ساڵی2017 و كورد 2018-01-07\nساڵی 2017 ساڵی قەیران و ناخۆشی، ساڵی داگیركردنی كەركوك و جینۆسایدكردنی دوز خورماتو و تەعریبكردنی دەشتەكانی دوبز و داقوق و پردێ و مەخمور و، ساڵی لەدەستدانی زۆرێك لە سەرچاوە ئابوورییەكانی كوردستان و، ساڵی ئابلۆقەی دارایی و داخستنی سنوورەكان و، ساڵی لێكترازانی سیاسی و خیانەت و لەكەداركردنی شكۆی ئاڵا و پێشمەرگە بوو.\nبەڵام ئەمانە هەمووی دەبنە رابردوو و گۆڕانكاریان بەسەر دێت لەگەڵ گۆڕانی هاوكێشە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەكان و هیچ كامیان جێگیر نابن و بەڵكو هەندێكیان هەر ئاماژەی پێ ناكرێت لە ئەرشیفەكان، ئەوەی كە دەچێتە نێو ئەرشیفی رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و گەلانی دونیا و دەبێتە بابەتی توێژینەوەو دیراساتی یاسایی و سیاسی لە سەرانسەری دونیا ریفراندۆمەكەی خەڵكی كوردستانە لە ساڵی 2017، هەر وەك چۆن لە سەردەمی نوێدا حكومەتی مەلیك مەحمود و كۆماری كوردستان لە مەهاباد بوون بە ناسنامەی ئازادی وسەربەخۆیی گەلێك و هاوكات پەڵەیەكی رەش بە نێوچەوانی ئەو وڵات و رێكخراوانەی خۆیان بە پاسەوانی دیموكراسییەت و ئازادی و مافی چارەی خۆنووسینی گەلان دەزانن، بە هەمان شێوە ریفراندۆمی خەڵكی كوردستان بووە مایەی شانازی بۆ خەڵكی كوردستان و شەرمەزاری بۆ ئەو وڵاتە بەناو دیموكراسیخوازانە كە گەلێك رای خۆی بە شێوازێكی مەدەنییانە و ئاشتییانە دەربڕی و داوای مافێكی سەرەتایی خۆی كرد وەك هەموو گەلانی جیهان بەڵام بە ناشرینترین شێوازی سەردەم بە بەرچاوییاندا سەركوتكرا وبێ دەنگیان هەڵبژارد.\nئێستا هەندێك لە كورد لە ژێر كاریگەری حزبی یان ئەجیندای دەرەكی یان باری ئابوری و دەروونی ریفراندۆم بە كارەسات و هەڵەی مێژووی ناو دەبەن، بەڵام لە دواڕۆژدا ئەزانن كە مەزنی و گرنگی ئەم پرۆسەیە لە چیدا بووە وچۆن دەبێتە بەڵگەنامەی بەدیهێنانی مافەكانیان وەكو تاپۆیەكی شەرعی بەدەستیانەوە و ریفراندۆم دەبێتە رەحمی سەربەخۆیی و دەوڵەت، باشترین بەڵگەش لەسەر ئەمە دژایەتیكردنی وڵاتانی داگیركەری كورستانە بۆ ریفراندۆم، چونكە باش دەزانن ریفراندۆم باشترین و سەردمییانەترین رێگایە بۆ بەدیهێنانی مافەكانی خەڵكی كوردستان و رزگاربوون لە ژێردەستەیی و كە ئەمەش لەگەڵ بەرژەوەندی و خواستی ئەوان ناگونجێ بۆیە بە هەموویانەوە حەلقەیان لە دەوری خەڵكی كوردستان و ریفراندۆمیان گرێدا و بە كارەسات و مەترسی ناویان برد، چونكە باش لە هێزە یاسایی و سیاسییەكەی تێدەگەن.\nهەر بۆیە دەبێت خەڵكی كوردستان لە هەڵوێستی دوژمنانەوە بزانێت كە ریفراندۆم چەند كارێكی مەزن بوو و كاری مەزنیش بێ گومان لێكەوتەی لێ دەبێتەوە بەڵام هیچ كارێكی مەزن لە ئانوساتە سەرەتاییەكانییەوە هەڵناسەنگێندرێت بەڵكو ئەوە لە ئایندەدا مێژوونووسانی جیهانن پێمان دەڵێن ئەم كارە لە كوێی كتێبەكانییان و لە ژێر چ ناونیشانێكەوە دەنووسرێت. كۆمەڵگا پێشكەوتووە زیندووەكان باشتر درك بە گرنگی ئەم پرۆسەیە دەكەن، باشترین نمونە گەلی كەتەلۆنیا بوو كە پاش ئەنجامدانی ریفراندۆمەكەیان توشی سەركوتكردنێكی نێودەوڵەتی بوون هاوشێوەی گەلی كوردستان بەڵام پاشان لە هەڵبژاردنەكانی ئەو هەرێمە هەمان ئەو پارت و لایەنە سەربەخۆخوازانە زۆرترین دەنگی هاوڵاتیانیان بە دەستهێنایەوە، ئەمەش باشترین بەڵگەبوو بۆ هەموو جیهان كە داوای رەوای گەل و دەنگی حەق بە سەركوتكردن دانامركێتەوە بەڵكو خەڵك سورتر دەبن لەسەر داوای مافەكانیان.\n ریفراندۆمی خەڵكی كوردستان لە زۆربەی سایت و كەناڵە جیهانییەكان بە رووداوێكی مێژووی لە قەڵەم درا كە دوایینیان راپۆرتێكی كەناڵی (الجزیرە)ی عەرەبی بوو كە باس لە گرنگترین رووداوەكانی ساڵی 2017 دەكات كە تێیدا ئاماژەی بە ریفراندۆمی خەڵكی كوردستان كردووە و بەمەش دەردەكەوێت كە ریفراندۆمی خەڵكی كوردستان بووە رووداوێكی مێژوویی وسڕینەوەی مەحاڵە و نە بە دادگایەكی نۆ دادوەری و نە بە حكومەتێكی تائیفی و نە بە دەوڵەتانی دراوسێ و نە بە رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان تەنانەت بە حكومەت و حزبە كوردییەكانیش ناتوانن تیری سەربەخۆیی كە لە كەوانی ریفراندۆمەوە دەرچوو بیگێڕنەوە!.\n❊ ماستەر لە یاسای دەستوری


سەرکردەیەکی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕایدەگەیەنێت، حیزبەکەی چاوی لەسەر بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقە، جەخت لەسەرئەوەشدەکاتەوە ئامانجیان لە چوونە نێو ڕێککەوتنی سێ قۆڵی لەگەڵ ڕەوتی سەدر و عەرەبی سوننە، گۆڕینی سستمی حوکمڕانی عێراقە.\nلەم گفتووگۆیەدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا، شوان محەمەد تەها بەرپرسی لقی بەغدای پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت "دۆخی عێراق لێوانلێوە لەکێشە، کێشەکانیش تەنها وابەستەی ئەنجامی هەڵبژاردن نین، بەڵکو کێشەی کەڵەکەبوون و هەمیشە چارەسەرکردنیان دواخراوە، دواتر ئەنجامی هەڵبژاردن کێشەکانی تەقاندووەتەوە."\nجەختیشیکردەوە"هەوڵی جدی لە ئارادایە بۆ ئاساییکردنەوەی دۆخی سیاسی عێراق، بەڵام هەوڵەکانیش بێ بەربەست نین."\nبەرپرسی لقی بەغدای پارتی دیموکراتی کوردستان ئاماژەی بەوەشکرد، ئامانجیان لەچوونە نێو هاوپەیمانێتی سێ قۆڵی لەگەڵ ڕەوتی سەدر و عەرەبی سوننە گۆڕانکاری کردن نیە لە پۆستەکان، بەڵکو ئامانجیان گۆڕینی سستمی حوکمڕانیە، وتی "گەر سستمی حوکمڕانی نەگۆڕێ، پۆستەکانیش بگۆڕێن، هیچ لە واقیع ناگۆڕێ، بۆیە وەکو پارتی پێداگیری لەسەر سستمی حوکمڕانی دەکەین."\nدەربارەی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقیش، بەرپرسی لقی بەغدای پارتی وتی"پۆستی سەرۆک کۆمار پشکی کوردە نەک لایەنی سیاسی، چەندین خولە لای یەکێتی یە، ئێمەش وەکو حیزبێکی براوەی کوردستانی خاوەن مێژوو، دەمانەوێت ئەمجارە بەشێوەیەکی دیموکراسیانە بۆ ئێمە بێت."\nململانێی نێوان چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەکان و هاوپەیمانێتی سێ قۆڵی دۆخی عێراق بەتەواوەتی ئاڵۆزکردووە، بەشێوەیەک سەرجەم ئەو دەستپێشخەریانەی تا ئێستا خراونەتەڕوو شکستیان هێناوە.


سەرەکی / دكتۆر ئەمیر سەلیم: نەبوونی بانکی پێشكەوتوو.. خراپی سیستەمی دارایی هۆكاری سەرەكی دواكەوتنی كەرتی پیشەسازیی یە\n
نەبوونی سیستەم و سەرچاوەی پێشکەوتووی بانکی و پارەدارکردن بۆ بە ئاسانی دەستکەوتنی قەرز، بەیەكێك لەهۆكارە گرنگەكانی پێش نەكەوتنی ئابووری و پیشەسازیی دادەنرێت، لەم گفتوگۆیەدا لەگەڵ دكتۆر ئەمیر سەلیم شارەزا و پسپۆری بواری دارایی جەخت لەسەر ئەم ئاستەنگە گرنگەو چۆنیەتی لابردنی دەكەینەوە.
\nلە وڵاتە پێشكەوتووەكاندا پیشەسازیكاران
\nبە ئاسانی دەگەن بە سەرچاوەی دارایی پێویست لەرێی بانکەکانەوە
\nدكتۆر ئەمیر سەلیم سەرۆكی بەشی دارایی و بانك لەزانكۆی سەلاحەدین سەبارەت بەگرنگی سیستەمی دارایی و بوونی بانكی پێشكەوتوو پێی وابوو: (( سیستەمی بانک رۆڵێکی بەهێز و کایگەر دەگێڕێت لە بەرەوپێشچوونی ئابووری و گەشەکردنی کەرتە جۆراوجۆرەکانی ئابووری. ئەو وڵاتانەی لەرووی ئابوورییەوە لە ئاستێکی بەرزی پێشکەوتندان، چونکە پرۆژە و کۆمپانیاکان بە گشتی و پرۆژە پیشەسازییەکان لەو وڵاتانەدا بە ئاسانی دەگەن بە سەرچاوەی دارایی پێویست لەرێی بانکەکانەوە.
\nئەگەر سەیرێکی بارودۆخی ئێستای کوردستان بکەین دەبینین کە کەرتی پیشەسازی وەک پێویست پەرەی نەسەندووە، بۆ ئەمەش هۆکار گەلێک رۆڵیان هەیە لەوانە، ئەوان ناتوانن کێبڕکێی بەرهەمی بیانی بکەن، بەمەش بەرهەمەکانیان لە بازاڕ بە ئاسانی ساغنابنەوە، رەنگە گەڕانەوەی سەرمایە لەم کەرتەدا ماوەیەکی درێژ بخایەنێت و خاوەن کارەکان دڕەنگ دەستمایە و قازانجیان بگاتەوە دەست، یاخو رەنگە خەڵک ئاشنا نەبێت بە بەرهەمەکانیان بەهۆی لاوازی بە بازاڕکردنی بەرهەمەکانیان، ڕاهاتنی خەڵکی خۆمان بە بەکاربردنی بەرهەمە بیانییەکان هۆكارێكی دیكەیە. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا دەکرێت بڵێین کە نەبوونی سەرچاوەی پێشکەوتووی بانکی و پارەدارکردن بۆ بە ئاسانی دەستکەوتنی قەرز و پاڵپشتی دارایی هۆکاری سەرەکی هەموو ئەو هۆکارانەی سەرەوەیە، چونکە ئەگەر خاوەن پرۆژە پیشەسازییەکان بتوانن بە ئاسانی بگەن بەسەرچاوەی دارایی لە رێی بانکەکان دەتوانن پرۆژەکانیان فراوان بکەن و جۆری بەرهەمەکانیشیان پێش بخەن و بەبازاڕبردنێکی باشیشیان بۆ بکەن کە لە ئاکامدا رێژەی فرۆشی بەرهەمەکانیان زیاد دەبێت و گەشە دەکەن و کەرتی پیشەسازیش پێش دەکەوێت)).
\nوەبەر‌هێنەران لەرێی خستنەڕووی پشکەکان و دەرکردنی قەواڵەکان
\nدەتوان سەرچاوەی پێویست دارایی بەدەستبهێنن
\nسەبارەت بەخراپی سیستەمی بانكی و گەیشتن بەئاسانكاریی دارایی و كاریگەریی لەسەر كەمبوونەوەی هاندانی وەبەرهێنانی بیانی بۆ كردنەوەی پرۆژەی پیشەسازیی گەورە لەهەرێمی كوردستاندا دكتۆر ئەمیر سەلیم وتی:(( پێشکەوتنی کەرتی بانکی لە هەر وڵاتێک زامنی بەرەوپێشبردنی ئابوورییە بە گشت کەرتەکانییەوە. خاوەن پرۆژە و کارەکان لە وڵاتانی پێشکەوتوو بۆ پەیداکردنی سەرچاوەی دارایی و قەرز بۆ فراونکردنی پرۆژە پیشەسازییەکان بە پلە یەک پشت بە بانک دەبەستن، ئەمە جگە لەوەی تایبەتمەندی زۆربەی زۆری ئەو پرۆژانە پشکدارین واتە هاوبەشایەتی کۆمەڵێکی زۆری وەبەر‌هێنەرن، هەروەها بە هۆی گەورەیی و پێشکەوتنی بازاڕە داراییەکانیشەوە زۆر بە ئاسانی لەرێی خستنەڕووی پشکەکان و دەرکردنی قەواڵەکان دەتوان سەرچاوەی پێویست دارایی بەدەستبهێنن بۆ برەودان بە پرۆژەکانیان. هەربۆیە ئاساییە کاتێک وەبەرهێنێکی بیانی دێتە کوردستان پرسیار لە سەرچاوەی دارایی و سیستەمی بانکی بکات، چونکە ئەمە تەنها رێگەیەکە بۆ کردنەوەی پرۆژەکانیان و پێشخستنیان، بەوپێیەی کەوا بۆئەوەی پرۆژەکان بەرهەمی زیاتر بخەنە بازاڕ بە جۆرێتییەکی باش و نرخێکی گونجاو ئەوا پێویستە سەرچاوەی دارایی پێویستیان لە بەردەست بێت، بە تایبەتی ئەو کاتەی کە خواست و داواکاریی بەکاربەر زیاد دەبێت لە سەر بەرهەمەکانیان)).
\nبانک بۆ ئەوەی رۆڵی خۆی ببینێت
\nلە پەرەسەندنی پیشەسازییدا پێویستی بە سەرمایەکی زۆر و زل هەیە
\nچارەسەر تەنیا دامەزراندنی سیستەمێكی پێشكەوتووی بانكی و دروستبوونی بازاڕی كاغەزە داراییەكانە، دكتۆر ئەمیر سەلیم باسی لەمەترسیەكانی بەردەوامبوونی خراپی بارودۆخی سیستەمی بانكی لەكوردستان كرد لەمبارەیەوە وتی: (( بانک بۆ ئەوەی رۆڵی خۆی ببینێت لە پەرەسەندنی کەرتە جیاجیاکانی ئابووری و کەرتی پیشەسازیی بەتایبەتی پێویستی بە سەرمایەکی زۆر و زل هەیە، کە ئەمەیان تاکو ئەم رۆژە لە کوردستان بوونی نییە چ لەسەر ئاستی بانکە حکومییەکان بێت کە تەنها بوونەتە دەزگایەک بۆ دابەشکردنی مووچە و پاراستنی هەژماری دەزگاکانی حکومەت. لەسەر ئاستی بانکە تایبەتییەکانیشەوە بێت هەرچەندە هەندێک لەوان قەرزی بچووک پێشکەش دەکەن، بەڵام ئەوان توانا و سەرمایەی داراییان سنووردارە و نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی بتوانن ببنە سەرچاوەی سەرەکی پارەدارکردنی پرۆژە پیشەسازییەکان.
\nلەگەڵ ئەوەی کە نەبوونی سەرچاوەی دارایی و قەرز و سیستەمی بانکی رێگرن لەبەردەم پێشکەوتنی کەرتی پیشەسازی، بەڵام راستییەک هەیە پێویستە ئاماژەی پێ بکەین ئەویش ئەوە کە وەبەرهێنەکان چ بیانی بن یاخود خۆماڵی ئەوەندەی بیر لە پرۆژەکانی خانووبەرە و بازرگانی خێرا دەکەنەوە ئەوەندە بیر لە پرۆژەکانی وەبەرهێنانی راستەقینەی وەک پیشەسازیی ناکەنەوە، بەو پێیەی کە دەتوانن زۆر بە ئاسانی پرۆژەکانی خانووبەرە تەواو بکەن بە پشتبەستن بە پارەی قیستەکانی هاوڵاتیان و پاشانیش قازانجێکی باش بکەن و داهاتێکی بەردەومیشیان دێتە دەست لە ژێر ناوی پارەی خزمەتگوزارییەکان ئەمە جگە لەوەی کە هیچ مەترسییەکی وای تێدا نییە کە لە داهاتوودا سەرمایەیان لەدەست بدەن یان قازانج نەکەن.
\nیەکێکی تر لە هۆکارەکان ئەوەیە کە پرۆژە و کارگە و کۆمپانیا ناوخۆییەکان زیاتر تایبەتمەندی خێزانی یان حزبیان هەیە و پشت بە سەرمایەی خۆیان دەبەستن بۆ فەراهەمکردنی سەرمایە بۆ وەبەرهێنانەکانیان.
\nبە دڵنیاییەوە یەکێک لە رێگایەکانی دروستکردنی سیستەمی بانکی پێشکەوتوو ببتە هۆکارێک بۆ پەرەپێدان بە کەرتی پیشەسازی دروستکردنی بانکەکانی وەبەرهێنانە بە شێوەی گروپ لەلایەن وەبەرهێنەر و خاوەن پرۆژەکان خۆیانەوە. ئەمەش یارمەتیدەرێکی بەهێز دەبێت بۆ دروستکردنی پرۆژە پیشەسازییەکان و فراوانکردنیان لە داهاتوودا. هەروەها دەکرێت کار بۆ ئەوە بکرێت بازاڕی دارایی کوردستان بێتە کایەوە ، ئەمەش پێوست دەکات پرۆژە و کۆمپانیایی پشکداری دروست بکرێن بۆ پەیداکردنی سەرمایە و سەرچاوەی دارایی کە پشت بە پشک و قەواڵەکانی خراوەڕوو ببەستن لەو بازاڕەدا)).


ئەگەرەكانى پاش سووتانى جەستەى ژن لەنێوان ژیانو مردندا..! – Denegkan\nbyسه‌روه‌ر\tOctober 20, 2008\tژنان\nیەكێك لەو دیاردانەی لەكۆمەڵگا نەریتیو ئاینیو پیاوسالارییەكاندا زۆرترین پانتایی داگیركردووەو رۆژانە دووبارە دەبنەوەو رێژەی قوربانییەكان زیاد دەكات، ئەویش دیاردەی خۆسووتاندنی ژنان یاخود سووتاندنیانە، ئەم دیاردەیە تەواوی كۆمەڵگاكانی هەڵگری ئاینی ئیسلام دەگرێتەوە، لەبەرئەوەی ئەو كۆمەڵگایانە تەواوی ماكەكانی شەرەفیان بەستۆووەتەوە بەژنانەوەو لەوەش واوەتر پەیوەستیان كردووە بەخۆشەویستیو كرداری سێكسی لەدەرەوەی پەیوەندیی هاوسەری، هەر ژنێكیش لەو یاسایە لابدات دووچاری گەورەترین سزا دەبێت، كە كوشتن، یاخود سووتاندنە، چونكە ئەو عەقڵیەتە ئەو كردارە بەلەكەداربوونی شەرەفو ئابڕوچوون دەزاننو بۆ كڕینەوەی دەبێت ئەو تاكە لەناوبچێت، دیاردەی خۆسووتاندنی ژنان لەكوێرە دێیەكی كوردستانەوە بۆ كوێرە دێیەكی فەلەستین هەمان شێوازی هەیەو هەمووشیان پەیوەستن بەفەرهەنگو كەلتوری ئاینیو پیاوسالارییەوە، چونكە ژن لەو یەكانەدا لەدەرەوەی ئینسانی بووننو هیچ مافێكیان نییە.\n(رۆمانی زیندە سووتێنراو) یەكێكە لەو رۆمانانەی كە خودی نووسەرو پاڵەوانی رۆمان یەك كەسایەتییەو رووداوەكانی پۆلێن كردنی ئەو حەقیقەتانەیە، كە بەسەر خودی نووسەردا هاتووەو بەرێكەوت لەمردن رزگاری بووە، بۆئەوەی بتوانێت پەردە لەسەر رووی عەقڵیەتی پیاوسالاری ئاینی، پیاوانی فەلەستین لابدات، كە چۆن ژنان بەئارەزوو ویستی خۆیان دەكەنە قوربانیو هیچ یاساو رێسایەكی ئینسانی نییە بەر بەو تاوانانە بگرێت، نووسەر هەوڵیداوە تەواوی ژیانی خۆیو سەفەری ژیانی هەر لەمنداڵیەوە تادەگات بەقۆناغی هەرزەییو دروستكردنی پەیوەندیی خۆشەویستیو ژیانی ناو خێزانو هەڵسوكەوتی پیاوانو چۆنیەتی خنكاندنی ژنان بەناوی ناموس پەرستیو سووتاندن، لەلایەن كەسوكاریەوەو گەیشتن بەخۆرئاوا..\nسەفەری بەدنیا هاتنی سوعاد هیچ كات بەدەست خۆی نەبووە، لەئەنجامی كرداری سێكسی نێوان باوكیو دایكی بەبآ بیركردنەوە لەبەدیهێنانی ئینسانێك بەوجود هات، كە ئەم لەدایكبوونە لەكۆمەڵگایەكی ئاینی دواكەوتوودا هەر لەسەرەتاوە چاوهەڵهێنانە بەدنیای پڕ لەچەوساندنەوەو ئازاردا، لەبەرئەوەی بەكچی لەدایك دەبێت، ئەم كچبوونە سەرچاوەی شەرمو ئابڕووچوونە لەلای عەقڵیەتی نێرسالاری بۆیە هەمیشە كچان هەر لەسەرەتای بوونیانەوە هەزارو یەك سنووری ئاینیو خێڵەكیو خێزانی بەدەوریا دەكێشرێتو رۆژانە ئەو پەیامانە بەگوێیدا دەدرێتو دەبێت ئەویش تەواوی ئامۆژگارییەكان وەك ئەڵقەیەك بكاتە گوێیو بیپارێزێ، ئەگەر وانەكات چارەنووسی مردنە، لەسەرەتای رۆمانەكەدا ئەم وشانەی پۆلێن كردووە من كچم، كچ دەبێت خێرا بڕواتو سەری دابخات، وەك ئەوەی هەنگاوەكانی بژمێرێت هەرگیز نابێت لەڕێگای خۆی لابدات یان سەری بەرزبكاتەوە، چونكە ئەگەر پیاوێك بیبینێت هەموو لادێكە مۆری چارمۆت دەنێن بەناوچەوانیەوە، ئەگەر ژنێكی مێرداری دراوسێ یان هەر داپیرەیەك یان هەر كەسێكی تر لەدەرەوەی ماڵ بیبینێتو دایك یان خوشكە گەورەكەی لەگەڵدا نەبێت لەگەڵ مەڕەكانیدا نەبێت، كۆڵە گزەری بەكۆڵەوە نەبێت، یان سەبەتە هەنجیری پێنەبێت یەكسەر پێیدەڵێن چارمۆت.\nنووسەر دەیەوێت پێمان بڵێت كچ بوون لەگەڵ ئەوەی سەرچاوەی شەرمو ئابڕوچوونی خێزانە بەردەوامیش دوای شوكردنیش دەبێت زنجیر بكرێت، چونكە هەر ئەوەندە بەسە بەبێ هیچ لادانێك كەسێك وشەی سۆزانی بخاتە پاڵ، كە لەكۆمەڵگا دواكەوتووەكاندا زۆر ئاسانە بۆ مەرامی تایبەتی یاخود لەكەداركردنی خێزانێك كەسێك بوختان بۆ كچێك یان ژنێك بكات، ئیتر چارەنووسی بەكوشتن دەگات، ژیان كردن لەئاوها ژینگەیەكدا جگە لەوەی دووچاری ئازارو مەینەتی دەبێت، هیچ ئاسۆیەك چاوەڕوانت ناكات، بۆیە ژنان بەردەوام لەچاوەڕوانی مەرگدا رادەوەستن، نەك ئەوەی خۆشییەكانی ژیان.\nنووسەر هەوڵیداوە لەڕێگەی بیرەوەریەكانییەوە بگەڕێتەوە ناو ژیانی لەدایكبوونی ئاماژەكانی ژیانی ژنانو كچانی لادێكەی بەیان بكاتو پەردە لەڕووی ئەو ژیانە ناهەموارە لابدات، كە پڕیەتی لەنەهامەتیو توندوتیژیو قوربانیدان، لەگەڵ ئەوەی ژنان لەو لادێیەی ئەودا نرخی لەئاژەڵ كەمتر بووە، چونكە عەقڵیەتی نێرسالاری هەموو شتەكان بەقیاسی سوود دەپێوێ. رەگەزی مێش سوودی بۆ ئەوان نییە، بەڵام ئاژەلًَ سوودی پێدەگەیەنێو سەرچاوەیەكە بۆ بژێوی ژیان، نووسەر لەسەر مێبوون ئاوا گوزارشتی لێكردووە (وەك سەرنجمدابوو لەو شوێنەی كە لێی هاتبووم بەكچی لەدایكبوون كارەسات بوو ژن دەبێت لەپێشدا كوڕی بێت، بەلایەنی كەمەوە یەكێكی ببێتو ئەگەر هەر كچی ببێت ئەوا جێگای نەفرەتە، ئەوپەڕی دوو یان سآ كچ پێویستە بۆ ئیشی ناوماڵ، كێڵگەو چاودێری ئاژەڵ، ئەگەر كچی زیاتر لەدایك بێت ئەوا نەگبەتییەكی گەورەیەو لەزووترین كاتدا دەبێت لەكۆڵ خۆمانیان بكەینەوە، تا تەمەنی نزیك حەڤدە ساڵ بەمشێوەیە ژیام بەبێ ئەوەی هیچ شتێك بزانم تەنها ئەوە نەبێت، كە بەهای من لەئاژەڵێك كەمترە لەبەرئەوەی كچم). بێ بایەخبوونی رەگەزی مێ لەفەرهەنگی پیاوسالاریداو حسابكردنی وەك كاڵایە، كاڵایەك نرخی لەئاژەڵێك كەمتر بێت دەبێت ئەو ئینسانە لەو ژنیگەیەدا چی بوونێكی هەبێت، جگە لەكۆیلەیەكی ملكەچی خواستەكانی پیاو جێبەجێكردنی فەرمانەكانی، بەبێ هیچ نەخێرو سەرپێچی كردنێك، ژیانی رەگەزی مێ هەر لەمنداڵییەوە چارەنووسی دیاری دەكرێت بەوەی مەحكومە بەملكەچبوون بۆ هەر كارێك كە پێی دەسپێردرێتو نابێت بەئەستەم لێی لابدات، چونكە لێدانی رۆژانە بەردەوامە، ئەگەر هەڵەشی نەكردبێت هەردەبێت لێدان بخوات، لەبەرئەوەی زەبروزەنگی پیاوی لەبەرچاوبێت، بۆیە هەر لەتەمەنی منداڵیەوە كاری بەسەردا دەدەنو فێری دەكەن كە ئەو بوونە بەئارەزووی تۆ نییە، تۆ بۆ ئەوە هاتوویتە بوون كارەكەرێكی زۆر باشی پیاو بیتو خۆت تەرخان بكەیت بۆ خۆشگوزەرانی پیاو، خۆ ئەگەر رۆژێك بەدەستى ئەویش نەبوو كارێك روویدا ئەوا بەدڵنیایی لێدان بەوپەری دڕندانە دەبێتە میوانی جەستەی كچەكان.\nنووسەر زۆر بەروونی ئەو شێوازەی پۆلێن كردووە، كە چۆن لێدان بەوپەڕی دڵرەقی بوونی هەبووە ئاوا گوزارشت دەكات (بۆچی مەڕەكان خۆیان هاتوونەتەوە؟) بەقژ رام دەكێشێتو لەچێشتخانەكەدا دەمدا بەزەویدا چۆك دادەمو ئەویش بەردەبێتە گیانم دەست دەخاتە پرچم، وەك ئەوەی بیەوێت لەبنا دەریبهێنێت بەمەقەستی گەورەی خوری بڕینی مەڕ دەكەوێتە هەڵپاچینی قژم، بەحاڵ قژی بەسەرەوە دەهێشتم، چەند بگریامایە هاوارم بكردایە یان بپاڕامایەتەوە شەقی زیاترم دەخوارد، ئەم فەرهەنگە شەرم هێنەری پیاوسالاری هیچ یاساو رێسایەك ناناسآ بەرامبەر بەرەگەزی مآو هەموو شتێك دەكاتە قوربانی ساتێك لەزەتی خۆی.\nرەگەزی مآ هەر لەمنداڵییەوە لەسەر ئەو ژیانە پڕ لەئازارو نەهامەتییە رادەهێنرێن هیچ ئاسۆیەكیش نییە بۆ داكۆكیكردن لێیان، زۆرترین جار لەسەر پەیوەندیەك یاخود نەخێرێك رەگەزی مآ وەك ئاژەڵێك سەردەبڕن یان دەخنكێنرێنو ژیانیان لێ زەوت دەكرآ وەك كارێكی ئاسایی تێدەپەڕێو دەكرێت بەژێر خۆڵەوە، چونكە لەو فەرهەنگەدا ژیان دارستانێكە بەهێز بآ هێز لەناودەباتو تەرمەكەشی دوای ماوەیەك ئەسەری نامێنێت، سەرباری ئەوەی پیاوان بە بەرچاوی خێزانەوە كاری لەناوبردن، خنكاندن، سووتاندن كوشتن ئەنجام دەدەنو زۆرجار رەگەزی مێینە بەچاوی خۆی كارەساتی كوشتنو لەناوبردنی نزیكترین كەسی خۆی دەبینێت ئەمەش دووچاری ترسو ئازاری دەروونی دەكاتو قەت ناتوانێت ئەو وێنە تراژیدیایە لەبەرچاوی لابدات وەك ئەوەی نووسەر ئاماژەی بۆ دەكات كە چۆن بەچاوی خۆی خنكاندنی خوشكەكەی بینیوە (لەماڵەوە بووم گوێم لەقاوو قریشك بوو، پاشان بینیم حەنانی خوشكم لەسەر زەویەكە دانیشتووەو قاچئ دەستی دەهاوێت، ئەسعەدی برام بەسەریدا نوشتاوەتەوەو باوەشی پێداكردووە، بەوایەری رەشی تەلەفۆنەكە خەریكی خنكاندنیەتی) سەرباری زۆرترین زیندانی كردنو لێدانو لەناوبردن، بەڵام ژنانیش لەپشتی پەردە تاریكەكانەوە زۆرجار پەنایان بۆ خۆشەویستیو دیداری نهێنی بردووە، كە سەرەنجامی ئاشكرابوونی تەنها مردنەو هیچ رێگایەكی تر لەپشت ئەوەوە بوونی نییە كەچی ژنانو كچان پەنایان بۆ دەبرد، رەنگە ئەوە گەورەترین قوربانیدانی ژنان بووبێت، لەپێناو بەڕێكردنی ساتێك بەویستی خۆیان نووسەر لەبارەی بوونی پەیوەندی نهێنی سۆزدارییەوە ئاماژە بەپەیوەندی دایكی دەكات كە چۆن بەبوونی ئەو ژنیگە ترسناكەوە دەستی بۆ ئەو پەیوەندیە بردووە (دەستمكرد بەلێكردنەوەو دایكم پێیووتم سوعاد گوێبگرە لێرە لەگەڵ كەرەكە دەمێنیتەوە هەرچی هەنجیری ئەملاو ئەولای رێگاكەیە كۆیدەكەیتەوە، بەڵام لەم دارە زیاتر دوور ناكەویتەوە، لێرە دوورناكەویتەوە، ئەگەر باوكت بینی بەئەسپە سپیەكەیەوە بەرەو ئێرە هات یان براكەت یان هەر كەسێكی تر فیكەیەك لێدەو من بەخێرایی دێم، كەمێك لەڕێگاكە دووركەوتەوەو پیاوێكی بینی كە بەسەر ئەسپێكەوە چاوەڕوانی دەكرد، بەدەموچاویدا دەمناسی ناوی فازیل بوو پیاوەكە سەرێكی خڕی پێوە بوو بچووكو بەهێز بوو ئەسپەكەی باش چاودێریكرابوو، زۆر سپی بوو خاڵێكی رەشی پێوە بوو، كلكی تەواو پرچكرابوو نازانم ژنی هەبوو یان نان دایكم لەبارەی باوكمەوە كەوتە قسەكردن لەگەڵیدا، لەوە تێگەیشتم كەپێیوتم ئەگەر هەركەسێك هات فیكەیەك بكێشە، دایكو سوارەكە لەچاو ونبوون).\nهەڵبەتە بەبوونی ئەو هەموو ترسو لەناوبردنەوە، بەڵام ژیانی هەستەوەریو حەزلێكردن ناتوانرێت رێگای لێ بگیرێتو بەنهێنی ئەنجام دەدەرێت، گەرچی سزای مەرگە، چونكە بوونی پەیوەندی لەدەرەوەی ژیانی هاوسەرگیری شكاندنی شەرەفە، دەبێت لەكورتترین ماوەدا سەرپێچیكەر لەناوببرێت، تا شەرەفی لەدەست بشۆردرێتەوە، داخستنی دەرگاكان بەڕووی مرۆڤدا یاخیبوون زیاد دەكاتو مرۆڤ هەوڵدەدات هەرچۆنێك بێت لەو دۆخە رزگاری بێت، نووسەر كە خۆی پاڵەوانی رۆمانەكەیە ئاماژەی بەبێزارییەكانی خۆی كردووەو لەوێوە بۆ داوی خۆشەویستیو چوونە ناو پەیوەندییەكی سێكسی مەترسیدار كە باش دەیزانی سەرئەنجامی بەكوێ دەگات (بەبێدەنگی ئەوەی كردی تاخوێنم لێهاتو ئینجا لەپڕ سەرسام بوو، وەك ئەوەی چاوەڕوانی شتێكی وەهای نەكردبێت، لەو باوەڕەدابوو ئەمەم لەگەڵ كوڕانی تردا كردووە؟ لەبەرئەوەی تەنیا دەمامەوە لەگەڵ مەڕەكاندا؟ خۆی دانی پیادانا، كە چاودێری كردوومو بینیویەتی كچێكی راستگۆم، لەرووم نەدەهات سەیری بكەم شەرمم دەكرد، چەناگەمی بەرزكردەوەو وتی: خۆشم دەوێیت، منیش تۆم خۆش دەوێت).\nسەفەرە پڕ لەئازارەكەی ژیانی كچێك بەردەوام دەبێت دوای دیداری خۆشەویستیو سێكس، دەگات بەسەرئەنجامی لەناوبردنیو سووتاندنی، بەڵام پاش ئازاردانێكی دەروونی زۆرو فریوخواردنی بەوەی پیاوێك خۆشی دەوێتو دەیكاتە ژنی خۆی، رۆژەكانی دوای سێیەمین دیداری سێكسیو دیارنەمانی ئەو پیاوە كارەساتو ئازارو نزیكبوونەوەی لەرۆژەكانی مەرگ دەستیپێدەكات دوای ئەوەی بێ هیوا دەبێت لەوەی ئەو پیاوە بێتە خوازبێنیو لەمەرگ رزگاری بێتو رۆژ دوای رۆژیش سكی زیاتر بەرزدەبێتەوەن تا ئەوەی خێزانەكەی ئیتر هەست بەدووگیانبوونی دەكەن لەگەڵ ئەوەی ئەم هەر خۆی دەدزیەوەو بەڵگەی خێزانەكەی رەتدەكردەوە، بەڵام بەرزبوونەوەی زیاترى سكی لەمەرگی نزیك دەكردەوە تا سەرەنجام ئەوەی لێی دەترسا كۆبوونەوەی خێزانی بوو، بۆ لەناوبردنی ئەم فتوای مەرگەی بەگوێی خۆی گوێی لێبوو، كە مێردی خوشكەكەی دانرا بۆ لەناوبردنی، دەی چی لەو هەواڵە ترسناك تر بێت گوێبیستی نەخشەی كوشتنی خۆت بیتو نەشتوانیت هیچ بەرەنگاربوونەوەیەك ئەنجام بدەیتو دەبێت وەك هەر ئاژەڵێك كە بۆ خواردن بشێت چاوەڕوانی سەربڕین بیت، تا گەیشتن بەساتی مەرگ دەبێت چەند ئازارو ناسۆر بەر بەگەروت بگرێو مێشكت داگیربكات ساتی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دڕندەی مەرگ بێ بایەخ بوونی ژیانی ئینسان تا ئەو ئەندازەیەی بانگی مەرگ بدەن بەگوێتدا (لەپڕ هەستمكرد شتێكی سارد بەسەرمدا دەرژێتو یەكسەر كڵپەی ئاگر لەگیانم بەرزبووەوە، وەك چۆن فیلمێك خێرای دەكەنەوە دیمەنەكان تاویان دایە خۆیان، بەپێی پەتی بەو حەوشەیەدا كەوتمە راكردن، كێشام بەقژی خۆمدا، قیژاندم هەستمكرد كراسەكەم بەدوامدا دەشەكێتەوە، كراسەكەشم ئاگری گرتبوو بۆنی بەنزینم دەكرد لەراكردن نەكەوتمو كراسە درێژەكەم رێگری دەكرد لەوەی هەنگاوی گەورە بنێم، تۆقین پاڵی پێوەدەنام بۆ دەرەوە، تاوم دایە خۆم بەرەو باخەكە وەك تەنیا رێگایەكی دەرچوون، هەستمكرد دەسووتێمو هەموو گیانم ئاگرەو هەر هاواریش دەكەم، بەڵام لەپاش ئەوە ئیتر هیچم بیرنایەت).\nعەقڵیەتی نێرسالاری بەبینینی ئەو سوتاندنە شاگەشكە دەبێت بەوەی توانی ئابڕووی تكاوی بشواتەوە بۆیە بەوپەڕی دڵ رەقیەو مرۆڤ دەسووتێنێ لەوانەیە هەمان پیاو بووبێتە هۆكاری دروستكردنی چەندین پەیوەندی لەگەڵ ژنانداو هەرگیز بەویان نەوتووە تۆ ئابڕوی خێزانت شكاندووەو وەك بەرزەكی بانان بۆى دەردەچی، هەڵبەتە دوای ئەوەی كچی سووتێنراو بەرێكەوت رزگاری دەبێتو دەگەیەنرێتە نەخۆشخانە، سەفەری ژیانی پڕ لەناسۆر بەردەوام دەبێت، ئەو سەفەرەی بەبێ خواستی خۆی هاتە ژیانەوە هەر بەبێ خواستی خۆشی بەردەوام دەبێت وەك ئەوەی نموونەكانی ژیانی پڕ لەنەهامەتی ژنانی ژێر سایەی فەرهەنگی پیاوسالاری لەودا كۆبووبێتەوەو كارەكتەری هەموو دەورەكان بێتو نمایشی بكات، لێدان، سووتاندن، سووكایەتی كردنی رۆژانە لەئاژەڵ كەمتر، بەڵام ئەو سەفەرە هەر درێژەی هەیە، لەبەرئەوەی دوای سووتاندن، هێشتا نەمردووە دەبێت بەو هەموو سووتاویەوە ئازار بچێژێ لەبەرئەوەی هێشتا شەرەف نەشۆردراوەتەوە، نەخۆشخانە سزادانێكی تری ئەو مرۆڤەی كە ویستیان ژیانی لێ زەوت بكەن، كارمەندانی نەخۆشخانە بەوپەڕی دڵ رەقیەوە مامەڵەیان لەگەڵ ئەو مرۆڤە دەكرد، كە لەچاوەڕوانی مەرگدا، چونكە ئەوانیش هەڵگری هەمان عەقڵیەتی شەرەفپارێزی بوونو ئەویش كچێك لەدەرەوەی هاوسەری پەیوەندی سێكسی هەبووەو دووگیانە، مافی ژیانی نییەو دەبێت بمرێت تا خێزانەكەی ئاسوودەبن كە شەرەفیان كڕیوەتەوە، بۆیە هیچ چارەسەرێكیان نەكردو وەك لەبیركراوێك لەگۆشەیەكدا فڕییاندا بوو، بەدەم ئازارەوە نیوەمردویەك لەجێگای مەرگدا ژیان دەبەخشێت، بەبێ ئەوەی هەست بەوەبكات كە مرۆڤێك دەهێنێتە بوونەوە ئەوە گەورەترین دیمەنی تراژیدیایە، مرۆڤێك خۆی لەسەرەمەرگدا بێتو تەنها بێت، بەڵام منداڵی بێت هەر خۆی تاكو تەنها بێت، ئەوەیە كۆمەڵگای نامرۆڤانەو دڵ رەق كآ دەتوانى ئەو دەتوانآ ئەو تراژیدیایە بنەخشێنآ جگە لەو كچەی دەبێت سەفەرە ئازاراوییەكانی بەردەوام بێت تاكۆمەڵگای خەوتووی نێرسالاری ریسوابكاتو بەئاگای بهێنآ، بەڵام كام هەستی مرۆڤانە، عەقڵیەتێك مانای سۆزو خۆشەویستی نەزانآ كەی گوێ بەوە دەدات تراژیدیای ژیانی ژنان چۆنە بۆیە كاتێك خێزانەكەی دەزانن هێشتا زیندووە، باوكو دایكی سەردانی دەكەن تەنها لەبەرئەوەی بەهەر رێگایەك بێت لەناوی بەرن، دوای سووتاندنیش هێشتا رێگا ماوە بۆ لەناوبردنی، ئەمجارەیان كارەكتەری لەناوبردن، خودی ژن كە خۆی قوربانی دەستی ئەو فەرهەنگە دژی ژنەیە (دەستێكی خستە ژێر سەریەوەو بەرزی كردەوە بۆ پەرداخەكە كە بەدەستەكەی تری گرتبووی، تائەوكاتە هیچ كەسێك هیچ شتێكی نەدابوومێ بیخۆمەوە، پەرداخە زلەكەی لەدەمم نزیككردەوە بەلایەنی كەمەوە حەزم دەكرد، لێوەكانمی پآ تەڕبكەم، زۆرم تینوبوو، هەوڵمدا چەناگەم بەرزبكەمەوە، بەڵام نەمتوانی لەپڕ دكتۆرەكە هاتە ژوورەوەو دایكم بەرزبووەوە، پەرداخەكەی لەدەستی دایكم سەندو كێشای بەرەفەی پەنجەرەكەداو هاواری كرد! نا! شلەی ناو پەرداخەكە رژا بەسەر رەفەكەدا بڵاوبووەوە بێدەنگ وەك ئاو وابوو دكتۆرەكە پەلی دایكمی گرتو بەپاڵ كردیە دەرەوە لەژوور، كە هێشتا تەماشای پەرداخەكەم دەكردو دەبوایە بمخواردایەتەوە، دەبوایە وەك سەگ زمانم تێخستایە، زۆرم تینوبوو، تینووی مەرگو تینوی ئاو، دكتۆرەكە گەڕایەوە لای منو پێیووتم شانست هەبوو لەو ساتەدا هاتمە ژوورەوە، لەپێشدا باوكتو ئینجا ئێستا دایكت).\nمانەوە لەسەر پێخەفی مەرگو ململانێكردن لەنێوان ژیانو مردندا، رۆژانە ئازارەكانی روو لەزیادبوون دەكرد، بەڵام هێشتا سەفەری ئەو كچەی سووتێنرا، كۆتایی نەهاتووەو چەندین دیمەنی تری ماوە تا تەواوی ئازارەكانی ژیان ببیآ وەك ئەوەی بۆ ئەوە لەدایكبووە، تا تەواوی خەمەكانی ژنانی ژێر پەردەی پیاوسالاری نمایش بكات.\nمانەوە لەچاوەڕوانی مەرگدا لەناكاو فریادرەسێك دێتە بوونو دەبێتە ئەو فریشتەیەی كە یارمەتیدەری چیرۆكی سەفەری ئەو كچە بێتو لەمردنی حەتمی رزگاری بكات، هاتنی كچێكی خۆرئاوایی سەرلەبەری كردن رادەوەستێنێو قوربانیەكی دووچار لەمردن رزگاردەكاتو ژیان دەكاتەوە بە بەرخۆیداو كۆرپەی بێنازی لەدایكبووش رزگاردەكات، ئەو كچەی لەكوێرە دێیەكی فەلەستین لەدایكدەبێتو بەهەموو تەمەنی تاسووندنی بۆ چركەیەك هەستی بەبوونی خۆی وەك مرۆڤ نەكردەوەو دوای سووتاندنیشی بەناوی نامووس پەرستییە هەر ئازاردانو هەوڵی لەناوبردنی بەردەوام بووە، بەڵام هەوڵەكان شكست دەهێننو ئەو قوربانییە بەبێ خواستی فەرهەنگی نێرسالاری رزگاری دەبێتو لەنەخۆشخانەی مەرگەوە سەفەرەكەی بەرەو خۆرئاواو زیندووبوونەوە دەست پێدەكات، گەرچی گەیشتنی بەخۆرئاوا گەیشتن بووە بەزیندووبوونەوەو هەڵبژاردنی ژیانێك دوور لەلێدانو توندوتیژی، بەڵام ئازارو ناسۆرەكانی دەروون هەر بوونی دەمێنێتو مرۆڤ بەسانایی ناتوانێت لێی دەربازبێت، چونكە مرۆڤێك جەستەی سووتابێو ترسو ئازاری ناودڵی تەنها بێت راهاتن بەژیانی نوێ ماوەیەكی زۆری دەوێت تارادێت، بەهەرحاڵ ئەو سەفەرە گەیشت بەخۆرئاواو بووەوە بەمرۆڤێكی ئاساییو لەوێش توانی بەخواستی خۆی هاوسەرگیریی بكاتو مناڵی بێتو لەسەر ژیانی ئەوێ رابێت، سەرەنجامى سەفەرەكەی بەو كوڕەشی شادبێت كە هاوسەفەری بوو لەچوار دیواری ماڵداو بەسەرهاتنی ژیانی خۆی بۆ منداڵەكانی بگێڕێتەوەو بكرێتە رۆمانێك.\nدیارە ئەو رۆمانە زۆر زیاتر هەڵدەگرێت قسەی لەسەربكرێتو ئاماژەكانی توندوتیژیو شەرەفپارێزی بەیان بكەین، چونكە خودی نووسەر كارەكتەری حەقیقی ناو رووداوەكانەو هەموو بەسەرخۆی هاتووە كە گۆشەیەكە لەسەر ژیانی تەواوی رەگەزی مێینە لەكۆی كۆمەڵگاكانی خاوەنی كەلتوری ئاینیو پیاوسالاریو خێڵەكیدا كە تائێستاش سوعادەكان دەكوژرێن، دەسووتێنرێن، بەبێ خواستی خۆیان ژیانیان لێ زەوت دەكرێتو بەردباران دەكرێن، سەنگەسار دەكرێن، ئەمە سیمای هەرە زیندووو ژیانی ژنانی ژێر سایەی ئەو یەكانەیە هەر چۆنێك گوزارشتی لێ بكەیت هێشتا ناتوانیت تەواو گوزارشت لەو ئازارو دڵرەقیانەی بكەین كە بەرامبەر بەژنان دەكرێت، ئەگەر لەحەفتاكانی سەدەی بیستدا سوعاد سووتێنرا ئەوا ئێستاش سووتاندنو كوشتنی ژنان بەناوی ناموس پەرستییەوە درێژەی هەیە نەك لەلادێیەكی فەلەستین بەڵكو لەكوردستانو ئێرانو تەواوی وڵاتانی ژێر سایەی عەقڵیەتی شەرەف پارێزی.\nتێبینی: زیندە سووتێنراو قوربانیەكی یاسای پیاوسالاری\nنووسینی: سوعاد. وەرگێڕانی لەئینگلیزییەوە نوری كەریم\n*چارمۆتا: بەمانای قەحبە دێت.\nPrevious من هه‌ر ئه‌وه‌نده له‌كوردایه‌تی تێگه‌یشتووم\nNext کون فه‌یه‌کون…. سه‌لام محه‌مه‌د


ڤیدیو – Sibehî سبەھی\nپەكەكە ل باشوور پرسگرێك و چارەسەری/ڤیدیۆ\nBergeh Kurdistan On 11/06/2021 / ڤیدیو, ھەمەرەنگ\nسیاسه‌تمه‌دار مسته‌فا ئاری شه‌فق، ژ باشوورێ كوردستانێ، دبە مێڤانێ رۆژنامەڤان ژیندار ئاخ و د ھەڤپەیڤینەكێ دا بەرسڤا پرسێن وی ددە.شەرێ ڤێ داویێ ل چیایێ مەتینا و شەھیدبوونا 5 پێپێشمەرگە یێن كوردستانێ، رەڤاندنا دو پێشمەرگەیان ل دەڤەرا شنگالێ، شەھیدكرنا پێشمەرگەیەكی ل دەركارێ دەڤەرا زاخۆ. چما پەكەكە ئێریشی سەر\nراستیا شەرێ مەتینا/ڤیدیۆ\nBergeh Kurdistan On 06/06/2021 / ڤیدیو, ھەمەرەنگ\nعەلی عەونی ئەندامێ سەرۆكاتیا پارتیا دەمۆكراتا كوردستانێ (پەدەكێ) و بەرپرسێ لقێ ھەشت یێ پەدەكێ ل زاخو، د ھەڤپەیڤینەكێ دا بەرسڤا پرسێن رۆژنامەڤان ژیندار ئاخ ددە. عەونی د وێ ھەڤپەیڤینا خوە دا بەحسێ راستیا شەرێ گارە و ئێریشا چەكدارێن پەكەكێ بۆ سەر پێشمەرگەیێن كوردستانێ و شەھیدكرنا پێنج پێشمەرگەیان\nBergeh Kurdistan On 15/05/2021 / ڤیدیو, ھەمەرەنگ\nھونەرمەندێ پێشمەرگە، حەسەن شەریف، ب بەلاڤكرنا سترانا: نزانم، بھاترین جەژناتی و دیاری پێشكەشی حەژێكەر و جەماوەرێ خوە دكە. ئەو ب ڤێ سترانێ، ئاواز و تاما فلكلۆری بارێ خەمێن مە سڤك دكە و كەنی، گرنژین و پشكورینێ كو دەمكێ درێژە ژ مە دووركەتنە جارەكا دی دكە مڤێانێن مە\njalanx On 08/12/2018 / ڤیدیو, ھەمەرەنگ


حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، خەبات لە پێناوی ئازادی و عەداڵەتدا!\n17:06 - 15 گەلاوێژ 2720\nسیستمی دەوڵەتی رەفا‌ه، واتە ئەو لیبراڵ دێموکراسییەی لە ئورووپای ڕۆژئاوا و ئەمریکای باکوور و ژاپۆندا هەیە، بە هەڵسەنگاندن لەگەڵ هەموو سیستەمە سیاسی و ئابوورییەکانی دیکەی دونیا، مۆدێلێکی سەرکەوتووترە. ئێستا با بزانین ئەو سەرکەوتنە بۆچی دەگەڕێتەوە؟\nلیبراڵ دێموکراسی بالانسێکی مەعقول لە نێوان ئەو پڕەنسیپە بنەڕەتییانەدا پێک دێنێ کە لەگەڵ یەکتر لە ململانێدان و لە هەمان کاتیشدا هەرکامیان بە نۆرەی خۆیان بۆ دامەزراندنی کۆمەڵگایەکی مۆدێڕن و پێشکەوتوو، یەک لە یەکی پێویستترن. ئەو پڕەنسیپە بنەڕەتییانە بریتین لە بەشداری ئازادانە و دێموکراتیکی خەڵک لە پڕۆسەی سیاسیدا، کارابوونی بازاڕ، هەروەها دابین و دەستەبەرکردنی مافە نێونەتەوەییەکانی مرۆڤ بۆ هەموو کەسەکان و دەستە و تاقم و گروپە جۆراوجۆرەکانی نێو کۆمەڵگا.\nئەزموونی ئەو چەند دەیەی دوایی لە زۆر شوێنی دونیادا نیشانی داوە، کە دێموکراسی و گەشەسەندنی ئابووری، ئەگەر هاوتەریب لەگەڵ بردنە پێشی مافەکانی مرۆڤ و دەروەستبوونی دەوڵەت بۆ دابین و دەستەبەرکردنی ئەو ماف و ئازادییانەدا نەڕۆنە پێش، نەک هەر تا ڕادەیەکی زۆر ئەترەکتیڤ بوونی خۆیان لە دەست دەدەن، بەڵکوو لەگەڵ کۆسپ و تەگەرەی گەورەش بەرەوڕوو دەبن.\nچەرخی بیستەم ئەو دەرسانەی فێرکردووین کە دێموکراسی هەمیشە لە حکومەتێکی دیکتاتۆری باشترە. لیبڕاڵ دێموكراسیش هەمیشە لە دێموكراسییەک کە لە سەر بناخەی هەڵبژارنێکی میکانیکی و کێبەركێی نێوان زۆرایەتی و کەمایەتی دامەزرابێ، باشترە. لەوەش زیاتر ئێکۆنۆمییەک کە لەسەر بناخەی بازاڕی ئازاد دامەزرابێ، لەو ئێکۆنۆمییانەی کە بەپێی بەرنامەیەکی لەپێشداداڕێژراو دەڕۆنە پێش، سەرکەوتووترە. هەروەها دەوڵەتی ڕەفاه باشتر و سەرکەوتووترە لە ئێکۆنۆمییەک کە تەنیا بە پێی پڕەنسیپەکانی بازاڕی ئازاد هەڵدەسووڕێ.\nلێرەدا گرنگ ئەوەیە کە سیستمەکە بتوانێ زۆرترین بەختەوەری و خێر و خۆشی و ڕەفاه بۆ ژمارەیەکی هەرچی زۆرتر لە خەڵك دەستەبەر بکات. بە واتایەکی دیکە ئەو سیستمە ئابووری و کۆمەڵایەتییە سەرکەوتووە کە بتوانێ ئازادی و کامەرانی و بەختەوەری و ڕەفاه بۆ هەمووان دابین بکات. ئەوەش وەختێک ئیمکانی هەیە کە دەوڵەت بتوانێ هەموو ئەو ماف و ئازادییانە کە لە کۆنڤانسێونە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤدا هەیە دەستەبەر بکات.\nئەوە ڕوونە کە لیبراڵ دێموکراسییەکان و ئەو دەوڵەتانەش کە بە دەوڵەتی رەفاه ناسراون، نەیانتوانیوە بە تەواوی ئەو ماف و ئازادییانە بۆ هەموو هاووڵاتیان دەستەبەر بکەن کە لە پەیماننامە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤدا هاتوون. بەو حاڵەش لە نێو هەموو دەوڵەت و حکومەتەکانی دیکەی دونیادا، ئەوە تەنیا ئەو دەوڵەتانەن کە بردنە پێش و پیادەکردنی ئەو ماف و ئازادییانە بە ئەرکی سەرشانی خۆیان دەزانن و هەوڵ دەدەن لە سیاسەت و بەرنامەکانیاندا گرنگیی و بایەخیان پێبدەن. تەنیا لە لیبڕاڵ دێموکراسییەکاندایە کە بازاڕی ئازاد و دێموکراسی بە پڕەنسیپە جۆراوجۆرەکانی مافەکانی مرۆڤەوە بەستراونەتەوە و هەوسارکراون. واتە کۆنڤانسیۆنە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤ بوونەتە چوارچێوە بۆ دێموکراسی و ئێکۆنۆمی بازاڕی ئازاد. هەر ئەوەشە کە ئەو سیستمە ئابووری و کۆمەڵایەتییەی لە چاو ئەوانی دیکە بەنرختر و سەرکەوتووتر کردووە.\nئاخر دێموکراسی ئیدی تەنیا هەر بریتی نییە لە هەندێک پڕەنسیپ و ڕێسا و یاسای تایبەت بە قانوونی ئەساسی و چۆنیەتی بەکارهێنانی دەسەڵاتی سیاسی. دێموکراسی لە پێناسەیەکی هاوچەرخدا، بریتییە لەو سیستمە ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتییەی کە بە باشترین شێوە تێدەکۆشێ عیززەت و کەڕامەتی مرۆڤ بپارێزێ و هەلومەرجی گەشەسەندنی شەخسیەتی ئینسانی مرۆڤەکان، بخوڵقێنێ. ئەگەر لە بیۆلۆژی و فیزیک و شیمیدا، ئامانجی تەکامول و هەڵدان بریتییە لە تەکاموکی زۆرتر، لە زانستە کۆمەڵایەتییەکانیشدا، ئامانجی دێموکراسی بریتییە لە دێموکراسییەکی هەرچی زۆرتر، قوڵتر و بەرینتر و دەوڵەمەندتر. واتە سیستمێک کە ئازادی لە ترس و ئازادی لە نەبوونی و ئیحتیاج، بۆ هەموو ئینسانەکان دەستەبەر دەکات. واتە ئازادی دەداتە تاکەکانی نێوکۆمەڵ و بەوجۆرە دوکتور قاسملوو وتەنی شەخسییەت بە ئینسانەکان دەدا.\nبۆیە دەتوانین بڵێین کە لیبراڵ دێموکراسی ئەو سیستمەیە کە مافەکانی مرۆڤ دەپارێزێ و دەستەبەریان دەکات؛ سیستمێک کە ماف و ئازادییە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ دابین بکات، ئەوە ئەو سیستمەیە کە ئینسانەکان بەهێز دەکات و کەسایەتی و شەخسییەتیان پێدەبەخشێ و بەوجۆرە باشترین میکانیزم و هەلومەرجیان بۆ پێکدێنێ تا بتوانن ئازادانە و بەشێوەیەکی وشیار و کاریگەر، بەشداری لە پڕۆسەی سیاسیدا بکەن؛ ئەوە لە باری سیاسییەوە.\nهەر ئەو سیستمە زۆر بە جیدیش تێدەکۆشێ پەرەسەندنی ئابووری دەستەبەر بکات و دەرفەت و شانسی وەک یەک بۆ کەڵکوەرگرتن لە دەسکەوتەکانی پەرەسەندنی ئابووری بۆ هاووڵاتیان پێک بێنێ؛ بەڵام ئەو دەستە و تاقم و کەس و گرووپانەی کە بە هۆکاری جۆراوجۆری مەوزوعی و مەحکەمەپەسند، ناتوانن لەگەڵ ئەوانی دیکە لە بازاڕدا کێبەڕکێ بکەن و لەو دەرفەت و شانسانە کەڵک وەرگرن کە لەئارادان، ئەوە کۆمەڵ بەرپرسایەتی دابین و دەستەبەرکردنی ژیانێکی پڕ لە کامەرانی و خێروخۆشی بۆ ئەوان وەئەستۆی خۆی دەگرێ. بەو جۆرە لەو سیستمەدا ئینسانەکان لەلایەک ئازادن لە سەرکوت و زەبروزەنگ و هەڵاواردن و ئیستبداد و سەرەڕۆیی سیاسی و لەلایەکی دیکەشەوە ئازادن لە ئیحتیاج و نەبوونی و فەقر و دەست تەنگی.\nکاتێک شەهیدی نەمر دوکتور قاسملوو مەسەلەی سۆسیالیزمی دێموكراتیکی هێنایە نێو تەشکیلاتی حیزب، پاش پەسندکرانی لە کۆنگرەی شەشەمی حیزب، چوومە خزمەتی و پێم گوت ئێستا کە سۆسیالیزمی دێموکراتیکمان لە کۆنگرەدا پەسند کردووە، واباشە تیئۆریزەشی بکەین بۆ ئەوەی ئێمە کادرەکانی حیزب بتوانین باشتر بیبەینە نێو خەڵک. لە بیرم دێ پێی گوتم تیئوریزەکردنی ناوێ. مەسەلەکە زۆر سادەیە. عەداڵەتت دەوێ یان نا؟ ئازادیت دەوێ یان نا؟ سۆسیالیزمی دێموکراتیک تێکەڵاوێکە لەو دووانە. سیستمێکە کە بتوانێ هەردووکی ئەو دوو ئامانجانە وەدی بێنێ.\nلە سەرتاسەری مێژوودا ئازادی و عەداڵەت ئەو دوو ئامانجە گەورەن کە هەمیشە ئینسان لە پێناویاندا خەباتی کردووە. بە سەدان هەزار تێکۆشەر و بگرە بە میلیۆنان کەس لە پێناوی ئازادی و عەداڵەتدا، گیانی خۆیان بەخت کردووە. ئیدی ئەمڕۆ ئازادی و عەداڵەت تەنیا هەر وەک ئامانج بە حیساب نایەن، بەڵکوو وەسیلەی دابینکردنی ژیانێکی پڕ لە عیززەت و کەڕامەتن بۆ ئینسانەکان و کۆمەڵگا ئینسانییەکان.\nلە هەلومەرجی ئێستادا کۆمەڵگای نێونەتەوەیی و یاسای نێونەتەوەیی مافەکانی مرۆڤ، دابین و دەستەبەرکردنی ژیانێکی پڕ لە عیززەت و کەڕامەت و ئازاد لە ترس و ئازاد لە فەقر لە چوارچێوەی مافەکانی مرۆڤدا پێناسە دەکەن. بۆیە کۆنڤانسیۆنە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤ باشترین زمانی سیاسی و خاباتگێڕانەی هاوبەشمان دەدەنێ بۆ تێکۆشان لە پێناو ماف و ئازادییە بنەڕەتییەکانی خەڵکی کوردستاندا.\nلە بەیاننامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤدا هاتووە، کە هەموو گەلان و هەموو ئینسانەکان مافی ئەوەیان هەیە کە چ لە ئاستی میللی و نیشتیمانیدا و چ لە ئاستی ناوچەیی و نێونەتەوەییدا، تێبکۆشن سیستمێکی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی ئەوتۆ دامەزرێنن، کە لەوێدا هەموو ئەو ماف و ئازادییانە کە لەو بەیاننامەدا هاتوون، پیادە کرابن بۆیە خەبات لە پێناوی دێموکراسیدا ئەرکی سەرەکی و بنەڕەتی تێکۆشەرانی ڕێگای ئازادی کوردستانە.\nلە سیستمێکی دێموكراتیکدا کورد هەم ستەم و سەرکوت و زەبروزەنگی سیاسی و میللی لەسەر لادەچێ و هەم دەرفەتی لەباریشی بۆ پێکدێ تا بەكەڵکوەرگرتنی ئازادانە لە سامانە سروشتی و ئینسانییەکانی کوردستان و ناوچە، ڕێگای پەرەسەندنی ئابووری خۆی بدۆزێتەوە و بەوجۆرە کوردستان ببێتە ئێکۆنۆمییەکی گەورە و بازاڕێكی بەرین بۆ ئاڵوگۆڕی کاڵا و هێزی کار و خێروبێرەکانی پەرەسەندن و پێشکەوتنی ئابووری و تێکنۆلۆژی. لەخۆڕا نییە خەبات لە رێگای ئازادی و دێموكراسی و عەداڵەتی کۆمەڵایەتیدا سەرلەوحەی کارو تێکۆشانی سیاسی و فەرهەنگی خەباتگێڕانی حیزب و جەوهەری بەرنامەی سیاسی حیزبی دێموكراتی کوردستانی ئێرانە.


ئاسایشی سلێمانی دەستگیر كردن و سزادانی 8 كەسی ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/14 - 4:28 PM\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستگیر كردن و سزادانی 8 كەس لەسەر ماددەی هۆشبەر ڕادەگەیەنێت و جەختیشدەكاتەوە، كە غەرامەی ماددیش كراون.\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەی دراوە بە (خەڵك) ئاماژەی بەوەكردووە، لە درێژەی كار و چالاكیەكانی بەڕێوەبەرایەتیمان بەمەبەستی نەهێشتن و بنبڕكردن و بازرگانی پێكردنی هەموو جۆرە ماددەیەكی هۆشبەر و هەر جۆرە كارێكی نایاسایی، هێزەكانمان توانیان لەڕۆژانی 4 /7 /2019 تا ڕۆژی 28 /9 /2019 بەبڕیاری دادوەر لەپارێزگای سلێمانی 8 كەس دەستگیر بكەن.\nڕاشیگەیاندووە، كە دەستگیركراوەكان بەپێی ماددەی ( 14 مخدرات) بووە و لەلایەن دادگای تاوانەكانی سلێمانی 2 ، ڕۆژی 13 /1 /2020 سزادران.\nبەپێی ڕاگەیەنراوەكەی ئاسایش سزادانەكە بەم جۆرە بووە:\n1- ( ڕ ، أ ، ك) لەدایك بوی ساڵی ( 1999 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n2- ( ب ، ی ، م) لەدایك بوی ساڵی ( 1980 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی ( 6 )مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n3- ( ب ، ح ، س) لەدایك بوی ساڵی ( 1979 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n4- ( أ ، ع ، ڕ ) لەدایك بوی ساڵی ( 1990 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n5- ( هـ ، م ، ك ) لەدایك بوی ساڵی ( 1988 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n6- ( م ، ك ، ڕ ) لەدایك بوی ساڵی ( 1991 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\n7- ( أ ، خ ، م ) لەدایك بوی ساڵی ( 1998 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\n8- ( ن ، ت ، م ) لەدایك بوی ساڵی ( 1982 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\nئاسایشی سلێمانیماددە هۆشبەرەكان


فڕاكسیۆنەكەی مالكی: لەگەڵ سەرۆك وەزیرانێكی بێلایەنین – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/12/21 - 12:41 PM\nبەهادین نوری، وتەبێژی فڕاكسیۆنی دەوڵەتی یاسا كە لەلایەن نوری مالكی، سەرۆك وەزیرانی پێشووتری عیراقەوە سەرۆكایەتی دەكرێت ڕەتیكردەوە، پشتیوانی قوسەی سوهەیل بكەن.\nناوبراو بۆ میدیاكانی عیراقی وتووە، كە ئەوان دەنگیان لەگەڵ شەقام و مەرجەعیەتدایە و پشتیوانی كاندیدی بێلایەن دەكەن.\nهەروەها ڕونیكردووەتەوە، هاوپەیمانی بونیاد قوسەی سوهەیلیان كاندید كردووە، نەك دەوڵەتی یاسا.\nماوەی 23 ڕۆژە سەرۆك وەزیرانی عیراق دەستی لەكاركێشاوەتەوە و تائێستا هیچ كەسێك بە فەڕمی وەك كاندیدی سەرۆك وەزیران دیاری نەكراوە.\nدەوڵەتی یاسانوری مالكی\nسبەینێ كورتترین ڕۆژی ساڵ دەبێت


چۆنیەتی مەسیج ناردن\n12/5/2020 12:19 PM\nلە رابردوودا نامە رۆڵێکی گرنگی لە پەیوەندییە خۆشەویستییەکاندا دەگێڕا. ئەگەر لە دایک و باوکتان بپرسن لەوانە هەندێک بابەتیان سەبارەت بەم جۆرە نامە و کاریگەرییەکانی لە یاد مابێت. نووسینی ئەم جۆرە نامەیە لێهاتووییەکی زۆری پێویست بوو و ئەگەر خۆشت نەتتوانیایە بینووسی، ئەم ئەرکەت بە کەسێکی لێهاتوو دەسپارد. ئێستا ئێمە لە سەردەمی تەکنەلۆژیا داین و نامە کۆنەکان باوی نەماوە، بەڵام دیسانیش دۆزینەوە وشەی رەنگین و چنینیان لە تەنیشت یەک بۆ داگیرکردنی دڵی خۆشەویستەکەمان گرنگە و دەبێ فێری ببین. لەدرێژەدا ئاماژە بە چەند بابەتی کورت ئەکەین لەم بارەیەوە.\nگاڵەتەی پێ بکەن\nکاتێک بە حاڵەتێکی کۆمیدی گاڵتە بە کەسێک ئەکەیت مەترسە. ئەم کارە دەبێتە هۆی پێکەنینی ئەو و ئیتر وا بیر ناکاتەوە کە تەنها زمانلووسی بۆ ئەکەیت. ئەم کارە متمانەبەخۆییشتان بەرز دەکاتەوە و ئەمەش خۆی تایبەتمەندییەکای سەرنجڕاکێشە.\nگاڵتە بە خۆتان بکەن\nرێگایەکی ئەمن بۆ ئەوەی بزە بخەنە سەر لێوی خۆشەویستەکەتان ئەوەیە کە بەشێوەیەکی جوان و ئەدەبی گاڵتە بە خۆتان بکەن. ئەم کارە جگە لە دڵخۆش کردنی خۆشەویستەکەت، ورد وردە رووی ئەویش دەکاتەوە و دەست دەکا بە قسە کردن.\nزۆر مەسیج مەنێرن\nمەسیج ناردنی زۆر قسە و باسی زۆری لێ دەکەوێتەوە. قسە و باسی زۆریش بە ئاراستەگەلی جۆراوجۆردا دەڕوا کە لەوانەیە هەندێکیان باش نەبن بۆ پەیوەندییەکەتان.\nهەوڵ بدەن هەمیشە پرسیار بن بۆی\nکاتێک باسی خۆت یان هەر بابەتێک بۆ خۆشەویستەکەت دەکەیت، باسی هەموو لایەنەکانی مەکە. بەم کارە هەلێکی دیکە دەرەخسێت بۆ ئەوەی دووبارە قسەی لەگەڵ بکەیەوە و هاوکات پرسیاریشی بۆ دروست دەبێ سەبارەت بە خۆت و قسەکانت و ئەمەش سەرنجی رادەکێشێ بۆ لای تۆ.


سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کگرتوو له په‌رله‌مانی عێراق: عه‌بدولمه‌هدی داوای له هه‌رێم کردووه پشتگیریی بکه‌ن ببێته‌وه سه‌رۆکوه‌زیران |\nHome چاوپێکەوتن سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کگرتوو له په‌رله‌مانی عێراق: عه‌بدولمه‌هدی داوای له هه‌رێم کردووه پشتگیریی بکه‌ن ببێته‌وه سه‌رۆکوه‌زیران\nچاره‌نووسی ڕێککه‌وتنی هه‌رێم و به‌غدا په‌یوه‌سته به دانانی سه‌رۆکوه‌زیرانی نوێ\nجەمال کۆچەر، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی عێراق ڕایدەگەیەنێت، له به‌غداش دوو ته‌وه‌ر باس ده‌کرێن که عادل عه‌بدولمه‌هدی، سه‌رۆکوه‌زیرانی کاربه‌ڕێکه‌ری حکومه‌تی عێراق له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی هه‌رێم باسی کردوون، ئه‌وانیش: ״پشتگیریکردنه‌وه‌ی بۆ بوونه‌وه به سه‌رۆکوه‌زیران و هه‌روه‌ها پشتگیریی هه‌رێم بۆ ده‌رکردنی هێزه بیانییه‌کان له عێراق.״\nجه‌مال کۆچه‌ر له چاوپێکه‌وتنێکی ״ئاژانس״دا ئاشکرای ده‌کات، درووستکردنی هاوپه‌یمانیی کوردستانی تا ئێستا ته‌نها هه‌ر قسه‌یه و سه‌باره‌ت به ڕێککه‌وتنی نێوان هه‌رێم و به‌غداش ده‌ڵێت: ״چاره‌نووسی ڕێککه‌وتنه‌که په‌یوه‌سته به دانانی سه‌رۆکوه‌زیرانی نوێی عێراق.״\nئاژانس: دەمانەوێت لە سەردانەکەی عادل عه‌بدولمه‌هدیی سەرۆكوەزیرانی كاربەڕێكەرەوە بۆ هەرێم دەست پێ بکەین، ئێوە وەک پەرلەمانتاران هیچ وردەکارییەک لەسەر ئەو سەردانە دەزانن؟\nجەمال کۆچەر: تا ئێستا نازانین سەردانەکەی سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ هەرێمی کوردستان چییە و باسی چی کراوە، بەڵام ئەوەی لە میدیاکانەوە باسی دەکرێت و ئێمەش بیستوومانە هەر ئەوەیە باسی چوونەدەرەوەی هێزەکانی ئەمه‌ریکا کراوە لە عێراق و پرسی دووبارە متمانەوەدان بە عادل عه‌بدولمەهدی، هەڵوێستی کورد و سوننە باس کرابێت، لە بەرامبەردا ئەویش ڕەنگە چەند بەڵێنێکی دابێت وەکو داواکارییەکانی کورد لە بودجەد و وەزیرە کوردەکان، ئەگینا بە ڕوونی و دیاریکراوی نازانین ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکان چی بوون و نازانین چی لەگەڵ بەرپرسانی هەرێم باس کردووە.\nئاژانس: دەوترێت سەرۆکوەزیران داوای پشتیوانیی لە هەرێم کردووە بۆ كشاندنه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا لە عێراق؟\nجەمال کۆچەر: بەڵێ دوو پرس باس کراوە، یەکێکیان متمانەوەدان بە عادل عەبدولمەهدی و کشانەوەی هێزەکانی ئەمه‌ریکا، لێرەش لە بەغدا هەر ئەو دوو پرسه باس ده‌کرێن.\nئاژانس: بۆ هەردوو پرسەکە عادل عەبدولمەهدی پێویستی بە هەرێمی کوردستانه؟\nجەمال کۆچەر: بێگومان پێویستی بە هەرێمە، چونکە دوو کێشە هەیە؛ یەکێکیان ئەوەیە کورد لە پەرلەمان دەنگی نەداوە بە کشانەوەی هێزەکانی ئەمه‌ریکا لە عێراق، ئەمه‌ریکییەکانیش دەڵێن ئەم بڕیارە گوزارشت نییە لە هەموو عێراقییەکان، چونکە کورد و سوننەی تێدا نییە، تەنیا بەشێکی ناو ماڵی شیعەیە لەناو شیعەش تەنیا ئەوانەن کە ملیشیایان هەیە نەک هەموو شیعە، جا شیعەکان هەوڵ دەدەن کە ئەم بڕیارە دەنگی زۆرتری بۆ پەیدا بکەن و کورد و سوننەش بخەنە پاڵ دەنگەکانی خۆیان، دووەمیان لە بەغدا لایەنەکان و حکومەتیش زۆریان پێ ناخۆشە کە دیبلۆماتکار و بیانییەکان هاتوونەتە هەرێمی کوردستان، هاتنی کارمەند و دیبلۆماتکارەکان بۆ هەرێم بۆ ئەوان ناخۆشە و پێیان قبووڵکراو نییە، ئەوەش مانای وایە کە هەرێم ئارامە و بەغدا نائارامە، واتە لە هەرێم سوپا و ئاسایش هەیە، بەڵام لە بەغدا گرووپ و ملیشیا هەیە. جا لێرە لە بەغدا ئەو خوێندنەوەیە هەیە بۆیە پێیان ناخۆشە.\nئاژانس: ئێستا کارمەند و دیبلۆماتکارە بیانییەکان بەغدایان جێهێشتووە؟\nجەمال کۆچەر: بەڵێ ئەوان زۆربەیان بەغدایان جێهێشتووە، دوێنێ لەگەڵ باڵیۆزی ئەمه‌ریکا دانیشتبووین وتی سەرجەم کارمەندەکانم ناردووە بۆ هەرێمی کوردستان تەنیا خۆم لە بەغدام.\nئاژانس: تا چەند جێبەجێکردنی بڕیاری دەرکردنی هێزەکانی بیانی لە عێراق لە واقیعدا ئەگەری جێبەجێکردنی هەیە؟\nجەمال کۆچەر: کێشەی گەورە ئەمڕۆ لە عێراقدا ئەوەیە کە ئیرادە و بڕیار لە عێراق نییە و بە دەست عێراقییەکانیش نییە، بەسەریاندا فەڕز کراوە و دەبێت دەربچن، لە ڕاستیدا ئێستا کێشەی عێراق ئەوە نییە، ئەمە کێشەیەکی ناوخۆییە و پەیوەستە بە بڕیاری عێراقییەکان خۆیانەوە، کێشە ناوخۆییەکانیش وای کردووە ئەو پرسانە بهێنرێنە پێشەوە و بەسەر عێراقدا فەڕز بکرێن.\nئاژانس: ڕای ئێوە وەک کورد و فراکسیۆنە کوردستانییەکان لەسەر پرسی کشانەوەی هێزەکانی ئەمه‌ریکا چییە؟\nجەمال کۆچەر: هەڵوێستی کورد دیار بوو، ئێمە کە نەچووینە ناو کۆبوونەوەی پەرلەمان واتە کورد لەگەڵ کشانەوەی هێزەکانی ئەمه‌ریکا نییە، هەر مەلا بەشیر لە کۆبوونەوەکە بوو ئەویش خۆی وتی وەک کورد لەوێ نەبووم، بەڵکوو وەک دەستەی سەرۆکایەتی ئامادە بووم.\nئاژانس: كورد بۆ قۆناغی داهاتوو له به‌غدا چی ده‌كات سیاسەتێکی دیاریکراو هەیە پابەندی بن؟\nجەمال کۆچەر: دەبێت کورد ناوماڵی خۆی ڕێک بخاتەوە و یەکڕیز و یەکهەڵوێست بن، نابێت ببێتە بەشێک لە کێشە و ململانێکان، خۆی نەکات بە بەشێک لەو ناکۆکییانەی کە لە عێراق و ناوچەکە هەن.\nئاژانس: بۆ کۆکردنەوەی هەڵوێست و کارەکان بڕیار درا هاوپەیمانیی کوردستانی پێک بهێنرێت، ئەوە چی بەسەر هات؟\nجەمال کۆچەر: بە بڕوای من شتەکان لە پێکهێنانی ئەو هاوپەیمانێتییه گەورەترە، بۆ نموونە سەرۆک و وەزیر و سەفیر دێن بۆ هەرێم، ژوورێکی سیاسی درووست بکه‌ین و هه‌ر لایه‌نه و یه‌ک یان دوو نوێنه‌ری ئەو ژوورە لەگەڵیان دابنیشن و هەڵوێستی هەرێم بخه‌نە ڕوو، پێکهێنانی هاوپەیمانییش هەر قسەیە و وەک خۆی ماوە، پێکهێنانی هاوپەیمانی لەسەر چەند بنەمایەک دەبێت، تا ئێستاش ئەو بنەمایە دروست نەبووە، واتە دەبێت لەسەر بنەمای نیشتیمانی و متمانە بێت.\nئاژانس: تا چەند ئەگەری دووبارە دانانەوەی عادل عەبدولمەهدی هەیە؟\nجەمال کۆچەر: تا ئێستا وەک خۆی ماوە، ئێستا ناوی پێنج کەسی تر دەهێنرێت، بەڵام ئەوانیش دیار نین کێن و قبووڵ دەکرێن یان نا، بەڵام دانانەوەی عادل عەبدولمەهدی سەرناگرێت، چونکە خۆپیشاندەران پێی ڕازی نین و بەشێک لە شیعەکان و سوننەکانیش قبووڵی ناکەن.\nئاژانس: پرسی هەڵبژاردنی پێشوەختە و هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان تا چەند ئەگەری هەیە؟\nجەمال کۆچەر: بەڵێ لەوانەیە بکرێت دوای ئەوەی کە سەرۆکوەزیران دانرا ڕادەگەیەنرێت، چونکە لە ئێستادا ناکرێت حکومەت و پەرلەمانیش نەبێت، دەبێتە فەوزا، دەبێت سەرۆکوەزیران دابنرێت بۆ ئەوەی بڕیاری کاتی هەڵبژاردن بدرێت.\nئاژانس: چارەنووسی ڕێککەوتنەکەی هەرێم و بەغدا چی دەبێت لەم هەلومەرجە ئاڵۆزەی عێراقدا؟\nجەمال کۆچەر: چارەنووسی ڕێککەوتنی هەرێم و بەغدا بەستراوەتەوە بە دانانی سەرۆکوەزیرانی داهاتووی عێراقەوە.


بڕیاری ترامپ سەبارەت بە گوڵان هیچ گۆڕانێک دروست ناکات - Mehr News Agency\n29 adarê 2019 - 16:33\nNews Code 25807\nپەرلەمانتارێکی سووریا بۆ مێهر:\nبڕیاری ترامپ سەبارەت بە گوڵان هیچ گۆڕانێک دروست ناکات\nنزال حەمیدی جەختی کرد کە وڵاتانی عەرەبی ئەبێ لە وەڵام بە هەوڵەکەی ترامپ دژی گوڵان باڵوێزەکانی ئەمریکا بکەنە دەرەوە و هاوکاری لە گەڵ ئیسرائیل ڕابگرن و ڕێککەوتنەکان لە گەڵیان هەڵبوەشێننەوە.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، گرووپی نێودەوڵەتی-موحەمەد فاتمی زادە: دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا لەم دواییەدا لە هەوڵێکی دوژمنانە فەرمانێکی واژۆ کرد کە بە هۆیەوە گوڵانی داگیرکراو وەکوو بەشێک لە ئیسرائیل لە لایەن واشنتۆنەوە بە فەرمی دەناسرێت.\nهەوڵی سەرۆک کۆماری ئەمریکا کاردانەوەی جیاوازی لە ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بە دواوە بوو و زۆربەی کەسایەتییە سیاسییەکانی ناوچە و نێودەوڵەتی ئەو هەوڵەیان بە توندی ئیدانە کرد. دەوڵەتی دیمەشق لە بەیانییەیەکدا ئەو بڕیارەی ترامپی هێرش بۆ سەر دەسەڵاتی سووریا وەسف کردووە.\nلە هەمان پێوەندیدا هەواڵنێری مێهر لە گەڵ نزال حەمیدی نوێنەری پەرلەمانی سووریا گفتوگۆی کردووە کە لە درێژەدا شرۆڤەکەی دێت.\nلەم دواییەدا سەرۆک کۆماری ئەمریکا، بەرزاییەکانی گوڵانی سووریای وەکوو بەشێک لە دەسەڵاتی ئیسرائیلی بە فەرمی ناساند. شرۆڤەی ئێوە لە ئەو کارە نایاساییە چییە؟\nڕاگەیێندراوی ترامپ سەبارەت بە گوڵان، شتێک لە سەر سووری بوونی گوڵان ناگۆڕێت بەڵکوو بە ئەو واتایەیە کە وڵاتەکەی ڕێز لە یاسا نێودەوڵەتییەکان ناگرێت و بڕیاری ناوبراو دژی بڕیارنامەی ئەنجومەنی ئاسایش و نەتەوە یەکگرتووەکانە.\nترامپ سەلماندی کە وڵاتەکەی پێچەوانەی ئەوەیە کە پێشتر پاگەندەی دەکرد کە گوایە چآوەدیری ڕەوتی ئاشتییە. جگە لە ئەوەواشنتۆن بە ئەو کارە هاوڕێی خۆیی لە گەڵ ئیسرائیل نیشان دا و پەیامێکی ڕوون بۆ ئێران نارد.\nلە لایەکی ترەوە مێدیاکانی دوژمنیش لە بوونی ئێران لە سووریا قسە دەکەن و گوڵان وەکوو بەشێک لە ئیسرائیل دێننە ئەژمار. تەواوی ئەو هەوڵانە لە حاڵێکدایە کە ترامپ لە بوونی میحوەرێکی بەهێز و جیجی لە ناوچە و جیهان بە ناوی میحوەری بەرخۆدانی ئێران و عێراق و سووریا و لوبنان ئاگادار نییە.\nکاردانەوەی وڵاتانی عەرەبی و نێودەوڵەتی بە ئەو کارە چۆن لێک دەدەنەوە؟\nڕەخنەیەک لە سەر کاردانەوە و هەوڵی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی نییە بەڵام ئەو کاردانەوەگەلە زیاتر لە قسە نەبوو. ئەمە لە حاڵێکدایە کە ئەو وڵاتانە ئەبێ باڵوێزەکانی ئەمریکا بکەنە دەرەوە و هاوکای لە گەڵ ئیسرائیل ڕابگرن و رێککەوتنەکانیان هەڵبوەشێننەوە بەڵام کاردانەوەی بەپەلەی ئەو وڵاتانە بەرەو لای ئیسرائیل، بووەتە هۆی زیاد بوونەوەی نایاسایی ئەمریکییەکان و ئیسرائیلییەکان.\nڕەوتی تۆکمە کردنەوەی پێوەندییەکانی تاران-دیمەشق پاش لەناوچوونی داعش بە چ شێوەیەک دەچێتە پێشەوە؟\nپێوەندی نێوان دیمەشق و تاران بەهێزە و ئەبێ وڵاتانی ناوچەکە بزانن کە ئێران بە هیچ لەونێک دوژمنیان نییە. چونکوو وێڕای دراوسێ بوون لە گەڵیان، چاوی بە دوای ئەو وڵاتانەوە نییە. ئێران لە کاتی شۆرشەوە تا ئێستا هاوڕێی خۆیی لە گەڵ وڵاتانی عەرەبی و بەتایبەتی فەلەستین سەلماندووە.\nپێوندی ئابووری نێوان ئێران و سووریاش باشە و پیوەندی نێوانیان ڕاستەقینەیە.\nئایا ئەمریکا سەربازەکانی لە سووریا دەکێشنێتە دەرەوە و لە ئەگەری ئەو کارە ئایا ئیمکانی پێکدادانی نێوان هێزەکانی بەرخۆدان و ئیسرائیل لە سەر ئازاد کردنی گوڵان هەیە؟\nسەربازانی ئەمریکا بە هیچ لەونێک لە سووریا نامێننەوە و لە ئەگەری بەردەوام بوونی دەستێوەردان لە سووریا بە بێ ڕێککەوتنی دەوڵەتی دیمەشق، دوژمن دێنە ئەژمار. ئەو سەربازانە دێر یان زوو لە سووریا دەچنە دەرەوە و کوردەکانی سووریاش ئەبێ بزانن کە ئەمریکا بازرگانیان پێوە دەکات و ئەبێ سەرەنج بدەنە سوپا و فەرماندەییان.\nبە گشتی پێم وانەبێ کە پێکدادان لە نیوان ئیسرائیل و میحوەری بەرخۆدان ڕوو بدات؛ چونکوو شەڕ بە قازانجی ئیسرائیلییەکان نییە بەڵام ئەگەر ئەمریکا و ئیسرائیل ئەو کارە بکەن، کۆتایی شەڕ بە دەستی ئەوان نییە. هەروەها توان و هێزی شەڕی درێژخایەنیان نییە و کۆتایی بۆ ئیسرائیل دەبێت.


دەرچوون لە ئێراق (7)\nبەدیلگیرانی (شێخ مەحموودی نەمر) لە شەڕی دەربەندی بازیان و ناردی بۆ (بەغداد)و دواتر دادگایكردنی لەلایەن دادگای سەربازی دەوڵەتی بەریتانیا لەو شارە، بەدوایدا دوورخستنەوەی بۆ دوورگەی (ئەندامان) لە هیندستان، ناڕەزایی جەماوەری خێڵ و هۆز و تیرەكانی كوردی لێكەوتەوە.\nراپەڕین لە دژی هێزەكانی بەریتانیا لە باشووری كوردستان لەساڵی (1920) دەستی پێکرد.\nناڕەزاییەكان بە ئاستێك بوون زۆرینەی ناوچە جیاجیاكانی باشوری كوردستانی گرتەوەو چەندین خێڵ و هۆز و تیرەی كورد، لە شوێنی دەسەڵاتی خێڵایەتی و هۆزایەتی خۆیانەوە ڕووبەڕووی هێزەكانی "بەریتانیا" بوونەوە. ئەو هەڵوێستە لە كۆتایی مانگی حوزەیرانی ساڵی (1919) دەستی پێكرد و لە ساڵی (1920) گەیشتە لوتكە. واتە ڕاستەوخۆ دوای شكستی (شێخی مەحموودی نەمر)و هێزەكەی لە (دەربەندی بازیان)و بەدیلگیرانی دەستی پێكرد. ناڕەزاییەكان بە ئاستێك بوون، دەیان خێڵ و هۆز و تیرەی "كورد" ڕووبەڕووی هێزەكانی "بەریتانیا" بوونەوە و سەدانیان لێكردنە قوربانی. تەنانەت ئەو هەڵچوون و راپەڕینانە، پێش هەڵچوون و راپەڕینی عەرەبەكان كەوت لە سنووری هەردوو ویلایەتی (بەسڕە و بەغداد)، كە دواتر ناوی (شۆڕشی بیست)ی لێنرا.\nئەو هەڵچوون و راپەڕینانەی كوردی باشوری كوردستان، سەرباری ئەوەی لە چوارچێوەی یاسا و دەسەڵاتی خێڵ و هۆز و تیرەكانی كوردا ئەنجامدرا، مۆركێكی ئایینی پێوەبوو، بەوەی بەرامبەر هیزێكی داگیركاری مەسیحی وەك بەریتانییەكان وەستان. هەروەها مۆركێكی نەتەوەیشی پێوەبوو، بەوەی بەرگریكردن بوو لە خاك و كەسایەتی و سەرەوەری دەسەڵاتیان. تەنانەت پشتیوانیش بوو لە یەكێك لە كەسایەتییە دیارەكانی نێو خۆیان، كە (شێخ مەحموودی نەمر) بوو. وەك ئەوەی، تا (شێخ مەحموودی نەمر) بەدیل نەگیراو و بۆ دەرەوەی نیشتمان دوورنەخرایەوە، ئەو خێڵ و هۆز و تیرانەی كورد پەرچەكرداریان نەبوو. لە دیارترین ئەو هەڵچوون و هەڵوێست و راپەڕینانەی باشوری كوردستانیش لەو قۆناغە و بەپێ ڕەوتی مێژوو، ئەمانەی خوارەوە بوون: -\n* راپەڕینی (هۆزی گۆیان) لە دەڤەری بادینان و ناوچەی زاخۆ لە (24ی نیسانی1919)، كە تێدا توانیان (كاپتن پێرسن)ی فەرمانڕەوای سەربازی شارەكە (زاخۆ) بكوژن و شار و ناوچەكەیان لە داگیركاری بەریتانییەكان پاك بكەنەوە.\n* راپەڕینی هۆزەكانی ناوچەی ئامێدی لە (15تا27ی نیسانی1919)، كە سەرباری كوشتنی (كۆلونێل ماكدوناڵد)ی فەرماندەی سیاسی شاری (ئامێدی) و (كاپتن ویل)ی یاریدەدەری، كەوتنە دژایەتیكردنی هێزەكانی بەرتیانیا لە سنوورەكەیان.\n* راپەڕینی هۆزەكانی زێباری و سنووری ناوچەی ئاكرێ لە (4ی تشرینی یەكەمی1919)، كە سەرباری كوشتنی (كۆلۆنێل بێڵ) فەرماندەی سیاسی بەریتانیا لە شاری موسڵ و (كاپتن سكوت)ی یاریدەدەری، بە توندی دژایەتی هێزەكان و بەرژەوەندییەكانی بەریتانیایان لە ناوچەكە كرد، بە شاری (موسڵ)یشەوە.\n* راپەڕینی هۆز و تیرەكانی سنووری ناچەكانی (رەواندوز ، باڵەكایەتی، باتاس، حەریر، هەولێر) لە سەرەتای مانگی (تشرینی دووەمی1919)، كە توانیان ناوچەكەیان لە هێزەكانی بەریتانیا پاك بكەنەوە.\n* راپەڕینی هۆزەكانی سنووری (تەلعەفەر و شێخان) لە (6ی حوزەیرانی1920)، كە سەرباری كوشتنی چەندین سەرباز و ئەفسەری بەریتانی، ناوچەكانیان لە هێزەكانی بەریتانیا پاككردەوە.\n* (ئیبراهیم خانی دەلۆ)ش لە ناوچەی گەرمیان و لە شاری (كفری) زێدی خۆیەوە ڕابەرایەتی خێڵ و هۆز و تیرەكانی ناوچەی گەرمیانی كرد و سەرباری ئەوەی توانی لە (14ی ئابی1920) شاری خانەقین و لە (20ی ئاب) شاری توزخورماتو لە (22ی ئاب) شاری كفری ئازاد بكات، بە توندی بەرامبەر هێزەكانی بەریتانیا لە ناوچەكە وەستا.\n* هۆزی سورچیش لە مانگی (ئابی1921) ناوچەی بالیسانیان و سنووری خۆیان لە هێزەكانی بەریتانیا پاككردەوە و ناوچەكەیان ئازاد كرد.\n* هۆزەكانی (ئاكۆ، میراودەلی، بڵباس) لە (10ی ئەیلولی 1921)دا ناوچەی بیتوێن و شارۆچكەی (ڕانیە)ی مەڵبەندی دەڤەرەكەیان ئازاد كرد.\n* (مەحموود خانی دزڵی) سەرۆكی هۆزی هەورامانی تەخت و یەكێك لە هەرە نزیكەكانی (شێخ مەحموودی نەمر) لە (11ی كانوونی دووەمی1922)، شاری (هەڵەبجە)ی لە بندەستی هێزەكانی بەریتانیا و نزیكەكانی دەرهێنا.\n* هۆزەكانی (هەمەوەند و جەباری) لە (18یحوزەیرانی 1922) بە هاوپەیمانی (كەریمی فەتاح بەگی هەمەوەند) سەرۆكی هۆزی هەمەوەند و (سەید محەمەدی جەباری) سەرۆكی هۆزی جەباری و دوان لە هەر نزیكەكانی (شێخ مەحموودی نەمر) سەرباری كوشتنی (كاپتن بۆند)ی فەرمانڕەوای سیاسی بەریتانیا لە شارۆچكەی (چەمچەماڵ)، شارۆچكە و ناوچەكەیان بۆ ماوەیەك لە بندەستی بەریتانییەكان دەرهێنا.\nئەوانەی باسكران، چەند نموونەیەكی هەڵوێست و پەرچەكرداری خێڵ و هۆز و تیرەكانی كورد بوون بە درێژایی ساڵانی (1919-1921). واتە دوای لێدانی حكومەتەكەی (شێخ مەحموودی نەمر) لە شاری (سولەیمانی)و دەوروبەری، تا ئەو كاتەی پادشایەك بۆ "ئێراق" دانراو بڕیار لەسەر گەڕانەوەی شێخیش درا بۆ باشووری كوردستان. هەربۆیە بەرزبوونەوەی دەنگی ناڕەزایی و راپەڕینی ئەو خێڵ و هۆز و تیرانەی كورد، ڕۆڵی خۆی لە گۆڕانكاری سیاسەتی "بەریتانیا"دا گێڕا، بەوەی پێویستە چی بكات و چۆنی بكات؟ ئەوەشی بۆ كوردی باشوری كوردستان گرنگ بوو لەو دەمەدا، گەڕانەوەی (شێخ مەحموودی نەمر) بوو لە دوورخراوەیی و هێنانەوەی بۆ شاری (سولەیمانی). ئیتر پرسیار لەسەر ئەوە نەبوو، چی بۆ بكرێت و چۆنی بۆ بكرێت؟ لێرەوەش بەریتانییەكان بیریان لە هێنانەوەی (شێخ مەحموود) كردەوە، تا بەو كارە لەلایەك دەنگی ناڕەزایی كوردەكان كپ بكەن و لەلایەكی دیكەوە بە ئارامبوونەوەی باشوری كوردستان، كار بۆ ئاسایی بوونەوەی دۆخی هەردوو ولایەتی (بەغداد و بەسڕە)و پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییە سیاسییە بكەن، كە كەوتبووە ئەو سنووە. بەو هۆیەشەوە كاری دانانی (فەیسەڵی كوڕی حوسێن) بۆ پادشای "ئێراق" پێشكەوت و ئاسان بوو.


رێكخراوی چەكداری داعش سەرقاڵی كۆكردنەوەی “۱۸” هەزار چەكدارە لە وڵاتانی عێراق و سوریادا | Rwmal | ڕووماڵ\nده‌ستپێك هه‌واڵی جیهانی رێكخراوی چەكداری داعش سەرقاڵی كۆكردنەوەی “۱۸” هەزار چەكدارە لە وڵاتانی عێراق و سوریادا\nرێكخراوی چەكداری داعش سەرقاڵی كۆكردنەوەی “۱۸” هەزار چەكدارە لە وڵاتانی عێراق و سوریادا\nرۆژنامەی نیویۆرك تایمز-ی ئەمریكی، لە راپۆرتێكیدا كە ئەمڕۆ سێشەممە بڵاویكردوەتەوە رایگەیاندوە “لە ئێستادا رێكخراوی چەكداری داعش سەرقاڵی كۆكردنەوەی “۱۸” هەزار چەكدارە لە هەریەك لە وڵاتانی عێراق و سوریا و ئەو كارەش لە رێگەی شانە نوستوەكانیەوە ئەنجامدەدات،\nنیۆیۆرک تایمزی ئەمریكی دەشنوسێت کە؛ رێكخراوی چەكداری داعش لە هەریەك لە عێراق و سوریا بەهێزتر دەبێتەوە و خۆی بۆ پێكهێنان و رێكخستنەوەی ریزەكانی ئامادە دەكات.\nلەو چواچێوەیەشدا، بەرپرسانی سەربازی ئەمریكا ئاماژەیان بەوەكردوە “سەربازگەی ئەلهەول كە دەكەوێتەی باكور و رۆژهەڵاتی سوریا بەرەو ناوچیەكی ئایدیۆلۆجی داعش پەرەدەسێنێت و دەبێتە ناوچەیەكی مەزن بۆ تێرۆریستان لە داهاتودا”.\nخێزانەكانی چەكدارانی داعش كە لە ئێستادا لە كامپەكانی ئەلهەول-دان، هەرەشەیەكی جددی دروستدەكەن ئەگەر بە شێوەیەكی گونجاو مامەڵەیان لەگەڵدا نەكرێت،\nلە راپۆرتەكەدا هاتوشەکە “هەڵسەنگاندنێكی نوێی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان باس لەوەدەكات، خێزانەكانی چەكدارانی داعش كە لە ئێستادا لە كامپەكانی ئەلهەول-دان، هەرەشەیەكی جددی دروستدەكەن ئەگەر بە شێوەیەكی گونجاو مامەڵەیان لەگەڵدا نەكرێت.


خوێندنەوەی رۆمانی منداڵ و پێڵاوەکان – Knwe.org\nسەرەکی » کەلتوور » خوێندنەوەی رۆمانی منداڵ و پێڵاوەکان\nپێنجەمین رۆمانی نووسەری بەڕەگەز عیراقی (موحسین ئەلرەملی)یە یەکەم چاپی لە1/1/2018 و لە دوو توێی رۆمانێکی قەبارە مام ناوەندی (196)لاپەڕەیی لێ لەچاپ دراو بڵاوبووەوە.\nمنداڵ و پێڵاوەکان رۆمانێکی وجودی – کۆمەڵایەتییە و گەنگەشە و خوێندنەوەی زۆر هەڵدەگرێت و نووسەر لەو کارە ئەدەبیەیدا، بەزمانێکی سادەی نیمچە شیعری و باڵا و پارا و جوان و دوور لەگرێ، لەڕێگەی کارەکتەری «ئەمیر»ەوە بەرجەستەی ژیانی واقیعی تاکی عیراقی دەکات و لەدۆخی دروونی و لایەنی پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی ژیانی مرۆڤەکان دەدوێت و باس لە کۆمەڵێک چەمک دەکات و پرسیان لەبارەوە دەورووژێنێت، لەوانە: ستەم و پەیوەندی خێزانی، ئازادی و چارەنووس، باشە و خراپ، خەون و خۆشەویستی، پەروەردە و ئەخلاق، ژیان و مردن و…هتد.\n«لە تۆڵەسەندنەوەی ئەو منداڵییەم کە لە عیراق مرد، بیست و حەوت منداڵم لە ئیسپانیا و کۆڵۆمبیا خستەوە.»\nنووسەر بەو دەستەواژەیه چیرۆکی ڕۆمانەکەی (منداڵ و پێڵاوەکان) دەست پێدەکات و دەیکات بە دیاری بۆ هەموو ئەوانەی قەدەر خەونەکانی پەرتوبڵاو کردن و ئاواتەکانی لێ دزین و لەجێگەیاندا شتانێکی تری پێدان کە ئەوان حەزی پێناکەن و، خۆشیان لێ نایەت و هیچ کاتێک مەیل و مەراقیان بۆی نەچووە و تاسەیان نەکردووە و خۆزگەیان بۆ نەخواستووە!\nچیرۆکی رۆمانەکە وەک نووسەر باسی لێوەدەکات لەمناڵدانی ئەو ئەفسوس و ناڵە و حەسرەتەوە لەدایک بووە کە خانەوادەکەی ڕێگری لێدەکەن و دژی ئەو حەزەی دەوەستنەوە کە هونەرەجوانەکان و بەشی شانۆ بخوێنێت، ئەو ئەفسوس و ناڵە و حەسرەتەی ئیدی بەدرێژایی هەموو قۆناغەکانی تەمەنی لەگەڵیدا دەبێت و هاوڕێیەتی گیانی بەگیانی دەکات و لێی دانابڕێت، سەکۆی سەرەکی ڕووداو چیرۆکەکانی «منداڵ و پێڵاوەکان» هەرسێک وڵاتی عیراق و ئیسپانیا و کۆڵومبیایە.\nدوو شتی زۆر جیاواز\nپاڵەوان و کارەکتەری سەرەکی رۆمانەکە «ئەمیر»ە، ئەو گەنجێکی عیراقیی حەز و خولیایەکی زۆری هەیە بۆ شانۆ، وەلێ ئەفسوس ئەوەی ئەو وەک تاکێک خولیای دەکات و ئاواتی بۆ دەخوازێت و دەیەوێت بەهرەکانی خۆی تێدا تاقیکاتەوە، لەگەڵ ئەوەی کە باوکی دەیەوێت و دەیسەپێنێت و بۆ ئەمیری هەڵدەبژێرێت، دوو شتی زۆر جیاواز و دوو دنیای زۆر لەیەکتری دوورن، ئەمیر گەرەکیەتی بڕواتە بەشی شانۆ و لەو بوارە بخوێنێت، باوکە پۆلیسەکەی پێچەوانەی حەز و هەلبژاردنەکەی ئەو، بۆی دیاریدەکات و قبوڵ ناکات کوڕەکەی بڕواتە ئەو بوارەی کە خۆی حەزی پێدەکات، ئەمیر ناچار دەڕواتە کۆلێژی وەرزش و، دواتر چاوی دەکەوێت بەکچێک (زەهراء). کە چیرۆکەکەی ئەویش زۆر لەهی خۆی دەکات، زهرا هەمان شێوەی ئەمیر زۆر حەزی بە شانۆ و ئەو بەشەکردووە، وەلێ ئەمیش پێچەوانەی خواست و حەزەکەی خۆی و لەژێر فشار و سەپاندن و بڕیاری باوکی هەمان شێوەی ئەمیر و باوکی، باوکی ئەمیش ناچاری کردووە بچێتە کۆلێژێک، باوکی کەپیاوێکی ئایینی یه حەزی پێدەکات و بەسەریدا فەرز دەکات و ناچاری دەکات (کۆلێژی شەریعە) بخوێنێت، زەهراو ئەمیر پەیوەندی سۆزداری و خۆشەویستی لەنێوانیان دەست پێدەکات و پێکەوە چەندین جار سەردانی پەیمانگای هونەرەجوانەکان دەکەن، پێش ئەوکاتەی بڕیار بدەن دەست بەرداری کۆلێژ و بەشەکانی خۆیان بن و بڕۆنە پەیمانگای هونەرەجوانەکان و بەشی نواندن و شانۆ، ئەو بەش و کۆلێژەی لەدەرەوەی ئازادی و ئیرادە و هەلبژاردن و خواستی خۆیان بۆیان دیاری کراوەو بەسەریاندا سەپێندراوە، ئەوان دواترچیرۆکی خۆشەویستیەکەیان درێژدەکەنەوە بۆپرۆسەی هاوسەرگیری و منداڵێک دەخەنەوە…هتد.\nمرۆڤ لە قاڵب دەدات\nئەوە پوختەیەک بوو لە چیرۆکەکانی رۆمانی (منداڵ و پێڵاوەکان) و ماوەتەوە بڵێم بەداخەوە لە کۆمەڵە رۆژهەڵاتییەکان و بەتایبەتتر لەناو بەشێک لەخانەوادەکاندا ، گەلێ جار تاک دەبێت بە قوربانی پەروەردەی سەقەت ، پەروەردەیەک ئیرادە و حەز و ئازادییەکانی مرۆڤ لە قاڵب دەدات و خولیاکانی دەکوژێت، دەرەنجام تاک ژیان و، تموحات و خەون و ئومێد و لێهاتووییەکانی لەدەست دەدات و باجی ئەو پەروەردە پۆپۆلیستی و چەوسێنەر و دکتاتۆرییەتە دەدات، لەو وڵاتانەی جیهانی سێیەم و رۆژهەڵاتی ناوین، ئەو وڵاتانەی زۆر نەریتگەراو کۆنزەرڤاتیڤ و کۆنەپەرستن و ڕادەستی کۆدەکانی دنیای حەداسە و فەلسەفەی ڕۆشنگەری و ئایدیای مەدەنیەتی و پڕەنسیپەکانی عەلمانییەت و پێوەرەکانی ژیانێکی شارستانی و سەردەمی نەبوون و هێشتا بەهۆش و بیرکردنەوە، لەژیانێکی کلاسیکی و سەرەتایی و دواکەتووانە دان و کوشتەی دەستی نەزانی و توندوتیژی و جیاکاری رەگەزی دکتاتۆری سیاسی و نادادی کۆمەڵاتی و گەندەڵی ئابوورین و ئەقڵیەتی خیڵ و مینتەڵێنتی نێرسالاری و ئایدیۆلۆژیای مەزهەبگەرێتی تەحەکوم بە ژیانیانەوە دەکات و فلتەرێکی پەروەردەیی- مەدەنی- شارستانی و ئینسانی بوونی نییە و کەلتورێک زاڵە بە سەریاندا، سیخناخە لەبیری جیاکاری جێندەری و رەگەز پەرستی و تۆی دیکتاتۆرییەت و خۆسەپێنی و پەتای تاکڕەوی و تاک ڕەهەندی، تاک لەونێوانەدا دەبێتە قوربانی کۆمەڵێک تێگەیشنی ماوە بەسەرچوو هەڵە و سەقەت و باو سواو لەکۆمەڵدا، لەژێر کۆمەڵەک پاساوی بێ بنەما و نا تەندرووست و نالۆژیکی و نامرۆڤانە و بەربەریانەوە، سەرەنجام خەونەکانی هەر لەمنداڵییەوە لەباردەبرێت و حەزەکانی کەپت و تیرۆر دەکرێت و ئاواتەکانی مۆمیاو زیندە بە چاڵدەکرێت، کۆمەڵێک بت لەبەردەم توانا و بەهرە و خولیاکانی لە کۆمەڵدا قوت دەکرێنەوە و منداڵ بە تونێلێکی پەروەردەی سەقەتی ناشارستانی و پڕی لەتوندوتیژی دادەبەن وهەموو ئازادی و سەربەستییەکی لێ دەسەندرێت و دەست بەسەر حەزە سروشتیەکانی دادەگیرێت و ئیرادەی زەوت و داهاتووی وێران دەکرێت. تاک هەرلەمنداڵییەوە لەسەر هونەری بەکۆیلەبوون و گوێڕایەڵییەکی کوێرانەی بێ لام وجیمانە، ڕاهێنانی پێدەکرێت و لەسەر خۆبەکەم زانی رادەهێندرێت و ئینجا بەخواوەندکردنی باوک و توانەوەی کەسایەتی مناڵ لەناو بۆتەی سیستەمی پەتریارکی و پەتای باوکسالاریدا و ئیتر منداڵ دەبێت وەک خواوەندێک و کتێبێکی پیرۆز لە باوک بڕوانێت و پێڕەوی لە وردو و درشتی گوتە پیرۆزەکانی بکات و باوک قسەی کرد دەبێ منداڵ بێ دەنگ بێت، باوک هەڵیبژارد دەبێت منداڵ قایل بێت، باوک بە ڕەشی گووت سپی، دەبێ مناڵ ئەشهەدووی بۆبکات! بەو چەشنە باوک دەبێت بە حاکمێکی ڕەهاو وەکو دیکتاتۆرێک، لەمەملەکەتی مناڵی مناڵ و بەرامبەر منداڵەکانیدا رەفتاردەکات و خۆی دەنوێنێت و منداڵیش دەبێت تەنها بە بەڵێ سەری رەزامەندی بۆ ئایەتە پیرۆزەکانی باوک بڵەقێنێت، بەو شێوە تاکێکی کەسایەتی تێک شکاو دەروون رووخاو ئازادی زەوتکراو ئیرادە سەلبکراو بەرهەم دێت. راستە دایک و باوک ئەرک و پەرپرسیارەتی بەخێوکردن و پەروەردەکردنی مناڵیان لەسەرشانە، هەموو دایک و باوکێک دەخوازێت مناڵەکەی نمونەیی و بێ کەم و کوڕی بن و ببن بە تاکێکی باش و سود بەخش، بۆخۆیان و خانەوادەکەیان و کۆمەڵ و وڵاتیان، وەلێ ئەوە مانای ئەوە نییە دایک و باوک هەڵەیان نییە و پەروەردەیەکی پێرفێکتی مناڵەکان دەکەن وهەرچی بیڵێن و بیکەن لەبەرامبەر مناڵەکانیان ئەوە ڕاست و دروستە و منداڵ دەبێ وەک پیرۆزی و بێ سێو دوو بێ بیرکردنەوە و قسەلەسەرکردن و، گفتوگۆوکردن، وەری بگرێت و پێی ڕازی بێت، راستە هەموومان تامردن قەرزاری دایک و باوکمانین و هەرچی بۆیان بکەین لەچاکە، ناتوانین چاکە و فەزلی یەک چرکەی دایکایەتی و باوکایەتی ئەوان بدەینەوە و قەرەبووی باشی و دڵسۆزییەکانیان بکەینەوە، وەلێ دەبێت دایک و باوکانی ئازیزیش لەپێناو ژیان و کەسایەتی و داهاتووی منداڵەکانیان، ببن به پێشەنگێکی باش بۆ منداڵەکانیان و وریابن لە پەروەردەرکردنی نەوەکانی دووا رۆژ و بزانن چ رێگەیەکی راست و چ پەروەردەیەکی گونجاو بۆ منداڵەکانیان هەڵدەبژێرن و چ شێوازێک لە پەروەردەکردنی منداڵەکانیان بەکار دەهێنن ، رێز لەهەستیان بگرن و بەشداریان پێبکەن لە گفتوگۆی هەندیەک شتی تایبەت بەدنیای منداڵی، ژینگەی منداڵی جیهانێکی زۆر هەستیار و تایبەتە و دەبێت پەروەردەکاران و سەرپەرشتی کاران بزانن چۆن لەگەڵ ئەو قۆناخ و ژینگە و جیهانە دەجوڵێنەوە و خۆیان بەدوور بگرن لە لێپێچینەوەو، تاوانبارکردنی بەردەوام و شکاندن و سەرزەنشتکرن و ترساندن و فشار و توندوتیژی و زبری بەکارهێنان و سانسۆر و فلتەر و چاودێرییەکی زۆر نەخەنە سەر ژیان و کەسایەتیان.\nئاخر گرنگی پێدانی زیاد لە پێویست و زیادەڕۆیی کردن لە کۆنتڕۆڵکردن و سانسۆر دروستکردن و بەرگریکردن و فشارکردن لەپەروەردەکردنی منداڵ، باندۆڕ و کاریگەرییەکی زۆرنەرێنی و خەراپی لەسەر منداڵ دەبێت و کەسایەتییەکی لاواز و بێ هێز و رووخا و بێ متمانە لە منداڵ دروست دەکات و ژیانی دەشێوێنێت و داهاتووی وێران دەکات و وا لەو منداڵە دەکات نووسەر ئاسا، هەموو تەمەنی بەدەست ئازار و ژانی کەپت و گرێی دەروونی و بیرەوەرییه تاڵەکانی ئەو پەروەردە سەقەتەیەوە بناڵێنێت و هەست بەخنکان بکات و ئەفسوس و داخ و هەناسەی تاڵ و بەسوێ هەڵکێشێت و بیری تۆڵەسەندنەوە و یاخیبوون بکاتەوە و بڵێت» لە تۆڵەسەندنەوەێ ئەو منداڵیەم کە لەعیراق مرد، بیست و حەوت منداڵم لە ئیسپانیا و کۆڵۆمبیا خستەوە» و یاخود وەک ئەمیر وزەهرا نەتوانن درێژە بەخوێندن بدەن لەو کۆلێژ و شوێنەی لەدەرەوەی حەز و ئیرادەو سەربەستی و ویستی خۆیانەوە، جەبرەن لەلایان باوکیانەوە بۆیان هەڵبژێردراوە و بەسەریاندا سەپێندراوە و بڕۆنە ئەو بەشەی کە خۆیان حەزیان لێیەتی و پێشووتر ڕێگریان لێکراوە بۆی بچن!


سائیرون لە(خەڵك)ەوە هەڵوێستی لەسەر سەردانەكەی بارزارنی بۆ بەغدا ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/07/16 - 7:05 PM\nهاوپەیمانی سائیرون، كە لەلایەن موقتەدا سەدر، ڕابەری ڕەوتی سەدرەوە سەرپەرشتی دەكرێت ڕایدەگەیەنێت، سەردانەكەی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ بەغدا، دەبێت ببێتە مایەی چارەسەركردنی كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەردوولا، بە كێشەی كەركوكیشەوە.\nجەمال فاخر عوەید، پەڕلەمانتاری هاوپەیمانی سائیرون لە لێدوانێكیدا بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، “پێشوازی لە سەردانەكەی مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێم دەكرێت بۆ بەغدا و بە هەنگاوێكی ئەرێنی تەماشا دەكرێت و هیوادارین ببێتە مایەی چارەسەركردنی كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەرێم و بەغدا”.\nبە وتەی جەمال عوەید، “كێشەكان لەگەڵ هەرێمدا زۆرن، ئاستەنگ و بەربەست دێنە ڕێی هەوڵەكانی چارەسەركردنیان، بۆیە پێویستە ئەو كێشانە لەڕێی هەردوو حكومەتی هەرێم و فیدڕاڵەوە چارەسەر بكرێن، حكومەتی عیراقی كێشەی بودجە و ڕەوانەكردنی ڕۆژانەی 250 هەزار بەرمیل نەوتی لەگەڵ هەرێمدا هەیە، حكومەتی هەرێم تائێستا نەیتوانیوە ئەو كێشە چارەسەر بكات”، بەپێویستیشی زانی ئەو كێشەیە و كێشەی كەركوك لەنێوان هەردوولادا باس بكرێت و كار بۆ چارەسەركردنیان بكرێت و هەنگاوی گونجاو بەرەو ئەو ئاڕاستەیە بنرێت.\nپەڕلەمانتارەكەی سائیرون لە لێدوانەكەیدا جەختی لەسەر پێویستی چارەسەركردنی ناوخۆیی كێشەكان كردەوە لەنێوان هەرێم و بەغدا، بەدوور لە گوشارە دەرەكییەكان و وتی، “دەبێت هەردوو حكومەتی فیدڕاڵ و هەرێمی كوردستان، كێشەكانی نێوانیان بەشێوەیەكی ڕیشەیی چارەسەر بكەن و لەنێو خۆدا ناكۆكییەكان یەكلابكەنەوە و ڕێگە لە دەستوەردانی لایەنە دەرەكییەكان بگرن”.\nحكوومەتی هەرێممەسرور بارزانیهاوپەیمانی سائیرون\nسەركردەیەكی ڕەوتی سەدر لە(خەڵك)ەوە هەڵوێستی لەسەر هەمواری دەستوور ئاشكرادەكات


گیان لەدەستدانی چالاکوانێکی فەلەستینی ناڕەزایی زۆری لێدەکەوێتەوە\nچالاکوانێکی فەلەستینی لە کاتی دەستگیرکردنی لەلایەن هێزە ئاسایشیـیەکانی دەسەڵاتی فەلەستینی لە نزیک شاری ئەلخەلیل گیانی لەدەستدا، ئەمەش ناڕەزایـیەکی زۆری لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوە لێکەوتەوە.\nنزار بەنات، تەمەن 43 ساڵ، کە ناسرابوو بەوەی ڕەخنەگرێکی توند بوو لە دەسەڵاتی فەلەستینی و بە تایبەتی مەحمود عەباسی سەرۆکی دەسەڵاتەکە، بەرەبەیانی ڕۆژی پـێنجشەممە لە ماڵی مامی لە شارۆچکەی دورای نزیک شاری خەلیل دەستگیرکرا و پاشان هەواڵی مەرگی ڕاگەیەندرا.\nبەپـێی لێدوانی ئامۆزایەکی بە ناوی عەمار، هێزەکانی ئاسایشی فەلەستینی لە کاتژمێر 3:30 ی بەرەبەیان داویانە بەسەر ماڵەکەیاندا و نزاریان لە جێگا دەرهێناوە و بۆ ماوەی 8 خولەک بە تێڵا کەوتوونەتە سەری و خوێنی لێهاتووە و پاشان بە جنێودان ڕایانکێشاوە بۆ ناو ئۆتۆمبیلێکیان و بردوویانە.\nنزار بەنات کە چالاکوانێکی سەربەخۆ بوو لە ڕێگەی سۆشیال میدیاوە ڕەخنەی لە دەسەڵاتی فەلەستینی دەگرت. نزار خۆی بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کاندیدکردبوو لە نێو لیستی "الحرية والكرامة" ی سەربەخۆ، بەڵام هەڵبژاردنەکان کە بڕیاربوو لە مانگی پـێنجدا بەڕێوەبچێت دواخرا.\nگیان لەدەستدانی نزار، ناڕەزایی زۆری لێکەوتەوە و بە سەدان کەس ڕژانە سەر جادەکانی شاری ڕامەڵڵا کە بارەگای دەسەڵاتی فەلەستینی لێـیە. هێزەکانی ئاسایشی فەلەستینی بە بەکارهێنانی گازی فرمێسک ڕێژ بڵاوەیان بە خۆپیشاندەران کرد.\nشاندی یەکێتی ئەوروپا لە ناوچەی فەلەستینیـیەکان سەرسوڕمان و مەخابنی خۆی دەربڕی لە بەرامبەر گیان لەدەستدانی نزار بەنات. داوایکرد دەستبەجێ لێکۆڵینەوەیەکی گشتگیر و سەربەخۆ و ئاشکرا لە بارەی ڕووداوەکە بکرێت.\nتور وینسلاند، کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەویش ئەوپەڕی نیگەرانی خۆی دەربڕی و داوایکرد لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆ ئەنجام بدرێت و سزای ئەو کەسانە بدرێت کە لە ڕووداوەکە بەرپـرسن.\nمحەمەد ئاشتیـیە سەرۆک وەزیری دەسەڵاتی فەلەستینیـیەکان لە ڕێگەی فەیسبوکەکەیەوە ڕایگەیاند لیژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕووداوەکە پـێکهێنراوە هەتا هۆکاری گیان لەدەستدانی نزار بەنات بزانرێت.\nبەشێکی زۆری فەلەستینیـیەکان لە دەسەڵاتی فەلەستینی ناڕازین و بەپـێی ڕاپـرسیـیەکی سەنتەری فەلەستینی بۆ توێژینەوە کە لە سەرەتای ئەم مانگەدا ئەنجام درا، 84% ی فەلەستینیـیەکان لەو بڕوایەدان دەسەڵاتی فەلەستینی گەندەڵە.\nسەرچاوە / فڕانس پـرێس، کەناڵی ئەلحوڕڕە


سکرتێری ئەنجوومەنی وەزیران لەبارەی پڕۆژەیاسای چاکسازی ڕوونکردنەوە دەدات\nئامانج ره‌حیم، سكرتێری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان له نووسینێكدا له لاپه‌ڕه‌ی خۆی له "فه‌یسبوك" بڵاویكردووه‌ته‌وه" پڕۆژە یاسای چاکسازیی زادەی کاری هاوبەشی هەموو دڵسۆزانە وەک یەک تیم، هەق نیە کەس بیکات بە هەوڵی کەسی خۆی بۆ موزایەدە".\nئامانج ره‌حیم هێمای بۆ ئه‌وه‌ش كردووه، راستە لە کۆبوونەوەی دوێنێی ئەنجومەنی وەزیران کە نزیکەی شەش كاتژمێری خایاند قۆناغی پەسەندکردنی بڕی، بەڵام هێشتا قۆناغی تەشریعکردن و دەرکردنی وەک یاسایەکی بەرکار ماوە، لەسەرو ئەوانەشەوە عیبرەت لە جێبەجێکردندایە.\nسكرتێری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم ئه‌وه‌شی وه‌بیرهێناوه‌ته‌وه، ئەم پڕۆژەیە لەسەر بنەمای هەمان پڕۆژەکەی ساڵی 2018 بوو (بە هەندێ گۆڕانکارییەوە) کە سەرەڕای تەشریعکردنی لە پەرلەمان، بەڵام بە داخەوە ئەوکات رووناکی نەبینی.\nده‌شڵێت" خۆم بە خۆشحاڵ دەزانم کە لەگەڵ هاوەڵەکانم داکۆکیکارێکی سەرسەخت بووم و دەبم لە هەوڵەکانی چەسپاندنی دادپەروەریی و شایستەبوون لە سوودوەرگرتن لە پارەی گشتی بە جۆرێک زامنی مووچەی مووچەخۆریی شایستە بکات و چیتر بە ناشایستەیی خەڵک پارە لە بودجەی گشتی وەرنەگرێت".\nئامانج ره‌حیم، هێمای به‌وه‌شداوه، چاکسازیی لە دارایی گشتی پێویستی بە هەنگاوی لەم شێوەیە هەیە بۆ بواری داهات و خەرجییەکانی دیکەش لە بواری خەرجی گشتی وەک خەرجییەکانی بەکارخستن و گرێبەستە حکومیەکان و خەرجی پڕۆژەکانی وەبەرهێنانیش، سەرەڕای چاکسازیی ئیداری لەم هەیکەلیەتە قەبەیەی حکومەت و رێکخستنەوەی میلاک و وەسفی وەزیفیش.


بیرکردنەوە - ئەگەر PKK لە قەندیل شکا\nهەڵوێستمان سەبارەت بە پڕۆژەی بەناو چاكسازی\nدیوە شاراوەکەی ئەردۆگان\nنیچەو محمد و ژن\nلە ڕۆژی ئاشتی نێودەوڵەتیدا، خوێندنەوەیەک بۆ قەیرانەکانی دەوڵەت-نەتەوە و شەڕ\nئەگەر PKK لە قەندیل شکا\nهێرشی ئەمجارەی سوپای تورکیا تەنها بۆ لێدانی PKK نییە،بۆ داگیرکردنی باشوری کوردستانیشە،بۆ ئەوەیە کەرکوک لە باشوری کوردستان داببڕیت،بۆ ئەوەیە سیستەمی فیدراڵی عێراق و هەرێمی فیدراڵی کوردستان هەڵوەشێنتەوە،عراق بگەڕێنێتەوە بۆ وڵاتێکی ناوەندی وەک تورکیا و دەستکەوتەکانی گەلی کورد لە ناوبچن.\nئەگەر PKK لە قەندیل بشکێت ودەربکرێت،کۆڵەکەیەکی ئەستوری پاراستنی دەستکەوتەکانی هەرێمی کوردستان دەروخێت،ئاسایشی هەرێمی کوردستان و هاوپەیمانانی،بەر هەڕەشەی مەترسیداری هێزە تیرۆریستیەکانی ناوچەکە دەکەوێت،گەل روبەرووی ئەنفال و هەڵبجە و شەنگال دەبێتەوە،لەبەر ئەوەی دوای دەرچوونی PKK لە قەندیل،شوێنەکانی گەریلا بە داعش و نمونەکانیان پڕدەکرێتەوە.\nتا دێت هێرشەکانی سوپای تورکیا بۆ سەر باشوری کوردستان فراوانتر دەبن،کەسیش ناتوانێت بلیت ئەوەی بۆ ئەنجامی هێرشەکنی تورکیا وێنای دەکەم وا نییە،کەچی دەسەڵاتدارانی هەرێم و نوینەرانی کورد لە عێراق،بە تایبەتی سەرۆکی هەرێمی کوردستان و سەرۆک کۆماری عێراق،تا ئیستە بیدەنگیان هەڵبژاردوە،وەک بڵیی ڕیکەوتنێکی نهێنی لە نێوان تورکیا و بەرپرسانی کوردا، بۆ گۆرینی داگیرکەرێک بە داگیرکەرێکی تر،واتە گۆرینی تورکیا بە عێراق لە سنوری هەرێمی کوردستان و کەرکوک و موسڵدا هەبێت،نازانن ئەو جۆرە سیاسەتە شەڕی گەورە و ماڵوێرانکەر و لەناوچوونی دەستکەوتەکانی گەلی کوردی بە دوادا دێت،وەک چۆن ساڵی ١٩٨٨ هێزەکانی باشوری کوردستان لە شاری هەڵەبجە و هەندێک ناوچەی ئازادکراوی باشوری کوردستاندا،عێراقیان دەرکرد و ئێرایان هێنایە شوێنی،داگیرکەری عێراقیان بە داگیرکەری ئێران گۆڕی،ئەوە ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجەی لێکەوتەوە.\nئەگەر دەسەڵاتدارانی هەرێم گڵۆپی سەوزیان بۆ تورکیا هەڵکردبێت بۆ ئەوەی PKK لە قەندیل دەربکات،وابزانن دوای لێدانی PKK سوپای تورکیا بۆ ناو خاکی تورکیا پاشەکشە دەکات و هەرێمی کوردستان بۆ ئەوان بەجێدەهێڵێت،ئەوەیە خەونی شاعیرانە، ئەوەیە ساویلکەیی سیاسیی، ئەوەیە بێکەسی کورد، لەبەر ئەوەی هەر سوپایەک بە خوێنی سەربازەکانی ناوچەیەک داگیربکات،بە خوێن نەبێت ئەو ناوچەیە چۆڵناکات، مەرج و سیاسەتی خۆشی بەسەر دەوروبەریدا دەسەپێنێت.\nساڵی ٢٠١٤ تورکیا ویستی لە رێگەی داعشەوە دەستکەوتەکانی باشوری کوردستان و رۆژئاوای کوردستان لە ناوبەرێت،بەڵام سەرکەوتو نەبوو،دوای ئەوە هەوڵی زۆریدا راستەخۆ لە رێگەی سوپای خۆیەوە دەستکەوتەکانی رۆژئاوای کوردستان لە ناوبەرێت،هیزەنێودەولەتیەکان تەنها رێگەی داگیرکردنی عفرینیان پێدا.\nوادیارە بەرپرسانی کورد لە هەرێم و عراق، رێگەیان بە تورکیا داوە هێڕش بۆ سەرPKK بکات،بەڵام لای تورکیا مەسەلەکا بە تەنها بە PKK وە ناوەستێت،ئەگەر عێراق و ئێران بە هێرش و داگیرکاری تورکیا رازیبن،شەرەکە بە داگیرکردنی باشوری کوردستان و هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی فیدراڵی باشور کۆتاییدێت،خۆ ئەگەر عێراق و ئێران دژی داگیرکردنی بەشیکی عێراق( باشوری کوردستان بوەستنەوە)بوەستنەوە و بە هێرشی تورکیا رازی نەبن،باشوری کوردستان دەبێتە مەیدانی شەری ئەو هێزە ناوچەییانە و دوور لە خاک و گەلی خۆیان لە سەر خاک و گەلی کورد شەڕی یەکدی دەکەن و ناکۆکی و ململانێکانیان یەکلایی دەکەنەوە.\nبۆیە گرنگە گەلی کورد بە هەموو پێکهاتەکانیانەوە،لە هەرچوارپارچەی کوردستان و لە درەوەی کوردستان،بێنە لای یەک،بە بەرنامەیەکی توکمە و بە تێکۆشانێکی بێوچان،ئاستی خەباتی جەماوەری و دبلۆماسی و پەرلەمانی بەرزبکەنەوە و ریگە لە هێرش و داگیرکاریەکانی سوپای تورکیا بگرن.\n06/06/2019 18:20:53 | 828 |


شه‌نگال چۆن ده‌بێته خاڵی پێكدادانی ئێران و توركیا؟ – Politic Press\nشه‌نگال چۆن ده‌بێته خاڵی پێكدادانی ئێران و توركیا؟\nئەو گرژی و ئاڵۆزییانەی لەم دواییانەدا لە شەنگال چڕبووەوە، عێراقی کردە خاڵی سەرەکی ناکۆکییەکانی نێوان تورکیا و ئێران، بەجۆرێک هەردوو هێزەکە لە یاری راگرتنی باڵانسیاندان لە عێراق و هەوڵ دەدەن هەژمونی زیاتری خۆیان بسەپێنن.\nلەمبارەیەوە گۆڤاری “ناشناڵ ئینترێست”ی ئەمریکی راپۆرتێکی بڵاوکردەوە تیایدا ئاماژە بە ئاڵوگۆڕی لێدوان و پەیامەکانی هەردوو باڵیۆزی تورکیا و ئێران لە بەغدا کراوە کە لەم چەند هەفتەیەی رابردوودا لەبارەی دۆسیەی دەستوەردانی تورکیا لە خاکی عێراق و تۆمەتەکانی تورکیا بۆ ئێران لەبارەی پاڵپشتیکردنی ئەندامانی پارتی کرێکارانی کوردستان “پەکەکە” بلاویانکردەوە.\nهەر لەو راپۆرتەدا ئاماژە بە هەڕەشەکانی رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆکی تورکیا کراوە کە لەبارەی بەرفراوانکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی تورکیا کردی دژی پەکەکە لە چیای شەنگال، کە بەیەکێک لە ناوچە ستراتیژییەکانی سەر سنوری عێراق و سوریا دادەنرێت.\nبەپێی بڵاوکراوەی میدیاکانی تورکیا، دەستەی حەشدی شەعبی لە وەڵامی هێرشەکەی تورکیا و بە ئامانجی رزگارکردنی ئەندامانی پەکەکە، هێزەکانی لە شەنگال پتەوترکرد.\nئێران دوودڵە لەبارەی ئەگەری ئەوەی تورکیا هەوڵ بدات پەکەکە بکاتە بیانوو بۆ بنیادنانی دەسەڵاتی سەربازی درێژمەودا لە شەنگال\nبەڵام گۆڤارە ئەمریکییەکە ئاماژە بەوە دەکات، هەتا مانگی حوزەیرانی ساڵی رابردووش چ تورکیا و چ ئێرانیش بەیەکەوە هێرشی ئاسمانییان دەکردەسەر چەکدارانی کورد لە هەرێم، چۆن لەماوەی ساڵێکدا بەم شێوەیە هەڵوێستیان گۆڕا و کەوتنە ململانێوە دژی یەکتر لەسەر هەمان دۆسیە؟!\nبەپێی گۆڤارەکە، لەماوەی دوو ساڵی رابردوودا وا دەردەکەوت کە هەژموونی ئێران لە عێراق پاشەکشەی کردووە، خۆپیشاندانەکانیش هێمایەکی سەرەکی بوون بۆ ئەوەی هەژموونی ئێران لە عێراق بەرەو پاشەکشە هەنگاویناوە، دواتریش کوژرانی قاسم سولەیمانی، فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران لەنزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا لێدانێکی گەورەبوو بۆسەر هەژموونی ئێران لە عێراق.\nلە بەشێکی دیکەی راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە، کاتێک لە مانگی ئایاری ساڵی 2020 عادل عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق گۆڕابە مستەفا کازمی، کە بە یەکێک لەو سیاسەتمەدارە عێراقییانە ناسراوە سەربەخۆیی زیاترە و هەوڵ دەدات پارێزگاری لە هاوسەنگی پەیوەندییەکانی عێراق چ لەگەڵ ئێران چ لەگەڵ دراوسێکانی دیکە لەوانەش تورکیا و سعودیە بکات.\nباس لەوەشکراوە، کەچی ئەنقەرە لەگەڵ حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان گەیشتە رێککەوتن بۆ روبەڕوبوونەوەی پەکەکە لە شەنگال، بەڵام دوورخستنەوەی ئێران لەو رێککەوتنە سێ قۆڵییە، گومانی لەسەر رۆڵی تورکیا لە عێراق دروستکرد، بەپێی راپۆرتەکە، ئێران دوودڵە لەبارەی ئەگەری ئەوەی تورکیا هەوڵ بدات پەکەکە بکاتە بیانوو بۆ بنیادنانی دەسەڵاتی سەربازی درێژمەودا لە شەنگال وەکچۆن پێشتر لە باکوری سوریا و پارێزگای دهۆک کردی.\nلەلایەکی دیکەوە هەر بەپێی راپۆرتەکە، تورکیا رکابەری یەکەمی ئابووری ئێرانە لە بازاڕی عێراقیدا، لە ساڵی 2019 تورکیا بە بەهای 10.2 ملیار دۆلار شمەک و خۆراکی هەناردەی عێراق کرد، لەکاتێکدا ئێران بە بەهای 9.6 ملیار دۆلار شمەک و خۆارکی هەناردەی عێراق کردووە.\nپێناچێت تورکیا بیەوێت لەناو خاکی عێراق رووبەڕووی ئێران ببێتەوە\nلە راپۆرتەکەدا هاتووە، رکابەرییەکی زیادلەپێویست لەنێوان تورکیا و ئێران هەیە لەسەر کەرتی کارەبای عێراق، لەگەڵ ئەوەشدا، تورکیا دەیەوێت لەڕێی عێراقەوە هەوڵی قۆرغکردنی هێڵەکانی گواستنەوە بدات، لەم چوارچێوەیەدا هەوڵ دەدات پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ عێراقدا پتەوتربکات.\nبەپێی گۆڤارەکە، تورکیا دەیەوێت بەربەست بخاتەبەردەم رۆڵی ئێران لە گواستنەوەی سەرچاوەکانی وزە لەڕێی عێراق و سوریاوە بۆ ئەوروپا، وەکچۆن هەوڵدەدات ببێتە ناوەندی سەرەکی گواستنەوەی وزە بۆ ئەوروپا و لەڕێی دەروازەکانی سنوری عێراق لەگەڵ ئوردن و سعودیە شمەکی تورکی و ئەوروپی بگەیەنێتە بازاڕەکانی وڵاتانی عەرەبی.\nلە کۆتایی راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، پێناچێت تورکیا بیەوێت لەناو خاکی عێراق رووبەڕووی ئێران ببێتەوە، بەڵکو هەوڵدەدات ئەو بۆشاییەی کە هەیە لە بەرژەوەندی پتەوکردنی ستراتیژی خۆی بەکاریبهێنێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەری روبەڕوبوونەوەی نێوان تورکیا و ئێران لە عێراق بەتەواوەتی دوور نییە، ئەگەر لە حاڵەتێکدا تورکیا هەڵمەتی سەربازی لە شەنگال دەستپێبکاتەوە و پێکدادان لەگەڵ حەشدی شەعبی دروست بکات، ئەو کاتە ئەستەمە ئێران بەبێدەنگی بمێنێتەوە و بهێڵێت تورکیا چی دەوێت بیکات.\nTags: ئێران پەکەکە تورکیا شەنگال\nلە شەنگال زیندانێكی نهێنی داعش دۆزرایەوە


چۆنیه تی نيه تى ڕۆژوو چکاتێك ده بێت نیه ت بهێنیت – خوشكانی موسڵمانان\nگه ر سه لمێنرا كه مانگى ڕه مه زان ده ستى پێ كردووه ، به بينينى مانگ به چاو ، يان به شايه تى دان ، يان به ته واو كردنى سى ڕۆژى مانگى شه عبان ، ئه و كاته پێويسته له سه ر هه موو موسوڵمانێك هه ر له شه وه وه ( واته : پێش ده ركه وتنى فه جر ) نيه تى ڕۆژووى هه بێ ، له به ر ئه م فه رمووده يه ى پێغه مبه ر (صلی الله علیه وسلم) كه ده فه رمووێ : ” مَنْ لَم يُجْمِع الصِّيَامَ قَبْلَ الفَجْرِ فَلا صِيَامَ لَهُ “( أخرجه أبو داود رقم : ( 2454 ) ، وابن خزيمة رقم : ( 1933 ) ، والبيهقي : ( 4 / 202 )). واته : ئه و كه سه ى نيه تى ڕۆژووى نه بێت پێش ده ركه وتنى فه جر ئه وا ڕۆژوه كه ى به تاڵه . وه ده فه رمووێ : ” مَنْ لَمْ يُبَيِّت الصِّيَامَ مِن الليلِ فَلا صِيَامَ لَهُ ” (أخرجه النسائي : (4 / 196) ، والبيهقي : (4 / 202) ، وابن حزم : (6 / 162) )، به هه مان واتا . تێبينى : نيه تيش جێگاى دڵه و ووتنى به زمان بيدعه يه و گومڕايىيه هه رچه نده هه ندێك له خه ڵكى به چاكيشى بزانن .بوونى نيه ت پێش ده ركه وتنى فه جر تايبه ته به ڕۆژووى فه رزه وه ، چونكه پێغه مبه ر(صلی الله علیه وسلم) ده هاته لاى دايكه ( عائيشة ) ـ ڕه زاى خواى لێبێت ـ له ڕۆژانێك جگه له ڕۆژانى ڕه مه زان و ده يفه رموو : ” هَلْ عِنْدَكُم غَذَاءٌ ؟ وَإلا فَإنِّي صَائِم “( أخرجه المسلم رقم : ( 1154 ) .). واته : له كاتى خواردنى به يانياندا پێغه مبه ر(صلی الله علیه وسلم) به دايكه ( عائيشة ) ى ده فه رموو : خواردنتان لا هه يه ؟ ئه گه ر نا ئه وا من به ڕۆژووم . هه روه ها سه لمێنراوه له كرده وه ى هاوه ڵانى پێغه مبه ر(صلی الله علیه وسلم) له وانه ش : ( أبي الدرداء ) و ( أبي طلحة ) و ( أبي هريرة ) و ( ابن عباس ) و ( حذيفة بن اليمان ) ، ڕه زاى خوا له هه موويان بێ ، و خواى په روه ردگار له گه ڵ ياندا له ژێر ئاڵاى سه روه رى كوڕانى ئاده م كۆمانكاته وه (انظرها وتخريجها فى ( تغليق التعليق ) : ( 3 / 144 ـ 147 ) .). ئه مه له ڕۆژووى سوننه تدايه و به ڵگه شه له سه ر ئه وه ى كه بوونى نيه ت پێش ده ركه وتنى فه جر ته نها له ڕۆژووى فه رزدايه نه ك له ڕۆژووى سوننه تدا خواى پايه به رزيش زاناتره .\nئه گه ر كه سێك ڕه مه زانى به سه ردا هات و بێ ئاگا بوو له وه ى كه ڕه مه زانه و خواردن و خواردنه وه ى خوارد ، پاشان بۆى ده ركه وت كه ڕه مه زانه با واز له خواردن و خواردنه وه بێنێت و ڕۆژووه كه ى ته واو بكات ، وه ئه گه ر كه سێك خواردن و خواردنه وه ى نه خواردبێت به ڵام نه يزانى بوو كه وا ڕه مه زانه كه هه واڵى پێگه يشت ڕه مه زانه ئيتر خواردن و خواردنه وه نا خوات و ڕۆژووه كه ى به سه ر ده بات لـه م جۆره كه سانه دا بوونى نيه ت پێش ده ركه وتنى فه جر مه رج نىيه ، چونكه نه يان توانيوه بزانن ڕۆژووه يان نه ، وه يه كێك له بنچينه كانى ئاينى ئيسلاميش ئه وه يه كه داواكاريه كان به ستراون به بوونى تواناوه . له ( عائيشه ) وه ـ ڕه زاى خواى لێبێت ـ ده گيڕنه وه فه رموويه تى : ” كَانَ رَسُولُ اللهِ(صلی الله علیه وسلم) أَمَرَ بِصيَامِ يَوْمِ عَاشُورَاء ، فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَان ، كَانَ مَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ “( أخرجه البخاري : ( 4 / 212 ) ، ومسلم رقم : ( 1125 ) .). واته : پێغمبه ر(صلی الله علیه وسلم) فه رمانى گرتنى ڕۆژووى ( عاشورا ) ى پێ كردبووين ، به ڵام كه ڕۆژووى ڕه مه زان فه رز كرا : ئه و كاته هه ر كه سێ بيويستايه ( عاشورا ) به ڕۆژوو ده بوو يان به ڕۆژوو نه ده بوو . وه له ( سلمه ) كوڕى ( الأكوع ) ه وه (ڕه زای خوای لێبێت) ده گێڕنه وه فه رموويه تى : ” أَمَرَ النَّبيُّ(صلی الله علیه وسلم) رَجُلاً مِنْ أَسْلَم أَنْ أَذِّنْ في النَّاسِ : أَنَّ مَنْ أَكَلَ فَلْيَصُم بَقيَّةَ يَوْمِهِ ، وَمَنْ لَم يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُم ، فِإِنَّ اليَّومَ عَاشُوراء “( أخرجه البخاري : ( 4 / 216 ) ، ومسلم رقم : ( 1135 ) ). واته : پێغه مبه ر(صلی الله علیه وسلم) فه رمانى كرد به پياوێك له هۆزى ( أسلم ) كه بانگه واز بكات له ناو خه ڵكدا : هه ر كه سێك خواردنى نه خواردووه با ئه و به شه ى له ڕۆژ كه ماوه به ڕۆژوو بێ ، وه ئه وه ش كه خواردنى نه خواردووه با به ڕۆژوو بێت ، چونكه ئه وڕۆ ڕۆژى ( عاشورا ) يه . ڕۆژوو گرتنى ڕۆژى ( عاشورا ) فه رز بوو ، پاشان ( نةسخ ) كرايه وه ، موسوڵمانانيش فه رمانيان پێ كرابوو له و ڕۆژه دا واز له خواردن بێنن ، كاره كه شيان به و شێوه يه ته واو و بێ كه م و كوڕى بوو ، ڕه مه زانيش فه رزه ، حوكمى فه رزيش ناگۆڕێت .\nوه ده لێن : ( عاشورا فه رز نه بووه ) ، به ڵام ئه وه بزانه “براى باوه ڕدار ” كه هه موو به ڵگه كان ئه وه ده رده خه ن كه ڕۆژووى ( عاشورا ) فه رز بووه ، چونكه فه رمانى پێكراوه ، هه ر وه كو له فه رمووده كه ى\n( عائيشه ) دا هاتووه ، پاشان فه رمانه كه زياتر جێگير ده بێت چونكه بانگه وازى گشتى بۆكراوه ، وه له وه ش زياتر ئه وه يه فه رمان به و كه سانه كراوه كه خواردنيان خواردووه ، واز له خواردن بهێنن ، هه ر وه كو له فه رمووده كه ى ( سلمة ) كوڕى ( الأكوع ) دا هاتووه ، كه له پێش تر باسمان لێوه كرد . وه له ( محمد ) كوڕى ( صيفي الأنصارى ) ه وه (ڕه زای خوای لێبێت)ده گێڕنه وه فه رموويه تى” خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللهِ(صلی الله علیه وسلم) في يَوْمِ عَاشُوراء ، فَقَالَ : أَصُمْتُم يَومِكُم هَذا ؟ قالَ بَعْضُهُم : نَعَم ، وقَالَ بَعْضُهُم : لا . قَال : فَأتِمُّوا بَقِيَةَ يَومِكُم هَذا ، وَأَمَرَهُم أَنْ يُؤذنوا أَهْلَ العَرُوضِ ـ قُرَى المَدِيْنَةِ ـ أَنْ يُتِمُّوا بَقِيَةَ يَوْمِهِم هَذا “( أخرجه ابن خزيمة : ( 3 / 389 ) ، وأحمد : ( 4 / 388 ) ، والنسائي : ( 4 / 192 ) ، وابن ماجه : ( 1 / 552 ) ،). واته : له ڕۆژى (عاشورا) دا پێغه مبه ر(صلی الله علیه وسلم) هات بۆ لامان و پێى فه رمووين : ئه مڕۆ ڕۆژووتان گرتووه ؟ هه ندێكيان فه رموويان : به ڵێ ، وه هه ندێكى تريان فه رموويان : نه خێر ، پاشان فه رمووى : كه واته ئه وه نده ى كه ماوه له ڕۆژ به ڕۆژوو بن ، وه فه رمانيشى پێكردين كه خه ڵكى (العروچ) ـ واته : دێكانى شارى مه دينه ـ ئاگادار بكه ينه وه : ئه وه نده ى له ڕۆژ ماوه به ڕۆژوو بن ، ئه م لێكدانه وه ش (التقارب) ده بڕينه وه به و ووته يه ى (ابن مسعود) (ڕه زای خوای لێبێت)كه ده فه رمووێت : ” لَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ تُرِكَ عَاشُورَاءُ “ (أخرجه مسلم رقم : ( 1127 ) .)، واته : كه ڕه مه زان فه رز بوو (عاشورا) ته رك كرا . وه به ووته ى (عائشة) ـ ڕه زاى خواى لێبێت ـ كه ده فه رمووێت : ” فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَان ، فَكَانَ رَمَضَانُ هُو الفَريْضَةُ ، وَتُرِكَ عَاشُورَاءُ ” (أخرجه مسلم رقم : ( 1125 ) .)، واته : كه ئايه تى فه رز بوونى ڕۆژووى ڕه مه زان هاته خواره وه ، ڕه مه زان بوو به ڕۆژووى فه رز و (عاشورا) ته رك كرا . له گه ڵ ئه وه شدا ڕۆژوو گرتن له ڕۆژى (عاشورا) دا به يه ك جارى ته رك نه كراوه ، به ڵكو يه ك ده نگ بوونى زانايان ـ واته : الاحماع ـ له سه ر ئه وه يه كه سوننه ته ، هه ر وه كو : ئيمامى (الحافظ ابن حجر) له كتێبى (فتح الباري شرح صحيح البخاري) دا : (4 / 246) له ئيمامى (ابن عبد البر) ه وه ده گێڕێته وه . ئه مه ش ئه وه ده گه يه نێت كه ڕۆژوو گرتنه كه ى هه ر ماوه به ڵام ئه وه ى كه وازى لێهێنرا ( واجب ـ فه رز ) بوونه كه يه تى ، خواش زانا تره . كۆمه ڵێكى تر ده ڵێن : ئه گه ر فه رزيش بوو بێت ( نةسخ ) بووه ته وه و حوكمه كانى له گه ڵدا ( نةسخ ) بووه ته وه .\nخاڵى يه كه م له م خاڵانه (نةسخ) بووه ته وه و بووه ته سوننه ت ، هه ر وه كو له پێشدا باسمان لێوه كرد ، ئه مه ش ئه وه پێويست ناكات به هۆى (نه سخ) بوونى (واجب) ێتى حوكمه كانى ترى (نه سخ) بكرێته وه ، خواش زانا تره . به ڵگه ى ئه م كۆمه ڵه ش ئه و فه رمووده يه يه مه ئيمامى (أبو داود) : (2447) و ئيمامى (أحمد) : (5/409) لة رِيَطةى (قتادة) لة (عبد الرحمن) ى كورِى (سلمة) له مامه يه وه ده گێڕنه وه : ” أنَّ أسْلَمَ أَتَت النَّبيَّ(صلی الله علیه وسلم) فَقَالَ : صُمْتُم يَوْمَكُم هَذا ؟ قَالُوا : لا ، قَالَ : فَأَتِمُّوا بَقِيَّةَ يَوْمِكُم هَذا وَاقضُوا ” ، واته : ئه و به شه ى ماوه له ڕۆژه كه تان به ڕۆژوو ببن و پاشان قه زاى بكه نه وه .


سوهەیر قەلماوى ئەو کچە کوردەى بووە یەکەمین خوێندکار لەزانکۆى قاهیرە\nپێشەوا شێخ ڕەئووف\nسوهەیر قەلماوى یەکێکە لەو ژنە شاعیرو ئەدیبانەى کەلەسەر ئاستى وڵاتانى عەرەبى ناوبانگێکى گەورەى هەیە، ئەویش بەهۆى بەرهەم و چالاکییە ڕۆشنبیرییەکانییەوە. سوهەیر قەلماوى ناوى تەواوى "سوهەیر محمد قەلماوى"یە، لە 20/7/1911 لەشارى قاهیرەى وڵاتى میسر لەباوکێکى کورد کە پزیشک بووە لەشارى تەنتاو دایکێکى شەرکەسى لەدایکبووە.\nلەساڵى 1929 وەکو یەکەمین کچ چۆتە زانکۆى فوئاد، کەدواتر ناوەکەى گۆڕدراوە بۆ زانکۆى قاهیرە، وەکو خوێندکار لەکۆلێژى ئاداب وەرگیراوە کە ئەوکات تەها حسێن ڕاگرى کۆلێژەکە بووە.\nسوهەیر قەلماوى دواى ئەوەى لەساڵى 1933دا بڕوانامەى بەکالۆریۆسى لەئەدەبدا بەدەستهێناوە، دواترو لەساڵى 1937دا لەزانکۆى لیسانس وەکو یەکەمین ژنى میسریی بڕوانامەى ماستەرى لە زمانى عەرەبى و زمانە ڕۆژهەڵاتییەکان بەدەستدەهێنێت، پاشان لەساڵى 1941دا لەزانکۆى قاهیرە بڕوانامەى دکتۆراش لەئەدەب دا بەدەست دەهێنێت لەبارەى ڕۆمانى "الف ليلة وليلة"پاشان هەر لەکۆلێژى ئاداب بووە بەمامۆستاو وانەبێژ.\nلەساڵى 1936 تاکو ساڵى 1956 بە پلەى موعیدو مامۆستا وانەى وتۆتەوە، لەساڵانى 1958-1967 بەرپرسى بەشى زمانى عەرەبى بووە، دواتر کراوە بەسەرۆکى دەستەى گشتى میرى بۆ کتێب و هەر لەو ماوەیەدا لەچەند دامەزراوەیەکى ترى چاپ و بڵاوکراوەدا کارى کردووە.\nسوهەیر قەلماوى یەکێک بووە لەو کچانەى کە حەزو خولیایەکى زۆرى بۆ ئەدەب هەبووەو لەقۆناغى سێیەمى کۆلێژدا دەستى کردووە بەنوسینى بابەتى ڕەخنەیى لەبوارى ئەدەبدا لەڕۆژنامەو بڵاوکراوەکانى ئەو سەردەمەدا بڵاوى کردوونەتەوە، بابەتەکانى لە بڵاوکراوەکانى وەکو "الرسالة, الثقافة, ابولو" بڵاو دەکردەوەو لەو ماوەیەشدا سەرپەرشتى لاپەڕەى ژنان بووە لە رۆژنامەکانى "البلاغ, كوكب الشرق"و وە بەرپرسى لاپەڕەى "الجامعة المصرية"بووە. هەروەکو بەشداریکردووە لەچەندین پڕۆژەى ڕۆشنبیرى وەکو دەرکردنى ڕۆژنامەو وەرگرتنى بەرپرسیارێتى سەرنوسەرى و سەرپەرشتى چەندین لاپەِرە لەناو گۆڤارو ڕۆژنامەکان.\nلەساڵى 1956 سوهەیر قەلماوى بووە بەمامۆستاى ئەدەبى نوێى عەرەبى لەکۆلێژى ئاداب، دواترو لەساڵانى 1958-1967 کراوە بە بەرپرسى بەشى زمانى عەرەبى، هەروەها سەرپەرشتى "دار الكتاب العربى" کردووەو لەساڵانى 1967-1971 بەرپرسى دامەزراوەى چاپ و بڵاوکردنەوە بووە، بەشدارییەکى کاراى هەبووە لەکردنەوەى یەکەمین پێشەنگاى نێودەوڵەتى کتێب لەقاهیرە کەلەساڵى 1969دا کراوەتەوەو بەشێکى پێشەنگاکەش تایبەت بووە بە کتێب و بڵاوکراوەکانى تایبەت بەمنداڵان و لەو کاتەوەش تاکو ئێستا ساڵانە پێشەنگاى تایبەت بە بەرهەمى منداڵان دەکرێتەوە، هاوکات بووە بەئەندامى ئەنجومەنى گەل لەبازنەى حەلوان، هەروەکو ئەندام بووە لە ئەنجومەنى یەکێتى کتێب .\nلەگرنگترین بەرهەمەکانى شاعیر\nأحاديث جدتي 1935و لەساڵى 2010شدا دووبارە لەچاپدراوەتەوە، ألف ليلة وليلة 1943 دواترو لەساڵى 2010دا دووجار لەچاپدراوەتەوە، أدب الخوارج 1945ئەمیش لەساڵى 2010دا چاپکراوەتەوە، في النقد الأدبي 1955, الشياطين تلهو 1964, ثم غربت الشمس 1965, المحاكاة في الأدب 1955, العالم بين دفتي كتاب 1985, ذكرى طه حسين 1974.\nهەروەها ژمارەیەک کتێب و چیرۆکیشى وەرگێڕاوە لەوانە: قصص صينية لبيرل بك، عزيزتي اللويتا، رسالة أبون لأفلاطون، لەگەڵ دە شانۆگەرى شکسپیرو زیاتر لە بیست کتێبى تر لەچوارچێوەى پڕۆژەى هەزار کتێب دا، جگە لەمانەش دوو توێژینەوەى ئەنجامداوەو بەچاپى گەیاندووە وەک: المرأة عند الطهطاوي، أزمة الشعر.\nخەڵات و ڕێزلێنانەکانى\nسوهەیر قەلماوى لەساڵى 1977دا بڕوانامەى نێودەوڵەتى ڕێزلێنانى لەئەدەبدا پێ بەخشراوە.\nدواى خزمەتێکى زۆر بەنوسین و ئەدەب و وانەوتنەوە لەزانکۆ، لە 4/5/1997دا کۆچى دوایى دەکات و ژیان بەجێ دەهێڵێت، بەڵام ئەوەى ئەم ژنە ئەدیبە بەڕەگەز کوردەى بەزینوێتى هێشتۆتەوەو بۆهەمیشە ناوى وەکو ئەستێرەیەکى درەوشاوە لەئەدەبى عەرەبى و مێژووى ڕۆژشنبیرى و ئەدەبى میسریدا دەدرەوشێتەوە بەرهەم و نوسین و خزمەتەکانێتى لەبوارى ئەدەبدا.\n-\tماڵپەڕى شەهد\n-\tماڵپەڕى ئەلموعجەم\n10/25/2018 8:47:37 PM


ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: نووسه‌ری كورد دوور له شته بچووكه‌كان ده‌ژی – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: نووسه‌ری كورد دوور له شته بچووكه‌كان ده‌ژی\n*كه رۆمانه‌كه‌تم ده‌خوێنده‌وه له زۆربه‌ی وێنه‌كاندا كه‌سایه‌تی خۆتم به‌رچاو ده‌كه‌وت، گۆستاڤ فلۆبێر له شوێنێكدا ده‌ڵێ:( مادام بۆڤاری خۆمم). مه‌به‌ستمه بڵێم به‌ڕاست تۆ تاچه‌ند له‌ناو ئه‌م رۆمانه‌دا ئاماده‌ییت هه‌یه، تۆ خۆتت نووسیوه‌ته‌وه، یان ژیانی تۆ ئیلهامه بۆ پیشاندانی ژیانی ئه‌وانی دیكه له رۆمانێكدا؟\n-هیچ رۆمانێك نییه له‌ده‌ره‌وه‌ی خودی رۆماننووس و هیچ رۆمانێك نییه سوبێكتیڤ نه‌بێت. گه‌ر بێتوو باسی ئه‌وانیتریش بكه‌یت ئه‌وا ئه‌وانیتر به‌شێكن له چیرۆكی تۆ، سه‌رسامی و وه‌ستانت له‌به‌رده‌م چركه‌سات و رووداو و ده‌نگ و هه‌ناسه‌یه‌ك. ئومبێرتۆ ئیكۆی رۆماننووس و فه‌یله‌سوف كه‌خاوه‌نی چه‌نده‌ها رۆمانی گه‌وره‌یه له‌وه‌ڵامی هه‌مان پرسیاردا ده‌ڵێت: گه‌ر پاڵه‌وانی رۆمانه‌كان خۆمان بێت، كه‌واته چیتر خۆمان ناناسینه‌وه. له ئه‌ودیوو سنووردا و ته‌نانه‌ت له‌م رۆمانه نوێشمدا كه ئاماده‌یه بۆ چاپ هه‌میشه ئه‌و خودگه‌رایی یان بڵێن سوبێكتیڤێته هه‌ستی پێده‌كرێت. ئه‌مه‌ش شێوازی منه به‌وه‌ی ده‌مه‌وێت هه‌میشه قاچم له‌سه‌ر ژیانی راسته‌قینه‌دا بێت نه‌ك ژیانی ته‌واو خه‌یاڵی و ره‌مزی. رۆمانی كوردی و چیرۆكی كوردیش تاوه‌كو ئه‌مڕۆ هه‌ر باسی شته فڕیوه‌كان و كه‌شتییه رۆمانسی و فریشته سووتاوه‌كان ده‌كات، هه‌موو توندوتیژی دونیای ئێمه دابه‌شكراوه بۆ سه‌ده‌ها لاپه‌ڕه له‌سه‌ر گوڵ و زوڵمه‌ت و كۆتری په‌ڕله‌پێی بریندار و خوتبه‌دانی بانگخوازانه‌ی نیمچه فه‌لسه‌فی، ئه‌م شێوازه ئه‌قڵیه‌تی ئه‌ویتره، پشته‌وێنه‌ی بیركردنه‌وه‌ی داگیركه‌رانه كه‌نایه‌وێت باسی خۆت بكه‌یت، چۆن؟ وڵاتانی داگیركراو و كۆلۆنیالیزه‌كراو كه زه‌مه‌نێكی دوورودرێژ له‌ژێر داگیركردندا ده‌ژین، بێئه‌وه‌ی به‌خۆیان بزانن ده‌بنه نوێنه‌ری ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ر و نه‌ستی كۆگه‌لی و مێگه‌لی كۆمه‌ڵایه‌تی به فۆرمی داگیركه‌ر داگیرده‌كرێت. به‌مانای داگیركردن هه‌ر زه‌وی نییه، به‌ڵكو هۆشیاری و بیركردنه‌وه‌ش داگیر ده‌كات. لێره‌وه چیرۆكی كوردی و رۆمانی كوردی (لێره‌دا خۆم لاده‌ده‌م له نموونه هێناوه) بێئه‌وه‌ی به‌خۆی بزانێت ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌مان ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ره، لێره‌دا ئاماژه به ئێدوارد سه‌عید ده‌كه‌م له دوو كتێبدا یه‌كه‌میان (رۆژهه‌ڵاتناسی) و ئه‌ویتر (ئیمپریالیزم و ئه‌ده‌ب) گه‌وره‌ترین گرفتی ئێمه كه له‌ژێر داگیكردنی عه‌ره‌بی شۆڤێنیدا ژیابووین ترس بوو له خودنووسین، هه‌موو دانپێدانانێك پابه‌نده له‌یاده‌وه‌ری ئێمه به سزای توند و له‌ناوچوونی جه‌سته، هه‌ر بۆیه په‌نابردنه ره‌مزیه‌ت و ناڕاسته‌وخۆیی و ئاڵۆزی ئه‌ده‌بی ئێمه‌ی فۆرمكردبوو، به‌جۆرێك هه‌موو خودنووسینێك یان (مه‌دام بۆڤارییه‌ك منم) سه‌رنجی خوێنه‌ر و نووسه‌رانی رانه‌ده‌كێشا، چونكه ترس له باسكردنی خۆت هێشتا ئاماده‌یه.\nله به‌شی زۆربه‌ی ئه‌ده‌بی گێڕانه‌وه‌ی ئێمه‌دا  نووسه‌ر ونه، و ئه‌وانه‌ی هه‌ن یان خوتبه ده‌ده‌ن یان بوونه‌وه‌رێكی جادووین بیست جار بێ پاڵه‌وان ده‌مرێت و زیندوو ده‌بێته‌وه و نازانم ئه‌م هه‌موو ته‌لسیمه جادووگه‌رایه بۆ‌چی، گه‌ر بێتوو دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ر نه‌بێت كه‌نایه‌وێت خود ئازادانه بدوێت. ئه‌م (خۆ جڵه‌وكردنه‌ی خودی كوردی) فۆرمێكه میراتی داگیركردنه و له‌ئه‌ده‌بی ئه‌مه‌دا ره‌نگی داوه‌ته‌وه.\nله‌كۆی نووسینی كوردیدا زۆر كه‌م نه‌بێت، نووسه‌ر نابینین، نازانین چۆن بیرده‌كاته‌وه، سێكسوالیه‌تی له‌كوێیه، شێوازی ژیان له‌نووسینی ئه‌ودا چۆنه…بۆ نموونه كه كۆندێرا ده‌خوێنیته‌وه ده‌زانیت چۆن ده‌ژی. كه (جێمس بالدین) ده‌خوێنیته‌وه ده‌زانیت هۆمۆسێكسواڵێك چۆن ده‌ژی و خۆیشی هۆمۆ بووه و به‌شێكی سوبێكتی خۆی فڕێداوه‌ته ناو رۆمانه‌كانی. له كایه‌ی ئێمه‌دا سوبێكتی گێڕه‌وه هه‌میشه دوور له سوبێكتی پاڵه‌وان گه‌مه‌ی خۆی ده‌كات، هه‌ربۆیه نووسینیان زۆر جیاوازه له‌ژیان و خودی خۆیان، شێوازی ژیانیان دووره له شێوازی نووسینیان، ئه‌مه‌ش وه‌هایكردووه كه كه‌سانی دوو ده‌موچاو و دووڕوویان لێ ده‌ربچێت، رۆمان ده‌نووسن، به‌ڵام وه‌ك رۆماننووس ناژین. لێره مۆدێرنه ده‌كات و له‌ولاش كه‌سه‌رخۆش ده‌بێت زمانی بازاڕییه و ڤه‌ڵگه‌رێكی سه‌یره! ئه‌م هیپۆكره‌سییه، ده‌بڵ مۆڕاڵیه له‌وه‌وه دێت نووسه‌ر خۆی له‌سه‌روو دونیایه‌وه ده‌بینێت، به‌ڵام بیری ده‌چێت كه‌دونیا له‌ناو سوبێكتدایه. سلۆته‌ردایك ده‌ڵێت: نیتچه شته بچووكه‌كان كوشتیان ئه‌م تایپه له نووسه‌ری كورد دوور له‌شته بچووكه‌كان ده‌ژین، كه‌ده‌بێت خودی نووسین مه‌شقی خۆی بكات، هه‌ر بۆیه زۆر زووش له‌ناو یاده‌وه‌ریی نه‌وه‌كاندا ده‌مردن و هه‌ندێكیان به‌مردنی خۆیان نازانن! به‌دیوێكی تردا دونیا به‌شێكی زۆری له خوده‌وه ده‌ستپێده‌كات، نه‌ك له ئه‌وانیتره‌وه، لێره‌وه بێگومان رۆمانی( ئه‌ودیوو سنوور) به‌شێكی زۆری خودی خۆمم تێ فڕێداوه و و رۆمانه نوێیه‌كه‌شم كه ئاماده‌یه بۆ بڵاوبوونه‌وه زیاتر ئه‌م خوده به‌رجه‌سته بووه.\n* ئه‌وه‌ی تۆ بناسێت و كه‌مێك شاره‌زای ژیانت بێت ده‌زانێت ئه‌م رۆمانه گێڕانه‌وه‌ی سه‌رگوزشته‌ی ژیانی خۆته له كوردستانه‌وه بۆ یه‌كێتی سۆفیه‌ت و له‌وێوه بۆ ئه‌وروپا، به هه‌ندێك ئیزافه‌كردنی چیرۆكی فه‌نتازییه‌وه، نه‌ده‌كرا له بری رۆمان وه‌ك یاده‌وری ئه‌م كتێبه بنووسیت؟\n-قسه‌كه‌ی ئیمبێرتۆ ئیكۆ دووباره ده‌كه‌مه‌وه، گه‌ر پاڵه‌وانی رۆمانه‌كانمان خۆمان بین كه‌واته خۆمان ناناسینه‌وه، گه‌ر من هه‌موو ئه‌و شتانه‌م كردبێت وه‌ك له رۆمانه‌كه‌مدا هاتووه و ته‌نها (هه‌ندێك) ئیزافه‌م كردبێت، وه‌ك تۆ ده‌ڵێیت! كه‌واته من پاڵه‌وانێكی ئه‌فسانه‌یم و به‌خۆم نه‌زانیووه. میلان كۆندێرا ئه‌زموونێكی بچووكی هه‌یه كه له به‌هاری1968 دا تانكه‌كانی سۆڤیه‌ت دێنه ناو چیكۆسلۆفاكیاوه و داگیری ده‌كه‌ن و ئه‌و راپه‌ڕینه سه‌ركوت ده‌كه‌ن كه دژی حكومه‌ته سۆسیالیستیه‌كه‌ی به‌رپا بوو بوو و پاشان له بۆهیمیا میلان كۆندێرا تووشی گرفت ده‌بێت له‌گه‌ڵ حكومه‌ت و وڵات جێدێڵێت. كه‌چی كۆی رۆمانه‌كانی كۆندێرا به‌ده‌وری ئه‌و ئه‌زموونه‌ی بۆهیمیا و ئه‌زموونی 1968ده‌خولێته‌وه. دیاره رۆماننووس ئه‌زموونی خۆی ده‌بێته پشته وێنه به‌ڵام ژیانی خۆی نییه، ده‌نا ده‌چوو ئاوتۆبایۆگرافی خۆی ده‌نووسیه‌وه، له‌ئه‌ده‌بدا هه‌موو شتێك گه‌ر چیرۆكی تۆش نه‌بێت ده‌بێت ببێته چیرۆكی تۆ ئه‌وسا ده‌توانیت له‌سه‌ری بنووسیت، ئه‌مه پرۆسه‌یه‌كی ئاڵۆزه و خۆشم نازانم چۆن وه‌سفی بكه‌م! به‌ڵام به‌گشتی ئه‌مه مانای ئه‌وه نییه كه‌سه‌كان یان كه‌سی تاكی یه‌كه‌می گێڕه‌ره‌وه نووسه‌ر خۆی بێت. گه‌روابێت كه‌واته پاڵه‌وانی ئه‌فسانه‌یین. خاڵه‌ك گرنگه ئاماژه‌ی بۆبكه‌ین، ئه‌وه‌یه ئه‌ده‌بی كوردی به‌گشتی ئه‌ده‌بێكی باڵاپۆشه، به‌مانای هه‌میشه له‌ده‌ره‌وه‌ی ورده‌كارییه‌كانی جه‌سته و مرۆڤ و ورده‌كاریه‌كانی كاری خۆی ده‌كات. به‌ده‌وری فریشته و شه‌یتان و سه‌ركرده و مه‌ركرده و سیاسه‌تی دونیادا ده‌سوڕێته‌وه، به‌ڵام باسی خودی مرۆڤ و جه‌سته و غایله و سێكسوالیه‌ت و ورده‌كاریه‌كانی ژیان له‌بیر ده‌كات. هه‌ر بۆیه ئه‌م ئه‌قڵیه‌ته‌ی له‌سه‌ر ئه‌م (باڵاپۆشیه كولتورییه) راهاتووه، هه‌موو باسكردنێكی سێكس و ئیندیڤیدوالیه‌ت (تاكڕه‌وی) یه‌كسه‌ر پابه‌ند ده‌كاته‌وه به خودی گێڕه‌وه‌كه، كه ئه‌مه له‌و وڵاتانه‌دا ئه‌و مه‌زنده‌یه ده‌كرێت كه ئاین چۆته رۆحی رۆشنبیره‌كانیشه‌وه و ئه‌وان بێئێوه‌ی به‌خۆیان بزانن له‌فۆرمی دیكه‌دا به‌رهه‌می ده‌هێننه‌وه. بۆیه ئه‌ده‌ب له‌م كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا باسی هه‌موو شتێك ده‌كات ته‌نها خود و ورده‌كارییه‌كان نه‌بێت، له‌ترسی ئه‌وه‌ی نه‌بادا به‌وه تاوانبار بكرێیت كه حه‌شیشت كێشاوه مادامه‌كی له چیرۆكێكتدا باسی حه‌شیش كێشان ده‌كه‌یت، نه‌وێریت باسی ماكه‌ربازی بكه‌یت نه‌بادا ئه‌قڵی دواكه‌تووی خوێنه‌ر تۆ به بكه‌ره تێبگه‌ن. ئه‌مه‌ش هۆكاری بوونی ئه‌ده‌بی باڵاپۆشی ئاینییه كه‌باسی سیاسه‌ت و فریشته و شه‌یتان و سیاسه‌ت ده‌كات به‌ڵام خۆی نادات له‌شته بچووكه‌كانی ژیان. هه‌ر بۆیه رۆمانی ئه‌ودیوو سنوور ئه‌و به‌ربه‌سته‌ی شكاندووه و به‌ووردی چیرۆكی مرۆڤه‌كان ده‌گێڕێته‌وه، هه‌ر بۆیه ئه‌قڵی باڵابۆشی بۆی هه‌رس نابێت.\n*له رۆمانه‌كه‌تا و به‌پێی رووداوه‌كان جیاواز له زۆربه‌ی نووسه‌رانی كورد خۆت له گێڕانه‌وه‌ی دیمه‌نه ئیرۆتیكه‌كان نه بواردوه‌و له كوێدا پێویست بووه وه‌ك خۆی دیمه‌نه سێكسیه‌كانت گێڕاوه‌ته‌وه ئه‌م بوێری و گێڕانه‌وانه به‌و شێوه‌یه ره‌وتی رۆمانه‌كه ده‌ی خواست؟ یان بۆ چێژدانه به خوێنه‌وه‌ی خوێنه‌ر؟\n-نه‌خێر هیچ مه‌به‌ستێكم نییه و هه‌رگیز بیركردنه‌وه‌ی من تابۆشكاندن نییه، چونكه له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌وه‌ی من نووسیوومه تابۆ شكاندن نییه. به‌ساده‌یی ده‌ڵێم مرۆڤ جه‌سته‌یه‌كی بایۆلۆجیه نه‌ك بونه‌وه‌ره‌كی خودایی. نان ده‌خوات، ده‌چێته سه‌ر ته‌والێت و میز ده‌كات و ده‌ستپه‌ڕلێده‌دات و سێكس ده‌كات و هۆمۆسێكسوالیه‌ت و لێسبیه‌ن و دونیایه‌ك حه‌زی جۆر و ناجۆری هه‌یه. ده‌ڕشێته‌وه و گه‌ده‌ی تێكده‌چێت، پیرده‌بێت و خرف ده‌بێت و تڕ لێده‌دات و جڕت لێده‌دات و هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌یكات تایبه‌ته به‌مرۆڤ، چونكه مرۆڤه و بوونه‌وه‌رێكی بایۆلۆژیه نه‌ك خودایی. كونه‌كان زۆرن كه مرۆڤ له رێگه‌یه‌وه به‌دونیا ده‌به‌ستێته‌وه، كونی دواوه و پێشه‌وه و ده‌م و كونی گوێچكه و ده‌م كه ده‌روازه‌یه بۆ قسه‌كردن و خواردن و غه‌یبه‌تكردن و زۆریتر، هه‌موو ئه‌مانه مرۆڤن. له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی ئێمه ئه‌ده‌بێکی باڵاپۆشه و پاڵه‌وانی چیرۆك و رۆمانی ئێمه هه‌ر خوتبه ده‌ده‌ن و بونه‌وه‌ری فریشته‌یین و سیحرین و به‌رده‌وام خه‌ریكی په‌ند دابه‌شكردن به‌سه‌ر دونیادا، تاوه‌كو ئێستا گه‌ر سه‌یری رۆمانی كوردی بكه‌یت هه‌موو كاره‌كته‌ره‌كان جگه له‌ده‌م هیچ كونێكی تریان نییه. هه‌موویان مه‌خلوقی خوداین، نه‌ده‌ڕشێنه‌وه نه سێكس ده‌كه‌ن، نه پاشه‌ڕۆ ده‌كه‌ن، به‌جۆرێك گه‌ر كۆی رۆمانی كوردی بخوێنیته‌وه وه‌ها هه‌ستده‌كه‌یت مرۆڤی كوردی ته‌نها ده‌می هه‌یه و هیچیتر به‌مه‌رجێك ئه‌ده‌بی دونیا وێنه‌ی جیاوازی مرۆڤت له‌هه‌موو كات و شوێن و بارێكی جه‌سته‌یدا پێده‌ڵێت: نموونه چارلس بۆكۆفسكی یان. هێنری میلله‌ر به‌تایبه‌ت له رۆمانی (مه‌داره سه‌ره‌تانیه‌كان) و (سێكسوس) و چه‌نده‌ها نمونه‌ی دیكه. پاڵه‌وانه‌كانی من له (ئه‌ودیوو سنوور) و ئه‌م رۆمانه نوێیه‌شم سێكس ده‌كه‌ن و ده‌ڕشێنه‌وه و حه‌شیش ده‌كێشن و نێربازی ده‌كه‌ن. پاڵه‌وانه‌كانی من خورافی نین و جه‌سته وه‌ك خۆی باسده‌كه‌م كه‌به‌ر جیهان ده‌كه‌وێت.\n*ئه‌وه‌نده‌ی من بزانم رۆمانه‌كه زۆر باش نه‌خوێنرایه‌وه و زۆر قسه‌ی له‌سه‌ر نه‌كرا و وه‌ك زۆر كتێبیتر به‌دنیای بێده‌نگیدا تێپه‌ڕی به‌ڵام بۆ من یه‌كێكه له كتێبه چێژبه‌خشه‌كان، هۆكاری ئه‌مه چی بوو ، ناوه دورودرێژه‌كه‌ی یان قه‌باره‌كه یان ته‌كنیكه‌كه‌ی یان چییه؟ ئێستا هه‌ندێك پێیان وایه خوێنه‌ری رۆمان و كتێبی قه‌باره گه‌وره نه‌ماوه‌و سه‌رده‌می رۆمانی گیرفانییه، وایه؟\nبه‌پێی به‌دواداچوونی خۆم، به‌وه‌ی كه كتێبه‌كه چیتر له‌كتێبخانه‌كاندا نه‌ماوه و ده‌ستناكه‌وێت مه‌گه‌ر لێره و له‌وێ چه‌ند نووسخه‌یه‌ك مابێت، ئه‌وا كتێبه‌كه باش خوێندراوه‌ته‌وه. هیودارام بتوانم چاپی بكه‌مه‌وه به چاپێكی جوان. به‌ڵام ئه‌وه‌تا تۆ خوێندووته‌وه. بێگومان رۆمانی (ئه‌ودیوو سنوور) رۆمانێكی پۆپۆلیستی یان بڵێین شه‌عبی نییه، به‌ڵام وه‌ك هه‌موو رۆمانێكی دیكه له‌لایه‌ن خوێنه‌ری جیدیه‌وه خوێندراوه‌ته‌وه. ده‌رباره‌ی قه‌باره‌ی رۆمان من ئه‌م قسه‌یه ته‌نها له‌كوردستاندا ده‌بیستم، ده‌نا له‌هه‌موو دونیادا رۆمانی هه‌زار و پێنج سه‌د لاپه‌ڕه‌یی به‌رده‌وامه و ده‌خوێنرێته‌وه. كێشه‌كه ئه‌وه‌یه شتێك دروست نه‌بووه لای ئێمه كه‌ناوی (خوێنه‌ر) بێت، به‌تایبه‌ت خوێنه‌ری رۆمانی جیدی رۆشنبیریه‌كی قووڵی ده‌وێت تاوه‌كو بگه‌یه‌ته ئاستی خوێندنه‌وه‌ی. له ئه‌وروپا و ئه‌مریكاش خوێنه‌ری رۆمانی جیدی وه‌ك رۆمانی شه‌عبی نییه هه‌موو كه‌س بیخوێنێته‌وه، بۆ نموونه هه‌موو كه‌س (كالڤینیۆ و ئیكۆ و بۆلانێو و گونته‌ر گراس و مارتین ڤالسه‌ر و ماكس فریش) ناخوێنێته‌وه. پڕ فرۆشترین رۆمان له دونیادا رۆمانی به‌رباخه‌ڵی پۆلیسی و چیرۆكی ساده‌ی دڵدارین، كه كوالیتیان خراپه و نووسه‌ره‌كانیان نیمچه ملیۆنه‌ر بوون پێیان. له‌م رۆمانه تازه‌یه‌مدا كه‌ئاماده‌یه بۆ چاپ گوتوومه، مرۆڤ پیسخۆره. به‌هه‌قه‌ت مرۆڤ له خوێنده‌نه‌وه‌شدا پیسخۆره.\n*له ئێستادا ئه‌وه‌نده‌ی ئاگاداربم سه‌رقاڵی نووسینی رۆمانێكی نوێیت ده‌كرێت بزاین ناوی ئه‌م رۆمانه چیه‌و كه‌ی بڵاوده‌بێته‌وه‌و چیرۆكه‌كه‌ی باسی چی ده‌كات؟\n-راستت ده‌وێت دوو رۆمانی سه‌ره‌كین، گه‌ر وردی بكه‌مه‌وه یه‌كێكیان سێ رۆمانن له‌یه‌ك رۆمانی گه‌وره‌دا و گه‌ر نه‌بن به‌چوار. رۆمانی یه‌كه‌م چوار سه‌د لاپه‌ڕه‌ی گه‌وره‌یه، دابه‌شده‌بێت تاوه‌كو ئێستا به‌سه‌ر نۆ به‌شدا، له فه‌سڵی نۆیه‌مدا، باڵێین چاپته‌ری نۆهه‌مدا، هه‌ستمده‌كرد شتی تر ماوه بیڵێم، چونكه ئه‌م رۆمانه‌م چوونه ناو مێژووی دونیایه و ده‌ستم فراوانكردووه له‌نووسیندا. به‌ڵام هه‌ر له‌و نێوه‌نده‌دا رۆمانێكی دیكه‌م به‌جێهێشتبوو، و كاتی خۆی ساڵی 2012 كه له هانۆڤه‌ر له‌بارودۆخێكی دووونی ئاڵۆزدا ده‌ژیام فه‌سڵی یه‌كه‌مم له نووسیبوو، پاشان گه‌ڕامه‌وه و دووساڵ له‌كوردستان ژیام و دوایی دووباره گه‌ڕامه‌وه بۆ ئه‌و‌روپا، ئه‌مجاره له‌جیاتی ئه‌ڵمانیا له له‌نده‌ن جێگیر بووم، له‌وه دوو چاپته‌ری ترم نووسی و وازم لێهێنا. له‌پڕێكدا له‌سه‌فه‌رێكی به‌لیجیكا ده‌گه‌ڕامه‌وه و رۆژی دوایی  له‌نده‌ن ده‌ستمكرد به نووسینی ئه‌م رۆمانه‌م كه دوای چوارسه‌د لاپه‌ڕه وه‌ستام و هێزێك رایده‌كێشامه‌وه بۆ رۆمانه كۆنه‌كه‌م كه به‌جێمهێشتبوو. ئیدی گه‌ڕامه‌وه سه‌ر ئه‌م رۆمانه و له‌ماوه‌ی مانگ و نیوێكدا به‌هه‌موو چاپته‌ره‌كاندا چوومه‌وه و پاشان دوا چاپته‌رم ده‌ستپێكرد و له سه‌ره‌تای سه‌ری ساڵی رابوردوودا له سه‌ره‌تای 2019 ته‌واو بووم. پاش چه‌ند مانگێك دووباره به‌هه‌موویدا چوومه‌وه و جارێكیتر پێداچوومه‌وه و هه‌ندێكم لابرد و هه‌ندێكی دیكه‌م بۆ زیادكرد. له‌كۆتاییدا ناردم بۆ هاوڕێی شاعیرم (پێشه‌وا كاكه‌یی) و (باران خان) ی چیرۆكنووس و ئه‌وان ده‌وڵه‌مه‌دند‌یان كرد به‌تێبینیه‌كانیان و به‌سوپاسه‌وه پێشه‌وا پێداچووه‌وه و ئێستا دووباره خۆم پێداچوومه‌وه و ئاماده‌یه بۆ چاپ. به‌مه‌ش ده‌ستم به‌تاڵ ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی چاپته‌ره‌كانی رۆمانه گه‌وره‌كه‌م بنووسمه‌وه كه له‌ڕاستیدا تاوه‌كو ئێستا دوو كتێبن یان دوو رۆمانن و جارێ له‌رۆمانی سێهه‌مدام و نازانم چی لێ به‌سه‌ر دێت. لێتی ناشارمه‌وه تاوه‌كو ده‌زگایه‌كی باشی چاپ و بڵاوكراوه نه‌بێت كه رێز له‌كتێب بگرێت، رۆمانه ئاماده‌كه‌م چاپ ناكه‌م.


ماسيی فڕیو – Knwe.org\nسەرەکی » هەمەڕەنگ » ماسيی فڕیو\nئەم جۆرە ماسییە زۆر دەگمەن و ناوازەیە، یەکەم ماسییە کە تا ئێستا زانایان دۆزیبێتیانەوە کە توانای فڕینی هەیە.\nبە پێی راپۆرتی گۆڤاری ناشناڵ جیوگرافیکی ئەمریکی، ئەم ماسییە پێی دەوترێت سین سکۆت، رەنگی شینە و زیاتر لە زەریای هێمندا دەژی، بە هۆی باڵەکانییەوە دەتوانێت بۆ ماوەی چەند چرکەیەک لە ئاو بێتە دەرەوە و بۆ چەند سانتیمەترێک بفڕێت.\nراپۆرتەکە ئاماژەیکردوە، ئەو ماسییە دەگمەنە و لە ژێر هەڕەشەی لە ناوچوونیشدایە، چونکە بەردەوام بۆتە جێگەی سەرنجی راوچییەکان، بەڵام لە رووی بازرگانیشەوە زۆر قازانجبەخشە و لە لای خەڵکانێک زۆر پارەیەکی زۆری پێدەدرێت.


پسپۆڕێک نهێنی تەمەندرێژیی مرۆڤ ئاشکرا دەکات\n16/10/2020 1738 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەموو ساڵێک لە یەکی ئۆکتۆبەردا یادی رۆژی جیهانیی کەسانی بەساڵاچوو دەکرێتەوە، ژمارەیەک لە پسپۆڕانیش لەبارەی چۆنێتی پارێزگاریکردن لە تەندوروستیی جەستە لەوکاتەی تەمەنمان ڕوو لەهەكشان دەکات، چەند ڕێنماییەکیان پێشکەش کردووە.\nلەوابارەیەوە سیلڤا ڤیتالی، پزیشکی نەخۆشییەکانی پیری بەئاژانسی سپۆتنیکی روسی وتووە کە کەمخۆری و چالاکیی جەستەیی و کارکردن، یارمەتی گەشەکردنی توانا هۆشەکییەکان لەتەمەنی پیریدا دەدا ودەبێتە هۆی ئەوەی تەمەنی کەسەکە درێژ بکاتەوە.\nئەو پزیشکە ئیتالییە روونیکردۆتەوە کە چالاکی جەستەیی لەتەمەنی پیریدا تاکە ئامرازە کاریگەرییەکەی لەبەرانبەر شڵەژانەکانی مێشک و بیرچوونەوە(زەهایمەر)دا هەیە ئەوکاتەی مرۆڤ تەمەنی دەگاتە ٧٥ ساڵی، لەبەرئەوەی دەبێتە هۆی ئەوەی سووڕی خوێنی کەسەکە بەچالاکی بمێنێتەوە.\nڤیتالی ڕێنمایی دەدات بەوەی لەپاڵ کردنی ئەو راهێنانە جەستەییانەی دەبنە هۆی چالاککردن و بەهێزکردنی تەرکیز، ژەمی تەندرووست بخورێت کە ئەویش هۆکارێکە بۆ درێژکردنەوەی تەمەنی مرۆڤ، بۆئەوەش داوای پەیرەوکردنی مامناوەندانەی سیستەمی خۆراکیی دەریای ناوەراست و بەکاربردنی زیەتی زەیتوون و تەماتەی کردووە .


داواكاری سەرۆكی حكومەت بۆ وەفدەكەی هەرێم كە دەچێتە بەغدا ئاشكرادەبیت “زۆر نەرم بن” – Standard Kurd\nداواكاری سەرۆكی حكومەت بۆ وەفدەكەی هەرێم كە دەچێتە بەغدا ئاشكرادەبیت “زۆر نەرم بن”\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 11, 2020 956 جار بینراوە 0 سەرنج\nچاوەرێ دەكرێت یەكشەممەی داهاتوو جارێكی تر وەفدی هەرێمی كوردستان سەردانی بەغدا بكات بۆ رێكەوتن، وەفدەكە بە سەرۆكایەتی قوباد تالەبانی جێگری سەرۆكی حكومەت، ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی، خالید شوانی وەزیری هەرێم بۆ كاروباری بەغدا و ئومێد سەباح سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران.\nسەرچاوەیەك باڵا ئاشكرای كرد سەرۆكی حكومەت بە ئەندامانی وەفدەكەی رایگەیاندووە هەموو جۆرە نەمریەك بنوێن بۆ جێبەجێكردنی داخوازیەكانی حكومەتی عێراقی.\nسەرچاوەكە وتیشی:” مەسرور بارزانی ئامادەیی دەربڕیوە لەبەرامبەر مووچە و بودجە هەموو نەوتی هەرێم تەسلیمی بەغدا بكات”.\nجێی باسە بەغدا پێشتر بە وەفدی هەرێمی راگەیاندووە لەبەرامبەر تەسلیمكردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت و 50% داهاتی ناوخۆ ئامادەیە 400 ملیار دیناری مانگاتە بداتە هەرێم، بەڵام حكومەتی هەرێم داوای 600 ملیار دیناری كردوە.\nسەرچاوەكانی هەواڵ ئاماژە بە نزیكی هەردوولا دەكەن بۆ رێكەوتن.\nبڵاوکراوەی پێشووپارێزگاری سلێمانی بەهۆی دابەشنەكردنی مووچە هۆشداری لەبارەی ڕوودانی كارەسات دەدات\nبڵاوکراوەی نوێترلێدوانی پەرلەمانتارێكی عێراق لەسەر ڕوونكردنەوەكەی وەزارەتی دارایی لەبارەی 400 ملیارەكە


ڕەخنەیەک بزمانێ مـــراندنا ســـــــــەرهلدانـــــــێ\nسەرهلدان ئەو هێمایێ مەزنێ مللەتێ مەیە ژبوو نەقەبیلکرنا زۆلما ستەمکاران، هەروەکو یا دیار د ناڤ مللەتێ مەدا بەردەوام دژی ستەمێ ڕاوەستایە، سەرهلدان ژی هەمان چیرۆکا ڕاستەقینەیە، پشتی ستەمەکا مەزن ل دۆماهیێ مللەتی بریاردا"مــــرن بۆ ستەمکاران ، مان بۆ مللەتی" سەرهلدان بۆ دەرگەهەک بۆ خەلکی ستەمێ قەبیل نەکەن.\nیا من دڤێت پرسیارەکێ بکەم و ڕەخنەیەکێ ئاراستەی جهێن شولەژێ وەکی (قایمەقامیا زاخۆ، ناحیا دەرکارێ، دەزگەهێن دیێن حکومی، هەروەسا پارتا دەستهەلاتدار ل دەڤەرێ) بکەم، ئەر بۆچی وە دڤێت (ســــــەرهلدانێ بــــمرینن)؟!\nدەرکار ئەو ناحیا ئێکەم لسەر ئاستێ بەهدینان سەرهلدان دژی ستەمێ ل 13/3ئەنجامدای، ئەڤرۆ جهێن شولەژێ یێن من گوتین دڤێن بمرینن، چونکی یا دیارە هیچ گرنگیەکێ پێ نادەن، ژ خوە هەر بەحسا ڕەوشا دەرکارێ ناکم ژلایێ ژیارێ ڤە، چونکی حوکمەتێ تشتەک وەسا نەکریە گوهورین د دەرکارێدا پەیداببن.\nئەڤرۆ ل زاخۆ ئەڤ بیرەوەریە هاتە ساخکرن، لێ دڤێت بەرێز قایمەقامیا زاخۆ وەکی وەفایەک بۆ خەلکێ دەرکارێ و شەهیدێن وێ ل دەرکارێ ئەو بیرەوەریە هاتبا ساخکرن، بتنێ چەند گەنجەکا ئەڤرۆ سەرهلدان ساخکر ل دەرکارێ، نابێژم جەنابێ سیدای تە بۆ دەرکارێ کێشا ساخلەمیێ و گەنجان و ب دەهان کێشێن دی چارەکربان، لێ هەر چ نەبا ئەڤ بیرەوەریە هاتبا ساخکرن ل ناڤ دەرکارێ، دا چ نەبا خەلکێ پچەک ب ڕێزا خوە کربا.\nبس یا ئەز دزانم تشتەک دیە ژ سەرهلدانا دەرکارێ، وە دڤێت سەرهلدانا دەرکارێ بەحس نەکن، چونکی ئەو کریار وە ئەنجام نەدایە، ڕاستە خەلکێ سەرهلدان ئەنجامدا، لێ کارەکتەرێن سەرەکی دوو کەساتیێن دەرکارێ بوون، ئەوژی (سادق عمر ، سعید عبداللە)، لێ چونکی ئەڤ دوو کەسە سەر ب پارتی نەبوون ، لەورا جهێن شولەژێ دڤێن بمرینن و چ گرنگیێ پێ نادن.\nئارمانجێن وێ مــــرن.\nیا خەلکێ دڤیا نەهات جهـ.\nهیڤیە هوین ڤێ ڕاستیێ وەرگرن.