پرۆفیسۆرا زاراڤایێن کوردی وەغەرا داویێ کر – Sibehî سبەھی\nپرۆفیسۆرا زاراڤایێن کوردی وەغەرا داویێ کر\nBergeh Kurdistan On 05/02/2022 / ھەمەرەنگ\nد 3 سباتێ سالا 2022ێ زمانزانا کوردا ناڤدار، دۆکتۆرا زانیارییا فیلۆلۆگیێ، پرۆفێسۆر زه‌راعه‌لی یووسووپۆڤا د 88 سالییا ژییانا خوه دا وەغەرا داویێ كر.\nزه‌را ئه‌لی گه‌له‌ک سالێن ژییانا خوه دییاری خه‌باتێن زانیاری-لێکۆلینه‌رییێ ل سه‌ر زاراڤێن کێم لێکۆلینکری یێن زاراڤێن کوردی کرییه، گه‌له‌ک به‌رهه‌مێن وێژه‌یی یێن بێهه‌مپا چاپ کرییه. به‌رهه‌مێن وێ که‌ده‌کا مه‌زن کرنه ناڤا کارێ به‌لاڤکرنا نڤیسێن ڕۆژانه و ڕاسته‌قین ده‌رهه‌قا چاندا گه‌لێ مه دا ل ته‌ڤایا جهانێ.\nزه‌را ئه‌لی یووسووپۆڤا (16ێ چله‌یا پێشین سالا 1934ێ ل باژارێ تبلیسێ ژ دیا خوه‌بوویه) – کارمه‌ندا زانیاری یا سه‌ره‌که، دۆکتۆرا زمانزانییێ، پرۆفێسۆر بوو.\nمالباتا وان، سالێن ڕه‌ڤ و به‌زێ ته‌ڤی ب هه‌زاران مالبا‌تێن دن یێن ئێزدی ژ بەر زۆلم و زۆداریا رۆما و ئۆلپه‌ره‌ستێن توندئاژوو ژ ھەرما خوە رەڤینە.\nسالا 1953ێ زه‌رێ یووسووپۆڤا دبستانا ناڤین یا هه‌ژمارا ۸ یا باژارێ تبلیسێ ب مه‌دالیایا زێرین خلاز کر. (وه‌لاتێ سۆڤێتێ شاگرتێن کو ب پله‌یێن هه‌ره بلند داوی ب خوه‌ندنا خوه یا دبستانێ دینان، مه‌دالیا زیڤ یان یا زێر ددانه وان)\nسالا 1958ێ فاکولته‌یا ڕۆژهلاتزانییێ یا زانینگه‌ها لێنینگرادێ یا ده‌وله‌تێ (پشکا زمانزانییا ئیرانی) ته‌مام کر.\nد سالێن 1958– 1962 ێ ل به‌شا لێنینگرادێ یا ئینستیتوویا ڕۆهلاتزانییێ یا ئاکاده‌مییا زانیاری (به‌شا کوردزانییێ) دکتۆرا خواند. سالا 1965ێ دکتۆرا نامزادییێ ب سه‌رناڤێ «پێشپرتک و پاشپرتک د زاراڤێ کوردی یێ باشووری (سۆرانی) دا په‌وان کر.\nژ سالا 1962ێ کارمه‌ندا به‌شا لێنینگرادێ یا ئینستیتوویا ڕۆژهلاتزانییێ یا ئاکاده‌مییا زانیاری یا ڕووسییایێ یه، ژ سالا 1992ێ کارمه‌ندا زانیاری یا سه‌ره‌که یه. هه‌ما وێ سالێ تەزا خوه یا دۆکتۆرایێ ب سه‌رناڤێ «زاراڤێ کورد یێ گۆرانی گۆری کلاسیکێن وێژه‌یی یێن سه‌دسالێن 18-19ئان» په‌وان کر.\nئه‌و پرۆفێسۆرا به‌شا لێنینگرادێ یا زانینگه‌ها ده‌وله‌تێ، مامۆستایا زمانێ کوردی بوو.\nئه‌وێ زێده‌یی 70 به‌رهه‌مێن زانیاری دانه چاپکرنێ، د ناڤ وان دا شه‌ش مۆنۆگرافییا.\nسەرپەرشتیا نامەیێن دكتۆرایێ یێن به‌شا لێنینگرادێ یا ئینستیتوویا ڕۆهلاتزانییێ یا ئاکاده‌مییا زانیاری و به‌شا لێنینگرادێ یا زانینگه‌ها ده‌وله‌تێ کرییه.\nلێکۆلینێن وێ یێن سه‌ره‌که: زاراڤێن زمانێ کوردی یێن کێم لێکۆلینکری (ئانه‌گۆری چاڤکانییێن نڤیسکی و ته‌کستێن فۆلکلۆرێ) و چاپکرنا کلاسیکێن وێژه


نابێت "ژنبون"ی ئەو بەرێوەبەرە گشتییە بەكەم تەماشابكرێت، كە حكومەتی هەرێم-ی سەغڵەت كردوە\nمێژوی مرۆڤایەتیی، خاوەنی سەدان و هەزاران ژنە، كە مێژو شانازییان پێوە دەكات. لە كایەی فیكر و فەلسەفەوە بیگرە، تا كایەی سیاسەت و لەوێیشەوە بۆ كایەی ئەكادیمیی و ئینجا بۆ بواری كارگێڕیی و پاشان دونیای زانست و هونەر و بوارە جیاجیاكانی ژیان بەگشتیی.\nژن، لەروی هەست و سۆزەوە، زۆر لە پێش پیاوەوەیە. لەروی وردبینییەوە، زۆر لەپێش پیاوەوەیە (بێگومان بەگشتیی قسە دەكەم). لەروی پەروەردەكردنی منداڵەوە، زۆر لەپیاو ماندوتر و لەپێشترە. لەروی كارگێڕییەوە، وردتر و بەسەلیقەترە.\nبۆیە، پێمانوانەبێت ژن كارەكتەرێكی بچوكە و ئیدی پۆستێكی حكومیی، ئەگەر ژنێك بەرێوەیببات، پێمانوابێت جیاوازە لەهەمان پۆست، ئەگەر پیاوێك بەرێوەیببات.\nپێمانوانەبێت، ئەگەر ژنێكی بەرێوەبەری گشتیی وەزارەتی دارایی عیراقیی، موچەی ئەم مانگەی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان-ی بۆ چەند رۆژێك و پاڵپشت بە داوایەكی ئەندامێكی دەستەی دەسپاكیی پەرلەمانی عیراقیی راگرتبێت، ئەوا وەكو كارەكتەرێكی بچوك تەماشای بكەین و بڵێین: "ژنێك حكومەتی هەرێم-ی سەغڵەت كردوە!"، بەڵكو ئەوە پۆستەكەیەتی (ژن بێت، یان پیاو) ئەم حكومەتە بێ پلان و ناشەفاف و نا ئیدارییەی هەرێمی سەغڵەت كردوە و بە بڕیاری بەرێوەبەرێكی گشتیی لە وەزارەتی دارایی عیراق (كە وەزیرەكەیشی كوردە)، بۆ زیاتر لە دە رۆژ موچەی زۆرینەی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان دوادەخات.\nئەم دواخستنی موچەیەی هەرێم لەلایەن بەرێوەبەرێكی گشتییەوە لە بەغداد (ژن بێت یان پیاو، جێگای باس نییە)، پێیوتین: چەندە حكومەتی هەرێم بێباكە لە وەڵامنەدانەوەی پرسیاری پەرلەمانتاران و داخوازیی خۆپیشاندەران، بە هەمان هێندەیش، بەرێوەبەرێكی گشتیی لە بەغداد، بێباكە لە نەناردنی موچەی موچەخۆرانی هەرێم و بەكەم تەماشاكردنی حكومڕانیی لە هەرێمی كوردستان.\n1 كاریگەریی روداوەكانی هەینیی رابردو\n2 دەربارەی خانەنشینكردنی پەرلەمانتارو پلە باڵاكان\n3 قسەیەك بۆ مێژو\n4 كەناڵی "الجزیرة" لەكوردستان دابخەن\n5 بۆچی دەبو وەزیری دارایی بچێتە پەرلەمان؟\n6 نزیكەی 120 سەرۆك‌و جێگرو ئەندامی لیژنەكانی شارەوانیی سلێمانی لابراون\n7 سیناریۆكانی 10 رۆژی داهاتوی پەرلەمان\n8 ئەم گاڵتەجاڕییە چییە؟!\n10 نامەیەك بۆ چراخان رەفیق\n11 قسەیەک لەسەر دانیشتنەکەی ئەمڕۆی پەرلەمان\n12 کۆدێتاکەی ئەمڕۆی پەرلەمانی كوردستان\n13 کوردو گوتارە نۆ خولەکییەکەی جۆن کەنەدی


گواستنەوەی تەکفیرییەکان لە سووریا و عێراقەوە بۆ ئۆکرانیا/200 کەس لە هەرێمی کوردستانەوە دەچێت - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ ڕەشەمە ١٤ ١٥:٢٢\nNews Code 41233\nئاژانسی هەواڵی مێهر، گرووپی نێودەوڵەتی: ماوەیێکە کە هەواڵ و ڕاپۆرتی جۆراوجۆر سەبارەت بە ناردنی تیرۆریستە تەکفیرییەکان لە وڵاتانی ناوچەکە و بەتایبەتی سووریا و عێراق بۆ ئۆکرانیا دەبیسترێت. بە پێی ئەو هەواڵ و ڕاپۆرتانە، ئەمریکا، ناتۆ و تورکیا ڕۆڵی گەورەیان لە بواری گواستنەوەی تیرۆریستە تەکفیرییەکان لە سووریا و عێراقەوە بۆ ئۆکرانیا دەگێڕن.\nلە هەمان پێوەندیدا، لەم دواییەدا هاتووەتە ئاراوە کە 2500 تەکفیری لە ژێر چاوەدێری تورکیا بەرەو ئۆکرانیا نێردراون. لە هەمان پێوەندیدا، سەعید فارس سەعید کارناسی ئەمنیەتی سووریا ڕۆژی چوارشەممەی هەفتەی ڕابردوو وتی: ئێستا 2500 تیرۆریست لە ئەدلەبەوەلەژێر چاوەدێری دەزگای هەواڵگری تورکیا ئامادەی گواستنەوە لە سووریاوە بۆ ئۆکرانیا دەبن. ئەو کارناسە ئەمنیەتییەی سووریا لە درێژەدا زیادی کرد: ئامانج لە گواستنەوەی تیرۆریستە تەکفیرییەکان بۆ ئۆکرانیا، یارمەتی بە کیێف لە شەڕ لەگەڵ ڕووسیایە.\nهاوکات لەگەڵ هەواڵی گواستنەوەی ئەو 2500 کەسە لە سووریاوە، هەواڵگەلێکیش لەسەر ناردنی تەکفیرییەکان لە عێراقەوە دەبیسترێت. لە هەمان پێوەندیدا، هەندێک لە سەرچاوەکانی هەواڵ لە گواستنەوەی 200 چەکدارەی ئەو وڵاتە لە هەرێمی کوردستانەوە لە پاڵ سەربازانی ئۆکرانیا لە باتی پێدانی مانگانە 4000 دۆلار هەواڵ دەدەن.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە ڕێکخراوی هەواڵگری ڕووسیاش لە ڕاپۆرتێکدا هێناویە: بە پێی هەواڵەکان کە بە دەستمان گەییشتوون، ڕێکخراوە هەواڵگرییەکانی ڕۆژاوا، لە کردەوەدا زنجیرە چالاکییەکانی خۆیانیان بۆ گواستنەوەی تیرۆریستە بیانییەکان بۆ ئۆکرانیا دەست پێکردووە.\nسەرەڕای ئەنجامی ئەو هەموو چالاکییەی ئەمریکا و ڕۆژاوا، نیشانەکان باس لە ئەوە دەکەن کە ڕۆژاواییەکان لە سەر یارمەتیدانی ئۆکرانیا سوور نین و بەس دەیانەوێت بەستێنێک بۆ گواستنەوەی تەکفیرییەکان بۆ ئۆکرانیا بدۆزنەوە.\nگواستنەوەی تیرۆریست بۆ ئۆکرانیا


Gobierno Regional del Kurdistán | گەشتکردن\nYou are here: Home / گەشتکردن\nفڕۆکەخانەی سلێمانی نێودەوڵەتی\n+964 66 2105555\n+964 66 2105000\n+964 66 2235840\n+964 66 2296900\n+964 66 2234460\n+964 66 2252630\nهۆتێلی سلێمانی پاڵاس\n+964 53 3134141\n+964 53 3120435\n+964 53 3183497\n+964 53 3127999\n+964 62 72276019\n+964 62 7222400\nئەو کەسانەی سەردانی هەرێمی کوردستان دەکەن با سەردانی نزیکترین باڵێۆزخانەی عێراقی بکەن بۆ زانیاری لەسەر پرۆسەی ڤیزە وەرگرتن.\nنوێنەرایەتیەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان ناتوانن ڤیزە بدەن، بەڵام دەتوانن ئامۆژگاری گەشتیاران بکەن لەم بارەیەوە.\nزانیاری گەشتی فڕین\nلە کاتی ئێستادا گەشتی فڕینی ئاسایی بۆ هەرێمی کوردستان ئەنجامدەدرێت لەلایەن هێڵی ئاسمانی نەمسا، لوفتهانزا، هێڵی گەڵف ئێر، هێڵی پادشایەتی ئوردون، ئیتیحاد، هێڵی میدڵ ئیست، هێڵی ئیجیپت ئێر، قەتەر ئێروەیز، قوبروس ئێروەیز، فلای دوبەی، و هێڵی ئاسمانی عێراق.\nگەشتی فڕینی ئاسایی بۆ هەرێمی کوردستان لە نۆ شاری ئەوروپیەوە ئەنجامدەدرێت، ڤیەننا، فرانکفۆرت، میونشن، دۆسڵدۆرف، لەندەن، مانشستەر، ستۆکهۆڵم، گۆتەنبێرگ، ئەسینا، ئەمستردام و کۆپنهاگن.\nگەشتی فڕینی بەرفراوانیش بۆ هەرێمی کوردستان لەلایەن ئەتڵەس جێت لە ئەستەنبوڵ، ئێر بەرلین، ئێر سویدن، و ڤایکینگ ئێرلاینز و چەندێکی ترەوە ئەنجامدەدرێت.\nفڕۆکەخانەکانی هەرێمی کوردستان\nهەرێمی کوردستان دوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەیە. زۆر لەگەشتەکان لە ئەوروپاو رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە ڕاستەوخۆ ئەنجامدەدرێن، بەبێ ئەوەی بە بەغداد دا بڕۆن. زۆر لە هێڵە نێودەوڵەتیەکان گەشت بۆ هەولێر دەکەن و چەندین هێڵی نێودەوڵەتی تریش بە نیازن دەست بەگەشتکردن بکەن. هەروەها چەندین کۆمپانیای هێڵی گەشتکردن بە بەردەوامی گەشت بۆ فڕۆکەخانەی هەولێر و سلێمانی ئەنجامدەدەن.\nبۆ زانیاری زیاتر سەیر لینکی فڕۆکەخانەکان بکە:\nفڕۆکەخانەی هەولێری نێودەوڵەتی www.erbilairport.com\nفڕۆکەخانەی سلێمانی نێودەوڵەتی www.sul-airport.com\nچێک ئین لە فڕۆکەخانەی هەولێر و سلێمانی\nئامۆژگاری گەشتیاران دەکرێت کە بەر 2 سەعات و نیو لە وادەی فڕین لە فڕۆکەخانە ئامادە بن، تاوەکو کاتی تەواو لەبەردەست بێت بۆ هاتنەناوەوە، پشکنین و سواربوونی پاس و گەیشتن بە جێگەی فڕین. تکایە بۆ زانیاری زیاتر سەیری ماڵپەڕی فڕۆکەخانەکان بکەن.\nهێڵی ئاسمانی کە گەشت بۆ کوردستان ئەنجامدەدەن\nتکایە ئاگادار بە کە گەشتی هێڵە ئاسمانیەکان لە بەرفراوانبوونی بەردەوامدایە. ئاگاداری ووردەکاری خشتەی فڕینەکانتان بن لە بەر گۆڕانکاریەک. لە خوارەوە ووردەکاری ماڵپەڕ و پەیوەندی هەندێک لەو هێڵە ئاسمانیانەیە کە لە هەرێمی کوردستان کاردەکەن.\nفڕۆکەخانەی هەولێری نێودەوڵەتی لە پایتەختی هەرێمی کوردستان جێگەیەکی بەرفراوان و مۆدێرنی هەیە کە توانای پێشوازیکردنی فڕۆکەی گەورەی هەیەو خاوەنی پێنجەمین درێژترین ڕێرەوی فڕینی هەیە لە جیهاندا. ئەم لینکەی خوارەوە چەند زانیاریەکی ڤیدێۆیە لەسەر فڕۆکەخانەکە.


زایینی: ٠٤-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/١٥ - ٢١:٣٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nوتووێژ: هەیبەت کامرانی پوور\nلە پێوەندی لەگەڵ ڕووداوەکانی ڕۆژئاوای کوردستان و گۆڕینی ناوی ڕۆژئاوا بۆ باکووری سووریە، مەجید حەقی وەڵامی چەند پرسیاری ئێمەی داوەتەوە کە سەرنجتانی بۆ ڕادەکێشین:\nپ: سەرەتا شرۆڤەیەک لەسەر دۆخی سیاسیی زاڵ بەسەر ڕۆژئاڤای کوردستان بکەن و بفەرموون کە ئەو دۆخەی ئێستا دەرەنجامی چیە؟\nو: بۆ ئەوەی بتوانین دۆخەکە بەجوانی تێبگەین و بیروڕایەکی تا ڕادەیەک لە دەرەوەی ئیحساسمان هەبێت، وا چاکە سەرنجێک بدرێتە پرسە ستراتیژییەکانی پێوەندیدار بە سووریە و ڕۆژئاوای کوردستان، بە واتایەکی دیکە بە کورتی دەمەوێت باسی ستراتیژیی وڵاتانی پێوەندیدار بە تەنگژەی سووریە بکەم و لەو چوارچێوەیەدا بزانین کورد لە کوێی ئەو ستراتیژییەدا هەڵکەوتووە و چۆن دەتوانێت خۆی لە چوارچێوەی ئەو ستراتیژییەدا بگونجێنێت.\nسووریە وڵاتێکە کە ستراتیژی و بەرژەوەندیی چەندین وڵاتی بەخۆیەوە گرێداوە و هەرکام لەوان بە شێوەیەک پێوەندییان بە یەکەوە هەیە، واتە دەکرێت سووریە بە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستی بچووک ناو بنرێت. ئەگەر لەبیرتان بێت لە دەستپێکی بەهاری عەرەبی‌دا، بەشار ئەسەد لە هەڤپەیڤینێکی خۆیدا وتی: "ئەگەر لە سووریە شتێک وەک ئەوەی تونێس، میسر و لیبی ڕوو بدات، هەموو ڕۆژهەڵاتی نێوەراست لە نێو شەڕدا نوقم دەبێت". بەداخەوە ئەمە تا ڕادەیەک ڕاستە. هۆیەکەی ئەوە بوو کە سووریە شوێنی لێک گرێدانی بەرژەوەندیی وڵاتانی گەورەی جیهان و وڵاتە زڵهێزەکانی ناوچەیی وەک ڕووسیە، ئێران، تورکیە، عەرەبستان و ئیسرائیلە. کەوابوو چارەنووسی ئەو وڵاتانە بەتایبەت وڵاتانی ناوچە بە چارەنووسی ئەسەد و ڕێژێمی سووریەوە گرێدراوە.\nبۆ نموونە ئەگەر باسی پێگەی ڕووسیە لەو یەک دەیەی ڕابردوو لەو وڵاتەدا بکەین و زۆر دوور نەڕۆین، دەبینین کە دوای هێرشی ١١ی سێپتامبر و ڕووخاندنی هەر دوو ڕێژیمی تالیبان و سەدام، توندوتیژیی سیاسی و ئیسلامی لەو وڵاتانە پەرەی گرت، هەروەها تێرۆریزم و شەڕەکانی ناوچەییش پەرەیان پێدرا و بەمە ئەمریکا نفووزی کۆمەڵایەتی و خۆشەویستیی سیاسیی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا لەدەست دا.\nلە بەهاری عەرەبی‌دا هەموو هەوڵی ڕووسیە ئەوە بوو کە پێش بە ڕووخانی ڕێژیمی لیبی بگرێت، کە سەرکەوتوو نەبوو، هەستی کرد بۆشاییەکی سیاسی و سەربازی لە سووریە هاتۆتە پێشێ، بۆیە لە سێپتامبر و ئۆکتۆبری ٢٠١٥ دا بە هێرشی هەوایی و مووشەکیی خۆی بۆ سەر دژبەرانی ڕێژیمی ئەسەد، توانی حزوورێکی چالاکتری لەوێدا هەبێت و ببێتە یەکێک لە یاریکەرانی سەرەکیی پرسەکانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەتایبەت سووریە و کار بۆ ئامانج و ستراتیژیی خۆی بکات کە بریتین لە:\n- گەڕاندنەوەی گەورەیی و هەستی گەورەیی ڕووسیە لە ناوچەدا و هەروەها پاراستنی بەرژەوەندیی ڕووسیە و بنکە سەربازییەکانی ئەو وڵاتە لە سووریە.\n- ڕاگرتنی بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانی خۆی لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەتایبەت لە پێوەندی لەگەڵ پرسە پێوەندیدارەکان بە دەروازەکانی هەناردەکردنی وزەی نەفت و گاز بۆ دەرەوەی وڵات و دەور لێدانی ئورووپا کە پارتنێرێکی جێی متمانە بۆ ڕووسیە نیە.\n- شەڕ دژی گرووپە ئیسلامییەکان، بەتایبەت ئەوانەی پێوەندی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆیان هەیە لەگەڵ موسوڵمانانی چێچێن و ناوچە موسوڵمان نشینەکانی ڕووسیە.\n- بەرزکردنەوەی ئاستی خۆشەویستیی پووتین لە نێوخۆی ڕووسیە کە بە هۆی تەنگژە ئابوورییەکانی خەریک بوو نفووزی سیاسی خۆی لەدەست دەدا و هەروەها بەرفراوانترکردنی دەسەڵاتی ئەو لە نێوخۆی وڵاتدا بۆ گۆڕانی یاساکان. بۆ نموونە بەرلەوە سەرۆکی ناوچە فیدراڵییەکان لە لایەن خەڵکەوە هەڵدەبژێردراو و بەهۆی شەڕە پێوەندیدارەکان بە دەرەوەی سنووری ڕووسیە و هەروەها "هەڕەشەی تێرۆریزم" ئێستا سەرۆکی ناوچە فیدراڵییەکان ڕاستەوخۆ لە لایەن پووتینەوە دیاری دەکرێن.\n- فرۆشی چەک و تەقەمەنی و گەشەی ئابووری لە وڵات.\nئەمریکا کە زیاتر لە ٧٠ ساڵە لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست نفووزی هەیە هەمان ئامانجی ڕووسیەی هەیە، بەو جیاوازییە کە ئەمریکا بەر لە هەموو شتێک پێویستی بە وزەی نەوت و گازی ڕۆژهەڵاتی نێوەراست و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆی لەو ناوچەیەدا هەیە.\nئامانجی درێژخایەنی ئەمریکا لە سەردەمی سەرۆک کۆماریی بووشدا کە وەک ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستی گەورە ناوزەد کرا، ئەوەبوو کە ڕێژێمەکانی ناوچە، دێموکراتیک بکرێن و ببنە هاوپەیمانی ستراتیژیکی ئەمریکا، بەڵام بە هۆی چەقبەستنی سیاسەتەکانی لە ئەفغانستان و عێراق و بەرزبوونەوەی هەزینەکانی حزووری ئەمریکا، بەرەبەرە لایەنگریی ئەمریکا بۆ ڕۆژهەڵاتی نێوەراست لە دابەزیندایە.\nلە پێوەندی لەگەڵ ئیرانیشدا، سووریە بۆ ئێران ڕێگای گەیشتن بە حیزبوڵڵای لوبنان و وەدیهێنەری هیلالی شیعە بۆ پەرەپێدانی بیری "هەناردە کردنی شۆڕش" ە کە کاتی خۆی لە لایەن خومەینییەوە ڕاگەیەندرابوو. لەو پێوەندییەدا مانەوەی حکوومەتی سووریە بەرانبەرە بە مانەوەی کۆماری ئیسلامی و بەرفراوانتر بوونی قووڵایی ستراتیژیی ئێران لە ناوچەدا. لە لایەکی دیکەشەوە سووریە خەتی پێشەوەی جەبهەی دژی ئیسرائیلی کۆماری ئیسلامی و دژی جیهانی سوننە بە ڕێبەریی سعوودی و تورکیەیە. هاوکات شوێنێکە بۆ بەکار بردن و تاقیکردنەوەی هەموو تاکتیک و ستراتیژییەکانی پێویست تا ئەگەر هاتو لە ئێران شۆڕشێک ڕووی دا، هەمان تاکتیکەکان دژی خەڵکی ئێران بەکار ببات. لەو پێوەندییەدا هەروەک لە حەلەب بینرا ستراتیژیی ئێران سەرکەوتوو بوو.\nبە نیسبەت تورکیە، بەهۆی ئەوەی کە سووریە پاشماوەی عوسمانییەکانە و شوێنێکە کە بەشێک لە خەونەکانی ئەردۆغان لە پێوەندی لە گەڵ وەدیهێنانی ستراتیژی ٢٠٢٣دا دە‌هێنێتە دی، زۆر چالاکانە پشتیوانیی لە بزاڤی ئۆپۆزیسیۆنی سوننە کرد تا بتوانێت تورکیە وەک زڵهێزێک لە ناوچەدا نیشان بدات و ببێتە پارتنێرێکی بەهێز لە گفتگۆکانی ئەندامەتی لە یەکیەتی ئورووپا و ئیمتیاز وەرگرتن لە ناتۆ و هەروەها هاوپەیمانی لەگەڵ سعوودیی سوننە لە هەمبەر هیلالی شیعە.\nلە سۆنگەیەکی دیکەشەوە، ستراتیژی ٢٠٢٣ی ئەردۆغان بۆ تورکیە پێویستی بە سەرچاوەی نەوت و گاز و ئاوەدان کردنەوەی زۆرتر هەبوو کە لەو پێوەندیەدا تا سووریە زۆرتر وێران بێت بە قازانجی ستراتیژیی ئەردۆغانە، چوونکە دەتوانێ هێزی ئەندازیاریی تورکیە بۆ دووبارە ئاوەدان کردنەوەی سووریە بەکار ببات.\nستراتیژییەکی گرینگی دیکەی تورکیە، پێشگیری لە پێکهاتنی هەرجۆرە سیستمێکی دێموکراتیک لە سەر بنەمای فێدڕاڵی یان ڕێزگرتن لە کەمایەتییە نەتەوایەتی و کولتوورییەکان بوو، ئەمە بۆ تورکیە بە واتای شیمانەی پارچەبوونی خودی تورکیە دەبیندرا، بۆیە تورکیە نەیتوانی تەحەموولی ئەوە بکات کە کانتۆنەکانی ڕۆژئاوا پێکەوە گرێ بدرێن و ببنە ناوچەیەکی سەربەخۆ یان خودموختار و لەو پێوەندییەدا ئەردۆغان هەوڵی زۆری دا کە داعش لە ڕۆژئاوا ئەگەر سەرکەوتووش نەبێت لانیکەم شکست نەخوات.\nبۆ عەرەبستانی سعوودیش ئەوەی کە گرینگ بوو، دەسەڵاتی سوننە بوو بە بێ بەشداریی هەموو کەمایەتییە نەتەوایەتی و ئایینیەکان. چوونکە بوونی دێموکراسی و فرەچەشنی بە زیانی عەرەبستانە و هەبوونی سیستمێکی داخراوی سوننە، دەتوانێ چوارچێوەی ستراتیژیی ناوچەیی عەرەبستان کە خۆی بە ڕێبەری جیهانی سوننە دەزانێت بەرفراوانتر بکات.\nبە کورتی ئەگەر لەو سۆنگەیەوە سەیری ڕووداوەکانی ڕۆژئاوای کوردستان بکەین دەتوانین پرسەکان جوانتر لێک بدەینەوە.\nپ: داخوا لابردنی ناوی ڕۆژئاوا لە سەر سیستمی سیاسیی ناوچەی خودموختار و ژێر دەسەڵاتی پ.ی.د هەڵەیە یان خۆسازدان و ڕازی بوون بە لانیکەمی مافەکانە؟\nو: بە بڕوای من تەمەنی ڕێژێمی ئەسەد لەوانەیە چەند ساڵێکی تر بخایەنێت و ئەگەر کورد خۆی لەگەڵ سیستمی نوێ نەگونجێنێت لەوانەیە ئەوەی هەیەتی، لەدەستی بدات. کاتی خۆی شەهید قاسملوو وتوویەتی: ئێمە نابێ بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی زڵهێز و ئەمریکا لە ناوچەدا لە مەترسی بخەین و دژی بەرژەوەندییەکانیان بوەستین. ئەوکات ئەو قسەیەی شەهید قاسملوو وەک سازشکاری و لایەنگری لە ئیمپریالیزم لێکدرایەوە و هەموو چەپەکان دەستیان کرد بە هێرش بۆ سەر د.قاسملوو.\nئێستا بە کردەوە دەرکەوتووە خۆگونجاندن لە گەڵ بەرژەوەندییەکانی وڵاتانی زڵهێز دەتوانێت بەرژەوەندییەکانی ئێمەش بپارێزیت، بۆیە من بۆخۆم لەو بڕوایەدام هەرچەند لە ڕووی ئیحساسییەوە لابردنی ناوی "رۆژئاوا" ناخۆش و بەژانە و پاشەکشەیەکی زۆرە، بەڵام لەلایەکی دیکەشەوە ناچاریی دەسەڵاتی کوردە بۆ ڕازی بوون بە لانیکەمی مافەکان.\nدەبێ ئەمە لەبەرچاو بگرین کە کوردەکان لە سووریەدا تەنیا ٨٪ی دانیشتوانی ئەو وڵاتە پێک دێنن و ناوچەی کوردستان لەوێ بەپێچەوانەی باکوور، باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، یەکپارچە نیە.\nجیا لەوەش، پ.ی.د دەسەڵاتێکی ئایدئۆلۆژییە و بۆ ئەوان، بوونی ئایدیۆلۆژی لە پرسی نەتەوایەتی گرینگترە. لەو ڕووەوە ئەو هەنگاوەی ڕۆژئاوا ئەگەر دوو هەنگاو بۆ دواوە بێت، لانیکەم یەک هەنگاو لەو هەلومەرجەدا بەرەو پێشەوەیە. هەر چەند کە لە ڕووی ستراتیژیی بەرینی نەتەوایەتییەوە زۆر بە دڵی ئێمە و لە قازانجی ئەوەدا نیە کە باشووری کوردستان خەونی پێوە دەبینی بە نیسبەت سازکردنی پردێک لە نێوان باشوور و ڕۆژئاوا بۆ گەیشتن بە ئاوەکانی دەریای سپی.\nپ : ڕێگەنەدانی حیزبە نەتەوەییە کوردییەکان لەلایەن پەکەکەوە لە ڕۆژئاڤای کوردستان دەگەڕێننەوە بۆچی ؟ ئێستا کە سیستمێکیان پێک هێناوە، چما ناهێڵن حیزبەکانی دیکە بەشداریی تێدا بکەن؟ پێتان وایە ئەوە بۆ چی دەگەڕێتەوە ؟\nو: ئەوانەی مانیفیسیتی دێموکراتیکی بەڕێز ئۆجەلانیان خوێندبێتەوە و هەروەها ئەوانەی بەرنامە و سیاسەتەکانی پ.ک.ک دەخوێننەوە، لەوانەیە ئاشنا بن لەگەڵ ئەوەی کە سیستمی حاکم لە ڕۆژئاوا، سیستمێکی بەتەواوی ئایدیۆلۆژی بوو کە جگە لە خۆی هیچ کەسیتری قەبوول نەبوو. ئەوان ناوی خۆیان مەجلیسی گەل، ناوی لایەنگرانی خۆیان بە "گەل" و نەیاران و ڕکەبەرانی خۆیان بە دژی گەل ناساندووە.\nلەو ڕوانگەیەدا سیستمێکی دیکتاتۆریی لە جۆری دیکتاتۆریی پرۆلتاریا کە ئێستا ناوێکی دێموکراتیکیان پێوە زیاد کردووە، هێناوەتەوە مەیدان. سیستمە ئایدیۆلۆژییەکان تەحەمولی پلۆرالیزمی سیاسی ناکەن.\nپ : کەوابوو چەندە دەتوانین بڵێین کە پەکەکە وەکوو ئامراز کەڵکی لێ وەردەگیردرێت ؟\nو: سیاسەتەکانی پ.ک.ک لە سووریە بەشێک لە ستراتیژیی هیلالی شیعەیە کە کردەوەکانی زۆرتر وەدیهێنانی بەرژەوەندییەکانی ئەو وڵاتە و ڕێژێمی سووریەیە. ئەگەر سەرنج بدەنە ئەدەبیاتی پ.ک.ک لە ڕاگەیاندندا و کاتێ ناوی ڕێژێمەکانی ئێران و سووریە دەهێندرێت، دەتوانین کۆدە هاوبەشەکانیان ببینین.\nنامهەوێ بڵێم پ.ک.ک دژی کوردە، بەڵام ڕۆژهەڵاتی نێوەراست کە بەسەر دوو جەمسەردا دابەشکراوە، پ.ک.ک بەرژەوەندییەکانی خۆی و لەوانەیە - گەلی کوردیش- لە بوون لەگەڵ جەمسەری شیعەدا دەبینێت. بە هۆی ئەوەی کە جەمسەری سێهەم یان شەپۆلی سێهەم لە ڕۆژهەڵاتدا زۆر لاواز و بێهێزە و ناتوانێت نەخشێکی دیاریکەری هەبێت.\nپ: ئەوەیکە هەندێک هێزی کوردیش هاوشانی ئیتلاعاتی ئێران شەڕی ڕەوانی دژ بە ڕاسانی ڕۆژهەڵات و لە بەرژەوەندیی عەرەبستان و... دا لێکی دەدەنەوە، چەندە پێوەندی بەو جەمسەربەندییەوە هەیە ؟!\nو: ئەو شەڕە ڕەوانییە بەشێکە لە پلانی کۆماری ئیسلامی بۆ ئەوەی وا نیشان بدات کە خەباتی کورد لە ڕۆژهەڵات سەر بە سعوودی و وڵاتانی دەرەوەیە. بۆیە ئەو هێزانەی کە ناڕاستەوخۆ ستراتیژیی کۆماری ئیسلامی جێبەجی یان بەرژەوەندییەکانیان لەو ڕاستایەدایە، سروشتیە کە لە دژی حیزب و ئەندامانی پڕوپاگەندە بکەن و شەڕی ڕەوانی بەرەوپێش بەرن.\nپ : کەوتن لەگەڵ کام بەرەدا بە قازانجی کوردە؟\nو: کێشەکە لەوەدایە کە ئەمریکا و ئورووپا خەریکن لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست پاشەکشە دەکەن، بۆ ئورووپا گرینگترین شت ئەوەیە کە پێش بە تەوژمی شەپۆلی پەنابەران بگرێت کە لەمە زیاتر ڕوو لە ئورووپا نەکەن و بە هۆی ئەوەیکە یەکگرتوو نین، خاوەنی ستراتیژییەکی دیاریکراو لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا نین.\nئەمریکا و سعوودییەش نێوان ساردییەک لە بەینیاندا هاتووەتە ئاراوە و سەرنجی ستراتیژییەکانی ئەمریکا خەریکە بۆ ناوچەکانی دیکە دەڕوات. لەو هەلومەرجەدا بۆ کورد و بۆ ئێمە زۆر گرینگە خاڵێکی نێوەڕاست بگرینە بەر و هەوڵ بدرێت سیاسەت و ستراتیژیی ئێمە جۆرێک تەنزیم بکرێت کە دژی ستراتیژیی هیچکام لە زڵهێزەکان نەبێت و بگرە لە زۆر بوارەوە خاڵی هاوبەشی ستراتیژی ئەوانە بێت.\nلەبیرمان نەچێت لەڕووی خاک و جوغرافیەوە، ڕووسیە لە ئێمە نزیکترە، چوونکە هاوسێمانە و زیاتر لە شەش میلیۆن کورد لە ڕووسیە و ناوچەکانی سۆڤیەتی پێشوو دەژین، کەوابوو دەبێ سیاسەتێک وەپێش بگرین کە نەبینە بەشێک لە لایەنەکان، بەڵکوو بەهرەی بەهینەیی لە کێشەکانیان وەرگرین و ستراتیژیی نەتەوایەتی خۆمان سەربەخۆیانە بەرەو پێش بەرین.\nتێبینی: ناوەرۆکی وەڵامەکان بیروڕای ڕێزدار حەقییە و کوردستان لێی بەرپرسیار نیە.


ئوسترالیا هەوڵەکانی بۆ ڕزگارکردنی ماسی مشار لە نەمان چڕدەکاتەوە.\nسیدنی – توێژینەوەیەکی نوێ دەردەخات ئوسترالیا دوا ناوچەیە لەسەر زەوی بۆ 4 لە 5 جۆری ماسی مشار ئەوانەی ئەگەری نەمانیان هەیە. ئەم جۆرە ماسیانەی کە دەمیان بەشێوەی مشارە یەکێکە لە سەرنجراکێشترین جۆری زیندەوەر لە ئۆقاینوسەکاندا دەژین.\nدەمی درێژی ئەمجۆرە ماسیانە خانەی هەستیاری بچووکی پێوەیە بۆ کەمترین گۆڕانکاری کەهرۆمەگناتیکی و لەڕێگایەوە هەست بە لێدانی دڵی نێچیرەکانیان دەکەن و جێگایان لەدەوری خۆیان دیاری دەکەن، لەوانە ئەوانەی لەژێر لمی دەریادا خۆیان دەشارنەوە. بەگشتی گیاندارێکی بێ زیانن تەنها بۆ خۆراک ڕاودەکەن، بەڵام ئەگەر هەست بە مەترسی بکەن ئەوا مشارەکەی دەمیان وەک چەکێکی کاریگەر بەکار یەت. درێژی ئەم جۆرە ماسیە دەگاتە 7 مەتر، بەئاسانی لەناوی ئاوی شیرین و سوێردا هاتووچۆ دەکەن. لەئوسترالیا لەناوچەی کوینس‌لاند و لە هەرێمی باکوور و کەناری ڕۆژئاوا بوونیان هەیە.\nلەهەمووجیهاندا، ڕاودەکرێن بۆ پەڕەکە و چەند پارچەیەکی جەستەیان، بەکاردێن بۆ دەرمان و خۆراکی میللی و وەک یادگاریش دەفرۆشرێن. لەدەستدانی ژینگە بۆ ئەم جۆرە ماسیانە هەڕەشەیەکی گەورەیە. زۆر کەڕت دەبن بە تۆڕی ڕاوچیەکانەوە.\nتوێژینەوەیەکی نێودەوڵەتی لە گۆڤاری Science Advancesدا بڵاوکراەتەوە هەروەها توێژینەوەیەک لەزانکۆی چارلس داروین لە هەرێمی باکوری ئوسترالیا دەڵێت ماسی مشار لەزیاتر لە50 وڵاتدا بوونیان نەماوە.\nلێۆناردۆ گوێدا زانای ماسی قرش لەکۆمەڵەی پارێزگاری زیندەوەرەکانی دەریاکانی ئوسترالیا دەڵێت ماسی مشار لەزۆر بەشی جیهاندا نەماون.\nووتیشی "ماسی مشار ڕووبەڕویی هەڕەشی گەورەبوونەتەوە لەسەر ئاستی جیهان، بەهۆی ڕاوکردن و تێکدانی ژینگەیان لەهەمووجیهاندا" لەئێستادا لە نیوەی ئەو وڵاتانەی تێیدا دەژین نابینرێن، لە 90 وڵاتدا هەبوون، لەنزیکەی 55دا نەماون. ئوسترالیا وەک بەلەمی فریاکەوتنی لێهاتوە بۆ ئەو جۆرە، دوا ناوچەیە دەرفەتی ڕزگارکردنیان لەسەر ئاستی جیهان هەیە.\nتوێژینەوەیەکی نوێ 8 وڵاتی دەستنیشانکردوە، لەوانە تانزانیا، بەرازیل و سریلانکا کە ئەگەر هەنگاوی خێرا بنێن دەتوانن جۆرە بیوێنەکانی ماسی مشار لەنەمان بپارێزن.\nڕێکەوتنی بازرگانی نێودەوڵەتی قەدەغەیکردوە گیاندار و ڕووەکەکانی مەترسی نەمانیان لەسەرە بازرگانی پێوەبکرێت، لەو لیستەدا ماسی مشاری تێدایە، بەڵام هێشتا ڕاوکردنیان بەردەوامە.\nزاناکان دەڵین زۆربوونی دەنگ لەدەریاکاندا زیانی بۆ زیندەوەران هەیە\n(ڕۆیتەر) – زاناکان ئاگاهیاندا لە زۆربوونی دەنگی پیشەسازی لەدەریاکاندا وئەمەش توانای زیندەوەران پەکەدەخات لەسەر ئاستی زاوزێ و خۆراک و تەنانەت خۆلادان لەجۆرە ڕاوچیەکان.\nتوێژینەوەیەک لە گۆڤای Science دا بڵاوکراوەتەوە و لە 500 پەرەی توێژینەوە پێکهاتوە دەڵێت لەهاژەی پاپۆڕەکان و تەقینەوە و بیرلێدان بۆ نەوت و پەرەسەندنی ڕوپێوی بوومەلەرزەکان، مرۆڤ گۆڕانکاری بنەڕەتی لە ژینگەی ژێر ئاودا کردوە- هەندێکیان بیستنی دۆلفین و نەهەنگ و شیردەرەکانی دەریا هەراسان دەکات و لەژینگەی خۆیان دوردەکەونەوە، جۆریان هەیە دەنگ بەکاردێنن بۆ دوزینەوەی خۆراک و هاتووچۆ و خۆلادان لەڕاوچیەکان، بەڵام دەنگی پیشە سازای بۆیان بۆتە گرفت.\nتوێژەرەوەی سەرەکی کارلۆس دوارتێ زانای دەریا لە زانکۆی شا عەبدوڵا بۆ زانست وتەکنەلۆجیا لە عەرەبستانی سعودی دەڵێت "تەنانەت شکاندنی بەستەڵەکەکانی ئۆقیانوسەکان لەجەمسەرەکان و دەنگی باران لە قوڵایی دەریاکاندا دەبیستریت.\nلەچاوپێکەوتنەکەدا دوارتێ ووتیشی "ئەم کێشەیە گەورەیە و لەسەر ئاستی جیهان لەپەرەسەندندایە، گیاندارەکان بە تاک و بەکۆمەڵ لاواز دەکات".\nتوێژینەوەکە دەڵێت هاژەی دەنگ و کاریگەریەکانی پێویستیی بەزیاتر گرنگیدانی زاناکان و بڕیاردەرانی سیاسی هەیە، بەتایبەتی کاریگەری لەسەر کیسەڵ و خشۆکەکان و باڵندەکانی دەریا و شیردەرەکان و ڕوەکخۆرەکان وەک مەڕی ئاو ئەوەی ژمارەیان کەمبۆتەوە.\nتەیمی توێژەرەوانی نێودەوڵەتی داوای چوارچێوەیەکی ڕێکخراوەیی دەکەن بۆ پێوانە و بەێوبەرایەتی کۆنترۆڵکردنی هاژەی دەنگی نێو دەریاکان.\nدوارتێ ووتی مرۆڤ هۆکاری سەرەکیە لەدرەستبوونی هاژەی دەنگەکان و دەتوانرێت کەمبکرێتەوە، بۆنموونە دانانی پەروانەی بێدەنگ بۆ پاپۆڕەکان و بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای هەڵکەندن کە بڵقی ئاو و لەرینەوەی ئاو کەمکاتەوە. بەکارهێنانی زیاتری وزەی خاوێن و پێداویستی بۆ گەڕان بەدوای نەوت و گازدا لە قوڵایی دەریاکاندا کەم دەکاتەوە.\nووتیشی دەرئەنجامی ئەو هەنگاوانە سوودەکانی بۆ ژیانی دەریاکان دەگەڕێنێتەوە جێگای سەرسوڕمانە، بەتایبەتی لەمانگی 4ی ساڵی 2020دا دەرکەوت کەمبوونەوەی چالاکیی پاپۆڕەکانی دەریا و کەمبوونەوەی هاژە بەهۆی ڕاگرتنی هاتووچۆ لەدەرئەنجامی کۆڤید19 چەند گۆڕانکاری لەسەر ژیانی گیاندارانی دەریا هەبوە.\nتوێژینەوکە دەڵێت مرۆڤ نەک تەنها هاژەی دەنگی بۆ دەریاکان زیاتر کردوە بەڵکوو دەنگە سروشتیەکانی نەهێشتوە.\nبۆ نموونە ڕاوکردنی نەهەنگەکان لە سەدەی 20دا بوە هۆی نەمانی ملێۆنەها نەهەنگ لە ئۆقیانوسەکانی جیهاندا نەمانی دەنگیان، هەروەها گۆڕانکای ژینگە بەهۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمای زەوی و ترشبوونیان و پیسبوونیان کاریگەری لەسەر کێلگەکانی مەرجان هەبوە و بەنەمان و کەمبوونەوەیان دەنگی شەپۆلی دەریا لەبەرکەوتنیان دروست دەبوو کەمتربۆتەوە.\nمەترسی گیان لەدەستدان بە ڤایرۆسی نوێی بریتانیا زیاترە\n(ڕۆیتەرز) – کورتکراوەی ڕاپۆرتێک لەسەر دوا توێژینەوەی زانستی لەسەر ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ و هەوڵەکانی بۆ دەۆزینەوەی چارەسەر دەدرێت دەڵێت ڤایرۆسە نوێکەی بریتانیا مەرترسی گیان لەدەستدان بەهۆیەوە بەرزترە.\nتوێژینەوە نوێکە دەڵێت ڤایرۆسی گۆڕانکاری بەسەردا هاتوە و لە بریتانیا دەستنیشانکرا لە ڤایرۆسەکانی پێشتر هارترە . زاناکان چاودێری نزیکەی 1ملێۆن کەسیان کردوە تووشی کۆڤید-19 بوون لە مانگی 11 تا مانگی یەک لە چەندین کۆمەڵگا، لەوانە نزیکەی 3 هەزار بەوهۆیەوە مردوون. دوای لەبەرچاوگرتنی کاریگەریەکانی لەسەر دەرئەنجامی توێژینەوەکان لەسەر کۆڤید19- هەیە، نەخۆشەکانی ڤایرۆسی نوییان هەبوە بە ڕێژەی 35% مردننیان زیاتربوە. بەهۆی ڤایرۆسی پێشتر لەنێوان نەخۆشەکانی لەڕەگەزی نێربوون و تەمەنیان لەنێوان 55 بۆ 66 ساڵبوون، لە 180 کەسی توشووب کەسێک مردوە. بەڵام لەڤایرۆسی نوێدا ئەو ڕێژەیە 1 بۆ 140 کەسە. مەترسی مردن بۆ ئەوانەی لەخوار تەمەنی 54 ساڵدان کەمترە.\nبۆ ئافرەتان کە تەمەنیان لە نێوان 70 بۆ 80 ساڵبوون مەترسی مردن لە ماوەی 28 ڕۆژدا لەڕێژەی 2.9% بۆ 3.7% بەرزبۆتەوە. لە تەمەنی 85 و بەرەوژوور ڕێژەی مردن لە 12.8% بۆ 16.4% بەرزبۆتەوە.\nبۆ پیاوانی تەمەن 70 بۆ 80 ساڵ لە 4.7% بۆ 6.1% بەرزبۆتەوە و تەمەنی سەرو 85 لە 17.1% بۆ 21.7% بەرزبۆتەوە.\nبەتێکڕا ڕێژەی مردن بەهۆی ڤایرۆسی نوێوە 35% بوە.\nڕاپۆرتەکە دەشڵێت ئەو خانمانەی دوگیان بوون و کووتانی دژ بە کۆڤید -19یان وەرگرتوە لەوانەیە بەرگری منداڵەکانیان بەرزکاتەوە بەرامبەر بەڤایرۆس و نەخۆشیەکە.\nلەفلۆریدا خانمێکی کارمەندی تەندروستی بەر لە بوونی منداڵەکەی بە 3 هەفتە دژ بە ڤایرۆسەکە بە ڤاکسینی مۆدرێنا کووتراوە، دوای لەدایکبوونی منداڵەکەی ڕێژەی IGC لەخوێنیدا بەرزبوە، ئەمەش ئەوە دەگەینێت کە ڤاکسینەکە کاریگەری لەسەر بەرزبوونەوەی بەرگری منداڵ هەیە ئەگەر بەر لەدایکبوون دایکی کووترابێت.\nزاناکان دەڵین ئەمە تەنها حالەتێکە و دایکان ئازادن لە وەرگرتنی ڤاکیسن لەکاتی دووگیانیدا و کەمن ئەوانەی وەریدەگرن بۆیە توێژینەوەی زیاتر لەمبارەیەوە پێویستە.\nزاناکان دەڵین باشترین کاتی لێدانی ڤاکسین لەدایکی دووگیان نازانراوە، لەئێستادا زانیاریەکان و داتا لەمبارەیەوە کەمە.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 15-2-2020


نێچەلا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nNêyçala - نی‌چالان - Neychalan\nپۆتانەکان: 37°41′02.5″N 44°45′01.5″E / 37.684028°N 44.750417°E / 37.684028; 44.750417پۆتانەکان: 37°41′02.5″N 44°45′01.5″E / 37.684028°N 44.750417°E / 37.684028; 44.750417\n١٬٥٢٥ مەتر (٥٬٠٠٣ پێ)\nنێچەلا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nنێچەلا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ئەسکەندەراوا.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کانی شڕک.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی دەربەند.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی مەلوونە.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦١٦) کەس و (١٠٥) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=نێچەلا&oldid=903223»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٥٥ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ترەمپ: کوردەکان لە شوێنی دیکە جێگیرکراون و نەوتەکەش لەژێر دەستی خۆماندایە\n20/10/2019 - 16:58\nدۆناڵد تره‌مپ تویتێکی بڵاوكرده‌وه\nلەیەکەم کاردانەوە، سەرۆکی ئەمەریکا، ترامپ لە تویتێکدا دەڵێت: رێکەوتنی نێوان ئێمەو تورکیا لەسەر ئاگربەست لە ناوچەکانی سووریا بە چاکی بەڕێوەدەچێت.\nئەمڕۆ (یەکشەممە 20-10-2019) دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین توویتیدا رایگەیاند، بەپێی قسەکانی مارك ئیسپەر وەزیری بەرگریی ئاگربەستەکەی نێوان ئەنقەرە و واشنتن وەک خۆی جێبەجێدەکرێت و هەندێک کێشە هەبوون بەخێرای چارەسەرکراون.\nلەبارەی دۆخی رۆژئاوای کوردستان و کورد رایگەیاند، کوردەکان لە شوێنی دیکە جێگیرکراون و نەوتەکەش لەژێر دەستی خۆماندایە. سەربازەکان سەلامەتن و هەوڵدەدەین بیانگەڕێینەوە نیشتمان.\nئه‌مه‌ش له‌كاتێكدایه، هه‌فته‌ی رابردوو ئه‌مریكا و توركیا له‌سه‌ر راگه‌یاندنی ئاگربه‌ست له رۆژئاوای كوردستان رێككه‌وتن و مۆڵه‌تی 120 كاتژمێریان دایه هێزه‌كانی سوریای دیموكراتی به‌مه‌به‌ستی كشانه‌وه له سه‌رێ كانی و گرێ سپی.\nماوه‌ی 11 رۆژه هێزه‌كانی توركیا و میلیشیاكانی سه‌ر به‌و وڵاته، له‌شكركێشیان بۆ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان ده‌ستپێكردووه و به‌وهۆییه‌وه به‌ده‌یان هاوڵاتی شه‌هید بوون و سه‌دان هاووڵاتی تریش برینداربوون و هه‌زاران هاووڵاتی ئاواره بوون.\nLloyd Austin: Dema me xwest emê êrîş bikin\nNêçîvan Barzanî: Pêştîvaniya peyama Kazimî dikin\n344 kesên din bi Koronayê ketin\nPapa dawî bi serdana xwe bo Kurdistanê anî\nMesrûr Barzanî: Jinên Kurdistanê hertim mînaka herî mezin ya berxwedanê ne\nBeşar Esed û hevjîna wî bi Koronayê ketine\nQSD: Di operasyona li Dêrazorê de 87 çete hatin girtin\n6 çekdarên Îranî hatin kuştin\nKomên cîhadî li Efrînê bihev ketin


هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا؛ سێشەممەی مەزن |\nHome بیروڕا هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا؛ سێشەممەی مەزن\nڕۆژی سێشەممەی ڕابردوو، سێشەممەی مەزن بوو. ئەم ڕۆژە بۆیە وەها ناونراوە، چونکە لە میانەی هەڵبژاردنی حزبیدا، چواردە ویلایەت پێکەوە دەنگ دەدەن، بۆ دیاریکردنی کاندید بۆ ڕکەبەری سەرۆکی پارتەکەی تر، کە پارتی کۆمارییەکان، دۆناڵد ترەمپە.\nئەم سێشەممەی مەزنە هەر لە سەرەتاوە کۆمەڵێک خەسڵەتی هەبوو. یەکەم، هەموو چاوەڕێی ئەوە بوون کە بێرنی ساندەرز براوە بێت. دووەم، هەموو بێهیوا بوون لە جۆ بایدن. سێیەم، هەموو چاوەڕوانی ئەوە بوون کە مایکڵ بلومبێرگ بتوانێت کاریگەریی هەبێت.\nبۆچی ئەم چاوەڕوانیانە لە ئارادا بوو. هەریەک لە ساندەرز و بایدن و بلومبێرگ و هەروەها ئیلیزابێس وارن، سەر بە خەتی تایبەتی ناو پارتی دیموکرات و کۆمەڵگەی ئەمەریکین.\nشەوی سێشەممە بە گشتی سێ کاندید هەبوو: ساندەرز، بایدن، بلومبێرگ لەگەڵ تەنها ئافرەتێکدا کە وارن بوو. هەر سێ پیاوەکە سپی پێستن، پیرن، بەڵام هەریەکەیان لە ناوەندێکی جوداوە هاتووە. وارنیش ئافرەتێکی پیری سپی پێستە.\nپێش ئەوەی بگەینە سێشەممە، چەند ڕووداوێک ڕوویان دا کە کاریگەر بوو لە سەر دەرئەنجامەکانی ڕۆژی سێشەممە، ئەوانیش بریتی بوون لە کشانەوەی هەریەک لە پیت بوگەژێژ و ئامی کلوبچەر. هەریەک لە پیت و ئامی پشتیوانیی خۆیان بۆ جۆ بایدن ڕاگەیاند، دەڵێن باراک ئۆباما، لە پشتەوە ڕێکخەری ئەمە بوو. ئۆباما و بایدن نزیکن و لە سەردەمی ئۆبامادا بایدن جێگری سەرۆک بوو. ئەم نزیکییەیە وەهای کرد کە بایدن دەنگی خەڵکانی ڕەش پێست بۆخۆی ڕابکێشێت لە هەموان زیاتر. ڕەش پێست و لاتینۆکان یەکێکن لە پێکهێنەرە سەرەکییەکانی پارتی دیموکرات لە ئەمەریکا، بەبێ پشتیوانیی ئەمانە ئەستەمە هەر کاندیدێک بتوانێت سەرکەوتوو بێت.\nلە ناو پارتی دیموکراتدا چەند شەڕێک لە ئارادایە. یەکەم، شەڕی ئایدیا، دووەم، شەڕی تەکتیک، سێیەم، شەڕی ئیستابلیشمێنت. مەبەست لە شەڕی ئایدیا ئەوەیە کە دەبێت پارتی دیموکراتی ئەمەریکی ببێتە پارتێکی جیاواز لە ڕووی ئایدیاوە، زیاتر بەرەو سۆشیال دیموکرات بڕوات. سەرکردەی ئەم ڕەوتە پیرەمێرێکی خەڵكی ڤێرمۆتە ناوی بێرنی ساندەرزە. ساندەرز، تەنها بۆ مەبەستی ئەم هەڵبژاردنە هەڵگری ئەم ئایدیایانە نییە، بەڵکوو سەرتاپا تەمەنی وەها بووە. هاتنی ساندەرز نیشانەی قەیرانی دیموکراسیی ئەمریکییە. گۆڤاری بەناوبانگی نیویورکەر بەشێکی تایبەتی تەرخان کردووە بۆ قەیرانی دیموکراسی لە ئەمەریکا، کە گەورە بیرمەندانی ئەمەریکا بانگهێشت دەکات بۆ ئەوەی لەسەر لایەنەکانی قەیرانی دیموکراسیی ئەمەریکی دیدی خۆیان بنووسن. ئەمە دیاریدەیەکە لە دونیای لای ئێمەدا بوونی نییە، چون مەعریفیانە لە قەیران تێدەگەیت.\nبێرنی ساندەرز وەک فیگەرێکی شۆڕش دەبینرێت لەناو کایەی سیاسەتی ئەمەریکیدا. ئەمەش بە هۆکاری تایبەتمەندیی کایەی سیاسیی ئەمەریکی کە کایەیەکی زیاتر پارێزەر و سەرمایەدارییانەیە. دەنگدەرانی ساندەرز بە زۆری ئەو لاوانەن کە لە دایکبوونی نزیک ساڵانی دوو هەزارەکانن، کە لە ئەدەبیاتی ئەمەریکیدا پێیان دەڵێن میلانیال.\nساندەرز هەڵبژاردنی پێشوو ڕکەبەری هیلاریی کلینتۆن بوو. لە ڤیدیۆیەکی دزەکراودا دۆناڵد ترەمپ دان بەوەدا دەنێت کە ئەگەر هیلەری ساندەرزی بکردایەتە جێگری خۆی ئەوا ئاستەم دەبوو بۆ ترەمپ لە هیلەری بباتەوە. بەڵام ئەوەش ئەستەم بوو کاتێک، وەک دەردەکەوێت، زۆرێک لە دەنگدەران دەنگیان بە ساندەرز دا، وەک دژایەتی بە بنەماڵەی هیلەری کە بە کەسێکی گەندەڵ لە قەڵەم دەدرێت لای بڕێکی بەرفراوان لە ئەندامانی پارتی دیموکرات. ئایا دژ هیلەری فاکتەری بەهێزیی ساندەرز بوو، ئەمجارە کە ئەو فاکتەرە لە ئارادا نین، ئەوا ساندەرز هێندە بەهێز نییە؟ ئەمە وەک ئەگەرێکی بەهێز دەمێنێتەوا، بە تایبەتی پاش یەکەمنەبوونی ساندەرز.\nساندەرز، وەک چۆمسکی پێشبینی کردبوو، ڕێگە نادرێت سەربکەوێت چونکە دژ بە ئیستابلیشمێنتە. ئەمە بە مانای ئەوەی دژ بە ئەو چینە باڵادەستەیە کە جێگیر و چەسپیون لە ئاستی نوخبەی ئەمەریکی و چینی ناوەند و باڵای ئەمەریکیدا. ئەمە هۆکاری ئەوە بوو کە مایکڵ بلومبێرگی ملیاردێر هاتە ناو کێبڕکێکەوە. بلومبێرگ دیدی ئەوە بوو کە ئەو دەبێتە نوێنەری ئیستابلیشمێنت و ڕێگری دەکات لە ساندەرز، چونکە ساندەرز ناتوانێت هەموو حزب یەک بخات و لە ترەمپ بباتەوە.\nبلومبێرگ وەک دیاردەیەک جێگەی سەرنجە. بلومبێرگ کە خاوەنی کۆمپانیای هەواڵیی بەناوبانگی جیهانی بلومبێرگە خاوەن شەست بلیۆن دۆلارە، نزیکەی دە ساڵ حاکمی شاری نیویورک بوو. بە پشتی پارە و توانای ئیدارەدان، خۆی وەها دەبینی کە چانسی باش بێت بۆ بردنەوە. نزیکەی نیو ملیار دۆلاری لە بانگەشەدا سەرف کرد. تیمێکی تۆکمەی سەرانسەریی پێک هێنا، کە بە هواکش ناسراوە. بەڵام لە کاتی دیبەیتی لەگەڵ ئیلیزابێس وارندا، زۆر بە خێرایی وێران بوو. بلومبێرگ ڕێکۆردی لەگەڵ ئافرەت و کارمەندەکانیدا باش نییە. ئەم پەتایە لە کوردستانیش هەیە. بۆیە کاتێک وارن هەموو نهێنییەکانی هەڵدایەوە، ئیتر، وەک دۆناڵد ترەمپ وتی، بانگەشەکەی کورت بوو و زوو بڕایەوە. ترەمپ بە بلومبێرگ دەڵێت، مایکی بچکۆلە.\nئەوەی سێشەممە هەموانی حەپەساند، زیندووبوونەوەی جۆ بایدنە. جۆ لە چەند شارە ئەوەڵەکانی بانگەشەکەدا دۆڕاندی و بانگەشەی ئەوەیان بۆ دەکرد کە بێ پارەیە و وەختی نووسینی مەرگنامەی سیاسیی هاتووە. بەڵام بایدن براوەی سێشەممەی مەزن بوو. بایدن وەها دەبینرێت کە میانڕەوە و زۆرترین خەڵک لە دەوری خۆی لە حزب و دەرەوەی حزب کۆ دەکاتەوە. ئەم دیدە لەو ڕوانگەیەوە سەرچاوە دەگرێت کە ئامانجی سەرەکیی ئەم کەمپەینە ئەوەیە کە کەسێک دیاری بکرێت کە ئامانجی سەرەکیی بردنەوەیە لە ترەمپ. ئەم تەکتیکە بووەتە پرسیار و تێمای هەرە زاڵی کەمپینەکە.\nئەمە جۆرێکە لە یاری دژ بە ساندەرز، کە وەها دادەنرێت ئامانجی ئەوەیە کە شۆڕشێک بەرپا بکات. گۆڤاری ئەمەریکان ئینترێست بابەتێکی بەم ئاوازە نووسیبوو کە چەند شکستخواردوو و خوێناوی و گەندەڵ و ترسناکە شۆڕش. ئەم شۆڕشەی ساندەرز دژ بە سەرمایەداری دەبینرێت. بە جۆرێک پرسیارێک لە ناوەندە پارێزەرەکاندا دەکرێت ئەوەیە کە؛ ئایا دیموکراسی لە دەستی ترەمپ، سەرمایەداری لە دەستی ساندەرز قوتاریان دەبێت؟\nئەوەی ماوەتەوە وارنە. ئەم خانمە ئەکادیمییە، سەرەتا وەک ڕادیکاڵێک دەردەکەوت، بەڵام نەیتوانی بڕوا بە دەنگدەران بکات، بە جۆرێک لە ویلایەتەکەی خۆشی براوە نەبوو. ئیلیزابێس کشایەوە بەبێ ئەوەی بە ڕوونی پشتیوانیی خۆی بۆ هیچکام لە ساندەرز و بایدن دەرببڕێت.\nئێستا ئەوەی ماوەتەوە، ئەگەری هەرە زۆرە کە بایدن ببێتە ڕکەبەری ترەمپ بۆ کێبڕکێی سەرۆکی ئەمەریکا لە چەند مانگی داهاتوودا. پارتی دیموکرات لە کۆبوونەوەیەکی گەورەدا لە مانگی تەمموز ئەم دیاریکردنە یەکلایی دەکاتەوە، ئەگەر هەتا ئەو کاتە هیچ کەسێک ژمارەی پێویستی دیلیگەت یان شاندی بە دەست نەهێنابوو کە زیاتر لە ١٥٠٠ دیلیگەتە.\nئێستا لە هەناو میدیای ئەمەریکیدا مشتومڕێکی فرەلایەنی قوڵ هەیە کە ئایا ساندەرز باشە وەک کاندید یان بایدن؟ هەموو ئەوانەی خۆیان بە بێبەری دەزانن لە داهاتی دەوڵەتی ئەموریکی دۆستی ساندەرزن، ئەوانیتر کە بەتەمەن و خاوەن داهاتن، دۆستی بایدنن. ئەم دابەشبوونە ترسناکە، چونکە ڕەنگە بایدن دەنگی لاوان بە دەست نەهێنێت، هەروەها ساندەرز دەنگی پیران بە دەست نەهێنێت. بە گشتی لاوان ناچن بۆ دەنگدان و پیران پێش هەموان دەنگ دەدەن.\nئەوەی وەک خاڵی لاوازی بایدن لە قەڵەم دەدرێت ئەوەیە کە ئاگایی یان یادەوەریی لە دەست داوە و تووشی ئەڵزایمەر بوو. چەند جارێک لە میانەی بانگەشەدا ئەمە دەرکەوت، بە تایبەتی کاتێک بایدن هاواری دەکرد، لە بری کۆشکی سپی بانگەشەی بۆ سێنات دەکرد. دەڵێن ترەمپ ئەم لاوازییەی بایدن دەقۆزێتەوە و دەیکات بە خاڵی هەرە لاوازی. ترەمپ بایدن بە بایدنی خەواڵوو ناودەبات.


كۆتایی سه‌رده‌می عه‌رش و میحرابی سیاسیی؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 25, 2019 410 جار بینراوە 0 سەرنج\nدیموكراسیی وه‌ك یه‌كێك له مۆدێله‌كانی سیسته‌می به‌های سیاسیی، به قۆناغێكی مێژوویی دوور و درێژ و خوێناوییدا تێپه‌ڕی تاوه‌كو گه‌یشتۆته ئه‌م فۆرمه‌ی كه ئێستا هه‌یه‌تی. دیموكراسییش وه‌كو مۆدێلێك له ده‌سه‌ڵاتدارێتیی فۆرمێكه له پێكه‌وه‌ژیان كه تیایدا له ڕێگای ده‌ستوور و یاساوه په‌یوه‌ندییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانمان رێكده‌خرێن و پلورالیزمی سیاسیی و ئایینیی و چه‌مكی هاونیشتیمانییبونی تێدا به‌رهه‌مدێت. ئه‌و مۆدێله‌ی ئه‌مڕۆ له ئه‌وروپادا ده‌یبینین به‌رهه‌می چه‌ندین سه‌ده‌یه له ململانێ و جه‌نگ و گه‌شه‌ی جیاواز كه له هه‌ر سه‌رده‌م و له هه‌ر ده‌وڵه‌تێكیشدا فۆرم و میكانیزمی تایبه‌ت به خۆی هه‌بووه. هه‌ر ئه‌م پێدراوه ساده‌یه‌ش وامان لێده‌كات گه‌شه‌ی مێژوو وه‌كو حه‌تمییه‌تێكی ڕاسته‌ئاسا ته‌ماشا نه‌كه‌ین و جه‌وهه‌رگه‌راییانه ته‌ماشای گه‌شه‌ی كۆمه‌ڵگاكانی خۆرئاوا و خۆرهه‌ڵاتی گۆی زه‌وی نه‌كه‌ین. بۆیه به‌بۆچوونی من هه‌موو قسه‌كردنێك له‌سه‌ر چه‌مكی „خۆرئاوا“ یان „خۆرهه‌ڵات“، وه‌ك دروستكراوێكی ئایینیی یان ئایدیۆلۆژیی، كه له ئه‌ده‌بیاتی سیاسیی و ئه‌ده‌بییدا به‌سه‌ر عه‌قڵ و روحدا دابه‌شده‌كرێت، چ له ڕووی مێژوویی و چ له ڕووی میتۆدییه ده‌مانخاته ناو هه‌ڵه‌ی خوێندنه‌وه‌ی زانستیی گه‌وره‌وه.\nبڵاوکراوەی پێشووئەگەر ریفراندۆم نەکرابوایە\nبڵاوکراوەی نوێترلە مینبەری نەتەوە یەكگرتوەكان بەكوردی قسەی كرد -تەوەری گرنگ باسكرا\nPosted on ئایار 27, 2020 0 938


پێشبینی و ئامۆژگارییەکانی بورجەکەت\nخەندان لایف –\nپێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ (١٧- ٨- ٢٠١٦):\nبەلاتەوە سەیر نەبێت گەر هەستت بە ووزەیەکی بێسنوور کرد. ئەگەری زۆرە بەم زووانە چێژ لە ووزەیەکی زۆری جەستەیی ببینی، کارێکی باش دەبێت گەر وەرزشێک ئەنجام بدەیت و را‌هێنان بە جەستە و ماسولکەکانت بکەیت.\nبەهۆی کاریگەری جوڵەی هەسارەکانەوە کۆتایی بەو گێژبوونە دێت کە ماوەیەکە هەستی پێدەکەیت. رۆژێكی زۆر باشە بۆی بچیتە دەرەوەی ماڵەکەت و چالاکییەک ئەنجام بدەیت. رێکخستنی باخچەکەت یان گەشتکردن وات لێدەکات ووزەکەت لە شتێکی بەسووددا بەسەر ببەیت. تەنانەت ئەگەر کارەکەت هەموو رۆژەکەت لێ ببات، دەتوانیت چێژ لە ئێوارەکانت ببینی.\nگرنگی بە تەندروستیت بدە و تەندروستیت پشتگوێ مەخە بۆ ئەوەی تووشی کێشەی تەندروستی نەبیت. لە پاڵ لایەنی جەستەیی تەندروستیت، گرنگی بە لەیەنی دەروونی و رۆحی تەندروستیشت بدە. بچۆ دەرەوە و هەندێک هەوای پاک هەڵبمژە بەدەم پیاسەوە.\nئەگەر لە فرۆشگایەکدا یان لە هەر شوێنێکدا حەزت بە کڕینی کارێکی هونەری یان هەر بەرهەمێکی تری بە دەست درووستکراو کرد بەڵام نەتتوانی بیکڕیت بەهۆی کێشەی داراییەوە، ئەوا هەوڵبدە خۆت درووستی بکەیت. ئەگەر پێت وایە بای ئەوەندا دەسترەنگین نیت کاربکەیت بۆ درووستکردنی ئەو شتەی حەزت لێیە، هەوڵی خۆت بدە و تواناکانی خۆتت بۆ دەردەکەوێت. تواناکانی خۆت بە کەم سەیر مەکە.\nپێدەچێت کاروبارەکان لە بەرژەوەندی تۆ بڕۆن بە رێوە، ئەم دەرفەتە بەکاربهێنە بۆ چارەسەرکردنی هەر کێشەیەک کە ماوەیەکە دەتەوێت دەسبکەیت بە چارەسەر کردنی. متمانەت بەو کەسانە هەبێت کە بوونەتە سەرچاوەی ئیلهام بۆت.\nخەڵکی لە شوێنی کارەکەت بە شێویەکی باش و ئەرێنییانە مامەڵەت لەگەڵدا دەکەن. ئەو مامەڵە باشە وای کردووە بتوانیت کێشە و گیروگرفتەکانت لای هاوکارەکانت باسبکەیت، بۆی بە شێوەیەکی خێراتر بەربەستەکان ببڕیت و بگەیت بە ئامانجەکانت.\nلەرووی جەستەیی و دەروونییەوە هیچ کیشەیەکت نییە و بە بارودۆخێکی باشدا تێدەپەڕیت، هەر بۆیە ئەمە وا دەکات کاریگەرییەکی ئەرێنییانەی زۆر باشت هەبێت لەسەر کەسانی تر، هەربۆیە کەسانی تریش هاوکاری تۆ دەکەن لە هەر روویەکەوە کە پێویستت بە هاوکاری بێت.\nزۆربەی شتەکانی ژیانت بەو شێوەیە ناڕۆن بە ڕێوە کە دەبوو بڕۆن، بۆیە دەبێت قبووڵی راستییەکان بکەیت وەک خۆیان. رێگە مەدە بە خۆت بێهیوا ببیت، چونکە توانای رووبەڕووبوونەوەی پێشهاتەکانت نامێنێت.\nگەر پێشتر بەهۆی گومان و دوودڵی زۆرەوە نەتدەتوانی بڕیاری درووست دەربکەیت، ئەوا ئێستا بە پێچەوانەوە دەتوانیت بڕیاری یەکلاکەرەوەی خۆت بدەیت چونکە ئێستا شتەکان بە شێوەیەکی روونتر دەبینیت.\nزۆر قورس دەبێت بۆ تۆ بە تەنها خۆت کاربکەیت و هەوڵبدەیت، پێویستە داوای هاوکاری لە کەسانی دەوروبەرت بکەیت، هەتاوەکو ئەو چیا گەورەیەی ئەرک و کارکردن لەبەردەمتدا کەمێک سووک ببێت.\nلە ئێستادا تۆ زۆرت دەوێت و دەتەوێت زۆرتر بە دەست بهێنیت، هەنگاوێک وەرە دواوەوە و واز لە ویستەکانت بۆ شتی زیاتر بهێنە، چونکە رەنگە کاربکاتە سەر ژیانت. رەنگە هاوپێشەکانت لێت دووربکەونەوە. بیر و باوەڕی دۆست و هاوڕێیانت بەدڵێکی فراوانەوە وەربگرە.\nچەند کێشەیەک لەسەر رێگەتن، تەنها دەتوانی بە گۆڕینی گۆشە نیگای خۆت چارەسەریان بکەیت. خۆت لە هەموو ئەو شتانە دووربخەرەوە کە کۆن و ناسراون، رێگە و شتی نوێ تاقی بکەرەوە.\nئه‌م بابه‌ته 16161 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ڕۆژهەڵاتییەکان!؟ – هه‌ڵوێست\nسه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / ڕۆژهەڵاتییەکان!؟\nبرایم فەرشی 2018-02-03 بابه‌تی نوێ, رۆژهه‌ڵات, وتاره‌كان لێدوانێك بده 50 بینراوه\nسیاسی ڕۆژهەڵات ، حزبی، ناحزبی و دەوڵەتی لە ناوخۆی وڵات، باشوور و ڕۆژئاوای جیهان پڕ لەناکۆکی و دڕدۆنگ لە یەک دەژیین. پێناسەی روون بۆ مرۆڤی سیاسی و حزبی سیاسی نابیندرێ. کێ مرۆڤی سیاسی و کێ حزبی سیاسییە، پرسیاری بێ وڵامە. هەر کۆمەڵە کەسێک خۆی بە حزب دەزانی، هەرچەند لە دەرەوەی کوردستان چێکرابێت و هیچ پێوەندییەکی لە گەڵ خەڵک و کۆمەڵگا نەبێت و هیچ فاکتۆرێکیش لە نێوان خەڵک و دەستەڵات نەبێ.\nکۆمەڵێک پشت‌ئەستوورن بە ڕابووردوی خۆیان کە زەمانێک، سەردەمێک لە کوردستان بوون، کە بە هیچ پێوانەیەک نابێتە یەک لە دەی مێژوویان. خێڵێکی بەرچاوی مرۆڤی تاک و تاقم و مەحفل کە هەزاران کیلۆمەتر لە وڵات و خەڵک دوورن، خۆیان بە سیاسی دەزانن، بە بێ ئەوەی تێکەڵ ژیانی ڕۆژانەی خەڵک و کۆمەڵگای خۆیان بن.\nدەستەی سێهەم کە لە ناوخۆی وڵات دەژیین و هێزی سەرەکی سیاسی، رێئال بە حیساب دێن، یان بەشێک لە حکوومەت و باڵەکانی سەر بە حکوومەتن، یان لە دەرەوەی حکوومەت دابەش دەبەن بەسەر مەحفل و کۆڕ وکۆمەڵی سیاسی، فەرهەنگی، کۆمەڵایەتی.\nسیمای ڕۆژهەڵات لە کۆمەڵێک ئاڵۆزی سیاسی- رێکخراوەیی- فکریی و ناتەبایی گشتیدا خۆی دەردەخات. ئێستا کە داپچڕانی گشتی هەمە لایەنەی خەڵکانی سەرزەمینی ئێران لە حکوومەت(سیاسی- فکریی- ئایینی- فەرهەنگی- کۆمەڵایەتی) گەیشتۆتە دوا قۆناخی خۆی، خەڵک ئەو سیستەمەیان ناوێ و حکوومەتگەرانیش توانای حکوومەت کردنیان نەماوە، کورد کە دەتوانێ دەوری خۆی لە کوردستان و بەرفراوانتر بگێڕێ، لە لایەنی سیاسی و ڕێکخراوەیی و بەرنامە لە ئاڵۆزی و بشێوەیدا دەبیندرێ و چاوەڕوانی بۆتە پیشەی هەموو لایەنەکان و بەرپرسیارەتی لە هیچ لایەکەوە بەرچاو ناکەوێ.\nئەمەش گەلێک پرسیاریی بنەڕەتی دێنێتە پێش، وەک نەبوونی ناسنامەی ڕوون، نەبوونی ستراتێژی دیار و نەبوونی کۆدەنگی، کۆمەبەست، کۆئامانج، کۆ مۆڕاڵ و کۆتێگەیشتن! نەبوونی تێگەیشتنی وەک کورد، وەک دانیشتوانی یەک نیشتمان، وەک یەک چارەنووسی.\nمرۆڤی ڕۆژهەڵاتی و حزبەکانی لە “ئێگۆی” تاک و گرووپی خۆیاندا نەک نوقم بوون بەڵکوو، دووچاری ناساخی بوون. گرێی لە یەک تێنەگەیشتن، یەکتر وەرنەگرتن، قەبووڵ نەکردن، قایمترە لە هەر گرێیەکی تر. ئەوە ناتوانێ خاسییەتێکی بیۆلۆژیکی بێ، بەڵکوو دەتوانێ فەرهەنگی، پەرەوەردەیی، کۆمەڵایەتی، کەسایەتی بێ، کە تێگەیشتنی سەرەتایی لە پشتە و دەربڕی مانەوەی ئێمەی کورد لە چاخەکانی پێشووی ژیانماندایە، کە تێماننەپەڕاندووە و لە گەڵ خۆمان تا ئێرە هێناومانە، ئەوەش تایبەت بە ڕۆژهەڵات نییە و دیاردەیەکی گشتی مرۆڤی کوردە، چ تێکەڵ حزب و گرووپ بووبێ، چ بە تەنیا بێ.\nئەم ڕابووردووە لە هەموو قۆناخەکانی ژیان لە گەڵمانە و لە ناو هەر بنەماڵە و هەر تاکە کەسێکدا دەوری سەرەکی دەگێڕێ. مرۆڤی کورد گرفتی سەرەکی لە گەڵ خۆی و کۆلێکتیۆی خۆی هەیە، بەڵام خۆی لە گەڵ مرۆڤی دەرەوەی خۆی و خەڵکی تر بەباشی بۆ سوودی ئەوان و زیانی خۆی ڕێکدەخات.\nئەمە “فێنۆمێنێکی” کوردییە، کە بەردەوام لە خۆماندا بەهێزی دەکەین. ئایینی جیاواز، دیالێکتی جیاواز، داب ونەریتی جیاواز، دەوری کاریگەر لە بەهێزکردنی ئەم “فێنۆمێنەدا” دەگێڕن، کە حزبی جیاواز، گرووپی جیاواز، باشوور، باکوور، ڕۆژهەڵات، ڕۆژئاوای جیاواز، ئیدئۆلۆژی جیاواز بە هەمان شێوە دەوری جیاواز لە بە هێزکردنی”ئیگۆ”ی لایەنەکان و کەسەکاندا دەگێڕێن.\nهیچ حزبێک، هیچ سەرۆکێک، ددانی خێر بە حزبی بەرانبەر و سەرۆکی بەرانبەر و کەسی بەرانبەردا ناهێنێ. باس وخواسی کوردان لە سوسیال مێدیا لە بەستێنی ناکۆکییەکاندا دەسووڕێتەوە و باشترین ئیمکان بۆ ناسینی زیهنیەتی کورد و کوردیی دەڕەخسێنێ و باشترین ئیمکان دەداتە دەست نەیاری کورد بۆ ئانالیزی تێگەیشتن و ڕەفتاری سیاسی و ناسیاسی کورد.\nلە پاش ٢٥ سێپتامبری ٢٠١٧ هەتا داگیرکردنەوەی کەرکووک، بوومەلەرزەی کرماشان و بەرخۆدانی ئەفرین، دەکرێ ئەم بۆچوونەی سەرەوە بسەلمێندرێ، کە خۆی لە لایەنگریی و دژایەتی لایەنەکان و پارچەکانی کوردستان و کەسەکان و حزبەکان بەرانبەر بە یەک دەرخست. لە هیچکام لەم ڕووداوانەدا کوردستانێکی یەک پارچە بەرچاو نەکەوت، هەڵوێستێکی گشتی بەرچاو نەکەوت، ئاکسیۆنێکی کوردستانی بە پانتای(هەرچوارپارچە) بەرچاو نەکەوت، ئەوەی بیندرا هەڵوێست و کردەوەی پارچە پارچەی دژ و لایەنگر بوو، ئەوەش بە مانای سیمای پلۆرالیسم نەبوو، سیمای تێكدراو و دەم وچاوی تێکشکاوی کورد بوو!\nڕۆژهەڵاتیەکان هەموو ڕۆژهەڵاتین و هەموو خولیای ڕزگای خاک و نیشتمان و خەڵکیان لە سەردایە، بە هەمووشیان لە گەڵ خەڵک ناحاوێنەوە. ڕۆژهەڵایەتییەکان هەم حزبەکان و کەسایەتییەکانیان موقدەسن، هەم ئەوانەی حزبی نیین و تاک تاکن. موقەدسین کە بێئەژمارن فەزاێکیان ساز کردوە کە خۆشیان ناتوانن هەناسەی تێدا هەڵکێشن. ڕۆژهەڵاتی هەن تۆخ تۆخ دەبنە باشووری، باکووریی و ڕۆژئاوایی، ئەوەش مەزاجی حزب و لایەنگرانیان تێک دەدات و ڕێکخستنی ئاکسیۆنەکانیان نابێتە هۆی گەڕانەوەی ڕۆژهەڵاتییەکان بۆ لای ئەوان. جار ڕۆژهەڵاتتەوەری، راسانخوازی، زاگرۆس تەوەری ڕێکدەخرێ و سەر ناگرێ. پڕۆژەی یەکگرتنەوەی باڵەکانیش کە لە سەر هەمان بنەمای پرۆسەی لەیەکدابڕاندا دەسووڕێتەوە، ناچێتە پێش و مەزاجی خۆشیان تێکدەچێ. هەمووی ئەوانە یەک پرسیار دەخوڵقێنێ کە وڵام ناددرێتەوە.\nبۆچی پڕۆژەکان سەرناگرێ؟ گرفت لە کوێدایە؟ لە پڕۆژەکان، لە ئیدەکان یان لە کەسانی جێبەجێکەری پڕۆژە، یاخۆ لە هەرکیان پڕۆژە و خاوەن پڕۆژە؟ گەر حزبەکانی ڕۆژهەڵات شیرکەتی تیجاڕی بایەن و بەردەوام پڕۆژەکانیان بە سەرەئەنجام نەگەیشتبا، شەریکەکەیان چی لێبەسەر دەهات؟\nبۆچی پلان و ئیدەکانی حزبەکانی نیشتەجێ لە باشووری کوردستان سەرناگرێ، بەردەوام نابێ و خەڵک لە دەوری کۆ نابێتەوە؟ بۆچی خاوەنی ئەم ئێدە وپلانانە کە بە ناوی ئاکادمیسین بە خەڵک دەناسرێن، وەڕز دەبن و زۆربەیان سەری خۆیان بەرەو هەندەران هەڵدەگرن؟\nبۆچی ئاکسیۆنی چەند لاوی ناوخۆ بۆ یارمەتی کرمـاشان دەبێتە خۆنیشاندانێکی نەتەوەیی بەربڵاو و ئاکسیۆنەکانی ئەوان بە ساوایی لە ناودەچن؟ بۆچی ئەوانەی لە کوردستانەوە پڕ لە ئیدە وهیوا خۆیان دەگەیینە حزبەکانی ماڵ لە باشوور، لە ناکاو سەر لە ئووروپا دەردەهێنن و نامێننەوە؟\nبۆچی کاتێک گەیشتنە ئوروپا یان بە ژیانی خۆیانەوە دەنووسێن، یان ڕوودەکەنە دام ودەزگاکانی باکوور؟ بۆچی ڕوو لەوان وەردەگێڕن و ڕوو لە لق و پۆپەکانی باکوور و ڕۆژئاوا دەکەن؟ بۆچی ئەندام و کادر و ئەو کەسانەی پڕ لە هەست و بیر و هیوا لە دام و دەزگا و ئورگانەکان کات و ساتی خۆیان تێدەپەڕاند، لەو حزبانە دابڕاون و دادەبڕێن؟\nبۆچی زۆرێک لە ئەندام و کادرەکان کارمەندبوونی دام ودەزگاکانی حزبەکانی باشوور لە دەرەوەی وڵات و لە ناوخۆی باشووریان پێخۆشترە؟ بۆچی سەرجەم دام و دەزگای حزبەکان بە تەلەویزیۆن و ڕادیۆ و ماڵپەڕەکان یان نەماون و یان بێ کەڵک ماونەتەوە؟\nبۆچی لە ناوخۆی وڵات زۆرێک لە چالاکانی سیاسی، مەدەنی، فەرهەنگی، زانستی و خەڵکی لێزان دووری لە حزب و کار لە گەڵ ئەوان دەکەن؟ بۆچی سەرجەم دام ودەزگاکانتان لە کار کەوتن و کاری مێدیا لە ناوتاندا گەیشتۆتە سیفر؟ بۆچی دەنگ و ڕەنگتان لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات و لە سەر ماسەی سیاسی، دیپلۆماسی و مێدیای ناوخۆ و ناوچە و جیهان کەمترین جێگای هەیە؟\nبۆچی وەزعی ئێوە گەیشتۆتە ئەمڕۆژەی ئەمڕۆ، لە کاتێکدا بوونی ئێوە نەک شانازی بەڵکوو جێگای هێز و هیوا بۆ بەشەکانی دیکەی کوردستان بوو؟ بۆچی ئێستا دەبێ تەنانەت دەمشڕەکان قسەتان پێبڵێن، گاڵەتەتان پێبکەن؟ گرفتی ئێوە لە کوێدایە؟ گرفت ئەوە نییە ئەندامان و کادرەکانتان ڕوویان کردۆتەو باکوور و ڕۆژئاوا. گرفت ئەوە نییە بە وتەی خۆتان پرتەقاڵخۆرەکانی ئوروپا ڕوویان لە ئێوە وەرگێڕاوە. گرفتەکان لە خۆتاندا بدۆزنەوە، هەڵەکانتان خۆتان لە قاوی بدەن، خۆتان ببنە ڕەخنەگری خۆتان، با هەوایەکی تازە ڕۆحتان، هەست و بیر وتێگەیشتنتان ببوژێنێتەوە.\nوڵامی ئەو پرسیارانەی سەرەوە و گەلێک پرسیاری تر خۆتان بیدەنەوە. هیچ کوردێکی ڕۆژهەڵات دوژمنی ئێوە نییە، دوژمنی ئێوە هەموو ئەو لەمپەرانەیە کە خۆتان بە درێژایی ساڵەکان پێکتان هێناوە، لەمپەرەکان لادەن، باوەڕتان بە هێزی نوێ و لاو هەبێ کە ڕووتان تێدەکەن و لێتان دەڕنجن و دوور دەکەونەوە.\nکاستە کۆنە بێ کەڵکەکان لە ناو خۆتان بشکێنن. هیچ حزبێکی وەک ئێوە لە سەر گۆی زەوی نەماوە. سەیری حزبەکانی ڕۆژئاوا بکەن کە دۆستی ئێوە بوون، حزبایەتی ئەمڕۆ نە قاوغەکەی و نە ناوەرۆکەکەی وەک حزبەکەی ئێوە نییە. سەرێک لە حزبەکانی دۆستتان لە ئینترنێت بدەن، ڕووتان لە ناوخۆی وڵات بێ و بە پێی سەردەم خۆتان و حزبەکانتان نوێ کەنەوە.\nدژی باکوور و ڕۆژئاوا مەبن، ڕەخنەیان لێبگرن، گەر کار و تەجرووبەی باشیان هەیە کەڵکی لێوەرگرن، ئێوەش گەر تەجروبەی باشتان هەیە بیاندەنێ. ئێوە و ئەوان و باشوورییەکان یەک چارەنووستان هەیە، یەک چارەنووس!\nچارونووستان، کار و خەبات و هێز و وەزەتان لە یەک گرێ دەن، نە ئەوان بە تەنیا دەحەسێنەوە، نە ئێوە! کورد بە ستراتێژی هاوبەش داهاتووی هەیە و ڕابووردوی هەموو پارچە پارچە پارچەکان سەلماندوویەتی کە گەورترین شۆڕشەکانی کورد تێکدەشکێندرێ.\nپەنەجەرەکان بە ڕووی خۆتان و خەڵکەکەتاندا بکەنەوە، لە قەڵاکانتان وەرنە دەر، جیهان گۆڕاوە، باوەڕ بە گۆڕانی جیهان بکەن، باوەڕ بە هێزی نوێ بکەن. هەتا زووتر هەنگاوی ئازایانە هەڵهێننەوە، میللەتەکەمان زووتر ڕووناکی دەبینێ.\nتاگه‌كانتوێژینەوە رەخنە سیاسیی شۆڕشی كوردستان لێکۆڵینەوە هەڵوێست یه‌كێتیی-نه‌ته‌وه‌یی\nده‌رباره برایم فەرشی\nپێشوو پارتی کرێکارانی سوسیالیستی تورکیە:نا بۆ جەنگ لە عەفرین\nدواتر لە نێوان سووتاندنی بەغداد و هێرش بۆ سەر عەفرین، ٧٦٠ ساڵ لە داگیرکاریی\nسەرۆککۆمار و دێمۆکراسی دیژیتاڵی و کوردی سەدەی بیست ویەک!؟\nسه‌عی سه‌قزی زمان که وه‌ک که‌ره‌سه‌ی (دووان، ئاخه‌فتن) – (قسه‌کردن) به‌کار ئه‌برێت بۆ ئه‌وه‌یه که …


ئەنجومەنی ئاسایش: پەکەکە ویستویەتی هەڵکوتێتە سەر کونسوڵخانەیەک لە هەولێر\nلەراگەیەندراوێکدا ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێم پەکەکە بە هەوڵدان بۆ تێکدانی ئاسایشی هەرێم تۆمەتبار دەکات و رایدەگەیەنێت کە ویستویانە هەڵکوتنە سەر قونسوڵخانەی وڵاتێک لە هەولێر.\nدەقی راگەیێندراوەکەی ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان\nراگەیەندراوێک لە ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە پووچەڵکردنەوەی چەند هێرشێکی تێکدەرانە لە هەرێمی کوردستان\nهێزەکانی ئاسایشی هەرێمی کوردستان، لە چەند رۆژی رابردوودا چەند هێرشێکی تێکدەرانەیان لە هەرێمی کوردستان پووچەڵ کردەوە و چەندین کەسیشیان دەستگیرکرد کە پەیوەندییان لە گەڵ گرووپە تیرۆریستییەکاندا هەیە.\nلە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی هێزەکانی ئاسایشدا، دوو پیلان پووچەڵکرانەوە کە یەکێکیان لە لایەن پارتی کرێکارانی کوردستان ( پەکەکە) پلانی بۆ دانرابوو، بەڵام خۆشبەختانە بە هاوکاریی و هەماهەنگیی نێوان هێزەکانی پۆلیس و ئاسایش و هەواڵگریی و دژە تیرۆری هەرێمی کوردستان پووچەڵکرانەوە. هەندێک لە پیلانداڕێژەرانی ئەم هەوڵانە، پەیوەندییان لەگەڵ خەڵکی دەرەوەی عێراق و دانیشتووی وڵاتانی ئەوروپاوە هەیە و لە لایەن ئەوانەوە ئاراستەکراون.\nئەو کەس و لایەنانەی کە بڕیار بوو بکرێنە ئامانجی ئەم هێرشە تیرۆریستیيانە، ئاگادارکراونەتەوە و رێکاریی پێویستیش، لەپێناو پاراستنی دیپلوماتکاران و خاوەنکارانی بیانی لە هەرێمی کوردستان گیراوەتەبەر.\nدوای لێکۆڵینەوە و بەداوداچوونی ورد، هێزەکانی پۆلیس و یاسایشی هەرێم، چەندین کەسیان لە پەیوەند بەم پیلانەدا دەستگیر کردووە. لەڕێگەی پۆلیسی نێودەوڵەتيش( ئینتەرپۆل)ەوە داوای هەماهەنگیی وهاوکاریی، لە هاوکارە نێودەوڵەتییەکانمان دەکەین بۆ دەستگیرکردنی کەسانی دیکەی تێوەگلاو لەم پیلانەدا.\nلە کەیسی یەکەمدا دوازدە کەسی گومانلێکراو هەن کە پەیوەندییان بە پەکەکەوە هەیە. هەروەها چەندین کەسی دیکەش تێوەگلاون کە لە چەند وڵاتێک نیشتەجێن لە نێویشیاندا ئەوروپا، کە پیلانی هێرشکردنە سەر کونسوڵگەرییەک لە هەولێر و تیرۆرکردنی دیپلوماتکارانی ناو کونسوڵگەرییەکە و پەلاماردانی کۆمپانیا تایبەتەکانی ئەو وڵاتەیان لە هەرێم داڕشتبوو. ئەمە جیا لە هەوڵەکانیان بۆ پەلاماردان و هێرشکردنە سەر کۆمپانیا و براندە جیهانییەکان و وڵاتانی رۆژئاوا لە هەرێمی کوردستان. لە دوای چاودێریکردنی گرووپەکە لە لایەن هێزەکانی ئاسایشەوە بۆ زیاتر لە چوار مانگ، توانرا گیانی چەندین کەس بپارێزرێت و چەندین گومانلێکراويش دەستگیر بکرێن لە نێویاندا دوو هاووڵاتی سووری هەن. گومانلێکراوان بەپێی ماددەی 1 ی یاسای 21 ی ساڵی 2003 رووبەڕووی دادگا دەکرێنەوە.\nلە کەیسی دووەمدا، دوای زیاتر لە ساڵێک بەدواداچوون، تا ئێستا هەشت کەس دەستگیرکراون و هەموویان هاووڵاتی عێراقین. ئەم گرووپە هەوڵی تیرۆرکردنی پارێزگارێکی هەرێمی کوردستان و ئەنجامدانی چەندین کاری توندوتیژییان لە هەرێم بە گشتی و پارێزگای دهۆک بەتایبەتی داوە. هەروەها پلانی هێرشکردنە سەر دامودەزگاکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و تێکدانی ئاسایشی هەرێمیان داڕشتبوو. بەم زووانە گومانلێکراوان، بەپێی ماددەی 1 ی یاسای 21 ی ساڵی 2003 رووبەڕووی دادگا دەکرێنەوە.\nگرووپی سێیەم، دوای بەدواداچوون و ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی دژەهەواڵگریی بۆ ماوەی زیاتر لە ساڵێک، هێزەکانی پۆلیس توانیان حەوت کەسی گومانلێکراو کە هەر هەموویان هاووڵاتی عێراقین، بە پێی ماددەی 1 ی یاسای 21 ی ساڵی 2003 و بە بڕیاری دادگا دەستگیر بکرێن. بەداوداچوونەکان بەردەوامن بۆ دەستگیرکردنی گومانلێکراوانی دیکە کە بەشێکن لە تۆڕێک کە چەند ساڵێکە دروستکراوە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری هەواڵگری و سەربازيی لە بارەی دامودەزگاکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و بەرپرسەکانی. هەروەها پلانی کوشتنی بەرپرسێکی باڵای هەواڵگری و دادوەرێکیان دابوو. گرووپەکە، زانیارییان لە گەڵ چەند لایەنێک لە نێویاندا پەکەکە، ئاڵوگۆڕ کردووە. ئێمە حکوومەتە بیانی و دەزگا هەواڵگرییە پەیوەندیدارەکانمان لەم ئۆپەراسیۆنە و ئەو زانیارییانەی تا ئێستا بە دەستمان خستوون، ئاگادار کردۆته‌وه.\nئەم ئۆپەراسیۆنانە دەریدەخات کە هەڕەشەیەکی بەردەوام لە سەر ئاشتی و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان هەیە، بەڵام هێزەکانی ئاسایش، چالاکانە ئەرکەکانیان رادەپەڕێنن و بە هیچ شێوەیەک رێگە نادەن، رەوشی ئارام و ئاسایشی هەرێمی کوردستان تێکبدرێت.


15:14 - 27 خەزەڵوەر 2719\nدوای گرانبوونی نرخی بێنزین لە شارەکانی کوردستان و ئێراندا، خەڵک لە ڕۆژی ٢٥ی خەزەڵوەرەوە دەستیان بە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی بەرینی جەماوەری کردووە و هەتا ئێستا بەردەوامە. لە ڕەوتی ئەم خۆپیشاندانەدا دەیان کەس لە خەڵکی ناڕازی شەهید کراون و سەدان کەسیش بریندار بوونە و دەیان کەسیش دەسبەسەر کراون.\nبەرپرسانی ڕێژیمی ئێران پاساوی ئەوەیان هێناوەتەوە کە گرانکردنی نرخی بێنزین بۆ بەرژەوندیی خەڵکی هەژار و کەمداهاتە. بەڵام خەڵکی ئێران دژی ئەم بڕیارەی ڕێژیم ڕاوستاون و تەنانەت بە دژی دەسەڵاتداریی کۆماری ئیسلامیی ئێران دروشم دەدن.\nلەم بارەوە لەگەڵ "تەها حەسەنیانی"، ئەندامی دەستەی نوێنەرایەتیی پێوەندییەکانی حیزبی دێموکرات لە کانادادا وتووێژێکمان پێک هێنا و ئەم بابەتەمان خستە بەر باس:\n١- گرانکردنی نرخی بێنزین لەم دۆخە هەستیارەدا چ پاساوێکی ئابووریی هەیە و چەندە لە بەرژەوەندیی خەڵکدایە؟\nگرانکردنی بێنزین لەو دۆخە هەستیارەدا کە خەڵک بەدەست گرانی و هەڵاوسانەوە دەناڵێنن، تەنیا لە بەرژەوەندیی دەسەڵاتدایە. چونکە ڕێژیم بەهۆی گەمارۆی ئابوورییەوە کە ئامریکا بەسەریدا سەپاندوویەتی، لە دۆخێکی زۆر خەراپدایە. ئەم دۆخە بەهۆی سیاسەتی هەڵەی ئابووری، گەندەڵیی لەڕادەبەدەر و هەزینە‌کردنی زۆری داهاتی وڵات بۆ دەستێوەردان لە وڵاتانی ناوچەکە و چالاکیی تێرۆریستی، بەرۆکی ئێرانی گرتووە. ڕێژیم بە گرانکردنی بێنزین بەتەمایە داهات بۆ خەزێنەی بەتاڵی دەوڵەت دابین بکات، بەڵام ماوەیەکی زۆرە کە خەڵک لەباری مەعیشەتییەوە کەوتوونەتە دەستتەنگی و توانای قەبووڵکردنی ئەم گوشارەشیان نییە و بە هاتنە سەر شەقام بێزاری و ئیعترازی خۆیان دەربڕی.\n٢- بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران لەم دۆخە ناڵەبارە ئابوورییەدا کە لە ئاکامی سیاسەتەکانی ئەوان بەسەر خەڵکدا سەپاوە، بە گرانکردنی نرخی بێنزین، ئایا کاردانەوەی خەڵکیان لەبەرچاو گرتبوو؟\nڕێژیم پێشبینیی ئێعتراز لەلایەن خەڵکەوەی کردبوو. بۆیە ڕۆژی پێنجشەممە بڕیاری گرانکردنی بێنزین دەدەن، بەڵام بەیانیی ڕۆژی هەینی ڕایدەگەیەنن. ڕێژیم پێی وانەبوو کە ئیعترازی خەڵک زۆربەی وڵات بگرێتەوە.\n٣- سەرەڕای ئەوەیکە ڕێبەری ڕێژیمی ئێران لەسەر بڕیاری گرانبوونی نرخی بێنزین داکۆکیی کردووە، ئایا ناڕەزایەتی دەربڕینەکانی خەڵک پاشەکشە بە ڕێژیم دەکات؟\nبە سەرنجدان بە ئەوەی کە ڕێژیم بۆ سەرکوتکردنی خەڵک هێشتا لە هەموو تواناکانی خۆی بەتەواوی کەڵکی وەرنەگرتووە، بە درێژەپەیداکردنی خۆپیشاندانەکان، بێبەزەییانەتر دەستیان لێ دەوەشێنێت. ئەگەر سەر نەکەوت ئیحتمالەن خامنەیی یان چەند لە ئاخوندەکان داوا لە ڕێژیم دەکەن کە پێداچوونەوە بەم بڕیارەدا بکەنەوە. چونکە خامنەیی لە قسەکانیدا وتی، ئەمە بڕیاری من نەبووە، بەم قسەیە ویستی ڕێی پاشەکشە بهێڵێتەوە.\n٤- ئایا خۆپیشاندانەکانی خەڵک تەنیا پەیوەندیدار بە گرانبوونی نرخی بێنزینە یان دژی دەسەڵاتداریی ڕێژیمی ئێرانە؟\nئەمە پرسیارێکی گرینگە. خەڵک لەمێژە دەستیان لەم ڕێژیمە شوشتووەتەوە. خەڵک بۆیان دەرکەوتووە کە ئەم ڕێژیمە نە بۆ ئیسڵاح دەبێت و نە بەرژەوەندییەکانی ئەوانی بۆ گرینگە و لەم خۆپیشاندانە و هەروەها لە خۆپیشاندانەکانی پێشووتریش دروشمی ڕووخانی ڕێژیمیان داوە. ڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران لەمێژە مەشرووعییەتی خۆی لەنێو کۆمەڵانی خەڵکی ئێراندا لەدەست داوە. ئەمە هەم لە نێوخۆی وڵات و هەم لە دەرەوەش بو دونیا ئاشکرایه. پێم وایە یەک لە هۆکارە گرینگەکانی مانەوەی ئەم ڕێژیمە، نەبوونی ئاڵتێرناتیڤێکی بەهێزی دێموکراتیکە کە بتوانێت هەموو گەلانی ئێران نوێنەرایەتی بکات. وەها ئاڵتێرناتیڤێک دەتوانێت جێگرەوەی ڕێژیمی ئاخوندەکان بێت و هەروەها جێی متمانەی وڵاتانی ئازادی جیهانیش بێت.\n٥- ڕێژیمی ئێران لە ڕێگای سەرکوت و هەڕشە دەتوانێت خەڵکی وەزاڵەهاتووی ئێران بێدەنگ ڕابگرێت؟\nلەوانەیە ڕێژیم بە سەرکوت‌کردنی بێبەزەییانە بتوانێت دەنگی وەزاڵەهاتووی خەڵک کپ بکات، بەڵام بە زووترین کات تەقینەوەی دیکە ڕوو دەدات کە کۆنترۆڵکردنی بو ڕێژیم زۆر سەختتر دەبێت. چۆن دەبینین ئەم خۆپیشاندانە زۆر بەربڵاوتر و نەترسانەتر لەوانەی پێشوو ڕوویدا و ئەگەر ڕێژیم بتوانێت خەڵک بێدەنگ بکات، بێگۆمان تەقێنەوەی خەڵک زۆر بەهێزتر ڕوو دەداتەوە. مامۆستا و ڕێبەری شەهید دوکتور قاسملوو زیاتر لە سێ دەیە پێش لە وتووێژیکدا دەفەرمێت: "من دڵنیام ئەم ڕێژیمە لە ڕێگای قەهرەوە دەڕووخێت"، بەڵام هێشتا زووە لەسەر چۆنیەتیی ئەم قەهرە قسە بکەین.\n٦- لە ڕەوتی ناڕەزایەتییەکاندا، دەیان کەس لەلایەن هێزەکانی ڕێژیمەوە کوژراون و بریندار بوون، هەڵوێستی وڵاتان لە بەرامبەر ئەم توندوتیژییانەدا چی دەبێت؟\nڕێژیمی ئێران لەلایەن ڕێکخراوی مافی مرۆڤ و لێبووردنی نێونەتەوەییەوە ڕێکۆردداری سەرکۆنە و شەرمەزاربوونە، بەڵام پێویستە دژبەرانی ئەم حکوومەتە یەکهەڵوێست بن و داوا لە ناوەندەکانی بڕیاردەری جیهانی بکەن کە پشتگیریی جیددیتریان بکەن و ئەوە لە حاڵەتێکدا سەرکەوتوو دەبێت کە بە یەکەوە ئەو داوایە بکەن، یان لایەنی کوردی کە یەکگرتووترن، وەک "ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران"، بۆ ئەم مەبەستە هەنگاو بنێن و ببن بە زمانی خواستی گەلانی ئێران.\n٧- ڕای خۆتان لەم بارەوە چییە؟\nمن پێم وایە کاتی ئەوە هاتووە کە بەرەی کوردستانی بە ئەرکی مێژوویی خۆی هەستێت و بە بەرنامەیەکی تۆکمە دەست بە دیپلۆماسییەکی بەهێز و نەبڕاوە بکات. بەرەی کوردستانی قسەی بو وتن هەیە و لە نێوخۆی وڵات و هەم لە دەرەوە خاوەن ئیعتبارە. من بە باشی دەزانم کە لە ڕێگای میدیاوە پەنجەرەیەکی بەهێز بە ڕووی ئێراندا بکەینەوە و لەگەڵ کۆمەڵانی خەڵکی ئێران بکەوینە دیالۆگێکی شارستانییانە. کورد خاوەن ئەزموونێکی باشی سیاسییە کە کاتیەتی دەوری مێژوویی خۆی بگێڕێت.


ئەردۆغان: هەڵوێستی ئەمریكا بەرامبەر بە یەپەگە بەدڵی ئێمە نییە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/13 - 4:35 PM\nسەرۆك كۆماری توركیا ڕایگەیاند ”لەگەڵ ئەمریكا لە خۆرھەڵاتی فورات لە ئێستادا بەشێوەیەكی بەرامبەری ھێلیكۆپتەرەكانمان بەیەكەوە لەرووی لۆجستییەوە ئۆپەراسیۆنێك بەڕێوەدەبەن”.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان لە لێدوانێكدا كە ئاژانسەكانی توركیا بڵاویانكردەوە، دەڵێت “لێرەدا زۆر گرینگیی دەدەین بە ھەڵوێستی ئەمریكا دژ بە رێكخراوی پەیەدە/یەپەگە. ئایا ئەو ھەڵوێستە ھەیە كە دەیخوازین؟ لە ئێستادا ئەو ھەڵوێستە نییە كە دەیخوازین”.\nئەردۆغان سەبارەت بە هێرشەكەی ئامەد ڕونیكردەوە “ھەرچۆنێك بێ بێپسانەوە بەردەوامی دەدەین بەم بەرەنگاربوونەوەیە. لەو باوەڕەدام لە كۆتاییدا كۆماری توركیا بە سوپا، پۆلیس و جەندرمە و ھێزە ئەمنییەكانییەوە لەم كارەیدا سەركەوتوو دەبێت”.


21/03/2019 4289 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nگۆڤاری "فۆڕەین پۆڵسی" ئەمریكی تارمایی دیمەنێك وێنادەكات، ئەوەش لەبارەی ئایندەی سوریاوەو باسی لە هەڵگیرسانی 3 شەڕی تازە كردووە لە نێوان سێ هێزی سەرەكی، كە جوگرافیای خاكی سوریایان بەدەستەوەیە، ئەوانیش هەر یەك لەهێزەكانی حكومەتی سوریا، هێزەكانی سوریای دیموكرات‌و هێزەكانی توركیا.\nگۆڤارەكە باسی ئەوەشی كردووە، كە بوونی ئەو 3 هێزە لەسەر خاكێك هۆشداری لەهەڵگیرسانی 3 جەنگی تازە دەدات لە سوریا، بە تایبەتیش هەرسێكیان بە تەواوی خاوەن ئەجێندای تایبەت بەخۆیانن و دوژمنایەتی یەكدیكەش دەكەن.\nلەمڕۆشدا سوریا دابەش بووە بۆ سێ ناوچە\nیەكەم لەژێر كۆنتڕۆڵی هێزەكانی حكومەتی سوریادایەو ڕوسیا پارێزگاری لێدەكات‌و ئێرانیش پاڵپشتییەتی، ئەو ناوچەیە 60%ی ڕووبەری خاكی سوریا پێكدێنێت.\nدووەم لەژێر كۆنتڕۆڵی هێزەكانی سوریای دیموكرات دایە لەڕۆژهەڵاتی سوریا، نزیكەی 30% ی خاكی سوریا پێكدێنێت.\nناوچەی سێیەم لە باكوری ووڵات لەژێر كۆنتڕۆڵی توركیا و لایەن پاشكۆكانی دایە كە تەنها 10% ی خاكی سوریا پێكدێنێت.\nبەپێی گۆڤارەكە ، لە ڕووی ڕێكخستنی ناوخۆ و پەیوەندییەكانی بە هێزە دەرەكییەكانەوە،  لەرزۆكترین ناوچەیان لە نێوان 3 ناوچەكە، ئەو ناوچەیەی بن دەستی توركیایە. سەرباری ڕێككەوتننامەكەی نێوان مۆسكۆ و ئەنقەرە لە سێبتێمبەری ساڵی 2018 بە پێكهێنانی ناوچەیەكی ئارام تیایدا، كەچی هێشتا ناوچەكانی بن دەستی توركەكان لە هەر ئان و ساتێكدا یارای (قابل) تەقینەوەن ، بە تایبەتیش كە لایەنی توندڕەووی وەك قاعیدە و نوسڕەی تێدایە. هێزەكانی توركیاش ڕووبەڕووی هێرشی بەردەوام دەبنەوە لە لایەن یەكینەكانی پاراستنی گەلەوە. ڕاپۆرتەكانیش ئاماژە بەوە دەدەن كە لە نێوان مانگی مارسی 2018 بۆ یەنایەری 2019 ، 220 هێرش لە عەفرین كراونە سەر هێزە توركییەكان و پاشكۆكانی.\nئەو ناوچانەی لە بن دەستی هێزەكانی سوریایی دیموكراتیشدان لە دەرەوەڕا هێرشیان دەكرێتەسەر، لە ئاكامیشدا و لە ئۆگۆستۆسی 2018 وە، 236 كەس لە هێزە كوردییەكان و مەدەنییەكان كوژراون، هۆكاری كوشتنەكەشیان هیچ پەیوەندیدار نییە بە جەنگان دژ بە ڕێكخراوی داعش.\nهێزە كوردییەكان ئۆباڵی ئەو كردەی كوشتنانە لە پارێزگاكانی ڕقە و حەسەكە و دێرزور دەخەنە ئەستۆی توركیا، لەوانەش كردەی تیرۆركردنی سەركردە كوردە دیارەكان، تەقاندنەوەی ئۆتۆمبێلە بۆمبڕێژكراوەكان.\nگۆڤارەكە ئاماژە بەوەش دەدات، كە ئەو ناوچەیە بە بەردەوامی لە گڕگرتندایە، ئەمەش بە هۆی پۆلێنكردنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە لایەن توركیاوە بەوەی سەر بە پارتی كرێكارانی كوردستانن كە یاساغە لە توركیا.\nهیچ دووریش نییە ناوچەكانی بن دەستی حكومەتی سوریا، ململانێی لەسەر هەژموون و دەسەڵات لە نێوان هێزە لۆكاڵییەكان و هێزە بیانییەكانی تێدا ڕووبدات ، چونكە هەریەك لە میلیشیاكانی حزبوڵا و هێزە ئێرانییەكان و هێزە ڕوسییەكان لەو ناوچەیەدا هەن.\nگۆڤارەكە پێشبینی ئەوەشی كردووە كە ناڕەزایی خەڵك بەرامبەر ئەسەد لەو ناوچانەدا ڕۆڵی خۆی دەبێت، ئەمەش دوای 8 ساڵ لە جەنگێك كە باری سەرشانی سورییەكانی قورس كردووە و چاوەڕێی چارەسەرێكن بۆ دواییهێنان بە ئێش و ئازارەكانیان.


(ڕامانێکی ڕەوانناسانە لەسەر کۆمەڵە شێعری "سیس بوون بیرەوەرییەکانم")\nئەو وتارە لێکۆڵینەوەیەکە لەسەر کۆمەڵەشێعری "سیس بوون بیرەوەرییەکانم" نووسینی شاعیری لاو "قاسم تاباک". لەو وتارەدا حەول دراوە لە چوارچێوەی ڕەخنەی ڕەوانناسیی ئەدەبی( هەڵبەت ڕوانگە نوێیەکانی باو ) ئەو شێعرانە لێک بدرێنەوە. بۆ ئەو مەبەستەش لەو نووسراوەیەدا لە مێتۆدی ئاڕشیوی – کتێبخانەیی و تا ڕادەیەک تەحلیل مەحتەوای کەیفی کەڵک وەرگیراوە. لە کۆتاییدا بەو نەتیجەیە گەیشتین کە لەسەر ئەساس و بنەمای سێ دیاردەی ڕەوانناسیی گوفتومانی١ و ڕەوانناسیی زمان ئەو کۆمەڵەشێعرە توانیوێتی بە هێنانە کایەی زمانی هەڵسوکەوتی کۆمەڵایەتی خۆی لە زمانی دیالۆگی ڕۆژانە نزیک بکاتەوە.\nڕەوانناسیی ئەدەبی٢، ڕەوانناسیی گوفتومانی، ڕەوانناسیی زمان٣، ڕەوانناسی شناختگەرایی٤. سایکۆکڕیتیک5\nئایا کۆمەڵەشێعری " سیس بوون بیرەوەرییەکانم" وەک دەقێکی شێعری توانیوێتی خۆی لە زمانی دیالۆگی ڕۆژانە نزیک بکاتەوە و بەردی بناغەی پێوەندی دەگەڵ خوێنەر وکۆمەڵگا دابمەزرێنێ؟\nبە چاوخشاندنێک بەسەر مێژووی ڕەخنەی ڕەوانناسانەی دەق دەردەکەوێ ڕەوانناسی بە گشتی و ڕەوانکاوی 6 بە تایبەتی بۆ خوێندنەوەی دەق لە سێ مێتۆدی سەرەکی کەڵکی وەرگرتووە، هەڵبەت مێتۆدێکی چوارەمیش دەکرێ بە هێندێک وردەکارییەوە زیاد بکرێ.\nمێتۆدی یەکەم دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای دەسپێکردنی ڕەخنەی ڕەوانکاوانەی دەق و لە حەقیقەتدا مەوجی یەکەمی ئەو ڕەوتە؛ ئەویش خوێندنەوەی دەقە لە ڕێگای نووسەر یان بە واتایەکی تر داهێنەری دەق. لەو قۆناغەدا ڕەخنەگری ڕەوانناس حەوڵ دەدا لایەنە شاراوەکانی هزری نووسەر بدۆزێتەوە؛ یان بە واتایەک لە ڕێگای دەق خۆی بگەیێنێتە نەستی داهێنەر(یاوەری،1386؛ لل: 26-26). لە مەوجی دووهەمی ڕەخنەی ڕەوانناسانەی دەق، تاقمێک لە ڕەخنەگرانی ڕەوانناس پێیان وابوو لێکدانەوەی دەقێکی ئەدەبی یا هونەری تەنیا لە ڕێگای دۆزینەوە و کەشفکردنی نەستی نووسەر بەدی نایە؛ بۆیە حەولیان دا زیاتر کار بکەنە سەر خودی دەق. لەو قۆناغەدا دەق ئامرازی سەرەکی بوو بۆ تەفسیر. دەق سەرچاوەی تێگەیشتنێکی ڕەوانناسانەیە لە پڕۆسەی داهێنانی هونەری و ئەدەبی. لە مەوجی سێهەمی ئەو ڕەوتەدا ڕەخنەگرانی ڕەوانناس ئاوڕیان نەک لە نووسەر یا دەق، بەڵکە لە خوێنەری دەق داوە. لەو ڕوانینەدا خوێنەر بوو بە ئامرازی سەرەکی تەفسیری ڕەوانناسەی دەق. گوفتومانی سەرەکی، خوێنەر و چۆنێتی خوێندنەوەی دەقە لە لایەن خوێنەر. بەو واتایە کە تایبەتمەندییەکانی خوێنەر وەک شوناس، فەزای بیرکردنەوە، بارودۆخی کۆمەڵایەتی و مێتۆدی بیرکردنەوەی خوێنەر شوێنی هەیە لەسەر ڕوانینی ئەو بۆ دەقێکی ئەدەبی.\nبەڵام ئەگەر بمانهەوێ شێوازی چوارەمیش لەبەرچاو بگرین دەکرێ بڵێین تاقمێک لە ڕەخنەگرانی ڕەوانناس لەسەر ئەو باوەڕەن؛ دەشکرێ بۆ خوێندنەوەی دەق لە هەریەک لەو سێ مێتۆدە کەڵک وەرگیرێ. ئەوان دەڵێن ئەوە دەقە دیاری دەکا کام یەک لەو مێتۆدانە کەڵکیان لێوەرگیرێ. ڕەخنەگر بۆی هەیە لە دەقێکدا لە هەرسێ مێتۆدی باسکراو کەڵک وەرگرێ( پایەندە، 1390؛ لل: 284-261)\nبۆ تاووتوێ کردن و لێکدانەوەی ئەو بەرهەمە شێعرییە، حەول دراوە لە ڕێگای ڕوانگە نوێیەکانی ڕەخنەی ڕەوانناسانە ( بە تایبەت لە چوارچێوەی ڕەوانناسیی گوفتومانی و زمانی)دا بگەینە قۆناغێک لە لێکدانەوە، کە بتوانین لە کاناڵی شێعرەوە باس لە بنەما مەعریفییەکانی هەڵسوکەوتکردن و بەرقەرارکردنی دیالۆگە کۆمەڵایەتییەکان بکەین.\nڕەوانناسیی گوفتومانی مێتۆدێک بۆ خوێندنەوەی دەقی کۆمەڵایەتی\nپاڕادایمی لۆژیکی1 ( شناختی ) بە شێوازێکی سوننەتی پاڕادایمێکی2 زاڵ بووە لە ڕەوانناسیی کۆمەڵایەتیدا3. ئەو پاڕادایمە بە پشتبەستن بە چەمکە لۆژیکییەکانی وەک، بیرکردنەوە4(ئەندیشە)، تێگەیشتن5(ادراک) و ئیستدلال6 بە دوای پڕۆسەگەلی گشتگیر و جیهانیدا دەگەڕێ. چونکە پێی وایە ئەوان هۆکارن بۆ کردەوە کۆمەڵایەتییەکان. سرنجی وان لەسەر لۆژیکی کۆمەڵایەتییە، یانی هەمان شەنوکەوکردنی(پردازش) زێهنی تەواوی ئەو زانیارییانەی پێوەندییان بە جیهانی کۆمەڵایەتی هەیە( یوورگێنسێن و فیلیپس، 1392: 163).\nبە پێی ڕوانگەی شناختگەراکان لەسەر مەسئەلەی زمان، زمانی زارەکی و مەکتووب تەنیا ڕەنگدانەوەیەکی ساکارانەی جیهانی دەرەکییە. ڕەوانناسیی گوفتومانی بە پێچەوانە، زمانی زارەکی و مەکتووب بە داڕێژەری دووبارەی جیهانێک دەزانێ کە بۆ کردەوە کۆمەڵایەتییەکان دامەزراوە( یوورگێنسێن و فیلیپس، 1392؛ لل: 163 و 164).\nلێرەدا لە سەر ئەساس و بنەما و کاریگەری فەلسەفەی ویتگێنشتاین ڕەوانناسیی گوفتومانی پێی وایە کە ئاکام و بەرهەمی حاڵەتە ڕەوانییەکان پێویستە وەک هەڵس و کەوت یا کردارێکی کۆمەڵایەتی سەیر بکرێ نەک ڕەنگدانەوەی زات یا جەوهەرێک کە لە پشت ڕیزکردنی هێندێک وشەدا خۆیان شاردبێتەوە. ئەوەی لێرەدا دەکوترێ کردەوەیەکە لە بەستێنێکی کۆمەڵایەتی تایبەتدا. ماناکەشی پەیوەستە بە شێوازی کارکردی وشە و مەفهوومەکان لەو بەستێنە کۆمەڵایەتییە تایبەتەدا.\nلەسەر ئەو ئەساسە ڕەوانناسانی گوفتومانی پێیان وایە گوفتومان بەکارهێنانی زمانە.\nئەو مێتۆدە لە تەحلیل بە پێچەوانەی شناختگەراکان کە جەختیان دەخستە سەر لێکدانەوەی پێکهاتەکانی ئینتزاعی زمان ( وەک ڕوانگەی چامسکی1) جەخت دەخەنە سەر دیاردەی بە کارهێنانی زمان لە بارودۆخێکی تایبەت و هەروەها لە متوون و دیالۆگەکانی ڕۆژانەدا. ئەو پڕۆژە شیعرییە ڕاست لە چوارچێوەی ئەو مەفهوومانەدا سەیری ڕووداو و پرسە کۆمەڵایەتییەکان دەکا. تەنانەت پرسە عاتیفییەکانیش هەر بەو شێوەیە سەیر کراون.\nڕەوانناسیی گوفتومانی پێی وایە تاک ئێگزیستێکی گۆشەگیر و مەیوو(منفعل) نییە؛ بەڵکە بە پێچەوانە بەردەوام و بە شێوەیەکی ئەکتیڤ دەگەڵ جیهانی دەوروبەری هەڵسوکەوت دەکا و خەریکی شرۆڤەکردنی پرسەکانە(هەمان سەرچاوە؛ ل:174). بۆ نموونە:\nهەناسەت/ دەنووسمەوە/ لەسەر ڕوخساری مانگ/ شاکارت بۆ دەخوڵقێنم/ دەزانی؟\nچ سەردەمێکی سەیرە/ خاڵخاڵۆکەش /ماڵە خاڵمی/ لەبیر چۆتەوە/ دەزانی؟\nسرووشتییە /کۆچی مەل و /سەفەری ئاو /تۆ/نیشتیمانیشت برد/دەزانی؟\nئەو هاوینە/گەرمە /بازاڕی تۆ و/ گوللە/لە ڕۆیشتن /ناگەڕێنەوە/دەزانی؟\nبە ڕای من یەکێکی تر لەو هۆکارانەی بوونەتە هۆی وەیکە ئەو پڕۆژە شیعرییە بەردەوام بە پێی بۆچوونی ڕەوانناسانی گوفتومانی دەگەڵ بەردەنگ و خوێنەر لە دیالۆگ دابێ مەسئەلەیەکە کە زانستی ڕەوانناسیی زمان بۆی هەیە بتوانێ\nپاساوێکی تێئۆریکی بۆ بێنێتەوە. ئەویش لە چوارچێوەی مەکتەبی ڕەوانناسیی "گێشتاڵت"1دا باسی کراوە. گێشتاڵتییەکان باس لە سێ یاسای بنەڕەتی دەکەن: 1) دراوسێتی2(مجاورت) 2) وێکچوون3(مشابهت) 3) دژایەتی4(تضاد). ئەو سێ یاسایە هۆکاری سەرەکین بۆ بەرقەرارکردنی پێوەندی نێوان مەفهوومەکان و هەروەها وەدی هێنانی ماناگەلی جیاواز.\nئەو سێ ئەسڵە سەرەڕای وەیکە لە مەفهووم و مانادا جیاوازن، گرینگی بە فرەچەشنی فەرهەنگ وکەلتوورەکانیش دەدەن. لێرە دایە فەرهەنگ دەگەڵ ڕەوانناسی دەکەوێتە کایەکی زمانناسانە. بۆ نموونە ئەوە ڕاستە کە یاسای "دراوسێتی" لە جەوهەر و چییەتی خۆیدا هەم بۆ کوردێک هەم بۆ فارسێک، عەڕەبێک یا ئاڵمانییەک یەکسان و بەرابەرە؛ بەڵام زێهنی ئینسانی کورد بە بیستنی وشەی نیشتمان لەوانەیە چەند شتی تر تەداعی بکاتەوە وەک: تۆپ، تانک، ئاوارەیی و زۆر شتی تر، کە بەشێکیان دەگەڕێنەوە بۆ نۆستالۆژیای ئینسانی کورد و بەشێکیشیان پێوەندییان بە ئێستای ئەو هەیە. بەڵام زێهنی ئینسانێکی ئاڵمانی لەوانەیە کۆمەڵێک شتی تری بۆ تەداعی٥ بێتەوە( مێهرەگان، 1348 ). لێرەشدا ئەو دراوسێتییە زمانی و مەفهوومییە لە هێندێک لەو شێعرانەدا بەرچاوە.\n- دراوسێتی خۆڵ و وڵات، پێڵاو و بۆن لەو شێعرەدا:\nلە هەر شوێنێک بم / خۆڵی وڵاتی خۆم /دەناسمەوە /بۆنی پێڵاوەکانتی گرتووە /دەزانی؟\n- دراوسێتی تانک و تۆپ و خوێن لەو شێعرەدا:\nتانک/تۆپ/ خوێن/ کەس/ باسی تۆ ناکا/ دەزانی؟\n- دراوسێتی قومار، منداڵی، شەڕە تفەنگ و کوشتن لەو شێعرەدا:\nخۆزگەم/ بە قوماری منداڵی و/ شەڕەتفەنگ/ قەت/ یەکترمان نەدەکوشت/ دەزانی؟\nدراوسێتی دووکەڵ و سیگار لەو شێعرەدا:\nدووکەڵی هەموو سیگارێک/ بۆنی/ چاوەڕوانی لێ دێ/ دەزانی؟\nدراوسێتی سەر، سپی و ڕەش لەو شێعرەدا:\nسەرت/ سپی کردم/ دڵم ڕەش/ چەندە.../ دووڕووی/ دەزانی؟\nهۆکارێکی تر کە لەوانەیە بۆ دەوڵەمەندکردنی ئەو لێکدانەوەیە یارمەتیمان بدا بۆ دەرککردن و فامکردنی زیاتری ئەو ئەزموونە شێعرییە ڕوانینی شارڵ مۆرۆنە1 لە چوارچێوەی مەوجی دووهەمی ڕەخنەی ڕەوانناسانەی ئەدەبیدا و هێندێک وردە باسی پێوەندیدار کە لە خوارەوە ئاماژەی پێکراوە.\nجاری وایە تاقمێک لە بیرمەندان بەهای تەفسیرە ڕەوانناسییەکان دەخەنە ژێر پرسیارەوە. چونکە ڕایان وایە هەندێ جار " بەرهەمی ئەدەبی " وەکوو وتەی نەخۆشێک حیسابی بۆ دەکرێ. ڕەخنەی ڕەوانناسانەی مۆرۆن دەست لە داشکانی ئەدەبیات هەڵدەگرێ و سرنجی زیاتر بە مۆسیقا، دەوڵەمەندی و هاوئاهەنگی ئاسەوارەکان دەدا. فڕۆید پێشتر کوتبووی کارکردی ڕەوانکاوی تەنیا بۆ نەخۆشییە ڕەوانییەکان نییە، بەڵکوو یارمەتیدەریشە بۆ چارەسەرکردنی مەسئەلە هونەرییەکان. تاقمێک لە ڕێڕەوانی فڕۆید، پێیان وایە بەرهەمی ئەدەبی کەرەسەیەکە بۆ گەیشتن بە قووڵاییەکانی ناو ڕۆح و ڕەوانی داهێنەر؛ بۆیە ئەو تاقمە هەرگیز نەیان توانیوە شاکارە زمانییەکان بە شێوەیەکی ڕەخنەگرانە هەڵسەنگێنن. کاری ئەو ڕەخنەگرانەش تەنیا لە چوارچێوەی ڕەوانناسیدا دەمێنێتەو. بۆ نموونە لە بووفی کووری سادقی هیدایەتدا لە جیاتی وەیکە بیر لە وەدی هێنانی مانا بکەنەوە یا نیشانە و سەمبۆلەکان دەرک بکەن، تەنیا گرێی ئۆدیپیان وەبەر چاو دێ. یانی هیدایەت نەک نووسەر بەڵکوو نەخۆشێکە.\nبۆ شاڕل مۆرۆن، شرۆڤە و لێکدانەوەی پڕۆسەکانی پێوەندیدار بە نەستی مرۆڤ گەیشتن بە جیهانی دڵخواز یا تاڵی دنیای خەیاڵە لە ڕێگای سەمبۆلەکانی زمانەوانی( غیاسی، 1382: لل 170-169).\nمێتۆدی "سایکۆکڕیتیکی مۆرۆن" هێندێک پرسیاری سرنجڕاکێش لە ئەدەبیات دەکا و وڵامگەلێکی باشیش وەردەگرێتەوە. ئەو پرسیارکردن و وڵامدانەوەیە لە دەرککردنی بەرهەمی ئەدەبی ڕۆڵێکی کاریگەری هەیە. مۆرۆن بۆ تەفسیری بەرهەمی ئەدەبی گرینگی بە خودی دەق دەدا تا داهێنەر. سایکۆکڕیتیک مێتۆدێکە بۆ خوێندنەوەی دەق و ڕووناکبیری لە دەقدا. بە پێی ئەو ڕوانگەیە هێندێک لە دیاردەکانی ناو دەق ڕەنگدانەوەی فەزای فەرهەنگی و کۆمەڵایەتین(نموونە شێعرەکان لە خوارەوە هاتوون). هەر بۆیە خوێندنەوەی نەستی مرۆڤ بە مێتۆدی سایکۆکڕیتیکی مۆرۆن یا "ڕەخنەی ڕەوانناسانە" هەم بەرهەمی تاکە و هەمیش بەرهەمی حەزە سەرکوتکراوەکانی فەزای ژیانی مرۆڤ( هەمان سەرچاوە، لل: 174-169).\nهەموو سنوورێک/ چرای سووری هەیە/ ئێمە بێ چراین/ دەزانی؟\nگەرم... گەرمە/ سارد نابێتەوە نیشتمان/ بە تینی گوللە/ دەزانی؟\nدیکتاتۆڕەکان/ لە سەرەمەرگ/ حەز لە منداڵی دەکەنەوە/ دەزانی؟\nلەو وتارەدا باس لە سێ چەمکی بنەڕەتی لە زانستی ڕەوانناسی بە گشتی و ڕەخنەی ڕەوانناسانەی دەقی ئەدەبی بە تایبەتی کرا. پاشان بە پشتبەستن بە بنەما تێئۆری و مەعریفییەکانی ئەو سێ چەمکە هێندێک لایەنی کۆمەڵە شێعری " سیس بوون بیرەوەرییەکانم" نووسینی قاسم تاباک شرۆڤە کران. پرسیارێکی سەرەکی لەو وتارەدا خرایە بەرباس، پرسیارەکە بەو شێوەیە بوو:\nئەو کۆمەڵەشێعرە بە پێچەوانەی ڕوانینی ڕەوانناسانی شناختگەرا بۆ مەسئەلەی زمان دەڕوانێتە پرسەکان. چونکە هەر وەک پێشتر ئامەژەی پێکرا ئەوان(شناختگەراکان) زمانی زارەکی و مەکتووبیان تەنیا ڕەنگدانەوەی ساکارانەی جیهانی دەرەکی دەزانی؛ بەڵام ڕەوانناسانی گوفتومانی زمانی زارەکی و مەکتووب بە داڕێژەری دووبارەی جیهانی کردەوە کۆمەڵایەتییەکان دەزانن. بە پێی وەیکە بەشێکی زۆر لە مەزموونی ئەو شێعرانە پێوەندییان بە بارودۆخێکی تایبەت و هەروەها چاخێکی مێژوویی تایبەت هەیە، دەکرێ بڵێین ئەو بەرهەمە شێعرییە لە دەلاقەی بنەما مەعریفییەکانی دیاردەی ڕەوانناسیی گوفتومانیدا سەیری پرسە کۆمەڵایەتی و عاتیفییەکانی کردووە. یانی شاعیر ئیگزیستێکی گۆشەگیر و مەیوو نەبووە لە بەرابەر ئەو پرس و ڕووداوانەدا.\nهەروەها لە درێژەی بە ئاکامگەیشتنی ئەو پڕۆسەیە، لە چوارچێوەی ڕەوانناسیی گوفتومانیدا و لەسەر ئەساس و بنەمای یاسای "دراوسێتی" یەکێک لە سێ یاسا بنەڕەتییەکەی مەکتەبی گێشتاڵت، هێندێک وشە و مەفهووم بە هێنانە کایەی تاقمێکی تر لە وشە و مەفهوومەکان تەداعی بوونەوە. بۆیە ڕەوانناسیی زمان بە گشتی و بۆچوونی گێشتاڵتییەکان بە تایبەتی، پێمان نیشان دەدەن ئەو کۆمەڵە شێعرە لە ڕێگای ئەو وشە و مەفهوومانەی تەداعی بوونەتەوە، کاریگەریی بارودۆخێکی تایبەتی کۆمەڵایەتی، مێژوویی و جوغڕافیاییان پێوە دیارە.\nگوزارەکانی مێتۆدی سایکۆکڕیتیکی مۆرۆنیش کە لە مەوجی دووهەمی ڕەخنەی ڕەوانناسانەدا مەتنی کردە گەنجینەی تەفسیر، لەو کۆمەڵەشێعرەدا بەرچاون. ئەو گوزارانە بریتین لە: ڕووناکبیری لە دەقدا، فەزای فەرهەنگی و کۆمەڵایەتی و حەزە سەرکوتکراوەکانی ژینگەی شاعیر. هەمووی ئەوانە وەک ئەو نموونەشێعرانەی لە وتارەکەدا هێناومنەوە لە بەشێکی زۆر لە شێعرەکاندا هەستیان پێدەکرێ.\n- پاینده، حسین، (1390)، گفتمان نقد(مقالاتی در نقد ادبی)، تهران: نشر نیلوفر\n- غیاثی، محمد تقی، (1382)، نقد روانشناختی متن ادبی، تهران: نشر نگاه\n- مهرگان، هوشنگ، (1348)، نگاهی به دانش نوین روانشناسی زبان، نشریهی: پژوهشهای فلسفی، تابستان و پاییز1348، دورهی اول، شمارهی 90 و 91، صص 184-169\n- یاوری، حورا،(1386)، روانکاوی و ادبیات(دو متن، دو انسان، دو جهان از بهرام گور تا راوی بوف کور)، تهران: نشر سخن\n- یورگنسن و فیلیپس، ماریان و لوئیز، (2002)، نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمۀ: هادی جلیلی،(1392)، تهران: نشر نی\n- شەڕەفکەنی، ئەبدوڕڕەحمان( ناسراو بە هەژار)، ( 1369 )، فەرهەنگی کوردی - فارسی هەنبانە بۆرینە، تاران: نەشری سرووش\n- ئەبدوڵاپوور، هەژیر،( 2008)فەرهەنگی فارسی – کوردیی هەژیر، دهۆک: نەشری خانی\nهەروەها سرنج دراوەتە سەر ئەو فەرهەنگە ئینگلیزییە:\n- Bhatia, M.S, (2009), Dictionary of Psychology And Allied Sciences, India, New delhi: New age International (P) Limitted.\n1- Discoursive Psychology\n2- Literary Psychology\n4- Cognitive Psychology\n5- Psycho critique\n1- Ch. Mauron


چه‌ند ئه‌ندازه و پێوانه‌یه‌کی سادده دتوانێت ڕێگه بگرێت له بریندار بوون له منداڵان\nبه گوێره‌ی ڕاپۆرتێکی نوێ ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان؛ برینداربوونی به نائه‌نقه‌ست ڕۆژانه 2000 منداڵ ده‌کوژێت. 17ی دیسێمبه‌ری 2008.\nهه‌موو ڕۆژێک نزیکه‌ی 2000 منداڵ ده‌مرن له کاره‌ساتی بریندار بوون له جیهاندا. ساڵانه زیاتر له 3 ملیۆن منداڵ ته‌نها به یه‌ک له هۆیه‌کانی مردن "نوقم بوون" ده‌پارێزرێن، هه‌رچه‌نده ئه‌وای که رزگاریان ده‌بێت تووشی کێشه‌ی تێکچوونی مێشک ده‌بن، له ئه‌نجامدا، کولفه‌ی ژیان و ته‌ندروستی له نووقم بوونی نه‌کوژ زۆرترینه به تێکڕایی له هه‌موو جۆره‌کانی تری برینداربوون.\nئه‌مه به گوێره‌ی ئه‌نجامه‌کانی "ڕاپۆرتی جیهانی بۆ ڕیگه‌گرتن له بریندار بوونی منداڵان" که ڕاپۆرته‌کی نوێیه و یه‌که‌مه له جۆری خۆی له لایه‌ن ڕێکخراوی ته‌ندروستی جیهانی و یونیسێف.\nپزیشکێک له ڕێکخراوی ته‌ندروستی جیهان ده‌ڵێت؛ ساڵانه 830000 منداڵ ده‌مرن به هۆی کاره‌ساتی برینداربوون.\nمنداڵانی هه‌ژار له هه‌موو شوێنێک له مه‌ترسی زۆرترین دان. به‌ڵام سه‌رپه‌رشتی هه‌ره به‌رزری ڕاپۆرته‌که ده‌ڵێت؛ زیاتر له 90% له برینداربوونی منداڵان ڕووده‌دات له‌و نه‌ته‌وانه‌ی له پێگه‌یشتوودان. هه‌روه‌ها ئه‌مه‌شی وت؛ ئه‌فریقا، زۆر به‌داخه‌وه، زۆرترین ڕێژه‌ی هه‌یه له هه‌موو جۆره‌کانی کاره‌ساتی برینداربوونی به نائه‌نقه‌ست، به تایبه‌تی کاره‌ساتی ڕێگا و بان هه‌روه‌ها ژه‌هراوی بوون. یه‌کێک له هۆیه‌کان بریتیه له‌وه‌ی که خه‌ڵکی له ئه‌فریقا تاکو ئێستا له‌سه‌ر پشت ده‌به‌ستن به نه‌وت له گه‌رم کردن و ڕۆناکی.\nڕاپۆرته‌که ده‌ڵێت؛ ڕێژه‌ی مردن له ئه‌فریقا 10 جار زیاتره وه‌ک له ئه‌وڕوپا. وڵاتانی وه‌ک ئوستڕالیا و نیوزلاندا و سوید و به‌ریتانیا که‌مترین ڕێژه‌ی برینداربوونی منداڵیان هه‌یه. به‌ڵام تاکو ئێستا له وڵاتانی ده‌رامه‌ت زۆر، کاراساتی برینداربوون ده‌بێته هۆی 40% مردن له منداڵان.\nڕیپۆرته‌که ده‌ڵێت، به‌لایه‌نی که‌مه ساڵانه 1000 منداڵ ده‌تواندرێت بپارێزرێت ئه‌گه‌ر ته‌نها چه‌ند پێوانه و ئه‌ندزایه‌کی سادده بکرێت له هه‌موو شوێنێک، که بریتین له؛\nپێویستی له به‌ستنی منداڵ به قایشی کوشین له ناو ئۆتۆمۆبیل.\nکه‌م کردنه‌وه‌ی گه‌رمی سیسته‌می ئاوی گه‌رم ک ده‌تاونێت ڕێگه بگرێت له سوتان.\nهه‌روه‌ها ئاو نابێت ئاوا زۆر بخرێته ناو حه‌وز که منداڵ تیایدا نووقم ده‌بێت.\nده‌رمان و ئاگر نابێت بگه‌نه ده‌ستی منداڵ "دوور له منداڵ بپارێزرێن".\nتاکو ئێستا ڕاپۆرته‌که هۆشداری ده‌دات بۆ په‌ڕه‌شووت له پێش کوشینی پێشه‌وه‌ی ئۆتۆمۆبێل که زیان به‌خشه بۆ منداڵان له خوار ته‌مه‌نی 13 ساڵیدا.


CHRA.TV - نمایش کردنی هه‌شت به‌ڵگه‌فیلمی بیانی له‌فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر\nئامادەبووانى ئێستا 68 میوان\nمه‌نووچێهر جیهانی ـ هه‌شت به‌ڵگه‌فیلمی بیانی له‌به‌شی "به‌ڵگه‌فیلم له‌ژێر گه‌وره‌بین"ی سی و شه‌شه‌مین خولی فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر نمایشکران.\nبه‌پێی راپۆڕتی لێژنه‌ی راگه‌یاندنی سی و شه‌شه‌مین خولی فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر، ئه‌مساڵ له‌به‌شی "به‌ڵگه‌فیلم له‌ژێر گه‌وره‌بین" Docs in Focus له فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر به‌رێژه‌ی هه‌شت به‌ڵگه‌فیلمی بیانی له‌وڵاتانی وه‌کوو ؛ ئوستڕاڵیا، کۆماری چیک، به‌ریتانیا، ئۆکراین، پۆڵه‌ندا و چه‌ندانی دیکه‌نمایشکران.\n"چیرۆکی زه‌ماوه‌ندێک" A Marriage Story له‌ده‌رهێنانی "هلێنا ترێشتیکۆڤا" Helena Trestíková به‌رهه‌می ساڵی 2017ی زایینی کۆماری چیک له‌فیلمه‌وه‌رگیراوه‌کانی ئه‌م به‌شه‌یه‌که‌سووژه‌یه‌کی بنه‌ماڵه‌یی ده‌گێڕێته‌وه.\nرووداوگه‌لێکی زۆر له‌ژیانی هاوبه‌شی 35 ساڵه‌ی دوو هاوسه‌ردا روویداوه؛ له‌کاته‌پڕ له‌بیره‌وه‌رییه‌کان و خاڵه‌هاوبه‌شه‌کانه‌وه‌تا هه‌ڵکشان و داکشانه‌دراماتیکه‌کان. ئه‌م ژن و مێرده‌له‌به‌شێکی زۆر له‌ژیانی خۆیاندا له‌گه‌ڵ بابه‌ته‌کانی ژیانی رۆژانه‌له‌وانه‌گه‌وره‌کردنی منداڵه‌کان و به‌ڕێوه‌بردنی ناوماڵ یا کار و کاسبیی خۆیان ده‌سته‌ویه‌خه‌بوونه.\n"هلێنا ترێشتیکۆڤا" له‌ساڵی 1980ی زایینی به‌کامێراکه‌ی خۆی چووه‌بۆ لای ژن و مێردێک که‌به‌شێک له‌ژیانی ئه‌وان له‌نوێترین به‌ڵگه‌فیلمی ئه‌م سینه‌ماکاره‌دا به‌ئه‌زموونه‌ی خه‌ڵکی وڵاتی چیکدا نمایش ده‌کرێت. "چیرۆکی زه‌ماوه‌ندێک" له‌درێژه‌ی فیلمه‌ته‌له‌ڤیزیۆنییه‌کاندایه‌که‌ترێشتیکۆڤا له‌درێژه‌ی چه‌ند ده‌یه‌ی رابردوودا سه‌باره‌ت به‌ئیوانا و واتسلاوا به‌رهه‌می هێناوه، به‌ڵام له‌م به‌ڵگه‌فیلمه‌دا خاڵی سه‌رنجڕاکێشی زۆر بزوێنه‌ر له‌ژیانی ئه‌م ژن و مێرده‌دا تۆمار کراوه.\nترێشتیکۆڤا که‌ئه‌ندامی ئاکادیمیای فیلمی ئه‌ورووپایه‌و هه‌روه‌ها بۆ ماوه‌یه‌کی کورت وه‌زیری فه‌رهه‌نگی کۆماری چیک بوو، نووسه‌ر و ده‌رهێنه‌رێکه‌که‌به‌فیلمه‌کانی "ژنان له‌ده‌ستپێکی ئه‌م سه‌ده‌یه‌دا" (ساڵی 2001)، "مارچێلا" (ساڵی 2007) و "مالۆوی" (ساڵی 2105) ده‌ناسرێت.\n"شین" Blue له‌ده‌رهێنانی "کارینا هۆڵدن" Karina Holden به‌رهه‌می ساڵی 2017ی وڵاتی ئوستڕاڵیایه‌که‌تێڕوانینێکی وردبینانه‌ی‌هه‌یه‌بۆ بابه‌تی ژینگه‌و به‌تایبه‌ت پیسبوونی ئاوه‌کان.\nئه‌م به‌ڵگه‌فیلمه‌باسی بابه‌تی که‌مبوونی زۆری ته‌ندروستیی ئوقیانووسه‌کان ده‌کات. ئه‌و فیلمه‌به‌ئاماژه‌دان به‌و بابه‌ته‌پڕ له‌ژانه‌که‌زیاتر له‌نیوه‌ی ژیانی ده‌ریایی له‌ناو چووه‌و به‌پیشه‌سازی بوونی ده‌ریاکان هه‌روه‌ها به‌رده‌وام زیاتر و زیاتر ده‌بێت، باسی ئه‌و ئاسته‌نگانه‌ده‌کات که‌ئێمه‌له‌گه‌ڵیان به‌ره‌وڕووین و هه‌ڵبه‌ت ئه‌و هه‌لانه‌ی که‌بۆ دروستکردنی گۆڕانکارییه‌پۆزه‌تیڤه‌کان بوونی هه‌یه.\n"کارینا هۆڵدن" له‌ته‌مه‌نی 23 ساڵیدا چووه‌یه‌که‌ی مێژووی سروشتیی "ئه‌ی بی سی" و ماوه‌ی حه‌وت ساڵ وه‌کوو لێکۆڵه‌ر له‌سه‌ر به‌ڵگه‌فیلمه‌کانی ژینگه‌ی وه‌حشی ده‌ریایی کاری کرد، هه‌تا ئه‌وه‌ی که‌له‌کۆتاییدا ئه‌زموونی به‌رهه‌مهێنانی په‌یدا کرد. ئه‌و له‌گه‌ڕانه‌وه‌یدا بۆ زێده‌که‌ی خۆی واته‌ئوستڕاڵیا، چێکردنی به‌ڵگه‌فیلمی له‌ژانره‌جۆراوجۆره‌کاندا درێژه‌پێدا و به‌رده‌وام له‌کاره‌که‌یدا پێشکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا. نوێترین به‌ڵگه‌فیلمی ئه‌و به‌ناونیشانی "شین" له‌وه‌پێش له‌فیستیڤاڵه‌جۆراوجۆره‌کان له‌وانه‌ڤه‌نکۆڤه‌ری 2017 چۆته‌سه‌ر په‌رده‌ی سینه‌ما.\n"ئێلدۆرادۆ" Eldorado له‌ده‌رهێنانی "مارکۆس ئیمهۆف" Markus Imhoof به‌رهه‌می ساڵی 2018ی زایینی وڵاتانی سویسڕا و ئه‌ڵمانیایه‌و باسی بابه‌تی په‌نابه‌ران ده‌کات. "مارکۆس ئیمهۆف" به‌ئیلهام وه‌رگرتن له‌هه‌ڵسوکه‌وتی خۆی له‌گه‌ڵ منداڵێکی ئیتاڵیایی په‌نابه‌ر به‌ناوی جۆوانا له‌ره‌وتی جه‌نگی جیهانی دووهه‌م، چۆنییه‌تی هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ په‌نابه‌ران و کۆچبه‌ران له‌م رۆژگاره‌دا له‌ده‌ریای مدیته‌رانه، لوبنان، ئیتاڵیا، ئه‌ڵمانیا و سویسڕا ده‌گێڕێته‌وه.\n"مارکۆس ئیمهۆف" له‌دایکبووی ساڵی 1941ی زایینی له‌شاری وینتێرتۆر له‌وڵاتی سویسڕا که‌له‌شاری زۆریخ مێژووی هونه‌ری خوێند و له‌ساڵی 1966ی زایینی کۆمپانیای فیلمسازیی خۆی به‌هاوکاری دۆسته‌کانی دامه‌زارند. ئه‌و ئه‌زموونی وانه‌گوتنه‌وه‌ی له‌قوتابخانه‌ی فیلمی میلانۆ، ئاکادیمیای فیلمی به‌رلین و زانستگای فیلمی زۆریخ هه‌یه. ئه‌و له‌گه‌ڵ "ئێلدۆرادۆ" به‌ر له‌ئێستا چۆته‌فێستیڤاڵه‌کانی نێونه‌ته‌وه‌یی به‌رلین و هۆنگ کۆنگ له‌ساڵی 2018ی زایینی.\nفیلمی سینه‌مایی "ده‌ریا له‌دوورمه‌وداوه‌له‌ئێمه‌ده‌ڕوانێت" The Sea Stares at Us from Afar له‌ده‌رهێنانی "مانۆئێل مۆنیۆز ریواس" Manuel Muñoz Rivas به‌رهه‌می وڵاتانی ئیسپانیا و هۆڵه‌ندایه. ئه‌م به‌ڵگه‌فیلمه‌چووه‌بۆ لای چه‌ند پیاو که‌به‌ته‌نیا له‌که‌پره‌کانی خۆیاندا رووه‌و ده‌ریا ده‌ژین؛ چه‌ند په‌ناگه‌یه‌کی چکۆله‌و ساکار که‌له‌نێوان ته‌پۆڵکه‌گه‌لی لیمدا زۆر به‌سه‌ختی دێنه‌به‌ر چاو. ئه‌وان له‌و ئه‌فسانانه‌ی که‌باسی هه‌بوونی شارێکی کۆن و مێژوویی و به‌شکۆ ده‌که‌ن که‌له‌ناو دڵی لیمه‌کانی ژێر پێی ئه‌واندا چۆ‌ته‌ژێر زه‌وی، بێ ئاگان.\n"مانۆئێل مۆنیۆز ریواس" له‌دایکبووی ساڵی 1978ی زایینی له‌شاری سۆیای ئیسپانیا، له‌دوای خوێندن له‌به‌شی په‌یوه‌ندییه‌کان له‌قوتابخانه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی "سه‌ن ئانتۆنیۆ دێ لۆس بانۆس" له‌وڵاتی کوبا ناونووسی کرد. ئه‌و بێجگه‌له‌ده‌رهێنه‌ری، کاری مۆنتاژیش ده‌کات و وانه‌بێژی سینه‌ماشه. ئه‌و که‌فیلم گه‌لێکی وه‌کوو "سێند‌ێرۆ" (ساڵی 2008) و "هاوڕی له‌گه‌ڵ با" (ساڵی 2009)ی له‌کارنامه‌ی خۆیدا هه‌یه، به‌ر له‌فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر به‌فیلمی "ده‌ریا له‌دوورمه‌وداوه‌له‌ئێمه‌ده‌ڕوانێت" چووبوو بۆ فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی به‌رلینی 2017ی زایینی.\n"ده‌ریای غه‌م" Sea Sorrow یه‌که‌مین ئه‌زموونی ده‌رهێنانی "وێنسا رێد گریۆ" Vanessa Redgrave به‌رهه‌می ساڵی 2017ی زایینی به‌ریتانیا و قووڵ بوونه‌وه‌یه‌کی زیندوو و یه‌کجار تایبه‌تییه‌سه‌باره‌ت به‌قه‌یرانی په‌نابه‌ریی ئه‌م رۆژانه‌له‌سه‌رتاسه‌ری جیهان. سینه‌ماکار به‌که‌ڵک وه‌رگرتن له‌سووچی تێڕوانین و که‌لامی مرۆڤه‌جۆراوجۆره‌کان، رابردوو و ئێستا و به‌ڵگه‌فیلم و درام تێکه‌ڵاو ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی که له‌روانگه‌ی خۆیه‌وه‌باسی گرینگیی مافی مرۆڤ بکات.\n"وێنسا رێد گریۆ" له‌دایکبووی ساڵی 1937ی زایینی یه‌کێکه‌له‌به‌ناوبانگترین ئه‌کته‌ره‌کانی شانۆ، سینه‌ما و ته‌له‌ڤیزیۆنی ئینگلته‌را. ئه‌و که‌له‌ساڵی 2003 له‌ته‌لاری ناودارانی شانۆی ئه‌مه‌ریکا وه‌رگیرا و له‌ساڵی 2010ی زایینی خه‌ڵاتی ده‌ستکه‌وتی بۆ ته‌مه‌نێک له‌ئاکادیمیای هونه‌رگه‌لی سینه‌ما و ته‌له‌ڤیزیۆنی به‌ریتانیا به‌ده‌ستهێنا، ئه‌کته‌رێکی گه‌وره‌و ستایش کراوه‌که‌ئارتۆر پێن و تێنسی ویلیامز له‌و به‌ناونیشانی "گه‌وره‌ترین ئه‌کته‌ری زیندووی هاوچه‌رخی ئێمه" ناویان بردووه. رێد گریۆ به‌گشتی هیچ خه‌ڵاتێک نییه‌که‌تا ئه‌مڕۆ به‌ده‌ستی نه‌هێنابێت و ته‌ندیسه‌کانی ئۆسکار، ئێمی، تۆنی، به‌فتا، ئۆلۆویه، کان، گۆڵدن گڵۆب و یه‌کێتی ئه‌کته‌رانی سینه‌مای ئه‌مریکای له‌ماڵێدا هه‌یه.\n"به‌رده‌کانی ئاسمان" Meteors له‌ده‌رهێنانی "گۆرجان کێلتێک" Gürcan Keltek به‌رهه‌می ساڵی 2017ی زایینی وڵاتانی تورکیا و هۆڵه‌ندا به‌ڵگه‌فیلمێکی دیکه‌ی به‌شداربووه‌له‌به‌شی "به‌ڵگه‌فیلم له‌ژێر گه‌وره‌بین"ی سی و شه‌شه‌مین خولی فێستیڤاڵی جیهانیی فیلمی فه‌جر.\n"به‌رده‌کانی ئاسمان" که‌فیلمسازیی به‌ڵگه‌یی و شڕۆڤه‌ی سیاسی تێکه‌ڵاو ده‌کات و زه‌وینییه‌کان له‌گه‌ڵ که‌یهان په‌یوه‌ند ده‌کات، فیلمێکه‌سه‌باره‌ت به‌بیره‌وه‌ریی و دیارنه‌مانی مرۆڤه‌کان، شوێنه‌کان و هه‌ر شتێکی دیکه.\n"گۆرجان کێلتێک" له‌دایکبووی ساڵی 1973ی زایینی له‌دوای ده‌رچوون له‌به‌شی سینه‌ما، کاری ده‌رهێنانی چه‌ند کورته‌فیلمی ئه‌نجام دا. کورته‌فیلمی ئه‌و به‌ناوی "کاری زیاده" (ساڵی 2012) بۆ فێستیڤاڵی جۆراوجۆری وه‌کوو "داک لایپزیگ" رۆیشت و فیلمه‌نیوه‌بڵینده‌که‌ی به‌ناونیشانی "موسته‌عمره" (ساڵی 2015) له‌فێستیڤاڵی "فید مارسێی" چووه‌سه‌ر په‌رده‌ی سینه‌ما. "به‌رده‌کانی ئاسمان" یه‌که‌مین فیلمی بڵیندی ئه‌وه.\n"ماڵی نووسه‌ران" Slovo House له‌ده‌رهێنانی "تاراس تۆمێنکۆ" Taras Tomenko به‌رهه‌می ساڵی 2017ی وڵاتی ئۆکراین به‌سووژه‌یه‌کی نزیک له‌ئه‌ده‌بیات به‌رهه‌م هێنراوه. به‌سه‌رهاته‌که‌به‌م شێوه‌یه‌یه‌که‌له‌ساڵی 1930ی زایینی به‌په‌سند کردنی ئیستالین چێکردنی ماڵی "ئۆسلۆو" به‌تایبه‌ت بۆ نووسه‌رانی ئۆکراینی ده‌ست پێده‌کات. به‌رێژه‌ی 64 ئاپاڕتمانی ئاسووده‌به‌ژووری نه‌هارخواردن، ژووری هه‌تاوگرتن و هێزه‌خزمه‌تکاره‌کان که‌له‌یه‌ک قسه‌دا به‌هه‌شتێکی راسته‌قینه‌یه‌بۆ خولقێنه‌رانی به‌رهه‌م گه‌لی ئه‌ده‌بی دروست ده‌کرێت، به‌ڵام ئه‌م به‌هه‌شته‌به‌سیسته‌مێکی چاودێریی تایبه‌ت و رایه‌ڵه‌یه‌ک له‌لێپرسراوان به‌جۆرێک دیزاین کراوه‌که‌نووسه‌ران بخاته‌ژێر چاودێری.\n"تاراس تۆمێنکۆ" له‌دایکبووی ساڵی 1976ی زایینی له‌شاری که‌ی ئێف له‌وڵاتی ئۆکراین له‌کۆلێژه‌کانی زمانناسی و هونه‌ره‌کانی شانۆ، سینه‌ما و ته‌له‌ڤیزیۆنی زانستگای که‌ی ئێف ده‌رچوو. ئه‌و له‌کۆتاییه‌کانی ده‌یه‌ی 1990ی زایینی به‌کورته‌فیلمی "کوشتارگه" چێکردنی فیلمی ده‌ست پێکرد و تا ئه‌مڕۆ به‌رهه‌م گه‌لی کورته‌فیلم، به‌ڵگه‌فیلم و ته‌له‌ڤیزیۆنی جۆراوجۆری بردۆته‌به‌ر کامێرا.\n"هاودڵی" Communion له‌ده‌رهێنانی "ئانا زامتێسکا" Anna Zamecka به‌رهه‌می ساڵی 2016ی زایینی وڵاتی پۆڵه‌ندا به‌دوای سووژه‌یه‌کی بنه‌ماڵه‌ییدا ده‌چێت. ئۆلا کچێکی ته‌مه‌ن چوارده‌ساڵه‌یه‌که‌له‌باوکێکی که‌م ئه‌ندام، برایه‌کی تووشبوو به‌ئۆتیسم و دایکی ئاگاداریی ده‌کات که‌له‌گه‌ڵ ئه‌وان ناژی. ئه‌و هه‌موو هه‌وڵی خۆی ده‌خاته‌گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ی که‌دیسان بنه‌ماڵه‌که‌ی پێکه‌وه‌له‌ده‌وری یه‌کتر کۆ بکاته‌وه.\n"ئانا زامتێسکا" که‌له‌شاری وه‌رشۆ ده‌ژی و له‌وێ کار ده‌کات، هه‌ر له‌م شاره‌و له‌شاری کۆپێنهاگ له‌به‌شه‌کانی رۆژنامه‌وانی، خه‌ڵک ناسی و فۆتۆگرافیدا خوێندنی ته‌واو کردووه. "هاودڵی" یه‌که‌مین فیلمی بڵیندی زامتێسکایه‌که‌خولی ڕاهێنانی چێکردنی به‌ڵگه‌فیلمی پیشه‌یی له‌قوتابخانه‌ی وایدا تێپه‌ڕاندووه. ئه‌و به‌م فیلمه‌بۆ فێستیڤاڵه‌جۆراوجۆره‌کان له‌وانه‌وه‌رشۆ چووه‌و له‌رووداوگه‌لێکی گرینگ وه‌کوو فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی به‌ڵگه‌فیلمی به‌ڕازیل، خه‌ڵاته‌کانی ئاکادیمای فیلمی ئه‌ورووپا، فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی بۆداپێست و چه‌ندانی دیکه‌به‌ده‌ستی پڕ گه‌ڕاوه‌ته‌وه.


پارلامەنتەرێ بەرێ یێ جەهەپێ: ھەگەر دەمیرتاش ڤێ سۆزێ بدەت، دەملدەست دێ هێت بەردان! - دارکا مازی\nپارلامەنتەرێ بەرێ یێ جەهەپێ: ھەگەر دەمیرتاش ڤێ سۆزێ بدەت، دەملدەست دێ هێت بەردان!\nرۆژنامەڤان و پارلامەنتەرێ بەرێ یێ پارتیا کۆماریا گەل (جەهەپێ) موستافا بالبای ئیدیعا کر کو ھەگەر سەلاحەدین دەمیرتاش سۆزەکێ بدەتە دەستهلاتداریا ئاکەپێ ژ بۆ ھلبژارتنان دێ ژ گرتیگەھا ئەدرنەیێ هێتە بەردان.\nبالبای گۆتیە، نھا تفاقا ئاکەپێ-مەھەپێ ژ بۆ ھلبژارتنێن سەرۆکاتیێ دەنگێن 50+1 نکاریت ب دەست بینیت و نیقاشەک ل سەر وێ مژارێ دایە دەستپێکرن کو ل گۆری راپرسیێن ئەنجام ددەن ژی هەڤپەیمانیا جومھور نکاریت د وێ رێژەیێ دا دەنگان دەست خوە ڤە بنیت.\nبالبای گۆتیە، ئاکەپە نھا بازارەکێ لگەل ھەدەپێ دجەربینیت و ب سۆزا کو سەلاحەدین دەمیرتاش ببیتە نامزەدێ ھلبژارتنێن سەرۆکاتیێ و نەھێلیت دەنگێن ھەدەپێ ژ بۆ هەڤپەیمانیا مللەت یا CHP-IYI پارتیێ بچن، دێ دەملدەست ژ گرتیگەھێ هێتە بەردان، لێ نھا د ڤێ قۆناغێ دا ئەو پێک نایێت.


به‌رپرسانی ئەمەریکا: سیستمی دژە موشەک لە عێراقدا جێگیر دەکرێت\nنێچیرڤان بارزانی: ئامادەین یارمەتیدەربین بۆ دڵنیابوونەوە لە سەقامگیریی عێراق\nمه‌سرور بارزانی: یادی پڕ شکۆی ریفراندۆم پایه‌دار بێت\nسه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان سه‌ره‌خۆشى له خانه‌واده‌ى محه‌مه‌د ميرزا ميرزا ده‌كات\nجیهاد حەسەن: نووسراوێکمان ئاڕاستەی حكوومەت ھەرێمی کوردستان كردووە لەسەر دابەشکردنی نەوت\nکونسوڵی گشتیى ئەڵمانیا پشتگیرى و هاوکاریى وڵاتەکەى بۆ هەرێمى کوردستان دووپاتكرده‌وه\n2020-04-11 [02:40 AM]\nبه‌رپرسانی ئەمەریکا ڕادەگەیەنن لە ئێستادا سیستمی بەرگری دژە موشەک لەو بنکە سەربازیانەی عێراق داده‌مه‌زرێنن کە لەلایەن چەکدارانی سەر بە ئێرانەوە لە چەند مانگی ڕابوردوو هێرشی کرایە سەر هێزەکانیان.\nبه‌رپرسێكی ئەمەریکا کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت ڕایگەیاندووە سیستمی دژە موشەکی پارتیۆت و دوو دەزگای دژە موشەکی کورت هاوێژ لە ئێستادا لە بنکەی ئەل ئەسەد و بەنکەی سەربازی هەولێر دانراون. و سیستمی بەرگری موشەکی کورت هاوێژ لە کەمپ تاجی دامەزراوە.\nسوپای ئەمەریکا لە سەرخۆ سیستمی دژە موشەکەکانی لە ماوەی چەند مانگی ڕابوردوودا گواستۆتەوە بۆ عێراق تا زیاتر سەربازەکانی لەوێ بپارێزێت کە لە ماوەی ڕابوردوودا لە لایەن چەکدارانی سەر بە ئێرانەوە چەندین هێرشی موشەکی کراوەتە سەر بنکەکانی سەربازانی ئەمەریکا و هاوپەیمانان.\nهەر پاش ئەوەی ئێران لە مانگی یەکدا چەند موشەکێکی بالاستیکی گرتە بنکەی سەربازی ئەلئەسەد، پرسیار لەسەر نەبوونی سیستمی دژە موشەک لە بنکە سەربازییەکانی ئەمەریکا سەریهەڵدا. بەڵام کاتی پێ چوو تا وتووێژەکان لەگەڵ ڕێبەرانی عێراقیدا بکرێت و سیتمی دژە موشەک بگوازرێتەوە بۆ عێراق.\nئەم هەواڵە 7654جار خوێندراوەتەوە


بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی سلێمانی ڕەخنە لە هەوڵێكی وەزارەتی شارەوانی دەگرێت، كە بێ ئاگاداركردنەوەیان، بڕیاری فرۆشتی شەش خوێندنگەی شارەكەی داوە.\nدڵشاد عومەر، بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی ئێستای ڕاگەیاند، “بێ ئاگاداریی ئێمە، شارەوانیی سلێمانی لە سەرەتای ئەم مانگەدا زیادكردنی ئاشكرای كردبوو بۆ ئەو خوێندنگایانە، تا بفرۆشرێن”.\nڕونیشكردەوە، كاتێك لە ڕۆژی 3ی مانگدا بە پرسەكەیان زانیوە، دوای ئاگاداركردنەوەی وەزارەتەكانی شارەوانی و پەروەردە، بڕیاری فرۆشتنەكە هەڵوەشێنرایەوە.\nبەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی سلێمانی دەشڵێت، بۆ ئەو حاڵەتانە پێویستە پێشتر ئاگاداربكرێنەوە، “ئێمە دەزانین چ شوێنێكمان پێویستە یاخود نا، چونكە خوێندنگەمان هەیە، بەهۆی ئەوەی دەزانین دەڕوخێت، پێنج ساڵە داخراوە، ئەوە دەكرێت دوای ڕەزامەندی بفرۆشرێن و پارەكەی بۆ خزمەتی پرۆسەی پەروەردە بەكاربهێنرێت، دواتریش لە گەڕەكە نوێكان بكرێنە خوێندنگا”.\nدڵشاد عومەر دوپاتیكردەوە، ئەوان پێویستیان بە خوێندنگە هەیە، ساڵانە بەهۆی فراوان بوونی شار و دروستبوونی گەڕەكی نوێ، پێویستیان بە 20 بینای خوێندنگە هەیە.\nوادەی دادگاییكردنی دوو دەستگیركراوی دیكەی بادینان دیاریكرا\nدادگا سزای زیندانی بۆ بێریڤان ئەیوب دەركرد\nدادگای هەولێر بڕیاریدا بێریڤان ئەیوب و عەبدولموتەلیب، چالاكوانانی بادینان بە دوو ساڵ زیندانیكردن سزابدرێن. بەشدار حەسەن، سەرۆكی تیمی…


١٥ کەرەستەی ناوازە بۆناوماڵ کە دەتوانیت بە شتی کۆن درووستی بکەیت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n١٥ کەرەستەی ناوازە بۆناوماڵ کە دەتوانیت بە شتی کۆن درووستی بکەیت\n2018/07/11 - 5:31 PM\nئەمەی خوارەوە ١٥ کەرەستەی ناوازەیە بۆناوماڵ کە دەتوانیت بە شتی کۆن درووستی بکەیت:\nOMBIKA, NAMIBIA – FED 3, 2016: Chairs made from used car tires. An example of a non-standard design from recycled materials\nShot of furniture made of pallets. Innovative and environmentally friendly way to decorate the yard\nOil drum furniture. Hand made barrels decorate for chairs\nبۆ پاراستنی پێستت لە ماندویەتی، ئەم جۆرە قوڕەی لێبدە!\n2018/11/18 - 10:27 PM\nبه‌هۆی به‌كارهێنانی ماكیاج و كه‌ره‌سته‌ی كیمیای جۆراوجۆره‌وه ڕوخسارمان زۆر ماندوو ده‌بێت، هه‌ر بۆیه پێستت پێویستی به گرنگیپێدان هه‌یه‌و بۆ نوێكردنه‌وه‌و بوژاندنه‌وه‌ی پێسته‌كه‌ش قوری بوركانی باشترینه.\nقوری بوركانی كه به Mitti Multani ناوده‌برێت یه‌كێكه له دیارترین ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌ی له به‌رهه‌مه‌كانی جوانكاری و كرێمه‌كانی تایبه‌ت به روخسار به‌كاردێت و ده‌توانیت ڕاسته‌وخۆش سودی لێوه‌ربگریت.\nئه‌م جۆره قوره ده‌وڵه‌مه‌نده به كلۆریدی مه‌گنیسیۆم كه ده‌بێته هۆی له ناوبردنی مادده مردووه‌كان و نوێكردنه‌وه‌ی پێسته‌كه.\nچەند یاسایەک کە کەسە دەوڵەمەندەکان بۆ منداڵەکانیان داناوە، تا لاسار نەبن!\n2018/11/18 - 10:02 PM\nوادەزانیت هێندە بەسە کە منداڵی یەکێک لە ئەستێرەکان بیت بۆ ئەوەی ژیانێکی شاهانە و تەواو ئازادت هەبێت؟ بەڵام لەوەدا هەڵەیت! ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک یاسایە کە ئەستێرەکان بۆ منداڵەکانی خۆیان داناوە.\n– Mila Kunis و Ashton Kutcher\nدوو منداڵیان هەیە و لێیان قەدەغەکردوون کە دیاری لە هیچ کەسێک وەربگرن تەنانەت لە بۆنە و ئاهەنگەکانیشدا (وەک کریسمس) تا فێربن ڕێز لەوە بگرن کە خۆیان هەیانە.\nمادۆنا بە بەرهەمە وروژێنەرەکانی ناسراوە، بەڵام ئەو یاسای سەیری بۆ منداڵەکانی داناوە، تا پاش تەمەنی ١٨ ساڵی بۆیان نییە پەیوەندی خۆسەویستیان هەبیت، تەلەفیزیۆن و ڕۆژنامە و شت لە ماڵەکەیاندا قەدەغەیە، هەر جلێک لە شوێنی خۆی دانەنرێت دەخرێتە تەنەخۆڵەوە.\n– Barack و Michelle Obama\nتەلەفیزۆن قەدەغەیە مەگەر هەندێک کاتی تایبەت نەبێت لەگەڵ خێزاندا، هەفتانە چەند کاتژمێرێک و بۆ کاری تایبەت بۆیان هەیە کۆمپیتەر بەکار بهێنن، دایک و باوکیشیان مافی ئەوەیان هەیە لە هەر کاتێکدا تەماشای کۆمپیتەرەکەیان بکەن تا دڵنیابن بە باشی بەکاری دەهێنن.\n– Victoria و David Beckham\nبێکهام و ڤیکتۆریا منداڵەکانیان وا ڕاهێناوە کاتێک داوی شتێک دەکەن بڵێن (بەیارمەتی) و دواتریش (سوپاس) بکەن، کۆمەڵیک یاسای گرنگی مامەڵە و ڕێزگرتنیش هەیە کە نابێت بەهیچ جۆرێک بشکێندرێن.\nگەر دوو منداڵەکەی هەر لاساریەک بکەن پێویستە بۆماوەی ٢ خولەک لوتیان بنێن بە دیوارەکەوە.\nبۆ ئەوەی بتوانن چەند کاتژمێرێک تەماشای فیلم کارتۆن بکەن پێویستە وانەکانیان بە جوانی خوێندبێت.\nتەلەفیزیۆن و ئینتەرنێت و یاری ئەلەکترۆنی و مۆبایل و هەموو ئەو شتانە قەدەغەیە، تەنها بۆ چەند کاتێکی کەم نەبێت ئەویش بۆ تەماشاکردنی فیلم کارتۆن\n2018/11/18 - 7:32 PM\nئەمانەی خوارەوە کۆمەڵێک ڕێنمایی زۆر گرنگن بۆ باشترکردنی پێستی دەمووچاوت.\nهەوڵ بدە ڕۆژانە دوو جار دەموچاوت بشۆیت.\nئەسپرین تێکەڵ بکە لەگەڵ کرێمی دەمووچاوەکەتدا و هەوڵ بدە ١٥ خولەکە بەجێی بهێڵیت لەسەر دەمووچاوت پاشان هەست بە کاریگەرییە جیاوازەکەی دەکەیت.\nکرێم مەدە لە پەڕۆیەک و پاشان بڵاوی بکەیتەوە لەسەر پێستت.\nهەموو کات هایلایەرەکان بەکارمەهێنە بەڵکو دەتوانیت ئاوی خاوێن یاخوود چەوری بکە تەندرووست ترە.\nبا کرێمی چاوت هەمیشە لە نێو سەلاجەکەدا بێت.\nکرێمی منداڵان بەکارمەهێنە بۆ پێست.


مهدويت | Mahdawiyat : ۞ ئاخفتنا 193 ۞\n۞ ئاخفتنا 193 ۞\nهاتیه روایه‌ت کرن کو میرێ باوه‌رداران (س) هه‌ڤاله‌ک هه‌بی، دگووتانێ «هه‌مام» ئه‌و مرووڤه‌ک عابد بی. رووژه‌کی گووتێ: ئه‌ی میرێ باوه‌رداران، ژ بوونا من وصا به‌حسا ئه‌هلێ ته‌قوایێ بکه، حه‌چوه‌کو ئه‌ز وان ببینم. ڤێجا ئه‌وی سه‌لامێن خودێ لێ بن هنه‌کی خوه گران کر و جه‌وابا وی پاشڤه دا، پاشێ گووت: «ئه‌ی هه‌مام! ژ خودێ بطرسه و قه‌نجی یێ بکه، چکو خودێ دگه‌ل وان که‌سایه ئه‌وێن ژ خودێ بطرسن و هه‌ر وها دگه‌ل وا که‌سا یه ئه‌وێن قه‌نجی که‌ر». لێبه‌لێ هه‌مام ب ڤی قاسی رازی نه‌بی و ئه‌و دا صووندێ. ڤێجا ئمام حه‌مد و سه‌نایێ خودێ گووتن و صه‌له‌وات دان پێغه‌مبه‌ر (ص) و گووت:\nأما بعد، براستی خودایێ بلند و پاک مه‌خلووق خولقاند‌ن (ئافراندن)، دحاله‌کی دا ئه‌و چێکرن کو ژ طاعه‌ت و گوهدانا وان بێ ئحتیاج و ژ به‌ر نه‌گوهداری یا وان ل ئێمناهی یێ دا بی. چکو راستی ئه‌ڤه کو نه‌گوهداری یا نه‌گوهداران چ زه‌ره‌رێ ناگهێنی یێ و گوهدان و طاعه‌تێ گوهداران ژی چ مه‌نفیعه‌ت و سوودێ لێ ناکێ. ڤێجا رزقێ ژیانا وان لناڤ وان دا بلاڤ کر و ل دنیایێ دا [جهێ هه‌ر یێکی کفش کر و] هه‌ر که‌س دانی سه‌ر جهێ وی. ڤێجا ئه‌هلێ سه‌راتی و باشی یان د دنیایێ دا، هه‌ما خودان ته‌قوا نه؛ خه‌به‌ردانا وان دورست و سه‌راست، به‌ر کرن و جل و به‌رگێ وان ناڤنجی و رێچک و رابوون رونشتنا وان هه‌ڤرێ یه دگه‌ل ته‌وازووع و خوه شکاندنێ. حه‌چی یا خودێ لسه‌ر وان حه‌رام کری، چاڤێ خوه ژێ دگرن و گوهێ خوه ژ وێ چه‌ندێ را دانینه (وه‌قف کرنه) کو پێ وێ زانینا فه‌یدا وان تێدا هه‌یی بده‌ستڤه بینن، رووژێن به‌لا و زه‌حمه‌تێ ژ بوونا وان وه‌ک رووژێن رحه‌تی و به‌رفره‌هی یێ نه. ئه‌گه‌ر نه ئه‌و موده‌تێ عه‌مر (ته‌مه‌ن) بیا کو خودێ ژ وان را دانیه، ژ به‌ر شه‌وقا گرتنا کریا قه‌نج و طرسا ژ عه‌زاب، قاس چاڤ نوقاندنه‌کی جانێ وان د به‌ده‌نا وان دا نه‌دسه‌کنی؛ خودێ د چاڤێ وان دا مه‌زنه، ڤێجا ژ به‌ر وێ خێنجی وی لبه‌ر چاڤێ وان بچووکه؛ ژ بهشتێ را وه‌ك وا كه‌سانه ئه‌وێن حه‌چوه‌کو بھشت د‌یتین و د ناڤا نعمه‌ت و خوه‌شی یێن وێ د‌ا مایین، ژ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ را وصانن، و‌ه‌ك وایێن حه‌چوه‌کو ئه‌و دیتین و د ناڤا عه‌زابێ وێ دا. دلێ وان خه‌مداره و خه‌لک ژ زه‌ره‌ر گهاندنا وان ل ئێمناهی و ئه‌مانێ دا نه. به‌ده‌نا وان زه‌عێف و لاواز و ئحتیاجی یا وان کێم و نه‌فسا وان ب عفه‌ت و پاقژه. چه‌ند رووژه‌ک کورت خوه رادگرن و صه‌برێ دکن کو دپه‌ی دا ژ وان را رحه‌تیه‌ک درێژ و به‌رده‌وام هه‌بێ، ئه‌ڤ مه‌عه‌مله‌ت و تجاره‌تا پر سوود و ب فه‌ید‌ه ئه‌و کو خودایێ وان ژ بوونا وان هێسان کریه. دنیایێ قه‌ستا وان کریه و ئه‌و وێ ناخازن و، ئه‌وێ ئه‌و ئه‌سیر کرنه لێ ئه‌و جانێ خوه دکن فدیه و ددن و خوه ژ ئه‌سیری یێ خلاس د‌کن.\nهندیکه د شه‌ڤێ دا، ئه‌و ژ پێڤه نه (راوه‌ستانه و مژوولێ نمێژێ نه) و پچ پچێن قورئانێ دخوونن، ئه‌وێ دخوونن و ب ته‌رتیل [هێدی هێدی و ب فکر] دخوونن. ل ده‌مێ خوه‌ندنێ دا خوه پێ وێ خه‌مدار دکن و ل ده‌رمان کرنا ده‌ردێ خوه دگه‌رن. ڤێجا ده‌ما بگهێن ئایه‌ته‌کی کو بشاره‌ت و مزگینی تێدا یه، لێ دسه‌کنن و لێ طما د‌بن و دلێ وان بشه‌وق دفرژیێ و خوه‌شی یان تینن به‌ر چاڤێ خوه. و ده‌ما بگهێن ئایه‌ته‌کی کو طرساندن تێدا هه‌یه، گوهێ دل بئالیێ وێڤه ددن و وه‌ره‌نگ حه‌ساب دکن کو قێر و ده‌نگێ فوورینا جه‌هنه‌مێ د گوهێ وان دا یه. ڤێجا [ب شکلێ روکووعێ] طه‌واندی نه؛ ئه‌هنی و که‌فا ده‌ستا و چووک و سه‌رتلی ب عه‌ردێڤه دانینه و ئازاد کرنا خوه ژ خودێ دخازن.\nبرووژڤه ژی ئه‌و نه‌رم و حه‌لیم و زانا و قه‌نجکار و ب ته‌قوا نه، کو طرسا ژ خودێ وصا ئه‌و زراڤ کرنه وه‌ک چه‌وا پێ تراشینێ تیر زراڤ دبێ، ئه‌وێ به‌رێ خوه بدێ وان ئه‌وا نه‌خوه‌ش (نه‌ساخ) حه‌ساب دکێ، حالحاله ئه‌و قه نه‌خوه‌ش نینن؛ و دبێژێ: عه‌قلێ وان تێک چوویه!!\nحه‌قیقه‌ت ئه‌ڤه کو کاره‌ک مه‌زن، وه‌زع و حالێ وان تێک دایه، ئه‌و ب عه‌مه‌لێ خوه یێ کێم رازی نینن و عه‌مه‌ل و کارێ خوه یێ زه‌حفی، پر نزانن، ڤێجا ئه‌و لبال خوه لبن ئتهامی دا نه و ژ کریارێن خوه دطرسن؛ ده‌ما بقه‌نجی په‌صنێ یێک ژ وان بێ دایین ژ وێ یا ده‌رحه‌ق وی دا هاتی گووتن دطرسهێ و دبێژێ: ئه‌ز باشتر ژ هه‌رکه‌سی خوه ناس دکم و ب خوه دزانم و خودایێ من ژی ژ من پتر ئاگاهی و زانین ده‌رحه‌ق من دا هه‌یه، ئه‌ی خودا، ژ به‌ر وێ یا ئه‌و دبێژن، لمن نه‌گره و من باشتر بکه ژ وێ یا ئه‌و گومان دکن و لمن ببووره و عه‌فوو بکه وێ یا ئه‌و پێ نزانن.\nژ نیشانێن ھه‌ر یێك ژ وان ئه‌ڤه کو: تو دبینی ئه‌و د کارێ دینی دا بهێز و ژێهاتی یه و دگه‌ل وێ چه‌ندێ کو های ژ خوه مایی یه، نه‌رمه و ئیمانا وی هه‌ڤرێ یه دگه‌ل یه‌قینێ، ژ علم و زانینێ را کولبووه و علمێ وی هه‌ڤرێ دگه‌ل حلم و نه‌رمی یێ یه، دگه‌ل ده‌وله‌مه‌ندی یێ مه‌صره‌فا وی ناڤنجی یه (قوتیتی یه)، د عباده‌ت دا ئه‌هلێ خوشووعێ یه، ل نه‌داری یێ دا ژی لهه‌ڤکه‌تی و سپه‌حی یه و ل وه‌ختێ دژواری یێ دا صه‌برداره و په‌یکه‌تنا وی ل مالێ حه‌لال دا یه و ژ هدایه‌ت بوونێ را بکه‌یف و نه‌شاطه و ژ طماهی یێ دووره. ل حالێ کرنا کارێ قه‌نج و باش دا ژی ل ناڤ طرسێ دا یه، خه‌ما وی شوکر کرنه حه‌تا لێ دبێ شه‌ڤ و خه‌ما وی زکر کرنه حه‌تا لێ دبێ صبه‌ھ. ب طرس، شه‌ڤا خوه دبێ سه‌ری و بکه‌یفخوه‌شی لێ دبێ صبه‌ھ. طرسا وی ژ وێ غه‌فله‌تێ یه کو نه‌وه‌بێ بسه‌ردا بگرێ و که‌یفا وی ژ به‌ر وێ ره‌حمه‌ت و فه‌زلا خودێ یه کو گهایی یێ.\nئه‌گه‌ر نه‌فسا وی ژ کرنا کارێ کو لێ نه‌خوه‌ش تێ را نه‌گوهداری یا وی بکێ، ئه‌وێ مه‌حرووم و بێ به‌هر دکێ ژ وێ یا ئه‌و حه‌ژێ دکێ، حه‌ز کرنا وی د وێ دا یه ئه‌وا ژ ناڤ ناچی و خوه ڤه‌ده‌ره ژ وێ یا نه‌به‌رده‌وام و نامینێ. نه‌رمی یێ تێکله‌ل علم و زانینێ دکێ و گووتن و عه‌مه‌ل دگه‌ل هه‌ڤ رێک تێخێ. تو ئه‌وی دبینی کو هێڤی کورت و کێم شمتینه، دلێ وی خاشعه و نه‌فسا وی قانع، خارنا وی کێمه و کارێ وی رحه‌ت و هێسان، دینێ وی پارازتی یه و شه‌هوه‌تا وی مری یه و عه‌رن و غه‌زه‌با وی داکه‌تی یه. هێڤیا خێر و باشی یێ ژێ هه‌یه و مرووڤ ژ خرابی گه‌هاندنا وی ل ئێمناهی یێ دا یه.\nئه‌گه‌ر لناڤ کووما غافلان دا بێ لناڤ زاکران دا تێ نڤیسین و ئه‌گه‌ر لناڤ زاکران دا بێ، ژ غافلان نایێ نڤیسین. وی یێ زولم لێ کری عه‌فوو دکێ و دانێ دکێ دگه‌ل وی یێ ئه‌و بێ به‌هر کری، گرێدانێ چێدکێ دگه‌ل وی یێ ژێ بریی. پیس ئاخفتن ژ وی دویره و خه‌به‌ردانا وی نه‌رمه و کارێ کووتی و نه‌حه‌ز لبال وی په‌یدا نابێ و باشی ئله‌ھ دگه‌له، خێر و باشی یا وی به‌رێ خوه دایه و خرابی یا وی پشت دایه.\nد وه‌ختێ دژواری یێن هه‌ژاندنکه‌ر دا ب وه‌قاره و ناهه‌ژهێ، د نه‌خوه‌شی یا دا پر صه‌برداره و ل وه‌ختێ رحه‌تی یێ و به‌رفره‌هی یێ دا پر شوکرداره، زولمێ ناکێ ل وی که‌سێ که‌ربێ وی ژ هاتی و خوه گونه‌ھکار ناکێ ژ به‌ر وی یێ حه‌ژێ دکێ، حه‌قی یێ دبێژێ هێژ شه‌هده‌یی لسه‌ر نه‌هاتی دایین، ئه‌وا دایینێ کو بپارێزێ ئه‌وێ ژ ناڤ نابێ، ئه‌وا ژێ خوه‌ستین کو ل بیرا خوه دا بهێلێ ژ بیر ناکێ و پێ ناڤ و له‌قه‌بێن نه‌باش گازی خه‌لکێ ناکێ، زه‌ره‌رێ ناگهێنێ جیرانێ خوه و ل وه‌ختێ موصیبه‌ت و به‌لایێ دا (شه‌ماته‌تێ و) لوومان ناکێ و که‌یفا خوه ناینێ، قه‌ت ناکه‌ڤێ ناڤ کارێ باطل و پووچه‌ک دا و ژ حه‌قی یێ ده‌رناکه‌ڤێ.\nئه‌گه‌ر بێ ده‌نگ ببێ بێ ده‌نگی یا وی ئه‌وی خه‌مدار ناکێ و ئه‌گه‌ر بکه‌نێ ده‌نگێ خوه بلند ناکێ و ئه‌گه‌ر نه‌حه‌قیه‌ک دگه‌ل بێ کرن [د جی دا توولێ ناگرێ] صه‌بر دکێ حه‌تا خودێ توولا وی بگرێ (حه‌یفا وی ھلد‌ێ). نه‌فسا وی ژ به‌ر وی ل زه‌حمه‌تێ د‌ا یه و خه‌لك ژ به‌ر وی د رحه‌تی یێ د‌ا نه؛ ئه‌و خوه ژ ئاخره‌تا خوه را د‌د‌ێ زه‌حمه‌تێ و خه‌لکێ رحه‌ت دهێلێ. دوور بوونا وی ژ که‌سێ کو خوه ژێ دوور دگرێ ژ به‌ر زوهد و پاکی یێ یه، و خوه نێزیکێ کی بکێ، ژ به‌ر خوه‌ش ئه‌خلاقی و دلووڤانی یا وی یه. نه خوه دوور گرتنا وی ژ به‌ر کبر و خوه مه‌زن کرنێ یه و نه ژی نێزیک بوونا وی ژ بوونا حیله و خاپاندنێ یه.\nراوی دبێژێ: ڤێجا هه‌مام قێره‌ک دا و جان ژ به‌ده‌نا وی ده‌رکه‌ت. میرێ باوه‌رداران ژی که‌ره‌م کر: ئها، ولاهی طرسا من ده‌رحه‌ق وی دا ژ ڤێ یێکێ بی. د په‌ی را گووت: شیره‌تێن به‌لیغ دگه‌ل ئه‌هلێ خوه، ئها، وها دکێ! ڤێجا که‌سه‌کی گووتێ: تو چه‌وا؟ ئه‌ی ئه‌میره‌لموئمنین! چره وه‌ل ته نه‌کر؟ که‌ره‌م کر (س): وه‌ی، ژ ته‌را! مرنا هه‌رکه‌سی وه‌خته‌ک ژێرا هه‌یه کو ژ وێ ده‌رباز ناکێ و سه‌به‌به‌ک هه‌یه کو ژ وێ ده‌رناکه‌ڤێ. ژ ڤان ئاخفتنا نه‌که کو ئه‌ڤاهه پف کرنا شه‌یطانه لسه‌ر زمانێ ته (شه‌یطان ئه‌ڤا گووتنا بته ددێ گووتن).


توندوتیژی له یه‌مه‌ن به‌رده‌وامه\nناوبژیوانێـکی وڵاتانی که‌نداو یه‌مه‌نی جێهێشت به‌بێ ئه‌وه‌ی وشه‌یه‌ک سه‌باره‌ت به شیانی ڕێـکه‌وتنێـک بۆ گواستنه‌وه‌ی ئاشـتیـیانه‌ی ده‌سه‌ڵات له‌و وڵاته بڵێت. هاوکات تۆپـباران له سه‌نعای پایته‌خت له ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه بووه‌ته مایه‌ی کوژرانی به لای که‌م 3 که‌س.\nته‌له‌فیزیۆنێـکی ده‌وڵه‌تی یه‌مه‌ن ده‌ڵێت عه‌بدول له‌تیف ئه‌لزه‌یانی سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی هاوکاری وڵاتانی که‌نداو سه‌نعای جێهێشت پاش ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ جێـگری سه‌رۆک عه‌بد ڕه‌به مه‌نسور هادی کۆبووه‌وه.\nسه‌رۆکی ئه‌و ئه‌نجومه‌نه شه‌ش وڵاته‌ی که‌نداو ڕۆژی دووشه‌ممه گه‌یشـتبووه یه‌مه‌ن له هه‌وڵێـکدا بۆ بوژاندنه‌وه‌ی پـلانێـکی ئه‌نجومه‌نه‌که‌یان که تیایدا داوا له سه‌رۆکی یه‌مه‌ن ده‌کرێت ده‌سه‌ڵاته‌کانی خۆی ڕاده‌سـتی جێـگره‌که‌ی بکات.\nله لایه‌کی دیکه‌وه کاربه‌ده‌سـتانی ته‌ندروستی ده‌ڵێن ڕۆژی چوارشه‌ممه له ئاکامی تۆپـباران له سه‌نعا به لای که‌م 3 که‌س کوژراون و 16 ی دیکه برینداربوون. شه‌ڕ و پـێـکدادانه‌کان پاش که‌متر له 24 کاتژمێر له ئاگربه‌ستێـک له نێوان هێزه‌کانی لایه‌نگر و نه‌یارانی حکومه‌ت هه‌ڵگیرسـانه‌وه.\nله‌وه‌تای هه‌فته‌ی ڕابردووه‌وه که بزوتنه‌وه‌ی خۆپـیشـانده‌رانی نه‌وجه‌وانانی یه‌مه‌نی په‌ره‌ی سه‌ندووه زیاتر له 70 که‌س له میانه‌ی شه‌ڕ و پـێـکدادانه‌کاندا کوژراون. هه‌ندێـک له پـێـکدادانه‌کانی ڕۆژی چوارشه‌ممه له‌و ده‌مه‌دا بوون که هه‌زاران که‌س بۆ ناشـتنی قوربانیـیه‌کانی ڕۆژی پـێشـوو گردبووبوونه‌وه.