گه‌شه‌ی توندوتیژی له گه‌شه‌ی ده‌روونیی تاکدا\nبۆ ئه‌وه‌ی له کاراکتەری تاک تێبگه‌ین، پێویسته قووڵ بگه‌ڕێینه‌وه بۆ سه‌رده‌می پێشینه‌ی منداڵی. کاتێک سه‌رنج له هه‌ڵسوکه‌وتی تاکێکی گه‌ییو، یاخود پێگه‌یشتوو ده‌درێت، ئه‌وا له ڕێگای هه‌ڵسوکه‌وتیه‌وه ده‌رده‌که‌وێت، که گه‌شه‌ی ده‌روونیی پێشینه‌ی منداڵیی چۆن بووه. له‌م ڕێگایه‌شه‌وه ئه‌و مه‌ترسییانه ده‌رده‌که‌ون، که تاک چ له‌سه‌ر خۆی و چ له‌سه‌ر ده‌وروبه‌ر هه‌یبێت. بۆ تێگه‌یشتن له کاراکتەری تاک، پێویستمان به سه‌فه‌رێکی درێژه بۆ ڕابردوو. ئه‌م سه‌فه‌ره‌ش، سه‌ره‌تا له ده‌موچاوه‌وه ده‌ست پێ ده‌کات، واته سه‌رنج له ده‌موچاوی تاک بده و بۆ وه‌ڵام بگه‌ڕێ.\nئالبه‌رت شڤایتسه‌ر، یه‌کێک بوو له که‌سایه‌تییه دیاره‌کانی کۆتاییه‌کانی سه‌ده‌ی نۆزده و بیستی ئه‌وروپا. ئالبه‌رت شڤایتسه‌ر فیلۆسۆف بوو، دکتۆری مێدیسن بوو، تیۆلۆگ بوو، زانای موسیک بوو. یه‌کێک له تێزه هه‌ره گرنگه‌کانی، که له زانستی ده‌روونناسییدا هه‌تاوه‌کوو ئێستا به به‌رده‌وامی چ قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌کرێت و چ له تیۆری گه‌شه‌ی ده‌روونیی تاکدا به‌کار دێت، بریتییه له: له ته‌مه‌نی بیست ساڵیدا تاک خاوه‌نی ده‌موچاوێکه، که خودا پێی داوه، له ته‌مه‌نی چل ساڵیدا خاوه‌نی ده‌موچاوێکه، که ژیان پێی داوه، لێ له ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵییدا خاوه‌نی ده‌موچاوێکه، که شیاویه‌تی.\nلێره‌دا من خودا له تێزه‌که‌ی شڤایتسه‌ر ده‌ردێنم و ئه‌رکه‌که ده‌خه‌مه سه‌ر شانی تاک خۆی. تاک له له‌دایکبوونییه‌وه به کۆمه‌ڵێک قۆناغی گه‌شه‌ی ده‌روونییدا تێده‌په‌ڕێت، ئه‌م قۆناغانه تاک ده‌کات به‌وه‌ی که هه‌یه، ده‌موچاوێکی ده‌داتێ، که به‌رهه‌می خۆیه‌تی نه‌ک خودا. لێره‌دا من سێ تیۆری ناوداری سێ ده‌روونناس به نموونه ده‌هێنمه‌وه، که هه‌تاوه‌کوو ئێستا له ده‌روونناسییدا کاریان له‌سه‌ر ده‌کرێت و له کلینیکه‌کانی نه‌خۆشانی ده‌روونیدا، له پسیشیاتریدا پراکتیزه ده‌کرێت، که ئه‌وانیش بریتین له تیۆری مۆدێلی که‌سایه‌تی له‌لای زیگمۆند فرۆید، تیۆری گه‌شه‌ی ده‌رووونیی تاک، یاخود قۆناغه‌کانی گه‌شه‌ی ده‌روونیی تاک له‌لای ئێریک ئێریکسۆن، پاشان تیۆری به‌ستنه‌وه، یاخود په‌یوه‌ندیی نێوان منداڵ و دایک له‌لای جۆن بۆڵبی.\nپێش ئه‌وه‌ی بچمه ناو ئه‌م سێ تییۆرییه‌وه، به پێویستی ده‌زانم که سه‌ره‌تا قسه له‌سه‌ر که‌سایه‌تی بکه‌م. له کولتووری کوردیدا، لانیکه‌م له باشووردا کاتێک قسه له‌سه‌ر که‌سایه‌تی ده‌کرێت، من پێم وایه به ده‌گمه‌ن خه‌ڵک هه‌یه، که بزانن که‌سایه‌تی چییه، که‌چی به‌رده‌وام قسه له‌سه‌ر که‌سایه‌تییش ده‌که‌ن. بۆ نموونه، به عه‌ره‌بی ده‌ڵێن، فڵان که‌س شه‌خسییه‌ته، خاوه‌نی شه‌خسییه‌تێکی گه‌وره‌یه. فڵان که‌س شه‌خسییه‌ته، به‌رده‌وام جلی جوان و خاوێنه، قات و بۆینباخ له‌به‌ر ده‌کات، کراس و عه‌زیی گران له‌به‌ر ده‌کات، مکیاژی گرانبه‌ها ده‌کڕێت...هتد. ئه‌مانه له‌لای زۆرینه‌ی تاکی کورد بنه‌ماکانی که‌سایه‌تیین. بیهێنه به‌رده‌می خۆت، به‌شێکی گه‌وره‌ی ئه‌وانه‌ی خاوه‌نی تێکچوونی که‌سایه‌تیین، که سایکۆپاتن، خه‌ڵکانی قات و بۆینباخ له‌به‌رن، ئارایشتکه‌رن..هتد.\nبا بێین بزانین، که که‌سایه‌تی چییه و چۆن دروست ده‌بێت، ئه‌گه‌ر که‌سایه‌تییه‌ک شێوا، ئه‌وا تاک چی به‌سه‌ردێت؟ بۆ ئه‌وه‌ی بزانین که‌سایه‌تی چییه، پێویسته بگه‌ڕێینه‌وه بۆ مۆدێله پێنج فاکتۆرییه‌که. ئه‌م مۆدێله، که به (زه بیگ فایڤ ناسراوه The Big Five)، یارمه‌تیمان ده‌دات، که شیکاری که‌سایه‌تی بکه‌ین، که‌سایه‌تییه‌کی ته‌ندروست. ئه‌م مۆدێله له ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی نۆزده‌وه له‌لایه‌ن فیلۆسۆفانه‌وه به‌رهه‌م هاتووه و کاری له‌سه‌ر کراوه، پاشان له ساڵی ١٩٣٠ه‌وه بووه به مۆدێلێکی ده‌روونناسی له ئه‌نالیزه‌کردنی که‌سایه‌تیی تاکدا. که‌سایه‌تییه‌کی ته‌ندروست خاوه‌نی پێنج دیارده‌یه، ئه‌م دیاردانه ده‌یکاته خاوه‌نی کاراکتەرێکی ته‌ندروست، که ئه‌وانیش بریتیین له:\n3- کۆمه‌ڵایه‌تیبوون. یاخود سۆسیالبوون\n4- هه‌ست به به‌رپرسیارێتیکردن و پێکه‌وه‌کارکردن و ئیمپاتی.\n5- نۆیرۆتیسموس، یاخود نۆیرۆتیزم، ئه‌مه‌ش به واتای خاوه‌نی هه‌ستێکی توندوتۆڵ و هه‌مان کاتیش بریندار. لێره‌دا مه‌به‌ست له‌وه‌یه، که تاک توانای زاڵبوونی به‌سه‌ر هه‌سته‌کانیدا هه‌بێت، له کاتی تووڕه‌بووندا پراکتیزه‌ی تووڕه‌یی نه‌کات، به‌ڵکوو کۆنتڕۆڵی بکات. هه‌مان کاتیش کاتێک هه‌ستی بریندار ده‌بێت، کۆنتڕۆڵی هه‌ستی بکات و بەتووڕه‌یی و زیانخستنه‌وه کاردانه‌وه‌ی نه‌بێت، کاتێک هه‌ستی بریندار ده‌کرێت.\nخاڵی پێنجه‌م، که قسه له‌سه‌ر کۆنترۆڵکردنی هه‌سته‌کان ده‌کات، سانا له‌ناو زۆرینه‌ی تاکی کورددا به‌ده‌ر ده‌که‌وێت. من چه‌ندین جار گوێبیستی هونه‌رمه‌ندان بووم، به‌شێک له نووسه‌ر و سیاسییه‌کان بووم، کاتێک لێیان ده‌پرسرێت، که ئاخۆ ئه‌وان تووڕه ده‌بن؟ له وه‌ڵامدا هه‌موویان گوتوویانه، من که‌سێکی زۆر نه‌رم و ئارامم، به‌ڵام که تووڕه ده‌بم ده‌ته‌قمه‌وه. ئیدی لێره‌وه بیهێنه به‌رچاوی خۆت، که ته‌قینه‌وه‌ی هه‌موو بۆمبێک چه‌ند زیان ده‌خاته‌وه.\nزیگمۆند فرۆید قسه له‌سه‌ر شه‌ش فازه ده‌کات، که تێیدا تاک کاراکتەری خۆی، یاخود که‌سایه‌تیی خۆی له‌سه‌ر دروست ده‌کات. (تێبینی: وێڕای ئه‌وه‌ی، که خه‌ڵکانێک قسه له‌سه‌ر شه‌خسییه‌ت ده‌که‌ن، خه‌ڵکانێکی تریش هه‌ن قسه له‌سه‌ر کاراکتەر ده‌که‌ن، لێ پێیانوایه، که کاراکتەر جۆرێکه له ڕۆڵبینین وه‌ک ئه‌کته‌رێک له کۆمه‌ڵدا. لێ به‌ڵێ کاراکتەر ڕۆڵبینین نییه، به‌ڵکوو ئینستانسێکی ده‌روونییه).\nمۆدێلی ئه‌نالیزه‌کردنی کاراکتەر له‌لای فرۆید\nفازه‌کانی فرۆید بریتیین له:\n1- فازه‌ی ئۆراڵ، که هه‌تا ته‌مه‌نی یه‌ک ساڵی ده‌ڕوات.\n2- فازه‌ی نارسیزم، که له یه‌ک ساڵی هه‌تا ته‌مه‌نی دوو ساڵی ده‌ڕوات.\n3- فازه‌ی ئه‌ناڵ، که له ته‌مه‌نی دوو هه‌تا سێ ساڵی ده‌ڕوات.\n4- فازه‌ی فال، یاخود ئۆدیپووس، که له ته‌مه‌نی چوار هه‌تا پێنج ساڵی ده‌ڕوات.\n5- فازه‌ی لاتێنت، که له ته‌مه‌نی شه‌ش هه‌تا دوازده ساڵی ده‌ڕوات.\n6- فازه‌ی گێنیتاڵ، که له ته‌مه‌نی سێزده ساڵییه‌وه هه‌تاوه‌کوو هه‌ژده بۆ بیست ساڵی ده‌ڕوات. دروستبوونی ته‌گه‌ر له هه‌ر فازه‌یه‌کدا ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی شێواندنی کاراکتەر، یاخود تێکچوونی که‌سایه‌تی.\nئێریک ئێریکسۆن، وه‌ک فرۆید هۆکاره‌کانی شێواندنی کاراکتەر ده‌گه‌ڕێنێته‌وه بۆ پێشینه‌ی گه‌شه‌ی منداڵیی. ئێریکسۆن خاوه‌نی هه‌شت فازه‌یه له تیۆرییه‌که‌یدا.\nقۆناغه‌کانی گه‌شه‌ی ده‌روونیی تاک له‌لای ئێریک ئێریکسۆن:\n1- فازه‌ی باسالی پێشینه‌یی و تێکچوونی باسال، که له‌نێوانی سفر هه‌تاوه‌کوو یه‌ک ساڵی ده‌خایه‌نێت. (باسال، به واتای سه‌رچاوه، یاخود بناغه سه‌ره‌کییه‌کان) لێره‌دا ئه‌گه‌ر هاتوو منداڵ بووه خاوه‌نی هه‌موو ئه‌و پێداویستییه فیزیکی و ده‌روونییانه‌ی، که پێویسته هه‌یبێت، ئه‌وا ته‌ندروست ده‌بێت و پێچه‌وانه‌که‌یشی ده‌یشێوێنێت.\n2- فازه‌ی ئاوتۆنۆمی و شه‌رم، که له‌نێوان یه‌ک بۆ سێ ساڵی ده‌خایه‌نێت، لێره‌دا منداڵ هه‌وڵ ده‌دات خۆکار بێت، بۆ نموونه ئاو بخواته‌وه، خواردن بخوات، دابنیشێت، هه‌ڵبستێت و بڕوات. ئه‌گه‌ر منداڵ چاودێریی فیزیکی و ده‌روونیی نه‌کرێت و پشتگیریی نه‌کرێت، ئه‌وا تووشی شێواندن ده‌بێت و دوودڵ ده‌بێت له خۆی و له تواناکانی، هه‌ست به خه‌تا ده‌کات و ده‌ترسێت له نه‌گه‌یشتنی به گه‌شه‌کانی، بۆ نموونه خۆی خواردن بخوات و هه‌ڵبستێت و بڕوات.\n3- فازه‌ی قووڵبوونه‌وه و هه‌ست به خه‌تاکردن، له‌نێوان سێ بۆ شه‌ش ساڵییدا. ئه‌م فازه‌یه ناسک و گرنگ و مه‌ترسییداره، وه‌ک فازه‌ی ئۆدیپووسی فرۆید، چونکه له‌م فازه‌یه‌دا منداڵ پێویسته فێرەبێت ئیدێنتیفیسیره‌ی خۆی بکات، واتا خۆی بناسێته‌وه، که ئه‌و کێیه و ڕۆڵه‌کانی پیشانی ده‌وروبه‌ر بدات. منداڵ لێره‌دا پێویستی به زۆرترین به‌ته‌نگه‌وەچوونه، چونکه ده‌یه‌وێت وه‌ک که‌سێکی تایبه‌ت و هه‌ڵبژێردراو ته‌ماشا بکرێت، لێ ئه‌گه‌ر هاتوو به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه نه‌کرا، ئه‌وا هه‌ست به خه‌تایه‌کی زۆر ده‌کات، که خه‌تای ئه‌وه، ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی نادرێتێ، که ده‌یه‌وێت وه‌ری بگرێت. له‌م ته‌مه‌نه‌دا، ئه‌گه‌ر هاتوو دایک منداڵێکی تری ببێت، ئه‌وا منداڵی یه‌که‌م هه‌ست به دڵپیسییه‌کی گه‌وره ده‌کات و پێی وایه، که خه‌تای ئه‌وه دایک و باوکی منداڵێکی تریان هێناوه‌ته دونیاوه، چونکه ئه‌م باش نه‌بووه، ئه‌گه‌ر باش بوایه، که منداڵێکی تر په‌یدا نه‌ده‌بوو.\n4- فازه‌ی به‌رهه‌مهێنان و پێچه‌وانه‌که‌ی، ئه‌م فازه‌یه له شه‌ش ساڵییه‌وه هه‌تاوه‌کوو ته‌مه‌نی هه‌رزه‌یی ده‌ڕوات، واته تا سێزده ساڵی. لێره‌دا منداڵ ده‌چێته قوتابخانه، یان ئه‌وه‌تا خۆی ده‌گونجێنێت، یان ئه‌وه‌تا نابه‌خته‌وه‌ر ده‌بێت. منداڵ هه‌وڵ ده‌دات په‌سه‌ند بکرێت، ئه‌ویش له ڕێگای چالاکییه‌کانیه‌وه و هه‌وڵ ده‌دات کریاتیڤ بێت. لێ سه‌رنه‌که‌وتن له‌م هه‌وڵه‌دا، منداڵ تووشی پێچه‌وانه‌که‌ی ده‌بێت.\n5- فازه‌ی پێنجه‌م، فازه‌ی ئیدێنتیتێت و له‌ناوچوونی بینینی ڕۆڵێکه له ژیاندا. ئه‌م فازه‌یه له سه‌ره‌تای هه‌رزه‌ییه‌وه ده‌ست پێ ده‌کات، واتا له ته‌مه‌نی سێزده ساڵییه‌وه. لێره‌وه منداڵ تووشی گومان له هه‌موو شت ده‌بێت، هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی، که هه‌تا ئێستا فێری بووه له دایک و باوکه‌وه، له کۆمه‌ڵگاوه، له قوتابخانه‌وه. لێره‌دا بیۆلۆگیی منداڵ به‌و پرۆسه کیمیاوییانه‌دا، که پێیدا تێده‌په‌ڕێت، کاراکتەری ده‌خاته ژێر پرسیاره‌وه. له‌م قۆناغه‌دا ئه‌گه‌ر هاتوو منداڵ به شێوه‌یه‌کی باش جووڵایه‌وه و له‌گه‌ڵ ئه‌و قه‌یرانه کیمیاوییه‌دا مامه‌ڵه‌ی کرد، که پێیدا تێده‌په‌ڕێت، ئه‌وا له‌دوای ئه‌وه‌وه ئیدێنتیتێتی خۆی ده‌سه‌پێنێت، ئه‌گه‌ر نا، ئه‌وا منداڵ هه‌ست ده‌کات که ئه‌و ئه‌وه‌یه که نایه‌وێت ببێت، یان ئه‌و، ئه‌و نییه. بۆ نموونه، له‌م ته‌مه‌نه‌دا تاک ئه‌گه‌ر کوڕ بوو، ئه‌وا ده‌توانێت تووشی هه‌ستێک بێت، که ئه‌و کچه و له له‌شی کوڕێکدا زیندانه. یان کچه و له له‌شی کوڕێکدا زیندانه.\n6- فازه‌ی شه‌شه‌م، ئینتیمیتێت و ئیسۆلاسیۆن، یاخود بەکوردی سێکسوالیتێت و خۆجیاکردنه‌وه. له‌م فازه‌یه‌دا گه‌نج له بارودۆخێکدایه که هه‌ست به به‌رپرسیارێتییه‌کی ته‌واوی هه‌سته‌کانی ده‌کات، هه‌ست ده‌کات که پێویسته به‌رپرسیارێتیی سیاسیی هه‌بێت، ئه‌گه‌ر ئه‌م هه‌سته‌ی نه‌بێت، ئه‌وا مه‌ترسییه‌کی گه‌و‌ره‌ی ئیسۆلاسیۆنی له‌سه‌ره، مه‌ترسیی گه‌وره‌ی خۆجیاکردنه‌وه‌ی له‌سه‌ره، مه‌ترسیی دووره‌په‌رێزی له‌سه‌ره.\n7- فازه‌ی حه‌وته‌م، فازه‌ی خه‌می نه‌وه‌ی ئاینده‌یه و پێچه‌وانه‌که‌یشی خه‌مساردی به‌رامبه‌ر نه‌وه‌ی ئاینده. ئێریکسۆن قسه له‌سه‌ر گێنه‌راتیڤیتێت ده‌کات، به واتای له خه‌می نه‌وه‌ی ئاینده‌دا بوون، لێره‌دا تاک که‌سێکی پێگه‌یشتووه و له ته‌مه‌نێکی نزیکبوونه‌وه له پیریدایه، لێره‌دا ئه‌گه‌ر تاک خاوه‌نی گه‌شه‌یه‌کی ده‌روونیی باش بووبێت، ئه‌وا له خه‌می نه‌وه‌ی ئاینده‌دا ده‌بێت، که ئه‌وانیش ژیانێکی باشیان هه‌بێت، پاره، که‌ره‌سته‌ی ژیان، دڵنیایی، ئاینده و خۆشیی ژیانیان هه‌بێت. ئه‌گه‌ر تاک خاوه‌نی گه‌شه‌یه‌کی ده‌روونیی باش نه‌بووبێت، ئه‌وا تووشی ستێگناسیۆن ده‌بێت، به واتای ڕاوه‌ستان و خه‌مساردی به‌رامبه‌ر نه‌وه‌ی ئاینده.\n8- فازه‌ی هه‌شته‌م، فازه‌ی ئیگۆ و ئاوێته‌بوون یاخود پێچه‌وانه‌که‌ی، دوودڵی. ئه‌م فازه‌یه کۆتایی قۆناغه‌کان و گه‌شته‌کانی ژیانه. لێره‌دا یان ئه‌وه‌تا تاک پێگه‌یشتووه و ئارام و له‌سه‌ر خۆیه، یان ئه‌وه‌تا نائارامه و ده‌ترسێت. ئه‌مه‌ش پابه‌نده به‌وه‌وه که ئاخۆ گه‌شه‌ی پێشینه‌ی منداڵیی تاک چۆن پێگه‌یشتووه. له‌م فازه‌یه‌دا ئه‌گه‌ر تاک گه‌شه‌یه‌کی ده‌روونیی باشی له پێشینه‌ی منداڵیدا هه‌بووبێت، ئه‌وا له‌گه‌ڵ پیربووندا ئاوێته ده‌بێت، ئه‌گه‌ر نا، ئه‌وا له نائارامییه‌کی قورسدا ده‌ژی، نائارامییه‌ک، که به ترس کاردانه‌وه‌ی له‌سه‌ر هه‌موو شت ده‌بێت، بۆ نموونه، ترس له نه‌خۆشکه‌وتن، ترس له نه‌توانین ڕۆیشتن، ترس له مردن...هتد.\nکاتێک به گه‌شه‌ی ده‌روونیی پێشینه‌ی منداڵیی تاکدا ده‌ڕۆین، پێویسته سه‌رنج له په‌یوه‌ندیی نێوان منداڵ و دایکیش بده‌ین. تاک له ته‌مه‌نی گه‌ییویدا، له په‌یوه‌ندییه‌کانیدا له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر، چه‌ندین نیشانه له سه‌رده‌می پێشینه‌ی منداڵیی خۆی نیشان ده‌دات. بۆ تێگه‌یشتن له‌م په‌یوه‌ندییه، پێویستمان به تیۆری په‌یوه‌ندیی جۆن بۆڵبی هه‌یه. بۆڵبی قسه له‌سه‌ر چوار جۆر په‌یوه‌ندیی نێوان منداڵ و دایک ده‌کات.\nتیۆریی په‌یوه‌ندی له‌لای جۆن بۆڵبی\n1- په‌یوه‌ندییه‌کی دڵنیا: منداڵ له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا، بۆ دایکی ده‌گه‌ڕێت، بانگی ده‌کات و ده‌گریێ. منداڵ هیچ که‌سێکی بێگانه په‌سه‌ند ناکات، کاتێک په‌یوه‌ندیی پێوه ده‌که‌ن، لێ کاتێک دایکی ده‌رده‌که‌وێت و ده‌گه‌ڕێته‌وه، خێرا ڕاده‌کات بۆ لای دایکی و باوه‌شی پێدا ده‌کات و ژیر ده‌بێته‌وه.\n2- په‌یوه‌ندیی نادڵنیا: منداڵ له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا به‌دوای دایکیدا ناگه‌ڕێت، ناگریێ، بانگی دایکی ناکات. منداڵ که‌سێکی نامۆ په‌سه‌ند ده‌کات که په‌یوه‌ندیی پێوه ده‌کات، ئینجا ئه‌گه‌ر په‌روه‌رده‌کارێک بێت له باخچه‌ی منداڵان، بێگانه‌یه‌ک له بازاڕدا، دراوسێیه‌ک...هتد. له کاتی ده‌رکه‌وتنه‌وه‌ی دایکیدا و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ لای منداڵه‌که، ئه‌وا منداڵه‌که په‌یوه‌ندیی پێوه ناکات و وا خۆی پیشان ده‌دات که دایکی هه‌ر لێره نییه. لێره‌دا منداڵ خاوه‌نی گه‌وره‌ترین و قورسترین فشاری هه‌سته، وێڕای ئه‌وه‌ی، که پیشانی نادات و دایکیش نایبینێت.\n3- په‌یوه‌ندیی نادڵنیایی ئه‌مبیڤالێنت: ئه‌مبیڤالێنت، واته دوو بۆچوون، مامه‌ڵه، بیرکردنه‌وه‌ی دژ به یه‌ک، بۆ نموونه ڕه‌ش و سپی، خۆشه‌ویستی و ڕق. له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا، کاتێک دایک له‌به‌رچاوی منداڵدا ده‌ڕوات، منداڵ هیچ کاردانه‌وه‌یه‌کی نابێت، لێ له کاتی ده‌رکه‌وتنه‌وه و گه‌ڕانه‌وه‌ی دایکدا بۆ لای منداڵ، ئه‌وا منداڵه‌که به‌ره‌وڕووی دایکی ڕاده‌کات، پاشان له نیوه‌ی ڕێگادا ڕاده‌وه‌ستێت و هیچ په‌یوه‌ندیی به دایکییه‌وه ناکات، واته نه باوه‌شی پێدا ده‌کات و نه خۆی پێوه ده‌نووسێنێت، پاشان خۆی فڕێ ده‌داته سه‌ر زه‌وی و ده‌گریێ، پاش چه‌ند خوله‌کێک ژیر ده‌بێته‌وه و دیسان په‌یوه‌ندی به دایکییه‌وه ده‌کات.\n4- په‌یوه‌ندییه‌کی ئۆرگانیزه‌کراوی نادڵنیا: له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا منداڵ خاوه‌نی گه‌وره‌ترین پله‌ی شترێسه و په‌یوه‌ندییه‌کی نادڵنیای به دایکییه‌وه هه‌یه. گفتوگۆی منداڵ له‌گه‌ڵ دایکدا، به‌شێوه‌یه‌ک هه‌سته‌کییانه شێواوه، که جارێک دایک سه‌رچاوه‌ی هێز و ژیانه و جارێکیش سه‌رچاوه‌ی دروستکردنی ترسه. منداڵ ژیانێک له په‌یوه‌ندییه‌کی پچڕاو له‌گه‌ڵ دایکیدا ده‌ژیێ، واته وێڕای ئه‌وه‌ی منداڵ لەته‌نیشت دایکییه‌وه دانیشتووه، له باوه‌شیدا دانیشتووه، که‌چی هه‌سته‌کییانه به دایکی ناگات، وه‌ک ئه‌وه‌ی دایکی هه‌ر لێره نه‌بێت وه‌هایه.\nهه‌موو ئه‌م جۆره په‌یوه‌ندییانه له ته‌مه‌نێکی گه‌ییودا، تاک له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ردا پراکتیزه‌ی ده‌کات. بۆ نموونه، هه‌ندێک جار سه‌رنج له گفتوگۆی نێوان ژن و مێردێک ده‌ده‌ین و ده‌بینین که پیاوه‌که له کاتی گفتوگۆکردن له‌سه‌ر بابه‌تێک له‌گه‌ڵ ژنه‌که‌یدا، تووشی به‌رزه‌په‌ستانی خوێن و شترێس ده‌بێت، به شێوه‌یه‌ک که هه‌سته‌کانی کاریگه‌ریی ڕاسته‌وخۆی له‌سه‌ر قسه‌کردنی هه‌یه و قسه‌کردنی پیاوه‌که ته‌واو ده‌شێوێت، وه‌ک ئه‌وه‌ی، که نه‌توانێت چ قسه بکات و چ هه‌سته‌کانیشی ده‌رببڕێت.\nوه‌ک له سه‌ره‌تای ئه‌م تێکسته‌دا ئاماژه‌م به‌وه کرد، که ئه‌م سه‌فه‌ره بۆ ڕابردوو له ده‌موچاوه‌وه ده‌ست پێده‌کات، هه‌ر ئاوهاش سه‌فه‌ره‌که دیسانه‌وه له ده‌موچاودا کۆتایی دێت. ئه‌م کۆتاییه ڕاسته‌وخۆ له سه‌رده‌می پێشینه‌ی منداڵییه‌وه ده‌مانهێنێته‌وه بۆ ئێستا و ئالێره‌دا. بۆ نموونه، کاتێک ئێستا و ئالێره‌دا قسه له‌گه‌ڵ تاکێک ده‌که‌ین، که بۆ نموونه، ته‌مه‌نی له‌نێوانی چل بۆ په‌نجا ساڵێکدا ده‌بێت. ده‌موچاو خاوه‌نی ستراکتۆرێکی ئه‌تڵه‌سییه، ئه‌تڵه‌سێک له ده‌موچاودا که کاراکتەری تاک ئاشکرا ده‌کات.\nبۆ نموونه که‌سێک، ئه‌گه‌ر سیاسییه، ئه‌گه‌ر نووسه‌ره، ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه‌یه هیچ له باسه‌که ناگۆڕێت، یان خاوه‌نی ده‌موچاوێکی (بیلیه‌س Bilious)ە، به واتای که‌سێک، که خاوه‌نی ده‌ربڕینێکی تیژه. تایبه‌تییه‌کانی ئه‌م ده‌موچاوه له‌وه‌دایه که چاڵی نێوان نێوچه‌وان و لووت ئاشکرا دیاره، نێوچه‌وانه‌که درێژه، لێ که‌مێک نه‌وییه، چاڵی نێوان نێوچه‌وان و لووت قووڵه، لووت ده‌رکه‌وتووه و ده‌م و چه‌ناگه کشاونه‌ته‌وه دواوه، ئه‌مه‌ش وه‌ها ده‌کات، که نێوچه‌وان له‌پێش چه‌ناگه‌وه بێت. هه‌موو ئه‌مانه به‌پێچه‌وانه‌ی ده‌موچاوێکی خوێنگه‌رمه‌وه‌ن.\nده‌موچاوی خوێنگه‌رم خێرا تووڕه ده‌بێت، زوو کاریگه‌ریی ئێمۆسیۆناڵی (هه‌سته‌کی)ی له‌سه‌ر دیار ده‌که‌وێت. نێوچه‌وانی خوێنگه‌رم چ درێژه و چ بڵنده، له‌کاتێکدا ده‌موچاوێکی بیلیه‌س نه‌ویتره. چاڵی نێوان نێوچه‌وان و لووت قووڵ و دیاره، لووت درێژتر چووەته خواره‌وه و که‌مێک نه‌وییه، ده‌م چووەته دواوه و چه‌ناگه ده‌رپه‌ڕیوه.\nده‌موچاوی نێرڤوس، یان شڵه‌ژاو، خاوه‌نی نێوچه‌وانێکی کورته و لووتێکی درێژ، چاڵی نێوان لووت و نێوچه‌وان که‌م قووڵه، لووت خاوه‌نی نووکێکی تیژه، ده‌م و چه‌ناگه له‌دواوه‌ن.\nده‌موچاوی لیمف، ناوه‌که‌ی له سیستێمی گه‌یاندنی شله‌مه‌نییه‌کانی له‌شه‌وه (سووڕی خوێن) هاتووه. ئه‌م ده‌موچاوه پانه، نێوچه‌وان کورت، چاڵی نێوان نێوچه‌وان و لووت دیاره و قووڵه، لووته‌که له نووکدا ڕووی له‌سه‌ره‌وه‌یه، ده‌م و چه‌ناگه له ئاستی نێوچه‌واندا له پێشه‌وه‌ن، تایبه‌تمه‌ندییه‌کی تری ئه‌م ده‌موچاوه، کورتیی مله.\nمن ئه‌م چوار جۆره‌م بۆیه هه‌ڵبژارد، چونکه تایبه‌تن و ڕۆژانه له هه‌ر کوێیه‌کی جیهاندا بین، ڕووبه‌ڕوویان ده‌بینه‌وه. له باشووری کوردستاندا هه‌مانشێوه تووشمان ده‌بن، بۆ نموونه له سیاسه‌ت و میدیادا. بۆ نموونه، دوو ده‌موچاوی خوێنگه‌رم به ڕێککه‌وت یه‌کتر ده‌بینن، لێ هه‌ریه‌که و خاوه‌نی کاراکتەرێکی تایبه‌ته. گریمان کاراکتەری ژماره یه‌ک و ژماره دوو. با ئێمه لێره‌دا کاراکتەری ژماره دوو هه‌ڵبژێرین، چونکه خاوه‌نی کاراکتەرێکه، که سه‌رنجمان ڕاده‌کێشێت.\nئه‌م ده‌موچاوه زۆر بهگه‌رمی ئاگای له خۆیه، زۆر ئاسان هه‌ڵده‌چێت و تووڕه ده‌بێت، پڕ وزه‌یه بۆ جووڵه، بۆ کار، بۆ به‌رده‌وامیی له گفتوگۆدا، که له ڕێگایه‌وه هه‌وڵ ده‌دات به ویسته‌کانی بگات، هیوای زۆره که به ویسته‌کانی بگات. کاراکتەری ئه‌م ده‌موچاوه بڕیار له‌سه‌ر چۆنیه‌تی و چۆنایه‌تیی ژیانی ده‌دات. ئه‌گه‌ر هاتوو کاراکتەری تاکێکی وه‌ها، خاوه‌نی گه‌شه‌یه‌کی باش و ته‌ندروستی پێشینه‌ی منداڵی بوو، ئه‌وا له ئاینده‌دا نه ده‌بێته هۆی زیان بۆ ژیانی خۆی و نه زیانیش له ژیانی ده‌وروبه‌ردا ده‌خاته‌وه. خستنه‌وه‌ی زیان به ژیانی خود و ژیانی خه‌ڵکی، پابه‌نده به چۆنیه‌تیی کاراکتەری تاکه‌وه، واتا کاراکتەره‌که بڕیار له‌سه‌ر زیان ده‌دات.\nبا لێره‌دا که‌یسێک دروست بکه‌ین، گریمان ئه‌و دوو ده‌موچاوه خوێنگه‌رمه‌ی، که پێشتر به نموونه هێنامانه‌وه، یه‌کێکیان میدیاکاره و ئه‌وی تریش سیاسی. ئه‌م دووانه وێڕای ئه‌وه‌ی خاوه‌نی ده‌موچاوی خوێنگه‌رمن، لێ خاوه‌نی دوو کاراکتەری جیاوازن و گفتوگۆ له‌سه‌ر ڕووداوه سیاسییه‌کانی کوردستان ده‌که‌ن. سیاسییه‌که وێڕای ده‌موچاوه‌که‌ی، خاوه‌نی کاراکتەرێکی تایبه‌ته، که له ڕێگای بیرکردنه‌وه و گفتوگۆیه‌وه، چه‌نده‌ها نیشانمان پیشان ده‌دات.\nجیهان و ڕه‌نگی به‌شێکی گه‌وره‌ی خه‌ڵکانی کاراکتەر شێواو، خه‌ڵکانی شیزۆفرێن، خه‌ڵکانی سایکۆپات، جیهانێکی تاریکه، ڕه‌نگێکی تاریکه. تاریکی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی شێواندنی بیرکردنه‌وه و هه‌ستی تاکه. ده‌شێت له جیهانی هه‌ندێک مرۆڤدا، ڕه‌نگی تاریک، ڕه‌نگێکی سێکسی بێت، ڕه‌نگێکی ئێلێگانت بێت...هتد.\nلێره‌دا سه‌رنج بده‌ینه تێزێک، که ده‌ڵێ، له کوێ ڕووناکی هه‌بوو، سێبه‌ریش هه‌یه. له قرچه‌ی هاویندا، سه‌رنج بده دوو که‌س، یه‌کیان سه‌رتاپای به ڕه‌ش پۆشیوه و ئه‌وی تریشیان سه‌رتاپای به سپی پۆشیوه. ئه‌وه‌ی سپیپۆشه، که‌متر گه‌رمایه‌تی وه‌ک له‌وه‌ی که ڕه‌شپۆشه. هۆکاری ئه‌م فێنۆمێنه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی که ڕه‌نگی سپی خاوه‌نی هه‌موو ڕه‌نگه‌کانه له خۆیدا، لێ ڕه‌ش خاوه‌نی هیچ نییه، هه‌ر بۆیه هه‌موو ڕه‌نگێک وه‌رده‌گرێت. ڕه‌ش وه‌ک چاوگه‌یه‌کی هه‌ڵمژ وه‌هایه، که هه‌رچی ئه‌نه‌رگیی هه‌یه بۆ خۆی هه‌ڵیده‌لووشێت. له زانستی فیزیکدا قسه له‌سه‌ر ئه‌نه‌رگیی ڕه‌ش ده‌کرێت. ئه‌نه‌رگیی ڕه‌ش، مه‌ترسییه‌کی گه‌وره‌یه له‌سه‌ر گه‌ردوون، چونکه ته‌واوی ئه‌نه‌رگیی تر له گه‌ردووندا هه‌ڵده‌لوشێت. هه‌ندێک له زانایان هۆکاری کۆتایی گه‌ردوون له ئاینده‌دا به گه‌وره‌بوونی چاوگه‌ی ئه‌نه‌رگیی ڕه‌شه‌وه ده‌به‌ستنه‌وه. ئه‌نه‌رگیی ڕه‌ش، پێکهاته‌یه‌که له چالاکیی بیلیارده‌ها ئه‌تۆمی بوونیه‌تێک، هه‌روه‌ک پارچه‌یه‌ک زه‌وی، به‌رد، به‌ڵام مرۆڤێکیش ده‌توانێت خاوه‌نی ئه‌م ئه‌نه‌رگییه ڕه‌شه بێت. له زانستی ده‌روونناسییدا قسه له‌سه‌ر ئه‌نه‌رگیی ڤامپیه‌ر ده‌کرێت، که تاک هه‌رچی ئه‌نه‌رگیی به‌رامبه‌ر هه‌یه بۆ خۆی هه‌ڵیده‌لووشێت. هۆکاره‌که‌شی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی، که تاک خاوه‌نی ئه‌نه‌رگییه‌کی ڕه‌شه له خۆیدا. له کولتووری کوردیدا قسه له‌سه‌ر چاوپیسی ده‌کرێت، هه‌مانشێوه، تاکی وه‌ها خاوه‌نی ئه‌نه‌رگیی ڕه‌شه له خۆیدا، هیچ په‌یوه‌ندیی به چاوه‌وه نییه. چاو ته‌نیا ئامڕازێکه بۆ بینین، تاک ته‌ماشای ئۆبیه‌کتێک، که‌سێک ده‌کات و بیر ده‌کاته‌وه، بیرکردنه‌وه‌که‌ی تاک بریتییه له ئه‌نه‌رگییه‌ک که کاریگه‌ریی له‌سه‌ر ماته‌ری له ده‌ره‌وه‌ی خۆیدا ده‌بێت، بیرکردنه‌وه‌که ده‌بێته هۆی هه‌ڵلووشینی ئه‌نه‌رگیی ئه‌و ئۆبیه‌کته‌ی، ئه‌و که‌سه‌ی که ته‌ماشا ده‌کرێت که بیری لێ ده‌کرێته‌وه، به‌م شێوه‌یه ئه‌نه‌رگیی ئۆبیه‌کتی به‌رامبه‌ر، مرۆڤی به‌رامبه‌ر که‌م ده‌کات، که‌میی ئه‌نه‌رگیش له ئۆبیه‌کتێکدا ده‌بێته هۆی باش کار نه‌کردنی ئۆبیه‌کته‌که. له گه‌ردووندا هیچ ئۆبیه‌کتێک، هیچ ماته‌رییه‌کی ڕه‌ق نییه، ئه‌وه‌ی وه‌ها ده‌کات، که ماته‌رییه‌ک ڕه‌ق بێت، بریتییه له چڕبوونه‌وه‌ی ئه‌نه‌رگیی ئه‌تۆمه‌کانی ناو ماته‌رییه‌که. بۆ نموونه، شووشه‌یه‌ک ده‌شکێت، موسکلێک، ئێسکێک، ئۆرگانێک ئازاری تێده‌که‌وێت.\nلێره‌دا ده‌گه‌ڕێینه‌وه سه‌ر کاراکتەرێکی شێواو، که نه‌ک به ته‌نها ستراکتۆری کاراکتەری شێواوه، به‌ڵکوو ستراکتۆری ئه‌تۆمه‌کانی پێکهاته‌ی بوونیشی شێواوه. بۆ نموونه، کاراکتەرێکی دیسسۆسیال، که له (ICD-10) پۆلێنکردنی نێونه‌ته‌وه‌یی نه‌خۆشییه ده‌روونییه‌کاندا خاوه‌نی کۆدی (F60.2)ه. که‌سایه‌تییه‌که، نه‌ک به ته‌نها کاراکتەری به‌ڵکوو ته‌واوی ستراکتووری ئه‌تۆمه‌کانی پێکهاته‌ی بوونی شێواوه، ئه‌مه‌ش وه‌ها ده‌کات، که نۆیرۆنه‌کانی مێشکی که‌سێکی وه‌ها جیاوازتر وه‌ک له نۆیرۆنه‌کانی مێشکی مرۆڤێکی نۆمارڵ کار بکات.\nلێره‌دا سه‌رنج ده‌ده‌ینه که‌یسه‌که‌مان، ئه‌و دوو ده‌موچاوه خوێنگه‌رمه‌ی، که له که‌یسه‌که‌ماندا هه‌مانه. سیاسییه‌که له دانیشتن و گفتوگۆیدا پیشانمان ده‌دات، که\n1- به هیچ شێوه‌یه‌ک هه‌ستی به‌رپرسیارێتیی بۆ به‌رامبه‌ر نییه و هه‌میشه خه‌تا ده‌خاته سه‌ر شانی به‌رامبه‌ر.\n2- خاوه‌نی ئیمپاتیی نییه بۆ به‌رامبه‌ره‌که‌ی و پێشێلی هه‌موو نه‌ریته کۆمه‌ڵایه‌تی و مۆڕاڵییه‌کانی کۆمه‌ڵگا ده‌کات.\n3- توانای تۆله‌ریره‌کردنی (په‌سه‌ندکردنی) هه‌سته نیگه‌رانییه‌کانی نییه و تووڕه‌ییه‌کی زۆر نیشان ده‌دات، که ئاماده‌یه بۆ شه‌ڕ.\n4- هه‌ست به خه‌تا ناکات و ئاماده‌ی فێربوونیش نییه له‌و ناخۆشییانه‌وه، که چ به‌سه‌ریدا هاتووه و چ به‌سه‌ر خه‌ڵکیشیدا هێناوه.\n5- هه‌ستێکی گه‌وره بۆ خه‌تابارکردنی به‌رامبه‌ر.\n6- درۆکردنێکی به‌رده‌وام.\nکاراکتەری دیسۆسیال به چه‌ندین جۆری تر پێناس ده‌کرێن، وه‌ک که‌سایه‌تیی تێکچووی نامۆڕاڵ، که‌سایه‌تیی تێکچووی ئه‌نتی سۆسیال، که‌سایه‌تیی تێکچووی ناسۆسیال، که‌سایه‌تیی تێکچووی سایکۆپات، که‌سایه‌تیی تێکچووی سۆسیۆپات.\nله هه‌ندێک کولتووردا ئه‌م کاراکتەرانه هێنده خۆیان ده‌شارنه‌وه، هێنده نایانه‌وێت ده‌ربکه‌ون، هه‌تا تاوانه‌کانیان ئاشکرا نه‌بێت، لێ له کۆمه‌ڵگای کوردییدا پێچه‌وانه‌یه، ئه‌م کاراکتەرانه زیاتر حه‌ز به ده‌رکه‌وتن ده‌که‌ن، چونکه دڵنیان له‌وه‌ی که ده‌سه‌ڵاتی ئه‌مان له‌سه‌روو ده‌سه‌ڵاتی یاساوه‌یه، هه‌ر بۆیه ناترسن. ئه‌م کاراکتەره دیسۆسیاله وه‌ک دڕنده‌یه‌ک وان له جه‌سته‌ی مرۆڤێکدا. مرۆڤی دیسۆسیال شیرین و ده‌م به خۆشیین وه‌ک جۆرج کلۆنی، درۆزنن وه‌ک عه‌بادی، فێڵکه‌رن، زاڵده‌ستن وه‌ک ئه‌ردۆگان، تووڕه و هه‌ڵچوون وه‌ک سه‌دام حوسێن. کاراکتەری دیسۆسیال هه‌رگیز به‌رپرسیارێتیی ناگرێته ئه‌ستۆی خۆی، کاتێک کارێک ده‌کات، کاره‌ساتێک ده‌نێته‌وه، که‌سێک ده‌کوژێت...هتد. هه‌روه‌کوو چۆن له شازدەی ئۆکتۆبه‌ردا هیچ که‌س به‌رپرسیارێتی ناگرێته ئه‌ستۆی خۆی. کاراکتەری دیسۆسیال هه‌رگیز توانای ئه‌وه‌ی نییه، که په‌شیمان بێت له کرده‌یه‌کی، یاخود هه‌ستی مرۆڤایه‌تی به‌رامبه‌ر به تاک و کۆ ده‌رببڕێت، به هیچ شێوه‌یه‌ک به‌رپرسیارێتیی مرۆیی و مۆڕاڵییان نییه.\nئه‌م مرۆڤانه دژه کۆمه‌ڵن، هه‌ستیان بۆ به‌رامبه‌ر نییه، ئه‌وه‌ی ده‌ریده‌خه‌ن ته‌نیا ڕۆڵێکه ده‌یبینین. هه‌رچی نۆرمی کۆمه‌ڵایه‌تی و یاساییه ده‌یشکێنن، ترس و گرژیی هه‌ستیان نییه وه‌ک خه‌ڵکانی تر. به هیچ شێوه‌یه‌ک هیچ شتێک له ئه‌زموونی ڕابردووی خه‌ڵکی و خۆیان فێر نا‌بن، ئه‌مه‌ش وه‌ها ده‌کات که تاوان له‌دوای تاوان بکه‌ن. ئه‌مانه زۆرینه‌ی جار منداڵانی خێزانێکی شێواون. خێزانێکی شێواویش مه‌رج نییه خێزانێک بێت که بریتی بێت له دایک و باوکێکی ئه‌لکهۆلیکه‌ر و به‌دمه‌ست به مادده هۆشبه‌ره‌کانه‌وه، نه‌خێر خێزانێکی شێواو ده‌توانێت بریتیی بێت له دایک و باوکێکی خاوه‌ن کار و پۆشته و ڕێکپۆش و خاوه‌ن پۆست، لێ خاوه‌ن دوو کاراکتەری شێواو، که که‌متریین کاتیان بۆ منداڵ هه‌یه، خاوه‌نی په‌روه‌رده‌یه‌کی توندوتیژ و دیسپۆتن بۆ منداڵ. ئه‌م مرۆڤانه له منداڵییه‌وه خاوه‌نی سیمپتۆمی دیسۆسیالن، بۆ نموونه، له باخچه‌ی منداڵاندا توندوتیژن به‌رامبه‌ر به منداڵانی تر، که‌تن ده‌نێنه‌وه و له باخچه‌ی ساوایان و له قوتابخانه ڕاده‌که‌ن، خۆیان ده‌دزنه‌وه، به‌یانییان له ماڵ دێنه ده‌ر، لێ ناچنه قوتابخانه، له دوکان و بازاڕه‌کاندا دزی ده‌که‌ن، له قوتابخانه‌دا شه‌ڕفرۆشن، شه‌ڕ سه‌رچاوه‌یه‌کی گه‌وره‌ی پێدانی ئه‌نه‌رگییانه. ئه‌گه‌ر خۆیان شه‌ڕیان ده‌ست نه‌که‌وێت، شه‌ڕی خه‌ڵکانی تر ده‌که‌ن به هی خۆیان، بۆ نموونه، ده‌توانن به ناوی له‌سه‌رکردنه‌وه‌ی منداڵێکی تره‌وه شه‌ڕی منداڵانی تر بکه‌ن.\nله ده‌روونناسیی قووڵدا، که کار له‌سه‌ر گه‌شه‌ی ده‌روونیی پێشینه‌ی منداڵی ده‌کات، قسه له‌سه‌ر شێواندانی ستراکتۆری کاراکتەر ده‌کرێت، به‌تایبه‌ت له سه‌رووی (من)دا. هه‌ندێک جار (من)ی ئیدیاڵ له شترێسێکی گه‌وره و ئێکسترێمدایه، که بۆ خودێکی گراندیۆس به واتای نایاب و شاز ده‌گه‌ڕێت. تاک لێره‌دا ده‌ڵێ، ئه‌گه‌ر من له ژیانێکی نۆرماڵی کۆمه‌ڵایه‌تییدا نه‌توانم پێگه‌یه‌کم هه‌بێت، نه‌توانم ژماره یه‌کی کۆمه‌ڵ بم، ئه‌وا ده‌توانم له توندوتیژییدا پاڵه‌وان بم، وه‌ک کریمینێڵێک. لێره‌دا تاک هه‌موو شت به شه‌ڕ ده‌زانێت، وه‌رزشکردن، مه‌شقکردن، قسه‌کردن، ته‌نانه‌ت سێکسکردنیش به شه‌ڕ ده‌زانێت، هه‌موو شه‌ڕێکیش پێویسته ببرێته‌وه، چونکه دۆڕاندن جێگای په‌سه‌ندکردن نییه. ته‌نانه‌ت له پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا، ئه‌گه‌ر پارتەکەی ئه‌م جۆره که‌سایه‌تییانه، ده‌نگێکی که‌م بهێنن، ئه‌وا به هیچ شێوه‌یه‌ک په‌سه‌ندی ناکه‌ن و نایانه‌وێت وه‌ک دۆڕاوێک ته‌ماشا بکرێن.\nکاراکتەری دیسۆسیال وێڕای ئه‌وه‌ی که خاوه‌نی که‌مترین هه‌ستن، که‌چی باشترین چاودێرکه‌رن، به‌م شێوه‌یه ئه‌وان زۆر سانا خاڵی لاوازی به‌رامبه‌ره‌که‌یان ده‌بینن و هه‌میشه وه‌ک ده‌روازه‌یه‌ک بۆ هێرش به‌کاری ده‌هێنن. بیهێننه به‌رچاوی خۆتان، ئه‌و شۆکه گه‌وره‌یه‌ی له کاره‌ساتی شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ری ساڵی ٢٠١٧دا تووشی کورد بوو، یان له سه‌روبه‌ندی دوا هه‌ڵبژاردنی هه‌ڵبژاردنه‌کانی عێراقدا چه‌ند سیناریۆی سه‌یروسه‌مه‌ره‌مان بینی، گوێمان له چه‌ندین ڕێککه‌وتن بوو له‌نێوان لایه‌نه کوردییه‌کاندا و که‌چی له چرکه‌ساتێکدا هه‌مووان تووشی شۆک بووین. ئه‌م شۆکانه له‌سه‌ر ده‌ستی سیاسییه دیسۆسیاله‌کان دروست بوون، چونکه ئه‌وانه باشترین چاودێرکه‌رن و سانا خاڵی لاوازی به‌رامبه‌ر ده‌پێکن و له قازانجی خۆیاندا به‌کاری ده‌هێنن. هۆکاری نه‌بوونی یه‌کڕیزیی کورد له کوردستاندا به گشتی و له باشووردا به‌تایبه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هه‌بوونی کاراکتەری دیسۆسیال له بڕیاره سیاسییه‌کاندا.\nمێشکی کاراکتەرێکی دیسۆسیال جیاوازتر کار ده‌کات، وه‌ک له مێشکی کاراکتەرێکی نۆرماڵ، شێواندن له نۆیڕۆنه‌کانی سیستێمی لیمبیشدا هه‌یه که ده‌که‌وێته ده‌ستەچه‌پی مێشکه‌وه له ئاریاڵی تێمپۆراڵدا. ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆکاری ئه‌وه‌ی که سیاسیی ناو که‌یسه‌که‌مان هیچ هه‌ست به به‌رامبه‌ره‌که‌ی نه‌کات، کاتێک ئازاریان ده‌دات، کاتێک ژیانیان ناخۆش ده‌کات، کاتێک خه‌مباریان ده‌کات، ده‌غڵودانیان ده‌سووتێت، ماڵیان به‌سه‌ردا ده‌ڕووخێت، له ماڵ ده‌رده‌کرێن، زیندانی ده‌کرێن، ده‌ربه‌ده‌ر ده‌کرێن، تاوانبار ده‌کرێن...هتد. نه‌بوونی ئیمپاتی له کاراکتەری دیسۆسیالدا فێنۆمێنێکی دیاره، ئه‌مانه له منداڵییه‌وه هه‌ست به‌وه ده‌که‌ن، که جیاوازن، هه‌ر بۆیه هه‌موو هه‌وڵێک ده‌ده‌ن که له کۆمه‌ڵدا به‌و جیاوازییه ده‌رنه‌که‌ون، هه‌میشه کۆپیی دیارده ڕۆتینییه‌کانی کۆمه‌ڵ ده‌که‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ک ئه‌وان ده‌ربکه‌ون. هه‌ندێک لەمانه ئاره‌زوویه‌کی گه‌وره‌ی سه‌ربازییان هه‌یه، چونکه له ڕێگای سوپاوه هه‌وڵی پراکتیزه‌کردنی ده‌سه‌ڵات ده‌ده‌ن، که سه‌ربازن، زۆر زوو هه‌وڵ ده‌ده‌ن پله‌کانیان به‌رز بکه‌نه‌وه و بگه‌نه پۆستێکی باڵا. ئه‌گه‌ر سه‌ربازێکی دیسۆسیال له شه‌ڕدا نه‌بێت، ئه‌وا شه‌ڕ بۆ خۆی له‌ناو سوپاکه‌ی خۆیدا له‌گه‌ڵ سه‌ربازانی تردا ده‌دۆزێته‌وه، ئه‌گه‌ر بۆی هه‌ڵنه‌که‌وت، ئه‌وا باڵنده‌یه‌ک، ئاژه‌ڵێک ده‌دۆزێته‌وه هه‌تاوه‌کوو به‌سه‌ریدا زاڵ بێت. یه‌کێک له گه‌وره‌ترین خه‌مه‌کانی هیتله‌ر له سه‌رده‌می گه‌نجێتیدا، ڕاوه‌ستانی جه‌نگی جیهانیی یه‌که‌م بوو، چونکه هیوایه‌کی گه‌وره‌ی به‌وه هه‌بوو که له سوپادا بگاته پۆستێکی باڵا. گه‌یشتن به پۆست و ده‌سه‌ڵات، گه‌یشتنه به ماڵه‌وه بۆ کاراکتەرێکی دیسۆسیال، بۆ کاراکتەرێکی سایکۆپات، چونکه له پۆست و ده‌سه‌ڵاتدا ساناتر پراکتیزه‌ی ویسته‌کانی ده‌کات، به‌بێ گوێپێدانه هه‌ستی به‌رامبه‌ر. ئه‌و کاته‌ی کاراکتەرێکی دیسۆسیال ده‌گات به ده‌سه‌ڵات، ئه‌و کاته کاتی ئه‌وه‌یه یان ڕایبگریت یان ڕابکه‌یت، چونکه هیچ چاره‌یه‌کی ترت نییه.\nبگه‌ڕێینه‌وه بۆ که‌یسه‌که‌مان، ئه‌و دوو ده‌موچاوه خوێنگه‌رمه‌ی که له که‌یسه‌که‌ماندا هه‌مانه. میدیاکاره‌که زۆر زیاتر ده‌رده‌که‌وێت وه‌ک له سیاسییه‌که، چونکه سیاسییه‌که ناویه‌وێت ده‌موچاوی ببینین، نایه‌وێت چونکه ده‌ترسێت ڕاستیی له ده‌موچاویدا ببینین. ده‌شێت سیاسییه‌که ئاگاداری جیهانی خوێندنه‌وه‌ی ده‌موچاو بێت، هه‌ر بۆیه ده‌ترسێت له‌وه‌ی که له وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسیارێکدا ببینین، که درۆ ده‌کات. بۆ ئه‌وه‌ی قسه بکه‌ین، پێویسته بیر بکه‌ینه‌وه، بیرکردنه‌وه‌مان وشه به‌رهه‌م دێنێت، وشه واتای هه‌یه و واتاش کاریگه‌ریی له‌سه‌ر هه‌ستمان دروست ده‌کات، به‌م شێوه‌یه هه‌ست و بیرکردنه‌وه له‌سه‌ر یه‌ک هێڵی ته‌ریب به هه‌مان تێمپۆ (خێرایی) ده‌ڕۆن، ئه‌گه‌ر بێتو که‌سه‌که ڕاستگۆ بێت، ئه‌گه‌ر ڕاستگۆ نه‌بێت، ئه‌وا بیرکردنه‌وه پێش هه‌ست ده‌که‌وێت، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی جووڵه‌ی تایبه‌ت. بۆ نموونه، هه‌ست ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی، که کاریگه‌ریی هه‌بێت له‌سه‌ر سووڕی خوێن، به‌م شێوه‌یه خوێنێکی زیاد ڕوو له ده‌موچاو ده‌کات، ئه‌م زۆریی خوێنه یان ده‌بێته هۆی سوورهه‌ڵگه‌ڕانی ده‌موچاو، یاخود خوێنێکی زۆر ڕوو له دڵ ده‌کات، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی که‌مبوونه‌وه‌ی خوێن له ده‌موچاودا، که قسه‌که‌ر لێره‌دا ڕه‌نگی ده‌بزڕکێت، یان سپی هه‌ڵده‌گه‌ڕێت. یاخود خوێنێکی زیاد ده‌چێته تووره‌که‌کانی لووته‌وه، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی، که لووت گه‌رم بێت، که گه‌رم بوو ده‌خورێت، لێره‌دا قسه‌که‌ر که درۆ ده‌کات ده‌ست بۆ لووتی ده‌بات و ده‌یخورێنێت. یاخود خوێنێکی زۆر ڕوو ده‌کاته زمان، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی، که قسه‌که‌ری درۆکه‌ر زمانی بەخێرایی ده‌ربێنێت، هه‌ندێک جار خێرا لێوی پێ ده‌سڕێت، چونکه لێوی وشک ده‌بێت. هه‌ندێک جار قسه‌که‌ر لێوه‌کانی ده‌کرۆژێت، قسه‌که‌ر سه‌ری ده‌خورێت، قسه‌که‌ر بزه‌یه‌کی شاردراوه له‌سه‌ر ڕوومه‌تیه‌تی. ئه‌مانه هۆکارن بۆ ئه‌وه‌ی سیاسیی ناو که‌یسه‌که‌مان، که نه‌یه‌وێت له هه‌موو قسه‌کردنێکدا ده‌موچاوی له پێشه‌وه‌ی کامێرادا بێت. یاخود سیاسییه‌که ڕاسته‌وڕاست ڕوو ناکاته کامێرا، به‌ڵکوو ته‌نیا لایه‌کی ده‌موچاوی ده‌رده‌خات.\nده‌موچاو خاوه‌نی ئه‌تڵه‌سێکی ده‌روونییه و بۆ ده‌ربڕینی هه‌ر وشه‌یه‌ک چل و سێ موسکل له ده‌موچاودا ئیش ده‌که‌ن. ئه‌تڵه‌سی ده‌موچاو به‌رهه‌می کاری چل ساڵی گه‌وره ده‌روونناسی ئه‌مێریکیی پاوڵ ئێکمانه. پاوڵ ئێکمان خاوه‌نی چه‌نده‌ها تیۆریی نایابه له ده‌روونناسیدا، من پراکتیزه‌ی تیۆرییه‌کانی ئێکمان له هه‌ردوو کتێبی (خوێندنه‌وه‌ی هه‌سته‌کان و ده‌زانم، که تۆ درۆ ده‌که‌یت) بۆ کاراکتەره سیاسییه‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان به‌کار دێنم.\nگریمان میدکاره‌که له سیاسییه‌كه‌مان ده‌پرسێت، که ئاخۆ پراکتیزه‌ی هیچ توندوتیژییه‌کی کردووه؟ له وه‌ڵامدا سیاسیه‌که ده‌ڵێ: نه‌خێر. لێ ئه‌تڵه‌سی ده‌موچاوی سیاسییه‌که له چه‌ند شوێنێکدا ئه‌کتیڤه. بۆ نموونه، له ده‌ستەڕاستی ده‌موچاوییه‌وه، له سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنی ده‌میه‌وه موسکلێک ده‌جووڵێت و چاڵێکی تیژ ده‌کاته سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنی ده‌میه‌وه. گرژبوونی ئه‌م موسکله خه‌تێکی لار ده‌کاته نێوان سه‌ره‌وه‌ی ده‌می و سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنی ده‌می، خه‌ته‌که له سه‌ره‌تای کونی لووتیه‌وه ده‌ست پێده‌کات و له سه‌ره‌تای ده‌ستپێکردنی ده‌میه‌وه کۆتایی دێت. چاوه‌کانی وێڕای ئه‌وه‌ی ڕاسته‌وخۆ ته‌ماشای میدیاکاره‌که ده‌که‌ن، لێ که‌مێک ڕوو له خوارن. خوێنێکی زۆر به کوڵمه‌کانیدا تێده‌په‌ڕێت و بریسکه له کوڵمه‌کانیدا په‌یدا ده‌کات.\nله پرسیارێکی تری میدیاکاره‌که‌دا که سیاسیی ناو که‌یسه‌که‌مان دیسان به درۆ وه‌ڵام ده‌داته‌وه، زمانی بەخێرایی ده‌ردێنێت و به سه‌ری زمان لێوی ته‌ڕ ده‌کات. ئه‌م جووڵانه له خێرایی میلی چرکه‌که‌دان، که ئه‌گه‌ر بێتو زۆر سه‌رنج له سیاسییه‌که نه‌ده‌یت، ئه‌وا ده‌شێت هه‌ر نه‌یبینیت. له پرسیارێکی تردا، که به درۆ وه‌ڵام ده‌داته‌وه، ده‌ست بۆ لووتی ده‌بات و ده‌یخورێنێت، چونکه خوێنێکی زۆر له تووره‌که‌کانی لووتیدا کۆبووەته‌وه و گه‌رم بووە، ئه‌م گه‌رمبوونه وا ده‌کات که لووت بخورێت، هه‌ر بۆیه سیاسییه‌که ناچار ده‌بێت لووتی بخورێنێت. کاتێک میدیاکاره‌که قسه له‌سه‌ر یه‌کڕیزی و ته‌بایی و برایه‌تی ده‌کات، سیاسییه‌که زۆر به گه‌رموگوڕی پێداگری له‌سه‌ر یه‌کڕیزی و خۆشویستنی یه‌کتری ده‌کات، به‌م شێوه‌یه بیرکردنه‌وه‌ی پێش هه‌سته‌کانی ده‌که‌وێت، کاتێک له ده‌ربڕینی ئه‌قڵانیی وشه‌کانی ته‌واو ده‌بێت، ئینجا هه‌ست ده‌گاته ئه‌و شوێنه و ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی، که سیاسییه‌که پێبکه‌نێت، له هه‌ندێک شوێندا هه‌سته‌کان خاوه‌نی ئیمپولزی زۆرن و پێکه‌نینه‌که له شێوه‌ی قاقایه‌کدا بڵند ده‌بێت. ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه که سیاسییه‌که گاڵته‌ی به برایه‌تی و خۆشه‌ویستی دێت. به‌ڵکوو ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌یه‌وێت پراکتیزه‌کردنی ده‌سه‌ڵاته و ده‌رکه‌وتنیه‌تی وه‌ک فیگوورێکی دیار و به‌هێز و زاڵده‌ست.\nگفتوگۆی سیاسییه‌که، گفتوگۆیه‌که که له ڕێگای تیۆرییه‌که‌ی ئێریک بێرنه‌وه، له ئه‌نالیزه‌ی (ترانس ئه‌کسیۆندا Transaktion Analyse) یارمه‌تیمان ده‌دات که ستراکتۆری که‌سایه‌تیی سیاسییه‌که باشتر ببینین. ئێریک بێرنه یه‌کێکه له پسیشیاته‌ره بەناوبانگه‌کانی ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی بیستی ئه‌مێریکا. ئێریک بێرنه ده‌ڵێ، که مرۆڤ له سه‌ره‌تای گه‌شه‌ی ده‌روونیی پێشینه‌ی منداڵییدا، پێوابوونێک به‌رهه‌م دێنێت، واته ده‌یهێنێته پێش چاوی خۆی، که چ ڕۆڵێکی له ژیاندا ده‌بێت، بۆ نموونه، ئاخۆ ئه‌و که‌سێکی سه‌رکه‌وتوو و براوه‌یه یان دۆڕاو و به‌دبه‌خت، قوربانییه یان بکه‌ر، ترسنۆکه یان ئازا، سه‌رداره یان غوڵام ....هتد.\nله پێشینه‌ی منداڵیدا، منداڵ فێری چه‌ند جۆرێک گفتوگۆ ده‌بێت، بۆ نموونه، گفتوگۆی دایک و باوک له‌گه‌ڵ منداڵدا، لێره‌دا که‌وتووەته سه‌ر ئه‌وه‌ی که دایک و باوک چۆن گفتوگۆ له‌گه‌ڵ منداڵه‌که‌یاندا ده‌که‌ن، بۆ نموونه، میهره‌بان و پڕ خۆشه‌ویستی، یان توند و ڕه‌ق و بێ ڕه‌حم. زمانی به‌یبی یاخود زمانی منداڵانی ساوا یان زمانێکی ڕه‌وان و پڕ واتا. پاشان خه‌ڵکانی تری گه‌وره چۆن گفتوگۆ له‌گه‌ڵ منداڵه‌که ده‌که‌ن، بۆ نموونه، خزم و که‌سوکار خاوه‌نی چ جۆره زمانێکن له‌گه‌ڵیدا، له باخچه‌ی ساوایان خاوه‌نی چ جۆره زمانێکن له‌گه‌ڵیدا، له قۆناغی پۆلی یه‌که‌م هه‌تا شه‌شی سه‌ره‌تاییدا مامۆستاکان خاوه‌نی چ جۆره گفتوگۆیه‌کن له‌گه‌ڵیدا. منداڵانی تر خاوه‌نی چ جۆره گفتوگۆیه‌کن له‌گه‌ڵیدا؟\nهه‌موو ئه‌مانه ده‌بنه بناغه‌ی ترانسێک، ده‌بنه بناغه‌ی فێربوونێک و گه‌شه‌یه‌کی چ ڕۆحی و چ هزری له منداڵدا، که له ئاینده‌دا چ کاریان له‌سه‌ر ده‌کات و چ به‌کاریشیان ده‌هێنێت. سیاسییه‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان سه‌ره‌تا به گفتوگۆیه‌کی مرۆڤی گه‌ییو له‌گه‌ڵ مرۆڤی گه‌ییودا ده‌ست پێده‌کات، پاشان گفتوگۆی منداڵ و دایک و باوک، لێره‌دا سیاسییه‌که چاوه‌ڕوانی ئه‌و خۆشه‌ویستی و سۆزه‌که ده‌کات که پێویسته له دایک و باوکه‌وه وه‌ری بگرێت (لێره‌دا میدیاکاره‌که، ده‌چێته جێگای دایک و باوک). گریمان میدیاکاره‌که پشتگیریی کاره‌کانی ده‌کات، بۆ نموونه، ئه‌گه‌ر منداڵه‌که لەده‌ره‌وه یان له قوتابخانه شه‌ڕی کردبێت و دایکه‌که‌ش له‌بری ئه‌وه‌ی لێپرسینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵدا بکات، بڵێ ئافه‌رین تۆ پشتگیریی خۆتت کردووه، یان پشتگیریی براکه‌ت کردووه یان پشتگیریی هاوڕێکه‌ت کردووه ....هتد. به‌م شێوه‌یه سیاسییه‌که میدیاکاره‌که وه‌ک دایکێکی باش په‌سه‌ند ده‌کات. لێ ئه‌گه‌ر میدیاکاره‌که پرسیاره‌کانی وه‌ک لێپێچینه‌وه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ سیاسییه‌که‌دا پراکتیزه کرد، ئه‌وا سیاسییه‌که ده‌چێته دۆخی به‌رگریکردن له خوده‌وه، کاتێک سیاسییه‌که‌مان کاراکتەرێکی دیسۆسیالی هه‌یه، که هه‌میشه به‌رامبه‌ره‌که‌ی تاوانبار ده‌کات، ده‌که‌وێته گفتوگۆیه‌کی مرۆڤی گه‌ییو به‌رامبه‌ر مرۆڤی گه‌ییوه‌وه و پیشانی ده‌دات که ئه‌و که‌سێکی ئازایه و که‌سێکی سه‌رکه‌وتوو و براوه‌یه. هه‌ر وشه‌یه‌کیش په‌یوه‌ندیی به هه‌ست و هه‌ستی به‌رپرسیارێتییه‌وه هه‌بێت، ئه‌وا کۆنگروێنت نییه، واتا قسه‌کردن و هه‌سته‌کان له‌گه‌ڵ یه‌کدا ته‌با نین، پێکه‌وه نین. کورت و پوخت سیاسییه‌که درۆ ده‌کات.\nگریمان میدیاکاره‌که چاوه‌ڕوانی ئه‌وه ده‌کات که سیاسییه‌که ئاوتێنت بێت له گفتوگۆدا، واتا ئه‌وه‌ی هه‌ستی پێده‌کات، ده‌ریببڕێت، لێ چونکه سیاسییه‌که‌مان دیسۆسیاله و ئیمپاتیی نییه، ناتوانێت خۆی بخاته جێگای میدیاکاره‌که و بدۆزێته‌وه، که میدیاکاره‌که هه‌ست به چی ده‌کات، کاتێک پرسیارێکی وه‌های لێ ده‌کات.\nئاوتێنت نه‌بوون له گفتوگۆدا شتێک نییه لێی ده‌رباز بین، چونکه مێشک هه‌میشه له ڕێگای سیستێمی لیمبیشه‌وه، سیستێمی ڤێگیتاتیڤه‌وه جووڵه له موسکله‌کانی ده‌موچاوماندا هه‌تا قوڕگ ده‌رده‌خات، به‌ڵام مێشکی سیاسییه دیسۆسیاله‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان به‌شێوه‌یه‌کی تر ئیش ده‌کات که کۆنترۆڵی به‌شێکی زۆری جووڵه‌کانی سیستێمی لیمبیش ده‌کات، باشتر بڵێم، که سیستێمی لیمبیش به‌هۆی تێکچوونی نۆیرۆنه‌کانیه‌وه، توانای ناردنی سیگناڵی بۆ فرۆنتاڵ لاپن و له‌وێشه‌وه بۆ توێکڵه‌کانی مۆتۆریک و له‌وێشه‌وه بۆ توێکڵه‌کانی زێنزۆریک نییه. بۆ نموونه، له کاتی درۆکردندا ئاره‌ق ناکاته‌وه، دڵی خێراتر لێ نادات، به‌ڵکوو خاوه‌نی ڕیتمێکی نۆرماڵی لێدانی دڵه. لێ خۆشبه‌ختانه هه‌موو مرۆڤێک پێویستی به جووڵه‌ی موسکله بۆ جووڵه‌ی ده‌ست و پێ، بۆ قسه‌کردن، که له ڕێگایانه‌وه ده‌توانین ئه‌نالیزه‌ی گفتوگۆ بکه‌ین. بۆ نموونه دانیشتنی سیاسیی ناو که‌یسه‌که‌مان هه‌مانشێوه، ده‌رگایه‌که بۆ چوونه ژووره‌وه‌ی ئه‌نالیزه‌یه‌کی تر.\nئه‌وه‌ی که به ئاگا درکی پێناکه‌ین و ناتوانین به وشه ده‌ری ببڕین، چونکه به‌ئاگا نین لێی، ئه‌وا ئاگیره‌ی ده‌که‌ین، واتا ده‌یکه‌ین به جووڵه، ده‌یکه‌ین به مامه‌ڵه و کردار. بۆ نموونه، شێوه‌ی دانیشتنی سیاسییه‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان ئاگیره‌یه‌که له‌و هه‌سته نائاگایه‌ی، که هه‌یه‌تی. جووڵه‌ی به‌بێ پشووی پێکانی ئاگیره‌یه‌که له‌و هه‌سته نائاگایه‌ی، که هه‌یه‌تی. سه‌ره‌تا شێوه‌ی دانیشتنه‌که‌ی جۆرێکه له خۆپیشاندانێک، خۆپیشاندانێک، که تێیدا هێز و ویستی ئاگایی خۆی نمایش ده‌کات، نمایشێک، که پێمان ده‌ڵێ، من زاڵم به‌سه‌ر هه‌موو شتێکدا، من منه‌تم به هیچ نییه، من حساب بۆ که‌ستان ناکه‌م. ئه‌م دانیشتنه دانیشتنی گه‌نجێکی تری تینه‌یجه‌ر نییه، که بۆ پشووی خۆی دانیشتووه، که تێیدا نمایشی ئه‌و ئازادییه ده‌کات، که هه‌یه‌تی، بۆ نموونه، گه‌نجه‌که ئازاده چۆن داده‌نیشێت، چونکه به‌و شێوه‌یه په‌روه‌رده بووه، له ئازادیدا په‌روه‌رده بووه. من هاوڕێیه‌کی پۆله‌که‌م هه‌بوو له خوێندندا، وێڕای ئه‌وه‌ی کچێکی گه‌ییو بوو، لێ له‌دوای چاره‌کێک دانیشتن له پۆلدا ماندوو ده‌بوو، داوای له مامۆستا ده‌کرد که له‌سه‌ر زه‌وی ڕابکشێت و گوێ بگرێت. ئه‌م کچه له‌سه‌ر ئه‌و زه‌وییه ڕه‌قه به سکدا خۆی ڕاده‌کشاند و ده‌سته‌کانی ده‌کرده ژێر چه‌ناگه‌ی و گوێی ده‌گرت، ئه‌مه ئازادی بوو.\nبه‌ڵام سیاسیی ناو که‌یسه‌که‌مان نماییش ده‌کات، نماییشێکی زاڵی، هه‌مان کاتیش ئاگیره‌ی هه‌سته‌کانی له جووڵاندنی بێ پشووی پێکانیدا ده‌کات. ئه‌م هه‌سته نائاگایانه زۆرینه‌ی جار بریتین له، بیره‌وه‌ری و وه‌بیرهاتنه‌وه، هه‌ستی تر، ترس، بۆچوون و بیرکردنه‌وه که به وشه نه‌توانرێت ده‌رببڕێت. به‌م شێوه‌یه هه‌موو ئه‌و کێشه ناوه‌کییانه‌ی که سیاسییه‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان هه‌یه‌تی له جووڵه‌دا، پراکتیزه‌ی ده‌کات.\nله‌لای زیگمۆند فرۆید، ئاگیرن بریتییه له پارچه‌ی ئه‌نالیزه‌ی هیستریی. گریمان سیاسییه‌که‌ی ناو که‌یسه‌که‌مان، له بیۆگرافیی ژیانیدا هه‌ست به‌وه ده‌کات، که نیگه‌رانه و هه‌ست ده‌کات له‌لایه‌ن که‌سێکی نزیکییه‌وه به ته‌نیا به‌جێ هێڵراوه، به‌ڵام ده‌ستی به‌و که‌سه ناگات، که نیگه‌رانه لێی و به‌ته‌نیا به‌جێی هێشتووه، بۆ نموونه به‌هۆی مردنی که‌سه‌که‌وه، نه‌خۆشکه‌وتنی، دوورکه‌وتنه‌وه لێی...هتد. هه‌ر بۆیه سیاسیی ناو که‌یسه‌که ئاگیره‌ی ئه‌م هه‌سته نائاگایانه له‌گه‌ڵ که‌سی دووه‌م و سێیه‌مدا ده‌کات، ئه‌و تۆڵه‌یه‌ی که پێویست بووه له که‌سی یه‌که‌می بکاته‌وه، له که‌سی دووه‌م و سێیه‌می ده‌کاته‌وه.\nدواجار، ئه‌م سیاسییه مه‌ترسییه بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد، ئێوه چی ده‌که‌ن بۆ ڕێگاگرتن لێی؟ ئێوه چه‌ند سیاسیی تری وه‌ها ده‌ناسن؟ چی ده‌که‌ن بۆ ڕێگاگرتن لێیان؟ ئێوه ده‌توانن چ که‌یسێکی تر بۆ ئه‌نالیزه‌یه‌کی تر ئاماده بکه‌ن؟ کۆکردنه‌وه‌ی که‌یسه‌کان، کۆکردنه‌وه‌ی زانیارییه له‌سه‌ر مه‌ترسییه‌کان بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد.


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: جەنگی ئەلكترۆنی .... بەرەیەكی تازەی جەنگی ئیسرائیل دژ بە ئێران\nجەنگی ئەلكترۆنی .... بەرەیەكی تازەی جەنگی ئیسرائیل دژ بە ئێران\nبه این زودی عکس گروه اسرائیل کرد بین المللی منتشر میشود\nجەنگی ئەلكترۆنی یاخود ( Cyberwar ) بەرەیەكی تازەی جەنگی مۆدێرنە، هەروەك چۆن لە رابووردوودا، ئاسمان و زەوەی و ئاوەكان و تەنانەت بۆشاییش مەیدانێكی گرنگی جەنگ بوون، ئەوا ئیتر ئەمڕۆ لەسەردەمی شۆڕشی زانیاری و كۆمۆنیكەیشندا، جەنگی ئەلكترۆنی بۆتە بەرەیەكی تازەی كوشتار، بەڵام ئەم بەرە تازەیە وەك جەنگەكانی دیكە زرێپۆش و تانك و رۆكێتی زیرەك و فڕۆكەی تێدا بەكار نایەت و سەرباز و ئەفسەرەكانیشی راستەوخۆ لەنێو كوشتارگاكاندا بەشدارنابن و تەنانەت خوێن لە لوتی كەسیشیان نایەت،ئەم جەنگە تازەیە لەڕێگای پرۆگرامە ئاڵۆزەكانی كۆمپیتەرەوەو لە شوێنە دوورەكانەوە، زۆر دوورتر لە بەرەكانی شەڕ، بە ئارامی و نهێنی ئەنجام دەدرێن...\nمەترسی جەنگی ئەلكترۆنی لەوەدایە كە ئەمڕۆ جیهان بەشێوەیەكی یەكجار خێرا ئالۆزو دیجیتالیزە دەكرێت، بەمجۆرەش دەبینین پشبەستن بە بواری ئەلكترۆنی لە ژێرخانە گرنگەكانی زانیاریدا جا ئایا زانیاریە سەربازی و پیشەسازیەكان بن یاخود زانیاریە بانكی و تەكنەلۆژیەكان بن، تا دێت پەرەدەسێنێت، ئەم پەرەسەندنەیە وادەكات لەمڕۆدا ئەنجامدانی شێوە جیاوازەكانی شەڕی دەستەویەخەی ئەلكترۆنی لە نێوان دەوڵەتان و كۆمپانیا زەبەلاحەكاندا لە برەودا بێت.ئەوەتا ئێستا ئیتر زاراوەكانی وەك ( جەنگی ئەلكترۆنی ، تیرۆری ئەلكترۆنی، چەتەگەری ئەلكترۆنی ، تاوانی ئەلكترۆنی، هێرشی ئەلكترۆنی...هتد) بوونەتە هاوەڵزاراوەی تەكنەلۆژیای ئەلكترۆنی...\nئیسرائیل چۆن بەرنامە ئەتۆمیەكەی ئێرانی تێكشاند؟\nبۆچی لەپڕێكدا ئەمەریكاو ئیسرائیل ئەوەیان ئاشكراكرد كە پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران سێ ساڵ پاشەكشەی كردووە ؟ ئەوان چۆن زانیان ئێران هەتا ساڵی 2015 ش ناتوانێت چەكی ئەتۆم بەرهەم بێنێت؟ تەنانەت سەرۆكی ئیرانیش ئەحمەدی نەژاد چەند مانگێك لەمەوبەر راشكاوانە ئەوەی راگەیاند كە بەڵێ دەوڵەتەكەی دوچاری هەندێك گرفتی تەكنەلۆژی تایبەت بە پیتانی یۆرانیۆم هاتووە!\nمەڵبەندی ( د‌یمونا- Dimona) لە بیابانی ( نەگب - Negeb) لە ئیسرائیل تەنها مەڵبەندی بەرهەمهینانی چەكی ئەتۆمی ئیسرائیل نیە، بەڵكو ماوەی دوو ساڵە سەنتەرێكی زۆر گرنگ و نهێنی دیكەشی تێدا دروست كراوە ، ئەم سەنتەرە كە تایبەتە بە كردوەكانی هەوالگری ئەتۆمی بەپێی بەرنامەیەكی وردو زۆر ئاڵوز نەخشەی تێكشاندنی بەرنامە ئەتۆمیەكەی ئێرانی داڕشت...\nپاش دۆزینەوەی جۆری ئەو كۆمپیتەرو بەرنامانەی كە لە ئێران بەكاردێن و ناسینەوەو ئاشكراكردنی ئەو شێوازە تەكنەلۆژیەی كە ئێران پەیڕەوی دەكات زاناو پشۆڕەكانی بواری هەواڵگری ئەتۆمی لە مەڵبەندی دەیمونە توانیان پرۆگرامێكی ئەلكترۆنی هێرشبەر لە شێوەی كرمێكدا بە ناوی ستۆكس نێت ( Stuxsnet) دروست بكەن، هەر ئەوەندەی ئەم كرمە خۆی گەیاندە كۆمپیتەرو ئامێرەكانی پیتاندنی یۆرانیۆم (centrifuges ) توانی بەشێكی زۆری ئەو ئامێرانە بەتەواوی لەكار بخات، دیارە بەرهەمهێنانی ئەم ڤاریرۆسە لە لایەن ئیسرائیلەوە دوو ساڵی رەبەق كاری بۆ كراوەو بەر لەوەی ئاراستە بكرێت لە سەر هەمان جۆری ئەو ئامێرانەی ئێران كە ئیسرائیل پێشتر پەیدای كردبوون، تاقیكراونەتەوە...\nبەپێ ی وتەی سەرچاوە ئاگادارەكان، ئەمەریكا و ئیسرائیل بە هاوبەشی ئەم كارەیان ئەنجامداوە ، هەرچەندە هەتا ئێستا هیچ لایەنێكیان بە راشكاوی ناچنە ژێر باری ئەوە، بەڵام سەرۆكی خانەنشین كراوی مۆساد( مەیرداگان- Meir Dagan) كە ئێران دەزگاكەی بە كوشتنی ژمارەیەكی زۆر لە زانایانی ئێران تۆمەتبار دەكات، لەبەردەم ( كنێست)ی وڵاتەكەیدا راشكاوانە جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كە ئێران توشی گرفتی تەكنەلۆژی هاتووەو لەبەر ئەو هۆكارەش هەتا ساڵی 2015 ناتوانێت بۆمبی ئەتۆمی بەرهەم بێنێت، ئەم وتەیەش تەواو پێچەوانەی لێدوانەكانی پێشووتری ئیسرائیل بوو كە دەیگوت ئێران لە بەدەستهێنانی بۆمبی ئەتۆمی نزیك بۆتەوە...\nهەروەها راوێژكاری سەرۆكی ئەمەریكا بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی چەكی ئەتۆم ( گاری سامۆر) لە وەڵامی پرسیارێكدا ( لە كۆنگرەیەكی تایبەت بە ئێران) سەبارەت بە ستۆكس نێت بە زەردەخەنەیەكی پڕماناوە گوتی( هەست بە كامەرانیەكی زۆر دەكەم كاتێك گوێبیستی ئەوە دەبم كە ئێران دووچاری گرفتی تەكنەلۆژی هاتووە ، ئەمەریكاو هاوپەیمانەكانی هەموو كارێك دەكەن بۆ ئەوەی رێگری لەو كارە بكەن)..\nبیرۆكەی دروستكردنی ئەم كرمە:\nبەر لەوەی بیر لە دروستكردنی ئەم كرمە بكرێتەوە، ئیسرائیل تەنها بەشوێن چارەسەری سەربازییەوە دەگەڕا، بۆیە پەنای بۆ سەرۆك ( بوش) برد بۆ ئەوەی رۆكێتی دژە پانسەر( دژە زرێ ) بە ئیسرائیل بدات، تا بتوانێت لە هێرشە ئاسمانیەكانی خۆیدا بەكاری بهێنێت، ئیسرائیل ئەو كاتەش لەو باوەڕەدا بوو كە ئەگەر بێتوو هێرشە ئاسمانیەكەش ئەنجام بدات ئەوە رەنگە پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران تەنها سێ ساڵ دووابخات، سەرەنجام داواكەشی لە لایەن ( بوش)ەوە رەتكرایەوە... هۆكاری رەتكردنەوەی ئەم داوایەی ئیسرائیل ئەوە نەبوو كە ئەمەریكا ناخوازێت ئێران بە دەستی ئیسرائیل تەمێخواردوو ببێت، بەڵكو هۆكارەكە تەواو پێچەوانەی ئەوە بوو!\nلە راستیدا لە سەروبەندی ئەم كارەدا هەروەك رۆژنامەی نیویۆرك تایمز ئاماژەی بۆ دەكات، سەرۆك بوش بۆ یەكەمجارو لە دووا مانگەكانی حوكمی خۆیدا فەرمانی دابوو كە دەبێت پرۆگرامێكی نهێنی بۆ تێكوپێكدانی سیستەمی كۆمپیوتەری و ئەلكترۆنی بۆ مەڵبەندی یۆرانیۆمی ئێران لە ناتانز (Natanz ) داڕیژریت.\nسەرۆكی تازەی ئەمەریكا باراك ئۆباما تەنها ماوەیەكی زۆر كەم بەرلە دەستبەكاربوونی وەك سەرۆك لەم بەرنامە نهێنیەی ئەمەریكا ئاگادار كرایەوە، بەڵام ئەم پاش ئەوەی بوو بە سەرۆك كارەكانی ئەم بەرنامەیەی خێراتركرد. بەڵام ئەوەی لێرەدا شایەنی باسە ئەوەیە كە لەهەمان ماوەدا ئیسرائیل خۆشی بە تەنها سەرقاڵی هەمان بەرنامە بووە ، دیارە ئەمەش رێكەوتێكی سەیرە! چونكە باراك ئۆباماش لەو باوەڕەدایە كە ئەگەرهێرشی ئاسمانی سەركەوتوش بكرێتە سەر ئێران ئەوە پرۆگرامە ئەتۆمیەكەی تەنها سێ ساڵ پاش دەكەوێت بەڵام بەهۆی ئەم كرمەوە و بەبێ ئەوەی پەنا بۆ جەنگ ببرێت و تاقە یەك سەرباز بە كوشت بدرێت هەمان دەستكەوت بەدەستهاتووە...\nئەم كرمە ئەلكترۆنیەی ئیسرائیل لە رووی تەكنیكیەوە زۆر لێكۆلینەوەی لەبارەوە كراوە، هەموو دەرئەنجامەكان ئەوە دەردەخەن كە كرمەكە سەرەتا تەنها هەوڵ دەدات لە نێو پرۆگرامە ئەتۆمیەكەدا شوێنی خۆی بكاتەوەو خۆی بكات بە بەشێك لەو، پاشان هەر ئەوەندەی گەیشتە شوێنی كۆنترۆڵی پیتانی یۆرانێۆم ئیتر وردە وردە كاری خۆی دەكات، لەوەش زیاترهەتا لە ئامانجەكەی نزیك بێتەوە كاری خۆی خێراتر دەكات و پاشان هەرخۆی بەرنامەی دیكە لە نێو كۆنترۆڵەكەدا دروست دەكات و بە تەواوی دەست بەسەر سیستەمەكەدا دەگرێت بەبێ ئەوەی لە ماوەیەكی نزێكدا هیچ كەس هەست بە بوونی بكات، هەر لەبەر ئەم هۆكارەش بوو دەیان هەزار ئامێری ئەو مەڵبەندەی ئێران زیانیان وێكەوت. پشكنەرە نێودەوڵەتیەكان لە دووا سەردانی خۆیاندا بۆ دامەزراوە ئەتۆمیەكانی ئێران دڵنیا بوون لەوەی كە ئێران 984ئامێری پیتاندنی یۆرانیۆمی فڕەداوە...\nپێدەچێت ئیسرائیل ئەم كرمە ئەلكترۆنیەی خۆی هاوشێوەی كرمی (Echinococcus ) دروست كربێت، لە یادم ماوە لە یەكێك لە قۆناغەكانی خوێندنی ئامادەیدا ئەم كرمەم لە وانەی زیندەوەرزانیدا خوێند و زۆر ترساندمی چونكە زۆر بە شێنەیی دەگاتە مێشكی مرۆڤ و هەر كە گەیشتە ئەویش ئیتر مێشكی ئەو مرۆڤە هاوشێوەی مەڵبەندی پیتاندنی یۆرانیۆم كۆنترۆڵی خۆی لەدەست دەدات، تەنها یەك جیاوازی گرنگ لە نێوان ئەم دوو كرمەدا هەیە ئەویش ئەوەیە ئەگەر دكتۆرەكان لە كاتی خۆیدا هەست بە بوونی بكەن رەنگە بتوانن ئەو مرۆڤە لە مردن رزگاربكەن، بەڵام كرمەكەی دی دیجیتاڵەو دۆزینەوەی زۆر قورسترە!\nئا: رێكەوت ئیسماعیل ئیبراهیم\nسەرچاوە: گۆڤاری ئیسرائیل-كورد-20\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱/۰۵/۱۳۹۰ ۰۶:۲۷:۰۰ قبل‌ازظهر


بریتیە لەوەی بەڕێككەوتنی ژن وپیاو لەگرێبەستی هاوسەرگیری دیاری دەكرێت كەدەكرێت نەختینە یان خشڵ وزێڕ یاخود هەرشتێكی تر بێت بەمەرجێك بەگوێرەی شەرع ویاسا ڕێگاپێدراو بێت بۆ مامەڵەكردن وقەدەغەكراو نەبێت, وئەگەر لەبنەڕەتەوە دیاری نەكرێت كاریگەری لەسەر گرێبەستی هاوسەرگیری نابێت لەبەر ئەوەی مارەیی بەمەرج وكۆڵەكەی گریبەستی هاوسەرگیری دانانرێت .\nیەكێك لەوبابەتانەی دەبێتە جێگای كیشە لەنێوان هاوسەرەكان لەدوای تەڵاق مافی دارایی ئافرەتە لەسەر مێردەكەی یەكێك لەوانە مارەییە كەمافێكی چەسپاوی ئافرەتە بەپێی ئەو مەرج و كارڕاییانەی لەیاسا دیاری كراوە بۆ شایستەبوونی ، ئافرەت شایستەی مارەیی دیاری كراو دەبێت لە گرێبەستی هاوسەرگیری وئەگەر دیاری نەكرابوو یاخود لەبنەڕەتدا نكۆڵی لێكرا شایستەی مارەیی هاوشێوە دەبێت ، ئەگەر خوازبین بەر لەبەستنی گرێبەستی هاوسەرگیری سامانێكی دابەخوازراوەكەی ولەسەر مارەیی ئەژماركرابوو دواتر یەكێكیان پەشیمان بوونەوە لەبەستنی گرێبەستەكە یاخود یەكێكیان مردن دەكرێت ئەوەی وەرگیراوە وەك خۆی بگێڕدرێتەوە وئەگەر نەمابوو لە جیاتی ئەدرێت ، مارەیی دیاریەكی داراییە پیاو پێشكەشی ژنەكەی دەكات وەك خاڵی دەسپێكی یەكتر ناسین لەنێوان دووكەس كەهەریەكێكیان لەخێزانێكەوە هاتوون ونامۆن بەخێزانەكەی تر بۆ ئەوەی بتوانن خێزانێكی تازە دروست بكەن كەبنەمای دروست بوونی كۆمەڵگایە،هەروەها پێشكەش كردنی مارەیی لەلایەن پیاوەوە بۆ ژن بەبەردی بناغەی دروست كردنی قەوارەیەكی تازەی هاوبەش دادەنرێت كەجیاوازە لەقەوارەی خێزانی هەریەكێكیان ، مارەیی بەكۆڵەكە و مەرج دانانرێت لەگرێبەستی هاوسەرگیری بەڵكو هاوسەرگیری بەدروست دادەنرێت ئەگەر مارەیش دیاری نەكرابێت ،بەڵام بوونی مارەیی دەچەسپێت بەشێوەی خۆكارانە ڕاستەوخۆ لەدوای بەستنی گرێبەستی هاوسەرگیری دروستەوە، مارەیی دەسەلمێت بەلەپەردەركردن یاخود مردن لەكاتی هاوسەرگیری ئاماژەی پێ كرابێت یاخود نەْ , سەرچاوەی پێویست بوونی مارەیی حوكمی قورئانی پیرۆز وسونەتی پێغەمبەرە (د،خ) و سەرجەم زانایانی شەریعەت دانی پێدا دەنێن بۆ ئافرەت و هەروەها لەیاساش بەهەمان شێوە هاتووە , وەك ئاماژەمان پێدا یەكێك لەو بابەتانەی دەبێتە جێگای ناكۆكی وگرفت لەنێوان هاوسەرەكان لەدوای جیابوونەوە لەیەكتر (مارەییە).\nمارەیی لەڕِِِِِووی یاساییەوە جۆر وكاتی شایستەبوون ومەرجی دروستی وبڕەكەی ودابەش بوون و هۆیەكانی بەسەرچوون ونەمان وزیاد وكەم كردنی ودڵنیا بوون لەپێویست بوونی ومارەیی هاوشێوە :\nبریتیە لە بەشێك لەو مارەییەی كە ڕێككەوتنی لەسەر كراوە لە نێوان هەردوولا (ژن و مێرد) لە گرێبەستی هاوسەرگیری كەپیاو لەپێش گواستنەوەی ڕەوا ئەم مارەیە ڕادەستی ژن دەكات وەك تۆماركراوە لەبەڵگەنامەی گرێبەستی هاوسەرگیری .\nبریتیە لەو مارەییەی ڕێككەوتنی لەسەركراوە و تۆماردەكرێت لە بەڵگەنامەی گرێبەستی هاوسەرگیری، ژن مافی ئەوەی هەیە داوای بكات لەحاڵەتی هاتنی كاتی ڕەوابوونی وەك مردن یان تەڵاقی بچوك یاخود لەوكاتەی هەردووكیان ڕیككەوتنی لەسەر دەكەن.\nمارەیی دیاری كراو\nبریتیە لەو مارەییەی دیاری كراوە لەبەڵگەنامەی گرێبەستی هاوسەرگیری كەپێشتر لەنێوان ژن وپیاو ڕێككەوتنی لەسەركراوە.\nبریتیە لەومارەیەی دیاری كراو بۆ ژنێك لەخزم وكەسی باوكی وەك خوشكی یان پوری بەمەرجێك وەك ئەو بێت لەو خەسڵەتانەی ژن هەیانە لەتەمەن وجوانی و سامان و ئاین و تۆڕڤانی و هزر و زانست و كچێتی و بێوەژنی ومناڵ بوون ونەزۆكی وئەوانەی تر كەلە ژناندا گوزارشتی بۆ دەكرێت وئەگەر لەخزم و كەسی باوكی نەبوو ئەوە لەژنێكی تر لەخێزانێك وەك خێزانی باوكی .\nمەرجی دروستی مارەیی\nبەمەرج گیراوە لەمارەیی كەئەبێت سامانێك بێت بەهایەكی هەبێت وئەم بەهایە شەرعی بێت بۆ مامەڵە پێكردن واتا ڕەوابێت و یارای سەوداگەری بێت وئەبێت دیاری كراو بێت یاخود یارای دیاری كردن بێت،وخاوەنداریەتی بۆ ئەو كەسە بگەڕێتەوە كەپابەند دەبێت بەپێدانی بەژن جا ئەگەر مێردی بێت یان سەرپەرشتیاری یان هەر كەسێكی تر بەڵێن بدات بەپێدانی ئەو مارە ییە بەئافرەت.\nشەریعەت و یاسا ڕادە وڕێژە وسروشت وئاستی بەرز یان نزمی مارەییان دیاری نەكردوە بەڵكو ئەوەیان بۆ داب ونەریتی باو بەجێ هێشتوە لەهەر شوێن وكاتێك وبەگوێرەی توانای دارایی پیاو وپێگەی كۆمەڵایەتی ژن. بەڵام هۆشداریان داوە لەزۆری مارەیی لەبەرئەوەی بەها وڕەوشت وخۆشەویستی لەنێوان هاوسەرەكان دەستەبەری مانەوەی ژیانی هاوسەریەتین نەك بڕی زۆری مارەیی، ولەبەرئەوەی دیاری نەكراوە بۆیە دەكرێ گوژمەیەكی دارایی بێت وئەو گوژمەیە هەر چەندێك بێت یاخود واتایی بێت بەڵام دەبێت ڕەچاوی مەرجی دروستی بكرێت واتا یارای سەوداگەری بێت بەگویرەی شەرع .\nدڵنیا بوون لەپێویست بوونی مارەیی\nمارەیی هەمووی دەبێتە ئەرك لەسەر پیاو بۆ ژنەكەی بەبەستنی گرێبەستی هاوسەرگیری دروست وجیاوازی نیە لەبۆچوونەكان لەوەی هەمووی دەبێتە ئەرك لەیەكێك لەم دوو حاڵەتەی لای خوارەوە :\nیەكەم- بەلەپەردەكردنی كردەیی:- وسەبارەت بەلەپەردەكردنی حوكمی بەهەمان شێوە هەموو مارەیی دەبێتە ئەرك واتا ئەو پێكەوەیەی كەلەتوانادا بێت جووتبوون ڕووبدات كەبریتیە لەپەنهانی دروست بەڵام ئەگەر ئەم پەنهانیە پووچەڵ بوو وهەموو مەرجەكانی پەنهانی دروستی تێدانەبوو ئەوە هەموو مارەیی لەسەر كەڵەكە نابێت.\nدووهەم- بەمردن:- لەدوای بەستنی گرێبەستی هاوسەرگیری وگواستنەوەی ژن دواتر یەكێكیان كۆچی دوایی بكات هەرچەندە بەماوەیەكی كەمیش بێت بەمەرجێك گرێبەستەكە دروست بێت ،ژن هەموو مارەییەكەی بۆ دەبێت ئەگەر هاتوو پیاوەكە مرد، وئەگەر ژنەكە مرد مارەییەكەی بۆ پاشینەكانی دەبێت، مارەیی لەدوای پێویست بوون وبونی بەئەرك دەبێتە قەرزێك لەئەستۆی پیاو ئەبێت بیدات وئەگەر كۆچی دوایی كرد ومارەییژنەكەی نەدابێت دەبێت لەمیراتەكەی بدرێت لەپێش دابەشكردنی ولەپێش جێبەجێ كردنی وەسیەتەكەی، مارەیی دیاری كراو یان هاوشێوە ئەگەر هاتوو هەمووی یان بەشێكی دواخرابوو ڕاستەوخۆ دەگۆڕێت بۆ پێشەكی بەیەكێك لەحاڵەتەكانی تەڵاقی جوداكەرەوە یان مردن.\nزیادكردن و كەم كردنەوەی مارەیی\nبۆ پیاوی ڕەسیو وئاقڵ وتێگەیشتو هەیە لەدوای بەستنی گرێبەستی هاوسەرگیری مارەیی بۆ ژنەكەی زیاد بكات جگە لەوەی ڕێككەوتنی لەسەركراوە لەگرێبەستی هاوسەرگیری هەرچەندی بیەوێت، وهەروەها بۆ ژنی ڕەسیو وئاقڵ وتێگەیشتوو هەیە بەڕەزامەندی ئارەزوو مەندانەی خۆی ودوور لەهەر فشار وهۆكارێك ئەستۆی مێردەكەی پاك بكاتەوە لەوەی دەست هەڵبگرێت لەهەموو مارەییەكەی خۆی یان لەبەشێكی وئەگەر هاتوو مارەییەكە قەرزێك بوو لەئەستۆی پیاوەكە وەك ئەوەی پارەبێت، وئەگەر هاتوو مارەییەكە ماڵینە بوو وەك خانووبەرە-ئوتومبیل- ئەوە لێخۆشبوون بەبەخشین دەبێت لەبەرئەوەی ئەستۆپاك كردنەوە بۆ ماڵینە نابێت، هەموو هەڵسوكەوتێكی شەرعی یان یاسایی لەسەر مارەیی دەكرێت بەمەرجی لێهاتویی ژن یان پیاو ئەوەی بیەوێت دەست لەمافی خۆی هەڵبگرێت بەڕەزامەندی تەواوی خۆی بە مەرجێك دوور بێت لەهەر خەوشێك لەخەوشەكانی ویست وەك (زۆرلێكردن، هەڵە، بەدبەكارهێنان، هەرفشارێكی تر).\nدابەش كردنی مارەیی\nهەركاتێك پیاو هاوسەرگیریەكی دروستی لەگەڵ ژن ئەنجام دا دواتر تەڵاقی بدات بەر لەوەی بیگوازێتەوە ئەوە مارەییە دیاری كراوەكەی دەكرێتە دوو بەش بەشێكی بۆ پیاو دەبێت لەبەرئەوەی ژنەكەی لەپەردە نەكردوە وسەرجێی هاوسەریەتی ڕووینەداوە وبەشەكەی تری بۆ ژنەكە دەبێت جا ئەگەر مارەییەكە پاشەكی یان پێشەكی بێت ئەوەش لەبڕی ئەو زیانەی بەری كەوتووە لەئەنجامی تەڵاقەكە لەبەرئەوەی ئافرەت بەتەڵاقدانی زیانی واتایی زۆری پێ دەگات هەرچەندە ئەگەر هاتوو كەم تەرخەمی لەپیاوەكەش بێت بەڵام تێڕوانینی خراپی كۆمەڵگا بۆ ئافرەتی تەڵاقدراو وادەكات زەرەرمەندی یەكەم لەم كێشەیە ئەو بێت بۆیە شایستەی نیوەی مارەییەكەی دەبێت بەم مەرجانەی لای خوارەوە:\n1) ئەبێت هاوسەرگیریەكە دروست بێت چونكە لەهاوسەرگیری پوچەڵ ئەگەر بەر لەجووت بوون تەڵاق ڕوویدا ئافرەت شایستەی هیچ لەمارەییەكەی نابێت .\n2) ئەبێت مارەییەكە دیاری بكرێت دیاری كردنێكی دروست .\n3) ئەبێت جیابوونەوە ڕووبدات بەرلەجووت بوون و پەنهانی دروست .\n4) نابێت جیابوونەوەكە لەسەر داوای ژن بێت یان ئەو هۆكار بێت بۆ ئەم جیابونەوەیە .\nبەپێی هاتنە دی ئەم مەرجانە ئافرەت شایستەی بەشی دیاری كراوی خۆی دەبێت لەمارەیی.\nگرنگترین ئەو حاڵەتانەی تێیدا ئافرەت شایستەی مارەیی هاوشێوە دەبێت\n1) ئەگەر هاتوو لەگرێبەستی هاوسەرگیری لەبنەڕەتەوە مارەیی دیاری نەكرابوو .\n2) ئەگەر هاتوو مارەیی دیاری كراو بەهایەكی شەرعی نەبێت وەك ماددەی هۆشبەر یان سەرخۆش كەر یان هەرشتێكی تر كە یارای سەوداگەری نەبێت .\n3) ئەگەر هاتوو سامانەكە بەپێی شەرع و یاسا یارای ئاڵوگۆركردن نەبێت .\n4) ئەگەر هاتوو مارەیی دیاری كراو نادیار بوو نادیارێكی ڕوون .\n5) ئەگەر هاتوو خاوەنداریەتی مارەیی دیاری كراو بۆ كەسێكی تر بگەڕێتەوە جگە لەوەی پابەندبوە بەپێدانی.\nبەسەرچوونی مارە یی\nمارەیی بەسەردەچێت لەحاڵەتەكانی جیابونەوە جگە لەتەڵاقی پێش جووت بوونی دروست یان پەنهانی دروست وەك لەم شێوانەی لای خوارەوە :\n1) ناكام (نێر یان مێ) هەڵوەشاندنەوەی هاوسەرگیری هەڵبژێرێت ئەگەر هاتوو هاوسەرگیری ڕوویدا بوو بەرلە ڕەسیوی .\n2) شێت (نێر یان مێ) هەڵوەشاندنەوەی هاوسەرگیری هەڵبژێرێت دوای هاتنەوە سەرخۆ ئەگەر هاتوو هاوسەرگیری لەكاتی شێت بوون ڕوویدابوو .\n3) هەڵوەشاندنەوەی هاوسەرگیری بەهەر هۆیەك لە هۆیەكان .\n4) بێ دینی ژن بەرلەجووت بوون و پەنهانی .\n5) پیاوەكە ببێتە موسڵمان و ژنەكە هیچ ئاینی نەبێت .\n6) ئەستۆپاكی( گەردن ئازادیی )پیاو لەمارەیی لەلایەن ژنەوە ئەگەر هاتوو قەرز بوو لەئەستۆی و ژنەكە ڕەسیو و ئاقڵ و تێگەیشتوو بێت .\n7) ژنەكە هەموو مارەییەكەی خۆی ببەخشێت بەپیاوەكەی بەر لەوەرگرتنی ئەگەر هاتوو قەرز بوو یان ماڵینە ئەگەر هاتوو ماڵینە بوو بەمەرج گیراوە دەبێت ژنەكە لێهاتووی هە بێت بۆ بەخشین . بەڵام ئەگەر هاتوو ژن لەمارەییەكەی خۆی خۆش بێت بۆ پیاو یان پێی ببەخشێت بەمەبەستی بەهێزكردنی پەیوەندی هاوسەریەتی وبەردەوام بوونی ودواتر پیاوەكە تەڵاقی بدات ئەوە مارەییەكەی بەسەرناچێت جا ئەوە لەپێش جووت بوون یان لەدوای ئەوە بێت لەبەر ئەوەی ئەو مەبەستە بەدی نەهات كەپاڵنەربوو بۆ بەخشین یان لێخۆش بوون لەلایەن ژنەوە بەرانبەر پێاوەكەی\nمارەیی پێشەكی و پاشەكی\nدەكرێت ژن و پیاو ڕێككەون لەسەر وەرگرتنی مارەیی گشتی یان بەشێكی (مارەیی پێشەكی) و بۆیان هەیە ڕێككەون لەسەر دواخستنی هەمووی یان بەشێكی بۆ كاتێكی دیاری كراو و ئەگەر كاتیان دیاری نەكرد بەپێی داب و نەریت دەبێت بەگوێرەی ئەو شوێنەی تێیدا نیشتەجێ دەبن و تاكو جیابونەوە یان مردن كامیان لەپێشتر ڕوویدا .\nلەحاڵەتی مارەیی پێشەكی ژن دەتوانێت ڕازی نەبێت لەسەر گواستنەوەی بۆ ماڵی هاوسەریەتی ئەگەر مارەییەكەی وەرنەگرێت چونكە ئەمە لەئەنجامی ڕێككەوتنی هەردوولا بوە و ئەگەر پیاوەكە توانای دارایی نەبێت بۆ دابین كردنی مارەیی ژنەكە بۆی هەیە ڕازی نەبێت لەسەر گواستنەوەی و ئەمە بۆ ژن بەگوێڕایەڵ نەبوون دانانرێت بەڵام بۆی نیە گرێبەستەكە هەڵبوەشێنێتەوە ,بەڵام مارەیی پاشەكی دوای گواستنەوە یان پەنهانی دروست بۆ ئافرەت دەچەسپێت بەپێی ئەو مەرج وكارڕاییانەی دیاری كراوە.


وردەکاریی پشکی حزبەكان لە پارێزگای هەڵەبجە\n11:22 - 04/09/2019 4978 جار خوێندراوەتەوە\nزەمەن: بەهادین یوسف\nدوای 54 کۆبوونەوە، دوێنێ دووشەممە، لایەنە سیاسییەکان رێکەوتن تا رۆژی پێنجشەممەی داهاتو ناوی سەرجەم کاندیدەکانیان بنێرنە دیوانی پارێزگا بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجە.\nکۆنوسی کۆبونەوەکە ئیمزای پارێزگاری هەڵەبجە و جێگرەکەی و هەشت لایەنی سیاسی لەسەرە و لەسەر بنەمای رێکەوتنێکی پێشووی ئەو لایەنانە بوو کە لە 12ی ئازاری ساڵی 2017 ئەنجامیاندا بۆ دابەشکردنی کورسی ئەنجومەنی پارێزگا و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان و پۆستی پارێزگارو قایمقام و بەڕێوەبەرایەتی ناحیەکان.\nبۆ جیاکردنەوەی پشک و کورسییەکان، دەرەنجامی هەڵبژاردنی 30/4/2014ی پارێزگاکان کراوەتە بنەمای رێکەوتنەکە بۆ دابەشکردنی کورسییەکان ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجەو ئیدارەی خۆجێی پارێزگاکە.\nلایەنە سیاسییەکانی پارێزگای هەڵەبجە رێکەوتوون لەسەر ئەوەی، ئەنجومەنەکە لە 25 کورسی پێکبێ و لەسەر بنەمای ئەو کورسییانەش 13 بەڕێوەبەرایەتی گشتیی بەمشێوەیە دابەش بکرێت:\n- یەکێتی 6 کورسی ئەنجومەنی پارێزگا 4 بەڕێوەبەرایەتی گشتیی\n- بزووتنەوەی گۆڕان 5 کورسی ئەنجومەنی پارێزگاو 3 بەڕێوەبەرایەتی گشتیی\n- لیستی خزمەت کە پێکهاتبوو لە یەکگرتوو، کۆمەڵ 7 کورسی ئەنجومەنی پارێزگا و 4 بەڕێوەبەرایەتی گشتیی.\n- پارتی 3 کورسی ئەنجومەنی پارێزگا و 3 بەڕێوەبەرایەتی گشتیی\n- بزووتنەوەی ئیسلامی 2 کورسی ئەنجومەنی پارێزگاو بەڕێوەبەرایەتییەکی گشتیی، کە دواتر بەخشییان بە پارتی، بۆ ئەوەی بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانیان ببێتە 2 بەڕێوەبەرایەتی.\n- لیستی هاوپەیمانی کە پێکهاتووە لە شیوعی، سۆشیالیست، زەحمەتکێشان 1 کورسی ئەنجومەنی پارێزگا\nهەروەها کورسییەک لە ئەنجومەنی پارێزگا بۆ کاکەییەکان دانراوە، بەڵام بەڕێوەبەرایەتی گشتییان نییە.\nبەپێی رێکەوتنی لایەنەکان و بەرکەوتەی هەڵبژاردن، بزووتنەوەی گۆڕان پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجەو یەکێتی جێگری سەرۆکی ئەنجومەن و کۆمەڵی ئیسلامی سکرتێری ئەنجومەنی پارێزگای وەردەگرن. دوای پێکهێنانی ئەنجومەنی پارێزگا، راستەوخۆ لە دانیشتنی دەستپێکدا دەنگ لەسەر کاندیدەکان دەدرێت.\nئەحمەد قەدەفەری، جێگری بەرپرسی مەڵبەندی شارەزووری یەکێتی بە “زەمەن”ی راگەیاند: لە قۆناغی یەکەمدا ئەنجومەنی پارێزگا پێکدەهێنرێت و دواتر بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان بە فەرمی دەستبەکاردەبن. ئێستا زۆربەی بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان پێکهێنراوە، بەڵام بەوەکالەت بەڕێوەدەبرێن هەرکات ئەنجومەنەکە دامەزرا و کارابوو، بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان پەسەند دەکات.\nئەحمەد قەدەفەری وتیشی: “ئەگەر بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان پێویستیان بە ئەنجومەنی پارێزگا نەبوایە، ئەوا هەرزوو دەستبەکار دەبوون، بەڵام چاوەڕوانی پێکهێنانی ئەنجومەنی پارێزگایان دەکرد”.\nسەبارەت بە پۆستە ئیدارییەکانیش، لایەنە سیاسییەکان رێکەوتوون لەسەر ئەوەی پۆستی پارێزگارو بەڕێوەبەری ناحیەکانی خورماڵ بۆ یەکێتی، جێگری پارێزگارو قایمقامی قەزای ناوەندو بەڕێوەبەری ناحیەی بیارە بۆ گۆڕان، جێگرێکی پارێزگار بۆ یەکگرتووی ئیسلامی، و بەڕێوەبەری ناحیەی سیروان بۆ کۆمەڵی ئیسلامی، بەڕێوەبەری ناحیەی بەمۆ بۆ پارتی، تا ئەوکاتەی خورماڵ دەکرێتە قەزا و قایمقامەی وەردەگرێت، دواتر پۆستی بەڕێوەبەری ناحیەی بەمۆ دەگەڕێنێتەوە بۆ سۆسیالست، تا ئەو کاتەش سۆسیالست بەڕێوەبەرایەتی ناحیەیەکی دیکە وەردەگرێت.\nبەڵام لە دوا کۆبوونەوەی لایەنە سیاسییەکاندا و بۆ رازیکردنی پارتی، لە رێکەوتنەکەدا بڕیاردراوە کە خورماڵ بکرێتە قەزاو قایمقامەکەی بدرێتە پارتی. لەبەرامبەردا ناحیەیەکی نوێ دروستبکرێت بۆ یەکێتی.\nلەوبارەیەوە ئەحمەد قەدەفەری وتی: “بە برادەرانی پارتیمان وتووە، ئێوە پۆستی سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی حکومەت و وەزیری ناوخۆتان هەیە، لەڕێی ئەوانەوە خورماڵ بکەنە قەزاو قایمقامەکەی بۆ ئێوەبێ”.\nهەر بەپێی رێکەوتنی لایەنەکان: گۆڕان بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکانی کشتوکاڵ و کارەباو شارەوانییەکانی بەردەکەوێ. یەکێتی بەڕێوەبەرایەتییەکانی پەروەردە، شەهیدان‌و ئەنفالکراون، چاودێری کۆمەڵایەتی. پارتی بەڕێوەبەرایەتیە گشتییەکانی مین، ڕۆشنبیریی. بزووتنەوەی ئیسلامیش بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی وەردەگرێ‌و ئەگەر هەیە لە پشکەکەی خۆی خۆشبێ ئەو بەڕێوەبەرایەتییە گشتییە بداتە پارتی ئەمەش بۆ رازیبوونی بە رێکەوتنی لایەنە سیاسییەکان بۆ پێکهێنانی ئەنجومەن‌و حکومەتی خۆجێی پارێزگای هەڵەبجە.\nجێگری بەرپرسی مەڵبەندی یەکێتی رایگەیاند: پێشتر بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان دابەشکراون، ئەگەر بەڕێوەبەرایەتی گشتی دیکە زیادبکرێ، ئەوکاتە دەبێ لایەنەکان لەسەری رێکەون، چونکە لەسەر بنەمای هەردوو کورسی بەرامبەر یەک بەڕێوەبەرایەتی گشتیی رێکەوتوون.\nلە دوای 40 كۆبوونەوەی لایەنە سیاسیەكان و كاندیدانی ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجە، رۆژی 13/12/2017 لایەنەكان رێکەوتن لەسەر دابەشكردنی بەڕێوەبەرایەتییەكان و ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگا، رۆژی 31/12/2013 ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، بڕیاری بە پارێزگاكردنی هەڵەبجەی پەسەندکرد، دواتر لە رۆژی 13/3/2014 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان بڕیاری بە پارێزگاكردنی هەڵەبجەی دەركرد.\nلە 5/2/2015 پەرلەمانی كوردستان بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا لە شاری هەڵەبجە كۆبوونەوەی ژمارە یەكی نائاسایی لە دەرەوەی بینای پەرلەمان و لەناو هۆڵی مۆنیۆمێنتی شەهیدان ئەنجامداو پڕۆژەیاسای بە پارێزگاكردنی شارەكەو ئیدارەی پارێزگای هەڵەبجەی پەسەند كرد.\nدوا هەوڵیش نوسینگەی هەڵەبجەی پەرلەمانی کوردستان لە رۆژی 28/8/2019 سەرجەم لایەنە سیاسییەکانی کۆکردەوە بۆ رێککەوتنی کۆتایی لەسەر پێکهێنانی ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجە و پەلەکردن لە یەکلایی کردنەوەی ناوی کاندیدی لایەنە سیاسییەکان.\nهه‌ڵه‌بجه نوێترین پارێزگاى هەرێمی کوردستان و عێراقە، پێکهاتووە لە قه‌زاى ناوه‌ندى هه‌ڵه‌بجه‌و ناحیه‌كانى، سیروان، خورماڵ، ته‌وێڵه‌و به‌مۆ، ئێستا ژمارەی دانیشتوانەکەی 111 هه‌زار كه‌سه.\nعەبدوڵڵا نەورۆڵی یەکەم پارێزگاری پارێزگاکەیە، کە لەسەر پشکی گۆڕان 1/6/2015 دەستبەکاربوو، رۆژی 25/8/2016 بەفەرمی پۆستی پارێزگارو سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە لەنێوان گۆڕان و یەكێتیدا ئاڵوگۆڕ كرا.


چه‌ندین پێشنیارو راسپاردە له‌نێوان وه‌زیرانی كاره‌با و سامانه سروشتییه‌كان پەسەندكران | دەزگاى زارى کرمانجى\nچه‌ندین پێشنیارو راسپاردە له‌نێوان وه‌زیرانی كاره‌با و سامانه سروشتییه‌كان پەسەندكران\nزاری كرمانجی - له‌راگه‌یاندراوێكدا، وه‌زاره‌تی كاره‌بای هه‌رێمی كوردستان بڵاوی كرده‌وه، كه‌ئەمڕۆ رێكەوتی 21/1/2021 ئەندازیار كەمال محمد ساڵح وەزیری كارەبا و دكتۆر كەمال ئەتروشی وەزیری سامانە سروشتیەكان له‌دیوانی وه‌زاره‌تی سامانه سروشییه‌كان كۆبوونه‌وه.\nوه‌زاره‌تی كاره‌بای هه‌رێم راشیده‌گه‌ێنێت لەو سەردانەیدا، وەزیری كارەبا وێڕای پیرۆزبایی لە دكتۆر كەمال ئەتروشی لەپۆستی نوێی دا هیوای سەركەوتنی بۆ خواست لەكارەكەیدا، باس لەپتەوكردنی زیاتری پەیوەندییەكان و رێكخستنی كاری هاوبەشی نێوان هەردوو وەزارەت كرا بەتایبەتی بۆ دابینكردنی سوتەمەنی بۆ وێستگەكانی بەرهەمهێنانی كارەبا و ئەنجامدانی ئەو پرۆژەو كارانەی كە رۆڵیان لەبنیاتنانی ژێرخانی هەرێم و پێشخستنی سێكتەری بەرهەمهێنانی كارەبا هەیە.\nئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش ده‌كه‌ن ، كه وەزیری سامانە سروشتیەكان جەختی لەسەر گرنگی پەیوەندییەكان و ئەنجامدانی ئەو پرۆژانە كردەوە كە بۆ هەردوو وەزارەت گرنگن ..\nله‌كۆتاییدا وه‌زاره‌تی كاره‌با رایده‌گه‌ێنێت: له‌كۆبوونه‌وه‌كه‌دا چەندنین پێشنیارو راسپاردە لەلایەن هەردوو لاوە پەسەندكران.


بارزانی و عامری پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا\n16:35 ڕێگای هەولێر کەرکووک سبەینێ دەکرێتەوە\n15:05 کوفی عەنان سکرتێری گشتی پێشووی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆچی دوایی کرد\n14:10 بەپەلە ... وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا گرووپێکی بە ناوی " هەنگاو " لە دژی ئێران دامەزراند\n13:21 بەپەلە ... ئەگەری لە سێدارەدانی ڕامین حسێن پەناهی و ١١ کەسی دیکە لە حەفتەی داهاتوودا لە ئارادایە\n13:06 ئەمریکا لە سووریا بڕیارێکی گرینگی دا\nنووسینگەی هادی عامری،سەرۆکی هاوپەیمانی فەتح، راگەیێنراوێکی بڵاوکردەوە و راگەیاند، "بەڕێز مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کورستان پەیوەندی تەلەفۆنی بە بەڕێز هادی عامری سەرۆکی هاوپەیمانی فەتح کردووە".\nسەرۆك مەسعود بارزانی بە تەلەفۆن پەیوەندی بە ھادی عامری سەرۆكی ھاوپەیمانی فەتح كرد و باسییان لە ئه‌نجامی ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی ئەمجارە كردووە و ھەردوولاش زوو ئاوڕدانەوە لە داواكارییەكانی خەڵكیان بە پێویستزانی.\nھاوپەیمانی فەتح، به سه‌رۆكایه‌تی هادی عامری، دووەم لیستی ھەڵبژاردنەكانی عێراقە و پارتی دیموكراتی كوردستانیش یەكەمی سەر ئاستی ھەرێمی كوردستانە.\nدوێنێش، بۆ ھەمان مەبەست سەرۆك بارزانی پەیوەندی بە موقتەدا سەدر رێبەری رەوتی سەدرەوە كرد، كه لیسته‌كه‌ی به‌ناوی "سائیرون" یه‌كه‌می سه‌ر ئاستی عێراقه.\nرۆژی 12ی ئایاری 2018، هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی بۆ خوولی چواره‌می ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق به‌ڕێوه‌چوو، به گوێره‌ی ئه‌نجامه به‌راییه‌كان، لیستی سائیرونی سه‌در یه‌كه‌مه، فه‌تحی هادی عامری دووه‌م و لیستی نه‌سڕی حه‌یده‌ر عه‌بادی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراقیش، سێیه‌مه، پارتی دیموكراتی كوردستانیش، له ریزبه‌ندی چواره‌مه له‌سه‌ر ئاستی عێراق و یه‌كه‌می سه‌ر هه‌رێمی كوردستانه.\nجەژنی مۆسیقا و نەریتی کوردەواری لە ٤ شاری ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوە دەچێت\nڕێگای هەولێر کەرکووک سبەینێ دەکرێتەوە\nکوفی عەنان سکرتێری گشتی پێشووی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆچی دوایی کرد\nبەپەلە ... وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا گرووپێکی بە ناوی " هەنگاو " لە دژی ئێران دامەزراند\nبەپەلە ... ئەگەری لە سێدارەدانی ڕامین حسێن پەناهی و ١١ کەسی دیکە لە حەفتەی داهاتوودا لە ئارادایە\nسەرۆک بارزانی پێشوازی لە ئەمینداری گشتی یەکیتی زانایانی جیهانی موسڵمان کرد .\nئەمریکا لە سووریا بڕیارێکی گرینگی دا\nئه‌ردۆغان : ئێمە ڕادەستی ئەمریکا نابین ، ئێوە بە دۆلار ڕووبەڕوومان بوونەوە ، ئێستا نۆرەی ئێمەیە\nبەپەلە ...لە ڕوونکردنەوەیەکدا بانکی ناوەندی عێراق کڕین و فرۆشتنی دۆلار لەگەڵ بانکە ئێرانییەکان ڕادەگرێت\nبەپەلە ... بڕی ٩ میلیارد دۆلار بەشە بوودجەی هاوردەکاران لە بانکی ناوەندی ئێران دیار نەماوە\nبەپەلە ... زیاتر لە ٤٠ فڕۆکەی پێشکەوتووی ئەمریکی لە ئاسمانی ئێران دەسوورێنەوە\nبەپەلە ... دووهەم گەورەترین سەرچاوەی ئابووری ئێران داوای قەرەبوو لە ووڵاتی فەڕەنسا دەکات\nترامپ و ماکرۆن لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا سەبارەت بە ڕەوشی ئێران و ناوچەکە گفتۆگۆیان کرد\nبەپەلە ... تورکیا ... ئەگەر یەکیتی دەیەوێ هێڵە ئاسمانییەکەی بکرێتەوە دەبێت بە تەنیا لە پەکەکە بدات\nووڵاتی عەرەبستان هاوکاری ڕەققا دەکات


Kurdîpêdiya - گرانیی شتومەک گەشتیارانی هەورامانی بێزار کردووە\n📊 گرانیی شتومەک گەشتیارانی هەورامانی بێزار کردووە | Pol: Amar u Rapirsîya | Zimanê babetî: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nگرانیی شتومەک گەشتیارانی هەورامانی بێزار کردووە\nلەگەڵ ئەوەی بەهۆی سروشتە جوانەکەی و فێنکی کەشوهەواکەیەوە لە بۆنە و وەرزە جیاوازەکاندا گەشتیارێکی زۆر ڕوو لەناوچەی هەورامانهەورامان دەکەن، بەڵام بە وتەی یەکێک لەو گەشتیارانە گرانیی نرخی شمەک کاڵاکانی بازاڕەکانی هەورامان بێزاری کردوون، دوکاندارێکیش هۆکاری گرانییەکە ڕوون دەکاتەوە.\nلە ناوچە جیاجیاکانی هەوراماندا ژمارەیەک دوکان و بازاڕ کراونەتەوە کە تایبەتن بە فرۆشتنی کاڵای کەلەپوری و ئیشی دەستی، بەڵام بەهۆی ئەوەی نرخی بەشێک لەو کەلوپەلە کەلەپوریانە بەرزە گەشتیاران ناتوانن بەدەستیان بخەن.\nجوانمێر لەتیف، یەکێک لەو گەشتیارانەی کە لە کەرکوکەوە هاتبووە هەورامان، بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند:ناوچەی هەورامان بەگشتی شوێنێکی زۆر سەرنجڕاکێش و گەشتیارییە و دەبوو حکومەتی هەرێم و لایەنە پەیوەندیدارەکان زیاتر گرنگییان بەم ناوچە بدایە، هەروەها لەبازاڕەکانی هەورامان بەتایبەت شارەدیی بیارە چەند دوکانێکی کەلەپوری کوردەوارییان تێدایە کە هێندەی تر سیمای هەورامانیان جوانتر کردووە.\nئەو گەشتیارە ئاماژەی بەوەش کرد:ئەوەی جێگەی نیگەرانی و سەرنجی ئێمەیە ئەوەیە کە نرخی کاڵا و شمەکەکان زۆر بەرزە و نرخێکی زۆریان خراوەتە سەر، بەتایبەت شمەک و کەلوپەلە کەلەپورییەکان، چونکە هەندێک کاڵا هەیە ئەگەر لە کەرکوک بە هەزار دینار بێت لێرە بە سێ هەزار دینارە، هەروەها هەست دەکەین کەلوپەلە کەلپورییەکانیش بەهەمان شێوە نرخیان زۆر گرانە و هەندێک کەس هەیە هەر چەندە زۆریش حەزیان لێ دەکات بەڵام ناتوانێت بیانکڕێت.\nئەو گەشتیارە ئەوەشی وت:پێش ئەوەی حکومەت چاودێری ئەو دوکانانە بکات و لێپێچینەوەیان لەگەَڵدا بکات، دەبێت ئەوان بۆخۆیان کارێکی وابکەن بەهەرزانکردنی کاڵاو کەلوپەلەکانیان گەشتیاری زیاتر بۆناوچەکە ڕابکێشن، چونکە ئەگەر بەردەوام بن لەم گرانییە و بەرزی نرخەکانیان، بەدڵنیاییەوە کاریگەری خراپ لەسەر خۆیان و ناوچەکەش جێدەهیڵێت، ژمارەیەکی کەمتر لە گەشتیار ڕوو لەناوچەکە دەکات.\nلەبەرامبەردا یەکێک لە خاوەن دوکانە کەلەپوریەکانی بازاڕی شارەدێی بیارە بەناوی سەرهەنگ عوسمان، بۆ ڕۆنیوز ئەوەی خستەڕوو، گەشتیاران مافی خۆیانە نیگەران بن لە بەرزی نرخی هەندێک لە کاڵا و کەلوپەلی کوردەواری و کەلەپوری، بەڵام دەبێت ئەوەش بزانن کە ئێمە دەچین ئەم کاڵایانە لە دیوی ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە دێنین و نرخێکی زیاتر لەسەر ئێمەش دەکەوێت، ئەوە سەرەڕای ئەوەی کە لەهەموو دنیادا ئیشە دەستیان زۆر گرانن و دەستەڵاتی ئێمەی تێدا نییە.\nئاماژەی بەوەش کرد، ڕاستە لە بۆنە و جەژنەکاندا ژمارەیەکی زیاتر لە گەشتیاران ڕومان تێدەکەن، بەڵام هەرگیز ئەوەمان نەقۆستوەتەوە کە نرخەکان بەرز بکەینەوە، بەڵکوو بەپێچەوانەوە نرخی زۆرێک لەکاڵاکانمان دابەزاندووە بۆئەوەی هەرچۆنێک بێت ئەو کاڵایانە بفرۆشین و کاڵای نوێ بێنین، هەر خاوەن دوکانێکیش نرخی بەرزکردبێتەوە بەدڵنیاییەوە زیانی بەخۆی و بازاڕی ئێمەش گەیاندووە.\nئەو خاوەن دوکانە کەلەپورییەی شارەدێی بیارە ئەوەشی وت: ئەگەر بهاتایە ئەو کەرەستە و ئیشە دەستیانە لە ناوخۆی هەرێمدا دروستبکرانایە، ئەوا ئێمەش بەنرخێکی کەمتر دەمانفرۆشت بەگەشتیاران، بەڵام ئێمە دەچین لە پارێزگای هەمەدانی ئێران گۆزە دێنین لە هەورامانی ڕۆژهەڵات بەرگی تێدەگرین تا دەیهێنینەوە بۆ هەورامانی خۆمان 11 هەزار دینار لەسەرمان دەکەوێت، ئێمە دەیفرۆشینەوە بە 13 هەزار دینار.\n 📡 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی رۆژنیوز - 02-07-2017\n➕ Ev babete ji layê: (Evîn Îbrahîm Fetah) li: Jul 2 2017 2:09PM hatiye tumarkirin\n✍ Ev babete bu dwîmahîk car ji layê: (Hawrê Baxewan)ve: Jul 3 2017 8:18PM hatiye rast vekirin\n👁 Ev babete 2,358 car hatiye dîtin


مەسرور بارزانی: هێرشەکەی ئەمشەوی بەغدا خەمباری کردم\nTUE, 20 JUL 2021 01:34 | KDP.info\nهەولێر-KDP.info- مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە تویتێکدا لە بارەی تەقینەوەکەی بازاڕێکی ناوچەی سەدری بەغدا رایگەیاند، بە رووداوەکە خەمبار بووم.\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر نووسیویەتی: "ئەوەی روویدا هەڕەشەی بەردەوامی تیرۆریستانمان بەبیردەهێنێتەوە لەسەر تەواوی عێراقییەکان و رووبەڕووبوونەوەی ئەو هەڕەشانەش پێویستی بە هەماهەنگی بەهێزترە".\nسەرۆکی حکومەت لە تویتەکەدا هاوسۆزی حکومەتی هەرێم بۆ قوربانیانی رووداوەکەش دەردەبڕێت.\nئێوارەی رۆژی 19ی تەممووزی 2021، کە دەکاتە رۆژی عەرەفەی جەژنی قوربان، تەقینەوەیەک لە بازاڕی وه‌حیلاتی ناوچەی سەدری بەغدا روویدا، به گوێره‌ی سەرچاوە بەرپرسەکان، لە تەقینەوەکەدا 36 كه‌س گیانیان له‌ده‌ستداوه كه دووانیان منداڵن، دەیان كه‌سی دیکەش بریندار بوون.


قسەیەکی تر لەسەر ھەوڵی تەقاندنەوەی بەنداوی دەربەندیخان\nئالان شەوکەتی حاجی موشیریش لە سەرزاری باوکیەوە ، جەخت دەکاتەوە کە کراوەو بەبڕیاری بەرەش بوە، بەقسەی ئەوبێ بە بڕیاری فەرەیدون عەبدولقادرو بە جێبەجێکردنی مەحمود سەنگاوی بوە ، وەک تۆڵە سەندنەوەیەک لە رژێمی بەعس .\nھەموومان دەزانین ڕژئمی بەعس ڕژێمێکی شۆڤێنی دڕندەبوو ، لە تۆڵەکردنەوەدا بەزەیی نەبوو بۆ نموونە :\n- رائید صباح الحەمدانی ئەفسەری ئاسایشی سەر بە ڕژێمی بەعس لە بەرنامەی شەھادات دەڵێ لە کاتی ئەنفالەکان نزیکەی١٧ ھەزار خەڵکی مەدەنی گوندەکان ھێنرابوونە ھەردوو سەربازگەی خالیدو دبس ، بڕیار بوو دوای لێکۆڵینەوە لەگەڵیان ئازاد بکرێن ، بەڵام لەوکاتەدا یەکێتی دووچالاکی دژ بە دووگوندی تەعریب کراولەپردێ و کفری ئەنجامداو نزیکەی ١٠٠ ژن و منداڵ و خەڵکی عەرەبی ھێنراوی ئەودوو گوندە کوژران، بۆیە بەفەرمانی عەلی حەسەن مەجید و لەتۆڵەی ئەواندا بڕیاری لەناوبردنی ١٧ ھەزار گوند نشینە کوردەکە دراو ھەمویان کوژران\n-ئاشکرایە کە لێدانی ھەڵەبجەش بەچەکی کیمیاوی و شەھید بوونی بەکۆمەڵی شارەکە دەرەنجامی پەلکێش کردن و پێشکەوتنی پاسداری ئێرانی بوو بۆ ناو ھەڵەبجە .\n- کاتێکیش پارتی پێش پاسداران کەوتنو چیای گردەمەند داگیرکرا، لەتۆلەی ئەوە ڕقی پیسی خۆێ بەخەڵکی مەدەنی بەرزانیەکان ڕشت کە لەئۆردوگاکانی ھەولێر نیمچە دەستبەسەربوون.\nجا ئەگەر ئەو ھەوڵە سەریبگرتایەو بەراستی ژمارەیەکی زۆری خەلک بەتایبەتی عەرەب تیا بچونایە بەدڵنیاییەوە پەرچەکرداری بەعس لە ئەنفال و ھەڵەبجەش دژی خەڵکی مەدەنی کورد زیاتر دەبو، بەتایبەتی کە دەستی کرابۆوە بۆ سەرکوتکردنی راپەرینی بەھاری سالی ١٩٩١وە شەرعیەتێکی نێودەولەتیشی بۆ کارەکەی وەردەگرت\nبەرگریەك لە ویژدانەوە\nبەشی یازدەیەم جاردان و پاراستنی سەربەخۆیی خۆم لەگەڵ گۆران\nسەرۆکی حوکمەت چاکسازیت باش!!!


دەرهێنەرێکی کورد خەڵاتێکی گرنگ ڕەت دەکاتەوە\nبوڵه‌نت گوندوز، ده‌رهێنه‌ری كوردی باكووری كوردستان، خه‌ڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی له‌نده‌نی بۆ باشترین فیلمی بێگانه ڕه‌ت كرده‌وه.\nله لێدوانێكیدا بۆ دیجیتاڵ میدیای ئێن ئاڕ تی، بوڵه‌نت رایگه‌یاندووە، له‌به‌ر بێده‌نگی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی و به‌تایبه‌تی وڵاتانی به‌ریتانیا و فه‌ڕه‌نسا و ئه‌ڵمانیا له به‌رامبه‌ر كوشتاری كوردان، خه‌ڵاته‌كه‌ی ڕه‌ت كردۆته‌وه.\nبوڵه‌نت له دایكبووی ١٩٧٩ـی باكووری كوردستانه و له ساڵی ٢٠٠١ـه‌وه به‌هۆی كێشه‌ی سیاسییه‌وه ئاوارەی فەڕەنسا بووە و ئێستا له پاریس نیشته‌جێیه.\nئه‌مساڵ به فیلمی (كوردستان كوردستان) به‌شداری "فیستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی له‌نده‌ن"ـی كرد.\nفیلمه‌كه باس لە چیرۆكی مۆسیقاژه‌نێكی كورد دەکات كه دوای ٢٠ ساڵ له په‌ناخوازی له ئه‌وروپاوه ده‌گه‌ڕێته‌وه باكووری كوردستان.\nئه‌و ده‌رهێنه‌ره گوتوشییەتی: "ئێمه‌ی كورد كه نه‌ته‌وه‌یه‌كی ٤٠ ملیۆنین، تاكه نه‌ته‌وه‌یه‌ك كه بێده‌وڵه‌تین و به‌ڕاستیش شه‌ڕی سه‌رسه‌ختترین دوژمنی مرۆڤایه‌تی ده‌كه‌ین كه داعشه، به‌ڵام كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی به جدی پشتگیری كورد ناكات، به‌تایبه‌ت ئه‌ورووپا و به تایبه‌تتریش وڵاتانی به‌ریتانیا و فه‌ڕه‌نسا و ئه‌ڵمانیا بێده‌نگ له‌به‌رامبه‌ر كوشتاره‌كانی باكوور."\nپێشتر ئه‌و ده‌رهێنه‌ره چه‌ندین خه‌ڵاتی نێوده‌وڵه‌تی وه‌رگرتووه، له ساڵی ٢٠١٠ـه‌وه وه‌كو ده‌رهێنه‌ر كار ده‌كات و یه‌كه‌م فیلمیشی به‌ناوی" evdalê zeynikê" بووه و خه‌ڵاتی نیویۆركی وه‌ك باشترین ده‌رهێنه‌ر پێ دراوه.\nفیلمی دووه‌می له‌سه‌ر كاره‌ساتی ڕۆبۆسكی باكووری كوردستان بووه، به‌ناوی" roboski mon amour- ڕۆبۆسكی خۆشه‌ویستم" كه باس له بۆمبارانی فڕۆكه‌كانی توركیا ده‌كات كه ده‌بێته هۆی شه‌هیدبوونی ٣٤ هاووڵاتی مه‌ده‌نی كورد له‌و گونده‌ی باكووری كوردستان.\nساڵی ٢٠١٥ـش فیلمی "كوردستان كوردستان"ـی ده‌رهێناوه و لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٥ دوو خه‌ڵاتی له فێستیڤاڵی لۆس ئه‌نجلس برده‌وه، یه‌كه‌میان وه‌ك باشترین فیلم و دووه‌میش وه‌كو باشترین گۆرانی ئۆرجیناڵ له فیلمه‌كه‌دا.\nڕۆژی شه‌ممه ٢٧ـی شوباتیش له فێستیڤاڵی له‌نده‌ن ئه‌و فیلمه خه‌ڵاتی باشترین فیلمی بێگانه‌ی پێ درا، به‌ڵام بوڵه‌نت خه‌ڵاته‌كه‌ی وه‌رنه‌گرت وه‌ك ناڕه‌زایه‌تی بێده‌نگبوونی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی به‌رامبه‌ر كوشتاری كوردان.\nئه‌م بابه‌ته 2066 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمۆزیك زاراوەیەكی هەڵەیە، پێویستە ئیدی بەكارنەهێنرێت\nئارام غەمبار لە فیلمێکی دیکۆمێنتاریدا\nنامەیەكی كۆنی نەوشیروان مستەفا بڵاو كرایەوە\nکاری ئەدەب دەرخستنی نهێنییەکانە\nنوێنەرایەتیی نەتەوەکەیان دەکەن؟\nكه بانگی دا ده‌توانیت هیچ بخۆیت؟


هه‌رێمی کوردسـتانی عێراق و هه‌نارده‌ی نه‌وت\nی مانگی یازده ١٦, ٢٠١٢\nوا چه‌ند سـاڵێـکه هه‌رێمی کوردسـتانی عێراق به شێوه‌یه‌کی نیمچه سه‌ربه‌خۆ نه‌وتی خاوی خۆی هه‌نارده ده‌کات و ده‌ڵێت داهاته‌که‌ی بۆ سه‌رانسه‌ری عێراقه، به‌ڵام حکومه‌تی ناوه‌ندی عێراق ڕه‌خنه له ده‌سه‌ڵاتی کوردی ده‌گرێت و ده‌ڵێت به‌بێ ئه‌وه‌ی پـرسیار به وه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق بکات گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ کۆمپانیا بـیانیـیه‌کاندا مۆرده‌کات. بۆیه له ئێسـتادا بووه‌ته یه‌کێـک له کێشه سه‌ره‌کیـیه‌کانی نێوان به‌غدا و هه‌ولێردا.\nمارک سنۆس له ده‌نگی ئه‌مه‌ریکاوه ڕاپـۆرتێـکی له‌و باره‌یه‌وه نووسیوه و هاوکارمان شوان سه‌عید به کوردی ئاماده‌ی کردووه.\nبه درێژایی چه‌ند مانگی ڕابردوو حکومه‌تی هه‌رێمی کوردسـتانی عێراق ده‌سـتیانکردووه به بیناسـازی پـرۆژه‌یه‌کی مه‌زنی نێونه‌ته‌وه‌یی لووله‌ی گاز و نه‌وت له‌گه‌ڵ وڵاتی تورکیای دراوسێدا، ئه‌و کاره‌ی ده‌ستی کورد ده‌گه‌یه‌نێت به بازاڕه‌کانی جیهان له ڕێگه‌ی ناوچه‌ی ده‌ریای سپـیـیه‌وه.\nهاوکات حکومه‌تی هه‌رێمی کوردسـتانی عێراق په‌ره‌یان به ڕێـکه‌وتنه‌کانی دۆزینه‌وه‌ی نه‌وت داوه له‌گه‌ڵ کۆمپانیا بیانیـیه‌کانی بواری نه‌وتدا و په‌ره‌شـیان به بواری بازرگانی نه‌وتی خاو داوه له‌گه‌ڵ کۆمپانیا تورکیـیه‌کاندا.\nئه‌م هه‌نگاوه نیشـانه‌ی ئه‌وه ده‌دات که کوردانی عێراق ده‌یانه‌وێت خاوه‌ن بڕیاری خۆیان بن له بواری ئابوریدا.\nئه‌م ڕێـکه‌وتنانه نه‌ک ته‌نها بوون به مایه‌ی بێزاری حکومه‌تی ناوه‌ندی عێراق، به‌ڵـکو ئه‌وه‌نده‌ی تر ناکۆکی دیپـلۆماتی نێوان ئانکه‌ره و به‌غدای قوڵترکردووه‌ته‌وه. له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شـدا ڕێکه‌وتنه‌کان کێشه‌کانی ناوخۆی تورکیا ده‌خه‌نه ڕوو که زۆر پـێویستی به نه‌وت هه‌یه و له شه‌ڕی سه‌رهه‌ڵـداوانی کوردی خۆیاندان، ئه‌وانه‌ی له مێژه له‌و پێناو ئازادیدا تێـده‌کۆشن.\nنوێنه‌ری پـێشـووی ئه‌مه‌ریکایی بۆ کاروباری وزه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌یڤد گۆڵد وین ده‌ڵێت ئانکه‌ره دووچاری ژماره‌یه‌کی زۆر له مه‌ترسـیـیه‌کان ده‌بێته‌وه سه‌باره‌ت به وابه‌سـته‌یی به کوردی عێراقه‌وه به ته‌نها له ڕووی پشـتیوانی ئابوریـیه‌وه.\nڕاپـۆرتی هه‌رێمی کوردستان و نه‌وت


تێزاو رژاندن بە روومەتی هاوڵاتیان گەیشتە شاری “قوم” / بە وێنە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / تێزاو رژاندن بە روومەتی هاوڵاتیان گەیشتە شاری “قوم” / بە وێنە\nتێزاو رژاندن بە روومەتی هاوڵاتیان گەیشتە شاری “قوم” / بە وێنە\nشه‌ممه 25 تشرینی یه‌كه‌م 2014\tئێران, هەواڵ 377 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبە پێی ئەو هەواڵانەی بە زاگرۆس پۆست گەیشتووە، رەوتی تێزاو رشتن بە روومەتی هاوڵاتییان كە لە شاری ئیسفەهان لانیكەم 15 كەسی كردە قوربانی، گەیشتە شاری قوم و لەوێش 2 كەس كەوتنە بەر رەقی ئەو پەلامارە.\nهەواڵەكان لەو پەیوەندەدا باس لەوە دەكەن كە، لە ماوەی رۆژانی رابردوودا كچێكی دیكەی 16 ساڵ تەمەن بە ناوی مەعسومە ئیلاهی كەوتووەتە بەر پەلاماری تێزاو رژاندن بە دەم و چاوی ئەو هاوڵاتیانەی كە دەوترێ حیجابیان لەبەرچاو نەگرتووە.\nمەعسومە ئیلاهی لە بنەماڵەی كەم ئەندامانی سەر سەردەمی شەڕ بووە و بەو هۆیەوە دام و دەزگا ئەمنیەتیەكانی كۆماری ئیسلامی پێشیان بە بڵاوبوونەوەی هەواڵی پەیوەندیدار بوون.\nلە لایەكی دیكەشەوە هەواڵەكان لەوە دەدوێن كە، جگە لە مەعسومەی 16 ساڵ تەمەن، پیاوێكی 36 ساڵ تەمەن بە ناوی “عەلی تەوەكۆلی”ش كەوتووەتە بەر پەلاماری تێزاو رژاندن و دواتر رەوانەی نەخۆشخانەی عەلامە كراوە.\nئەمەش لەحاڵێكدایە كە تا ئێستا چەندین كۆبوونەوەی بەرین لە دژایەتی بەو كردەوە نەشیاوە لە شارە جۆراوجۆرەكانی ئێران بەتایبەت تاران و ئیسفەهان بەڕێوە چوون و هەر ئەمِرۆژ پتر لە 20 ژن و مێرد وێڕای سووكایەتی پێ كردن لە بەردەم وەزارەتی ناوخۆی كۆماری ئیسلامی دەستبەسەر و راپێچی زیندان كران و هەمووان باس لەوە دەكەن كە كەسانی پەیوەندیدار لەگەڵ حكومەت ئەم كارانە ئەنجام دەدەن.\nئەمەش چەند وێنەی ئەو كەسانەیە كە بوونەتە قوربانی تێزاو رژاندن:


رونكردنەوەی پارتی لەبارەی رادەستكردنی تۆمەتبارانی تیرۆر لەلایەن یەكێتییەوە بە عێراق\nدوای ئەوەی بەرپرسی مەڵبەندی كەركوكی یەكێتی ئاشكرایكرد: له‌سه‌ر ڕاسپارده‌ی هاوسه‌رۆكانی یه‌كێتی هه‌ستاین به نێوەندگیری له‌نێوان حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی عیراق بۆ ڕاده‌ستكردنه‌وه‌ی نزیكه‌ی 170 تۆمه‌تباری تیرۆر له‌كه‌ركوك به عێراق، ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی لە كەركوك و گەرمیان رونكردنەوەیەكی لەوبارەیەوە بڵاوكردەوە.\nئاوێنە: ئەنجومەنی سەركردایەتی كەركوك-گەرمیان-ی پارتی دیموكراتی كوردستان، ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە رونكردنەوەیەكدا رایگەیاند"وەک پارتی دیموکراتی کوردستان سنوری کەرکوك- گەرمیان بەهیچ شێوەیەک ئاگادارنەبوینە یەکێتیی نیشتمانی ئەم جۆرە گرتوخانانەی هەیەو، ئاگاداری هەبونی ئەو گیراوانە لای هێزەکانی سەر بە یەکێتی نەبوینە."\nئەوەشی خستۆتەڕو"پەیوەندیمان بە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە کردوە، بۆمان دەرکەوت حکومەتی هەرێمی کوردستان بێ ئاگایە لە گرتوخانە نهێنییەکانی یەکێتیی نیشتمانی، هیچ یەکێک لەو گیراوانە رادەستی دامەزراوەی دادوەریی هەرێم نەکراوە."\nبەپێی رونكردنەوەكەی پارتی "دادگا بێ ئاگایە لە گرتنی ئەم گیراوانەو ئەم چەند ساڵە بەشێوەیەکی نایاسایی لە گرتوخانەی نهێنیدا ماونەتەوە، ئەمەش بابەتێکە پێویستە لێپێچینەوە لەو کەسانە بکرێت کە لێی بەرپرسیارن و، ناکرێت کەمتەرخەمی بەرامبەر ئەوە بکرێت کە حزبێک لە سەروی یاساو لە سەروی دەزگا دادوەرییە فەرمییەکانی هەرێم بێت. هەروەها نابێت هیچ حزبێک گرتوخانەی نهێنیی هەبێت و بەبێ رێکاری دادوەریی رون و فەرمی هاوڵاتیانیان تێدا زیندانی بکرێن."\nجەختیشی كردۆتەوە"پارتی هەمیشە داوای گفتوگۆ و گرتنەبەری هەنگاوی ئەرێنیی کردوە بەمەبەستی نزیککردنەوەی دیدو بۆچونی پێکهاتە جۆراوجۆرەکانی کەرکوک. هەروەها پارتی دیموکراتی کوردستان لە سنووری کەرکووك - گەرمیان بەهیچ شێوەیەک لە هەبونی ئەم جۆرە گیراوانەو ھەبونی گرتوخانەی نھێنی تایبەت بە یەکێتیی نیشتمانی ئاگادارنەبوە، گەڕانەوەی ئەو خەڵکە کە بەبێ فەرمانی دادگا گیرابون بۆ ناو کەسوکاریان بەر لە جەژنی رەمەزان بابەتێکی گرنگە، زۆر گرنگە ئەو گرتوخانە نهێنییانە دابخرێن و ئەو کەسانەی بونەتە هۆکاری گرتنی ئەو هاوڵاتییانە لە ماوەی ئەم چەند ساڵەدا لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بکرێت."\nبڵێسە بۆ جەبار فەرمانی باوکی: لەساڵیادی کۆچی تۆدا، خەم دامدەگرێ کە یەکێتی یەکێتیەکەی جاران نەماوە!\nلەیادی سەد ساڵەی پەیماننامەی سیڤەردا ١٩٢٠/٨/١٠.. چۆن کوردستانی باشور بەعێراقەوە لکێنرا؟\nدهۆك..لەشەڕێكدا گەنجێك كوژراو چواری دیكەش برینداربون


هەرێم؛ ڕێژەی تووشبوانی شێرپەنجە ڕوو لەزیادبوونە\nلەماوەی سێ ساڵدا زیاتر لە 5000 کەس تووشی نەخۆشی شێرپەنجە بوون\n15.04.2019 01:16 PM\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند "نەخۆشی شێرپەنجە یەكێكە لە نەخۆشییە درێژخایەنەكان و لەهەموو دونیا رێژەی تووشبون بەم نەخۆشییە لەزیادبوونە، ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لەماوەی سێ ساڵی ڕابردوودا ژمارەی تووشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجە لەهەرێمی كوردستان لە زیادبوونە.\nخاڵس قادر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاندووە، "لەهەرێمی كوردستان ئەگەر ژمارەی تووشبوان بەراورد بكەین بە تووشبوان لە وڵاتانی دیكە ئەوا ڕێژە و ژمارەكە كەمترە، لەهەرێمی كوردستاندا لە هەر 100 هەزار كەسێك ساڵانە 95 تا 99 كەس تووشی نەخۆشی شێرپەنجە دەبن".\nوتیشی، لە وڵاتانی دیكەی دونیا بەپێی داتای ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی و دەزگای نێودەوڵەتیی تایبەت بە توێژینەوە لە نەخۆشی شێرپەنجە ساڵانە لەو 100 هەزار كەسە 200 كەس تووشی نەخۆشی شێرپەنجە دەبن، واتە رێژەی تووشبوون لەهەرێمی كوردستان ساڵانە نزیكەی 50 لەسەد كەمترە لەو ڕێژەیەی لە وڵاتانی دیكە هەیە.\nناوبراو ئەوەشی بە ئانادۆڵۆ وتوە، بە بەرارود بە ساڵانی پێشووتر ساڵ دوای ساڵ ژمارەی تووشبوان بە نەخۆشی شێرپەنجە لەهەرێمی كوردستان لە زیادبوونە، رێژەیەكی كەمی زیادبوون ساڵ دوای ساڵ هەیە، لە كۆی گشتی لە سێ ساڵی ڕابردوودا ساڵانە نزیكەی پێنج هەزار و 180 كەس تووشی شێرپەنجە بوون و وەكو تووشبووی نوێی شێرپەنجە تۆماركراوە.\nرێكخراوی تەندروستی جیهانی هۆشداری دەدات لە مەترسی سورێژە \nراچێتەی پزیشك دەبێتە كۆمپیوتەری \nچۆن لە هەوكردنی پەنكریاس خۆمان دەپارێزین\nئاوی سپی چاو چییەو چۆن دروست دەبێت\nتەندروستی سلێمانی هۆشداری دەداتە هاوڵاتیان\nکارمەندانی گرێبەستی وەزارەتێک دەکرێتە هەمیشەیی\nتەندروستی سلێمانی دەوامی کارمەندەکانی ئاسایی کردەوە\nهەڵەکانی کاتی ئاو خواردنەوە


عەبدولمەهدی دوو پرسی تایبەت بە کوردستان دەوروژێنێت\n2018-11-07 [07:12 AM]\nسەرۆک وەزیرانی عێراق دوو پرسی پەیوەندیدار بە گەل و حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەوروژێنێت.\nبەپێی هەواڵی میدیا عێراقییەکان، عادل عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندووە، گەیشتن بە ”چارەسەرێکی بە ئینساف“ بۆ ماددەی 140ـی دەستووری عێراق و بەشەبودجەی هەرێمی کوردستان پێویستە.\nعادل عەبدولمەهدی هەروەها راگەیاندووە، ”بە دڵنیاییەوە“ ئەو دوو پرسە لە ئەنجومەنی وەزیران تاوتوێ دەکرێن و لێژنەیەکیش بۆ گفتوگۆکردن لەسەر بودجە، دەست بە گفتوگۆکانی دەکات لەگەڵ پەرلەمان.\nماددەی 140، ماددەیەکی دەستووری هەمیشەیی عێراق. تێیدا بڕیاری ئاساییکردنەوەی بارودۆخی کەرکووک و هەموو ناوچە کوردستانییەکانی دیکەی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان دراوە، بەڵام حکوومەتەکانی عێراق لە دوای رووخانی رژێمی بەعسەوە تا ئێستا، خۆیان لە جێبەجێکردنی ئەو ماددەیە دەدزنەوە.\nهەر بەپێی دەستوور، پشکی هەرێمی کوردستان لە داهات و بودجەی عێراق بریتییە لە %17، بەڵام حکوومەتەکانی عێراق بۆ گوشارخستنە سەر گەلی کوردستان و سەرکردایەتییەکەی، بەردەوام ئەو بڕە پێشێل دەکەن و زۆر کەمتر لەوەی دیاری کراوە، بۆ هەرێمی کوردستان دەنێرن.\nئەم هەواڵە 7384جار خوێندراوەتەوە


كورده‌یل 1880 و عه‌ره‌به‌یل 2011 - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nكورده‌یل 1880 و عه‌ره‌به‌یل 2011\nوه‌چه‌ن ئه‌زموونیگ بكه‌یم ك له‌گوزه‌یشت و ئیسه ڕویدانه‌و تائیسه‌یش هه‌ر ڕویده‌ن. راپه‌ڕین كورده‌یل ساڵ 1880و عه‌ره‌به‌یل ساڵ 2011 دو نموونه‌ن له‌و راپه‌ڕینه‌یله ك كلتوور هاوبه‌ش نه‌ته‌وه‌یى ده‌ور داشتگه‌له به‌رپابوین و جیوازكردنیان له‌ناو یه‌ك وڵات یا له‌مه‌رز وڵاتیگه‌وه ئه‌را وڵاتیگ تر.\nبیگومان گشت نه‌ته‌وه‌یگ كلتوور تایبه‌ت خوه‌ى دیریگ و ئه‌و كلتووره بووگه شوناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى تاكه‌یل، ئنجا تاكه‌یل كومه‌ڵگاى كوردیش خاوه‌ن كلتووریگ نه‌ته‌وه‌یین ك پیكهاتگه له كلتووریگ هاوبه‌ش له‌زووان و هویر وباوه‌ڕ و داب ونه‌ریت و فۆلكلۆر و ئه‌و كلتووره به‌سیگه‌یانه یه‌كه‌وه‌و هس و هه‌ڵویسته‌یلیان خه‌یگه یه‌ك، هه‌ر یه‌یش زه‌مینه خوه‌شكه‌ر بویه له‌لاى كه‌سیگ وه‌ك شێخ عوبه‌یدڵڵا ك وه‌بى ترس له ناوچه‌یل كوردنشین ژیر ده‌سڵات ئمپراتۆریه‌ت عوسمانى و ده‌وڵه‌ت ئیران بگه‌ردیگ و ئاماده‌باشى ئه‌را كورده‌یل بكا ئه‌را ئه‌نجامداین راپه‌ڕینه‌گه‌ى ساڵ 1880.\nنه‌ته‌وه‌ى عه‌ره‌بیش خاوه‌ن كلتووریگ هاوبه‌شن و هه‌ر ئه‌و كلتووره كاریگه‌رى داشت له جیوازكردن راپه‌ڕینه‌یل سه‌ره‌تاى 2011 له‌ناونى ملله‌ته‌یل عه‌ره‌ب له‌وڵاتیگ عه‌ره‌بیه‌وه ئه‌را وڵاتیگ تر عه‌ره‌بى.\nبیگومان راپه‌ڕین كورده‌یل ساڵ 1880 چووگه‌وه ئه‌را ئه‌و كزى ئابووریه ك روى وه‌ڕوى وڵاته‌یل ئیران و ئمپراتۆریه‌ت عوسمانى بویه‌وه‌و ده‌رئه‌نجام قورسكردن بار جفتیاره‌یل كورد بوى وه باج و خاوه‌سه‌ندن، یه‌یش بویه مایه‌ى زه‌مینه خوه‌شكردن ئه‌را ئه‌نجامداین ئه‌و راپه‌ڕینه‌و ڕه‌سین وه‌و ئامانجه ك شێخ عوبه‌یدڵڵا نه‌خشه‌ى داناویگ ، ك پیكهاتویگ له یه‌كخستن ناوچه‌یل كوردنشین ئیران و ده‌وڵه‌ت عوسمانى و ئاشكراكردن ده‌وڵه‌ت كوردى و پایته‌خته‌گه‌یشى موسڵ ئه‌ڕاى دانریا. راپه‌ڕین ملله‌ته‌یل عه‌ره‌ب له گشت ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یل عه‌ره‌بیه ك خودنیشانداین له‌تیان ئه‌نجام دریا، هووكار سه‌ره‌كى خراوه‌كارى سستم وه‌ڕیه‌وبردن وڵات بوى له‌لایه‌ن سه‌رۆكه‌یل دكتاتۆریانه‌وه، له‌ڕوى بیكارى و په‌خشه‌وبوین گه‌ناته‌كارى و نه‌وین ئازادى و بنه‌ماى دیموكراسى، له‌وه‌ر ئه‌وه ئامانج خودنیشانده‌ره‌یل له یه‌كه‌م قوناغ لاوردن سه‌رۆكه‌یل دكتاتۆرى بوى، ك هه‌رچه‌نى ئه‌را قوناغ دویه‌م هه‌ڵوژاردن ئازاده، وه‌لى ئمڕوو زه‌حمه‌ته بزانید وه‌ره‌و چ ئاراسته‌یگ ڕویداگه‌یل ئانده ریڕه‌و خوه‌ى گریگه‌وه‌ر.\nوه‌ختى شێخ عوبه‌یدڵڵا خه‌ریك گرده‌وكردن ده‌نگ سه‌رۆك هووزه‌یل كوردو یه‌كخستن هه‌ڵویستیان بوى، له‌لایگه‌وه له هه‌وڵ دروسكردن پیه‌ڵ په‌یوه‌ندى بوى وه‌ل ئه‌رمه‌نیه‌یلا، ك ئه‌یه ترس گه‌ورایگ دروس كردویگ له‌لاى ده‌سڵات عوسمانى و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش په‌نا بردنه‌وه‌ر نه‌خشه‌یل تازه‌و له‌ڕى دینه‌وه هان چه‌ن سه‌رۆك هووزه‌یلیگ كورد دیان ك ده‌سیان تیكه‌ڵ نه‌كه‌ن وه‌ل ئه‌رمه‌نیه‌یلا چوینكه موسڵمان نین وه‌مه‌به‌س كزكردن و دروسكردن ناكووكى له‌ناو یه‌كڕزى كورده‌یل و له‌لایگ تریشه‌وه دین بووگه هووكار شكه‌ست سه‌ره‌تاى راپه‌ڕین كورده‌یل له‌وه‌ختیگ مه‌لایگ له مزگفت شار سنه بانگه‌واز ئه‌وه كردیاگ ك راپه‌ڕینه‌گه راپه‌ڕینیگ مه‌زه‌و سونیه دژ شیعه‌یل، ئه‌یه‌یش شێخ عوبه‌یدوڵڵا تویڕه كردو گشت نه‌ته‌وه‌یل سیعه‌مه‌زه‌و ریكخست دژ راپه‌ڕین كورده‌یل و بویه هووكاریگ سه‌ره‌كى ئه‌را سه‌رنه‌كه‌فتن راپه‌ڕینه‌گه.\nله‌و وڵاته‌یل عه‌ره‌بى ئمڕوویشه راپه‌ڕین له‌تیان وه‌رده‌وامه‌و له‌لایگه‌وه دوینید دین وه‌كار تیه‌یگ ئه‌را كزكردن خودنیشانده‌ره‌یل جویر ئه‌وه‌ك له ده‌وڵه‌ت به‌حره‌ین رویدا له‌وه‌ختیگ هیز سه‌ربازى له سعودیه‌وه هات ئه‌را پشتگیریكردن له حكوومه‌ت به‌حره‌ینى و له‌لایگ تره‌وه حكوومه‌ت ئیران و عراق چگن سوپاى سعودى ئه‌را به‌حره‌ین وه ده‌سوه‌رداین ناشه‌رعى زانستن، ئنجا وه‌هه‌مان شیوه له‌وڵات سوریایش مه‌ترسى ئه‌وه هه‌س ك ئاراسته‌ى خودنیشانده‌ره‌یل ئاڵشت بووگ، ئه‌ویش له‌ڕى دروسكردن دوبه‌ره‌كى یا دوجه‌بهه‌یى له‌ناونى سنیه‌یل و عه‌له‌ویه‌یل وه‌مه‌هانه‌ى جیاجیا. له هه‌مان وه‌خت یه‌مه‌ن و لیبیایش دویر نین له‌و سیناریۆ وه‌ناو نیه‌ت گرووپ قاعیده‌و توان ئاراسته‌ى خودنیشانده‌ره‌یل ئاڵشت بكه‌ن جویر ئه‌وه‌ك چه‌ودیره‌یل سیاسى باسى كه‌ن.\nهه‌رچه‌نى سه‌ره‌تاى ده‌س وه‌پیكردن راپه‌ڕین كورده‌یل له‌ناوچه‌یل كوردنشین ئیران سه‌رنه‌گرت و شكه‌ست خوارد، وه‌لى ئه‌وه بوى خودئاماده‌كردن شێخ عوبه‌یدڵڵا ئه‌را راپه‌ڕینیگ تر فراوان ترس له‌لاى سوڵتان عوسمانى دروسكرد ئه‌را گرده‌وكردن هیز له‌ناوچه‌یل كوردنشین، وه‌ل ئه‌وه‌یشا ترس له‌لاى هه‌ردوگ ده‌وڵه‌ت گه‌وراهیز وه‌ك بریتانیاو روسیا دروسكردو له‌یوا له‌لیان كرد داوا بكه‌ن له سوڵتان عوسمانى ئه‌و راپه‌ڕینه كپه‌و بكه‌ن.\nله‌راپه‌ڕین ملله‌ته‌یل عه‌ره‌بیش له‌وڵاته‌یل عه‌ره‌بى ده‌سوه‌رداین ده‌ره‌كى وه‌رده‌وامه له‌لایگه‌وه ئه‌را كلكردن هیز له‌وه‌ر خاتر مقه‌یه‌تیكردن حكوومه‌ت وه‌ك ئه‌و هیز سعودیه ك كلكریا ئه‌را ده‌وڵه‌ت به‌حره‌ین و له‌لایگ تریشه‌وه هیز ئاسمانى تیه‌ریه‌یگه كار ئه‌را ده‌سوه‌شانن سوپاى لیبیا له‌وه‌ر خاتر كزكردن ئه‌و هیزه ك وه‌شیوه‌یگ دڕندانه تیه‌ریه‌یگه كار ئه‌را ده‌سوه‌شانن له ملله‌ته‌گه‌ى.\nهووكار سه‌ره‌كى سه‌رنه‌كه‌فتن راپه‌ڕینه‌گه‌ى ساڵ 1880 چووگه‌وه ئه‌را ئه‌وه‌ك له‌ڕوى ریكخستنه‌وه كز بوى و بیجگه ئه‌وه‌یش وه سه‌به‌ب ئه‌و دوبه‌ره‌كى یا دوجه‌بهه‌ییه ك له‌لایه‌ن كاروه‌ده‌سه‌یل عوسمانى و ده‌وڵه‌ت ئیرانه‌وه له‌ناونى هیزه‌یل كوردى دروسى كردوین و بویه هووكار دروسبوین دوشمنایه‌تى له‌ناونیان له‌لایگه‌وه، له‌لایگ تریشه‌وه شماره‌ى فره‌یگ له سه‌رۆكه‌یل كورد به‌رژه‌وه‌ندى هووزه‌یلیان له‌لایان گرنگتر بوى له خواست راپه‌ڕینه‌گه.\nئنجا ده‌س وه‌سه‌رگرتن شێخ عوبه‌یدڵڵاو كوڕه‌گه‌ى له‌لایه‌ن هیزیگ عوسمانیه‌وه‌و دویره‌و خستنیان ئه‌را شوونیگ دویر، هووكاریگ تر و كاریگه‌رى فره‌یگ داشت له‌بان كزكردن و كپه‌وكردن راپه‌ڕینه‌گه. ئنجا هه‌رچه‌نى راپه‌ڕین كورده‌یل له‌و سه‌رده‌مه نه‌ڕه‌سیه ئامانج، وه‌لى له‌شوون ئه‌وه كاریگه‌رى هیشته جى و ئامانجه‌یلى بویه ئامانج چه‌نه‌ها پارت كوردى له پارچه‌یل كوردستان.\nخودنیشانده‌ره‌یل عه‌ره‌بیش له‌وڵاته‌یل عه‌ره‌بى له‌هه‌ردوگ ده‌وڵه‌ت تونس و مسر، وه لاوردن سه‌رۆكه‌یلیان ره‌سینه یه‌كه‌م ئامانج، وه‌لى له‌وڵاته‌یل تر عه‌ره‌بى( لیبیاو یه‌مه‌ن و سوریا) ئامانجه‌گه‌ى دیار نیه‌و مه‌ترسى ئه‌وه له‌لیان كه‌فیگه‌وه له‌لایه‌ن رژیمه‌یلیانه‌وه ئاراسته‌ى خودنیشانده‌ره‌یل ئاڵشت بكریه‌یگ ئه‌را جه‌نگ تایفى.


:: PM:03:33:16/05/2022 \nهونه‌رمه‌ندی لاوی هه‌ڵه‌بجه‌یی نێچیر هه‌ورامی، كاری نوێترین كلیپی ته‌واو كرد به‌ناوی "په‌ندی پێشینان"، ئه‌وه‌ش نوێترین به‌رهه‌مێتی بڵاوی ده‌كاته‌وه.\nهونه‌رمه‌ند نێچیر هه‌ورامی له واڵی تایبه‌تی خۆیی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك، نوێترین كاری خۆی له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك وێنه بڵاو كردووه‌ته‌وه و هه‌ندێك زانیاریی ئاشكرا كردووه.\nنیچیر هه‌ورامی له یوتیوبی تایبه‌تی خۆی، نوێترین كلیپی به‌ناوی "په‌ندی پێشینان" بڵاو كردووه‌ته‌وه، تا ئێسته زیاتر له 13 هه‌زار بینه‌ری هه‌بووه. له‌باره‌ی به‌رهه‌مه‌كه‌یش نووسیویه‌تی، "به‌ڵێنم پێدان به‌رھه‌مێك دروست بكه‌م كه شایه‌نی ھه‌موو ته‌مه‌نێك بێ، ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ژیان بێ، بۆیه په‌ندی پێشینان ئه‌و به‌رھه‌مه‌یه كه شایه‌نی چاوه‌ڕوانیتانه، به‌دڵبوونی ئێوه گشت ھیلاكییه‌كی ئه‌م به‌رھه‌مه‌م ده‌ڕه‌وێنێته‌وه".\nتێكستی گۆرانییه‌كه له په‌نده‌كانی شاعیری گه‌وره‌ی كورد پیره‌مێرده‌وه وه‌رگیراوه، ئارش عوسمان ئاوازه‌كه‌ی بۆ داناوه، ئالان حوسێن و هۆگر كاری ده‌رهێنانی كلیپه‌كه‌یان بۆ ئه‌نجام داوه. ڤیدیۆ كلیپه‌كه له هه‌ولێر و له‌ناو قه‌ڵادا كاره‌كانی بۆ كراوه.\nنێچیر هه‌ورامی ساڵی 1987 له شاری هه‌ڵه‌بجه له دایك بووه، ساڵی 2009 ده‌ستی به كاری هونه‌ری كردووه، خاوه‌نی چه‌ندا كلیپه و زیاتر به هونه‌رمه‌ندێكی میلی ناسراوه، دوا به‌رهه‌می به‌ناوی "Xanm U Xatun" دوو مانگ پێش ئێسته بڵاوی كرده‌وه.


بۆ ئەندامانی كۆنگرەی حەوتی یەكگرتوو\nلە پێشوازی گرێدانی كۆنگرەی حەوتەمیدا، سەرەتا لە ناخەوە هیوای سەركەوتنی كۆنگرە و پێشكەوتن و نوێبوونەوە و هەستانەوەیەكی بە گوڕوتینی زیاتر بۆ (یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان) و پێشەنگ و عەلەمدارانی كاروانی میانەڕەوی و خەباتی مەدەنی و سەركردە و كادیر و لایەنگرانی ئەم حیزبە بێ زیان و سودبەخش بۆ گەل و نیشتیمانی كوردستانە دەخوازم، هەروەك لە خوای گەورە داواكارم كە بە مەدەد و تەوفیقات و فیوزاتی بەردەوامی خۆی پشتیوان و ڕێ نیشاندەر و ئیلهامبەخشیان بێت.\nسەركردە و كادیر و ئەندامە یەكگرتووەكان دەبێ ئەوە بزانن و دڵنیابن لەوەی كە لە ماوەی خەباتی چەند ساڵی ڕابردوویاندا -تەنانەت بە هەڵە و كەموكورتی و نەپێكانە سیاسی و دەعەوییەكانیشیانەوە- هێشتا باشیان هێناوە و جوانیان كێڵاوە و (مەسیر)ێكی باشی مرۆڤ دۆستانەیان گرتووەتە بەر و (مەسار)ێكی گونجاو و شایستەی نیشتیمانپەروەرانەیان هەڵبژاردووە و بەرە و (مصیر) و ئەنجامێكی باش و خواپەسەندانە كەوتوونەتە ڕێ، ئەمەش بەو مانایە نییە كە چاوپۆشی لە هەڵە و كەموكورتی و نەپێكانەكانیان بكرێت و پێداچوونەوەی شێلگیرانە و بڕیاری حاسیمانە و جورئەتی حەكیمانە بەخەرج نەدەن و نەگەڕێن بەشوێن فۆڕم و شێواز و میكانیزم و بیركردنەوەی باشتر و پێویستتر و جوانتر لەوەی ڕابردوو گرتوویانەتە بەر.\nوەك دڵسۆز و پەرۆشێك بۆ ئەم حیزبە و بیركردنەوە و ئەو مەبدەئو ڕەوتەی گرتوویانەتە بەر، بە پێویست و ئەركی خۆمم زانی ئەم چەند سەرەقەڵەم و پێشنیار و بیرخستنەوەیە بخەمە بەردەستیان، بەتایبەت بۆ ئەندامانی كۆنگرەی حەوتەم.\nبە پێویستی دەزانم كە بەر لە چوونە ناو هۆڵی كۆنگرە و ساتی و كۆنگرە و پاش تەواوبوونیشی، چەند خەسڵەتێك لەناو قیادە و قەواعیدی یەكگرتوودا زیندوو ببنەوە و جارێكی دیكە وەك جاران ببوژێنەوە و لە ناو ناخی یەك بە یەكی ئەندام و سەركردەكاندا دەركەون و نومایان بن و ئەم چەند وشە و بیرخستنەوەیەش لەپێش چاوی هەمووان بێت:\nیەكەم/ شكۆی سەركردەكان:\nشكۆ و حورمەت و پێگەی سەركردەكانی ئێستە و ڕابردوو و داهاتوویان پێویستە لەناوخۆیاندا پارێزراو بێت و بەردەوامیش پارێزگاری لێ بكەن، نابێت بوونی هەندێ لە هەڵە و كەموكورتی و نەپێكانەكانیان -مەگەر هەڵەی مەبدەئی و نەشیاو بە ئادابی گشتی- شكۆ و حورمەتیان لە لای ئەندامان و قەواعیدی حیزب كەم بكاتەوە، كە تا ئێستا نەك سەركردەكان بەڵكو ئەندامانی خوارەوەی یەكگرتووش لە هەڵە و گوناهی لەو چەشنە بەدوور بوون.\nدووەم/ متمانەی ئەندامان و ڕێكخستنەكان:\nپێویستە قیادە و سەركردایەتی یەكگرتوو متمانەی پتەوی بە دڵسۆزی و پەرۆشی و خەمخۆری و لێبڕاوی و قوربانیدەری ئەندام و ڕێكخستنەكانی هەبێت و لێیان بە گومان نەبێت، چونكە ئەوەی دەبینرێ كادیر و ئەندامەكانی ئەم حیزبە هەم هۆشیاری و دڵسۆزیان كەم وێنەیە، هەم قوربانیدان و لێبڕانیان، ئەوەش بە خۆشحاڵی و باوەڕی تەواو بە ڕەوت و نەهجەكەیان ئەنجام دەدەن و شانازیشی پێوە دەكەن، بۆیە سەركردایەتی ئەم حیزبە پێویستە زۆر بە ڕێزەوە لەم ئەندام و كادیرانەی بڕوانێت و تەقدیریان بكات.\nسێهەم/ شەهامەت و جوامێری و بوێری:\nخاڵێك كە زۆر گرنگ و جێی بایەخە، پێویستە گیانی ڕەخنەگرتن و ڕەخنە قبوڵا كردن بەردەوام لەم حیزبەدا زیندوو بێت و برەوی پێ بدرێت، ئەویش بەوەی كە ئەندامان شەهامەتی ڕەخنەگرتن و چاودێری و لێپرسینەوە لە سەركردەكانیان هەبێت، سەركردەكانیش جوامێری و سنگفراوانی قبوڵ كردنی ڕەخنە و سەرنج و تێبینییەكانیان هەبێت و نەترسن و ئەوە بە دڵسۆزی و ئازایی ڕێكخستن و كادیرەكانیان بزانن.\nچوارەم/ ڕابردوو و ئێستا و داهاتووتان لەپێش چاو بێت:\nبۆ هەموو ئەوانەی كە خۆیان بە سەركردە و پێشەنگی كاروانی یەكگرتوو دەزانن! لەبیرتان بێت كە بە هەندێ بیركردنەوەی هەڵە و مامەڵەی ناتەندروست و نائەخلاقی و نەشیاو، بە شكاندنی بەرامبەرەكان لەپێناو سەرخستنی خوددا بۆ گەیشتن بە پلە و پێگە و پۆستێك، زیانێكی ئێجگار گەورە دەكەن و ڕەنج بەخەسار دەبن، دڵنیاشبن كە ئەگەر بەو شێوەیە بن ئەوا: مەحبوبترین كەستان دەبنە مەبغوزترین كەس، شیرینترین و ئازیزترین كەستان دەبنە مەنفورترین و بێزراوترین كەس، موەفەقترین و سەركەوتووترین كەستان دەبنە شكستخواردووترین كەس، كاریزماترین كەستان دەبنە فەرامۆشكراوترین كەس و هتد...\nلەبیرتان بێت كە قەرارە هەمووتان پێكەوە و لەناو ئەو ڕەوتە میانەڕەو و ئیسڵاحخوازەدا ئەمانەتداری ئەمانەتێك بن كە حەشامەتێك لە ڕێكخستن و ژمارەیەك لە كادیر و خوشك و برای پێشەنگ و بەتەمەن و گەنج و لاو ئەمانەتی ئەم كاروانەیان پێ سپاردوون، قەرار نیە كە هیچ یەكێك لە ئێوە بە پاساوی شكست خواردن و بە لاواز زانینی بەرامبەر و خوشك و براكانتان و خۆ بەباشتر زانین و دادگایی كردنی ڕابردوو، ئەمانەت و بەرپرسیارێتی و سپاردە و ئەركە مەزنەكەتان زایە بكەن و بیفەوتێنن و مامەڵەیەكی نائەخلاقی و نەشیاو بكەن، بەمەش هاوكاروان و كادیر و هەوادارەكانتان و ئەو خەڵكە ئیسڵاحخواز و ئیسلامخوازەی كە ئومێدیان پێتانە، نائومێدیان بكەن لە خۆتان و پرۆژەكەتان و كاری ئیسلامی بەگشتی و ڕەوتی میانەڕەوی ئیسڵاحخوازانە بەتایبەتی.\nپێنجەم/ خۆ كاندید نەكردنەوە و متمانە وەرنەگرتنەوە:\nئایا ئێوەی یەكگرتووەكان بەگشتی و ئەندامانی كۆنگرەی حەوت بەتایبەتی، لە خۆتان پرسیوە كە (ئایا یەكگرتوو و سەركردەكانی چەنێك باشیان كرد و پێكایان كە لە هەردوو كۆنگرەی پێنج و شەشدا ژمارەیەكی زۆر باش لە سەركردە و ڕەمز و كەسە كاریگەرەكانی ناو یەكگرتوو خۆیان كاندید نەكردەوە، لەكاتێكدا كە توانای كاركردنیان مابوو و یەكگرتوو پێویستی پێیان بوو؟! یان هەندێكیان دەنگی پێویستیان پێ نەدرا لە لایەن ئەندامانی كۆنگرەوە بە بیانووی ئەوەی با كەس و خوێنی تازە بێنە پێشەوە؟! ئەمە پرسیارێكی زۆر جددیە و ئەبێ لەم كۆنگرەیەدا بەر لە دەنگدان و خۆپاڵاوتن و خۆكەنارخستنەكان وەڵام بدرێتەوە.\nشەشەم/ كەی و تا كوێ گۆڕانكاریمان بە دڵ و لا پەسەندە؟:\nئایا بیرتان لەوە كردووەتەوە ئەو گۆڕانكاری و چاكسازیەی كە هەر یەكەتان داوای دەكەن و پرۆژەی بۆ پێشكەش دەكەن و هەوڵی بۆ دەدەن، ئەگەر خودی خۆتان و ئەو ئۆرگانەی گرتەوە كە كاری تێدا دەكەن، یاخود پاش كۆنگرە و ساتی داڕشتنەوە و پێكهێنانەوەی هەیكەلی حیزب ئێوە و دەزگا و ئۆرگانەكەتانی بەركەوت، چەنێك قبوڵی دەكەن و بە گۆڕانكارییەكی باشی دەزانن؟! یان تا ئەو شوێنە باوەڕتان بە چاكسازی و گۆڕانكاری لە یەكگرتوودا هەیە كە دەزگا و ئۆرگانەكە و خودی خۆتان و كەسە نزیك و خۆشەویستەكانتان نەگرێتەوە و نەكەونە بەر هەڵمەتی لادان و گۆڕانكاری و كەنارخستنەوە و متمانە بەدەست نەهێنانەوە؟! ئایا ئەگەر ئۆرگانەكەتان یان خۆتان و كەسە نزیك و خۆشەویستەكانتان بەر ئەو گۆڕانكاری و كەناركەوتن و لادانانە كەوتن، هێشتا نەفەس و بڕستی كاردن و خزمەتكردنی ئەم حیزب و پرۆژەیەتان هەیە و ئامادەییتان تێدایە لە یەكێك لە ئۆرگانەكانی ئەم حیزبەدا درێژە بە كار و خەباتتان بدەن و دانەبڕێن و سارد نەبنەوە و واز نەهێنن؟!\nدواجار ماوەتەوە بڵێین: یەكگرتووەكان دەبێ بزانن كە زەرورەتی گۆڕەپانە سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئایینییەكەی كوردستانن و جێی ئومێدی بەشێكی زۆر لە هاونیشتیمانیانن، هێشتا كاری زۆر ماوە كە دەبێ ئەنجامی بدەن و ئەم وڵاتە پێویستی بە عەقڵ و بیركردنەوە و سلوكی یەكگرتووانەی یەكگرتووەكان و ڕەوتی میانەڕەوی هەیە زیاتر لە هەر كاتێكی دیكە، ئەم نیشتیمانە پێویستی بە كەسی چاك و پاك و چاكساز هەیە كە دڵسۆز و پەرۆش بێت و دژی گەندەڵی و بەهەدەردانی سامانی نیشتیمان و لەدەستدانی بەها باڵاكان بێت، میانەڕەوبوون و ئیسڵاحخوازی نەفەسی درێژ و ئیرادەی بەهێز و تین و تاوی بەردەوام و دامەزراوی و كۆڵنەدانی دەوێ، ئەوەش لە سەركردە و كادیر و ئەندامەكانی (یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان) ڕادەبینرێ و چاوەڕێ دەكرێ.