بەرکوتێکی خەرمانی کوردناسی لە ئەورووپا – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / بەرکوتێکی خەرمانی کوردناسی لە ئەورووپا\ndidar othman 2016-12-19\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بەرکوتێکی خەرمانی کوردناسی لە ئەورووپا 3,116 Views\nژیان لە نووکیەوە کێشە و گرێ و گاڵ و تەنگوچەڵەمەیه. بەر لە ژیان، بوون و سروشت بە تێکڕایی، لە یەکتر خشان و بەیەکدا هاتن و تێکهەڵقژان و یەکتر خستن و کاری ئەوتۆییە… بە داخەوە.\nلەم دەریا بێ سەروبن و پایانەی ئەرک و سەختی و دژایەتی و بینبڕکێ و دەستەویەخە بوونی ژیان و بووندا، بە پێی کەم و زۆری چەکی لەسەرەخۆ کردنەوە و هەڵمەت بردن، هەڵوەست زۆرتر وەیا کەمتر زەحمەتی تێدا دەبێ: کە بەرەنگاری دڕندەیێک بوویت و چەکی خۆپاراستن و ڕاو کردنت دەست و ددانەکانت بوون رەنگە خۆت ببیتە نێچیر، خۆ ئەگەر تیروکەمانێک وەیا شیر و ڕمێکت پێ بوو ئەوسا تەرازووی بەخت ڕوو لە گۆڕان دەکات، کە دەستت گەیشتە دەمانچە وەیا تفەنگ وەیا نارنجۆک ئیتر دەبیتە ڕاوکەری ڕاستەقینە.\nگەلانیش، وەک تاکە مرۆڤەکان، لە هەنگامەی بەیەکەوە ژیان و خۆ سەپاندن و مامڵەتی ژین و ژیاردا خۆیان لەم هەڵوەستە پڕ ترس و لەرزەی «خوران و ڕەسین» دەبیننەوە. هەرچەند شتێکی بەرچاوە کەوا پێ بە پێی تێهەڵکشانی ئادەمی لە پلەی شارستانەتی و زۆر بوونی پەیوەندی و پەرەسەندنی ڕۆشنبیریی و داهاتنی مەیدانی تازە بە تازەی هاریکاریی – بە کورتیی لەگەڵ پێشکەوتنی تێکڕایی ئادەمییدا، باری تێکگەیشتن و ڕێککەوتن و گونجانی بەرژەوەند و تەبایی گشتیی وردە وردە پتر خۆ دێنێتە بەر هەستی هەستیار و سەر پەڕەی داستانی بوون و ژین، بەڵام هێشتان گەلێکی بە بەرەوە ماوە تا ئەو کاتەی پێویست نامێنێ بە ئەندێشەی خۆپاراستن و لەسەرخۆ کردنەوە. بە نیسبەت منەوە کە تاکێکی کوردم و وتووێژم لەگەڵ ئەوە، چەندی بە قسەکانم ڕێی ئامادە بوونی کورد خۆش کەم بۆ بەهێز بوون و پەیدا کردنی چەکی لەسەرخۆ کردنەوه، ناگەم بە سنووری توهمە و تاوانی ستەمخوازیی و دەستدرێژیی چونکە گەلی کورد لە بارێکدا نییە چاوەنواڕی ستەم و دەستدرێژیی لێ بکرێت، هەتا پەل بکوتێ و تێڵا بوەشێنێ دەست و کوتەکی لە سنووری ماڵە کاولەکەی خۆی تێپەڕ ناکات. کەسێک بکەوێتە بەر کوتەکی کورد دیارە بە پێی خۆی هاتۆتە بەر ئەو کوتەکە و هەر خۆی دەستدرێژی کردووه لە سنوور و ماڵ و ژیانی کورد.\nبێگومان گەلی بێدەسەڵات پتر حەز بە خۆشی و برایەتیی و داد و ئاسایش و هێمنی دەکات، چونکە هەر لەو مەیدانەدا ئومێدێکی بە سوود و بەختیاری هەیە… ئەگەر ڕێم هەبێ لێم بە عەیب نەگیرێ دەڵێم هەموو ئەو گیانلەبەرانەی گۆشتیان دەخورێ ئامادەن مەزبەتەی حەرام کردنی کوشتن و بڕین و گۆشت خواردن مۆر بکەن، مەرج ئەوەیە شێر و پڵینگ و گورگ ئیقناع بن و گۆشت حەرام کردن بسەلمێنن. گیانلەبەری بێدەسەڵاتی گۆشتنەخۆری گۆشتخوراو هەر بە جارێ قڕانی دێت کە هات و لە خۆی غافڵ بوو و کەمتەرخەمی کرد لە خۆ بەهێز کردن.\nگەلی کورد، وەک گەلێکی نموونەیی لە بەرەنگار بوونی هەڕەشەی سەخت بە دەسەڵاتی کەمەوە، خۆی لە بارێکدا دەبینێ ئەویش بارێکی نموونەییە لە پێویست بوونی پارسەنگ کردنی لایەنی کەم و کوڕی و بێهێزیی، بەو چەکانەی کە دەستی پێیان دەگا و پێیان بەهێز دەبێ و دەسەڵاتی لەسەرخۆ کردنەوەی فراژوو دەبێ. بێگومان لە هەموو چەکان نێزیکەدەستتر و لەگەڵ نێزیکەدەستییدا یەکجاریش کاریگەر، چەکی زانست و ڕۆشنبیرییە بە تایبەتی ئەو زانست و ڕۆشنبیرییانە کە وا پەکیان لەسەر «مختبر و تطبیقات» نەکەوتووە بە خۆیان و ئەرک و مەسرەفی قورسیانەوە کە وا ڕەنگه بە کورد هەڵنەستێ. هەر ئەم لایەنەی زەحمەت و ئەرکی «مختبر و تطبیقات» ـە هۆی کەم بوونی پسپۆڕی کورد لەو زانستانەی بەندن بە دامودەزگای تاقی کردنەوە و بەکارهێنانی «مختبر» و کەرستەی گرانبەها… کوردێک بیەوێ لەو زانستانە ببێتە پسپۆڕ دەبێ خۆی لە گۆشەیێکی یەکێک لە وڵاتە دەوڵەمەندەکان قایم بکا و دەست بگرێ بە دامەنی دەسەڵات و دارایی ئەو وڵاتەوە بۆ بەردەوام بوونی لەسەر ڕەوتی پڕ ئەرک و خەرجی زانستی «تطبیقی».\nتا ئێستا شەقامێکی بەرفرەوان لەبەر پێ و هەنگاوی کورددا هەبێت کە گەشتی ڕۆشنبیرانەی تێدا بکا شەقامی زانستیی «نظری»یە بە تایبەتی بابەتی ئەدەب و زمان. داهاتی ڕۆشنبیرانی کورد لە مێژوو و جوغرافیای کورد و کوردستان، تا ئێستا، لەچاو خەرمانی ئەدەب و زمانی کوردی وەک «بەرکوت» وایە. دیارە مێژوو و جوغرافیا، هەرچەند زانستی «تطبیقی»ش نین بەڵام هێندەی ئەدەب و زمان نێزیکە دەست نین. کەرستەی لێدوان و لەسەر نووسین و تۆژینەوەی ئەدەب و زمان لەبەر دەستی هەموو ڕۆشنبیرێک و نووسەرێک دایە، خۆ ئەوەی ڕاستی بێ بە نیسبەت ئەدەبەوە نووسەر بۆ خۆی دەتوانێ تێیدا ببێتە سەرچاوە، لەو ڕوەوە کە کاتێک خۆی گەیاندە پایەی «نووسەریی وەیا بوێژیی» نووسین و هەڵبەستەکانی دەبنە بابەتی لێکۆڵینەوە بۆ غەیری خۆی. وا هەیە نووسەر وەیا بوێژ بەهۆی بەکارهێنانی شێوازێکی ڕەمزی هێمایی پڕ لە ڕستە و وشە و تەعبیری سەیر و قەت کەس نەبیستوو و کەس تێنەگەیشتوو، بۆتە سەرە باسی ڕۆژانەی نووسەران لە گۆڤار و ڕۆژنامە و نامێلکە و کتێباندا.\nباری زمانیش تا ڕادەیێک وەک باری ئەدەب وایە: کەرستەکەی هەمیشە لەبەردەماندایە، بە کوردی با بڵێین ئاوی بیری زمان «دەست هەڵێنجە» و پێویستی بەوە نییە شریت و دەولکەی بۆ بەکار بێت، چونکە خەریک بوونی مرۆڤ بە زمانەوە خەریک بوونە بە جوزئێک لە زاتی خۆی، بەو مانایە کە زمان و وتووێژی مادەرزاد بەشێکی بنجییە لە سروشتی مرۆڤ.\nکە بمانەوێ دەتوانین لیستەیێکی ئەو زانستانەی «نظری» بگرین کە لە جغزی دەسەڵاتی پێوە خەریک بوونی کورددا هەیە و هەمووشیان لە نزیکەوە خزمەتی ڕاستەوخۆی کورد بکەن. بەڵام لێرەدا ڕێی دوور کورت دەکەمەوە و دەلکێم بە هۆی نووسینی ئەم پێشەکییەوە کە ناوەڕۆکی سێ وتاری ناو ئەم کتێبەن. بابەتی وتارەکان، هەرچەند زوربەی ئەو بابەتە نووسینی بێگانانە لەسەر کورد، بەقەدەر هەر بابەتێکی پاتەوپاتی کوردایەتی لەگەڵ بەرژەوەندی کورد خەریکە و پێکهێنەری سوودە بۆ کورد. پێ بە پێی نووسینم لە ڕووپەڕەکانی لێرە بە دواوەدا مەبەسم ڕوون دەبێتەوە. بەدەم ڕوون بوونەوەی مەبەسیشەوە بیر و باوەڕێکم، کە لە ناوەڕۆکی گوتارەکانەوە هەڵدەقوڵێ، ئەویش دەخەمە بەر چاوی خوێنەر.\nمن لە گۆشەی نیگای سوودی میللەتی کوردەوە سەیری ئەم نووسینانە و زانستانە دەکەم ئنجا بە تەرازووی ڕاستیی و بێفێڵیی هەڵیاندەکێشم. بێگومان هەموو زانستێک و ڕۆشنبیریێک بایەخی خۆی هەیە، بەڵام بۆ میللەتێکی پارچە کراوی ماف خوراوی وەک میللەتی کورد ئەو نووسینانە و زانستانە و ڕاستییانەی کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە کوردەوە هەیە و دەوروبەری تاریک و نەزانراوی ڕۆشن دەکەنەوە و چەکێکی لەسەرخۆ کردنەوە دەدەنە دەستی یەکجار بەکەڵکتر و پێویستترن لە زانست و ڕاستیێکی سادە و دوورەپەرێز لە سوودی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری و ئابووری… وەیا هەر لایەنێکی ژین و ژیار بێ. تا بڵێی حەز دەکەم بزانم لە زوهرەدا ژیان هەیە یان نییە، کەی گیانلەبەر باڵی گرت، چۆن بوو بە دوو کەرتی لەیەکتر جودای ئاژەڵ و ڕوەک، ناوەڕۆکی ئاتۆم چ هەرا و سەدای تێدایە، مێروولە چۆن ڕێگەدەر دەکا بۆ سەر خواردەمەنی، با هەر لەوە گەڕێم کە چەند تێنووم بۆ زانینی نهێنیە زلەکانی ئەم جیهانە کە زانا و فەیلەسووفە گەورەکان تێیدا سەرسامن.\nلەگەڵ ئەمەشدا هەموو ئەم پرسیارانە و وەرامەکانیان هێندەی ئەم تاکە پرسیارە و وەرامەکەی دڵم نابزوێنن. ئایا کەی بۆ یەکەم جار لە مێژوودا وشەی «کوردستان» کەوتە سەر زاران. زانینی وەرامی پرسیارەکانی پێشووتر بۆ کورد و غەیری کورد یەک بابەتە و هەمان نرخ و بایەخی هەیە، بەڵام دۆزینەوەی سەرەتای داهاتنی زاراوەی «کوردستان» پەیوەندی ڕاستەوخۆی لەگەڵ ژین و بوون و چارەنووسی کوردا هەیە سەرەڕای ئەوە کە ئەویش وەک هەموو بابەتێکی تر خۆی لە خۆیدا داهاتێکی ڕۆشنبیری و زانستە.\nهەرچەند ڕۆشنبیران و زانایان و ئەدیبانی کورد لە بارێکدا نین بتوانن ئامانج بۆ هەر یەکێک لە خۆیان دانێن تاکوو بە پێی پێویستی و گرینگی بابەتەکان تین و توانی مێشک و خامەیان ئاڕاستە بکەن و لە «گرینگتر»ەوە بۆ «گرینگ» هەنگاو هەڵێنن. بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا، کە لە خۆوە و بێ پلان دانان و نەخشە کێشان ئەم مەبەستەی دەست پێکردن بە «گرینگتر» لە بەرهەمێکی ڕۆشنبیرییدا هاتە دی، ڕێکەوتێکی خۆش و پیرۆزی تێدا ڕەچاو دەکەین کە وا هێندەی «بەرهەمی بە پێی پلان» سوود و بایەخی هەیە. چ فەرقێک نییە لەوەدا نێچیر بە ڕێکەوت بکەوتە دەستت یاخود تەڵەت بۆ دانابێتەوە و هەرگیز نێچیری «ڕێکەوت» لە بازاڕی نرخدا کەمتر نییە و نەبووە لە نێچیری بەر تەڵە کەوتوو.\nبابەتی ئەم کۆمەڵە وتارە کە لێرەدا کۆڕی زانیاری کورد لە شێوەی کتێبدا دەیخاتە بەرچاوی خوێنەرانەوە، بێگومان، یەکێکە لەو بابەتە ڕۆشنبیرییەی کە پەیوەندی هەیە لەگەڵ سوودی ڕاستەوخۆ و پاتەوپاتی گەلی کورد. لە یەکەم وشەی یەکەم وتاریەوە تا دوا وشەی وتاری کۆتایی، وتووێژ و لێکۆڵینەوە و دوان و ڕەخنەگرتنی لە ڕاستە شەقامی ماف و بەرژەوەندی کوردەوە سەر هەڵدەدا.\nبە پێی باوەڕی بێ لایەنگیری خۆم، سەرلەبەری نووسیەنەکانی ناو ئەم وتارانە لە ڕووی سوودی کوردایەتییەوە وەک ئەو تەرزە میوەیە وایە کە توێکڵ و دەنکی نەبێ و هەمووی هەر خۆراک بێ ئەگەر ناوناوەیێک یەکێک لە نووسەران خۆی تێدا خوێندبێتەوە زێدە شانازی کردن بە کوردایەتیی وای لی کردوە وەک دلێر و سوارچاکانی کۆنینە کە هەڵسوڕ و داسوڕی شاریان بە شیر و ڕم دەکرد لە مەیدانی موبارەزەدا، ئەویش خامە هەڵکێشێ لە ڕووی ناحەزانی کورد و هەڕەشەی تۆڵەسەندنەوەیان لێ بکا بۆ کورد. لەمەشدا سەیروسەمەرە نییە. دیارە ڕۆڵەی میللەتی زۆرلێکراو و مافخوراو بەهەستتر و گوێ قوتترە بۆ تیر و توانج.\nخۆناسین یەکێکە لە کەرستە و چەکی بەرگری. دۆزینەوەی هێز و بێهێزی و چاکە و خراپە و کەم و زۆری و پلەی پێشکەوتن و دابڕان و هەموو سەروبەرێکی گەل، یارمەتی ئەو گەلە دەدا بۆ ئەوە بتوانێ هەڵوەستی ڕاست و بێ هەڵە و تەلەزگە بوەستێ لە کۆڕی ژین و بووندا. کوردی گوتەیێکی هەیە دەڵێ «چەند دەخوا و چەند دەبەزێ» ئەم گوتەیە بۆ گەل پێویستترە لە تاک هەرچەند لە بنەڕەتدا پەندەکە بۆ تاک هەڵبەستراوە. کەم وا هەیە، یاخود ڕاستتر ئەوەیە بڵێین هەر مومکین نییە، مرۆڤ لە خۆوە بێ مامۆستا و ڕابەر وەیا بێ ڕەخنەگر و ناحەز بتوانێ لایەنی ڕاستەقینەی «پەسەند و ناپەسەند» لە خۆیدا هەست پی بکا و بە تەواوی، وەیا نیوەچڵی، بزانێ چەند دەخوا و چەند دەبەزێ. مرۆڤ زۆر بە ئاسانی و ئاسایی لە عاست خۆیدا بە سەهوو دەچێ هەم لە ڕووی ئەوەوە کە هەست کردنی بە لایەنی چاکەی خۆی چەند جاران لە پایەی ڕاستەقینە پتر دەبێ و بایەخی گەلێک زیاد بەو چاکەیە دەدا و هەم لە ڕووی ئەوەوە کە چاوی لە زوربەی خراپە و عەیب و کەم و کەسری خۆی هەڵدەنگوێ و نایان بینێ.\nبە دوا ئەم ڕاستییەدا ڕاستیێکی تری وەک ئەو هەیە کە بەیەکەوە هەردوویان مەوزوعی «بەسەهو چوون» تەواو دەکەن. مرۆڤ چەند کوێرە لە عاست عەیبی خۆی هێندە زەڕڕەبینە لە عەیبی خەڵقدا، لەم خوەشدا دەگاتە ڕادەی «بە عەیب گێڕانی شتی بێ عەیب». لە پەند و فۆلکلۆری میللەتان ئەم لە خۆ و لە خەڵق بەسەهو چوونە بارەها و جارەها ڕوون کراوەتەوە و چی من لێرەدا دەیڵێم دووبارە کردنەوەی تەجرەبەی لە خۆم بە پێشەوەیە.\nلە کولانەی ئەم ڕاستییانەوە سەیرێکی ناوەڕۆکی ئەم کتێبە دەکەم و نرخی پێ دەدەم. لە ئاوێنەی بێگانەدا قەد و قەڵافەتی کورد دەبینم و بە چاوی ئەوان تێوەی ڕادەمێنم و هیچ وەتەنگ نایێم لەو ڕەخنە و پلار و توانجانەی بەسەهو چوون وەیا دەستدرێژییان تێدایە. چەندێکی لە کورد بە سەهو چووبن و بە قسە لێیان داشکاندبێ، ئەوەی لەسەر خەرمانی تێکرایی نووسینەکانیان دەمێنێتەوە سامانێکە بۆ کورد کە ئەگەر لەوانەوە نەبوایە هەرگیز کۆ نەدەکرایەوه.\nلەگەڵ مندا بنواڕە لاپەڕه 43 قسە شڕ و دڕەکانی دوکتۆر هێرتزفیلد بخوێنەوە(*) هەرچەند حەزم دەکرد قسەی خۆشتر و بە ئینسافتری کردبا دەربارەی کورد، بەڵام کە ئەمەی نەکردوە لە لای خۆمەوە مەمنوونی هەموو کارەکەی ئەوم تەنانەت جنێوەکانیشی. بە ڕاستی پێویستە خاوەنماڵ شتومەکی مێوان نەکۆڵێتەوە، مێوانیش هەقی هەیە وەتەنگ بێ لە دەست تێوەردانی کەلوپەلەکەی بە تایبەتی گەر ئەو شتومەکە کەرستەی دیراسەی ئارکایۆلۆجی بێ. تۆ بڵێ ئەگەر لەو ساڵە پڕ ترس و لەرزەی 1914 دا پسپۆڕێکی کورد بۆ لێکۆڵینەوەی زمان و مێژووی ئەڵمان چووبایە باڤاریا و خاوەنماڵە ئەڵمانەکەی کاغەزەکانی لێ دڕاندبا وەیا نەقشی نووسینەکانی لێ سڕیبایەوە وەیا وردە ئامڕازی کاری ئارکایۆلۆجی لێ تێکەڵپێکەڵ کردبا دەبوا ئەو پسپۆڕە بە کام زمانی مەرحەبا و ڕەزامەندی باسی خانەخوێیەکەی کردبا؟ ئێمەی کوردی ئیمڕۆش بە چ چاوێک سەیری لەخۆبوردنی پسپۆڕه کوردەکە و نانکوێری ئەڵمانەکەمان کردبا؟\nمن لێرەدا قسە زیادەکانی هێرتزفیلد ناڕازێنمەوە، لە مێوانداری کوردەکەش دانالەنگێنم. من دەمەوێ بە چاوێکی واقیعبین سەیری خوێش و بێگانە و چاکە و خراپە بکەم. ئاخۆ ئەگەر ئەم «هێرتزفیلد»ە بەر له  60 ساڵ نەچووبا ناوچەی «زەردی ئاو» و نووسراوەکانی دێی «پەیکۆڵی» نەخوێندبایەوە کام ڕۆژهەڵاتی، با نەڵێم کام کورد، زەحمەتی وەهای بە خەرج دەدا بۆ پاراستنی ئەم نووسینانە؟ لەوانە بوو نەک هەر شتومەک، بەڵکو گیانیشی دەست تێوەردرابا ئەم دکتۆر هێرتزفیلدە!\nخۆمان باشی دەزانین پیشەی تێکدان و شکاندنی شوێنەواری مێژوویی پیشەیێکی کۆنینەی کورد و هەموو مسڵمانانە بە فەخر و شانازییەوە. لەناوبردنی دروشمی «کافران» پتەو کردنی بیروباوەڕی موسڵمانەتیی بووە بە درێژایی زیاتر لە هەزار ساڵی ڕابردوو… تا ئێستاش لەناو خەڵقی دەشتودەر و بەشێکی زۆر لە دانیشتووی شارەکانمان بەو پەیکەر و نەقش و شوورە و وێرانگەی قەڵای کۆن دەڵێن «گاوربار»، هەر لە گوێرەی ناوە ناحەزەکەشیان ڕەفتاریان لەگەڵدا دەکرێت.\nلە نووسینی هەندێک لەو نووسەرە ئەوروپییانەی لێرەدا ناویان دێت زمانی کوردی بە لەهجەیێکی فارسی لە قەڵەم دراوە. بێگومان ئەم ڕایەیان ناڕاحەتمان دەکات، بەولای ناڕاحەت کردنی ئێمەشەوە، گەلێک لە ڕاستی دور دەکەوێتەوە. بەڵام دەبێ دوو تێبینی گرینگ بگرینە بەرچاو لەبارەی سەرجوملەی ئەم نووسینە غەڵەتانەوە.\nیەکەم: نووسەرەکان چ مەبەستێکی ناپەسەندی دژایەتیی کورد و مێژوو و ڕاستییان نەبووە، بە ئارەزۆ و ئانقەستیش ئەو غەڵەتەیان نەکردووە. کە بیانزانیبا ڕایەکەیان هەڵەیە هەر نەبێ لەبەر خاتری خۆیان و ناو و شۆرەتی زانستییان لە هەڵە دوور دەکەوتەنەوە. دیارە بە پێی تێگەیشتنی خۆیان بۆ مەوزووعەکە ڕۆیشتوون و دووچاری هەڵە بوون.\nدوەم: ئەوسا، کە ئەو نووسەرانە خەریکی تۆژینەوە بوون لە بارەی زمانی کوردییەوە و لە تۆژینەوەیاندا هەڵەیان دەکرد هێشتان تاکێک لە گەلی کورد پیتێکی نەنووسی بوو له بارەی زمانی کوردی و ئەسڵ و ڕەچەڵەکیەوە. لەو دواییانەشدا کە زمانزانی کورد گەیشتنە پایەی تۆژینەوە و پشکنینەوەی فیلۆلۆجی و سوودێکی باشیان وەرگرت لە دیراسەی ئەو مامۆستایە بەهەڵە چوانەی ئەورووپا.\nبەسەهو چوونی بێگانە لە عاست خزمایەتی زمانی کوردی و فارسی تا ئەو ڕادەیە کە کوردی بە لەهجەیێکی فارسی بزانێ ڕووداوێکی یەکجار ئاسایی و چاوەڕوان کراوە، چونکە لەیەکچوونی هەردوو زمان دیمەنێکی بەرچاوە و لە هەست پێکراو بەولاترە. کوردی لەهجەیێکی فارسی بێ وەیا فارسی شێوە کوردیێکی ڕەسمی و پێشکەوتووی کوردی بێ، وەک لەهجەی سولێمانی کە شێوە ئاخاوتنێکی پێشکەوتووی کوردییە، ڕواڵەتێکە ڕەشکەوپێشکە بە چاوی بینەر دەکا.\nدۆزینەوەی ڕەسەن بوونی هەردوو زمانیش کارێکە پڕ ئەرک. ئەوەی ڕاستیی بێ تا ئێستاش لەو ڕوەوە دەمەتەقە لە میانی شارەزایانی زمان هەر بەردەوامە. بە نموونە سەیرێکی گوتاری مامۆستا تۆفیق وەهبی بکە کە لە بەشی دوەمی ژمارە دووی گۆڤاری کۆڕی زانیاری کورددا بڵاوکراوەتەوە لە ژێر ناونیشانی «أصل الاکراد ولغتهم» لەم گوتارەدا وێنەیێکی دەستەویەخەبوونی ناوخۆیی زمانزان و مێژووناسان دەبینی لەسەر ساغ کردنەوەی کوردبوون و نەبوونی لەهجەی وڵاتێکی بەرفرەوانی باشووری ڕۆژاوای ئێرانی ئێستا‌کە.\nئەگەر لە بیر خۆمانی نەبەینەوە، تا ئەو دواییانە کە ڕاپەڕینی ڕۆشنبیری کورد چاوی خەڵقی کردەوە بۆ دیتنی ڕاستی لەو مەسەلانەی پەیوەندییان هەیە بە کوردایەتی و ماف و مێژوو و وڵات… و هەموو شتێکی کوردەوە، بەشێکی زۆر لەو کوردانەی بە ناو ساڵان کەوتبوون و فرچکیان بە ژێردەستی و خۆ بەکەم گرتن گرتبوو زمانی کوردییان بە لاوە زمانێکی دواکەوتوو بوو، تەنانەت حیسابی مەسرەفی ڕۆژانەیان بە فارسی دەنووسی. لە نووسینێکی ئایندەمدا دەخوێنیتەوە کە وا لە ساڵی 1205(1) ی کۆچیدا مەلای «ئیبنو ئادەم» ئەو کوردانە عەیبدار دەکا کە ڕەخنەیان لێ گرتبوو لەوەدا دیباچەی نامێلکەیێکی بە کوردی نووسیوە… حاجی قادر لە چەندین جێگە ئەو کەسانە دەشکێنێتەوە کە دژی نووسینی کوردین، بە تووڕەییەوە باسی یەکێک(2) دەکات کە ناڕازی بووە لەوە کاک ئەحمەدی شێخ دەرسی بە کوردی گوتۆتەوە. بێگومان ئەمە ئەنجامێکی ئاسایی ئەو بارەیە کە بۆ ماوەی هەزاران ساڵ کورد خۆی تێدا دیوە. بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا دەبێ دان بەوەدا بنێین کە کورد لە عاست زمان و مێژووی خۆی ئەم هەڵوەستەی هەبێ و ئێمە عوزری بێنینەوە، ڕێی ئەوەمان نامێنی داوا لە بێگانە بکەین ببێتە پارێزەر «محامی» بۆ کورد و کوردی. هەر هێندەمان ڕێی گلەیی بەسەر بێگانەوە هەیە کە وا بە ئانقەست دژایەتیمان بکا و چاو لەو ڕاستییانە بپۆشێ سوودی کوردی تێدایە. کە ئەمە دەڵێم یەک زەڕڕەش لە نرخی ئەو لەسەر کردنەوەیە کەم ناکەمەوە کە ڕۆڵەیێکی کورد بۆ میللەتەکەی بە گیانبازیی و سۆزەوە دەیکا و لەم مەیدانەدا قسەی ناحەزان وەیا بەسەهوچووان بە درۆ دەخاتەوە.\nلەم تێبینیانەدا جارێکی تریش سوودی خۆ دیتنەوە لە ئاوێنەی باوەڕ و دڵ و دەروونی بێگانەدا لە بەرچاوان نوێ دەبێتەوە. هەروەک دەشێ ناڕێکی ئاوێنەکە بووبێتە هۆی ناڕێکی وێنە، دەشێ عەیبی خاوەن وێنەکە خۆی لە ئاوێنەدا دەر کەوتبێ و ئاوێنە چ سوچێکی نەبێ لە دزێو نواندنی وێنە.\nمن تا ئێستا لایەنی «سلبی» و نەیاری ئەو نووسینانەم کردوە بە سەرچاوەی سوود و کەڵک بۆ میللەتی کورد، کە لە ڕاستیشدا هەرچەند ڕواڵەتی «سلب» و نەیاریش بن سوودی بێ خەوشن. کە بێین و لایەنی «موجب» و باری نووسینەکان بۆ کورد بخەینە بەر چاو، ئیتر پێی ناوێ من و یەکێکی تر واتای چاکەی لێ بدۆزێتەوە وەیا تەئویلی ئینسافکارانەی بۆ لێبداتەوە. زوربەی نووسینی ئەوروپییەکان لەگەڵ ڕاستی جووت دەڕۆن و شان بە شانی بەرژەوەندی کورد جموجۆڵیانە، لەوەشدا چ نیازێکی تایبەتی «زاتی»یان مەبەس نەبووە ئەو مەبەسە نەبێ کە لە ڕاستیی لانەدەن ئەو ڕاستییەش لە خۆوە و بێ لایەنگیریی لەگەڵ سوودی کورددا ڕێک هاتبێت. کە بۆیان ڕوون بووبێتەوە زمانی کوردی کەرت و لەهجەی زمانێکی تر نییە و لەسەر ڕەگ و بنجی خۆی ڕواوە و بەولای سەربەخۆیی و ڕەسەنیشیەوە پڕە لە جوانی و ڕێکی و دەوڵەمەندی چ توهمەیێکی لایەنگیریی و مەبەسی شەخسیی مومکین نییە لەو ڕێکەوتە سەر هەڵدا.\nبێگومان بەرەنگار بوونی دۆزینەوە و سەپاندنی ڕەسەنی و سەربەخۆیی زمانی کوردی ئەرکێکی یەکجار قورس دەخاتە سەر شانی ئەو نووسەرانە و زانایانەی ئەورووپا. ئەگەر چاومان لێڵایی دانەهاتبێ لە دیتنی ئەم وێنەیەمان لەناو نووسینی بێگانەدا، دەبێ وەک مرۆڤی مەردی ملکەچ بۆ حەق و ڕاستی، خێرا و ئازایانە ئەم ئەرکە لەسەر شانی ئەوان هەڵەنگێوین بۆ سەر شانی خۆمان یاخود هەر نەبێ ئێمەش شانی خۆمان بدەینە سەر بەشێکی ئەو ئەرکە. حەیفە، ئەگەر نەڵێم عەیبە، بێگانە بە مێژوو و زمانمانەوە خەریک بێت و خۆمان لە خۆمان غافڵ بین.\nگەلانیش وەک تاکە مرۆڤ هەر لە تەمەنی منداڵی و هەرزەکارییدا نوستنی ناو کۆش و باوەشی خەڵقی لێ بە عەیب ناگیرێ و پارووی دەستی خێرەومەندانی پێ ڕەوایە، کە هەستی بە خۆی کرد و چەپ و ڕاستی خۆی زانی و گەیشتە پایەی رەخنە گرتن و لێڕازی بوون و بە ڕاست گێران و بە درۆ خستنەوە، زۆر لێی ناشیرنە چاو چڕکاتەوە لە دەست و خامەی بێگانە ئاخۆ کەی و چەند و چۆن و چی دەڵێ دەربارەی مێژوو و زمان و ئەدەب و هەموو شتێکی.\nجگە لە لایەنی عەیب و بێ عەیبیشەوە لایەنێکی بەرژەوەندی «مادی» هەیە لەوەدا کە کورد خۆی خەریکی خۆی بێت، چونکە بە ڕاستیی زانای بێگانە هەرگیز ناتوانێ وەک کورد لەو شتانەی کورد بگات کە پەیوەندییان بە زمان و ئەدەب و هونەر و بیر و باوەڕ و تێکڕای لایەنی نامادییەوە هەیە.\nگوتەیێکی مەشوور هەیە دەڵێ پیاوەکی ئەورووپایی لە بەڵەدەکەی کوردی پرسیوە ئەم ئاواییە ناوی چییە؟ و بەڵەدەکەش گوتوەتی «نازانم» و لە خەریتان ناوی ڕۆییوە بە دێی «نازانم»! ئەم گوتەیە ئەگەر ڕاستیش نەبێ پەنجە بۆ ڕاستیێکی بێفێڵ درێژ دەکات. هەر وەک کوردێک لە واتای ئاشکرا و هێمایی گوتە و کردە و بردەی کوردی تێدەگا هەرگیز ئیمکان نییە زانایێکی بێگانە کە لە نووسین و خوێندنەوەڕا کوردی فێر بووە بەو شێوەیە و تا ئەو ڕادەیە تێی بگا. بە نموونە دەڵێم لە زۆر ناوچەی خاوەن کشتوکێڵی کوردستان کە گوترا فلانەکەس مڵکانەی زەویەکانی «دوو زەکات» وەردەگرێ مەبەس لەم «دوو زەکات» ـە پێنجێکە، کەمیش وایە خەڵقەکە وشەی پێنجێیکیان لە بیر بێ یا بەسەر زمانیاندا بێت. دەوجا مرۆڤێکی بێگانە کەی دەچێتە ناو ناوەڕۆکی وشەی ئەوتۆیی کە بە ئەسڵ لەسەر بنەڕەتێکی ئاینیی و «زکاة»ی ئیسلامەتی هەڵچەقیوە لەو ڕوەوەکە زەکاتی دەغڵ و دان دەیێک بێ. ئەوەش بزانە لەو ناوچانە هەرگیز زاراوەی «دوو زەکات» بۆ شیناوردی وەک تووتن بەکار نایەت هەرچەند خاوەن زەویەکه پێنجیێکی ئەو تووتنەش وەرگرێ کە لێی بەرهەم دێت، چونکە زەکات لە تووتن وەرنەگیراوە تاکوو «دوو زەکات» ی بۆ بەکار بێت.\nلێرەدا نموونەی بەسەهوو چوونی نووسەرێکت بۆ دێنمەوە کە لە ئەنجامی نەشارەزایی تووشی هاتووە بەڵام لە مەیدانی ئایین نەک زمان.\nڕەئیف خوری، نووسەرێکی بەناوبانگی مارکسیستی دیانی عەرەب، لە گێڕانەوەی سەرگوزەشتێکی مێژوویی کۆندا وا ڕادەنوێنێ کە «حسێنی کوڕی ئیمامی عەلی» ئافرەتێکی تەڵاق دراوی مارە کردەوە و لای خۆی هێشتیەوە بێ ئەوە سەر جێی بکا تا ئەو کاتە کۆنە مێردەکەی پەشێمان بۆتەوە لەو کارە نامەردانەی کە کردبووی ئیتر «حوسێن» ئافرەتەکەی تەڵاق داوە و ئافرەت چۆتەوە لای کۆنە مێردەکەی. ڕەئیف خوری کە ئاگاداری شەریعەتی ئیسلام نییە نازانێ ئافرەتی تەڵاق دراو بۆ مێردی پێشووی حەڵاڵ نابێتەوە ئەگەر مێردی دووەمی نەچوبێتە لای. زەوقی حیکایەت گێڕانەوە و نەزانینی یاسای ئیسلام وەهای لێ خۆش هێناوە کە دەوری «حوسێن» لە بەسەرهاتەکەدا تەنها دەوری جوانمەردیی و پارێزگاریی بێت، ئافرەتەکەش وەک بوخچەی نەکرایەوە و گوڵی نەژاکاو بۆ لای هەمسەری ڕاستەقینەی خۆی چووبێتەوە.\nلەم بابەتە بەسەهوو چوونە بەهۆی کەم شارەزاییەوە گەلێک جاران گوتە و نووسین دێنە بەر گوێ و چاو. بێگومان بابەتی ئایینی بێ وەیا مێژوویی وەیا هەرچی دەبێ با ببێ هەموویان جێگەی تەلەزگە و لێ هەڵخلیسکانن بۆ مرۆڤی نابەڵەد. هەڵبەت من نامەوێ بڵێم پسپۆڕ و زانایێکی ئەورووپایی هێندەی ڕەئیف خوری نابەڵەد دەبێ، ئەوەی مەبەستی منە شتێکی ترە.\nمن دەڵێم بەڵەدێکی ئەورووپایی لە زمانی کوردی و مێژووی کورد و نەریت و ئاداب و ئایینی کورد هەرگیز ناگاتە پایەی بەڵەدێکی کورد لەو مەیدانانەدا. لەوەش بترازی، بەڵەدی ئەورووپایی چی دەبێ با ببێ، تازە بەڵەدی کورد گەییوەتە ئەو تەمەنە ڕۆشنبیرییە کە بەرپرسی زمان و مێژوو و ئەدەبی میللەتەکەی بێ. پێی ناوێ بشڵێم خەریک بوونی کورد بە خۆیەوە چ ڕێیان لە خەڵقی بێگانە ناگرێ، بە پێچەوانە هاریکاریی هەر دوو لا فەرمانی زۆر سەختی ڕوون کردنەوەی مێژوو و زمانی کورد بۆ هەموان ئاسانتر دەکا.\nنووسینەکانی زانایانی جیهان دەربارەی کورد کە بکەینە ئاوێنە و خۆمانی تێدا ببینین، دەتوانین تێبگەین بە تێپەڕینی کات ئاخۆ زیادمان کردوە یا کەم؟ گەورەتر بووین یا چووکتر لە بارێکدا وەستاوین نە زیاد دەکەین نە کەم! چونکە گومان نییە لەوەدا تاکوو لە زیاد کردن بین نووسینی بێگانان لە بارمانەوە ئەویش زیاد دەکا. میللەتی داوەستاو و بێ جمووجۆڵ و کەم بڕشت تەنها لە ڕووی ئەوەوە لەسەری دەنووسرێ کە پاشماوەی یەکێکە لە گەلان و خڵتەیێکی میژووە. میللەتێک لە ئێستاکەیدا هەڵمەت و بەرهەم و پێشکەوتنی نەبێ وەک ئەو کێلە بەردە سەیری دەکرێ کە بەسەر قەبری مردوەوە هەڵچەقیوە، ئیشارە بۆ ژیانێکی لەمەوپێش دەکا…\nلە هەر ڕوێکەوە سەیری ئەم نووسینانە بکەیت و بە هەر تەرازوێک هەڵیانسەنگێنی، لە چاکەی کورد بەولاوە تێیاندا نابینیت. وەی کاشکی سەرلەبەری نووسینی ئەورووپاییەکان کە لە ناوەڕۆکی ئەم سێ وتارەدا ناویان هاتووە وەردەگێڕدرانە سەر کوردی و کتێبخانەی کوردناسیمانی پێ دەوڵەمەندتر دەبوو.\nلە نووسینی وتارەکاندا هەستی تەوژمی خوێنی نووسەرەکانمان دەکەیت لەوەی دەینووسن. هەڵمەتیان دژی ئەو هێرشانەی بۆ سەر کورد هاتووە چ هێرشی نەشارەزایانە بێ چ هێرشی ئانقەست، هەڵمەتی سەربازانە و مەجزوبانەیە بەڵام بێ ئەوەی شێوازی مەوزووعی خۆیان دۆڕاندبێ. بە نموونە سەیری لاپەڕە حەڤدە و هەژدە بکە و سرنج لە لایەنی گیانی کوردپەروەرانەی خاوەن نووسین بگرە. من لەگەڵ ئەم باسەی لەسەرخۆ کردنەوە و ناحەز بە درۆخستنەوەدا وتووێژێکی دوور و درێژ و پان و بەرفرەوانم هەیە، لە بەرەو دوای ئەم پێشەکیەدا کورتەیێکی لێ دەنووسم.\nبابەتی ئەم کتێبە وەک لێرە بە پێشەوە گوتم لە جەرگەی سوودی کوردایەتییەوە هەڵدەستێ لەو ڕوەوە کە خەریکی چشتی ئەوتۆیە پەیوەندیی «عضوی» بە کوردەوە هەیە، ئەم پەیوەندییە یار بێ وەیا نەیار بێ فەرقێکی چەندان ناکا، تەنانەت ئەوەی نەیارە ئەگەر ڕاستیش کا لە ڕەخنە و هێرشی بۆ سەر کورد هەر نەبێ وەک نەشتەر هۆشیارمان دەکاتەوە بۆ دیتنی کەم و کورتی و عەیب و عارێک کە مومکین نییە چ میللەتێک لێیان رەها بووبێ و خۆ لێ دوور خستنەوەشیان تا بڵێی پێویستە. میللەت بە تێکڕایی، سەرەڕای عەیبی تاکەکانی، دووچاری چەندین عەیبی کۆمەڵایەتی دێت کە هی وایان تێدایە عەیبی کوشندەن و لە مێژوودا وا بووە فەلاکەتی بێ سامانی بەسەر هێناوە.\nزوربەی خەڵق، بە تایبەتی گەنجان، حەز بەوە دەکەن باس کردنی گەل شریتەیێکی پێدا هەڵگوتن و هەڵدانەوه و ئارایشت دان بێت تەنانەت، بە زۆری، نووسەران و بوێژان و هونەرمەندانیش لە هاڤڕکێ «مسابقه» ی یەکتر بەجێهێشتنەوەن لە مەیدانی گوتنەوەی سروشت و ڕەوشته پاکەکانی گەل وەک ئەوەی گەل کۆمەڵێک فرشتە و پەری بێت. ئارەزۆی وەها سادە و پیوریتانی هەرچەند لە تەنکاوێکی ڕوون و بێگەردی چاکەخوازی و گەلدۆستییەوە دێت بەڵام لە هەمان کاتدا رەتەڵ بردنێکی دەبەنگانەیە بەسەر هەرچی دەرد و دەرمانی کۆمەڵە.\nچاو کە عەیب و نەخۆشی و ناتەواوی گەلی نەدیت دیارە بە دوا دەرمان کردن و چارەسەر کردنیدا ناگەڕێت. کە بە دواشدا بگەڕێ بێگومان خەیاڵێکی چەوت بۆ دەرمانێکی هەڵەی دەبا. وا هەیە نووسەر دانی بە عەیبی گەل داناوە بەڵام دەرلەحزە کەڵکی دانپێدانانەکەی بڕیوە چونکە هۆی عەیبەکەی داوەتە پاڵ مەلا و شێخ و دەرەبەگ و بازرگان… هەر دەڵێی ئەم کۆمەڵە خەڵقەی کە وا بە لای ئەوەوە هۆی عەیبی گەلن لە لاوە، وەک تاعون، هاتوون بۆ ناو گەل. دیوومە یەکێک نووسیوەتی تاقمێک فێڵباز گەل گێل و نەزان دەکەن، لەمەوە وا دەردەکەوێ بەلای ئەوەوە لە بنەڕەتا گەل هەمووی ئەرەستۆ و لوقمان بوو بەڵام فێڵبازێکی وەک ئیمامی شافیعی و عەبدولقادری گەیلانی هات و گێلی کرد…\nخاڵێکی تری بەسەهوو چوون کە ئەویش هێندەی «هەڵدانەوەی بێ بنج» مەترسی لێ دەکرێ، تاوانبار کردن و ناشیرن کردنی ئەو لایەنەیە کە بە ناحەز دادەنرێت. تاوانبار کردنی لایەنی ناحەز بووە بە فەرمانێکی ئایینی و لەوە دەرچووە دەمەتەقەی لەسەر بکرێ وەیا ڕەخنەی لێ بگیرێ. لایە نی ناحەز کە منداڵێکی لە خنکان ڕزگار کرد وەیا برسیێکی تێر کرد وەیا چاوی کوێرێکی ڕووناک کردەوە، بۆ نیازی بەد و گڵاوی خۆی ئەم کارانە دەکات. لایەنی دۆستیش کە بە قەمچی ئاگر لە پشتی خەڵق هەڵستێنێ بۆ سوودی ئەو خەڵقە قەمچیکاریی دەکات. ئەم تێبینییانە دەمگەینێ بە شی کردنەوەی ئەو ئیشارەیە کە نەختێک لەمەوبەر بەسەریدا تێپەڕیم و بەڵێنم دا کورتەیێکی لێ بنووسم.\nلەخۆ ڕازیی بوون، بەخۆدا هەڵگوتن، لە عەیبی خۆ بێ دەنگ بوون، ڕەوا دیتنی چاکە بۆ خۆ و هەموو خوو و ڕەفتارێکی ئەوتۆیی لە لایێکەوە، لە لایێکی تریشەوە گومان لە خەڵق کردن، دیتنی عەیبی ئاشکرا و نهێنییان، نەسەلماندنی مافیان، داننەهێنان وەیا ئینکار کردنی چاکەیان، ڕق هەڵگرتن لێیان… خولاسە سەیر کردنیان بە پێچەوانەی سەیری خۆ کردن، ئا ئەم دوو خوە لە مرۆڤدا دیمەنێکی بەرچاوە بۆ چاوێکی عەینەکی ڕەنگ لێ دراوی بەسەرەوە بێ.\nچ سەرپێچیی لەوەدا ناکرێ کە ئەم خوە دوو لایییەی لە خۆ ڕازی بوون و لە خەڵق هەڵسەنگرانەوە، لە بنەڕەتا داهاتی سروشتی مرۆڤن، بەر لە مرۆڤ هەرچی گیانلەبەریش هەیە بە ڕوەک و ئاژەڵیەوە «خۆویستن و پەلەی ژیان»ی تێدا بەدی دەکرێ. سەیری منداڵی یەک دوو ساڵی بکە دەبینی تا بۆی بکرێ شتێک بە دەستی منداڵی ترەوە ناهێڵێ، تەنانەت ڕازیی نابێ برا و خوشکی لە خۆ گچکەتری مەمکی دایکی بمژێ.\nبەڵێ، «خۆویستنی و خۆسەپاندن» (انانیة و تأکید الذات) لە مرۆڤدا هەیە وەک گۆشت و خوێن و دەمار و مێشک، لەوانەیە بوێرم بڵێم هەر ئەم لایەنەی خۆپەرستیی لە مرۆڤدا بە پێچەوانه دەر دەکەوێتەوە و دەبێتە بێگانە نەویستیی. من ئەمە بە ڕاست دەزانم و لەگەڵ ئەمەشدا کە حەزی لێ ناکەم لێی وەتەنگ نایەم چونکە بەشێکی پێکهێنەری مرۆڤی ئاساییە. وا دەزانم تا ئێرە چی وام نەگوتبێ خوێنەرم لێ ناڕازی بکا و بە دەنگی بێنێ چونکە لەو بابەتە قسەیەی بیستووە و گوێی پێ ڕاهاتووە. بەڵام شتێکی ترم ماوە دەیخەمە سەر قسەکانم ڕەنگە ئاشنا نەبێ لەبەر گوێ و چاوان.\nمن دەڵێم سەرەڕای ئەوە کە وا مرۆڤ وەک هەموو گیانلەبەرێک بەهۆی «پەلەی ژیان» ـەوە سوود و چاکە و خۆشیی بۆ خۆی دەوێ و لەگەڵ غەیری خۆی دەجەنگێ، جارێکی تر سەرلەنوێ باری کۆمەڵایەتیی، کە تایبەتی مرۆڤە، وای لێ کردووە زیاتر لە گیانلەبەرانی تر هۆی بێگانە نەویستنی بۆ پەیدا ببێ، واتە هەر وەک لە سروشتدا پەلەی ژیان شەڕ بە مرۆڤ و گیانلەبەران دەکا بۆ وەدەست هێنانی هۆی ژیان و مانەوە، کۆمەڵایەتی شەڕێکی تایبەتی بە مرۆڤ دەکا لەگەڵ مرۆڤی هاوجینسی خۆی کە ئەم شەڕە لە نێوان جانەوەرانی تردا نییە و نابێ. ئەم گوتەیە بەبەریەوە هەیە لە کتێبێکی سەربەخۆدا شی بکرێتەوە، من لێرەدا هەر ئەوەندەی لەسەر دەڕۆم کە یەکێک لە موناسەبەکانی بابەتێکی ناوەڕۆکی هێنایە بەر سۆزی خامە.\nکۆمەڵایەتیی و گۆڕان و پیشکەوتن و وەستان و دواکەوتنی بە هەموو ناوەڕۆکە لە ئەژمار بەدەر و لە یەکتر نەچووەکانیەوە ئادەمیزادی لە بارێکدا داناوە لێی دەوەشێتەوە «بارام» لە هەڵەبجە هەڵوەستێک بوەستێ بە لای خۆی و دراوسێکانیەوە زۆر شیرن بەڵکوو پیرۆز بێ، کەچی بەلای «کریشن»یێکی هیند و «جۆرج» ێکی ئەورووپا و «تاناکا»یێکی ژاپۆنەوە سزای ئیعدام کردنی پێ ڕەوا بێ.\nئەمەی لەم سێ چوار دێڕەدا گوتم شتێک نییە دەمەتەقە هەڵگرێ مەگەر ئەو دەمەتەقەیەی کە بۆ شەڕە دندوکێ و نەسەلماندن بێ. ئا لەم کاتەدا ئەگەر خێزانی کابرایێکی دێی هێرۆ لە پشدەردا جلکی وەک کیژێکی کۆلیجی ئۆکسفۆردی لەبەر کرد، بێگومان دەرحاڵ سەری دەبڕێ، پیاوێکی فرەنسەییش ئەگەر لێی ئاشکرا بوو سێ ژنی مارە کردوە دادگەی فرەنسە بێ سێ و دوو دەیخاتە بەندیخانەوە. پێی ناوێ من نموونان بێنمەوە، کۆمەڵایەتی سەرلەبەری زنجیرەیێکە لەو جۆرە نموونانە.\nلەم لێکدانەوەم، کە ئەگەر مەو‌دا هەبا دەبوا تەواوێک لە شی کردنەوەی خەریک بم، دەگەم بەم ئەنجامە. مرۆڤ کە خاوەنی کۆمەڵایەتییە و کۆمەڵایەتیش بە هەموو بارێکیەوە لە جێگەیێکەوە بۆ جێگەیێک و لە پلەیێکەوە بۆ پلەیێک و لە سەردەمێکەوە بۆ سەردەمێک و لە میللەتێکەوە بۆ میللەتێک دەگۆڕێ تا ڕادەی دژایەتیی و پێچەوانەیی، ئا ئەم مرۆڤە زیاد لە هەموو گیانلەبەران هێندە لەیەکتر جودا و بێگانە و دژ و ناحەز و دوشمن دەبێ و هۆی دژایەتیی و لەیەکتر بێگانە بوونی هێندە زۆر دەبێ لزوم بە پەلەی ژیان و خۆویستیی نەهێڵێ، نەخێر بەر لەوە پەلەی ژیان دەخلێکی هەبێ، لەیەکتر نەچوون و لەگەڵ یەکتر دژ بوون بە گژ یەکتریاندا دێنێ. مرۆڤ کە نەختێک لە مرۆڤەکەی تر دوور کەوتەوە باری کۆمەڵایەتیی هەردوویان ئەوەندەیان لەیەکتر دەترازێنێ بۆ یەکتریان دەکا بە گیانلەبەری نامەفهوومی نامەعقوول، جیاوازی زمان، دین، نەریت و عادەت، جلوبەرگ، خواردەمەنی، جۆری نووستن و خانوو و ژنهێنان و منداڵ بەخێو کردن بگرە جووت لێخوڕین و ڕەز بڕین و هەزاران جیاوازی تر وا دەکا لە کابرایێکی ئەفغانی کە ڕازی نەبێ لە هەرچی کابرایێکی هۆڵەندەیی دەیکا.\nبە ڕاستیی بێگانە بە لای مرۆڤەوە نامەفهوومە کردەوە و ڕەوشتیشی نا جایەزە. کوردێکی شارەزوور لە لایەن فەللاحێکی چینی دەوروبەری پەکینەوە بانگهێشتن بکرێ لەوانەیە خواردنەکەی بۆ نەخورێ یا ئەگەر خواردی بیهێنێتەوە، گوێی خۆی بە پەمۆ بئاخنێ نەوەک ئەو ئاوازە ناخۆشانە ببیسێ کە گۆرانیبێژێکی پێشکەوتوی چینی لە شەرەفی ئەو دەیان چڕێ. بێگومان هەموو مەرحەبا و بەخێرهێنانەکانیشی بەلاوە کاری سەرسوڕهێنن. ڕەنگە لە ڕەفتاری فەللاحەکە بەرامبەر ماڵ و مناڵی خۆی هەر بە جارێ ناڕاحەت بێ. با میسالێکی ترت بۆ بێنمەوە.\nسەد ساڵ لەمەوبەر فەللاحێکی کورد نانی لە ماڵی ئاغا وەیا کوێخای گوند دەخوارد، بانگهێشتنیشی دەکردن لە موناسەبەی ژنهێناندا بۆ ماڵەکەی خۆی. چ مانیعێکی نەبوو کچی خۆی بدا بە کوڕی ئاغا و کوێخا، مەمنونیش دەبوو ئاغا کچی خۆی بە کوڕەکەی دابا. بەڵام هەمان فەللاحی کورد دەسکوژی فەللاحێکی ڕوسی نەدەخوارد، بگرە گۆشتی لە فەللاحێکی دیان نەدەکڕی نەک هەر لەبەر دەسکوژ نەخواردن بەڵکوو لەبەر ترسی ئەوە کە ڕەنگە هی بەراز بێت. کە دەسکوژ و گۆشتی فەللاحێکی ڕوسی نەدەخوارد بشیان کوشتبا کچی خۆی نەدەدا بە کوڕەکەی کچیشی لێ نەدەخواست بۆ کوڕی خۆی.\nدیتت نێزیکی و هاوئاینیی چەوسێنەرەوەی دەکرد بە ئاشنای چەوسایەوە کەچی لەیەکتر دووریی و جوداوازیی ئایین دیوارێکی هێند بڵند و مەحکەمی لە میانی دوو چەوسایەوە هەڵدەنا کە وا نە بڕمێ و نە کەسی لێ سەرکەوێ. ئەمانە ڕاستی و بەدیهین با من وەیا تۆ وەیا چینپەروەرێک و نیشتمانپەروەرێک حەزیشی لێ نەکا.\nجاران کە دەگوترا «دین دوشمن» هەرچی پەیوەندیی و لەیەکتر نزیک بوونەوە و دۆستایەتیی هەیە لە خۆوە دەپچڕاو دەبوە دوشمنایەتی… سەر و ماڵ و ناموسی «دین دوشمن» بێ دوودڵی و لێکدانەوە حەڵاڵ بوو، چەندین کەس ناوی جەوانمەردییان دەردەکرد لە ڕێی کوشتنی «دین دوشمنان»ەوە. سەد ساڵ لەمەوبەر مرۆڤ بە پیاو کوشتن و دزی کردن و جەردەیی حەیای نەدەچوو، بەڵام دوو فڕی عەرەق خواردبایەوە لە جێگەیێکی وەک چوارتادا ناوی دەزڕا تا ئەو ڕادەیە کە بێ ئابڕو دەبوو.\nبێگومان جوداوازیەکانی کۆمەڵایەتی خەڵقی ئەوەندە لەیەکتر جودا دەکردەوە کە سنووری نەبێ. تۆ لەوە بە سەهوو مەچۆ کەوا ئیمڕۆ لەسەر دەمی فڕۆک و گەڕۆک و ڕادیۆ و میللەتانی یەکگرتوو و دەیان و سەدان هۆی لەیەکتر نزیک بوونەوە و یەکتر ناسین ئەو نامەفهوومیە و ناجایەزیە بەرەو کەم بوون چووە، بیری خۆت بۆ ئەو سەردەمە بگێڕەوە کە پەیڕەوی مەزهەبێکی ئایینی وای دەزانی پەیڕەوی مەزهەبێکی تر کلکی ڕاستەقینەی هەیە. کە سرنج بگری لە ڕۆژگاری ئێستاکەشماندا نموونەی بێ ئەژمار دەبینی و دەبیەی لەو تەرزە دژایەتیەی کە لە سەرچاوەیێکی جیاوازی کۆمەڵایەتیی هەڵدەقوڵێ نەک لە جیاوازی بەرژەوەندی مادییەوە.\nلە شوێنێکی وەک «قبرس»دا جیاوازی زمان و ئایین دانیشتوانی وڵاتەکەی گردەبڕ کردوە بە دوو کەرتی جودای لەگەڵ یەکتر دوشمن. نە بەرژەوەندی گشتیی نە هی چینایەتیی نە هی مرۆڤایەتیی نە هەرچی هۆی دۆستایەتیی میانی ئادەمیزاد هەیە توانیوەتی ئەم دو جوداوازیەی زمان و ئایین کە هیج کامێکیان ماددی نین بوەستێنێ. سەرلەبەری تورکە موسڵمانەکانی قبرس لە شەڕدان لەگەڵ سەرلەبەری یۆنانیە دیانەکانی قبرس بە وەرزێڕ و عەمەلە و قوتابیی و کاسبکار و ڕۆشنبیر و چاک و خراپی هەر دوو لایانەوە.\nئەو بانگەوازەی کە وا دلێرانە دەنگ هەڵدێنێ و دەڵێ سەرلەبەری ئادەمیزاد وەک یەکن، هەرچەند بانگەوازێکی تا بڵێی خۆش و پەسەند و بەشەرەفە بەڵام داخەکەم لە هەموو هەنگاوێک و هەموو لەحزەیێکدا لە عاست حەقیقەتدا کورت دێنێ و لە تەجرەبەی ڕۆژانەدا چەندین جار هەموو ڕۆژێک بە درۆ دەخرێتەوە و دووچاری دڵشکەستەیی دەبێت.\nمن لەو باوەڕەدام خۆ گێل کردن بەرامبەر واقیع هەرچەند لە ڕواڵەتدا دڵسۆزانەش بێ ئەنجامێکی خراپی هەیە دژی سوودی تێکڕای ئادەمیزاد. ئێمە دەبێ دان بە ڕاستیی و واقیعدا بێنین و دەردەکانمان چارەسەر بکەین لەبەر تیشکی ئەو ڕاستییە. نەک سافیلکانە خۆمان باوێینە سەر باوەڕی خۆشکەڵەی لە سەر زار و زمانان شیرن. من کە لە کولانەی ئەو ڕاستییانەوە سەیری هەڵوەستی ئەو نووسەرانەی ئەورووپا دەکەم کە هەڵوەستەکەیان بە دڵی ئێمە نییە لێم ڕوون و ئاشکرا دەبێ کە هۆی لەیەکتر ڕازی نەبوونمان ئەم نامەفهومیەی بێگانەیە نەک دژایەتیی و دوشمنایەتیی ئانقەست. بۆ گۆڕینی هەڵوەستیشیان بەرامبەرمان دەبێ وا بکەین تێمان بگەن و بەلایانەوە مەفهووم بین. بێگومان داوا دەکرێ لە مرۆڤی زانا کە وا لە خۆوە لە خەڵق بگا بەڵام وا دیارە ئەم تێگەیشتنه هێندە ئاسان نییە وەک بۆ هەوەڵ نیگا دەردەکەوێ.\nپێویستە ئێمەش لەوان بگەین و لێیان شارەزا بین. دەبێ عوزریان لێ بسەلمێنین کە عوزریان هەبێ. ئێمە و ئەوان و هەموو جیهان دەبێ بێینە سەر هەست بە عەیبی خۆ کردن و چاکەی بێگانە دیتن. کە ئەمە نەکەین و ئەو گوتە پەرەسەندو‌یە بڵێینەوە کە وا ڕادەنوێنێ هۆی دژایەتیی و ناحەزیی و تێکنەگەیشتن لە میانی گەلاندا سوچی دەرەبەگ و خوێنمژ و کۆنەپەرستانە بە مەدا خۆمان بە رایەک خەریک دەکەین لە تەنکاوێکی ڕۆشنبیریی ئەوتۆوە هەڵدەقوڵێ ڕەوایە پێی بگوترێ نەخوێندەواریی.\nپێش ماوەیێک موحەمەد عەلی کلای لە بێروت لەمیانی قسەکانی کە بۆ ڕۆژنامەنووسێکی دەکرد گوتی هەرگیز لەگەڵ ئافرەتی سپی جووت نابم، نە تێم دەگا و نە تێی دەگەم. من ڕەش و ئەو سپی ڕێک ناکەوین.\nمن دژی بەردەوام بوونی ئەو حاڵەم کە پیاوێکی ڕەش گوماناوی دەکا لە ئافرەتی سپی، بەڵام دەزانم کلای لەو قسانەیدا دەروونی خۆی ڕوون دەکاتەوە و بەرتیلی لە کۆنەپەرستان وەرنەگرتووە بۆ ئەم گوتانە. کە بمانەوێ دڵی کلای پاک کەینەوە بەرامبەر ئافرەتی سپی نابێ مستێکی لە بەردەمی بدەین و بڵێین ناماقوڵیت کرد، هۆ خزمەتکاری کۆنەپەرست و چەوسێنەران.\nکە بێین و بەراوردی چارەسەر کردنی ئەو جوداوازیانە بکەین کە گەلان لەیەکتر دوور دەخاتەوە دەبینین نووسین لە هەموو شتێک پتر دەتوانێ خەڵق بەیەکتر بناسێنێ و لە یەکتریان حاڵی بکا. گەلان ناتوانن گەشتی دوور و بەردەوام بکەن بۆ تێگەیشتن و لێ ڕاهاتنی یەکتر بەڵام دەتوانن بە خوێندنەوە لەیەکتر بگەن. زۆر حەیف و مەخابنە ئەم تاکە هۆیەی یەکترناسینی نێو گەلان بە پێچەوانەی مەبەس بەکار بێت و ئەسبابی دژایەتییان پتر بکا. ئادەمیزاد لە ڕێی چار کردنی هۆیەکانی تێکنەگەیشتنیەوە بەرەو برایەتی دەڕوا نەک ئینکار کردنیان. \n1- پەراوێزی مەلای ئیبنو ئادەم بە سەر نامیلکەی شەرحی «عویصە ابن مالک» کە دوا ئاڵقەی زنجیرە باسێکی ناو کتێبەکەی ئیبنو ئادەم خۆیەتی بە ناوی (جواهر المنقول)\nواقیعا دەرسەکانی بۆ خوایە\nچ دەبوو گەر بە کوردی نەبوایە\nگوتم ئێستەش لەسەر کەریی ماوی\nچا بۆ مستم نەدا لە نێو چاوی\nPrevious سه‌رچاوه‌كانی سه‌رهه‌ڵدانی كوردناسی\nNext خوێندنه‌وه‌یه‌كی كارتۆگرافییانه‌ی كۆڵۆنیالیزم له كوردستاندا


پێشه‌وا هه‌ورامی: سه‌رۆكی په‌رله‌مان هه‌زار بڕیاری تریش ده‌ربكات بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی پارێزبه‌ندی هه‌مان قیمه‌تی هه‌یه\nپێشه‌وا هه‌ورامی وته‌بێژی فه‌رمی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان -\nپێشه‌وا هه‌ورامی وته‌بێژی فه‌رمی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان وه‌ڵامی وته‌كانی سۆران عومه‌ر ده‌داته‌وه و ده‌ڵێت" ته‌حه‌دای ده‌كه‌م بیسه‌لمێنێت ئه‌و بڕیاره یاساییه ئه‌گه‌ر خۆی هه‌ڵنه‌خه‌ڵه‌تێنێت، وه سه‌رۆكی په‌رله‌مان هه‌زار هه‌زار بڕیاری تریش ده‌ربكات بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی پارێزبه‌ندی هه‌مان قیمه‌تی ئه‌وه‌ی هه‌یه كه پێرێ بڵاوكرایه‌وه ، ده‌شڵێت" خۆشیان له هه‌ندێك شوێن وتویانه ئه‌مه شه‌رمه‌زارییه بۆمان له‌ڕووی یاسایییه‌وه كه ده‌یكه‌ین هه‌روه‌ها سه‌رۆكی په‌رله‌مان وتبووی ده‌ركردنی ئه‌م بڕیاره بۆ من ئیحراجی یه و شتێكی قورسه با نه‌یكه‌م به‌ڵام دیاره هیچ ڕێگه‌یه‌كیان بۆ نه‌هێشتۆته‌وه، پێشه‌وا ده‌شڵێت" وه‌كو به‌زه‌یی ئینسان له هه‌ڵوێسته‌كه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان بۆ ده‌ركردنی بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌ڵگرتنی پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر (سۆران عومه‌ر) تێده‌گات به‌ڵام ئیتر ئه‌مه دۆخی سیاسیه‌و ناكرێت له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ر جارێك ئه‌و ئیحراج كرا شتێكی نایاسایی تێپه‌ڕێت ئه‌مه دامه‌زراوه‌ییه و په‌رله‌مانه و نوێنه‌رایه‌تی هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان ده‌كات ناكرێت هه‌ركاتێك تاقه‌تی هه‌بوو نایاساییه‌ك به‌سه‌ریدا تێپه‌ڕێنیت و بڵێت "وه‌ڵا" له‌ژێر فشاردا بووه."\n"بڕیاره‌كه له‌ڕۆژنامه‌ی وه‌قائیع بڵاوناكرێته‌وه "\nله‌سه‌ره‌تای وتووێژه‌كه‌دا سه‌باره‌ت به بڕیاری سه‌رۆكی په‌رله‌مان بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بڕیاری هه‌ڵگرتنی پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر په‌رله‌مانتار (سۆران عومه‌ر) كه دوێنێ له به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا ڕایگه‌یاندبوو، ئه‌گه‌ری هه‌یه پارتی بڵێت ئیتر په‌رله‌مانمان ناوێت، به‌ڵام پێشه‌وا هه‌ورامی ده‌ڵێت" بۆچوونی فه‌رمی پارتی به‌جێ ده‌هێڵم بۆ پارتی له‌ڕێگه‌ی وته‌بێژه‌كه‌یه‌وه، وه‌كو وته‌بێژی فراكسیۆن قسه ده‌كه‌م په‌رله‌مان، په‌رله‌مانی هه‌موو خه‌ڵكی كوردستانه، نه هی پارتی و نه هی یه‌كێتی و نه هی هیچ لایه‌نێكی دیكه‌یه، ڕێز گرتن له بڕیاره یاساییه‌كانی ئه‌م په‌رله‌مانه ڕێزگرتنه له ده‌نگی خه‌ڵكی كوردستان هیچ كه‌سێك ناتوانێت بڕیارێكی نایاسایی وه بڕیارێك كه بێ ڕێزی بێت به‌رامبه‌ر ده‌نگی زۆرینه‌ی ڕه‌ها له په‌رمانی كوردستاندا بیباته سه‌رو جێبه‌جێیبكات، ئه‌م "شته‌ی" كه هه‌یه گه‌ڕانه‌وه‌ی پارێزبه‌ندی هه‌ر "مه‌وزوع" نییه له‌لامان چونكه ئه‌و بڕیاره‌ی كه ده‌رچووه له‌لایه‌ن سه‌رۆكی په‌رله‌مان، سیفه‌تی بڕیاریشی نییه، واته سیفه‌تی هیچ شتێكی نییه نه له ڕۆژنامه‌ی وه‌قائیع بڵاو ده‌بێته‌وه به‌ڵكو ته‌نها "ئیحراجییه‌كه و له‌كۆڵ خۆی كردۆته‌وه، بۆ دروستكردنی فه‌وزایه‌كی سیاسی یه‌و هیچی دیكه نییه، خۆشیان ده‌زانن و خۆشیان وتویانه كه ئه‌مه "قوه‌تی قانونی" نییه، له هه‌ندێك شوێن وتویانه ئه‌مه شه‌رمه‌زارییه بۆمان له‌ڕووی یاسایییه‌وه كه ده‌یكه‌ین، به‌ڵام دیاره له‌ژێر فشار و هه‌ڕه‌شه‌دا شته‌كه كراوه، واته له‌ژێر فشارێكدا ئه‌م بابه‌ته ئه‌نجام دراوه، لای ئێمه ئه‌مه مه‌وزوع نییه ، چونكه بڕیاره‌كه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان به حساب كه پێی ده‌ڵێت بڕیاره، نه بڕیاره و نه یاسایه و نه هیچ پاڵپشتیه‌كی یاسایی هه‌یه."\n"سه‌رۆكی په‌رله‌مان وتبووی ده‌ركردنی ئه‌م بڕیاره بۆ من ئیحراجی یه و شتێكی قورسه با نه‌یكه‌م به‌ڵام دیاره هیچ ڕێگه‌یه‌كیان بۆ نه‌هێشتۆته‌وه "\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ی بۆچی بڕیاره‌كه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان له ڕۆژنامه‌ی "وه‌قائیع" بڵاونابێته‌وه وه‌ك خۆت ده‌ڵێی؟ پێشه‌وا هه‌ورامی له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێت" له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان خۆیشی ده‌زانێت كه نایاساییه له‌كاتێكدا كه زۆرینه‌ی ڕه‌ها ده‌نگ ده‌ده‌ن له‌سه‌ر بابه‌تێك به‌پێی په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان ئه‌م ده‌سه‌ڵاته نه‌دراوه‌ته سه‌رۆكی په‌رله‌مان ده‌نگی سه‌رۆكی په‌رله‌مان زیاتر نییه له ده‌نگی 57 ، 58 په‌رله‌مانتار دواتر سه‌رۆكی په‌رله‌مان له‌كاتی دانیشتی په‌رله‌مان نه‌هات هیچ قسه‌یه‌ك بكات هیچ ڕوونكردنه‌وه‌یه‌ك بدات، ئه‌و كات هیچ هه‌ڵوێستێكی وه‌رنه‌گرت به‌ڵام ئێستا به‌هۆی فشارێكی سیاسی حیزبه‌كه‌ی خۆیه‌وه كه لێیكراوه خۆیشی وتویه‌تی كه ئه‌مه بۆ من ئیحراجییه و شتێكی قورسه با نه‌یكه‌م به‌ڵام دیاره هیچ ڕێگه‌یه‌كی دیكه‌یان بۆ نه‌هێشتۆته‌وه كه ده‌بێت به‌ته‌نها ئه‌وه بكات."\n""ته‌حه‌دای" ده‌كه‌م بتوانێت بیسه‌لمێنێت كه یاساییه "\nدوێنێ سۆران عومه‌ر په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ له وتووێژێكی به‌شی كوردی ده‌نگی ئه‌مریكا ئه‌وه‌ی ڕاگه‌یاندبوو" به‌هۆی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بڕیاری هه‌ڵگرتنی پارێزبه‌ندییه‌كه‌ی له‌لایه‌ن سه‌رۆكی په‌رله‌مانه‌وه ئێستا خاوه‌نی پارێزبه‌ندییه."\nبه‌ڵام پێشه‌وا هه‌ورامی ده‌ڵێت" من ته‌نها یه‌ك شتی پێده‌ڵێم و به‌خۆیشیم وتووه ئایا ئه‌مه‌ی كه ده‌یكات هیچ پاڵپشتێكی یاسایی هه‌یه "ته‌حه‌دای" ده‌كه‌م بتوانێت بیسه‌لمێنێت كه یاساییه، وه خۆیشی ئه‌گه‌ر خۆی نه‌خه‌ڵه‌تێنێت بێته پێشه‌وه و به‌یاسا بیسه‌لمێنێت من ناڵێم بڕیار ئه‌و نوسینه‌ی كه سه‌رۆكی په‌رله‌مان بڵاویكردۆته‌وه قوه‌تتێكی یاسایی به‌وه ده‌دات پیرۆزی بێت."\nهه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی وت" دوێنێ به‌ڕێز جێگری سه‌رۆكی په‌رله‌مان و سكرتێری په‌رله‌مان وه‌ڵامێكیان داوه‌ته‌وه ئه‌وه هه‌موو وه‌ڵامێكه بۆ ئه‌وان فاوڵه یاساییه‌كه‌یان بۆ شیكراوه‌ته‌وه و وردكراوه‌ته‌وه، ئیتر خۆشیان ده‌زانن كه بابه‌تێك 57 په‌رله‌مانتار ده‌نگیان پێی دابێت و پرۆسه‌یه‌كی یاسایی بێت، ته‌نها له یه‌ك حاڵه‌تدا ئه‌م بابه‌ته هه‌ڵده‌وشێته‌وه ، ئه‌گه‌ر دانیشتنێكی دیكه‌ی په‌رله‌مان بكرێت وه له‌م دانیشتنه‌ی دیكه‌ی په‌رله‌ماندا "كاك سۆران به‌زۆرینه‌ی ڕه‌ها پارێزبه‌ندی وه‌ربگرێته‌وه ، له‌م حاڵه‌ته‌دا ده‌توانیین بڵێن خاوه‌نی پارێزبه‌ندییه."\nده‌رباره‌ی بۆچوونی حیزبه‌كه‌ی هه‌ورامی وتی" ئێمه ده‌زانیین حیزب بۆچوونی چییه، دیاره كاك هێمن كه جێگری سه‌رۆكی په‌رله‌مانه نوێنه‌ری پارتیشه له‌و شوێنه."\n" یه‌كێتی بۆ له‌م بابه‌ته‌دا خۆی كردۆته خاوه‌ن؟ "\nوته‌بێژه‌كه‌ی فراكسیۆنی پارتی ده‌شڵێت" من یه‌ك شتم پێ سه‌یره یه‌كێتی بۆ له‌م بابه‌ته خۆی كردۆته خاوه‌ن؟ گومان دروست ده‌كات له‌لای خه‌ڵك گومان له‌سه‌ر ناسنامه‌ی ئه‌م په‌رله‌مانتاره دروست ده‌كات لای خه‌ڵك كه یه‌كێتی نیشتیمانی بۆ ئه‌وه‌نده په‌رۆشه بۆ حاڵی ئه‌و په‌رله‌مانتاره؟ دادگا هیچ كه‌س له سێداره نادات دادگا په‌تی هه‌ڵنه‌واسیووه بۆ كاك سۆران ئه‌گه‌ر كێشه‌یه‌كی یاسایی نیه با بچێته به‌رده‌م دادگا و بێتاوانی خۆی بسه‌لمێنێت، به‌ڵام من پێم سه‌یره یه‌كێتی نیشتیمانی بۆ ئه‌وه‌نده خۆیان تێك داوه؟ خۆ ئه‌گه‌ر ئێستا له‌سه‌ر هه‌ندێك كه‌یسی كۆن بویسترێت یه‌خه‌ی كاك سۆران بگریت ده‌بێت سوود له میدیای یه‌كێتی وه‌ربگرێت كه له‌ڕابردوودا له‌سه‌ری كراوه، وه ئه‌گه‌ر بته‌وێت تاوانباری بكه‌یت ده‌بێت بگه‌ڕێته‌وه بۆ میدیای یه‌كێتی به‌ڵگه‌ت ده‌ست بكه‌وێت كه له چیدا تاوانباره ئێستا پێم سه‌یره كه ئه‌وه‌نده بوونه‌ته خه‌مخۆر و پاڵپشتی ئه‌م پیاوه."\nهه‌روه‌ها وتی" فراكسیۆنه‌كه‌ی خۆی هه‌رگیز به‌ئه‌ندازه‌ی یه‌كێتی نیشتیمانی به‌رگریان له‌م " پیاوه نه‌كردووه، جێگه‌ی گومانه بۆ هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان بۆ ئێمه له‌به‌رئه‌وه‌ی كه زوڵمی لێنه‌كراوه و غه‌دری لێنه‌كراوه، پرۆسه‌یه‌كی یاسایییه‌و په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان ڕێگه‌ی پێداوه و هیچ شتێك به‌زۆر به‌سه‌ریدا نه‌سه‌پێنراوه، به‌پێی په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مان ئاسایییه مادام پارێزبه‌ندی هه‌یه، ئاسایی یه كه پارێزبه‌ندیش له‌سه‌ر په‌رله‌مانتار لاببرێت له خوله‌كانی پێشووی په‌رله‌ماندا ئه‌مه ئه‌نجامدراوه و شتێكی تازه نییه بۆچی ئێستا بۆته "كوفر" ئه‌مه پرسیارێكی سه‌یره له‌لامان كه ده‌بێت ئه‌و به‌ڕێزانه خۆیان وه‌ڵامی بده‌نه‌وه."\n"ئێستا پۆلیس ده‌توانێت سۆران عومه‌ر ده‌ستگیربكات كاتێك بڕیاری دادوه‌ر و دادگا هه‌بو "\nسۆران عومه‌ر له‌وتووێژه‌كه‌دا ئه‌وه‌شی وتبوو" به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئێستا پارێزبه‌ندی بۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆیه پۆلیس ناتوانێت وه‌ك هاوڵاتیه‌كی ئاسایی ده‌ستگیری بكات."\nبه‌ڵام پێشه‌وا هه‌ورامی ده‌ڵێت" به‌ڵێ ئێستا پۆلیس ده‌توانێت ده‌ستگیری بكات كاتێك بڕیاری دادوه‌ر و دادگا هه‌بوو له‌به‌رئه‌وه‌ی كه پۆلیس و دادگا سه‌یری یاسا ده‌كه‌ن ئه‌وانیش ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ یاسا، یاسا ده‌ڵێت ئه‌م "پیاوه‌ی" كه پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر لابراوه به‌پێی په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مان له‌سه‌ری لابراوه، وه له‌په‌یڕه‌ویشدا ئه‌و ده‌سه‌ڵاته نه‌دراوه كه ته‌نها ده‌نگێكی سه‌رۆكی په‌رله‌مان به‌رامبه‌ر به 57 ده‌نگ بوه‌ستێته‌وه، وه ده‌نگی سه‌رۆكی په‌رله‌مان گه‌وره‌تر نیه له ده‌نگی ئه‌م په‌رله‌مانتارانه، زۆرینه‌ی ڕه‌ها په‌یڕه‌و ده‌كرێت، زۆرینه‌ی ڕه‌ها ده‌نگی به لابردنی ئه‌م پارێزبه‌ندییه داوه، هه‌ر ئه‌م زۆرینه‌یه‌ش ده‌توانێت پارێزبه‌ندی پێبداته‌وه، بۆیه هیچ ڕێگه‌یه‌كی دیكه نیه جگه له‌وه‌ی كه زۆرینه‌ی ڕه‌ها پارێزبه‌ندی ببه‌خشێته‌وه به كاك سۆران."\nوته‌بێژی فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان له‌په‌رله‌مانی هه‌رێم ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد" سه‌رۆكی په‌رله‌مان له‌و ڕۆژه‌ی كه بڕیار بوو پارێزبه‌ندی لابچێت له‌سه‌ر "كاك سۆران" وتی من دێمه ناو دانیشتنه‌كه‌وه هه‌تا قسه‌شی كردبوو له‌سه‌ر بڕگه‌كانی ناو دانیشتنه‌كه كه با ئه‌مه یه‌كه‌م بێت و ئه‌وه دووه‌م بێت به‌ڵام كه نه‌هات ئاساییه جێگره‌كه‌ی دانیشتنه‌كه به‌ڕێوه ببات ، له‌به‌رئه‌وه‌ی خۆی نه‌هاتووه و هیچ فشارێكی له‌سه‌ر نه‌بووه، بۆیه هیچ كێشه‌یه‌كی یاسایی نییه."\n" سه‌رۆكی په‌رله‌مان ناتوانێت به جێگر بڵێت كۆبونه‌وه‌ی په‌رله‌مان به‌ڕێوه ببه یان به‌ڕێوه‌ی مه‌به "\nهه‌روه‌ها ڕه‌تیكرده‌وه" كارنامه‌ی دانیشتنه‌كه‌ی ڕۆژی 5/7 گۆڕابێت، وتیشی" له‌گه‌ڵ ڕێزمدا ئه‌مه قسه‌ی لابه‌لان له‌ناو ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌ماندا سێ كه‌س هه‌ن كه‌بۆچوون ده‌ده‌ن بۆچوونی دوو كه‌س هه‌موو كاتێك ده‌توانێت زۆر شت هه‌یه یه‌كلایی بكاته‌وه به‌ڵام ئێمه هه‌میشه ڕێزی ئه‌وه‌مان گرتووه و وتومانه با شته‌كان به سازان و به‌ڕه‌زامه‌ندی هه‌موولایه‌نه‌كان بێت بۆیه له حاڵه‌تێكدا كه "به‌ڕێز سه‌رۆكی په‌رله‌مان نه‌هات بۆ دانیشتنه‌كه به‌ڕێوه‌ی به‌رێت، زۆری له‌سه‌ر نه‌بووه و فشاری له‌سه‌ر نه‌بووه ، هه‌تا چه‌ند كاتژمێرێك پێش ئه‌وه‌ی دانیشتنه‌كه ئه‌نجام بدرێت وتویه‌تی دێمه ناو دانیشتنه‌كه‌وه دوایی خۆی وتویه‌تی نایه‌م، كه وتی نایه‌م ئه‌و كاته جێگر دانیشتنه‌كه به‌ڕێوه ده‌بات."\nهه‌ورامی ڕاشیگه‌یاند" سه‌رۆكی په‌رله‌مان ناتوانێت به جێگر بڵێت كۆبونه‌وه‌ی په‌رله‌مان به‌ڕێوه ببه یان به‌ڕێوه‌ی مه‌به، كه نه‌هات ئیتر ئۆتۆماتیكی جێگر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات له‌به‌رئه‌وه‌ی كه واده‌ی كۆبوونه‌وه ڕاگه‌یه‌نراوه."\n"ئێمه ده‌مانه‌وێت په‌رله‌مان كۆببێته‌وه "\nپێشه‌وا هه‌ورامی له‌درێژه‌ی وتووێژه‌كه‌دا وتی" ئه‌م بابه‌ته ڕۆیشت و كۆتایی پێهات كێشه‌ی ته‌ندروستی له هه‌رێمی كوردستان هه‌یه، له‌پارێزگاكاندا كێشه‌ی ته‌ندروستی هه‌یه واته چه‌ندین بابه‌تی هه‌ستیار و گه‌رم كه ده‌كرێت په‌رله‌مان ئێستا له‌سه‌ریان كۆبێته‌وه به‌ڕێز سه‌رۆكی په‌رله‌مان حه‌ق بوو، وه‌كو خۆی وتی ئه‌مجاره په‌رله‌مان بۆ بابه‌تی جددی كۆده‌بێته‌وه بۆ بابه‌تێك كه خه‌می خه‌ڵك بێت حه‌ق بوو له خه‌می خه‌ڵكدا بێت و دیسان ئه‌م فه‌وزا سیاسیه دروست نه‌كات و سه‌رو میزاجی خه‌ڵكی كوردستان تێك نه‌دات و ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی دیسان تێكنه‌دات له‌كاتێكدا خه‌ڵك خۆی ئه‌م هه‌موو موعاناته‌ی هه‌یه، سه‌رۆكی په‌رله‌مان و حیزبه‌كه‌ی هاتن و ئه‌م به‌زمه‌یان دروستكرد كه بابه‌تێكی نایاسایی نازانم ناوی بنێم چی قابیلی ئه‌وه نه‌بوو كه ئه‌م هه‌موو هه‌ڵایه‌یه‌ی له‌سه‌ر دروست بكرێت دروستیانكرد له‌كاتێكدا كه له په‌رله‌مان چوونه ده‌ره‌وه وتیان ئێمه ئه‌مجاره بۆ خه‌می خه‌ڵك كۆده‌بینه‌وه."\n" سه‌رۆكی په‌رله‌مان هه‌زار بڕیاری تریش ده‌ربكات بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی پارێزبه‌ندی هه‌رهه‌مان قیمه‌تی هه‌یه "\n" به‌هه‌ر حاڵ ئێمه ده‌مانه‌وێت په‌رله‌مان كۆ ببێته‌وه وجارێكی دیكه دابنیشینه‌وه ئه‌وه‌ی ڕۆیشتووه، ڕۆیشتووه ئه‌م بابه‌ته قابیلی گفتوگۆ نییه، ده‌بێت یاسا دیسان پارێزبه‌ندی بداته‌وه به كاك سۆران، سه‌رۆكی په‌رله‌مان هه‌زار بڕیاری تریش ده‌ربكات هه‌رهه‌مان قیمه‌تی هه‌یه كه ئه‌و نوسینه‌ی پێرێ بڵاوی كردۆته‌وه، بابێن له خه‌می خه‌ڵكدا بۆ كێشه‌كانی خه‌ڵك بۆ كه‌رتی ته‌ندروستی بۆ بابه‌تی په‌روه‌رده كه ده‌بینین خوێندنی هێشتا پۆلی شه‌شه‌كان وه چه‌ند بابه‌تێكی دیكه یه‌كلانه‌بۆته‌وه بابێن له‌سه‌ر ئه‌م شتانه كۆببنه‌وه." پێشه‌وا هه‌ورامی وایوت"\n" وه‌كو به‌زه‌یی ئینسان له هه‌ڵوێسته‌كه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان تێده‌گات "\nوته‌بێژی فراكسیۆنی پارتی ده‌شڵێت"وه‌كو به‌زه‌یی ئینسان له هه‌ڵوێسته‌كه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان بۆ ده‌ركردنی بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌ڵگرتنی پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر (سۆران عومه‌ر) تێده‌گات به‌ڵام ئیتر ئه‌مه دۆخی سیاسیشه‌و ناكرێت له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ر جارێك ئه‌و ئیحراج كرا شتێكی نایاسایی تێپه‌ڕێت ئه‌مه دامه‌زراوه‌ییه و په‌رله‌مانه و نوێنه‌رایه‌تی هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان ده‌كات ناكرێت هه‌ركاتێك تاقه‌تی هه‌بوو نایاساییه‌ك به‌سه‌ریدا تێپه‌ڕێنیت و بڵێت "وه‌ڵا" له‌ژێر فشاردا بووه."\n" چاوه‌ڕێیی ئه‌مری حیزبی خۆمان ده‌كه‌ین "\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا هه‌ڵوێستتان به‌رامبه‌ر سه‌رۆكی په‌رله‌مان چی ده‌بێت ده‌نگۆی ئه‌وه هه‌یه فراكسیۆنه‌كه‌تان ئه‌گه‌ری هه‌یه داوای ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مان بكه‌ن ؟ پێشه‌وا هه‌ورامی وتی" ئێمه چاوه‌ڕێی ئه‌مری حیزبی خۆمان ده‌كه‌ین، هه‌ر شتێك هه‌بێت ئێمه پابه‌ندده‌بین وه تا ئێستا خواستی ئه‌وه‌ی كه زانیومانه ئێمه خواستی پارتی له ئێمه ئه‌وه ویستراوه كه ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی بپارێزین، وه هه‌وڵی فه‌وزا نه‌ده‌ین هه‌وڵبده‌ین كه دۆخی كوردستان سه‌قام گیربێت ئه‌مه له ئێمه داواكراوه."\nده‌قی وتووێژه‌كه‌ی ژیار محه‌مه‌د له‌گه‌ڵ پێشه‌وا هه‌ورامی JUN 18/020


ديموكراسى، هه‌ر ده‌نگدان و ناڕه‌زاییده‌ربڕين نييه\n28, 02, 2019\n14ى شوبات، 2019\nوەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: ئاسۆ کەریم\nله سه‌رانسه‌رى دنيادا، بێبه‌قايى به حكوومه‌ت و كه‌مبوونه‌وه‌ى ده‌يه دواى ده‌يه‌ى به‌شداريى مه‌ده‌نى، شان به شانى يه‌كتر ده‌ڕۆن. بۆ پێشگرتن به شه‌پۆڵى پۆپۆليستى، ده‌بێ سياسه‌تگه‌لى گشتى، هانى هاووڵاتيان بده‌ن كه سه‌روكارێكيان به داموده‌زگه‌ى هاوبه‌ش هه‌بێ و ڕايه‌ڵه له‌گه‌ڵ يه‌كتردا دابمه‌زرێننه‌وه.\nنيويۆرك: ده ساڵێك زێتره كه هه‌ر هه‌ڵبژاردنه و به‌ڕێوه ده‌چێ، كه‌چى له هه‌مان ده‌مدا ديموكراسى له داكشاندايه. به‌گوێره‌ى بلومبێرگ، له سه‌رانسه‌رى جيهاندا هه‌ڵبژاردن زۆرتر به‌ڕێوه چوون و به‌ڕێوه ده‌چن، لێ وه‌ك فريده‌م هاوس ده‌ڵێ، له ماوه‌ى سێزده ساڵى ڕابردوودا، له 110 وڵاتدا پراكتيزه‌كردنى مافه سياسى و مه‌ده‌نييه‌كان به‌رته‌سكتر بووه‌ته‌وه.\nتكايه ئه‌وروپا به‌ئاگا وه‌ره‌وه\nله كاتێكدا ديموكراسى داده‌كشێ، هه‌ستى كۆميونيته‌يیى ئێمه‌يش له كزى ده‌دا. له ويلايه‌ته يه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مريكادا، په‌تاى ته‌نيايى و لاته‌ريكى، له بڵاوبوونه‌وه‌دايه و داموده‌زگه مه‌ده‌نييه‌كانى وه‌ك كڵێسا كه له هه‌ر ڕۆژێكدا 8يان لێ پێوه ده‌درێ، خێرا و بله‌ز به‌ره‌و نه‌مان ده‌چن. وێڕاى كه ئه‌م ئاراستانه، سروشتێكى جيهانييان هه‌يه، لێ له ئه‌مريكادا ئه‌وانه زۆر په‌ڕگيرانه و توندن.\nئه‌مه شتێكى به‌ڕێككه‌وت نييه، وه‌كوو ئه‌ليكسيس دى تۆڤيل له سييه‌كانى سه‌ده‌ى نۆزده‌یه‌مدا ئاماژه‌ى بۆ كردووه، دامه‌زرێنه‌رانى ئه‌مريكا وێناى وڵاتێكيان كردووه كه به‌رژه‌وه‌نديى زاتى، نه‌ك به‌هاى هاوبه‌ش به‌ڕێوه‌ى ده‌با. ئه‌م ڕوئيايه سنوور و كه‌وشه‌نى بۆ داموده‌زگه‌كانى ئه‌مريكا ديارى كردووه و، په‌ره‌ى به كۆمه‌ڵگه‌يه‌ك داوه كه ئيندڤايدژواليزم (تاكگه‌رایی)ى تێدا تا ئه‌وپه‌ڕ جێگير بووه.\nچه‌ند ساڵێ له‌مه‌و پێش، كاتێ من به‌رنامه‌ى Spark MicroGrantsم له ئه‌فريقاى ڕۆژهه‌ڵاتدا به‌ڕێوه ده‌برد، چاوه‌دێریى گرووپێكى قوتابيانى په‌يمانگه‌ى ماساتشوستس Massachusetts بۆ ته‌كنه‌لۆژى MIT م ده‌كرد كه له‌گه‌ڵ نزیكه‌ى په‌نجا كه‌سێكى دانيشتووى گوندێكى ڕواندا كۆ ببوونه‌وه. دانيشتووانى گونده‌كه به‌و ئومێده بوون، كه حكوومه‌تى ڕواندا قايل بكه‌ن به‌شدارى له پرۆژه‌يه‌كدا بكا بۆ ڕاكێشانى هێڵى كاره‌با بۆ دێيه‌كه‌ى خۆيان (له ديماهييه‌كه‌يدا له‌م هه‌وڵه‌ياندا سه‌ر كه‌وتن). خوێندكارێكى ئه‌و گرووپه له‌گه‌ڵ گوندييه‌كدا كه‌وتبووه پيله‌كه، كه بۆ ده‌بێ حكوومه‌ت له برى دانيشتووانى ئه‌و گونده پاره‌ى ئه‌و پرۆژه‌يه بدا و، ده‌بێ خه‌ڵكى گوند خۆيان تێچووى ئه‌و پرۆژه‌يه بده‌ن. ئه‌و خوێندكاره ده‌يه‌ويست ئايديايه‌كى ئاسايیى ئه‌مريكى له‌باره‌ى تايبه‌تيكردن و به‌هره‌مه‌ندبوون له خزمه‌تگوزارى به‌سه‌ر ئه‌واندا جێبه‌جێ بكا كه له‌سه‌ر هێزى كڕينى تاك، داده‌مه‌زرێ. لێ ئه‌م ئايديايه كاريگه‌رى له‌سه‌ر به‌شداريى مه‌ده‌نى و به‌كۆمه‌ڵ داده‌نێ و، وێده‌چوو متمانه‌ى سياسيیش به حكوومه‌ت بنكۆڵ بكا. به‌گوێره‌ى سه‌نته‌رى لێكۆڵينه‌وه‌ى پيو، متمانه‌ى ئه‌مريكييه‌كان به حكوومه‌ت له نێوان 1958- 2017دا به ڕێژه‌ى %55 دابه‌زيوه و، ئێستا متمانه له خوار %20ه‌وه‌يه. جێگه‌ى سه‌رسووڕمانيش نييه هه‌ر له‌م ماوه‌يه‌دا، به‌شداريى هاووڵاتيان له كۆڕ و كۆمه‌ڵه مه‌ده‌نييه‌كاندا به ڕێژه‌ى %50 داببه‌زێ. له‌وانه‌يه متمانەنه‌مان به داموده‌زگەكانى حوكمڕانى، سۆنگه‌ى هه‌ڵكشانى بزووتنه‌وه پۆپۆليسته ئۆتۆريته‌كان بێ له سه‌رانسه‌رى دنيادا. هاووڵاتيان داواى ئاسايش و ته‌ناهيى ئابووريى تاك ده‌كه‌ن و، ئه‌مه‌یش گه‌ڕانه‌وه‌يه به‌ره‌و لاته‌ريكى و هزرێكى گۆشه‌گيرى. له 2016دا له هه‌ڵمه‌تى هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكايه‌تيى ئه‌مريكادا، بێرنى ساده‌رز و دۆناڵد ترامپ هه‌ردووكيان ڕووى ده‌ميان له بلوكێكى تێكهه‌ڵكێشى ده‌نگده‌ران بووه كه له "سيسته‌م" بێزار و بێئومێد بوون و، ڕووى ده‌ميان له نه‌وه‌ى دووه‌م و سێيه‌مى كۆچبه‌ران بووه كه دژى كۆچبه‌رى تازه‌ن. له وڵاتاندا، له ئه‌ڵمانياوه تا بڕازيل، ده‌نگده‌ران ڕوو له حزبه ئه‌وپه‌ڕ ڕاستڕه‌وه‌كان ده‌كه‌ن نه‌ك له‌به‌ر خۆشه‌ويستيى پاڵێوراوه‌كان، به‌ڵكه له ترسى له‌ده‌ستدانى ده‌سه‌ڵات و ستاتۆ و پێگه‌ى خۆيان.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌یشدا، ئێمه ده‌زانين "به‌شداريى به‌كاربه‌ر" وه‌كوو له ديراسه‌تگه‌لێكى بێئه‌ژمار و ئه‌زموونگه‌لێكى مرۆييدا به‌ده‌ركه‌وتووه، سوودى هه‌يه و كارى خۆى ده‌كا. بۆ نموونه، هه‌ڵسه‌نگاندنێك له ئۆگه‌ندا كراوه كه چه‌نده زێتر هاووڵاتيان به‌شدارى له ديزاين و داڕشتنى پرۆگرامه‌كانى بوارى ته‌ندروستيدا بكه‌ن، هه‌نده‌یش سيسته‌مى چاودێريى ته‌ندروستى باش ده‌بێ. له ئیندۆنیزیا، به‌شداريى ڕاسته‌وخۆى هاووڵاتيان له سازكردنى بڕيارى حكوومه‌تدا، ڕازيبوونێكى زۆرى خه‌ڵكى له خزمه‌تگوزارييه‌كان به‌دواوه بووه. چه‌نده ده‌رفه‌تى زێتر بۆ به‌شداريى مه‌ده‌نى و ژيانى سياسى بكرێته‌وه، زێتر متمانه و به‌قامان به داموده‌زگه‌كانى خۆمان به‌هێزتر ده‌بێ و پێش به سه‌ڕه‌رۆيى و په‌ڕگيرى ده‌گرين. ئه‌مڕۆ، هه‌رچه‌نده، به‌شداريى ناو به ناوى هاووڵاتيان هه‌يه و له‌گه‌ڵ هه‌ڵمه‌ته سياسييه‌كاندا ده‌ست پێ ده‌كا، وه‌كوو كه‌مپێنى باراك ئۆباما له هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكايه‌تیى 2008 و هاتنه‌ئاراى بزووتنه‌وه‌ى به‌رهه‌ڵستكارى تى پارتى. پاش ته‌قه‌كردن له خه‌ڵك، ناڕه‌زايیيه‌كان به قازانجى یاسا‌كانى چه‌ككۆنترۆڵكردن زێده‌تر بوون، به‌ڵام پاش ماوه‌يه‌كى كه‌م، كۆمه‌ڵه‌ى "نا‌شناڵ ڕايفل" به‌په‌رۆشییه‌وه حكوومه‌تى بۆ هاندانى به‌شداريكردن به ئاراسته‌ى ديكه‌دا، قۆسته‌وه.\nبه‌شداريكردنێكى پاك و بێگه‌ردى هاووڵاتيان، له برى ئه‌وه‌ى كاردانه‌وه بێ له به‌رانبه‌ر ئه‌و پرسانه‌ى كه سياسه‌توانان يان هه‌لومه‌رجه‌كان ده‌يانهێننه گۆڕێ، پێويستى به داموده‌زگه‌ى نوێ هه‌يه كه به‌سه‌ر ئه‌و كۆسپ و ته‌گه‌رانه‌دا زاڵ ببێ كه دێنه ڕێگه‌ى به‌شداريكردنێكى مه‌ده‌نیى به‌رده‌وام و كارا و گۆڕانى كۆمه‌ڵگه‌يى.\nله كاتێكدا دنياى ڕۆژاوايى به‌ده‌ست به(فه‌رد)انيكردنێكى زياد له پێويست ده‌ناڵێنێ، حوكمڕانيى زۆر به‌رچاو و داهێنانى ئابوورى له به‌شى خوارووى دنيادا له ئارادان و پێڕه‌و ده‌كرێن. له ڕواندا، بۆ نموونه، حكوومه‌ت سياسه‌تێكى ئه‌وتۆى پێڕه‌و كردووه بۆ هاندان و دۆزينه‌وه‌ى ڕێگه‌چاره‌ى بنه‌ڕه‌تی له پێناو به‌هێزكردنى هه‌ست و نه‌ستى هاووڵاتيان له به‌رانبه‌ر كۆمه‌ڵگه و به‌رپرسيارێتيى هاوبه‌شدا. له ڕێگه‌ى كۆبوونه‌وه‌ى مانگانه‌ى خزمه‌تگوزاريى كۆميونه‌تييه‌وه، خێزان و تاكه‌كان پێكه‌وه كار ده‌كه‌ن بۆ دروستكردنى خانوو و ماڵ بۆ خه‌ڵكى نه‌دار و پێويست، چاكردنه‌وه‌ى ڕێگه‌وبان، پاره‌وپووڵكۆكردنه‌وه بۆ وه‌به‌رهێنانى باشتر له بوارى كشتوكێڵ و ئامێر و ماشێندا. هزر بكه ئه‌گه‌ر له سه‌رووى 300 مليۆن ئه‌مريكى بۆ هه‌مان مه‌به‌ست كۆ ببنه‌وه، له‌ناكاو بليۆنان كاتژمێر له كارلێكى نێوان دراوسێ و دراوسێ و كارى هاووڵاتيدا خه‌رج بكرێ، چ ڕوو ده‌دا.\nئه‌مه يه‌كێكه له كاريگه‌رييه سه‌ره‌كييه‌كانى "كۆمه‌ڵه‌ى گوند بۆ پاره‌پاشه‌كه‌وتكردن و پاره‌به‌قه‌رزدان)، كه له كۆمارى ديموكراتيى كۆنگۆدا سه‌ريان هه‌ڵداوه.. ئه‌و كۆمه‌ڵه خۆجێيانه، قه‌رز به ئه‌ندامه‌كانى خۆيان ده‌ده‌ن بۆ دامه‌زراندنى پرۆژه‌ى بچووك بچووك و پاشه‌كه‌وتكردن بۆ ڕۆژى ڕه‌ش. ئه‌م مۆدیڵه، مۆديڵێكى به‌سووده، چونكه لێپرسراوێتیی دراوسێ له به‌رانبه‌ر دراوسێدا به‌هێز و پته‌و ده‌كا. هه‌روا له "هايتى"يه‌وه بۆ ليبيريا تا برۆندى و له‌و ديوى ئه‌وانيشه‌وه، ساغ بووه‌ته‌وه كه سيسته‌مگه‌لى ته‌ندروستى خۆجێ، سيسته‌مگه‌لێكى كارا و وردن، چونكه ئه‌و كارگوزاره ته‌ندروستييانه، دراوسێيه‌كانى خۆيان باش ده‌ناسن و ده‌زانن چ پێداويستييه‌كيان هه‌يه؛ ماڵ به ماڵ ده‌گه‌ڕێن و ئافره‌تانى دووگيان به‌سه‌ر ده‌كه‌نه‌وه و ئيدى دڵنيايیيه‌ك دێته ئاراوه كه ئه‌و كارگوزارانه ئاگايان له تاك به تاكى كۆميونيته‌كه‌ى خۆيانه. هه‌ر يه‌ك له‌م چاره‌سه‌ریيانه، هه‌م به‌رپرسيارێتیی كۆميونيته‌يى به‌كار ده‌هێنن و هه‌م به‌هێز ده‌كه‌ن له ڕێگه‌ى كارى هه‌ره‌وه‌زى و ده‌سته‌واييیه‌وه- نه‌ك له ڕێگه‌ى به‌رپرسيارێتیی ستوونيى ته‌قليدييه‌وه.\nئه‌گه‌ر ئێمه بڕوامان به پره‌نسيپێكى ديموكراتى هه‌بێ كه حكوومه‌ت ده‌بێ له به‌رانبه‌ر هاووڵاتييانى خۆيدا به‌رپرس بێ، ئه‌وا ده‌بێ سيسته‌مگه‌لێك بينا بكه‌ين كه هه‌ر يه‌ك له ئێمه به‌رانبه‌رى ئه‌وى ديكه‌دا، به‌رپرس بێ و، ده‌بێ له‌و ديوى (هه‌ڵبژاردن و ناڕه‌زاييه‌تييه‌كانيشه‌وه) به‌شدارى بكه‌ين. ده‌بێ ئێمه ده‌ست به قۆناخ و سه‌رده‌مێكى نوێى ديموكراسى بكه‌ين كه خه‌م و ئه‌نگێزه‌ى كۆڕ و كۆمه‌ڵێ خۆجێى له‌به‌ر بێ- ده‌بێ ده‌سه‌ڵات ناناوه‌ندى بكرێ و بخرێته ده‌ست خێزان و كۆميونيته‌كانه‌وه.\nكاتێ ئێمه ديموكراسييه‌ك كه خه‌مى كۆميونيته‌كانى له‌به‌ر بێ بينا بكه‌ين، ئه‌وا ئێمه سه‌روكارمان له‌گه‌ڵ يه‌كتردا ده‌بێ و له‌گه‌ڵ حكوومه‌ته‌كانى خۆماندا ڕايه‌ڵه دروست ده‌كه‌ين- نه‌ك ته‌نيا له هه‌ندێ بۆنه‌ى تايبه‌تدا، به‌ڵكه به شێوه‌يه‌كى به‌رده‌وام، چونكه ديموكراسى و ئازاديى ئێمه له‌سه‌ر خۆمان ده‌وه‌ستن.\nئه‌ندامێكى فه‌خريى فاوندێشنى ئۆباما و دامه‌زرێنه‌رى پرۆژه‌ى سپارك مايكرۆگرانتزه.\n« هه‌مه‌جۆريى پۆپۆليزم: سياسه‌تگه‌لى پۆپۆليستى له‌بان بانگه‌وازه ئايديۆلۆژيیه‌كانه‌وه – بەشی ٥ و ٦ (کۆتایی) ئایا ئێران لە ئاست گوشارەکانی ئەمریکادا مل دەدا؟ »


پۆلیسی سلێمانی ڕایگەیاند، مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی سەرا چوار تۆمەتباریان دەستگیركرد، كە هێرشیان كردبووە سەر هاوڵاتییەك و لێیاندابوو و چاوێكیان كوێركردبوو.\nلە ڕاگەیەندراوێكدا بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بڵاویکردەوە، “پاش ئەوەی بنكەی پۆلیسی سەرا ئاگاداركرایەوە لە بوونی ڕووداوێك لەنزیك باخی گشتی كە چوار تۆمەتبار هەڵیان كوتاوەتەسەر هاوڵاتییەكی تەمەن 35 و بەهەرچواریان لێیانداوە و بەرەو شوێنیكی نادیار هەڵاتبوون، پۆلیس گەیشتە شوێنی ڕووداوەكە و بریندارەكە بۆ نەخۆشخانە گواسترایەوە و بەپێی ڕاپۆرتی پزیشكی دەركەوت بەهۆكاری لێدانەكە چاوێكی لەدەستداوە”.\nبەپێی ڕاگەیەندراوەكە، “لێكۆڵینەوە لە ڕووداوەكە كرا و بریندارەكە هیچ كام لە تۆمەتبارانی هەڵاتووی نەدەناسی، بۆیە دوای وەرگرتنی بڕیاری دادوەر و بەئەنجام گەیشتن لە لێكۆڵینەوەكان، توانرا لەماوەیەكی كەمدا هەرچوار تۆمەتبارەكە بدۆزرێنەوە و دەستگیربكرێن.”\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە، تۆمەتباران بەبڕیاری دادوەر و بەپێی ماددەی 412 لە یاسای سزادانی عێراقی ڕاگیراون و لێكۆڵینەوە لەگەڵیان بەردەوامە\nڕوسیا: ئاسایش ده‌یان "تیرۆریست"ی ده‌ستگیركرد\nوەزارەتی پێشمەرگە تەمەنی خانەنشینیی پلەدارەكانی دیاریكرد\nوەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم لەبارەی خانەنشینیی هێزەکانی پێشمەرگە بڕیارێكی نوێی دەركرد و داوایان لێدەکات لیستی ئەو ناوانەیان ئاراستە…


✌ مامە ریشە | Pol: Şehîdan | Zimanî babet: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە ساڵی 1979ەوە ئەم ئازایەتییە دەگمەنەی تێکەڵاوی کاری پێشمەرگانە و دیسپلینی شۆڕش کردووە و لە کەرتی (4)ی جەباری درێژەی بە خەباتی پێشمەرگایەتی دا. لەگەڵ هەموو چالاکییەکدا ناوبانگی ئەم شۆڕە سوارە بەرزتر ئەبووەوە و خۆشەویستییەکەی لە دڵی میللەتدا زیاتر ئەبوو.\nدوژمن هەر بەمەشەوە نەوەستا و رۆژی 24ی کانونی دووەمی ساڵی 1985 لە پیلانێکی ترسنۆکانەدا لەگەڵ دوو هاوڕێی خۆی، موحسین بیکەیسی و سەردار قەرەتاموری لە گوندی حەسەن ئاوا بە دەستی کۆمەڵێک بەکرێگیراو شەهیدی کران.\n#تاڵەبان | #گەرمیان | #کەرکوک | #بێتواتە |\n🖇 Babete peywestkrawekan: 43\n1. 👁 مامە ریشە چۆن بووە بە پێشمەرگە؟\n16. 👁 مامە ریشە و مامە قالەی جەباری\n17. 👁 مامە ریشە و محەمەد فاتیح چەمچەماڵی\n18. 👁 مامە ریشە و هیوا باڕۆیی\n19. 👁 مامە ڕیشە 23-01-1985 رۆژێک پێش شەهیدبوونی\n20. 👁 مامە ڕیشە و قادری حاجی عەلی لە سەرگەڵوو\n21. 👁 مامە ڕیشە و نەوشیروان مستەفا\n22. 👁 مامە ڕیشە و کۆمەڵێک مناڵی گەرمیان لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا\n23. 👁 مەسعود عەقاری، بایز مەولود تەها نانەکەلی، مامە ریشە و دەرسیم دیبەگەیی\n24. 👁 هاوڕێ کرێکار و مامە ریشە\n25. 👁 وێنەیەکی مامە ڕیشە و محەمەد مام مەولود لە 23/1/1983 لە بێتواتە، ڕۆژی ئازادکردنی بێتواتە لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە\n26. 👁 وێنەیەکی دانسقەی مامە ریشە بەبێ ریش!\n27. 👁 وێنەیەکی شەهید ڕەحمان گۆپیتەیی و مامە ڕیشە و کۆمەڵێک پێشمەرگە لە قەرەداغ ساڵی 1983\n📅 Date of Death: 24-01-1985\n➕ Em babete lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Dec 15 2008 1:17PM tomarkirawe\n✍ Em babete bo diwacar lelayen: (Hawrê Baxewan)ewe le: Jan 25 2021 9:05AM baştirkirawe\n👁 Em babete 78,248 car bînrawe\n📷 Faylî Wêne 1.0.2 42 KB Jan 25 2021 9:05AM Hawrê Baxewan\n📷 Faylî Wêne 1.0.1 34 KB Oct 30 2009 12:00AM Hawrê Baxewan\nPertk PDF 12,716\nFaylî peywendîdar 53,896\n🗄 Serçawekan 16,671


راكان جبوری: به‌شێك له‌دانیشتوانی ئێستای گوندی په‌لكانه خه‌ڵكی "مه‌هاباد"ی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانن\nراكان سه‌عید جبوری، پارێزگاری كه‌ركوك به‌وه‌كاله‌ت رێكاره ئیدارییه‌كان له گوندی په‌ڵكانه به "یاسایی" ناوده‌بات و پێیوایه به‌شێك له دانیشتوانی ئێستای ئه‌و گونده خه‌ڵكی شاری "مه‌هاباد"ی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا داوای ئاشته‌وایی ده‌كات و یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان به هاوبه‌شێكی سه‌ركه‌وتو ناوده‌بات.\nئاوێنه: به‌پێی ماڵپه‌ڕی كه‌ركوك ناو، ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه 19ی ئایار، راكان جبوری، پارێزگاری كه‌ركوك به‌وه‌كات له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا سه‌باره‌ت به ئاڵۆزییه‌كانی گوندی په‌لكانه‌ی سه‌ر به ناحیه‌ی سه‌رگه‌ڕان له‌كه‌ركوك رایگه‌یاند "خه‌ڵكی ناوچه‌كه له عه‌شیره‌تی شه‌ممه‌رن و ناوچه‌ی ئه‌وان دوبز، سه‌رگه‌ڕانه و به‌شێك نین له‌وانه‌ی مادده‌ی 140 ده‌یانگرێته‌وه، پێشتریش دادگا به‌پێی یاسا زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانی پێداونه‌ته‌وه و گرێبه‌ستیان هه‌یه."\nوتیشی"به‌شێك له دانیشتوانی ئێستای په‌ڵكانه، كه 13 خێزانن، حه‌وتیان له شاری مه‌هابادی ئێرانه‌وه هاتون، دو خێزانیان له مه‌خمور و دوانی دیكه‌شیان له هه‌ولێره‌وه، له‌گه‌ڵ چه‌ند خێزانێك له سوریاوه كه خانوی خه‌ڵكی ره‌سه‌نی گونده‌گه‌یان داگیركردوه."\nراكان جبوری ئه‌وه‌شی خسته‌ڕو پێشتر رێككه‌وتن كراوه بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی گرێبه‌سته كشتوكاڵییه‌كان، "هه‌ركه‌سێك هه‌ست به سته‌م ده‌كات لێی كرابێت ده‌توانێت بگه‌ڕێته‌وه بۆ دادگا تا مافی وه‌ربگرێته‌وه."\nرۆژی سێشه‌ممه 14ی ئایار، زیاتر له 100 هاوڵاتی هۆزی شه‌ممه‌ر به حه‌وت ئۆتۆمبێلەوە گه‌یشتنه گوندی په‌ڵكانه له ناحیه‌ی سه‌رگه‌ڕان، داوایان له خێزانه كورده‌كان كرد سنوره‌كه جێبهێڵن، به‌پاساوی ئه‌وه‌ی موڵكی ئه‌وانه، له‌كاتێكدا كوردیش خۆی به خاوه‌ن ماف ده‌زانێت.\nله‌به‌شێكی دیكه‌ی قسه‌كانیدا راكان جبوری هێمای بۆ ئه‌وه كرد كه په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان "كراوه‌یه" و ئه‌و حزبه‌شی به "هاوبه‌شێكی سه‌ركه‌وتو" وه‌سف كرد.\nراكان جبوری باسی له‌وه‌ش كرد كه دانوستان له‌گه‌ڵ یه‌كێتی هه‌یه و له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستانیش گفتوگۆ و دانوستان هه‌یه، له‌رێی لیژنه‌یه‌كی په‌رله‌مانی نوێنه‌رانی كه‌ركوك.


ئه‌ردۆگان و ژماره\nژماره راستیه‌كه زیاتره له‌وه‌ی ده‌وترێ، "15 هه‌زار" بیانی له 80 وڵاته‌وه هاتون تا له عێراق و سوریا خه‌ڵك سه‌ربڕن و كچ و كاڵی ئه‌و دو وڵاته به تاڵان به‌رن، كه‌س پرسیاری ئه‌وه ناكات ئه‌و ژماره‌یه له مه‌ودای كه‌متر له سێ ساڵا له‌كوێوه هاتن، كاتێ ئێمه له سه‌ره‌تای ساڵدا وتمان ده‌رگایه‌كیان بۆ خراوه‌ته سه‌ر گازی پشت و به‌ئاره‌زوی خۆیان دێنه سوریاو عێراقه‌وه، ئه‌و ده‌م هه‌ندێ زانیاریمان لابو، تۆزێك سڵمان ده‌كرده‌وه له بڵاوكردنه‌وه‌ی، بۆ نمونه زانیاری دروستكردن و درونی جل و به‌رگ و ئاڵاو مه‌شقی داعش و زۆر بابه‌تی دیكه، له‌و وتاره‌دا ئاماژه‌مان به هه‌مو ئه‌گه‌ره‌كان كردبو، داعش هات و هه‌مو شتێكی كرد، هێشتا ئێمه به‌ته‌واوه‌تی هه‌ڵنه‌سابوین له‌خه‌و، له به‌ده‌سته‌وه‌دانی موسڵ هه‌ر ته‌نێ چه‌ند فه‌رمانده‌یه‌كی سوپای عێراق به‌رپرسیار نین به هه‌ڵاتنه‌كه‌یان، حكومه‌تی عێراق پێویسته به‌دوی هه‌مو سه‌ره‌داوه‌كاندا بچێت، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ی ده‌رگا بۆ هاتنی 15 هه‌زار ده‌خاته سه‌رپشت بۆئه‌وه‌ی له‌وێوه په‌لاماری وڵاتی دیكه بده‌ن، به‌رپرسیاری یه‌كه‌می ئه‌و هه‌مو كوشت و بڕه‌یه، ئیدی منه‌تی چی به‌سه خه‌ڵكا ده‌كات كه داڵده‌ی ئاواره‌ی داوه، ئه‌و له هه‌مو دنیاوه دڕنده‌و بڕنده و تاڵانچی بۆ گیانیان هێناوه و باسی هاوكاری ئاواره‌كان ده‌كات، ئه‌ردۆگان له كۆنگره‌كه‌ی پاریس و له‌گه‌ڵ هۆلاند ئه‌مه‌ی وت، كه‌س پێی نه‌وت ئه‌و هه‌مو چه‌ته‌یه له‌كوێوه گه‌یشتنه سوریا و عێراق.\nتوركیا ئه‌گه‌ر بیه‌وێ ناهێڵێ قوش له وڵاته‌كه‌یه‌وه ره‌ت بێت، ئه‌م هه‌موه چۆن هاتن، ئه‌مه ئه‌و پرسیاره‌یه كه نه‌ئه‌ردۆغان نه‌ئاكپارتی نایانه‌وێ نه‌گوێیان لێبێت نه‌وه‌ڵامی بده‌نه‌وه، "15 هه‌زار" چه‌ته‌ی 80 وڵات له سوریاو عێراق شه‌ڕده‌كه‌ن، ئێمه ده‌زانین ژماره‌كه له‌وه زیاتره‌و به‌ر له هاتنی ساڵی 2014 ئه‌مه‌مان باس كرد، ته‌نانه‌ت ئاماژه‌مان به ژماره‌كه‌ش دا، ئه‌و ده‌م بۆ ئه‌وه ئه‌مه‌مان باس كرد، تا سبه‌ینێ عێراق و سوریا، هه‌ڵبه‌ت به هه‌رێمی كوردستان و كانتۆنه‌كانی رۆژئاواشه‌وه، ده‌رگای قه‌ره‌بو كردنه‌وه به هه‌مو ئه‌وڵاتانه بگرن، كه له‌بری هاوكاری داعشیان ناردوه، بۆ نمونه كوه‌یت ئه‌وه ده‌یان ساڵه قه‌ره‌بو وه‌رده‌گرێته‌وه، كه‌چی له نێو داعشه‌كاندا زیاتر له 200 كه‌سی ئه‌و وڵاته هه‌یه، ئه‌وان خۆیان كه‌متر ده‌ڵێن.\nهه‌زاران داعشی ئه‌م سه‌رو ئه‌و سه‌ری دنیا، به‌ربونه‌ته وێزه‌ی ئه‌م ناوچه‌یه و جگه له وێرانكردنی ژیار و شارستانیه‌ت هه‌مو شتێ ده‌سڕنه‌وه‌و تاڵانی ده‌كه‌ن، كه‌س هه‌قی خۆی نه‌بێ داوای قه‌ره‌بو له‌وڵاتانی خاوه‌ن داعش بكات كورد هه‌قی خۆیه‌تی، كوردی هه‌رێمی كوردستان و ناوچه دابڕێنراوه‌كان، كوردی كۆبانی و كانتۆنه‌كانی دیكه، ته‌نانه‌ت خێزانه‌كانیش مافی خۆیانه شكات له‌و وڵاتانه بكه‌ن، بۆ نمونه ئاخر كابرایه‌كی چینی بۆ له حه‌ویجه خه‌ڵك سه‌ربڕێ، یان ئه‌ڵمانیه‌ك بۆ له قه‌ره‌ته‌په خۆی بته‌قێنێته‌وه، یاخود چیچانیه‌ك به چ مافێ په‌لاماری كۆبانی ده‌دات ,ئه‌مه بۆ فه‌ره‌نسی و به‌ریتانی و ئه‌مه‌ریكی و روسی و زۆری دیكه‌ش وایه، خه‌ڵكی ئه‌م ناوچه‌یه ساڵانه بۆ وه‌رزی حه‌ج سه‌دان هه‌زار دۆلار ده‌خه‌نه كیسه‌ی سعودیه‌وه، ئه‌ویش هاوڵاتیه‌كانی ده‌نێرێ تا سوریاو عێراق وێران بكه‌ن، به‌ڵام هه‌مو ئه‌مانه له توركیاوه گه‌یشتونه‌ته سوریا و عێراق و كۆبانی و شوێنه‌كانی تر، توركیا پردی په‌ڕینه‌وه‌ی داعشه‌كان بوه له سێ ساڵی رابردودا، ئێستاش به هه‌زاران داعش له توركیا چاوه‌ڕێی چونه ژوره‌وه‌ن بۆ سوریاو عێراق، ئیدی ئه‌ردۆغان بۆ سه‌رسام ده‌بێت به به‌رگری له كۆبانی و به‌و هه‌مو ژماره‌یه سه‌رسام نابێت، ژماره‌ی داعشه‌كان، ژماره‌ی ئه‌و وڵاتانه‌ی لێوه‌ی هاتون، ژماره‌ی ئه‌و سنورانه‌ی لێوه‌ی گه‌یشتون خۆ ئه‌مانه نه به‌ژێر ئه‌رزا هاتون، تا بڵێین ئه‌رز ئه‌دڕن، نه‌به ئاسمانیشا، ئیدی ئه‌ردۆگان به چی سه‌رسامه.\n02/11/2014 بینین: 6665


پێنج هۆکار بۆ ئەوەی کە قاچێکت لە قاچەکەی دیکەت کورتتر بێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمەی خوارەوە پێنج هۆکارە بۆ ئەوەی کە قاچێکت لە قاچەکەی دیکەت کورتتر بێت:\n-زیان گەیشتن بە ئێسک\nشکانی قاچ لەوانەیە ببێتە هۆی وەستانی گەشەی ئێسکەکە بەتایبەتی ئەگەر لە چەند شوێنێکەوە شکابێت یان ماسولکەکان زیانیان پێگەشتبێت.\n-زۆر بەکارهێنانی قۆڵ\nکاتێک وەرزشدەکەیت قۆڵەکانت زۆر بەکاردەهێنیت و فشارێکی بەردەوام دەخەیتە سەریان ،ئەوەت لەبیربێت کە وەرزش خراپ بەڵام نابێت بۆماوەیەکی زۆر هەمان جۆر وەرزش بکەیت.\nبەگشتی ڕووداوەکانی وەکو کەوتن و بەرکەوتن دەتوانن زیان بەئێسک بگەیەنن بە چەند ڕێگایەکی جیاواز و زیان بە بەشی گەشەی ئێسک بگەیەنن لە منداڵدا. ڕووداوەکان هەروەها دەتوانن دڕکەپەتک بریندار بکەن کە دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی ئێسک.\n-خراپ وەستانی باری لەش\nخراپ وەستان و دانیشتن دەبێتە هۆی پشتە گێڕی کە وادەکات درێژی قاچەکانت جیاوازبن بەڵام زیانت پێناگەیەنێت و شێوەی ئێسک تێکنادات و بە کۆمەڵە وەرزشێک بەتەواوی چاک دەبێتەوە.\nزۆر نەخۆشی هەن کە کاردەکەنە سەر گەشەی ئێسک وەک لوو کە دەتوانێت لەسەر ئێسک و کڕکڕاگەی بەشی گەشە دروست ببێت و زیان بە ئێسک بگەیەنێت،هەروەها نەخۆشیەکانی دەماریش دەتوانن ببنەهۆی وەستاندنی گەشەی ئێسک.


ئەمڕۆ لە فەرەنسا پۆستی سەرۆکایەتی یەکلایی دەبێتەوە – لڤین پرێس\nئەمڕۆ لە فەرەنسا پۆستی سەرۆکایەتی یەکلایی دەبێتەوە\nخولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکايەتی لە فەرەنسا بەڕێوەدەچێت، ئەوەش دوای ئەوەی لە خولی يەکەمدا هەريەک لە ئيمانيۆل ماکرۆن و مارين لو پێن دەنگی پێويستيان بەدەستهێنا و بوونە رکابەری سەرەکی.\nئەمڕۆ يەکشەممە 24 نيسان، خولی دووەمی هەڵبژاردن لە فەرەنسا بەڕێوەدەچێت، لە خولی يەکەمی هەڵبژاردنەکاندا کە 10ی ئەم مانگە بەڕێوەچوو، ئيمانيۆل ماكرۆن سەرۆکی پێشووی فەرەنسا 27.84% دەنگەکانی بەدەستهێنا، وە مارین لۆپێن سەرۆکی پارتی (بەرەى نيشتمانی) توندڕەوی راستڕە و 23.15% دەنگەکانی بەدەستهێنا.\nلەکاتی ئێستادا مارین لوبین-ی تەمەن 53 ساڵ کە بە رەگەز خەڵکی وڵاتی میسرە کاندیدێکی بەهێزە بۆ پۆستی سەرۆکی فەرەنسا، ناوبراو بروانامەی ماستەری هەیە لە یاسادا، لەکاتی ئێستادا پیشەی پارێزەرە و چەندین دەسەڵاتی یاسایی لە فەرەنسادا وەرگرتووە.\nئەم دوو رکابەرە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2017 لە خولی کۆتايدا رووبەرووی يەکتر بوونەوە و ماکرۆن سەرکەوتنی بەدەستهێنا، بەڵام شيکەرەوە سياسييەکان وای بۆ دەچن ماری لۆپێن لەم هەڵبژاردنەدا شانسێکی زياتری هەيە بەراورد بە هەڵبژاردنی پێشوو.\nمیدیای فەرمی یەکێتی هێرش دەکاتە سەر مەسرور بەرزانی\nئێران دەستی بەسەر کەشتییەکی نەوت هەڵگردا گرت


کرادرێکە کە پیاو ئەو ئافرەتە دەڕفێنێت کە دەیەوێت بیخوازێت\nسەرچاوە و ھۆکاری دیاردەکەدەستکاری\nلە کۆمەڵگە ڕۆمانییەکان دادەستکاری\n^ "'Bridenapping': a growing hidden crime". The Independent. 2011-10-09. Archived from the original on ١٠ی ئازاری ٢٠١٦. Retrieved 2019-07-25. Check date values in: |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فڕاندنی_بووک&oldid=819637»\nدواجار لە ١٧:٤٣ی ٥ی ئابی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٤٣ی ٥ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


هەردوو پێكهاتەی عەرەب و توركمان، داوا لە مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عیراق دەكەن پەشیمانبێتەوە لە بڕیاری رادەستكردنەوەی بارەگای ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی لە كەركوك و دژایەتی خۆیان بۆ هەر هەنگاوێكی لەو شێوەیە دەردەبڕن.\nئەو ناڕەزاییە لە راگەیەنراوێكی هاوبەشی نوێنەرانی عەرەب و توركمان هات لە پەرلەمانی عیراق و تیایدا جەختیانكردەوە لەوەی "سەرۆک وەزیرانى عیراق فەرمانی كردووە بە چۆڵکردنى بارەگاى ئەنجومەنى سەرکردایەتى پارتى دیموکراتى کوردستان و رادەستکردنى بە و حزبە... ئەمە هەوڵێکە بۆ پشێویی لە شارى کەرکوک کە ئەمن و ئاسایشی بەرقەرارە لە دواى سەپاندنى یاسا لە 16 ئۆکتۆبەرەوە".\nئەو دوو پێكهاتەیە داوا لەسەرۆک وەزیران دەكەن "پاشگەزبێتەوە لەو بڕیارە و دوربکەوێتە لە رازیکردنى دڵى حزبێک لە کەرکوک، ئێمە لە دژى گەڕانەوەى هیچ حزبێک نین بۆ شارەکە، بەڵام لەگەڵ رادەستكردنەوەی ئەو بارەگایە نین".\nمحەمەد رەیاشى، وتەبێژى بەرەى عەرەبی لە کەرکوک – لە كۆمەڵێك حزب و لایەنی عەرەبی و سەرۆك هۆزەكان پێكدێت – لە لێدوانێكیدا بۆ (كەركوك ناو)، وتی "راستە سەرۆک وەزیران بڕیاریداوە بە چۆڵکردن و رادەستکردنى بارەگاى ئەنجومەنى سەرکردایەتى پارتى بەو حزبە، بەڵام ئەو بارەگایە لەسەر زەوى زیادەڕۆ دروستکراوە کە موڵکى وەزارەتى نەوتە و بە پارەی قوتى خەڵکى دروستکراوە".\nزیاتر وتی "سەرەتا ئەو بینایە بە ناوی بنکەیەکى رۆشنبیرییەوە دروستکرا، بەڵام دواتر پارتى دەستیبەسەردا گرت... ئێمە بەهیچ شێوەیەک رازى نین رادەستیان بکرێتەوە، نامانەوێت ئەو بارەگایە جارێکى دیکە بکرێتەوە بە شوێنى سزادان و ئەشکەنجەدان و کوشتنى هاوڵاتیانى بێتاوان... بینیتان لە دواى 16 ئۆکتۆبەرەوە لە نێو مەجارى نێو بارەگاکە دوو تەرم دۆزرانەوە".\nله 16ی ئۆكتۆبه‌ردا هێزه‌كانی سه‌ر به حكومه‌تی فیدراڵی گه‌ڕانه‌وه بۆ كه‌ركوك و ناوچه‌كانی تری جێناكۆك، دوای پاشه‌كشێی پێشمه‌رگه، ئه‌وه‌ش به‌هۆی بارگرژیی نێوان هه‌ردوو حكومه‌تی عیراق و هه‌رێمی كوردستان به‌هۆی ریفراندۆمه‌وه.\nلەوكاتەوە تەواوی بارەگاكانی پارتی لەلایەن هێزە ئەمنییەكانەوە دەستیانبەسەردا گیراوە، لە نێویاندا بارەگای ئەنجومەنی سەركردایەتی كەركوكی حزبه‌كه لە گەڕەكی شۆراو كە لە ئێستادا كراوەتە بارەگای فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی كەركوك.\nمحەمەد رەیاشى، وتەبێژى بەرەى عەرەبی لە کەرکوک، وتی "بۆ دژایەتی رادەستكردنەوەی ئەو بارەگایە، چەندین رێگەمان لەبەردەمدایە، شاندمان بۆ ئەو مەبەستە چۆتە بەغدا، لەگەڵ سەرۆك وەزیرانی كۆدەبینەوە و شەقام لە دژی ئەو هەوڵەش دەجوڵێنین".\nبۆ دژایەتی رادەستكردنەوەی ئەو بارەگایە، چەندین رێگەمان لەبەردەمدایە و شەقام لە دژی ئەو هەوڵەش دەجوڵێنین\nبەپێچەوانەی نوێنەرانی توركمان لە بەغدا، عەلى قەریاغلى، سکرتێرى گشتى دەستەى تەنفیزى حزبی تورکمان ئیللی، بە (كەركوك ناو)ی وت "بە هیچ شێوەیەک لاریمان نییە لە رادەستکردنى بارەگاکانى پارتى، بەڵام بە مەرجێک بەکارینەهێنن بۆ شوێنى ئەشکەنجەدان و لێکۆڵینەوە، وەکو ئەوەى بینیمان بەر لە 16 ئۆکتۆبەر".\nساڵی رابردو حكومه‌تی عیراقی بڕیاریدا باره‌گاكانی پارتی راده‌ستبكاته‌وه به‌ڵام به‌هۆی ناڕه‌زایی و مانگرتنی لایه‌نگرانی حزبه عه‌ره‌بی و توركمانییه‌كانی كه‌ركوك بڕیاره‌كه راگیرا.\nمحه‌مه‌د خورشید، لێپرسراوی لقی كه‌ركوكی پارتی دیموكراتی كوردستان، لەبارەی گەڕانەوەیان بۆ كەركوك مانگی تشرینی یەكەم، بە (كەركوك ناو)ی وت "كۆبونەوە زۆر كراون، بەڵام هیچ هەنگاوێك نییە بە ئاڕاستەی ئەوەی ئێمە بگه‌ڕێینەوە، له‌و واتایه‌ی هیچ هەنگاوێك نه‌نراوه بۆ ئاساییكردنەوەی بارودۆخی كەركوك".


19/02/2020 200 جار خوێنراوەتەوە\nئه‌مڕۆ شاندێكی مه‌ڵبه‌ندی دهۆكی كۆمه‌ڵی ئیسلامی به‌سه‌رۆكایه‌تی فه‌لاح مسته‌فا به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندو ئه‌ندامێتی ژماره‌یه‌ك له كارگێران‌و ئه‌ندامانی مه‌ڵبه‌ند سه‌ردانی مه‌ڵبه‌ندی 3ـی یه‌كگرتووی ئیسلامی كرد.\nشاندی كۆمه‌ڵ پیرۆزبایی به‌ستنی كۆنگره‌یان له یه‌كگرتووی ئیسلامی كردو هه‌روه‌ها به‌بۆنه‌ی ده‌ستبه‌كاربوون‌و هه‌ڵبژاردنیان وه‌ك به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی دهۆكی یه‌كگرتووی ئیسلامی؛ پیرۆزباییان ئاراسته‌ی به‌رپرسی هه‌ڵبژێدراوی مه‌ڵبه‌ند كردو هیوای سه‌ركه‌وتنیان بۆ خواستن.\nله دانیشتنه‌كه‌دا، جه‌خت له به‌رده‌وامیدان به په‌یوه‌ندی برایانه‌ی هه‌ردوولا كرایه‌وه‌و باس له كارو پرۆژه‌ی هاوبه‌ش بۆ خزمه‌تكردنی ته‌واوی موسڵمانان‌و كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان كرایه‌وه.


دوای چەندینجار بەڵێن، جارێكی دیكە بەڵێنی دروستكردنی هێڵی ئاسنین لە هەرێم دەدرێت\nوەزارەتی پێشمەرگە ڕاگه‌یه‌ندراوێك بڵاوده‌كاته‌وه به‌رزترین پله‌ی گه‌رمای تۆماركراوی ئه‌مڕۆی ناوچه‌كانی هه‌رێم بڵاوكرایه‌وه گومانده‌كرێ 23 به‌ندكراوی چاكسازی هه‌ولێر توشی كۆڕۆنا بووبن په‌رله‌مانتارێك: لێبڕینی موچە به‌ڕێژه‌ی 21 % بەردەوام دەبێت بەرپرسی مەڵبەندی یەكگرتوو لەگەرمیان بۆ كوردیو: بەمشێوەیە رووبەرووی كۆرۆنا بوینەوە\nkurdiu 7 17/09/2020 - 09:46 هەواڵ/كوردستانی\nلەدوای ئەوەی لە ماوەكانی ڕابردوودا چەندینجار بەڵێنی دروستكردنی هێڵی ئاسنین لە هەرێمی كوردستان درا، لە ئێستاداو جارێكی دیكە وەزیری ئاوەدانكردنەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەڵێنی جێبەجێكردنی هێڵەكە بە هاوڵاتیان دەداتەوە.\nدانا عەبدولكەریم وەزیری ئاوەدانكردنەوەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند: هەوڵ دەدەین پرۆژەی هێڵی ئاسنین بكەین بە ئەمری واقیع و لە هەرێمی كوردستاندا جێبەجێی بكەین، لەداهاتوویەكی نزیكدا قۆناغی یەكەمی پرۆژەی هێڵی ئاسنین دەست پێدەكەین.\nهەروەها ووتیشی: ئەویش بریتییە لە ئامادەكردنی "feasibility study "پرۆژەكە، وە لەگەڵ تەواوبوونی دەتوانیین بانگەشەی وەبەرهێنەرانی گەورەی دونیا بكەین بۆئەوەی لەم پرۆژەیەدا بەشداربن ئەوكاتە دەچینە قۆناغی جێبەجێكردنی پرۆژەكەوە، هەروەها بۆ دروستكردنی ڕێگای خێرا "motorway/highway "یان هەر ناوێكی تری لێ بنێین، ئەگەر لە كۆتایی ئەم ساڵیشدا نەبێت، لەسەرەتای ساڵی داهاتوو هەوڵدەدەین لەگەڵ چەند لایەنێكی دەرەكی كە ئامادەیان دەربڕیووە بۆ ئەوەی كەبەشێوەی وەبەرهێنان كار لەو بوارەدا بكەن و لەو بوارەشدا بچینە پێشەوە.\nدانا عەبدولكەریم كە بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاند، ووتیشی: هەرێمی كوردستان لەڕووی جوگرافیاوە هیچ كێشەیەكی نییە دەتوانرێت هێڵی ئاسنین لەو شوێنانەی كە دیاریمان كردووە بخرێنەكار چونكە لە ئێستادا ماستەر پلانێكمان هەیە كە ئەم هێڵی ئاسنینە لە كوێوە بۆ كوێ بێت هەموو هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە كە لە زاخۆ وە "داخڵ "دەبیت بەنزیك كەركوكدا دەڕوات ، لەو شوێنانەی كە لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی هەرێمە و نزیكی پارێزگای كەركوكە دەڕوات بۆئەوەی لەداهاتوودا ئەگەر لەگەڵ حكومەتی ناوەنددا گەیشتینە ڕێكەوتن لەڕێی كەركوكیشەوە بە خوارووی عێراقیشەوە ببەسرێتەوە هێڵە ئاسنینەكە، ئەمە دەچێتەوە پارێزگای سلێمانی لەوێشەوە بۆ گەرمیان و بۆ پەروێزخان، وە هەروەها هێڵێكیشی لێ دەڕوات بەرە و دەروازەی باشماخی نێودەوڵەتی واتە ئێمە هەرێمی كوردستان دەبەینە قۆناغێكی تری گواستنەوەی شتومەك و هاتوچۆی هاوڵاتیان كەسوودێكی گشتی ئابوری و گەشتوگوزاریشی دەبێت.\nوەزارەتی پێشمەرگە ڕاگه‌یه‌ندراوێك بڵاوده‌كاته‌وه\nبارسێلۆنا لەنوێكردنەوەی تیپەكەی بێ بەش دەكرێت\nگومانده‌كرێ 23 به‌ندكراوی چاكسازی هه‌ولێر توشی كۆڕۆنا بووبن\nهه‌رێم.. 24 حاڵه‌تی نوێی گیانله‌ده‌ستدان به‌هۆی كۆرۆناوه تۆماركرا\nئەحمەد حاجی رەشید بۆ كوردیو:حکومەتی عێراق پرۆژە بودجەی ئەمساڵی بۆ وەزارەتی دارای


https://1baiser.com پلاتفۆرمی دابڕان هێڵی سووری خۆی ڕاگه‌یاند |\nHome ڕاپۆرت پلاتفۆرمی دابڕان هێڵی سووری خۆی ڕاگه‌یاند\n״قورئان، خودا، ئایینه‌كان، پێغه‌مبه‌ران، هێڵی سوورن״\nشیكاریی: عەبدولڵا ڕێشاوی\nپرۆژه‌ی «ڕۆشنگه‌ریی» پلاتفۆرمی دابڕان؛ كه ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكه كه‌وتووه‌ته كار، ئه‌مساڵیش له هه‌رێمی كوردستان، چوارەمین كۆنفرانسی (لە چوارچێوەی پلاتفۆڕمی هاوبەشی دابڕان و خانەی زانستە مرۆییەکانی پاریس و چەندین هاوبەشی تر)ی خۆی له 17 و 18ی كانوونی دووه‌م له شاری سلێمانی به‌ست.\nله ماوه‌ی ئه‌و دوو ڕۆژه‌دا زۆر لایه‌نی ئه‌و كۆنفرانسه جێی پرس و باس و قسه له‌سه‌ركردن بوون، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ده‌كرێت وه‌ك سه‌رنجراكێشترین خاڵی ئه‌م ساڵی پرۆژه‌ی دابڕان ته‌ماشا بكرێت، ڕاگه‌یاندنی هێڵه سووره‌كانی پرۆژه‌كه بوو.\nله كۆنفرانسی ئه‌مساڵدا له‌سه‌ر زاری پێشڕه‌وی پرۆژه‌ی پلاتفۆرمی دابڕان به‌ڕێز مه‌لا به‌ختیار هێڵه سووره‌كانی پرۆژه‌كه خرانه ڕوو.\nمه‌لا به‌ختیار ڕایگه‌یاند: «قورئان، پێغه‌مبه‌ر، خودا و هه‌موو ئایین و پێغه‌مبه‌رانی دیكه‌ی ئایینه‌كانی تریش هێڵی سوورن».\nئه‌م ڕاگه‌یاندنه وه‌ك نیشاندانی ڕێز بوو بۆ پیرۆزیی خاوه‌ن ئایینه‌كان و نیشاندانی نییه‌تپاكیی پلاتفۆرمه‌كه، به‌تایبه‌ت كه ده‌بێت ئه‌وه بوترێت له لایه‌ن په‌یڕه‌وانی ئایینی ئیسلام، كه زۆرینه‌ی خه‌ڵكی كوردستان پێك ده‌هێنن به چاوی گومان و دوژمنایه‌تییه‌وه ته‌ماشای ئه‌م پرۆژه‌یه ده‌كرێت و له ماوه‌ی ڕابردوشدا له لایه‌ن به‌شێك له ئیسلامییه‌كانه‌وه ڕه‌خنه‌ی لێ گیراوه.\nهێڵه سووره‌كه‌ی دابڕان دیار نییه تا چه‌ند كۆده‌نگی له‌ناو پلاتفۆرمه‌كه‌دا له‌سه‌ره، ئایا ته‌نها بڕیاری پێشڕه‌وی پرۆژه‌كه‌یه، یان كۆده‌نگیی سه‌رپێخه‌رانی پرۆژه‌كه‌یه؟\nپرسیاری دیكه‌ش له‌م باره‌وه ئه‌وه‌یه: ئایا ئه‌و هێڵه سوورانه چۆن جێبه‌جێ ده‌كرێن؟ ئایا مه‌به‌ست له هێڵی سوور قه‌ده‌غه‌كردنی ڕه‌خنه‌گرتنه له‌و پیرۆزییانه، یاخود ڕێگریكردنه له ته‌شهیر و ناوزڕاندن و سووكایه‌تی به‌و پیرۆزییانه.\nهێڵه سووره‌كانی دابڕان كاردانه‌وه‌ی جیاوازیشی به دوای خۆیدا هێنا، هه‌ندێك له ڕۆشنبیرانی لائیكی و ئیتیست ڕه‌خنه‌ی ئه‌م هێڵه سوورانه‌یان كرد، هه‌ندێكیشیان بێده‌نگن.\nله تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیش هه‌ندێك له ئیسلامییه‌كان به پلاره‌وه باسیان له‌م ڕاگه‌یاندنه كرد و وه‌ك ته‌كتیكێك باسیان كرد.\nئیسلامییه‌كان به شێوه‌یه‌كی گشتی هه‌ر له سه‌ره‌تاوه دژ به پرۆژه‌ی دابڕان بوون و وه‌ك پرۆژه‌یه‌كی دژ به ئایینی ئیسلام ته‌ماشایان كردووه و پێ دەچێت ڕاگەیاندنی ئەو هێڵە سوورانە بۆ كەمكردنەوەی ئەو هەستە بێت، به‌ڵام ئایا ڕاگه‌یاندنی ئه‌و هێڵه سوورانه هیچ له هه‌ڵوێستی ئیسلامییه‌كان به‌رامبه‌ر ئه‌م پرۆژه‌یه ده‌گۆڕێت؟\nتا ئێستا هه‌ڵوێستی فه‌رمی ئیسلامییه‌كان سه‌باره‌ت به‌م ستراتیژه نوێیه‌ی پلاتفۆرمه‌كه ئاشكرا نه‌كراوه و پرسیار ئه‌وه‌یه ئایا به بڤه‌كردنی خودا و پێغه‌مبه‌ر و قورئان له‌م پرۆژه‌یه‌دا ده‌توانێت هاوكار بێت بۆ ئه‌وه‌ی دابڕان ببێته سه‌كۆیه‌كی گفتوگۆی نێوان ئیسلامییه‌كان و سیكولاره‌كانی كوردستان و كه‌مێك له په‌رێزی ئیسلامییه‌كان له‌م پرۆژه‌یه و توندی ئەم پرۆژەیە بەرامبەر ئیسلام كه‌م بكاته‌وه؟\nئایا پلاتفۆرمی دابڕان ده‌توانێت ببێته سه‌كۆیه‌كی هاوبه‌شی نێوان ئیسلامی و سیكولاره‌كان و هەردولا به شێوه‌یه‌كی زانستی و بابه‌تییانە مه‌سه‌له‌ی تیرۆر و ئایین و ڕیفۆرم بخه‌نه به‌رباس و لێكۆڵینه‌وه؟\nبه‌تایبه‌ت كه لایەنە ئیسلامییه‌كانی كوردستانیش زیاد له جارێك سه‌لماندوویانه كه ئه‌وان دژی هه‌موو ئه‌و جۆره تیرۆر و تۆقاندن و توندوتیژییانه‌ن كه له جیهاندا به ناوی ئیسلامه‌وه ده‌كرێت له نموونه‌كانی ئه‌لقاعیده و داعش.\nزانینی كاردانه‌وه‌ی فه‌رمیی ئیسلامییه‌كانی كوردستان سه‌باره‌ت به هێڵه سووره‌كانی پلاتفۆرمی دابڕان كه‌مێك زه‌حمه‌ته، چونكه هێشتا له كوردستان ناوه‌ندێكی وا دیار و گه‌وره‌ی هزری كه نوێنه‌رایه‌تیی ڕای ئیسلامییه‌كان بكات بوونی نییه، ئه‌وه‌ی هه‌یه كۆمه‌ڵێك حزبی سیاسین كه بێگومان ناتوانن به‌بێ ڕه‌چاوكردنی لێكه‌وته سیاسییه‌كان له‌سه‌ر مه‌سه‌له فكری و بابه‌تییه‌كانی په‌یوه‌ست به ڕیفۆرمی ئاینیی، قسه‌ی خۆیان بكه‌ن.\nسه‌رۆكی پلاتفۆرمی دابڕان مه‌لا به‌ختیار له وتاری ده‌ستپێكی كۆنفرانسدا له‌گه‌ڵ ڕاگه‌یاندنی ئه‌و ستراتیژه «هێڵی سووری خوا و قورئان و پێغه‌مبه‌ران و هه‌موو ئایینه‌كانی تریش»، ئه‌وه‌ی ڕون كرده‌وه كه ڕاگه‌یاندنی ئه‌م هێڵه سووره ته‌كتیك نییه و ئه‌وان باوه‌ڕیان وایه كه ڕیفۆرمی ئایینی به كه‌سانی «ئاییندار» ده‌كرێت و به كه‌سانی مولحید ناكرێت.\nئه‌م ڕاگەیاندنەی مەلا بەختیاریش ئەگەرچی لەوانەیە لە لایەن بەشێك لە سیكولارەكان جێی قسە بێت بەڵام دیسانه‌وه بانگه‌شه‌یه‌كی دیكه بوو تا ئیسلامییه‌كان و خاوه‌ن ئایینه‌كان به چاوێكی دیكه‌وه ته‌ماشای پلاتفۆرمه‌كه بكه‌ن.


پاریس دەسووتێ و كوازیمودیش جێگای نییە تیا بسرەوێ – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شوان کەریم کابان » پاریس دەسووتێ و كوازیمودیش جێگای نییە تیا بسرەوێ\nپاریس دەسووتێ و كوازیمودیش جێگای نییە تیا بسرەوێ\nپاریس دەسوتێ _ پاریس تحترق _ فیلمێكی فەرەنساییە كە ساڵی 1966 بەرهەم هاتووە، باس لەبەرەنگاریی و روبەڕوبوونەوەی پاریسییەكان دەكات لە بەرامبەر داگیركاریی ئەڵمانیای نازیداو لە فیلمەكەدا شەڕ و كوشتار و كاولكاریی و سووتانی زۆری تێدایە.\nلە سووتانی كلێسا، یان كاتدرائیەی نوتردام لە 15/4/ 2019، مرۆڤ ئەو فیلمەی بیردەكەوێتەوە و لە هەمان كاتیشدا رۆمانی پشت كوڕی نۆتەردامی گەورە نووسەری فەرەنسا ڤیكتۆر هۆگۆی بیر دەكەوێتەوە.\nكاتدرائیەی نۆتردام یان NOTRE DAMEDE PARIS و پێشی دەوترێت «كاتدرائیەی گەورەمان مریەم»، كە دەكەوێتە بەشی خۆرهەڵاتی دوورگەی شاری پاریس لەسەر رووباری (سین) لە چەقی پاریسی كۆندا، یەكێكە لە نموونەكانی هونەری تەلارسازی قوطی، نوتردام لە شوێنی یەكەم كەنیسەی مەسیحییەكان لە پاریس لە ساڵی 1160 دا دروست كراوەو ساڵی 1260 تا ئاستێكی باش كارەكانی تەواو بووە. ساڵی 1790 لە كاتی شۆڕشی فەرەنسادا بەشێكی كاولكراو ژمارەیەكی زۆریش تابلۆی ئاینی سووتێنران. هەر لەو كاتدرائیەدا، ناپلیۆن پۆناپارت وەك ئیمپراتۆری فەرەنسا ناسێنرا.\nوێڕای كۆنی نۆتردام و هونەری تەلارسازییەكەی، رۆمانی پشت كوڕی نوتردام (أحدب نوتردام) ی نووسەری گەورەی فەرەنسا ڤیكتۆر هۆگۆ، هێندەی تر ئەو شوێنەی بەناوبانگ كردووە.\nپشت كوڕی نوتردام كە لە رۆمانەكەدا ناوی _ كوازیمود _ەو لە خانەوادەیەكی قەرەج كە بۆ دزی هاتوون بۆ كڵێساكە جێ دەمێنێت و قەشە فرۆڵ دەستگیریی دەكات، قەشە لە كلێساكە دەیهێڵێتەوە و هەر لەوێ بەخێوی دەكات و گەورە دەبێت و دەبێت بە زەنگ ژەنی كڵێساكە. پشت كوڕ بە دەگمەن و بە رێكەوت دەچێتە دەرەوەی كڵێسا، بەڵام دڵی دەچێت بە كچێكدا كە ناوی ئەزمیراڵدایە، بەهەرحاڵ، كوازیمود لەو خۆشەویستیەیدا تووشی گرفت و نەهامەتی زۆر دەبێت، بەڵام نوتردام ناسوتێ.\nئێستا نە سەردەمی شۆڕشی فەرەنسایە و نە كوریشت لە نوتردامە و نە فەرەنسا و پاریسیش داگیركراون تا بسوتێن، كەچی بەداخەوە كاتدرائیەی نوتردام دەسوتێت و زیان بە یەكێك لە دیارترین شوێنە مێژوویی و گەشتیارییەكانی پاریس دەگات.


دەنگدانەوەی خەڵاتەکەی نادیە موراد لە ئەڵمانیا – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » ئامادەکردنی:بورهان ئەمین » دەنگدانەوەی خەڵاتەکەی نادیە موراد لە ئەڵمانیا\nلە کێبڕکێی ٢١٦ کەسایەتی و١١٥ ڕێکخراوی جۆراوجۆر» نادیەموراد» كچه كوردی ئێزدی له‌لایه‌ن ئه‌كادیمیای نۆبڵه‌وه به هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ دكتۆر» دێنیس مكۆكی» پزیشكی كۆنگۆیی خه‌ڵاتی ئاشتی نۆبڵیان بۆ ئەمساڵ پێبه‌خشرا.\nمێرکل پیرۆزبایی نارد\nئەو ڕوداوە لەناو ئەڵمانیا دەنگی دایەوەو بوە سەر وێردی زمانی میدیا وسیاسەتمەدارو چالاکوانان، هەر لەگەڵ بڵاوبونەوەی هەواڵەکە پیرۆزبایی خۆی ڕاگەیاندو و» ستیڤان زایبەرت» تەبێژی فەرمی بەناوی مێرکلەوە ووتی، دووکەسایەتی جوان وکارامە هاواری مرۆڤایەتیان گەیاندە دونیاومێژویەکی جوانیان بۆ خۆیان تۆمارکرد،هەروەها ووتی خاتو مێرکل لەساڵی ٢٠١٦ نادیە مورادی بینیوەو پشتیوانی خۆی بۆ کەیسەکەی وئازارو ئەشکەنجەی خۆی وبنەماڵەی دەربڕیوە کە ١٨ کەسی نزیکی خۆی لەناو خێزانەکەیدا بونەتە قوربانی دەستی نەگریسی داعش.\nڕۆژنامەی « دی ڤێلت»نوسیویەتی، لە ساڵی ٢٠١٤ نزیکەی چەند هەزار چەکدارێکی رێکخراوی تیرۆریستی داعش چونە ناو خاکی عێراق و لە ماوەی چەند رۆژێکدا، هەرەسیان بە سوپای عێراق هێنا و ناوچەیەکەی بەرفراوانی ئەو وڵاتەیان داگیرکرد،\nلەدوای داگیرکردنی شنگال لەلایەن ڕێکخراوی تیرۆریستی داعشەوە «نادیە موراد» هاوشێوەی هەزاران ژن و کچی دیکەی کوردی ئێزدی لەلایەن چەکدارانی داعشەوە ڕفێندراو چەند مانگێک بە دڕندەترین شێواز ئازارایان دا،دواتر خۆی دەربازکردو بۆ وەرگرتنی چارەسەری دەروونی، گەیەندرایە ئەڵمانیا، ئێستاش لەناو ٣٣١ کاندیدی ئەو خەڵاتە گرنگە ئەو توانی بەهۆی نمایشکردنی ئازارو مەینەتیەکانی خۆی وکەسوکارو خەڵکی شارەکەی لە مەحفەلە نێودەوڵەتیەکاندا توانی خەڵاتەکە بباتەوەو ببێتە نمونەی کچێکی شایستە.\nهاواری قوربانیەکانی گەیاندوە دەرەوە\nسایتی سەنگینی «شپیگل ئۆنلاینە»ی پێگەی گۆڤاری دێر شپیگل نوسیویەتی،ئەو دو کەسایەتیە مرۆڤدۆست وئاشتیخوازن، دكتۆر» دێنیس مكۆكی لە بیست ساڵی ڕابردودا توانیویەتی زیاتر لە ٥٠ ژن لەمردن ڕزگار بکات کەلە کۆنگۆ ئازارو ئەشکەنجەدراون ودەستدرێژی سێکسیان کرابوەسەر، نادیەش جگەلەوەی خۆی بۆتە قوربانی دەستی ڕەشی داعش کەسوکارو خزم ودۆستێکی زۆری لەدەستداوەو توانیویەتی هاواری ئەو قوربانیانە بگەیەنێتە جیهان ،ئەو دو کەسایەتیە ئیدانەی شەڕ وئاشوب دەکەن و لەدژی ئەوەشدان کە جەستەو ئارەزوەکانی مرۆڤ لەوشەڕانەدا بەکار بهێندرێت وتوندوتیژی سێکسی بکرێتە ئامارزێک بۆ بردنەوە لەشەڕەکاندا.\nپارتی سەوز گەیاندیە ئەڵمانیا\nماڵپەڕی « وێپ دی» لە ڕاپۆرتێکیدا دەڵێ،ئەو دوانە لەپێناو مرۆڤایەتی وپاراستنی ژیانی کەسانی تر ژیانی خۆیان خستۆتە مەترسیەوە، هەموو هەوڵێکی ئاشتیخوازانەیان داوە لەپێناو بنبڕکردنی توندوتیژی سێکسی وغەدر کرد لەژنان، خەباتی ئەو دوانە لەپێناوی ڕوبەڕوبونەوەی شەڕو ئاژاوە بوە، « نادیە موراد لەدوای ڕزگاربونی لەدەستی داعش بە هەوڵ وکۆشس وهاوکاری پارتی سەوزی ئەڵمانای گەیەنراوەتە هەرێمی « بادن ڤۆرتمبێرگ»ی ئەڵمانیاو مافی پەنابەرێتی پێ دراوە.\nبەکارە مرۆڤایەتیەکانی ناوبانگی دەرکرد\nکەناڵی تەلەفزیۆنی « ئێن تی ڤی» لە ڕیپۆرتاژێکدا بەدرێژی باسی ژیان وگوزەرانی یەزیدیەکانی کرد لە پێش داگیرکاریەکەی داعش ودواتر لەکاتی هاتنی داعش بۆ شەنگال ودەوروبەری و چۆنیەتی ئازاردان وئەشکەنجەدانی یەزیدیەکان بەهۆی بیروباوەڕی ئاینیەوەو مەرگەساتی ئەو خەڵکەی کە لەخۆڕاو بەبێ هیچ تاوانێک توشی ئەو دەردەبونەوە، کەناڵەکە باسی لە نادیە موراد کرد کەبەهاوکاری خەڵکی خێرخواز لەدەستی داعش ڕزگارکراوەو گەیەنراوەتە ئەڵمانیا، دواتر بەهۆی زیرەکی لیهاتوی خۆیەوە چۆتە ناو نێوەندی سیاسی وکەناڵە گرنگەکانی مافی مرۆڤ وڕێکخراوە خێرخوازەکانەوە، ئەو کچە ٢٥ ساڵە بەوکارە مرۆڤایەتیانەی بۆ گەلەکەی ناوبانگی دارکردوەو توانی ببێتە براوەی گرنگترین خەڵاتی جیهانی بۆ ئاشتی ومافی مرۆڤ.


وەڵانانی ئەم دەسەڵاتە پێشمەرجی کۆتاییهێنانە بە ستەمکێشی ژنان و بەدیهێنانی ئازادی و یەکسانی! … – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6وەڵانانی ئەم دەسەڵاتە پێشمەرجی کۆتاییهێنانە بە ستەمکێشی ژنان و بەدیهێنانی ئازادی و یەکسانی! …\nبەیاننامەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان بەبۆنەی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنانەوە …


بۆ خانمان ، له‌گه‌ڵ سێكسكردندا، ئه‌م هه‌ڵه‌یه مه‌كه‌ن . – WTARIKURD\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ ده‌ریده‌خات ئه‌و خانمانانه‌ی له‌كاتی جووتبوون و خه‌وتن له‌گه‌ڵ مێرده‌كانیان خۆیان داده‌پۆشن و رێگه‌یان نه‌داوه جه‌سته‌یان ده‌ركه‌وێت، زیانی گه‌وره به‌ر په‌یوه‌ندیی هاوسه‌رگیرییان كه‌وتووه .\nئه‌و توێژینه‌وه‌یه ئامارێكی له‌نێو دوو هه‌زار خانمدا كردووه كه له پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیریدان و بۆی ده‌ركه‌وتووه كه له هه‌موو شه‌ش خانمێك ، یه‌كێكیان رێگه‌ی به مێرده‌كه‌ی نه‌داوه به‌ته‌واوه‌تی جه‌سته‌ی ببینێت یان ساڵ زیاتره له‌به‌رچاوی مێرده‌كانیان خۆیان نه‌گۆڕیووه .\nده‌ریشكه‌وتووه كه ئه‌و رێگرییه كێشه‌ی خێزانی و ده‌مه‌قاڵه و بۆڵه‌بۆڵی بۆ دروستكردوون و بووه‌ته‌هۆكارێك بۆ ده‌ركه‌وتنی كه‌لێن له په‌یوه‌ندیی هاوسه‌رگیریدا ، زیاتر له‌وه‌ش زۆرێك له به‌شداربووان پێیان وایه كه ئه‌و رێگرییه هۆكارێك بووه بۆ كه‌مبوونه‌وه‌ی حه‌زی سێكسی له مێرده‌كانیاندا .\nسه‌باره‌ت به‌هۆكاری رێگری كردن له بینینی جه‌سته‌یان ، ئاماره‌كه له‌زاری 50%ی خانمه به‌شداربووه‌كانه‌وه باسی له‌وه‌كردووه كه متمانه‌یان به‌خۆیان نییه له‌به‌رچاوی مێرده‌كانیان خۆیان رووت بكه‌نه‌وه ، هه‌ندێكیشیان هۆكاره‌كه‌یان بۆ شێوه‌ی جه‌سته یان قه‌ڵه‌ویی و زیادیی كێشیانه گه‌ڕاندووه‌ته‌وه .\nهاوكات ساره بیلی ، پزیشكی سه‌رپه‌رشتیار به توێژینه‌وه‌كه داوای له خانمان كردووه كه هه‌میشه بیری ئه‌وه‌یان هه‌بێت ئه‌گه‌ر جه‌سته‌ی خۆشیان به‌دڵ نه‌بێ و لێی رازی نه‌بن , په‌نا بۆ شاردنه‌وه‌ی نه‌به‌ن له‌به‌رچاوی مێرده‌كانیان ، چونكه هه‌رچۆنێك بن ، ئه‌وان به‌لای مێرده‌كانیانه‌وه جوانن و سه‌رسامن به جه‌سته‌یان .\nسه‌رچاوه : زانیاری سێکسی لە ڕوانگەی شەرع و زانستدا\nدکتۆر مەحمود عوسمان : باسکردنی دەوڵەتی کوردی جدی نەبوو تەنها بۆ میدیا بوو .


ئه‌كته‌ری كورد بۆ بێ هه‌ڵوێسته؟\n14/6/2020 - 10:18\nشكستێكه بۆ درامای كوردی و گه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌ره‌تا بێ ئومێده‌كانی\nبه‌گشتی ئه‌كته‌ری كورد بۆ بژارده‌ی به‌شداری كردن یا نه‌كردن له‌كاره شانۆیی و درامی و سینه‌ماییه‌كاندا هه‌میشه كه‌سێكی بێ هه‌ڵوبَسته و ئاماده‌یه به‌چاو به‌ستراوی گرێ به‌ست له‌گه‌ڵ به‌رهه‌م هێنه‌رو ده‌رهێنه‌ره‌كاندا مۆر بكات، بێ ئه‌وه‌ی باكی به‌هه‌ر ئه‌نجامێك هه‌بێت كه له‌ئاكامی ئه‌و گرێ به‌سته‌دا روو به‌رووی ده‌بێته‌وه.\nئه‌و دیارده‌یه ته‌نیا ئه‌و ئه‌كته‌ره لاوانه‌ی نه‌گرتۆته‌وه كه به‌په‌رۆشی كاركردنن و به‌دوای ده‌رفه‌تدا ده‌گه‌ڕێن بۆ ده‌ركه‌وتن، به‌ڵكو زۆر له‌و ئه‌كته‌ره ناسراوانه‌ش ده‌گرێته‌وه كه خاوه‌ن ئه‌زموونی هونه‌رین و پێگه‌ی دیارو به‌رچاوی خۆیانیان هه‌یه له‌بواری كار كردندا.\nئه‌و دیارده‌ی ئاماده‌باشی ئه‌كته‌ران بۆ به‌شداری بوون وه‌ك كاری كرێكارانی لێ هاتووه له‌مه‌یدانی كرێكاراندا، ئه‌گه‌رنا ناكرێت ئه‌كته‌رێكی خاوه‌ن ئه‌زموون بێ بینینی ده‌ق و سیناریۆ گرێ به‌ست له‌گه‌ڵ ده‌رهێنه‌رێك مۆر كات، چه‌ند ئه‌لقه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی بخاته به‌رده‌م ئه‌كته‌ر، دواتر بۆ ئه‌لقه‌كانی تر به‌ده‌ست نووسی رۆژانه نواندن بكات، نه شتێ له ئامانج و فه‌لسه‌فه‌ی نمایش تێ بگا، نه ئاگای له رووداوو كاراكته‌ره‌كانی تر بێت .\nئه‌گه‌ر ئه‌كته‌ر حیساب بۆ رابووردووی خۆی بكات و هونه‌ره‌كه‌ی خۆی خۆش بوێت، ناكرێ ئاوا به‌ئاسانی هونه‌ره‌كه‌ی خۆی وه‌ك كالایه‌كی بازاڕی بكڕدرێ و بفرۆشرێ، هیچ پرسیارێكیشی نه‌بێ!\nئه‌كته‌ر نه‌ك هه‌ر گوناهێكی هونه‌ری گه‌وره‌یه به‌بێ بینینی ده‌ق و سیناریۆ به چاو به‌ستراوی به‌شداری له به‌رهه‌مێكدا بكات، به‌ڵكو پێویسته حیساب بۆ ئاست و توانستی ده‌رهێنه‌ریش بكات و له‌وه دڵنیا بێت ئه‌و ده‌رهێنه‌ره تا چه‌ند ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وه‌ی هه‌یه شكۆی هونه‌ریی ئه‌و ئه‌كته‌ره‌و هونه‌ره‌كه‌ی بپارێزێ، تا چه‌ند ئه‌و كاراكته‌ره‌ی بۆی دیاری كراوه كاراكته‌رێكی ئه‌كتیفه‌و ده‌رفه‌تی بۆ ده‌ڕه‌خسێنێ سه‌ركه‌وتن به ده‌ست بێنێ؟\nهه‌ندێ جار ئه‌كته‌ری ناسراو، خاوه‌نی هونه‌ریی باڵاو ئه‌زموونی ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ته‌نها به‌شداربوونی ده‌بێته سه‌رمایه بۆ ده‌رهێنه‌رو زۆر جاران پێوه‌رو هاوكێشه‌كانی به‌رهه‌م به‌هۆی به‌شدار بوونی ئه‌و ئه‌كته‌ره ده‌گۆڕیِت له‌رووی بازاڕو راكێشانی بینه‌رو فۆكسی میدیایی.\nبۆیه ئه‌كته‌ر مافی خۆیه‌تی وه‌ك عومله‌یه‌كی گران به‌ها مه‌رجی خۆی هه‌بێت بۆ به‌شداری كردن له‌هه‌ر به‌رهه‌مێكدا، به‌ر له هه‌موو شتێ چوار خاڵی گرنگ له‌به‌رچاو بگرێ :\n1.ئاستی ده‌ق و سیناریۆ.\n2.ئه‌زموون و توانستی ده‌رهێنه‌رو ستافه‌كه‌ی .\n3.كاراكته‌رو ناوه‌رۆكی كاراكته‌ر .4مافی دارایی ئه‌كته‌ر .\nدوای دابین بوونی هه‌موو ئه‌و خاڵانه‌و بڕوا هێنانی ئه‌كته‌ر پێیان، ئینجا قۆناغی گرێ به‌ست ئه‌نجام ده‌درێت، نه‌ك له‌خاڵی سفره‌وه گرێ به‌ست واژوو بكرێت و مه‌رجه‌كانی تر به په‌راوێز بكرێن و ئامانج ته‌نیا پاره بێت.\nدواتر له ناوه‌ڕاستی ئه‌نجام دانی به‌رهه‌مه‌كه، ئینجا ئه‌كته‌ر بكه‌وێته بارێكی سه‌رلێ شێوان و په‌شیمان بوونه‌وه‌و ده‌ست له‌كار هه‌ڵگرتن و راكردن..\nكاره‌كه بگاته ئه‌و ئاسته‌ی ده‌رهێنه‌ر بكه‌وێته په‌له قاژه‌یه‌ك نه‌زانێت چۆن بۆشایی راكردنی ئه‌كته‌ره‌كان پڕ كاته‌وه‌و چ وه‌ڵامێكی به‌رهه‌م هێنه‌رو سپۆنسه‌ره‌كانی بداته‌وه، ناچاری ئه‌وه بێت چاره‌سه‌ری درامی كۆتایی به‌رهه‌م له‌بۆشایی ده‌ست هه‌ڵگرتنی ئه‌و ئه‌كته‌رانه‌دا به حیكایه‌ت و نووسین ،بۆ بینه‌ر بگێڕێته‌وه نه‌ك به وێنه‌و دراما.\nئه‌م شكسته هه‌ر ته‌نها شكستێك نیه بۆ ده‌رهێنه‌ر، به‌ڵكو چه‌ندین شكستی دیكه له‌گه‌ڵ خۆیدا دێنێ:\n1.شكستێكه بۆ ده‌رهێنه‌ر، دوای دۆڕاندنی ئه‌و متمانه‌یه‌ی پێی درابوو له‌لایه‌ن بینه‌ره‌وه.\n2.شكستێكی دارایی و مه‌عنه‌وی و میدیاییه بۆ ئه‌و ده‌زگا به‌رهه‌م هێنه‌ره‌ی متمانه‌ی به‌ده‌رهێنه‌ردا.\n3.شكستێكه بۆ ئه‌و ئه‌كته‌ره باش و خراپانه‌ی به‌شدارییان له به‌رهه‌مه‌كه‌دا كرد به تێكڕایی 4.شكستێكی گه‌وره‌یه بۆ بینه‌ر كه زۆر به حه‌سره‌ته‌وه ته‌ماشای زنجیره‌كه ده‌كاو له‌ئه‌نجامدا روخانێكی هه‌ره‌می به‌رهه‌مه‌كه به‌چاوی خۆیه‌وه ده‌بینێت.\n5. شكستێكه بۆ درامای كوردی و گه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌ره‌تا بێ ئومێده‌كانی.\nبێگومان هه‌موو ئه‌و شكستانه هۆكاری خۆیان هه‌یه :\n1.ده‌رهێنه‌رێكی بێ ئه‌زموون كه ده‌سه‌ڵاتێكی سنوور داری هه‌یه و ناتوانێت له كون فه یه‌كونێك ئه‌و باره قورسه بگرێته ئه‌ستۆ، به شێوه‌یه‌كی ره‌مه‌كی بێ نه‌خشه‌و پلان .\n2. په‌له‌پروزێ له‌كار كردن له‌پێناو قۆرخ كردنی ده‌رفه‌تی به‌رهه‌م هێنان و ده‌سكه‌وتی ماددی .\n3.نه‌بوونی ده‌ق و سیناریۆ ( ده‌رهێنه‌رێك له‌لایه‌ك سه‌رپه‌رشتی ده‌رهێنان بكات و له‌لایه‌كی دیكه به په‌له پروزی رۆژانه ده‌ست نووسی سه‌رپێیی بنووسێ )\n4.نه‌بوونی میكانیزمێكی پوخت بۆ كار كردنی رۆژانه.\n5.به‌جێ هێشتنی ژماره‌یه‌ك له ئه‌كته‌ره به‌شداربووه‌كان و په‌ك كه‌وتنی وێنه‌گرتن و مۆنتاژ.\nئه‌كته‌ر كه ده‌چێته ناو ئه‌و هه‌موو كێشانه‌و ده‌بێته پارچه‌یك لێیان، ده‌بێ بزانین هۆكار چیه به‌و چاو به‌ستراوه‌ییه ئاماده‌یی خۆی نیشان ده‌دا بۆ به‌شداری بوون ؟\n1.بێ بازاڕی به‌رهه‌می هونه‌ریی و درامی و ده‌ست به تاڵی درێژ خایه‌ن .\n2. هه‌لومه‌رجی سه‌ختی ئابووریی و نه‌داری هونه‌رمه‌ندان.\n3. په‌رۆشی هونه‌رمه‌نده كۆنه‌كان بۆ گه‌ڕانه‌وه بۆ باوه‌شی دراماو ئیسپات وجود.\n4.ئاره‌زووی زۆری ئه‌كته‌ره لاوه‌كان بۆ كاركردن له‌ئه‌نجامی قه‌یرانی دراما.\n5. نا هوشیاریی هه‌ندێك له‌وان و به نرخ نه‌زانینی ئه‌نجامه‌كان.\nوا چاكتره ئه‌كته‌رانی ئێمه هه‌میشه سوود له‌ئه‌زموونه شكست خواردوه‌كانیاندا فێری رێزلێنان له‌هونه‌ره‌كه‌یان بن، ئه‌وه بزانن كه هه‌ر ته‌نها ده‌ركه‌وتن به‌س نیه بۆ ئه‌كته‌ر، به تایبه‌ت بۆ هه‌ندێ له‌وان كه مێژووی پڕ له سه‌روه‌رییان ، ناكرێت به‌نرخێكی هه‌رزان له ده‌ست بده‌ن، ئه‌و خۆشه‌ویستیه‌ی له‌دڵی هه‌وادارانی خۆیان كه به‌نرخترین سه‌رمایه‌ی ئه‌وانه به‌خۆڕایی دروستیان نه‌كردووه تا به‌و هه‌رزانیه به‌هه‌ده‌ری بده‌ن.\nدووهه‌میان : وا پێویست ده‌كات بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌و راست كردنه‌وه‌ی ئه‌و شكستانه له ئه‌زموونی هونه‌ری دا به‌كاری جوان و پڕ له داهێنان پڕ كه‌نه‌وه، بۆ هاوسه‌نگ راگرتنی به‌لانسی هونه‌رییان .\nهیچ كارێكی هونه‌ریش كۆتایی نیه، به‌ڵام هه‌ر یه‌ك له‌وان ئه‌زموونێكه پێویسته ئه‌كته‌ر بۆ بونیاتی ئاینده‌ی هونه‌ریی خۆی و پاراستنی متمانه‌ی هه‌واداره‌كانی به ئاگاییه‌وه هه‌نگاوی بۆ بهاوێژێ.\nن: حه‌یده‌ر عه‌بدولرحمان\nلێدوانی هونه‌رمه‌ندانی لوبنانی و عه‌ره‌بی له‌سه‌رته‌قینه‌وه‌كه‌ی به‌یروت\nهۆڵی مه‌حه‌مه‌د عارف جزیری له دهۆك نۆژه‌نده‌كرێته‌وه\nدابەشکردنی خەڵاتی نۆبڵ بێ ئاهەنگ دەبێت


خۆرهه‌ڵات سه‌رزه‌مینی (بت) په‌رستی …. هاوڕێ خالید : چاوی گەل\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : تشرینی یەکەم - 21 - 2018\nنه‌ریتى (بت)سازى و بت پەرستى نه‌ریتێكى كۆنى خؤرهەلاتييه، بتپه‌رستی به واتا فراوانه‌که‌ی (هه‌ر شتێک که مۆرکی موقه‌ده‌سی پێ بدرێت و ملکه‌چی بکرێت) ڕه‌گه دێرینه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ گه‌لانی ناوچه‌کانی ڕۆژئاوای ئاسیا. هەموو مێژووى ئه‌م ناوچانه بريتييه له ململانێ و کیشمه‌کێشمی به‌رده‌وام له‌سه‌ر وێنه‌و مۆدیله جیاجیاکانی بت و بتپه‌رستی، لەسەر خودی (بت)، واته بته‌کان هەر ته‌نها به‌شێک له کێشه‌کان نه‌بوون به‌ڵکو ئه‌وان خودی کێشه‌که یان کێشه‌ی سه‌ره‌کی مرۆڤی ئه‌م ناوچانه بوون. بەدريژايى هەموو ئه‌و قۆناغ و خوله مێژوویانه‌ی شارستانيەته‌کانی ئه‌م ناوچانه هیچ گۆڕانێکی سیسته‌ماتیک و گشتگیر وه‌یاخود گۆڕانی بابه‌تیانه و جه‌وهه‌ری لەو مه‌ودا زەمەنيه زۆره‌دا ڕووی نه‌داوه، كارى هەره گرينگى گه‌لانی ئه‌م ناوچه بريتى بووه له: شكاندنى (بت) ێك و دروستكردنى بتێكى تر! بتێك بخەنه شوين بتێكى تر، واته مۆدیلێك یا فۆرمێک له بتسازى دەگۆڕێت به مۆدێلێکی تر، به‌و ئومێدو یه‌قینه‌ی که ئه‌م باشتره و ڕه‌سه‌نترو موقه‌دده‌ستره له ئه‌ویان! ڕه‌هه‌ندی نالۆجیکی ئه‌م بابه‌ته ئه‌وه‌یه، ئه‌م کرداره له جەوهەردا هيچ ناگۆڕێت، ته‌نها له ڕوواڵه‌تدا (شتێک) که تایبه‌تمه‌ندییه‌کی جوزئی هه‌یه به (شتێک) ی تر ده‌گۆڕدرێت.\nئه‌م کرده‌یی خولقاندنی بته له‌م جوگرافیایانه‌دا به‌چه‌ندین شێوازو فۆرمی جیاجیادا ده‌رده‌که‌وێت، بۆ نموونه گه‌لانی دۆڵی نیل، فیرعه‌ونه‌کانیان هه‌بوون، که هه‌موو کاروبارێکی ژیانیان له‌سه‌رجه‌م کایه سیاسی و ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی و کلتوریه‌کان و هتد.. قۆرخ کردبوو، جگه‌له هه‌ژموونیان به‌سه‌ر کۆی سیسته‌مه‌که ئه‌وان خاوه‌نداریه‌تی خه‌ڵک(مرۆڤ) یان (کۆیله‌کان)ه‌کانیش بوون، که هه‌ر خودی ئه‌و سیسته‌مانه له‌سه‌ر شانو پیلی کۆیله‌کان وه‌ستابوو، وه‌کو چۆن خاوه‌نی زه‌وی و کێڵگه کشتوکاڵی و ئاژه‌ڵدارییه‌کان بوون، به‌هه‌مانشێوه له‌دۆڵی دووئاوان (میسۆپۆتامیا)دا، حه‌مورابی له‌ڕێگه‌ی شه‌ریعه‌ته‌که‌یه‌وه هه‌وڵیدا له ڕێگه‌ی چه‌ند قانوونێکه‌وه عه‌داله‌تێکی ڕێژه‌یی بچه‌سپێنێت، به‌ڵام ئه‌ویش هه‌روه‌کو فیرعه‌ونه‌کان ته‌مسیلی خودای ده‌کرد له‌سه‌ر زه‌ویدا، هه‌مان نموونه‌ی پێشووه به چه‌ند جیاوازییه‌کی ڕێژه‌یی و که‌م.\nئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ینه مرؤڤى خؤرهەلاتى لەم سه‌ده نوێيانەدا، وێنه‌که به‌شێوه‌یه‌کی تره، ئه‌م چه‌رخانه، مرۆڤی خؤى کرد به بتى خؤى! ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر دوو ئاست به‌دیارده‌که‌وێت: يه‌که‌م: له‌سه‌ر ئاستی ئه‌خلاقی، خۆپه‌رستى، له‌جياتى گشت په‌رستى، له‌ڕێگه‌ى چلێسى و ته‌ماح كارى و حه‌زو خواستى له‌بن نه‌هاتووى خۆى. دووه‌م: دۆخى به‌بت بوونه به‌رامبه‌ر به ئه‌ويتر، هه‌لويست و كاراكته‌رى مرۆڤی خورهه‌لاتى به‌گشتى بتانه‌يه، بێ بیرکردنه‌وه‌یی و بێ فه‌نتازیایی، بێ ده‌نگ بوون و بێ هه‌ڵوێستى خه‌سله‌تى بتانه‌ن، که له مرۆڤی خۆرهه‌ڵتیدا ده‌بینرێت… ئێره سه‌رزه‌مینی دروستکردنی بت و کاریزماکانه سه‌رزه‌مینی شه‌ڕو ئاژاوه‌ی نێوان بته‌کانه، تا ئێره هیچ ئومێدێک نیه که یه‌کێک بتێک بشکێنێت و بتێکی تر نه‌خاته شوێنی.


ئەلمانیا گەورەترین پشتیوانی ئەردۆغانی فاشیستە\nئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبەری کەجەکە موستەفا قەرەسوو لە وتارێکدا کە لە ڕۆژنامەی "یەنی ئوزگور پۆلتیکا" بڵاوکراوەتەوە ڕخنەی توندی لە سیاسەتەکانی دەولەتانی ئەورووپای بەتایبەت دەوڵەتی ئەڵمانیا گرت کە پشتیوانی لە ئەردۆغان-ی دیکتاتۆر دەکەن و وتی،" پشتیوانی کردن لە دەسەڵاتێکی فاشیست ودیکتاتۆر شەرمەزارییەکی گەوریە و بەو سیاسەتانەوە ڕووی ڕاستەوینەی خۆیان نیسان داوە ودەمامەکی درۆ لە دەموجاویان داماڵیاوە.\nموسەفا قەرەسوو دەستنیسانی کرد کە دەوڵەتانی ئەورووپایی شەریکی تاوانەکانی تورکیان لە پاکتاوکردنی کوردەکان و وتی: هیچ گومانێکی تێدا نییە کە ڕووسیا و ئەمریکا لە بەڕێوەبردنی ئەم سیاسەتانەدا بەشداربوون.\nقەرەسوو نەرمی نواندن لەهەمبەر ئەرۆغان دیکتاتۆرەکەی تورکیا و پشتیوانی کردن لە دەسەڵاتە تۆقێنەر وکوژەرەکەی وەک بەڵگەی سەلمینەری بەشداری لەم تاوانە ناوبرد و پشتیوانی دەوڵەتی ئەڵمانیا لە ئەردۆغان لە کاتێکدا کە بەردەوام هەڕەشەی هەناردنی پەنابەرانی لە ئەورووپا دەکرد.\nقەرەسوو ئۆپەراسیۆنی پۆلیسی ئەڵمانیا لە دژی چالاکان وناوەندە دیموکراتیکەکانی کوردەکان لە ئەڵمانیا ی وەک باجی دەوڵەتی تورکیا بە ئەردۆغان ناو لێبرد، بەتایبەت هێرش بۆسەر ناوەندی ئیزەدییەکانکە گەورەترین قوربانی هێرشی داعش بوون، ئابڕوبەرانە ناولیبرد.\nقەرەسوو لە وتارەکەیدا دەلێت، " دەوڵەتی ئەڵمانیا ناتوانێت پێشکەشکردنی چەک بە حیزبی دیموکراتی کوردستانی عێراق-پەدەکە و قەدەغەکردنی ئاڵاکانی یەپەگە ویەپەژە کە گەورەترین هێزی دژی داعشن پەردەپۆش بکات.\nقەرەسوو لە بەردەوامی وتارەکەیدا ئاماژەی بە پەسەندکردنی یارمەتی ٣ میلیار یۆرۆیی یەکیەتی ئەورووپا بە تورکیا بە بیانووی ڕاگرتنی پەنابەران کرد ووتی، ئەم هاوکارییانە لەکاتێکدایە کە هەموو جیهان دەزانن کە ئەردۆغان چە هەڵسوکەوتێکی فاشیستانە لەهەمبەر پەنابەراندا بەڕێوە دەبات.\nقەرەسوو وتی، مێرکێڵ نازانێت کە هەر ئەم دەسەلاتە کورد کووژ وئەرمەنی کووژە-ی تورکیا بوو کە چەتەکانی داعشی لە خاڵەسنوورییەکانی خۆیەوە دەربازی سووریا کرد و لەهەمان خالە سنووریانەوە هاوولاتیانی بێ پەنای سووری کە لە شەڕ هەلهاتبوون وەر دەگرت تا بە مەیلی خۆی سەودایان پیبکات.\nقەرەسوو جەختی لەوە کردوە کە یەکیەتی ئەورووپا هەموو بەها ئەخلاقی ومرۆییەکانی پێشێل کردووە و ئاماژەی بە ڕادەست کردنەوەی ژنەسیاسەتمەداری کورد "تاشدەمیر" کرد کە دەوڵەتی نۆرویج ڕادەستی تورکیای کردووەتەوە و دەڵێت ڕادەست کردنەوەی چالاکێکی سیاسی کورد بە وەلاتێک کە تەنانەت بە خۆێندکاران ونووسەرانیش ڕەحم ناکات شەرمەزارییەکی گەورەیە.\nقەرەسوو ئەوەی وەبیر هێنایەەوە کە دەوڵەتی نەرویج خانەخؤی گفتۆگۆکانی ئاشتی نێوان کورد و تورکیا بوو، لە کاتێکدا ئەم کردەوەی ئەنجامداوە کە دەزانێت تاشدەمیر ئەشکەنجەو سزای قوورسی زیندانی بەسەردا دەسەپینرێت\nکۆی سه‌ردان: 17819633


وەزیرى هەرێم بۆ کاروبارى پەرلەمان رایگەیاند، دوو پڕۆژە یاساى تایبەت بە چەکى نایاسایی چاوەڕوانى پەسەندکردنە بۆ رێکخستنەوەى چەک و مۆڵەتپێدان و بنەبڕکردنى هەڵگرتنى بەشێوەى نایاسایی.\nڤالا فەرید لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ فەرمانگەى میدیا و زانیارى رایگەیاند "وه‌زاره‌تی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان دوو پڕۆژه‌یاسای زۆر گرینگی له بواری به‌كارهێنانی چه‌كی نایاسایی داڕشتووه و پێشكه‌ش به ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی كوردستانی كردووه".\nرونیشیکردەوە "یه‌كه‌م پڕۆژه‌یاسا تایبه‌ت بوو به كۆمپانیا ئه‌منییه‌كان بۆ ڕێكخستنه‌وه‌ی كاری كۆمپانیا ئه‌منییه‌كان، چونكه له هه‌رێمی كوردستاندا كۆمپانیاكان هه‌بوون، به‌ڵام یاسایه‌ك نه‌بوو بۆ دیاریكردن و ڕێكخستنی كاره‌كانیان".\nڤالا فەرید دەڵێت، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته وه‌زاره‌تی ناوخۆ پڕۆژه‌یه‌كی پێشكه‌ش كرد و دواتر له ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران په‌سندكراو و دواتر ره‌وانه‌ی په‌رله‌مان كرا و له په‌رله‌مان لیژنه په‌یوه‌ندیداره‌كان كاری خۆیان له‌سه‌ر كردووه و هیوادارن له دانیشتنه‌كانی داهاتووی په‌رله‌مان كار له‌سه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی وه‌زاره‌تی ناوخۆ بكرێت و په‌سند بكرێت و بۆ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم بنێردرێت بۆ ئه‌وه‌ی واژۆی له‌سه‌ر بكات.\nدەشڵێت، هه‌روه‌ها له ئێستادا پڕۆژه‌یاسای چه‌ك ڕه‌وانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران كراوه و له سكرتارییه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران هه‌موو رێڕه‌وه یاساییه‌كانی ته‌واو كراوه، ئه‌م پڕۆژه‌یاسایه نوێیه و یاسا كۆنه به‌ركاره‌كه هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه.\nڤالا فەرید رونیکردووەتەوە "ئه‌م یاسایه نوێیه به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ڵگرتنی چه‌ك ڕێك ده‌خاته‌وه كه بتوانرێت لێكه‌وته و ئاسه‌واره نه‌رێنییه‌كانی چه‌ك هه‌ڵگرتن كه‌م بكاته‌وه یان هه‌ر نه‌یانهێڵێت، به تایبه‌ت ئه‌و كه‌سه‌ی چه‌ك هه‌ڵده‌گرێت پێویسته مۆڵه‌تی هه‌بێت ئه‌گه‌رنا به پێچه‌وانه‌وه ڕووبه‌ڕووی سزا ده‌كرێته‌وه. هیوادارین ئه‌م پڕۆژه‌یه‌ش به زووترین كات له ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران په‌سند بكرێت و ڕه‌وانه‌ی په‌رله‌مان بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ك یاسا په‌سند بكرێت".


گۆڕان لە نێوان سیاسەتی پەرتبون و حەشامەت دا :\n- پەرتبوون ؛\nگرتنەبەری رێرەوی سیاسەتی داخراو ، گوتاری داخراو و نائەقڵانی بەرهەم دێنێت ، گوتارێک کە دوور دەکەوێتەوە لە لۆژیک و مەعقولیەت و دەبێتە بەشێک لە لایەنگری یەکێ جیاوازیەکان لە ( راستگۆیی تەواو و درۆی تەواو ،ولائی تەواو و دژایەتی تەواو ، قبوڵکردنی تەواوەتی و رەتکردنەوەی تەواو ، یالەگەڵمی یا دوژمن ، یاسپی یا رەش ..) ئەمە وادەکات هیچ بوار و ماوەیەک بۆ بژاردەی تر نەهێڵێتەوە ، کە بوونی بژاردەی تر یەکێکە لە دیارترین شێوەکانی ئازادی .\n- ترس لە حەشامەت ؛\n«کارل مارکس »لە (الثانی عشر من برومیر لویس بونابرت ) دا ئەڵێ ؛ نەریتگەری هەمو نەوە مردوەکان وەک قورسای شاخەکانی ئەلبە لەسەر دەماغی زیندوەکان .\nکە ئەمە هەڵەگەورە و مەترسیە راستەقینەکەیە کەلای تاک بیرکردنەوەی رەخنەیی ونە و\nبابەتی چەواشەگۆیی لۆژیکی « پەنابردن بۆ زۆرینە یا حەشامەت جێگەی بیرکردنەوەی رەخنەیی دەگرێتەوە .!


کوێت له دژی گه‌مارۆ نه‌وتییه‌که‌ی ئێران هاته ده‌نگ - جام کوردی\nکوێت له دژی گه‌مارۆ نه‌وتییه‌که‌ی ئێران هاته ده‌نگ\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کوێت ڕایگه‌یاندووه که وڵاته‌که‌ی به نیگه‌رانیه‌وه چاودێری دۆخی ناوچه‌که به تایبه‌ت گه‌مارۆ نه‌وتییه‌که‌ی ئێران و ئه‌گه‌ری داخستنی گه‌روی هۆرمۆز ده‌کات.\nبه پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، خالید جارووڵا وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کوێت جه‌ختیکرده‌وه که وڵاته‌که‌ی به نیگه‌رانییه‌وه له ئاڵۆزییه‌کانی ناوچه‌که به تایبه‌ت گه‌مارۆ نه‌وتییه‌که‌ی ئێران و ئه‌گه‌ری داخستنی گه‌روی هۆرمۆز ده‌ڕوانێت.\nناوبراو وتی: ئێمه به نیگه‌رانییه‌وه له‌م هه‌ڕه‌شانه ده‌ڕوانین و هیوادارین که ناوچه‌که له ئاڵۆزییه‌کان به دوور بێت و ئاسایش و لێک تێگه‌یشتن له‌م ناوچه هه‌ستیاره‌دا زاڵ ببێت.\nڕۆژی ڕابردوو لیوا محه‌ممه‌د باقری سه‌رۆک ئه‌رکانی هێزه چه‌کداره‌کانی ئێران وتی: ئه‌گه‌ر بڕیار بێت که نه‌وتی ئێران به گه‌روی هۆرمۆزدا تێپه‌ڕ نه‌بێت، نه‌وتی وڵاتانی دیکه‌ش هه‌مان چاره‌نووسیان ده‌بێت.\nلیوا باقری وتی: ئه‌مه به واتای داخستنی گه‌روی هۆرمۆز نییه، ویستی داخستنیشمان نییه مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی که دوژمنایه‌تی دوژمنان به ئاستێک بگات که ناچار به‌م بژارده ببین و له‌و ڕۆژه‌شدا به ته‌واوی توانای داخستنمان هه‌یه.\nگه‌لی ئێران به به‌شداری زۆرینه له هه‌ڵبژاردنه‌کانی په‌رله‌مان ئه‌مجاره‌ش دوژمنان بێ هیوا ده‌که‌ن


حیزبی ''بلوچستان ءِ راجی تپاکی" پشتیوانی لە خەباتی ئەلئەحواز دەکات\n18:44 - 12 جۆزەردان 2720\nحیزبی ''بلوچستان ءِ راجی تپاکی" لە بەیانییەکدا پشتیوانی لە خەباتی نەتەوەی ''عەرەب ئەلئەحواز'' دەکات و سەرکوت و سیاسەتە داگیرکارییەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران مەحکووم دەکەن.\nلە بەیانییەدا هاتووە؛ ''نزیک بە سەدەیەک دەبێت لەلایەن "ڕەزاخان"ـەوە وڵاتی عەرەبستانی ئێران(ئەلئەحواز) داگیر کراوە و بە فێل و فریودان حکوومەتی ''شێخ خەزعەل''ـیان کۆتایی پێهێنا و ئەو وڵاتەیان داگیر کرد.\nلەو پەیامەدا باس لە هەڵاواردن و تاڵانکردنی ئەو ناوچەیە کراوە کە ئەلئەحواز خاوەن زەوی و زارێکی زۆر و چەندین چۆمی گەورەیە و ٤٠ لە سەدی ئاوی ناوچەکە دابین دەکات؛ کەچی ئێستا بە دەست بێ‌ئاوییەوە دەناڵێنێت.\nلەو بەیانییەدا هاتووە، ڕاپەڕینی خەڵکی ئەلئەحواز بە بێ‌ئاوی و خەباتە یەک لە دوای یەکەکانی خەڵکی ئەو ناوچەیە و دروشمی وەک ''ئەلئەحواز وڵاتی ئێمەیە و ناهێڵین کەسێک لێمان داگیر کات'' و ''ئەلئەحواز گیان و ماڵمان فیدای تۆ'' نیشانەی ئاگایی و وشیاریی نەتەوەیی چەندین ملیۆن مرۆڤی هاوشێوەی نەتەوەی بن دەستی بەلووچە کە لە سەرەتایی‌ترین مافی خۆیان بێبەرین.\nلەو بەیانییەدا باس لە کوشت و بڕی خەڵکی بێتاوانی عەرەب، ئاگرتێبەردانی قاوەخانەی "نەوارەس "کە ٢٤ کەسی بێ گوناهی تێدا سوتێندران چەند جەنایەتێکی ناخ‌هەژێنە کە وەبیرهێنەرەوەی سینەما "ڕێکس"ـی ئابادانە کە هەتا هەتایە وەک پەڵەیەکی ڕەش لە کارنامەی ئەو ڕێژیمەدا دەمێنێتەوە.\nلە کۆتایی ئەو بەیانییەدا هاتوووە، حیزبی ''بلوچستان ءِ راجی تپاکی" پشتیوانی لە خەباتی خەڵکی ئەلئەحواز دەکات و جەختی کردووەتەوە کە دیاریکردنی مافی چارەنووس، مافی نەتەوەی عەرەب لە خاکی خۆیاندایە.