هێما وه‌ك ناسنامه‌ی ده‌ق … سه‌روه‌ر حه‌سه‌ن محه‌مه‌د – Dengekan\nbyDenegkan\tOctober 1, 2017\tGeneral, Literature, Slider\nده‌قی: ( حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم ) ی سه‌باح ڕه‌نجده‌ر وه‌ك نموونه\n( لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی شیكارییه ) ……\nچه‌مكی شیعری نوێ بریتییه له گۆڕانكاری بنچینه‌یی له ڕوانین و هزری داهێنه‌ر و شێوازی مامه‌له‌كردنی له‌گه‌ڵ: زمان، به‌رجه‌سته‌كردنی میتۆدی ئێستێتیكا ته‌كنیك، ده‌ربڕینی شیعری، زه‌مینه‌سازی هه‌ڵوێست، به‌كارخستنی ڕوانگه، ڕه‌هه‌ند و جیهانبینی ئه‌زموونی هزری، سایكۆلۆژیای گۆڕاو. له گۆشه‌نیكای ئه‌م چه‌مكه و پێناسه‌یه‌وه شیعری نوێ پرسیارگه‌لێكی مه‌عریفییه، هه‌ڵوه‌سته له‌سه‌ر: كۆی ستراكتۆری ڕوانین و هه‌ڵوێستی هزر و بیركردنه‌وه و و ڕایه‌ڵه‌ی ده‌ربڕین و سایكۆلۆژیای ده‌قی شیعری و شاعیر هاوسه‌نگ ده‌كات. سه‌رهه‌ڵدانی چه‌مكی شیعری نوێش په‌یوه‌ست بووه به یاخیبوون له كۆت و به‌ندی شێوازگه‌رایی، كه فه‌زای تێڕوانینی شیعر و شاعیریان له چوارچێوه‌یه‌كی ئاماژه‌ی باس به‌ند ده‌كرد، به‌بێ ئه‌وه‌ی ڕه‌چاوی داهێنه‌رانه‌ی شاعیر بۆ پرۆسێسی هزری گۆڕان و گۆڕانكاری له هه‌ست و ده‌روونی و هزری ئه‌م بوونه‌وه‌ره‌ی كه پێی ده‌گوترێت شاعیر بكرێت، چونكه چه‌مكی گۆڕان ڕوانین و هه‌ڵوێستی ڕیشه‌ییه له بنیادی شیعری به پێوه‌ری چه‌مكی شیعری نوێ.\nهه‌ڵبژاردنی ئه‌م ناونیشانه وه‌ك بواری لێكۆڵینه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌یی شیكاری، چه‌ند په‌یوه‌سته به ئاره‌زوو و حه‌زی لێكۆڵه‌ره‌وه، ئه‌وه‌نده‌ش په‌یوه‌ندی به هۆكارگه‌لی كه‌ڵه‌كه‌بووی تێڕوانینه‌وه هه‌یه بۆ ڕه‌خنه و شیكاری ده‌قی نوێ، چونكه ئه‌م گه‌ڕانه شیكارییه په‌یوه‌ندی به ته‌كنیكی شیعرییه‌وه هه‌یه، جووڵه و هێز ده‌خاته سه‌ر كاریگه‌ری هێما له خوڵقاندنی ئێستێتیكای زمانی شیعری و وێنه‌ی هێمایی و به‌ستنه‌وه‌ی به فه‌رهه‌نگ و كولتوور و هه‌ست و ده‌روونی و زه‌مینه‌ی مه‌عریفی زیندووكردنه‌وه‌ی یاده‌وه‌ری ئه‌م فه‌رهه‌نگه مێژوویییه، چونكه ئه‌م هێمایانه له نه‌ستی كۆی كۆمه‌ڵگادا بووه به به‌شێك له ڕوانینی چه‌سپاو ، كه دواجار له سایه‌ی ئه‌م چه‌مكه هونه‌ریه‌ی هێماكاندا ستراكتۆری مێژوو و یاده‌وه‌ری بابه‌تی ده‌رده‌بڕدرێ له ده‌قێكی فره ڕه‌هه‌ندی ئاوێزانبوو به ئه‌زموونی هه‌ستی داهێنانی شاعیر، چونكه هێماش دیاریكراوێكه، یان ڕوواداوێكی مێژوویی، یان نه‌ته‌وه‌یییه….. ئه‌وه به‌شێكه له هزری كۆ و ئاوێته بووه به ئه‌زموونی هه‌ستی و شێواز و ناوه‌رۆكی ده‌قه‌كه‌وه.\nهێما له ده‌قی: ( حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم )دا\nزمان و ده‌ربڕینی شیعری زمانێكی سرووشكارییه، ده‌وڵه‌مه‌نده به وشه‌گه‌لی پڕ له واتا و مه‌به‌ستی هه‌مه‌چه‌شن، هۆكاری ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه ناگه‌ڕێته‌وه وشه‌كان ده‌ربڕینێكی تایبه‌بن و بۆ ئه‌وه شیاوبن له پرۆسیسی شیعرییه‌تدا، چونكه له سروشتی فه‌رهه‌نگی وشه‌دا، وشه‌گه‌لێك نین شیعری بن و ئه‌وانه‌ی تر ناشیعری، به‌ڵكو ئه‌و بوییه‌ره له ڕێگه‌ی داهێنان و سروشتی ئه‌زموونی داهێنه‌ردا به دیده‌كرێت، كه تا چ ڕاده‌یه‌ك و ئاستێك به‌كارهێنانێكی ئێستێتیكی تایبه‌تی به وشه‌كان به‌خشیوه، كه پێی ده‌گوترێت شیعرییه‌ت، كه ده‌بێته له‌مپه‌ر له نێوان ئه‌گه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی تاكڕه‌وی بابه‌ت هه‌ڵبه‌ستنی خۆنه‌كر، یان له ئه‌گه‌ری پێكهاته‌ییدا له هه‌رێمی باو و ئاساییدا، به‌ڵكو پێویسته ئه‌م وشانه ئه‌و هه‌رێمانه جێبهێڵن، له ناوه‌ند و پانتایی ده‌ربڕیندا ئه‌م واتا و مانایانه له‌سه‌ر به تاڵكردنه‌وه‌ی واتا و مانا به‌شه‌كی و گشتیدا ڕوا بن ، چونكه زمانی و ده‌ربڕینی شیعری دوور ده‌كه‌وێته‌وه له شێوازگه‌رایی و بابه‌تگه‌رایی باو و ئاسایی، ئاماده‌ده‌بێت به تێپه‌ڕاندنی ئاماژه‌یی بۆ هه‌ڵچوونی ده‌ربڕین بۆ ئه‌وه‌ی جیهانی ده‌ره‌كی وه‌ك وێنه‌یه‌كی بینراوی خۆی وه‌ربگرێ، له جیهانی ناوه‌كیش ڕه‌هه‌ندی هه‌ڵچوونی تێكه‌ڵاو و ئاوێته بێت ، كه تێیدا جیهانه‌كانی خه‌ون و ڕاسته‌قینه و سوریالیستی ئاوێته ده‌بن، هه‌وڵده‌دا بۆ پێكهێنانی داهێنراوێكی ئاوێته‌یی نوێ به ڕێگای نوێ له ده‌ربڕیندا ، لێره‌دا زمانی شیعری به وێنه‌ی شیعری پڕنابێته‌وه و تێر نابێ و كۆتایی پێنایه‌ت ، به‌ڵكو وێنه‌ی هونه‌ری تێده‌په‌ڕێنێ – له گه‌ڕان و لێكۆڵینه‌وه‌یدا به دوای سرووشكاری و فره‌وانی و گشتگیریدا – بۆ هێما (Symbol ) ، بێگومان سروشتی هێماش سروشتێكی ده‌وڵه‌مه‌ند و كاریگه‌ره و ده‌خرێته سه‌ر سیاقه(Context) كه تێیدا فره‌وانی و قووڵی بۆ ده‌گێڕێته‌وه( )، چوارچێوه‌كه‌شی، یان گۆڕه‌پانه‌كه‌ی ((تاڕاده‌ی تێگه‌یشتنی واتا دژبه‌یه‌ك و پێچه‌وانه‌كانه))( )، زمانی شیعریش له ڕێگای هێماوه وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی ئاره‌زووی شاعیره بۆ دۆزینه‌وه و داهێنانی شێوازێكی تایبه‌ت به خۆی، ئه‌و كه‌لێن و كه‌موكوڕییانه‌ش پڕ ده‌كاته‌وه كه له‌وانه‌یه له ئه‌نجامی هه‌ڵچوونی ئه‌زموونی هه‌ستكردنی شاعیر و ئاڵۆزی ئه‌م ئه‌زموونه سه‌رهه‌ڵبدات، له‌به‌ر ئه‌وه ناچار ده‌بێت هانا بۆ پێكهاته‌ی زمانه‌وانی دژیه‌ك و پێچه‌وانه‌كان و ته‌نانه‌ت ئه‌و پێكهاته‌میه‌ش ببات، كه دوورن له پێكهاته‌ی باو و ئاسایی، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ هه‌ستی تایبه‌تی و وردی ئه‌زموونی خۆی بگوازێته‌وه كه پێیوه ده‌ناڵینێ، بێگومان هێماش پشت ده‌به‌ستێ به لێكچوونێكی سوسیۆلۆژیانه‌ی و نێوان شتگه‌لێك، ئه‌و لێكچوونه سوسیۆلۆژیه‌ش به‌رێگای شاعیر له ڕێگای هه‌ستكردنی خه‌مڵێنراو له په‌یوه‌ندییه قووڵ و شاراوه‌كانی نێوان دیارده ماددییه‌كان و ئه‌و نهێنییانه‌ی كه له دیوی پشته‌وه‌ی ئه‌و دیاردانه شاردراونه‌ته‌وه ده‌یچنێته‌وه و ده‌یهۆنێته‌وه، ئینجا وزه‌یه‌كی سرووشكاری داهێنه‌رانه له به‌یه‌كگه‌یشتنی شتگه‌له‌كان به‌كارده‌خا بۆ ئاشكراكردنی ئه‌و نهێنییانه، به‌ڵام ئه‌و ئه‌زموونه شعوورییانه‌ی كه شاعیر تێڕوانینه‌كانی بۆ گه‌ردوون و بۆییه‌ری ئه‌رینییه‌كه(واقیع) له به‌ره‌كه‌یه‌وه هه‌ڵده‌چنێ كه كارامه‌یی و وشیاری دۆزه‌ره‌وه‌ی سروشتی شتگه‌له‌كانی پێده‌به‌خشێ و گه‌وهه‌ری دیارده ماددییه‌كانیش په‌رش و بڵاو و ناڕێكن، لێكچوونی نێوانیان له ڕێگای هێماوه به‌یه‌كه‌وه گرێ ده‌ده‌ن كه له‌سه‌ر ڕۆشنایی تایبه‌ت له تایبه‌ت، یان گشتی له تایبه‌ت، یان گه‌ردوونییه‌كی گشتگیر له گشتیدا : به‌ڵام له سه‌رووی ئه‌مانه‌شه‌وه ئه‌وه ڕۆشنی نه‌مریییه له چركه‌ساتی هه‌نووكه‌ییدا و ئه‌وه‌ی پێیدا تێده‌په‌ڕێ( ).\nده‌توانین بڵێین: هێماكان شتگه‌لێكی ئاماده‌یی و هه‌نووكه‌یین، یان شتگه‌لێكی نا ئاماده‌یی و نه‌بوون، یان شتگه‌لێكن بوونیان به مه‌حاڵ و گریمانه و خه‌مڵاندن ده‌كرێت، یان له‌وانه‌یه به‌كاربهێنرێن بۆ دۆزینه‌وه‌ی شتگه‌لی نامۆ و نادیار و ون، به‌و شێوه‌یه‌ش هێماكان میكانیزمی ئه‌بسمۆلۆژین له پرۆسیسی یاده‌وه‌ری و پێشبینی و ناساندن و هه‌ستكردنی هه‌نووكه‌یی مێژووی شته‌كان و مێژووی به‌هاكان بۆ خزمه‌تی فه‌رهه‌نگ و كولتوور و ژیاری مرۆیی ، كه ڕابینی و پێشبینی تێیدا ده‌بێته سروشێك، كاتێك ئه‌گه‌ر هێماكان ڕایاڵه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان بگرێته‌وه كه خاوه‌نی چوارچێوه‌یه‌كی یه‌قینین( ).\nسه‌باره‌ت به جیاوازی نێوان میتافۆر و هێماش ڕه‌خنه‌گرێك ده‌ڵێ: (ده‌وڵه‌مه‌ندی میتافۆر په‌یوه‌سته به نیشانه‌یه‌كی خودی تایبه‌ت ، به‌ڵام ده‌وڵه‌مه‌ندی هێما چۆناییه‌تی و چه‌نداییه‌تییه په‌رش و بڵاویه‌ك و په‌رته‌وازییه‌ك له تاكه‌كان و دۆخه‌كان ده‌گرێته‌خۆ، ئێمه ده‌توانین له دوو پێگه‌دا جیایان بكه‌ینه‌وه ، یه‌كێكیان ئه‌ندێشه ده‌به‌ستێته‌وه به تێڕوانین و هه‌ست پێكراو ، به شێوه‌یه‌ك هه‌ست پێكراو وابه‌سته‌یه به ڕوانینی بیركردنه‌وه له‌ناو چوارچێوه‌یه‌ك پشت ده‌به‌ستێ به به‌سته‌رێك له نێوان دوو شتدا ، دووانه‌كه‌ش له به‌رانبه‌رماندا خۆیان ده‌نوێنن، به‌ڵام هێما وێنه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆیه ، بوونێكی خۆكرده‌ییه ، جووڵانه‌وه‌شی ئازادانه‌یه ، خاوه‌نی ڕه‌سه‌ناتییه‌كی نامۆیه و ناچێته ژێرباری چه‌مكه ده‌ره‌كییه‌كان، لێره‌دا ده‌توانین بڵێین هه‌موو ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته به په‌خشنامه، یان ڕیپۆرتی فیكرییه‌وه، یان وه‌سفكردنی جۆرێك له داهێنان و خولقاندنی ناخه‌وه كه پێده‌چێ نایابانه‌تربێ له‌و وێنه‌یه‌ی له‌گه‌ڵیدا چوارچێوه‌ی گرتووه له هێما دووریان بخه‌ینه‌وه ، به‌و شێوه‌یه هێما لووتكه‌یه‌كه ، یه‌كگه‌یشتنی لێ كۆتایی پێدێت ؛ له میتافۆردا هاوبه‌ندییه‌كی، یان جووتكردنێكی نادیاره، له هێمادا یه‌كه‌یه‌كی خودییه و سه‌ربه‌خۆییه‌كی جێگیر و پته‌وه كه وای لێده‌كات سه‌روه‌رێكی باڵا بێت له ده‌قی شیعرییدا و یاخی ده‌بیًت له دووكه‌وته‌ییه‌كی به‌شكراو، یان به‌شه‌كی دیاریكراو، له پێكهاته‌ی به‌شه‌كانیدا.\nدواتر ده‌بینی كه چڕی سرووشكاری نابێته جیاكارییه‌كی له‌مپه‌رئاسا له تێكه‌ڵاوكردنی هه‌ردووكیان؛ میتافۆر وێنه‌یه‌كی سرووشكاری گشتییه و ڕواڵه‌تێكی پوختكراوی ڕوونه؛ به‌ڵام ئه‌مه به ته‌نیا میتافۆر ناگۆڕی بۆ هێما.)( ).\nلێره‌دا گرینگه تیشك بخه‌ینه سه‌ر چه‌مكی هێما لای كارل گۆستاف یۆنگ كه ده‌ڵێ : (هێما ئامرازی تێگه‌یشتنه له شتێك كه ناتوانرێ ده‌رببڕێ ته‌نیا له ڕێگای هێماوه نه‌بێ ، هێما باشترین ڕێگایه بۆ ده‌ربڕینی شتێك كه هاوكێشه‌یه‌كی زمانه‌وانی ده‌ربڕینی نییه، هێما ئه‌لته‌رنه‌تیڤی شتێكه كه ئاسته‌نگیان مه‌حاڵه، ته‌نانه‌ت له خودی خۆشیدا ده‌رببڕێ( )) . لێره‌دا ده‌توانین بڵێین كه هێما میكانیزمێكی هه‌ستی بایه‌خدار و گرینگه وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ شتێكی واتایی كه ناكه‌وێته ژێر هه‌سته‌وه‌ره‌كان ، ئه‌و بایه‌خ و گرینگییه‌ش له‌سه‌ر ڕووه‌كانی لێكچواندنی دووشت، یان به‌ها، یان نرخ وه‌ستاوه كه ئه‌ندێشه‌ی هێماگه‌ر هه‌ست پێكردووه، یان هه‌ستی پێكردووه( ). ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر توانای شاعیر ده‌وه‌ستێ له‌سه‌ر دۆزینه‌وه‌ی خودیی بێهاوتا و چه‌سپاو له‌سه‌ر ڕێسا ناوه‌كییه‌كانی ئه‌م لێكچوونه، بۆ ئه‌وه‌ی هێماكان توانا و كاریگه‌ری و توانای سرووتكاری له واتاكانی له ده‌ست نه‌دا. بێگومان ئه‌و پێشه‌كییه تیۆرییه گرینگه بۆ خوێندنه‌وه‌یه‌كی شیكاری پراكتیكی ده‌قه‌كانی: (حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم).\nسه‌ره‌تای كاره‌كه به ده‌قی (بانگه‌وازی گۆڕهه‌ڵكه‌ن) ده‌ست پێده‌كا، وشه‌ی (گۆڕهه‌ڵكه‌ن) مانا و واتاییه‌كی فه‌رهه‌نگی سنوورداری هه‌یه ، به‌ڵام ڕه‌هه‌ند و ماوه‌یی ئاراسته‌كردنی بانگه‌واز و په‌یام و هه‌واڵی شاعیر ئه‌م وشه‌ییه‌ی كردووه به هێمایه‌ك كه به‌شێكه له پروسێسی جیگۆڕكێ و له دنیاده‌رچوون، بانگه‌وازێك كه پێكهاته‌كه‌ی سرووتكارانه‌یه وه‌ك په‌یامێكی پیرۆزی و باڵایی داهێنه‌رانه‌ی كه‌ساییه‌تییه‌كی ئه‌فسانه‌یی كه پیشه‌كه‌ی بریتییه له جێگۆڕكێ پێكردن له دۆخێكی سه‌رزه‌مینی بۆ له دنیاده‌رچوون، یان ئاڵوێركردنی جه‌سته له ژیانه‌وه بۆ دۆخی مردن. واته: (گۆڕهه‌ڵكه‌ن) ئامرازی یه‌كه‌می جێگۆڕكێ كردنه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئه‌م ده‌قه ژماره‌ی (0 = سفر = هیچ)ی بۆ دانراوه له كۆتیكستی (حه‌ز ده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم)، ژماره (0) یش هێماییه‌كی نێوه‌ندگیرییه له نێوان ژماره نێگه‌تییڤه‌كان و پۆزه‌تییڤه‌كان و خاڵی وه‌رچه‌رخانه بۆ هه‌ردوو بواره‌كه و خه‌سڵه‌تی گونجاندن و جووڵه و كێشی هه‌یه( ). به واتایه‌كی تر ناونیشانی ئه‌م ده‌قه پنتی گونجاندنی له‌گه‌ڵ مه‌ودای جووڵه‌ی دیاریكراوی ده‌قه، كه تێیدا شاعیر و ده‌قه‌كه یه‌ك ته‌نی هاوكێش و هاوشێوه‌ن و هیچ جیاوازییه‌ك له نێوانیاندا به‌دیناكرێت.\n(هه‌وڵی جێگۆڕكێی سه‌باح سابیر حه‌سه‌ن\nهه‌شتا ساڵ ده‌زووی به درزی وه‌كردنێكه\nبه سه‌ر ڕاوه‌شاندنی پڕ خه‌مه‌وه( )).\nناوه‌رۆكی په‌یامه‌كه بریتییه له هه‌واڵی جێگۆڕكێی خودی (سه‌باح سابیر حه‌سه‌ن)ه، بێگومان به‌كارهێنانی ناو لێره‌دا هێمایه‌كی خودییه و بریتییه له هاوه‌ڵی تاهه‌تایی شاعیر و ڕه‌هه‌ندی ڕاسته‌قینه‌ی كه‌ساییه‌تی ئه‌به‌دی. واته: ناو وابه‌سته‌ی ناولێنراوه و مه‌ودای یه‌كگرتنی كه‌ساییه‌تی شاعیره، هه‌ردوو مێژووه‌كه 18/11/1965 مێژووی هاتنه دنیا و ژیان. واته: له دایكبوون، كه به ڕۆژ و مانگ و ساڵ دیاریكراوه، مێژووی دووه‌میان جێهێشتنی دنیا و ژیان. واته: مێژووی كۆچی دوایی و مردن له: 18/11/2045 مێژوویه‌ك كه حه‌ز و ئاره‌زووی و ویستی شاعیر بۆ ژیان و ماوه‌ی نێوان ئه‌م دوو مێژووه هه‌شتا ساڵه. واته: هه‌شت ده‌یه، كه ژماره (0 = سفر) به‌شێكه له‌م پێكهاته هێماییه ژماره‌ییه. شاعیر له‌باره‌ی ئه‌م دوو مێژووه ده‌ڵێ: ( له نێوان ئه‌م دوو مێژوودا 18/11/1965 – 18/11/2045 ، كه دراو و داواكراون مێژوویه‌كی تر نییه، یان هه‌وڵدان بۆ دروستكردن و قه‌واره‌پێدانی مێژوویه‌كی له‌م باره‌ییه‌وه نییه. بگره وه‌همێكی جوان و ناوه‌ندێكی چالاك هه‌یه، بڕوای به خۆشبه‌ختی و خه‌ڵاتی خودایی هه‌یه، ده‌شیه‌وێت ئاگر له خوداوه‌ند بدزێت، پاشان له په‌رجوویه‌كدا بمێنێته‌وه، په‌ڕجووی حه‌زی ژیان و داهێنان و مانا و بوونی كه‌سایه‌تی خۆی تێدا بپارێزێت.)( ). واته: ئه‌م دوو مێژووه هێمان بۆ ویستی ژیان و حه‌زی داهێنان، مه‌ودای مێژوویی ڕه‌هه‌ندی كه‌ساییه‌تی و گونجاندن و كێش و جووڵه‌ی (سه‌باح سابیر حه‌سه‌ن)ه، كه چه‌ق و پنتی نێوان ژیان و مردنه، ئه‌م پنته‌ی نێوان ژیان و مردن كه داهێنان و حه‌زی ژیان به یه‌كیان ده‌به‌ستێته‌وه و جاوییدانیه‌ك ده‌بێته ڕایه‌ڵه‌ی نێوانیان، (هه‌واڵی جێگۆڕكێی) هێمای په‌یامی دۆنادۆنی له دنیا ده‌رچوونه، وه‌ك ویستی شاعیر و حه‌زی ژیان كه ویستێكی په‌رجووه له ئێستای شاعیردا كه پێشبینی مێژووی به‌ر له دنیاده‌رچوونه كه له ساتی هاتنه دنیاوه تا له دنیاده‌رچوون (هه‌شتا ساڵ)ه، ئه‌مه‌ش حه‌زی ژیانه و ویستی داهێنانه و هیچیتر، له لایه‌كی تر ئه‌وه‌ی (جێگه‌ی سه‌رنجه ئه‌و خودبوونه‌وه‌ی ئه‌م ده‌قه كه له ژیانی شاعیره‌وه وه‌كو له‌و پارچه‌یه‌ی سه‌ره‌وه‌دا ده‌یبینین كه شاعیر ناوی ته‌واوی خۆی خستۆته نێو ده‌قه‌كه‌وه. هاوكات ئه‌مه پێداگری ته‌واوه‌تی شاعیره له‌وه‌ی ئه‌گه‌ر له ده‌قه‌كانی تردا دووری له نێوان خۆی و ده‌قه‌كه‌دا مه‌ودایه‌كی دیاریكراو بێت، ئه‌وا له‌م ده‌قه‌كه‌دا تاڵه‌موویه‌كه و هیچی دیكه، هه‌ر بۆیه هه‌ست به توانه‌وه‌ی خودی شاعیر ده‌كه‌ین له نێو خوده شیعرییه‌كه‌دا..)( ). واته: ئه‌م په‌یامه موناجاتێكه ، كه تێیدا هێما و مه‌ودای دیاریكراو له ده‌قه‌كه‌دا هاوسه‌نگ و جێگیره له نێوان ناو و مێژوو و حه‌زی ژیان و په‌رۆشی به دیهێنانی ئاره‌زووی داهێنان به‌م شێوه‌یه:\nهه‌شتا ساڵ ده‌زوو به ده‌رزی وه‌كردنێكه\nبه سه‌ر ڕاوه‌شاندنی پڕ خه‌مه‌وه\nله به‌رده‌وامی ده‌قه‌كه‌دا شاعیر چه‌ند هێمایه‌كی سروشتی به كارده‌هێنێ كه مایه‌ی هه‌ڵوه‌سته له‌سه‌ر كردنه:\n(مه‌لێكی كۆچه‌ری له‌سه‌ر لكی دره‌ختێك نیشته‌وه\nخوێنی له‌سه‌ر لكه‌كه‌وه جێما\nچووم ته‌واوی دره‌خته‌كه و خوێنه‌كه‌م ماچ كرد\nوه‌ره خه‌ونم با ڕووگه‌نمام\nخوێنی پێی باڵنده‌بێ و له ئاگر ڕابمێنم\nله ئاگر ڕامان ئاشق وه‌ك میوه پێده‌گه‌یه‌نێ\nبسته خاكه ماندووه‌كه‌ش یه‌كپارچه ده‌بێته‌وه\nمۆسیقا و گۆزه‌ی پڕ\nله ئاكامدا هه‌ر ده‌گه‌م به باڵی باڵنده‌ی بریندار و دڵی خۆم\nئێستا چاوه‌ڕێی فه‌رمانم بفه‌رمووی\nبۆ تاهه‌تایه سه‌رگه‌ردان به\nئا ئه‌وه‌تا من ئاماده‌م)( ).\nله‌م نواندنه هێما ئامێز كه‌ناڵێك ده‌كاته‌وه له نێوان هه‌ست و نه‌ست، له‌گه‌ڵ یه‌ك ئاوێته و تێكه‌ڵیان ده‌كا ، چونكه پشكۆی ڕووگه‌كانی فیكر و هه‌ست له‌نێو جۆشی بڵێسه‌یه‌كدا نقووم ده‌بێت، (باڵنده و دره‌خت) له (مه‌لێكی كۆچه‌ری له‌سه‌ر لكی دره‌ختێك نیشته‌وه) هێماگه‌لێكن له هه‌رێمی هه‌سته‌وه له دایكبوون (مه‌ل) هێمای ئازادی و دڵنه‌وایی و ئارامبه‌خشی ، ئامانجی ڕزگاربوون له كه‌وتن و ڕووخان ده‌گه‌ینێ ، (لكی دره‌خت) كه په‌لوپۆی مه‌عریفه‌ییه، چونكه دره‌خت هێمایه بۆ مه‌عریفه و ئه‌پستمۆلۆژیای گه‌شه‌كردن له ڕێگای پێشكه‌وتنی ژیاری و شارستانی، (خوێنیش) له‌سه‌ر لكه جێماوه‌كه، هێمای قوربانیدان و كۆشش ده‌به‌خشێ، بێگومان هه‌ر سێ هێما له پروسێسی پیرۆزی په‌یامی داهێنان به‌شدارن (چووم ته‌واوی دره‌خته‌كه و خوێنه‌كه‌م ماچ كرد).\n(وه‌ره خه‌ونم با ڕووگه‌نمام\nخوێنی پێی باڵنده بێ و له ئاگر ڕابمێنم\nله ئاگر ڕامان ئاشق وه‌ك میوه پێده‌گه‌ینێ\nبسته حاكه ماندووه‌كه‌ش یه‌كپارچه ده‌بێته\nله ئاكامدا هه‌رده‌گه‌م به باڵی بالنده‌ی برینداری دڵی خۆم)( ).\nلێره‌دا هێما په‌یوه‌ندی نییه له‌گه‌ڵ جیهانی خه‌ونی و ئه‌وانه‌ی له بازنه‌ی خه‌وندا خولده‌خۆنه‌وه، وه‌ك وڕێنه و قسه له‌به‌رخۆكردن، به‌ڵكو هێمای كۆكه‌ره‌وه‌ی نێوان هه‌ست و نه‌ست و نهێنییه قووڵ و نادیاره‌كانه، وه‌ك دیاره هه‌ندێك جار ئاڵۆز و دژیه‌كن، به‌ڵام هیچ ده‌رفه‌تێك نییه له‌م ململانێیه‌دا ته‌نیا گه‌ڕانه‌وه نه‌بێت بۆ ئه‌و كه‌شه‌ی كۆده‌قه‌كه (خوێنی پێی باڵنده) هێمای قوربانیدانه) ، (وه‌ره خه‌ونم با ڕووگه‌نمام) خه‌ون و ڕووگه‌نما (قیبله‌نما) هێمان بۆ هیوا و حه‌زی ژیان كه شاعیر وه‌ك سه‌یركه‌رێك ده‌چێته‌وه ناخی خۆی و به ئاگاییه‌وه حه‌زی ژیان، ده‌نه‌خشێنێ، ئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه شاعیر كارامه‌یی خۆی ده‌نوێنێ له به‌كارهێنانی هێمای ئاگر وه‌ك هێمای جۆشدان و جووڵه‌ندن و پێكهاته‌ییه‌كی گرینگی بوون و ژیان (له ئاگر ڕامان ئاشق وه‌ك میوه پێده‌گه‌ینێ). واته: ڕامان له ئاگر ئاشق و میوه جۆشده‌دات و پێی ده‌گه‌ینێ، له‌و وێنه لێكچوونه‌یه‌دا (له ئاگر ڕامان) وه‌ك هێمای گه‌شه‌سه‌ندنی حه‌زی ژیان ده‌رده‌كه‌وێ و به هۆكاری لێكچواندنی به (ئاشق) به (میوه) و هاوبه‌شی كردنیان له گه‌ییندا و به به‌كارهێنانی ئامرازی (وه‌ك)، دوای جۆشدان و گه‌یینی حه‌زی ژیان و له دایكبوون ده‌بێته كه‌ڕنه‌ڤال (مۆسیقا و گۆزه‌ی پڕ) و ویستی شاعیر وه‌ك په‌یامێك سه‌ر هه‌ڵده‌داته‌وه و به سووربوون و به‌كارهێنانی كاری (هه‌ر ده‌گه‌م) له‌سه‌ر حه‌زی ژیان، به‌ڵام ئه‌و حه‌ز و ویسته ده‌بێته ڕێسا و پنتی پیرۆزییه‌كی مه‌عریفی، كه ئه‌نجامی تێكوشینێكی مه‌عریفی بووه و به قوربانی خودی شاعیر هاتووه‌ته دی (له ئاكامدا هه‌رده‌گه‌م به باڵی باڵنده‌ی بریندار و دڵی خۆم). شاعیر وشه‌ی به هێما كڵۆمداوه و ده‌روازه‌كانی به ڤیگه‌ری ئێسنێتیكی شیعری لۆككردووه و قفڵی داون. ئه‌م ده‌روزه كڵۆمدراوه‌ش به كلیلی ڕۆشنی و سرووتكاری واڵا ده‌بێت، وه‌ك چۆن (حه‌كیم مه‌لا ساڵح) له شیكاری كۆشیعری: (خه‌ون وا خۆی گێڕایه‌وه ده‌ڵێ: (شیعره‌كان به قوفڵی هێما و ئاماژه داخراون و كلیلی تایبه‌تی خۆیان ده‌وێت بۆ ده‌رگا له‌سه‌ر واڵاكردنیان، ئه‌مه‌ش مه‌رجی شیعری تۆكمه و چه‌ند چین و قووڵه.)( )..\nوه‌ك چۆن ئه‌و كێشمه‌كێشانه‌ی كه ڕه‌نجده‌ر له نێوان ڕه‌هه‌نده‌كانی بنیادی هێماگه‌رایی و هێماكان دایناوه و دایمه‌زراندووه به زاڵبوونی ڕۆشنی و بریقه‌داری بیركردنه‌وه ده‌ناسرێت كه له فه‌زا و ڕه‌هه‌ندی هه‌ستییه‌وه ده‌دره‌وشێته‌وه ، به‌ڵام به هه‌مان شێوه مه‌ودا و قووڵی نه‌ستیشی به‌سه‌ردا ده‌ڕژێ له شێوازی چه‌ند ده‌سته‌واژه‌ییه‌ك كه قووڵی ناخ و خودیی شاعیر فراوانتر ده‌كا : (وه‌ره خه‌ونم با ڕووگه‌نمام ، مۆسیقا و گۆزه‌ی پڕ).\n(هه‌تاو بۆم دوا\nنابێ هیچ ڕازێك له تاریكیدا بمێنێته‌وه\nشوێنه‌واری هه‌موو ڕێگاكانیش ده‌ربكه‌ون\nته‌رمه‌كه‌م له‌به‌ر هه‌یوانێك داندراوه\nپووره‌ی شیعر ده‌وری گرتووم و ناوی شیعرم له‌سه‌ر لێوه\nشیعر له دڵه‌وه نوێژم بۆ ده‌كات( )).\nله‌م ده‌قه و له كه‌شوهه‌وایه‌كی سۆفیانه‌دا شاعیر كارامه‌ییه‌كی تر ده‌نوێنێ ئه‌ویش به‌كارخستنی ته‌كنیكی هێمایه و ئاویته‌كردنیه‌تی به چه‌ند ئامراز و و ته‌كنیكێكی تری زمانی شیعری وه‌ك گیان به به‌رداخستنی هێما و میتافۆری (هه‌تاو بۆم دوا) و دژییه‌كی تاریكی و ڕووناكی و گه‌ڕانه‌وه بۆ باكگراوندی ئه‌بستمۆلۆژیای مێژوو به ڕه‌هه‌ندی دۆنادۆنی و مه‌ودای سۆفیگه‌رایی پیرۆزكراو و نواندنی ئه‌م تێرمه دیرۆكییه له دووتۆی وێنه‌ی شیعری ئاڵ و واڵا به شێوه‌یه‌كی ئێستێتیكی مه‌عریفی خودییه‌وه . (هه‌تاو بۆ دوا) مایه‌ی هه‌ڵوه‌سته له‌سه‌ر كردنه هه‌تاو، یان خۆر و ڕۆشنایی له بیروباوه‌ڕه كۆنه‌كان و ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ستن به باوه‌ڕی ڕۆژهه‌ڵاتییه‌وه، به‌شێكه له ئه‌ده‌بیاتی پیرۆزكراوی ئه‌و پنته جوگرافیایه ، هێمایه بۆ ڕۆشنایی و ڕووناكی ژیان و ڕه‌نگی دره‌وشانه‌وه‌ی فریشته‌كانی خوداوه‌نده و زۆر جاریش سیمای ده‌ركه‌وتنی ڕووی خولقێنه‌ری ئاسمانه‌كان و زه‌وی مرۆڤ و سه‌رجه‌م بوونه‌وه‌ره‌كانه، سه‌ره‌تا و سه‌رهه‌ڵدانی بوونه، ئه‌م هه‌تاوه‌ی ڕه‌نجده‌ر، ده‌ركه‌وتنی خۆری مه‌عریفه‌یه و حه‌ز و ویستی ژیانه. هیچ ڕازێك له لێڵی و تاریكی ناهێڵێته‌وه و به ڕۆشنایی مه‌عریفه‌ی تیشكی هه‌تاو شوێنه‌واری سه‌رجه‌م توله ڕێگاكانی ژیان ده‌رده‌كه‌ون. به واتایه‌كی تر، تاریكی ڕاده‌ماڵێ و ڕۆشنایی به حه‌ز و ویستی ژیاندۆستی شاعیر ده‌به‌خشێ و هیواكانی به‌م ڕۆشناییه دێته‌دی، ئه‌م هه‌تاوه هه‌تاوی پاكی و بێگه‌ردییه و ڕۆشناییه‌كی سۆفیگه‌رانه‌یه، لێره‌دا هێمای هه‌تاو كه واتای پیرۆزی ڕۆشنایی مه‌عریفه و بێگه‌ردی ده‌گه‌ینێ به‌كه‌س كراوه به ته‌كنیكی Personification و خه‌سڵه‌تی دواندن و ئاخافتنی خراوه‌ته پاڵ. له هه‌مان كاتدا میتافۆره ، ئه‌گه‌ر له ڕووی شێوازگه‌ریشه‌وه سه‌رنج بده‌ین ده‌بینین كاری ( نابێ ، ده‌ربكه‌ون ) :\nدوو كاری و ده‌لاله‌تی سووربوون و جه‌خت كردنه‌وه ده‌گه‌ینن بۆ به‌دیهێنانی حه‌ز و ویستی ژیان بۆ گه‌یشتن به هیوا و ئاوات و ئاره‌زووی و ده‌یه‌وێ پێمان بڵێ : ئه‌وه ڕۆشنایی هیوایه كه ڕووناكی مه‌عریفه‌ی حه‌زی ژیان و ژیاندۆستی به شاعیر ده‌به‌خشێ و ڕازه‌كانی له تاریكیدا سه‌ر ده‌ردێنن، شوێنه‌واری تاریكی ڕێگاكانیش له ژێر چه‌پۆكی تاریكیدا به ڕۆشنایی هه‌تاوی مه‌عریفه به دیارده‌كه‌ون. ئه‌مه‌ش له دووتۆی نزایه‌كدا سه‌رچاوه ده‌گرێ نزایه‌ك له ناخی شاعیره‌وه ئاراسته‌ی (خودای سه‌د و یه‌ك ناو ) ده‌كرێ كه هێمایه بۆ خودای خولقێنه‌ر ی مرۆڤ و خاوه‌نداری باڵایی و مه‌زناییه‌تی و هێزی له ڕاده‌به‌ر، بۆ ئه‌وه‌ی ئارامی به ته‌رمی شاعیر ببه‌خشێ كه به پووره‌ی شیعر ده‌وردراوه. هێمایه بۆ پاكی داهێنان و بێگه‌ردی و جاویدانی و بیپارێزێ له خراپه‌كاری :\n( خودای سه‌د و یه‌ك ناو\nحیكمه‌تی وشه‌م تێدا بخرۆشێنه و له شاعیره\nده‌روونكلۆره‌كان بمانپارێزه( )).\nله لایه‌كی تر گرینگه هه‌ڵوه‌سته له سه‌ر هێمای مردن بكه‌ین:\n(ته‌رمه‌كه‌م له‌به‌ر هه‌یوانێك\nشیعر له دڵه‌وه نوێژم له‌سه‌ر ده‌كات)\nمردن لێره‌دا پێوه‌رێكی میتافزیكی نییه بۆ دابڕان له ژیان، به‌ڵكو پێوه‌رێكی سۆفیانه‌ی ئێستێتیكییه بۆ حه‌زی ژیان، چونكه ئه‌و ساته سۆفیگه‌راییه‌ی مردن، جیهانبینی شاعیر له‌گه‌ڵ شیعره و شیعر ده‌وری شاعیر ده‌گرێ و ئه‌ویش پیرۆزترین وشه‌ی له‌سه‌ر لێوه كه (شیعره) ، شیعر لێره‌دا هێمای باوه‌ڕه له ناخی شاعیره‌وه ده‌بێته به‌ڵگه‌ی ئیمان و پیرۆزی و ….. تاد، بێگومان نابێ ئه‌وه‌شمان له‌بیر بچێ شیعر لای سه‌باح ڕه‌نجده‌ر : ( له شیكلی جیهانێكدایه ، كه نه سه‌ره‌تای دیاره و نه كۆتایی، به‌ڵكو له په‌ڵه‌ی جوانیی، له ده‌نگی نامۆ، له بزاوتێك، له ئاماژه‌یه‌ك، له ساتمه‌یه‌ك، له بیره‌وه‌رییه‌ك پێكهاتووه؛ له كۆتاییدا ؛ هه‌موو شتێك لای شاعیر ده‌بێته مادده و مایه‌ی شیعر. ڕه‌نگه باسی له سه‌ره‌تایه‌ك بكات، به‌ڵام سه‌ره‌تایه‌كی زه‌مه‌نی نییه، به‌ڵكو ئێستایه‌ك پێكدێت كه زه‌حمه‌تیشه ده‌ستی به‌سه‌ردا بگرین.)( ).\nئه‌وه‌ی مایه‌ی ئاماژه پێكردنه بنیادی هێما له لای شاعیر له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی تایبه‌ت بنیاتنراوه له نێوان هه‌ندێك ڕواڵه‌ت و دیارده‌ی هه‌ست پێكراو و ته‌وژمی بیر و ڕوانینی خودی له دواوییه‌تی و له ده‌ره‌وه‌ی چوارچێوه‌ی ده‌قه‌كه‌دا ده‌ڕووخێ و داده‌ڕمێ، چونكه شاعیر به هێزی خه‌مڵاندن ده‌گاته دامه‌زراندنی ئه‌م ستراكتۆره هێماییه له دووتوێی هه‌ڵوێستێكی دیاریكراوی شعوریدا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ستپێكراوه دیاریكراوه‌كانی واتا و كاریگه‌رییه‌كانیان له ده‌ستده‌ده‌ن، ئه‌گه‌ر خاڵی بكرێته‌وه له‌م هه‌ڵوێسته شعورییه‌ی كه سرووتكاری لێ به ده‌ستهاتووه . له وانه‌یه شاعیرێك جگه له ڕه‌نجده‌ر هێمایێكی دیاریكراوه دابهێنێ، دواتر شاعیرێكی تر به كاریبهێنێ بۆ مانا و واتایه‌كی تر و واتای ڕه‌نجده‌ری پێنه‌به‌خشێ، له‌و كاته‌دا گرینگترین بنه‌ماكانی خۆی له ده‌ستده‌دا، كه بریتییه له سرووشی هه‌ڵوێسته نوێكراوه‌كه. (هه‌تاو) هێماییه‌كه ڕه‌نجده‌ر بۆ ڕۆشنایی ئه‌بستمۆلۆژیای هیوا و سه‌ره‌تا و ده‌ستپێكی حه‌زی ژیان به‌كاریهێناوه ، له‌وانه‌یه شاعیرێكی تر وه‌ك هێما بۆ زه‌نگی شۆڕش و به‌رخودان و هێمای ڕاپه‌ڕین به‌كاریبهێنێ. ڕه‌نجده‌ر به ڕێڕه‌وه پێچاوپێچه‌كانی مردن هه‌نگاوده‌نێ تا چاره‌نووسی خۆی به پیێ ڕیسا و به‌ها مه‌عریفییه‌كانی خۆی دیاری بكات. مه‌رگدۆستی به‌شێكه له ژیاندۆستی و ئێستێتیكی ئه‌زموونی هه‌ستی و ڕه‌هه‌ندیی باڵای ده‌ق كۆدی باڵا ده‌ست نیشان ده‌كات (كتێبی ئاسمانی) هێمای چاره‌نووسی ره‌نجده‌ره به‌های به‌ڵێنی حه‌زی ژیانی تێدا شیكراوه‌ته‌وه و خودی شاعیر یاسای لۆژیكی ئه‌م ژیانه ده‌نه‌خشێنێ. (دانانی ئه‌م سنووره خودیه‌ی ڕه‌نجده‌ر بۆ ئه‌وه‌یه ئه‌و سنووره باو و ئیلاهییه بشكێنێت كه به‌سه‌ر هه‌موو بوونه‌وه‌رێكدا ده‌سه‌پێنرێت ئه‌ویش دانانی خاڵی كۆتایی بوونه، شاعیر له‌م ده‌قه‌دا ده‌یه‌وێت له بری ئه‌و خاڵی نه‌بوو، به‌ڵام ده‌یه‌وێت ده‌رچوونی له دنیای به خواستی خۆی بێت و خۆی( )). خۆی ڕێسا و یاسا و مردنی دیاری بكات بۆ ئه‌مه‌ش هێمای شوێن و كات و ڕه‌هه‌ندی مردنه‌كه‌ی دیاریكردووه.\n(من پێوه‌ری هه‌سته‌كاتی زه‌ویم\nبه پێ ڕیگایه‌كی دوور و درێژم بڕیوه\nمیوانداری ئه‌وانه ده‌كه‌م پێیان گه‌یشتووم\nڕه‌گی میوه‌ی مه‌ی چه‌ترمه و هه‌وڵمداوه\nبه تاو وه‌رن ئه‌ستێره شه‌وقدار و برای گیانی هه‌سته‌كانم( )).\n(من) هێمایه بۆ باڵایی و به‌رزی خود، له دیدی ڕۆمانسیزمدا (من) چه‌قی هه‌ڵوه‌سته‌كردنه و گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ ناخ و جیهانبینی مرۆڤ بۆ سروشت و كۆی پێكهاته‌كان، (من) ڕوانینه و ڕانانی جیهانی شاراوه‌ی ناخه، سایكۆلۆژیای یاریكه‌ری داڕشتنه‌وه‌ی جیهانه به‌پێی پێوه‌ری خودگه‌رایی، هه‌ر بۆیه شاعیر ئاشنایه به باڵانسی هه‌ستی خۆی به‌رانبه‌ر زه‌وی و سروشت و به پێچه‌وانه‌كه‌شی، (من) ی ڕه‌نجده‌ر ئاماده‌یی خوده بۆ گه‌یاندنی په‌یام و بانگه‌وازی گه‌ڕانه‌وه بۆ ناخ و ئه‌ندێشه و ڕوانین به‌رزكردنه‌وه‌ی ڕه‌وتی تاكگه‌رایی ده‌گه‌ینێ و ڕژده له‌سه‌ر جیاوازی به ڕێگای ئه‌زموون و به كه‌ساییه‌تی كردنی زمانی شیعری، (من) پنتێكی موته‌عالی سۆفیگرانه‌ی عیرفانه‌یه كه له یه‌كێتیدایه له‌گه‌ڵ بوون و سروشت هه‌سته‌كانی زه‌وی ده‌پێوێ، كه زه‌وی پێرسۆنا كراوه و سیمایه‌كی مرۆڤاییه‌تی وه‌رگرتووه ، به‌و گڕه‌ی سۆزه به تینه و شه‌یداییه‌وه هاتووه تا میوانداری ئه‌وانه بكات، كه به‌شێكن له ڕوانین و یاده‌وه‌ری، به تینه‌وه هاتووه بۆ حه‌زی ژیان و ویستی ژیانكردن، كه هیچ ده‌رفه‌تێك ناهێڵێته‌وه له نێوان ژیان و مردن.\n(ڕه‌گی میوه‌ی مه‌ی چه‌ترمه هه‌ڵمداوه).\n(ڕه‌گ) هێمایه بۆ قوڵبوونه‌وه و یه‌كێتیی ناخ و هه‌ست و هه‌ڵوه‌سته‌كردنه له‌سه‌ر ناحی شاعیر به‌رانبه‌ر ژیان/مردن ، (مه‌ی) هێماییه‌كی عیرفانی ده‌به‌خشێت و هێمای باڵایی رۆحه، هه‌ڵدانی چه‌تری ڕه‌گی مه‌ی ئاماژه‌یه بۆ به‌رگری له‌و باڵلییه كه له ئاسمانی دره‌وشانه‌وه و جیهانی به‌رزی بووندا له‌نگه‌ریان گرتووه و نزاكار و به دیهێنه‌ری حه‌زی ژیانی ڕه‌نجده‌رن و له كه‌شوهه‌وای ڕۆیشتن و گه‌ڕانه‌وه (مردن/ژیان و ئاسمانی/زه‌مینی) ده‌بن به ئامرازی پیرۆزی حه‌زی ژیان و ویستی بوون له چوارچێوه‌ی شه‌یدایی سۆفیگه‌رانه‌ی مانه‌وه‌دا.\n(به تاو وه‌رن ئه‌ستێره‌ی شه‌وقداری و برای گیانی هه‌سته‌كانم\nئاسمانی ڕوون قووڵ و بێده‌نگ و گوێڕایه‌ڵ ماوه‌ته‌وه\nتایبه‌ت دیدارمان ده‌بێت\nده‌بین به خاوه‌نی چاوه‌كانی\nوه‌ك چاوی ئه‌و و دڵی خۆمان\nبه ڕێگادا یاری ڕۆیشتن و گه‌ڕانه‌وه ده‌كه‌ین\nماسوولكه‌كانی ڕێگا تونده‌بنه‌وه\nكه‌پری پشوودان له‌مبه‌ر و ئه‌و به‌ری ده‌به‌سترێ\nهه‌ر كاتێك ته‌ماشای ڕێگا بكه‌ین\nهه‌موو شتێكمان به بیر دێته‌وه و به ناو كاتێكی خۆشدا ڕێ ده‌كه‌ین( ) ).\nڕه‌نجده‌ر له ناو تین و تاوی ڕۆیشتن و گه‌ڕانه‌وه به‌رده‌وام ده‌بێ و هێماكانی ڕژدتر ده‌كاته‌وه، له قووڵایی ناخیه‌وه بنیادی پێكهاته‌یی ئه‌و هێمایانه داده‌ڕێژێ و داخوازی هاتنی (ئه‌ستێره‌ی برای گیانی هه‌سته‌كان) ده‌كات ، كه هێمای به‌رزی و مه‌زناییه‌تی داهێنان و داهێنه‌رانه و هاوسه‌فه‌ری حه‌زی ژیانی ئه‌ون. (ئاسمانی ڕوون و قووڵ) هێمای باڵایی و فراوانی ده‌گه‌ینێ. دوو ڕه‌فتاری مرۆڤیان پێ به‌خشراوه و به میتافۆرێك به‌كه‌س كراوه. په‌یامه‌كه‌شی، یان بانگه‌وازه هه‌ستیه‌كه‌ی ئاراسته‌ی ئه‌ستێره‌ی ڕۆشتن و بریقه‌داره‌كانی داهێنان و برای گیانی هه‌سته‌كانی ده‌كات ، چونكه ئه‌و پێوه‌ری ژیاندۆستی هه‌سته‌كانی و هاوڕێی هه‌میشه‌یی هه‌ستی ئه‌ستێره، یان داهێنه‌ره‌كانی جوانی ژیانن ، ئه‌وه‌ی مایه‌ی سه‌رنجه كه هێز و جووڵه له‌م ده‌قه‌دا هه‌میشه پاڵنه‌ر و خوڵقێنه‌ری هێمای مه‌عریفی و عیرفانی مه‌زنن كه دواجار سات و كاتی حه‌ز و ویستی شاعیر ده‌گه‌یێنن وه‌ك چۆن له‌م ده‌سته‌واژانه به دیارده‌كه‌ون (به تاو وه‌رن – تایبه‌ت دیدارمان ده‌بێت – ده‌بین به خاوه‌نی چاوه‌كانی – ماسوولكه‌كانی ڕێگا تونده‌بنه‌وه). “تایبه‌ت” هێمای هێزێكی پیرۆز و خولقێنه‌ره و جووڵێنه‌ره، خاوه‌ندارییه‌تی ڕوانینه بۆ پێكهاته‌كانی ژیاندۆستی و داهێنه‌ری ئاسوودیی و به‌خته‌وه‌ریێكی مه‌زنی په‌یوه‌ست به ڕێسای جوانیناسی و ئاكارناسیه له چوارچێوه‌یكی عیرفانیدا كه هێماكانی به‌م وێنانه ڕاڤه‌كراون، ڕێره‌وی دیداره‌كه شاعیر و ئه‌ستێره‌كان (كه‌پری پشوودان له‌مبه‌ر و ئه‌و به‌ری ده‌به‌سترێ – هه‌ر كاتێك ته‌ماشای ڕێگا بكه‌ین / هه‌موو شتێكمان به بیر دێته‌وه و به ناو كاتێكی خۆشدا ڕێ ده‌كه‌ین). واته: ئه‌و هێمای(تایبه‌ت)ه. بنیادی هێمایه‌كی سۆفیگه‌رانه شیته‌ڵ ده‌كات، كه بریتییه له شیكردنه‌وه‌ی مردن وه‌ك كۆچێكی ڕه‌مزی رۆح له مه‌جه‌ڕاتی كه‌ونییدا، هاوتای گه‌ڕانه‌وه‌یه‌كی وه‌جد ئامێزی سۆفییه‌كه به ته‌عالییه‌وه به پێی بنه‌ما و ڕێسا بچێته‌وه ئاسمانی دیداری هێما بۆ كراوه‌كه كه هێما هێزی مه‌زن و پاك و بێگه‌رد ده‌گه‌ینێ، كه خولقێنه‌ر نهێنی هێز و جووڵه‌یه.\nله زه‌مینه‌ی ئه‌زموونی شیعریدا، كه تێیدا ڕه‌گه‌زه‌كانی بنیادی هێمایی یه‌كده‌گرن و ده‌چنه‌پاڵ یه‌ك، یان پشتگیری یه‌كترده‌كه‌ن. هێزێكی سرووشكاری مه‌زن له دایك ده‌بێت ، وه‌رگر/خوێنه‌ر هه‌ست به‌وه ده‌كات له پشت كۆته‌ڵی، یان په‌یكه‌ری هه‌ستدا جیهانێكی شاراوه هه‌یه، له‌به‌ر ئه‌وه ده‌ست ده‌كات به هه‌وڵی شیكردنه‌وه‌ی نهێنییه په‌رده‌دراو و نادیاره‌كان، به‌ڵام ئه‌م مانایانه به سایه و سێبه‌ر و سرووشه شاراوه‌كان و ئه‌وه‌ی له ئه‌ندێشه‌ی شاعیر تێده‌په‌ڕێ و ده‌به‌زێنرێت بۆ شتگه‌لێك، كه ڕێكده‌كه‌وێ له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕه‌هه‌نده سایكۆلۆژیانه‌ی وه‌رگر/خوێنه‌ر ئاوێته‌یان بووه و كه‌ڵه‌كه ده‌بێت ، لێره‌شه‌وه توانای جۆراجۆری ئاسته‌كانی تێگه‌یشتن و شیكاری و ڕاڤه‌كردنی بۆ هێمای شیعری چه‌كه‌ره ده‌كات، له ڕێگای نقوومكردنی هێماكه له‌ناو ژینگه‌ی كه‌ڵه‌كه‌بووی فه‌رهه‌نگی كولتووری و ژیاری وه‌رگر، چونكه هه‌ستپێكراوه سنوورداره‌كان به‌ند ناكرێن. له‌به‌ر ئه‌وه قه‌واره‌یه‌ك، یان ڕه‌نگێك، یان خودێكی باڵای نابێت، چونكه خه‌ڵك جیاوازیه‌كی هه‌ست پێكراو به‌دی ده‌كه‌ن له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌م هێمایانه جیاوازییه‌ك كه هه‌ندێك كات ده‌گاته ئاستێك كه چاوه‌ڕوان نه‌كراوه. شاعیر له‌باره‌ی ئه‌و چاوه‌ڕوانییه ده‌ڵێ : ( له سه‌ره‌تاوه تا وه‌كو كۆتایی و هێڵ و هێمایدا ، شیعر ئاراسته و پرسیارێكی زمانه‌وانییه، خوێنه‌ر له سه‌رسوڕمان و سه‌رسامییاندا نیشته‌جێ و سه‌رگه‌ردانه، كه زمان وه‌ك فۆرمێك له خانه‌ی باڵادا دابینی ده‌كات، یان وه‌ك ڕووداوێك ئه‌نجامی ده‌ده‌ات و ده‌یهێنێته به‌ر زه‌ین و هه‌سته‌كانه‌وه. له‌م باره‌دا زمان به پێی وێنه له جووڵه و كاری خۆیدا ده‌بێت و وریایی و ئه‌مه‌كداری خۆی ڕاده‌گه‌ینێت. ئه‌م ڕاگه‌یاندنه‌ش په‌یوه‌سته به دۆزینه‌وه‌ی هێزی وشه له ئه‌زموونی زمانه‌وانیدا ، یان ناسینه‌وه‌ی تراژیدیای ڕه‌گه‌زه‌كانی ژیان له فۆرمی زماندا )( ) . ئه‌مه‌ش تایبه‌تمه‌ندییه‌كه له ستراكتۆری هێماكانی ڕه‌نجده‌ردا هه‌یه، كه كارامه‌یی ئه‌زموونی هه‌ستی لێ به‌كارهێناوه.\n(خودای سه‌د و یه‌ك ناو ڕۆیشتن و گه‌ڕانه‌وه\nله‌م ڕێگا و بانه بۆنخۆشه‌دا تا بڵێی بێ دڵه‌ڕاوكێیه\nفریشته‌كانی فریاكه‌وتن ناهێڵن گورگ نزیكی ببنه‌وه\nگۆرانی تێیدا دێته سه‌ر ده‌م و له بیر ناچێته‌وه\nشاعیری گه‌ڕاوه‌ی شه‌ڕی گورگیش\nدوو دڵی خامۆش ده‌بێ و گوێ بۆ گۆرانی هۆگری ڕاده‌دێرێ\nیاده‌وه‌رییه به‌خشنده‌كانی و به‌هره و سرووش و شیعر دێته فریای\nكاروانی گه‌شتی جاویدانی ژیاندۆستی شاعیر ڕێده‌كات، له ده‌ستپێكی ئه‌م ده‌قه موناجاتێك(soliloquy) ده‌بێته میكانیزم و پێكهاته‌ی ڕاڤه‌كاری خودی. ئه‌م نزایه به هێمایه‌ك خۆی په‌خش ده‌كات. (خودای سه‌د و یه‌ك ناو) كه هێماییه‌كی ئایینی/سۆفیگه‌رییه، (خودا) خاوه‌نی هێڵی باڵای و مه‌زناییه‌تی ده‌گه‌ینێ، به‌ڵام له چوارچێوه‌یه‌كی كولتووری داڕێژراوه كه له ئامرازی مامه‌ڵكردنی ئیمان و باوه‌ڕی ناوچه‌یی وه‌رگیراوه (ته‌سبیحی سه‌د و یه‌ك ده‌نكۆڵه‌ش هه‌یه) ، هه‌ڵبه‌ت له ده‌قه‌كه‌دا و به تایبه‌تی له ده‌سته‌واژه‌ی ژماره (سه‌د و یه‌ك = 101) به ناونیشانی ژماره‌یی ده‌قه‌كه‌شه‌وه ژماره (0) سفر (خودای سه‌د و یه‌ك ناو) سێجار دووباره‌كراوه‌ته‌وه، جاری یه‌كه‌م: بۆ خروشاندنی دانایی و حیكمه‌تی شیعر و وشه له ناخی شاعیر و پاراستنی له شاعیره مه‌نگۆلی و دڵڕه‌ق و به‌دگۆكان، كه ئه‌مانه‌ش به شێوه‌یه‌كی گشتی هێمای به‌شه‌كین بۆ وێناكردنی دژه حیكمه‌ت و نادانایی. جاری دووه‌م: بۆ به‌دیهێنانی جێگیری و هێز و كێش و حه‌زی ژیان و ئارامی و ئاسوودیی له گه‌شتی (ڕۆیشتن و گه‌ڕانه‌وه)، كه گه‌شتی ئاسووده‌یی دوور له دڵه‌ڕاوكێ و ترس، (فریشته‌كانی فریاكه‌وتن) هێمایه بۆ بوونه‌وه‌رێكی خودایی پاك و بێگه‌رد، كه ململانێكاری خراپه‌كارین و هێزی شاراوه و فریادڕه‌سی شاعیرن له به‌رانبه‌ر ناپاكی و تاریكی كه به (شه‌ڕی گورگ) هێمای بۆ كراوه. جاری یه‌كه‌م: ئه‌و هێزه ئه‌هریمه‌نییه خۆی له شاعیره (مه‌نگۆلی و به‌دگۆ و ده‌روونكلۆره‌كان) ئاماژه‌ی پێكرابوو. جاری دووه‌م: ته‌كنیكی دووباره بوونه‌وه‌ی وێنه‌كان و هێماكان ڕێ خۆشكه‌رن بۆ چه‌كه‌ره‌كردنی هێمای گشتی و چه‌مكی ژیاندۆستی و ململانێی خراپه‌كاری. جاری سێیه‌م: ئه‌نجام و سه‌لمێنراوی داوا و داواكراوه . ئه‌گه‌ر به ڕه‌هه‌ندی هێمای ژماره‌یی (خودای سه‌د و یه‌ك ناو) ڕاڤه بكه‌ین (101) كه تێیدا (0) ناوه‌ند و ناوه‌ڕاستی دوو ژماره‌یه ، كه بریتییه له هێز و كێش و گونجاندن وه‌ك ئه‌و ئارامییه‌ی كه باوه‌ڕدارێك له هه‌مان ژماره‌ی ده‌نكۆڵه‌كانی ته‌سبیحێك ده‌یبینێ له زه‌مینه‌ی ماتماتیكی باوه‌ڕ و باوه‌ڕداریدا.\nله‌م ڕێگا و بانه بۆ نخۆشه‌دا تا بڵێی بێ دڵه‌ڕاوكێیه\nفریشته‌كانی فریاكه‌وتن ناهێڵن گورگ نزیك ببنه‌وه).\nئه‌م شیكارییه سه‌ره‌ڕای جیاوازی ڕاڤه‌كردنیان له نێوان داهێنانی خودی و ئه‌زموونی شیعری ڕه‌نجده‌ر و سایكۆلۆژیای هه‌ستی له لایه‌ك و سنوورداری ڕۆشنبیری و فه‌رهه‌نگی سۆفیگه‌رییانه له لایه‌كی تر ده‌ڕژێنه نێو وێستگه‌یه‌كی یه‌كگرتوو ، كه چاره‌سه‌ری پێكهاته و ستراكتۆری هێمای شیعرین ، سه‌ره‌ڕای گه‌ڕان به دوای سێبه‌ری شوێنه‌واری ده‌لاله‌ت و ماناكان له گۆشه‌نیگای جۆراوجۆری فه‌رهه‌نگی و ئایینی، سنوورداری ڕۆشنبیری شاعیر سه‌باره‌ت به هێما سۆفیگه‌رییه‌كان، به‌ڵام به ورده‌كارییه ماددییه‌كان و ئه‌زموونی خودی ته‌ریبیان ده‌كات ، له‌م ته‌ریب كردنه‌شدا پرۆسێسی سه‌رهه‌ڵدانی سۆزی هه‌ڵچوو و ئه‌زموونی شیعری له‌ناو هێما بۆ كراوه‌كان فه‌راهه‌م ده‌بن ، هێماكانیش ده‌بنه هه‌وێنی ئاوێته‌بوونی جۆراییه‌تی ڕۆشنبیری و كولتووریی و سایكۆلۆژیای ئه‌زموونی خودی و ده‌رفه‌تێك ناهێڵێته‌وه بۆ شه‌قڵی مه‌عریفی له ئه‌زموونی شیعریدا، ژیاندۆستی و حه‌زی ژیان ئه‌نجامن و هێما گشتییه كه له دووباره‌كردنه‌وه‌ی هێما (خودای سه‌د و یه‌ك ناو)دا بۆ جاری سێیه‌م ده‌رده‌كه‌وێ .\n(ئه‌ی خودای سه‌د و یه‌ك ناو ڕێبوارێكی ڕۆشنی\nده‌ستم بگره با بچمه ماڵی ڕۆشن( )).\n(ماڵی ڕۆشن) هێمایه بۆ ماڵی ئه‌به‌دی و ژیاندۆستی شاعیر و فه‌لسه‌فه‌ی و ئه‌نجامی ئه‌و كۆچه‌یه كه شاعیر ده‌ستی پێكردووه به پێی فه‌رهه‌نگی خودی پیرۆزكراو و ڕێساكانی ژیاندۆستی شاعیر، گرینگ لێره‌دا ئه‌وه‌یه كه تیشك بخه‌ینه سه‌ر جۆره‌كانی هێما و په‌یوه‌ندی نێوانیان، بێگومان هێماكان دوو جۆرن، جۆری یه‌كه‌م : هێمای به‌شه‌كی ( The Partial Symbols) : شێوازێكی هونه‌رییه‌كه تێیدا تاكه وشه‌یه‌ك، یان وێنه‌یه‌كی هونه‌ری به‌شه‌كی به‌هایه‌كی هونه‌ری و ئێستێتیكی ده‌نوێنێ له ڕێگای ئاوێته‌بوونی له‌گه‌ڵ هێما بۆكراو به ده‌ستی ده‌هێنێ، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆكاری سرووشكاری و هه‌ژانی زۆرێك له واتا شاراوه‌كان. ئه‌م وێنه و وشانه‌ش ده‌بریسكێنه‌وه، یان ده‌دره‌وشێنه‌وه به هۆكاری په‌یوه‌ندییان، یان كۆنتاكتیان به ڕووداوێكی مێژوویی، یان ئه‌زموونێكی سۆَزداری ، یان به هۆكاری هه‌ڵوێسته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و دیارده سروشتییه‌كان ، یان شوێنگه‌لێك كه چه‌مكێكی هه‌ستی تایبه‌تیان هه‌یه، یان ئاماژه‌گه‌لێكی ئه‌فسانه‌یی دیاریكراو، یان كولتووری گشتییان هه‌یه ، شاعیر له مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ وشه و وێنه‌ی به‌شه‌كی به‌و مانا و ناوه‌رۆكه بچووكه به‌رز و بڵند ده‌بێته‌وه بۆ مانا و مه‌به‌ست و ناوه‌رۆكی هێمایه‌كه‌ی.\nهه‌ر یه‌كه له هێما به‌شه‌كییه‌كان كاری ئێستێتیكی خۆیان جێبه‌جێ ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵوێستی ته‌واوكاری هێمایی وێنا بكه‌ن، كه ئاماده‌یه بۆ گواستنه‌وه‌ی ئه‌زموونی خودی به هاوڕێیه‌تیی هه‌سته‌كان ، وه‌ك چۆن ئه‌و هێمایانه ده‌بن به پاڵپشتی دوانه‌یی هونه‌ری به هۆكاری گه‌شه‌كردن و پێگه‌یاندنی پێكهاته و ستراكتۆری ئه‌زموونه‌كه . سروشتی خه‌ون و مۆته‌كه‌ش كه به‌سه‌ر خه‌وبین زاڵ ده‌بێ به سه‌ر وێنه‌ی هێماییدا ، ئه‌گه‌ر چی لێره‌دا خه‌ون ئاراسته‌كراوه.\nجۆر دووه‌میش: هێمای گشتییه (The General Symbol) : بریتییه له واتای میحوه‌ری ته‌نك و به‌رجه‌سته له یه‌كێك له ڕواڵه‌ت و دیارده ماددییه‌كانه، له زه‌مینه‌ی هێمای گشتیدا سه‌رجه‌م وێنه به‌شه‌كییه‌كان كۆده‌بنه‌وه. واته: هێمای گشتی چه‌قی ئه‌نجام و لۆژیكی ڕاڤه‌كاری ده‌قه‌كه و سه‌رجه‌م وشه و وێنه هێماییه‌كانه، وێنه به‌شه‌كییه‌كان له ده‌وری ئه‌م پنته‌دا خولده‌خۆنه‌وه كه سه‌رچاوه‌ی دابه‌شكردنی كاری شیعرییه و به‌ره‌و ئه‌نجامی ئێستێتیكی بینراو ئاراسته ده‌كرێ( ) . بێگومان له ده‌قه سه‌ره‌كییه‌كه‌ی ڕه‌نجده‌ریشدا هێما و وێنه به‌شه‌كییه‌كان له تاكه وشه‌یه‌كه‌وه تا واتا و ده‌سته‌واژه‌ی هێمایی و وێنه‌ی به‌شه‌كی هێمایی ئاماژه‌یان پێكراوه ئامرازن بۆ پرۆسێسێكی میحوه‌ری چه‌قگرتووی مه‌عریفی، یان هێمایه‌كی گشتین، یان بیرۆكه‌ی سه‌ره‌كین بۆ ژیاندۆستی به پێی ڕێسا و یاسا خودییه‌كانی شاعیر له چوارچیوه‌ی ململانێی لۆژیكی نێوان چاكه‌كاری و خراپه‌كاریدا.\n(ماڵم له سێبه‌ری باڵنده‌یه‌ك دانا\nگوتی له‌به‌ر خاتری تۆ بۆ ماوه‌یه‌ك فڕین دواده‌خه‌م\nتا پشوو ده‌ده‌یت و تێر خه‌و ده‌بیت و خه‌ونێك ده‌بینیت\nئه‌ی شادی بێهووده خه‌ونه‌كانم چی لێ بكه‌م( )).\nئه‌م ده‌قه به قه‌باره و شێوازی ده‌ربڕینی هاوسه‌نگ و ئه‌زموونی شعوری له پێنچ شوێنی تری ئه‌و به‌رهه‌مه شیعریدا دووباره ده‌بێته‌وه ، له ده‌قی ژماره (0) و ده‌قه‌كانی تریش ئه‌م كتێبه ئاسمانییانه (ته‌ورات ، ئینجیل ، قورئان) سه‌رچاوه‌ی هێمایین بۆ كولتوورێكی ئایینی، ئه‌م كولتووره ئاینییه‌ش وه‌ك به‌شێك له نه‌ستی كۆ، بێگومان ئه‌و هێمایانه پێكهاته‌ی تین و تاوی باوه‌ڕن، لێره‌دا شاعیر له سایه‌ی باڵی هێمای مه‌عریفه و جیهانبینی زه‌ینه‌وه، كه به باڵی باڵنده هێمای بۆ كردووه، ماڵی ژیاندۆستی داده‌نێ و حه‌زی ژیانی چێده‌كا، باڵنده‌یه‌ك، یان مه‌عریفه‌یه‌ك تین و توانا به شاعیر ده‌به‌خشێ. (گوتی له‌به‌ر خاتری تۆ بۆ ماوه‌یه‌ك فڕین دواده‌خه‌م) تا له سێبه‌ر و سایه‌ی باڵی ئه‌م باڵنده‌یه مه‌عریفه‌ی باوه‌ڕ و هیوای بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه ( تا پشوو ده‌ده‌یت و تێر خه‌و ده‌بیت و خه‌ونێك ده‌بینیت)، به‌ڵام خه‌ونێكی ئاگایی زه‌ینی ئاراسته‌كراو، ئه‌ویش خه‌ونی باوه‌ڕێكی ئاسمانی (خه‌ونی/ته‌ورات/ئینجیل/قورئان)، چونكه له‌م كتێبه ئاسمانییانه مه‌عریفه‌ی ئیمان گه‌ڵاڵه ده‌بێت و ژیاندۆستی و حه‌زی ژیان پیرۆز ده‌بێت ، دواجار پرسیارێكی مه‌عریفی دێته ئارا كه ئاراسته‌ی كه‌ساییه‌تی، یان دۆخێكی مه‌عریفی ده‌كرێ (شادی بێهووده) سه‌باره‌ت به خه‌ونی مه‌زنی ئیمان و ژیاندۆستی به پێی ڕێسای شاعیر خۆی.\n(ئه‌رێ شادی بێهووده خه‌ونه‌كانم چی لێ بكه‌م).\nڕه‌نجده‌ر له ده‌قه سه‌ره‌كییه‌كه‌ی په‌یوه‌ست نه‌بوو به ڕێساكانی خاڵبه‌ندی و یاساكانی دیسپلینكردنی ده‌قی نووسین، به‌ڵكو وه‌ك سوریالیستێك یاخی ده‌بێ له‌م یاسا و رێسایانه‌ی نووسین و ده‌ربڕینی شیعری، به‌ڵام وێنه خه‌ونییه‌كانی، چونكه به‌شێكن له ئاگایی و ئه‌زموونی هه‌ستی و هێمای به‌شه‌كی له لۆژیك و هێمای میحوه‌ری و چه‌قگه‌رایی و گشتی پێكده‌هێنن، بۆیه سه‌رجه‌م وشه و وێنه هێماییه‌كان و خه‌ونییه‌كان له ده‌وری پنتی هێما گشتی و سه‌ره‌كییه‌كه ده‌سووڕێنه‌وه. ئه‌وه‌ی مایه‌ی ئاماژه پێكردنه یه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی ئه‌م ده‌قه دووباره‌بوونه‌وه‌یه به تایبه‌تی دووباره‌بوونه‌وه‌ی هێماكان، كه وه‌ك ته‌كنیكی شیعری مه‌غزادار و به مه‌به‌ستی جوانیناسی و خولقاندنی وێنه‌ی هه‌ستی به‌كارهاتوون، ئه‌م دیارده‌یه، یان ته‌كنیكه مۆدێرنه‌ی شیعری نوی به‌شێكه له ئه‌ندازه‌ی ده‌ق و پێكهاته‌ی ئه‌زموونی ده‌ربڕینی شیعری ، هه‌ر بۆیه ڕه‌نجده‌ر سه‌باره‌ت به‌م دیارده‌یه ده‌ڵێ: ( له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌م ئه‌زموونه، حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم، هه‌شت ده‌قی ئاستداره، هه‌ر ده‌قه‌ی ده جار خۆی دووباره ده‌كاته‌وه. واته: به شاقووڵی دێته خواره‌وه و به ئاسۆیی بڵاوده‌بێته‌وه، خوێنه‌ر ده‌توانێت هه‌شت ده‌قه بنه‌ڕه‌تییه‌كان بدۆزێته‌وه و ئه‌وانی تر به چێژی دووباره‌بوونه‌وه، یان به هونه‌ری دووباره‌بوونه‌وه، بخوێنێته‌وه ئه‌م دیارده‌ی دووباره‌بوونه‌وه‌یه ده‌بێته شوێنی تێبینی له دایكبوونه‌وه‌ی چێژ و هونه‌ر و بیرۆكه‌كان.\nده‌قه دووباره‌بووه‌كانم به دوای یه‌كدا ڕێزبه‌نده‌ی نه‌كردوون. وه‌ك ئامانج و مه‌به‌ست و تَێكه‌ڵاو سه‌ره‌و ژێرم ڕێكخستوون و به‌ته‌واویی ڕووبه‌ری كتێبه‌كه‌دا په‌رتم كردوون. له دووباره‌بوونه‌وه‌شیاندا له مانای ڕاسته‌قینه‌ی پێشوویاندا نامێننه‌وه)( ) ، به واتایكی تر شاعیر ئامانجی له دووباره به‌كارهێنانه‌وه‌ی هێماكان بریتییه له چێژ به‌خشین و هونه‌ری به‌رز و خستنه‌ڕووی بیرۆكه‌ی گۆڕانی واتا به گوێره‌ی پانتایی ده‌قه‌كه و هاوسه‌نگكردنی ئه‌م بوارانه و ئاوێته‌كردنیان به تیۆری ئه‌ندازه‌ی ئێستێتیكای ئه‌زموون و هه‌ڵوه‌سته و ڕوانین و بوونی فیكری قووڵ له لایه‌ك و تێڕامانی ته‌كتیكی هێمایی واتا و ده‌لاله‌تی هێمایی وێنه و ده‌ربڕینی شیعری و سایكۆلۆژیا و هاوسه‌نگی له لایه‌كی تر، چونكه دواجار دووباره‌بوونه‌وه هونه‌رێكی سایكۆلۆژی سه‌نگینه بۆ خستنه ڕووی ئه‌زموونی هه‌ستی شاعیر. له بوارێكی تریش (دووباره‌بوونه‌وه ژێر باری ئه‌و یاسا شاراوانه‌یه كه ده‌سته‌واژه‌یه‌ك جڵه‌و ده‌كه‌ن، یه‌كێك له‌و یاسایانه‌ش یاسای هاوسه‌نگییه، له سروشتی هه‌ر ده‌سته‌واژه‌یه‌ك جۆرێك له ورده‌كاری شاراوه‌ی هاوسه‌نگی هه‌یه كه پێویسته شاعیر له سه‌رجه‌م بارودۆخه‌كان بیپارێزێ ….. تاد، ده‌سته‌واژه‌ی كێشكراو سه‌ربه‌خۆیی و چه‌قی سه‌نگایی و لایه‌كانه و ده‌چێته ژێر باری جۆرێك له ئه‌ندازه‌ی وشه و ورده‌كاری كه پێویسته شاعیر گرینگی پێ بدات كاتێك ده‌چێته نێو ته‌كنیكی دووباره‌كردنه‌وه..( )) ، ئه‌گه‌ر نا بارودۆخی ده‌سته‌واژه و وێنه‌ی شیعری لاسه‌نگ و نامۆ ده‌بێت و هیچ به‌هایه‌كی ئێستێتیكی نانوێنێ، بۆیه دووباره‌كردنه‌وه هاوسه‌نگی بوونی ده‌قی شیعری ده‌پارێزێ و ئامرازی جوانیناسی و ده‌ربڕینی ئه‌زموونی شیعریشه، ڕه‌نجده‌ر له پێشه‌كی كۆ شیعری: (سه‌د و یه‌كشه‌وه) ده‌ڵێ : ( ئه‌فراندن له دووباره‌كردنه‌وی جوانییه‌كاندا په‌یوه‌سته به فره‌یی كولتوور و پاراوی ئه‌زموونی دووباره‌كه‌ره‌وه. دووباره كردنه‌وه جیاوازه له جووینه‌وه، چونكه جووینه‌وه و لاساییكردنه‌وه هیچ داهێنانێكی تێدا به‌رهه‌م نایه‌ت، به‌ڵام دووباره‌كردنه‌وه جیاكاری و داهێنانی لێوه به‌رهه‌م دێت.\n( ) بێگومان جووینه‌وه و كاوێژكردنی ڕه‌ها و بێبه‌رابه‌ری و ده‌قی شیعری ده‌شێوێنێ و لاسه‌نگی ده‌كات، چونكه ئه‌م جۆره جووینه‌وه و لاساییه دووباره‌بوونه‌وه‌یه‌كی ئه‌بستراكته و دووره له ڕه‌هه‌ندی ئه‌فراندن و داهێنان و جوانیناسی ده‌ق و ده‌ربڕینی شیعری ، له به‌رانبه‌ردا دووباره كردنه‌وه بۆ هاوسه‌نگی ته‌كنیكی شیعری و ده‌ربڕین داهێنان و ئه‌فراندن و جوانیناسی مه‌عریفی ئه‌زموونی هه‌ست ده‌خولقێنێ به تایبه‌تی ئه‌گه‌ر دووباره كردنه‌وی هێما و وێنه به‌شه‌كییه‌كان و وشه‌كان له جووڵه و خولانه‌وه‌دا بێت به ده‌وری هێما گشتییه‌كه، كه میحوه‌ری ده‌قه‌كه‌یه. شاعیر له وته‌كانی به‌رده‌وام ده‌بێ ده‌ڵێ : ( دووباره كردنه‌وه هه‌میشه جوانیی شێوه‌ی نوێ ده‌ڕژێنیته ناو واقیعی نووسین و جوانبه‌خشی …. له دووباره‌كردنه‌وه‌ی جوانیه‌كاندا دووباره‌كه‌ره‌وه ڕوانینێكی تراژیدی له‌باره‌ی ژیان لاپه‌یدا نابێت بۆ كاركردن، چونكه به ته‌نیا چاوگه‌ی جوانییه‌كان مشتوماڵ ده‌كاته‌وه و كاری به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی كولتووری جوانی له‌ناو كولتووری جوانی به‌جێده‌هێنێ، هه‌روه‌ها دووباره‌كردنه‌وه‌ی وشه‌ش هێزێكی دیكه ده‌به‌خشێت ، به جۆرێك له ناخڕا پێ ده‌گاته‌وه و ده‌رده‌په‌ڕێته‌وه، وا ده‌زانی ئه‌م وشه‌یه سه‌رسوڕمانێكی دیكه ئاشكرا ده‌كات و ده‌یهێنێته بوون و پانتایی كارتێكردن.\nوشه له شیعردا وزه‌ی ده‌بینرێت نه‌ك قه‌واره ( )، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌مان بۆ ده‌سه‌لمێنێ كه دووباره‌كردنه‌وه‌ی هێما، یان وشه‌ی هێما بۆ كراو لای شاعیر وزه‌یه‌كی ڕاسته‌قینه‌ی هه‌یه و بزوێنه‌ری په‌یوه‌ندی هێمای وێنه و ناوه‌رۆكی شیعرییه و به‌رهه‌مهێنه‌ری به‌ش و پێكهاته‌ی سه‌ره‌كی كولتوور و فه‌رهه‌نگه، هه‌روه‌ها به‌شیكه له سه‌لمێنه‌ری ئه‌ندازیی هاوكێشه‌ی ده‌ق بۆ هاوسه‌نگی شێوازی ده‌ربڕینی هێما و وێنه به‌شه‌كییه‌كان. سه‌ره‌ڕای داڕشتنی لۆژیكی ئه‌زموونی هه‌ست و سایكۆلۆژیای ئه‌زموون، زه‌مینه‌یه‌كی شیكاری ده‌خولقێنی و توانستی فیزیكی و جووڵه‌یی واتا و مانای شیعری و جوانیناسیه‌كی مشتوماڵ و پوخت به‌رهه‌مده‌هێنێته‌وه.\nئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه شاعیر به لێزانی و كارامه‌یی ته‌كنیكی دووباره‌كردنه‌وه‌ی وشه و وێنه و هێمای به‌كارهێناوه و له ده‌قه شیعرییه‌كانی به‌كاری خستووه وه‌ك به‌شێك له ئێستێتیكای ده‌ربڕین، نووسین كاریگه‌ری ئه‌زموونی هه‌ستی سایكۆلۆژیای خودی ده‌ربڕ جا ئه‌م دووباره‌كردنه‌وه هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت له شێوه‌كانی دووباره‌كردنه‌وه ، چونكه (دووباره‌كاری شیعری بنه‌ماییه‌كی سه‌ره‌كی بنیادی هۆنراوه‌كانی سه‌باح ڕه‌نجده‌ره و كه‌وا به هۆنیار – شاعیرێكی نوێخواز له بواری زمانی شیعریدا ناسراوه( )). ئه‌وه‌ش تێڕوانیێكی ڕه‌خنه‌گرانه‌ی ڕاست و دروسته بۆ لێكۆڵینه‌وه و لێكدانه‌وه‌ی هونه‌ری دووباره‌كردنه‌وه له ده‌قه‌كانی ڕه‌نجده‌ردا، ده‌قه‌كانی ڕه‌نجده‌ر بنادێكی ئه‌ندازه‌یی و فه‌زایه‌كی نه‌رم و په‌لكه‌زێڕینه‌ییان هه‌یه.\n1-\tهێما میكانیزمێكی هه‌ستیی سه‌نگین و به‌هاداره، وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ شتگه‌لێكی مانایی، كه ناچێته ژێر هه‌سته‌وه‌ره‌كان، ئه‌و سه‌نگ و به‌هایه‌شی به‌نده به ڕووگه‌كانی لێكچواندنی دووشت. یه‌كه‌م: ئه‌ندێشه‌ی هێماگه‌ر هه‌ست پێكردووه. دووه‌م: هه‌ست پێكردووه.\n2-\tشاعیر له نواندنه هێماگه‌رییه‌كه‌یدا كه‌ناڵێك ده‌كاته‌وه له نێوان هه‌ست و نه‌ستدا. له‌گه‌ڵ یه‌ك ئاوێته و تێكه‌ڵیان ده‌كات، چونكه پشكۆی ڕووگه‌كانی فیكر و هه‌ست له‌نێو جۆشی بڵێسه‌یه‌كدا نقووم ده‌بن، لێره‌دا هێما په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ جیهانی خه‌ونی نائاگایی و ئه‌وانه‌ی له بازنه‌ی خه‌وندا خولده‌خۆنه‌وه. وه‌ك وڕێنه و هه‌لوه‌سه، به‌ڵكو هێمای كۆكه‌ره‌وه‌ی نێوان هه‌ست و نه‌ست و نهێنییه قووڵ و نادیاره‌كانه، وه‌ك دیاره هه‌ندێك جار ئاڵۆز و دژیه‌كن.\n3-\tئه‌و كێشمه‌كێشانه‌ی شاعیر له نێوان ڕه‌هه‌نده‌كانی ستراكتۆری هێماگه‌رایی و هێماكان دایناوه و دایمه‌زراندووه به زاڵبوونی ڕۆشنی و بریقه‌داری بیركردنه‌وه ده‌ناسرێت، كه له فه‌زا و ڕه‌هه‌ندی هه‌ستیه‌وه ده‌دره‌وشێته‌وه، به‌ڵام به هه‌مان شێوه مه‌ودا و قووڵی نه‌ستیشی به‌سه‌ردا ده‌ڕژێ، له شێوازی چه‌ند ده‌سته‌واژه‌ییه‌كدا قووڵی ناخ و خودیی شاعیر فره‌وانتر ده‌كات.\n4-\tستراكتۆری هێما له لای شاعیر له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی تایبه‌ت بنیاتنراوه. له نێوان هه‌ندێك ڕواڵه‌ت و دیارده‌ی هه‌ست پێكراو و ته‌وژمی بیر و ڕوانینی خودی له دواوییه‌تی و له ده‌ره‌وه‌ی چوارچێوه‌ی ده‌قه‌كه‌دا ده‌ڕووخێ و داده‌ڕمێ. چونكه شاعیر به هێزی خه‌مڵاندن ده‌گاته دامه‌زراندنی ئه‌م ستراكتۆره هێمایییه له دووتۆی هه‌ڵوێستێكی دیاریكراوی هه‌ستیدا.\n5-\tله ده‌قه‌كه‌دا، هێما و وێنه به‌شه‌كییه‌كان له تاكه وشه‌یه‌كه‌وه تا واتا و ده‌سته‌واژه‌ی هێمایی و وێنه‌ی به‌شه‌كی هێمایی كه ئاماژه‌یان پێكراوه ئامرازن بۆ پرۆسێسێكی میحوه‌ری چه‌قگرتووی مه‌عریفی، یان هێمایه‌كی گشتین، یان بیرۆكه‌ی سه‌ره‌كین بۆ ژیاندۆستی به پێی ڕێسا و یاسا خودییه‌كانی شاعیر، له چوارچیوه‌ی ململانێی لۆژیكی نێَوان چاكه‌كاری و خراپه‌كاریدا.\n6-\tشاعیر ئامانجی له دووباره به‌كارهێنانه‌وه‌ی هێماكان بریتییه له چێژ به‌خشین و هونه‌ری به‌رز و خستنه‌ڕووی بیرۆكه‌ی گۆڕان. واتا: به گوێره‌ی پانتایی ده‌قه‌كه و هاوسه‌نگكردنی ئه‌م بوارانه و ئاوێته‌كردنیان به تیۆری ئه‌ندازه‌ی ئێستێتیكای ئه‌زموون و هه‌ڵوه‌سته و ڕوانین و وجودی فیكری قووڵ له لایه‌ك و تێڕامانی ته‌كتیكی هێمایی واتا و ده‌لاله‌تی هێمایی وێنه و ده‌ربڕینی شیعری و سایكۆلۆژیای هاوسه‌نگی له لایه‌كی تر.\nئه‌یلوولی 2017 هه‌ولێر\nسه‌رچاوه‌كان به زمانی عه‌ره‌بی:\n1-\tخالده سعید ، حركیه الإبداع دار العوده – بیروت ، لبنان ، الگبعه الپانیه ، 1982.\n2-\tروز غریب ، تمهید فی النقد الحدیپ ، دار المكشوف – بیروت ، لبنان ، الگبعه اڵاولی – 1971.\n3-\tعاگف جوده نصر (الدكتور) ، الرمز الشعری عند الصوفیه ، دار اڵاندلس – بیروت ، لبنان ، الگبعه الپالپه – 1983.\n4-\tعدنان حسین قاسم (الدكتور) ، التصویر الشعری ، رۆیه نقدیه لبلاغتنا العربیه ، الدار العربیه للنشر و التوزیع – مصر ،2000.\n5-\tمحمد علی كندی ، الرمز و القناع فی الشعر العربی الحدیپ (السیاب و نازك و البیاتی) ، دار الكتاب الجدید المتحده – بیروت ، لبنان ، الگبعه اڵاولی – 2003.\n6-\tمصگفی ناصف (الدكتور) ، الصوره اڵادبیه ، دار اڵاندلس – بیروت ، لبنان ، دون الإشاره إلی سنه الگبع.\n7-\tنازك الملائكه ، قچایا الشعر المعاصر ، دار العلم للملایین – بیروت ، لبنان ، الگبعه الرابعه عشره ،2007.\nسه‌رچاوه‌كانی به زمانی كوردی:\n1-\tحه‌كیم مه‌لا ساڵح، زمان و بیركردنه‌وه‌ی شیعری، چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری – هه‌ولێر، چاپی یه‌كه‌م، 2016.\n2-\tسه‌باح ڕه‌نجده‌ر، حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌نده بژیم، چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری _ هه‌ولێر، چاپی یه‌كه‌م، 2015.\n3-\tسه‌باح ڕه‌نجده‌ر، سه‌د و یه‌كشه‌وه، چاپخانه‌ی ده‌زگای ئاراس – هه‌ولێر، چاپی یه‌كه‌م، 2008.\nگۆڤاره‌كان به زمانی كوردی:\n1-\tگۆڤاری 23، گۆڤارێكی ئه‌ده‌بی. هزری. ڕه‌خنه‌یییه، ژماره (8)، هاوینی – 2012، چاپخانه ڕۆژهه‌ڵات – هه‌ولێر .\n2-\tگۆڤاری هه‌ڵمه‌ت، گۆڤارێكی تایبه‌ته به شیعر، ژماره (6)، به بێ دیاریكردنی ساڵ و شوێنی چاپ.\n3-\tگۆڤاری هه‌نار، گۆڤارێكی ئه‌ده‌بیی، هونه‌ریی، رووناكبیرییه، ژماره (77)، پووشپه‌ڕ – 2712 ، یۆنیۆ – 2012، به‌ڕێوه‌به‌رێتی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی سلێمانی.\nسه‌روه‌ر حه‌سه‌ن محه‌مه‌د\nماسته‌ر له ڕه‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی عه‌ره‌بی هاوچه‌رخ\nهه‌ولێر- ژماره‌ی مۆبیل : 07504613632\n– محمد علي الكندي ، الرمز و القناع في الشعر العربى الحديث ، ص:51.\n– خالدة سعيد ، حركية الإبداع ، ص :125.\n– عدنان حسين قاسم ، التصوير الشعري رؤية نقدية لبلاغتنا العربية ، ص:167.\n4- روز غريب ، تمهيد في النقد الأدبى الحديث ، ص:228.\n– مصطفى ناصف ، الصورة الأدبية ، ص:157.\n– الدكتور عاطف جودة نصر ، الرمز الشعرى عند الصوفية ، ص:23.\n– عدنان حسين قاسم ، التصوير الشعرى رؤية نقدية لبلاغتنا العربية ، ص:167.\n– الدكتور عاطف جودة نصر ، الرمز الشعرى عند الصوفية ، ص: 391.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا:11.\n– هةمان سةرضاوة، لا:6.\n– ئارام سديق ، لة طةمةى زمانةوة بؤ طةمةى تةكنيك خويَندنةوةيةك بؤ كتيَبى (حةزدةكةم ئةوةند بذيم) ى سةباح رِةنجدةر ، طؤظارى هةلَمةت ، ذمارة (6) ، بة بىَ سالَى ضاث ، لا: 45.\nسةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا: 12.\n– سةباح رِةتجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا:12.\n– حةكيم مةلا سالَح ، زمان و بيركردمةوةى شيعرى ، لا:8.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا : 12 – 23.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا:13.\n– ئةحمةدى مةلا ، باجى جيا نووسين ، ئةزموونى سةباح رِةنجدةر ، طؤظارى 23 ، ذمارة (8) هاوينى (2012) ، لا : 7.\n– ئارام سديق ، لة طةمةى زمانةوة بؤ كتيَبى (حةزدةكةم ئةوةندة بذيم) ى سةباح رِةنجدةر ، طؤظارى هةلَمةت ، ذمارة (6) ، لا : 47.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا : 14.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا : 7-8 .\n– هةمان سةرضاوة ، لا : 14- 15 .\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا : 15.\n– عدنان حسين قاسم ، التصوير الشعرى ، رؤية نقدية لبلاغتنا العربية ، ص :192.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةندة بذيم ، لا : 16.\n– سةباح رِةنجدةر ، حةزدةكةم ئةوةند بذيم ، لا :8 – 9 .\n– نازك الملائكة ، قضايا الشعر المعاصر ، ص: 277.\n– سةباح رِةنجدةر ، سةد و يةكشةوة ، لا : 6 .\n– هةمان سةرضاوة ، لا : 6-7 .\n– د. عادل طةرميانى ، تةكنيكى دووبارةكردنةوة لة هؤنراوةكانى سةباح رِةنجدةر (ليَكؤلَينةوةيةكى شيكار رِةخنةيية)، بةشى دووةم ، طؤظارى هةنار ، ذمارة (77) ، سالَى حةوتةم ، يؤنيؤى 2012، لا : 29.\nPrevious بیست و شەشەمین یاد و ڕێزنان لە تێکۆشانی یەکێک لە ھونەرمەندانی کاروانی بەرەو جیھانێکی ناچینایەتی (کاروان عوسمان)\nNext لە ئەزموونی كەتەلۆنیاوە, دیموكراسیەت كێشەی نەتەوایەتی چارەسەر ناكات


پاشە کشە، یان چونەوەیەک. – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەمانگى ئازارى ئەمساڵدا هێزەکانى ئەمریکا چەند بنکەیەکى سەربازیان رادەستى هێزەکانى عێراق کردەوە، لەزۆربەى میدیاکاندا ئەم رادەستکردنەوەیە بەپاشەکشەى ئەمریکا لەعێراق دانرا، لەمیدیا عێراقیەکانیشدا، بەپێى چاوپێکەوتن و گوتەى ئەفسەر و پلەدارەکانى عێراق، ئەم پاشەکشەیە بەوە لێکدانەوەى بۆ کرا، کە تواناى سەربازى سوپاى عێراقى بەرزبۆتەوە و لەئێستادا تواناى پاراستنى خاکى عێراقیان هەیە.\nبەڵام ئەگەر کەمێک بە سەرنجەوە بڕوانینە بارودۆخ و شێوازى پاشەکشەى هێزەکانى ئەمریکا، بۆمان دەردەکەوێت، رادەستکردنەوەى سەربازگەکان، تەنیا هەنگاوێکى ستراتیژى حکومەتى ئەمریکایە و خۆ ئامادەکردنە بۆ قۆناغێکى نوێ لە عێراقدا، سەرەتاى یەکلاکردنەوەى دەسەڵاتداریە لە عێراقدا.\nئاڵۆزى رەوشى سیاسى لە عێراقدا:\nپاش مانگرتن و خۆپێشاندانەکانى باشوور و ناوەڕاستى عێراق، رەوشى سیاسى عێراق تاڕادەیەکى زۆر ئاڵۆز و ناڕوونە. هەرچەندە لەئێستادا حکومەتى عێراق بە سەرۆکایەتى عادل عەبدولمەهدى دەست لەکارکێشانەوەى پێشکەش کردوە و بۆتە حکومەتێکى کار بەڕێکەر، بەڵام ئەوەش نەبۆتە هۆى رازیکردنى شەقام، چونکە تائێستا هیچ لایەنێکى سیاسى و هیچ کاندیدێکە سەرۆک وەزیران نەیانتوانیوە شەقام رازى بکەن و ببنە جێى متمانەى سەرجەم هێزە سیاسیەکان.\nلەئێستادا هێزە سیاسیەکانى عێراق تەواو پێچەوانەى خواست و ویست و داوکاریەکانى خەڵکى عیڕاقن، هەرگیز باوەڕیش ناکرێت حکومەتێکى نوێ بتوانێ ئەو داواکارى و یستانەى گەلى عێراق بێنێتە دى. بۆیە ئەگەرى دروستبونى شەڕێکى نێوخۆیى، لەنێوان گەل و خێڵەکانى عێراق لەلایەک و هێزەکانى لایەنگرى ئێران لەلایەکى دیکە ئەگەرێکى بەهێز دەبێت، پێدەچێت ئەوەش بەشێک بێت لە ستراتیژیەتى ئەمریکى لەڕوبەڕوبونەوەى ئێران و کۆتاییهێنان بەو دەسەڵاتە لەعێراق و ئێرانیشدا.\nباشترین شێواز بۆ ڕوبەڕوبونەوەى ئێران:\nجەنگى هەشت ساڵەى ئێران و عێراق، تەنیا ماڵوێرانى بۆ گەلى عێراق لێکەوتەوە، بەڵام بۆ کۆمارى ئیسلامى ئێران سەربارى ماڵوێرانى، دەرفەتێک بوو بۆ دروستکردنى هێزى دژبەرى رژێمى ئەوساى عێراق و بونیادنانى میلیشیاکانى ئێستا، بەهۆى زۆرى ژمارەى ئەو دیلانەى جەنگ کە لاى ئێران بوون، کە خۆیان لەڕوى سەربازیەوە ڕاهێنراوبون، تەنیا ڕێکخستن و پڕچەککردن و پێگەیاندنى فیکریان لەئەستۆى ئێراندا بوو.\nپاش روخاندنى ڕژێمى عێراق لەلایەن ئەمریکاوە، ئێران دەستیکرد بە کاراکردنى ئەو هێزانە، سەرەتا دژ بە عەرەبى سوننەو تەسفیەکردنیان، کە سەرکەوتوبون لەو جەنگەدا، پاشان بەرامبەر بەهێزەکانى ئەمریکاو هەوڵدان بۆ دەرپەڕاندنیان لەعێراقدا.\nئەو میلیشیاو هێزانە لەئێستادا فۆرمێکى میللیان وەرگرتوە، شێوازى شەڕ و ڕوبەڕوبونەوەیان لەگەڵ هێزەکانى ئەمریکا شێوازێکى تێکەڵە لە شێوازى پارتیزانى و شێوازى ئاژاوە نانەوەو هێرشى لەناکاو، بۆیە ئەستەمە بۆ ئەمریکا بتوانێت زاڵبێت بەسەر هێزى لەو شێوەیەدا. بێتوانایى ئەمریکیەکان لەو شەڕەدا، ناچارى کردون پەنا بەرن بۆ هێزێکى دیکە بۆ لەناوبردن و دەرپەڕاندنى ئەو میلیشیایانە، ئەویش هێزى میللەت و خێڵەکانە.\nلەمایانەى خۆپێشاندانەکانى ئەم دواییەى باشور و ناوەڕاست، ئەوە بە ئاشکرا بەدیکرا، لەئێستادا گەلى عێراق داواى کۆتاییهاتن بە هێزە سیاسیەکان دەکات لەڕێى بێ ڕۆڵکردنیان لەپرۆسەى بەڕێوەبردنى عێراق و بڕیارداندا، لەگەڵ ئەوەشدا داواى کۆتاییهێنان بە پەیوەندى لەگەڵ ئێران و وەدەرنانى هێزەکانى ئێران دەکات لەعێراقدا. ئەوەش باشترین بژاردەیە بۆ ئەمریکاو سوپاکەى بۆ ڕوبەڕوبونەوەى هێزەکانى ئێران و کۆتایى پێهێنانى هەژمونیان لەعێراقدا.\nخاڵە لاواز و بەهێزەکان:\nخاڵى لاوازى ئەمریکا لەعێراق، بەربڵاوى سوپاکەی و زۆرى بنکە سەربازیەکانیەتى، زۆرى ئەو بنکانە وای لە میلیشیاکانى سەر بە ئێران کردوە بە ئاسانى بتوانن بیکەنە ئامانج و زیانى مادیى و مرۆیى زۆرى پێبگەیەنن، بۆیە باشترین ستراتیژیەت بۆ خۆپاراستن لەبارودۆخێکى لەو شێوەیە، هەڵبژاردەى چونەوەیەکە بۆ ئەمریکیەکان، هەرئەوەشیان پیادە کردوە.\nلەکاتێکدا ئابورى عێراق و سامانى نەوتەکەى لەدەستى ئەمریکیەکاندایە، ئەوەش تایبەتمەندى لەپێشینەى داوە بە ئەمریکا، تا دوبارە بتوانێت دەست بەسەر عێراقدا بگرێتەوە، یان بە ویست و خواستى خۆى بونیادى بنێتەوەو بەرژەوەندیەکانى خۆى تێدا بپارێزێ. ئەمەش خاڵێکى بەهێزى ئەمریکایە بۆ دوبارە سەپاندنى هەژمونى خۆى لە عێراقدا.\nئێستا ئەمریکیەکان هێڵەکانى بەرگرى دژە موشەکى بەهێز دەکەن، چونکە خاڵى بەهێزى ئێران کە بەردەوام هەڕەشەى پێدەکات و باڵادەستى کردوە لەناوچەکەشدا هێزى موشەکى ئەو وڵاتەیە. هێزى موشەکى ئێران لەتوانایدایە تەواوى بنکەو پێگەکان لەخاکى عێراقدا بکاتە ئامانج و سەرکەوتوانە بیان پێکێ. بەو هۆیەوە ئەمریکا گرنگى بەرچاوى داوە بەو لایەنەى بەرگرى. ئەگەر شەڕو پێکدادان لەنێوان میللەت و خێڵەکان لەلایەک و میلیشیاکانى سەر بە ئێران ڕوبدات، ئەوا ئەمریکا تەنیا پشتیوانى و دابینکردنى پێداویستى سەربازى و پشتیوانى ئاسمانى دەکەوێتە ئەستۆ، بەهەمان شێوەى ئەو شەڕەى لەسوریا بەرامبەر داعش کراو ئەزمونێکى سەرکەوتوو بوو.\nلە کۆتاییدا بۆمان دەردەکەوێت، ئەمریکا و هێزەکەى نەک لەعێراق پاشەکشە ناکات، بەڵکو دەیەوێت بیکاتە سەرەتایەک بۆ کۆتاییهێنان بەهەژمون و دەسەڵاتى ئێران لەناوچەکەو لەنێو ئێرانیشدا، ئابورى ئێران و تواناى گەلى ئێران بۆ بەرگەگرتنى نەهامەتیەکان بەهۆى شەڕە یەک لەدوایەکەکانى سوریا و یەمەن و شەڕى داعش و گەمارۆى ئابورى سەر ئەو وڵاتەوە، تەواو لاواز بوە، رەنگە ئەو شەڕەى لەداهاتویەکى نزیکدا لەعێراق ڕوبەڕوى دەبێتەوە داهاتو و مانەوەى ئەو رژێمە بخاتە مەترسى جدیەوەو سەرەتاى داڕمان و کۆتاییهاتنى بێت لەناوچەکەو خودى ئێرانیشدا.


جیهان به‌كورتى: بڕیارێكى نوێ له‌باره‌ى هاوڕه‌گه‌زخوازه‌كان ده‌ركرا\nهەواڵ / جیهان :: 12/06/2019 :: 11402 جار بینراوە\nعێراق بەكورتی: ژمارەیەك پەرلەمانتار وەڵامی حكومەتی هەرێم دەدەنەوە\nئینفۆگرافیک :: 22 کاتژمێر پێش ئێستا\nئینفۆگرافیک: ١٠ ئامۆژگاریی بۆ ئەوەی چۆن فەلسەفە بخوێنینەوە\nئینفۆگرافیک :: 24 کاتژمێر پێش ئێستا\nلۆكاڵ – "هاوڕه‌گه‌زخوازى نه‌خۆشى نییه" ئه‌ڵمانیا پلانى هه‌یه چاره‌سه‌رى گۆڕینى ره‌گه‌ز قه‌ده‌غه بكات\n(رۆژى سێشه‌ممه 11ى حوزه‌یرانى 2019) ێنس سپان وه‌زیرى ته‌ندروستى ئه‌ڵمانیا رایگه‌یاند: پلانیان هه‌یه له‌مساڵدا یاسایه‌ك ده‌ربكه‌ن بۆ قه‌ده‌غه‌كردنى چاره‌سه‌رى گۆڕینى ره‌گه‌ز كه وا له كچ یان كوڕه هاوڕه‌گه‌زخوازه‌كه ده‌كات ئاره‌زووى سێكسى بۆ هه‌مان ره‌گه‌زى خۆى نه‌مێنێت و ئاره‌زووى بۆ ره‌گه‌زى به‌رامبه‌ر زیاد ده‌كات".\nنیوس ویك – چین دووپاتیده‌كاته‌وه كه له جه‌نگى ئابوورى له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا ناترسن\n(رۆژى سێشه‌ممه 11ى حوزه‌یرانى 2019) گێنگ شوانگ وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى چین رایگه‌یاند: چین نایه‌وێت جه‌نگى ئابوورى له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا بكات، به‌ڵام ئێمه له جه‌نگی ئابووریش ناترسین، ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا بیه‌وێت ئه‌و جه‌نگه درێژ بكاته‌وه، ئێمه به‌توندى وه‌ڵامیان ده‌ده‌ینه‌وه و تا كۆتایى ده‌جه‌نگین.\nبى بى سى – ئیڤان گۆڵونۆڤ رۆژنامه‌نوسى روسى دواى ناڕه‌زاییه‌كان ئازادكرا\nئیڤان گۆڵونۆڤ رۆژنامه‌نوسى روسى دواى ئه‌وه‌ى به تۆمه‌تى بازرگانیكردن ده‌ستگیركرا، ناڕه‌زایه‌تییه‌كى زۆرى خه‌ڵكى به‌دواى خۆیدا هێنا و داواى ئازادكردنى ده‌كرا و ئه‌و تۆمه‌ته‌یان به هه‌ڵبوستراو ناوبرد، بۆ ئه‌وه‌ى ده‌ستگیرى بكه‌ن، به‌هۆى ئه‌و ناڕه‌زایه‌تییانه‌وه (رۆژى سێشه‌ممه 1ى حوزه‌یرانى 2019) ئازادكرا و له‌كاتى ئازادكردنیدا ده‌ستیكرد به گریان و دووپاتیكرده‌وه كه له‌سه‌ر هه‌مان كارى پێشووى به‌رده‌وام ده‌بێت.\nبى بى سى – له‌میانه‌ى ناكۆكییه‌كانى نێوان ئه‌مریكا و ئێران، شینزۆ ئابى سه‌رۆك وه‌زیرانى ژاپۆن به‌ره‌و تاران به‌ڕێكه‌وت\n(ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه 12ى حوزه‌یرانى 2019) شێنزۆ ئابى سه‌رۆك وه‌زیرانى ژاپۆن به‌په‌رۆشه‌وه بۆ چاره‌سه‌ركردنى سزا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌سه‌ر ئێران و سیاسه‌تى ناوخۆى ئه‌و وڵاته و كه‌مركردنه‌وه‌ى ناكۆكییه‌كانى نێوان واشنتن و تاران له‌سه‌ر به‌رنامه ئه‌تۆمییه‌كه‌ى ئێران به‌ره‌و تاران به‌ڕێكه‌وت.\nته‌سنیم- عومران خان: ئه‌گه‌ر بشكوژرێم رێگه به گه‌نده‌ڵى ئابوورى ناده‌م\nعومران خان سه‌رۆك وه‌زیرانی پاكستان له هه‌ڵمه‌تى به‌رانگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵى ئابووریدا وتارێكى پێشكه‌ش كرد و رایگه‌یاند: ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌م رێیه‌دا بشكوژرێم، ئاماده‌نیم واز له گه‌نده‌ڵه ئابوورییكانی وڵاته‌كه‌م بێنم و درێژه به به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌كه‌م ده‌ده‌م.\nكۆمۆن دریمس – ته‌نیا له ده‌یه‌یه‌كدا كۆمپانیاكان 50 ملیۆن هێكتار دارستانیان له‌ناوبردووه كه رووبه‌ره‌كه‌ى هێنده‌ى خاكى ئیسپانیا ده‌بێت\nله ساڵى 2010دا كۆمپانیا گه‌وره‌كان به‌تایبه‌تى كۆمپانیاكانى گۆشت و زه‌یتى خورما و سۆیا به‌ڵێنیاندا له‌ماوه‌ى 10 ساڵى داهاتوودا كۆتایى به بڕینه‌وه‌ى دارستانه‌كان بهێنن، به‌ڵام له‌برى ئه‌وه‌ى به‌ڵێنه‌كه‌یان به‌رنه‌سه‌ر خراپتریان كردووه و راپۆرتێكى رێكخراوى نێوده‌وڵه‌تى ئاشتى سه‌وز ئاشكرایده‌كات ئه‌و كۆمپانیایانه به‌رپرسن له له‌ناوبردنى به‌لاى كه‌مه‌وه 50 ملیۆن هێكتار دارستان له سه‌رانسه‌رى جیهاندا تا ساڵى 2020.\nهۆکاری دورخستنەوەی جۆن بۆڵتن ئاشکرا دەکرێت\nیەکێتی ئەوروپا: رێككه‌وتنی ئه‌تۆمی له مه‌ترسی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌دایه\nسیناتۆرێکی ئه‌مریكى: ئێستا باشترین كاته بۆ هێرش كردنه‌سه‌ر پاڵاوگه‌كانی ئێران\nكه‌نه‌دا چه‌ندین موڵكى ئێران ده‌فرۆشێت\nترامپ كوژرانی كوڕه‌كه‌ی بن لادنی راگه‌یاند


کاریگەریی کۆرۆنا لەسەر سیەکان تەنانەت پاش چاک بوونەوەش!\n16/3/2020 04:29 PM\nبەپێی دەرئەنجامی توێژینەوەیەکی نوێ کە لە هۆنگ کۆنگ لەسەر 12 نەخۆش ئەنجام دراوە، دەرکەوتووە کە بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە زیانێکی زۆر بەر سییەکانی مرۆڤ ئەکەوێت و پاش چاکبوونەوەش لە ڤایرۆسەکە کاریگەری ئەمێنێت.\nسیەکان بەشی سەرەکیی کۆئەندامی ھەناسەیە و ئۆکسجین لە ھەواوە وەردەگرێ و دەیگەیەنێت[D1] بە خوێن، بەڵام بەپێی توێژینەوەکە لە پاش چاکبوونەوە لە کۆرۆنا سیەکان ناتوانێت بە باشی کاری خۆی بکات.\nتوێژینەوەکە ئەوەی دەرخسووتەوە کە لە پاش تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا و چاکبوونەوە لە ڤایرۆسەکە، بۆشایی هەوا لە سیەکاندا خڵتەی وەک ئاو و خوێن و کێمی تێدایە و کەسەکان بە پیاسەیەکی ئاسایی توشی هەناسەبڕکێ دەبن.\nتوێژەران ئاماژەیان بەوە داوە کە بەهۆی ئەوەی کاریگەری ڤایرۆسەکە نوێیە، نازاندرێت کە ئایا ئەم کاریگەریە خراپانەی بۆ سەر سییەکان درێژخایەن دەبێت یاخود نا، بەڵام دەکرێت بە وەرزشکردن و مەلەوانەی کاریگەریەکە کەمتر بکرێتەوە.\nئێستا لە جیهاندا زیاتر لە 140 هەزار کەس توشی ڤایرۆسی کۆرۆنابوون و لەو ژمارەیە 5340 کەسیان مردووە و ئەوانی دیکە یان چاکبوونەتەوە یاخود هێشتا لە ژێر چاودێریدان.


راپەرینی خوێندکاران و لاوان لە قۆناغ و کات و شوێنی جیاوازدا لەم ساڵانەدا، چەندەها جار دوپات بونەتەوە، راپەرینی ساڵی شەستەکان لە پێناوی یەکسانی مافی هاوڵاتیبونو دژ بە چەوسانەوەی رەشپێستەکان و دژ بە سیاسەتی رەگەزپەرستی لە ئەمەریکا و ئەوجا دژ بە شەڕی ئەمەریکا لە ڤێتنام. لە ماوەیەکی زۆر کورتدا ئەم راپەرین و خۆپیشاندانانە زۆر وڵاتانی تری گرتەوە، لەوانە لە سەرەتای ١٩٦٠ وە لە ئەڵمانیای رۆژئاوا، لە مایسی ١٩٦٨ لە فەرەنسا و ئینجا بۆ هۆڵەندا، ئینگلتەرا، یابان، ئیتالیا و مەکسیک و پراگی پایتەختی چیکۆسلۆڤاکیای جاران و پۆڵۆنیا.\nئەم راپەرینانە تەنها خۆی لە داخوازی خوێندکاریدا نەدەبینیەوە، بەڵکو ناوەرۆکێکی سیاسیشی هەبو کە دژ بە شەری ڤێنام و سیستەمی سەرمایەداری جیهانی و پێشێلکاری مافی مرۆڤ و یەکسانی ژن و پیاو بو.\nدینەمۆی ئەم راپەرینانە خوێندکاران و لاوان بون، زوربەیان لە زانکۆکانەوە سەری هەڵدا کە جگە لە داخوازیە سیاسیەکان، داوای گۆرینی ریشەیی لە سیستەمی زانکۆ و خوێندن و شێوەی خوێندن و دابینکردنی زەمینەی لەباری خوێندنبو بۆ هەموان.\nئەم خۆپیشاندانانە، هاندەرێک بون بۆ سەرهەڵدانی بزوتنەوەی کرێکاران لە فەرەنسا، هوڵندا و ئیتالیاش، هەروەهاروداوە سیاسی و ئابوریە گرنگەکانی ئەو کاتانە لە جیهاندا، کاریگەری زۆریان هەبو لەسەر گەشەکردن و بەرەوپێش چونی بزوتنەوەی خوێندکاران و هێنانی خوێنی تازە و گەرم بە لەشی بزوتنەوەکەدا، لەوانە شۆرشی کوبای کانونی دوهەمی ١٩٥٩ و شەڕی دژواری ڤێتنام (١٩٥٥-١٩٧٥) و دروستکردنی دیواری بەرلین لە ١٩٦١ و کوشتنی بینۆ ئۆنەزۆر کە لە ٢حوزەیرانی ١٩٦٧ لە ئەنجامی خۆپیشاندان لە بەرلینی رۆژئاوا دژ بە هاتنی شای ئێران بۆ ئەو شارە، ئەم روداوانە و روداوی هاوشێوەی تر، هەموی وەک بەنزین وابون بەسەر ئاگردا بکرێ و ئەو خۆپیشاندانانە لە زوربەی زانکۆکانی ئەوروپا و بە تایبەتی لە فەرەنسا (پاریس) و ئەڵمانیا (بەرلین) هەنگاو بە هەنگاو گەرورە و گەشە دەکرد و دەسەڵاتداران ناچاربون کە مل بۆ زۆر لە داخوازیەکانیان شل بکەن..\nئەو راپەرینانەی کە لە ئەوروپا لە دوای خۆپیشاندانەکان رویاندا، کە بە شۆرشی ئیکۆلۆگی ناوبرا، داوای پەکخستنی وزەی ئەتۆمیان دەکردو ئەم بزوتنەوەیە کاریگەری کردە سەر دامەزراندنی کۆمەڵێک هێزی سیاسی چەپ، لەوانە ( بزوتنەوەی سەوز) لە زۆر وڵاتی ئەروپا، تا گەیشتە ئەوەی کە لە هەندێ وڵات بۆ نمونە(ئەڵمانیا) ئەو هێزە نوێیە کە لە ئەنجامی خەباتی مەدەنی و خوێندکاری هاتبوە کایەوە، لە هەڵبژاردنەکاند بیباتەوە و لە هەندێ حکومەتیناوچەکان یان مەرکەز بەشدار بن و پۆستی زۆر باڵایان بەر کەوێت و یەکێک لە رابەرە خوێندکارەکانی ساڵی شەستەکان ( یۆشکا فیشەر) لە ١٩٩٨-٢٠٠٥ ببێت بە جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا فیدراڵ.\nئەو ریفۆرمەی ئێستا لە زانکۆکانی ئەڵمانیا و فەرەنسا و ئەوروپا هەیە، بەرهەمی ئەو ساڵانەیە کە بێ وچان خەباتی مەدەنیان کردوە..\nلە هەندێ وڵاتی ئەوروپا و بە تایبەتی ئەڵمانیا،تا ئیستا خوێندن لە زانکۆ بەخۆراییە، هەمو خوێندکارێک کە باری ئابوری گونجاو نەبێت، مافی هەیە داوای یارمەتی خوێندن بکات لە حکومەت، ئەم یارمەتیە لە شێوەی قەرزدایە و کاتێ خوێندکارەکە دوای چەند ساڵێک کاری دەست دەکەوێت و داهاتەکەی باش و گونجاو دەبێت، ئەتونێت مانگانە بەشێ بداتەوە بە حکومەت، ئەگەر موچەکەی کەم بێت، ئەو هیچ ناداتەوە، وە ئەگەر پارەی هەبێت و بتوانێت هەمو بەیەکەوە بدات، ئەوا لە نیوەی قەرزەکەی خۆش دەبن.\nخۆپیشاندانی خوێندکاران و لاوان لە گۆرەپانی تیامین لە پەکینی پایتەختی چین لە ٤ حوزەیرانی ١٩٨٩، راپەرینێکی ئازایانەی کەم وێنە بو لەو وڵاتەدا، کە بوە هۆی کوشتن و لەناوبردنی زیاتر لە ٢٦٠٠ هاوڵاتی لە چەند ناوچەیەکی چین، ئامانجی ئەم راپەرینە ئەوە بو، کە ئەو گۆڕانە سیاسیانە لە وڵاتانی کۆمۆنیستی جارانی وەک یەکێتی سۆڤێت، پۆلۆنیا و هەنگاریا رویانداو، روو بکاتە چین و ئەمانیش دەست بکەن بە ریفۆرم، بەڵام دەسەڵاتداران بە ئاگر و ئاسن وەڵامیان دانەوە.\nمێژوی خۆپیشاندانی خوێندکاران و لاوان زۆر و بەرفراوانە، کەم وڵات هەیە کە جوڵانەوە و پرۆتێستی گەنجان و خوێندکارانی تێدا رونەدابێت..\nبێگومان کوردستان بەدەر نیە لەم یاسایە، کە لاوان و خوێندکاران خەباتیان کردوە و ئەیکەن بۆ باشترکردنی سیستەمی خوێندن و ژیان و دابینکردنی فەزایەکی گونجاوی یەکسان بۆ وەرگرتن لە زانکۆکان و دوایش دابینکردنی فرسەتی کار..\nخۆپێشاندانی خوێندکاران و لاوانی کوردستان لە ساڵەکانی ١٩٧٦، ١٩٨٢، ١٩٨٤ دژ بە رژێم و بە بەعسی کردنی سیستەمی خوێندن و ئەوجا دژ بەو چەوسانەوە نەتەوایەتیەی کە بەرامبەر بە گەلی کورد پەیرەوی دەکرد، واتا داخوازی پیشەیی بە ناوەرۆکێکی سیاسی.. ئەمە لە کاتێکدا کە نەک خۆپیشاندان بە فیشەک و گرتن وەڵام ئەدرایەوە، بەڵکو هیچ فەزایەکی ئازادی لە ئاسمانی کوردستاندا بەدی نەئەکرا.\nپرسیارەکە ئەوەیە، ئایە کە خوێندکاران لەو کات و ساتەدا، ئازایانە و جوامێرانە بەگژ دام و دەزگای بەعسدا چونەتەوە و داوای سادەترین مافی خۆیانیان کردوە، چۆن دەبێت خوێندکاری ئیمرۆ سڵ بکاتەوە لە خۆپێشاندان وەک ساڵەکانی حەفتا و هەشتاکان ترسیان لە پولیس و دەزگای دژە تێرۆر حکومەتی هەرێمی کوردستان وحیزبە کوردیەکان هەبێت؟؟\nچەند خۆپیشاندانی خوێندکارانی سەردەمی بەعس رەوا بوە، بە هەمان شێوە ئەم خوپیشاندانی ئەم سەردەمەش رەوایە..\nئەم خۆپیشاندانانە، سەرەڕای ئەوەی کە هەوڵدانێکە بۆ ریفۆرم لە زانکۆکان و چاککردنی بژێوی ژیانیان و برینەوەی دەرماڵەیەک و چاککردنی بەشە ناوخۆیەکان و دابینکردنی پێداویستیەکانی ژیان تێیدا و ئەوجا داوایەکە بۆ چاوخشانەوەیەک بە پارەکردنی خوێندن لە زانکۆکاندروستکردنی ئەم هەمو زانکۆ تایبەتە کە ژمارەیان لە زانکۆی حکومی زۆر زیاترە کە بۆتە بەهۆی دروستکردنی دو توێژ لە خوێندکار و ئەوجا دوجۆر لە دەرچو لە زانکۆ و دو جۆر لە دامەزراندن دوای خوێندن.\nهەروەها خوێنکارانداوای دورخستنەوەی دەستی حیزب لە کاروباری زانکۆ و گەڕانەوەی هەیبەتی زانست دەکەن بۆ زانکۆ و ئەوجا چاودێری مامۆستایە لە وەرگرتنی پلە و پاییەی زانستی تێدا.. ئەم داخوازیانە هەموی لە پێناوی دوارۆژێکی روناکە بۆ زانکۆ و پێگەیاندنی خوێنکارێکی پڕ لە زانست و مەعریفە..\nمێژوی خۆپیشاندانەکانی هەمو وڵاتان نیشانی دا، کە خواست و داوای رەوا، هیچ کاتێ و لە هیچ شوێنێک بە شەق و گازی فرمێسکرێژ و ریزە گولە چارەسەر ناکرێت و کۆتایی نایەت، کەمێ ئەوستێت، پشو ئەدا، جارێکی تر بە تەوژم و تینێکی ترەوە دەست پێ دەکاتەوە و سەرهەڵئەداتەوە تا ئامانجە رەواکانیان نەهێنە دی.\nداخوازی خۆپیشاندەران، سەرەڕای رەوایی، لە ناوەرۆکدا داخوزای هەمو میللەتە لە پێناوی ئایندەیەکی گەش بۆ گەلەکەمان، دوارۆژی روناک تەنها بە خوێندن دێتە دی و سەرکەوتنی خوێنکار بەستراوە بە دابینکردنی پێویستیەکانی خوێندنەوە.\nخوێندکاری سەرکەوتو، هیچ کاتێ لە جەوەی بێ دەرامەتی و نەگونجاو و دڵەراوکێدا سەرکەوتو نابێت، هەر کاتێ دوارۆژی خوێندکار تاریک بێت، ئەوا بە دڵنییایەوە دورۆژی گەل و نیشتیمانیش روناک نابێت.\nگرنگ و پێویستە هەر هەمومان پشتگیری داخوازیەکانی خوێنکاران بین، لەو روانگەیەوە کە ئایندەی گەشی گەلەکەمان لە بەشێکی زۆری لە داخوازیەکانی ئەواندا خۆی ئەبینێنەوە..\nبە دەسەڵاتداران کوردستان هەوڵ نەدەن کە ئەم خۆپیشاندانە بەهێزو ترس دابمرکێنەوە و بەزۆر کپی بکەنەوە، چونکە بە دڵنییاوە سبەینێ نا دوسبەی بە شێوەی تر و لە کات و ساتی تردا سەرهەڵئەداتەوە.


قاسم سلێمانی جیڤارا بوو, یانی عەلی كیمیاوی؟؟عەلی مەحمود محەمەد – Giareng\nقاسم سلێمانی جیڤارا بوو, یانی عەلی كیمیاوی؟؟عەلی مەحمود محەمەد\nلە 3 January 2021\nدەمەوێت جیا بم و جیاش قسە بكەم, نە وەك گەشتیارانی باشووری بۆ شیمالی ئیران بدوێم, وە نە وەك سیاسیە پڕۆ ئیرانیەكان لەمەڕ كوردایەتی بە فایلەوە دروشم بدەم, وە نە وەك ئەو تەرزە نووسەرانەش لە مانای ئازادی و ئەخلاق پەیوەندی نێوانیان لە فكرو نووسیندا تێنەگەیشتوون بیربكەمەوە, وە نە وەك هەنسكەی گریانی پرسەكەرانی سیخوڕخانەكان هەڵوێست بنوێنم, نە وەك ئەو پرسەو شەیپورەی كەناڵەكانی راگەیاندن بۆ حاجی قاسمی سلێمانیان بەرپا كرد بجوڵێمەوە, جیاش لەو چەپەی ئەمەریكاو ئیسرائیل عەقڵیانی كوێر كردۆتەوە, ئەوەی دژی ئەوان بێت دەیكەنە شۆڕشگێڕ, دەبێت مێژوو لە دوارۆژدا چی لەسەر ئەو نووسین و راپۆرتانە بڵێت؟, كاتێك نەوەكانی داهاتوو خوێندنەوەیەكی ئەخلاقی بۆ وێنەی ریزی پرسەگەرانی سیخوڕ خانەكان و رەفتارو نووسینەكان دەكەن؟, چی دەڵێن كە دەبینن گەلێكی قەسابی كراو چۆن ستایشی جەلادەكەی خۆی دەكات و چەقۆی ملی خۆی دەلێسَتەوە؟, چۆن ژمارەی فایلدارانی جاسوسخانەكان زیاترن لە فایلدارەكان بەعس.\nسلێمانی كێ بوو؟, چۆن پێشكەوت ؟\nلە 11ی ئازاری 1957 لە گوندی ” كەناڵ مالك” قەنات ملك ” ی ژمارەی دانیشتوانی 441 كەس,119 خێزان ” سەر بە ناوچەی رابور ” ژمارەی دانیشتوانی 35341 كەس,7664 خێزان ” لە پارێزگای كرمان لە خێزانیكی جوتیاری زۆر هەژار, كە بەهۆی چاكسازییەكانی زەوی ساڵی 1341ی شاوە, پارچەیەك زەویان بەكەوت, منداڵێك چاوی بە ژیان هەڵهێنا ناویان نا قاسم, ناوی باوكی حەسەن و ناوی دایكی فاتمە سلێمانی, دەڵێن سلێمانیەكان بە بنەچە لوڕن و لە ناوچەی لورستان و بەختیارییەوە لە دەوروبەری ساڵی 1750 زاینی كۆچیان كردووە بۆ پارێزگای كرمان, ئەو بە ناوی قاسمی كوڕی حەسەنی كوڕی ئیمام عەلیەوە ناوی موبارەكی نراوە, ئەویش كە گەورە بوو وەك هەمان قاسم پێیی وابوو مردن وەك هەنگوینە لە پێناو عاشوراو حوسێندا, 40 ساڵ پۆستاڵی سەربازی دانەكەند, تا لە كۆتادا هەنگوینەكەی بە نسیب بوو, تەنانەت لەناو هەنگوینەكە وا توایەوە, ئەنگوستیلەكەی پەنجەی و پشتڕاستكردنەوەی پشكنینی دی ئێن ئەی نەبوایا, دەوترا وەك عیساو ئەبو زەڕ هەڵكێشراوە بۆ تەبەقە ناناسروەكانی ئاسمان, دەبوایە لە چاوەڕوانی بونایە بە مەهدی بوون بگەڕابایەتەوە, ئەو 5 براو 5 خوشكی هەبوو, یەكێك لە براكانی بەناوی سوهراب سلێمانی بەڕێوەبەری زیندانی تارانە, بە دڵڕەقی بەرامبەر بە زیندانیان و پێشێلكەری مافی مرۆڤ وەك جەلادێك لای ئازادیخوازانی ئێران ناسێنراوە, بۆ خۆشی زوو خێزان پێكەوە دەنێت, دو كوڕو دوو كچی دەبێت, حوسێن و محەمەد رەزاو زەینەب, كچەكەی دی ناوی نەزانراوە “, ناوی هەموو منداڵەكانی عەشقی قوڵی شیعەگەرایی پێوە دیارە.\nئەو لە بەر هەژاری تا پۆلی 5ی سەرەتایی خویندو ساڵی 1969 واتا لە تەمەنی 12 ساڵی, لە لادێكەیانەوە ڕو لە شاری كرمان دەكات بۆ كرێكاری بیناسازی, بۆ هاوكاریكردنی خێزانەكەی, تا قەرزە نۆ هەزار ریاڵییەكەی سەر باوكی بداتەوە, دواتر لە ساڵی 1974 لە فەرمانگەی ئاو ئاوەڕۆی شاری كرمان دەبێتە كارمەند.\nلەو كاتەی شۆڕشی گەلانی ئێران كڵپەی سەندبوو لە لایەن گەنجە چەپگەراكانی ئێرانەوە, ساڵێك بەر لە سەركەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران, لە رێگای حوجەتوالئیسلام سەید رەزا كامیابەوە, كە لە مانگی رەمەزان لە شاری مەشهەدەوە هاتبووە كرمان, پەیوەندی بە خەتی روحواللە خومەینیەوە دەكات, هەر كامیاب دواتر سولێمانی بە ئایەتوڵا خامنەئی دەناسێنێت و دەرگای چوونە پێشەوەی بۆ دەكرێتە سەر پشت, كە پاشتر ناوبراو یەكێك دەبێت لەوانەی لە لایەن رێكخراوی مجاهدینی خەلقی ئێرانەوە دەكوژرێت لە 7 موردادی 1360” 28-8-1981 “, ئەوان شەرمنانە بەشداری راپەڕینیان دەكرد, پەیوەندیەكەی تەنها زارەكی بوو وە هیچ چالاكیەكی هەستپێكراوی نەبووە دژ بە رژێمی پاشایەتی, دەنا ئێستا بە شانازیەوە لە سیڤیەكی گەورەتر لە خۆی نیشان دەدرا, لە كاتێك وڵات كڵپەی دەداو لاوانی چەپی هاوتەمەنی ئەو پۆل پۆل بەرەو مەرگ دەچوون بۆ روخاندنی رژێمی پاشایەتی, بێ باكانە و بەوپەڕی عەشقەوە دوا هەناسەیان تێكەل لە گەڵ گازی سیانید دەدا, ئەمان لە كونجی مزگەوتەكانەوە بە دوعاكانیان دەكڕوزانەوە.\nدوای سەركەوتنی شۆرش بۆ سەركوتكردنی بەرەی شۆرش و سەپاندنی حوكمی ئیسلامی, سوپای پاسداران رادەگەیەنرێت لە لایەن خومەینیەوە لە یەك شەممە رەشەكەی رێكەوتی 22ی نیسانی 1979, قاسم سلێمانی لە كرمان زوو پەیوەندی پێوە دەكات,45 رۆژ خولی سەربازی خێرا دەبینێت لە لای رێكخراوی فەتحی فەڵەستینی, بەدوای راگەیاندنی جیهاد دژ بە خەڵكی كوردستان, كە خومەینی لە رێكەوتی(١٩-٨-١٩٨٠) بەشێوەی فەرمی رایگەیاند, داوای لە لایەنگرانی سستەمی ویلایەتی فەقیە كرد ئەركی شەرعی خۆیان لە هێرشكردنە سەر كوردستان و لە ڕەگ دەرهێنانی“ كفرو ئیلحاد” بەجێ بهێنن, بەوەش شەڕێكی نەخوازراو بەسەر گەلی كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستاندا سەپێنێنرا, زۆر تاوانی قێزەون بەرامبەر بەم خەڵكە ئەنجامدران دەچنە چوارچێوەی تاوانە نێودەوڵەتییە مەزنەكانەوە.\nقاسم سلێمانی و ئیسماعیل قائانی یەكێك بوونە لەوانەی لە یەكەم چركە ساتەكانی دوای فتواكە رویان لەكوردستان كردووەو بەشداری كۆمەڵكوژی خەڵكیان كردووە، زۆر بەباشی ئەركەكانیان جێبەجێ كردووە, وەك سایتی تابناكی پاسداران ئاماژەی پێ داوە.\nبە دوای فتواكەی خومەینی, سلێمانی بە دوری زیاتر لە 1500 كیلۆمەتر خۆبەخشانە بێ وەرگرتنی موچە, لە كرمانەوە دەچێت بۆ شاری مهابادو ئازەرباینجانی رۆژئاوا بۆ بەشداریكردن لە غەزەواتی سەركوتكردنی خەڵكی كوردستان, یەكەم بەشداریكرنی سلێمانی, لە شەڕی خەڵكی كوردستان بە تایبەت شاری مهاباد بووە, كە لەوكاتە رۆڵی گرنگی لە جوڵانەوەی كوردستاندا دەگێڕا, گوایە لەو كاتە هەوڵی جیابوونەوەیان لە ئێران دەداو خواستاری وڵاتێكی سەربەخۆی كوردی كۆمۆنستی بوونە ” http://www.alshiraa.com/topics/1568-kasm-slymany-aaaml-bna-drbth-hrk-fth-lykod-alhrs-althory-bklm-alsyd-sadk-almosoy” .\nناوبراو لە شاری مهاباد و ئازەربایجانی رۆژئاوا بەشداری شەڕەكان دەكات لە هاوینی ساڵی 1979 دا, كە لەو ماوەیەدا لەو ناوچەیە تاوانەكانی ئیعدامی مەیدانی دەرەوەی دادگا و تاوانی كۆمەڵكی كوژی قاڕناو قەڵاتان و ئیندرقاش ئەنجامدران, لێ ئەوكات بەهۆی بەشداری چالاكانەی لە سەركوتكردنی خەڵكی كوردستان, هەرچەندە پلەی بەرز كرایەوە لێ بە ئەندازەی ئاغای ئیسماعیل قائانی فەرماندەی ئێستای سوپای قودس ناو ناوبانگی نەبوو لە سەركوتكردنەكە, وەلێ بەشداری دڵڕەقانەیان لە سەركوتكردنی خەڵكی كوردستان دەرگای بۆ ئەم جوتە كردەوە لەناو حوكمڕانی ئیسلامی ئێراندا, هەردوكیان بە دەرگای كۆمەڵكوژی خەڵكی كوردستاندا هاتنە ژورەوە.\nبەشداریكردن لە شەڕەكان\nقاسمی سلێمانی یەكەم كاری بەشداریكردن بوو لە سەركوتكردنی جوڵانەوەی گەلی كورد كە بۆ خودموختاری تێدەكۆشا لەو رۆژگارە لە بەرنامەیەكی هەشت خاڵی سادەو ساكاردا خۆی بەرجەستە كردبوو, ئەویش یەكێك بوو لەو جەنگاوەرانەی بە فتوای خومەینی پۆستاڵی لە پێ كرد و بەشداری كرد لە سەركوتكردنی جوڵانەوەی گەلی كورددا, تەنانەت دوای بەنی سەدریش پۆستاڵەكەی دانەكەند” دەڵێن 40 ساڵ پۆستاڵی لەپێدا بوەو سەرقاڵی جەنگ بوەو بێ پسانەوە لەجەنگێكەوە بۆ جەنگێكی تر چوە لەپێناوی ئێرانداو لەكاتێكدا كە زۆربەی پاسدارانی سەردەمی جەنگی ئێران‌و عێراق وازیان هێنا، ئەم تا مردن بەردەوام بووە”, ئەمەش لە دوو هەنگاوی دواتریدا بووە هۆی بەرزكردنەوەی پێگەی سەربازی, بە زوویی دوای بەشداریەكە كرایە فەرماندەی پاسدارە كرمانیەكان, بەرزترین پلە بوو لەناو پاسدارانی هاوشارییدا, دوای 3 ساڵ بووە فەرماندەی تیپ, دواتر دەبێتە سەر فەرماندەی لەشكری 41 ی ساروڵا,كە چەكدارانی سیستان و بلوجستان و هرمزگان و كرمانی لە خۆ دەگرت.\nلە ساڵی 1998 لە كاتی هاتنە سەر كاری تاڵبان لە ئەفغانستان, كە سوپای قودس دامەزرا, ئەو وەك فەرماندەیەكی مەزهەبگەرای توندڕەو و خاوەند ئەزموون لە سەركوتكردنی گەلی كورد كرایە فەرماندەی سوپاكە, چونكە كارەكانی هاوشێوەی كارەكەی كوردستانی بوو, بەهۆی جیایی مەزهەبەوە ئەوەندە رقی لە تاڵیبان بوو تا ئاستێك, شەیتانی گەورەی لەبیر بردبوەوە.\nسوپای قودس كە بەرپرسە لە ئۆپەراسیۆنە دەرەكیەكانی سوپای پاسداران, ئەوەش كردوویەتیە هێزێكی سەرەكی لە عێراق و لوبنان و سوریاو یەمەن , وە كاریگەر لە ئەفغانستان و بەحرێن و كوەیت و سعودیە و ….تاد .\nقاسمی سلێمانی لەماوەی 21 ساڵدا كە فەرماندەی هێزی قودسی سوپای پاسداران بو، توانی ئەم هێزە لەگوردانێكەوە بكات بەتیپێك‌و پاشان بە لەشكرێكی گەورە كە زیاتر لە 22 هەزار پاسداری لەخۆ دەگرت، تەنانەت زۆربەی پۆستە دیبلۆماسییەكانی ئێران بۆ نموونە باڵوێزەكانی ئێران لەعێراق‌و ئەفغانستان‌و لوبنان‌و سوریا سەر بە هێزی قودس بون, تەنانەت زۆربەی پۆستە گرنگەكانی سیاسەتی دەرەوەی ئێرانیش ئەو كەسانە بون كە سەر بەهێزی قودسی سوپای پاسداران بوون.\nقاسم سلێمانی كەسێكی تا سەر ئێسك مەزهەب گەرای دژ سونە بوو, رقی لە عومەر زیاتر دەبوەوە لە شەیتان, لە بەردەم ئەنجومەنی ئاسایشی ئێرانی بە ئاشكرا داوایكرد هاوكاری شەیتانی گەورە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا بكەن بۆ روخاندنی حكومەتی ئیسلامی سونە گەرای تاڵیبان لە ئەفغانستان, كە لەوكاتە توندڕەوەكانی جیهانی ئیسلامی لە خۆی كۆكردبوەوە بە بن لادنیشەوە.\nدوای 11ی سەپتەمبەر, ریان كرۆكەر لە جنێف چاوی بەو دیپلۆماتكارانە كەوت كە لە ژێر فەرمانی سلێمانی كاریان دەكرد, بە مەبەستی هەماهەنگی بۆ روخاندنی تاڵیبان, ئەم هاوكاریانەش گرنگ بوونە بۆ دیاریكردنی جێگا هەستیارەكان بۆ لێدانیان و دەستگیركردنی سەركردەكانی قاعیدە, ئەوە جۆرج بۆش بوو لە سەرەتای 2002 ئێرانی خستە میحوەری شەڕەوەو كۆتایی بەو مانگە هەنگوینیە هێنا, نەك كۆماری ئیسلامی ئێران رەتی دەست لەملانێی شەیتانی گەورەی كردبێت.\nئەو جەنگانەی بەشداری تێدا كرد\nقاسم سلێمانی وەك باسی دەكەن و خوێندنەوە بۆ ئەنجامی فەرماندەیی شەڕەكانی دەكرێت, فەرماندەیەكی سەربازی سەركەوتوو نەبووە, ئەو لە كۆمەڵێك جەنگی گەورە لە ماوەی 8 ساڵەی شەڕی عێراق – ئێران بەشداری كردووە, وەلێ بەهۆی هەڵە سەربازیەكانیەوە هۆكار بووە بۆ بەكوشت دانی دەیان هەزار كەس, كە خۆی لە نزیك سەت هەزار كەس دەدات, وە شكستی جەنگی كەمەر شكێن, لە شەڕەكانی” فاوی 4, نەسری 5 و كەربەلای 5 ” دا, وەك موحسین رەزائی فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران دەڵێت : ئەو سێ جەنگە سێ كارەساتی گەورە بوو بۆ سوپای ئێران لە ماوەی شەڕی عێراق ئێراندا, هەرسێكیشی سلێمانی هۆكاری شكستەكانی بووە, نەیارانی چونە پێشەوەو سەركەوتنی پلە بەندی سلێمانی دەگێڕنەوە بۆ نزیكایەتی ئەو لە خامنەئی بە ” جانتا هەڵگری مەڵا” ناوی دەبەن نەك ئەو سێڵڤیانەی دوای جەنگەكان دەیگرێت وەك ژەنەراڵی سەركەوتوو خۆی نمایش دەكات, وا باسی دەكەن هەمیشە لە دوای نیشتنەوەی شەپۆڵەكان ئامادەیە, وەلێ لەكاتی شەپۆڵەكان لە بەندەرە ئارامەكان لەنگەری گرتووە دوور لە تۆفان و تسۆنامیەكان.\nقاسم سلێمانی دوای بەشداری كردنی كەمی لە سەركوتكردنی خەڵكی كوردستان دەگەڕێتەوە شاری كرمان” دیارە وردە كاری چالاكیەكانی لە سەركوتكردنی خەڵكی كوردستان بە نهێنی ماوەتەوە, بەڵام بەهۆی بەرز بونەوەی پلە بەندی رۆڵی هەبوەو پاداشت كراوە”, بە وتەی خۆی سەرەتای شەڕی عێراق-ئێران پاسەوانی فرۆكە خانەی كرمان بووە, دواتر وەك بەرپرسی دەستەیەكی 300 كەسی بەشداری بەرەی سوسنگەردی كردووە لە شەڕی عێراق – ئێران, بەڵام كەسانی دی دەگێڕنەوە بۆ دوو هەفتە نێردرا بۆ بەرەی شەڕی ئێران -عێراق بۆ دابەشكردنی ئاو, دوایی مایەوەو نەگەڕایەوە.\nلە شەڕە گەورەكانی “كەربەلاكانی 1 و 4 و 7, نەسری 4 , فەتح مبین, فەجری 1 و 3 و 4 , رەمەزان, بیەت الموقەدەس 1 و 7 و رێگای قودس… لە سەرتاسەری بەرەكانی شەڕی عێراق – ئێران بەشداری كردووە” .\nقاسم سلێمانی لەو شەڕانەی كە بووە هۆی جینۆساید و ماڵوێرانی بۆ خەڵكی كوردستان و وڵاتیان كردە بەشێك لەو كارەساتە, لە پاڵ بەشێك لە هێزە كوردیەكانی باشوور بەشداری كردوە, لە شەڕی فەجری چوار لە ساڵی 1984 لە ناوچەی پێنجوێن, شلێر تا سورێن, ئەو شەڕە بووە هۆی ئەوەی ناوچەكە وێرانبێت, هاوكات بووە هۆكارێك كە شاری مەریوان بە بۆردومانی فڕۆكە لە لایەن بەعسەوە كۆمەڵكوژی بكرێت , هەروەها لە شەڕی نەسری پێنج لە ناوچەی ماوەت بەشداری كرد لە رێكەوتی 21-6-1987, تیایدا بەهۆی هەڵەی ئەوەوە دەیان هەزار كەس لە سوپای ئێرانی كوژران, وە بووە هۆكارێك كە بەعس شاری سەردەشت كیمیاباران بكات لە یەك شەممەی رێكەوتی 28ی هەمان مانگدا, كە یەكەم شار بوو لە دوای جەنگی دووەمی جیهانی كیمیابارانكرا.\nئەمەو بەشداری و سەركردایەتی ژمارەیەك لەشەڕەكانی قەرارگای رەمەزانی كردووە, لە گرتنی شاری هەڵەبجە و شەڕی بەیتوالمقەدەسی 4 لە چیای شەمێران بەشداری كردووە كە تاوانی هەڵەبجەی تێدا ئەنجامدرا, ئیتر تاوانی هەڵەبجە لە 5000 قوربانی شارەكەو دزینی سەروەت و سامانی خەڵك تا دەگاتە لێدانی هێزەكانی رۆژهەڵات قوربانیەكانی گوردانی شوانی كۆمەڵەو سوپای رزگاری و حیزبی دیموكرات و گرتن و ئیعدامی سەدان كەسی دیكەی رۆژهەڵاتی پێویست بە تەفسیر و شڕۆڤە ناكات, هەموو ئەو شەڕو نەسرو شتە عاجباتیانەشی بە هاوكاری یەكێتی و پارتی و سۆسیالست و بزووتنەوەی ئیسلامی ئەنجامدا, واتا شیوەن گێڕانی سیخوڕ خانەكانی سلێمانی و هەولێر بۆ قاسمی سلێمانی.\nلە باشوری كوردستانیش لە رێگای پێشمەرگەوە لە زۆر تێڕوانین بۆ شەڕی هاوبەش لە گەڵ پێشمەرگەی لایەنەكانی یەكێتی و پارتی و حسك و بزووتنەوەی ئیسلامی و لەشكری موسڵمانی كورد لە ناوچە جۆراوجۆرەكانی كوردستان وەك قەرارگای رەمەزان ئامادەیی هەبووە, كە دواتر بەهۆی ئەو شەڕە هاوبەشانەوە گەلەكەمان تووشی كۆمەڵكوژی گەورە هات لە شاڵاوەكانی جینۆسایدی ئەنفال و كیمیابارانی هەڵەبجە, دەبینین دواتر ئێران بەشێك لەو خەڵكە لێقەوماوە بە پەناهەندە وەر دەگرێت, ئێستا بە فەزیلەت پێمانی دەفرۆشنەوە, كە خۆی هۆكاری تراژیدیاكە بووە نەك هاوكاریكەر, هۆكاری دەردو مەینەتەكان بووە نەك برینپێچی برینەكان.\nسلێمانی لە هێرشی رێگای قودس لە ناوچەی زۆنكاوەكانی حەوێزییەی عێراق بریندارە بیت لە 29-11 بۆ 7-12-1981, بەڵام شانازی دەكرد بە بەشداریكردنی لە شەڕی فەتح مبین لە 22 بۆ 28ی ئازاری 1982, كە بە بۆنەی جەژنی نەورۆزی ئاگرپەرستانەوە بە ئیستڵاحی ئیسلامی سیاسی, سوپای ئیسلام ئەنجامی دا, دوای 30 هەزار كوژراو توانی 2500 كیلۆمەتر دوجار لە ناوچەی خوزستان بگرێتەوە.\nلە هیچ یەكێك لەو دوو جەنگە كە تیایدا ئێران سەركەوتوو بوو, وە حسێن خرازی سەركردایەتیانی دەكرد, قاسمی سلێمانی لە ریزی فەرماندەكانی نەبووە, كە مایەی شانازین بۆی.\nسلێمانی لەدوا دیداریدا لەگەڵ خامنەئی, سێ رێزلێنانی ئازایەتی بە یەكجار پێ بەخشرا, كۆماری ئیسلامی ئێران پێویستی بەوە بوو, ئەو وەك هێمایەكی ئازایەتی بناسێنێت, تا هژمۆنیای خۆی لە هەرێمەكە بپارێزێت, واتا كۆماری ئیسلامی پێویستی پێ بوو, نەك حەقیقەت وا بوبێت.\nقاسم سلێمانی و قودس\nقاسم سلێمانی فەرماندەی 21 ساڵەی فەیلەقی قودس, بەهۆی نزیكایەتی لە ئایەتوڵا خامنەئیەوە ئەو پۆستەی وەرگرت, بڕیار بوو كاری سەرەكی ئازادكردنی قودس بێت, وەلێ ئەو بەرەیەی چۆڵ كردو خەریكی گەرمكردنی شەڕی عەلی و عوسمان و عومەرەكان بوو لە كۆمەڵێك وڵات, تەنانەت یەك تاقە فیشەكیشی لەپێناو ئازادكردنی قودس وەك خاك لە سنورەكەی نەتەقاند, ئەو ریمۆن كۆنترۆڵی حەشدی شەعبی و حیزبولڵای لوبنان و حوسیەكان و هەزارەكان و تەواوی گروپە چەكدارە شیعەكان لە دەرەوەی ئێران لە گیرفانی بوو بە حەماس و جیهادو ئەنسار ئیسلام و كۆمەڵی ئیسلامیشەوە, وەلێ نەیتوانی یەك كار دژی جولەكە لەناو زەمینی خۆیان بكات, بگرە تەقەیەك خۆشیشی بەسەریاندا نەتەقاند, تەنانەت ئەو كارە سەربازیانەی لە ماوەی شەڕی ئێران عێراق بەناوی قودس و بەیتوالمقەدەسیش ئەنجامیدا تیایدا سەركەوتوو نەبوو, ئەنجامەكەی بەوە گەیشت خومەینی پێش مەرگی بایەلۆجی پیاڵە ژەهرەكەی خواردەوە بووە هۆی مەرگی ئایدۆلۆجی ئازادكردنی قودس.\nلێ لە سەركوتكردنی گەلی كورد و سیستان و بلوجستان راپەڕینی گەلانی ئێران رۆڵی هەبووە, پاڵەپەستۆی خستە سەر خاتەمی دژ بە چاكسازی لە ساڵی 1998 كە زیادە رەوی نەكات, هەروەها ساڵی دواتر راپەڕینی قوتابیان لە حوزەیرانی ساڵی 1999 سەركوت بكات ” لە گەڵ 23 لە كەسایەتیەكان داوای لە خاتەمیكرد راپەڕینەكە بە زویی سەركوت بكات, وتەیەك بەناو بانگی هەیە لەو بارەیەوە كە وتویەتی: ئەمڕۆ سەركوتیان بكە سبەی درەنگە ناتوانین بیگەڕێنینەوە”, ئەوو قائانی دوان لەو (24) فەرماندانەی سوپای پاسداران بوون كەنامەیان بۆ سەرۆكی ئەو كاتەی ئێران محەمەد خاتەمی نووسی, لە نامەكەدا وتیان: ئەگەر خاتەمی یاخیبوونی خوێندكارەكان تێك نەشكێنێت، ئەوا ئەوان بەهێزی سەربازی دەیكەن و هەڕەشەی كودەتایان كرد لەدژی.\nمحەمەد عەلی جەعفەری فەرماندەی پێشووی سوپای پاسداران دەڵێت: سلێمانی لە ساڵانی 1999 و 2009 دابەزیە سەر شەقام بۆ داكۆكیكردن لە شۆرشی ئیسلامی دژ بە دوژمنانی شۆرش و هەنگاوی گرنگی نا بۆ سركوتكردنی ناڕەزایەتیەكان, ئەو لە بارەگای یەكەی سارو اللە تایبەت بە پاسداران , كە ئەركی پاراستنی پایتەخت بوو لە كاتی قەیرانەكاندا , لە تەموزی 1999 پەلاماری گەڕەكی قوتابیانی زانكۆی تارانی دا, لە ئەنجامدا 3 قوتابی كوژرا, زیاتر لە 200 یش بریندار بوون وە 1400 یش دەستگیر كران” قەسابخانەكە زۆر لەوە گەورەتر بوو ئەو دەیگێڕێتەوە”.\nناڕەزایەتیەكان لەو كاتەدا دژ بەو هەڵمەتی تیرۆركردنە بوو بەرامبەر بە تیرۆركردنی ژمارەیەك زۆر لە نووسەرو هونەرمەند و سیاسییە ناسراوەكانی ئێران ئەنجامدران, بەناوی دەستی نادیارەوە, وەلێ رژێم لە پشتییەوە بوو.\nساڵی 2009 ش یەكەی سارواللە دژ بە خۆپیشاندانەكانی بزاڤی سەوزەكان دژ بە ئەنجامی هەڵبژاردن بەڕێوە چوو تاوانی ئەنجامدا, كە ناڕەزایەتییەكان چەندین مانگ درێژەی كێشا , 80 كەسیان كوشت” ئەمیش زۆر زیاترە”, بە وتەی جەعفەری, سلێمانی زۆر جار لە كارەكانی ساروالڵە دەرەدكەوت لەوكاتەی پێویست بوایە ئامادە دەبوو, وە خۆی دادەبەزییە سەر شەقامەكان.\nلەو ناڕەزایەتیانە بە بەرچاوی خەڵكەوە سەدان و هەزاران كەس خەڵتانی خوێن كران و گولەبارانكران, دڵڕەقانەترین شێوازی سەركوتكردنی خۆپیشاندانەكان بوون لە جیهاندا, بەهەموو بەهاری عەرەبی 10% هێندە خەڵك نەبوونە قوربانی, بە راپەڕینی وڵاتانی خەلیجیشەوە.\nبە گشتی لە كوێوە هەناسەیەك بۆ رزگاربوون لە چنگ كۆماری ئیسلامی هەبوبێت ئەو بۆ سەركوتكردن ئامادە بووە, تەنانەت بە عەمامە لە سەرە بە رواڵەت نەرمەكانی وەك خاتەمی و روحانیش رازی نەبووە, لە سوریاو عێراق و لوبنان و یەمەن هۆكاری كوشتنی سەدان هەزار كەس بووە, تەنانەت لە باشووری كوردستانیش ئەندازیاری تیرۆركردنی سەدان تێكۆشەری رۆژهەڵات بووە, جگە لەو فەزا رەشەی ئەو هێزانەی ئەو هاوكاری كردوون دایان سەپاندووە بەسەر خەڵكدا, بۆ ئەمەش دەیان و سەدان ملیار دۆلاری خەرج كردووە, بە گشتی ئەو تارمایی كوشت و بڕو سەركوت و فاشیەت بوو, پێگە جەماوەریەكەی پێگەی مەزهەبی شیعەگەرایە و تواناكەی توانا مادیەیە كە ئەژماری بێسنوور بوو لە لایەن خامنەئیەوە , دەیان كارگاو كۆمپانا و بەندەر … لە خزمەت پڕۆژەكانیدا بوون, ئەو هەڵگری پەیامی سەپاندنی رەشترین دەسەڵات بوو لە ناوچەكە, هەموو ئەم سەركوت و پارەو هژمۆنیای سەدن ساڵەی شیعەگەرا هێزیان پێ بەخشی بوو, كە گۆڤاری تایمی ساڵی 2017 , قاسم سلێمانی بە یەكێك لە 100 كەسایەتیە كاریگەرەكەی جیهان بناسێنێت, لێ كاریگەر كاریگەرە, مەرج نییە دادپەروەر بێت و شایانی نازناوی جیگوارا بێت, هەموو كاسكێت لەسەر و پۆستاڵ لە پێیەك و دێوانەی چەك هەلگرتنێك جیگوارا نییە.\nقاسم سلێمانی و نەكەوتنی هەولێر\nلە بەر چاومە ئەو دوا نیوەڕۆیەی تەنها 40 داعش مەخموریان گرت, هێزێكی بچكۆلەی گەریلاو پێشمەرگەو خۆبەخشی مەدەنی لە باخچەی دیار مەخمور مابونەوە, بە چاو داعشەكانی لە خوارەوە دەبینران, كەوتبوونە تاڵانی گەنمی سایلۆكەی مەخمور, وردە وردە ئەو هێزە بچوكە گەورەوە بوو, هەڵاتووەكان مەخمور غیرەتیان بە بەردا هاتەوەو لەو دیو مەفرەقی گوێر- دیبەگە گەڕانەوە بۆ باخچە, باخچە مایەوە نەكەوت, دواتر لەوێوە هێرشی بەرپەرچ ئەنجامدرا و مەخمور ئازاد كرایەوە, كورد نەگبەتە باسی ئەو هێزە ناكات كە لەوێ لەو چركە ساتە هەستیارە چەند كاتژمێرییە چەقی, كە كوردەو یەكێك لەوان ناوی پكك ەیە, كە دواتر بارزانی چوو سوپاسیانی كرد, یان ئەو هێزەی لە سلێمانیەوە هات, یان ئەو كۆنە پێشمەرگانەی بوونە فیدایی و قەرەچوغیان گرت و چەقین بەدیار شارەوە, خۆ سەنگەر عەوڵا حاجی نەگبەت یەكەم كەس بوو لێدوانی دا لە بەردەم قایمقامیەتی مەخمور لە پاش ئازادكردنەوەی, لە چركە ساتەكانی یەكەمی گرتنی مەخمور كە بەرپرسانی ئێستای هەولێر زۆریان هەڵاتبوون بە كاكە “ئ ه ” شەوە, جیڤاراكەی كوردایەتی, یان ئەو پەرلەمانتارانەی شەوەكەی لە شاشەكانەوە فشەیان لێ دەدا, هەقی وایە بە ئەرشیفدا بچنەوەو دەریان بهێننەوە, چ لەكاتی پاراستنی, یان ئازادكردنەوەی مەخمور شتێك, دەعبایەك بەناوی قاسمی سلێمانی و 70 پاسدار بوونیان نەبووە, كە ئێستا فلیمەكەیان گۆڕیووە گوایا لە ئازادكردنەوەی مەخمور بەشدارییان كردووە, وە رێگر بوونە لە كەوتنی هەولێر, دیارە لە ترسا كەس نەیوێرا بە فەرمی وەك حكومەت و وەزارەتی پێشمەرگە وەڵامی بداتەوە, پێچەوانەی ئەوە قاسم سلێمانی فەرماندەی گرتنەوەی شاری كەركووك و دوزو ناچەكانی دی بوو لە 16ی ئۆكتۆبەردا, واتا نەك شوێنی بۆ كوردان ئازاد نەكردووە و نەپاراستووەو فەزیلەتی نییە بەسەرمانەوە بگرە پانتاییەك زۆری لێ داگیر كردەوە, تەنانەت فەرمانی ئەو بوو شەوی 16ی ئۆكتۆبەر پێش ئەوەی مەكگۆرك لە پشووی كۆتایی هەفتە دەست بە دانوساندنەكانی بكاتەوە, بۆ رێگری لە بە ئاشتیانە چارەسەركردن, فەرمانی هێرشی خێرای دا, بۆ رێگا گرتن لە چارەسەری سیاسی كێشەكان, بۆیە كوردستان بە هیچ جۆرێك قەرزاری نییە, بگرە تەواو پێچەوانەكەی راستە, ئەوە باسی ئەوە مەكەن پێی بە كورد كوشتنەوە گرتووە, بگرە بەرپرسە لە هەموو ئەو نەهامەتیانەی بەسەر گەلەكەمان لە پاش ئەو مێژووە رەشەوە هات بە دوای فتوای جیهادی خومەینی, ئەو لە رابردوو ئێستا مایەی نەهامەتیمان بێت ئەم هەموو ستایش و شیوەنە لە پای چی؟, ئەو دەیزانی باشوری كوردستان پاروە چەورەكەی ساڵی 1979 ی رۆژهەڵات نییە, بەهۆی بوونی ئەمەریكا و هاوپەیمانانی رۆژئاوا لە عێراق دەنا بێ یەك و دوو هەمووی قوتە دا, نەك خاڵخاڵی و حەسەنیەك, بگرە دەیانی بۆ ئامادە دەكرد.\nرۆستەمی زاڵ و ئەبو موسلمی خوراسانی یان عەلی حەسەن مەجیدە\nلای شیعەكان یان ئێرانیەكان, جگە لە ناوە ئاینییە پیرۆزەكان كە لیستەكەیان زۆرە, چ ئەوانەی كوژراون یان قەول وایە زیندوبنەوە دوای مردن بۆ درێژەدان بە ئەرك و پەیامەكانیان بگەڕێنەوە, دوو كەسایەتی وەك پاڵەوانی دانسقە نمایش دەكرێن كە ئەوانیش ئەبو عەباس موسلم خوراسانی ” 718-754 ز”, كە ئەمەوییە كافرە بكوژەكانی عەلی و حەسەن و حوسێنی و قاسمیان لە دەسەڵات روخاند, لە گەڵ رۆستەم و زۆرابی شانامەی فیردەوسی كە ئەبو قاسم فیردەوسی ” 935-1020 ” نووسیویەتی, هەردووك ئەفسانەی پاڵەوانیەتی ئێرانیەكانن و لای ئەوان لە هیزو پاڵەوانێتیدا نموونەیان لە جیهاندا نییەو نابێت, لە هەردوو بوادا ناوی قاسمیش ئامادەیە, ئێستا هەندێك قاسمی سلێمانی لە زیندوكردنەوەی خەلافەتی شیعە بەناوی مانگی شیعە دەبەنەوە سەر موسلم خوراسانی, لە پاڵەوانێتی و هێزیشدا دەیبەنەوە سەر رۆستەم و زۆراب, لێ لە راستیدا هیچكام لەو دوانە نەبوو, بەڵكە بۆ خۆی عەلی حەسەن مەجید” 1944-2010″ێكی شیعەگەرای ئێرانی بووە, عەلی حەسەن مەجید چۆن پێشتر نایب عەریفێكی فاشیل لە سوپای عێراق بوو, بەو دەسەڵاتە زۆرەی لەدوای 30-6-1987 ەوە پێی درا, بە وەحشیەت و دڕندەیی توانی ژیان لە لادێكانی كوردستان بسڕێتەوە و زیاتر لە 200000 كورد بكوژێت و هێزی پێشمەرگە لە باشوری كوردستان دەربكات, وەك لایەنی سەربازی ئەمە بۆ ناسیۆنالستی عەرەبی سەركەوتنە, هەنووكەش ناسیۆنالستەكانیان بە شانازییەوە بۆی دەگەڕێنەوە, لێ بۆخۆی دڕندەیی و وەحشیەتێكە, لای كورد عەلی حەسەن مەجید تەنها نایب عەریفێكی فاشیلی وەحشی بوو, بۆ نەتەوەییە عەرەبیەكانیش ناوبراو فەرماندەیەكی مێژووی بە بەهای سەربازی بووە, بەهەمان شێوە بۆ ئیسلامییە شیعە گەراكان سلێمانی خەونی دزراوی بۆیان گەڕاندۆتەوە, فەرماندەی بنەڕەتی سەربازی تا مردن بووە, چل ساڵ تەواو پۆستاڵی پاسداری لە پێ نەكردۆتەوە, ئەوان لە لە فردەوسدا لە باوەشی حوسێندا دەیبیننەوە, كە بەرزترین خەونی ئەفسانەیی ئەوانە, وەلێ بۆ ئێمە دەبێت هەر پاڵەوانەكەی شەڕی سێ مانگەی رۆژهەڵات و گرتنەوەی كەركوك ماڵوێرانی شاری دوز بێت, ئازادی و ئەخلاق رێگامان نادات ستایشی قاتلانی خۆمان و مرۆڤایەتی بكەین, بۆ ئازادیخوازانی ئێرانیش هەر لە جەلادێك زیاتر نییە.\nستایش بۆ قاسم سلێمانی\nقاسم سلێمانی دوای 45 رۆژ ڕاهێنانە سەربازییەكەی , یەكەم گولەی تاقیكردنەوەی پراتیكی خۆی بە خەڵكی كوردستان تاقیكردەوە, یەكەم تەقەی بە كوردەوە نا لە سەركوتكردنی گەلەكەمان لە شاری مهاباد و رۆژهەڵاتی كوردستان و گرتنەوەی شارو شارۆچكەكانی و كۆمەڵكوژیكردنی خەڵكەكەی, هاوكات شوێن دەستی بە تەواوی تراژیدیاكانی سەر گەلەكەمانەوە لە دوو پارچەی كوردستان باشورو رۆژهەڵات لە ماوەی 8 ساڵی شەڕی عێراق و ئێران دیارە, هەڵەبجەو سەردەشت دوو شاری كیمیابارانكراو بەرهەمی چالاكی سەربازی ئەون, سەرباری كیمیابارانی شاری هەڵەبجە و جینۆسایدی ئەنفال.\nئەوێك سەری نێزەی سەركوتكردنی راپەڕینەكانی خەڵكی ئێرانە, سەرباری وڵاتانی دیكە, ئیتر ئەمە نە جیڤارایەو نە تارماییەو نە رۆستەمی زاڵەو نە خوراسانیشە, بەڵكە تاوانكارێكە و پیاهەڵدان بەسەریدا چ وەك كوردێك كە كورد كوژ بووە تاوانە, چ وەك كەسێك بەشدار لە تاوانی گەورە بە پێوەرە جیهانییەكان كردووە, پیاهەڵدان بەسەریدا كارێكی نا ئەخلاقییە ویڕای نكۆڵیكردنە لە تاوانەكانی, هاوكات سڕینەوەو جوانكردنی تاوانەكانیشێتی, هەقی سزا دانی هەیە, وەك لۆمۆندی فەرەنسی بە جیڤارایان ناساند, تێلەسوری فەنزوێلی بە شۆڕشگێڕی بنەڕەتیان دایە قەڵەم, ئاخ شەرمە كەم دەبینم ئیدعاكەرانی چەپ دەكەونە زەلكاوی كوێربوونی چەپەڵەوە, خۆ هەڵواسینی جارێك بن لادن و جارێك سلێمانی بە ناوی جیڤاراوە, ناشرینكردنی رێگاكەی جیڤارایە بە چەپەڵی كارەكانی ئەوان, وێڕای داتاشینی ئازایەتی درۆینەیە بۆیان, كەسێك هیچ یەكێك لەو دووەی نەبینی لە پێشەوەی هیچ نەبەردییەكدا, هەر خەڵكیان بۆ مەرگ نارد, وێڕای پەیامە نامرۆڤانەكانیان, ئەرێ گەلۆ لەو چەند ساڵەی شەڕی داعشدا, لە كاتی شەڕدا كێ سلێمانی لە شەڕگەیەكدا بینی؟؟؟؟.\nقاسمی سلێمانی ئەگەر لە تاران دائەبەزییە سەر شەقام بۆ سەركوتكردنی قوتابیانی سڤیلی گەنجی بێ چەك, كەس لەبەرەی جەنگی داعش نەیبینی, هەر دوای سەركەوتنەكان بۆ سێڵڤی گرتن ئامادە بوو.\nراستە سیاسیەكان كورد رزگاریان بوو, بە مردنی سلێمانی هەمووو نهێنیەكانیشیانی لە گەڵ خۆیدا بردە گۆڕەوە ,ئەو لە نەخشە دانان بۆ لەناو بردنی نەیارانی نزیكی خۆی سڵی نەكردبێتەوە دەبێت چی لەم وڵاتانە و لەم عێراق و كوردستانە كردبێت, چەند تاوانی نهێنی تێدا ئەنجام دابێت, لەگەڵ خۆیدا چ خەزێنە زانیارییەكی پڕ بەهای بردبێتە گۆڕەوە.\nلە كۆتاییدا بە قسەیەكی هادی عامری كە لە یەنایەری 2015 كردی كۆتایی پێ دێنم كە وتی قاسم سلێمانی نەبوایە عەبادی نابووە سەرۆك وەزیران, پێشتریش سلێمانی مالكی و تاڵبانی لەسەر كورسییەكانیان دانابوو, لە پڕۆفایلەكەی وەك سەركەوتن بۆی نووسراوە, ئەمە وێنایە بۆ هەموو ئەوانەی لە عێراق لەسەر كورسی داندران نەك هەڵبژێردران راستە, هەموو داشی شەترەنجی سلێمانی بوون, بە چرای سەوزی ئەودا تێپەڕیون,بۆیە بۆ ئەوان شیوەن و قوڕ پێوان هێشتا كەمە بۆ مەرگی ئەم دڕندەیە.


چۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی لیشتنشتاین ؟\nچۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی لیشتنشتاین؟\nپوختەیەك لەسەر لیشتنشتاین\nوڵاتێکی بچوکی سنوردار لە سەر چیاکانی ئەلپ کە دەکەوێتە نێوان سویسڕا و نەمسا، لیشتنشتاین میرنیشینێکی دەوڵەمەندە کە حکومڕانی کراوە لەلایەن خانەوادەی شاهانە لە سەدەی ١٨ی زاینی، ٤م وڵاتی بچوکە لە ئەوروپا لەسەر بنەمای ڕێژەی دانیشتوان (٣٨،٧٤٩)، زمانە فەرمیەکەی بریتیە لە ئەڵمانی، کە زۆربەی هاوڵاتیانی لیشتنشتاین بە دایەلێکتێکی ناوچەیی ئەڵمانی ستاندار قسە دەکەن. پایتەختەکەی بریتیە لە ڤادوز کە دووەم گەورەترین شاری وڵاتەکەیە. خاکە ١٦٠ کیلۆمەتر دوجایەکەی وڵاتەکە پڕە لە دیمەنی وێنە ئاسا، لەوانە چیاکان بە لێژیی خلیسکاندن، قەڵاکان، و بەشی سوڕانەوە.\nبە واژۆکردنی ڕێکەوتننامەی شینگن، لە ٢٠٠٨ لیشتنشتاین نوێترین دەوڵەتی ئەندامی شینگنە. کە بە فەرمی چوە ناوچەی شینگنەوە لە ٢٠١١.\nلیشتنشتاین یەکێکە لەو چوار دەوڵەتە شینگنەی کە ئەندام نیە لە یەکێتی ئەوروپا.\nسەردانکردنی لیشتنشتاین بە ڤیزای شینگن\nلیشتنشتاین وڵاتێکی سنوردارکراوە کە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیە، مانای وایە کە تۆ ناتوانیت ڕاستەخۆ بفڕیت بۆ لیشتنشتاین.\nلیشتنشتاین ڤیزای خۆی دەرناکات.\nهیچ پاسەوانکردنی سنور بوونی نیە لەنێوان سویسڕا و لیشتنشتاین؛ سویسڕا و لیشتنشتاین کۆدی ڤیزای هاوتایان هەیە.\nلەبەرئەوەی لیشتنشتاین ڤیزای خۆی دەرناکات، ئەگەری بەدەست هێنانی ڤیزای شینگن بۆ لیشتنشتاین بوونی نیە. ئەگەر تۆ شایستەیت بۆ ڤیزای شینگن و ئارەزوو دەکەیت سەردانی لیشتنشتاین بکەیت، دەبێت داواکاری پێشکەش بکەیت لە ڕێگەی داواکاری سویسڕاوە (لەڕێگەی کونسوڵخانەی سویسڕا یان ناوەندی داواکاری ڤیزا)، کە کاروبارەکانی کونسوڵخانەی لیشتنشتاین بەڕێوە دەبات، و هەمان کۆدی ڤیزایی هەیە. لەبەرئەوەی لیشتنشتاین ئەندامی شینگنە، هەموو کەسێك بە ڤیزایەکی شینگنی کارا شایستەیە بۆ چونە ناو وڵاتەکە.\nبخوێنەرەوە لەبارەی: چۆن داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ ڤیزای شینگنی سویسڕا؟


داعش هەوڵی ڕاکێشانی منداڵان دەدات هاوکاتی تێـکشکاندنی لە بەرەکاندا\nلە لایەن: سیروان قەچۆ، ڕێکار حسێن، نور زاهید\nسەرەڕای ئەو هەموو شکستە گەورە لەشکریـیەی داعش دووچاری بووە لەگەڵ خراپبوونی باری دارایی، کەچی هێشـتا بەردەوامە لەسەر چەواشەکردنی منداڵان و قوتابخانە و پـۆلی زیاتریان بۆ دەکاتەوە لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی خۆی و هەروەها لە ڕێگەی هەڵمەتێـکی پـڕ لە ڕق و کینە لەسەر تۆڕەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی.\nدەنگی ئەمەریکا لە ڕێگەی چەند وتووێژێـک لەگەڵ چالاکوانان و کاربەدەسـتانی خۆجێی بۆی دەرکەوتووە لەو مەملەکەتەی کە بۆخۆیان ناویان لێ‌ناوە خەلافەت، داعش بە هەزاران منداڵی خستووەتە بەر خوێندنی توندڕەوی خۆی لە عێراق و سوریا و ئەفغانسـتان و ناوچەی دیکە لە جیهاندا. لە قوتابخانەکانی بیروبۆچوونی دژە ڕۆژئاوایی و چۆنیەتی ئەنجامدانی تێرۆر بە گوێ منداڵان دەخوێنن.\nهاوکات داعش ئنتەرنێت و بە تایبەتی تۆڕەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی بە دەیان زمان پـڕکردووەتەوە بۆ چەواشەکردن و بەشێـکی ئامانجی منداڵانە.\nشیکەرەوان دەڵێن ئەمە ئەرکی سەرەکی داعشە تاوەکو دڵنیابێت لەوەی دوای خۆی پەیامە توندڕەویـیەکەی بمێنێتەوە.\nشارەزایان دەڵێن ئەمەی داعش بە گوێی منداڵانی دەخوێنێت لەوانەیە بۆ مەودایەکی درێژخایەن کاریگەری بەسەریان هەبێت تەنانەت لە پاش ڕزگارکردنی ناوچەکانیان لە داعش.\nوەجیها کە ژنێـکی مامۆستا بووە لە قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە شاری دێر ئەزوری سوریا، ئەوەی ئێسـتا لە ژێر کۆنترۆڵی داعشە دەڵێت " داعش لە عێراق و سوریا بمێنێت یان نا، ئەوا نەوەی نوێ زیاتر توندڕەوتر دەبێت."\nئەم مامۆستا سوریـیە کە نەیویست ناوی باوکی ئاشکرابکرێت، لە قوتابخانەیەک لە کەمپـێکی پەنابەران لە باشوری تورکیا کاردەکات، بە دەنگی ئەمەریکای گوت "ئامانجی داعش ڕاکێشانی منداڵانە و بۆ مەودای درێژخایەن کاریگەری بەسەریان هەبێت، چونکە ئەمە بۆ بیرو باوەڕەکەیانە نەک تەنیا بۆ کردنیان بە چەکدار."\nڕۆژ لە دوای ڕۆژ لەگەڵ پـشوویەکی کورت، داعش سەرپەرشتی پـۆلی پـڕ لە منداڵ دەکات لە ڕەققەی سوریا و موسڵی عێراق و لە هەرێمی نانگارهاری ئەفغانسـتان و لەگەڵ چەند شوێنێـکی دیکە هەتا دەگاتە ئەندەنوسیا. ئەم منداڵانە ناوی (اشبال الخلافة) یان لێناون، واتە بەچکە شێر.\nلێـکۆڵەرەوان لە زانکۆی جۆرجیا ستەیت لە سەرەتای ئەمساڵ لە ڕاپـۆرتێـکدا باسیان لە کاریگەریـیە خراپەکانی داعش بۆ سەر منداڵان کرد، دەڵێن" داعش بە شێوەیەکی بێ وێنە هەوڵی ڕاکێشانی منداڵان دەدات."\nهەر لە هەرێمی نانگارهاری ئەفغانسـتان داعش بە لایەنی کەم 8 قوتابخانەی خۆی کردووەتەوە کە تیایاندا بیروباوەڕی توندڕەوی ئەخوێنن بە گوێی منداڵاندا.\nدانیشتوان و کاربەدەسـتان لە ناوچەکە لەم بارەیەوە بە دەنگی ئەمەریکا گوت داعش لە ناوچەی کۆتی هەرێمی نانگارهار 2 قوتابخانەی قۆناغی ئامادەیی و ئاینی بەڕیوەدەبات.\nسەرچاوە خۆجێـیەکان بۆ دەنگی ئەمەریکایان ڕاگەیاند داعش بەرنامەکانی خوێندنی خۆی لەسەر بنەمای ئیسلامی ڕادیکاڵی داناوە. کچان بە کاتی جیاواز لەگەڵ کوڕان دەبرێن بۆ پـۆلەکانی خوێندن. زۆربەی مامۆستاکانی ئەو قوتابخانانە لە وەزارەتی خوێندنی ئەفغانی و هەروەها داعش موچەیان دەدرێتێ.\nکاربەدەسـتانی پەروەردە و خوێندن لە ئەفغانستان بە دەنگی ئەمەریکایان گوت ئاگادارن لەو قوتابخانانەی داعش بەڵام هیچیان لە بارەی ئەو ڕاپـۆرتانەوە باس نەکرد کە دەڵێن مامۆسـتاکانی ئەو قوتابخانانە هێشـتا حکومەتی ئەفغانسـتان موچەیان دەداتێ لە کاتێـکدا مامۆستای قوتابخانەکانی داعشن.\nخەڵکی لە ناوچەی ئاچین لە ئەفغانسـتان بە دەنگی ئەمەریکایان گوت داعش 5 قوتابخانەی ئاینی کردووەتەوە و منداڵەکانیان بە زۆر بۆ ئەو قوتابخانانە دەبات و ئەگەر منداڵەکانیان نەنێرن، ئەوا داعش پارەیان لێدەستێنێت.\nشێوازی خوێندن لای داعش\nداعش هەر ناوچەیەکی کۆنترۆڵکردبێت شێوازی خوێندنی خۆی لێ بڵاوکردووەتەوە.\nموسڵ کە دووەم گەورەترین شاری عێراقە و زیاتر لە 2 سـاڵە لە لایەن داعشەوە داگیرکراوە، هەر لە یەکەم ڕۆژ کە چەکدارانی داعش خۆیان بە شارەکەدا کردبوو سیستەمی خوێندنی عێراقیان لەوێ هەڵوەشاندەوە و کەوتنە بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕی توندڕەوی لە نێو منداڵان و نەوجەواناندا.\nعیسمەت ڕەجەب بەرپـرسی لقی موسڵی پارتی دیموکراتی کوردسـتان دەڵێت " داعش منداڵانیان بردووەتە ناو پـۆلەکانیان هەتاکو فێریان بکەن چۆن چەک بەکاربهێنن. هەر مامۆستایەکیش ناڕەزایی بەرامبەر سیستەمی خوێندنەکەیان دەرببڕێت، ئەوا دەسـتگیری دەکەن و تەنانەت دەشیگوژن ئەگەربێت و هەر سووربێت لەسەر ڕەتکردنەوەی سیستەمەکەیان."\nدەشڵێت "هەروەها سیستەمی فێرکردنی داعش گەنجانیش فێری هێرشی خۆکوژی دەکات و جاران زۆربەی خۆکوژەکان کەسانی بیانی بوون، بەڵام ئێسـتا زۆربەیان هەرزەکاری موسڵن."\nڕەجەب نیگەرانی خۆی دەربڕی کە دوای ئەوەی داعش موسڵ جێدەهێڵێت چۆن مێشکی ئەو گەنجانە لە بیروباوەڕی داعش پاکبکرێنەوە.\nگوتی" پـێموایە هێشـتا مەترسیـیە ڕاستەقینەکەمان نەدیوە و کاتێـک دەیبینین کە داعش لەم شارە گەورەیە نامێنێت کە تیایدا منداڵان بە تەواوی مێشکیان شۆردراوە."\nداعش هەندێـک منداڵی لە عێراقەوە بۆ سوریا ڕەوانەکردووە تاوەکو بیانخاتە بەردەم جۆرە خوێندنێـکی توندتری خۆی.\nداعش سەدان منداڵی ئێزیدی لە عێراقەوە وەکو کۆیلە بۆ سوریای بردووە.\nڕاهێنان لەسەر تەقینەوەی خۆکوژی\nلە شاری ڕەققەی سوریا ئەوەی بە پایتەختی داعش ناو دەبرێت، منداڵانی ئێزیدی ناچارکراون ئاینی خۆیان بۆ ئیسلام بگۆڕن و وانەیان داداون کە چۆن بۆمب لە خۆیان ببەستن و خۆیان بتەقێنـنەوە.\nکوڕێـکی تەمەن 12 سـاڵی ئێزیدی کە ساڵی ڕابردوو لە دەستی داعش هەڵاهات بە دەنگی ئەمەریکای گوت " دەبوایە کاژمێر 4 ی بەرەبەیانی لە خەو هەستین و نوێژ بکەین و پاشان بچین بنوینەوە هەتا کاژمێر 8 ی بەیانی."\n" لە 8 ی بەیانـیەوە هەتا 9 ماوەی نانی بەیانیـیە، پاشان وانەی قورئانیان پێ دەگوتین هەتا 12 ی نیوەڕۆ و نانی نیوەڕۆمان دەخوارد. پاش نانخواردن مەشقمان لەسەر چەک پـێدەکرا هەتا 5 ی پاش نیوەڕۆ.... جلوبەرگێـکی ڕەشیان پێ لەبەردەکردین کە بەشی خوارەوەی ڕەنگی سپی بوو و بۆ شوێنی بەستنی بۆمب بوو."\nدواتر ئەم کوڕە هەڵاهات بۆ ناوچەیەکی نزیک سنووری تورکیا و لەوێش لە لایەن هێزە کوردیـیەکانەوە ڕزگارکرا. ئەمساڵیش لە ئەڵمانیا مافی پەنابەری وەرگرت و لەوێ خراوەتە بەر بەرنامەیەکی خوێندن بۆ ئاساییکردنەوەی باری دەروونی.\nبەپـێی ئەو چالاکوانانەی چاودێری داعش دەکەن، لە ساڵی 2015 داعش لە شاری ڕەققە 12 قوتابخانەی بۆ کوڕان و 12 قوتابخانەی دیکەی بۆ کچان کردووەتەوە. لەوەتای لە ساڵی 2014 وە داعش ڕەققەی داگیرکردووە بەرنامەی خوێندنی خۆی سەپاندووە کە لەسەر بنچینەی بیروباوەڕی توندڕەوی دانراوە.\nگروپی ناسراو بە (الرقة تذبح بصمت) کە بریتین لە کۆمەڵێـک چالاکوان و پـێشێـلکاریــیەکان لە سوریا تۆماردەکەن دەڵێن هەموو منداڵ و نەوجەوانێـک ئامانجی داعشە، بە تایبەتی منداڵانی نێوان تەمەنی 6 بۆ 10 سـاڵ.\nئەندامێـکی گروپەکە بە دەنگی ئەمەریکا گوت " داعش لەشکرێـکی لە منداڵان پـێکهێناوە هیچ نازانن تەنیا بیروباوەڕی داعش نەبێت."\nگوتیشی داعش لە نێوان 50 دۆلار هەتا 500 دۆلار لەو خێزانانە دەستێنێت کە منداڵەکانیان بۆ خوێندن لەو قوتابخانانە نانێرن.\nهێزی تۆڕەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی\nهاوکات داعش بەردەوامە لە چەواشەکردنی منداڵان لە ڕێگەی تۆڕەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتیـیەوە.\nلەم دوایـیانە داعش ئاپـێـکی مۆبایلی دروسـتکردووە کە تیایدا فێری زمانی عەرەبی و ڕێنمایـیە توندەکانی ئیسلام دەکات. هەروەها ئاپەکە یاری تێدایە کە سروودی ئیسلامی لێدەدات و تیایدا هانی جیهاد لە دژی کافران دەدات.\nتیمی کاری کۆمپـیوتەری داعش ئاپەکەی لەسەر ماڵپەڕی خۆی بە ناوی ئەلهمە بڵاوکردووەتەوە بۆ مۆبایلەکانی ئەندرۆید.\nکۆمپانیا گەورەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی وەکو فەیسبوک و تویتەر بەردەوام ئەو ناوانە دادەخەن کە پشـتیوانی لە داعش دەکەن و ڕێگەیان پێ نادەن پەیامی ڕق و کینەی خۆیان بڵاوبکەنەوە.\nبەڵام لەگەڵ ئەمەش شیکەرەوان دەڵێن کاری داعش لەسەر ئنتەرنێت بەردەوامە لە زیادبوون.\nدڵشاد عوسمان شارەزای بواری ئاسایشی ئنتەرنێت دەڵێت داعش کەسانی زۆر شارەزای خاوەن ئەزمونی هەیە کە کارەکانی لەسەر ئنتەرنێت بۆ بەڕێوەدەبەن.\nداعش لەم هەفتەیە وێنەی بڵاوکردووەتەوە و بە چەندان زمان لەگەڵی نووسیون ئەمانە منداڵن پـیرۆزبایی دەکەن بە بۆنەی کوشـتنکاریـیەکەی ئۆرلاندۆ، ئەوەی کەسێـک خۆی بە داعش ناودێرکرد و زیاتر لە 50 کەسی کوشت.\nعوسمان لەم بارەیەوە دەڵێت داعش وەکو چۆن ئەو منداڵانە لەو تەمەنە بچوکە مەشقیان پـێـدەکات وەهاش فێریان دەکات بیروباوەڕی توندڕەوی پەیدابکەن تاوەکو لە ئایندەدا ببنە چەکداری.


ڕاپرسیەک: سه‌كۆی PC په‌سه‌ندترین سه‌كۆیه بەلای پەرەپێدەرانەوە و زیاتریش لە بەرەوپێشچوون دایە – کەی ئای تی ئێن\nکۆمپیوتەر 28, كانونی دووه‌م 2019\nبه‌پێی كۆنفرانسێک كه تایبه‌ت بوو به گه‌شه‌پێده‌رانی یاری، سه‌كۆی PC به په‌سه‌ندترین سه‌كۆ هه‌ڵبژێردرا. كۆنفڕانسه‌كه له نێو ٤،٠٠٠ گه‌شه‌پێده‌ری تایبه‌ت به‌یاری ئه‌نجامدراوه، و تیایدا ڕاپرسیەک ئه‌نجامدرا به‌ناوی STATE OF THE GAME INDUSTRY 2019، له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی چ سه‌كۆیه‌ک په‌سه‌نده له ڕووی په‌ره‌پێدان و هەروەها بە لای گەشەپێدەرانیشەوە.\nیه‌کێک لە پرسیارەکانی ڕاپرسیەکە له‌سه‌ر ئه‌وه‌بوو كه ئایا گه‌شه‌پێده‌رانی یاری له‌سه‌ر چ سه‌كۆیه‌ک كۆتا یاریان دروست كردووه، تێیدا ٥٦%ـی گه‌شه‌پێده‌ران سه‌كۆی PC هه‌ڵبژاردووە و به‌دوایدا ٣٨%ـی پەرەپێدەران مۆبایلی زیره‌کیان هەڵبژاردبوو.\nدووه‌م پرسیار له‌سه‌ر ئه‌وه‌بوو کە ئایا له ئێستادا گه‌شه‌پێده‌ران بۆ چ سه‌كۆیه‌ک یاری تازه بڵاوده‌كه‌نه‌وه، دوو له‌سه‌ر سێی گه‌شه‌پێده‌ران سه‌كۆی PC هه‌ڵبژارد واته %٦٢ و به‌دوایدا بۆ سه‌كۆی Playstation 4 ٣٢% و ڕێژەی ٣٥% بۆ مۆبایلی زیره‌ك و تابلێت بوو.\nسێیەم پرسیار تێیدا هاتبوو کە ئایا گه‌شه‌پێده‌ران بایه‌خ به چ سه‌كۆیه‌ک ده‌ده‌ن له ئێستادا، لە وەڵامدا ٦٠% گەشەپێدەران دەنگیان بۆ سه‌كۆی PC بوو، و به دوایدا سه‌كۆی Nintendo Switch ٤٥% بوو.\nشایەنی باسه، هەر لە ڕاپرسیەکەدا هاتووە كه گه‌شه‌پێده‌ران گرنگی به کام بازاڕی سه‌كۆی PC ده‌ده‌ن، بازاڕی Steam ٤٧% گەشەپێدەران دەنگیان پێدابوو، و هۆكاره‌كه‌ش ئه‌وه‌بوو كه‌زۆربه‌ی به‌كارهێنه‌ری ئه‌و سه‌كۆیه یاریه‌كان له‌وێ داده‌گرن و ئەمەش هۆکاری سەرەکییە کە گه‌شه‌پێده‌ران گرنگی زۆریان پێداوه. به دوایدا بازاڕی itch.Io %٢٦ پێدرابوو و پاشان بازاڕی Humblo Store و GOG كه‌متر له %٢٠ دەنگەکانیان بەرکەوتبوو.\nجێگەی ئاماژه‌یه، كۆمه‌ڵێک ڕاپرسی تر ئه‌نجام دران، به‌ڵام له هه‌مووی گرنگتر ئه‌وه بوو كه ئایا گه‌شه‌پێده‌ران له ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌كدا چه‌ند كاتژمێر كارده‌كه‌ن بۆ درووستكردنی یاریه‌ک، به‌پێی ڕاپرسیه‌كه دەرکەوت کە ٢،٠٠٠ گه‌شه‌پێده‌ری یاری هه‌فتانه ٤٠ كاتژمێر كارده‌كه‌ن بۆ دروستكردنی یاریه‌ک.\nتاگەکان Gaming PC


پڕۆفایل: بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان خۆی له‌به‌رده‌م گۆڕانكاریدایه - Kirkuknow\nپڕۆفایل: بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان خۆی له‌به‌رده‌م گۆڕانكاریدایه\nسلێمانی/ئایاری 2018/ بانگه‌شه‌ی لیستی گۆڕان بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی عیراق فۆتۆ: ماڵپه‌ڕی سبه‌ی\nبزوتنەوەی گۆڕان كه له‌مانگی چواری 2009 وه‌ك نوێترین هێزی سیاسی نێو گۆڕەپانی هەرێمی كوردستان خۆی ناساند، ئامانج لێی “گۆڕانكاریی” بوو له ده‌سه‌ڵات و سیستمه‌كه‌ی، به‌ڵام له ئێستادا خۆی له‌به‌رده‌م گۆڕانكاریدایه.\nرۆژی 11ی نیسانی 2009، نەوشیروان مستەفا رێكخەری گشتی ئێستای بزوتنەوەی گۆڕان‌و جێگری پێشوی سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، لەدیدارێكدا لەگەڵ رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی لەندەنی رایگەیاند “بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی، رێبەرایەتی لیستێكی تایبەت دەكەم”.\nئەم لێدوانەی نەوشیروان مستەفا لە سایتی فەرمی بزوتنەوەی گۆڕاندا وەك سەرەتای دامەزراندنی ئەو بزوتنەوە سیاسییە دیاریكراوە، بەڵام سایتەكە سەبارەت بە راگەیاندنی گۆڕان وەك بزوتنەوەیەكی سیاسی دەڵێت “مێژوی راگەیاندنی بزوتنەوەی گۆڕان وەك رێكخراوێكی سیاسی دەگەڕێتەوە بۆ 31ی ئایاری 2010 كاتێك لە وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە مۆڵەتی فەرمی وەرگرت”.\nنەوشیروان مستەفا، رێكخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان فۆتۆ: راگەیاندنەكانی بزووتنەوه‌كه\nرۆژی 28ی نیسانی 2009 دوای داواكردنی پێدانی مۆڵەت، كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق بزوتنەوەی گۆڕانی وەك قەوارەیەكی سیاسی فەرمی لە هەرێمی كوردستانی عیراق ناساند.\nبەسودوەرگرتن لەو مۆڵەتە بزوتنەوەی گۆڕان وەك نوێترین هێزی سیاسی بەشداری لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی ساڵی رۆژی 2009دا كرد‌و لەكۆی 111 كورسی پەرلەمان توانی لەیەكەمین بەشداریكردن 25 كورسی بباتەوە.\nبەوپێیەی رێبازی ئۆپۆزسیۆنبونی هەڵبژارد، بەبەدەستهێنانی ئەو ئەنجامە گۆڕان بوە بە گەورەترین هێزی ئۆپۆزسیۆنی پەرلەمانی لەمێژوی دروستبونی پەرلەمانی كوردستان لە ساڵی 1991وە.\nساڵێك دوای هەڵبژاردنە پارلەمانییەكەی هەرێمی كوردستان، گۆڕان بەشداری لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراقدا كرد كە ساڵی 2010 بەڕێوەچوو، لەم هەڵبژاردنەدا ئەو بزوتنەوەیە توانی (هەشت) كورسی بباتەوە.\nلەدواین هەڵبژاردنی پارلەمانی كوردستان كە رۆژی 21ی ئه‌یلولی 2013 بەڕێوەچو، بزوتنەوەی گۆڕان 24 كورسی بەدەستهێنا‌و لەروی ریزبەندی هێزەكان و بەپێوەری كورسی لەپەرلەماندا توانی پێش حزبەكەی جەلال تاڵەبانی بكەوێت‌و ببێتە هێزی دوەم لەسەر ئاستی هەرێم لەدوای پارتی دیموكراتی كوردستان بە سەرۆكایەتی مەسعود بارزانی، سەرۆكی پێشوی هەرێم.\nبەرنامەی بزوتنەوەی گۆڕان\nلەچوار ساڵی یه‌كه‌می ئۆپۆزسیۆن بونیدا، بزوتنەوەكە وەك هێزێكی ئۆپۆزسیۆن كاریكرد‌و وەك لە بەرنامەكانیدا جەختی لەسەر دەكاتەوە، ئەو دەیەوێت چاكسازبی لە سیستمی سیاسی هەرێمی كوردستاندا بكات.\nسلێمانی/ بانگه‌شه‌ی هەوادارانی بزووتنەوەی گۆڕان له یه‌كه‌م به‌شداریكردنیان له هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی كوردستان له ساڵی 2009 فۆتۆ: ماڵپەڕی سبەی\nبزوتنەوەی گۆڕان كە لەسەرەتاوە دروستبونییەوە لەنێو خەڵكی هەرێمی كوردستانی عیراقدا وەك هێزێكی ئۆپۆزسیۆن خۆی ناساند، لەدواین هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا دروشمی “بەرەو دەسەڵاتێكی نوێ”ی بۆ كەمپەینی هەڵمەتەكانی خۆی هەڵبژارد.\nلەڕێی ئەم دروشمەوە گۆڕان نیازی خۆی بۆ بەشداریكردن‌و گرتنەدەستی دەسەڵات لە هەرێم راگەیاند و دواتریش چووه نێو حكومه‌تی بنكه‌فراوان، به‌ڵام ناكۆكییه‌كانی له‌گه‌ڵ پارتی دیموكراتی كوردستان كه سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌تی ده‌كرد گه‌یشته لوتكه، له‌سه‌روی هه‌مویانه‌وه پرسی هه‌مواری یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان كه رێگریی له بارزانی ده‌كرد ماوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی بۆ درێژبێیته‌وه، به‌هۆیه‌وه وه‌زیره‌كانی گۆران له حكومه‌ت ده‌ركران و رێگه‌نه‌دار سه‌رۆكی په‌رله‌مان له پشكی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه بچێته‌وه هه‌ولێر.\nگۆڕان سه‌رۆكی بزوتنه‌وه‌كه‌ی له‌ده‌ستدا\nله 19ی ئایاری 2017، نەوشیروان مستەفا، رێكخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان، لە شاری سلێمانی كۆچی دواییكرد‌و وته‌بێژی بزتنه‌وه‌كه جه‌ختیكرده‌وه “لەسەر رێباز و بەرنامەی ئەو سەركردە مەزنە بەردەوام دەبێ بۆ خزمەتی كوردستان”.\nنەوشیروان مستەفا، ساڵی 1944 لە سلێمانی لەدایك بووەو یەكێكە لە دامەزرێنەرانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان‌و جێگری سكرتێری گشتی بووە كاتێك وازی لەو حزبە هێناوە لە ساڵی 2006.\nسلێمانی، 20-5-2017، مەراسیمی بەخاكسپاردنی تەرمی نەوشیروان مستەفا رێكخەری گشتی گۆڕان فۆتۆ: كەی ئێن ئێن\nنەوشیروان مستەفا، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی لە سلێمانی تەواو كردووە، ساڵی 1967 كۆلێژی زانستە سیاسییەكانی لە زانكۆی بەغداد تەواو كردووە لە سەرەتای حەفتاكان چووەتە نەمسا‌و ماستەری لەیاسای نێودەوڵەتی لە نەمسا خوێندووە.\nسەرەتای شەستەكانی سەدەی رابردوو دەستی بە كار و چالاكی سیاسی كردووە یەكەم وێستگەی ژیانی سیاسی لە یەكێتیی قوتابیانی كوردستان بووە ساڵانی 1963 و 1964 بووەتە ئەندامی سكرتاریەتی یەكێتی قوتابیان.\nنەوشیروان مستەفا، چەندین كتێبی لە بواری سیاسیی و مێژوویی و ئەدەبی هەیە، لە ساڵی 1981 ژیانی هاوسەرێتی پێكهێناوە‌و باوكی دوو كوڕ و كچێكە بەناوەكانی نما، چیا‌و چرا.\nرێكخه‌ری نوێ و كێشه‌ی ناوخۆیی\nله هه‌ڵبژاردنه ناوخۆییه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕاندا له 25ی ته‌مموزی 2017، عومەر سەید عەلی، هاوڕێی دێرینی نه‌وشیروان مسته‌فا، بەدەنگی زۆرینەی ئەندامانی جڤاتی نیشتیمانی، بە رێكخەری گشتی گۆڕان هەڵبژێردرا.\nله ئێستاداو به‌دیاریكراوی دوای هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانییه‌كه‌ی 12ی ئایاری 2018ی عیراق، بزوتنه‌وه‌كه كێشه‌ی ناوخۆیی تێكه‌وت، ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر پرسی بڕیاردان و خاوه‌ندارێتی سه‌روه‌ت و موڵك و ماڵی بزوتنه‌وه‌كه، به‌هۆیه‌وه دیارترین كه‌سایه‌تی سیاسیی و ئه‌ندامی خانه‌ی راپه‌ڕاندن عوسمان حاجی مه‌حمود ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی له پۆسته‌كه‌ی راگه‌یاند.\nبزوتنه‌وه‌كه له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانییه‌كه‌ی عیراق ته‌نیا پێنج كورسی به‌ده‌ستهێنا، به‌ڵام هه‌ردو پارتی ده‌سه‌ڵاتداری به “ته‌زویركردنی ده‌نگه‌كان” تۆمه‌تباركرد.