رۆژی جیهانی زمانی دایك‌و تێكۆشانی بەڕەسمی ناسینی زمانی كوردی!\n23/2/2019 02:49 PM\nزمانی دایك بەیەكێك لەبنەما‌و رەگەزە سەرەكییەكانی پێكهێنەری هەر نەتەوەیەك دادەنرێت‌و لەسەر ئاستی ناوخۆو نێودەوڵەتی بایەخی زۆری پێدەرێت.\nهەر لەبەر ئەو بایەخە مەزنەیە كەرێكخراوی یونسكۆ لەساڵی 1999ەوە بەبڕیارێك رۆژی 21ی شوباتی هەموو ساڵێكی بەرۆژی جیهانیی زمانی دایك ناساندووە.\nكۆمەڵەی گشتی نەتەوەیەكگرتووەكانیش پشتیوانی لەو پرسە كردووە‌و بەبڕیارێك جەختی لەپاراستنی هەموو زمانەكان لەسەرانسەری جیهاندا كردۆتەوە‌و بڕوای وایە كەداننان بەفرەزمانی راستەقینەدا، یەكێتیی گەلان لەرێی هەمەرەنگی‌و لێكتێگەیسشتنی هاوبەشەوە بەهێز دەكات.\nهەموو گەل‌و نەتەوەكان بایەخ بەزمانەكەیان دەدەن‌و یاسای تایبەتیان بۆ پاراستن‌و بژاركردن‌و گەشەپێدانی داناوە.\nكۆمەڵەی گشتی نەتەوەیەكگرتووەكان لە 15ی شوباتی 2002 بڕیاریكی تایبەتی بۆ بەرجەستەكردنی فرە زمانی دەركردو داوای لەدەوڵەتانی ئەندام‌و سكرتاریەتی گشتی رێكخراوەكە كرد كە هەوڵی پارێزگاریكردن‌وپاراستنی هەموو زمانەكان لەسەرانسەری جیهاندا بدەن. چونكە بەبڕوای ئەو رێكخراوە داننان بەفرەزمانی راستەقینەدا یەكێتی گەلان لەرێی هەمەرەنگی‌و لێكتێگەیسشتنی نێودەوڵەتییەوە بەهێز دەكات.\nهەر لەو بڕیارەدا جەخت لە بایەخی فرەزمانی لەچالاكییەكانی بەشی راگەیاندن‌و پەیوەندییە گشتییەكانی رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان‌و دانانی رێكخەرێكی نێودەوڵەتی بۆ سەرپەرشتیكردنی كاروباری زمانەكان كراوەتەوە.\nداواش لەدەوڵەتانی ئەندام‌و ئاژانسەكانی نەتەوەیەكگرتووەكان كراوە كە هەوڵی پاراستن‌و بەهێزكردنی زمانەكان بەگشتی‌و زمانی كەمینەكان‌و ئەو زمانانەی هەڕەشەی لەناوچوونیان لەسەرە بەتایبەتی بدەن.\nلەبەر ئەوەی زمانی دایك بەیەكێك لە بنەماو رەگەزە سەرەكییەكانی پێكهێنەری هەر نەتەوەیەك دادەنرێت، هەموو گەل‌و نەتەوەكان بایەخیان بەزمانەكەیان داوە‌و یاسای تایبەتیان بۆ پاراستن‌و بژاركردن‌و گەشەپێدانی داناوە.\nئەوەی جێگەی سەرنجە تائێستا لەسەرانسەری جیهاندا 193 دەوڵەت بەفەرمی ئەندامی رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانن، بەڵام 470 یاسای تایبەت بەزمانی رەسمی لەوڵاتان‌و هەرێمەكاندا دەرچوون. ئەوەش بەمانای ئەوەیە كە تەنیا ئەو نەتەوانە یاسای زمانی رەسمییان نییە كە خاوەن دەوڵەتن، بەڵكو گەل و نەتەوە بێ دەوڵەتەكانیش مافی ئەوەیان پێبەخشراوە كەیاسای تایبەت بەزمانەكانی خۆیان هەبێت. نەتەوەیەكگرتووەكان وەك رێكخراوێكی نێودەوڵەتی چەند بڕیارێكی تایبەتی بۆ پاراستن‌و گەشەپێدانی زمانی دایكی سەرجەم گەلانی جیهان دەركردووە.\nگەلی كوردستانیش وەك هەموو گەلانی دیكەی جیهان، بۆ پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی هەوڵی پاراستنی زمانەكەی‌و بەرەسمی ناسینی داوە.\nهەوڵە سەرەتاییەكانی گەلی كوردستان بۆ بەرەسمی ناسینی زمانەكەی وەك زمانی خوێندن بۆ سەردەمی عوسمانییەكان دەگەڕێتەوەو لەساڵی 1910 بەهەوڵی بێوچانی كۆمەڵەی تەعالی‌و تەرەقی كوردستان، یەكەم قوتابخانەی كوردی لەشاری ئەستەنبوڵ كرایەوە.\nلەدوای جەنگی یەكەمی جیهان‌و هاتنی ئینگلیزەكان بۆ عیراق، لەسایەتی حكومەتەكەی شێخ مەحمود لەشاری سلێمانی زەمینەیەكی لەبار بۆ بەكارهێنانی زمانی كوردی‌و گەشەپێدانی رەخسا‌و شێوە زاری كرمانجی خواروو رەگوریشەی خۆی بە قووڵی داكوتا.\nلەدوای روخاندنی حكومەتەكەی شێخ مەحمودیش، خەباتی گەلی كورد بۆ پاراستن‌و بەرەسمی ناسینی زمانەكەی بەردەوام بوو، هەر بۆیەش لەژێر فشاری خەڵك‌و كۆمەڵەی گەلاندا، لەساڵی 1931دا یاسای ژمارە(74)ی زمانە ناوخۆییەكان لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە دەركرا.\nبەپێی ئەو یاسایە دەبوو لە هەموو ناوچەكانی كوردستاندا زمانی كوردی زمانی خوێندن‌و كاروباری ئیدارە‌و دادگاكان بوایە، بەڵام یاساكە وەك خۆی جێبەجێ نەكرا‌و بەشێوەیەكی سنوردار رێگە بەخوێندن بەزمانی كوردی لە قوتابخانە سەرەتاییەكانی چەند ناوچەیەك درا‌و بەشێوەیەكی بەرتەسكیش رێگە بەچاپ‌و بڵاوكردنەوە بەزمانی كوردی درا.\nلەساڵانی 1925 تا 1970 نەتوانرا زمانی كوردی وەك زمانی رەسمی بخرێتە دووتوێی مادە‌و بڕگەكانی دەستوورەكانی عیراقەوە‌و لەهەموو ئەو دەستورانەدا تەنیا دان بەزمانی عەرەبیدا نرابوو وەك تاكە زمانی رەسمی وڵات.\nبەڵام لەدوای بەیاننامەی ئازاری 1970لەسەر داخوازی كورد، حكومەتی عیراق دەستوری كاتیی ساڵی 1968ی هەمواركردو لەدەستوری كاتیی ساڵی 1970دا دانی بەزمانی كوردیدا نا وەك زمانی ناوچەیی لە ناوچەی بەناو ئۆتۆنۆمیدا، بەوەش بۆیەكەمجار لەدەستورێكی عیراقدا زمانی كوردی بەرەسمی ناسێنرا.\nلەدوای پرۆسەی ئازادیی عیراق، دەستورێكی كاتی بەناوی یاسای بەرێوەبردنی دەوڵەتی عیراق بۆ قۆناغی گواستنەوە لەساڵی 2004 دەرچوو، لەو دەستوورە كاتییەدا زمانی كوردی لەپاڵ زمانی عەرەبیدا بەزمانی رەسمی لەسەرانسەری وڵاتدا ناسرا، ئەوەش وەرچەرخانێكی گەورە‌وگرنگ بوو لە ژیانی دەستووریی عیراقدا، چونكە بۆ یەكەمجار بوو زمانی كوردی لەجوغزی ناوچەیی دەربچێت‌و وەك زمانی رەسمی سەرانسەری وڵاتدا بناسرێت.\nدەستووری ساڵی 2005ی عیراقیش كە لەرێی راپرسیی گشتییەوە لە15ی تشرینی یەكەمی ئەو ساڵەدا پەسەند كرا، جارێكی تر زمانی كوردی بەزمانی رەسمی سەرانسەری وڵات ناساندەوە.\nئەگەرچی یاسای بەرێوەبردنی دەوڵەتی عیراق بۆ قۆناغی گواستنەوە‌و دەستوری ساڵی 2005ی عیراق رێگەیان بەوە دابوو كە یاسایەكی تایبەت بەزمانە رەسمییەكان لەئەنجومەنی نوێنەران دەربكرێت، بەڵام ژانی لەدایكبوونی ئەو یاسایە هێندە قورس بوو نزیكەی دەساڵی خایاندودوای ئەو ماوە زۆرە لە رۆژی 7ی كانوونی دووەمی 2014 لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە یاسای زمانە رەسمییەكان دەركرا.\nئەو یاسایە لەبەر رۆشنایی مادەی چواری دەستووری ساڵی 2005ی عیراقدا داڕێژراوەو فرەرەنگی زمان‌و نەتەوەی لە عیراق‌و سیستمە فیدراڵییەكەی لەبەرچاو گرتووە.\nئەو یاسایە زمانی عەرەبی‌و زمانی كوردی بەدوو زمانی رەسمی لەسەرانسەری وڵاتدا ناسیوە‌و ئاماژەی بەوە كردووە كە ئەو دوو زمانە بەكار دێن لەكۆبوونەوە رەسمییەكانی ئەنجومەنی نوێنەران‌و سەرۆكایەتیی كۆمار‌و ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵی‌و ئەنجومەنی باڵای دادوەری‌و دامودەزگا فیدراڵییەكانی دیكە‌و كۆبوونەوە رەسمییەكانی پەرلەمان‌و سەرۆكایەتی‌و ئەنجومەنی وەزیران لەهەرێمی كوردستان.\nئەوەش لەیاساكەدا هاتووە كە هەردوو زمانی كوردی‌و عەرەبی بەكاردێن لەدەركردنی دراوی رەسمی‌و پولی دارایی‌و پولی پۆستە‌و پاسپۆرت‌و تابلۆكانی هاتوچۆ‌و وەزارەتەكان‌و فەرمانگە رەسمییەكان لەدەوڵەتی فیدراڵی‌و هەرێمی كوردستان.\nیاسای زمانە رەسمییەكان رێگەی بەخوێندن لەسەرجەم قۆناغەكانی خوێندن بەهەریەك لەزمانەكانی دایك (عەرەبی، كوردی، توركمانی ،سریانی، ئەرمەنی، مەندائی) لەدامەزراوە حكومییەكاندا داوە.\nلەو یاسایەدا زمانەكانی توركمانی‌و سریانی بەدوو زمانی رەسمی ناسێنراون لەو یەكە ئیداریانەی كە توركمان‌و سریان زۆرینەی دانیشتوانەكەی پێك دەهێنن.\nمافی ئەوەش بەهەر هەرێم‌و پارێزگایەك دراوە هەر زمانێكی ناوچەیی دیكە بكەن بەزمانی رەسمی ئەگەر زۆرینەی دانیشتوانی ئەو هەرێمە یاخود ئەو پارێزگایە لەرێی راپرسیی گشتییەوە ئەو بڕیارە بدەن.\nبەرەسمی ناسینی زمانی كوردی لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆیی‌و دەرەكی بایەخی تایبەتی خۆی هەیە. لەسەر ئاستی ناوخۆی عیراق بەمانای بەرەسمی ناسینی گەلێكە كە هاوشانی گەلی عەرەبە‌و گەلی پلەدوو نییە. لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش بەرەسمی ناسینی زمانی كوردی بایەخی ئەوەی هەیە كە بەرپرسانی عیراق‌و هەرێمی كوردستان دەتوانن لەكۆڕ‌و كۆبوونەوە نێودەوڵەتییە رەسمییەكاندا بەزمانی كوردی قسە بكەن.\nپەرلەمانی كوردستانیش یاسای زمانە فەرمییەكانی لەهەرێمی كوردستاندا دەركردووە‌و لەو یاسایەدا دانی بەفرەیی زماندا ناوە‌و پێنج زمانی( كوردی، عەرەبی، توركمانی، سریانی، ئەرمەنی) بەفەرمی ناسیوە‌و ئەوەش بەشتێكی ناوازە لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا دادەنرێت.


بەشی پێنجەم ئەو وشانەی کە لە ریوایەتی ( حَفْص )دا لە بارێکی تایبەتیدان\nئەو وشانەی کە لە ریوایەتی ( حَفْص )دا لە بارێکی تایبەتیدان\n١ــ حوکمی پیتی ( صاد ـ ص ) لە وشەی و هاوشێوەکانیدا.\n٢ــ حوکمی لە سورەتی آلِ عِمران .\n٣ــ حوکمی لە سورەتی يوسُف.\n٤ــ حوکمی لە سورەتی النَّمل.\n٥ــ حوکمی و لەسورەتی الرُّوم، ئایەتی / ٥٤.\nلە زمانی عەرەبیدا دوو کار ( فِعل )ی تێدایە ( ) وە ( )، هەندێک عەرەب ( سین ـ س )ی ئەو دوو کارە قەڵەو دەکەن‌و دەیکەن بە ( صاد ـ ص )، بەهۆی ئەوەی کە لە ( طاء ـ ط )ەوە نزیکەو دەڵێن ( ) وە ( ). جا لەسەر زمانی ئەو کۆمەڵە عەرەبە، قورئانی پیرۆزیش چوار وشەی بە ( صاد ـ ص ) تێدا نوسراوەو، هەندێکیش لە قورئانخوێنەکان هەر بە ( سین ـ س ) خوێندوویانەتەوە، چونکە بنەچەیان ( سین ـ س )ە. بەڵام هەندێکی دیکەیان بە ( صاد ـ ص ) خوێندوویانەتەوە، چونکە لە قورئاندا بە ( صاد ـ ص ) نووسراوە . ئیدی ریوایەتی ( حَفْص ) له ڕێگەی ( الشَّاطِبِيَّة )دا بەم شێوەی خوارەوەیە:\nأ ــ ( حَفْص ) ئەم دوو وشەیەی تەنها بە ( سین ـ س ) خوێندووتەوە:\n﴿ . . . وَٱللَّهُ يَقۡبِضُ وَيَبۡصُۜطُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ٢٤٥﴾\n﴿. . . وَٱذۡكُرُوٓاْ إِذۡ جَعَلَكُمۡ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعۡدِ قَوۡمِ نُوحٖ وَزَادَكُمۡ فِي ٱلۡخَلۡقِ بَصۜۡطَةٗۖ . . . ٦٩﴾\nب ــ ( حَفْص ) ئەم وشەیەی تەنها بە ( صاد ـ ص ) خوێندووتەوە:\n﴿لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ ٢٢﴾\nج ــ ( حَفْص ) ئەم وشەیەی بە ( صاد ـ ص )و ( سین ـ س ) خوێندووتەوە، هەرچەندە بە ( صاد ـ ص ) مەشهورترە:\n﴿أَمۡ عِندَهُمۡ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمۡ هُمُ ٱلۡمُصَۜيۡطِرُونَ ٣٧﴾\nلەکاتی بەیەکگەیاندنی بە ەوە دەبینین: دوو پیتی زەنەدار بەیەکدەگەن، یەکەمیان: پیتی ( م )ی دووەم لە وشەی ( ميمْ ) زەنەدارەو دووەمیان: ( ل )ی یەکەمی وشەی کە ئەویش زەنەدارە، بەم شێوەیە . بۆ خۆدەربازکردن لە بەیەکگەیشتنی دوو پیتی زەنەدار، زانایان فەرموویانە: پیتی ( میم )ەکە جووڵەدار دەکەین بە سەر ( فتحة )و دەبێتە: . بەڵام ئایا دواتر پیتی درێژکراوی ( ي ) چەندە درێژدەکەین، دوو شیوازی هەیە:\nیەکەم: وەکو درێژکراوی پێویست ( المَدُّ اللازم ) مامەڵەی لەگەڵدا دەکەین‌و ( ٦ ) شەش جووڵە درێژی دەکەینەوە، چونکە ئەو سەرە ( فتحة ) کە بۆی دانراوە فەتحەیەکی ( تووشهاتوو )ە، واتە بنەڕەتی ( أصلي ) نیە، وەکو:\n﴿الٓمٓ ١ ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ ٢﴾\nدووەم: هەروەکو درێژکراوی ئاسایی (ألمدّ ألطّبيعي) مامەڵەی لەگەڵدا دەکەین‌و، (٢) دوو جووڵە درێژی دەکەینەوە، چونکە ئەو زەنەیەی کە هۆکاری دریژکردنەوەی پیتەکە بوو بۆ ( ٦ ) شەش جووڵە، ئیستا نەماوە، وەکو:\nئەم وشەیە لە بنەچەدا ( ٢ ) دوو ( نون ـ ن )ی هەبووە، بەم شێوەیە . جا لەبەر ئەوەی کە سێ پیتی مینگەدار کە لە دوای یەکتری‌یەوە هاتوون زانایان بەلایانەوە قورس بووە، بۆیە هەوڵیان داوە بە یەکێك لەم دوو ڕێگەیانەی خوارەوە خۆیان لەو سەختی‌یە رزگار بکەن:\nأ ــ بە ڕەوم ( الرَّوم ): بریتی‌یە لە نزمکردنەوەو کورتکردنەوەو بەپەلە خوێندنەوەی دەنگی بۆر ( ضَمَّة )ی نوونی یەکەم بە بەروارد لەگەڵ پیتەکەنی تەنیشتی‌یەوە، بەجۆرێک کە زۆربەی دەنگەکەی بروات‌و نەمێنێت، وەکو:\nب ــ بە ئیشمام ( الإِشمام ): ئەوەش بریتی‌یە لە بە زەنەدار خوێندنەوەی ( نون ـ ن )ی یەکەم‌و تێکهەڵکیشانی ( إدغام ) لە ( نون ـ ن )ی دووەمدا، پاشان خڕکردنی هەردوو لێوەکان لەدوای گۆکردنی ( نون ـ ن )ە تێکهەڵکێشراوەدا، بەو جورەی کە دەنگی ( ضَمَّة ) دەردەبڕێت، بە شێوەیەك کە نابینا دەرکی پێ‌ناکات، بەڵام بەبێ دروستبوونی دەنگ، لەم حاڵەتەش مینگە ( غُنَّة )ی تەواوی لەگەڵدایە، وەکو:\n﴿قَالُواْ يَٰٓأَبَانَا مَالَكَ لَا تَأۡمَ۬نَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُۥ لَنَٰصِحُونَ ١١﴾\n١ــ زانایان لە نووسینی قورئانی پیرۆزدا هێمای بازنەیەکی گچکەی ناوپڕ، یان موعەینێک ( چوار گۆشەیەکی لارکراو ) لە پیتی پیش ( نون ـ ن )ەکە داناوە، وەکو ئاماژەیەک بە بوونی حاڵەتی ئیشمام ( الإِشمام ) لەو جێگەیەدا. ( )( )\n٢ــ چۆنیەتی ئەداکردنی ئیشمام، کلیکی سەر ئەم وێنەیە بکە\n٤ ــ حوکمی لە سورەتی النَّمل، لە ریوایەتی ( حَفْص )دا:\nئەم ئایەتە بەم شێوەی خوارەوە خوێندراوەتەوە:\nواتە: بە ( ياء ـ ي )ێکی سەردار ( مفتوح ) خوێندراوەتەوە، بەڵام لە کاتی وەستان لەسەری ( وَقْفْ ) بە ناچاری ( اضطراري ) یان بە تاقیکردنەوە ( اختباري ). واتە: وەستان لەسەر کۆتای وشەی یەکەم، بەم دوو شێوەی خوارەوە خوێندراوەتەوە:\nأ ــ وەستان لەسەری بە خوێندنەوەی ( ياء ـ ي )ەکە:\n﴿ . . . . قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٖ فَمَآ ءَاتَىٰنِۦَ ٱللَّهُ خَيۡرٞ مِّمَّآ ءَاتَىٰكُمۚ . . . . ٣٦﴾\nب ــ وەستان لەسەری بە لابردنی ( ياء ـ ي )ەکەو خوێندنەوەی ( نون ـ ن ) بە زەنەداری یاخود بە ڕەوم ( الرَّوْم ):\nئەم دوو وشەیە لە سورەتی ( الرَّوْم، ئایەتی / ٥٤ ) سێ جار هاتووە، وە لە ڕێنووسی قورئاندا ( ضاد ـ ض )ەکە بە سەر ( فَتحَة ) نوسراوە. بەڵام لە ریوایەتی ( حَفْص )دا دروستە پیتی ( ضاد ـ ض ) بە سەر ( فَتحَة ) یان بە بۆر ( ضَمَّة ) بخوێندرێتەوە :\n﴿ ۞ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعۡفٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ ضَعۡفٖ قُوَّةٗ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٖ ضَعۡفٗا وَشَيۡبَةٗۚ . . . ٥٤﴾\nبۆ ئاگاداری: ئەگەر قورئانخوین وشەی یەکەم بە سەر ( فتحة ) بخوێنێ دەبێ هەرسێ وشەکە بە سەر ( فتحة ) بخوێنی، وە ئەگەر بە بۆر ( ضمة ) دەست پێ بکات دەبێ هەرسێکی بە بۆر ( ضمة ) بخوێنێ.\nپێناسەی وەستان ( وَقْفْ ): بریتیە لە بڕینی دەنگ‌و وەستان لەسەر وشەیەکی قورئاندا کە هەناسەی تێدا بدرێتەوە‌و بە نیازی بەردوامبوون لە خوێندنەوەدا. ئەمەش چەد جۆرێکی هەیە لە بەشی وەستان‌و دەستپێکردندا باسکراوە.\nخوێندنەوەی ( ضاد ـ ض )ەکە بە سەر ( فَتحَة ) لە پێشترە.


گفتوگۆى پرسى دەستورو ئایندەى هەرێمى کوردستان\nلە (شار پرێس) وەرگیراوە، ٣ى ٦ى ٢٠٢١:\nئەندامێكی فراكسیۆنی كۆمەڵی دادگەری رایدەگەیەنێت؛ سورن لەسەرئەوەی گەلی موسڵمان دەبێت دەستورێكی هەبێت و تەعبیر لە موسڵمانێتیەكەی بكات، پێیوایە، پرسی دەستور لە ئێستادا وەك بانگەشەی هەڵبژاردن بەكاردەهێنرێت، لەبارەی داهاتیشەوە دەڵێت: پارەی پێویست لەبەردەستە بۆ موچە بەبێ لێبڕین و بەگڕخستنەوەی پرۆژەكان.\nلە چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ شارپرێس، عومەر گوڵپی ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی كۆمەڵی دادگەری، لەسەر پرسی دەستور رایگەیاند: "كاكردن بۆ نوسینەوەی دەستور دوای 30 ساڵ لە فەرامۆشكردنی وەك بانگەشەی هەڵبژاردن بەكاردەهێنرێت و هەنگاوی كرداری نەنراوە، ئەگەر دەسەڵات نێتیان لەگەڵ پرسی دەستور باشە دەبێت بەرەو چاكسازی ڕاستەقینە هەنگاو بنێن، بەتایبەتی ئەوەندە داهات هەیە كێشەی موچەی پێ چارەسەر بكەن".\nسەبارەت بەوەی ئایا دوای نوسینەوەی دەستور حوكمێكی تەندروست فەراهەم دەبێت وتی: "دەبێت ئیرادەیەكی سیاسی جدی لەدایك ببێت، لەبەرئەوەی ئێستا یاسای باش هەیە بەڵام لەلایەن دوو حزبی دەسەڵاتەوە پێشێل دەكرێت، زۆرینەیەكی پەرلەمانی هەیە بۆ زوڵمكردن لە خەڵك بەكاردەهێنرێت، زۆرینەیەك نین بە ئاراستەی بەرژەوەندی نیشتمانیدا كاربكەن".\nدەشڵێت: "ئەو عەقڵێتەی ئێستا حوكمی هەرێمی كوردستان بەڕێوەدەبات زیاتر بۆ بەڕێوەبردنی خێڵێك و بنەماڵەیەك باشە، بۆئەوە ناشێت وڵاتێك بدەیتە دەستی و دەستور بنوسێتەوە، ئەم عەقڵێتە نایەوێت سەروەت و سامانی ئەم وڵاتە بۆ دابینكردنی مافەسەرەتاییەكانی هاوڵاتیان خەرجبكرێت".\nئەو ئەندامی فراكسیۆنی كۆمەڵی دادگەری زیاتر لەبارەی دەستورەوە قسەی كرد و پێیوایە، شتێكی سروشتییە دەستور تەعبیر لە گەڵیكی موسڵمان بكات و گەلی موسڵمان ئەم دەستورە بەهی خۆی بزانێت، لەگەڵ ئەوەی پارێزگاری لە ئاینەكانی تر و ئازادییەكانیان و بیروباوەڕیان بكات و مافەكانیان بۆ دەستەبەربكات، وتیشی: "سورین لەسەرئەوەی گەلی موسڵمان دەبێت دەستورێكی هەبێت تەعبیر لە موسڵمانێتیەكەی بكات".\nلە چاوپێكەوتنەكەدا، لەبارەی لێكردنەوەی پاشگری ئیسلامییەوە لە حزبەكەی ئاماژەی بەوەكرد، كاتێك پاشگری ئیسلامییان لێكردووەتەوە جیهان بینییان نەگۆڕاوە بۆ ژیان و كۆمەڵگە و پەیوەندی نێوان مرۆڤەكان، بەڵكو تێگەیشتنیان بۆ واقعی سیاسی و كاری سیاسی گۆڕاوە، بۆیە لە ڕووی مەبادیئەوە لەسەرپێی خۆیان وەستاون.\nلە كۆتایی چاوپێكەوتنەكەدا باسی لە پرسی چاكسازی كرد و وتی:"هەردوو حزبی دەسەڵات لە بری چاكسازی لە سەرچاوەكانی داهاتدا بیر لە خەرجییەكان دەكەنەوە، هەرچەندە هەردووكیان چاكسازی تێدا دەكرێت، بەڵام بەرهەمی گەورە لە چاكسازی لە سەرچاوەكانی داهاتدایە، لە سێ ملیار دۆلار داهاتی گومرگ تەنها یەك ملیار دۆلار دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی گشتی، دوو ملیاری بە قاچاخچێتی و گەندەڵی و بە كۆمپانیاكاری و خراپی سیستم بەهەدەر دەدرێت، بۆیە چاومان لەوەیە چاكسازی گەورە لە داهاتدا بكرێت".\nوتیشی: "ساڵێك بەسەر كاتی جێبەجێكردنی یاسای چاكسازیدا تێپەڕیوە تائێستا حكومەت لە قۆناغی دەركردنی بڕیار و ڕێنمایی دەرنەچووە، لە هەندێك وباردا %4 جێبەجێكراوە و لە هەندێكی تردا %12، لە بواری چاكسازی لە هێزەكانی 70 و 80 هیچ لێ جێبەجێ نەكراوە".\nجەختیكردەوە لەوەی، كە ئێستا لە هەرێمی كوردستاندا پارەی پێویست لەبەردەستە بۆ موچە بەبێ لێبڕین، بۆ خزمەتگوزارییەكان و وەزارەتەكان و بەگڕخستنی پرۆژەكان، داهاتی مانگانە ترلیۆنێك و 95 ملیار دینارە، بۆیە جێبەجێكردنی یاسای بودجەی عێراق نابێتە هۆی زیادكردنی داهات لە حاڵەتێكدا نەبێت لە هەرێمی كوردستان گۆڕانكاری ڕیشەی رووبدات.


دوو ژن لە شارەکانی دیواندەرە و میاندواو کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێنا – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / دوو ژن لە شارەکانی دیواندەرە و میاندواو کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێنا\nدوو شه‌ممه 6 ئاب 2018\tکوردستان, کۆمەڵایەتی, هەواڵ 136 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nڕۆژی هەینی ١٢ی گەلاوێژ ژنێکی تەمەن ٣٠ ساڵ بەناوی “جەمیلە مام حەمە”کۆتای بە ژیانی خۆی هێناوە.\nئەو ژنە گەنجە دایکی سێ منداڵە و دانیشتوویی ئاوایی حاجی حەسەنی میاندواو بووە.\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی زاگرۆس پۆست: جەمیلە بە هۆی کێشەی بنەماڵەییەوە و ناکۆکی لەگەڵ هاوژینەکەی لە ڕێگەی خۆهەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nهەروەها چەند ڕۆژ پێش، ژنێکی لاو بە ناوی “ئاراستە محەممەدپوور”، خەڵکی ئاوای “وزمان”، لە ناوچەی دیواندەرە،بە هۆیکێشەی بنەماڵەیەوە لە ڕێگەی خۆهەڵوزسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە و تەرمەکەی ڕادەستی پزیشکی یاسای شاری دیواندەرە کراوە.


له‌لایه‌ن: - لیۆ خەواریزمی - به‌روار: 2021-01-24-01:20:00 - کۆدی بابەت: 1569\nچات توانای فێربوون کە‌مدە‌کاتە‌وە\nزیانە‌کانی سە‌یرکردنی شاشە‌ی مۆبایل پێش نووستن\nسەرەتا با تێبگەین کۆمپیوتەر چییە و پارچەکانی چین تاکو بزانین چ جۆرێک هەلبژێرین چونکە ئەوەی جیاوازی لە نێوان لاپتۆپەکان دروست دەکات تەنها تایبەتمەندیەکەی ناویانە نەک ئەو مارکەیەی کە دروستی دەکات.\nبەشە سەرەکییەکانی کۆمپیوتەر لە ئەنجامدانی تاسک و کار و بار بریتییە لە:\nبەشە لاوەکیەکان بریتین لە:\nدیزاین و شێوە.\nبەشە لاوەکیەکان هەر کامێکیان بێت بۆ پرۆگرامەرێک هەمووی یەک جۆرە ئیش دەکات و هیچ جیاوازی نییە، واتا لێرە کێشەمان لەگەڵ بەشە لاوەکیەکان نییە.\nکاری ڕام ئەوەیە داتای داواکراوی ناو هارد لەخۆیدا خەزن دەکات بە شێوەیەکی کاتی بۆ نمونە کە تۆ پرۆگرامێک دەکەیتەوە و کۆد دەنوسی، ئەو پرۆگرامە لەناو ڕام کار دەکات، ئەو کۆدانەی دەینوسی هەمووی لەناو رام زەخیرە کراوە بە شێوەیەکی کاتی، دوای ئەوەی کە کۆدەکانت سەیڤ دەکەی و بەرنامەکە دادەخەی ئیدی کۆدەکان لەناو هاردەکە بە شێوەیەکی هەمیشەیی خەزن دەبن و پرۆگرامەکە و کۆدەکان لەناو رامەکە دەچنە دەرەوە. واتا هەر پرۆگرامێک کە هەڵبێت ئەوا لەناو ڕام کار دەکات و هەر کاتێک پرۆگرامەکە داخرا لەناو ڕام نامێنێت، ئەو بەرنامانەی پێویستیان بە ڕام هەیە لە بەرنامەیەکەوە بۆ بەرنامەیەکەوە جیاوازە بۆ نمونە ڤیشوەل ستودیۆ وا باشترە رامت 8 گێگا بایت بێ، ئەگەر زیاتریش بێ باشترە ئەندرۆید ستودیۆ وا باشترە رامت 8 بێ و زیاتر بێ باشترە بۆ ئەدۆب پرێمەر نابێ رامت لە 8 کەمتر بێ، ئەگەر ڤیدیۆی فول ئێچ دی دروست بکەیت پێویستە رامت 16 بێ یان زیاتر، ئەگەر ڤیدیۆی فۆرکەی دروست بکەی وا باشترە 32 کەمتر نەبێ بۆ کۆد بلۆکس و ئەوانەی سی پلەس پلەس و سی بەکاردێنن رام 8 گێگا زۆریشە لە پرۆگرامینگدا بە گشتی 8 گێگا کێشەی نیە و بۆ هەموو زمانەکان دەبێ و قورس نابێ ڕامیش خێرایی هەیە، (DDR2 DDR3 DDR4).\nلاپتۆپەکانی جینیرەیشنی 7 و بەرەو سەرەوە زۆربەی زۆریان DDR4ن کە لە هەموویان خێراترە، رامی DDR5 هەیە بەڵام لە ئێستادا تەنها لەسەر گرافیک کارد جێگیر کراوە. ئەوە باسێکی ڕام بوو زۆر بە کورتی.\nناوەندی چارەسەرکردنی زانیاری ئەوە گرنگترین بەشە، ئەگەر ئەو بەشەت باش و بەهێز بێ بە گشتی زۆربەی پارچەکانی تر دەبێ باش و بەهێز بێ بۆ کۆمپیوتەری لاپتۆپ و دێسکتۆپ دوو کۆمپانیای سەرەکی هەیە کە پرۆسێسەر دروست دەکەن (AMD & intel ) باوترینیان لە کوردستان و عێراق بریتیە لە ئینتێل، کە لە ڕووی نرخەوە لە ئەی ئێم دی گرانترە زۆربەی کات جۆرەکانی پرۆسێسەری ئینتێل بریتیە لە:\nکامیان بۆ من باشە؟\nلە بازاردا باوترینیان کۆر و سیلیرۆن و پێنتیۆمە زیۆنیش زیاتر بۆ دیزاینەر و ئەو کەسانە باشە کە کاری گرافیک و ئیدیت دەکەن سیلیرۆن تەنها بۆ ئۆفیس و کاری سادە باشە و کارەبایەکی زۆر کەمی پێویستە ئەتۆم لە لاپتۆپی بچوکدا هەیە کە ئەویش بۆ کاری سادە باشە پێنتیۆم بۆ کاری سادە باشە بەڵام تۆزێک لە سیلیرۆن بەهێزترە، بۆ کاری پرۆگرامینگ باشە ئەگەر تەنها کۆد بنوسی بەڵام ئەگەر ستۆدیۆیەکان بەکاربێنیت ئەوا باش نییە، باوترینیان کۆرە بە تایبەت لە ڕووی بازاڕ و لە کوردستان کۆر لە ئێستادا چوار زنجیرەی هەیە:\nهەر زنجیرەیەکیشیان چەند جۆرێکی هەیە:\nباوترینیشیان لە کوردستان U, H, HQ .\nجیاوازی ئێچ لەگەل ئێچ کیو ئەوەیە کە ئێچ کیو لە جینیرەیشنی 7 و بەرەو خوارەوەیە، لە جینیرەیشنی 8 و بەرەو سەرەوە دەبێتە ئێچ بە تەنیا، واتا تەنها ناوەکەی گۆردراوە.\nپرۆسێسەری جۆری U نرخیان زۆر هەرزانە و لایەنە باشیەکەیان ئەوەیە کە کارەبا کەم سەرف دەکەن، بۆ پرۆگرامەر زۆر باشە بەلام بۆ گەیمەر و دیزاینەر و ئەو کەسانەی کاری قورس دەکەن باش نییە.\nپرۆسێسەری جۆری H و HQ زۆر بەهێزن بەلام نرخیان گرانترە و بۆ هەموو جۆرە ئیشێک دەبن، زیاتر گەرم دەبن و کارەبایەکی زیاتر سەرف دەکەن.\nچۆن بزانین پرۆسێسەرەکە جینیرەیشنی چەندە و ساڵی چەند دروستکراوە؟\nهەموو پرۆسێسەرێک مۆدێل نەمبەری هەیە بۆ نمونە پرۆسێسەری Intel core i7-8750H ،\nلە گووگڵ بنووسە Intel core i7-8750H release date\nپێت دەڵێ ساڵی چەند دروست کراوە، بە هەمان شێوە بۆ ئەی ئێم دیش هەمان شت لە گووگڵ بنوسە و پێت دەڵی ساڵی چەند دروستکراوە وە پرۆسێسەرێکی وەک intel core i5-8300H لە رووی خێراییەوە لە هەموو کۆر ئای حەوتێکی جینیرەیشن حەوت و بەرەو خوار بەهێزترە وە تێگەیشتنێکی هەڵەش هەیە کە دەووترێ ئینتێل باشترە لە ئەی ئێم دی، بەڵام لە ساڵی 2018وە تا ئێستا پێچەوانەکەی راستە ئەوە باسی پرۆسێسەر بوو زۆر زۆر بە کورتی و بە سادەیی.\nهاردیش زۆر جۆری هەیە کۆنەکان زۆر گرنگ نین بەڵام نوێیەکان ئێستا باوترینیان دوو جۆری سەرەکین:\nئێچ دی دی میکانیکییە و زۆر خاوە و بە بەربوونەوە و زەبر بەرکەوتن تێک دەچێ، ئەوەیان ئێستاش زۆر باوە چونکە نرخەکەی هەرزانە ئێس ئێس دی باشترین جۆری هاردە و کە زۆر جۆری هەیە، باوترینیان:\nئێن ڤی ئێم ئی لە ئێستادا باشترین و خێراترین و گرانترین هاردە لە لاپتۆپدا ئەگەر لاپتۆپەکەت هاردەکەی ئێس ئێس دی بێ و کۆر ئای سێ بێ باشترە لە لاپتۆپێک کۆر ئای نۆ بێ و هاردەکەی ئێچ دی دی بێ ئەگەر لاپتۆپەکەت بە هاردێکی ئێچ دی دی بە 50 چرکە دابگیرسێ ئەوا بە هاردێکی ئێس ئێس دی بە 10 چرکە دادەگیرسێ هاردی ئێچ دی دیش خێرایی هەیە:\nبە هەمان شێوە ئێس ئێس دیش خێرایی هەیە، واتا مەرج نیە ئێچ دی دی هەموو وەک یەک بن و ئێس ئێس دی ئێن ڤی ئێم ئی هەموو وەک یەک بن ئەوە باسی هارد بوو زۆر بە کورتی.\nیان ناسراو بە کارتی شاشە سێ کۆمپانیای سەرەکی گرافیک کارد بۆ لاپتۆپ دروست دەکەن:\nگرافیک کاردیش دوو جۆرن:\nIntegrated: ئەو جۆرە لە لایەن ئەی ئێم دی و ئینتێلەوە دروست دەکرێ زۆرجار پێی دەووترێ داخلی یان (متصل) کە هەموو کۆمپیوتەرێک دەبێ بە لایەنی کەم گرافیک کاردێکی داخیلی هەبێ لەناو پرۆسێسەرەکەدا. ئەگەر تۆ گەیم و مۆنتاژ و ئیدیت و گرافیک و کاری دیزاین ناکەیت ئەوا گرافیکی داخیلی باشە بۆت واتا بۆ پرۆگرامینگ هیچ پێویستت بە خارجی نیە هی ئینتێل بە گشتی لە 128مێگا بایت و کەمترن هی ئەی ئێم دی بە گشتی 512 مێگابایتن.\nDedicated: ئەوەیان کە پێی دەوترێ (منفصل) یان خاریجی واتا لە دەرەوەی پرۆسێسەر جێگیر کراوە ئەوانەی ئەو جۆرە گرافیک کاردانە دروست دەکەن بۆ لاپتۆپ و دێسکتۆپ دوو کۆمپانیای سەرەکین: (AMD) (Nvidia) لێرە زیاتر نڤیدیا باوترە بەڵام نرخەکەی لە ئەی ئێم دی گرانترە جۆرە باوەکانی بریتین لە:\nکوادرۆ بۆ وۆرکستەیشن و دیزاین زۆر باشە بەڵام بۆ یاری باش نییە کوادرۆش زۆر جۆری هەیە کە هەندێکیان بە هەزارەها دۆلار دەفرۆشرێن ئەوانەی بۆ یاری و کاری دیزاین دەبن بریتین لە GTX و RTX. ئار تی ئێکس باشترە لە جی تی ئێکس لە رووی گرافیک و پیرفۆرمانسەوە و هەروەها پشتگیری لە کوالێتی HDR دەکات وە هەروەها هەر گرافیک کاردێک قەبارەی هەیە، ئەو داتا و گرافیکەی کە دێتە سەر شاشەکەت سەرەتا دەبێ بە گرافیک کاردیشدا تێپەڕ ببێت، یاری وا هەیە کوالێتی فۆرکەی و ڕیسۆلیوشنی زۆر بەرزە، کە ئەو وێنانەی نیشانتی دەدات لە هەر چرکەیەک ڕەنگە قەبارەی هەبێ جاری وا دەگاتە 5 گێگا لە یەک چرکەدا، ئەوکات دەبێ گرافیک کاردەکەی قەبارەی لە 6 گێگا کەمتر نەبێ، ئەگەر کەمتر بێ یاریەکە یان ئیشەکە لاگ دەکات و دەوەستێ چونکە توانای وەرگرتن و پەخش کردنی ئەو قەبارە زۆرەیەی نییە. بەڵام لە هەمان کاتدا گرافیک کاردیش خێرایی هەیە بۆ نموونە: Nvidia GTX 1060 3GB قەبارەکەی سێ گێگایە بەلام خێراترە لە Nvidia GTX 1050 4GB ئەمەیان قەبارەکەی چوار گێگایە بەڵام لە ڕووی نرخەوە هەرزانترە و هەروەها لە ڕووی خێراییەوە نزمترە لە 1060 3GB گرافیک کارد پێویستی بە ڕوونكردنەوەی زۆر زۆر هەیە ئەوە زۆر بە کورتی باسمان لێوە کرد.\nلە رووی قەبارەوە بە گشتی لاپتۆپی شاشە 15 ئینج باوترین و هەرزانترینن. 17 ئینج بۆ کارکردن خۆشە و چاو لەگەڵی کەمتر ماندوو دەبێ لە ڕووی نرخەوە لە 15 ئینجەکە گرانترە لاپتۆپی بچوک وەک 14 ئینج و 13 ئینج و بەرەو خوارەوە بۆ هەلگرتن ئاسانن و بێ کێشەترن، نرخیان هەرزانترە لە چاو 15 ئینج و 17 ئینج بەڵام ئەگەر پیرفۆرمانسی زیاتر بێ و مواسەفات بەرز بێ هەندێک جار نرخی زۆر زۆر بەرز دەبێ. لاپتۆپیش هەیە لەمسە، بە دلنیاییەوە شاشە لەمسەکان لە رووی نرخەوە گرانترن بۆ بزنس باشە بەلام بۆ کاری پرۆگرامینگ و گەیمینگ و دیزاین شتێکی پێویست نییە لە ڕووی ریسۆلیوشنەوە باشترین شاشە فول ئێچ دیە 1080 لە پاشان ئێچ دی 720 کە لە ڕووی نرخەوە هەرزانترە بۆ پرۆگرامینگ لەو دووە بەرزتر زۆر پێویست نییە چونکە نرخەکانیان زۆر گرانتر دەبن.\n+ دەستی دوو باشترە یان نوێ؟\n- ئەگەر نوێیەکە کوالێتی ئەمریکییە یان ئەوروپییە تەبعەن نوێ بکڕی باشترە لە دەستی دووەکە.\n+ ئایا دەستی دوو هەرزانترە لە نوێ؟\n- هەندێک کات نەخێر، بە حوکمی ئەوەی دەستی دوو داواکاریەکی زۆرتری لەسەرە و ئینتاجی نییە هەندێکجار نرخەکەی لە نوێ گرانتر دەکەوێ.\n+ بۆچی دەستی دوو بکڕم؟\n- ئەگەر لە نوێیەکە هەرزانترە و گرەنتی لەگەڵە بیکڕی خراپ نییە.\n+ کام مارکە باشترە؟\n- وەکو مارکە هیچیان فەرقی نییە وەک ووتمان هەموویان پارچەکانیان لەو کۆمپانیایە سەرەکیانە دەکڕن کە باسمان کرد.\n+ لاپتۆپی ئەپڵ بۆمن دەبێ؟\n- بە حوکمی ئەوەی سیستەمەکەی ماکە بۆ کەسی سەرەتا بە هیچ شێوەیەک بە کەڵک نایێ، بۆ کەسی پرۆفیشنال رەنگە باش بێ بەڵام وەک نرخ لە هەموویان گرانترە و کەمترین سوود و خێراییشی هەیە لە چاو هەر مارکەیەکی تر.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : چۆن لاپتۆپ بکڕین؟


2019-11-21 – basknet.org\nئەرشیفی ڕۆژانە: 2019-11-21\nده‌ست به دابه‌شكردنی پاره‌ی گه‌نمی جووتیارانی سلێمانی كرا\nبڕیارە ئەمڕۆ پارەی گەنمی جوتیاران لە پارێزگای سلێمانی دابەشبکرێت، بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی لە وەزارەتی پیشەسازی و بازرگانیی رایگەیاند” بڕی پارەکە ٢٠ ملیار دینارە نەوزاد ئەدهەم، بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی لە وەزارەتی پیشەسازی و بازرگانیی حكوومه‌تی هەرێمی کوردستان ڕاگەیاند ” ئاگاداری جوتیارانی پارێزگای سلێمانی دەکەین کە ئەمڕۆ سەردانی سایلۆ بکەن بۆ وەرگرتنی …\nئاسایشی سلێمانی سزادانی شەش تاوانباری راگەیاند\nئاسایشی سلێمانی سزادانی شەش تاوانباری راگەیاند كە بەپێی ماددەی 14ی هۆشبەر دەستگیركراون و لەلایەن دادگای تاوانەكانی سلێمانییەوە سزادراون. بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە راگەیەنراوێكیدا ئاشكرایكردووە” لەدرێژەی كاروچالاكیەكانی بەڕێوەبەرایەتیماندا بەمەبەستی نەهێشتن و بنبڕكردن و بازرگانی پێكردنی هەموو جۆرە مادەیەكی هۆشبەرو هەرجۆرە كارێكی نایاسایی، هێزەكانمان توانیان لەڕۆژانی 22-4-2019 تا رۆژی 8-7-2019 بەبڕیاری دادوەر، …\nخشتەی موچەی تەواوی وەزارەتەكان بڵاو كرایەوە\nوەزارەتی دارایی خشتەی دابەشكردنی موچەی مانگی ئابی سەرجەم وەزارەتەكانی بڵاوكردەوە بە گوێرەی ئەو خشتەیە دابەشكردنی كوتا 30 مانگ دەخایەنێت. لە رۆژی 24 ی مانگ وەزارەتەكانی ئەوقاف و خوێن دنی باڵا و ناوخۆ و بەڕێوەبەرایەتی رەگەزنامە و لیوای نەوت و گاز و فەرماندەی زێرەڤانی و بەرگری و فریاكەوتن و دەزگای ئاسایش …\nبە ڤیدیۆ لەعەربەت لە رووداوێكی هاتوچۆدا 17 كەس برینداربوون\nلە رووداوێكی هاتوچۆ لەسەر رێگای عەربەت – سلێمانی، 17 كەس برینداربوون. بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی لە راگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، رووداوەكە لەنێوان دوو ئۆتۆمبێلی جۆری مینی پاس و تویوتا تاكی روویداوەو بەهۆیەوە 17 سەرنشینی ناو پاسەكە برینداربوون. ئاماژە بەوەشكراوە، رووداوەكە بەهۆی تێپەڕاندنی هەڵەی پاسەكەو رەچاونەكردنی مەرجەكانی توندوتۆڵییەوە بووە. هاتوچۆی سلێمانی ئەوەشی خستۆتەڕوو، …


کەسایەتیی لێکۆڵەر کۆنان\nران مۆری (ھاوڕێ)\nشینچی کودۆ (بە ژاپۆنی: 工藤新一 بە رۆماجی: Kudo Shinichi) کەسایەتی سەرەکیی زنجیرە ئەنیمێ و مانگای لێکۆڵەر کۆنانە. ئەو قوتابییەکی تەمەن حەڤە ساڵە و لە قوتابخانەی ئامادەیی تیتان دەخوێنێت، و بە لێکۆڵەری ئامادەیی دەناسرێت، لەبەرئەوەی لە شیکارکردنی دۆسییەکان و دۆزینەوەی تاوانباراندا یارمەتی پۆلیس دەدات. ئەو تاکە کوڕی بنەماڵەی کودۆی خانەدانە کە لە ژاپۆن جێیان ھێشت کە تەمەنی ۱٤ ساڵان بوو. باوکی ئەو یوساکو کودۆیە، ئەو نووسەری ڕۆمانە لێڵەکانە، و دایکیشی یوکیکۆ کودۆیە کە ئەکتەرێکی پێشووە. ئەو لە وڵاتەکەیدا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگە، شێرلۆک ھۆڵمز وەک نموونەیەک سەیر دەکات و خەون بە بوون بە شێرلۆک ھۆڵمزی سەدەکەی دەبینێت.\nلە یەکێک لە ڕۆژەکانی لەگەڵ ران مۆری ھاوڕێی منداڵی لە گەشتێکدا بۆ شاری یاری دەچن و تاوانێکی ھەڕەشکردنی ئاشکرا دەکات کە یەکێک لە ڕێکخراوەکانی مافیا ئەنجامی دەدات، لەو کاتەی چاودێری ئەوان دەکات، یەکێک لە ئەندامەکای ڕێکخراوەکە لە دوواوە بە سەریدا کێشا و گولاجێکی ژەھراوی پێدا کە کار دەکاتە سەر کوشتنی کەسەکە بەبێ بەجێھێشتنی شوێنەوار لەسەر ژەھرەکە. بەڵام شینچی نەمرد بەڵکو بچووک بووەوە تا ئەوەی گەیشتە لاشەی منداڵێکی بچووک و لەگەڵیشیدا دەنگی گۆڕا. نەیویست دەربارەی شتەکان بە ران بڵێت بۆیە شتەکەی بە نھێنی ھێڵایەوە. دوای گۆڕانەکەی، شینچی بڕیاریدا ناوەکەی بۆ کۆنان ئێدۆگاوا (بە ژاپۆنی: 江戸川コナン) بگۆڕێت. بە یارمەتی داھێنانەکانی دکتۆر ئەگاسا ھێشتا لە گرتنی تاوانباران بەردەوام بوو. بۆ ژیان لە لای ران و کۆگۆرۆ مۆریی باوکی کە خاوەنی نووسینگەیەکی لێکۆڵینەوەیە گواستییەوە، ئەمەش بۆ یارمەتیدانی لە دۆزینەوەی ڕێکخراوەکە و وەرگرتەوەی شێوەی ڕاستەقینەی.\nشینچی کودۆ خاوەنی زیرەکییەکی تیژ و سەرنجێکی ناوازەیە، کە وای لێدەکات دۆسییە تاوانکارییەکان شیکار بکات. یارمەتی پۆلیسی ژاپۆنی لە شیکارکردنی چەندین دۆسییەدا داوە. ئەوەندە دڵنیایە لە خۆی کە ھەندێ جار کەسانی دەورووبەری وا دەزانن کە خۆبەزلزانە. پێش بچووک بوونەوەی، بە لێکۆڵەرێکی لێھاتوو بەناوبانگ بوو چونکە لە شیکارکردنی دۆسییەکاندا یارمەتی پۆلیسی دەدا، ئەمەش ڕوون بوو کاتێک لە ڕۆژنامەکاندا ناوی دەردەچوو و لە سەرسامبووانەوە نامەی پێدەگەیشت. کۆنان دۆیڵی نووسەری ڕۆمانەکانی شێرلۆک ھۆڵمزی خۆش دەوێت و حەزیش بە خوێندنەوەی ڕۆمانە پۆلیسییەکانی باوکی دەکات.\nپێش بچووک بوونەوەی زۆر ھاوڕێی نەبوو، تەنیا ران ھاوڕێی نزیکی بوو لەگەڵ دکتۆر ئەگاسا کە دراوسێ و ھاوڕێی نزیکی خێزانەکی بوو. دوای بچووک بوونەوەی بوو بە ھاوڕێی ھیجی ھاتۆری و ئای ھایبەرا ئەمەش بێجگە لە ھاوڕێکانی لە تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان.\nلە یاریکردنی تۆپی پێدا خاوەنی توانایەکی زۆر بەرزە، ھەروەھا دەزانێت چەک بەکاربھێنێت. باوکی فێری لێخوڕینی ھەلیکۆپتەر و کەشتی کردووە. گۆرانی و مۆسیقای خۆشناوێت. خۆشەویسترین ڕەنگ لە لای سوورە.\nلە یەکێک لە ڕۆژەکان لەگەڵ ران مۆری ھاوڕێی منداڵی بۆ شاری یاری بۆ ئاھەنگێڕان بە بۆنەی بردنەوەی ران بۆ پاڵەوانێتی کاراتێ ڕۆیشت، و لەو کاتەی ئەوان لەوێ بوون، کۆمەڵەیەکی بەرچاو کەوت کە ھەڵدەستان بە ھەڕەشەکردن، بۆیە دوایان کەوت و لەو کاتەی چاودێری یەکێک لە ئەندامەکانی دەکرد، ئەندامەکەی تر لە دواوە ھات و کێشای بەسەریدا و ناچاری کرد گولاجێکی ژەھراوی لە دروستکراوی خۆیان بخوات. ئەندامەکانی ڕێکخراوەکە پێیانوایە گولاجە ژەھراوییەکە قوربانییەکە بێ بەجێھێشتنی ھیچ شوێنەوارێک لە جەستەیدا دەکوژێت لە کاتی شیکردنەوەی لاشەکە، بەڵام گولاجەکە شینچی نەکوشت بەڵکو بووە ھۆی بچووک بوونەوەی جەستەی و گۆڕانی دەنگی تا ئەوەی گەیشتە شێوەی منداڵێکی بچووک بەڵام توانا مێشکییەکانی نەگۆڕا.\nشینچی لە دواییدا بۆ لای ھاوڕێکەی ران مۆری و باوکی کۆگۆرۆ مۆری دەگوازێتەوە، کە خاوەنی دەزگایەکی لێکۆڵینەوەیە، بە ئامانجی دۆزینەوەی ئەو ڕێکخراوەی بۆتە ھۆکاری بچووک بوونەوەی تاکوو بۆ قەبارەی سروشتی خۆی بگەڕێتەوە. ھەر لەبەر ئەمەش کەسایەتی کۆنان ئێدۆگاوای بۆ خۆی دۆزییەوە، «منداڵێکی حەوت ساڵان» تا بتوانێت بژی. و بە تێپەڕبوونی کات دەستی کرد بە زانینی زانیاری دەربارەی ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش و چەند جارێک لەگەڵیان بەریەککەوت، ھەروەھا لەگەڵ نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان (FBI) ھاوپەیمانییەکی دروست کرد و ئەوان لە زۆر حاڵەتی ڕەقدا پشت بە کۆنان (شینچی کودۆ) دەبەستن. چەند جارێک بۆ قەبارەی سروشتی خۆی لە کاتی زنجیرەکەدا گەڕاوەتەوە ئەمەش جارێکیان لە ڕێگەی خواردنەوەیەکی کحولی کە بایکرۆی پێدەوترێت، ھەروەھا ئای ھایبەرا بۆ گەڕانەوە بۆ قەبارەی خۆی بە دروستکردنی گولاجێک لە ڕێگەی پێکھاتەکانی شەرابەکە یارمەتیداوە کە وای کرد بۆ ماوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی خۆی بگەڕێتەوە.\nشینچی لە کاتی داننان بە خۆشەویستییەکەی بۆ ران لەکاتێکدا لە لەندەن بوون (زنجیرەی ٦۲۱دا)\nران مۆری ھاوڕێی منداڵی شینچی کودۆیە و ئەوی زۆر خۆشدەوێت، بەڵام دانی پێدا نەناوە. (تەنیا لە فیلمێکدا دانی بە خۆشەویستییەکەیدا ناوە بەناوی «جادووگەری ئاسمانی زیوی»). ران بەوە نازانێت کە بەسەر شینچیدا ھاتووە، چونکە ئەو پێی وتووە کە بە ھۆی کارەکەی لە ھەندێ دۆسییەی قورسدا ناتوانێت ئامادە بێت. لە ماوەیەکەوە بۆ ماوەیەکی تر بە بەکارھێنانی دەنگی ڕاستەقینەی پەیوەندی پێوە دەکات بەڵام ڕادەکات کاتێک دەربارەی شوێنەکەی پرسیاری لێ دەکات. شینچی ھەر کاتێک بۆ قەبارەی سروشتی خۆی گەڕابێتەوە زیاتر لە جارێک ویستوویەتی دان بە خۆشەویستییەکەی بۆ ران بنێت، و لە کۆتاییدا لە لەندەن لە زنجیرەی ٦۱٨ دا سەرکەوتوو بوو. شینچی نایەوێت ران بە ڕاستی ئەوەی بەسەریدا ھاتووە بزانێت بۆ ئەوەی تووشی مەترسی ڕێکخراوی ڕەشی نەکات. ران زیاتر لە جارێک گوومانی لەوە کردووە کە کۆنان شینچی بێت بەڵام ئەو ھەموو جارێک لە ھەڵخەڵەتاندنی سەرکەوتوو دەبێت.\nیوکیکۆ کودۆ و یوساکو کودۆ دایک و باوکی شینچین و لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەژین. ڕاستییەکەی شینچی لە یەکەم دەرکەوتنیانەوە دەزانن. یوساکو لە چەند زنجیرەیەکدا دەرکەوتووە و لە زۆربەیشیدا شیکاری دۆسییەکەی پێش شینچی ئاشکرا دەکرد یان سەرە دەزوویەکی بۆ یارمەتیدانی لە شیکاردنی دۆسییەکە پێ دەدا. یوکیکۆش خانمەئەکتەرێکی پێشووە و لە خۆگۆڕیندا خاوەنی توانایەکی بەرزە. یوکیکۆ بە ھۆی ئەزموونەکەی لە خۆگۆڕیندا بوو بە یەکێک لە لایەنەکانی شەڕی کۆنان دژی ڕێکخراوی ڕەش و ھەروەھا ھاوڕێی شارۆن ڤێنیارد (ڤێرمۆت) بوو و زانیاری دەربارەی دەزانێت، ئەمەش بەھۆی ئەوەی ھەردووکیان ئەکتەری پێشوون، و لە زنجیرەی ۳٤٥ «بەریەککەوتنێکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش: دوو مەتەڵ لە شەوی یەکگرتنی مانگدا» یارمەتی کۆنانی دا خۆی بۆ ھایبەرا بگۆڕێت بە ئامانجی پاراستنی، و ھەروەھا یارمەتی شویچی ئەکای بۆ خۆگۆڕێن بۆ شێوەی سوبارو ئۆکیا دا ئەمەش بۆ ساختە کردنی مردنەکەی و ھەڵخەڵەتاندنی ڕێکخراوی ڕەش بەو پیلانەی ئەو و کۆنان دایان ناوە.\nئەگاسا ھیرۆشی ھاوڕێ و دراوسێی شینچی کودۆیە، و ئەو یەکەم ھاوڕێی شینچی بوو کە دەرباڕەی ڕووداوەکەی بەسەر شینچیدا ھاتووە بزانێت. زۆرێک کەل و پەلی بۆ کۆنان داھێناوە ئەمەش بۆ یارمەتیدانی لە شیکارکردنی دۆسییەکان و دەستگیرکردنی تاوانباران و ھەروەھا وەک قەرەبووکردنەوەی ئەو توانا جەستەییەی کە بەھۆی بچووک بوونەوەی لەدەستیدا. کۆنان باوەڕی پێیەتی و ھەموو کات لەگەڵ کۆنان و ھایبەرادا گۆفتوگۆ دەربارەی شەڕکەیان لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا دەکات. بوو بە ھاوڕێی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان و زۆربەی کات بۆ گەشت کردنیان دەبات.\nھیجی ھاتۆری لێکۆڵەرێکی قوتابخانەی ئامادەییی ناوچەی ئۆساکایە و بە لێکۆڵەری ڕۆژاوا دەناسرێت. بۆ یەکەم جار شینچی لە کاتی گەشتێکی گۆڕەپانی دەبینێت، بەڵام خۆیان بەیەکتر ناناسێنن و لە کاتی ڕووداوەکانی زنجیرەکە، چاوی بە کەسایەتی کۆنان دەکەوێتەوە لە کاتی گەڕانی بە دوای لێکۆڵەری ڕۆژھەڵات شینچی کودۆدا بۆ ئەوەی ڕکابەرایەتی بکات، و دوای ئەوەی ناسنامەی ڕاستەقینەی ئاشکرا کرد بوون بە ھاوڕێ. داڕێژە:Hillite، بەڵام ئەوان ئاشکرایان دەکرد. ھەروەھا ئەو گرنگی بەوە دەدا کە لە ھەمووان داوا بکات ھیچ دەربارەی شینچی نەڵێن کاتێک دەردەکەوت بە شێوەی سروشتی لە ترسی ئەوەی ڕێکخراوەکە بزانێت زیندووە. ھیجی چەند جارێک یارمەتی کۆنانی لە شەڕکردن بەرامبەر ڕێکخراوی ڕەش داوە، و ھەروەھا لە لێکۆڵینەوەکەی دەربارەی جودی ستارلینگ یارمەتی دا ئەو کاتەی گوومانی لێ کرد، ھەروەھا یارمەتی لە لێکۆڵینەوەکەی دەربارەی ئیسان ھۆندۆ بریکاری CIA و باوکی میزوناشی رێنا دا کە چووبووە ناو ڕێکخراوەکەوە بە ئامانجی سیخوڕی.\nناوی ڕاستەقینەی بریتییە لە شیھۆ میانۆ. ئەو لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا کاری دەکرد و ھەر ئەو گولاجی APTX4869 دروست کردووە کە بووە ھۆی بچووک بوونەوەی شینچی. بە مەبەستی خۆکوشتن لە ھەمان گولاجی خوارد بەڵام بچووک بووەوە و لە ڕێکخراوەکە ڕای کرد و پاشان بەرەو ماڵی شینچی بەڕێکەوت بە مەبەستی دۆزینەوەی و لەوێ دکتۆر ئەگاسا ئەوی دۆزییەوە و بۆ لای خۆی برد تا لەگەڵی بژی و ناوی بوو بە ئای ھایبەرا. ئەو و کۆنان بوون بە ھاوڕێ دوای ئەوەی ھەمان بارودۆخ ژیان، و ھەروەھا ئەو زیاتر لە جارێک یارمەتی کۆنانی داوە لە گەڕانەوە بۆ شێوەی سروشتی خۆی بەو گولاجە دژەی کە دروستی دەکات، ئەمەش لە کاتێکدا کە کۆنان ھەڵساوە بە پاراستنی لە ڕێکخراوی ڕەش کە بە دوایەوەن. شویچی ئەکای ویستی بیپارێزێت لە ڕێکخراوەکە لە کاتی خۆگۆڕینی بۆ کەسایەتی سوبارو ئۆکیا بۆیە کۆنان پێشنیاری ئەوەی بۆ کرد لە ماڵەکەی (ماڵی کودۆ شینچی) بژی بۆ ئەوەی لێی نزیک بێت، دایکی شینچی دەربارەی وتی کە سەرسامێتی بۆیە بە بەردەوامی سەرنجی دەدات.\nئەندامەکانی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی جەیمس بلاک و جودی ستارلینگ و ئەکای شویچی بەسەر زیرەکی کۆناندا ھەڵدەدەن و چەند جارێک لەگەڵیان لە شەڕەکەیان لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەشدا ھاوپەیمان بووە. ھەروەھا کۆنان لە پیلانی گێڕانەوەی میزوناشی رێنا بۆ ڕێکخراوەکە، ھەروەھا ساختە کردنی مردنی بێ ئەوەی ئەندامەکانی FBI لێ ئاگەداربن بەشدار بوو. جەیمس بلاک دەربارەی وتوویەتی کە ئەو خاوەنی ئەو زیرەکییە کە لە نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان پێویستیانە. بێجگە لە ئەکای ئەندامەکانی FBI نازانن کە کۆنان شینچی کودۆیە کە ڕاستییەکەی بە ڕێکەوت لە کاتی خۆگۆڕینی بۆ سوبارو ئۆکیا ئاشکرا کرد. جودی بە «کوڕە نایابەکە» بانگی دەکات و سەرسامی زیرەکییەکەیەتی.\nتیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان بریتیین لە ھاوڕێکانی کۆنان لەو قوتابخانە سەرەتاییەی بۆی چوو دوای بچووک بوونەوەی. تیمەکە پێکھاتووە لە یۆشیدا ئایۆمی، تسوبورایا میتسوھیکۆ، کۆجیما گینتا و ئای ھایبەرا کە دوای ماوەیەک بوو بە ئەندامی تیمەکە. تیمێکیان دروست کرد بە ناوی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان و کۆنانیان ناچار کرد تێیدا ببێت بە ئەندام. ڕاستی کەسایەتییەکەی کۆنان نازانن (بێجگە لە ھایبەرا) و بۆ ئەوان قوتابییەکی ھاوڕێیە لە قوتابخانەی سەرەتایی. لە ئەڵقەی ۱۹۲، ئەوان چاویان بە شینچی کەوتووە بە شێوە ڕاستەقینەییەکەی «زیندوو کردنەوەی بێ ھیوا، گەڕاندنەوەی شینچی.» ھایبەرا بە ھاوڕێکی نزیک خۆی بە ئەوانی تری ناساند.\nشینچی یارمەتی ئەندامەکانی پۆلیس و بە تایبەتی پشکنەر میگۆری داوە لە شیکردنەوەی زۆرێک دۆسییە پێش بچووک بوونەوەی. لەگەڵ ئەفسەر تاکاجیدا لە دوای بچووک بوونەوەی لە چەندین دۆسییەدا یەکیان گرتووە، و بە تێپەڕ بوونی کات تاکاجی دەست دەکات بە متمانەکردن بە تواناکانی کۆنان. تاکاجی جارێکیان گوومانی لە کۆنان کرد و لێکی دایەوە کە ئەو منداڵێکی ئاسایی لە قۆناغی سەرەتایی نییە، و دەربارەی ئەوە پرسیاری لە کۆنان کرد بەڵام ھیچی پێ نەوت.\n١ تاوانی کوشتنی ڕێگای مەرگ پێش بچووک بوونەوە\n٤٩ تاوانی کوشتنی دبلۆماسی گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n١٦٢ ژوورە داخراوەکە لە ئاسماندا! دۆسییەی یەکەمی شینچی کودۆ زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە پێش بچووک بوونەوەی\n١٩٠-١٩٣ زیندوو کردنەوەیەکی بێ ھیوا گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n٢١٩ کۆبوونەوەی لێکۆڵەرە مەزنەکان: شینچی کودۆ دژی کایتۆ کید زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە پێش بچووک بوونەوەی\n٢٨٦-٢٨٨ شینچی کودۆ لە نیوێرک زنجیرەیەک لە ڕابردووەیەوە پێش بچووک بوونەوەی\n٤٠٠ گوومانەکانی ران لە بیرەوەرییەکانی راندا دەردەکەوێت\n٤٧٢-٤٧٣ سەرکێشییەکانی شینچی کودۆی بچووک لە بیرەوەریدا دەردەکەوێت ئەو کاتەی بچووک بووە و کۆنان دەیگێڕێتەوە\n٤٩٠ (ھاتۆری ھیجی) لە ڕکابەری (کودۆ شینچی) لەسەر ھەڵدێرە بەفرینەکان زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە پێش بچووک بووەنەوەی ئەو کاتەی لە قۆناغی ئامادەیی بووە\n٥٢١ بکوژ شینچی کودۆ گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n٥٢٢ ڕووخساری ڕاستەقینەی شینچی و فرمێسکەکانی ران گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n٥٢٣ ئەو پرسیارەی بە ڕاستی دەتەوێت بیپرسیت گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n٥٢٤ بڵێسەی کینەی شینەکە (بەشی یەکەم) گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی (تەواکەری ڕووداوەکانی زنجیرەکانی پێشوو)\n٦١٦-٦٢١ بیرۆکە وەرگرتن لە ھۆلمزەوە گەڕانەوەیەکی کاتی بۆ قەبارەی سروشتی\n٧٧٢-٧٧٣ دۆسییەی شینچی کودۆ لە حەوزی ماسییەکان زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە پێش بچووک بوونەوەی\n٨٥٣ بیرەوەرییەکانی پۆلی گوڵی گێلاس (رانی بچووک) زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە ئەو کاتەی بچووک بووە لە بیرەوەری رانەوە\n٨٥٤ بیرەوەرییەکانی پۆلی گوڵی گێلاس (شینچی بچووک) زنجیرەیەک لە ڕابردوویەوە ئەو کاتەی بچووک بووە لە بیرەوەرییەکانی کۆنانەوە\nتاوانی کوشتنی ڕێگای مەرگ (ジェットコースター殺人事件) ژمارەی ١ ٨ کانوونی دووەمی ١٩٩٦ \nتاوانی کوشتنی دبلوماسی (外交官殺人事件) ژمارەی ٩٢-٩٦ ٢٤ شوباتی ١٩٩٧ \nژوورە داخراوەکە لە ئاسماندا! یەکەم دۆسییەی شینچی کودۆ ژمارەی ٢٠٤-٢٠٧ ٢٧ ئەیلوولی ١٩٩٩ \nزیندوو کردنەوەی بێ ھیوا (ھەڵبژاردنی سێیەم) ژمارەی ٢٥٥-٢٥٧ ١٥ ئایاری ٢٠٠٠ \nزیندوو کردنەوەی بێ ھیوا (سوارچاکەکە بە پۆشاکە ڕەشەکانییەوە) ژمارەی ٢٥٥-٢٥٧ ٢٢ ئایاری ٢٠٠٠ \nزیندوو کردنەوەی بێ ھیوا (گەڕانەوەی شینچی) ژمارەی ٢٥٨-٢٦٠ ٢٩ ئایاری ٢٠٠٠ \nزیندوو کردنەوەی بێ ھیوا (شوێنی بەڵێندراو) ژمارەی ٢٥٨-٢٦٠ ٥ یونیو ٢٠٠٠ \nکۆ بوونەوەی لێکۆڵەرە مەزنەکان: شینچی کودۆ دژی کایتۆ کید ژمارەی ٢٩٩-٣٠٢ ٨ ینایر ٢٠٠١ \n(شینچی کودۆ) لە نیویۆرک ژمارەی ٣٥٠-٣٥٤ ١٥ یولیو ٢٠٠٢ \nگوومانەکانی ران تایبەت ١٥٣٠ ئایاری ٢٠٠٥ \nسەرکێشییەکانی کودۆ شینچی بچووک ژمارەی ٥٧٠-٥٧٣ ١٤ ئایاری ٢٠٠٧ \nکاتێک کۆنان لەگەڵ ھاوڕێ بچووکەکانی لە کتێبخانە بوون، جزدانێکی چەرمی لە پشتی یەکێک لە کتێبەکان دەدۆزنەوە کە کاغەزێکی تێدایە. کۆنان دەست دەکات بە گێڕانەوەی چیرۆکی ئەو جزدانە، کاتێک چیرۆکەکەی بۆ ١٠ ساڵی پێشوو دەگەڕێتەوە ئەویش کاتێک ران و شینچی لە کاتی بوونیان لە قوتابخانەی سەرەتایی شەوێکیان بۆ قوتابخانە دەچن و لەوێ کەسێکی نامۆ دەدۆزنەوە کە دەڵێت من برا گەوەرەی شینچییە و ئەو جزدانە بە ران و شینچی دەدات کاتێک سەرنج دەدەن کاغەزێکی تێدایە و لە مەتەڵێک پێکدێت لەوێوە دەست دەکەن بە شیکارکردنی مەتەڵەکە و بەوە کۆتایی دێت کە شینچی پێی وایە باوکی ئەو مەتەڵەی بۆ ناردوون، ھەر بۆیە ران ھەڵدەستێت بە نووسینی نامەیەکی سوپاس گوزاری و لە ناو جزدانەکەدا دای دەنێت لە پشتی کتێبەکانەوە. کۆنان دواتر ئاشکرای دەکات کە مەتەڵەکە ھی باوکی نەبووە، و بەڵکو مەتەڵەکە بۆ باوکی بووە و پاشان مەتەڵەکەی شیکار کرد بە کەرت کردنی جزدانەکە و دۆزینەوەی نامەیەک لە ناویدا کە ھێمێ سەرسووڕمانی لەسەرە لەگەڵ واژووی کایتۆ کید، کید دلەبەر ئەوە دای بە شینچی چونکە چاوەڕێی ئەوە بوو کە دوای ئەوەی شینچی شکست دێنێت لە شیکار کردنی ھانا بۆ باوکی دەبات و بەم شێوەش نامەکە دەگاتە دەستی یوساکو.\n(ھاتوری ھیجی) فی مواجھة (کودو شینتشی) علی المنحدرات الثلجیة ژمارەی ٥١٨-٥٢٢ ٣ دیسمبر ٢٠٠٧ \nشینچی کودۆ، بکوژەکەیە ژمارەی ٦٤٦-٦٥٤ ١٩ ینایر ٢٠٠٩ \nپێش ساڵێک، شینچی کودۆ تاوانێکی کوشتنی لە ئۆکۆھۆکی ڕۆژھەڵات شیکار کرد. بە ناوی شینچی کودۆوە نامەیەک بە ھیجی ھاتۆری دەگات لە کەسێکەوە بە ناوی ئۆکادۆ ماکۆتۆ و لە ناوەڕۆکەکەیدا ھاتووە کە ئەو لەو ڕۆژەدا ھەڵەی کردووە، ھەر بۆیە ھێجی و کۆنان و ران و کازۆھا و کۆگۆرۆ مۆری بۆ ئۆکۆھۆ ڕۆشتن، بەڵام زانیان کە ماکۆتۆ نیوەی ساڵێکە دیار نەماوە و خەڵکی لادێکە بەھۆی ھۆکارێکەوە ڕقیان لە شینچییە. کونان بە تەنھا بۆ شوێنی چاوپێکەوتنی لەگەڵ ماکۆتۆ لە خانووی شاخەکە ڕۆشت، و دوای ئەوەی زانی کە ئەوە بۆسەیەکە بۆ کوشتنی لە پەنجەرەکەوە بۆ دەریا ڕایکرد دواتر ڕووندەبێتەوە لە ھایبەراوە کە کۆنان ئەو گولاجەی کە دەیگڕێتەوە بۆ لاشەی ڕاستەقینەی لە باتی دەرمانی ھەڵامەت خواردووە، و کاریگەری دەرمانەکەش تەنھا بۆ ٢٤ کاتژمێر بەردەوامە. دواتر ران و ئەوانەی لەگەڵیادایە شینچییان لە کەنار دەریاکە بە بێ یادەوەری دەدۆزنەوە. کازۆھا پێشنیاری بردنی شینچی بۆ شوێنی تاوانەکە دەکات چونکە لەوانەیە یادەوەری بگەڕێتەوە. لە ڕۆژی دواتردا ڕۆژنامەنووسێکی ڕۆژنامەی تۆتو بە برینداری دەدۆزرێتەوە، و ھەموو بەڵگەکان ئەوە ئامەژە دەکەن کە شینچی بکەرەکەیە. ھێجی شینچی لە سندووقی ئۆتۆمبێلەکەی کۆگۆرۆ مۆریدا دەشارێتەوە تا فێڵی ئەم تاوانە مەحاڵە دەدۆزێتەوە. ران بۆ دارستانەکە دەڕوات تا داوا لە بوونەوە ئەفسانەییەکە "شیراگامی" بکات شینچی بۆ سروشتی خۆی بگەڕێنێتەوە، و لە دارستانەکەدا لە ھەڵدێرێکەوە دەکەوێتە خوارەوە ئەو کاتەش بوونەوەرێکی سەیر دەردەکەوێت و بۆ خانووی شاخەکە دەیبات.\nڕووخساری ڕاستەقینەی شینچی و فرمێسکەکانی ران ژمارەی ٦٤٦-٦٥٤ ٢٦ ینایر ٢٠٠٩ \nئەو پرسیارەی بە ڕاستی دەتەوێت بیپرسیت ژمارەی ٦٤٦-٦٥٤ ٢ فبرایر ٢٠٠٩ \nبڵێسەی کینە شینەکە (بەشی یەکەم) ژمارەی ٦٣٥-٦٣٧ ٩ فبرایر ٢٠٠٩ \nبیرۆکەی ھۆڵمز , خوێندکاری ھۆڵمز ژمارەی ٧٤٣-٧٥٢ ٢١ ئایاری ٢٠١١ \nبیرۆکەی ھۆڵمز , خۆشەویستی یەکسانە بە سفر ژمارەی ٧٤٣-٧٥٢ ٢٨ ئایاری ٢٠١١ \nبیرۆکەی ھۆڵمز , شەیتان ژمارەی ٧٤٣-٧٥٢ ٤ یونیو ٢٠١١ \nبیرۆکەی ھۆڵمز , سفر تەنھا سەرەتایە ژمارەی ٧٤٣-٧٥٢ ٢٤ یونیو ٢٠١١ \nدۆسییەکی شینچی کودۆ لە حەوزی ماسییەکان ژمارەی ٨٨٢-٨٨٤ ٢١ مارس ٢٠١٥ \nبیرەوەرییەکانی پۆلی گوڵی گێلاس (رانی بچووک) ژمارەی ٩٢١-٩٢٢ ١٨ مارس ٢٠١٧ \nبیرەوەرییەکانی پۆلی گوڵی گێلاس (شینچی بچووک) ژمارەی ٩٢٣-٩٢٤ ٢٥ مارس ٢٠١٧ \nلە ڕاپرسییەکی ڕادا لە ژێر ناونیشانی Friendship (ھاوڕێیەتی) کە ماڵپەڕی rankingjapan.com ئەنجامیدا تێیدا بەژداربووان کەسایەتییەکی ئەنیمێ ھەڵدەبژێرن کە دەیانەوێت ببن بە ھاوڕێی، کەسایەتی شینچی کودۆ (کۆنان) لە پلەی سێیەمدا ھات. لە ڕاپرسییەکدا کە لەلایەن گۆڤاری Newtype لە ساڵی ٢٠٠١ دا ئەنجامدرا بە ناونیشانی «١٠٠ بەناوبانگترین کەسایەتی ئەنیمێ لە ژاپۆن» شینچی (کۆنان) لە پلەی چوارەمدا ھات. ھەروەھا لە ڕاپرسییەکی تردا کە لەلایەن ھەمان گۆڤارەوە لە ٢٠١٠ دا ئەنجامدرا، شینچی لە پلەی دەیەمدا بۆ بەناوبانگترین کەسایەتییەکانی ئەنیمێ ھات. وە لە ڕاپرسییەکدا eBookJapan لە ماوەکانی نێوان ١٢ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ١٢ی ئایاری ٢٠١١ لەسەر ناوبانگی کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان ئەنجامدرا، کە تێیدا بینەرانی دەرەوەی ژاپۆن بەژداری کرد، کەسایەتی شینچی کودۆ بە شێوەی ڕاستەقینەی لە پلەی دووەمدا ھات بە بەدەستھێنانی ١٬٤٢٤ لە ٥٬٨٨٣ دەنگ، لە کاتێکدا کەسایەتی کۆنان دوای بچووک بوونەوەی لە پلەی سێیەمدا بە ٨٦٦ دەنگ ھات. ئەمەش لە کاتێکدا جیان دی لیۆن لە گۆڤاری Complex لە پلەی ھەژدەم لە «پێڕستی ٢٥ کەشخەترین کەسایەتییەکانی ئەنیمێ» داینا.\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۳ ٢٤ی ئایاری ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کەناڵی یۆمیوری.\n^ ئ ا Caseclosed.com\n^ ئ ا ب لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۱ ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کەناڵی یۆمیوری.\n^ "زانیاری دەربارەی شینچی کودۆ". Archived from the original on ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧. Retrieved ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ ئ ا Detective Conan Magician of the Silver Sky. بنکە دراوی فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت. سەردان لە ڕێکەوتی ۱٦ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷.\n^ ئ ا ب لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۲. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری. سەردان لە ڕێکەوتی ۲٦ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۷.\n^ ئ ا ب "لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤٩ ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۱۹۱ ٢٥ی نیسانی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ 名探偵コナン 銀翼の奇術師 ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. [Detective Conan: Magician of the Silver Sky] (بە زمانی ژاپۆنی). Stingray Co. Ltd\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٦۲۱ ٨ی ئابی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤٠٠ ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ ئ ا ب لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ١٩٣ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤۳. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری. سەردان لە ڕێکەوتی ۲٦ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۷.\n^ ئ ا Head-to-Head Match with the Black Organization/Two Mysteries of the Night of the Full Moon. بنکە درای فیلمەکان لەسەر ئینتەرنێت. سەردان لە ڕێکەوتی ۲٨ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۷.\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۷٨۳ ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤٩٠ ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ ئ ا لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٥٨. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری. سەردان لە ڕێکەوتی ۲٦ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۷.\n^ ئ ا مانگای لێکۆڵەر کۆنان، ژمارەی ۱۷٨: ناوی کۆدیی شێری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤۲٥ ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۱۹۲ ٩ی شوباتی ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۳۰٤ ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۱۲۹ ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ١٦٢ ١٨ی ئابی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ١٩٠ ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ١٩١ ٢٥ی نیسانی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ١٩٢ ٩ی شوباتی ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٢١٩ ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٢٨٦ ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٤٧٢ ١٩ی ئایاری ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٥٣١ ٢٤ی ئایاری ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. Telecasting Corporation Yomiuri Telecasting Corporation ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٥٢٢ ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ D etective Conan Episode 523 ٢١ی ئابی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.". کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٥٢٤ ١ی ئابی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٦١٦ ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٦١٧ ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٦١٨ ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٦٢١ ٨ی ئابی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٧٧٢ ١٩ی ئایاری ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٨٥٣ ١٦ی ئازاری ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٨٥٤ ١٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. کۆمپانیای ڕاگەیاندنی یۆمیوری\n^ "Which Anime Character Do You Wish You Could Be Friends With?" ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ.\n^ "Newtype top 10 Anime" ١٢ی نیسانی ٢٠٠٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ.\n^ 『名探偵コナン』 人気投票結 ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. ebookjapan. 2011-05-12\n^ DeLeon, Jian (January 23, 2013). "The 25 Most Stylish Anime Characters ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.". Complex.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە شینچی کودۆ تێدایە.\nویکیوتە، وتەی پەیوەندیداری بە شینچی کودۆ تێدایە.\nئەم وتارە لەسەر وەشانی ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ بووە بە وتارێکی باش (بەراوردکردن بە ئێستا • پەڕەی لێدوان • پەڕەی پاڵاوتن)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شینچی_کودۆ&oldid=940413»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١١ی ٧ی نیسانی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


سیسته‌مى په‌روه‌رده و كاریگه‌رى له سه‌ر ژن - transcultures\nHome/شیكاریی/سیسته‌مى په‌روه‌رده و كاریگه‌رى له سه‌ر ژن\nله مێژووى كۆمه‌ڵگاى مرۆڤایه‌تییه‌وه تاكو ئێستا په‌رورده مه‌ڵبه‌ند و ناوه‌ندى پێگه‌یاندنى مرۆڤ و كۆمه‌ڵگاى مرۆڤایه‌تى بووه. په‌روه‌رده شوڕ‌شێكى گه‌وره‌ى مرۆڤایه‌تییه. هه‌روه‌ها به‌رده‌وام له هه‌وڵى گوڕان و پێشكه‌وتن دایه. له‌م به‌شه دا په‌روه‌رده چه‌مكێكى فره‌ڕه‌هه‌ند به خۆیه‌وه ده‌بینێت، كه زورێك له ڕه‌هه‌نده‌كانى په‌یوه‌ندى به ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تیى و ئابووریى كۆمه‌ڵگا له‌خۆ ده‌گرێت. له دونیاى ئه‌مرۆدا، زانست له پێشكه‌وتن و په‌ره‌سه‌ندنى په‌له‌دایه، بۆیه به‌رپرسیارێتى ئه‌م پروسه‌یه به‌رپرسیارێتیى په‌روه‌رده‌كردنه‌وه‌ى تاكه بۆ كۆمه‌ڵگا.\nله زانستى سۆسیۆلۆژیدا ئێمه ناتوانین په‌روه‌رده به بێ خوێندن و به بێ مه‌عریفه دروست بكه‌ین، چونكه په‌روه‌رده، له ڕووى چه‌مك و مێژوو و فه‌لسه‌فه‌ى په‌روه‌رده‌وه، پرۆسه‌یەکی فره‌لایه‌نه و دووره له هه‌لسه‌نگاندن و تێروانێكى ساده و سه‌رپێییانه. ده‌وڵه‌تانی وه‌كو: ئه‌ڵمانیا، سوید، فره‌نسا و یابان، په‌روه‌رده به ناوه‌ڕۆكى په‌رتووك ئاراسته‌ى سه‌ر خاكى ژیان ده‌كه‌ن. بۆ ئه‌وه به شێوه‌یه‌كى پراكتیك بیر له په‌روه‌رده‌ى ئه‌خلاقى مرۆیى بكه‌ن و له‌گه‌ڵ ئه‌وه ببن به یه‌كێك له كارەكته‌رى هه‌ره چاكه‌كار. له‌به‌ر ئه‌وه په‌روه‌رده له‌و وڵاتانه دا وه‌كو میكانیزمێكى مانه‌وه‌ى به‌رده‌وامى كلتۆور و زانیاریى شارستانیه‌ت ڕێگه‌ى گواستنه‌وه‌ى كۆى فكر و مه‌عریفه و كلتۆور، بۆ نه‌وه‌ى داهاتوو به‌رهه‌م ده‌هێنێت. ڕاسته كۆمه‌ڵگاى ئێمه كۆمه‌ڵگایه‌كى جوتیارییه، تا ئێستا زۆری ماوه له سه‌ر ئه‌و ڕێچكه ئه‌خلاقییه به‌رده‌وام بێت، به‌ڵام كێشه‌كه ئه‌وه‌یه بزاڤى كۆمه‌ڵایه‌تى ئه‌وه‌نده ڕوو له حه‌قیقه‌تى فكر و مه‌عریفه نه‌كردووه، بۆیه بزاڤى جنێده‌ریش له ڕووى سیسته‌مى پیاوسالارییه‌وه زالێتییه‌كى زه‌قه، چونكه په‌روه‌رده‌كرنى سته‌مكار به سه‌ر په‌روه‌رده‌كردنى سته‌ملێكراو‌دا فه‌رمان به سه‌رداكردن یاخۆد رێنماییكردنه.\nلێره‌وه پرسیارێك دێته ئارا، ئایا ئێمه چۆن ده‌توانین په‌روه‌رده‌یه‌كى مه‌عریفى له ناو كۆمه‌ڵگا دا دروست بكه‌ین، به‌و مه‌رجه‌ی كه كاریگه‌رى له‌سه‌ر بیركردنه‌وه‌ى ژن و پیاودا هه‌بێت؟ سه‌ره‌تا ده‌بێت باس له ڕۆڵى كۆمه‌ڵگا بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ینه ئاستى هوشیاریى یه‌كسانیى جێنده‌رى. هیچ كۆمه‌ڵگاێك ناتوانێت له‌گه‌ڵ كاروانى شارستانیه‌ت ڕه‌وت بكات و درێژه به‌مانه‌وه‌ى خۆى بدات، ئه‌گه‌ر خاوه‌نى په‌روه‌رده‌یه‌كى تۆكمه و پێشكه‌وتوو و دیمۆكراتییانه نه‌بێت، به تایبه‌تى ئه‌و جیاوازییه‌ى له نێوان ژن و پیاو دا، پاردۆكسێكى گه‌وره به فه‌رهه‌نگى كلتۆورى و بوارى تێگه‌یشتنى ئازادى مرۆیى له ناو كۆمه‌ڵگا دا دروستى ده‌كات. هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌ك ئه‌گه‌ر ڕووى خۆى بە بیركردنه‌وه‌ى بیرى ئازاد نه‌بینێت، په‌روه‌رده و مه‌عریفه‌ى ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌یش ڕووى خۆى ڕاسته‌قینه نابینێت. چونكه، له په‌روه‌رده‌ى كۆمه‌ڵایه‌تیدا فكرى ئازاد وابه‌سته‌ى سیسته‌مى پا‌تریاكییه و له په‌روه‌رده‌ى كۆمه‌ڵگا دا فكرى ئازاد وابه‌سته‌ى سیسته‌مى ئه‌قڵى ڕه‌هاى كۆمەڵە. ئه‌مه‌یه خاڵى مه‌ترسیدار، ناهێلێت تاك به گشتى و ژن به تایبه‌تى ئه‌قڵى خۆى ئازاد بناسێت و ئازاد بڕیار بدات و ئازاد هه‌ڵوێست و ئورگانیبوونى خۆى له‌ناو كۆمه‌ڵگا دا هه‌ڵبژێرێت. ئه‌و هێڵه‌ى بوارى په‌روه‌رده‌ى ئازادى به ناكوكى دروستى نه‌كات، ئه‌نگلس به ئه‌قلى پیشه‌سازییه‌وه گرێده‌دات و ده‌ڵێت: (مه‌رجى یه‌كه‌مى ئازادى ژن ئه‌وه یه، به‌شدارى له پیشه‌سازى مه‌زن دا بكات، چۆنكه ئه‌و پیشه‌سازیه به ته‌نها ژماره‌ى زورى كرێكار نەخستووەته كار، به‌ڵكو زه‌مینه‌یه‌كى باش ده‌خولقێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و كار و فه‌رمانه‌ى له‌ناو په‌روه‌رده‌ى خێزان دا بۆ په‌روه‌رده‌ى پیشه‌سازى گشتى بێنه گۆڕێ) .\nله‌م باره‌وه كۆمه‌ڵگا وێنه‌یه‌ك بۆ مرۆڤ دروستى ده‌كات، ئه‌و وێنه‌یه جه‌وهه‌ر یاخۆد حه‌قیقه‌تى ئه‌و كۆمه‌ڵگایه ده‌ر ده‌خات. به‌درێژاییى مێژوویه‌وه ئه‌و وێنانه جۆراوجۆرن، وێنه‌یه‌ك هه‌یه وه‌كو ئۆرگانێكى زیندووه وێنه‌یه‌كى ترى هه‌یه وه‌كۆ ئۆرگانێكى ئامێرییه، وێنه‌یه‌كى تر وه‌كو گفتوگۆردنه. بۆیه لێره دیارده‌كرێت كه وێنه‌ى كۆمه‌ڵگاى كوردى تا ئیستا وێنه‌یه‌كى ئامێرییه کە كۆمه‌ڵگای داخستووه و ده‌ربازى قوناغى ئه‌قڵى پیشه‌سازى نه‌بووه، به تایبه‌تى ئه‌و سیسته‌مه‌ى په‌یوه‌ندى به ئیدیۆلوژى ئیسلامى سیاسى و سیاسه‌تى نا جێبه‌جێكارەوەهه‌یە، كاریگه‌ریه‌كى نێگه‌تیڤ له سه‌ر ئه‌قڵى ژن و پیاو هه‌یه، ئه‌م ئه‌زموونه‌ى چینایه‌تى تێرى ئه‌وه ده‌كات، مرۆڤ بیر له ئه‌زموونێكى ترى په‌روه‌رده بكاتەوە، چونكه په‌روه‌رده‌ى ئیدیۆلۆژى بێ ململانێ و ناكۆكى كلتۆورى بیركردنه‌وه ناتوانێت چینى بۆرژۆاز دروست بكات. به تابیه‌تى ئه‌گه‌ر په‌روه‌رده‌ى ژن له ژێر نا‌سه‌قامگیریى سیسته‌مى سیاسى و ئاینى و ده‌ره‌به‌گى و نێرسالارى چوارچێوه‌كرى بێت، پشتبه‌ستن به ناوه‌كى به‌شه جیاوازه‌كانى ترى كۆمه‌ڵگا ناكات. له سه‌ده‌ى بیسته‌مدا نوسه‌رى ئینگلیزى جۆرج ئۆروێڵ، له رۆمانە به ناوبانگەکەی خۆی (باخچه‌ى ئاژه‌ڵان) دا، وێنه‌ى كۆمه‌ڵگا له سه‌ر وێنه‌ى دۆنیاى ئاژه‌لان داده‌رێژیت. ئه‌م وێنه‌یه ماناى ئورگانیبوونى ئه‌و په‌یوه‌ندییە كۆمه‌ڵگاییه ده‌به‌خشێته ئۆرگانیبوونى مرۆڤ، ئه‌گه‌ر ئێمه ئه‌و وێنه‌یه له سه‌ر بوونى ژندا دابه‌ش بكه‌ین، هه‌مان دۆخ دێته ئاراوە، كه جیاوازى له نێوان ئه‌و دونیایه و دونیاى كۆمه‌ڵگاى داخراودا هیچ جیاوازییەكى ئه‌وتۆى پارێزاو بۆ پێناسه و ڕه‌سه‌نایه‌تى ژن نییه. گرنگه كۆمه‌ڵگا كار لەسه‌ر ئه‌و هێڵه په‌روه‌رده‌ییه بكات ئه‌وه‌ى كه پێناسه‌ى پیاو به سه‌روه‌رى له قه‌ڵه‌م دراوە.\nئه‌م جوره ئه‌قڵه له زانستى سۆسیۆلۆژیدا وه‌ها دیارده‌كرێت، كه ئێمه به زانست ده‌ستمان پێ نه‌كردووه، به‌ڵكو ئێمه له ئه‌قلیه‌تى پارت و كارێكته‌ره ده‌ستنیشانكراوه‌كان ده‌ستمان پێ كردووه، به‌م هه‌ڵسه‌نگاندنه روون ده‌بێتەوە كه سیسته‌مى په‌روه‌رده له كۆمه‌ڵگاى ئێمه‌دا، وه‌ك ده‌قى پاولۆ فرێرى وتى، له سیسته‌مى (بانكى) هیچ جیاكارییه‌كى تر نییه. واته، ئه‌گه‌رى دروست بوونى ئه‌م جوره سیسته‌مه بۆ ناسازكردنى ژێرخانى سیاسى، ئابوورى و كومه‌لایه‌تى و ئاینى ده‌گه‌رێته‌وه، كه كومه‌لێك ئه‌گه‌ر له سه‌ر ئاستى سه‌رخانه‌ى كۆمه‌ڵگا هه‌ن كار بە شێوه‌یه‌كى ژێرخانى ناكرێت، له‌وانه‌یه یه‌كه‌م ئه‌گه‌ر ئه‌وه بێت، كه كۆمه‌ڵگا له پرسى خۆى كۆمه‌ڵایه‌تى دا فێرى په‌روه‌ده‌كردنى سیاسى و ئابوورى و كۆمه‌ڵایه‌تى و ڕوشنبیریى دروستكردنى كلتوورى ئه‌خلاقى و مه‌عریفى نه‌بووه. به نموونه، ئه‌و كاته‌ى دایك مندال ده‌هێنێته سه‌ر دونیا بیر له ژێرخانى په‌روه‌رده‌كرنى ئه‌و منداڵە ناكاتەوە، به‌ڵكو بیر له‌وه ده‌كات كه چۆن فڕێیده‌درێته دەره‌وه. ئه‌م منداڵە هوشیار ناكات، به‌ڵكو ئه‌مه وا له منداڵ ده‌كات توشى توندى و ترس و لاوازى و زانیارى سه‌خته و سته‌مى خۆسه‌پێن ببێت، چۆنكه په‌روه‌رده‌ى ده‌ره‌وه‌ى په‌یوه‌ندى به دیزانیكردنى فه‌رهه‌نگى كلتوورى كوردى وه‌كو سیسته‌مى دیالۆگ و گومان و پرسیار و خۆزانینى فه‌لسه‌فى دروست نه‌بووه. هه‌ر له سه‌ره‌تا‌وه ئه‌مه له نێوان تاك و كومه‌ڵگا و ژن و پیاو و منداڵ و دایك و باوك، جورێكه له خۆكوشتنى بیرى ئازاد و بیرى مودێرن. به‌م ڕه‌هه‌نده، ئه‌گه‌ر هوشیارى و ڕۆشنبیرى ژن هه‌بێت باش ده‌زانێت كه ئه‌م جۆره په‌روه‌رده‌كردنه سا‌خته‌یه، خزمه‌ت به بڵندبوونى ئاستى فكرى و مه‌عریفى ناكه‌ت. به‌ڵكو په‌روه‌رده خزمه‌ت به هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى واقعى نیرسالارى و سیسته‌مى توندۆتیژى نا ته‌ندرۆستى سیاسى و ئابوورى و كۆمه‌ڵایه‌تى ده‌كات. تاكو ئه‌قڵى ڕه‌ش و سپى زاڵکردن نه‌بێت و زانین و ڕوناكى ببه‌خشیته چینى ژێرده‌ستیش. بۆیه له‌م بواره‌دا پاولۆفریرى زور داكوكى له سه‌ر بنه‌ماى سیسته‌مكردنى (زمانى زانستى و دیالۆگ و ڕه‌خنه‌گرتن) ده‌كات، له‌ورا له ده‌قێكى خۆى دا ده‌ڵێت: (هوشیارى ڕه‌خنه‌یى، مرۆڤ ده‌كاته مرۆڤێكى چالاكتر و ئازادتر، هه‌روه‌ها مرۆڤ ده‌كاته ئورگانێك كه هه‌ست به به‌رپرسیارێتی گۆڕین بكات). مادام ئه‌م خاڵه له هوشیارییه‌وه سازان ئه‌نجام ده‌دات، به‌و ئێتیكه مرۆڤ ده‌توانێت كلتۆورى ڕه‌خنه‌یى دروست بكات، كه له خزمه‌تى زانستى مرۆیى دا بێت، بێ هیچ جیاكاریێك له دروستكردنى چین و ململانێى مه‌زهه‌بى یان موقه‌ده‌سكردنى پارت و كارەكته‌رى تیۆرى بێت، ئه‌گه‌ر ڕه‌خنه له كۆمه‌ڵگا دا نه‌بێت، په‌روه‌رده‌یش ڕۆڵى خۆى ته‌ندروست نابینێت، هه‌روه‌ها ژنێكى چالاك و ئه‌كتیڤ و ڕۆشنبیر و خاوه‌ن فكر و ئایدیاى سه‌ربه‌خۆی لێ ده‌رناچێت. ئه‌گه‌ر بڵێین جیاكارى له نێوان په‌روه‌رده و ڕه‌خنه دا چییه؟ ده‌بێت به زمانێكى زۆر ساكار تێبگه‌ین، كه جیاكارى له نێوانیاندا ئه‌وه‌یه، په‌روه‌رده وه‌ك كارخانه‌یه‌كى دروستكراوى هه‌موو پێكهاته‌ى ژیانى تاكه و به‌رده‌وامى ده‌داته دامه‌زراندنى مرۆڤێكى فكر ئازاد و ڕه‌خنه‌یى. ڕه‌خنه خۆیشی، به‌رهه‌مى ئه‌قڵ و فه‌لسه‌فه‌یه. ئه‌وه‌ى له ڕه‌خنه گرنگترە، زمانى ڕه‌خنه‌یە. بۆیه تاكو ئێمه نه‌بینه كۆمه‌ڵگایه‌كى ڕه‌خنه‌یى له بوارى ئه‌قڵگه‌رایى دا ئێمه ناتوانین ئه‌و تێگه‌یشتنه به نموونه‌ى كۆمه‌ڵگاى گفتۆگۆ و یه‌كسانى جێنده‌رى هه‌بێت. سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه ناتوانین ببین به خاوه‌نى كۆمه‌ڵگایه‌كى ئه‌خلاقگه‌را و شوناسى خوى په‌روه‌رده‌كراوى كلتۆوری. به‌كورتى، ئه‌قڵى ڕه‌خنه‌گرتن ده‌رهاویشته‌ى ئه‌قڵى په‌روه‌رده‌ییه، ئه‌قڵى په‌روه‌رده‌یش ده‌رهاویشته‌ى سیسته‌مى پێكه‌وه كۆكردن و دۆخى یه‌كسانكردنه.\n1ـ فۆئاد مه‌جید میسرى، ئازادى ژن له ڕووانگه‌ى ماركسیزمه‌وه، چ1، چاپ: ئایدیا، سالا 2020.\n2 ـ باول فرايري، التعليم المقهورين، ترجمة: الدكتور يوسف نورعوض، طابيعة (ب.ط) دار القلم ـ بيروت لبنان، ص2013.\n3ـ باول فرايري، نفس المصدر/ ص 2013.\n4ـ جورج اورويل، مرزع الحيوانات، ترجمة: شامل اباظة، طابيعة الاولى ـ دار الشرق، ص2009.\nPrevious دەربارەی گەڕۆکبوونی مرۆڤ\nNext فێمینیزم و زانستە مرۆڤایەتییەکان


٦٠ هه‌زار په‌نجه ماسی كرانه ناو به‌نداوی سماقولی\nوەزیری کشتوکاڵ ڕایگەیاند، به‌رهه‌می ناوخۆی ماسی ٤٠ % پێویستی ناوخۆ دابینده‌كات و ٦٠ % له ده‌ره‌وه هاورده ده‌كرێت.\nئەمڕۆ ( دووشەممە، ١٦ / ٩ / ٢٠١٩ )، بێگه‌رد دڵشاد تاڵەبانی، وه‌زیری كشتوكاڵ و سه‌رچاوه‌كانی ئاو له لێدوانێكی بۆ رۆژنامه‌نوسان رایگه‌یاند" وه‌كو وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ ( ٦٠ ) هه‌زار په‌نجه ماسیمان كرده ناو به‌نداوی سماقولی ، كارمه‌نده‌كانمان سه‌ره‌ڕای بونی قه‌یرانی ئابوری، به‌رده‌وامیان به په‌ره‌پێدانی به‌رهه‌می ناوخۆ داوه و رۆلێكی كاریگه‌ریان بینیوه".\nوەزیری کشتوکاڵ ئاشکرای کرد" ئه‌مساڵ ( ٦٠ ) هه‌زار په‌نجه ماسیان په‌روه‌رده كردوه، ئه‌مڕۆ وه‌كو په‌ره‌پێدانی به‌روبومی ناوخۆی دەیخه‌ینه ناو به‌نداوی سماقولی ، ئومێد ده‌كه‌ین له ساڵانی داهاتو بۆ به‌نداوه‌كانی تر به‌هه‌مان شێوه وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ په‌ره به‌سامانی ناوخۆیی بدات".\nسەبارەت بە سامانی ماسی لە هەرێم وەزیری کشتوکاڵ وتی" سامانی ماسی یه‌كێكه له به‌رهه‌مه ناوخۆیه‌كان، ساڵانه هه‌شت هه‌زار ته‌ن ده‌خرێته ناو بازاڕ‌ەكان كە ده‌كاته ( ٤٠ % ) خواستی ناوخۆیی كوردستان و له ( ٦٠ % ) دیكە لە ده‌ره‌وه‌ی بازاڕه‌كان هاورده‌ی كوردستان ده‌كرێت".\nوتیشی" ماسی یه‌كێكه له سه‌رچاوه گرنگه‌كانی خۆراك له هه‌رێمی كوردستان له ساڵانی رابردو كه‌متر به‌كارهاتوه، به‌ڵام له ئێستادا خواستی دانیتشوانی هه‌رێم له ئاست به‌كارهێنانی سامانی ماسی خه‌ریكه په‌ره‌ده‌ستێنێت، هیوادارین له ئاست خواستی هاوڵاتیان بتوانین په‌ره به‌و سامانه بده‌ین، ساڵانه‌ش له وه‌رزی زاوزێ له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان پارێزگاری له‌و سامانه بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی ببین به خاوه‌نی رێژه‌یه‌كی به‌رچاو له سامانی ماسی".


زایینی: ١٥-٠٤-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠١/٢٦ - ٢٣:٢٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ژمارەیەک لە کۆڵبەرانی کورد لە شاری سەردەشت کەوتنە بەر پەلاماری هێزە جینایەتکارەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ئێوارەی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٢٦ی خاکەلێوەی ١٣٩٦ی هەتاوی، ژمارەیەک لە کۆڵبەرانی کورد لە سنووری شاری سەردەشت. کەوتنە بەر پەلاماری هێزە ئینتزامییەکانی ڕێژیمی ئێران و لە ئاکامدا چەند کۆڵبەری کورد کوژران و بریندار بوون.\nهەواڵنێری ماڵپەڕی کوردستان میدیا لەو بارەیەوە ڕایگەیاندووە، هێزەکانی ڕێژیم لە ناوچەی "هۆدەران"ـی سەردەشت هێرشێان کردووەتەوە سەر ئەو کۆڵبەرانە.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرتە ٤ کۆڵبەر کوژرا و برێندار بوونە و هەروەها هێزەکانی ڕێژیمی ئێران لە پاسگای "دەشتی کەپران" و "بەردەپان" کەوتونەتە حاڵەتی ئامادە باشییەوە و هێزە سەرکوتکەرەکانی ڕێژیم ناهێڵن خەڵکی ئەو ناوچەیە بە هانای کۆڵبەرانەوە بچن.\nشوناسی یەکێک لەو کۆڵبەرە کوردەی کە بە دەستی هێزە جەلادەکانی ڕێژیم کوژراوە "ئەحمەد مام قادری" ڕاگەیەندراوە.\nهەروەها ئەو هێزانەی ڕێژیم نەیانهێشتووە کە خەڵک کۆڵبەرانی بریندار بۆ نەخۆشخانە ڕاگوازن.\nهەروەها هەواڵەکان باس لەوە دەکەن کە ٩ کەس لە هێزەکانی ڕێژیم کوژراوە بریندار بوونە.\nهەواڵنێری ماڵپەڕی کوردستان میدیا هەروەها ڕایگەیاند کە خەڵکی شاری سەردەشت و ناوچەکە ڕژاونەتە شوێنی دەرگیری نێوان کۆڵبەرانی کورد و هێزە ئینتزامییەکانی ڕێژیمی ئێران.\nزانیاری تەکمیلی دواتر بڵاو دەکرێتەوە.


چۆن نه‌خۆش ده‌كه‌ویت له‌كاتێكدا لیمۆ هه‌یه - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nله دێر زه‌مانه‌وه لیمۆ ناسراوه و به‌كارهێنراوه له بواری پزیشكی و پیشه‌سازیدا هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه نازناوی ( شای میوه‌كان ) له لیمۆ نراوه وه‌هه‌روه‌ها له دونیای پزیشكیشدا ترشی لیمۆ ناسراوه به ( ترشی پزیشكی )\nزوور گرنگه كه ئێمه پێكهاته‌كانی لیمۆ بزانین كه پێكهاته‌ێكی زینده‌گی زۆر گرنگی تێدایه بۆیه له 30% پێكهاته‌ی ئاوی لیمۆ نزیكه‌ی 6% تا 8% ی پێك دێت له ترشی لیمۆ و ئه‌و ترشه‌ی كه له سێودا هه‌یه و هه‌روه‌ها هه‌بونی) ستراتی كلس و بۆتاس و(ئه‌و شه‌كرانه‌ی كه له ( ترێ و میوه‌كان و قامیشی شه‌كردا ) هه‌ن وه‌ك چۆن له لیمۆ دا خوێ ی كانزایی و كالیسیۆم و ئاسن و فۆسفۆڕ و مگنیس و مس هه‌یه هه‌روه‌ها فیتامینه‌كانی ( ب1 ، ب2 ، ب3 ،ا ، ج ، ب ب ) بونیان هه‌یه‌و كه ئه‌مانه‌ش ڕۆڵێكی باشیان هه‌یه له ڕاگرتنی هاوسه‌نگی ده‌روونی و سیسته‌می خۆراكی مرۆڤ دا هه‌روه‌ها ڤیتامین ( ا ) كه بوونی هه‌یه له ناو كرۆكی لیمۆدا سه‌رچاوه‌ێكی زۆر گرنگی گه‌شه‌سه‌ندنی پێست و پێكهێنانی وورده موولووله‌ی زینده‌یی لاشه و و ڤیتامین ( ج ) یش كه له هه‌موو (100 غرام ) ئاوی لیمۆدا نزیكه‌ی ( 40 تا 50 میلی غرام ) هه‌یه كاریگه‌رێكی باشی هه‌یه له‌سه‌ر چالاكی باری غوده‌كان و ڤیتامین ( ب ) ڕۆڵێكی باش ده‌بینێت له پاراستنی ده‌ماره‌كان.\nپاڵفته‌ی لیمۆ (95% ) ی پێك دێت له ماده بۆنداره‌كان و هه‌ندێك پێكهاته‌ی تری پزیشكی و پیشه‌سازی وه بۆ به‌ده‌ست هێنانی یه‌ك كیلۆغرام له پاڵفته‌ی ئاوی لیمۆ پێویستمان به (3000 ) دانه له لیمۆ ده‌بێت.\nسووده پزیشكیه‌كانی لیمۆ:-\n1-یه‌كێك له پێكهاته‌كانی لیمۆ بریتیه له ڤیتامین ( ج ) ئه‌ویش سوود به‌خشه بۆ چالاك بون و له ناوبردنی میكرۆب.\n2-ڤیتامین ( ا ) به‌سوده بۆ گه‌شاوه‌یی و ته‌ڕبونه‌وه‌ی پێست و به‌هێزكردنی خانه‌كان و بینین.\n3-ڤیتامین ( ب ) دژی هه‌وكردنی ده‌ماره‌كانه.\n4-ڤیتامین ( ای ) ئه‌م ڤیتامینه پێی ده‌ڵێن ڤیتامینی گه‌نجی چونكه چالاك كه‌ره‌وه‌یه و هۆكاری دره‌نگ پیر بوونی مرۆڤه.\n5-كالیسیۆم له لیمۆدا بونی هه‌یه‌و ئه‌مه‌ش یارمه‌تی ده‌ره بۆ به‌هێزكردنی ئێسقان و ده‌تبارێزێت له ئێسكه‌نه‌رمه و دڵیش به‌هێز ده‌كـــات.\n6-ترشی لیمۆ پاك كه‌ره‌وه‌ێكی چاكه‌و خوێن خاوێن ده‌كاته‌وه له ماده ژه‌هراویه‌كان.\n7-یه‌كێكی تر له پێكهاته‌كانی لیمۆ بریتیه له فۆسفۆڕ كه سودێكی زۆری هه‌یه بۆ چالاك كردنه‌وه‌ی بیر و هۆش و دژی كه‌ساسی و سیستی مرۆڤه.\n8-پۆتاسیۆمیش گرنگه بۆ هاوسه‌نگی بایولوجی و ئاسنیش سوودی هه‌یه بۆ به‌هێزبوونی خوێن.\nهه‌رچی له ماده‌كانی ( السترین و كاربۆهیدرات و شه‌كره‌كانی ناو لیمۆیه سودبه‌خشن بۆ به‌هێزكردنی ده‌ماره‌كانی خوێن وه‌ك چۆن چالاكی به‌خشن به جه‌سته‌ی مرۆڤ.\nچۆن ده‌توانین سود له لیمۆ وه‌ربگرین بۆ پاراستنی ته‌ندروستیمان\nده‌توانین سودی باش به ته‌ندروستیمان بگه‌ێنین به به‌كارهێنانی لیمۆ له‌چه‌ند حاڵه‌تێكی دیاریكراودا ، ئه‌مه‌ش چه‌ند حاڵه‌تێكه كه لیمۆ سودی باش ده‌گه‌ێنێت به ته‌ندروستیمان:-\n1-بۆ شه‌ق بردنی نینۆكه‌كان به لیمۆێكی بچووك نینۆكه‌كان پێش نوستن ته‌ڕ ده‌كرێن و به‌رده‌وامیش شه‌ربه‌تی گێزه‌ر له گه‌ڵ لیمۆ ده‌خورێته‌وه.\n2-بۆ ده‌ست هه‌ڵگرتن له جگه‌ره كێشان / توێكڵی لیمۆ ده‌كوڵێنرێت و وه‌ك چا به‌یانیان ده‌خورێته‌وه چونكه خوێن پاك ده‌كاته‌وه و یارمه‌تیت ده‌دات بۆ وازهێنان له جگه‌ره كێشان.\n3-پێستی چه‌ور/ بۆ چاره‌سه‌ر كردنی ئه‌م حاله‌ته پێویسته به له‌تێك لیمۆ ده‌م و چاومان بسڕینه‌وه و سه‌رله‌به‌یانی به ئاوی شله‌تێن بیشۆیین.\n4-كڕێشی سه‌ر / بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌بێت به به‌كارهێنانی له‌تێك لیمۆ سه‌ر وقژ نه‌ڕبكرێت پاشان سه‌رله‌به‌یانی به ئاوی شله‌تێن و شامبۆ سه‌ر بشۆرێت.\n5-بۆ كردنه‌وه‌ی مه‌یلی خواردن ( اشتها‌و) / پیش نان خواردن له تێك لیمۆ بخورێت یان به گیراوه‌یی له‌گه‌ڵ خواردندا به‌كاربهێنرێت یان به‌و شێوه‌ی كه خۆت پێت خۆش بێت.\n6-بۆ چاره‌سه‌ری گرێ ی قوڕگ و هه‌وكردنی له‌وزه‌كان / به ئاوی لیمۆ غه‌رغه‌ره ده‌كرێت و پاشان شه‌ربه‌تی لیمۆ به فێنكی ده‌خورێته‌وه.\n7-قڵیشانی پێست/ ئاوی لیمۆ له‌گه‌ڵ زه‌یتی زه‌یتون تێكه‌ڵ ده‌كرێت و دواتر پێستی پێ چه‌ور ده‌كرێت.\n8-بۆ لابردنی په‌ڵه‌ی ده‌م و چاو/ لیمۆیه‌ك ده‌گوشرێت و به ڕێژه‌ی ئاوی لیمۆكه زه‌یتی زه‌یتونی تێده‌كرێت له‌گه‌ڵ یه‌ك كه‌وچكی بچووك له هه‌نگوین تێكه‌ڵ ده‌كرێت پاشان ڕۆژانه بۆ ماوه‌ی یه‌ك كاتژمێر ده‌گیرێته ده‌م و چاو.\n9-ئازاری ئه‌ژنۆ و رۆماتیزم/ به له‌ته لیمۆیه‌ك شوێنی ئازاره‌كه ده‌شێلرێت بۆ ماوه‌ی سێ ده‌قیقه پێش خوتن و نابێت ئاوی لیمۆكه به شوێنی سڕینه‌كه‌وه لاببرێت ئه‌مه‌ش هه‌موو به‌یانێك دووباره ده‌كرێته‌وه له‌گه‌ڵ خواردنه‌وه‌ی شه‌ربه‌تی لیمۆی سروشتی و خواردنی نعناو زه‌نجه‌بیل هه‌فتانه.\n10-هه‌لاَمه‌ت/ چه‌ند قه‌تره‌یه‌ك له ئاوی لیمۆ ده‌كرێته ناو لووته‌وه پاشان به‌یانیان و ئێواران شه‌ربه‌تی لیمۆ به تێكه‌ڵ له‌گه‌ڵ هه‌نگوین و ئاوی گه‌رم ده‌خورێته‌وه.\n11-نه‌هێشتنی كرمی گه‌ده/ یه‌ك لیمۆ به توێكڵ و تۆوه‌كه‌یه‌وه ده‌كوترێت و بۆ ماوه‌ی دوو كاتژمێر ده‌كرێته ناو ئاوه‌وه پاشان ده‌پاڵێورێت و هه‌نگوینی بۆ زیادده‌كرێت و پێش خه‌وتن ده‌خورێته‌وه .\n12-خوێن به‌ربوونی لووت/ هه‌ندێك لۆكه به ئاوی لیمۆ ته‌ڕده‌كرێت و كونه لووتی پێده‌گیرێت تا خوێنه‌كه ده‌وه‌ستێته‌وه.\n13-بۆنی ده‌م/ به جوینی توێكڵی لیمۆ به به‌رده‌وامی ئه‌م حاڵه‌ته چاره‌سه‌ر ده‌بێت.\n14-هه‌ڵوه‌رینی مووی سه‌ر/ پێستی سه‌ر به ئاوی لیمۆ ته‌ڕده‌كرێت یان ده‌شۆرێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م دیارده‌یه.\n15-زه‌ردی دانه‌كان/ ئاوی لیمۆ به فڵچه‌ی ده‌م و ددان به‌كاربهێنه بۆ شۆردنی دانه‌كان.\n16-بۆنی ناخۆشی ناو سه‌لاجه/چه‌ند له تێك له لیمۆ له‌گه‌ڵ بڕێك له خه‌ڵوزی دار له ناو سه‌لاجه دابنێ و بۆ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێك ه كراوه‌یی به جێی بهێڵه تا بۆنه‌كه لاده‌چێت.\n17-بریقه‌داركردنی كه‌ل و په‌له كۆنه‌كان/ لیمۆیه‌ك ده‌كرێت به دوو به‌شه‌وه له‌گه‌ڵ خوێی چێشتدا ئه‌و كه‌ل و په‌لانه‌ی پێده‌سڕێت .\n18- لابردنی په‌ڵه‌ی جل و به‌رگ / پارچه‌یه‌ك لیمۆ ده‌خرێته دوو توێی جله‌كه‌وه و ئوتوی گه‌رمی به‌سه‌ردا ده‌هێنرێت تا په‌ڵكه لاده‌چێت.\n19-لابردنی مره‌كه‌ب یان شوێنه‌واری ڕه‌نگی سه‌وزه و میوه به ده‌سته‌كانه‌وه/ به ئاوی لیمۆ ده‌سته‌كان ده‌شۆرێت .\n20-نه‌هێشتنی بۆنی ناخۆش له‌ناو ماڵدا/ ئه‌گه‌ر به ووشكی توێكڵی لیمۆ بسوتێنرێت له‌ناو ماڵدا ئه‌وا هه‌موو بۆنێكی ناخۆش له ناو ماڵه‌كه‌ت لاده‌چێت و نامێنێت.\n21-ڕێگرتن له بلاَو بونه‌وه‌ی بۆنی ماسی له چێشتخانه‌دا بۆ ده‌ره‌وه‌ی ماڵ/ پێش برژاندن یان سوركردنه‌وه‌ی ماسی له‌تێك له لیمۆ بكرێته ناو ئه‌و ڕۆنه‌ی كه به كاری ده‌هێنیت بۆ چاك كردنی ماسیه‌كه ئیتر ئه‌و بۆنه‌ی نامێنێت.\nله‌به‌ر بوونی ئه‌م هه‌موو سودانه‌ی كه خوای گه‌وره له لیمۆ دا دایناوه ئامۆژگاریتان ده‌كه‌ین كه با هیچ ژه‌مێكی ڕۆژانه له خواردنتان به‌بێ ئاوی لیمۆ نه‌بێت ئیتر له ناو زه‌لاَته‌دا بێت یان شۆربا یان هه‌ر خواردنێكی ترتان بێت به‌لاَ!م پێویسته ئه‌وه بزانرێت كه شه‌ربه‌ت یان ئاوی لیمۆش وه‌ك هه‌موو گیراوه ترشه‌كانی تر زوو به‌سه‌ر ده‌چێت و خراپ ده‌بێت بۆیه هه‌ڵه‌یه ئه‌م جۆره به‌رهه‌مانه له ناو سه‌لاجه‌دا هه‌ڵبگیرێت بۆیه ده‌بێت به پێی پێویست دروست بكرێن و به كار بهێنرێن.


◄ ئەنجام: Found 115, page 1 of 12 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👫 Hekar Findî ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 28 2020 4:30PM\n👁 ئی بابەتە 1,235 جارێ وینیان\nHekar Findî Rojnamevan û nivîskarekî Kurd e ku di [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 28-3-2020 16:30:15\n👫 Khasro Pirbal ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Nov 19 2019 12:33PM\n👁 ئی بابەتە 1,241 جارێ وینیان\nName: Khasro Pirbal Birth date: 4/10/1967 Nation [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 99% ✍ ز.س. 19-11-2019 12:33:58\n👫 Mlko Ahmad - Mlko kalary ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jan 22 2018 8:45PM\n👁 ئی بابەتە 3,323 جارێ وینیان\nBorn in 1974, he is a teacher, writer, academician [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 2 2 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 22-1-2018 20:45:11\n👫 Peshraw J S Baban ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jan 16 2018 10:52AM\n👁 ئی بابەتە 2,686 جارێ وینیان\nKurdish & Danish Violin teacher & composer Summa [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 6 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 16-1-2018 10:52:29\n👫 Shwana Ahmed ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Feb 6 2020 11:24AM\n👁 ئی بابەتە 825 جارێ وینیان\nFull Name: Abdulwahhab Hamad Ahmed. Occupation(s) [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 6-2-2020 11:24:08\n👫 ئارام قادر ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 30 2008 3:45PM\n👁 ئی بابەتە 20,311 جارێ وینیان\n- ساڵی 1965 لە تەوێڵە لەدایکبووە. - خوێندنی لە هە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-12-2008 15:45:48\n👫 ئاری عوسمان خەیات ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jan 9 2011 3:47PM\n👁 ئی بابەتە 4,826 جارێ وینیان\nناوی تەواو:\tئاری عوسمان ڕۆستەم محەممەد ئەمين نازن [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9-1-2011 15:47:37\n👫 ئاناهیتا قەباییان ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 26 2020 12:42AM\nد. ئاناهیتا دامەزرێنەرو بەرێوەبەری گەلەری رێگەی ئا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 26-6-2020 0:42:25\n👫 ئانیسا جەعفەری مێهر ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 17 2019 5:25PM\n👁 ئی بابەتە 1,881 جارێ وینیان\nئانیسا جەعفەری مێهر، خەڵکی شاری شابادە لە پارێزگای [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 17-12-2019 17:25:18\nپەڕتووکێ PDFێ 12,346\n🗄 سەرچەمەکێ 16,379


شەماڵ عادل سەلیم / ریفڕاندۆم یان وەهمی ریفڕاندۆم ......؟\nلێرەدا هەوڵدەدەم لەسەر چەند خالێکی تایبەت بەلێدوانەکەی ، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی بەتەمای خودا ، کاک (نێچیرڤان بارزانی) بێمە گۆ ،کە لەمیانی چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ ماڵپەڕی (فیلیی ئەمریكی )لەسەر پرسی ریفراندۆم ڕایگەیاند وگوتی : لەم ساڵدا ریفراندۆم ئەنجام دەدەین بەلام دەستبەجێ كار بە ئەنجامەكەی ناکەین . هەروەها گوتی : ئەوەی گرنگە لەئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە ئەوەیە ، کە بۆ هەموولایەک و لەپێش هەرهەمووشیان کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەربکەوێت کە هاووڵاتیان چیان دەوێت ... !!\nمن لێرەدا زۆر بەپەلە چەند خاڵێک وەبیر بەرێز( بارزانی) و هەموو ئەو بەرێزانەی کە باس لە ئەنجامدانی ریفراندۆم بەبێ ئامادەکردنی زەمینەیەکی لەباروگونجاو دەکەن ، وەبیریان دەهێنمەوە و دەڵێم :\nریفراندۆم مافێکی نەتەوەیی و تایبەتە بەسەرجەم کوردستانیان لەهەر شوێنک هەن ، بۆەیە پێش ئەوەی باسی رێفراندۆم بکەین ، پێویستە کاربکەین بۆ:\nکاراکردنەوەی دەسبەجێی پەرلەمانی بێدەنگ و پەککەوتوو ، ئامادەسازیەکی باش بۆ بەشداری پێکردنی سەرجەم کوردستانیانی هەندەران لەرێگای ( بالێوزخانەو کونسوڵخانەکان ) بکرێت ، هەروەها ئالیەتێکی گونجاو بۆ بەشداریپێکردنی کوردستانیانی ناوچە کێشەلەسەرەکان بدۆزرێتەوە ، دابین کردنی بودجەیەکی زەبەلاح ، هەروەها بۆ ئەوەی ئەنجامی ریفراندۆم وەک بەڵگەیەکی حاشاهەڵنەگر و متمانە پێکراو و باوەڕ پیکراو ببێت ، زۆر گرنگە ریفراندۆم لەژێر چاوەدێری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و کۆمکاری عەرەبی و وڵاتانی ئیقلیمیدا بەرێوە بچێت ، دیارە ئەنجامدانی ئەم خاڵانەیش کارکردن وخۆئامادەکردنێکی باش و ئیرادەیەکی پۆڵاین و باوەڕبەخۆبوون و یەکریزی و هەروەها کاتێکی باشی دەوێت، چونکە ریفراندۆم بەپەرتەوازەیی و مڵملانێی حزبی و ملشکاندنی یەکترو بەو نەهامەتیانەی کە ئەمرۆ لەهەموورویەکەوە یەخەوبەرۆکی هەرهەموومانی گرتووە ، نەک سەرناکەوێت ،بەلکو هەولێکی نەزۆکەو هیچی لێ شین نابێت .\nبۆ ئەوەی ریفراندۆم وەک مافێکی نەتەوەیی و لەچوارچێوەی موزایەدەو بەرژەوەندی تەسکی حزبایەتی دەربچێت ، بۆ ئەوەی ریفراندۆم لە دروشم و موزایەدە و ریکلام ببێتە دیفاکتۆ ، پێویستە ئەم خاڵانەی لەسەرەوە بەکورتی ئاماژەم پێ کردن ، بەزووترین کات هەوڵی جێبەجێکردنیان بدرێت .\nپێویستە هەرهەموومان زەمینەیەکی لەبار بۆ ریفراندۆم بە چاودێری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بڕەخسێنین . چونکە بەداخەوە هەتا ئێستا ریفراندۆم وەک کارتێکی فشار لەلایەن سیاسەتمەدارەکانی هەرێمی بەتەمای خودا بەکارهاتووە ، دوا لێدوانی سکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان کاک (فازیل میرانی) کە گوتی ( ئەگەر لەگەڵ بەغدا رێک بکەوین پێویستمان بە ئەنجامدانی ریفراندۆم نییە ) ، بەڵگەیەکی حاشا هەڵنەگرە کە هەتا ئێستا ریفراندۆم وەک کارتی فشار بەکار هێنراوە .\nلەکۆتایدا دەڵێم ، ریفراندۆم بە وەهم ئەنجام نادرێت ، بەڵکو کاری جدی ولەخۆبردووی و یەک دەنگی و یەک ریزی و پشتگیری بەغداو رەزامەندی زلهێزانی جیهان وڵاتانی جیران ، بەتایبەتی ( تورکیا و ئێران ) ی دەوێت .


فەلاح مستەفا: نوێنەری حكومەتی هەرێم لە وڵاتی پۆڵۆنیا دەستنیشان كرا\nTHU, 23 MAY 2013 11:14 Erbil, GMT +3\nTHU, 9 AUG 2012 11:00\nلە بەردەوامی هەوڵەكانی حكومەتی هەرێم بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی لەگەڵ وڵاتانی جیهان و لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و سوودی دوولایەنە، بەڕێز نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بە فەرمانی ژمارە 1933 لە بەرواری 7/8/2012 بڕیاریدا بە دامەزراندنی نوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە وڵاتی پۆڵۆنیا لەم بارەیەوە فەلاح مستەفا بەرپرسی پەیوەندیەكانی دەرەوەی حكومەتی هەرێم لە لێدوانێكدا بۆ سایتی حكومەتی هەرێم رایگەیاند: لە بەردەوامی سیاسەتی كرانەوە بەڕووی جیهان و دروستكردنی پەیوەندی دۆستانە لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش، لەبەر بوونی مەرجەكانی پێویست، حكومەتی هەرێم بڕیاریدا بە دامەزراندنی بەڕێز زیاد رەئوف وەك نوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە وڵاتی پۆڵۆنیا. لە درێژەی لێدوانەكەیدا بەرپرسی پەیوەندیەكانی دەرەوەی حكومەت وێڕای پیرۆزبایی هیوای خواست نوێنەری حكومەتی هەرێم لە پۆڵۆنیا لەئاست ئەو متمانەیە بێت كە حكومەتی هەرێم پێیداوە. ئەویش بە بەهێزكردنی زیاتری پەیوەندیەكان لەگەڵ ئەو وڵاتە لەڕووی سیاسی و ئابووری و رۆشنبیری و كەلتووری و دروستكردنی پردی پەیوەندی لە نێوان وەبەرهێنەرو كۆمپانیاو ژوورە بازرگانیەكان و زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و وڵاتی پۆڵۆنیا. هاوكات بەڕێزیان خۆشحاڵی خۆی بۆ ئەو پەرەسەندنانە دووپاتكردەوە بۆ گرێدان و دروستكردنی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی جیهان بەشێوازی دامەزراوەیی لەسەر بنەمای راست و دروست.بەمەش ژمارەی نوێنەرایەتیەكانی حكومەتی هەرێم لەدەرەوە گەیشتە 14 نوێنەرایەتی.\nجێگەی باسە مانگی رابردوو بە ئامادەبوونی بەڕێز نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم و وەزیری دەرەوەی پۆڵۆنیاو وەزیرانی دەرەوەی سوید و بوڵگاریا، وڵاتی پۆڵۆنیا نوێنەرایەتی خۆی لە هەرێمی كوردستان كردەوە.


باڵنده‌یه‌ك خاوه‌نه‌كه‌ی خۆی كوشت\nله ویلایه‌تێكی كالیفۆنیا، باڵنده‌یه‌كی جۆری كاسۆواری، خاوه‌نه 75 ساڵه‌كه‌ی خۆی كوشت.\nپۆلیسی شارۆچكه‌ی ئالاچوا له ویلایه‌تی كالیفۆڕنیای ئه‌مریكا، به بی بی سیی ڕاگه‌یاندووه "ڕۆژی هه‌ینی له حاڵه‌تێكی فریاكه‌وتندا پیاوێكیان گه‌یاندووه‌ته نه‌خۆشخانه كه له‌لایه‌ن باڵنده كاسۆوارییه‌كه‌یه‌وه به سه‌ختی بریندار كرابوو".\nكاسۆواری (Cassowary) یه‌كێكه له‌و باڵندانه‌ی كه توانای فڕینی نییه و خاوه‌نی كێشێكی زۆر و قه‌باره‌یه‌كی گه‌وره‌یه. له كاتێكدا كه هه‌ست به مه‌ترسی بكات، ده‌توانێن مرۆڤ به سه‌ختی بریندار بكات.\nخاوه‌نی باڵنده‌كه به ناوی ماروین هاخوس، ته‌مه‌نی 75 ساڵ بووه، كه پاش گواستنه‌وه‌ی بۆ نه‌خۆشخانه، به‌هۆی سه‌ختیی برینه‌كه‌یه‌وه گیانی له‌ده‌ست داوه.\nبه‌رپرسانی پۆلیسی شارۆچكه‌كه ڕایانگه‌یاندووه "سه‌رقاڵی لێكۆڵینه‌وه‌ن له ڕووداوه‌كه، به‌ڵام پێشبینی ده‌كه‌ن ئه‌و پیاوه به‌ته‌مه‌نه له كاتی ڕۆیشتندا كه‌وتووه به زه‌ویدا و پاشان ئه‌و باڵنده‌یه هێرشی كردووه‌ته سه‌ری".\nبه‌پێی گێڕانه‌وه‌كان ئه‌و پیاوه له‌و جۆره باڵنده‌یه‌ی په‌روه‌رده كردووه. ئه‌و باڵنده‌یه‌ش كه هێرشه‌كه‌ی ئه‌نجام دابوو، له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه بۆ شوێنێكی پارێزراو گواستراوه‌ته‌وه.\nبه‌هۆی مه‌ترسییه‌كانیه‌وه، له ویلایه‌تی فلۆریدا بۆ په‌روه‌رده‌كرنی ئه‌و جۆره باڵنده‌یه پێویسته مۆڵه‌ت له حكومه‌ت وه‌ربگیرێت.\nكاسۆواری (Cassowary) وشترمل و باڵنده‌ی هێرشبه‌ریشی پێ ده‌گوترێن. زیاتر له غینیا و جه‌زائیر و ناوچه‌كانی باكووری ڕۆژاوای ئوسترالیا ده‌ژی. ئێستا سێ جۆر له‌م باڵنده له‌سه‌ر زه‌وی ماون. خواردنی ئه‌م جۆره باڵنده‌یه میوه‌یه، به‌ڵام به‌گشتی زۆر شت ده‌خوات.


ده‌زگا سیخوڕی و داپڵۆسێنه‌ره‌کانی حیزبی به‌عسی نیشتمانی کوردستان\nMonday, 01.29.2018, 23:20\nکوردانی به‌ش مه‌ینه‌ت له هه‌رکوێیه‌کی دونیادا بن، راستیه تاڵه‌کان زۆرن که دۆخی ئێمه‌یان به‌م نابووتیه گه‌یاندووه، زۆرو که‌م هه‌موومان لێی به‌رپرسیارین و لای هه‌موومان هۆکانی ئه‌م نابووتیه روونه، که‌چی به ڕاده‌یه‌ك به‌شێك له خه‌ڵك گه‌وجێندراون و وایان تێگه‌یه‌ندراوه یه‌کێتی و پارتی ڕزگارکه‌رو دڵسۆزیانن، که‌چی له واقیعدا هه‌ر ئه‌وانن هۆی هه‌موو قه‌یرانه‌کانن، ئه‌وه‌ی زیاتر جێی داخه ئه‌وه‌یه که له هه‌موو کۆمه‌ڵگاکانی دنیادا چینی قه‌ڵه‌م به‌ده‌ست و رۆشنبیرو فیکرمه‌ند نه‌خشه‌داڕێژی هه‌موو گۆڕانکاری و رزگاریخوازیه‌کانن، که‌چی لای ئێمه زۆربه‌ی ئه‌وانه که‌سانی ده‌ربارو ماستاوچی و حیزبی و ناقۆڵاترین چینی میلله‌تن، ئیتر خه‌ڵکی نه‌خوێنده‌وار ده‌بێت دڵ به کێ خۆش بکات تێیبگه‌یه‌نێت و راستیه‌کانی نیشان بدات؟\nهه‌ر بۆ نموونه‌و گه‌واهیدان له‌سه‌ر ئه‌م قسه‌یه ده‌توانین ده‌زگاکانی شاری ناولێنراو به شاری ڕۆشنبیری بهێنینه‌وه که چۆن هه‌ر سیاسه‌تی ره‌فیق حیزبه‌کانی به‌عس له‌م سێکته‌ره‌دا له لایه‌ن رێکخستنه‌کانی پارته سه‌ره‌کیه  تاوانباره‌کانی کوردستانه‌وه تیایاندا جێبه‌جێ ده‌کرێت و ئه‌وان ده‌بێت دان به که‌سێکدا بنێن تا ببێته نووسه‌رو هونه‌رمه‌ندو ئه‌دیب و ته‌نیاش قه‌ڵه‌مه بوده‌ڵه‌کان لێیان کۆ ده‌بنه‌وه‌و بۆنه‌کانیان بۆ قه‌ره‌باڵغ ده‌که‌ن.\nئه‌منه کۆنه‌که‌ی به‌عس له‌سه‌ر شه‌قامی سالم، بۆ ماوه‌ی 13 ساڵ ده‌زگای سه‌رکوتکاری یه‌کێتی بوو که‌سانی ئازادیخواز و بیرمه‌ندانی کوردی هه‌ر 4 پارچه‌که‌ی کوردستانی تێدا ئه‌شکه‌نجه‌ده‌درا و له گۆڕه‌پانه‌کانیشیدا به شه‌وانه گه‌نجانی کوردی تێدا ره‌می ده‌کراو له ژووره ئینفرادیه‌کانیدا زوخاوی تێدا ده‌کرا به قوڕقڕاگه‌ی گیراوه بێگوناح و چه‌وساوانی کورددا، ئه‌وه‌ی رژێمی به‌عسی عه‌فله‌قی نه‌یکرد ئه‌وان بۆیان ته‌واو کرد، ئیتر دوای پرۆسه‌ی ئازادی عێڕاق له 2003وه گورگه‌کانی تاڵه‌بانی روویان کرده دزینی ملیاره‌ها دۆلاری بانقه‌کان و داهاته زۆره‌کانی کوردستان، له بۆنی خوێنه‌وه که لێی تێر بوون گواستیانه‌وه بۆ خه‌بات به بۆنی پترۆدۆلار، که‌چی ئێستا که ده‌زگایه‌کی سیخوڕی سه‌ر به ڕێکخستنی یه‌کێتی لێیه و کادره باڵاکانی سه‌رپه‌رشتی ده‌که‌ن، به‌ڵام له جۆرێکی تر (ئه‌ویان خوێنی ده‌مژی. ئه‌میان مۆخی که‌لله سه‌ر ) و بووه‌ته قیبله‌گای قه‌ڵه‌مه سووك و ده‌رباره‌کان، ئه‌و جێیه‌ش یه‌کێتی نووسه‌رانی کورد/ لقی سلێمانیه. له ته‌نیشتیشیه‌وه له‌و بۆگه‌نتر له‌لایه‌ن ئه‌و ده‌زگا به‌دناوه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت به ناوی کافتریاو کتێبخانه‌وه و به‌ڕێوه‌بردنی چالاکی ئه‌ده‌بی و کوڕگێڕان، هه‌ر ئه‌وان بوون گه‌نجانی کۆمۆنیستیان بۆ ئیتلاعات له سلێمانی ده‌کوشت و شکه‌نجه‌ده‌دا که‌چی ئێستا بێ شه‌رمانه ناوی یه‌که‌م که‌سایه‌تی لێناوه به ناوی (جه‌مال عیرفان )، ئه‌وانه‌ش ده‌چنه ئه‌و جێگایانه زۆر سواو و بێ شه‌خسیه‌ت و بوده‌ڵه‌ن و خۆشیان هه‌ڵده‌خه‌له‌تێنن گه‌ر به رۆشنفکر بژمێردرێن.\nئیتر پێویست به ژماردن ناکات و گه‌ر وردبینه‌وه ئه‌وا ده‌بینین زۆربه‌ی ده‌زگاکانی تری رۆشنبیریش هه‌ر به‌م جۆره‌ن و راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ سه‌ر به حیزبی خوێنمژو کوردفرۆشن، ده‌ستیان له کوشتارو تاوانه یه‌ك له دوای یه‌که‌کانی کوردستان و شاری سلێمانیدا بووه، وه‌کو ده‌زگای ئایدیا که راسته‌وخۆ سه‌ر به مه‌کته‌بی ڕێکخستنی یه‌کێتیه‌و کار له‌سه‌ر به‌رنامه داڕێژراوی ئه‌و گه‌وجاندنه ده‌کات و له راستیداو به هیچ شێوه‌یه‌کیش په‌یوه‌ندییه‌کی به هونه‌رو وێژه‌وه نییه له ناواخندا، له‌ولاوه‌تر ده‌زگای سیخوڕی چاودێر یه‌کێکی تره له‌و جێگا مه‌ترسیدارانه‌ی هه‌موو شتێکه جگه له خزمه‌تکاری وشه‌ی کوردی ره‌چه‌ڵه‌ك ڕه‌سه‌ن، ئه‌وه‌ی له‌وێدا ده‌گوزه‌رێ کاری جاسوسی و ته‌قریر نووسین و نه‌خشه‌ی له‌ناوبردنی ده‌نگی ئازاده.. ئه‌مانه‌و ده‌یان ده‌زگاو لایه‌نی تر که به‌ناوی جۆراوجۆره‌وه په‌رده‌پۆشکراون تا ببنه سه‌نته‌ری کۆکردنه‌وه‌ی ده‌نگ و قه‌ڵه‌مه‌کان له ژێر سایه‌ی قه‌بری فه‌رامۆشکاری بوونیاندا، که‌زۆری نه‌ماوه‌و هه‌ر ئه‌وه‌نده بزانه ده‌بنه نه‌فره‌تێك له‌ناو میژووی پڕ ئازاراوی کوردستانداو ره‌مزی سته‌م بۆ هه‌موو نه‌وه‌کان، هیچ چاوبه‌ستێك به هانایانه‌وه نایه‌ت و ئه‌وه‌ی ده‌یکه‌ن به‌س خۆڵکردنه جاوی خۆیانه نه‌ك خه‌ڵك، ئه‌وانه‌ش به‌م دوعایانه ده‌ڵێن ئامین چاره‌نووسیان له زێرابه‌کاندا ده‌دۆزرێته‌وه‌و مۆرێکی ڕه‌شیان به‌سه‌ره‌وه‌یه.\nبورهانی ڕەشەی گوڵە لەدژی کێ بۆتە پارێزەری قالەی حەمەجان


مام جه‌لال: كورد هه‌قی خۆیه‌تی مافی خۆی وه‌ربگرێ – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / مام جه‌لال: كورد هه‌قی خۆیه‌تی مافی خۆی وه‌ربگرێ\nگۆران حكيم 2019-01-18\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مام جه‌لال: كورد هه‌قی خۆیه‌تی مافی خۆی وه‌ربگرێ 793 Views\nرامانی مام لە چاوپێکەوتنێکی سێ دەیە لەمەوبەر\nخوێندنه‌وه‌ی كتێب : دلاوه‌ر عوسمان\nرابه‌ر و مامۆستای كوردایه‌تی هه‌ڤاڵی تێكۆشه‌ر مام جه‌لال–به جه‌سته كۆچكردوو و به رۆح و بیروباوه‌ڕ زیندوو له ویژدانی نه‌ته‌وه‌كه‌ماندا، نه‌ك هه‌ر له هه‌وراز و هه‌ڵكشانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نیشتمانیی دیموكراتی گه‌لی كوردستاندا بگره له هه‌موو نشێو و داكشانه‌كانیشدا هه‌میشه بیروباوه‌ڕی به‌تینی به ره‌وایه‌تی و حه‌تمیه‌تی مێژوویی بزاڤی كوردایه‌تی هه‌بووه و به‌وپه‌ڕی وره و دووربینییه‌وه دڕی به نائومێدی داوه و هه‌رگیز قیبله‌نمای دروستی جووڵانه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردی لێ ون نه‌بووه.\nئه‌وه‌تا نزیكه‌ی(30) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌گه‌رمه‌ی شاڵاوی ئه‌نفاله به‌دناوه‌كان و داكشانی شۆڕش به‌ره‌و گه‌ڕانه‌وه بۆ مه‌فره‌زه پارتیزانه‌كان، له چاوپێكه‌وتنێكدا دووپاتی ده‌كاته‌وه كه كورد ده‌بێت سێ شت به ده‌ست بهێنێت: رزگاری و یه‌كبوونه‌وه و ده‌وڵه‌ت، ئه‌و سێ شته بنه‌ڕه‌تییه و قانوونی پێشكه‌وتنه و حه‌تمیه‌تی مێژووییه، ده‌شڵێت: مه‌سه‌له‌ی كورد وه‌ك مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كی داگیر و دابه‌شكراو بێ سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تی كوردی چاره‌سه‌ر نابێت و ته‌نیا به سه‌ربه‌خۆیی ومافی چاره‌ی خۆنووسین ده‌بێت .\nده‌قی ئه‌م چاوپێكه‌وتنه له دووتوێ ی كتێبێكدا بڵاوكراوه‌ته‌وه به ناونیشانی:( رامانی مام، دیداری دوو دۆست، گفتوگۆی هۆمه‌ر شێخ موس له‌گه‌ڵ مام جه‌لال له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌كانی كوردایه‌تی و ده‌وڵه‌تی كوردستان) كه رۆژنامه‌ی (كوردستانی نوێ) له ساڵی (2017) دا بڵاوی كردووه‌ته‌وه.\nله(پێشه‌كی) یه‌كدا له نووسینی ستران عه‌بدولڵا له‌جیاتی كوردستانی نوێ هاتووه: ئه‌مه ده‌قی چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی سه‌رۆك مام جه‌لال-ه كه له ده‌ورانی نێوان 1988-1990 به‌ڕێز مامۆستا عومه‌ر شێخموس له‌گه‌ڵیدا سازیكردبوو .. كه دیاره ویستوویه‌تی دیدی مام جه‌لال له‌سه‌ر ئه‌و پرسیارانه وه‌ربگرێت و له تێزێكدا به‌كاریان بێنێت، ده‌شڵێت: دوو جار ئه‌م دیداره له رۆژنامه‌كه‌ماندا بڵاوبۆته‌وه جاری یه‌كه‌م له ژماره‌كانی(6884 هه‌ینی و شه‌ممه 29 -30/1/2016) و جاری دووه‌میش له بۆنه‌ی ماڵئاوایی یه‌كجاره‌كی مام له ژماره‌ی (7382 هه‌ینی و شه‌ممه 6 – 7/10/2017) بڵاوكرایه‌وه، هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: له‌م نامیلكه‌یه‌دا ئه‌م دیداره وه‌كو خۆی بێ ده‌ستكاری بڵاوده‌كه‌ینه‌وه، ئه‌م دیداره(360) خوله‌كییه به‌تایبه‌تی ده‌كه‌ینه دیاریی بۆ نه‌وه‌ی نوێ بۆ ئه‌وه‌ی له دیدی ساف و بێگه‌رد و بێ غه‌لوغه‌شی یه‌كێتی و سه‌رۆك مام جه‌لال له‌سه‌ر پرسی سه‌ربه‌خۆیی تێبگه‌ن و بنچینه‌ی ئه‌ده‌بیاتی كوردایه‌تی نوێ له سه‌رچاوه ره‌سه‌نه‌كه‌ی خۆیه‌وه ببینن، ده‌شڵێت: پێویسته لێره‌دا سوپاسی هه‌ڤاڵی دێرینی یه‌كێتی و ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر و هاوڕێی خه‌باتی میدیاییمان مامۆستا هۆمه‌ر شێخموس بكه‌ین كه له كاتێكی هه‌ستیاردا ئه‌م دیداره‌ی بۆ مێژوو سازكرد، هه‌روه‌ك سوپاسی هاوكار و هاوپیشه نه‌وزاد عه‌لی ئه‌حمه‌د كراوه كه ئه‌م دیارییه به‌نرخه‌ی پارێزراو لای خۆی كردووه‌ته خه‌ڵاتی خوێنه‌رانی كوردستانی نوێ .\nدواتر له‌نووسینێكی كورتدا به ناونیشانی(له پێشبه‌ندی ئه‌م دیداره‌دا) كه نه‌وزاد عه‌لی ئه‌حمه‌د نووسیویه‌تی، تێیدا ته‌ئكید له‌سه‌ر گرنگی پشت به‌ستن به به‌ڵگه‌نامه ده‌كاته‌وه بۆ خوێندنه‌وه‌ی وردی مێژووی یه‌كێتی و باسی هه‌وڵه‌كانی خۆی بۆ ده‌ستخستن و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیاتی شۆڕشی نوێ ده‌كات و ده‌ڵێت: ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ی عومه‌ر شێخ موس له‌گه‌ڵ مام جه‌لال ناوم ناوه(دیداری دوو دۆست) نزیكه‌ی 360 خوله‌كه، كاره‌كه له‌ئه‌مریكا پێش 28 ساڵ له‌مه‌به‌ر كراوه، پرسیاری ورد و وه‌ڵامی وردی تێدایه..، ده‌شڵێت: كاسێته‌كان 7 ساڵ زیاتره لای منن له ده‌رفه‌تێك ده‌گه‌ڕام بیانخه‌مه سه‌ر كاغه‌ز، به‌مه‌به‌ستی چاپه،.. سوپاس بۆ ستران عه‌بدولڵا و ستافی كوردستانی نوێ ئه‌مجاره‌ش خاوه‌ندارییان له به‌رهه‌مه‌كه كرد.\nبا بێینه‌وه سه‌ر چاوپێكه‌وتنه‌كه كه تێكۆشه‌ری كوردی كوردستانی رۆژئاڤا مامۆستا عومه‌ر شێخمووس سازی كردووه، تێیدا سه‌رۆك مام جه‌لال له‌باره‌ی خۆیه‌وه ده‌ڵێت: له‌دڵی خۆمدا خۆم به كورد ده‌زانم، نه‌فه‌ری نه‌ته‌وه‌یه‌كم كه داگیر و دابه‌شكراوه و له بنه‌ڕه‌ته‌وه بۆ كورد خه‌بات ده‌كه‌م و كورد هه‌قی خۆیه‌تی مافی خۆی وه‌ربگرێ .\nمامی كوردایه‌تی ده‌ڵێت: ئه‌و سیستمه‌ی من ده‌مه‌وێت بۆ میلله‌تی كورد سیستمێكی دیموكراسییه، خه‌ون به‌وه ده‌بینم كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی فره‌حزبیی و فره بیروباوه‌ڕمان هه‌بێت، له‌ڕووی ئابووریشه‌وه پێموایه كوردستان ده‌بێت له‌سه‌ر دوو قاچ بڕوات كه بریتیین له كشتوكاڵ و پیشه‌سازی، دووپاتیشی ده‌كاته‌وه كه ئه‌وه‌نده‌ی كوردستان بنه‌مای دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی هه‌یه كه‌م ده‌وڵه‌ت هه‌یه‌تی.\nله‌باره‌ی سنووری ده‌وڵه‌تی كوردستانیشه‌وه وه‌ك كوردستانی باشوور ده‌ڵێت: له كوردستانی عیراق من پێموایه جه‌به‌ل حه‌مرین سنووری ئێمه‌یه و نابێ له‌وه كه‌متر قبووڵ بكه‌ین .\nمامۆستای كوردایه‌تی مام جه‌لال روونی ده‌كاته‌وه كه له هه‌موو دونیادا بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی به فیكر ده‌ست پێ ده‌كات، ئه‌گه‌ر نه‌ته‌وه‌ی كوردیش نه‌بووایه كوردایه‌تی نه‌ده‌بوو، باوه‌ڕی خۆیشی نیشانداوه كه كوردایه‌تی ره‌گوڕیشه‌ی كۆنی مێژوویی هه‌یه، سه‌باره‌ت به سه‌رده‌می نوێش ده‌ڵێت: بزووتنه‌وه‌ی شێخ عوبه‌یدولڵای نه‌هری یه‌كه‌م بزووتنه‌وه‌ی كورد بوو كه دیارده‌ی نه‌ته‌وه‌یی تێدابووه.\nهه‌روه‌ك ده‌ڵێت: له داهاتووشدا كوردستان ببێته ده‌وڵه‌ت ده‌وڵه‌تانی تر ده‌یانه‌وێ ئیستیغلالی بكه‌ن به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه كورد خۆی رێگه نه‌دا ببێته ئامرازی ده‌ستی ئه‌م و ئه‌و.\nمام جه‌لال ته‌ئكید له‌سه‌ر گرنگیی زامنكردنی ئازادی و ده‌سته‌به‌ركردنی مافی هه‌موو كه‌مینه‌كان له كوردستان و یه كسانی ژن و پیاو ده‌كاته‌وه، هه‌روه‌ك ته‌ئكید له‌سه‌ر ره‌هه‌ندی مرۆڤایه‌تی له خه‌باتی نه‌ته‌وه‌ییمان ده‌كاته‌وه كه پێویسته په‌یوه‌ندیی دۆستانه‌مان له‌گه‌ڵ گه‌ل و نه‌ته‌وه‌كانی ده‌وروبه‌ر و دنیادا هه‌بێت، هه‌روه‌ك به وردیش روونی ده‌كاته‌وه كه ئه‌گه‌رچی دوامه‌نزڵی چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی كورد سه‌ربه‌خۆییه به‌ڵام بۆ پێویستیی قۆناغه‌كان و له‌هه‌ر پارچه‌یه‌كی كوردستانی له‌ت له‌ت كراو و به زۆر لكێندراو به چه‌ند ده‌وڵه‌تێكی داگیركه‌ره‌وه مه‌سه‌له‌كانی وه‌ك مانه‌وه‌ی كورد له‌سه‌ر خاكی خۆی و داننان به بوونی و سه‌لماندنی هه‌ندێك له مافه‌كانی و هه‌ر شێوازێكی خۆبه‌ڕێوه‌بردنی گرنگن .\nرابه‌ر مام جه‌لال ته‌ئكید له‌سه‌ر گرنگیی رابه‌رایه‌تیكردنی بزووتنه‌وه‌ی كوردایه‌تی له‌لایه‌ن چینی خوێنده‌وار و دوورخستنه‌وه‌ی له رابه‌رایه‌تیی خێڵه‌كیی ده‌كاته‌وه.\nسه‌باره‌ت به زمانی ستانده‌ردی نووسین له كوردستاندا پێی وایه شێوه‌زار(له‌هجه) ی سلێمانی بكرێته زمانی نووسین كه له بنه‌ڕه‌تدا له‌هجه‌ی موكریانه و له‌سه‌ر ده‌ستی سلێمانی گه‌شه‌ی كردووه و بووه‌ته ئه‌مه‌ی ئێستا.\nله‌باره‌ی ماركسیزمه‌وه مام ده‌ڵێت:ماركسیزمم وه‌كو زانست پێ باشه به‌ڵام دژی ئه‌وه‌م بكرێته دۆگما و ئایین.\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیارانه‌دا كه له‌سه‌ره‌تای چاوپێكه‌وتنه‌كه له‌باره‌ی ژیانی خۆیه‌وه لێی كراوه، مام جه‌لال ئه‌وه به بیرده‌هێنێته‌وه كه له ساڵی 1933-1934 له دێ ی كه‌لكانی بناری چیای كۆسره‌ت له‌دایكبووه، پاش چوار پێنج ساڵ به‌ماڵه‌وه چوونه‌ته كۆیه و له(1939-1940) وه تا(1950) له كۆیه بووه واته بۆ (10-12) ساڵ و قۆناغه‌كانی خوێندنی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندی له كۆیه ته‌واو كردووه، پۆلی چواری دواناوه‌ندی له هه‌ولێر و پێنجی دواناوه‌ندیشی له كه‌ركوك ته‌واو كردووه.\nهه‌روه‌ك دواتر سه‌ره‌تا له به‌غدا چووه‌ته كۆلیجی پزیشكی و قبووڵكراوه به‌ڵام له‌به‌ر كاری سیاسی گواستویه‌تیه‌وه بۆ كۆلیجی ماف(حقوق) و به هۆی چالاكیی سیاسی له پۆلی چواری حقوق فه‌سڵكراوه و دوای شۆڕشی (14) ی ئه‌مموزی (1958) چووه‌ته‌وه و كۆلیجی ته‌واو كردووه.\nمام جه‌لال ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات دوای به‌ده‌ستهێنانی بڕوانامه‌كه به‌عه‌مه‌لی كاری پارێزه‌ری نه‌كردووه و ته‌نیا له یه‌ك ده‌عوادا وه‌كو پارێزه‌ر ناوی خۆی نووسیوه، دواتریش بانگ كراوه بۆ خزمه‌تی سه‌ربازیی و كولیه‌ی ئیحتیاتی ئه‌فسه‌رانی ته‌واو كردووه و چه‌ند مانگێك بووه‌ته ئه‌فسه‌ر و پاشان هاتۆته‌وه بۆ كاری رۆژنامه‌گه‌ریی له رۆژنامه‌كانی (خه‌بات) و( كوردستان)دا.\nله‌باره‌ی رۆژگاری خۆیندكارییه‌وه مام جه‌لال ده‌ڵێت: خوێندكارێكی باش بووم و هه‌موو ساڵێك به‌یه‌كه‌م ده‌رده‌چووم و ده‌ڵێت: له پۆلی دوو و سێ ی سه‌ره‌تایی شیعرم خوێندووه‌ته‌وه و له ته‌مسیلی خوێندنگه به‌شدارییم ده‌كرد، ناشی شارێته‌وه كه منداڵێكی عه‌جوولی هاروهاج بووه، هه‌روه‌ك ده‌ڵێت: په‌یوه‌ندییم له‌گه‌ڵ مامۆستاكانم و هاورێكانم زۆر باش بوو، ئاماژه‌ش بۆ ئه‌وه ده‌كات كه له‌ماڵه‌وه تاقانه بووه و دوو خوشكی هه‌بووه، سه‌باره‌ت به ژیانی هاوسه‌رییشی ئه‌وه ئاشكرا ده‌كات كه له سالی(1967) دا هێرۆخانی كچی مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌د ده‌ستگیرانی بووه و له (1970) دا زه‌واجیان كردووه.\nمام جه‌لال روونی ده‌كاته‌وه كه له‌وكاته‌دا له كۆیه بووه له‌قۆناغی سه‌ره‌تاییه‌وه داخڵی سیاسه‌ت بووه و ده‌ڵێت: زۆر زوو خولیای سیاسه‌ت بووم، وه‌كو سه‌ره‌تای كاری رێكخستنی سیاسییش ده‌ڵێت: له ساڵی (1946) ده‌ستم به سیاسه‌ت كرد و بووم به ئه‌ندامی پارتی (واته پارتی دیموكراتی كوردستانی ئه‌وسا)، یه‌كێك له‌و رووداوانه‌ش كه له منداڵییدا زۆر كاری تێ كردووه رووخانی جه‌مهوریه‌تی كوردستان بووه له مه‌هاباد له ساڵی (1947)دا و وه‌ها وه‌سفی ده‌كات ده‌ڵێت: وه‌ك ته‌عزیه بوو، هه‌ره‌ك دیمه‌نی هه‌ندێك ژنه بارزانی كه هاتبوونه كۆیه و سواڵیان ده‌كرد دوای ده‌ربه‌ده‌ركردنی مسته‌فا بارزانی زۆر كاری تێ كردووه.\nله‌باره‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانیشی له‌وكاته‌دا كه‌له كۆلیجی ماف بووه ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه دۆستی نزیكی چه‌ندین خوێندكاری عه‌ره‌ب بووه سه‌ر به ره‌وته سیاسییه جیاجیاكان بێجگه له كورده‌كان.\nپێویسته بگوترێت ئه‌م چاوپێكه‌وتنه كه زۆر ره‌هه‌ند و بوار ده‌گرێته‌وه و له رێگه‌ی ده‌وری (95) پرسیاری جۆراوجۆری شه‌خسی و سیاسی و فیكرییه‌وه به دۆكیۆمێنتێكی گرنگ داده‌ندرێت و ده‌توانین بڵێین نامیلكه‌یه‌كی نووسراوی مام جه‌لاله به ده‌نگی خۆی و دواتر خستنه سه‌ر كاغه‌ز و چاپكردنی، ئه‌گه‌ر له شوێنی پرسیاره‌كان به هه‌ندێك وشه بڕگه‌كان به‌یه‌كه ببه‌ستینه‌وه كه تێیدا مامی كوردایه‌تی رۆشنایی ده‌خاته سه‌ر به شێك له ژیانی خۆی و تێز و تێڕوانینه‌كانی بۆ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نیشتمانیی دیموكراتی كوردستان و بابه‌ته فیكرییه‌كان و كۆمه‌ڵێك مه‌سه‌له‌ی دیكه كه كتێبێكه به‌و زمانه راسته‌وخۆ و پاراوه‌یه‌وه و به‌و خاڵ دانان له‌سه‌ر پیته‌كان و راڤه‌ی وردی بۆ مه‌سه‌له‌كان شایسته‌ی خوێندنه‌وه و كه‌ڵك لێوه‌رگرتنه وه‌ك توێشه‌به‌ره‌یه‌ك تا هه‌میشه له كانگای وره‌ی پۆڵاینی مام وره وه‌ربگرین و كۆمپاس (قیبله‌نما) ی دروستی كوردایه‌تی ون نه‌كه‌ین\nPrevious په‌رستگای بێده‌نگی\nNext پردێک لە نێوان کۆماری کوردستانی ١٩٤٦ لە گەڵ کرماشان وخانەقین\nمێژووی سەرۆك کۆمارەکانی ئێران


بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ئاگادار کراین کە خدری هەمزەیی کوڕی حەسەنی مەحموودی هەمزەیی خەڵکی بێورانی خوارێ لە تەمەنی ٤٥ ساڵی دا بە هۆی\nنەخۆشی شێرپەنجەی گەرو دوای ماوەیەک بەربەرەکانی لەگەڵ ئەو نەخۆشیە کۆچی دوایی کرد.\nکاک خدری هەمزەیی دوای ڕووخانی ڕژێمی پاشایەتی دەبێتە پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات و لە دەستەی زەربەتی هێزی شەهید موعینی سازمان دەدرێ. شایانی باسە کە دەستەی زەربەتی هیزی موعینی یەکێک لەو دەستە پێشمەرگە ئازا و بوێرانەی حیزب بوو کە لە ماوەی درووست بوونیەوە تا سازماندەیی نوێی حیزب بە دەیان و سەدان عەمەلیاتی جۆراوجۆری لە ژێر فەرماندەیی شەهیدی ئازا و نەمر کاک حەمەدەمینی مەلا عەزیزی بەرێوە بردن و شانازی‌یەکی گەورەیان بە نەسیبی حیزب و گەل کرد.\nکاک خدر ئامۆزای شەهید عەلی خاڵ فەقێ و کوڕە خاڵی شەهید حەمەدەمینی مەلا عەزیزی بوو و یەکێک لەو پێشمەرگە ئازا و بە جەرگانە بوو کە تا ساڵی ١٣٦٣ ی هەتاوی بەردەوام لەو دەستەیە وێرای هاوسەنگەرانی خەریکی خوڵقاندنی حەماسە بوون و بە هیممەت و چاونەترسی زەربەی کاریگەریان لە جەستەی رژێم دەدا. سەرەتای ساڵی ١٣٦٣ ی هەتاوی بە هۆی ئەوە کە بنەماڵەکەیان خێزاندار بوون و رێژەی منداڵەکانیان زۆر بوو بە ناچار بۆ بەخێوکردن و پەیدا کردنی بژیوی ژیان ریزی پێشمەرگایەتی بەجێ هێشت و گەرایەوە نیوخۆی وڵات و لەوێش کورێکی بە هەست و نیشتمانپەروەر بوو.\nبەداخەوە کاک خدر دوایی ماوەیەک بەربەرەکانی لەگەڵ نەخۆشی شێرپەنجە ڕۆژی چوارشەممە کۆچی دوایی کرد و ماڵئاوایی لە ژیان کرد.\nبە بۆنەی کۆچی دوایی کاک خدری هەمزەیی لە ناخی دڵەوە سەرەخۆشی لە بنەمالەی کاک حەسەن هەمزەیی و بنەماڵەی مەلا عەزیزی و تێکرای خزمان و ئاشنایانی لە نیوخۆی وڵات و لە دەرەوەی وڵات دەکەم و هیوادارم کە کۆچکردووش جێگای بەهەشت و ڕووحی هەردەم شاد بێ.


kdp سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان و جێگری نێرده‌ی ئه‌مه‌ریكا دۆخی عێراق تاتوێ ده‌كه‌ن هەواڵی کوردستان\nهه‌ردوولا دۆخی ئێستایان هه‌ڵسه‌نگاند و بیروڕایان ده‌رباره‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌ولێر و به‌غدا ئاڵوگۆڕ كرد.\nله‌مباره‌یه‌وه سه‌رۆك نێچیرڤان بارزانی ئاشكرای كرد كه له هه‌ردوولا خواستیان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان هه‌یه و شانده‌كان سه‌ردانی یه‌كترییان كردووه، هه‌روه‌ها چڕكردنه‌وه‌ی زیاتری هه‌وڵه‌كانی له‌مباره‌یه‌وه به پێویست و گرنگ زانی.\n⋙ وەزارەتا ساخلەمیا عیراقێ ئامارێن نوو یێن کۆرۆنایێ بەلاڤکرن\n⋙ سەلاحەدین: سێ چەکدارێن داعشێ هاتنە کوشتن\n⋙ چاودێرێکی سیاسی: رووداوەکانی ناوچەکە تەواوکری یەکترن\n⋙ بۆ کورد پێداگرە لەسەر گۆڕینی یاسای هەڵبژاردن؟\n⋙ گرنگی دەزگایێوە میدیایی پەی زوانو هۆرامی\n⋙ بەڤیدیۆ... ساتی بەئامانجکردنی چوار چەکدار لەلایەن ئیسرائیل


له قه‌ڵادزێ ته‌قه له ماڵی په‌یامنێرێك ده‌كرێت\nسەرەتا › كوردستان 24 › له قه‌ڵادزێ ته‌قه له ماڵی په‌یامنێرێك ده‌كرێت\n2019/08/12 | 11:35\n(هەواڵ كوردستان)- K24 – سلێمانی:\nشه‌وی هه‌ینی رابردوو، له شارۆچكه‌ی قه‌ڵادزێ ته‌قه له ماڵی په‌یامنێری كوردستانTV, فازڵ عومه‌ر كراوه و سه‌نته‌ری میترۆش بۆ داكۆكی له مافی رۆژنامه‌نووسان له باره‌ی رووداوه‌كه‌وه راگه‌یه‌ندراوێكی بڵاوكرده‌وه.\nده‌قی راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی سه‌نته‌ری میترۆ\nسەنتەری میترۆ سەركۆنەی تەقەكردن لە ماڵی پەیامنێری كوردستان TV لە قەزای قه‌ڵادزی دەكات و داوا لە لایەنی ئەمنی دەكات لێكۆڵینەوە لە روداوەكە بكات، تەقەكەر دەسگیر بكات و بدرێتە دادگا.\nشەوی هەینی رابردوو لە كاتێكدا فازڵ عومەری پەیامنێری KTV لەگوندی گردە سپیانی سنووری پشدەر سەرقاڵی مەراسیمی پێشوازیكردن بووە میوانەكانی، لەناكاو گوێیان لە دەستڕێژی گولـە بووە.\nلە سەرەتای بیستنی دەستڕێژی گولـلە فازیل و میوانەكانی وای بۆ چوون كە فڕكان فڕكانی قاچاخچی و پۆلیسی گومرك بوبێت، تا نیشانەكانی بە ئامانجگرتن و بە ئۆتۆمبێلی میوانەكان و دیواری دەرەوەی ماڵەوەیان، دەردەكەوێت.\nفازیل بە میترۆی وت: "10 بۆ 12 فیشەك بەر ماڵمان كەوتووە، لایەنی ئەمنیمان ئاگادر كرده‌وە، لێپێچینەوە بكات".\nجەختیكردەوە، "تەقەكردنەكه هەرەمەكی بووە هەر ئەندامێكی خێزانەكەمان یا میوانەكان لە دەرەوە بوونایە بەردەكەوتن".\nبە پێ قسەكانی پەیامنێرەكەی KTV هەرچەندە لە ناوچەكەیان ناو بەناو بە هۆی كێشەی موڵكایەتی زەوی و ئاو تەقە دەبیسترێت، "بەڵام ئێمە لەو جۆرە كێشانەمان نەبووەو لە روی كۆمەڵایەتیشەوە هیچ جۆره كێشەیه‌كمان نەبووە".\nهەرچەندە شەوی روداوەكە پۆلیسی قەڵادزێ چوونەتە شوێنی رووداوەكە و لێكۆڵینەوەی سەره‌تاییان كردووە، بەڵام بە پێی لێدوانی وتەبێژی پۆلیسی راپەڕین بۆ میترۆ "هیچ جۆرە رووداوێكی لەو شێوەیە نەهاتووه‌تە لای پۆلیس".\nسەنتەری میترۆ رایدەگەیەنێت: سەركۆنەی تەقەكردن لە ماڵی پەیامنێری كوردستان TV لە قەزای قەڵادزێ دەكات و داوا لە لایەنی ئەمنی دەكات لێكۆڵینەوە لە رووداوەكە بكات، تەقەكەر دەستگیر بكات و بدرێتە دادگا.\nسەرەڕای سزاکانی ئەمریکا، ئێران هەوڵی خۆ دەربازکردن دەدات\nئارارات خوه ژ هه‌ڤركيێن خولا كوردستانێ ڤه‌كێشا\nهەفتەی داهاتوو سەركردایەتی یەكێتی لەسەر پرسی كۆنگرە كۆدەبێتەوە\nیەکێتی وادەی بەستنی کۆنگرە یەکلایی دەکاتەوە\nوه‌زاره‌تی به‌رگریی توركیا: قۆناغی سێیەمی ئۆپەراسیۆنەکانیان له هەرێمی کوردستان دژی گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دەستپێکردوە\nبەڤیدیۆ.. شه‌قلاوه.. وه‌لاتی ژ نه‌بوونا خزمه‌تگوزارییان نه‌رازی نه WAAR TV\nبەڤیدیۆ.. AVA Cafe – 21.08.2019 | Çuwarşemme | [HD] | #AVAEntertainment


گۆڕان لە ده‌سه‌ڵاتدا\nبزتنه‌وه‌ی گۆڕان وه‌ك هێزێكی نۆێ له گۆڕه‌پانی سیاسیدا كه ده‌نگی زۆرینه‌ی خه‌ڵكی ناڕازیی و به‌شخوراو و ئه‌و كه‌سانه‌شی كه له‌سه‌نگه‌ری به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵین بەدەستهێنا، هه‌ربۆیه زۆر واقیعییانه بو به نوێنه‌ری ئه‌و به‌شه له كۆمه‌ڵگادا، بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌دوای ئه‌وه‌ی توانی ژماره‌یه‌كی به‌رچاو كورسی به حه‌قی ده‌نگده‌رانی به‌ده‌ستبهێنێت، بڕیارێكی گرنگیدا كه بچێته ده‌سه‌ڵاته‌وه و به‌شداری له پێكهێنانی حكومه‌تدا بكات.\nتائێره جێی تیڕامان نییه مافی سیاسی هه‌ر حیزبێكه متمانه‌ی ده‌نگده‌ری به‌ده‌ست هێنابێت، بچێته ناو پرۆسه‌ی حكومڕانییه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی گرنگه بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌بێت مودێلێكی نوێ له ئیداره‌كردنی سیاسه‌تكردن به‌رهه‌م بێنێت، ئه‌و گوتاره سه‌ره‌نج راكێشه و تایبه‌ته‌ی كه دادپه‌روه‌ری و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵییه ون نه‌كات، بیخاته چوارچێوه‌ی كاری عه‌مه‌لیه‌وه. ده‌بێت ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه له نێو حكومڕانیدا كورسی وه‌زاره‌ته‌كان، هاوڵاتیانی له‌بیرنه‌باته‌وه. هه‌مو گۆڕانخوازێك ده‌بێت ئه‌وه بزانێت كه خه‌ڵكی كوردستان چاوه‌ڕێی له‌وه زیاتریان لێده‌كات چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ن كه بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان كورسی حكومڕانی ده‌سه‌ڵات بگۆڕێت، نه‌ك كورسیه‌كانی ده‌سه‌ڵات ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه بگۆڕێت. خه‌ڵك چاوه‌ڕێ ده‌كات وه‌زیره‌كه‌ی گۆڕان، بێ پرسگه و بێ سه‌یاره‌ی جام ڕه‌ش. خه‌ڵك حه‌زده‌كات وه‌زیره‌كه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، له‌هه‌فته‌یه‌كدا 5 رۆژی به سكرتێره‌كه‌ی نه‌ڵێت: بڵێ كۆبونه‌وه‌ی هه‌یه و له ژوره‌وه‌ش خه‌ریكی فیس بوك بێت! خه‌ڵك چاوه‌ڕێی ده‌كات، پۆستداره‌كه‌ی گۆڕان چۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ سه‌رمایه‌دارێك ده‌كات ئاواش مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ژنه شه‌هێدێك یان پیشمه‌رگه‌یه‌ك یان فه‌رمانبه‌رێك بكات.\nهاوڵاتییان، چاوه‌ڕێن پۆستداره‌كه‌ی گۆڕان له یه‌كه‌م ساتی سوێندخواردنی وه‌ك خۆی بمێنێته‌وه و له‌خۆی بایی نه‌بێت، خه‌ڵك ئه‌یه‌وێت وه‌زیره‌كه‌ی گۆڕان، ده‌سه‌ڵاتی ئیداری به‌هێزبێت هه‌ر له پایته‌خته‌وه هه‌تا دورترین گوندی سنوره‌كه‌ی و ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌سه‌ر هه‌مو یه‌كه ئیداریه‌كانیدا دابه‌شبكات. ئاگاداری خه‌می هاڵاتیان بێت. یار و نه‌یار چاوه‌ڕێی ئه‌م ئه‌زمونه پراكتیكیه‌یه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه، چاوه‌ڕێن بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان داهێنان ده‌كات، یان به‌رده‌وامی ده‌دات به‌و رۆتینه‌ی كه‌ی هه‌یه. هیوادارم هه‌مو گۆڕانخوازاێك ئه‌مه به‌خه‌می خۆی بزانێت، به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی ده‌چنه بواری ده‌سه‌ڵاتی حكومییه‌وه، شێوه‌ی ئیداره‌كردنی سیاسه‌ت بگۆڕن. به‌ڵێ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان دەیەوێت بەشداری دەسەڵات بکات، دڵنیام ده‌توانێ راست و دروست بێ له‌گه‌ڵ ده‌نگده‌رانی. چونكه خه‌ڵك له كوردستان بێ هیوا بوه له حكومه‌ت و حكومداری، مه‌گه‌ر بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بتوانێنێت ئه‌و هیوایه بۆ خه‌ڵك بگێڕێنێته‌وه. به‌تایبه‌ت له‌و وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌یانه‌ی گۆڕانخوازێك ده‌بێته به‌رپرس.\n27/01/2014 بینین: 1818\nكێ ئه‌ڵێت په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌غداو هه‌رێم باشنیه!...


زیدان بۆ یاریی بەرامبەر ئاتاڵانتا حاڵی پەرێشانە – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/خوله‌كانی ئه‌وڕوپا/چامپیۆنزلیگ-یۆرۆپالیگ/زیدان بۆ یاریی بەرامبەر ئاتاڵانتا حاڵی پەرێشانە\nزیدان بۆ یاریی بەرامبەر ئاتاڵانتا حاڵی پەرێشانە\nیاریگا سپۆرت 2021/02/22\nزیدان بۆ یاریی بەرامبەر ئاتاڵانتا حاڵی پەرێشانە، بەهۆی پەتای پێکان تەنانەت ناتوانێت 11 یاریزانیش بۆ یارییەکە کۆبکاتەوە.\nرۆژنامەی سپۆرتی کەتەلۆنی رایگەیاندووە، تاکو ئێستا هیچ یەکێک لەو یاریزانانەی بەهۆی پێکانەوە بەرامبەر ڤایادۆلید ئامادە نەبوون، نەگەڕاونەتەوە راهێنانەکان و بە رێژەیەکی زۆر زینەدین زیدان ناچار دەبێت بە هەمان پێکهاتەی یارییەکەی شەممە بەرامبەر ئاتاڵانتا یاریی بکات.\nتاکو ئێستا کەریم بێنزێما بە تەنیا راهێنان دەکات و ناتوانێت بەشداریی راهێنانە بەکۆمەڵەکان بکات و ئەستەمە بتوانێت چوارشەممە بەرامبەر ئاتاڵانتا یاریی بکات، بەمەش زیزۆ تەنیا 10 یاریزانی لەبەردەستە و ناچارە چەند یاریزانێک لە تیپی کاستییا و لاوان بانگهێشت بکات.\nرۆژی چوارشەممە لە یاریی چوونی قۆناخی 16ی چامپیۆنزلیگ، ریال مەدرید لە ئیتاڵیا دەبێتە میوانی ئاتاڵانتا، زیدان دەیەوێت لەو یارییە بە یەکسانبوون بێتە دەرەوە بۆ ئەوەی لە یاریی گەڕانەوە توانای یاریزانەکانی بۆ بگەڕێتەوە و بگاتە چارەکی کۆتایی.\nته‌واو… بارسێلۆنا و لیۆنێل مێسی گه‌یشتنه رێككه‌وتنی كۆتایی


گوتەبێژی وەزارەتی بازرگانی: ھەر هاووڵاتییەک گلەیی لە بەرزیی نرخ ھەبێت بەدواداچوونی بۆ دەکەین\n2021-01-04 [07:22 AM]\nبەھۆی گۆڕانکاریی نرخی دراوی عێراقی بەرانبەر بە دۆلاری ئەمەریکی، گۆڕانکاری بەسەر نرخی کەلوپەلدا ھاتووە و گوتەبێژی وەزارەتی بازرگانییش ڕایده‌گه‌ێنێت ، لیژنەکانی بازرگانی و وەزارەتی ناوخۆ بەردەوام چاودێریی بازاڕ دەکەن و ھەر هاووڵاتییەکیش بەرزیی نرخی بینێ با پەیوەندییان پێوە بکات.\nفەتحی محەمەد، گوتەبێژی وەزارەتی بازرگانی، ڕاگەیاند: ماوەی دوو حەفتەیە بەھۆی دابەزینی دیناری عێراقییەوە بازاڕەکانی عێراق و ھەرێمی کوردستان ناسەقامیگرییان بەخۆوە بینیوە و نرخی کەلوپەل و کالاکان گۆڕانکارییان بەسەردا ھاتووە، لەبەر ئەوەش وەزارەتی بازرگانی لە ڕێگەی لیژنەکانییەوە بەردەوام بەدواداچوون بۆ نرخی بازاڕ دەکات".\nئاماژەی بەوەش کردووە: لە ھەموو شار و شارۆچکەکان لیژنەکانی چاودێری بە ھەماھەنگیی وەزارەتی ناوخۆ لە بازاڕ و شوێنە بازرگانییەکان بەدواداچوون بۆ نرخ دەکەن و تا ماوەی دوو حەفتەی ڕابردوو چەندین شوێن سزادراون، سەرەڕای ئەوەی حەفتەیەک پشوو بوو، لیژنەکانمان بەردەوام بوونە لە چاودێری و سزادانی سەرپێچیکاران.\nفەتحی محەمەد گوته‌بێژی وه‌زاره‌تى بازرگانی گوتیشی،ھەر هاووڵاتییەک لە ھەر شوێنێک بینی نرخ زیاد کراوە و ناگونجێ لەگەڵ بازاڕی ئەمڕۆ دەتوانێت پەیوەندی بە لیژنەکانی چاودێریی بازرگانییەوە بکات، یان سکاڵای خۆی بگەیەنێتە لایەنی پەیوەندیدار و ناوی شوێن و نرخی کەلوپەلەک بە لیژنەکان بگەیەنێت، سزای یاسایی دەدرێت.


:: PM:12:09:24/10/2021 \nبڕیارە سبەی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر بۆ جێبەجێكردنی فەرمانێكی سەرۆكی حكوومەت، كۆ ببێتەوە و دەنگ بدەن لەسەر بە شارۆكەبوونی عەنكاوە و پیرمام.\nئەمڕۆ یەكشەم 24ـی تشرینی یەكەم، مەریوان پیرباڵ گوتەبێژی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر، بە "وشە"ـی ڕاگەیاند، سبەی ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر بۆ جێبەجێكردن و تەواوكردنی رێكارە یاساییەكانی بە شارۆكەبوونی عەنكاوە و پیرمام كۆ دەبێتەوە.\nزیاتر گوتی، كۆبوونەوەی ئەنجوومەن تەنیا پێوەستە بە بڕیاری سەرۆكی حكوومەت بۆ بە شارۆكەبوونی ئەو دوو شارەدێیەی سنووری پارێزگای هەولێر.\nئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر ڕادەسپێرم بۆ دەنگدان لەسەر بە شارۆكەبوونی عەنكاوە\nباسی لەوەش كرد، دوای پرۆسەی دەنگدان لە ئەنجوومەنی پارێزگا، وەزارەتی ناوخۆ رێكاری یاسایی دەگرێتە بەر بۆ جێبجەجێكردنی رێكارە ئیدارییەكان.\nڕۆژی دووشەم چواری تشرینی یەكەم، مەسروور بارزانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، لە كاتی سەردانی بۆ شارەدێی عەنكاوە گوتی، ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر ڕادەسپێرم بۆ دەنگدان لەسەر بە شارۆكەبوونی عەنكاوە.\nسەرۆكی حكوومەت ڕای گەیاند، زۆر خۆشحاڵم جارێكی تر هاتینەوە سەردانی عەنكاوەمان كرد، كە ئێستە بووەتە ناوەندێكی گرنگ بۆ پێكەوەژیانی ئاینی و كۆمەڵایەتی و شوێنی ئاشتەوایی، بووەتە ناوەندێك بۆ ئەوەی زۆر لەو خوشك و برا كریستیانانەی ئێمە كە لە شوێن و ناوچەكانی تری عێراق لەبەر هەر هۆكارێك نەیانتوانیوە لە ناوچەكانیان بمێننەوە، ڕوویان كردووەتە ئێرە و لێرە نیشتەجێ بوون.\nسەرۆكی حكوومەت گوتی، عەنكاوە یەكێكە لەو شوێنانەی ڕۆژ بە ڕۆژ پێشوەچوونی زیاتر بەخۆیەوە دەبینێت و گەورەتر دەبێت. ئێمەش بە ناوی حكوومەتەوە هاتووین لێرەوە پێتان رابگەیەنم، وەزیر و پارێزگار و ئەنجوومەنی پارێزگای هەولێر، رادەسپێرین بۆ ئەوەی شارەدێی عەنكاوە بكرێت بە شارۆكە، تا بتوانین خزمەتی زیاتری دانیشتووانەكەی بكەین.\nسەرۆكی حكوومەت ڕای گەیاند، هیوادارم هەمووتان سەركەوتوو بن، ئەوەی لە دەستمان بێت یارمەتیتان دەدەین، بەڵام بێگومان ئەمە بەرپرسیارێتیی زیاتریش دەخاتە سەر بەرپرسانی عەنكاوە كە لە هەموو ڕوویەكەوە هەوڵی خزمەتكردنی دانیشتووانەكەی و هەولێر بە گشتی و هەموو كوردستانیش بدەن.\nلە كۆتایی وتارەكەی سەرۆكی حكوومەت گوتی، جارێكی تر پیرۆزبایی لە خەڵكی عەنكاوە و هەولێر و هەموو كوردستان دەكەم، هیوادارم ڕۆژ بە ڕۆژ پێشكەوتنی زیاتر بە خۆیانەوە ببینن.\nشارۆكەی عەنكاوە دەكەوێتە ناو سەنتەری شاری هەولێر و زۆربەی دانیشتووانەكەی مەسیحین، ئێستە لەو شارۆكەیە بەشێكی زۆری مەسیحییەكانی عێراق كۆچیان بۆ كردووە و تێدا ژیانێكی ئارام بەسەر دەبەن.


لوبنان داخستنی گشتی وڵاتەکە بۆ دوو هەفتەی دیکە درێژدەکاتەوە\nی مانگی یه‌ک ٢١, ٢٠٢١\nبەرپرسانی لوبنان ماوەی داخستنی گشتی وڵاتەکەیان بۆ دوو هەفتەی دیکە درێژکردەوە، ئەمەش لەنێوەندی زیادبوونی حاڵەتەکانی توشبوون و گیان لەدەستدان بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە لەکاتێکدا وڵاتەکە ڕووبەڕووی قەیرانێکی دارایی گەورە بۆتەوە.\nداخستنی گشتی وڵاتەکە قەدەغەکردنی هاتوچۆش دەگرێتەوە و پێشتر ماوەکەی تاوەکو 25 ی مانگە تەواو دەبوو، بەڵام پزیشکان و بەرپرسانی کەرتی تەندروستی داوایان لە کاربەدەستان کرد ماوەی داخستنی گشتی وڵاتەکە درێژ بکەنەوە لەکاتێکدا ژمارەی گیان لەدەستدانەکان و توشبوون بە ڤایرۆسەکە لە وڵاتەکەدا تا دێت زیاتر دەبێت.\nئەنجومەنی باڵای بەرگری لوبنان دوای کۆبوونەوەکەی لە کۆشکی سەرۆکایەتی درێژکردنەوەی داخستنی گشتی وڵاتەکەی تاوەکو 2 ی مانگی دووی داهاتوو ڕاگەیاند، هەروەها داوای لە دەزگا سەربازی و ئاسایشەکان کرد توندبن لە جێبەجێکردنی بڕیارەکەدا.