راپۆرتی یەكەی چاودێری حكومەتی خۆچێی گەرمیان\nبەرپرسانی ئیدارەی گەرمیان جەخت دەكەنەوە كە لە سنورەكەیان زیادەرۆیی بەوشێوەیە نیە، بەڵام به وته‌ی ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانی له ته‌واوی گه‌رمیان %90ی ئه‌و باخ و ڤێلانه‌ی كه دروست كراون به زیاده‌ڕه‌وی كراوه، بە پێی ئامارەكان (33) بناغەی خانووی زیادەڕۆیی لە گەرمیان روخێنراوەن 9 ئامێری بیر هەڵكەندن دەستگیركراوە 23 خانوو روخێندراوە.\nیه‌كه‌ى چاودێریی حكومه‌تى خۆجێی گه‌رمیان، نۆزدەھەمین راپۆرتى مانگانه‌ى بڵاوكرده‌وه كه تایبه‌ته به: "زیاده‌ڕۆیی له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانى گه‌رمیان".\nراپۆرته‌كه‌ى یه‌كه‌ى چاودێریی حكومه‌تى خۆجێی گه‌رمیان، به وردیی باسى له‌و زیاده‌ڕوه‌ییانه كردوه ده‌كرێته سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵییه‌كان له سنورى گه‌رمیان، هه‌روه‌ك باس له‌و رێكارانه‌ش كراوه كه لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان گرتویانه‌ته‌به‌ر بۆ رێگرى له زیادبونى قه‌باره‌ى زیاده‌ڕه‌وییه‌كان.\nیه‌كه‌م: جۆری زیاده‌ڕه‌ویه‌كان\nبه پشت به‌ستن به قسه‌ى به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵی گه‌رمیان و به‌ڕێوبه‌رانى كشتوكاڵی كه‌لار و كفری و قایمقامی قه‌زاى كه‌لار و دو نوێنه‌رى هه‌ڵبژێردرا، دیارترین حاڵه‌ته‌كانى زیاده‌ڕۆیی له زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان له‌گه‌رمیان بریتین له‌مانه:\n1. دروستكردنى باخى كشتوكاڵی به بێ مۆڵه‌ت و به نایاسایی.\n2. دروستكردنى بینا «خانو، یاریگا، مه‌له‌وانگه و ..هتد» به بێ مۆڵه‌ت و به نایاسایی له‌ناو زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان.\n3. به‌كارهێنانى زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان بۆ كارى نا كشتوكاڵی «بۆنمونه بۆ پرۆژه‌ى بازرگانی».\n4. لێدانى بیر به بێ مۆڵه‌ت و نایاسایی.\n5. كڕین و فرۆشتن به زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان به نایاسایی به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ى كه موڵكى وه‌زاره‌تى كشتوكاڵن و به گرێبه‌ست دراون به جوتیاران.\n6. په‌رژینكردنى «سیاجكردن» زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان و به‌ش به‌شكردنى پارچه زه‌ویه‌كان.\n7. زیاده‌ڕۆیی به‌ناوى كارى كشتوكاڵی بۆسه‌ر محه‌ره‌ماتى ده‌وڵه‌ت «بۆنمونه بۆسه‌ر پاوانه‌كان».\nدوه‌م: قه‌باره‌ى زیاده‌ڕه‌وی\n1. زیاده‌ڕەوى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى له قه‌زاكان\n«زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵییه‌كان له قه‌زاى كه‌لار به‌و راده‌یه نیه كه باسى لێوه ده‌كرێت، به‌ڵام هه‌یه، به‌رده‌وام راپۆرتى خۆمان له‌و باره‌یه ئاماده كردوه». سامان ئه‌حمه‌د، به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى كه‌لار واده‌ڵێت.\nوتیشى: یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018 كه تایبه‌ته به پرسى زیاده‌ڕه‌وى هۆكاره بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى ئه‌و گرفته، هاوكات به‌شێكى زۆرى ئه‌و باخ و زیاده‌ڕه‌ویانه‌ى كه كراوه له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى كۆنن و نوێ نیه.\nبه‌ڵام به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵی گه‌رمیان وایده‌بینێت گه‌وره‌ترین كێشه‌كانى زیاده‌ڕه‌وی له كه‌لارن.\nشادیه حسێن، باسى له‌وه‌كرد: «ئه‌و جیگانه‌ى كه زیاده‌ڕه‌وى ده‌كرێته سه‌رى دوره ده‌ست نین، به‌ڵكو له شوێنى نزیكن به‌تایبه‌ت قه‌زاى كه‌لار گه‌وره‌ترین گرفتمان هه‌یه و بوه به دیارده، ئه‌و فشاره زۆره‌ى كه له‌سه‌رمانه بۆ بابه‌تى گه‌شتیارییه».\nسه‌باره‌ت به چۆنیه‌تى به‌دواداچونیان له بونى هه‌ر زیاده‌ڕه‌وییه‌ك وه‌ك به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى كه‌لار هێماى بۆ ئه‌وه كرد: هه‌ر زیاده‌ڕه‌ویه‌ك كرا له لایه‌ن لیژنه‌یه‌كه‌وه سه‌ردان ده‌كرێت، به نوسراو ئاراسته‌ى یه‌كه‌ى ئیدارى ده‌كه‌ین ئه‌وان لێپێچینه‌وه ده‌كه‌ن، كه‌یسمان هه‌یه له دادگایه و یه‌كلانه‌بوه‌ته‌وه.\nعه‌لى عه‌باس، به‌ڕێوبه‌رى به‌ڕێوبه‌رایه‌تى كشتوكاڵى كفرى ده‌ڵێت: پرسى زیاده‌ڕه‌وى له قه‌زاى كفرى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان كه‌مه و لیژنه‌ى كشتوكاڵ و شاره‌وانیه‌كان هه‌یه كه تایبه‌ته به پرسى زیاده‌ڕه‌وى به‌پێى یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018.\nوتیشى: زۆرجار ئه‌و زیاده‌ڕه‌ویانه‌ى كه ده‌كرێت له كۆتاى هه‌فته‌دایه، هه‌ر زیاده‌ڕه‌وییه‌ك هه‌بوبێت به‌دوایدا رۆشتوین.\nهێماى بۆ ئه‌وه‌ش كرد: پار ساڵ 30 كه‌یسمان هه‌بوه زیاده‌ڕوى كه تۆمار كراوه، بۆ 3 مانگى سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵیش 15 كه‌یسمان هه‌بوه.\nدو جۆر زه‌وى كشتوكاڵى بونى هه‌یه: ده‌یم و به‌راو، له ناو ئه‌و زه‌وییانه‌دا زه‌وى تاپۆ و گرێبه‌ستى كشتوكاڵى هه‌یه، هاوكات به‌شێوه‌یه‌كى گشتى زه‌وییه‌كان به‌رده‌ڵان و له‌وه‌ڕگا و كشتوكاڵین.\nرزگار محه‌مه‌د، ئه‌ندامى په‌رله‌مانى كوردستان ده‌ڵێت: له گه‌رمیان و به تایبه‌ت قه‌زاى كه‌لار پرسى زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى زۆر به‌ربڵاوه و ئه‌و رێگرییه‌ش كه لێره هه‌یه له هیچ ناوچه‌یه‌كى دیكه‌ى كوردستان نیه.\nوتیشى: تاوه‌كو ساڵى 2016 و 2017 دروست كردنى باخ و هه‌ڵكه‌ندنى بیر رێگه پێدراو بو كه له 20 دۆنم كه‌متر بێت، به‌ڵام دوابه‌دواى ئه‌وه و به‌پێى یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018 قه‌ده‌غه كرا، ئێستاش كه حاڵه‌ته‌كه زیادیكردوه چه‌ندین جار داوامان كردوه چ له رێگه‌ى په‌رله‌مانه‌وه بێت چ له ڕێگه‌ى ئیداره‌ى گه‌رمیانه‌وه رێگه چاره‌یه‌ك بۆ ئه‌مه بدۆزرێته‌وه، به‌ڵام تاوه‌كو ئێستا نه‌كراوه.\n2. زیاده‌ڕەوى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى له ناحیه‌كان\nله نێو ناحیه‌كانى سنورى گه‌رمیان ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا یه‌كێكه له‌و ناحیه‌یانه‌ى كه سه‌رپێچى زۆرى تێدا تۆماركراوه، كه به‌وته‌ى به‌رێوبه‌رى ناحیه‌كه له‌مساڵدا 28 كه‌یسیان هه‌بوه.\nرامیار عه‌بدولڕه‌حمان، به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا باس له‌وه‌ده‌كات، ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا گرفتى زیاده‌رۆیی تێدایه و زه‌وییه‌كى زۆرى كشتوكاڵى هه‌یه، جگه له نه‌وت و زۆرینه‌ى گونده‌كانیش له‌سه‌ر رێگان و زه‌وییه‌كانیشیان نرخیان به‌رزه، ئه‌مه یه‌كێكه له هۆكاره‌كان.\nوتیشى: له ماوه‌ى سێ مانگى سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵدا له نێو ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا 28 كه‌یسمان هه‌بوه دراوه‌ته داواكارى گشتى كه زیاده‌ڕه‌وى بوه له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى.\nپرسى زیاده‌ڕه‌وى له نێو ناحیه‌كان جیاوازى هه‌یه له چاو ناحیه‌یه‌كى دیكه‌دا، به وته‌ى به‌ڕێوبه‌رانى هه‌ندێك له ناحیه‌كان زیاده‌ڕه‌وى به‌شێوه‌یه‌كى كه‌م بونى هه‌یه.\nسروه محه‌مه‌د، به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى رزگارى ده‌ڵێت: «پرسى زیاده‌ڕه‌وى له ناحیه‌ى رزگارى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى كه‌مه، چونكه ئه‌و زه‌ویانه‌ى كه ده‌كه‌وێته ده‌وروبه‌رى ناحیه‌ى رزگاى سه‌ر به قه‌زاى كه‌لار و ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵایه، ئه‌وه‌ى هه‌یه لادێ دوره ده‌سته‌كانن».\nوتیشى: كه‌یسى زیاده‌رۆییمان هه‌بوه له لادێكان بوه روخاندومانه و لامان بردوه.\nبه‌هه‌مان شێوه، عەزیز محەمەد، بەڕێوبەری ناحیەی باوەنور دەڵێت: «پرسی زیادەڕەوی لە سنوری زەوییە کشتوكاڵیەکان لە ناحیەی باوەنور دەگمەنە بەتایبەت بۆ ئەمساڵ هیچ کەیسیکمان نەبوە لەسەر ئەو پرسە».\nئاماژه‌ى به‌وه‌شكرد: پار ساڵ دو کەیسمان هەبوە لە نێو لادێکانی دەوروبەری باوەنور ئەویش لە دادگایە و تاوەکو ئێستا یەکلا نەبوەتەوە، ئەگەرچی بە بڕیارێکی وەزارەتی کشتوکاڵ هەمو ئەو کێشە و گرفتانەی کە لە سنوری ئەو وەزارەت بێت دەچێتەوە لای خۆیان ئەوەی لای ئێمەیە تەنها داواکارییەکان ئاراستەی ئەو بەڕێوبەرایەتیە دەکەین و خۆیان کاری لەسەر دەکەن.\nهاوكات سەروەت محەمەد ئه‌مین، بەڕێوبەری ناحیەی قۆرەتو دەڵێت: «پرسی زیادەڕەوی لەسەر زەوییە کشتوکاڵیەکان بەوشێوەیە نیە کە باسی لێوەدەکەن، ئیمە کەیسمان نیە، بەپێی یاسای ژمارە ٣ی ساڵی ٢٠١٨ هەمو دەسەڵاتێک دراوەتە یەکە ئیدارییەکان کە لێپێچینه‌وه بکەن و ئێمە کردومانە».\n3. به‌ڕێوبه‌رى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان: زیاده‌ڕه‌وییه‌كان زۆرن\nپرسى زیاده‌ڕۆى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان سه‌ربارى یاساى تایبه‌ت به‌و پرسه روى له زیاد بون كردوه و به‌پێى ئاماره‌كانى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان رێژه‌كه زۆره.\nئاكۆ عومه‌ر، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ده‌ڵێت: «حاڵه‌تى زیاده‌ڕه‌وییه‌كان جۆرا و جۆرن له باخ و سیاج و خان و دانانى كابینه، بیر و چه‌ند حاڵه‌تێكى دیكه پێكدێت».\nبه‌پێى ئامارێكى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانییه‌كان پرسى زیاده‌ڕه‌وى بۆ سێ مانگى سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵ له گه‌رمیان به‌مشێوه‌یه:\n4. «زۆربه‌ى زیاده‌ڕه‌ویه‌كان له ده‌وروبه‌رى قه‌زاكانن»\nئه‌و زیاده‌ڕه‌ویانه‌ى كه ده‌كرێته سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى زیاتر له ده‌وروبه‌رى قه‌زاكانى گه‌رمیانن، چونكه له روى مادییه‌وه نرخێكى زۆرتر ده‌كات وه‌ك له ناحیه‌كان.\nسامان ئه‌حمه‌د، به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى كه‌لار ده‌ڵێت: «له قه‌زاى كه‌لار روبه‌رێكى دیاریكراومان نیه وه‌ك ئامار رون بێت كه چه‌ند زیاده‌ڕه‌وى كراوه، به‌ڵام ئه‌وه‌ى هه‌یه زیاتر كه‌وتوه‌ته ئه‌م شوێنانه: (سه‌ر رێگه‌ى به‌رلوت، سه‌ر رێگه‌ى سه‌ید خه‌لیل، زه‌وى به‌گزاده‌كان له سه‌ر رێگه‌ى كه‌لار-رزگارى و سه‌ر رێگه‌ى پشتێنەیی سێ به ئاراسته‌ى گرده‌گۆزینه).\nله‌باره‌ى قه‌باره‌ى زیاده‌ڕه‌وییه‌وه، عه‌لى عه‌باس، به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى كفرى باس له‌وه ده‌كات: روبه‌رێكى كه‌ممان هه‌یه زیاده‌ڕه‌وى كراوه‌ته‌سه‌رى و ئێمه وه‌ك كفرى سێ جێگه‌مان هه‌یه: (ناوه‌ندى شارى كفرى، دێى ئیمام محه‌مه‌د و كه‌رتى 15ى شار).\nوتیشی: به تایبه‌ت كه‌رتى 16ى شار سه‌ر به ناحیه‌ى جه‌باره‌یه و زه‌وییه‌كى به‌رفراوانه دێت تاوه‌كو نزیكى قه‌زاى كفرى و هه‌موشى كشتوكاڵیه، كاتى خۆى ده‌سه‌ڵاتمان به‌سه‌ره‌وه نه‌بو كۆنوسمان كرد تاوه‌كو بازگه‌ى كفرى كه هێزى ئاسایشى تێدایه و له‌وه به‌دوا ناتوانین هیچ لێپێچینه‌وه‌یه‌ك بكه‌ین.\n5. زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان ته‌نها دروستكردنی باخ نیه\nئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانى باس له‌وه ده‌كات ئه‌و زیاده‌ڕه‌ویانه‌ى كه له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى هه‌ن له باخ و ڤێلادا نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵكو سه‌رى كێشاوه بۆ دانانى به‌نزینخانه و پرۆژه‌ى بازرگانى، یه‌كه ئیدارییه‌كانیش ئه‌وه ره‌ت ده‌كه‌نه‌وه.\nكه‌ریم عه‌لى، ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانى هێماى بۆ ئه‌وه‌كرد: «پرسى زیاده‌ڕه‌وى ته‌نها له باخ و سیاجكردن و لێدانى بیر نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵكو له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى به‌نزینخانه و شوێنى بازرگانیش دروست كراوه، له دژى دروستكردنى شوێنى بازرگانى سكاڵامان كردوه و به‌دواداچونمان هه‌بوه».\nده‌شڵێت: ته‌نانه‌ت حزبه‌كانیش زیاده‌ره‌وییان كردوه و مه‌ڵبه‌ندى گه‌رمیانى یه‌كێتى و لقى گه‌رمیانى پارتى له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى زیاده‌ره‌وییان كردوه، ئه‌مه‌ش لاوازى یه‌كه ئیدارییه‌كانه كه چاوپۆشى له‌و بابه‌ته ده‌كه‌ن و كه‌مته‌رخه‌م بون.\nله هه‌مان كاتدا، شه‌ماڵ ره‌ئوف، چالاكوان له گه‌رمیان، جه‌خت له‌وه‌ده‌كاته‌وه: كاره‌كان له دروستكردنى باخ و ڤێلا نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵكو سه‌رى كێشاوه بۆ پرۆژه‌ى بچوك بچوكى بازرگانی.\n«پرسى زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه‌ك كشتوكاڵیه‌كان كه باسى لێوه ئه‌كرێت وه‌ك مۆڵه‌تدان به به‌نزینخانه‌كان بۆ ماوه‌ى 2 ساڵه راگیراوه، ئێمه زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانیشمان دو جۆرن گرێبه‌ست و تاپۆ، ئه‌وه رونه بۆ تاپۆكان چى ده‌كرێت له‌سه‌رى، بۆ گرێبه‌سته‌كانیش هه‌رچى كرابێت به‌ناوى ئه‌و كه‌سه‌وه كراوه كه گرێبه‌سته‌كه‌ى هه‌یه». شه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار واى وت.\n6. قه‌باره‌ى كڕین و فرۆشتن به زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانه‌وه\nبه‌پێى یاسا كڕین و فرۆشتن كردن به زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانه‌وه رێگه‌پێدراو نیه به‌تایبه‌ت ئه‌و زه‌ویانه‌ى كه گرێبه‌ستى كشتوكاڵیان هه‌یه، كه‌چى تاوه‌كو ئێستا ئه‌و گرفته چاره‌سه‌ر نه‌كراوه و به ئاشكرا نوسینگه تایبه‌ت و له رێگه‌ى تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانه‌وه ئه‌و كاره ده‌كه‌ن.\nشه‌ماڵ ره‌ئوف، چالاكوان له گه‌رمیان، باس له‌وه ده‌كات: «كڕین و فرۆشتن به زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانه‌وه یه‌كێكى تر له‌و گرفته‌ى كه هه‌یه له ئێستادا، به دۆنم لێى ئه‌فرۆشرێت كه خانوشى تیایه، زه‌ویمان هه‌یه كشتوكاڵیه و گرێبه‌ستى هه‌یه له‌نێوان حكومه‌ت و هاوڵاتى و كڕین و فرۆشتنى پێوه كراوه، له كاتێكدا ده‌بێت ئه‌مه پێشگیرى لێبكرێت و لێپیچینه‌وه بكرێت».\nئه‌ندامێكى په‌رله‌مانى كوردستان گرانى نرخى زه‌ویه كشتوكاڵییه‌كان به هۆكار ده‌زانێت بۆ زیادبونى زیاده‌ڕۆى له‌سه‌ر ئه‌و زه‌وییانه.\nعوسمان کەریم، ئەندامی لیژنەی کشتوکاڵ لە پەرلەمانی کوردستان دەڵێت: «بەهۆی بەرزی نرخی زەوییە کشتوکاڵیەکان نەک لە گەرمیان بەڵکو لە هەرێمی کوردستان کراون بە ئامانج، و زیادەڕەوی لەسەر ئەو زەوییانە بەردەوامی هەیە، لە کاتێکدا بە پێی یاسا نابێت بە هیچ شێوەیەک لەسەر زەوی کشتوکاڵی هیچ شتێک دروست بکرێت».\nوتیشی: یەکێک لەهۆکارەکان دابەشنەکردنی زەوییە بەسەر هاوڵاتیان کە وایکردوە ئەم حاڵەتە پەرە بسێنێت، وەک پەرلەمان زۆر جەختمان لەوە کردوەتەوە کە زەوی دابەش بکرێت، چونکە ئەم زیادەڕەوییان زیانێکی زۆری بە زەوی کشتوکاڵی گەیاندوە.\nله به‌رامبه‌ردا، شه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار رایگه‌یاند: «به‌پێى یاسا كڕین و فرۆشتن رێگه پێدراو نیه بۆ ئه‌و زه‌وییانه‌ى كه گرێبه‌ستى كشتوكاڵییان هه‌یه، چه‌ندینجار به‌رێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان كۆبونه‌وه‌ى له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته كردوه، به‌ڵام ئه‌مه بۆ ئه‌و زه‌وییانه‌ى كه تاپۆن رونه چۆن مامه‌ڵه‌ى پێوه ده‌كرێت».\nئەگەر چی كڕین و فرۆشتن كردن به زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كانه‌وه به پێى یاسا رێگه‌پێدراو نیه، له هه‌مان كاتدا ئه‌و كاره به‌رده‌وامى هه‌یه.\nشادیه حسێن، به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان هێما بۆ ئه‌وه كرد: «كڕین و فرۆشتن به‌هیچ شێوه‌یه‌ك رێگه پێدراو نیه به‌پێ یاسا به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌و زه‌ویانه‌ى كه گرێبه‌ستیان هه‌یه، ئه‌وه‌ى ده‌كرێت ژێربه‌ژێره، وه‌ك به‌ڵگه هیچت ده‌ست ناكه‌وێ، چونكه هیچت پێ ناڵێت جوتیاره‌كه و ئه‌وه‌شى كه ئه‌یكڕێت».\nسه‌باره‌ت به سزاكانى ئه‌م مامه‌ڵه‌كردنه وتیشى: لێپێچینه‌وه به به‌ڵگه ئه‌كرێت چه‌ندین شوێن و نوسینگه‌مان داخستوه له‌گه‌ڵ قایمقامیه‌ت، ئاگاداریش كراونه‌ته‌وه و بانگه‌واز نه‌كه‌ن بۆ كڕین و فرۆشتن به‌و زه‌وییانه‌وه.\n7. زیاده‌ڕەوى كردنه سه‌ر له‌وه‌ڕگا\nبه‌شێك له‌و زه‌ویانه‌ى كه زیاده‌ڕۆى كراوه‌ته سه‌ر زه‌وى له‌وه‌ڕگایه، به‌ڕێوبه‌رى دارستان و پاوانى گه‌رمیانیش باس له‌وه ده‌كات كه چه‌ندین كه‌یسیان هه‌یه له دادگایه.\nره‌شید به‌كر، وتی: «ئه‌و زیاده‌ڕه‌ویانه‌ى كه هه‌ن له‌سه زه‌وى له‌وه‌ڕگا زیاتر له لادێكانن و بۆ ئه‌مساڵ كه‌یسێكمان هه‌بوه، له ساڵانى رابردوش چه‌ندین كه‌یسمان هه‌بوه دراوه‌ته دادگا».\nباسى له‌وه‌شكرد: ئێمه له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نى گوند و هاوڵاتیانه‌وه ئاگادار ده‌كرێینه‌وه بۆ حاڵه‌تێكى له‌و شێوه‌یه.\n8. نه‌بونى تاپۆ\nبه وته‌ى ئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانى له ته‌واوى گه‌رمیان %90ى ئه‌و باخ و ڤێلانه‌ى كه دروست كراون به زیاده‌ڕه‌وى كراوه.\nكه‌ریم عه‌لى ئاماژه‌ى به‌وه‌كرد: سیاجكردن رێنماى خۆى هه‌یه و لێدانى بیریش به‌هه‌مان شێوه، كه‌چى له ساڵى 2018ـه‌وه هیچ مۆڵه‌تێك بۆ بیر نه‌دراوه، ئه‌و هه‌مو بیره‌ى كه دروست كراوه هه‌موى به نایاسایی كراوه كه ژماره‌یان له هه‌زار تێپه‌ڕى كردوه.\nئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانی، ده‌شڵێت: %90ى ئه‌و باخ و ڤێلانه‌ى كه دروست كراون نایاسایین.\nسێیه‌م: كێشه یاساییه‌كان\n1. یاساى زیاده‌ڕه‌وى و گرفته‌كانى\nبه‌پێى (قرار مجلس قیاده ثوره)، كه له سه‌رده‌مى رژێمى به‌عس ده‌ركراوه له بڕیاری ژماره‌ى 53ى ساڵى 1984 رێگه‌ى به جوتیار داوه ئه‌وه‌ى كه گرێبه‌ستى هه‌یه له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان باخ و به‌روبومى كشتوكاڵى ئه‌كات، ده‌توانێت خانو دروست بكات به مه‌رجێك له 300 مه‌تر زیاتر نه‌بێت و روبه‌رى زه‌ویه‌كه‌شى له 15 دۆنم كه‌متر بێت.\nله بریارى ژماره 1488ى ساڵى 1985 هه‌ستان به دیاریكردنى روبه‌رى ئه‌و زه‌ویانه‌ى كه هه‌ن چۆن خانوى له‌سه‌ر دروست بكرێت، به جۆرێك خشته‌یه‌كى دیاریكراوى بۆ دانرا كه : له 4 بۆ 5 دۆنم زه‌وى ده‌توانرێت خانویه‌كى 240 مه‌ترى له‌سه‌ر دروست بكرێت و له 3 دۆنم بۆ كه‌متر له 4 دۆنم ده‌توانرێت خانویه‌كى 180 مه‌ترى دروست بكرێت، له 2 دۆنم بۆ كه‌متر له 3 دۆنم ده‌توانرێت خانویه‌كى 120 مه‌ترى دروست بكرێت و كه‌متر له 2 دۆنم ده‌توانرێت خانویه‌كى 100 مه‌ترى دروست بكرێت.\nبه بڕیارى ژماره 297ى ساڵى 1987 كه تایبه‌ته به زه‌وییه تاپۆكانى كشتوكاڵى كه ده‌توانێت خانو بۆ خۆى و مناڵى دروست بكات به بێ گوێدانه بڕیارى ژماره 1488ى ساڵى 1985.\nئه‌م بڕیارانه تاوه‌كو ساڵى 2017 له هه‌رێمى كوردستان كارى پێكراوه، له عێراق ئه‌م بڕیارانه وه‌ك یاسا مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ كراوه.\nبه‌ڵام دوابه‌دواى ده‌رچواندنى یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018 ته‌واوى ئه‌و بڕیارانه‌ى حكومه‌تى عێراقى راگیرا، به‌پێى وته‌ى یاساناسان ئه‌م یاسایه دروستكردنى باخ و ڤێلاى له‌گه‌ڵ جوتیارێك كه خه‌ریكى كار و به‌روبومى كشتوكاڵیه به‌یه‌ك چاو سه‌یركردوه و هیچ رێگه‌یه‌كى بۆ جوتیار نه‌هێشتوه‌ته‌وه.\n2. «یاسایى زیاده‌ڕه‌وى ده‌رگاكانى به‌ڕوى جوتیاراندا داخستوه»\nبه‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا باس له‌وه‌ده‌كات له‌به‌ر ئه‌وه‌ى یاسایى ژماره 3ى ساڵى 2018 كه تایبه‌ته به پرسى زیاده‌ره‌وى، وه‌زاره‌تى شاره‌وانى پێشنیارى كردوه و كراوه به یاسا رۆڵى وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ تێیدا ونه و ره‌چاوى زه‌وى كشتوكاڵیه‌كانیان نه‌كراوه.\nرامیار عه‌بدولره‌حمان، ده‌شڵێت: هه‌مو ده‌رگاكان به‌روى جوتیاراندا داخراوه و به‌ناچارى په‌نایان بردوه‌ته به‌ر زیاده‌ڕۆى، ته‌نانه‌ت هیچ رۆڵێكیان بۆ به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵ و به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌كان نه‌هێشتوه‌ته‌وه.\nبه‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا، وتیشى: له یاساكه‌دا هیچ مه‌رجێك بۆ جوتیار دانه‌نراوه كه بڵێت به‌م مه‌رجانه ده‌توانێت خانویه‌ك دروست بكات، ته‌نها باسى گرتن و روخان و ناردنى بۆ دادگا ده‌كات، ئه‌مه له كاتێكدا له سه‌رده‌مى به‌عس و پێش ئه‌م یاسایه كۆمه‌ڵێك رێنماى هه‌بو ئه‌گه‌ر كه‌سێك 2 دۆنم زه‌وى هه‌بێت رێگه‌ى ئه‌درا خانو دروست بكات، به‌ڵام به‌مه‌رجێك جوتیار بێت، كه‌چى ئێستا بۆ سیاج ده‌بێت 5 دۆنم بێت بۆ لێدانى بیریش 20 دۆنم بێت.\n3. بڕیارێكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران پرسى رێكخستنه‌وه‌ى زیاده‌ڕه‌وییه‌كانى زه‌وى كشتوكاڵى راده‌گرێت\nپرسى رێكخستنه‌وه‌ى زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان له ماوه‌كانى رابردو هه‌نگاوى بۆ نراوه و بڕیارى تایبه‌تیشى له‌و باره‌وه بۆ ده‌رچێنراوه، به‌ڵام به بڕیارێكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران ئه‌و رێكخستنه‌وه‌یه راگیراوه.\nشادیه حسێن، به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان باسى له‌وه‌كرد: «وه‌ك خۆمان ئه‌م گرفته‌مان گه‌یاندوه به وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ داواش كرا كۆبونه‌وه‌یه‌كى گشتگیر بكرێت بۆ رێكخستنه‌وه و چاره‌سه‌ركردن و زانینی ئه‌وه‌ى ئه‌و رێكارانه چین، پێشتر به رێنماییه‌ك ئه‌وه‌مان رێكخسته‌وه كه ساڵى 2017 ده‌رمان كرد بۆ ئه‌وه‌ى جوتیار كه بیه‌وێت زه‌وییه‌كى كشتوكاڵى هه‌بێت رێگه بدرێت خانویه‌كى نۆرماڵ دروست بكات».\nوتیشى: به‌ڵام دوابه‌دواى ئه‌وه نوسراوێكمان بۆ هات له ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانه‌وه كه كار به‌و رێنماییه نه‌كه‌ین و ئه‌مه‌ش بۆ خۆى گرفتى بۆ دروست كردین و پێش ده‌رچونى یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018 بو.\n4. «پێویسته یاساكه هه‌موار بكرێته‌وه»\nبۆ روبەڕوبەنەوەی پرسی زیادەڕەوی لە سنوری زەوییە کشتوکاڵیەکان لە گەرمیان چالاکوانان و ئەندامانی ئەنجومەن و پەرلەمانتاران باس لەوە دەکەن ئەو یاسایەی کە تایبەتە بە پرسی زیادەڕەوی لەسەر زەوی و زار و موڵکی گشتی پێویستە هەموار بکرێتەوە.\nیاسای ژمارە ٣ی ساڵی ٢٠١٨ کە تایبەتە بە پرسی زیادەڕەوی لە سنوری زەویزار و زەوییە کشتوکاڵیەکانیش، باس لەوە دەکرێت ئەم یاساییە هۆکارێکە بۆ زیادبونی زیادەڕەوی لە سنوری زەوییە کشتوکاڵیەکان، چونکە وەک باس دەکرێت یاسایەکی توندە و پێویستە هەموار بکرێتەوە.\nکەریم عەلی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دەلێت: «یاسای ژمارە ٣ی ساڵی ٢٠١٨ کە تایبەتە بە پرسی زیادەڕەوی یاسایەکی توندە بە تایبەت بۆ جوتیار کە پێویستە هەموار بکرێتەوە و لە پەرلەمانەوە کاری لەسەر بکرێت، چونکە هیچ رێگەیەکی نەهێشتوەتەوە بۆ جوتیار ئەمەش وایکردوە پەنا ببرێتە بەر زیادەڕەوی».\nرامیار عه‌بدولره‌حمان، به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا، وتى: «چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه ئه‌م یاسایه هه‌موار بكرێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ى هه‌ناسه‌یه‌ك بدات به جوتیار، چونكه جوتیارى وامان هه‌یه له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانى له وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ و به‌ڕێوبه‌رایه‌تى كشتوكاڵ خه‌ڵاتى نمونه‌ى جوتیارى پێدراوه كه‌چى 20 كرێكار ئیشى بۆ كردوه كه باران باریوه نه‌یزانیوه چیبكات، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى نه‌بتوانیوه خانویه‌ك دروست بكات، به‌جۆرێك ئێستا واى لێهاتوه هه‌ر كه‌سێك یاسا جێبه‌جێ بكات رێگه‌ى نادرێت.\nچواره‌م: رێكاره‌كان و لێپێچینه‌وه\n1. به‌دواداچونه‌كانی یه‌كه ئیدراییه‌كان له پرسى زیاده‌ڕه‌وى\nشه‌ماڵ ره‌ئوف، چالاكوان له گه‌رمیان، ده‌ڵێت: «له گه‌رمیان به گشتى پرسى زیاده‌ڕوى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان بونى هه‌یه، به‌تایبه‌ت قه‌زاى كه‌لار رێژه‌كى زۆزه، به‌ڵام ئه‌مه بۆ كفرى كه‌مه چونكه ناوچه‌یه‌كى پیشه سازى نیه، وه هۆكارى ئه‌مه‌ش كه‌مته‌رخه‌مى حكومه‌ته له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌ى كه هه‌یه، چونكه ئه‌گه‌ر یاسا جێبه‌جێبكات له بونى ئه‌م دیارده‌یه ئێستا به‌و شێوه‌یه نه‌ئه‌بو، وه به‌دواداچونیان نیه، له كاتێكدا ده‌بێت ساڵانه داتاى لابێت تا بزانن چه‌ند زه‌وى كشتوكاڵى بۆ مه‌به‌ستى كشتوكاڵى به‌كارئه‌هێنرێت».\nله به‌رامبه‌ردا، شه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار رونیكرده‌وه: «له پرسى زیاده‌ڕوه‌ى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان كه‌مته‌رخه‌مى نیه به ته‌حه‌داوه، نوسراوێكى لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان نیه هاتبێته لامان و كارمان له‌سه‌ر نه‌كردبێت، به‌ڵام ئێمه گرفتى كه‌مى كارمه‌ندى پۆلیسمان هه‌یه له‌گه‌ڵ پێداویستیه‌كانیان».\nوتیشى: پێشتر نوسراومان ئاراسته‌ى وه‌زاره‌تى ناوخۆ كردوه كه كارمه‌ند و پێداویستى و بودجه‌ى پێویست ته‌رخان بكات بۆ ئه‌م بابه‌ته، به‌ڵام نه‌كراوه، ئه‌گه‌ر بته‌وێت كۆنترۆڵى ئه‌و بابه‌ته بكه‌ى پێویستت به چوار بنكه ئه‌بێت به‌س له سنورى قه‌زاى كه‌لار و لانیكه‌م پێویستت به 70 پۆلیس ئه‌بێت، بۆیه به‌م ئیمكانیه‌ته‌ى كه ئێستا هه‌یه پێموانیه كۆنترۆڵ بكرێت.\nهاوكات سیروان شوکر، قایمقامی قەزای کفری وتی: «ئێمە بەردەوام بەدواداچونمان هەبوە بۆ پرسی زیادەڕەوی لە سنوره‌كه، لێپێچینه‌وه‌مان کردوە لەسەر ئەم پرسە لە ماوەی کەمتر لە ٢٤ کاتژمێر ٨ فەرمانم دەرکردوە تایبەت بە زیادەڕەوی کە هەبوە لە سنورەکە».\n«پرسى زیاده‌ڕه‌وى زیادى كردوه بوه به دیارده و كۆنترۆڵكردنیشى ئاسان نیه، چونكه كارمه‌ندمان كه‌مه و یه‌كێكه له گرفته‌كان، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌وه‌نده‌ى هاوڵاتیان بۆ مه‌به‌ستى تایبه‌ت و گه‌شتیارى باخ دروست ده‌كه‌ن ئه‌وه‌نده بۆ كارى جوتیارى نیه». شادیه حسێن، به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان وا ده‌ڵێت.\n2. زیاده‌ڕەوى له‌به‌رامبه‌ر پێدانى به‌رتیل\nئه‌وه‌ى جێگه‌ى سه‌رنجه به به‌رده‌وامى لایه‌نه‌په‌یوه‌ندیداره‌كان باس له رێگرى له دروستكردنى باخ ده‌ده‌ن، به‌ڵام دروستكردنى باخیش به‌رده‌وامه و رۆژانه باخى نوێ و له نێو باخه‌كانیشدا بیناى نوێ دروست ده‌كرێن.\nبه پێى ئه‌و به‌دواداچونانه‌ى یه‌كه‌ى چاودێرى ئه‌نجامى داوه له‌باره‌ى شێوازه‌كانى دروستكردنى باخ و ئه‌و زیاده‌ڕۆیانه‌ى ده‌كرێنه سه‌ر زه‌ویه‌ى كشتوكاڵیه‌كان باس له‌وه ده‌كرێت به رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ لایه‌نه په‌یوه‌ندیدار و چاودێره‌كان یاخود به پێدانى به‌رتیل ئه‌و كارانه ده‌كرێن.\nهه‌روه‌ك باس له‌وه‌شده‌كرێت: لە نێو هێزە ئەمنیەکان هه‌بوه نزیکه‌ى 10 هه‌زار دۆلاری وەرگرتوە، هاوكات باس له وه‌رگرتنى زه‌وى ده‌كرێت بۆ سیاجكردنى باخ.\nیه‌كێكى دیكه له‌و كه‌سانه‌ى خاوەن باخن و نەیویست ناوی بڵاوبکرێتەوە و ناوی پارێزراوە لەلای یەکەی چاودێری حکومەتی خۆجێی گەرمیان هێمای بۆ ئەوە کرد: «دروستکردنی سیاج و بیر بە یاسای رێگە نادەن زۆر هەوڵمان لەگەڵ دا، بە جۆرێک بیرەکەمان بە نایاسایی کرد کە ٥٠ مەترە بۆ هەر مەترێک ١٠٠ دۆلارمان دا واتا کۆی گشتی ٥٠ وەرەقە بو، ئەمە بە تەنسیق کردمان و لیژنەکە نەهات بۆ سەیری، ئەمە لە کاتێکدا بۆ هەر مەترێکی بیرێکی یاسای ١٣ دۆلارە».\nوتیشی: بۆ سیاجی باخەکەمان و دانانی کابینەکەش بە واستە کردمان و وەرەقەمان هێنا لە لیژنەی شارەوانیەوە بۆ دانانی کابینەکە لیژنەکە خۆی هاتە سەری و شوێنمان دیاری کرد.\nله به‌رامبه‌ردا، ئاكۆ عومه‌ر، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ده‌ڵێت: «ئه‌وه‌ى ده‌وترێت له‌سه‌ر لیژنه‌ى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان هه‌موى تۆمه‌ته كه باس له‌وه ده‌كرێت به‌رتیلیان وه‌رگرتبێت، چونكه ئه‌گه‌ر وایه ده‌توانن بێن و سكاڵا بكه‌ن».\nباسى له‌وه‌شكرد: له ماوه‌ى 3 مانگى سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵدا كه ده‌ست به‌كاربوم ده‌ستمان گرتوه به‌سه‌ر 9 ئامێرى هه‌ڵكه‌ندنى بیردا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پرسى زیاده‌ڕه‌وى هه‌یه به‌تایبه‌ت له بیره‌كاندا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئامێرى بێده‌نگ هه‌یه و ئه‌چینه سه‌ر شوێنه‌كه نازانیت كه له كاردایه و له نێو ژورێك دایان ناوه، هه‌ر بۆیه مه‌گه‌ر كه‌سێك زانیاریمان پێبدات ئه‌و كات بزانین.\nجه‌ختى له‌وه كرده‌وه: «ته‌حه‌دا ئه‌كه‌م» له‌وه‌ته‌ى ده‌ست به‌كاربوم كه‌سێك مه‌ترێك بیرى كه‌ندبێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زوزو لیژنه‌كان ئه‌گۆڕم له ماوه‌ى ئه‌م سێ مانگه 3 جار گۆڕانكاریم تێیاندا كردوه.\nهاوكات، شه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار وتى: «له پرسى به‌رتیل وه‌رگرتن ئاگادار نیم، هه‌ر زانیارییه‌ك هه‌یه و هاوڵاتى هه‌یبێت ده‌توانن بێن و پێمان بڵێن».\nسه‌باره‌ت به پرسى به‌رتیل وه‌رگرتن به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى گه‌رمیانیش هه‌مان بۆچونى هه‌یه و ده‌ڵێت: تاوه‌كو ئێستا ساخ نه‌بوه‌ته‌وه و ته‌نها ده‌نگۆیه.\nبه‌هه‌مان شێوه قائیمقامى كفرى، سەبارەت بە پرسی بەرتیل وەرگرتن هێمای بۆ ئەوەکرد: لەسەر ئەو بابەتە لەگەڵ بەڕێوبەری لیژنە ئەمنیەکە بەدواداچونمان کردوە بەو شێوەیە نیە کە باسی لێوەدەکرێت، رەنگە کەمتەرخەمی کرابێت، بەڵام بەو رادەیەش نیە.\nسه‌روه‌ت محه‌مه‌د، به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى قۆره‌تو سەبارەت بە پرسی بەرتیل وەرگرتن بۆ دروست کردنی سیاج یاخود لێدانی بیری ئیرتیوازی باسی لەوەکرد: هەر هاولاتیەک بەڵگەیەکی لایە بابیهێنێت، ئەگەر لەو کاتەدا لێپێچینه‌وه‌مان نەکرد ئەوە ئەگەیەنێت کە ئیمەش هاوبەشبین، بەڵام شتی وا نیە بە بەردەوامی لیژنەی پۆلیسی شارەوانیەکان لە کاردان بۆ ئەو بابەتە.\n3. جیاوازی دەکرێت لە نێوان هاوڵاتیان بۆ زیادەڕەوی لە زەوییە کشتوکاڵیەکان\nهاوڵاتیان جه‌خت له‌وه ده‌كه‌نه‌وه له پرسى زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان جیاوازى ده‌كرێت له نێوانى كه‌سانى ده‌سه‌ڵاتدار و كه‌سانى بێده‌سه‌ڵات، بۆیه په‌نا ده‌برێته به‌ر رێكارى نایاسایى.\nبه‌پێى یاساى ژماره 3ى ساڵى 2018 كه تایبه‌ته به پرسى زیاده‌ڕه‌وه‌ى له بونى هه‌ر زیاده‌ڕه‌وییه‌ك كه‌سى به‌رامبه‌ر ئاگادار ده‌كرێته‌وه كه زیاده‌ڕه‌وییه‌كه‌ى لابدات، ئه‌گه‌ر نا به نوسراو ئاراسته‌ى یه‌كه ئیدارییه‌كان ده‌كرێت كه له ماوه‌ى 48 كاتژمێردا ده‌بێت بروخێندرێت، ئه‌گه‌ریش رێگرى كرد ئه‌وه ده‌درێت به دادگا.\nله به‌رامبه‌ردا، ئاكۆ عومه‌ر، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ده‌ڵێت: «شتێك نیه به‌ناوى جیاوازیى كردن له لاى ئێمه، چونكه به‌پێى یاسا و رێنماى كارده‌كه‌ین، دواتر به نوسراو لایه‌نى په‌یوه‌ندیدارمان ئاگاداركردوه‌ته‌وه له هه‌ر زیاده‌ڕه‌وییه‌ك كه لێپێچینه‌وه نه‌كه‌ن وه‌ك پێویست ئه‌وه له ده‌سه‌ڵاتى ئێمه‌دا نیه، كه‌یسیشمان هه‌یه دراوه‌ته داواكارى گشتى».\nجیاوازى كردن له نێوان هاوڵاتیان له پرسى زیاده‌ڕه‌وى قسه‌ى زۆرى له‌سه‌ره به جۆرێك به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌یه‌ك ده‌ڵێت جیاوازى هه‌یه له نێوان هاوڵاتیان.\nرامیار عه‌بدولڕه‌حمان، به‌ڕێوبه‌رى ناحیه‌ى سه‌رقه‌ڵا وتى: «به‌ڵێ جیاوازى هه‌یه له نێوان دروستكردنى باخ و زیاده‌ڕه‌وى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان به‌جۆرێك ته‌داخولات هه‌یه و كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى هه‌بوه، له ئێستادا بوه به گه‌وره‌ترین كێشه بۆ یه‌كه كارگێڕییه‌كان، به‌م بارودۆخه و به‌م یاسایه‌ى كه هه‌یه ناتوانرێت كۆنترۆڵى ته‌جاوزات بكرێت.\nهاوكات، كه‌ریم عه‌لى، ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانی هێماى بۆ ئه‌وه‌كرد: «پرسى جیاوازى كردن له زیاده‌ڕوى به‌ڵێ هه‌یه، به جۆرێك به‌رپرسى وا هه‌یه لیژنه ئه‌منیه‌كه هه‌ر ناتوانێت سه‌یرى سیاجى باخه‌كه‌ى بكات، خه‌ڵكى وا هه‌یه سیاجى كردوه و خانوى كردوه و بیرى كردوه و ته‌نانه‌ت لیژنه ئه‌منیه‌كه هه‌ر ناتوانێت برۆن سه‌ردانیشى بكه‌ن، كه‌چى فه‌قیرێكیش كه ده‌سه‌ڵاتى نیه خانویه‌ك بكات شه‌ش جار بۆى ئه‌ڕوخێنن».\nشه‌ماڵ ره‌ئوف، چالاكوان له گه‌رمیان هێماى بۆ ئه‌وه‌كرد: «به‌ڵێ جیاوازییه‌كى زۆر هه‌یه له نێو چینه‌كان به‌جۆرێكه هاوڵاتى هه‌یه ده‌سه‌ڵاتى نیه و بلۆكێكى داناوه دونیایان به‌سه‌ردا هێناوه، هه‌شه باخ و ڤێلاشى دروست كردوه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت خۆى چاوپۆشى لێنه‌كات چۆن ئه‌توانێت ئه‌وه بكات».\nله به‌رامبه‌ردا، شه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار رایگه‌یاند: «شتێك نیه به ناوى جیاوازى كردن له نێوان هاوڵاتیان له پرسى زیاده‌ڕه‌وى و گوێمان به‌وه نه‌داوه كه كێیه و كێ نیه، ئه‌وه‌ى هاتبێته لامان دراوه‌ته داواكارى گشتى و ئیجرائاتى یاسایش كراوه ئاماره‌كان ده‌رخه‌رى ئه‌وه‌ن».\nهاوكات، عه‌لى عه‌باس، به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵى كفرى ده‌ڵێت: شتێك نیه به ناوى جیاوازى كردن له نێوان هاوڵاتیان، به‌ڵكو به پێى یاسا لێپێچینه‌وه ده‌كرێت، به‌ڵام ئه‌و لێپێچینه‌وه‌یه لاى ئێمه نیه.\nسیروان شوکر، قائیمقامى كفرى جەختی لەوەکردەوە: بەپێی یاسای زیادەڕەوی کاریان کردوە و شتێک نیە بە ناوی جیاوازی کردن هەر کەیسێک هاتبێتە بەردەستمان دراوەتە دادگا.\n4. كێ به‌رپرسه له ئه‌نجامنه‌دانى لێپێچینه‌وه‌كان؟\nبه‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان ده‌ڵێت: یه‌كه ئیدارییه‌كان به‌رپرسن له‌ئه‌نجامدانى لێپێچینه‌وه ئه‌وه‌ش به پێی یاسایى ژماره 3ى ساڵى 2018.\nشادیه حسێن، باس له‌وه‌ده‌كات: «نوێنه‌رى لایه‌نه‌كانى تر كه په‌یوه‌ندیدارن و ئه‌ندامن له‌و لیژنه‌یه‌ى كه هه‌یه ئه‌ركیان ئاگاداركردنه‌وه‌یه، ئه‌م یاسایه‌ى كه هه‌یه یاسایه‌كى تونده، چونكه كه‌سى زیاده‌ڕۆیكار زیندانى ده‌یگرێته‌وه كه له 3 مانگ كه‌متر نیه هاوكات سزاى مادیشى له‌گه‌ڵه، كه‌یسیشمان هه‌یه لێپێچینه‌وه كراوه و دراوه‌ته دادگاش».\n5. ئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى پارێزگا: به‌ڕێوبه‌رایه‌تى كشتوكاڵ ده‌سه‌ڵاتى لاوازه\nباس له‌وه ده‌كرێت سه‌باره‌ت به هه‌ڵكشانى پرسى زیاده‌ڕه‌وه‌ى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان هۆكاره‌كه‌ى به‌ڕێوبه‌رایه‌تى كشتوكاڵه، چونكه ده‌سه‌ڵاتى لاوازه له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و بابه‌تى كه هه‌یه، به‌ڕێوبه‌رى كشتوكاڵیش ده‌ڵێت: وه‌كو ئێمه گرفتێك نیه به‌ڵكو یاساى زیاده‌ڕه‌وییه كه كاتى خۆى به‌بێ رۆڵى ئێمه په‌سه‌ند كراوه.\nكه‌ریم عه‌لى، ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمان هێماى بۆ ئه‌وه‌كرد: «لاوازى ده‌سه‌ڵاتى به‌ڕێوبه‌رایه‌تى كشتوكاڵى گه‌رمیان یه‌كێكه له خاڵه دیاره‌كان، چونكه هێزى له‌به‌رده‌ست نیه و ناتوانێت هیچ بكات ئه‌وه‌ى ده‌یكات نوسراوێكه و ئاراسته‌ى یه‌كه ئیدارییه‌كان و داواكارى گشتى ده‌كات، به‌ڵام نه‌جوڵێنراوه و نوسراوم لایه وه‌ك پێویست به‌ده‌م سكاڵاكانى كشتوكاڵه‌وه نه‌رۆشتون».\nبه‌هه‌مانشێوه، شه‌ماڵ ره‌ئوف، چالاكوان له گه‌رمیان باسى له‌وه‌كرد: «كشتوكاڵى گه‌رمیان و قه‌زاكانیش به پلەی یەک به‌رپرسن له‌مه، کە دەبێت به‌رده‌وام به‌دواداچونیان هه‌بێت، و ئیجرائات بكه‌ن له‌به‌را‌مبه‌ر ئه‌و ده‌ستدرێژیانه‌ى كه ده‌كرێته سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان، به‌ڵام لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان خۆیان رێگه خۆشكه‌رى ئه‌مه‌ن كه روده‌دات، چونكه یاسا جێبه‌جێ ناكه‌ن و سزاى ئه‌و كه‌سانه نه‌دراوه كه ئه‌و كاره‌یان كردوه».\nله به‌رامبه‌ردا، شادیه حسێن، به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان باسى له‌وه‌كرد: «ئێمه وه‌ك وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ تێبینیمان له‌سه‌ر یاساكه هه‌یه، چونكه رۆڵى وه‌زاره‌تمان تێیدا ونه، ئه‌م یاسایه وه‌زاره‌تى شاره‌وانیه‌كان پێشنیارى كردوه و ده‌ركراوه، ئێستادا ئه‌م یاسایه جگه له خه‌مه‌كه‌ى هیچى بۆ ئێمه نیه، له دواى ده‌ركردنى ئه‌م یاساشه‌وه زیاده‌ڕه‌وییه‌كان زیادى كردوه، ئه‌گه‌رنا ده‌سه‌ڵاتى ئێمه لاواز نیه».\n6. سه‌رپه‌رشتیارى ئیداره‌ى گه‌رمیان: هه‌ر یه‌كه‌یه‌كى ئیدارى چاوپۆشى بكات لێپێچینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ ده‌كرێت\nكۆى به‌رپرسانى گه‌رمیان جه‌ختله‌وه‌ده‌كه‌نه‌وه كه رێگه نه‌دراوه به زیاده‌ڕۆى له‌سه‌ر زه‌وییه كشتوكاڵیه‌كان، به‌ڵام زیاده‌ڕۆییه‌كانیش به‌رده‌وامن، هاوشێوه‌ى به‌رپرسانى دیكه‌ش سه‌په‌رشتیارى ئیداره‌ى گه‌رمیان جه‌ختله‌وه ده‌كاته‌وه یەکە ئیدارییەکان بەردەوامن لە لێپێچینه‌وه‌کردن بە پێی یاسا.\nجەلال شێخ نوری، سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان ده‌ڵێت: «سەبارەت بە پرسی زیادەڕەوی لە سنوری زەوییە کشتوکاڵیەکان بەو شێوەیە نیە کە باسی لێوە دەکرێت و لەگەڵ لایەنە ئیدارییەکان چەندین جار کۆبونەوەمان کردوە و جەختمان لە رێکخستنەوە و رێگەگرتن کردوە لەو بابەتە، یەکە ئیدارییەکان بەردەوامن لە لێپێچینه‌وه‌کردنی خۆیان بە پێی یاسای ژمارە 3ی ساڵی 2018».\nوتیشی: شتێک نیە بە ناوی چاوپۆشی کردن و کەمتەرخەمی کردن لە یاسادا، هەر یەکەیەکی ئیداری چاوپۆشی لە بونی زیادەڕەوی لە سنوری زەوییە کشتوکاڵیەکان بکات ئەوە بەرپرسیار دەبێت لەو بابەتە، پۆسته‌كه‌ى خۆی خراپ بەکارهێناوە و لێپێچینه‌وه‌ى بەرامبەر ده‌كرێت له رێگى لیژنەی تایبەته‌وه.\nباسی لەوەشکرد: ئەم یاسایەی زیادەڕەوی کە هەیە پێویستە هەموار بکرێتەوە و یاسایەکی تایبەت بە زەوییە کشتوکالیەکان دەربکرێت بۆ ئەوەی جوتیارێک کە خەریکی بەروبومی کشتوکاڵیە بتوانرێت خانویەک یان تەلبەنێک دروست بکات، بۆیە یاساکە توندە.\nسەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان هێمای بۆ ئەوەشکرد: «پرسی بەرتیل وەرگرتن لەبەرامبەر لێدانی بیر یاخود زیادەڕەوی کە ئەکرێتە سەر زەوییە کشتوکاڵیەکان، هەر هاوڵاتیەک بابەتێکی لەو شێوەیە دەزانێت و بەڵگەی لایە دەتوانێت بۆمان بێنێت تا لێپێچینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵدا بكه‌ین».\nپێنجه‌م: مامه‌ڵه‌ى حكومه‌ت له‌گه‌ڵ بیری نایاسایی له زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان\n1. حكومه‌ت چۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ بیره نایاساییه‌كان ده‌كات؟\nبه‌ڕێوبه‌رى ئاوى ژێر زه‌وى گه‌رمیان ده‌ڵێت: له دواى ساڵى 2012 هه‌ر بیرێك به نایاسایى دروست كراوه ناتوانرێت لێپێچینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ بكرێت.\nحامد جومعه، به‌ڕێوبه‌رى به‌ڕێوبه‌رایه‌تى ئاوى ژێر زه‌وى گه‌رمیان ده‌ڵێت: «یه‌كێك له‌و كێشانه‌ى كه ڕوبه‌رومان بوه‌ته‌وه ئه‌وه‌یه كه رێنماییه‌كمان نیه له ئێستادا چۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و بیره نایاساییانه بكه‌ین كه هه‌یه».\nهێماى بۆ ئه‌وه‌شكرد: ئه‌مه له كاتێكدا تا ساڵى 2012 هه‌ر بیرێك به نایاسایى دروست بكرایه ئه‌وه بڕى 750 هه‌زار دینار غه‌رامه ده‌كرا و دواتر مامه‌ڵه‌یان پێده‌كرا و ده‌كرایه یاسایی، له دواى ئه‌و ساڵه‌وه چیتر كارى پێنه‌كرا، دواتر رێنماییه‌كان نوێ كرانه‌وه له ساڵى 2015 كه گۆڕدرا ئه‌و بڕگه‌ى تێدا نه‌بو، هه‌ر بۆیه تاوه‌كو ئێستا رێگه چاره‌یه‌ك نیه بۆ ئه‌و كێشه‌یه.\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ى له گه‌رمیان چ ئالیه‌تێك هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ى كه بزانرێت چه‌ن بیر له سنورى گه‌رمیان هه‌ن و دروست كراون، به‌ڕێوبه‌رى ئاوى ژێر زه‌وى گه‌رمیان وتیشى: هیچ ئامێرێکمان نیە بۆ پشکنین کە چەن بیرهەیە له سنوره‌كه، به‌ڵكو ئەوەی هەیە لە هاوڵاتیان زانیاری وەرئەگرین، بۆ نمونە گوندى وەلی هەیه‌ر١٥٠ ماڵی تێدایە بەپێی وتەی هاوڵاتیانی گوندەکە ١٤٠ بیر هەیە، بۆیه به‌و شێوه‌یه مه‌زه‌نده‌مان بۆ كردوه.\n2. ژماره‌ى بیره نایاسیه‌كان له گه‌رمیان\nلە ساڵی (٢٠١٨)ەوە تاوەکو ئێستا هیچ مامەڵەیەکی مۆڵەتدان بە بیری ئیرتیوازی لە گەرمیان نەدراوە، لە دوای ئەو ماوەیە تاوەکو ئێستا چەند بیر هەڵکەندرابێت بەبێ مۆڵەت کراوە، جگە لە دو بیر کە ئەوانیش لە گەڕەکێکی ناحیەی رزگاری و گەڕەکێکی قەزای کەلارە.\nحامد جومعە، بەڕێوبەری بەڕێوبەرایەتی ئاوی ژێرزەوی گەرمیان وتی: «لە گەرمیان بیری مۆڵەتدار کە هەن تا ئێستا ١٧٣٧ بیرە، بە جۆرێک ١٠٥٨ بیریان هی کشتوکاڵیە».\nبە وتەی بەڕێوبەری ئاوى ژێر زەوی گەرمیان هیچ ئامارێکی دیاری کراو نیە لە سنورەکە چەند بیری بێ مۆڵەت هەیە، بەڵام مه‌زه‌نده ده‌كرێت به هه‌زار بیرى بێ مۆڵه‌ت.\n3. «بیری ئیرتیوازی به پاره دروست ده‌كرێت»\nئه‌گه‌رچی حكومه‌ت جه‌خت له‌وه ده‌كاته‌وه دروستكردنى بیر راگیراوه و قه‌ده‌غه‌یه، به‌ڵام ئه‌ندامێكى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى سلێمانى ده‌ڵێت لێدانى بیر به‌رده‌وامه و ئه‌م كاره‌ش به پاره ده‌كرێت.\nکەریم عەلی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دەڵێت: «لە نێو زەوی کشتوکاڵی بیری ئیرتیوازی لێدراوە بە نایاسایی لە بەرامبەر پارەیەکی زۆر بە جۆرێک لە ٨ ملیۆن دینارەوە دەست پێدەکات تاوەکو دەفتەریک (10 هه‌زار) دۆلار، ئەمە لە کاتێکدایە ئەگەر لیژنە ئەمنیەکە بیەوێت دەتوانێت لە یەک کاتدا دەست بگرێت بەسەر چەندین ئامێری هەڵکەندنی بیردا، بەڵام نایکەن».\nوتیشی: بۆ هەر بیرێک مەترێکی بە ١٠ بۆ ١٥ دۆلارە، بەڵام کە نایاساییە بۆ مەترێک ٨٠ دۆلار وەردەگیرێت، هەر بۆیە ئەو زیادەیەی کە وەرئەگیریت بۆ گیرفانی ئەو کەسانەیە کە چاوپۆشی لەو کارە دەکەن و لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەخاتە ژێرپرسیارە و خۆیان بون بە بەشێک لە پرۆسەکە.\nپرسی زیادەڕەوی لەسەر زەوییە کشتوکاڵیەکان ده‌وترێت لە هەڵکەندنی بیردا نەماوەتەوە کە بە بڕێک پارەی زۆر ئەو کارە ئەنجام دەدرێت، بەڵکو لە دروستکردنی خانو و ڤێلاش خۆی دەبینێتەوە، بە جۆرێکە باس لە بونى تیم دەکرێت لە گەرمیان.\nئەندامەکەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی وتیشی: «کارکردن لە زەوییە کشتوکاڵیەکان تەنها لە لێدانی بیردا نەماوەتەوە کە بە نایاسایی دەکرێت، بەڵکو کار گەشتوەته ئه‌وه‌ى کە خانوش دروست ئەکرێت بە جۆرێک بۆ خانویەک بڕی سێ دەفتەر دۆلاری تێ بچێت ئەوە ئێستا بە تیم ئەیکەن، پێنج دەفتەر (50 هه‌زار) دۆلار وەرئەگیرێت، بۆ ئەم کارەش بەرپرسان و یەکە ئیدارییەکان ئەمە دەزانن و شتێک نیە شاراوە بێت.\n4. «بڕیارێكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران هۆكارى هه‌ڵكه‌ندنى بیرى نایاساییه»\nهۆکاری دەست بردن بۆ بیری نایاسایی بۆ بڕیارێکی ئەنجومەنی وەزیران دەگەڕێتەوە بە ژمارە (٧٥/٥٧) كه هه‌ڵكه‌ندنى بیر راگیراوە، ئەگەر نا بە یاسا ئەمە قەدەغە نەکراوە.\nبەڕێوبەری بەڕێوبەرایەتی ئاوی ژێر زەوی، حامد جومعە، دەڵێت: «تاوەکو ئێستا هۆکارەکەی رون نیە بۆچی مۆڵەتدان بە بیر راگیراوە».\nدەشڵێت: بۆ هەر مۆڵەتی بیرێک حکومەت بە کەشفه‌كه‌یەوە بڕی ١١٥ هەزار دینار وەردەگرێت، ئەمەش بە وەسڵێک راستەوخۆ دەچێتە گەنجینە.\nبه هه‌مان شێوه، شادیه حسێن، به‌ڕێوبه‌رى گشتى كشتوكاڵى گه‌رمیان باسى له‌وه‌كرد: «بۆ ماوه‌ى 2 ساڵه به بڕیاى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران مۆڵه‌ت پێدانى بیر له وه‌زاره‌تى كشتوكاڵ وه‌رگیراوه‌ته‌وه و براوه‌ته ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران، بۆ ماوه‌ى ساڵێكه نوسراومان ناردوه بۆ مۆڵه‌تى بیر نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه، بۆچى ئه‌مه كراوه رون نیه، له كاتێكدا جوتیار پێویستى به بیره».\n5. حكومه‌ت چی كردوه بۆ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنى ئامێره‌كانی بیرهه‌ڵكه‌ندن؟\nبەڕێوبەری ئاوى ژێرزەوی گەرمیان باسی لەوه‌ده‌كات: لە ماوەی ساڵی رابردودا دەست گیراوە بە سەر ١٨ ئامێری هەڵکەندنی بیردا، لە ئەمساڵیشدا ٤ ئامێری دیکە لەگەڵ دو دانەی تر کە بە رەسمی نەهاتوەتەوە لای ئێمە، هەمو ئامێرەکان کە ژمارەیان ٢٤ دانەیە لە گەراجی شارەوانی دانراون، کە لەلایەن لیژنەی ئەمنی شارەوانیەکانەوە دەستی بەسەرا گیراوە.\nئه‌مه له كاتێكدایه به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان باس له‌وه ده‌كات كه پار ساڵ ته‌نها (7) ئامێرى هه‌ڵكه‌ندنى بیر ده‌ستى به‌سه‌ردا گیراوه.\nئاكۆ عومه‌ر، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان وتى: «له ماوه‌ى پار ساڵدا له گه‌رمیان ته‌نها 7 ئامێرى هه‌ڵكه‌ندنى بیر ده‌ستى به‌سه‌ردا گیراوه، بۆ سێ مانگى سه‌ره‌تاى ئه‌مساڵیش 9 ئامێر بوه».\n6. چاره‌نوسی ئامێره ده‌ستبه‌سه‌ردا گیراوه‌كان\nئه‌و ئامێرانه‌ى كه ده‌ستى به‌سه‌ردا ده‌گیرێت كه به نایاسایی بیرى ئیرتوازى پێهه‌ڵده‌كه‌ندرێت رون نیه چى لێ ده‌كرێت له‌لایه‌ن یه‌كه ئیدارییه‌كانه‌وه.\nئاكۆ عومه‌ر، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ده‌ڵێت: ئه‌و ئامێرانه‌ى هه‌ڵكه‌ندنى بیر كه ده‌ستى به‌سه‌ردا ده‌گیرێت نازانم چى لێده‌كرێت، چونكه له‌لای یه‌كه ئیدارییه‌كان و دادگایه كه یه‌كلاى ئه‌كاته‌وه نازانم موزایده ئه‌كرێت یان ئه‌برێته سلێمانى یان ده‌بڕدرێته‌وه و به‌نرخى ئاسن ده‌فرۆشرێت.\nسه‌باره‌ت به‌وه‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه ئامێره‌كانیان ده‌ستى به‌سه‌ردا ده‌گیرێت ده‌ناسرێنه‌وه یاخود نا، به‌ڕێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ده‌ڵێت: ئه‌و كه‌سانه‌ى كه ئه‌و كاره ده‌كه‌ن زۆرن و ناسراونه‌ته‌وه و دراونه‌ته دادگا، هێشتا كه‌یسه‌كان یه‌كلا نه‌بوه‌ته‌وه.\nبه‌رێوبه‌رى به‌شى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ره‌تى كردوه باس له‌وه بكات كه ئه‌و ئامێرانه هى كێن.\nوتیشى: به نوسراو ئاراسته‌ى یه‌كه ئیدارییه‌كانى ده‌كه‌ین و كارى لاى ئێمه نامێنێت.\nشه‌هاب ئه‌حمه‌د، قایمقامى قه‌زاى كه‌لار ده‌ڵێت: «ئه‌و ئامێرانه‌ى كه ده‌ستى به‌سه‌را گیراوه هى هه‌ڵكه‌ندنى بیر پێشتر ئه‌رۆشته سلێمانى، به‌ڵام ئێستا لێره ئه‌مێنێته‌وه له گه‌راجى شاره‌وانیه، به‌شێكیان كێشه‌ى یاساییان هه‌یه، به نوسراوێك هاوپێچ له‌گه‌ڵ نوسراوى پۆلیسى شاره‌وانیه‌كان ئاراسته‌ى داواكارى گشتى ده‌كرێت و رێكارى یاسایی بۆ ده‌گیرێته به‌ر».\n1.زیاده‌ڕه‌ویی له زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان له سنورى گه‌رمیان له ئاستێكى زۆر به‌رزدایه، به‌راده‌یه‌ك خودی ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كانیش قه‌باره‌كه‌ى به ته‌واوى نازانن چه‌نده. ئه‌م گه‌وره‌بون و به‌رفراوان بونه وایكردوه كه حكومه‌ت بگاته ئاستى ده‌سته‌پاچه‌بون له مامه‌ڵه‌كردن و لێپێچینه‌وه و چاره‌سه‌ركردن دا.\n2. زیاده‌ڕۆییه‌كان جۆراوجۆرن، به‌ڵام به پله‌ى یه‌كه‌م له یه‌ك جۆری بنه‌ڕه‌تیه‌وه په‌رت ئه‌بن، ئه‌ویش دروستكردنى بینایه له زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان، كه دواتر سه‌رده‌كێشێت بۆ لێدانى بیری نایاسایی و هه‌روه‌ها دروستكردنى سیاج و پاشان بونیادنانى بینای دیكه‌ى نا كشتوكاڵی وه‌كو مه‌له‌وانگه و یاریگا. له‌گه‌ڵ به‌كارهێنانى ئه‌و زه‌ویانه هه‌ندێكجار بۆ پرۆژه‌ى بازرگانى و پیشه‌سازیی، ئه‌مه سه‌رباری كڕین و فرۆشتن كردن به زه‌ویه‌كانه‌وه كه به‌شى زۆریان زه‌وی گرێبه‌ستى كشتوكاڵین و خاوه‌نه‌كانى تاپۆیان نییه.\n3. حكومه‌ت ئیجارائات و لێپێچینه‌وه‌ى له‌باره‌ى پرسی زیاده‌ڕه‌وییه‌وه كردوه و ده‌كات، به‌ڵام ئه‌م لێپێچینه‌وه‌یه زیاد له خه‌وش و كه‌موكورتی و پرسیارێكى له‌سه‌ره، به تایبه‌تى كه زۆر به‌رفراوان نیه و نه‌بوه‌ته هۆی رێگری ته‌واو له دیارده‌كه، ئه‌مه‌ش هه‌ندێك بۆ كه‌مته‌رخه‌میی ئه‌و ده‌زگایانه‌ى ده‌گێڕنه‌وه، له‌به‌رامبه‌ریشدا حكومه‌ت بۆ سنورداریی توانا و كادیر و پاڵپشتیی ده‌یگێڕێته‌وه.\n4. ئه‌و یاسا و رێنماییه به‌ركارانه‌ی كه هه‌ن، ناواقیعی و پڕكێشه‌ن، چونكه له بری ئه‌وه‌ى ببنه مایه‌ى چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كان، به‌پێچه‌وانه‌وه كێشه‌كان ئاڵۆزتر ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ش به پله‌ى یه‌كه‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ى یاساكان زۆر گشتین و رۆڵی ده‌زگاكانى به وردی دیاریی نه‌كردوه و هه‌روه‌ها تایبه‌تمه‌ندیی ناوچه‌كانى ره‌چاو نه‌كردوه.\n5. حاڵه‌ته‌كانى واسته و چاوپۆشی و مه‌حسوبیه‌ت و ته‌نانه‌ت وه‌رگرتنى به‌رتیل له زیاده‌ڕه‌ویی بۆ سه‌ر زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كان و ئاسانكاریی له دروستكردنى باخ و ورده‌كارییه‌كانى بونى هه‌یه، ئه‌گه‌رچی حكومه‌ت به ته‌واوى ئه‌مه ره‌د ده‌كاته‌وه، به‌ڵام به‌رده‌وامبونى زیاده‌ڕه‌ویه‌كان ئه‌م ئه‌گه‌رانه پشتڕاست ده‌كه‌نه‌وه.\n6. پرۆسه‌ى روبه‌ڕوبونه‌وه‌ى زیاده‌ڕۆیی له‌نێوان چه‌ند ده‌زگایه‌كى حكومی دا دابه‌ش بوه، ئه‌مه‌ش وایكردوه هه‌ندێكجار ده‌زگاكان به ته‌واوى نه‌چنه ژێر به‌رپرسیارێتى ئه‌ركه‌كانه‌وه، ئه‌مه‌ش له‌لایه‌كه‌وه بۆ خودی ده‌زگاكان ده‌گه‌ڕێته‌وه، له‌لایه‌كى تریشه‌وه بۆ یاسا و رێنماییه كارپێكراوه‌كان.\n7. تێبینی زۆر هه‌یه له مامه‌ڵه‌ى ده‌سه‌ڵاتى دادوه‌ریی له كه‌یسه‌كانى زیاده‌ڕۆیی، به‌تایبه‌تی له خاوه‌خاویی و دره‌نگ بڕیاردان له كه‌یسه‌كان له دادگاكان.\n8. لێدانى بیری نایاسایی یه‌كێكه له كێشه و هه‌روه‌ها مه‌ترسیه‌كانیش كه زۆر به زه‌قی بونى هه‌یه، چونكه كار ده‌كاته سه‌ر یه‌ده‌گی ئاوی ژێر زه‌وی ناوچه‌كه كه ناوچه‌كه خۆی ساڵانه روبه‌ڕوى كێشه‌ى كه‌مئاویی ده‌بێته‌وه. له‌به‌رامبه‌ردا هه‌وڵه‌كان بۆ رێگری له‌مه زۆر سنوردار و ناكاران، چونكه ئه‌گه‌ر رێگریه‌كان به قورسیی هه‌بوایه‌ن ئه‌وا سه‌روى هه‌زار بیری نایاسایی له سنوره‌كه‌دا نه‌ده‌بو.\n1. پێویسته یاسای ژماره 3ى ساڵی 2018ى تایبه‌ت به زیاده‌ڕه‌ویی هه‌موار بكرێته‌وه، به‌شێوه‌یه‌ك كه یاساكه به كرداریی ببێته هۆی كۆتاییهێنان به دیارده‌ى زیاده‌ڕۆیی و هه‌روه‌ها دانانى چوارچێوه‌یه‌كى تر بۆ بابه‌ته‌كه.\nله هه‌مواركردنیشی دا پێویسته ره‌چاوى دۆخ و تایبه‌تمه‌ندى ناوچه‌كان بكرێت، واباشه ده‌سه‌ڵات به ئه‌نجومه‌نى پارێزگاكان بدات كه بڕیاری تایبه‌ت به پارێزگا و ئیداره و ته‌نانه‌ت قه‌زاكانیش به‌جیا ده‌ربكات كه بگونجێت له‌گه‌ڵ تایبه‌تمه‌ندى ئه‌و ناوچانه.\n2. ده‌بێت حكومه‌ت پێش هه‌مواركردنى یاسای تایبه‌تمه‌ند كه پێده‌چێت كاتى بوێت، بۆ به‌رگرتن به‌م دیاره‌ده‌یه به‌شێوه‌یه‌كى كارا بێته كایه‌وه و هه‌نگاوی خێرا و ئازایانه بنات، بۆ ئه‌مه‌ش پێشنیاز بۆ ئیداره‌ى گه‌رمیان ده‌كه‌ین كه كۆنفرانسێك گرێبدات به به‌شداری شاره‌زایان و لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان و كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نى، بۆ دۆزینه‌وه‌ى سیغه‌یه‌كى گونجاو له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ دیارده‌كه. یاخود به پێكهێنانى لیژنه‌یه‌كى باڵا به به‌شداریی ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كان، بۆ رێگرییكردن له زیاده‌ڕه‌وییه‌كان.\n3. پێویسته لیژنه ئه‌منییه‌كان و چاودێرییه‌كان كارا بكرێن، ئه‌ویش به زیادكردنى ئه‌ندامه‌كانیان، هه‌روه‌ها به دابینكردنى كه‌ره‌سته‌ی پێویست بۆیان.\n4. به وردیی و جدیی كار بكرێت له‌سه‌ر پرسی وه‌رگرتنى به‌رتیل و كۆتاییهێنان به دیارده‌ى مه‌حسوبیه‌ت و واسته‌كاری، به‌هاوكاری داواكارى گشتى و دادگاكان.\n5. هانى داواكاری گشتى ده‌ده‌ین كه جیدییتر له‌م پرسه بێته پێشه‌وه، هه‌روه‌ها ته‌سیقی پێویست له‌گه‌ڵ دادگاكان بكرێت بۆ زو یه‌كلاییكردنه‌وه‌ى كه‌یسه‌كان و هه‌روه‌ها پێكهێنانى دادگاى تایبه‌تمه‌ند به زیاده‌ڕه‌ویی.\n6. په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌زگاكان به‌تایبه‌ت له ورده‌كاریی دا زۆر باش نیه، بۆیه به‌پێویستی ده‌زانین كه پێداچونه‌وه به‌م په‌یوه‌ندیه‌دا بكرێت و سنوره‌كانى ده‌سه‌ڵات و كاره‌كان به ته‌واویی دیاریی بكرێن بۆ كه‌مكردنه‌وه و نه‌هێشتنى به‌دحاڵیی بون، هه‌روه‌ك دروستكردنى لیژنه‌ى ته‌نیسقی له‌نێوان ده‌زگاكان یاخود ئه‌و لیژنه باڵایه‌ى كه‌له خاڵی دوه‌مدا هێمامان بۆ كردوه، تاڕاده‌یه‌كى باش چاره‌سه‌رى ئه‌مه ده‌كات.\n7. پرسی ئاوى ژێر زه‌وی به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت، چونكه ئه‌وه سامانێكى نیشتمانییه و ده‌بێت به باشی پارێزگاریی لێبكرێت، بۆیه ده‌بێت هه‌وڵه‌كان بۆ كۆتاییهێنان به لێدانى بیر چڕتر بكرێته‌وه. هه‌روه‌ها ده‌شبێت پلان هه‌بێت كه ئه‌و بیره نایاساییانه‌ى كه هه‌ن ئیجرائاتیان له‌گه‌ڵدا بكرێت، هه‌روه‌ك بیره‌كان به‌شێوه‌یه‌كى گشتى پێوه‌ریان بۆ دابنرێت و سنورێك بۆ به‌كارهێنانیان هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ى ئاو به‌فیڕۆدان كه‌مبكرێته‌وه.\n8. به‌شێكى زۆری ئه‌و زیاده‌ڕۆییانه‌ى كه ده‌كرێن بۆ سودی مادییه، چونكه زه‌ویه‌كان نزیكن له ناو شاره‌كانه‌وه و پاره‌ى زۆر ده‌كه‌ن، بۆیه حكومه‌ت ده‌بێت له‌مڕوه‌وه پلانی هه‌بێت به گرتنبه‌ره‌ى رێكارى وه‌كو دروستكردنى پرۆژه‌ى گه‌شتیاری له‌سه‌ر ئه‌و زه‌ویانه یاخود ئیفرازكردنیان.\n9. حكومه‌ت ته‌نسیق و هاوكاریی هه‌بێت له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی و رێكخراوه‌كان دا، چ له به‌دواداچونى سه‌رپێچی و زیاده‌ڕۆییه‌كان، چ له دۆزینه‌وه‌ى رێگه‌چاره‌ى نوێ و گونجاو. هه‌روه‌ك به‌دواداچونه‌كانى میدیاش له‌م روه‌وه ده‌بێت به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت و كاریان له‌سه‌ر بكرێت.


جێگری كونسوڵی ئەڵمانیا بۆ خولی ڕاهێنانی پەرەگراف: ڕۆژنامەوانیی سەربەخۆ پێشمەرجی دیموكراسیی كارایە\nسڤین كراوسپێ جێگری كونسوڵی گشتی ئەڵمانیا لە هەرێم پەیامێكی لەڕێی سكایپەوە پێشكەش كرد.\nخولی ڕاهێنانی چڕی ڕۆژنامەوانیی ماڵپەڕی پەرەگراف بە پاڵپشتی دارایی وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا، بە ڕەچاوكردنی ڕێكارە تەندروستییەكانی خۆپارێزیی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا ئەمڕۆ لە سلێمانی دەستی پێكرد، جێگری كونسوڵی ئەڵمانیا لە پەیامێكی ڕاستەوخۆدا بۆ بەشداربووان، باسی لە گرنگیی ڕاگەیاندنی سەربەخۆ و ئامانجی پشتیوانیی وڵاتەكەی بۆ خولەكە كرد.\nلە خولەكەدا 12 ڕۆژنامەنووس بەپێی دابەشبوونی ناوچەی جوگرافی لە سەرتاسەری هەرێم‌و ناوچە كێشەلەسەرەكانەوە بەشدارن، بەپێی ڕەچاوكردنی هاوسەنگی ڕەگەزیی(6 كوڕو 6 كچ) هەریەكەیان لە دەزگایەكی ڕاگەیاندنەوە، بەشداربووان لەسەر بنەمای سیڤی لە ناو 138 كەسدا(103 كوڕو 35 كچ) هەڵبژێردرابوون كە سیڤییان ناردبوو بە مەبەستی بەشداریكردن.\nدەستپێكی یەكەم ڕۆژی خولەكە وتنەوەی وانەی یاسای ڕاگەیاندن بوو لەلایەن د.سامان فەوزی پسپۆڕی بوارەكە، ڕاهێنەر بە گفتوگۆی چڕوپڕ لەگەڵ بەشداربووان شەن‌و كەوی بابەتە یاساییەكان‌و یاسای ڕۆژنامەگەری‌و سكاڵا یاساییەكانی كرد لە دادگاكانی هەرێمی كوردستان، بە ئامانجی ڕەچاوكردنی یاساو ڕێكارەكان لەكاتی كاری ڕۆژانەی ڕۆژنامەنووساندا.\nهاوكات سڤین كراوسپێ جێگری كونسوڵی گشتی ئەڵمانیا لە هەرێمی كوردستان، لە پەیامێكدا كە لەڕێی سكایپەوە پێشكەشی كرد، تیشكی خستەسەر گرنگیی خولەكە لە بەرزكردنەوەی ئاستی زانیاریی‌و تێگەیشتنی ڕۆژنامەنووسان، خۆشحاڵیی پیشاندا كە ڕۆژنامەنووسان لە سەرجەم پارێزگاكانی هەرێم بە ناوچە كێشەلەسەرەكانیشەوە ئامادەی خولەكەن‌و هاوسەنگی ڕەگەزیی ڕەچاوكراوەو نیوەیان لە ڕەگەزی مێ-ن.\nكراوسپێ لە وتەكانیدا ستایشی ڕۆژنامەنووسان‌و كارەكانیانی كردو تەئكیدی لە گرنگیی ڕەچاوكردنی ڕێكارە تەندروستییەكان كردەوە لە ڕۆژانی بەڕێوەچوونی خولەكەدا بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی كۆرۆنا، هیوایشی خواست ڕۆژنامەنووسانی بەشداربوو پەیوەندییەكی بەهێز لە نێوانیان دروست ببێت.\nخولەكە ماوەی شەش ڕۆژ بەردەوام دەبێت(11بۆ16-10-2020)، ڕۆژانە كاتژمێر ٩ی بەیانی بۆ ٣ی دوانیوەڕۆ دەخایەنێت. لە خولەكەدا سێ ڕاهێنەری بە ئەزموون وانە دەڵێنەوە لەبارەی؛ یاساو ئیتیكی كاری ڕۆژنامەوانی، داڕشتنی بابەتی ڕۆژنامەوانی، ئامادەكردنی ڕاپۆرت‌و بەدواداچوونی وردو بنكۆڵكاری.\nلە دوای خولەكە، هەر ڕۆژنامەنوسێكی بەشداربوو پێویستە ڕاپۆرتێكی بنكۆڵكاری بە هاوكاری سەرپەرشتیارانی خولەكە ئامادە بكات‌و لە ماڵپەڕی پەرەگراف بڵاودەبێتەوە. دواتر بۆ ماوەی دوو مانگ ڕۆژنامەنووسەكان سەرپەرشتی دەكرێن و لە ڕێگەی چاودێری شارەزا و پێدانی تێبینی هەفتانە، ڕێنمایی دەكرێن لە كاری ڕۆژانەیاندا.


كورتیلە چیرۆك……عومەر كەریم بەرزنجى – Denegkan\nكورتیلە چیرۆك……عومەر كەریم بەرزنجى\nعومەر كەریم بەرزنجى\nبەر لە وەى بۆ هەمیشە چاوەكانى لەیەك بنێت، لانەیەكى ئارامى شك نەدەبرد هەر رۆژەو لە جێگەیەكدا ساتە تەماوى و ئاڵۆزەكانى تەمەنى بەڕىَ دەكرد لە ناو ماڵەكەیاندا هیچ كەس چاوى پێى هەڵ نەدەهات، دایك و باوك و خوشك و براكانى چاوەڕێى ئەو رۆژەبوون لە كردەوە بەدوو قێزەونەكانى رزگاریان بێت، وەلىَ كە مرد گۆڕەكەیان كرد بە باخچەیەكى رازاوە بە گوڵ و گوڵزار و كێلەكەیان دەگرتە باوەش.\nهەر كە چاوى بە ئەلبوومى یادگارییەكانیدا دەگێڕا، نیگاى لە سەر چەرچەفى خوێناوى ژورى نوستنەكەیان دەگیرسایەوە خوێنى جەستەى ئەتك كراوى ئەو كیژەى لە یەكەم شەوى بووكێنیدا بۆى ئاشكرا بوو كە شەرەفى ئەمى فڕىَ داوەتە زبڵدانى رابردووەوە، ئەم پێى وابوو چەندساڵ خۆشەویستى جگە لە رواڵەتێكى فریودەرانە هیچى تر نەبووە بۆیە دەبىَ بە خوێن ئابڕووى خۆى بكڕێتەوە، وەلىَ كاتێك پزیشكى دادوەرى لاشەكەى دەپشكنن بۆیان ئاشكرا دەبێت كە هێشتا كچەو پەردەى كچێنى لە دەست نەداوە.\nماڵئاوا گوڵى مەریەم\nبەر لەوەى عیسا لەدایك بێت مردن مانایەكى دیكەى هەبوو، مرۆڤ ماناكانى خوێنڕێژى بەبەرگریكردن راڤە دەكرد، شمشێر ماناكانى شەرەفمەندێتى دەنووسیەوە، خاچ هیچ مانایەكى نەبوو، لەناو دڵى جەلادەكاندا بتى خواوەندەكان فەرمانڕەوایى ژیانیان دەكرد، ئەوان لە حەرەمسەراى ژیاندا كەنیزەكە ناسكەكانى خۆشبەختیان لەناو كورەى شمشێرسازەكاندا دەتاواندەوە ئەوان باخچەى خەونەكانى خۆشبەخیان بەخوێن ئاودەدا لە نیگاكانیاندا خوێن دەبارى مەسیح هات و راڤەى مەرگ و ژیانى بۆ كردین مەسیح هات و ویستى گوڵەكانى ئومێد لە فنجانى دڵى جەلاددا بڕوێنێت وەلىَ ئەو هات و مەرگى بۆ راڤە كردین ئەو هات و ماناكانى ژیانى بۆ شى كردینەوە سەرلەنوىَ ژیانى بۆ خستینە رستەوە سەرلەنوىَ چاوەى كانى بەفرمێسكى میهرەبانى شۆردەوە ئەو هات و مردنى بۆ خستینە جوملەوە لاى ئەو مردن دەشىَ سەرەتایەك بێت بۆ بەئاگا هاتنەوە لە ژیان بۆ راڤەكردنەوەى خەونەكان وەلىَ خاچ هات و باخچەكانى ئومێدى پڕكرد لە زووقمى نەفرەت و باخچەكانى لێوان لێوكرد لە گوڵى بێمروەت.\nلە وەرزى بەهاردا گوڵ و گوڵزار سەرتاپاى گردەكەى دادەپۆشى، بەشێكى زۆرى گوڵاڵە سوورەبوو كە جوانییەكى بێوێنەى بە گردەكە بەخشیبوو، حیكایەت گەلێكیان لە بارەى ئەو گردەوە دەگێڕایەوە، كە هەموان سڵیان لەوە دەكردەوە پێ بنێنە ناو ئەو گردۆڵكەیە كە پێیان وابوو هەركەسێك بچێتە نێو ئەو گردەوە و گوڵێك بپلیشێنێتەوە لە جێى خۆى وشك دەبێت و دەبێتە گوڵێك لەو گوڵجارە، سەرەتاى سەرهەڵدانى ئەو حیكایەتەیان دەگێڕایەوە بۆ ئەو دەمانەى كچ و كوڕێكى عاشق شوێن بزر دەبن و هیچ كەسێك سەروو سۆراخیان نازانێت، ئەو دوو عاشقەى كە كەوتبوونە بەر نەفرەتى بنەماڵە كانیان و نەیان دەهێشت بەیەكتر بگەن، لە بەر هەڕەشەى پیاوە چەقۆ وەشێنەكانى خێڵ سەرى خۆیان هەڵگرت،بە دیارنەمانى ئەوان لەو گردەدا كە پێشتر خاكێكى شینكى و وشك و بێ كژووگیابوو وەلىَ دوو گوڵى سوورى گەشاوەو جوان لە لوتكەى گردەكەدا سەرى هەڵدا، تا دەهات گردەكە جوانترو رازاوەتر دەبوو بە گوڵ و گوڵزار هەر بۆیە ناویان لێنا گردى عاشقان.\nPrevious بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن یان ته‌بلیغاتی جه‌نگی!…حه‌مه غفور\nNext مەحزونتر لە گریان .. بێدەنگتر لە مەرگ…..ئارام شوانی


شرۆڤە - قەڵەم\nما 492 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم\nمرۆڤ، کائینێکى ئاڵۆز\nئاڵۆزى و نائاشکرایى و تەمومژ لە خەسڵەتە سەرەکییەکانى مرۆڤن. زێدەڕۆیى نییە، ئەگەر بڵێَین بۆ تێگەیشتن لە مرۆڤ، هێندەى ژمارەى مرۆڤەکان پێویستمان بە مانا و پێناسەو ڕاڤەى جودا هەیە.\nتاریخ ایجاد در 17 شهریور 1393\nمطالعه بیشتر: مرۆڤ، کائینێکى ئاڵۆز\nباجی جیانووسین: ئەزموونی سەباح ڕەنجدەر\nچۆن ئە‌م موفرە‌دە‌یە تێکهە‌ڵکێشی وێنە‌ی شیعریی دە‌بێت و ڕە‌گوڕیشە‌کانی لە قووڵایی چ خاکێکدا، تەڕ‌یی و گە‌رمایی دە‌قۆزنە‌وە. خوێنە‌ر، یان توێژە‌ر دە‌توانێت لە‌سە‌ر چە‌ند ڕە‌گە‌زی دیکە بگیرسێتە‌وە و زیاتر پە‌ی بە دنیای شیعریی شاعیر بە‌رێت، بە‌ڵام ئە‌وە‌ی جێی سە‌رنجە، ئە‌و جیا دە‌نووسێت و باجی ئە‌م جیانووسینە‌ش دیارە.\nتاریخ ایجاد در 22 اسفند 1399\nمطالعه بیشتر: باجی جیانووسین: ئەزموونی سەباح ڕەنجدەر\nجونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق\nبڕێک کەس و لایەن لەیوا ئدئا کەن ک جامەی سیاسی ڕا تەمام دۆنیا ڕەواس بێجگە لە جامەێ یارسان. رووژهەڵات کوردسان هەمڕای ها لە ژێر دەس کۆلۆنیالیزم ئێرانی،وەلێ وە ناو بردن نەووت لە پلۆرالیزم سیاسی و فرە حزبی رووژهەڵات ها لە نواێ دموکراسی ئرووپاوە و ئیجورە دیارە تەنیا سازمان سیاسی جامەی یارسان ئزافیە لەی بەینە. قسەی ئەوەڵ و ئاخر ئەوەسە ک گشتمان کوردیمن و بایەس هاز و ئنرژی خوەمان وەرانوەر وە دووژمن هاوبەشمان یانێ جموری ئسلامی ئورگانیزە بکەیمن.\nتاریخ ایجاد در 31 مرداد 1399\nمطالعه بیشتر: جونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق\nچەند پـاژێکی گشـتی لە رەھەندە ئۆنتۆلۆژییەکانی میدیا\nبەرئەنجام و خاڵێکی دووفاقییانە و دژوازی ئەم باسە ئەوەیە کە میدیا ئانوسات دوو دەرکەوتە و ئەرکی لێکدژ و پێچەوانەی لێ دەوەشێتەوە، میدیایەک پیرۆزی دەشکێنێت، میدیایەک پیرۆزی رۆ دەنێت و دەیپارێزێت؛ میدیا بە واسازیی و شکاندنی پیرۆزایی ئەویدی، قودسییەت و پیرۆزایی خۆی رۆ دەنێت! بە واسازیی پیرۆزایی خودی ئەویدی، پیرۆزایی خودی خۆی رۆدەنێت.\nتاریخ ایجاد در 29 خرداد 1394\nمطالعه بیشتر: چەند پـاژێکی گشـتی لە رەھەندە ئۆنتۆلۆژییەکانی میدیا\nشاهەنشایی مونا- ماد (٧)\nدوو قەڵای لێبوو، یەکیان بە کەناری ڕۆژاوا و بە گردێکەوە بووە و ئەوی دیکەیان لە دەشتێکدا و بە کەناری ڕاستدا بەرپاکراوە، ئەم قەڵا بە نێوی کۆشکەڵە بەناوبانگە و هێشتا ئاسەواری وەک گردێک ماوە و سەرنجڕاکێشە لەم قەڵاوە کەلی خان واتە چیای وەزنە دیارە.\nتاریخ ایجاد در 25 فروردين 1399\nمطالعه بیشتر: شاهەنشایی مونا- ماد (٧)\nهه‌روا که مارکس پێمان ده‌ڵێت مرۆڤ به‌رهه‌می بارودۆخی خۆیه‌تی، سوژه‌ی ئه‌م چیرۆکانه‌یش که له‌م یاسایه به دوور نییه به‌رهه‌می بارودۆخێکی شۆرشگێرانه‌یه، واته سووژه بیر و ئەندێشەی خۆی له بارودۆخ وه‌رگرتووه و به‌و هۆیه‌وه که ئەندێشەی شۆڕشگێرانه له مێشکی سووژه‌دا ریشه‌ی نییه و، سووژه به لێکدانه‌وه به‌م بیره نه‌گه‌یشتوه تووشی وه‌ها کاره‌ساتێک بووه.\nتاریخ ایجاد در 26 آذر 1393\nمطالعه بیشتر: شۆرشگێڕی سانتیمانتالیستی\nشیعر وەک دەرخەرى راستیى بوون\nکەواتە شاعیر ناخزێتە ناو ئەوان و لە وێرانەخاکدا نامێنێتەوە، بەڵکو دەچێتەوە ماڵى زمان و خەیاڵى دەخزێتە ناو جوانی و لە شارێکى تر ژیان رێکدەخاتەوە؛ وەک خۆ رزگارکردنێک لە ژیانى ناڕەسەن، دەچێتەوە ناو ئەدەب و هایدگەریش ئەدەبى بەهێزى رزگارکەر بۆ مرۆڤى سەردەمى تەکنەلۆجى داناوە و پێى وایە ئەدەبیش هاوشێوەى فەلسەفە عەوداڵى دۆزینەوەى راستیى بوونە.\nتاریخ ایجاد در 17 آذر 1393\nمطالعه بیشتر: شیعر وەک دەرخەرى راستیى بوون\n"خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان\nرزگار ئەمین نژاد\nئەم رۆمانە لە دوولایەنەوە جێگای سەرنج و تێڕامانە؛ یەکەم بەهۆی رەهەندی رێئالیسمی رەخنەگەرانەی و، دووهەم بە هۆی هونەری نووسەر لە دەربڕینێکی ئۆبژەکتیڤانە دا.\nمطالعه بیشتر: "خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان\n"خوێنەری تارمایی" چەکوشی سێبەرشکێن\nبەنگین پیرۆت نوری\nکە ڕۆمانێکی باش دەخوێنینەوە، "مەبەستم وەرگێڕانی باش و ڕۆمانی باشە"بەخۆشمان نازانین چۆن قوتمان دەدات و چیە وامان لێدەکات لەناویدا بزر دەبین لەگەڵ ئەوەشدا ناتوانین دیوی ناوەوەی کەشف بکەین. دیوی پشتەوەی ھەر ڕۆمانێک بارگاویە بە کۆمەڵێک پەنھان، ھەر ئەمەشە وا لە خوێنەر دەکات بەدوا گرێ کوێرەی پاشخانە ڕۆشنبیریەکەیدا وێڵ بێت.\nتاریخ ایجاد در 29 اسفند 1393\nمطالعه بیشتر: "خوێنەری تارمایی" چەکوشی سێبەرشکێن\n"شۆڕشی په‌نجه‌ره‌کان" یان "به‌کراس‌بوونی جه‌سته‌کان"؟\nد. مه‌سعوود بینه‌نده\nله به‌رھه‌می «کراسێ نه‌ماوه دووریتی تێدا نه‌گریم»ی شاعیری سنه‌یی، شوعه‌یب میرزاییدا ھه‌وڵێک له چه‌شنی ئه‌م رێبازه نوێباوه بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه و به‌ره‌وپێشبردنی «پرسگری ئاوارته و ئاڵۆزی ئێستا» له ئارادایه.\nتاریخ ایجاد در 23 مهر 1393\nمطالعه بیشتر: "شۆڕشی په‌نجه‌ره‌کان" یان "به‌کراس‌بوونی جه‌سته‌کان"؟\nنوێترین کتێبی «پێشەوا کاکەیی»\nبەختەوەری و ڕوانیینەکانی چێژ و خۆشی\nنوبری مرگ را دیدم\nنەژاد عزیز سورمێ\nئاسوودە لە سپێدەى ئاژاوە\nئاسوودە لە چاوەڕوانى\nنهێنییان بۆ ئێمە جێ نەهێشت\nبڕست و پەندگۆیی و پیرۆزگرى هێنا.\nمطالعه بیشتر: پاسەوانەکانى ناخ


چه‌ند دێڕێك له ڕۆژی جیهانی ژنانداچه‌ند دێڕێك له ڕۆژی جیهانی ژناندا\nپێشه‌كی به ناوی خۆمه‌وه ڕۆژی جیهانی ژنان له گشت شۆخ و ئافره‌تانی كوردستان پیرۆز ده‌كه‌م و به‌و هیوایه‌م كه ڕۆژ له دوای ڕۆژو سات له دوای سات ئافره‌تانی وڵاته‌كه‌مان زیاتر به مافه ڕ‌ه‌واكانیان بگه‌ن.\nئه‌گه‌ر بگه‌ڕێنه‌وه بۆ مێژو، ده‌بینین ئافره‌ت ڕۆڵی گرنگی پێ نه‌سپێردراوه به تایبه‌تی له زه‌مانی کۆیله‌یه‌تیدا، وه هه‌مو کاتێ فه‌رمانڕه‌وایانی ئه‌و کاته وه‌ک کاره‌که‌ر به کاریان هێناون وه کۆشکه‌کانیان پێ ڕازاندونه‌ته‌وه وه چینه هه‌ژاره‌که‌ش ئافره‌ت تێیدا وه‌ک ئامێرێکی زاووزێ کردن بووه واته هه‌ر له دێر زه‌مانه‌وه ئافره‌تی کورد هه‌رچه‌نده شان به شانی پیاو ڕه‌نجی داوه هه‌موو ڕه‌نجه‌کانی بۆ فه‌رمانڕه‌واکان بووه‌و هیلاکی به فیڕۆ چووه. ئافره‌ت ته‌نها بۆ هێشتنه‌وه‌ی ته‌رازوی کۆمه‌ڵ به‌کار هاتووه.\nوه له سه‌رده‌مه‌کانی چه‌رخی نوێشدا له بری فه‌رمانڕه‌واکان ده‌ره‌به‌گه‌کان و ئاغاکان بونه‌ته هۆی چه‌وساندنه‌وه‌ی ئافره‌تان و مافه‌کانیان پێشێل کردون به تایبه‌تی درامای ئافره‌ت له‌م سه‌رده‌مه‌دا زۆر تراژیدیایانه بووه چونکه خاوه‌نی خۆی نه‌بووه‌و هاوسه‌رگیری به ئاره‌زوی خۆی نه‌بووه‌و ئاغاو ده‌ره‌به‌گه‌کان چاره‌نوسیان دیاری کردوه‌و باجه‌که‌شی بۆ ده‌ره‌به‌گه‌که بووه وه‌ک سورانه لێ سه‌ندن.\nپاشان له‌سه‌رده‌می ده‌ره‌به‌گایه‌تی و ئاغایه‌تی و كۆیلایه‌تی دێینه ده‌رێ و چاوێ به سه‌رده‌می پیشه‌سازی و ئافره‌تدا ده‌گێڕین. شۆڕشی پیشه‌سازی له وڵاته‌کانی ئه‌ورۆپاوه دروست بوو وه کارگه‌کان بونه جێگه‌ی کۆکردنه‌وه‌ی ئافره‌تان و پیاوان واته ڕۆڵێکی سه‌ره‌کی درا به ئافره‌ت ئه‌ویش ئیش کردن و بونی بۆجه‌یه‌کی تایبه‌ت بو بۆ خۆی و خێزانه‌که‌ی به‌ڵام وه‌ک ئاگادارین شۆڕشی پیشه‌سازی زۆر زۆر دره‌نگی خایاند تاکو بڵاو بویه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وروپا، به تایبه‌تی له کوردستان چونکه وڵاتێکی کوشتوکاڵی بووه ئافره‌تی کورد شان به شانی پیاو کاری کردووه له کشتوکاڵ و په‌روه‌رده کردنی منداڵدا، به‌ڵام پیاو سالاری به‌شیان بووه.\nده‌توانین بڵێین دوای جه‌نگی جیهانی دووه‌م وه بڵاو بونه‌وه‌ی جاڕی گه‌ردونی مرۆڤ ئافره‌تی کوردیش زیاتر به ئاگا هاته‌وه‌و هه‌وڵی دا له کۆمه‌ڵگه دا ده‌ست نه‌خشینی خۆی و بیرو تواناکانی بهێنێته کایه‌وه وه‌ک به‌ڕێز زێڕینای ئامێدی و عادیله خانم و حه‌پسه‌خانی نه‌قیب و چه‌نده‌های تر.\nبه داخه‌وه دواکه‌وتویی کۆمه‌ڵگه و پیاو سالاری تا ئه‌مڕۆش ده‌ستیان هه‌یه له به‌ره‌و پێش نه‌چونی ڕه‌وشی ئافره‌ت له کۆمه‌ڵگادا، تا ئێستاش زۆربه‌ی ئافره‌تانی کورد نه‌خوێنده‌وارن و ده‌وری خێڵه‌کی زاڵه به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگاو ئافره‌تدا به تایبه‌تی له لادێکانی کوردستاندا وه‌ک له زۆر جێ ده‌ڵێن شه‌رمه ئافره‌ت بخوێنێ، هێشتا ده‌بینین و ده‌بیستین که ڕۆژانه له زۆر ناوچه‌کانی کوردستان به داخه‌وه له‌سه‌ر بێشکه کچ ماره ده‌که‌ن یان ده‌یکه‌نه بری خوێن بۆ ئاشته‌واری دو خێڵ ئیتر چۆن ئافره‌ت بتوانێ بونی خۆی بسه‌لمێنێ؟\nجگه له‌مانه‌ش هه‌موی به‌داخه‌وه هه‌زار جار به‌داخه‌وه ئافره‌تی كورد خۆشیان ئازاری یه‌كدی ده‌ده‌ن و یه‌كگرتو نین بۆسازدانی شۆڕشێ بۆ به‌ده‌ست هێنانی مافه‌كانیان و فڕین بۆ ده‌ره‌وه‌ی قه‌فه‌سه ئاسنینه‌كانی زوڵمی پیاو.\nهه‌مومان زۆر جار بیستومانه فڵان كچ خۆی سوتان له داخی خه‌سوی، یان فڵان ژن مرد له داخی بوكه‌كه‌ی، گه‌لێ سه‌یره له چه‌رخی بیست و یه‌كدا هێشتا ئه‌م پیشه ناشرینانه له ئێمه‌دا ماوه، ئاخر بوك و خه‌سو خۆ هه‌ردوكیان ئافره‌تن بۆ ئه‌بێ ئازاری یه‌ك به‌ن؟ بۆ پێكه‌وه سه‌هۆڵبه‌ندانی زه‌وتی براو مێرد و خه‌زور و باوك ناشكێنن؟ من زۆر شت ده‌بیستم و ده‌بینم كه ده‌بێته جێی سه‌رسوڕمانم به‌تایبه‌تی كه بیرئه‌كه‌مه‌وه له‌وه‌ی ئافره‌ت له‌گه‌ڵ هه‌مو كێشه‌كانی خۆیدا خۆیان زوڵم له‌یه‌ك ئه‌كه‌ن.\nكاتێ كوڕێ له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌ی شه‌ڕی ئه‌بێ ، ده‌بینین دایكی كوڕه‌كه له بری ئه‌وه‌ی ئامۆژگاری كوڕه‌كه‌ی كات و پێی بڵێ ڕێز و خۆشه‌ویستی به‌رامبه‌ت ژنه‌كه‌ی هه‌بێ، ئه‌ڵێ ڕۆڵه به‌یانی ژنێكی تر بێنه.....!!!!!! جا ئافره‌ت خۆی له‌گه‌ڵ خۆیدا وا بێت داوای ئازادی چی له پیاو ده‌كات؟ من پێم وایه ئێمه خۆمان له زوڵمی خۆمان ئازاد كه‌ین و یه‌ك بگرین زۆر ئاسان تر ده‌توانین دیواری زه‌وتی پیاو بشكێنین.\nمن لای خۆمه‌وه هیواخوازم به زوترین كات ئه‌م ڕه‌وشتانه له ناخی ئافره‌تی كوردی نه‌مێنێ و هیواخوازم گشت مافه‌كانمان به ده‌ستی خۆمان به دی بێنین، هه‌روه‌ها داواخوازم له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كه یاسایه‌ك دانێ بۆ قه‌ده‌غه كردنی فره‌ژنی له كوردستاندا چونكه كاتێ پیاوێ ژن به‌سه‌ر خێزانه‌كه‌یدا ده‌هێنێ كوشتنی ئه‌و ئافره‌ته‌یه به زیندویی، وه هه‌روه‌ها تێكدانی ڕه‌وشتی منداڵه‌كانی ئه‌و خێزانه‌شه به‌تایبه‌تی كچه‌كان، كاتێ كچێ ئه‌بینێ دایكی چه‌ن ئازار ئه‌چێژێ و باوكی ژنی به‌سه‌ردا هێناوه ئه‌و كچه‌ش له باری ده‌رونییه‌وه نه‌خۆش ئه‌كه‌وێ و ترسێك ئه‌چێته دڵی به‌رامبه‌ر به پیاو وه بڕوای به توانای خۆی كه‌م ده‌بێ....\nئێمه گه‌ر باسی ئافره‌ت و كێشه‌كانیان بكه‌ین ئه‌توانین سه‌دان بگره هه‌زاران په‌رتوك بنوسین، به‌ڵام ئه‌مانه‌ی من خستمه ڕو ته‌نها ئه‌ستێره‌یه‌ك بو له‌و ئاسمانه‌ی كه ناوی ئافره‌ت و كێشه‌ی ئافره‌ته.\nدوباره پیرۆز بێ ڕۆژی جیهانی ژنان له سه‌رجه‌م ئافره‌تانی جیهان به‌تایبه‌تی ژنانی كوردستانه‌كه‌مان.\nهۆڵندا ڕێکه‌و 2007-03-06 19:48:11


دیارترین نیشانەکانی کۆرۆنای گۆڕاو لەسەر منداڵان\nماڵپەڕی ئیکسپرێس دیاترین ئەو نیشانانەی بڵاوکردووەتەوە، کە بەهۆی کۆرۆنای گۆڕاوەوە لەسەر تەندروستی منداڵان دەرکەوێت.\nلە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا دوای ئاشکرابوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای گۆڕا و لە عێراق و هەرێمی کوردستانیش، دەرکەوت کە ئەم جۆرە نوێیەی کۆرۆنا توانای ئەوەی هەیە منداڵانیش تووشی پەتاکە بکات.\nبە گوێرەی ماڵپەڕی ئێسکپرێس دیارترین ئەو نیشانانەی کە لە منداڵانی تووشبوو بە ڤایرۆسەکە دەردەکەوێت بریتین لە: کۆکە ، بوونی تەڕی لووت و دەردراوەکان، سووتانەوەی قورگ، سووربوونەوەی پێست، سەرئێشە، تێکچوونی گەندە، هێڵنجدان، سکچوون.\nماڵپەڕەکە داوای ئەوەی لە هاوڵاتیان کردووە، ڕێوشوێنی پێویستی خۆپارێزگای بگرنە بەر، بۆ ئەوەی خۆیان منداڵەکانیان بە دووربوون لە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنای گۆڕاو.\nداواشی کردووە هەر کاتێک هەستان بەو نیشانانە کرد لە خۆتان و منداڵەکانتاندا، ڕاستەوخۆ سەردانی نەخۆشخانە و ڕاوێژ بە پزیشک بکەن، بۆ ئەوەی کاریگەریی و نیشانەکانی بەسووکی دەربکەون.\nئەو ئاگرە بکوژێننەوە\nسووتان لەبەر دەرگا ڕاوەستاوە.\nگوێ لەقسەی زبر ناگرێ\nبەهەڕەشە خامۆش نابێت\nگەرمتر لەجاری پێشوو\nبەگوێرەی کەش و هەوا\nنزمە پاڵە پەستۆیەک\nهەمووشتێک بووە بەئاگر\nدڵەکان جۆشیان سەندووە\nسەفەری ئاگر دەکەن\nبەمنارەی چۆڵیدا هەڵبگەڕێ\nمزگەوتی "کاک ئەحمەدی شیخ " یش\nچیتر زەرد بیر مەکەنەوە\nچیتر سەوز مەڕوانن\nچیتر نیلی و نارنجی و\nلەسەر کەوڵتان ڕێک و تەبان\nبڕیاری جیاوازیان نییە\nئەدی ئێوە شەرم ناکەن؟\nمن قەڵەمێکی دووگیانم\nتکایە کەمێک ،\nگوێ لەژانەکانم ڕاگرن!\nساڵی ڕابردوو داهاتی تویتەر چەند بووە ؟\nداهاتی تۆڕی كۆمەڵایەتیی تویتەر لە ٢٠٢٠ بە بەراورد بە ساڵێك پێشتر 7% زیادیكردووە و گەیشتووەتە سێ ملیار و ٧٢٠ ملیۆن دۆلار.\nكۆمپانیای تویتەر لەبارەی چارەكی چوارەمی ٢٠٢٠ ڕاپۆرتێكی بڵاوكردەوە و بەپێی ڕاپۆرتەكە ئەو داهات‌ەی كە كۆمپانیاكە لە چارەكی كۆتایی ساڵی ڕابردوو بە دەستی هێناوە بە بەراورد بە هەمان قۆناغی ساڵێك پێشتر 28% زیادیكردووە و گەیشتووەتە یەك ملیار و ٢٩٠ ملیۆن دۆلار. كۆمپانیاكە لە چارەكی چوارەمی ٢٠١٩ داهاتەكەی یەك ملیۆن دۆلار بوو.\nداهاتی تۆڕی كۆمەڵایەتیی تویتەر لە ٢٠٢٠ بە بەراورد بە ساڵێك پێشتر، 7% زیادیكردووە و گەیشتووەتە سێ ملیار و ٧٢٠ ملیۆن دۆلار. داهاتی تویتەر لە ٢٠١٩دا، سێ ملیار و ٤٥٠ ملیۆن دۆلار بووە.\nقازانجی كۆمپانیاكە لە دوا چارەكی ٢٠٢٠ بە بەراورد بە هەمان قۆناغی ساڵێك پێشتر، 87% زیادیكردووە و گەیشتووەتە ٢٢٢ ملیۆن دۆلار. داهاتی تویتەر لە دوا چارەكی ٢٠١٩دا، ١١٨ ملیۆن و ٧٠٠ هەزار دۆلار بوو.\nلە ساڵی ٢٠٢٠ تویتەر بە بەهای یەك ملیار و ١٤٠ ملیۆن دۆلار زیانی بەركەوتووە و لە ٢٠١٩دا بە بەهای یەك ملیۆن و ٤٧ هەزار زیانی بەركەوتبوو.\nلە لایەكی ترەوە، ژمارەی بەكارهێنەرە چالاكەكانی تویتەر لە دوا چارەكی ساڵی ڕابردوو بە بەراورد بە هەمان قۆناغی ساڵێك پێشتر، 27% زیادیكردووە و گەیشتووەتە ١٩٢ ملیۆن كەس.\nمانگه ده‌ستكرده‌كه‌ی ئیمارات یه‌كه‌م وێنه‌ی له مه‌ریخه‌وه ره‌وانه‌كرد\nمانگی ده‌ستكردی ئه‌مه‌ل كه له لایه‌ن ئیماراته‌وه گه‌یشتوه‌ته خولگه‌ی مه‌ریخ یه‌كه‌م وێنه‌ی خۆی له‌و هه‌ساره‌یه‌وه ره‌وانه‌ی زه‌وی كرد.\nجه‌مسه‌ری باكوری مه‌ریخ له لای چه‌پی وێنه‌كه‌دا ده‌بینرێت و چیای ئۆلیمپوس گه‌وره‌ترین گڕكانی كۆمه‌ڵه‌ی خۆر كه‌وتوه‌ته شوێنی به‌یه‌كگه‌یشتنی شه‌و و رۆژ و له ناوه‌ڕاستی وێنه‌كه‌دا ده‌بینرێت و له‌لای راستیشه‌وه سێ گڕكانی تر به ناوه‌كانی ئاسكریوس، پاڤونیس و ئاریسیا به‌دی ده‌كرێن له لای راستی وێنه‌كه‌دا دۆڵی قوڵ و به‌ربڵاوی مارینه‌ر ده‌بینرێت.\nمانگی ده‌ستكردنی ئه‌مه‌ل كه حه‌وت مانگ به‌ر له ئێستا و له ژاپۆنه‌وه هه‌ڵدرابوو، رۆژی سێ شه‌ممه‌ی رابردوو پاش بڕینی مه‌ودای 500 ملیۆن كیلۆمه‌تری گه‌یشته خولگه‌ی مه‌ریخ و له به‌رزایی 24 هه‌زار و 700 كیلۆمه‌تری ئه‌و هه‌ساره‌یه جێگیركرا.\nئه‌ركی مانگه ده‌ستكرده‌كه‌ی ئیمارات توێژینه‌وه‌یه له‌سه‌ر كه‌شوهه‌وای مه‌ریخ و بڕیاره وێنه‌ی زیاتر ره‌وانه‌ی ئه‌و زه‌وی بكات.\nپێشتر ته‌نها ئه‌مریكا، هیندستان، ئه‌وروپا و روسیا پڕۆژه‌ی هاوشێوه‌یان به سه‌ركه‌وتوویی ئه‌نجامدابوو.\nئومێد بابان/ عەلی ئەڵوەنی، لە تەعجیلەوە پیتەكان دەدوێنێت\nبە ناونیشانی (پیتەكان دەدوێن)، لە ژێر چاودێریی (هێمن قادر) پارێزگاری هەولێر بە وەكالەت و بە هەماهەنگیی (كۆمسیۆنی باڵای بووژاندنەوەی قەڵای هەولێر)، پێشانگایەكی تایبەتی هونەرمەندی شێوەكار (عەلی ئەڵوەنی)، سێشەممە 9/2/2021، كاتژمێر 10 و نیوی بەیانی لە گەڕەكی تەعجیلی كۆن لە هەولێر دەكرێتەوە، كە رۆژی دواتریش، واتا 10/2/2021، لە هۆڵی (سەنتەری رۆشنبیریی قەڵای هەولێر) بەردەوام دەبێت.


عبدالباری عتوان : دەوڵەتی سونی وەک جێگرەوەی داعش و متمانەپێدانەوەی حزبی بەعس ! – WTARIKURD\nلە عەرەبی بۆ کوردی ـ عیماد عەلی\nخاتو حەنان فەتلاوی سەرۆکی لیستی ( ارادە ) لە پەرلەمانی عیراق ، دەڵێت : زانیاری ئەوەم لایە کە سەت هەزار کەس لە چوارچێوەی هێزێکی عەرەبی و ئەمریکی کۆدەکرێتەوە ، بۆ نەهێشتنی داعش لە عیراق . جەختیشی لەسەر ئەوە کردۆتەوە کە سیناتۆر جۆن ماکەین لەکاتی دوا سەردانەکەیدا بۆ بەغدا ئەوەی بە سەرۆک وەزیرانی عیراق حەیدەر عەبادی راگەیاندووە ، کە بریاری ناردنی هێز دراوە .\nباراک ئۆباما ، سبەینێ دووشەممە لە گوتارێکیدا باس لەو پلانە نوێ یە لە عیراق و سوریا دەکات ، بەڵام لەسەر قەیرانی هاتنی هێزەکانی تورکیا بۆ موسڵ و هەرەشەی عیراق بە بۆمبارانکردنیی ، کە وەک پێشیلکردنی سەروەریی لەقەڵەمی دەدات کە لە 2003 ەوە نەماوە ، بێدەنگی هەڵدەبژێرێت . ئەو پرسیارەی کە بە توندی خۆی فەرز دەکات ، ئایا ئامانجە رستەقینەکانی پشت ئەم جموجوڵە چیەو ، ئەو وڵاتە عەرەبی و ناوچەییانە کێن ، کە هێز رەوانەی ئەم هاوپەیمانیە نوێیە بۆسەر ئەرزی واقیع دەکەن ، کە وا ئەمریکا پاش هاوپەیمانی هێزی ئاسمانیەکەی ، هەوڵی پێکهێنانی دەدات . ئایا هێزە ئەمریکیەکە لە %10 ی ئەو هێزە پێشنیار کراوە پێکدێنێت وەک ئەوەی ماکین جەختی لەسەر دەکاتەوە یان زیاتر ؟ بۆچی لەم کاتەدا ؟\nلەناوبردنی داعش کردەوەیەکی ئاسان نیە ، ئەمە جگە لەوەی دەرئەنجامەکەشی دیارنیە . بەڵام پرسیارەکە لەوەدایە : لای ئەمریکا جێگرەوەی ئەم دەوڵەتە کێ دەبێت . ئەو ناوچەیەی کەزاڵ دەبێت بەسەریدا لەباکوری رۆژئاوای عیراق و باکوری رۆژهەڵاتی سوریا شێوازەکەی چۆن دەبێت ؟\nجۆن بوڵتون ، یەکێک لە هەڵۆ دیارەکانی موحافزکارە نوێکانی ئەمریکا و باڵیۆزی پێشووی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتوەکان لەسەردەمی سەرۆک بوش دا ، دوو رۆژ لەمەوبەر، وەڵامی هەندێک لەم پرسیارانەی لە نوسراوێکدا لە رۆژنامەی نیویۆرک تایمز ی ئەمریکی دایەوە . دەڵێت : ئەوەی دەیزانین ئەو سوریا و عیراقەی دەیناسین نەماون ، ئەوەی جێگرەوە ی داعشە دامەزراندنی دەوڵەتێکی سونی هاوشانی دەوڵەتی کورد لە باکوری عیراقە ، لەلایەن وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانە عەرەبەکانی لە ناوچەکەدا ، بەو مەرجەی بەعس بەهەردوو بەشەکەی عیراقی و سوریەکەی زاڵ بن بەسەریدا .\nلە روانگەی بوڵتنەوە ، ئەم دەوڵەتە فاکتەری مانەوەی بە بونی 13 بیری نەوت لە عیراق و 170 بیر لە سوریا دەبەستێتەوە ، کە لەگەڵ کورد دا بە سەرپەرشتی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا لەسەریی رێکدەکەون . بەڵام بە پێی دیدی ئەو ، دەبێت سعودیە و وڵاتانی تری کەنداو خەرجی و پێداویستیەکانی ماوەی پێکهێنانی ئەو دەوڵەتە بگرنەئەستۆ . بە پێی روانینیشی ئەو دەوڵەتە بۆ چەندین ساڵی تر دیموکراسی نابێت و شەر دژی گروپە ئیسلامیە توندرەوەکان دەکات .\nبولتن ـم یەکجار لە ژیاندا بینیوە ئەویش لە دیالۆگێک و ەک کۆمینتکارێکی عەرەبی ، لە بەرنامەی بەناوبانگی datiline london ی کەناڵی bbc ئینگلیزی لە ساڵی 2003 دا . لە رێگاوە بوو بۆ ناوچەکە ، لە دیالۆگێکی گەرمدا و روبەرووی بوومەوە . زۆر بە ساردیەوە وەڵامی دامەوە و ، وتی : چەندت پێ دەکرێت رەخنە لە ئەمریکا بگرە ، بەدەنگی بەرزیش قسە بکە و لە سەر نیازەکانی گومانت هەبێت ، وەڵامەکانی منیش بۆ تۆ پاش چەند هەفتەیەکی تر لەسەر ئەرز دەبێت . پاش چەند هەفتەکە هێزە ئەمریکیەکان عیراقیان داگیر کرد و بە پێی بنەمای تایفی و ئیتنی دابەشیان کرد و پاشماوەی ئەو چیرۆکەش دیارە . ئەوەی دەمەوێت بیڵێم کە ئەم ( بۆڵتۆن ) ـە ئێستا لە پەیمانگەی ( ئینتەربرایز ) کە گرنگترین ناوەندی توێژینەوەی ئەمریکایە و ، لە دامودەزگاکانی دەسەڵاتەوە نزیکە ، کار دەکات . هەروا بە هەرەمەکی قسە ناکات و لەسەر پلانێک قسە دەکات کە نەخشەی بۆ کێشراوە و چاوەری جێبەجێ کردنە . بە دووری نازانین کە ئەو هێزەی تورکیا لە موسڵە سەرە رمی هێر شکردن بێت بۆ سەر داعش بە هەماهەنکی و پیرۆزکردنی ئەمریکا و ، دووریش نیە هێزی سعودی و ئوردونی ئیماراتی و لەوانەیە میسریش بەشدار بن لەم کارەدا . ئەوە قسەیەی ئەنوەر قرقاش وەزیری دەوڵەتی ئیمارات بۆ کاروباری دەرەوە مان بە بیردێنێتەوە ، کە پێش دوو هەفتە بە بێ هیچ هۆکارێک وتی : وڵاتەکەی ئامادەیە بە هێزی وشکانی شەری داعش بکات . تەمەنی رێکەوتنامەی سایکس – بیکۆ کە پێش سەت ساڵی تەواو ئیمزا کرا ، تەمەنە دیاریکراوەی تەواو بووە و ، وا دیارە هەوڵێک لە ئارادایە بۆ تازەکردنەوەی بەگۆرینی نەخشەی سنورەکانیەوە ، بە هەڵوەشانوەی دەوڵەتە قوتریەکانی ، بە تایبەتی سوریا و عیراق و ، پێکهێنانی دەوڵەتی نوێ لەسەر بنەمای تایفی و ئیتنی . هەندێک لە وڵاتانی عەرەب بە هاندانی ئینگلیز و فەرەنسا ، لە شۆرشێکدا دژ بە پیاوە تورکە نەخۆشەکە و ، بە شێوەەیکی کارا لە جێبەجێ کرنی ریککەوتننامەی سایکس – بیکۆ بەشداریان کرد . لەو دیدەوە کە لە ژێر داگیرکاری تورکیا بون . ئێستاش هەمان دەوڵەت و دیکەش ، لە ژێر ئاڵای تایفی سونی بەشدار دەستوەردانی عەسکەری دەکەن .\nعەرەب لە رێککەوتننامەی سایکس – بیکۆ توشی هەڵخەڵاتنێکی گەورە هاتن و ، تائێستاش باجی ئەو فرتوفێلە دەدەنەوە ، ئێستا ئەو قەبارە زەرەرمەندیەی لە دەرئەنجامی دەستخەرۆییە تائیفیە نوێ یە چەند دەبێت ؟\nزەرەرکان زۆرگەورە و دەستخەرۆییەکانی داهاتوو گەورەتر دەبن ، رۆژانمان لە بەیندایە .\nسەرچاوە ـ رای الیوم\nبەکلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە بنێر بۆ هاوڕێکانت\nئاریتما موحه‌ممه‌دی : ڕژیمی تورك و سه‌ركوتی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نیی !


#krmashan - Instagram photos and videos\nHashtags #krmashan for Instagram\nئەم منداڵە دەنگ خۆشە بۆ عەفرین و کەرکووک دەخوێنێت.\nآهنگی زیبا درباره عفرین و کرکوک\n#كورد #كوردستان #kurdistan #peshmarga #peshmerga #barzani #barzan #usarmy #usnavy #nato #hawler #dhok #slimani #qamishlo #amad #swat #commando #krmashan #bragawra #russianarmy\nBu da İzmir Tatlıses Kebap’ta, Pazartesi iftarımız... @ibrahimtatlises\n#kurdistan #Kurd #slimani #sulaymaniyah #hawler #zaxo #كورد #كوردستان #باران #عشق #ھە‌ورامان #halabja #bokan #krmashan #black_white #note#لایک\nنه، زمستان باش که بلرزانی\nنه، تابستان باش که بسوزانی\n#Iran #kurdistan #krmashan #howraman #pave #mobilegraphy #nature #flowers #rose #garden\n#duhok #zaxo #hawlir #slimane #kirkuk #akre #shexan #qasrok #bardarash #amede .\n#iran #tahran #krmashan #azarbejan #arata\nنرخي زير ئةمرو ريكةوتي 2018 /5/21\nنرخی یەک مسقاڵ زێڕی .\nعەیارە 18 بە 185 هەزار دینارە\nعەیاره21 220 هەزار دینارە\nعەیارە 22 به 230 هەزار دینارە\nنرخي زير كسر \nدولار $120,7,, _____________________\nFollow us  @zerengre_hakan #Hakan_Jewellery\n#Zerengre_Hakan  @zerengre_hakan #kirkuk #hawler #slemani #duhok#kurdistan #erbil\nFollow me @Zerengre_hakan\nدلخوشى_ئوه_به رده وامى_ئمه يه .\n#کورد #kurdistan #hawler #slemani #duhok #hawlerakam #zaxo #bashur #krmashan\n#kurd #kurd #kurdi #kurdistani #karkuk #akre\n#saqz #کورد #کوردستان #هەولێر\n#کەرکوک#زاخۆ #دهۆک #کور #کوردستان#سلیمانی\nساڵڕۆژی کۆچی دوایی شمشاڵ ژەنی بەتوانای کوردولەدڵەوە کورد ،،مامۆستا قادری عەبدوڵڵا زادە ناسراوبە (قالە مەڕە)\nقادرعبدالله زاده مشهوربه قاله مه ره (متولد ۱دی ۱۳۰۴ـــــــ درگذشت ۳۱اردیبهشت ۱۳٨٨)\nنامدارترین نوازنده شمشال (نی سنتی )درکردستان بزرگ.اودربیشترازبیست وسه کشورجهان به اجرای موسیقی پرداخته،ویکی ازبزرگترین نوازندگان بزرگ ونامدارایران به حساب می امد،ایشان دراواخرشب پنجشنبه تاریخ ۳۱دی ۱۳٨٨ دربیمارستان قلی پورشهرستان خودش (بوکان )به علت ناراحتیه قلبی درسن ٨۴سالگی جان به جان افرین تسلیم کرد ،روحش شاد یادش گرامی باد\n@rayko._.7 @_jehana_bedang @adnanteymur @ayk0_king @aziz.mehrabi @sise._.dhoki @khalid__safwan @karigarsadqqubadiofficiall @muzik.drama @badini__ @ware_bedang @jehana_bedang_chanel @alirezazangi1 @almaz._.7 @azarxabor @haje_bahjat @prince._.7 @page_.mhrab @page_ware_payva @kurdm_97_ @kurdo._.7 @mehrab_emperor @mehrab._music.official @mehrab @emir_mehrabi @kochar____axa @haron._kocher @haron___zebari @shrinok17 @firat__uzun @faproduction @english_kurdish_class @firaswaad @berhat._.7 .\nهاوكارى لة ئيوة بةردةوامى لة ئيمة\n#tawella__hawraman #tawella #tawella_khanaqa #balxa #byara\n#halabja #xurmal #sirwan #saysadq #arbat #greza #slemany #hawaryshar #ashtyn #arbil #hawler #dwkan #chamchamll #iran #iraq #pava #marivan #mariwan #zrebar #krmashan #hamadan #shirin\nقـــوربانی خۆت و نێوی سڕاوت\nسۆزی شمشاڵی دەنگ لێ بڕاوت\nفیــــــــدای مەزار و ڕێبازی ونت\nدەفتــــەری نۆتی پەڕ لێ دڕاوت\n#قاڵەمەڕە #قالە_مەڕە #قادر_عبدالله_زاده\n#ایران #اصفهان #کرمانشاه #سکس #خواطر #من #شیرازی #تبریز #کرمان #رشت #ستار #تاروت #ویلون #iran #krmashan #artist #هنر #هنرمند #ساز #شراب #قشنگ #خلفيات#sexy #sexyvideo #سيكس_پك #sèxy #sex #sèxy #hot #hot #homeworkout\nنرخي زير ئةمرو ريكةوتي 2018 /5/20\nعەیارە 18 بە 190 هەزار دینارە\nعەیاره21 222 هەزار دینارە\nتکایە ھاوێیان ئاکتیڤمان زۆر خراپە تکایە ھاوکاریم بکەن تەنھا یەک کۆمێنت\nهیچ درختی به خاطر پناه دادن به پرنده ها بی بار و برگ نشده است ...\nتکیه گاه باشیم ، مهربانی سخت نیست ...!\n#iran #kurdistan #krmashan #paveh #howraman#photography #nature\n#kurdish #kurdistan #hawler #slemani #kurdistan #dubai #baghdad #istanbul #stockholm #london #paris #doha #krmashan #iraq #sweden\nتاکەی وەک مەجنوون\nخوێندنی مامۆستا : محەممەد ناهید\nمزكةوتة تازةكةى بيارة\nنرخي زير ئةمرو ريكةوتي 2018 /5/19\n#ایران #اصفهان #کرمانشاه #سکس #خواطر #من #شیرازی #تبریز #کرمان #رشت #ستار #تاروت #ویلون #iran #krmashan #artist #هنر #هنرمند #ساز #شراب #قشنگ #خلفيات #سکس #يارب\n#iran #tahran #krmashan #azarbejan #arat\nئەوانەی کە لە کاتی ڕووخانمان پاڵپشتمان نین، مافی ئەوەشیان نییە کاتی سەرکەوتن لە تەنیشتمان بن...\nکسانی که در روز شکست\nپشت ما نیستند،\nحق ندارند در روز پیروزی\nکنار ما باشند...\n#komsay #efrin #afrin @gucci #gucci #kirkuk #krmashan\nکارێکی جوانە بە چیمەنتۆ\nعه شق ھەر ئەمەیە:\nتۆ ئالودەی کەسێک ئەبیت\nکەلەخەونەکانیشتدا ھی تۆ نییە.ــــ!! #shara#kurd#slemani#hawler#karkuk#penjwen#saidsadq #halabja #rozhhalatikurdistan #sna#krmashan##saqz#eslamabadgharb #mhabad #bokan#mariwan_#akre#wan#shngal#shara#shaaraw#sharaebrahim🧡\nگورانی خوش به دنگ ایوب علی\n#Rojhalat #krmashan #ilam #hawraman #marivan #pavah #nodsha #mahabad #banah #sna #saqz #bokan #sardasht ⚘#kermanshah #urmia #sanandaj #nowdesheh #piranshar #lakestan #hawler #zaxo #duhok #karkuk #kurdishculture #photography\n#bagdad #duhok #arbil #paris #newyork #brooklyn #dobie #shaqlawa #kalar #krmashan #istanbul\n#ankra #izmer #bodrum #gunel #hulya #iran #thran #krmashan #germany #boon #faransa #paris #london #kurd #kurdistan #hawler #dhok #slemani #cologne #visitcologne #lovelocks #lovelocksbridge #jalanjalan #liburanmurah #liburan #kgtrips #triporganizer #kakigatel #opentrip #indotraveller


کەرکوک لە نێوان پایتەختى رۆشنبیریی و مەترسیی قەدەغەکردنى هونەردا.\nئەو کارەى وەزارەتى پەروەردەى عێراق ئەیکات لە هەڵگرتنى پەیکەرەکانى نێو پەیمانگەى هونەرەجوانەکانى بەغدا و دەرکردنى شانۆ و مۆسیقا لە مەنهەجى خوێندن ، پێشتریش رێگە نەدان بە سازدانى فێستڤاڵى بابل و چەندین چلاکیى ترى ئەدەبى و هونەریى ، هیچى کەمتر نییە لەو پەلامارەى کە چەکدارانى تاڵیبان لەساڵى 2001ـدا لە ئەفغانستان کردیانە سەر گەورەترین پەیکەرى بودا لە جیهاندا ،ئەمەى کە لە عێراقدا روودەدات بەتایبەتى لە سەردەمى پاش رووخانى ترسناکترین رژێم و پێکهێنانى پەرلەمانى زۆرینە ، سەرهەڵدانى چەندین رێکخراوى مافى مرۆڤ و کۆمەڵگەى مەدەنى ، هەوڵێکى مەترسیدارە بۆ کوشتنى ستاتیکا و لەناوبردنى هونەر و هەر بزاوتێکى رۆشنبیرى لەم وڵاتەدا ،ئەم وڵاتەى کە خاوەنى چەندین هونەرمەند و ئەدیبى ناودارە لەسەر ئاستى وڵاتانى جیهان و دەورووبەردا ، ئەم هەڵوێستەى ئیدارەى بەغدا و وەزارەتى پەروەردەى عێراق ئەگەرچى لە توندووتیژیى مەزهەبییەوە سەرچاوەى گرتووە ،پێموا یە کارێکى بەرنامەبۆدارێژراوە و لە دەست تێوەردانی ئیقلیمى بەدەرنییە .\nبێگومان لەسەر ئاستى وڵاتدا ئاماژەیەکەیەکى مەترسیدار لە ئارادایە سەبارەت بە تەشەنەکردنى ڤایرۆسى دژ بە هزر و کوشتنى ئازادییەکان وقەدەغەکردنى جوانی،ئەشى ئەم هەوڵە ببێتە مایەى تێکدانى چەندین هۆڵى شانۆ و سینەما و ناوەندى رۆشنبیریى ،لە هەموویشى مەترسیدارتر گەیشتنى ئەو ڤایرۆسەیە بۆ ناوەندە کلتوورییەکانى شارى کەرکوک،لەسەرووى هەموویانەوە پەیمانگەى هونەرە جوانەکان ،چونکە هەموومان باش ئەزانین کەرکوک تا ئێستا ناوچەى ململانێ یە و لە بڕیارەکانى حکومەتى ناوەند دەربازى نابێت .\nبۆیە لە کاتێکدا ئەگەر هەڵوێستى وەزارەتى پەروەردەى بەغدا ببێتە بڕیارێک و بەسەر پەیمانگاکانى عێراقدا گشتگیربکرێت ئەوا زۆر بەئاسانى پەیمانگەى هونەرە جوانەکانى کەرکوکیش دەگرێتەوە ،بەڵام ئەوەى جێى سەرسوڕمانە تا ئێستا نە پەیمانگەى هونەرەجوانەکانى کەرکوک و نە هونەرمەندانى شارەکە هیچ هەڵوێستێکى دیاریکراویان لەهەمبەر ئەو بڕیارە نەبووە، لەم ساتە وەختەدا بە تایبەتى کە شارەکە پایتەختى رۆشنبیریى عێراقە ، و تا رادەیەک چاوى میدیاکان و رۆشنبیران و بەرپرسانى وڵاتى لەسەرە بۆیە دەکرا زۆرترین ناڕەزایی و خۆپیشاندانەکان لە کەرکوک بوونایە و چەندین یادداشتنامەیان واژۆبکردایە بۆ هەڵوەشاندنەوەى بڕیارەکە ،راستە بەغدا کەرکوکى بە پایتەختى رۆشنبیریى ئەمساڵ دەستنیشانکردووە بەڵام ئەبێ ئەو راستییەش بزانین کە مەترسى ئەوە هەیە لەپاڵ ئەو ناوە زەبەلاحەوە ،سەکۆى شانۆ ى لێ بسەنێتەوە ، مۆسیقاى لێ حەرام بکات و پەیکەرەکانى ئەسیرى و مەلا جەمیلى رۆژبەیانى تێکبشکێنێت.


سه‌گێكی ده‌ڤه‌ری پشده‌ر به 5 ده‌فته‌ر دۆلار فرۆشرا\n7/2/2018 - 11:46\nهه‌فتانه دوو جار شه‌ڕه سه‌گ له ده‌ڤه‌ره‌كه ئه‌نجام ده‌درێ\nتووڵه سه‌گێكی ده‌ڤه‌ری پشده‌ر به 50 هه‌زار دۆلار كه ده‌كاته 5ده‌فته‌ر دۆلار فرۆشرا و كڕیاره‌كه‌شی كوردێكی باكووری كوردستانه، خاوه‌نی سه‌گه‌كه‌ش یه‌كێكه له ئاغاكانی میراوده‌لی ده‌ڤه‌ری پشده‌ر.\nسه‌گی ده‌ڤه‌ری پشده‌ر، به یه‌كێك له ده‌گمه‌نترین و جیاوازترین سه‌گه‌كان داده‌نرێت، جگه له‌وه‌ی به‌خێوكردنی بووه‌ته حه‌ز و خولیای چه‌ندین كه‌س، له هه‌مان كاتیشدا بووه‌ته سه‌رچاوه‌ی بژێوی و ڕه‌وانه‌ی وڵاتانی ڕوسیا و ئه‌رمه‌نستان و ئه‌فغانستان و توركیا و لوبنان و ئێران ده‌كرێت.\nتایبه‌مه‌ندییه‌كانی سه‌گی پشده‌ر ئه‌وه‌یه به ئاسانی ماڵی ده‌كرێت و زووتر گوێڕایه‌ڵ ده‌بێت، هه‌روه‌ها باڵای به‌رز و درێژ و بێمووه، واته مووه‌كانی درێژ نییه، شه‌ڕه‌كه‌ره و دڕن، هه‌روه‌ها به‌هێزن و زیره‌كشن، هاوكات چاویان تیژه و بینین و بۆنیان زیاتره له سه‌گی تر.\nشیاوی باسه له كاتی ئێستاشدا خه‌ڵكی ده‌ڤه‌ری پشده‌ر روویان كردۆته بازرگانیكردن به سه‌گ و شوێنی تایبه‌تییان بۆ ئه‌م سه‌گانه كردۆته‌وه‌و هه‌موو پێداویستییه‌كانیان بۆ دابین كردوون.\nهه‌فتانه‌ش دوو جار شه‌ڕه سه‌گ له ده‌ڤه‌ره‌كه ئه‌نجام ده‌درێ و پێش ده‌ستپێكردنی شه‌ڕه‌كه‌ش خه‌ڵكانێك پاره بۆ براوه‌ی سه‌گه‌كان داده‌نین ،له هه‌مانكاتیشدا خه‌ڵكانێكی زۆر له شاره‌كانی دیكه‌ی كوردستان ئاماده‌ی بینینی ئه‌م یارییه ده‌بن.


دکتۆر کەمال میراودەلی : ئایا ماددەی 140 تەواو بووە؟ . – WTARIKURD\nدکتۆر کەمال میراودەلی : ئایا ماددەی 140 تەواو بووە؟ .\nبەڵی بۆ سەربەخۆیی و رێفراندۆم و ژیان و نان و دادو ئازادیی بۆ خەڵک\nنا بۆ جەنگی بلێۆنەرەکانی قاچاغچێتیی نەوت و خیانەتی نەتەوەیی\nراگەیاندنی تەوابوونی ماددەی ١٤٠ کارێکی هەڵەو هەڵەشەو نادەستووریی یە کە زیان بە کورد دەگەیەنێت نەک قازانج . دیارە مەبەستی بارزانی لە تەواوبوون ئەوەیە کە بە کۆنترۆلکردنی کەرکووک و ناوچەکانی تری کوردستانی دەرەوەی هەرێم، کورد چارەسەریی سەربازیی فەرز دەکات و تازە ناکشێتەوەو پێویستیی بە ماددەی ١٤٠ نەماوە . گەر ئەمەش مەبەست بێت، پێشکەشکردنی کێشەکە بەم شیوە کارێکی هەڵەو نامەسئوولانەیە چونکە گەر چارەسەری دەستووریی یاسایی ئاشتییانەی نیونەتەوەیی بۆ کێشەی نەوت لە ناو هەموو پێکهاتەکانی عێراقدا نەبێت رەوشێکی لەوەی خوارووی سودان خراپتر دێنێتە کایەوە. هەروەها گەر مەبەست چارەسەری سەربازیی و جەنگ بێت ئەوە ئەو کاتە کەسێک قسەی وا دەکات کە سەدی سەد لە خۆراگرتن و سەرکەوتن دڵنیا بێت کە دیارە لە جەنگدا بە تایبەتی جەنگی ئەم سەردەمە، کەس ناتوانێت لە سەرکەوتنی سەدا دەش دڵنیا بێت و خەڵک نەکاتە قوربانیی …\nبەڵام بژاردەی جەنگ بۆ؟ بەپێچەوانەوە هەر دەستپێکردنی جەنگ و توندوتیژیی لە سەر نەوت دەبێتە کارەساتێكی نەتەوەیی و هەموو ریسەکەمان دەکاتەوە بە خورییەکی سووتاو . لە بەر ئەوە هەڵبژاردنی رێگەی ئاشتیی و چارەسەری کێشەکان بە ئاشتیی پێویستە هەڵىژاردەی یەکەم و دووەم و دەیەم ودوایی بێت .\nبانگاشە بۆ تەواوبوونی ماددەی ١٤٠ و پرۆسەی دەستووریی و کشانەوە لە پرۆسەی سیاسی عێراق ڕیگا لەم هەڵبژاردە ئاشتییە دەگرێت.\nلە بەر گرنگی ماددەی ١٤٠ بۆ کورد و دەوری لە دەستووری عێراقدا سەرنجێکی شیکاریی تەواو لەو ماددەیە دەدەم.\nئایا ماددەی ١٤٠ تەواو بووە ؟ . وەلامەکە بەوەوە بەستراوەتە مەبەست لە تەواوبوون چییە ؟\nیەک : ماددەکە کە دەقەکەی لە دەستووری هەمیشەیی سالی ٢٠٠٥ دا هاتووە، کاتبەند ( زەمەنی) بوو . دەبوو بە سێ ساڵ لە سێ هەنگاوی پێکەوە بەستراودا : ئاساییکرنەوە ، سەرژمیریی ، رێفراندۆم ، پرۆسەی یەکلاییکردنەوەی کەرکوک و کوردستانی دەرەوەی هەرێم تا ١٥ی مانگی ئازدەی ساڵی ٢٠٠٧ تەواو کرابایە . لەو کاتەداو دواتر سەرۆک کۆمار کورد بوو، جیگری سەرەک وەزیران کورد بوو ، وەزیری دەرەوەو زۆر لە وەزیرەکان کورد بوون ، کورد هێزێکی پەرلەمانی کاریگەریی عێراق بوو ، کورد هێزی براوەی هەڵبژاردنی پارێزگاکان بوو لە موسل و کەرک و و دیالا ، و کورد دۆستی ئەمریکاو بەریتانیا بوو ، گەر باکیان بە سەربەخۆیی هەبایەو و مانای پرۆسەی دەستووریی و یاسایی و دیمۆکراتییان بۆ ئەم مەبەستە زانیبا و خەریکی مونافەسەی یەکترو شەری دزیی و داگیرکاریی و گەندەلیی و فەرهوود نەبوونایە ، بە ئاسانی بە پرۆسەی دەستووریی و دیمۆکراتی کێشەکان چارەسەر دەبوون . بەڵام ئەم پرۆسەیە کە سەری نەگرت، تاوانەکەی بە پلەی یەکەم لە ئەستۆی سەرانی پارتی و یەکێتی یە .\nدوو: کە ماددەکە لە ماوەی خۆی داو دواتریش جێ بەجێ نەبوو ، ئەوسا هەندێ لە عەرەبەکان دەیانگوت ماددەکە کاتەکەی بەسەرچووەو مەفعولی نەماوە ، سەرانی کورد ، بۆ بازرگانیی سیاسیی ، دەیانگوت مەفعولەکەی ماوە . بەڵام بەهەموو ئەو هەنگاوانە رازیبوون کە حکومەتی عێراقیی بۆ جێبەجێکردن یان نەکردنی ماددەکە هەڵیان گرت . لە کۆتایی ٢٠٠٧ دا نوێنەری تایبەتی نەتەوەیەکگرتۆکان لە عێراق نێوبژیی دانوستانی درێژکردنەوەی مەفعولی ماددەکەی بۆ ماوەی ٦ مانگ کرد. لەو شەش مانگەشداهیچ رووی نەدا .\nسێ: بێگومان ماددەکە دەستووریی یە ، بەو مانایەی بەشێکە لە دەستووری عێراق و مەفعولەکەی سییاسییە و بۆ چارەسەریی دەستووریی و پرۆسەی یاسایی رەوشێک وپرسێکی تایبەتی دروستکردنەوەی عێراق و دەستەبەرکردنی [ عەدالەتی ئینتیقالی ] بۆ کورد بۆ زامنکردنی بەشداری لەو پرۆسەیەدا ، دانراوە بۆیە ماددەیەکی دەستووریی گرنگە بۆ کورد و تەواو بوونی یان نەمانی یان فرامۆشکردنی لە قازانجی کورد نییە .\nچوار: لە لایەکی ترەوە دەستووری هەر وڵاتێک بەڵگەنامەیەکی یەکگرتووی جیانەکراوەی تەواوە ، هێچ بەشێکی دەستوورەکە بە بێ هەموارکردنەوە یان هەڵوەشاندنەوەی تەواوی دەستوورەکە مومکین نابێت. کەوایە کە بڵێی ماددەی ١٤٠ تەواو بووە مانای وایە دەستووری عێراق تەواو بووە و لەلایەکی ترەوە مافی دەستووری کورد لە بەشداری لە حکومەت و دەسەڵاتی عێراق و نەوت و چارەسەری کێشەی کوردستانی دەرەوەی هەرێم تەوا وبووە و رەوش و واقیعێکی تر لە دەرەوەی دەستوور لەبریی ئەو هێزە یاساییەی دەستووری عێراق وەک فاکتەریکی بەدەر لە پرۆسەو هەقیانەتی دستوور کار دەکات .\nپێنج : کە گوایە ئەم رەوشەش هاتنی داعش و داگیرکردنی سێیەکی عێراق و لە ئەنجامی ئەمەشدا کۆنترۆلی کوردە بە سەر کوردستانی دەرەوەی هەرێم دا . بارزانی وەک حەقیقەتێکی ئەبەدیی باسی ئەم رەوشە دەکەن و تەئکید دەکەن عێراق ناگەڕێتەوە پێش داگیرکارییەکانی داعش و ئەمە بە تاکە پشتیوانی داخوازیی سەربەخۆیی و ڕێفراندۆمی باشوور دەزانن . بەلام دیارە، هیچ رەوشێکی سەربازیی ناتوانرێ سیفەتی هەمیشەیی و مانەوەی ئەبەدیی پێ بدڕێت . داعش دروستکراوێکی ساختەی چەندین هێزە : بەریتانیا ، ئیسرائیل ، تورکیا و ئەمریکاو قەتەر و واجیهەیەکە بۆ چەندین هێزی جیاواز بە تایبەتی بەعسییەکان و هێزی سەربازی پێشووی سووننەکان لە سوپای عێراقدا و بە پێی خواست و داخوازیی ئەوان دەمێنێ یان نامێنێت ، گەورە دەبیت یان ىچووک دەبێتەوە ، کوردستان بە دۆست دەزانن یان دوژمن واتە داعشییەت واقیعێکی سابیت نییە و دیلی کۆنترۆلی هێزە خولقێنەرەکانێتی واتە هەڵویستی ئەمریکاو بەریتانیا و تورکیا .. گەر ئەم سێ لایەی ناتۆ حەز بکەن بەچەند سەعاتێک لە موسڵ دەریان دەکەن. بەلام کارئاسانکردن بۆ هاتن و مانەوەی داعش و لە پشتییەوە بەعسییەکان و عەشایری سوننیی ، بۆ مەبەستی کۆنترۆلی سەرچاوەو رێگا نەوتییەکان و سەپاندنی ئەمری واقیعی دابەشکردنی سێ لایەنەی عێراق بە پێی پرۆژەکەی زووی جۆ بایدنی جێگری سەرۆک کۆماری ئەمریکا و دروستکردنی گوشارە لە سەر شیعەکان و ئێران..\nشەش: کە بڵێی دەستووری عێراق تەواو بووە مانای هەڵوەشاندنەوەی ئەو بنەما دەستوریی و سیاسیی و هاوسازانەییە ، کە عێراقی ئێستای لەسەر بنیاتنراوە ، ئەمە مانای هەڵوەشاندنەوەی هەموو ئەو پرۆسە سیاسییە ، کەبۆتە هۆی پێکهاتەی دەستووریی ئەم دەساڵەو ئێستای حکومەتی عێراق. دەستووری عێراق نوێنەرو بەرجەستەی هەموو پرۆسە سیاسیی و یاسایی و نێونەتەوەییەکانی دروستکردنەوەی عێراقەو نەک تەنیا دەقی دەستوورەکەی خۆی بەلکو ناوەرۆک و رۆحی یاسای ئیدارەی کاتیی عێراقی سەردەمی [ برێمەر] ی بەخۆگرتووە ، بە تایبەتی ماددەی ٥٨ کە بنەماو ناوەرۆک و پاڵشت و روونکەرەوەی مەفعولی دەستووریی و یاسایی و سیاسیی ماددەی ١٤٠ ـە . تێگەیشتن و جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠ بە بێ گەرانەوە بۆ ماددەی ٥٨ ی یاسای ئیدارەی کاتیی عێراق شایانی تێگەیشتن و جێبەجێکردن ناىێت . کورد لە سەرەتادا هێزی سەرەکی دروستکردنەوەی عێراق بوو بۆیە یاسای ئیدارەی کاتیی باشترو زیاترو روونتر مافەکانی نەتەوەیی کوردیی دەستبەسەر کردووە . بەتایبەتی ماددەی ٥٨ ی ناو ماددەی ١٤٠ رێبازی دەستووریی یاسایی تەواوی داناوە بۆ کوردستانیبوونی ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم و قەرەبووی تاوانەکانی رابردوو ..\nحەوت: دەستووری عێراق ، لەمە گرنگتر ، کێشەی نەوت و داهاتەکانی تا رادەیەکی زۆر چارەسەر کردووە. لابردن و هەڵوەشاندنەوەو فرامۆشکردنی دەستوور بە بێ ئەوەی بەدیلێکی دەستووریی یاسایی سیاسیی نیونەتەوەیی هەبێت، جەنگی نەوت و خوێن و کارەسات بۆ کوردو عێراق دروست دەکات. هەموو دەسکەوتەکانی کورد، کە لە ئەنجامی خیانەت و خۆپەرستی و فرۆشتنی مافی رێفراندۆم و سەربەخۆیی و سزادانی عێراق لەسەر ئەنفال و جێنۆساید دوای رووخانی سەددام، بەدی هاتوون، لەو دەستوورەدان ..\nهەشت : وەک پرۆفیسۆر ئۆلیری و داڤید باتمان لە لێکۆڵینەوەیەلی یاسایی و سیاسیی گرنگی ماددەی ١٤٠ دا روونیان کردۆتەوە ، سەرجەمی ماددەکە لە بەرژەوەندی کوردەو گرنگی هەرە جەوهەری دەستووری عێراق ئەوەیە کە بنەمای دەستووری یاسایی دادگایی نێونەتەوەیی بۆ چارەسەری کێشەکان و ناکۆکییەکان لە سەر نەوت داناوە ، گاڵتەکردن بە دەستووری عێراق بە بێ بوونی بەدیلێکی یاسایی جیهانی کە مافی کورد مسۆگەر بکاو رێگە لە شەڕی نەوت و خوێن بگرێت تاوانێکە کەس ناتوانی پێشبینی کارەساتەکانی بکات .\nلەو باسە شیکارییە یاسایی یە گرنگەدا کە لە مایسی ٢٠٠٨ دا بڵاوکراوەتەوە ، ئۆرێل [ کە راوێژکاری حکومەتی هەرێمیش بوو ] و باتمان دەنووسن :\nهەرچەندە کوردەکان بە قووڵی خەون بە سەربەخۆیی یەوە دەبینن ، هەرچەندە زۆر شایانی سەربەخۆیین و هەقیانە سەربەخۆ بن لە بەر ئەو خراپکارییەی لە لایەن عێراقەوە تووشی هاتوون ، ئەوان و سەرکردەکانیان دەزانن کە داواکاری کوردستانێکی سەربەخۆ کارێکی هەرە ناعاقڵانە دەبێت ، بە تایبەتی کە هەرێمی کوردستان سەربەخۆیی ناوخۆیی تەواویی لە ناو عێراقی فێدرالدا هەیە کە هاوبەشبوون لە دانانی دەستوورەکە هەمیشەییەکەیدا .\nhowever deeply they dream of it, and however much they deserve it because of their maltreatment at the hands of successive Baghdad governments. They know, as do the leaders for whom they voted, that striking out for an independent Kurdistan would be most unwise, especially when the Kurdistan Region has the substance of full domestic independence within a federal Iraq which was co-designed by Kurds in the permanent constitution.\nواتە بە رای ئەو داوانەکردنی سەربەخۆیی واز‌هێنان لە سەربەخۆیی نییە بەڵکو لە بەر ئەو راستییەیە کە وەک پێشتر وتم ، کورد بە هۆی دەستووری عێراقەوە سەربەخۆیی تەواوی لە ناو عێراقدا هەیە جگە لە بەشداری لە حوکمی عێراقدا. کەرکوک و خانەقین و زۆربەی ناوچەکانی دەرەوەی هەرێمیش لە لایەن کورد خۆیەوە بەڕێوەدەبردرێن . بەڵام مافیای حیزب لە جیاتی نەخشەدانان بۆ ئایندەو نەتەوەسازیی و دەوڵەتسازیی و ئینسانسازیی خەریکی دزیی و داگیرکاریی و خیانەتکاریی و ژنکوشتن بوون .\nدەمێنێتەوە کەرکوک و ناوچەکان کە بمانەوێ و نەمانەوێ چونکە زۆربەی ئیحتیاتی نەوتی عێراقیان تێدایە گرفتەکە هی خاک نییە هی نەوتە واتە : هی دەستبەسەرداگرتنی نەوتەکە ، دەرهێنانی ، گواستنەوەی ، فرۆشتنی و ، جیۆپۆلیتیکی بەربەرەکانی جیهانیی لەسەر وزەیە . کورد گەر بە حیکمەت و رێگای دەستووریی و ناوبژیی جیهانیی ئەمە چارەسەرنەکات وەک خوارووی سودان و زۆر خراپتری لێ دێت ..\nدەربارەی چارەسەری کێشەی نەوت لە دەستووردا ، ئۆلێری و باتمان ، دەنووسن : بە پێی ماددە پێوەندییدارەکانی دەستووری ئێستا ، کە سەرکرەدکانی کورد لە دانوستاندن بۆیان بەشدار بوون ، داهاتەکانی کێڵگەکانی نەوتی کەرکوک بەسەر هەموو عێراقدا دابەش دەبێت [[ هەر وەک چۆن هەموو داهاتێکی نەوتی شوینەکانی تری عێراق ک . م ]] بێ گوێدانە تەئسیری ئاکامی ڕیفراندۆم لەسەر چارەنووسی نەوت . لەبەر ئەوە هەر گۆڕانێک لە ستاتووی کەرکوک مانای ئەوە نییە کە هەرێمی کوردستان کۆنترۆلی داهاتی نەوت دەکات وەک زۆر جار دەتوترێت .\n. Under the relevant provisions of Iraq’s Constitution, which Kurdistan’s leaders helped negotiate, the revenues from Kirkuk’s oil-field will be shared across Iraq as a whole, irrespective of the outcome of the referendum on Kirkuk’s status. Therefore, any change in Kirkuk’s territorial status will not mean that the Kurdistan Region controls all of Kirkuk’s oil revenues, as is frequently and falsely suggested\nئەم بۆچوونە دەستوورییە یەکجار گرنگە ، چونکە پیسترین و کوشندەترین و درێژخایەنترین جەنگەکان جەنگی نەوت و خوێنن . ئەمە دیپلۆماسییەتێکی گرنگ بە کورد دەدات کە وەرگرتنەوەی کەرکووک مانای قۆرخکردنی نەوتەکەی و بێىەشکردنی پێکهاتەکانی تری عێراق نییە بە چەشنیک کە ببێتە هۆی جەنگ و ئاوارەیی و ماڵوێرانیی.\nپرسیارەکە ئەوەیە : بارزانی و فشەپەرلەمانی کوردستان چ بەدیلێکیان بۆ ئەم بۆچوونە دەستوورییە هەیە ؟\nکە جەنگی نەوت روویدا ، کورد چی بەسەر دێ، روو لە کوێ بکات، کێ بیپارێزێت ؟\nبەڵی بۆ رێفراندۆم ، بۆ سەربەخۆیی .\n١ – لە جیاتی ئەوەی بارزانی بڵێ ماددەی ١٤٠ تەواو بووە ، دەبوو بڵی ئێستا کاتی جێبەجێکردنی هاتووەو ئەوەی کردبایە بە مەرج بۆ بەردەوامی پشتگیری مالکی و شیعەکان . گەر نەیانکردبایە ، ئەوسا لە ڕێگەی دەستووریی و یاسای عێراقییەوە کە دکتۆر نەجمەددین پاریزگاری کەرکووکەو ئەنجومەنی پارێزگا زۆربەی کوردە ، بە عەمەلی بەپێی رۆحی ماددەکە ، هەنگاوی بۆ سەرژمێری ئەوسا رێفراندۆم نابایە.\n٢ – بۆ ئەم مەبەستەش داوای هاوکاری و ئاسانکاریی لە نەتەوەیەکگرتۆکان و پشتیوانی بەریتانیا و ئەمریکا بکردایە کە ئەوان خۆیان بەشداری دەستوورسازیی و کێشەی مێژوویی ماددەی ١٤٠ ن و بەبێ رەزامەندیی و ئاسانکاریی نەتەوەیەکگرتۆکان ڕێفراندۆم شەرعییەتی جیهانیی وەرناگرێت..\n٣ – هێزی پێشمەرگەشی وەک هێزیكی عێراقیی ناساندبایە کە ناوچەکانی نەوتی بۆیە کۆنترۆل کردوون تانەکەونە دەست داعش و لە ئاستی شەرمەزاریی مالکی و سووپای عێراقیدا دیفاع لە هەموو عێراقییەکان دەکات .\nدیارە گۆڕانکاریی لە جیۆپۆلیتیکی نەوت دەشێ هەموو ئەم شتانە بکاتە مێژوو واتە واقیعێکی نوێی کۆنترۆل و بازرگانیی نەوتی کوردستان بێنێتە کایەوە کە بریتی بێت لە سیکوچکەی بەهێزی تورکیا- ئیسرائیل- کورد. ئامادەیی تورکیا کە نەوتی کوردستان وەرگرێ و بفرۆشێ ، ئامادەیی ئیسرائیل کە بیکرێت و وەک یەکەم دەوڵەت پشگیریی خۆی بۆ دەوڵەتی کوردیی دەربرێت ، رەنگە سەرەتایەکی تازەی داڕشتنەوەی نەخشەی نەوتی دوای سایکسپیکۆ بێت ، بەلام ئەمە کارێکی هێندە ئاسانیش نابێت.. لە لایەکەوە دەوڵەتی سوننەی شاراوە لە پشت پەردەی داعش ، لە لایەکەوە هەڵوێستی ئەمریکاو ناتۆ بەرامبەر پرۆسەکان ، لە لایەکی ترەوە ئێران و دەولەتی شیعەی عێراقی بێ کورد و سوننە ، لە لایەکی ترەوە چارەنووسی سوریا وکوردستانی خۆراواو باکوور هەموو ئەمانە لایەنی ئالۆزی پرۆسەکە پێکدێنن.\nرووننەبوونەوەی ئەو ئاڵۆزییانەو دەرنەکەوتنی هێچ پرۆسەیەکی دیار ، وا دەکات کە کورد پشت نەکاتە ماددەی ١٤٠ و بەشداریی کاریگەر لە پرۆسەی سیاسیی عێراقدا ، ئەمە لە هەموو بارێکدا بۆ ئیدارەکردنێکی ئاشتییانەو عاقڵانەی پرۆسەکە پێویستییەکی جەوهەری یە .\nلە وتاری داهاتوودا دەربارەی جیۆپۆلیتیکی نەوت و ئەگەری راستەقینەی سەربەخۆیی کوردستان دەدوێم .\nسەلام سەعید : ژنێك .\nهەژار نامیق : یەکڕیزمان هەنگاوێک بۆ دەوڵەتى کوردى.


📊 بابەت 376,039 | وێنە 59,737 | پەڕتووک PDF 11,159 | فایلی پەیوەندیدار 44,633 | 📼 ڤیدیۆ 168 | 🗄 سەرچاوەکان 15,110\nفۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | دیوانی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیەنێت، هەواڵی رێگریکردن لە چەند فەرمانبەرێکی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان لەلایەن سەرۆکایەتییەوە دوورە لە راستییەوە\nئەمڕۆ چوارشەممە 3-10-2018، هەواڵێکی بێ بنەما و ناڕاست لە ژمارەیەک ماڵپەڕ و دەزگاکانی راگەیاندن بڵاوکراوەتەوە سەبارەت بە رێگەگرتن لە دەوامکردنی فەرمانبەرانی سەر بە لایەنێکی سیاسیی دیاریکراو لە دیوانی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان. سەبارەت بە ناوەڕۆکی ئەم هەواڵە نادروستە رایدەگەیێنین، کە دەوامی دیوان بەشێوەیەکی ئاسایی و وەکو هەموو رۆژەکانی دیکە بەڕێوەچووە و هیچ گرفتێک یان رێگەگرتنێک لە فەرمانبەران و ستاف رووینەداوە و سەر لەبەری ئەو هەواڵە رەتدەکەینەوە. داواکارین دەزگاکانی راگەیاندن بەرپرسیارانەتر مامەڵە لەگەڵ هەواڵەکاندا بکەن و پڕوپاگەندەی سیاسیی و نادروست بڵاونەکەنەوە کە خزمەت بە هیچ لایەک ناکات. دیوانی سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان #03-10-2018#


لەچوارچێوەی وتارێکی 17 خولەکیدا کە لە ویلایەتی ڤێرجینیا پێشکەشی کرد بۆ پاڵپشتيکردنی کاندیدی دیموکراتەکان بۆ گرتنەدەستی پۆستی حاکمی ویلایەتەکە، سەرۆکی ئەو وڵاتە 24 جار ناوی سەرۆکی پێشوی وڵاتەکەی هێنا و رەخنەی لێگرت.\nلە کاتی بەڕێوەچوونی هەڵمەتی بانگەشەکردن بۆ تیری ماکۆڵیف کاندیدی دیموکراتەکان بۆ گرتنە دەستی پۆستی حاکمی ویلایەتی ڤێرجینیا، جۆ بایدن سەرۆکی ئەمەریکا لەباکوری ئەو ویلایەتە لە نزیک پنتاگۆن وتارێکی پێشکەشکرد و تیایدا بانگەشەی بۆ ماکۆڵیف کرد.\nلە وتارەکەیدا، جۆ بایدن، رەخنەی لە دۆناڵد ترەمپ گرت لەبارەی رووداوەکانی سەر کاپیتۆڵ کە لە 6ی کانوونی دووەمی 2021 ترەمپ لایەنگرانی هاندا هێرش بکەنە سەر باڵەخانەی کۆنگرێس و بێ بەهاکردنی هەوڵەکانی هەر یەک لە کۆڵن پاوڵ و جۆن مەکین دوای مردنیان لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە.\nکۆمارییەکان سەرنجیان خستە سەر ئەو هەنگاوانەی بوونەتە هۆی دابەزاندنی پشتیوانی جەماوەری بایدن لەوانەش کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لە ئەفغانستان و دروستبوونی پشێوی لەو وڵاتە و کێشەی سنورەکان لەگەڵ مەکسیک و دووبارە پەرەسەندنی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا لە ئەمەریکا.