یه‌كخستنه‌وه و یه‌كگرتنه‌وه‌ی سووریا له ئێسته‌دا قورس و مه‌حاڵه\n:: PM:11:30:13/10/2021 \nڕۆژنامه‌ی نیویۆرك تایمزی ئه‌مه‌ریكی ڕاپۆرتێكی له‌باره‌ی ئه‌گه‌ری یه‌كخستنه‌وه‌ی و مانه‌وه‌ی سووریا به یه‌كگرتوویی بڵاو كردووه‌ته‌وه و باس له‌وه ده‌كات، كه ئه‌سه‌د سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی رزگاری بووه له فشاره نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و جۆرێك له سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ستهێناوه، به‌ڵام له باكور و ڕۆژهه‌ڵاتی سووریاوه ده‌ستوقاچی به‌ستراوه، ئه‌و نه‌رمییه‌ی ئه‌مه‌ریكایش به‌رانبه‌ر به ئاساییكردنه‌وه‌ی پێوه‌ندی وڵاتان له‌گه‌ڵ دیمه‌شق ده‌ینوێنێت، پێوه‌سته به لایه‌نی مرۆیی و یارمه‌تیدانی خه‌ڵكه‌وه، نه‌ك دداننان به حوكمی ئه‌سه‌د و ڕژێمی به‌عسی سووریاوه.\nله ڕاپۆرته‌كه هاتووه، تا ئێسته‌یش سووریا له نێو ململانێ و لێكه‌وته‌كانی جه‌نگی ناوخۆییه كه ماوه‌ی 10 ساڵه به‌رده‌وامی هه‌یه، گه‌له‌كه‌ی به‌وهۆیه‌وه به ته‌واوی هه‌ژار و كه‌مده‌رامه‌ت بوون، جیا له‌وه‌ی تا ئێسته‌یش به ملیۆنانیان له وڵاتانی دراوسێ ده‌ژین و له ترسی ژیانیان ناتوانن بۆ زێدی خۆیان بگه‌ڕێنه‌وه، هاوكات ئه‌سه‌د تا ئێسته نه‌یتوانیوه ڕووبه‌رێكی زۆر فره‌وانی سووریا بخاته‌وه ژێر ڕكێفی خۆی، به‌ڵام هه‌ستێكی گشتی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هه‌یه، كه ئه‌سه‌د توانیویه‌تی پێگه‌ی خۆی له ناوه‌نده هه‌رێمییه‌كان و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌هێز بكاته‌وه.\nجه‌نگ و ململانێكانی ناوخۆی سووریا تا ئێسته به ڕێژه‌یه‌كی ڕه‌ها كۆتاییان نه‌هاتووه و ماوه ماوه گرژی و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه دروست ده‌بن، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌یش ئه‌سه‌د تا ئێسته له ده‌سه‌ڵاته و ده‌یه‌وێ پێوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ وڵاتانی دراوسێی سووریا ئاسایی بكاته‌وه، بۆیه ئێسته پرسیاری سه‌ره‌كی و گرنگ ئه‌وه‌یه كه ئایا ئه‌سه‌د له داهاتوویه‌كی نزیك ده‌توانێ هه‌موو سووریا یه‌كبخات و دووباره بیخاته ژێر ڕكێفی خۆیه‌وه؟\nسه‌ره‌ڕای سه‌ركه‌وتنی له به‌شی زۆری به‌ره‌كانی جه‌نگی ناوخۆ، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتی ئه‌سه‌د زۆر لاوازه نه‌ك ته‌نیا له باكور كه میلیشیا توندڕۆكانی هاوپه‌یمانی توركیا داگیریان كردووه، یان له باكوری ڕۆژهه‌ڵات كه له لایه‌ن كورده‌وه به‌ڕێوه ده‌برێن، بگره له‌و ناوچانه‌ی كه له ژێر ده‌ستی ڕژێمی به‌عسیشدایه، ده‌سه‌ڵات و هه‌ژموونی ئه‌سه‌د به‌وجۆره به‌هێز نییه كه شیاوی باسكردن بێت.\nئه‌سه‌د له كۆشكی سه‌رۆكایه‌تی له دیمه‌شق نیشته‌جێیه و ده‌ستوقاچی به‌ستراوه و ناتوانێ حوكم و ده‌سه‌ڵاتی فره‌وانتر بكات و بگاته سنوورری توركیا و به‌شی زۆری سنووری سووریایشی له‌گه‌ل عێراق له ژێر ده‌ستدا نییه.\nبۆ كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه چاوی له ده‌ستی میلیشیاكانی كۆماری ئیسلامی ئێران و هێزه‌كانی ڕووسیایه، به‌ڵام ئه‌و دوو وڵاته‌یش به‌هۆی ته‌نگژه‌ی ئابووری و كێشه‌ی زۆری خۆیانه‌وه، زیاتر بوونی خۆیان له سووریا بۆ سوودی ئابووری ده‌وێت، نه‌ك ته‌نیا بۆ ئه‌وه له سووریا بن كه ئه‌سه‌د له ده‌سه‌ڵات بهێڵنه‌وه.\nڕژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌د به‌سه‌ر زۆرێك له هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆن سه‌ركه‌وت و زۆر ناوچه‌ی وڵاته‌كه‌ی كۆنتڕۆڵ كرده‌وه، به‌ڵام ڕۆژهه‌ڵات و باكوری ڕۆژهه‌ڵات و باكوری ڕۆژئاوا هاوشێوه‌ی ناوچه‌كانی تر ئاسان نییه، چونكه له باكوری ڕۆژئاوا میلیشیا توندڕۆكانی سه‌ر به توركیا بوونیان هه‌یه و ناوچه‌كانیان داگیر كردووه، كه به هه‌موو هێز و تواناوه له‌لایه‌ن توركیاوه پشتیوانیان ده‌كرێ، هاوكات كورده‌كانیش كه باكوری ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژهه‌ڵاتیان له ژێر ده‌سته، له‌لایه‌ن ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكاوه پشتیوانی و كۆمه‌ك و هاوكاری ده‌كرێن، بۆیه هه‌ر هه‌نگاوێكی ئه‌سه‌د بۆ زاڵبوون به‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه، كارێكی خۆكوژانه ده‌بێت، چونكه هه‌ریه‌ك له ئه‌مه‌ریكا و توركیا دێنه ده‌نگ و گورزی كه‌مه‌رشكێن له ئه‌سه‌د ده‌وه‌شێنن.\nیه‌كێكی تر له هۆیه‌كانی لاوازی ئه‌سه‌د بۆ یه‌كخستنه‌وه‌ی سووریا و وه‌رگرتنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته فره‌وانه‌كه‌ی، داڕمانی ئابووری سووریایه، زۆرجار ئه‌سه‌د بۆ چاره‌سه‌ركردنی كه‌موكورتییه ئابووری و بازرگانییه‌كان، ناچاره سازش بۆ كورده‌كان و ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری سووریا بكات، چونكه له هه‌موو ڕووێكه‌وه ئابووری و كشتوكاڵی وڵات هه‌ره‌سی هێناوه و خه‌ڵكی برسیانه و ته‌نانه‌ت زۆرجار نان و خۆراكیش له بازاڕه‌كان نییه و ته‌نگژه‌ی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر دروست ده‌بێت، بۆیه له هه‌موو حاڵه‌ته‌كان یه‌كخستنه‌وه‌ی سووریا ئێسته به كارێكی مه‌حاڵ ده‌زانرێت.\nكه‌ره‌م شعار به‌ڕێوه‌به‌ری به‌شی توێژینه‌وه له په‌یمانگه‌ی توێژینه‌وه‌كانی باشووری توركیا گوتی، ئێسته ده‌یه‌وێ ئاشته‌وایی له‌گه‌ڵ هه‌مووان به‌رپا بكات، ئه‌و باش له‌وه گه‌یشتووه كه ده‌رچوونی له ده‌سه‌ڵات واته كۆتایی و مه‌رگی خۆی و ماڵباته‌كه‌ی، چونكه به نه‌مانی ده‌سه‌ڵاتی به ده‌یان هه‌زار سووری هه‌ن، كه هه‌وڵی له‌ناوبردن و كۆتاییهێنانی ده‌ده‌ن، به‌هۆی ئه‌و كاره‌ساته‌ی له 10 ساڵی ڕابردوو به‌سه‌ر سووریا هات، ته‌نیا له پێناوی مانه‌وه‌ی ئه‌سه‌د له ده‌سه‌ڵات.\nزیاتر گوتی، وڵاتانی ڕۆژئاوا و ناوچه‌كه وه‌ك هاوكاری مرۆیی بۆ خه‌ڵكی سووریا چاوپۆشی له هه‌ندێ پێوه‌ندی ئه‌سه‌د و وڵاتانی ناوچه‌كه ده‌كه‌ن، به تایبه‌ت ئه‌مه‌ریكا ده‌یه‌وێ بۆڕی گازی سروشتی میسڕ به ئوردنه‌وه بگه‌یه‌نرێته سووریا و له‌وێوه‌یش بۆ لبنان، بۆ ئه‌وه‌ی لبنانییه‌كان بتوانن كاره‌بای پێویست ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن، ئه‌و كارته‌ی ئێران بسووتێنن، كه له ڕێی ڕه‌وانه‌كردنی نه‌وت و گازه‌وه، ده‌یه‌وێ پێگه و هه‌ژموونی حزبوڵا زۆر زیاتر به‌سه‌ر لبنان بسه‌پێنێت.\nئه‌مه‌ریكا ئاگه‌داری ئه‌و هه‌نگاوانه‌یه و میسڕ و ئوردنیشی ئاگه‌دار كردووه‌ته‌وه، كه ئه‌و كارانه ده‌بێ كه‌مترین سوودی بۆ ڕژێمی ئه‌سه‌د هه‌بێ و زیاتر یارمه‌تی خه‌ڵكی سووریای پێ بدرێ، تا له مه‌رگ و برسیه‌تی ڕزگاریان ببێت.\nبه‌رپرسێكی باڵای حكوومه‌تی بایدن له‌وباره‌وه ئاشكرای كرد، كه ئه‌وه ڕوونه ئه‌سه‌د خۆی ڕزگار كرد و له ده‌سه‌ڵات ماوه‌ته‌وه، به‌ڵام له سزاكانی ئه‌مه‌ریكا ڕزگاری نابێت، ئێسته‌یش واشنتن ته‌نگژه‌ی كۆرۆنا و ئه‌و كاره‌ساته گه‌ورانه‌ی له سووریا هه‌ن، وای لێكردووه كه نه‌رمی بنوێنێت، له پێناوی خه‌ڵكی سڤیلی سووریا، بۆ ئه‌وه‌ی له ڕووی ئاسایشی خۆراك و ئابووری خێزان و تاكه‌كه‌سییه‌وه جۆرێك له بووژانه‌وه دروست ببێت.


مامەڵەی كارتی نیشتمانی ڕاگیرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی ناوخۆی عێراق ڕایدەگەیەنێت، لە ئەمڕۆوە بۆ ماوەی هەفتەیەك سەرجەم مامەڵەكانی كارتی نیشتمانی لە پارێزگاكان ڕادەگیرێت.\nوەزارەتی ناوخۆی عێراق لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، بەبڕیاری وەزیری ناوخۆی عێراق و بەڕێوەبەری گشتی ڕەگەزنامە بڕیاردرا بە ڕاگرتنی سەرجەم مامەڵەكانی كارتی نیشتیمانی.\nئاشكراشیكرد، لە ئەمڕۆ یەك شەممەوە تاكو 10ی تشرینی یەكەمی 2021 لە بەغدا و سەرجەم پارێزگاكانی عێراق بە مەبەستی نۆژەنكردنەوەی ساڵانەی سێرڤەرەكان، بۆیە تكایە كەس سەردان نەكات تا ئەو كاتە.\nزریانی شاهین دەستیپێكرد\nخەڵك- سلێمان سۆیلۆ وەزیری ناوخۆی توركیا ڕایدەگەیەنێت، ئەو ڕۆژگارانە نزیكن كە تێیاندا بەبێ دەچین بۆ عیراق و سوریا، ئەمەش لەنێوەندی سیاسی عیراقیدا…\nخەڵك- بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی ڕایدەگەیەنێت،بەشی دووەمی پارەی گەنمی رادەستكراو بەسایلۆكانی…


کوردیپێدیا - قەسەدە: 81 سەرباز و چەتەی تورکیا کوژران، 5 ئۆتۆمبێلی سەربازی تێکشکێندران\n📝 قەسەدە: 81 سەرباز و چەتەی تورکیا کوژران، 5 ئۆتۆمبێلی سەربازی تێکشکێندران | 🏷 پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nقەسەدە: 81 سەرباز و چەتەی تورکیا کوژران، 5 ئۆتۆمبێلی سەربازی تێکشکێندران\nهەرچەندە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیەکگرتووەکان بڕیاری ژمارە 2401ی بۆ ئاگربەست لە سووریای پەسەند کردووە، بەڵام سوپای تورکیا بەردەوامە لە دڕندایەتیی خۆی دژی هەرێمی عەفرینعەفرین و بڕیارە نێونەتەوەییەکان پشتگوێ دەخات. سوپای تورکیای داگیرکەر هەموو تەکنەلۆژیایەکی سەربازی بە ئامانجی قڕکردنی گەلی عەفرین بەکاردێنێت. لەبەرئەوە هێزەکانی ئێمە ناچار بوون مافی خۆپاراستنی ڕەوا بەکاربێنن و وەڵامی هێرشەکانی داگیرکەران بدەنەوە.\nسوپای تورکیای داگیرکەر و چەتەکانی بۆ ئەوەی گەل ناچاری ئاوارەبوون بکەن، بێ ناوبڕ بە چەکی قورس و فڕۆکەی جەنگی هێرش دەکەنە سەر عەفرین.\nسەرلەبەیانی ئەمڕۆ سوپای تورکیای داگیرکەر و چەتەکانی هاوڵیاندا بەره و گوندی قرگۆلێ پێشڕەوی بکەن. هێزەکانمان شکستیان به و هەوڵە هێنا و لە ناوچەکە شەڕێکی سەخت روویدا. لە هەمان کاتدا ناوچەکە بە چەکی قورس و فڕۆکەی جەنگی بۆمباران کرا. هێزەکانمان بۆیان ڕوون بووەتەوە کە لە شەڕی سەرلەبەیانیدا 19 سەرباز و چەتەی تورکیا کوژراون.\nلە دوێنێوه، لە گوندەکانی دۆمیشا، شکەتکا، ماسەرکێ لەنێوان هێزەکانمان و سوپای تورکیا و چەتەکانی شەڕ بەردەوامە. هەروەها سوپای داگیرکەر بە چەکی قورس و فڕۆکە ناوچەکە بە ئامانج دەگرێت.\nله و شەڕانەدا، 62 سەرباز و چەتەی دەوڵەتی تورکیا کوژراون، هەروەها 5 ئۆتۆمبێلی سەربازیی داگیرکەران بەتەواوی تێکشکێندران.\nلە گوندی مەیدانا و باسلێ شەڕێکی سەخت لەنێوان هێزەکانمان و سوپای داگیرکەر لە ئارادایە.\nهاوکات سوپای تورکیای داگیرکەر بە چەکی قورس و فڕۆکەی جەنگی ناوچەکە بۆمباران دەکات. شەڕڤانانی ئێمە ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراویان کردە ئامانج کە چەتەکان بۆ هێرشکردنەسەر بەرەی هێزەکانی ئێمە ئامادەیان کردبوو. لە ئەنجامدا ئۆتۆمبێلەبۆمبڕێژکراوەکە لەنێو چەتەکان تێکشکێندرا و زۆر چەتە کوژران. هەروەها شەڕڤانانی ئێمە دەستیان گرت بەسەر ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشی گواستنەوەی سەربازانی تورکیا و ئۆتۆمبێلێکی دۆشکەلەسەر.\nدوێنێ کاتێک هاوڵاتیانی گوندی بەدینا دەیانەویست بگەڕێنەوە گوندی خۆیان، لە لایەن سەربازانی تورکیا و چەتەکانیان کرانە ئامانج. لە ئەنجامدا کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا و 9 هاوڵاتیی سیڤیل شەهید بوون.\nلە سەرلەبەیانییەوە، لە گوندی شادیا و خەزاوی شەڕێکی سەخت لەنێوان هێزەکانمان و سوپای تورکیای داگیرکەر لە ئارادایە. لە لایەکی دیکەوە هێرشەکان بە فڕۆکه و چەکی قورسی داگیرکاریی تورکیا لەسەر گوندی مەسراسێ-ی ناوەندی شاری عەفرین بەردەوامە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Mar 14 2018 9:42PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 14 2018 11:11PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 14 2018 11:11PM باشترکراوە


سەرکەوتن لە پیشە و کاردا - Goethe-Institut Irak\nSachbearbeitung Finanzbuchhaltung ( 50%)\nAm Goethe-Institut Irak, Verbindungsbüro Erbil ist zum nächstmöglichen Zeitpunkt die Stelle einer\nSachbearbeitung Finanzbuchhaltung (50%)\nوێنە: شەمال سەبری/Loredana LaRocca\nهەمەلایەنی و حەز و مەراق هەروەها کرانەوە کەسایەتیمان دادەڕێژێت. پەیمانگەی گوێتە وەک ڕێکخراوێکی ئەلمانی تۆمارکراو بریتییە لە دەزگایێکی کەلتووری کۆماری ئەلمانیای فیدرال، کە لەسەرتاسەری جیهان دەستبەکارە. ئێمە لە دەرەوەی وڵات پشتگیری ئاشنابوون دەکەین بە زمانی ئەلمانی و بایەخ بە پێکەوەکاری کەلتووری نێونەتەوەیی دەدەین. ئێمە بە ڕێگای زانیارییەکان لە بارەی کەلتوور و باری کۆمەڵایەتی و ژیانی سیاسی لە وڵاتەکەمان، وێنەیەکی فراوانی هەنووکەیی وڵاتی ئەلمانیا پێشانی دەرەوە دەدەین.\nAm Goethe-Institut Irak, Verbindungsbüro Erbil ist zum 15. Oktober 2021 die Stelle einer\nپەیوەندی ڕۆژنامەوانی - یاریدەر (50٪ نیوە کار)\nپەیمانگای گۆیتەی عێراق لە ڕێگای پرۆژەی خان ئەلفان پەرەدەدات بە دەرکەوتەی بازاری پیشەسازییە کەلتور و داهێنان و تێڕوانینی بازرگانی و سیاسی بۆ کەرتەکە و دروستکردنی هەلی کار لە عێراق.\nوەک بەشێک لەو پڕۆژەیە بەدوای یاریدەدەرێکی ڕۆژنامەوانیدا دەگەڕێین بە شێوەی نیوە کاری 50 ٪ بۆ پشتیوانیکردنی تیمی پڕۆژە لە ماوەی 1-9-2021 تا 30-11-2021 ( لەگەڵ ئەگەری درێژکردنەوە تا 31-12-2021 )\nProjektassistenz zum Aufbau eines Deutsch-französischen Kulturinstituts (DFKI) (50% oder 75%) in Erbil


Mahmoud Sangawi مەحمود سەنگاوی\nئەوانەی دوێنی و ئەمرۆ لەسەر دسەڵاتن چ لە هەرێم وە یاخود لە بەغدا لە ماوەی سێ دەیەی رابوردوودا بۆیان نەکراوە ئەم کێشە یەکلایی بکەنەوە، ئاخۆ کەی؟\nئایا حکومەتی هەرێم هیچ کارنامەیەکی هەیە بۆ گەرانەوەی ئەو ناوچانە، وە ئەگەر هەیە چییە\nحکومەتی عادل عەبدولمەهدی تا چەند ئامادەگی هەیە بۆ یەکلاکردنەوەی ئەم کێشە\nدەووترێ سنووری هەرێمی کوردستان چیای حەمرینە، دەوڵەتی ئیسلامی ئاڵای خۆێ هەڵکرد، ئاخۆ کەی ئاڵای کوردستان لەسەر ئەو چیایە هەڵدەکرێ؟\nپێشمەرگەیەکی دێرین لەسەر فەیس بوکەکەی ئەمەی نووسیوە " هەموو دونیا بە سەرکردە و حزبەکانەوە قسەم بۆ بکەن دەربارەی ناوچە داگیر ودابراوەکان وبڵێن ، هۆکاری ١٦ی ئۆکتۆبەر ،دوژمنان وداگیرکەران بوون ، و پاکانە بۆ سەرکردایەتی کورد و حزبەکان بکەن .. من هەرگیز باوەڕیان پێ ناکەم و ئەڵێم شارەکانی ئێمەی خانەقینی و کەرکووکی و شنگالی و شارەکانی تر هەموو فرۆشراون وکورد خۆی هۆکاری سەرەکی ئەو کارەساتەیە " ئایا وایە؟\nمەحمود سەنگاوی ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان، لێپرسراوی مەکتەبی پێشمەرگە و تێکۆشەرە دێرینەکان و فەرماندەی میحوەری یەکی هێزی پێشمەرگەی کوردستان کە ئێستاکە لە سەردانێکدایە بۆ دەروەی وڵات بە مەبەستی بەسەر کردنەوەی پێشمەرگە و تێکۆشەرە دێرینەکان، لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا دەڵێت " من پێیم وایە کاربەدەستانی عێراق ئەگەر شیعە بن، ئەگەر سوننی بن، ئەگەر هەرچی بن، یەک بیر و بۆچوونیان هەیە لەسەر هەرێمی کوردستان و لەسەر ئەو نەتەوانەی کە لە عێراقدا ئەژین، ئەگەر لەسەر دەمی بەعس ئێمە گلەییەکی زۆرمان کرد کە بەعسیەکان ئەنفالیان کردووە، بەعسیەکان ژینوساێدیان کردووە، خاکی کوردیان داگیر کردووە، کوردیان لەسەر ماڵ و خانوویان خۆیان دەرکردووە، بەڵام ئێستا لەم کاتەدا کە بەشێک بە ناوی داعشەوە، بەشێک بە ناوی ( عصائب اهل الحق) و بەشێک بە هەر ناوێکەوە ئەوانە جارێکی تر کەوتوونەتە وێزەی کورد، وە ئەگەر دەسەڵاتدارانی عێراق بڕوایان بە پێکەوە ژیانی نەتەوەکان هەیە، بۆ بەر چاویانەوە لە کەرکووک گەنم و جۆێ کوردەکان بە (دڕاسە) ئەدۆرنەوە و گەنم و جوەکە ئەبەنەوە بۆ ماڵی خۆیان بەڵام پارێزگاری بە وەکالەتی ئەو شارە بێدەنگ دانیشتووە ".\nکاک مەحمود هەر وەها دەڵێت " ئەبینیت لە ناوچەی خانەقین، راستە داعش هەیە و لەوێ کۆمەڵێک کاری خراپی کردووە و هەرچی بکا لە رۆژی دووایی لە ساێتەکەی خۆێ بڵاوی ئەکاتەوە، خەڵکانێک ئەکوژرێ، خەڵکانێک دەر ئەکرێن، کۆمەڵێک خەڵک لە ناو حەشدی شەعبیدا، لە ناو عصائب اهل الحق وە ئەو لایەنانەی کە بە ناوی شیعەوە چوونەتە ناویانەوە دێن پەلاماری کورد ئەدەن ، بۆ نموونە لە ناوچەی خانەقین هەرچی کارگەی بلۆک و کۆمەڵێک کارگەی چەو و لم و شتی خەڵک، هەمووی بە بەرچاوی حکومەتی عێراقیەوە، هەموویان سووتاند، هەموویان تەقاند وە هێزێکی زۆریان هاوردووە بۆ ناوچەکە، بەڵام هێزە زۆرەکە خۆیانیشیان پێی نا پارێزری، کە واتە لەە ناو سوپای عێراق، لە ناو حەشدی شەعبی ئەو کەسانە هەن کە ئەیانەوێ کورد دەرکەن، لە سەرکردایەتی حەشدی شەعبی، لە سەرکردیەتی عێراقیش خەڵک هەیە جارێکی تر ئێستاکە تەعریب ئەکا وە لە ژێر دەستی ئەوان تەعریب ئەکرێ، ئەگەر هەموو کۆک نیین بۆ ئەو کاسانەی ئەو کارانە دەکەن لەسەر کار لا نادرێن، ئەگەر ئەوان بڕوایان وایە ئەو خەڵکە بپارێزن، تەسلیمی دەستی منی کەن لەبەر ئەوەی من بەرپرسی خانەقین و ئەو ناوەم".\nکاک مەحمود دەشڵێت " کارنامەی ئێمە بەردەوام ئامادەین بۆ گەڕانەوە بەڵام بارودۆخەکە هەی ئەوە نییە ئێمە شەڕێک درووست کەین لەو ناوچانە کە رەنگە لە قازانجمان نەبێ، ئەگینا ئەوە\nناوچەی کوردستانیە وە دەیان دەسەڵات و دەوڵەتی تر بێت ئەو ناوچانە داگیر بکات، رۆژێک لە رۆژان ئەبێ بگەرێنەوە یان ئەیان گەڕیننەوە بە زۆر،\nچۆن لە دووای رووخانی رژێمی عێراقی هاتین و هەموومان دەرکرد، جارێکی تر دەریان ئەکەینەوە وە رەنگە ئەمجارە وەکو جاران لیان خۆش نەبین ".\nکاک مەحمود لە درێژایی قسەکانیدا دەڵێت " کەس خاکی خۆێ نافرۆشی، کەس شەرافەت و کەرامەتی خۆێ نافرۆشی، بەڵام\nهەموو دونیا ئەزانێ کەرکووک کە لە ئێمە داگیر کرا، ئێران داگیری کرد، تورکیا داگیری کرد، عێراق داگیری کرد وە بە پشتێوانی سوپای ئەمەریکا و دەسەڵاتی ئەمەریکا\nئێمە کەرکووکمان لێ داگیر کرا، بەشەڕ بێ و بە ئاشتی ئەوە خاکی ئێمەیە ماڵی ئێمە ئەیگێڕینەوە، رۆژی لە رۆژان ئەبێ ئێمە بچین لەسەر چیای حەمرین ئاڵای کوردستان هەڵکەین وە ئەگەر بە دەستی من بێ یەک دیواری بەرز ئەکەم رێگا نادەم بۆ ئەودیو و بازرگانیش لەگەڵ ئەودیۆ ناکەم ".\nکاک مەحمود هەر وەها ووت ئەمە بۆچوونی تاێبەتی خۆمە و رەنگە هەی حزبەکەم نەبێ " پارتی سەیتەرەکردنی بەسەر یەکێتیی نیشتمانی کوردستان وە بەسەر حیزبە سیاسیەکاندا زۆر بەلای موهمترە لە سەرکەوتنی کورد ".\nInterview with Mahmoud Sangawi


ئێران له‌وپه‌ڕی گه‌مارۆکانیش توانای هه‌نارده‌ی یه‌ک ملیۆن به‌رمیل نه‌وتی هه‌یه - جام کوردی\n10 تشرینی یەکەم 2018\nبه پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، میدیاکانی ڕۆژئاوا پڕوپاگه‌نده‌ی ئه‌وه‌یان ده‌ستپێکردووه که به جێبه‌جێکردنی گه‌مارۆکانی دوناڵد تره‌مپ له دژی که‌رتی نه‌وتی ئێران، تاران ده‌بێت هه‌وڵی داهاتی جێگره‌وه بۆ هاورده‌کردنی ده‌رمان و پێداویستییه‌کانی دیکه‌ی حه‌شیمه‌ته 80 ملیۆن که‌سییه‌که‌ی بدات. ئێران له‌وه دڵنیایه که سه‌رۆکی ئه‌مریکا به ئامانجه‌کانی له‌م سیاسه‌ته‌یدا ناگات.\nبازرگانێکی گه‌وره‌ی وزه‌ی نزیک له ئێران وتی: به دڵنیاییه‌وه تره‌مپ تووشی شکست ده‌بێت و ناتوانێت به ته‌واوی ڕێگری له هه‌نارده‌ی نه‌وتی ئێران بکات. ئێمه ئه‌گه‌ر ناچار ببین نه‌وتی خاو له گه‌ڵ چه‌که‌کانی ڕووسیا ئاڵوگۆڕ یان له مالیزیا و تایله‌ند پاشه‌که‌وتی ده‌که‌ین.\nئێران که به‌شێکی زۆری داهاته‌که‌ی به فرۆشتن و هه‌نارده‌ی نه‌وته‌وه به‌سراوه‌یه، به ده‌سپێکی گه‌مارۆکانی ئه‌مریکا له 4 ی نۆڤمبێر، هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگاکانی دیکه بۆ فرۆشتنی نه‌وته‌که‌ی ده‌دات. ئێرانییه‌کان له‌و بڕوایه‌دان که هه‌ر دانوستانێکی ئه‌م وڵاته له گه‌ڵ ئه‌مریکا کاتێک ده‌بێت که به خۆڕاگری له به‌رامبه‌ر گه‌مارۆکان و به ده‌ستێکی پڕه‌وه له سه‌ر مێزی دانوستان ئاماده ببێت.\nڕێگاکانی ئێران بۆ ده‌ربازبوون له گه‌مارۆکانی ئه‌مریکا، گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌ڵاڵه‌کانه که ده‌توانن نه‌وتی ئێران له ڕێگای بۆرسه‌وه بکڕن و وه‌ک که‌رتی تایبه‌ت له بازاڕه‌کانی جیهان ئه‌و نه‌وته‌ش بفرۆشنه‌وه. بۆرسه‌ی نه‌وت که له ساڵی 2012 دامه‌زراوه، له ساڵی 2015 و به واژۆکردنی ڕێکه‌وتنی ناوه‌کی ئه‌م وڵاته و هه‌ڵگرتنی گه‌مارۆ نێوده‌وڵه‌تییه‌کان، بازرگانی نه‌وتیی نه‌بووه.\nسه‌عید له‌یلاز شرۆڤه‌کار و شاره‌زای ئابوری و سیاسی ئێران وتی: فرۆشتنی نه‌وتی خاوی ئێران له ڕێگای بۆرسه‌ی وزه‌وه پیشانده‌ری هه‌وڵه‌کانی تارانه بۆ ده‌ربازبوون له ئاسه‌واری گه‌مارۆکانی ئه‌مریکا.\nپێده‌چێت هه‌نگاوه‌کانی ئه‌مریکا له دژی سێهه‌م گه‌وره وه‌به‌رهێنه‌ری نه‌وت به‌راورد به قۆناغی یه‌که‌می گه‌مارۆکان پاش کشانه‌وه‌ی تره‌مپ له ڕێکه‌وتنه ناوه‌کییه‌که، چڕتر ببێته‌وه. تواناکانی ئێران بۆ زیاتربوونی هه‌نارده‌ی نه‌وت پاش ڕێکه‌وتنی ناوه‌کی یارمه‌تیده‌ری ئه‌وه بووه که به‌شێک له کێشه ئابورییه‌کان و هه‌ڵئاوسانی ئه‌م وڵاته به‌ره‌و چاره‌سه‌ری ببرێت.\nسیاسه‌تمه‌دارانی ئێران هیوادارن به‌و سیسته‌مه داراییه‌ی که له لایه‌ن به‌ریتانیا، فه‌ره‌نسا و ئه‌ڵمانیا و لایه‌نه‌کانی دیکه‌ی ڕێکه‌وتنی ناوه‌کییه‌وه دابین ده‌کرێت، به‌رده‌وام نه‌وته‌که‌ی ئه‌م وڵاته هه‌نارده‌ی ئاسیا و ئه‌ورووپا بکه‌ن.\nمحه‌ممه‌د عه‌لی خه‌تیبی که له خولی پێشووی گه‌مارۆکان له ساڵانی 2011 و 2012 به‌رپرسی دۆسیه‌ی فرۆشتنی نه‌وتی خاو بووه و نوێنه‌رایه‌تی ئێرانی له ڕێکخراوی ئۆپێک ده‌کرد، وتی: سیاسه‌ته‌کانی یه‌کێتی ئه‌ورووپا هانی کۆمپانیا بچووک و مامناوه‌نده‌کان ده‌دات که یارمه‌تیده‌ری فرۆشتنی نه‌وتی ئێران بن، ئه‌م قۆناغه‌ی گه‌مارۆکان درێژخایه‌ن نییه و له‌وپه‌ڕی گه‌مارۆکاندا توانای هه‌نارده‌ی ڕۆژانه یه‌ک ملیۆن به‌رمیل نه‌وتمان هه‌یه.\nشرۆڤه‌کارانی ئێران و دیپلۆماتکارانی ڕۆژئاوا له تاران ده‌ڵێن هه‌نارده‌ی یه‌ک ملیۆن به‌رمیل له ڕۆژدا ده‌مێنێته‌وه. ئێران له‌مساڵدا ڕۆژانه 2 ملیۆن و 800 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی هه‌نارده کردووه.\nئێرانییه‌کان ده‌ڵێن که سه‌عوودیا توانای قه‌ره‌بووی بۆشایی دابه‌زینی ئاستی هه‌نارده‌ی نه‌وتی ئێرانی نییه. ئێران له‌م ڕێگایه‌دا هیوای به وڵاتی چینه، وڵاتێک که له شه‌ڕی بازرگانییه دژ به ئه‌مریکا و به‌رده‌وام نه‌وته‌که‌ی ئێران هاورده ده‌کات.\nته‌نیا بژارده‌ی ئێران بۆ پاراستنی دراوی بیانی و قه‌ره‌بووی دابه‌زینی دۆلاره نه‌وتییه‌کان، فرۆشتنی نه‌وت نییه. ئه‌نجومه‌نی باڵای هاریکاری ئابوری که به مه‌به‌ستی ئیداره‌دانی که‌رتی ئابوری وڵات له‌م شه‌ڕه ئابورییه‌دا دامه‌زراوه، ڕایگه‌یاندووه که هه‌ر که‌سێکی بیانی که له ئێراندا بڕی 250 هه‌زار دۆلار سه‌رمایه‌گوزاری بکات مافی نیشته‌جێبوون و مانه‌وه‌ی پێده‌درێت. ئه‌مه‌ش یه‌که‌م جاره که سیاسه‌تی له‌م شێوه‌یه له ئێران جێبه‌جێ ده‌کرێت.\nئێران ئه‌ورووپا دوناڵد تره‌مپ


عەبدولکەریم شێخانی:خرتکە و پرتکە/ بەشی چوارەم. – WTARIKURD\nخرتکە و پرتکەی ئەم جارە هەمەجۆرە لەسەر خوانێکی هەژارانەی چێژبەخش لەپێشتانی دادەنێم.\nئەم شیعرەی ( أحمد مطر ) م شەش ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ چەند شیعرێکی دیکەی کردووە بە کوردی بڵاوم نەکردۆتەوە. بەم دواییانە کاکە وریا عەونیی خۆشەویست دەستی خۆش بێت, وەریگێڕابوو و بڵاویشی کردەوە. کارێکی زۆر جوان بوو و ئیدى منیش بڕیارم دا ئەوەی خۆم بڵاو کەمەوە بەو هیوایەی بە دڵتان بێ.\nشیعرەکەی ( أحمد مطر ):\nامس إتصلت بالأمل\nقلت له: هل یمکن أن یخرج العطر لنا\nمن (الفسیخ) + والبصل ؟\nقلت: وهل یمکن أن تشعل نار بالبلل؟\nقلت: وهل من الحنظل یمکن تقطیر العسل ؟\nقلت: و هل یمکن وضع الأرض فی جیب زحل؟\nقال: أجل, فکل شیئ محتمل\nقلت: إذن حکام العرب سیشعرون یوما بالخجل\nقال: تعال أبصق على وجهی إذا هذا حصل\n+ الفسیخ, ماسیی سوێرکراو لەبەرهەتاو دادەنرێ و وشک دەکرێتەوە و بۆنی ناخۆشە لە مصر و کەرتی ( غزة ) لە هەندێک بۆنەدا دەخورێ و شتی وا لای ئێمە نییە. ئێمە جاران قاورمەی گۆشتی مەڕمان بۆ زستان هەڵدەگرت کە جوان لە نێو ڕؤنی خۆماڵی سوور دەکرایەوە بە جۆرێک تەنانەت ناوەکەشی وەک دەرەوەی سوور دەبووەوە و دەکرایە گۆزەوە و ڕۆنەکەی بەسەردا دەکرا تا قاورمەکەی بزر دەکرد, ئینجا هەندێک جار بەیانییان چەند پشکێکیان دەردەهێنا و دواى قرچاندنەوەی لەسەر ئاگر, چەند هێلکەیەکیان تێ دەکرد … ئاى هێلکەو قاورمە چەند خۆش بوو، یان ئێواران پشکە قاورمە دەخرایە سەربرنج و بەخوا تام و چێژی زۆر خۆش بوو , بەڵام بەداخەوە ئێستا ئەو تام و چێژە نەماوەو بەفرگرە خۆش بێت کەس قاورمە ناکات.\nئەمە کوردییەکەی شیعرەکەیە: من بۆ مەبەستی سەروا هەندێک دەستکاریی کەمم کردووە و کورداندوومە، بەڵام ماناکەی نەگۆڕاوە و مەبەستەکەی ئەوم گەیاندووە.\nدوێنێ پەیوەندیم کرد بە هیواوە\nگوتم: دەکرێ بۆنێکی خۆش کە مەستت کات\nلە پیاز و ماسیی سوێرکراو دەرچێ؟\nگوتی: بۆنا, زۆر چاک دەکرێ و لێی هەڵدەستێ\nگوتم: ئەی تەڕی ئاگر هەڵدەکا ؟\nگوتی: ئەی چۆن؟ مەشخەڵی بۆ ئاسمان دەبا\nگوتم: باشە, لەزەرەند + هەنگوین دەچۆڕێ ؟\nگوتی: لەویش شیرینترە لێت نەگۆڕێ\nگوتم: باشە تۆ پێم بڵێ ئەتۆی زۆرزان\nدەکرێ زەوی بخرێتە گیرفانی کەیوان ++\nگوتی: بەڵێ, بەڵێ, هەموو شتێ\nڕێی تێ دەچێ سووکە و ئاسان\nگوتم: کەواتە ڕۆژێک دێ سەرکردەکان\nتەریق بنەوەو شەرم بیانگرێ\nبەچاوی خۆم بیانبینم تاکو ماوم\nگوتی گەر ڕۆژێ هات ئەوە ڕووی دا\nگەردنت هەزار جار ئازاد بێ\nبە تف بەربە دەموچاوم\n+زەرەند = گووژاڵک سلێمانی ـــ ٢٠١٥/١٢/٥\n++ کەیوان = زحل\nئینجا باسەرێک لە بەسەرهاتە خۆشەکانی پشدەر و بیتوێن بدەین و وەکو خۆی دەینووسمەوە.\nحاجی قادر لە کوڕەکانی هەڵپێچابوو ژنی بۆ بێننەوە و کوڕەکانیش گوتبوویان بابە بە دوو کەسان دەتبەینە سەر ئاوێ تاقەتی رۆیشتنێشت نییە, دەگەڵ ژنێت چ پێ ناکرێ, عەیبدارن مەکە. حاجی قادریش گوتبووى بەخوای ڕۆڵە زۆر دە بێ عەقڵن و چ دنیاشو نەدیوە, بندۆزەریش لەسەر پشتی فلاتێ دەگوازنەوە کە گەیشتە جێی خۆی شاخی کون دەکا و دەڕووخێنێ.\nکە ڕژێمەکەی صدام ڕووخا پیاوێک بە ناوی ( أبو تحسین ) بە نەعلان لە وێنەکەی بەربوو بوو. دوایی تەلەفۆنم بۆ کرد ئەو دێڕە شیعرەم بۆ خوێندەوە:\nقوم إذا بالنعال صفعت وجوههم\nشکت النعال بأی ذنب تصفع\nبەم شێوەیە کردم بە کوردی و بۆشم زیاد کرد. بەڕاستیش کەسانێک هەن گەر بە کۆنە پێڵاو لە دەموچاویان بدەین, پێڵاوەکە زەرەرمەند دەبێ و زیڕەی لێ هەڵدەستێ.\nکەسانێک بە کۆنە پێڵاو گەر لە دەموچاویان بدەی\nپێڵاو دەڵێ گوناهم چی بوو, لەبەر چى بەو دەردەم دەبەی\nکۆنە پێڵاو دەزریکێنێ توخوا بۆچی وام لێ دەکەن\nبۆچی بەو ڕوخسارە پیسە لێم دەدەن ئازارم دەدەن\nسەت هەندە کۆن و دڕاو بم لەو دەموچاوە پاکترم\nبەو کۆنییەش لەسەتی وەک ئەوانە گەلێک چاکترم\nنیازم وابوو شتێکی دیکە بنووسم, بەڵام بە بۆنەی جێگیر بوونی برایانی ئەنفالچی لە هەولێر و پەشیمان بوونەوەیان, شتێکم بیر هاتەوە.\nزۆربەمان ناوی هۆلۆکۆستمان بەرگوێ کەوتووە و فڕنی غاز و ڕەشەکوژیی جوولەکانمان بیستووە یا خوێندۆتەوە. دواى شکانی ئەڵمانیا و هاوپەیمانانی لە دەوڵەتانی ( میحوەر ), تاوانبارانی نازی هەندێکیان خۆیان کوشت وەک هیتلەر و گۆبڵز کە خۆی و ژنەکەی و منداڵەکانی ژەهریان خواردەوە و هەندێکیان دران بە دادگای ( نۆڕەمبیرگ ) و دادگایی کران و لە سێدارە دران و هەندێکیان بۆیان ڕەخسا ڕایان کرد و خۆیان شاردەوەو ناوی خۆیان گۆڕی. یەکێک لەوانە (ئایخمان ) بوو کە ڕایکرد کەس نەیزانی چی لێ هات. جەنگی دووەم لە ساڵی 1945 بە شکست و دۆڕانی بەرەی نازییەت کۆتایی هات. ئیسرائیل لە 14ى ئایاری 1948 دامەزرا. دواى دامەزرانی دەوڵەتی ئیسڕائیل، کەوتنە شوێن تاوانبارانی ئەنجامدەری تاوانی هۆڵۆکۆست. دواى 15 ساڵ واتە لە سالی 1960سەرەداوێکیان لەبارەی ئایخمانەوە دەست کەوت کە لە ئەرجەنتینە. ئەو پیاوە ناوی خۆی گۆڕیبوو و بە ناوێکی دیکە لە ئەرجەنتین دەژیا. مۆسادی ئیسڕائیلی کەوتە شوێنی و بە ئەسپایی و بە شێنەیی شوێن پێیان هەڵگرت و تا لە ئەنجامدا بێ دەنگ و هەرا قیڕ گرتیان و گەیاندیانە باڵیۆزخانەی ئیسڕائیل لەو وڵاتە و دوایی لەنێو سندووقی دیپلۆماسی گەیاندیانە ئیسرائیل و دادگاییان کرد و بە مەرگ حوکمیان دا. داوای لێ بوردنی کرد, بەڵام سەرۆکی دەوڵەتی ئیسرائیل ڕەتی کردەوە. پێش لە سێدارەدانی داوای کرد کە دەبێنتە جوولەکە. دواى قبووڵ کردنی داواکەی کە پەتی سێدارەکەیان کردە ملی, گوتی ئۆخەی وا جوولەکەیەکی دیکەشم کوشت. میللەتێک بەو شێوەیە بە دوای مافی خۆی بکەوێ و تؤڵە لە دوژمنەکانی بکاتەوە هەر سەردەکەوێ و کەس پێی ناوێرێ.\nئەی ئێمە چۆنین. دوای 42 ساڵ لە هەڵایسانی شۆڕش لە 1961کە ڕژێمی بەعسی صدامی لە 2003 ڕووخا هەلی زێڕینمان بۆ هەڵکەوت بۆ تۆڵە کردنەوە، بەڵام پارەمان لا گرنگتر بوو لە سزادانی دوژمنان. برادەرێکی دڵسۆز بۆیگێڕامەوە کە چۆن تاوانبارانی بەندیخانەی ( نوگرەتولسەلمان)یان دۆزیەوە و لەپێش هەموویان ( عەجاج ) کەمنداڵی کوردی بە زیندوویی دەرخواردی سەگە ڕەشەکان دەدا, بەڵام بەرپرسانی کورد هیچیان نەکرد بۆ تۆڵەسەندنەوەی ئەو هەموو خەڵکە بێ تاوانە لە ژن و منداڵ و پیر و دیسان لە بەغدا بوو بەشەڕە پۆست و پلەو پایە, شەڕ لەسەر پچڕینی پۆستی زیاترى وەزیر و جێگری وەزیر و بەڕێوەبەری گشتى و چووزانم گەلێک جڕوجانەوەری دیکە کە تا ئیستا دارێکیان لەسەر بەردێک دانەناوە و ماددەی 140 یش هەر لەسەر کاغەزە و دەڵێن ئیکسپایەر بووە کاری پێ ناکرێ. ئێستاش وەکو ( کاکەمین نەجار) گوتی ئەنجامدەرانی ئەنفال لە هەولێرن و دەلێن گوایە پەشیمانن ئەوان تازە حزب و حکوومەت و سەرۆکیان ناسیوە. ئەمە بە هەموو پێوانەیەکی دڵسۆزانە مایەی شەرمەزاری و ئابڕوو چوونە. تۆ وەرە ئەو هەموو تاوانەت بیرچێتەوە کە سوپاکەی بەعس بەرانبەر ئەم گەلە کردی. کۆکردنەوەی 8 هەزاربارزانیی بێ چەک لە ئۆردوگای قوشتەپەو ئۆردوگاکانی دیکەو بێ سەروشوێن کردنیان و کیمیاباران کردنی هەڵەبجە و گۆپتەپە و شێخ وەسان و گەلێک شوێنی دیکە و پڕۆسەکانی ئەنفال کە هەر بە قسە هیچمان نەهێشتۆتەوە, بەڵام بە کردەوە هیچمان بۆ ئەو خەڵکە نەکردووە. بوونی ئەو تاوانبارانە لە هەولێر گاڵتە کردنە بە هەست و نەستی ئەو خەڵکە جەرگسووتاوە دڵ بریندارە کە تا دنیا بە دنیایە برینەکانیان ساڕێژ نابن. بە سووک سەیرکردنی ئەو خەڵکە قوربانیدەرەیە کە ئێوەی لەسەر کورسیی حوکم دانا و بەو شێوەیە پاداشتتان دایەوە. شاعیرێک دەڵێ: مرۆڤ ئەوەیە شێوەی شەمعی بێ،، بۆ خۆی بسووتێ و نەفعی جەمعی بێ. بەڵام بەداخەوە ئێوە میللەتتان سووتاند و ئێستاش گاڵتە بەهەست و سۆزی دەکەن. ڕەنگە دەسەڵات گرتنە دەست هەموو هەست و سۆزێکی ئێوەی کوشتبێ لە هەست و سۆز داماڵرابن, بەڵام خەڵک وانییە و هەستیان هەیە. ئەو خەڵکە هەموو شەوێ بە فرمێسک داباراندن ڕۆژ دەکەنەوەو چاویان لە دەرگایە ڕۆڵە کوژراو و ئەنفالکراوەکانیان بێنەوە, کەچی ئەنفالچییەکان بێ لێ پرسینەوە لە هەولێری پایتەختی کوردستان تەراتێن دەکەن. یەکێک لەوانەی کە کەسی نەماوە و بەر ئەنفال کەوتوون بە چاوی بە فرمێسکەوە دەڵێ: خوایە لێم مەگرە هەر تۆ خواى و تاک و تەنیای, بەڵام بەقوربانی گەورەییت بم, خۆ منیش ئێستا تاک و تەنیام و وەکوتۆ کەسم نییە. نازانم بڵێم چی, بڵێم ئێمە مێللەتێکی زۆر دڵسافین و هەر بۆ ئەوەی خوا لێمان ڕازی بێ ساویلکانە دوژمنەکانی خۆمان دەبەخشین و لێیان خۆش دەبین, بەڵام بۆ یەکتر هەتا قوڕقوڕاگەی یەکتر هەڵنەدڕین واز ناهێنین و لە یەکتر نابوورین و هەتا سەر دوژمننایەتیی یەکتر دەکەین. ئاخر ئەمە حاڵمانە بۆیە هەتا ئێستا نەبووینەتە دەوڵەت و هبچمان بە هبچ نەکردووە. لەسەر دوو دوکان لە قەڵادزێ ئەوهەموو خوێنە ڕژا, بەڵام بۆ بەرژەوەندی ئەم و ئەو دێین داڵدەی دوژمن دەدەین. بەخوا شەرمە دوژمنەکەت لە سایەی تۆدا بحەسێتەوە. ئەو تاوانە گەورانە هیچ پاساو و پاکانەیەک نایانگرێتەوە. هەشت هەزار بارزانى, قوربانییانی کیمیابارانەکان, ئەنفالکراوەکان, ئەو هەموو لە سێدارە دراو و کوژراوانەی دیکە هەموویان داوای تۆڵە کردنەوە دەکەن نەک لێ خۆش بوون و داڵدەدان. هەر سازشێک بۆ هەر مەبەستێک بکرێت تاوانە دەرهەق بە خەڵکی ستەمدیدەی کورد و قبووڵ کردنی, ماناى سەودا و مامەڵە کردنە بە ماف و چارەنووسی ئەم میللەتە بۆ مەبەستێکی تایبەت.


لە کاتێکدا WHO لێکۆڵینەوەکانی لەسەر کۆڤید-19 دەستپێدەکات، گومانەکان دەبنە هۆی دروستبوونی گرژی و ئاڵۆزی\nپاش چەند مانگی وتووێژکردن و تۆمەتبارکردنی چین بەوەی ئاستەنگ دروست دەکات بۆ لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆ، تیمێک لە شارەزایانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی گەیشتنە شاری ووهانی چین، ئەوان لەوێ لێکۆڵینەوەکانیان لەسەر ڕیشەی ئەو ڤایرۆسی کۆرۆنایە دەستپێدەکەن کە هەتا ئێستا نزیکەی 2 ملیۆن کەسی لە جیهاندا کوشتووە.\nمیدیای دەوڵەتی چین ڕۆژی پێنجشەممە گەیشتنی تیمەکەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) ڕاگەیاندووە، کە بریتین لە لێکۆڵەرانی زانکۆ باڵاکانی سەرانسەری جیهان لە ناویاندا شارەزایانی زانستی ئاژەڵناسی و پەتاناسی.\nئەو تیمەی کە لە 15 کەس پێکهاتووە نزیکەی یەک مانگ لە چین دەمێنێتەوە. لەسەر داوای دەسەڵاتدارانی چین، زانایان یەکەم دوو هەفتەیان لە کەرەنتینە بەسەر دەبەن.\nئەو پاسەی کە ئەندامانی ئەو تیمەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) ی هەڵگرتبوو کە بە مەبەستی لێکۆڵینەوەکردن لە ڕەگ و ڕیشەی کۆڤید19 گەیشتنە چین، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تیانی لە ووهان، 14ی یەکی 2021\nئامانجی تیمەکە ئەوەیە بزانن ئەم ڤایرۆسە سەرەتا چۆن دروست بووە، چۆن گواستراوەتەوە بۆ مرۆڤ و چۆن دەتوانرێت لە داهاتوودا ڕێگە لە بڵاوبوونەوەی لەمجۆرە پەتایانە بگیردرێت. ئەم ئەرکانەش ئاسان نابێت؛زیاتر لە ساڵێکە کۆڤید-19یەکەم جار دۆزرایەوە، کە لە سەرەتاوە پەیوەندی هەبوو بە بازاڕی گۆشتفرۆشی ووهانەوە.\nئەرکەکەشیان لە ڕوانگەی دیپلۆماسی و سیاسیەوە جیاواز دەبێت. هەرچەندە چین بەڵێنی داوە ڕێگە بە کاربەدەستەکانی WHO بدات دەستیان بە هەمو شوێنەکان ڕابگات بەڵام زۆرجار پەکین بۆتە بەرگریکار و هەوڵی داوە ڕێگە بگرێت لەو لۆمانەی کە دەکرێت بەهۆی زیانەکانی ڤایرۆسەکە لە جیهاندا.\nبازاڕی هواونانی ووهان بۆ فرۆشتنی خۆراکە دەریاییەکان کە ژمارەیەک لە هاووڵاتیان بەهۆی ڤایرۆسەکەوە نەخۆش کەوتبوون، لە شاری ووهانی چین داخرا، 12ی یەکی 2020.\nچەند جارێکیش گەشتی شارەزایانی ئەو ڕێکخراوە جیهانییە دوواخرا. لە سەرەتای ئەم مانگە، ڕۆشتنی تیمەکە دووا خرایەوە بەهۆی کێشەی ڤیزا کە کاربەدەستانی چین پاشان گوتیان پەیوەندی بە " هەڵە تێگەیشتنەوە" هەبووە.\nئەو دووا کەوتنانە هەتا ڕۆژی پێنجشەممە بەردەوام بوو. WHOڕایگەیاند دووان لە زاناکانی هێشتا لە سینگاپورن بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی کۆڤید-19. هەرچەندە گوتراویشە هەمو ئەندامانی تیمەکە " چەند جارێک تاقیکردنەوەکانی PCR و دژەتەنەکانیان بۆ کۆڤید-19 نەرێنی بوون، لە وڵاتەکانی خۆیان بەرلەوەی گەشتەکەیان بکەن"، دوو ئەندامی تیمەکە تاقیکردنەوەی دژەتەنی IgM یان ئەرێنی بووە، کە لەش یەکەم کاردانەوەی بەرامبەر بە ڤایرۆسە نوێیەکە هەیە. هێشتا ڕوون نییە ئەو دوو زانایەی تر کەی دەگەنە چین.\nزیاتر لە 120 وڵاتی جیهان داوای لێکۆڵینەوەی سەربەخۆیان بۆ ڕیشەی ڤایرۆسەکە کردبوو، ژمارەیەکی زۆری حکومەتەکانیش پەکین تۆمەتباردەکەن بەوەی هیچ کارێکی نەکرد بۆ ئەوەی بە جیهاندا بڵاو نەبێتەوە. سەرۆکی لەسەر دەرچوونی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ لەم بارەیەوە زۆر بە ڕاشکاوی قسەی کردووە، زۆربەی جار ئەو ڤایرۆسە بە " ڤایرۆسی چین" ناودێر دەکات و داوا دەکات نەتەوە یەکگرتووەکان چین بەرپرسیار بکات.\nبەڵام چەند ئەندامێکی تیمەکەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و کاربەدەستانی تری ئاژانسە تەندروستییەکانی جیهان ڕایانگەیاندووە ئەرکەکەیان ئەوە نییە لایەنێک تاوانبار بکەن.\nفابیان لیندرتس بایۆلۆجیست لە ئینستتوتی ڕۆبەرت کۆچ لە ئەڵمانیا بە ڕۆژنامەی گاردیەنی ڕاگەیاند " ئەمە بۆ ئەوە نییە چین تاوانبار بکرێت یان بڵێین لە کوێوە دەستیپێکردووە، ئەمە پەیوەندی بە کەمکردنەوەی مەترسییەکانەوە هەیە. و میدیا دەتوانێت هاوکاربێت بە پشگوێخستنی تاوانبارکردنە ترامپ ئاساکان."\nبەرێوەبەری پرۆگرامی فریاکەوتنی تەندروستی WHO مایک ڕایەن لە کۆنفرانسێکی ڕۆژی دووشەممە ڕایگەیاند " با ئەم ئەرکە دەستپێبکات با سەرج لەسەر زانستبێت نەک سیاسەت. ئێمە بەدوای ئەو وەڵامانەدا دەگەڕێین کە دەشێن لە داهاتوودا بمانپارێزن، نە تاوانبار و نە کەسێک کە لۆمەی بکەین."\nچین چەند مانگێکە داواکارییەکانی بۆ لێکۆڵینەوەیەکی جیهانی ڕەتکردۆتەوە. لە مانگی حەوتدا چین و WHO دووا جار ڕێککەوتن لەسەر کڵێشەیەکی کارکردن بۆ لێکۆڵینەوە. وەکو بەشێک لەو بەرنامەیە، چین سوربوو لەسەر ئەوەی ڕێگە بدرێت زاناکانی خۆی سەرەتا لێکۆڵینەوەکە ئەنجام بدەن، لە ناویاندا تاقیکردنەوەکان لەسەر پاشماوە و نمونەکانی خوێن و وتووێژکردن لەگەڵ ئەو کەسانەی کە سەرەتا توشی ڤایرۆسەکە بوون.\nپرۆفیسۆر ئاچ کلێمێنتس لە زانکۆی کەرتینی ئوسترالیا دەڵێت " ئەم کارانە مانای ئەوە نییە لە ماوەی 12 مانگی ڕابوردووا هیچ نەکرابێت، زۆر شت کراون و زۆر بەڵگەش کۆکراونەتەوە. جا یەکێک لە ئەرکەکانی تیمەکەی WHO ئەوەیە بڕۆن بۆ چین و لەگەڵ زانا چینییەکاندا کۆببنەوە و بڕاواننە بەڵگەکان."\nهەتا ئێستا چین بە ئاشکرایی ڕاینەگەیاندووە کە زاناکانی چییان دەستکەوتووە. بەڵام زۆر لە شارەزایان هیوادارن تیمەکەیWHO بتوانێت لەم سەردانەیدا دەستی ڕابگات بەو زانیاریانە.\nڤایرۆسی کۆرۆنا سەرەتا لە کۆتایی ساڵی 2019 لە ووهانی نێوەندی پارێزگای هەبای چین دۆزرایەوە. بەشێکی زۆری پسپۆڕان لەوبڕوایەدان ئەو ڤایرۆسە لە مێژە لە نێو شەمشەمەکوێرەدا هەبووە بەڵام پاشان بە ڕێگای ئاژەڵێکی تری کێوی کەلە بازاڕی ووهاندا فرۆشراوە گوازراوەتەوە بۆ مرۆڤ.\nژمارەیەک لە کاربەدەستانی ئەمەریکا لە ناویاندا سەرۆک ترامپیش، گوتویانە ئەم ڤایرۆسە لەوانەیە بە هەڵە لە پەیامانگای ڤایرۆلۆجی ( زانستی تاقیکردنەوەی ڤایرۆس)ی ووهانەوە سەری هەڵدابێت. ئەو پەیمانگایە تاقیگەی باڵای چینە کە چەندین ساڵە خەریکی لێکۆڵینەوەیە لەسەر ڤایرۆسە کۆرۆناکانی شەمشەمە کوێرە. کاربەدەستانی ئەمەریکا بە بەڵگە بۆچوونەکەیان نەسەلماندووە.\nتاقیگەی پەیمانگای ڤایرۆلۆجی ووهان\nچین ڕەخنەیەکی زۆری لێگیرا بەهۆی ئەوەی لە مەترسییەکان ئەم پەتایەی بە کەم نرخاندبوو و هەوڵی دابوو ئەوا کەسانە بێدەنگبکات کە دەیانویست دەنگ هەڵبڕن.\nلە هەمووی دیارتریش لی وێنلیانگ، پزیشکی نەخۆشخانەی ناوەندی ووهان بوو کەلێکۆڵینەوەی لەگەڵدا کراو لەلایەن پۆلیسەوە بە تاوانی "بڵاوکردنەوەی دەنگۆی ناڕاست" سزا درا، ئەوەش پاش ئەوەی هەوڵیدا هاوپشیەکانی لە نەخۆشییەکە ئاگادار باکتەوە. دواتر لی بە ڤایرۆسەکە گیانیلەدەستدا.\nخەڵکی لە هۆنگ کۆنگ بەشداری دەکەن لە مەڕاسیمی مۆم داگیرسان بۆ پزیشی چینی لی وێنگلینگ 7ی دووی، 2020\nچین هەروەها زۆر بە توندی گفتوگۆی ناوخۆیی کۆنترۆڵ کرد.\nدەربارەی بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا. لێکۆڵینەوەیەکی ئەمدواییانەی ئاژانسی دەنگوباسی ئەسۆشیەیتد دەریخستووە زانایانی چینی ڕێگەیان لێ گیرابوو بۆ میدیاکان قسەبکەن یان هەر جۆرە داتایەک و لێکۆڵینەوەیەک بڵاوبکەنەوە کەلەلایەن هێزی ئەرکەوە پەسەند نەکرابێت کە ئەو دەستەیەش لەلایەن حکومەت لەژێر فەرمانی سەرۆک شی ژینگپینگ کاری کردووە.\nلە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا چین چەند جارێک ئاماژەی بەوە کردووە ڤایرۆسەکە لە چینەوە بڵاو نەبۆتەوە. بەشێکی زۆر لە میدیاکانی دەوڵەتی چین دەڵێن ڕەنگە کۆڤید -19 لە ئیتالیاوە بڵاوبووبێتەوە و دەڵێن بە ڕێگای خۆراکە دەریاییە بەستووەکان نێردراوە بۆ چین. بەڵام ڕێکخراوی تەندروستی جیهان دەڵێت " بەوە ناچێت خەڵکی لە ڕێگای خۆراک یان پاکەتەکانی توشی ئەو ڤایرۆسە بن."\nپاشان تیمێکی زانیایانی چینی بەم دواییانە ڕایانگەیاند ڤایرۆسەکە لە هاوینی 2019 لە هندستانەوە سەریهەڵداوە. لە مانگی سێ ساڵی ڕابوردوو کاربەدەستێکی وەزارەتی دەرەوەی چین تیۆرییەکی بێبنەمای پێشکەش کرد و گوتی ڕەنگە لەشکری ئەمەریکا ئەو ڤایرۆسەی لە ووهان بڵاکردبێتەوە.\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی کۆمەڵێک بۆچوونی جیاواز و زانیاری هەڵە، بەشێکی زۆری شارەزایانی تەندروستی هیوادارن تیمەکەی WHOبتوانێت بەم زووانە هەندێک وەڵامی متمانەپێکراو و ڕاستەقینە بەدەستبهێنێت.\nکلێمێنتس دەڵێت " هیوادارم سیاسەتمەداران، ڕێبەرانی جیهان، دەرفەت بدەن بە تیمی لێکۆلەران تا کاری خۆیان بکەن کە ئەرکێکی زانستییە. ئەمە لێکۆڵینەوەیەکی سیاسی نییە."


كوردو ده‌رئه‌نجامه‌كانی روخانی رژێمی ئێستای عیراق\nله‌وه‌ته‌ی خۆپیشاندانه‌كانی ئه‌م دواییه‌ی شاره‌كانی عیراق ده‌ستیپێكردوه، لێره‌و له‌وێ هه‌ندێ شرۆفه‌كارو چاودێری سیاسی، به‌به‌رپرسه كورده‌كانیشه‌وه كه‌وتونه‌ته هه‌ڵه‌ی لێكدانه‌وه‌یه‌كی ناواقیعیانه سه‌باره‌ت به‌زه‌ره‌رو زیانه‌كانی كورد له‌ئاكامی ئه‌م رووداوانه‌دا. وه‌كو ئه‌وه‌ی كوردستان له‌لێواری هه‌ره‌سێكی گه‌وره‌دا بێت، بوومه‌له‌رزه‌یه‌كی وێرانكه‌ر به‌ڕێوه بێت و كوردو كوردستان ته‌فروتونا بكات و، عه‌ره‌ب ره‌شماڵه‌كانیان له‌بیابانه‌كانه‌وه بگوازنه‌وه چیاكانی كوردستان و، ملازم موحسین ومفه‌وه‌ز وادی بگه‌ڕێنه‌وه هه‌ولێرو سلێمانی ، هه‌یئه‌ی كه‌ركوك و ئه‌منه سووره‌كه‌ش نۆژه‌بكرێنه‌وه‌و شاڵاوێكی نوێی ئه‌نفال وكیمیاباران ده‌ستپێبكاته‌وه !!!\nئه‌م لێكدانه‌وانه ئه‌گه‌ر زاده‌ی بیركردنه‌وه‌یه‌كی هه‌ڵه بن، یاخود به‌مه‌به‌ستیش بێت، هیچ ئه‌سڵ وئه‌ساسێكی نیه، چونكه ئه‌وه‌ی له‌عیراق رووئه‌دات له‌دورونزیكه‌وه په‌یوه‌ندی به‌كوردو كوردستانه‌وه نیه.\nیه‌كه‌م: ئه‌م خۆپیشاندانانه له‌دژی گه‌نده‌ڵی ده‌سه‌ڵاتی شیعه‌و سوننه‌ی عیراقن كه به‌درێژایی 16 ساڵی رابردوو سه‌روه‌تو سامانی وڵات ئه‌دزنو میلله‌تیان برسی وبیكار كردوه‌و، ساده‌ترین مافی هاوڵاتیانیان پێشیل كردوه كه خۆی له‌ژیانێكی شه‌ڕه‌فمه‌ندانه‌وه ده‌بینێ ، وه‌كو هه‌ڵی كار و دامه‌زراندنی گه‌نجان .\nدووه‌م : سه‌قه‌تی پرۆسه‌ی سیاسی وڵات و شكستهێنانی به‌هۆی سیسته‌می محاسه‌سه‌ی تائیفی كه هیچ بوارێكی بۆ هێزی سیاسی مه‌ده‌نی نه‌هێشتۆته‌وه، سه‌رجه‌م ده‌سه‌ڵاته‌كانی ده‌وڵه‌تیش له‌لایه‌ن حیزبه ئیسلامی ومیلشیاكانه‌وه به‌رێوه‌ده‌برێن .\nسێیه‌م : خۆپیشاندانه‌كان له‌دژی ده‌ستوه‌ردانی وڵاتانی ده‌وروبه‌ره له كاروباری وڵات ، به‌تایبه‌تیش ئێران كه ئه‌مرۆ به‌ناهه‌ق بوه به حاكمی موتڵه‌قی عیراق ویاری به موقه‌ده‌راتی وڵاته‌كه ئه‌كات .\nئه‌م سێ كێشه‌ی باسمان كردن هانده‌ری سه‌ره‌كی خۆپیشاندانه‌كانن ، به‌ڵگه‌ش خواسته‌كانی خۆپیشانده‌رانه كه هه‌مووی له‌م سێ ته‌وه‌ره‌دا خۆیان ده‌بیننه‌وه‌و ، سووتاندنی باره‌گای حیزب و میلیشا عیراقیه‌كان وداگگیركردنی داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت له‌باشوورو، سووتاندنی ئاڵای ئێران و وێنه‌ی سه‌ركرده‌كانی گه‌واهی ئه‌و راستیه‌ن ، هیچ كه‌سیش له‌م رووداوانه‌دا باسی كوردو كێشه‌كانی ناكات ، ئه‌وان زیاتر كه‌وتونه‌ته سه‌ر داواكارییه‌كانی په‌یوه‌ند به‌ژیانی خۆیانه‌وه .\nله‌مه‌سه‌له‌ی گه‌نده‌ڵكاری عیراقدا ، ناتوانین به‌رپرسه كورده‌كانیش بێبه‌ری بكه‌ین ، به‌ڵام به‌راورد به گه‌نده‌ڵی لێپرسراوه عه‌ره‌به‌كان ، رێژه‌كه‌ی زۆر كه‌مه كه ناگاته 10% گه‌نده‌ڵكارانی عیراق ، ئه‌وه‌ش به‌حوكمی ئه‌وه‌ی كه به‌شداری كورد هه‌م له‌وه‌زاره‌ته‌كان و هه‌م له‌په‌رله‌مانیشدا هه‌ر له‌و رێژه‌یه‌دا بوه .\nله‌مه‌سه‌له‌ی هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستووردا كه ژماره‌یه‌كی زۆر له‌و چاودێرانه‌ی كورد مه‌ترسی له‌باره‌یه‌وه باسده‌كه‌ن ، من پێموانیه هه‌ر گۆڕانكارییه‌ك له‌ده‌ستوردا بكرێت به شێوه‌یه‌ك ده‌ست بۆ مافه‌كانی گه‌لی كوردستان ببرێ ، ئه‌وه‌ی له‌ده‌ستوری عیراقدا جێگییر بوه زاده‌ی خه‌باتی سه‌د ساڵه‌ی میلله‌تی كورده، ئاسان نیه له‌سه‌ر خۆپیشاندانه‌كی به‌غداو ناسریه ئه‌م ده‌سكه‌وته ده‌ستوریانه له‌ناوببرێن ، دوای ئه‌وه‌ش باوه‌ڕ ناكه‌م ده‌سه‌ڵاتی عیراق بۆ دامركاندنه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كان ده‌رگای جه‌هه‌ننه‌م له‌خۆیان بكه‌نه‌وه ، جیا له‌هه‌موو ئه‌وانه‌ش نه ئه‌مریكا و نه وڵاتانی تری كاریگه‌ری دونیاش رێگه به له‌ناوبردنی قه‌واره‌ی سیاسی و ئیداری هه‌رێمی كوردستان ناده‌ن له‌به‌ر خاتری داواكاری خۆپیشانده‌ران .ئه‌گه‌ر ئه‌مه بكرێ ئه‌وسا زۆر ئاساییه كوردستان له‌به‌غدا جیاببێته‌وه‌و سه‌ربه‌خۆیی خۆی رابگه‌یه‌نێ ، به‌تایبه‌ت ئێستا وه‌ره‌قه‌ی ریفراندۆمیش كاریگه‌ری خۆی هه‌ر ماوه‌و، وه‌زعی نێوده‌وڵه‌تیش وه‌كو دوو ساڵ پێش ئێستا نیه، ئه‌گه‌ر هه‌ڵوێستی به‌غدا به‌رامبه‌ر به كوردو قه‌واره‌كه‌ی بگۆڕدرێ، ئه‌وسا ده‌وڵه‌تانی جیهانیش ناچار ده‌بن رێگا به‌كورد بده‌ن سه‌ربه‌خۆیی خۆیان رابگه‌یه‌نن .\nله‌م روانگه‌یه‌وه پێموانیه ده‌رئه‌نجامی خۆپیشاندانه‌كانی ئێستاو ئایینده‌ش كاریگه‌ری ئه‌وتۆی هه‌بێت به‌سه‌ر قه‌واره‌ی هه‌رێمی كوردستان وده‌سكه‌وته‌كانی كورد له ده‌ستوری عیراقدا .\nئه‌وه‌ی ده‌مێنێته‌وه ئه‌وه‌یه ، ره‌نگه له‌ده‌رئه‌نجامی ئه‌م خۆپیشاندانانه گۆڕانكاری له‌سیسته‌می سیاسی عیراق یاخود له‌شێوه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ده‌وڵه‌تدا به‌و ئاراسته‌یه بێت كه هێزو كه‌سایه‌تی تازه بێنه ناو كایه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌وه ، دوور نیه كه‌سایه‌تیه‌كی تووندڕه‌و بێته سه‌ر ده‌سه‌ڵات كه سازش له‌سه‌ر هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ی هه‌ڵپه‌سێردراوی نێوان به‌غداو هه‌رێم نه‌كات ، به‌تایبه‌تیش له‌دۆسیه‌ی نه‌وت وناوچه كێشه‌له‌سه‌ره‌كاندا ، كه ئه‌مه‌ش ناگاته ئاستی فشاری سه‌ربازی ، به‌ڵام زۆر واریده ده‌سه‌ڵاتی نوێی به‌غدا فشاره‌كانی به‌سه‌ر بودجه‌و پشكی هه‌رێمدا زیاتر بكات ، ئه‌وسا پێویسته ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم له‌ئێستاوه مشووری ئه‌وه بخۆن و خۆیان بۆ ئه‌م بژارده‌یه‌ی به‌غدا ئاماده بكه‌ن ، چونكه ته‌نها وه‌رقه‌یه‌ك به‌ده‌ست به‌غداوه بێت بۆ فشارخستنه سه‌ر هه‌رێم، مه‌سه‌له‌ی بودجه‌و پشكی هه‌رێمه..جا نازانین حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌و حیسابه‌ی بۆ خۆی كردوه یان دیسان خۆی و میلله‌ته‌كه‌شی ئه‌داته ده‌ست قه‌ده‌ره‌وه ؟؟؟..


دەزگای داد - Mehr News Agency\nبە بۆنەی ساڵوەگەڕی سەرکەوتنی شۆڕش؛\nڕەزامەندی ڕێبەری ئێران لە گەڵ بەخشران و داشکانی سزای ژمارەیەک زیندانی\nبە بۆنەی ساڵوەگەڕی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی، ئایەتوڵا خامنەیی ڕێککەوتنی خۆی لە گەڵ بەخشران و کەم کردنەوەی سزای ٣ هەزار و ٣٨٨ کەس لە زیندانییەکان ڕاگەیاند.\nئێرانییەکانی دەرەوەی وڵات هەرکات بیانەوێت دەتوانن بگەڕێنەوە\nسەرۆکی دەزگای داد وێڕای ئاماژە بەوەی کە لەمپەرێک بۆ گەڕانەوەی ئێرانییەکانی دەرەوەی وڵات نییە، وتی: داکۆکی دەکەم لە یەکەکانی داد یاسا لە بەرچاو بگیردرێت و کەسێک لە کاتی گەڕانەوەدا قۆڵبەست نەکرێت.\nبە بۆنەی جێژنی غەدیر و قوربانەوە؛\nئایەتۆڵا خامنەیی لە گەڵ بەخشران یان کەم کردنەوەی سزای دوو هەزار و ٨٢٥ کەس لە مەحکوومانی ڕێککەوت.\nبە بۆنەی جێژنی ڕەمەزانەوە، ڕێبەری شۆڕش ڕێککەوتنی خۆی لە گەڵ بەخشران یان کەم کردنەوەی سزای 2187 کەس لە بەندکراوان ڕاگەیند.\nپاش 21 ساڵ ڕووی دا؛\nجێگری سه رۆکی دادی پارێزگای کوردستان لە کاروباری ئەنجومەنەکانی چارەسەر کردنی کێشە، وتی: هەوڵی لێژنەی ئاشتی سەقز پاش 21 ساڵ گەیشتە ئەنجام و دوو بکوژی لە سێدارە ڕزگار کرد.\nنیوەی زیندانیانی ئەمنیەتی ئێران لە پشوودان\nوتەبێژی دەزگای داد وتی: هۆکاران و پلان داڕێژەرانی سەرەکی ڕووداوی زیندانی سەقز دەستگیر کراون.\nبە بڕیاری دادوەر;\n۴ پاسەوان هاوپەیوەند بە هەڵاتنی زیندانیانی سەقز، دەستگیر کران\nسەرۆکی ڕێکخراوی دادی هێزی چەکداری پارێزگای کوردستان لە دەستگیریی ٤ کەسی هاوپەیوەند بە ڕووداوی هەڵاتنی زیندانییەکان لە زیندانی سەقز هەواڵی دا.\nسەدا ٥٠ ی زیندانییە سیاسییەکانی ئێران ئازاد کراون\nوتەبێژی دەزگای داد وتی: بە پێچەوانەی دەنگۆکان، نیوەی زیندانییە سیاسییەکان بە بارمتە ئازاد کراون.\nبەرپرسانی دادی عێراق ڕایانگەیاند:\nئازادیی زیاتر لە ٢ هەزار و ٦٠٠ دەستبەسەرکراوی ناڕەزایەتییەکانی عێراق\nبەرپرسانی دادی عێراقی لە ئازاد کردنی زیاتر لە ٢ هەزار و ٦٠٠ دەستبەسەرکراوی ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییە هەواڵیان دا.\nوتەبێژی دەزگای داد پشت‌ڕاستی کردەوە؛\nدەستگیریی کوڕی وەزیرێکی پێشووی ئێران بە تۆمەتی گەندەڵی\nوتەبێژی دەزگای داد دەستگیرکرانی کۆڕی وەزیرێکی دەست لە کارکێشاوەی پێشووی بە تۆمەتی گەندەڵی دارایی پشت‌ڕاست کردەوە.\nدۆسیەی دەستگیر کراوانی ئاژاوە بە شێوەیەکی دادپەروەرانە تاوتوێ دەکرێت\nسەرۆکی دەسەڵاتی دادی ئێران جەختی کرد کە دەبێ لە گەڵ هەموو ئەوانەی کە لە ئاژاوەنانەوەی ئەم دواییەی ئێراندا دەست بەسەر کراون بە شێوەیەکی دادپەروەرانە مامەڵە بکرێت.\nئەمریکا دەستی بووە لە هەموو جەنایەتەکانی ناوچەدا\nسەرۆکی دەزگای داد لە تەورێز وتی: ئەمریکا لە هەموو جەنایەتەکانی ناوچەدا دەستی هەبووە.


گوڵستان سەعید: جێگای مەترسیە دادگایی‌کردنی دەستگیرکراوانی بادینان چەکدارێکی زۆری لێبێت\nگوڵستان سەعید، ئەندامی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان\nهەفتەی ڕابردوو چەند ڕۆژنامەوان و چالاکوانێکی مەدەنی بەتۆمەتی سیخوڕی پەپێی بەندێکی یاسای ژمارە 21 ساڵی 2003 لەدادگا سزا دران. ئەم بڕیارەی دادگا لەتۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و شەقامی کوردیدا ناڕەزایی لێکەوتەوە و دەڵێن دەستتێوەردان لە دادگادا هەیە و سزاکان ناڕەوایە.\nگوڵستان سەعید ئەندام پەرلەمانی هەرێمی کوردستان و ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤ و یەکێک لەو پەرلەمانتارانەی بەدوداچوون بۆ کەیسی دەستگیراوەکان دەکات دەڵێت "هەرێمی کوردستان هەمیشە بانگەشەی ئەوە دەکات دیموکراسیەت و مافی مرۆڤ دەپارێزێت، لەچوارچێوەی ئەوەیشدا ئازادی ڕادەڕبڕین و ڕۆژنامەوانی و خۆپیشاندان کە بەیاسا ڕێکخراوە، ئەمەش دروشمی هەموو پارتە سیاسیەکان و دەسەڵاتی ئیستای هەرێمە، ئەگەر ئەمانە بەکردار جێبەجێ نەکرێت دەبێتە مەترسی بۆ ئەم ئازادیانە".\nخاتوو گوڵستان دەشڵێت "2 ڕۆژ چووینە دادگا و بینیمان ژمارەیکی زۆر چەکدار کۆنترۆڵی دادگاو ڕێڕەوی دادگایان کردبوو، نەیاندەهێشت هیچ کەسێک هاتوچۆ بکات، ئەگەر ئێمەش پەلەمانتار نەبووینایە ڕێگایان پێنەئەداین".\nدەربارەی گفتووگۆی لەگەڵ کەسوکاری گیراوەکان خاتوو گوڵستان دەڵێت" پێیان وتین بەشێوازی ناشرین و قسەی نادروست لەدادگا دوریان خستونەتەوە و پێیان وتوون ئێوە تێکدەرن و سیخوڕن".\nدەربارەی ڕۆژنامەوان شێروان شێروانی دەڵێت" لەبەر دەمی هەمووماندا، ئەندام پەرلەمان و پارێزەر و دادوەر و داواکاری گشتی و ێۆنامی و ڕێکخراوی (سی پی جەی) و ژمارەیەک ئەندامی ڕێکخراوەکان، شێروان شێروانی ووتی ئەوەی بۆ ئەو نووسراوەتەوە لەناو ئیفادەکانیدا هەمووی بەهۆی هەڕەشە بوە و تەنانەت هەڕەشەی ناموسیان لێکردوە، لەناو دادگا هاواری کرد و وتی "ئەگەر ئێوە هەڕەشەی هاوسەرتان لێبکەن کە تەعەدای لێبکرێت هەڵوێستان چی دەبێت".\nزانیاری زیاتر لەدەقی گفتووگۆکەدایە.\nگفتووگۆ لەگەڵ گوڵستان سەعید


ANF | كه‌ژه‌كه: سیاسه‌ته‌كانی پاكتاوكاری و داپڵۆسێنه‌رانه به‌هێزی یه‌كگرتووی كۆمه‌ڵگا پوچه‌ڵ ده‌كرێته‌وە\nكه‌ژه‌كه: سیاسه‌ته‌كانی پاكتاوكاری و داپڵۆسێنه‌رانه به‌هێزی یه‌كگرتووی كۆمه‌ڵگا پوچه‌ڵ ده‌كرێته‌وە\nكۆمیته‌ی په‌روه‌رده‌ی كه‌ژه‌كه رایگه‌یاند، چالاكی "من داوای مافی خۆم بۆ په‌روه‌رده به كوردی ده‌كه‌م" چالاكیه‌كی هه‌ره شكۆمه‌ندانه و خاوه‌ندارییه له زمان، كولتور، ئازادی و دیموكراسی.\nشه‌ممه, 15 Jan 2022, 15:49\nكۆمیته‌ی په‌روه‌رده‌ی كه‌ژه‌كه له باره‌ی چالاكییه‌كانی  من داوای مافی خۆم بۆ په‌روه‌رده به كوردی ده‌كه‌م‘ راگه‌یه‌نراوێكی نوسراوی بڵاوكرده‌وه. له راگه‌یه‌نراوه‌كه‌ی كه‌ژه‌كه‌دا ئه‌و بابه‌تانه باسیان لێكراوه:\n" ده‌وڵه‌تی ئێران سزای پێنج ساڵ زیندانی به‌سه‌ر مامۆستا زارا محه‌مه‌دیدا سه‌پاند، كه وانه‌ی كوردی ده‌وته‌وه. ئه‌و بڕیاره، له دژی زمانی كوردی، هه‌بوون و ناسنامه‌ی ئێمه‌ی كورد بڕیارێكی سیاسی نادادپه‌روه‌رانه، نایاسایی و نكۆڵیكردنه له ئێمه‌ی كورد. مافی په‌روه‌رده مافێكی گه‌ردونییه. مافی په‌روه‌رده كه بۆ هه‌موو گه‌لێك، هه‌موو كۆمه‌ڵگایه‌كی فره‌ره‌نگی كولتوری، گوزارشته له ناسنامه، مافێكی ژیانه. رێبه‌ری گه‌لی كورد عه‌بدوڵا ئۆجالان به زمانێكی زۆر روون و زانستی ده‌ڵێت: "په‌روه‌رده، ئه‌زمونه‌كانی كۆمه‌ڵگا به شێوه‌ی زانیاری تیۆری و پراكتیك بۆ ئه‌ندامانی، به تایبه‌تی گه‌نجه‌كانی فێر بكات. به‌و جۆره خاوه‌نی واتایه‌كی ژیانه. به‌كۆمه‌ڵایه‌تی كردنی منداڵان، به چالاكی په‌روه‌رده‌ی كۆمه‌ڵگا به‌ڕێوه‌ده‌برێت. په‌روه‌رده‌ی منداڵان ئه‌ركی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت نییه، گرنگترین ئه‌ركی كۆمه‌ڵگایه. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی منداڵان و گه‌نجانی خودی كۆمه‌ڵگان. هه‌م وه‌ك ماف، هه‌م وه‌ك ئه‌ركێك منداڵ و گه‌نجانی خۆیان به گوێره‌ی تایبه‌تمه‌ندییه سروشتییه‌كانی كۆمه‌ڵگا و نه‌ریته‌كانی خۆیان گه‌وره ده‌كه‌ن، گۆڕیویانه بۆ بابه‌تێكی ژیان، پرسی به‌رده‌وامیدانه به هه‌بوونی خۆی. هیچ كۆمه‌ڵگایه‌ك مافی هه‌بوونی خۆی و بۆ ئه‌وه‌ش ئه‌ركی په‌روه‌رده‌كردنی گه‌نجانی خۆی له‌گه‌ڵ هێزێكی جیاواز هاوبه‌شی پێناكات، ئه‌و ئه‌ركه بۆ هێزێكی جیاواز جێناهێڵێت. هێزی ئاماژه پێكراو ده‌وڵه‌ت یان كه‌ره‌سته‌كانی ده‌سه‌ڵاتیش بن، نابێت ئه‌و ئه‌رك و مافه‌یان پێبسپێردرێت. له دۆخێكی پێچه‌وانه‌دا، ئه‌وه به‌و واتایه دێت كه خۆی راده‌ستی یه‌كده‌ستكردنی ده‌سه‌ڵات كردووه. پیرۆزی مافی په‌روه‌رده سه‌رچاوه‌كه‌ی له هه‌بوونه‌وه وه‌رده‌گرێت. له‌سه‌ره‌تادا دایك-باوك هیچ هێزێك نه‌یده‌توانی هێنده‌ی كۆمه‌ڵگا له منداڵ و گه‌نجانی خۆیان نزیك ببنه‌وه، نه‌ك به هێنده‌ی ئه‌وان له پێویستییه‌كانی خۆیان نزیك ببنه‌وه. له ته‌واوی مێژوودا هۆشمه‌ندی نه‌ته‌وه-ده‌وڵه‌ت خۆی سپرادوه‌ته‌وه هۆشمه‌ندی تاكپه‌رستی. ئه‌و بیركردنه‌وه‌یه یه‌ك له هه‌ره گه‌وره‌ترین دوژمنانی كۆمه‌ڵگایه. ئه‌و چالاكیانه كۆمه‌ڵگا له منداڵ و گه‌نجان بێبه‌ش ده‌كه‌ن".\nگه‌له‌كه‌مان له رۆژهه‌ڵاتی كوردستان كه له‌م رۆژانه‌دا به پێشه‌نگایه‌تی ژنان له چالاكی "من داوای مافی په‌روه‌رده‌ی خۆم به كوردی ده‌كه‌م" به‌ڕێوه‌ده‌بات، مافێكی گه‌رودوونی هه‌بوونه. چالاكی هه‌ره شكۆمه‌ندانه و خاوه‌ندارییه له زمان، كولتور، ئازادی و دیموكراسی. مامۆستا زارا محه‌مه‌دی، به پێی توانای خۆی خاوه‌نداری له زمانی خۆی كردووه. زیندانكردنی مامۆستا زارا به پاساوی په‌روه‌رده‌كردن به زمانی كوردی، ده‌ریده‌خات كه رژێمی ئێران دیموكراتیك ناكرێت، له ئێران ماف و یاسایه‌ك كه هه‌موو گه‌لێك به زمانی دایكی خۆیان بخوێنن، نییه.\nپه‌روه‌رده بۆ كۆمه‌ڵگا واتابه‌خشی هه‌بوون، ئازادی و ناسنامه‌یه.\nتا ئازادبوونی مامۆستا زارا محه‌مه‌دی، له‌سه‌ره‌تادا ژنانی كوردی ئافرێنه‌ری كۆمه‌ڵگا، ئه‌وانه‌ی ناسنامه و كولتوری كۆمه‌ڵگا ساز ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها ئه‌و گه‌نجانه‌ی مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه به زمانی دایكی خۆیان بخوێنن و بنوسن، پێویسته چالاكی دیموكراتی جۆراوجۆر به‌ڕێوه‌ببه‌ن. نابێت تا به‌ده‌ستهێنانی مافی په‌روه‌رده به زمانی دایكی بسره‌ون. هه‌موو جۆره سیاسه‌تێكی نكۆڵیكار، پاكتاوكه‌ر و داپڵۆسێنه‌رانه له دژی هه‌بوون، كولتور و زمانی كوردی ده‌گیرێنه‌به‌ر، پێویسته به هێزی پێكه‌وه‌یی و یه‌كگرتووی كۆمه‌ڵگا پوچه‌ڵ بكرێته‌وه.\nبه‌ر له چه‌ند رۆژ له توركیا گه‌نجێك به ناوی ئه‌نه‌س كارا له دیمه‌نێكدا به به‌رچاوی هه‌موو جیهان ئاشكرای كرد، كه ئه‌و به هۆی سیستمی په‌روه‌رده‌ی فاشیست، پاكتاوكه‌ری ئاكه‌په- مه‌هه‌په ناتوانێت به ئازادی بخوێنێت و بژی، بۆیه كۆتایی به ژیانی خۆی ده‌هێنێت. ئه‌ردۆغان- باخچه‌لی و ئه‌وانه‌ی ده‌وروپشتیان گه‌نجانی ئێمه، مرۆڤه‌كانی ئێمه بۆ به‌رژه‌وه‌ندییه سیاسیه چه‌په‌ڵه‌كانیان ده‌كه‌ن به قوربانی. یه‌كێك له هه‌ر گرنگترین ئامانجه‌كانی شه‌ڕه‌كان، هه‌وڵ ده‌ده‌ن وه‌ك به نرخترین موڵك منداڵان، كچان و گه‌نجان له ناو خۆیاندا بتوێننه‌وه. بۆ ئه‌وه له رێگه‌ی ئه‌و خوێندگایانه‌ی كه منداڵانیان تێدا هه‌ڵده‌بژێرن و كۆیان ده‌كه‌نه‌وه. زیاتر له 4000 هه‌زار خوێندنگه‌ی جه‌ماعه‌ت هه‌وڵده‌ده‌ن گه‌نجانی كورد بكه‌ن به رۆبۆتی بێ ئیراده، بێهۆش كه له هیچ شتێك ناپرسنه‌وه و ئه‌وانه ده‌كه‌نه مرۆڤی بێ هه‌ڵوێست و بێ هه‌ڵوێست و بێ مێشك. ئامانجی هه‌ره سه‌ره‌كی فاشیزمی ئاكه‌په ئه‌وه‌یه كه كۆمه‌ڵگایه‌ك له دژی كۆمه‌ڵگا ساز بكات، مافی په‌روه‌رده له‌ده‌ست كۆمه‌ڵگا بهێنێته ده‌ره‌وه، كۆمه‌ڵگای ده‌سه‌ڵاتدار و ده‌وڵه‌ت ساز بكات. بۆ ئه‌وه‌ش قه‌یومه‌كان له زانكۆكاندا جێگیر ده‌كات. هه‌وڵ ده‌دات هۆش و مێشكی ئه‌و گه‌نجانه‌ی داهاتووی كۆمه‌ڵگای ئازاد، دیموكراتیكن بكوژێت. بۆ ئه‌وه زمان، كولتور و مێژوویه‌كی زۆر جیاواز فێری منداڵ و ئه‌و گه‌نجانه ده‌كات كه له راستی كۆمه‌ڵگا، ئیراده‌ی ئازاد دوورخراونه‌ته‌وه، ده‌كه‌ن. له‌و په‌روه‌رده‌یه‌دا له گه‌وهه‌ری خۆیان نامۆكردن، ئامانجی سه‌ره‌كیه. هه‌م له رووی تیۆری، هه‌م له رووی ماددییه‌وه ناسنامه‌یه‌كی هه‌ره ده‌وڵه‌ت په‌ره‌ستیان پێده‌ده‌ن. به‌و جۆره واده‌كه‌ن، ئه‌وان به بێ ده‌سه‌ڵات نه‌توانن بژین. ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات بۆ ئه‌وان ده‌كه‌ن به تاكه رێگه‌ی هه‌بوون و جێی متمانه. ئه‌و به‌شانه‌ی ئاماده‌كراون، هه‌م خۆیان وه‌ك ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات داده‌نێن، هه‌م به‌و شێوه ده‌بنه دوژمنی كۆمه‌ڵگای سروشتی. ده‌سه‌ڵاتدار كه ده‌ست به‌سه‌ر په‌روه‌رده‌دا بگرن، له ژێر ئه‌وه‌دا ئه‌و راستیه مێژوویانه هه‌ن. سه‌رمایه‌دارێك كرێكارانی خۆی چۆن په‌روه‌رده ده‌كات، ده‌سه‌ڵاتداریش عه‌بد-كرێكاره‌كانیان له ژێر حوكمی خۆیان به‌و بیركردنه‌وه‌وه په‌روه‌رده ده‌كه‌ن. هه‌رچه‌نده ناوه‌كه‌شی بروكراسی بێت، تاكه‌كانیان له خوارترین ئاسته‌وه تاكوو سه‌ره‌وه هه‌موویان وه‌ك كۆیله و عه‌بد گه‌وره ده‌كه‌ن.\nبه‌تایبه‌تی ده‌سه‌ڵاتی نه‌ته‌وه- ده‌وڵه‌ت یه‌كده‌ستكردنی خۆیان له‌سه‌ر ته‌واوی منداڵان و گه‌نجانی كۆمه‌ڵگا، سه‌ره‌تا به رێگه‌ی په‌روه‌رده‌وه رێكده‌خه‌نه‌وه. ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌سه‌ر هۆشمه‌ندی مێژوویی و هونه‌ری خۆیان، به هۆشمه‌ندی ئایینی و فه‌لسه‌فی جیاده‌كرێنه‌وه، ئیتر نابنه كه‌سانی بنه‌ماڵه‌كانی پێشوویان، ده‌بنه منداڵ و موڵكی خاوه‌نه‌كانی ده‌سه‌ڵات. له‌خۆنامۆبوونی گه‌وره به‌و جۆره رێكده‌خه‌ن. بورژوازی، له رووی په‌روه‌رده‌وه چینێكه كه له سه‌ر ته‌واوی گه‌ل و كۆمه‌ڵگا یه‌كده‌ستكردنی هه‌ره گه‌وره ساز ده‌كات. په‌روه‌رده‌ی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندی ده‌سه‌پێنێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت كارێك بۆخۆیان بدۆزنه‌وه، بڕوانامه‌ی زانكۆیان به بیرده‌هێننه‌وه. به‌و جۆره گه‌نجانی كۆمه‌ڵگا ده‌خه‌نه به‌ر ده‌ستاری بێگانه‌بوون و وابه‌سته‌بوون و قۆناغی خستنه‌ناو قه‌فه‌زی ناچاركردن. له‌و دۆخه‌دا زه‌خت و زۆرداری، هێزی ماددی و په‌روه‌رده بۆ داگیركاری كۆمه‌ڵگا ده‌كه‌نه به‌هێزترین چه‌ك.\nبه‌و هۆیه‌وه مرۆڤ ده‌توانێت به ئاسانی بڵێت، له ته‌واوی مێژووی شارستانیه‌تدا ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتداران له رێگه‌ی په‌روه‌رده‌وه له به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵگا شه‌ڕێكیان به‌ڕێوه‌بردووه و كۆمه‌ڵگا زه‌بری هه‌ره كوشنده‌ی به‌ركه‌وتووه. مافی په‌روه‌رده‌ی جڤاك، مافێكی پێكهێنانی هه‌ره دژواره. له‌به‌رده‌م هێزی گه‌وره‌ی نه‌ته‌وه-ده‌وڵه‌ت و قۆرغكاری ئابوری، پێویسته كۆمه‌ڵگا به رێگه‌ی په‌روه‌رده‌وه به‌دڵنیاییه‌وه هه‌بوونی خۆی ده‌سته‌به‌ر بكات. له‌و واتایه‌دا كۆمه‌ڵگا كه‌وتوه‌ته هه‌ره دژوارترین سه‌رده‌می مێژوویی خۆیه‌وه. هه‌ژمۆنی بیردۆزی به شۆڕشی دانوستاندی ئه‌م داییه له‌سه‌ر ته‌واوی كۆمه‌ڵگا شه‌ڕێكی ماددی به‌ڕێوه‌ده‌چێت. داگیركردن وێڕای لایه‌نی سه‌ربازی و ئابوری، بگره له‌وه‌ش زیاتر له رێگه‌ی ماددی، هه‌م بێ ئه‌وه‌ی مرۆڤ هه‌ستی پێبكات به‌ڕێوه ده‌بات. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتن و داگیركارییه، پێویسته كۆمه‌ڵگا وه‌ك ئامێره هه‌ر بنچینه‌ییه‌كان بۆ هه‌بوونی خۆی، به ره‌وشت و تێكۆشانی سیاسی خۆی خۆڕاگری بكات. ئه‌وه تاكه رێگه‌ی ئازادی و رزگارییه. ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی گه‌نجانی خۆی له ده‌ست بدات، یان به پێچه‌وانه‌وه، ئه‌و گه‌نجانه‌ی كۆمه‌ڵگای خۆیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن له‌ناو ده‌چن. ته‌نانه‌ت مرۆڤ هه‌بوونی خۆیان له ده‌ستده‌ده‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ی ناپاكی لێده‌كه‌ن. هه‌موو رۆژێك گه‌نجانی ئێمه ده‌بنه قوربانی ئه‌و سیاسه‌ته نامرۆییه قێزه‌ونانه. ئه‌وه‌ی به‌ری پێبگرێت و ئاسته‌نگی بۆ دروست بكات، ته‌نیا هۆشمه‌ندی مۆدێرنیته‌ی دیموكراتیكه، به ئیراده‌ی كۆله‌كتیڤ و پێكه‌وه‌یی هزری كۆمه‌ڵگای ئیكۆلۆژیك، ئازادیخوازی ژن، مافی په‌روه‌رده‌ی كۆمه‌ڵگا به‌ده‌ستخستنه. ئه‌وه‌ش كاتێك ئێمه له هه‌موو گۆڕه‌پانێكدا خاوه‌نداری له مافه گه‌ردونییه‌كانی خۆمان بكه‌ین ئه‌وه ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت".


عومه‌ر عه‌لی محه‌مه‌د - 9-03-2019 - 2019 جار خوێندراوەتەوە\nئه‌مرۆ كه جیهان له‌ده‌یه‌ى دوه‌می سه‌ده‌ى بیست‌ویه‌ك نزیك بوه‌ته‌وه ،ووڵاتانى پێشكه‌وتوو نه‌ته‌وه هۆشیارو گه‌شه كردووه‌كان بۆ هه‌موو بواره‌كانى ژیانى سیاسى‌و ئابورى‌و كۆمه‌ڵایه‌تى ستراتیجیه‌ت‌و پرۆژه‌ى تایبه‌تى خۆى هه‌یه. له‌م رێگه‌یه‌شه‌وه ده‌یانه‌وێت ڕه‌فاهیه‌تى زیاتر بۆ تاكه‌كانى كۆمه‌ڵگا فه‌راهه‌م بهێنن، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش رۆژ به‌رۆژ خه‌باتى خۆیان له‌بوارى شۆڕشى زانیاریدا په‌ره پێده‌ده‌ن‌و هه‌ولأ ده‌ده‌ن كه زانست‌و ته‌كنه‌لۆژیا‌و پێشكه‌وتنه جیهانیه‌كانى بوارى په‌یوه‌ندیه‌كان، ببێته به‌شێك له پرۆژه‌ى په‌ره‌پێدانى مرۆیى‌و له‌م رێگه‌یه‌شه‌وه ده‌یانه‌وێت ولاته‌كانیان له‌كێبركێى مه‌عریفه‌و زانستدا دوا نه‌كه‌وێت، لێره‌وه مێژوویه‌كى تر ده‌ست پێده‌كات‌و سه‌روه‌ریه‌كانى مرۆڤ به جۆرێكى تر وێنا ده‌كرێت.\nواته مرۆڤى ئه‌م سه‌رده‌مه به جۆرێكى تر مێژوو بنیات ده‌نێت كه جیاوازه له‌وه‌ى كه له‌سه‌رده‌مه كۆنه‌كاندا هه‌بووه، چونكه ئێستا به جیهانى بوون سنوره جوگرافیه‌كانى تێپه‌ڕاندووه‌و له‌وێشه‌وه عه‌قڵى مرۆڤى به‌جۆرێك فراوان كردوه كه كاریگه‌رى له‌سه‌ر گۆڕینى زۆر له‌زانسته جۆربه‌جۆره‌كان دروست كردووه.\nلێره‌وه ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتدارانى كوردیش هۆشیار بن‌و بزانن له‌چ زه‌مه‌نێكدا ده‌ژین ؟ له‌گه‌لأ چ ده‌وڵه‌ت‌و دام‌و ده‌زگایه‌كى نوێدا مامه‌ڵه ده‌كه‌ن؟، كه ئه‌مه‌ش پێویستى به‌خوێندنه‌وه‌ى نوێ هه‌یه بۆ سیاسه‌ت‌و ئابورى‌و رۆشنبیرى‌و ئاین‌و هه‌موو شته‌كانى تر. واته له‌گه‌لأ گۆڕانى زه‌مه‌ندا ده‌بێت كه‌ره‌سته‌كانى ژیانیش بگۆرێن.\nزۆر ڕووداو هه‌ن كه پێویسته مرۆڤ له‌ئاستیاندا هه‌ڵوه‌سته بكات‌و خوێندنه‌وه‌ى بۆ بكات‌و هه‌نگاوى نوێ هه‌ڵبگرێت، هه‌تا دوور بێت له‌دۆگما بوون‌و دواكه‌وتن‌و په‌راوێز بوون. ئێستا زه‌مه‌ن به‌رده‌وام له‌گۆڕان‌و به‌ره‌و پێش چوون دایه ئه‌گه‌ر به به‌رده‌وامى به‌دوادا چوونى بۆ نه‌كرێت‌و هۆشیارانه له‌گه‌ڵیدا چاكسازى به‌رده‌وام نه‌كه‌یت، ئه‌وا ده‌بیته كائینێكى نامۆ له‌زه‌مه‌نى ئێستادا، ئه‌مه‌ش كاتێك هه‌ستى پێده‌كه‌یت كه ئه‌و دوو ئه‌زمونه به‌یه‌ك ده‌گه‌ن‌و خوێندنه‌وه بۆ یه‌كتر ده‌كه‌ن. ڕووخانى یه‌كیه‌تى سۆڤیه‌ت، زۆر هاوكێشه‌ى سیاسى هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌و گۆڕانى به‌سه‌ردا هات. ئابوریش چووه دۆخێكى ترو كه‌لتوریش له‌بوارى به‌جیهانى بووندا وێنه‌یه‌كى ترى وه‌رگرت، جیهانێكى تازه دروست بوو كه له‌م دنیا نوێیه‌دا مه‌عریفه‌و عه‌قلأ‌و زانست ته‌نانه‌ت چوونه پێش ئابورى‌و سیاسه‌ته‌وه،بۆیه ئه‌م سه‌ده‌یه به سه‌ده‌ى پلانى ستراتیجی ناو زه‌د ده‌كرێت و له‌ئه‌م ڕێگه‌یه‌وه ته‌حه‌كومى ئه‌و دووانه‌ش كرا.\nلێره‌وه ده‌كرێت بپرسین، ئایا پاش تێپه‌ڕبوونى نزیكى (27) سالأ به‌سه‌ر ئه‌زمونى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستاندا، ئایا ده‌سه‌ڵاتى كوردى له‌كوێى گۆڕانه‌كانى ئێستاى جیهاندایه؟ ئه‌گه‌ر سه‌رنجێكى زانستى بده‌ین، ئایا به‌رنامه‌و پرۆژه‌كانى حكومه‌ت‌و حزبى كوردى چی بووه؟ ئایا بۆ بوارى سیاسى‌و ئابورى‌و كۆمه‌ڵایه‌تى‌و په‌روه‌رده‌و رۆشنبیرى....؟ توانیویه‌تى چى پێشكه‌ش به گه‌لى كوردوستان بكات؟ ئایا په‌روه‌رده له‌چ ئاستێكدایه‌و تا چه‌ند له‌ئاست پێشكه‌وتنه زانستیه‌كاندایه‌و تا چه‌ند چه‌مكى په‌روه‌رده‌ى مه‌ده‌نى ڕه‌نگى داوه‌ته‌وه له‌ناوه‌نده‌كانى خوێندندا؟.\nله‌ده‌سه‌ڵاتى كوردیدا شتێك نیه پێى بوترێـت ستراتیجیه‌ت‌و پلانى ساڵانه‌و مانگانه، شتێك نیه پێى بوترێـت چاودێرى‌و سزادان‌و لێپچینه‌وه، شتێك نیه بریتى بێت له‌مافه‌كانى هاوڵاتى‌و چه‌سپاندنى، ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندى ڕاسته‌وخۆى هه‌یه به تێڕوانینى ئه‌و حزبانه‌ى كه له‌ده‌سه‌ڵاتدان. كه ئایا چۆن بۆ دیموكراسى‌و ئازادى‌و گه‌شه پێدان ده‌ڕوانن؟ ئه‌م عه‌قڵه كه تواناى گۆڕان‌و نوێبوونه‌وه‌ى نیه، له‌هه‌مان كاتدا هه‌ژموونى خۆى به‌سه‌ر هه‌موو ناوه‌نده‌كانى ژیانى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردیدا سه‌پاندووه‌و ئاماده‌ى به‌جێ هێشتنى نیه؟ئێمه ده‌بینین پاش 27 ساڵ حوكمڕانى كورد خراپترین جۆرى حكومه‌تى هه‌یه و ئاستى گه‌نده‌لیش له به‌رزترین ئاستدایه.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ى جێى سه‌رسورمانه له دوایین هه‌ڵبژاردندا پارتى سه‌رۆك وه‌زیران زۆر ترین ده‌نگ ده‌هێنێت؟ ئه‌م عه‌قڵه درێژكراوه‌ى ئه‌زموون‌و خه‌باتێكى ده‌یان ساڵه‌یه، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ره‌تاى سه‌ر هه‌ڵدانى چه‌پ له‌م ناوچه‌یه‌داو پێگه‌یشتنى ڕه‌وته له‌سه‌ر عه‌قڵیه‌تى تاكڕه‌وى‌و شۆڕشى پرۆِلیتارى‌و بڕوا هێنا به حه‌تمیه‌تى دژایه‌تى چینه‌كان‌و كه‌وتنه ژێر كاریگه‌رى رۆشنبیران‌و نوسه‌ران‌و فه‌یله‌سوفه‌كانى چه‌پ، كه به‌درێژایى سه‌ده‌یه‌ك ڕه‌مزى‌و توندو تیژى‌و خوێن ڕشتن‌و كوده‌تا‌و شه‌ڕى ناوخۆ بوون له‌زۆر شوێنى جیاواز له‌دنیادا، هه‌رله ئه‌مریكاى لاتینه‌وه بیگره هه‌تا ئه‌فریقیاو ئاسیاش، ئه‌م ته‌رزه بیكردنه‌وه‌یه كه له‌سه‌ر ئاستى جیهان شكستى خوارد، به‌ڵام له‌لاى ئێمه هه‌تا ئێسته سه‌ركرده‌كان زۆربه‌یان به‌و باكگراوه‌نده فیكریه‌وه مامه‌ڵه ده‌كه‌ن‌و ئاماده‌ى گۆڕان‌و نوێ بوونه‌وه نین‌و هه‌ریه‌كه به‌جۆرێك له‌هه‌وڵى قایمكردنى پێگه‌كانى ده‌سه‌ڵاتى خۆیدایه‌و ئاماده‌یه بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ئه‌و په‌ڕى توندوتیژیش به‌كار بهێنێت،به‌ڵام له ئێستادا ته‌نها مانه‌وه له ده‌سه‌ڵات مه‌به‌سته‌و له دواى ئه‌وه‌وه هه‌ست به هیچ حوێندنه‌وه‌یه‌كى نوێ ناكه‌ین ، له‌به‌ر ئه‌وه هه‌تا ئه‌م سه‌ركرده ته‌قلیدیانه ده‌سه‌ڵاتى كوردیان له‌ده‌ستدا بێت، نه هیچ گۆڕانێك له‌ژیانى كۆمه‌ڵگاى كوردیدا ڕوو ده‌دات‌و نه هیچ چاكسازییه‌ك ئه‌نجام ده‌رێت. چونكه ئه‌وان له‌رێگه‌ى ئه‌و ده‌زگایانه‌ى كه هه‌یانه ناتوانن هۆشیارى‌و مه‌ده‌نیه‌ت‌و زانست به‌رهه‌م بهێنن، ناتوانن فه‌زایه‌كى ئازاد بۆ ژیان‌و بیركردنه‌وه‌و سیاسه‌ت كردن ئاماده بكه‌ن، به‌ڵكو به‌رده‌وام تۆڕه‌كانى ترس فراوان ده‌كه‌ن‌و له‌م ڕێگه‌یشه‌وه میدیاى ئازاد‌و دیموكراسى‌و مه‌ده‌نیه‌ت تووشى ئیفلیج بوون هاتووه.\nكورد به‌هۆى ئه‌م باردۆخه‌ى كه تێیكه‌وتووه، چۆته بازنه‌یه‌كى داخراوو ناتوانێـت بچێته بازنه‌ى ڕه‌ووته جیهانیه پێشكه‌وتووه‌كه‌وه، چونكه ناتوانێ مه‌عریفه به‌رهه‌م بهێنێت‌و عه‌قلأ په‌روه‌رده بكات‌و دیموكراسى گه‌شه پێبدات. له‌به‌ر ئه‌وه كۆمه‌ڵگاى كوردى ئێستا له‌بازنه‌یه‌كى داخراودایه‌و ئه‌گه‌رى گه‌شه‌كردنى لاوازه‌و هه‌رێمه‌كه‌ش ناتوانێـت به‌رگه‌ى گۆڕانه نوێیه‌كان بگرێت.\nبۆ ده‌رچوون له‌ئه‌م بارودۆخه‌و دروستكردنى بوارێكى نوێ بۆ گه‌شه پێدان پێویسته حكومه‌تى داهاتوو ئه‌م هه‌نگاوانه بنێت:\n1. گه‌شه‌دان به دیموكراسى‌و دامه‌زراندنى دامه‌زراوه‌كانى له‌هه‌موو بواره‌كانى ڕاگه‌یاندن‌و ئابورى‌و سیاسى.\n2. گرنگیدان به بوارى په‌روه‌رده‌و ڕزگار كردنى په‌وروه‌رده له‌هه‌ژمونى حیزبىو گۆڕانى بۆ دامه‌زراوه‌یه‌كى سه‌ربه‌خۆ.\n3. سنوردانانێك بۆ بازارى ئازادو جڵه‌و كردنى بازرگانى پراگماتى‌و گێڕانه‌وه‌ى كه‌مێك له‌ده‌سه‌ڵاتى حكومه‌ت‌و به‌هێز كردنى ده‌زگاكانى چاودێرى.\n4. گرنگى دان به گفتوگۆى شارستانیه‌كان‌و جه‌خت كردنه‌وه له‌سه‌ر شوناسى ئاینى و نیشتیمانى و نه‌ته‌وه‌یی گه‌لى كورد كه سه‌رچاوه‌ى شارستانیه‌ت‌و كه لتورى كوردیه.\n5. به‌جێ هێشتنى پێگه‌كانى حیزب‌و ده‌سه‌ڵات بۆ نه‌وه‌ى نوێ، بۆ ئه‌وه‌ى به عه‌قڵێكى نوێ وه كارى حیزبى بكرێت‌و ده‌سه‌ڵاتیش ببێته موڵكى هه‌موان..\n6. بوونى پرۆژه‌و پلانى چه‌ند ساڵى بۆ پێش خستنى حكومه‌ت له‌هه‌موو بواره جۆربه‌جۆره‌كاندا.\n. به‌هێزكردنى ده‌زگاى دادوه‌رى‌و سه‌ربه‌خۆ بون‌و به دادگایى گه‌یاندنى كه‌سانى گه‌نده‌ڵاو خراپه‌كار.


پرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری - بابەت\nسەرەکی ⁄ ئاژەڵ و رووەک ⁄ پرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری\n1 پرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری :\n1.1 جۆرەکانی پەلەوەر:\n1.2 پرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری:\n1.3 قۆناغەکانی دامەزراندنی پڕۆژەی پەلەوەری:\nپرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری :\nپەلەوەر، بە مریشکیش ناسراوە باڵندەیەکە لە ماڵ و کێڵگەدا بەخێو دەکرێت بۆ ئەوەی هێلکە و گۆشتەکەی بەدەست بێت، مریشکیش یەکێکە لە بەربڵاوترین باڵندەکانی جیهان؛ یەکێکە لە یەکەمین سەرچاوەی خۆراکی هەموو وڵاتان، کە چەندین خۆراکی جەماوەری و نێودەوڵەتی لێ دروست دەکرێت و مریشکیش لە ڕووی بوونی پەڕکە کە لەشیان دادەپۆشێت هاوشێوەی هەموو جۆرە باڵندەیەک ن کە لەشیان دادەپۆشێت، بەڵام ئەوان جیاواز لە باڵندەکانی دیکە بەهۆی قەبارە و کێشیانەوە، کە ڕێگە بە فڕین و فڕینی دوورمەودا نادات\nجۆرەها جۆری هەیە کە باڵندە پەلەوەرییەکان دابەشی دەکەن:\nمریشکی گوندنشین : مریشک کە لەسەر کێڵگەکان بەخێودەکرێت ، هەروەها بەمریشکی شارەوانی ناودەبرێن ، لەهەموو ولاتانی عەرەبیدا بەربڵاوە و زۆرێک لەخێزانە گوندنشینەکان لەگوندو کێڵگەکانی تایبەت بەپەلەوەر حەزیان لەبەخێوکردنی مریشکی شارەوانییە کەسەرچاوەی خۆراک و داهاتیانە ، هەروەک ئەو هێلکەی کە لەلایەن ئەو جۆرە مریشکەوە بەرهەمدەهێنرێت بەیەکێک لەبەناوبانگترین جۆرەکانی هێلکەی مێز دادەنرێن ، کە بەژەمەکانی خواردن پێشکەش دەکرێت .\nمریشکی ئەمریکی : پەلەوەرێکی قەبارە مامناوەندی بەڕەنگی زەردی پێست ، مریشکە ئەمریکییەکان هێلکەی قاوەیی دەکەن . زۆرێک لەو مریشکانە لە سەدەی بیستەمدا بەهۆی بەکارهێنانی دووڕەگیی بوون لەنێوان خۆیان و مریشکە ئاسیایی و ئینگلیزییەکان گەشەی سەند و لە ئەنجامدا چەندین خێزانی نوێی مریشکی ئەمریکی بەرهەم هێنا\nمریشکە ئاسیاییەکان : پەلەوەری گەورە ، کە پەڕەکانیان پێیەکانی دادەپۆشن ، لە سێ زاوزێ پێک دێت : لانگشان ، براهما و کۆچین ، هێلکە بە قرچەقاوەیی دائەنێت .\nمریشکی ئینگلیزی : یەکێک لەو جۆرە پەلەوەرانەی کە پەرەی سەندوە بۆ بەرهەمهێنانی جۆرە نوێیەکان کە بە جۆری گۆشت و هێلکەکانیان دیاری دەکرێت ، هەموو جۆرە مریشکێکی ئینگلیزی بە پێستی سپی دادەنرێن ، ئەم جۆرە پەلەوەرە هێلکە بە توێکڵ سپی یەوە دەکات .\nپرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری:\nپرۆژەی پەلەوەری یورەکان بە یەکێک لەو پرۆژانە پۆلێن کراوە کە قازانجی بەردەوامی دارایی بەدەست دهینە، بەهۆی زۆری خواستی پەلەوەر و بەرهەمەکانی لەبازاڕەکانی ناوخۆو نێودەوڵەتیدا ، کێڵگەی مریشک بەکێڵگەی بەرهەمهێنانی هەمیشەیی دادەنرێن ، بەهۆی زیادبوونی بەکارهێنانی بەرهەمەکانیان ڕۆژانە ، پڕۆژەکانی سەر بەپەلەوەریش بەیەکێک لەپڕۆژە سەرکەوتووە بازرگانییە سەرکەوتووەکان پۆلێن دەکرێن ، چونکە پشت بەکۆمەڵە پڕۆسێک دەبەستن کە یارمەتیدەرن لەگەشەپێدانی بەرهەمهێنانی پەلەوەر ، هەروەها زیادکردنی چەندێتی بەکات ، ئەوەش دەبێتە هۆی سەرکەوتنی پڕۆژەکە لەبەدیهێنانی ئامانجەکەیدا ، بەتایبەت لەگەڵ بەردەوامی داواکاری بەرهەمەکان . کێڵگە پەلەوەریەکان لەڕێگەی فەرمانی تاکەکەسییەوە ، یان ئەو کارە پشت بەمامەڵەی بازرگانی نێوان بەخێوکەرانی پەلەوەر و دوکانە مامناوەند و گەورەکان دەبەستێت کە پشت بەفرۆشتنی هەموو بەرهەمەکانی ئەو کێڵگەیانە دەبەستن .\nقۆناغەکانی دامەزراندنی پڕۆژەی پەلەوەری:\nدامەزراندنی پرۆژەی بەراوکردنی پەلەوەر پشت بەم قۆناغانە دەبەستێت:\nپێش ئەوەی پرۆژەکە دروست بکەیت:\nپێش دەستپێکردنی پرۆژەی پەلەوەریی، پێویستە گرنگی بە دابینکردنی مەودایەک لە شتە گرنگەکان بدرێت:\nتایبەتمەندی کێڵگەپەلەوەرییەکان: کۆمەڵێک تایبەتمەندی و تایبەتمەندی کە دەبێت کێڵگەی پەلەوەری یی دیاری بکات بۆ ئەوەی ئامادە بێت لە ڕاستیدا دەست بە جێبەجێکردنی پرۆژەی خۆی بکات، ئەم تایبەتمەندییانە بریتین لە دابینکردنی سەرچاوەی ئاو و ڕووناکی بۆ هەمیشە، ئەو شوێنانەی کە خواردن کۆدەکەنەوە بە لەبەر چاوگرتنی ئاسان دەستگەیشتن بە هەموو پەلەوەرەکان، هەروەها دەبێت کێڵگەکە بە هەوادانی پێویست دیاری بکرێت\nپرۆسەی کێڵگە : بۆ دیاریکردنی بینای کێڵگەی گونجاو بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەکە لەناوی خۆیدا ، باشترە لەگەڵ قەبارەی ئەو پەلەوەرە گونجاوبێت کە لەسەرەتای پڕۆژەکەدا بەکاردەهێنرێت ، گرنگیدان بەتەرخانکردنی ڕووبەری زیادە کاتێک پڕۆژەکە پێویستی بەپەرەپێدانی هەیە لەئایندەدا ، هەروەها دابینکردنی شوێنی کۆگا بۆ خواردن و ئامێرەکان کە یارمەتیدەرن لەراگرتنی پڕۆژەکە بەسەرکەوتوویی .\nلەکاتی جێبەجێکردنی پرۆژەی پەلەوەری دڵنیابە لەوەی کە هەموو پێداویستیەکانی جێبەجێ دەکرێت، کە ئەمانەن:\nکڕینی پەلەوەر : قۆناغی یەکەمی جێبەجێکردنی پڕۆژەی بەخێوکردنی پەلەوەر ، کڕینی کۆمەڵێک پەلەوەری شیاوە ، کە لەگەڵ پێوەرە تەندروستی و پزیشکییەکان کە ڕێگە بەبەرزکردنەوەیان دەدات لەمەرجە دیاریکراوەکانی ئەو کێڵگەیە ، پێویستە ڕۆژانە سەلامەتی پەلەوەر و دوور لەنەخۆشییەکان دەستەبەر بکرێت ، بەتایبەتی جوجکە بچووکەکان کە لەهێلکە تازە هەڵهاتووەکان دەلەوەڕن .\nکۆگاکانی بەدواداچوون : قۆناغی دووەم پەیوەستە بە دڵنیابوونەوە لەوەی ژینگەی ناوخۆیی و دەرەکی ی کۆگاکان تایبەت نرابێت بە هەڵگرتنی هێلکە و خواردن لەگەڵ مەرجە تەندروستییەکان دەگونجێت ، چونکە دەبێت شێوە و قەبارەی هێلکەکان پەیڕەو بکرێت لەکاتی دەستکەوتنیدا ، دوای هەڵگرتنیشی بۆ ماوەیەکی دیاریکراو ، کە ئەمەش بەشداری دەکات لە پاراستنی زیانەکان .\nمامەڵەکردن لەگەڵ بازرگاناندا : قۆناغی سێیەمی جێبەجێکردنی پڕۆژەکە کە پشت بەبەکارهێنانی هاوکاری کاریگەر و کارلێکی بەردەوام دەبەستێت لەنێوان خاوەنی پڕۆژەکە و بازرگانانداو تا ئەو چەند بازرگانەی بەرهەمی کێڵگەیی وەردەگرن ، زیاتر بەشداربوون لەزیادکردنی قازانجو گەشەپێدانی بازرگانییان .\nزەحمەتی یی لە بەخێوکردنی پەلەوەردا:\nئەو کەسانەی بۆ یەکەمجار هەوڵی پەلەوەر دەدەن ڕووبەڕووی چەندین زەحمەتی دەبنەوە، کە گرنگترینیان ئەمانەن:\nنەبوونی شارەزایی لە مامەڵەکردن لەگەڵ نەخۆشیە ڤایرۆسی و بەکتریایەکانی کە کاریگەری لەسەر پەلەوەر هەیە، کە لە ئەنجامدا ژمارەیەکی زۆر پەلەوەر بەهۆی نەبوونی چاودێری پزیشکی پێویستەوە کۆچی دوایی کرد\nبەکارنەهێنانی جۆری گونجاوی خواردن بۆ پەلەوەر ، بەکارهێنانی خۆراکی نەشیاو یان هیچ سوودێکی خۆراکی بۆ پەلەوەر ڕەنگە ببێتە هۆی لاوازبوونی قەبارەی ئەو پەلەوەرە کە ڕەنگە ببێتە هۆی مردنی .\nپشتگوێخستنی بەردەوامی ئەو شوێنانەی مریشک خواردن و ئاوی لێ وەردەگرن، کە لە ئەنجامدا زیانی تەواوی لێکەوتووتەوە و بەکارنەهێنانیان بۆ دابینکردنی خۆراکی گونجاو بۆ پەلەوەر\nنەدواکەوتنی چاودێری کردنی موەلیدە لە کێڵگەکە، یان بەکارنەهێنانی موەلیدە لەناو ئامێرەکانیدا، کە بووە هۆی مردنی پەلەوەر بەهۆی نەبوونی ڕووناکی کارەبایی گونجاو\nئاژه‌ڵپرۆژەی کێڵگەی پەلەوەری


خۆپیشاندانی کوردانی دانیشتووی وڵاتی سوید، دژ بە هێرشی تاقم ئیسلامیی??\nناوەندی هەواڵ- سوید: بە مەبەستی نارەزایەتی دەربڕین و شەرمەزارکردنی هێرشی تیرۆریستە ئیسلامییەکانی سەر بە ئەلقاعیدە، دژی کوردانی رۆژئاوای کوردستان، خۆپیشاندانێک بە بەشداری کوردانی هەرچوارپارچەی کوردستان لە شاری ستۆکهۆڵم،ی پایتەختی وڵاتی سوید بەڕێوە چوو.\nدوانیوەڕۆی رۆژی ٣٠ی جولای ٢٠١٣ ژمارەیەکی بەرچاو لە کوردانی دانیشتووی سوئێد، بە مەبەستی پشتیوانی لە خەبات و داخوازیی کوردەکانی رۆژئاوای کوردستان و هەروەها مەحکووم و شەرمەزارکردنی هێرشی تیرۆریستە ئیسلامییەکانی جەبهەی نەسر و باقی گروپە توندرەوەکانی سوریە، لە مەیدانی'' مێدبۆریار پلاتسێن'' ی شاری ستۆکهۆڵم کۆبوونەوە.\nلەم کۆبوونەوە نارەزایەتییەدا، چەندین پەیامی نارەزایەتی و هاودەنگی لەگەڵ کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان خوێندرانەوە و هەروەها تیرۆری '' عیسا حەسۆ'' ئەندامی '' دەستەی باڵای کورد'' و سیاسەتوانی نیزیک لە ''پە یە دە'' لە لایەن بەشدارانەوە مەحکووم کرا.\nپێویست بە ئاماژەیە کە لەو خۆپێشاندانە دا نوێنەری چەند هێز و لایەنی سیاسی هەموو بەشەکانی کوردستان، لەوانە حیزبی دێموکراتی کوردستان بەشدار بوون.\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 765 جار بینراوە| بینێره| چاپ


مووچەی دوو وەزارەت دابەش دەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/06 - 8:06 PM\nدابەشكردنی مووچەی مانگی ئایاری فەرمانبەران بەردەوامە و بڕیارە تا كۆتایی ئەم هەفتەیە مووچەی دوو وەزارەت و كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان دابەش بكرێت.\nسەرچاوەیەك لە گەنجینەی سلێمانی بۆ (خەڵك) ئاشكرای كرد، كە ئەمڕۆ مووچەی وەزارەتی پەروەردە دابەشكرا و دابەشكردنی مووچە تا كۆتایی هەفتە بەردەوام دەبێت.\nوتیشی، “بڕیارە سبەینێ چوار شەممە مووچەی هەردوو وەزارەتی تەندروستی و دارایی و ئابووری دابەش بكرێت”.\nئاشكراشی كرد، كە ئەگەر پارەی پێویست لەبەردەست بێت، بڕیارە لە كۆتایی هەفتەدا مووچەی كەسوكاری شەهیدان و ئەنفالكراوان خەرج بكرێت و پێدانی مووچەی وەزارەتەكانی دیكە دەكەوێتە دوای جەژنی قوربان.\nسەرەڕای ناردانی مووچە بەشێوەی مانگانە لەلایەن بەغداوە، كە تا ئێستا مووچەی مانگی تەمموز-یش ڕەوانە كراوە و بڕیارە بەم نزیكانە مووچەی مانگی ئاب-یش ڕەوانە بكرێت، بەڵام لە هەرێمی كوردستان تازە دابەشكردنی مووچەی مانگی ئایار دەستی پێ كردووە و تا ئێستا چارەنووسی 3 مووچەی ئەمساڵ نادیارە و حكومەتی هەرێم هیچ بڕیارێكی دەربارەی شێوازی خەرج كردنی نەداوە.\nمووچه‌وارسی شەهیدانوەزارەتی تەندروستیوەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم\nعیراق بەفڕۆكەیەكی سەربازی ڕوفاتە كوێتییەكان ڕەوانەی وڵاتەكە دەكاتەوە\n“غەرامەكردنی” فەرماندەیەكی سەربازی عیراقی لە هەولێر كاردانەوەی لێدەكەوێتەوە\n2019/12/14 - 9:37 AM\nئەمینداری گشتی ژووری هاوبەشی بازرگانی ئێران و عیراق ڕایدەگەیەنێت، بەهۆی دۆخی ئاڵۆزی ناوخۆی عیراقەوە هەناردەی ئێران كەمی كردووە.\nمیدیای ئێرانی بڵاویكرەوە، حەمید حوسێنی ئەمینداری گشتی ژووری هاوبەشی بازرگانی ئێران و عیراق ڕایگەیاند، لە هەشت مانگی ڕابردوودا، كۆی گشتی هەناردەی ئێران بۆ عیراق 5 ملیار و 710 ملیۆن دۆلار بووە.\nوتیشی”مانگانە بەشێوەیەكی گشتی هەناردەی كاڵای ئێرانی لە ئێرانەوە بۆ عیراق 750 ملیۆن دۆلار بووە، بەڵام لە مانگی ڕابردوو بە هۆی ئاڵۆزییەكانی عیراقەوە گەیشتووەتە 540 ملیۆن دۆلار كە بڕی 210 ملیۆن دۆلار كەمی كردووە”.\nئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، ئاڵوگۆڕە بازرگانییەكان لەگەڵ عیراق بەردەوامە، بەڵام لەگەڵ ناوچەكانی باشور و ناوەڕاستی ئەو وڵاتە كەمیكردووە و لە بەرانبەردا لەگەڵ هەرێمی كوردستان زیادی كردووە.


حکومەت بڕیارەکانی بۆ چاکسازی دارایی راگەیاند\nئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم راگەیاندراوێک لەبارەی ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی بڵاودەکاتەوەو تێیدا سەرجەم ئەو بڕیارانە دەخاتەڕوو کە بە رەزامەندی سەرجەم ئەندامانی حکومەت دراون.\nپێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ دووشەممە ٢١.١٢.٢٠١٥ بە سەرۆکایەتیی نێچیرڤان بارزانی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان و بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران، ئەنجومەنی وەزیران کۆبوونەوەیەکی تایبەتی لەبارەی دۆخی دارایی و ئابووریی ھەرێمی کوردستانەوە ساز کرد.\nلە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا سەرۆک وەزیران ڕوونیکردەوە ھەرێمی کوردستان کە لە قەیرانێکی زۆر سەخت و گەورەی داراییدایە، گەیشتووەتە ئاستێک ئیتر حکومەت ناچارە ھەندێ بڕیاری بە جورئەت بدا‌ت و کۆمەڵێک ڕێکاری جیا بگرێتەبەر، بە ھەموو شێوەیەکیش کار بۆ زیادکرنی داھات و کەمکردنەوەی خەرجییەکان بکات تا بتوانێت بەرگەی ئەنجامەکانی ئەم قەیرانە بگرێت، وەک ڕێکخستنەوەی سیستەم و کاراترکردنی کۆکردنەوەی باجەکان و کەمکردنەوەی دەرماڵەی پلە تایبەتەکان و چەندین ڕێکاری دیکە، لەگەڵ پیادەکردنی بەرنامەی چاکسازیی دارایی کە ماوەیەکی درێژە حکوومەت کاری بۆ دەکات.\nھەروەھا گوتی: بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم قەیرانە پێوستمان بەوە ھەیە کە گشت دەسەڵاتەکان لە ھەرێمی کوردستان و تەواوی پێکھاتە و لایەنە سیاسییەکانیش بەرپرسیار‌یەتیی ھاوبەش لە ئەستۆ بگرن و ھەموومان پێکەوە ڕووبەڕووی قەیرانەکە ببینەوە و ئەم قۆناغە دەرباز بکەین.\nپاشان جێگری سەرۆک وەزیران لە باسێکدا وێڕای ڕوونکردنەوەی ڕێکارەکان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکە، بە وردی تیشکی خستە سەر ھۆکارەکانی قەیرانی دارایی و باسی لەوە کرد کە ھۆکارەکان جیاوازن و ھەموویان پێکەوە کاریگەریی زۆر خراپیان لەسەر دۆخی دارایی و ئابووریی ھەرێمی کوردستان جێ ھێشتووە، وەک بڕینی بەشە بودجەی ھەرێمی کوردستان لەلایەن حکوومەتی عیراقەوە، دابەزینی بەردەوامی نرخی نەوت، شەڕی داعش و ھاتنی ئاوارە و پەنابەران بۆ ھەرێمی کوردستان و چەندین ھۆکاری دیکە. ھەروەھا دووپاتی کردەوە کە حکوومەتی عیراقیش بە ھەمان شێوە لە ئەنجامی دابەزینی نرخی نەوتەوە، خەریکە زۆر بە قووڵی و خراپتر لە ھەرێمی کوردستان تووشی ھەمان قەیران دەبێت.\nلە کۆبوونەوەکەدا ژمارەیەک لە وەزیرەکان، ھۆکارەکان و گرتنەبەری ڕێکارەکانیان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکە تاوتوێکرد و چەندین ڕاو سەرنجیان لەم بارەیەوە خستەڕوو. ئینجا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانەکە، وێڕای داکۆکیکردن لە چاکسازی لە کەرتی کارەبادا، ئەنجومەنی وەزیران ئەم بڕیارانەی پەسەند کرد کە ھەموویان لە ١.١.٢٠١٦ەوە جێبەجێ دەکرێن و وەزارەتی دارایی و ئابووریش ڕێنماییی پێویست بۆ ئاسانکاری و جێبەجێکردنیان دەردەکات:\n١. خەرجکردنی تەنھا ڕێژەی ٥٠%ی دەرماڵەی پۆستەکانی سەرۆکی ھەرێم و جێگرەکەی و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و جێگرەکەی و وەزیرەکان و ئەوانەی بە پلەی ئەوانن و ئەوانەی مووچەی وەزیر و وەکیلی وەزارەت وەردەگرن و ئەوانەی بە پلەی ئەوانن و ڕاوێژکاران و خاوەن پلە تایبەتەکان لە گشت دامەزراوەکانی ھەرێمی کوردستان بە سەرۆک و جێگران و ئەندامانی ئەنجومەنی دادوەری و دادگای پێداچوونەوە (تمییز)ی ھەرێمی کوردستان و دادوەرەکان و ئەندامانی داواکاری گشتییەوە، جگە لەم ڕێژەیەش ھیچ جۆرە دەرماڵەیەکی دیکەیان بۆ خەرج ناکرێت.\n٢. ڕاگرتنی ڕێژەی (١٠٠%)ی دەرماڵەی تایبەت بە پۆستەکانی بەڕێزان سەرۆکی پەرلەمان، جێگری سەرۆکی پەرلەمان، سکرتێری پەرلەمان و ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان.\n٣. کەمکردنەوەی ڕێژەی (٣٠%)ی دەرماڵەی تایبەت بە پۆستی بەڕێوەبەری گشتی و ئەوانەی لەو پلەیەدان و ئەوانەی مووچە و دەرماڵەی بەڕێوەبەری گشتی وەردەگرن.\n٤. پێویستە مووچەی خانەنشینکراوانی پلە باڵا و تایبەتەکان و مووچەی ئەوانەشیان کە دوای دەرچوونی ئەم بڕیارە خانەنشین دەبن بە ھەمان ڕێژە ڕێکبخرێتەوە و ڕاگرتنەکانی دەرماڵەکانی ئاماژەپێدراو لە کاتی دەستنیشانکردنی مووچەی خانەنشینیان و بە شێوەی پاشەکەوت بۆیان تۆمار دەکرێت تا دەرچوونی یاسایەکی نوێی تایبەت بە ڕێکخستنەوەی مووچەی خانەنشینییان.\n٥. ڕاگرتنی خەرجکردنی سەرجەم ئەو دەرماڵانەی دەدرێن بە خاوەن پلە تایبەتەکان و بەڕێوەبەرە گشتییەکان و سەرۆکی یەکە ئیدارییەکان، وەک پارێزگار و جێگری پارێزگار و قائمقام و بەرێوەبەری ناحیە کە (معوم)ن لەسەر میلاکی سەرجەم وەزارەت و دامودەزگاکانی ھەرێمی کوردستان و تەنھا مووچەی بنەڕەتیی ئەو ناونیشانە وەزیفانەیان بۆ خەرج دەکرێت.\n٦. کارکردن بەھەردوو یاسای خزمەتی شارستانی و یاسای مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت و کەرتی گشتیی تایبەت بە مەرجەکانی پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران لە بەرواری ١/١/٢٠١٦ەوە تاوەکو پەسەندکردنی یاسای بودجەی گشتیی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠١٦.\n٧. کۆکردنەوەی زانیاریی تەواو لەسەر ئەو کەسانەی کە سوودمەندن لە وەرگرتنی مووچەی تایبەت و ھاوکاریی چاودێریی کۆمەڵایەتی و بیمەکان و پۆلێنکردنیان لەسەر بنەمای چین و توێژە جیاجیاکان و دەستنیشانکردنی ئەو بڕە پارە جیاوازانەی کە وەکو ھاوکاریی چاودێریی خێزان و کەمئەندام وەریدەگرن، دواتر ئەو زانیارییانە لەگەڵ پێشنیاری پێویست سەبارەت بە ڕێکخستنەوەی ئەم بابەتە دەخەنەوە بەردەم لیژنەی باڵای دارایی بە مەرجێک پێشنیارەکان ڕێنمایی و مەرج و پێوەری پێویست لەخۆ بگرێت.\n٨. پێکھێنانی لیژنەیەک بەمەبەستی چاوخشاندنەوە بە پێشینەی سەرجەم وەزارەت و دامودەزگاکانی ھەرێمی کوردستان بە ڕەچاوکردنی بارودۆخی ناھەمواری دارایی و سنوورداریی سەرچاوەی داھاتەکان، دواتر لیژنەکە بە ڕاپۆرتێک لیژنەی باڵای دارایی لە پێشنیارەکانی ئاگاداردەکاتەوە لەگەڵ ڕەچاوکردنی سروشتی کار و چالاکیی ئەو وەزارەت و دامودەزگایانەی کە خزمەتگوزاریی ئاسایش و بەرگری و تەندروستی و کارەبا و شارەوانی پێشکەش دەکەن، بەمەرجێک لیژنەکە خشتەیەک ئامادە بکات کە ڕێژەی پێشینە لەخۆ بگرێت لەپێش و لە دوای چاوخشاندنەوە.\n٩. پێکھێنانی لیژنەیەک بەمەبەستی دیراسەکردنی پڕۆژەی چاوخشاندنەوە و چاکسازی لە ھەیکەلیەتی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان و پێکھاتەی ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتەکان و دامودەزگا حکومییەکان بە ڕەچاوکردنی بارودۆخی داراییی ھەرێم و بەرجەستەکردنی تەرشیقکردنی دامەزراوە گشتییەکانی ھەرێم و کەمکردنەوەی خەرجییەکان و دواتر ئەم لیژنەیە بە ڕاپۆرتێک ڕاو سەرنج و پێشنیازەکانی خۆیان دەخەنە بەردەم لیژنەی باڵای دارایی.\n١٠. ڕاگرتنی خەرجکردنی ڕەسم و کرێی کارەبا و موەلیدە و خزمەتگوزاریی مانگانە لە بودجەی گشتیی تایبەت بە سەرجەم ئەو پلە باڵایانەی کە لە خانوو و کۆمەڵگەی نیشتەجێن لە گشت دامودەزگاکانی ھەرێمی کوردستان بەبێ جیاوازی. خەرجکردنی لە دوای (١/١/٢٠١٦)ەوە لە ئەستۆی نیشتەجێبووان خۆیان دەبێت.\n١١. ڕاگرتنی کارکردن بە ڕێنماییە داراییەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووریی تایبەت بە جێبەجێکردنی ماددەی (١٣) لە یاسای (مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت و کەرتی گشتی) ژمارە (٢٢)ی ساڵی ٢٠٠٨ تایبەت بە دەسەڵاتی بەخشینی دەرماڵەی مەترسی لەلایەن وەزیرەکان و سەرۆکی لایەنەکانی نەبەستراو بە وەزارەتەوە و ئەو دەسەڵاتە تەنھا لەلایەن سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیرانەوە پیادە دەکرێت.\nهەولێر.. منداڵێک دوای دزینی سەیارە لە ماڵەوە لە ڕووداوێکدا گیان لەدەست دەدات


می 5, 2017 – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nبه رنامه كاني ئه مرؤ2017.5.5\nدرێژه‌ی ناڕه‌زایه‌تییه‌كان له وێنێزۆئێلا\nله درێژه‌ی ناڕه‌زایه‌تییه‌كان له وێنێزۆئێلا، ڕۆژی پێنجشه‌ممه ١٤ی مانگی گوڵان یه‌كێك له ناڕازییان له لایه‌ن پۆلیسی ئه‌م وڵاته‌وه كوژرا. خۆپیشانده‌ران له ناڕه‌زاییه‌تیی به كوژرانی یه‌كێك دیكه له لایه‌ن پۆلیسه‌وه، له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی پۆلیس تێكهه‌لچوون. خۆپیشاندان له “كاراكاس” پێته‌ختی وێنێزۆئێلا له دژی “نیكۆلاس مادۆرۆ” سه‌رۆك كۆماری ئه‌م ولاته زیاتر له یه‌ك مانگه ده‌ستی پێكردووه و هه‌روا به‌رده‌وامه. شایانی باسه له ئه‌نجامی ناڕه‌زایه‌تییه‌كانی ...\nكۆبوونه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تیی كرێكارانی كه‌شتی سازیی به‌حر گوسته‌ری هۆرمۆز\nبه پێی ڕاپۆرتی هه‌واڵنێریی حكومه‌تی “ئیلنا” ڕۆژی پنجشه‌ممه ١٤ی مانگی گوڵان، سه‌دان كه‌س له كرێكارانی شیركه‌تی كه‌شتی سازیی به‌حر گوسته‌ری هۆرمۆز له به‌نده‌رعه‌باس له ناڕه‌زایه‌تیی به نه‌درانی هه‌قده‌سته‌كانیان، كۆبوونه‌وه. كرێكاران كه ژماره‌یان زیاد له ٤٠٠ كه‌س ده‌بوو، ڕایانگه‌یاند: له ئێستادا نزیكه‌ی ٧٠٠ كرێكار له لایه‌ن شیركه‌تی به‌حر گوسته‌ری هۆرمۆزه‌وه له پڕۆژه‌كانی كه‌شتی سازیی له پارێزگای هۆرمۆزگان خه‌ریكی كارن، به‌ڵام دوو ...\nئێعدامی ٨ به‌ندكراو له زیندانی گه‌وهه‌رده‌شتی كه‌ره‌ج\nبه پێی ڕاپۆرتی هێرانا به‌ره‌به‌یانی ڕۆژی پێنجشه‌ممه ١٤ی مانگی گوڵان، ٨ به‌ندكراو له زیندانی گه‌وهه‌رده‌شتی كه‌ره‌ج به شێوه‌ی به‌كۆمه‌ڵ ئێعدام كران. به پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ٦ كه‌س له‌م به‌ندكراوانه به تۆمه‌تی قه‌تڵ و هه‌ڵگرتن و ڕاگرتنی مه‌وادی مۆخه‌دێر به ئێعدام مه‌حكووم كرابوون، به‌ڵام دوو به‌ندكراوی دیكه كه به وته‌ی هه‌واڵنێرییه‌كان ژن بوون، هێشتا تاوانه‌كه‌یان ڕانه‌گه‌یه‌ندراوه. له هه‌واڵێكی دیكه‌دا هاتووه، دادستانی ...\nبه‌یانییه‌ی ئێتحادییه‌ی ئازادی كرێكارانی ئێران سه‌باره‌ت به گیان له‌ده‌ستدانی ده‌یان كرێكاری مه‌عده‌نی یۆرت\n“ئێتحادییه‌ی ئازادی كرێكارانی ئێران” له ڕێی بڵاوكردنه‌وه‌ی به‌یانییه‌كه‌وه سه‌باره‌ت به گیانله‌ده‌ستدانی ٣٥ كرێكاری مه‌عده‌نی یۆرتی ئازه‌رشه‌هری گۆڵستان ڕایگه‌یاند، ئێمه سه‌رجه‌م دام و ده‌زگای سه‌رمایه‌داریی حاكم به‌سه‌ر ئێران به هۆی داسه‌پاندنی زۆرترین بێ مافی به‌سه‌ر چینی كرێكاردا، به هۆكاری سه‌ره‌كی گیانله‌ده‌ستدانی هاوچینه‌كانمان له مه‌عده‌نی یۆرت ده‌زانین. له به‌شێكی ئه‌م به‌یانییه‌دا هاتووه، ئێمه زامدارین و به توڕه‌ییه‌كی زۆره‌وه، له غه‌می له‌ده‌ستدانی هاوچینه‌كانمان ...


نوێنەری حدکا لە وڵاتی ئامریکا: ئێمە پەیوەندیی بەردەوامان لەگەڵ دەوڵەت، کۆنگرە و ناوەندە جۆراوجۆرەکانی ئامریکادا هەیە\n22:02 - 19 بانەمەڕ 2718\nئاژانسی کوردپا: پێرزێدنت ترامپ، دەوڵەتی ئامریکای لە بەرجام هێنایە دەرەوە و گەمارۆ هەڵواسراوەکانی دژی ئێران دووبارە دەست پێکردەوە.\nڕۆژی سێشەممە ١٨ی بانەمەڕ، دانڵد ترامپ لە قسەکانی خۆیدا کە بە شێوەی ڕاستەوخۆ لە کاناڵە هەواڵدەرییەکانی جیهاندا بڵاو دەبووە، ڕایگەیاند: \_" ڕێژیمی ئێران سەرەکیی‌ترین دەوڵەتی پشتیوان لە تێرۆریزمە و لە گرووپە تێرۆریستییەکان و میلیشاکانی وەک، حیزبوڵڵا، حەماس، تاڵیبان و ئەلقاعیدەش پشتیوانی دەکات\_".\nئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا لەو پەیوەندییەدا وتووێژێکی لەگەڵ \_"ئارەش ساڵح\_" نوێنەری حدکا ئەنجام داوە، کە بەم چەشنەیە:\nئارش ساڵح ڕوانگە خۆی سەبارەت بە بەرجام بەم جۆرە ڕاگەیاند: \_"دەبێت بۆ ئەوەیکە بتوانین تێگەیشتنی باشترمان لەم بارودۆخە هەبێت دەبێ ڕێککەوتننامەی ناوکی وەکوو حەرەکەتێکی ڕیشەیی لە شەترنجی پەیوەندییەکانی ئامریکا و ئێراندا چاو لێبکەین. وا دێتە بەرچاو بە پێچەوانەی ئەوەی کە ئۆباما و دوڵەتەکەی باسیان کردووە، ئامریکاییەکان زۆر هیواداربوون کە ئەو ڕێککەوتننامەیە بتوانێت ئاڵوگۆڕ بە سەر ڕەوتی پەیوەندییەکانی ئێران و ڕۆژئاوا دابێنێت. بەڵام لە چەند مانگێک پاش ئەو ڕێککەوتننامەیە ئەو مەسەلەیە ڕوون بووە کە دەوڵەتی ئێران هەڵسوکەوتە شەڕخوازانەکەی خۆی لە ناوچەدا درێژە پێی دەدات و بە تەما نییە ئاڵوگۆڕ لە پەیوەندییەکانی نێوان خۆی و وڵاتی ڕۆژئاوادا بهێنێت. ئەو مەسەلەیە وا دێتە پێش چاو زیاتر بەر لە هەر شتێک ئەو ڕێککەوتننامەیە دوور لە ناسینی ڕاستەقینەی دەوڵەتی ئۆباما لە ماهیەتی ڕێژیمی ئێران بووە\_".\nناوبراو لە پەیوەندیی لەگەڵ چوونە دەرەوەی دەوڵەتی ئامریکا لە بەرجام ڕایگەیاند: \_"چوونە دەرەوەی ئامریکا لەو ڕێککەتننامەیە بە دڵنیایەوە تواناکانی ئێران بۆ کێشە دروست کردن لە دەرەوەی سنوورەکانی خۆی و سەرکوتکردن لە ناو ئەو سنوورانە بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەبێتەوە. کۆماری ئئیسلامیی هەم لە ڕوانگەی دیپلۆماتیک و هەم لە ڕوانگەی ئابووریی پراوێزخراوتر دەبێتەوە و ئەم مەسەلەیەش دەبێتە هۆی ئەوەیکە ڕێژیم نەتوانێت دەستی بە سەرچاوی پێویست بۆ درێژەدان بە بەرنامە سەرکوتکەر و شەڕخوازەکان ڕابگات\_".\nنوێنەری حدکا لە وڵاتی ئامریکا سەبارەت بە بەرنامەکانی داهاتووی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئامریکا بۆ پێشگیری لەگەڵ حکوومەتی ئێران ڕایگەیاند: \_"لە پەیوەندیی لەگەڵ بەرنامەکانی داهاتووی ئامریکا بۆ ئێران دەبێ بڵێین کە وەزارەتی دەرەوەی ئامریکا چەند خولەک پێش لە قسەکانی ترامپ سەبارەت بە چوونە دەرەوەی لە بەرجام، بە جیا بەیاننامەیەکی بڵاو کردەوە کە زۆرتر ئاراستەی بەرنامەی داهاتووی ئامریکا بوو. بەو شێوەیە کە لەو بەیاننامەیەدا بەرچاو دەکەوێت ئامریکا لە هەوڵ دایە بە یارمەتی هاوپەیمانانی ئۆرووپایی خۆی فشاری ئابووریی زیاتر بخاتە سەر ئێران و هەروەها لە هەوڵی ئەوە دایە کە لە بەرانبەر زێدەخوازییەکانی ئێران لە ناوچەدا بوەستێت. بەڵام هەموو ئەو مەسئەلانە بەو واتایە نییە کە ئامریکا بەرنامەیەکی بۆ ڕووخانی وڵاتی ئێران هەبێت. ئەو فشار و قەیرانانە که ڕووبەڕوویی ئامریکا و ئیسرائیل و عەرەبستان لە لایەک و خەڵکی ئێران لە لایەکی دیکەوە بۆ حکوومەتی ئێرانی پێک هێناوە ئەم بەستیێەی پێکهێناوە کە لە ئەگەری سەرهەڵدانی خەڵک و یان خۆڕاگرییەکی کاریگەر، ڕووخانی نیزامی سیاسیی ئێران و یا پاشەکشە پێکردنی لە هێندێک بوار لە ناوچەدا ئاسانتر دەبێت\_".\nناوبراو سەبارەت بە چۆنیەتی مامەڵەکردنی دەوڵەتی تڕامپ لەگەڵ ئۆپوزسیونی حکوومەتی ئێران ڕایگەیاند: \_"چوونە دەرەوە لە بەرجام ئەگەرچی ناشی لە گۆڕانی تێڕوانی حکوومەتی ئامریکا بە نیسبەت دەوڵەتی ئێران بووە، بەڵام بە هەمان قیاس کاریگەری لە سەر سیاسەتی ناوخۆی ئامریکا دەدانێت. بە باوەڕی من نابێت زوو نەتیجەیەکی بەپەلە لە سەر بڕیارەکەی ترامپ بگرین، چوون هێشتا وانایەتە بەرچاو کە سیاسیەتی گشتیی ترامپ لە پەیوەندیی لەگەڵ ڕووبەڕووبوونەوە لە ناوخۆی ئێران ئاڵۆگۆڕی ئەوتۆی بە سەردا هاتبێت. بەو پێیە دەوڵەتی تڕامپ هیچ هەواڵێکی جیددی بۆ نزیک بوونەوە لەگەڵ ئۆپوزسیونی ئێرانی ئەنجام نەداوە. هەڵبەت هەر لایەنێک بە نۆرەی خۆی لە هەوڵ دایە کە خۆی بە ئالترناتێڤی جێگای باوەڕ بۆ جێگرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران خۆی نیشان بدات؛ بەڵام ڕاستیەکەی ئەوەیە کە ئۆپوزیسونی ئێرانی زۆر پڕش و بڵاون و ئەوەش کە دێتە بەرچاو، ئۆپۆزیسیۆن هەیە و هێندێک پیر بوونه و ساڵانێکە هیچ پەیوەندییەکیان لەگەڵ کۆمەڵگای خۆیان نییە و بە هەمان هۆکار پایەگایەکی کۆمەڵایەتی بەهێزە و متمانە پێکراو نییە. وا دەردەکەوێت کە ئۆپۆزیسۆنێکی بەم چەشنە نە دەتوانێت سەرنجی ڕۆژئاوا و نە ئامریکا بۆ لای خۆی ڕابکێشێت ونەدەشتوانێ ڕۆڵێکی لە داهاتوودا هەبێت. ئامریکاییەکانیش خۆیان ئەو ڕاستییە دەزانن. تەنانەت جان بۆڵتۆن کە بە کەسێکی نزیک بە ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی ناسراوە، حەوتوویەک پێش دوای هاتنە سەر کاری له وتووێژ لەگەڵ کاناڵی \_"فاکس نیوز\_" ڕایگەیاند کە بە باوەڕی ناوبراو ئۆپۆزیسیۆنێک لە ئێراندانیه کە پشتی پێوە ببەستین و ئۆپۆزیسیۆنی ئێران لاوازه، ئەوەشبە باوەڕی من ئەوەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە کاتێک جان بۆڵتۆن بەرپرسێک بووە بە پارە قسەی دەکرد و ئەوەش بە هیچ جۆرێک باسکردنی سیاسەتی فەرمی ئامریکا نیه.\nئارش ساڵح لە کۆتایی وتووێژەکەیدا دووپاتی کردەوە:\_" ئێمە وەکوو حیزبی دێموکرات باوڕی قوڵمان بەرەبەرکانێی سەرەکیی لە ناوخۆی سنوورەکانی کوردستانی ڕۆژهەڵات و لە ناو کۆمەڵگای خۆماندا هەیە. ڕوانینی ئێمە بۆ دیپلۆماسی بە نیشانەی هەوڵی تەواوکەر بۆ خەباتە. ئەوەی لێرە ڕوو دەدات ئەگەر خاوەنی ڕیشەیەکی کۆمەڵایەتی لە ناوخۆی ئێران نەبێت چ بۆ ئامریکاییەکان و چ بۆ خەڵکی ئێران نە سەرنج ڕاکێشە و نە جێگای پشتبەستنە. هەروەها بە یاری و تیکۆشانی خەباتی پێشمەرگە و تەشکیلاتی ناوخۆی حیزبی دێموکرات ئێمە وەک ڕەوتێکی جیددی لە لایەن وڵاتانی ڕۆئاواوه هەڵسوکەتمان لەگەڵ دەکرێت. ئێمە پێوەندییەکی پتەو و بەردەوامان لەگەڵ دەوڵەت، کۆنگره و ناوەندەکانی ئامریکاوە هەیە. بە شێوەی بەردەوام دەنگی خەڵکی ڕۆژهەڵات بە گوێی ئامریکاییەکان دەگەێنین و لە هەوڵیش داین که ئەو پێوەندییە بەهێزە رابگرین و سەرنجی ئامریکاییەکان بۆ لای خۆمان ڕابکێشین.\nهاووڵاتییەک لە شاری پیرانشار لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کرا\n11:28 - 30 بانەمەڕ 2722


له‌ناونى گوزه‌یشته‌و ئاینده - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nله‌ناونى گوزه‌یشته‌و ئاینده\nله‌ئیمه تویه‌نیگ ژیان خوه‌ى له گوزه‌یشته یا له‌ئاینده ده‌سنیشان بكا یائه‌وه‌سه له‌ى وه‌خته ژیان خوه‌ى بووه‌یگه ڕییه‌وه.\nئه‌گه‌ر بتوایم ته‌نیا له ئیسه بژیه‌یم، ئه‌وه كار سه‌ختیگه‌و شایه‌ت نه‌تویه‌نیم له‌هویره‌وكردن زیاتر چشتیگ له‌لى باریمنه دى، وه‌لى ژیانه راسه‌قینه‌گه ئسپات ئه‌وه كردگه ك هه‌وه‌جه وه ئه‌وه دیریم خوه‌مان له‌ناونى گوزه‌یشته‌و ئاینده بوینیمنه‌وه.\nهه‌ر رویداگیگ خوه‌شییگ یا ناڕه‌حه‌تییگ له گوزه‌یشته وه‌پیمان به‌خشا، هه‌میشه له هویرو هسه‌یلمان وجوود دیریگ و ده‌ركه‌فیگ وه هه‌ر شیوه‌ى بووگ، ئنجا ئه‌وه‌ك له گوزه‌یشته رویداویگ و ناڕه‌حه‌ت بویگ، ئه‌وه بیگومان تویش دڵه‌ڕاوه‌كى تیه‌ریگه تویشمان و ئاره‌زوومه‌ندیم ئه‌گه‌ر وه خه‌یاڵیش بووگ له‌مه‌ژگمان دوباره‌وه نه‌وگ، یه‌یش بنه‌مایگه ئه‌را ئه‌وه‌ك به‌عزه‌جاریگ له ئیسه‌و ئاینده‌مان له‌ناو خه‌یاڵ و هویرو ئه‌ڕاى چوین ئه‌و رویداگه‌یله بژیه‌یم و هه‌ر ئه‌وان بوونه بنه‌ماى هویر و پلان و ئه‌ڕاى چوینه‌یلمان. ئه‌وه‌ك ئاقڵ بووگ له‌و گوزه‌یشته ژیه‌یگ ك به‌یگه ئه‌را ئاینده‌و بیجگه ئه‌وه‌یش وه‌گشت فكره‌یگه‌وه هویر له گامه‌یل ئاینده‌ى ئه‌كا، ك تویه‌نیگ له به‌رژه‌وه‌ندى ژیانى بووگ. ئنجا ئاقڵ ئه‌و كه‌سه‌سه ك هویر له مامڵه‌ى ئیسه‌ى خوه‌ى ئه‌كا.\nبیگومان به، ك له ئاقڵیید نیه ئه‌گه‌ر ژیاند بووه‌سیده شكاته‌یل گوزه‌یشته‌وه، یا له‌ناو زندان گوزه‌یشته خوه‌د یه‌خسیر بكه‌ید و بویشید(من چه كردویم تا تویش ئى به‌دبه‌ختیه بام؟ ئایا شایسته‌ى ئه‌وه بویم؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وه ڕوى نه‌یاتاگ ئه‌وه من له‌ویا نه‌ویم، یا بویشید كاشكا ئه‌و گامه نه‌نیاتام، وه‌نا ژیانم وه‌شیوه‌یگ تر چیاگه ڕییه‌وه). ژیاند به‌رهه‌م سه‌عاته‌یل ئیسه‌ى گشت ژیان خوه‌ده، وه ئه‌وه‌ك خوه‌د كردیده‌سه‌ى و وه‌ئه‌وه‌ك وه‌زعه‌گه ئه‌راد هاورده‌سه‌ى، ماناى ئه‌وه‌سه به‌شیگ له‌وه‌ك خوه‌د له‌تى ژیه‌ید خوه‌د بڕیارده‌ر و جى وه‌جیكه‌ر بوید. گرنگ ئه‌و نیه، به‌ڵكوو گرنگ ئه‌وه‌سه له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌و قسه‌یله بویشید: چه بكه‌م ئه‌را ئه‌وه‌ك ده‌ڵه‌ك تازه‌یگ بنه‌مه ژیانمه‌وه؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌یش غه‌ڵه‌ت بویگ چه بكه‌م ئه‌را ئه‌وه‌ك دوباره نه‌وگه‌وه؟\nئه‌نجا ئه‌گه‌ر له‌خوه‌شى و شادیه‌یل گوزه‌یشته‌یش بژیه‌ید، ئه‌وه بیجگه ئازار و ناڕه‌حه‌تییگ هویچ چشت تازه‌یگ وه‌پید نیه‌وه‌خشیگ و ناڕه‌حه‌تییگه ك شه‌مه‌نده‌فه‌ریگ هه‌ڵى گریگ و روى شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌گه‌یش هه‌میشه وه‌ره‌و گوزه‌یشته‌س. ئیمه ئه‌ڕاچه بویشیم خوه‌زگمان وه پار، ئه‌یه‌سه ئه‌و فكره ك به‌یگه‌د وه‌ره‌و گوزه‌یشته، چوینكه له‌ى وه‌زع ئیسه هویچ چشتیگ نیه‌وینیده‌وه، چوینكه له‌شوون ئه‌ڵماس و كوچگه‌یل گرانقیمه‌ت گوزه‌یشته‌یا تاو ده‌ید، وه‌لى ئه‌وانه هه‌رچه‌نى نرخدار بوون، ئه‌وه بیگومان هه‌ر كوچگ و كه‌ره‌سه‌یل ڕه‌قیگن له ژیاند.\nئه‌و كه‌سه ك له‌ئیسه كه‌م بژیه‌یگ یا نه‌توایگ ژیانیگ ده‌سه‌وه‌ر بكا، ئه‌وه هه‌وڵ ده‌یگ ك پرس و ئه‌نجامه‌یلى هه‌میشه به‌یگه پاڵ گوزه‌یشته‌ى خه‌یاڵیه‌گه‌ى. ئنجا هه‌ق و وه‌رگیریگردن له خود ماناى ئه‌وه نیه نامه‌ى گوناهه‌یل وه‌ڕاس و چه‌پ گوزه‌یشته‌یا په‌خشه‌و بكه‌یم و گشت چشتیگ و گشت كه‌سیگ تاوانبار بكه‌یم بیجگه خود خوه‌مان.\nئه‌و كه‌سیشه ك گوزه‌یشته‌ى خوه‌ى وه‌ك شه‌وق خوه‌ر بیگه‌رد زانیگ ، ئه‌وه نه‌ك ته‌نیا دروو وه‌ل ده‌وروه‌ریا ئه‌كا، به‌ڵكوو خود خوه‌ى خه‌ڵه‌تنیگ له‌باوه‌ت گوزه‌یشته‌و ئاینده.\nجویر ئه‌وه‌ك ئاشكراس ك گوزه‌یشته چشتیگ جیگیره‌و ته‌نیا دره‌فه‌ت ئه‌وه ده‌یگه پیمان ك هویرى بكه‌یم، وه‌لى ئاینده ده‌روازه‌ى وه‌رفراوانیگه‌و تویه‌نید چشته‌یل فره‌یگ له‌تى ده‌سه‌وه‌ر بكه‌ید، له گوزه‌یشته شه‌وق خوه‌ر نیه‌وینیده‌وه، به‌ڵكوو ته‌نیا تویه‌نید یادگاریه‌یل ئه‌وه خوه‌ره بوینید، ئنجا ئه‌گه‌ر رووژیگ له ڕووژان ئه‌و شه‌وقه له گوزه‌یشته داشتیده، ئه‌وه بیگومان ئه‌گه‌ر بایگ و گامه‌یلد جیگیر بوون ئه‌وه جاریگ تر هه‌ر وه‌ختیگ بووگ له‌له ئاینده خوه‌ریگ دوینیده‌وه.


کۆمیته‌ی پارلمانی بریتانیا بۆ ئازادی ئێران وەڵامی حیزبی دێموکراتی ??\nناوەندی هەواڵ - بریتانیا: هه‌روه‌ك ئاگادارن له ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ره‌وه هه‌وڵه‌كان بۆ كاندیداكردنی چالاكی مه‌ده‌نیی كورد و بەرپرسی رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان محه‌ممه‌د سدیق كه‌بوودوه‌ند بۆ خه‌ڵاتی ئاشتی نۆبێل ده‌ستی پێ كردوه. حیزبی دێموکراتی کوردستانیش بەرێگا دیپلۆماتیکەکانی خۆی هەوڵی داوە ئەم پرسە بۆ ناوەندە جیهانیەکان بەرز بکاتەوە بە مەبەستی کۆکردنەوەی هەرچی زیاتری پشتیوانیی نێونەتەوەیی لەو هەنگاوەی چالاکانی مەدەنیی کورد.\nلەم بارەوە بەرێز کاک خالیدی عەزیزی سکرتێری حیزبی دێموکراتی کوردستان چەندین نامەی بۆ پەرلەمان و کۆمیسیۆنە ئەوروپایەکان نارد و داوای هاوکاری لێ کردن کە بە خۆشیەوە زۆربەی هەوڵەکان ئاکامی ئەرێنیان بە دواوە بووە.\nلەم بارەوەو بە دوای وڵامی لۆرد ئیڤبێری، بەڕێز "لۆرد کۆربیت" سه‌رۆکی کۆمیته‌ی پارلمانی بریتانیا بۆ ئازادیی ئێران وەلامی نامەکەی بەرێز عەزیزی دایەوە. کۆربیت لە وڵامەکەی دا رایگەیاندووە "هەموو توانای خۆم بۆ ئەم پرسە گرینگە دەخەمە گەڕ و هەوڵ دەدەم ئەم پرسە لە ئۆرگانە بریاردەرەکانی پەرلەمانی بەریتانیا دا بوروژێنم و هەوڵە دیپلۆماسیەکانم لەو بارەوە دەخەمە گەڕ".\nلە درێژەی نامەکەشدا لۆرد کۆربیت دەلێ: "به ئه‌ركی خۆمی ده‌زانم له په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ كاندیداتۆریی محه‌ممه‌د سدیق كه‌بوودوه‌نددا له لایه‌ك هه‌م پشتیوانی خۆم بۆ هه‌وڵه‌كان رابگه‌یه‌نم و هه‌م ئاماده‌بوونی خۆم بۆ زیاتر هاوكاری كردنی ئه‌م پڕۆسه‌یه رادەگەیەنم".\nبەرێز مەولود سوارە نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستان لە بریتانیا رایگەیاند کە پەرلەمانتارانی بەریتانیا و ئۆرگانە حوکمی و مەدەنیەکانی بەریتانیا داواکارییەکەی حیزبی دێموکراتی کوردستانیان بە هێند وەرگرتووە و بەردەوام پشتیوانی خۆیان بۆ ئەم داوایە رادەگەیەنن و دوپاتی دەکەنەوە کە بەرێز کەبوودوەند نەک شایانی کاندید کردنە بەڵکو پێویستە وەک کەسی یەکەمی وەرگرتنی ئەم خەڵاتە دەست نیشان بکرێ.\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 2845 جار بینراوە| بینێره| چاپ


ANF | فیلمی «ژیان» باسی ژنانی خۆڕاگری ڕۆژئاوا دەکات\nفیلمی «ژیان» باسی ژنانی خۆڕاگری ڕۆژئاوا دەکات\nداستانی فیلمی ژیان، داستانی ژنانی تێکۆشەر و ئازادیخوازە کە لە ڕۆژاوای کوردستان له به‌رخۆداندان. ئەو فیلمە بۆ یەکەمجار لە ٨ی مارس/١٧ی ڕەشەممە، نمایش دەکرێت.\nدووشه‌ممه, 5 Feb 2018, 16:10\nفیلمی بەڵگەنامەیی «ژیان»، بۆ یەکەم جار لە ٨ی مارس، ڕۆژی جیهانی ژنان، لە فێدراسیۆنی باکووری سووریا دەچێتە سەر شاشە. به‌رنامه‌ی نمایشی فیلمه‌كه له فێستیڤاڵه‌كانیش، هەتا کۆتایی مانگی شوبات، ئاشکرا دەبێت.\nلە کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانی فیلمدا ده‌رباره‌ی فیلمه‌كه وترا: «ئەو ژنانە کێن کە دوێنێ لە کۆبانێ و ئەمڕۆ لە عەفرین به‌رخۆ دەدەن؟ ئەوانە تێرۆریستن یاخوود شەڕڤانانی ئازادین؟ واتای شۆڕشی ژن چییە؟ چیرۆکی ژیان وەکوو فیلمێكی بەڵگەنامەیی درێژ، وه‌ڵامی ئەو پرسیارانە دەداتەوە.\nهه‌ر له كۆنفڕانسه‌كه‌دا باس له‌وه كرا؛ چەتەکانی داعش هەر لە سەرەتاوە لە به‌رانبه‌ر شەڕڤانانی یەپەژە تێکشکان. «هالوک ئونال»، یەکێك لە دەرهێنەرانی ئەو فیلمە لە بەردەمی ڕۆژنامەوانان ڕایگەیاند؛ ئەگەر ڕووی کامێراکەی لە شۆڕشی ڕۆژاوا وەرگێڕابا، ئەوا خیانەتی لە خۆی دەکرد. هەروەها ناوبراو باس لەوە دەکات کە تورکیا لەلایەن دیکتاتۆرێکی فاشیستەوە بەڕێوە دەبرێت.


د. کاوە مەحموود/ دیالۆگ بۆ بەیەکەوەژیان\nلە ماوەی 28، 29 و ی30 نیسان لە شاری کۆیەدا هەردوو زانکۆی کۆیە و زانکۆی بەغدا دیدارێکی زانستی هاوبەشیان لەژێر ناونیشانی ڕۆشنبیر و دۆزی بەیەکەوەژیان لە یادی هەردوو بیرمەندی کۆچکردوو هادی ئەعەلەوی و فالح عەبدولجەبار ساز کرد. دوای وتاری بەڕێزان وەزیری خوێندنی باڵا و سەرۆکی زانکۆی بەغدا و سەرۆکی زانکۆی کۆیە و لێژنەی ئامادەکاری، دانیشتنی یەکەم بە ناونیشانی: (دیالۆگی عەرەبی کوردی دوای ڕیفراندۆم)، بوو، کە تیایدا بەڕێزان عەدنان موفتی و د. محەمەد ئیحسان، و د. عەلی ئەلئەدیب، و ڕائد فەهمی تیایدا بەشدار بوون، و دانیشتنەکە لەلایەن د. سەربەست نەبی بەرێوەبردرا، و ئەو بەڕێزانەش کە میوانی دیدارەکە بوون وەک کەسایەتی سیاسی دەڕبڕی هەڵوێست و بۆچوونی لایەنی سیاسی بوون.\nلەم دیدارەدا کۆمەڵێک بابەتی گرێی لە ئاخافتنی بەشداربووان بەدی دەکرێت، کە هەر یەک لەو بابەتانە دوور لەوەی کە کێ و بە چ ئاستێک باسی کردووە، شایانی وردبوونەوە و ئاخافتنی زیاترە.\nئەم خاڵانەی خوارەوە ئاماژەیە بۆ لێکدانەوەی بەشێک لەو بۆچوونانە:\n1ـ کاتێک بەشداربوویەکی کوردستانی لەو جۆرە پانێڵانەدا باس لە ڕیفراندۆم دەکات پێویست ناکات پاساو بێنێتەوە وەک بڵێی بڕیاری ڕیفراندۆم کاردانەوەیەک بوو سەبارەت بە ڕەفتار و کردەوەکانی ڕژێم و نەناردنی بودجە و ... هتد. هەروەها ناکرێ باس لە بڕیاری ڕیفراندۆم وەک بڕیارێکی "سیاسی عاتیفی"یانە، بکرێت. بڕیارێک کە 92%ی خەڵکی کوردستانی باشوور لەگەڵی بوون. بڕیارێک کە بوو بە بڕیاری نیشتمانی گەل و هیچ لایەنێکی سیاسی و حکومی کوردستان جورئەتی هەڵوەشاندنەوەی ناکات. بڕیارێک کە یەکێکە لە ڕێگاکانی تێکۆشانی گەلەکەمان لە پێناوی بڕیاردانی مافی چارەنووس، ناکرێ شەرمنانە داکۆکی لێ بکرێت. جگە لەمەش ناکرێ لایەنی کوردستانی پشت بە ڕاوبۆچوونی موحافیزکارانەی یاساییانە سەبارەت بە مانەوەی مافی گەلان بۆ دەستنیشانی چارەسەری خۆی ببەستێت، و پاساوی کۆتاییهاتنی ئەو پرەنسیپە کە لە بەڵگەنامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا هاتووە، بهێنێتەوە، کە گوایە پرەنسیپی مافی گەلان بۆ دەستنیشانکردنی چارەنووسی خۆی تەنیا بە بڕیاری پاکتاوکردنی کۆلۆنیالیزمەوە بەستراوەتەوە، لە کاتێکدا چەندین گەل دوای کۆتاییهاتنی قۆناغی پاکتاوکردنی کۆلۆنیالیزم، سەربەخۆیی خۆیان بە پشتبەستن بە مافی گەلان بۆ دەستنیشانکردنی چارەنووسی خۆیان ئەنجام دا و تا ئێستایش بیرۆکەی ڕیفراندۆم بۆ بڕیاردانی چارەنووس کۆتای نەهاتووە.\n2ـ هەر لایەنێکی سیاسی عێراقی کە باوەڕی بە مافی بڕیاردانی چارەنووسی گەلان بێت ناکرێ بە پیرۆزی تەماشای سنورێک بکات کە لە ئەنجامی سازش و بەرژەوەندییەکانی وڵاتە کۆڵۆنیالیزمەکانی دوای یەکەمین شەڕی جیهان دروست بووە، و ئیرادەی گەلێکی ڕەسەنی تێدا نییە. پێویستە ئەو لایەنە ڕێز لە ئیرادە و بڕیاری ئەو گەلە بگرێت، نەک ساردکردنەوەی لە دەستنیشانکردنی بڕیاری مافی چارەنووسی خۆی، و پێی بڵێت کە فیدرالیزم مانای دەستنیشانکردنی چارەنووسە و ئەم بۆچوونە بخاتە قاڵبێکی مارکسیستەوە. ئەمە لەکاتێکدا چەندین وڵات پەیوەندییەکەیان لە فیدراڵیزم زیاترە و کەچی داوای ڕیفراندۆم لەسەر دواڕۆژی وڵاتەکەیان دەکەن. بە پێی واقیعی بەرجەستەکراو کە بنەمای ڕاستییەکانە، لە ژیانی سیاسی عێراقدا فیدرالیزم بە تونێلێکی داخراودا ڕۆیشتوە و ڕێگاچارەی قەیرانی دەوڵەتی عێراق نییە.\nلە لایەکی دیکەوە ناکرێ پاساوی پشتگیری نەکردنی ڕیفراندۆم لە لایەن هێزێکی نیشتمانی و چەپەوە، ئەوە بێت کە زلهێزەکان و وڵاتانی دراوسێ قایل نین، لە کاتێکدا ئەو بڕیارە نیشتمانی بووە و لە ژێر کارتێکردنی هیچ هێزێکی بیانی نەبووە.\n3ـ لە بۆچوونەکانی بەشێک لە بەشداربووان کە بەتەواوی نوێنەری نەتەوەی باڵادەست بوون، کە باسی مادەی 140 دەکرا، بەشێک باس لە بەرپرسیاری حکوومەتی ناوەند ناکات و بەشێکیش کەرکووکی لەو مادەیە جیادەکردەوە و پێی وابوو کە دەستوری عێراق لە ژێر فشاری ئەمریکا داڕێژڕا، بۆیە گرنگە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق هەمواری ئەم دەستورە بکاتەوە. بەڵام لێرەدا باس لە چ هەموارکردنێک کرا؟\nهەموارکردنێک کە بوونی ئەنجوومەنی پارێزگاکان بە پێویست نازانێت، گوایە داهاتی ئەو ئەنجوومەنانە بۆ گەشەپێدان تەرخان ناکرێت، و ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگاکان شەقامی بەردەم ماڵی خۆیان قیڕتاو دەکەن!\nئەم بۆچوونە لۆجیکێکی سادە و پۆپۆلیستییە کە مەبەست لێی نەهێشتنی دیاردەکانی لامەرکەزی ئیداری پارێزگاکانە و بیانوو هێنانەوەیە بۆ دەسەڵاتی ناوەندی ڕەها، و هەر لەم دیدەوە کۆسپ لەبەردەم بوونی بەسڕە بە هەرێم دادەنرێت لە کاتێکدا هەموو ڕێکارە یاساییەکان ئامادەکراوە.\n4ـ لە بەشێکی تەواوی گفتوگۆکان پەیوەندی نێوان دەستوری ئێستای عێراق و چەمکی بەیەکەوەژیان ون بوو، و رەچاوی ئەوە نەکرا کە دەیان مادەی ئەم دەستورە دوای نزیکەی پانزە ساڵ لە بڕیاردانی جێبەجێنەکراوە، و ئەمەش بە هۆی باوەڕنەبوون لە لایەن حکوومەتەکانی ناوەندەوە بە سەرجەم گۆڕانکارییەکان تیایدا، بەو مادانە یان لێکدانەوە بۆیان بەپێی بەرژەوەندی نەتەوەی باڵادەست. ئا لەم حاڵەتەدا ئەم دەستورە چەمکی بەیەکەوەژیان مسۆگەر ناکات. بەڵام نابێ لە یادمان بچێت کە دەستور پەیوەندی بە بوونی دەوڵەتەوە هەیە، هەر بۆیە قەیرانی عێراق کێشەی دەستور نییە، بەڵکو قەیرانی دەوڵەتە هەر لەو کاتەوەی کە لەلایەن بەریتانیا دروست بوو، و گرفتی شوناسی هەبووە و ئێستاش ئەو گرفتەی هەیە کە یەکەمین پادشای عێراق فەیسەلی یەکەم باس دەکات کە گەلێک نییە بە ناوی گەلی عێراق. هەر بۆیە بێ هیچ جوانکارییەک عێراق دەوڵەتی فاشیلە، و ناکرێ ئەمەش بخرێتە خانەی تیۆری موئامەرە کە گوایە زلهێزەکان دەیانەوێ عێراق دابەش بکەن، لە کاتێکدا ئەو زلهێزانە نەک دژی سەربەخۆیی کوردستان بوون بەڵکو دژی پرۆسەیەکی دیموکراسی بوون کە ناوی ڕیفراندۆمە.