ناوەڕۆكی كۆبوونەوەی بارزانی و بەرهەم ساڵح ڕاگەیەنرا\nسەرۆك كۆمار و سەرۆكی ھەرێم جەختیان لە پتەوكردنی پەیوەندییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا كردەوە\nبەرهەم ساڵح و عادل عەبدولمەهدی كۆبوونەوە\nبەرهەم ساڵح چی بە كۆسرەت ڕەسوڵ وتووە؟\nخەڵك؛ وردەكاری دواین كۆبوونەوەی سەركردایەتی یەكێتی بڵاودەكاتەوە\n2019/09/21 - 10:48 AM\nشانەی میدیای ئەمنی ڕایدەگەیەنێت، فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی ڕێكخراوی داعش لە پارێزگەی دیالە دۆزرایەوە.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن شانەی میدیای ئەمنی عیراقەوە بڵاوكرایەوە”هێزێكی هاوبەشی سەر بە دەزگای هەواڵگری و حەشدی شەعبی، توانیان دەست بەسەر فڕۆكەیەكی گەورەی بێفڕۆكەوانی سەر بە ڕێكخراوی داعشدا بگرن لەكاتی هەڵكوتانە سەر حەشارگەیەكی ڕێكخراوەكە لە دیالە”.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”فڕۆكەكە لە یەكێك لە حەشارگەكانی سەر بە ڕێكخراوی داعش و لە جەزیرەیەكى نزیك دەریاچەی حەمرین، دۆزرایەوە”.\nتائێستاش پاشماوەی چەكدارانی داعش لە ناوچە جیاجیاكانی پارێزگەی دیالە بونییان هەیە و ناوبەناو پەلاماری هێزە ئەمنییەكان و هاووڵاتیانی ناوچەكە دەدەن، بەپێی میدیاكانی عیراقیش، لە شەوى ڕابردوودا گروپێكی سەر بە داعش پەلاماری گوندێكی سەر بە قەزای خانەقینيانداوە داوە و سێ ماڵيان سوتاندووە.\n2019/09/21 - 9:07 AM\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، داوا لە كۆمپانیا چینییەكان دەكات، بەوپەڕی گوڕ و تینەوە بەشداریی لە هەڵساندنەوەی عیراق و ئاوەدانكردنەوەی وڵاتدا بكەن، بەڵێنیش دەدات ئاسانكارییان بۆ بكات.\nعەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، لە كۆنگرەی پیشەسازی جیهانی 2019، لە شاری خیفی چینی ڕایگەیاند”لە میانی ئەو چاوپێكەوتنانەی ئەنجامیان دەدەن، داوا لە كۆمپانیا چینییەكان دەكەن بەوپەڕی گوڕ و تینەوە بەشداریی لە ئاوەدانكردنەوەی عیراقدا بكەن، لای خۆشيانەوە بەڵێن دەدەن هەموو ئەو ئاستەنگانەیان لەبەردەمدا ڕابماڵن كە دێنە ڕێیان”.\nبە وتەی سەرۆك وەزیرانی عیراق، لیژنەی ناوەندی، سەرپەرشتی ڕەخساندنی هەلی گونجاو دەكات بۆ ئەو كۆمپانیایانە، ئامانجیشیان لەو كارەدا خستنەڕووی خواستی وڵاتە لە كاریی هاوبەش لەگەڵ وڵاتی چین.\nعادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لەگەڵ ئەندامانی شاندنی عیراقی كە لە وەزیرەكان و پارێزگارەكان و ڕاوێژكاران پێكهاتبوون، وەك میوان و لەسەر بانگهێشتی لی كیشیانگ سەرۆك وەزیرانی چین، ئامادەی كۆنگرەی پیشەسازی جیهانی 2019 بوون كە دوێنێ هەینی كارەكانی لە شاری خیفی چینی دەستیپێكرد.\n2019/09/20 - 6:04 PM\nفەرماندەیی پڕۆسەكانی دیالەی حەشدی شەعبی ئاشكرای دەكات، كە لە نزیك دەریاچەی حەمرین حەشارگەیەك و فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی داعش دۆزراوەتەوە.\nتالب موسەوی، فەرماندەی پڕۆسەكانی دیالەی حەشدی شەعبی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، هێزەكانی سەر بە فەرماندەیی پڕۆسەكانی دیالە دەستیان كردووە بە پڕۆسەی كێوماڵكردن و پشكنین لە 6 ناوچەی باكوری ڕۆژهەڵاتی دەریاچەی حەمرین بە هاوبەشی فەوجی بەرگری و هەواڵگری لیوای 24 و هێزی دەریایی و كەتیبەی دووی سەر بە بەڕێوەبەرایەتی دژە تانك.\nئاماژەی بەوەشكردووە، كە پڕۆسەكە لەسەر بنەمای زانیاری هەواڵگری ئەنجام دراوە و تێیدا حەشارگەیەكی گەورەی چەكدارانی داعش دۆزراوتەوە، كە چەندین پێداویستی لۆجستی و سەربازی تێدا بووە.\nئاشكراشی كردووە، كە هێزەكانیان توانیویانە فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی تێكشكاو بدۆزنەوە، كە لەژێر زەوی شاردرابووەوە لەناوچەیەك، كە تا ئێستا هێزە ئەمنییەكان نەچووبوونە ئەو شوێنە و ئەمەش وای لە دوژمن كردبوو ئەو ناوچەیە بقۆزێتەوە بۆ كردەوەكانی.


ئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nژنهێنان و خێزانپەروەردەى منداڵئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟\nئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟\nئایا چله‌ى منداڵ ده‌ركردن واته له دواى له دایك بوونى بۆ چى مانایه‌ك دێت؟بۆچى ئه‌بێت بكرێت؟وه بۆ پێنج ڕۆژ له چله‌كه ئه‌دزرێته‌وه واته 35 ڕۆژ ئه‌ڵێن ئه‌وه چله‌ى منداڵه‌كه‌مان ده‌ركرد.\nچله‌ى منداڵ ده‌ركردن له ئیسلامدا نییه و ئه‌فسانه‌یه وه پێویسته له‌سه‌ر موسڵمان ته‌نها پشت به خوا ببه‌ستێ و سود و قازانج ته‌نها له خواوه بزانێ كه‌وا بوو ئه‌م چله‌یه بیدعه‌یه و شتێكى بێ به‌ڵگه‌یه . ئه‌مما دزینه‌وه‌ى 5 ڕۆژ له‌و چل ڕۆژه من تا ئێستا نازانم مه‌به‌ستیان چییه .\nئایا دروستە سزای مناڵەکانمان بدەین ئەگەر هاتوو هەڵەیەکیان ئەنجام دا؟ بە لێدان یان بە دانانی بیبەری توون لە دەمیان؟ کاتى ناولێنانى منداڵ ، ناولێنانى منداڵی لەبارچوو ، ئەو ناوانەى کە سونەتن و ئەوانەى کە مەکروهن ئایا بانگدان بە گوێى منداڵدا دروستە؟ ئەگەر نەهێڵی منداڵت ببێ بە خواردنى حەبى مەنع ئەوا حەرامە ؟ جێگەی نوستنى منداڵان لە تەمەنى چەند ساڵیەوە دەبێ لە یەک جیا بکرێتەوە؟\nسەردان: ١,٢٨٩ بەش: پەروەردەى منداڵ\nپرسیاری دواترئه‌گه‌ر ئافره‌ت له گه‌ڵ مێرده‌كه‌ى خراپ بوو پاداشتى چیه؟پرسیاری پێشترمن خوێندكارى زانكۆم زۆربه‌ى كاته‌كانم له‌گه‌ڵ كچ دا به‌سه‌ر ده‌به‌م وه‌كچێكیشیان خۆشه‌ویستمه به‌ڕێزتان وه‌ڵامتان چیه؟


خاکەلێوە 7, 2012 11:40 ب.ن.\nهونه‌رمه‌ندێ كورد يێ ناڤدار جوان حاجۆ: دێ هه‌تا مرنێ كوردستان خه‌ونا من بيت\nئا/ گولبهار عه‌لي\nڕێبەندان 8, 2012 06:41 پ.ن.\nعەدنان كەریم: دژی هەر دەستدرێژییەك دەوەستمەوە بكرێتە سەر كوردستان\nهونەرمەندی گۆرانیبێژی كورد (عەدنان كەریم)رایگەیاند، لەگەڵ كۆمپانیای (ئاڤا میدیا) گرێبەستی ئیمزاكردووە بۆ بڵاوكردنەوەی دوایین بەرهەمی هونەریی (خاتوون) رۆژی چوارشەممە 3/8 لەكۆنگره‌یه‌كیدا كە بۆ ناساندنی دوایین بەرهەمی خۆی لەگەڵ گروپی كامگارەكان بۆ رۆژنامەنووسانی سازكردبوو له سلێمانی  عەدنان كەریم گوتی كە خوازیارە له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی ده‌وامی خوێندن سیدیه‌كه‌ی بڵاو ببێته‌وه.\nڕێبەندان 8, 2012 06:37 پ.ن.\nداگيرساندى مۆمى 18 ساڵه ى هێرۆشيماى كوردستان .\nله يادى كيميا بارانى هێرۆشيماى كوردستان (هه ڵبجه ى خوێناوى)، ده زگاكه مان (ده زگاى سه ما بۆ رۆشنبيرى وهونه رى) ئه ندامانى ده زگاكه مان سه ردانى هه ڵبجه ى شه هيديان كرد بۆ داگير ساندنى مۆمى 18 ههمين ساڵ يادى كيميا بارنى هه ڵبجه له لایه ن رژێمى به عسى رووخاوى عێراق . كه به هه زاره ها شه هيد و بريندار و ئاواره ى لێ كه وته وه ، تاكوئێستاش خه ڵكى ناوچهكه به ده ست پاشماوه ى كيميا بارانه كه وه ده ناڵێنن .\nڕێبەندان 8, 2012 06:29 پ.ن.\nساز كردنى كؤنسێرتێكى قه شه نگ .\nله رؤژى30/1/2006 (ده زگاى سه ما بۆ رۆشنبيرى و هونه رى)لقى كوردستان – هه ولێرى پايته خت ، به بۆنه ى يه كبوونى هه ردوو ئيداره و له يادى دامه زراندى كۆماره شه هيده كه ى مه هاباد - قازى محمه د - وه هه روه ها يادى رۆشنبير و تێكۆشه رى كوردى رۆژئاوا –سوريا – محمه د شێخۆ – كۆنسێرتێكى قه شه نگى ساز كرد .\nڕێبەندان 8, 2012 06:28 پ.ن.\nپرتووكا "هه‌ڤپه‌یڤین ب دادگه‌رێ شوَره‌شا بارزانی ره" ژ ناڤ وه‌شانێن سه‌ما ده‌ركه‌ت\nعوسمان سه‌برى – شاعیرو نووسه‌ر - زنجیره بلاوكراوه‌كانى ده‌زگاى (سه‌ما)\nبۆ یه‌كه‌مجار ده‌رچوو به‌ناوى (عوسمان سه‌برى – شاعیرو نووسه‌ر) له‌باسى ئه‌ده‌بى –بۆ لیَ كۆ ڵیَ نه‌ر (حه‌یده‌ر عومه‌ر) له‌به‌رده‌وام بوونى چاڵاكى هه‌مه جۆر ، گرییگى پیَدان به تایبه‌تمه‌ند بى زمانى كوردى ،دایك ،ئه‌بجه‌دى ،لاتینى، بره‌ودان به‌و چالاكیانه تاكو سالى (2006)\nڕێبەندان 8, 2012 06:27 پ.ن.\nزياره تى مه زارى نه مران له لايه ن ده زگاى سه ما .\nدوێنێ 17/3/2006 ده زگاى (سه ما بۆ رۆشنبيرى و هونه رى كوردى) ئه ندامانى خۆى كۆكرده وه بۆ مه به ستى زياره تى مه زارى نه مران باوكى روحى نه ته وه ى كورد (مه لا موسته فا بارزانى) و (كاكه ئيدريسى هه ميشه له ياد) ئه مه و ده زگاكه مان له كاتى گه يشتنى بۆ شوێنى مه به ست به ده ست پێكردنى خوێندنى سوره تى فاتيحة و پێشكه ش كردنى چه په كه گوڵێك بۆ گيانى پاكيان مه راسيمى سه ردانى خۆى ده ست پێكرد ، هه روه ها پێشكه ش كردنى وته يه ك له لايه ن ده زگاكه مان .\nڕێبەندان 8, 2012 06:16 پ.ن.\nپیرۆز بێ رۆژی جیهانیی کرێکار\nئه‌مڕۆ 1ی مه‌ی 2011 ی زایینی رۆژی جیهانیی کرێکاره، بۆیه به‌ر له هه‌ر شتێک پیرۆزبایی خۆمان ئاراسته‌ی سه‌رجه‌م کرێکاران و زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان و ئێران و جیهان ده‌که‌ین.


کورده‌کانی عێراق داوا ده‌که‌ن په‌که‌که بکشێته‌وه\nحکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان داوا له پارتی کرێکارانی کوردستان ده‌کات له ناوچه‌ی هه‌رێمی کوردستانی عێراق بکشێنه‌وه له پێناو ڕێگاگرتن له مه‌رگی که‌سانی سیڤیل به‌هۆی هێرشه‌کانی له‌شکری تو‌رکیا دژ به گروپه‌که.\nئاژنسی ئه‌سۆسیه‌یتت پرێس له ڕۆژی شه‌ممه ڕایگه‌یاند، له به‌یاننامه‌یه‌کی ئۆفیسی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم مه‌سعود بارزانی ڕاگه‌یه‌ندراوه پێویسته په‌که‌که شه‌ڕڤانه‌کانی له خاکی هه‌رێمی کوردستان بکشێنێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی که‌سانی مه‌ده‌نی کوردستان نه‌بن به قوربانی ئه‌و شه‌ڕو پێکدادانه.\nهه‌ر له‌م به‌یاننامه‌یه‌دا ئیدانه‌ی هێرشه‌کان تورکیاش کراوه بۆ سه‌ر که‌سانی سیڤیل، ئه‌مه‌ش دوابه‌دوای ئه‌و ڕاپۆرتانه‌ی که ده‌ڵێن ماڵی خه‌ڵکی به‌هۆی هێرشه ئاسمانییه‌کانه‌وه له باکوری ڕۆژئاوای عێراق زیانی پێگه‌یشتووه.\nهه‌روه‌ها له بڵاکراوه‌که‌ی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمدا داوا له هه‌ردوو لا کراوه ده‌ستبکرێته‌وه به وتووێژی ئاشتی.\nله ده‌قی به‌یاننامه‌که‌دا هاتووه" ئێمە لە كاتێكدا كە ئیدانەی ئەم بۆردومانە دەكەین كە بووەتە هۆی شەهیدبوونی خەڵكی هەرێمی كوردستان، داوا لە توركیا دەكەین بۆردومانكردنی خەڵكی مەدەنی دووبارە نەبێتەوە و شەهیدكردنی هاووڵاتیی مەدەنیی هەرێمی كوردستان هیچ پاساوێك هەڵناگرێت. پێویستیشە هێزەكانی پەكەكە گۆڕەپانی شەڕەكە لە هەرێمی كوردستان دوور بخنەوە و چیتر هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان نەبنە قوربانیی ئەو شەڕ و ململانێیە. بەردەوامیی شەڕ زیانی بۆ خەڵكی مەدەنی دەبێت و داوا دەكەین لایەنەكان بگەڕێنەوە بۆ پڕۆسەی ئاشتی".\nسه‌دار ستار چالاوانێکی په‌که‌که له عێرق به ئاژانسی ده‌نگوباسی ئه‌سۆسیه‌یتت پرێسی ڕاگه‌یاندووه هێرشه ئاسمانییه‌کانی تورکیا به‌لایه‌نی که‌م 6 ماڵیان له شارۆچکه‌ی زارگه‌لی ڕووخاندووه و به‌لایه‌نی که‌م 8 که‌سی مه‌ده‌نیش کوژراون و 12 ش بریندار بوون.\nتورکیا هێرشه ئاسمانییه‌کانی بۆ سه‌ر پارتی کرێکارانی کوردستان له هه‌فته‌ی ڕابوردوو ده‌ستپێکرد، ئه‌مه‌ش یه‌که‌م هێرشه له ساڵی 2012 وه که پرۆسه‌ی ئاشتی ده‌ستی پێکرد.\nله ڕۆژی هه‌ینی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان په‌که‌که‌ی تاوانبار کرد به هێرش کردنه سه‌ر بۆرییه نه‌وته‌کانی باکوری عێراق. حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ڕاسته‌وخۆ نه‌وتی ده‌فرۆشت به تورکیا له‌و کاته‌وه‌ی ناکۆکی له نێوان حکومه‌تی هه‌رێم و حکومه‌تی ناوه‌ندی به‌غدا دروست بووه. ئه‌م فرۆشتنه له سه‌ره‌تای ئه‌م ساڵ ڕاگیرا وه‌کو به‌شێک له ڕێککه‌وتنی نێوان حکومه‌تی هه‌رێم و به‌غدا هه‌رچه‌نده حکومه‌تی هه‌رێم له ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌ی ڕابوردوودا هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی فرۆشتنی نه‌وت به بازاره‌کانی جیهان ده‌کات.\nهاوکات له سوریا چه‌کداره کورده‌کان ده‌ڵێن له‌شکری تورکیا له 24 ی مانگی 7 وه 4 جار هێرشی کردۆته سه‌ریان و ئه‌م هێرشانه به وروژێنه‌ر ناودێر ده‌کات. یه‌کینه‌کانی پارستنی گه‌ل ناسراو به یه‌په‌گه که ماوه‌یه‌کی زۆره له پێشه‌نگی شه‌ڕی دژ به ده‌وڵه‌تی ئیسلامیدایه به هاوکاری هێزی ئاسمانی هاوپه‌یمانان به ڕێبه‌رایه‌تی ئه‌مه‌ریا داوا له هاوپه‌یمانان ده‌کات که هه‌ڵوێستی خۆیان له‌مه‌ڕ هێرشه ئاسمانییه‌کانی تورکیا ڕوون بکه‌نه‌وه. یه‌په‌گه ده‌ڵێت سه‌ره‌ڕای ئه‌و ڕاستییه‌ی که ئه‌مان هیچ په‌یوه‌ندییه‌کیان نییه به شه‌ڕه‌که‌ی تورکیا و په‌که‌که‌وه به‌ڵام له‌شکری تورکیا چاودێری بنکه‌کانمان ده‌کات و هێرش ده‌کاته سه‌رمان ده‌ڵێت ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر به‌رده‌وام بێت ده‌ره‌نجامی ده‌بێت و حه‌کومه‌تی تورکیا به‌رپرسیار ده‌کرێت.


زیاتر لە شەش هەزار سەرباز و راوێژکاری سەربازیی بیانی لە عێراق و هەرێمی کوردستاندا هەن\n- هەرچەندە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠دا ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بڕیاری دەرکردنی هێزە بیانییەکانی داوە لەسەر خاکەکەی بەڵام بەپێی داتاکان زیاتر لە شەش هەزار سەربازى بیانی لە عێراقدا لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژبە داعش و پەیمانی ناتۆدا هەن.\nHawkar Yaseen | 10.06.2021\nهەرچەندە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠ دا بڕیاریدا هێزەکانی هاوپەیمانان بەتایبەت هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بچنە دەرەوە بەڵام هێشتا ئەو هێزانە وەک خۆیان ماون و هەندێک لە هێزەکان باس لە زیادبوونی ژمارەشیان دەکرێت.\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژبە داعش لە رۆژی ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤دا ئەمریکا بڕیاری پێکهێنانیدا بۆ رووبەڕووبوونەوە و لەناوبردنی داعش لە هەریەک لە عێراق و سووریا.\nپێشمەرگە عێراق ناتۆ هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی دژ بە داعش هێزە بیانییەکان لە عێراق\nناوەڕۆکی کۆبوونەوەی نێچیرڤان بارزانی و عەبدوڵڵای دووەم\nکەرکووک.. ھێرشی داعش بۆسەر ھێزەکانی پۆلیسی فیدراڵیی\nنەجم جبوری: "دوو ملیار دینار بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی مزگەوتی نەبی یونس تەرخانکراوە"\nنێچیرڤان بارزانی: "پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئوردن زیاتر پەرە پێ دەدەین"\nکۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکان لە عێراق: "پێشبینی دەکەین ١٠٠ کاندید بکشێنەوە"\nئەڵمانیا بەردەوام دەبێت لە مەشق و راهێنان بە هێزەکانی پێشمەرگە


کاوە محەمەد: تاکە ئومێد ئێوەن کە بە دەنگتان سزای قورسی دەسەڵاتدارە فاشیلەکان بدەن\nکاوە محەمەد رایدەگەیەنێت؛ تاکە ئومێد دەنگی خەڵکی هوشیار و بەویژدانی هەرێم و ناوچە دابڕێنراوەکانە کە سزای قورسی دەسەڵاتدارە فاشیلەکانی هەرێم بدەن، تا جارێکی تر کورد لەژێر باری گرانی لێکەوتەکانی ریفراندۆم و شانزەی ئۆکتۆبەر راستکەینەوە.\nکاوە محەمەد، سەرۆکى لیستى ژمارە (142)ى بزوتنەوەى گۆڕان لە شارى هەولێر لە پەیامى دەستپێکى بانگەشەى هەڵبژاردندا لە شارى قەڵا و منارەوە وتى: "ئەی ئەوانەی خەمی خەڵک و خاک، رێگای ئازادی و چاکسازی کۆیکردونەتەوە و گەڕاندنەوەی ماف و کەرامەت بۆ هاونیشتیمانیان بۆتە قیبلەنوماتان، سڵاو لەئێوە و تەواوی گۆڕانخوازان".\nوتیشى:"گەڕانەوەی ئەمڕۆی د. یوسف بۆ هەولێر، گەڕانەوەی ئیرادەی هەرگیز نەبەزیو و رەگداکوتاوی گۆڕان و چاکسازییە بۆ لەبن دەرهێنانی مەیل و کەڵکەڵەی پشتاپشتی دەسەڵات و خۆسەپێنی مافیا تەماعکارەکان".\nدوپاتیشیکردەوە؛ هەولێر لەهەمو کاتێک زیاتر تینوە بۆ گۆڕان و کردنەوەی باوەشی گەرمی بۆ ئاڵا نیللیە پڕ لەئومێدەکەی، تا لێرەوە و لەم شارە بە شکۆ و هەیبەتەی مێژوەوە، تۆمارێکی تری وەستانەوە بەڕوی جەور و ستەم بکاتە تاج و بینێتە سەر قەڵا و منارە سەرکەشەکەی.\nدەقى وتارى کاوە محەمەد:\nهاونیشتیمانیانی بەڕێز .. میراتگرە حەماسەتخوڵقێنەکانی رەوانشاد کاک نەوشیروان گۆڕانخوازانی پڕ لەهێز و ئیرادە.. ئەی ئەوانەی خەمی خەڵک و خاک، رێگای ئازادی و چاکسازی کۆیکردونەتەوە و گەڕاندنەوەی ماف و کەرامەت بۆ هاونیشتیمانیان بۆتە قیبلەنوماتان.. سڵاو لەئێوە، سڵاو لەتەواوی گۆڕانخوازان لەهەر کوێیەکی سەر ئەم زەمینە بن.. بەناوی خۆم و هاوڕێیانم لەلیستی ژمارە (۱٤۲)ی بزوتنەوەی گۆڕان لەسنوری پارێزگای هەولێرەوە بەخێرهاتنێکی گەرمی هاوڕێیانمان لەلیژنەی باڵای هەڵبژاردن و یەکە بە یەکەتان دەکەین، بەتایبەت ئەوانەی لەدەرەوە و دوری شارەوە هاتون و هەولێری پایتەختی گۆڕانکاری و چەقی وەرچەرخان و چاکسازییان روناکتر و ئاوەدانتر کردەوە. بەتایبەتتریش برای بەڕێزمان کاک د.یوسف محەمەد سادق کە رون و ئاشکرایە رێگەگرتن لەو وەک سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان لە(۱۲)ی ئوکتۆبەری ساڵی (۲٠۱٥)دا رێگەگرتنی دەسەڵاتە سەرکوتکەرەکەی هەولێر بو لەشەرعیەت و دیموکراسی، هەروەها سەپاندنی هەژمونی حزب و بنەماڵە بو بەسەر رۆڵ و رێزی دامەزراوەی نوێنەرایەتی راستەقینەی خەڵک و چاودێریکردنی حکومەت، بۆیە گەڕانەوەی ئەمڕۆی دوای دو ساڵ و نیو بۆ هەولێر، گەڕانەوەی ئیرادەی هەرگیز نەبەزیو و رەگداکوتاوی گۆڕان و چاکسازییە بۆ لەبن دەرهێنانی مەیل و کەڵکەڵەی پشتاپشتی دەسەڵات و خۆسەپێنی مافیا تەماعکارەکانی و ئەو پەیامە رونەش بە دور و نزیک، بە یار و نەیار دەگەیەنێت کە گۆڕان پرۆژە و ئایندەی خەڵکە و بە پشتیوانی خوا و جەماوەرە هەمیشە بەرفراوانبوەکەی وەک سنەوبەر لەبەردەم رەشەباکانی کۆتایی تەمەنی دەسەڵاتی تاکڕەو و گەندەڵکاران دەوەستێت و ئیرادەیەکە نە چۆک دادەدات و نە دەشچەمێتەوە. هاوڕێ و هەڵسوڕاوانی قەدرگران..\nئەمڕۆ هەولێر لەهەمو کاتێک زیاتر تینوە بۆ گۆڕان و کردنەوەی باوەشی گەرمی بۆ ئاڵا نیللیە پڕ لەئومێدەکەی، تا لێرەوە و لەم شارە بە شکۆ و هەیبەتەی مێژوەوە، تۆمارێکی تری وەستانەوە بەڕوی جەور و ستەم بکاتە تاج و بینێتە سەر قەڵا و منارە سەرکەشەکەی، تا لەم شارە بریندارەی دەستی مافیاکانی حوکمڕانی کوردی_ەوە، سەرەتای کۆتایی ئەو مۆدێلە شکستخواردو و ناشیرینە تۆمار بکرێت کە لەدەسپێکی نەوەدەکانی سەدەی رابردوەوە دەستیانکرد بەتاڵانی و گەندەڵی و هەر زو راپەڕینیان لەخەڵک دزی و هەرێمیان پڕکرد لەستەم و بێڕێزی و رۆژ بەرۆژ و ساڵ بە ساڵ لەجیاتی دەسکەنەکردنی دەستکەوت، شکست لەدوای شکستیان کەڵەکە کرد تا لەریفراندۆم و شانزەی ئۆکتۆبەردا گەیاندیان بە لوتکەی شکست و شەرمەزاری.\nخۆپیشاندانەکانی چەند رۆژێک لەمەوبەری ئەم شارەش باشترین بەڵگەی توڕەیی و بێزاری خەڵکی هەولێرە لەو مودێلی حوکمڕانییەی هەر بۆ پێچانەوە و رۆیشتن باشە. بۆیە ئیتر هیچ دەرەتانێک لەبەردەم هاونیشتیمانییان نەماوەتەوە جگە لەگۆڕان و رێبازە رو لەروناکییەکەی کاک نەوشیروانی رەوانشاد، تاکە ئومێد ئێوە و دەنگی خەڵکی هوشیار و بەویژدانی هەرێم و ناوچە دابڕێنراوەکانە کە لەهەڵبژاردنی (۱۲)ی ئایاری داهاتودا سزای قورسی دەسەڵاتدارە فاشیلەکانی هەرێم بدەن، تا جارێکی تر کورد لەژێر باری گرانی لێکەوتەکانی ریفراندۆم و شانزەی ئۆکتۆبەر راستکەینەوە و لەیەکەم هەڵبژاردنی دوای کۆچی دوایی کاریزمای گۆڕانکاری و چاکسازیشدا، بە دەنگەکانی خۆمان رۆحی ئاسودە بکەین و ئەو وتەیەی بسەلمێنین کە لەدوای خۆی رێبازێکی وا جوان و تۆکمەی بۆ بەجێهێشتوین کە بە نەمانی ئەو و هیچ یەکێک لەهاوڕێکانی، کوێر نابێتەوە و بە کۆتا نایەت. گۆڕان ئیرادەیەکی بەردەوامە..


بەگوێرەى پێشبینیەكانی بەرپرسێكی باڵای نەتەوە یەكگرتووەكان، بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت و كۆمەڵێك قەیرانی كەڵەكەبووی ترەوە ڕێژەی هەژاری لەعێراق بۆ 40% بەرزبێتەوە.\nبەرپرسەكەی نەتەوە یەكگرتووەكان هانی دەسەڵاتدارانى عێراق دەدات بۆ چارەسەركردنی قەیرانەكان بەیارمەتی بانكە نێودەوڵەتیەكان و نەتەوە یەكگرتووەكان.\nبەگوێرەی وتارێكی پاتریك كۆكبێرن كە لەماڵپەڕی ئیندیپیندیت بڵاو كراوەتەوە، چانسی عێراقییەكان بەهۆی كۆمەڵێك قەیرانەوە باش نابیت كە دواترینیان دابەزینی زۆری نرخی نەوتە، كە زیانەكانی ئەو قەیرانە بە زۆرتر لەزیانەكانی داعش و ڤایرۆسی كۆرۆنا وەسف دەكرێت، چونكە لە 95% داهاتی عێراق پشت بەفرۆشی نەوت دەبەستێت.\nلەو چوارچێوەیەدا و لەسەر بنەمای زیانی ئەو قەیرانانە، جینین هینیس بلاسخارت، نوێنەری نەتەوە یەكگرتووەكان لەعێراق پێشبینی بەرزبونەوەی ڕێژەی هەژاری بۆ 40% لەنێو ژمارەی دانیشتواندا دەكات كە پێشتر بەڕێژەی 20% لەساڵانی ڕابردودا تۆمار كراوە.\nئاماژەی بۆ ئەوەش كردووە، پێشبینی دەكرێت بەرێژەی 9.7 % ئابوری عێراق تووشی دابەزین ببێت لەگەڵ بەرزبونەوەی ڕێژەی هەژاری بۆ 40% لەساڵی 2020 هەروەها دابەزینی ئاستی چالاكیە ئابورییەكان.\nبەرپرسەكەی نەتەوە یەكگرتووەكان هانی دەسەڵاتدارانى عێراق دەدات، كەشوهەوایەكی لەبارو یەكسان بڕەخسێنن و دەرفەتی كار فەراهەم بكەن بەیارمەتی بانكی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و نەتەوە یەكگرتووەكان.\nهۆكاری قەیرانی دارایى بۆ دابەزینی نرخی نەوت دەگەڕێنرێتەوە كە بەهۆیەوە عێراق داهاتی مانگانەی لەماوەی دوو مانگی ڕابردودا لە 6 ملیارەوە بۆ ملیارێك و چوارسەد هەزار دۆلار دابەزیووە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتێكی وەزارەتی پلاندانان كە لەساڵی 2018 بڵاوكرایەوە، ڕێژەی هەژاری گەیشتووەتە 20% بەپێی جیاوازی شارەكانیش ڕێژەكە دەگاتە 50% لەهەندێ شاردا.\nگەرچی ڕێژەكە بۆ 22% لەساڵی 2014 دابەزیوە بەڵام لەماوەی چوار ساڵدا حكومەتە یەك لەدوای یەكەكان نەیانتوانیوە ڕێژەكە دابەزێنن تەنها ساڵی 2015 گەیشتووەتە 15%.\nبەپێی ئامارەكان، یەک لەسەر پێنجى خەڵكی عێراق كەوتووەتە ژێر هێڵی هەژارییەوە ئەوەش بەهۆی بڵاوبونەوەی گەندەڵی و ڕێژەی بێكاری لەنێوان گەنجاندا، وای كرد ساڵی پار زنجیرەك لەخۆپیشاندان بەڕێوەبچێت لەدژی دەسەڵاتداران و تا ئێستاش بەردەوامە.\nکۆمەڵ بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان: هەوڵی دروستکردنی دەسەڵاتێکی پۆلیسی دەدرێت\n2020.05.19 - 18:25\nپەرلەمانتارێک: پێشبینیدەکرێت هەفتەى داهاتوو کابینەکەى کازمى تەواو بکرێت\n2020.05.29 - 22:46\nپێشبینییەکانی کەشوهەوا.. فێنک و باراناوی\n2020.05.10 - 10:14


کوردیپێدیا - تەلوە\n🏰 تەلوە | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n5. 👁 ئەڤریکا ژێرێ\n6. 👁 بابلو\n7. 👁 باجلور\n8. 👁 باخر نیفێ\n9. 👁 بادێ\n10. 👁 بانی\n11. 👁 باکوز\n12. 👁 برجینێ\n13. 👁 بهێرێ\n14. 👁 بیسکێ\n15. 👁 بێتاس\n16. 👁 بەتیا\n17. 👁 بەروشکێ سێفێ\n18. 👁 بەرێ بەهار\n19. 👁 پشتگری\n20. 👁 پیرموس\n21. 👁 پیرومەرا\n22. 👁 پیرەفات خراب\n23. 👁 پیرەفات\n24. 👁 پێدە\n📊 ئامار بابەت 380,815


کوردستان – پەڕە 215 – زاگرۆس پۆست\nبازداشت پنج فعال مدنی در شھر سقز\nماڵەوە / کوردستان (پەڕە 215)\nفەرهاد پیرباڵ: خۆم دەكەم بە (چێ گیڤارا)ی رۆژهەڵاتی كوردستان\nچوار شه‌ممه 4 كانونی یه‌كه‌م 2013\t0\nفەرهاد پیرباڵ لە روونكردنەوەیەكدا سەبارەت بە هەوڵی خۆسوتاندنەكە، دەڵێت لەو بڕیارە پاشگەز بووەتەوە‌و ئەو ئێستا بڕیارێكی دیكەی داوە‌و دەیەوێ ببێتە پێشمەرگەی رۆژهەڵاتی كوردستان و لە دژی كۆماری ئیسلامیی ئێران شەڕ بكات. بڕیار بوو فەرهاد پیرباڵ وەك ناڕەزایەتییەك بەرامبەر دەستگیركردنی حەوت چالاكڤانی رۆژئاوای كوردستان لە گرتووخانەی محەتە لە شاری هەولێر، خۆی بسووتێنێ، بەڵام بە هەوڵی كەسە نزیكەكەكانی رێگریی لێ كرا. سەبارەت …\nسەقز.. هێزەكانی ئیتلاعات لاوێکی تەمەن ٢٢ ساڵیان دەستبەسەر کرد\nلاوێکی تەمەن ٢٢ ساڵ لەلایەن هێزەكانی ئیتلاعاتی شاری سەقز پاش لێدان‌و بێحورمەتی دەستگیركرا. سەرلە بەیانیی رۆژی یەکشەممە رێکەوتی ١٠ی سەرماوەز کورش ئەمیری تەمەن ٢٢ ساڵ و خەڵکی شاری سەقز لەلایەن هێزە ئەمنیەکانی ئەو شارەوە دەستبەسەر و راپێچی شوێنێکی نادیار كرا. بەپێی زانیارییەكان هیزە ئەمنییەکان لە کاتی دەستگیركردنی کورش ئەمیریدا، ناوبراویان داوەتە بەر لێدان سەرچاویان خوێناوی كردوە. ئەمە لەكاتێكدایە كە لە …\nچالاکانی ڕۆژهه‌ڵاتی ئازاد نه‌کران‌و پیرباڵ ئه‌ڵێت خۆم ئه‌سوتێنم\nدوو شه‌ممه 2 كانونی یه‌كه‌م 2013\t0\nدوای ئه‌وه‌ی سه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ فه‌رهاد پیرباڵ چووه به‌رده‌م فڕۆکه‌خانه‌ی هه‌ولێرو گرتووخانه‌ی مه‌حه‌ته که شوێنی ده‌ستبه‌سه‌رکردنی 8 چالاکی ڕۆژهه‌ڵاتییه‌و بڕیاریدا ئه‌گه‌ر تا کاتژمێر 3 دوانیوه‌ڕۆ ئازاد نه‌کرێن ئاگر له خۆی به‌رده‌دات، تا ئێسته‌ش که نیوکاتژمێر له 3 لایداوه چالاکان ئازاد نه‌کراون‌و کۆمه‌ڵێک چالاکی تری ڕۆژهه‌ڵاتی له به‌رده‌م گرتووخانه‌که بۆ پشتگریی له پیرباڵ مانیان گرتووه‌و هێزه‌کانی پۆلیس‌و ئاسایش ده‌وره‌که‌یان گرتووه. شایه‌تحاڵێک به زاگرۆ پۆستی …\nفه‌رهاد پیرباڵ هه‌ڕه‌شه‌ی خۆسووتاندن ده‌کات\nسه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ دووشه‌مه هونه‌رمه‌ندو نووسه‌ری هه‌ولێری فه‌رهاد پیرباڵ له به‌رده‌م گرتوخانه‌ی مه‌حه‌ته ڕایگه‌یاندووه ئه‌گه‌ر تا دوانیوه‌ڕۆ چالاکانی ده‌ستبه‌سه‌رکراوی ڕۆژهه‌ڵاتی ئازاد نه‌کرێن ئاگر له جه‌سته‌ی خۆی به‌رده‌دات. به پێی ئه‌و زانیارییانه‌ی به زاگرۆس پۆست گه‌یشتووه پیرباڵ له ناڕه‌زایه‌تی به ده‌ست به سه‌رکرانی 8 چالاکی سیاسی‌و مه‌ده‌نیی رۆهه‌ڵاتی له لایه‌ن ئاسایشی هه‌ولێره‌وه له به‌رده‌م فڕۆکه‌خانه‌ی هه‌ولێر تا گرتوخانه‌ی مه‌حه‌ته وێرای ده‌یان چالاکی …\nسلێمانی: دوو ته‌قینه‌وه هێزه‌کانی پێشمه‌رگه‌یان کرده ئامانج\nسه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ دووشه‌مه له گه‌ڕه‌کی سه‌رچناری شاری سلێمانی دوو ته‌قینه‌وه‌ی جیاجیا ماشینه‌کانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمیان کرده ئامانج‌و له ئاکامدا دوو ئه‌فسه‌ر بریندار بوون. له‌و باره‌وه وه‌ستا حه‌سه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایشی سلێمانی ڕایگه‌یاندووه: ته‌قینه‌وه‌ی یه‌كه‌م كاتژمێر 07:31 له‌نزیك بازاری سه‌رچنارو دووه‌م ته‌قینه‌وه‌ش كاتژمێر 07:37 له نزیک ڕێستورانی داوا ڕوویداوه. ئاسایشی سلێمانی دوابه‌دوای ته‌قینه‌وه‌کان ده‌ستی کردووه به لێکۆڵینه‌وه‌و ئه‌وه‌شیان پشتڕاست کردووه‌ته‌وه که تا ئێسته …\nیه‌ك شه‌ممه 1 كانونی یه‌كه‌م 2013\t0\nپێنجشه‌مه‌ی حه‌فته‌ی ڕابردوو نچیروان بارزانی سه‌رۆکی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان گه‌یشته تورکیه‌و له‌گه‌ڵ ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان سه‌رۆک وه‌زیرانی ئه‌و وڵاته چاویان به‌یه‌ک که‌وت. به گوێره‌ی هه‌واڵنێرییه‌کان ته‌وه‌ری دانیشتنه‌که له‌سه‌ر ناردنی نه‌وتی باشوور بۆ تورکیه بووه. دوابه‌دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵی ئه‌و سه‌ردانه لایه‌نه عێراقییه‌کان‌و به‌تایبه‌ت وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌و سامانه سروشتیه‌کانی عێراق، که له یاسای عێراقدا به‌رپرسی فه‌رمیی ناردنه‌ده‌ره‌وه‌ی نه‌وتن گله‌یی‌و گازنده‌یان له حکومه‌تی هه‌رێمی …\nپێنج شه‌ممه 28 تشرینی دووه‌م 2013\t0\nبە پێی هەواڵێكە بە زاگرۆس پۆست گەیشتووە، پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنجشەممە 7ی سەرماوەز كۆمەڵێكی بەرچاو لە هێزەكانی رژیم پێشیان بە 3 ئۆتۆمبیلی كاسبكاران لە شاری سەردەشت گرت بۆ ئەوەی دەست بەسەر بارەكانیاندا بگرن. بە پێی ئەم هەواڵە، زیاتر لە چوار ماشینی هێزەكانی رژیم هەوڵی ئەوەیاندا كە لە نزیك پاركی كودەك لە شاری سەردەشت دەست بەسەر باری چەند كاسبكارێكدا بگرن، بەڵام پاش …\nئەو بەڕێوەبەرەی مۆڵەتی بە خۆپیشاندەرانی بەردەم كۆنسولخانەی ئێراندا دورخرایەوە\nپێنج شه‌ممه 28 تشرینی دووه‌م 2013\t1\nپاش ئەوەی شەپۆلێكی نوێی لەسێدارەدانی لاوانی كورد لە ئێران دەستیپێكرد‌و ناڕەزایەتیەكی بەرین لە زۆربەی وڵاتانی جیهان دژ بە كۆماری ئیسلامیی هاتەئاراوە، ژمارەیەك لە چالاكانی سیاسی‌و مەدەنی دانیشتووی هەرێمی كوردستان پاش وەرگرتنی مۆڵەت، رۆژی 8ی مانگی 11 خۆپیشاندانێكیان لەبەردەم پاركی شانەدەر لە شاری هەولێر بەڕێوەبرد. پاش كۆتایی خۆپیشاندانەكە كۆمەڵێك لە بەشداربووان بەرەو كۆنسولگەری كۆماری ئیسلامیی رۆیشتن‌و هێرشیان بردەسەر ئەو شوێنە‌و هەندێك …\nدوزخورماتوو بڕیاریدا بخرێته سه‌ر که‌رکوک\nدوو شه‌ممه 25 تشرینی دووه‌م 2013\t0\nئه‌مڕۆ یه‌کشه‌مه ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی شارۆچکه‌ی دوزخورماتوو له باشووری که‌رکوک به کۆی ده‌نگ بڕیاریان دا به جیابوونه‌وه له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین‌و په‌یوه‌ستبونه‌وه‌یان به پارێزگای که‌رکوک. ئه‌نجومه‌نی دوزخورماتوو پێکهاتووه له 21 ئه‌ندام له هه‌ر سێ نه‌ته‌وه‌ی کوردو تورکمان‌و عه‌ره‌ب‌و داوایان کردووه له ڕووی ئیدارییه‌وه له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین داببڕێن‌و بخرێنه سه‌ر که‌رکوک. داواکاریی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه برێتیه له شه‌ش خاڵ: 1- داوا بكرێ له پارێزگای …\nیه‌ك شه‌ممه 24 تشرینی دووه‌م 2013\t0\nرۆژی شەممە 2ی سەرماوەزی 1392 سمینارێك بە هاوبەشی حەوت رێكخراوی ژنان بە بۆنەی 25ی نوامبر رۆژی بەرنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژ بە ژنان لە هۆڵی ئازادیی شاری سلێمانی بەڕێوەچوو. لەم سمینارەدا كە چەندین ژنی چالاك لە بواری مافەكانی ژنان كورتە باسێكیان پێشكەشی ئامادەبووان كرد، ئاماژە بە رۆڵی پەروەردە‌و میدیا‌و راگەیاند‌و هاوكات كاریگەریی داب‌ونەریتەكان كرد كە چەندە رۆڵ دەگێڕن لەسەر پرسی یەكسانیخوازیی نێوان …\nفەرهاد پیرباڵ لە بابەت گیراوە رۆژهەڵاتیەكان هەڕەشە لە وەزیری ناوخۆ دەكات\nرۆژی 2013|11|08 خۆپیشاندانێك لە بەردەم پاركی شانەدەر لە شاری هەولێر، بۆ مەحكوومكردنی ئێعدامكردنی لاوانی كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان بەڕێوەچوو، كە دواتر‌و پاش كۆتایی خۆپیشاندانەكە بە هۆی هێرشی چەند كەسی خۆپیشاندەر بۆ سەر كونسولگەری ئێران لە هەولێر، هەشت چالاكی سیاسی كوردی رۆژهەڵات بە بڕیاری وەزیری ناوخۆی هەرێمی كوردستان دەسبەسەركران كە تا ئێستاش چارەنووسیان نادیار. هاوكات بە پێی نووسراوەیەك كە فەرهاد پیرباڵ …\nله دوێنێ هه‌ینییه‌وه تا سه‌رله‌به‌یانی ئه‌مڕۆ زنجیره‌یه‌ک بوومه‌له‌رزه‌ی به‌هێز ده‌یان جار له خوارووی کوردستان‌و پارێزگای ئیلامه‌وه تا ناوه‌ندی سلێمانیی هه‌ژاندووه. به‌هێزترین بوومه‌لرزه 5.6 ڕیشتێر بووه‌و له ده‌وروبه‌ری کرماشانی داوه. به گوێره‌ی که‌شناسیی کرماشان بوومه‌له‌رزه‌کان زیاتر له سه‌دجار له قه‌سری شیرینی داوه‌و قه‌سر ناوه‌ندی بوومه‌له‌رزه‌کان بووه. یه‌که‌م بومه‌له‌رزه به گوڕی 5.4 به پێوه‌ری ڕیشتێر بووه‌و کاتژمێر 10:28 له 8 کیلۆمێتریی باکووری …\nهێرشی رژیم بۆ كۆكردنەوەی ماهوارە لە شاری مەریوان\nپێنج شه‌ممه 21 تشرینی دووه‌م 2013\t0\nبە پێی هەواڵێكە بە ناوەندی زاگرۆس پۆست گەیشتووە، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە 30ی خەزەڵوەر هێزەكانی كۆماری ئیسلامیی هێرشیان بردوەتە سەر ماڵی خەڵك لە شاری مەریوان‌و دەستیانداوەتە كۆكردنەوە ماهوارەكانیان. ئەم هێرشەی هێزە ئەمنیەتیەكان بۆسەر گەڕەكی تەپەی موسك لە شاری مەریوان بووە كە بە بێ بوونی هیچ بەڵگەیەكی یاسایی هێرشیان بردوەتە سەر ماڵی خەڵك‌و پاش پشكنین ماهوارەكانیان لەگەڵ خۆیان بردووە. هاوكات لەگەڵ ئەم …\nکاتژمێر 11ی سه رله‌به‌یانی ئه مڕۆ سێشه‌مه به‌هۆی پێکدادانی دوو ماشین له جاده‌ی نساره‌ی دیوانده‌ره زیاتر له ١٥ که‌س کوژراو بریندار بوون. ئه‌و دوو ماشینه که مینی‌بوس‌و کامیون بوون له 4کیلومێتریی دیوانده‌ره به ره ئاوایی نساره پێکیانداداوه‌و له ئاکامدا 4که س له سه رنشینانی مینوبوسه‌که کوژران و 14که سیش به توندی برینداربوون. برینداره کان که هه ندێکیان ژن ومنداڵن گوازراونه‌ته‌وه بۆ نه‌خۆشخانه‌کانی …\nئاماده‌کاری بۆ به‌ستنی یه‌که‌م کۆنفرانسی لاوانی ڕۆژهه‌ڵات ده‌کرێت\nله درێژه‌ی کۆبوونه‌وه‌کانی پێشووی رێکخراوه‌کانی لاوانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان سه‌باره‌ت به یه‌که‌م کۆنفرانسی لاوانی رۆژهه‌ڵات، دوێنێ سێ‌شه‌مه 28ی خه‌زه‌ڵوه‌ری 2713ی کوردی، کاتژمێر 10ی سه‌رله به‌یانی، به ئاماده‌بوونی نوێنه‌رانی سه‌رجه‌م رێکخراوه‌کانی لاوانی رۆژهه‌ڵات له بنکه‌ی یه‌کیه‌تیی لاوانی دێمۆکراتی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له قه‌ڵای کۆیه، کۆبوونه‌وه‌یه‌کی به‌رفراوان به‌ڕێوه چوو. سه‌ره‌تا راپۆڕتی کاری ئه‌م ماوه‌یه‌ی لێژنه‌ی ئاماده‌کردنی یه‌که‌م کۆنفرانسی لاوانی رۆژهه‌ڵات له لایه‌ن به‌ڕێز سه‌ید جه‌لال …\nپەڕە 215 لە 218« ئەوەڵ...190200210«213214215216217\t»\t...ئاخر »\nیه‌ك شه‌ممه 17 ئایار 2015\t48,196\nهه‌ینی 27 ئایار 2016\t4,312\nشه‌ممه 1 شوبات 2020\t3,943\nیه‌ك شه‌ممه 12 نیسان 2015\t3,690\nحاصل ٤١ سال حکومت جنایتکاران / مسعود منصوری\nپێنج شه‌ممه 9 ته‌مموز 2020


یەكێتی‌و گۆڕان پرۆتۆكۆلی ژووری راگەیاندنیان بۆ سەركردایەتیی هاوبەش بەرزدەكەنەوە - ئاوێنه\nلیژنه هاوبه‌شه‌كان ده‌ست به‌سه‌ر بڕێكی زۆر كاكڵه‌گوێزدا ده‌گرن، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌ندروستی\nموحەمەد حەكیم، كارگێری ئەنجومەنی سیاسی كۆمەڵی ئیسلامی رایدەگەیەنێت كۆمه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن\nبەمەبەستی گفتوگۆكردن لەسەر پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە\n“یەكێك لەخاڵەكانی پرۆتۆكۆلەكە وتاری سیاسیی و راگەیاندنی هاوبەشە”\nیەكێتی‌و گۆڕان پرۆتۆكۆلی ژووری راگەیاندنیان بۆ سەركردایەتیی هاوبەش بەرزدەكەنەوە\nلیژنەی راگەیاندنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان‌و بزووتنەوەی گۆڕان لە سەركردایەتیی هاوبەش، پرۆتۆكۆلی هاوبەشیان ئیمزاكرد‌و پێكهێنانی ژوورێكی هاوبەش بۆ كاری راگەیاندنی هەردوولا یەكێكە لە خاڵەكانی پرۆتۆكۆلەكە.\nئاوێنە: چیمەن محەمەد رەشید ئەندامی لیژنەی راگەیاندن رایگەیاند”كۆبونەوەیەكی دیكەی لیژنەی هاوبەشی راگەیاندن كراو تێیدا دواكۆنوسی پرۆتۆكۆلی هاوبەشمان ئیمزاكردو بۆ سەركردا”یەتیی هاوبەش دەنێردرێت بۆ ئەوەی رەزامەندیی لەسەر بدرێت‌و بچێتە بواری جێبەجێكردنەوە”.\nنابراو ئاماژەشی بە خاڵێكی ناو پرۆتۆكۆلەكە كردو وتی “یەكێك لەو خاڵانەی كە لە پرۆتۆكۆلەكەدا هاتووە، پێكهێنانی ژوورێكی هاوبەشە بۆ هەماهەنگیكردن لە كاری راگەیاندن‌و وتاری سیاسی‌و راگەیاندنی هاوبەش‌و هەماهەنگیكردنی زیاتر لە بواری راگەیاندندا”.


“هێنانەوەی پارەی نەوت لە تورکیاوە لە بانکی کوردستان سەندراوەتەوە” – Standard Kurd\n“هێنانەوەی پارەی نەوت لە تورکیاوە لە بانکی کوردستان سەندراوەتەوە”\nلەلایەن ستاندار Posted on ئازار 1, 2019 2062 جار بینراوە 0 سەرنج\nبەگوێرەی زانیاری سەرچاوەیەک کە بە دوارۆژی راگەیاندووە “بەهۆی دروستبونی کێشە لەنێوان بانکی کوردستان و وەزارەتی سامانە سروشتییەكان، هێنانەوەی پارەی فرۆشتنی نەوتى لە توركیا لە بانكی كوردستان وەرگیراوەتەوە و لەئێستادا لە رێگەی (RT bank) ئارتی بانكەوە پارەكە دەهێنرێتەوە”.\nگوتوشیەتی لە ئێستادا حكومەتی هەرێم هەموو مامەڵەكردنێكی لە رێگەی (RT bank) ئارتی بانكەوەیە.\nله‌دواى ده‌ستكردن به فرۆشتنى راسته‌وخۆى نه‌وت له‌لایه‌ن هه‌رێمه‌وه، هێنانه‌وه‌ى پاره‌ى نه‌وت له توركیا و وڵاتانى دیكه له‌رێگه‌ى بانكى كوردستانه‌وه ئه‌نجامده‌درا.\nجێی باسە تاکو ئێستا بە فەرمی هیچ زانیاریەک لەو بارەیەوە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران بڵاونەکراوەتەوە.\nبڵاوکراوەی پێشووئەوەی لە ئازادكردنی باغۆز بینرا\nبڵاوکراوەی نوێتردەقی بەیانەكەی ئیخوانی سوریا دژی كورد


February 2022 – Salahaddin University-Erbil\n>> News >> 2022 >> February\nچالاکیەکانی یونامی لە ھەرێمی کوردستان\nسیمینار ڕۆژی چوار شەممە کاتژمێر ١١:٣٠ ی بەیانی ڕێکەوتی ٢٣/٠٢/٢٠٢٢ لە ھۆڵی سیمیناری د.خالد سعید لە زانکۆی سەلاحەدین/ھەولێر، بەئامادەبوونی بەڕێز راگری کۆلێژ، و یاریدەدەری راگر و سەرۆک بەشەکان و بەشێک لە مامۆستایان و قوتابیانی کۆلێژی زانستە سیاسیەکان،سەنتەری توێژینەوەی سیاسی و ستراتیجی کۆلێژی زانستە سیاسیەکان سیمینارکی بۆ بەرپرسی یۆنامی لە ھەرێمی کوردستان بەڕێز(ڕیکاردۆ ڕۆدرێگز ) سازکرد […]\nڕۆڵی خۆپاراستنی تاک لە تاوانەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و ماددەی ھۆشبەر\nسیمینار ڕۆژی ٢١/٢/٢٠٢٢ لە ھۆڵی سیمیناری کۆلێژی زانستە سیاسیەکان سیمینارێک بۆ بەڕێز عەقیدی پۆلیس (حکیم عمر) سازکرا لە ژێرناونیشانی (ڕۆڵی خۆپاراستنی تاک لە تاوانەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و ماددەی ھۆشبەر). سیمینارەکە بە ئامادەبوونی بەشێکی قوتابیان ومامۆستایان و ڕاگرایەتی کۆلێژی زانستە سیاسیەکان بە شێوەیەکی سەرکەوتووانە بەڕێوەچوو.\nخولی پێنجەمی پەرلەمان و پرۆسەی دیمۆکراسی و ئامادەکاریەکان بۆ ھەڵبژاردنی خولی شەشەم\nسیمینار ڕۆژی سێ شەممە کاتژمێر ١١:٤٥ ی بەیانی ڕێکەوتی ١٥/٠٢/٢٠٢٢ لە ھۆڵی سیمیناری د.خالد سعید لە زانکۆی سەلاحەدین/ھەولێر، بەئامادەبوونی بەڕێز راگری کۆلێژ و سەرۆک بەشەکان و بەشێک لە مامۆستایان و قوتابیانی کۆلێژی زانستە سیاسیەکان، سەنتەریتوێژینەوەی سیاسی و ستراتیجی کۆلێژی زانستە سیاسیەکان سیمینارکی بۆ بەڕێز د.ھێمن ھەورامی، جێگری سەرۆکی پەرلەمانیکوردستان سازکرد، لەژێر ناونیشانی (خولی پێنجەمی پەرلەمان و پرۆسەی دیمۆکراسی […]\nسەرۆکی زانکۆی سەلاحەددین سەردانی کۆلێژی زانستە سیاسیەکانی کرد\nسەرۆکی زانکۆی سەلاحەددین سەردانی کۆلێژی زانستە سیاسیەکانی کرد رۆژی پێنج شەممە ڕێکەوتی ٢٠٢٢/٢/١٠، بەڕێز پ.ی.د.کامەران یونس محەمەدئەمین، سەرۆکی زانکۆی سەلاحەددین سەردانی کۆلێژی زانستە سیاسیکانی کرد. لە سەردانەکەیدا، بەڕێز سەرۆکی زانکۆ لەگەڵ بەڕێز ڕاگری کۆلێژ و یاریدەدەری راگر و سەرۆک بەشەکان و نوێنەری مامۆستایان وقوتابیان،بەرپرسی خۆیەتی کۆلێژ کۆبووەوە. لە کۆبوونەوەکەدا، ڕاگری کۆلێژ بەڕێز پ.ی.د. اسود قادر احمد کورتەیەکی لەبارەی […]


هێرشەكەی توركیا هەڕەشەیە بۆ ئەزموونە دیموكراسییەكەی رۆژئاوای كوردستان\n31/10/2019 971 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهێرشی توركیا بۆ سەر ناوچە كوردنشینەكان لە باكوری سوریا ئەزموونێكی دیموكراسییانە لەناودەبات لە خۆبەڕێوەبردن.\nلە ڕاگەیەندراوێكی كتوپڕی ڕۆژی ٦ ی تشرینی یەكەم، دۆناڵد ترامپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، وڵاتەكەی سەربازەكانیان لە باكووری سوریا دەكشێنێتەوە.\nنزیكەی هەزار سەربازی ئەمریكی لەو ناوچەیە بوون وەك بەربەستێك بۆ هێزە كوردیەیكان، كە هاوشانی ئەمریكییەكان لەدژی دەوڵەتی ئیسلامی دەجەنگان.\nتوركیا ترسی ئەوەی هەبوو كوردەكانی سوریا لەگەڵ ژمارەیەكی كەم لەكوردەكانی توركیا بەیەكەوە ببەستێنرێن‌و داوای مافی ئۆتۆنۆمی یاخود سەربەخۆیی بكەن، بۆیە هەڕەشەی هێرشی بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان كردو بەكشانەوەی هێزەكانی ئەمریكاش هەڕەشەكەی خستە بواری جێبەجێكردنەوە.\nلە ۹ ی تشرینی یەكەم سەربازانی توركیا دەستیان بەهێرشەكانیان كرد و بە تۆپ و هێزی فڕۆكەوانی بەخەستی ناوچە كوردنشیەكانیان بۆردومان كرد، لەبەرانبەردا كوردەكان پەیتا پەیتا ناوچەكەیان چۆل دەكرد و زیاتر لە ۲٤ كەس لەباكووری سوریا كوژران.\nلەهێرشەكەدا ژمارەیەكی زۆر لە خەڵكی مەدەنی لە باشووری توركیا بوونە قوربانی‌و بەپێی وتەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیاش، ئامانجی توركیا دروستكردنی ناوچەیەكی ئارامە بۆ جیاكردنەوەی كوردەكانی سوریا لە سنوری توركیا.\nبەڵام هێرشی وڵاتەكەی زۆر زیاتری لەوە ئەنجامدا، كە ئاماژەی پێدا، ئەمەش پرسی دیموكراسی لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخاتە ژێر پرسیارەوە.\nهەموو كوردەكانی سوریا داوای ئۆتۆنۆمی (خۆبەڕێوەبردن) دەكەن لە ''ڕۆژئاوا''، كە بە مانای ''خاكێك كە ڕۆژی لێئاوا دەبێت.''\nهێزە كوردییەكان خاوەندارێتی ئەو هەرێمە وشك و ڕووتەیان كردووە لە باكوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا كردووە، كە هەر لە ۲٠۱۲ ڕاستەوخۆ پەیوەست بووە بە حكومەتی سوریا، پاشان سەركەوتووانە توانایان لە مەترسییەكانی داعش بیپارێزن.\nكوردەكانی سوریا ژمارەیەكی كەمن لەهەرێمێكدا، كە بە "كوردستان" ناسراوە، بەشێك لە توركیا، سوریا، عێراق و ئێران پێكدەهێنن، كورستان ماڵێكە بۆ زیاتر لە ۲۵-۳۵ ملیۆن كورد، خاوەن كلتور و نەتەوەیەكی كەمینەن لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nكلیلی تێگەیشتنی بارودۆخی ڕۆژئاوا بریتییە لەبیری ''كۆنفیدرالیزم''، لەم حاڵەتدا- شێوەی ئەم حكومەتە، یەكە ناوەخۆكان، كوردستان دەبێتە فیدڕالی، كە پەیوەندییەكی گرنگی بە ئۆتۆنۆمییەوە هەیە.\nلەبەر ئەو هێزە سەربەخۆییەی، كە كوردەكان هەیانە پێویستیان بە حكومەتی ناوەند نییە، بەڵكو دەتوانن خۆیان بەڕێوەببەن، كۆنفیدرالیزمی كوردی لە شێوازی سیستمی فیدرالی ئەمریكی جیاواز دروست بكەن.\nكوردەكان زۆر بەپەرۆشن بۆ كارپێكردنی دەستووری ڕۆژئاوا، كە داوای بوونی ئاڵایەكی سەربەخۆ دەكات لەسەر هەر سێ ناوچەكەو لەو سێ ناوچەیەدا كوردەكان خۆیان بەرپرسەكان هەڵدەبژێرن، ئەوان سورن لەسەر داواكردنی خۆبەڕێوەبردن.\nكۆنفیدرالیزم كوردەكان لەهەموو حكومەتێك دووردەخاتەوە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و مافی خۆبەڕێوەبردنیان پێدەدات، كە لەبەر و لەو بەری هەرێمەكە، هێز لەلووتكەدا كۆدەكرێتەوە.\nدەستوری ڕۆژئاوا ئازادی دەربڕین و خۆپالاوتن و یەكسانی هەموو ئایینەكان و زمانەكان دەستەبەر دەكات، دەستوری ڕۆژئاوا دیموكراسی ڕاستەوخۆ، چەمكی سنورەكان و یەكسانی ڕەگەزەكان لەخۆدەگرێت، پیاوان و ئافرەتان دەتوانن بەشداری لە هەموو پۆستێكی حكومەت بكەن.\nوەرگێڕان: محەمەد سەلاح


هەمامەو پاوەی و چن سەرنجێ بارەو داوەری داستانەکاوە/ژوان ره حیمی\nاخبار » هەمامەو پاوەی و چن سەرنجێ بارەو داوەری داستانەکاوە/ژوان ره حیمی\nهەمامەو پاوەی و چن سەرنجێ بارەو داوەری داستانەکاوە/ژوان ره حیمی\nپایگاه خبری تحلیلی سلام پاوه:.۲۷ خەرمانانوو ۱۳۹۶ک.ڕ، پاوەنە چوارۆمین هەمامەو داستان کۆتای هەورامیێ لوا ڕاوە.زووتەر ئاگاداری دریا بێ و قەرار پاسە بێ ۱۵ کەسێ داستانەشا هۆرچنیۆ.پاو هەواڵوو ئەنجۆمەنوو نەسیمی ۷۷ داستانێ کە ۵۶ نویسەرا نویستێنێ یاوێنێ دەسوو داوەراو هەمامەی.دوێ ڕوێ وەڵوو هەمامەینە وەختێ بە ئانیشا هۆرچنیەی بێنێ هەواڵ دریا، چن کەسێ جە داوەری داستانەکا ڕازیێ […]\nپایگاه خبری تحلیلی سلام پاوه:.۲۷ خەرمانانوو ۱۳۹۶ک.ڕ، پاوەنە چوارۆمین هەمامەو داستان کۆتای هەورامیێ لوا ڕاوە.زووتەر ئاگاداری دریا بێ و قەرار پاسە بێ ۱۵ کەسێ داستانەشا هۆرچنیۆ.پاو هەواڵوو ئەنجۆمەنوو نەسیمی ۷۷ داستانێ کە ۵۶ نویسەرا نویستێنێ یاوێنێ دەسوو داوەراو هەمامەی.دوێ ڕوێ وەڵوو هەمامەینە وەختێ بە ئانیشا هۆرچنیەی بێنێ هەواڵ دریا، چن کەسێ جە داوەری داستانەکا ڕازیێ نەبێنێ و هاڵیگای مەجازیچنە درکناشا. بەڵام جوابوو بەڕاوبەراو هەمامەی ئینە بی کە ئامانجما خزمەت بە زوانین و هۆرچنیای یا هۆرنەچنیای گرنگ نیا! منیچ پێسەو بەشدارێوە کە داستانەم دەی بێ پاسەم زانا داوەری عادڵانە بیەن و بە ڕاس ۱۵ داستانەو ئەوەڵی کە گرد بارێرە قەویتەرێنێ هۆرچنیاینی، کە ئەگەر پێسە بیێ بە ڕاس خزمەت بێ و کەس گلەیێش نەبێنێ.\nبەڵام وەختێ ۵۶ نویسەرێ هەمامێوەنە بەشداری کەرا، ئی چەمەڕاییشا هەن عادڵانە و بە بەڵگە داستانە بە قوەتەکێ هۆرچنیا، ئا وەختە تەنانەت لەوح و تەندیس هیچ،دەس وەشانەیچشا نەواچا پەنە موهێم نیا، کە داوەریێوە عادڵانە ئەوپەڕوو حورمەتین بە وێشا و قەڵەمیشا تەنانەت ئەگەر ئاخرین پلە نەسیبشا بۆ.بەڵام وەختێ هۆرچنیای داستانەکا پەنجا جە سەدنە(۵۰%)نیا ڕوەو معیاراو داستان کۆتایوە،ئێتر هەمامە هیچ مەشیۆ نامێ خزمەتی بەرۆ، بەڵکووم تەوهینیچش کەردەن بە زەحمەتوو ئا نویسەرا. ئێتر کام خزمەت؟ وەختێ چن ڕازێ و ڕەوایەتێ پێسەو داستان کۆتای هەورامیێ بەرتەرێ موعەرەفی کریا و ئانێ فرەتەر هەنێ ڕوەو بنەڕەتوو داستان کۆتایوە یا هۆرمەچنیا یا گنا شۆنەو ئانیشا زایفتەرێنێ چی بارەوە. بەڵام ڕۆو هەمامەی دیاریش دا بە داخەوە ئا بەشدارێ وەڵتەر گلەیێشا بێنێ ڕاسشا وات و جە داوەریێوە مەحکەم و پتەوی هەواڵێو نەبێ.\nئا داستانێ هۆرچنیەینێ کۆتا سەرشاوە باس کەروو و چەنی مێعیاراو داستان کۆتای هۆرشاسەنگنوو تا بزانمێ ئی هۆرچنیای چەنین بیەن.کەس پلەو یۆوەمیش نارد و داستانەو “مامالە گێجێ” بە قەڵەموو کاک ئێرشاد ئەزەغی بیە دوەمە.تاریفوو داستان کۆتاینە وەنمێوە:”داستان کوتاه گونه‌ای از ادبیات داستانی است که نسبت به رمان یا داستان بلند حجم بسیار کم‌تری دارد و نویسنده در آن برشی از زندگی یا حوادث را می‌نویسد درحالی که در داستان بلند یا رمان، نویسنده به جنبه‌های مختلف زندگی یک یا چند شخصیت می‌پردازد و دستش برای استفاده از کلمات باز است. به همین دلیل ایجاز در داستان کوتاه مهم است و نویسنده نباید به موارد حاشیه‌ای بپردازد.” هەر پاسە نویسەری ئامریکایی؛ “ادگار آلن پو” ماچۆ؛” اثر کوتاهیست که همه ی جزییات آن باید پیرامون یک موضوع باشد و یک اثر را القا کند، یک اثر واحد را…”.\nداستان کۆتاو مامالە گێجێ هەر چن باسەکەش وەشا بەڵام چیوێ کە فرەن جملێ و تەوسیفێ زیادێنێ! مەسەڵەن؛ سەحنەو هێڵە قەرز کەردەکەی کریێ خەتێوەنە تەمامیۆ کە چی پێسە ڕۆمانە بنویسی بە هەجوێ فرەوە چن خەتێنە جا نویسیان، تەنانەت ئەگەریچ نیمەیشا لابەری هەر تاوی ئا مەنزووری یاونی. یا سەعات یانزەو شەوێ ئامایشەو پەی دەگای و تا یاوایش سەروو جەنازەو تاتەیش بە سەترێ کریێ تەوسیف کریۆ، یا ئا زەمانە لەڤوو ڕۆخانەینە بێ. وەختێ سەرەش گێجیا بێ تەوسیف کریان ڕۆخانە و دار و کۆی چەنی وینۆ، جا وەختێ وەشە بیێنۆ، ئێتر وانەر وێش زانۆ پاسەشا مەوینۆ پەنەواز نیا بەیراوە ئەوەڵوو تەوسیفەکا و گردی پێچەوانە واچۆوە! داستان کۆتانە مەشیۆ گرد چێو دەی دەسوو وانەریوە،پێسەو شێعرێ تازێ مشۆم هەوڵ دریۆ وانەرێوە ئەکتیڤ وەش بۆ. یا تەوسیفوو دارە بەلوەکا و دارە هەنارەکا و ڕۆشنایی و تاریکی و…چنها سەترێنە چەنەش واچیان ئینە پەی تەوسیفوو مەکانی وەشا،بەڵام یۆوەم؛ نەک ئاننە فرە چوون داستان کۆتا ئا دەرفەتی مەدۆ و دوەم؛ قەرار نیا نیشمێرە واچمێ ڕۆخانە پاسنە و دار چانە و فڵان فڵان بێ، مشۆم تەوسیفەکێ دلێ کۆنێش و کارەساتینە دلێ داستانەکێنە گۆنجیا.\nیانێ هەر پاسە وەرۆ ئاماکەی ماچیوە ئاماژە کەری بە خسڵەتاو مەکانی. لایێتەرۆ مەکان پی درێژی وەسف کریان، بەڵام کەسایەتیو داستانەکێ یانێ کناچڵەکێ وەروو چەموو وانەریوە لێڵەنە و جە قیافە و خسڵەتێ زاهێریێ و شەخسیەتیێش هیچ نەواچیان. جگەم ئانەی شوانێنە. چی داستانێنە فلاش بەک(لوایوە پەی ویەردەی) و فلاش فوروارد(لوای پەی ئایەندەو داستانێ)مەپێویا. ئی داستانێ”عنصر”ـێ بە نامێ”پیش آگاهی” ـیش نیا یا زایفا،پیش ئاگاهی پی ماناوە؛”پیش‌آگاهی، تکنیکی است که نویسنده به کار می‌بندد تا سرنخ‌هایی را در اختیار خواننده قرار دهد. خواننده با استفاده از این سرنخ‌ها می‌تواند آنچه را که قرار است بعدتر در داستان اتفاق بیفتد پیش‌بینی کند. به عبارت دیگر، نویسنده به نکات ظریفی اشاره می‌کند.” ڕەنگا کریێ ڕاو ڕۆخانەینە ئاماژە کریێ بە موعتادی تاتەیش یا بێ ئەداییش، یا کریێ وەختێ قسێ کەرۆ پەی ئاوێ و جە تاتەیش ماچۆوە، نویسیێ، تاتەش جە ژیوایش بێزارا، کە ئاخرۆ بە وێ ک ۆشتەیشەو تەمامیێ.” مقدمە چینی، کنش صعود، نقطه ی اوج، کنش نزول،درونمایه” ـش فرە وشێ بێنێ، هەڵبەت کەلیمێ فارسیێ فرێچش چەنە بێنێ؛کەنار، لەحزە، سورعەت و…بەڵام جارێ باسوو مێعیاراو داستان کۆتا بیەیشا. پاو ئی چێوا واتێم، مامالە گێجێ ۶۰% داستان کۆتانە و یاگێو وێشنە یاگێو پەنەزاناینە.\nپلەو یەرۆمی داستانەو؛ “ئاوی ڕۆشنایی نمارۆ” بە قەڵەموو کاک فێرۆز فەرەجی بێ، داستانێوە بە نسبەت ڕوەو مێعیاراو داستان کۆتایوە بێ، هەر چن چن یاگێنە بڕێ چێوێش زیادێ بێنێ پێسەو؛ وەختێ ماچۆ وڕ شی ئاوەکێرە ئێتر گەرەک نیا واچۆ لوا دلێ بەحروو خیاڵا، کە چی وانەر وێش گێرۆش، یا دمایی ئامای وێشرا کریێ تەنیا بە مۆچرکێ واچۆ؛ دلینەو داستانەکێ زەریفا بەڵام خۆ چیوێ نیا دەردەو گردوو کۆمەڵگاو هەورامانی و یا تەنانەت (ئەر بەرز پڕمێ!) کۆمەڵگاو بەشەریەتی بۆ، باسوو وەرپەنگوو داریانین کە هەڵای فرێ باوڕشا ئانەن سوودش فرەتەر بی، بە گردی کریێ بابەتێوە یۆگیرتەرنە قەڵەموو وێشا تاقی کەراوە.\nپلەو چواری داستانەو “کۆشتەی ئەمین بەگی” جە کاک هەورامان ڕۆستەمی بێ. داستانەکێ یوە دوە سەتروو ئەوەڵینە وەش دەسش کەردەن پەنە بەڵام جە ئیجازی هەواڵێوە نیا و چەنی نیشیرە حەکایەت یا ڕازێ گێڵنیوە پاسە ملۆ وەرۆ، ئینە کە ئەمین بەگ گۆچانیش کێشتێنە سەرەو تاتەو هیوایرە، چنها سەترێنە جا واچیان و یەرێ یاگێنە هەر دیسان واخوا کریانۆ، یانێ نویسەر تەسویرەکەش پەردازش نەکەردەن تا تاوۆ بە واتەیو ئا چێوا پەنەوازێنێ دوێ سەترێنە شەرحش بدۆ. جا مەسەڵەن وەنمێوە؛”حەیوان و مەڕ و ماڵات دوێ ڕەیشا وەشێ کەرد٘ێبێنێ.ئەگەر ئەسپەکە لوایا ڕای وارینەرە،هیوا تاوێ گنۆوە لای سەریش و پەشتەو کەڵەکوو پەچە قەد٘یمیەکێنە وێش پشارۆوە و ڕاحەتتەر تاوێ تەقەش کەرۆ ڤنە.بەڵام ئەگەر لوەیا ڕای سەرینەرە ئێتر نەتاوێ چا پەشتەو کەڵەکیەنە وێش پشارۆوە و گنێوە لای واریشا و ئێتر خاس دەسڕەسشەنە نەبێ.بەڵام تەگبیرەکەشا ئانە بێ ڕەفێقەکێش وارتەرەنە وێشا پشاراوە و وەختێو ئەسپەکە سەروو پرد٘ەکێوە پڕاوە،تەوەنێوە وزا وەروو پایاش بەشکووم بلۆ ڕای وارینەرە.ئی دوە ڕا کەمێو چەولاتەرەوە یاوێنێوە یۆترینی فەرق نەکەرێ کامێشارە بلی”. ئینە پی شەرحێوە تاوۆ بەشێوە جە داستان کۆتای بۆ؟؟؟ یا مشۆم نویسەر ئا دوە ڕایەی خەتێوەنە پەردازش کەرۆ و جۆروو هۆرکەوتەیشا یاونۆ. واتواچیچنە کریێ کۆتاتەر بنویسیەیۆ.\nبە گردی ئیجازش نیا چەنە و ئینە تەنیا نموونێوە بێ. ئی داستانێ چنها کەسایەتیێش مەعەرەفی کریێنێ چەنە جگەم کەسایەتیە ئەسڵیەکا، پێسەو؛ ئۆڕەحمان، حاجی حەمە سیاو، مەحموود پاشا و…کە داستان کۆتانە ئی هەرمانێ هەڵێنە، چوون دەرفەتت نیا شەخسیەت و ویر و زاهێروو گردی شی کەریوە پەی وانەری و بە نامە بەردەیشا تەنیا داستانەکێ شپرزە بۆ و هەر پاسە ویروو وانەریچ. فلاش بەک و فلاش فورواردش نیەنێ. پێسەو ڕۆمانێ بێ گۆنجنای دلێو کارەساتانە شەخسیەتەکێش تەوسیف کەردێنێ، پێسەو؛ ” ئەمین بەگ وەڵێنە بێ سەروو ئەسپیوی چەرمە و جوانخاسیەوە بێ و چۆخەڕانکێوی ژەرەژیش کەرد٘ەبێنە و بڕنەویوی کۆڵش کەردەبێنە شانەش و هیتێو کڵاشێ خۆماڵیێش کەردێبێنێنە.\nتا سەروو سینەیش فیشەکلۆخەش بەسێبێ و تەزبیەکێش پێچنەیبێنێش دەوروو دەسەو خەنجەرەکێشەرە و کەردێبێش لاشەرە” و…مەکانیچ هەر پاسە وەسف کریان، ڕۆمان وار! ئی داستانێ ویرێ واحێد و دەروون مایەش نیا، یانێ دمایی جە وانەری پەرسی چێشت گیر ئاما جوابێش نیا و هەرگیز ڕوەو داستانەکێچرە لایەنگیریو ویروو نویسەری دیار مەدۆ، وانەر ئاخرۆ ناڕازی داستانەکێ تەمامنۆ، دەی چێش بی؟ نەکۆشتش؟ ئەی هیوا ویرش فاڕیا؟وازش ئارد؟ ئەسڵەن بە ڕاس ئەمین بەگی کۆشتە بێ؟ پەیامێ مێحوەریەش کامێنە؟ و…کوللەن وەش نەتەمامیێنە و شۆنەو ئاخرین کەلیمێرە چنها پەرسێتەر مەینێنە مەژگوو وانەری و هیچش دەسگیر نەبیەن. ئەر کۆتا عەرز کەروو تەنیا حەکایەتێ یا ڕازێ عامیانێنە و داستان کۆتا حەسێبە مەکریۆ.\nداستانەو “پەنسەد تمەنیە” جە کاک فەهمی مورادی کە بیێبێ ششۆمە، دەروونمایەی زەریف، کە دەردوو گردوو کۆمەڵگاو دنیای ماچۆوە، تەنیایی، ئەدای ڕەحمینە و زاوڵێ بێ وەفای، کۆتا و مێزانە، کە پاو ئەو داستانەکا فرەو مێعیاراو داستان کۆتای پێسەو؛ “پیرنگ، مقدمە چینی، پیش آگاهی، کنش صعودی، نقطه ی اوج، کنش نزولی”، وێرێ مێحوەری و بنەڕەتی، تەوسیفی درۆس جە زەمان و مەکان و کەسایەتی داستانێ و..ـش هەنێ. زاویەو دیدیش ئەوەڵ کەسا و یاگێو سەرنجێنە پیایەی پاسە تاوانش وێش بنیۆ یاگێو ژەنێوە. بە داخەوە وینمێ کەوتێنە دماو ئەو داستانەکا.\nپلەو حەوتینە داستانەو ” هەر پایێز وەشەن” جە خاتوو گۆنا ڕاهپەیمای و داستانەو “پەنجەمۆر” ـی جە خاتوو نگین شەریفی بێ.داستانەو هەر پایێز وەشەن مەکریۆ نامێش بنیەی داستان کۆتا، وینمێ پێسە ڕۆمانێوە درێژە بنویسی، تەنیا قیافەو ئەدایش کە کەسایەتی بنەڕەتیو داستانێچ نیا چنها سەترێنە تەوسیف کریان، یا نانەکەشا و دۆ و وەنەتەقی و…!!!! (بۆنەو ئانەیوە بابەتەکەم درێ نەبۆ نمارووشا)وردیتەرین جزییات کە ئەگەریچ نەبا پەیامە مێحوەریەو داستانەکێچ کە مافوو پاشێل کریاو ژەنان هەر یاوۆ لاو وانەری، بابەتەکەش زەریف هۆرچنیان، چوون سووچە لێڵێش واتێنێوە کە حەقوو ژەنا وریان چەنەشا، بەڵام وانەر پاسە زانۆ فەسێڵێوەو ڕۆمانێ گەورێ وەنۆوە نەک داستان کۆتا.\nئینە کە کەسایەتی ئەسڵی کۆڕێوەن و داستانەکێنە ئادا باسوو مافوو ژەنا کەرۆ چەنی عەقڵی مەگۆنجیۆ کە چی ژەنی یا مشۆم وێش جە ئێشاش واچۆوە و داواو مافیش کەرۆ یا جە پیای یا کوڕا ئێنتێزارێ نیا. هەر پاسە داستانەکێ هنوو زەمانوو زووینە نەک کۆمەڵگاو ئارۆی سا کوڕێوە ئاننە ڕۆشنویر ئیسە هۆرمەگنۆ چە یاوۆ پا وەختی. پاسە بزانوو چوون خاتوونێ نویستێنە ئەر کەسایەتی ئەسڵی ژەنی بیێ خاستر کریێ دەردەکێ ئاشکرای با. چێوانێ پێسەو کنش صعودی یا نقطه ی اوجش و….نیەنێ. بە گردی بابەتێوە زەریفا بەڵام فرە کەم مێعیارێ داستان کۆتایش هەنێ.\nداستانەو”پەنجە مۆر”ـی پەڕەنە جە تەوسیفانێوە کە پەی وانەری هیچ مەیاونا،نە کەسایەتیو داستانێ مژناسنا، نە ویری مێحوەریو داستانێ شی کەراوە،نە مەکان یا زەمانی تەوزێح مدا. تەوسیفانێ فەرا سرۆشتی پەی ئاسمان و دیوار و پلەکانا و…کە هیچ مەبەستێ مەیاونا، ئەر نویسەر گەرەکشا حالێ خرابی و بەختێ لارێش یاونۆ دوێ جملێ ئێتر چی پەنج پەلێ؟ بێ ئامانج داستانەکێ کێش دریێنە و مەسەڵەن پەی هەرسی چنها خەتێ نویسیێنێوە و یا جملێوە چنها جارێ واخوا بیێنەو، بێ ئانەی چێوێ بدۆ دەسوو وانەریوە. تەسویر سازی چێگەنە زەربە مدۆ داستانێ کە نە مێعیارێ داستان کۆتای ڕەعایەت کریێنێ نە تەوسیفەکێ قسێوە تایبەتەشا چەنەنە و نە جە کەسایەتی داستانێ و نە جە باوڕێوە ماچاوە! نویسەر فەقەت تەرکێبێ و جملێ قەتار کەرۆ.\nپلەو حەوتی داستانەو زەماوندێ جە کاک وەلی فەتاحی؛ داستانە کە چێش واچوو؟! نویسێوە کە وەختێ وەنامەو پەی ساعەتها لاو وێمەو مەنانێرە. با وەڵوو گرد چێوینە واچوو داستان کۆتا نەبێ و تەنیا ڕەوایەت یا جۆرە ویرەوەریێوە بێ. بەڵام دلینەکەش!ئەر کاک وەلی ئی بابەتشە جۆرێ نویستە بۆ کە تەشەرەش دەی بۆنە ئا پیایا پێسەو کەسایەتیو بابەتەکەیش یانێ شاهۆینێ کە قسێوەم نیەنە و پێسەو قەڵەم بە دەسێ چەمەڕانمێ ئی ویرە پەستا کە ئەوەڵ تا ئاخروو بابەتەکەینە وی مرمانا بەرۆ چێروو سوالێ! بەڵام ئەر تەشەرەشا نەدەینە و بە ڕاس ئی قسێشا کە هانە چەمەشا فەرهەنگێوە هەر فرە نزم و پووچەڵا پەوسە نویستێنێ و قەبووڵێشانێ من هەورامانم ڕۆ…. پەنەوازا کاک وەلی ڕۆشنش کەرۆوە پەیما کە چی ئارۆ پانسەد ساڵێ چێوەڵ نیا ژەنی نەتاوۆ داواو مافوو وێش کەرۆ، وەراوەروو هەر نویسێوە پیکێ کێشۆ تۆقەو سەرەو ژەنارە جبهە گێرمێ و واکۆنشی تن نێشانە مدەیمێ…..\nبە ڕاس بڕێ داستانێ بێنێ کە هۆرنەچنیەی بێنێ و من دەرفەتم بی وەنووشاوە چینیشا خاستەر و داستان کۆتاتەرێچ بێنێ. لایەیتەرۆ وەختوو ئاگاداری بڕیا پاسە بێ پانزە داستانێ هۆرچنا، ئینە کە کەس نەبی ئەوەڵ درۆس بەڵام یاگێو نەفەروو ئاخری چەنی دریا خاتوو سەنەمێ؟؟؟!!!خاتوو سەنەمە ئەر داستانەش وەنەینەو پێسەو بەشدارێ کەم تەمەنێ پەی نەقدی مەشیۆ و جیاکار تەشوێق کریێ نەک ڕێزوو ئانێشانە داستانەشا هۆرچنیێ بێ!!!!ئینێ فرەو داستانە هۆرچنیایاو هەمامەو پاوەی بێنێ، تەنیا چن دانێشا مەنا کە من نەوەنەینێوە. کە ئەگەر دەرفەت بی سەروو ئادیشایچەو منویسوو.\nبەڵام ئیسە پەرسەکێ ئینێنە؛ داوەرێ ئی هەمامەی بە ڕاس مەلاکوو هۆرچنیەیشا چێش بیەن؟چی مشۆم ڕازێوە بۆ چوارۆمە بەڵام داستانێ کۆتای زەریفە بۆ ششۆمە؟ مۆخاتەبوو نەقدیم کمیتەو داوەران، چی مشۆم هەمامێوە داستانێش ئێننە بێ سەرنج داوەری کریا؟ لایێتەرۆ مۆخاتەبم ئەنجۆمەنوو نەسیمین کە ئەرکش بێ، بێ وەرچەم گێرتەی بڕێ کێشا داوەرانێوە هۆرچنۆ بە ڕاس داستانەنە شارەزای با و پلەو نرخناینە با، جا داوەرەکێ شارەزای بیێنێ؟ ئەی چی پێسە داوەری کریا؟ ناوچەو هەورامانینە یۆوەمین کەسێوە داستان کۆتاش نویستێ بۆ کاک جەماڵ جەباری بیەن جا وەختێ هەمامەو داستان کۆتایمانە حزوورش نەبۆ ئێتر مشۆم داستان کۆتاما چەنی پەڕە سانۆ و ڕێک داوەری کریۆ.\nهەڵبەت من نەزانام ڕەوڵوو کمیتەی عێلمی چێشا! ئەر هۆرچنیەی داستانەکانە نەزەرەشا وەرچەم نەگیریەینێ ئەی کیتەی عێلمی پەی چێشی بێ؟ئەگەریچ گیریەینە خۆ ئاغای حەبیبی و ئاغای ڕەزایی هیچ کام نە داستان کۆتانە بەرهەمێشا هەن نە ئەوەوانای و مۆتالێعەشا بیەن چی بارەوە. ئەر هەمامەو ئەدەبی کلاسیکی یا نویستەی هەورامی یا مەسەڵەن هۆرگێڵنایوە بیێ کریێ کمیتەی عێلمی با.جا گاهەسیچ من نەزانوو و چی بارەوە شارەزای با،بەڵام ئەی نەتیجەو داوەریەکا چی پێسنەن کە تەنانەت نیمەو بەشداراو هەمامەی ساڵۆنەکێنە گلەیێشا بێنێ.ئەگەر زوانوو ڕەخنەکەیم تێژا هیوام ئانەن کەس نگێرۆ بە دڵ، کە ڕەخنە نامێش ئینا ڕوەو وێشەو و گڵ و بڵبڵ نیا!\nژوان، ۲٨ خەرمانانوو ۲۷۱۷ کوردی\nبرچسب ها : ئاوی ڕۆشنایی نمارۆ , پەنسەد تمەنیە , خەرمانانوو , داستانێ کۆتای , ژوان , مامالە گێجێ\nگزارش تصویری و حاشیه ای بر چهارمین همایش داستان کوتاه هورامی در پاوه »\n« امورات تحصیلی دانشجویان خانواده شهدا در علمی کاربردی پاوه پیگری شد\nبا تشکر از جواب منطقی و علمی آقای ارشاد\nبه نکات زیبایی اشاره کردید.\nشهریور ۲۹, ۱۳۹۶ در ۴:۱۰ ب.ظ\nسڵام کاک ئێرشاد، دەست وەش بۆ\nتەوسیفێ زیادێ کە هەنێ دلێ داستانەکێتنە تەنیا پەیلواو من نیا و فرەو ئازیزا ئینە نەزەرەشانە، درۆسا داستان کۆتا هەنە چنها پەێنە وەلێ کاکە ئانە بابەتەکەش چا بارەساینە جا پەردازش کریۆ، یانێ وێما واتەنی؛ هەمیرەکەش ئاوی فرێ بەرۆ، ئەننا ئا داستانە سەرکەوتێ کە چنها پەلێنێ دوێ جملێ زیادەشا مەوینی چەنە، سا فەرقش هەن، درێژ بیەی بابەتی تا درێژ کێشتەیش،\nدوەم وی کۆشتەیوەو تاتەیش ئەر بۆنەو ئانەیوە بۆ کناچەکێش بە گرەوە زیێنەرە و زانانش نمێوە فرە گاڵتە بەر مێوە چوون جیاو وێ کۆشتەیوە لوێ شۆنیشرە!\nئینە کە ماچوو شیێم واتەیت عۆنسروو داستان کۆتاین و ماچاش پیش ئاگاهی و نەزەرەو من نیەنە.\nداستانەکێ شمەیچم چوار کەڕەتێ وەناوە نەک یەک کەڕەت، شکەت نەبۆ وانەرێوە وردەنا\nئاواتوو بردەوامیم هەن پەیتا.\nشهریور ۲۹, ۱۳۹۶ در ۳:۴۲ ب.ظ\nبا کمال احترام به نظر خانم رحیمی در مورد نقد داستان بنده ولی بعضی از نقدهای خانم رحیمی را قبول ندارم و در زیر چند مورد را توضیح می دهم:\nخانم رحیمی می گویند که توصیف در داستان من زیاده، بنده این را قبول دارم که از توصیف در داستان خود زیاده روی کرده ام ولی اگر یک بار دیگر با دقت داستان بنده رو بخوانید متوجه می شوید که بیشتر این توصیف ها آگاهانه بوده و می خواستم در مورد آینده و گذشته شخصیت داستان اطلاعاتی غیر مستقیم به خواننده بدهم مثلا در جایی که دختر در باغهای روستا به سمت رودخانه می رود یکی از بیشترین توصیف هایم را به کار برده ام در این جا بنده می خواستم که خواننده بداند این دختر در گذشته دوستان زیادی داشته و یک زندگی عادی را گذرانده است و خانم رحیمی شما که فرمودین وقتی دختر در کنار رودخانه سرش گیج می رود و درختان و کوهها به دورش حرکت می کنند شما فرمودین که لازم نبود دوباره پس از بهبود یافتنش تکرار کنیم که همه چیز سرجای خودش برگشته، اما اگر توجه کنید من دوباره همه چیز را تکرار کردم که سر جای خودش برگشته بجز ماهی ها، درست است که کوه ها سر جای خودشان برگشتند، درختها دیگر پرواز نمی کردند و آب رودخانه دیگر سر جای خودش بود ولی اشاره ای به ماهی ها نکردم که دوباره زنده شده باشند هدف من از تکرار بازگشت چیزها به جای خودش این بود که به خواننده بفهمانم همه چیز سر جای خودش است ولی ماهی هایی که مرده بودند دیگه زنده نشدند پس توصیف اضافی در کار نبوده و اگه به بازگشت بقیه اشاره نمی کردم خواننده فکر می کرد که ماهی های رودخانه هم مثل بقیه سر جای خودشان برگشتند و زنده شدند ولی من هدفم این بوده که هر چیزی دقیقا مثل اولش نمی شه و همیشه در گرفتاریها و مصیبتهای وارده، چیزی از گذشته باقی می ماند که آدم رو آزار می ده… و در جای دیگری شما اشاره کردین که در هیچ جایی از داستان اشاره ای از بیزاری زندگی در شخصیت پدر دختر نشده! بله شما درست می فرمایین که اشاره نشده ولی واقعا هم منظور من این بوده که پدر دخترک از زندگی بیزار نبوده بلکه زندگی رو دوست داشته، ما توی داستان می فهمیم که دختر با پدرش مثل یک رفیق صمیمی رفتار می کرده و در جایی از داستان می بینیم که پدر به دخترش می گه که “من اگه تو رو نداشتم باید چکار می کردم؟” از این جا می فهمیم که دختر برای پدرش همه کاره است و پدر، دخترش را همه کس خودش می داند و در آخر داستان، خودکشی پدر دختر به خاطر بیزاری از زندگی نبوده بلکه نداشتن تحمل زندگی بدون دخترش بوده… یعنی وقتی دخترش با گریه خانه را ترک می کند پدر می فهمد که دخترش دیگر بر نمی گردد و همین جدایی دخترش بوده که سبب خودکشی پدر شده نه این که پدر از زندگی خودش بیزار باشه تا قبلا بهش اشاره ای شود. این طوری که شما در نقد اغلب داستان ها فرمودین یه چیزی توی اغلب نقدهاتون مشترک بود و آن این بود که می گفتین فلان توصیف و ماجرا را می شد در یک بند تمام کرد، بله شما درست می فرمایید که در داستان کوتاه باید ایجاز نوشت ولی این طوری هم نیست که تمام توصیفها یک جمله ای باشند چون داستان کوتاه همان طور که خودتون هم بهش اشاره کردین بریده ای از یک حادثه است و اگر قرار باشد توی این حادثه هم تمام توصیف ها در حد یک یا چند جمله خلاصه شوند تمام داستان های کوتاه باید یک یا دو صفحه ای تمام می شدند در حالی که ما داستان کوتاه داریم در حدود ۲۰ صفحه پس در خلاصه کردن هم تا حدی مجاز هستیم نه این که داستان رو به داستان مینیمال تبدیل کنیم. تازه تعداد زیادی از صاحبنظران، داستان کوتاه را از حدود ۱۵۰۰ کلمه تا ۴۰۰۰ کلمه تعریف کرده اند در حالی که داستان کوتاه بنده نزدیک به ۲۰۰۰ کلمه دارد پس در توصیف چنان که شما می فرمایین اغراق بیش از حد نشده، درسته خودم هم قبول دارم در بعضی جا ها توصیف اضافی به کار برده شده ولی بعضی توصیفها عمدی بوده و هدفی غیر مستقیم را داشته اند همانطور هم که قبلا توضیح دادم پس پیش آگاهی در داستان بنده هم به کار برده شده… مثلا قبلا در داستان می خوانیم همزمان که دختر خاطراتش را در باغ انار مرور می کند ولی باز می خوانیم که در تصمیم خودش مصمم است اما هنوز خواننده نمی داند که بر سر کدام تصمیمش مصمم است تا بعدا خواننده می فهمد که خودکشی با آب همان تصمیم بوده، یا همان جمله ای که پدر به دخترش می گوید “من اگر تو را نداشتم باید چکار می کردم؟” این جمله خودش یک پیش آگاهی است که پدر نمی تواند بدون دخترش زندگی کند پس اگر دقت کنیم در جاهایی از پیش آگاهی هم استفاده شده است. ولی این که در بعضی جاها از لغات فارسی به کار برده شده را قبول دارم و این هم فقط به خاطر بی توجهی بنده به این لغات و شنیدن و به کار بردن زیاد این لغات توسط خودم و جامعه ای که باهاش ارتباط داشتم بوده… از شما هم خواهشمندم هیچ وقت فقط با یک بار خواندن داستان آن داستان را نقد نکنین و به نقدهایی که می کنین توجه کنین…


بەختیار شارەزووری: پرۆژەی ڕێگای ئاورشمی چین بەڕواڵەت گواستنەوەیە، بەڵام ئابوری و سیاسی و سەربازیشە\nی مانگی چوار ٠٣, ٢٠٢١\nچین ساڵی 2013 پرۆژەی ڕێگای ئاورشمی ڕاگەیاند کە 123 وڵات لەوگۆنگرەیەدا بەشداربوون و بۆ دەیان هەزار کیلۆمەترە و ئاسیا و ئەوروپا بەیەکەوە دەبەستێتەوە، هەمان ئەو ڕێگای گواستەنەوەی ئاوریشمە لەسەدەی 2هەمی زایندا لەچینەوە دەگەشتە ئەوروپا.\nئایا ئەمە تەنها بە ڕێگایەکی هاوپەیمانی ئابوری دادەنرێت یاخود بە سەرەتای هاوپەیمانیەتیەکی سەربازیش؟.\nیەکێک لەو ڕێگایانە بەکوردستاندا تێدەپەڕێت، تاچەند کاریگەری لەسەر داهاتووی کوردستان هەیە لەڕوی ئابوریەوە و سیاسیەوە؟\nنووسەرو چاودێری سیاسی بەختیار شارەزووری لەگفتووگۆیەکدا بۆ دەنگی ئەمەریکا لەگەڵ وریا کاڵی دەڵێت "چین ئەو کۆنگرەیەی بەست، دەیەوێت پرۆژەی ئاوریشمی نوێ جێبەجێ بکات وەک درێژکراوەیەک بۆ پڕۆژە کۆنەکە کە کاروانی بازرگانی چین دەگەشتە ڕۆژهەڵاتی ئاسیاو ئافریکاو ئەوروپا. هەورەها چۆن بتوانێت ئەو پرۆژەیە بەشێوەیەکی تەکنەلۆجیای مۆدرێنی نوێ کاری لەسەرکات".\nزیاتر دەڵێت ئەو پرۆژەیە بەناوی "پشتوێن و یەک ڕێگا"یە، زیاتر لە 7 رێگای سەرەکیە و ڕێگای لاوەکی لێدەبێتەوە، 65 ووڵات بەشداری تێدا دەکات، بەچاودێری و پلان و داتایەکی وردی چین ئەنجامدەدرێت، کار لەسەر ئەوە ئەکات لەڕێگەی سیستەمی بانقیەوە قەزێکی زۆر بدات و ئەو وڵاتەنە ناچار بکات کار لەسەر ئەو ڕێگایانە بکەن".\nشارەزووری دەشڵێت "ئەوەی لەمیدیادا بەدی دەکرێت زیاتر پرۆژەی ڕێگای گواستنەوەیە بەڵام لەپشت ئەمەوە لەگەڵ هەریەک لەو ووڵاتانە پرۆژەیەکی گشتگیرە،واتە لەڕوی سیاسی و ئابوری و سەربازیە و تەنانەت فەرهەنگیش دەگرێتەوە".\nشارەزووری دەڵێت "هەرێمی کوردستان دەکەوێتە سەر ڕێگای ئێران تورکیا و روسیا و ئەوروپا، دەبێت هەوڵی سەربەخۆیی بدات و ئابوری و ماڵی خۆی ڕێکخات، ئەگەر نا چین و ڕوسیا مامەڵە لەگەڵ ئێراقدا دەکەن".\nزانیاری زیاتە لە دڕێژەی گفتووگۆکەدایە.\nگفتووگۆ لەگەڵ بەختیار شارەزوریی


ئه‌ده‌بی فه‌رمی و ئه‌ده‌بی ره‌سه‌ن | Denegkan\nHome ئەدەب ئه‌ده‌بی فه‌رمی و ئه‌ده‌بی ره‌سه‌ن\nPosted By: ئه‌حمه‌دی مه‌لاon: June 18, 2011 In: ئەدەبNo Comments\nله نێوان ئه‌ده‌بی ره‌سمی و ئه‌ده‌بی ئاسایی سنوورێک هه‌یه که خه‌سڵه‌تی ئه‌ده‌ب به دووه‌میان و یه‌که‌میان ده‌خاته خانه‌ی نا-ئه‌ده‌به‌وه. ئه‌م لێکجیاکردنه‌وه‌یه، تاکو ئێستا، له سه‌ر مێزگررده ئه‌ده‌بییه کوردییه‌کاندا نه‌بووه‌ته بابه‌تی لێکۆڵینه‌وه و شیته‌ڵکردن و قسه‌له‌سه‌رکردن، چونکه ده‌یان ساڵ زیاتره به‌رهه‌می ئه‌ده‌ب ته‌نها به هاوته‌ریبیی له گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ کراوه و هه‌ر له‌م دیده‌وه‌ش ستایشی بۆ کراوه. ئه‌گه‌ر بێتو هه‌موو نۆته‌یه‌کیش له‌گه‌ڵ سه‌مفۆنیای جۆقه هاوئاواز نه‌بووبێت، ئه‌وه به نه‌شاز و لاته‌ریک و نامۆ لێکدراوه‌ته‌وه.\nیه‌کێک له هۆکاره‌کانی ئه‌م پشتگوێخستنه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ خاڵێکی دیاریکراو، ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه بووه که واقیعی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی به بێبه‌زه‌ییانه سه‌رجه‌م چالاکییه‌کانی خستبووه ژیر چه‌تری خۆیه‌وه، واقیعێکی دژوار و داخراو و ئابڵۆقه‌دراو.\nچۆن ده‌کرێت هێڵه گشتییه‌کانی ئه‌ده‌بی ره‌سمی و ئه‌ده‌بی ره‌سه‌ن لێکجودابکرێنه‌وه؟ سه‌ره‌رای سه‌روه‌ریی ده‌سه‌ڵاتی چێژ، با بۆ چه‌ند ساتێک لێیگه‌ڕێین، ئه‌گه‌ر ئه‌ده‌بی ره‌سمی کاری ناولێنان بکاته خه‌سڵه‌تی خۆی، ئه‌ده‌بی ئاسایی، یا ئه‌ده‌بی ره‌سه‌ن، ته‌نها له سنووره‌کانی ئاماژه‌کردنه‌وه ده‌ستپێده‌کات. له‌و ئاقارانه‌وه له توێژی نوێ ده‌گه‌ڕێت و لۆچه تێکچڕژاوه‌کانی ده‌هێنێته زمان. ته‌نهاش له رێگای زمانه‌وه، له رێگای ئاسته‌کان و رێژیستری زمانه‌وه که‌ره‌سه‌کانی رێکده‌خاته‌وه.\nگرنگیی شاعیرێکی وه‌کو نالی، بۆ نموونه، ته‌نها هه‌ر ئه‌وه نییه، به حوزنێکی قووڵه‌وه نامه نوستالژیئامێزه‌که‌ی بۆ سالمی هاوڕێی ناردبێت و کونوقوژبنی حوجره‌که‌ی پشکنیبێت و پاشان گه‌ڕه‌ک و شاره‌که‌ی به‌سه‌ر کردبێته‌وه! به‌ڵکو گرنگیی نالی له زمانه ئاماژه‌ئامێزه‌که‌ی دایه، نه‌ک له ناولێنانه‌کانی. تاکو حه‌بیبه‌که‌شی جێی مشتومڕی پیاوانی ئه‌ده‌ب بووه. هه‌ر لێره‌وه توێژه کۆده‌لالاته‌کانی دێره شیعره‌کانی جێی بایه‌خ و چێژیی شاعیران و توێژه‌ران بوونه.\nقه‌سیده‌ی “بادی خۆشمرور” هه‌نده‌ی قه‌سیده‌ی ناولێنانه، هه‌نده قه‌سیده‌ی ئاماژه‌پێکردن نییه، هه‌نده‌ی وه‌رچه‌رخانێکه له بنه‌ما شاراوه‌کانی هه‌ست و نه‌ستی ده‌ربه‌ده‌ربوون، هه‌نده گه‌ڕانه‌وه نییه بۆ ماهییه‌ته‌کانی شیعر. هه‌ندەی له گه‌ڵ وتاری سیاسیی هاوچه‌رخدا هاوته‌ریبه و ئه‌وه‌نده‌ش ئاوردانه‌وه‌یه‌که له بۆ رابردوویه‌کی کۆتایی پێهاتوو، به قه‌د ئه‌مه‌ش رووکردن نییه له ئاسۆی جیهانی شیعری نوێ. ( لێره ده‌بێت نوێ ئاماژه بۆ ماهییه‌تی ده‌ق بکات، نه‌ک فۆرمی ده‌ق.) به‌ڵام نالی ته‌نها هه‌ر ئه‌م قه‌سیده‌یه نییه، به‌ڵکو سه‌دایه‌کی شیعرییه له زه‌مان و مه‌کانێکی دیکه‌وه هاتووه. ئه‌م ئاوڕدانه‌وه‌یه، ئاوڕدانه‌وه‌یه‌ک نییه به‌ره‌و هه‌واری پیرۆز، به‌ڵکو به‌شێکه له جه‌سته‌ی خودی نالی خۆی. نالی ئه‌و بوونه‌وه‌ره‌یه که پابه‌ندی بوونه‌وه‌ربوونی خۆیه‌تی زیاتر ؛ هه‌موو ئه‌ده‌بێکی راسته‌قینه‌ش له راستی دا، گه‌ڕانێکه به شوێن “بوونه‌وه‌ر”، وه‌ک گه‌ڕانێک بێت به دوای واقیعێکی دیاریکراودا. هه‌ر له‌م بوونه‌وه‌ره‌شدا، ئاست و ئاراسته‌کانی زمان و بابه‌ت و هه‌ست و نه‌ست و ئینتیباعه‌کانمان سه‌باره‌ت به ده‌ره‌وه‌ی خۆمان بۆ که‌شف ده‌بێت، یا که‌شفی ده‌که‌ین.\nبه‌ڵام خوێنه‌رانی ئه‌ده‌بی ره‌سمی ده‌یانه‌وێت له نامه‌که‌ی نالی دا، خۆشه‌ویستی بۆ نیشتیمان بدۆزنه‌وه و ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی که هاوته‌با له گه‌ڵ هه‌سته نه‌ته‌وایه‌تییه هاوه‌چه‌رخه‌که راده‌وستێت. ده‌یانه‌وێت بێئامان ئه‌مه بدوێنن و بیکه‌نه توێژێکی دیکه و سه‌ر له نوێ به ده‌لالاتی هاوچه‌خه‌وه، جارێکی دی بیهێننه‌وه به‌رهه‌م. ئه‌م به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌یه ده‌چێته خانه‌ی ناولێنانه‌وه. واته ناولێنانی کات و شوێنی ئێستا و ته‌وزیفکردنی.\nبه‌ڵام به بێ زمانی ئاماژه و پرسیار ورووژاندن، چالاکییه ئه‌ده‌بییه‌کان ده‌بنه کاری نه‌خشه‌سازی و رازاندنه‌وه، ره‌نگه ببنه مایه‌ی دڵخۆشی و وتاری سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی و “وتاری بنه‌ڕه‌تی” پێ قه‌به‌بکرێت و دواجاریش له پێناو ئامانجێکی دیاریکراو ده‌خرێته پرۆسه‌ی به به‌که‌ره‌سه‌کردن. ئه‌م پرۆسه‌یه له وه‌ڵام ده‌گه‌ڕێت، پێش ئه‌وه‌ی ده‌ق خۆی بێته زمان، پێش ئه‌وه‌ی وه‌ڵامه‌کانی ئاماده کردبێت، رچه‌کانی بۆ ده‌ستنیشان ده‌کرێت. ئه‌ده‌بێکه پێیه‌کانی له سه‌ر سێکوچکه‌ی ستایش و نمایشکردن و دووباره‌بوونه‌وه به‌نده تا ده‌بێته سروودێکی ره‌تیب و ده‌ئاخنرێته نێو پرۆگرامه‌کانی په‌روه‌رده و فێرکار و قوتابیان هان ده‌درێت بۆ دووپاتکردنه‌وه و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی هه‌ر وه‌کو خۆی هه‌یه. ئیتر ئه‌ده‌ب له پانتاییه عه‌جوول و بزێوه‌کانی خۆی به‌ره‌و لێژاییه‌کانی ده‌قی تاکڕه‌هه‌ند، لێژده‌کرێته‌وه. هه‌موو وریاییه‌ک له قووتابی ده‌سێنرێته‌وه، هه‌موو ئاماژه‌کانی کپ ده‌کرێت.\nئه‌م خوێندنه‌وه‌یه کورت ده‌هێنێت، چونکه هه‌موو به‌رهه‌مێکی کۆک، واقیع به‌سه‌ر چه‌ندین توێژ شیته‌ڵ ده‌کات و تێکهه‌ڵکێشی یه‌کتریان ده‌کات و ده‌بێته کاری کیمیایی، واته رۆح له‌به‌رکردنی ئه‌و مێتالانه‌ی که پێشوه‌خت بێده‌نگ و لاڵ بوونه، بۆ ئه‌وه‌ی بیانخاته نێو جووله‌یه‌کی سه‌رمه‌دییه‌وه.\nئه‌رکی ئه‌ده‌بی ره‌سمی، وێناکردنی واقیعێکی دیاریکراوه، گه‌ڕانه به دوای یه‌ک حه‌قیقه‌تدا. حه‌قیقه‌تێکی به‌رجه‌سته‌کراو و خاوه‌ن مه‌ودا. راسته، گۆڕانکاریی به سه‌ر جه‌وهه‌ری ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌دا دێت، به‌ڵام که‌ره‌سه‌کان هه‌مان که‌ره‌سه‌ن و فه‌زای زیهنی هه‌مان فه‌زان. گرنگیش نییه ئه‌م حه‌قیقه‌ته سه‌ر به چ سه‌رچاوه‌یه‌که ( مێتافیزیک-ئاینی، نه‌ته‌وایه‌تی، سۆسیالیستی…)، به‌ڵکو ئه‌وه‌ی گرنگه ته‌وزیفکردنی ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌یه. له‌م دیده‌وه، ئه‌ده‌ب وه‌کو پرۆژه‌یه‌ک ده‌ڕمێته سه‌ر خۆی. چونکه ده‌رخه‌ستن و به‌یانکردنی ئه‌م حه‌قیقه‌ته، ده‌بێته به‌رهه‌مێکی ماددی واقیعێکی دیاریکراو ؛ که‌چی ئه‌ده‌بی ره‌سه‌ن، به شوێن ناوچه قووڵ و په‌نهانه‌کاندا ده‌گه‌ڕێت، ده‌یه‌وێت ناوچه تاریک و بێکۆتاییه‌کان بهێنێته زمان، ده‌گه‌ڕێت له سه‌رجه‌م ئه‌و ئه‌گه‌رانه‌ی که له نێو لۆچه شاراوه‌کانی واقیع خۆیان حه‌شارداوه. توێژی یه‌که‌می واقیع به‌جێده‌هێڵێت و رۆ ده‌چێته نێو شته بێده‌نگه‌کانه‌وه و ئه‌و راستییه‌ش ده‌زانێت که ده‌ستگرتن به سه‌ر واقیعدا کارێکی مه‌حاڵه و ناولێنانی به زمانی ئه‌ده‌ب کارێکی مومکین نییه و دواجاریش چوارچێوه‌رێژکردنیەتی به ئایدیۆلۆژیکردنی به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی. گه‌رای ئه‌و هێزه داده‌نێت که له سه‌رده‌م و قۆناغه جیاجاکاندا، له گه‌ڵ خوێنه‌ری ئاست جیاواز هه‌ڵبکات و هه‌موو کاتێکیش نوێبوونی خۆی ده‌رخات و ئه‌و کۆ-واتایانه‌ی که له گه‌ڵ خۆی هه‌ڵیگرتوون، کۆتاییان نه‌یه‌ت و هیشک نه‌که‌ن.\nشکستیی ئه‌ده‌بی ره‌سمی له‌وه‌دایه که زمان راده‌هێنێت که وێنای واقیعمان بۆ بکات و سه‌رجه‌م دژواریی و دژایه‌تییه‌کان بهێنێته یه‌ک ئاست و ئه‌وجا بۆمانی بنووسێته‌وه. ئه‌و جۆره ئه‌ده‌به عه‌وداڵی واتایه، هه‌موو واتایه‌کیش نا، به‌ڵکو ئه‌و واتایانه‌ی که هاوته‌ریب له گه‌ڵ گوتاری ره‌سمیدا بگونجێت. به واتایه‌کی دی، ئه‌ده‌بی ره‌سمی مه‌کینه‌ی به‌رهه‌مهێنانی واتایه. به‌ڵام گرفتی ئه‌م ئه‌ده‌به له‌وه‌دایه، هه‌موو کاتێک له پرۆژه‌ی نووسینه‌وه‌ی واقیعدا شکست ده‌هێنێت، چونکه زمان له توانای دا نییه تێکڕایی واقیعمان بۆ چوارچێوه‌رێژ بکات. به پێچه‌وانه‌وه، ئه‌ده‌بی ئاسایی، تمووحی ئه‌وه‌ی نییه، ئه‌م واقیعه بگوازێته‌وه، به‌ڵکو رووناکییه‌ک دروست ده‌کات، هه‌ر به خه‌رمانه‌ی مانگ ده‌کات : به بێ مانگ دروست نابێت و ناشتوانێت جێگای مانگ بگرێته‌وه.\nزمانی ئاماژه له هه‌وڵه‌کانیدا له پێناو ده‌ستبه‌سه‌رگرتنی واقیع خۆی ئه‌فسووناوی ده‌کات و ره‌نگه له دوا پێناسه‌شدا، به هه‌وڵێکی ناته‌واو و به‌ڵکو شکستخواردوو بچوێندرێت، به‌ڵام ده‌وڵه‌مه‌نده به کۆواتا و ئاوسه به کۆخوێندنه‌وه، هه‌روه‌ها ده‌بێته سه‌فه‌رێکی بێکۆتایی لەگه‌ڵ خوێنه‌ره بلیمه‌ته‌کانی. لێره، ده‌بێت جه‌خت له سه‌ر ئه‌و حه‌قیقه‌ته بکه‌ین که کرده‌ی ئه‌ده‌ب، چالاکییه‌کی ئاسایی نییه و هه‌نده‌ی خوێنه‌ر دروستی ده‌کات، ئەوه‌نده هه‌وڵی دروستکردنی خوێنه‌ر نادات!\nئه‌م بابه‌ته له ژماره‌ی 13 لۆمۆندی دیپلۆماتیک-کوردی بڵاوبۆته‌وه.


پێنج زیندانیی دیکە کە تاقیکارییەکانیان بە کۆرۆنا ئەرێنی بووە، لە زیندانی ناوەندیی ورمێ بۆ نەخۆشخانەی "تاڵقانیـ"ـی ئەو شارە ڕەوانە کران.\nئەو ٥ زیندانییە کە لە بەندی ١٤ی زیندانی ورمێدا بوون، هەنووکە لە نەخۆشخانە لەژێر چاوەدێریی پزیشکیدان.\nلەو پەیوەندییە و لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا، ٦ زیندانیی تووشبوو بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە بەندی ١٥ی زیندانی ناوەندیی ورمێ بۆ نەخۆشخانەی "تاڵقانیـ"ـی ئەو شارە ڕاگویزران.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار لە زیندانی ورمێ، شوناسی سێ کەس لە زیندانییانی تووشبوو بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە ناوەکانی "فەردین سەیادی" تەمەن ٣٨ ساڵ خەڵکی ورمێ، "عەلی قادری" و "حوسێن سەروەری" خەڵکی سەردەشت، ڕاگەیەنەندراوە.\nپێشتریش، "حەمزە بروجنی"، بەڕێوەبەری زیندانەکانی ورمێ ڕایگەیاندبوو: "بە خۆشییەوە هەتا ئێستا هیچ حاڵەتێک لە تووشبوونی زیندانییان بە کۆرۆنا بەرچاو نەکەوتووە و زیندانەکانی پارێزگا هەموو هەوڵی خۆیان دەدەن هەتا ئەمنییەتی ڕەوانی و تەندروستیی زیندانییەکان نەکەوێتە مەترسییەوە".\nسەرچاوەی ئاگاداری کوردپا لە زیندانی ورمێ وتەکانی "حەمزە بروجنیـ"ـی بەتوندی ڕەت کردەوە و وتەکانی ناوبراوی دوور لە ڕاستی زانی.


ئۆغڵو: ئەگەر یەپەگە هەوڵی کۆنترۆڵکردنی ئیعزاز بدات ئەوا تورکیا بە توندترین شێوە وەڵام دەداتەوە\nوەزیری دەرەوەی تورکیا دەڵێت وڵاتەکەی بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نادات شاری ئیعزازی ژێر دەسـتی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا لە لایەن یەکینەکانی پاراستنی گەلەوە کۆنترۆڵ بکرێت.\nئەحمەد داوود ئۆغڵو ڕۆژی دووشەممە لەو کاتەی بە فڕۆکە بەرەو ئۆکرانیا بەڕێکەوتبوو، ئەمەی بۆ ڕۆژنامەوانان ڕاگەیاند و گوتی تۆپـبارانکردنی هێزەکانی یەپەگە لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە لایەن تورکیاوە وایکرد کە هێزەکانی یەپەگە نەتوانن هەردوو شارۆچکەی ئیعزاز و تەل ڕفعەت کۆنترۆڵ بکەن.\nپاشان گوتی تۆپـبارانەکان هێزەکانی یەپەگەیان ناچارکرد لە ناوچەکانی دەوروبەری ئیعزاز پاشەکشە بکەن. گوتیشی " ئەگەربێت و جارێـکی دیکە نزیک بکەونەوە، ئەوا بە توندترین شێوە وەڵام‌دەدرێنەوە. ئێمە ڕێگە نادەین ئیعزاز بکەوێت."\nئۆغڵو هەروەها هەڕەشەی کردووە وەها لە فڕۆکەخانەی مەننغی لەشکری دەکات کە چیتر نەتوانرێت بەکاربهێنرێت، ئەگەربێت و یەپەگە لێی نەکشێتەوە.\nجێی ئاماژەیە لە پاش نیوەڕۆی شەممەوە تۆپـخانەی تورکیا کەوتووەتە تۆپـبارانکردنی هێزەکانی سوریا دیموکرات و جەیش ئەلسواری هاوپەیمانی لە چەند ناوچەیەکی ڕۆژهەڵاتی عەفرین. دەڵێت بۆیە تۆپـباران دەکات چونکە لە سوریاوە تەقەی لێکراوە.


گوڵان میدیا - تەنیا بۆیەك شــــەو ژنی هێنا\nكوردى عربى Kurdî English Today : Mon May 20 4:05:20 AST 2013\nبەڵێ نەخێر كۆتایی نایەت، لاواز دەبێت تەنیا بۆیەك شــــەو ژنی هێنا رێكەوتی دابه‌زاندن: Thu,December 10, 2009, 13:07:25 PM\n(فەریق) بە پرسیارەكە شڵەژا، بەخۆی داینابوو بەهەموو جۆرێك هۆیەك بكاتە كڕۆكی بابەتەكە و بەرگری لە خۆكردنی. كەچی بەو پرسیارە ناكاوەی دادوەر سەرودڵی شێوا، لەناخەوە حەزی نەدەكرد ناچاری دادگا بێت، ئەو هۆیە روونبكاتەوە، بەڵكو دەیویست بەبێ پرسیاركردن بەخۆی قسە بكات، هەرچۆنێك بێت تۆزێك بیری پەرشوبڵاوبوون، بەڵام هەر زوو بەسەرەخۆیدا زاڵبوو، خۆی كۆكردەوە و دووبارە زەینی دایەوە كێشە سەرەكییەكەی خۆی،(فەریق) هەناسەیەكی قوڵی هەڵكێشا، بەینێك راوەستا و تەماشایەكی دادوەر و دەستە و دایەرەی دادگای كرد كەوا لەبەردەمیان راوەستاوە، ئەوجا وەڵامی پرسیاری دادگای دایەوە و گوتی: دادپەروەری وا دەخوازێ ئەو پرسیارەتان لەوی كردبایە نەك لە من بەردەوام بو گوتی. كە كچەكەم دەگوازێتەوە، تۆمەز كاكم دوو رۆژ پێشتر چۆتە لای پزیشك و داودەرمانی وەرگرتووە، بە زەبری داودەرمانی شەوی یەكەمی بەزاوابووە، پاشان ئیدی پیاوەتییەكەی نەماوە. چەندی پزیشك و دكتۆرانی كردووە و داودەرمانی بەكارهێناوە، هیچی نەماوە. لە حەژمەتی ئەو وەزعەی بەربۆتە كچەكەی من و لێیداوە، پاشان لە شەرمان بەرگەی نەگرتووە و چاوی لەبەر ژنەكەی هەڵنەهاتووە، كردوویەتییە شەڕ لە گەڵیدا و دەریكردووە، لێمان دەپرسی بۆ دەرتكردووە و بۆچی لێتداوە، دەیگوت گوێرایەڵم نییە و بە قسەم ناكات، دەمگوتە كچەكەم: كچم ئەوە مێردی خۆتە ئەگەر گوێرایەڵی ئەو نەبی ئەدی گوێرایەڵی كێ دەبێ؟ دەیگوت: بابە وەڵڵا وەكو كۆیلەم، چی بڵێ ناڵێم نا، بەڵام مەسەلەكە ئەوە نییە، شتێكی ترە. ئەوجا پاشان زانیمان ئەو هۆیەیە، منیش گوتم باشە ژنەكە بەهەموو وەزعێك بەتۆ رازییە، وەزعی خۆت ئەوهایە، لە جیاتی ئەوەی مەمنونی بیت كە لات دادەنیشێ، هێشتا تۆ دەریدەكەی و غەدری لێدەكەی؟ ئاخر لەچی تۆ شەرەمەزارە؟. جەنابی دادوەر ئەو كابرایە گاڵتەی پێكردین، ریسوای كردین، بۆیە منیش لە تاوان هەڕەشەی كوشتنم لێكرد، بەڵام ئێستاكە پەشیمانم و هەڵەم كرد. كە گوفتارەكانی (فەریق) تەواو بوو، بانگی كچەكەیان كرد و ئەویش قسەكانی باوكی پشت راست كردەوە، ئەوجا بانگی (سەربەست) یان كرد و ئەویش بەهەمان شێوە قسەكانی پشت راستكردنەوە و بەهەڵەی خۆی دانان و هەڵوێستی خۆی نیشانی دادگای دا كە هیچ سكاڵایەكی لەدژی نییە، ئەوجا دادگا هەمووانی كردە دەرەوە و بۆ تاوتوێ كردنی بڕیارەكە و پاش نیو كاتژمێر گەیشتنە ئەو بڕیارەی كە ئازادی بكەن، بەمجۆرە كۆتایی بە كێشەكە هات و هەردوولاش بە سولحێكی عەشایەری رێككەوتن و پاشان لە دادگاشدا كۆتاییان بە كێشەكەیان هێنا. ئه‌م بابه‌ته (6312) جار بینراوه\tهیچ كۆمێنتێك نه‌دۆزرایه‌وه\nژماره‌ی سه‌ردان : 19867285


دوومامۆستاى زانکۆی کۆیە نوێنەرایەتى كۆمەڵەى نێودەوڵەتى پاڵا لە عێراق لە ئەستۆ دەگرن - PRESS.ROOM\nدوومامۆستاى زانکۆی کۆیە نوێنەرایەتى كۆمەڵەى نێودەوڵەتى پاڵا لە عێراق لە ئەستۆ دەگرن\nNews #06, Issue 52 , Apr 2019 | Núcey #06, Jhimarey 52, Mangí 04 Sallí 2019 | نوچەی 06، ژمارەى 52 - مانگی 04 ساڵی 2019\nTwo KoU staffs have been appointedPALA ambassadors in Iraq\nPALA is an abbreviation for the Poetics and Linguistics Association. It is an international academic association which exists to promote the research, teaching and learning in the study of linguistic style and the language of Literature. The main activities of PALA are the publication of the journal Language and Literature, and an annual conference. PALA was founded in 1980 by a group of scholars who were interested in the language of literature, and who did not feel that the forums that were available to them at the time were adequate for productive academic analysis and discussions. PALA is run by a committee which is elected by the membership. An Annual General Meeting is held each year at the annual conference, and is the ultimate decision-making body of the association. More information about PALA can be found on the following link https://www.pala.ac.uk/\nPALA has its own journal Language and Literature which is a peer-reviewed, international, academic journal covering the latest developments in stylistic analysis, the linguistic analysis of literature and related areas. Topics covered include: literary and non-literary stylistics, the connection between stylistics, critical theory, linguistics and literary criticism, and their applications in teaching to native and non-native speaking students. Language and Literature is published by Sage, more information to be found in the following links https://uk.sagepub.com/en-gb/mst/home and https://journals.sagepub.com/home/lala\nAs for the ambassadors, Me and Mr. Daban Qasim have been appointed as PALA ambassadors in Iraq. The aim of the PALA Ambassadors is to encourage communication and interaction between PALA members on a local and/or regional level. There are many ways in which Ambassadors can facilitate the development of local PALA networks, from simply serving as a first contact point for news and events of PALA interest within a particular region, to organizing small-scale events (symposia, conferences, or social get-togethers). More about PALA ambassadors can be found in this link https://www.pala.ac.uk/ambassadors.html\nKoya University and teaching staff can benefit from organizing events that related to areas of PALA interests such as symposia, conferences, seminars and workshops. Moreover, teaching staff can publish their works in PALA Journal of Language and Literature with impact factor 0.318 (2015) https://www.pala.ac.uk/langlit.html\nOur future plan is to promote the culture of PALA to our students and teaching staff through holding introductory lectures and seminars about PALA and its legacy. We can also host a small-scale symposium or even a conference that relate to PALA topics.\nI would like to add that me and Mr Daban Qasim are participating in the annual conference PALA 2019 at Liverpool 10-14 July. More about this conference is provided in the following link https://www.liverpool.ac.uk/english/our-events/pala2019/\nدوو مامۆستای زانكۆى كۆیە نوێنەرایەتی كۆمەڵەیەكى نێودەوڵەتى بە ناوى كۆمەڵەى پاڵا كە تایبەتە بە هاندانى لێكۆڵینەوە، فێربوون و گوتنەوەی بابەتە زمانەوانی و ستایلی زمانی ئەدەبی لە ئەستۆ دەگرن.\nبەڕێز د.یاسر عبد الجومەیلى، مامۆستایی بەشى زمانی ئینگلیزی لە زانكۆمان و بەڕێز دابان قاسم خوێندكارى ماستەر و فەرمانبەرى میلاكى زانكۆى كۆیە سەڕەرایی بە ئەندام بوونیان لەو كۆمەڵەیە، وەک نوێنەری ئەم کۆمەڵە ئەکادیمییە لە عێراق دەستنیشان کران.\nسەبارەت بە پاڵا بەرێز د.یاسر دەڵێت "(PALA) پاڵا کورتکراوەی کۆمەڵەیی لێکۆڵینەوەیی شعر و زمانەوانییەکانە، ئەم کۆمەڵەیە کۆمەڵەیەکی نێونەتەوەییە هانی لێکۆڵینەوە، فێربوون و گوتنەوەی زمانەوانی و ستایلی زمانی ئەدەبی دەدات."\nگۆڤاری زمان و ئەدەب و کۆنفڕانسی ساڵانەی پاڵا دوو چالاکی بەردەوامی پاڵان. پاڵا لە ساڵی 1980، لە لایەن چەند کەسایەتیەکی ئەکادیمی کە گرنگیان بە زمانی ئەدەب دەدا، دامەزرا، هۆکاری سەرەکی دامەزراندی پاڵا لە نەبووی سەکۆی تایبەت بەم جۆرە لێکۆڵینەوا لەم سەردەمەدا بوو. کۆمەڵەی پاڵا لە لایەن کۆمیتەیەک بەڕێوە دەچێت. ئەم کۆمیتەیە دوو ساڵ جارێک هەڵبژاردن بۆ پۆستەکانی ناو کۆمیتەکە دەکات. ساڵانە لە پەراوێزی کۆنفڕانسەکانی پاڵا کۆمیتەی پاڵاش کۆ دەبێتەوە و بڕیار لەسەر کۆمەڵێک بابەتی جۆراو جۆر دەدەن.\nزانیاری زیاتر لە سەر پاڵا لەم بەستەرە بەردەستە كليك لێرە بكە.\nهەروەها دەڵێت " کۆمەڵەی پاڵا گۆڤارێکی بە ناوی زمان و وێژە هەیە، ئەم گۆڤارە لە تۆمسۆن ڕۆیتەرز ئیندێکس کراوە، سیستەمی پیر ڕیڤیو بەکار دەهێنن، ئیمپاکت فاکتری گۆڤارەکە 0.186 و لە ڕێزبەندی گۆڤارە زمانەوانییەکان لە کۆی 180 گۆڤار لە ئاستی 158ە. ئەم گۆڤارە تایبەتە بە لێکۆڵینەوە زمانیەوەکان، سیمانتیکس و ستایلی ئەدەب. ئەم بابەتانە: زمانەوانی، ئەدەبی، تیۆرەکانی ڕەخنە، ڕەخنەی زمانەوانی و ئەدەبی، مۆتۆدەکانی وانە گوتنەوە و بابەتی هاوشێوە لەم گۆڤارە بڵاو دەکرێنەوە. ئەم گۆڤارە لە لایەن دەزگای بڵاوکەرەوەی وڵاتی بەڕیتانیا(SAGE) بڵاو دەکرێتەوە."\nبۆ زانیاری زیاتر تکایە سەردانی ئەم بەستەرە بکە، لێرە كليك بكە.\nلەبارەى نوێنەرەكانى پاڵاوە دەڵێت " بۆ ناساندن، هاندان و بڵاوکردنەوەی کلتوری پاڵا، کۆمەڵەی پاڵا لە ئاستی وڵات و هەرێمەکان نوێنەری خۆی دیاری دەکات. کاری سەرەکی ئەم نوێنەرانە دروست کردنی پەیوەندی و ئاشنا کردنی ئەندامانی پاڵایە لە ئاستی ناوەخۆیی وڵاتان و لە ئاستی هەرێمی. نوێنەرەکانی پاڵا بە چەند شێوازێکی جیاواز دەتوانن ڕۆڵی باش بۆ بڵاوکردنەوەی کلتوری پاڵا، هەواڵ، ڕێکخستنی چالاکی ئەکادیمی لە ئاستی: سمپۆزیۆم، وۆرکشوپ، کۆبوونەوەی کۆمەڵایەتی و بەستنی کۆنفڕانسی ساڵانەی پاڵا ببینن. ئەمساڵ دوو مامۆستایی زانکۆی کۆیە وەک نوێنەری پالا لە ئاستی عێراق دیاری کران(د. یاسر علاوی عبد الجمیلی و م. دابان قاسم حمدامین)."\nبۆ زانیاری زیاتر لە سەر نوێنەرە هەرێمیەکانی پالا تکایە سەردانی ئەم بەستەرە بکە، لێرە كليك بكە.\nلەبارەى پلانیانەوە بۆ چۆنیەتى سوود وەرگرتن لەو كۆمەڵەیە، بەڕێز د.یاسر دەلێت " پلانی ئێمە (من و مامۆستا دابان) ناساندنی کلتوری پاڵایە لە نیو ئەکادیمیستانی عێراق و کوردستان. کار لەسەر ناساندنی ئەم کۆمەڵەیە و ئەو بابەتانەی کە لە لایەن ئەم کۆمەڵەیەوە پەسندە بۆ خوێندکار و ئەکدیمستەکان دەکەین. کار لە سەر ڕێکخستنی سمپۆزیەم و وۆرکشۆپ لە زانکۆیی کۆیە و زانکۆکانی کوردستان و عێراق دەکەین، زۆربەی جوڵانەوە ئەکادیمیەکان، کە پەیوەستن بەو بابەتانەی کە لە لایەن پاڵاوە گرنگی پێدەدرێت، پاڵا پاڵپشتی دارایی(بە ھاوبەشی لەگەڵ دامەزراوەی خانەخوێ)، ناساندن و بڵاوکردنەوەی بۆ دەکات."\nد. یاسر گووتی"کۆنفڕانسی 2020 ی پاڵا لە وڵاتی فەڕەنسا و لە زانکۆی مارسیلیا ڕێکدەخرێت، هەوڵ دەدەین زۆرترین مامۆستا و ئەکادیمیستەکانی کوردستان و عێراق بەشداری بکەن. کۆنفڕانسی ساڵانەی پاڵا، بۆ ئەو خوێندکارانەی کە بەشداری دەکەن و نووسنەکانیان پێشکەش دەکەن، یارمەتی کەمکردنەوەی خەرجی خوێندکاران دەدات و بڕی 300 پاوند کە دەکاتە نزیکەی 400 دۆلارە بۆ خوێندکارانی بەشداربوو سەرف دەکات. و هەروەها کۆمەڵەی پاڵا (Newsletter) هەواڵەئیمیڵی وەرزانەی تایبەت بە خۆیان هەیە، کە گشت چالاکیە ئەکادیمیەکانی تایبەت بە بواری زمانەوانی و ئەدەب لە ئاستی جیھان لە خۆ دەگرێت و بۆ ئەندامەکانی دەنێرێت.".\nد. یاسر ئاماژەی بە کۆنفڕانسی ساڵانەی ئەمساڵی پاڵا لە زانکۆی لیڤەرپول لە وڵاتی بەریتانیا لە 10 بۆ 14ی مانگی حەوت بەڕێوەدەچێت. گووتی: "ئەبستراکتی لێکۆڵینەوەیەکی من و مامۆستا دابان لە کۆنفرانسی لیڤەرپول قبوڵ کراوە و بەشداری لەم کۆنفڕانسە دەکەین."\nلە کۆتایدا ناوبراو گووتی: "هیوادارین بتوانین خزمەتێکی بچووک بە زانکۆی کۆیە، زانکۆکانی کوردستان و ئەکادیمیستەکانی کوردستان و عێراق بکەین. هەر بەڕێزێک دەوێت ببێتە ئەندامی پاڵا دەتوانن پەیوەندیمان پێوە بکەن."\nلەم بەستەرە زانیاری زیاتر سەبارە بە کۆنفرانسی زانستی ٢٠١٩ ی پاڵا ھەیە. لێرە كليك بكە.


مه‌ستووره‌ی کوردستانی، ئه‌و ژنه بیریارەی له‌بیرکرابوو!\nئه‌گه‌ر ئاوڕێک له مێژووی نەتەوەی کورد بدەینەوە، کە لەڕێی شیعر و گێڕانەوە و کتێبەکانەوە بۆمان ماوەتەوە، بۆمان دەردەکەوێت کە ئێمەش وه‌ک هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کی تر خاوەنی کۆمەڵێک ژنی هه‌ڵکه‌وتوو‌ین که له‌بواره جیاجیاکاندا شوێن ده‌ستیان دیارە. ئەم ژنانە، سەرەڕای رێگر و بەربەستە کۆمەڵایەتیەکان، هەوڵیانداوە لە داهێنان و بڕیار و دروستکردنی بەهاکانی کۆمەڵگەدا بەشداریبکەن. به‌ڵام ئەوەی ئه‌مڕۆ لای ئێمه بۆته مایه‌ی سه‌رسامی ئه‌وه‌یه که بۆچی مێژوونووسان بەشێوەیەکی گشتی، زۆر کەم باسی ئه‌م ژنانه ده‌کەن؟ تەنانەت ئەو کاتانەش کە باسیان دەکەن زۆر به‌کورتی باسێکی سەرپێیی ژیانیان دەکەن، وەک ئەوەی لە کۆڵ خۆیانی بکەنەوە. جگه له‌وه‌ش باسکردنی ژن له مێژوودا زۆربەی کات بەنسیبی ئه‌و ژنانه بووە که له ده‌سته‌ڵاتدا وجوودیان هەبووه یان خاوه‌ن بنەماڵه‌یه‌کی ناوداربوون! به‌ڵام ئه‌وانیش هه‌ر به‌شێوه‌یه‌کی ئێجگار کورت و ساکار باسیان لێوه‌کراوه و زیاتر باسی بنه‌ماڵه‌که‌یان کراوە وەک لە باسی خۆیان. یەکێک لەم جۆرە ژنانەش مەستووره‌ی کوردستانیە.\nمه‌ستووره‌ی کوردستانی خاوه‌ن توانایه‌کی ئەدەبی له ڕاده به‌ده‌ر بوو. ئه‌و بەزمانی فارسی و کوردی ده‌ینووسی. له‌و سه‌رده‌مەوه بگره تاکو ئێستاش که‌م ژنی نووسەر هه‌ن بتوانن شان له‌شانی بده‌ن. له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا ئه‌م خانمه شاعیره به به‌هره و زه‌وقێکی هونه‌ری جوانه‌وه کۆمه‌ڵێک یادگاری به‌نرخی له‌پاش به‌جێماوه. به‌ڵام سه‌د مه‌خابن ئه‌و له‌به‌ر(ژن)بوونی سه‌رده‌مانێکی زۆر لە پەراوێزدا مایەوە!. بێگومان گەر مه‌ستووره له‌ڕه‌گه‌زی نێر،واته(پیاو) بووایە که‌سایه‌تیه‌کی ناسراو تر و ناوبانگێکی تری دەبوو وه‌کو "نالی" که هه‌ر له‌سه‌رده‌می ئه‌ودا ژیاوه و ئه‌و هه‌موو گرنگیه‌ی پێدراوه. به‌ڵام بۆ ماوەیەکی زۆر به‌رهه‌مه‌کانی مەستوورە پشتگوێ خراون و زۆریشیان لەناوچوون. سەرەنجام، پاش سه‌ده‌یه‌ک بێدەنگی، ئەو شیعرانەی لەناونەچووبوون چاپ کران و ناوی هاته گۆڕێ.\nماه شه‌رف خانم کە نازناوەکەی مه‌ستووره‌ی ئه‌رده‌ڵانی بوو یەکەم ژن بوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا که مێژووی نوسیه‌وه. مەستوورە نووسەرێکی بوێر و شاعیرێکی پڕ بەرهەم بوو. له‌سه‌رده‌می ژیانی خۆیدا ده‌ستنووسی شیعره‌کانی ده‌ستاوده‌ست ده‌خوێنرانه‌وه. له ساڵی ١٩٢٦دا واته(٧٨ ساڵ پاش مردنی) بۆیه‌که‌مجار دیوانه شیعرییه‌که‌ی له‌ژێرنێوی(دیوانی ماه شه‌ره‌ف خانم کوردستانی- مه‌ستووره)دا چاپکرا. ئه‌م دیوانه‌نزیکه‌ی دوو هه‌زاربه‌یته به‌زمانی فارسی که‌له (١٩٢٦)ز له‌سنه به هه‌وڵ و کۆششی" حاج شیخ یحی معرفت"کردستانییه‌وه له سنه چاپ و بڵاوکراوه‌ته‌وه. ساڵی ( ١٩٨٣ز) له تاران (نشرما) له‌لایه‌ن احمد کرمی یه‌وه بۆجاری دووه‌م چاپکرایه‌وه، ساڵی (١٩٩)ز بۆجاری سێیه‌م له‌تاران ( انتشارات امیر بهادر) له‌لایه‌ن ێدیق سه‌فی زاده(بۆره‌که‌یی)یه‌وه .له‌ژێر نێوی (دیوانی ماه شه‌ره‌ف خانم کوردستانی ـ مه‌ستووره) له‌چاپ درایه‌وه*[i] .\nمه‌ستووره سەڕەڕای نووسینی ئەدەبییش ئه‌و بە ئازایه‌تی و باوه‌ڕ به‌خۆبوونێکی بێوێنەوە میژووی ئەمارەتی ئه‌رده‌ڵانی نووسیەوە. بێگومان لە سەردەمی ئەودا و تا هه‌نووکه‌ش میژوونووسین ته‌نها کاری پیاوانه. به وته‌ی خانمه ڕۆژهه‌ڵاتناسی ڕووسی "واسیلیویا":(مه‌ستووره خانم شوێنێکی تایبه‌تی له‌هیستوگرافی ئه‌رده‌ڵان(به‌شێک له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌یه.). ده‌ستنووسه‌که‌ی ماه شه‌ره‌ف خانم له‌ساڵی(١٩٤٦ز)دا له‌سنه چاپکراوه و هه‌ر هه‌مان ڕۆژهەڵاتناس کتێبه‌که‌ی وه‌رگه‌ڕاندۆته سه‌ر زمانی ڕووسی و له‌ساڵی( ١٩٩٠) له‌مۆسکۆ بڵاو کراوه‌ته‌وه. ئه‌و له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا تاکه ژنه له ڕۆژهەڵاتی ناوه‌ڕاستدا که له بواری میژوو و عه‌قاید)ا کتێبی نووسیوه.\nد. تۆسنێ ڕه‌شید سه‌باره‌ت به‌شوێنگه‌ی مه‌ستووره ده‌ڵێ:" بوونی ژنێکی وه‌ک مه‌ستووره‌ی کوردستانی له‌و سه‌رده‌مه له‌نێو کورددا به‌ڕاستی مایه‌ی سه‌ر بڵندیی میلله‌تی کورده و نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه که کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا زۆر پێشکه‌وتوو بووه. ئێمه له ئه‌رمه‌نستان هه‌میشه گوێمان له‌وه ده‌بوو که کورد مێلله‌تێکی کۆچه‌ری بێده‌وڵه‌مه‌ندین، به‌ڵام ئه‌مه ڕاست نییه و کورد خاوه‌ن کلتوورێکی زۆر مه‌زنه و پێویسته خاوه‌نداریه‌تی له‌و کلتوور و مێژووه بکه‌ین و، من وای ده‌بینم که مه‌ستووره‌ی کوردستانی، نیشانه و سیمبۆڵێکی ئه‌و کلتوور و سه‌ربڵندییه‌ی میلله‌تی کورده". *٦.\nڕه‌زا قولیخانی هیدایه‌تیش له‌م ڕووه‌وه نوسیویه: "مه‌ستووره له‌و ژنه نه‌جیب و به‌ناوبانگانه‌یه که‌سه‌ره‌ڕای خۆشنووسی و دەستڕەنگینی، ژنێکی جوان وشۆخ و داوێن پاک و ڕه‌وشت مه‌ردانه‌یه، بێجگه له مانه پێنجه‌م که‌سه له مێژوونووسان که‌له‌پاش شەرەفخان ومحه‌مه‌د شه‌ریف ومحه‌مه‌د ئیبراهیمی ئه‌رده‌ڵان و خه‌سره‌و به‌گی ئه‌رده‌ڵان، مێژووی ئه‌رده‌ڵانی نووسیوه."\nئەم قسەیە گەرچی دانپیانان و مەتح و سەنایەکی زۆری تێدایە بۆ مەستوورە بەڵام لە هەمان کاتیشدا پیشانمان دەدات کە خەسڵەتە ژنانەکان چەند گرنگن لە کۆمەڵگایەکی پیاوسالاری وەک ئەوەی ئێمەدا. بە بڕوای نووسەر مەستوورە خاوەنی ئەم خەسڵەتە ژنانەبووە: 'نەجیب' و 'جوان' و 'شۆخ' و 'داوێن پاک'، دەنا رەنگە ئەو کەمە گرنگیەشی پێنەدرایە کە پێی دراوە. لەلایەکی تریشەوە پێمان دەڵێ کە ئەو سیفەتێکی تری گرنگی هەبووە کە ئەویش 'رەوشت مەردانە'ـ بوونە. ئێمە لێرەدا دڵنیانین نووسەر مەبەستی چیە بەڵام ئەوەندە دەزانین کە مەردانەـبوون کۆمەڵێک خەسڵەتی باش دەگرێتەوە کە بەشێوەیەکی گشتی بە خەسڵەتی پیاوانە دەزانرێن رەنگە هەندێکیان ئەمانە بن: ئازایەتی، زیرەکی، بەتوانایی، مەنتیقیبوون، هتد.\nژیاننامەی مه‌ستووره‌ی ئه‌رده‌ڵانی..\n"ماه شه‌ره‌ف خانم کە نازناوەکەی 'مه‌ستووره' یه ساڵی (١٨٠٤ز) له بنەماڵه‌ی قادرییەکانی شاری سنە بەدنیا هاتووە و ساڵی(١٨٤٨ز) کۆچی دوایی کردووە. له‌مێژووی ناودارانا هاتووه که مه‌ستوورە کچی ئه‌وله‌سه‌ن به‌گ، کوڕه‌زایی موحه‌ممه‌د ئاغای نازری کوردستانی، برازای میرزا عه‌بدوڵڵای ڕه‌ونه‌ق، خاوه‌نی ژین نامه‌ی "حدیقه ا‌مان اللهی " و هاوسه‌ری خه‌سره‌و خانی ناکام، واته والی ئه‌رده‌ڵان بووه. بنه‌ماڵه‌ی به‌قادری ناسراون و باپیری خه‌زنه‌داری والیانی ئه‌رده‌ڵان و بابی له‌پیاو ماقوڵانی ئەو ده‌ورانه بووه"*٢\nمه‌ستووره هه‌ر له‌سه‌رده‌می منداڵییه‌وه له ماڵه باوانیدا که خانه‌واده‌یه‌کی ڕۆشنبیر و ئه‌دەبدۆست بوون، خولیای خوێندنه‌وه‌ی کتێبی هەبووە له‌گشت بواره‌کاندا و بە تایبەتیش ئاره‌زووی خوێندنه‌وه‌ی کتێبی مێژووی کردووە. به‌وته‌ی خۆی: "که ده‌ستم خامه‌ی ئاشنایی گرت... مه‌یلی سرووشتیم و ئاره‌زووی زگماکم، به موتاڵای کتێبان ده‌بزووت. "*٣\nئاشکرایه له سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا ته‌نها کوڕان ده‌خرانه به‌ر خوێندن له حوجره‌ی مزگه‌وته‌کاندا، ئه‌ویش به‌شێوه‌یه‌کی سنووردار و ته‌نها ئه‌و کوڕانه ده‌یانتوانی بخوێنن که سەر بە بنەماڵەیه‌کی خاوه‌ن دەسەڵات و ده‌ست ڕۆیشتووبوون. به‌ڵام (ئه‌وله‌سه‌ن به‌گ)ی باوکی مه‌ستووره جۆره په‌روه‌رده‌کردنێکی جیای له په‌روه‌رده‌ی ئه‌و سەرده‌مه‌ی بۆ منداڵه‌کانی هەڵبژاردبوو. ئەوسا وا باو بوو که کچان فێری گۆرانی و هه‌ڵپه‌ڕکێ و ته‌ون و چنین بکرێن، به‌ڵام باوکی مه‌ستووره منداڵه‌کانی بۆ خوێندن هاندا و له‌و بواره‌شدا زۆر سه‌رکه‌وتوو بوو‌ه. ئه‌وه‌تا مه‌ستووره بوو بە شاعیر و مێژوونووس و دەستێکی باڵاشی هه‌بوو‌ه له خه‌ت خۆشیدا. جگە لەوەی کە خانمێکی ئێجگار جوان و شۆخ و شه‌نگ بووه، مەستوورە مرۆڤێکی هه‌ست ناسک و میهرەبان بووه، که زۆر به‌ته‌نگ هه‌ژاران و لێقه‌وماوانه‌وه چووه.\nباوکی مه‌ستووره گرنگیه‌کی زۆری به‌کچه‌که‌ی دا‌وه بێگوێدانه داب و نه‌ریتی باوی ئه‌وسه‌رده‌مه مامۆستای تایبه‌تی بۆگرتوه له ڕووی په‌روه‌رده و فێرکردندا قسووری لێنه‌کرد‌وه. بەهۆی ئەمەشەوە مەستوورە له سه‌رده‌می منداڵیدا و له‌ژێر ده‌ستی مامۆستای شاره‌زادا فێری زمانی کوردی و فارسی و عه‌ره‌بی بوو. هه‌ر له‌به‌ر زیره‌کی و وریایی خۆشیه‌وه کەوتە خوێندنەوەی شیعری کلاسیک و بەرهه‌می نووسه‌رانی سه‌رده‌می خۆی و هەروەها قورئان و (فقه) و ئاینه جیاکان. لە هەمان کاتدا ئاشنایی لەگەڵ میتۆلۆژی کولتوره‌کانی تردا پەیداکردوه.\nپاش شووکردنیشی به خه‌سره‌و خانی والی ئه‌رده‌ڵان، که ئه‌ویش پیاوێکی ڕۆشنبیر و ئه‌هلی خوێندنه‌وه و شاعیر و ئه‌دیب بوو، مەستوورە ده‌رفه‌تی زیاتری بۆ ڕه‌خساوه. ئه‌و دوو په‌ڕتووکخانه‌ی گه‌وره و ده‌وڵه‌مه‌ندی له به‌رده‌ستدابوو، (کتێبخانه‌ی قادریی و کتێبخانه‌ی ئه‌رده‌ڵان) و زۆربه‌ی کاته‌کانی به‌خوێندنه‌وەوە به‌سه‌ردەبرد. لە نووسینەکانیدا مه‌ستووره ئاماژه‌ی به‌وه کردووه که ئەردەڵانیەکان زوڵم وسته‌میان ده‌رهه‌ق به خێڵه‌که‌ی ئه‌مان (قادری) کردووه و به‌داخه‌وه له‌م نێوه‌نده‌شدا زۆرجار کچان بوونه‌ته قوربانی. واته ئه‌رده‌ڵانیەکان بۆ ئاشتبوونەوە و سوڵحکردن کچیان لێسه‌ندوون! ئه‌وه‌تا مه‌ستووره‌ی نازداری باوکی بۆ مەسڵەحەتکردنی نێوانیان زوڵمی لێکراوه و دراوه‌ته خه‌سره‌و خانی والی که‌پێشتر ژن و منداڵی هه‌بووه. هه‌رچه‌نده تاکۆتای ته‌مه‌نی خه‌سره‌و خان پشتی مه‌ستوورەی به‌رنه‌داوه و هه‌میشه ڕێز و حورمه‌تی زۆری لێناوه و زۆریشی خۆشویستووه بەڵام لە (مێژووی والیەکانی ئه‌رده‌ڵان)دا هاتووه که پێشتر خه‌سره‌و خان ڕقی له خانه‌وه‌داکه‌ی مه‌ستووره هه‌ڵگرتووه و ته‌نگی پێهه‌ڵچنیوون و له‌دوایدا بۆ ئاشتکردنه‌وه مه‌ستووره‌ی لێ خواستوون..\nمەستوورە لە کتێبەکەیدا سەبارەت بە مێژووی ئەردەڵان مێژووی ئەم ناکۆکیە دەگێڕیتەوە (کە تیایدا تا ڕادەیەکی زۆر پاکانە بۆ خەسرەوخان دەکات) و بەم شێویە باس لە شووکردنەکەی خۆی دەکات:\n"له‌به‌رایی فه‌رمانڕه‌واییدا(مه‌به‌ست فه‌رماڕه‌وایی خه‌سره‌و خانە) له‌به‌ر که‌م ئه‌زموونی، توشی چه‌ند هه‌ڵه‌یێ هات؛ باپیر و باوک و مامه‌کانی نوسیاری ئه‌م کتێبه‌ی (مەبەستی خۆیەتی) به‌بێ تاوان کۆت و زنجیر کرد و زۆر به‌بێ به‌زه‌ییانه و ڕه‌فتارێکی دزێوه‌وه سێ هه‌زار تمه‌نی به‌ناوی باجه‌وه لێسه‌ندن. سه‌رئه‌نجام خودا کردی به‌دنیهادی و دڵپیسی به‌دکارانی بۆ ئاشکرا بوو، له دووی ناردن و به‌خه‌ڵاتی گرانبایی و شایان سه‌ربه‌رزی کردن.\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی حوسه‌ینقولیخان زۆربه‌ی سامان و نه‌ختینه‌کانی له‌کن بنه‌ماڵه‌ی منی که‌مینه دانابوو، نێوبراو سه‌باره‌ت به‌وه که له‌باوکەوه پورزایشم بوو، کاربه‌ده‌ستانی والی بۆباوکمیان تێچاند بوو له داستانه‌که‌یانه‌وه وه‌رداو له‌و کاره‌که‌وه‌یان گلاند و ئه‌وه‌یان کرد به‌بیانو، ئه‌و سامان و نه‌ختینه‌یه‌یش که‌هه‌مان بو لێمان داگیرکه‌ن وئه‌ویش بخه‌نه سه‌ر گه‌نجینه. به‌م مه‌به‌سته حوسه‌ینقولیخانیان فریودا و به‌ڵێنی فه‌رمانڕه‌وایی ئیسفه‌ندئابادیان دایێ و ئه‌میش که‌هێشتا ساردی و گه‌رمی و تاڵی و سوێری ژیانی بۆکه‌س تا سەرنه‌ماوی نه‌چێژتبو، به‌ته‌ماحی فه‌رمان ڕه‌واییه‌وه پشتی له‌مافی خاڵۆ و خوارزایی هه‌ڵکرد و پاشان به‌بیانوی به‌سه‌رکردنه‌وه‌ی یەکێ له ئامۆزاکانمان که‌نه‌خۆش که‌وت بو له‌دوای باوکمی ناردو هه‌رکه باوکم گه‌یشته ئه‌وێ، حوسه‌ینقولیخان کۆڕێکی به‌ست و له‌دژی والی ده‌ستیان به‌وتووێژ کرد، به‌ڵام له‌ده‌ره‌وه ،چه‌ند که‌سێکی له‌پشت په‌رده‌وه لێ ڕاگرتبوون، گوێ یان له‌هه‌موو که‌ین و بەینەکه گرتبو، ئه‌و شه‌وه بۆ سبه‌ینێ محه‌مه‌د به‌گ و مسته‌فا به‌گ کوڕانی فه‌تح عه‌لی به‌گی وه‌کیل و ئه‌کبه‌ر به‌گ که‌ببو به مایەی ئه‌م هه‌نگامه‌یه و سوڵتانی کوڕی نه‌زه‌ر عه‌لی به‌گ وئه‌بول حه‌سه‌ن به‌گ، باوکی ئه‌م که‌مینه‌یه و مام و ئامۆزاکانی دیکه‌ی سه‌رله‌به‌ر فه‌رمانی کۆت و زنجیر کردن و زیندان کردنیان درا و هه‌موویان گیران و به‌کۆت و زنجبرکراوییه‌وه زیندان کران. پاش چەنانێ فه‌تحعه‌لی به‌گ وسوڵتانیان له‌قه‌ڵای قه‌سڵاندا کوشت. ئه‌کبه‌ریش به‌هه‌زار ته‌ڵه‌که‌و ده‌هۆ، ساهه‌ر چۆنێ بو، سه‌ری خۆی ڕزگار کرد. مامی ئه‌م که‌مینه‌یه‌ش، چونکه هیچ تاوانێکی نه‌بو، ئازاد کراو به به‌زه‌یی و دڵاواییه‌کی زۆره‌وه خه‌ڵات کرا و ئه‌وه بو بۆ پته‌وکردن و چه‌سپاندنی نێوان ته‌بایی و نێوان کۆکی له‌ئه‌نجامدا به‌ند و به‌نده‌واری هاوسه‌ریم له‌گه‌ڵ خه‌سره‌و خاندا سه‌روبه‌ر نراو بەوپه‌ڕی شان و شکۆوه پێم هاویشته حه‌رام سه‌راوه.*٤\nلەگەڵ ئەوەشدا کە مەستوورە بۆ "پته‌وکردن و چه‌سپاندنی نێوان ته‌بایی و نێوان کۆکی" دراوەتە خەسرەوخان و سەر بە هەوێ شووی کردووە پێدەچێت لە هاوسەرێتیدا بەختەوەر بووبێت، گەرچی ئەم پێکەوەژیانەش تەمەن کورت بوو. خەسر‌ه‌و خانی ناکام زۆر بە گەنجی کۆچی دوایی کرد و ده‌سه‌ڵات و سه‌رو سامانی هه‌ره‌سیان هانی. ئەمەش کوشتن و بڕین و تاڵانی و ئاواره‌بوونی به‌دوادا هات. له‌م نێوه‌ندەدا ژیانی مه‌ستووره‌ش وه‌ک هه‌ریه‌ک له ئه‌ندامانی تری ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه که‌وته مه‌ترسیه‌وه و ئەوە بوو به‌ره‌و سلێمانی و( میری بابان) که‌وته ڕێ. سەرەنجام بە تاسەباری و لە تەمەنی ٤٤ ساڵیدا، لە شاری سلێمانی و به نەخۆشی تاعوون کۆچی دوایی کرد، هەر لەوێش، لە گردی سه‌یوان بەخاک سپێردرا. بەم تەمەنە کورتەشه‌وە مەستوورە توانی چه‌ندین کتێب له‌پاش خۆی به‌جێ بهێڵێ لە بواری(فقه)، ئه‌ده‌ب و مێژوودا. لێرەدا بە کورتی باسی گرنگترین بەرهەمەکانی دەکەین:\nیەکەم: شیعر: جگه له شیعره فارسیه‌کانی که‌له دیوانه‌که‌یدا چاپکراون مه‌ستووره‌به‌کوردیش شعری نووسیوه. وه‌ک ده‌رکه‌وتووه ژماره‌ی هۆنراوه کوردییه‌کانی مه‌ستووره زۆر که‌من! تا ئێستاش به‌باشی نه‌زانراوه کە ئایا مه‌ستووره هۆنراوه‌ی به‌کوردی که‌م گوتوه یاخود گوتوویه‌تی و له‌ناو چوون؟ له‌سه‌رده‌می خۆیدا له کوردستان هۆنراوه‌کانی مەستوورە له‌به‌ر مانای جوان و زمانی ئەدەبی و بیر و هه‌ستی ناسک، ده‌ستاو ده‌ستیان پێکراوه. که‌وایه بۆچی ده‌بێ بفه‌وتێن؟ ڕه‌نگه له‌گه‌ڵ داڕمانی فه‌رمانڕووایی ئەردەڵاندا و به‌هۆی شه‌ڕی ناوخۆیی و ناکۆکی میرنشینه‌کانه‌وه ئەم شیعرانەش به‌ر شاڵاوی سوتان و فه‌وتان هاتبن.\nدووەم: مێژوو: مه‌ستووره خاوه‌نی کتێبی مێژووی ئه‌رده‌ڵانه کە نزیکەی ١٠٠ ساڵ پاش مەرگی خۆی، له‌ساڵی ١٩٤٦دا له‌لایه‌ن" ناێری ئازاد بور"ه‌وه له ئێران چاپکرا. له‌م کتێبه‌یدا ئه‌گه‌ر به‌وردی سه‌رنجی نووسینه‌کانی بده‌ین ده‌بینین مه‌ستووره تا چ ئەندازەیه‌ک نووسینه‌کانی ڕڕست و دروستن و چه‌ند بە دەستپاکیەوە رووداوەکانی تۆمار کردووه .\nسێەم: بیۆگرافی: کتێبی مجمع الادباء بیۆگرافی کۆمه‌ڵێ شاعیرە بۆناساندنی شاعیران و ئه‌دیبانی کورد به‌ڵام هێشتا چاپ نه‌کراوه هه‌ر بیسه‌ر و شوێنه.\nچوارەم: بیرورا: کتێبی عه‌قاید له‌ساڵی ١٩٩٨ دا له‌لایه‌ن عه‌بدوڵڵا مه‌ردۆخی له‌سوید چاپ کراوه.*٥\nبه‌داخه‌وه به‌رهه‌م و ده‌ستنووسه‌کانی مه‌ستووره چ له‌ژیانیدا و چ له‌دوای مردنی گرنگی ئه‌وتۆیان پێنه‌درا بۆیه زۆری فه‌وتاون و کۆنەکراونه‌ته‌وه. خۆشبەختانە ئه‌و کاته‌ی "شێخ یه‌حیای مه‌عریفه‌تی کوردستانی" ده‌ستی به لێکۆڵینه‌وه‌ی ژیان و به‌رهه‌می شاعیره کلاسیکیه‌کان کرد ، به‌هه‌ڵکه‌وت چه‌ند پارچه شیعرێکی مه‌ستووره‌ی به‌ر ده‌ست که‌وت. له‌ساڵی ١٩٢٦دا چاپیکردن و ئه‌و دەبێژێ تائه‌و کاته ناوبانگی مه‌ستووره له‌کوردستاندا نه‌زانراوه. تا ئێستاش ژمارەیەکی کەم له شیعره‌کانی چاویان به‌دنیای ڕوون هه‌ڵهێناوه و چاپکراون و زۆربه‌ی به‌رهه‌مه‌کانی وه‌کو خۆی جوانه‌مه‌رگ بوون و له‌ناو چوون. ئه‌مه‌ش ئه‌و ڕاستیه‌مان بۆ ده‌سه‌لمێنێ که‌چه‌نده ئه‌م خانمه مه‌زنه بێکه‌س بووه‌ا!\nمه‌ستووره ده‌ستێکی باڵای هه‌بووه له هۆنینه‌وه‌ی هۆنراوه‌دا. بەپێی "حه‌دیقه‌ی ناسری، میرزا عه‌لی اکبه‌ری مونشیباشی" ژماره‌ی هەڵبه‌سته‌کانی مەستوورە بیست هه‌زار به‌یته به‌ڵام ته‌نها دوو هه‌زار به‌یتی ماوه و چاپکراون، شیعره‌کانی تری فه‌وتاون. ئه‌و سەبارەت بە جوانی سروشت، جوانی ژن، خۆشەویستی و نیشتیمانپەروەری شیعری نووسیوە. هەندێک لە غەزەلەکانی هەر وەک پیاوە شاعیرەکانی سەردەمی خۆی باسی عەشق و جوانی ژن ده‌کەن، وەک ئەوەی خۆی پیاوێک بێت و عاشقی ژنێک بووبێت، بۆ نموونە:\nگرفتارم به نازی چاوەکانی مەستی فەتتانت\nبریندارم به تیری سینه ﺳﯚزی نێشی موژگانت\nبه زوڵف و پەرچەم و ئەگریجەکانت غارەتت کردم\nدڵێکم بوو ئەویشت خسته ناو چاهی زەنەخدانت.\nڕووته که ڕووته یا شه‌به‌حی مانگی ئاسمان\nقه‌دو خه‌رامی تۆیه یا سه‌روی بۆستان\nنه‌مدیوه مانگ که‌ڵاوی له‌سه‌ر بێت غه‌یری تۆ نه‌بێ\nمه‌عشوق و نه‌وجه‌وانی و ناوی گوڵستان.\nرەنگە مەستوورە ویستبێتی توانا و سەلیقەی خۆی بسەلمێنێ لە نووسینی ئەم جۆرە شیعرانەدا و پێمان بڵێ کە دەتوانێت کێبڕکێ لەگەڵ ئەو شاعیرە پیاوانەدا بکات کە غەزەلیان نووسیوە. لەلایەکی ترەوە، ئەوەی جێی سەرنجە ئەوەیە کە لەو بەرهەمانەی کە بۆمان جێماوە هیچ بەدی ناکەین کە باسی چەوسانەوەی ژن بکات. پێدەچیت ماه شەرەف خان گرنگی نەدابێت بەم بابەتە یانیش هوشیاری نەبووبێت بەرامبەر بەوەی کە ژنانی تر چۆن دەچەپێنرێن. نەک هەر ئەوە بەڵکوو پێدەچێت هەندێجار لووتبەرزیش بووبێت بەرامبەر بە ژنانی تر وەک لەم شیعرەدا دەردەکەوێت:\nمن آن زنم که به ملک عفاف ێدر گزینم ز خیل پردگیان نیست در زمانه قرینم\nبه زیر مقنعه ما را سرى است لایق افسر ولى چه سود که دوران نموده خوار چنینم\nمرا ز ملک سلیمان بسى است ننگ همیدون که هست کشور عفت همه به زیر نگنیم\nبه معشر نسوان مر سپاس و حمد خدا را همى سزد که بگویم منم که فخر زمینم\nز تاج و تخت جم و کى مراست عار ولیکن به آستان ولایت کمینه خاک نشینم\nعلى عالى اعلى امیر ێفدر حیدر که هست راهنماى یقین و رهبر دینم\nکمینهوار چو «مستوره» دل بدو بسپردم هزار بنده به درگه ستاده همچو نگینم\nبەپێی وەرگێڕانی.... چەند دێڕی یەکەم دەکاتە:\nمن ئه‌و ژنه‌م که‌به‌پاکی له‌سه‌رووی هه‌مووانم له‌هه‌موو خێڵی ژناندا نییه که‌س هاوشانم\nله ژێری سه‌روێنه‌که‌مدا سه‌رێکه هێژای تاج به‌ڵام له‌زه‌بری زه‌مان وا قه‌تیسی ده‌ورانم\nلە کۆپلەی یەکەمدا مه‌ستوورە شانازی بە پاکیزەبوونی خۆیەوە دەکات و دەڵێت کە کەس هاوشانی نیە. ئەمە بێگومان قبووڵکردنی بەهاکانی کۆمەڵگای باوکسالاریە کە پاکیزەیی بۆ ژن بە شتێکی گرنگ و جێی شانازی دەزانێت. پاکیزەبوونی مەستوورە هەم خۆی لەم شیعرەدا و هەم کەسانی تریش هێمایان پێداوە. له‌کاتێکدا ئێمە هەرگیز پیاوێک نادۆزینەوە شانازی بەخۆیەوە بکات لەبەر ئەوەی پاکیزەیە. رەنگە هەوڵیش بدات کە بیشارێتەوە چونکە ئەمە شتێگی بەبەها نیە بۆ پیاو.\nهەروەها لە کۆپلەی چوارەمدا مەستوورە فەخر بەسەر مەعشەری ژنانی تردا دەکات و پێیان دەڵێ: منم فەخری زەمینم. پێدەچێت مەستوورە لەبیری نەبێت کە زۆربەی ژنەکانی سەردەمی خۆی نەک هەر دەرفەتی نووسین و کاریان بۆ نەڕەخسا بەڵکوو بۆشیان نەبوو فێری خوێندەواری ببن. بێگومان لێرەدا مەبەست ئەوە نیە کە نکۆڵی لە توانا و زیرەکی و بەهرەکانی مەستوورە بکەین بەڵکوو تەنها دەمانەوێت ئاماژە بەوە بدەین پێده‌چێت زۆر بیری لەو نایەکسانە کۆمەڵایەتیانە نەکردبێتەوە کە بەبۆنەی رەگەزەوە لە کۆمەڵگای کوردی و ئێرانیدا بەربڵاوبوون. له‌وانه‌شه نه‌یوێرابێت هه‌رگیز باس له کێشه‌کانی ژنبوون بکات. چونکه ئه‌وه کارێکی سه‌خت و بڤه‌یه بۆ ژنێک له کۆمه‌ڵگایه‌کی دواکه‌وتوودا بێته گۆڕێ و باس له زوڵم و سته‌م بکات که ده‌رهه‌ق به ژنان کراون و ده‌کرێن. له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ش کارێکی هه‌روا سانا نیه، ئه‌و سه‌رده‌مه ژنانی کورد له مافه سه‌ره‌تایییه‌کانی مرۆڤ بێبه‌ش و بێ ئاگا بوون، ئه‌وان کۆیله‌ی ناو مال و خێزان و ژیر ده‌سه‌ی باوک و براو پاشانیش مێرده‌کانیان بوون.\nگومان له وه‌دانیه که مه‌ستووره له‌سه‌رده‌می خۆیدا هه‌وڵی زۆریداوه، به‌جورئه‌ته‌وه هه‌نگاوی ناوه چه‌ندین کتێبی له‌بواره جیا جیاکاندا نوسیوه. ئه‌و هه‌ر به‌وجودی خۆی توانیو‌ێتی بۆ میلله‌ته‌که‌ی خۆی بسه‌لمێنێ که‌وا ژنیش وه‌کو پیاو به‌توانایه. ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی بۆ پیاو ڕه‌خساوه بۆ ژنیش بڕه‌خسێ، ئه‌وا ئه‌ویش ده‌توانێ وه‌کو پیاو بنووسێت و بخوێنێته‌وه، خۆی ڕۆشنبیر بکات و ببێته شاعیر و نووسه‌ر.\nمه‌ستووره له‌گه‌ڵ زۆرێک له‌شاعیرانی کورد و فارسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا شیعریان گۆڕیوه‌ته‌وە. له‌وانە مه‌وله‌وی، نالی، یغمای جندقی. شایه‌نی باسه له‌گه‌ڵ خاتوو ( حسنی جیهان بانو کچی فه‌تح عه‌لی شای قه‌جه‌ر)که نازناوی شیعری "والیه" و ژنی پێشووی خه‌سره‌وخان بووه، ئه‌ویش ده‌ستێکی باڵای هه‌بووه له ئه‌ده‌بیاتدا و له حوکمه‌تیشدا ژنێکی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات بووه، زۆرجار پێشبڕکێی شیعرییان کردووه که‌ئه‌مه نمونه‌یه‌کێتی:\nوالیه، یار به اغیار چو یار است و ندیم\nرو بسوز از غم و با داغ دل خویش بساز\nاغیار جمله محرم و ولی من ز روی تو\nمحروم من که بهره ندارد به جز فسوس\nوێال توست نێیب وقیب و من از فراقت\nچرا ز غێه ننالیم؟ چرا ز غم نخروشم؟\nرقیب همدم و "مستوره" دور است ز دلبر\nفلک نگون شوی، آخر سزاست روز چنینم؟\nئاشکرایه له شه‌ڕه‌شیعری نێوان( نالی) و مه‌ستووره‌دا نالی مه‌به‌ستی پیاهه‌ڵدان و ستایشکردنی ژنێکی ده‌گمه‌نی نووسه‌ر نیه که له‌و سه‌رده‌مه‌دا سه‌ری هه‌ڵداوه! به‌ڵکو به‌شێوه‌یه‌کی زۆر نابه‌جێ له‌هۆنراوه‌کانیدا هێرشی کردۆته سه‌ر ئه‌م خانمه مه‌زنه و بچوکی کردۆتەوە بۆ بابەتێک کە لەو سەردەمەدا و ئێستاش باسکردنی دەکرێت ببێتە مایەی ئابرووبردنی ژنێک. من نازانم چ شتێک پاڵی به نالییه‌وه ناوه به‌و شێوه‌یە هێرش بکاته سه‌ر که‌سایه‌تی مەستوورە؟ به‌ڵام ده‌ڵێم بریا نالی هه‌رگیز ئه‌و هۆنراوەیه‌ی به‌سەر مەستوورەدا هەڵنەدایە. هه‌ر هیچ نه‌بێ له‌به‌ر خاتری خودی خۆی چونکه ئه‌و به‌م هۆنراوەیە له پله‌و پایەی خۆی که‌م کرده‌وه و کەسایه‌تی خۆی پێ ڕووشاند. ئه‌م کارەشی به‌رامبه‌ر ژنه شاعیرێکی بێوێنه و شایسته کردووە کە له بنه‌ماڵه‌یه‌کی ناوداری ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا ده‌رکه‌وتووه. دەبێت لە خۆمان بپرسین: نالی کاری وای بۆکرد؟! بۆچی ده‌بێت ئه‌دیبێکی گه‌وره بیه‌وێ وێنەی ژنێکی نووسەری بەتوانا له‌ناو به‌رێ؟! ئاخۆ دوای ئه‌و شیعره خه‌ڵکی چۆنی ڕوانیویانه‌ته مه‌ستووره؟ ئاخر ئه‌وکاته ئه‌و کچێکی تازه‌لاوی ناسک خه‌یاڵ بوو. کێ ده‌ڵێ کاریگه‌ری ئه‌و شیعره نه‌بووه مه‌ستووره‌ی له نووسینی شیعر به‌زمانی کوردی ئیفلیج کردبێت؟!\nمامۆستا هه‌ژار له‌کتێبه وه‌رگێراوه‌که‌یدا بۆ سۆرانی (مێژووی ئه‌رده‌ڵان، ل ١٤) ده‌ڵێ: "نالی نه‌مر، پێغه‌مبه‌ری وێژه‌ی کوردی، ئه‌گه‌ر سوورنه‌یزانیبایه مه‌ستووره بۆ ئه‌وه ده‌بێ خۆبه‌رێته ڕێزی نالی، که‌لله‌ی له‌که‌لله‌ی نه‌ده‌دا. دیاره شێرێکی وه‌ک نالی په‌لامار ناداته ڕێوی: غه‌نیمی ئه‌شێ پڵنگ بێ. پیاو به وردی له‌و شیعره فڕنامه‌ی نالی وردبێته‌وه، تێده‌گا که له‌م باره‌وه چه‌ندی خۆی ماندوو کردووه: ئه‌م هه‌موو که‌ره‌سته جوانه و ئه‌م هه‌موو وشه ڕه‌قانه‌ی هه‌ربۆیه ده‌کار هێناوه، که ئه‌و خانمه وێژه‌وانه‌ی خۆی له‌و به کەمتر نازانێ، بترسێنێ و بیبه‌زێنێ و خۆی بنوێنێ که"منی خاوه‌نی دیوان، جوانێکی وا وێژه‌وانی ده‌م پاراویشم بۆڕداوه".*٧\nده‌بێ ئاماژه به‌وه‌ش بده‌ین؛ دیاره له‌و زه‌مه‌نه‌دا له ناو کۆمه‌ڵگایه‌کی داخراو‌ی وه‌ک ئێمه‌دا خه‌ڵکی نه‌یان توانیوه ژنێکی ئه‌وها لێهاتوو قه‌بووڵ بکه‌ن و مافی خۆی پێبده‌ن. ته‌نانه‌ت ئه‌و قه‌بوڵ کرده‌نه‌ش لای شاعیرێکی گه‌وره‌ی وه‌کی نالیش کارێکی سه‌خت بووه، هه‌ر بۆیه ویستوویه‌تی بیبه‌زێنێ و به‌و وشه ناشرین و ڕووخێنه‌رانه سه‌رکوتی بکات و بیچه‌وسێنێته‌وه. به‌لام مه‌ستووره نه‌ک نه‌به‌زاوه به‌ڵکو نیشانی داون به‌ڵێ، ژن ده‌توانێ بێته مه‌یدانی نووسین و هه‌ر بۆارێکی تری ژیان گه‌ربیانه‌وێ تا شوێن پێیان دیار بێت.\nخۆشبه‌ختانه مه‌وله‌وی به پێچه‌وانه‌ی نالیه‌وه، کە له‌نزیکه‌وه مه‌ستووره‌ی ناسیوه و هامشۆی باره‌گای ئه‌رده‌ڵانییه‌کانی کردووه، هه‌میشه پاڵ پشتی مه‌ستووره‌ی کردووه و تەنانەت لەشیعرێکدا ستایشی کردووە، وه‌ک له‌م دوو به‌یته دا ده‌ڵێ:\nخورشیده‌که‌ی ناز، ئه‌وجی بوورجی سه‌ور\nسه‌رتوغرای ده‌فته‌ر مه‌حبووبان جه‌ده‌ور\nها له خانه‌که‌ی بورجی شه‌ره‌فدا\nنوور فشانیشه‌ن وه‌هه‌ر ته‌ره‌فدا.\nمە‌ستووره زۆربه‌ی هۆنراوه‌کانی له‌پاش شووکردنی به(خه‌سره‌وخانی والی سنه) هۆنیوه‌ته‌وه. وه‌ک له‌نووسینه‌کانیدا ده‌رده‌که‌وێ خەسره‌وخان زۆر مه‌ستووره‌ی به‌دڵ بووه و له‌ژنه‌کانی تری زیاتر ڕێزی لێگرتووه. ته‌نها مه‌ستووره ئه‌و پایه‌ی هەبووه که له‌یه‌ک لۆژدا له‌ته‌ک میرده‌که‌ی ڕڕوه‌ستێ و شه‌و و ڕۆژ مافی هاموشۆ و دیتنی مێرده‌که‌ی هه‌بێت. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خه‌سره‌وخان ده‌ستی هۆنراوه‌ی هه‌بووه زۆر جار له‌گه‌ڵ مه‌ستووره‌دا شیعرییان به‌یه‌کتردا هه‌ڵگوتوه:\nاز سریر شهی و دولت جاوید، مرا\nسایه مرحمت خسرو عادل خوشتر\nچند مستوره، ز بیداد فلک ناله کنی؟\nدر غم چرخ ستمکار، تحمل خوشتر\nشکر ایزد،که به کوری رقیبان، سوی من\nنامه خسرو جمشید نشان می اید\nهرکه بنهاد چو مستوره قدم در ره عیشق\nکار فرمان کران تا به کران می آید\nبه‌پێی هۆنراواکانیان ئه‌م ژن و مێرده زۆر یه‌کتریان خۆشویستووە. بەڵام والیە هه‌میشه به‌دوای پیلانێکدا ده‌گه‌ڕا بۆ تێکدانی نێوانی ئه‌م دووە، ئه‌وه بوو سه‌رئه‌نجام توانی نێوانیان تێکبدات و به‌م هۆیه‌وه بۆ ماوه‌ی دووساڵ لێک داببڕێن. پاشان خەسره‌وخان له‌م کاره‌ی په‌شیمان ده‌بێته‌وه و جارێکی تر له‌گه‌ڵ مه‌ستووره‌دا یه‌ک ده‌گرنه‌وه و هه‌روه‌کی جاران ژیانێکی پڕ له عیشق و خۆشه‌ویستی ده‌ست پێ ده‌که‌نه‌وه. به‌ڵام ئەمجاره‌ش زۆری نه‌برد و پاش دووساڵ، ئه‌مجاره مەرگ بۆهه‌میشه لێکی کردن. خه‌سره خان به‌ناکامی له‌ته‌مه‌نی ٢٩ ساڵیدا ماڵئاوای له‌دنیا کرد. جوانه‌مه‌رگ بوونی میر له‌ساڵی (١٨٣٥ز) کاریگه‌رییه‌کی زۆری هه‌بوو له‌سه‌ر ژیان و دواڕۆژی مه‌ستووره، بوو بە یه‌کێک له‌و هۆیانه‌ی به‌هره‌ی شیعرییان به‌ته‌واوی لا ته‌قاندەوە و ژماره‌یه‌کی زۆری شیعره‌کانی بۆ دووری و مه‌رگی خه‌سره‌وخان گوتوه:\nخه‌سره‌و وه‌هاره‌ن، خه‌سره‌و وه‌هاره‌ن\nکۆربام جه‌دیده، فه‌ێڵی وه‌هاره‌ن\nمه‌وسم جلوس گوڵ و گوڵزاره‌ن\nواده‌ی ته‌ماشای سه‌یر و شکاره‌ن\nیه وه‌قت ته‌فریح قه‌لب و ده‌ماغه‌ن\nفه‌ێڵ ئاره‌زووی گوڵ گه‌شت و باخه‌ن.\nبه وته‌ی اوگینا واسیلی آوا ؛*٨ "له نێوان میلله‌تانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دوورو نزیک، که‌سێکی تری وه‌ک مه‌ستووره که شاعیرێکی به‌توانا و هه‌م مێژوو نووسێکی به‌رجه‌سته بێت ده‌رنه‌که‌وتووه. له‌ڕاستیدا سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م ژنێکی ڕۆشنبیری تری وه‌ک مەستوورەی به‌خۆوه نه‌دیووه ". هه‌رچه‌نده مه‌ستووره هۆنراوه‌ی که‌م گوتوه به‌ڵام باڵاده‌ستیه‌کی چاکی له‌و که‌مه‌شدا دیاره و کورد وته‌نی (مشتێ نمونه‌ی خه‌روارێکه).\nمه‌ستووره‌ی نووسه‌ر و میژوونووس.\nمه‌ستووره‌ی کوردستانی له پێشه‌کی کتێبه‌که‌یدا -لا١٤ میژووی ئه‌رده‌ڵان- به‌م شێوه‌یه باسی چۆنیه‌تی نووسینی کتێبه مێژووییه‌که‌ی ده‌کا "منی وا بێ نرخ و هه‌ژار مه‌ستووره ناو-که کیژی ئه‌وله‌سه‌ن به‌گ و نه‌وه‌ی خوا به‌خشیو حه‌ماغای کوردستانیم-چو‌نکه باوکم زۆر حه‌زی له خوێندن بووه و منیش کیژی نۆبه‌ره‌ی بووم، خۆشی ویستوم و پێی خوێندوم، زۆرم خوو دابووه سه‌ر کتێب، هه‌موو جۆره کتێبێکم ده‌خوێنده‌وه، له‌ناویاندا زۆر له تاریخ خۆشم ده‌هات. تاڕۆژێکیان چاوم به‌نووسراوێ که‌وت ده‌رباره‌ی کوردستان ده‌دوا، هه‌رچه‌ند فره‌یشی تیا چووبوو، به‌ڵام هێشتا که‌م و کوڕییه‌کی هه‌ر مابوو. که‌وته سه‌رم منیش گه‌وێک بخه‌مه سه‌ر ئه‌و زنجیره‌ی سه‌ربهوردی ئه‌رده‌ڵانی، به‌تایبه‌تی که خۆمنانخۆری ئه‌وانم و شانازی به به‌ختم ده‌که‌م که ئێستا ته‌واو خزمیانم. بۆ ئه‌م کاره‌ش ڕوانیومه‌ته زۆر کتێبان و پرسیاریشم له پیره پیاوان کردووه و ئه‌م تاریخه‌م لێ سازداوه. تکامه له خوێنه‌ره‌وان به نزا له‌بیرم نه‌که‌ن".\nماه شه‌ره‌ف خانم ته‌نها هه‌ر شاعیره‌یه‌ک نه‌بووه به‌ڵکو مێژوونووسێکی لێهاتووش بووه. ئه‌و تادواین ساته‌کانی ژیانی، تا ئه‌و کاته‌ی بۆهەمیشه چاوه‌کانی لێکنا سه‌رقاڵی نووسینی کتێبه مێژووییه‌که‌ی بووه هه‌رچه‌نده به‌دا‌خه‌وه مه‌رگ مه‌ودای پێ نه‌داوه که ته‌واوی بکات.  له‌دوا لاپه‌ڕه‌ی کتێبه‌که‌یدا ده‌ڵێت:\n"من مه‌ستووره‌ی کۆچه‌ریش له‌دووریی ئه‌و ئازیزه خۆشه‌ویسته(که‌مه‌به‌ست قولیخان والیزاده‌یه) دوو، سێ ڕۆژه له‌ش و گیانم له‌ئازار و ناخۆشیدایه و یاو دایگرتووه ،تاخوا چی بوێت. " .\nمیرزا عه‌لی ئه‌کبه‌ر مونشی که‌ئه‌ویش ئامۆزای مه‌ستووره خانم بووه نووسیویه‌تی: "به‌گوێره‌ی زانست و به‌رزی فیکر و ژیری و جوان نووسین و شیعرێ که له مه‌ستووره‌دا بووه، پێویسته مێژوونووسانی جیهان له‌لاپه‌ڕه‌کانی خۆیاندا ناوی ئه‌و بۆ بیره‌وه‌ری بنووسن و بیهێڵنه‌وه".\nپرسیار لەوەدایە کە ئاخۆ مه‌ستووره‌یه‌ک که تا هه‌نووکه‌ش له‌ناو کورددا ناوبانگێکی ئه‌وتۆی نیه و زۆربه‌ی به‌رهه‌مه‌کانی نەپارێزراون، زۆرێک له ورده‌کارییه‌کانی ژیانی پێ نه‌زانراون ، گرنگیه‌کی ئه و تۆ به‌نووسراوه‌کانی نه‌دراوه، چۆن دەتوانرێت له مێژووی جیهانیدا بناسرێت؟ هه‌رچه‌نده یه‌که‌م ژنه له‌مێژووی میلله‌تی کوردا که‌توانیوویه‌تی ئه‌و ڕێچکه‌یه بشکێنێ، بوێرانه بەڕاشکاوی میژووی نه‌ته‌وه‌که‌ی خۆی بنووسیته‌وه، ئه‌ویش به‌زمانێکی پاراوو ره‌وان، سه‌لیقه و به‌هره‌یه‌کی له‌ڕاده‌به‌ده‌ر. به‌ڵام ئایا بۆ باس له‌وه ناکرێ بۆچی ئه‌و هه‌موو ساڵه مه‌ستووره په‌راوێزخرا و ناوی نه‌هاته ئاراوه ؟! بۆچی وا به‌و شێوه‌یه ساڵانێکی زۆر به‌رهه‌مه‌کانی بێناز مانه‌وه و کۆنەکرانەوه تا ئه‌م دواییانه‌ش ناوبانگێکی ئه‌و تۆی په‌یدا نه‌کردوه؟! ئایا ئه‌و هه‌موو ساڵه مانای ئه‌و خۆگبلکردن و خۆدزینه‌وه‌ی ئه‌دیبان و نوسه‌رانی میلله‌ته‌که‌مان له‌مه‌ڕ ئه‌م شاژنه چیبوه؟\nگومان له‌وه‌دا نیه که ژنان له‌هه‌موو سه‌رده‌مێکدا به‌که‌م سه‌یرکراون، به‌جۆرێک ئه‌مڕۆ که له سه‌ده‌ی بیست و یه‌که‌مدا ده‌ژین، هێشتاش ده‌بینین سەرەڕای زۆر ده‌ستکه‌وتی بەر‌چاو و پێشکەوتنی کۆمەڵگە لە زۆر ڕوەوە، که‌چی هێشتا یه‌کسانی (جینده‌ری) نه‌هاتۆته‌دی! ئیدی لەکوێ له سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌مدا، له‌کۆمه‌لگایه‌کی باوکسالاری وەک ئەوەی ئێمه‌دا، ماف به ژنێکی نووسه‌ر و ئه‌دیبه‌یه‌کی هه‌ست ناسکی وه‌ک مه‌ستووه خانم دەدرێ و له‌کاتی خۆیدا ناوبانگێکی جیهانی وه‌رده‌گرێ؟! ئاساری زۆربه‌ی به‌رهه‌می ئه‌دیبان و نووسه‌ران له‌کۆندا له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه کۆکراونه‌ته‌وه و پارێزراون. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ژماره‌یه‌گی که‌م له ژنان خوێنده‌واریان هه‌بووه، هه‌ربۆیه به‌لای به‌رهه‌م و نووسراودا نه‌چوون. که‌سێک نه‌توانێ بخوێنێته‌وه و بنوسێ، له‌کوێ له به‌های نووسراوه‌کان تێده‌گات؟ بۆیه ژنان بیریان له پاراستنی به‌رهه‌مه‌کانی مه‌ستووره و هیچ نوسه‌رێکی دی نه‌کردۆته‌وه!! ڕه‌نگه گه‌ر ژنیش به ئه‌ندازه‌ی پیاوان له‌و سه‌رده‌مه‌دا مافی فێرکردن و خوێنده‌وه‌یان هه‌بووبا ئێستا ئه‌وانیش چه‌ندین نووسراوی تری مەستووره‌یان بپاراستایه و که‌مترین به‌رهه‌می له‌ناوچووبایه و ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ش په‌راوێز نه‌خرایه. له‌وانه‌ش بوو ئێستا ئێمه‌ش خاوه‌نی چه‌ندین ژنه نووسه‌ری تر بووینایه...\nخۆشبه‌ختانه ئه‌مڕۆ پاش ئه‌و هه‌موو ساڵه په‌راوێزی و دابڕانی ناوی مه‌ستووره له‌جیهانی نووسیندا،واناوی هاتۆته‌وه کایه، کۆمه‌ڵێکی زۆر له ئه‌دیب و ڕۆشنبیر و نووسه‌ران به‌جدی ئاوڕیان له‌به‌رهه‌مه‌کانی داوه‌ته‌وه و ژماره‌ی ئه‌م نووسه‌رانه‌ش به‌رده‌وام له‌زیادبووندایه که هه‌ستاون به لێکۆڵینه‌وه و وتارگەلێکی زۆر و چه‌ندین کتێبیان ده‌رباره‌ی ژیان و به‌رهه‌مه‌کانی ئه‌م خانمە گه‌شبیره نوسیوه‌ته‌وه، ئه‌م کاره‌ش مایه‌ی دڵخۆشیه.\nده‌بێت ئه‌وه‌ش بوترێ له‌م سه‌رده‌مه‌شدا هێشتا ژنان به‌ده‌ست ئه‌و جیاوازیه زۆره‌وه که له‌نێوان دوو ره‌گه‌زی نێرو مێدا هه‌یه ده‌ناڵێنن.  تاهه‌نووکه‌ش ژنان نه‌بوونه‌ته خاوه‌نی ده‌زگاو چاپ و په‌خش و میدیایه‌کی سه‌ربه‌خۆ و تایبه‌ت به خۆیان، هێشتاش به‌شێوه‌یکی دادپه‌روه‌رانه نووسینی ژنان وه‌کو نووسینی پیاوان ته‌ماشا ناکرێت. له‌کۆتایدا من پێم وایه بۆ دووباره نه‌بوونه‌وه‌ی ئه‌م جۆره کارانه له‌میژوودا پێویسته ژنان خۆیان بێنه مه‌یدان، به‌شێوه‌یه‌کی مۆدێرن و سه‌رده‌میانه بکۆشن تا مافه ڕه‌واکانی خۆیان ده‌سته‌به‌ر بکه‌ن و چیدی وه‌ک ڕه‌گه‌زی دووه‌م ته‌ماشا نه‌کرێن و له په‌راوێزدا نه‌مێننه‌وه.\n١- سایتی: http://www.kurdipedia.org/book\ns/٦٢٧٦٠.PDF (حه‌مه‌ی حه‌مه باقی*١ *٥) هه‌مان سه‌رچاوه *٦\n٢- مێژووی ناودارانی كورد به‌رگی یه‌كه‌م بابه‌شیخ مه‌ردۆخ ڕۆحانی(شێوا)وه‌رگیرانی ماجد مه‌ردۆخ ڕۆحانی هه‌ولێر ٢٠١١- *٢\n٣- له‌په‌راوێزی مێژووی ئه‌رده‌ڵاندا"نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین" ده‌زگای چاپ و په‌خشی سه‌رده‌م .ژماره‌ی سپاردن ٣٢٩ چاپخانه‌ی شۆفسێتی بابان . *٣ . *٤- ل ١٦).\n٤- مه‌ستووره‌ی كوردستانی" مێژووی ئه‌رده‌ڵان هه‌ژاری موكریانی" ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس .٧*\n٥- ماڵپه‌ڕی- . http://kurdishzone.blogfa.com/post-32.aspx .*٨\n١- ته‌وار ژماره دوو كانوونی یه‌كه‌م (١٩٩٠) سه‌قز . مه‌ستووره‌ی ئه‌رده‌ڵانی"كه‌ژاڵ قه‌ره‌داخی" بابه‌تێكی خۆمه به ده‌ستكارییه‌وه.\n٢- ماڵپه‌ڕی: http://p30city.net/showthread.php?t=15616#axzz1zpwjnGhn\n٣- ڤسایتی: http://emrro.com/pdf/mesturexan.pdf\n٤- سایتی : http://www.kurdipedia.org/books/62760.PDF\n٥- ئافره‌ته ناوداره‌كانی كورد" نوسینی عبد الجبار محمد الجباری"به‌یارده‌ی وه‌زاره‌تی كاروباری شیمال له‌چاپ دراوه 1965 م-1388 هیجری.\n٧- مه‌ستووره‌ی كوردستانی" مێژووی ئه‌رده‌ڵان هه‌ژاری موكریانی" ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس.\nماڵپه‌ڕی که‌ژاڵ عه‌لا