ئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید راگه‌یه‌ندراوێكی ئاراسته‌ی رای گشتی كوردستانیان كرد\nبزوتنەوەی گۆڕان: رێگە نادەن هیچ لایەنێک بەناوی فراکسیۆنی گۆڕانەوە قسە و لێدوان بدات\nوەزارەتی دارایی: سبەینێ مووچەی وەزارەتی سامانه سروشتیه‌كان دابه‌ش ده‌كرێت\nوەزارەتی دارایی داوای زانیاری فەرمانبەرانی گرێبەست دەكات\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید ئه‌ندامی لیژنه‌ی دارایی و ئابووری ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق رایگه‌یاند كه به دوو یاداشت سه‌رۆك كۆماری عیراق و سه‌رۆكی حكومه‌تی كاربه‌ڕێكه‌ری هه‌رێم و سه‌رۆكی حكومه‌تی نوێی له‌و هه‌وڵانه‌ی كه ده‌درێن دژ به‌به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵی كوردستان ئاگادار كردووه‌ته‌وه، جه‌ختیش له‌وه ده‌كاته‌وه كه "هه‌رچی روده‌دات له‌ئه‌ستۆی ئه‌و به‌رپرسانه‌یه كه گوێ ناگرن".\nله راگه‌یه‌ندراوێكدا كه ئاراسته‌ی رای گشتی كوردستانیانی كردووه و وێنه‌یه‌كی ده‌ست وێستگه نیوز كه‌وتووه، ئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید ئه‌ندامی لیژنه‌ی دارایی و ئابووری ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق رایگه‌یاند كه "دیاره دڵسۆز بون بۆ گه‌ل و نیشتمان به‌قسه‌ی بریقه‌دارو و موزایه‌ده‌ی سیاسی بێمانا ناكرێت و له‌هه‌مانكاتدا په‌رده‌پۆشكردنی هه‌ندێ ڕاستی ده‌چێته خانه‌ی خیانه‌ت له‌و ئه‌مانه‌ته‌ی كه هاوڵاتیانی كورد به‌خشیویانه به‌هێزه سیاسیه‌كان".\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید نووسیویه‌تی: "نزیكه‌ی مانگێك پێش ئێستا هه‌ندێك هه‌واڵ هه‌بوو سه‌باره‌ت به گرفت دروست كردن بۆ هه‌رێمی كوردستان پشكی بوجه و بابه‌تی نه‌وت له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆ و ئیقلیم، دوای كۆمه‌ڵێك مشوره‌ت له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم له لێژنه‌ی دارایی و سه‌ردانیكردنی سه‌رۆك كۆمار و موناقه‌شه‌ی بابه‌ته‌كان له 2019/5/13 دو یاداشتم نوسی بۆ سه‌رۆك كۆماری عیراق و سه‌رۆكی حكومه‌تی كاربه‌ڕێكه‌ری هه‌رێم و راسته‌وخۆ سه‌رۆك كۆمارم ئاگادار كرده‌وه له‌و هه‌وڵانه‌ی كه ده‌درێن دژ به‌به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵی كوردستانن".\nئاماژه‌شی به‌وه‌داوه كه "له‌ڕێگه‌ی راوێژكار هاوژین عومه‌ر یاداشتم راده‌ست سه‌رۆك كۆمار كرد و یاداشتی دوه‌م له رێگه‌ی عه‌بدولستار مه‌جید سه‌رۆكی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ ئاراسته‌ی نێچیره‌ڤان بارزانی كرد و بۆ دڵنیابوونیشم وێنه‌یه‌كیم نارد بۆ دكتۆر ئامانج ره‌حیم سكرتێری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و وێنه‌ی سێهه‌مم نارد بۆ فارس سلێڤانی به‌رپرسی كاروباری فراكسیۆنی پارتی له به‌غداد بۆ ئه‌وه‌ی بگات به‌ده‌ستی سه‌رۆكی حكومه‌تی نوێ".\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید ده‌ڵێت: "جه‌ماوه‌ری خه‌ڵكی كوردستان ئاگادار ده‌كه‌مه‌وه هه‌رچی روده‌دات له‌ئه‌ستۆی ئه‌و به‌رپرسانه‌یه كه گوێ ناگرن بۆ دڵسۆزییه‌كانی ئێمه".\nئه‌وه‌شی خستووه‌ته‌ڕوو كه "ئه‌و زانیاریانه‌ی ده‌ست ئێمه ده‌كه‌وێت راسته‌وخۆ شوێنی تایبه‌تیان لێئاگادار ده‌كه‌مه‌وه له‌خواش به‌زیاد بێت له‌نێو په‌رله‌مانی فیدراڵدا متمانه‌یه‌كمان هه‌یه كه گوێمان بۆ ده‌گیرێت له زۆرێك له فراكسیۆنه‌كان".\nئه‌و ئه‌ندامه كورده‌ی لیژنه‌ی دارایی راشیگه‌یاندووه كه "له ماوه‌ی چه‌ند رۆژی رابردوودا له كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌ی دارایی له‌گه‌ڵ وه‌زیری دارایی راپۆرتێك ئاماده‌كراوه و ئه‌مڕۆش بڕیاری پێكهێنانی لیژنه‌یه‌كی فراوان درا كه‌ئه‌ندامانی (چوار) لیژنه له خۆ ده‌گرێت بۆ بابه‌تی ئه‌و سكاڵایه‌ی كه عیراق تۆماری كردووه له‌سه‌ر توركیا كه من له خاڵی یه‌كه‌می یاداشته‌كه‌م ئاماژه‌م پێداوه".\nئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید ئاشكراشیكردووه كه "له‌ماوه‌ی داهاتوودا به به‌ڵگه به‌ڵگه‌نامه‌كان ده‌خه‌مه‌رشوو كه ئه‌و سكاڵایه له‌چی پێكهاتووه و چ گرفتیك دروست ده‌كات".\nئەمەش دەقی یاداشتەکەیە بۆ سەرۆکی حکومەتی هەرێم.\nالى/السيد رئيس حكومة الاقليم المحترم\n الموضوع /مذكرة\nلايخفى على سيادتكم بان المطالب المالية لمواطني اقليم كردستان ادرجت في قانون الموازنة الاتحادية بمشاركة الجميع كل حسب مقامه ومسؤلياته المناط به وفي المقابل فقد الزم الاقليم بتسليم (۲٥٠٠٠٠) الف برميل نفط يوميا الى شركة سومو حصرا وقد وجد المرونة الكاملة من قبل المقابل اي الدولة الاتحادية واخذا بنظر الاعتبار الضروف التي يمر بها الاقليم من تراكم الديون الماضية ومبديا مبدأ حسن النية في القانون بان في حالة عدم استطاعة الاقليم تسليم النفط تلتزم الحكومة الاتحادية بدفع مستحقات الاقليم بما فيها رواتب الموظفين وفي حالة عدم التسليم سيتقطع مبلغ الضرر من حصة الاقليم اضافة الى درج رواتب قوات البيشمركة الى موازنة وزارة الدفاع كرقم وهذا يحصل لاول مرة وبذلك تكون رواتب البيشمركة غير قابل للتاويل والتفسير والنقص،ومن هذا المنطلق كنا نأمل من حكومة الاقليم ان يخطو نفس خطوة الحكومة الاتحادية ويقابل حسن النية باحسن منها ويسلم النفط المحدد في القانون وبذلك سينتهي فصول عدم الثقة بين الحكومتين وباليقين فان تسليم هذا الكمية مقابل حصة الاقليم كان في مصلحة حكومة الاقليم بالامتياز،لكن مع الاسف الشديد فان حكومة الاقليم لم يخطو خطوة بالاتجاه الصحيح ولم يسلم النفط وبهذا فقد باءت الحكومة الاتحادية والبرلمان واللجنةالمالية بشكل خاص بخيبة امل نتيجة عدم مبادرة الاقليم بتسليم النفط لذا ومن الضروري ان نحاول جميعا وبشتي الاتجاهات واستثمار جميع علاقاتنا لعدم العودة للمربع الاول وخلق جو آمن للمظفين لاستلام مرتباتهم على الاقل خلال العام ،لذلك لا أخفيكم بان ردة الشارع العراقي وبعض الاحزاب السياسية منفعلة اكثر من اللازم ويحاول جهد الامكان ان يعرقل مساعي الطرفين واليكم بعض هذه العراقيل:\n١-التقى وفد برلماني من الطائفة السنية بما فيهم اعضاء اللجنة المالية بمسؤلين اتراك في الهرم الاعلى لقيادة حزب العدالة والتنمية ومسؤليين حكوميين بارزيين ومتنفذيين وطرحوا موضوع وقف تصدير النفط اقليم كردستان من قبل تركيا وكان الجواب صادما لنا حيث صرحوا بان الحكومة العراقية لم يكن جادا بطرح هذا الموضوع كلما هنالك ان الحكومة العراقية طرحت هذه المسألة من قبل سفراء او قناصل تركيا العاملة لدى العراق واذا كان العراق جادا فان تركيا مستعدة لوقف تصدير نفط اقليم كردستان شريطة ان توقف السلطات العراقية الدعوة المقامة ضد تركيا والتي تطلب تعويضات بحدود (٢٦) مليار دولار امريكي\n٢- محاولة من قبل بعض الكتل السياسية المتمثلة في اللجنة المالية بازياد مبلغ الضرر الناجم من عدم تسليم النفط واضافته الى الاضرار الكلية مثل ايرادات المنافذ الحدودية والضرائب حتى يتم استقطاع المبلغ من حصة الاقليم وبذلك يؤدي الى تقليل المبلغ المخصص الى الرواتب لموضفي اقليم كردستان.\n٣-مطالبة بعض اعضاء اللجنة المالية البيانات المدققة من قبل الحكومة الاتحادية في عهد السيد حيدر العبادي لموضفي اقليم كردستان واحتساب مبلغ الرواتب وتوزيعه على هذا الاساس .\n٤- احتساب مبلغ القروض المتراكمة للبنوك العراقية على الاقليم واستقطاع جزء من استحقاقات الاقليم لاستفاء مبلغ تلك القروض.\n٥- استضافة وزير النفط الاتحادي لمعرفة البيانات الدقيقة حول استخراج وتصدير النفط من قبل الاقليم عن طريق ميناء جيهان التركي او عن طريق صهاريج واحتساب مبالغها واحتسابها على الاقليم كايرادات .\n٦- استضافة مدير هيئة المنافذ الحدودية وهيئة الكمارك لايجاد حل لالزام الاقليم بتطبيق التزاماتها بالتعرفة الكمركية والروزنامة الزراعية ودعم المنتوج المحلي.\n٧-هناك اقتراح من قبل بعض الكتل السياسية بان في حالة عدم التزام حكومة الاقليم بتسليم بيانات دقيقة حول عدد موضفيها سيباشر الحكومة الاتحادية التعامل مع المحافضات اسوة بباقي العراق.


کوردیپێدیا - قوباد تاڵەبانی بەبۆنەی ساڵیادی کەرەساتی یەکی شوباتەوە پەیامێک بڵاودەکاتەوە\n📝 قوباد تاڵەبانی بەبۆنەی ساڵیادی کەرەساتی یەکی شوباتەوە پەیامێک بڵاودەکاتەوە | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nقوباد تاڵەبانی بەبۆنەی ساڵیادی کەرەساتی یەکی شوباتەوە پەیامێک بڵاودەکاتەوە\nلە ساڵیادی کارە ساتی یە کی شوباتدا، سە ری رێز و نە وازش بۆ گیانی پاکی شە هیدان دادە نە وێنین و خۆمان بە قە رزارباری کە سوکاری ئە وان و سەرجەم شە هیدانی کوردستان دە زانین، سڵاو و پێزانینی تایبەتیش بۆ شەهیدە زیندووەکان؛ بریندارانی ئەم کارەساتە دەنێرین.\nساڵیادی 1 شوبات و سەرجەم بۆنه و وێستگەکانی قوربانیدانە کانی میللە تە کە مان، دە مانخاتە بە ردە م بە رپرسیارییە تیە ک چ وەک یەکێتی کە حیزبی شەهیدانە و چ وەک حکومەتی هەرێم کە بەرهەمی خوێن و قوربانیدانی ئەوانە، بۆ ئەوەی سوورتر بین لەسەر کاری پێکەوەیی و یەکخستنی تواناکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستان، ئەوانەی پێشتر لە خێڵی حەمە و شارەزوورشارەزوور و هەورامان و دواتر لە بەرگی رێکخراوی تیرۆریستی داعشداعشدا ویستیان کۆتایی بهێنن بە کاروانی خەباتی رزگاریخوازی گەلی کوردستان.\nئە م یادە خەمناکه و چەندەها ساڵیادیتری له و جۆرەی خەڵکی کوردستان، ئەرک و بەرپرسیارێتی سەرشانمان قورستر دەکەن بۆ مامەڵەکردنی شایستە لەگەڵ بەرهەمی رەنج و قوربانیدانی شەهیدان و بنەماڵە سەربەرزەکانیان و ئازاری برینداران و خەم و فرمێسکی قوربانیانی ئەنفال و کیمیاباران کە ئەمەش دەبێت نەک تەنها لەساڵیادەکان بە ڵکو هەموو کات ببێتە رێگا بۆ کارو هەنگاوەکانمان.\nدروود بۆ گیانی پاکی شە هیدان و رێزی بێ پایان بۆ کە سوکارە سە ربە رزە کانیان\nقوباد تاڵە بانی\nجێگری سە رۆکی ئە نجومە نی وە زیران\n#شارەزوور | #داعش | #01-02-2020 |\n📅 رۆژی دەرچوون: 01-02-2020\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Feb 1 2020 2:04PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 1 2020 2:06PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 1 2020 2:06PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 423 جار بینراوە\nرەعد محەممەد عەبدولڕەحمان ساڵح ناسراو بە رەعد کوردی (لەدایکبووی 16-04-1991 سلێمانی) قورئانخوێن و حافزقورئانێکی کوردە. رەعد لە تەمەنی پانزدە ساڵیدا بووەتە پێشنوێزی مزگەوتی ئیمامی شافعی لە کەرکوک. ناوبەناو بەتایبەت لە مانگی ڕەمەزان بانگێشتی ئیمارات دەکرێت بۆ کاری پێشنوێژی لە مزگەوتەکانی ئەحمەد حەبا لە دوبەی و شێخ زاید لە ئەبوزەبی، لە هەمان کاتدا بەردەوامە لە پێش نوێژی لە مزگەوتەکانی ئیمامی شافعی و مزگەوتی بەهەشت لە سلێمانی.\nرەعد ناوبانگی لە جیهانی ئیسلامی هەیە، ئەمەش بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆکانی


بەفەرمی iOS12 بۆ ئەم ئامێرانەی ئەپڵ بەردەست دەخرێت لە مانگی نۆدا – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 5, حوزه‌یران 2018\nدوێنێ لە مەڕاسیمێکی گەورەدا کە بە کۆنگرەی گەشەپێدەرانی ئەپڵ ٢٠١٨ ناسرابوو تێیدا کۆمپانیای ئەپڵ چەندین تایبەتمەندی گرنگی نمایش کرد بۆ نەوە نوێکەی ئای ئۆ ئیس ١٢، لە بەشێکی زۆری نوێکارییەکانیشدا کۆمپانیاکە کاری لەسەر خێراترکردنی سیستەمەکەی کردووەتەوە.\nنوێکارییەکانی Screen time و Grouped Notifications ئەنیمۆجی نوێ و میمۆجی و پەیوەندی گروپی لە فەیستایم و هەروەها ئەزموونی باشتری Augmented Reality و ڕاگەیاندنی ئەپی Measure بۆ پێوانەی شتەکان. نەوەی نوێی ARkit 2 و تایبەتمەندی For You بۆ ئەپی فۆتۆس و دامەزراندنی Shortcuts بۆ سیری لەمەودواش سەکۆی ئای ئۆ ئێسی نوێ پشتگیری گوگڵ ماپس و وەیز دەکات و چەندان نوێکاری دیکە لە نێو تایبەتمەندییە نوێکانی ئەم سیستەمە دەبن بۆ تابلێت و ئایفۆنەکان کۆمپانیای ئەپڵ.\nوەشانی ١٢ ـی سیستەمی ئای ئۆ ئیس لە مانگی ٩ـی ئەمساڵد بەردەست دەخرێت بۆ ئەم ئامێرانەی خوارەوە:


دوو شەممە دەیسەپێنێت.. ترامپ بەگەمارۆی نوێ وەڵامی هێرشەكەی ئێران دەداتەوە\n23/06/2019 1258 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nدۆناڵد ترامپی سەرۆكی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا رایگەیاند، رۆژی دووشەممە گەمارۆی نوێ و توند بەسەر ئێراندا دەسەپێنێت ، ئەوەش دوای چەند سەعاتێك لەلێدوانێكیدا، كە تێیدا وتی: ئەگەر بێت و ئێرانییەكان دەستبەرداری بەرنامە ناوەكییەكەیان بن ئەوە دەبێتە "باشترین هاوڕێیان".\nترامپ لە تویتێكیدا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر دەڵێت "دووشەممە گەمارۆی تری توند بەسەر ئێراندا دەسەپێنین"، كە بەهۆیەوە ئێران ناتوانێت ببێتە خاوەنی چەكی ناوەكی .\nترامپ روونیكردووەتەوە، ئێران لەژێر سایەی پلانە قێزەونەكەی ( باراك ئۆباما) ئێرانییەكان لەڕێگادابوون بۆ بوون بە خاوەنی چەكی ناوەكی لەماوەی چەند ساڵی داهاتوو ، ئەو ڕەوشەی ئێستامان پێقبووڵ ناكرێت، "رۆژی دووشەممەش گەمارۆی تری توند بەسەر ئێراندا دەسەپێن".\nسەبارەت بە وەشاندنی گورزی سەربازی لە دژی ئێران ، ترامپ وتی: " هێشتا وەشاندنی گورزی سەربازی لەدژی ئێران لەسەر مێزە و ئەگەرێكی كراوەیە".\nلە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیشدا ترامپ وتی: ئەو گەمارۆ تازانەی سەر ئێران ئامانج لێی ڕێگرتنە لەوەی ئێران بتوانێت چەكی ناوەكی بەدەستبهێنێت.\nلەدرێژەی قسەكانیدا ترامپ وتیشی: ئومێد دەكەم ڕژێمی ئێرانی بای ئەوەندە زیرەكیان هەبێت بەرژەوەندی گەلەكەیان لەبەرچاوبگرن .


بە هاوبەشی دوو تیمی بەغدا و هەولێركارەكانی هەڵدانەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكانی شنگال دەستپێدەكاتەوە\nدوو تیمی هەڵدانەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكانی شنگال گەیشتنە ئەو قەزایە و ئامادەكارییەكانیان تەواوكرد، بەشێوەیەك بڕیارە شەممە 24ی تشرینی یەكەم دەستبكەن بە هەڵدانەوەی گۆڕەكان.\nئەو هەنگاوە كە هەردوو دوو تیمی حكومەتی فیدراڵ و هەرێم تیایدا بەشدارن، دوای 15 مانگ دێت لە راگرتنی كارەكانی هەڵدانەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكان. میژوی ئەو گۆڕانە دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی دەسەڵاتدارێتی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام (داعش) لە ئابی 2014.\nفه‌لاح حه‌سه‌ن، ئه‌ندامی ده‌سته‌ی لێکۆڵینه‌وه و کۆکردنه‌وه‌ی زانیاری له تیمی نیشتیمانی هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕه به کۆمه‌ڵه‌کان به (که‌رکوک ناو)ی وت "پێنجشەممە 22ی تشرینی یەكەم، تیمی هه‌ڵدانه‌وه‌ی گوڕه به کۆمه‌ڵه‌کانی به‌غدا و هه‌رێم گه‌یشتنە قەزای شنگال به مه‌به‌ستی ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی کاره‌کانیان، ئه‌مڕۆ هەینی هه‌ردوو تیم ئامادەكارییەكانیان تەواوكرد و بڕیارە شەممە 24ی تشرینی یەكەم، یەكەم گۆڕ هەڵبدرێتەوە".\n"ئەمجارە هه‌ردوو تیمی بەغدا و هەولێر تێکه‌ڵده‌کرێن و ده‌بنه دوو به‌ش، به‌شێکیان له ناوچه‌ی سولاغ ئیشده‌که‌ن و به‌شه‌که‌ی تر ده‌چنه کۆجۆ"، فەلاح حەسەن وایوت.\nئەمجارە هه‌ردوو تیمی بەغدا و هەولێر تێکه‌ڵده‌کرێن و ده‌بنه دوو به‌ش\nوتیشی "قۆناغی یەكەم بۆ ماوه‌ی 17 رۆژ هه‌ردوو تیم كاردەكەن، دوای کۆتاییهاتنی 17 رۆژه‌که، هەردوو تیمەكە دەگەڕێنەوە و دواتر بە چەند هەفتەیەك قۆناغی دووەم دەستپێدەكات".\nلە چوارچێوەی ئامادەكارییەكاندا، هەینی 23ی تشرینی یەكەم، سمینیارێکی تایبه‌ت لەسه‌ر چونیه‌تی ئه‌نجامدانی پشکنینه‌کانی خوێن بۆ که‌سوکاری قوربانیان لە كۆجۆ سازكرا. تیایدا رێكخراوە ناوخۆیی و بیانییەكان و كەسوكاری قوربانیان ئامادەبون.\nخه‌یری عه‌لی، لێپرسراوی رێکخراوی ئێزیدی بۆ دۆکیۆمێنتکردنی به‌ڵگه‌نامه‌کانی شنگال، كە خۆی ئامادەی ئەو سیمینارە بوو، وتی "هه‌موو ئاماده‌کارییەكان ته‌واو بووە، به‌شێوه‌یه‌کی فه‌رمی ده‌ستده‌کرێت بە هه‌ڵدانه‌وه‌ی گوڕه‌کانی ناوچه‌ی سولاغ و گوندی کۆجۆ".


له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج: عه‌قڵه‌كه‌ی عه‌لی عه‌ونی. - WtariKurd\nله‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج: عه‌قڵه‌كه‌ی عه‌لی عه‌ونی.\n– Posted on 2018-12-16بابەتی: فرە بابەت\nچه‌ند ناشرینه مرۆڤ به‌و جۆره باسی میوانه‌كانی بكات، ئه‌وه چ ئازایه‌تی و ئاكارێكه به خه‌ڵكێك بڵێی ئاقڵ بوونه بۆیه رێی سه‌ری ڕه‌شتان گرتوه‌ته به‌ر، دواتر براده‌ری ئه‌زیز سه‌ریڕه‌ش سه‌ریڕه‌شه ئه‌م سه‌ریبڵنده چیه، ئه‌گه‌ر به‌نیازن ناوه‌كان بگۆڕن جارێ له ناوه‌عوسمانی و سه‌فه‌وی و عه‌ره‌بیه‌كانه‌وه ده‌ستپێبكه‌ن نه‌ك ناوه كوردیه‌كان، دواتر سه‌ریڕه‌ش هیچ عه‌یبێكی هه‌یه واخه‌می گۆڕینی ناوه‌كه‌یته.\nتۆ لای خۆی ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تیت چۆن ده‌كرێ به سه‌ركرده‌و كه‌سانی سیاسی حزبه‌كانی دیكه بڵێیت ئاقڵ بوونه واهه‌مووتان ڕووتان كردوه‌ته بارزانی، سه‌ردان و هاتو چۆ په‌یوه‌ندی به ئه‌قڵ و شته‌وه نیه بۆچی وات تێكه‌ڵ كردووه، جاخۆ بارزانیش ئه‌فه‌ندیانه چوو بۆ به‌غدا باشه ده‌كرێت خه‌ڵك به هه‌مان ئه‌و عه‌قڵه‌ی تۆ مامه‌ڵه له ته‌ك چونه‌كه‌یدا بكات.\nئه‌وانه‌ی تۆ پێیان ده‌ڵێی عاقڵ بوونه، به‌شێكیان به‌رتاقای هه‌موو ساته‌كانی ته‌مه‌نی تۆ شه‌ڕی به‌عس و نادادی كردووه، له بری ئه‌وه‌ی ده‌ستخۆشیان لێبكه‌یت و داوابكه‌یت لانی كه‌م له به‌ر خاتری خه‌ڵكی كوردستان ئیدی لاپه‌ڕه‌یه‌كی نوێ هه‌ڵدرێته‌وه كه‌چی په‌لاماریان ده‌ده‌ی.\nئه‌وه خێره بارزانی ئه‌وه ده‌یان جاره ئه‌و هه‌موو ناشرینیه له تۆو وێنه‌گه‌لی وه‌ك تۆ قه‌بوڵده‌كات ، ره‌نگه دڵیشت به‌وه خۆش بێت ئه‌مجاره 45 كورسیتان هه‌یه، ئه‌رێ قه‌ت ناپرسی ئه‌و چل و پێنجه چۆن هات، جارێ له نیوه كه‌متری ده‌نگده‌ری كوردستان ده‌نگی داوه، نیوه كه‌متر له‌و نیوه‌یه‌ش ئێوه نیوه كه‌مترتان هێناوه، ده‌ی ته‌زویرو ساخته‌ش له‌و لاوه بوه‌ستێ، ئه‌وه جگه له‌وه‌ی یه‌كبازنه‌یی هه‌ڵبژاردن خزمه‌تێكی زۆری كردوون، واته دڵت خۆش نه‌بێت كه زۆرینه‌ن، زۆرینه‌ی نیوه، سه‌یری گڵاسه‌كه بكه نیوه‌یه نیوه‌كه، نیوه كه‌متری ئێوه‌ن، هۆكارریش بۆ ئه‌وه زۆره و بایكۆتچیه‌كان بێ ئه‌وه‌ی بزانن خزمه‌تی ئێوه‌یان كرد، ده‌توانی سه‌ركه‌وتن و سه‌رنه‌كه‌وتنی خۆتان له هه‌ڵبژاردن له ده‌زگای هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ت پرسیار بكه‌ی.\nبۆ تۆ نا بۆ بارزانی و بارزانیه‌كان عه‌یبه، تۆ به‌و جۆره باسی چوونی وه‌فده‌كانی یه‌كێتی و گۆڕان بكه‌یت، مێژوو بریتی نیه له‌م یه‌ك دوو ساڵ و سات و سه‌رده‌مه.\nئەرشیڤی بەڕێز: لەتیف فاتیح فەرەج


عێراق: شیعه و سوننه\nبه‌رزکردنه‌وه‌ی ئاڵای سه‌رده‌می سه‌دام حسێن له خۆپـیشـاندانێـکدا له شـارۆچکه‌ی فه‌لـلوجه‌ی سووننه نشین له ڕۆژئاوای به‌غدا، 14 ی دوازده‌ی 2011\nشیکه‌ره‌وه له‌و بڕوایه‌دان هێشتاش زه‌مینه‌یه‌کی له‌بار نه‌هاتۆته ئاراوه بۆ یه‌کلایی کردنه‌وه‌ی ئه‌و گرفت و ئاڵۆزیانه‌ی به‌رۆکی عێراقیان گرتووه، هه‌ربۆیه‌شه زیاتر چاره‌سه‌ر به ئاڕاسته‌ی داواکردن بۆ له‌به‌ردانه‌واندنی سیاسی ده‌بینرێت له لایه‌ن پارتیه سیاسیه‌کانی وڵاته‌که‌وه.\nحه‌یده‌ر ئه‌لعیبادی، ئه‌ندامی باڵای لیستی هاوپه‌یمانێتی نیشتیمانی له په‌رله‌مانی عێراق که به که‌سایه‌تیه‌کی نزیک له نوری ئه‌لمالیکی سه‌ره‌ک وه‌زیر داده‌نرێت ده‌ڵیت ئه‌م قه‌یرانه‌ی ئێستای عێراق نه قه‌یرانێکی سیاسیه و نه تایفه‌ییشه، به‌ڵکو ئه‌وه‌ی هه‌یه کێشه‌یه‌که له نێوان ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری عێراق و تاکه که‌سێک له ناو لیستی ئه‌لعێراقیه‌دا.\nبه‌ڕێز ئه‌لعیبادی ده‌شڵێت تاریق ئه‌لهاشمی جێگره سوننه‌که‌ی سه‌رۆکی عێراق له ڕاگه‌یاندنه‌کانیدا ده‌خوازێت سوننه‌کان هان بدات و بیانوروژێنێت.\nله‌ولاشه‌وه، ڕاسم ئه‌لعه‌وادی ئه‌ندامی باڵا له لیستی ئه‌لعێراقیه به به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مریکا ده‌ڵێت به‌ڕیز هاشمی هیچ کێشه‌یه‌کی یاسایی نییه و لیسته‌که‌ی بڕوای به هاوبه‌شیی ڕاسته‌قینه هه‌یه له فه‌رمانڕه‌وایه‌تی کردنی وڵاته‌که‌دا به شێوه‌یه‌ک وه‌ک ده‌ڵێت ڕێگه بگیرێت له‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری بخزێنرێته ناو کێشه و گرفته سیاسیه‌کانی وڵاته‌که‌وه.\nڕۆژی شه‌ممه له‌سه‌ر پێشنیازی موقته‌دا ئه‌لسه‌در، مه‌لای ڕادیکاڵی شیعه‌کان لایه‌نه عێراقیه‌کان به لیستی ئه‌لعێراقیه‌شه‌وه په‌یماننامه‌ی شه‌ره‌فیان مۆر کرد.\nله‌سه‌ر بنچینه‌ی گفت و گۆکانی له‌گه‌ڵ ( حه‌یده‌ر ئه‌لعیبادی و ڕاسم ئه‌لعه‌وادی ) به‌ڵێن ساڵح ئه‌م ڕاپۆرته‌ی ئاماده‌کردووه.\nده‌توانن له‌ڕێی کلیککردنی ئه‌و فایله ده‌نگیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ گوێبیستی ته‌واوی ڕاپۆرته‌که بن که ماوه‌که‌ی 6:52 خوله‌که.


بەڕێوەچوونی سمینارێک بۆ بەڕێز جاوید رەحمان ڕێپۆرتەری ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ لە ئێران، لە پارلەمانی بریتانیا – KDPmedia\nHomeبریتانیـابەڕێوەچوونی سمینارێک بۆ بەڕێز جاوید رەحمان ڕێپۆرتەری ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ لە ئێران، لە پارلەمانی بریتانیا\n15/05/2019 بریتانیـا, هەواڵ, کۆمیتەکان\nكاتژمێر ١ی پاشنیوه‌رۆی رۆژی چوارشه‌ممه ڕێکەوتی ١٥ مه‌ی ٢٠١٩ی زایینی، له په‌رله‌مانی بریتانیا له شاری ڵه‌نده‌ن، له لایه‌ن ئه نجومه‌نی گه‌شه‌پێدان بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، سمینارێک له سه‌ر ڕه‌وشی مافی مرۆڤی كه‌مایەتیە نه‌ته‌وه‌یی و ئایینەیه‌كان بۆ پروفسۆر جاوید ڕه‌حمان ڕێپۆرته‌ری نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ پرسی مافی مرۆڤ لە ئێران پێکهێنرا. سه‌ره‌تا له لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ری پانێله‌كه بەڕێز جیم شانۆن ئه‌ندام په‌رڵه‌مانی سه‌ربه‌خۆ بۆ ناوچه‌ی سترانگفۆرد سه‌ر به وڵاتی سكۆتله‌ند، كورته‌یه‌ك له سه‌ر ڕه‌وشی مافی مرۆڤ له ئێران دا باس كرا. دواتر به‌رپرسی ئه‌نجومه‌نی گه‌شه‌پێدان بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌ڕێز موسا زاهیدی به چڕ و پڕی باسی له سه‌ر پێشێلكاری مافی كه‌مینه نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زهه‌بییه‌كان و به تایبه‌ت له ناوچه‌كانی ئه‌هواز ، كوردستان و به‌لوچستان کرد وهه‌روه‌ها باسی له پێشێلكرانی به‌رچاوی مافی مه‌زهه‌بی كه‌مینەی مه‌زهه‌بی به‌هایی و یارسانییه كان كرد.\nپاشان پرۆفسۆر جاوید ڕه‌حمان باسی له باردۆخی گشتی و هه‌نووكه‌یی مافی مرۆڤ له ئێران كرد. دواتر دڵگڕانی خۆی ده‌ربڕی كه ناتوانێ وه‌ك ڕێپۆڕته‌ری نه‌تەوه‌یه‌كگرتووه‌كان بۆ مافی مرۆڤ له ئێران، سه‌ردانی ئه‌و وڵاته بكات و له نزیكه‌وه گوێ له سەربوردەی ئه‌و كه‌سانه بگرێ كه مافه‌كانیان له لایه‌ن سیسته‌می قه‌زایی كۆماری ئیسلامی پێشێل كراوه. هەروەها باسی له كه‌مایه‌تی مه‌زهه‌بی و نه‌ته‌وه‌یه كان كرد و نموونه‌ی كوردی هێناوه كه له لایه‌ن ڕ‌ژیمی ئێرانه‌وه له ژێر گوشار دان و به‌شێكی به‌رچاو له زیندانیانی سیاسی ئێران كوردن.\nپاشان به‌ڕێز جه‌مشید ئه‌میری نوێنه‌ری به‌لووچستانی ڕۆژئاوا له ناوه‌ندی مافی مرۆڤ بۆ به‌لوچستان، باسی له ڕه‌وشی به‌لووچه‌كان له ئێران كرد. به‌ڕێزیان باسی له هه‌وڵی ڕ‌ژیم بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای به لوچستان كرد و باسی له‌وه كرد كه نزیك به میلیونێك له هاووڵاتیانی به‌لوچستان له مافی هه‌بوونی پێناسی ئێرانی بێبه‌شن.\nهاوڕێ یونس خه‌دیوی موكری بە نوێنەرایەتی حیزبی دێموكراتی كوردستان لە بریتانیا بەشداری ئەو سمینارەی کرد. به‌ڕێزیان لە باس و خواسەکان دا چالاکانە بەشداری کرد و باسێكی گشتی له ده‌سه‌ڵاتی كۆماری ئیسلامی له ئێران دا كرد و پاشان باسی له ڕه‌وشی كۆڵبه‌رانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان و له سه‌ر سنووره‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌گه‌ڵ باشوور كرد، كه له به‌رامبه‌ر ته‌نیا ٦ دۆلار كرێبار دا ڕۆژانه سینگی خۆیان ده‌كه‌نه قه‌ڵغانی فیشه‌كی پاسدارانی ڕێژیمی كۆماری ئیسلامی. نوێنەری حیزبی دیموکراتی کوردستان ئاماژه‌ی به موشه‌كبارانی قه‌ڵای دێموكرات له ٨ی سیپتامبری ٢٠١٨ له لایه‌ن كۆماری ئیسلامی كرد كه ڕ‌ژیم سه‌روه‌ری خاكی وڵاتی ئێراقی پێشێلكرد. پێویست بە ئاماژەیە کە هاوڕێ یونس خدیوی موکری بڵاوكراوه‌كانی حیزبی له سه‌ر موشه‌كبارانی قه‌ڵای دێموكرات و ڕه‌وشی زیندانیانی سیاسی كورد و كۆڵبه‌رانی كورد پێشكه‌شكرد به به‌ڕێز جاوید ڕه‌حمان کرد. لە کۆتایی سمینارەکە دا كات درا به به‌شداربووان كه پرسیار و تێبینییه‌كانی خۆیان بێننه به‌رباس و له لایه‌ن پرفسۆر جاوید ڕه‌حمان و به‌ڕێز جیم شانۆن وه‌ڵام درانه‌وه. ئه‌و پانێله كاتژمێر ٣ ی دوانیوه‌ڕۆ به كاتی له‌نده‌ن كۆتایی پێهات و هیوا خوازرا كه كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌ی له م بابه‌ته دڕێژه‌یان هه‌بێ بۆ باشتر كردنی ڕەوشی مافی مرۆڤ له ئێران دا.\nنوێنەرایەتی حیزبی دیموکراتی کوردستان لە بریتانیا


دین و سیاسەت و، ململانێیی فێندێمێنتالیست.\nمحەمەد ئەلسەماک وه‌رگێڕانی: جیهاد موحه‌مه‌د\nکاتێک تاوانە دڵتەزێنەکەی نیورک لە ١١ سێبتەمبەری ٢٠٠١ دا بەرپاکرا، قەشە"جیری فولویل"ی مەسیحی ئنجیلیی هیچ لێکدانەوەیەکی بۆ ئەم تاوانە نەبوو جگە لەوەی وتی: "ئەوە سزای خودا بوو بۆ گەلی ئامەریکی کە لە قسە و فەرمانەکانیی دەرچوون". حەفتەیەک پێش مردنیشی لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزوێنی"سی.ئێن.ئێن"ی ئامریکیی لە تەوەرێکدا دەربارەی فێندەمێنتالیستی دینی، باسی بڕوای تێۆرا دینیەکانی خۆی دەکەکرد، وتی: "ئەو لەباربردنەی کە ساڵانە بە هۆییەوە سەدان هەزار کۆرپەلەی ئامریکیی دەکوژرێن، ناکۆکە لەگەڵ ڕێنماییەکانی خودا دا. هەروەها هاوسەرگیرێتی بە حەز و خۆشەویستیی و عەشق دژی فەرمانی خوا و بەهای دینییە. بۆیە خوا ئەم توڕەیی و ڕقەی ڕشت بەسەر ئەم گەلەدا و وەک ئاگادارییەک، تا بگەڕێینەوە بۆ ڕێگەی ڕاست و جێبەجێکردنی فەرمانەکانی خوا".\nهەروەها سەرۆکی"قاعیدە" ئوسامە بن لادن و جێگرەکەی ئەیمەن زەواهیری چەندین جار بەردەوام ئەوەیان دووپاتدەکردەوە کە خوا لە گەڵ ئەوانەدا بووە کە ئەم پرۆسەیەییان جێبەجێکرد کە نزیکەی سێ هەزار مرۆڤ گیانی لە دەستدا لە هەموو جۆرە رگەزەکان و دینیەکان. ئەگەر "پشتیوانی و پەنای خوا" نەبوایە ئەم پرۆسەیە جێبەجێ نەدەکرا، ئەوە لە پەنای خواوە بوو کە جێبەجێکەرانی توانییان نەخشەڕێژییەکەی بە ئەنجامبگەیەنن!. پێش ئەم تاوانەش بە چەند ساڵێک، لە کاتی تاوانی کوشتنی سەرۆکی حکومەتی ئیسرائیل(ئیسحاق ڕابین)دا، یەکێک لە گەورە تیۆریزاکەرە فێندەمێنتالیستە ئنجیلییەکانی ئامریکی "بات ڕۆبرتسۆن"ی قەشە وا ئەم تاوانی کوشتنەی لێکدایەوە کە ئەوە: "کاری خودایی بوو، خوا وەک سزایەک ئەوەی بۆ ڕەخساند چوونکە خیانەتی لە گەلەکەی کردبوو"، چوونکە ڕێکەوتنامەی"ئۆسلۆ"ی واژۆکردبوو کە بە پێی ئەو ڕێکەوتننامەیە دەبوایە بەشێک لە خاکی ئیسرائیلی بگەڕێنرێتەوە بۆ فەلەستینیەکان، ئەوەش دابەشکردنی خاکی پیرۆزی خوا بوو، خواش سزای تووندی هەیە بەرامبەر بەوانەی کە خاکە پیرۆزەکەی دابەشدەکەن، بۆیە ئیسحاق ڕابین کەوتە بەر توڕەیی و تۆڵەی خواوە.\nدیسان لەسەر هەمان پرسی دابەشکردنی خاک، "کلارنس واغنر" وتی: " پێویستە لەسەرمان هانی خواپەرستان بدەین کە لەسەر پلانڕێژی و ڕێگەی خوا بەردەوامبین، نەک لەسەر پلانڕێژی و ڕێگە چەوتەکانی دروستکراوی دەستی مرۆڤەکان، ئەگەر ئەوانە نەتەوە یەکگرتوەکانبن، کەسانی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئامریکا بن، یان کەسانی ئەوروپی بن لە "ئۆسلۆ" یان لە "وای رێفەر"، یان لە هەرچ شوێنێکی دنیادا نابێت دانبنێیین بە ڕێکەوتن و ڕێگەچارەییەکانی مرۆڤەکاندا. خوا قبوڵی هیچ نەخشەڕێژییەک ناکات کە قودس بخاتە بەردەم ململانێەوە بە ناوچەی کێوی هەیکل و کێوی زەیتونیشەوە، ناکرێت و قبوڵ نییە بکرێن بە شار و ناوچەی ئیسلامی. مەسیح ناگەڕێتەوە بۆ شارێک کە ئیسلامی بێت، دەگەڕیتەوە بۆ شارێکی یەهودیی کە ناودەبرێت بە جیرۆزالیم"!\n"بات ڕۆبرتسۆن" قەشەیەکی ترە کە لە یەکی یەنایری ٢٠٠٢دا لە میانەی بەرنامەیەکی تەلەفزوێنی"نادی سبعمائە"دا ئامریکا لەوە ئاگادار دەکاتەوە کە قودس ڕادەستی یارسر عەرەفات نەکات.. ئەگەر ئەمە بکرێت و قودس بکرێت بە پایتەختی فەلەستین کەواتە ئێمە خوا لە خۆمان دەڕەنجێنین و توڕەی دەکەین. ئەمانە باسی بیرکردنەوەی فێندەمێنتالیستە مەسیحیە ئینجیلیەکانی ئامریکا بوون. بەڵام لە ئیسرائیلدا حاخامی گەورە بەو جۆرە تێشکانی ئیسرائیلی لە لوبناندا لێکدایەوە کە : " ئەوە توڕەیی و ڕەنجاندی خوا بوو بەرامبەر بە سەربازەکانی ئیسرائیل لەبەر ئەوەی ئەرکە دینییەکانی خۆیان جێبەجێنەکردوە و نوێژیان نەکردوە لە پێناوی خوادا و، پەیوەستنەبوون بە مۆڕاڵی دینییەوە". ئەم لێدوانە پەرچەکردارێکی وای دروستکرد لە ناو ئیسرائیلدا ناچار لێیپەشیمان بوەوە.\nهەموو ئەم لێدوانانەی مەسیحیەکان و ئیسرائیلیەکان ناکۆکن لەگەڵ لێدوان و لێکدانەوە ئیسلامییەکاندا، لە کاتێکدا کە هەموویان بە ناوی خوا و دینەوە لێکدانەوە دەکەن و هەر کەس دەیەوێت بەلای خۆیدا پشتیوانی خوا ڕابکێشێت!\nوەزیری ڕاگەیاندنی ئێرانی(عگا اللە مهاجرانی) لە بابەتێکی رۆژنامەنووسییدا دەڵێت: " کاتێک ئەحمەدی نەجاد لە دوای گوتار خوێندنەوەکەی لە نەتەوە یەکگرتوەکان گەڕایەوە بۆ ئێران،(آیە اللە جوادی) کە بەرزترین پلەی دینیی هەیە وتی: یەکێک لە ئامادەبووانی کۆڕەکەی نەتەوە یەکگرتوەکان پێیڕاگەیاندوە کاتێک ئەحمەدی نجاد گوتارەکەی دەخوێندەوە، تیشکێکی ڕووناک بەسەر سەریەوە دەسوڕایەوە، ئەحمەدی نەجادیش خۆی ئەمەی پشتڕاستکردوەتەوە کە هەستی بەو تیشکە کردوە لە کاتی گوتار خوێندنەوەکەیدا.\nشاهیدەکە وتویەتی: کاتێک ئەحمەدی نەجاد وتی"بسم اللە" من ئەو خەرمانی تیشکەم بەسەر سەریەوە بینی و تا کۆتایی گوتارەکەی مایەوە بەسەر سەریەوە. ئەحمەدی نەجاد وتویەتی: بەڵێ خۆم هەستم بەوە کردوە. شاهیدەکە وتویەتی: هەستمکرد کە هۆڵی کۆرەکە گۆردرا و لە ماوەی ٢٧ تا ٢٨ خولەکی گوتارەکەییدا هیچ کەس لە نوێنەران و سەرۆکەکان چاویان نەتروکاند. ئەحمەدی نەجادیش وتویەتی ئەم قسەیە وایە و هیچ زیادەڕۆییەکی تیا نییە.\nفێندەمێنتالیستە دینییەکان( ئیسلام، مەسیحی، یەهودی، هندۆسی و تەنانەت بودیەکانیش) هیچ جیاوازییەکیان نییە لەوەی کە تەنیا بروایان وایە دەبێت پەیوەستبن بە ڕێنماییەکانی نێو دەقە پیرۆزەکانەوە، هەروەها بڕوایان وایە کە پێویستە لەسەریان کە پەیوەستبن بە تەواوەتی بە ویست و کرداری خواوە. بۆ ئەوەی ویستی خواش جێبەجێبکەن، پێویستە بزانن و شارەزابن لەوەی کە خوا چ داواکاریەکی هەیە و چی پێیخۆشە. بەمافی خۆیانیشی دەزانن کە لێکدانەوە بۆ دەقە پیرۆزەکان بکەن و بە گوێرەی ئەو لێکدانەوانە کاربکەن و بەرپەرچی هەموو ئەوانەش بدەنەوە کە بڕوایان بە دەقەکان نییە.\n(فێندەمێنتالیستی دینیی بەو مانایە نایەت کە بگەڕێنەوە بۆ بنەڕەتخوازیی، بەڵکو بە مانای بەکاربردنی لێکدانەوە دینییەکان دێت، واتا تێگەیشتنە دینیەکان و بەرجەستەکردنییان لە پێناوی ڕاژەی سیاسیی و سەربازییدا)، بۆیە هەر لایەنێکی دینی بە گوێرەی بەرژەوەندییەکانی خۆیان لێکدانەوە بۆ دەقەکان دەکەن بە بێ ئەوەی گوێبدەن بە لێکدانەوەکانی تری هەمان دین کە پەیامبەرێکی تر کتێبیکی تر و کۆمەڵە دەقێکی تری بە ناوی خواوە هێناوە بۆ بڕواپێکراوانی.\nبزوتنەوەی فێندەمێنتالیستی دینیی لە ئامریکادا زۆر بەهێزە بۆ ئەوەی کە بتوانرێت بکرێت بە ئامراز و کردارێک بۆ بڕیارە سیاسییەکانی ئامریکا. هەروەها لە هندیشا بە هامان شێوە بەکار دەهێنرێت لە لایەن حیزبی هندۆسیەوە، ئەو حیزبەی کە هەستا بە وێرانکردنی مزگەوتی "بابری" مێژوویی. بودیەکان لە تایلاندا لە ڕێگەی دامەزراوە دینیەکانییانەوە هەوڵی ئەوە ئەدەن کە دینەکەیان بکرێت بە دینی دەوڵەت، ئەویش لەسەر بنەمای ململانێییان لەگەڵ موسڵمانەکانی تایلاندا لە خواروی ئەو وڵاتە و لە مالیزیادا.\nبزاوەتە فێندەمێنتالیستەکانی جیهانی ئیسلامی دیارە چی دەخوازن، بە تایبەتی لە پاکستان و ئەندۆنیسیادا، ئەوەتا حیزبی رزگاری ئیسلامی پرۆژەیان هەیە بۆ کارکردن بە سیستەمی خەلافەت، تەنانەت لە بەریتانیاشدا، کە مۆڵەتی کارکردنییان پێدراوە. لەگەڵ ئەوەی ئەوروپا تا هەنووکە دوورە لەم شەپۆلە توندڕەوییەوە، وە لەگەڵ ئەوەشی کە پەیوەستە بە عەلمانیەتەوە کە نرخێکی زۆری داوە و زۆر لەسەری کەوتوە تا گەیشتوە پێیی، کۆمەڵێک جەنگی دینی بە خۆیەوە بینیوە لەم پێناوەدا( لە نێوان کاپۆلیک و برۆتستانەکان)دا، لەگەڵ ئەمانە هەموویدا فاکتەری دینی زۆر جار خۆی دەسەپێنێت لە وەرگرتنی بریارە سیاسییەکاندا بە هۆکاری بوونی ئیسلام تیاییدا، چ لە ڕووی ژمارەوە، چ لە ڕووی دەوریانەوە.\nتێڕوانینی بوونی پێوەندی نێوان دینی(ئیسلام) و تیڕۆر، کارێکیکردوە لە ئەوروپادا کە زۆر جار بوە هۆکاری دانانی کۆمەڵێک کۆتوبەند لە بەردەم ئازادیی گشتیی و کەسییەکاندا، کە ئەمەش بۆ خۆی پاشەکشەکردنە لە پرنیسیپە لیبراڵیەکان کە لە ڕێنیسانسدا دەرکەوتن و پێشکەوتن و بوون بە بناغەی پێشکەوتن. ئەگەر ئەم ئاراستەی توندرەویی دینییە زیاتر باڵابکات و گەورەبێت، ئەوە کاتێک دەزانیین سەرلەنوێ لە ئەوروپادا فێندەمێنتالیستی کاپۆلیکی لە دایکدەبێتەوە لە دەوڵەتانی فەرنسا و ئیسپانیا و ئیتالیا و پورتوغال و هەروەها لە دەوڵەتانی ئەسکەندنافیدا(سوید و نەرویج و دانمارک) و ئەڵەمانیا دا. لێرەدا ناکۆکییەکانی نێوان عەولەمە وەک کرانەوەیەکی ئابووری و ڕۆشنبیریی بۆ کۆمەڵگا و دەوڵەتانی جیهان و نێوان توندڕەوییەکانی دینیی کە ڕوخسار و بنەمایەکی داخراویی و قبوڵنەکردنی هەموو ئەو بڕوا و دیدگایانەی لە دەرەوەی بڕوای دینیدا هەیە، دەردەکەوێت.\nبێگومان بەرجەستەکردنی سیاسەت لە دیندا زیاتر ئەم ناکۆکیی و دژایەتییانە قوڵدەکاتەوە و خێراتریش بڵاوییان دەکاتەوە. لە هەموو جیهانیشدا ئەم بەرجەستەی دینییە دەرکەوتوە، تا ئەو ئاستەی کە ئەرکی دین و ئەرکی سیاسەت لە یەکتری بە زەحمەت جیادەکرێتەوە. هەردوو ئەم دیاردەیەش، دیاردەی سیاسەت و دیاردەی دین، ئەمڕۆ لە جیهاندا بەرەو ململانێیەکی کولتووری هەنگاونانێت وەک نووسەری ئامریکی ێموئیل هنتینگتۆن دەڵێت، بەڵکو زیاتر بووە بە ململانێیەکی سیاسیی بە ناوی دینەوە دەگوزەرێت.\nسەرچاوە: رۆژنامەی (ئیتیحادی)ئیماراتی: www.alarabiya.net/views/2007/09/21/39387.html


زایینی: ٢٩-١٠-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٨/٠٨ - ١٨:٠٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nلە دانیشتنەکەی ڕۆژی ٤ی مانگی خەزەڵوەری ئەمساڵدا، ڕێکخراوی لێکۆڵینەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوین "میری"، سکرتێری حدکا بەڕێز مستەفا هیجری پەیامی ڕاسانی لە سێ خاڵی سەرەکیدا پێشکەش کرد؛ یەکەم، تەواو کردنی درووشم و تێکەڵ بوون بە کردەوە، دووهەم: قەبووڵ کردنی ئیرادەی شۆڕشگێڕانە وەکوو ڕاستی و سێهەم: بوونی کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵات بە هێزی شوێندانەر. دیارە حدکا پیشانی داوە کە هێشتا تەنیا لایەنە لە کوردستانی ڕۆژهەڵات کە توانای سیاسی و سەربازیی پێکهێنانی جەرەیانی لە کۆمەڵگای کوردستاندا هەیە و توانای ئەوەی هەیە کە کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بکاتە بەشێک لەڕێڕەوی سەرەکیی سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا. قسەکانی سکرتێری حدکا و بەراوردیان لەگەڵ سکرتێرەکانی دیکە، دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە ڕاسان سۆنگەیێکی نوێی بۆ حدکا بەرهەم هێناوەتەوە، بۆیە ئەو پەیامەی کە بەڕێز مستەفا هیجری هەڵگری بوو کە پەیامی ڕاسانە، لە ڕاستیدا جیاوازیی جەوهەریی لەگەڵ پەیامەکانی دیکە بوو. دیارە پەیامەکانی تر بە درووستی دەنگدانەوەی ئیستیسال واتە دەستەوەستانییەک بوون، کە لێی هەڵقوڵا بوون.\nتایبەتمەندیی پەیامی سیاسی یان باشترە بگوترێت ڕێتۆریکی سیاسی زیاتر لە هەرشتێک گرێدراوی ئەو دۆخەیە کە هەڵگری پەیامەکە خۆی لە نێوی‌دا دەبینێتەوە و تێیدا دەژیت. ئەگەر هەڵگری پەیام لە دۆخێکی ئیستیسال و دەستەوەستانیدا بژی، پەیامەکەی یان ڕێتۆریکەکەی هەڵگری ئەم تایبەتمەندیانەیە: یەکەم، ڕەپاڵدان (فرافکنی). بە واتایێکی تر یاریکەرێک کە خۆی لە دۆخی دەستەوەستانی و ئیستیسالدا دەبینێت هەموو کێشەکان دەخاتە ئەستۆی بارودۆخ یان ئەکتەرەکانی دیکە. لەبەر ئەوەی پێی باشە کە بڵێت هەموو یاریکەرەکان پێکەوە لە دۆخێکی زۆر خراپدان. دووهەم، درووشمی دوور لە ڕاستی، یاریکەرێک کە پێی وایە لە کردەوەدا هیچ چارەیێکی بۆ نەماوەتەوە، چارەکە لە دانی درووشمی زۆر گەورەدا دەبینێت کە بتوانێت زەینەکان لە کێشەکان دوور بخاتەوە. بۆ وێنە بەهیچ شێوەیەک ناکرێت لە پانێلێکی باس و خواستدا هیچ چەشنە بەرەیێک دابمەزرێت و هەرکەس یەک تۆزقاڵ ئاشنایی لەگەڵ کاری حیزبی و سیاسی هەبێت دەزانێت کە؛ جیا لەوەی کە یاسای حیزبەکان ئەو ڕێگە بەهیچ سکرتێرێک نادات کە سەرەڕۆیانە حیزبەکەی بباتە بەرەیێکەوە، پرۆسەی پێکهێنانی بەرە پرۆسەیێکی زۆر درێژخایەنە، بۆیە درووشمی "با لێرە و هەر ئێستا بەرە دابنین" لە ناوەرۆکی خۆیدا دروشمێکی بێ‌بنەمایە کە تایبەتمەندیی پەیامێکی سیاسییە کە هەڵقوڵاوی دۆخی گیرۆدەیی بێت. تایبەتمەندیی سێهەمی ئەو چەشنە پەیامانە ئەوەیە کە هەڵگری پەیام خۆی و کۆمەڵگاکەی بە خاوەن ئیرادە و قەرار نازانێت. بۆیە ئەو چەشنە پەیامانە پێیان باشە سەرچاوەی ڕووداوەکان بگوازنەوە بۆ بکەرێک لە دەرەوەی ئیرادەی خۆیان و کۆمەڵگا. ئەگەر بڕیار وایە کە کۆمەڵگای مەدەنی لە کوردستانی ئێران گٶڕان بۆ کوردستان پێک بێنێت، یان ئەگەر بڕیار وایە ئێمە ڕاوەستین تا مەرجە پێکهاتەییەکان، واتە شەرایێتی ساختاری ئامادە بن، ئیتر پێویستی وجوودیمان وەک هێزی شۆڕشگێر لە کاتی ئێستادا چۆن دەتوانین لێکبدەینەوە؟ ئەگەر لێکدانەوەی ئێمە لەسەر ئەو ئەساسە بێت پێویستە ئەو ئاکامە مەنتێقییە قەبووڵ بکەین کە هەبوونی چەند حیزبی چەک بەدەست لە باشووری کوردستان نەک تەنیا هیچ یارمەتیێک بە چارەسەری کێشەکە ناگەیێنێت، بەڵکوو دەبێتە هۆی ئەوەی کە یەکەم، کۆمەڵگای مەدەنی هەزینە و تێچووی زیاتر بدات و دوووهەم، مەرجی پێکهاتەیی یان شەرایتی ساختاری سەرسەختانە لەبەرامبەر گۆڕانی دڵخوازی ئێمە بەرنگاری بکات.\nپەیامی ڕاسان کە لەو دانیشتنەدا بەڕێز هیجری نوێنەرایەتی دەکرد، هەڵگری سێ خاڵی سەرەکی بوو کە ئەوی جیاواز دەکرد لە پەیامەکانی تر. یەکەمیان ئەوە بوو کە درووشم بەسە. ساڵەهایە ئێمە پێمان وایە کە خەڵک لە هیچ تێناگەن. بۆیە ئێوارە ئینشێعاب لێ دەدەین و پێش ئەوەی کە ٢٤ کاژێر بەسەر ئینشێعابدا تێپەڕێت، هەر مایکرۆفۆنمان بینی خۆمان بە کەسێکی جیاواز لەقەڵەم دەدەین و باسی یەکگرتوویی دەکەین.\nساڵەهایە ئێمە پاڵمان داوەتەوە و خۆمان لە بەرەیەكدا دەبینین کە کاپیتالیسم و ئیمپێڕیالیسم دەڕووخێنێت. ساڵەهایە کە هیچ خواستێکمان بۆ پێکهێنانی گۆڕانکاری لە کوردستانی ئێران نەماوە کەچی کە دێینە "میری"، تەنیا بۆ ئەوەی هەموو کەس بە قەد خۆمان تاوانبار بدەینە بەرچاو، باس لە پێکهێنانی بەرە دەکەین لە چەند خولەکدا. بۆیە پەیامی ڕاسان جیاوازیێکی سەرەکی هەیە ئەویش ئەوەیە کە پێش ئەوەی هیچکام لەو درووشمانە بدەین و پێش ئەوەی باسی یەکگرتن و بەرە بکەین، پێویستە زەمینەیێکی چالاکی هەبێت کە بۆ بەهێز کردنی لەگەڵ یەک ڕێک کەوین. ئایا لە کاتی ئێستادا ئەو حیزب و لایەنانە کە دەیانەوێ لەگەڵ حدکادا بەرە پێک بێنن ئامادەن کە تێکەڵ بە ڕاسان بن؟ یان زەمینەیێکی چالاکیان هەیە کە بتوانین پێکەوە لەسەری کار بکەین؟ ئەگەر وەڵامی ئەو دوو پرسیارە "نا" یە، بەرەیێکی هاوبەش چ کارکردێکی دەبێت بێجگە لە یەکخستی بۆڵەبۆڵەکان و گلەیی و گازندەکان؟\nخاڵی دووهەم ئەوەیە کە؛ کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵاتدا واقعیەتێکە کە بەقەدەر واقعیەتی کۆماری ئیسلامی گرینگە. ئیرادەی شۆڕشگێڕانە ڕاستیێکە کە پێویستە لەلایەن ئەو هێزانەی کە خۆیان بە هێزی ڕزگاریخواز دەزانن هەستی پێ بکرێت. بەڕێز هیجری بە درووستی ئاماژەی بەوە دا کە هەموو ئەو نیزامە دیکتاتۆریانە کە ڕووخاون سەردەمێک ڕاستیێک بوون کە بە هیچ شێوە بە بیری کەسدا نەدەهات کە درزیان تێ دەکەوێت. لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا کە کۆماری ئیسلامی ئەزموون و زانستی خۆی بۆ بەرپەرچدانەوەی شۆڕش و شۆڕشگێڕان زیاد کردووە، یەکێک لە تاکتیکەکانی ئەوە بووە کە ئەو وەهمە بخاتە مێشکی نەیارانیەوە کە ئیمکانی ئەوەیان نیە کە بتوانن لە بەرامبەر کۆماری ئیسلامیدا بەرنگاری بکەن. بۆیە جیاوازیی پەیامی ڕاسان ئەوەیە کە بە ئەسالەتدان بە ئیرادەی شۆڕشگێڕانە دەری دەخات کە دیکتاتوری تەنیا ڕاستیی نێو کۆمەڵگا نیە، بەڵکوو ڕاسانیش واقعیەتێکی ترە کە خەریکە هێدی هێدی خۆی لە بەرامبەر نیزامی دیکتاتۆریدا دەخاتە ڕوو.\nپەیامی سێهەمی ڕاسان ئەوەیە کە؛ کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات دەبێتە هێزی شوێندانەر. بە چاو کردن لە ئەزموونەکانی دنیا و دەوروبەرمان، لە ئیرلەندی باکوورەوە بگرە تا ئەزموونی کوردستانی باکوور، هەبوونی شۆڕشێکی چەکداریی بەهێز پێویستیێکی حاشا هەڵنگرە بۆ ئەوەی هەموو باڵەکانی ناو کۆمەڵگا ببن بە هێزی شوێن دانەر. لە ڕاستیدا خەباتی چەکداریی بە هێز کە یەکێکە لە ڕەهەندە سەرەکییەکانی ڕاسان، دەتوانێت گرینگیی هەموو لایەنەکانی نێو کۆمەڵگای کوردستانی ڕۆژهەڵات لە هاوکێشە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوین و ئێران بباتە سەرەوە. لە ڕاستیدا ئەگەر هەدەپە دەتوانێت سەنگی لە هاوکێشەکاندا هەبێت، بەشێکی زۆری لەبەر هەبوونی خەباتێکی چەکداریی بەهێزە لە کوردستانی باکوور، ئەگەر سەلاحەدین دەتوانێت لە شاردا ڕێبەرێکی کارامە بێت، تەنیا لەبەر ئەوەیە کە نوورەدین لە شاخ دەتوانێت هێزێکی سەربازیی بەتوانا بێت. (نوورەدین دەمیرتاش برای سەلاحەدین دەمیرتاشە کە لە شاخ فەرماندەیێکی کارامەی سەربازییە)\nبۆیە سێ خاڵی سەرەکیی پەیامی ڕاسان کە بریتین لە تەواو کردنی درووشم، قەبووڵ کردنی ئیرادەی شۆڕشگێڕانە وەکوو ڕاستی، و بوون بە هێزی شوێندانەر، لە ڕاستیدا هەموو ئاماژە بە یەک خاڵی دیکە دەکەن کە بەڕێز هیجری لە قسەکانیدا ئاماژەی پێ دا، ئەویش هیوایە. پەیامەکەی ڕاسان لە دانیشتنەکەی میری دا و لە ناو کۆمەڵێک پەیام کە باسیان لە ئیستیساڵ، دەستەوەستانی و بێ چارەیی کوردی ڕۆژهەڵات دەکرد، پەیامی هیوا بوو. پەیامێک بوو هەڵگری ڕاسان و هەستانەوە و ژیانەوە.\nپێوستیی ئەمڕۆی کوردستانی ئێران ئەو پەیامەیە نەک دووپات کردنەوەی ئەو ڕاستییانەی کە ئیتر هەموو کۆمەڵگای کوردستان بوونەتە شارەزایان یان دووپات کردنەوەی هەندێک درووشم و ژێستی سیاسی کە هەموو تاکەکانی کۆمەڵگا لەبەری کردوون. ئەمڕۆ کۆمەڵگای کوردستان پێویستی بەوە هەیە کە باس لە چارەسەر بکرێت، پێویستی بە پەیامێک هەیە کە ئیرادەی بۆ بگەڕێنێتەوە، پێویستی بە پەیامێک هەیە کە هیوابەخش بێت.\nوەکوو مامۆستا شەریف دەڵێت هەتا من لە بیرم دێ/ ئەم وشانە دەوترێ .. ئیتر لایان بەین لە بیر/ دەس کەینە ڕا و تەگبیر.


نرخی برنج بەرز دەبێتەوە\nبەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی سلێمانی دەڵێت كە زۆرترین ئەو برنجەی دێتە هەرێمی كوردستان هیندستانییە و جۆری برنجەكان زۆر نین و تەنیا ناوەكەیان دەگۆڕێت، روونی دەكاتەوە كە بەرزبوونەوەی نرخی برنج لە بازاڕەكانی هەرێم پێوەندی بە دەرەوەی وڵاتەوە هەیە و ناتوانن نرخەكەی ڕابگرن و ڕێگری لە بەرزبوونەوەی بكەن.\nبەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی خۆراك لە جیهاندا، نرخی برنج بەرزبوونەوەی بەرچاوەی بە خۆیەوە بینیووە و بۆ هەر تەنێك برنج بڕی 600 دۆلاری ئەمەریكی بەرز بووەتەوە، ئەوەش بوەتە هۆكاری گرانی برنج لە بازاڕەكاندا.\nسۆران غەفوور بەڕێوەبەری چاودێری بازرگانیی سلێمانی ئەمڕۆ سێشەم بە "وشە"ی ڕاگەیاند، نرخی برنج لە دەرەوەی وڵات بەرزبوونەوەی بەرچاوەی بە خۆیەوە بینیووە بە جۆرێك نرخی هەر تەنێك برنج لە %60 بەرز بووەتەوە، ئەوەش وای كردووە كە برنج گران بێت.\nئەوەشی گوت، بەرزبوونەوەی نرخی برنج پێوەندی بە نرخی خۆراك لە جیهاندا هەیە، لە ناو خۆراكەكانیشدا برنجێك یەكێكە لە مادە سەرەكییەكان، بۆیە لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخی خۆراك، نرخی برنجیش بەرز بووەتەوە.\nغەفوور روونی كردەوە، نرخی هەر تەنێك برنج لە ڕابردوودا هەزار دۆلار بووە، بەڵام ئێستە نرخەكەی بۆ هەزار و 600 دۆلار بەرز بووەتەوە، واتە هەر تەنێك برنج 600 دۆلار گران بووە، بۆیە كە هاوردەی هەرێمی كوردستان دەكرێت، گرانتر دەبێت و دیاریش نییە تا كەی بەردەوام دەبێت و نرخەكەی دادەبەزێت.\nبەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی ئاماژەی كرد، زۆرترین ئەو برنجەی كە دێتە هەرێمی كوردستان هیندستانییە و جۆری برنجەكانیش زۆر نین، تەنیا ئەوەندەیە ناوەكەیان دەگۆڕێت، لە رووسیا و تایلەند و میسر و ڤێتنام.\nباسی لەوەش كرد، لەبەرئەوەی بەرزبوونەوەی نرخەكە پێوەندی بە دەرەوەی وڵاتە، ناتوانین نرخەكە ڕابگرین، یان ڕێگری لە بەرزبوونەوەی بكرێت.\nبەهای بیتكۆین له دابه‌زین به‌رده‌وامه


گوزەرێك بەناو ژیانی ئیبن حەزمی ظاهیری و چەمكێك لە كارەكانی | كه‌سایه‌تییه‌كانی مێژوو\nمێژووناسی كه‌سایه‌تییه‌كانی مێژوو گوزەرێك بەناو ژیانی ئیبن حەزمی ظاهیری و چەمكێك لە كارەكانی\nم. كامەران جەمال\nعەلی كوڕی حەزمی ئەندەلوسی بریتیە لەو پێشەوا ناودارەی كە وەك دەریا وا بوو لە زانست وزانیاریدا ، خاوەنی چەندەها هونەر و زانست بوو ، ناوی تەواوی موحەممدی كوڕی ئەحمەدی كوڕی سەعیدی كوڕی حەزمی كوڕی غالبی كوڕی ساڵحی كوڕی خەڵەفی كوڕی معدانی كوڕی سوفیانی كوڕی یەزیدی ئەندەلوسیە كە باپیرەگەورەی بەندەی یەزیدی كوڕی مەعاویەی كوڕی ئەبی سوفیانی كوڕی حەربی ئەمەویە ،\nلەدایك بووی 30ی ڕەمەزانی 384 كۆچی بەرامبەر 7نۆڤەمبەری 994ی زاینیە ،لە قورتوبە ،وە كۆچی دوایی كردوە لە 28ی شەعبانی 456 كۆچی بەرامبەر بە 15/8/1064 زاینی لە (ولبة) خوا بە بەهەشتی بەرینی شادبكات .\nبنەچەی ئەم زانا ناودارە بریتی یە لە ئەندەلوس و بادیەی ولبە ،وە لە نێو زانایاندا ناوزەند كراوە بە گەورەترین زانای ئیسلامی لە ڕووی زۆری دانراوە وە لە پاش تەبەری رەحەتی خوای لێبێت ،لەگەڵ ئەمانەشدا ئەم زانایە پلەی (حافظ) ی لە زانستی فەرموودەدا پێبەخشراوە ، وەیەكێكە لە هەرە ناودار ترین فەقیهەكانی فیقهی ظاهری ، بگرە یەكێكە لەوانەی كە بە تازەكەرەوەی فیقهی ظاهری ناو دەبرێت ، بەڵكو دا دەنرێ بە زیندووكەرەوەی ئەو مەزهەبە لە دوای لە ناو چوونی لە ڕۆژهەڵاتدا ،هەروەها زانایەكی زانسی عەقیدەیش بوو ئەدیب و شاعیرێكی ناسراو بو وە ڕخنەگر و شیكەرەوەیەكی باش بووە ، بگرە هەنێك ناوزەندیان كردوە بە فەیلەسوف ، وەیەكێك بووە لەوانەی كە گەیشتۆتە پلەی وەزیری لە دەوڵەتی بەنی ئومەیەدا لە ئەندەلوس ، وەبەیەكێك لە گەورەترین زانایانی ئەندەلوس هەژمار دەكرێت .لە كۆتایی تەمەنیدا كۆمەڵێك لەزانایانی مەزهەبی مالیكی هەستان بەدژایەتی كردنی وە لە نیشتمانی خۆی دوریان خستەوە ، بۆیە پەنای بردە بەر گوندێك كە موڵكی باوكی بوو بە ناوی (مۆنت لەشیم) كە ئێستا پێی دەڵێن (ولبة) هەرلەوێش كۆچی دوایی كرد خوا لێی خۆش بێت .\nبنەماڵەی ئیبن حەزم وگەشەكردنی:\nئیبن حەزم لە یەكێك لە بنە ماڵە ناودارەكانی ئەندەلوس هاتۆتە دوونیاوە ، لە ماڵێكی دەوڵەمەند و خاوەن ڕێز و دەسەڵاتدا نەشونمای كردوە ، بۆیە زۆر جار فەخری دەكرد بە خانەوادەكەیەوە وە فەخری دەكرد بەوەی كە ئەو بەشوێن زانست و زانیاریدا دەگەڕێت مەبەستی بەو زانست و زانیاریەش ماڵ ودەسەڵات نیە ، بەڵك ومەبەستی پێی نور و ڕۆشنایی ڕۆژی دواییە ، بۆ یە دەگێڕنەوە لەم بارەیەوە كە وا ڕۆژێك ئیبن حەزم لەگەڵ (باجی) زانای بەناو بانگ كەشەرحی موطأ كردوە ،دەكەونە موناقەشەوە باجی پێی دەلێ من هیمەت و توانای خۆم زیاتر بەكار هێناوە لە گەڕان بە شوێن زانست وزانیاریدا چونكە تۆ كە داوات كردوەو بە دوایدا گەراِویت یارمەتی و كۆمەكی كراوی هەروەها شەونخونیت كردوە لەبەر چرای ئاڵتونی ، بەڵام من هەوڵ و كۆششم بۆ كردوە بەجۆرێك كە شەونخونیم بۆ كردوە بە دیار چرای كۆنەی بازاڕەوە بۆیە ئیبن حەزم پێی دەڵێت : ئەم قسەیە بەسەر خۆتدا دەشكێتەوە نەك من چەنكە تۆ بۆیە هەوڵت بۆ زانیاری داوە لەبەر ئەوە تۆ لە و حاڵ وگوزەرانەدا بووی بە هیوای ئەوەی كە بیگۆڕی بە بارێكی باشتر ، بەڵام من لەو گوزەرانەدا بووم كە خۆت دەیزانیت و باست كرد وەهیچ مەبەست و ئامانجێكم نەبووە تەنها بەرز بوونەوەی ڕێزی زانستیم نەبێت لە دونیا و دوا ڕۆژدا ، ئیبن حەزم لە ناو ئەو نازو نیعمەتەدا گەورە دەبوو وە هەر بە منداڵی هەموو قورئانی لەبەر كرد ، خۆی دەڵیت كە وا هەموو قورئانی لە ماڵی خۆیاندا لەبەر كرد وە ئەوانەشی كە پێیان لەبەر كردوە ئافرەت بوون لە كەنیزەك و نزیكەكانی خۆی ، وە خۆی باس لەمە دەكات لە كتێبی (طوق الحمامة) دا ، وەك دەگێڕتەوە و دەڵێت :(من زۆر لە ئافرەتانم بینیوە وە ئاگاداری زۆرێك لە پەنهانیەكانیانم ، لەو پەنهانیانەی كە دەتوانم بڵێم بێجگە لەمن كەم كەسی تر دەیزانێت ، چونكە من لە ژێر چاودێری ئەواندا گەورە بووم ،وە كەسێكی ترم نەدەناسی جگە لە ئەوان ،وە لەگەڵ پیاواندا دانەدەنیشتم تا كاتی هەرزەكاریم ،وەهەر ئەو ئافرەتانە قورئانیان فێر كردم وە ڕوایەتی زۆرێك لە شیعرە كانیان بۆ دەگێڕامەوە ، وە ڕاهێنانیان لەسەر شێوازی خەتەكان پێدەكردم ) طوق الحمامة 50.\nهەروەك باسمانكرد ئیبن حەزم فێربوونی سەرەتایی لە ژێر دەستی ئافرەتاندا بووە ، بەڵام باوكی سەرپەرشتی پەروەردەی و خوڕەوشتی ئەوی لەژێر دەستدا بوو وە زۆر گرنگی پێدەدا بە شێوەیەك كە بێئاگا نەدەبوو لە چاواشتی كردنی وەسەرنج دانی مەیل و ئارە زووە كانی وە خۆی باسی ئەم چاواشی كردنەمان بۆدەكات ودەڵێت : ئەمەش هۆكارێكی ئێجگار گەورە بوو لە پاك داوێنی من لەگەڵ ئەوەشدا كە هەمیشە لە ناو ئافرەتاندا بووم ، هەروەها هۆكارێكی گرنگیش بوو بۆ خۆشی و خۆش گوزەرانی من .\nبەڵێ ئیبن حەزم رۆشنبیری وەردەگرت لە ناو ئەو گوزەرانە خۆشەدا وەك هەموو ئەوانەی كەوا پەروەردە دەبوون لە ماڵ و كۆشك و تەلاری پاشا و وەزیراندا ، هەر لەوێدا وەكو وتمان قورئان فێربوو و لەبەریشی كرد ، وە هەندێكی باشیش شیعری لە بەر كرد بەڕادەیەك كەزمانی پاراو بكات ، پاشان ڕووی كردە شیخ و مامۆستا بەناوبانگەكانی ئەو ناوچەیە ،بۆ ئەوەی لە و سەرچاوە شیرینەی ئەوان شتێك وەربگرێت ، وە شوێنكەوتەی خوڕەوشتی ئەوان بێت .\nوە جێی خۆیەتی بڵین ئەم ژیانە خۆشەی ئیبن حەزم وە ئەو بەختیاری و ئارامیەی زۆر درێژەی نەكێشا نە بۆ خۆی نە بۆ بنەماڵەكەی ،چونكە وەك پێشتر باسمان كرد باوكی وەزیر بووە وەبیر مەندانی عەربیش ووتویانە (من أكل من مال السلطان فقد سعی بقدمه علی دمه) واتە هەركەس پارەو ماڵی دەسەڵات بخوات ئەوە بەپێی خۆی دەڕوا بۆ كوشتنی خۆی . باوكی ئیبن حەزم لە كۆتایی سەردەمی ئەمەویەكان لە ئەندەلوس بوو بە وەزیر واتە كاتێك كە دەسەڵات لە دەستیاندا نەما وە دەست بەسەر دەسڵاتدا گیرا لەلایەن سوڵتان ئەبی منصور العامری و خانەوادەكەیەوە ، وەمادام كارەكەش بەم جۆرە بێت ئەوە بە هیچ شێوەیەك ئاسایش و ئارامی نیە بۆ ئەو كەسانەی كە وەزیر بن لەكاتێكدا كە ئاژاوە و ئاڵۆزی هەبێ لە ناو حكومەتەكەیاندا ،یان بەرامبەر بەو سەرۆكەی كەئەمان وەزیری ئەون بەڕاستیش بە نیسبەت باوكی ئیبن حەزمیش هەر بەو شێوەیە بوو .\nئیبن حەزم خۆی بۆمان دەگێڕێتەوە كە چۆن ئەو ژیانە خۆشەی گۆڕا بۆ ناخۆشی و دەربەدەری ، ئەو ئاماژە بۆ ئەو ناڕەحەتیە دەكات كە توشی بنەماڵەكەی بوو لە كاتێكدا كە ئەو تەمەنی پانزە ساڵان بوو دەڵێت: لەدوای هاتنە سەر حوكمی (هیشام المؤید) توشی چەندەها نەكسە و ناڕەحەتی بووین لەلایەن پیاوانی دەوڵەتەوە دەست درێژیمان كرایە سەر ،وە تاقی كراینەوە بە گرتن و ڕاگواستن و باج دان و خۆشاردنەوە , فیتنەكە بە تەواوی گەورە بوو درێژەی كێشا بەشێوەیەك زۆربەی خەڵكی گرتەوە بە تایبەت ئەوانەی كە پەیوەندیان بە ئێمەوە هەبوو ، هەر لەم ژیانەدا بووین تا كۆچی دوایی باوكم خوا لێی خۆش بێت ، لە عەسری كۆتا شەممەی مانگی ژی القعدەی ساڵی 402 كۆچی .\nئەمەش یەكەم كۆسپ بوو كە تووشی ئیبن حەزم هات لە دوای لە ناو چوونی ئەو ژیانە خۆشە ، ئەم ئاژاوەیە تەنها بنەماڵی ئیبن حەزمی نە گرتەوە بەڵكو هەموو خەڵكی ئەندەلوسی دەگرتەوە ،وە لەم كاتەدا قورتوبە دزی و ڕا و ڕوتێكی زۆری تێدا دەكرا بە تایبەتی خۆرهەڵاتی قورتوبە بۆیە بنەماڵەی ئیبن حەزم ناچار بوون كەوا كۆشكەكانیان لە خۆرهەڵات بەجێ بهێڵن و كۆچ بكەن بۆ ڕۆژئاوای قورتوبە ، ئەم ئاژاوەیە درێژەی كێشا هەتا ناچار بوون كە لە خۆرئاواش نە توانن بمێننەوە وە كۆچ بكەن بۆ (مەریە) ئەمەش ساڵی 404 كۆچی بوو .\nپلەو پایەی ئیبن حەزم لەدەسەڵاتدا :\n1-\tبوو بەوەزیر لە سەردەمی دەسەڵاتی (مورتضی)دا لە (بەلنسیە) لە كاتێكدا كە مورتچی دەسەڵاتی لە دەستدا ئیبن حەزم گیرا ئەمەیش لە ناوەڕاستی ساڵی 409ی كۆچیدا بوو ، پاشان لە زیندان ئازاد كراو گەڕایەوە بۆ قورتوبە .\n2- دوای ئەمە بوو بە وەزیر لە دەسەڵاتی هاوڕێكەی (عبد الرحمن المستظهر) لە ڕەمەزانی ساڵی 412ی كۆچیدا ، وە جگە لە مانگ ونیوێك لەو مەنسەبەدا نەمایەوە چونكە مستظهر كوژرا لە مانگی ذی الحجەی هەمان ساڵدا ، لەبەر ئەمە ئیبن حەزم گیراو پاشان بەر لێخۆش بوون كەوت .\n3-\tپاشان لەسەردەمی (هیشام المعتمد)دا دەسەڵاتی وەزیری پێ بەخشرایەوە لە نێوان ساڵەكانی 418ك – 422ك .\nبیرو بۆچوونی ئیبن حەزم:\nئەم زانا بەڕێَزە موجتەهیدی ڕەها بوو ، وە پێشەوایەكی حافڤ بوو ، یەكەم جار لەسەر مەزهەبی ئیمامی مالیك بوو ،پاشان ڕۆشتە سەر مەزهەبی ئیمامی شافعی ،بۆ كۆتا جار لەسەر مەزهەبی ظاهیری جێگیر بوو .\nبۆیە زانایانیش دەڵێن خۆزگە لە عەقیدەشدا ظاهیری مەزهەب بووایە ، بەڵام ئەفسوس وازی لە ڤاهیر بینیەكەی هێنا لە بیرو باوەڕو عەقیدە دا ،كاری بە عەقڵی دەكرد واتە بیرو باوەڕێكی عەقڵانی هەبوو لە عەقیدەدا ، بۆیە لە هەندێك شوێندا بیرو باوەڕی ئیبن حەزم لە گەڵ عەقیدەی سەلەفیەكان یەكدەگرێتەوە ،وە لەهەنێك شوێنیشدا جیاوازە ، یەكێك لەو شوێنانەی كە لەگەڵ سەلەفیەكان هاوڕان بابەتی یەكتایی اسما‌ء وصیفاتە ، وە هەندێك جار هاوڕابوو لەگەڵ جەهمیەكاندا هەتا هەندێك جار كار دەگەیشتە ڕادەیەك كە هاوڕا دەبوو لەگەڵ باگنی و قەڕامیتەكاندا ، وەهەموو ئەمانەش لە ئەنجامی ئیجتهادو هەوڵ و كۆششی خۆیەوە بوو وە دوور بوو لە عەقیدەی ئەهلی ڤاهیر ،چونكە ڤاهیری مەزهەبەكان هەمان بیرو باوەڕی پێشینە چاكەكانیان (السلف الصالح)هەبوو.\nهەروەها ئیبن حەزم چەندەها ڕەد دانەوەی هەبوو دژی جولەكەو گاورەكان ،هەروەها دژی صۆفی و خەواریج و شیعەكان .\nبنەچەی بیروباوەڕی ئیبن حەزم بە بیرو باوەڕی ڤاهیری دەناسرێت ،بەوە دەناسرێت كە بانگەشەی ڕەتكردنەوەی قیاسی فیقهی كردوە ،هەروەها بانگەشەی دەكرد بە پێویست بوونی بەڵگەیەكی شەرعی لە قورئان وفەرموودەكانی پێغەمبەری خۆشەویست بۆ سابت كردن و جێگیر كردنی هەر فەرمانێك بە كردن یان بە واز هێنان ، بۆیە ئیبن حەزم بانگەشەی دەكرد بە دەست گرتن بە قورئان و سوننەت و ئیجماعی هاوەڵانی پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) وە جگە لەمەی پێ قبوڵ نەبوو ، وە ئیشی بە قیاس و ئیستحسان و مەصالحی مورسەلە نەدەكرد ، دەیوت ئیشكردن بەوان ئیشكردنە بە گومان (ظن) بە پێچەوانەی زۆربەی زانایانەوە .\nگەڕانی بەشوێن فیقه و زانیاریدا:\nوەك لەپێشەوە باسكرا ئیبن حەزم لە سەرەتای ژیانی دا فێری زانست و زانیاری دەكرا ، هەروەك گشت كوڕی گەورە و بەرپرسەكان ،سەرەتا بە لەبەركركدنی قورئان و شیعر هەروەها فێری نوسین و جۆرەكانی خەت دەكرا ، وە هەموو ئەمانەش لە ژێر چاودێری ئافرەتاندا دەكران وەك باسمان كرد ، بەڵام باوكی بەمە وازی لێنەهێنا بەڵكو كردی بە پیاوێكی لە خوا ترس و بە ڕێز و خۆپارێز ، بەزۆری لە گەڵیدا بوو وە دەیبرد بۆ كۆڕو كۆبوونەوەی زانایان ، بۆ ئەوەی گوێیان لێبگرێت و زانست و زانیاریان لێوە فێر ببێت بە گوێرەی تەمەن و توانای خۆی ، ئەو زانایەی كە ئیبن حەزم دەبرا بۆ كۆڕی زانست و زانیاریەكانی (ئەبولحەسەنی كوڕی عەلی فارسی )بوو ، لەگەڵ ئەوەشدا هەر لە و تەمەنەدا زانست و زانیاری وەردەگرت لە (احمدی كوڕی جسور) فەرموودەی لێوە ڕیوایەت دەكرد ، لە كتێبی (طوق الحمام) دا هاتوە كە دەلێت : (احمدی كوڕی جسور بۆی گێراوینەوە لە احمدی كوڕی مگرف لە عبدالله ی كوڕی یحی ئەویش لە مالیك لە حبیبی كوڕی عبدالرحمنی ئەنصاری ئەویش لە حەفصی كوڕی قاسم كە پێغەمبەری خوا فەرموویەتی (سبعە یظلهم الله فی ظله یوم لاظل إلا ظله إمام عادل، وشاب نشأ فی عیبادە الله عزوجل ، ورجل قلبه متعلق بالمسجد إذا خرج منه یعود الیه ، ورجلان تحابا فی الله إجتمعا علی ذلك وتفرقا علیه ، ورجل ذكر الله خالیاً ففاضت عیناه ،ورجل دعته إمرأە ذات الحسب فقال إنی أخاف الله ، ورجل تصدق صدقە فأخفی حتی لاتعلم شیماله ماتنفق یمینه ) واتە لە ڕۆژی دوایی حەوت گرۆه هەن لەژێر سێبەری عەرشی خودان لەو ڕۆژەی كە سێبەر نیە جگە لە سێبەری ئەو نەبێت ، پاشایەكی داد پەروەر ، گەنجێك گەورە بوو بێت لە خوا پەرستیدا ، پیاوێك كە دڵی بە مزگەوتەوە پەیوەست بێت كاتێك دەر دەچێت بەزووی دەگەڕێتەوە بۆی ، وە دوو كەس لەبەر خوا یەكتریان خۆش بوێت هەر لەبەر خاتری ئەو بەیەكەوە بن و لەبەر خاتری ئەویش لەیەك جیا ببنەوە ، وە كەسێك بەتەنهایی ویردی خوا بكات و ئەسرین بەچاوانیدا بێتە خوارەوە ، وە پیاوێك كە ژنێكی خاوەن دەسەڵات داوای بەد ڕەوشتی لێبكات ئەویش بڵێت من لە خوا دەترسم ، وە پیاوێك خێرێك بكات بە پەنهانی بە شێوەیەك كە دەستی چەپی بەدەستی ڕاستی نەزانێت.\nجا گێڕانەوەی ئەم فەرموودەیە ئەوەمان بۆ دەردەخات كە وا ئیبن حەزم فەرموودەی لە احمدی كوڕی جەسورەوە گێڕاوەتەوە كە لە 401ی كۆچدا وەفاتی كردوە ، كەوابوو ئیبن حەزم گەراِوە بە شوێن فەرموودەداو وەری گرتوە پێش ئەوەی تەمەنی بگات بە حەڤدە ساڵان ، ڕێڕەوی ژیانی ئیبن حەزمیش گوزارشت لەمەدەكات ، چونكە دەڵێت چەندەها جار لەگەڵ مامۆستاكەی ئەبی حسنی فارسی ڕۆیشتووە و ئامادەی كۆڕی زانایان بووە ، جا ئەگەر فەرموودە و فیقهیش تەواو كەری یەكتر بن نا گونجێت كە فەرموودە وەربگرێت و فیقهی وەرنەگرتبێت ، یان بەلایەنی كەمەوە دەبێت سەرەتایەكی دەربارەی فیقه هەبێت ، بۆیە بەناچاری دەبێ بلێین كە وا ئیبن حەزم دەستی كردوە بەوەرگرتنی فیقه لەساڵە كانی سەرەتای تەمەنیدا ، وە ناگوجێت باوكی كە ئەو هەموو گرنگیەی پێدەدات وازی لێبهێنێت و گوێی پێنەدا بەبێ ئەوەی بابەتە گرنگەكانی فیقهی فێركات ، وەك نوێژ و فەرز و سوننەتەكانی ، بۆ یە بەڕاستی ژیرانە ئەوەیە كە بڵێین ئیبن حەزم لە ساڵەكانی سەرەتاوە دەستی لە وەرگرتنی فیقهدا هەبووە هەر ئەم بۆچوونەش لە گەڵ رێڕوی مێژوودا دەگونجێت .نەك ئەو بۆ چونانەی كەبەپێچەوانەی ئەمەوەن .\nبەڕاستی ئیبن حەزم پێش خەریك بوونی بە سیاسەتەوە بە شوێن زانست و زانیاریدا دەگەرا ،وە بەتەواوی ڕووی كردبوە زانست ، ئەگەر چی ژیانی پاش ماوەیەك جێگیر و ئارم نەما ،لە قەرتوبەوە گوازرایەوە بۆ (مەرییە) بە هۆی ئەو وێرانكارییەی لە قورتوبە ڕووی دا پاشان گیرا و زیندانی كرا پاشان ئاوارەی (بەلەنسیە) كرا ئینجا بەرە و قەیرەوان ڕاگوێز كرا ، هەربەم شێوەیە لە هاتوو چۆدا بوو وە هیچ لە كاتەكانی بەسەر نەدەبرد لە هەر یەك لە و جێگایانەدا جگە بە خوێندنەوە و تەدریس و گەڕان بە شوێن زانست و زانیاری دا نەبێت .\nبەڵام ئاشكرایە كە لە سەرەتای ژیانیدا بەیەكجاری ڕووی بەلای فیقهدا نەكرد، بەڵكو زیاتر خەریكی فەرموودە و ئەدەب و هەواڵ بوو ، لەگەڵ زانستە عەقڵی و فەلسەفیەكان لە گەڵ ئەوەشدا زۆر موناقەشە و موجادەلەی دەكرد ، لەسەرەتادا ڕووی لە فیقهی مالیكی كرد چونكە ئەوە مەزهەبی زۆرینەی دانیشتوانی ئەندەلوس بوو ، هەروەها مەزهەبی ڕەسمی وڵاتیش بوو ، ڕیوایەت كراوە كە ئیبن حەزم وتویەتی : دوو مەزهەب بڵاو بوونەتەوە بە زۆری دەسەڵات داران یەكەم مەزهەبی ئەبو حنیفە لە خۆرهەڵات دووەم مەزهەبی ئیمامی مالیك لە خۆر ئاوا ، بۆیە شتێكی لۆجیكی بوو كە ئیبن حەزم لەسەرەتادا ڕوولە مەزهەبی ئیمامی مالیك بكات هەربۆیە دەستی كرد بە خوێندنی (الموطأ) لای عبدالله ی كوڕی دەحون ، هەروەها فیقی لای ئەو و لای زۆرێكی كە لە زانایان خوێند ، بەڵام وا پێدەچێ كە ئیبن حەزم چاوی بەو كتێبە ڕەخنە ئامێَزەی ئیمامی شافعی كەوتبێ كە لە سەر ئیمامی مالیك نوسیویەتی لەگەڵ ئەوەش كە مامۆستای بووە ، بەڵام لێوەی دەگێڕنەوە كە شافعی وتویەتی :(أحب مالكا ولكن محبتی للحق أكثر من محبتی للمالك) واتە مالیك م خۆش ئەوێت بەڵام ڕاستیم لەمالیك لا خۆشەویسترە ، بۆیە دەلێن بێگومان كە وا ئیبن حەزم كتێبی (ئیختلاف مالك)ی خوێندۆتەوە كە تێیدا هاتوەو باس كراوە مالك ڕەحمەتی خوای لێبێت ئەصڵی كردوە بە فەرع و فەرعیشی كردوە بە ئەصل ، هەروەها بیستبووی كە ئیمامی شافعی دوو دڵ بوو لەوەی كە ڕەخنە لە ئیمامی مالك بگرێت هەتا بیستی كە هەندێك لە خەڵكی ئەندەلوس داوای باران بارین دەكەن بە كڵاوەكەی ئیمامی مالیك بۆیە ئیستخارەی بە خوای گەورە كردوو ڕخنەی لێگرت تا بۆ خەڵكی ئاشكرا بكات كە ئیمامی مالكیش مرۆڤێكە وەكو ئەوان ، لەوانەیە هەر خوێندنەوەی ئەو كتێبانە بووبنە هۆی ئەوەی كە واز لە مەزهەبی مالبكی بێنێت و بچێتە سەر مەزهەبی شافعی ، چونكە ئەم مەزهەبە لەگەڵ بیر و بۆچوونە فیكریەكەی ئەودا دەگونجا.\nپاشان ئیبن حەزم دەستی كرد بەخوێندنی مەزهەبی شافعی وەبەبۆنەی دیراسەكردنی بۆ مەزهەبی ئیمامی شافعی ڕەحمەتی خوای لێبێ شارەزایی پەیدا كرد لەسەر مەزهەبەكانی ناو عێراق ,پاشان دەستی كردبەخوێندنی فیقهی قورئان و سونەت , وەغەیری ئەمانەش , بەڵام ئەو وزەو جوڵەی كەلە ناخیدا هەبوو ڕێگەی بێنەئەدا كەبمێنێتەوە لەچوار چێوەی مەزهەبێكداو لێی دەر نەچێ هەربۆیە نەی توانی زۆر بمێنێتەوە لەسەر مەزهەبی ئیمامی شافعی .\nلەوانەیە ئەوەی زۆر سەرسامی كردبێت لەمەزهەبی ئیمامی شافعیدا ئەوە بوبێ كەزۆر پەیوەستە بەدەست گرتنی بەقورئان و سونەتەوە. وە ئیبن و حەزم ئیعتباری فقهی وەها دەكرد كە لە نەصەوە وەرگیرا بێت یان پاڵ درا بێتە لای نەصێێكەوە ، بۆیە زۆر هێرشی دەركردەسەر مەزهەبی مالكی لە بەرئەوەی فەتوایان بە ئیستحسان و مصالحی مورسەلە دە دا ، هەربۆیە ئیبن حەزم كتێبێكی سەربەخۆی نوسی لەسەر پوچەڵكردنەوەی ئستحسان ،بەڵام وەك پێشتر ئاماژەمان پێدا زۆر نەمایەوە لەسەر مەزهەبی ئیمامی شافعی بەڵكو وەك مامۆستاكەی داودی ئەصفەهانی كە بەشێخی مەزهەبی ڤاهیری دا دەنرێت وە قوتابی ئیمامی شافعی بوو بانگەشەی دەستگرتنی دەكرد تەنها بە دەقەكانەوە وە دەیوت هیچ رێگایەك نیە بۆ داوا كردن و واز هێنان لە كارێك یان فەرمان كردن بەكارێك جگە لەڕێگەی دەق و ئەپه رەوە نەبێت ، وە ئەگەر وانەبوو ئەوە كارەكە لەسەر حوكمە ئەصلیەكەی خۆی دەمێنێتەوە بە رێگەی ئستصحاب وەهەر وەك داود ئەی وت ئەو بەڵگانەی كە شافعی هێناونێتیوە بۆ پوچەڵكردنەوەی ئیستحسان هەر هەمان ئەو بەلگانەش قیاس پوچەڵ دەكاتەوە ، وە ئیبن حەزم ئێجگار موتابەعەی دەكرد بە شێوەیەك هەر كتێبێكی بەدەست بگەیشتایە دەیخوێندەوە وە بگەیشتایە بەهەر مامۆستایەك دەرسی لەلا دەخوێند بۆ نمونە دەرسی لای (ئەحمدی كوڕی جسور ، عەلی كوڕی قاسم ، عبد الرحمان ئەزدی ) خوێندوووە هەروەها لای عبداللەی كوڕی دحون و عەبداللەی ئەزدی كەناسراوە بە (ئیبن الفرضی) فقهی خوێندوە لای ئەم مامۆستایانەو غەیری ئەمانیش ئیبن حەزم سەرچاوە و سەرەتاكانی ئیسلامی وەردەگرت لە فقه وفەرموودە و زانستی قورئاندا هەروەها لای ئەوان فێری زانستەكانی زمانی عەرەبی بوو وە هەندێك لە مامۆستاكان چەندەها دەرسی لەلا خوێندبوون وەك عبد الرحمنی ئەزدی كە هەموو ئەو زانستانەی لەلا خوێندبوو ،وە لە تەنیشت ئەم زانایانەوە چەندەها مامۆستای كەی هەیە كە زانست و زانیاری لێوەر گرتوون ، بەڵام ئێمە نایاناسین ، بەڵام ئیبن حەزم لەسەر ڕێو ڕێچكەی ئەوان دەڕۆی ئەو زانایانەی كە بەدانراوەكانیان مەكتەبەكانی بەلەنسییەو مەرییە و قەیرەوان یان پڕكردبوو لە گەڵ هەموو ئەو شارانەی كەشدا كە ئەم زانا پایە بەرزە بۆی چووبوو ،وە هەموو ئەو زانست و زانیاریانەی خوێندبوی و فێری بوبو بو بەهۆی دروست بوونی عەقڵیەتی ئەو زانا ژیر بێژەی كە ببوو بە جێگە سەرنجی هەمووان وەناوی لە مێژوودا بۆ هەتا هەتا دەنگ دە داتەوە ، بەڵام ئایا ئیبن حەزم دوای ئەوەی كە ئەم هەموو زانست و زانیاریەی وەرگرت هەستا بە پێگەیاندنی پۆلێك لە قوتابیان و وانە وتنەوە لە مزگەوت و قوتابخانە ئیسلامیەكانی قورتوبە و غەرناگە و مەرییە و غەیری ئەوانیش كە لە و سەردەمەدا قوتابی تێدا دەردەچوو وە سەر چاوەی زانست و زانیاری بوو؟ بۆ وڵامدانەوەی ئەم پرسیارە دەلێین ئیبن حەزم لەسەرەتای پێگەیشتنیەوە زۆر گرنگی بە خوێند و خوێندنەوە دەدا هەتا وای لێهات ڕێگا و رێچكەیەكی تایبەت و سەر بەخۆی هەبێت كە جیا بێت لە گشت هاوتەمەنەكانی بەڵام پەنای بۆ ئاشكرا كردنی ئاراو بیرو بۆچوونەكانی نەبرد هەتا پاش واز هێنانی نەبێت لە سیاسەت ،پاشان بە تەواوی ڕووی نا لە زانست و بڵاو كردنەوەی و بەر گری كردن لێی وە لە ڕێگەیشیەوە بەرگری دەكرد لە ئاینی ئیسلام وە زۆر موناقەشەی لەگەڵ گاور و جوەكاندا دەكرد وە پشتگیری لە بیرو بۆچوونەكانی خۆی دەكرد وە موناقەشەی زانایانی دەكرد بۆیە زۆرێك لە گەنجەكان پەنایان بۆ دەبرد بۆ وەرگرتنی زانست و زانیاری بەتایبەت ئەوانەی كە زۆر سەرسام بوون پێی ، جا لەم سەردەمانەشدا دۆست و دوژمنی هەبوو بەڵام ئەوانەی بەو سەرسام بوون و دۆستی بوون ژمارەیان ئێجگار كەمتر بوو لە دوژمن و ناحەزەكانی .\nڕۆشتن و دور كەوتنەوەكانی ئیبن حەزم\nلەوكاتەوەی كە پەشێوی و نا ئارامی باڵی بەسەر قورتوبەدا كێشابوو ، واتە لە ساڵی 399ك بنەماڵەی ئیبن حەزم لە پەشێوی و جەنجاڵیەكی وادا دەژیان كە نەیان دەتوانی لە شوێنێكی هەمیشەییدا جێگیر ببن ، هەربۆیە لە خۆرخەڵاتی قورتوبەوە كۆچیان كرد بۆ خۆر ئاوای قورتوبە ، پاشان لە ساڵی 404ك لە قوتوبەوە گواستیانەوە بۆ (المریة) لە دوای ئەوەش هەر لە دوور كەوتنەوە و دەربەدەریدا دەژیان لەم شارەوە بۆ ئەو شار وە ئەم دوركەوتنەوانەش زۆربەی بە ئارەزوی خۆی نەبوو بەڵكو بار ودۆخەكە وای دەخواست یان زۆری لێدەكرا كە لەو شوێنە كۆچ بكات ، كاتێك كە كۆچی كرد بۆ (المریة) بۆئەوە بوو كە جێگیر ببێت ، وەكاتێكیش لە (مریة)وە كۆچی كرد بۆ (الحصن)بە زۆر بوو ،وەكاتێكیش كە ڕۆی بۆ (بلندسیة) بە ئارەزووی خۆی بوو چوو بۆ سەرخستنی خەلیفە ، پاشان هاتنەوەی بۆ قورتوبە لەبەرئەوەبوو كە زۆر یادی ئەو شوێنەی دەكرد كە تیایدا گەورە بوبوو . وەلەگەڵ ئەوەی كە زۆرێك لەماڵ و داراییەكانی تاڵان كراو دەستی بەسەردا گیرا بەڵام ئیبن حەزم هیچ كات هەژاری بەخۆیەوە نەبینی وە بەبەردەوامی خاوەن داراییەكی باش بوو . وە دەردەكەوێت لە زۆرێك لەو بڕگانەوە كە نوسیویەتی كەوا خاوەنی كۆشك و بینا بووە لە هەنێك لەو شارانەی كەوا كۆچی بۆ كردووە وەك (المریة ، شاطبة، بلندسة ، اشبیلیة) وە هەموو ئەو دوورخستنانەوەی ئیبن حەزم لەلایەن دەساڵاتدارانەوە هۆكارەكەی سیاسی نەبووە بەڵكو هەندێك جار زانستی بووە ، وە پێش ئەوەی كە لەم بارەیەوە هیچ باس بكەین دێینە سەر باسی كۆچ كردنی ئیبن حەزم بۆ شاری قەیرەوان لە مەغریب . ئەوە جێگیر بووە كەوا ئیبن حەزم ماوەیەك لە قەیرەوان ماوەتەوە بەڵام زانایان لە دیاری كردنی ئەو ماوەیەدا هاوڕانین ، وە ئەوەی دەیسەلمێنێت كە لە قەیرەوان ژیاوە ووتەكانی خۆیەتی كە لە كتێبی تەوق الحەمامە لاپەڕە 46 دا باسی لێوە دەكات كەدەڵێت (رۆژێك ئەبوعەبدوڵڵا واتە محمدی كوڕی كلیب لێی پرسیم كەیەكێك بوو لەدانیشتوانی قەیرەوان كە كەسێكی زۆر بڵێ بوو لەگەڵ ئەوەشدا كەسێكی شارەزا بوو لە پرسیار كردن لە زۆربەی زانستەكەندا ) ئەم هەواڵە دەری دەخات كە وا ئیبن حەزم ڕیشتووە بۆ قەیرەوان و تێیدا ماوەتەوە وەلەگەڵ زانایانیدا دۆستایەتی هە بووە وە هەستاوە بەبەستنی كۆڕ و گفتوگۆی زانستی لەگەڵیاندا وە لە كتێبی تەوق الحمامەدا باسی لەوە نەكردووە كە بۆ كۆچی كردووە بۆ قەیرەوان یان كەی كۆچی كردووە وەك لە زۆرێك لە ڕۆیشتنەكانی كەیدا باسی لێوە كردووە، لەمەیشەوە بۆمان دەر دەكەوێت كەوا ڕۆیشتنەكەی بە ئارەزووی خۆی بووە زۆری لێنەكراوە لەلایەن دەسەڵات دارانەوە ، چونكە ئەگەر بهاتبایە زۆری لێبكردرایە باسی لێوە دەكرد وەك خۆی لە زۆر جێگەی تردا باسی لێوە كردوە.\nوە ئیبن حەزم لە هاتوو چۆدا بووە لە نێوان شارەكانی (شاطبیة و قورطبة و مریة و بلنسیة)دا ، دەرسی دەخوێند و وانەی دەووتەوە ، وە بیرو بۆچوونەكانی چووبوە نێو دڵی زۆرێك لە گەنجانەوە وە كاریگەریەكی ئێجگار زۆری هەبوو لەسەر بیر و بۆچوونیان هەتا دەلێن (باجی): (لە میروقە پێیگەیشتووە وەك (المقری)باسی لێوە دەكات دەلێت: كاتێك كە گەیشتە ئەندەلوس بینی كەوا ووتەكانی ئیبن حەزم جوانیەكی هەیە بەڵام ئەوەندەی هەبوو كەوا ووتەكانی لەدەرەوەی مەزهەبێكی دیاری كراودابوو ، هەر لەبەرئەوەش بوو كوا لە ئەندەلوس زۆر گوێبیستی زانست و زانیاریەكەی نەدەبوون ، زاناو فقیهەكانیش نەیاندەتوانی موناقەشەی لەگەڵ بكەن وە كۆمەلێكی نەزانیش شوێنی كەوتبوون بۆیە ئەویش لە دوورگەی مەیروقەدا مایەوە بەڵام كاتێك ئەبو وەلید (باجی) هات قسەی لەگەڵ كردوو كەوتە موناقەشە كردنی و توانی هەموو كارە پڕوو پوچەكانی دیاری بكات وە لەگەلیشی چەندهادانیشتنی كەی هەیە )\nلەم ووتەیەی (المقریة)وە چەندها شت وەر دەگرین :\nیەكەم : ئەوە دیاری دەكات كە ئەو ساڵە ئیبن حەزم ە مەیروقەدا بووە كە ساڵی 440ك چونكە (باجی) ڕۆیشت بۆ خۆهەڵات لەوی فێری (علمی كەلام ، مونازەرەو،زانستی فقه ،فەرموودە ) و زانستەكانی تر بوو وەگەڕایەیەوە بۆ مەیروقە لەساڵی 440ك .\nدووەم : دەری دەخات كەوا ئیبن حەزم ڕۆیشتنەكەی بۆ میروقەلەبەر خاتری ئەوەبوو كە چەندەها هاوڕو قوتابی لەوێ هەبوو ، وە مەزهەب و بیر و بۆچوونەكەی لەوێ كەسانێك هبوون كە بە پیریەوە دەچوون .\nسێهەم: ئەو بە بەڵگەو بۆچوونەكانی دەیتوانی زانایانی ئەوێ بێدەنگ بكات ، چەنكە ئەوان تەنها فروعیاتیان دەخوێند ،وە ئەگاداری جگە لەوە نەبوون ، بۆ یە ئەمیش بەسەریاندا سەر دەكەوت بە زانستە فراوانەكەی و وە بێدەنگی دەكردن بە بەڵگە بەهێزەكانی .\nچوارەم :ئەوەش دەردەخات كەوا هیچ تەنگەبەریەك نەبووە لە مەیروقە لەسەر ئیبن حەزم بۆ دەرخستنی بیرو بۆچونەكانی ،بەڵكو ئەوەی كە پێویست بوایە قسەی لەبارەوە دەكرد وە هیچ یەكیك لەكاربەدەستان بیرو بۆچۆنی خۆی لەسەر نەدەسەپان،بەڵكۆ ئەو بەئارەزووی خۆی گفتوگۆو مونازەرەی دەكرد.\nوە لەو ڕووداوانەی پێشەوە بۆمان دەردەكەوێت كەوا ئیبن حەزم هەڵدەسا بە بڵاوكردنەوەی بیرو بۆچونەكانی خۆی بۆ هەركوێ بچوایە ،وە ئەو بەزۆری لە هاتوو چۆدابوو لە نێوان هەردوو شاری (بلنسیة و میروقة) لەبەر نزیكیان لەیەكەوە ، هەندێك جار دەگەڕایەوە بۆ قورتوبە ، ئیبن حەزم شوێنكەو توانێكی زۆری هەبوو لە مەیروقە هەتا گەشتە ڕادەیەك كەبتوانێ ببێت بەگەورەی زانایانی ئەوێ وەدەست بەسەر بیرو بۆچونكاندا بگرێت , وەمێژو بۆمان ئاشكرا دەكات ئەوەی كەتوانی ئەم بارو دوخەی لەمەیروقە دا بۆ فەراهەم بهێنێت هاوڕێیەكی بوو بەناوی (احمدی كوڕی ڕەشیق)كەداسەڵات دار بوو لەوێدا وەئیبن ڕەشیق لەساڵی (440)ك وەفاتی كرد دەردەكەوێت لەپاش وەفاتی ئەو ئیبن حزم بێدەسەڵاتی ڕوی تێدەكات زاناو فەقیهەكان لێی هەڵدەستن وەك چۆن بێشتر لێی هەستان وەكۆمەكیان وەردەگرت لە (باجی)كەلە ڕۆژهەڵات گەڕابووە. ئەو ساڵە وەلەگەڵی كەوتە گفتو گۆو بەسەریدا سەر كەوت وەك میژو نوسان باسی لێوە دەكەن بەڵام بەلای (محمد كوڕی ابو زهرة) ئەم سەركەوتنەیە بەبەڵگەو بورهان نەبوە بەڵك و بەهێزی دەسەڵات داران بووە .\nژیان و بژێوی ئیبن حەزم\nئیبن حزم هیچ كات پێویستی بەوەنەبوە كەكاتەكانی خۆی بەپەیدا كردنی ماڵو سامانەوە بەسەر ببات بەڵك و خاوەنی دەرامەتێكی ئێجگار زۆر بوو بەبۆنەی ئەو زەوی و زارەی كەباوكی بۆی بەجێ هێشتبوو , چونكە وەك وتمان باوكی وەزیر بوو ماڵێكی ئێجگار زۆری هەبوو چەندەها خانوی لەڕۆژ هەڵات و رۆژئاوای قورتوبەدا هەبو وەهەموو ئەمانە لەكۆتایدا مایەوە بۆ ئیبن حەزم وەك گوتمان لەهەندێك لەو شارانەی كەتیایدا دەمایەوە خانوی هەبوو ماوەیەك تیایاندا نیشتە جێ دەبوو وەزانایان لەسەر ئەوە یەك دەنگن كەئەو گوندەی ئیبن حزم تیایدا كۆچی دوای كرد موڵكی باوكی بووە وەلەپاش مردنی باوكیشی ئەم خاوەنی بووە وەهەموو ئەمانە دەری دەخات كەئیبن حەزم بەدەوڵەمەندی ژیاوە تائەو كاتەی گەڕاوەتەوە بەر دیوانی خوای گەورە , بەگشتی دەتوتنین بڵێین كەوا ئیبن حەزم ژیانێكی خۆشی بەسەر بردووە ئەگەر چی هەنیدێك جار كەمێك هەژاری چەشتووە بەبۆنەی زیندانی و دورخستنەوەوە وەهەڵ نەسانی كەسێك بە خستنە كاری سەروەت و سامانەكەی وەلەبەر بونی ئاژاوە لەهەندێك لەو كۆڵانانەی كەبنەماڵەكەی ئەمی تێدا دەژیا\nدەتوانین بڵێین كەوا ئیبن حەزم لەمەدا هاوشێوەی ئیمام ئەبو حەنیفەیە ڕەحمەتی خوایان لێبێت ، لەگەڵ هەندێك جیاوازی لە هۆكارەكانی ژیانیان ، ئەبوحەنیفە رەحمەتی خوای لێبێت پیاوێكی دەوڵەمەند بوو بەهۆی بازرگانیەكەیەوە ، وەزۆرێك لە قازانجی بازرگانیەكەی دابەش دەكرد بەسەر زانایانی فەرموودە و فیقهدا لە كوفە ، بەڵام ئیبن حەزم ڕەحمەتی خوای لێبێت دەوڵەمەند بوو بەو ماڵەی كە لە بنەماڵەكەیەوە بۆی مابوویەوە كە بریتی بوو لەو زەوی و خانوانەی كە لە پاش باوكی بۆی بەجێ مابوو وە بە بۆنەیانەوە پارەیەكی باشی چنگ دەكەوت و هۆكارەكانی ژیانی بۆ دابین دەكرد ،ئەبوحەنیفە لە بەر ئەو هەموو پارە و سامانە زۆرەی كە هەیبوو هیچ كات دیاری و بەخششی خەلیفەو دەسەڵاتدارانی وەرنەدەگرت ، چونكە خوای گەورە هێندەی پێبەخشی بوو كە بێمنەتی كردبوو لە هەموو كەس جگە لە خۆی ، هەروەها ئیبن حەزمیش دیاری ئەو دەسەڵاتدارانەی وەرنەدەگرت كە هاوتەمەنی خۆی بوون ، بەڵام هۆكاری وەرنەگرتنەكە لە هەردووكیاندا جیاواز بوو ، چونكە ئەبو حەنیفە وەری نەدەگرت لەبەر ئەوەی پێویستی پێنەبوو وەحەزی بە ژێردەستەیی بەنی عەباس نەبوو بەڵام ئیبن و حەزم سەیری ئەودەسەڵاتدارانەی سەردەمی خۆی دەكرد بە شێوازێك كە بە شایستەی ئەو شوێنەی نەدەزانین بۆیە بەچاوی گەورەییەوە سەیری نەدەكرن ،بەشێوەیەك كە بە دروستی بزانێت داوای پاداشتیان لێبكات یان لێیان وەر بگرێت چونكە خۆی وەزیری كوڕی وەزیر بوو سەیری هیچ كام لە دەسەڵاتدارنی نەدەكرد جگە وەك سەیركردنی نەبێت بۆ گشتی خەڵكی .\nزانایان لەو سەردەمەدا بەگشتی لە دوو گرۆه پێك هاتبوون ، هەندێكیان گەیشتبوونە پلەیەك كە شتە موباحەكانیشیان لەسەر خۆیان حەرام كردبوو یان بەلای كەمەوە ئەوەی كە شك و گومانی لەسەر بووایە ئەوان لەبری ئەوەی ڕێگەی ئیمامی مالیك شێخی فەرموودەناسان بگرن كە دیاری خەلیفەكانی وەردەگرت هەستان بە گرتنی ڕێچكەی ئیمامی ئەحمەد رەحمەتی خوای لێبێت كەماڵی دەسەڵاتدارانی لەسەر خۆی قەدەغە كردبوو بەبێ ئەوەی كە سەر پێچی و لەرێدەرچوون بنوێنێ ، بەڵام ئیبن حەزم لە هیچ كام لەم دوو گرۆهە نەبوو ،چونكە ماڵی دەسەڵاتدارنی وەرنەدەگرت ، نەك لەبەر ئەوەی بە حەرامی بزانێت بەڵكو لەبەر ئەوەی پێویستی پێنەبوو ،لەوانەیە هەر ئەم دەوڵەمەندیەیی ئیبن حەزمیش بوبێ بە هۆكارێك لە هۆكارەكانی خۆ بەگەورە گرتنی كە ئەمەش بوو بەهۆی توڕەیی و خەشمی دەسەڵاتداران وزانایان بە یەكەوە، بەڵی ئیبن حەزم بە دەوڵەمەندی ژیا بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەنازداری نەژیا بەڵكو لەگەڵ ئەو خۆشیەدا دوور كەوتنەوە و زیندانیشی بینی ،وە ئازاری دوری و گومانی خراپی خەڵكی چەشت.\nدروست نیە كەوا بڵین ئیبن حەزم مرۆڤێك بوو بایەخی بەهیچ نەئەدا بەڵكو دەلێین ئەو بایەخی بە ماڵ و سامانەكەی دە داو هەڵی دەگرت تەنها بۆ دوور خستنەوەی بەڵاو ناخۆشیەكانی رۆژگار هەروەها بۆ یارمەتی دانی هاوڕیان ، بەڵی ماڵەكەی كردبوو بە ئامرازێكی خۆ پاراستن نەك بە رێچكەیەك بۆ خۆش گوزەرانی بەڵكو گۆڕانی ژیانی ئەو وە نەمانی زۆرێك لە ماڵ و سەروەتەكەی هۆكارێك بوو بۆ ئەوەی بزانێت كەوا پارەو سامان سێبەرێكەو تێدەپەڕێت ، ئەوەی كە هەمیشەییە و دەمێنێتەوە پاشە ڕۆژە بۆیە ڕووی كردە داواكردنی ئەوەی كە لەلای خودای گەورەیە لە بری ئەوەی گاڵتەو گەپ بە پارەو داهاتەكەی بكات، بەڕاستی ئەو دەوڵەمەندێكی پاك داوێن و سوپاس گوزار بوو ، هەر بەم شێوەیە ئەم زانا بەڕێزە ژیا بە بەر بەرەكانی زوڵم و زۆرداری و جیهادكردنی دژی نەزانین و چەقبەستنی بیر و بۆچوونەكان پاشان بە تێكۆشان دژی خۆشیەكانی نەفس و ژیان هەتا ئەوكاتەی كە لە چۆڵەوانی ژیانی كۆتا پێهێنا بەسەركەوتنی بەسەر دەرون و خەڵكیدا بە گشتی ئەمەش بە گەڕانەوەی بۆ لای خوی گەورە لە 28ی شەعبانی ساڵی 456ی كۆچی ، خوای گەورە گۆڕەكەی پڕ نورین كات\nزانستی ئیبن حەزم:\nمێژوو پێش ئیبن حەزم كەسێكی كەی نەناسیوە زانایەكی تری نەبینیوە كە هەموو جۆرە زانست و زانیاریەكانی تێدا كۆ بوبێتەوە جگە لە ئیبن حەزم ، بەڕاستی ئەو نوسەر و ئەدیبێكی شارەزابوو ڕۆچوو بوو لە زانستی فەلسەفەو مەنتقدا وە بە توانابوو تێیاندا وەك چۆن بە هەموو زانستەكانی كەدا بە توانا بوو ،ئەو لە لۆجیكدا ئەرستۆی بە هەڵە دەخستەوە وە ڕێڕەوێكی لۆجیكی هەبوو كە پێچەوانەی ڕێچكەی ئەو بوو وە بەشوێن مێژوودا دەگەڕاو دەینوسیەوەو ڕاستیەكانی لێدەر دەهێنا بۆیە بە مێژوو نوسێكی بیر قوڵ دا دەنرێت ، ئەو لە وردترین بەشەكانی مێژوو دەینوسی كە بریتی بوو لە بنەماڵە و نەسەبەكان ، وە لەهەموو ئەمانەوە بۆمان دەر دەكەوێت ئەو مرۆڤێكی رٍِاستكەرەوەی گشتگیر بووە ، لەگەڵ ئەمانشدا فەرموودەزانێكی گەورە و شارەزا بووە كە هەموو بەشەكانی فەرموودەی كۆدەكردەوە و لە بەری دەكردن ، هەروەها فەقیهێكی شارەزابوو بە شێوەیەك كە دادەنرێت بە زیندوو كەرەوەی مەزهەبی زاهیری یان بە زیندووكەرەوەی زانستی قورئلن و فەرموودە لە سەروو هەموو ئەمانەشەوە زانایەكی شارەزابوو لە نەتەوە و ئاین و گرۆهەكان وە لە هەموو ئاین و مەزهەبەكانی غەیری ئیسلامیش ، ئاماژەی دەكرد كامیان گرۆی ڕزگاربوو و كامیان گرۆهی لە دین یاخی بووە ، زانستی بەرپەرچدانەوەی كەسانی نا مسوڵمانی پێبوو وە زانیاری جیاوازی نێوان گرووپەكانی هەبوو بە شێوازێكی زۆر هەستیار ،هەڵدەستا بە موناقەشەكردنی بە شێوازێكی ئاشكراو سەربەستانە بەبێ ئەوەی شوێن هیچ كەسێكی كە بكەوێت وە گوێی بە قسەی هیچ زانایەك نەدەدا هەرچەند پلەو پایەیەی زانستی بەرز بوو بێت مادەم پێچەوانەی رووە ئاشكراكەی قورئان سوننەت بێت یان لە ئەوان وەرنگیرابێت یان پشتی بە سەریحی قورئان وسوننەت نەبەستبێت ،ئەو لەمبارەیوە بۆ خەڵكی ئاشكرا دەكات كە ئەو لە زانستی بیرو باوەڕدا نیازی هیچ ناكات جگەلەوەی كە ئاشكراو ڕوونە ، وە بەهیچ جۆرێك ڕووناكاتە ئەو بەرنامە ئاڵۆزانەی كە كاردانەوەی پرۆگرامەكانی یۆنانی بەسەرەوەیە یان لەوە وە وەرگیراوە هەروەها ئەو موناقەشەی فەیلەسوفەكانی دەكرد وەلەو ڕووانگەیەوە پێشی ئیمامی غەزالی كەوتوە لە موناقەشەكردنی ئەوان و پوچەڵ كردنەوەی بەڵگەكانیان وە هەڵدەستا بە ڕەتكردنەوە بیرو باوەڕیان بە چەندەها بەڵگەی لۆجیكی لە جۆری بەڵگەكانی خۆیان بەم شێوەیە دەبینین هیچ بەشێك لە بەشەكانی زانست و زانیاری نیە كە ئیبن حەزم لە دەرگای نەدابێت و تیایدا ڕۆنەچووبێت و شارەزایی تیایدا نەبوو بێت ئەوەی بەڕاستی بزانیایە وەری دەگرت و ئەوەی ناڕەوا بووایە بەتوندی ڕەتی دەكردەوە ، ئەو هۆكارەكانی بۆ هۆكان دەگەڕاندەوە ، وە ئەنجامەكانی دەگەڕاندەوە بۆ پێشەكیەكان وە ووتەكانی بۆ مەبەستەكان دەگێڕایەوە بەپێنوسێكی ڕوون و بە شێوازێكی ئاشكرای دیار وەهیچ كەس لە هاوتەمەنەكانی ئینكاری پلەی زانستی ئیبن حەزمی نەكردوە چی لە دۆست و چی لە دوژمن وە چی ئەوانەی هاوڕابوون لەگەڵی وە چی ئەوانە جیاواز بوون وە هەموو ڕیوایەت و هەواڵەكان جەخت لەسەر گەورەیی پلەی زانستی ئیبن حەزم دەكەنەوە ،لە گەڵ ئەمانەشدا دادەنرێت بەوەی كە زۆرترین دانراوی هەیە لەپاش تەبەری لە نێو زانایانی مسوڵماندا بەڵكو هەندێك جار هاوشانیان كردوە لەگەڵ تەبەریشدا بەڵام ئەوەندەی هەیە لەگەڵ تەبەری لە جۆری دانراوەكاندا جیاوای هەیە ، چونكە ئیبن جەریر لەڕووی موناقەشەی گروه و مەزهەبەكانەوە هیچ شارەزاییەكی نەبوو لە پاڵ شارەزایی و ڕۆشنبیری ئیبن حەزم دا ، بەڵام هەریەك لەو دووانە شوێن و پایەو ڕێزی خۆیان هەیە وەبەم ووتەیەشمان نامانەوێت هیچ شتێك لە پایەی ئیبن جەریر كەم كەینەوە ڕەحمەتی خوای لێبێت ، وە ئیبن حەزم زۆر گرنگی بەئەدەب داوە وەڕخنەی لەزانستی یۆنان گرتووە ، خاوەنی كتێبی المعجب دەلێت : كەوا ئیبن حەزم پیشەی ووتاربێژیی زانیوە وەك دەلێت( محمدی كوڕی حەزم پلەیەكی بەرزی هەبووە لە زانستی نەحو زمانەوانی و هۆنروە و وتار بێژیدا ) وە ئەمەیش دەری دەخات كە ئەو وتار بێژی خوێندوە بە نەزەری وە بە پراكتیكی جێبەجێی كردوە ، چونكە زانستی وتار بێژی بنەماو بناغەیەكی سەربەخۆی هەیە كە پێشتر ئەرستۆ لە كتێبی الخگابەدا دایڕشتبوو وە ئیبن سینا لە كتێبی (شیفا‌ء) وەری گێڕابوو بۆ عەرەبی چونكە (شفا‌ء)كورت كراوەی (الخطابة)ی ئەرسطو بوو .\nجائەگەر ئیبن حەزم خگابەی خوێندبێ و شارەزا بوبێ لێی وەك خاوەنی (المعجب)دەڵێت بەمەدا بۆمان دەردەكەوێت كەئەو شارەزای فەلسەفەی یۆنان بووە وەئەوەی بەكەڵكی هاتبێ سودی لێوەرگرتووە .لەكۆتایدا دەڵێین بەڕاستی زانایان یەك دەنگن لەسەر فراوانی زانستی ئیبن حەزم و زۆری دانراوەكانی (ولله الحمد).\nتایبەت مەندیەكانی ئیبن حەزم\nئەو توانایەی كە خودای گەورە دەیبەخشێ بەبەندەكانی بریتیە لەیەكەم كۆڵەكە لەكۆڵەكەو پایە گرنگەكان بۆ فێربونی زانست و زانیاری وەبریتیە لەو دەلاقەیەی كەڕۆشنای زانستی لێوە دەردەچێت وەدادەنرێ بەكلیلی واڵا كردنی زانست و زانیاری جائەگەر خوای گەورە ئەو تواناو بەخششەی نەدا بەكەسێك كەبتوانێ لەڕێگەیەوە زانست و زانیاری وەربگرێت و ڕاستی بەدەست بهێنێت لەڕویەك لەڕوەكانەوە ئەوە چاكترە بۆی كەوا ڕوبكاتە كارێكی كە لەكارە پیشەسازیەكان واتە كارە هەست پێكراوەكان نەك كارە ژیر بێژیەكان چونكە هەریەك لەو دوانە گرنگی خۆی هەیە بەهۆی ئەوەی ئەگەر زانایان نەبوایە كەبەشوێن راستیەكان دا بگەڕایە و راستیەكانی دەربخستایە ئەوە مرۆڤەكان هەروەك چاخە بەردینیەكان لەنەخوێندەواری و دواكەوتیدا دەژیان وەئەگەر چینی دوهەمیش نەبوایە لەپیشەوەران ئەوە دونیا ئاوەدانی و جوانی و پێشكەوتن و تەلار سازی بەخۆیەوە نەئەدی ,بەڕاستی ئیبن حەزم خوای گەورە هێندە توانای پێبەخشی بوو كەبتونی دەرگای پرشنگداری زانست و زانیاری بكاتەوە و خۆی پێ نورین بكات وەلەگەڵی هەنگاو بنێت هەتا لەژیاندا بێت وەهەموو هەست و تواناكانی ئەوەی لێئەخواست كەببێت بەو زانایەی كەدانراوەكانی بەهەموو جیهاندا بڵاوەی كردوە و نەوە لەدوای نەوە دەگوازرێتەوە ,وەشێوازێكی تایبەتی سەربەخۆی هەیە لەئایدیای ئیسلامیدا كەتایبەتە بەخۆی و هیچ كەس لەگەڵی هاوبەش نیە ,یەكێك لەو سیفەتانەی كەلە ئیبن حەزمدا دەدرەخشایەوە وەیەك لەوتوانانەی كەلەئەودا هەبوو بریتی بوو لەو توانا بەهێزەی كەهەیبوو لەبواری لەبەر كردندا كەتوانای پێ بەخشی بوو سەر بكەوێ بەسەر گشت بەشەكانی زانستدا چونكە بەهێزی توانای لەبەر كردن بریتیە لەتەنها ڕێگەیەك كەزانا دەتوانێ لەڕێگەیەوە سەربكەوێ لەڕوی ئایدیاوە بەسەر گشت ئەو شتانەی كەدەیخوێنێتەوە بەشێوازێك كەبتوانێ پەیوەندی دروست بكات لەنێوان ئەو بابەتانەی كەدەیخوێنێتەوە یان لەنێوان یەكەم بابەت و كۆتا بابەت وەهەستێت بەدروست كردنی پەیوەندی لەنێوان ئەو كۆمەڵە بەشەی كەلە بابەتێكی دیاری كراودا هەن وەبتوانێ لەگەڵ یەك بیان گونجێنێ و ڕێكیان بخات بەڵێ ئیبن حەزم خوای گەورە توانای لەبەركردنێكی ئێجگار زۆری پێبەخشی بوو بەجۆرێك كەتوانی بوو فەرمودەكانی پێغەمبەر لەبەر بكات و سەرچاوەكانیان ڕێك بخات بۆ نمونە لەزانستی فەرمودەدا گەشتبوە پلەی (حافظی) واتە لەبەر كەرە هەرەگەورەكانی فەرمودەی پێشەوامان (علیەالسلام) وەلەزانستی هاوەڵانی پێغەمبەرو شوێكەوتوانی گەشتبوە پلەیەك كەبەتاك دادەنرا لەنێوان هاو تەمەنەكانی بەهەمان شێوە لەڕوی فقهی سەحابەو تابعینەوە كەسێكی كەم وێنە بوو وەلەگەڵ ئەمانەدا هەموی لەبەكار هێنان و هێنانەوەی ئەو زانست و زانیاریانە لەكاتی پێویستدا توانایەكی زۆر باشی هەبوو ماناو مەبەستەكانی بەدەست دەهێنا لەكاتی پێویستدا وەبەمرۆڤێكی بیر قوڵ دادەنرا كەدەیتوانی ڕۆبچێ لە ڕاستێكاندا وەخاوەن بیركردنەوەیەكی ئێجگار قوڵ بوو كەبەڕوكاری دەرەوەی شتەكان نەدەخەڵەتا وەهەتا بەتەواوی ڕۆنەچوایە لەكارەكەدا فتوای لەبارەیەوە نەئەدا .\nبەڵێ خوای گەورە ئەو توانا هزریە بەهێزەی پێبەخشی بوو بەڵام بەتەواوی باوەڕی وەهابوو كەخوای گەورە خۆی بەتەنها بەخشەری ئەم بەخششەیە وەپێویستە لەسەری كەسوپاس گوزاری بێت و هەستێت بەسوپاس كردنی ئەو كەسەی كەئەم توانایەی پێبەخشیوە چونكە ئەگەر پێی هەڵنەستێ مانای وەهایە كەوا بێباوەڕ بووە بەخاوەنی ئەو بەخششەو وەبەزانستەكەی لەخۆبای بووە لەدونیاشدا سەر زەنشتێكی زۆری ئەو كەسانە دەكرێت كەلەخۆیان بای دەبن و دەگۆڕێن هەر لەم بارەیەوە ئین حەزم دەڵێ [ئەگەر سەرت سوڕما بەزانیارێكەت ئەوە بزانە هیچ بەش و زیرەكیەكی تۆ نیە تیایدا چونكە ئەوە تەنها بەخششێكە لەلایەن خوای گەورەوە كەبەتۆی بەخشیوە لەبەر ئەوە بەڕێگەیەك بەكاری مەهێنە كەخودای گەورە زویر بكات چونكە لەوانیە بەهۆكارێك لەبیرت بباتەوە ,یان تاقیت بكاتەوە بە لەبیر كردنی زانست و زانیارێكەت ,ڕۆژێك (عبد الملیك كوڕی طریف) پێی ڕاگەیاندم كەئەو كەسێكی زیرەك و خاوەن زانست بوو وەتوانایەكی زۆری لەلایەن خوای گەورەوە پێبەخشرابوو لەڕوی لەبەركردنەوە بەشێوازێك كەهەر شتی بەبەر گوێدا برۆشتایە لەبەری دەكرد بەبێ ئەوەی پێویست بەدوبارە بونەوە بكات بەڵام ڕۆژێك لەناو دەریا توشی ترسێكی زۆر هات بوو بەهۆكاری لەبیر چونەوەی زۆربەی ئەو زانستەی كەلە بەری بوو هەروەها توانای لەبەر كردنی توشی زیانێكی زۆر بوو كەنەیدەتوانی وەك جاران شت لەبەر بكات ].\nئەمەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كەچۆن خودای گەورە هەندێ جار بە بەخشینی زانست تاقیمان دەكاتەوە هەندێك كاتی كە بە نەمانی ئەو زانستە تاقی دەكرێینەوە.\nوەلەگەڵ ئەم تایبەتمەندیە هزریانەدا كە ئەم پێشەوا بەڕێزە پێی تایبەت مەند بوبو چەنەها ئاكاری كەی هەبوو كەوا پێویستە بوونیان بۆ زانایان وەك ئارامگرتن و ڕوبەڕوبوونەوە لەكاتی پێویستیدا وە لەگەڵ هەموو ئەمانەدا دڵسۆزیەكی زۆری هەبوو بۆ خودای گەورە لەكاتی بەدەست هێنانی ڕاستیدا چونكە ئەو دەیزانی كە دەیەوێت زانستی ئاینی وەربگرێت وە ئەوەی بەشوێن زانستی ئاینیدا بگەڕێت خۆیەكلایی كردنەوە بۆخودای گەورە پێویستە بۆی زیاد لەكەسانی دیكە وەزیادیش لەوان پێویستە ڕووبكاتە خوای گەورە بەڕاستی ئیبن حەزمیش هەر بەوشێوەیە بوو خۆیەكلاكردنەوەی بۆ بەدەست هێنانی زانیاری لە سەرچاوەی یەكەمی ئاینی ئیسلامەوە (القران الكریم) وای لێكردبوو كەوا بانگەشەی خەڵكی بكات بۆ ئەوەی كە خۆی باوەڕی پێ هێناوە بەبێ گوێدان بەوەی كە ئایا خەڵك لێی ڕازیە یان نا ، وە تەنها داوای ڕەزامەندی خوای گەورەی دەكرد بۆیە هیچی بۆ خۆی دەست نەكەوت جگە لە ئازاری سەركردەكان و ناشرینكردنی لەلایەن زانایانەوە نەبێت ، بەڵكو بەرامبەری هەردوو گرووپەكە وەستایەوە بە دلێكی پڕ لە ئیخڵاس و زوبانێكی توند و پێنوسێك كە دەرخەری ڕاستیەكان بوو ، ئەم زانایەكی دڵسۆزی مرۆڤەكان بوو هەروەها كەسێكی دووڕوو نەبوو، وە نەیدەویست كەس هەڵبخەڵەتێنێت یان دژایەتی كەس بكات جگە لە پێناوی ڕاستیدا نەبێت .\nئیبن حەزم لەبەر ئەوەی بە تەواوی خۆی بۆ خودا یەكلا كردبۆوە زۆر هەوڵی دەدا كە دوورە پەرێز بێت لەخۆبای بوون بەو زانست و زانیاریەی كە پێی گەیشتووە وە دەیوت كە لەخۆبایی بوون لە ناوبەری ئیخلاسە بۆ خوای گەورە و بەڵای خووڕەوشتە بەرزەكانە ،داوای دەكرد لە هەموو كەسێك كە هەڵەكانی دیاری بكات پێش دەستنیشان كردنی كارەچاكەكانی ،چونكە ئەمە دەی گەیەنێت بە دڵ ئارامی دڵ ئارامیش تەنها ڕێگەی سەرفرازبوونە لە داواكردنیدا ، وە ئەو كردنی كارەكان تەنها لەپێناوی خودا دادەنا بە كاری ژیرەكان ئەوانەی كە دەست دەگرن بە خوورەوشتە بەرزەكانەوە وە بە شوێن ڕاستیدا دەگەڕێن لە هەموو كارەكانیاندا ، دەیوت زۆرینەی خەڵكی مسوڵمان نابن هەتا خۆیان یەكلا نەكەنەوە بۆ خوای گەورە و خۆ یەكلاكردنەوەكەشیان ئاشكرا نەكەن ،دیسان خەلك لە دەست و لایەنی ئەوانەوە پارێزراو نەبن هەر بەمشێوەیە دەبینین ئیبن حەزم ڕەحمەتی خوای لێبێت هەوڵدەدات و كاردەكات بەبێ ئەوەی گوێ بداتە وەصفو تانەی خەڵكی ، هەروەها ئەو ئیخڵاسەی ئیبن حەزم بوو بە هۆكاری ئەو سیفەتەی كە پێی بەناوبانگ بوو كە بریتی یە لە ووتنی ڕاستی بە ئاشكراو ڕاستەوخۆ بەبێ گوێدانە كەسانی دیكە ، ئەوەی بەلای ئەوەوە گرنگ بوو ئەوەبوو هەرچی دەلێ ڕاستی ڕای بكێشێ بۆ ووتنی ، بەشێوەیەك هاو تەمەنەكانی دەیان ووت كە ئەو فێری زانست بووە بەڵام فێری سیاسەتی زانست نەبووە هەموو مێژوو نوسان دەلێن كە ئەو زۆر ڕاستەوخۆ بووە لە وەسف كردنی ئەوانەی كە موناقەشەیان لەگەڵ دەكرد وە كەسێكی تووند بووە لە كاتی مونازەرەكردندا ، بەڵام ئیبن حەزم داوای دەكرد بۆ گونجان لەگەڵ خەڵكیدا وە دژایەتی نەكردنیان لە و كارانەی كەوا زەرەری دین و دونیایی تێدا نیە ئەو زانایەك بوو كە دەستی دەگرت بە زانست و زانیاریەكەیەوە وە كارەكانی لە توخمی ئەو زانستە بوو كە دەیزانی هیچ كات تۆمەتبار نەكراوە بە دووڕوو و كەم تەرخەم وە لەو كەسانە نەبوو كە ئەوەی دەیڵێ نەیكات ، ئەو لەسەر ئەو یاسایە دەڕۆیشت كە دەلێت (بێدەنگ بە تەنها لەو شتانەدا نەبێت كە زیانی دین و دونیای تێدا هەبێت) .\nگوزەرێك بەناو ژیانی ئیبن حەزمی ظاهیری و چەمكێك لە كارەكانی 359 Kb


پێشمەرگە و حەشدى شەعبى بۆ دەرهێنانى گوندى بەشیر لەبن دەستى داعش دەیانەوێت هەماهەنگى یەكترى بكەن\nهێزى پێشمەرگە و چەكدارەكانى حەشدى شەعبى دەیانەوێت بۆ دەرهێنانى گوندى بەشیرى باشورى كەركوک لەبن دەستى داعش هەماهەنگى یەكترى بكەن، بەڵام هەتا ئێستا لەسەر چۆنیەتى هەماهەنگى كردنەكە رێكنەكەوتوون.\nلیوا محەمەد قادر فەرماندەى میحوەرى داقوق ى هێزى پێشمەرگە ، بە دەنگى ئەمەریكاى راگەیاند"وەكو پێشمەرگە دەمانەوێت گوندى بەشیر لەبن دەستى داعش دەربهێنین و دواتر رادەستى چەكدارەكانى حەشدى شەعبى بكەین كە زۆربەیان خەڵكى ئەو گوندەن ، بەڵام ئەوان دەیانەوێت خۆیان لەگرتنەوەى گوندەكەدا بەشداربن."\nبەپێى زانیاریەكانى دەنگى ئەمەریكا، هێزەكانى هاوپەیمانان سەرنجیان لەسەر بەشدارى كردنى چەكدارەكانى حەشدى شەعبى هەیە لە گرتنەوەى گوندى بەشیر ، بۆیە تائێستا ئامادە نەبوون فرۆكەكانیان بۆ وەدەرنانى داعش لەگوندەكە بەكاربهێنن.\nنەجات حسێن فەرماندەى هێزەكانى حەشدى شەعبى لەكەركوك، بەدەنگى ئەمەریكاى راگەیاند"مانەوەى بەشیر لەبن دەستى داعش مەترسى لەسەر كەركوك دروست دەكات ، بەو پێیەى پێشمەرگە 10 كیلۆمەتر لە پشتەوەى گوندى بەشیر پێشرەوى كردووە."\nچەكدارەكانى حەشدى شەعبى لە كەركوک كە زۆربەیان توركمانى شیعە مەزهەبن ، لەماوەى دە مانگى رابردوودا زیاتر لە 100 چەكداریان لەگوندى بەشیر لێكوژراوە و ژمارەیەكى زۆریشیان لێ برینداربووە، بۆیە لە ئێستادا ئامادەنین دەوروبەرى بەشیر بۆ پێشمەرگە جێبهێڵن.


باشترین ئه‌نتی ڤایرۆس بۆ كۆمپیوته‌ر به‌خۆڕایی\nسەرەتا»كۆمپیوتەر»پڕۆگرامەكان»باشترین ئه‌نتی ڤایرۆس بۆ كۆمپیوته‌ر به‌خۆڕایی\nلەلایەن Darya ismail لە 14/07/2018 0 Comments\nبێگومان كۆمپیوته‌ری هه‌ریه‌كێك له ئێمه زۆرجار توشی هێرشی ڤایرۆس و تڕۆجان و فایلی سیخوری و جۆره‌كانی تری ڤایرۆس ده‌بێته ، بێگومان هه‌ره‌یه‌كێك له‌و ڤایرۆس و تڕۆجان و فایله سیخوڕیانه زیان به كۆمپیوته‌ره‌كانمان ده‌گه‌یه‌نێت و زۆرجار ده‌بنه هۆی هاك كردنی سیسته‌می كۆمپیوته‌ره‌كانمان و زیان به داتاو زانیاریه‌كانمان ده‌گه‌یه‌نێت و دزه‌یان پێ ده‌كرێ .\nبێگومان ئه‌نتی ڤایرۆس زۆره بۆ ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی ئه‌و ڤایریۆس و فایله سیخوریانه به‌ڵام زۆرێك له و ئه‌نتی ڤایرۆسانه به خۆڕایی نین و ئه‌بێت له به‌رامبه‌ریان ساڵانه و مانگانه بڕێك پاره بده‌ی و پێویستیان به كلیلی ئه‌كتیڤ كردن ده‌بێت .\nله‌م بابه‌ته‌دا ئه‌نتی ڤایرۆسێكی نایابتان پێ ئاشنا ده‌كه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن به شێوه‌یه‌كی ئاسان و خۆڕایی خۆتان له و ڤایرۆسانه بپارێزن\nئه‌نتی ڤایرۆسه‌كه به شێوه‌یه‌كی خۆڕای كارده‌كات و سیسته‌می كۆمپیوته‌ره‌كانتان ده‌پارێزی و هه‌روه‌ها پاراستنی وێب گه‌ڕی كۆمپیوته‌ره‌كانتان و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی سیسته‌می كۆمپیوتره‌كانتان كه توانای ڕووبه‌ڕووبونه‌وه و وه‌ستاندنی زیاتر له 851000 ڤایرۆسی جیاجیای هەیە .\nلینكی داگرتنی ئه‌نتی ڤایرۆسه‌كه له وێب سایتی سه‌ره‌كی\nكلیك بكه بۆ چونه ناو وێب سایته‌كه\nبابەتەكانی پێشووترپڕۆگرامێک بۆ گۆڕینی ناو بە کۆمەڵ\nبابەتی دواتر ئه‌پڵیكه‌یشنێك بۆ فێربوونی زمانەكانی داڕشتنی وێب\n(ROM) و (RAM) چیه ؟ و جیاوازیان چیه ؟\nلەلایەن هۆشمه‌ند صاڵح 23/01/2017\nڕوم (ROM) : بریتیه له پارچه‌یه‌کی بچوک که له‌سه‌ر بۆردی دایک جێگیرکراوه ، وه…\nفێركاری : چۆنیەتی سرینەوەی فەیسبووك یان ڕاگرتن بۆ ماوەیەكی كاتی\nلەلایەن Tech Eye 01/11/2016\nبه‌م دوایانه ئه‌فسانه‌ی مێژووی یاریه‌کانی تۆپی پێ ، دیگۆ مارادۆنا ، ناره‌زایی خۆیی له گه‌شه‌پێده‌رانی PES…\nڕوونكردنه‌وه له‌سه‌ر SQL CONSTRAINTS


https://1baiser.com ئه‌حمه‌د خه‌لیل: بۆ جاری سێیه‌م عاشق ده‌بمه‌وه |\nHome گشتی لایف ستایڵ ئه‌حمه‌د خه‌لیل: بۆ جاری سێیه‌م عاشق ده‌بمه‌وه\nهونه‌رمه‌ندی لاو ئه‌حمه‌د خه‌لیل له ساڵی 2012ـوه ده‌ستی كردووه به كاری هونه‌ری و له‌و ماوه كه‌مه‌ی كاركردنیشیدا توانیویه‌تی هه‌وادارێكی زۆر بۆ خۆی كۆ بكاته‌وه و ببێته یه‌كێك له گۆرانیبێژه ناوداره‌كان، له‌م دیمانه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ ״ئاژانس״ باس له زۆر ته‌وه‌ره‌ی تایبه‌تی ژیانی خۆی و هونه‌ره‌كه‌ی ده‌كات.\nله ماوه‌ی ڕابردوودا دوو كۆنسێرتی خێرخوازیت ئه‌نجام دا، تا چه‌ند كاره‌كه سه‌ركه‌وتوو بوو؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: به خۆشحاڵییه‌وه توانیمان وه‌ك هاوكارییه‌ك بۆ ماڵه شه‌هیده‌كان كۆنسێرت ساز بكه‌ین و هاوكاریی سه‌دان ماڵه‌شه‌هید بكه‌ین، هه‌رچه‌نده به‌داخه‌وه ڕێژه‌ی ئاماده‌بووانی كۆنسێرته خێرخوازییه‌كه وه‌ك پێویست نه‌بوو، چونكه من كۆنسێرتی ئاسایی خۆمم كردووه، خه‌ڵكێكی زۆر زیاتر ئاماده بووه، به‌ڵام ئه‌مجاره سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كۆنسێرته‌كه خێرخوازی بوو به‌ڵام ئاماده‌بووان وه‌ك پێویست نه‌بوون، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش توانیمان بڕه‌پاره‌یه‌كی باش كۆ بكه‌ینه‌وه بۆ كاره خێرخوازییه‌كه‌مان.\nبژێویت له‌سه‌ر كاری هونه‌رییه؟ هیچ كارێكی دیكه ناكه‌یت؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: من به هۆی ئه‌وه‌ی كه نه‌خۆشم ناتوانم كاری دیكه بكه‌م، به‌ڵام سوپاس بۆ خوا به‌و پێیه‌ی خۆشه‌ویستیم بۆ هونه‌ره‌كه‌م هه‌یه و به چالاكانه كار ده‌كه‌م توانیومه سه‌ره‌ڕای ئاسته‌نگه‌كان و قه‌یرانی دارایی درێژه به كاری خۆم وه‌ك هونه‌رمه‌ندێك بده‌م و به‌رده‌وامیشم، جگه له‌وه‌ی شه‌وانه‌ش له ڕیستۆرانت و كافتریاكاندا گۆرانی ده‌ڵێم.\nنه‌خۆشییه‌كه‌ت چییه؟ ئێستا ته‌ندرووستیت چۆنه؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: من كێشه‌م له گورچیله‌كانمدا هه‌یه كه به باشی كار ناكه‌ن، به‌ڵام سوپاس بۆ خوا ئێستا باشم و كێشه‌م نییه.\nله ماوه‌ی ڕابردوودا بڕیاری ڕێگرتن له گۆرانیی زیندوو درا له كافتریاكاندا، له‌و باره‌یه‌وه بۆچوونی ئێوه چییه؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: به‌داخه‌وه ئه‌و بڕیاره‌شم به لاوه په‌سه‌ند نه‌بوو چونكه خه‌ڵكێكی زۆر بۆ پشوودان و گوێگرتن له ده‌نگی ئێمه ده‌هاتن، به‌ڵام مادام بڕیاره ئێمه ناچارین پێوه‌ی پابه‌ند ببین، به‌ڵام من هه‌تا ئێستاش هه‌ر له هۆتێله چوار ئه‌ستێره و پێنج ئه‌ستێره‌كاندا جاروبار گۆرانی ده‌ڵێم.\nده‌نگۆی ئه‌وه له‌سه‌ر به‌ڕێزتان هەبوو كە ماددەی هۆشبەر بەكار دەهێنن، سەبارەت بەو دەنگۆیانە چی دەڵێیت؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: سه‌رله‌به‌ری ئه‌و قسانه دوورن له ڕاستییه‌وه، من ته‌نانه‌ت دژی ئه‌و كه‌سانه‌شم كه ده‌یكێشن یاخود بازرگانیی پێوه ده‌كه‌ن و له‌گه‌ڵ بنه‌ما یاسایی و ئایینییه‌كاندام.\nوه‌ك ده‌زانین تا ئێستا دوو جار عاشق بوون، ئایا ئامادەن جارێكی دیكە خۆشەویستی بكەنەوە؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: بەڵێ ڕاستە من جارێك هاوسەرگیریم كردووە كە پێش هاوسەرگیری 9 ساڵ خۆشەویستی یەكدی بووین، بەڵام دواتر جیا بووینەوە، جارێكیش خۆشەویستەكەم گیانی لە دەست دا، بەڵام هەرچەندە ئێستا كەسێكی تایبەت نییە لە ژیانمدا بەڵام ژیان هەر بەردەوامیی هەیە، بۆیە بەڵێ گه‌ر كه‌سی گونجاو بێته ژیانمه‌وه بۆ جاری سێیه‌م عاشق ده‌بمه‌وه.\nچیرۆكی ئەو تاتۆیەی لای ملت چییە؟ بۆچی بە ئەستەم بۆیان كردیت؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: ئه‌و تاتۆیه هێمای نۆته‌ی میوزیكه كه به هۆی ئه‌وه‌ی ڕێك له‌سه‌ر ده‌ماری ژیانه له لای ملمه‌وه، وه‌ك ده‌وترا مه‌ترسیی زۆری هه‌بوو، به‌ڵام من وه‌ك خۆشه‌ویستییه‌ك بۆ میوزیك كه به‌شێكی دانه‌بڕاوه لێم هه‌ر سوور بووم له‌سه‌ر دانانی تاتۆكه، بۆیه ئه‌و كه‌سه‌ی تاتۆكه‌ی بۆ كردم به‌ڵێننامه‌ی دادگای پێ پڕ كردمه‌وه، پاشان بۆی ئه‌نجام دام.\nكاری هونه‌ریی نوێتان چییه؟\nئه‌حمه‌د خه‌لیل: دوو كلیپی گۆرانیم به ده‌سته‌وه‌یه كه گۆرانیی ئه‌لبوومه نوێیه‌كه‌مه و به‌نیازم كلیپی بۆ بكه‌م و له سه‌ره‌تای ساڵی تازه‌دا بڵاوی بكه‌مه‌وه.\nئیسپانیا نازناوەكانی 2016 داگیر دەكات


تەندروستی عیراق؛ لە24كاتژمێردا زیاتر لە 6 هەزار و 500 حاڵەتی نوێی كۆرۆنا تۆماركراوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرایدەكات، 6552 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 5867 كەسیش چاكبوونەتەوە و 33 حاڵەتی مردنیش هەبووە .\nوەزارەتی تەندروستی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 35 هەزار و 287 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجام دراوە و دەركەوتووە 6552 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا بوون، هەروەها لە كەركوك 187 سلێمانی 76 و هەولێر 82 حاڵەت و دهۆك 487 حاڵەت تۆماركراوە.\nڕوونیشی كردۆتەوە ، كە 5867 تووشبوو بە پەتاكە چاكبوونەتەوە، كە زۆرینەیان لە بەغدا بوون و هەروەها لە سلێمانی 143 و هەولێر 96 و دهۆك 257 و كەركوك 137 كەس چاكبوونەوە.\nڕاشیگەیاندووە، 33 كەس بە پەتاكە گیانیان لەدەستداوە ولە سلێمانی 3 كەس و هەولێر 4 كەس و دهۆك 5 حاڵەت تۆماكراوە بەوەش ژمارەی مردووان گەیشتۆتە 14948 كەس.\n18 ئازار 2021 4.30 pm\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرایدەكات، 5443 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 3892 كەسیش…


گوڵان میدیا May 15, 2022 زانستی\nئەم رۆبۆتە بچكۆلەیەی دەبینن كە زیاتر وەك بووكەڵەیەك دەچێت، لە هەستەكانی بەكارهێنەرەكەی دەگا، eilik companion bot بە وردی پێت رادەگەیەنێ كە لە بواری تەندروستی، هەروەها لە بواری دەروونییەوە لەچ حاڵەتێك دایت. (ئیلیك) هەست بە لەرین دەكات و بۆیە بۆ كاتی هاتنی زەوی لەرزە ئاگادارتان دەكاتەوە.. ئەگەر لەسەری بدەی تووشی سەرەگێژە دەبێت و ئەگەر توڕە بی و بە مست لە مێز بدەی.. هەست بە ترس دەكات.\n(ئیلیك) لە شوێنە بەرزەكان دەترسێ، ئەگەر بیبەی بۆ شوێنێكی بەرز هەست بە نەخۆشی و مەترسی دەكات، بەڵام ئەگەر دەستی بگری ئارام دەبێتەوە. رۆبۆتە بچكۆلەكە هیچ ئەركێكی وا ئەنجام نادا، بەڵام هاوڕێ و هاو هەستتە و كاتێك لەلاتە هەست بە ئارامی و حەسانەوەیەكی جەستەیی و دەروونی دەكەی..\nکۆمپانیای سامسۆنگ مۆنیتەری ئۆدیسی Neo G8 بۆ یاریکردن بە کوالێتی 240 هێرتز خستە بازاڕەوە\nمۆبایلی Galaxy A73 5G لە سامسۆنگەوە، زنجیرەی نوێی A تەنها بۆ کەسە تایبەتەکان!\nکۆمپانیای سامسۆنگ مۆنیتەری ئۆدیسی Neo G8 بۆ یاریکردن بە کوال...\nمۆبایلی Galaxy A73 5G لە سامسۆنگەوە، زنجیرەی نوێی A تەنها بۆ...


هێزەکانی یەکەی حەفتای سەر بە یەکێتی لەبارەى جوڵاندنی هێز لە سلێمانی بە ناس کوردی ڕایگەیاند، "هیچ لایەنێک داوای لە ئێمە نەکردووە هێز بجوڵێنین."\nئەحمەد لەتیف، وتەبێژی هێزەکانی یەکەی حەفتای یەکێتی لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ "ناس کورد" لەبارەی جوڵاندنی چەند هێزێکی سەر بە یەکێتی لە سلێمانی ئاشکرای کرد، "ئێمە هیچ هێزێکمان نەجوڵاندووە و هیچ لایەنێکیش داوای لێ نەکردووین هێز بجوڵێنین."\nلەبارەى هەڵوێستی یەکەی حەفتا لەسەر گرژییەکانی چەند ڕۆژی ڕابردووی نێوان هاوسەرۆکانی یەکێتی، ئەحمەد لەتیف وتی کە "ئەوە بابەتێکی ناوخۆیی حزبە و پەیوەندی بە ئێمەوە نییە."\nگرژی ئەمنی و ئەگەری پێكدادانی چەكداری لەنێوان هێزی هەردوو هاوسەرۆكی یەكێتی دوێنێ هەینی كۆتاییهات و بە فەرمی كاندیدی بافڵ تاڵەبانی بۆ دەزگای زانیاری جێگیركرا، بەڵام لاهور شێخ جەنگی ئامادەی دانپێدانان نییە و هەنگاوی داهاتووی ناوبراویش تارمایی و پرسیارێكی جومگەییە لەم قۆناغەی ئێستای یەكێتيی نیشتمانی.\nبەگوێرەی زانیارییەكانی "ناس كورد" كە لە سەرچاوەی جیاجیاوە دەستی كەوتووە (10 تەموزی 2021) مشتومڕی ئەم دواییەی بافڵ تاڵەبانی و لاهور شێخ جەنگی لەسەر سەرۆكایەتی دەزگا ئەمنییەكانی زانیاری و دژە تیرۆر، تا ئێستا لە بەرژەوەندی بافڵ تاڵەبانی كۆتاییهاتووە، چونكە لەجێگەی محەمەد تەحسینی برای ئاڵا تاڵەبانی كە نزیكە لە لاهور شێخ جەنگی كەسێكی تر بەناوی ئەژی مەلا ئەمینی هەڵەبجەیی دانراوە، بەڵام لاهوری شێخ جەنگی لەڕێگەی میدیاكانییەوە شەوی ڕابردوو ئەوەی ڕاگەیاند، "سورە لەسەر ئەوەى دەبێت ئەو بڕیارانە هەڵبوەشێتەوە چونکە نایاسایین و بەزەبری هێز کراوە کە ئەوەش هەرگیز ڕێگا پێدراو نییە".\nناس کورد ئەوەشی زانیوە، كاریگەریی ئەم جێگۆڕكێیەی دەزگای زانیاری كە لاهور جەنگی بەناشەرعی دەزانێت، لێكەوتەی زۆری لەسەر هاوكێشەی هێز لەناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا دەبێت، بەوپێیەی لە دوو ساڵی ڕابردوودا لەهەموو ئۆرگانێكی گرنگ و باڵا و مەكتەبێكی یەكێتیدا نوێنەری دەزگا هەیە، بەمدواییانەش دەزگای زانیاری خەریكبووە ئۆرگانەكانی یەكێتی كۆنترۆڵ بكات كە باوەڕ وابووە لە بەرژەوەندی لاهور شێخ جەنگییە، ئەمە لە كاتێكدا ناوبراو ماوەیەكی زۆرە وەك جەمسەرێكی نەیاری پارتی لەبنكەی خوارەوەی یەكێتیدا جەماوەری هەیە، جگە لەوەش چەندین و سەكۆ و ماڵپەڕ و پەیجی لە میدیا و سۆشیال میدیا هەیە بۆ دروستكردنی ڕای گشتی. تا ئێستا ڕوون نییە ڕۆڵی ئەو نوێنەرانەی دەزگا لە مەكتەبەكانی یەكێتی لەسەردەمی باڵادەستبوونی بافڵ تاڵەبانیدا چۆن دەبێت، بەڵام باوەڕی زاڵ ئەوەیە وەك جاران لە چاودێریكردن بەردەوام بن بەڵام ئەمجارە لەبەرژەوەندی ئاراستەی نوێ كە ماڵی تاڵەبانین (ئەگەر هات و گۆڕانكارییە بەتەواوی سەریگرت).\nبەگوێرەی زانیارییەكانی ناس كورد، لەپاش گۆڕانكاری لە دەزگا ئەمنییە هەستیار و باڵادەستەكان، بریارە مەڵبەندەكانی شارەزوور و كەركوك و یەكێكیتر لە مەڵبەندەكانی یەكێتی بەر گۆڕانكاریی بكەون، ئەمەش وێستگەیەكی تری ناكۆكی و بەریەككەوتنی هەردوو هاوسەرۆك دەبێت لە كاتێكدا سێ مانگیتر یەكێتی و سەرجەم حیزبە سیاسییەكانی عێراق و كوردستان دەچنە هەڵبژاردنێكی پێشوەختەوە كە بەگرنگ لە قەڵەم دەدرێت بۆ دووبارە داڕشتنەوەی نەخشەی سیاسی و دیاریكردنی سەنگ و قورسایی هێزە سیاسییەكان لەسەر ئاستی كوردستان و عێراق.\nزیاتر بخوێنەوە: ناس زانیاری لەبارەی بەریەككەوتنی هاوسەرۆكانی یەكێتی بڵاو دەكاتەوە\nمیدیای نزیك لەلاهور شێخ جەنگی، گۆڕانكارییەكانی بافڵ تاڵەبانی و لەگەڵیشیدا قوباد تاڵەبانی بە پلانی پارتی دەدەنە قەڵەم بۆ كۆنترۆڵكردنی یەكێتی، لەم لێكدانەوەیەشدا هەندێك چاودێر و شیكاروان و سیاسی نەیاری پارتی هاوڕان و نووسین و لێدوانی هەندێكیشیان كراوەتە بەڵگە، بەڵام لێكدانەوەی تر هەن خواستی بافڵ بۆ گێڕانەوەی یەكێتی بۆ ئامێزی ماڵی تاڵەبانی بەهۆكاری جموجوڵی ئەمدواییە دەزانن، هاوكات لەگەڵ ئەمەشدا هێشتا كاریگەریی دەرەكی لەسەر كۆی ئەم پێشهاتانە جێگەی پرسیارو لێكدانەوەی جیاجیایە و باوەڕ وەهایە كاریگەری پارتی و هاوكێشەی هەرێمایەتی و گوشاری باڵیۆزخانەكانیش لەسەر هەندێك پرسی پەیوەست بەیەكخستنی پێشمەركە و هێزە ئەمنییەكان بەجۆرێك لە جۆرەكان پشكیان تێیدا هەبێت.\nبەر لە كۆنترۆڵكردنی دەزگای زانیاری، پێگەی بافڵ تاڵەبانی بەلاواز بینراوە لەناو یەكێتی یان وەها وێنا كراوە، ئەمەش بەرمەبنای ئەنجامە بەدەستهاتووەكانی كۆنگرەی چوارەم لە كۆتاییەكانی كە 2019 لاهور جەنگیان كردە یەكەم دەنگ، هەروەها بەرمەبنای ئەو قەرەباڵغییەی لەدەوری لاهوری شێخ جەنگی هەبووە، بەڵام هەر لەم گۆڕانكارییە ئەمنیانەی دوایی دەركەوت پشتیوانی لاهور جەنگی لەناو دەزگا ئەمنییەكاندا گۆڕانكاریی بەسەردا هاتووە، قسەو باسی زۆریش هەن لەسەر گۆڕانی ئاراستەی پشتیوانی هەندێك لە كادرە باڵاو سەركردە هەڵكشاوەكانی ئەمدواییەی ناو یەكێتی لە بەرژەوەندی ماڵی تاڵەبانی بەبێ ئەوەی قەبارەی ئەو گۆڕانكارییە هێشتا ڕوون بێت یان شۆڕبوونەوەی بۆ بنكەی جەماوەریی یەكێتی لە ئاستی هەستپێكردنی بەرچاودا بێت. هاوكات لەگەڵ ئەمەشدا نزیكبوونەوەی ماڵی كۆسرەت ڕەسوڵ و ماڵی تاڵەبانی و هەندێكیتر لە جەمسەرە كاریگەرە پێشووەكانی یەكێتی لەگەڵ بافڵ پێشهاتێكە جگە لە گریمانە هەندێك ئاماژە و بەڵگەشی لەسەرە.\nبەگوێرەی بەدواداچوونی "ناس كورد"، باوەڕێكی تاڕادەیەك زاڵ لەناو كادرانی یەكێتیدا هەیە كە ئەگەر ئەم ڕووداوانەی ناو یەكێتی دەستكردی پارتیش نەبن ئەوا لەبەرژەوەندی پارتی دەشكێنەوە، بەتایبەت لەسەروبەندی هەڵبژاردن، هەروەها لە كاتێكیشدان كە پارتی لەهەوڵی زۆردایە بۆ پەلكێشان بۆ زۆنی سلێمانی لە ڕێگای جیاجیاوە كە دواترینیان سەردانی كەسایەتی و خەڵكانی خاوەن قوربانی زویری یەكێتییە، بەڵام پارتی جگە لە پەیجە سێبەرەكانی دەزگا كاریگەرەكانی لەسەر ئاستی فەرمی و حزبی تا ئیستا خۆی بەدوور گرتووە لە قسەكردن لە كێشمەكێشەكانی نێوان هاوسەرۆكانی یەكێتی.\nهەندێك لەكادرانی یەكێتی بەئاشكرا لە سۆشیال میدیا باس لەوەدەكەن لەم قۆناغەدا لاهور شێخ جەنگی و بافڵ تاڵەبانی بۆ یەكێتی پێویستن، بەتایبەت لاهور بۆ هەڵمەتی هەڵبژاردن وەك سەرۆكی هاوپەیمانێتی كوردستان لەنێوان یەكێتی و گۆڕان و بافڵ و قوباد تاڵەبانی بۆ ئیدارەدانی پەیوەندییەكانی یەكێتی لەگەڵ پارتی و حكومەتی هەرێم لەلایەك و وەك كوڕانی ڕابەری گەورەی كۆچكردووی یەكێتی كە مام جەلالە لەلاكەیتر، بەڵام ئەم كاری پێكەوەییە داواكراوە لەلایەن دڵسۆزانی یەكێتییەوە، لەئێستادا دووچاری كەندەڵان و لەمپەری زۆر هاتووە و هێشتاش تەواو ڕوون نییە بە چ ئاراستەیەكدا دەڕوات.


ڕەوتی حیكمە: ریفراندۆم هەڕەشەیە لەیەك پارچەیی عیراق\nرەوتی حیكمەی نیشتیمانی كە عەممار حەكیم سەرۆكایەتی دەكات رایگەیاند پرۆسەی گشتپرسی بۆ سەربەخۆیی كوردستان هەڕەشەیە بۆ یەكێتی عیراق ،داواشیان كرد كێشەكان بە دیالۆگ و گفتوگۆ لەنێوان بەغداو هەولێر چارەسەربكرێت و پەنا نەبرێتە بەر هەنگاوی بەپەلەو خێرا.\nرەوتی حیكمە لە راگەیاندراوێكدا بڵاویكردەوە ئەمرۆ عەممار حەكیم لەگەڵ مەكتەبی سیاسی حزبەكەی كۆبوەتەوە وگفتوگۆیان كردوە لەسەر بارودۆخی سیاسی عیراق بەتایبەتیش پرسی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی كە بەهەڕەشەی دەزانن بۆ یەكێتی عیراق وبەهیچ شێوەیەك لە شێوەكان ئەو پرسە قبوڵ ناكەن..\nبەپێی راگەیاندراوەكە جەختییان كردوەتەوە پێویستە پەلە بكرێت لە گفتوگۆ لەنێوان ناوەندو هەرێم بۆ چارەسەركردنی كێشە هەڵپسێردراوەكان بە بێ ئەوەی پەنا ببرێتە بەر بریاری بەپەلەو سەرپێی كە پێ.دەچێت ئاكامەكەی خزمەت بەهیچ لایەنێك نەكات.\nئاماژەیان بۆ ئەوەشكردەوە سەرجەم كێشەكانی نێوان هەولێرو بەغدا دەكرێت چارەسەر بكرێن گەر زمانی گفتوگۆی هێمنانە بگیرێتە بەر ودوور بكەونەوە لە زمانی زبرو هەڕەشە ئامێز .\nهۆكارى زياد بوونى شێرپه‌نجه له‌ناوشاری سلێمانی دۆزرايه وه\nوه‌زاره‌تی دارایی ئاماده‌كاری بۆ دابه‌شكردنی موچه‌ی مانگی 4ی ئه‌مساڵ ده‌ستپێكردووه\nبه‌غدا سزایه‌كی توندى به‌شه‌خۆراكى هاوڵاتیان ده دات\n11 هەزار پارچە زەوی دابەشدەكرێت\nیه‌كه‌م فڕۆكه‌ی فلای ئه‌ربیل له فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هه‌ولێره‌وه بۆ فڕۆكه‌خانه‌ی ستۆكهۆڵمی پایته‌ختی سوید ده‌ستی به‌گه‌شته‌كانی كرد\nسه ر جه م دووكان و بازاڕەكان له قەزای خانەقین داخران\nهەندێك لەفەرمانگەكان دەوامی فەرمانبەرانیان زیادكردووە\nتورکیا ڕوبەرێکی گەورەو فراوانی خاکی ھەرێمی کوردستان داگیردەکات\nلە ئەمڕۆوە دەزگاکانی راگەیاندن و رێکخراوەکانیدەتوانن بۆ چاودێریکردنی پرۆسەی هەڵبژاردن خۆیان تۆماربکەن


دووشه‌ممه ١٩ ی مانگی چوار ٢٠٢١\nی مانگی چوار, ٢٠٢١\nئیسڕائیل و یۆنان گەورەترین گرێبەستی بەرگری نێوانیان واژۆکرد، ئیسڕائیل دەڵێت ئەم گرێبەستە دەبێتە هۆی پتەوکردنی پەیوەندییە سیاسیی و داراییەکانی نێوان دوو وڵاتەکەدا، ئەمە لەکاتێکدا هێزە ئاسمانییەکانی دوو وڵاتەکە مەشقێکی هاوبەشیان دەستپێکرد\nبەرپرسێکی باڵای ئێران و دوو سەرچاوەی ناوچەکە وتیان بەرپرسانی سعودیە و ئێران لەم مانگەدا دانوستانی ڕاستەوخۆیان ئەنجامداوە بەمەبەستی کەمکردنەوەی گرژییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ هەوڵەکانی ئەمەریکا بۆ دووبارە زیندووکردنەوەی ڕێکەوتنە ناوەکییەکە و کۆتایی هێنان بە جەنگی یەمەن\nئیسڕائیل مەرجی بەکارهێنانی دەمامکی لە شوێنە کراوەکان هەڵوەشاندەوە و دووبارە خوێندنی لە خوێندنگاکان دەستپێکردەوە، ئەمەش لە نوێترین هەنگاودا بۆ گەڕانەوە بۆ ژیانی ئاسایی، هۆکاری ئەمەش ئەو هەڵمەتی کوتانە گەورەیەیە کە ئیسڕائیل دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە وڵاتەکەدا دەستیپێکرد\nسەرەک وەزیری ئوستورالیا دەڵێت وڵاتەکەی پەلەی نییە بۆ کردنەوەی سنورەکانی و ژیان بخاتە بەردەم مەترسی پەتای کۆرۆنا. لەوەتای مانگی 3ی ڕابردووەوە، سنورەکانی ئوستورالیا بەڕووی ئەوانەی هاوڵاتی و دانیشتووی ئوستورالیا نین داخراون.\nسه‌ره‌تای به‌رنامه و چه‌ند هه‌واڵێـک\nئیسرائیل ڕێوشوێنەکانی خۆپاراستن لە پەتای کۆرۆنا هەڵدەگرێت، لەوانە بە زۆر دانانی دەمامک و هەروەهاش بڕیاری دەستکردنەوە بە خوێندن دەدات بۆ قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندی دوابەدوای هەڵمەتی بەرفراوانی بەکارهێنانی ڤاکسینی دژە کۆرۆنا.\nبڕیارە ڕۆژی 16ی مانگی 10ی داهاتوو هەڵبژاردنی پەرلەمان لە عێراقدا بکرێت، هەرچەندە یەکەم جار بڕیار بوو ئەو هەڵبژاردنە لە سەرەتاکانی مانگی شەشدا بکرێت.


به به‌شداری زۆربه‌ی پارته كوردستانیه‌كانی هه‌ر چوار پارچه‌ی كوردستان وه ره‌وه‌ندی كورد له دانیمارك ڕۆژی شه‌مه 30-11-2019 له كۆبنهاگنی پایته‌ختی دانیمارك سیمینارێك ڕێكخرا بۆ ئیلهام ئه‌حمه‌د سه‌رۆكی ده‌سته‌ی جێبه‌جێكاری ئه‌نجوومه‌نی سوریای دیموكرات و شێخ ریاز سه‌رۆكی هاوبه‌شی ئه‌نجوومه‌نی سوریا.\nسه‌ره‌تای سیمیناره‌كه‌به‌ساتێك وه‌ستان بۆ روحی پاكی شه‌هیدانی كوردستان ده‌ستی پێكرد.\nپاشان مامۆستا ریاز باسێكی له كێشه‌كانی ناوچه‌كه‌و سوریا كرد، به‌تایبه‌ت كێشه‌ی كورد له سوریا به بۆچوونی مامۆستا تارێگه چاره‌ی راست بۆ كێشه‌ی كورد نه‌كرێت زۆر ئاسته‌مه ناوچه‌كه ئارامی به خۆیه‌وه ببینێت به بۆچونی ئه‌و كاتێك دیموكرسی و ئارامی دێته كایه‌وه كه كێشه‌ی كورد به شێوه‌ی ئاشتی و دیموكراتی چاره‌سه‌ر بكرێت. له درێژه‌ی قسه‌كانی مامۆستا ڕیاز یه‌كێتی و یه‌ده‌نگی كوردی زۆر به گرنگ زانی و وتی ئێستا له هه‌مووكات زیاتر كورد پێویستی به یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی هه‌یه، چونكه كورد به یه‌كگرتوویی ده‌توانێت به‌سه‌ر دوژمنانی خۆیدا سه‌ركه‌وێت چونكه ئه‌و داگیركاریه‌ی كه ئێستا له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیا و چه‌ته‌كانیه‌وه ده‌كرێته سه‌ر ڕۆژئاوا ته‌نها به یه‌ك هه‌ڵوێستی ده‌بێت چاره‌سه‌ر بكرێت.\nپاشان ئیلهام ئه‌حمه‌د باسێكی له مه‌رحه‌له‌ی ئینتقالی به‌واتای قۆناغی ڕاگوزه‌ری و گۆرانكاریه خێراكانی ناوچه‌كه و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست ئاماژه‌ی به‌وه كرد ئێستا له سوریا جه‌نگی جیهانی سێیه‌م به‌رێوه‌ده‌چێت هه‌ر وڵاته‌و به‌پیێ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان له ناوچه‌كه شه‌ڕده‌كه‌ن له لایه‌ك ئه‌مریكاوه له لایه‌ك روسیاوه له لایه‌ك ناتۆ ئه‌وروپا.\nباسێكی تری له سه‌ر ده‌ستوری سوریا كرد ئه‌و پلانانه‌ی له‌سه‌ر رۆژئاوای كوردستان هه‌یه ئه‌و دستوره‌ی تائێستا له جنێف وه ئاستانه و چه‌ندین جاری تر له كۆبونه‌وه‌كانیان بۆ نووسینه‌وی ده‌ستور هیچ نوێنه‌رێكی راسته‌قینه‌ی كوردی تێدانیه، ئه‌و نوێنه‌رانه‌ی بۆ چوار ملیۆن كورد به‌شدارن ژماره‌یان زۆر كه‌مه تائێستا له 150 نوێنه‌ری پێكهاته‌كانی سوریا ته‌نها ( 2) كه‌س داندراون ئه‌وه‌ش ناكاته نوێنه‌ری راسته‌قینه‌ی كورد كه له لایه‌ن ئه‌و ده‌سته‌وه بۆ نوسینه‌وی ده‌ستور دیاری كراون.\nئیلهام ئه‌حمه‌د پێ وایه له سه‌ر كورد پیلانگێڕی زۆر هه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كورد له ناوبه‌رن به‌بۆچونی ئه‌و كاتێك ده‌ستوری سوریا ده‌نوسرێت نوێنه‌ری راسته‌قینه‌ی كوردی تیابێت باسی له به‌شێكی ئه‌و پلانه كرد كه له ئێستاش توركیا پشتیوانی ئه‌سه‌د بووه به‌ڵام توركیا وا خۆی ده‌رده‌خات كه دژایه‌تی ئه‌سه‌د ده‌كات له ڕاستیدا ئه‌وه به پێجه‌وانه‌یه.\nباسێكی تری له خۆسه‌ری كرد كه ئێستا له رۆژئاوای كوردستان هه‌یه زۆر به سه‌ركه‌وتوانه به‌رێوه‌ده‌چێت له‌و ماوه‌یه‌ی خۆسه‌ری له رۆژئاوی كوردستان خزمه‌تێكی باشی پێكهاته‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی كردووه ئێستا سیاسه‌ت مه‌دارانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئه‌سه‌دوه له ناوچه‌ته‌كانی سه‌ر به توركیا كه ناوێرن به ئاشكرا ده‌ری ببڕن كه خۆسه‌ری باشترین رێگایه بۆ چاره‌سه‌ری سوریا و كۆتایی به كاولكاری دێنێت.\nپاشان به‌كورتی باسی ئه‌و دوو كاره‌كته‌ره‌ی كرد له ناوچه‌كه چۆن سیاسه‌تی خۆیان ده‌به‌ن به‌رێوه بۆ به‌رژوه‌ندێكانی خۆیان ئه‌ویش روسیاو ئه‌مریكاو ناتۆ ئه‌وروپا.\nبه بۆچوونی ئیلهام ئه‌حمه‌د توركیا به هێرش كردنه سه‌ر ڕۆژئاوا دروست كردنی په‌یوه‌ندیه‌كانی له گه‌ڵ ڕوسیا خۆی تووشی كێشه‌یه‌كی گه‌وره كردووه .\nئیلهام ئه‌حمه‌د ڕۆڵی ڕه‌وه‌ندی كوردی وه یه‌ك ڕیزی زۆر به‌گرنگ زانی و هه‌وڵ و پشتیوانیه‌كانی ڕه‌وه‌ندی كوردی بۆ ڕۆژئاوای كوردستان وای كرد كه ببێته هانده‌رێكی گه‌وره بۆ به‌ده‌نگه‌وه هاتنی وڵاتانی ده‌ره‌وه.\nله‌كۆتاییدا ئاماده‌بوان پرسیاره‌كانی خۆیان خسته‌ڕوو.\nجێگای ئاماژه‌یه به نوێنه‌رایه‌تی كۆمیته‌ی ڕێكخستنی یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له دانیمارك حه‌سه‌ن عه‌زیز و ستار مامه و هوشیار مه‌حمود له كه‌رتی ڕێكخستنی كۆبنهاگن به‌شداری سیمیناره‌كه بوون.