ئەوکاتەی تەرمی کاک فوئاد دەهێنە بەردەستی دایە بەهییە پێش شۆردنی تەرمەکەی ژێر فانیلەیەکی کاک فوئاد کە خەڵتانی خوێنە، دەخاتە باخەڵی و بۆنی پێوە دەکات، دواتریش تاکێک پێڵاوی کاک فوئاد لە باوەش دەگرێت تاوەکو چەند ڕۆژێک. پێش ناشتنەکەی دەستی خوشکێکی کاک فوئاد دەگرێت ودەڵێت"وەرە هەڵپەڕە، وەرە، ئەمە" زەماوەندی ژن هێنانەکەی فوئادە.\nلەبنه‌ماڵه ناوداره‌کانی خۆرهه‌ڵاتی کوردستانە، بۆ به‌ده‌ستێهنانی دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی و یه‌کسانی ژن و پیاو، سه‌ره‌تا له بنه‌ماڵه‌که‌ی خۆیه‌وه ده‌ست پێده‌کات.سه‌رجه‌م ئه‌و زه‌ویوزارانه‌ی هه‌یانه، دابه‌شی سه‌ر جوتیار و نه‌دارانی ده‌که‌ن، له پێناو دۆزی کورد و پێشلێکردنی مافی نه‌ته‌وه‌که‌ی چه‌ندین ساڵ زیندانی ده‌کرێت.\nفوئاد مسته‌فا سوڵتانی ئه‌ستێره‌یه‌کی سوور به ئاسمانی خۆرهه‌ڵاتی کوردستانه‌وه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئه‌ندازیار ده‌بێت، جگه له بواره‌که‌ی خۆی ده‌یه‌وێت ببێته ئه‌ندازیاری دۆزی میلـله‌ته‌که‌ی. ئه‌و شریقه‌ی قامچی بنه‌ماڵه‌ی پادشایه‌تی ئێرانی به‌رکه‌وت، دوای ڕووخانیش شا، ئه‌مجاره‌یان گولـله‌ی کۆماری ئیسلامی ئێران ساردی کرده‌وه. بۆچی فوئاد هه‌میشه لە زیهنی خه‌ڵکی خۆرهه‌ڵاتدایه؟ بۆچی خەڵکی خۆرهه‌ڵاتی کوردستان سەربە هەر ڕەوتێکی سیاسی بن کاتێک دێته سه‌ر باسی فوئاد مسته‌فا سوڵتانی به حه‌سره‌ته‌وه ده‌ڵێن"کاک فوئاد له ده‌ستمان چوو."\nفوئاد مستةفا سوڵتان کێیه؟\nفوئاد مستەفا سوڵتانى ناسراو بە کاک فوئاد 27ى ئازاری 1948 لە گوندی ئاڵمانەی سه‌ر به شاری مەریوانی خۆرهه‌ڵاتی کوردستان له بنه‌ماڵه‌یه‌کی ناودارو خاوه‌ن زه‌وی و زار لە دایکبووە. خێزانه‌که‌ی ئه‌و له چه‌ندین براو خوشک پێکهاتوون.قۆناغەکانى خوێندنی لە گوندەکەیان و سنە ته‌واوکردووه،بۆ درێژەدان بە خوێندن لە ساڵی 1967دا دەچێتە زانکۆی پیشه‌یی ئاریا مێهر لە تاران و بەشی ئەندازیارى کارەبا تەواو دەکات.\nکاک فوئاد به ده‌ر له خوێندنه‌که‌ی لەگەڵ خوێندنەکەیدا لە هەوڵی بەردەوامدا بوو بۆ دۆزینەوەى رێگاکانى خەبات بۆ بەدەستهێنانى مافی خەڵکى کوردستان و تەنانەت سەرتاسەری ئێران. لە پاییزی ساڵی 1969دا لەگەڵ هاورێکانیدا بناغەى رێکخراوى کۆمەڵەیان دامەزراند.لە ساڵی 1972 لە دواى تەواوکردنى خولی ئەفسەری لە کارگەى کارەباى شارى مەریوان دەستبەکار بوو، بەڵام بەهۆى هەڵوێستەکانیەوە بەرامبەر بە ساواک(ده‌زگای هه‌واڵگری شای ئێران) و قائیمقامى مەریوان، لە مەریوان دوورخرایەوە.\nله‌ته خشتێک ژیانی ده‌گۆڕێت\nئه‌و کاته‌ی کاک فوئاد خوێندکاری زانکۆ ده‌بێت، هه‌میشه خۆی به پارێزه‌ری هاوڕێکانی ده‌زانێت، ده‌یه‌وێت به‌ڕۆح و جه‌سته بیسمه‌لێمێنت ئه‌و ئاماده‌ی مردنه له پێناو پاراستنی مافی ئه‌وانی دیکه‌دا، شه‌وێک کۆمه‌ڵه خوێندکارێکی به‌شه ناوخۆییه‌که‌یان بۆ داواکاری و پڕکردنه‌وه‌ی پێداویستیه‌کانیان ناڕازایه‌تی ده‌رده‌بڕن، له پڕ هێزێکی چه‌کداری شا هه‌ڵده‌وکوتنه سه‌ریان، کاک فوئاد به‌و کاردانه‌وه‌یه تووڕه ده‌بێت، چه‌کی پێ نابێت بۆ پاراستنی هاوڕێکانی، ناچار له‌ته خشتێک یاخود پارچه‌یه‌ک خشته سووره ده‌گرێته، فه‌رمانده‌یه‌کی ئه‌و هێزه، ئه‌و کاره‌ش ده‌بێته هۆی ڕاپێچکردنی بۆزیندان، دوای ئازادبوونیشی ده‌خرێته ژێر چاودێرییه‌کی توندی ده‌زگای هه‌واڵگری ئێرانه‌وه، که‌چی له هه‌مانکاتدا دوای ته‌واوبوونی خوێندنه‌که‌ی له چه‌ندین شوێنی باش و گونجاو داده‌مه‌زرێنرێت.\nسه‌ره‌ڕای دڕندایه‌تی ده‌سه‌ڵاتی شای ئێران و ڕێکخراوەکە بەهۆی دڕندایەتی دەزگای ساواکەوە بۆ ماوه‌ی نزیکه‌ی ده ساڵ دەست بە خەباتی نهێنی دەکەن و بڵاوکراوەیەک بە ناوی "شەونامە" دەردەکەن. ئه‌وان ده‌یانه‌وێت به‌م شه‌و نامه‌یه ده‌یانه‌ویست ده‌سه‌ڵاتی شای ئێران راچه‌ڵه‌کێنن و بڵێن ئه‌م سیستمه له لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه هه‌رس نه‌کراوه. به‌ده‌ر له‌وه‌ش ده‌یانه‌ویست شه‌و نامه ببێته ده‌ره‌چه‌یه‌ک بۆ به ده‌ستهێنانی بنکه‌ی جه‌ماوه‌ری.\nدوای تەواوکردنی زانکۆ، وەک ئەندازیاری کارەبا لە شاری مەریوان دەستبەکار دەبێت و لە کاتی کارکردنیدا بە هەموو هێزیەوە لەدژی گەندەڵکاران دەوەستێتەوە. ئەو هەڵوێستەش جێگای قبوڵکردنی دەزگای ساواک نابێت، هەر بۆیە بۆ شاری بروجێرد دوور دەخرێتەوە. ده‌زگا ئه‌منیه‌کانی شا، به دوورخستنه‌وه‌ی تاسوقیان ناشکێت، بۆیه ده‌ستگیریده‌که‌ن. ماوه‌یه‌ک له شاری تاران زیندانی ده‌که‌ن، له‌وێشه‌وه بۆ زیندانی به‌ناوبانگی ئه‌و سه‌رده‌مه زیندانی کۆشکی تاران ماوه‌ی 36 مانگ له‌وێ زیندانی ده‌کرێت.\nوه‌کو زیندانیه‌کانی دیکه ته‌نیا ڕۆژه‌کان ناژمێرێت کاک فوئاد(خه‌ڵکی وه پیشاندانی ڕێز و خۆشه‌ویستی به کاکی خۆیان ده‌زانی، بۆیه به کاکه یان کاک فوئاد بانگیان ده‌کرد)له زیندان خه‌ریکی کۆکردنه‌وه‌ی زیندانه په‌راوێزخراوه‌کان بوو، ده‌یویست به خه‌ڵکی ئازاد و زیندانیان بڵێت، ئازادی و دادپه‌روه‌ری مافی هه‌موو مرۆڤێکه، ئێمه سیستمێکی پادشایه‌تی به‌ڕێوه‌مان ده‌بات سه‌رده‌مه‌که‌ی به‌سه‌ر چووه، ئێستا دوای جه‌نگی دووه‌هه‌می جیهانی نه‌خشه ڕێگای ئازادی به‌جۆرێکی دیکه داڕێژراوه‌ته‌وه. کاک فوئاد له به‌ر هه‌ڵوێستی دڵڕه‌قی به‌رپرسان و پاسه‌وانه‌کانی زیندان ده‌ست به مانگرتن ده‌کات، بۆ ئه‌وه‌ی په‌ڵه‌یه‌کی ڕه‌شی دیکه نه‌که‌وێته ناوچاوانی ڕژێمی پادشایه‌تی ئێرانه‌وه، ناچار ده‌به‌ن له به‌ندی سیاسی ده‌ریبهێنن و ڕه‌وانه‌ی زیندانی ئاسایی بکه‌ن. دوای ئه‌و مانگرتنه رێکخراوی خاچی سووری نێوده‌وڵه‌تی سه‌ردانی گرتووخانه‌که ده‌که‌ن، له‌وێ چاویان پێده‌که‌وێت، پێی ده‌ڵێن داواکاریت چییه؟ له وه‌ڵامدا ده‌ڵێت بمگوێزنه‌وه بۆ زیندانی شاری سنه.له‌وێش بۆ ماوه‌ی نزیکه‌ی مانگێک مان له خواردن ده‌گرێت، به‌و کاره‌شی به ته‌واوه‌تی له لایه‌ن خه‌ڵکی خۆرهه‌ڵاتی کوردستانه‌وه ده‌ناسرێت، دوای 48 مانگ واته چوار زیندانی و ئه‌شکه‌نجه، ئازاد ده‌کرێت و ڕاسته‌خۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌زێدی باب و باپیری له گوندی ئاڵمانه. به‌ڵام له کاتی ئازادبوونی خه‌ڵێکی زۆر پێشوازی له قاره‌مانه ئازادی و یه‌کسانی خوازه‌که‌یان ده‌که‌ن.\nسه‌رهه‌ڵدانی شۆڕشی کۆماری ئیسلامی ئێران\nدوای ئازادبوونی کاک فوئاد و هاوڕێکانی له زیندان، کاک فوئاد وەک ڕێبەرێک دێته مه‌یدان و جه‌ماوه‌ر ڕێکده‌خات بۆ دامه‌زراندنی یه‌کێتی جوتیاران، تاوه‌کو هانی خه‌ڵکی بدات دژی سته‌می پادشایه‌تی ڕاپه‌رن، چیتر ئاغاکان نه‌یان چه‌وسێننه‌وه. له زۆربه‌ی شاره کوردییه‌کانی خۆرهه‌ڵاتی کوردستان هێزی به‌رگری دامه‌زراند. له پاش ئه‌وه شۆڕشی کۆماری ئیسلامی ئێران به سه‌رکردایه‌تی سه‌ید روحوڵا مسته‌فوی (خومینی) سه‌ریهه‌ڵدا و کۆتای به ده‌سه‌ڵاتی بنه‌ماڵه‌ی پادشایه‌تی ئێران هێنرا. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی کورده‌کان پشکی شێریان هه‌بوو له به‌شداریکردنیان له‌و شۆڕشه به‌ڵام هه‌ر زوو سه‌رکرده‌کانی کورد و کاک فوئاد بۆنی ئه‌وه‌یان کردبوو، که ئاخوندنه‌کان نه‌ک مافی کورد ناده‌ن، بگره قه‌تڵوعامیان ده‌که‌ن. بۆیه به‌سه‌رکردایه‌تی کاک فوئاد له 26ی شوباتی 1979 یه‌کێتی جوتیارانیان ڕاگرت و ڕێکخراوەکەیان بە سه‌رکردایه‌تی فوئاد موسته‌فا سوڵتانی لە شاری سەقز جاڕی خەباتی ئاشکرایی بە ناوی "کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران" دەدات و شاری مەریوان وەک ناوەندی خەباتی جەماوەری دەستنیشان دەکرێت.\nگرنگترین ڕووداوەکانی دوای سەرهەڵدانی شۆڕشی ئیسلامی\nلە 11ی ئازاری 1979 کاک فوئاد و هاوڕێکانى لە کۆمەڵە لە راگەیاندراوێکدا داوایان لە خەڵک کرد دەنگ بە کۆمارى ئیسلامیى ئێران نەدەن و بەشدارى لە ریفراندۆمەکەى کۆمارى ئیسلامیدا نەکەن و بۆ ئەوەش خۆپیشاندانێکى گەورەیان لە سنە رێکخست. لە دووی نیسانی 1979 شەڕی نەغەدە دەستیپێکرد و کاک فوئاد لەگەڵ شێخ عیزەدینى حوسەینى لە هەوڵی رزگارکردنى ئەندامانى رێکخستنى کۆمەڵەدا بوون کە لەو شارەدا گەمارۆدرابوون. لە یەکی ئایاری هەمان ساڵدا کاک فوئاد لە مەریوان رێوڕەسمێکى جەماوەریى بە بۆنەى رۆژی جیهانیى کرێکارەوە رێکخست. دوای چوار ڕۆژ لە جەژنی جیهانی کرێکاران یەکەم دەستەى پێشمەرگەکانى یەکێتیى جوتیاران بە پێشەنگایەتیى کاک فوئاد لە شارى مەریوان چوونە دەرەوە و رۆژی هەشتی ئایاری 1979 پێشمەرگەکانى یەکێتیى جوتیاران جەولەى ئاشکراى خۆیان دەستپێکرد.\nکۆنفرانسی یەکەمی کۆمیتەی ناوەندی کۆمەڵە\nلە کۆنفرانسى یەکەمی کۆمیتەى ناوەندیى کۆمەڵە لە 20ی تەمموزی 1979 ى لە مەهاباد، چەندین باسی وەک ئەزموونەکانى یەکێتیى جوتیاران، گرفتە ناوخۆییەکانى کۆمەڵە و یەکگرتن و پێکهێنانى حیزبی کۆمۆنیست تاوتوێکران و لە 22ی تەمموز سەردانى ناوچەی مەرگەى کرد بۆ بینى چەند کەسێک لە تێکۆشەرانى ئەو کاتى باشوورى کوردستان. لە دوای بەستنی کۆنگرە شەڕ لە نێوان پێشمەرگەکانی کۆمەڵە و هێزەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران هەڵگیرسا، بۆیە دەستبەجێ ئەنجومەنی شاری مەریوان دەمەزرا و کاک فوئاد بوو بە بەڕێوبەری ئەنجومەنی شاری مەریوان. بۆ هێورکردنەوەی بارودۆخەکە کاک فوئاد بڕیاریدا لە 26ی مانگی تەمموزی 1979 گفتوگۆ لەگەڵ فەرماندەی بنکەی سەربازی مەریوان دەستی پێکرد.\nکەمپی کانی میران\nڕۆژ بە رۆژ دەسەڵاتی نوێی ئێران کە لە ئاخوندەکان پێکهاتبوو زیاتر فشاریان دەخستە سەرکوردەکانی خۆرهەڵاتی کوردستان، دەیەویست پاوانخوازێکی ڕەها ئەنجامبدەن و هاوشێوەی سیستمی پادشایەتی مافی کوردەکان پێشێل بکەن. بەهۆی لەشکرکێشی بۆسەر کەمپی کانی میران لە شاری مەریوان کاک فوئاد بڕیاریدا بە بێ چەک واتە بە شەڕ و شۆڕ پراکتیزەی خەباتی مەدەنی بکەن. بۆیە لە 20-21ی ئابی دانیشتوانی شاری مەریوان بەرەو کامپی "کانی میران" بەڕێکەوتن، لە مێژووی خەباتی مەدەنی کوردستانی هەرچوار پارچە بە گەورەترین خەباتی مەدەنی دادەنرێت، کە خەڵکی زۆر بە کۆمەڵ لە شارەکانی دیکەی ئێرانەوە بەرەو مەریوان بە پیادە بەڕێکەوتن.دواتر کاک فوئاد بە ئامانجی خەباتە مەدەنییەکەی گەیشت لە گوتارێکیدا بڕیاریدا کە خەڵکی مەریوان بگەڕێنەوە بۆ شوێنەکانی خۆیان. لە دژی ئەو خەباتە مەدەنییە لەسەر بڕیاری خودی خومەینی هێرشەکان قورستر کرانەوە بۆ سەر خۆرهەڵاتی کوردستان. چەندین رۆڵەی کوردیان بێ ڕەحمانە کوشت. وەکو کاردانەوەی ئەو هێرشانەش کاک فوئاد خەباتی چەکداری ڕاگەیاند کە تێیدا یەکەمین جاربوو ژن و پیاو بە یەکسانی چەک لە دژی داگیرکەر هەڵگرن.\nدوای هەڵگیرسانی شەڕ لە نێوان چەکدارانی کۆمەڵەی زەحمەتکێش و هێزەکانی ئێران، لە 28ی ئابی دەچێتە سەقز لەگەڵ هاوڕێکانیدا کۆبوونەوەیەک ئەنجامدەدەن لەوێ بە دەنگێکی دلێر دەڵێت""یەکێتىی جووتیاران دەوری خۆی گێڕا و تەواو بوو، ئێستا دەبێت خۆمان ئامادەکەین بۆ بەرەنگار بوونەوەی هێرشی ئێران." هێزە سیاسیەکانی ئەو کاتەی کوردستانی باشوور و خۆرهەڵات بەدەم خەباتەکەی کاک فوئادەوە دەچن لە یەکی ئابی 1979 دەچێتە بانە و لەگەڵ مام جەلال کۆبوونەوەیەک ئەنجام دەدەن، ڕۆژێک دوای ئەوەش، لەگەڵ حزبی دیموکرات و ڕێکخراوی چریکە فەداییەکان کۆدەبنەوە و هەموویان جەخت لەوە دەکەنەوە کە دەبێت بەرەنگاری هێزەکانی شۆڕشی ئیسلامی ببنەوە.\nلە سێدارەدانی دوو برای کاک فوئاد\nپێشتر مەلەکەی خوشکی کاک فوئاد داوا لە فوئادی برای دەکات بڕوات بە هانای ئەو زیندانیانەی کە لە سەربازگەی مەریوان دەستگیرکراون، بەڵام فریاناکەوێت ئەو دڵڕەقییەی دەسەڵاتداران ڕابگرێت، بۆیە لە 25ی ئابی 1979 مەریوان کۆماری ئیسلامی ئێران نۆ کەس بە ناوەکانى ئەحمەد و حوسەین پیرخزری، بەهمەن ئەخزەری، جەلال نەسیمی، فایەق عەزیزی، ئەحمەد قازیزادە، عەلی داستانی، ئەمین و حوسەین مستەفا سوڵتانی، کە ئەمین و حوسەین براى کاک فوئاد بوون، لە سێدارە دەدات.\nکاک فوئاد بەهۆی سەرقاڵبوونی بە شۆڕشەوە ناتوانێت بەشداری پرسەی براکانی بکات، بۆیە لە چواری مانگی ئەیلول هەواڵی لە سێدارەدانی براکانی دەبیستێت.\nشەهیدبوونی کاک فوئاد\nلە پێنجی ئابى 1979کاک فوئاد لەگەڵ برایم جەلال یەکێک لە بەرپرسانى یەکێتیى نیشتمانى و لەگەڵ دەستەیەکی پێشمەرگە دەچنە مەریوان لەوێ تەهمورس ئەکبەری ئەندامى چریکى فیدایى، شێخ عوسمان خالیدی و ناسێحی کوڕی لە هەشتی ئەیلول لە مەریوانەوە بەرەو بانە دەکەونەڕێ و بەهۆی دانانەوەی بنکەى سەربازیى قەمچەیان لەلایەن رژێمى ئێرانەوە، رێگاکەیان دەگۆڕن و درەنگانێکى شەو دەگەنە گوندی ئاگجە.\nلە 31ی ئابی 1979 لە ئاگجەوە و بە رێگاى مەریوان – سەقزدا بەرەو بانە دەکەونەڕێ و لە نزیک کاتژمێر ١٠ى بەیانی لە نێوان گوندەکانى بستام - کانێعمەت دا لەلایەن هێزێکى زۆری جاش و پاسدارەوە بە سەرکردایەتى مستەفا چەمران هێرشیان دەکرێتە و سەر و کاک فوئاد و تەهمورس لە دواى چەند کاتژمێر شەڕ و بەرەنگاری شەهید دەبن.\nدوای شەهیدبوونی کاک فوئاد، لە زیندانی شاری تەورێزیش دوو برای دیکەی بە ناوەکانی "ماجد و ئەمجەد" لە سێدارە دران، واتە تەنها لە ماوەی چەند مانگێکدا پێنج ئەندامی خێزانێکەی ژیانیان لە دەستدا و ناوی کاک فوئادیش بوویە وێردی سەر زاری ڕۆشنبیر، شاعیر، شۆڕشگێڕ و بە تایبەت زەحمەتکێشان. دەگوترێت ئەو ساڵە زۆربەی ئەوانەی کە لە دایکبوون، خێزانەکان لە خۆشەویستی فوئاد مستەفا سوڵتانی ناوی دەنا"فوئاد".\nکاردانەوەی ئەو فەرماندەیە چی دەبێت کە کاک فوئادی شەهیدکردووە\nناسڕی حوسامی کوڕی مامۆستا هێدی شاعیر دەنووسێت"مستەفا چەمران کە خوێندنی لە ولاتی ئەمریکا تەواو کردبوو و زانای شەڕی پارتیزانی بوو، ھەر بۆ بەرەنگاری دەگەڵ بزووتنەوی خەڵکی کوردستان و پووچەڵ کردنەوەی خەباتی چەک‌داری پێشمەرگەکانی کوردستان ڕەوانەی کوردستان دەکرێت. وەک ئەوەی باسی دەکەن ئەگەرچی دوژمنایەتی ھەبووە لەگەڵ کاک فوئاد بەڵام ڕیزیان ھەبووە بۆ یەک. دەڵێن دوای دیتنی تەرمی کاک فواد فرمێسک دەڕێژێت و دەڵێن ھەر بە دەستووری چەمران بوو کە نەوەک ھەمیشە کە بێ‌ڕێزیان دەکرد بە تەرمی شەھیدانی کورد، تەرمی کاک فواد ھەتا شاری مەریوان دەبەن و دەیسپێرنە دەستی خەڵک.\n"تەیارەى چەمران شانەوشان ئەکا – داواى جوانەکان مەریوان ئەکا".\nبەخاکسپاردنی کاک فوئاد\nلە نۆی ئەیلولی ئەو ساڵەدا بە بەردەوامیى کۆپتەر بەسەر گوندی ئاڵمانەدا سوڕاوەتەوە و هاوکات لەگەڵ پرسەى حوسەین و ئەمینى براى کاک فوئاد دا، دایە بەهییە، واتە دایکى کاک فوئاد گوتویەتى "تەیارەى چەمران شانەوشان ئەکا – داواى جوانەکان مەریوان ئەکا". ه ڕۆژێک دواتر تەرمەکەى کاک فوئاد دەبرێتەوە بۆ مەریوان و کاتژمێر ١١ى پێشنیوەڕۆ لە گۆڕستانى تاڵەسوار لە نزیک گوندەکەیان و لە تەنیشت ئەمین و حوسەینى برایدا و لە مەراسیمێکى جەماوەریدا بەخاکیان سپارد. ئەوکاتەی تەرمی کاک فوئاد دەهێنە بەردەستی دایە بەهییە پێش شۆردنی تەرمی کاک فوئاد ژێر فانیلەیەکی کاک فوئاد کە خەڵتانی خوێنە، دەخاتە باخەڵی و بۆنی پێوە دەکات، دواتریش تاکێک پێڵاوی کاک فوئاد لە باوەش دەگرێت تاوەکو چەند ڕۆژێک. پێش ناشتنەکەی دەستی خوشکێکی کاک فوئاد دەگرێت، دەڵێت"وەرە هەڵپەڕە، وەرە، ئەمە زەماوەندی ژن هێنانەکەی فوئادە."\nلە سێدارەدانی دوو برای دیکەی کاک فوئاد\nدواتریش کۆمارى ئیسلامیى ئێران دوو براى دیکەی کاک فوئاد بە ناوەکانى ئەمجەمد و ماجد لە تەورێز دەستگیردەکەن و لە زیندانى تەورێز لە سێدارەیان دەدەن و تەرمەکانى ئەوانیش لەلای گۆڕی کاک فوئاد دا بەخاکسپێردران. هەروەها ساڵی ١٩٩٥ دایە بەهیە، دایکى ئەو پێنج تێکۆشەرە کوردە لە دوورە وڵات کۆچی دوای دەکات و لەسەر وەسێتی خۆی دەبرێتە لای کوڕەکانی لەوێ لە گوندی ئەڵمانە بەخاک دەسپێردرێت.\nئەو وەسێتەی بەناوی دایە بەهیەوە کراوە:\nلە نووسێنیکیدا جوامێر مەرابی دەڵێت ئەمە وەسێتی دایە بەهییە\nدوای مردن به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک بوو بمنێرنه‌وه بۆ ئاڵمانه\nپاشان پشتوێنه خوێناوییه‌کی حسەین ـم تێوه بپێچن\nچاوبه‌سه‌که‌ی ماجیدـم بکه‌نه که‌مه‌ر به‌ند،\nژێر کراسه‌که‌ی فۆئادـم له به‌ر بکه‌ن،\nبه کراسه خوێناوییه‌کی ئه‌مجه‌د سه‌رم ببه‌ستن،\nبه‌جامانه‌که‌ی ئه‌مین دامپۆشن.\nجا ئه‌و کاته له تاڵه‌سوار لای جوانه‌مه‌رگه‌کانم بمنێژن.\nشێرکۆ بێکەس بە هۆنراوەیەک خەمی خۆی بۆ شەهیدبوونی کاک فوئاد دەردەبڕێت\nفوئاد خۆشه‌ویستی هه‌موو ماڵه برینداره‌کان بوو.\nفوئاد خۆشه‌ویستی هه‌موو باڵنده غه‌مگینه‌کان بوو.\nخۆشه‌ویستی هه‌موو ماسیه\nزه‌ردو سوورو جوانه‌کان بوو\n“چونکه تۆڕه‌کانی لێ دوور ئه‌خستنه‌وه”\nخۆشه‌ویستی هه‌موو گه‌ڵاو گوڵ‌و\nدارستان‌و بێشه‌کان بوو\n“چونکه ته‌وره‌کانی لێ دوور ئه‌خستنه‌وه”\nخۆشه‌ویستی هه‌موو قه‌ڵه‌مه پاکه‌کان بوو\n“چونکه درۆکانی نیشان ئه‌دان”\nفوئاد ئه‌یوت: من هی خۆم نیم.\nسه‌رم سه‌ری شاخانه‌و\nده‌ستم ده‌ستی باخانه‌و\nقاچم قاچی گوندانه‌و\nدڵم دڵی گوڵدانه‌و\nچاوم چاوی شارانه‌و\nگوێچکه‌م گوێچکه‌ی حه‌قیقه‌ت.


ڕێگاچارەی قەیرانی ئابووریی هەرێمی کوردستان\nMONDAY, 14 MAY 2018 - 16:30\nتوێژەری پەیمانگەی ئاشتیی ئەمریکا لە دیمانە لەگەڵ کوردپرێسدا:\nبەشی جیهان- ئاندروو سنو بە کوردپرێسی ڕاگەیاند: هەرێمی کوردستان وابەستەی بوودجەی گشتیی عێراق و فرۆشتنی نەوتە و بۆ دەرباز بوون لەو وابەستەییە دەبێت بەشەکانی تر وەکوو تووریزم و کشتوکاڵ پەرەبدات و ڕیفۆرمی بنەڕەتی لە بەرنامە ئابوورییەکانیدا بکات.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، هەرێمی کوردستان لە 2014وە و پاش بڕینی بوودجەی لە لایەن دەوڵەتی فیدراڵی عێراقەوە سەرەڕای فرۆشتنی ڕۆژانەی 600000 بەرمیل نەوتی خاو تووشی قەیرانی ئابوورییە. ئەو ناوچە خۆبەڕێوەبەرە لە باکووری عێراق کە پێش قەیرانی ئابووری، لەچاو دیکەی ناوچەکانی ئەو وڵاتە پێشکەوتوو بوو ئێستا توانای پێدانی مووچەی فەرمانبەرانی نییە.\nقەیرانی ئابووریی هەرێمی کوردستان پاش هێرشی داعش و دابەزینی نرخی نەوت و داخڵ بوونی زیاتر لە یەک ملیۆن ئاوارەی عێراقی و سووریای بۆ ئەو ناوچەیە تەشەنەی سەند. کارناسێکی ئابووری لەو بارەیەوە بە هەواڵدەریی کوردپرێسی وت کێشەی ئابووریی هەرێمی کوردستان بە بۆنەی وابەستە بوونیەتی بە بوودجەی گشتی عێراقەوە کە ئەویش لە فرۆشتنی نەوت دابین دەکرێت.\nئاندروو سنو توێژەری پەیمانگەی ئاشتیی ئەمریکا دەڵێت گرینگترین کێشەی ئابووریی هەرێمی کوردستان وابەستە بوونیەتی بە داهاتی نەوت. ناوبراو لەو بارەیەوە بە هەواڵنێری کوردپرێسی وت: «ئابووری هەرێمی کوردستان لە 2003وە بەسراوە بە بەرهەم هێنانی نەوت یا بوودجەی نێردراوی عێراق کە ئەوەش لە ڕێگای فرۆشی نەوتەوە دابین دەکرێت»\nئاندروو سنو بۆ دەرباز بوون لەو کێشەیە پێشنیار دەدات هەرێمی کوردستان ڕێگای ستراتێژیی درێژخایەن و ئەنجامی هەندێک ڕیفۆرم بگرێتە بەر.\nناوبراو هەروەها بۆ لێکدانەوەی ئەو پێشنیارە و دابەزینی وابەستەیی بە داهاتی نەوت دەڵێت: «هەرێمی کوردستان دەبێت بۆ گەشەی ئابووریی خۆی سەرمایەدانەرانی ناوخۆیی و بیانی ڕابکێشێت و بەرەنگاری گەندەڵی بێتەوە و دەسەڵاتدارێتیی یاسا تۆکمە بکات و چالاکیی ئابووری پەرەپێبدات.»\nئاندروو سنو جەخت دەکاتەوە کە هەرێمی کوردستانی عێراق توانای زۆری بۆ گەشە پێدانی ئابووری لە بواری تووریزم و کشتوکاڵ هەیە.\nتوێژەری پەیمانگەی ئاشتیی ئەمریکا لە کۆتاییدا وتیشی سەقامگیریی سیاسی و گفتوگۆ لەگەڵ بەغدا ڕۆڵێکی گرینگی لە تۆکمە کردنی بنەمای ئابووریی ئەو ناوچەدا هەیە و دانووستان لەگەڵ بەغدا بە مەبەستی چارەسەریی هەمیشەیی کێشەکانی نەوت متمانەیێکی زیاتر بۆ سەرمایەدانەران فەراهەم دەکات. هەروها هەنگاو هەڵگرتن بەرەو دیموکراسی پاشهاتی ئەرێنی بۆ هەرێمی کوردستان دەبێت.


خولی نایاب و پله‌یه‌كی كوردستان ڕاگیرا\nکانونی یەکەم 22, 2018\nئه‌مڕۆ شه‌ممه 2018/12/22 به ئاماده‌بوونى سه‌رۆك و جێگر و سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌كانى، یه‌كێتى تۆپی پێی كوردستان كۆبوونه‌وه‌ى ئاسایی خۆى به‌ست و، ئه‌م بڕیار و راسپاردانه‌ى خواره‌وه‌ى ده‌ركرد.\n1- له یارى نێوان رزگارى و خانەقین له خولى پله‌یه‌كى كوردستان، به هۆى دروستكردنى كێشه و گرفت و نانه‌وه‌ى ئاژاوه و هێرشكردنه سه‌ر شاندنى یانه‌ى خانه‌قین و به‌ردبارانكردنى ئۆتۆمبێله‌كه‌یان، له لایه‌ن هانده‌رانى یانه‌ى رزگارى، كه بووه هۆی ناشیرینكردنى وه‌رزشی تۆپی پێی كوردستان، ئه‌مه‌یش به هۆی كه‌مته‌رخه‌مى له هێزه ئه‌منییه‌كانى یاریگه، له‌گه‌ڵ ده‌ستخۆشییمان له هه‌ڵوێستى جوان و وه‌رزشییانه‌ى هه‌ردوو ده‌سته‌ى كارگێرى یانه‌كانى رزگارى و خانه‌قین، كه هیچ گرفتێك له نێوان ئه‌واندا نه‌بووه، یه‌كێتییه‌كه‌مان له باره‌ى رووداوه‌كانى یارییه‌كه ئه‌م بڕیاریدا به:\nگواستنه‌وه‌ى دوو یارى داهاتووى یانه‌ى رزگارى بۆ یاریگه‌ى یانه‌ى كۆیه، به‌بێ ئاماده‌بوونى هانده‌رانى یانه‌ى رزگارى و ئه‌و یانه‌ى یارى له‌گه‌ڵ هه‌یه.\nچاككردنه‌وه‌ى ته‌واوى ئۆتۆمبێلى (پاس) یانه‌ى خانه‌قین له لایه‌ن یانه‌ى رزگارى.\nغه‌رامه‌كردنى یانه‌ى رزگارى به بڕى (1000000) یه‌ك ملیۆن دینار.\nئاگادارى كۆتایی بۆ یانه‌ى رزگارى له ئه‌گه‌رى دووباره بوونه‌وه‌ى ئه‌م كێشه و گرفتانه، سزاكان توندتر ده‌بێت.\n2- ئاگادارى كۆتایی بۆ سه‌رجه‌م یانه‌كانى كوردستان، به هه‌موو شێوه‌یه‌ك به‌كارهێنانى یارى ئاگرین قه‌ده‌غه‌یه، به تایبه‌ت ئه‌گه‌ر كاریگه‌رى له‌سه‌ر كه‌ش و هه‌واى یارییه‌كه و یاریزانان هه‌بێت، ئه‌وا یه‌كێتییه‌كه‌مان به توندى سزاى ئه‌م یانه‌یه ده‌دات، كه یارى ئاگرین به‌كار ده‌هێنێت.\n3- ئاگادارى كۆتایی بۆ یانه‌ى سۆران به كۆنتڕۆڵكردنى جه‌ماوه‌ره‌كه‌یان و رێزگرتن به سه‌رپه‌رشتیارى یارى و ستافى ناوبژیوانان، به پێچه‌وانه‌وه یارییه‌كانیان ده‌گوازرێته‌وه ده‌ره‌وه‌ى یاریگه‌ى خۆیان.\n4- ئاگادارى كۆتایی بۆ هه‌ردوو یانه‌ى خاك و سه‌یدسادق به كۆنتڕۆڵكردنى جه‌ماوه‌ره‌كه‌یان و به‌كارنه‌هێنانى یارى ئاگرین و بڵندگۆ، له ئه‌گه‌رى دووباره بوونه‌وه یانه‌كانیان تووشى سزا ده‌بن.\n5- غه‌رامه‌كردنى یانه‌ى هه‌ندرێن به بڕى (200000) دوو سه‌د هه‌زار دینار، به هۆى ئاماده‌نه‌بوونى پیاوان پۆلیس له گێمى دووه‌مى یارى نێوان هه‌ندرێن و ده‌ربه‌ندیخان.\n6- له یارى نێوان ئارارات و پێشمه‌رگه‌ى هه‌ولێر له خولى نایابى كوردستان، به هۆى دروستبوونى كێشه و گرفت له دوای كۆتایی هاتنی یارییه‌كه بڕیاردرا به:\nلێژنه‌ى رێكارى یه‌كێتى تۆپی پێی كوردستان لێكۆڵینه‌وه‌ى ورد له چۆنیه‌تى روودانى شه‌ڕ و ئاژاوه‌ى دوا یارییه‌كه ده‌كات و، ورده‌كارییه‌كان و راپۆرت بۆ كۆبوونه‌وه‌ى داهاتووى یه‌كێتى تۆپی پێی كوردستان ئاماده ده‌كات.\nئه‌نجامدانى یارى داهاتووى یانه‌ى ئارارات بۆ ده‌ره‌وه‌ى یاریگه‌ى خۆیان و به بێ ئاماده‌بوونى جه‌ماوه‌ر.\n7- راگرتنى هه‌ردوو خولى نایاب و پله‌یه‌كى كوردستان بۆ ماوه‌ى یه‌ك هه‌فته، ئه‌مه‌یش له پێناو دۆزینه‌وه‌ى رێگه‌چاره و لێكۆڵینه‌وه له كێشه و گرفته‌كان و ئه‌نجامدانى كۆبوونه‌وه‌یه‌كى تایبه‌ت له‌گه‌ڵ په‌یوه‌ندارانى هه‌ردوو خول.\n8- ئاگادارى سه‌رجه‌م یانه‌كانى پله‌نایاب و پله‌یه‌كى كوردستان ده‌كه‌ینه‌وه، رۆژى شه‌ممه 2018/12/29 له كاتژمێر 11:00 ـى پێش نیوه‌ڕۆ بۆ كارى پێویست له هه‌ولێر ئاماده‌بن، پێویسته له‌سه‌ر هه‌موو یانه‌كان هه‌ریه‌ك له‌م به‌رێزانه‌ى خوراوه له كۆبوونه‌وه‌كه ئاماده‌بن:\n• سه‌رپه‌رشتیارى تیپ\n• راهێنه‌رى یانه\n• كاپتنى یانه\n• سه‌رپه‌رشتیارانى یارییه‌كان\n9- ئاگادارى سه‌رجه‌م ناوبژیوانانى خوله‌كانى نایاب و پله‌یه‌كى كوردستان ده‌كه‌ینه‌وه، رۆژى شه‌ممه 2018/12/29 له كاتژمێر 1:00 ـى نیوه‌ڕۆ بۆ كارى پێویست له هه‌ولێر ئاماده‌بن.\n10- ئاراسته‌كردنى نووسراوى فه‌رمى بۆ وه‌زاره‌تى ناوخۆى هه‌رێمى كوردستان، به مه‌به‌ستى هاوكارییكردنى یه‌كێتییه‌كه‌مان، ئه‌مه‌یش له پێناو جوانتركردن و رێكخستنى یاریگه‌كانى كوردستان و جه‌ماوه‌رى یانه‌كان، بۆ ئه‌وه‌ى به هه‌موو لایه‌كمان ڕوویه‌كى شارستانى و جوانى وه‌رزشى كوردستان پیشانى ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌ى كوردستان بده‌ین، له‌گه‌ڵ سوپاس و پێزانینمان بۆ وه‌زاره‌تى ناوه‌خۆى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، كه له رابردوویش هه‌میشه هاوكار و هه‌ماهه‌نگمان بوون .


پێشبینییەک لە لیژنەی یاساییەوە\nئەندامێکی لیژنەی یاسایی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، نە حکومەتی فیدراڵیی پابەندی ڕێککەوتنەکەی دەبێت لەگەڵ هەرێم نە هەرێمیش پابەندی دەبێت و ڕەتی دەکاتەوە نەناردنی پشکی هەرێم پەیوەندی بە تانەکانیی حکومەتی فیدراڵییەوە هەبێت لە پرۆژەیاساکە.\nبەهار محمود، ئەندامی لیژنەی یاسایی پەرلەمانیی عێراق( 23ی ئایاری 2021) لە لێدوانێکدا بۆ" ناس کورد" وتی، هەردوو حکومەتی فیدراڵی و هەرێم خواست و ,یستی ئەوەیان نییە پابەندی رێککەوتنەکەی نێوانیان بن لەبارەی ڕادەستکردنی نەوت و شایستەدارییەکانی هەردوولا و دەڵێت، "هەردوو لا ئەوەیان دەویست دەستیان کەوت، حکومەتی هەرێمی دەیویست بەغدا بە فەرمی و بەشێوەیەکی یاسایی دان بە فرۆشتنی نەوت بنێت لەلایەن هەرێمە، کە ئەوەش بۆ یەکەم جار هەرێم ئەوەی دەستکەوت، بەگوێرەی یاسای بودجە دەبێت هەرێمی کوردستان داهاتی نەوت ڕادەستی بەغدا بکات نەک نەوتەکەی".\nبەهار مەحمود وتیشی، "بەغداش لای خۆیەوە سیاسەتی (مەقاسە)ی سەپاندووە بەسەر حکومەتی هەرێمەوە کە ئەوەش بریتییە لەوەی کە بەغدا بۆ لەمەودا هیچ بڕە پارەیەک بۆ هەرێم نانێرێت ئەگەر هەرێم پابەندی ڕێککەوتنەکە نەبێت، چونکە پێشتر حکومەتی فیدراڵیی بەشێکی لە شایستە داراییەکانی هەرێم ڕەوانە دەکرد و بڕی پارەی ئەو نەوتەی کە دەبێت هەرێم ڕەوانەی بکات لەگەڵ نیوەی داهاتە ناوخۆییەکانی لێی دەبڕێ".\nدوو مانگ زیاترە پڕۆژەیاسای بودجە لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە پەسەند کراوە، بەڵام لەئێستادا زیاتر لە 10 دەقی ناو پڕۆژەیاساکە لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە لە دادگای فیدراڵیی عێراق تانەی لێدراوە، بەوپێی پەرلەمان دەستکاریی یاساکەی کردووە کە ئەوەش بە پێچەوانەی دەسەڵاتەکانییەوەیەتی کە ئەوەش تەنها گواستنەوەی بودجەیە لە نێو دەقەکانی یاساکەدا نەک تەمویلکردن و تەرخانکردنی پارە بۆ پڕۆژە و بابەتی تر کە ئەوەش تەنها کاری حکومەتە.\nبەهار محمود وتیشی، "حکومەت تانەی لە پرۆژە یاسای بودجە داوە لە دادگای فیدراڵیی، چونکە پەرلەمان دەستکاریی پرۆژەکەی حکومەتی کردووە و تەمویلی پرۆژەی تری کردووە ولەناو یاساکەدا جێگیری کردووە".\nوتیشی،"هەرچەندە لیژنەی دارایی ئەوبابەتەی بەپرس وراوێژ ومیواندارێنی وەزیری دارایی و وەزارەتە پەیوەندی دارەکان کردووە، بەڵام دواجار حکومەت پەشیمان بووەتەوە و تانەی لە ئەو دەقانە داوە کە تەمویلی بۆ کراوە، حکومەت تانەی لە 10دەق داوە لەناو یاساکە".\nلەبارەی ئەوەی کەئایا تانە لێدانی حکومەت فیدراڵیی بەپرۆژە یاساکە هۆکاری دواکەوتنی ناردنی پشکی هەرێمی کوردستان، بەهار مەحمود وتی، "تانەکانی حکومەت نەبووەتە هۆکاری هەڵپەساردنی یاسای بودجە، حکومەت تەنها تانەی لە لەوماددە ودەقانە داوە کە پەرلەمان بۆ یاساکەی زیاد کردووە، کۆی گشتی یاساکە هیچ کێشەیەکی نییە".\nدۆلار و نەوت بەردەوامن لە بەرزبوونەوە.. ئەى زێڕ؟\n2021.06.05 - 11:07\nکۆرۆنا لە هەرێم ’توشبوون هەڵکشا و گیان لەدەستدان داکشا’\n2021.06.04 - 21:31


قۆناغا بارزانیێن جوان – Sibehî سبەھی\nقۆناغا بارزانیێن جوان\nBergeh Kurdistan On 21/06/2019 / نڤیسار\nنه‌ته‌وه‌یا کورد خوه‌دیێ چیرۆکه‌کا گه‌له‌ک درێژ یا ملی یه. سه‌رپێهاتیێن نه‌ته‌وه‌یا کورد، ژ مله‌تێن دن گه‌له‌ک جوودا و تایبه‌تن. دیرۆکا نه‌ته‌وه‌یا کورد، دیرۆکا ئازار، ئێش، تەعدا و قه‌تلیعا مایه. ئه‌و ئێش، ئازار، زه‌حمه‌تی د ڤێ قۆناخێ دا ژی بەردەوامن.\nل دنیایێ هه‌موو نه‌ته‌وه‌یان ده‌وله‌تێن خوه ئاڤا کرن، هه‌زار مخابن به‌س نه‌ته‌وه‌یا کورد خوه‌دیێ ده‌وله‌تا خوە نینه. هه‌گه‌ر باشوورێ کوردستانێ ژ ده‌رڤه بهێلن، نه‌ته‌وه‌یا کورد ل سێ پارچه‌یێن کوردستانێ (ل بالکورێ کوردستانێ، ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ، ل ڕۆژهلاتا کوردستانێ) ژ هه‌موو مافێن خوه یێن ملی، ده‌ستهلاتداری، سه‌روه‌ری بێ پارن. مه‌تینگه‌هکاریا چار ده‌وله‌تێن کۆلۆنیالیست ئه. کوردستان هاتیه ئیشگال کرن. ل باشورێ کوردستانێ ژی که‌رکووک د سه‌ری دا و گه‌له‌ک هه‌رێمێن دن د بن داگیركەریێ دا نه. هه‌موو ده‌وله‌مه‌ندیێن کوردستانێ تێن تالان کرن.\nنه‌ته‌وه‌یا کورد، ژ بۆنا کو ژ ڤێ ستاتویێ خه‌لاس ببه، وه‌لاتێ خوه ئازاد بکه، ده‌وله‌تا خوه یا ملی ئاڤا بکه، 200 ساله د ناڤ تێکۆشینا ڕگاریخواز دا یه. ئه‌ڤ تێکۆشینا ملی هێشتا بەردەوام دکه.\nژ ته‌کۆشینا ملی یا کوردستانێ ڕا گه‌له‌ک که‌سێن گرانبووها، مالباتان، عەشیره‌تان، میران و شێخان و ئاغایان سه‌رۆکاتی کرن. ژ ده‌رڤه‌یی بارزانیان ته‌ڤایان شکه‌ست خوارن، لێ پشت ڕه ژی نکارین پشتا خوه ڕاست بکن و ژ تێکۆشینا ملی یا نه‌ته‌وه‌یا کورد ڕه سه‌رۆکاتیێ بکن.\nبارزانیان ژی، سه‌د ساله کو ب گه‌له‌ک ئاوایان، پشتی سالا 1946ێ ژی ب پارتیا دەمۆكراتا كوردستانێ (پەدەكە) ژ تێکۆشینا ملی یا کوردستانێ ڕا پێشه‌نگیێ دکن. وان ژی ده‌م-ده‌م شکه‌ستن دیتن، لێ پشتی شکه‌ستنێ ژ نووڤه ڕابوون سه‌ر پیا و ژ بۆنا ڕزگاری و ئازادیا کوردستانێ شه‌ر کرن.\nده‌ما کو ئه‌و د ناڤ شه‌رێ ملی دا بوون ژی، به‌شێن دن یێن کوردستانێ ژی ب وان ڕا بوون، ئان ب وان ڕا د ناڤ تیفاقێ دا بوون، ئان ب وان ڕا د ئه‌نیه‌کێ دا بوون.\nهیچ شک نینە کو بارزانیان د تێکۆشینا نه‌ته‌وه‌یا کورد دا خوه‌دیێ ڕۆله‌کا گه‌له‌ک دیرۆکی، گرینگ، دۆمدارن. هه‌ر ده‌مێ ژی ژ بۆنا ده‌ستهلاتداریا کوردستانێ خه‌بات و تێکۆشین مه‌شاندنه. ئه‌و تێکۆشینا وان ژی د گه‌له‌ک مه‌رحه‌له‌یان و قۆناغان ڕا ده‌رباس بوونه.\nقۆناغا یه‌که‌مین یا تێکۆشینا بارزانیان، قۆناغا شێخ ئه‌ڤدلسه‌لام بارزانی یه. ئه‌ڤ قۆناغا د ده‌ما ئیمپه‌راتۆریا ئۆسمانی دا دۆماند. ئه‌نجاما تێکۆشینا شێخ ئه‌ڤدلسه‌لام، ئیمپه‌راتۆریا ئۆسمانی مه‌جبوور بوو کو ب وی ڕا په‌یمان چێ بکه. ب ئاوایه‌کی ئۆتۆنۆمبوونا هەرێما کوردستانێ و داخوازێن د به‌رنامه‌یا وی ده هاتبوون دیار کرن، بپه‌ژرینه.\nمرۆڤ دکاره “ قۆناغا شێخ ئه‌ڤدلسالام بارزانی”، وه‌ک قۆناغه‌کا ڕه‌فۆرمپارێزی/چاكسازیخوازی ژی ب ناڤ بکه. ئه‌و به‌رنامه‌یا وی ژ بۆنا ڤێ قۆناغێ ژی زیندی دیار دکه.\nهه‌زار مخابن ئیمپه‌راتۆریا ئۆسمانی پشتی گه‌له‌ک فێل و پلانێن قرێژ شێخ ئه‌ڤدلسه‌لام بارزانی دیل گرت، دارزاند و ئیدام کر.\nلێ تێکۆشینا بارزانیان دۆماند.\nقۆناغا دویەمین یا بارزانیان، “قۆناغا ئه‌حمه‌د-مه‌له مسته‌فا بارزانی “ یه. د ڤێ قۆناغێ دا ژی ژ بۆنا ئازادی و ڕزگاریا کوردستانێ سه‌رهلدانێن ملی هاتن مه‌شاندن. ڤان سه‌رهلدانان گه‌له‌ک هه‌رێمێن کوردستانێ ڕزگار کرن. لێ د ئه‌نجامێ دا دژمن ب سه‌رکه‌ت.\nلێ تێکۆشینا بارزانیان داوی نه‌بوو.\nقۆناغا سێیەمین یا بارزانیان، “قۆناغا سه‌رۆک مه‌له مسته‌فا بارزانی” یه. د ڤێ قۆناغێ دا به‌س ل باشوورێ کوردستانێ نه ل ڕۆژهلاتا کوردستانێ ژی تێکۆشینا ملی هات مه‌شاندن. ل ڕۆژهلاتا کوردستانێ د ئاڤاکرنا ده‌وله‌تا کوردستانێ یا مه‌هابادێ دا ڕۆله‌كا گرینگ گرتن سه‌ر ملێ خوه.\nپشتی کو سه‌رۆک مه‌له مسته‌فا بارزانی و هه‌ڤالێن وی چوون یه‌کێتیا سۆڤیه‌تێ، خه‌باتا وان بوو خه‌باته‌که ناڤنه‌ته‌وه‌یی.\nبارزانیان د سالا 1958 ێ دا ژ یه‌کێتیا سۆڤیه‌تێ ڤه‌گه‌ریان کوردستانێ و ئیراقێ، دیسا خه‌باتا خوه یا ملی مه‌شاندن. د سالا 1961 ێ دا شۆره‌شا ملی یا ئیلۆنێ بلند کرن. ئه‌نجاما شۆره‌شا ملی یا ئیلۆنێ، ئۆتۆنۆمیا کوردستانێ قه‌زه‌نچ کرن. نه‌ته‌وه‌یا کورد ل کوردستانێ بوو ده‌ستهلاتدار. حکومه‌تا کۆلۆنیالیست یا بەعسیا مه‌جبوور بوو کو سه‌رێ خوه ل به‌ر شۆره‌شا کوردستانێ بچەمینە. په‌یمانا 11 ێ ئادارا 1970 ێ ب سه‌رۆک مه‌له مسته‌فا بارزانی ڕه ئیمزا بکه.\nسه‌رۆک مه‌له مسته‌فا بارزانی د سالا 1974 ێ دا ئۆتۆنۆمیا کوردستانێ ل هه‌مبه‌ری ئێرشا ده‌وله‌تا داگیرکه‌ر و کۆلۆنیالیست یا ده‌وله‌تا عیراقێ پاراست. هه‌زار مخابن ئه‌نجاما خیانه‌تا ئه‌مه‌ریکایێ و ئیرانێ ژ بۆنا کو نه‌ته‌وه‌یا کورد نایێ قرکرن شه‌ر دا ڕاوه‌ستاندن.\nلێ خه‌باتا ملی یا باشورێ کوردستانێ ڕانه‌وه‌ستیا.\nژ بۆنا بارزانیا قۆناغه‌کا نوو یا چارەمین ب ئیدریس بارزانی و مه‌سعود بارزانی ده‌ست پێ کر. وان ژی شۆره‌شا ملی یا گولانێ د سالا 1976 ێ دا ئۆرگانیزه کرن و ب هه‌ڤالێن خوه یێن هێژا را دەست ب شۆرەشێ كرن.\nپشتی کو ئیدریس بارزانی ژی ژیانا خوه ژ ده‌ست دا، قۆناغا پێنجەمین یا مه‌سعود بارزانی ده‌ست پێ کر. د ڤێ قۆناغێ دا، پارتیا دەمۆكراتا كوردستانێ (پەدەکێ) و یەكێتیا نشتمانیا كوردستانێ (یەنەکێ) ب هه‌ڤ ڕا بریارا ده‌وله‌تا فه‌ده‌رال یا عیراقێ و ده‌وله‌تا فه‌ده‌رال یا کوردستانێ دان. مه‌جلیس ئاڤا کرن. هلبژارتن پێک ئانین. حکومه‌تا کوردستانێ ئاڤا کرن. د سالا 2005ێ دا ب هه‌ولدانا سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی ل عیراقێ بریارا ده‌وله‌تا فه‌ده‌رال یا عیراقێ ب ڕه‌فه‌راندوومێ و ب ماکه‌زاگۆنه‌که فه‌ده‌رال هات ئاماده کرن، دا قه‌بوول کرن. مه‌سعود بارزانی پشتی پێشه‌وا قازی محه‌مه‌د، د پارلامه‌نتۆیێ دا ب هلبژارتنێ بوو سه‌رۆکێ کوردستانێ.\nمەسعود بارزانی ل باشورێ کوردستانێ سه‌رۆکاتیه‌کا گه‌له‌ک هێژا مه‌شاند. ئه‌و بوو سه‌رۆکه‌كێ ناڤنه‌ته‌وه‌یی.\nب خیره‌ت و خه‌باتا وی، بریارا ڕه‌فه‌راندووما سه‌رخوه‌بوونا کوردستانێ هات داین. د ڕه‌فه‌راندوومێ دا نه‌ته‌وه‌یا کورد بریارا ده‌وله‌تا سه‌ربخوه دا. ئه‌و بریارا د قۆناغا مه‌سعود بارزانی دا بوو بریارا تایبه‌ت یا دیرۆکی. مه‌سعود بازرانی ژی د دل و چاڤێن مله‌تێ کورد دا مه‌زنتر کر.\nنووها ژ بۆنا بارزانیان قۆناغه‌کا نوو ده‌ست پێ کر. ئه‌ڤ قۆناخا ژی “قۆناخا بازرانیێن جوان” ه. قۆناغا شه‌شه‌مینه. ب سه‌رۆکتیا ده‌وله‌تا فه‌ده‌رال یا کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی و سه‌رۆکوه‌زیرتیا مه‌سرور بازرانی ده‌ست پێ دکه.\nوه‌ک تێ زانین نێچیرڤان بارزانی ده‌مه‌ک درێژه کو سه‌رۆکوه‌زیرێ کوردستانێ یه. پشتی هلبژارتنا گشتی یا ئیلۆنا 2018 ێ ل باشوورێ کوردستانێ پارلامه‌نتۆیێ د گولانا 2019 ێ دا ژ بۆنا سه‌رۆکتیا ده‌وله‌تا فه‌ده‌رال یا کوردستانێ قانوونه‌ک په‌ژراندن. پشتی ڤێ قانوونێ نێچیرڤان بارزانی وه‌ک سه‌رۆکێ کوردستانێ هات هلبژارتن.\nسه‌رۆکێ کوردستانێ د 10 ێ حه‌زیرانا 2019 ێ دا ژی ل پێش سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی، پارلامه‌نته‌رێن کوردستانێ، سه‌رۆککۆمار و سه‌رۆکمه‌جلیس و سه‌رۆک حکوومه‌تا عیراقێ، هه‌زار مێڤانێن هه‌رێمی و ناڤنه‌ته‌وه‌یی سۆند خوار، ده‌ست ب خه‌باتێ کر.\nسه‌رۆکێ کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی د چارچۆڤه‌یا یاسایێ دا مه‌سرور بارزانی وه‌ک سه‌رۆکوه‌زیر په‌ژراند. مه‌سروور بارزانی ژ بۆنا کو حکومه‌تا کوردستانێ ئاڤا بکه خه‌بات دکه.\nگه‌له‌ک ئاشکه‌ره یه کو ل پشت هه‌ردو جوانێن بارزانیان، میراتەکا گه‌له‌ک خورت، قه‌دربلند، ملی، ب شه‌ره‌ف هه‌یه.\nئه‌و هه‌ردو لاوێن و برازیێن ئیدریس بارزانی و مه‌سعود بارزانی نه.\nلێ ئه‌و د هه‌مان ده ب په‌روه‌رده، جه‌رباندن، خه‌باتا خوه بوون بارزانیێن جوان.\nبارزانیێن جوان، به‌س گرێدایی دیرۆک و تێکۆشینا بارزانیان نه‌بوون سه‌رۆکێ کوردستانێ و سه‌رۆکوه‌زیرێ کوردستانێ: ئه‌و ب خوه ژی ب په‌روه‌ردایی یا خوه، ب خه‌بات و قه‌بلیه‌تا خوه، ئه‌ڤ پۆستان حه‌ق کرن.\nهیچ شک نینە کو پەدەکێ ژی ئه‌و ده‌رفه‌ت دا وان. ئه‌و به‌رپرسیارێن پایه‌بلند یێن پەدەکێ نه.\nگه‌ل ژ وان گه‌له‌ک ب هێڤی نه کو ئه‌و خه‌باته‌کا باش بکن. کوردستانێ ب هه‌ر ئاوایی؛ ژ ئالیێ ئیداری، ده‌مۆکراتیک، ئابۆری، چاندی، حقووقی، دادگه‌هی دا پێش بخن.\nمرۆڤ د ئه‌نجامێ دا دکاره ببێژه کو ڕۆلا بارزانیان د ته‌ڤگه‌را ملی یا کوردستانێ دا دیرۆکی و دۆمدار و دائیمیه. باندۆرا ته‌ڤگه‌را وان ل سه‌ر هه‌موو کوردان و هه‌موو پارچەیێن کوردستانێ هه‌یه. وان هیچ وه‌خته‌کی ژ بۆنا نه‌ته‌وه‌یا کورد خوه نه‌دانه ئالیه‌کی و هه‌ر ده‌مێ ژی پێشه‌نگ بوونه. ئه‌و شه‌رڤان و پێشمه‌رگه‌یێن مله‌تێ کورد بوونه.


لێکۆڵینەوە لەسەر هێرشێکی ئاسمانی هاوپەیمانان لە موسڵ دەکرێت\nهاوپەیمانانی بەڕێبەرایەتی ئەمەریکا کە لە عێراق شەڕی دژ بە چەکدارانی داعش دەکەن دەستیان کردووە بە لێکۆڵینەوە کردن لەسەر ئەو هێرشە ئاسمانیانەی کە هەندێک ڕاپۆرت ئاماژەی پێدەکەن کە گوایە بەم دواییانە زیاتر لە 100 کەسی سیڤیلی لە گەڕەکی موسڵ جدیدەی ڕۆژئاوای شاری موسڵ کوشتووە.\nلە بەیاننامەکەی هاوپەیماناندا هاتووە کە " هەڵسەنگاندێکی فەرمی بۆ زیانی گیانی سڤیلیەکان لە سەر بنچینەی ئەو تۆمەتە دەستیپێکردووە." بەیاننەمەکە دەشڵێت "فڕۆکەکانی هاوپەیمانان بە شێوەیەکی ڕۆتینی هێڕش دەکەنە سەر ئامانجەکانی داعش لە گەڕەکەکە و هێزەکانی هاوپەیمانان هەمو هەنگاوێکی بەرپرسیارانە دەگرنە بەر لە میانەی بەرنامەدان و ئەنجامدانی هەر هێرشێکی ئاسمانی، بۆ ئەوەی زیانی گیانی نەگەیەنن بە خەڵکی سیڤیل".\nلەکاتێکدا جۆن تامس گوتەبێژی نێوەندی سەرکردایەتی هێزەکانی ئەمەریکا بە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمسی گوتووە لەشکر دڵنیا نییە لەوەی کە تەقینەوەیەک لە ڕۆژئاوای موسڵ بەهۆی هێرشی ئاسمانی ئەمەریکا یان هاوپەیمانانی تر و یاخود بۆمبی چێندراوی داعشەوە بووە، بەڵام ئەفسەرێکی هێزی عێراقی بە ڕۆژنامەکەی گوتووە ڕێک دەزانێت چی ڕوویداوە.\nژەنەڕاڵ مان ئەلسەعدی سەرکردەی هێزی تایبەتی عێراقی بە ڕۆژنامەکەی ڕاگەیاندووە کە هێزەکەی داوای هێرشی ئاسمانیان لە هاوپەیمانان کردووە بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ سێرەگرەکاندا کەلە سەربانەکانی سێ ماڵی موسڵ جەدیدەوە هێرشیان دەکرد. پاشان گوتی هێزەکەی نەیانزانی بوو ژێرزەمینی ئەو ماڵانە پڕن لە خەڵکی سیڤیل.\nگروپە مرۆییەکان و کاربەدەستانی چاودێری کردنی شەڕەکە هۆشداری شیانی زیادبوونی زیانە سڤیلییەکانیان داوە بەهۆی زیادبوونی داخوازییەکان بۆ هێرشی ئاسمانی و تۆپخانەکان.


ژان و ژیان . میوانی بەرنامە ; کاک ئازاد مستەوفی رۆژنامە نووس / فەرانسە\nژان و ژیان - میوانی بەرنامە : لەیلا سۆفی سوڵتانی شاعیر 4 / 7 / 2017 ژان و ژیان 20 / 6 / 2017 ژان و ژیان 30 / 5 / 2017 ژان و ژیان . میوانی بەرنامە ; خاتوو شکۆفە قادرسووری 16 / 5 / 2017 ژان و ژیان - کارناسی بەرنامە :کاک ئازاد مسۆفی 31 / 1 / 2017


وتەبێژى کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) هەڵوێستى کەجەکە و پەکەکەى لەسەر سەردانەکەى پاپا بۆ عێراق و هەرێم ڕاگەیاند و دەڵێت، دوو دەیە لەمەوبەر گوێیان بۆ پەیامى عەبدوڵا ئۆجەلان نەگرتووە کاتێک پەناى بۆ بردوون.\nزاگرۆس هیوا وتەبێژى (کەجەکە) لە راگەیەنراوێکدا کە وێنەیەکى بۆ "ناس کورد" نێردراوە، رووداوێک بیرى پاپا دەهێنێتەوە و دەڵێت "ئه‌گه‌ر له‌بیرتان مابێت 23 ساڵ له‌مه‌وپێش میوانێك لێره‌وه بۆ لای ئێوه هاتبوو، ئه‌ویش ڕۆڵه‌یه‌كی ئه‌م ئاوو خاكه بوو. ناوی ئۆجه‌لان بوو، له‌ده‌ستی فیرعه‌ونه‌كانه‌وه په‌نای هێنابووه به‌ر ماڵه‌كه‌ی ئێوه".\nدەشڵێت "ئه‌ویش وه‌ك ئێوه كۆتری ئاشتی به‌ده‌سته‌وه بوو، په‌یامی بۆ قه‌داسه‌تی ئێوه‌ش ناردبوو. ئه‌و په‌یامه‌تان هاته به‌ر گوێ؟ ئه‌ی وه‌ڵامتان چی بوو؟ ئاخۆ له‌بیرته چیتان به‌سه‌رهێنا؟ ناردتانه ئه‌فریقا، له‌وێ له‌خاچتانداو ته‌سلیمی فیرعه‌ونه‌كانتان كرده‌وه".\n"هیچ گوتت ئه‌وه 23 ساڵه ئۆجه‌لان له‌ژوورێكی تاریكه‌و تائێستاش دڵی بۆ ئازادی‌و ئاشتی لێده‌دات؟ ئه‌ی ناته‌وێ په‌یامێك بۆ ئه‌ویش بنێری؟ یان هاتبووی ئۆجه‌لانمان له‌بیر ببه‌یته‌وه؟"، زاگرۆس هیوا وادەڵێت.\nعەبدوڵا ئۆجەلان لە 15ی شوباتی ساڵی 1999 لە نایرۆب-ی پایتەختی کینیا رفێنراو و لە تورکیا خرایە زیندانەوە.\nئۆجەلان دواى جێهێشتنى سوریا و چوونى بۆ یۆنان و روسیا، بۆ ماوەیەک پەناى بردە بەر رۆماى پایتەختى ئیتاڵیا بەڵام ناچارکرا ئەو وڵاتە جێبهێڵێت، دواتر دەچێتەوە روسیا لەوێشەوە بۆ یۆنان و پاشان پێی دەوترێت دەبرێتە هۆڵەندا، بەڵام فڕۆکەکەى دەبرێتە نایرۆبی و لەوێ دەڕفێندرێت و دەبرێتە تورکیا.


NRT TV | جیهان | حکومەتی ئەڵمانیا بەهۆی کۆرۆناوە باجی کەمکردووەتەوە\nجگە لە هاوکاریکردنی خەڵک لە ڕووی داراییەوە، هاوکات حکومەتی ئەڵمانیا بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە، باجیشی لەسەر کاسبکاران و میوە و شمەک و خۆراک کەمکردووەتەوە.\nبڕیاری کەمکردنەوەی باج لەلایەن حکومەتی ئەڵمانیاوە بۆ ماوەی شەش و مانگە و تا کۆتایی ئەمساڵ بەردەوامدەبێت، بۆ ئەوەش حکومەت ٢٠ ملیار یۆرۆی تەرخانکردووە.\nهەر لە سەرەتای تۆمارکردنی حاڵەتەکانی کۆرۆنا لەم وڵاتە، حکومەتی ئەڵمانیا لەگەڵ گرتنەبەری رێکارەکانی خۆپارێزی، چەندین رێکاری ئابووری و ئیداری گرتەبەر بۆ ئەوەی کەمترین کاریگەری لەسەر ژیانی رۆژانەی هاوڵاتیان هەبێت.\nلە درێژەی ئەو ھاوکاری و یارمەتیانەی حکومەتی ئەڵمانیا بەھۆی ڤایروۆسی کۆرۆناوە گرتویەتیەبەر، کەمکردنەوەی باجە بۆ ماوەی شەش مانگ لەسەر بازاڕ و پێویستییە گرنگەکانی ژیانی ڕۆژانەی ھاوڵاتیان، ئەو بڕیارەش لە سەرەتای ئەم مانگەوە تا کۆتای ئەمساڵ کاری پێدەکرێت، بۆ ئەو مەبەستەش حکومەت بڕی ٢٠ ملیار یۆرۆی تەرخانکردووە.\nلە دوای پەسەندکردنی خاڵەکانی تایبەت بە یاسای کەمکردنەوەی باج لەلایەن پەڕلەمان و ئەنجومەنی فیدڕاڵی وڵاتەکەوە، بەشێک لەو کەلوپەلانەی باجیان لەسەر کەمکراوەتەوە، پێویستییەکانی ژیانی ڕۆژانەی ھاوڵاتیان دابیندەکەن.\nلەو چوارچێوەیەدا باج لە سەر سەوزە و میوە و خواردن و کتێب و کاغەز و ڕۆژنامە بە ڕێژەی لەسەدا ٪٥ بۆ لەسەدا ٪٧ کەمکراوەتەوە و بەمەش، جارێکی دیکە کەرتی ئابوری و بازاڕەكان جوڵەیان تێکەوتەوە.\nهەروەها باج لەسەر ئۆتۆمبیل و کەلوپەلە کارەباییەکان بە ڕێژەی لەسەدا ٪١٦ بۆ لەسەدا ٪١٩ کەمکراوەتەوە، کەمکردنەوەکە جلوبەرگ و کەرەستە ئەلیکترۆنیەکان و مۆبیلیاتی ناوماڵ و پاسکیل و چەند پێداویستییەکی گرنگی تری ھەرێمەکان دەگرێتەوە.


تاوانە كۆمەڵایەتییەكان بریتین لەو تاوانانەی كە بەرامبەر تاك و كۆمەڵگە دەكرێن یان تاك بەرامبەر خۆی دەیكات، دەبێتە هۆی درووستبوونی كوشتن یان خۆكوشتن و برینداربوون و درووستبوونی توندوتیژی.\nتاوانە كۆمەڵایەتییەكان كاریگەرن و زۆر جار كۆمەڵگە تووشی شۆك دەكەن، دەبنە مەترسیی و فۆبیا بۆ سەر تاكەكان و سایكۆلۆژییای تاك ناسەقامگیر دەكەن. كۆمەڵگە دواكەوتوو و ناسەقامگیر و ئاڵۆزەكان تاوانە كۆمەڵایەتییەكانیان تێدا زۆرە، بەردەوام ئاسایشیی كۆمەڵایەتییان لە مەترسیدایە، چونكە تاوانە كۆمەڵایەتییەكان دەرئەنجامی چەندین هۆكاری كەڵەكەبوون یان بە بەرنامە ئەم جۆرە تاوانانە بۆ ناو كۆمەڵگە زیاد دەكرێن، بۆ ئاڵۆزیی تاكەكان و جێبەجێكردنی مەرامە سیاسیی و ئابوورییەكان.\nزانستیی كۆمەڵناسی بەردەوام زیادبوونی تاوانە كۆمەڵایەتییەكانی بەستووەتەوە بە هۆكارەكان، تا هۆكارەكان دیاری نەكرێن، ئەم نەخۆشییە كۆمەڵایەتییە مەترسیدارانە چارەسەر ناكرێن. ئێستا لە هەرێمی كوردستان تاوانە كۆمەڵایەتییەكان زۆربوون و بەرەو بە دیاردەبوون (سۆشیال فینۆمینا) دەچن و سەرنجیی دەزگاكانی ڕاگەیاندنیان ڕاكێشاوە. لێرە گرنگترین هۆكارەكانی زۆربوونی تاوانە كۆمەڵایەتییەكان دیاری دەكەین لە هەرێمی كوردستان:\n1-هۆكاری سیاسیی: لە كوێ تاوانە كۆمەڵایەتییەكان زۆر بوون لەوێش دەسەڵاتیی سیاسیی كەمتەرخەم بوونی هەیە. هەندێك جار حیزب و حكومەت دەتوانن تاوانە كۆمەڵایەتییەكان زیاد بكەن لە پێناوی مەرام و كارنامە سیاسییەكانیان! بێگومان حیزبەكانی دەسەڵات لە ڕێگەی درووستكردنی قەیرانە سیاسییەكانەوە بواری زیادبوونی تاوانە كۆمەڵایەتییەكانیان داوە، سیاسەتیی برسیكردن و بڕینی مووچە كە بەرگێكی سیاسیی هەیە هۆكاری زیادبوونی تاوانەكانن، سیاسەتیی پراگماتیزمی حیزبیی هۆكارێكی گرنگی زیادبوونی تاوانە كۆمەڵایەتییەكانن.\n2-هۆكاری ئابووری/ ئابووری باش كۆمەڵگای تەندرووست درووست دەكات، خراپی باری ئابووری تاكەكان تووشی بێئومێدی دەكات و پەنا دەبەنە بەر تاوانەكان، چونكە جووڵەی ڕۆژانەی ژیان بە پارەیە كەواتە لە نەبوونی پارەدا ترس درووست دەبێت و دەرئەنجام تاوانێكی كۆمەڵایەتییە.\nئێستا ئێمە لە قەیرانسازیی داراییدان و تاكەكان لە نێوان پێداویستیی ڕۆژانە و نەبوونی داهاتی تەواو تووشی باری خراپی سایكۆلۆژی بوون، ئەمەش تاكەكان بەرەو خەمۆكی و خۆكوشتن و تاوانی دزیكردن و مامەڵەی ماددە هۆشبەرەكان دەبات. لێرەدا حیزبە دەسەڵاتدارەكان بە بیانووی نەبوونی داهات ئەم قەیرانسازییە داراییەیان درووست كردووە، لە كاتێكدا هۆكارەكە سیاسییە. لێرەشدا كۆمەڵگە بووەتە قوربانیی سیاسەتیی سەقەتیی نوخبەی دەسەڵاتدار. بۆ نموونە زیادبوونی ڕێژەی جیابونەوە یەكێك لە هۆكارەكانی لاوازیی داهاتە.\n3-هۆكاری كۆمەڵایەتیی/ كێشە كۆمەڵایەتییەكان بەردەوام لەناو خێزانی كوردیدا بوونی هەبووە و سەرچاوە و هۆكارێكی تری تاوانە كۆمەڵایەتییەكانە، ئەمەش پەیوەندیی بە نەریت و كولتووریی پەروەردەی خێزانی كوردییەوە هەیە. شەپۆلی بەجیهانیبوون (گلۆبالیزەیشن) لە لایەك و كولتووری چەقبەستوویی خێزانی كوردیی لە لایەكی ترەوە لە ململانێدان، زۆرجار بووەتە هۆی كوشتن و جیابونەوە و خۆكوشتن لەناو خێزانەكان بە تایبەتی ژنان و منداڵان قوربانیی گەورەن. كێشە خێزانییە بچووكەكان زۆر جار بە كوشتن و خۆكوشتن و برینداری كۆتاییان هاتووە. بەڵاكانی مۆبایل وەك نموونە.\n4-هۆكاری ڕاگەیاندن/ ڕاگەیاندنی كوردیی بە گشت جۆرەكانی لە قەیراندایە، بۆ ئاڕاستەكردنی پەیامەكانیان هیچ پێوەر و فلتەرێكی سۆسیۆڵۆجیی و سایكۆلوژییان نییە. زورجار ڕاگەیاندن تاوانەكانی ئاسان كردووە و ترسی زیاد كردووە. فیلم و زنجیرە بێمەعریفییەكان بۆمان دەردەخەن ڕاگەیاندنی كوردیی چەند لاواز و خراپە، هەندێك لەوانە كێشە خێزانییەكانیان زیاد كردووە بە تایبەتی لەناو هەرزەكاران، توندوتیژییان فێری منداڵانی كورد كردووە و ڕۆژانە لەسەر شەقام توندوتیژی و جنێوی ناو ئەفلامەكان پڕاكتیك دەكەن. ڕاگەیاندنی كوردیی ئەوەندەی لەخەمی زیادبوونی بینەر و بیسەر و خوێنەرە ئەوەندە لە خەمی ئارامكردنەوەی سایكۆلۆژیای تاكی كورد نییە، زۆركات ڕاگەیاندن تاكی شڵەژاندووە و بەرەو ئاڵۆزیی و تاوانەكان ئاڕاستەی كردووە. دیمەنی چۆنیەتیی خۆكوشتن بە حەبل و دەرمان بە نموونە لەدراماكان.\n5-یاسا سەروەرنەبوون/ نەبوونی سەروەریی یاسا تاوانە كۆمەڵایەتییەكانی زیاد كردووە. كەسانی حزبیی دەسەڵاتدار و خزم و ئەندامانیان دەتوانن تاوانی گەورە بكەن بەبێ ئەوەی سزا بدرێن، بەبێ ئەوەی ئاشكرا بكرێن. ئەمە كردنی تاوانی ئاسان كردووە چونكە ئەو تاكە بە هۆی پاڵپشتیی حیزبی و نەبوونی یاسا ناترسێت و بەردەوام تاوانەكان دووبارە دەكاتەوە، دزینی داهاتی نیشتیمانیی و لێدان لە دەنگە ئازاكان و تیرۆری ڕۆژنامەنووسان بە نموونە.\nجگە لەم هۆكارانە چەندین هۆكاری تر هەیە. دەرچوونی لێبووردنی گشتی لە لایەن سەرۆكایەتیی هەرێمەوە بۆ تاوانباران مەترسیدارە، زۆرجار لەم ڕێگەوە تاوانباری مەترسیدار ئازاد دەكرێت. یان سوڵحی كۆمەڵایەتی كە زۆر جار لە گەورەی تاوانەكان كەم دەكاتەوە و وا دەكات تاوانبار بەبێ ترس بە هۆی بوونی پاڵپشتیی عەشایەری تاوانەكە دووبارە بكاتەوە. نەبوونی هۆشیاریی یاساییش هەندێ جار وا دەكات تاك تاوان بكات، چونكە شارەزای جۆری تاوان و سزای تاوانەكان نییە.\nهەموو هۆكارەكان دەكرێت لەڕووی سۆسیۆ سیاسییەوە ببەستینەوە بە دەسەڵاتی سیاسیی، چونكە لەدوای ڕاپەڕینەوە نەیتوانیوە ژینگەیەكی لەبار بۆ تاكەكان درووست بكات، گەر یاسا سەروەر بوایە تاوانەكان ئەوەندە زۆر نەدەبوون، بەڵام دەسەڵات بە سیاسەتی سەرقاڵ بكە و زاڵ ببە كاری كردووە، ئاشی دەسەڵات لەناو ئاڵۆزبوونی تاك و كۆمەڵگەدا گەڕاوە، هەمیشە تاكی بەرەو خەمە شەخسییەكان ئاڕاستە كردووە تا هۆشیاریی سیاسیی لاواز بێت و بیر لە كاری گشتی و دەسەڵات و سیاسەت نەكاتەوە. هەمیشە دەسەڵاتە خۆسەپێنەكان كۆمەڵگەیان پڕكردووە لەتاوان.


بــاڵــنــدە … لیۆ تۆلستۆی .. و: محەمەد بەرزی – Dengekan\nbyDenegkan\tApril 17, 2020\tGeneral, Kids Literature\nمنداڵە ژیرەکان ، توانا لە ڕۆژی جەژنی لە دایکبوونیدا ، دیاری زۆر جوانی بۆ هاتبوو . مامیشی دیارییەکی سەیری بۆ هێنابوو ، کە بریتیی بوو لە قەفەزێکی پچکۆلە و داوێک بۆ گرتنی باڵندە . توانا بەو دیارییەی مامی زۆر دڵخۆشبوو ، لە هەموو دیارییەکانی تریشی لا بەنرختر بوو ، بۆیە لە خۆشیاندا بەڕاکردن بردی بۆ لای دایکی و وتێ : ( دایە گیان لە ناو هەموو دیارییەکاندا ئەم دیارییەی مامم لە هەموو دیارییەکان پیێ جوانتر و باشترە ، چونکە دەتوانم باڵندەی پیێ بگرم ) . جا چونکە دایکی حەزی لە گرتن و ئازاردان و بەندکردنی باڵندە نەبوو ، بەو دیارییە زۆر دڵتەنگبوو ، بۆیە بە توانای وت : ( ئەو دیارییە دیارییەکی باش نییە ، چونکە نابێ باڵندە بگرین و ئازاریان بدەین و لە ناو قەفەزدا بەندییان بکەین ) . بەڵام توانا بە پێچەوانەی دایکییەوە زۆر شادمانبوو ، هەر بۆیە گوێی لە دایکی نەگرت ، هەر زۆر بە خێرایی ڕایکردە ناو باخچەکەیان و داوەکەی بۆ باڵندەکان نایەوە و تۆزێکیش دانی بە دەوری داوەکەدا بۆ ڕۆکردن ، لە پەنایەکیشدا خۆی شاردەوە و خوا خوایبوو داوەکە دانەیەکیان بگرێت . ئەوەی سەیر بوو باڵندەکان کاتیک لە دانی دەوری داوەکە نزیکدەکەوتنەوە ، دەترسان و بە خێرایی دووردەکەوتنەوە . جا ئەگەرچی توانا ماوەیەکی زۆر چاودێریکردن ، بەڵام هیچ باڵندەیەکیان نە چوون بە لای داو و قەفەزەکەدا ، ئیتر توانا بە تەواوی تاقەتی نەما ، بە ناچاری باخچەکەی بەجێهێشت و چوو بۆ خواردنی نانی ئێوارەی . پاش نانخواردن ، توانا زۆر بە پەلە گەڕایەوە بۆ ناو باخچەکە ، سەیریکرد داوەکە باڵندەیەکی پچکۆلانەی گرتووە ، هەر بۆیە لە خۆشیاندا نەیدەزانی چیی بکات ، باڵندەکەش لە ترساندا دڵی وەک بینی ئاو دەلەرزی ، بەڵام توانا گوێی نەدایە و گورج لە داوەکەی کردەوە و خستییە ناو قەفەزەکەوە و دەرگاکەشی خڕ لەسەر داخست و خێرا بە ڕاکردن و هاوار هاوار و خۆشییەوە چوو بۆ لای دایکی و وتی : ( دایە گیان ئەها داوەکەم چۆلەکەیەکی گرتووە ) . دایکی کە دیمەنی باڵندەکەی بینی وتی : ( ئەوە چۆلەکە نییە ، ئەوە بولبولە و دەنگیشی زۆر خۆشە ) … ئنجا بە توانای وت : ( تکایە ئەو بولبولە دەنگخۆشە بەرەڵڵابکە ، با تووشی ئازار نەبێت ) . توانا لە وەڵامدا وتی : ( نەخێر بەرەڵڵای ناکەم و زۆر حەزدەکەم لە لام بمێنێتەوە ، هیچ خەمێکیشت نەبێ ، ڕۆژانە هەر خۆم دان و ئاوی بۆ دادەنیم و ژێرەکەشی بە جوانی پاکدەکەمەوە و خزمەتی باشیشی دەکەم ) .\nتوانا بۆ ماوەی دوو ڕۆژ زۆر بە پەرۆشەوە خزمەتی بولبولەکەیکرد . دان و ئاوی بۆ دادەنا و قەفەزەکەشی بۆ پاکدەکردەوە . بەڵام ڕۆژی سێیەم ، تۆزێک تاقەتی نەما و بولبولەکەی لەبیرکرد . کاتێ دایکی تەماشای بولبولوکەیکرد ، سەیریکرد نە دان و ئاوی بۆ دانراوە ، نە ژێریشی پاککراوەتەوە . هەر بۆیە بە توانای وت : ( تکایە واز لەو بولبولە بەسزمانە بهێنە و دەرگای قەفەزەکەی بۆ بکەرەوە با ئازاد بێت و بچێتەوە لای هاوڕێکانی . باشە ئەی تۆش حەزدەکەی ئاوا بتخەنە ناو قەفەزێکەوە و دەرگات لەسەر دابخەن ؟ ) . بەڵام توانا گوێی لەو قسانەی دایکی نەگرت ، تەنها وتی : ( تۆ خەمت نەبێت ، ئیتر هیچکاتێک پشتگوێی ناخەم و لە مەولا هەموو ڕۆژێک دان و ئاوی بۆ دادەنێم و بە جوانیش قەفەزەکەی بۆ پاکدەکەمەوە ) . هەر بۆیە گورج چوو بۆ لای قەفەزەکە و دەرگاکەیکردەوە ، تا پاکی بکاتەوە ، پاشان جامی ئاوەکەی دەرهێنا ، تا ئاوی تازەی بۆ بهێنێت ، بەڵام لەبیری چوو لە دوای خۆیەوە دەرگای قەفەزەکە دابخات ، بە مەش بولبولەکە فرسەتی هانی و بە هەموو هێز و توانای خۆیەوە گڤەیکرد و باڵەکانی کردەوە و دەرپەڕییە دەرەوە و لە ناو ژوورەکەدا چەند جارێک بە خێرایی خولایەوە . پاشان لە ناکاو و زۆر بە قایم خۆیدا بە پەنجەرەیەکدا ، تا بڕواتە دەرەوە ، بەڵام نەیزانی ڕووی پەنجەرەکە شووشەیە ، هەر بۆیە یەکسەر بە تەوقی سەردا کەوتە خوارەوە و تەپەیەکی پچکۆلەی لیێ هەستا . کاتی توانا بولبولەکەی لەسەر زەوییەکە بینی ، گورج چوو هەڵیگرتەوە و خێرا نووسانی بە سنگییەوە ، بەڵام بە حاڵ دڵە پچکۆلەکەی لێی دەدا و بە گران هەناسەی دەدا .. توانا ڕوویکردە دایکی و وتی : ( دایە گیان : تکایە چیی بۆ بکەین باشە ؟ ) . لە وەڵامدا دایکی وتی : ( ئیستا ناتوانیین هیچی بۆ بکەین ) . ئەو ڕۆژە توانا بە خەمباری و زویری تا دەرنگانێکی شەو بە دیار بولبولەکەوە مایەوە . پاشان ئەوەندە ماندوو بوو چوو نووست ، بەڵام لەبەر خەفەتی بولبولە جوانەکەی نەیدەتوانی بنووێت ، ئەو شەوە چەند جارێک خەبەری بۆوە . بۆ بەیانی ، کە لەخەوە هەستا خێرا ڕایکرد بۆ لای قەفەزەکە ، تەماشایکرد بولبولەکە لەسەرپشت کەوتووە و قاچەکانی لێ بڵاوکردۆتەوە و گیانی دەرچووە . بەمەش توانا زۆر دڵتەنگ و پەست و بێزار بوو ، چاوەکانی پر بوون لە فرمێسک و زوو زووش دەیوت : ( من هۆکاری مردنی ئەم بولبولە جوانە بووم ، خۆزگە ئەو دیارییەم بۆ نەهاتایە و ئەم باڵندەیەم نەگرتایە ، خۆزگەش هەر زووش بە قسەی دایکە خۆشەویستەکەی خۆمم بکردایە و ئەم بولبولە جوانەم بەرەڵلابکردایە و ئاوا نەمردایە ) . ئنجا بە چاوی پڕ لە فرمێسکیشەوە وتی : ( مەرج بێت لەمەودوا نە هیچ باڵندەیەک بگرم ، نە هیچ باڵندەیەک ئازار بدەم و نە هیچ باڵندەیەکیش لە ناو قەفەزدا بەند بکەم . چونکە پێویستە ئەوانیش وەک من و دایکم و هەموو گیانلەبەرێکی تر ، بۆ خۆیان بە خۆشی و شادی و ئازادی بژین ) .\nتێبینی : دەستکارییەکی زۆر کەمی ئەم چیرۆکەم کردووە .\nPrevious دارێک … ڕۆستەم خامۆش\nNext هاوبەندەکانی پێشمەرگایەتی… عارەبانەی تڕاکتۆر …دڵشاد تاقانە


هێزی زەمینی دانیمارك لە عێراق ئێستا دەتوانن بپەڕنەوە بۆ سوریا وەك بەشێك لە هاوپەیمانی دژی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش)، ئاژانسی فرانس پرێس پێنجشەممە (20 کانونی دووەم) رایگەیاند.\nوەزارەتی بەرگری دانیمارك لە راگەیەندراوێکدا وتی کە پەرلەمانی وڵاتەکە رێیداوە سەربازانی ئۆپەراسیۆنی تایبەت "ئەرکەکانیان جێبەجێ بکەن لە ناوچە سنورییەکانی عێراق و سوریا."\nدوای وتوێژی پەرلەمان لە کۆپنهاگن، وەزیری دەرەوەی دانیمارك، ئەندێرس ساموێڵسن، بە ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرزی وت: "شەڕی دژی داعش کاری لە پێشینەو گرنگی دەرەوە و ئەمنییە بۆ حکومەت."\nساموێڵسن رایگەیاند کە ئەم کارە دوای داواکاری هاوپەیمانان هات کە دانیمارك، وەك ئەندامێکی ناتۆ، دەبێت هێزی زەمینی بنێرێت بۆ سوریا، بەڵام ئەوەی ئاشکرا نەکرد کە چەند سەرباز دەنێردرێن و لە چ شوێنێکیش جێگیردەکرێن و کاتەکەشی رانەگەیاند.\nدانیمارك تاکو ئێستا 400 سەربازی بۆ هاوپەیمانان دابینکردووە، لەنێویاندا 60 هێزی تایبەتی زەمینی و حەوت فڕۆکەی جەنگی ئێف 16 -- کە چواریان لە هەر کاتێکدا لە حاڵەتی کارکردندان -- لەگەڵ فڕۆکەیەکی گوستنەوەی سی 130 جەی.


سه‌رۆك كۆمار جەختیکرده‌وه لەگرنگی پارێزگاریکردن لە سەروەری خاكی عێراق كرده‌وه » پێگەی تۆڕی میدیای عێراقی\nسه‌رۆك كۆمار جەختیکرده‌وه لەگرنگی پارێزگاریکردن لە سەروەری خاكی عێراق كرده‌وه\nبه‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆك كۆمار ،ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه، بۆ باڵیۆزانى یه‌كێتى ئه‌وروپا جه‌ختى له‌گرنگی پارێزگاریکردن لە سەروەری خاكی عێراق كرده‌وه.\nنوسینگه‌ى راگه‌یاندنى سه‌رۆكایه‌تى كۆمار له به‌یانامه‌یه‌كدا كه وێنه‌یه‌كى ده‌ستى ئاژانسى هه‌واڵى عێراقى(اه‌ع) كه‌وتووه رایگه‌یاند:" دکتۆر بەرهەم ساڵح سه‌رۆك كۆمارى عێراق لە کۆشکی سه‌لام له بەغدا پێشوازیکرد لە ژمارەیەک باڵیۆزی وڵاتانی ئەوروپا و دواین گۆڕانکارییە سیاسیەکان لەسەر ئاستی عێراق و ناوچەکە خرایە روو.\nلەو دیدارەدا گفتوگۆکرا دەربارەی پەیوەندییەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا و چۆنیەتی پتەوکردنی یٔەو پەیوەندیانە لە زۆربەی بوارەکاندا، ھاوکات جەختیشکرایەوە لەگرنگی پارێزگاریکردن لە سەروەری و پاراستنی ئارامی و سەقامگیری عێراق.\nلە تەوەرێکی دیکەی دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار مکوڕی عێراقی دووپاتکردەوە بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکی دۆستانە لەگەڵ یەکێتی ئەوروپا، بەجۆرێک ببێتە مایەی بەھێزکردنی هەوڵەکان بە ئاڕاستەی چەسپاندنی ئاشتی لە ناوچەکەو جیهان، ھاوکات بەبایەخیشەوە باسی لە رۆڵی یەکێتی ئەوروپا کرد لە جەنگی دژ بە تیرۆر.\nهەر لەو دیدارەدا ساڵح ئاماژەیکرد بۆ ئەوەی عێراق بە گرنگیەکی زۆرەوە دەڕوانێتە پەرەپێدانی هاریکاری و هاوبەشی ئابووری لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا کە خزمەت بە بەرژەوەندی هاوبەش بکات، ھەروەھا خەجتیشیکردەوە لەپێویستی هەماهەنگی و کاری هاوبەش بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەرەنجامەکانی پەتای کۆرۆنا و کاریگەریەکانی لەسەر دۆخی ئابووری.\nلەلای خۆیانەوە باڵیۆزی وڵاتانی ئەوروپا، پشتیوانی و پشتگیری خۆیان بۆ سەروەری و سەقامگیری عێراق و پابەندبوونیان بە هەوڵەکانی رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر و پەرەپێدانی هەماهەنگی بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەتای کۆرۆنا کردەوە بەجۆرێک زامنی سەلامەتی گەلان بکات.


پێشەکی کتێبی ” شوێنێکی تری جەنگ ” … دڵشاد عەبدوڵڵا – Dengekan\nbyDilshad Abdullah\tNovember 24, 2016\tGeneral, Literature\nگەردوونیبوون جیهانبینی و بەرپرسیارەتییە .\nناتوانی ژیانی شاعیر لەبەرهەمەکانی دەرهاوێژیتە دەرەوە، هەرچەند شیعر سیفەتی ئاوێنەی نییە بەڵکو مەوشوورییەو ئەوەی تێیدا دەردەکەوێ ئەوە نییەکەهەیە. بەو تێگەیشتنەوە شیعرم گواستەوە بۆ ( ناکەس) . بەو واتایەی لەڕاستەوخۆیی دوورکەوتمەوە بۆ قووڵایی، قووڵایش بە هەموو بایەک ناجووڵێ .\nماوەیەکی زۆری ژیانم لەگەڕەکێکدا دەژیاین کە زۆربەی خەڵکەکەی لەچینی مامناوەند بوون، هەر خێزانەو لەناوچەیەکەوە هاتبوو، بەشێکیان خۆشناوبوون، حەزم لە شێوەئاخاوتنیان بوو. دایکم ڕەگەکی لەوانە، بەڵام خێزانی ئێمە شارستانە وگوێی نەداوەتە هۆزوعەشیرەت. ماوەیەک بیرم لەوەدەکردەوە بەو شێوەناوچەییە شیعر بنووسم، ئەم بیرکردنەوەیە سەرچڵی نەبوو، ئەو ئاسانکارییەی لەشێوە ئاخاوتنی ئەواندا هەیە ڕەنگە بۆ ئاهەنگی شیعر جوان بکەوێتەوە. جگە لەمەش ڕەنگە ئەم هەڵبژاردنە پەرچەکردارێکی نەستیی بووبێ لەبەرانبەر ئەو ڕیتمە سواوەی لەشیعری کوردیدا هەبوو. خوێنەری کورد لەڕووی ئەزموونەوە کەمتوانایە بۆیە هەر دەرچوونێک وەکو دژایەتی لێک دەدرێتەوە، ئەم هۆیە بەربەست بووە لەبەردەم زۆر پڕۆژەی ئەدەبیدا. هەرچەند دڵنیام ئەگەر خۆم زۆر مکوڕبام وا بەئاسانی دەستبەرداری بیرکردنەوەکە نەدەبووم . لەشیعرەکانی بەراییمدا بە سنوورداری ئەم هەوڵە ڕەنگی داوەتەوە. لە لاوک و حەیراندا هەمان زمان هەیە. دواتر هێمن وهەندێک نووسەری کوردی ڕۆژهەڵات شێوەی موکریانیان هێنایە ناو نووسین و بەشێک لەئەدیبانی ناوچەی سلێمانی بەکاریشیان هێنا. لای میللەتانیش ئەم جۆرە ئەزموونە هەیە، چما ڕامبۆ بەزمانی ستاندار شیعری نووسیوە؟\nگەرەکەکەمان زۆربەی خەڵکەکەی خۆپاریزبوون، ژنێک هەبوو جلی کورت وبێقۆڵی دەپۆشی و سەربەستانە لەبەردەرگای ماڵەکەیان دەوەستا، لەناو هەموو ژنەکاندا جێگەی سەرنجم بوو ، نەمدەزانی بۆ؟ دواتر تێگەیشتم کە جوانی ئەوژنە و جیاوازییەکەی ئەو ئازادییە بوو کە لەشێوەی جلپۆشینیدا هەبوو. ئەدەبیش جیاوازییە بەڵام لەئەدەبدا جیاوازی بەتەنیا بەس نییە ئەگەر تەکنیک وزمانی جیاوازی لەپاڵدا نەبێ. دەرچوون لەپۆل مەرجی ئەفراندنە دواتر شتی تر بەدوای خۆیدادێنێ.\nهەمووجار کەبیر لەپڕۆژەی تازە دەکەمەوە دەڵێم ، مەسیح بە تەنیا لەسەر سێدارەبوو!\nواتا تاک هەردەم پێشڕەوە و کۆمەڵ دوای دەکەوێ، بەڵام دەرکەوتنی مەسیح لە بۆشاییەوە نەبوو، زەمینەی فیکریی و کۆمەڵایەتی هەبووە.\nچل ساڵ پێش ئێستا کەدەستم بەنووسین کرد، سەرەتایەکی ئاساییم هەبوو وەکو هەر گەنجێک کە خولیاو حەزێکی دیاریکراو دەیبا بۆ لای شیعر. بەڵام کاریگەری خوێندنەوەی زۆر زوو دەربازی کردم لەو سەرەتایە. دوای چەند ساڵێک بێدەنگی لە بڵاوکردنەوە، دەمویست لەڕێی دەقی قورسەوە خۆم بناسێنم. قەسیدەی ” گورگ ” کە دواتر بوو بە هەوێنی قەسیدەی ” سووتانی ڕەنگەکان ” بوو بە سەرەتای ئەو ناساندنەم . لەوێ بەشێک لەزمانی جوداو ڕیتمی جوداو هەناسەی شیعری جودا هەیە. ئەم هەوڵەم دەرچوون بوو لەو ڕیتمە باوە سواوەی لەشیعری کوردیدا هەبوو. قەسیدەی پەخشان کە پێشتر هەندێک هەوڵی تر هەبوو بەو ئاراستەیە، بۆ من بوو بەو چوارچێوە هونەرییەی شیعری خۆمی تێدا نیشان بدەم. ڕستەی شیعری چڕ و ئاوێتەی فرەمانا، چڕکردنەوەی وێنەکان لەڕێی بەکارهێنانی ئەفسانە بۆ قووڵکردنی ساتەکانی ئێستا، بە پێچەوانەشەوە ئێستا بۆ دوورایی ئەفسانەیی. لەم ئەزموونەدا هەموو هەوڵێکم بۆ شیعرییەت بوو، چونکە شیعر ئەگەر شیعرییەت لەدەست بدا بۆ هەر مەبەستێک با زۆرگرنگیش بێ کلۆر دەبێ.\nپێش شیعر هیچ شتێکی ترنییە، بەو مانایەی شیعر لەبیرۆکەی ئامادە دروست نابێ، هەموو ئەو شیعرانەی کە بۆ هەر بیروباوەڕێک خیانەت لە شیعرییەت دەکەن ژیانیان کورتە. شیعرییەت سنوور بەزێنە.\nشیعر لای میللەتان مێژوویەکی کۆنی هەیە، بەشێکی کتێبە ئاینییەکان بەشیعر هۆنراونەتەوە، گاتاکان و کتێبی یارسان نموونەی ئەوجۆرە کتێبانەن. سەرەتای شیعری کوردی ئەگەر وەکو شێوە ئاخاوتنی جوان و دەربڕینی بیروباوەڕی ئاینیش بچێتەوە سەر ئەم دوو کتێبە، بەڵام شیعری کوردی وەکو دەقی هونەریی لە بابا تاهیری هەمەدانییەوە یان لەمەلای جزیرییەوە دەستپیدەکا. ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەو ئاراستەیەیە کە گەشەی تێداکردووەو بۆتە ناسنامەی، ئەویش ئەو شیعرەیە کەبەشێوەزای کرمانجی ناوەڕاست نووسراوە. ئەم ئاراستەیە وانەبێ کارێکی ناتەندروست بێ بە پێچەوانەوە ئەدەبی هەموو میللەتان هەر ئەوها گەشەیان کردووە، کێماسی وخاڵی لاواز ئەوەیە کە پەردەی داداوە بەسەر شێوەزارەکانی تر ولێیان دوور کەوتۆتەوە. ئەم حاڵەتە خوێنەری دابڕیوە لەیەک وکاری نێگەتیڤی کردۆتە سەرنووسەران خۆیان وئەدەبەکەش، بەهەموو بارێکدا وای بۆدەچم کە پاشماوەی سیستمی خێڵەکی ئیمارەتەکان بێ بۆمان مابێتەوە .\nتازەگەریی یەک مێژووی هەیە، هەر میللەتەو بە شێوەیەک وەریگرتووە و نەخشی خۆی پێداوە. کورد نە ئاوەزی ڕەخنەگرانەی هەبووە، نە بۆرجوازیشی شۆڕشی هەڵگیرساندووە، نە ( کانت ) و ( رۆپسپیر )ی هەبووە ( بە وتەی ئۆکتاڤیۆ پاز کە لە بارەی تازەگەری ئیسپانیاوە نووسیوویەتی ) و نەناوەندی بازاڕێکی بەهێزێشی هەبووە. سەرەڕای ئەمانە، هەژموونی بزووتنەوەی چەکداری درێژخایەن و فشاری داگیرکەرانی هەمەجی، بەیەکەوە شیعری تازەیان هاڕیوە.\nمەرج نییە هەوێنی تازەگەریی لەناوخۆوە بێ، ئەوە ئەزموونی ئەدەبی میللەتان، کێ لە ناوەخۆوە هێناویەتی؟ بۆدلێر خۆیشی دەڵێ تازەگەریم لە ئەدگار ئالان پۆی ئەمەریکایی وەرگرتووە، ئیلییەت لە شاعیرانی سیمبولیزمی فەرەنسایی وەرگرتووە، گۆران لە شیعری نوێی تورک. مەرج ئەوەیە کەسێک هەبێ توانای وەرگرتنی هەبێ، یان بەمانایەکی تر ئامادەیی هەبێ لەسەر ئاستی شاعیردا وەک مەنشوری تیشک وەرگر.\nئەزموون ئیسفەنجە و تەڕایی هەڵدەمژێ، عەیب نە لە ئیسفەنجە و نە لەتەڕایی.\nلە بۆدلێرەوە تا جیسواف میوۆش خوێندنەوەی ئەزموونی هەریەکێک لەمانە گەواهی بۆ ئەو ڕاستییە دەدەن کە ئەزموونەکان فرەو هەمەڕەنگن ولەکرۆکدا یەکن، پوختەکەی ئەوەیە کەشیعر لە وشە دروست دەکرێ و وشەش جوانی بەرهەمدێنێ، جفرەی جوانیش مرۆیە. شیعر ئەگەر ئەو جوانییە مرۆییەی تێدا نەبێ وەکو گوڵێک وایە زوو بپوکێتەوە.\nساڵانێکی زۆر قەسیدەم دەنووسی، پێم وابوو ئەوها دەتوانم دنیای پانوبەرینی موعانات کۆ وەکەم، ئێستا شتێکی تردەگوزەرێ لە دنیادا، شیعریش گۆڕاوە، چڕی و پوختی هەردەم خاسییەتی شیعربووە ، هەنووکە کورتیشی هاتۆتە پاڵ.\nشاعیر وەستای دانا نەبێ بە وەسپی ئەزراپاوەند فریای ئەو هەموو مەکرە ناکەوێ، شیعر چییە ئەگەر تەکنیکی پەنادانی بیرۆکەی شیعریی نەبێ؟! شیعری تازە ئۆرکسترایەکە بە ئامێرێک دەژەنرێ!\nخێرا بیژەنە بە دڵ، وەکی ئەوەی هەموو دنیا کەوتبێ بەسەر تارەکانتەوە. خێرا بیژەنە!\nبە ئێسقان، بۆ ئەوەی لەگەڵ نەغمەی هەر پارچەیەک شوێنێکی لەش برینداربێ، بەو زامەوە بڕۆ بانگی باڵندەکان بکە بۆ سەفەری دوور، بڕۆ بانگی جوانییەکان بکە بۆ مەستی بێ سنوور، بڕۆ شووشەی پیاڵەکان بە نەشئەی بادەی وشە بڕەنگێنە، بڕۆ باخچەی ناو تاریکی ڕووناک بکەوە، بڕۆ مەوەستە.\n” کەمینەی زۆروزەوەند ” خوان ڕامون خیمینیز.\n” کەمینەی بەختەوەر ” ستاندال.\nڕیتم و ئاوازی دنیا هەمیشە کەمینە گۆڕیویەتی.\nئەم نووسینە ناچێتە خانەی ئیعترافەوە، تانە گرتنە، لە کێ؟ خوێنەر؟ لەو کەسەی خۆی دەدۆزێتەوە کاتێک لە ئاوێنەی ئەم دێڕانەدا تارمایی خۆی دەبینێ.\nدەمێکە شیعر فریای نەسلی ئەو قەومە کەوتووە کە لە خوار زاگرۆسەوە ژیان بەسەر دەبا، ئەو نەبا نە زمانمان دەما نە ناویش، واتا شیعر هەر تەنیا تەعبیر نەبووە لە ناخ بەڵکو شوورەی پاراستنی نەتەوەش بووە، کەسیش جێگەی شاعیر ناگرێتەوە. کەچی هەندێک هەرزە هێشتا خەونی ئەفلاتوونی دەبینن بۆ دەرکردنی شاعیر لەم مەملەکەتە خۆڵەپۆتە.\nدەرکەوتنی مەسیح چەندە گرنگ بوو بۆ مرۆڤایەتی، ئەزموونی شیعریی بۆدلێر ئەوەندە گرنگ بوو بۆ تازەگەری.\nبۆدلێر جوانییەکی شازی لەبێزاریی وئازار وتاریکی وبەدکاریەوە هێنا کایەوە، ” گوڵی خراپە” دۆزینەوەی جوانی لە خراپەدا، سەرسوڕهێنترین گوڵی ناو فەرهەنگی شیعرە،گوڵێک شەڕانگێزی دروست بکا. شاعیری قەدیسیش گونجاوترین وەسفە بۆ ئەم شاعیرە.\nلەشیعری سیمبولیزمی فەرەنسایی فێری زمانی تاراپۆشی بووم، شیعرێک لەیەکەم سەرنجەوە خۆی نەدا بە دەستەوە، سیحر و جوانی شراوەی هەر بمێنێ.\nتازەگەریی پێویستییەکی شیعریی بوو، لەڕووی ناوەرۆک و تەکنیک و زمانی دەربڕینەوە. هەوێنی تازەگەریی لە شیعری کوردی ئەزموونی شاعیرانی تورک بوو لەیەکەم قۆناغدا و ئەزموونی شاعیرانی عەرەب بوو لە دووەم قۆناغدا ، ئەزموونی سیمبولیزمی فەرەنساییش بوو لە قۆناغی سێیەمدا، تا ئاستی لاسایی کردنەوە ! ئەگەرچی ماوەیەکی زۆریش کاریگەر بووم بە ئیلییەت و تیۆرە شیعرییەکەی و هەندێکجار لاسایی ئەزموونی نووسینی ئەویشم کردووەتەوە. ئیلییەت خۆیشی تێگەیشتنی تازەگەریی لە کەلەپووری ئینگلیزەوە وەرنەگرت بەڵکو لە بۆدلێر و لافۆرگ و کۆربێری وەرگرت.\nئەوەی تایبەتە بە قۆناغی سێیەم ئەو لەیەکنەگەیشتنەیە کە لەنێوان شیعر و خوێنەردا دروست بوو، کە تا ئەمڕۆش بۆتە بەشێک لە کێشەی جیدی نێوەندی ئەدەبیمان. مۆدێرنیزم هاتۆتە ناو بواری ژیانمانەوە، بەڵام لێکنەگەیشتن لەگەڵ شیعری مۆدێرنیزمی کوردی هێشتا لە قۆناغی نێگەتیڤ دایە، واتا بەدحاڵیبوون هەیە. هۆیەکەی بۆ هەڵوێستی خراپی ئەکادیمیا( زانستگا )و نەبوونی ڕەخنەی جیدی دەگەڕێتەوە لەلایەک و بۆ بەرزەفڕی مەیلەو تەجریدی ئەزموونەکە خۆشی دەگەڕێتەوە . ئێستا کە تەماشای ئەو کاتانەی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دەکەم، کە سەرەتای ئەو سەرهەڵدانە تازەی شیعر بوو، هەست بەو جیاوازە زۆرە دەکەم کە لەنێوان خەونی بەرزی شاعیرانی ئەم تەوژمەو ئاستی نزمی خوێنەرو ناوەندی ئەدەبی کوردیدا هەبووە، سەرەڕای ئیرهابی دەسەڵاتی دەوڵەت کەبە ئاشکرا ئەم تەوژمەی بە تێکدەر وترسناک وەسف دەکرد.\nمن نەهاتووم شوێنەوارەکان لە شیعری خۆمدا بپارێزم، هەوڵمداوە ئەو شتگەلەی هەمە بیانکەم بە شوێنەوار تا ناسنامەی خۆمیان پێ ئاشکرا بکەم. هەموو نووسەرێک ڕۆژانێکی پێویستە تا سنووری ناسین ببەزێنێ و ببێ بەهێما بۆسەردەمێک کە نەک تێیدا ژیاوە، بەڵکو چالاکی خۆی تێیدا پەرە پێداوە بۆ گەیشتن بە لوتکە. ئەوانەی لە ڕێگای بەرەو لوتکەدا دەمرن، ئەوانەن کە تەواوی ژیانیان بۆ ئەفراندن تەرخانە. گەیشتن بە لوتکە ئامانج نییە هێندەی تەرخانکردنی ژیانە بۆ ئامانجێکی قووڵتر و لەزەت بەخشینێکی بێ سنوورە لە خوڵقاندنی جیهانێکی سفتی ئینسانی لێوانلێو لە خۆشەویستی. بە کورتی نووسین سەفەری هات ونەهات نییە، هێندەی سەفەری چنینەوەو کەڵەکەکردنی داهاتووە، ئەوەی نەشمتوانیوە بینووسم دەبێ بە ورووژێنەری خەیاڵی خوێنەر. داوا دەکەم خوێنەرم لێم زوێر نەبن کە نەمتوانیوە هەموو هەستەکانم بنووسمەوە، ئەوە قەدەری مرۆیە لە ئەزەلەوە کە نەتوانێ ببێ بە کەسێکی کامل، کێماسییەک هەر دەمێنێ بۆ ئەوەی خوێنەر لەوێوە دەست پێ بکا بۆ پەرەپێدانی ئەزموونێکی تر.\nئەوەشم بە ئەنقەست و بەرنامەو پلان نەکردووە، تواناو هێزی نووسینم هەر هێندە بووە، ئەگینا کێ لە داهێناندا هەمان خەونی گلگامیشیی نەبووە ! کەلێن وکەلەبەریش بەشێکە لەئەزموونی نووسین . خۆشبەحاڵی ئەوانەی کەمترین کەلەبەر لە ساختومانی ئەزموونیاندا هەیە. چ بکەم زمان و ئەزموونم هەر هێندە فریای من کەوتووە؟! کەلێنی هەر دەقێک مەرج نییە لەسەرەتاوە بۆ خوێنەر دەربکەوێ، دوای چەندین خوێندنەوە، یان هەڵکشانی ئەزموون وکەڵەکەبوونی ڕۆشنبیریی ئەوجا ئەو توانایە دێتە ئاراوە. بەڵام ئەو دۆزینەوەیە مەرجە بۆ خوێنەری داهێنەر.\nگێڕانەوە مەرج نییە زیان لە شیعر بدا، بەڵام مەرجە شیعرییەت لە پلەی ئەفراندن نەهێنێتە خوارەوە. هەندێک خوێنەر لە ڕێی کاریگەریان بە شیعری فارسییەوە ڕەخنە لە ئەزموونی گێڕانەوەی شیعری کوردی دەگرن، گۆیە کاری شیعر چەخماخەدانە نەک گێڕانەوە، هیچ گومانی تێدا نییە چەخماخەدان ڕوحی شیعرییەتە. بەڵام شیعری تازەی دنیا کار لەسەر بیرۆکەی شیعری دەکا، بیرۆکەی شیعریش شێوەی گێڕانەوە وەردەگرێ. سەرەڕای ئەوەی بەشی زۆری بەرهەمی شیعری دنیا لەکۆنەوە لەڕێی گێرانەوەبوو، ئەوە کۆمیدیای دانتی و بەهەشتی ونبووی ملتۆن و لە پێش ئەوانیش ئەلیازەو ئۆدیسە.. تاد. ئەگەرچی هەر سەردەمەو شێوە دەربڕینی تایبەت بەخۆی هەیە، بەڵام ڕابردوو ئەوە نییە کە لەیاد بکرێ بەڵکو ئەوەیە بژی لەگەڵ خەونە تازەکانماندا.\nئەی شیعر! لەگەوارای خۆت بێبەشم مەکە. بێ تۆ هیچم نییە .\nتۆ زمانی منی، تۆ تەڕایی ژیانی منی.\nئەی خوێنەر! تۆش خیانەتم لێ مەکە، خۆشەویستی یەک لایەنە بەسە .\nشیعر بە قیاسی خۆم دەنووسم ، شیعر منی وا گرواندووە، بەڵام خوێنەرێکی زیرەک لە بنی ناخمدا ئامادەیە .\nتاریکی بۆتە بەشێک لەئەزموونم، زانستی ڕوح بۆتە ئەکادیمیام، بەکورتی ژیانم بەو بەرهەمانە دەکێشرێ کە دەینووسم. لە ئوستوورەی گلگامیشدا گیای نەمری هەیە لە ژیانی مندا شیعر.” پڵنگیک لەناومانەوە بازبدا بۆ ناو ڕووناکی” بە تەعبیری گیسواف میوۆش ئەوهایە شیعرنووسین. شیعر ئومێدی ژیانە ئەگەر لە ئەوپەڕی نائومێدیشدا بنووسرێ.\nئەوانەی شیعر دەخوێننەوە کەمینەن، بەڵام هەمووان پێویستیان بە ئومێدە. زۆرینە شیعر\nناناسێ، بیناسێ دەستبەرداری نابێ. زیندوو شیعر دەخوێنێتەوە، بەڵام شاعیرەکان دوای مردنیش هەمیشە دەخوێندرێنەوە. مەرگی شیعر مەحاڵە! مەزەندە دەکەم مردووش پێویستی پێیەتی بۆ شەوی ئەبەدی، شاعیرەکان ئەو ڕاستییە دەزانن.\nبەینی مەرگ و ژیان هێندە زۆر نییە، لە زۆر ساتدا بەیەکەوە دەژین، بۆیە لە خەیاڵی شیعریدا وەکو یەک شت دەبینرێن. شاعیر جوانی دەدۆزێتەوە، جوانیش لە هەموو شوێن و شتێکدا هەیە، شێوەی دەربڕین ئاشنامان دەکا پێی وەک ئەوەی تازە بیبینین، ئەگینا بابەتە ئینسانییەکان لە ئەزەلەوە هەن. بەشێکی ئەزموونی شیعرییم ئەو پەیوەندییەی پاراستووە و ئەوانەی مردوون تەنیا بەجەستە دوورن لێمانەوە، ئەگینا لە گەڵماندا دەژین. هەر ئەوەش وای کردووە لە زۆر دەقمدا ئەوان ئامادەبن، نۆستالجیا نییە زیاتر زیندوویەتی ئەوانە لە ژیانی مندا ( نالی، دانتی، مەولەوی، خەیام، بۆدلێر، واڵت ویتمان ….).\nمن ژیان بەو مەودا فراوانییەوە دەبینم کە مەحاڵە لە شوێنێک و لە کەسێکدا تەواو بێ. بازنەیەکی بەردەوام لە خولانەوەدایە چەشنی سروشت، زستان دواتر بەهار… پایز، بێ بڕانەوە، ئەوە گەڵاکانن دەوەرن!\nترسی مردن نیو بە قەت ترسی ژیان نییە. ئێمە ئەگەر مردووەکان بدۆڕێنین، مەحاڵە ژیان فریامان بکەوێ بەو کەمەی بەرمان دەکەوێ. گرنگ ئەوەیە تا چەند مەودا فراوان دەکەین، ژیانمان بەو مەودافراوانکردنە دەپێورێ.\nچۆن من ئەوان دەخوێنمەوە ئەوها ئەوان من دەخوێننەوە تا ئەبەدی ئابدین.\nبۆ پێشەکی ئەم کۆمەڵە شیعرەم، پێویست دەکا پاتەی بکەمەوە، هێشتا سوورم لەسەر ئەوەی شیعر موڵکی سەردەمێک و جۆرە ژیانێک و کۆمەڵێک نییە موڵکی هەموو بەشەرە،\nلەوەش هەورازتر موڵکی گەردوونە، ئەوەنییە خواکانیش بە زمانی شیعر لەگەڵ پێغەمبەرەکان لەبارەی گەردوونەوە دواون!\nماوەتەوە بڵێم،کەئەم کۆمەڵە شیعرەم بەرهەمی دوو ساڵی نووسینمە هەر لە ناوەڕاستی ٢٠٠٣ تا ناوەڕاستی ٢٠١٥ ، جگە لە شیعری ماکۆکین کەزووتر نووسیومە بەڵام نازانم بۆ نەمخستۆتە ناو هیچ کتێبێکمەوە . هەندێک لەشیعرەکان پێشتر بڵاوبوونەتەوە لەڕۆژنامەو گۆوارەکاندا ، ئەمەی لێرەدایە دوا داڕشتنیانە.\nهەڵبژاردنی ناونیشانیش بۆ من هەردەم مایەی دڵەڕاوكێیە، من تەواو قەناعەتم بەو بیرکردنەوەیەی ئیمبرتۆ ئیکۆ هەیە کە دەڵی، ناونیشان دەبێ بیروبۆچوونەکان تێک بدا نەک بیانکا بە قاڵبی کانزایی. سەرەتا وتم، کێوی بێدەنگان، دواتر گۆڕیم و کردم بە ماکۆکین، کە ناوی ئەو دەقە شیعرییەیە کە لەناو کۆمەڵەکەدایە و ساڵی ٢٠١١ نووسیومە. ماکۆک چیایەکە بەسەر بێتواتەوە. بەڵام دواجار لەسەر ئەم ناوەی ئێستا گیرسامەوە ، دەشێ هێماو تەشقی کۆی شیعرەکان نیشان نەدا، چونکە تەشقی شیعری تریفەخانەکان بۆ نموونە جیاوازە، بەڵام جەنگ گەیشتۆتە زۆر شوێنی دووری زمان وخەون و ژیانمان، ، دۆخێکی بەردەوامە لەهەڕەشە وخەریکە مێژووی بەشەر هەمووی لەبنوبۆتکەوە بسڕێتەوە.\nPrevious یوسف عزه‌دین له‌دایالۆگێكدا …. سازدانی: ئه‌فشین غوڵامی\nNext پەرلەمانی ئەوروپا: دەنگدان بۆ سڕکردنی گفتوگۆکانی بەئەندام بونی تورکیا لە یەکێتی ئەوروپا


كڵۆپ نهێنییه‌كی سه‌یر ده‌دركێنێت\nیۆرگن كڵۆپ جامی سووپه‌ری ئه‌ورووپا یانه‌ی لیڤه‌رپوول\nیۆرگن کلۆپ دوای بەدەستهێنانی جامی سوپەری ئەوروپی ستایشی ئادریانی گۆڵپاریزی یانەکەی و فراپارتی خانمەناوبژیوانی یارییەکەی کرد، کلۆپ گوتی پێش ئەم یارییە نەمدەزانی جامی سوپەری ئەوروپی چەندە گرنگە مێلنەر و هێندێرسۆن پێیانگوتم.\nدوای ئه‌وه‌ی لیڤه‌رپوول به لێدانی یه كلاكه‌ره‌وه شكستی به چێڵسی هێنا و بووه پاڵه‌وانی جامی سووپه‌ری ئه‌ورووپا، له پرێس كۆنفرانسێكدا یۆرگن کلۆپ، بەڕێوەبەری هونەری لیڤەرپوول به‌مشێوه‌یه وه‌ڵامی رۆژنامه‌نووسانی دایه‌وه و له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێت:\n"دوو هەفتە پێش ئێستا کاتێک بەرامبەر مانچێستەر سیتی یاریمان کرد نەمدەزانی ئادریان کێیە، کاتێک بۆیەکەمجار قسەم لەگەڵی کرد پێیگوتم راهێنەری گۆڵپارێزانم هەیە، بەڵام لە رووی توانای جەستەییەوە ئامادە نەبوو، بەڵام بە ناچاری پیویستمان بە گۆڵپاریزێک بوو بۆیە گواستمانەوە یانەکەمان، بۆیە ناچاربوو بە زووترین کات توانای جەستەیی خۆی بەهێز بکاتەوە.\nنازانم ئادریان کەی دوایین یاریی لەگەڵ وێستهام یونایتد ئەنجام داوە، کەچی لەم یارییە زۆر بەباشی دەرکەوت و یارییەکی سەرسوڕهێنەری ئەنجام دا، لەوانەیە ژمارەیەکی کەمی نازناوی بەدەستهێنابێت، کەچی ئادریان رۆڵێکی گەورەی هەبوو لەوەی ئێمە ببینە سوپەری ئەوروپی.\nدەستخۆشی لە فراپارتی خانمەناوبژیوانی یارییەکە دەکەم، زۆر بە باشی یارییەکەیان بەڕێوەبرد، دوای یارییەکە دەستخۆشیم لە فراپارت کرد و پێم گوت ئەگەر ئێمە وەکو بڕیارەکانی ئێوە بە دروستی یاریمان بکردبا بە شەش گۆڵی بێبەرامبەر دەمانبردەوە، گەرچی من گومانم لە لێدانە سزایەکەی چێڵسی هەبوو، بەڵام پێموایە فراپارت و هاوکارەکانی یارییەکی باشیان بەڕێوەبرد.\nپێش ئەم یارییە نەمدەزانی جامی سوپەری ئەوروپی ئەوەندە گرنگە، پێشتر ئەم یارییەم ئەنجام نەدابوو، بەڵام جەیمس مێلنەر و جۆردان هێندێرسۆن پێیان راگەیاندم ئەم نازناوە لەسەر دیواری نازناوەکانی لیڤەرپوول نەخشێنراوە و بە بەدەستهێنانی ئەم نازناوە ژمارەکە لەسەر دیوارەکە زیاد دەکات."\n06 داوا ده‌كرێت مێسی به‌رامبه‌ر ئه‌ڵمانیا یاری بكات


موعجیزەی دووئایەت –\nPosted by: Haiv Posted date: تشرینی دووه‌م 19, 2012\n1960 جار ئه‌م بابه‌ته خوێندراوه‌ته‌وه\nلەزەمانی پێغەمبەردا صلى الله عليه وسلم خورافات لە زۆر بواردا مرۆڤی ئەو زەمانەی سەرقاڵ كرد بوو، بۆ نمونە زۆر ناو دەریایان لا ترسناك بوو، تەنانەت میسرییەكان كە خاوەن شارستانیش بوون، گیریان خواردبوو بەدەست خورافاتێكەوە كە ناچار بڕواشیان پێ‌ی هێنابوو ، ئەویش ئەوەبوو ساڵانە ئاوی نیل كەمی دەكرد، بۆیە دایك و باوكی كچێكیان ڕازی دەكرد ، كە كچەكەیان ببەخشن و بیڕازێننەوەو بیخەنە ناوی ئاوی نیلەوە، بۆ ئەوەی ئاوەكە زیاد بكاتەوە و لێ‌یان ڕازی بێت !!\nدیارە ئەمەش لوتكەی نەفامی و نەزانی و خورافاتە …\nئالەو باروزروفەدا كە ئەوەحاڵی میسریە پێشكەوتووەكان بێ، ئاخۆ حاڵی خەڵكی ئەو سەردەمە و زانیاریان لەبارەی دەریاكانەوە چەند بووبێ كە ئەوەندە بەلایانەوە ترسناك بووە نەیان وێراوە زۆر بچنە دەریاوە . ئالەم كات و زەمانەدا قورئان هات و باسێكی دەریاكانی كرد كە بەڵگەیەكی ڕوون و ئاشكرایە كە زادەی بیری ئەو سەردەمانە نیە، بگرە لەم سەدەی بیستەمەدا پاش لێكۆڵینەوە و گەڕانی زۆر لە دەریاكاندا ، ئنجا دۆزراونەتەوە، بۆ نمونە قورئانی پیرۆز دەفەرموێت:\n[مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیان، فبأی الا‌ء ربكما تكذبان، یخرج منهما اللؤلؤ و المرجان فبأی الا‌ء ربكما تكذبان ] الرحمان .\nواتە : خوای پەروەردگار دوو دەریای سوێری لەپاڵ یەكدا داناوە بەیەكتری دەگەن ، لەنێوانیاندا بەربەستێك هەیە (ناوچەیەك هەیە) نایەڵێ بەیەكجاری تێكەڵ ببن و وەك یەكیان لێ بێت.\nجا ئیتر ئەی گرۆی ئادەمی و پەری بەكام لەناز و نیعمەتەكانی پەروەردگار بڕواناكەن و كامی پەسەند ناكەن، لەو دوو دەریایە مرواری و مەرجان دەردەهێنن كە بەنرخن و بۆ خشڵ و خۆڕازاندنەوە بەركاردێن، جا ئیتر ئەی گرۆی ئادەمی و پەری بەكام لە ناز و نیعمەتەكانی پەروەردگار بڕواناكەن و كامی پەسەند ناكەن …\n(ئەم دوو دەریایەش وەكو دەریای سپی ناوەڕاست و زەریای ئەتڵەسی ، دەریای سوور و دەریای عەرەب ..) وە لەبەر ئەوەی دەفەرموێ كە لەهەردوكیان (منهما) (لؤلؤ) دەردەچێ دیارە هەردوكیان مەبەست پێ‌یان دوو دەریای سوێرە چونكە (مرواری) تەنها لە ئاوی سوێردا دەردەهێنرێ …\nئەم ئایەتە موعجیزەیەكی گەورەی قورئانە ، چونكە لەدوای ساڵی (1950 ز) ەوە زانایان چەندەها بنكەیان دانا لەناو دەریادا و بۆیان دەركەوت كەلەنێوان دوو دەریادا ، پلەی گەرمی و جۆری گیاندار و ڕووەك و سوێری و … هتد جیاوازن ، تێگەیشتن كە هەمووی وەك یەك نیە و بەیەكجاری تێكەڵ نابن و هەروەك ئەوەی بەربەستێكی ئاوی هەبێ لەنێوانیاندا . پاشان بۆیان دەركەوت لەنێوان دوودەریاكەدا ناوچەیەكی چەند كیلۆمەتری هەیە كە هەمووشتێكی لە دوو دەریاكە جیاوازە ، پلەی گەرمی و زیندەوەر و ڕووەك و هتد … كە ئەوەش پێ‌ی دەوترێ (برزخ) …\nقورئان بۆ ئاوی شیرین و سوێریش هەمان باس دەكات كە بەیەكجاری تێكەڵ بەیەك نابن بەجۆرێك وەك یەكیان لێ‌بێ ، وە بەربەست هەیە لەنێوانیاندا و (برزخ) یش هەیە بەڵام ئەم بەرزەخە جیاوازە لەوەی پێشوو چونكە ماسییەكان و گیاندارانی ناوی نابێ دەرچن بۆ ئاوەشیرینەكە یان ئاوە سوێرەكە ، وە هەروەها نابێ هیچ گیانلەبەرێ بێتە ئەو ناوچەیەوە لە ئاوە شیرینەكەوە یان لە ئاوە سوێرەكەوە ،چونكە ئەو گیانلەبەرانەی لەم (برزخ)ە دا دەژین ناتوانن لەشوێنیتردا واتە لە ئاوەشیرینەكە یان سوێرەكە دابژین … لەكاتێكدا لەنێوان دوو دەریای سوێرەكەشدا (برزخ) هەیە بەڵام (حجرا محجورا) نیە ، واتە گیانلەبەرانی ئەو ناوچەیەی ناوەڕاست ئاسایییە كە بچنە هەریەكە لە دەریاكانەوە چونكە هەردوكیان سوێرن . باشە حەزرەت (صلى الله عليه وسلم) ئەگەر خوا فێری نەكات ، چوزانێت كە بەناوچەی نێوان دودەریای سوێر بڵێت (برزخ) ، ئنجا وەسفێكی زیاتر بۆ ناوچەی نێوان دەریایەكی سوێر و یەكێكی شیرین بكات و بفەرموێ (حجرا محجورا) یە هەروەك دەفەرموێ:\n[وهو الذی مرج البحرین هذا عذب فرات و هذا ملح اجاج و جعل بینهما برزخاً و حجرا محجورا] الفرقان : 53 واتە : خوایەكە دوو ئاوی شیرین و سوێری لای یەكەوە داناوە و ناهێڵێ بەیەكجاری تێكەڵ بن و یەكێكیان ئەوی تریان نەهێڵێ ، واتە بۆ چەند كیلۆ مەترێك تێكەڵ دەبن ئاوی سوێر و شیرینەكە ناوچەیەك دروست دەكەن لەنێوان هەردولادا كە(برزخ) ە، ئەو ناوچەیە سیفاتەكانی وەك شیرینی و جۆری زیندەوەرو چڕی و گەرمی و سوێری و … هتد، جیاوازە لەئاوە شیرینەكە و لەئاوە سوێرەكەش وە نابێ هیچ گیانلەبەرێك لەملاو ئەولایەوە بێتە ناوی و نابێ لێشی دەرچن …\nبەراستی ئەم وەسفە ورد و جوانە تەنها لەدەست خوا دێت كە عالمی غەیب و شەهادەتە ، ئەو خوایەی كە هیچی لێ ون نابێت و زانایە بەهەموو دروستكراوانی .\nمامۆستا (عبدالمجید الزندانی) دەڵێ: ئەم ئایەتانە و چەند باسێكیتری قورئانیمان لەبارەی دەریاوە خستە بەردەم زانایەكی پسپۆڕی دەریایی هیندی ، پاش باس و خواسێكی زۆر دانی نا بەوەدا كە ئەم قورئانە لەخواوەیە، بەڵام نەی دەوێرا ئیسلامەتی خۆی ڕابگەیەنێ لەترسی كەس و كار و ماڵ و منداڵی، تا ڕۆژێك بینیمەوە زۆر پەشۆكا بوو لێم پرسی چیتە ئاوا شپرزەبوویت ؟ وتی: كێشەیەكم بۆ دروست بووە لەگەڵ فەرمانبەرێكدا لەفەرمانگەیەدا و زۆر زیانم لێ دەكەوێ و پێ‌ی عەیب دار دەبم … منیش ویستم زیاتر خوای پێبناسێنم و لەخوای نزیك بكەمەوە ، وتم ئەگەر دەتەوێت كێشەكەت چارەسەر ببێ، لەسێ‌یەكی دوایی شەودا هەستە و خوای گەورە هەمووشەوێ لەوكاتەدا دێتە ئاسمانی دنیاوە و چیت هەیە داوای لێ بكە دوعات (ان شا‌ء الله) قبوڵ دەبێت … پاشان ئەویش بەقسەی كردم و هەستا بۆ دوعاكردن ، بەیانی كە دەچێ بۆ فەرمانگەكە ، فەرمانبەرەكە لە دوورەوە بانگی دەكات و دەڵێت: فڵان، فڵان، كێشەكە چارەسەر بوو ، هەقیقەتمان بۆ ڕوون بویەوە\nئەمەش وای لەو زانایە كرد كە چاكتر موسڵمان ببێ و زیاتر ڕووبكاتە خوا …\nShare the post “موعجیزەی دووئایەت”


كێ لەسەر عەرشی ئێران دادەنیشێت؟\nكێ لەسەر عەرشی ئێران دادەنیشێت؟\nبەم دواییانە مەیدانی سیاسی ئێران خۆی شەڕێكی زارەكی دەبینێتەوە، ئەم شەڕە بەدەر نییە لە برینداركردن و یەكترتۆمەتباركردن بە گەندەڵی و درۆ هەروەها نەبوونی توانایی ئاینی لە نێوان دوو ڕووخساری سیاسی و ئاینی دیار. ئەوانیش هەریەك لە ئایەتوڵا محەمەد یەزدی سەرۆكی كۆمەڵگەی حەوزەی زانستی قوم و ئایەتوڵا سادق لاریجانی سەرۆكی كۆمەڵگای دیاریكردنی بەرژوەندییەكانی دەسەڵات\nئاماژەیەكی ڕوونە كە ململانێ سیاسسیەكان بۆتە كێشانی نیگاری داهاتووی ئێران بەوەی چەندین لایەن دەستیان وەرداتە كاروبارەكانەوە. لە كاتێكدا جێبەجێكاران دەیانەوێت ڕۆڵی خۆیان لە قۆناغەكانی داهاتوودا هەبێت و پاڵپشتی ئەو كەسانە بن كە لە ڕووی فكرەوە نزیكن لەیەكترەوە. لەم ساتە وەختەدا چەندین بەربەست دانراوە تاوەكو هەلەكان كەمتر بێنە بەدەستەوە، چەندین كەسی دیكە خاوەنی گرێبەستن ئەوەش وایكردووە كە كێبڕكێكان زیاتر دەربكەون.\nلە مەیدانێكی دیكەدا، كە لەوی دیكە جیاواز نییە، وێنەیەكی دیكەی كاریگەر بۆ حجەتول ئیسلامی سەرەكی دانبێن و لەوانەش سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری بەوەی كە پیاوێكە خاوەنی دەستێكی ئاسنینە بۆ ئەوەی بنەبڕی گەندەڵی بكات. ئەو سەركردایەتی پرۆسەی پاكتاوی جەستەی دادوەری دەكات. ئەوەش ئاماژەیەكە بۆ ئەوەی هەڵبژاردنی سەرەكی سەرۆكایەتی بدۆڕێنێت، بەوەی كە پێگەی سیاسی و كۆمەڵگە چەندین جار بەرامبەر بۆتەوە و دەسەڵاتی دادوەری دەیانەوێت گەندەڵی لەناوبەرن، ئەوەش تەنگژەیەكە لە لێدانی بنەماكانی ئێران.\nلە لایەكی دیكەوە، ئامادەی سیاسی جەنەڕاڵ قاسمی سولەیمانی بە شێوەیەكی پێشوەخت كە وەكو سەركردەیەكی سوپای قودس و جێهیشتنی مەیدان" سەركردەی سێبەر" كە مەیدانەكانی عێراق و ئەفغانستان و سوریا و لوبنان بەڕێوە دەبات. ئەوەش وایكردووە زۆرترین ئامادەیی لە مەیدانی ناوخۆ هەبێت، خاوەنی ڕای سیاسەتی دەرەكی و سیاسەتی ئابووری هەیە. هەفتەیەك بەسەر لێدوانی سلێمانیدا تێنەپەڕیووە و ئامادەیی خۆی پیشان نەداوە. لە كاتێكدا ڕەوتی چاكسازی هەوڵدەدەن كە هاوكێشەیەكی نوێ/ كۆن بێنەوە مەیدانی سیاسەت. ڕەوتە مەزهەبیەكان لە هەوڵی ئەوەدایە هاوپەیمانیەكانی خۆی بەرەو پێبدات، ئەحمەدی نەژادیش دەیەوێت بە ڕةوتێكی تەواو جیاوازەوە دەربكەوێت و ئەنجومەنی هەمواری دەستووری بەلاوە بنێت. هەموو لایەنە سیاسیەكان لە هەوڵی ئەوەدان لە هەڵبژاردن زۆرترین دەستكەوتیان هەبێت. هەڵبژاردنی ئەنجومەنی شووای ئیسلامی 11هەم و یەكەمین هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی ئەنجوومەنی خەبیرەكان بۆ سەركردایەتی لە مانگی شوباتی 2020 بەڕێوە دەچێت. بە دوای ئەوەش هەڵبژاردنی 13ەمی سەرۆكایەتی ئێران لە مانگی ئایار و حوزەیرانی 2021 بەڕێوە دەچێت. بەڵام ئەوەی مەیدانی سیاسی ئێران بەرەو گۆڕانكاری ئاماژەی بۆ دەكرێت ئەوەیە كە هەڵبژاردنی داهاتوو دووترە لە مەزهەبی- چاكسازی یان مەزهەبی – چاكسازی میانڕەوی. بە شێوەی ڕەها ئەمانە تێناپەڕێنێت.\nلە چاوپێكەوتێنێكدا لەگەڵ دەستەبژێرەكانی حەوزەی قوم، ئایەتوڵا محەمەد یەزدی كە كەسایەتیەكی دیاری حەوزەی قومە، هێرشێكی سەختی كردە سەر حەسەن ڕوحانی سەرۆك كۆماری ئێران و سەرۆكی كۆمەڵەی دیاریكردنی بەرژوەندیەكانی دەسەڵات، ئایەتوڵا سادق لاریجانی. یەزدی ئەوانی بەوە تۆمەتباركرد كە دژی سەركردایەتی و پەكخەری كاروباری دەوڵەتن. هەر لەوێ یەزدی داوای لە حەسەن ڕۆحانی كردووە كە ئەگەر توانایی بەڕێوبردنی نییە دەست لەكار بكێشەوە. یەزدی ڕەخنەی لەو نامەیە گرتووە كە لاریجانی بۆ ڕابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ناردووە. تێیدا هەڕەشەی ئەوەیكردووە كە بۆ نەجەف دەچێت و لەبەر ئەوەی ئەوكاتەی سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری بووە، چەندین كەسی دەستگیركردووە. یەزدی، لاریجانی بەوە تۆمەتباركردووە كە توانایی زانستی نییە و ناوی بنەماڵەكەی قۆستۆتەوە بۆ ئەوەی كۆشكێك لە ژێر ناوی خوێندنگا دابمەزرێنێت. یەزدی گاڵتەی كردووە بە وتی" كۆچ بۆ نەجەف دەكەم" لە وەڵامدا دەڵێت" بڕۆ، ئایا بە ڕۆیشتنی تۆ دۆخی قوم دەگۆڕێت؟ هیچ كاریگەری نابێت، ئەی چی بەسەر نەجەف دێت؟"\nلای خۆشیانەوە، لاریجانی نامەكەی بە درۆ خستەوە و لە بەیننامەیەكی فەرمیدا لە لایەن كۆمەڵەی دیاریكردنی بەرژەوەندییەكانی دەسەڵاتەوە، بڵاوكرایەوە و ڕەتیانكردەوە كە هەڕەشەی ڕۆیشتن بۆ نەجەفیان كردبێت. لە چەندین پەیج و ڕۆژنامە و وێستگەی تەلەفزیۆنیەوە وەڵامی ئەو قسانەی یەزدی درایەوە.\nنامەیەكی هاندان بۆ سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری ئیبراهیم ڕەئیسی نێردرا. لای خۆیەوە لاریجانی بە چەندین نامە وەڵامی یەزدی دایەوە و بە" دووڕوو" "درۆ هەلبەست" ناوبرد. ئەویش گومانی خۆی پیشاندا بەوەی چۆن بۆتە ئەندامی هەمواركردنەوەی دەستوور. لاریجانی پێی وایە، ئەو هێرشانەی بە تایبەتی لە كەناڵەكانەوە دەكرێتە سەری" سیناریۆی پلانداڕێژرا و پێشوەخت" ە بوو ئەو كارەش لە چوارچێوەی پرۆژەی" شێواندنی وێنە" بووە. پێشتریش چەندین هەوڵ بۆ پیسكردنی لاریجانی لە ئارادابووە، لەوانەش چەند ساڵێك پێش ئێستا دەگوترا كە كچێكی سیخوڕی بۆ ئەمریكا دەكات. دواتر لاریجانی گووتی" سینەی من كۆگای نهێنی كەسایەتیە سیاسە ئاستبەرزەكان و ڕۆڵەی دەستەبژێرە سیاسیەكانی ئێرانە، ئەوانە باجی خۆیان وەردەگرن."\nناكۆكی نێوان لاریجانی و یەزدی پرسیارێكی گەورەی بە شوێن خۆیدا هێناوە، چونكە ئەم دووكەسە هەردووكیان پێشتر سەركردایەتی دەسەڵاتی دادوەری دەكەن. هەردووكیان ئەندامی ئەنجومەنی هەمواركردنەوەی دەستوور و كۆمەڵەی دیاریكردنی بەرژوەندییەكانی دەسەڵات. هەردووكیان لە حەوزەی زانستی قوم مامۆستان. هەردووكیان بەوە ناسراون كە لە رابەری شۆڕشی ئیسلامیەوە نزیكن. هەر ئەمە ڕەهەندانەش وایكرد كە پاڵ بە كۆمەڵگەی خوێندنگا حەوزە زانستیەكانی قوم بەیاننامەیەك بڵاوبكەنەوە و جەخت لەوە بكەنەوە كە هەڵوێست و لێدوانی سەرۆك و ئەندامەكانی لە كاتێكدا دانپێدراوە كە لەسەر پێگەی فەرمی كۆمەڵگەكە بڵاو بكرێتەوە. ئەم پڕوپاگەند وایكرد كە كۆمەڵێك خوێندكار و پیاوماقوڵی حەوزەكە گوتارێكی هەڕەشە ئامێز بۆ ئەو دووكەسە دەربكەن و باس لەوە بكەن ئەبێت سنورێك بۆ ئەو دووكەسە دابنرێت و چەند تێبینەك بۆ هەردوولا بخرێتە ڕوو:\n1- پێویست ناكات مشتومڕەكانی خوێندنكارانی حەوزە بۆ كەسانی وەكو ئێوە بگوازرێتەوە بۆ ڕای گشتی كۆمەڵگە، لەبەر ئەوەی لێكەوتەكانی دەگوازرێتەوە بۆ ئیسلام و پیاوانی ئاینی و شۆڕش.\n2- توێژینەوەی خوێندكارانی حەوزە زانستیەكان بەردەوام جەخت لە لایەنی بیر و پرسیار دەكاتەوە، نەك وێرانكردن و لاوازبوون و سەركۆنەكردنی ئەوانی تر.\n3- بە سەرنجدان بە هەڵبژاردنی داهاتووی ئێران(پەرلەمان دواتر سەرۆكایەتی) هەموو هەوڵەكانی نەیارانی شۆڕش بۆ وێرانكردنی ئەنجومەنی هەمواركردنەوەی دەستوور و ڕوخاندی چاودێریی، هیچ گونجاو نییە كە ململانێ و ناكۆییەكیان لە كۆمەڵگەدا قوڵتربكرێنەوە.\nنامەیەكیش ئاراستەی ئایەتوڵا یەزدی كراوە" بەو لێدوان و قسانەی جەنابت زیاتر مەسەلەكان قوڵتربوون، دەبێت ڕەخنەكانت بە دڵفراوانی وەبگرێت، ئەگەر بێت و لێدوانەكانت زیاتر بێت، گورگەكان زیاتر ددانیان لە دەسەڵات جیڕتر دەكەنەوە." دەشڵێن" ئەو بەیاننامەیەی لە لایەن كۆمەڵگەی زانایانەوە بڵاوكراوەتەوە و بە بێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەكی فەرمیت لەسەر بێت، بە درۆ بڵاوكراتەوە لە دەزگاكانی ڕاگەیاندن بڵاوكرایەوە." دواتر لە نامەكەدا لاریجانی دەدوێنن" تۆش لە نێوان زانایانی شۆڕش و دەگەڕێتەوە سەر بنەماڵەی قەدەر، دەبێت ئەم خاڵانە ڕەچاو بكەیت:\n1- لەكاتێكدا كە كۆمەڵەی مامۆستایان بەیاننامەیان ناردە لەسەر ئایەتوڵا یەزدی بڵاوكردەوە، پێشبینی ئەوە دەكرا تۆ بە سینگ فراوانییەوە وەریبگریت و ڕێز لە تەمەن و پێگەی ئایەتوڵا یەزدی بگردایە.\n2- ئەگەر هەر تێبینیەكت لەسەر لێدوانەكانی ئایەتوڵا یەزدی هەیە، بۆچی ناوی بنەماكانی دەسەڵات و شۆڕش دەكەیت؟\n3- ئەو نامەیەیی كە ناردت زۆر بە پەلەبوو بە تووڕەیەوە تۆمەتە نا بەڵگەنامەكانت بڵاوكردەوە.\n4- باش بزانە هەوڵی داگیركەران ئەوەیە كە ئایەتوڵا یەزدی لە ئەنجومەنی پسپۆران(خوبرا) دەربكرێت. دەبوو بە شێوەیەكی گونجاوتر بێیتە مەیدانەوە نەك زیاتر ئاگری دوژمنانی شۆڕش خۆشبكەیت.\n5- ئەگەر ڕەخنەكانیشت ئاراستەی خودی ئایەتوڵا یەزدیش كرابێت، ندەبوو ئەو ڕەخنانە ئاراستەی شوێنێكی پیرۆزی وەكو كۆمەڵەی مامۆستایان بكەیت.\nئەمجارەیان شەڕەكە لە دژی لاریجانی جیاوازە، بەتایبەتی دوای ئەو هێرشانەی كە مەحمود ئەحمەدی نەژاد سەرۆك كۆماری پێشووی ئێران كردبوویە سەر خێزانەكەی لاریجانی و بە گەندەڵ ناوی بردبوون. بە دڵنیایەوە ئەمجارە دەگاتەوە و گوێ و شەڕەكە بەرۆكی كۆچكردوو ئایەتوڵا رەفسەنجانی و خێزانەكەی. ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە لە نێوان ڕابەر و رەفسەنجانی بووە، ئەوەش وایكرد تاوەكو مردنی رەفسەنجانی ڕووبەڕووی ڕەخنە و هێرش بێتەوە.\nلای خۆیەوە، فەرید مودڕسی ڕۆژنامەنووسی تایبەت بە كاروباری حەوزەی زانستی، لەسەر تۆڕی كۆمەڵایەتی تلیگرام بڵاویكردۆتەوە كە " ئەیتوڵا یەزدی دەنگی ئێمەیە" دواتر وا بڵاوكرایەوە كە یەزدی لە پشت ئەو پرۆژەوەیە بەڵام مودەڕسی دەڵێت" بە هیچ جۆرێك یەزدی لە پشت نووسینەكانی منەوە نییە، بەڵام كەناڵە فەرمییەكان لە پشت لاریجانیەوەن و خودی ڕابەری ئیسلامی ئێران هەڵگری ئاڵای پاراستنی لاریجانیە."\nعەبدوڵا ناسریش دەڵێت" ئامانجی سەرەكی ئەوەیە كە پێگەكەی لاواز بكرێت و خۆری بنەماڵەی لاریجانی بەم نزیكانە ئاوادەبێت."\nمەزهەبییەكان و ڕیفۆرمخوازان: یاریكردین بە ئامرازە كۆنەكان\nچەند مانگێكی كەم ماوە بۆ ئەوەی هەڵبژاردنی پەرلەمان دەست پێكات، چاودێرانی حیزبەكان لە گۆڕەپانی ئێراندا بە جیاواز لە ئاراستەكردنیان بۆ پەنابردنە ئامرازە كۆنەكان لەوانەش بەستنی هاوپەیمانی و هاندانی كاندیدەكان. هێشتا ڕەوتی مەزهەبییەكان جەخت لەو كەسایەتیانە و یەك ڕەوتی دەكەنەوە. ڕوونە كە چەندین سەركردەی مەزهەبی لە گۆڕەپانی كێبڕكێ لە هەڵبژاردنی داهاتوو دوور دەكەوێتەوە، دیارترینیان حەداد عادل كە پێشتر سەرۆكی ئەنجومەنی شوورا بووە، بەڵام نەیتوانی بوو لە هەڵبژاردنی پێشووتر كورسی پێویست بە دەست بهێنێت. هەروەها هەریەك لە ئەحمەد تەوەكلی و محەمەد رەزا باهونەر كە ئەندامانی پێشووی پەرلەمان بوون. ئەو كەسانە خاوەنی دەنگی خۆیان بوون، لە هەمان كاتدا لاریجانی دەیەوێت خۆی بۆ ئەندامی ئەنجوومەنی شوورا كاندید بكات.\nبۆ یەكەمینجارە، ناوی سەرۆكی شارەوانی پێشووی تاران محەمەد باقر قالیباف كە ئەندامی ئەنجومەنی دیاریكردنی بەرژوەندەوییەكانی دەسەڵاتە و دەیەوێت بۆ ئەنجومەنی شوورا كاندید بێت. ئەوەش لە كاتێكدایە چەند جارێك خۆی بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی خۆی تاقیكردۆتەوە. بەڵام تاوەكو ئێستا بۆ ئەنجومەنی شوورا(پەرلەمان) خۆی تاقی نەكردۆتەوە. لە ماوەی ڕابردوودا گەنجێك نامەیەكی بۆ پێگەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ناردووە، بەڵام تاوەكو ئێستا دۆسیەی قالیباف یەكلای نەەبۆتەوە.\nرەوتی چاكسازی بە شوێن هاوپەیمانێكەوەیە كە لەو رێگەیەوە پاڵپشتی لیستی كاندیدەكانی بكات، لە كاتێكدا ڕەوتی چاكسازی 15 ساڵە لە لایەن ئێرانەوە دەچەوسرێنەوە.\nسەرەتای ئەدەبیاتی سیاسی لە ئێران ئەم ناوەیان بۆ بڕێندرایەوە چونكە خاوەنی ئەم ڕەوتە مەحمود ئەحمەدی نەژاد سەرۆكی پێشووی ئێرانە. ئەم لە دەرەوەی ڕەوتە مەزهەبیەكانە، ئەحمەدی نەژاد بە واتەیەكی دیكە مەزهەبیەكی تەواو نییە، كاتێك لەگەڵ محەمەد باقر قالیباف كۆبووەوە، ئاماژە بەوە كرا دەیانەوێت هاوپەیمانی یەكتر بن. لە هەمان كاتدا پێشوازی لە كەسایەتیەكانی وەكو حەسەن غەفوری دەكات، بە دووری نازانن بگەرێتەوە، بە پێی گوتەیەك كە ئاراستەی ئەحمەدی نەژادی كردووە دەڵێـت" ناكرێت بڵێین ئەحمەدی نەژاد لە دەرەوەی رەوتی سەرەكییە، بەڵام ئاكارێكی تیژی لەگەڵ شۆرش و ویلایەتی فەقێ هەیە. ئەگەر بگەڕێتەوە ئەوا وەكو ئەوانەیە لە ئیمام حوسێن جیابوونەوە." حەداد عەلی سەرۆكی پێشووی ئەنجومەنی شورا و گرنگترین كەسایەتیەكانی ئەنجومەنی یەكبوونی ڕەوتی مەزهەبی ئاڵایەكی جیاوازی هەڵكردووە و دەڵێت" بە درێژایی هەشت ساڵی سەرۆكایەتیم، یەكجاریش ئەحمەدی نەژاد نەیگووتووە من مەزهەبیم، هەر لەسەرەتاوە خۆی لە مەزهەبیەكان جیاكردەوە، ئێمە بەردەوام لە پێكدادانە بووین."\nدەكرێت بگوترێت: گەڕانەوەی ئەحمەدی نەژاد ئەگەری هەیە، ئەگەر بێت و هاوپەیمانی لەگەڵ قالیباف بكات، ئەگەرچی لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا باسی لەوە نەكردووە، مەزهەبییە. ئەوەی ڕاستیە كە ئەحمەدی نەژاد لەو پێناوەدا چەندین قوربانی داوە. هەرچەندە ئەحمەدی نەژاد پاڵپشتی ڕەوتی مەزهەبیەكانی كردووە، بەڵام هەمیشە لە دژبەیەكدا بوون.\nڕەخنەگرانی ئەحمەدی نەژاد دەڵێن" ڕەوتەكەی دەیەوێت سەروەتی وڵات لەناوبەرێت، چەندین تۆمەتی بۆ كەسایەتیەكان هەڵبەستووە، ئێران بە چەندین قوڕبەسەری دەرەكیەوە گلاند، پەیوەندیەكانی ئێرانی لەگەڵ وڵاتانی هەژار هەڵپسارد، یەك لە دوای یەك ئێرانی لە كێشەوە گلاند." هەندێك جار كەسایەتیە نزیكەكانی ئەحمەدی نەژادیش ڕەخنەی لێدەگرن بەوەی ئێرانی وێران كردووە، ئەگەر بێت و ڕەوتەكە ئەحمەدی نەژاد بخاتە هەڵبژاردنەوە، ئەوكاتە ئێران دەبێت چاوەڕێی ئەوە بكات دوای دەرنەچوونی ئەحمەدی نەژاد كاردانەوەكانی چی دەبن.\nشۆڕش و سیاسەت\nدوای 10 ساڵ لە سەركردایەتی كردنی ئێران و سەرەڕای هەوڵدان بۆ پاسەوانی لە چالاكی سیاسی و هەڵبژاردن، هێشتا دامەزرێنەرانی كۆماری ئیسلامی ئێران دژی، بەهاكانی شۆڕشن، تاوەكو مردنیشی بە شێوەیەكی ئاشكرا دژی چالاكییە سیاسی و سەربازییەكان بوو. لەو وەسێتەكەی خۆیدا دەڵێت" پێویستە سیاسەت بەشداری مەیدانی جەنگ نەكات. تاوەكو وڵات بە ئارامی بمێێنێتەوە. ئیمام خومەینی دەڵێت" وەسێتم بۆ هێزە چەكدارەكان ئەوەیە بە شێوەی یاسای دەسەڵات مامەڵە بكەن وخۆیان تێكەڵی حیزب و بەرەو و كۆمەڵەكان نەكەن. پێویستە لەسەر هێزە چەكدارەكان خۆیان لە یاری سیاسەت بەدوور بگرن."بەڵام لە ئێستادا زۆرێك لە سوپا لەگەڵ حیزب و تاقمەكان دەست تێكەڵاون. لە بەر ئەوەی شۆڕش بۆ هەموو نەتەوەیەكە، دەبێت پارێزگاری لێبكرێت، ئەركێكی ئاینی و نیشتیمانیە ئەگەر لەگەڵ ئۆپۆزسیۆندا بن، لە كاتێكدا سوپا دژی بەرژوەندی ئیسلام و وڵات بێت." محەمەد عەلی جەعفەری دەڵێت" سنووری سیاسەتی ڕابردوو، تێكشكاوە."\nلە كۆتایدا ئاماژە بەوە دەكرێت كە پاڵنەرەكانی سیاسەتی مەیدانی سیاسەت لە ئێران بەردەوامە، بەڵام دەرچەی پاڵنەرەكان لەم چەند ساڵەی دوایدا جیاوازی بە خۆیەوە بنیووە. ئێران دەرچوونی چەندین كەسایەتی پیر لە ڕیزی سەركردایەتی بە خۆیەوە دەبینێت و لە بری ئەوانەش كۆمەڵە گەنجێك دێنە پێشەوە كە باوەڕیان بە ڕەهەندەكانی شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێران هەیە كە دەبێتە لە ناوچەكە بوونی هەبێت. بە تایبەتی مامەڵە لەگەڵ بارگرژییەكانی ئەم دواییانەی ئەمریكا بكات، بەڵام ئەنجومەنی شورا دەبێت ڕەزامەندی بە گاردی كۆماری شۆڕش بهێنێت، سەرۆكی پێشووی ئەم سوپایەش جەنەڕاڵ قاسم سولیمانیە بەمجۆرە سێگۆشیەكی پتەو لە نێوان ئەنجومەن و سوپا و ڕابەر پێكدەهێنرێت، سەرۆكیش لەمدۆخەدا بەختێكی باشی دەبێت، دەبێت بزانرێت لە هەڵبژاردن كێ بۆ سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری دەرچێت و تاوەكو وێنەی سەرەكی بكێشرێت.


بەسەرهاتی خانەوادەیەکی کیمیاباران وئەنفالکراوی هەڵەبجە | جینۆساید كورد\nبەسەرهاتی خانەوادەیەکی کیمیاباران وئەنفالکراوی هەڵەبجە\nرەنگە دۆزینەوەی زمناكۆ ” عەلی” گەورەترین پێناسەی مەینەتیەكانی شارێك‌و میللەتێكمان بۆ بگێرێتەوە، چیرۆكەكانی هەلەبجە هەموویان تراژیدیان، بەڵام كاتێك ئامادەیی حكومەت‌و دەزگاكانی راگەیاندن‌و قەلەمەكان لەپێشوازی عەلیدا بەگەرموو گوریەوە دەبینن هەزاران هەلەبجەیی بریندارپەراوێزبخرێن‌و رۆژانە بە پێشچاوانمانەوە ببن بەژێر دەست‌وپێی ئامادەبووانی ئەوژاوەژاوەوە .. كاوە حەمە ئەمین صالح لەدایكبووی ساڵی 1981 خەڵكی شاری هەڵەبجەیە، حیكایەتی ئەم كوڕەو خانەوادەكەی هەر بەتەنها تراژیدیا نیە بەڵكو سەروەتێكی نەتەوەیشە كەچی بەداخەوە لەبری گرنگی پێدانیان بەجۆرێك پەراوێز خراون كە هەموو پڕوپاگەندەكانی ئازادی‌و مافی مرۆڤ بەتاڵ دەكاتەوەو تۆریان دەداتە زبڵخانەی مێژووەوە، ژیانی كاوەو خوشك‌وبراكانی‌و مردن‌وگیان لەدەستدانی باوك‌ودایكیان بەبێ دەنگی پێمان دەڵێن: ڕاوەستن.. چیتر مەردایەتیمان پێمە فرۆشنەوە چونكە هەتا ئێستا گازبارانی شار بەشێوەیەك لەشێوەكان بەردەوامە،هێشتا كاریگەریەكانی تاوانی جینۆساید رۆژانە بە ناوئێسك‌و ویژدانماندا رۆدەچێتە خوارەوە.. ئاخر مەترسیدارترین جۆری جەهل ئەوەیە كەسانێك هەبن خۆیان لەم حاڵەتە مرۆڤایەتیانە گێل بكەن‌و بە دروشمبازی یادی كیمیاباران‌و شەهیدانی هەڵەبجە بكەنەوە، زیندووەكانیش فەرامۆش بكەن، ئەرێ جەهل چییە ئەگەر ڕۆشنبیرانێك هەبن بەئەتەكییەتەوە بێن‌و بەسەرتەرمی شەهیدان‌و ژیانی پرلەمەینەتی ئەم قوربانیانەوە سەفەری ئەوروپاوئەمریكا بكەن‌و لەناوخۆی وڵاتیش خۆیان دەوڵەمەند بكەن‌و لەدیوێكلی تریشەوە پاساو بۆ ناعەدالەتی كۆمەڵایەتی‌و فەرامۆشكردن‌و پەراوێزخستنی قوربانیان بهێننەوە، دزێوترین دڵرەقی ئەوەیە ئەم قوربانیەی شاری هەڵەبجە بەهەموو دەردو خەم‌و مەینەتیەكانیەوە، بەپێشچاوماندا گوزەربكاو ئێمەش خەمساردانەو نابەرپرسیارانە لێی بڕوانین‌و بەئۆفێك لەكۆڵ خۆمانی بكەینەوە.\nكاوە حەمەئەمین ئەندامی خێزانێكی هەلەبجەیە كە ساڵی 1988 لەكیمیابارانكردنی شارەكەدا لەگەڵ تەواوی خێزانەكەیدا بەسەختی بریندار دەبێ، لە بۆردومانی ( 16/3 /1988) پاش ئەوەی دایكیان بەناوی ” سەڵتەنە حسین حەمەرەشید” هەر ئەو ئێوارەیە لەهەڵەبجە گیان لەدەست دەداو تەرمەكەی بەجێدەمێنێ‌و تائێستاش نازانن لەناو كام گۆردایە، ئەوانیش ئاوارە دەبن‌و بەرەو ئێران دەرۆن، خێزانەكەیان بەجۆرێك لێك پەرتەوازە دەبن، تا هەنوكە وەكو پێویست یەكیان نەگرتووەتەوە، لەكرماشانی ئێرانیشەوە (كەیوان) كورە یانزە ساڵانەكەیان لێ وون دەبێ بە جۆرێك هەتا ئێستا كاوەی برای چاوی پێی نەكەوتووەتەوە، ماوەیەك لە ئۆردوگاكانی ئێران بەئاوارەیی دەمێننەوە‌و كاتێكیش لەئێرانەوە دەگەرێنەوە گوایە لێبوردنی گشتییە كەچی لە گەڕانەوەیاندا لەسەرسنور لەلایەن لیژنەی پێشوازی لە ئاوارە گەراوەكانەوە كە (شێخ جەعفەر عەبدالكەریم بەرزنجی) پارێزگاری ئەوسای شاری سلێمانی‌و (سوڵتان هاشم) فەرماندەی فەیلەقی یەك سەرپەرشتیان دەكرد، بەڵام لەبری پێشوازی كردن‌و ڕێزگرتنیان ئەم خێزانە كە بریتی بوون لە (حەمە ئەمین صاڵح)ی باوكیان و (كاوە، گۆران، زانا، رۆشنا، شنۆ) كە هەموویان برینداری چەكی كیمیاوی بوون، لەگەڵ هەلەبجەییەكانی تر بردویانن بۆ (تەوارییەكەی سلێمانی)و دوای سێ چوار رۆژ مانەوەو ئازاردانێكی زۆر بەرەو دۆزەخی (نوگرەسەلمان) بەرێیان دەكەن‌و ماوەی چوار مانگ لە دۆزەخی ئەنفالكراوەكان دەیانهێڵنەوە. كاوە دەلێت:( لە نوگرەسەلمان زۆر ئازارم چەشت.. زۆرجار عەسكەرەكان دەیانویست بمبەن خزمەتی خۆیانم پێبكەن كاتێ كە ڕەتم دەكردەوە لێیان دەدام‌و زۆر ئازاریان دەدام، جارێكیان زانای برام منی بینی ئاوا ئازارم دەدەن خۆی خستە بەركێبڵەكان بۆ ئەوەی ئازارم لێ كەمبكاتەوە، باوكم كە چەكی كیمیایلی كوێری كردبوو عەسكەرەكان بەلێدان‌و بەپاڵ دەیان ڕەتاند).پاش گەڕانەوەشیان بەهۆی تاوانی هەڵەبجەو نەمانی ماڵ‌و حاڵ‌و شەهیدبوونی دایكیان بەتەواوی شپرزە دەبن ئیتر (حەپسەخان)ی پوریان هاوكاریان دەكاو لەكەلار دەگیرسێنەوە، هەرچۆنێك بێت لەوێ خانوویەك بەكرێدەگرن‌و ماوەی چەند ساڵێك لەكەلار دەمێننەوە.\nكەیوان ناسنامەی گەلێكی جینۆسایدكراوی سەدەی بیستەمە، كوردێكی برینداری چەكی كیمیاویە ئەوچەكە هەرجەستەی هەلاهەلا نەكردووە، بەلًَكو لەسەرەتایی ترین ماف بێ بەشی كردووە كە زمانی خۆیەتی “زمانی دایك” ماوەیەكە لە وڵاتی نەمسا وەك بریندارێكی چەكی كیمیاوی لە ژێر چاودێری پزیشكی دایە، ئەو كوردێكە ساڵی 1977 لەهەڵەبجە لە دایك بووە، بەداخەوە كوردی نازانێ ..! بێگومان ئەمەش یەكێكە لە رەگەزەكانی تاوانی جینۆساید كە لەبەندی سێهەمی پەیماننامەی نێودەولەتی بۆ قەدەغەكردنی تاوانی جینۆساید.\nكەیوان تەمەنەنی 11 ساڵان بووە كەلەكیمیابارانەكەی ئێوارەی 16/3 بەسەختی بریندار دەبێ، كەلە هەڵەبجەوە دەرۆن تا شاری كرماشانی ئێران لەگەڵ خێزانەكەیان دەبێ، بەڵام لەوێ لەبەر پەشۆكاوی‌و ئازاری برینەكانیان (كە هەموویان برینداری چەكی كیمیاوین) لەخێزانەكەی ون دەبێ، ئیتر لەوە بەدواوە لە یەكتر بێئاگادەبن، بێ ئەوەی خێزانەكەیان بزانن یان ئەو بزانێ خێزانەكەیان ماون یان نا، ئەم لێك دابرانە سیانزە ساڵ دەخایەنێ تا ساڵی 2001 چاویان پێی ناكەوێتەوە، كاتێكیش كەیوان دەگەرێتەوە ئەو كاتە دەزانێ هەموو خێزانەكەیان برینداری چەكی كیمیاوین‌و دایكیان سەلتەنە) بەهەمان چەك گیانی لەدەستداوە.\nكەیوان چۆن گەیشتە نەمسا..؟\n(ناصح زەندی) كەپەناهەندەیەكی عێراقیەلە دەرەوەی وڵات، كاتێك هەواڵی كیمیابارانی شاری هەڵەبجە دەزانێ بە هانای ئاوارەكانی هەڵەبجەو بریندارانی چەكی كیمیاویەوە دەچێتە وڵاتی ئێران لەوێ حاڵی كەیوانی منداڵ لە هەموو بریندارەكان خراپتر دەبینێ، بۆیە بەكامێرای شەخصی خۆی وێنەی دەگرێ‌و هەوڵدادە بیباتە دەرەوەی وڵات بۆ چارەسەر سەرئەنجام دەتوانێ بیبات بۆ وڵاتی بەریتانیا، دواتر لەگەڵ كۆمەڵێك برینداری تری كیمیاوی بەرەو وڵاتی نەمسا بەرێدەكرێ، لەوێ دەكەوێتە لای دكتۆرێكی نەمساوی بەناوی ” فرالینكە گێرد هارد” () كەپرۆفیسۆرێكی تایبەتمەندە بە بریندارەكیمیاویەكان كەیوان هەتا ئێستاش وەكو بریندارێكی كیمیاوی لە ژێرچاودێری هەمان دكتۆردایە‌و لەنەمسا دەژی هێشتا ئەوە رۆشن نیە كە چۆن ساڵی 2001 دەرفەتی ئەوەی بۆ دەرخەسێ سەردانی هەڵەبجە بكاتەوە..؟! ئەمەش لەبەرئەوەی هیچ زمانی كوردی نازانێ بۆیە لەگەڵ خوشك‌و براكانی ناتوانن وەكو پێویست حیكایەتی دەردی سەری خۆیان بۆ یەكتری بگێرنەوە، لەبارەی سەردانەكەی كەیوانی برایەوە كاوە دەڵی: ( من هێشتا ئەو برایەی خۆمم نەبینیوە، لەبەر ئەوەی ئەوكاتەی ئەو گەرایەوە بۆ كوردستان من بۆ چارەسەر چوو بووم بۆ ئێران ).\nسەبارەت بە دۆسێی كەیوان پرۆفیسۆر( فرالینكە) لەسەردانێكیدا بۆ كوردستان بۆ ئەندامانی ناوەندی چاك ووتی: باوكی كاوەو كەیوان ” حەمەئەمین صاڵح ” بریندارێكی سەختی چەكە كیمیاویەكانی بەعس بوو تا 15/6/2008 بەئازاری برینداریەكەیەوە دەناڵێنێ و لەو رۆژەدا لەهەڵەبجە گیان لەدەست دەدات.\nكاوە ئێستا كورێكی سەرگەردانی ناوخێزانەكەیەتی،شەوانە لەمزگەوت یان لەناو باتانیەكدا لەسەر جادەو شەقامەكانی شاری سلێمانی رۆژدەكاتەوە، جاربەجارێكیش لە ئوتیل شاكار دەخەوێ كە شەوی بە 3 هەزار دینارە ئەمە ئەگەر لەژوردا بخەوی خۆ ئەگەر لەسالۆنەكەشدا بخەوی ئەوا شەوی بە 2500 دینارە .\nكاوە دڵشكاوترین مرۆڤی ئەم سەدەیەیە، چاوەكانی بەهۆی چەكی كیمیاویەوە ئاڵودەبوون‌و سورهەڵگەراون‌و جەراعەتیان كردووە، سییەكانیشی خراپ بوون‌و تەنگە نەفەسی تەواو پەرێشانی كردووە، سەبارەت بە ژیانی پر لەمەینەتی خۆی كاوە وتی:(دائیرە نەماوە لەم شارەدا عەریزەی منی تێدا نەبێ، تەنانەت هەولێری پایتەختیش كە دەلێن بووەتە (دوبەی) پریەتی لە عەریزەوساكڵای حاڵی نەگبەتی من).\nئەوكاتەی سەرنجم لە سەر بلوسە شینەكاڵەكەی كاوە بوو، كەوەك فیشەك كونی كردبێ، خەیاڵم بەرەو هەموو قوربانیانی هەڵەبجە فریی بوو ، چ ئەوانەی ئێستا وەكو كاوە لەمەینەتیدا دەژین یان ئەوانەی لە گۆرە بەكۆمەڵەكاندا بەبێ كفن راكشاون،لەهەمان كاتدا بەشێكی خەیاڵم بەرەو كاروانی مۆنیكای بەرپرسان‌و درۆو دەلەسەو وەعدو بەڵێنەكانیان باڵی گرتبوو، كاوەش هەر قسەی بۆ دەكردم، دواتر هەناسەیەكی قوڵی هەڵكێشاو چاوە سوورهەڵگەراوەكانی بڕیە ناوچاوانم هەر بۆ دڵنیایی راستی قسەكانی ووتی : (جەماعەتی كۆمەڵەی قوربانیانی كیمیابارانی هەڵەبجە دەمناسن).\nئاخۆ لەدوای بینینی كاوە لەبەرنامەی (زووم ئین ) دا چەند مرۆڤدۆست، چەند بەپرسی هەگبە پڕ؟ چەند رۆشنبیرو رێكخراوی بەناو مافی مرۆڤ ؟ بەهانای بریندارێكی هەڵەبجەوە چوون..؟ ئەگەر صندوقی هاوكاری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان بۆ هاوكاری ئەمرۆی ئەم قوربانیانە نەبێت بۆكەی‌و بۆ چی بێت؟ تۆ بلێی ئەگەر بێت‌و لەبری دیوەخانانەو لەبری بە فیرۆدانی پارەی ئەم وڵاتە، حكومەتی هەرێمی كوردستان سەرپەنایەك،بۆ ئەم قوربانیانە بكاتەوە باری دەسەڵاتی لاربێت؟ دەبێت لەوە شەرمەزاری تر چی بێت كە ئەم قوربانیانە سەرباری برینەكیمیاویەكانی سەرجەستەو ناو هەناویان لەسەرجادە بژین‌و تۆمەتباران‌و تاوانبارانی جینۆسایدكردنی كوردیش لە كۆشك‌و ڤیەللاكانی پاش ڕاپەریندا بژین، ئەم قوربانیانە بی ژیان‌و بێ نان‌و بێكاروبێ موچەبن‌و ئەندام پەرلەمانەكان‌و وەزیرو گزیرەكان‌و تەنانەت هەندێك لە تاوانبارانیش خاوەنی پلەوپایەو موچەی بەرزبن. ئەرێ ئەمە چ ئەخلاقێكی نزمە یاران..؟\nخوشكەكانی ( رۆشناو شنۆ ) هەردوكیان برینداری چەكی كیمیایین ئێستا شویان كردووە بەڵام رۆشنا حالی لە هەموویان خراپترە. ئەرێ پاش ئەوەی بەرنامەی ( زووم ئین) كاوەی هێنایە ناوماڵەكانمانەوە، پاش ئەوەی رۆژنامەی ئاسۆ، باسی لەحاڵی (كاوە) بریندارێكی تری هەلەبجەكرد كەس لێی پرسییەوە ..؟ ئەوەیان تەنها خوداوكاوە دەیزانن .\nئەم بابەتە لەژمارە (٧) ی گۆڤاری ئەنفالستان لاپەرە ٦٠ بڵاوکراوەتەوە .\n پرۆقیسۆر فرالینكە گێرد هارد ساڵی 2006 لەگەڵ شاندێكی ناوەندی چاك هاتە كوردستان، بەمەبەستی بەشداری ئیفادە وەرگرتنی لەدادگای باڵای تاوانەكان بۆ دۆسێی هەلەبجە .. لەمیانەی دورۆژی سەردانەكەیدا سەردانی شاری هەلەبجەی كردو لەوێش چاوی بەهەندێك لە بریندارەكانی هەلەبجە كەوت، لەماوەی سەردانەكەیدا كە من وەكو بەرێوەبەری ناوەندی چاك یاوەری بووم بە دورو درێژی باسی كەیوان‌و چۆنێتی چارەسەركردنەكەی بۆ كردم .\nتاگەکان ئەنفال جینۆساید رژێمی بەعس سەدام حوسێن على كيمياوى عێراق هەڵەبجە


4 کەس زیندانیکران لەسه‌ر مردنی کۆچبەران له لۆرییەكدا لە هەنگاریا\nچوار گومانلێکراوی سەرەکی بەشداربوو لە مەرگی 71 کۆچبەری سوری و عێراقی و ئەفغانیدا، کە لە لۆرییەکدا دۆزرانەوە لەسەر شاڕێگەی نەمسا لە 2015، پێنجشەممە (14 حوزەیران) سزای 25 ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێنرا، ئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند.\nدادگاییەکە لە هەنگاریا بەڕێوەچوو، کە دادگاییەکەی لەئەستۆگرت لەجیاتی ڤیەننا دوای ئەوەی دەرکەوت کە کۆچبەرەکان لە هەنگاریا خنکاون.\n12 گومانلێکراوی دیکە بە تاوانبار لەقەڵەمدران و هەریەکەیان سزای سێ بۆ 12 ساڵیان لە دادگا بەسەردا سەپێنرا، لە شارۆچکەی کێسکیمێت له باشور.\nپیاوه‌كان تاوانباركران به "کوشتنی كه‌ڵه‌كه‌بوو هاوشانی دڵڕەقییه‌كی تایبەت" لەو دادگاییەدا كه ساڵێكی خایاند و رۆشنایی خسته‌سەر کارەساتی کۆچبەران کە ژیانی خۆیان ده‌خه‌نه نێو دەستی قاچاخچیانەوە.\nقوربانیەکان بریتیبوون له 59 پیاو، هەشت ژن و چوار منداڵ، لەنێویاندا کۆرپەیەك، کە لەنێو ئەو سەدان هەزار خەڵکە بێچارەیەدا بوون کە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و شوێنەکانی دیکەیان جێهێشتبوو لە 2015، کە بووە هۆی دروستبوونی خراپترین قەیرانی کۆچبەران لە ئەوروپا لە جەنگی جیهانیی دووەمه‌وه.\nبەرپرسانی هەنگاریا وتیان ئەو تۆڕەی قاچاخچیانی بوداپێست تۆڕێکی پیشەیی بوون بە زیاد لە 15 لۆرییەوە کە بەکاردەهێنران بۆ گواستنەوەی ئەو کۆچبەرانەی لە یۆنان سەردەکەوتن به خۆرئاوای باڵكاندا به‌ره‌و ئەوروپا.\nئەو باندە زیاد لە 1,100 کەسیان لە هەنگاریاوە بەقاچاخ بردووه بۆ نەمسا لە شوباتی 2015وە، بە 1,500 یۆرۆ (1,760 دۆلار) پێشەکی.\nنەمسا زیندانی هەتاهەتایی بەسەر سورییەکدا دەسەپێنێت لەسەر 20 كوشتار لە وڵاتەکەیدا\nچەند نەمساویەك کە دەیانویست ببنە چەکداری داعش سزای یاسایی دەدرێن


گریانی خواپه‌رستان | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nنووسینی....هارون نوح طه.....كتێبخانه‌ی محوی.....سوفیان ده‌ڵێ: ڕۆژێك له ڕۆژان ئیمامی (عمر)ی كوڕی عبدالعزیز له‌ناو خه‌ڵكدا دانیشتبوو خۆی بێ ده‌نگ كرد بوو – هیچ قسه‌ی نه‌ده‌كرد خه‌ڵكی گوتیان: ئه‌ی میری ئیمانداران بۆچی قسه‌ناكه‌یت؟\nفه‌رمووی: بیرم له ئه‌هلی به‌هه‌شت ده‌كرده‌وه كه چۆن سه‌ردانی یه‌كتر ده‌كه‌ن ویه‌كتر ده‌بینن، هه‌روه‌ها بیرم له ئه‌هلی دۆزه‌خ ده‌كرده‌وه كه چۆن هاناو هاواریان به‌رز ده‌بێته‌وه ئینجا گریا.\n- ڕۆژێك ئیمامی (عمر)ی كوڕی خه‌تاب به عوتبه‌ی كوڕی عامری گوت: (كه له‌و سه‌رده‌مه‌دا له هه‌موو كه‌س ده‌نگی خۆشتر بوو به قورئان خوێندنه‌وه) فه‌رمووی: وه‌ره سوڕه‌تی (برێ‌وه)م – التوبه – بۆ بخوێنه‌وه ئه‌ویش بۆی خوێندنه‌وه زۆر گریا فه‌رمووی: هه‌رگیز گومانم نه‌ده‌برد كه ئه‌و سوڕه‌ته‌دابه‌زی بێ\n- عبدالله ی كوڕی ئیمامی (عمر) ڕه‌زای خوایان لێ بێت كاتێ كه له قورئان خوێندنه‌وه ئه‌گه‌یشتنه ئه‌و ئایه‌ته (الم یان للذین امنوا ان تخشع قلوبهم لذكر الله) واته: ئایا كاتی ئه‌وه نه‌هاتووه بۆ ئه‌وانه‌ی كه باوه‌ڕیان هێناوه دڵیان نه‌رم بێ بۆ یادی خوا؟\nئینجا له‌سه‌ر ئه‌و ئایه‌ته ڕاده‌وه‌ستا ئه‌وه‌نده ده‌گریا تاكو ڕیشی ته‌ڕده‌كرد به فرمێسكه‌كانی ده‌یگوت: به‌ڵی ئه‌ی خوایه كاتی هاتووه.\n- محمدی كوڕی واسع ده‌ڵێ :\nپیاوی وا هه‌بوو ماوه‌ی بیست (20) ساڵ ده‌گریا و خێزانیشی له‌گه‌ڵدا بووه نه‌یده‌هێلا خێزانی پێ بزانێ


تشرینی یه‌كه‌م 2014 – پەژاک\nArchives for تشرینی یه‌كه‌م 2014\nRihê berxwedêrî a Bahoz û Reza li Kobanê, Şengal û her derê Kurdistanê gehiştiye asta herî bilind\n| ڕێکەوت: 27.10.2014\nDi 26’ê cotmeha 2013 di milê rejîma sêdare ya dewleta Îranê Hebîbûllah Gûlperîpûr şervanê azadiya gelê ku ...\nDi 26’ê cotmeha 2013 di milê rejîma sêdare ya dewleta Îranê Hebîbûllah Gûlperîpûr şervanê azadiya gelê kurd û milîtanê pêşeng yê PJAK û Reza Îsmaîlî Mamedî kadroyê herîmî yê PJAK, bi avayeke hovane ha ...\n| ڕێکەوت: 12.10.2014\nبۆ وەرگرتنی گۆڤاری ژمارە 46ی ئاڵترناتیو، ئێرە کلیک بکەن. ...\nخاوەنداریەتی لە رۆژئاوا، پوچەل کردنەوەی پیلانگێری نێودەولەتییە\n| ڕێکەوت: 11.10.2014\nلە کۆتایی سەدەی بیستەمدا، هاوکات لە گەڵ هەوڵەکانی بە جیهانی بونی سیستەمی سەرمایەداری و موداخلە و داڕشتنە ...\nلە کۆتایی سەدەی بیستەمدا، هاوکات لە گەڵ هەوڵەکانی بە جیهانی بونی سیستەمی سەرمایەداری و موداخلە و داڕشتنەوەی سیستەمی نوێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ، هەبوونی ئیرادەی ئازاد و کەسایەتی ئازاد دەتوانێت بەربەست ...\nپەیامی پیرۆزبایی جەژنی قوربان\n| ڕێکەوت: 04.10.2014\nسەرەتا جەژنی قوربان لە هەموو موسلمانان بە تایبەتی موسلمانانی کوردستان پیرۆز دەکەین. ئەمرۆ لە کاتێکدا پیرۆ ...\nسەرەتا جەژنی قوربان لە هەموو موسلمانان بە تایبەتی موسلمانانی کوردستان پیرۆز دەکەین. ئەمرۆ لە کاتێکدا پیرۆزبایی جەژنی قوربان دەکەین کە گەلی کورد لە قوناخێکی هەستیاردا تێپەر دەبێ و دەبینین کە رۆژانە روو ...\nژنانی رۆژهەڵات 2\n| ڕێکەوت: 01.10.2014\nبۆ وەرگرتنی گۆڤاری ژمارە 2ی ژنانی رۆژهەڵات، ئێرە کلیک بکەن. ...


پارتی دیموكراتی كوردستان: پۆستی سەرۆك كۆمار تاپۆی حزبێكی دیاریكراو نییە\nالأحد 23 أيلول 2018 - 16:27\nمەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان ڕایگەیاند پۆستی سەرۆك كۆمار ئیستیحقاقی گەلی كوردستانە و تاپۆ و پاوانی حیزبێكی دیاریكراو نییە دەشڵێت ئەمجارە پۆستی سەرۆك كۆمار هی ئەوانە.\nلە بەیاننامەیەكدا كە وێنەیەكی دەست ئاژانسی هەواڵی عێراقییە (ا ه ع) كەوتووە، مەكتەبی سیاسی پارتی ڕایگەیاند داوا دەكەن ئەمجارە پارتی پۆستی سەرۆك كۆمار بگرێتەدەست، لەهەمانكاتدا دەشڵێت شەڕیان بۆ پلە و پایە.\nلەبارەی رێككەوتنی ستراتیژی نێوان پارتی و یەكێتی و پێداگری یەكێتی بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە، مەكتەبی سیاسی پارتی ڕیگەیاند "پێداگیریی یەكێتی لەسەر وەرگرتنی ئەو پۆستە هیچ بەهانەیەكی موقنعی نییە، ئەگەر باسی رێككەوتنی ساڵی 2005ی نێوان سەرۆك بارزانی و مام جەلالی رەحمەتی دەكەن، ئەوا لە ئێستادا نە سەرۆك بارزانی سەرۆكی هەرێمە و نە پۆستەكە بۆ مام جەلالە و كۆی هەل و مەرجەكەش گۆڕاوە .\nرونیشیدەكاتەوە ئەگەر ئیستحقاقی ئینتیخابی پێوەر بێت، مەعلومە كە پارتی وەك هێزی براوەی یەكەم لە هەمووان موستەحەقترە بۆ وەرگرتنی پۆستی باڵا.


Home›هەواڵ›جیهان›پێشبینی دەکرێت داهاتی کەرتی گەشتیاری تورکیا بۆ ٢٥ ملیار دۆلار دابەزێت\nسەرۆکی یەکێک لە گەورە کۆمپانیاکانی بواری گەشتیاری لە تورکیا رایگه‌یاند: کۆرۆنا زیانێکی زۆری بە کەرتی گەشتیاری گەیاندووە، ده‌شڵێت: پێشبینى ده‌كه‌ین به‌هۆى جه‌ژنى ره‌مه‌زانه‌وه كه‌رتى گه‌شتیارى ببوژێته‌وه”.\nڕەمەزان باجەر، سەرۆکی کۆمپانیای دیجیتاڵی و گەشتیاری (CRM)ى تورکیا بە ئاژانسی ئەنادوڵو-ی وڵاته‌كه‌ى راگەیاندووە: “گەشتیارانی ناوخۆیی تورکیا رێگریانکردووە لەوەی بەهۆی کۆرۆناوە کەرتی گەشتیاری وڵاتەکە پەکبخرێت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هێشتا زیانى زۆرى به‌ركه‌وتووه و تووشى داكشان بووه”.\nوتیشى: “پێشبینی دەکرێت بەهۆی جەژنی رەمەزانەوە لە مانگی ئایار دا، جارێکی دیکە کەرتی گەشتیاری ببوژێتەوە”.\nتا ئێستا زیاتر لە 122 هەزار حاڵەتی تووشبوون بە کۆرۆنا لە تورکیا تۆمارکراوە، وەستانى گەشتە ئاسمانییەکانی بەشێک لە وڵاتان بۆ تورکیا بەوهۆیەوە زیانی بە کەرتی گەشتیاری وڵاتەکە گەیاندووە.\nسەرۆکی کۆمپانیای دیجیتاڵی و گەشتیاری (CRM) ئاماژه به‌وه‌شده‌كات: “پێشبینی دەکه‌م داهاتی کەرتی گەشتیاری لەمساڵدا بۆ 25 ملیار دۆلار دابەزێت، لەکاتێکدا داهاتی کەرتی گەشتیاری تورکیا ساڵی رابردوو 34 ملیار و 500 هەزار دۆلار بووه”.\nبەهۆی لافاوەوە وەزیری خوێندنی باڵا بۆماوەی هەفتەیەک پشووی لەزانکۆی هەولێر ڕاگەیاند