مافی مرۆڤ و خوێندن به زمانی دایکی - PDKI NORGE\nلەلايەن Chiya Qadri لەسەر تشرینی یەکەم 12, 2017\nخوێندنێک که به‌شێوه‌یه‌کی سیستماتیک ماوه‌ی پتر له ٩٠ساڵه له‌لایه‌ن کاربه‌ده‌ستانی تاران، به‌بێ ڕه‌چاوکردنی باروودۆخی دێمۆگرافیای ئیتنیکی ئه‌م وه‌ڵاته پێڕه‌و ده‌کرێ. منداڵانی کورستانی ڕۆژهه‌ڵات وه‌ک هه‌موو ناوچه غەیره فار‌س نشینه‌کان، مه‌جبوور ده‌کرێن هه‌ر له یه‌که‌م قۆناغی ده‌سپێکی خوێندن، به زمانێک جیا له زمانی دایکی خۆیان بخوێنن که ئه‌م شێوازه له خوێندن بۆ هه‌تاهه‌تایی له سه‌ر ڕۆح و باوه‌ڕ به‌خۆبوونی به‌رده‌نگی ئه‌م سیستمه شوێندانه‌ری هه‌بێت. به‌داخه‌وه دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی به‌ناو مۆدێرنی ئێران هه‌ر له سه‌رەتای دامه‌زرانیه‌وه سیاسه‌تی پاکتاوی نه‌ته‌وه‌یی و ئاسیمیله‌کردنی نه‌ته‌وه‌کانی جیا له فارسی له ڕێگای ده‌زگای بارهێنان و په‌روه‌رده‌وه و به‌شێوه‌یه‌کی نه‌رمە‌ئامێرانە و فریوده‌رانه ده‌ستی پێکرد و زمانی فارسی وه‌ک ته‌نیا زمانی خوێندن و نووسین به زه‌بری دام وده‌زگای ناوه‌ندگه‌راوه، کاناڵیزه کرد و به شێوه‌یه‌ک زمانی فارسی ده‌مخواردی بنه‌ماڵه‌کان و منداڵانی نه‌ته‌وه‌کانی غه‌یرە فارس داوه که گوایە زمان وئه‌ده‌بی پارسی، میراتی هاوبه‌شی هه‌موو ئێرانییه‌کانه و وای نواندووه که ته‌نیا ئه‌و شاعێر و ئه‌دیبانه له ئێران بوونیان بووه که ئه‌وان ده‌ستنیشانی کردوون. ئه‌گه‌ر له ڕابردوودا سیاسه‌تی ره‌زاشا و حه‌مه‌ره‌زاشای کوڕی له دزگای زه‌به‌لاحی “ئامووزش وپه‌روه‌رش” له سه‌رپاژنه‌ی فارسیزم و زه‌قکردنه‌وه‌ی مێژوویی پڕ له شووره‌یی پاشا زاڵمه‌کانی هەخامه‌نێشی بوو؛ رێژیمی کۆماری ئیسلامی له پاڵ بڕەودان به سیاسه‌تی فارسیزم، ته‌و‌ژمی شێعه‌گه‌ری و زه‌قکردنه‌وه‌ی باوه‌ڕی خۆرافی و به‌ها پیرۆزه‌کانی خۆیان لێوئاخنی هه‌موو وانه ده‌رسیه‌کانیان کردووه ومنداڵانی غه‌یره فارس وشێعه، مه‌جبوور به ملدان له ڕێبازێک ده‌که‌ن که به هیچ جۆرێک له‌گه‌ڵ بنه‌ماکانی یوونسکۆ وجاڕنامه‌ی مافی مرۆڤی نه‌ته‌وە یه‌کگرتووه‌کان نایێته‌وه. ڕێژیمی دژی گه‌لی کۆماری ئیسلامی له ماوه‌ی ده ساڵی ڕابردوودا به‌شێوه‌یه‌کی زۆر ئاشکرا هه‌موو سیاسه‌ته ئیدئۆلۆژیکییه‌کانی خۆی له ڕێگای ئامووزش وپه‌روه‌رشه‌وه تیۆریزه ده‌کات وپلانی درێژخایه‌نی بۆ په‌روه‌رده‌ی جیلێکی ملکه‌چ و بێ‌ئیراده داناوه. ئامووزش وپه‌روه‌رش بووه‌ته شوێنگەی ڕمبازێنی به‌سیج وسپای پاسداران.\nهه‌مووساڵێک له گه‌رمه‌ی خوێندن، منداڵانی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان ناچار بە بەڕێوەبردنی به‌رنامه‌یه‌ک به ناوی “راهیان نور” دەکرێن که تا ئیستا چه‌ندین جار هه‌ڵوێستی بنه‌ماڵه‌کانی کوردستانی به دوای خۆیدا هێناوە.\nئه‌ندام گرتن بۆ به‌سیج له نێو قوتابیان به به‌ڵێنی درۆی سه‌رکه‌وتن له کۆنکوور و دامه‌زراندن له داهاتوو، ماوه‌ی چه‌ندین ساڵه وه‌ک دیار‌ی شکستخواردووی به‌سیجی لێهاتووه. کۆماری ئیسلامی سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به هیچ جۆرێک ئیجازه‌ی خوێندن به زمانی دایکی به منداڵانی کوردستان نادات، ته‌نانه‌ت هه‌وڵی به‌شێک له ڕێکخراوه مه‌ده‌نیه‌کانی کوردستانی بۆ خولی زمانی دایکی له قوتابخانه‌کان قه‌ده‌خه ده‌کات. ڕێژیم سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌موو بودجه‌یه که بۆ په‌ره‌پێدانی کاروباری فه‌رهه‌نگی خۆی به‌مه‌به‌ستی گۆڕینی شوناس وفه‌رهه‌نگی کوردستان ده‌کات؛ به‌شێکی زۆری قوتابخانه‌کانی کوردستان له هه‌رچه‌شنه ئیستانداردێک بۆ خوێندن بێ به‌شن و له‌ئه‌گه‌ری بوومه‌له‌رزه‌یه‌کی به‌هێز، کاره‌ساتێکی هه‌ژێنه‌ر ڕوو ده‌دات. ئه‌گه‌ر ئاوڕێکی خێرا له ئامووزش وپه‌روه‌رشی کۆماری ئیسلامی بده‌ینه‌وه، به‌داخه‌وه ئه‌م وه‌زاره‌ته گرینگه به ئیعترافی زۆرێک له کارناسانی بواری په‌روه‌رده به‌رەو هه‌ڵدێر ده‌ڕوات و به جێگای ئه‌وه‌ی ئامووزش وپه‌روه‌رش له‌سه‌ر بنه‌مای په‌روه‌رده‌ی جیهانی و له ژێر ڕێنوینی یۆنسکۆ به‌رێوه‌بچیت، ئه‌وه‌ته ناوه‌نده مه‌زهه‌بیه‌کانی ئێران وه‌ک “حوزه‌ی علمیه قم” له هه‌ڵبژاردنی وه‌زیر و پلاندانی په‌روه‌رده، ڕۆڵی سه‌ره‌کی ده‌گێڕن. ئه‌وه‌ی زۆر جێگای داخه، ده‌بێ منداڵانی کوردستان نه‌ته‌نیا له‌م سیستمه گه‌نده‌ڵ وشۆڤێنیه‌دا به زمان و فه‌رهه‌نگی خۆیان په‌روه‌رده نه‌بن به‌ڵکوو له ژێر ته‌وژمی خۆرافاتی مه‌زهه‌بی شێعه‌ی دوازده‌ئیمامیدا وانه‌کانیان بخوێنن.


📕 Die Musik in Kurdistan Kütüphane\n📅 Da eklendi Aug 10 2016 10:32AM\nNour-AI-Din AI-Salihi [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ H.B. 10-8-2016 10:32:09\n📕 Het Idioom Van De Koerdische Muziek Toonladders Kütüphane\n📅 Da eklendi Apr 10 2017 11:21PM\nSalah Raouf 2017 [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ M.B. 10-4-2017 23:21:30\n📕 پۆلێنکردنی فۆڕم و پەیژەکانی مۆسیقای کوردی Kütüphane\n📅 Da eklendi Sep 11 2011 10:51PM\nسەڵاح رەوف لە بڵاوکراوەکانی دەزگای سەردەم - سلێما [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 11-9-2011 22:51:44\n📕 پەپولە Kütüphane\nئا/عەدنان کەریم [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 20-6-2012 23:36:40\n📕 پەیژەکانی مۆسیقای کوردی Kütüphane\n📅 Da eklendi Apr 8 2017 10:37PM\n👁 Bu başlık 9,972 defa görüntülendi\nنووسینی: سەڵاح ڕەوف 2020 [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ M.B. 8-4-2017 22:37:26\n📕 تیۆرەکانی مۆسیقا Kütüphane\n👁 Bu başlık 14,379 defa görüntülendi\nسەڵاح رەوف 1989 [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 10-6-2012 16:51:49\n📕 خەج و سیامەند چیرۆکی عیشقێکی بێ سەمەر Kütüphane\n📅 Da eklendi Apr 16 2017 4:29PM\n👁 Bu başlık 10,402 defa görüntülendi\nنووسینی: عەبدوڵای سەیدیان نەخشەسازی بەرگ: ئاسۆ د [ Daha... 👁] 📕 ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ M.B. 16-4-2017 16:29:07\n📕 دەروازەیەک بۆ بۆتەکانی موزیک Kütüphane\n👁 Bu başlık 6,590 defa görüntülendi\nغەمگین فەرەج ئینستیوتی کەلەپوری کوردستان 2005 [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ H.B. 22-12-2010 14:41:23\n📕 زیرەک هونەرمەندی نەتەوەیەکی بندەست Kütüphane\n👁 Bu başlık 16,449 defa görüntülendi\nبرایم فەرشی 2005 [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 22-12-2010 14:41:23\n📕 زەکەریای کورد Kütüphane\n📅 Da eklendi Jul 27 2018 8:44PM\n👁 Bu başlık 1,801 defa görüntülendi\nدڵدار داڵەڕێ کتێبی زەکەریای کورد کتێبێکە تایبەت [ Daha... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 27-7-2018 20:44:12


ژنان دەبنە خاوەنی نزیكەی 100 كورسی پەرلەمانی عیراق – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئاملرێكی ئەمیندارێتی گشتی سەرۆكایەتی وەزیرانی عیراق دەریدەخات كە 97 ژن لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەمجاردا سەركەوتووبوون.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن فەرمانگەی پێگەیاندنی ژنان لە ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقەوە بڵاوكرایەوە” فەرمانگەی پێگەیاندنی ژنانی عیراق لە ئەنجومەنی وەزیران، پیرۆزبایی لە ژنە كاندیدە براوەكانی هەڵبژاردنی پێشوەختەی 2021 دەكات و سەركەوتن و گەیشتنیان بە پەرلەمان بە هەنگاوێكی پێویست بۆ بەشداریی لە پرۆسەی سیاسی دادەنێت، بە تایبەت كە براوەكان نوێنەرایەتی دەنگی ژنان دەكەن لە گوزارشت لە خواست و ویستیان”.\nلە بەیاننامەكەدا یوسرا كەریم موحسین، بەڕێوەبەری گشتی فەرمانگەكە دەڵێت”سەركەوتنی كۆمەڵێك ژن لە گەیشتن بە پەرلەمانی نوێ، بەرهەمێكی سروشتی هەوڵی ئەو ژنانەیە كە بوێری و ئازایەتییان نواند بۆ بەشدارییەكی كاریگەر، ئەزمونی ئەمڕۆیان سەركەوتنە بۆ ژنانی عیراق و مایەی شانازیی هەموانە”.\nبە وتەی یوسرا موحسین”بەپێی ئەنجامی سەرەتایی هەڵبژاردن، ژنان توانییان 97 كورسی ببنەوە بە 14 كورسی كۆتا كە بۆ ژنان تەرخان دەكرێت، لەگەڵ دوو ژنی تر لە كەمینەكان، لەم نێوەندەشدا دەركەوتووە كە 57 ژن بە هێزی دەنگی خۆیان بەبێ ئەوەی پێویست بە كۆتا بكات، سەركەوتوو بوون”.\nبەڕێوەبەری فەرمانگەی پێگەیاندنی ژنان دەڵێت”پەیامی ڕاستەقینەی ژنان بە چوونە پەرلەمانەوە ناوەستێت، بەڵكو پێویستە لەسەر هەموو ژنان هەوڵەكانیان درێژەپێبدەن بۆ بەشداریی لە هەموو قۆناغە جیاجیاكانی پرۆسەی سیاسی و ناوەندی بڕیاردان، و بایەخدان بە پرسی ژنان و یاساكان كە دەكرێت ببنە مایەی زامنكردنی مافەكانی و پتەوكردنی پێگەی ژنان لەنێو كۆمەڵگە”.\n18 مارس 2021 5.00 pm\nخەڵك- بەرپرسی ڕێكخراوی بەدر لە پارێزگای كەركوك، ئاماژە بە بوونی ئەو گوشارانە دەكات كە لەلایەن پارتی و یەكێتی دەكرێنە…\n10 حوزەیران 2021 9.00 pm\nخەڵك- ئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، بەرزبوونەوەی نرخی نەوت پارەی زیاتر بۆ دەوڵەت…


هێزێکی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە شاری پیرانشار لە کوردستانی ڕۆژهەڵات لەگەل هێزەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران تووشی شەڕ و تێکهەڵچوون بوون.\nوتەبێژی شوڕای نیزامیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە هەواڵێکدا ڕایگەیاند، کە تیمێکی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ناوچەی "سەروکانی" سەر بە شاری پیرانشار شەوی ٢٥ لە سەر ٢٦ی جۆزەردانی ١٣٩٥ی هەتاوی، کەوتوونەتە بۆسەی هێزەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران و لە ئەنجام‌دا شەڕ و تێکهەڵچوون لە نێوان پێشمەرگە و هێزەکانی ڕێژیم ڕووی داوە.\nلە ئەنجامی ئەو هێرشەی هێزەکانی سپای پاسدارن بۆ سەر پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات، پێشمەرگەکان دەکەونە گەمارۆی هێزەکانی ڕێژیم کە دوای ١ کاتژمێژ شەڕ گەمارۆی دوژمن دەشکێنن و ڕزگاریان دەبێت.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرتە،شەڕ و دەگیری لە نێوان هێزەکانی سپای پاسدارانی ڕێژیمی ئێران و هێزەکانی پێشمەرگە لەو ناوچەیە ماوەی ١ کاتژمێر درێژەی کێشاوە و پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات بێ هیچ زیانیك ڕزگاریان بووە.\nهەروەها بەپێی ئەو ڕاپۆرته تا ئێستا ڕادەی تەلەفاتی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران دیار نییە.\nجاری خوێندراوه: 2314


ڕاگەیاندن! – پەڕە 2 – hkkurdistan\nHome 6 ڕاگەیاندن! (page 2)\nلەعێراقەوە تا ئێران و لوبنان، ململانێیەك بە پانتایی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست …\nكانونی یه‌كه‌م 7, 2019\t0\nبەیاننامەی هاوبەشی (٣) حزبی کۆمۆنیستی کرێکاری سەبارەت بە خرۆشانە جەماوەریەکانی ناوچەکە: لەعێراقەوە تا ئێران و لوبنان، ململانێیەك بە پانتایی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاگری ناڕەزایەتی بەرهەقی کرێکاران و خەڵکی بێبەش لە ئێرانەوە تا عێراق و لوبنان کڵپەی سەندووە. هەرسێ وڵات بوونەتە مەڵبەندی ململانێیەکی پانوبەرین دژی سەرکوت، هەژاری و بێبەشی و دژی حکومەت و هێزە دەسەڵاتدارەکان. ریشەی ئەم ناڕەزایەتیانە، بەدەر لەوەی ئاکامەکەی چی …\nله پێناو خۆئاماده‌كردن بۆ ئه‌ركه‌كانی داهاتوودا کۆبوونەوەی بەرفراوانی رێکخستنەکانی رێکخراوی دەرەوەی وڵاتی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان سازدرا …\nتشرینی دووه‌م 19, 2019\t0\nڕۆژانی شه‌ممه و یەک شەممە ١٦ و١٧ ی نۆڤمبەری ٢٠١٩ کۆبوونەوەی بەرفراوانی ئەندامانی حزب کە لە وڵاته‌كانی (کەنەدا، ئوسترالیا، وڵاتانی ئەسکەندەناڤی، هۆڵندا، سویسرا، ئیتاڵیا و بەریتانیا..) ه‌وه هاتبوون و بە بەشداری عوسمانی حاجی مارف سکرتێری کۆمیتە ناوەندی و وەفدی ڕێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و ژمارەیەکی بەرچاو لە دۆستان و هاوڕێیانی حزب، لە شاری هلسنکی پایتەختی فنلاند بەرێوەچوو. کۆبوونەوەکە …\nتیرۆرو تۆقاندن و کوشتاری هەڕەمەکیناتوانێ به‌ر به‌هاتنه‌مه‌یدانی هه‌قخوازانه‌ی خه‌ڵکی زه‌حمه‌تکێش بگرێ! …\nتشرینی یه‌كه‌م 5, 2019\t0\n“بەیاننامەی حزبی کۆمۆنستی کرێکاری کوردستان له‌په‌یوه‌ند به خۆپیشاندانە جەماوەریەکانی شارەکانی عێراقه‌وه” له‌چه‌ند ڕۆژی رابردوودا ڕق و توره‌یی په‌نگخواردووی چه‌ند ساڵه‌ی خه‌ڵکی هه‌ژارو برسی شاره‌کانی خوارووی عیراق، له‌دژی ده‌سه‌ڵاتدارانی تاڵانچی و گەندەڵی حزبه ئیسلامیه میلیشیایه‌کان له‌بەغداد، ته‌قیه‌وه و که‌وته به‌رامبه‌ر هێزه سه‌رکوتگه‌ره‌کانی حوکمه‌ته به‌ناو میانڕه‌وه‌که‌ی عادل عه‌بدولمه‌هد‌یه‌وه. سەرباری ڕاگه‌یاندنی حکومه‌تی سه‌ربازی و تیرۆرو کوشتاری هەڕەمەکی خۆپیشاندەران و بریندارکردنی سەدان و دەستگیر …\nحوکمی دادگای رژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران دژی ڕابەرانی کرێکاری نیشانەی ترسی رژێمە لە بزوتنەوەی کرێکاری …\nئه‌یلول 9, 2019\t0\nدادگای قەرەقوشی رژێمی دژە کرێکاریی کۆماری ئیسلامی ئێران بڕیاری ١٨ساڵ تا ٦ ساڵ زیندانی بەسەر ڕابەرانی کرێکارانی کۆمپانیای قامیشی شەکری (هەفت تەپە) و لایەنگرانیان دا، کە لەنێویاندا اسماعیل بەخشی ڕابەری کرێکارانی هەفتە تەپە و سپیدە قلیان رۆژنامەنوسی لایەنگری بزوتنەوەی کرێکاری تێدایە. ڕاگەیاندنی سەندیکای کرێکارانی قامیشی شەکری هەفت تەپە لەبەرامبەر بەم بڕیارەی دادگای زاڵمانەی رژێمی ئیسلامی ئێراندا دەڵێ: ” ئەوەی چاوەڕوانکراو …\nپەیامەکەی ئۆچەلان سەبارەت بە چەکدانانی (پەکەکە) …\nئاب 27, 2019\t0\nبەیاننامەی حکک سەبارەت بە پەیامەکەی ئۆچەلان پەیامەکەی ئۆچەلان سەبارەت بە چەکدانانی (پەکەکە) عبدللە ئۆچەلان، ڕابەری زیندانیکراوی پەکەکە، لەرێگای پارێزەرەکانیەوە ڕایگەیاند کە دەیەوێت بەڕێگای ئاشتی و وتووێژو دانوسان کێشەکانیان لەگەڵ حکومەتی تورکیادا چارەسەربکات و داواشی له‌هێزه‌کانی په‌که‌کە کردووه که لە بەهاری داهاتوودا”کۆنگره‌ی دانانی چه‌ک” ببه‌ستێت. هاوکات داوای لەهێزەکانی پەیەدەش کردوه کە ڕەچاوی بەرژەوەندیەکانی تورکیا لەسوریا بکەن و خۆیان لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ …\nئاب 16, 2019\t0\nئیسماعیل بەخشی و هاورێکانی دەبێ دەستبەجێ ئازاد بکرێن! رژێمی کۆنەپەرست و بۆرژوایی کۆماری ئیسلامی ئێران، بۆ شکاندنی ئیرادەی کرێکاران و خەڵکی ناڕازی ماوەی چەند مانگێکە ژمارەیەك ڕابەری کرێکاری و لایەنگرانی بزوتنەوەی کرێکارییان زیندانی کردوە. بەمەبەستی دادگایی کردنیان، رۆژی ١٢ی ئەیلولی ٢٠١٩ (ئیسماعیل بەخشی، علی نەجاتی، سپیدە قلیان، عەسەل محمدی، ساناز اللەیاری، ئەمیر حەسەن محمدی فەرد و ئەمیر ئەمیر قلی)یان ڕەوانەی …\nتاوانی کوشتاری هاوڵاتیانی هەرێم لەلایەن فڕۆکەکانی دەوڵەتی فاشیستی تورکیاوە سەرکۆنە دەکەین! …\nحوزه‌یران 28, 2019\t0\nفڕۆکە جەنگیەکانی دەوڵەتی بۆرژوا- فاشیستی تورکیا بەردەوام بەبیانووی بوونی هێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان( پەکەکە) لە ناوچەکانی هەرێمی کوردستان، بۆردومانی ئەوناوچانە دەکەن و هەرجارەی کۆمەڵێك هاوڵاتی مەدەنی و بێدەیفاعی خەڵکی گوندەکان کۆمەڵکوژ دەکەن و ماڵوحاڵیان کاول و وێران دەکەن. دوێنێ ٢٧/٦/٢٠١٩ جارێکی دیکە خێزانێکی دانیشتووی گوندەکانی بناری قەندیل بوونە خۆراكی مووشەکە کوێرەکانی فڕۆکە جەنگیەکانی رژێمی دڕندەو شۆڤێنیستی تورکیا. دەوڵەتی بۆرژوایی و …\nدژی لەشکرکێشی ئەمریکا و بەرینبونەوەی کەشوهەوای شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست….\nحوزه‌یران 27, 2019\t0\nبانگەواز بۆ یەکێتی و رێکخراوە کرێکاریەکان خەڵکی ئازادیخوازو موتەمەدنی دنیا دژی لەشکرکێشی ئەمریکا و بەرینبونەوەی کەشوهەوای شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بارگرژی لە ناوچەی کەنداو بەشێوەیەکی بەردەوام لە هەڵکشاندایە. سەرەڕای هێزە سەربازیە جێگیرەکانی و هێنانی هێزی زیاتریش لەلایەن ئەمریکاوە، بەریتانیاش هێزە سەربازیەکانی خۆی ڕەوانەی ناوچەکە کردوە. ئێستا هاوشانی سزا ئابوریە سەپێنراوەکان بە سەر خەڵکی ئێراندا، پێشنیاری ئەوە هەیە کە فشارێکی هاوشێوەش …\nمەراسیمی هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم و سەرۆکی وەزیران رەسمیەتدانە بە دەسەڵاتی بنەماڵەیی بۆرژوازی کورد!…\nحوزه‌یران 14, 2019\t0\nلە دوای دەورەیەکی دوورودرێژ لە هەڵبژاردنی پەرلەمان و پێکنەهاتنی حکومەتی هەرێم بەهۆی کێشە و ململانێی یەکێتی و پارتی لەسەر دابەشکردنی پۆستەکانیان لە کوردستان و لە حکومەتی ناوەندی و پۆستی پارێزگاری کەرکوک، سەرەنجام پارتی بەهاوکاری بزووتنەوەی گۆڕان و چەند لایەنێکی دیکە، له‌پەرلەمان لە ٢٨ی ئایاردا، پۆستی سەرۆکی هەرێمی بۆ نێچیرڤان بارزانی یەکلایی کردەوە و لە ١٠/٦/٢٠١٩شدا بە ئامادەبوونی نوێنەرانی دەوڵەتانی کۆنەپەرستی تورکیا و ئێران و …\nتەقینەوەکانی دوێنێ شەوی کەرکوك ….\nئایار 31, 2019\t0\nبەیاننامەی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان سەبارەت بە: … تەقینەوەکانی دوێنێ شەوی کەرکوك … شەوی ٣٠ لەسەر ٣١ی ئایاری ٢٠١٩ چەند تەقینەوەیەك لە چەند گەڕەکێکی شاری کەرکوك روویانداو بەهۆیەوە ژمارەیەك هاوڵاتی مەدەنی بوونە قوربانی و چەند کەسیش برینداربوون. شاری کەرکوك و دەوروبەری هەمیشە ناوچەیەك بووە بۆ ململانێی حزب و لایەنە نەتەوەپەرستە عەرەبی و کوردی و تورکمانیەکان لەسەر خاوەندارێتیان بۆ ئەو شارەو …\nهێرشی ره‌گه‌زپه‌رستانه‌ی شاری هاناوی ئه‌ڵمانیا به‌توندی ئیدانە ده‌که‌ین! …\nكۆبونەوەی گشتی ڕێکخراوی کەنەدای حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان سەرکەوتوانە کۆتایی هات …\nگفتوگۆی بۆپێشەوە لەگەڵ چیمەن قەرەداغی ئەندامی حزبی کۆمۆنیستی کریکاریی کوردستان و یەکێک لە هەڵسوراوانی ١٧ شوبات، سەبارەت بە ٩ هەمین ساڵیادی ١٧ شوبات… شوبات…چاکسازی…\nگفتوگۆی بۆپێشەوە لەگەڵ جەمال محسین سەرنووسەری دیدگای سۆشیالیستی و یەکێک لە هەڵسوراوانی ١٧ شوبات، سەبارەت بە ٩ هەمین ساڵیادی ١٧ شوبات …\nئاراستەیەکی تر لە نێوان کەناڵی «ڕووداو» و «مەریوانی هەڵەبجەیی» دا سەبارەت بە ئاییندەی ئیسلام؟!! …


عه‌بدوڵا كوردى چۆن عاشقى ناتالیای ڕۆمانیى بووه ؟\nبه‌كر شوانی 2020.07.01 02:14 PM\nنووسەر و شاعیر و ڕۆژنامەنووس و سیاسەتمەداری نەمسایی (ئۆتریشی)، مۆریتس هارتمان (١٨٢١-١٨٧٢)، یەکێك لە ناوە درەوشاوەکانی ئەدەبیاتی نەمسا و وڵاتانی ئەڵمانیزمانە لە سەدەی نۆزدەیەمدا. لە شاری بوێمن (لەم سەردەمەدا دەکەوێتە وڵاتی چیکەوە) لە خێزانێکی ڕۆشنبیردا چاوی بۆ ژیان هەڵهێناوە.\nساڵی ١٨٣٨ لە پراگ دەستی بە خوێندنی فەلسەفە و ئەدەب کردووە. هەر لەو سەروبەندەدا دەستی داوەتە نووسین و نۆبەرەی بەرهەمەکانی خۆی لە گۆڤاری "ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا"دا بڵاو کردووەتەوە.\nساڵی ١٨٤٠ چووەتە ڤییەنا و لەوێ هەموو کاتی خۆی بۆ کاری ئەدەبی تەرخان کردووە و هەمان کات وەك مامۆستا وانەی بە منداڵانی قەیسەر و لێپرسراوانی تری نەمسا گوتووەتەوە.\nساڵی ١٨٤٤ چووەتە ئەڵمانیا و ماوەیەك لە لایپزیگ و بەرلین و پاشان لە فەرەنسا ژیاوە. لە پاریس شاعیر و نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئەڵمان هاینریش هاینە (١٧٩٧-١٨٥٦)ی ناسیوە و بوون بە دوو دۆستی زۆر نزیکی یەکدی.\nساڵی ١٨٤٧ گەڕاوەتەوە بۆ بوێمن و ساڵی دواتر هەڵبژێردراوە بۆ ئەنجوومەنی نیشتمانیی فرانکفورت ئام ئۆدە (لەم سەردەمەدا دەکەوێتە ئەڵمانیاوە). هارتمان لە ماوەی ژیانیدا ١١ کتێبی بە چاپ گەیاندووە کە لە ڕۆمان و چیرۆك و شانۆنامە و شیعر و گەشتنامە پێكدێن. ئەگەر سەرجەم بەرهەم و کتێبەکانی هارتمان بەشێکی بنەڕەتی بن لە ئەدەبیاتی ئەڵمانیزمانی سەدەی نۆزدەیەم، ئەوا دوو دانە لە کتێبەکانی؛ "گەشتنامە" و دیوانی "ئەبەدی"، بۆ ئێمەی کورد هەڵگری واتایەکی زۆر گەورەن.\nئاخر نووسەر لە ڕێی ئەو دوو کتێبەوە نموونەیەکی جوانی کورد پێشانی ڕۆژئاوایییەکان دەدات. لە کتێبی یەکەمدا بەسەرهاتی عەبدوڵای کورد دەگێرێتەوە و لە دووەمیشیاندا شعیرێك هەیە کە بۆ هەمان کەسی نووسیوە.\nناسینی عەبدوڵا لە ڕۆمانیا و چیرۆکی ئەڤینی ئەو و ناتالیا\nمۆریتس هارتمان لە کتێبی "گەشتنامە"دا کە ساڵی ١٨٥٦ چاپ کراوە، ١٥ لاپەڕەی تەرخان کردووە بۆ گێڕانەوەی چۆنیەتیی ناسینی گەنجێکی کورد بەناوی عەبدوڵا و چیرۆکی حەزکردنی ئەو کوردە لە کچێکی پۆڵۆنی بەناوی ناتالیا.\nبە خوێندنەوەی ئەو بەشەی کتێبی ئاماژە بۆ کراو تێدەگەین کە هارتمان و چەند هاوڕێیەکی، لە ساڵی ١٨٥٤دا بۆ کاری ڕۆژنامەنووسی ڕێیان دەکەوێتە وڵاتی ڕۆمانیا. لەوێ، لە ماڵی پزیشکێکی ئەڵمانی، کوردێك بەناوی عەبدوڵا دەناسن.\nئەم کوردە یەکێك بووە لەو کەسانەی کە دەوڵەتی عوسمانی وەك "سەربازی باشیبۆزوق" لە کوردستان و هەڕێمەکانی تری ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە بردبوونی بۆ شەڕەکانی بالکان. "باشیبۆزوق" سەربازی نانیزامی بوون و بۆیان هەبوو شان بە شانی سوپاکانی عوسمانی بکوژن و ببڕن و لەو ڕێیەوە داهاتی خۆیان پەیدا بکەن.\nعەبدوڵا سەرنجی هارتمان و هاوڕێکانی بەلای خۆیدا ڕادەکێشێت و هارتمان لە یاداشتەکانیدا وەك مرۆڤێکی ژیر و قۆز و ڕۆمانتیك وەسفی دەکات.\nعەبدوڵا بۆچوونی خۆی دەربارەی مرۆڤدۆستی و شەڕ و ئاشتی و سرووشت و ئاینەکان بۆ هارتمان و هاوڕێکانی باس دەکات و بە قسە و بۆچوونەکانی خۆی هەموویان تووشی سەرسوڕمان دەکات.\nبۆ نموونە، لە باسی ئایندا دەڵێت: "هەموو ئاینەکان وەك یەکن، جیاوازییان وەك جیاوازی گیا وایە کە بەپێی زەویی ژێریان و ئاسمانی سەریان، تەنیا ڕەنگیان دەگۆڕێت."\nهارتمان دەنووسێت سوپای عوسمانی هەموو جۆرە هاوکارییەکی لە باشیبۆزوقەکان بڕیبوو و ئەوانیش لە ناچاریدا دەستیان دابووە تاڵان و بڕین. فەرماندەی ئەو دەمەی سوپای عوسمانی لە بالکان، عومەر پاشا، هەواڵ بۆ باشیبۆزوقەکان دەنێرێت و داوایان لێ دەکات چەك و ئەسپەکانیان ڕادەستی سوپا بکەنەوە.\nئەوانیش ڕازی نابن و لە ئاکامدا لە ناوچەیەکی نزیك لە ڕووباری دۆناو شەڕێکی دژوار لە نێوان چەکدارانی باشیبۆزۆك و سوپای عوسمانیدا ڕوودەدات و ژمارەیەکی زۆر لە هەردوولا دەکوژرێن. لەو کاتەدا هارتمان و هاوڕێکانی لە بوخارست دەبن و هەواڵیان پێ دەگات کە عەبدوڵایش لەو شەڕەدا کوژراوە. بەڵام دواتر هارتمان دەگاتە ئیستانبوڵ و لە ڕێی دۆستە پۆلۆنییەکانییەوە بۆی دەردەکەوێت هەواڵی کوژرانی عەبدوڵا ڕاست نییە. عەبدوڵا پاش ئەوەی لەو شەڕەدا لە لایەن سەربازانی تورکەوە بریندار دەکرێت، برینەکانی خۆی دەپێچێت، سواری ئەسپ دەبێت، دوای چەندین ڕۆژ خۆی دەگەیەنێتە شاری شوملا لە باشووری بولگارستان و لەوێ خۆی بە کەسێکی پۆلۆنیایی تەمەن ٧٠ ساڵ دەسپێرێت کە دەیان ساڵە وەك پەنابەر لەو شارە دەژی.\nناتالیای کچی کابرای پۆلۆنیایی، لە ماڵی بە گوڵ و ئاو دەوردراوی خۆیاندا برینەکانی عەبدوڵا تیمار دەکات. ماوەیەك دواتر هەندێك سەربازی باشیبۆزوقی برسی و پەرێشان بەمەبەستی تاڵانکردن پەلاماری ماڵی کابرای پۆڵۆنیایی دەدەن. بەڵام عەبدوڵا لێیان دێتە دەست و لەو ناوە دووریان دەخاتەوە.\nهەر لەو ماوەیەدا عەبدوڵا دڵی دەچێتە ناتالیا، دەیەوێت بیخوازێت و لەگەڵ خۆی بیباتەوە بۆ کوردستان. ئەگەرچی ناتالیایش دڵی بەو گەنجە کوردەوە بووە، بەڵام ترسی ئەوەی هەبووە لە کوردستان ببێت بە ژنی دووەم، یان سێیەمی عەبدوڵا.\nدواتر عەبدوڵا پێشنیار بۆ ناتالیا و باوکی دەکات بۆ خۆپاراستن لە مەترسییەکان بولگارستان بەجێ بهێڵن و ڕوو لە ئیستانبوڵ بکەن. هەر وایش دەکەن و مانگی ئۆکتۆبەری هەمان ساڵ، ١٨٥٤، هەرسێکیان دەگەنە ئیستانبوڵ.\nڕۆژێك عەبدوڵا لە ئیستانبوڵ قەشەیەکی نەستووری دەبینێت کە پێشتر لە زێدی خۆی لە کەناری ڕووباری فورات ناسیوێتی. لە ئەنجامی گفتوگۆدا بۆی دەردەکەوێت کابرای قەشە بە نوێنەرایەتیی نەستووری (مەسیحی) و ئێزدییەکانی کوردستان هاتووە، چونکە بۆیان دەرکەوتووە عوسمانییەکان بەنیازن لەژێر گوشاری فەرەنسی و ئینگلیزەکاندا مافی زیاتر بەو دوو پێکهاتە ئاینییە بدەن. لەو کاتەدا بیرۆکەیەك بۆ عەبدوڵا دێت و بە کابرای قەشە دەڵێت:\n"دەستی فەرەنسی و ئینگلیزەکان ناگاتە چیایەکانی ئێمە. زۆر جاریش بۆمان دەرکەوتووە یاساکانی تورك لە خەمی ئێمەدا نین. ئەگەر پاراستنتان دەوێت، دەتوانن تەنیا لە کورد داوای پاراستن و ئاسایش بکەن. من ئێستا تکایەکم لێت هەیە، ئەگەر هاوکاریم بکەیت، بە خوا سوێندت بۆ دەخۆم هەموومان لە وڵات بە ئاشتی پێکەوە بژین."\nکابرای قەشە بەپەرۆشە بزانێت داخوازەکەی عەبدوڵا چییە. ئەویش دەڵێت:\n"من عاشقی ناتالیام کە کچێکی مەسیحییە. ئەویش دڵی بە منەوەیە، بەڵام پێم وایە لەبەر نیگەرانیی ئاینی نایەوێت لەگەڵم بێت بۆ کوردستان. ئەگەر هەوڵ بدەیت قایلی بکەیت لەگەڵم بێت بۆ کوردستان، ئەوا لە ناوچەی فورات دەبێت بە فریشتەی ئێوەی مەسیحیش."\nهارتمان دەنووسێت؛ کابرای قەشە دەچێتە سەردانی ناتالیا و قایلی دەکات شوو بە عەبدوڵا بکات. عەبدوڵایش بەڵێن دەدات هەرگیز ژن بەسەر ناتالیادا نەهێنێت و هەموو توانای خۆیشی بخاتە کار بۆ پاراستنی مەسیحییەکانی کوردستان.\nپایزی هەمان ساڵ کاروانێکی بچووکی پێکهاتوو لە ناتالیا و باوکی و قەشەی سریانی و عەبدوڵای کورد و چەند خزمەتکارێکی، ئیستانبوڵ بەجێ دەهێڵن و ڕێی کوردستان دەگرنەبەر و دوای ئەوە هەواڵیان نامێنێت. سەرەتای بەهاری ساڵی دواتر هارتمان دەنووسێت:\n"لەم مانگی ئادارەدا نامەکیان گەیشتە ئێمە لە ئیستانبوڵ. لە نامەیەکی باوکی ناتالیادا کە بۆ هاوڕێیەکی خۆی نووسیوە و کەوتە دەستی من، زانیاری زۆرم دەربارەی ئەو شۆڕشەی ئێستای کوردستان دەست کەوت. لە ڕێی ئەو نامەیەوە بۆم دەرکەوت ناتالیا لە کوردستان لەژێر ڕەشماڵێکدا بە کامەرانی دەژی. عەبدوڵایش یەکێک لە سەرکردەکانی شۆڕشی کوردستانە و لە ناو گەلی خۆیدا خاوەن پێگەیەکی گەورە و گرانە."\nئەو بزووتنەوەیەی کە هارتمان لێرەدا بە شۆڕشی کوردستان ناوی بردووە، ڕاپەڕینی ئێزدین شێری جزیرییە کە ساڵی ١٨٥٤ لە دژی دەوڵەتی عوسمانی بەرپای کردووە.\nهارتمان بە شیعرێك یادی عەبدوڵای کورد دەکاتەوە:\nمۆریتس هارتمان بەجۆرێك دەکەوێتە ژێر کاریگەریی کەسایەتی و بۆچوونەکانی عەبدوڵای کوردەوە کە تەنانەت دوای گەڕانەوەیشی بۆ نەمسا لە بیری ناکات و لە خەیاڵی خۆیدا دەیخاتە خانەی هاوڕێ نزیکەکانی خۆیەوە. هارتمان هەر بە ئەوەندەوە ناوەستێت چەند لاپەڕەیەك لە "گەشتنامە"کەی بۆ چیرۆکی ناسینی ئەو گەنجە کوردە و ئەڤینی وی لەگەڵ ناتالیا تەرخان بکات، بەڵکو بە نووسینی شیعرێك بە سەردێڕی "عەبدوڵای کورد بەمجۆرە بۆم دوا"، ناوی ئەو گەنجە کوردەی خستووەتە دووتوێی دیوانی "ئەبەدی"یەوە کە ساڵی ١٨٥٨ چاپ کراوە و بە یەکێك لە شاکارەکانی ئەدەبی ئەڵمانیزمانی سەدەی نۆزدەیەم دادەنرێت.\nشیعرەکەی هارتمان بە کوردی:\nعەبدوڵای کورد بەمجۆرە بۆم دوا:\n"دەزانی بۆچی بووم بە هاوڕێت؟\nچونکە تۆ گوێ دەگری و بێدەنگ دەبی کاتێ ئەوانی تر دەدوێن،\nچونکە تۆ گۆرانی دەچڕی کاتێ ئەوانی تر بێ ئەندازە سەرخۆش دەبن.\nموسڵمانت دەبینی لە نوێژدا،\nتۆی فەرەنگ بەڕێزەوە بێدەنگ دەبی.\nتۆی نەخۆشی دەردەدار تەنیا شەوان دەناڵێنی،\nبەیانیان ئازایانە سواری ئەسپ دەبی.\nهەرگیز گوێم لێ نەبوو گازندەت لە دوێنێ هەبێ،\nبەڵام زۆر جوان دەربارەی ڕۆژەکانی داهاتوو دەدوێی."\nڕه‌ئووف ئاكره‌یی.. شیكردنه‌وه‌ی قۆناغی كۆیلایه‌تی و دەرەبەگایەتی لە کوردستان\nبۆچی سەدام هونەرمەند (صباح السهل)ی له‌سێداره‌دا ؟\nگه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ته ترسناكه‌كه


فانتازیای بۆن …. حه‌مه مه‌نتك – Denegkan\nفانتازیای بۆن …. حه‌مه مه‌نتك\nbyحه‌مه مه‌نتک\tJanuary 4, 2011\tئەدەب\nله چیرۆكی (ته‌مه پیاو)ی جه‌بار جه‌مال غه‌ریب\nچیرۆكنووس بۆ وه‌به‌رهێنانی ده‌قێك په‌نا بۆ گه‌لێك كه‌ره‌سته و ته‌كنیكی جیا ده‌بات. هێندێكی له‌و كه‌ره‌ستانه له ئه‌زموونی ژیانی خۆیه‌وه هه‌ڵده‌هێنجێ و هێندێكی تری ده‌نێو فه‌نتازیا و خه‌یاڵه‌وه. مامه‌ڵه‌كردن ده‌گه‌ڵ هه‌ره‌یك له‌م كه‌ره‌ستانه ته‌كنیك و شێوازی تایبه‌تی خۆی ده‌وێت، به‌مانایه‌كی تر هه‌ر نووسه‌ره و ته‌كنیك و شێوازی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه. ئه‌گه‌ر نووسه‌رێك به‌درێژایی ئه‌زموونی نووسینی نه‌یتوانی شێوازێكی تایبه‌ت به‌خۆی بۆ نووسینی ده‌قه‌كانی دابهێنێ، ئه‌وا به‌بڕوای ئێمه نووسه‌رێكی مردووه، با به‌رده‌وام نووسین و به‌رهه‌می نوێی له ڕووی زه‌مه‌نه‌وه هه‌بێت، لێ ئه‌و نووسینه مۆركی ئه‌وی پێوه نابێت. كه‌واته ده‌ق ده‌توانرێت ببێت به‌ناسنامه‌ی نووسه‌ر. مه‌به‌ستمان لێره‌دا ئه‌وه‌یه نووسه‌ری به‌توانا و خاوه‌ن به‌رهه‌می نایاب ده‌سن بۆ هه‌ر كه‌ره‌سته‌یك ببات ده‌زانێت چۆن مامه‌ڵه‌ی ده‌گه‌ڵ ده‌كات و سوودی لێوه‌رده‌گرێت. به‌شێوه‌یه‌ك گه‌مه‌ی پێده‌كات خوێنه‌ر هه‌ستده‌كات یه‌كه‌مجاره ئه‌و ته‌كنیكه له‌لایه‌ن ئه‌و نووسه‌روه داهێنراوه. كه‌واته گونجاندنی ناوه‌ڕۆكێك له‌گه‌ڵ فۆرمێكی هونه‌ری كارێكی هه‌روا ئاسان نییه، لێره‌دایه كارامه‌یی و هونه‌رمه‌ندی نووسه‌ر به‌دیارده‌كه‌وێت. چه‌ندان ده‌قمان هه‌ن، له‌یه‌ك له‌م دوولایه‌نه لاوازن، لێ ده‌نێو ده‌قی نایاب و جوان به‌شێوه‌یه‌ك كار له‌سه‌ر ئه‌م دو لایه‌نه كراوه خوێنه‌ر له‌ئاستیدا سه‌ری سوڕده‌مێنێ. شاعیری گریگی (یانس ڕیتۆستۆس) ده‌ڵێ: ” دێرێك ده‌نووسم، دونیایه‌ك ده‌نووسم” ده‌كارێت ئه‌م گوته‌یه چه‌ند لێكدانه‌وه‌یه‌ك هه‌ڵبگرێت، نووسینی یه‌ك دێری هونه‌ری و پڕ له ئێستاتیكا وا له‌خوێنه‌ر ده‌كات له‌و واقیعه‌ی تێیدایه داببرَێت و تێكه‌ڵی دنیای ده‌قه‌كه ببێت.\nچیرۆكی (ته‌مه پیاو) یێكێكه له چیرۆكه‌كانی (جه‌بار جه‌مال غه‌ریب) له كۆمه‌ڵه چیرۆكی (نامه‌كانی ژاكۆن)دا بڵاوكراوه‌ته‌وه. با سه‌ره‌تا ئه‌و بێژین كاركردنی (جه‌بار جه‌مال غه‌ریب) به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ده‌نێو هونه‌ری گێرانه‌وه‌دا له‌سه‌ر زمانه، واته ئه‌و هه‌موو قورساییه‌كی ته‌كنیكی و هونه‌ری ده‌نێو چیرۆك و ڕۆمانه‌كانی ده‌خاته سه‌ر زمان. ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه نییه، لایه‌نه‌كانی تری هونه‌ری له چیرۆكدا وه‌كوو وێنه و دایه‌لۆگ و مه‌نه‌لۆگ…تاد فه‌رامۆش ده‌كات. نه‌خێر ئێمه ده‌بێژین ئه‌و به‌پله‌ی یه‌كه‌م بایه‌خ به زمان ده‌دات. ئه‌مه‌ش هه‌ندێكجار كاری كردۆته سه‌ر بونیادی ده‌قه‌كان و ئالۆزیكردووه. واته زمانی گێڕانه‌وه‌كه‌ی ئالۆزكردووه. خۆیشی دان به‌و ڕاستییه‌دا ده‌نێت و ده‌ڵێت:” من بۆ كه‌سێكی تایبه‌ت نانووسم، به‌ڵام بۆ خوێنه‌رێكی تایبه‌ت ده‌نووسم كه سه‌ركێشه و حه‌ز به‌زمان و فه‌نتازیا و خه‌یاڵی جیاواز ده‌كات، دواجار ده‌گاته حاڵه‌تێكی شیعری و كتێبه‌كه‌م هه‌ڵده‌داته ناو لافاوێك له خوێن كه بێگومان خوێنی دڵیه‌تی، من بۆ هه‌ر ڕۆمانێك یه‌ك تاكه خوێنه‌ری وام هه‌بێت ده‌توانم درێژه به‌نووسین بده‌م” (1) ئه‌م گوته‌یه‌ی به‌سه‌ر چیرۆكه‌كانیشیدا جێبه‌جێ ده‌بێت. ئیشكردنی چیرۆكنووس ده‌نێو زماندا به‌پله یه‌ك دێ، لێره‌دا ده‌پرسین ئایا خوێنه‌ری تایبه‌ت بوونی هه‌یه؟ ڕه‌نگه ئه‌و سیفاتانه‌ی ئه‌و بۆ ئه‌و خوێنه‌ره تایبه‌تییه‌ی داناوه، هیچ خوێنه‌رێك بوونی نییه كه حه‌ز به‌فانتازیا و خه‌یاڵ نه‌كات، له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستاماندا ئه‌گه‌ر ده‌قێكی گێڕانه‌وه خاڵی بێت له خه‌یاڵ و فانتازیا، سه‌د له‌سه‌د واقیعیی بێت ئه‌وا له‌لای خوێنه‌ره‌وه ڕه‌تده‌كرێته‌وه، منیش له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیم هه‌موو كه‌سێك خوێنه‌ر نییه، به‌واتایه‌كی تر هه‌موو خوێنده‌وارێك خوێنه‌ر نییه، هه‌موو كه‌سێك ده‌توانێت بخوێنێته‌وه، لێ ڕه‌نگه نه‌توانێت ببێت به‌خوێنه‌ر. لێ ئه‌وه مانای ئه‌وه نییه خوێنه‌ری تایبه‌ت و گشتیمان هه‌بێت. ڕاسته ده‌ق گه‌لێكمان هه‌ن خوێنه‌ری خۆیان ده‌وێت، ئه‌وه‌ی عاشقی كتێب بێت به‌پێی ئه‌زموونی خوێندنه‌وه‌ی خۆی ده‌بێته خوێنه‌رێك ده‌قی نایاب و ده‌قی لاواز له‌یه‌كتر جیا بكاته‌وه، بۆیه هه‌موو كتێبێك به‌شایه‌نی خوێندنه‌وه نازانێت. كه‌واته پرۆسه‌ی نووسین پرۆسه‌یه‌ك نییه بۆ خه‌ڵكێكی ده‌سته بژێر بنووسین، وه‌كوو سه‌رده‌می كلاسیك زمانێكیان به‌كارده‌برد كه ته‌نها چینی خوێنده‌وار تێی بگات. كه‌واته پرۆسه‌ی نووسین پرۆسه‌یه‌ك نییه بۆ خه‌ڵكێكی ده‌سته بژێر بنووسرێت، كه‌واته پرۆسه‌ی نووسین پرۆسه‌یه‌كی پڕ له‌سیمبوول و ئالۆز نییه، به‌ڵكوو بۆ ئه‌وه‌یه خه‌ڵكی تر و كلتووری تر له ڕێگای نووسه‌ره‌كانییه‌وه بناسین. وه‌ك (هۆشه‌نگ گوڵشیری) ده‌ڵێت: ” ئێمه ده‌نووسین تا وێڕای هه‌واڵ و وێنه و ته‌له‌فزیۆن و فیلمه‌بانگه‌شه‌ییه‌كان، خوێنه‌ر بتوانێ خه‌ڵك و گه‌لانی جیاواز له چاوگه‌ی نووسه‌رانی ئه‌و گه‌ل و خه‌ڵكه‌وه بناسێ” (2)\nئه‌گه‌ر له ناونیشانی چیرۆكه‌كه‌وه ده‌ست پێبكه‌ین (ته‌مه پیاو) ده‌توانین بڵێین ناونیشانێكی ئێستاتیكییه، واته پڕه له‌جوانی و سه‌رنجی خوێنه‌ر به‌لای خۆیدا ڕاده‌كێشێ. ناونیشانه‌كه كه‌سێك ده‌گرێته‌وه كه بووه‌ته ته‌م و له‌شێوه‌ی ته‌م به‌دیار ده‌كه‌وێت. مانای وایه كه‌سێكه به‌هۆیه‌ك له‌هۆیه‌كانی كلتووری كۆمه‌ڵگا ڕایكردووه و نه‌مردووه، له‌به‌ر چاوی دایكی له‌شێوه‌ی ته‌م له‌سه‌ر ڕووبار به‌دیار ده‌كه‌وێت. لێ ئه‌وان ئه‌وانه‌ی به‌دوای كه‌وتبوون وایانزانیووه مردووه. لێ ئه‌و بووه‌ته تارماییی و بزر بووه. ئه‌م نانیشانه شێوه‌یه‌كی فانتازی هه‌یه، واته پیاوێك له بووندا نییه له‌شێوه‌ی ته‌مدا بێت، ئه‌مه‌ش وا ده‌كات خوێنه‌ر هه‌ست بكات به چوونه نێو ڕووداوه‌كانی چیرۆكه‌كه، تێكه‌ڵبوونه ده‌گه‌ڵ دنیای فانتازی.\nده‌سپێكی چیرۆكه‌كه به‌هه‌مان شێوه‌ی ناونیشانه‌كه‌ی سه‌رنجڕاكێشه، چونكوو له‌وێدا چیرۆكنووس چیرۆكنووس یه‌كسه‌ر هه‌موو زانیارییه‌كان نادات به‌ده‌سته‌وه. ده‌بینین له ده‌سپێكدا وێنه‌یه‌كی سه‌روو واقیعمان بۆ ده‌كێشێت ده‌نێو سرووشتدا ” هه‌تاوێكی سپی به‌سه‌ر پشتی ئاسۆسدا ده‌ڕژا، له‌سه‌ر زوقمه سپیه‌كه‌ی سه‌ری ده‌پرینگایه‌وه تێكه‌ڵ ئاسمان و ڕووبار و ڕووی خه‌ڵك ده‌بوو. به‌بن به‌رد و تاوێر و كاوه شاخاندا شۆڕده‌بۆوه له‌سه‌ر ئاوه‌كه مۆڵ ده‌بوو. مراوی ده‌نه‌وینه نێوی و ده‌ندووكی پانییان تێدا قم ده‌كرد و هه‌ڵده‌ستانه‌وه…” ئه‌م كێشانی وێنه‌ی سرووشته نیشانمان ده‌دات شوێنی ڕوودانی ڕووداوه‌كان گونده، واته ڕووداوه‌كان زیاتر له سرووشته‌وه نزیكبووه.\nله‌م چیرۆكه‌دا هه‌ستی بۆنكردن به‌شێوه‌یه‌كی زۆر فانتازی مامه‌ڵه‌ی ده‌گه‌ڵ كراوه. مرۆ به‌هۆی هه‌ستی بۆنكردنه‌وه ده‌توانێت هه‌ست به زۆر شت بكات. هه‌رچه‌نده ئه‌م هه‌سته زیاتر تایبه‌ته به‌هه‌ندێك ئاژه‌ڵ( مه‌به‌ستمان له‌وه‌دا ئه‌وه‌یه به‌كارهێنانییه‌تی به‌پله یێكه‌م بۆ سوود لێوه‌رگرتن و ڕاپه‌ڕاندنی ژیانی وه‌كوو سه‌گ). مرۆ ده‌توانێت له‌ڕێگای هه‌سته‌كانییه‌وه په‌ی به‌زۆر شتی جوان و ناشرین له‌ژیاندا به‌رێت. له‌م چیرۆكه‌دا بۆن تایبه‌تكراوه، به‌مانایه‌كی تر دراوه‌ته پاڵ مرۆیه خراپه‌كاره‌كان. ئه‌م مرۆییانه له‌دڵه‌وه نه‌خۆشن، گێڕه‌ره‌وه‌ی سه‌ره‌كی چیرۆكه‌كه گێڕه‌ره‌وه‌یه‌كی هه‌مووشتزانه، ئاگاداری سه‌رجه‌م ڕووداوه‌كانه ، جارجاره‌ش جڵه‌وی گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوه‌كان له ڕێگای به‌كاربردنی ته‌كنیكی مه‌نه‌لۆگ و دایه‌لۆگه‌وه ده‌داته ده‌ست كه‌سایه‌تییه‌كان، وه‌كوو مه‌نه‌لۆگی (پووره شه‌م)ی دایكی (وسو) له لاپه‌ڕه (106). دایه‌لۆگی نێوان (پووره شه‌م) و (ساله‌ڕێوی). چیرۆكنووس له‌م چیرۆكه‌دا هه‌وڵده‌دات له رێگای هه‌ستی بۆنكردنه‌وه ناخ و هه‌ڵوێستی مرۆیه خراپه‌كان پیشان بدات، چونكوو ئه‌و مرۆیانه چۆن ناخیان بۆگه‌نه، ئاوهاش بۆنی گه‌نیوی ناخ و له‌شیان به‌هه‌موو سرووشدا بڵاوده‌بێته‌وه. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی (وسو) ده‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌كه‌یدا ڕاده‌كه‌ن، له‌لایه‌ن هه‌ندێك له پیاوه خراپه‌كانه‌وه وه‌كوو (ساله ڕێوی) و (خله گورگ) به‌دوایاندا ده‌كه‌ون و (وسو) بریندار ده‌بێت، لێ ناتوانن بیگرن و بزر ده‌بێت، له‌به‌ر چاوی(پووره‌شه‌م)ی دایكی (وسو) هه‌موو به‌یانییه‌ك وسو له‌شێوه‌ی ته‌مێك له‌سه‌ر ڕووبار به‌دیار ده‌كه‌وێت، قومێك ئاو ده‌خواته‌وه و شوێنی لێوه‌كانی به‌جێ ده‌مێنێ. باسكردنی په‌یوه‌ندی نێوان له‌ش و هه‌ستی بۆنكردن وه‌كوو لێره‌دا باسكراوه، به‌هه‌مان شێوه له ڕۆمانی (عه‌تر)ی ڕۆماننووس (پاتریك سویسكیند)ه‌وه باسكراوه و به‌شێوه‌یه‌كی زۆر هونه‌رییانه. ئه‌م ڕۆمانه ڕاسته‌وخۆ له زمانی ئه‌لمانییه‌وه (كه‌ریم په‌ڕه‌نگ) به‌كوردی كردووه.لێ هه‌روه‌ك دیاره له ڕۆمانه‌كه‌دا به‌شێوه‌یه‌كی فراوانتر و فانتازیتر باسكراوه. چونكوو پانتایی و فه‌زای ڕۆمان له چیرۆك فراوانتره، لێ باسكردنی په‌یوه‌ندی نێوان له‌ش و بۆنكردن ده‌نێو ئه‌م دوو ده‌قه‌دا به دوو ئاراسته‌ی جیادا ده‌ڕۆن و باسكراوه. هه‌روه‌ك باسمانكرد له‌م چیرۆكه‌دا (ته‌مه پیاو) به‌شێوه‌یه‌ك به‌شێوه‌یه‌ك باسی پێوه‌ندی نێوان له‌ش و بۆنكردن كراوه، ته‌نها جه‌سته‌ی ئه‌و مرۆیانه بۆنییان لێدێت كه مرۆی خراپن و هه‌وڵی كوشتنی جوانی و عه‌شق ده‌ده‌ن. ئه‌وانه بكوژی جوانییه‌كانن، مر لێره‌دا وه‌كوو دڕنده‌یه‌ك وێنه‌ی كێشراوه وه‌كوو (پووره‌شه‌م)ی دایكی(وسو)ی سته‌ملێكراو ده‌ڵێت: ” هه‌موو شه‌ویش دێته‌وه ده‌وری ماڵان و ده‌ڵێ، دایه فریشته‌كه‌م مرۆ بۆنێكی هێنده دڕنی لێدێ، هاڵاوه بۆگه‌نیوی هێند چڕ له‌ماڵان بڵند ده‌بێ، هه‌ر مرۆ ده‌توانێ بۆنی كا،سه‌یره ئه‌و ڕووحه‌ی ((ئاده‌م)) ئه‌و ڕووحه شیره ده‌نێو ئه‌و بۆنه‌یدا برشی هه‌ڵنایه” باسكردنی بۆن به‌م شێوه فانتازییه، ئه‌وه‌مان پیشان ده‌دات كه بۆن چ ده‌ورێكی گرنگی له ژیانی مرۆدا هه‌یه. ده‌بینین كاتێك مرۆ ده‌مرێت ئه‌گه‌ر یه‌ك دوو ڕۆژ نه‌خرێته ژێر خاكه‌وه ئه‌وا بۆنێكی گه‌نیوی لێدێت. بۆیه مرۆ به‌لای ئێمه‌وه ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕووحه جوانه‌ین ئه‌و عه‌قله جوانه‌ی كه هه‌یه‌تی به‌كارنه‌بات، ئه‌وا ده‌بێته دڕنده‌ترین دڕنده، وه‌كوو له‌به‌ر چاویشمانه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆی ئه‌وه چه‌نده‌ها ساڵه ئه‌و سرووشته جوانه‌ی له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندییه له‌بن نه‌هاتووه‌كانی له‌ناو بردووه. له‌م چیرۆكه‌دا باسی بۆنی (خله گورگه) ده‌كرێت، له‌ڕێگای بۆنكردنی خوێنی (وسو) به‌دوایاندا ده‌ڕوات. بۆیه‌ش هه‌ر سیفه‌تی گورگی پێدراوه، چونكوو گورگی برسی هه‌ر كاتێك بۆنی خوێن بكات، ئیدی به‌دوایدا ده‌ڕوات.\nهه‌رچی باسكردنی په‌یوه‌ندی نێوان له‌ش و بۆنكردنه له ڕۆمانی (عه‌تر)دا پێچه‌وانه‌ی ئه‌م ڕووداوانه‌یه. هه‌رچه‌نده (گرینۆی) كه‌سایه‌تی سه‌ره‌كی نێو ڕۆمانه‌كه بكوژی كچانه، بۆ دروستكردنی بۆنێك كه هه‌ر خۆی هه‌ستی پێده‌كات. ئه‌و هه‌ستی بۆنكردنی زۆر به‌هێزه‌ن هه‌موو شتێك له‌بۆنكردندا ده‌بینێته‌وه. ئه‌و بۆنه‌ی ئه‌و به‌دوایدا ده‌گه‌ڕێت ته‌نها له‌جه‌سته‌ی كچاندا ده‌یدۆزێته‌وه‌ن هه‌رواش ده‌كات.” ئه‌و له‌ڕێی لووتیوه جیهان وه‌سفده‌كات، به‌وه‌ی قه‌باره‌یه‌كه له عه‌تر، عه‌تر سرووشت و زینده‌وه‌ر و مرۆڤه‌كانی پێچاوه‌ته‌وه، عه‌تر ڕێنماییی مرۆڤ ده‌كات به‌ره‌و چێژ و ده‌سه‌ڵات و ژیانكردن، عه‌تر خولیایه و مه‌راقی مرۆڤ، عه‌تر سه‌رچاوه‌ی ژیان و مردنه، جیهان و عه‌ده‌مه، عه‌تر ئاراسته‌ی مرۆڤه‌كان ده‌كات بۆ ناسینه‌وه ڕێگه‌كان و وێنه‌كان و سرووتی دنیایی و ڕۆحی به مرۆڤ ده‌به‌خشێت” (3). ئه‌گه‌ر سه‌یری به‌كاربردنی هه‌ستی بۆنكردن ده‌نێو ئه‌م ڕۆمانه‌دا بكه‌ین ده‌بینین به‌شێوه‌یه‌كی سیحر ئامێز به‌كاربراوه. ده‌بینین له‌كاتی هێنانی (گرینۆی) بۆ مه‌یدانی له‌سێداره‌دان، ئه‌و بۆنه‌كه بڵاوده‌كاته‌وه له ڕێگای هه‌وادا، له‌م چركه ساته‌دابۆن ڕۆڵی خۆی ده‌بینێت. هه‌رچی له‌م مه‌یدانه‌یه به پیاو و ئافره‌ت ئاوێزانی یه‌كتر ده‌بن و سێكس ده‌كه‌ن، گرینۆی ئه‌و هه‌موو كوشتاره‌ی له‌پێناو ئه‌و دیمه‌نه‌دا كردووه. ڕۆلی بۆنكردن لێره‌دا به‌خشینی ژیانه، جوانكردنی ژیانه، گه‌یشتنه به ترۆپكی ئۆرگانیزم و چێژ و جوانی. لێ بۆن له چیرۆكی (ته‌مه پیاو)ی (جه‌بار جه‌مال غه‌ریب)دا ڕۆلێكی تر ده‌بینێت، لێره‌دا بۆن بۆ مه‌به‌ستی كوشتنی جوانی و ژیان به‌كارهاتووه، واته ئه‌ركێكی تر ده‌بینێت. بۆنكردن بۆ دۆزینه‌وه‌ی عه‌شق به‌كاربراوه. بۆن له‌لایه‌ن مرۆییه به‌دكاره‌كان به‌كاربراوه. لێ ئه‌وه‌ی جێگای بایه‌خه باسكردنی په‌یوه‌ندی نێوان له‌ش و بۆنكردن له‌م چیرۆكه‌دا پێش وه‌رگێڕانی ڕۆمانی (عه‌تر)دا هاتووه. ئه‌م چیرۆكه له‌ساڵی (1989)دا نووسراوه. لێره‌دا ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌م چیرۆكه دوای وه‌رگێڕانه‌كه‌ی ڕۆمانه‌كه نووسرابا، ئه‌وا گومانی تێدا نه‌بوو كاریگه‌ری ئه‌م ڕۆمانه به‌سه‌ر چیرۆكنووسه‌وه ده‌بوو. لێ ئه‌وه‌ش مانای ئه‌وه نییه چیرۆكنووس كاریگه‌ری ئه‌ده‌بیات و ڕێبازی تری به‌سه‌ره‌وه نه‌بێت.\nئه‌م چیرۆكه له ڕووی زمانه‌وه، زمانێكی هونه‌ری پڕ له‌فانتاوی هه‌یه. زۆر هونه‌رییانه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ وشه‌كاندا كراوه، هه‌رچه‌نده شێوه‌زاری ناوچه‌ی موكریانی به‌كاربردووه، ئه‌ویش بێگومان به‌هۆی ئه‌وه‌یه له‌وده‌مدا چیرۆكنووس له‌ناوچه‌ی قه‌ڵادزێ ده‌ژیا، قه‌ڵادزێش له ناوچه‌ی موكریانه‌وه نزیكه و هامووشۆییان به‌سه‌ریه‌كه‌وه هه‌یه، به‌ڕای ئێمه‌ش شێوه‌زاری موكریان زۆر خاوێنه و بۆ نووسین زۆر شیاوه. زمانه‌كه‌ی ساده و بێ گرێوگۆڵه، ده‌گه‌ڵ به‌كاربردنی چه‌ندان وێنه‌ی فانتازی، زمانی فانتازی به‌كاربردووه. هه‌روه‌ها زمانه‌كه زیاتر زمانێكی شیعرییه، وه‌كوو ده‌قه‌كانیتری زمانی گێڕانه‌وه‌ی شیعرییه‌تی تێدایه. ئه‌مه‌ش وا ده‌كات زمانی گێڕانه‌وه‌كه‌ی تۆزێكیش گران بێت، زمانه‌كه‌ی شێوه‌یه‌كی گوندی هه‌یه‌ن ئه‌مه‌ش ده‌ستڕه‌نگینی چیرۆكنووس ده‌سه‌لمێنێت.\nچیرۆكنووس ده‌نێو ئه‌م چیرۆكه‌یدا زۆر ته‌كنیكی هونه‌ری به‌كاربردووه، وه‌كوو دایه‌لۆگ و مه‌نه‌لۆگی به‌كاربردووه. هه‌روه‌ها ڕێره‌وه‌ی گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوه‌كان له‌سه‌رتاوه ده‌ستپێده‌كات بۆ ناوه‌ڕاست و كۆتایی و دواتر به‌هه‌مان ئه‌و چه‌ند ڕسته‌یه‌ی سه‌ره‌تای چیرۆكه‌كه‌ی پێ ده‌ستپێكردووه چیرۆكه‌كه‌ی پێ قوفڵ ده‌دات به‌م شێوه هێڵكارییه‌ی خواره‌وه:\nسه‌ره‌تا ناوه‌ڕاست كۆتاییی سه‌ره‌تا\nواته ده‌سپێكردنی ڕوودانی ڕووداوه‌كان شێوه‌یه‌كی بازنه‌یی ده‌بێت، كه‌واته ئه‌م چیرۆكه كۆتاییه‌كی كراوه‌ی نییه‌ن به‌ڵكوو كۆتاییه‌ی داخراوی هه‌یه. به‌مه‌ش خوێنه‌ر ناتوانێت، له‌خه‌یاڵی خۆی درێژه به ڕوودانی ڕووداوه‌كان بدات. به‌هه‌رحاڵ (جه‌بار جه‌مال غه‌ریب) یێكێكه له‌و چیرۆكنووس و ڕۆماننووسانه‌ی زۆر گرنگی به‌زمان ده‌دات. زمان لای ئه‌و ئه‌وپه‌ڕی نواندنی هونه‌ره، لێ هه‌موو ته‌كنیك هونه‌ره‌كانیتری گێڕانه‌وه گرنگی و بایه‌خی خۆیان هه‌یه.\n1.پێنجه‌مین كتێب، ڕۆمان، جه‌بار جه‌مال غه‌ریب، ده‌زگای موكریان، هه‌ولێر، 2009.\n2.بۆچی چیرۆك ده‌نووسین؟، هۆشه‌نگ گوڵشیری، و/به‌ڕۆژ ئاكره‌یی، فه‌رهه‌نگی هه‌ولێر،ژ/42 ی ئابی 2010، ل22.\n3. عه‌تر چیرۆكی بكوژێك و بكوژی چیرۆكه‌كان، هۆشه‌نگ شێخ محه‌مه‌د، گۆڤاری هه‌نار، ژ/53، یۆنیۆی 2010،ل47.\nPrevious وه‌ڵامێک بۆ وتارێکی چیا عه‌باس له‌سایتی سبه‌ی سه‌ر به‌حزبی گۆڕان\nNext ئایه مافی ئه‌وه‌مان هه‌یه مزگه‌وته‌کان دابخه‌ین؟


ئه‌ندازیارى كشتوكاڵ: رێبه‌ر هشیار\nله قۆناغی سه‌ره‌تاییه‌وه ته‌نها ئه‌وه ده‌زانین كه ده‌بێ بچین بۆ شوێنێك پێی ده‌لێن قوتابخانه... دوای ئه‌وه‌ش ده‌چین بۆ ناوه‌ندی و دواناوه‌ندی ده‌خوێنین به‌ڵكو له كۆلێژێكی به‌رز وه‌ربگیرێی، كه‌چی كاتێك ده‌گه‌ی به كۆلێژ واده‌زانی ته‌واو ژیانت ئه‌وه‌نده‌ی نه‌ماوه ده‌ست پێبكات و ته‌واو مووچه‌یه‌كی باشت ده‌بێ و زوو داده‌مه‌زرێیت و له‌سه‌ر خێران ژیانی هاوسه‌ریشت مسۆگه‌ره‌و خانووشت ده‌بێ به كرێیه‌كی هه‌رزان، وه‌ره قوتابی ئازیز بتبه‌م بۆ ژیانی دوای كۆلێژ...\n- جل و به‌رگی ئاهه‌نگی ده‌رچوونت هه‌ڵگره چونكه هه‌ر ئه‌وه‌ت بۆ ده‌مێنێته‌وه یه‌كێكی ترت پێناكڕێته‌وه "ده‌ڵێن بۆ چیته؟".\n- مانگێك و دوو مانگ و سێ مانگ بۆخۆت له ماڵه‌وه دابنیشه كێشه‌ت نیه ده‌ڵێن تازه كۆلێژی ته‌واو كردووه با رێستێك وه‌ربگرێ. "به‌ینی خۆمان بێ ره‌زاشت قورس ده‌بی".\n- پاش ماوه‌یه‌كی تر ئینجا قسه‌ی خه‌ڵكی ده‌ست پێده‌كات "ئه‌رێ ئێستا چ ئیش ده‌كه‌ی؟"، "ته‌عین بووی؟" یان "ئه‌رێ ژن ناهێنی؟"... "ژن به چی دێنی؟؟ مه‌گه‌ر ده‌رماڵه‌ى مانگانه‌ی كۆلێژت كۆكردبێته‌وه"\n-ته‌قدیمی دائیره حكومی و ئه‌هلیه‌كان بكه به‌ڵكو وه‌ڵامێك بێته‌وه "له‌به‌ر واسته به‌به‌ر تۆ ده‌كه‌وێ؟"\n-به‌یانیان كاتژمێر 10 بۆخۆت به‌خه‌به‌ر وه‌ره، كه‌س ناڵێ ده‌وامت هه‌یه و رۆژه‌كانی هه‌فته‌شت بیر ده‌چێته‌وه نازانی ئه‌ورۆ چ رۆژه..."جه‌ژنی له دایك بوونیشت مۆدیلی ده‌ڕوا... هه‌ر نه‌بێ پێیان ده‌ووتی Happy birthday"\n-ئێواره پیاسه‌یه‌كی ناو بازاڕه‌كان ده‌كه‌ی له‌گه‌ڵ سێ چوار براده‌ری كۆن یان براده‌ری كۆلێژ "رۆژێك دوو رۆژ سێ رۆژ ئه‌رێ به‌س نیه؟؟"\n- جار به‌جار سه‌رێك له كۆلێژ ده‌ده‌یه‌وه كه چی هه‌ر خه‌م و خه‌فه‌ت به‌شی تۆیه، یادگاری و به‌سه‌رهاته‌كانت بیر دێته‌وه بۆیه كۆڵێك خه‌م به دڵتدا دێت و هه‌ر زوو دێیه ده‌ره‌وه.\n- خۆ ئه‌گه‌ر كه‌پڵیشت هه‌بێ ئه‌وا هه‌ر له‌یه‌كه‌م رۆژی ده‌رچوونت له كۆلێژ ده‌لێ زوو وه‌ره داوام، فلان و فلانه كه‌س هاتوون بۆ داوام ئه‌گه‌ر دێی زوو وه‌ره ئه‌گینا به شووم ده‌ده‌ن "قوڕبه‌سه‌ریه له خۆشترین كاتی گه‌نجێتی تووشی ئه‌م هه‌موو هه‌رایه ببی"\n- پرۆگرامی هه‌موو كه‌ناڵه ئاسمانیه‌كان له‌به‌ر ده‌كه‌یت و هه‌ر سه‌یری گۆرانی و فیلمی میسری ده‌كه‌یت "بێ ئیشیه"\n-جار به‌جاره ته‌له‌فۆنێك بۆ هاورێیه‌كانت ده‌كه‌ی و هه‌واڵێكی سه‌رپێیی ده‌پرسی و بزانی كێ له هاورێیه‌كانت ته‌عین بووه یان ژنی هێناوه یان شووی كردووه.\n- دونیایه و ئه‌گه‌ر به واسیته یان به شانس ته‌عین بووی بێ گومان به له‌وه‌ی كه‌وا له بوارێك كار ده‌كه‌ی زۆرئ دووره له‌وه‌ی كه له كۆلێژه‌كه‌ت خوێندووته.


خوێندن پەراوێزێک بۆ بڕوانامە.\nجۆرج لۆکاچ لە وتارێکدا بەناونیشانی فەلسەفە چییە؟. دەڵێ "بابزانین فەلسەفە چییە کە قۆناغەکانی جودا کردۆتەوە، ئەو نھێنییە چییە کە فەلسەفەی ئیمپریالیزم لەگەڵ فەلسەفەی چاخەکانی پێشوو جودا دەکاتەوە؟، بۆچی لەیەکەم روانیندا ھەست بە کرانەوەیەوەک دەکەین کە لەرابردوودا ئەو ئاراستەیەی نەگۆڕیوە، بۆچی جارێکی دیکە فەلسەفە دەبێت بەمایەی نەفعی کۆمەڵایەتی؟. ھەروەکو مارکس گوتی "ئیدی فەلسەفە کاری وێناکردنی واقیع نییە، بەڵکو گۆڕینی واقیعی کۆمەڵایەتییە"، لەکاتێکدا مەعریفەی نێو زانکۆکان نەفعەکانی بۆ خودێکە کەوای کردووە چاو ببڕێتە سامانی ماتریاڵی، نەک سامانی مەعریفی، بەپێچەوانەی مەعریفەی دەرەوەی زانکۆ، واتە رۆشنبیری خاوەن دەروەستی مەعریفی کە نەفعی گشتی بەگرینگترین تەماشا دەکات.\nلەم بەراواردکارییەدا لەنێوان ھەردوو ناوەندەکەی خوێندنی کاتی و خوێندنی بەردەوام، تێدەگەین کەبۆچی دوو ئاراستەیە ھەیە بۆ کەڵەکە کردنی سەرمایە ھەیە، تێزێک ھەیە ئامانجی بیرکردنەوەیە و ئەویتر ئامانجی کەڵەکەکردنی سەرمایەیەکە کە ھەموو کەسێک دەتوانێ پێی بگات، بۆ نموونە بازرگانەکان و خاوەن موڵکەکانی پێشوو کە تائێستاش بەشێکیان نموونەن، بەشی زۆریان نەخوێندەوار بوون، رۆژنامەنووسەکان بەشێکی زۆریان نەخوێنەوار بوون و قۆناغیان گۆڕی، سیاسییەکان زۆربەیان نەخوێندەوار بوون و بەھەموو بێ ئەزموونیی و ھەڵەیەکەوە، شۆڕشیان کرد و ئاراستەی کۆمەڵگەیان گۆڕی، پیاوانی کشتوکاڵی بەھەموو دوورییەکەوە لە شارستانییەت، خۆرسکانە مامەڵەیان لەتەک سرووشتدا کرد و بەرھەمیان کردە ئامانج، سەنعەتکارەکان ھەموویان ئەوانە بوون کە بازاڕیان ئاراستە دەکرد و ستایلی ژیانیان گۆڕی و کاریگەرییان ھەبوو لەگواستنەوەی لادێکان بۆ شار و ھتد.\nئێستا دێینە سەر ئەو ناوەندەی کە دەبوو لەدوای ئەو ھەموو قۆناغ و ئەزموونە کرچ و کاڵانەی کە رەخنەی لێگیراوە، ھەڵبەت ناوەندی خوێندنی زانکۆکان بەبێ ئامانج نیین بۆ بەدەستھێنانی مەعریفە، بەڵام بەبێ گوێپێدان و بەبێ پەروایی بەرامبەر بەمەعریفەیەک کە ئامانجی گۆڕان بێت لە ھەموو کایەکاندا، چونکە دەستەبژێرێک جڵەویان وەرگرتووە و نەوەکان گەورە دەکەن نەک سیستمی پەروەردە، تاکو بیر لە شتێک نەکەنەوە کە خودی مەعریفەیە لەپێناو خۆناسین بەکاربھێنن.\nبا لەو نموونەیەوە دەست پێبکەین کە بۆچی ھەموو خوێندکارێک کە لەزانکۆ دەردەچێت، دەڵێ (خوێندنم تەواو کردووە دەمەوێ ببم بە شتێک)، ھەڵبەت ھەموو کەسێک مافی ئەوەی ھەیە چاوی لەو ھەوڵەبێت کە پێشتر، لەدڵنیاییەوە ئەم قسەیەی کە بۆتە ئیدیۆم، خۆڕسک نییە، بەڵکو پاڵنەرێکی دیکەی لەپشتە، ئەویش لەوێوە ئاشکرا دەبێت کە وەختێک دەبینین توێژینەوە لەھەموو بابەتەکانی زانکۆ لە بازاڕ و لە نوسینگەکان، لەدەرەوەی ماندووبوونی خوێندکار، وەکو ھەر کاڵایەک و پێداویستییەک بە پارە دەفرۆشرێت، لەوەش واوەتر بۆ سەلماندن ئەوەیە کە ھیچ خوێندکارێک لێپرسینەوە لە توێژینەوەکەی نەکراوە بەمانای ئەکادیمی، ھیچ خوێندکارێک دوای تەواوبوون لە زانکۆ، مەعریفەی وەکو چەکێک بەکارنەھێناوە بۆ رێگریییکانی بەردەم ژیان، بەدەگمەن خوێندکارێک دەبینین دەرکەوێت و بەردەوامی بەو کایەیە بدات کە خوێندوویەتی، ھۆکاری ئەمانی ئەوەن کە واگەورە کراون بەو ئیدیۆمەی کە دەبێ خوێندن تەواو بکات، ئەمە جگە لەبێ مەعریفەیی و خۆدەربازکردن لە بەرپرسیارێتی مەعریفی، شتێکی تر نییە، لەکاتێکدا مەعریفە و خوێندن پرۆسەیەکی بەردەوامە و کۆتایی نایات، ئینسان لەھەر قۆناغێکی ژیان بێت، پێویستی بە بەردەوامی خوێندن و بەدەستھێنانی مەعریفەیە.\nئەوەی لەسەرەوە ئاماژەم پێدا ئەوە فۆڕمێکە لە پرۆسەی بەرھەمھێنانی کارێکتەری سڕبوو لەکۆمەڵگەدا، بەڵام فۆرمێکی دیکەمان ھەیە لەدژی ئەوانەی بڕوایان بەوە نییە وەکو داینەمۆیەک کاربکەن بۆ گۆڕانی کۆمەڵگە. ئەویش مەعریفەی دەرەوەی زانکۆ و ناوەندە رۆشنبیرییە فەرمییەکانە بە حکومی و ناحکومییەوە، ئەم نەریتی بێ پەرواییە بەرامبەر بە بەرھەمھێنانی مەعریفە، ململانێیەکی بەردەوامە لەگەڵ دژە پەراوێزخەرەکان، ئەم حاڵەتە لە کوردستان نوێیە، بەڵام لەسەدەی ھەژدە لە رۆژئاوا نەخۆشییەک بوو، وەکو مالاریا و تاعون یەخەی رۆژئاوای بەرنادا، ھەتا ساڵی ١٨٤٨ بەردەوام بوو کە دابڕانی فەلسەفی ھاتە کایەوە، بەڵام لەدوای ئەو قۆناغەوە دابڕانێکی مەعریفی ھاتە کایەوە، مەبەستم لە ھاتنی مارکس و نیچە و فرۆییدە کە بەرپەرچی فەلسەفەی کلاسیکیان دایەوە و ئەلتەرناتیڤیان پێشکەش بە زانکۆ و دەرەوەی زانکۆ کرد.\nلەپەنا ھەموو ئەو ململانێ و کێشمەکێشی مەعریفییەوە لەنێوان ناوەندەکانی خوێندن و بیرمەندەکانی دەرەوەی زانکۆ، پێشڕەوییەک لەپێناو بەکارھێنانی فەلسەفە و مەعریفە بەگشتی، وەکو تەوژمێکی تر بنەمای خۆی دانا، ئەویش بیرۆکە و خەمی گۆڕینی کۆمەڵگە و ململانێی چینەکان بوو، ململانێی نێوان پەراوێزخراوەکان و سەنتەریزمەکان سەلمێنەری راستییەکانە، لە حاڵێکدا ئەم تێڕوانینە کە بۆ فەلسەفە خوڵقاو ئیدیۆلۆژیا خراپ کەڵکی لێوەرگرت، ھەوڵێک بوو بۆ ناشیرین کردنی، بەڵام ھەم نەتوانرا بێ بەھا بکرێ، ھەم لانیکەم توانی فەلسەفە لە کورسییە باڵاکان و بڕوانامە وەکو ئامانج، بگوازێتەوە بۆ زمانی سەر شەقامەکان و قاوەخانەکان، ئێستا پرسیارەکە لەوێیە ئایان بۆچی زانکۆ بە ھەموو توانایەکی خۆیانەوە، مەعریفەیان نەکردووە بەچەکێک بۆ گۆڕانکاری لە کایە جیاوازەکان، بۆچی نەبووە بەخەمی مەعریفە، بۆچی ناتوانێ کارێکتەری بیرکەرەوە درووستبکات، جگە لەکارێکتەری پەراوێزخراو. ئەو کارێکتەرەی کە بەبڕوانامەیەک ئیکتیفای زاتی دەکات، چونکە لەپرۆسەی خوێندنی ئەو چوار ساڵەیدا، یەک ئامانج لە خەیاڵدانی جێکەوتە بووە، ئەویش بۆ بەدەستھێنانی موڵکیەتی سەرمایەیە، نەک بە مەبەستی خوێندنی بەردەوام، ھەڵخرانی ھێزێکی گەورە بۆ بەردەم ناوەندەکانی حکومەت و دەسەڵات بەمەبەستی بەدەستھێنانی کاری یەخە سپییەکانی وەکو خۆیان، مەبەستم لە فەرمانبەری مشەخۆر و بەرسێبەر و ماندوو نەناس، بەو مانایەی کە مادام بڕوانامەیان ھەیە ئیدی دەبێ کاریان پێبدرێ، لەکاتێکدا بڕوانامە تەنھا بڕوانامەی کارە ئەگەر لەدەرەوەی دەزگاکانی حکومەتیش بێ، نەک بڕوانامەی مەعریفە، بۆیە ئەم بیرکردنەوەیە کاریگەری خراپیشی درووستکردووە، بەوەی کە ھەر گەنجێک بە کچ و بەکوڕەوە بدوێنی سەبارەت بە خوێدنەوە و مەعریفە، جگە لەوەی خۆیان بە رۆشنبیر لەقەڵەم دەدەن، ھەروەھاش دەڵێن (ناخوێنین چونک خوێندن ھیچ سوودێکی نییە، ئەوەتا شەقامەکان پڕن لە خاوەن بڕوانامە)، لێرەوەیە دەرکەوتەکانی ململانێی نێوان ھەردوو ناوەندەی ئەکادیمی زانکۆیی و ناوەندی رۆشنبیری دەروەست دەردەکەوێت، ئەو پرسیارەی بەردەوام دەبێ بکرێت، کوا ئەو ھێزە گەورەیەی کە لەئەنجامی بەدەستھێنانی بڕوانامەی زانکۆیی تواناکانیان لەوێدایە، بۆچی ساڵانە سەدان کادری خوێندەواری زانکۆیی لەکایەکانی سۆسیۆلۆژی و ئابوری و کشتوکاڵی و بیناسازی و سیاسی و ھتد، تەنھا کادرە پزیشکیەکان یاساییەکان دەردەکەون و کاریان دەستدەکەوێ و مومارەسەی کارەکەیان دەکەن، بۆچی حاڵی کۆمەڵگەیەک رۆژبەرۆژ بەرەو خراپتر دەڕوات لەرووی مەعریفی و خودناسی و پێشکەوتنی کۆمەڵایەتییەوە؟. بۆچی ئەو ناواندانە ناتوانن ئەدیبێک یان سۆسیۆلۆژیستێک یان سیاسییەک یان کاردێکی کشتوکاڵی پێشوو بەتوانا بەرھەمبھێنێ، کەچی ھەر ئەو کارێکتەرانە دەوڵەت و کۆمەڵگە بەڕێوە دەبەن کە لەدەرەوەی ناوەندی ئەکادیمیا خۆیان پەروەردە کردووە، ئەمە پرسیارێکە رۆژانە دووبارە زیندوو دەبنەوە.


وتار – Nabaz Goran – نەبەز گۆران\n12 مارس وێنەكانی _گۆبڵز_ لە دونیای ئایدۆلۆژیادا\nکاتژمێر 11:33h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nوێنەكانی گۆبڵز لە دونیای ئایدۆلۆژیادائەشێت جیهانی ئەمڕۆ، بەتایبەت ناو دونیای سیاسەت، بووبێتە جیهانێكی پڕ لە ژاوەژاو، جیهانێك هێزەكان و بكەرەكان، فیگەرەكان و جەماوەر، هەمووان پێكەوە لەناو كەرنەڤاڵێكی ئایدۆلۆژیدا سەرقاڵبن بە ژاوەژاوێكەوە، كە هیچ لۆژیكێك، هیچ چارەسەرێكی بونیادی شك نەبەن بۆ رزگاربوون و گەڕان...\n25 شوبات شوناس و ستاتیكای\nکاتژمێر 22:47h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nشوناس و ستاتیكایپانتایەكی زۆری رووبەری ئەدەبی بەرگریشوناس و ستاتیكا داگیریكردووە. ئەم سەبكەی ئەدەبی بەرگری لە قۆناغێكدا دروستدەبێت شوناس لە مەترسیدایە، ئەدەب لەرێگەی زمانەوە دەیەوێت وەك كردەیەكی...\n23 کانونی دووهەم دەسەڵات و ماركێتەكانی\nکاتژمێر 18:23h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nوێنای دەستێك دەكەین بە پێنج پەنجەوە، هەریەك لەو پەنجانە هێزێكە بۆ دەستەكە، بە بێ پەنجەكان دەست ئەو هێزەی نییە بتوانێت شت ئەویتری بەرامبەری بخاتە ژێر ركێفی خۆی، پەنجەكان دەبنە ئەو لقە هێزانەی هێز دەبەخشنە كۆی دەستەكە، هەمان وێناكردنەكە دەگوازینەوە بۆ دەسەڵات. لە ناو جیهانی سەرمایەداریدا...\n16 تشرینی یەکەم رۆژئاوا… تایپێكی نوێ لە كەسایەتی مرۆڤی كورد\nکاتژمێر 21:21h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nلەگەڵ دروستبوونی سیستەمی خۆبەڕێوبەری رۆژئاوای كوردستان، دیوێكی نەبینراوی مرۆڤی كورد دەركەوت. رۆژئاوای كوردستان ئەو بەشە نەینبراوەی كەسایەتی مرۆڤی كوردبوو پێشوتر جیهان نەیبنیبوو، رۆژئاوا هات تا پیشانی جیهانی بدات. ئەو كارەكتەرەی لە رۆژئاوادا پەروەردە كرا، جیاوازە لە كارەكتەری ئایدۆلۆژی بەشەكانی دیكە، كارەكتەرێكە خەونەكانی و كردەكانی، دونیاكەی...\nوەڵامی پرسیارێكی خوێندكارانی زانكۆی (سنە)لە بەشی یەكەمی پرسیارەكەتاندا، بەرلەوەی قسە لە ئێستا بكەین، گرنگە كەمێك قسە لە رابردوو بكەین، رابردووێك كاپیتالیزم لەگەڵ خۆیدەهێنێت. ئایا كاپیتالیزم تەنها چەمكێكی رووتە و لەگەڵ خۆیدا چەمكی دیكە ناهێنێتە رۆژهەڵات؟ كاپیتالیزمی رۆژهەڵاتی جیاوازی چییە، لەگەڵ كاپیتالیزمی رۆژئاوایی؟ ئەو كاپیتالیزمەی دەگوازرێتەوە...\n14 ئیلول دەسەڵاتی رانتە سیخورەكان\nکاتژمێر 08:55h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\n_(1)_لە ئێستادا ئەو فۆڕمەنوێیەی دەسەڵات لەرێگای واقیع و شاشەكانەوە بەرماندەكەوێت، دەركەوتنی دەسەڵاتی رانتە نوێیەكانی ناو دونیای دەزگا سیخورییەكانە. دوو لە فیگەرە دیارەكانی ئەم رانتە سیخورییە، یەكێكیان لە _هەولێر_ دەزگایەكی سیخوریی مەترسیدار و حوكومەت و ماشێنێكی گەورەی میدیایی بەدەستەوەیە و، ئەویتریان لە _سلێمانی_ دەزگایەكی سیخوریی و هێزێكی پەلاماردەر و...\n04 ئیلول نەتەوە و حیكایەت نووسەكانی\nکاتژمێر 21:26h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nلەناو مێژووی هەر نەتەوەیەكدا حیكایەتێكی گەورە، یان زیاتر بوونی هەیە. حیكایەت خوانێكە بۆ كۆكردنەوەی نەتەوە. هەموو نەتەوەیەك سەربەحیكایەت یان حیكایەتەكانی خۆیەتی، ئیدی حیكایەتەكە رەگوڕیشەی لەناو مێژوودابێت، یان سەر بە دونیای مۆدێرنبێت. هەریەك لەو حیكایەتانە وێستگەیەكن بۆكۆكردنەوەی نەتەوە و سەرلەنوێ مانادانەوە بەو شوناسەی، كە نەتەوە پێیەوە بەستراوەتەوە. لە بەشێك لە...\n27 ئاب نەزمی نوێی سیستەمی ژیان\nکاتژمێر 22:57h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nنەزمی نوێی سیستەمی ژیان ...\n22 ئاب كۆمەڵگە و دونیای مۆدێرنە\nکاتژمێر 21:58h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران\nكۆمەڵگەی _باشوور_ تازە دەیەوێت بە بەتەواوەتی بچێتە ناو دونیای مۆدرێنەوە، ئەو دونیاییەی كە هەردوو دیوەكەی مۆدێرنە ئاشنا دەكات بە كۆمەڵگەكە، دیوی توندوتیژی، دیوی رەخنە و عەقڵانییەت. كۆمەڵگە لە قۆناغەكانی پێشودا، لەرێگەی سیستەمی دەسەڵاتی _بەعس_ەوە، بە شێوەیەكی چڕ بەر ئەو دیوە توندوتیژەی مۆدێرنە كەوت، بەڵام پاش رووخانی دەسەڵاتەكە و جیاكردنەوەی...\n24 تەموز واقیعێكی شاشەیی\nکاتژمێر 00:55h لە هاوپۆلی وتار لەلایان نەبەز گۆران


ڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو - بابەت\nچۆن مامەڵە لەگەڵ ماری ژهەراوی و دووپشک دەکەی\nگرانترین باڵندە چییە\nبەخێوکردنی مریشکی سپی\nباڵندەکان چی دەخۆن\nگۆشت وردکردن لەخەودا\nنینۆک بڕین لە خەودا\nخەون بە مردووەوە دەبینم\nچۆن خەون بەوەوە ببینم کە دەمەوێت\nئەگەر خەون بەکەسێکەوە ببینیت کە خۆشت دەوێ\nئەسپی ترۆجان چییە\nمۆسکۆی لێ بێت\nالرئيسية ⁄ گرنگی دان بە خۆت ⁄ ڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو\nڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو\nآخر تحديث: سبتمبر 19, 2020 أكتوبر 21, 2020\nچۆن ئاگاداری پێستت ببی\nچۆن هەموو ڕۆژێک ئاگام لە پێستم بێت\n1 ڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو:\n1.1 دەم و چاو:\n1.2 ڕەچەتەکان بۆ قەڵەوکردنی دەم و دەم:\n1.3 ڕێگای تر بۆ قەڵەوکردنی دەم و چاو و ڕوومەت:\n1.4 ئامۆژگاری بۆ پاراستنی دەموچاو و ڕوومەتەکانت:\nڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو:\nدەم و چاو:\nدەم و چاو و ڕوومەتی تەواو کاریگەری گەورەی هەیە لەسەر دەرکەوتنی ئەو خانمە ؛ دەموچاوی باریک یان نوقم بوو کاڵ و ناتەندروست دیارە ، بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە کە ئەو خانمە بەدوای دەستێوەردانی نەشتەرگەری یان بەرهەمە جوانکارییە کیمیاییەکاندا دەگەڕێت بۆ ئەوەی زوو ڕوومەتی تێر بەدەست بهێنن ، چونکە دەبێتە هۆی زیان گەیاندن بە پێستی ئەو کە پێویستە ؛ سروشتی و وەرزشکردن و چارەسەری ناوماڵ ، ئەم شێوازانە ، ڕوومەتەکان بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش دەبەخشێت .\nڕەچەتەکان بۆ قەڵەوکردنی دەم و دەم:\nبۆ بەدەستهێنانی دەموچاوێکی تەواو و ڕوومەت چەندین ڕەچەتەی چێشتلێنان هەن کە یارمەتی قەڵەوکردنی دەموچاو و ڕوومەتەکان بە شێوەیەکی سروشتی و بێ هەوڵ و کۆشش دەکەن، بەڵام پێویستیان بە کات و کاتە بۆ بەردەوام بوون لە بەکارهێنانیان، بۆ ئەوەی ئەنجامەکانیان پیشان بدەن، لەوانە:\nزەیتی زەیتون : زەیتی زەیتون وەسیلەیەکە بۆ وەرگرتنی ڕوومەتی چەور ؛ چەوری ترانسی تێدایە کە پێست بە تەندروست و تازە دەپارێزێت ، شێدارێکی زۆر باشیش بۆ پێستی وشک ، نەرم دەکات ، ناهێڵێت چرچ و لۆچی و هێڵی جوان بێت ، بۆ کۆتایی ەستەیش چەورایزەی زەیتوونی گەرم دەهێنێت ، پاشان ڕۆژانە لە 5 – 10 خولەکەوە دوو جار مەساجی ڕوومەتەکان دەکات ، هەروەها دەتوانێت ڕۆژانە کەوچکێک ڕۆنی زەیتوون یش ببات .\nئەلۆڤێرا : ئەم ڕووەکە تایبەتمەندیی سروشتی سەرسوڕهێنەری هەیە ، لە توندکردنەوەی پێست و ڕزگار بوون لە ڕوومەتی هەڵقوو ، هەروەها زیادکردنی ئەستیلی پێست سوودی هەیە ؛ ڕوومەتەکان بۆ ماوەی 10 خولەک لە جووڵەی بازنەییدان ، پاشان بۆ ماوەی 10 دەقیقەی دیکە بەجێیان دەهێڵن ، پاشان دەموچاو بە ئاوی لۆقاوم دەشۆن ، ئەم پرۆسەیەش ڕۆژانە دووجار دووبارە دەبنەوە ، هەروەها دەتوانێت شەربەتیش بخواتەوە کە لە دوو کەوچک ی جێڵی سروشتی ئەلۆڤێرا ڕۆژی جارێک پێک دێت .\nشنبلیلە : ئەڵقەکە ڤیتامین و دژە ئۆکسیدانەکانی تێدایە کە پارێزگاری لە پێست دەکەن و نەرم و تەندروست دەریدەخات و بۆ ئامادەکردنی ئەم ڕەچەتەیە کەوچکێک لە پاودەری شنبلیلە لەگەڵ کەمێک ئاو تێکەڵ بە ئاوی کەم دەکات تا دۆشاوێکی ئەستوور دروست دەبێت ، پاشان بە مەساجێکی سوک لەسەر ڕوومەتەکان دایبنێ ، بۆ ماوەی 10 خولەک بەجێی بهێڵم ، پاشان لە ڕۆژێکدا جارێک بە ئاوی سارد بیانشۆیت و بە جۆرێکی دیکە ڕۆنی شمشاڵی بەکاربهێنیت ، بە ئەنجامدانی مەساجێکی ڕوومەت جارێک یان دوو جار ڕۆژانە .\nکەرەی شێا : کەرەی شێلە سەدایەکی بەرزی ترشی چەوری و ڤیتامین E تێدایە کە یارمەتی توندکردنی پێست دەدات ، بۆ دەرکەوتنی ڕوومەت پڕ ، ڕوومەتەکان بە کەرەی شێی بچووک بماڵێت ، هەروەها مەساج لە جووڵەی بەرزبوونەوە و بازنەیی 10 خولەک ، کەرەی شێعە کە 15 خولەک بەجێدێڵێت ، پاشان دەموچاو بە ئاو بشۆن ، لە هەفتەیەکدا چەند جارێک پرۆسەکە دووبارە بکەوە .\nشیر : شیر بژاردەیەکی ترە بۆ ڕوومەتی تێر ؛ پێست شێ دەکات و تێرتر دەرئەکەوێ ، هەروەها بە چەندێتی شیر لەگەڵ جووڵەی پێشکەوتووخوازانە لە خوارەوە بۆ سەرەوە مەساج دەکرێت ، جووڵەی بازنەیی بۆ ماوەی 5 خولەک ، پاشان 5 دەقیقەی دیکە لەسەر پێست بەجێدێڵن ، پاشان ڕۆژی جارێک بە ئاوی گەرم دەیکوڵێنیت ، هەروەها دەتوانێت ڕۆژانە یەک دوو کوپ شیری کەم چەوری بخوات .\nسێو: سێو خۆراکی تێدایە ڤیتامین بەسوود بۆ پێست ، کۆلاجین و ئەلین کە وا لە پێست دەکات بە تێر و ساف دەرکەون ، و بۆ سوود لێ بڕینی یەک سێو ، مەش بە بەکارهێنانی تێکەڵکەرێک ، پاشان تێکەڵەکە بە نەرمی لەسەر ڕووڕووەکان دابنێ ، لە 50 – 60 خولەک ەوە بەجێی بهێڵێت ، پاشان ڕۆژانە دەموچاو بە ئاوی گەرم بشۆن ، 3 قاش سێ سێو دەکرێت لەگەڵ 3 دەنکە گێزەری بچووک تێکەڵ بکرێت ، لەگەڵ 1 / 2 کوپ ئاوی لیمۆ ، ڕۆژانە ئەو شەربەتە بخۆیتەوە .\nئاوی گوڵ و گلیکرۆڵ: گلیسیبرین مادەیەکی شێداری پێستە، ئاوی گوڵ ساکە و شێداری پێستی وشکە، هەروەها تایبەتمەندیی دژە پاککەرەوەیەکی مامناوەندی هەیە؛\nهەنگوین: هەنگوین شێکەرەوەیەکی باشە بۆ پێست کەوچکێکی چای هەنگوین لەگەڵ کەوچکێکی تری دۆشاوی پاپایا تێکەڵ بکە ، پاشان تێکەڵەکە لەسەر ڕوومەتەکان دابنێ ، 10 خولەک لەسەر پێست بەجێبهێڵی و پاشان بەئاوی لۆرم بشۆ ، هەروەها ڕەچەتەیەکی تر دەتوانرێت ئامادە بکرێت بەتێکەڵکردنی کوپێک شیر لەگەڵ کەوچکێکی تری شیر لەگەڵ کەوچکێکی تری هەنگوین ، کەوچکێک کەرەی توانەوە ، کەوچکێک لەژەمی ئۆت ، هەروەها دوو کەوچک ی چا پەنیری ڕازکراو ، ئەم ڕەچەتەیە لەبەیانیدا لەگەڵ شەربەتی پرتەقاڵی سروشتی دابنێ .\nڕێگای تر بۆ قەڵەوکردنی دەم و چاو و ڕوومەت:\nهەندێک شێواز دەتوانرێت بتوانرێت بۆ بەدەستهێنانی ڕوومەتی تەواو و ڕووخسارێکی زیاتر بتوانرێت بتوانرێت بتوانرێت بتوانرێت ئەو شێوازانە بتوانرێت بتوانرێت وەربگیرێ:\nئیمۆگا بە دەم دەمەوە : ئەمە یەکێکە لە باشترین ڕێگەکان بۆ بەدەستهێنانی ڕوومەتی تەواو و توندکردنی پێست ، یۆگا یارمەتی بەرهەمهێنانی کۆلاجین و ئەلستاین دەدات ، کە قەبارەی ڕوومەتەکان زیاد دەکات .\nباڵۆنەکانی هەڵئاوسان : کاتێک باڵۆنەکانی هەڵئاوساو ماسولکەکانی ڕوومەت دەجوڵێ ، بەم شێوەیە ئەم ماسولکەیانە دروست دەکرێت و قەبارەی ڕوومەتەکان زیاد دەکات .\nئامۆژگاری بۆ پاراستنی دەموچاو و ڕوومەتەکانت:\nبۆ پاراستنی دەرکەوتنی ڕوومەتەکان وا باشە کە ئەمانەی خوارەوە پەیڕەو بکەن:\nخۆت بەدوور بگرە لە جێبەجێکردنی ماکیاجی تا ئەو جێگایەی کە دەکرێت ، بۆ ڕێگەدان بە هەڵمەکانی پێست بۆ هەناسەدان ، هەمیشە میکیاژ لادەبەیت پێش کاتی خەوتن .\nبەکارهێنانی کشاشەی خۆر بۆ پاراستنی پێست لە تیشکی یوڤی زیان بەخش ە بۆ پێست و پێست.\nخۆ بەدوور گرتن لە جگەرەکێشان و خواردنەوەی کحول ، چونکە دەکرێت هۆکارێک بن بۆ ئەوەی مرۆڤ پیرتر دیار بێت .\nئاوی پێویست بخۆرەوە لە ڕۆژدا بۆ ئەوەی جەستە و پێستت بە تەندروست بهێڵەوە.\nبەردەوام ڕوومەتەکان بە شێراوە بهێڵەوە ، ئەمە هەنگاوێکی گرنگە بۆ نەهێشتنی هەڵمبوونی پێست ، بەکارهێنانی ڕوومەتی ڕاست بۆ شێکەرەوە بۆ جۆری پێست دوای هەر حەمامێک ، دوای شتن وشاندنی دەموچاو .\nبە نەرمی ڕوومەتەکان دەچەوکلێنێت بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی سروشتی پەمەیی دەرکەون، بۆیە تێرتر دەرئەکەون\nخواردنی هەندێک خۆراک وەک گوێز و تۆو کە چەوری تەندروستیان تێدایە بۆ پێستی نەرم و تەندروست.\nدەم وجاوڕەچەتەیەکە بۆ قەڵەوکردنی خێرای دەم وجاو\nمەستی هەیوانە دەم و چاوەکان\nسوودەکانی سرکە بۆ پێستی چەور\nسوودی هەڵم بۆ پێستی چەور\nدوعای دوای خواردن\nچیرۆکی کاتی خەوتن\nڕێگاکان بۆ نەرمکردنی دەستەکانت\nکوا ئاوی شێت\nڕۆبان به ماكه‌ڕۆنی ئه‌لفرێدۆ


قایمقام پێشوازی لێنه‌كردوه‌زیری كۆچ بۆ سێ داواكاری له شنگال بوو\nنه‌ینه‌وا، 5ی ته‌موزی 2020، ئیڤان جابرۆ وه‌زیری كۆچ له‌كاتی دڵنه‌وایی كه‌سوكاری قوربانییه‌كی ئێزیدی له شنگال فۆتۆ: راگه‌یاندنی وه‌زاره‌تی كۆچ\nنه‌هێشتنی به‌ربه‌سته‌كانی به‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره، ئاوه‌دانی و هاوكاری دارایی بۆ هاوڵاتیانی ئێزیدی له به‌رنامه‌ی یه‌كه‌م سه‌ردانی وه‌زیری كۆچدا بوون بۆ شنگال، بێ ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن قایمقامیه‌ته‌وه پێشوازی لێبكرێت.\nئیڤان فائق جابرۆ، وه‌زیری كۆچ و كۆچبه‌رانی عیراق یه‌كشه‌ممه 5ی ته‌مموز له‌نێو ناڕه‌زایی توندی ئیداره‌ی قه‌زاكه‌دا چوه شنگال، تا له "داواكاری و كێشه‌كانی به‌رده‌م هاوڵاتیان بكۆڵێته‌وه"، وه‌ك له راگه‌یه‌ندراوه‌كانی وه‌زاره‌تدا هاتووه.\nوه‌زاره‌تی كۆچ بڵاویكرده‌وه ئه‌و سه‌ردانه ئامانج لێی چاره‌سه‌ری گرفته‌كانی به‌رده‌م ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی ژیانی ئاسایی خه‌ڵكی شنگال بون.\nنه‌ینه‌وا، 5ی ته‌موزی 2020، گه‌یشتنی وه‌زیری كۆچ بۆ قه‌زای شنگال فۆتۆ: راگه‌یاندنی وه‌زاره‌تی كۆچ\nجه‌لال مه‌جید، به‌ڕێوه‌به‌ری نوسینگه‌ی شنگالی كۆچ و كۆچبه‌ران به (كه‌ركوك ناو)ی وت سه‌ردانه‌كه بۆ سێ ئامانج و داواكاری بووه، ئه‌وانیش "چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان له كه‌مپه‌كانی دهۆكه‌وه بۆ شنگال، له‌گه‌ڵ دابه‌شكردنی مینحه‌ی ملیۆنێك و 500 هه‌زار دینار بۆ هه‌ر خێزانێك".\nبه‌وته‌ی جه‌لال له كۆی 10 هه‌زار كه‌س ته‌نیا 12 خێزان ئه‌و هاوكارییه‌یان وه‌رگرتووه.\nئامانجێكی سه‌ردانه‌كه ده‌ستپێكردنی هاوكاری دوو ملیۆن دینار بوو بۆ ئافره‌تانی رزگاربوی ده‌ستی داعش بوو\n"ئامانجێكی تری سه‌ردانه‌كه دابه‌شكردنی هاوكاری خۆراك و ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی پێدانی بڕی دوو ملیۆن دینار بوو بۆ هه‌ر ئافره‌تێكی رزگاربوی ئێزیدی له ده‌ستی داعش" لێپرسراوه‌كه‌ی وه‌زاره‌تی كۆچ وای وت.\nدانیشتوانی ئێزیدی له شنگال، زیانی ماڵی و گیانییان به‌ركه‌وت له هێرشه‌كانی داعش، له كوشتن و بێسه‌روشوێنبونی هه‌زاران كه‌س له نێویاندا ژن و منداڵ.\nسه‌ردانه‌كه‌ی وه‌زیری كۆچ، كه هاوكات بوو له‌گه‌ڵ شه‌پۆلی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان بۆ شنگال، روبه‌ڕوی ناڕه‌زایی ئیداره‌ی قه‌زاكه بۆوه.\nفه‌هد حامد، قایمقامی قه‌زای شنگال به وه‌كاله‌ت به (كه‌ركوك ناو)ی وت "سه‌ردانه‌كه له ناكاو و بێ ئاگاداری پێشوه‌خته‌ی ئێمه بوو، بۆیه له‌گه‌ل كه‌سایه‌تی و پیاوانی ئایینی له‌به‌رده‌م قایمقامیه‌ت گردبونه‌وه‌ینه‌وه بۆ ناڕه‌زایی دژی سه‌ردانه‌كه كه پێمانوایه بۆ مه‌به‌ستێكی دیاریكراو و ئاڵۆزتركردنی كێشه‌كانه نه‌ك خزمه‌تی خه‌ڵك".\nشنگال دوو ئیداره‌ی هه‌یه؛ جگه له فه‌هد حامد كه له‌ناو قه‌زاكه‌دا جێگیرن، مه‌حما خه‌لیل قایمقامی قه‌زاكه‌ش له دوای هێرشه‌كانی داعشه‌وه چونه‌ته دهۆك و له‌وێوه ئیداره‌ی شنگال ده‌كات.\nشنگال، ته‌موزی 2020، گردبونه‌وه‌ی ناڕه‌زایی دژی سه‌ردانی وه‌زیری كۆچ فۆتۆ: راگه‌یاندنی قایمقامیه‌ت\nفه‌هد وتی "ئێمه چه‌ندین ساڵه به‌بێ راوه‌ستان ده‌وام ده‌كه‌ین، ئیتر بۆ نایانه‌وێت مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن، بۆیه داواكارین له لێپرسراوانی حكومه‌تی عیراقی رێگه به سه‌ردانی هاوشێوه نه‌ده‌ن".\nئیڤان جابرۆ، وه‌زیری كۆچ له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا وتی له پێناو چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی دۆسیه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان و ئاوه‌دانی ناوچه‌كه‌دا چونه‌ته شنگال و سه‌رۆكوه‌زیرانیش گرنگی تایبه‌ت به قه‌زاكه ده‌دات، تا ئه‌و كه‌سانه‌ی له ئاواره‌ییدا ماونه‌ته‌وه بگه‌ڕێنه‌وه.\nبه‌وته‌ی وه‌زیری كۆچ به‌ربه‌سته سه‌ره‌كییه‌كان ئه‌منی و كۆمه‌ڵایه‌تیین، له‌گه‌ڵ كه‌می هه‌لیكار و نه‌بونی خزمه‌تگوزاری.\nشنگال (بەدووری 120 لە رۆژئاوای موسڵ) لە 3ی ئابی 2014 كه‌وته ژێر ده‌ستی داعش و لە تشرینی دووەمی 2015دا كۆنتڕۆڵكرایه‌وه.


نما و چیا: لیستی (١٤٢) لیستی نەوشیروان مستەفایە\nلەیەکەم رۆژی دەستپێکردنی بانگەشەی هەڵبژاردندا، نما و چیا نەوشیروان مستەفا، پەیامێک ئاراستەی هاونیشتمانیان کوردستان دەکەن و هیواداران بەهەمان رۆحی یەكەم كەمپەینی هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان لە (25/7/2009)و بەهەمان حەماسەتی ساڵانی رابردوەوە بە دونیای نیشان بدەن کە خوێنی گۆڕانکاریەکی راستەقینە هەم لە لەشی ئێوەدا دەجوڵێ و هەم لە ناو دەمارەکانی مێژوی میللەتەكەی ئێمەدا.\nلەپەیامەکەی کوڕانی نەوشیروان مستەفا ئەمین-دا هاتوە: ئەمڕۆ كە یەكەم رۆژی دەستپێكی بانگەشەی هەڵبژاردن دەستپێدەكات، لەقوڵای دڵمانەوە سوپاستان دەكەین كە بێگوێدانە ئاڵەنگاریەكان، ئیرادەی خۆتان سەرلەنوێ جۆش و خرۆش پێدایەوە بۆ بەشداربونتان لەكەمپەینی هەڵبژاردن و پشتیوانیتان بۆ كاندیدەكانی گۆڕان لەلیستی ژمارە (142)ی گۆڕان و لیستی ژمارە (183)ی نیشتیمان لەسنوری ناوچە كوردستانیە دابڕێنراوەكان.\nهەروەک هیوادارن كە بەهەمان رۆحی یەكەم كەمپەینی هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان لە (25/7/2009)و بەهەمان حەماسەتی ساڵانی رابردوەوە بە دونیای نیشان بدەن کە خوێنی گۆڕانکاریەکی راستەقینە هەم لە لەشی ئێوەدا دەجوڵێ و هەم لە ناو دەمارەکانی مێژوی میللەتەكەی ئێمەدا.\nئاماژەیان بەوەکردوە: لیستی ژمارە (142)ی گۆڕان، لیستی رەوانشاد نەوشیروان مستەفایە، هەروەك چۆن گۆڕان دواین پرۆژەی سیاسی ئومێد بەخشی ئەو بو بۆ میللەتەكەمان، داواتان لێدەكەین بۆ ئاسودەكردنی رۆحی باوكمان كە تەنها باوكی ئێمە نەبو، بەڵكو باوكی هەژاران و خەمخۆری ئێوە و میللەتەكەمان بو، چەند دەتوانن ئەمجارەش قۆڵ و بازوی لێ هەڵمانڵن و هەمومان پێكەوە ماڵەو ماڵ و گوند بەگوند و شار بەشار بكەین بۆ دەنگدان و پشتیوانی و سەركەوتنی لیستی گۆڕان.\nئەی هەمو ئەوانەی مافی دەنگدانتان هەیە، چ ئەوانەی دانیشتوی هەرێمی كوردستانن و چ ئەوانەی دەنگدەرو دانیشتوی ناوچە كوردستانیە دابڕێنراوەكانن و هەروەها رەوەندی كورد لە دەرەوەى وڵات.\nئەمڕۆ رۆژێكی گرنگە لە مێژوی سیاسی كوردستان دا، رۆژێكی گرنگیشە لە عێراقدا، بەو بۆنەیەوە پیرۆزبایی لەمیللەتەكەمان دەكەین، كە جارێكی تر گەلەكەمان بەشداری پرۆسەی كەمپەینی هەڵبژاردن دەكاو دەچێتە بەردەمی سندوقی دەنگدان بۆ ئەوەی دەستبخاتە سەر ویژدانی خۆی و هەوڵبدات دەنگبدات بەو كەسانەی نوێنەرایەتی ئەو لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دا دەكەن.\nئەمڕۆ كە یەكەم رۆژی دەستپێكی بانگەشەی هەڵبژاردن دەستپێدەكات، لەقوڵای دڵمانەوە سوپاستان دەكەین كە بێگوێدانە ئاڵەنگاریەكان، ئیرادەی خۆتان سەرلەنوێ جۆش و خرۆش پێدایەوە بۆ بەشداربونتان لەكەمپەینی هەڵبژاردن و پشتیوانیتان بۆ كاندیدەكانی گۆڕان لەلیستی ژمارە (142)ی گۆڕان و لیستی ژمارە (183)ی نیشتیمان لەسنوری ناوچەكوردستانیە دابڕێنراوەكان، كە هیوادارین بەهەمان رۆحی یەكەم كەمپەینی هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان لە (25/7/2009) و بەهەمان حەماسەتی ساڵانی رابردوەوە بە دونیای نیشان بدەن کە خوێنی گۆڕانکاریەکی راستەقینە هەم لە لەشی ئێوەدا دەجوڵێ و هەم لە ناو دەمارەکانی مێژوی میللەتەكەی ئێمەدا.\nلیستی ژمارە (142)ی گۆڕان، لیستی رەوانشاد نەوشیروان مستەفایە، هەروەك چۆن گۆڕان دواین پرۆژەی سیاسی ئومێد بەخشی ئەو بو بۆ میللەتەكەمان، داواتان لێدەكەین بۆ ئاسودەكردنی رۆحی باوكمان كە تەنها باوكی ئێمە نەبو، بەڵكو باوكی هەژاران و خەمخۆری ئێوەو میللەتەكەمان بو، چەند دەتوانن ئەمجارەش قۆڵ و بازوی لێ هەڵمانڵن و هەمومان پێكەوە ماڵەو ماڵ و گوند بەگوند و شار بەشار بكەین بۆ دەنگدان و پشتیوانی و سەركەوتنی لیستی گۆڕان.\nچاوەڕوانی هیمەتی گەورەتانین.. خوای گەورە پشتیوانمان بێت\nنما نەوشیروان مستەفا، چیا نەوشیروان مستەفا


لە كەركوك؛ مردن بە كۆرۆنا كەمیكردووە\nكەركوك/ هاوینی 2017/ خانەقای سەید ئەحمەد لە شەقامێكی سەرەكی ناوشاری كەركوك فۆتۆ: بنار سەردار\n654 هاوڵاتی لە كەركوك ئەمساڵ گیانیانلەدەستداوە، دوای توشبونیان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا، ئەوەش كەمترە بەراورد بە ساڵی رابردوو.\nفەرمانگەی تەندروستی كەركوك، ئەمڕۆ چوارشەممە 29ـی كانونی یەكەم ئامارەكانی ساڵی 2021ـی ئاشكراكرد و تیایدا هاتووە لە ماوەی یەك ساڵدا؛ 43 هەزار و 550 كەس توشی كۆرۆنا بون و 654 كەسیش بە كۆرۆنا گیانیانلەدەستداوە.\nئەوەش لەكاتێكدایە ساڵی 2020 لە كەركوك زیاتر 31 هەزار و 234 كەس توشی كۆرۆنا بون و 786 كەس بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستدا.\nلە سەرەتای دەركەوتنی كۆرۆناوە تائێستا زیاتر لە 76 هەزار كەس توشی كۆرۆنا بون لە كەركوك كە هەزار و 440 توشبویان گیانیانلەدەستداوە و ئەوانیتر چاكبونەتەوە.\nنەبیل حەمدی بوشناق، بەڕێوەبەری تەندروستی كەركوك لە كۆنگرەی رۆژنامەوانی ئاشكرایكردنی ئامارەكاندا كە پەیامنێری (كەركوك ناو) ئامادەی بوو، وتی "تائێستا گۆڕاوی جۆری ئۆمیكرۆن-ی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە كەركوك و عیراقیش تۆمارنەكراوە".\nبەپێی توێژینەوەكانی تەندروستی جیهانی ئەو جۆرە نوێیەی نەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا خێراتر لە جۆرەكانی پێش خۆی بڵاودەبێتەوە.\nڤیدیۆ: تەندروستی كەركوك ئامارەكانی ساڵی 2021 ئاشكرادەكات\nهەر بەپێی ئامارەكانی تەندروستی كەركوك لە ساڵی 2021ـدا ژمارەی لەدایكبونی منداڵ گەیتشتۆتە 33 هەزار و 690 منداڵ، لەكاتێكدا ساڵی 2020 زیاتر لە 38 هەزار منداڵ لەدایكبوو.\nلە 11 مانگی رابردوی ئەمساڵیشدا بە گشتی دوو هەزار و 950 هاوڵاتی لە كەركوك مردون كە ساڵی رابردوو ژمارەی مردن لە كەركوك سێ هەزار و 476 كەس بوو.\nسەباح نامیق، بەڕێوەبەری تەندروستی گشتی لە فەرمانگەی تەندروستی كەركوك لە كۆنگرەكەدا جەختیكردەوە لە وەرگرتنی ڤاكسین بۆ روبەڕوبونەوەی كۆرۆنا و وتی "هیچ كەسێك بۆی نییە سەردانی دامودەزگا حكومییەكان بكات بەبێ كارتی ڤاكسین یان پشكنینی نوێی كۆرۆنا، هەر فەرمانگەیەكیش بڕیارەكە جێبەجێنەكات ئەوا بەڕێوەبەرەكەی بەرپرسیار دەبێت.\nئیدارەی كەركوك پاڵپشت بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران رێگە بە دەوامی فەرمانبەر و راییكردنی مامەڵەی هاوڵاتیان لە فەرمانگە حكومییەكاندا نادات ئەگەر ڤاكسینیان وەرنەگرتبێت یان پشكنین نەكەن.\n343 هەزار و 604 كەس لە كەركوك ژەمی یەكەمی ڤاكسینی كۆرۆنا-ـیان وەرگرتووە كە دەكاتە رێژەی لە سەدا 20ـی دانیشتوان و ئەوانەی ژەمی دوەمیشیان وەرگرتووە گەیشتۆتە 220 هەزار و 300 كەس و رێژەی لەسەدا 13 دەكات.\nلە ئامارەكانی تەندروستی كەركوكدا هاتووە لە سەرەتای ئەمساڵەوە تائێستا 35 هەزار و 341 نەشتەرگەری كراوە، یەك ملیۆن و 340 هەزار و 121 كەس سەردانی نەخۆشخانە و بنكە و ناوەندە تەندروستییەكانی حكومی و نۆرینگەكانی دەرەوەیان كردووە، زیاتر لە 108 هەزار كەس ئێستا لە نەخۆشخانەكاندان.


NRT TV | عێراق | بنکەیەکی سەربازیی هاوبەش لەنێوان سوپای عێراق و پێشمەرگەدا دروستدەکرێت\nبنکەیەکی سەربازیی هاوبەش لەنێوان سوپای عێراق و پێشمەرگەدا دروستدەکرێت\nئەمڕۆ سێشەممە، چاوگێک بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی دیموکراتی کوردستان باسی لەوەکردووە، بە ھۆی زیادبوونی مەترسی داعش و ھێرشی رۆژانەی چەکداران بۆ سەر ھێزە عێراقییەکان، حکومەتی عێراق رازی بووە کە بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپا لە (کەی وەن) لە کەرکوک بکرێتەوە.\nلەسەر ئەو بابەتەش، قارەمان کەمال جێگری سوپاسالاری پێشمەرگە بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی ئاماژەی بەوەکردووە، حکومەتی عێراق داوایکردووە بە زووترین کات ژووری ھاوبەش لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێمی کوردستان دروست بکرێن، چونکە دەمێکە بڕیاری لێ دراوە و داوا کراوە بە زوویی جێبەجێ بکرێت و دەست بە دروستکردنیان بکرێت.\nجێگری سوپاسالاری پێشمەرگە ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئێستا بەھۆی مەترسی داعش رازی بوون ئەو کارە بە ھاوبەشی بکرێت و بە رەزامەندی ھەردوولا بێت، بۆیە دەست بە رێکارەکان دەکرێت بۆ ئەوەی ئەو چوار ژوورەی بڕیاریان لێ دراوە، دروست بکرێن، "چونکە داعش بووەتە مەترسیەکی جددی."\nئەمەش دوای ئەوەدێت، حکومەتی عێراق پێشتر رازی نەبوو کە بنکەی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە (کەی وەن) بکرێتەوە و بە ھەموو شێوەیەک رەتی دەکردەوە، پێشمەرگەش رازی نەبوو لە شوێنی دیکە ئەو بنکەیە بکرێتەوە، کە ئەمەش خاڵی ناکۆکی نێوان ھەردوولا بوو، بۆیە دروستکردنی چوار ژووری ھاوبەش لە ناوچە کوردستانییەکان، لەبەر ئەوە دواکەوتبوو.\nلە دوایین هێرشیشدا، لە ١ی ئەم مانگە، چەکدارانی داعش هێرشیان کردە سەر خاڵێکی پێشمەرگە لە سنوری پردێ و بەهۆیەوە سێ پێشمەرگە شەهیدبوون و دووانی دیکەش برینداربوون.


چەند راستییەک لەسەر شاژنی میسر کلیۆپاترا\nکلیۆپاترا، کە شاژنی میسر بوو، یەکێکە لە بەناوبانگترین ژنەکانی مێژوو، لە تەمەنی 17 ساڵیدا چووە سەرتەختی شاهانە و لە تەمەنی 39 ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە.\nکلیۆپاترا، توانیویەتی بە 9 زمان قسەبکات لەوانەش زمانی میسری کۆن و فێری خوێندنەوەی هیرۆگلیفیک بوو، کە تاکە کەسبوو لە بنەماڵەکەیدا ئەوتوانایەی هەبێت، جگە لەمە یۆنانی و زمانەکانی پارسیا (لەو سەردەمەدا شانشینی پارسیا هەبوون کەزمانیان جیاوازبوو) و عیبری و مێدەکان و ترۆگلۆدییەکان و سوری و ئەسیوپیەکان و عەرەبەکانی دەزانی.\nبەم زانینە، هەر کتێبێک لە جیهاندا بۆی کراوە بوو، جگە لە زمانەکان زانستی جوگرافیا و مێژوو و گەردوونناسی و دبلۆماسی نێودەوڵەتی و بیرکاری و کیمیا و پزیشکی و زیندەوەرزانی و ئابووری و چەندین بواریتری خوێندووە، ئەو هەوڵیدا هەموو زانیاریەکانی کاتی خۆی بزانێت.\nکلێۆپاترا کاتێکی زۆری لە تاقیگەکاندا بەسەربردووە، چەند کتێبێکی نووسیوە کە پەیوەندی بە چارەسەرە سروشتیەکان و جوانکاریەوە هەبووە، بەڵام بە داخەوە هەموو کتێبەکانی لە ئاگری کتێبخانەی گەورەی ئەسکەندەریە لەناوچوون لەساڵی ٣٩١ی زاینی.\nفیزیازانی گەورە (گالین ) کە قوتابی خۆیبوو، توانی هەندێک لە ڕەچەتەکان بنوسێتەوە کە کلێۆپاترا داینابوو.\nیەکێک لەو چارەسەرانە، کە گالین لەکیلۆپاتراوە پێشنیاری بۆ نەخۆشەيەکان کردووە، کرێمێکی تایبەت بوو کە دەتوانێت یارمەتی ئەو پیاووانە بدات کە کەچەڵن قژیان بەدەست بهێننەوە، کتێبەکانی کلێۆپاترا ئامۆژگاری جوانی لەخۆ دەگرت.\nشاژنی میسر، حەزی لە چارەسەری گیایی بوو بەهۆی ئەو زمانانەی کە دەیزانی چەندین کتێبی جیاواز و ئامۆژگاری لەسەر دەرمان و جوانکاری و چارەسەرە پزیشکیکان نوسیوە بەڵام لەناوچوون، کاریگەری ئەو لەسەر زانست و دەرمان لە سەدەکانی سەرەتای مەسیحییەتدا زۆر ناسراو بوو، بێگومان کەسایەتییەکی بێوێنەیە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.


پەتای كۆرۆنا، دەستی ناوتە بینه قاقای هاوڵاتیانی هەموو جیهان‌و ئەمەش یەکەم ڕوداوە کە جیاوازی لەنێوان وڵاتانی گەورە، دەوڵەمەندو زلهێزو بچوک‌و هەژاردا ناکات.\nجیاوازیەکە لەنێوان وڵاتاندا، لەسەر شێوەی بەگژداچون‌و چارەسەرکردنێتی، هەندێ وڵات گرنگی زۆر بەچارەسەرو ڕێکارە تەندروستیەکان ده‌ده‌ن‌و ڕێوشوێنی خێراو گونجاو ئەگرێتەبەر بۆ تەشەنەنەکردنی زیاتری‌و هەندێ وڵاتی تریش کەمتەرخەمترن‌و سستن‌و لەئاستی ئەو مەترسیە گەورەیەدا نین.\nلەماوەی ئەم دووهەفتەیەدا، كۆرۆنا لەزۆربەی وڵاتانی ئەوروپا زۆر بەخێرایی ته‌شه‌نه‌یکردوەو ژمارەی توشبون‌و گیانلەدەستدان زۆر زیادیکردوە.\nهەندێ دەزگای تەندروستی بەشەپۆلی دوه‌مى كۆرۆنا ناوی دەبەن، بێگومان لەهەموو ئەو شوێنانەی کە (تێست) واتا پشکنینی زیاتری تێدایە، ئەوا ژمارەی ڕاسته‌قینه‌ى توشبوان زیاترن، واته ژمارەی توشبوو، تەنها لەڕێگای پشکنینی زیاترەوە دەردەکەوێت.\nبەگژداچونه‌وه‌ی ئەم پەتایە لەشێوەی چارەسەریەکەیدا دەردەکەوێت، لەوڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر دەگۆڕێت، بۆنمونە، حکومەتی ئەڵمانیا، بەگژداچون‌و چارەسەری کردوە بەکێشەی یەکەمی خۆیی‌و ڕۆژانە چەندین وەزیری تەندروستی ئیتحادی‌و ویلایەتەکان ڕێنمایی نوێ دەردەکەن‌و دەزگا جیاوازەکانی تر بەشدارن لەجێبەجێکردنی بڕیارەکاندا.\nهەرچەندە وڵاتێکی گەورەی وەک ئەڵمانیا (كه ٨٣ ملیۆن كه‌سه)و سیستەمی فیدراڵی هەیەو لەزۆر بواریشدا هەر ویلایەتێک ئازادو سەربەخۆیە لەبڕیارەکانیدا، بەڵام لەهەندێ بواردا هەمویان لەچوارچێوە گشتیەکەو بڕیارە سەرەکیەکە دەرناچن‌و ڕۆژانە بڕیاری نوێ دەردەکرێت بۆ بەرەنگاربونەوەی پەتای كۆرۆنا، لەوانە:\nـ چێشتخانەو باڕو قاوەخانەکان، پێویستە سەعات ١١ شەو دابخرێن.\nـ دوای ١١ شەو، مەی فرۆشتن لەهەموو شوێنێک قەدەغەیە.\nـ ئەو ناوچانەی کە ٣٥ کەس لە ١٠٠ هەزار ژمارەی دانیشتوان بۆ ماوەی یەک هەفتە توشی كۆرۆنا ببێت، ئەو ناوچەیە بە(سور) دەستنیشاندەکرێت‌و مامەڵەی جیاوازیان لەگەڵ دەکرێت، بۆنمونە خەڵکی ئەو ناوچانە ناتوانن بەئاسانی لەهەندێ شوێن لەئوتێل له‌ئەڵمانیا بمێننەوەو زۆربەی شوێنە گشتیەکان دادەخرێن.\nـ دانیشتن لەچێشتخانەو باڕەکاندا، سنوردارکراوە، لەهەندێ شوێن نابێت لەشه‌ش کەس زیاتر لەسەر مێزێک بەیەکەوە دابنیشن.\nـ ئاهەنگ‌و کۆبونەوەی هەمەجۆر قەدەغەکراوە.\nـ لەهەندێ جێگا، وەک لەشارێکی گەورەی وەک (میونخ) پێویستە دەمامک لەسەر شەقامە قەڵەباڵغەکان ببەسترێت، ئەوەی نەیبەستێ بە ٢٥٠ یۆرۆ غەرامە دەکرێت.\nـ بێگومان پێویستە هەموو یەکێک دەمامک ببەستێ لەشوێنە داخراوەکان.\nـ لەو شوێنانەی کە ژمارەی توشبون زیادیکردوە، ئێستا بیر لەوەدەکرێتەوە، بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆو داخستنی هەمو شوێنێک بدەن.\nـ حکومەت‌و هەموو هێزە سیاسی‌و دەزگا جیاوازەکان، تکا لەهاوڵاتیان دەکەن ( دەمامک ببەستن، ماوه‌ى نێوانیان لەگەڵ خەڵکی تر لەمەترو نیوێک زیاتربێت‌و ڕێوشوێنی دەزگا تەندروستیەکان جێبەجێبکەن‌و سەفەری دەرەوە نەکەن).\nڕێگای توند گیراوەتەبەر بۆ دەوامی زانکۆکان، قوتابخانەو باخچەی ساوایان.\nئەم ڕێوشوێنانە بۆ بەرگری لەپەتای كۆرۆنا، تەنها لەئەڵمانیا نییە، بەڵکو لەهەموو ئەوروپایەو هەموو ڕێگایەک دەگیرێتەبەر بۆ تەشەنەنەکردنی.\nهەندێ وڵات لەسەرەتای هاویندا کەمێ دوربوو لەپەتای كۆرۆناوە، وەک (چیك)، بەڵام ئێستا لەسەروی ئەو وڵاتانەوەیە کە زۆرترین توشبوی تێدا تۆمارکراوەو دەوڵەت لەزۆر شوێن قەدەغەی هاتوچۆو داخستنی تەواوی ڕاگەیاندوە، ئەمە دوای ئەوەهاتوە، کە یەک لەسەر سێی ئەوانەی پشکنینیان بۆکراوە، دەرکەوتوە هەڵگری ڤایرۆسی كۆرۆنان، تەنها لەڕۆژی هەینی ڕابردودا 11 هه‌زارو 105 كه‌س توشی ئەو پەتایە بون.\nدەزگا جیاوازەکان‌و بەتایبەتی پۆلیس، لەهەموو ئەو وڵاتانە ئەرکیانە کە چاودێری جێبەجێکردنی بڕیارەکانی حکومەت بکەن‌و سزای ئەو شوێن‌و کەسانەش بدەن کە سەرپێچی دەکەن.\nوڵاتێکی وەک ئیرلەندا، بڕیاریدا، لە ٢٠/١٠، هاوڵاتیان نابێت پێنج كیلۆمه‌تر لەماڵەکەیان دوربکەونەوە، مەگەر بۆ کاری زۆر پێویست نەبێت‌و زۆربەی شوێنەکان دادەخرێن.\nکوردستان ـ سلێمانی\nماوەی چەند ڕۆژێکی زۆرە کە ژمارەی مردن لەکوردستان بەگشتی‌و پارێزگای سلێمانی بەتایبەتی لەهەمو شارو پارێزگاکانی تری عێراق زیاترە، تەنها لەیەک ڕۆژدا (دوشەممە ١٩/١٠) ٢٦ هاوڵاتی لەکوردستان بەهۆی كۆرۆناوە کۆچی دواییان کردوە، زیاتر لەنیوەی (١٦)یان لەپارێزگای سلێمانی بوە، بێگومان ئەمە ئاماری ڕەسمی دەزگای تەندروستیە، ئاماری مردنی ڕاستەقینە زۆر زیاترە، بەتایبەتی ئەوانەی کە ناچنە نەخۆشخانەو نایانەوێت ناویان بهێنرێت، ئەگەر ڕۆژانە سەیرێکی (فەیسبوک) بکەیت، کە چەند کەس لەیەک ڕۆژدا کۆچی دوایی کردوە، ئەوا ژمارەکە دەردەکەوێت، ئەمە لەکاتێکدا کە لێپرسراوانی تەندروستی سلێمانی دەڵێن:"بەهۆی نەبونی ئامێری چاودێری چڕەوە نەخۆشەکان گیانلەدەستدەدەن، ئەگەر ئەو ئامێرانە هەبونایە، هه‌شت نەخۆش لەمردن ڕزگاردەبون، لەهەموو شاری سلێمانیدا تەنها ١٠ ئامێری چاودێری چڕ هەیە".\nئەم وێنەی لێشاوی مردنە لایەکی تاریکی شارە، بەڵام لاکەی تری، ئەوەیە کە وێنەی ناوبازاڕو چێشتخانە، قاوەخانە، شوێنە گشتیەکان دەبینی، هیچ هەستناکەیت کە پەتای كۆرۆنا لەم ناوچەیە هەیە، یاخود لەشەقام‌و کۆڵانەکەی خۆتاندا هیچ کەس هەبێت گیانی لەدەستدابێت.\nبێگومان هەریەکە لەئێمە بەرپرسی یەکەمین لەژیانی خۆمان‌و کەسوکارو هاوڕێ‌و دۆستانمان‌و ئەبێ هەموو هەوڵێک بدەین کە خۆمان‌و ئەوان بپارێزین، واتا خۆپارێزی هەنگاوی سەرەکی‌و یەکەمە.\nبەڵام لەوڵاتدا دەزگای بەرپرسی یەکەم بۆ بەنگاربونەوەی ئەم پەتایە حکومەت‌و دامودەزگاکانێتی کە خۆی لەوەزارەتی تەندروستیدا دەبینێته‌وه.\nبەداخەوە ئەوەی لەکوردستان‌و لەپارێزگای سلێمانی هەستی پێناکرێت، جوڵەو (ئیجرائاتی) وەزارەت‌و دامودەزگا بەرپرسەکانە بەرامبەر بەتەشەنەنەکردنی ئەم پەتایە.\nپارێزگای سلێمانی، ناوبەناو بەیانێک کەم ناوەڕۆک دەردەکات وەک ( ژ.٢٩٥ ی ١٣/١٠/٢٠٢٠) کە خۆی لە(داواکاری)دا دەبینێت‌و دەنوسێت: (هەرشوێنێک پابەندنەبێت دادەخرێت‌و سزای دارایی دەدرێت)، ئەم داخوازیە بۆ مانگی پێنج‌و شەش ڕەوابوو، کە مردن لەئارادا نەبوو، بەڵام بەهیچ شێوەیەک ڕەوانییەو ناگونجێ بۆ شارێکی وەک سلێمانی کە ڕۆژانە زیاتر لە ١٠ هاوڵاتی بۆ هەمیشە بەجێمان دێڵن.\nدەبێت‌و پێویستە، لێپرسراوانی حکومەت لەکوردستان‌و پارێزگای سلێمانی‌و هەڵەبجەو ئیدارەکانی گەرمیان‌و ڕاپەڕین بەتایبەتی، وەک هەمو دونیا بکەونە خۆیان‌و کۆمەڵێک بڕیاربدەن‌و زۆر بەوردی‌و بەچڕی بەشوێن جێبەجێکردنیەوەبن، بڕیاری سەر کاغەز هیچ مانایەک ناگەیەنێ ئەگەر بەدواداچونی بۆ نەکرێت.\nبارودۆخی کوردستان ئێستا لەم وەرزەدا کە هێشتا گەرمەو هاوڵاتی ئەتوانێت لەدەرەوە دابنیشێت، زۆر مەترسیدارە، بەڵام پاش چەند ڕۆژێکی تر، هەموو ناچاردەبین بچینە ژورەوە ئەوکاتە، چێشتخانەکان، باڕه‌کان، قاوەخانەکان، مەلەوانگەو جێگای وەرزشی، ئەگەر وەک ئێستا بمێنێتەوە، ئەبێت چاوەڕێى شەپۆلێکی زۆر زیاتر لەئێستا بکەین لەتوشبون‌و مردندا.\nپێشئەوەی زۆر درەنگ بێت، با دەزگا بەرپرسەکان بکەونە خۆیان‌و هەندێ بڕیاری گرنگ بدەن، کە ڕەنگە بەدڵی هەندێ نەبێت، بەڵام لەبەرژەوەندی هەموان ده‌بێت.\nهەروەها دەبێت، وەزارەتی تەندروستی، چالاکتربێت‌و ئەم بارودۆخە بکات بەخەمی سەرەکی خۆی، هەموو پێداویستیە ته‌کنیکی‌و مرۆیەکان ئامادەبکات، شەرمە بۆ حکومەتی هەرێم کە لەیەک ڕۆژدا هه‌شت هاوڵاتی گیان لەدەستبدەن، لەبەر نەبونی ئامێر لەشارێکی گەورەی وەک سلێمانیدا، هەروەها گرنگە کە حکومەت‌و دەزگا جیاوازەکان‌و هێزە سیاسیەکان، ئەم پەتایەو توشبون‌و مردنی بەکۆمەڵ زۆر بەدوربگرن لەکاری سیاسی‌و حزبی رۆژانەی خۆیان.


دیندار نه‌جمان: د عێراقا نوو دا پێدڤیه هه‌موو پێكهات پێكڤه د رێڤه‌برنا وه‌لاتی دا پشكدار بن | Evro News\nسه‌ره‌كى عیراق دیندار نه‌جمان: د عێراقا نوو دا پێدڤیه هه‌موو پێكهات پێكڤه د رێڤه‌برنا...\nدهۆك ، زنار تۆڤی:\nخوه‌شكرنا په‌یوه‌ندیان ل گه‌ل هێزێن سیاسی یێن عیراقی د به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌رێمێ و حوكمه‌تا عیراقێ و هێزێن سیاسی دایه\nدیندار نه‌جمان دۆسكی، چاڤدێرێ سیاسی، بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ راگه‌هاند، سیسته‌مێ سیاسی ل عیراقێ سیسته‌مه‌كێ په‌رله‌مانی، دیموكراتی یه، هه‌روه‌سا ئه‌م چه‌ند بشێین په‌یوه‌ندیێن خوه ل گه‌ل حوكمه‌تێ و هێزێن سیاسی یێن عه‌ره‌بی خوه‌شتر بكه‌ین، دێ بۆمه وه‌كو هه‌رێم باشتر بیت، چونكی هه‌ر ژ سالا 2005 ل دانانا دستۆرێ عێراقا فیدرال، خوه‌شكرنا په‌یوه‌ندیان ل گه‌ل ئالیێن عه‌ره‌بی، ببوو ئه‌گه‌ر كو هه‌رێما كوردستانێ گه‌له‌ك ده‌ستكه‌فتان ب ده‌ست خوه‌ڤه بینیت، وان ژی پشته‌ڤانی ل مه كریه، هه‌ر چه‌نده هه‌ر ژ سالا 2003 هه‌تا نوكه په‌یوه‌ندیێن مه ل گه‌ل حوكمه‌تا عیراقێ و هێزێن سیاسی یێن عه‌ره‌بێن شیعی و سوننی، جاران ئه‌و په‌یوه‌ندییه د ئاسته‌كێ باش دابووینه و جاران ژی داكه‌فتینه، دیسان گوهۆرین ب سه‌ر وان په‌یوه‌ندیان دا هاتینه، چونكی هه‌ڤپه‌یمانی چێبووینه و ژیانا سیاسی ل عیراقێ ب ڤی ره‌نگی بوویه، ڤێ چه‌ندێ كارتێكرن ل سه‌ر وان په‌یوه‌ندیان كریه، له‌وما د نوكه دا خوه‌شكرنا وان په‌یوه‌ندیان ل گه‌ل هێزێن سیاسی یێن عه‌ره‌بی د به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌رێما كوردستانێ و حوكمه‌تا عیراقێ و هێزێن سیاسی دایه، دیسان هه‌كه هه‌ماهه‌نگیه‌ك د ناڤبه‌را هێزێن سیاسی و هه‌ردو حوكمه‌تان دا هه‌بیت، ئه‌م دێ شێین ب ره‌نگه‌كێ باشتر كارێن خوه ئه‌نجام ده‌ین، چونكی هێشتا مه گه‌له‌ك كار یێن ل به‌غدا هه‌ین، ژ وان ژی هێشتا مادێ 140 نه‌هاتیه بجهئینان، دیسان بابه‌تێ پێشمه‌رگه‌ی، هه‌روه‌سا هه‌ر سال مه پرسا بودجه‌ی ل گه‌ل عیراقێ یا هه‌ی زێده‌باری چه‌ندین كێشێن دی ، له‌وما د نوكه دا چوونا سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ (نێچیرڤان بارزانی) بۆ به‌غدا گرنگیه‌كا مه‌زن هه‌یه و دێ بیته ئاسانكاریه‌ك كو تێگه‌هشتنه‌كا سیاسی یا باش بهێته كرن، ژ بۆ برێڤه‌برنا كاروبارێن عیراقێ.\nدیندار نه‌جام گۆت” نوكه عیراق یا د قۆناغه‌كێ دا ده‌باز دبیت، كو هه‌ر ژ سالا 2003 هه‌تا نوكه پێكهاتێ شیعی یێ عیراقێ برێڤه دبه‌ت و كونترۆلا هه‌موو سازیێن ده‌وله‌تێ یێن ئه‌منی و سیاسی و دارایی و له‌شكری كریه و هه‌ردو پێكهاته‌یێن كورد و سوننی پشتگۆه خستینه، ئه‌ڤه د به‌رژه‌وه‌ندیا كوردان دا نینه، چونكی د عیراقا نوودا دڤێت هه‌موو پێكهات پێكڤه د رێڤه‌برنا وه‌لاتی دا پشكدار بن و ل هه‌ڤهاتنه‌ك د ناڤبه‌را وان دا هه‌بیت، چونكی دستۆرێ عیراقێ ل سه‌ر بنه‌مایێ دیموكراتیا ل هه‌ڤهاتنێ هاتیه دانان، هه‌روه‌سا نوكه بزاڤ یێن دهێنه كرن، كو به‌ری هه‌لبژارتنان یان ژی پشتی هه‌لبژارتنان هه‌ڤپه‌یمانی بهێنه دروستكرن ل سه‌ر بنه‌مایێ نیشتیمانی، ئه‌ڤێ گرنگیه‌كا تایبه‌ت هه‌یه ودێ بیته ئه‌گه‌ر كو ئه‌م تائیفیێ رزگار بین، چونكی هه‌كه كوردان هه‌ڤپه‌یمانی ل گه‌ل شیعه‌ان و سوننه‌یان كر، هه‌موو پێكهاتێن عیراقێ دێ پشكداریێ د ئێك لیستا نیشتیمانی دابن، دیسان هه‌كه كورد ژی هه‌موو ب ئێك لیسته بن، دێ یا باشتر بیت، هه‌كه ئه‌م هه‌موو پێكڤه ل گه‌ل ئالیێن دیتر بین، دێ مه پتر كارتێكرن ل سه‌ر سیاسه‌ت و برێڤه‌برنا حوكمه‌تا فیدرالی هه‌بیت، له‌وما ئه‌ز گه‌له‌ك ب گرنگی به‌رێ خوه دده‌مه سه‌ره‌دانا سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ بۆ به‌غدا و كۆمبوونا وی ل گه‌ل ئالیێن عه‌ره‌بی، هه‌روه‌سا یا گرنگه ئه‌ڤ سه‌ره‌دانه دناڤبه‌را هه‌ردو حوكمه‌تێن هه‌رێمێ و به‌غدا دا د به‌رده‌وام بن”.\nدیاركر” د نوكه دا مه‌رج نینه، په‌یوه‌ندیێن مه ل گه‌ل حوكمه‌تا عیراقێ وه‌كو به‌رێ بزڤرن، چونكی نوكه به‌رژه‌وه‌ندیێن سیاسی ل عیراقێ هه‌نه، دیسان مه به‌رژه‌وه‌ندیێن جودا ل گه‌ل ئێك هه‌نه، لێ ئه‌م دشێین نێزیكی ئێك بین و دشێین په‌یوه‌ندیێن خوه باشتر لێ بكه‌ین، دیسان دیدارێن نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ، ل گه‌ل سه‌ركردێن عه‌ره‌بێن عیراقێ دگرنگن، چونكی وان هه‌موویان كارتێكرن ل سه‌ر بریارا سیاسی یا عیراقێ هه‌نه، هه‌بوونا په‌یوه‌ندی و هه‌ماهه‌نگیێ ل گه‌ل وان یا گرنگه، ژ پێخه‌مه‌ت ئه‌م بگه‌هینه هنده‌ك تشتێن هه‌ڤپشك ل گه‌ل ئێك، ژبۆ برێڤه‌برنا عیراقا فیدرال، دیسان چوونا وی دێ بیته رێخوه‌شكه‌ر، كو ئه‌ڤ ده‌ستكه‌فتێن ل كوردستانێ هه‌ین، باشتر بپارێزین ل سه‌ر بنه‌مایێن دستۆرێ عیراقێ”.\nناڤبری ئاماژه‌كر” كۆمبوونا سه‌رۆكێ هه‌رێمێ ل گه‌ل ئالیێن سیاسی یێن كوردستانی گه‌له‌ك گرنگیا خوه هه‌بوویه، هه‌ر چه‌نده ل كوردستانێ ئایدولۆجژیێن جودا هه‌نه، لێ هنده‌ك خالێن نیشتیمانی و نه‌ته‌وی یێن هه‌ین و دڤێت ئه‌م كورد هه‌موو ل سه‌ر وان خالان رێكبكه‌ڤین، نابیت بۆچوونێن جودا ل سه‌ر وان خالان هه‌بن، له‌وما ئه‌و دیدارا سه‌رۆكێ هه‌رێمێ ل گه‌ل وان ئالیێن سیاسی یێن كوردستانی دگرنگ بووینه، داكو ئه‌م بگه‌هینه ئه‌نجامێن باش، مه هه‌لویسته‌كێ هه‌ڤگرتی هه‌بیت به‌رامبه‌ر حوكمه‌ت و لایه‌نێن عیراقی، دیسان چه‌ند كۆمبوونێن ژڤی جۆری بهێنه كرن، هه‌كه ئالیێن سیاسی بۆچوونێن جۆدا ژی هه‌بن، دێ په‌یوه‌ندیێن وان ب هێزتر كه‌ڤن و دێ پتر نێزیكی ئێك بن و دێ بنه ئه‌گه‌رێ ئێك هه‌لویستیا لایه‌نێن كوردی ژی ل گه‌ل ئێك”.\nبه‌رپرسه‌كێ گۆران به‌حس ل ئه‌گه‌رێن رێك نه‌كه‌فتنێ ل سه‌ر جڤاتا پارێزگه‌ها هه‌له‌بجه دكه‌ت\n74 queries in 0.853 seconds.


پەڵک کوردینووس ٤.٠ وەشێندرا | kurditgroup\nپەڵک کوردینووس ٤.٠ وەشێندرا\nپەڵک کوردینووس ئامرازێکی ھەڵگرتنی، سەکۆسەربەست و ئازاد (سەرچاوەکراوە)یە بۆ گۆڕینی ئەلفوبێکانی کوردی.\nبە کوردینووس دەتوانی:\n١. دەقێکی کوردی کە بە ئەلفوبێی لاتینی (ھاوار) نووسراوە بگۆڕیتەوە بۆ ئەلفوبێی عەرەبیی کوردی\n٢. دەقێکی کوردی کە بە ئەلفوبێی عەرەبی نووسراوە بگۆڕیتەوە بۆ ئەلفوبێی لاتینی (ھاوار)\n٣. ئەو دەقانەی کە بە فۆنتەکانی عەلی، عەلی وێب، دیلان و ھەروەھا بە تەختەکلیلی پێشووی کوردئایتیگرووپ نووسراون بگۆڕیتەوە بۆ پیتە دروستەکانی ستانداردی یونیکۆد بۆ کوردی\n٤. ڕاستەوخۆ و بێ ئەوەی تەختەکلیلی کوردیی لاتینی دامەزرابێ بە ئەلفوبێی ھاوار تایپ بکەیت.\n٥. ڕاستەوخۆ و بێ ئەوەی تەختەکلیلی کوردی دامەزرابێ بە ئەلفوبێی عەرەبیی کوردی تایپ بکەیت.\nسەرانسەری بەرنامەکە یەک فایلی HTML ە کە دەتوانی لە بیرگە ھەڵگرتنییەکدا بە ئاسانی لەگەڵ خۆتدا جێبەجێی بکەیت یان لە ئەنتەرنێتدا بە ساکاری کەڵکی لێوەرگری. کوردینووس بەرنامەیەکی دەرھێڵە و پێویستی بە ھەبوونی ھێڵی ئەنتەرنێت نییە، تەنیا وێبگەڕێکی مۆدێڕنی پێویستە کە بە ھۆی کراوە بوونی تەکنۆلۆژیای وێب لە ھەموو سیستەمێکی کارپێکردن و سەکۆیەکدا لەبەردەستدایە. پێویستی بە دامەزران نییە و پێشنیازێکی نەرم‌ئامێر و ڕەق‌ئامێری نییە.\nکوردی‌نووس پرۆژەیەکی نەرمامێریی ئازادە و بەرھەمی «دامەزراوەی پەڵک بۆ بەرنامەداڕشتن»ە لە شاری مەریوان لە کوردستان.\nخانەخوێ ئەم پرۆژە SourceForge.net ـە و لە ژێر مۆڵەتنامەی GPLدایە. بۆ نوێکردنەوەکان و زانیاریی زۆرتر، سەردانی پەڕەی پرۆژەکە بکە: [url=http://sourceforge.net/projects/kurdinus/]لەم بەستەرە[/url]\nلە فەیسبوکیشدا پەڕەیەکی بۆ دروستکراوە.\nدەستەکانت خۆش بێت ، چەند دێڕێکم پێ نوسی ، هیچ کێشەیەکم تیا بەدی نەکرد ، بەیانی زیاتر تاقی دەکەینەوە و لەکەموکوڕی ئاگادارت دەکەینەوە، هیوادارم کەموکورتی نەبێت.\nوێڕای دەستخۆشی حەزم كرد کە ئەوە بەبیر بێنمەوە کە لە زانستپەروەرانی كوردیش پرۆژەیەكی هاوشێوەیان ئەنجام دابوو بەو جیاوازییەی کە ئەوەی زكورد بەدەرهێڵیش کاری دەکرد واتە بەبێ پێوەندی لەگەڵ ئینتەرنێت.\nپاش تاقیكردنەوەیەکی خێرا ئەوەم تێبینی كرد کە ئەم بەرنامەیە هیچ جیاوازیی نێوان (ڵ) و (لل) لێك ناكاتەوە و هەردووکیان بۆ (ll)ی لاتینی دەگۆڕێت، بۆ نموونە ئەم دوو دەقە (ميللەت) و (ميڵەت) وەکوو یەك دەگۆڕێت بۆ لاتینی و هەردووکیان بە (mîllet) دەردەکەون یان (کەللە) و (کەڵە) وهتد...\nهەروەها ئەگەر بزرۆکە بکەوێتە بڕگەی دووەمی وشەیەکەوە لێرە پێی زیاد ناکات، وەکوو (ئازیزم) کە بە (Azîzm)ی دەگۆڕێت لەکاتێکدا کە ڕێنووسی دروست دەبێت (Azîzim) بێت.\nجارێ هەر ئەوەندەم بۆ لوا کە تاقی بکەمەوە ئەویش تەنیا بەشی سۆرانی بۆ لاتینی، هیوادارم ئەم کێشانە و کێشەگەلی تریش چارەسەر بکەن و لەم کارەشتاندا سەرکەوتنتان بۆ دەخوازم.\nهه‌م زمانه‌که‌مان هه‌م نه‌ته‌وه که‌مان ته‌نانه‌ت ڕێنوسه‌که‌شمان کراوه به ٢ به‌شه‌وه من ئه‌و ڕێنوسه به ڕێنوسی کورد نازانم چونکه کاتی که‌مال ئه‌تاتۆرک دانراوه ئه‌ویش له به‌ر ئه‌وه‌ی رێنوسی عه‌ره‌بی له تورکیا قه‌ده‌غه کرا.\nئه‌گه‌ر بڕیاره ڕێنوسی کوردی بگۆڕێت پێم باشتره له جیاتی ئه‌وه با ڕێنوسی لاتینی له‌سه‌ر زمانی ئینگلیزی دروست بکرێت خۆش تروو ئاسان تره. بڕاواتان هه‌بێت هه‌رگیز تاقه‌تم نیه بیخوێنمه‌وه\nسۆپاس بۆ هه‌موو لایه‌ک هه‌ر چه‌نده ئه‌م نوسیینه‌ی من په‌یوه‌ندی به باته‌که‌وه نیه\nکاک زمانیار ، بەڕای تۆ چۆن ئەوە چاک بکات؟\nکەللە (کەللە پووچ ، کەللەوەشێن) ، کەڵە (کەڵەشێر ، کەڵەباب ، کەڵەپیاو ، کەڵەگا)، وەکو یەک دەگۆڕێت بۆ لاتینی.\nکەللە و کەڵە ( kelle , kelle)، بەڵام بۆ ئەوە چی بکات ، خۆ ناتوانێت لە خۆیە پیتێک بۆ لاتینییەکە زیادبکات!\nدەستتان خۆش کاک ئاسۆ.\n@زەندی: بۆ چارەسەری ئەو گرفتە (کەڵەشێر و کەللە) کە لە سەرەوە باسکراوە، پێشنیار دەکەم کە ئیستا بۆ لامی قورس / ڵ/ پیتی Ļ و ļ یان هاوشێوەیان بەکارببەین.\nئەوەی زکورد وەکو بەڕێز زمانیار باسی کرد، بزرۆکەیەک دەخاتە نێوانی (http://www.zkurd.org/Amino).\nکاک ئاراس، پیتی ( Ļ ) بوونی هەیە لە پیتەکانی لاتین؟ من نەم بینیوە ، ئەگەر نەبێت ، کێ ڕێگە بەئێمەدەدات ئەمە زیادبکەین؟\nبەڕای من ئەو کێشەیەک نییە با هەروەکو خۆی بێت، با هەردوو (کەللە و کەڵە) وەکو یەک بگۆڕێن بۆ لاتینی، لە ڕسەتدا خەڵک تێ دەگەن.\nده‌سته‌کانتان خۆشبێت.... کارێکی جوان و به‌سووده..\n-کاتێک رسته‌یه‌ک تایپ ده‌که‌یت ، گه‌ر پیتێکت له‌بیر کردبێت ناتوانیت بگه‌ره‌یته‌وه شوێنه‌که زیادی که‌یت ؟!\n-ناتوانیت ده‌ستنیشانی گستی بکه‌یت Ctrl + A نا چالاکه ؟!\nبه‌هیوای به‌رده‌وامی و خزمه‌تی زیاتر..\nدەستخۆش بۆ نوێکردنەوەى پەڵک کوردینووس،\nکاک زمانیار ئەمەیش پێویستى بە ئینتەنێت نییە،وەک لەسەرەتاوە نوسراوە،\n" کوردینووس بەرنامەیەکی دەرھێڵە و پێویستی بە ھەبوونی ھێڵی ئەنتەرنێت نییە،"\nکاک حامید ماوەێک لەمەوپێش ئەم پەیامى نوسى بەڵام هیچ وەڵام نەبوو!\nپەڕەى پەڵک کوردینووس لە فەیسبووک،\n#Abdull330 : ڕاهاتن بەجۆرەپیت لەسەر زەوقی تۆ یان من نایەتەدی، لاتینی پڕپێسترە و یارمەتیدەرترە بۆ هێشتنەوەی زمانی کوردی بۆ ئەوانەی یان ئەو ملیۆنەها ڕۆڵە کوردەی فێری ئەو ئەلفوبێیە نەبوون لە باشور. ئەتاتورک کارێکی باشیکردووە بۆ گەلەکەی، ئەگەر کوردیش وایکردبووە لەبە هەرهۆکارێک ئەوە هیچی لەوەکەمتر نییە، بەبۆنوی زاڵبوونی نوسینی عەرەبی بەسەر خەلافەتی عوسمانی و هەموو خەلافەتە ئیسلامیەکان لەو ناوچەیەی ئێمە جۆرەپیتیکی داتاشراوی تێکەڵەمان لێیان دروستکردووە.\nكاك زەندی، خۆی لە ئەلفوبێی لاتینیدا پیتێكی هەموارکراوی (L) هەیە هاوشێوەی ئەوەی كاك ئاراس ئاماژەی بۆ كرد بەڵام بە جیاوازیی ئەوەی کە هەشتێك دەخرێتە سەر (L)ەکە نەك هیچ جۆرە هێمایەك بخرێتە بنی؛ هەروەها نووسەی تایبەت بەم پیتانەش (ڕ، ح، غ) دەبێت بوونی هەبێت، نەك وەك ئێستا كە هەریەك بە دوو پیت گوزارەیان لێ دەکرێت، وەکوو لە وێنەی خوارەوەدا دیارە:\nئەوەی ڕاستی بێت، ئەم نووسە لاتینییانە بۆ ئەو پیتانە کاتی خۆی لە مامۆستایەکەوە وەرمگرتووە کە دەیوت لە گۆڤاری (هێڤی-هیوا)ی ئەنستیتۆی کورد لە پاریس بەکار دەهێنرێت.\nجەلادەت عەلی بەدرخان لە گۆڤارەکەیدا "هاوار" بۆ هەریەك لەم پیتانە (غ ،ح، ع) نووسەی تایبەت بە خۆیانی داناوە (ḧ ẍ ')، هەرچەند ئەو دەنگانەی (هەڵبەت ئەوە تەنیا بۆچوونی خۆی بووە) پێ کوردی نەبووە (سەیری "ئەلفابێیا کوردی و بنگەهێن گرامەرا کوردمانجی" بکە):\nبێینەوە سەر کوردینووسی پەڵك: هەرچەند لەم بەرنامەیەدا لەباتی (ڕ) بۆ لاتینی (RR) بەكار هاتووە، كەچی لە سەرەتای وشەدا تەنیا یەك (R) دەنووسێت، کە ئەمەش پێدەچێت چاوگەکەی هەر هەمان ئەو هەڵە باوە بێت کە ماوەیەکی دوورودرێژ ببووە بنێشتەخۆشە وەك ڕێسا دەجوایەوە و دەگوترا وشەیەك بە (ڕ) دەستیپێ کرد، دەبێت/وا باشترە بە (ر) واتە ڕێی سادە بنووسرێت و هۆی ئەمەشیان بۆ ئەوە دەگەڕاندەوە كە هیچ وشەیەك لە کوردیدا بە (ر) دەستپێ ناكات، بەڵکوو هەمیشە (ڕ)یە؛\nدەستخۆش کاك ئامانج، وا دیارە چاومان کز و کەمحوكم بووە كە ئەو دێڕەم سەرنج نەداوە. بەهەرحاڵ، ئەوە زیاتر بۆ ئاسوودەییی بەکارهێنەرە و پێوەندییەكی ئەوتۆی بە ڕاست و دروستیی کارکردنی بەرنامەکەوە نییە؛ بەڵام ڕاستكردنەوەکەت شایانی سوپاسە.\nكام شێوەی نووسینیش باشتر دەنگەکانی کوردی دەردەبڕێ (شێوەی عەرەبی یان لاتینی) ئەوە هەویرێکی ترە و ئاوی زۆر دەکێشێت، بەڵام بەهەرحاڵ لە باشووری كوردستاندا شێوە عەرەبییەكە سەلماوە و شوێنپێلەقکردنی لە کردننەهاتوو دەچێت!\nدەستخۆش بۆ کوردینووسەکە، بەڵام پێم سەیرە هەر هەمان قەوانی هەزاربارەی نوسینی عەرەبی/فارسی لێدەرێتەوە. خەڵک و میللەت دەبێت ئەوە بزانێت کە گۆڕینی شێوە پیت بۆ لاتینی قازانجی زۆر لەوە زیاترە کە دەزانین. هەمان کات هیچ کێشەیەک چێ ناکات. بڕوانە لە وەرگەڕانی نوسینی تورکی/بۆسنی/سربی ...هتد. هیچ ڕووینەداوە. نە کابە کەچ بوو نەکەسیش ماڵی وێران بووە.\nهەروەها دەبێت تۆ هەژماری ئەوە بکەیت کە تۆ وەکو میللەتێکی ئاوارە بەملیۆنەها ڕۆڵەت دەبێت لە خوێندنەوەی/نوسینی کوردی بێبەشبکەیت، چونکە ئەو جۆرەپیتگەلە و نوسین و خوێندنەوەیان لە باشور. مەحاڵە فێربوونی بۆ ئەوانەی لە دەرەوەن. بڕوانە لە ڕۆڵەکانی خەڵکی باشور و ڕۆژهەڵآت لە تاراوگە و بڕوانە لەڕۆڵەکانی باکورد! هەروەها زۆر یارمەتیدەرە بۆ خەڵکی کورد کە بێتەدەرەوە. ئەمە بێجگە لەوەی لە هەزارەها کێشەی سیستەمی کارگێڕی و نەرمەکاڵا و ئایتی بەگشتی ڕزگارمان دەکات.\nئەگەر تۆ پێتوابێت دەبێت شێوەنوسینی ئەوەی باشور ببێتە بنەڕەت و چاکترە. هەمان شت پێم وایە عەرەب کە سەدان قات سەرمایەی نوسینی لە کوردی بەو شێوە نوسینە زۆرترە، بەبەراورد بە گەنجینەی زمانی ئیسپانی ناگاتە ٪۸ . ئیتر ترس لەوەرگێڕانی ئەم سەرچـاوانە دەتوانم بڵێم زیاتر بوونی نییە. هەمان شت یەک وشەی کوردی (پەتی) نییە کە ع، ح،غ تێدابێت. چییە ئەگەر وەکو تورکی لە پیتی لاتینیدا بەشێوەک بنوسرێنەوە بەڵام لە خوێندنەوەیدا/دەربڕیندا بگۆڕێت.\nmutlaka / هەندێک وەکو خۆی بەتایبەت لە باکوردی کوردستان بە تورکی موتڵەقا دەیخوێننەوە و وەکو عەرەبیەکە. هەرچەندە خۆیان وتنەی بە تورکی ئەستەنبوڵی "ڕاقی" موتڵەکا ــیە. هەمان شت زمانە گێرمانەکانیش پیتگەلێک دەنوسن کە کەوەکو خوێندنەوە زۆر لە وشەی تر دەچن و بەڵام بەنوسین جودا دەبنەوە. یان بەپێچەوانەوە. لێرەدا لەسەر هەمان قسەی کاک زەندیم زۆر وشەگەل هەن دەبێت لە ڕستەکەدا گوێت لێبێت بزانیت چییە ئەگینا وەکو خوێندنەوە زۆر لە وی تر دەچن.\nیان نوسینێکی یەکگرتوو، یان زمانێکی یەکگرتوو.\nبۆ ئەوەی منداڵانی هەندەران ١٠٠% لەگەڵتم ، منداڵەکانم ئەو کێشەیان هەیە و هیچ گرفتیان لە لاتینیەکە نییە، تەنیا بە پێنج خولکەک چەند پیتێکی وەکو x , ê , ç ,î ş, û ,q م بۆیان ڕوونکردەوە فێربوون، بەڵام بۆ سۆرانیەکە چەند مانگێک تەماشای بەرنامەی منداڵانی زمانی کوردیایان کرد لە کوردسات، فێرن نەبوون.\nلایەنی دووەم ، ئەگەر ئەم زمانە لاتینییە بچەسپێت پێم وایە لە ئایندەدا هەردەبێت بچەسپێت ، ئەوا کێشەیەکی گەورەی ئایتی چارەسەردەبێت و کارئاسانییەکی زۆر باش دەکات، بەڵام کۆمەڵگەی خۆمان ، لەبەرئەوەی سۆزمان بۆ ئایین هەیە ، وەک هەولێک لە نزیکبونەوە لە ڕۆژئاوا و دوورکەوتنەوە لە ئایین لە قەڵەمی دەدەن.\nئەگەر زمانی لاتینی بچەسپێت ، ئەو کاتە لایەنی بەرپرس چارەسەری ئەو پیتانەش دەکەن.\nبۆ نمونە پیتی "غ" ، ئێستا X بەکاردەهێنن ، غەم ، خەم ، بەغداد ، Bexdad .\nهەندێک وشەو ناوچەمان هەیە "غ" تێدایە وەکو ( غەم ، غەمباری ، غاردان ، غەمگین ، غەریبیی، غەرغەرە (ئاولەدەم وەردان) ، باغ ، باغە ، باخ ، بەڵغەم ، سەغلەت ، داڵغە ، گوندی قەمچۆغە ، قەڵاچۆغە ، گەڵناغاج هتد......) بەڵام دڵنیابن ئەوانە هیچی کێشەیەک نابن.\nتورکەکان وشەی "ساغ" ، دەنوسن sag , ئیمەش زوو فێرئەبین.\nدووبارە دەستخۆش کاک ئاسۆ ، بە هیوای بەردەوامی و کاری نوێتین.\nکاک زەندی ئەو ناوانە و ئەو وشانە هەموویان تورکی/فارسی کۆن/عەرەبین، ئاساییە ئەگەر ئێمە بیانهێنین و بەکوردیان بکەین یان وەکو خۆی بەکاریانبەرینەوە. چما هەر ئێمەین وشە قەرزدەکەین؟\nوەختی خۆشی بەعس هەر بەو بیانووە ئامادەبووە لە ڕێکەوتی ۱۱ ئازاردا کوردی نوسین بەفەرمی بخوێنرێت لە ئاستی باڵادا، چونکە پیتەکان هی قورئانی پیرۆزن. بەهەرحاڵ ئەو نوسینەش خۆی مێژوویەکی تری هەیە. زیاتر بۆ نەهێشتنی لێکگەشتنمان بووە لەگەڵ پارچەکانی تر و پەردەپۆشکردنی بیناووەکەیە.\nئەڵێم هێشتا نەچووە بچێ، بەڵام کێ بیکات؟


لاوێکی کوردی مەحکووم بە ئێعدام بەخشرا\n15:29 - 13 بەفرانبار 2716\nکوردستان میدیا: سەرلەبەیانیی دوێنێ بە هەوڵ و بەدواچوونی کۆمەڵێک لە چالاکان و هاووڵاتییانی شاری سنە لاوێکی ئەو شارە کە لەمێژە حوکمی ئێعدامی لەلایەن دەزگای دادوەری حکوومەتی ئیسلامیی ئێرانەوە بۆ بڕاوتەوە، لەلایەن بنەماڵەی کوژراوەکەوە بەخشرا.\nهێمن هەورامی نژاد تەمەن ٢٤ ساڵ خەڵکی شاری سنە کە حەوت ساڵ پێش حوکمی ئێعدامی لەلایەن دەزگای دادوەرییەوە بۆ بڕابوویەوە ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی ١٢ بەفرانبار، گیانی نوێی پێ بەخشرا.\nهێمن هەورامی نژاد، بەهۆی شەڕ و کێشە لەگەڵ یەکێک لە هاوڕێکانی بە ناوی پوویا ئەبولقاسمی چەند زەربەیەکی چەقۆی لێدابوو، کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی هاورێکەی.\nهەواڵدەریی تابناک کوردستان لەو باریەوە بڵاوی کردەوە کە، هەوڵی چالاکان و هاووڵاتییانی شاری سنە، بنەماڵەی کوژراوەکەیان قەناعەت پێهێناوە لە بەخشینی قاتڵی کوڕەکەیان و بەمشێوەیە هێمن هەورامی نژاد لە مردن ڕزگاری بوو.\nدیوانی باڵای ئێران، ڕۆژی ٢٧ی ڕێبەندانی ساڵی ١٣٩٤ی هەتاوی، حوکمی ئیعدامی بە تاوانی کوشتن (قەتڵی بە ئەنقەست)، بۆ هێمن هەورامی نیژاد بڕیبوویەوە.\nقەساس لە یاسای حکوومەتی ئیسلامیی ئێراندا، بۆ سزای کوشتنی بە ئەنقەست لە بەرچاوگیراوە و بەڕێوەبردنی ئەو حوکمە بە مافی خاوەن کوژراوەکە بە ئەژمار دێت و ئەویش سەرپشکە لە جێبەجێکردنی، یان هەڵوەشاندنەوەی ئەو حوکمە.\nهێمن لەدایکبووی ساڵی ١٣٧٣ی هەتاوییە و لە کاتی ئەنجامدانی تاوانەکەیدا، تەمەنی ١٧ساڵ بووە.\nسیمین چایچی چالاکی کۆمەڵایەتی و ئەندامی شۆرای خەڵکی کەمپەینی لێبوردن کە یەکێکە لەو کەسانەی بنەماڵەی کوژراوەکەی بە قەناعەت گەیاندووە لەمبارەوە بە هەرانای گووتووە: ئەمە سێهەمین جارە کە ئێمە توانیومانە ڕەزایەتی لایەنی سکاڵاکەر وەربگرین؛ لەماوەی ٦ ساڵی ڕابردوودا بە هەوڵ و ماندووبوونی ئەندامانی شۆرا و هەروەها چالاکانی کرێکاری و چالاکانی مەدەنی و کەسانی خاوەن پێگەوجێگەی شاری سنە توانیمان ڕەزایەتی بنەماڵەی ئەبۆلقاسمی وەربگرین.\nئەم بڕیارەی باوکی پویا ئەبۆلقاسمی بووە هۆی شادمانی خەڵکی شاری سنە و بڕیارە ئەمڕۆ خەڵک و چالاکانی مەدەنی لە شوێنی گكڵکۆی پویادا کۆببنەوە و گۆڕەکەی گوڵباران بکەن.


پێشتر، باسمان لە کاریگەری بەهاری عەرەبی لەسەر ژینگەی لامەرکەزیەت لە دەوڵەتە عەرەبییەکان کرد، دەستنیشانی خەسڵەتە سەرەکییەکان و کەلێنەکانمان کرد، هەروەها پێشنیاری دارشتنی نەخشەرێگایەکمان بۆ ئەکتەرە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان کرد بە سود وەرگرتن لە ئەزمونی وڵاتەکانی دیکە لەم بوارەدا.\nئەم نوسینە تەواوکەری ئەو هەوڵەی پێشوە، باس لە سیفەتەکانی ژینگەی لامەرکەزیەت لە عێراقدا دەکەین، ئەمەش بە مەبەستی شارەزابونی زیاتر لە پرسی لامەرکەزیەت، بێگومان ئەم هەوڵانە و ئەم نوسیانە بە ئەنجامدانی لێكۆلێنەوەی زانستی یاسایی و سیاسی تۆکمە دەبن بە مەرجێ لێکۆڵەوەرەکان زۆر بە دیاریکراوی باس لە پرسێکی پەیوەندیدار و دیاریکراو بکەن، گرفتێک هەڵبژێرن و مافی قسە لەسەرکردنی خۆی بدەنێ و خۆیان لە گشتگیری بپارێزن، دڵنیام بەو کارەیان هەندێک لە ئالۆزی دۆخەکە دەرەوێننەوە و ژینگەیەکی لەبارتر بۆ کارکردن دێننە ئاراوە.\nچاوپێداخشانێکی سەرەتایی بە ژینگەی سیاسی لە عێراق دەستبەچێ سێ ئالنەگاری یان بۆشایی سیاسی دێنە بەرچاو ئەوانیش: لاوازی دەوڵەت و نەبونی لامەرکەزیەت و گرفتی حکومڕانی باش بۆ ئاییندە، ئەمە سەرباری دیمەنی وێرانەی پاش جەنگ و ململانێی نەتەوەیی و تائیفی. عێراق بە گشتی دۆخێکە هەمیشە یادەوەریمان بەرامبەر وەحشەتگەری سیستمی توندی ناوەند وەک تارمایی و سەراب بە دومانەوەیە.\nژینگەی پاش ململانێی سیاسی بە دیاریکراوی ئەوەی پەیوەندی بە حوکمڕانی باشەوە هەیە لە سەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی دامەزراوە؛ کارکردن بۆ هێنانەدی ئاسایشێکی سەقامگیر و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بۆ هاوڵاتیان و بەشداریکردنی سیاسی هاوڵاتی لەگەڵ بەرپرسیاریەتی سیاسی و یاساییدا. پەیوەندی نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگە کاتێک تەندروست دەبێت کە بە ئاراستەی هێنانەدی ئەم سێ ئامانجە ستراتیژیە کار بکات. بە کورتی چەمکی "حکومڕانی باش" ئەم سێ پایە دەگرێتەوە کە زۆر شیاوە بۆ دۆخی عێراق.\nپرۆسەی پیادەکردنی لامەرکەزیت لە عێراقدا، لە سەرەتاوە، دەستپێشخەری حاکمی مەدەنی ئەمەریکی بوە، ئەو کات، ئەم ئامرازە بە شیاو زانراوە بۆ بیناکردنی ئەو پایانەی سەرەوە. مشتومڕێکی زۆر لە نێوان راوێژکارە ئەمەریکییەکاندا هەبوە سەبارەت بەوەی ئایا هەیکلی وەزارەتەکان پتەو بکەن یان کار لەسەر بیناکردنی دامەزراوەکانی حکومەتی خۆجێی بکەن، لە ئەفگانستان ئەوەی یەکەمیان پتەو کرد لەسەر حسابی ناوچەکان لە ئەنجامدا لۆردەکانی جەنگیان لە ناوچەکاندا دەوڵەمەند و پتەو کرد، دواتر دەزگایەکیان دامەزراند بۆ راستکردنەوەی ئەم هەڵەیە. کاری لەم جۆرە ئاستی تێگەیشتنی راوێژکارەکان بۆ مێژوی ململانێی سیاسی وڵاتەکە و هیکەلی سیاسی حکومەتەکان دەردەخات. بەهەرحاڵ، تا ئێرە گرفت لەمەدا نییە، هەرچەندە دەستپێشخەرییەکە لە دەوڵەتێکی دەرەکییەوە بوە و لە لایەن ئەوانەوە کراوەتە پرۆژە و بودجەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکی بۆ تەرخان کراوە، بەڵام ئەوان بۆ هەندێ مەبەستی ستراتیژی خۆیان و پێداویستییە سیاسی و سەربازی و تەنانەت یاساییەکانی خۆیان ئەم کارەیان کردوە، لەسەرەتادا مەبەست لە پرۆژەکە ئەوە نەبوە ناسنامە و مۆرکێکی نیشتمانی هەبێت ئەمەش لەبەر یەک هۆی ساکار ئەویش ئەوەیە کە ئەکتەرە نیشمانییەکە کە حکومەتی عێراق بوە، بونێکی کاریگەری نەبوە و جارێ دانەمەزراوە بە تەواوی و پارەش پارەی ئەمەریکا بو، خۆی خەرجی دەکرد!\nهەمو لایەک لە عێراق کۆکن لەسەر ئەوەی مەبەستی سەرەکی لە حکومڕانی باش بەر لەوەی ئەولەویەتی ئابوری و دابەشکردنی سەرمایە و سەرچاوەی ئابوری بێت، گرفتی دابەشکردنی دەستەڵاتی سیاسی و نوێنەرایەتی سیاسیە، کەواتە کرۆکی مەسەلەکە بەرلەوەی ئیداری و دارایی بێت سیاسییە، هەر لەبەر ئەم راستییە مێژوییە، هەر پرۆژەیەک بۆ لامەرکەزیەت لە عێراقدا لایەنە سیاسیەکەی کە بەشدارکردن و چالاکردنی رۆڵی هاوڵاتیانە لە پرۆسەی بڕیاری سیاسیدا بە هەند وەرنەگیرێت، پرۆژەی لامەرکەزیەتەکە وەک ئامرازێکی پیادەکردنی بنەماکانی دیموکراسی سەرکەوتو نابێت. بەداخەوە، ترس و فۆبیایەک لە لامەرکەزیەتی سیاسی هەیە لە بەرئەوەی لێکدانەوەی چەوتی بۆ دەکرێت و بە ئاراستەی چەوتدا دەبرێت، سیاسییەکان لە جەبری ئەو مێژوە سیاسیە سەختە دەترسن.\nبا ئەم خاڵە ورد بکەیەنەوە؛ پەیوەندی لامەرکەزیەت و دەستەڵاتی سیاسی، بێ پێچ و پەنا بەشداربونی سیاسییە لە ئیدارەدان و نوێنەرایەتی ناوچەکان و رێکخستنی دەستەڵاتی سیاسی. لامەرکەزیت کورت ناکرێتەوە بۆ چەند فۆرم و رێکارێکی ئیداری، لە هەمان کاتدا لامەرکەزیەتی سیاسی لەتبون و لەیەک ترازان و جیاکردنەوەی ناوچە ناگەیەنێت، لە بەرئەوەی دواجار دونیایەک میکانیزمی هەڵسەنگاندن و پێداچونەوە هەیە بۆ پیادەکردنی هەمو جۆرەکانی لامەرکەزیەت. هەر بۆیە نابێت بەهۆی بانگەشەی لامەرکەزیەتی ئیدارییەوە، لامەرکەزیەتی سیاسی بسڕێتەوە و لەهەمان کاتدا نابێت بەهۆی بانگەشەی لامەرکەزیەتی سیاسییەوە، پرسە جەوهەریەکان لەت بکرێن و شوناسێک و جوگرافیایەک بسرێتەوە و پشت بەخەیاڵێکی سیاسی ببەسترێت کە دورە لە نەخشە سیاسیە ناوخۆیی و نیشتمانیی و ئیقلیمیی و نێودەوڵەتییەکان.\nهەر بۆیە، لە گەڵاڵەکردنی دید و تێڕوانین بۆ حکومڕانی باش، گرنگە خۆمان لە دارشتنی دیدێكی ئایدیال بپارێزین، لە بری ئەوە، تەرکیز دەبێت لەسەر دارشتنی زنجیرەیەک لە ریفۆرم بکەین کە لەگەڵ رەوتی پەرەسەندنە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان دەگونجێت، دەکرێت کۆڵەکە سەرەکییەکانی لامەرکەزیەت وەک ئیداری و دارایی و سیاسی بکرێنە قۆناغ و هاوشان لەگەڵ رەوینەوەی هەرەشەکان و باشتر شارەزابون لە یاساکان و تواناکان کاریان لەسەر بکرێت. راکردن لە حەقیقەتی لامەرکەزیەت لە عێراقدا بەوەی سیاسی نییە بەڵکو دارایی و ئیدارییە، راکردنە لە دۆزینەوەی چارەسەری سیاسی یان دواخستنی چارەسەری سیاسییە، فۆرمی لامەرکەزیەتی عێراق دەبێت پاکێجێکی کامڵ بێت.\nکاتی خۆی، مەبەست لە ناساندی لامەرکەزیەت پاراستنی خاکی عێراق بوە لە دابەش بون، بەوەی کە پێکهاتە سەرەکییەکانی کۆمەڵگە نوێنەرایەتی سیاسیان دەبێت لە حکومەتی ئیتیحادی عێراق، لەمەشەوە لە خاڵێکی گرنگی دیکە دەگەین کە سوربون لەسەر پیادەکردنی لامەرکەزیەت لە دەرەوە بۆ عێراق زامنکردنی ئەو سەرمایە ئابوریەی عێراقە کە لە چوارچێوەی عێراقدا ئاسانتر مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت.\nئەگەر عەوداڵی حکومڕانی باشین و کۆکین لەسەر ئەوەی ئەمە تەنها رێگەچارەیە بۆ هێنانەدی سەقامگیری لە سەرتاسەری عێراقدا ئەوە پێویستمان بەوەیە کە دەزگا یاساییەکان لەسەر ئاستی ناوەند و هەرێمەکان کار لەسەر گەڵاڵەکردنی پرۆژە یاساییەک بکەن بۆ پێداچونەوە بەوەی کە ئەنجامدراوە و ئەوەی نەدراوە و رێکخستنەوەی هەیکەلە سیاسی و ئیدارییەکان بە پێی پێویست.\nخالێکی گرنگ کە دەبێت ئاگاداری بین؛ هەمیشە چاوەڕوانی لەسەر هەمو ئاستەکان بۆ دامەزراندنی "حکومڕانی باش" لە ئاستێکی بەرزدایە و هەوڵەکان بە ئاراستەی جیاوازدایە، بە تایبەتی لە دۆخی گۆرینی سەرتاپا سیستمی سیاسی، عێراق وەک نمونە. بە زمانێکی ئاسانتر قسە بکەین هەر کەسە و بە جۆرێک و لە بەرژوەندییەکەوە بانگەشە دەکات. ئەمەش یەکێکە لە سیماکانی ژینگەی لامەرکەزی لە عێراقدا.\nداواکرکردنی پیادەکردنی "حکمڕانی باش" لە ژینگەیەکی سیاسی کە یەک پارتی سیاسی بۆ زیاتر لە ٤٠ ساڵ مۆنۆپۆلی کردبو، لە ژینگەیەکی سیاسی کە پێشتر لە لایەن عەسکەر و پێشتر سیستمی پاشایەتی، کە لە دەرەوە وەک چارەسەری کاتی لەناو کۆمەڵگەدا چێنرا بو و بەرێوە دەبرا، لە ژینگەیەکی سیاسی کە دونیایەک لە تەوژم و بزوتنەوەی سیاسی چەپی ناکۆک بەیەک و لە ململانێی بەردەوامی یەکتردا بون، کارێکی ئێجگار سەختە بەڵام مەحاڵ نییە و ئیشی چەندان نەوەیە، کارکردن بۆ چالاکردنی رۆڵی هاوڵاتی و شۆربونەوەی دەستەڵات و گۆرینی ئاراستەکان لە خوارەوە بۆ سەرەوە وەک دروشمی سیاسی دەمێنێتەوە، ئەگەر کار لەسەر پتەوکردنی ژێرخان و توانای سیاسی پارتە سیاسییەکان نەکرێت، کێ ئەم کارە جێ بەجێ دەکات؟\nئەوەندەشی پەیوەندی بە هەرێمی کوردستانەوە هەیە بە هیچ جۆرێک لامەرکەزیەتی سیاسی مانای جیابونەوەی ناوچەکان و جیابونەوی دەستەڵاتە سیاسییەکان ناگەیەنێت، بەداخەوە، دیسانەوە، تێگەیشتنێکی چەوت هەیە، لامەرکەزیەتی سیاسی بەمانای بەشداریکردنی لۆکەڵە، بە مانایەکی دیکە هاوڵاتی دەنگی هەبێت لە پرۆسەی سیاسی و لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و نوێنەرایەتی یاسایی و سیاسی و ئیداری ناوچەکان. بونی میکانیزمی تەندروست بۆ دڵنیابون لە سەقامگیری ئەم پرۆسەیە، ئامانجەکانی لامەرکەزیەت بەرجەستە دەکات.