کێ گوھێ پەکەکێ کێشا؟ - دارکا مازی\nکێ گوھێ پەکەکێ کێشا؟\nرێڤەبەرێن کەجەکێ ژی ب هەلکەفتا سالڤەگەرا پەکەکێ گەلەک داخویانی لسەر ئێک دان. لێ دەنگێ ڤان داخویانیان ژ یێن یەک دو ھەیڤ بەرێ گەلەک جودا بوون. گەر ل بیرا وە بھێت بەسێ ھۆزاتێ، دگۆت، “گەر ئەم شەرێ پێشمەرگەیان بکەین، ئەڤە نابیتە شەرێ براکوژی “، ل جهێ ڤان گۆتنێن رێڤەبەرێن دی یێن پەکەکێ، “مە ژ باشوور ئەرد نەگرت، ئەم نە ھەڤرکێن باشوورین.” ب تایبەتی د ھەڤپەیڤینا جەمیل بایک یا کو د 26ێ چرییا دویێ دا ل ستێرک تیڤی دا ھاتیە پەخشکرن، ئەڤ گوھارتن ب زەلالی دیار دبوو.\nجەمیل بایک د ھەڤپەیڤینا خوە دا ژ بۆ دانووستاندنێ بانگ ل پارتییا دیمۆکراتا کوردستانێ “پەدەکێ” ژی کر. بێ گومان، د ناڤەرۆکا ئاخافتنێ دا ھاتە دیتن کو جەمیل بایک د ڤێ بانگەوازا خوە دا نە گەلەک دلپاک بوو. جەمیل بایکێ کو ھەر گاڤ د ئێریشێ دا بوو، ڤێ جارێ د رەوشا بەرگریێ دا بوو. گەلۆ بۆچی؟\nگەر ئەم هزر بکەین کو پەکەکێ د ڤێ دەما دوماهیێ دا سێ پێنگاڤێن مەزن هاڤێتنە، لێ د راستیێ دا وێ سێ خەلەتیێن مەزن کرن. یا یەکەم 8ێ چریێ دا کوشتنا غازی سالح ئالیخان، رێڤەبەرێ ئاساییشا گشتی یا سەرزەرێ. یا دویەمین؛ 28ێ چرییێ دا تەقاندنا بۆریا نەفتا باشوورێ کوردستانێ. یەکا دی ژی ئەوە کو د 4ێ چرییا دویەمین دا ل سەر رێکا ھێزێن پێشمەرگە مینەک دانا سەر رێکا چەمانکێ و ب چەکێن گران ئێریشی کاروانێ پێشمەرگەیان کرن و پێشمەرگەیەک شەھید کر.\nڤان ھەرسێ بوویەران ھەم د رایا گشتی دا و ھەم ژی د ھێزێن سیاسی یێن کو ژ نێزیک ڤە پەیوەندی ب رۆژھەلاتا ناڤین ڤە هەی دا بوو سەدەما کارڤەدانێن جدی. ھەر چەند پەکەکە د راگەهاندنا خوە دا باھۆزەک دەرخست و وەها دا دییار کرن کو ھەموو رایا گشتی ل کێلەکا وێ یە، لێ د راستی دا ب وی رەنگێ وان دگۆت نەبوو. بانگەوازا کادرێن پەکەکێ یێن 20-30 سالن خەباتا ڤێ رێخستنێ ب رێڤە دبەن ل بن ناڤێ ھونەرمەند-رەوشەنبیر دا نەشێن سیستەمێ سیاسی یی جیھانێ دیار بکەن. سیستەما سییاسی یا جیھانی کو ل ھەمبەری لڤینا رادوەستن گوھێ وان دکێشن. ڤێ جارێ، ھشیاریا دوماهیێ ب پەکەکێ ھاتە دایین. ب ڤان سێ کریارێن پەکەکێ د ناڤبەرا هەیڤا چریێ و مژدارێ دا ئەنجامدای، دییار بوو کو پەکەکێ بڤر ل چوکا خوە دابوو. نها پەکەکە ھەم ل شنگالێ ھەم ژی ل رۆژئاڤا رووب روویێ دەرخستنێ هاتییە. ھێزا کو ڤی کاری ئەنجام ددەت ژی ئەمەریکایە.\nزانیاریێن مە ئەڤەنە کو پەکەکە ژ بەر چالاکیێن خوە یێن ل دژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ژ دو وەلاتێن ئەورۆپی و دەولاتا ئەمەریکایێ هوشداریێن جدی وەرگرتینە. ھندەک ژ ڤان ھشیاریان ب رێیا ئەورۆپا، ھندەک ب رێیا یەنەکێ، و ھندەک ژی ب رێکا رۆژئاڤایێ کوردستانێ بۆ پەکەکێ ھاتنە رێکرن. گرانیا ھشیاریا ژ بەر چالاکیێن لەشکەری یێن پەکەکێ ل ھەرێما شنگالێ و بەھدینانن. د ھشیاریا ئەمەریکا دا گەفێن ئاشکەرا ھەبوون.\nئەمەریکا ب تایبەتی دیار کر کو دێ جەزایێن نوو یێن تەرۆریستی ل سەر پەکەکێ هێنە سەپاندن، ژ بەر کو ئەو خەتێن ئەنەرژییێ ب تەقاندنا بۆریا نەفتێ تەھدید دکەن و ب ئاشکەرا ئێریشی ھێزا فەرمی یا، پێشمەرگە دکەن. سەدەما ھەلوەستا رێڤەبەریا پەکەکێ د ئاستێ بەرگریێ دا و هەلسەنگاندنا بوویەران دا ژ بەر ڤێ هوشدارییا ئەمریکا یە.\nپەکەکێ 42 سالییا خوە ب شکەستنێ دەست پێکر\nرێڤەبەرێن پەکەکێ ب شێوەیەکێ نە ئاسایی د سالڤەگەرا دامەزراندنا پەکەکێ دا د مەدیایێن خوە دا باسی سەرکەفتنا خوە دکەن. لێ بەلێ، د راستی دا پەکەکێ د سالا 2020ێ داخوە وندا کر. پێڤاژۆیەک کو پەکەکێ د بھارا سالا 2020ێ دا ب زینێ وەرتێ دەست پێ کری، ھەبوو. ئەڤە پێڤاژۆیەکا چالاکیێ بوو؛ ژ بۆ داگیرکرنا دەڤەرێن نوو ژ بۆ خوە د ناڤ حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ دا، پەکەکێ زینی وەرتێ حەتا گارە، دۆلا مەلەکا، دەردۆرێن رەواندزێ، و هتد کربوونە ئارمانج و دخواست ل وان دەڤەران بێخیتە بن دەستێ خوە. ژ بۆ داگیرکرنا جھێن نوو یێن لەشکەری. پێنگاڤا دویەمین یا ڤێ پلانێ ئەو بوو کو کۆمێن بچووک و ئاژاوەگێر ل کوردستانێ مینا شاسوار عەبدولواحید ژ بۆ پشتەڤانییا پەکەکێ تەڤگەرەکا ناڤخوەیی بدەنە دەستپێکرن.\nپەکەکێ دوماهییا چرییا یەکێ و سەرێ چرییا دویەمین ژ بۆ پەڤچوونێن خوە باش ددیت. پەکەکێ پێش وی دەمی، ل گەلەک دەڤەران مین دانابوون، وێ حساب دکر کو دێ پێشمەرگە پاشڤە ڤەکێشن، ئەولەھیا بیرێن نەفتێ و خەتێن رێ یێن نوو دێ بۆ پەکەکێ مینن. لێ رەوش ب وی رەنگی ل گۆری پلانێن وان بەرەڤ پێش نەچوو.\nیا کو رێک ل رەوشا پەڤچوونێ گرتی ھەلوەستا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ و رێڤەبەریا پێشمەرگە بوو. سەرەرای کو پەکەکێ بەرپرسێ ئەولەکاریا سەر زێری غازی ئالیخان و ھێرش جەوھەر ل چەمانکێ شەھید کرن لێ پەڤچوونەک ب ھوشمەندییا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ رێک لێ ھاتە گرتن. ب راستی، ھەر کەسێ هزر دکر کو دێ رێڤەبەریا ھەرێما کوردستانێ ب ھەمان رەنگی بەرسڤێ دەت. لێ حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ پیلانا د دەستێ پەکەکێ دا دیتبوو. ئەو نەکەت ناڤ خەفکێ دا.\nپێدڤییە کو ئەم بەحسا ڤێ مژارێ ھێژ پێتر بکەین، ھەر چەند کو د چاپەمەنیێ دا پەکەکێ قییامەتەکا مەزن رادکر ژی، لێ د رایا گشتی یا کوردان دا ب راستی پەکەکە تاوانبار ھاتە دیتن. پشتی دەمەک درێژ، کوردان ل دژی پەکەکێ ھەلوەستەک ئاشکەرا وەرگرت. پەکەکە نەشیا خوەپیشاندانا وەکی کو وێ دخواست بکار بینت. ئەڤە ژ بۆ کوردان دەستپێکەکا باش بوو.\nبوویەرێن کو جەمیل بایک مەجبور کری بێژیت “ئەم دانووستاندنێ دخوازین” ئەڤ بوویەرە بوون.\nجھێ کەڤنێ جەمیل بایک کیڤە یە؟\nسەرەرای کو جەمیل بایک دبێژیت”نە راستە کو مە باشوور داگیر کرییە”، لێ د ئەنجام دا، ئەو ڤێ پێشنییارێ دکەت: “ھەر کەسێ کو ھێزێ دشینیت دەڤەرێن کو نەیێن وان بن، دڤێت ڤەگەرن سەر جیێن خوەیێن کەڤن”. ب ڤێ گۆتنێ، ئەو ئیدیعایێ دکەت کو ب راستی ژی وی ئەردەک د ناڤا ئاخا باشوور دا ھەیە.\nپێشنیارا جەمیل بایک پێشنیارەک پڕ مەعقوولە. دڤێت پەکەکە ڤەگەریت جھێ خوە یێ بەرێ. جھێ پەکەکێ یێ کەڤن ل کوڤە یە؟ پەکەکێ کیژ جیهـ و وار ب جیهـ هێلا و رەڤی ھاتە ئاخا باشوور؟ جھێ کەڤنێ پەکەکێ ئەو جھێن کو د ناڤبەرا 1982-1986-ێ دا ھاتنە دەستنیشانکرن. ب گۆتنەکا دی، پەکەکە ژ بۆ زەمانەکێ دەمکی، ل حەفتەنین، سناهت، خواکورک، دالانپەر، لۆلان و مێرۆس دشێت بمینیت. ئانگۆ 3-5 کم ژ باکور دوور خوە ب جیهـ بکەت. ئەڤ دەڤەرە ژی حەتا کو پەکەکە ھندەک ئامادەکاریێن خوە بکەت دشێت تێدا بمینیت. پشتی هنگێ پێویست بوو کو چووبا ھەرێما خوە ئانکو باکور. ئەو جھ ھەرێمێن پێشمەرگە بوون نەیێن پەکەکێ بوون. جەمیل بایک دبێژیت “ھەرێمێن کو نەیێن وانن” هەر وەکی کو ل باشوورێ کوردستانێ جھێ پەکەکێ ھەبیت. ھەرێما پەکەکێ باکورە جەمیل بایک سەنگەرا خوە یا سەرەکی بەردایە و ھاتییە لسەر ئاخا رزگارکری داخوازا ئاخێ دکەت. لێ پرسەک بۆ کاک جەمیل بایک، گەلۆ تە چ ل پارچا باکورێ کوردستانێ کر گەلۆ تە ئەو پارچە رزگار کرییە؟ لێ بەلێ، ھەر پارچەیەکا باشوورێ کوردستانێ خاکا فەرمی یا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ یە. پێشمەرگە دشێت بچیتە هەر جیهەکێ د ناڤا ئاخا باشوورێ کوردستانێ دا و دشێت ئالایێ رەنگین ل هەر جهەکێ بلند بکەت.\nگەر جەمیل بایک دێ ل پشت گۆتنا “نە راستە کو مە باشوور داگیر کرییە” راوەستیت، دڤێت ئەو دەستپێکێ بەرسڤا ڤێ پرسیارێ بدەت کو جھێ نھا ئەو لێ روونشتی ئاخا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ یە، یان نە. ل جیھانێ دا دو ھێز ھەنە کو حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ب ناڤێن جوودا ب ناڤ دکەن. یەک ژ وان پەکەکەیە. پەکەکە دبێژیت “باشوورێ کوردستان، رێڤەبەریا باشوور، ئەولەھیا پەدەکێ”. دویەم ژی دەولەتا ترکیێ دبێژیت رێڤەبەریا باکورێ ئیراقێ. نەشێن ناڤێ سازیا فەرمی بێژیت ژ بۆ کو دانپیدانێ پێ ناکەن و دخوازن وێ بێ بوها بکەن.\nدەما کو ئەم ھەمی پارچەیێن ئاخافتنێن رێڤەبەرێن پەکەکە ددەینە پال یێک، ئەم دبینن کو داخوازا جەمیل بایک یا دانووستاندنێ ژ بەر تێکچوونا ستراتیژیێن پەکەکێ و ھشیاریا توند یا ناڤنەتەوەی یە کو ب پەکەکێ ھاتییە دان. وەکی دی، دیسا ژی پەکەکە ب رێیا چاپەمەنیا خوە بەردەوامە ل سەر ئێریشێن ل دژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ.


بۆچی خامنه‌یی باسی ڕژیم چێنجی كرد؟!\nله میانه‌ی دانیشتنه‌كه‌ی شینزۆ ئابێ په‌یامنێری تایبه‌تی ترامپ بۆ لای ئێرانییه‌كان و به‌رپرسانی باڵای كۆماری ئیسلامی، خامنه‌یی وتی؛ ترامپ له‌و ئاسته‌دا نابینم كه ته‌نانه‌ت په‌یامێكی بۆ بنێرم. ڕوون بوو كه سه‌رۆك وه‌زیرانی ژاپۆن نه‌ك بۆ ناوبژیوانی به‌ڵكوو بۆ گه‌یاندنی په‌یامێك بوو به به‌رپرسانی كۆماری ئیسلامی كه هه‌ڕشه‌كانی ترامپ به جیددی وه‌ربگرن.\nخامنه‌یی له‌و دانیشتنه‌دا به ڕاشكاوی باسی له ڕژیم چێنج كرد و وتی كه ویستی ئه‌مریكا ڕژیم چێنجه و پێشووتریش هه‌ر وابووه، به‌ڵام بۆیان نه‌كراوه. خاڵی جێی سرنجی ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه ئه‌وه بوو كه به پێچه‌وانه‌ی نه‌ریتی پێشووی دانیشتنه‌كانی خامنه‌یی ده‌نگی ئه‌و كۆبوونه‌وه بڵاو كرایه‌وه. ئامانج له‌و بڵاو كردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌ش نیشاندانی ڕاشكاوبوونی خامنه‌یی بۆ وت و وێژ و سازان. به‌ڵام خاڵی جێی سرنجتر ڕسوای ئه‌و خامنه‌ییه بوو كه به سه‌رپاییه‌وه له‌و دانیشتنه‌دا ئاماده بوو كه شینزۆ ئابێ ئیعتبارنامه‌كه‌ی خامنه‌ی به‌وپه‌ڕی ئه‌ده‌به‌وه خسته ژێر خۆیی و له سه‌ری دانیشت. جیا له‌و شته وردانه پرسیاره جه‌وهه‌رییه‌كه ئه‌وه‌یه كه بۆچی خامنه‌یی ده‌سته‌واژه‌ی ڕژیم چێنجی به‌كار برد؟!\nخامنه‌یی سه‌رده‌مێكی زۆر پاش هاتنه‌گۆڕێی ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه، هێنایه سه‌ر زار، ئه‌ویش به‌و مه‌به‌سته‌ی كه خه‌ڵك هیوا بڕاو بكات. خه‌ڵك له گه‌یشتن به دواڕۆژێكی گه‌ش بۆ ژیان و گوزه‌رانێكی شایسته‌ی مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مه و ڕێز و پێشكه‌وتن، له هیواداربوون به ڕزگاری له چنگی ئه‌م ڕژیمه نگریسه بێ هیوا بكات. خامنه‌یی ویستی هیوای خه‌ڵكی ئێران بۆ گۆڕینی ڕژیم بكوژێت بۆیه وتی؛ ترامپ ده‌یه‌وێ ڕژیم چێنج بكات، به‌ڵام بۆی ناكرێت.\nماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر ترامپ له تۆكیۆ وتی؛ ئێران به‌م به‌رپرسانه‌شیه‌وه ده‌توانێت ڕۆژانێكی دره‌وشاوه‌ی هه‌بێت، دڵی خه‌ڵكی ئێرانی له پشتیوانی نێوده‌وڵه‌تی بۆ خواست و داواكارییه ڕه‌واكانیانی سست كرد، به‌ڵام ڕۆژی پێنج شه‌ممه خامنه‌یی له پێناو ڕژیم هه‌ڵه‌یه‌كی به‌رچاوی كرد كرد.\nبه دوای ئه‌و وته‌یه جارێكی دیكه وره دێته‌وه به‌ر خه‌ڵكی و خه‌ڵك هیوادارانه‌تر له جاران له پێناو ده‌سته‌به‌ركردنی ماف و ئازادییه‌كانیان و تێكه‌وه پێچانی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی خۆیان ڕێك ده‌خه‌نه‌وه.\nڕژیم چێنج به دوو سیناریۆ ده‌توانێت جێ به جێ بێت؛ یه‌كه‌م له ڕێگه‌ی هاردۆرد و به‌شه ڕه‌قه‌كه‌ی و دووه‌م به شێوه‌ی سۆفت وۆرد و به نه‌رمی و به هێمنی.\nبه شێوه ڕه‌قه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه كۆی دام و ده‌زگای كۆماری تێكه‌وه بپێچرێت و ژێره‌وژوور بێت و به‌شه نه‌رمه‌كه‌شی قبووڵی ١٣ مه‌رجه‌كه‌ی ئه‌مریكایه بۆ دان و ستان و هه‌ڵسووكه‌وت كردنی ئێران وه‌ك ده‌وڵه‌تی ئاساییه. ئه‌نجامی هه‌ر دوو ڕێكاره‌كه هه‌ر یه‌كه و ئه‌ویش گۆڕینی ڕژیمی كۆماری ئیسلامییه.\nئه‌و ڕۆژه‌ی كه ترامپ ژماره ته‌له‌یفوونی ڕاگه‌یاند و وتی كه چاوه‌ڕێی ته‌له‌یفوونی تاران ده‌بێت، تۆپه‌كه‌ی خسته مه‌یدانی خامنه‌ییه‌وه و ئه‌م هه‌موو په‌یام و په‌سخامه له‌مه‌و به‌دوا بۆ قه‌ناعه‌ت پێكردنی جیهانه بۆ پشتگیری كردنی له ئه‌گه‌ری ده‌ست بردن بۆ بژارده‌ی ڕه‌قی ڕژیم چێنج.\nئه‌م بابه‌ته 687 جار خوێنراوه‌ته‌وه


فەقیەبەگلوو - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nFeqiyebeglû - فقیەبیگلو - Faqih Beyglu\nپۆتانەکان: 37°27′40.5″N 45°11′01.5″E / 37.461250°N 45.183750°E / 37.461250; 45.183750پۆتانەکان: 37°27′40.5″N 45°11′01.5″E / 37.461250°N 45.183750°E / 37.461250; 45.183750\nفەقیەبەگلوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ساری بێگلویا موعین.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کوسەئاوا.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی شاھیناوا.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شەمس حاجیان.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٩١) کەس و (٩٩) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فەقیەبەگلوو&oldid=901544»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٠٤ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


تاهیر بن جه‌لون\nدو باڵزاك له كتێبی «ورده به‌دبه‌ختییه‌كانی ژیانی هاوسه‌رگیری» ده‌نوسێت: «ده‌بێ ته‌واوی ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیی بخه‌یته لاوه تا ببیته ڕۆماننوسێكی واقعی، به‌سه‌ره‌نجدان له‌وه‌ی ڕۆمان مێژووی تایبه‌تیی نه‌ته‌وه‌كانه».\nدواجار، نائارامییه‌كانی دنیا سه‌ره‌نجی نوسه‌ری به‌ره‌و لای خۆی ڕاكیشاوه و چه‌ندان هیوای بۆ نووسه‌ر زیندوو كردۆته‌وه كه به هۆی ئازار و ده‌ردی دنیاوه هه‌پروون به‌هه‌پروون بووه. ئیدی پێویستی به‌وه نییه نووسه‌ر خۆی به‌گه‌ڕان به‌دوای ڕه‌هه‌نده زێرینه‌كانی پاراستنی فڵان و فیساری كۆمه‌ڵگا ماندوو بكات. هه‌موو شتێ به ئاستی خۆی گه‌یشتووه، پێویستی به قوڵبوونه‌وه نییه. ئه‌و ده‌بێ گوێبگرێ، ته‌ماشا بكه و دواتر بنوسێت. ئه‌م نائارامییانه به‌سه‌ر دنیای خه‌یاڵی ئه‌ودا زاڵ بوونه و قه‌ڵه‌مه‌كه‌ی ده‌ستیشی تاكه هاوده‌مییه‌تی. هاوده‌می له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌ر له‌خۆڕا و سه‌یروسه‌رمه‌رانه پێی ده‌ڵێن به‌هاری عه‌ره‌بی، ئه‌و به‌هاره‌ی به‌شـتێك ده‌ستیپێكرد كه ڕۆژنامه‌نووسان دروشمێكیان بۆ كۆتوبه‌ند كردووه و، به شۆرشی یاسه‌مین له‌قه‌ڵه‌می ئه‌ده‌ن. به‌سه‌رنجدان له‌وه‌ی كه له تونس، ئه‌م خۆشه‌ویستییه ڕه‌مزی میواندۆستییه. وشه‌ی شۆڕش لێره به دیدی من، به هه‌ڵه و نابه‌جێیانه سوودی لێ وه‌رگیراوه. له درێژه‌دا بۆ ئه‌م چه‌مكانه ده‌گه‌ڕێمه‌وه.\nنوسه‌ر ناتوانێ، له‌و پێگانه‌ی كه هه‌موو خه‌ڵك تیا خڕبونه‌ته‌وه، بێجیاوازی بمێنێته‌وه، مه‌گه‌ر هێنده سه‌رگه‌رمی شتێ بێ كه تێنه‌گا ئاگرێكی به‌ستوو و سارد هه‌ڵتۆقیوه تا دیكتاتۆره‌كان له وڵات وه‌ده‌ربنێن. ئه‌و دیكتاتۆرانه‌ی كه ناڕه‌وایه‌تییان شتێك نییه جگه له پێشلكردن دادوه‌ری و درێژیی ته‌مه‌نییان.\nهه‌ندێ له نوسه‌ره‌كان گوێ له خۆیان ده‌گرن. كاتێ مارسێل پرۆست بین، ئه‌م كاره ده‌توانێ شاكارێ به‌جێ بهێڵێ: زۆرن ئه‌و نوسه‌رانه‌ی كه به‌دانانی خۆیان له جێی كه‌سایه‌تی سه‌ره‌كیی ڕۆمانه‌كانیان، سه‌ركه‌وتوو بون له‌وه‌ی سه‌ره‌نجمان ڕابكێشن و بمانوروژێنن. به‌ڵام كاتێ خه‌ڵك تووشی وێرانه هاتن. به‌دبه‌ختیی كه‌سیی نوسه‌ر ناشایسته و پێكه‌نیناوییه، ته‌نها دلۆپێكی ئاوییه له ئۆقیانووسی مه‌زنی ئه‌و تراژیدییانه‌ی كه جۆری مرۆڤ ده‌توانێ به‌دیان بهێنێ. حه‌قمانه له‌باره‌ی خۆمان بنووسین، دانی پێدا بنێین، به‌و جۆره بنووسین كه پێی ده‌ڵێن (چیرۆكی ژیانیی خۆمان) و پشت له‌و دنیایه بكه‌ین كه تیایدا مرۆڤه‌كان له‌دایكده‌بن و ده‌ژێن و ده‌میرن. ئه‌م ئه‌ده‌بیاته شوێنێكی له نێو قه‌فه‌سه‌كانی كتێبفرۆشییه‌كاندا هه‌یه، به‌ڵام ئه‌وه ئه‌ده‌بیات نییه كه له‌به‌رچاومانه. هه‌روه‌ها ئه‌وه ئه‌ده‌بیان نییه كه من ده‌ینوسم: ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه ده‌زانم هه‌موو شتێ له خودی نوسه‌ره‌وه هه‌ڵقوڵاوه، ئه‌وانیتریش ده‌گرێته‌وه. بۆ به‌رزه‌فڕیی ئه‌ده‌بی، كه‌مێ وردبوونه‌وه پێویسته و ته‌نانه‌ت سوودیشی هه‌یه.\nهه‌ندێ له نووسه‌رانی تر، گوێ به زه‌نگی خه‌ڵكان ڕاده‌دێرن. ئه‌م وشه‌ی خه‌ڵكه زۆر كه‌متر له‌وه‌ی پێویسته به‌كارده‌هێنرێت. هه‌موو باسی دانیشتوان ده‌كه‌ن، باسی كۆمه‌ڵگا ده‌كه‌ن، به‌ڵام وادێته‌به‌رچاو، له‌به‌رئه‌وه‌یه ئێمه وڵاتگه‌لی باشوریین، هێشتا وشه‌ی خه‌ڵك بایه‌خه‌كه‌ی له‌ده‌ستنه‌داوه و، له ده‌سه‌ڵاتێكی زایه‌ڵه‌دار له‌نێوماندا هه‌یه. گوێگرتن واته ئاماده‌بوون بۆ ده‌ربڕینی وشه‌كان و وه‌رگێڕانی بێده‌نگی ئه‌و پیاو و ژنانه‌ی كه هیواخواز و چاوه‌ڕوانن كه كه‌سێ له تاریكایی شه‌وه‌وه ده‌ربكه‌وێ تا باسی ئازار و داهاتوویان بكات.\nرۆژێك كاتب یاسین (KATEB YACINE)(1929-1989)، شاعیری جه‌زائیری، پاش چه‌ندان ساڵ له مه‌نفا ده‌گه‌ڕێته‌وه گونده‌كه‌ی. یه‌كێك له پیره‌مێرده‌كانی گونده‌كه‌ی ده‌یناسێته‌وه و پێیی ده‌ڵێت: (ده‌ڵێی نوسه‌ری؟ كه‌واته دابنیشه و گوێم لێبگره). نووسین، پێش هه‌ر شتێك گوێگرتنه. نووسین وه‌رگێڕانێكی هه‌ستپێنه‌كراوه، ئه‌و ڕازه ڕووحانییه‌یه كه هه‌ندێكات ته‌نیا شاعیر و نووسه‌ر ده‌توانێ وه‌چنگی بخه‌ن و سه‌د ئه‌فسوس ئه‌گه‌ر نووسه‌ر هه‌ڵه بكات.\nنوسه‌ر شاهێده، شاهێدێكی هوشیار و هه‌ندێ كات چالاك. ئه‌و ته‌ماشای دنیا ناكات، به‌ڵكو لێی ڕاده‌مێنێ و ته‌نانه‌ت به وردی لێی ده‌توێژێته‌وه تاوه‌كو به پشت به‌ستن به به‌ڵگه و بینین و به كاریگه‌ری له ڕێگه‌ی خه‌یاڵكردنه‌وه‌ی خۆییه‌وه بنوسێت. نووسین له دنیا، له هه‌مان كاتدا جۆرێكه له هه‌وڵدان بۆ تێگه‌یشتنی دنیا. ئه‌وه ده‌زانین كه هۆش پێش هه‌ر شتێك، تێنه‌گه‌یشتنه له دنیا. له هێنری بێرگسۆنه‌وه ئه‌م پارچه نووسینه ده‌گوزامه‌وه: (هۆش به هۆی جۆری تێنه‌گه‌یشتنی سروشتیی ژیان ده‌ستنیشانكراوه). ده‌بێ بڕوامان به ڕاز و نهێنی هه‌بێ و له عه‌قڵ بترسین. هه‌روه‌ها ده‌بێ له‌و كه‌سانه‌ش بترسین كه پێیانوایه هه‌موو شتێك ڕوون و ساكاره و ته‌نیا ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كی سیسته‌ماتیكتان بۆ به‌جێ ده‌هێڵێ. كه‌سێكی وه‌ها دۆگماتیزمانه بیر ده‌كاته‌وه، چونكه لای ئه‌و ته‌نیا ئه‌و شتانه هه‌ن كه بنجبڕن، ئه‌و كه‌سانه‌ی كه گومان نایه‌ته نێو دڵیانه‌وه، بۆ ته‌ندروستیی كۆمه‌ڵگا مه‌ترسیدارن. بۆ ئه‌ده‌بیاتیش ترسناكن، چونكه نووسین له هه‌مان كاتدا گومانكردنه، گومانێكی به‌رده‌وام، واته زانینی ئه‌وه‌ی حه‌قیقه‌ت وه‌ك تۆپه، لێمان هه‌ڵدێ و به‌ره‌و وه‌همه‌كانیش هه‌ڵ ده‌درێ. حه‌قیقه‌ت زۆرجار شێوه‌یه‌كی تارماییانه‌ی هه‌یه، ئێمه به ڕووناكییه‌كه‌ی وێران ده‌كات. هێرمان بلوێل له‌م باره‌یه‌وه ده‌نووسێت: ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌ی كه بێ به‌رژه‌وه‌ندی ده‌رنه‌بڕاو، به‌رده‌وام سه‌ركه‌وتوو و براوه‌یه. به‌ڵگه‌نه‌ویسته كه به‌رژه‌وه‌ندی و حه‌قیقه‌ت له یه‌ك شوێن كۆ نابنه‌وه، به‌ڵام زۆرجار فه‌رمانڕه‌وایی به‌رژه‌وه‌ندیی به‌هێزتره و له په‌یوه‌ندیی نێوان مرۆڤه‌كان به‌رژه‌وه‌ندی زیندوتر و ئاماده‌تره تا حه‌قیقه‌ت. ڕۆژانه هێنده درۆ و گه‌نده‌ڵیی ئاشكرا ده‌بێت ته‌نانه‌ت تاوان به ڕاده و ئه‌ندازه باوه‌كه‌ی كه دیموكراسیی وه‌ك سیسته‌می پێكه‌وه‌ژیان نه‌ك ته‌نیا نه‌خراوه‌ته په‌راوێزه‌وه، به‌ڵكوو خیانه‌تیشی لێكراوه. نووسین ده‌ست له شیكردنه‌وه‌ی زیانه‌كانی ڕه‌هه‌نده كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌كان هه‌ڵناگرێت. ئه‌و له‌وه تێگه‌یشتووه كه ئه‌ده‌بیات سنووری هه‌یه و كتێبێك، هه‌رچه‌نده‌ش باڵا بێت، له به‌رامبه‌ر مافیا، له به‌رامبه‌ر پێگه مه‌زنه‌كانی سیاسه‌ت هیچ ده‌سه‌ڵاتێكی نییه. به‌م چه‌شنه هه‌ر چه‌نده حه‌قیقه‌ت، كه ته‌نیا به‌سه‌ر زمانی منداڵان و شاعیرانه‌وه‌یه، وره‌مان به‌رز ده‌كاته‌وه، به‌ڵام به هیچ شێوه‌یه‌ك ڕێگر نابێت له بازرگانی، دزیكردن و داته‌پین.


زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانیەوە)\nChallenging Minds. Changing Lives\nبرووس واکەر فێرگیسن \nسلێمانی, پارێزگای سلێمانی, کوردستان ، عێراق\nتۆپی پێ ، بالە ، تۆپی باسکە ، تێنسی سەرمێز\nزانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani، کورت دەکرێتەوە بۆ "AUIS") زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵیەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.\nزانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە شاری سلێمانیەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزیەکان و پیشەییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمیەکان. \nزانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی وەک زانکۆیەکی ھونەرە لیبراڵیەکان تەماشا کرا. بۆ ئەم مەبەستەش، ھەموو خوێندکارەکانی زانکۆ پێویستە پرۆگرامێکی بنچینەیی تەواو بکەن کە بواری ھەمەجۆر دەگرێتەوە لە زانستە مرۆڤایتیەکان و زانستەکان پێش تیشک خستنە سەر بوارە تایبەتیەکەی کە ھەڵیدەبژێرن. لە گشت ئاستەکانی خوێندندا، فێربوون لەڕێی پۆلە بچووک و ئاوێتەییەکانەوە پەرەی پێدەدرێت، درکاندنی راستی، کردنەوەی دەرگای گفتوگۆ لەنێوان خوێندکاران و دەستەی مامۆستایاندا. لەبەرئەوەی کە ھەموو وانەکان بە ئینگلیزی دەووترێنەوە، خوێندکارەکان زۆر بە زوویی زمانیان پاراو دەبێت تیایدا و دەرگا واڵا دەکات لەبەردەم دەرفەتی بێشوماری پیشەیی و ئەکادیمی لە ناو عێراق و دەروەی عێراقیشدا.\nلە سەرەتای پێشوازیکردنی یەکەم پۆلی ٤٥ خوێندکاری لە پاییزی ٢٠٠٧ دا، زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی گەشەی کردووە بۆ ٥٥٠ خوێندکاری زانکۆیی کە لە سەرتاسەری عێراقەوە دێن. سەرەڕای کاری کۆرسی ئەکادیمی وورد، خوێندکاران دەتوانن فێر بن و ڕای خۆیان دەرببڕن لەڕێی چالاکیە ھەمەجۆرەکانی دەرەوەی پۆل بە تیمە وەرزشیەکانەوە و یانەی دراما و پێشبڕکێ و ڕۆژنامەیەکی سەربەخۆی خوێندکاران وە چەندەھا ڕێکخراوەی تر.\nلە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٠ دا، زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی مۆڵەتێکی بێمەرجی پێنج ساڵی لە لایەن ئەکادیمیای ئەمریکیەوە بۆ خوێندنی لیبراڵ بەدەستھێنا، وە ناسینی زانکۆکە بۆ پێوەرە بەرزەکانی لە خوێندنی ھونەرە لیبراڵیەکان. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی تاکە زانکۆیە لە عێراقدا ئەم مۆڵەتەی لە ئەمریکا بەدەست ھێنابێت.\n١ کامپی نوێ\n٢.١ بەرنامەکانی بەکالۆریۆس\n٢.١.١ بەشی ئەندازیاری\n٢.١.٢ بەشی به‌ڕێوه‌بردنی کار\n٢.١.٣ بەشی لێکۆڵینه‌وه‌ی نێوده‌وڵه‌تییەکان\n٢.١.٤ بەشی بەکالۆریۆس له سیسته‌مه‌کانی زانیاری و ته‌کنۆلۆجیا\n٢.١.٥ بەشی ڕۆژنامەوانی ئینگلیزی\n٣ هەروەها ببینە\nپێشتر لە ساڵی ٢٠٠٧ دا دامەزرێنەرەکانی زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی زانکۆکەیان وا دادەنا کە بینایەکی خاوەن باشترین و نوێترین تەکنیکە کە لەگەڵ خواستەکانی دامەزراوەکەدا دەگونجا کە ببێت بو دامەزراوێکی پلە یەک کە خوێندکاران لە سەرتاسەری عێراقدا ڕابکێشێت.\nبۆ گەیشتن بەم ئامانجە، دەستبەجێ دەستکرا بە دروستکردنی بینا لەسەر پارچەیەک زەوی فراوانی ٤٣٠ ھێکتاری، و زانکۆکە لەسەر بینانیەکی کاتی لە ناو جەرگەی سلێمانیدا دامەزرێنرا.\nئەمڕۆ، تاقمەکانی بینا دروستکردن ناوەوەی نوێترین بینای سەرۆکایەتی پڕ لە ئامێر و تەکنیک و تەکنۆلۆژیای نوێ تەواو دەکەن کە دەبێتە گرنکترین بینای نوێی زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی. ھەر کە تەواو بوو، ئەم بینا پێنج ئاستە پێشکەوتووە نایابە ئیدارەی زانکۆکە و زنجیرەیەک تاقیگەی کۆمپیوتەر و شوێنی نانخواردنی نایاب و ھۆڵێکی بەکارھێنانی ھەمەلایەنە دەگرێتە خۆ.\nلای ڕۆژھەڵاتی بینای سەرۆکایەتیەکەوە، تا ڕادەیەک کاری یەکەم بینا لە دوانە ئەکادیمیەکە تەواو بووە کە پلانیان بۆ دانرابوو. ئەم بینایە پێکھاتووە لە ١٥ پۆل، چەند تاقیگەیەکی کۆمپیوتەر،کتێبخانە سەرەکیەکە، دوو ھۆڵی خوێندنەوەی بێدەنگ، نووسینگەی دەستەی خوێندن و چەند ھۆڵێکی کۆبوونەوەی پڕ لە ئامێر و کەلوپەل.\nئه‌ندازیاری ئەندازیاری سیستەمەکانی کۆنترۆڵ ئەم بەشە گرنگیی دەدات بە دیزاینکردن و شیکردنەوە ی شێوازی بەرێوەبردنی کۆمەڵێک سیستەمی تەکنەلۆجی لە بواری جیاوازی ئەندازیاریدا. لێهاتووییەکانی ئەم بەشە لە گشت ئیشەسازییەکان دادەمەزرێن وەکو کارگەی چیمەنتۆ و پاڵاوگە پێترۆکیمیاویەکان.\nئەندازیاری ووزە ئەم بەشە تێکەڵەیەکە لە نێوان میکانیک و کیمیاوییەکان. فێرخوازان زانستی گەرمییەکان و گواستنەوەی گەرمیی وزیاتر...فێردەبن.\nئەندازیاری بەرێوبردنی بەرهەم ئەم بەشە فێرخوازان ئامادە دەکات بۆ بەرێوبردنی پڕۆژە لە کەرتی پیشەساز ی، تیشکدەخاتە سەر پیشەسازییەکە و پێداویستیەکانی ئەندازیاری.\nئەندازیاری بەڕێوەبردنی بیناسازی ئەم بەشە یارمەتی فێرخوازان دودات بۆ هاریکاری و بەرێوەبردنی بیناسازی و پرۆژەی ئەندازیاری\nبەشی به‌ڕێوه‌بردنی کار[دەستکاری]\nبەشی لێکۆڵینه‌وه‌ی نێوده‌وڵه‌تییەکان[دەستکاری]\nبەشی بەکالۆریۆس له سیسته‌مه‌کانی زانیاری و ته‌کنۆلۆجیا[دەستکاری]\nبەشی ڕۆژنامەوانی ئینگلیزی[دەستکاری]\nلیستی زانکۆ عەرەبییەکان\nسەبارەت بە زانکۆی ئەمریکی لە عێڕاق، سلێمانی (کوردی)\nسەبارەت بە زانکۆی ئەمریکی لە عێڕاق، سلێمانی (ئینگلیزی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=زانکۆی_ئەمریکیی_عێراق_–_سلێمانی&oldid=711371»\nوتارەکان بە بەستەرە دەرەکییەکان بە زمانی کوردی\nفێرکاری لە عێراق\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٢٩ی ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


چوار ساڵ به سه‌ر ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی ڕووسیا له سوریا تێپه‌ڕ ده‌بێت | Rwmal\nده‌ستپێك هه‌واڵی جیهانی چوار ساڵ به سه‌ر ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی ڕووسیا له سوریا تێپه‌ڕ ده‌بێت\nچوار ساڵ به سه‌ر ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی ڕووسیا له سوریا تێپه‌ڕ ده‌بێت\n4 ساڵ به‌ر له ئێستا به‌شار ئه‌سه‌د به فه‌رمی داوای له ڕووسیا کرد تا له ڕووی سه‌ربازییه‌وه پاڵپشتی له سوریا بکات و له ئاکامی ئه‌و پاڵپشتییه ئاسمانییه‌ی مۆسکۆ، ئێستا دیمه‌شق باس له‌وه ده‌کات که له سه‌دا 90 ی خاکی سوریا له ژێر ده‌ستی گرووپه تیرۆریستییه‌کان و هه‌روه‌ها نه‌یارانی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی به‌شار ئه‌سه‌د ئازاد کراوه.\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 30 ی ئه‌یلول، چوار ساڵ به سه‌ر ده‌ستێوه‌ردانی سه‌ربازی ڕووسیا له سوریا تێپه‌ڕ ده‌بێت. له‌م ڕۆژه‌دا نێرده‌ی تایبه‌تی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بۆ کاروباری سوریا کۆتایی کاری پێکهێنانی لێژنه‌ی داڕشتنه‌وه‌ی ده‌ستووری سوریای ڕاگه‌یاند و بڕیاره له ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تیش ئه‌م بابه‌ته تاوتوێ بکرێت. به‌ڕێوه‌چوونی دانیشتنه‌کانی ئه‌و لێژنه‌یه به واتای ده‌ستپێکردنی دانوستانی نێوان نوێنه‌رانی حکومه‌تی سوریا، نه‌یاران و کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی ئه‌م وڵاته بۆ دیاریکردنی چاره‌نووسی سیاسی داهاتووی سوریا دێت.\n30 ی ئه‌یلولی ساڵی 2015 دیوانی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری ڕووسیا ڕایگه‌یاند که به‌شار ئه‌سه‌د به فه‌رمی داوای هاوکاری سه‌ربازیی له ڤلادیمیر پوتین کردووه.\nپوتین پێشنیاره‌که‌ی سوریای خسته به‌رده‌م په‌رله‌مانی وڵاته‌که‌ی و به کۆی ده‌نگ په‌سه‌ند کرا. ئامانج له‌و به‌شدارییه‌ش، پاڵپشتی سه‌ربازی ئاسمانی له هێزه‌کانی حکومه‌تی سوریا بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی گرووپه تیرۆریستییه‌کان بوو.\nله پاش په‌سه‌ندکردنی ئه‌و بڕیاره‌ش هێزه‌کانی ڕووسیا له ڕووی ئاسمانییه‌وه پاڵپشتی خۆیان له حکومه‌ته‌که‌ی به‌شار ئه‌سه‌د ده‌ستپێکرد و به بۆچوونی زۆربه‌ی شاره‌زایان، یه‌کێک له هۆکاره‌کانی مانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی ئه‌سه‌د تا به ئه‌مڕۆ بووه. ئێستا دیمه‌شق ڕایگه‌یاندووه که له سه‌دا 90 ی خاکی سوریا کۆنتڕۆڵ کراوه‌ته‌وه و ئاواره‌کانیش سه‌رقاڵی گه‌ڕانه‌وه‌ن بۆ زێد و ماوای خۆیان له هه‌ندێک ناوچه‌ی سوریا./.\nمنداڵانى عیراق له‌مه‌ترسیدان\n13 کەس بەتۆمەتی کێشان و فرۆشتنی مادەی هۆشبەر دەستگیر کران


داخستن و کردنەوە؛ مێژووی ٣٠ ساڵ خەباتی پارتە کوردییەکانی تورکیا\n10:02 - 27/03/2021\nداخستن و کردنەوە؛ مێژووی ٣٠ ساڵ خەباتی پارتە کوردییەکانی تورکیا\nسەپاندنی دوو ساڵ و شەش مانگ زیندانیی بەسەر عومەر فاروق گەرگەرلیئۆغڵو پەرلەمانتاری پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) و لێسەندنەوەی متمانە لێی، رووداوەکانی ساڵی ١٩٩٤ی بە بیر کوردەکاندا هێنایەوە. ٣٠ ساڵە کوردەکانی باکور پارت دروستدەکەن و لێیان دادەخرێت، بەڵام ئەوان کۆڵ نادەن و گەرموگوڕتر دەبن. لە ٣٠ ساڵی رابردوودا چی بەسەر پارتە کوردییەکاندا هاتووە؟\nمێژووی ٣٠ ساڵ خەبات\nدوای ئەوەی گەرگەرلیئۆغڵو متمانەی لێسەندرایەوە، لەناو پەرلەمانی تورکیا مانگرتنی راگەیاند و وتی، "پەرلەمان بەجێناهێڵم." ١٠٠ پۆلیس چوونە ناو پەرلەمان و گەرگەرلیئۆغڵویان دەستگیر کرد.\nدوای وەرگرتنی ئیفادە لێی، گەرگەرلیئۆغڵو ئازاد کرا، بەڵام ئەم رووداوە کاردانەوەی لەناو هەدەپەدا بەدوای خۆیدا هێنا.\nهەدەپە لە راگەیەندراوی خۆیدا دەڵیت، "فەرمانڕەوایی پارتی داد و گەشەپێدان و پارتی بزوتنەوەی نەتەوەیی دوژمنی دیموکراسییە، دەسەڵاتی کودەتان، لە بەردەم هەمووماندا دەسەڵاتێک هەیە کە بە هەموو دەسەڵاتی خۆیەوە ستەم لە گەل دەکات و فشار بەکاردەهێنێت. ئەوەی پێش ٢٧ ساڵ روویدا، ئەمڕۆ لەلایەن ئاک پارتی و مەهەپەوە دووبارە دەکرێتەوە."\nدەیەی ١٩٩٠ بە فشارەکانی سەر پارتە کوردییەکان بە تایبەت (HEP) دەستیپێکرد، تاکو ئێستا بەردەوامیی هەیە و بە هەدەپەش کۆتایی نایەت.\nگەشتی پارتە سیاسییە کوردییە رێگا پێدراوەکان بەم جۆرە دەستیپێکرد و تاکو ئێستا هاتووە؛ پارتی کاری گەل (HEP)، پارتی دیموکراسی (DEP)، پارتی ئازادی و دیموکراسی (ÖZDEP)، پارتی دیموکراسی گەل (HADEP)، پارتی گەلی دیموکرات (DEHAP)، پارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP)، پارتی ئاشتی و دیموکراسی (BDP) و دواترینیشیان پارتی دیموکراسی گەلان (HDP).\nلە (HEP)وە تاکو (HDP) زۆر شت لە تورکیا گۆڕا، زۆر شت نەمان و زۆر شتیش سەریانهەڵدا، بەڵام ئەوەی نەگۆڕا و تاکو ئێستاش وەک خۆیەتی فشاری سەر پارتە کوردییەکانە، وەک پەرلەمانتارانی یەکەم پارتی کوردی دەستگیرکران و لە پەرلەمان دەرکران، ئاواش ئێستا پەرلەمانتارانی هەدەپە متمانەیان لێدەسەندرێتەوە و لە پەرلەمان وەدەردەنرێن.\nیەکەم چوونە پەرلەمانی تورکیا بۆ کورد بەهۆی پارتی کاری گەل (HEP)بوو، کە سەرۆکی گشتیی پارتەکە فەهمی ئشکلار بوو.\nلە هەڵبژاردنی پەرلەمانی ٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١، (HEP)ی کوردی لەگەڵ پارتی گەلی سۆسیال دیموکرات (SHP) هاوپەیمانی بەست و بەم هۆیەوە توانیان ١٨ کورسی پەرلەمانی تورکیا بەدەستبهێنن.\nدوو ساڵ دواتر پارتێکی دیکەی کوردی بە ناوی پارتی دیموکراسی (DEP) و بە سەرۆکایەتی یاشار کایا دامەزرا.\nپارێزبەندی هەڵگرتن و دەستگیرکردنەکان\nبەهۆی کردنەوەی دۆسییەک لەلایەن داگاوە دژی (HEP)ی کوردی، پەرلەمانتارانی تاکە پارتە کوردییەکە ناچار بوون وەک فراکسیۆنی پارتی دیموکراسی (DEP) کە دووەم پارتی کوردی تورکیا بوو، بەردەوامی بە کارەکانیان بدەن.\nئەوەی هەموانی توشی شۆک کرد و یەکەم زیانیش بوو لە سیاسەتی کوردی درا، کوشتنی پەرلەمانتاری شاری ماردین مەهمەت سینجار بوو لە شاری باتمان.\nدوای ئەوەشی لەیلا زانا لە پەرلەمان بە زمانی کوردی سوێندی یاسایی خوارد، هەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەر پەرلەمانتاران دەستیپێکرد و ئەم دۆخەش تاکو ساڵی ١٩٩٤ بەردەوامیی هەبوو.\nلە ٤ی مانگی ئازاری ١٩٩٤، پارێزبەندی لەسەر خەتیب دیجلە، لەیلا زانا، ئۆرهان دۆغان، ئەحمەد تورک، سڕی ساکک پەرلەمانتارانی (DEP) هەڵگیرا.\nهەمان رۆژ و دوای هەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەریان، هەریەک لە خەتیب دیجلە و ئۆرهان دۆغان دەستگیرکران.\nپەرلەمانتارە کوردەکانی دیکە دوو شەو لەسەر یەک لە پەرلەمان مانەوە و نەخەوتن، بەڵام ناڕەزایەتییەکەیان هیچی نەگۆڕی.\nدواتر بە تۆمەتی "ناپاکی بەرامبەر دەوڵەت، دەرهێنانی بەشێک لە خاکی دەوڵەت و دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆ لەسەر ئەم خاکە" هەریەک لە لەیلا زانا، ئەحمەد تورک، سڕی ساکک، سەدات یورتتاش، سەلیم ساداک، مەحمود ئاڵناک، خەتیب دیجلە و ئۆرهان دۆغان بە بڕیاری دادگای ئاسایشی دەوڵەت دەستگیرکران و رەوانەی زیندانی ناوەندیی ئەنقەرە کران.\nهەریەک لە رەمزی کارتاڵ، زوبەیر ئایدار، نایف گوینەش، نیزامەتتین تۆغوچ، مەحمود کڵنچ و عەلی یغیت ناچار بوون هەڵبێن و تورکیا بەجێبهێڵن.\nدوای ئەم رووداوانە، دادگای دەستوری تورکیا لە ١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٤ بڕیاری داخستنی (DEP)ی دەرکرد کە دووەم پارتی کوردی بوو.\nبەربەستی هەڵبژاردن؛ بەربەستی کورد\nپێش داخستنی دووەم پارتی کوردی، پارتێکی کوردی دیکە بە ناوی پارتی دیموکراسی گەل (HADEP) لە ١١ی ئایاری ١٩٩٤ بە سەرۆکایەتی مورات بۆزلاک دامەزرا.\nپارتە نوێیەکەی کوردان، سەرەڕای ئەوەی توانی لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەی ساڵی ١٩٩٥ نزیکەی ملیۆن و نیوێک دەنگ بەدەستبهێنێت، بەڵام بەهۆی ئەوەی نەیتوانی بەربەستی ١٠٪ی هەڵبژاردن تێبپەڕێنێت، نەچوونە پەرلەمانەوە.\nپارتی دیموکراسی گەل (HADEP) لە هەڵبژاردنە خۆجێییەکەی ساڵی ١٩٩٩دا توانی سەرۆکایەتی شارەوانییەکانی ٣٧ شار و شارۆچکە بباتەوە کە دیارترینیان بریتی بوون لە ئامەد، ئاگری، باتمان، بینگۆل، هەکاری، سیرت و وان.\nهەڵواسینی وێنەی عەبدوڵا ئۆجەلان و ئاڵای پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە کۆنگرەی پارتی دیموکراسی گەل (HADEP)، بووە هۆی دەستگیرکردنی مورات بۆزلاک سەرۆکی پارتەکە و بەشێک لە کەسە باڵاکانی پارتە کوردییەکە.\nبە تۆمەتی" یارمەتیدان و هاوکاریکردنی پەکەکە و بوون بە شوێنی کاری نایاسایی"، دادگای دەستوری تورکیا لە ١٣ی ئازاری ٢٠٠٣، بڕیاری داخستنی دیموکراسی گەل (HADEP)ی دەکرد و بۆ ماوەی پێنج ساڵیش چالاکی و کاری سیاسی لە بەرپرسانی پارتەکە قەدەغە کرا.\nمورات بۆزلاکی سەرۆکی پارتەکەش، چەند جارێک دەستگیرکرا، تاکو لە ساڵی ٢٠١١ لە رێگای پارتی ئاشتی و دیموکراسی (BDP)وە بوو بە پەرلەمانتاری تورکیا و لە ٤ی کانونی دووەمی ٢٠١٥ش بەهۆی توشبوونی بە شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد.\nپارتی گەلی دیموکرات\nلە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧ پارتی گەلی دیموکرات (DEHAP) دامەزرا، بە تۆمەتی ئەوەی کە بەبێ ئەوەی کاروباری یاسایی حزبەکە تەواو بکەن بەشداری هەڵبژاردنیان کردووە، لە ساڵی ٢٠٠٢ لەلایەن دادگای دەستورییەوە دۆسیەیان لەسەر کرایەوە تاکو دایبخەن، لە رۆژی ١٩ی مانگی تشرنی دووەمی ٢٠٠٥ پارتە کوردییەکە خۆی هەڵوەشاندەوە.\nدوای بەسەربردنی ١٠ ساڵ لە زیندان، هەریەک لە لەیلا زانا، سەلیم ساداک، خەتیب دیجلە و ئۆرهان دۆغان پەرلەمانتارانی پارتی دیموکراسی (DEP) لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ ئازاد کران و لە ساڵی ٢٠٠٥ پێشڕەویی دامەزراندنی بزوتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراسییان (DTH) کرد.\nبزوتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراسی (DTH) بە ناوی پارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP)وە لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥، بوون بە یەکەم حزبی تورکیا کە سیستمی هاوسەرۆکایەتی پەیڕەو بکەن.\nیەکەم هاوسەرۆکانی پارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP) بریتی بوون لە ئەحمەد تورک و ئایسەل توغلوک، بەڵام لەبەرئەوەی ئەو کاتە کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی تورکیا سیستمەکەی پەسەند نەدەکرد، ناچار ئەحمەد تروک کرا بە سەرۆکی پارتەکە.\nپارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP) بوو بە گۆڕەپانی پەرلەمانتارە دوورخراوەکانی پارتی دیموکرات و ئەو سیاسییە کوردانەی تازە دەرکەوتبوون.\nپارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP) لە ساڵی ٢٠٠٧ بە دروشمی "پاڵێوراوانی هەزار هیوا" چووە هەڵبژاردنەوە و چەند سیاسییەکی کوردە ناردە پەرلەمانی تورکیاوە کە دیارترینیان سەڵاحەدین دەمیرتاش، گوڵتان کشاناک و لەیلا زانا بوون.\nلە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ دادگای دەستوری تورکیا بە تۆمەتی "دابەشکردنی یەکێتی دەوڵەت، دامەزراندنی لەلایەن رێکخراوی تیرۆریستی و وەرگرتنی رێنمایی لە ئۆجەلانەوە" دۆسییەی بۆ داخستنی پارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP) کردەوە.\nلە دۆسییەکەدا داواش کرابوو بۆ ماوەی پێنج ساڵ کاری سیاسی لە ٢٢١ بەرپرس و کەسایەتی ناو پارتەکە قەدەغە بکرێت، لەوانەش ئەحمەد تورک.\nلە ١١ی کانونی یەکەمی ٢٠٠٩ بە زۆرینەی دەنگی ئەندامانی دادگای دەستوری تورکیا سێ بڕیاری قورسی دەرکرد کە بریتی بوون لەمانە؛ داخستنی پارتی کۆمەڵگای دیموکرات (DTP)، قەدەغەکرنی کاری سیاسی لە ٣٧ سیاسی پارتەکە بۆ ماوەی پێنج ساڵ و لێسەندنەوەی متمانە لە پەرلەمانتاران ئەحمەد تورک و ئایسەل توغلوک.\nدوای لێسەندنەوەی متمانە لە ئەحمەد تورک و ئایسەل توغلوک ژمارەی پەرلەمانتارانی کورد کەمیکرد، بەڵام دواتر ئوفوک ئوراس پەرلەمانتاری سەربەخۆی ئیستانبوڵ هاتە ریزی پەرلەمانتارە کوردەکان، بەم جۆرە ژمارەکە گەیشتەوە ٢٠ کەس و بە ناوی فراکسیۆنی پارتی ئاشتی و دیموکراسی (BDP) دەستیان بە کارکردن کرد.\nنوری یامان پەرلەمانتاری شاری موش کرا بە سەرۆکی پارتی ئاشتی و دیموکراسی (BDP). ئەم پارتە ئاماژەی بەوە کردبوو، نەخشە رێگای ئۆجەلان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد گرنگە و پێویستە لەسەر ئەم رێگایە هەنگاو بنرێت.\nلە ١ی شوباتی ٢٠١٠ کۆنگرەی نائاسایی پارتەکە ئەنجام درا و سەڵاحەدین دەمیرتاش توانی ببێت بە سەرۆکی پارتەکە.\nپارتی ئاشتی و دیموکراسی لە پڕۆسەی ئاشتیدا رۆڵێکی گرنگیان بینی کە ساڵی ٢٠١٣ دەستیپێکرد و تەموزی ٢٠١٥ کۆتایی هات.\nپارتی دیموکراتی گەلان\nلە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ بە سەرۆکایەتی ئەرتوغرول کویرکچو و سەباحەت تونجەل، پارتی دیموکراتی گەلان لە پەرلەمانی تورکیا راگەیەندرا.\nدواتر ئەم پارتانە چوونە ناو پارتی دیموکراتی گەلانەوە؛ پارتی ئاشتی و دیموکراسی، پارتی شۆڕشگێڕی سۆسیالیست، پارتی سۆسیالیستی چەوساوەکان، پارتی رزگارکەرەوەی دیموکراسی، پارتی سەوزەکان و ئایندەی چەپ.\nلە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٤ پەرلەمانتارەکانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی چوونە ناو فراکسیۆنی هەدەپەوە، بەڵام سەرۆک شارەوانی و بەرپرسی شارەکانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی لەناو پارتەکەی خۆیاندا مانەوە.\nدواتر و لەسەر ئەم بنەمایە، کورد بە ناوی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)وە بەشداری لە هەڵبژاردنی پەرلەمان و بە ناوی پارتی ئاشتی و دیموکراسیشەوە بەشداری لە هەڵبژاردنە خۆجێییەکان و شارەوانییەکاندا کرد.\nهەدەپە لە هەڵبژاردنەکانی ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ توانی دەنگی شەش ملیۆن کەس بەدەستبهێنێت، کە دەیکردە ١٣،١٢٪ی پەرلەمانی تورکیا و بەم جۆرەش ٨٠ پەرلەمانتاری هەدەپە چوونە پەرلەمانەوە.\nلە ١ی تشرینی دووەمی هەمان ساڵ هەڵبژاردن دووبارە کرایەوە، بەڵام ئەم جارەیان هەدەپە دەنگەکانی بۆ ١٠،٧٦٪ و ژمارەی پەرلەمانتارەکانیشی بۆ ٥٩ کەس کەمی کرد.\nپارتی ئاشتی و دیموکراسیش لە هەڵبژاردنە خۆجێییەکاندا توانی شارەوانی ١٠٢ شار بباتەوە.\nخۆبەڕێوەبەری و شەڕ\nپارتی ئاشتی و دیموکراسی لە ١١ی تەموزی ٢٠١٤ بە دروشمی "خۆبەڕێوەبەری دیموکراسی و ژیانی ئازاد بونیاد دەنێین" کۆنگرەی سێیەمی خۆی بەست و ناوەکەشی گۆڕی بۆ پارتی هەرێمە دیموکراسییەکان. هەریەک لە کاموران یوکسەک و ئەمینە ئاینا بوون بە یەکەم هاوسەرۆکی پارتە کوردییە نوێیەکە.\nلەگەڵ راگەیاندنی خۆبەڕێوەبەریدا، لە زۆربەی ناوچە کوردییەکان و ناوەندی شارەکان خەندەق لێدرا و بەربەست دروستکرا.\nبۆ لابردنی خەندەق و بەربەستەکان، قەدەغەی هاتوچۆ لەلایەن تورکیاوە راگەیەندرا، ئۆپراسیۆنەکان دەستیان پێکرد و لە ناوچە کوردییەکان سەردەمی شەڕ و پێکدادان دەستیپێکرد.\nقەیوم واتە بەرپرس لەلایەن دەوڵەتەوە بۆ شوێنی بەرپرس و سەرۆک شارەوانییەکانی ١٠ شاری گەورە، ٧٢ شارۆچکە و ١٢ شارەدێ دانران.\nلە هەمان کاتدا ٩٥ هاوسەرۆک شارەوانی کورد دەستگیرکران، لەو ژمارەیە ٥٨ کەسیان تاکو ئێستا دەستبەسەرن کە ٢٢ کەسیان ژنن.\n١١ هاوسەرۆک شارەوانی کورد سزای زیندانییان بۆ دەرکرا و بە هەموویان ٧٨ ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێندرا. لەو ١١ کەسە سێ کەسیان تورکیایان بەجێهێشت.\nهەدەپە بەرەو کوێ؟\nماوەی چەند ساڵێکە هەوڵی داخستنی دوا پارتی کوردی دەدرێت کە پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)یە، ئەم هەوڵانە تاکو ئێستاش بەردەوامییان هەیە، داخستنی هەدەپە سەریش بگرێت، وەک رابردوو کوردەکان دەست بە دامەزراندنی پارتێکی دیکە دەکەن، بەڵام ئەوەی کوردەکان نیگەران دەکات ئەوەیە؛ بەشێکی گەورەی وزەی بزوتنەوەی کورد لە تورکیا بۆ دروستکردن و دامەزراندنی پارتی نوێ دەچێت.\nداخستنی پارتە کوردییەکان چەند زیانی لە بزوتنەوەی کورد لە باکوری کوردستان دابێت، هێندەش سودی پێگەیاندووە، چونکە کاتێک پارتێکی کوردی دادەخرێت، کوردەکانی باکوری کوردستان بە گەرموگوڕیی و توڕەییەکی زۆرترەوە پشتیوانی ئەو پارتە نوێیە دەکەن کە دروست دەکرێتەوە.\nخوێندنەوەیەك بۆ هزری سیاسی و رۆشنبیری عەلی شەریعەتی\nدیپلۆماسیی هەرێمی کوردستان و ئاڵنگارییە یاساییەکانی\nرۆڵی پەروەردە لە پێشكەوتنی تاك و كۆمەڵگەدا\nسەرچاوەکانی تووشبوون بە خەمۆکی و چارەسەرەکانی\nدامەزراوەی مێژوویی تورک، یان ناوەندێک بۆ شێواندنی مێژووی کورد\nتێکۆشان لەناو دڵی دوژمندا\nکۆنفرانس و هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی بزوتنەوەی گۆڕان بەرەو کوێ؟\nهاتنە پێشەوەی خوێنی تازە و هێزی نوێ\nبایدن و ئەردۆگان: پاش دیدار\nئایا کورد دەتوانێت ئەم بۆشاییە پڕ بکاتەوە؟\nسامانی وەستا بەكر\nمێژوو زانستە نەک چیرۆک، بۆیە وامانبەسەرهات\nئەم بابەتە کۆکراوەیەکە لە مێژووی پەیوەست بەکوردەوە،\nكه‌ریم قه‌ره‌چه‌تانی و نیل پوستمن\nكار بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن كۆمه‌ڵگایه‌كی ئه‌حمه‌ق و گوێڕایه‌ڵ بۆ خۆیان به‌رهه‌م بهێنن


📅 05-05-1988 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 1/21/2017 5:14:51 PM\n👫 ئارام بۆگدی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 23 2012 10:45PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 54% ✍ هـ.ب. 12/23/2012 10:45:09 PM\n🏰 بۆگد شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 23 2012 10:43PM\n👁 ئەم بابەتە 15,719 جار بینراوە\nبۆگد، گوندێکە سەر بەشارەدێی(ئاشتی) شارۆچکەی(کۆيە)ی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 3 2 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 12/23/2012 10:43:46 PM\n📷 دوو ئەنفالکراوی گوندی بۆگد، لە 05-05-1988 ئەنفالکراون وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 13 2017 9:25PM\nلای ڕاستەوە: 1-ئازاد ڕەشید، 2- عوسمان حەمەساڵح [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 7 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 8/13/2017 9:25:11 PM\n💚 عوسمان حەمەساڵح ئەنفالکراوان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 13 2017 9:18PM\n👁 ئەم بابەتە 6,643 جار بینراوە\nخەڵکی گوندی بۆگدی گەرمیانە، لە05-05-1988 لە شاڵای [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 9 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 8/13/2017 9:18:54 PM\n💎 قەڵای بۆگد شوێنەوار و کۆنینە\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 17 2015 11:37AM\n👁 ئەم بابەتە 12,205 جار بینراوە\nئەم شوێنەوارە دەکەوێتە گوندی بۆگد کە نزیکەی (50) ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 3/17/2015 11:37:23 AM\n🗄 سەرچاوەکان 19,519


دزێ تەکێ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nDizec - دیزج تکیە - Dizaj-e Takyeh\nپۆتانەکان: 37°25′21.5″N 45°10′22.5″E / 37.422639°N 45.172917°E / 37.422639; 45.172917پۆتانەکان: 37°25′21.5″N 45°10′22.5″E / 37.422639°N 45.172917°E / 37.422639; 45.172917\n١٬٢٩٧ مەتر (٤٬٢٥٥ پێ)\nدزێ تەکێ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ بەراندێزا ئەڤراز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nدزێ تەکێ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی شەمس حاجیان.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی مورادەلیا ئەڤراز.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ساعەتلوو.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٠٣) کەس و (٢٠٤) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دزێ_تەکێ&oldid=899104»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٤٧ی ٣ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


مێژوی ئەمڕۆ 29/1 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 29/1\nمێژوی ئەمڕۆ Jan 29, 2020\n- لە رۆژى 29/1/1688 ئیمانویل سفیدنبوری (Emanuel Swedenborg)، فەیلەسوفی سویدی لە شارى ستۆکهۆڵم لە دایکبووە، لە رۆژى 29/3/1772 لە تەمەنى (84) ساڵى بە جەڵتەى مێشک لە بەریتانیا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1860 ئەنتوان چیخۆف (Антон Павлович Чехов)، چیرۆکنوس و نوسەرى شانۆى روسی لە روسیا لە دایکبووە، لە رۆژى 15/7/1904 لە تەمەنى (44) ساڵى بە نەخۆشى سیل لە ئەڵمانیا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1866 رۆمان رولان (Romain Rolland)، نوسه‌ری فه‌ره‌نسی لە شارى کلامیسى لە فەڕەنسا لە دایکبووە، لە رۆژى 30/12/1944 لە تەمەنى (78) ساڵى بە نەخۆشى سیل کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1915 خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 29/1/1867 فیسنتی بلاسکۆ ئیبانیز (Vicente Blasco Ibáñez)، ئەدیبی ئیسپانی لە شارى بلنسیە لە ئیسپانیا لە دایکبووە، لە رۆژى 28/1/1928 لە تەمەنى (60) ساڵى لە شارى منتۆن لە فەڕەنسا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1869 دولت ئەبیەز (دولت حەبیب بەتروس)، ژنە ئەکتەری میسری لە شارى ئەسیوت لە دایکبووە، لە رۆژى 4/1/1978 لە تەمەنى (81) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1917 تاکو ساڵى 1972 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1929 مه‌لیک ئه‌لجه‌مه‌ل، ژنه ئه‌کته‌ری میسری لە شارى پور سەعید لە دایکبووە، لە رۆژى 23/12/1982 لە تەمەنى (53) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1951 تاکو ساڵى 1981 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1941 نادر جەلال، ئەکتەر و دەرهێنەری میسری لە دایکبووە، لە رۆژى 16/12/2014 لە تەمەنى (73) ساڵى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1945 تۆم سێلیک (Tom Selleck)، ئەکتەری ئەمریکی لە شارى دیترۆیت لە ئەمەریکا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1951 فیتور نورت (Vítor Norte)، ئەکتەری بورتوگالی لە شارى بۆریا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1953 ریاز خولی، ئەکتەری میسری لە شارى منوفیە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1954 جەمال بخیت، شاعیرى میسری لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1963 رۆبەرت فروست، شاعیری ئەمریکی لەتەمەنى (88) ساڵى بەنەخۆشى لە شارى بۆستن کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 26/3/1874 لە شارى سان فرانسیسکۆ لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1970 ئەحمەد عونان، ئەکتەری کوێتی لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 1992 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1970 هیزەر گرهام (Heather Graham)، ژنە ئەکتەر و نوسەر و دەرهێنەری ئەمریکی لە شارى میلواکى دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1979 کۆکا (ناجیە ئیبراهیم بیلال)، ژنە ئەکتەرى میسرى لە تەمەنى (61) ساڵى لە شارى ئەسکەندەریە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 7/3/1917 لە دایکبووە، لە ساڵى 1935 تاکو ساڵى 1978 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 29/1/1982 ئادەم لامبرت (Adam Mitchel Lambert)، گۆرانیبێژ و ئەکتەر و موزیکیان و شاعیری ئەمریکی لە شارى ئیندیاناپۆلیس لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1987 ئیبراهیم عبدولرەزاق، ئەکتەری میسری لە شارى قاهیرە لە تەمەنى (45) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 18/5/1942 لە گوندێکى شارى دقهلیە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/1988 حەسەن الامام، دەرهێنەری میسری لە تەمەنى (68) ساڵى لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 6/3/1919 لە شارى مەنسورە لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 29/1/2011 سالم نەحاس، رۆماننوس و چیرۆکنوس و شاعیر و نوسەری ئەردەنی لە تەمەنى (71) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1940 لە شارى مادبا لە دایکبووە.


لە تەنها یەک ڕۆژدا زیاتر لە 1000 کەس لە بەڕازیل بەهۆی کۆرۆناوە گیانیان لەدەستدا\nوەزارەتی تەندروستی بەڕازیل ڕایگەیاند لە ماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا 1,179 کەس بەهۆی پەتای کۆرۆناوە گیانیان لەدەستداوە، ئەمەش تاوەکو ئێستا ژمارەیەکی پێوانەییە لەو وڵاتەدا.\nوەزارەتی تەندروستی بەڕازیل ئەوەشی خستەڕوو تاوەکو ئێستا 271,628 کەس توشی پەتای کۆرۆنا بوون و 17,971 کەسیش بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.\nئەمەش یەکەمین جارە ژمارەی گیان لەدەستدانەکان لە بەڕازیل 1000 کەس تێبپەڕێنێت، ئەگەر هاتوو حاڵەتەکانی گیان لەدەستدان بەوشێوەیە بەردەوام بێت لە هەڵکشان ئەوا وڵاتەکە زووتر لەوەی پێشبینی کراوە دەگاتە لوتکەی پەتاکە.\nڕۆژی دووشەممە بەڕازیل بووە سێیەمین وڵات لە زۆرترین ژمارەی توشبوون بە پەتای کۆرۆنا، ئەمەش دوای ئەوەی لە ماوەی 72 کاتژمێردا پێش هەریەک لە فەڕەنسا و ئیتاڵیا و ئیسپانیا کەوت و لەسەر ئاستی جیهان لە پلەی شەشەمەوە هاتە پلەی سێیەم.\nشارەزایان دەڵێن ژمارەی توشبووان و گیان لەدەستدان لە بەڕازیل زۆر زیاترە لەوەی کە ڕادەگەیەنرێن بەهۆی ئەوەی پشکنینەکان بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا کەمن و ژمارەی توشبووان لە ڕاستیدا لەوانەیە 15 هێندەی ئەو ژمارەیە زیاتر بێت کە بە فەڕمی ڕادەگەیەنرێت.\nلە سەرەتای سەرهەڵدانی لە مانگی دوانزەی ساڵی ڕابردووەوە لە چین، تاوەکو ئێستا پەتای کۆرۆنا لە سەرتاسەری جیهاندا بۆتە هۆی گیان لەدەستدانی لانی کەم 320,255 کەس.\nهەروەها ژمارەی توشبووانیش لە 196 وڵاتدا 4,670,000 کەسن، ژمارەی ئەو کەسانەشی چاکبوونەتەوە 770,500 کەسن.


ئامانجی تورک لە ڕۆژئاوا ‼\nامانجی تورک لە ڕۆژئاوا ‼\nپینار ترەبلای – ڕۆژنامەوانی المونیتور\nوەرگێڕانی ئەحمەد ئەسکەندەری\nتورکیا دوو ئامانجی هەبوو لەم شاڵاوەی دواییدا؛ پاکتاوکردنی ناوچەکە لە هێزەکانی یەپەگە و نیشتەجێ کردنی دوو ملیۆن پەنابەری سووری لە ناوچەکەدا. بەڵام دوو هەفتە پاش ئۆپێراسیۆنەکە و بەدوای دوو ڕێکەوتنی جیاواز لەگەڵ ئەمریکا و ڕووسیادا هەموو سەرنجەکان بۆ لایەکی تر کێشراون: مەزلووم کۆبانی فەرماندەی هێزەکانی سووریای دیموکرات. ئەوە چۆن بوو کە ئەم فەرماندەیە وەها کەوتە ناوەندیی ئەم کێشەیە؟ . . تەنانەت سەرەککۆماری ئەمریکایش پێی دەڵێ "ژەنەراڵ" و ئەمەیش بۆ تورکیا زۆر قورسە. ئەوان پێی دەڵێن مەزلووم عەبدی و هەروەها فەرهاد عەبدی ساڵح.\nئانکارا لەوە تووڕەیە کە ئەو کەسەی ئەوان پێی دەڵێن ژەنەراڵ لەگەڵ کاربەدەستانی باڵای ئەمریکا و ڕووسیا پەیوەندیی هەیە. سەرەڕای ئەوەیش وشەی مظلوم لە زۆر شوێنی قورعاندا هاتووە و ئەمەیش کێشەکە بۆ تورکیا قورس تر دەکات بە وەها کەسێک بڵین تێرۆریست. لە ساڵی ٢٠١٧ بەملاوە پێناسەی ژنرال بۆ مظلوم کۆبانی بیستراوە.\nمن [ڕۆژنامەوان] لەگەڵ چەند سەرچاوەیەک لە ئانکارا قسەم کرد کە زۆر نیگەران بوون لەوەی ترامپ لەگەڵ "ژەنەڕاڵ مەزلووم" گفتوگۆی کردووە و لەو نامەیەشدا کە بۆ ئەردۆغانی ناردبوو [خۆت کەر مەکە] یادداشتێکی فەرماندە مەزلوومیشی لەگەڵ ناردبوو کە هێشتا نازانین ناوەرۆکەکەی چییە. هەر جارێک کە کاربەدەستانی ئەمریکا باسی "ژەنەڕاڵ مەزلووم" دەکەن، پێ دەنێن بەسەر ڕەگێکی زۆر هەستیاری کاربەدەستانی دیپلۆماسی و سەربازیی و زانیارییدا لە ئانکارا. هیچ شتێکی تر، نە گەمارۆکان و نە کەوتنە شوێن حیسابی بانکیی هێندێک کەس و کاربەدەست لە خەلق بانک ناتوانن ئەوەندەی ناوهێنانی مەزلووم کۆبانی زەنگی مەترسی بەدەنگی بەرز بزرنگێتەوە!\nهەر بۆیە کاتێک ئەردۆغان بیستی سەناتۆرە ئەمریکاییەکان لە سەر کاناڵەکانی تەلەڤیزیۆن قسەی ڤیزا ناردن دەکەن بۆ مەزلووم کۆبانی گوتی هەر کە گەیشتە ناو خاکی ئەمریکا دەبێ ڕادەستی تورکیا بکرێتەوە. ترامپ بە خۆشییەوە باسی دیداری داهاتووی خۆی لەگەڵ مەزلووم کۆبانی کرد.\nبەڵام خۆ کێشەی تورکیا تەنها ئەمریکا نییە. ڕۆژی دوای دیداری ئەردۆغان لەگەڵ پووتین لە سووچی، کاناڵەکانی ڕاگەیاندنی ڕووسیا وێنەی کونفرانسێکی ڤیدیۆیی نێوان مەزلووم کۆبانی و ئەفسەرانی ئەرتەشی ڕووسیایان بڵاو کردەوە . . ڕۆژنامەی سەباح و کاناڵی TRT داوایان کرد لە ٤٨ کاژێردا ئەو کابرا لەناو ببەن و هەموو دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە تورکیا وێنەیەکی مەزلووم کۆبانی و عەبدوڵڵا ئۆجالانیان بڵاوکردەوە.\nبۆچی مەزلووم کۆبانی بەو شێوەیە کەوتە ناوەندی سەرنج لەم ئۆپێراسیۆنەدا؟ ئێمە لەگەڵ چەند کاربەدەستی باڵای سەربازیی و دیپلۆمات لە ئانکارا پەیوەندیمان گرت. بە مەرجێک نێوی کەس نەهێنین، قسەیان لەگەڵ کردین. یەکێک گوتی: لەبەر ئەوە ئۆپێراسیۆنەکە سەرکەوتوو نەبوو، کەوابوو باشترە سەرنج بۆ لایەکی تر ڕابکێشرێت. ئەم ئۆپێراسیۆنە پرسی کوردی لە ئاستی نێونەتەوەییدا بەرز کردەوە، ئەم ئۆپێراسیۆنە هیچ پێویست نەبوو جا با نێوی بنێین شەڕ یان نا. ئاکامی نەخوازراویشی لێ کەوتەوە، لەوانە ڕاکردنی ژمارەیەک زیندانیی داعش و چوونی ژمارەیەک گەنجان بۆ ڕیزی ڕێکخراوە کوردییەکان لە تورکیا و لە سووریا.\nکاربەدەستانێکی تر دەڵێن ئامانجێکی تر ئەوەیە سەرنجەکان لە کۆتایی هاتنی سەیری ئەم ئۆپێراسیۆنە بۆ شوێنێکی تر ڕابکێشن. سەرنجدان بە تاکە کەسێک زۆر ئاسانترە لەوەی بۆ خەڵک ڕوون بکەیتەوە بۆچی ئۆپێراسیۆنەکە سەرنەکەوت.\nسەرەڕای ئەوانە، ئانکارا لە شتێکی تر نیگەرانە: پێداهەڵگوتنی تێرۆریستێک [مەزلووم عەبدی] لە لایەن ترامپ و پووتینەوە، واتە ئەو دوو کەسەی ئەردۆغان بەردەوام پێیان دەڵێ "دۆستەکانم". ئەمە دەتوانێت گەورەترین زیان بێت کە لە ئۆپێراسیۆنی "ئاشتیی بەهار" کەوتبێتەوە. لە پەنای ئەوەشدا ئەو هەموو کەسەی کە گیانیان لەدەست دا و هەروەها ڕەوایی دان بە خواستەکانی کوردەکان بۆ مافی چارەنووس لە ئاستی جیهاندا.\nکۆی سه‌ردان: 19563613


"کات کاتی ئازادییە"!\nکات کاتی ئازادییە، قسەی کورد نییە، بەڵکو قسەی مرۆڤی تێکۆشەرە.\nلەوەتەی مرۆڤ لە سیستەمی چەوساندنەوەدا هۆشیار بووەتەوە و دژی وێستاوەتەوە، گاهـ لە دڵی خۆیدا و گاهـ بە سرپە و چرپە ئەوەی گوتووە. بەڵام مێژوو پڕە لەو چرکەساتانەی کە پڕ بە دەم هاواری کردووە کە "کات کاتی ئازادییە"!\nئەمڕۆ بە دەیان هەزار زیندانی سیاسیی کورد لە زیندانەکانی ئێران و تورکیا و سووریا هەن. تەنیا تاوانێک کردوویانە ئەوەیە کە دژ بە شێوەکانی چەوساندنەوەی مرۆڤ و چەوساندنەوەی نەتەوەیی و رەگەزیی ڕاوەستاون و پڕ بە دەم هاوار دەکەن "کات کاتی ئازادییە". لە هەندێک حاڵەتدا، لە سەر حیسابی گیانی شیرینی خۆیان، بە سپەری لەشی ڕووتییان، زۆر زیاتر لەو مرۆڤانە کە لە دەرەوەی زیندانن، تێکۆشیانیان کردووە و دەیکەن.\nیەکێک لەوانە تێکۆشەر ئۆجەلانە. ئۆجەلان ئەو مرۆڤە شۆڕشگێڕە ئازادیخوازییە کە ئەوە 21 ساڵە لە زیندانی تاکەکەسییدا درێژە بە تێکۆشان دەدا و بە داخی گرانەوە تەمەنی 72 ساڵەی خۆی لە زینداندا بە ڕێ دەکات.\nئۆجەلان لە هەڕەتی لاوییدا بڕیاری دا خەبات دژ بە سیستەمی داگیرکەریی لە کوردستان بەرپا بدات. ئازایەتیی ئۆجەلان لەوێدا دەبینرێت کە لە ناو خۆڵەمێشی نەتەوەیەکی سووتاودا سەری دەرهێنا. باوەڕی ئەو بە ئازادیی و سەربەخۆیی لەوێدایە کە لە ناو نەتەوەیەکی مروودی نێژراودا چەکەرەی کرد. نەبەردیی ئەو لەوێدا دەبینرێت کە بە گژ دووهەم دەوڵەتی خاوەن سپای ناتۆ و بە بەڵگەوە گەورەرتین سیستەمی فاشیستیی جیهان و داگیرکەرییدا چووەوە کاتێک بۆ دەسەڵاتی داگیرکەر ژمارەیەکی حیسابنەکراو و نەبینراو بوو.\nئۆجەلان ڕووخساری ناو ئەو تارماییە بوو کە بە ڕاستیی لەرزی ترسی خستە قووڵایی دڵی سیستەمی داگیرکەریی فاشیستیی تورکیا و عەرشی سەقامگیریانی هەژاند. لە سەرەتادا میت و بازنە سیاسیەکان و ژەنراڵەکان کە پێشتر لە نێوان 1921 و 1978 دا 27 بزووتنەوەی ئازادیخوازیی کوردستانیان لە خوێندا خنکاندبوو، قاقای گاڵتەجاڕیان لێ دەدا و کوردیان بە گەوج دا دەنا.\nکەمتر لە 2 ساڵ دوای ئەوە، لە ساڵی 1980، دەسەڵاتی داگیرکەریی ناچاربوون زیندانی دیاربەکر بۆ چالاکوانانی سیاسیی کورد دروست بکات. ئەو زیندانەی کە لە دونیادا بە یەکێک لە هەرە زیندانە خراپە بەدناوەکانی دونیا دەژمێردرێت و کە لە ڕاستییدا بە چاککراویش بۆ 600 بەندە بەڵام زیاتر لە 6000 زیندانیان تێ ئاخنیوە.\nهەر ساڵێکی برد کە مانگرتنی زیندانی سیاسیی لە زیندانی دیاربەکر لە نەورۆزی 1981 دا هەژمۆنی دەسەڵاتی داگیرکەریی – فاشیستیی هەژاند. بێگومان کەمال پیر و مەزڵووم دۆغان و دەیانی دیکە بوون کە لە زیندانی دیاربەکر، چنگی خوێناوی داگیرکەریی تورکیا، هاواریان کرد "کات کاتی ئازادییە"، بەڵام ئۆجەلان تۆووی ئەو بەرخۆدانە مێژووییە بوو. هەمان ئەو تۆووەیە کە ئێستا توانیوویەتی لە ئیمراڵی شین بێتەوە، کە لک و پۆپی داری ئازادیی خۆی زەمین و دیوار و میچ و سەربانی ئیمراڵیی هەڵتەکاندووە و کە بە بەردەوامی هەمان ڕووخساری ناو ئەو تارماییەیە کە دڵی دەسەڵاتدارانی داگیرکەریی دەترسێنێت. ئەو ڕووخسارەی زیاتر لە چل ساڵە بووە بە ئیزرائیلی دەسەڵاتدارانی سیستەمی داگیرکاریی.\nلە یەکەم ئەو کۆبوونەوانە کە چەند لاوێکی ڕەشوڕووتی نەداری بێ پارێزە لە کوچەوکۆڵانەکانی باکووردا دەیانبەست بەرەو ڕاپەڕینی مەزنی نەورۆزی 1981ی زیندانی دیاربەکر و بەرەو دووبارە خۆڕێکخستنەوەکان، دامەزراندنی هێزی گەریلای کوردستان و تەقاندنی یەکەمین گولـلە لە 15ی تەباخی 1984 و لەوێوە بۆ شەڕە گەورە نایەکسانەکان و کۆکردنەوەی هەزاران لە کچ و کوڕی ئازادیخواز، بەڕێکخستنی سەدان هەزار و بگرە ملوێنها لە کوردی دووبارە شینەوە بوو، لە خۆترازاندن بۆ ناو مەمەڕەکانی دەسەڵاتی داگیرکەر و لێدانی گورزی یاسایی لە داگیرکەر، لە تێکشکاندنی پروپاگەندەی نێونەتەوەیی گەورە، بە هەزاران تێکۆشەر دەبینین. یەکێک لەوان، ئەڵقەیەکی بەهێز لەو زنجیرە، ئاوازێکی خۆشخوانی ئەو کەلە، جریوەیەکی سازی ئەو پۆلە، تێکۆشەر ئۆجەلانە.\nکەسایەتیی ئۆجەلان لە ڕێگای وردبینییەوە بۆ ئایییندە، لە بیروباوەڕیی بۆ گۆڕاندان، لە باوەڕییدا بە خۆ و بە گەلی خۆی، لە تێگەیشتنیدا بۆ هێزی لە بننەهاتووی خەڵک، لە باوەڕی قووڵیدا بۆ دووبارەسازکردنەوەی مرۆڤی تێکشکاوی فریودراوی ترسێنراو و تەسلیمبوو بە کەسایەتیی بەخۆباوەڕ و بە توانا و ئازادیخواز، لە وزەی گەرمی بۆ کۆڵنەدان و لە توانایدا بۆ خونساکردنەوەی تراویلکەکان و بۆ خستنەبەردەستی وێنایەکی ڕاستەقینەدا دەبینرێت.\nئۆجەلان مرۆڤی بندەست فێر دەکات نەفرەت لە شکاندن و تێکشکاندن بکات، کە ئێخەی خۆی بگرێت و لە خۆی بپرسێتەوە و ڕەخنە لە خۆی بگرێت، کە چۆک لە بەردەم دەسەڵاتی سەرکوتکاردا دا نەدا، کە چەوساوەکان شان بدەنە ژێر باڵی یەکتر، کە نەترسن و بە گژ ئەو دەسەڵاتە ئاسن و ئاگرەدا بچنەوە کە لە پشت سەدان پەرژین و قەڵای بە ئاسمانچوودا خۆی مەڵاس داوە.\nئۆجەلان لە تیئۆریی ئازادیخوازییدا بلیمەتێکی بە هونەرە. کەسایەتیەکە دەزانێت کە ڕابەرایەتیی نە پاشناوێکە مرۆڤ هەروا هاسان بە خۆیەوە بیلچکێنێت و نە مەدالیایەکە بە ئاسانیی لە شانی خۆی بدات و بە سنگیەوە هەڵی بوواسێت. ڕابەرایەتیی ئازادیخواز و شۆڕشگێڕ کەسایەتیەک دەخوازێت کە بتوانێت خۆی ڕووەو مرۆڤبوون ڕووت بکاتەوە و بەرگی لە مرۆڤکەوتوویی لە خۆی دابماڵێت. خۆڕووتکردنەوە لە سامانی شەخسیی، لە بەرژەوەندییەکانی تاکەکەسیی، لە خۆپەرستیی، لە خزموخزمگەریی، لە پێوەندییە دەسەڵاتگەریەکانی پیاوسالاریی و باوکسالاریی، لە خێڵەکایەتیی و عەشایەریی، لە خۆبائییبوون و لووتبەرزیی و فیز، لە چڵێسیی و چاپلووسیی و نەرمەلیکەیی و کڕێشیی، لە دزیی و تاڵانیی و دەمپیشیی و داوێپیسیی، لە کولتوری ڕک و کینە و دوژمنگەرایی.\nبەم ڕەچەتەیە ئۆجەلان توانیوویەتیی ڕابەرایەتی خەباتێکی ئازادیخوازی لە کوردستان بکات کە تاکە خەباتێکی ئازادیخوازییە لە جیهاندا کە بە ملیارد کیلۆمەتری لە ڕێپێوانی ئاشتیخوازیی و ئازادیخوازییدا لە تەواوی کوچەوکۆڵانەکانی دونیادا تەی کردووە، کە لە بەرهەمهێنانی ئەدەبیاتی سیاسیی و فەرهەنگیی ڕۆشنگەرییدا لە دونیای ئازادیخوازییدا بێ هاوتایە، یەکەمین خەباتی ئازادیخوازییە کە بانگەوازی تێکشکاندنی سیستەمی پیاوسالاریی دەکات و باوەڕی بە هاوتەریبکردنی خەباتی ئازادیخوازیی ژنان و خەباتی ئازادیخوازیی نەتەوەییە، تەنیا خەباتێکی ئێستای جیهانە کە پارادیگمی ئازادیی بۆ تەواوی پێکهاتە ئایینیی و مەزهەبیی و ڕەگەزییەکان هەیە و هانی پێکەوەژیانی ئاشتیانە و یەکیەتیی مرۆڤایەتیی دەدات، پایونێریی وتاری یەکیەتیی نەتەوەیی و نیشتیمانییە لە سەر ئاستی سەرانسەریی کوردستان، و ئەو خەباتە ئازادیخوازییە یەکە توانیوویەتی بەرامبەر ماشینی گەورەوگرانی پروپاگەندەی داگیرکەران و دۆستە بەتواناکانی و هەموو هێزی کۆنەپەرستی ناوخۆیی لە خراپترین لە بکوژان و دزان و تاڵانچیەکانی دونیا، ڕابووەستێت.\nئەمە تەنیا ڕەچەتەیەکە مرۆڤی کورد لە ژێردەستەیی و چەوساندنەوە ڕزگار دەکات.\nکاتێک گەریلایەک لەوپەڕی لە خۆبردووییدا، گیان لە سەردەست و دەم بە پێکەنین، خاوەن ئیرادە و باوەڕبەخۆ و بە گەلی خۆ و ڕوو لە ئاسۆ و ڕێ لە سەرکەوتن، دەبینیت، چۆن دەتوانیت ئۆجەلان لە پشت ئەم کەسایەتییەوە نەبینیت؟\nکاتێک ڕێپێوانی بێوچانی بێکۆتایی ناو گەرما و سەرمای دەیان هەزار لە دڵسۆزانی نەتەوەکەت لە تەواوی دونیادا دەبینیت، چۆن دەتوانیت ئۆجەلان لە پشت ئەم کەسایەتییانەوە نەبینیت؟\nکاتێک کەسایەتییەکانی قەندیل لەوپەڕی ماندوونەناسیی و شەونەخونیی و تۆلەرانسیی سیاسیی و قووڵیی لە بیر و هزردا دەبینیت، چۆن دەتوانیت ئۆجەلان لە سیما و ئەقڵ و کرداریاندا نەبینیت؟\nکاتێک بە دەیان هەزار زیندانی سیاسیی لە گرتووخانە تاریک و توونەکاندا دەبینیت کە مل بە داگیرکاریی نادەن، چۆن ئۆجەلان لە بە پێوە وێستانیاندا نابینیت؟\nکاتێک پارلەمێنتاری هەڵبژێردراوی نەتەوەکەت لە ژێر میچی دەسەڵاتدا دەست بە چاوی نوێنەرانی داگیرکەراندا دەکات، چۆن هزر و ئازایەتیی ئۆجەلان لە پشت ئەم کەسایەتییانەوە نابینیت؟\nکاتێک هەموو دونیای ئازادیخواز هەستابووە سەرپێ و لە نیوەشەودا لە ماخولیای فڕیندا بوو بۆ کۆبانی، بۆ بەشداربوون هاوسەنگەریی لەگەڵ پاڵەوانانی ئازادیخوازیی کورددا، چۆن ئۆجەلان لە پشت ئەم داستانەوە نابینیت؟\nکاتێک پروپاگەندەکان لە قاقای پێکەنینیان دەدا کە ئۆجەلان سبەینێ تەسلیم دەبێت، کە قەندیل دێتە خوار، کە گەریلاکان نەماون، چۆن دەتوانیت ئۆجەلان لە پشت تێکشکاندنی ئەم میتگەراییەوە نەبینیت؟\nکاتێک گەریلا بوون بە فریشتەی ئاسمانی شەنگال بۆ منداڵانی زەردوسووری تۆ کە لە چنگی داعش لە تەپوتۆزی ڕێگا و گەرمای خۆرەتاودا گیانیان دەسپارد، چۆن دەتوانیت ئۆجەلان لە پشت ئەم داستانی ئابڕوومەندییەوە نەبینیت؟\nکاتێک بە سەری بڵند و قۆڵی هەڵماڵدراوی کار و لەخۆبردوویی فڵان و فیسارەکانی ڕۆژئاواوە دەنازیت و شانازییان پێوە دەکەیت، چۆن کار و خەبات و هزر و ڕێنمایی و فەرمانی ئۆجەلان نابینیەوە؟\nکاتێک دەبینیت سیستەمی داگیرکەریی لە باشوور بە ئەڵتەرناتیڤی دژشۆڕشگێڕی لە ڕێگای کەسانی سووک و پووچەڵ و دز و تاڵانچیی و ساختەباز و بێڕەووشت و بێئەدەب بە ناوی سەرۆک و بنسەرۆکی قەپۆز و قەوچەوە خەریکی زیندەبەچاڵکردنی گەلی مەزنی باشوورە، خەریکی زیندەبەچاڵکردنی هەموو پیرۆزیەکی باشوورە، چۆن کەسایەتی شۆڕشگێڕی ئەڵتەرناتیڤی ئۆجەلان بە بیرتدا نایەت؟\nکاتێک دەبینیت سیستەمی داگیرکەریی لە باشوور بە ئەڵتەرناتیڤی دژئازادیخوازیی دێت و باشووری شکۆدارت دەکات بە ژنکوژ، بە منداڵکوژ، بە کەمئەندامکوژ، بە ئابڕوومەندکوژ، دکتۆر لە فریادڕەسییەوە دەکەن بە قەساب و قاچخچی، دایکوباوک لە خودای میهرەبانییەوە دەکەن بە جەلاد و بە ئیبراهیمەکان ئیسماعیلەکان سەر دەبڕن، کە خەڵک فێر دەکەن لە سەر گەلی خۆیان ببن بە جاسووس، بە خائین، بە بندیوار، بە کاسەلێس بە سواڵکەر و بەو شێوەیە لە مرۆڤایەتیان دەخەن، ئایا چۆن هزر و ڕامانی ئۆجەلان فەرامۆش دەکەیت و بەرامبەر بەم کارەساتە ڕای ناگریت و نایکەیت بە سپەری خۆت، ئەو بیروباوەرەی کە وا لە زانستگاکانی ئوروپادا دەبێت بە جێگای باسی جیددیی و ڕێز و پێزانین؟\nقسەی تێدا نییە کە ئۆجەلان سەنگی مەحەکی کەسایەتیی شۆڕشگێڕ و ئازادیخوازە. ئەو کەسایەتییەیە کە دڵخوازانە و ئاگاهانە بڕیاری داوە خۆبەخشانە ئازادیخواز بێت. خۆبەخشانە بە خوناوی لەشی خۆی، بە ڕەنجی شانی خۆی، بە خوێنی خۆی و بە گیانی شیرینی خۆی ئازادیخواز بێت. ئۆجەلان دەزانێت کە تەنیا و تەنیا مرۆڤی دەستپاک و خاوەن ڕەووشتی بەرز و لە خۆبردوو و خۆبەخش مەرجی دروستکردنی فەزایەکی شۆڕشگێڕیی ئازادیخوازانەیە.\nکاتێک کە پڕ بە دەنگت هاوار دەکەیت "کات کاتی ئازادییە"! و داوا دەکەیت ئۆجەلان لە زێدی خۆیدا هەوای ژیان هەڵبمژێت، لە ڕاستییدا داوای ئازادیی بۆ دەیان هەزار زیندانی سیاسیی دەکەیت، داوای ئازادیی بۆ گەلێکی بندەست دەکەیت، داوای کار و نان و ئاشتیی بۆ نەتەوەکەت دەکەیت، داوای ئازادیی و سەربەخۆیی بۆ کچان و ژنانی گەلەکەت دەکەیت، داوای ئاشتیی بۆ دۆزێک دەکەیت کە نابێت پشتگوێ بخرێت، بەڵام پێش هەر شتێک داوای ئازادیی بۆ خودی خۆت دەکەیت، بۆ خۆت کە بندەستیت، کە بەشخوراو و بەشمەینەت و گاڵتەپێکراو و بێئەرزش کراویت. داوای ئازادیی بۆ خۆت دەکەیت چون باوەڕداریت کە بە نرخ و بە ئەرزشیت.\nبە دڵنییاییەوە ئۆجەلان زانیوویە کە ڕێگای ئازادیخوازیی دژوارە، کە سازکردنی کەسایەتیی بە خاوەباوەڕ، کارکەر و خۆفیداکار و خۆشەویست و بەدەربەست، زۆر زەحمەتە، بەڵام ئۆجەلان لە یەکەم هەنگاویەوە باوەڕی هەبووە کە تۆ مرۆڤێکی چەوساوەیت و حەتمەن زوو یان درەنگ دێیت و بەرگی چەوساوەیی لە خۆت دادەماڵییت و پڕ بە دەنگ هاوار دەکەیت "کات کاتی ئازادییە"!\nبە ڕاستیی "کات کاتی ئازادییە"!


لە کەشکەلانی فەلەک چیدەکەن وەرنە خوارێ.\nلە کەشکەلانی فەلەک چیدەکەن وەرنەخوارێ, ئەستیرمان بۆ دامەگرن، مانگیشمان هەرگیز ناوێ، ئەوەی ئەمرۆ دەمانەوێت تەنها نانە، قسەی زلیش تێرمان ناکا، ئەمڕۆ ئێمە برسیمانە، تاکەی چاوەڕێی ئێوەبین، لەم قەیران بمانسپێرن بەو قەیران.. هەی دزینە.\nبە داخەوە ئێمەی کورد تائیستا لە سیاسەت تێنەگەیشتوین, ئاخر سیاسەت قسەکردن و لوت بەرزی وهێنان وبردنی وشە نیە ،بۆ ئەوەی سیاسەتێکی سەرکەوتوانەبکەیت ،دەبێت لەو بورجی عاجەی لێی دانیشتویت دابەزیتە خوارەوە ! گوێ لە خەڵکەکەت بگریت بزانیت چی دەڵێن و چۆن دەژین ، وەرنە خوارەوەو تەماشاکەن ئەو خەڵکە لە ژێر سایەی سەری ئێوەدا لەچ ژیانێکی ناخۆشدایە لەو گەندەڵخانەیەی ئێوە دروستان کردوە بۆیان!\nتۆش دابەزە لە سواری داخوازیەکانی جەماوەر، پێشم مەڵێ ! ئێمە لەناو جەماوەرداین ،لە ناو جەماوەردایت و بەڵام لەپێناو خۆتا هەڵێان دەخڵەتێنیت ! بۆیە تۆ نەک هەر برسیەتیەکەیان لەکۆل ناکەیتەوە بەڵکو دەشیان کەیتەوە بەکۆیلە، بەسیاسەتە ناشیرینەکەی ئەمرۆت، عەبادی عەبادی ،دەزانن ئەمە سیاسەتی کەری دیزی پێدەڵێن تۆپینی خۆتان و زەرەری ساحیبتان ،کەکوردە!!\nگەربتانەوێت سیاسەت بکەن، دەبێت لەگەڵ لاکەی بەرامبەریشدا دابنیشن ،وەک دەڵێن سیاسەت شەرمی تیانیە ،ئێوە لەچی شەرم دەکەن، گەر سیاسەت یاری کردنبێت وا ئەمرۆ بەرزانی توانی تۆپکە بخاتە ناو گۆڵەکەی هەمو ئەوانیترەوە و پێیان بڵێت دەفەرمون وەرنە پێشەوە! باچاری کەین ، من ئامادەی وازهێنانم ،ئەی ئێوە داوای ئەوە ناکەن ! فەرمون با دانیشین ،ئەمە سیاسەتە ، سیاسەتیش بە بەدگومانی و لوتبەرزی و درۆدەکات ناکرێت ! فەرموو گەر سیاسەت دەکەیت ،وەرنە مەیدان ئەمرۆ نەیارەکەت تۆپکەی خستە ناوگۆلەکەتەوە وگٶڵی لێکردیت!\nبۆیە لە سەرتە بێیتە مەیدان و ئیسپاتی کەیت ئەو درۆ دەکات ! واقیع ئەوە دەسەلمێنێت، کە درۆ دەکات یان راست !بۆیە پێش واقیع مەکەوە لە مەیداندا بە ئیسپاتی بگەیەنە ،کەهاتیتە مەیدان ولەگەڵی کۆبویتەوە ،خەڵکی ئەوە دەبینێت ودەبیستێت!!\nخەڵک هەموی دەرویش نیە ، تەنها دەرویشەکانن، فێرکراون ئەوەی خەلیفە وتی ئەوە راستە، خەلیفەش بۆخۆی دەگری ،ئەویش لەکوێوە بایبێت لەوێوە شەندەکات ! هەرخەلیفەیەک دەبێت بابیێت! بێجیاوازی هەمویان بۆخۆیان دەگرین وپشکیان دەوێت گەر وا نەبوایە رۆژمان بەم رۆژە نەدەگەیشت موچە نەدەبوە چارەک و خانە نشین چوارمانگ جاریک!!\nبۆیە وەرنە خواری هەرهەموتان لەوکەشکەلانی فەلەکەی تییدا دەژین ، پێکەوە دانیشن و ژیرانە بیربکەنەوە ، متمانە بۆیەک بگێڕنەوە، جەماوەرە برسیەکە نانی دەوێت ،خزمەتکردن ،هەر بەدەم ناکرێت،بەسە یاریکردن بە چارەنوسی ئەو خەڵکە ! گەر لە خەمی خەڵکدان ،خەڵک برسیەتی بە قسە تێرنابێت !بیباکیتان بەرامبەر برسیەتی ئەو خەڵکە مایەی شەرمەزاریە ئەی سیاسیەکان !! بۆیە گەر ئەمجارەش رێکنەکەوتن باشترە هەرهەموتان سەری لوتی خۆتان رەشکەن ! هەموتان تاوان بارن لەم رۆژە رەشە پرلە گەندەڵیە بۆیە شەرمیشە خەڵکێک خۆی بە کورد پەروەرو رۆشنبیر بزانێت ئیتر پاساوتان بۆ بهێنێتەوە !!باشیش دەزانم کە بەم گۆرین و ئەمسەرو ئەوسەرەش چارەسەری قەیرانەکان ناکرێت، پێش هەمو کارێک دەبێت بنبڕی گەندەڵی ودزی بکرێت پارە دزراوەکان بهێنرێتەوە ،تەنها بەگۆڕینی ئەو دەم و چاوانە هەر هەموشی ،کار مەیسەر نابێت بەڵآم هەوڵێکە بۆ چارەسەر و دۆزینەوەی رێگە چارەیەک بۆ نەهێشتنی گەندەڵی و دزی کە حیزبەکان ودەسەڵات پشکی شێریان بەردەکەوێت !بۆیە باشترە کەس مەرج ومەرجکاری نەبێت ، چونکە ئەمڕۆ ،رۆژی مەرج نیە!


سەفەرەکانی پارس و کوردستان. نامەی ژمارە ٢٥، بەشی سێهەم – Giareng\nلە شه‌ممه - 14 04 2018\nدوای جێهێشتنی کوولتەپە، دەوەن لە وڵاتی بێ دار دەردەکەون، و جگە لە سووتەمەنی ئاژەڵان هیچ شتێکی لێ نییە بۆ ئاگر پێکردنەوە. بۆم ئەم مەبەستە پەین زۆر لەوە بەنرخترە تا لەم دەشتانە بەفیڕۆ بدرێ. پیاوان بە گوێدرێژ دوای کاروانان دەکەون و لە توورەکاندا کۆی دەکەنەوە. ئەو حەوشانەی کە شەوانە گاڕان و ڕانەمەڕی لێ دەحاوێننەوە، ئێستا خاوێن کراونەوە و لە گشت گوندێک ژنەکان خەریکی لە قالبدانی شیاکە وەک کیزیک (تەپاڵە) یا کیکێکن کە ٣٠،٥ درێژ و نزیکەی ١٠ سانت ئەستوورن. ئەمانە، دوای وشکبوونەوە لە ژێر هەتاو، لە سەر یەک وەک گومبەز هەڵدەچندرێن کە زۆر جار زیاتر لە ٦ میتر بەرزن، و بەهەمان شت سواغ دراون. دروستکردنی ئەم سووتەمەنییە دەستکردە یەکێک لە گرینگترین پێشەسازییەکانی پارسە، و بەتەواوی بە دەستی ژنان دروست دەکرێ. ئامادەکاریی زەخیرەی زستان نێوان شەش تا چواردە حەوتووی پێدەچێ و کارێکی تەڕی سەختە. سووتەمەنییەکە گەرمایەکی زۆر دروست دەکا بەڵام زوو دەسووتێ. توانایی ئاگر گرتنەکەی بە تێکەڵ کردنی کا زیاد دەکرێ. لەم وەرزەدا، لە نێوان کەڵەکی زەبەلاح و ڕەشی سووتەمەنی و گومبەزی “پێداویستییەکانی” زستان لە سەر بانەکان، گوندەکان زۆر بە زەحمەت دەبینرێن.\nماڕشەکە بەرەو بابەڕەشان ٢٠ مایلە کە بە ناو دوڵێکی بێبەری ئاودێرییکراودا کە نزیکە یەک مایل (١٦٠٩ میتر ) پانە و گیا و گژی لێڕواوە و چەند گوندێک کە بیناکانی لە شێوەی کەندووی مێشهەنگوینن و گردی قوڕ لە هەردوو لا کە لە ٤٧ میتر بەرزتر نین تێدەپەڕێ. لە پردێکی خشتەیی کە ئاوێکی کەمی بە بندا دەڕۆیشت پەڕینەوە و بە ناو گوندی مەزنی تولوار تێپەڕین کە لەوێ ئەو پیاوانەی کە مردوویەکیان دەناشت بە ڕێزەوە لەسەر زینی ئەسپەکەم کولێرەی ناشتن کە بە کونجی تامخۆشکرابوونیان دانا، ئێمە بە گردە نەوییە بێ شیناوەردەکاندا هەڵگەڕاین کە زۆربەیان بۆ چاندنی زستانیی کێڵدرابوون تا گەیشتینە گوندی بابەڕەشان کە ١٨٠ خانووی هەیە و خاوەن ئاوی زۆرە. ئێمە بارمان لە لای چەند خێوەتی قەرە تەپە و کاروانێکی مەزن خست. تەپوتۆزی خەرمانەکان کە دەهاتە ناو شوێنی بارخستنەکەمان شتێکی بێزراو بوو بەڵام خۆ لێ لادانی نەبوو. لەم ناوچەیە ” ئامرازی کوتانی خەرمان کە ددانی تیژیان هەیە” کەڵکی لێوەرناگیرێ، بەڵام دەستەیەک ئاژەڵ، کە دەرزەنێک دەبن و پێکەوە بەستراونەوە، گامێش، مانگا، ئەسپ و گوێدرێژ، بە سەر گەنمەکاندا لێیان دەخوڕن.\nمن وەک هەمیشە لە دەرەوەی دیوارەکان، لە نزیک سەرچاوەیەکی بچووک بارگەم خست، و زۆری پێنەچوو کە فەڕاشباشی لە لای حاکمەوە بە پەیامێک کە تیایدا دڵگرانی خۆی ” لە خێوەتهەڵدانی من لە چۆلگە کرابوو لە کاتێکدا کە من میوانی ئەوان بووم و ئەوان شوێنی ئەمینی خێوەتهەڵدانیان لە باخچەی کۆشکەکە پێم دەدا.” میرزا نامەی ناساندنی منی پێدا و ئەویش پەیامی نارد کە سێ ڕێپێوانی داهاتوو ” گەلێک مەترسیدارن”، و کاتژمێرێکی بۆ چاوپێکەوتن دیاریی کرد. زۆری پێنەچوو کە هەشت چەکداری تۆپخانە، بە یونیفۆرم و کەرەستەی تەواوەوە، بە تفەنگ و سەرنێزەی قایمکراوەوە هاتن و دەستیان بە ئێشک کێشان لەدەرەوەی خێوەتەکەم کرد و هەر شەش کاتژمێر جارێک دەگۆڕدران. ئەمە شەمەزاریی شاربانیان تەکمیل کرد.\nدواتر هاوسەری یەکەمی فەرماندەی سەربازیی ناوچەکە ژەمێکی باشی شەو لەگەڵ میوەی زۆر بە تاقمێک ژنی داپۆشراو لەگەڵ خزمەتکاران بۆ ناردم. ئەو هات و پێشنیاری کرد کە بچمە ماڵێکی گەلێک جوان کە هی مێردەکەی بوو، زۆر نزیک لە خێوەتەکەم. دوای وتوێژێکی ژیرانە پرسیاری لێکردم ئاخۆ مێرد و مناڵم هەن، و کاتێک کە وەڵامی نەرێنیم دایەوە ئەو زۆر مێهرەبانانە هاودەردی خۆی دەربڕی، بەڵام ئەوەی زیاد کرد، ” شتی زۆر خراپتر هەن، شتی ئەوتۆ کە لە لای ئێوە، کە تەنیا ڕێگا بە یەک هاوسەر دەدرێ، هەرگیز ناقەومێن. مرۆڤ لەوانەیە مێردێک و مناڵی هەبن، سەرەڕای ئەمە، خودا دەزانێ، بە گیروگرفتانەوە شێت بێ.” ئەو بە شێوەیەک بوو کە وێدەچوو بەڕاستی خەمەکانی گەلێک مەزن بن. بێگومان هاوسەرێکی لاو جێگای ئەوی گرتبۆوە، یا لەوانەیە مەترسی تەڵاقدرانی لەسەر بێ.


کاریگەری لێکدابڕان لەسەر کۆئەندامی بەرگری\n3/5/2019 10:47 AM\nلە دەستدانی کەسانی خۆشەویست لەوانەیە ببێتە هۆی کەمکردنەوەی تەمەن. پێداچوونەیەکی نوێ لەسەر چەند دەیە توێژینەوە لەسەر کاریگەریی لێکدابڕان لەسەر کۆئەندامی بەگریی لەش بڵاو کرایەوە.\nچەندین دەیەیە توێژینەوەکان باس لەوە دەکەن کە لەدەستدانی هاوژین، ڕێژەی مردن بە شێوەیەکی بەرچاو بەرز دەکاتەوە. بۆ وێنە توێژەران زانیاریی خەڵکی فینلاندیان بە کار هێناوە و بۆیان دەرکەوتووە کە مردن بە هۆکارە سروشتییەکان لە یەکەم هەفتەی دوای مردنی هاوسەرەکان دوو هێندەی ڕێژەی چاوەڕوانکراو بووە.\nئێستا لە پێداچوونەوەیەکدا کە بۆ توێژینەوەکانی ئەم بوارە کراوە. نووسەران بە دوای وەڵامی ئەو پرسیارەدا گەڕان کە چۆن لێکدابڕان کاریگەریی نەرێنی لەسەر کۆئەندامی بەرگریی لەش دادەنێت و لە ئاکامدا ئەوەش دەبێتە هۆی بردنەسەری مەترسیی مردن.\nتوێژەران، پێداچوونەوەیەکی سیستماتیکیان لەسەر توێژینەوەکانی ١٩٧٧ تا ئێستا لەو بوارەدا کردووە. یەکێک لە نووسەرانی ئەم توێژینەوە دەڵێت "بەڵگەی بەهێز لەبەر دەستدایە کە مردنی هاوسەرەکان ڕێژەی مردن و مەترسیی مردن لە سەرەتای لێکدابڕانەکەدا زیاد دەکات، هەرچەند هێشتا جێگەی هەیە کە لەسەر کاریگەریی سترێسی لێکدابڕان لەسەر تەندروستی توێژینەوە بکەین"\nلەم وتارەدا توێژەران باس لەوە دەکەن کە لێکدابڕان ئاستی هەوکردن دەباتە سەر، و دەبێتە هۆی دەربڕینی هەڵەی جینەکانی خانەکانی بەرگری و وەڵامدانەوەی دژەتەنەکان بە کێشەکانی بەرگری کەم دەکاتەوە. ئەم گۆڕانانەش بۆ تێگەیشتن لە هۆکاری مردنی کەسەکان بە هۆی لێکدابڕانەوە گرینگن. پێشتر زانایان ئەوەیان دەرخستووە کە هەوکردنی درێژخایەن دەوری لە چەندین نەخۆشیی وەک قەڵەوی، نەخۆشیی دڵ و شەکرەدا هەیە.\nخاك - سەمەد کوردە\nبه‌مشێوه‌یه له ماڵه‌وه پشكنینی سه‌ره‌تایی بۆ كۆرۆنا بكه تا له ته‌ندروستیت دڵنیابیته‌وه\nپیاو چۆن بزانێت ژنێک خۆشی دەوێت؟\nهەوکردنی گوێ؛ هۆکار، نیشانەکان، چارەسەر\nکێشەکانی مناڵەکەت چارەسەر مەکە!\n6/5/2020 2:04:00 PM\n6/3/2020 10:14:00 AM\n6/2/2020 4:33:00 PM\n5/30/2020 3:16:00 PM


لە جۆلەمێرگ ٢ سەرباز گیانیان لە دەست دا\nلە جۆلەمێرگ ٢ سەرباز گیانیان لە دەست دا\nبه رواری داگرتن : 2019-07-09 13:40\nناوەندی ھەواڵەكان - لە ئەنجامی هێرشی پەکەکەدا ٢ سەربازی تورکیا گیانیان لە دەست دا و سەربازێکیش بریندار بوو.\nلە ڕاگەیەندراوێک هاتوە، لە جۆلەمێرگ لە ئەنجامی هێرشی پەکەکەدا ٢ سەربازی تورکیا گیانیان لە دەست دا و سەربازێکیش بریندار بوو.\nوەزارەتی بەرگری تورکیا سەبارەت بەم بابەتە ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردەوە. لە ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا، لە هەکاری هێرش کرایە سەر سەربازەکان، لە ئەنجامی هێرشی پەکەکەدا ٢ سەرباز گیانیان لە دەست دا و سەربازێکیش بریندار بوو. (İLKHA)\nبليته كان پەکەکە سەرباز گیانیان لە دەست دان


چۆن خۆت دەپارێزیت لەو نەخۆشیانەی بەهۆی فڵچەی ددانەوە توشت دەبن؟ - پەرەگراف\nچۆن خۆت دەپارێزیت لەو نەخۆشیانەی بەهۆی فڵچەی ددانەوە توشت دەبن؟\nپێش ئەوەی فڵچەی ددانەکەت بەکاربهێنیت بزانە کە بەملیۆنان میکرۆبی لەسەر نیشتوەو دەبێتە هۆی پیس بوون‌و نەخۆشکەوتن، بۆ ئەوەی خۆت بەدووربگریت لەو نەخۆشیانە دەبێت بەوریاییەوە مامەڵە لەگەڵ فڵچەکەتدا بکەیت.\nدکتۆر ڕۆنا ئیسکەندەر، پزیشکی پسپۆڕی ددان هۆشداری دەدات لەبارەی میکرۆبی سەر فڵچەکانی ددان، لەو بارەیەوە دەڵێت "مەترسی زۆر گەورە هەیە لەسەر ددانەکان ئەگەر بە پاکی ڕایان نەگرین".\nپزیشکەکانی ددان هۆشیاری دەدەن لەبارەی ئەو فڵچەیەی بۆ شوشتنی ددان بەکاردەهێنرێت، ئەوان دەڵێن کە گرنگ نیە لە کوێ هەڵتگرتوە لە گەرماو یان لە ژێر کامێرای چاودێری ۲٤ کاتژمێر، "بە دڵنیاییەوە پیس دەبێت".\nپزیشکەکان داوا دەکەن ئەو فڵچەیەی ئێستا بەکاردەهێنێت ئەگەری زۆری هەیە کە پیسبوبێت بۆیە هەر ئێستا دانەیەکی تازە بکڕە، "تەنها لەماوەی دوو ڕۆژدا، دەکرێت فڵچەکانی ددان بە ڕادەیەکی زۆر ببنە هۆی توشبوون بەنەخۆشی بەهۆی بەکتریا، ڤایرۆس یاخود کەڕووەوە."\nهەروەها لێکۆڵینەوەکان ئاماژە بەمەترسی بەکارهێنانی فڵچەی یەکتر یاخود تەنانەت بەرکەوتنی ئەو فڵچانەش دەکەن.\nدکتۆر رۆنا دەڵێت "بۆشای ناودەم سەدەها جۆری جیاواز زیندەوەری بچوکی تێدایە کە بە چاو نابینرێت، هەندێکیان ڕەنگە بگوازرێتەوە بۆ سەر فڵچەکان لە کاتی بەکارهێناندا. کاتێک فڵچەکان بە نزیک لەیەکتر هەڵدەگیرێت و بەریەک دەکەون ، دەکرێت میکرۆبەکان بگوازرێتەوە لە یەکێکەوە بۆ ئەوی تر. ئەمەش ئەبێتە هۆی مەترسی پیسبوون."\nهەروەها باس لەوەش دەکات کە بەتەنها ئاوتێوەردانی فڵچە بە ئاوی بەلوعە بەس نیە بۆ ئەوەی ئەو میکرۆبانە لابچن، "ئەگەر تۆ فڵچەی بەکارهاتوی کەسێکی تر بەکار بهێنیت ئەو ڤایرۆسەی کەدەبێتە هۆی توش بوون بۆ نمونە نەخۆشی ئاگرە و ئاوسانی جگەر دەکرێت بگوازرێتەوە بۆ تۆش، هەروەک چۆن توێژینەوەکان دەریانخستوە کە دەتوانن بمێننەوە بۆ چەند مانگێک لەسەر فڵچەکانه ددان."\nتۆ دەتوانیت چی بکەیت؟\nچەند ئامۆژگارییەک بە خۆبەدوورگرتن لەپیسبوونی فڵچەی ددان:\nفڵچەکەت بە وەستاویی و بە تەنیا هەڵبگرە\nفڵچەی ددانەکەت با وەستاو بێت لە شوێنی هەڵگرتنەکەی، هەرگیز لە دۆڵابی گەرماودا هەڵیمەگرە کە هەواگۆڕکێ ناکات، چونکە بەکتریا لەم شوێنانە زیاتر گەشە دەکات.\nهەوڵبدە لە یەک فڵچە زیاتر نەخەیتە شوێنی هەڵگرتنیانەوە، با زۆر نەبن بە شێوەیەک کە ببنەهۆی بەریەک کەوتن و پیس بوون.\nفڵچەکەت بە ڕێکوپێکی بگۆڕە\nدڵنیا ببەرەوە لە گۆڕینی فڵچەکەت هەموو 3 مانگ جارێک، ئەگەر تۆ ئازاردەچێژیت بەدەست هەڵامەت یان سەرما ئەوە بیرۆکەیەکی باشە کە فڵچەکەت بگۆڕیت.\nفڵچەکەت مەدە بەکەس‌و هی کەسی تریش بەکارمەهێنە\nئەمە ئەبێت پێتان نەوترێت، مەهێڵە فریوت بدەن بەبەکارهێنانی فڵچەی ددانەکەت، تەنانەت لەگەڵ خۆشەویستەکەشت.\nوەرگێرانی: لایان لەتیف


ئێران بۆ شکستی داعش تا ڕاده‌یه‌ک یارمه‌تی به‌غدای دا - Mehr News Agency\n11 berfanbarê 2017 - 15:26\nNews Code 15162\nئێران بۆ شکستی داعش تا ڕاده‌یه‌ک یارمه‌تی به‌غدای دا\nباڵوێزی ئه‌مریکا له عێراق دانی به ڕۆڵی ئێران له شکستی تیرۆریسته‌کانی داعشدا نا و پاگه‌نده‌ی کرد که ئێران ڕێز له یه‌کپارچه‌یی خاکی وڵاتانی دراوسێی نانێت.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ئه‌ی بی سی نیوز، داگلاس سلێمان، باڵوێزی ئه‌مریکا له عێراق دانی به ڕۆڵی ئێران له شکستی تیرۆریسته‌کانی داعشدا نا و پاگه‌نده‌ی کرد که وڵاته‌که‌ی پلانی ده‌بێت بۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی ئێران له دوای داعش.\nئه‌و زیادی کرد که ئه‌مریکا ده‌بێت له دوای داعش جه‌خت له ئاشتی و ئاوه‌دان کردنه‌وه‌ی عێراق بکات و هۆشی به دزه‌ی ئێران له ناوچه‌که‌دا بێت.\nئه‌و له باشێکی دیکه‌ی قسه‌کانی خۆی پاگه‌نده‌ی کرد که ئێران ڕێز له یه‌کپارچه‌یی خاکی وڵاتانی دراوسێی خۆی ناگرێت. ئه‌و هه‌روه‌ها وتی: ئێران تاکوو ڕاده‌یه‌ک له یارمه‌تی عێراقی داوه له شکست دانی داعش.\nسلێمان بێ ئه‌وه‌ی چاو له یامره‌تییه‌کانی ئێران بکات، زیادی کرد: زۆر ڕوون ده‌لێم تاکوو ئێسته نه‌مدیوه که ئێران له بواری مرۆڤ دۆستی و یارمه‌تییه‌کانی نه‌ته‌وه یه‌که‌گرتووه‌کان هاوکاری عێراق بکات.\nئه‌و هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی دا که عیراق له سه‌رده‌می ئاوه‌دان بوونه‌وه‌یه و کێشه‌ی زۆری هه‌یه و هه‌ر به‌م بۆنه‌وه ئه‌مریکا جه‌ختی کردووه که به‌غدا ده‌بێت له‌گه‌ڵ هه‌موو دراوسێکانی به تایبه‌ت ئێرانیش ده‌بێت په‌یوه‌ندی باشی هه‌بێت.\nباڵوێزی ئه‌مریکا ڕایگه‌یاند که په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان عێراق و عه‌ره‌بستانیش چووه‌ته قۆناغێکی نوێ و ئه‌مریکا هه‌وڵ ده‌دات که له نێوان هه‌رێم و به‌غدا ڕۆڵی نێوندگیری هه‌بێت تاکوو کێشه‌کانی خۆیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن.\nسلێمان جه‌ختی کرد که سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که ئه‌مریکا پشتیوانی لێده‌کات، به‌ڵام تاکوو ئێسته هیچ هه‌نگاوێکی جدی له نێوان هه‌رێم و به‌غدا هه‌ڵنه‌گیراوه.


بەرێوە چوونی کۆنفرانسی ساڵانەی ئەندامانی کۆمەڵە لە وڵاتی ئاڵمان - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nدەسپێک هەواڵ بەرێوە چوونی کۆنفرانسی ساڵانەی ئەندامانی کۆمەڵە لە وڵاتی ئاڵمان\nکۆنفرانسی ساڵانەی ئەندامانی کۆمەڵە لە وڵاتی ئاڵمان لە رۆژانی ٢٢،٢١ و ٢٣ی مانگی یۆنی ٢٠١٩ لە شاری کۆڵن بە بەشداری کادر و ئەندامان بەرێوە چوو. دوانیوەرۆی رۆژی جومعە کە هاوکات بوو لە گەڵ ٣١ی جۆزەردان رۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە، کۆنفرانس بە سرودی بانگەواز سرودی رەسمی کۆمەڵە دەستی پێکرد و دواتر چەن ساتێک بێدەنگی بۆ رێز گرتن لە یادی هاورێ سەعید موعینی ناسراو بە خانە یەکەم گیانبەختکردووی کۆمەڵە و سەرجەم گیانبەختکردووانی کۆمەڵە و بزوتنەوەی رزگاریخوازانەی کوردستان راگیرا. دوای شکاندنی بێدەنگیەکە، هاورێ ئاسۆ عەلیخانی ژیاننامەی هاورێ خانەی موعینی و هەروەها شێعرێک بۆ پێشمەرگەی پێشکەش بە بەشداربووان کۆنفرانسەکە کرد.\nلە درێژەدا دەستەی بەرێوەبەری کۆنفرانس بە دەنگی ئەندامان هەڵبژێردرا کە بریتی بوون لە هاورێیان فەریبا محەمەدی، ئازاد شاوەیسی و مزەفەر ئەحمەدی. دەستەی بەرێوەبەری ئاجێندا و سەعات کاری کۆنفرانسی خستە بەر دەنگدان و دوای قسە و باس لەوبارەوە ئاجێندا و سەعاتی کاری دیاری کرا و بەمشێوەیە یەکەم رۆژی کۆنفرانس کۆتایی پێهات.\nرۆژی شەممە واتە دووهەم رۆژی کۆنفرانس بە راپۆرتی تەشکیلاتی و سیاسی کۆمیتەی ئاڵمان کە لە لایەن هاورێ فەریبا محەمەدی وەک بەرپرسی کۆمیتە پێشکەش کرا دەستی پێکرد. لەو راپۆرتە بە وردی ئاماژە بە کار و چالاکیەکانی یەک ساڵی رابردوو کرا و دوای گفتۆگۆ و را و نەزەری بەشداربووان، راپۆرتی کۆمیتە بە کۆی دەنگ پەسند کرا. لە بەشێکیتری کۆنفرانس قسە لە سەر ئەرک و مافی ئەندامان و پلان بۆ دەورێکی نوێ لە کار و چالاکی ئەندامان لە دەرەوەی وڵات کرا. لەم بەشە ئاماژە بە دۆخی ناوچەکە و گۆرانکاریەکان و دەور و نەقشی کۆمەڵە لە داهاتووی بزاڤی ئازادیخوازانەی کوردستان کرا و هەروەها جەخت لە سەر ئەکتیڤ بوونی ئەندامان لە دەرەوەی وڵات کرا.\nدوایین باسی کۆنفرانس لە رۆژی دووهەم تایبەت بوو بە کۆنگرەی ١٤ی کۆمەڵە و هاورێ رەزا کەعبی دەبیری هیاتی ئیجرایی کۆمەڵە لەمبارەوە قسەی کرد. هاورێ رەزا راپۆرتی لە کاری کۆمیسیۆنی ئامادەکاری بۆ کۆنگرە پێشکەش کرد و جەختی لە سەر بەشداری چالاکانەی ئەندامان لە باسی کۆمیسیۆنەکانی پەیوەندیدار بە کۆنگرەوە کرد. هەروەها قسەی لە سەر هەلومەرجی ئێستای کۆمەڵە و کەڵک وەرگرتن لەو دەرفەتانە کرد کە لە بەر دەم کۆمەڵەی زەحمەتکێشاندایە. لەم بەشەش ئەندامان بەشداری چالاکانەیان لە باسەکە کرد و بۆچوونی خۆیان دەربری. جێگای ئاماژەیە جگە لە کاتی دیاریکراوی کۆنفرانس، ئەندامان بۆ تاوتوێ چەند مەسەڵەیەک لە پەراوێزی کۆنفرانس کۆبوونەوەیان گرت و بە گشتی کۆنفرانسێکی پڕ ناوەرۆک و پڕ دەسکەوت بوو.\nرۆژی یەکشەممە ٢٣ی مانگ واتە دوایین رۆژی کۆنفرانس تەرەخان کرا بۆ هەڵبژاردنی کۆمیتەی نوێی ئاڵمان. دوای قسوباس و جەخت کردنەوە لە سەر بەشداری راستەوخۆی ئەندامان لە بەرێوە بردنی کارەکانی کۆمیتە،پێنج کەس لە هاورێیان وەک ئەندامی ئەسڵی کۆمیتە و دوو کەسیش وەک جێگر هەڵبژێردران.\nلە کۆتاییدا هاورێ عوسمان خەلیلی وەک بەرپرسی کۆمیسیۆنی دەرەوەی وڵات قسەیەکی کورتی کرد و وتی ئەم کۆنفرانسە زۆر سەرکەوتوو بوو، چۆن ئەندامان لەوپەڕی ئامادەیی بۆ کار و چالاکی کۆمیتەی نوێیان هەڵبژارد و ئەمەش دەسکەوتێکی گرنگە. هەروەها کۆنفرانس بە وتەیەکی هاورێ رەزا کەعبی کۆتایی بە کارەکانی خۆی هێنا.\nبابەتی پێشوووتەکانی هاوڕێ عومەر ئێلخانی زادە، لە ریوڕەسمی ٣١ی جۆزەردان رۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە\nبابەتی دواتروتووێژی رادیۆ نەوا لەگەڵ سكرتێری گشتیی كۆمەڵە سەبارەت بە گرژییەكانی ئەمریكا‌و ئێران


نادال نازناوی ژماره (١٢)ی ڕۆلاند گارۆسی به‌ده‌ستهێنا و ڕیکۆردی تۆمار کرد – تۆڕی میدیایی خەڵک\nڤاڵدانۆ کێشه‌کانی ڕیاڵ و بارسا ئاشکرا ده‌کات: زێدان له وه‌رزی ڕابردوودا ناژی !\nفێردیناند ڕەخنە لە خەڵاتی باشترین یاریزانی ئەوروپا دەگرێت: سزای مێسی و کریستیانۆ درا\n(گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌فسانه‌کان) لامپارد و بوفۆن دوای چه‌ند وه‌رزێک گه‌ڕانه‌وه بۆ چێڵسی و یوڤانتۆس\nمارادۆنا بۆ یانەیەکی زەبەلاحی ئینگلتەرا: پێویستە من ببمه ڕاهێنەرتان !\n٧٥ ساڵە ڕووینەداوە… پاڵەوانێتی ویمبلدۆنی ناودار لەم وەرزەدا ئەنجام نادرێت\n2020/04/02 - 6:00 PM\nیانەی بڕیاردەری گشتی تێنسی ئینگلتەرا بەهۆی مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسی کۆرۆناوە، بەفەرمی ئاشکرایان کرد کە پاڵەوانێتی ویمبڵدۆنی لەم وەرزەدا ئەنجام نادرێت.\nبڕیاربوو پاڵەوانێتی ویلبڵدۆنی مێژوویی کە ساڵانە لە شاری لەندەن ئەنجام دەدرێت لەنێوان ڕێکەوتی ٢٩ حوزەیران بۆ ١٢ تەموز ئەنجام بدرێت، بەڵام بەهۆی مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسی کۆرۆناوە پاڵەوانێتییەکە ئەنجام نادرێت.\nلەم بارەیەوە یانەی گشتی تێنسی سەرزەوی ئینگلتەرا ڕاگەیاندراوێکیان بڵاوکردەوە و نوسیویانە: بەداخێکی زۆرەوە، ئەنجومەنی باڵای یانەی بڕیاردەری تێنسی ئینگلتەرا ئاشکرای دەکات کە پاڵەوانێتی ویمبڵدۆنی ٢٠٢٠ بەهۆی مەترسی کۆرۆنا لەم وەرزەدا ئەنجام نادرێت”.\nهەروەها لە ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە: لەبری ویمبڵدۆنی ئەم وەرزە، کۆپی ١٣٤ی ویمبڵدۆن بڕیارە لە ٢٨ی حوزەیران بۆ ١١ی تەموزی ساڵی ٢٠٢١ ئەنجام بدرێت”.\nبڕیاری ئەنجام نەدان و ڕەتکردنەوەی پاڵەوانێتی ویمبلدۆنی ٢٠٢٠ بە مێژوویی ئاماژەی بۆدەکرێت، چونکە لە ماوەی (٧٥) ساڵی ڕابردوودا یەکەمجارە پاڵەوانێتیەکە بەهۆکارێکی دەرەکی هەڵدەوەشێنرێتەوە.\nلەپێشوودا و لەنێوان ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٤٥ بەهۆی جەنگی جیهانیی دووەمەوە بۆ یەکەمجار ویمبڵدۆن ئەنجام نەدراوە و لەساڵی ٢٠٢٠ بۆ دووەمجار بەهۆی مەترسییەکانی ڤایرۆسی کۆرۆناوە ئەنجام نادرێت.\nخەڵک ـ نزار مستەفا هەورە برووسکە، ژمارەیەکی زۆر لە باڵداری کێویی لەناو برد، بەتایبەت ئەو باڵندانەی کە گەرمیان و کۆیستان...


ئەمریكا بانكێكی ڕوسیای بەهۆی پشتگوێخستنی سزاكانی سەر ڤەنزوێلا سزادا\nوەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا بانكێكی روسی، بەهۆی یارمەتیدانی وڵاتی ڤەنزوێلا لەدژی سزاكانی واشنتۆن بۆ سەر كاراكاس خستە لیستی سزاكانییەوە.\nنووسینگەی دارایی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا ، ئۆرۆفایناس موسنار بانك، كە بانكێكی ڕوسی ڤەنزوێلییە خستە ڕیزبەندی سزاكانی وڵاتەكەیەوە.\nبەپێی سەرچاوەكان لەكاتێكدا ئەمریكا ڕێگا جۆراوجۆرەكانی بۆسزادانی زیاتری ڤەنزوێلا خستووەتە گەڕ، ئەو بانكە، كە لەماوەی ساڵی2018دا داراییەكانی بە ڕێژەی لە 50% زیادیكردووەو بەشێك لەو دارایانەی وەك یارمەتییەك بۆ زاڵبوونی سزاكانی سەر ڤەنزوێلا.\nلەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردووشدا "ئێلیوت ئەبڕامز" نوێنەری تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا بۆ كاروباری ڤەنزوێلا هۆشداری ئەوەیدا، كە واشنتۆن دەیەوێت بانكەكانی ئەو وڵاتە بۆ زیاتركردنی سزاكان لەسەری فراوانتر بكات.\nئەو پلەباڵایەی ئەمریكا هەروەها دوو وڵاتی چین و ڕوسیای تۆمەتباركرد بەوەی پشتیوانی دەرەكی لەحكومەتی نیكۆلاس مادوورۆی سەرۆكی ڤەنزوێلا دەكەن بەتایبەت ڕوسیا، كە ملیۆنەها دۆلاری بەدەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە بەخشیوە.\nئیلیوت ئابڕامز هەڕەشەی ئەوشی پێشتر كردبوو، كە واشنتۆن كەسانی دەستڕۆشتوو، كە لەدژی گۆڕانكاری دەسەڵاتن لە ڤەنزوێلادا سزا دەدات.


بێگومان ڕۆژهەڵاتناسەکان لەباسکردنی کەسایەتیی تاکی کوردییدا ئاماژە بەچەند سیفەتێک دەکەن، دەڵێن کورد گەلێکی میواندۆست و دەمبەخەندە و ڕووخۆش و ئازایە، گەلێکی قارەمانە، لەگەڵ چەندین سیفەتی تری کەسایەتیی کوردیی. ئێمە لێرەدا قسە لەسەر تاکی کورد دەکەین لە واقیعی ئێستای هەرێمی کوردستاندا.\nلە ئێستادا ژینگەی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و ئابوریی ئێمە لە قەیراندایە، سیستەمی حکومڕانی زۆر لاوازە و لە دوای ڕاپەڕینەوە نەیتوانیوە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان بۆ هاو نیشتیمانییانی دابین بکات، ئەمڕۆ ئاشتی کۆمەڵایەتیی لە مەترسیدایە بەهۆی لاوازی سیستەمی سیاسیی و فەشەلی سیستەمی ئابوریی و یاساییەوە، بۆیە تاوانە کۆمەڵایەتییەکان زۆر بوون. لەدوای ڕاپەڕینەوە تاک توشی شڵەژانی سایکۆلۆژیی بووە بەهۆی بێئومێد بوونی لە سیستەمی سیاسیی و خۆخۆری جووت حیزبی دەسەڵات، تاک توشی چەندین کارەساتی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و ئابوریی و سایکۆلۆژیی کراوەتەوە.\nشۆکبوون واتا پرسیار کردن و هەڵوێست وەرگرتن لەسەر ئەو ڕووداوانەی مایەی مەترسین بۆ تاک و کۆمەڵگە. ئێمە کەم شۆک دەبین بۆیە کەم پرسیار دەکەین و کەم هەڵوێست وەردەگرین، ئەمەش لایەنی سلبی کەسایەتییمانە. ئەمە دەبێتە هۆی دروستبوونی کۆمەڵگەیەکی دەستەمۆ بە سیستەمە سیاسییەکە. تۆ کە شۆکنەبووی ئەکتیڤ نامێنیت، دەجوڵێندرێیت نەک خۆت بجوڵێیت، تۆ خۆت نامێنیت بەڵکو ئەو دەبێتە خاوەنت.\nئێمە دەبێت لەڕێگەی شۆکبوونەوە خەریکی فەلسەفاندن و پرسیار کردن ببین. حیزبێک یان دووان چارەکە سەدەیەکە سوکانی سیاسەت و ئابوریی ئەم هەرێمەیان لایە و ئێستاش فەشەلیان هێناوە، بەڵام بەگشتیی ئێمە هێشتا متمانەمان پێیان هەیە و ئامادەین دەنگیان پێبدەین! بۆچی بە ئەزموونی فاشیلی چارەکە سەدەیەک حکوومڕانی شۆک نابین؟! ڕۆژنامەنوس تیرۆر دەکرێت شۆک نابین، داهاتی ئەم هەرێمە لەگیرفانی چەند خێزانێکدایە و هەر شۆک نابین. ئای چەند کارەساتە تاک لەم هەرێمە دڵی بە مووچە ناتەواوەکەی خۆشبێت بەڵام پرسیار لەسەر داهاتیی ئەم هەرێمە نەکات!\nشەڕی براکوژیی شۆکی نەکردین، شەڕێک لەسەر پارە بوو نەک چەسپاندنی بنەماکانی دیموکراسیی و دەوڵەت. کارەساتە هەموو ناشیرینییەکانی شەڕی ناوخۆ کورت بکەیتەوە لە 31ی ئابدا، لەکاتێکدا شەڕی ناوخۆ بۆخۆی خیانەتێکی گەورەیە و مایەی شۆک بوونە.\nئێمە کێشەی بیرچوونەوەی دوێنێمان هەیە بۆیە بەردەوامین لەسەر شۆکنەبوون، دەبێت دوێنێ بزانی چی بووە تا ئەمڕۆ باشتر بیر بکەیتەوە بۆ داهاتوو. تۆ ئەو هەموو ڤیللا جوانانە نابینیت کە هاوڕێیانی باوکت کاتێک لەشاخ گەڕانەوە دروستیان کردوون؟ تۆش چاوەڕێی مووچەی شەهیدانەکەی باوکتی، لەکاتێکدا باوکت ڕزگاری بە ئێمە بەخشی بە خوێنەکەی. بەڵام دەوروبەر هەر شۆک نابن! دەبێت بپرسی بۆچی ئەو هەموو نادادپەروەرییە؟ بۆچی کەمینەیەک خەنیی و زۆرینەیەک گەنیین؟\nمرۆڤ دەبێت شۆک ببێت بەو چاوەڕوان نەکراوانە، نابێت ڕێگە بدات دووبارە ببنەوە، چونکە ناکرێت کەمینە خەنیی و زۆرینە گەنیی بن، ئەمە دەستکەوتی بێدەنگی و شۆکنەبوونمانە. دەبێت لە خۆمان بپرسین بۆچی وچۆن و بەچی ئەم جیاوازییە چینایەتییە دروستکراوە؟ ئەم پرسیارانەن دەسەڵات دەترسێنن و دەسەڵات هەراسان دەکەن. بۆ دروستکردنی سیستەمێکی سیاسیی دادپەروەر دەبێت شۆک ببین لە بەرامبەر ناشیرینییەکانی دەسەڵات. نزیکترین پرسیار لەژیانی هەموومان ئەوەیە؛ بۆچی کارەبای بیست و چوار کاتژمێریمان نییە؟ لەکاتێکدا نەوت و پارەیەکی زۆریش هەیە.\nبەشێکمان شۆکبووین و باجی شۆکبوونمان داوە لە سەر ڕەخنە و پرسیارەکان کە ئاڕاستەی دەسەڵات کراوە، بەڵام شوکبوون نەبۆتە شۆکبوونی گشتیی، زیاتر لەچوارچیوەی تاک و گروپدا بوونی هەبووە.\nلێرە دەسەڵات چۆتە ناو تەواوی ژیانی ئێمە، ئێمە دەبێت دووبارە وانەکانی شۆکبوون فێر ببینەوە لە ڕێگەی گوتاری ڕۆشنبیران و پەروەردەی خێزان و خوێندنەوە، دەبێت واز لەو پەندە گاڵتەجاڕانە بێنین کە زیاتر دەستەمۆمان دەکەن و یاخیبوونی تاک دەکوژن وەک؛ دەست بەکوڵاوی خۆت بگرە تا با نەیبات، یان ئاگرە سورە لەخۆم دوورە، ئەوانە ڕوحی یاخیبوونی جەمعی دەکوژن، تەنانەت ئایینییش دەڵێت؛ زوڵم مەکە و زوڵمیش قبوڵ مەکە.\nشوکنەبوون دەمانکاتە هەنگوینی دەسەڵات، گەنجان دەبێت پێشڕەوی شوکبوون بن، ئەوەی ئەمڕۆ بوونی هەیە باجی بێدەنگی و شۆک نەبوونمانە بە گشتیی. دەسەڵات تا ئەمڕۆش دەزانێت شۆکبوونی جەمعی بوونی نییە، دەزانێت یاخی بوونی گەورە دروست نەبووە، شۆکبوونی جەمعی دەسەڵات دەستەمۆ دەکات و دەیترسێنێت، هەموو ناڕەواییەکانی چارەکە سەدەیەک دەبێت وامان لێبکات شۆک ببین و سزایان بدەین، چونکە مرۆڤ بە دەستەمۆکراو مەترسیدارە و دەسەڵات هار دەکات، وەک کامۆ گوتی؛ من یاخیم کەواتە من هەم.\nگەلێکی یاخیی و شۆکبوو دەسەڵاتێکی دادپەروەری دەوێت نەک بچەمێتەوە بۆ دەسەڵاتێکی خۆسەپێن و کلیپتۆکڕاس.\nدەسەڵات لەدوای ڕاپەڕینەوە شایەنی ئەوەبووە هەزاران جار لەدژیی شۆک ببین و پرسیاری گەورە و گومانی گەورە لە سەر ئەخلاقیی سیاسیی دروست بکەین. چونکە شۆکبوونی گشتیی دەتوانێت هێزێک دروستبکات و دەسەڵات بلەرزێنێت. کۆمەڵگەیەک شۆک نەبێت بەرەو مێگەلبوون دەڕوات و ئیرادەی نامێنێت، ئەمەش دەبێتە هۆی دروست بوونی دەسەڵاتێکی ستەمکار و کۆمەڵگەیەکی بێدەنگ. ئەوکات شۆکنەبوون دەبێتە تاعوون و کۆمەڵگە وێران دەکات.


ڕۆژانە چەندین فۆتۆگرافەر لە سەرتاسەری جیھاندا ژیانی خۆیان دەخەنە مەترسییەوە. ئەم فۆتۆگرافەرانە دەچنە مەیدانەکانەوە بۆ گواستنەوەی ھەواڵ لەسەر ململانێ و جەنگ و ڕووبەڕووبوونەوەکان بۆ خەڵکی. ئەگەر ئەم فۆتۆگرافەرە چاونەترسانە نەبن، چەندین مەسەلەی گرنگ ھەن کە ھەرگیز ناکەونە بەر دیدی خەڵکی و ون دەبن.\nلە خوارەوە لیستی ١٠ باشترین فۆتۆگرافەری جەنگ ھەن، کە دەبێت لەبارەی کارەکانیانەوە بزانیت.\n١٠. ڕۆجەر فێنتۆن\nفێنتۆن (٢٨ی ئازاری ١٨١٩ – ٨ی ئابی ١٨٦٩) فۆتۆگرافەرێکی بەریتانی بوو. لە ڕیزی فۆتۆگرافەرە جەنگییەکانی سەرەتادایە. دوای بەدەستھێنانی بڕوانامەی زانکۆ لە ھونەردا، حەزی بە تەکنەلۆجیای نوێ ھەبوو. لەو کاتەشدا، تەکنەلۆجیای نوێ فۆتۆگرافی دەگەیاند.\nلە نێوان ساڵانی ١٨٥١/١٨٥٢، دەستیکرد بە فۆتۆگرتن و سازکردنی پێشانگا بۆ فۆتۆکانی. لەوەوە بووە پێشڕەوی فۆتۆگرافیی بەریتانی. ھەروەھا ئەندامێکی دامەزرێنەری کۆمەڵەی شاھانەی فۆتۆگرافی بوو.\nلە ساڵی ١٨٥٤دا، چاپخانەی تۆماس ئاگنێوسەنز لە لەندەن، داوایان لێکرد ڕووداوەکانی قرم تۆمار بکات. بەم شێوەیە بووە یەکێک لەو فۆتۆگرافەرە چالاکانەی ڕووداوەکانی جەنگی قرمیان ڕووماڵ دەکرد.\nلەو کاتەدا کەرەستەی فۆتۆگرافی، قەبە و قورس بووە. ئەگەر بیویستایە فۆتۆی ھەر شتێک بگرێت، پێویستی بە ئەسپوعەرەبانەیەک و یاریدەدەرێک بوو کە وێنەی دوورمەودا بگرێت.\nبەھۆی ئەم سنووردارییەی کارەکەیەوە، تەنھا دەیتوانی وێنەی شتی جێگیر بگرێت. لەبەر ئەوە تەنھا وێنەی دەشتودەری دەگرت، بەوپێیەی نەیدەویست فۆتۆی مردووان بگرێت.\nفۆتۆکەی خوارەوە، فۆتۆی “دۆڵی تارمایی مەرگ”ـە، کە لەدوای ھێرشی لیوای سووک و شیعرەکەی تێنیسنەوە ناونراوە.\nھیچ سەرکەوتنێکی بازرگانیی ئەوتۆی بەم فۆتۆیانە بەدەست نەھێنا.\n٩. نیک ئوت\nئوت (٢٩ی ئازاری ١٩٥١) فۆتۆگرافەرێکی ڤێتنامی-ئەمەریکییە. کاری بۆ ئەسۆشیەیتد پرێس لە لۆس ئانجلس کردووە. خەڵاتی فۆتۆی ساڵی میدیای جیھانیی بەدەستھێنا لەسەر فۆتۆی “تیرۆری جەنگ”.\nوێنەکە ھەندێک منداڵ پیشان دەدات کە لە جەنگی ڤێتنام لە بۆمبارانی ناپاڵم ھەڵدێن. گرنگیی ئەم فۆتۆیەی بۆ ململانێکانی جەنگی ڤێتنام دەگەڕێتەوە، کە تێیدا منداڵێکی نۆ ساڵان دەبینین بە ڕووتوقووتی بەرەو ڕووی کامێراکە ڕادەکات.\nفۆتۆکە ڕەخنەی ئەوەی لێگیرا کە کچەکە بە ڕووتی پیشاندراوە. بەڵام ئوت یارمەتیی کچەکەی دابوو و پێش گواستنەوەی فیلمەکە گەیاندبوویە نەخۆشخانە. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە چۆن فۆتۆگرافەرانی جەنگ یارمەتیی ئەو کەسانەش دەدەن کە فۆتۆیان لێ دەگرن. ئەم فۆتۆیەی ئوت بووە براوەی خەڵاتی پولیتزەریش.\nنیک ئوت ئەوکاتەی ١٦ ساڵان بوو فۆتۆی بۆ ئاژانسی AP دەگرت. سەرەتای کارەکەشی دوای مردنی برایەکی، کە ئەویش فۆتۆگرافەری ئاژانسەکە بوو و ڕووماڵی جەنگەکەی دەکرد، دەستپێکرد.\nدواتریش بەردەوام بوو لە کارکردن بۆ ئاژانسەکە و ڕووماڵی تۆکیۆ، کۆریای باشوور و ھانۆی دەکرد. لە دواییشدا ساڵی ٢٠١٧ خانەنشین بوو.\n٨. مارگرێت بۆورک وایت\nبۆورک (١٤ی حوزەیرانی ١٩٠٤ – ٢٧ی ئابی ١٩٧١) یەکەم پەیامنێری مێینەی جەنگ بوو. یەکەم ژنیش بوو ڕێی پێدرا لە زۆنی جەنگدا و لە میانی جەنگی جیھانیی دووەمدا کار بکات.\nلە ساڵی ١٩٤١دا، بەرەو یەکێتیی سۆڤیەت ڕۆیشت، ئەو کاتەی ئەڵمانیا پەیمانی ھێرشنەکردنە سەر سۆڤیەتی شکاند. بۆورک تاکە فۆتۆگرافەری بیانی بوو لە مۆسکۆ، کاتێک سوپای ئەڵمانیا لەشکرکێشییەکەی دەستپێکرد. پەنای بردە بەر باڵوێزخانەی ئەمریکا و بە کامێراکەی فۆتۆی بۆمبارانکردنی مۆسکۆی گرت.\nلەگەڵ بەردەوامبوونی جەنگدا، لەگەڵ ھێزی ئاسمانیی ئەمریکیدا ڕۆیشت بۆ باکووری ئەفریقا. دوای ئەوە، چووە ڕیزەکانی سوپای ئەمریکا لە ئیتاڵیا و دواتریش ئەڵمانیا. لە ئیتاڵیا، چەندین جار دەستڕێژی گوللەی لێ کرا.\nحەزی ئەم فۆتۆگرافەرە لە خولیایەکەوە دەستیپێکرد. باوکی پاڵپشتی کرد، خۆیشی حەزی بە کامێرا کۆنەکان بوو. دوای مردنی باوکی، وازی لە خوێندنی ئاژەڵناسی ھێنا. لە چەندین کۆلێژی جیاجیادا تەراتێنی دەکرد، پێش ئەوەی لە زانکۆی کۆرنێڵ دەربچێت.\nلە ساڵی ١٩٢٨دا بوو کە بەتەواوی بووە فۆتۆگرافەر. ستۆدیۆیەکی بازرگانیی فۆتۆگرافی لە نیویۆرک کردەوە. پاش ساڵێک، بووە ئەندامی ستافی فۆتۆگرافەرانی گۆڤاری فۆرچیون تا ساڵی ١٩٣٥.\n٧. فیلیپ جۆنز گریفتیس\nجۆنز گریفیتس (١٨ی شوباتی ١٩٣٦ – ١٩ی ئازاری ٢٠٠٨) دەرمانسازی خوێندووە، نەوەک فۆتۆگرافی. لە شەفتی شەوانی کۆمپانیای بوتسی دەرمانسازی کاری دەکرد، شەفتی بەیانیانیش فۆتۆگرافەری (Guardian) مانچستەر بووە.\nتا ساڵی ١٩٦١یش بەتەواوی خۆی بۆ فۆتۆگرافی تەرخان نەکردبوو. لەو ساڵەدا بووە فۆتۆگرافەری (The Observer). یەکەم ئەرکی ئەوە بووە لە ساڵی ١٩٦٢دا بچێت بۆ جەزائیر. دوای ئەفریقاش، لە ساڵی ١٩٦٦دا چووە بۆ ڤێتنام. کاری بۆ ئاژانسی (Magnum) کردووە و ململانێ بەردەوامەکانی ڕووماڵ کردووە. ئاژانسەکە بۆی قورس بووە کارەکانی بڵاو بکاتەوە، بەوپێیەی لە وێنەکانیدا ھەست بە ھەڵوەشاندنەوەی کۆلۆنیالیزم لەو ناوچەیەدا دەکرێت. کاتێک فیلیپ ڕووماڵی پشووی جاکی کەنەدی، کوڕی جۆن کەنەدی، دەکات لە کەمبۆدیا، کارەکانی دەتەقنەوە. فرۆشی فۆتۆکانی ئەوەی بۆ دەڕەخسێنن لە ڤێتنام بمێنێتەوە.\nلە ساڵی ١٩٧١ ئەلبوومی دامەزراوەی ڤێتنام (Vietnam Inc.) بڵاودەکاتەوە. ئەم کتێبە ئەو تۆقین و ترسەی جەنگ و ژیانی گوندیی ڤێتنامییەکانی خستووەتەڕوو.\nجۆنز گریفیتس زۆر لێھاتوو بووە لە ڕووماڵکردنی جەنگ، بەشێوەیەک سەرۆکی ڤێتنامی باشوور لە سەرەتای لیستی ئەو ناوانەدا دایدەنێت کە نابێت ڕێیان پێ بدرێت بگەڕێنەوە وڵاتەکە.\nھێنری کارتێر برێسۆن لە بارەی گریفیتسەوە دەڵێت “لە سەردەمی فرانسیسکۆ گۆیاوە، ھیچ کەس ھێندەی فیلیپ جۆنز گریفیتس، بەباشی تابلۆی جەنگی نەکێشاوە”.\n٦. مۆیسس سامان\nسامان (١٩٧٤) فۆتۆگرافەرێکی ئیسپانی-ئەمەریکییە و لە تۆکیۆ نیشتەجێیە. یەکێکە لە ئەندامانی دەستەی فۆتۆگرافەرانی ئاژانسی (Magnum Photos) و “بە یەکێک لە پێشڕەوانی فۆتۆگرافەرانی جەنگیی نەوەی خۆی دادەنرێت”.\nسامان زیاتر بە فۆتۆکانی عێراقی دەناسرێت. ھەروەھا ڕووداوەکانی شۆڕشی لە میسڕ ڕووماڵ کردووە. کتێبەکەی، دیسکۆردیا (٢٠١٦) ئەم وێنانە پیشان دەدات، لەگەڵ شۆڕشی بەھاری عەرەبی.\nبەدەر لەو خەڵاتە زۆرانەی لەلایەن وێڵد پرێس فۆتۆ (World Press Photo) پێی دراوە، خەڵاتی وێنەی ساڵی نێوەدەوڵەتیشی وەرگرتووە. ھەروەھا خەڵاتی (Guggenhein Fellowship)یشی وەرگرتووە.\nماگنەم فۆتۆس لە ساڵی ٢٠١٠دا بانگھێشتی سامانی کرد تاوەکو بچێتە ڕیزی فۆتۆگرافەرانیان. لە ساڵی ٢٠١٤شدا بووە ئەندامی ئاژانسەکە.\n٥. ژواو سیلڤا\nسیلڤا (٩ی ئابی ١٩٦٦) فۆتۆگرافەرێکی جەنگیی پرتوگالییە و لە ئەفریقای باشوور لەدایک بووە. سیلڤا کۆتا ئەندامی یانەی بانگ بانگ بوو. ئەم گرووپە لە چەند فۆتۆگرافەرێک پێکھاتبوو کە ڕووماڵی ئەفریقای باشووریان دەکرد.\nژواو فۆتۆی کاتی ئازادبوونی نێڵسن ماندێلای گرتووە. لەگەڵ کیڤن کارتەردا کاری کردووە، کە فۆتۆکانی بوونە ھۆی مشتومڕ و دەمەقاڵێ لەنێو بینەرانیدا.\nسیلڤا لە چەندین ناوچەی جۆراوجۆری جیھاندا کاری کردووە؛ ئەفریقا، بەڵقان، ئاسیای ناوەڕاست، ڕووسیا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستیش.\nوەک زۆرینەی فۆتۆگرافەرانی دیکەی جەنگ، لە کاتی فۆتۆگرتندا بریندار بووە. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٠دا، لە نۆبەتی پشکنینێکی سەربازە ئەمریکییەکان لە قەندەھار، ئەفغانستان، سیلڤا پێ بە مینێکدا دەنێت و بەھۆیەوە ھەردوو قاچی لەدەست دەدات. لەنێوان کاتی تەقینەوەکە و بێھۆشبوونیدا، توانی سێ فۆتۆ بگرێت.\nژواو جارێکیان لەبارەی خۆیەوە وتی “من مێژوونووسێکم بە کامێرایەکەوە”.\n٤. تیم ھێتەرینگتۆن\nتیمۆسی ھێتەرینگتۆن (٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ – ٢٠ی نیسانی ٢٠١١) فۆتۆجۆرناڵیستێکی بەریتانی بوو. لە کاتی ڕووماڵکردنی جەنگی لیبیا لە ساڵی ٢٠١١، بەھۆی تەقینەوەوە پارچەی بەرکەوت و گیانی لەدەستدا.\nھێتەرینگتۆن لەڕێی گەشتکردنی بۆ ھیندستان و چین و تبتەوە، بیرۆکەی فۆتۆگرافی بۆ ھات. چەندین ساڵ لە خوێندنگەیەکی شەوان فۆتۆگرافی خوێند. دواتریش لە کاردیف فۆتۆجۆرناڵیزمی خوێند.\nتیم بە فیلمە دۆکیومێنتارییەکەی بەناوی ڕێسرێپۆ (٢٠١٠) بەناوبانگ بووە. فیلمەکە بە ھاوبەشی لەگەڵ سێباستیان یونگەر کاری دەرھێنانی بۆ کرابوو. دۆکیومێنتارییەکە خەڵاتی مەزنی دەستەی داوەرانی فێستیڤاڵی فیلمی سەندانسی وەرگرت و ھەڵبژێردرا بۆ بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکار.\nھێتەرینگتۆن چەندین خەڵاتی دیکەی بردووەتەوە، گرنگترینیشیان خەڵاتی وێڵد پرێس فۆتۆی ساڵی ٢٠٠٧ بوو.\n٣. دۆن مەککوڵن\nدۆن مەککوڵن (٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٥)، ھەڵگری مەدالیای CBE و مەدالیای فەخریی کۆمەڵەی فۆتۆگرافەرە خانەدانەکان، فۆتۆفۆرناڵیستێکی بەریتانییە. بە فۆتۆی جەنگ و ململانێی شار دەناسرێت.\nدۆن وەک یاریدەدەری فۆتۆگرافەر دەستیپێکرد، ھاوکات لە ھێزی ئاسمانیی شاھانەشدا خزمەتی نیشتمانی دەکرد. لە تاقیکردنەوەی فۆتۆگرافەریدا دەرنەچوو، ئەمەش وای لێکرد زۆربەی کاتەکانی لە ژوورێکی تاریکدا بەسەر ببات.\nخاڵی وەرچەرخانی دۆن لە کارەکەیدا بۆ گرتنی فۆتۆی گرووپێکی شەقاوەی لەندەن و بڵاوکردنەوەیان دەگەڕێتەوە. زنجیرەی فۆتۆکانی لەژێر ناونیشانی “The Guvnors”دا بڵاو کردەوە، کە بە واتای کەڵەگاکان دێت.\nمەککوڵن لە کاری فۆتۆگرافی بەردەوام بوو، تا دواتر خۆی خستە ناو جەنگی ڤێتنام و ململانێی ئیرلەندای باکوور. لە ساڵی ١٩٦٨دا، کامێرا نیکۆنەکەی گوللەیەکی بەرکەوت، نیشانەکە لە خودی دۆن مەککوڵن گیرابوویەوە.\n٢. ڕۆبێرت کاپا\nڕۆبێرت کاپا (٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩١٣ – ٢٥ی ئایاری ١٩٥٤) فۆتۆگرافەر و فۆتۆجۆرناڵیستێکی ھەنگاری بوو. لەگەڵ فۆتۆگرافەری پیشەگەر گێردا تارۆی کاری کردووە.\nزۆر کەس کاپایان بە بەناوبانگترین فۆتۆگرافەری جەنگ داناوە لە مێژوودا. ھۆکاری بەناوبانگییەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ مشتومڕە زۆروزەبەندەکان لەسەر فۆتۆکانی و شێوازی مردنەکەی.\nمەککوڵن لە بوداپێست لەدایک بووە، ھەر ئەوکات ھەستی بە ستەمکاریی سیاسیی ھەنگاری کردبوو و ئەمەش وای لێکردبوو بەرەو بەرلین ھەڵبێت. لەوێ چاوی بە سەرھەڵدانی ھیتلەر کەوت، ئەمەش وایکرد بەرەو پاریس بگوازێتەوە. لە پاریس چاوی بە گێرتا پۆھۆریلێ کەوت و لەگەڵیدا دەستیکرد بە کار.\nگێرتا ناوەکەی خۆی بە گێردا تارۆ گۆڕی. ئێندرێش ناوەکەی بە ڕۆبێرت کاپا گۆڕی، کە ناوەکەی لە تەکنیکی قرش لە فۆتۆگرافیی سەرشەقام وەرگرتووە. ھەردووکیان لەژێر ناوی کاپادا کارەکانیان بڵاو دەکردەوە، تا گێرتا ناوەکەی گۆڕی، دوای ئەوە کارەکانی بەجیا بڵاو دەکردەوە.\nڕۆبێرت کاپا ڕووماڵی پێنج جەنگی کردووە؛ جەنگی ناوخۆی ئیسپانیا، جەنگی دووەمی سینۆ-ژاپۆنی، جەنگی جیھانیی دووەم لە ئەورووپا، جەنگی ١٩٤٨ی نێوان دەوڵەتە عەرەبییەکان و ئیسرائیل، ھەروەھا جەنگی یەکەمی ئیندۆشینا. وێنەکانی بە ھەموو جیھاندا و لە گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا بڵاو دەبوونەوە.\nسەرەڕای بەناوبانگییەکەی وەک یەکێک لە باشترین فۆتۆگرافەرەکانی جەنگ، بەڵام حکوومەتی کۆنەخوازی بەریتانیا ڕێیان لێ گرت ڕووماڵی جەنگی فاڵکلاند بکات.\n١. جەیمس ناچوەی\nجەیمس ناچوەی (١٤ی ئازاری ١٩٤٨) فۆتۆجۆرناڵیست و فۆتۆگرافەرێکی جەنگیی ئەمەریکییە. یەکێکە لەو فۆتۆگرافەرە جەنگییانەی زۆرترین خەڵاتیان وەرگرتووە. نەک تەنھا پێنج جار مەدالیای ئاڵتوونی ڕۆبێرت کاپای یانەی میدیای جیھانی وەرگرتووە، بەڵکو دوو خەڵاتی وێڵد پرێس فۆتۆشی وەرگرتووە.\nناچوەی ساڵی ٢٠٠٣، بەھۆی تەقینەوەی نارنجۆکێک لە بەغداد بریندار بوو. بەپێچەوانەی زۆرینەی ئەو کەسانەی ھەمان کاریان کردووە، ناچوەی بەختی ھەبوو و بەتەواوی چاک بووەوە.\nجەیمس لە تەمەنی ٣٦ ساڵییەوە بە گرێبەست کاری فۆتۆگرافی بۆ گۆڤاری تایمز کردووە. ھەروەھا کاری بۆ ئاژانسی بلاک ستار (١٩٨٠-١٩٨٥) و ئاژانسی ماگنەم فۆتۆز (١٩٨٦-٢٠٠١) کردووە.\nھاوکاریی دامەزراندنی ئاژانسی (VII Photo) (٢٠٠١-٢٠١١) کردووە، کە لە سەرتاسەری جیھاندا تایبەتمەند بوون لە ژانرەکانی دۆکیومێنتاری و فۆتۆگرافیی جەنگ.\nبەدەر لە ڕووماڵکردن و فۆتۆگرتنی ١١ی سێپتەمبەر، فۆتۆی لە ھەموو جیھاندا چرکاندووە. بەناوبانگترینی فۆتۆکانیشی، ئەوانەی جەنگی یوگزلافیا و جەنگی ئەفغانستان و شەڕەکانی چیچان بووە.\nمەیدانی دار لە سلێمانی\nڕاهێنەری ئەڵمانیا پلانی 2014 دووبارە دەکاتەوە\nڕاهێنەری هەڵبژاردەی ئەڵمانیا، یواکیم لۆوڤ لە بەکارخستنی سیستمی گەنجکردنەوەی پێکهاتەکانی ڕازی نییە و بڕیاریداوە یاریزانە ئەزمووندارەکانی بایرن میونشن…\nئەمشەو، چوارشەممە گەڕی شەشەم لە قۆناغی کۆمەڵەکانی چامپیۆنزلیگ بەردەوامدەبێت و چەندین یاریی چارەنوسساز ئەنجامدەدرێن. لە کۆمەڵەی دووەم، یانەی…\nڤێرنەر هەڵوێستی لەبارەی چێڵسی و بۆندی لوکاکو ئاشکراکرد\nهێرشبەری ئەڵمانی یانەی چێڵسی، تیمۆ ڤێرنەر پێیوایە گواستنەوەی ڕۆمێلو لوکاکو سوود بە یانەکە دەگەیەنێت و هیچ مەترسییەک لەسەر…


پلەی گەرما نزمتر دەبێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/29 - 7:03 PM\nكەشناسی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، ئەمڕۆ شەممە بەرزترین پلەی گەرما لە خانەقین تۆمار كراوە، كە 48 پلە بووە و دەشڵێت: “سبەی پلەی گەرما لە شاری سلێمانی و دهۆك 39 پلە دەبێت”.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) نێردراوە ڕایگەیاندووە، ئەمڕۆ شەممە 29-6-2019 وەك ئەوەی پێشبینی كرا پلەی گەرمای شارەكانی هەرێم لە هەولێر 41 و سلێمانی 39 و دهۆك 38 و كەركوك 43 و هەڵەبجە 42 پلەی سەدی بوو.\nدەشڵێت: “ئەمڕۆ پلەی گەرما لە چاو دوێنێ یەك بۆ دوو پلە دابەزیووە، لە خانەقین ئەمڕۆ 48 پلە تۆماركراوە، كە گەرمترین شارەكانی هەرێمە، لەدوای ئەویش شارۆچكەی كەلارە، كە 46 پلە بووە”.\nڕاشیگەیاندووە، سبەی پلەكانی گەرما یەك بۆ دوو پلەی دیكە ڕوو لەدابەزین دەكەن، نزمترین پلەی گەرمای ئەمڕۆش لە حاجی ئۆمەران تۆماركراوە بە 30 پلە و چۆمان بە 33 پلەی سەدی.\nوەزارەتی كارەبا بڕ و كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبای بۆ شارەكان دیاریكرد


Friday, 08.27.2021, 16:11\nحکومەتی ئیسلامیی عێڕاق -شآم-ویلایەتی خوراسان کێن وچن؟\nنووسەر:فڕانک گاڕنێڕ، گوزارشگەریی ئەمنییەتیی بی،بی،سی.\nگرووپی ویلایەتی خوراسان بە ناوی حکومەتی ئیسلامیی عێڕاق وشام و ویلایەتی خوراسان، لقی گرووپی ناوچەیی داعشە، کە لە ئەفغانستان و پاکستان چالاکیی هەیە. ئەو گرووپە تووندئاژۆترین و دڕندەترین گرووپی جیهادیەکانی چەکدرانە، کە لە حاڵی حازردا لە ئەفغانستان جێگیربون. ئەو گرووپە لە مانگی ژانویەی ساڵی ٢٠١٥، ئەوکات کە داعش لە عێڕاق وسووریە لەوپەڕی هێزدا بوون و لە لایەن ئامریکا وهاوپەیمانەکانی نەوڕوپا بوون، پێک هات!\nئەوگرووپە لە ناو جیهادیەکانی ئەفغانستان جیهادیەکام پاکستان هەمیش لە ناو ئەندامانی تالیبان کە سازمانی خۆیان بە رادەی پێویست تووندئاژۆ نازانن،هێز وەردەگرن.\nئەو گرووپە تا چ رادەیەک تووندئاژۆن؟\nگرووپی ویلایەتی خوراسان لە ساڵانی دواییدا بوونە هۆی پێکهێنانی تووندترین جینایەت بۆ نمونە: گرووپی ویلایەتی خوراسان بە تەقاندنەوەی فێرگەی کچان، نەخۆشخانەکان، تەنانەت هێرشکردن بۆ سەر نەخۆشخانەی زاووزێی ژنان و کوشتنی ژنانی دووگیان و ئەو پەرەستارانەی کە لە نەخۆشخانەکاندا کاریان دەکرد خۆیان نیشان دەدا!\nگرووپەکانی ترۆریستیی چالاک لە ئەفغانستان کامانەن؟\nبە پێچەوانەی تالیبان کە ئامانجیان تەنیا ئەفغانستانە، ئەو گرووپە بەشێکن لە تۆڕیی جیهانیی داعش، کە هەرکات بۆیان هەڵكەوێ هێرش دەکەنە بەرژەوەژدیی ئامریکا و رۆژئاواییەکان ووڵاتانی ناونەتەوەیی وناوەندە مرۆڤدۆستەکان.\nئەوگرووپە لە کوێ جێگیر بوون؟\nئەندامانی ئەو گرووپە لە ویلایەتی / نەنگرهار/ لە رۆژهەڵاتی ئەفغانستان جێگیر بوون و خەریکی قاچاقی ماددە هۆشبەرکان وقاچاغی مرۆڤن لە پاکستان وبۆ پاکستان.ئەوگرووپە خاوەنی ٣٠٠٠ ئەندامن.بەڵام خەسارێکی باشیان بەرکەتووە لە شەڕدەگەڵ نەیارەکانی خۆیاندا. بێگومان ئەو گرووپە لەگەڵ تاڵیبانی ئەفغانستان پەیوەندیان هەیە.\nئایا ئەو گروپە پەیوەندیی دەگەڵ تالیبان هەیە؟\nهەروەها ڕیگای گرووپێکی سێهەم هەیە، کە بە ناوی (حەقانی) دوکتور سوبحان گووهێل، ئەندامی دامەزرێنەری ئاسیا و ئۆقیانووسیە، چەند ساڵێکە ئەو گروپە چەکدارەی لە وڵاتی ئەفغانستان خستۆتە ژێر چاودێری.\nئەو دەڵێ:هێرشی گەورە لە نێوان ساڵەکانی ٢٠١٩ و٢٠٢١ بە هاوکاری گروپی ویلایەتی خوراسان و تۆڕیی حەقانی گروپی تالیبان و گروپە تیرۆریستیەکانی پاکستان ئەنجام دراون.\nکاتێک تالیبان رۆژی 15 / 8 /2021 شاری کابولی گرتەوە دەست، دەرگای زیندانی (پۆل چەرخی) کردوە و زیندانیەکانی ئازاد کرد. لە نێوانیاندا کەسانی سەر بە داعش و ئەلقاعیدە هەبون، بەڵام گروپی ویلایەتی خوراسان بەینیان ناخۆشە لەگەڵ تالیبان. ئەوان تۆمەتبار دەکەن بەوەی کە تالیبان رێکاری جیهادیان وەلا ناوە!\nهێزەکانی چەکداری داعش ئێستا گرفتێکی مەزنن بۆ دەوڵەتی داهاتووی تالیبان. ئەوەش پرسێکی هاوبەشە لە نێوان رێبەرانی تالیبان و سازمانە هەواڵگەرییەکانی رۆژئاوا.\nوەرگێڕان بۆ کوردی: ستافی کوردستانپۆست\nئارین مه‌سرور بارزانی نیو ملیۆن دۆلار ده‌به‌خشێت بە کوڕی عەزیز وەیسی


یاسایی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پاریزگاكان ، لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە بڕیاری لەسەر درا ، بەتایبەتی هەڵبژاردن لەپارێزگای كەركوكدا .\nلەلایەن كوردو عەرەب و توركمانەوە ناڕەزاەتی بەدوایی خۆیدا، هێنایە ناو ناوەندە سیاسیەكان ، هەریەكە لە كتلەسیاسەكان بەدیدو بەرژەوەندی خۆیان هەڵسەنگاندو تێبینیەكانی خۆیان لەسەر یاساكە دەخەنەوەڕو .\nهەڵبژارد ن پرۆسەیەكی دیموكراتیە ، پشتگیری لەئەنجام نادانی دەكەینەوە ، لەسالی 2005 بەدواوە هەڵبژاردن بۆئەنجومەنی پاریزگای كەركوك ئەنجام نەدراوە. ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك درێژترین دامەزراوەی هەڵبژیرداروە كەتەمەنی14 ساڵ بێت . كاری لەسەر بكرێت ئەم ئەنجومەنە دەبێتە هەشتەمین سەر سوڕهێنەرەكانی جیهان یان لەكتیبی گینسدا باس بكرێت .\nوادەخوازێت ڕاستیەكان بخەینە ڕوو ، ئایا عەرەب لە چ ڕوانگەیەكەوە ڕەخنە لەم یاسایە دەگرێت . بەبروای من ڕوانگەكە بیركردنەوەی شۆفینیتی عەرەبیە و پەك خستنی لیستی كوردستانیە.\nبەرەی توركمانیش ڕەخنەكانیان لەترسی بەدەسهێنانی كورسیەكانیان و پۆستە ئیداریەكانیان بۆیە داوا دەكەن بەر لەهەڵبژاردن بەپێی ڕێژەی 32 بە32 پۆستەكان دابەش بكەن . بەبروای من هەڵبژاردن پرۆسەیەكی دیمو كراسیە پشتگیری لەئەنجامدان دەكەینەوە بەتایبەتی لەكەركودا.\nئەنجامدانی هەڵبژاردن لەكەركوك بە م پیكهاتەی دانیشتوانەیەوە كاریكی نەشیاو دەبێت ، چونكە تاكو بەرواری مانگی حەوتی 20019 (39268) سیو نۆ هەزارو دووو سەد ووشەست و هە شت لەنەتەوەی عەرەب هێنراونەتە پایزگای كەركوك .بارو دۆخیكی ناجێگیرو نائاسایش بونی هەیە فرە میلیشایی و بوونی دەیان جۆر لە هێزی حەشدی شەعبی ، لەهەمان كاتدا دەسەڵاتی ڕەهای سەربازی تاك لایەنە و نەبونی هێزی هاوبەشی پیشمەرگەو گۆرانكاری لەسەرجەم جمگەكانی ئیدارەی پاریزگاكەو كۆنترۆلكردنی سەرجەم دامو دەزگانی لەلایەن عەرب و توركمان و دەرپەڕاندنی بەریوبەرەكوردەكان و پەراوێز خستنی كورد, بۆیە پێوستە بارو دۆخی پارێزگای كەركوك ئاسایی بكرێتەوە, ئەو كاتە هەڵبژارد ن ئەنەنجام بدرێت، سەرۆك كۆمار دەسەڵاتی ڕاگرتنی ئەویاسایە هەیە.


شەهید سولەیمان ڕەسوڵزادە، کادرێکی سادە و خۆش فکری سیاسی بوو!، محمد سلێمانی – Peshmergekan\nو جێگای ڕێزو وەفای گەورەن و پلەو پایەیی مەزنیان لە بەرۆکی مێژوودا بۆخۆیان گرتووە. پیرانشاریش وەك شارو ناوچەکانی تری کوردستان، بە مەڵبەندی دەیان و بگڕە هەزاران تێکۆشەر و سوارچاکی مەیدانی خۆڕاگری و کوردایەتی ناسراوە و گە لێك ڕۆڵەی بەرچاو و دیاری لە پێناوی ڕزگاری و دابینکردنی مافی سیاسی و نەتەوایەتیدا، گیانی بەنرخیان فیدای سەربەستی کوردستان کردوە. ئەو ڕۆڵە تێکۆشەر و سیاسی و تەشکیلاتیەش کە مەبەستمانە بە چەند دێرێك یاد و خەباتی بەبەرزی و زیندووی ڕابگرین شە‌هید ” سولەیمان ڕەسوڵزادە”یە ، کادری هەڵسوڕ و ناسراوی کۆمیتەی شارستانی پیرانشار بوو لە حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانی ئێران. سولەیمان بە مرۆڤێکی سادە و ڕەوشت بەرز و لێهاتوو و خۆش فکری سیاسی و تەشکیلاتی کومیتەی شارستانی پیرانشاربوو کە هەتا دوا دڵۆپی خوێن بۆ ئازادی و ئاسوودەی گەلەکەی خەباتیکرد و ڕۆژێك لە ڕۆژان لە تێکۆشانی بەکردەوە دانەبڕاو و لە گەڵ خەڵكدا لە پەیوەندی پتەو توندووتۆڵ دەبا. وەك کەسایەتیەکی گرینگی مەڵبەندی سپی سەنگ و کادرێکی بەوەج و لێهاتووی حیزب بەوپەڕی سەداقەت و بوێری، بەشداری قۆناخەسەختەکانی شۆڕشی نوێی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێبەرایەتی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران کرد و لە هیچ تەنگوچەڵەمەیەك نەدەسڵمیەوە و باوەڕ و متمانەی بەجۆرێك بوو کە ڕۆژ لە گەڵ ڕۆژدا، زیاتر بە خەبات و تێکۆشانی دڵ گەرم و لێبڕاوتر دەبوو. زۆر بەداخەوە مەرگ دەرفەتی زیاتری پێنەدا و لە ڕیکەوتی06.07.1990 لە گوندی کێلێی سەر بە ناوچەی لاجان لە گەڵ هاوڕێکانیدا لە لایەن هیزێکی زۆرو رێکخراوی حکوومەتی ئاخوندی ئێران، گەمارۆدەدرێن و هەتا دوا هەناسەی ژیان بەرگری دەکەن و دواجار سولەیمان و رەحیم بەرشان شەهید دەکرێن و یوسف مارفزادەش بە برینداری بەدیل دەگێرێت.( بۆ زانیاری و بەرچاو روونی هەموو لایەك پیلان گێڕی ناسراوی لەداوخستنی ئەو تیمە تەشکیلاتیە، عەزیز فیرۆزمەند، کوری حاجی ڕەحمانە سووری کە دەکاتە برای شەهید حەمەی فیرۆزمەند. بەدوایانەوە دەبێ و شەهید سولەیمانیش باوەڕی زۆری بە عەزیز دەبێ و هەتا گوێ بۆ داواکاری بەرپرسی ئەوکاتی کومیتەی پیرانشار محمد ڕەسوڵی یش ناگرێت کە پێی دەڵێت خۆی لە عەزیز بە دوور بگرە. عەزیز هەموو زانیاریە هەواڵگریەکان بە ئیدارەی ئیتلاعاتی پیرانشار دەدا و کارئاسانی بۆ هێزەکانی دوژمن دەکات کە ئەو پۆلە کادرە بخرێنە داو شەهید بکرێن) . بۆ هاوڕێ و هاوسەنگەرانی لە مەڵبەندی سپی سەنگ و هێزی قەندیلدا، خەبەرێکی ناخۆش و دڵ تەزێن بوو، بەداخەوە قەدەری زۆربەی سوارچاکانی مەیدانی کوردایەتی و خۆڕاگری سیاسی و نیشتیمانی گەلی کورد، هەر بەوجۆرە کۆتایی هاتووە.\nسولەیمان لە داوێنی بنەماڵەی گەورەی دێمۆکراتدا گەشە دەکا و هەرلەوکاتەشدا نموونەی کادرێکی بەئەزموون و خەباتگێڕ و بەئەخلاق و داوێن پاك و سادە و ئارام و خۆش فکر و هەڵسوڕبوو. زۆربەمان شانازیمان بە ناو و سیمای ئەو نەمرە دەکرد و سولەیمان سەرێكبوو لە نێوسەراندا بەرز و دیاربوو، بە مرۆڤێکی پاك و خۆشناوی مەڵبەندی خۆڕاگری پیرانشار ناوبانگی دەرکردبوو، هەرگیز لە خوێندنەوە و بەدواداچوون ماندوو نەدەبوو. بەردەوام لە هەوڵی خۆ پێگەیاندندن و بابەتی فێربوونی، وەك کارێکی سەخت و لاوەکی سەیر نەدەکرد، بگرە بە پێویستیەکی گەورەی دەزانێ و پێێوابوو، بەوشیاری سیاسیەوە خزمەتەکان کارگەریان زۆرتر دەبێت لە سەر خۆمان و شۆڕشەکەمان. شەهید سولەیمان زۆر دڵخۆش و ئارامبوو کاتێك وێرایی هاوڕێکانی خەمی ژیانێکی ئازاد و دادپەروەری بۆ نەتەوەکەی خستبوو سەرشانی و هەتا دوادڵۆپی خوێن وەفادار بە رێبازی قازی و قاسملوو و شەرەفکەندی مایەوە. وشیاری سیاسی و کۆمەڵایەتی بە بنەمای کاری دروستی تەشکیلاتی دەزانی و پێیوابوو، کادر و پێشمەرگەکانی حیزب هەتا ئاستی زانیاری و سیاسیان بەرزبکەنەوە، بەرچاوروونتر و کاریگەرتر دەتوانن خزمەت بە جووڵانەوەی ئازادیخوازی کورد بکەن. باوەرێکی قووڵی بە ئامانجە نەتەوایەتیەکانی حیزب و مافەڕەواکانی گەلی کورد هەبوو و لە فێربوون و بەرزکردنەوەی ئاستی وشیاریخۆیدا، ماندوو بوون و هیلاکی نەدەزانی و پەرتووكخانەی وەك ویستگەی گرینگی ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی سەیر دەکرد و هەر بەو جۆرەش هانی هاوڕێیانی دەدا. کۆمەڵێك خاسیەت و کرداری جوان و سەرنج ڕاکێشی نایابی خۆی لە رەوتی کارو هەڵسوڕانی ڕۆژانەیدا، تێکەڵاوی رەوتی خەبات و بەرخۆدان کردبوو، دژی تەمبەڵی و خۆبواردن لە خوێندنەوە و پێڕاگەیشتنی هەرتاکێك بوو کە بایخی بە ژیانی سیاسی و تەشکیلاتی نەدەدا و دوونیای بەسادەی گرتبوو و دێ و دوژمنی کتێب خوێندنەوەبوو. ئاشنایەتیم لە گەڵ ئەو مرۆڤە دێمۆکرات و کراوەیەدا، سەرەتایی دەست پێکی قۆناخێکی تازە و جەوهەری بوو لە ژیانی سیاسی و پێشمەرگایەتیمدا، بە هۆی کردەوە جوان و نەجیبەکانیەوە، زۆر بە دۆستایەتی و هەوخەباتی دڵمخۆشبوو.\nزۆر جار بە روونی و دیاریکراوی ئامۆژگاری دەکردین کە کورد و بزووتنەوەکەی وەختێك گەشە دەکا و پێشدەکەوێت، کە فێربوونی سیاسەت و سەردەرکردن لە رووداوە و گۆڕانکاریەکان، دەرفەتی باش بۆ ڕێبەری سیاسی جووڵانەوەی کورد دەرەخسێنێت، هەتا چاکتر و کاریگەرانە ترخۆی لە گەڵ ئاستی پێشکەوتنەکاندا بباتە پێش و جەوهەریانە باس و خواسی نەتەوەی بگەیەنینە کۆڕوکۆمەلی نێونەتەوەیی و گرێدانی هەموو شێوەکانی خەبات بەو ڕیرەوەدا، دەتوانێت وێكچوونێکی گەورەی نیشتیمانی و هاوکاری دەرەکی لە خەباتی خەڵکی کوردستان دروست بکات. حیزبی دێمۆکرات وەك زانکۆی بەرزی پێگەیاندن و پەروەردەکردنی نەتەوەیی، گەلێك کادر و فەرمەندەی دیار و بەرچاو و ناسراوی لە داوێندا، پێگەیشتن، کە هەریەکەیان بە دیار نەمانیان کەلێنێکی گەورەیان لەسەر رەوتی خەبات و تێکۆشاندا بە جێهێشت. شەهید سولەیمان رەسوڵزادە جێگای ڕێز و خۆشەویستی هاوڕێ و هاوسەنگەرانی لە مەڵبەندی سپی سەنگ و هێزی قەندیل بوو. بە دەگمەن کەسێك پەیدا دەبوو، دڵی بە سولەیمان خۆش نەبێ و شانازی بە هاوڕێیەتی نەکات. جیا لە خۆش فکری و وشیاری سیاسی، ڕەوشت بەرز و دەست پاکیشبوو، تایبەت مەندیەکانی کادرێکی باشی حیزبی و سیمای دێمۆکرات، بەتەواوی ئاوێتەی ژیان و ئاکاری سیاسی و شٶڕشگێڕانەی ببوو. قەت جارێك لە جاران لە کەسێکم نەبیست باسی خاڵێكی لاوازی شەهید سولەیمان بکا و پشت ملە شتێكی لەسەر بڵێت. چوونکی هەڵسوکەوتی ئەوەندە جوان و ڕێکخراوە و وشیارانەبوو، هەمووی لەسەر بنەمای ئەخلاقی سیاسی و نەتەوەیی و باوەڕ بە ڕێبازی حیزب بناخەی بۆ دانابوو. دژی خۆ بەزلزانی و فەرد پەرستی بوو، زۆری باوەڕ بە چەمکە سیاسی و فیکریەکانی ڕێبەرانی شەهید هەبوو و زۆر جار بەڕاشکاوی باسی دێمۆکرات بوون و شۆڕشگێڕبوونی ڕێبەرانی حیزبی دێمۆکراتی لە مەیدانی تێکۆشانی سیاسیدا دەکرد. بە شەهیدبوونی کومیتەی شارستانی پیرانشار کادرێکی لێهاتوو و بەرجەستەی لەدەستدا و کە بێگوومان پڕکردنەوەی کەلێنەکەی ماوەیەکی زۆری برد و ئەگەر بڵێم هەتا ئێستایش جێگای شەهیدەکان پڕنەکرایەوە. ئەوان کێوێك لە ئیرادە و خەباتی سیاسی و نەتەوەیی بوون و ئەگەر لە ژیاندابان دەرفەتی ئەوەیاندەبوو زۆر زیاتر خزمەت بە حیزب و جووڵانەوەی کورد بکەن. روحی شەهید سولەیمان و هەموو شەهیدانی ڕێگای ڕزگاری کوردستان ئارام و ئاسوودەبێت.


ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی پێشبینی بەرزبوونەوەی توشبوون و مردنی زیاتریش دەکات بەهۆی کۆرۆناوە\nدکتۆر مارگرێت هاریس\nوتەبێژێکی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت پێشبینی دەکرێت ئاماری توشبووەکان و مردنیش بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە، لەسەر ئاستی جیهانی بە ئەندازەیەکی بەرچاو زیادبکات ، کاتێک ئەو ئامارە جیهانیە لە درەنگانێکی ئەمرۆدا بڵاو دەکرێتەوە.\nدکتۆر مارگرێت هاریس، وتەبێژی رێکخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت ئامارەکانی شەوی ڕابردوو ئەوەیان نیشانداوە، لە سەدا 85 ی توشبووانی نوێ لە ئەوروپا و لە وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکادان.\nلە وتەکەیدا لە میانەی زانیاریدانی ئاسایی لە نەتەوەیەکگرتوەکان لە ژنێڤ، دکتۆر هاریس ئاماژەی بە تروسکاییەکی هیوا کرد لە ئیتالیادا. ئیتالیا بە چڕی ڤایرۆسەکە گرتوێتیەوە ، ئەمەش دوای دوو ڕۆژ لە دابەزینێکی کەم لە ژمارەی حاڵەتە نوێیەکان و مەرگی ئاکامی نەخۆشییەکە و گوتیشی ئەم کەمبوونەوەیە پێویستی بە چاودێریکردنە.\nدکتۆر هاریس دەڵێت، ئاماری کۆکراوەی حاڵەتەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە لەلایەن ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ئامادەکرابوو ئەوە پیشاندەدات دوێنێ حاڵەتەکان لەسەر ئاستی جیهانی 334 هەزار حاڵەتبوون ، گوتیشی بەڵام لە راستیدا تەشەنەکردنی ڤایرۆسەکە زۆر خێرایە.\nدکتۆر هاریس دەشڵێت ئەگەر بەراوردێکی ڕێژەیی بکەین دەبینین بڵاوبوونەوەی توندترین نەخۆشی ئیبۆلا لە رۆژئاوای ئافریکا لە ماوەی دوو ساڵدا ئەو نەخۆشیە 11 هەزار مەگی لێکەوتەوە ، جاهەربۆیە لەمەیاندا تەشەنەکردنێکی گەورەی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەبینرێت.