ڕۆلی شه‌فافیه‌ت و ده‌ستپاكی له ڕووبه‌رووبونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵی له كوردستان دا\nگه‌نده‌ڵی بریتی یه له به‌كارهێنانی متمانه‌و ناسراوی گشتی به‌هۆی پۆستێكه‌وه له پێناو به‌ده‌ست هێنانی قازانج یان سوودی تایبه‌تی دا به گوێره‌ى ئه‌م پێناسه‌یه هه‌ر به‌رتیلێك به لێپرسراوى خۆجێیی یان سیاسی ده‌درێت گه‌نده‌لێ یه، كه ئه‌مه‌ش مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌یه بۆسه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى گشتی و نه‌بوونی متمانه له‌نێوان خه‌ڵك و دامه‌زراوه‌ى سیاسی دا دروست ده‌كات.\nبۆ ڕووبه‌رووبونه‌وه‌ى ئه‌م دیارده‌یه پێویستیمان به‌دوو جۆر ڕێگا هه‌یه بۆ چاره‌سه‌ر كردنیان ئه‌ویش شه‌فافیه‌ت و ده‌ستپاكی یه.\nبریتی یه له ڕوونیه‌كی ته‌واو له پرۆسه‌ی بڕیاردان و سیاسه‌تى به‌ڕێوه‌بردن و پلانێك كه ده‌خرێته ڕوو بۆ دامه‌زراوه‌ى تایبه‌ت بۆ چاودێری كاروبارى حكومه‌ت له‌بڕی میلله‌ت، هه‌روه‌ها ملكه‌چی هه‌موو كردارو پڕۆسه كارگێڕییه‌كان و سیاسه‌تی به‌ڕێوه‌بردنه بۆ لێپرسینه‌وه و چاودێری به‌رده‌وام. یاخود بریتی یه له روونی یاساكان له تێگه‌یشتنیان و گونجانیان له‌گه‌ڵ یه‌ك و بابه‌ت بونیان و ڕوونی و ئاشكرای له زمانی نوسینه‌كه‌یان و گه‌شه‌كردنیان.\nمه‌به‌ستی شه‌فافیه‌ت ئه‌وه‌یه كه هه‌موو میلله‌ت له یه‌ك كاتدا فه‌رمان ڕه‌واى ده‌كات و تاكه ڕێگه‌یه‌كیشه كه سوود له توانا شاراوه‌كانی هه‌موو كه‌سێك وه‌رده‌گرێت بۆ ده‌رخستن و ڕووبه‌رووبونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵی و كه خه‌لك هاوكار ده‌بێ له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی شه‌فافیه‌ت له ووڵات دا.\n2-\tده‌ستپاكی (integrity) :\nبریتی یه له‌وه‌ى كاروباره‌كان به‌ڕێگه‌یه‌كی گونجاو له‌گه‌ڵ به‌هاو ڕه‌وشته به‌رزه‌كان به‌ڕێگه‌یه‌كی ڕوون دابڕۆن. له زمانی عه‌ره‌بیدا ووشه‌ى (النزاهه) به‌كاردێت و ئینگلیزییه‌كه‌شی (integrity)ـه.\nوه له كوردستانیش دا ده‌سته‌یه‌ك دامه‌زرا به‌پێ ی یاسا كه‌وته بوارى جێ به جێ كردنه‌وه به‌ناوى (ده‌سته‌ى گشتی ده‌سپاكی هه‌رێمی كوردستان) كه خاوه‌ن كه‌سایه‌تیه‌كی مه‌عنه‌وى و سه‌ربه‌خۆیه. وه چه‌ند بڕگه‌و مادده‌ى تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه كه ڕۆلێكی گرینگ ده‌گێڕێ له ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵی و چه‌سپاندنی شه‌فافیه‌ت له دام و ده‌زگاكانى حكومه‌ت دا.\nده‌سته‌ى گشتی ده‌سپاكی بۆته به‌شێك له سیسته‌مى دامه‌زراوه‌ى له هه‌رێمی كوردستان كه له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه‌كانی دیكه‌ى كوردستان وه‌كو په‌رله‌مانی كوردستان و حكومه‌تى هه‌رێمی كوردستان و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان و ئه‌نجومه‌نى باڵای دادوه‌رى و دیوانى چاودێری دارایی ڕۆڵ ده‌گێرن له ئه‌ركی به‌رنگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵی و هه‌وڵ و كۆششه‌كانیان چڕ كردۆته‌وه بۆ به‌دیهێنانی ئامانجی سه‌ره‌كی هاولاتیان له بوونیادنانی ولاتی دامه‌زراوه‌ى (دوله المۆسسات) له كوردستان.\nده‌سته‌ى گشتى ده‌ستپاكی له‌ژێر ڕۆشنایی ده‌قه یاساییه‌كان و هه‌ست كردن به به‌رپرسیاریه‌تى هه‌وله‌كانی خۆی له ساڵی (2014) ده‌ستپێكرد به‌مه‌به‌ستی دانانی بناغه‌یه‌كی پته‌و بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى گه‌نده‌ڵی له هه‌رێمی كوردستان دا.\nڕۆلی ئه‌م ده‌سته‌یه به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی جێ به‌جێ كردن و چه‌سپاندنى یاساكانی دژه گه‌نده‌ڵی و پێوه‌ره‌كانی خزمه‌تى گشتى به‌پێ ی ده‌ستوور و یاسا كارپێكراوه‌كانه، هه‌روه‌ها ئه‌م ده‌سته‌یه هه‌ڵده‌ستێ به لێكۆلینه‌وه له كه‌یسه‌كانی گه‌نده‌ڵی و ڕه‌وان نه‌كردنیان بۆ دادگاكان و به‌دوا داچونیان بۆ ده‌كات، كه ئه‌م كاره‌ش له ڕێگه‌ى دابه‌شكردنی فۆڕمه به‌سه‌ر به‌رپرسان و به‌دواداچوونی سامانی ئه‌و به‌رپرسانه‌یه كه یاسای گشتى ده‌سته ده‌یانگرێته‌وه.\nئه‌م پرۆسه‌یه له ڕێگه‌ی فۆڕمێكه‌وه ئه‌نجام ده‌درێت كه به فۆڕمی ئاشكراكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه داراییه‌كان ناسراوه.\nئه‌وه‌ى شایانی ئاماژه پێكردنه، به‌شێكی تایبه‌ت له‌ده‌سته‌كه فه‌رمانگه‌ى (خۆپاراستن و شه‌فافیه‌ت) ـه كه هه‌ڵده‌ستێ به ئاشكراكردنى به‌رژه‌وه‌ندییه داراییه‌كانى گه‌وره به‌رپرسانی هه‌رێم و داتاكان و ڕاپۆرتی به‌رده‌وام له‌ڕێگاى هۆكاره‌كانی ڕاگه‌یاندن له‌باره‌ى ژماره‌ى فۆڕمه‌كان و ڕێژه‌ی پابه‌ند نه‌بوونی دامه‌زراوه‌كانی هه‌رَیمی كوردستان بڵاوده‌كاته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ڕای گشتی ڕۆژ به ِرۆژ ئاگاداری پێشكه‌وتنه‌كانی ئه‌م پرۆسه‌یه بێت ، كه ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی له رێگای لێژنه‌ی تایبه‌تیه‌وه هه‌ماهه‌نگی ده‌كات له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه‌كانی حكومه‌ت.\nیه‌كێك له‌مه‌به‌سته گرنگه‌كانی ده‌سته بڵاو كردنه‌وه‌ی كه‌لتوری دژ به گه‌نده‌ڵییه ئه‌مه‌ش له رێگای خوێندنگاو دامه‌زراوه په‌روه‌رده‌ییه‌كان و كه‌ناڵه‌كانی ڕاگه‌یاندن ده‌بێ بۆ ئاشناكردنی خه‌ڵك به كه‌لتوری دژه گه‌نده‌ڵی و خۆپارێزی له گه‌نده‌ڵی.\nبۆئه‌م مه‌به‌سته‌ش پڕۆژه‌ی جێكردنه‌وه‌ی بنه‌ماكانی ده‌ستپاكی له نێو پڕۆگرامه‌كانی خوێندن ( پڕۆژه‌ی هاوبه‌شی فه‌رمانگه‌ی شه‌فافیه‌ت له ده‌سته و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پڕۆگرام و چاپه‌مه‌نیه‌كانی له وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ). به‌مه‌به‌ستی گرینگی دان و جێگا كردنه‌وه‌ی بنه‌ماكانی ده‌ستپاكی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی له نێو پڕۆگرامه‌كانی خوێندن و هه‌ردوو فه‌رمانگه‌ی خۆپاراستن و شه‌فافیه‌ت له ده‌سته‌ی گشتی ده‌ستپاكی و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی و پڕۆگرام و چاپه‌مه‌نیه‌كان له وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌هاوبه‌شی هه‌ڵسان به‌دانان و داڕشتنی پڕۆژه‌یه‌كی درێژخایه‌ن كه سه‌ره‌تای ئه‌م پڕۆژه‌یه‌ش بریتی بوو له سازدانی وۆرك شۆپێكی هاوبه‌ش له‌ژێر ناونیشانی ( فێربوونی چه‌مكی ده‌ستپاكی له دامه‌زراوه په‌روه‌رده‌ییه‌كان ) به ئاماده‌بوونی سه‌رۆكی ده‌سته‌ی گشتی ده‌ستپاكی و وه‌زیری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی و له‌سه‌ر ئاستی مامۆستای زانكۆ و چالاكوانی مه‌ده‌نی و كه‌سانی شاره‌زا سازكرا.\nده‌سته‌ی ده‌ستپاكی چه‌ندین وۆرك شۆپی له‌گه‌ڵ رێكخراوه نا حكومیه‌كان ئه‌نجام داوه به‌مه‌به‌ستی داڕشتنی ستراتیژیه‌تێك بۆ چۆنیه‌تی داڕشتنی بودجه‌یه‌كی شه‌فاف و چاڵاك له هه‌رێمی كوردستاندا، هه‌روه‌ها واژووكردنی یاداشتێكی لێكتێگه‌یشتن له نێوان ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی و فه‌رمانگه‌ی رێكخراوه ناحكومیه‌كان له حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌مه‌به‌ستی هه‌ماهه‌نگی كردنی فه‌رمانگه‌ی ناوبراو له‌گه‌ڵ ده‌سته بۆ ئاگاداربوونی ده‌سته له‌و كاروچاڵاكیانه‌ی كه رێكخراوه‌كان له رێگه‌ی فه‌رمانگه‌ی ناوبراو ئه‌نجامی ده‌ده‌ن. ده‌سته‌ی ده‌ستپاكی ئامانجی گه‌وره‌ترو پڕۆژه‌ی جۆراو جۆری هه‌یه له داهاتوودا بیان خاته به‌رنامه‌ی كارو جێبه‌جێكردن كه ببێته جێگای متمانه‌ی خه‌ڵكی كوردستان له‌بن بڕكردنی گه‌نده‌ڵی و چه‌سپاندنی به‌رچاو ڕوونی وشه‌فافیه‌ت له دام و ده‌زگاكانی حكومه‌ت وه نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵكاری و بونیادنانی وڵاتێكی دامه‌زراوه‌ی و شه‌فاف له به‌رێوه‌بردن.\nڤیان ابوبكر یاسین


عوسمان عومەر : عەقڵى حوکمرانى ئەفریقى و عەقلى حوکمرانى کوردى . – WTARIKURD\nئۆگەندا یا بەعەرەبى ئۆغەندا وولاتێکى ئەفریقایەو بە مروارى ئەفریقیا ناسراوە لە ساڵى 1894 تاکو 1896 لەژێر دەسەڵاتى بەریتانیەکان واتە ( پارێزراو – محمیة ) بووە لەدواى جەنگى دووەمى جیهان ئۆتۆنۆمییان وەرگرتووەو لە سالى 1963 وە سەربەخۆییان بەدەستهێناوە و لەسالى 1967 وە سیستەمى کۆمارى پەیرەو دەکەن .\nساڵى 1971 جەنەراڵ عیدى ئەمین دادە کۆدیتایەکى سەربازى بەسەر ئۆبۆتیدا ئەنجام داو ، لەسەرکار لاى بردو ، ئەنجومەنە نیشتیمانیەکەى لەکارخست و حوکمێکى دکتاتۆریانەى پەیڕەو دەکرد تاسالى 1979 ، کۆتایی بەحوکمەکەى هێنرا . کاتێ سوپاى رزگارى نیشتیمانى ئۆگەندى بە پشتگیرى تەنزانیاى هاوسێیان هاتنە ناو کەمپالاى پایتەختەوە .\nساڵى ١٩٨٠ هەلبژاردنێکى گشتى ئەنجام درا حیزبى کۆنگرەى نیشتیمانى بە سەرۆکایەتى ئۆبۆتى دەسەڵاتى گرتە دەست و کرایە سەرۆک کۆمار ..\nئۆگەندا لەرووى ئیدایەوە دابەشکراوە بە 111 ناحیە District دەتوانین بلێین هەرێم یا مقاطعە و یەک شارى گەورە ئەویش کەمپالاى پایتەختە و 40%ى دانیشتوان کاثۆلیکین و 26% پڕۆتساتنتن و 12،1% موسلمان و 4% بەهائى و جولەکە و هیندۆس و دیانەتى تریان هەیە .\nئۆگەندا لە زۆربەى وولاتە ئەفریقیەکانى دەوروبەرى کەمدەرامەتە وەک میسر و ئەوانى تر . لەسەر هیچ کەنارێکى دەریایی نیە وەک لاى خۆمان .. دواى ئەو کورتە مێژووە بۆ خۆێنەرانى بەرێز دێمە سەر کرۆکى بابەتەکەم ..\nساڵى 1995 خەڵکى ئەو وولاتە بۆیان دەرکەوت کە 80% ى بودجەى خوێندنگاکان لەلایەن تۆڕێکى گەندەڵ لە بەرپرسانى باڵاو خوارەوەو دەست پێوەندەکانیان دەدزرا . دواتر هەلسان بە پەسندکردنى یاساى بەدەسهێنانى زانیاری , لەو رێگایەشەوە بەدەستهێنانى زانیارى لەسەر بودجەى گشتى بە ووردترین زانیارىەکانى بەهۆیەوە هەر هاوولاتیەک بۆى هەبوو بۆنمونە وەزارەتى پەروەردە بکاتە ئامانج و بزانێ چەند بودجەى بۆ تەرخان کراوە و گەر ووردتر بڵێین هەرخوێندنگایەک چەندى بۆ تەرخانکراوە لە قوتابخانانەى لە نزیک مالەکان و گەرەکەکانیانە .. هەروەها وەزارەتى تەندروستى و .. هتد ، واى لێهات هەموو هاوولاتیان وەک دەستەى چاودێرییان لیهاتبوو بەسەر دام ودەزگا حکومیەکانەوە و هەر هاووڵاتیەک کە دەیزانى یا هەستى پێ دەکرد دزى و کەم و کوڕى و گەندەڵى هەیە لە هەرشوێنێک رەخنەو نارەزایەتى دەردەبرى و شکاتى دەکرد . کە ساڵى 2001 هات ئەو رێژەیەى لەسەرەوە ئاماژەى پێدرا پێچەوانە بۆوەو دابەزى بۆ 20% .\nسالى 2014 پسپۆرانى بەرنامەرێژى ئەپلیکەیشنێکیان لەسەر مۆبایلەکان دابەزاندبوو بۆ ئەوەى هەر هاووڵاتیەک لەهەر شوێنیکى نزیک خۆى گەندەڵى هەست پێکرد ئاگادارى بەرپرسانى دەکردەوە تەنانەت گەر ئەو حالەتەش چەند جارێک دووبارە بوایەتەوە لاى بەرپرسان ماناى ئەوەى دەگەیاند کە زانیاریەکان ووردن و راست و دروستە , دواتر نەخشەى ئەو شوێانەى گەندەڵى و دزى تێدا ئەنجامدەدرا کاری یاساییان لەگەڵ دەکرا کە پەیوەندى بە بودجەى گشتیەوە هەبێ .\nپرسیارەکە ئەوەیە کورد کە بەندەش تاکێکم لەو گەلە و خۆمان بەلانکەى میژوو دەزانین و خۆمان بەباڵاتر لەهەندێ لەگەلان دەزانین و عەقلیەتى خۆمان زۆرجار هاوتاى عەقلیەتى گەلانى تر دەکەین خۆمان بەکەمتر نازانین و دەشزانین وولاتەکەمان خاوەنى چ سامانێکە و داواى سەربەخۆیی و دەولەتیش دەکەین کەچى دزى و گەندەڵى گەیشتۆتە بینەقاقا و خەلکى دلسۆزو بەئەمەک زۆرن کە بەبەر گوێی بەرپرسانیان داوەو گوێیان لێ ناگیرێ ؟\nئایا هاوولاتیانى ئەم هەرێمەى خۆمان هەست بەهیچ ناکەن دلسۆزییان بۆ سامان خاک و هەریمەکە نیە بۆیە قسە ناکەن ؟ یا وەک عیدى ئەمین حوکمێکى دکتاتۆرى و تاکرەوى پەیرەو دەکرێ و هەرکەسێ دژبێ گۆشتەکەى دەخرێتە ناو بەفرگرو رۆژانە تویەکى لێدەکرێتەوەو دەخورێ کەبەرامبەر نەیارانى دەیکرد . یا گیرفانى بەرپرسان هێندە قووڵە و هەرگیز پر نابێ وخەمخۆرى و چاکسازى گەندەڵى خەم و گرفتى هاوولاتیان بەو قەیرانانەى کەخۆیان دروستیان کردووە بیرچۆتەوە یا نایانەوێ چاکى بکەن و وولات بەرەو هەڵدێر دەبرێ .\nشاعیرێکى کۆیە لەپەنجاکانى سەدەى رابوردوو لە هۆنراوەیەکیدا بەناوى راز لەکورد دەمێکە فەرمویەتى :\nغولى نێو دەشت و چیاکان بونە خاوەن عیلم فەن\nدەردى بێ هۆشى لەناو کوردان دەڵێى زگماکیە\nکلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوەو ، ئەم بابەتە ئاشنا بکە بە هاوڕیکانت\nئەبوبەکر جاف : كام ماركس ؟


ئەنجامی کۆبوونەوەی پارتی و یەکێتی راگەیێندرا\nشەڕی تورکیا و سوریا دەستیپێکرد\nئەمریکا هێزی نوێ ڕەوانە دەکات\nبنکەیەکی سەربازی ئەمریکا بۆردومانکرا\nفڕۆکەکانی تورکیا، گارە بۆردومان دەکەن\nسەرۆکی هەرێم و لایەسیاسییەکان لەکۆبوونەوەدان\nسبەی موچەی ئەم دەزگایە دابەشدەکرێت\nوەزیرانی بەرگری تورکیا و عێراق، گفتوگۆیان ئەنجامدا\nلیستێکی نوێی سزاکانی تورکیا ئاشکرادەکرێت\nهێرش کرایە سەر ئێران\nسەدان ئاوارەی رۆژئاوا، گەیشتنە هەرێمی کوردستان\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»ئەنجامی کۆبوونەوەی پارتی و یەکێتی راگەیێندرا\nBy nuche.net on\t 2019/06/26 تایبه‌ت, کوردستان, گرنگ\nلە کۆبوونەوەی ئەمڕۆیان پارتی و یەکێتی، لەبارەی دیاریکردنی بەربژێرێک بۆ پارێزگاری کەرکوک نەگەیشتوون بە رێککەوتن، بەو هۆیەوە رادەستکردنی ناوی وەزیرەکانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە پەرلەمان دوادەخرێت.\nئەمڕۆ چوارشەممە ٢٦-٦-٢٠١٩ یەکێتی نیشتمانی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان لەبارەی پرسی دانانی پارێزگاری کەرکوک و پێکهێنانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوە. گوتەبێژی یەکێتی ـیش رایگەیاند “کۆبوونەوەکانیان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان بەردەوامدەبن”.\nلەتیف شێخ عومەر، گوتەبێژی یەکێتی لەبارەی ئەنجامی کۆبوونەوەی ئەمڕۆی شاندی پارتی و یەکێتی راگەیاند، کۆبوونەوە و پەیوەندیمان لەگەڵ پارتی بەردەوامدەبێت بۆ جێبەجێکردنی دواقۆناغی رێککەوتنەکانمان لەبارەی پێکهێنانی پێکهێانی حکومەت و پرسی کەرکوک.\nبە گوێرەی زانیارییەکان، پارتی و یەکێتی، لەسەر پرسی دانانی پارێزگارێک بۆ کەرکوک نەگەیشتوون بە رێککەوتن، بەڵام لەسەر دواخستی رادەستکردنی ناوی کاندیدی لایەنەکان لە کابینەی نوێ بە پەرلەمان رێککەوتوون، کە یەک هەفتە دوابخرێت.\n2019/10/16 0 شەڕی تورکیا و سوریا دەستیپێکرد\n2019/10/16 0 ئەمریکا هێزی نوێ ڕەوانە دەکات\n2019/10/16 0 بنکەیەکی سەربازی ئەمریکا بۆردومانکرا\n2019/10/16 0 فڕۆکەکانی تورکیا، گارە بۆردومان دەکەن\n2019/08/27 0 پێداچونەوەیەک بە چەمکی “پارت/ حزب” دا\n2019/10/13 0 رای گشتی توركیا له‌باره‌ی هێرشی وڵاته‌كه‌یان بۆ سه‌ر رۆژئاوا كوردستان\n2019/10/10 0 جیهان هاتە دەنگ\n2019/10/09 0 بڕیارەکەی ترەمپ چی لە ڕۆژئاوا دەخوڵقێنێت؟\n2019/10/08 0 بارزانی له‌سه‌ر دۆخی ڕۆژئاوای كوردستان رۆڵی ده‌بێت


ڤایرۆسێكی نوێ‌و نامۆ هەڕەشە لە جیهان دەكات – پەڕە 4 – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » ڤایرۆسێكی نوێ‌و نامۆ هەڕەشە لە جیهان دەكاتپەڕە 4\nڤایرۆسێكی نوێ‌و نامۆ هەڕەشە لە جیهان دەكات\nد. عەبدولحەفیز یەحیا خۆجە\nرێكخراوی تەندروستی جیهانی چەند هەفتەیەك لەمەوبەر رایگەیاند، نەخۆشی هەوكردنی سییەكان لە شاری وو هانی چین بڵاو بۆتەوە، راگەیاندنی یەكەم توشبوو بەو نەخۆشییە رۆژی 12ی كانونی یەكەمی 2019، تا رۆژی پێنجەمی كانونی دووەمیش ژمارەی ئەو كەسانەی گومانیان لێ دەكرا توشی نەخۆشییەكە بووبن گەیشتە 59 كەس، نەخۆشییەكە سەرەتا لە بازاڕێكی خواردەمەنی دەریایی شاری وو هانەوە سەری هەڵدا، زۆری نەبرد ژمارەی توشبوان گەیشتە 700 كەس، دەسەڵاتدارانی چین ناچار بوون بازاڕەكە دابخەن‌و توشبوانیش یان ئەوانەی گومانیان لێ دەكرا توش بوون لە خەڵكی جیاكرانەوە. بەڵام ئامارانە لەو رۆژەوە گۆڕانكاریی زۆریان بەسەردا هاتووە‌و تا كاتی تەرجەمە‌و ئامادە كردنی ئەم راپۆرتە ژمارەی توشبوان لە چین لە 17 هەزار كەس لایداوە‌و 361 كەسیش مردوون. رەنگە تا چاپكردنی ئەم ژمارەیەی كوردستانی نوێش ببنە دوو هێندە.\nد. ئیلهام تەڵعەت قەتان مامۆستای بواری ڤایرۆس لە زانكۆی مەدینەی منەوەرە رایگەیاند، زاناكانی چین توانیویانە زنجیرەی جێنەتیكی ڤایرۆسەكە بدۆزنەوە، هەڵبەت دوای ئەوەی ڤایرۆسكیان لە كەسێكی توشبوو بە نەخۆشییەكە وەرگرتووە. ئەم لێدوانە لە كاتێكدایە كە رۆژی حەوتەمی مانگی كانوونی دووەم نەخۆشێكی توشبوو بەو ڤایرۆسە كە تەمەنی 61 ساڵ بوو گیانی سپارد، وەزارەتی تەندروستی چینیش رایگەیاند، 41 كەس توشی نەخۆشییەكە بوون‌و گومانی تێدا نەماوە.\nد. ئیلهام وتی: نەخۆشی هەو كردنی سییەكان جۆرە پەتایەكە لە دەنكۆڵەكانی هەوای ناو سییەكان دەدات‌و تووشی هەوكردنیان دەكات، ئەوەش دەبێتە هۆی كۆبوونەوەی كێم‌و زوخ لە ناو سییەكاندا‌و سییەكانیش پڕ دەبێت لە ئاو، لە كاتی روودانی ئەمانەدا واتە كەسێك توشی ئەم حاڵەتە دەبێت ئەوا ئەم نیشانانەی لێ دەردەكەوێت:\nنەخۆش تای لێ دێت، ئەویش بەهۆی كۆبوونەوەی كێمەوە لە ناو سییەكانیدا.\nئازاری سینگی نەخۆش لە كاتی هەناسەدان‌و كۆكیندا.\nنەخۆش توشی رشانەوە‌و سكچوون دەبێت.\nهەوكردنی سییەكان دەشێ بەهۆی بەكتریاوە روو بدات، یان بەهۆی ڤایرۆس‌و تەنانەت بەهۆی كەڕووەكانیشەوە روو دەدات، هەروەها دەشێ هەوكردنی سییەكان بە تەنیا یەك لای سییەكان بگرێتەوە‌و دەكرێ لە یەك كاتدا هەردوو لاش بگرێتەوە. ئاست‌و رادەی مەترسی هەوكردنی سییەكان لە نێوان مامناوەند‌و زۆر بەرزدایە كە دەشێ نەخۆش ژیانی لە دەست بدات، ئەم جۆرە نەخۆشییە مەترسی بۆ سەر منداڵی بچووك‌و بەساڵاچوان زیاترە، بە تایبەت ئەوانەی تەمەنیان لە سەرو 65 ساڵەوەیە‌و ئەوانەش كە سیستمی بەرگری لەشیان لاوازە.\nلە بارەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەكەوە د. ئیلهام دەڵێ: بە وتەی وەزارەتی تەندروستی چین هۆكاری بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەكە تا ئێستاش نەزانراوە، بەڵام زاناكان ئەوەیان راگەیاندووە كە هۆكاری بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییە ڤایرۆسی كۆرۆنایە. دوای شیكاری بۆ زنجیرەی جێنەتیكی ڤایرۆسەكە دەركەوت لێكچوون لە نێوان ئەم ڤایرۆسە‌و ڤایرۆسی (سارس) بە رێژەی 80%یە، ڤایرۆسی سارسیش یەكێكە لە ڤایرۆسە كوشندەكان‌و ئەوە بوو لە ساڵی 2003دا‌و هەر لە چین بووە هۆی مردنی 350 كەس.\nبەهۆی ئەو لێكچوونە زۆرەی نێوان ڤایرۆسی كۆرۆنا‌و سارسەوە، پێویستە ڤایرۆسی سارس وەبیر خۆمان بهێنینەوە، كە سەرە خێزانی ڤایرۆسە تاجییەكان‌و زۆربەیان دەبنە هۆی بڵاوبوونەوەی پەتای هەڵامەت واتە ئەنفلۆنزا، هەندێك لەم ڤایرۆسانە كوشندەن، وەك سارس كە لە چینەوە سەری هەڵدا‌و دواتر گوازرایەوە بۆ كەنەدا‌و ئەمریكا‌و زۆر كەسی كوشت، دیارترین نیشانەكانیشی كە نزیكن لە نیشانەكانی هەڵامەت بریتین لە:\nهەست كردن بە ماندوویی‌و داهێزران لە هەموو بەشەكانی لەشدا\nبەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش بە جۆرێك پێدەچێ نەخۆش تای لێ هاتبێ\nكۆكەیەكی توند‌و هەوكردنی گەروو، یاخود قوڕگ‌و قورتم\nرێكخراوی تەندروستی جیهانی رەخنەی لە حكومەتی چین گرت لە مامەڵە كردنیدا لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئەو پەتا نوێ و كوشندەیە‌و نیگەرانی ئەوەش لە ئارادایە كە دۆخەكە روو لە خراپی بێت وەك ئەو كاتەی ڤایرۆسی سارس بڵاو بۆوە، چونكە ئێستا ساڵی چینی تازە بۆتەوە سەرەتا چالاكی‌و جموجۆڵی خەڵكی ئەو وڵاتەیە.\nوەك وترا، دیارترین نیشانەكانی ئەم نەخۆشییە تازەیە تایەكی زۆر، داهێزرانی لەش، كۆكەیەكی وشك لەگەڵ خراپی هەناسەدان. بەڵام شێوازی گواستنەوەی نەخۆشییەكەش گرنگە، دیارترین شێواز‌و رێگەی گواستنەوەی ڤایرۆسی سارس لە كەسێكەوە بۆ كەسێكی دیكە، لە رێگەی دەرهاویشتەكانی كۆئەندامی هەناسەوە دەبێت، ئەویش كاتێك نەخۆش دەكۆكێ. بەڵام ئەم ڤایرۆسە نوێیە تا ئێستا بەڵگەیەكی یەكلاكەرەوە نییە لەسەر شێوازی گواستنەوەی، ئەمەش مەترسییەكەی زیاتر كردووە‌و وەزارەتی تەندروستی چین زۆر بە وردی چاودێری ڤایرۆسەكە‌و كەسانی توشبوو دەكات بۆ ئەوەی مەترسییەكە لەوە گەورەتر نەبێت.\nچەند پرسیارێك هەن پەیوەستن بە شێوازی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، لەوانەش، داخۆ لە رێگەی ئاژەڵەوە دەگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ؟ یان لە رێگەی خواردنی گۆشتی ئاژەڵەوە دەگوازرێتەوە؟ ئەگەر وا بێت، ئەو ئاژەڵانە كامانەن؟ پرسیارێكی دیكەی گرنگ ئەوەیە، تۆ بڵێی ماوەی مانەوەی ڤایرۆسەكە لە لەشی مرۆڤدا چەندە بێت، واتە سووڕی ژیانی چەندە؟\nد. گوان لە یەكێكە لە بەرپرسانی تەندروستی لە چین‌و ئەندامی ئەو تیمە پزیشكییەشە كە ڤایرۆسی سارسی دۆزیوەتەوە، ئەم دوكتۆرە دەڵێ: ئەگەری زۆرە لە رێگەی خواردنی گۆشتی ئاژەڵێكی توشبووەوە گواسترابێتەوە بۆ مرۆڤ، چونكە لەو جۆرە ڤایرۆسانەیە كە بەو رێگایە بڵاو دەبنەوە، یەكەم كەسی توشبووش لە بازاڕێكدا بوو كە ماسی‌و پەلەوەر‌و ئاژەڵی تێدا دەفرۆشرا.\nرێكخراوی تەندروستی جیهانی لە رۆژی 31ی مانگی كانونی یەكەمەوە جیهانی لە مەترسی بڵاوبوونەوەی ئەو ڤایرۆسە ئاگادار كردەوە‌و دەستبەجێ هەڵسەنگاندیشی بۆ زیانە چاوەڕوان كراوەكان كرد، شەشی كانونی دووەم سەنتەری قەڵاچۆ كردنی پەتاو نەخۆشییەكانی ئەمریكا واتە (CDC) یاسایەكی دەركرد بۆ چاودێری كردنی سەفەر‌و كۆمەڵێك رێنماییشی دەركرد كە بریتین لە:\nشتنی دەست بە شێوەیەكی باش\nخۆ بەدوور گرتن لە ئاژەڵ‌و بازاڕی فرۆشتنی ئاژەڵان\nخۆ بەدوور گرتن لەو كەسانەی وا دەردەكەوێ لەو جۆرە نەخۆشییەیان گرتبێت\nلە چین، ئەو شار‌و ناوچانەی لە شاری وو هانەوە نزیكن، چاودێری وردی هاتوچۆ‌و سەفەر دەكەن‌و هەركەسێك لە وو هانەوە بێت پشكنینی بۆ دەكەن، ئەویش بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی زیاتری نەخۆشییەكە، بە تایبەت كە نەخۆشییەكە بۆ یەكەم جار لە وو هانەوە سەری هەڵدا. سەنتەری هۆنگ كۆنگی تایبەت بە پاراستنی تەندروستی دوای ئەوەی لە حەوتی مانگی كانونی دووەمدا پشكنینی بۆ 30 كەس كرد كە لە وون هانەوە هاتبوون‌و دەركەوت زۆرینەیان توشی هەوكردنی سییەكان بوون، بڕیاری دا دەستەواژەی (هەوكردنی جۆرا‌وجۆری سییەكان) زیاد بكات بۆ سەر لیستی ئەو نەخۆشیانەی كە دەبێ دەستبەجێ رێوشوێنی تایبەتیان بۆ بگیرێتەبەر، بەمەش دەسەڵاتی پزیشكی بۆ دابڕینی كەسانی توشبوو زیاتر كرد، هەروەها بڕیار درا سەردانی ئەو نەخۆشانە كەم بكرێتەوە كە ناچار كراون دەمیان هەڵبەست‌و لە فڕۆكەخانە‌و وێستگەكانی شەمەندۆفێریشدا پشكنینی زیاتر سەپێنرا.\nتا ئێستا لە 17 دەوڵەت بینراوە\nلە ئەوروپاش هەریەكە لە سەنتەری ئەوروپای تایبەت بە قەڵاچۆ كردنی پەتا‌و نەخۆشییەكان‌و رێكخراوی تەندروستی گشتی ئینگلتەراش هەڵسەنگاندنیان بۆ مەترسییەكان كرد. لە ئاسیاش رێكخراوە تەندروستییەكان كەوتوونەتە خۆ‌و ئەو بڕیاریان دا ئەو كەسان لەخەڵكی داببڕن‌و جیایان بكەنەوە كە نیشانەكانی هەڵامەت‌و هەوكردنی سییەكانیان لێ دەردەكەوێت، یان پێشتر سەردانی شاری وو هانیان كردووە.\nلە كۆریای باشوور بە هەمان شێوە رێوشوێنی توند گیراوەتە بەر‌و هەر هاووڵاتییەك لە چینەوە سەردانی ئەو وڵاتە بكات‌و نیشانەكانی ئەو نەخۆشییەی لێ دەربكەوێت لە خەڵكی جیا دەكرێتەوە‌و دەخرێتە ژێر چاودێری تەندروستییەوە. لە فڕۆكەخانەكانیش ئامێری وێنەگرتنی هەستیاریان داناوە بۆ پشكینینی هەموو ئەو كەسانەی لە شاری وو هانەوە دێن، ئامێرە نوێیەكەش كار لەسەر پلەی گەرمی دەكات‌و هەركەس پلەی گەرمی بەرز بوو یان تای هەبوو دەخرێتە ژێر چاودێرییەوە.\nزۆربەی ئەو پەتا‌و نەخۆشیانەی پەیوەندییان بە كۆئەندامی هەناسەوە هەیە، پەیوەندییان بە ئاژەڵەوە هەیە، لە كاتی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی سارسدا زاناكان لەو باوەڕەدابوون لە رێگەی ئاژەڵەوە گوازرابێتەوە بۆ مرۆڤ، ئاژەڵی وەك پشیلە‌و سەگ‌و شەمشەمەكوێرە.\nبە گوێرەی راپۆرتی رێكخراوی تەندروستی جیهانی نەخۆشی كۆرۆنا كە لە چینەوە سەری هەڵداوە، ئێستا گوازراوەتەوە بۆ وڵاتانی دیكەش لەوانە تایلاند، سریلانكا، ئەڵمانیا، كەنەدا، مالیزیا، فەرەنسا، ئەمریكا‌و سەنگافۆرە. یەكێك لەو مەترسیانەش كە زانایانی نیگەران كردووە، ئەوەیە كە كەسی توشبوو بە ڤایرۆسەكە لە توانایدا هەیە ڤایرۆسەكە بگوازێتەوە بۆ كەسێكی دیكە، تەنانەت پێش ئەوەی پێشتر نیشانەكانی لە نەخۆشەكەدا دەربكەوێت.\nحەوت جۆر‌و زنجیرەی ڤایرۆس هەن كە توشی كۆئەندامی هەناسە دەبن، یەكێك لەوانە ڤایرۆسی سارسە‌و یەكێكی دی ئەم ڤایرۆسە تازەیەیە، ئەم جۆرە ڤایرۆسانە بە جۆری كۆرۆنا دەناسرێن، كۆرۆناش وشەیەكی لاتینییە بە واتای تاج دێت، هۆكاری ئەوەش كە پێی دەوترێ تاج یان كۆرۆنا، ئەوەیە كە ئەم ڤایرۆسە ئەگەر بە مایكرۆسكۆب سەیری بكەین دەبینین گرنج گرنجە‌و لە شێوەی تاجدایە. هەروەها مەترسی ئەم جۆرە ڤایرۆسانە لەوەدا كە بەردەوام خۆی تازە دەكاتەوە، لەگەڵ دروست كردنی هەر واكسین‌و دەرمانێكدا ئەویش خۆی لەگەڵ دەرمانەكەدا رادەهێنێت، هەر لەبەر ئەوەشە كە ساڵ بۆ ساڵ دەرمانەكە سوودی نامێنێت‌و بەردەوام پێویستی بە دۆزینەوەی دەرمانی نوێ هەیە.


بەرپرسێكی پارتی: لە مێژووی كورددا خیانەتی هاوشێوەی 16ی ئۆكتۆبەر نەكراوە\nڕاپۆرت 16/10/2021 - 11:26 دیاری ئەحمەد\n"بەهۆی ئەو خیانەتەوە %51ی خاكی باشووری كوردستان لەدەست درا"\nماوەی چوار ساڵ بەسەر خیانەتی 16ی ئۆكتۆبەری ساڵی 2017دا تێپەڕ دەبێت كە بەهۆیەوە %51ی خاكی باشووری كوردستان لەدەست درا و ئەندامێكی سەركردایەتی حزبێكی توركمانی ڕایگەیاند ئەوەی حەشدی شەعبی بەسەر خەڵكیدا هێنا، بەعس و داعش نەیانكرد.\nلەم‌بارەوە د. فەرهاد كەركووكی، ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتیی كەركووك-گەرمیانی پارتی، بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "ئەو خیانەتەی كە كرا دیارە كە خیانەتێكی گەورەی مێژوویی بوو، هەرچەند لە مێژووی كورددا خیانەتی زۆر كراوە، بەڵام ئەمەی 16ی ئۆكتۆبەری 2017 یەكێكە لە هەرە خیانەتە گەورەكان، ئێمە لە كاتێكدا بەردەوامین لە كاركردن و خەبات بۆ ئازادی و سەربەستی و ریفراندۆمان كرد بۆ ئەوەی ببینە خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆمان، كەچی لەولاوە گرووپێكی خیانەتكاری ناو یەكێتیی كە دیارە كێن و ئێستاش بەشێكیان لەناو سەركردایەتیی یەكێتین و بەشەكەی تریان لە كەركووكن، ئەو خیانەتكارانە دەبێت بە سزای خۆیان بگەیەندرێن، چونكە گەورەتین خیانەتیان كرد و لە 51٪ خاكی كوردستانیان فرۆشت و پێشمەرگەیەكی زۆر شەهید كرا و تەعەدا لە خەڵك كرا، بۆیە پێویستە دادگایی بكرێن بۆ ئەوەی ببنە دەرس و عیبرەت و كەس نەوێریت خیانەتی وا بكات".\nپارتی لە هەوڵی ئاساییكردنەوەی دۆخی ناوچە كوردستانییەكاندایە\nئەو بەرپرسەی پارتی ئەوەشی خستە ڕوو: "لە شۆڕشی ئەیلوولەوە تاكوو ئێستا خیانەت لەسەر خیانەت كراوە، ئەوەش بووەتە هۆی ئەوەی كە خەڵكی پێ چەواشە كراوە و نازانن چارەنووسیان بۆ كوێ دەبەن و ئەوانەی كە خیانەت دەكەن، دیارە كە بەرژەوەندیی كەسیی خۆیان هەیە و ئیتر گوێ نادەنە بەها نیشتمانی و ئایینی و مرۆییەکان، بۆیە لە یادی چوار ساڵەی خیانەتی 16ی ئۆكتۆبەردا دەڵێین ریسوایی بۆ ئەوانەی كە خیانەتیان كرد و دیارە لەم هەڵبژاردنەشدا باجی خیانەتەكەیان لە كەركووك دا و كورسییەكانیان كەمی كرد و دەبوو زیاتر باجەكەیان بدایە، بۆیە وەك پارتی لە هەوڵی ئاساییبکردنەوەی دۆخی ناوچە كوردستانییەكانداین و هەمیشەش لە هەوڵی سەربەخۆیی كوردستاندا دەبین".\nحەشدی شەعبی ماڵی خەڵك و بارەگای حزب و رێكخراوەكانی داگیر كردووە\nهەر لەم پێوەندییەدا محەمەد عیرفان، ئەندامی سەركردایەتیی پارتی گەلی توركمانی، بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "ماوەی چوار ساڵە كەركووك لەلایەن حەشدی شەعبییەوە داگیر كراوە، ئەو كارەساتانەی لە 16ی ئۆكتۆبەردا بەسەر خەڵكی كەركووكدا هێنرا، باوەڕ ناكەم بەعس و داعشیش وایان كردبێت، ئەوەی هەندێك لە گرووپە میلیشیاكان كردیان كە لە خورماتوو تەعەدای نامووسیان كرد و ماڵی خەڵكیان سووتاند، تەنانەت بولبولیشیان لەناو قەفەسدا سووتاندووە ئەوەندە ڕقیان لە خەڵك و خاك و ئاوهەوای ناوچەكە بووە، هەروەها لە كەركووك و ماڵی خۆم و ماڵی سەرۆكی حزبمان و بارەگاكەمان كە تاپۆن و موکڵی كەسیی خۆمانن لەلایەن حەشدی شەعبییەوە داگیر كراوە، هەروەها بارەگاكانی پارتی دیموكراتی كوردستان و چەند رێكخراوێكی دیكەش داگیر كراون و چۆڵی ناكەن بۆمان.\nپێش 16ی ئۆكتۆبەر پێشمەرگە بێ جیاوازی خەڵكی دەپاراست\nڕاشیگەیاند: "ئەوەی بەسەر كەركووكدا هێنرا چاوەڕوانیی ئەوەمان نەدەکرد و هەندێك لەو گرووپە میلیشییایانە رێگە نادەن رێككەوتن دروست بێت بۆ ئاساییبوونەوەی دۆخی كەركووك، بەتایبەت لە بابەتی گەڕانەوەی پێشمەرگە ئەوە بۆ هەندێ مەرامی سیاسیی خۆیانە و نایانەوێ بارودۆخی كەركووك ئاسایی ببێتەوە، دیارە قازانجی ئەوانیش لەو دۆخە نالەبارەدایە، بۆیە دووپاتی دەكەمەوە ئەوانەی دەیانەوێ ئەو دۆخە نەخواراوە لە كەركووك بەردەوام بێ، ئامانجیان داگیركردنی زەوی و ماڵ و موڵكی خەڵكە، هەروەها پێش 16ی ئۆكتۆبەری 2017 پێشمەرگە پێكهاتەكانی كەركووكی بێ جیاوازی دەپاراست و ئەو واقیعە خەڵك دەیزانێ، بەڵام ئێستا هێزە میلیشیاكان ئەوەتا خەڵك بەبێ هۆ دەستگیر دەكەن و تەعەدا لە خەڵك دەكەن ئەو هێزانە نامۆن و دڵیان بە خەڵك ناسووتێت".


2021-09-25 [07:25 AM]\nبەبۆنەی تێپەڕبوونی چوار ساڵ بەسەر ئەنجامدانی ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان، کە لە ٢٥ی ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٧ لەسەر فەرمانی سەرۆک بارزانی ئەنجامدرا و ٩٣%ی خەڵکی کوردستان دەنگی بەڵێی پێدا، نووسینگەی راگەیاندنی مەلا مستەفا بارزانی ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە.\nنووسنگەی ناوبراو ڤیدیۆکەی بە دروشمی "بۆ سەربەخۆیی ھەموو فیداکاریەک ئاسانە" بڵاوکردەوە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو خەبات و قوربانیدانەی بە درێژایی دەیان ساڵ بەر لە ئەنجامدانی ریفراندۆم، گەلی کوردستان لەڕێگەی خەباتی رزگاریخوازی کوردستان لەوپێناوەدا ئەنجامیداوە.\nھاوکات ئاماژەیەکیشە بۆ ئەوەی کە لەو رێچکەیە بەردەوام دەبن و سوورن لەسەر بەدەستھێنانی مافە رەواکانی گەلی کورد.\nناوەڕۆکی ڤیدیۆکە لە کۆمەڵێک گرتەی بەڵگەیی داستانەکانی شۆڕشی ئەیلوول، گوڵان و راپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١ی خەڵکی کوردستان لە دژی رژێمی پێشووی عێراق پێکھاتووە و زۆرێک لە داستانەکانی وەک: داستانی خواکوڕک، شەڕی ھەندرێن، کانی ماسێ، شەڕی پێشمەرگەی کوردستان بەرامبەر بەداعش و چەندین داستانی دیکەی پێشمەرگەی کوردستان رەنگی داوەتەوە.\nگێڕانەوەی پرۆسەکانی ئەنفال و کیمیابارانکردنی خەڵکی کوردستان لەلایەن رژێمی پێشووی بەغداوە، بەشێکی دیکەی بەڵگەکانی ناو ئەو گرتە ڤیدیۆیە پێکدەھێنێت، وێڕای نیشاندانی وێستگەکانی ژیانی سەرۆک بارزانی و بەشداریکردنی لە شۆڕش و بەرخودان و ھەوڵەکانی بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی گەلی کورد ھەر لە تەمەنی منداڵییەوە تا رۆژانی ئەمڕۆ.\nھەرچی پەیوەندی بە دوای راپەڕینەوە ھەیە، لە گرتە ڤیدیۆییەکەدا ھەوڵەکانی سەرۆک بارزانی بۆ دروستکردنی کەناڵە دیپلۆماسییەکان و دامەزراندنی پەیوەندییە بەھێزەکانی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ جیھانی دەرەوە خراونەتەڕوو.\nکۆی ئەو گرتەڤیدیۆیەش ئاماژەیەکی روون بەوە دەدات، کە ئەو ھەوڵانەی شۆڕشەکانی ئەیلوول و گوڵان بە سەرۆکایەتی بارزانی نەمر و دواتریش سەرۆک بارزانی، گەلی کوردی بەم ڕۆژە گەیاندووە، کە دواجار بڕیاری ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان بکرێتە تاکە بژاردە بەرامبەر بە پێشێلکارییە بەردەوامەکانی رژێمە یەک لەدوا یەکەکانی عێراق دەرھەق بە گەلی کوردستان.\nلە کۆتایی ڤیدیۆکەشدا چەند گوتەیەکی کاریگەری سەرۆک بارزانی لە کەرنەڤاڵەکانی ریفراندۆمی سەربەخۆیی وەبیر ھێنراونەتەوە، کە تێیدا ئاماژە بە نەھامەتییەکانی گەلی کورد دەکات، کە چۆن لەسەر دەستی نەیاران چەوسێندراوەتەوە.


"له 2014ـه‌وه به‌هۆی مردنی كارمه‌ندێك تاپۆكردنی خانووه‌كانی سۆران راگیراوه"\nحه‌كیم تێلى به‌ڕێوه‌به‌رى شاره‌وانییه‌كانى سۆران له دیمانه‌یه‌كى "وشه"دا پاساو بۆ هه‌موو كه‌موكورتییه‌كانی سنووره‌كه‌ی دێنێته‌وه هه‌رچه‌نده ددان به كێشه‌كانی سۆراندا ده‌نێت. ئه‌و دووپاتی ده‌كاته‌وه كه ره‌زامه‌ندى سێ ملیار دینار وه‌رگیراوه و به‌دابینكردنى ئه‌و پاره‌یه، زۆربه‌ى كێشه‌كانی سۆران چاره‌سه‌ر ده‌كرێن. به‌ڵام نایشارێته‌وه كه زێده‌ڕۆیى زۆر بۆ سه‌ر موڵكى گشتى كراوه و چه‌ندان كه‌سیش له‌سه‌ر ئه‌و دیارده‌یه دراونه‌ته دادگا.\nبه‌گوته‌ی تێلی "هۆى زێده‌ڕۆیییه‌كان بۆ نه‌بوونى هاوئاهه‌نگى پێویست له نێوان ده‌زگه پێوه‌نداره‌كانى سۆران ده‌گه‌ڕێته‌وه و هۆی راگرتنی تاپۆكردنی خانووه‌كانی سۆرانیش بۆ مردنی سه‌رۆكی ئه‌و لیژنه ده‌گه‌ڕێته‌وه كه ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیران داینابوو بۆ تاپۆكردنی خانووه‌كان و له 2007 تا 2014 حه‌وت هه‌زار خانوویان تاپۆ كرد، 20 هه‌زار ماوه".\nشارۆكه‌ى سۆران چه‌ند گه‌ڕه‌كى هه‌یه و بۆچى زۆربه‌ى گه‌ڕه‌كه‌كان خزمه‌تگوزارییان پێ نه‌گه‌یشتووه؟\nله سنوورى شاره‌وانیى سۆران 38 گه‌ڕه‌كمان هه‌یه، تا به‌ر له دروستبوونى ته‌نگژه‌ى دارایی توانرا خزمه‌تگوزاریى سه‌ره‌تایی پێشكه‌ش به زۆربه‌ى گه‌ڕه‌كه‌كان بكه‌ین، به‌ڵام خزمه‌تگوزاری به ته‌واوى بۆ گه‌ڕه‌كه‌كان نه‌چووه و به نیوه‌چڵى كراوه، هۆكاره‌كه‌ش گه‌وره‌بوون و فراوانبوونى سۆران له ماوه‌یه‌كى كه‌مدا بوو. خه‌ڵكێكى زۆر له دواى راپه‌ڕین له ئێران و توركیا گه‌ڕاونه‌وه سۆران جیا له خه‌ڵكى گونده‌كانى ده‌وروبه‌ر كه روویان له سۆران كردووه و ئێسته لێره نیشته‌جێن، بۆیه سۆران به‌شێوه‌یه‌كى ناسروشتى گه‌وره بوو، رێژه‌ى دانیشتوانى سه‌نته‌رى شار زیاتر له 140 هه‌زار كه‌سه و له ماوه‌ى 20 ساڵى رابردوودا 20 به‌رانبه‌ر گه‌وره بوو، ئه‌مه‌ش سروشتى نییه، بۆیه خزمه‌تگوزارییه‌كان له ویستى ئێمه و دانیشتووانى گه‌ڕه‌كه‌كان نه‌بوو و هاوته‌ریبیش نه‌بوو له‌گه‌ڵ رێژه‌ى دانیشتووان.\nئه‌ی پلانتان چییه بۆ ئه‌و گه‌ڕه‌كانه‌ى خزمه‌تگوزارییان پێ نه‌گه‌یشتووه، ئایا هه‌روا ده‌مێننه‌وه؟\nپێش دروستبوونى ته‌نگژه‌ى دارایی، 42 پڕۆژه‌مان له سنوورى شاره‌وانى هه‌بوو، ژماره‌یه‌كیان له قۆناغى كۆتادان و 25 پڕۆژه‌یش پێویستیان به ئیشكردن هه‌یه و ته‌واو نه‌كراون و پڕۆژه‌كانیش سه‌رجه‌میان راگیراون كه زۆرینه‌یان دروستكردن و قیرتاوكردنى رێیه سه‌ره‌كى و رێى گه‌ڕه‌كه‌كانه. بۆ چاره‌سه‌ركردنى كه‌مى خزمه‌تگوزارى و ته‌واوكردنى ئه‌و پڕۆژانه، به‌ر له رووداوه‌كانى 16ى ئۆكتۆبه‌رى ساڵى رابردوو و داخستنى ده‌روازه سنوورییه‌كان ره‌زامه‌ندى وه‌رگرتنى سێ ملیار دینارمان له حكوومه‌تى هه‌رێم وه‌رگرتبوو كه ده‌توانرا زۆربه‌ى كێشه و گرفتی گه‌ڕه‌كه‌كان چاره‌سه‌ر بكات، به‌ڵام پاره‌ی نه‌خت ئه‌وكات نه‌ما تا وه‌ریبگرین، بۆیه ئێسته له‌گه‌ڵ قایمقامیه‌تى سۆران له هه‌وڵداین ئه‌و بڕه پاره‌یه وه‌ربگرین.\nماوه‌یه‌كه به‌فه‌رمى سه‌رۆكایه‌تیی شاره‌وانیى سۆران كراوه‌ته به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شاره‌وانییه‌كان، ئه‌و بڕیاره جێبه‌جێ كراوه؟\nساڵى 2016 به بڕیارێكى وه‌زاره‌تى شاره‌وانیى حكوومه‌تى هه‌رێم، سه‌رۆكایه‌تیى شاره‌وانى سۆران كرا به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیى شاره‌وانییه‌كانى سۆران كه 14 شاره‌وانى هه‌رسێ شارۆكه‌كانى سۆران، رواندز، چۆمان له‌خۆ ده‌گرێت، به‌ڵام به‌هۆى چه‌ند هۆكارێك بڕیاره‌كه سه‌رى نه‌گرتووه و تا ئێسته كاره‌كان وه‌ك سه‌رۆكایه‌تیى شاره‌وانی رایى ده‌كه‌ین، هۆكاره‌كانیش بریتین له نه‌بوونى یه‌كه‌ى ژمێریارى، ته‌نگژه‌ى دارایی و كه‌مى میلاكات و نه‌بوونى باڵه‌خانه‌یه‌ك بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شاره‌وانییه‌كان، ئه‌م هۆكارانه رێگرن له جێبه‌جێكردنى بڕیاره‌كه.\nبۆچى شاره‌وانییه‌كانى سنوورى مێرگه‌سۆرت نه‌گوت، ئایا ئه‌وان نایه‌نه ژێر ئیداره‌ى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیى شاره‌وانییه‌كانى سۆران؟\nئێمه‌ش ئاگادار نین، پێویسته له وه‌زاره‌ت بپرسن، چونكه ئه‌وان بڕیاره‌كه‌یان ده‌ركردووه و مێرگه‌سۆر راسته‌وخۆ سه‌ربه هه‌ولێر ده‌بێت.\nله سۆران به‌ڕێژه‌یه‌كى به‌رچاو زێده‌ڕۆیى بۆ سه‌ر موڵكى گشتى كراوه، ئه‌مه بۆچى؟\nله ته‌واوى كوردستان زێده‌ڕۆیى بۆ سه‌ر موڵكى گشتى كراوه و سۆران بێگومان له‌و كێشه‌یه به‌ده‌ر نییه، به‌ڵام توانراوه رێژه‌ى ده‌ستدرێژى بۆ سه‌ر موڵكى گشتى به‌راورد به ساڵانى پێشتر كه‌م بكه‌ینه‌وه و رێگرى بكه‌ین له‌و دیارده‌یه. هۆى زێده‌ڕۆیییه‌كانیش نه‌بوونى هاوئاهه‌نگى پێویسته له نێوان لایه‌نه پێوه‌ندار و تایبه‌تمه‌نده‌كانى وه‌ك: پۆلیس، دادگا، شاره‌وانى و ده‌سه‌ڵاتی راپه‌ڕاندن. كێماسی له یاسا و سزادانى سه‌رپێچیكاران هه‌یه، هه‌روه‌ها لایه‌نى جێبه‌جێكردنى رێوشوێنه‌كان وه‌ك پێویست كارى خۆیان ناكه‌ن، دۆخی سیاسیش هۆكارێك بووه كه به‌لێشاو زێده‌ڕۆیی بۆ سه‌ر موڵكى گشتى بكرێت، زۆر جار بڕیارێك له دادگا له دژى سه‌رپێچیكارێكى زێده‌ڕۆ بۆ سه‌ر موڵكى گشتى ده‌رده‌چێت كێشه له لایه‌نى جێبه‌جێكردن دێته پێش، به‌هۆى نه‌ریتى كۆمه‌ڵایه‌تى، كارمه‌ندى پۆلیس و شوفێرى شۆفڵ وه‌ك پێویست ناتوانن زێده‌ڕۆیییه‌كان خراپ بكه‌ن و كارى خۆیان بكه‌ن.\nكه‌واته زێده‌ڕۆیییه‌كان ده‌ستى به‌رپرسانى تێدایه؟\nماوه‌ى شه‌ش ساڵه له شاره‌وانیى سۆرانم و به‌رپرسانى سۆران كێشه‌یان نه‌بووه له زێده‌ڕۆییكردن بۆ سه‌ر موڵكى گشتى، هیچ كه‌سێك ناتوانێت ئه‌و تۆمه‌ته‌م بۆ دروست بكات, چونكه رێم به كارێكى وا نه‌داوه یان به‌رپرسێك په‌ستانم بخاته سه‌ر، به‌ڵام ده‌ستدرێژى بۆ سه‌ر موڵكى حكوومه‌ت پێوه‌ندیى به‌چه‌ند هۆكارێكه‌وه هه‌یه له سه‌ره‌وه باسم كرد.\nكه‌واته توانیوتانه زێده‌ڕۆیى بنبڕ بكه‌ن له سۆراندا؟\nناتوانین %100 بڵێین زێده‌ڕۆییمان بنبڕ كردووه و رێگریمان كردووه، به‌ڵام رۆژ به‌ڕۆژ زێده‌ڕۆیى له كه‌مبوونه‌وه‌دایه و رێوشوێنی پێویست بۆ ئه‌و كه‌سانه ده‌گیرێته به‌ر كه زێده‌ڕۆیییان كردووه. ساڵى رابردوو نزیكه‌ى 70 كه‌یسی خراپكردنى زێده‌ڕۆیى له دادگاى سۆران ده‌رچوو، رۆژانه پۆلیسى زێده‌ڕۆیى له سۆران ده‌سووڕێته‌وه و هه‌ر زێده‌ڕۆیییه‌ك بوونى هه‌بێت لا ده‌درێت یان ده‌درێته دادگا.\nبۆچى نه‌توانراوه بازاڕى ناو سۆران به سیسته‌مێك رێك بخرێت؟\nله پشت بازاڕى سۆران گه‌راجێكى گه‌وره‌مان دروست كردووه كه شوێنى 500 ئۆتۆمبێلى تێدا ده‌بێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی شوفێر له‌ناو بازاڕ ئۆتۆمبیل رانه‌گرن و جه‌نجاڵى دروست نه‌بێ، به‌ڵام به‌داخه‌وه تا ئێسته له‌لایه‌ن پۆلیسى هاتوچۆى سۆرانه‌وه نه‌توانراوه وه‌ك پێویست شوفێران ناچار بكرێ روو له گه‌ڕاجه‌كان بكه‌ن. بۆ رێكخستن و چاودێرى بازاڕ له سۆران دوو لیژنه هه‌یه یه‌كێكیان لیژنه‌ى ئابووری كه شاره‌وانی ئه‌ندامێكى تێدا هه‌یه و رۆژانه له نزیكه‌وه سه‌ردانى بازاڕ و شوێنه گشتییه‌كان ده‌كه‌ن به‌مه‌به‌ستى كۆنتڕۆڵكردنى بازاڕ. هه‌روه‌ها لیژنه‌ی تایبه‌ت به چاودێرى عه‌ره‌بانه‌كان و ئه‌و دووكانانه‌ى كه‌لوپه‌ل ده‌هێننه سه‌ر رێى پێڕۆ و هاتوچۆى هاووڵاتییان، بۆ عاره‌بانچییه‌كان شوێنێكمان لاى فولكه‌ى پێشمه‌رگه بۆ 100 عاره‌بانه دابین كردووه، به‌ڵام وه‌ك پێویست هاوكار نین، ئه‌وانه‌ى شۆسته‌یش بۆ بازاڕكردن به‌كار دێنن پێویسته بێنه شاره‌وانى و رسووماتى خۆیان بده‌ن ئه‌وكات كاره‌كانیان بكه‌ن.\nخه‌ڵك نیگه‌رانن له زیادبوونی رسووماتى شاره‌وانى، هۆی ئه‌و زیادبوونه چییه؟\nبه‌پێى بڕیارێكى ئه‌نجوومه‌نى وه‌زیران ژماره 85 كه بۆ وه‌زاره‌ته‌كان گشتێنراوه به تایبه‌ت وه‌زاره‌تى شاره‌وانى، باج و رسوومات به‌هۆى هه‌بوونى ته‌نگژه‌ى دارایی به‌راورد له‌گه‌ڵ ساڵانى رابردوو به‌چه‌ند قاتێك زیاتر بووه، به‌ڵام ئێمه جێبه‌جێكارین بڕیارده‌ر نین، بۆیه هه‌موو بازاڕى سۆرانمان كردووه‌ته داتابه‌یسه‌ك داوا له هاووڵاتییان ده‌كه‌ین هاوكار و هاوئاهه‌نگمان بن، چونكه رسووماته‌كانیش له‌سه‌ر ئه‌وان ماڵن.\nبۆ رێگه‌پێدانی دروستكردنى خانوو ناده‌ن به هاووڵاتییانى سنوورى دیانا و گونده‌كانى بادلیان و دێلزیان، ئه‌وان زۆر نیگه‌رانن؟\nدروستكردنى خانوو له سنوورى شاره‌وانى رێنوێنی تایبه‌ت به خۆى هه‌یه، له سۆران هه‌شت گوند ده‌كه‌وێته سنوورى شاره‌وانى و ئه‌و گوندانه سنوورى تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه، ئه‌و زه‌ویه‌ى بكه‌وێته سنوورى گوند به پشتگیرى و ره‌زامه‌ندیى موختار ده‌توانێت ره‌زامه‌ندى دروستكردنى خانوو له شاره‌وانى وه‌ربگرێت یان ئه‌گه‌ر كارت یا تاپۆى هه‌بێت، هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر بڕیارى 804ی ئه‌نجوومه‌نى وه‌زیرانى هه‌بێت، ده‌توانێت رێپێدانى خانوو له شاره‌وانى سۆران وه‌ربگرێت، به پێچه‌وانه‌وه زه‌وییه‌كه زێده‌ڕۆیى بێت بۆ سه‌ر نه‌خشه و موڵكى حكوومه‌ت، ناهێڵین یه‌ك بلۆك بۆ دروستكردنى خانوو دابنێ.\nبه‌ڵام رێژه‌یه‌كى زۆرى هاووڵاتییان له زۆر شوێنى سۆران كڕین و فرۆشتنیان به زه‌ویى بێ تاپۆ كردووه و ئێسته كه‌سانێك خۆیان كردووه‌ته خاوه‌ن زه‌وى و تاپۆشیان هه‌یه، ئه‌مه چۆن كراوه؟\nهه‌ر زه‌وییه‌ك كڕین و فرۆشتنى به نایاسایی بكرێت یان بێ ئه‌وه‌ى له شاره‌وانى دڵنیا بن له زه‌وییه‌كه، خۆیان به‌رپرسیار ده‌بن و پێوه‌ندیى به ئێمه‌وه نییه، ئه‌و كه‌سه ده‌توانێت داواى مافى خۆی بكات، سه‌نه‌دێكى یاسایی یان به‌ڵگه‌یه‌كى وه‌ك تاپۆى به‌ده‌سته‌وه بێت، زۆر كێشه‌ى وا رووبه‌ڕووى دادگا كراونه‌ته‌وه، هه‌ر كه‌سێك به‌بێ سه‌نه‌د زه‌وى یا خانوو بكڕێت، بێگومان رۆژێك هه‌ر تووشى كێشه ده‌بێت.\nئه‌ی تاپۆكردنى دووكان و خانووى هاووڵاتییان بۆچى راگیراوه؟\nله ساڵى 2007 تا 2014 لیژنه‌یه‌ك له ئه‌نجوومه‌نى وه‌زیران بۆ تاپۆكردنى خانووه‌كانى سنوورى سۆران پێك هاتبوو، له‌و ساڵانه‌دا توانرا نزیكه‌ى حه‌وت هه‌زار خانوو تاپۆ بكرێن، دواتر كاره‌كانى لیژنه‌كه به‌هۆى مردنى سه‌رۆكه‌كه‌ى راگیرا، چه‌ند جارێك نووسراومان له رێى قایمقامیه‌تى سۆران به‌رز كرده‌وه و داوامان كرد له ئه‌نجوومه‌نى وه‌زیران لیژنه‌یه‌ك پێك بهێنرێته‌وه بۆ تاپۆكردنى 20 هه‌زار خانوو و دووكانى هاووڵاتییان له سۆران، به‌ڵام تا ئێسته وه‌ڵام نییه.\nله‌ناو بازاڕى سۆران گرنگى به رێى هاتوچۆى كه‌مئه‌ندامان نه‌دراوه و ئه‌وان ناتوانن به عاره‌بانه‌ش له زۆربه‌ى شوێنه‌كانى بازاڕ سه‌ربكه‌ون و هاتوچۆ بكه‌ن، بۆ خه‌مێكیان لێ ناخۆن؟\nبه‌ر له‌وه‌ى بازاڕى سۆران رێك بخرێت، هه‌مووى كۆسپ بوو، هه‌لێكى باش هاته پێش له‌وكاته‌ى بازاڕه‌كه‌مان رێكخسته‌وه، به‌ڵام رێى هاتوچۆى كه‌مئه‌ندامانمان چاك نه‌كردووه، ئه‌ویش پێوه‌ندى هه‌یه به نه‌بوونى بودجه بۆ ئه‌و جۆره كارانه.\nله سه‌نته‌رى سۆران wc بۆ ژنانیش دروست نه‌كراوه، ئه‌مه‌یان بۆ؟\nله بازاڕى سۆران به شێوه‌یه‌كى گشتى ته‌نیا یه‌ك ئاوده‌ستى ژنانمان هه‌یه، ئه‌ویش له مزگه‌وتى بازاڕه، ده‌رفه‌ت نه‌ڕه‌خساوه تا ئێسته wc بۆ ژنان به‌ده‌ر له مزگه‌وت، له شوێنه‌كانى تر دروست بكرێت.\nله‌ناو بازاڕى سۆران هه‌میشه ئاژه‌ڵ و مانگا و بزن و مه‌ڕ ده‌بینرێت، زۆرجاریش چوونه‌ته ناو فه‌رمانگه‌كانی حكوومه‌ت، جیا له‌وه‌ى زیان به دار و بارى بازاڕیش ده‌گه‌یه‌نن، ئه‌مه‌یان بۆچی؟\nبه‌هۆى هه‌ڵكه‌وته‌ى جیۆگرافیاى سۆران و نزیكبوونى گونده‌كان، ئه‌و دیارده‌یه دروست بووه، هه‌شت گوند ده‌كه‌ونه ناو ماسته‌رپلانى سۆران ئه‌وانیش: باپشتیان، دێلزیان، بادلیان، گوان، ناوكۆك، باڵه‌كیان، هاودیان و جوندیان، به‌ڵام له به‌رده‌م شاره‌وانى گۆڕه‌پانێك هه‌یه دواى ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنى ئه‌و ئاژه‌ڵانه له‌ناو بازاڕ و شوێنه گشتییه‌كان، لێره راده‌گیرێن و سزاى دارایی خاوه‌نه‌كانیان ده‌درێت. بۆیه له رێى موختاره‌كانه‌وه ئاگادارى هاووڵاتییانى ئه‌و گوندانه‌مان كردووه‌ته‌وه رێگرى بكه‌ن له هاتنى ئاژه‌ڵه‌كانیان بۆ ناو سه‌نته‌رى شار، به‌داخه‌وه تا ئێسته بنبڕ نه‌كراوه ئه‌و دیارده‌یه.\nزۆر له دار و دره‌خته‌كانی شار ده‌كه‌ونه ژێر تۆڕى كاره‌با، زۆر جاریش شۆرتى كاره‌با به‌و هۆیه‌وه دروست ده‌بێت، بۆچى ئه‌مه چاره‌سه‌ر ناكه‌ن؟\nله شه‌قامى كاوه و چه‌ند شه‌قامێكى ترى سۆران كۆمه‌ڵه دارچنارێك كه له ماوه‌ى رابردوو به مه‌به‌ستى گرنگیدان به سه‌وزاى چێنراون، ئێسته گه‌وره بوونه و ده‌كه‌ونه ژێر تۆڕى كاره‌با، به‌و هۆیه‌وه چناره‌كانیش له گه‌شه‌كردن وه‌ستاون، داوامان له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى كاره‌باى سۆران كردووه سیمى كاره‌با بۆ تویز كێبڵ بگۆڕێت تا كێشه‌كه چاره‌سه‌ر بكرێت.\nوه‌رگرتنى پاره‌ى زبڵ و خاشاك چیى به‌سه‌ر هات؟\nوه‌زاره‌تى شاره‌وانى و گه‌شتوگوزار بۆ وه‌رگرتنى پاره‌ى زبڵ و خاشاك ته‌نده‌رێكیان ئاماده كردووه، تا ئێسته هیچ كۆمپانیاك وه‌رینه‌گرتووه كه ئه‌و پاره‌یه له هاووڵاتییان وه‌ربگیرێت، به‌ڵام هی بازاڕ شاره‌وانى وه‌ریده‌گرێت.\nوشه/ سۆران– مورشید برادۆستى


جارێکی دیکەش تێکهەڵچوون لە نێوان لایەنگرانی بەربژێره‌رانی شانۆی هەڵبژاردن هاتە ئاراوە\nLocal\tWeb\tماڵپه‌ر هه‌واڵه‌کان چالاکی لاوان ژنان لینکی ماڵپه‌ڕه‌کان ڤیدیۆکان وێنه‌کان ئارشیف په‌یوه‌ندی Home هه‌واڵه‌کان جارێکی دیکەش تێکهەڵچوون لە نێوان لایەنگرانی بەربژێره‌رانی شانۆی هەڵبژاردن هاتە ئاراوە\nجارێکی دیکەش تێکهەڵچوون لە نێوان لایەنگرانی بەربژێره‌رانی شانۆی هەڵبژاردن هاتە ئاراوە\tلە نێوان لایەنگری بەربژێره‌رانی شانۆی هەڵبژاردنی مەجلیسی ئێران لە شاری مەریوان تێکهەڵچوون هاتە ئاراوە برینداری لێکەوتەوە.\nبەپێی هەواڵی ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لە کاتی قسە کردنی یەکێک لە پاڵێوراوانی شانۆی هەڵبژاردنی رێژیمی ئیسلامیی ئێران لە شاری مەریوان، میهدی شاکری راوێژ کاری ئومید کەریمیان بەربژێری شانۆی هەڵبژاردنی مەجلیسی رێژیم بە زەبری چەقۆ بریندار کرا.\nبەپێی سەرچاوە کە میهدی شاکری بە هۆی قۆرسی برینەکەی رەوانەی نەخۆشخانەی شاری مەریوان کراوە و هەتا بڵاو بوونەوەی ئەم هەواڵە ئیزنی چاو پێکەوتنیان بە کەس نەداوە.\nپێشتریش لە شارەکانی مەهاباد و روانسه‌ر لە نێوان لایەنگرانی بەربژێره‌رانی شانۆی هەڵبژاردنی مەجلیسی رێژیمدا تێکهەڵچوون درووست بووه.


راوێژكاری خامەنەیی: زمانی كوردەكانی عێراق فارسییە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / راوێژكاری خامەنەیی: زمانی كوردەكانی عێراق فارسییە\nراوێژكاری خامەنەیی: زمانی كوردەكانی عێراق فارسییە\nدوو شه‌ممه 7 تشرینی دووه‌م 2016\tئێران, هەواڵ 129 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nراوێژكاری سەربازیی عەلی خامەنەیی رابەری رژیم سەبارەت بە ئەگەری سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان هۆشداری دەدات‌و دەڵێت: “سەركردەكانی ئێستای هەرێمی كوردستان دەبێت بزانن ئەوان قەرزداری ئێرانن”.\nیەحیا رەحیم سەفەوی، راوێژكاری باڵای خامەنەیی ئەمرۆ لە وتەیەكدا رایگەیاند “سەبارەت بەوەی كە بارزانی رێگەی بەكۆنسوڵگەری سعودیە داوە چەك بە دژە شۆڕش (مەبەست حیزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان) داوە، هۆشداری ئەوە دەدەین كە بارزانییەكان دەبێت بزانن ئەوان قەرزداری ئێرانن”.\nسەفەوی كە ماوەیەكیش فەرماندەی سوپای پاسداران بووە هەروەها ئاماژە بە هەوڵی داعش بۆ گرتنی هەولێر دەكات‌و دەڵێت “داعش تا نزیك هەولێر هات‌و كۆماری ئیسلامی یارمەتی ئەوانی كرد‌و هەولێری رزگار كرد، بەڵام نیگەرانین لەوەی كە هەرێمی كوردستان لە حكومەتی ناوەندی بەغدا دور دەكەوێتەوە‌و ئەوەش بۆ ئێمە قبوڵ ناكرێت”.\nسەفەوی وتی “بەدووری دەزانین ئەوان (هەرێمی كوردستان) بە بێ پشتیوانی ئێران سەركەوتنێك بەدەست بێنن، چونكە ئەوان بەجۆرێك لەجۆرەكان گەمارۆ دراون‌و تەنیا رێگەی ئاسمانیان هەیە”.\nراوێژكاری خامەنەیی هەروەها وتوویەتی “كوردەكانی عێراق لەبنەڕەتدا لە رەگەزی ئاریایین‌و زمانیان فارسییە‌و دەبێت لەم گەمە سیاسیەدا ئاگادارن بن، چونكە دووركەوتنەوە لەئێران بە زیانیان دەبێت”.


پارتی پەیامێك ئاراستەی یەكێتی دەكات و سوورە لەسەر ئەنجامدانی ئەم كارەی\nrekan 02/06/2019 - 12:01 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nدوای ئەوەی ئەمرۆ پارتی سەرجەم رێكەوتنەكانی لەگەڵ یەكێتی لەرێگەی دەزگا راگەیاندنەكان بڵاو كردەوە، لەسەر هەڵوێستەكانی یەكێتی رونكردنەوەی زیاتر دەدات و ئەندامێكی سەركردایەتی ئەو حزبەش ئاشكرای دەكات " لە (10) ئەم مانگە سەرۆكی هەرێم سوێندی یاسایی دەكات و لەوادەیەش كاندیدی پارتی بۆپێكهێنانی حكومەت رادەسپێرێت .\nئاراس حەسۆ ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی ڕایگەیاند: ئەم دۆخەی ئێستا لەدەستی یەكێتیدایە، كۆبونەوە دەكات یان نا، وەك پارتی سەرۆكی هەرێم لە( 10) ی مانگ سوێندی یاسایی دەخوات، لەو وادەیەشدا كاندیدی پارتی بۆ پێكهێنانی حكومەت رادەسپێردرێت\nئەوەشی ئاشكرا كردوە، لەلایەن پارتییەوە ڕێكەوتنی نێوان یەكێتی و پارتی لەهەموو لایەكەوە كۆتایی پێهاتوە، ئەگەر كێشەیەك لەبارەی دانانی پارێزگاری كەركوكەوە هەیە، هاوتەریب لەگەڵ حكومەت چارەسەردەكرێت، دەبێت لەنێوان كاك كۆسرەت و جەنابی سەرۆك چارەسەر بكرێت، ناوەڕۆكی رێكەوتنەكەشمان لەگەڵ یەكێتی لەمڕوەوە روونە.\nمیرخان ئەوەشی بۆتۆری هەواڵی سلێمانی ئاشكرا كردوە،ئەگەر یەكێتی بیەوێت بەشداربێت لە حكومەت، قسە لەسەر پرسی دانانی پارێزگاری كەركوكیش دەكرێتەوە، بەڵام ئەگەر نەیەوێت بێتەوە ناو پڕۆسەی پێكهێنانی حكومەتەوە، ئەوە بابەتێكی دیكەیە.


ئێستا نیوز - بانگه‌شه‌ى ڕیفراندۆم له كه‌ركووك سسته\nبانگه‌شه‌ى ڕیفراندۆم له كه‌ركووك سسته\n2017/09/11 10:50 AM -\nبانگەشەی ریفراندۆم لە كەركوك، بە سستی بەرێوەدەچێت‌و هەموو حزبەكانی پاڵپشتی ئەو پرۆسەیە بەشداری هەڵمەتەكەیان نەكردووە، ئەوەش هاوكاتە لەگەڵ گلەیی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن‌و راپرسی هەرێمی كوردستان دەربارەی ئامادەكاریی‌و هاوكارییەكان.\nلە شاری كەركوك، جگە لە ناڕەزایی هەردوو پێكهاتەی توركمان‌و عەرەب بەرانبەر ریفراندۆم، هێشتا هەموو حزبەكانیش بە تایبەت یەكێتی نیشتمانی كوردستان بانگەشەی دەستپێنەكردووە‌و ئەوەی تائێستا دەبینرێت، دروشم‌و پۆستەری پارتی دیموكراتە‌و لایەنگرانێتی.\nكۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن‌و راپرسی لە هەرێمی كوردستان، كۆتایی مانگی رابردوو نوسینگەی لە كەركوك كردەوە‌و زیاتر لە 60 فەرمانبەری دامەزراند.\nعەلی حەسەن، بەڕێوەبەری فەرمانگەی كەركوكی ئەو كۆمسیۆنە بە (كەركوك ناو)ی وت “ئێمە وەك كۆمسیۆن گلەییمان هەیە، چونكە لە ڕێگای كۆمسیۆنەوە چوار مانگە كار بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم دەكرێت بەڵام بۆ كەركوك و ناوچە جێناكۆكەكان نەكراوە، پارێزگەكانی هەرێم چوار مانگە دەستبەكار بوون‌و ئێمە تازە دەستمان بەكارەكانمان كردووە”.\nبەپێی بڕیاری كۆمسیۆن، هەڵمەتی بانگەشەی ریفراندۆم لە هەرێمی كوردستان‌و ناوچەكانی جێناكۆك لە 5-9 دەستیپێكردوە‌و تا (22ی هەمان مانگ) 48 كاتژمێر بەر لە ئەنجامدانی پرۆسەكە بەردەوام دەبێت.\nئەم بابەتە 1798 جار خوێندراوەتەوە


بنكە سەربازییەكانی ئێران لە سوریا بۆردومانكران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/12 - 6:45 PM\nجارێكی دیكە هێرشی ئاسمانی كرایەوە سەر بنكە سەربازییەكانی ئێران و هاوپەیمانەكانی لە سوریا.\nڕووانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ ئاشكرایكرد، بەیانی ئەمڕۆ فڕۆكەی جەنگی نەناسراو چوار جار بە چڕی بۆردومانی بنكە سەربازییەكانی ئێران و هێزە هاوپەیمانەكانی ئێرانیان لە ناوچەی ئەلبوكەمال لە سوریا لە نزیك سنورەكانی عیراق كردووە.\nڕاشیگەیاندووە تا ئێستا لە بارەی زیانە گیانی و ماڵییەكانەوە هیچ زانیارییەك بڵاونەكراوەتەوە.\nدوێنێ ئێوارەش هێرشكراوەتەسەر باشوری شاری ئەلبوكەمال لە خۆرهەڵاتی دێرەزوور لەگەڵ سوڕانەوەی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی نەناسراو بەبێ بوونی زانیاری ورد لەبارەی زیانی گیانی و ماڵییەوە.\nمیلیشیا ئێرانییەكان سنوری دێرەزوریان لە سنوری عیراق كردۆتە پێگەی خۆیان، بەڵام لە ترسی هێرشی فڕۆكە ئیسڕائیلییەكان خەریكی شوێن گۆڕینی خۆیانن.


ڕووسیە داوای ئاگربەست لە سووریە دەکات | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە ھەواڵ جیهان ڕووسیە داوای ئاگربەست لە سووریە دەکات\nڕووسیە داوای ئاگربەست لە سووریە دەکات\nلە حاڵێکدا کە پارێزگای حەلەب، لە ژێر هێڕشە بەربەرینە هەواییەکانی ئەرتەشی ڕووسیە و سووریە و گرووپە شێوە سەربازییە هاوپەیمانەکانی بەشار ئەسەد دایە، سووریە پێشنیاری ئاگربەست لە سووریە دێنێتە ئاراوە.\nڕووسیە پێشنیاری داوا تا لە ١١ی ڕەشەممە (١ی مارس)ـەوە لە سوورییە ئاگربەست بکرێت و شەڕ ڕاوەستێت.\nئەو داوای ئاگربەستەی ڕووسیە لە ١ی مارس بەدواوە لە حاڵێکدایە کە بەرپرسانی ئەمریکایی و ڕۆژئاوایی بە گشتی، داوای ئاگربەستی بەپەلە لە ئێستادا دەکەن نەک دوای ١٨ ڕۆژی تر.\nداوای ئاگربەستی بەپەلە لەلایەن ئەمریکا، بە مەبەستی بە ئەنجام گەیشتنی ئەو دانیشتنانەیە کە ٢ حەوتووی داهاتوو ئەنجام دەدرێن.\nبڕیارە ئەمڕۆ نوێنەرانی ئەمریکا، ئێران، عەرەبستان، ڕووسیە و چەند وڵاتێکی تر لە مونیخی ئاڵمان، پێکەوە کۆ ببنەوە و لەمەڕ قەیرانی سووریە، ئاخاوتن بکەن. دۆینێکەش شۆڕای تەناهی نەتەوە یەکگرتووەکان دانیشتنێکی لە پشت دەرگا داخراوەکان ڕێک خست و تێیدا باسیان لە دۆخی سووریە کرد.\nبەشێکی زۆر لە کارناسان لایان وایە کە ئەو داواکارییەی ڕووسیە بە مەبەستی کڕینی کاتە بۆ سووریە و هاوپەیمانەکانی و هەروەها بۆ ئێران تا خۆیان بەهێز و تەیار و پۆشتە بکەنەوە.\nلەو دواییانەدا سێ وڵاتی عەرەبی عەرەبستان، بەحرەین و ئیمارات ئامادەیی خۆیان بۆ ناردنی هێزی زەویی بۆ سووریە ئامادە کردووە و دەنگۆی ئامادەبوونی تورکیەش بۆ سازدانی پەلامارێک لە سووریە بوونی هەیە لە هەمان کاتیشدا هەواڵەکان باس لە ناردنی ٤٠ هەزار هێز لە لایەن ئێرنەوە بۆ سووریە دەکەن.\nبابەتی پێشووپۆلیسی ئێران دیاری پێدانی گوڵ بە یەکتر لە رۆژى ڤاڵنتاین قەدەغە دەکات\nبابەتی دواترعادل ئەلجوبیر:ئەگەر هاوپەیمانان بڕیار بدەن هێزى لەشکرى بۆ سوریە دەنێرین


وه‌رزشی كوردستان وزه‌ی بۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » وه‌رزشی كوردستان وزه‌ی بۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه\nوه‌رزشی كوردستان وزه‌ی بۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه\nماوه‌یه‌كی زۆر بوو وه‌رزشی كوردستان له‌سوڕی متبوون و بێده‌نگیدا قه‌تیس مابوو، به‌ڵام وه‌رزش به‌گشتی و به‌تایبه‌تی وه‌رزشی شاری سلێمانی ووزه‌ی تێهاتۆته‌وه‌و ده‌ستی به جوڵه كردن كردۆته‌وه.\nباله‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی\n* خولی نایابی باله‌ی یانه‌كانی عیراق ده‌ستیپێكردووه، تیپی باله‌ی یانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی به‌شداری كردووه‌و دوو یاریی یه‌ك له‌سه‌ر یه‌كی برۆدۆته‌وه یه‌كه‌میان له‌به‌حری و دووه‌م بردنه‌وه‌شی له یانه‌ی گازی باشوور بووه كه‌له‌به‌سرا كران.\nهه‌رچی تیپی یانه‌ی هه‌ولێره دووه‌م تیپی به‌شداری كوردستانی ئه‌م خوله‌یه به‌ڵام هه‌ردوو یارییه‌كه‌ی دۆڕاندووه، یه‌كه‌میان به‌گازی باشوورو دووه‌میشیان به‌به‌حری دۆڕاوه.\n*تیپی فوتسالی یانه‌ی ئافرۆدێت گه‌یشتۆته قۆناغی چوار گۆشه‌ی زێڕینی خولی نایابی یانه‌كانی كوردستان و له‌یه‌كه‌م یاریشیدا سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ی تۆمار كردو 11-1 له‌تیپی كچانی زانكۆی جیهانی برده‌وه، له دووه‌م یاریشدا ئافره‌تانی هه‌ولێر (2-1) له كچانی زێره‌ڤانیان برده‌وه.\nگۆڕه‌پان و مه‌یدان\n*ئه‌گه‌رچی بڕیار بوو چه‌ند كوڕو كچه یاریزانێكی یانه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی و یانه‌ی سیروانی نوێ وه‌ك هه‌ڵبژارده‌ی عیراق به‌شداری پاڵه‌وانێتیی گۆڕه‌پان و مه‌یدانی نێو هۆڵه داخراوه‌كانی وڵاتانی ئاسیا بكه‌ن، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كێشه‌ی سه‌فه‌ریان بۆ دروستبوو، نه‌یانتوانی به‌شداربن هه‌رچه‌نده ماوه‌یه‌كی زۆره خۆیان به‌باشی ئاماده كردبوو.\n*خولی نایابی تۆپی پێی یانه‌كانی كوردستان ده‌ستیپێكرد و تیپی 9 یانه‌ی كوردستان تیایدا به‌شدارن كه‌زۆربه‌یان له‌سنوری هه‌ولێرو دهۆكن و ته‌نیا نه‌ورۆز و شیروانه‌ی سنوری سلێمانی تیادایه.\nشیروانه له‌یه‌كه‌م یاریی خۆیدا (0-1) به برایه‌تی دۆڕا، نه‌ورۆز له‌یه‌كه‌م هه‌فته‌دا چاوه‌ڕوان بوو.\nئه‌نجامه‌كانی تریش؛زاخۆ×هه‌ولێر(1-0)، زێره‌ڤانی×هه‌ندرێن(0-1)، ئارارات×پێشمه‌رگه‌ی هه‌ولێر(1-1).\n*تیپی تۆپی پێی هه‌ڵبژارده‌ی سلێمانی نێو یاریگای بچوك به‌شداری پاڵه‌وانێتی عیراقی كردووه‌و له‌یه‌كه‌م یاریی خۆیدا به‌بێ گۆڵ له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ی به‌غدا یه‌كسانبووه.\nتۆپی ده‌ستی كچان\n*یه‌كێتیی ناوه‌ندی تۆپی ده‌ستی كوردستانیش له‌لای خۆیه‌وه بڕیاریداوه سه‌ره‌تای مانگی ئازاری داهاتوو خولی كچانی یانه‌كانی كوردستان ده‌ستپێبكات.\nخولی پله یه‌ك\n*خولی پله‌یه‌كی تۆپی پێی یانه‌كانی كوردستانیش به‌ردوامه‌و ئه‌م خوله‌ش سێ جه‌وله له‌یاریی تیادا كراوه.\nله‌گروپی یه‌كه‌مدا دهۆك یه‌كه‌م و كۆیه دووه‌م و سۆران سێیه‌می ریزبه‌ندی گروپه‌كه‌ن، له گروپی دووه‌میشدا كفری یه‌كه‌م و پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی دووه‌م و ده‌ربه‌ندیخان سێیه‌می ریزبه‌ندین.


قەیس محەمەد/ راگەیاندنی فیدڕالییەتی رۆژئاوا لەنێوان قبوڵكردن رەتكردنەوەدا\nكورد لە ڕۆژئاوا هاوكێشەیەكی تازەیان سەپاندە سەر گۆڕەپانی سیاسیی و سەربازی تێكچرژاو لەنێوان هێزو دەوڵەتان، بەڕاگەیاندنی هەرێمی باكور ( هەرێمی ڕۆژئاوا) وەك تاكە چارەسەر بۆدۆخی كوردو گەلانی ناوسوریا.\nهەنگاوی ڕاگەیاندنی فیدرالییەت لەبۆشاییەوە نەهاتووە، بەڵكو هەنگاوێكە پڕ بەپێستی خەبات و گیانبازی كورد دێت لەرۆژئاواو نەخشەڕێگاكانی تاكو ئێستا خراونەتە ڕوو فیدرالیەت باشترینە لەنێویاندا.\nجاڕدانی فیدراڵییەت لەرومیلان ی سەربەحەسەكە بەبەشداری 150كەسایەتی و لایەن كەتیایاندا كوردو عەرەب و توركمان و كلدو ئاشور و سریانی تێدایە، دوو رۆژ دوای بریاری ڕوسیا لەكشانەوەی بەشی سەرەكی هێزەكانی لەسوریا.\nئەم هەنگاوە لەسەرەتاوە ڕووبەڕووی ڕەتكردنەوە بوو لەلایەن هێزە شەڕەكەرەكانی ناوخۆی سوریا، لەهەمانكاتدا ڕژیمی سوریاو ئێران و توركیاو ئەمریكاو دواتر روسیا بەواتایەك ووڵاتانی ناوچەكەو زلهێزەكانی بەشداری لەگۆڕەپانی شەڕ لەسوریا ئەو هەنگاوەیان ڕەتكردەوە بەڵام. بڕیاری ڕەتكردنەوەی فیدڕالیەتی باكور یا ڕۆژئاوالەلایەن ئۆپۆزسیۆنی سوری هاوشێوەی ئۆپۆزسیۆنەكانی ڕژێمەكەی بەعس دێتە بەرچاو كە هێشتا ئایندەی سیاسیی و سەربازییان ڕوون نەبوو لە واقعدا كەچی فیدڕالییەت و مافەكان خەڵكی باشوریان ڕەتدەكردەوە لەلەندەن، لەئیستاشدا ئەو ئیۆپۆزسۆنەی كە فیدڕالیەتی ڕۆژئاوا ڕەتدەكاتەوە هەڵگری پرۆژەیەكی نیشتمانی و پێكەوەژیان نییە لە سوریا واتا هەمان ئەقڵییەتی ئەسەدو ڕژێمەكەی پەێرەو دەكەن لەبەرامبەر كوردان ئەوەش ئەو بۆچوونانە بەتاڵدەكاتەوە كە داوای دەكرد لەسەرەتاوە كورد لەژێر چەتری ئۆپۆسیۆزنێكی عەرەبی ئیسلامی فاشیدا هەنگاو هەڵگرێت بەڵام لەئێستادا دەركەوت ئەو هێزانە بڕوایان بە مافەكانی خەڵكی كوردستان لەباشوور نییە.\nئەجێندای هەرێمایەتی بەتایبەت توركیا كاتێك ڤیتۆ لەسەر بەشداری كورد لەڕۆژئاوا دادەنێت تاكو نەرۆنە ژنێڤ و بەشێك نەبن لەپرۆسەی چارەسەری سیاسیی بەواتای بێبەشكردنی كورد دێت لەداهاتووی سوریا لەگەیشتن بەمافەكانی بۆیە ڕاگەیاندنی فیدڕالییەت وەك پێشكەوتنێك بۆهەر چارەسەرییەك دێت كە دواتر بسەپێنرێت بەسەركوردا لەسوریا، لەواقعیشدا ئەو هێزە شەڕكەرانەی ناوخۆی سوریا هیچ نیین جگەلە داردەستێكی توركیا و سعودییە.\nپرسیاری سەرەكی ئەوەیە بۆچی ڕاگەیاندنی فیدڕالییەتی ڕۆژئاوا بەر لە دانیشتنی ژنێف و دوای كشانەوەی ڕوسیا دێت لەسوریا؟ ئایا زەمیننەیەكی نێودەوڵەتی سازكراوە بۆ گەیشتن بەفیدڕالییەت و جاڕدانی لەسوریا؟ ئەی ڕۆڵی توركیاو ئێران و سعودییە چێدەبێت لەونێوانەدا؟ ئایا ڕەتكردنەوەی ئەمریكاو ڕوسیا لەكوێی ڕیكەوتنی ژێربەژیری كیری – لافرۆف دایە لەڕاگەیاندنی فیدرالییەت؟\nكشانەوەی ڕوسیا بۆخۆی هەنگاوێك بوو لەچوارچێوەی ڕێكەوتنی نێوان ڕوسیاو ئەمریكا بۆ سەرخستنی دانوستانی ژنێف و ناچاركردنی هاوپەیمان و دۆستەكانیان تاكو بڕۆنە دانوستاندنی جدییەوە لەپێناو گەیشتن بەچارەسەری بنەڕەتی، چونكە ڕێكەوتن لەئێستادا هەم دەستكەوتێك دەبێت بۆ پێگەو بەرژەوەندییەكانی ڕوسیا لەناوچەكە، لەهەمانكاتدا سەركەوتنێك دەبێت بۆ ئۆباماو ئیدارەكەی بۆكۆتایهێنان بەدۆسیەی سوریا لەسەردەمی ئەودا.\nدوای كشانی هێزەكانی یەپەگەو سوپای سوریای دیموكرات بۆناوچەكانی شەدادییەو گەیشتن بە دەوروبەری عەزاز توركیا بەتەواوی هار بوو بەوەی كورد هەموو هێڵە سوورەكانیان بەزاندوە و دیارە ئەردۆگان لەڕێگەی ڕاگەیاندنەوە چەندین نامە و پەیامی بۆ ئەمریكا نارد پێویستە لەنێوان كوردو توركیا یەكیان هەڵبژێرێت، تائەو كاتە توركیا دوای ئاستی بێمتمانەیی ئەمریكای بەرامبەر توركیا بۆ دەرنەكەوت بوو بەڵام كە ئەمریكا وەڵامێكی ئەوتۆی نەبوو بۆتوركیاو جەختی لەسەر ناتیرۆریست بوونی یەپەگە كردەوەو وەك هاوپەیمان خستییە ڕوو ئەردۆگان لەو هەقیقەتە گەیشت ئەمریكا هەرزانفرۆشی كردوەو لەئایندەی سوریا هیچ ڕۆڵێكی نەماوە. بێدەنگی ئەمریكا لەبەرامبەر كوردو كشانی بۆناوچە هەستیارەكانی سەرسنور لەگەڵ توركیا بەپاڵپشتی ئاسمانی ڕوسیا ئەوەندەی دیكە توركیای تووشی بی ئومێدی كرد لە ئەمریكای هاوپەیمانی بۆیە خێرا ئەردۆگان سەرۆك وەزیرانەكەی ڕەوانەی ئێران كرد بۆ ڕێگریكردن لە پیلانەكانی ڕوسیا لەسوریاو ناوچەكە لەڕێگەی ئیرانەوە.\nكاتێك ڕوسیا بانگەشەی فیدڕاڵیەت دەكات بۆ چارەسەری دۆی سوریا خۆبەخۆو بی ڕێكەوتن نییە لەگەڵ ئەمریكا هەر بۆنموونە كاتێك ۆن كیری لە دانیشتنیك لەگەڵ كۆنگرێس دا ئەوەی خستەڕوو كە درەنگە باسی سوریایەكی یەكگرتوو بكرێت واتا مەحاڵە بتوانرێت سوریا بەو دۆخەی پێیگەیشتووە بتوانرێت كۆبكرێتەوە لەچوارچێوەی یەك سیستەمی ناوەندی بەواتا ئەمریكا گەیشتۆتە ئەو بڕوایەی كە فیدڕاڵییەت باشترین چارەسەرییە بۆ دۆخی سوریاو هێشتنەوەی وەك دەوڵەتێك هاوسەنگی بۆبگەڕێتەوە لەناوچەكە، هەروەها هەوڵی ئەمریكا بۆ بونیادنانی فڕۆكەخانەی سەربازی لەناوچە كوردییەكانی ڕۆژئاوا ئاماژەیەكە بۆ نەگەڕانەوەی باكور بۆ ژیر دەسەڵاتی ئەسەد وەك پێشوو، دەستگرتنی ئەمریكا بەكوردەوە لەڕۆژئاوا هاوكاتی ستراتیژییەتی تەنیا جەنگ و ڕووبەڕووبوونەوەی ئەسەد نییە بەڵكو لەچوارچێوەی پلانێكی درێژخایەنی ستراتیژی ئەمریكادایە. ئەو كاتەی نیوەی كۆبانی بەدەست یەپەگەوە مابوو ئەمریكا گرنگی و ستراتیژی ئەو ناوچەیەی بۆ دەركەوت لە هاوكێشەی سیاسیی داهاتووی سوریا لەكاتێكدا ئێستا یەپەگە سێ بەش زیاتر لەو ناوچانەی بەدەستەوەیە كە بەناوچەی كوردی هەژماردەكرێن و ڕۆڵی سەرەكی دەبینێت لە هاوكێشەی سیاسیی سوریا .\nڕەتكردنەوەكەی ئەمریاكا لەزمانی مارك تۆنەرەوە بەمانای دژایەتیكردن نایەت بەلكو لەئێستادا دانی پێدا نانێت وەك دەوڵەتێكی زلهێز كە خاوەنی بەرژەوەندی و هاوپەیمانییەكی گەورەیە لەناوچەكە بۆیە پێش واقعێكی سەرەتایی ناكەوێت بەڵكو چاوەڕوانی كۆی تابلۆكە دەكات و لەو چوارچێوەیەدا مامەڵەی دۆخەكە دەكات، بەواتا ئەمریكا دەوڵەتێكە لەگەڵ ئەمری واقع مامەڵە دەكات ئایا ئەو هەرێمە چەند دەتوانێت خۆی ڕابگرێت و دانوستانەكان بە چ ئارأستەیەكدا دەڕۆن لە سوریا.\nمانەوەی سوریا وەك دەوڵەتێكی یەكگرتوو ناوەندگەرا مەترسییە بۆ سەر ئیسرائیل و مانەوەی ئێرانە بەهێزو توانایەكی زیاتر لەو ووڵاتە بۆیە ئەمریكا دژ نییە بە گۆڕینی سوریایەكی یەكگرتوو بە سوریایەكی فیدراڵی كە بتوانێت ئاسایشی ئیسرائیل دەستەبەربكات و باڵادەستی ئێران لەڕێگەی پەرتكردنی ناوەندی دەسەلات بۆچەند هەرێمێك كەمبكاتەوە.\nچارەسەری دۆخی سوریا لەدەستی هێزە ناوخۆیی و ناوچەییەكان رۆیشتۆتە دەرەوە بۆیە لەئێستادا ئەمریكاو ڕوسیا بە دوو لایەنی سەرەكی دأرشتنەوەو ڕێكخستنەوەی هاوكێشەی سیاسیی نێوخۆی سوریا دادەنرێن لەئێستاشدا بۆچووی فەرمی ئەو دوو دەوڵەتی زلهێزە دوور نییە لە قبوڵكردنی فیدراڵیەت وەك پێشتر خرایەڕوو.\nتوركیاو ئیران بیرۆكەی فیدرالیەت لە ناوچەكانی سەرسنورو دراوسێیان بەمەترسی دەبینن بەهۆی بوونی كوردەوە لەناوخۆی ووڵاتەكانیان بۆیە خێرا كەوتنە هەماهەنگیكردن بەرامبەر جاردانی فیدراڵییەت لەسوریا، بەڵام هەرێمی كوردستان لەباشور باشترین نموونەیە تاكو ئەوكاتەی هێزێكی نێودەوڵەتی پاڵپشتی بێت و دەستی پێوەبگرێت بێگومان هیزەناوچەییەكان ناتوانن شكستی پێبهێنن، لێرەدا ئەوە دێتەپێشەوە ئایا ڕاگەیاندنی ئەمریكاوڕوسیا بۆچی دەگەڕێتەوە لەڕەتكردنەوەی ڕاگەیاندنی فیدرالییەت لەرۆژئاوا؟.\nلەسەرەتا ڕاگەیاندنی فیدراڵیەتەوە توركیا فشاریكی زۆری بۆ ئەمریكا برد كە پێویستە پالپشتی نەكات و رەتیبكاتەوە بۆیە ئەمریكا ڕەتیكردەوە دانپیدابنێت بێ ڕاگەیاندنی دژایەتیكردن، ڕەنگە بۆ ئەوە بگەڕێتەوە ئەمریكا لە پەرچەكردارێكی لەناكاوی توركیا سڵ بكاتەوە كە هێرشبكاتە سەر شارەكانی ڕۆژئاوا بۆیە نمایندەی ئەوە بوو كە چاوەڕوانی دۆخی گشتی بكرێت باشترە كە لەژنێفەوە دەردەچێت، بەباریكی دیكەدا بۆڕێگرتن لەهەربەریەككەوتنێكی توركیاو ڕوسیا لەحالەتی هێرشبردنی بۆ ناوسوریا.\nهەروەك ڕوسیا كۆمەڵیك هاوپەیمانی هەیە لەناوچەكەو سوریاش وەك ڕژێمەكەی ئەسەدو ئێران و حزب اللە بۆئەوەی هەوڵەكانی بۆ گەیشتن بەچارەسەری بەفیرۆ نەچێت خۆی بیبەری كرد لەو ڕاگەیاندنەو هاوشێوەی ئەمریكا ڕاگەیاندنێكی بڵاوكردەوە، بەڵام لەداهاتووی دانوستانەكان نە ئەسەدو نە ئۆپۆزسیۆن دەگەنە ڕێكەوتنێكی یەكلاكەرەوە كە بتوانیت بنەمایی بیت بۆ هێشتنەوەی سوریا بەیەكگرتووی وە ئەسەدیش ناتوانێت تەواوی ناوچەكانی سوریا مەبەست زیاتر باكوری سوریایە بگەڕێنێتەوە ژێر ڕكێفی خۆی ئەوە بەئاشكر وەزیری دەرەوەی ڕوسیا رایگەیاند، هەروەك ئەمەریكا ڕێگەنادات تەواوی ئەو ناوچانەبگەڕێتەوە ژێر دەستی ڕژیمی ئەسەد.\nهەرچی سعوییەو ووڵاتانی دیكەی عەرەبییە كە هاواریان لێ بەرزبۆتەوە فیدرالیەت بەمەترسی بۆ سەر ئاییندەی خۆیان دەبینن بۆیە دژایەتی دەكەن و بەپارچەكردنی یەكڕیزی عەرەبی دژی ئیسرائیل دەیدەنە قەڵەم لەكاتێكدا ئەو خزمەتەی بنەماڵەی ئال سعودو قەتەرو میسر بەئیسرائیل ی دەكەن هیچ بنەمایەك بۆ ئەو بۆچوونە ناهێڵێتەوە كە بانگەشەی بۆ دەكرێت.\nئەو هێزە ئیخوانیانەی هەرێمی ڕۆژئاوا ڕەتدەكەنەوە هێشتا لەبازنەی بیری عەرەبچێتی و فاشییەت دەرنەچوونە بەرامبەر بەمافی نەتەوە جیاوازەكانی ووڵاتانی ناوچەكە ئەوەش بی پلانی و بێ رۆئیایی ئەو رێكخستنە جیهانییە دەردەخات كە ناتوانێت وەڵامی بۆ گۆڕانكاری و پێدراوە تازەكانی ناوچەكەو گۆڕانكارییەكانی هێز هەبیت لەئاستی جیهانی.\nهەریمی ڕۆژئاوا لەئێستا بەدواوە واقعێكەو ڕۆژبەرۆژ زیاتر سەرپێ دەكەوێت وەك دیفاكتۆیەك كە تەواوی نەتەوەو ئاین و ئاینزا جیاوازەكانی لەخۆ گرتووە. ئەو هەرێمە بەرهەم و لێكەوتەی رێكەوتنی نێودەوڵەتییە بۆ دۆخی سوریا بەمانەوەی ئەسەد یان نەمانەوەی.\nڕوسیا بەو هێزو جەبەرووتەی لەماوەی شەش مانگ دەریخست لەگۆڕەپانی جەنگ تێگەیشت سنورێك هەیە دەبێت تێیدا بوەستێت ئەویش نەگەیشتنە بەو ناوچەیەی ئەمریكا كاری لەسەردەكات.\nتۆمەتباركردنی كورد بەوەی گەمە لەسەر دژیەكی و ململانێ نێودەوڵەتی و هەرێمایەتییەكان دەكات تاكو دەستكەوتی لێوە بچنێتەوە هیچ نەنگییەكی تێدا نابینرێت بەڵكو ئەوپەڕی لێهاتووی و كارامەییە بتوانرێت لەستراتیژییەتی ووڵاتانی زلهێزدا جێگا بۆ پۆرژەو پلانەكانت بكەیتەوە، ئەو ڕاگەیاندنە گەر ئەمریكا یان روسیا ژێر بەژێر پالپشتی بكەن ئەوا تاوانی كوردنابێت لەپارچە پارچەبوونی ناوچەكە بەڵكو داڕشتنەوەی هێزە لەئاستی نێودەوڵەتی و ڕەنگدانەوەی ئەو دابەشكارییە لەسەر پێگەو ڕۆلی ووڵاتان لەئاستی ناوچەیی و جیهان.


تەقینەوەی مین لە سەردەشت قوربانیی لێ کەوتەوە\n07:10 - 17 November 2020\nهەنگاو: هاووڵاتییەکی کورد لە کاتی لەوەڕاندنی ئاژەڵ لە بەرزایییەکانی سنووری شاری سەردەشت، بە هۆی تەقینەوەی مین گیانی لە دەست دا.\nبە پێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ئێوارەی ڕۆژی دووشەممە، ٢٦ی خەزەڵوەری ٢٧٢٠ (١٦ی نۆڤەمبری ٢٠٢٠)، بە هۆی تەقینەوەی مینێکی بەجێماو لە شەڕی هەشت ساڵەی نێوان ئێران و عێراق لە کوێستانی گوندی "پاراستان" کە لە سنووری شاری سەردەشت هەڵکەوتووە، شوانێک بە سەختی بریندار بوو.\nپەیامنێری هەنگاو لە سەردەشت ڕایگەیاند ئەم هاووڵاتییە ناوی "ئەحمەد مەمەندی" ٣٣ ساڵە، خێزاندار و خەڵکی گوندی ”دەشتە“ سەر بە شاری سەردەشتە و دوای گوازرانەوەی بۆ ناوەندە دەرمانییەکانی ئورمیە ئەمڕۆ سێشەممە بە هۆی قورس بوونی برینەکانیەوە گیانی لە دەست دا.\nبە پشتبەستن بە ئاماری تۆمار کراو لە ناوەندی ئامار و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە سەرەتای وەرزی پاییزەوە لانیکەم ٦ هاووڵاتی لە سنوورەکانی کوردستان بە هۆی تەقینەوەی مینەوە بوونەتە قوربانی.


جه‌یشولعه‌دل 5سه‌ربازی له به‌لوچستان به دیل گرتووه – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / جه‌یشولعه‌دل 5سه‌ربازی له به‌لوچستان به دیل گرتووه\nشه‌ممه 8 شوبات 2014\tئێران, هەواڵ 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدوای ئه‌و‌ه‌ی هه‌واڵنێرییه‌کان رایان گه‌یاند پێنج سه‌ربازی سنوورپارێز له به‌لووچستانی ئێران بێسه‌روشوێن بوون، ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ شه‌مه جه‌یشولعه‌دل که گرووپێکی سه‌له‌فیی جیهادییه به بڵاوکردنه‌وه‌ی وێنه‌ی ئه‌و سه‌ربازانی به‌رپرسایه‌تیی به دیل گرتنی به ئه‌ستۆ گرتن.هه‌واڵنێرییه حکومه‌تییه‌کانی ئێران دوێشه‌و هه‌واڵی دیارنه‌مانی 5سه‌ربازی ناوچه‌ی سنووری نێگوری به‌لوچستایان بڵاو کردبووه‌وه. ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ ماڵپه‌ڕی جه‌یشولعه‌دل به بڵاوکردنه‌وهی وێنه‌ی ئه‌و 5سه‌ربازه رایگه‌یاندووه توانیویانه له هه‌ڵمه‌تێکدا بۆ سه‌ر بنکه‌یه‌کی هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامی له که‌یرتوک_ ده‌شتیاری 5که‌س له سه‌ربازانی ئه‌و بنکه‌یه به دیل بگرن‌و کۆمه‌ڵێک چه‌ک‌و ته‌قه‌مه‌نی به ده‌وکه‌وت بگرن.\nدیله‌کانی ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ی جه‌یشولعه‌دل برێتین له ئه‌فسه‌رێکی پله‌نزم له‌گه‌ڵ 4سه‌ربازی زۆره‌ملێ‌و چه‌کێکی BKCو کۆمه‌ڵێک کڵاشینکۆف‌و فیشه‌ک.\nدوابه‌دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و هه‌واڵه پارێزگای به‌لوچستان رایگه‌یاندووه چه‌ند تیمی پارێزگاو بنکه‌ی قودس به دوو هێلی کۆپته‌رو ژماره‌یه‌ک هێزی پیاده‌و هه‌روه‌ها دوو تیمی تایبه‌ت، به فه‌رمانده‌یی جێگری به‌رپرسی سنوورپاریزی پۆلیس له تارانه‌وه به مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی شوێنی دیله‌کان به‌ره‌و به‌لوچستان به‌ڕێکه‌وتوون.


Futon : Bathroom Tile Idea Use Large Tiles On The Floor And Walls 18 Wall Ideas 111216 1143 12 800x1200 Dark Designs Modern Design 2019 Images Photos Pictures Grey 2018 Small ~ Lideraccion\nFuton Bathroom Tile Idea Use Large Tiles On The Floor And Walls 18 Wall Ideas 111216 1143 12 800x1200 Dark Designs Modern Design 2019 Images Photos Pictures Grey 2018\nHome ⟩ Futon ⟩ Bathroom Wall Tiles Ideas ⟩ Bathroom Tile Idea Use Large Tiles On The Floor And Walls 18 Wall Ideas 111216 1143 12 800x1200 Dark Designs Modern Design 2019 Images Photos Pictures Grey 2018\nPublished at Tuesday, August 27th, 2019 - 15:38:32 PM. Futon. By Nicolas Labossière.\nbathroom wall tile ideas greybathroom wall tiles ideasbathroom wall tile ideas modernbathroom wall tile ideas designsgrey bathroom wall and floor tile ideasbathroom wall tile ideas 2019bathroom wall tile ideas 2018bathroom wall tiles design ideasbathroom wall tile ideas photossmall bathroom wall tiles design ideassmall bathroom wall tile design ideasbathroom wall tile ideas pictures\nComments of Bathroom Tile Idea Use Large Tiles On The Floor And Walls 18 Wall Ideas 111216 1143 12 800x1200 Dark Designs Modern Design 2019 Images Photos Pictures Grey 2018\nsmall bathroom wall tile design ideasbathroom wall tile ideas 2019bathroom wall tile ideas greybathroom wall tile ideas 2018bathroom wall tiles design ideasbathroom wall tile ideas picturesgrey bathroom wall and floor tile ideasbathroom wall tile ideas pinterestbathroom wall tile ideas photossmall bathroom wall tiles design ideasbathroom wall tiles design imagesbathroom wall tile ideas modernbathroom wall tiles ideasbathroom wall tile ideas designs


✌ أوكور أورهان (روجهات ماسيرو) شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Mar 19 2016 10:46PM\n👁 اێ بەخشە 4,409 گل سئرکریائە(دێینە)\nالاسم الحركي: روجهات ماسيرو الاسم الحقيقي: أوكور [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 19-3-2016 22:46:56\n✌ دمهات سليمان (سرخون ايريش) شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Mar 19 2016 10:48PM\n👁 اێ بەخشە 3,876 گل سئرکریائە(دێینە)\nالاسم الحركي: سرخون ايريش الاسم الحقيقي: دمهات سل [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ س.ئـ. 19-3-2016 22:48:12\n✌ سرهاد كونش (باكر اروه) شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Mar 19 2016 10:44PM\n👁 اێ بەخشە 3,957 گل سئرکریائە(دێینە)\nالاسم الحركي: باكر اروه الاسم الحقيقي: سرهاد كونش [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 19-3-2016 22:44:02


حەوت وێستگەی کراوەی تەمەن - 39 - باسنیوز\nحەوت وێستگەی کراوەی تەمەن - 39\nمنداڵەکەت لە مەترسی و هەڕەشە و بیروباوەڕ و ئایدیاکانی خۆت بپارێزە\nپرسیار: ئۆشۆ-ی خۆشەویست.. باشترین شێواز و رێگەچارە چییە بۆ یارمەتیدانی منداڵەکانمان بۆ گەشەکردن؟\nوەڵام: کەواتە ئێمەی مرۆڤ کە گەشەمان کرد و لە زۆر کایە و بوارەکانی ژیاندا پێگەیشتین و تێگەیشتین بۆ ئەو ناقایلبوونە دەگەڕێتەوە کە هیچ نەوەیەک نەیویستووە هەمان میراتی فیکری و رۆحی و زانستی و رامیاری و ئابووری و کۆمەڵایەتیی دووبارە بکاتەوە، بەو مانایەی فەرزەندەکان کەم و زۆر جیاوازییان هەبووە لەگەڵ باوک و باپیران و نەوەی پێشین، بگرە تا ئەندازەی ناکۆکی و ململانێ و پێشبڕکێ رۆیشتووە، ئەوەشیان یاسا و رێسای ژیان و بوونە، هەر لە سۆنگەی ئەو ململانێ و خەون بینینەدا بە جیهانێکی تازە و باشتر بۆ مرۆڤ وای کردووە، ئێمە لەناو یەک سەردەم و قۆناغ و جوگرافیا و مێژوودا چەق نەبەستین، هەر هەمان هۆکار و هاندەر بوون بە مایەی ئەوەی لە رۆژگاری (ئادەم و حەوا)دا گیر نەخۆین، یان لە مرۆڤی نیاندرتال و بگرە مەیموون ئاکار بە رۆح و جەستە خۆمان بەند نەکەین و بگەینە ئێروکانە، کە هێشتا زانا و دانا مرۆڤپەروەرەکان گومانیان لە رۆحپەروەری و مرۆڤبوونی ئێمە هەیە، وەک هەڵگری خەسڵەتە جوانەکانی نزیک بە خێر و جوانی و راستی کە لەمڕۆکەدا بە (هیومانیزم) نەخشی گرتووە.\nکەواتە رەوایە کچەکان و کوڕەکانمان لەگەڵ ئێمەدا یەکدی نەگرنەوە و خاوەن دیدگا و بۆچوونی خۆیان بن، مەرجە ئەوانیش کە دەبن بە مامۆستا و دایک و باوک چاوەڕوانی ئەوە بن کە فەرزەندەکانیان قسە و خەون و روانینی جیاواز و تازەیان هەبێت، بگرە دەکرێت و دەلوێت لە بەرامبەر کۆی کولتوور و میرات و ترادسیۆنی نەوەی نوێ گومان و پرسیاریان هەبێت، هەر ئەم چەشنە لە مامەڵەکردن و هەست و ئاوەز و رۆحە زەمینە خۆش دەکات بۆ گەشەکردن و پێشکەوتن.\nهەرچی گەشەکردن و پێشکەوتنێک لە کایە و بوارە جیاوازەکاندا هەن لەسەر زەمین و ژیان و بوونی ئێمەدا بەرهەمی ئەو ململانێ و قایلنەبوون و گومان و رەتکردنەوەی میرات و مێژووی کۆنە، سەرباری دابڕانێکی مەزن و ئازایانە لەگەڵ رابردوودا، گەرچی هەر هەمووشمان رێز لە بەش و بڕە میرات و مێژووە دەگرین، کە بۆ هەنووکە کەڵک و سوودی بۆ ئێمە هەبێت، بەڵام ناکۆکبوون و رێکنەکەوتن لەبەرامبەر میراتێک بمانباتەوە بۆ سەردەمی ئەشکەوتەکان و سەردەمە تاریکەکان، بێ گومان جێگەی گومان و پرسیار و هەڵوەشاندنەوەیە.\nنکۆڵی لەوە ناکرێت کە چەندە زیرەک و خوێندەوار و هوشیار بین، بایی ئەوەندە و بگرە پتر و پتر تەبا و کۆک نابین لەگەڵ خەڵکی کۆنەپارێز و کۆی کولتووری باو و عەمبارەپۆ، زووتر هەست بە نەنگی و کەموکوڕی نۆرمە کۆمەڵایەتییەکان دەکەین، بەڵام داخی گرانم کە دایکان و باوکان پتر ئاسوودەن لەگەڵ ئەو کچ و کوڕانەی کە بۆ هەر هەموو کار و کردار و بیر و بۆچوونەکان سەری رەزامەندی دەلەقێنن، مامۆستاکان کەیفیان بەو قوتابییانە دێت کە گوێڕایەڵن و پرسیار و گومانیان نییە، بەڵام گەر کچەکان و کوڕەکانمان ناکۆک و ناتەبا بن و لە ململانێدا بن لەگەڵ ئێمەدا، ئێمە نیگەران دەبین و بگرە سەرزەنشتیان دەکەین و بە سنووربەزاندن تاوانباریان دەکەین.\nهەر منداڵێک تا تەمەنی دەگات بە حەوت ساڵی بەو پاکی و جوانی و سادەیی خۆیەوە ئازادی بکەین، بە بیر و باوەڕ و ئایدیاکانی خۆمان سەری لێ نەشێوێنین، وەک دایکان و باوکان و مامۆستاکان و قەشەکان و ئاخوەندەکان خۆمان بەسەریاندا زاڵ نەکەین، بە ناوی بەها پیرۆزەکانەوە گەمارۆیان نەدەین، ئیدی دوای ئەو تەمەنە زۆر ئاسان نییە ئەو رۆحە پاک و سادە و سەرکەشەی بکوژین، یان لەو گەشەکردنە خۆڕسکە بیانوەستێنین. حەوت ساڵی سەرەتای تەمەن بۆ هەموو کەسێک ناسکە و هەم ئاسانە دەستکاری بکرێت، جا بە دیوە هەرە خراپ یان جوانەکەی بێت، مەترسیی پەروەردەی منداڵان لەوەدایە دەکەونە ژێر سایەی ئاوەز و توانای فیکری و رۆحی نەوەی باوان، کە وایان رادێنن کە خۆیان پێیان باش و بەرکەماڵە، خودی کارەساتەکەش ئەو سەربەستییەی باوانە کە منداڵەکانیان دەخەنە ناو جیهانێکی زێدە ترسناک و تاریکەوە یان زێدە ئارام و رووناکەوە.\nپرسیاری سەرەکی و گرنگ ئەوەیە کە ئایا ئێمە چۆنچۆنی بتوانین کچەکان و کوڕەکان لە دایکان و باوکان و قەشەکان و ئاخوندەکان و مامۆستایان بپارێزین، کە دیارە توانیویانە ژمارەیەکی زۆر لە نەوەی نوێ دەستخەڕۆ بکەن؟ بە رای من بە جۆرێک منداڵەکانمان گەمارۆ دراون کە لەوەدایە مەحاڵ بێت بتوانین رزگاریان بکەین. گرفتەکە لەوەدا چڕ نەبووەتەوە کە چۆنچۆنی بتوانین یارمەتیی کچەکان و کوڕەکان بدەین؟ بەڵکوو گرفتی سەرەکی لەوەدایە چۆن بتوانین بیانپارێزین و رزگاریان بکەین.\nئەگەر تۆ منداڵێکت هەیە، تا زووە لە مەترسی و هەڕەشە و بیر و باوەڕ و ئایدیاکانی خۆت بیپارێزە کە بێ ئاگا لە خۆت رەنگە زیانی زۆر بە ژیانی ئایندەی بگەیەنێت، لەو مەزهەبەی کە خۆت بە پیرۆزی دەزانیت و رەنگە منداڵەکەت بەکێش بکات بۆ ناو بازنەی زەبروزەنگ و کوشتارگاکان. هەوڵ بدە لەو کەسانە بیپارێزە کە ئەگەری ئەوە زۆرە دەستخەڕۆی بکەن و وێڵ و سەرگەردان بێت، مەهێڵە بەئاسانی ئەوانی دیکە کاریگەریی خراپیان بەسەر فەرزەندەکانتەوە هەبێت، لە ئایدیۆلۆژیاکان بیپارێزە کە بە دۆگما و کۆلەواری و دەمارگیری و خۆبەپیرۆزکردن کۆتایی دێت، بە وشکە بڕوایی و گەیشتن بە بنبەست و گیرۆدەبوون. بە لایەنی کەمەوە تا تەمەنی دەگات بە حەوت ساڵان بیپارێزە.. تکایە!\nمنداڵ وەک نەمامێکی ساوا وایە، ناسک و لاوازە، ڕەشەبایەک دەتوانێت لە رەگەوە هەڵی بکەنێت، هەر ئاژەڵێک دەتوانێت بە گوڵ و گەڵا و قەدەوە بیخوات، مەرجە تۆ تەیمان و پەرژینێک بە دەوریدا هەڵبەستیت، ئەوەیان بەندکردنی نەمامەکە نییە، بەڵکوو پارستنیەتی، کە گەشەی کرد و پێگەیی ئەوسا پێویستی بە پەرژین نامێنێت.


دويای ئی له‌ناوبردنه‌يله له وڵات ده‌ور ئه‌كه‌فێده بان كی؟ - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nدويای ئی له‌ناوبردنه‌يله له وڵات ده‌ور ئه‌كه‌فێده بان كی؟\nرووژشمار له هه‌ر سه‌رده‌ميگ له رووژگار ده‌وريگ نه‌ياشتگه له دياريكردن مێژوو دڵته‌نگی، وه‌لێ هه‌نای ك ئويشێد سته‌مديده يا زوڵمليكريای دی ئه‌و رووژشماره موخالفه‌ی پێوه‌ره‌گه‌ی ئه‌كا و ده‌سنيشان گشت چشتيگه ئه‌كا ئه‌را مه‌ويسييگ ك باس ئه‌كريه‌ێد.\nگفت له‌ی دياره ئه‌وه‌سه ك ڕی موباڵغه‌ت و زيای له حه‌د بگيريه‌ێده وه‌ر ك ئه‌را نموونه بويه‌سه هووكار له‌ناوبردن فريه‌يگ له باوه‌ڕه‌يل تايفه‌ی كاكه‌يی، ئه‌ويش جوور ئه‌وه‌گ فه‌رهه‌نگ دقه‌يل پيرووزيان وشه‌يل ته‌قاس له‌تی نيه، ئی گفتيشه چه‌واشه‌ی جه‌مسه‌ره‌يليه‌و ڕی وه ئايين و مه‌زه‌و و نه‌ته‌وه‌يل تر جياواز نايه‌ێد وه‌ليا بژيه‌ن، دی نوڕێد ئحساس و سابئی له‌وه‌رچه‌و ناگيرێه‌يد، چوينكه ديانه‌ت مه‌ندائی له كويه‌نترين ئايينه‌يل زينگه له عراق و يه‌كه‌مين ديانه‌ت يه‌كگرتگه له مێژوو ئنسانيه‌ت، ئشق مه‌سيحيه‌يليش وه‌ی گفته له جه‌ريان بڕيا وه ئه‌وه‌گ يه‌سوع(سڵام خودا له‌لی)رووژه‌يه‌يگ ئه‌ياد هه‌ركه‌سيگ بكوشێده‌يان باوه‌ڕی ئه‌وه‌سه خزمه‌تيگ وه خودا پيشكه‌ش ئه‌كا، ديانه‌ت ئێزيدييش جه‌مسه‌ريگه‌و چه‌واشه‌ی مادده‌يل ياسايه‌يل مه‌ندنه‌وه ئه‌كا له‌ی وڵاته، ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ جوور جامه‌كيگه‌و له‌ليه‌و ره‌ونه‌ق مێژوو و ره‌سه‌نايه‌تی داب و نه‌ريته‌يل ده‌رئه‌خا، شه‌به‌كيش ئه‌گه‌ر نيشتمانه‌گه كوردی بدێ و دريژه‌ی سروشتی خاك كوردستان بدێ چه ئه‌دێ بيجه ئه‌وه؟ فه‌يليه‌يليش گشت چشتيگ له‌ده‌سدانه ك مانای وه‌رده‌وامی بيه‌ێد ئه‌را ژيان له‌ی گووڵه شوونه‌و ئه‌وه‌گ مه‌نده‌سه‌و ته‌نيا پشت وه گفت ساخته‌ی عوسمانيه‌يله‌و عه‌رش هاورياگيگه وه بوو مه‌له‌كی و كوده‌تا وه تام كۆماريه‌ت و شۆفێنيه‌ت وه پرتاڵ نه‌ته‌وه‌يی و به‌عسيانه‌و دروسكردن تايفه‌گه‌ری له‌بان مه‌سه‌له‌ی تارمايی له سه‌ده‌يل ناوڕاس.\nئيسه ئه‌تويه‌نين بويشين ك ئيمه‌و گشت بيبه‌شه‌يل و هه‌ڕه‌شه له‌ليكرياگه‌يل وه له‌ناوبردن ئه‌وه چشته‌گ ئه‌نجامی بيه‌يم وه‌ل ئی گفت له‌وه‌رگيرياگه، ئه‌وه‌سه ك قه‌بول ناكريه‌ێد و ناگونجيه‌ێد وه‌لمانا، ئمجا وه‌گووره‌ی ئی گفتيشه ژيان سه‌خته‌و ئه‌دێ له‌ی وڵاته، وه‌لێ ئه‌وانه‌گ ك ئاماژه وه‌پيان كرديم وه ئاسانی ژيان ئه‌كه‌ن جوور گوڵه‌يليگ ك ئه‌تويه‌نێد ئشقی بوێد و بووه‌گه‌ی هه‌ڵمژێد و وه جوانی ده‌س وه‌پيه‌و بيه‌ێد و تون وتيژی وه‌ليا وه‌ره‌و ئاكاميگ حه‌تمی زانياريگ ئه‌وه‌ێده‌د ك ئه‌ويش كووتاييهاوردن وجووديه له گشت شوونيگ.


👫 ئامانج محەمەد نوری - ئامانج بابانی Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Oct 16 2019 9:53PM\nبێژەرەی کەناڵی ئێن ئاڕ تی بوو، لە دایکبووی ساڵی 19 [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 10 1 ✔ 96% ✍ H.B. 16-10-2019 21:53:33\n👫 ئەحمەد کۆیی Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Jun 6 2012 9:26PM\n👁 Em babete 5,554 car bînrawe\nساڵی 1930 لەدایکبووە و یەکێکب وو لە کەسایەتیە ناود [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ H.B. 6-6-2012 21:26:05\n👫 باقی عەبدولخالق Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Sep 2 2016 1:29PM\n👁 Em babete 4,339 car bînrawe\nلەدایکبوی (1964)ی گەڕەکی ئیمام قاسمی کەرکوکە و لەق [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ M.B. 2-9-2016 13:29:54\n👫 پیرۆزی نەهاوەندی Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Jul 12 2019 11:04AM\nپیرۆزی نەهاوەندی فەرماندەیەکی کوردی جوامێری سوپا س [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ J.O.E. 12-7-2019 11:04:22\n👫 حەسەن رەسوڵ فەقێ رەسوڵ Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Apr 2 2019 10:08AM\n👁 Em babete 1,148 car bînrawe\nمامۆستا حەسەن لە ساڵی 1946 لە قەلادزێ لەدایک بووە. [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ Z.S. 2-4-2019 10:08:54\n👫 سەعید گەوهەر Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Dec 26 2010 9:20PM\nمامۆستا گەوهەر لە 24-04-1924 لە گەڕەکی چوارباخی شا [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 3 2 ✔ 99% ✍ H.B. 26-12-2010 21:20:36\n👫 شیما خوسرەوی نیا Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Jun 28 2019 12:14PM\n👁 Em babete 382 car bînrawe\nتەمەنی 19 ساڵە، دانیشتووی شاری سنەیە، بەهۆی کێشەی [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 86% ✍ S.E. 28-6-2019 12:14:15\n👫 فەرهاد عەبدولمەجید Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Feb 7 2019 2:57PM\n👁 Em babete 1,212 car bînrawe\nبرا بچوکی شەهید ئازاد هەورامی بوو. ڕۆژی 01-02-2019 [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 90% ✍ H.B. 7-2-2019 14:57:14\n👫 محەمەد عومەر عوسمان Kesayetîyekan\n📅 Katî tomarkrdin Aug 11 2009 1:23PM\n👁 Em babete 21,229 car bînrawe\nمحەمەد عومەر عوسمان لەساڵی (1957) لە گەڕەکی دەرگەز [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 22 2 ✔ 99% ✍ H.B. 11-8-2009 13:23:52\nPertk PDF 11,553


ساڵێكی سەخت بۆ دەرمان چاوەڕوانی هەرێمە\nکورد میدیا:ژیان: هەولێر\nكەرتی تەندروستی هەرێمی كوردستان بەكێشەی گەورەی كەمی‌و نەبوونی دەرمان‌و كەڵەكەبونی قەرزێكی زۆرەوە ئەمساڵ بەڕێدەكات‌و هەر بەو كێشانەوە پێشوازی لەساڵی نوێ دەكات.\nكێشە سیاسیەكانی نێوان هەولێرو بەغدا كێشەكانی كەرتی تەندروستیشی قوڵتر كردووەتەوە، هەرێم كە بۆ دابینكردنی بەشێكی زۆری پێداویستی دەرمان چاوی لەدەستی بەغدایە، بەردەوام عێراق بەوە تۆمەتباردەكات كە لەو رووەوە كێشەی بۆ دروستدەكات.\nهەفتەی رابردوو كێشەكان زیاتر دەركەوتن، كاتێك دەسەڵاتدارانی هەرێم رایانگەیاند كە بەغدا ناردنی دەرمانی راگرتووە. هەروەها وەزیری تەندروستی باسی لەوەكرد كە پشكی دەرمانی هەرێم لەبەغدا تەواوبووە.\nدكتۆر ئەمیر چەلەبی، سەرۆكی سەندیكای دەرمانسازانی كوردستان بەپێویستی دەزانێت، حكومەت‌و وەزارەتی تەندروستی پلانی تۆكمەیان هەبێت بۆ دابینكردنی دەرمانی پێویست‌و بەتایبەت بۆ ساڵی داهاتوو كە لەبەردەم چەندین ئەگەردان.\nهەروەها بۆ رۆژنامەی (ژیان) وتیشی "ئەگەر هەولێرو بەغداد رێكبكەون ئەوا گرفتی دەرمان دروست نابێت، بەڵام بەپێچەوانەوە ئەوا گرفتی دەرمان دروستدەبێت‌و بۆ ئەمەش پێویستە وەزارەتی تەندروستی هەماهەنگی بكات لەگەڵ هەردوو كارگەی ناوخۆی بەرهەمهێنانی دەرمان".


2019-06-15 14:32 108 جار بینراوە کۆمێنت\n*بروسكە… بروسكەیەكی بەپەلە… تكایە چاوەڕوان بن پاش كەمێكی تر هەواڵێكی گرنگ و ئومێد بەخشتان بۆ بڵاو دەكەینەوە… هەواڵەكە بایەخێكی تایبەتی هەیەو لەگەڵ هەواڵەكانی ڕۆژانی ڕابردوودا جیاوازە… سەیركەن ئەمڕۆ شاشەی تەلەفزیۆنەكان… لاپەڕەی ڕۆژنامەكان وەكو جاران گرژو شەڕانگێز نین… مرۆڤەكان دڕدۆنگ و توڕە نین.. بەڕووی یەكتر هەڵناشاخێن… سەیركەن وتارو مرۆڤەكانی ئەمڕۆی سەر شاشەكان داوای ئاشتەوایی و تەبایی دەكەن وەكو ئەوانەی پێشوو پەنجەی تۆمەت و تۆڵەسەندنەوە لەیەكتر هەڵناشەقێنن… بەنزین بەسەر ژیلەمۆكاندا ناكەن.\n*هەواڵ گەیشت بەڕاستی زۆر مژدەبەخشە (ئەمجارەش براكان بەبەرچاوی هەزاران كەس دەستیان خستەوە ناو دەستی یەكترو ئاشتبوونەوە… نیوەی دەرگا داخراوەكانیان كردەوە.. بەڵێنیاندا لەداهاتووێكی نزیكدا نیوەكەی تریش بكەنەوە… براكان بەڵێنیاندا لاپەڕە ناكۆكەكانی نێوانیان بپێچنەوەو لاپەڕەپەكی سیاسی سپی سپی نوێ بكەنەوە… بەڵێنیاندا گیانی پاك و خوێنی شەهیدان بكەنە داوەری چارەسەركردنی ناكۆكیەكان و برینەكان ساڕێژ بكەن).\n*دوێنێ شەو كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان بەئاسوودە سەریان خستە سەر سەرینەكانیان و خەوتن… دڵنیابوون لەوەی بەیانی هیچ هەواڵێكی ناخۆش نابیستن و شتێكی نەخوازراویش ڕوونادات… منداڵان پۆل پۆل بێ جیاوازی، كچ و كوڕی شەهیدان، هەموو دەنگ و ڕەنگەكان، بە بەرگی ئاڵ و واڵاو بەسروودی ئەی رەقیب چوونە سەر گۆڕی باوكیان و مژدەی ئاشتبوونەوەی برایانەیان پێ ڕاگەیاندن… دایكان فرمێسكی چاوەكانیان سڕییەوەو جلە ڕەشەكانیان توڕ هەڵدا، چوونە سەر گۆڕی ئازیزەكانیان و دەستیان بەسەر سنگی گۆڕەكانیاندا هێناو پێیانوتن (تا چەند ساڵێكی تریش بێخەم بخەون ئەم جارەش براكان ئاشتبوونەوەو مەترسیەكانی سەر ئەزموونی كوردستان ڕەوینەوە).\n*لەدوێنێوە هەورە چڵكنەكانی ئاسمانی كوردستان لەبەریەك هەڵوەشانەوەو بڵاوەیان كرد… ئاسۆی پێوەندی هەردوو حزبە گەورەو دەسەڵاتدارەكەی كوردستان ڕووناك و گەش دەنوێنێ. دوێنێ… (ئاشتبوونەوە) بەیەكەوە دەركەوتن براكان چەند جوان بوون… هیوایان خستەوە دەروونی گەنجەكان… بازاڕ كەوتەوە جوڵە…. هەموو بەیەكەوە سروودی ئاشتی و سەركەوتنیان چڕی.\n*پەنجەی قەڵەمە نووك تیژە سورەكانیش وەكو جاران هەرمێنیان نەما… پەنجەكان شل بوون و قەڵەمەكانیان لە دەست كەوتە خوارەوە… ئێستا دۆش داماون و نازانن لەسەر چی بنووسن.\n*سەرۆكی نوێی هەرێمیش لەبەرچاوی هەموو لایەك ناوخۆیی و بیانی سوێندی یاسایی خوارد (پارێزگاری لەماف و دەستكەوت و یەكڕیزیی و بەرژەوەندیەكانی هاووڵاتیانی كوردستان دەكات).


بەرەو کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان - وژار فه‌هری\n10/3/2019 - 18:54\nلە دوای زیاتر لە چوار مانگ، سەرەنجام پرۆسەی پێکهێنانی کابینەی نۆیەم بەرەو کۆتایی دەچێت. هەموو ئاماژەکان پێشبینی کابینەیێکی سەرکەوتوو دەکەن بەو پێیەی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ریكکەوتوون، پەیوەندیەکانی حکومەتی هەرێم و حکومەتی ناوەند لە ئاستێکی باشدایە، پاشەکەوتی مووچە هەڵگیرا، بازار بووژاوەتەوە و زیاتریش دەبووژێتەوە، ئاسایی بوونەوەی پەیوەدنیەکانی گۆران لەگەڵ پارتی گرنگ بوو بۆ ئارامی کابینەی داهاتوو، لە هەمووی گرنگتر زۆرینەی پەرلەمان لە دەست پارتی دیموکراتی کوردستاندایە، گرنگە ئەمە چونکە لە کابینەی رابردوو بینیمان کە هیچ پارتێک زۆرینە نەبوو چۆن سازان تێکدرا و هەموو پارتەکان لە دژی پارتی دیموکراتی کوردستان بوون.\nئێستا پێگەی هەرێمی کوردستان زۆر گرنگە بەو پێیەی ووڵاتانی ناوچە دژی ئەمریکا و ئەوروپان، ئێران کە لە ژێر قەیرانی سیاسەتی ناوخۆ ودەرەوە و ئابووری دایە و رۆژ لە دوای رۆژیش بارودۆخی ناوخۆیی زیاتر ئالۆز دەبێت. ئەمریکا پێویستی بە هەرێمی کوردستانە لە دژی ئێران و ئێرانیش بەهەمان شیوە. سەبارەت بە عێراق، عێراق پێگەیێکی زۆر گرنگە بۆ سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا چونکە عێراق بە دڵی خۆرهەڵاتی ناوەراست دادەنرێت بەهۆی پێگەی جوگرافییەکەی، هەندێک لایەنی شیعی دەیانەوێ لە رێگای پەرلەمانەوە هێزەکانی ئەمریکا لەناو خاکی عێراقدا بکەنە دەرەوە کە ئەمە زۆر نزیکە لە مەحاڵ، ئەمریکا رێکەوتنی ئەمنی و سیاسی لەگەڵ حکومەتی عێراق هەیە و بە هیچ شێوەیێک دەستبەرداری عێراق نابێت بە تایبەت لەم کاتەدا کە ئەمریکا پەیوەندیەکانی لەگەڵ تورکیا ئاڵۆزە و لەگەل ئێرانیش لە خراپترین ئاستدایە.\nپەیوەندیەکانی ئەمریکا و ئەوروپا لەگەڵ تورکیا لە ئاستێکی باشدا نییە، نزیکبوونەوەی تورکیا لە رووسیا، وڵاتانی ئەندام لە ناتۆی نیگەرانکردووە. ئەمریکا و ئەوروپا باش تێدەگەن لە گرنگی پێگەی جیۆپۆلیتیکی تورکیا، یەکێک لە هۆکارە سەرەکیەکانی ئەندامبوونی تورکیاش لە ناتۆ بەهۆی پێگە جوگرافیەکەی بووە، ئەمریکاش زۆر جار خاکی تورکیای بەکارهێناوە لە دژی نایارەکانی وەک دامەزراندنی چەکی ئەتۆمی لە ئەنتالیا و ئەنجەرلیک، هەروەها لەسەردەمی جەنگی سارد دا ئەمریکا خاکی تورکیای بەکارهێنان بۆ هەرەشەکردن لە رووسیا. تورکیا پێویستە بزانێت کە لە ئێستادا بەهۆی نالەباری بارودۆخی ئابووری خۆی باشتر وایە پەیوەندیەکانی لەگەڵ ئەمریکا و ئەوروپا باشتر بکات و واز لە کرین و بەدەست هێنانی مووشەکی ئێس ٤٠٠ بێنێت لە رووسیا، چونکە ئابووری تورکیا گریدراوە بە ئەمریکا و ئەوروپا و هاوپەیمانەکانیان.\nلە نێوان ئەم هەموو کێسە سیاسیانەدا، هەرێمی کوردستان پێگەیێکی گرنگی هەیە لە لای ووڵاتانی کاریگەری ئەوروپا وەک فەرەنسا و ئەڵمانیا و بەریتانیا هەروەها ئەمریکاش کە هێشتا هەوپەیمانی پلە یەکی حکومەتی هەرێمی کوردستانە، بۆیە دەتوانێت لەو یاریە سیاسیەدا بە باشترین شێوە بەرژەوەندیەکانی خۆی بپارێزێت، بەرێزان مەسرور بارزانی و بەرێز نێچیروان بارزانی هەم بەهۆی پێگەی گرنگیان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان و هەمیش وەک کەسایەتی خۆیان، پەیوەندییەکی زۆر باشیان لەگەڵ کارەکتەرەکانی سیاسەتی نێودەوڵەتیدا هەیە، هەبوونی پاڵپشتی جەنابی سەرۆک بارزانیش وەک پاڵنەرێک بۆ بەرەوپێشچوونی پرۆسەی سیاسی ۆ ئابووری لە هەرێمی کوردستاندا لە رادەبەدەرە گرنگە.\nبۆئەوەی رۆلی بەرپرسیار بگێرێت لە سیاسەتی دەرەوەیدا گرنگە حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەم تیۆریانە رەچاو بکات:\n١/ ئێمە پێویستە رێگری لە چی بکەین، ئەگەر ئێمە بە تەنیاش بین؟\n٢ /ئێمە بەدوای کام دەستکەوت داین، ئەگەر لەلایەن کەسیش یارمەتی نەدراین؟\n٣/ ئێمە دەتوانین چی بەدەست بێنین و رێگری لە چی بکەین تەنها لەکاتێکدا کە یارمەتی دەرەکیمان هەیە؟\n٤/ ئێمە نابێت بەشدار بین لە کام هەڵوێستی سیاسی، هەم بە تەنیا و هەمیش لەگەڵ هاوپەیمانەکانمان؟\n٥/ گرنگتر لە هەموویان، ئەو بەرژەوەندییە چەندە گرنگە بۆ ئێمە و ئاییندەی وڵاتەکەمان کە دەمانەوێ هەوڵی بەدەست هێنانی بدەین؟\nئەم تیۆریانە رۆڵێکی زۆر گرنگ دەبینن لە دارشتنی سیاسەتی دەرەوەی هەر وڵاتێک.


کۆدی هەواڵ: 3821\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 11:59 - 2021/10/27\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- مستەفا کازمى سەرۆک وەزیرانى عێراق و فەرماندەى گشتى هێزە چەکدارەکان بەڵێنى تۆڵە کردنەوەى هێرشەکەى داعشیدا لە دیالە.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، کازمى لە توویتێکدا نووسیویەتى تیرۆریستان ئێمەیان بە کردەوە تاقی کردووەتەوە، پابەندین بەوەی سوێندمان لەسەر خواردووە و کێوماڵیان دەکەین بۆ هەرکوێ بڕۆن چ لە ناوەوە یان دەرەوەی عێراق.\nسەرۆک وەزیرانی عێراق جەخت دەکاتەوە: "تاوانەکەی میقدادییە بەبێ تۆڵە ناڕوات خوایە شاهید بە".\nدەشڵێت "تا ئەوان دەستیان بچێتە خوێنی بێتاوانەکان، سوورتر دەبین لەسەر بنەبڕکردنیان".


لەراگەیەنراوێكدا بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەی هەرێم كەش و هەوا و پلەكانی گەرمای شارەكانی هەرێمی كوردستان بۆ ئەمڕۆ بڵاوكردەوە :\nسبەینێ چەكی ئەم پارەیە دەگاتە هەرێم\nبەڕێوەبەری كۆمپانیای گشتی بازرگانی دانەوێڵەی پارێزگای دهۆك رایگەیاند، سەرەڕای ئەوەی (250) ملیار دیناری دیكەی جوتیاران خەرج كراوە، كە لەو ڕێژەیە (40%) ی ئەو بڕە پارەیە بۆ جوتیارانی هەرێمی كوردستان دەبێت، لە دوو رۆژی رابردوودا چەكێكی دیكە بە بڕی (20) ملیار دینار بۆ جوتیارانی كوردستان دروست كراوەو بەیانی ئەو چەكە دەگاتە هەرێمی كوردستان.\nكۆمپانیای گشتی بازرگانی دانەوێڵەی پارێزگای دهۆك باسیشی لەوەكردووە، تاكو ئێستا (42) ملیار دیناری ساڵی (2014) و (185) ملیار دیناری ساڵی (2015) پارەی جوتیارانی پارێزگای دهۆك لای بەغدایە.\n(نازم موحەمەد) بەڕێوەبەری كۆمپانیای گشتی بازرگانی دانەوێڵەی پارێزگای دهۆك بە هەولێری راگەیاند، وەزارەتی دارایی (250) ملیار دیناری دیكەی جوتیارانی خەرج كردووەو ڕەوانەی وەزارەتی بازرگانی كراوە، هەر كاتێك رێكارەكان تەواو كران، دەست بە دابەشكردنی دەكرێت، لەو ڕێژەیە (40%) ی ئەو بڕە پارەیە كە دەكاتە (100) ملیار دینار بۆ جوتیارانی هەرێمی كوردستانە.\nئەمەو لەو چەكە (20) ملیارییەدا بۆ پارێزگای دهۆك (6) ملیار و بۆ هەولێر (8) ملیار و بۆ سلێمانی (6) ملیار دینار خەرجكراوە، ئەوەیش دوای ئەوە دێت كە پێش ماوەیەك ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق ڕەزامەندی لەسەر (50) ملیار دینار دابوو، بۆ ئەو مەبەستەیش سبەینێ چەكی ئەو بڕە پارەیە دەگاتە هەرێمی كوردستان و بەسەر جوتیاراندا دابەش دەكرێت.\nبۆ یەكەم جارە لە كوردستان، پرۆژەیەكی ئەنتەرنێت بۆ هەڵەبجە ڕادەگەیەنرێت\nوەزیری گواستنەوە و گەیاندن بەوەكالەت ئاشكرای دەكات بۆ یەكەم جار لە هەرێمی كوردستان سیستەمێكی نوێی ئەنتەرنێتی جێ بەجێ دەكرێت كە خزمەتگوزاری تەلەفزیۆنی و تەلەفونیشی لەگەڵدایە و لە پارێزگای هەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیان لە ڕێگەی كەرتی تایبەتەوە دەكرێت.\nمەولود باوەموراد وەزیری گواستنەوەو گەیاندن بەوەكالەت لە میانەی چاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ كەناڵی سپیدە ڕایگەیاند: وەك مژدەیەك بۆ پارێزگای هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی گەرمیان و ڕاپەڕین، لەئایندەیەکی نزکدا جێبەجێكردنی پرۆژەی كێبڵی ftth ئاشكرا دەكەین كە لە ڕێگەی كەرتی تایبەتەوە ئەنجام دەدرێت.\nوتیشی: ئەم جۆرە لە كیبلی ئەنتەرنێتی خێراترینە و كوالێتی زۆر بەرزە و یەكەم جارە لە كوردستان جێبەجێ دەكرێت و خزمەتگوزاری تی فی و تەلەفۆنیشی لەگەڵ دەبێت.\nمانچسته‌ریونایتد ئه‌م بره پاره‌ى بۆیاریزانێكى ریال مه‌درید ته‌رخان كردووه\nرۆژنامه‌ى میرۆرى به‌ریتانى ئاشكراى كردووه یانه‌ى مانچسته‌ر یونایتدى ئینگلیزى برى (25)ملیۆن پاوه‌ندى بۆیاریزانى فه‌ره‌نسى و یانه‌ى ریال مه‌درید رافایل فاران ئاماده كردووه .\nرۆژنامه‌كه ئه‌وه‌شى ئاشكرا كردووه ئه‌گه‌ر بێت و ئه‌م گرێبه‌سته سه‌ر بگرێت ئه‌وا جارێكى تر به‌رگریكاره‌كه‌ى فه‌ره‌نسا ده‌گه‌رێته‌وه ژێر سه‌رپه‌رشتى راهێنه‌رى پرتوگالى جۆزىَ مۆرینۆ ، چونكه سپیشه‌ل وه‌ن له ریزى یانه‌ى ریال مه‌درید فارانى په‌لكێشى برنابیۆ كرد .\nسه‌رچاوه‌كانى هه‌واڵ له فه‌ره‌نسا هه‌فته‌ى رابردوو ئاشكرایان كردبوو فاران نیگه‌رانه له ریال مه‌درید به‌هۆى كه‌مى به‌شدارى كردنى له یاریه‌كان به‌تایبه‌ت له دوا سىَ یاری ریال مه‌درید له خولى یانه پاڵه‌وانى ئه‌وروپا ،بۆیه ئه‌گه‌رى هه‌یه بچێته یانه‌ى بایره‌ن میونخ یاخود مانچسته‌ر یونایتد .\nرۆژنامه‌ى ( (Le 10 Sport) فه‌ره‌نسى ئاشكراى كردووه فاران بریارى داوه ریال مه‌درید جێبهێلێت ، هه‌ردوو یانه‌ى بایره‌ن میونخ وه‌رزى داهاتوو ئه‌نشلۆتى راهێنه‌ریه‌تى و مانچسته‌ر یونایتد راپۆرته‌كان ئاماژه بۆمۆرینۆ ده‌كه‌ن مه‌شقى شه‌یتانه سوره‌كان وه‌ربگرێت كێبركىَ ده‌كه‌ن له به‌ده‌ست هێنانى تواناكانى فاران .\nدادگا فەرمانی دەستگیرکردنی ئەندامێكی پەرلەمانی كوردستان دەركردوە\nبەڕێوەبەری پۆلیسی هەولێر ئاشکرای کرد، فەرمانی دەستگیرکردن بۆ پەرلەمانتارێکی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان دەرکراوە، بەڵام ئەو پەرلەمانتارە ناچێتە بەردەم دادگا.\nبەڕێوەبەری پۆلیسی هەولێر، بە باسنیوزی ڕاگەیاند: ”سۆران عومەر بڕیاری دەستگیرکردنی لای ئێمە هەیە و دادوەر فەرمانی دەستگیرکردنی دەرکردووە، چەندین جار ئاگادارمان کردووەتەوە، کەچی ئامادە نییە بێتە بەردەم دادگا“. گوتیشی: ”سۆران عومەر و جەمال خەیلانی کە بکوژی بارزان ڕەشیدە، لەم قۆناغەدا لەبەردەم یاسا هیچ جیاوازییەکیان نییە، تەنیا جیاوازییەکە ئەوەیە کە پەرلەمانتارەکە لە پێش چاومانە و ڕێزی لێ دەگرین، لەبەر ئەوەی ئەندامی پەرلەمانی کوردستانە، بەڵام ئەوەی دیکە ڕایکردووە و لەپێش چاومان نییە“.\nڕوونیشی کردەوە کە دەستگیرنەکردنی سۆران عومەر، پەیوەندیی بە پارێزبەندیی پەرلەمانییەوە هەیە، ئەوەشی نەشاردەوە کە 2 یان 3 جار نووسراویان ئاراستەی پەرلەمانی کوردستان کردووە، تاوەکوو ئەو پەرلەمانتارەی کۆمەڵی ئیسلامی بچێتە بەردەم دادگا، بەڵام ئەو ئامادە نەبووە.\nبیرو رایه‌كى سه‌یر ده‌رباره‌ى رۆیشتنى رۆناڵدۆ له یانه‌ى ریال مه‌درید\nپێگه‌ى دیفنسا سه‌نتراڵى نزیك له ماڵى مه‌دریدى بیرو راى یانه‌ى ریال مه‌دریدى ئاشكرا كرد ده‌رباره‌ى رۆیشتنى رۆناڵدۆ له‌یاریگاى سه‌تیاگۆ برنابیۆ له هاوینى داهاتوو .\nهه‌مان سه‌رچاوه ئه‌وه‌شى ئاشكرا كردووه كاتێك وه‌رز به‌كۆتا دێت ، كۆمه‌ڵێك راپۆرت ده‌رباره‌ى یاریزانى پرتوگالى بلاَو ده‌بێته‌وه ، به‌لاَم ریال مه‌درید له‌م كاره‌ى زۆر هێمنه بێزار نابێت به‌م پرو پاگه‌ندانه به‌شێوه‌یه‌كى باش مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا ده‌كات .\nله‌م چه‌ند رۆژه‌ى رابردوو راپۆرته رۆژنامه‌كان باسیان له‌نزیك بونه‌وه‌ى رۆناڵدۆ ده‌كرد له‌یانه‌ى پاریس سان جێرمان .\nجێگه‌ى ئاماژه بۆكردنه فلۆره‌نتینۆ پێرێز له‌گه‌ڵ یاریزانى پرتوگالى گفت و گۆى كردووه سه‌باره‌ت به‌نوێكردنه‌وى گرێبه‌سته‌كه‌ى تاوه‌كو ساڵى (2020)یاخود بۆ ساڵى (2021)له پێناو ئه‌وه‌ى له یاریگاى سه‌نتیاگۆ برنابیۆ كۆتایى به‌ژیانى وه‌رزشى بهێنێت .\nهاتووچۆی سلێمانی هاووڵاتیان ئاگاداردەکاتەوە\nبەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی ڕایگەیاند هاووڵاتیانی شاری سلێمانی و دەورووبەری ئاگاداردەكاتەوە رۆژی یەك شەممە پێشوازی لە هاوڵاتیان دەکەن بۆ جێبەجێکردنی مامەڵەکانیان.\nلە ڕاگەیەندراوەکەی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی کە ئەمڕۆ ١١ی نیسانی ٢٠١٦ بڵاویکردووەتەوە هاتووە "بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی ، هاووڵاتیانی شاری سلێمانی و دەورووبەری ئاگاداردەكاتەوە رۆژی یەك شەممە 15/5/2016، پێشوازی لەهاووڵاتیان دەكات بۆ جێبەجێكردنی مامەڵەكانیان، جگە لەبەشی كاروباری تۆماری ئۆتۆمبێل لەبەرئەوەی كە بەشی تابلۆ كە لەلایەن كەرتی تایبەتەوە سەرپەرشتی دەكرێت كارەكانیان تەواو نەكردوە. ".\nهەر لە ڕاگەیەندراوەکەشدا هاتووە "هەر هاوڵاتیەكیش لەبەرواری 10/04/2016 تا 15/5/2016 مامەڵەكەی وەكو (تۆماری یەكەم جاری ئۆتۆمبێل و نوێكردنەوەی ساڵانە و مۆڵەتی شۆفێری ) كەوتبێتە غرامە وە لەغرامە دەبەخشرێت ".\nبارەگای بەرێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی لەتاسلوجە كەوتۆتە بەرامبەر پێشانگای نێودەوڵەتی سلێمانی هاوڵاتیان دەتوانن سەردانی بکەن.\nکەڵەشاخ لە هەرێمی کوردستان قەدەخەکرا\nوەزارەتی تەندروستی لە راگەیێندراوێکدا ئاماژە بە قەدەخەکردنی کەڵەشاخ لە هەرێمی کوردستان کردووە و تێیدا هاتووە"کەڵەشاخ کارێکی مۆڵەت پێدراو نییە و ئەنجامدانی لە کوردستان قەدەخەیە".\nئه‌مڕۆ چوارشەممە 11-5-2016 وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیێندراوێکی سەبارەت بە قەدەخەکردنی کەڵەشاخ بڵاوکردووەتەوە و ئاماژەی بەوەداوە کە "لەپێناو تەندروستی گشتی هاووڵاتیان و پاراستنیان لە توشبوون بە نەخۆشییە گوازراوە مەترسیدارەکانی وەک هەوکردنی جگەری ڤایرۆسی و ئەیدز و نەخۆشیەکانی دیەکە، کەڵەشاخ(حجامە) کارێکی مۆڵەت پێدراو نییە و ئەنجامدانی قەدەخەیە لە هەرێمی کوردستان".\nلە بەشێکی دیکەی راگەیێندراوەکەی وەزارەتی تەندروستی ئاماژەبەوە دراوە کە "بەداخەوە ئێستا لە چەند شوێنی جیاجیا دوور لە هەبوونی مەرجی تەندروستی و مۆڵەتی تەندروستی ئەو کارە ئەنجامدەدرێت و داوا لە هاووڵاتیان دەکەین خۆیان بەدوور بگرن لە ئەنجامدانی ئەو کارە و داواش لە لایەنە پەیوەندارەکان دەکەین هاوکار بن لەڕێگری لەو کارە لەپێناو سەلامەتی هاووڵاتیان و پاراستنی تەندروستی گشتی".\nحكومه‌ت قه‌ره‌بووی زیانلێكه‌وتوان ده‌كاته‌وه\nحكومه‌تی هه‌رێم له‌بری كۆمپانیایه‌كی هاورده‌كردنی ده‌رمان، به‌بڕی زیاتر له‌حه‌وت ملیۆن دۆلار قه‌ره‌بووی ئه‌و هاوڵاتیانه ده‌كاته‌وه كه به‌ده‌رزی ئه‌ڤاستین نابینا بوون.\nسۆران عومه‌ر، ئه‌ندامی لیژنه‌ی دارایی‌و كاروباری ئابوری له‌په‌رله‌مانی كوردستان ڕایگه‌یاند، به‌پاره‌ی نه‌وت، بڕی حه‌وت ملیۆن‌و (100) هه‌زار دۆلار، قه‌ره‌بووی ئه‌و هاوڵاتیانه كراوه‌ته‌وه كه به‌ده‌رزی ئه‌ڤاستین كوێر بوون، له‌كاتێكدا ئه‌و ده‌رزییه له‌لایه‌ن كۆمپانیایه‌كه‌وه به‌قاچاخ هێنرابووه هه‌رێم.\nله‌و په‌یامه‌یدا كه له‌په‌یجی تایبه‌تی خۆی له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبوك بڵاویكردۆته‌وه سۆران عومه‌ر ئاماژه‌به‌وه‌شده‌كات، ئه‌وه زیان گه‌یاندنه به‌داهاتی گشتی كه ده‌بوو ئه‌و كۆمپانیایه قه‌ره‌بووی هاوڵاتیه‌كان بكاته‌وه، لیژنه‌كانی لێكۆڵینه‌وه‌ش به‌دوو فه‌رمانی وزاری، ئاماژه‌یان پێكردوه كه ده‌بێت كۆمپانیاكه قه‌ره‌بووی هاوڵاتیان بكاته‌وه.\nكلوب داواى ریۆس و گۆتزه ده‌كات\nهه‌ردوو یاریزانى ئه‌ڵمانى ماركۆ ریۆس له‌یانه‌ى بروسیا دۆرتمۆند و ماریۆ گۆتزه له یانه‌ى بایره‌ن میونخ ، له‌لایه‌ن راهێنه‌رى لیڤه‌رپول یۆرگن كلۆب گرنگى پىَ ده‌درێت بۆئه‌وه‌ى له هاوینى داهاتوو ئه‌م دوو په‌لكێشى یاریگاى ئه‌نفێڵد رۆد بكات .\nرۆژنامه‌ى دایلى مێلى به‌ریتانى ئاشكراى كردووه راهێنه‌رى ئه‌ڵمانى هه‌وڵ ده‌دات گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ ئه‌م دوو یاریزانه ئیمزا بكات له‌ماوه‌ى رابردوو كارى له‌گه‌ڵ كردوون ، له‌یانه‌ى بروسیا دۆرتمۆند .\nرۆژنامه‌كه زیاترى نوسیوه كلوب ئاماده‌یه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ دۆرتمۆند بكات له پێناو به‌ده‌ست هێنانى تواناكانى ریۆس ، له‌گه‌ڵ بایره‌ن میونخ به‌هه‌مان شێوه ئاماده‌یه تاوه‌كو گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ گۆتزه ئیمزا بكات .\nرۆژنامه‌كه له كۆتایدا ئاماژه‌ى به‌وه داوه ئه‌گه‌ر بێت و كلوب سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ستبهێنێت له به‌ده‌ست هێنانى تواناكانى ئه‌م دوو یاریزانه ئه‌وا هێلى پێشه‌وه‌ى یانه‌كه‌ى به‌هێز ده‌بێت له‌وه‌رزى داهاتوو .\nئەمرۆ نرخی نەوتی خاوی بڕێنت لە چاو رۆژی رابردوو بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بینی، بەڵام نەوتی خاوی ئەمەریكا دابەزی.\nئەمرۆ ، نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی برێنت بە 47 دۆلار‌و 15 سەنت كڕین و فرۆش كراوە، كە دوێنێ بە 45 دۆلار‌و 98 سەنت بوو.\nهاوكات نرخی نەوتی خاوی ئەمەریكی بە 44 دۆلار‌و 22 سەنت فرۆشرا كە دوێنێ بە 44 دۆلار‌و 36 سەنت بووە.\nئه‌نشلۆتى و گواردیۆلا هه‌ره‌شه له ریال مه‌درید ده‌ده‌ن\nدواى ئه‌و ئاسته به‌رزه‌ى له‌گه‌ڵ یانه‌ى ریال مه‌درید پێشكه‌شى كرد ،ئه‌ستێره‌ى ئیسپانى دانیال كارفخال بۆته ئامانجى چه‌ند یانه‌یه‌كى گه‌وره‌ى ئه‌وروپى ، هه‌ردوو راهێنه‌ر ئیسپانى پیپ گواردیۆلا و ئیتاڵى ئه‌نشلۆتى هه‌ره‌شه له یانه‌ى مێره‌نگى ده‌كه‌ن به‌رفاندنى ئه‌م یاریزانه له‌نێو یاریگاى برنابیۆ .\nپێگه‌ى دیفنسا سه‌نتراڵى نزیك له ریال مه‌درید ئاشكراى كردوه دانیال كارفخال یه‌كێكه له باشترین یاریزانه‌كانى ئه‌وروپا له‌لاى راست ، بۆته ئامانجى چه‌ند راهێنه‌رێك بۆهاوینى داهاتوو .\nهه‌مان سه‌رچاوه ئاماژه‌شى بوه كردووه به‌هۆى به‌شدارى نه‌كردنى كارفخال به‌شێوه‌یه‌كى به‌رده‌وام له پێكهاته‌ى ریال مه‌درید ،ئه‌گه‌رى هه‌یه یاریزانى ئیسپانى یاریگاى برنابیۆ جێبهێلێت ره‌زامه‌ندى خۆى نیشان ده‌دات ئه‌گه‌ر بێت و گرێبه‌ستێكى باشى پىَ بگات .\nكارفخال له‌م وه‌رزه له‌گه‌ڵ ریال مه‌درید (2178)خوله‌ك یارى كردووه ، له‌به‌رامبه‌ردا یاریزانى به‌رازیلى دانێلۆ (2551)خوله‌ك یارى كردووه .\nله‌نێو ئه‌و یانانه‌ىهه‌وڵ ده‌ده‌ن گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كارفخال ئیمزا بكات یانه‌ى بایره‌ن میونخه به‌سه‌ركردایه‌تى راهێنه‌رى ئیتاڵى كارلۆ ئه‌نشلۆتى، ئه‌م راهێنه‌ره توانى یاریزانى ئیسپانى له‌یانه‌ى بایره‌ن لیفه‌ركوزن بگه‌رێنێته‌وه یاریگاى برنابیۆ .\nجگه له ئه‌نشلۆتى ، راهێنه‌رى ئیسپانى پیپ گواردیۆلا بریاره له‌وه‌رزى داهاتوو مه‌شقى مان سیتى وه‌ربگرێت هه‌وڵ ده‌دات گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كارفخال ئیمزا بكات بۆئه‌وه‌ى شوێنى یاریزانى فه‌ره‌نسى به‌كارى سانیا بگرێته‌وه له یاریگاى ئیتحاد .\nجێگه‌ى ئاماژه بۆكردنه كارفخال گرێبه‌سته‌كه‌ى له‌گه‌ڵ ریال مه‌درید (2020)به‌كۆتا دێت.\nدۆلار گه‌یشته نرخێكی به‌رز\nئەمڕۆ ١١ی ئایاری ٢٠١٦، لەکاتی کردنەوەی بازاڕدا نرخی دۆلار زیاتر بەرز بووەوە و ١٠٠ دۆلار گەیشتە ١٣٠ هەزار و ٢٥٠ دینار.\n١٠٠ پاوەن بە ١٨٦ هەزار دینارە.\n١٠٠ یۆرۆ بە ١٤٨ هەزار دینارە.\n١٠٠ هەزار تمەنی ئێرانی بە ٣٧ هەزار دینارە.\n١٠٠ لیرەی تورکی بە ٤٤ هەزار دینارە.\nداعش ته‌قینه‌وه‌كه‌ی سه‌دری له‌ئه‌تسۆ گرت\nڕێكخراوى تيرۆريستى داعش له بڵاوكراوه‌يه‌كدا له تۆڕى كۆمه‌ڵايه‌تى تويته‌ر ته‌قينه‌وه‌كه‌ى شارى سه‌درى له ئه‌ستۆ گرت.\nداعش ده‌ڵێت ئه‌نجام ده‌رى ئه‌و هێرشه ناوى (ابو سليمان الانصاري) يه و له شوێنێكى زۆر چڕى بازاڕێكى سه‌در دا خۆى ته‌قاندۆته‌وه.\nداعش هه‌ڕه‌شه‌ى هێرشى ترى به‌هێزتريشى كردوه ، شايانى باسه له‌و ته‌قينه‌وه‌يه‌دا 100 كه‌س بوونه‌ته قوربانى.\nپەڕەى 5145 لەکۆى 5362 پەڕەدا


چاره‌نووسی جیهان؛ دوای خۆبژێوی* ئه‌مریكا له وزه‌دا\nئه‌گه‌ر پێشبینی ڕێكخراوه‌كانی شه‌رتكردن قه‌بووڵ بكه‌ین چیڵسی كلینتۆن، كچی بیل و هیلاری كلینتۆن، خۆشبه‌خترین سه‌رۆک كۆماری ئه‌مریكا ده‌بێت.\nله چوار ده‌یه‌ی ڕابردوودا گرینگترین كاری ڕێبه‌رانی ئه‌مریكا له ڕیچارد نیكسۆنه‌وه تا باراک ئۆباما، سه‌ربه‌خۆیی و خۆبژێوی ئه‌مریكا له بواری وزه‌دا بووه و ئێستەش به هۆی دۆزینه‌وه‌ی یه‌ده‌گی نه‌وت و گازی شێڵ (Shale) نزیكه ئه‌م ئاره‌زووه له‌مێژینه‌یه به‌دی بێت.\nئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه (IEA) و كۆمپانیای نه‌وتی (BP) پێشبینی ده‌كه‌ن ئه‌م و‌ڵاته له ساڵی ٢٠٣٥، له ڕووی نیازمه‌ندی به وزه بتوانێت پێویستیی خۆی دابین بکات.\nباراک ئۆباما له گوتاری ساڵانه‌ی سه‌رۆک كۆماریی خۆیدا له ساڵی ٢٠١٣ گوتی: "دوای چه‌ند ساڵ قسه‌كردن له‌م بواره له كۆتایییدا ئێمه له سه‌ربه‌خۆیی ئاینده‌ی وزه‌ی خۆمان نزیک ده‌بینه‌وه."\nكه‌س پێشبینی ئه‌وه ناكات ئه‌مریكا له‌پڕێكدا نه‌وت و گازی هاوه‌رده‌ی خۆی ڕابگرێ، به‌ڵام گه‌یشتن به سەربەخۆیی له وزه‌دا بۆ ئه‌مریكا و جیهان ده‌توانێ په‌یامی گرینگی هه‌بێت.\nته‌نیا له ساڵی ٢٠١٣، ئه‌مریكا نزیكه‌ی ٣٠٠ ملیار دۆلاری بۆ هاورده‌كردنی نه‌وت خه‌رج كردووه. ئه‌م ژماره‌یه نزیكه‌ی دوو له‌سه‌ر سێی كورت‌هێنانی بودجه‌ی بازرگانی ئه‌م وڵاته‌یه. له‌م سۆنگه‌یه‌وه ده‌توانین بڵێین كه هاورده‌كردنی نه‌وت ساڵانه سه‌دان ملیار دۆلار له ئابووریی ئه‌مریكا به‌هه‌ده‌ر ده‌دات.\nوه‌ک چۆن ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه به بیرمان ده‌هێنێته‌وه كورت‌هێنانی به‌رده‌وام له بودجه‌ی بازرگانی وڵاتێكدا ده‌توانێ نرخی گه‌شه‌ی ئابوورییه‌كه‌ی كه‌م بكاته‌وه و زیان به كار و وه‌به‌رهێنان بگه‌یه‌نێت.\nئه‌گه‌ر ئه‌مریكا له ڕووی پێویستی به وزه به خۆبژێوی بگات، خه‌رجی كڕینی له بازاڕی ناوخۆدا كه‌م ده‌بێته‌وه و له هه‌مان كاتدا هه‌موو ئه‌م پاره‌یه بۆ سندووقی وه‌به‌رهێنانی ناوخۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه.\nخه‌رجی هاورده‌كردنی ساڵانه‌ی نه‌وتی ئه‌م وڵاته، نزیكه‌ی به‌رابه‌ر له سه‌ددا دووی گه‌شه‌ی ئابووریی ساڵانه‌یەتی. له‌م ساڵانه‌ی دواییدا نرخی ناوه‌نجی گه‌شه‌ی ئابووریی ئه‌مریكا ده‌وروبه‌ری دوو له سه‌ددا بووه. له‌م ڕووه‌وه ئه‌گه‌ر ئه‌م وڵاته بتوانێ خۆی له خه‌رجی كڕینی وزه له ده‌ره‌وه ڕزگار بكات، وه‌كوو ئه‌وە وایه كه به به‌لاش هه‌مان ئه‌و دوو له سه‌ددا گه‌شه‌ی ئابوورییەی ده‌ستبکەوێت.\nپوڵ ده‌یڵس له ڕێكخراوی تۆژینه‌وه‌ی ئابووری كه‌پیتاڵ ئیكۆنۆمیكس باوه‌ڕی وایه ئه‌م ده‌ستپێوه‌گرتنه له ماوەیەکی زه‌مه‌نی ١٠ تا ٢٠ ساڵ دا‌به‌ش ده‌بێت و سوودی بۆ گه‌شه‌ی ئابووریی ئه‌مریكا له ئێسته‌دا زۆر كه‌مه و نزیكه‌ی ٠.١٪ - ۰.٢٪ ده‌بێت.\nئه‌مه ڕاسته، به‌ڵام سه‌ربه‌خۆیی ئه‌مریكا له بواری وزه‌دا، ئابورری ئه‌م وڵاته به به‌راورد به بارودۆخی ئێستە به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌هێز ده‌كات.\nخۆبژێوی ئه‌مریكا له وزه‌دا ته‌نیا له ڕێگه‌ی پشتبه‌ستن به گاز و نه‌وتی شێڵه‌وه ده‌بێت كه ئه‌مریكا بڕێكی زۆری تێدایه و نرخه‌كه‌شی زۆر هه‌رزانه. ئه‌م گۆڕانكارییه ده‌توانێ كارخانه و وه‌به‌رهێنانی پیشه‌سازیی ئه‌مریكا بباته قۆناغێکی زێڕینه‌وه.\nنرخی سووته‌مه‌نی له ئه‌مریكا له‌چاو وڵاتانی ئه‌ورووپا و ژاپۆن هه‌رزانتره. له هه‌مان كاتدا زیادبوونی نرخی وه‌به‌رهێنان له چین و زیادبوونی گه‌شه‌ی وه‌به‌رهێنان له ئه‌مریكا، بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی له‌م ساڵانه‌ی داوییدا زۆر له كۆمپانیا ئه‌مریكییه‌كان شوێنی بەرهەم‌هێنانی خۆیان له ده‌ره‌وه بگه‌ڕێننه‌وه ئه‌مریكا.\nژماره‌یه‌كی زۆر كۆمپانیای گه‌وره‌ی وه‌كوو؛ جه‌نه‌ڕاڵ ئه‌لكتریک، فۆرد، كاته‌رپیلار و بی ئای ئێس ئێف ڕایان گه‌یاندووه به جێبه‌جێكردنی گه‌ڵاڵه‌ی سه‌دان ملیۆن دۆلاری له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا كارگه له كاركه‌وتووكانی خۆیان دووباره به‌كار ده‌خه‌نه‌وه. ته‌نانه‌ت كۆمپانیای ئه‌پڵش، دوای ده‌یه‌یه‌ک له داخستنی كارگه‌كانی له ناوخۆی ئه‌مریكا، ڕای گه‌یاندووه به‌زوویی هێڵێكی بەرهەم‌هێنانی تازه له ویلایه‌تی ئه‌ریزۆنا ده‌كاته‌وه.\nبه‌پێی ئاماری كۆمپانیاكانی دروستكردنی ده‌رمان له ئه‌مریكا له نێوان ساڵانی ٢٠١٠ تا ٢٠١٣، نزیكه‌ی سه‌د نه‌خشه‌ی تازه بۆ بەرهەم‌هێنانی كیمیایی به به‌های ٧٢ ملیار دۆلار بڵاو كراوه‌ته‌وه و هه‌موو ئه‌مانه‌ش له ناوخۆی ئه‌مریكا به‌ڕێوه ده‌چێت.\nبه‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌كانی ڕێكخراوێكی ژمێریاری بازرگانی، به هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی نرخی سووته‌مه‌نی تا ساڵی ٢٠٢٥، نزیكه‌ی یه‌ک ملیۆن هه‌لی كاری تازه له به‌شی وه‌به‌رهێنانی پیشه‌سازیی ئه‌مریكا ده‌ڕه‌خسێت، توێژینه‌وه‌ی دیكه‌ش ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه له ساڵانی ئاینده‌دا ڕێژه‌ی هه‌نارده‌ی ئه‌مریكا به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو زیاد ده‌كات.\nهه‌ر زیادبوونێک له بواری وه‌به‌رهێنانی پیشه‌سازی كاریگه‌ری له‌سه‌ر به‌شه‌كانی دیكه‌ی ئابووری ئه‌و وڵاته ده‌بێ و به‌های گه‌شه‌ی ته‌واوی ئابووریش زیاد ده‌كات. كاریگه‌رییه باشه‌كانی ئه‌م ڕه‌وته هه‌ر له ئێسته‌وه هه‌ستی پێ ده‌كرێت و زۆربه‌ی ئابووریناسان له‌و بڕوایه‌ن هۆكاری سه‌ره‌كی زیادبوونی وه‌به‌رهێنان و گه‌شه‌ی ئابووریی ئه‌مریكا له‌م ساڵانه‌ی دواییدا به هۆی دابه‌زینی نرخی سووته‌مه‌نییه‌وه بووه.\nپیشه‌سازیی وه‌به‌ر‌هێنانی ئه‌ورووپا\nپێش چوار ساڵ نرخی گاز له ئه‌ورووپا نزیک بوو له نرخی گاز له ئه‌مریكا، به‌ڵام ئه‌مڕۆ نرخی گاز له ئه‌ورووپا سێ به‌رابه‌ری ئه‌مریكایه و پێشبینییه‌كانی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ش وایه كه له ساڵی ٢٠٣٥، نرخی گاز له ئه‌ورووپا دوو به‌رابه‌ری ئه‌مریكا ده‌بێت.\nده‌زگای ڕاوێژكاری ئابووریی بۆستن پێشبینی ده‌كا كه له ده‌یه‌كانی ئاینده‌دا تێچووی وه‌به‌رهێنان له پیشه‌سازی جۆراوجۆری وه‌كوو؛ پلاستیک، ئۆتۆمبیل، كۆمپیوته‌ر و ئه‌لیكترۆنی له ئه‌مریكا به به‌راورد به ئه‌ڵمانیا، ئیتاڵیا، به‌ریتانیا، فه‌ره‌نسا و ته‌نانه‌ت ژاپۆن له نێوان ٥ تا ٢٥ له سه‌ددا كه‌متر ده‌بێت.\nهه‌ر له ئێسته‌وه به‌شێک له كۆمپانیا گه‌وره‌كانی ئه‌ورووپا خه‌ریكی وه‌گه‌ڕخستنی سه‌رمایه‌ن له ئه‌مریكا. كۆمپانیای شاڵ ڕایگه‌یاندووه بنكه‌ی گه‌وره‌ی له ناوچه‌ی ئاپالاچیای ده‌وڵه‌مه‌ند به گاز دامه‌زراندووه، كۆمپانیای ڤالوری فه‌ره‌نسی یه‌ک ملیار دۆلار سه‌رمایه‌ی له ویلایه‌تی ئۆهایۆ وه‌گه‌ڕخستووه، هه‌روه‌ها كۆمپانیایه‌كی نه‌مساوی بۆ بەرهەم‌هێنانی پۆڵا ٧٥٠ ملیۆن دۆلاری له كارخانه‌یه‌ک له ویلایه‌تی تكساس خه‌رج كردووه.\nمه‌ترسی كۆچی كۆمپانیا گه‌وره‌كانی ئه‌ورووپا بۆ ئه‌مریكا لای سیاسه‌تمه‌دارانی ئه‌ورووپا شاراوه نییه. هێرمان ڤان ڕومپوی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ورووپا ده‌ڵێ: "هه‌موو ڕێبه‌ران به‌باشی ده‌زانن كه سووته‌مه‌نی هه‌رزان و دڵنیاكه‌ر هۆكاری سه‌ره‌كییه بۆ به‌رده‌وامی كارخانه و كار له ئه‌ورووپا. بۆ پیشه‌سازی وه‌به‌رهێنه‌كانی ئه‌ورووپا ڕكابه‌ری له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی ده‌ره‌وه وه‌كوو؛ كارخانه‌كانی ئه‌مریكا كه نیوه‌ی نرخی ئێره بۆ سووته‌مه‌نی خه‌رج ده‌كه‌ن زۆر سه‌خته."\nكۆمیسیۆنی ئه‌ورووپا ته‌نانه‌ت له ئه‌گه‌ری ڕوودانی ڕه‌وشێک قسه ده‌كات كه به هۆی مانه‌وه‌ی نرخی سووته‌مه‌نی به گرانی به‌شێكی زۆر له پیشه‌سازییه‌كانی ئه‌ورووپا ڕووبه‌ڕووی داخستن ببنه‌وه.\nوڵاتانی هه‌نارده‌ی نه‌وت\nژماره‌یه‌كی زۆر له وڵاتانی بەرهەم‌هێنانی نه‌وت، به‌شێكی زۆر له به‌رهه‌می خۆیان ده‌نێرنه ئه‌مریكا و ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا له ڕووی وزه‌وه به خۆبژێوی بگات، ئه‌وان كڕیاری سه‌ره‌كی خۆیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن. كاریگه‌ری ئابووری ئه‌م گۆڕانكارییه له‌سه‌ر وڵاتانی بەرهەم‌هێنانی نه‌وت له ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین، ڕۆژئاوای ئه‌فریقا و باشووری ئه‌مریكا زۆر به‌رچاو ده‌بێت.\nبۆ نموونه؛ له ساڵی ٢٠١١ هه‌نارده‌ی نه‌وتی ئیكوادۆر بۆ ئه‌مریكا نزیكه‌ی ٦ ملیار و نیو یان له سه‌ددا هه‌شتی داهاتی پوخته‌نه‌كراوی ناوخۆیی (Gross Domestic Product) ئه‌و وڵاته بوو، له‌باره‌ی كۆڵۆمبیا ئه‌م ڕێژه‌یه نزیكه‌ی له سه‌ددا حه‌وتی داهاتی پوخته‌نه‌كراوی ناوخۆیی بوو. ته‌نانه‌ت كه‌نه‌دا كه یه‌كێک له وڵاتانی به‌هێزی ئابووریی جیهانه و ئه‌ندامی گرووپی حه‌وته، له‌م گۆڕانكارییه بێ زیان نابێت. هه‌ڵبه‌ت ده‌بێت ئه‌وه به بیر بهێنینه‌وه ئه‌م گۆڕانكارییه له ئابووریی وڵاتانی بەرهەم‌هێنه‌ری نه‌وت له شه‌و و ڕۆژێكدا ڕوو نادات.\nته‌نیا هۆكار كه كاریگه‌ری له‌سه‌ر بازاڕی وزه داده‌نێت كه‌مبوونه‌وه‌ی كڕینی نه‌وت له لایه‌ن ئه‌مریكاوه نییه. ئه‌گه‌ر كاتێک ئه‌مریكا ئیتر نه‌وت له ده‌ره‌وه نه‌كڕێت، ئه‌م به‌رهه‌مه یه‌كێک له گه‌وره‌ترین كڕیاره‌كانی خۆی له‌ده‌ست ده‌دا و نرخی له‌سه‌ر ئاستی جیهان داده‌به‌زێت. ئه‌م بارودۆخه له‌سه‌ر ئابووری هه‌موو وڵاتانی بەرهەم‌هێنانی نه‌وت كاریگه‌ری داده‌نێت، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش كه نه‌وت به ئه‌مریكا نافرۆشن.\nپوڵ ده‌یڵس له ڕێكخراوی توێژینه‌وه‌ی ئابووری كه‌پیتاڵ ئیكۆنۆمیكس ده‌ڵێ: "لەژێر كاریگه‌ری ئه‌و دۆخه نه‌خشه‌ی ئێستەی دابه‌شبوونی سامان له جیهاندا ده‌گۆڕێت و به‌شێكی زۆری ئه‌م سامانه له وڵاتانی بەرهەم‌هێنان بۆ وڵاتانی به‌كارهێنانی نه‌وت و گاز ده‌گوازرێته‌وه."\nجوگرافیای سیاسیی و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست\nله حاڵه‌تێكدا ئه‌مریكا له ڕووی وزه به خۆبژێوی بگات، ئیتر كرده‌ی به‌هێزی ئه‌م وڵاته له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بۆ به‌رگریكردن له به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی له‌م به‌شه‌ی جیهان بێ واتا ده‌بێت. بۆچوونه‌كان له‌باره‌ی سووته‌مه‌نی و به تایبه‌تی نه‌وت له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا له ده‌یه‌كانی ڕابردوودا جیاوازن. زۆربه‌ی چاودێران بۆ نیشاندانی ئه‌م جیاكارییه ئاماژه به سیاسه‌تی ئه‌مریكا به‌رانبه‌ر به سووریا و عێراق ده‌كه‌ن. نه‌وتی سووریا به به‌راورد به نه‌وتی عێراق گرینگی كه‌متری هه‌یه و له‌م سۆنگه‌یەوەیە ئه‌مریكا زۆر بایه‌خ به سووریا نادات.\nنموونه‌یه‌كی دیکە له پێوه‌ندی به سیاسه‌تی ده‌ره‌وه له‌گه‌ڵ سووته‌مه‌نی ده‌توانین باسی مامه‌ڵه‌ی ئه‌ورووپا له‌گه‌ڵ ڕووسیا له‌باره‌ی قه‌یرانی كریمه‌وه بكه‌ین. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بڕێكی زۆر سووته‌مه‌نی ئه‌ورووپا له لایه‌ن ڕووسیاوه دابین ده‌كرێت، ده‌ستی ئه‌م وڵاتانه به‌رانبه‌ر به ڕووسیا به‌ستراوه.\nله‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا ناتوانین بڵێین نه‌وت ته‌نیا هۆكاری ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته كه جێی بایه‌خی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكایه. ئه‌لێكسیا ئا‌ش شاره‌زا له ناوه‌ندیی لێكۆڵینه‌وه‌ی ئابووریی و پیشه‌سازی (IHS) له ئه‌مریكا ده‌ڵێ: "بۆ ئه‌مریكا بابه‌تی وزه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین گرینگه و سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌ش ئه‌م ناوچه‌یه بۆ به‌رنگاربوونه‌وه‌ی چین و ڕووسیا له‌سه‌ر ئاستی جیهان بۆ ئه‌مریكا زۆر جێی بایه‌خه."\nهه‌روه‌ها نابێ ئه‌وه‌ش له‌بیر بكه‌ین، ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ به‌شێک له وڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست وه‌كوو؛ سعوودیه پێوه‌ندی له مێژینه‌ی هه‌یه كه گرێبه‌ستی به‌رگریی و پڕچه‌ككردن به‌شێكی گرینگی پێک‌ده‌هێنێت. هه‌ندێک له چاودێران ڕایان وایه هه‌ر له ئێسته‌وه ئه‌مریكا له به‌شێک له‌و ناوچانه‌ی كه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌م وڵاته گرینگه كشاوه‌ته‌وه.\nئه‌لێكسیا ئا‌ش به بیرمان ده‌هێنێته‌وه ئه‌گه‌ر چیتر ئه‌مریكا پێویستی به‌وه نه‌بێت له شه‌ڕێكی ئایدۆلۆجی وه‌كوو ده‌ورانی جه‌نگی سارد ده‌رگیر بێت، له‌وانه‌یه بڕێک له ئاماده‌یی جیهانی خۆی كه‌م بكاته‌وه و بۆ نزیک سنووره‌كانی خۆی بكشێته‌وه.\nكۆی گشتی ڕێژه‌ی بەرهەم‌هێنانی گازی دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن له ئه‌مریكا له ساڵی ٢٠٠٨ ه‌وه جگه له ساڵی ٢٠١٠، كه‌م بووه‌ته‌وه و ئێستە له ڕێژه‌ی ساڵانی نه‌ود نزیک بووه‌ته‌وه. یه‌كێک له هۆكاره‌كان، زیادبوونی به‌رچاوی سوود وه‌رگرتنه له نه‌وت و گازی شێڵ كه له ئێسته‌دا یه‌ک له‌سه‌ر سێی بەرهەم‌هێنانی گاز و یه‌ک له‌سه‌ر چواری بەرهەم‌هێنانی نه‌وت له‌م وڵاته‌دا پێک‌ده‌هێنێت. له به‌رانبه‌ردا به‌كارهێنانی خه‌ڵووزی به‌ردین كه یه‌كێكه له پیسكه‌رترین سووته‌مه‌نییه‌كان كه‌م بووه‌ته‌وه.\nئه‌م گۆڕانكارییه له‌وانه‌یه بۆ ئه‌مریكا باش بێت، به‌ڵام بۆ ئه‌ورووپا ئه‌وه‌نده باش نییه، چونكه له‌م ساڵانه‌ی دواییدا هاورده‌كردنی خه‌ڵووزی به‌ردینی ئه‌مریكا كه له‌ژێر كاریگه‌ریی بەرهەم‌هێنانی گاز و نه‌وتی شێڵ نرخی له بازاڕدا هه‌رزان بووه، زیاتر بووه.\nبه‌ڵام شاره‌زا و لایه‌نگرانی ژینگه بۆ نیگه‌رانییه‌كانی خۆیان له‌باره‌ی زیادبوونی به‌كارهێنانی گاز و نه‌وتی شێڵ هۆكاری دیكه‌یان هه‌یه. به گوته‌ی ئه‌وان، پیسبوونی ژینگه به هۆی گاز و نه‌وتی شێڵه‌وه ڕه‌نگه له خه‌ڵووزی به‌ردین كه‌متر بێت، به‌ڵام له جۆره‌كانی دیكه‌ی سووته‌مه‌نی وه‌كوو؛ وزه‌ی خۆر و با زیاتره.\nئه‌گه‌ر ئه‌مریكا پشت به نه‌وت و گازی شێڵ ببه‌ستێت و له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌ودا سه‌رمایه‌گێڕی له بواری وزه‌كانی دیكه‌دا كه‌م بێته‌وه، له درێژ ماوه‌دا پیسبوونی ژینگه زیاتر ده‌بێت.\nله هه‌مان كاتدا ده‌بێت ئه‌وه‌مان له‌یاد بێت كه نه‌وت و گازی شێڵ به‌شێكن له وزه‌ی فوسیلی (Fossil) و ڕۆژێک دێت ته‌واو ده‌بن، ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا ده‌یه‌وێت بۆ هه‌تاهه‌تا له ڕووی وزه‌وه سه‌ربه‌خۆ بێت، دره‌نگ یان زوو ده‌بێ ڕوو له وزه‌كانی دیكه بكات.\n• ئه‌م بابه‌ته له نووسینی (ریچارد اندرسون)ه و به ناونیشانی (سرنوشت جهان؛ بعد از خودکفایی ێ‌مریکا در انرژی)، ١٩ی حوزه‌یرانی ٢٠١٤، له سایتی بی‌بی‌سی فارسی بڵاو كراوه‌ته‌وه.\n* خۆبژێوی (Independence): خۆتێركردن، سه‌ربه‌خۆیی، خودكفایی.\n شێڵ Shale)): جۆره به‌ردێكی نیشته‌نیی ته‌ڵاش ته‌ڵاشه له كوارتز و كالسیت پێک‌هاتووه. به هۆی بوونی مادده‌ی ئاسن تیێدا ڕه‌نگی سوور ده‌بێت. ئه‌گه‌ر هایدرۆكاربۆنی تێدا بێت ڕه‌نگه‌كه‌ی خۆڵه‌مێشی و ڕه‌ش ده‌بێت. به وردكردن و تێپه‌ڕاندنی به چه‌ند قۆناغی كیمیاییدا ده‌توانرێت نه‌وتی شێڵی لێ بەرهەم‌بهێنرێت. ئه‌مریكا بڕێكی زۆری تێدایه.\n فوسیل (Fossil): له زاراوه‌ی زه‌ویناسیدا؛ بریتییه له ئاسه‌وار و پاشماوه‌ی بوونه‌وه‌رانی زیندووی سه‌رده‌مانی كۆن (ئاژه‌ڵ یان ڕووه‌ک) كه ساڵانێكی زۆر له چینه‌كانی زه‌ویدا ماونه‌ته‌وه، سووته‌مه‌نی به‌رده‌كی یان فوسیلی (fossil fuel)؛ له نه‌وت، گاز و خه‌ڵووزی به‌ردین پێكدێت، له بنه‌ڕه‌تدا وشه‌كه له (fossile) فه‌ره‌نسیی و (fossilis)ی لاتینییه‌وه هاتووه واتای؛ هه‌ڵكه‌نراو و به‌ده‌ست‌هاتوو به هۆی هه‌ڵكه‌ندنه‌وه دێت.\nRichard Anderson, ‘How American Energy Independence could Change the World , BBC, 2 April 2014.