتە هۆی ئەوەی کە زیاتر بناسرێ لەلایەن خەڵکانی بیانیە و کوردی یەوە .\nساکینە جانسز : لەدایکبوی تونجەلی (دەرسیم ) ١٩٥٨ ، لە خێزانێکی عەلەوی ( شێوازێکە لە ئاینزای شیعە و سۆفیزم ) کە لە دە خوشک و براپێکدێ ، گەشەی کردوەو قۆناغەکانی خوێندنی بڕیوەو هیشتا قوتابی بوو کە تێکەڵ بە بیرو باوەڕی مارکسی بوو ، دواتر لە دامەزراندنی پارتی کرێکاراندا ڕۆلێ بینیوە ، واتە ساکینە دووەم ژنە لەگەڵ کەسیرە یڵدرم (سەکینە یڵدرم : واپێدەچێ کە هاوسەری پێشوی ئۆجەلان بێت و ئێستا لە وڵاتانی سکەندناڤیا ژیان بەسەر ئەبات ) دا کە ڕێکخەر و دامەزرێنەری پێککە بوون لە ساڵانی حەفتاکاندا و دوای کودەتای سەربازی ساڵی ١٩٨٠ لە تورکیا ، ساکینە دوچاری زیندانی بووە و لەزیندانا چەندەها شیوازی بەرەنگاربوونەوەی نیشانداوە لە مانگرتن لەخواردن و ڕێکخستنی ژنان لەناو زینداندا و پاشتر لە ١٩٩١ دا ئازاد کراو ڕووی کردۆتە سوریاو لوبنان و نزیک بوتەوە لە سەرۆکی پارتی کرێکاران و کارا بوە لە ڕۆلی سیاسی و پارتیزانیدا ، ئەوسا لەچیاکانی کوردستانی باشوور باڵێکی توندی گەریلای ژنانی پێکهێناوە و سەرۆکایەتی ئەو ژنانەی کردوە کە بەخواستی خۆیان و لەپێناو ڕزگاری کورد ڕوویان لە چیاکان کردوە یاخود لەترسی بەزۆر بەشودان و خۆ پاراستن لەدەسەلاتی خێزان و بنەماڵەکانیان رویان کردۆتە پێ کەکە . ساکینە لەگەڵ یەکێک لەسەرکردەکانی پێ کەکەدا کە ناسراوە بە مورات کەرەیلان ، هێجگار پەیوەندی و متمانەی پەیداکردوە ، پاش لە ناوبردنی مەمەدشەنەر کە سەرکردەیەکی پێ کەکە بوو ، هەمان ڕۆلی ئەو سەرکردەیە بە ساکینە سپێردراو گەیشتە ئەوروپا و لەساڵی ١٩٩٨ دا مافی پەنابەری سیاسی لە فڕەنسادە وەرگرت .\nلە ڕاپۆرتێکدا کە لەساڵی ٢٠٠٧ دا و لە سەفارەتی ئەمریکی لە ئەنقەرەوە دزەی کردوە کە ویکیلیکس بڵاوی کردۆتەوە ، دەستنیشانی ناوی ساکینە جانسز و ڕیزا ئالتن کراوە کە دوو ئەندامی کارای پێ کەکەن لە کۆکردنەوەی پیتاک بۆ پی کەکە ، ساڵانە بڕی پەنجا هەتا سەدملیۆن دۆلاریان بۆ کڕینی چەک و خەرجی یەکانی پێ کەکە کۆکردۆتەوەو وەک دوو کاریزمای تیرۆر و ترسناک دەستنیشانکراون ، بۆیە پێشنیاری ئەوە ئەکەن کە دابڕکردنی ئەو سەرچاوە داراییە گرنگترین هەنگاوە بۆ پەکخستنی نەیارەکانیان .\nلەلایەکی ترەوە کەسایەتی ئەم ژنە ، کەسایەتییەکی جیاواز و کارا بووە و ئازایانە بیروراکانی خۆی پێشنیار کردوەو ئەزموونی سەختی ڕابردووی لەزیندان و شاخدا ڕۆلیان هەبووە لەسەر هەڵسوکەوتی ، تەنانەت لە نێو کوردەکانی ئەوروپا و پاریس دا بە ژنە دڵ نەبەز و قارەمانەکە ناوبراوەو بە نازناوی سارای دڵ ئازاو نەبەز بانگیان کردوە ، ڕەنگە سەرکێشی و باوەڕبەخۆبوونیشی مایەی لێکدانەوەی جیاوازتربن تا ئەوەی کە ، ڕەنگە کەسان و ئەندامانیکی تری سەرکردایەتی کەوتبنە دژایەتییەوە بەڵام ڕوواڵەتی کارەکانی ئەوە نیشان ئەدەن کە جیاوازیی بۆچون و لێکدانەوەکانی هۆکارنەبوون بۆ دژایەتی و ناکۆکیکردن لەگەڵیا لەنیوڕیزەکانی پێ کەکە دا .\nئەگەر و گومان …\nلە دوای ڕووداوەکەو لە ساتی ناڕەزایی کوردان لەپاریس١٠یەیایەر٢٠١٣ ، پەرلەمانتاری کورد سەڵاحەدین دەمیرتاش ئەوەی بە مانگرتوانی پاریس ڕاگەیاند ، کەڕەنگە ئەگەر و گومان لەسەر دەست و دەولەتی جیاوازهەبێ بەڵام ئەوە جێگەی گومانی تیا نیە ئەوەیە کەتەنها داگیرکەران و دوژمنانی کوردستان سودمەند بوون لەم تاوانە ، بۆیە بکوژەکە تەنها دوژمنانی کوردستانن . لەم خاڵەوە چەند ئەگەرێک دائەنێین بۆ دیاریکردنی پێناسسەی بکوژەکان :\n١- خودی سەرکردایەتی پارتی کرێکاران و پێ کەکە .\nهەرلە سەرەتای ڕووداوەکەدا ، پێ کەکە تورک و ئەرگەنەکۆنی بە بەر پرسیار زانی و ئەوەی دوپات کردەوەو شیوازو شوێنی ڕووداوەکەوە ئەوە دەرئەخەن کە ، ئەنجامدانی ئەم کارە پیوسیتی بە کۆمەک و پلانێکی پری نێودەوڵەتی یە . لەلایەکی ترەوە ژنە پەرلەمەنتاری کوردی تورکیا سەباحەت تونجەلی وتی ، ئەوگولـــلانە کە سەری قوربانیانەی پێکاوە بەهەمان شێوە سەری قسەکردن لەسەر ئاشتیشی پێکاوە ، بەڵام ئەگەری دانوسان و ئاشتی ڕەنگە هێشتا هەر لە ئارادابێت .\nلەدوای تاوانەکە لە ئەستەمبوڵەوە ، هیو پۆپی کۆنە جۆرنالیستی بریتانی لە ئەستەمبوڵ و لێکدەرەوەی تەنگژەی نێودەوڵەتی ئاماژەی بە مێژووی پێ کەکەدا لەسەرکوتکردنی ئەندامەکانیدا ، بەڵام ئەوەشی ئاشکرا کرد کە ، نابێ بڕیاربدەین لەسەر پێناسی بکوژەکە بە تێروانین لە مێژووی پێ کەکە .\nلەڕاستی دا پێ کەکە وەک هەرپارتێکی تری چەکداری نێوچەی ڕۆژهەڵاتی و هەردامەزراوەیەکی تر کە مامەڵەی کوشتن و خوێنی لەگەڵ کراوە ، زۆرجار ناڕێکی ئەندامەکان و لادانیان لەهێڵ و سنوری دیاریکراوی پارتەکە بە کوشتن و سەرکوتکردن لەلایەن خودی پارتەکەوە ، وەڵام دراوەتەوە ، ئەو شێوازەی کە ماوتست تۆنگ و ستالین و شوڕشگێرانی کوبا پەیڕەویان کردوە ،پ ێ کەکەش هەمان کاردانەوەی بەرامبەر خیانەت و ئەگەری تێکدانەکان بەکارهێناوە ، چونکە هەلومەرج و توانای دوژمنەکەی ئەناسێ کە چەند لەبار و لە کەمیندان بۆ لەخشتەبرن و درزخستنە نێو ڕیزەکانی پارتەوە لە هەموو کات و شوێنێک و بە جۆرەها شێوازی جیاواز .. بەلام وەک ئاماژەمان پێدا پرۆفایەلی ساکینە و هاوەڵەکانی بەدەرەلەماکی دژایەتی و ناکۆکی لەگەڵ ئەندام وپارتەکەیدا ئیتر ئەگەری ئەم گومانە زۆر لاوازە و سەرچاوەی ئەم گومانانە لە ووتەو نووسراوی تورکەکان و دۆستەکانیاندا بەدی ئەکرێ ، بە مەبەستی جیاواز ، وەک ئەوەی کەئەوان مامەڵەی دوژمنانەی خۆیان لەگەڵ پێ کەکە ئەکەن و ئەگەری هیچ دانپێدانێکی باشیان لێ بەدی ناکرێ کە لە بەرژەوەندی پێ کەکە وهەقیقەتی کێشەی کوردستانی دابێت . بۆیە ئاساییە لە پاریسەوە تاشین بۆرج ئۆگڵوکە سەفیری تورکە لە یەکەم ڕۆژی کارەساتەکەدا گومانی بۆ کەسانێک برد کە لەنیێو خودی ئۆفیسەکەدابن و بەڵگەشی شێوازی چونەژوورەوەیان بووە بۆناو ئۆفیسەکە و دواتریش ئەردۆگانی سەرکردەی تورک هەمان بۆچونی دووبارەکردەوەو سەرئەنجام بە تیرۆری ناکۆکی نێوخودی پێ کەکەیان ئەژمارد کرد . بەڵام مەسەلەی چونە ناوەوەی بکوژان ئاماژەمان پێدا چۆن ڕویداوە ، ئەمە خۆی وەڵامێکە بۆ ئەو گومانە ناڕاستە .\nئەگەری داگیرکەرانی کوردستان\nسوریا . ڕەنگە سوریا و ڕژێمەکەی ئەسەد دەستیان سوربێ بەخوێنی کەسانی وەک رەفیق حەریری لە لوبنان و سەدان کارەساتی تر ، بەڵام لەئێستادا تێوەگلانیان لەنێو شەری خۆ ڕزگارکردن لە ڕووخان هەموو دەروازەو پلانێکی تری لێ داخستون . خۆ مەودای ئاشتی تورک و بزاڤی کوردی لەم قۆناغەدا و بگرە شەرکردنیشیان کارانیە بۆ گۆڕینی مەودای مانەوە وئامانجی مانەوەی دەسەڵاتی ئەسەد ، کەواتە دوورو نزیک سوریا بەدەرە لە پێناسەی بکۆژەکە .\nدەولەتی عێراق ؛ هەرچەندە لەمێژودا دەزگای موخابەراتی سەدامی بە جۆرەها شێوازی تیرۆر هەستابێ لەدژی نەیارەکانی خۆی بەڵام مەودای بۆچونی دژایەتی دەسەڵاتی مالێکی و پێ کەکە شایانی هیچ سەرنجێک نیە لەم قۆناغەدا لەکاتێکدا دوژمن و نەیاری سەرەکی مالیکی پارتی دیموکراتی کوردستانی عیراقە بەسەرۆکایەتی مەسعود بارزانی . کەواتە ئەگەری دووەم داگیرکەریش هەر مەحالە .\nڕژێمی ئێران : رواڵەت و چۆنیەتی ڕووداوەکە زۆر نزیکە لە کارو چالاکیەکانی دەزگای موخابەرتی ئێرانی لەدژی نەیارەکانی لە هەموودنیادا ، پێش وەخت ئاماژەمان بە کارەساتی تیرۆرکردنی دکتۆر قاسملۆ دا ، بۆیە مافی هەمووانە کە بەگوومانەوە بروانینە دەسەڵاتیی ئێرانی و هەوڵە هۆڤییەکانی لەتۆقاندن و لەناوبردن دا … هەرچەندە بژاک کە بزاڤێکی درێژکراوەی پێ کەکە یەو ئەمڕۆ سەرسەختانە دژایەتی ئێران ئەکات بەڵام بوونی مێژوویەک لە دژایەتی نیوان سەفەوی و عوسمانی هەتا ئەمڕۆش کاریگەری هەیە ، بۆیە دەسەڵاتدارانی ئێران هەمیشە لە لێدانی هەموو بەرژەوەندیەکی تورکیدان ، لەساتەوەختی ئێستاشدا ڕەنگە وەستانی شەرێ نێوان تورک وبزاڤی کوردی لەتورکیا هاودژبێ لەگەڵ بەرژەوەندیەکانی ئێران ، ئاشکراشە ئێران هەمیشە داگیرسێنەری ئاگری پشیویەکانە لە ناوچەی ڕۆژهەڵات وئەجندای تیرۆری ئێرانی ئەزمونێکی زۆری هیە لەتیرۆردا . سەرباری ئەوەی کە تورک وئێران خاوەنی مێژویەکی قوڵن لە ناکۆکی بەڵام لە ئاست کێشەی کورد و دیدگەیەیان بۆ بزاڤی کوردی تەباو هاوبیرن ، وەک چۆن تورک دەوڵەتانی زلهێز و ئەجندای ئیسرائیلی تاوانبار ئەکا بە هاوکاریکردنی پێ کەکە ، بەهەمان شێوە ئێرانیش پارتی بژاک بە خوڵقاوی ڕۆژائاو ئەمریکاو ئیسرائیل ئەزانێ . لە نێتوەرکی گلۆباڵ ریسێرچی کەنەدیدا ئەم بۆچونە ئاماژەی پیدراوەتەوە .\nدەرئەنجام ئەگەریی دەستی ئەجندای ئێرانی گریمانەیەکە کەتەنها لە ڕوخساری تیرۆرکردنەکەدا دروست ئەبێ نەک بەهۆی بوونی بەڵگەی بەهێزو لەباروە . بە بەراوردکردن لەگەڵ گریمانەو بۆچونەکان لەسەر گلادیۆی تورک ئەم گریمانەیە لاگیر دەکەین و تیشک ئەخەینە سەر ئەگەری ئەجندای تیرۆری تورکی .\nگلادیۆی تورک و دەوڵەتی تورک\nپێکهاتە و مێژووی دەوڵەتی تورک چەند لاپەڕەیەکی ڕەشن لە میژووی جیهان بەگشتی و خۆرهەڵات بەتایبەت ، دەوڵەتی تورک لەسەر بنەمای چەوساندنەوەو دەرکردن و ڕەچەکوژی خەڵکانی ڕەسەنی ناوچەکە هاتە ئاراوە وەک کوردو ئەرمەن و یۆنانیەکان . لەدوای کودەتای سەربازی ساڵی ١٩٧٠ ڕژێمە یەک لەدوایەکەکانی تورک جۆرەها پرۆژەی خۆ دەربازکردن لە قەیرانەکان لەسەرخوێن وگیانی نەتەوەکانی ناوچەکە پەیڕەو دەکەن وهەر سەردەمەو بە پرۆژەو یاسایەک جوانکاری بۆ جەوهەری دەوڵەت ئەکەن ، لە تورکیادا ئینقلابی سەربازی یەکەم کەبەسەر دیمێریلدا کرا کۆمەڵێک یاسای عەسکەرتاری هێنایە ئاراوە ، هەتا ئێستاش پیادەئەکرێن و خەڵکی کوردستان باجی ئەم یاساو ڕژێمە یەک لەدوایەکەیان بەخوێن و گیانی خۆیان داوە .\nدەسەڵاتی دەوڵەتی تورک لەجەوهەردا عەسکەری و ڕەگەزپەرستی و لە ڕواڵەتدا دیموکراتی و هەم ڕۆژئاوایی هەم ئیسلامی یە . لەگەڵ ئەو هەموو ئینقلابە یەک لەدووایەکەشدا ئاستی مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەی کوردا بەهەمان دۆخدا ئەروات ، کە لەناوبردن و دەمکوتکردن و تاوانبارکردنە .\nبەهاتنی پارتە ئیسلامی یەکەی ئەردۆگان و گول بۆ ناوگۆڕەپانی سیاسی تورکیا ٢٠٠٣ ، هەمان کارتە دۆراوەکانی باپیرانیان بەکارهێنایەوە . بانگەشە و بەنگێشی کورد و گەلانی تر ئەکەن لەژێر ناوی برای ئیسلامی وبرای هاونیشتمانی تورکی دا بەناوی پرۆژەی جارەسەکردنی کێشەکانەوە هەوڵە خوێناویەکانی تورک هەر بەردەوامە بۆ سەرکورد و سنورو ناوچە کوردنشینەکان ، چ لە سنوری دەوڵەتی تورکا یان لە سنوری پارچەکانی تری کوردستان . لەلایەکی ترەوە و بە نیمچە نهێنی هەوڵی کۆبونەوە ئەدەن لەگەڵ ئەو سەرکردانەی پێ کەکە کە بە تیرۆرست ناویان ئەبات . چەند جارێک ئاگربەست هاتۆتە ئاراوە بەڵام لە ناکاودا سوپای تورک دەستی وەشاندوەو گرێبەستی ئاشتی و ئاگربەستەکان بەخوێنی کوردەکان کۆتایی پێهێنراوە . ساڵی ٢٠١١ کاتێک نوێنەری ئەردۆگان خەریکی کۆبونەوە بوو لە ئۆسلۆ لەگەڵ زوبێرئایداری نوێنەری پێ کەکە لە بەلجیکا ، ئەوزوبێرئایدارەی کە میدیاو ئەجندای تورکی بە تیرۆرست و بازرگانی تلیکاک نێوی ئەبات ، ئاگربەستێک هاتبوە ئاراوەو دواتر فڕۆکەکانی تورک بە شەهیدکردنی سیوشەش هاولاتی کورد لەسنوری کوردستانی عیراق – تورکیادا نیەتی خۆیان ئاشکراکرد کە هەركاتێ هەوڵی ئاگربەست و ئاشتی درابێ ئەجندای تورک خۆی پێ ئارام ناکرێ و لەوساتانەدا دەست ئەوەشێنێ ، ئەمەش سیاسەتی زۆرێک لەداگیرکەرانی کوردستان بووە کە سود یان لە ئاگربەست و ئاشتیەکان بینیوە بۆ جێبەجێکردنی تاوانی جیاوازتر ( بۆ نمونە هەوڵی لەناوبردنی بارزانی باوک لە ساڵانی حەفتا و شەهیدکردنی زۆرێک لەکادرو سەرکردەکانی ی ن ک لە میانەی مفاوەزاتەکەی ١٩٨٤دا)، ئەجندای تیرۆری تورکی وەک دەزگای ئێف بی ئای ئەمریکی لای وایە ، ئاشتی و ئاگربەستی گروپە تیرۆریستییەکان تەنها بۆ سودمەند بوون و خۆ ڕێکخستنەوەیانە بۆ شەڕێکی تری تیرۆر .\nشێوازی چارەسەرکردنی کێشەکان بەشێوەی ئاشتی و خەباتی دبلۆماتی لە پرۆژەوبەرنامەکانی ئۆرگانی مافەکانی مرۆڤدایە کە هانی پێ کە کە و ڕێکخراوی پڵنگی تامیل بدرێ بۆ فیربوون لە خەباتکردن دوورلە توندوتیژی بۆ چارەسەرکردنی گرفتەکانیان لەگەڵ دەوڵەتەکانیاندا ، ئەمە سەرپاری ئەوەی کە دوا مانگرتنی زیندانیان لەخواردن ئەردۆگان کەوتە تەقەڵای گفتوگۆ لەگەڵ ئاپۆدا لەزیندانی ئیمراڵی و دواتر لەڕێێ مەمەد ئۆجەلانی برای ئاپۆوە پێشنیاری ئاپۆ بۆ شکاندنی مانگرتن ڕاگەیەنراو لە سی ویەکی دیسمبەرەوە پەیامی ئاشتی ڕاگەیەنرا ، بەڵام هەر لەدوا دە ڕۆژ ، لە پاریس دا سێ ژنە کورد تیرۆر ئەکرێن .\nوەک وتمان چۆنیەتی ڕووداوەکە ، ئەوە ئاشکرا ئەکات کە ئەم کارە پیلانێکی توندو تێروتەسەلی بۆ داڕێژراوە ، زۆرێک لە گریمانەکان گلادیۆی تورک بە بکوژ و ئەنجامدەری کارەکە ئەزانن ، چونکە لەساڵانی حەفتا بەدواوە ، ئەو ئەجندا نهێنی و تۆقینەرەی داکۆکی لە جەوهەرە رەگەزپەرستیەکەی تورک ئەکات ، کە بە ئەرگەنەکۆن ، ناودەبرێ ، لە سەدان کاری هاوشێوەو خویناوی تردا ڕۆلێ بینیوە ، ئەرگەنەکۆن خواستی باڵی توندرەوەکانی تورک و سەرکردەکانی سوپا جێ بەجێ ئەکات . لە ڕۆژی دەی یەنایەر هەڵوێستی تورک لە حوسین چەلیکەوە دەستی پێکرد کە نکوڵی ئەوەی کردە کە ، تورکیا ئەنجامدەری ئەو تاوانەبێت و بەڵام ئەوەی جێگای سەرسوڕمانە سەفیرەکەی تورک لە پاریس کە تاشین بۆرج ئۆگڵوە ئەوەی ڕوونکردەوەکە ئەوەی ئەم کارەی ئەنجام داوە بەبێ زۆر کردن و بەئاسانی چوەتە ناو ئەو شوێنەوە وە ، لەکاتێکدا بۆلیس لەدوای ڕوداوەکە دەرگاکەیان شکاند تاجۆنەتە ناو ئۆفیسەکە ، دواتر ئەردۆگان ئەم قسانەی بەهەند وەرگرت و دوپاتی کردەوە ، تاشین لای وابوو کە ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە کوژراوەکان بکوژەکە ئەناسن چونکە دەرگای بۆکراوەتەوە و چوەتە ناوەوە ، ئەردۆگان لە بەیاننامەیەکی وەزاریدا ئەمانەی ڕونکردەوە ( لە کاتی سەردانی بۆ سنغال ) کە رەنگە کەسانێک لایان چاک نەبێ ئاشتی بەرقەرار بێ ئەنجامدەری ئەو تاوانەی خستە سەرملی پێ کەکە و ئەندامانی پارتەکە . کە ڕەنگە ئەمە ئاسایی بێت بۆ دوولایەنی دژ کەیەکتر تاوانبار بکەن بەڵام دواتر هەڵوێستی ئەردۆگان لە ١٢یەنایر٢٠١٣ بریتی بوو لە شێوازێکی ڕەقتر ، کە تاوانبارکردنی سەرۆک وەزیرانی فرەنسا بوو بەوەی : ( ئەبی فرەنسوا هوڵاند بۆ دنیای شیبکاتەوە هۆکاری کۆبوونەوەو دیداری لەگەڵ تیرۆریستەکان چی بووە ، هەر دوو مانگێ بەرلەئێستە چاوەڕێێ هەلوێستی ئەنتەر پۆل و دەسەڵاتی فرەنسیمان کرد لەئاست تیرۆرستەکاندا کەچی هێچ . تیرۆرستەکان خۆیان پاک و بێگەردنین مێژویان پڕیەتی لەمە ئەوە ئەڤین جانسەزی دەزگیرانی مهەمەد سەنەر بەهەمان شێوە لەناوبرا .. بۆیە زەرورە فرەنسیەکان ڕاستی بخەنە بەر ڕوناکی و ئەوانەش کە دەوڵەتەکەمان تاوانبار ئەکەن خودی خۆیان بێ توانان لە وەلامدانەوەی ئەو تیرۆرانەی لەنێوە خودی ڕێکخراوەکەد ئەکرێ ) ..\nدواهەمین هەلوێستی ئەردۆگان بریتی بوو لە نواندنەوەی نەرمی لە بەشداری کردن لە مەراسیمی بەخاک سپاردنی سێ قوربانیەکەدا بە گەڕانەوەیان بۆ خاکی نیشتمان . ئەوەی پێویستە تیشکی بخریتە سەر یەکەم لێدوانی سەفیرەکەی تورکە لە پاریس ، ئاخۆ هۆی چی بێ یەکسەر پەنا ئەبات بۆ ڕوونکردنەوە لە شێوازی چونە ژوورەوەی بکوژەکان و دەرگای ئۆفیسەکە ، ئاشکرایە لە لێکۆڵینەوەکاندا ئەوە ساخ بوەتەوە کەبەر لە روودانی تاوانەکە سیستەمی زەنگی دەرگاکە لەکارخراوە ، تۆ بڵێێ ئەمە تەنها بۆ چونێک بێت ؟ یان نیشانە بێت بۆ ئاگاداربوونی لە شێوازی پرۆسێسی ئەنجامدانی کارەکە ، ئەو مافی خۆیەتی ئاماژە بەوە بدات وەک سەفیر و دپلۆماتێک کە کردەوەکە شتێکی نادروست بێت و بگرە ئەشتوانێ بەڵگەی تر بەکاربهێنێ بۆ تاوانبارکردنی پێ کەکە ، وەک ئەوەی ئەردۆگان ئاماژەی پێ داوە بە ناتەواوی و هەڵە ، بەڵام دپلۆماتی دەوڵەتێک چۆن مافی ئەوە بەخۆی ئەدا کە دەستنیشانی پێکهاتەیەک بکات ، وەک دەرگاو چونە ناوەوە بۆ ناو ئۆفیسەکە ، کە هێشتا لێکۆڵینەوەکان لە سەرەتای کارکردنیان بوون هیچ ئەنجامێکی بەراییان نیشان نەدابوو لە یەکەم ڕۆژدا ؟ لەلایەکی ترەوە خاوەنی قوربانیەکە ، کوردەکان بەگشتی و دەمیرتاش بەتایبەتی ئاماژە بە یەک خاڵ ئەدا کە ، تەنها دوژمنانی کورد بکەری ئەم کارەن بەبێ دەستخستنە سەر لایەن و دەوڵەتێك .\nهەق وایە پۆلیس و لێکۆلەرەوە فەرەنسی یەکان زیاتر لەم وتانەی ئەم دپلۆماتە ووردببنەوە ، کەڕەنگە تروسکایی لایەنێکی تاوانەکەی لیێ بەدەرکەوێ . وەک دیارە لەدوانزەی مانگدا ئەردۆگان توندڕەوانە تر و بێ ڕێزانە تر مامەڵەی کرد و سەرۆکی فەڕەنساشی تاوانبار کرد و لە هەڵەو شپرزەییدا ناوی فاتیمە تەمەری خێزانی مەمەد شەنەری کردە ئەڤین جانسز ، و سێ قوربانیەکەی بە تیرۆرست ناوبردەوە ، ئەبوایە لەژێر ڕۆشنایی قێزکردنەوە لەتیرۆرست و بەقەد قەبارەی تاوانبارکردنی سەرۆکی فرەنسا ، بڕیاری وەرنەگرتنەوەی تەرمەکانیشی بدایە ، ئەوێک کە بە زیندویی و مردویی ناویان ئەبات بە تیرۆریست چ مانایەکی تیایە ئەگەر ڕێگە لەگەڕانەوەی تەرمەکانیان نەگرێ وەک ڕیزگرتن لە بیرو قسەکانی خۆی و نیشاندانی هەڵوێستی توندی بەرامبەر بە حکومەتی پاریس ، کەچی بە پێچەوەنەوە لە هەڵوێستەکانی دواتریدا نەرمی نیشان ئەدات و لەگەڵ کوشتەکەشدا پرسە ئەگێڕێ و بڕیاری بەشداریکردن ئەدا لەبەخاک سپاردنیان ، هەروەها ئەردۆگان سوچی راستیەکی تر نیشان ئەدات کە ئەویش سەلماندنی ئەو زانیاریانەیە کە لە سەفارەتی ئەمریکی وە لەئەنقەرەو بەر لەساڵگارێک دزەیان کرد و ئەوەیان ئاشکراکرد کە لە چاودێری و کۆتاییهێنانن بە سەرچاوە داراییەکانی پێ کە کە لە ئەوروپا کە ساکینە جانسزیش ، خاڵی مەبەستە لەم مەسەلەیەدا ، هەرچەند ئەردۆگان لەڕووی یاسایی و جوانکاریە وە ناوی ئەنتەر پۆل ئەبات بەڵام خۆی لەخۆیدا ئەوە ئەگەیەنێت کە چۆن ساڵانێکە ساکینە بوەتە نێچیرو لە هەلوومەرجی لەبار ئەگەڕێن بۆ پێکانی ، لەکاتێکدا ساکینە بەشیێوەیەکی یاسایش لە فڕەنسادا ژیاوەو مافی پەناهێندەیی هەبووە .\nشایانی باسە گریمانە و بۆچونەکانی ئەم ڕاپۆرتە ئەمانگەیەنیتە ئەو ئەنجامەی کە ساکینە تاکە نیشانە لێکراو بووە لەم تاوانەدا و بوونی ئەو دووژنەی تر تەنها ئامادەبوونیان بووە لەکات و شوێنی ناشیاوداو سەرەنجام بە هاوشێوەی کارەساتەکەی دکتۆر قاسملۆ و هاوەڵەکانی بوونەتە قوربانی گلادیۆی دوژمنانی کورد و لەگەڵ ئەمەشدا پێناسی بکوژەکە پشکی شیێر لەلای ئەجندای تیرۆری تورکی نیشان ئەدات ، هەرچەندە ئەمە بۆ چوون و لێکدانەوەیە و بەس ، بەڵام هەموو بۆچوونەکان لەم قۆناغەدا ئەتوانرێ سودی لێ ببینرێ و دوا ئاکامیش لەلای یاسا و مێژووە .\nAlex Peter Schmid, A J Jongman, A New Guide to Actors, Authors, Concepts, Data Bases, Theories, & Literature ,2005, Transaction Publishers\n2(ووشەیەکی ئیتالی یە هێمایە بۆ ڕێکخراوی گلادیۆی ئیتالی کە لەپشت دەسەڵاتەوە ئەرکی لەناوبردنی نەیارەکانی دەسەڵاتی جێ بەجێ ئرکرد بەشێوازێکی نهێنی ولە سەردەمی جەنگی ساردا لەلایەن ناتۆوە کارئاسانیان بۆ ئەکرا بۆ بردنی کەسانی کۆمۆنیست سەرەتای ووشەکە لە گلادیۆسەی ڕۆمانیەوە هاتوە کە مانای ئەو شیرە شاراوەیە ئەدات کە شەرکەر وشیربازەکان لە نیو پێلاو لەدوری پێیاندا شاردویانەتەوە ولەکاتی تەنگاویدا پەنای بۆ ئەبەن بۆ لەناوبردنی بەرامبەرەکەیان )\n3جەمال نەبەز، چەند هوردەکارییەک دەربارەی……گۆڤاری میدیا ١٩٢ ،بەرواری ٢٤/٥/٢٠٠٥ بەرلین\n4 جەمال نەبەز، کوردستان وشۆڕشەکەی، تەرجەمەی کوردۆ عەلی لە ئەڵمانیەوە،لە بلاوکراوەکانی نۆکسە، چاپی ١٩٨٥\n5 Dr Ali Kilic, Respect to Dr Abdoulrahman Ghassemlou, Paris Jul 2008,PDF,\n6 3 Kurds Are Killed in Paris, in Locked-Door Mystery, DAN BILEFSKY and ALAN COWELL, The New York Times, 10 Jan 2013,\n7 15,000 rally in Paris over Kurd killings, AFP, The Nations, 13Jan2013, http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/international/13-Jan-2013/15-000-rally-in-paris-over-kurd-killings\n8 Three Kurdish female activists shot dead in Paris، William HILDERBRANDT، France 2410 Jan 2013http://www.france24.com/en/20130110-france-paris-three-kurdish-women-murder-shooting-cime?autoplay=1\n9 Sakine cansiz, Wikipedia,15Jan2013,http://en.wikipedia.org/wiki/Sakine_Cansiz\n10 Sakine Cansiz Murdered: PKK Founder’s Execution Highlights Women’s Role In Kurdish Insurgency،SUZAN FRASER 01/11/13,HUFF POST WORLD, http://www.huffingtonpost.com/2013/01/11/sakine-cansiz-pkk-execution-kurdish-women_n_2457081.htm\n11 Kurds rally in Turkey over murder of 3 women activists in Paris, By Ivan Watson and Gul Tuysuz, CNN,January 11, 2013,\n12 Who killed 3 PKK members in Paris?,MURAT YETKİN, Hurriyet Daily News,January/11/2013\n13 Suspicion Growing About Possible Link between outlawed Kurdistan Workers’ Party (PKK) and Israel, By Ercan Yavuz, Global Research,5 August 2010,\n14 جەمال نەبەز، کوردستان وشۆڕشەکەی، تەرجەمەی کوردۆ عەلی لە ئەڵمانیەوە،لە بلاوکراوەکانی نۆکسە، چاپی ١٩٨٥\n15 ڕوخسارە لێکچوەکانی داگیرکار، ڕێبوار ڕەشید،پارتی سەربەخۆیی کوردستان ٢٠١١/٢٨/١٠ http://www.pskurdistan.com/rebwarrashid0014.htm\n16 Criminalizing Dissent in America under the Anti-Terrorism Legislation: Going After Political Organizers, Michael Deutsch, Global Research, 15 November 2010, http://www.globalresearch.ca/criminalizing-dissent-in-america-under-the-anti-terrorism-legislation-going-after-political-organizers/21944\n17 Who killed 3 PKK members in Paris?,MURAT YETKİN, Hurriyet Daily News,January/11/2013\n18 Hollande must explain why he met with terrorists: Turkish PM,, Hurriyet Daily News,January/12/2013,, Hurriyet Daily News, http://www.hurriyetdailynews.com/hollande-must-explain-why-he-met-with-terrorists-turkish-pm.aspx?pageID=238&nID=38915&NewsCatID=338\n19 Selahatin Demirtash, profile\n1,476 جار بینــراوە لەڕەهێڵپۆست


هەرێمی كوردستان.. یاساشكێنی‌و تاوانی ئاشكرا بوونەتە دیاردە\n2280 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nتاوانە كۆمەڵایەتییەكان بەڕادەیەك زیادیكردووە پۆلیس تەنیا فریای ئەوە دەكەوێت روونكردنەوە بدات لەسەر چۆنێتی رووداو و تاوانەكان، چونكە رووداوەكان لەسەر شەقامەكان، یان لە شوێنە گشتییەكان بە بەرچاوی هاووڵاتیانەوە ئەنجام دەدرێن‌و لەلایەن زۆرینەی خەڵكەوە بە مۆبایل تۆماردەكرێن دواتر لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بڵاودەبنەوە.\nدەزگا ئەمنییەكان تبینییان كردووە بەشی زۆری ئەو تاوانانە بەچەك ئەنجام دەدرێن، كە پاساوی چەكهەڵگرەكان بۆ بەشداریكردن بووە لە شەڕی دژ بە داعشدا.\nبەپێی ئامارێك، كە دەست شارپرێس كەوتووە، تەنیا لەماوەی دوانزە مانگی ساڵی 2017 (377) حاڵەتی كوشتن، یا خۆكوشتن لەپارێزگاكانی هەرێمی كوردستاندا تۆماركراون، كە رەنگە ئەم ئامارە بۆ ساڵی 2018 زیاتر بووبێت.\nئەو ئامارە لەلایەن دەستەی مافی مرۆڤی هەرێمی كوردستانەوە تۆماركراوە، كە دەستەكە لەئێستادا بۆ ساڵی نوێ هیچ ئامارێكی فەرمی رانەگەیاندووە، بەڵام ئەگەر ئاماری رووداوەكان وەربگیرێت زیاتر دەبن لەو حاڵەتانەی لەساڵی رابردوو تۆماركراون.\nجاران ئەگەر میدیا كوردییەكان باسی هەواڵێكی كوشتن، یان خۆكوشتن، یان هێرشكردنە سەر كەسێكیان بكردایە، بۆ ماوەی چەند رۆژێك دەبوونە باسی سەرزاری خەڵكی‌و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانیان دەتەنی، كەچی ئێستا هەواڵی كوشتن بەشێوازی سەیر سەیر ئەوەندە زۆربووە خەریكە بۆ خەڵكی ئاسایی دەبنەوەو زۆرجار دوای هەواڵێكی كوشتن دەبینرێت لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكان نوسراوە "هیچ نییە بەهۆی كێشەی كۆمەڵایەتییەوە بووە".\nدواین رووداو، كە لەهەرێمی كوردستان روویداو لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكان زۆر بڵاوكرایەوە، رۆژی دووشەممە 12ی ئەم مانگە، دوو كەس هێرشیانكردە سەر كەسێك، كە بەپێی بەرێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی ئەو دوو كەسە فەرمانی كۆپی كراوی پۆلیسی كەركوك-یان پێبووە، لەشاری كەركوكەوە بەڕێكەوتوون بۆ سلێمانی تا كەسێك دەستگیربكەن بەهاوكاری هێزەكانی پۆلیس‌و ئاسایش، ئەو كەسەی فەرمانی دەستگیركردنی هەبووە پێشتر بەهاوكاری چەند كەسێك كەسێكی نزیكی ئەو دوو كەسەی كوشتووە، جگە لەوەش لەپۆلیسی كەركوك فەرمانی دەستگیركردنی هەبووە بەمادەی ۱٤ موخەدەرات‌و ٤۰٦ لەیاسای سزادانی عێراقی.\nهەر بەپێی بەرێوەبەرایەتی پۆلیسی سلێمانی، ئەو دوو كەسە پێشتر ئاسایشیان ئاگاداركردووەتەوە لەكاتی بینینی ئەو تۆمەتبارەدا دەستبەجێ مەفرەزەكان ئاگاداربكەنەوە، بەڵام كاتێك چوونەتە پێشانگای فرۆشتنی ئوتومبیل (ناسراو بەمەعرەزی علوجەكان) لەسلێمانی كەسەكەیان بینیووەو بووە بەشەڕیان‌و فریانەكەوتوون بەئاسایش بڵێن، لەئەنجامدا فیشەكێكیان ناوە بەقاچی كەسەكەوە.\nبریندارەكە دوو فەرمانی دەستگیركردنی هەبووە لەلایەن پۆلیسی كەركوكەوە، ئەو دوو كەسەی تەقەیان كردووە مام‌و برازان‌و یەكێكیان ناوی (ج. س. ت)ەو تەمەنی ٤۱ ساڵەو ئەوی تریان ناوی (ه. ج. س) تەمەنی ۲۳ ساڵە، بریندارەكەش ناوی (و. ج. ع) تەمەنی ۳۰ ساڵەو هەرسێكیان خەڵكی كەركوكن، لەئێستادا سەرجەمیان لەلایەن هێزەكانی پۆلیسەوە دەستگیركراون‌و بەبڕیاری دادوەر بەندن‌و لێكۆڵینەوەكان لەگەڵیاندا بەردەوامە.\nمحەمەد گۆمەشینی وتەبێژی دەستەی مافی مرۆڤ لێكدانەوەی بۆ زیادبوونی حاڵەتەكان هەیەو دەڵێت "ئەوەی ئێمە بەدواداچوونمان بۆ كردووە، زۆربەی حاڵەتەكانی كوشتن‌و خۆكوشت، پەیوەندیان بەقەیرانی داراییەوە هەیە، یان پەیوەندی بەكێشە كۆمەڵایەتییەكانەوە هەیە، كە لەرابردوو هەبوون‌و ئێستا سەرهەڵدەدەنەوە".\nئەوەش ناشارێتەوە، كە شەڕی داعش یەكێكی دیكەیە لەهۆكارەكان بەو پێیەی دیاردەی چەك هەڵگرتن زیادی كردووەو دەڵێت "ماڵ نییە چەكێك، یان زیاتری تێدا نەبێت".\nشارەزایانی بواری ئەمنی ئەم گریمانەیە پشت راستدەكەنەوەو باس لەوە دەكەن شەڕی داعش وایكردووە كڕین‌و فرۆشتن بەچەكەوە ئاسان ببێت، ئەمە جگە لەوەی لەدوای حوزەیرانی 2014ەوە بەشێكی زۆری چەكەكانی سوپای عێراقی كەوتووەتە دەست كەسانی مەدەنی.\nسەركەوت ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی لەو بارەوە بۆ دەڵێت "ئێستا دیاردەی چەك هەڵگرتن رووی لەزیادبوون كردووە، كە بەدڵنیایی ئەوەش پەیوەندی بەشەڕی داعشەوە هەیە".\nسەركەوت ئەحمەد دەشڵێت: "لەبازاڕەكان كڕین‌و فرۆشتن بەچەكەوە ئاسانبووە، ئەوەش بەبیانووی شەڕی داعش، كە بەشێكی زۆر لەو كەسانەی سەر بەهێزە ئەمنییە فەرمییەكان نین، وەك خۆبەخشی شەڕی داعش خۆیان دەناسێنن‌و هیچ یاسایەك نییە بۆ رێگرییان".\nلەگەڵ سەرهەڵدانی شەڕی داعش بەهەزاران كەس ناویان وەك خۆبەخش تۆماركرد بۆ ئەوەی لەپاڵ هێزی پێشمەرگە بەرگری بكەن، بەڵام لەبەر ئەوەی یاسایەك نییە رێكیان بخات، بۆیە هەركەسێك دەتوانێ وەك خۆبەخش خۆی بناسێنێ.\nلەبارەی ئەوەی هێزە ئەمنییەكان چ هەنگاوێكیاناوە بۆ ئەوەی رێگری لەدیاردەی چەكداری بكەن، وتەبێژەكەی پۆلیسی سلێمانی جەختیكردەوە، كە ئەوان لەهەوڵەكانیان بەردەوامن، بەڵام بەهۆی ئەوەی رێژەكە لەرادەبەدەرە ناتوانن كۆنتڕۆڵی بكەن.\nئەم حاڵەتە تەنیا لەسلێمانی نییەو وەك بەرێوەبەری پۆلیسی هەولێر ئاماژەی پێدەكات لەسەرجەم ناوچەكانی هەرێم هەڵگرتنی چەك بووەتە دیاردەو كۆنتڕۆڵكردنی بەئەستەم دەزانێت.\nدواین حاڵەتیش لەهەولێر، كە لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكان زۆر بڵاوبووەوە، هەفتەی رابردوو كوژانی كەسێك‌و برینداربوونی چەند كەسێكی تری لێكەوتەوە، ئەوەش لەئاهەنگێكی بوكگواستنەوە، دوای ئەوەی دوو كەس بەهۆی سەرچۆپییەوە بووە بەشەڕیان‌و ئەو رووداوەی لێكەوتووەتەوە.\nعەبدولخاڵق تەڵعەت بەرێوەبەری پۆلیسی هەولێر لەو بارەوە دەڵێت: "هێزە ئەمنییەكان رۆژ نییە رێگری لەچەند حاڵەتێكی هەڵگرتنی چەك نەكەن، بەڵام بەهۆی زۆری رێژەی چەكداری‌و بیانووی شەڕی داعش‌و خۆبەخشی بۆ ئەو شەڕە كۆنتڕۆڵكردنی قورسە".\nهاوكات شارەزایانی بواری یاساش هۆكاری ئەو حاڵەتانە بە سەروەرنەبوونی یاسا دەگێڕنەوە، كە بەم دوایانەش بەو هۆیەوە حاكم شێخ لەتیف سەرۆكی دادگای نێوجەوانانی سلێمانی‌و ئەندامی ئەنجوومەنی دادگای تێهەڵچوونەوەی هەرێم وازهێنانی خۆی لەكاری دادوەری راگەیاند.\nحاكم شێخ لەتیف لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی وازهێنانەكەی بۆ سەروەرنەبوونی یاسا گەڕاندەوەو راشیگەیاند، كە حیزبەكان بەتایبەتی حیزبەكانی دەسەڵات بەشێوەیەك دەستوەردان لەكاری دادگاكان دەكەن، "هیچ هەیمەنەیەك بۆ دادگا نەماوە".\nئەو دادوەرە جەختیشیكردەوە، ئەو دەستوەردانانە كاریگەری لەسەر دادگاكان داناوەو دادگا بەو هۆیەوە ناتوانێت بڕیاری یەكلاكەرەوە بدات، ئەوەش بووەتە هۆی ئەوەی حاڵەتەكانی كوشتن‌و دەستدرێژی زیاد بكەن.


خۆپێشاندانه‌كانی شاری كازروون كوژراو و برینداری لێكه‌وته‌وه – چاونیوز\n17ی ئایاری , 2018\tهەواڵ ناردنی کۆمێنت 434 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nهێزه چه‌كداره‌كانی كۆماری ئیسلامیی ئێران ته‌قه‌یان له خۆپێشانده‌رانی ناڕازیی وڵاته‌كه‌یان كرد و له ئاكامدا كوژراو و برینداری لێ كه‌وته‌وه.\nخۆپێشانده‌رانی دژی كۆماری ئیسلامیی ئێران ڕژانه سه‌ر شه‌قامه‌كان و به‌شێك له خه‌ڵكی ناڕازی ده‌سبه‌سه‌ر كران و خه‌ڵكی له‌به‌رده‌م ئیداره‌ی ئتلاعاتی ئه‌و شاره خوازیاری ئازادكرانی خۆپێشانده‌ران بوون و له سه‌ره‌تا هێزه چه‌كداره‌كانی كۆماری ئیسلامیی ئێران به گازی فرمێسكڕێژ ویستیان بڵاوه به خه‌ڵك بكه‌ن به‌ڵام خه‌ڵك پێداگربوون له‌سه‌ر ئازادكرانی ده‌سبه‌سه‌ركراوان و له ئاكامدا ڕاسته‌وخۆ ته‌قه‌یان له خه‌ڵك كرد و چەندین كه‌س له خه‌ڵكی مه‌ده‌نی كوژران و كۆمه‌ڵێك برینداربوون و هه‌ندێكیان برینه‌كانیان زۆر سه‌خته.\nهه‌روه‌ها ئه‌و ڕۆژنامه‌یه ده‌نووسێ: سه‌ركوت توندوتیژانه‌ی هێزه ئه‌منیه‌تییه‌كانی ڕێژیم ڕێك چه‌ند ڕۆژ پاش كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا له به‌رجام بوو كه ئارمانجی ئه‌مریكاش ده‌ستڕانه‌گه‌یشتنی ئه‌و وڵاته به چه‌كی ناوكییه و ده‌ستی ئه‌و وڵاته‌ش له ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی ناوچه كه‌م بكاته‌وه.\nخۆپێشانده‌رانی توڕه و ناڕازیی كازروون به دروشمی “وای لبه‌و ڕۆژه‌ی چه‌كمان بكه‌وێته ده‌ست و دوژمن لێره‌یه ئه‌مریكا دوژمنی ئێمه نیه و ئه‌وانه‌ی واده‌ڵێن هیچ ڕاست نیه.”\nهه‌ر له‌و پێوه‌ندییه‌دا له ڕژهه‌ڵاتی كوردستانیش بازاڕیان و كاسبكارانی كورد دووباره دوكان و بازاڕه‌كانیان داخست و بازاڕیانی ناوچه‌ی ئازادی ماكۆ له هه‌مبه‌ر به‌رزكردنه‌وه‌ی ته‌عره‌فه‌كانی گومركی و داخرانی سنووره‌كان له كوردستان مانیان گرت و دوكان و بازاتڕه‌كانیان داخسته‌وه. پێشتر كاربه‌ده‌ستانی پێوه‌ندیدار به‌ڵێنیی باشكردنی بارودۆخه‌كه‌یان دابوو كه ته‌نیا هه‌ر قسه بوو.


كاندیدانی وەزارەتەکانی داد و په‌روه‌رده‌ی حکومەتی عێراق دیاریكران\nمانگ گیرانی نیمچەیی لە هەرێمی كوردستان رودەدات\nحكومەتی عێراق پارەی گەنمی جوتیاران بۆ ساڵی 2019 خەرجدەكات\nنشینگەی سلێمانی هۆشداریی دەداتە ئەو هاوڵاتیانەی سەردانی ئێران دەكەن\nدادنوسێك سزای خۆی دەدات\nمەراسیمی دەستاودەستكردنی وەزارەتی رۆشنبیری بەڕێوەدەچێت\nراپۆرتێکی شیکاری و بنکۆڵکاری خەندانە لەبارەی گەروی هورمز و رۆڵی لەململانێ نێودەوڵەتییەکاندا\nنوسینگەی عادل عەبدولمەهدی: حكومەتی عێراق پێشوازی لە خواستی هاریكاری حكومەتی هەرێم دەكات\nکەشتییەکی نەوتهەڵگر لەگەوری هورمز دیارنەماوە\nئەو كەسەی تەقەی لە د.كەمال ئەحمەد كرد لەناو نۆرینگەكەی گیانی لەدەستدا\nترەمپ: پێشکەوتنی باش لەگەڵ ئێراندا رویداوە\n- 4/27/2019 3:23:00 PM 34137 جار خوێندراوەتەوە\nعادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق ناوی كاندیدانی بۆ وەزارەتەکانی داد و په‌روه‌رده‌ی حکومەتی عێراق رەوانەی په‌رله‌مانی عێراق کردوە.\nعادل عه‌بدولمه‌هدی ناوت کاندیدانی وەزارەتەکانی داد و په‌روه‌رده‌ی رەوانەی په‌رله‌مان کردوە\nخه‌دیجه عه‌لی، سكرتێری گشتیی په‌رله‌مانی عێراق به رۆژنامه‌ی سه‌باح-ی رایگه‌یاندوه، عادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق ناوی سه‌فانا تایی له سوننه‌كان بۆ پۆستی وه‌زیری په‌روه‌رده و دادوه‌ر ئه‌كره‌م قادر له كورده‌كانی بۆ پۆستی وه‌زیری دادی حکومەتی عێراق ره‌وانه‌ی په‌رله‌مان كردوه.\nلێکتێگەیشتن لە نێوان حزبە سیاسیەکانی هەرێمی کوردستاندا بەتایبەت لە نێوان پارتی و یەکێتی هەیە\nلەوبارەیەوە میران محەمەد، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق بە خەندان-ی رایگەیاند، "لێکتێگەیشتن لە نێوان حزبە سیاسیەکانی هەرێمی کوردستاندا بەتایبەت لە نێوان پارتی و یەکێتی هەیە، ئەم لێکنزیکبونەوەیە بە دڵنیایی کاریگەری دەبێت لەسەر داهاتوی وەزارەتی داد کە لە رابردودا کێشە هەبو لەسەری".\nهەر کاندیدێک سەرکردایەتی یەکێتی پێی پەسەند بێت ئێمەش وەکو فراکسیۆنی یەکێتی پێمان پەسەندە\nئاماژەی بەوەشکرد، "هەر کاندیدێک سەرکردایەتی یەکێتی پێی پەسەند بێت ئێمەش وەکو فراکسیۆنی یەکێتی پێمان پەسەندە، هەرکەسێکیش کورد بێت و لە بەرژەوەندی خەڵک کوردانە کاربکات ئێمە پێمان باشە".\nلەبارەی پێشکەشکردنی ناوی ئه‌كره‌م قادر بۆ وەزارەتی دادی حکومەتی عێراق میران محەمەد وتی، "بەفەرمی ئەو نوسراوەم نەبینیوە کە باس لە کاندیدکردنی دادوه‌ر ئه‌كره‌م قادر دەکات بۆ پۆستی وەزارەتی داد، بەڵام پێدەچێت ئەم هەفتەیە شتی نوێ بێتە پێشەوە".\nپێدەچێت لە کۆبونەوەکانی ئەم هەفتەیەدا بخرێتە بەرنامەی کارەوە\nرونیشیکردەوە، لەم هەفتەیەکدا چوار کۆبونەوەی پەرلەمانی عێراق هەیە ئەگەر دۆخەکە گونجاو بێت و سەرۆکی پەرلەمانی عێراق بزانێت تێدەپەڕێت ئەوا پێدەچێت بخرێتە بەرنامەی کارەوە.\nخەندان ناسنامەی ئەو ژنە ئاشکرادەکات کە دوێنێ لە خۆپیشاندانەکانی کەرکوک وتی"سەدامی و بەعەسی"م\n"پەروەردە رەتیدەكاتەوە مامۆستا بێت"\nهێرشی كۆمەڵێك عەشایەر بۆ سەر خێزانێك دەنگدانەوەی تۆڕە كۆمەڵایەتیەكانی لێدەكەوێتەوە\nبەهۆی ئەوەی نانی نەخواردوە\nبەوێنە.. باوكێك بە شێوەیەكی دڕندانە ئەشكەنجەی منداڵەكەی دەدات\nلێكۆڵەرێكی عێراقی: گەر پێشمەرگە نەبوایە ئێستا كوردەكان لەناو كەمپەكان دەبون\nباڵیۆزخانه‌ی توركیا له عێراق لەبارەی نرخی ڤیزاوە راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە\n14ی تەموز لە سەرانسەری عێراق دەکرێتە پشو\nلەدوای مەلیک فەیسەڵی دوەم بۆ جاری یەكەم شاژنی بریتانیا یەکەمین بەرپرسی عێراق لە بەکینگھام پاڵاس دەبینێت\nهەوڵی هەڵوەشاندنەوەی فەرمانی دەستگیركرنی چوار بەرپرسی پێشوی عێراق دەدرێت\nكۆبونەوەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان دەستیپێكرد\nمەسرور بارزانی و محەمەد حەلبوسی: كۆبونەوەكان سەركەوتوبون\nلە ئۆپەراسیۆنێكدا بۆ سەر نازیە نوێیەكان\nلە ئیتاڵیا دەست بەسەر موشەك و ژمارەیەک پارچە چەكدا گیرا


کەمنەبوون ئەو فاڵانەی کەدەگیرانەوە بەوەی کەشاندەکەی هەرێم دەسەڵاتی نیە و سەرکەوتوو نابێ، یاخود دەیانوت هەرێم نایەوێ ڕێکبکەوێ بەبێ ئەوەی وردبنەوە لە رەفتار و ئاکاری شاندەکە، چونکە ماندونەبونی شاندەکە هەتا سەرکەوتن، نمونەی دیبلۆماسیەتی سەرکەوتووی قوباد تاڵەبانی و حکومەتی هەرێمی کوردستان بوو.\nهەتا بەشێک لەلایەن شیعەکان گرەویان لەسەر ماندوبونی شاندەکەی هەرێم دەکرد، بەبێ ئەوەی زانیاریی ئەوەیان هەبێ کە حکومەتی هەرێم ئەمجارە بڕیاریداوە، بۆ هەموو لایەنە عێراقیەکان و لایەنە کوردییەکان بەئۆپۆزسیۆن و دەسەڵاتەوە و بۆ وڵاتانی ئیقلمی و نێودەوڵەتیش بسەلمێنێ کەهەرێم فاکتەری خێرە و هۆکاری ئەو هەمووە کارەساتەی عێراق نییە، بەڵکو ئەوەی هۆکاری ئەو کارەساتەیە سیاسییە گەندەڵ و تاڵانچی و بەکرێگیراوانی وڵاتانی دەوروبەرن کەنایانەوێ عێراق نینۆکی هەبێ سەری خۆی پێبخورێنێ.\nلەماوەی پێشوودا سەرکردایەتی یەکێتی و گۆڕان داوایانکرد شاندێکی دەسەڵاتدار بچێتە بەغدا بۆ دانوستان، ئەوە لەکاتێکدابوو کە قوباد تاڵەبانی، سەرۆکی تیمی یەکێتییە لە حکومەت، هاوکات سەرۆکی شاندەکەبوو، هەروەها ئاواتی شێخ جەناب، کەوەزیری دارایی و ئابورییە لەپشکی گۆڕان بوو، بەرپرسێکی سەرەکی بوو لەشاندی هەرێم، هەر ئەوکات بەندە رەخنەی توندی لەو ڕاگەیەندراوە گرت و پێم وابوو، ئەمە گومان دروستکردنە لەتوانا و دەسەڵاتی نوێنەرەکانی خۆیان لە حکومەتدا، بەڵام ئێستا جێگای خۆیەتی بپرسین، ئایا ئەوە ئێوەن گومانتان لەکادرەکانی خۆتان هەیە، یان مەسرور بارزانی دەسەڵات نادات بەکادرەکانی ئێوە؟ بەروونبونەوەی هاوکێشەکە دەرکەوت ئەوە ئێوەن قەدری کادر و نوێنەرەکانی خۆتان نازانن، بەڵکو مەسرور بارزانی دەسەڵاتی تەواوی پێدابوون تاڕێککەوتن و ئەمڕۆش بەرهەمەکەیان چنیەوە.\nپشکی هەرێم کەلەماوەی پشوودا چ لەلایەنە شیعەکانەوە و چ لەلایەن بەشێک لەهاوپەیمانی هیواوە، بەئاریشەی سەرەکی بودجە دادەنرا، بەڵام دەرکەوت پشکی هەرێم هیچکات بەربەست نەبوو، بەڵکو کۆمەڵێ لایەن بەمەبەست دەیانویست ئەو دواخستن تاپەسەندنەکردنی بودجە بخەنە ئەستۆی حکومەتی هەرێم، چونکە شەڕی گەورەی ئەوان دژی حکومەتەکەی کازمی بوو، بۆئەوەی بودجە پەسەندنەکرێ و حکومەت نەتوانێ پرۆژە بکات و دامەزراندن بکاتەوە، بەوەش زەربەی کاریگەر لەکازمی بدەن بۆ هەڵبژاردن، بەڵام ئەمانە دەستەکەیان لای هەرێم ئاشکرابوو، بۆیە هەرێم نەرمی زۆری نواند، تەواوی ئەو پیلان و بەرنامانەی دانرابوو، پوچەڵکردەوە، رۆڵی سەدریش بەنزیکبونەوەیان لەگەڵ پارتی کاریگەری گەورەی دانا لەسەر پەسەندکردنی چونکە سەدریش دەیەوێ هەرچی زووە هەڵبژاردن بکرێ و پێی وایە لەهەڵبژاردنی داهاتوودا ئەوەندە دەنگ دەهێنێ کەبتوانێ حکومەت پێکبهێنێ.\nدواجار رێککەوتن کراو ماددەی 11ی بودجەی 2021 پەسەندکرا، کەتایبەتە بەپشکی هەرێم، کە مانگانە نزیکەی ترلیۆن دیناری بۆ دێ بێجگە لەنەفەقاتی سیادی و بودجەی پەرەپێدانی پارێزگاکان و بەشێک لەو قەرزانەی عێراق، بۆیە لەم کات و قۆناغەدا دەتوانین بەسەرکەوتنی گەورەی نازەد بکەین، ڕەنگە پرسیاری سەرەکی ئەوەبێ سەرکەوتن لەکوێدا؟.\nسەرکەوتنی گەورەیە بۆ هەرێم کوردستان لەم ڕێککەوتنەدا ئەوەیە ئەگەرچی هەرێمی پابەندکراوە بە پێدانی نرخی 250 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە بەنرخی سۆمۆ، بەوەش هەرێم بۆ هەر بەرمیلێک نەوت کەدەیفرۆشێ، دەبێ نزیکەی 10 دۆلاری بخاتەسەر، چونکە هەرێم هەتا ئێستا نەوتەکەی جۆرێ حەسری لەسەرە، لەبەرئەوەی دەوڵەت نییە هەموو وڵاتێ نایکڕێ، لەلایەکی تریشەوە کوالیتی نەوتە زۆر باش نییە، بەڵام بەڕێککەوتنەی هەرێم و بەغدا دانپێدانانی ڕوون و ئاشکرایە بەنەوتی هەرێمدا، لەمەودوا هەرێمیش دەتوانێ وەک دەوڵەتان نەوت بفرۆشێ بەبێ ئەوەی حەسری لەسەربێ، ئەمەش وادەکات نرخی نەوتەکەی بەرزبێتەوە ئەمە دەستکەوتێکی گەورەیە.\nلەلایەکی ترەوە هەرێم نەچووەتەژێرباری ئەوەی کەنەوتەکە ڕادەست بکا، بەوەش هەرێم دووربخەنەوە لەبازاڕی وزە، بەڵکو ئەم مەلەفە هەر لەدەستی خۆیدایە و وەک یاریکەرێک لەبازاڕی وزەدا دەمێنێتەوە، ئەمە بۆ دوورمەودا، کاریگەری یەجگار ئیجابی دەبێ بۆ پێگەی هەرێم و بەهێزبوونی قەوارەکەی.\nهەروەها بەپێی ماددەی 11، دەبێ وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم و وەزارەتی نەوتی عێراق و سۆمۆ هاریکاری یەکتر بکەن، هەروەها دیوانی چاودێری هەرێم و دیوانی چاودێری عێراق هەماهەنگی بکەن بۆ حساباتی پارەی 2004ەوە هەتا 2020 بەوەش جارێکی تر دانپێدانان و کاراکردنەوەی فیدڕاڵییەتی هەرێمە، کە عێراق چەند ساڵێکە پشتیکردووەتە فیدڕاڵی و دەیەوێ مەرکەزییەتێکی بەهێز پیادە بکات.\nئەوەی ماوەتەوە ئەوەیە هەرێم لەدوای ئەم ڕێککەوتنەوە موچەی تەواوی فەرمانبەران بدات لەماوەی 30 ڕۆژدا و پرۆژەکان پەرەپێبدات و فراوانتری بکات، بایەخێکی زیاتر بەکەرتی کشتوکاڵ بدات، بەوەش پێگەی هەرێم بەهێزتر دەتوانێ لەسەر پێی خۆی بوەستێ، چونکە بیرمان نەچێ لەم عێراقەی کەتیایدا دەژین، هیچ شتێ گرەنتی نییە.


گوشارەكانی سەر سەدر زیاد دەكەن.. 2010 دووبارە دەبێتەوە؟\n:: PM:06:29:21/10/2021 \nلە هەڵبژاردنی 2010 لیستەكەی ئەیاد عەلاوی بە ئەنجامی 91 كورسی پەرلەمان لە پلەی یەكەم هات و دەبوایە سەرۆك وەزیران كاندید بكا و حكوومەتی عێراق پێك بێنێت، بەڵام ئەوەی رووی دا لیستەكەی نووری مالیكی، كە خاوەنی 89 كورسی بوو، حكوومەتی پێك هێنا، ئێستەیش نووری مالیكی براوەی دووەمی ناوماڵی شیعەیە و كاندیدی ئێران و میلیشیاكانە، ئاخۆ دووبارەی دەكاتەوە؟\nلە دوای راگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەكان لەلایەن كۆمسیۆنەوە، كە سەدر بە زیاتر لە 70 كورسی پلەی یەكەمی هێناوە و جیا لە هەموو هێزەكانی ناو ماڵی شیعە دەیەوێ خۆی سەرۆك وەزیرانی كاندید بكا و حكوومەت پێك بێنێت، تا دێ گوشاری سەر سەدر و ناوچەی سەوز زیاد دەكات، چاودێران پێیان وایە سەدر بەردێكی گەورەی هەڵگرتووە، بەڵام ئەگەری زۆرە دایبنێتەوە شوێنی خۆی، چونكە بژارەكانیتری بەردەمی بریتییە لە مان و نەمانی، ئەوەیش لە رێگەی رووبەڕووبوونەوەی چەكدارییەوە دەبێت، كە كەس لە ناو ماڵی شیعە بە سەدریشەوە ئامادە نییە بچێتە ناویەوە یان دەستپێشخەری بێت.\nبەر لە چەند رۆژێك یەكێك لەو شرۆڤەكارانەی بەناوی میلیشیاكانەوە قسەی دەكرد، لە بەرنامەیەكی تەلەڤزیۆنیدا رای گەیاند، هەنگاوەكانی پەرەسەندنی هێزەكانی ئەنجامی هەڵبژاردن رەت دەكەنەوە بە هەنگاو پەرە دەستێنن، سەرەتا بە ناڕەزایەتی ئاشتیانەی جەماوەری و یاسایی دواتر بەرەو پەرەسەندنی سەربازی پەرە دەستێنن، زانیاری هەیە بەوەی گرووپە بەرگریكارەكان لە بەرانبەر بە تێوەگلانی لە ساختەكاری لە هەڵبژاردنی عێراق، بە درۆنی بۆمبڕێژكراو هێرش دەكەنە سەر ئیمارات.\nئێران دەیەوێ مالیكی حكوومەت پێك بێنێت و بە هێمنی و نهێنی كار بۆ ئەوە دەكات\nپێش چەند رۆژێك هەریەك لە هێزە شیعە و سوننەكانی نزیك لە ئێران كە تووشی شكستی گەورە هاتنەوە لە هەڵبژاردن، لە بەیاننامەیەكدا گوتیان ئەو ئەنجامانە قبووڵ ناكەن و ساختەی تیادا كراوە، راست نەكردنەوەیان كار دەكاتە سەر ئاشتی كۆمەڵگەیی، واتە توندوتیژی و رووبەڕووبوونەوە، ئەمڕۆ خۆپێشاندەرانی سەر بە هێزەكانی ئەنجامی هەڵبژاردن رەت دەكەنەوە، كە لەبەردەم ناوچەی سەوز لە بەغدا خێوەتیان هەڵداوە و گردبوونەتەوە، رایان گەیاند كە بەنیازن هەڵبكوتنە سەر ناوچەی سەوز لە ناوەڕاستی بەغدا.\nبەپێی گرتەیەكی ڤیدیۆیی، لەناو خۆپێشاندەرەكان بە بڵندگۆ بانگی خۆپێشاندەران كرا بۆ هەڵكوتانە سەر ناوچەی سەوز و چوونە ناوییەوە، لەوكاتەی سێ رۆژە لەسەر یەك لە بەغدا ناڕەزایی لەبەردەم ناوچەی سەوز هەیە و زیاتر ئەندامی حەشدی شەعبین و لە عەسائیب و بەدر و نوجەبا و ئەوانیترن، وەك دەڵێن چاوەڕوانی سەرووی خۆیانن بۆ هەڵكوتانە سەر ناوچەی سەوز.\nچاودێران پێیان وایە سەدر ئەگەرچی بە ئەنجامێكی گەورە بردوویەتییەوە، بەڵام بەهۆی بەهێزی نەیارەكانی، لە دۆخێكی سەختدایە و كارتەكانی دەستی ئەوەندە بەهێز نییە بۆ سەپاندنی بردنەوەكەی لەسەر زەویدا، چونكە هێزە شیعەكانی تر توانوویانە سەدرییەكان لە گۆشەیەك حەشار بدەن و تەنیا ئەوەندەیان بۆ هێشتووەتەوە كە سازش بكات، بۆ مانەوەیەكی هاوبەشانە لە دەسەڵات، یان بوون بە ئۆپۆزسیۆنێك كە باجەكەی گەورەیە.\nئەگەرچی سەدر خۆی بۆ ئەو سەركەوتنە ئامادە كردبوو و سەریش كەوت، بەڵام ئێستە كەوتووەتە هەڵوێستێك كە رەنگە نەزانێت یان نەتوانێت راشكاوانە هەنگاو بنێت، ئەو جیا لەوەی گەورەیی بردنەوەكەی هاوتا بوو لەگەڵ گەورەیی دۆڕانی نەیارەكانی، باسی داماڵینی چەكی نایاسایی و لێپرسینەوەی لە گەندەڵكاران و هەڵدانەوەی دۆسییە كۆنەكانی كرد، بۆیە هەڕەشەی میلیشیاكان و هێزەكانی سەر بە ئێران كە ساڵانێكە فەرمانڕەوایەتی عێراق دەكەن و بەرپرسن لە هەموو دۆسییەكانی گەندەڵی و كوشتن و رفاندن، زیاتر كرد و ئەوانی سوورتر كرد بۆ رووبەڕووبوونەوەی سەدر و ئەگەری پێكهێنانی حكوومەتێك بێ ئەوان.\nچاودێران پێیان وایە هەموو هەڕەشە و بانگەشەی نەیارانی سەدر لەبارەی ساختەكاری لە هەڵبژاردن و گوشارەكانیان، تەنیا هەوڵێكە بۆ دوورخستنەوەی سەدر لەوەی ببێتە یاریزانی یەكەم لە یارییەكە، بۆیە هەركاتێك بابەتەكە و پێكهێنانی حكوومەت كەوتە دەست نووری مالیكی، ئەو هەڕە و بانگەشانەیان نامێنن و ئەوكات ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكە نامێنێت و پێویست بە دادگاییكردنی مستەفا كازمی، بە تۆمەتی ناپاكی گەورە ناكات.\nبەپێی ئەوەی لەسەر زەوی هەیە، راستە سەدر 73 كورسی لە پەرلەمان دەبێت، بەڵام كورد و سوننە چاوەڕوانی یەكلابوونەوەی ناكۆكییەكانی ناو ماڵی شیعە دەكەن، لەلایەكی تر كەوتوونەتە ژێر گوشاری ئێران لە رێگەی قەتەڕەوە، بۆیە هەندێك سەرچاوەی سیاسی ئاماژە دەكەن كە سەدر ناتوانێت حكوومەت پێك بێنێت، رێگەیشی پێ نادرێ دەستێكی باڵای لە پێكهێنانیدا هەبێت، لەوكاتەی ئێران دەیەوێ مالیكی حكوومەت پێك بێنێ یان دەستی لە پێكهێنانی هەبێت، كە ئەگەری زۆرە ئەوە رووبدات و بەهێمنی و شاراوەییەوە لە بەغدا و لە دەرەوەیش كاری بۆ دەكات، بۆیە رەنگە سەدر بۆ قبووڵكردنی ئەو بیرۆكەی ئێران، باسی بیرۆكەی پاراستنی یەكێتی ناوماڵی شیعە یان یەكێتی نیشتمانی بكات، واتە رازی بوون بە رۆڵێكی هاوشێوەی ئەیاد عەلاوی و لاوەكی.\nبژارەی تری بەردەم سەدر لەكاتی رەتكردنەوەی پێشنیازی ئێرانە جكە لە رووبەڕووبوونەوەی چەكداری میلیشیاكان، بوونە بە ئۆپۆزسیۆن لە پەرلەمان و جووڵاندنی شەقامە دژی حكوومەتی مالیكی، رەنگە لەوە سەركەوتوو بێ و ئەو حكوومەتە برووخێنێت، بەڵام جارێكی تر ئێران و مەرجەعیەتی نەجەف رێگە بەوە نادەن، بۆیە هەندێك لە شارەزایان پێیان وایە لە كۆتاییدا سەدر ملكەچی بۆ رازیكردنی ئێران و هەڵكردن لەگەڵ میلیشیاكان جارێكی تر بە هاوشێوەی ساڵانی رابردوو دەكات.


ئيسرائيل – Page 3 – تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك- بەشی هەواڵ ئیسرائیل هێرش و پەلامارەكانی توركیا بۆسەر ڕۆژئاوای كوردستان ئیدانە دەكات و دەڵێت ئەمەی توركیا دەیكات، پاكتاوی نەتەوەیی و ڕەگەزپەرستییە بەرانبەر بە كورد. ئەمڕۆ...\nخەڵك-بەشی هەواڵ پسپۆڕێكی سیاسی ئێرانی ڕایدەگەیەنێت، ئەمریكییەكان لە بنكەی عەین ئەسەد لە پارێزگای ئەنبار ژوورێكی عەمەلیاتیان پێكهێناوە، كە نوێنەرایەتی سعودیە، ئیمارات، ئیسڕائیل و بەعسییەكان بەشدارییان تێدا...\nڕۆحانی: دەستدرێژییەكانی ئیسڕائیل و پاڵپشتی لە تیرۆریستان جێی نیگەرانی ئێران و توركیا و ڕوسیایە\nخەڵك-بەشی هەواڵ سەرۆك كۆماری ئیسلامی ئێران ڕایدەگەیەنێت، بوونی ئەمریكاییەكان لە سوریا دەستدرێژی نایاساییە و بەردەوام ئاڵۆزی خستۆتە ناوچەكەوە. میدیاكانی ئێران بڵاویانكردەوە، حەسەن ڕۆحانی،سەرۆك كۆماری ئێران پێش...\nئێران: ئەمریكا، ئیسڕائیلی هەبێت، دوژمنی ناوێت\nخەڵك-بەشی هەواڵ وەزیری دەرەوەی كۆماری ئیسلامی ئێران ڕایدەگەیەنێت، ئەمریكا دۆستێكی وەك سەرۆك وەزیرانی ئیسڕائیلی هەبێت، پێویستی بە هیچ دوژمنێك نییە. محەممەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی كۆماری...\nخەڵك-بەشی هەواڵ ئەندامێكی پەڕلەمانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، واشنتن بەغدای لەوە ئاگادار كردوەتەوە كە ئیسڕائیل هێرشی كردوەتەسەر بنكە و بارەگاكانی حەشدی شەعبی. ئاژانسی ئیسنا بڵاویكردەوە، عەبدولخالق عەزاوی ئەندامی...\nخەڵك- بەشی هەواڵ پەڕلەمانتارێكی هاوپەیمانی فەتح ڕایدەگەیەنێت، لەپێناو بەرپەرچدانەوەی هێرشەكانی ئیسڕائیل بۆ سەر حەشدی شەعبی، پەڕلەمان لەڕێی وەرزی داهاتووی یاسادانانەوە، حكومەت پابەند دەكات بە كڕینی سیستمی...\nخەڵك- بەشی هەواڵ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ لەچەند هەفتەی داهاتوودا وردەكاریی “گرێبەستی سەدە” ڕادەگەیەنێت. مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە وتارێكیدا لە زانكۆی...\nخەڵك- بەشی هەواڵ جیسۆن گرینبڵات، نێردەی سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئاشتی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دەستی لەكاركێشایەوە كە بە یەكێك لە دەركەوتووترین بەرپرسان و داڕێژەرانی “گرێبەستی سەدە” دادەنرێت....\nخەڵك- بەشی هەواڵ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل ڕایدەگەیەنێت، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕێوشوێنی توندتر لە دژی ئێران دەگرێتەبەر. ئەمڕۆ پێنج شەممە، كەناڵی (سكای نیوز عربیە) لە زاری...\nئەیاد عەللاوی هەڵوێستی خۆی بەرانبەر هێرشەكانی ئیسرائیل ئاشكراكرد\nخەڵك- بەشی هەواڵ سەرۆكی مینبەری عیراقی ڕایدەگەیەنێت، بنیامین نەتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، دانی بە ئەنجامدانی هێرش و پەلامارەكاندا ناوە لە عیراق، داواش لە حكومەتی عیراق دەكات...


بایدەمیر لەناو پەرلەمانی تورکیا-دا دەستی خستەسەر دڵی و وتی 'کوردستان لێرەیە' - RojNews\nلە وەڵامی پەرلەمانتارانی ئاکەپە کە پرسییان کرد کوردستان لەکوێیە، عوسمان بایدەمیر، پەرلەمانتاری هەدەپە لە پەرلەمانی تورکیا، دەستی خستەسەر دڵ-ی و وتی "کوردستان ئەمە و لێرەیە"، بەو هۆیەشەوە عوسمان بایدەمیر بە بەشداریی پێنەکردن لە دوو دانیشتنی داهاتووی پەلەمانی تورکیا سزادرا.\nلەكاتی بەرێوەچونی دانیشتنی ئەمرۆی پەرلەمانی توركیا، عوسمان بایدەرمیر، پەرلەمانتاری شاری ڕوحا-ی پارتی دیموکراتی گەلان-هەدەپە لە پەرلەمانی تورکیا، لەمیانی پێشكەشكردنی وتارێک لەناو هۆڵی پەرلەمان، ناوی کوردستان-ی هێنا، بەوهۆیەشەوە ڕووبەڕووی ڕەخنەی توندی پەرلەمانتارانی ئاکەپە بووەوە.\nهەروەها، وتیشی:"لەم وڵاتەدا نەک تەنها کودەتایەک، بەڵکو چەندین کودەتا ئەنجامدراوە، هەوڵی کودەتاکەی ١٥ی ٧ یەکێک بوو لەوانە، بەڵام ئەوەی کە هەوڵی ئەنجامدانی کودەتای وەک فریادڕەسێک بینی و بەڕاستیش کودەتای لەم وڵاتە ئەنجامدا، ئەم حکومەتە خۆی بوو، یەکێکیش لەو کودەتایانە، کودەتای ٤ ی ١١ ی ٢٠١٦ بوو".\nلە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، عوسمان بایدەمیر وتی:"من ڕۆڵەیەکی کوردم و نوێنەرێکی کوردستانم، با ئەم شوێنە ببێتە شوێنی هاوبەشی کورد و تورک، ئەگەر ئێوە کورد دوورەپەرێز بگرن یان بیانخەنە زیندان، لە کۆتاییدا ئێوە ٨٠ ملیۆن کەس بەتەواوی لەدەست دەدەن، وەرن با پێکەوە دەسەڵاتێکی سیاسی دروستبکەین کە کەس لەبیرنەکەین".\nبەهۆی ئەوەی عوسمان بایدەمیر لەناو وتەکانیدا وشەی 'کوردستان'ی بەکارهێنا، سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا، سەرۆکی فراکسیۆنی ئاکەپە و پەرلەمانتارانی ئاکەپە نیگەران بوون و لە بایدەمیر-یان پرسی: کوردستان لەکوێیە؟، بایدەمیر-یش دەستی خستەسەر دڵی و وتی:"ئەمەیە، کوردستان لێرەیە"، بەهۆی ئەم هەڵوێستەیشییەوە، سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا، عوسمان بایدەمیر-ی بە بەشداریپێنەکردن لە دوو دانیشتنی داهاتووی پەرلەمانی تورکیا سزادا.


پەڕاوی گونەی: چاوپێکەوتنێک لەگەڵ یەڵماز گونەی » DidiMn\nسەرەتا / چاوپێکەوتن/سینەما / پەڕاوی گونەی: چاوپێکەوتنێک لەگەڵ یەڵماز گونەی\nله ئینگلیزییه‌وه: پشتیوان کەمال\nگۆڤاری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کانوونی دووەمی ١٩٨٢\nئەگەر بگەڕێینەوە بۆ دواوە، چۆن فیلمەکانت هەڵدەسەنگێنیت؟ مێگەل و ڕێگە…\nلە تەواوی ژیانمدا وەک خولقێنەرێک، دەبوو مانای ناڕاستەوخۆ بەکار بهێنم بۆ دەربڕینی بیرکردنەوەکانم، دەبێت دان بەوەدا بنێم تا ئەمڕۆش کارەکانم هەرگیز ئەوەیان دەرنەبڕیووە کە ویستوومە دەریان ببڕم، هەم لە ڕووی ستایل و هەم لە ڕووی ڕۆحی کارکردنەوە. توخمی سەرەکی لەو کارانەدا بریتییە لە چارەسەرکردن.\nمێگەل لەڕاستیدا مێژووی کوردە، بەڵام تەنانەت ناتوانم زمانی کوردییش بەکار بهێنم لەو فیلمەدا؛ ئەگەر زمانی کوردیمان بەکار بهێنایە، هەموو ئەوانەی لەو فیلمەدا بەشدارییان کردبوو دەگیران و دەخرانە زیندان.\nلە فیلمی ڕێگەدا، فۆکسەکە زیاتر لەسەر دیاربەکر، ئورفا و سیرت بوو. هەوڵم دا ئەتمۆسفێرێکی کوردی دروست بکەم بە بەکارهێنانی موزیک. بەڵام هەرچەندە فیلمەکە لە ئەورووپا مۆنتاژ کرا، بەڵام سەرکەوتوو نەبووم لەوەی هەمووی بکەمە کوردی.\nکەی بۆت دەرکەوت تۆ کوردیت؟\nمن دەبێت بڵێم لە کورددا تواومەتەوە. دایکم کورد بوو، باوکیشم کوردێکی زازا. لە هەموو تەمەنی منداڵیمدا، کوردی و زازا ئەو زمانە بوو کە لە ماڵەوە قسەی پێ دەکرا. تا تەمەنی پازدەساڵی بە زمانی کوردی قسەم دەکرد. پاشان لە خێزانەکەم دابڕام.\nلەو کاتەدا گوتارم دەبیست دەیانگوت: ”هیچ کوردێک بوونی نییە؛ زمانی کوردی بوونی نییە.“ بەڵام گوێم لە خەڵکی دەبوو قسەیان دەکرد و گۆرانییان دەگوت بە زمانی کوردی، منیش ئەوەم دەبینی کە کوردەکان لەژێر هەلومەرجێکی زۆر قورسدا دەژین. باوکم خەڵکی سیڤەرەک بوو، بۆ یەکەم جار سیڤەرەکم بینی کاتێک شازدە ساڵ بووم. ئەوە ئەو کاتە بوو بە تەواوەتی درکم پێ کرد من کێم. لەوێ ئازاری خێزانێکی بێڕەگوڕیشەم بینی؛ باوکم گوتی: ”تۆ لە ڕەگتەوە دەرهێنراویت.“ لە تەمەنی سیوچارساڵیشدا، لە توانامدا بوو بڕۆم و شارۆچکەکەی دایکم ببینم، ماوچ، هۆزی جیبران. مێگەل چیرۆکی ئەو ڕوودانەیە کە بەسەر ئەو هۆزەدا هاتووە.\nبە هۆی ئەوەی کارەکتەرەکانی ناو فیلمەکانت کوردن و بابەتەکەشت کوردستانە، چۆن لە تواناتدا بوو بڕۆی بۆ وێنەگرتن لە دەرەوەی وڵاتەکەی خۆت؟\nبەو جۆرە ئێمە ڕووبەڕووی قورسییەکان دەبووینەوە: ئێمە لە دیواردا تەنها یەک ئەکتەری پڕۆفیشناڵمان هەبوو، تونجەڵ کورتز (ئەو کەسەی ڕۆڵی باوکی دەبینی لە فیلمی مێگەلدا). هەموو ئەوانەی تر کەسانی نەشارەزا بوون، زۆرینەیان هەرگیز پێشتر ڕۆڵیان نەگێڕابوو. ئەوە شتێکی ئەستەمە ئەکتەری شارەزا بگاتە دەستت لە تورکیاوە، تەنانەت ئەوانەشی کە لە ئەورووپان ناوێرن لەگەڵمدا کار بکەن، تەنانەت ڕەتی دەکەنەوە قسەشم لەگەڵ بکەن.\nئەکتەرە تورکەکان نایانەوێت لەگەڵ دەرهێنەرێک کار بکەن کە پاڵمێ دۆر و خەڵاتی ڤێنیسیای بردووەتەوە؟\nئەوانەی گۆرانیی ئازادی دەڵێن، کاتێک هەموو شت خامۆشە، دەخوازن لە کاتە قورسەکاندا خۆیان لە پشتی دەرگەکانەوە بشارنەوە. کامێرامانێکی تورکم لەگەڵ بوو، بەڵام تەکنیک کارەکان کەسانی شارەزا نەبوون. تەنانەت یەک کەسی تەکنیکیی شارەزام لەگەڵ نەبوو. تێمای سەرەکیی فیلمی داهاتوو باسی زیندان دەکات. بۆیە فیلمەکە خۆی باسی تاریکی، غەمگینی، هەموو ئەو شتانەشی کە دیمەنی سروشتین، دەکات.\nبۆچی زیندانت هەڵبژارد؟\nدوو هۆکار هەن: ئەو بابەتەیە کە لە ئێستادا تەواو گونجاوە بۆ هەلومەرجی تورکیای ئێستا. پاشان، هێشتا ئامادە نیم بۆ وێنەگرتن لە ئەورووپادا.\nلە فیلمەکانی داهاتووتدا کوردستان چ گرنگییەکی دەبێت؟\nکێشەی کورد کێشەیەکی زۆر قورسە. ڕۆژێک حەز دەکەم فیلمێک دروست بکەم چیرۆکی شەڕی ئەوان بگێڕمەوە بۆ لەدایکبوونیان، یاخود بۆ لەدایکبوونەوەیان. ئێستا، ئەوە کێشەیەکی زۆر قورسە. یەکێک پێویستە باسی ئەوە بکات کە کوردەکان چۆن جوێ بوونەتەوە و ڕوانینی جیاوازیشیان بۆ حاڵەتەکە باس بکات. قورسە بۆ ئەوەی مامەڵە لەگەڵ ئەم کێشەیە بکەیت، بە ڕێگەیەکی ئاڕاستەکراو. مێژوو تەنها پڕ نییە لە سەرکەوتن، هەروەها شکست، هەڵە و تەفرەدانیشی تێدایە.\nتۆ باسی کێشە تەکنیکییەکانت کرد کە ڕووبەڕووت بووەتەوە، کە لە دەرەوەی وڵاتی خۆت وێنەت گرتووە؛ چۆن دەتوانیت ئێستا شتێک دروست بکەیت و پیشانی بدەیت کە ڕەگت لە ناو تورکیادا بڕاوە؟ تۆ لەگەڵ خەڵکی خۆت ڕێک دەکەویت، لەگەڵ سروشتی وڵاتەکەشت، بەڵام فیلمەکانت لە لایەن هاونیشتیمانییەکانتەوە نابینرێت؛ چۆن ئەم کێشەیە چارەسەر دەکەیت؟ ئایا لە دەرەوە نیشتەجێ دەبیت؟\nبێگومان دەبێت ڕێگەیەک بدۆزینەوە کە ئەم فیلمە پیشانی خەڵکی خۆمان بدەین، بەڵام ناتوانم پێت بڵێم چۆن. بۆ پرسیاری دووەمیشت، پاش ئەم فیلمە دەربارەی زیندان نامەوێت فیلمێک دروست بکەم لەسەر کوردستان لە هەلومەرجی وادا.\nکەواتە مانەوەت لە فەڕەنسادا پشوویەکە لە کارەکەتدا؟\nلە فەڕەنسادا دەمێنمەوە بە ڕێگەدانێکی تایبەتەوە بۆ دروستکردنی ئەم فیلمە. من ڕێگەم پێ دراوە لە فەڕەنسا بمێنمەوە تا کاتی دەرچوونی. پاش ئەوە، نازانم. نامەوێت باسی داهاتوو بکەم.\nA Director From Prison, Cinema Salim, Kashkul, Yilmaz Guney,


دوای سه‌ربه‌خۆیی كوردستان، عێراق چى لێده‌مێنێته‌وه؟ - سالار محمد قادر\n30/9/2017 - 14:27\nدوای سه‌ربه‌خۆیی كوردستان، عێراق چى لێده‌مێنێته‌وه؟\nعێراقێك ده‌مینیته‌وه كه سیسته‌میكی شیعه‌گه‌ری به‌ڕێوه‌ی ده‌بات\nدوای سه‌ربه‌خۆیی كوردستان، عێراقێك ده‌مێنیته‌وه كه سه‌نگ‌ى جارانی نامێنێ له نێو كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵتیدا.\nعێراقێك ده‌مینیته‌وه كه سیسته‌میكی شیعه‌گه‌ری به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، شیعه‌گه‌ریش پێچه‌وانه‌یه له‌گه‌ل به‌رژه‌وه‌ندی ته‌واوی وڵاتانی كه‌نداو و سه‌رجه‌م وڵاتانی عه‌ره‌بیدا، له ململانێیه‌كی عه‌قائیدیدا ده‌ژێ و ناتوانێ هه‌نگاوی جیهانی هه‌لبێنێ، ئه‌گه‌ر بشتوانێ هه‌نگاوه‌كانی ئیفلیجانه ده‌بێت.\nعێراقێك ده‌مینیته‌وه كه توانای نیه هیچ شتێك پێشكه‌ش به ولاتانی عه‌ره‌بی و توركیا و ولاتانی دیكه بكات، له‌سه‌رئاستی دیبلۆماسی وڵاتیكه له‌گه‌ڵ ره‌وتی دونیای مۆدێرن ناگونجێ، ئاخرچ دیبلۆماسیه‌كی لێده‌ربچێ كه تێكڕای ئه‌ندامانی حكومه‌تێك به سه‌رۆك حكومه‌ت و جێگر و سه‌رۆك حیزبه‌كانیشه‌وه خه‌ریكى برینداركردنی سه‌روسه‌كوتی خۆیان بن.\nله‌سه‌ر ئاستی سه‌ربازیش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سوپایه‌كی ماندوی ئیفلیج كراو و مه‌زهه‌بگه‌ر و بێ ئه‌زمونه و تازه به‌سه‌ر پێیان كه‌وتۆته‌وه.\nنه‌له‌سه‌ر ئاستی ته‌كنۆلۆجی، نه له‌سه‌ر ئاستی دیموكراسی، نه له‌سه‌ر ئاستی ئابوری چونكه ئابوریی عێراق دوچاری قه‌یرانێكی ئێجگار گه‌وره هاتوه كه ماوه‌یه‌كی دیكه لێی به‌ده‌ر ده‌كه‌وێ، شاره‌كانی عێراق پێشتر به سه‌دان ملیار ده‌ویست تا ئاوه‌دانی و پێشكه‌وتنیان پێبگات كه‌چی ئێستا موسڵ و ئه‌نباری هاتۆته سه‌رێ كه هه‌ر به‌یه‌كجاری كاول كراون.\nئه‌و داهاته‌ی عیراق له نه‌وتی به‌سره و كێڵگه‌كانه‌وه به‌ده‌ستی دێنێ به‌م هینده نیه كه بتوانێ عێراقی پێ ئاوه‌دان بكاته‌وه، ته‌نانه‌ت دوای ماوه‌یه‌كی دی توشی قه‌یرانی مووچه‌ش ده‌بێته‌وه.\nعێراقێك ده‌مێنیته‌وه كه زۆر به توندی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ل ده‌كرێ له‌لایه‌ن وڵاتی ئه‌مریكا و به‌ریتانیا و وڵاتانی ئه‌وروپیه‌وه، سه‌باره‌ت به‌و سیاسه‌ته‌ی كه ته‌نها له‌گه‌ڵ ئێران هاوته‌بایه و ئێران له‌ڕێی عێراقه‌وه ده‌یه‌وێ هه‌ژمونی خۆی به‌سه‌ر دونیادا بسه‌پێنێ، له دوورمه‌وداشدا ئێران روبه‌ڕوی سزای توندتر ده‌بێته‌وه و ره‌نگه سبه‌ی رۆژێ گۆڕانكاری به‌سه‌ر حوكمڕانی ئێران دابێ، ئه‌وسا عێراق هه‌ر به یه‌كجار له په‌لوپۆ ده‌كه‌وێ.\nته‌نها 5%ی دانیشتوانی جیهان لەسایەی دیموکراسیدا ژیان دەگوزەرێنن\nئه‌مریكا لە سەردانیكردنی عێراق هۆشداری بە هاووڵاتییانی ده‌دات\nحەیدەر عەبادی: واز لە سیاسەت ناهێنم


ebdulrehman bamerni: كی دخوینیت و كی دنڤیسیت\nدكوڤارا زين ژماره 12 دا بلاڤ بويه\nهەر چەندە ئەڤ چیروكا دێ نڤیسم، سەرهاتیا خوە یا تایبەت هەیە و كەسێ بو من ڤەگێرای ژی ل سەر رویدانەكێ گوتبو، كو ئەو رویدانا هەنێ بمن و هەڤالەكی و بخواندن و نڤیسینێ ڤە یا گرێدای بو! لێ ئەڤە زێدەتر ژ دوو سالان ل سەر گوهدانا من بو وێ چیروكێ بورین و ئەز هەر جار ڤێ پرسێ ژ خوە دكەم، هین بێژن راست بیت كو ئەو تشتێ ئەم دنڤیسین و بلاڤ دكەین، گوتنا كی (دخوینیت و كی دنڤیسیت) ل سەر بگونجیت و ئەم ل عاقارەكی بین و ئەو ل عاقارەكی.\nبەری ئەز بچمە ل سەر وی تشتێ من دڤێت بەحس بكەم، ئەز دێ بنەكوكا چیروكێ نڤیسم، چیروك بخوە ژ دارستانێ دهێتە ڤەگێران و بڤی رەنگی: (ریڤیەك و گورگەك هەبون، ریڤی هەر شەڤ دچوو رییا گوندی و دەما ڤەدگەریا دیكلەك دئینا و دخار. گورگ ژی هەردەم یێ برسی بو و چ بدەست نە دكەفت. روژەكێ گورگی گوتە ریڤی، تو نابێژیە من، تو هەرو ڤان دیكلا ژ كیڤە دئینی؟ ریڤی گوتێ: سەیێ گوندی هەڤالێ منە و هەر گاڤا ئەز نزیكی گوندی دبم، ئەو دهێتە بەراهیا من و بو من دیكلەكی دئینیت. گورگی گوتێ: كا دێ من ژی بكە هەڤالێ وی سەی، ئەڤە چەند روژە من هیچ تشتەك بەرێڤەی گەورییا خو نەكری. ریڤی كاغەزەك بو نڤیسی و گوتێ: هەر گاڤا سە هاتنە تە، ڤێ كاغەزێ بدە دەستێ وان. دەما بویە شەڤ، ریڤی و گورگ بەرەڤ گوندی ڤەچوون. سە بهاتنا وان حەسیان! ریڤی بازدا و گورگ بنك سا ڤەچوو و كاغەز ئینادەر و گوت: ئەڤە كاغەزا ریڤی یە. بەلێ سا قیچ كرنێ و چەند كێلبێن خوە گەهاندنە پشتا وی، گورگی گازی كرە ریڤی، كو سە یێ هێرشێ دكەنە سەر و كەس كاغەزا وی ناخوینیت، ریڤی ل گورگی ڤەگێرا و گوتێ: خو خلاس كە، كی دخوینیت و كی دنڤیسیت).\nبراستی ژی وەسانە، بو حەفتیەكێ ل سەر ئێك من قەستا بازاری كر، كا چ بەحسە و خەلك چ دكەت و چ دبێژیت، دڤێ حەفتیێ دا هەر ژ سەرێ سیكێ، ژ جادا گومركێن هشك یێن كەڤن دا ژوردا هێمە خارێ و بو جادا خەیاتا و سەرێ سیكا چەلێ و تا دگەهشتمە دەرمانخانا سەعد و ژوردا بو جادا مەركەزی دهێت و لدوور سینەمێ دزڤریم و دنیڤا سیكا دەرمانك و بهاراتان را و دا فلكەكێ لخوە دەم و سیكا ماستی و تا ل جاددا بەرامبەری چایخانا نەجارا دەردكەتم و بو ژێهەل و ل سیكا جگارا ب سەركەڤم و دكانێن عەقاراتا و دچوومە جهێ خو ڤە. هەر چەندە پیاسێن سیكێ گەلەك دكورتن و مروڤ زوی هاتن و چوونێ تێدا دكەت، بتایبەت ئەگەر مروڤی چ شول و كەسپ نەبن، لێ پیاسێن من گەلەك ڤەدكێشان و هندی مروڤ دهاتن و چوون، خودێ بێژی كونزڤیركا زركێتكانە، زەلام و بچیك و ژن و هەمی عەمر یێ هات و چوویێ دكەن، مروڤ لێك دهلنگڤن.\nتشتێ سەرنجا من راكێشای، بازارێ هەمی تشتەكی هەبو و بتنێ یێ روژنامە و كوڤار و پەرتوكان نەبیت! دكانێن موبایلا دتژی مروڤ بون، چایخانە و ئەڤێن نەرگیلێ دكێشن، سەرتراشخان و ئەڤێن خو حەفاف دكەن و رهێن خوە دتراشن، سیكێن جلكا و ئەڤێن لدویڤ مودێلێن نوی دچن، سیكا چەلێ و تەنزیلات، دكانێن لەفا و ئەڤێن ل بەر كافیتریا دراوەستن و تەزیاتیا ڤەدخون. ئەز سویندا كەسەكی بتنێ ناخوم، روژنامەك كربو بالولوك و دبن كەفشان رابو، وەسا یا پێچای بو، ئەگەر بو پاقژكرنا جامێن شیشەی بكار نەهێت، هیچ باوەرناكەم نڤیسینەك لێ بهێتە خواندن!!\nبلاڤكه‌ر -- عبدالرحمن بامرنى --روژ-- 11:03 ص


ئه‌م ژنه به 27 كۆرپه‌له‌وه دووگیانه\nدوای پشكنین بۆ ئافرەتێكی میسر، دەركەوت كە دووگیانە بە 27 كۆرپەلە.\nماڵپەڕی یاهو بڵاویكردەوە، كاتێك ژنەكەی ئیحسان عەبدولحەلیم سەردانی نەخۆشخانەی سۆزان موبارەكی كردوە لە مینا، تەنها بۆ مەبەستی پشكنینی پزیشكی بووە، بەڵام حاڵەتی نائاسایی دەركەوتووە لە پشكنینەكەدا، ئەویش دوای ئەوەی پزیشكەكان دڵنیابوونەوە، كە ژنەی ئیحسان دووگیانە و سكەكەیشی 27 كۆرپەلەیە.\nبەپێی پشكنینەكە تەمەنی سكی ژنەكە تەنها سێ مانگە، بەڵام دڵنیابوونەوە 27 كۆرپەكەی لە خۆگرتوە. ئەو ژنە تەمەنی 40 ساڵە و خاوەنی شەش كوڕ و سێ كچی تریشە و ئەمەیش دەبێتە یەكەمین ژن كە لە مێژوی میسردا و لەو تەمەنەدا بەو جۆرە دووگیان بووبێت.\n2016-06-04 |10194 جار خوێندراوەتەوە|


نوری مالیکی ئەمینداری حیزبی دەعوەی عێراقی، نامەیەکی نیگەرانی‌و ناڕەزایی گەیاندووەتە مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکرات.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەکی ئاگادار لەبەغدا دراوە بە بوارنیوز، نوری مالیکی لەنامەکەی بۆ مەسعود بارزانی باسی لەوە کردووە، پابەند نەبووە لەسەر ئەو قسانەی لەبارەی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق کردوویانە.\nهەر بەپێی زانیارییەکان، نوری مالیکی لەنامەکە باسی لەوەش کردووە، هەڵوێستەکانی پارتی لەئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق‌و رێککەوتن لەگەڵ سەدرو سوننەکان بۆ ئەوان چاوەڕواننەکراو بووە، چونکە پێیانوابووە بارزانی خاوەنی بەڵێنی خۆی دەبێت.


چه‌ند گفتوگۆیه‌ک ده‌رباره‌ی کردنه‌وه‌ی که‌ناڵێـکی ته‌له‌فیزیۆن به زمانی کوردی له تورکیا\nڕۆژی پـێـنجشه‌ممه که‌ناڵێـکی ته‌له‌فیزیۆنی حکومه‌تی تورکیا به ناوی TRT6 ده‌سـتی به په‌خشـکردنی به‌رنامه‌کانی خۆی به زمانی کوردی کرد.\nکه‌ناڵه‌که له پاڵ زمانی کوردی به هه‌ردوو زمانی عه‌ره‌بی و فارسیش به‌رنامه بڵاوده‌کاته‌وه. به‌رنامه‌کانیشی بریتی ده‌بن له هه‌واڵه‌کان و گۆرانی و میوزیـک و وه‌رزش و به‌رنامه‌ی تایبه‌ت بۆ ژنان و منداڵان.\nهه‌ندێ له شـێـکه‌ره‌وان پـێـیان‌وایه ئه‌مه وه‌رچه‌رخانێـکی گه‌وره‌یه بۆ تورکیا که له سـاڵانی نێوان 1983 تا 1991 قسه‌کردن تیایدا به کوردی قه‌ده‌غه بوو. هه‌ندێـکی دیکه‌ش ده‌ڵێن نه‌خێر ئه‌مه به‌س نیـیه چونکه هێشــتا حکومه‌ت سـانسـۆری توندی له‌سه‌ر ڕادیۆ و ته‌له‌فیزیۆنه تایبه‌ته کوردیـیه‌کاندا داناوه، وه ئه‌م هه‌نگاوه‌ی نراوه له ژێر فشـاری یه‌کێتی ئه‌وروپادا بووه.\nله‌و باره‌یه‌وه هاوکارانمان گفتوگۆیان کردووه، خه‌ڵه‌فی زێباری له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌وان محه‌مه‌د سـانری له ئسـته‌نبوڵ، جانی دیلان له‌گه‌ڵ پـرۆفیسـۆر حسێن ئۆکتاڤ له زانکۆی هارڤه‌رد، ئه‌حمه‌د بارزانی له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌وان سه‌عید فه‌روج له دیار به‌کر.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی گفتوگۆكان بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی ده‌سته چه‌پ.\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د سانری\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ حسێن ئۆکتاڤ\nگفتوگۆ له‌گه‌ڵ سه‌عید فه‌روج


برینداربوونی چوار کۆڵبەری دیکەی کورد لە ماوەی ٥ رۆژدا – چاونیوز\nبرینداربوونی چوار کۆڵبەری دیکەی کورد لە ماوەی ٥ رۆژدا\nلە ماوەی ٥ ڕۆژدا چوار کۆڵبەری کورد لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان بریندار بوون\nرۆژی سێشەممە٨ی گەلاوێژی ٩٨ی هەتاوی سێ کۆڵبەری دیکەی کورد لە سنوورەکانی کوردستان بە هۆی تەقە و ڕاوەدوونانی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی بەسەختی بریندار کران.\nڕۆژی ٨ی گەلاوێژ کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی “عەلی بەهرامی”، بە هۆی بەربوونەوەی لە بەرزاییەکانی تەتەی هەورامان بەسەختی بریندار بوو.\nپاش گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە شاری پاوە دەگوتڕێ کە باری تەندرووستی ئەو کۆلبەر ناجێگرە.\nلە هەمان ڕۆژ دوو کۆڵبەری دیکە بە ناوەکانی “محەممەد چووکەڵی و محەممەد حوسێنزادە”، خەڵکی شاری پیرانشار، کوتوونەتە بەر دەسرێژی هێزە چەکدارەکانی سەر سنوور و بریندار کراون.\nئەو دووکوڵبەر لە نێوخاکی هەرێمی کوردستان کراونەتە ئامانج و بریندار کراون. و پاش برینداربوونیان بۆ نەخۆشخانەیەک لە شاری هەولێر گوازراونەتەوە.\nهەروەها ڕۆژی شەممە ٥ گەلاوێژ کاسبکارێکی کوردی خەڵکی شاری شنۆ، بە ناوی “نەسیر مەعرووفی”، خەڵکی گوندی “کانی ڕەشـ”ـی شاری شنۆ، لە بەرزاییەکانی کێلەشین بە تەقەی چەکدارانی ڕێژیم بریندار بوو.\nشایانی باسە لە مانگی گەڵاوێژ زیاتر لە ١٠ کۆڵبەر کوژراو و بریندار کراون.\nبەپێی ڕاپۆڕتی “چاونیوز” کوژران و برینداربوونی ۲۸ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد لە مانگی پووشپەڕ ئەمساڵ لە حالێکدایە کە لە سێ مانگی بەهار و وەرزی یەکەمی ساڵدا زیاتر لە ٥٦ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد لە پێناو پارووە نانێکدا کوژرابوون و بریندار بوون.


تاقی کردنه‌وه‌ی مووشه‌کی باڵستیکی ژێرئاوگەڕ لە کۆریای باشوور - Mehr News Agency\n9 tîrmehê 2016 - 17:21\nNews Code 4210\nکۆریای باکوور ڕایگەیاند؛\nتاقی کردنه‌وه‌ی مووشه‌کی باڵستیکی ژێرئاوگەڕ لە کۆریای باشوور\nکۆریای باشوور ڕایگه‌یاند که دراوسێ باکوورییه‌کی له درێژه‌ی تاقی کردنه‌وه‌ی مووشه‌که باڵستیکییه‌کانی خۆی له ماوه‌ی یه‌ک ساڵی ڕابردوودا، ئه‌مڕۆ شه‌مه مووشه‌کێکی جۆری باڵستیکی ژێر ئاوگەڕی تاقی کرده‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له بی بی سی، سوپای کۆریای باشووری ده‌ڵێت که ده‌وڵه‌تی پیۆنگ یانگ ئه‌مڕۆ شه‌مه مووشه‌کێکی جۆری باڵستیکی ژێرئاوگەڕی له ئاوه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی دوورگه‌ی کۆریا ته‌قاندووه‌ته‌وه.\nئه‌مه له حاڵێک دایه که نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان، کۆریای باکووریی به مه‌به‌ستی نه‌گه‌یشتن به چه‌کی ناڤۆکی له تاقی کردنه‌وه‌ی سیستمی مووشه‌کی به‌هێز قه‌ده‌غه کردووه.\nئه‌م کاره‌ی ئه‌مڕۆی ده‌وڵه‌تی پیۆنگ یانگ که له درێژه‌ی هه‌مان کاره‌کانی یه‌ک ساڵی ڕابردووی ئه‌م وڵاته‌یه.\nشایانی باسه که ڕاست دوابه‌دوای ئه‌وه ئه‌نجام ده‌بێت که واشنتۆن و کۆریای باشوور سه‌باره‌ت به دابین کردنی سیستمی مووشه‌کی تاد به ڕێککه‌وتن گه‌یه‌شتن. هه‌ڵبه‌ت هێشتا له‌سه‌ر شوێنی دابین کردنی ئه‌م سیستمه مووشه‌کییه و ئه‌وه‌ی که کام وڵات کۆنترۆڵی مووشه‌کان به ده‌ستیه‌وه بێت هیچ بڕیارێک نه‌دراوه.\nهه‌وڵی کۆریای باکووری بۆ ته‌قاندنه‌وه‌ی مووشه‌کی ژێر ده‌ریاکان یه‌کێکه له نیگه‌رانییه جدییه‌کانی ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانی له ناوچه‌که چون کۆنترۆڵی ئه‌و مووشه‌کانه‌ی له ژێرئاوگەڕەکاندا ده‌ته‌قێنه‌وه له ئاسمانیه‌کان، زۆر ئه‌سته‌م تر و ئاڵۆزتره.


مەملەكەتی ئێسكەكان | ماڵێک لە ئاسمان\nكاتێك لمەكەیان لەسەر تەوێڵ و دەموچاوم و گوێچكەم لابرد، نەمزانی مێروولە و مار و قالۆنچە و قمقمۆكەكان بەكوێدا رایانكرد و چۆن خۆیان ون كرد. من لەبەرئەوەی چەند ساڵێك بوو مردبووم, یان راستتر بڵێم زیندەبەچاڵ كرابووم، نەمدەتوانی ببزوێم، بۆیە ئەوانیش بەكەیفەخۆ كەوتبوونە وێزەم. من پێش ئەوەی بمرم و ئاوها بمنێننە ژێر لم، لاوێكی كەڵەگەت و بەخۆ بووم، تازە هەڵدەچووم، هەرگیز لەو بڕوایەدا نەبووم رۆژێك بەمشێوەیە زەلیل و مجرۆ دەبم، دەبم بە خۆراكی مار و مێروو.. (ئای لە دنیا و مەملەكەتی ژێر لم، بەڕاستی ژیانێكی سەیری تیا دەگوزەرێت، ژیانێك كە هەرگیز مرۆی سەرزەوی نەیانبینیوە و بڕواش ناكەن كەهەبێت!). ئەوەی لە هەموو شت زیاتر بۆ من مایەی نیگەرانی بوو، ئەوە بوو كە ڕۆژبەڕۆژ پێستی لەشم وەكو پەڕۆ دەڕزی. هێشتا چەند سەعاتێك بوو خستبوومیانە ژێرلمەوە، لەشم وەكو پفبدرێت، ئاوها ئاوسا، هەر ئەوە نەبوو بتەقم، لەگەڵ پەنمانیشدا لەشم بۆنێكی ناخۆشی دەردا، بۆنێك مەگەر هەر خۆم بزانم چ بۆنێك بوو، كە بڕوا ناكەم هیچ كەسێك بتوانێت خۆی لەبەری رابگرێت. لە ڕۆژی سێیەم و چوارەمدا بۆگەنییەكە زیاتری كرد، لەگەڵیشیدا سەرتاپای لەشم زیجكاو و چەوری و كێمێكی زۆری دەردا، بە شێوەیەك لمەكەی بان و ژێر و ئەملاوئەولامی چەوركرد. هەرئەوەندەی لمەكە چەور بوو، خودایە چی ببینم؟ من دەڵێم: سەد، تۆ بڵێ: هەزاران جۆری مێروو تێمئاڵان، هەریەكەیان لە شوێنێكەوە كەوتنە وێزەم، نەمزانی ئەم هەمووە لە كوێوە پەیدابوون. بەڕاستی سەیر بوو، ئەم حاڵە بۆ من هەرگیز جێی چاوەڕوانی نەبوو، هەرگیز لەو بڕوایەدا نەبووم كە لەژێر ئەو لمە وشك و مردووەدا مەملەكەتێكی ئاوها سەیرو عاجباتی هەبێت. هیوایان هەبوو شاخداربوون، هەیانبوو تووكن بوون، هەبوو بێ‌چاو، هەبوو دان تیژو ژەهراوی. كاتێك گازیان لە لەشم دەگرت، هێندەی جێگازەكەیان و زیاتریش گۆشتیان لە لەشم دەكردەوە. تیایاندا هەبوو قاچ و نینۆك درێژ. مرۆ چۆن بە ئاسانی قاچی لەناو بەفری تازە بارویدا نقوم دەبێت، ئاوها نینۆكیان لە جەستەی رزیوم دەچەقاند، لەگەڵ خۆڕاپسكاندا گۆشتیان لە لەشم دەكردەوە. لە هەفتەی یەكەمی زیندەبەچاڵكردنەكەمدا لەشم لە چەند شوێنێكەوە كون كون بوو, بەڵام ئەوەی سەیر بوو ئەوەبوو كونەكان خوێنیان لێ نەهات، ئیدی نازانم گۆمی خوێنی لەشم بەستبووی، یان وشكی كردبوو، یان چیتر.. ؟ لە هەموو ئەمانەش ناخۆشتر ئەوەبوو، قاچی كەسێكی تر، كە بە چرچییەكەیدا دیار بوو هی پیرەمێردێك بێت، كەوتبووە سەرسك و سنگم.. بە بۆنەی ئەم قاچەوە چەند ئەوەندەیتر مارو مێروولە تێمئاڵابوون، تەواو هەراسانیان كردبووم، لێ لەبەرئەوەی مردبووم، چ دەسەڵاتێكم نەبوو، نەمدەتوانی هیچ بكەم. بەڵام لە دڵ و لە بیری خۆمدا زۆر بەقوڵی لەو وەزعەی تێیكەوتبووم رادەمام، تێدەفكرام، سەرەتا بڕوام نەدەهات بە سەرسوڕمانەوە لەخۆم دەپرسی: ئەرێ بەڕاست دەبێت من مردبم؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە دەمویست قامكەكانم ببزوێنم، جوڵەم بۆنەكرا، ئیدی زانیم كار لەكار ترازاوە، تەواو، مردوومە و بڕاوەتەوە، ئەگەر بمتوانیبا ببزوێم، ئەو باسكەم لادەدا كە كەوتبووە سەردەمم، كە نەمدەزانی هی ژنە، یان پیاو.. من لە هەموو تەمەنی خۆمدا بەبیرم نایەت مێروولەیەكم كوشتبێت. نەك هەر ئەمە، لەبیرمە كاتێك لە پۆلی پێنجەمی سەرەتایی مامۆستای وانەی زانست باسی رێگەكانی قەڵاچۆكردنی مێرووی بۆ دەكردین، من زۆر بەتوندی دژی هەموو ئەو رێگەیانە وەستامەوە. جارێكیان لەكاردانەوەیەكی جەسورانەدا بەمامۆستای زانستم وت: ئەمە چ زانستێكە بەئێمەی دەڵێنەوە؟ نەنكم دەڵێت: ئەوەی مێروولەیەك بكوژێت، خوا تۆڵەی لێ دەسێنێت و دەیخاتە دۆزەخێ، ئێوەش دەتانەوێ بە دەرمان و بە كیمیایی، بەكۆمەڵا مێروولە بكوژن؟ من نەمزانی قەدری ئێمە ئاوها دەبێت، بەكۆمەڵ دەمانكوژن و بەكۆمەڵیش دەماننێژن! ئەوەی زیاتر باری جەستە و دەروونمی تێكشكاندابوو، ئەو شایی‌و گۆڵمەزە بوو كە لەسەر زەوی گەرمكرابوو. خەڵكی وایاندەزانی ئێمە مردووین و ئاگامان لە هیچ نییە، بەڵام، ئەگەرچی من بۆ خۆشم سەیرم لێ دەهات كە چۆن مردووم و ئاگام لە هەموو رووداوێك هەیە؟ ئاگام لێ بوو لە دوای ئەوەی ئێمەیان زیندەبەچاڵكرد، بۆ شەوەكەی هەموو ئەو پیاوانە لە مەراسیمێكی تایبەتدا خەڵاتكران، مەدالیای ئازادیەتییان پێبەخشرا! ئەمە مەسەلەیەك بوو تەواو پەرێشانی كردبووم، مەسەلەیەكی تر كە تا ڕادەی شێتی سەرسامی كردبووم و هەرگیز لە یادم ناچێت و خۆشم نازانم چۆن لەو كاتەدا كەوتە یادم ئەوەبوو؛ بەخیلیم بە( ئەخناتون )و( نەفەرتیتی )و هەموو فیرعەونێكی میسریدا دەهات، بەڕاستی ئەوان خۆش ژیان و پیرۆز نێژران! فیرعەونەكان هەزاران ساڵە مردوون و نێژراون، بەڵام لاشەكانیان وەكو خۆیان وایە و نەگۆڕاون، وەلێ من لە دوای چەند هەفتەیەك لەزیندەبەچاڵكردنەكەم گۆشتی لەشم لەئێسكەكانم جیابووەوە، وەك بڵێی دوژمن و نەیاری یەكدی بن، ئیدی جگە لە دەیان پارچە ئێسك، كە ڕەنگە خۆشم تەواوی ئەندامەكانی خۆم نەناسمەوە، هیچی وام نەماوە.. لەگەڵ ئەم تێكەڵاوبوون و بەیەكداچوونەدا هەر ئێسكە و بەزمانی رۆح سەربوردەی ژیانی خۆی بۆ ئەویدی دەگێڕایەوە.. كاتێك لولاقێك، پەراسوویەك، باسكێك، جومجومەیەك، حەكایەتی خۆی دەگێڕایەوە، هەموو مەملەكەتی ئێسكەكان بە عەشقێكی زۆرەوە رۆحیان بۆ رادەدێرا، لەگەڵ زایەڵەی سەربوردەكاندا پێدەكەنین و دەگریاین.. من بڕواناكەم هیچ كۆڕێكی شیعری، هێندەی مەراسیمی سەربوردەی ئێسكەكان قەرەباڵغ و بەحەماس بووبێت.\nئەوەی لە هەموو شتێك زیاتر لە مەملەكەتی ئێسكەكاندا جێگەی سەرنج بوو ئەوە بوو؛ ئێمە ئەگەرچی هەر چل، پەنجا كەسێكمان لە چاڵێكدا زیندە بەچاڵكرابووین و هەتا چاویش بڕ دەكات هەرچاڵ بوو، بەڵام دەیانووت دواین چاڵ لمێكی ئێجگار وشك و سوێری هەیە، لمێك كە لە سوێریدا تاڵە.. ئەگەر لولاقێك، باسكێك، پەراسویەك، كەلەسەرێك، لە یەكەمین چاڵەوە سەربوردەی خۆی بگێڕایەوە، ئەوە ئێسكی دواین چاڵیش بەڕۆح گوێی لێ دەبوو! وابزانم لە سێیەم ساڵی زیندەبەچاڵكردنەكەمدا بوو، نۆرە هاتە سەر من كە سەربوردەی ژیانی خۆم بۆ ئامادەبووان، بۆ مەملەكەتی ئێسكەكان بگێڕمەوە.. من ئاوها دەستم بە گێڕانەوەی سەربوردەی ژیانم كرد: ناوم (مەردان)ە، خەڵكی (بانگۆل)ی گەرمیانم، سێ ساڵ لە پێش ئێستا، پێش ئەوەی زیندە بەچاڵبكرێم، تەمەنم (20) ساڵ بوو، دایكم بۆی گێڕاومەتەوە، ئەو رۆژەی منی تیا لەدایك بووم 8ی مانگی شوباتی ساڵی 1968 بوو، رەشەبایەكی ژەهراوی ناوەخت هەڵیكرد، رەشەبایەك زەحمەت بوو كەس خۆی لەبەربگرێت، گەورە و بچووك، ژن و پیاو، پیرو لاوی پێكەوە لول دا، كەس نەیزانی ئەم گەردەلوولە لە كوێوە هەڵیكرد، زەحمەتە، زەحمەتە بتوانرێت باسی كاولكارییەكانی ئەو رەشەبایە، وەك ئەوەی كردی بگێڕدرێتەوە. دایكم چەند جارێك بە چاوی پڕ لە فرمێسك و دڵی پڕ لە حەسرەتەوە، ئاخی بۆ رۆژانی لاوی خۆی هەڵكێشاوە، بۆی گێڕاومەتەوە كە باوكم هەرچۆنێك بێت توانیویەتی ئێمە لە ژەهراوی بوونی ئەو بایە رزگار بكات، لێ خۆی هەر ئەو رۆژە تەمەنی جوانی خۆی كە (22) ساڵ بوو بۆ دایكی (18) ساڵم كرد بەقوربانی.. من كە هێشتا زۆر سەربوردەی ترم مابوو بیگێڕمەوە، نەمتوانی تەواویان بكەم، بەدەم گریانەوە وتم: ئاخ دایە گیان، دایكی جوان و جاهێڵم، دایكی میهرەبانم، دایكی خێر لەخۆ نەدیووم، دەبێ ئێستا لە كوێ بیت؟ ئایا گوێت لە ناڵەی رۆحی مەردانی كوڕت هەیە؟ دڵنیام ئێستا بمبینی نامناسیتەوە، چونكە ئێستا نە چاوم ماوە هەتا بە سەوزییەكەیدا بمناسیتەوە، نە خاڵە وردە رەشەكەی چانەكەم، هیچ هیچیان نەماون.. ئێستا جگە لە ئێسكە پەیكەرێك، كە ڕۆژانە زیاتر نەرم دەبێت و دەڕزێت، هیچی دیم نەماوە.. دایە گیان تۆ لەكوێی؟ لەم كاتەدا دەنگێك لە دوورەوە كە وابزانم نزیكی چاڵە كۆتاییەكان بوو هات بە دەنگ هاوارمەوە، بە دەنگێكی ئێجگار میهرەبان، بەڵام لەرزۆكەوە وتی: مەردان، رۆڵە ئەوەتام، ئەوەتام لێرە، لەم چاڵە، منیش مردووم، منیش زیندەبەچاڵكراوم، ناتوانم ببزوێم، سەرێك و قاچێك و دوو دەست، كە نازانم هی كێن كەوتوون بەسەر لاشەی مردوومدا، هەر بەجارێ هەراسانیان كردووم، بەڵام منیش بەچاوی رۆح دەتبینم، گوێم لە دەنگتە، لەم دوورە و دەتلاوێنم، تازە ئێمە، مەملەكەتی ئێسكەكان هەر لێرە دەمێنینەوە، بڕواناكەم مرۆڤی زیندووی سەرزەوی بزانن ئێمە لێرەین.. دایكم لە دواڕستەیدا، دەنگی گۆڕا و قسەكەی بۆ تەواونەكرا و دایە پرمەی گریان.. بەم شێوەیە من‌و دایكم، لە دوای چەند ساڵ لە دابڕان، یەكترمان دواند.. لە دوای من، ئەو لولاقە قسەی كرد كە لە یەكەم رۆژی زیندەبەچاڵكردنەكەمەوە كەوتبووە سەر سنگم و هەتا ئەو رۆژەی لمەكەیان لەسەرم لابرد هەر لەسەر سنگم بوو.. دواجاریش كە ئێسكەكانمانیان جارێكی تر كۆكردەوە و كردیانە پریاسكەیەكەوە، لەوێشەوە خرامە ناو تابووتێكی گەورەوە، ئینجا بەئاڵایەكی سێ رەنگ، سوور و سپی و سەوز داپۆشرام. ئەو لولاقەشیان خستە ناو تورەكەكەی منەوە.. بەڵام دەستی راستم كە كەوتبووە ژێر سەری ئەو ژنەی تەنیشتمەوە، لە كاتی دەرهێنانەوەی ئێسكەكانمان لە ژێر لمەكە، نەمزانی كەوتە پریاسكەی كێوە و تێكەڵاوی ئێسكی كێ بوو، یا راستر بڵێم، نەمزانی بوو بە بەشێك لە لەشی كێ!؟\nمن زۆر لەلام سەیر بوو، خزمەكانم، هاوڕێكانم, ئەوانەی (15) ساڵی تەواو عەوداڵی هەواڵاو تەنانەت تەرمی ئێمە بوون، بۆ نەیان پرسی و وردنەبوونەوە بۆچی و چۆن دەبێت مرۆڤێك سێ قاچ و یەك دەستی هەبێت؟ من ئێستا كە لە پریاسكەیەكدام، لە ناو تابوتێكی گەورەدام، بریتیم لە جومجومەیەك، چەند پەراسویەك، سێ لولاق، دوانی راست و یەكێك چەپ، لەگەڵا باسكێكی چەپ.. چەندین ساڵ لە جێیەكی ئێجگار تەنگەبەردا بووم، ئێستا هەرخۆم، بەڵام بەبێ دەستی راستم لەناو تابووتێكی گەورەدام.. من ئەگەرچی جگە لە چەند پارچە ئیسكێكی وشك و رزێو زیاتر هیچی دی نەبووم، بەڵام وەك مرۆڤێكی كامڵ, لە دیاردەكان رادەمام، تێدەفكرام، پرسیارم دەكرد، خەونم دەبینی، خەونی زۆر گەورە و جوان، هەندێجار دڵخۆش دەبووم، بەڵام كاتێك یادەوەری دەستەڕاستم دەكەوتەوە یادم، نیگەران و دڵتەنگ دەبووم. فرە دڵخۆش بووم، كاتێك لە دوای یانزە ساڵ لە ژێر لم دەریانهێنامەوە و توانیم جارێكی دی ژیانی سەر زەوی ببینمەوە، بەتایبەت ئەوكاتەی گەیاندمیانەوە كەركوك و بەسەر پردی خاسەدا رەتیان كردم، هەر ئەوەندە نەبووم پێبگرم و لە تابووتەكەوە سەردەربێنم‌و هاوار بكەم !! بەڵام كاتێك لە خۆم رامام كە دەستی راستم نییە، نیگەران و دڵتەنگ مامەوە، ئاخر مەحاڵە بتوانم بەبێ یادەوەری دەستەڕاستم بژیم و بمرم! من لە ژیانمدا چەندین چار نامەی دڵداریم بەدەستە راستم بۆ شەونم نووسیوە.. لەمەش ئەستەمتر، كاتێك لەپاین پردەكەی خاسەدا چاوم بەباجی (زارا) كەوت دەڕۆزی دەكرد، بەری چاوم تاریك بوو، ئیدی هیچم نەدی، بەڵام یادەوەری چەند رۆژێك لە پێش ئێستا بەرەو قوڵایی خۆی لوشی كردم.. ئەو رۆژەم كەوتەوەیاد كە ئێسكە پەیكەری (كاروان) كوڕە گەورەی باجی (زارا)، باسی دایكی بۆ دەكردین، كە چۆن پێش ئەوەی زیندەبەچاڵ بكرێین، سەربازەكان بەزۆر لە باوەشی دایكیان دەرهێناوە، (كاروان) لە گێڕانەوەی ئەم ڕووداوەدا، وەك جار یەكەم دەستی بەگریان كردەوە، لە دوای خۆشی، تەواوی مەملكەتی ئێسكەكان دایانە پرمەی گریان.. (كاروان) هەر بەهیوا بوو جارێكی دی لە ئامێزی دایكیدا سەرخەوێك بشكێنێتەوە.. نەیزانی باوەشی دایكی وەكو دەستە راستی من ون دەبێت و نادۆزرێتەوە.. لە دوای ئەم دیمەنەی باجی (زارا)، زوو پەشیمان بوومەوە لەوەی جارێكی دی بژیمەوە.\nلەم كاتەدا زۆرم پەلەبوو، خوا خوام بوو لەو تابووتە رزگارم بێت‌و تەسلیم بەخاكم بكەنەوە. هەتا گەیاندمیانە گۆڕستان، خۆم دڵنەوایی ئێسكەپەیكەری خۆمم دەكرد.. ئەی ئێسكی وشك و رزیوم، خوداوەند نەمری تەنها بەخۆی بەخشی، قەدەری ئێمەش بەمردن .. بۆیە دەبوو هەر زوو بمانزانیبیا كە ژیان جگە لە گەمەیەكی بێ مانا هیچی دی نییە.. كاتێك جارێكیدی بەڵام بەپێچەوانەی جاری یەكەمەوە، لەمەراسیمێكی شایستەدا بەخاك سپێردرامەوەو گەڕامەوە بۆ ناو مەملەكەتی ئێسكەكان، یەكەمین ئێسكەپەیكەر كە پێشوازی لێ كردم و هەواڵی كوردستان و هەواڵی سەرزەوی لێ پرسیم ئێسكەپەیكەری شەریف پاشای خەندان بوو..\n*ئەم چیرۆكە خەڵاتی یەكەمی حەوتەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژی بەدەست هێنا.