سوڵحی عەشائیری جێگای بەیاسا لێژ کردووە – Denegkan\nbyئه‌رده‌لان عه‌بدوڵڵا\tAugust 3, 2012\tگشتی\nلەپاش ڕاپەڕینەوە دیاردەیەکی ترسناک لە کوردستاندا تەشەنەی کردووە، ئەویش ( سوڵحی عەشائیرییە). ڕۆژ لە دوای ڕۆژیش ئەم دیاردە خراپە بەرەو هەڵکشاند دەڕوات ، بەشێوەیەک کە وایکردووە هیچ دەرفەتێکی بۆ یاسا و دادگا نەهێشتۆتەوە. دیارە یاسا و دادگا ، بە دوو هێمای گرینگ و پڕ بایەخی کۆمەڵگەی مەدەنی وپێشكەوتنی کۆمەڵگا دێنە ژماردن. بیرمەندی گەورەی فەرەنسی ( شارل دی مۆنتسکیۆ.1689/1755) لە کتێبە بەناوبانگەکەیدا ( رۆحی یاساکان ،Lois des Esprit) دەڵێت : ” یەکێک لە پێویستییەکانی بوون ئەوەیە دەبێ لەگەڵ خەڵکی تردا پەیوەندیی هەبێت، کەواتە بەهۆی بوونی پەیوەندی ، پێویستیی هاتنە ئارای یاسا خۆی دەنوێنێت.*” واتە پەیوەندیکردن بە یەکترییەوە مەرجی بنەڕەتی بوونی مرۆڤە، لەهەمانکاتیشدا بۆ دروستبوونی ئەم پەیوەندییەش یاساکان زەروورییە.\nدیارە هەر کۆمەڵگەیەک بەپێی پێداویستیی و بەرژەوەندییەکانی خۆی یاسا دادەرێژێت. لێ هیچ کۆمەڵگەیەکیش بەبێ بوونی یاسا ناتوانێت بەردەوامی بە ژیانی خۆی بدات . یاسا ئەو قەڵا پۆڵایینەیە کە کۆمەڵگەکان لە پشێویی و لەناوچوون و شەڕو ئاژاوە دەپارێزێت . گەر یاسایەک نەبێت ، پەیوەندییەکانی تاک بە کۆمەڵەوە ببەستێتەوە، ئەوا ژیان بوونی نییە. بەڵام کێشەکە لەوەدایە ، کە زۆر لە کۆمەڵگا رۆژهەڵاتییەکان بەتایبەتی ئەوانەی کەلەڕووی ئابووریی و سیاسییەوە زۆر دواکەوتوون ، ڕووبەڕوی کێشەیەکی گەورەبوونەتەوە، ئەویش شەڕی نێوان دەسەڵاتی یاسا و دەسەڵاتی نەریتە . بیرمەنید گەورەی عێراقی ( عەلی وەردی) زۆر بە جوانی باسی ئەم کێشەیەی کردووە بەتایبەتی لە کتێبی ( کەسایەتی تاکی عێراقی). ئەو پێی وایە کە تاکی عێراقی لە نێوان بەرداشی مەدەنییەت و خێڵ دا گیرییخواردووە، ئەمەش تووشی حالەتێکی دەروونی کردووە کە ناوی ( دووفاقیی کەسایەتیی عێراقی) لێناوە. بەڵام ئەمرۆ ئێمەی کوردیش تووشی هەمان گرێ بووین. لەکاتێکدا کە سەریی زمان و بنی زمانی ( سیاسیی ، رۆژنامەنووس، نووسەر، مامۆستا،،،هتد) دەگریت ، باسی سەروەریی یاسا و حوکمی دادگا دەکەن ، لێ رۆژانەش خۆیان دژی ئەم قسەی خۆیان دەوەستنەوە. ئەمڕۆ وای لێهاتووە کەبۆ هەموو کێشەکان ، خەڵکی پشتییان لە یاسا و دادگا کردووەو ڕوویان لە ( سوڵحی عەشائیری) کردووە. بۆ تاوانەکانی ( کوشتن ، رووداوەکانی هاتووچۆ، دزی ، شەڕی دووخێزان ، شەڕی ژن و مێرد،،،هتد) . وای لێهاتووە هەموو کێشەکان تەنها بە سوڵحی عەشائیری چارەسەر دەکرێت. بەتایبەتی لە ڕووداوەکانی هاتۆچۆدا ، سەیردەکەیت کەسێک بە ئۆتۆمبیلەکەی لە کەسێک دەدات و دەیکوژێت یان بە خەستی برینداری دەکات ، پاش ماوەیەک کۆمەڵێک پیاو دەخاتە پێش خۆیی دەچێت بۆ ماڵی قووربانییەکە ، بۆ ئەوەی سوڵحی عەشائیریی بکەن . پارادۆکس لەوەدایە ، خەڵکانێکی زۆر، بە سەرخۆشیی ئۆتۆمبیل لێدەخورن و یەکێک دەکوژن ، یان بە دەمانچە کەسێک دەکوژێت ، کەچی دەڵێن ئەمە ( قەزا و قەدەرە!!) . هەرچی تاوانەکانە لەژێر پەردەی ( قەزا وقەدەر) بە سوڵحی عەشائیری “پینەیان ” بۆ دەکرێت. لەو ماوەیەدا گوێم لێ بوو دکتۆرێک بەهەڵە نەشتەرگەرییەکی بۆ نەخۆشێک کردبوو، لەجیاتی دکتۆرەکە بگیرێت، یەکسەر چوو بوو بۆ ماڵی کابراو بە چەند دەفتەرێک سوڵحی لەگەڵ کردن . کێشەی ( سوڵحی عەشائیریی) لە دوولاوە زەرەری بۆ کۆمەڵگە هەیە . یەکەمییان : رێز نەگرتن لە یاسا و پێشێلکردنی سەروەریی یاسا، کەئەمەش نیشانەیەکی خراپە بۆ مۆدێرنە و کۆمەڵگەی مەدەنی . دووەم : خورادنی مافی هاوڵاتییانی تر یان ( حق العام). کاتێک قووربانییەک لە کەسێکی تاوانبار خۆش دەبێت ، لەهەموو جیهاندا شتێک هەیە پیی دەڵێن مافی گشتی . یاسا بۆ پاراستنی هاوڵاتییان و کۆمەڵگە لەو کەسە خراپانە ، ئەو کەسانە ئازاد ناکات و لێیان خۆش نابێت . کاتێک ( دکتۆرێکی ساختەچی نەخۆشێک دەکوژێت ، یان شۆڤێرێکی سەرخۆش کەسێک سەقەت دەکات یان دەیکوژێت ، یان کەسێک بە دەمانچە کەسێکی تر دەکوژێت ) ، ئەم جۆرە کەسانە گەر سزا نەدرێن ، ئەوا جارێکی تر هەمان تاوان بەرامبەر خەڵکی تر دەکەنەوە. هەربۆیە پێویستە دەوڵەت ئەم کەسانە سزا بدات و کۆمەڵگە لەم کەسە تاوانبارانە بپارێزێت.\nکێشەکە لە کوردستاندا ئەوەیە ، کە حکومەت هەموو کێشەکانی بۆ خەڵکی بەجێهێشتووە، ئەوان بەکەسی تاوانبار دەڵێن ( گەر قووربانی لێت خۆش بێت ، ئێمە تۆ ئازاد دەکەین ، یان سزایەکی زۆر کەمی بۆ دەبڕنەوە کە بە پارە قەرەبوو دەکرێتەوەو ئەو کەسە زیندان نابینێت.) . ئەمەش کێشەیەکی گەورەی بۆ خەڵکی دروستکردووە، چونکە گەر لێی خۆش نەبن ، ئەوا دەبێتە دوژمنایەتی . گەر لێشی خۆش بن ئەوا مافی خەڵکی تر دەخۆن ،چونکە ئەو تاوانبارانە جارێکی تر لەسەر هەڵەی خۆیان بەردەوام دەبن . لەهەمووشی خراپتر ئەمڕۆ هەردوو حیزبە دەسەڵاتدارەکە ( مەکتەبی کۆمەڵایەتی ) یان هەیە، کەکاری ئەم مەکتەبانە ( سوڵحی عەشائیرییە) . کەئەمەش خۆی لەخۆیدا سووکایەتییەکی گەورەییە بۆ یاسا و سەروەریی یاسا لە کوردستاندا. چونکە ئەم مەکتەبانە کاری ( دادگا ودادوەر ) دەکەن ، کەئەمەش دژی بیری دیموکراسیی و کۆمەڵگەی مەدەنی و مۆدێرنەیە. گەر وابێت بۆچی یاسا و پارێزەرو دادگا و دادوەر دادەنرێت؟! ، کەواتە ئێمە پێویستییمان بەم شتانە نییە ، ئەوا مەکتەبی کۆمەڵایەتی هەموو کێشەکانی کۆمەڵگە چارەسەر دەکات. هەر بۆیە هیوادارم لە هەردوو حیزبی دەسەڵات ، کەئەم دوو مەکتەبە هەڵوەشێنێتەوە ، چونکە دژی سەروەری یاسا و دادگاییە. لەهەمانکاتیشدا داواکارم لە حکومەتی کوردستان، کە سنوورێک بۆ ( سوڵحی عەشائیری ) دابنێت ، چونکە ئەمە سووکایەتییەکی گەورەییە بۆ حکومەت و ، لەهەمانکاتیشدا مافی هاوڵاتییانیش دەخورێت . گەر وابڕوات ئەوا کەس لەسەر تاوانی ( کوشتن یان بریندارکردنی خەڵکی تر) سزا نادرێت و ، کۆمەڵگەیەکیش سزای کەسە تاوانبارەکان نەدات ، ناتوانێت ژیانێکی ئاسوودە و ئارامی و ئاسایش بۆ هاوڵاتییانی دابین بکات. لەهەمانکاتیشدا تکام لە میدیاکان ئەوەیە ، کە تیشک بخەنە سەر ئەم کێشە گەورەییە ، چونکە زەرەری بۆ هەموومان هەیە .\n*مۆنتسکیۆ. رۆحی یاساکان . وەرگێرانی : ئیدریس شێخ شەرەفی . چاپی دووەم . دەزگای وەرگێران . هەولێر. لاپەرە65\nPrevious كتێبی (ئه‌ستێره گه‌شه‌كان) وه‌ك نمونه كتێبێكی پڕ كه‌موكورتی\nNext خالقی و سالار نابنه هه‌ولێریی و سلێمانی


ANF | کاڵکان: بەرپرسی رێککەوتنی ئەمریکا و دەوڵەتی تورک و پەدەکە تێکچوو\nدوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە وتی، " سەرکێشی رێککەوتنی ئەمریکا و دەوڵەتی تورک و پەدەکە تێکچوو. ئێستا نۆرەی ئەردۆغانە. بۆ رزگارکردنی تەیب ئەردۆغان هەوڵ دەدرێت بەڕێوەبەرایەتی پەدەکە بخەنە جووڵەوە."\nدووشه‌ممه, 23 Nov 2020, 20:54\nدوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە بە بۆنەی ٤٢مین ساڵیادی دامەزراندنی پەکەکە بۆ رادیۆی دەنگی وڵات قسەی کرد.\n'پەکەکە ئێدی بزوتنەوەیەکی نیو سەدەیە'\nکاڵکان وتی، "ڕێپێوانی ڕێبەرتی ئێمە نیو سەدەیە بەردەوامە، لە ٥٠ ساڵەی خۆی نزیک دەبێتەوە. لە راستیدا مرۆڤ دەتوانێت بڵێت، پەکەکە بزوتنەوەیەکی نیو سەدەیە. رێبەر ئاپۆ دەیوت: بێگۆمان دامەزراندنی فەرمی پەکەکە گرنگە. هەروەها ساڵی فەرمی بە تێکۆشانێکی گەورە لەدژی سەختیەکان دەستیپێکردووە. بەڵام لە دامەزراندنی فەرمی زیاتر، قۆناغی ٥ ساڵەی بەر لەوە زۆر گرنگ و واتادارە`. پێویستە بە تایبەتی لەو قۆناغە تێبگەن. بۆچی؟ لەبەرئەوەی هەموو پێوانە و تایبەتمەندیەکانی پەکەکەی خوڵقاند و لەناو ئەو ٥ ساڵەدا خوڵقان. لەسەر بناغەی پەیوەندیەکانی رێبەر ئاپۆ لەگەڵ هاوڕێکانی، لەسەر بناغەی هەنگاو و ڕێپیوانی هاوبەشی ئەو کاتە دروست بوو."\nدوران کاڵکان بەم بۆنەیەوە ٤٢مین ساڵیادی دامەزراندنی پەکەکەی لە زیندانیان، گەلی کورد، هەموو کەسێک کە بەشدارە لە تێکۆشانی ئازادیدا پیرۆز کرد و هیوای سەرکەوتنی بۆ هەموو لایەک خواست و وتی، "لە کەسایەتی دوایین شەهیدی زیندانەکان سدقی بەکتاشدا، هەروەها شەهیدە قاڕەمانەکانی گەریلا، سەید رەزا، عەلیشێر کە ئەو سەردەمە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتەکەمان بوون و یڵماز دەرسیم ئەندامی دەستەی فەرماندەیی هەپەگە و فەرماندەی هەرێمی دەرسیم، بەڕێز و خۆشەویستیەوە یادی هەموو شەهیدانی ئازادی دەکەمەوە. بەڵێنمان کە ئامانجەکانیان لە ٤٣مین ساڵی دامەزرانی فەرمی پەکەکەدا جێبەجێ دەکەین و خاوەنداریی خۆمان بۆ یادەوەریەکانیان دووبارە دەکەینەوە."\nکاڵکان باسی ئەوەی کرد کە ئەوان وەک پارتی و گەل خاوەن بڕیارن و وتی، "ئێمە سوورن لەسەر ئەوەی بە فراوانتر دەست بە تێکۆشانی ٤٣مین ساڵ بکەین. لەسەر بناغەی هەنگاوی کاتی ئازادیە دەستپیدەکەین. ئێمە بە هەنگاوی بەرخۆدانی 'بەسە بۆ فاشیزم، داگیرکەری و گۆشەگیری، کاتی ئازادیە' لەسەر هێڵی بەرخۆدانی شۆرشگێری جەنگی حەفتانیندا دەست بە ٤٣مین ساڵی تێکۆشان دەکەین. ئاشکرایە کە لە ساڵی ٤٣میندا ئێمە فاشیزمی ئاکەپە و مەهەپە هەڵدەوەشێنین، سیستمی گۆشەگیری ئیمڕالی پارچە دەکەین، لەدژی هەرجۆرە داگیرکەریەک بەرخۆدان گەورە دەکەین. لەسەر ئەم بناغەیە لە چوارچێوەی ئازادی فیزیکی ڕێبەر ئاپۆدا بەدەستهێنانی ئازادی ئارمانجی سەرەکی ئێمەیە. لەسەر بناغەی هەنگوێکی بەم شێوەیەی شۆرشگێری و پلانبۆداڕێژراودا، ئێمە خاوەن بڕیاریکی گەورەین و بەم شێوەیە دەست بە ساڵی نوێی پارتەکەمان دەکەین، بە جۆش و خڕۆشێکی گەورەوە دەستپێدەکەین. ئامانجمان گەورەیە، تێکۆشانمان فرە لایەنەیە، ئاشکرایە کە ئێمە لە هەموو کاتێک زیاتر بە بەهێزی شەڕ دەکەین و سەردەکەوین.\n'ئێمە بووین بە گەل و بزوتنەوەیەک کە توانیمان داعش تێکبشکێنین و بەم شێوەیە جێگای خۆمان لە مێژوودا گرت`\nدوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە باسی تێکۆشان و بەرخۆدانی ٤٢مین ساڵ کرد و وتی، "پێویستە ببینرێت کە لە ٤٢مین ساڵی پارتەکەماندا دەستکەوتنی گەورە بەدەستهێنران. بە راستی دەستکەوتی مێژوویی، میراسێکی گەورە رادەستی ٤٣مین ساڵی تێکۆشان کرا. ئەگەر سەرنج بدەین، لەسەر بناغەی پیلانگێڕی نێودەوڵەتی لەسەر بناغەی رێککەوتنی ئەمریکا – دەوڵەتی تورک و پەدەکە پلان داڕێژران، هێرشە پلانبۆداڕێژراوەکان بۆ تەسفیەکردن و لەناوبردنی ڕێبەر ئاپۆ و پارتەکەمان پەکەکە یەک بە یەک پووچەڵکرانەوە. لە عەفرین تا خواکورک، لە سەرێکانی تا حەفتانین، ئەو بەرخۆدانەی کە لە ساڵەکانی ٢٠١٨، ٢٠١٩ و ٢٠٢٠دا بەرێوەبران، فاشیمزی ئاکەپە و مەهەپەی لە ڕیشەوە دەرهێنا. ئێمە بووینە گەل و بزوتنەوەیەک کە داعشمان تێکشکاند و بەم شێوەیە شوێنی خۆمان لە ناو مێژوودا گرت.\nکێ چی دەڵێت گرنگ نییە، تەڤگەری پەکەکە، گەلی کورد بووە هێزێک کە داعشی بەڵای مرۆڤایەتی، ئەو دڕندەیەی کە هەڕەشەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەلی کورد دەکرد، تێکشکاند. کەس ناتوانێت نکۆڵی لەوە بکات. ئێمە لە هەمانکاتدا گروپە چەتەکانی وەک ئۆسۆ، ئەلقاعدە و فاشیمزی ئاکەپە و مەهەپەمان لاواز کرد. دەزانرێت کە بەهۆی ئەو ڕووداوانەوە، لەبەر ئەم تێکۆشانە، لەبەرئەوەی دەستکەوتەکانی ئەوانمان پووچەڵکردەوە، بە تایبەتی لەناو چوار ساڵی دواییدا بە سەرکێشی و بەڕێوەبەرایەتی ترەمپ لەدژی ڕێبەری ئاپۆ و پارتەکەمان هێرشی زۆر گەورە ئەنجامدران. لە راستیدا پیلانگێڕی نێودەوڵەتی نوێکرایەوە. ئێمە دەزانین کە ترەمپ هەقارەتی لە ڕێبەر ئاپۆ کردووە. بۆ پەکەکەش وتی، لە داعش خراپترە. وتی لە مەیدانی شەڕ هەڵدێن و بەو شێوەیە قسەی نەشیاوی بە شەڕڤانانی ئازادی کرد کە داعشیان تێکشکاند.\nئاشکرایە کە ئەوەی سەیری پشت خۆشی ناکات و بە هەوڵێکی زۆر هەڵدێت کێیە. هەموو کەسێک دەیبینێت. هەوڵیدا هەموو شتێک بخاتە ئەستوی پەکەکە. لەسەر ئەم بناغەیە لە عەفرینەوە تا خواکورک و رۆژئاوا و باشووری کوردستان پشتگیری لە هەموو داگیرکەریەک کرد.\nلێرەدا ئامانج ئەوە بوو: ئەو دەستکەوتانە، کە ژنانی گەنجی کورد و پیاوانی گەلی کورد لە دژی داعش شەڕیانکرد و لەسەر هێڵی فیدایی بە هۆشمەندیی ئاپۆیی بەرخودانێکی پاڵەوانانەیان ئافراند، پێشکەشی هەندێکی دیکەیان بکەن. هەوڵیاندا هەندێکی پێشکەشی دەوڵەتی عێراق بکەن، هەندێکی پێشکەش فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە بکەن. لەم دواییانەشدا هەوڵ دەدەن بەشێکیشی پێشکەشی هاوکارییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) بکەن. گوایە لەسەر ئەو بنەمایە هێڵی رێبەرایەتی و رێکخستنی پەکەکە تاوەکو کۆتایی ساڵی ٢٠٢٠ پاکتاو دەکەن و لە ناوی دەبەن. بۆ ئەو ئامانجەش لە ساڵی ٢٠٢٠دا درێژە بە هێرشە بەرنامە بۆ داڕێژراوەکانی ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨ دا. جموجوڵی سەربازیی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) لە بەهاری ٢٠٢٠دا لە زینی وەرتێ، هەڵگورد، خنێرە، ئاڤاشین و حەفتانین پرۆسەیەک لەو پلانە بەرنامە بۆ دانراوە بوو. بەپێی ئەو زانیارییانەى بە دەستمان گەیشتون، ئەو قۆناغ و پرۆسەیە دەبوایە تاوەکو ئەیلول تەواو ببوایە. دەبوایە پەکەکە لە هەرێمەکانی پاراستنی مەدیا لەناو ببرایە و پاکتاو بکردرایە. بەو شێوەیە هەرێمەکانی پاراستنی مەدیا و رۆژئاوای کوردستان دەخرانە دەستی هاوپەیمانیی نێوان دەوڵەتی تورک و پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە). لە چوارچێوەى ئەو ئامانجەدا دەستیان بەو هێرشانە کرد و پێکەوە بوون. ئامانجی ئەوەش پاکتاوکردن و سڕینەوە و لەناوبردنی پەکەکە بوو. ئەوەشیان بە روون و ئاشکرا دەوت. پێش ئەوەى دەست بە هێرش بکەن، وەک ئەوەى بڵێن، خۆتان بە دەستەوە بدەن، نزیک دەبوونەوە. دەیانوت "ئەگەر خۆتان بە دەستەوە نەدەن لە ناو دەچن" و بەو شێوەیە هەڕەشەیان دەکرد.\nکاڵکان رایگەیاند، لە ساڵی ٤٢هەمین دا هێرشێکی بەو شێوەیەى ناوچەیی و جیهانی لە دژیان ئەنجامدرا و وەک گەل و بزووتنەوە لە دژی ئەو پاکتاوکارییە فاشیستییە هەمەلایەنەیە بەرەنگارییان کرد.\n"ترامپ رۆیشت، سەرەی ئەردۆغانە"\nدوران کاڵکان رایگەیاند، یەکێتیی هێزەکانی دوژمن و هێرشەکانیان لەو چوارچێوەیەدا بوو و وتی، "مرۆڤ دەتوانێت بڵێت، ئەو هێرشە پاکتاوکارییانە لە ئاستی نێونەتەوەیدا بەرفراوانترین هێرشی بەرنامە بۆ دانراو بوو. وەکو گەل و بزووتنەوە، بەرخودانمان لەسەر بنەمای ستراتیژیی شەڕی گەلی شۆڕشگێڕیی هەمەلایەنە گەیشتە ئەو ئاستە لە بەرخودان، کە وەک تەواوی مێژووی بەرخودانمان بوو. یانی هێرشەکان گەورە بوون. ئامانجی دوژمن لەناوبردن و پاکتاوکردن بوو. بەرخودان لە دژی ئەوە بە راستی بێ ئەمان و بێ هاوتا بوو. مێژوویی بوو. بەرخودانێکی گەورە ئەنجامدرا. پێش هەموو شتێک دەبێت ئەو راستییە ببینن. دەبێت ئێمە بە راستی و دروستی لەو بەرخودانە تێبگەین. هەم دەبێت ئەو هێرشەی دوژمن و هەمیش دەبێت لەو بەرخودانەی خۆمان بە راستی و دروستی تێبگەین و ئەنجامی راستی لێوەربگرین.\nئەنجامی چی بوو؟ فەرماندەییەک کە پلانی ئەو هێرشەی دڕاشتبوو، پیلانگێڕیی نێونەتەوەیی نوێکردەوە، پلانیان داناوە، کە تاوەکو کۆتایی ساڵی ٢٠٢٠ کۆتایی بە پەکەکە بهێنن، بەڵام خۆیان کۆتاییان پێهات و تێکشکان. لە هەڵبژاردندا تێکشکان، بەڕێوەبەریی هاوپەیمانیی پاکتاوکردن و لەناوبردن ئەمریکا – دەوڵەتی تورک و پەدەکە تێکشکان. ئێستا سەرەی تەیب ئەردۆغانە. هەوڵ دەدەن بۆ رزگارکردنی تەیب بەڕێوەبەریی ئێستای پەدەکە بخەنە جوڵە. هەوڵیاندا رێگری لە تێکشکاندنی بەڕێوەبەریی ترامپ بکەن، بەڵام نەیانتوانی. لە ناکاو جموجوڵی هێزە تایبەتەکانی پەدەکە بۆ گەمارۆدانی ناوچەکانی گەریلا دەستیپێکرد، جگە لە هەوڵ بۆ زرگارکردنی تەیب هیچ مانایەکی تری نییە. ئامانجیان رزگارکردنی ترامپ بوو، نەیانتوانی رزگاری بکەن. ئێستاش بۆ ئەوەى تەیب ئەردۆغان رزگار بکەن هێرش دەکەن، بەڵام ناتوانن ئەویش رزگار بکەن. ترامپ رۆیشت، سەرەی تەیبە. بێگومان ئەوان چەند تێکبشکێن کوردە نۆکەرەکانیش ئەوەندە لاواز دەبن.\nئێمە ئەگەر سەرنج بدەین: پلانی هێرشەکانی دوژمن پووچ دەبنەوە، بەڵام بزووتنەوەکەمان لە ١٢ی ئەیلول دا دەستی بە هەڵمەتی نوێی ئازادی و سەرکەوتن کرد. بۆ ئازادیی جەستەیی رێبەر ئاپۆ، بۆ کوردستانی ئازاد، تورکیا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دیموکراتیک دەستی بە بەرخودانێکی گەورەى شۆڕشگێڕی کرد. هەڵمەتی بەرخودانی شۆڕشگێڕیی گەورەی دەستپێکرد و بە ئامانجی سەرکەوتنی ستراتیژی ئێمە شەڕی گەلی شۆڕشگێڕی و رێبازی تێکۆشانی هەمەلایەنە، یەکگرتوانە، لە چوارپارچەى کوردستان و دەرەوەی وڵات لە خۆدا دەحەوێنێتەوە. نەک تەنها پلانەکانی دوژمن لەبەر یەکهەڵوەشان، بەڵام لەم دواییەشدا سیاسەت و عەقڵییەتی پاکتاوکەر – فاشیسیش تێکشکا، بەرخودانێکی هەڵمەتییانەى پلان بۆ دانراوی گەورە بۆ سەرکەوتنی تێکۆشانی ئازادیمان خستە رۆژەڤەوە. لە چوارچێوەی ئەو بەرخودانەدا لە هەموو گۆڕەپانەکاندا، لە چوارپارچەى کوردستاندا، گەلەکەمان، گەنجان، گەریلا و دۆستانمان و لە زیندانەکاندا بەرەنگاری و بەرخودانیان کرد.\n"ئێمە دەست بە ٤٣هەمین ساڵ دەکەین، ئێمە بە دڵنیاییەوە سەردەکەوین"\nلە هەر چوار لای جیهانەوە هەر کەس هەوڵ دەدات لە رێبەر ئاپۆ تێبگات. پارێزنامەکانی دەخوێننەوە. خاوەنداری لە راستیی رێبەرایەتیمان دەکەن. بەرخودانی هەڵمەتییانە بۆ ئازادیی جەستەیی رێبەر ئاپۆ دەستیپێکردووە و بە هەر چوار لای جیهاندا بڵاوبووەتەوە، وەرچەرخاوە بۆ بەرخودانی ئازادیی جیهانی و گەردوونی. ئەوانەى دەیانەوێت ئێمە لە ناو ببەن ئیرادەیان و پلانەکانیان تێکشکاوە، بەڵام بزووتنەوەکەمان بە هەڵمەتی گەورەی بەرخودان پێشوازیی لە ٤٢هەمین ساڵ کرد".\nکاڵکان رایگەیاند، ئەوەش دەبێتە هۆکاری ئەوە، کە زۆر زیاتر بە بەهێزی دەست بە ساڵی نوێی حیزب بکەین و وتی، "چۆن ٤ ساڵ لەوە پێش هێزی ئازادیی رۆژئاوا، بە پشتیوانیی گەلی کورد و مرۆڤایەتی، هەموو مرۆڤایەتیی لە هێرشی چەتە فاشیستەکانی داعش رزگارکرد، ئێستاش لە ٤٣هەمین ساڵی پەکەکەدا ئێمە دەمانەوێت فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە هەڵوەشێنینەوە، دیکتاتۆریی فاشیستی ئەردۆغان – باخچەلی تێکبشکێنین، گەلانی کوردستان و تورکیا، هەروەها گەلانی ناوچەکە و مۆڤایەتی لە هەڕەشە و هێرشی فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە رزگار بکەین. لەو بابەتەدا ئێمە بە بڕیار و پێداگرین. هەموو لێکدانەوەکان و ئامارەکان ئەوە نیشان دەدەن، کە ئێمە سەردەکەوین و ئەنجام بە دەست دەهێنین. بەو بانگەشەیەوە و بەو بڕیاردارییەوە ئێمە دەست بە ٤٣هەمین ساڵی پەکەکە دەکەین و بە دڵنیایەوە سەردەکەوین".


دەڕابەکەم هەڵدایەوە و یەکەمین تاڵی شەفەقی ئەو بەیانییە چاوەکانی پێ داخستم. خۆرێکی وا لەو مانگی یەکەدا، بەنرخترین دیاری بوو بۆ ڕۆژێکی نوێ.\nوەک هەمیشە یەکەمین دیمەن سەیری مێز و کورسییەکەی کۆستا کافێکەی بەرامبەر دوکانەکەمم کرد. ئەو مێز و کورسییەی ئەوەندە لەسەری دانیشتبووم ڕەنگی منیان گرتبوو.\nژنێکی قژسپی، تەنوورەیەکی سەوزی گوڵسوور و جووتێک قۆنەرەی سووری کلاسیک، ملبەرز و چاو مەیلەوسەوز و کڵاوێکی ڕەش لەسەری، کە زیاتر لە تابلۆیەکی مۆدیلیانی دەچوو. ڕۆژنامەیەکی گاردیانی ئەو ڕۆژەی بە دەستەوەیە و قاوەیەک و دۆنەتێک، لەسەر مێزەکەی.\nچوومە ژوورەوە، وەک هەر بەیانییەکی تر، زۆرینەی مێزەکان پڕن لە خەڵکانێک کە زۆر بە پەلە قسە دەکەن و کۆفییەکانیان دەخۆنەوە و لەسەر لێواری کورسییەکان دانیشتوون، ئەوان دەبێت پاش کەمێکی تر لەسەر کار بن.\nبە ناچاری دەبوو لەسەر کورسییە چۆڵەکەی سەر مێزەکەی خۆم، بەرامبەر ژنە تەنوورە سەوزەکە دابنیشم، یارمەتیم لێی خواست و دانیشتم و کتێبی یادەوەرییەکانی چارلی چاپلنم لەسەر مێزەکە دانا.\nچوومە شوێنی خزمەتگوزارییەکە و داوای چای-لاتێیەکم کرد، وەک هەمیشە خۆیان ڕاهاتوون بە پێکەنینەوە وتیان: "سەرەکەی پڕکەین لە دارچینی." "بەڵی بە دڵنیایییەوە."\nکۆفییەکم هێنا و دانیشتم، خانمەکە سەری هەڵبڕی و بە خەندەیەکەوە وتی: " ئەمڕۆ ڕۆژێکی خۆشە، من و تۆ بەختمان هەیە، مێزەکەمان لە بەردەم پەنجەرەکەیە و خۆرەکە لێمان دەدات". "بەڵێ بە دڵنیایییەوە، من هەموو بەیانییەک ئەمە شوێنمە، چونکە ئیش و ژیانم ڕێک بەرامبەر ئێرەیە، ئەو دەڕابە ڕەشەی بەرامبەرمان." ئەو پرسیی، لەوێیش دەژیت؟! بەڵێ، لەگەڵ هاوڕێیەکم سەرقاڵی کردنەوەی ئەم دوکانەین، ئیشێکی نوێیە، کاری پەتاتە بە شێوازی بەلجیکی و هۆڵەندی. سێ مانگە لێرەم و ئۆفیسێکمان دروست کردووە بۆ خۆمان، تا کارەکەمان تەواو دەبێت.\nخانم، کارەکەی پێ سەرنجڕاکێش بوو. هیوای سەرکەوتنی خواست و قوومێکی لە قاوەکەی دا، دواتر پرسیی دەتوانم بزانم ناوت چییە؟ بۆنا، من ناوم بڕوایە. خۆشحاڵم بەڕێز بڕوا، منیش ناوم ڕاندۆڵفە. خۆشحاڵم مادام ڕاندۆڵف چەرچڵ.\nبەڵێ، شەوی پێشوو، سەیری فیلمێکم کرد لە بارەی مادام کەلێتی ڕۆماننووسی فەڕەنسی، کە من زۆر سەرسامی ژیانیم، تۆیش زۆر لەو خانمە دەچیت، هەم ڕووخسار و هەم ستایلە کلاسیکییەکەی جلوبەرگت، کە بۆ من سەرنجڕاکێش و جوانە.\nمادام وتی: "سوپاست دەکەم، دڵخۆشت کردم. من کاتی خۆی دوو ڕۆمانیم خوێندووەتەوە، ئەوانیش (گەنمی سەوز و دەربەدەرەکە) چێژبەخش بوون. بەڵام دەبینم تۆ یادداشتەکانی چارلی دەخوێنیتەوە، ئەمەیش دیسان ڕێکەوتێکی سەیرە، ئەگەر هەندێ شت بزانیت، ئیتر پێم دەڵێیت، هانا چاپلن!"\n"چۆن؟ تێناگەم؟ تکایە بۆم ڕوون بکەرەوە." بە دەم پێکەنینێکی نەرمەوە وتی: "هانا چاپلن، دایکی چارلی چاپلن، پووری گەورەی دایکمە، زۆرینەی کاتەکانی هاوین هاتوون بۆ ماڵی نەنکم لێرە، ئیتر ئەو ڕۆژگارە دایکم دەبێتە یەکەم خۆشەویستی چارلی. واتە خاتوو مارگرێت یەکەمین کچە دڵداری چارلی بووە، بەڵام دایکم زۆر منداڵتر بووە، دوو ساڵ دواتر واز لە چارلی دەهێنێت، چونکە ئەوان زۆر هەژار بوون، بەس هاوینان لەگەڵ ماڵەوەیان دەهات بۆ ساوس ئێند و لەگەڵ دایکم بووە. دایکم دەیوت بە سێ مانگ جارێ پارەی پۆستێکی پێ بووە تا نامەیەکم بۆ بنێرێت. ئا، بیرم ناچێت لەناو خانەوادە و هاوڕێیانیشماندا هەمیشە دەیان وت دەبوو تۆ کچی چارلی بیت، چاو و قژ و دەمولوتم زۆر لەو دەچوو. هەتا لە قوتابخانە هەمیشە زۆر بە ئاسانی هاوڕێکانم و مامۆستاکانم دەخستە پێکەنین، جاری وا هەبوو بە تووڕەبوون و شەڕەکانم زیاتر پێدەکەنین، کە ئەوە منی شێت دەکرد. بۆ نا، لەوانەیە کچی ئەو بم، دایکیشم بە گومانەوە هەمیشە وەڵامی ئەمەی دەدامەوە." خاتوو ڕاندۆڵف بە پێکەنینێکی پڕ لە گەڕانەوە بۆ ڕابردوو ئەم شایەتیەییەی لەسەر خۆی دا.\nبەڕاستی بەڕێز مادام چاپلنن؟ من بە دەم پێکەنینەوە پرسیم. ئەویش وتی: "بەڵێ. ئەوان زۆر هەژار بوون، لە لەندەن دەژیان، مێردی خاتوو هانا، باوکی چارلی، کەسێکی بەدمەست بوو، هەروەک باپیرم، بەڵام باپیرم دەوڵەمەندیش بووە، هەرچییەکیان هەبوو دەیان دا بە مەشرووب و قومار. لە ڕاستیدا پوورە هانا منداڵەکانی بەخێو دەکرد. پارەی سەفەرکردنیان نەبوو، هاوینان دەیهێنان بۆ ئێرە، بۆ ساوسئێند ئۆن سی. چونکە هەم سەر دەریایە و هەم نزیکی لەندەن و پارەیشیان نەدەدا بە ئوتێل، لە ژوورێکی ئێمەدا دەمانەوە، کە لە باخەکەماندا بوو. بەڵێ بەڕاستی دەتوانم پێت بڵێم تراژیدیای هەژاریی خێزانەکەیان، چارلیی کرد بە هونەرمەندێکی گەورەی کۆمیدیا. دایکم هەمیشە وای دەوت!"\n"دایکم دەیوت من منداڵتر بووم، چارلی لە من گەورەتر بوو. کە دواتر بوومە خۆشەویستی. لەگەڵ خوشک و براکەم زیاتر یاریی دەکرد. خۆیان دەدزییەوە و بەرەو کەناری دەریاکە دەڕۆیشتن. چارلی زۆر حەزی لەوە بوو گوێ لە دەنگی دەریاکە بگرێت و خۆیشی هاوار بکات، زۆر چێژی دەبینی لە هاوارکردن لەگەڵ دەنگی شەپۆلی دەریاکە."\nبە دەم گێڕانەوەی یادەوەرییەکانی دایکی، لە مۆبایلەکەیدا وێنەیەکی دایکی و چارلیی پیشان دام، لەناو کۆمەڵێک گەنجی خانەوادە و هاوڕێیانیاندا، هاوینێکی ساڵانی سەرەتایی سەدەی پێشو، لە کەناری دەریای ساوسئیند ئۆن سی، تۆپەکە لە ئاسمانە، زیاتر شێوەی لاکێشەیییە تا خڕ، دوو کەس خۆیان بۆ هەڵداوە، کچەکان عەزییان لە بەردایە، کوڕەکان شۆرت و تیشێرت، هەموو گیانیان قوڕە، کچێک کەوتووە و چارلی هەردوو دەستی گرتووە و هەڵی دەستێنێتەوە، خاتوو ڕاندۆڵف بە پەنجە باریک و لەرزۆکەکانی ئاماژەی کرد کە ئەوە خاتوو مارگرێتی دایکێتی، واتە یەکەمین خۆشەویستی چارلی چاپلن.\nسەرم هەڵبڕی لەسەر وێنەکە و وتم: "ئەمڕۆ ڕۆژێکی تەواو گرنگ و جوانە بۆم، خاتوو ڕاندۆڵف چاپلن، ئایا تۆ هەر لێرە دەژیت؟ دەتوانم هەر لێرە لەم کۆفی شۆپەدا بتبینمەوە؟" من پرسیارم کرد، چونکە دەمزانی زوو بەجێی دەهێڵم، لام گرنگ بوو هەلێکی تر دروست بکەم بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵیدا.\n"بەڵێ لێرە دەژیم، ماوەیەک لە لەندەن، بەڵام وا دە ساڵ دەبێت جارێکی تر بە یادی مناڵی و یادەوەرییەکانم لەگەڵ دایکم و خانەوادەکەم، لێرە دەژیم. زۆرینەی ڕۆژەکان دێمە ئێرە، چونکە بەیانیان هەر خۆمم و وزە و تاقەتی نانخواردنی تەنیام نییە. وحەزم لەم جموجۆڵ و قسەکردن و سەرقاڵییەی ناو کۆفی شۆپەکانە. من بۆ خوێندنەوە حەزم لە قەرەباڵغییە نەک تەنیایی و بێدەنگی، چونکە ئێمەی پیر بۆ خۆی زۆرینەی کاتەکانمان لە تەنیایی و بێدەنگیدا دەژین." خاتو چاپلن، وای وت.\nزەنگی تەلەفۆنەکەم لێی دا، ئەو کارەباچییە بوو، کە بڕیارە بێت هەندێ کاری کارەباییم بۆ بکات. وتی پاش نیو کاتژمێری تر لای من دەبێت.\nبە خاتوو ڕاندۆڵفم وت کە من دەبێت نیو کاتژمێری تر بڕۆم، بەڵام لام گرنگە زیاتر قسە بکەین، چیرۆکی ئەو بۆ من سەرنجڕاکێشە، وتم ئەگەر پێی خۆش بو ڕاپۆرتێک لە بارەی ئەوەوە دەنووسم بۆ ڕۆژنامەکانی کوردستان. ئەو خۆشحاڵ بوو، دیار بوو تازە بە تازە لەگەڵ ناوی داعش و سەربڕیندا، ناوی کورد و ژنی کوردی وەک پاڵەوان بیستبوو.\n"ئەگەر ژیان وەک خۆی مایەوە و توانیمان یەک ببینینەوە، ئەوا خۆشحاڵ دەبم گفتوگۆ بکەین، چونکە بە پێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی گاردیانی ئەمڕۆ، حکومەت بە تەمایە لە هەفتەی داهاتووەوە هاتنەدەرەوە لە پیرەکان قەدەغە بکات، نەک هەر ئەوەندە بەڵکوو قاوەخانەکان دابخەن، لەوانەیە هەر وەک ئیتاڵیا هەموو شتێک دابخەن." ڕاندۆڵف بە دەم دواقوومی قاوەکەیەوە وای وت.\n"خاتوونی بەڕێز، من هیوادارم وا نەبێت، ئەگەر ببێت تەنها بۆ پیرەکان نییە، پێویستە هەموومان خۆمان بپارێزین، هەواڵەکانی ئیتاڵیا خۆش نین و ڕۆژانە خەڵک زۆر دەمرن."\n"بەڵێ ڕاست دەکەیت بەڕێز بڕوا، بەڵام بابەتی پیرەکان تەنها ئەم ڤایرۆسە نییە، ئەم ڤایرۆسە من دوو هەفتەیە ناویم بیستووە، بەس تۆ سەیر بکە، لەوەتەی خانەنشین بووم هەست دەکەم پیرەکان ڕۆژ بە ڕۆژ دەبن بە بارێکی قورس بەسەر ئەم ژیانەوە، جاران خەڵک کاتی هەبوو بۆ پشوو، پێویستی بە چیرۆک و گێڕانەوەی پیرەکان بوو، پیرەکان دەبوون بە گەرمکەرەوەی کۆبوونەوەی خێزانەکان، ئێستا خەڵک وەک برغوویەک بە مەکینەیەکی گەورەوە تا ژەنگ دەکەن و فڕێ دەدرێن وەک ئێمە کار دەکەن. ئەی تۆ نەتبیستووە دەڵێن وڵاتە زلهێزەکان بە شوێن ئەستێرەیەکی بێکەڵکدا دەگەڕێن بۆ پیرەکان، یان ئەوانەی ناتوانن باش کار بکەن فڕێیان دەدەنە ئەوێ، ئەم ئەستێرەیە بووە بە کارگەیەکی گەورە، بەڵێ لەم کارگە گەورەیەدا شوێنێک نییە بۆ پیرەکان!"\nبە دەنگی بەرز پێکەنی و وتی: "بڕوام پێ بکە دەمێکە بڕوام بە چەپ و ڕاست لە شۆفێریکردنیشدا نەماوە نەک سیاسەت. ساڵانێکیشە لە ماڵەکەمدا بێجگە لە ڕادیۆیەکی کۆن تیڤیم نییە. پشیلەیەکم هەیە زۆر سوودبەخشترە بۆ ژیانم لە بۆریس جۆنسن یان کۆربن."\nبینیم لە بەردەم دوکانەکەم، کارەباچییەکە وەستاوە، بە پەلە کتێبەکەم هەڵگرت و ڕووخسەتم لە خاتوو ڕاندۆڵف خواست. بە هیوای یەکبینینەوەی زوو لە قاوەخانەکە چوومە دەرەوە.\nدەڕابەکەم هەڵدایەوە، بەڵام کارەباچییەکە زۆر سەرقاڵ بوو، تەلەفونی زۆر بۆ دەهات و کاری زۆر بوو، پەیژەی بیر چووبوو، داوای لێبووردنی کرد و چوو پەیژە بێنێت، دراوسێکەم دوو کوڕی میسڕی بوون، لە ئیخوانەکانی میسڕ بوون کە دوای کودەتاکەی سیسی، هەڵاتبوون. قورئانێک بە دەنگێکی میسڕیی خۆش ئیش دەکات، لێی پرسیم: براکەم تۆ بڕوات بەم ڤایرۆس و شتە هەیە؟ منیش وتم: زانیاریم زۆر نییە، بەڵام ئەمە شتێکی دووبارەیە و لە ژیانی مرۆڤدا چەندجارێک دروست بووە. ئەو کە ناوی ئیسام بوو، وتی: براکەم بڕوا بکە ئەمە سزای خودایە بۆ ئەم بێبڕوا پیس و چەپەڵانە، بزانە موسڵمانان دەگرێتەوە، ئەم شەمشەمە کوێرە خۆرانە دەکوژێت. من دەبوو بڕۆمە ژوورەوە. بە کورتی وەڵامم دایەوە و وتم با چاوەڕێ بین، بزانین چی ڕوو دەدات!\nچوومە ژوورەوە و هاوار بەرز بووەوە، بینیم سێ کەس کە وەک ئاسایش لە کۆگای گەورەی جلوبەرگی پرای مارک کار دەکەن شوێن گەنجێکی شڕۆڵە کەوتوون، بەرەو ڕووی ئێمە. لە هەمان کاتدا بینیم خاتو ڕاندۆڵف لە فلکەکەیدا وەستاوە بپەڕێتەوە، دەستەکانی لە گیرفانی. دوو پیاوە میسڕییەکەی دراوسێم چوونە سەر شەقامەکە تا نەهێڵن ڕابکات، بەڵام پێش ئەوەی بگەنە ئێمە یەکێک لە ئاسایشەکان خۆی کێشا بە خاتوو ڕاندۆڵفدا، بینیم کەوت و زرمەی سەری هات، بەر ئەو ئاسنە کەوت، کە وەک ڕێگرێک دایان ناوە تا ئۆتۆمبێل بەرەو خوارەوە بۆ سەر دەریاکە نەڕوات، کە بەس بۆ پێڕۆیشتنی گەشتیارانە. من ڕامکرد، خەڵکێکی تریش لەگەڵ من، پێکەوە گەیشتینە سەری، سێ پاڵەوانەکە تازە لە دوورەوە دەیان وت چی بووە و دەهاتن بەرەو ئێمە. کچێکی گەنج بە ملپێچەکەی خوێنی سەری دەسڕێت و خاتوون هیچ قسەیەک ناکات، پاش کەمێک ئەمبوڵانس و پۆلیس هاتن. پۆلیس دەستی کرد بە لێکۆڵینەوە و لە ئەمبوڵانسەکەدا سەرقاڵی چارەسەری ڕاندۆڵفن، بەڵام هەر زوو گوێم لێ بو یەکیان وتی:" بەداخەوە بۆ ئەم ژنە، پیر بووە و بەرگەی نەگرتووە، بۆیە مردووە."\nپۆلیس، ئاسایشەکانی کۆگاکەی دەستگیر کرد، یەکیان بە پۆلیسی وت: "گەنجێکی ڕۆمانی بوو، جووتێ گۆرەویی دزی." کەسێکیش وتی: "وڵاتەکەمان پڕ بووە لە دز و لە-برسا-مردوو، ئەمانە دەبێت بە زوویی دەرکرێن."\nتێبینی: پاش ماوەیەک هەموو شووێنێک داخرا و هەموان کەرەنتینە کراین هەتا ئێستایش، دوای چل ڕۆژ، وەک یادێک بۆ خاتوو ڕاندۆڵف، ئەم ڕاپۆرتەم نووسی و ناردم بۆ ڕۆژنامەیەک لە کوردستان. سەرنووسەرەکەی کە هاوڕێمە، بە پێکەنینەوە بۆی نووسیبووم: کوڕی باش، ئەڵێیت لەوەتەی لەو وڵاتەی ڕاپۆرت و کاری میدیاییت بیر چووەتەوە. برا، تۆ خەوت بۆ ئێمە نووسیوە نەک ڕاپۆرت. خوا لەو خاتوونە خۆش بێت، بەڵام ئیمە ناتوانین لە یاساکانی نووسینی ڕۆژنامەگەری لا بدەین.


پڵنگێکی سپی لە هیندستانەوە |\nHome گشتی فەرهەنگ پڵنگێکی سپی لە هیندستانەوە\non: نیسان 08, 2017 In: فەرهەنگ\nئارەڤند ئەدیگا هاوڕێی تۆیە\n״پڵنگە سپییەکە״ ناوی یەکەمین ڕۆمانی ئارەڤند ئەدیگایە، کە نووسەرێکی هیندی-ئوستورالییە. ئەو بەم ڕۆمانە، خەڵاتی ئەدەبیی مەن بووکەری بۆ ساڵی ٢٠٠٨ بردەوە. ئەدیگا، لە ڕۆمانی ״پڵنگە سپییەکە״دا پەرژاوەتە سەر ئەو درزە قووڵەی لە نێوان دەوڵەمەندان و هەژاراندا هەیە و پێشی وایە ئەوە گرینگترین بابەتە لە هیندستاندا بوونی هەبێت. کۆی ڕۆمانەکەیشی بە هەوڵێک بۆ بەیانکردنی دەنگی چینی مەزنی پلەنزمی کۆمەڵگەی وڵاتەکەی دەزانێت.\nڕۆمانی ״پڵنگە سپییەکە״ چیرۆکی کوڕیژگەیەکی گوندیی بە ناوی ״بالرام هاکڤای״ دەگێڕێتەوە، کە باوکی ساڵان گالیسکەکێش بووە، بەڵام ئەو لە بری ئەوەی ڕێی باوکی درێژە پێ بدات، دەببێتە شۆفێری تایبەتی پیاوێکی دەوڵەمەند. ئەو پاش ئەوەی کۆچ دەکات بۆ دەهلی نیو، خانەوادەکەی دەکات بە قوربانیی ئامانج و خەونە شەخسییەکانی. بالرام سەرەنجام بە جۆرێک لە گەندەڵی و فەساد و دۆرزنیدا ڕۆ دەچێت، کە دەبێتە کەسێکی تاواناکار و پڕوپووچ.\nئارەڤند ئەدیگا، لە نووسەرە هەرە تازەکانی جیهانە و لە چلەکانی تەمەنیدایە. ئەو ٢٣ـی ئۆکتۆبەری ١٩٧٣ لە هیند لە دایک بووە. لە ئوستورالیا گەورە بووە و لە ئێستادا لە بۆمبای دەژی. ئەو لە زانکۆکانی کۆڵۆمبیا و ئۆکسفۆرد خوێندوویەتی و ڕۆژنامەنووسی کۆنی گۆڤاری ״تایم״ بووە لە هیندستان.\nڕۆمانی ״پڵنگە سپییەکە״ لە یەک کاتدا، لە بەریتانیا و هیندستانیشدا، لە ساڵی ٢٠٠٨ـدا، بڵاو بووەوە.\nئارەڤند ئەدیگا، لە ڕووی تەمەنەوە، دووەم نووسەری لاوە کە تاوەکوو ئێستا توانبێتی خەڵاتی مەن بووکەر وەربگرێت. ئەو لە کاتی بردنەوەی خەڵاتەکەدا ٣٣ ساڵی بوو. بێن ئەکری، لە ١٩٩١ـدا بۆ ڕۆمانی ״ڕێگای قاتی״ ئەم خەڵاتەی بردەوە و ٣٢ ساڵی بوو.\nمایکل پۆرتیلۆ، کە لە کاتی براوەبوونی ڕۆمانی ״پڵنگە سپییەکە״دا، سەرۆکی کۆمیتەی داوەرانی مەن بووکەر بووە، گوتوویەتی: ״ئەم ڕۆمانە خۆی لە مەکبێسەوە نزیک دەکاتەوە. داوەران بۆیە ئەم ڕۆمانەیان هەڵبژارد، چونکە هەم شۆکت دەکات هەم سەرگەرم.״\nئارەڤند ئەدیگا سەبارەت بە ״پڵنگە سپییەکە״ دەڵێت: ״ڕۆمانەکەم لێونلێوە لە توندوتیژی. من باسی مرۆڤگەلێک دەکەم، کاتێک ئێوە سەفەر دەکەن بۆ هیندستان، ئەوان دەبینن.״\nئارەڤند ئەدیگا، بە تەنزەوە سەبارەت بەوەی کە بڕی پارەی خەڵاتەکەی چی لێ کردووە، ئاماژەی بەوە داوە کە بەر لە هەر شتێک دەبوو بە دوای بانکێکدا بگەڕێم تا پارەکەمی لێ دابنێم. دیارە ئاماژەی تەنزئامێزی نووسەر بۆ قەیرانی داراییی ئەو وڵاتەیە.\nئەم ڕۆمانە لە لایەن شلێر ڕەشیدەوە لە زمانی ئینگلیزییەوە کراوە بە کوردی و چاپ و بڵاو بووەتەوە.


هێرش حسێن کە جوتیارێکى کوردى خەڵکى گوندى مامەى سەربە قەزاى دوبزە، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"عەرەبە هاوردەکانبەنهێنى دەڕاسەیان بردۆتە نێو زەویەکەم و خەلەو خەرمانەکەیان دروێنە کردووم."\nوتیشى"ئەو دانەوێڵەى عەرەبەکان بردوویانە بە نزیکەى 90 تۆن مەزەندە دەکرێت."\nبەپێى وتەى هێرش ى جوتیار، ساڵى 2003 کاتێک بەعس رووخاوە و گەڕاونەتەوە سەر زەویەکانیان، رێگەیان بەعەرەبە هاوردەکان داوە و بەروبوومى ئەو ساڵەى خۆیان چنیوەتەوە، وتى"کەچى ئێستا بێ ئاگادارى ئێمە، خەلەکانیان درەو کردووین و بەروبوومى ئەمساڵیان بردووین."\nچنینەوەى بەروبوومى جوتیارە کوردەکان ، لەکاتێکدایە چەند رۆژێک لەمەوبەر ژمارەیەک عەرەبى هاوردە بەچەکەوە رۆیشتنە سەر گوندى پەڵکانەى سەر ناحیەى سەرگەڕان و هەوڵى دەرکردنى کوردەکانیان دا، بەڵام دواتر پەرلەمانتارانى عێراق چوونە خەت و دۆخەکەیان هێور کردەوە.\nمەریوان نادر یەکێک لەنوێنەرانى کەرکوک لەپەرلەمانى عێراق، بەدەنگى ئەمەریکاى وت"ئێمە تەنها دۆخەکەمان هێور کردەوە و نەمانهێشت شەڕ ڕووبدات، ئەگینا کێشەکان وەک خۆیان ماونەتەوە و پێویستیان بەچارەسەرى ریشەیى هەیە."\nکێشەى نێوان جوتیارە کورد و عەرەبەکانى کەرکوک ڕەهەندى سیاسى هەیە و حیزبە کوردى و عەرەبیەکانیش لە پشت مەسەلەکەوەن، بۆیە چارەسەرکردنى ئاسان نیە.


زانیارى له‌سه‌ر خۆكوشتنى ئه‌و گه‌نجه‌ى سلێمانى\n:: PM:07:15:01/01/2022 \nشه‌وى رابردوو، له سلێمانى گه‌نجێكى /ته‌مه‌ن 22/ساڵ كه خوێندكارى زانكۆیه خۆى كوشت و تا ئێسته پۆلیس هیچ زانیارییه‌كى له‌باره‌ى ته‌رمه‌كه له ماڵباته‌كه‌ى نه‌داوه.\n"كاكه جوان" ناوى ئه‌و گه‌نجه /ته‌مه‌ن 22/ساڵه‌یه، دره‌نگانى شه‌وى رابردوو له ژووره‌كه‌ى خۆى ته‌رمه‌كه‌ى دۆزرایه‌وه. هه‌ندێك له كه‌سوكاره‌كه‌ى ده‌ڵێن، خۆى كوشتووه، به‌ڵام هیچ ئاسه‌وارێكى پێوه دیار نه‌بووه.\nخاڵۆزایه‌كى كاكه‌جوان، بۆ "وشه" گوتى، كاتێك له میواندارى بوون و له‌كاتى گه‌ڕانه‌وه‌دا ته‌رمى كاكه‌جوان له‌سه‌ر پلیكانه‌ى ژووره‌كه‌ى كه‌وتووه.\nئه‌و ده‌ڵێ، هیچ ئاسه‌وارێكى خۆكوشتن نه‌بووه، به‌ڵام له ژووره‌كه‌یدا په‌تێك دۆزراوه‌ته‌وه. هه‌روه‌ك دووپاتى له‌وه كرده‌وه كه هێشتا پۆلیس هیچ زانیارییه‌كان نه‌داوه و شوێنه په‌نجه‌كانیان بردووه بۆ لێكۆڵینه‌وه.\nله‌باره‌ى ئه‌وه‌ى كه ئه‌و گه‌نجه به‌هۆى نه‌بوونى خۆى كوشتبێ. ئه‌و خاڵۆزایه‌ی گوتى، نه‌خێر، دۆخى ئابووریان ناوه‌نده و خۆیشى خوێندكارى زانكۆیه و ئۆتۆمبێلى خۆی هه‌یه، بۆیه ئه‌وه‌ى باس ده‌كرێ راست نییه.\nئێسته ماڵباتى كاكه‌جوان چاوه‌ڕوانى پۆلیس ده‌كه‌ن تا دڵنیایان بكه‌نه‌وه كه كاكه‌جوان بۆچى چۆن خۆى كوشتووه و چى هۆكار بووه.


كوردستان لەبەردەم شاڵاوی خێڵەكانی ئاسیای ناوەڕاست و ئەورووپادا\nكه‌یوان ئازاد 04/07/2021\nجوگرافیاناسان و زانایانی زەویناسى، بەوە گەیشتوون كە لە سەردەمی بلایستۆسین (سەردەمی بەستەڵەكی چوارەم)دا، تەوژمێكی سەرما هەردوو نیوەگۆی سەروو و خوارووی زەویی گرتەوە. ناوچەكانى باكوور و ناوەڕاستی كیشوەرەكانی ئاسیا و ئەورووپا و ئەمریكای باكوور وەك نموونە، بوونە ناوچەیەكی بەستەڵەك و سەهۆڵبەندان. ناوچە بیابانییەكانی ئەفریقا و ئاسیا و هەردوو ئەمریكاش بوونە ناوچەیەكی فێنك و دارستانی چڕ و مەڵبەندی ژیان.\nدوای تەواوبوونی سەردەمی بەستەڵەكی چوارەمیش، ناوچە سەهۆڵبەندانەكان، قۆناغ بە قۆناغ توانەوە و بوونە ئاو و لافاویان دروست كرد. هەروەها ئەو ناوچانەیش، كە مەڵبەندی ژیان بوون، بوونە بیابیانی گەورە و وشكایی و گژوگیای دڕكاوی و گەرم. ئەو ڕووداوانەش وایان كرد، دانیشتوانەكانیان كۆچ بكەن. كۆچەكەشیان بۆ ناوچەكانی ناوەڕاستی گۆى زەوی بوو، كە خاكی كوردستان بەشێك بوو لێى. بەو ڕووداوەش خاكی كوردستان، كە بەشێك بوو لە ناوچەكانى ناوەڕاستى گۆى زەوی، بووە مەڵبەندێكی نوێی ژیان و ئاوەدانى.\nئەو ڕووداو و گۆڕانكارییانە لەكاتێكدا بوون، كە چەندین كۆمەڵ و پێكهاتەى جیاجیا و بە ناوی جیاجیا لە كوردستاندا خەریكی ژیانی ئاسایی خۆیان بوون. دواتر شاڵاوێكی كۆچڕەویی خەڵك لە كیشوەری ئەورووپا و ئاسیای ناوەڕاستەوە، ڕوویان لە كوردستان كرد.\nكۆمەڵى یەكەم لە كیشوەری ئەورووپاوە بە بانی ئانادۆڵ و كۆمەڵەی دووەمیش لە ئاسیای ناوەڕاست و بە زنجیرە چیای قەفقاسدا كۆچیان بۆ كوردستان كرد. هەردوولاشیان كۆمەڵێك خێڵی كۆچەری دواكەوتووی بتپەرست بوون، كە دۆخى سەختی ژیانیان و گۆڕانكارییەكانى ئاووهەوا، لە نیشتمانەكەی خۆیان كۆچی پێ كردبوون. هەردوو شەپۆلەكەش كەوتنە نێوان هەزارەى سێیەم بۆ دووەمى پێش زایین. ئامانجی هەمووشیان، گەیشتن بوو بە ناوچەیەكی ئارام و زەویی بەپیت، تا ژیانی خۆیان و خێزانەكانیان لەسەر دابین بكەن.\nلەنێو ئەواندا (چوار) كۆمەڵى سەرەكی دەركەوتن، كە كاریگەرییان لەسەر ژیانی دانیشتووانی كوردستان دروست كرد. ئەوانیش (ئیلامی، حیسی، سكیسی، كیمیری) بوون. (حیسی و ئیلامی) لە كیشوەری ئەورووپا و (سیكسی و كیمیری)ش لە ئاسیای ناوەڕاست كۆچیان كرد. هەریەك لەوانیش خاوەنی ئایین و باوەڕ و زمان و فەرهەنگ و كولتووری تایبەت بە خۆیان بوون.\nلەنێو ئەواندا، ئیلامییەكان كۆنترین كۆمەڵى ئەورووپایی بوون، لە سەرەتای هەزارەی سێیەمی پێش زایین ڕوویان لە خۆرهەڵاتى ناوەڕاست و خاكی كوردستان كرد. دواتر لەو مەڵبەندەی ئێستای خۆرهەڵاتى كوردستان و وڵاتى ئێران، كە بە (ئیلام) ناسراوە، نیشتەجێ بوون و لەگەڵ خەڵكى ڕەسەنى ناوچەكە تێكەڵ بوون. بەدوایدا حیسییەكان ڕوویان لە كوردستان كرد و سەرەتا لە بانى ئانادۆڵ نیشتەجێ بوون و دواتر بەرەو باشوور و باشوورى خۆرهەڵات هاتن، تا لە ڕێگای خاكی كوردستانەوە دەستیان گەیشتە شارى (بابل) و داگیریان كرد.\nهەرچیی (سیكسی و كیمیرییەكان) بوون، لە ئاسیای ناوەڕاستەوە بە زنجیرە چیای قەفقاسدا هاتنە خاكی كوردستان. هەردوو كۆمەڵەكەش دواى گەیشتنیان بە كوردستان، لە كۆچڕەوی نەوەستان، بەڵكوو بەشێك لەوان، تا وڵاتى شام و میسر ڕۆیشتن.\nهاتنی ئەو كۆمەڵانە لەپاڵ چەندین كۆمەڵى تر، هۆكارى كۆمەڵێك گۆڕانكاریی سیاسی و ئایینى و ئابووری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی بوون. ئەوەش دوای ئەوەى زمان و فەرهەنگ و كولتوورى ئەوان بەو ئایین و باوەڕ و دابونەریتی كۆمەڵایەتی و بنەما ئابوورییانەی هەیانبوو، لەگەڵ زمان و فەرهەنگ و كولتوور و دابونەریتى كۆمەڵایەتی و ئابووریی كوردستان لەیەكیان دا و دۆخێكی نوێیان هێنایە ئارا، كە دواتر دەركەوتنی چەندین كۆمەڵى نوێى لێ كەوتەوە، یەكێك لەوان كورد بوون.\nوەك ئەوەی ئیلامییەكان سەرباری دامەزراندنی دەوڵەتى خۆیان، كاریان لەسەر فراوانكردنى سنووری دەسەڵاتیان كرد و شاڵاوەكانیان بۆ سەر خاكی سۆمەر و ئەكەد چڕ كردەوە. لەو كارەشدا ئامانجیان هەبوو. لەلایەك بۆ فراوانكردنى سنووری دەسەڵاتیان و سوود لە داهات و سامانی زۆری ئەو ناوچانە وەربگرن، كە داگیریان كرد. لەلایەكی دیكەوە، بۆ ئەوەی سوود لە ئەزموون و دەوڵەتداریی ئەوان و لایەنە شارستانییەكانیان وەربگرن و بیخەنە خزمەت دەوڵەت و گەلەكەیان.\nحیسییەكانیش كاتێك دەستیان گەیشتە خاكی ئانادۆڵ و كوردستان، دەسەڵاتێكی سیاسییان دامەزراند، لەنێوان ساڵانى (1650- 700پ.ز) درێژەی كێشا، بەو دەسەڵاتەش كاریگەرییان كردە سەر چەندین لایەنی ژیانی سیاسی و ئایینى و ئابووری و فەرهەنگیی كوردستان.\nهەرچی سكیسـەكان بوون، لە هەرێمی ماننا نیشتەجێ بوون و میرنشینێكیان لەنزیك (ئاكباتانا) دامەزراند. پاشان بەرەو ناوچەكانی خۆرئاوا پێشڕەوییان كرد، تا شاری (سەقز)ى ئێستایان بەناوی (ساكس) بنیات نا.\nلە قۆناغی دواتریشدا دەستیان گەیشتنە شارەكانی (ئەربێلا- هەولێر) و (كرخا-كەركووك). دواى دەركەوتنى دەوڵەتی مادیش لە سەدەی حەوتەمی پێش زایین، كەوتنە ژێر دەسەڵات و قەڵمڕەوی مادەكان. دواتر كاریگەرییان كردە سەر باوەڕ و ئایینى دانیشتووانی كوردستان. بەتایبەت ئەو ڕێوڕەسمە ئایینى و قوربانییانەى پێشكەشى خوداكانیان لە پەرستگاكانیان دەكرد. لەگەڵ شارەزاییان لە بواری جادووگەرى و چارەسەری نەخۆشی لە ڕێگای جادووەوە. كیمرییەكانیش شانبەشانى سكیسەكان، درێژەیان بە ڕەوتى ژیان و شارستانی دا لە كوردستان و دەرەوەی خاكی كوردستان و تا ناوچەكانی شام و میسر پێشڕەوییان كرد.\nلێرەوە هاتنی ئەو كۆمەڵانە بۆ كوردستان و شاڵاو و هێرشەكانیان بۆ ناوچەكانی دەرەوەی كوردستانیش، زیاتر سوودی بە گەشەكردنى لایەنی شارستانیی ئەوان گەیاند. گەیشتە ئەوەی، تێكەڵبوونی ئەوان بە كۆمەڵگای كۆنى كوردستان و ئەو كۆمەڵانەی پێشتر تیشكمان خستە سەر، ڕۆڵیان لە تەواوكردنى پێكهاتەی نەژادی كوردستاندا بینی. هەر ئەو واقیعەش وای لە دەیان مێژوونووس و مرۆڤناس و كۆمەڵناس كرد، كە ڕیشەی دانیشتووانی كوردستان بۆ ڕەگەزی (هیندوئەورووپایی)، یان بە واتایەكی تر (ڕەگەزی ئاری) بگێڕنەوە.\nئامانج لەو ریشە نەژادییەش ئەوەبوو، كە (كورد) وەك نەتەوە، كاریگەریی ئەو خێڵ و كۆمەڵانەی كەوتە سەر كە لە ئاسیاى ناوەڕاست و ئەورووپاوە كۆچیان بۆ كوردستان كرد. خودى ئەوەش ڕووداوێكى ئاسایی و بەشێك بوو لە ڕەوتى مێژووى مرۆڤایەتی، كە بەپێى ئەو ڕەوتە، كۆمەڵێك كۆتاییان پێ بێت و كۆمەڵێكى دی بێنە سەر گۆڕەپانی سیاسی. وەك ئەوەی لێرە بەدوا ناوی كۆمەڵانى (سووئى، لۆلۆبی، گۆتى، كاشی، میتانی، نائیرى) بەرەو نەمان چوو و كۆمەڵى نوێ شوێنیان گرتنەوە و بوونە میراتگر و شوێنگرەوەی ئەو كۆمەڵانە، كە (كورد) یەكێك بوون لەو كۆمەڵانە.


ڕۆژهەڵاتی کوردستان.. پێنج حاڵەتی گومانلێکراوی کۆلێرا تۆمارکراون کە پێشتر لە هەرێمی کوردستان بوون\nلە پارێزگای سنەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێنج حاڵەتی گومانلێکراوی کۆلێرا تۆمارکران، کە سەرجەمیان لە هەرێمی کوردستان گەڕاونەتەوە و باری تەندروستیی یەکێکیان ناجێگیرە.\nفەرزام بیداپور جێگری سەرۆکی بەشی پزیشکیی زانکۆی سنە بە ئاژانسی ئیرنای ڕایگەیاند، ئەو پێنج حاڵەتەی گوماندەکرێت کۆلێرایان بێت، لە دوو هەفتەی ڕابردوودا وەکو گەشتیار چوونەتە هەرێمی کوردستان.\nپێنج گومانلێکراوەکە، چواریان خەڵکی مەریوان و یەکێکیان خەڵکی سەقزە، گومان دەکرێت لە هەرێمی کوردستان تووشی کۆلێرا بووبن، یەکێک لە تووشبووەکان باری تەندروستیی ناجێگیرە و چوارەکەی دیکە ڕەوانەی ماڵەوە کراونەتەوە.\nجێگری سەرۆکی زانکۆی پزیشکیی سنە ئاماژەی بەوەکردووە، نمونە لە گومانلێکراوەکان وەرگیراوە و ڕەوانەی تاقیگەی ناوەندی کراوە، چاوەڕێی ئەنجامی تاقیکردنەوەکان دەکەن.\nلەگەڵئەوەی تائێستا ئەنجامەکان پشتڕاستنەکراونەتەوە، بەڵام هەڵمەتی هۆشیاری لە شارەکانی بانە، مەریوان، سەقز و سەروئاباد دەستیانپێکردووە، دکتۆر فەرزام بیداپور باسی لەوەکردووە، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی کۆلێرا لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی پارێزگای سنە ڕێکارەکانی لە خاڵە سنوورییەکان دەستپێکردووە.\nدەڵێت، ڕێکارەکان بۆ ئەو ناوچانەی ئاوی کانی و سەرچاوەکان بەکاردەهێنن دەستیانپێکردووە، هەروەها لە ڕێستۆرانت و خواردنگەکان سەوزە قەدەغەکراوە.\nبەرپرسێكی حكومەتی هەرێم دەستیلەكاركێشایەوە\nفەرمانبەرێکی کارەبای دهۆک بڕی 290 ملیۆن دیناری بەڕێوەبەرایەتییەکە دەبات\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، 331 توشبووی نوێی كۆرۆنا لە هەرێم تۆماركراوە و 338 توشبووش چاكبوونەتەوە. وەزارەتی تەندروستی هەرێم…\nكۆرۆنا لە هەرێم.. 541 توشبووی نوێ تۆماركرا\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، 541 توشبووی نوێی كۆرۆنا لە شارەكانی هەرێم تۆماركراون. وەزارەتەكە ئەمڕۆ چوارشەممە 17ی ئازار ڕاگەیەنراوێكی…\nیەکەم وڵات ڕێگەی بە بەکارهێنانی ڤاکسینی ڕووەکیی دژە کۆرۆنا دا\nکەنەدا بووبە یەکەم وڵات کە ڕێگەیدا بە بەکارهێنانی ڤاکسینی دژە کۆرۆنای ڕووەکی. سیستمی تەندروستیی کەنەدا ڕایگەیاند، ڤاکسینی میدیکاگۆ…\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 110 توشبووی نوێی كۆرۆنا لە هەرێم تۆماركراون و…


نهێنیی ماچی یار.\nسه‌د و په‌نجا ساڵ له‌مه‌و پێش، هونه‌رمه‌ندی نیگارکێشی ئوتریش (نه‌مسا) گوستاف کلیمت (Gustav Klimt) له ساڵی ١٨٦٢ له بومگارتن له نزیکی شاری ڤیه‌ن، له دایک بوو. باوکی کلیمت زێڕینگه‌ر بوو. وه‌کوو هونه‌رمه‌نده هاوچه‌رخه‌کانی خۆی، به‌ها و نرخی به‌ردی ده‌زانی و هه‌رچه‌نده به ره‌نگ کاری ده‌کرد، به‌ڵام تواناییه‌کی نایابی له ئافراندنی شت و مک و بووکه‌ڵه‌ی ده‌سساز و به‌ردینه‌ی ئاڵتوون و زێڕه‌کانی دیکه‌دا هه‌بوو.\nتابلۆی ماچ، یه‌کێک له شاکاره به ناوبانگه‌کانی "کلیمت"ه. تابلۆی ژن و پیاوێک له هێما جۆراوجۆره‌کان و به‌تایبه‌تی ئاڵتوون و زێڕ له با‌گراوه‌ندێکی ساده داپۆشراون و یه‌کتر ماچ ده‌که‌ن. هارمۆنیی نێوان ره‌نگ و ژیان له به‌رهه‌مه‌کانی کلیمت دا زۆر به جوانی خۆیان ده‌نوێنن، وه‌ک ئه‌وه‌ی له تابلۆی ماچ دا پێمان ده‌ڵێ:\nـ پێمان ده‌ڵێ ژیان چه‌ند چرکه‌ی جوانه که تێده‌په‌ڕێ و ماچ ئه‌م جوانییه‌مان پێ ده‌به‌خشێ.\nـ چه‌نده ئه‌م ساته جوانی ئه‌نه‌خشێنێت وه‌ک زێڕ و ئاڵتوون.\nـ ماچ هه‌ڵگری ناخ و گشت حه‌ز و خۆشه‌ویستیی و ئاواته‌کانی مرۆڤه که گرێی ده‌روونیی شێواوی مرۆڤ ئه‌کاته‌وه.\nـ پیاوه‌که چوه‌ته قووڵای ماچه‌که‌وه و بێ ئه‌ختیاره.\nـ ژن وه‌ک که‌روێشکه‌ی گه‌نمزار خۆی له باوه‌شی بای هه‌راسانی پیاوه‌که‌وه خستوه.\nئه‌مه روانینی منه له‌م تابلۆیه، ره‌نگه هه‌ڵه‌ش بم، به‌ڵام هه‌رکه‌سێک دیدێکی هه‌یه بۆ هونه‌ر. وه‌ک ئۆکتایوپاز ده‌ڵێ: "هه‌ر ژوورێک، ناوه‌ندی جیهانه". له هونه‌ر عه‌وداڵیی و خۆزگه‌خوازی و ته‌مه‌ننا، عه‌وداڵبوون و خۆزگه‌هه‌ڵکێشان و ته‌مه‌ننایه له پێناو به ده‌نگهێنانی ئه‌و شتانه‌ی ده‌نگیان نیه و گه‌روویه‌کیان نیه بۆ خۆ ده‌ربڕین، شته کپ و بێ زمانه‌کان، به‌ڵام هونه‌ر جوانیی خۆی له‌وێدایه ده‌پارێزێت که هه‌موو شتێ نه‌ڵێت و گشت نهێنییه‌کی خۆی ئاشکرا نه‌کات. نیگاره‌کانی کلیمت، جمان و هه‌ست و سۆز ئه‌به‌خشن و تا سه‌رده‌ره‌ی خه‌یاڵ راسته‌قینه و پڕ له جوانین.\nبێگومان کلیمت له سه‌ره‌تاکانی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا، به یه‌کێک له پێشڕه‌وانی هونه‌ری نوێ، ناودێر ده‌کرێت.\nدوکتور ئالفرد ویدینگر، یه‌کێ له ناسراوترین کلیمتناسه‌کان ده‌ڵێ: "خه‌ڵکی زۆر حه‌زیان له ئاڵتوونه، له به‌رهه‌مه‌کانی کلیمت دا ئه‌م ره‌نگه‌ش سه‌رنجیان راده‌کێشێت". هه‌روه‌ها ریچارد کورک، ره‌خنه‌گری هونه‌ری سه‌باره‌ت به کلیمت ده‌لێ: "به‌رهه‌مه‌کانی له روانگه‌ی هه‌سته‌کیی و جه‌سته‌ییه‌وه زۆر سه‌رنجڕاکیشن و خه‌ڵکی زوو دڵیان پێ ده‌کرێته‌وه. پێی وایه که له به‌رهه‌مه‌کانی کلیمت دا چه‌شنێک هه‌ستی ئازادیی هه‌یه به چه‌شنێ که له‌گه‌ڵ شادی و خۆسحاڵی خه‌ڵک دا پێوه‌ندییه‌کی قووڵی هه‌یه".\nله ئاکامی جوانیی بێبڕانه‌وه‌ی ماچی یاردا، یه‌که‌مین دانپێنانی من ئه‌وه‌یه که ناتوانم وه‌ک هونه‌رمه‌ندێک به چه‌مک و ئیستاتیکای هونه‌ری نیگارکێشی له‌م تابلۆیه بڕوانم، به‌ڵام ده‌مه‌وێ بڵێم، تابلۆی ماچ، سنووری دووری نێوان خۆشه‌ویستی و هونه‌ری ئه‌وه‌نده له‌یه‌ک نزیک کردۆته‌وه که له ئامێزی یه‌کتری دا جێگایان ده‌بێته‌وه. له‌م دنیایه‌ی که ئێمه‌ی تێی که‌وتووین، ئه‌وه‌نده فه‌زای ترس و دڵه‌راوکێی ژیان به‌رین بۆته‌وه که جێگایه‌ک بۆ خۆشه‌ویستی و ئه‌وین نه‌ماوه، وه‌ک بڵیی خۆشه‌ویستیی نامۆیی‌یه‌کی گه‌وره‌یه له ژیانی ئێمه‌دا. ئه‌مڕۆژانه پێویسته، نزیک بینه‌وه له جوانیی هونه‌ر. بۆ کۆتایی ده‌مه‌وێ تابلۆی ناوداری "هاوار"ی ئیدوارد مۆنک، نیگارکێشی نۆروێژی وه‌بیر بهێنمه‌وه، به به‌راورد له‌گه‌ڵ تابلۆی "ماچ"دا، پێمان ده‌ڵێ: دنیای هونه‌ر هیچ کات کۆتایی نایه‌ت، چونکه دنیای ناو رووداوه‌کان و که‌ڵکه‌ڵه‌کانی مرۆڤایه‌تییه. هه‌ر سوچ و قوژبنێکی دنیا خه‌یاڵ و خه‌ونی تازه‌ی له‌گه‌ڵدایه و به‌رهه‌م ده‌هێنێت. هونه‌ر بۆ ئه‌وه سه‌ری هه‌ڵدا ئه‌م خه‌مه جڤاکییانه بنووسێته‌وه و فه‌رامۆش نه‌کرێن. هیچ کات و ساتێ مێژوونووسی نه‌یتوانیوه ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی و رووداوه‌کان به‌راده‌ی هونه‌ر به‌رجه‌سته بکات، به‌ڵکوو ئه‌وه هونه‌ره که چووه‌ته قووڵایی هه‌ست و سۆزی مرۆڤ و رووداوه‌کانه‌وه. بۆیه راز و جه‌وهه‌ری هونه‌ر ئه‌وه‌یه که به نه‌مری ئه‌مێنێته‌وه. به گوته‌یه‌کی دیکه هونه‌ر ده‌می زامێک ده‌کاته‌وه قووڵتر له‌و زامه‌ی مێژوو هه‌ڵی داوه‌ته‌وه.


تانکۆبۆن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە تانکوبونەوە)\nتانکۆبۆن(単行本 Tankōbon،"کتێبی سەربەخۆ/ئازاد") بریتییە لە وشەیەکی ژاپۆنی بۆ کتێبێکی تەواو بەکاردێت نەک بەشێک لە زنجیرەیەک (هاوشێوەی ئەفرۆدە)، بەڵام لە ژاپۆنی نوێدا، زۆر جار بەکاردێت بۆ نیشانە کردن بۆ کتێبە تاکەکانی یەک مانگا، وە بە پێچەوانەی گۆڤاری (雑誌 Zasshi)، کە چەند زنجیرەیەک دەردەخات. وە دەتوانرێت بۆ ڕۆمانیش بەکاربێت، کارێکی چیرۆکی، کتێبێکیی ئابووری، کتێبی ئامۆژگاری، کتێبێک کە کۆمەڵێکی یەکگرتووی وێنەی پێکەوە بەستراو، کتێبێکی نمایشکەر پاڵپشتی کتێبەکانی پێشوو دەکات، وە تا ئەوەی لە شێوەی بەرگێکی بەهێزکراودایە. وە زیاتر وشەیەکی گشتییە، کە کتێبە هاوشێوەکان دەگرێتەوە بەڵام چاپەکانیش دەگرێتەوە، کتێبێک یان زیاتر (یان کۆمەڵێکی تەواو) لە بڵاوکراوەیەک، تا کۆتای.\nتانکۆبۆن بونکۆبۆن ناگرێتەوە (کە بەکاردێت بۆ ڕۆمان)، شینسو(新書 Shinso ) کە بە گشتی بەکاردێت بۆ کارە چیرۆکییەکان)، یان موک کە قەبارەی گەورەترە(ムック Mukku، لە یەکگرتنی "گۆڤار" و "کتێب") کاتێک هەر یەکێکیان بەشێکیان هەیە لە زنجیرەکە.\nلەوانەیە تانکۆبۆن کتێبی قەبارە بچکۆلانە (واتە مامیهون (豆本 Mamehon)) بێت تا کتێبی بەنرخی قەبارە فولیو. وە لەگەڵ ئەوەشدا تانکۆبۆن شێوە سەیرە کە دەچێتەوە سەر ناوەکەی. بە بەکار هێنانی وشە ئینگلیزیەکان، تانکۆبۆن لە قەبارەی یەکەم پێیدەوترێت کواترو یان ئۆکتافو.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تانکۆبۆن&oldid=632655»\nدواجار لە ١٦:٣١ی ٩ی ئابی ٢٠١٩ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٣١ی ٩ی ئابی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


ئەبووبەکر بەغدادی (بە عەرەبی: أبو بکر البغدادی) ناوی تەواوی ئیبراھیم عەواد ئیبراھیم عەلی سامەڕایی لەدایکبووی ١٩٧١، سامەڕا لەدوای گرتنی شاری موسڵ خۆی وەکو خەلیفەی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ڕاگەیاند. ئەبووبەکر بەغدادی سەرکردەی ڕێکخراوێکە کە ھۆی کوژرانی چەندین ھەزار کەسە. ئەمریکا بۆ کوشتن یان گرتنی ئەو ١٠ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەڵاتی بڕیوە.\n٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩[ژێدەر پێویستە]\nلە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکا لە ئۆپەراسیۆنێکدا لە سوریا ئەبووبەکر بەغدادی کوژرا، لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترامپ لە کۆشکی سپی ھەواڵی کوژرانی پشتڕاست کردەوە.\n^ Warrick، Joby (27 October 2019). "Abu Bakr al-Baghdadi, extremist leader of Islamic State, dies at 48". The Washington Post. لە ڕێکەوتی ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ أبو بکر البغدادی: ترامب یعلن مقتل زعیم تنظیم الدولة الإسلامیة فی عملیة عسکریة أمریکیة شمالی سوریا بی بی سی عربیة، نشر فی 27 أکتوبر 2019 ودخل فی 27 أکتوبر 2019. Archived 28 October 2019[Date mismatch] لە وەیبەک مەشین.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئەبووبەکر_بەغدادی&oldid=699787»\nدواجار لە ١٦:٤٩ی ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٤٩ی ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


هێزه‌کانی یه‌مه‌ن 10 خۆپـیشـانده‌ر ده‌کوژن\nله سه‌نعای پایته‌ختی یه‌مه‌ن هێزه‌کانی ئاسایش ته‌قه‌یان له خۆپیشانده‌ران کرد و له ئاکامدا به لایه‌نی که‌م 7 که‌س کوژران و به ده‌یان که‌سی دیکه برینداربوون.\nکاربه‌ده‌سـتانی ته‌ندروستی و گه‌واهیده‌ران ده‌ڵێن ته‌قه‌کردن له کاتێکدا ڕوویداوه به هه‌زاران خۆپیشانده‌ر له شاره‌که‌دا ڕێپێوانیان ده‌کرد و داوای ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی سه‌رۆک عه‌لی عه‌بدوڵڵا ساڵحیان ده‌کرد. ڕاپۆرته‌کان ده‌ڵێن به‌رپرسانی ئاسایش گولـله‌ی ڕاستی و گازی فرمێسك ڕێژیان بۆ بڵاوه‌پـێکردنی خۆپیشانده‌ران به‌کارهێناوه.\nله کاری توندورتیژی دیکه له هێرشێکی ئاسمانی بۆ سه‌ر چه‌کداران له باشوری یه‌مه‌ن، 7 که‌س کوژران که گومان ده‌کرێت ئه‌ندامی ئه‌لقاعیده‌بن، له نێویاندا کوڕی ئه‌نوه‌ر ئه‌لعه‌وله‌قی مه‌لای له دایکبووی ئه‌مه‌ریکا.\nڕابه‌رانی خێڵه‌کی ده‌ڵێن له هێرشێکی ئاسمانیدا که گومان ده‌کرێت وڵاته یه‌کگرتووه‌کان له پارێزگای (شه‌بوه) ئه‌نجامی دابێت عه‌بد‌لڕحمان ئه‌لعه‌وله‌قی له ڕۆژی هه‌ینیدا له‌گه‌ڵ 4 که‌سی دیکه‌ی سه‌ر به خێڵی عه‌وله‌قی کوژراون.\nپێشتر وه‌زاره‌تی به‌رگری یه‌مه‌ن ڕایگه‌یاند به‌رپرسی میدایای رێکخراوی ئه‌لقاعده به‌شی یه‌مه‌ن ، له دایکبووی میسر (ئیبراهیم ئه‌لبه‌نا) له هه‌مان هێرش‌دا کوژراوه.\nچه‌ند کاتژمێرێك پاش هێرشه‌که، چه‌کداره گومانباره‌کان له هێرشێکدا به‌مه‌به‌ستی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه هێڵی لووله‌ی گواستنه‌وه‌ی گازی نێوان پارێزگای (مائره‌ب) بۆ به‌نده‌ری (بلحاف) له سه‌ر کاناری ده‌ریای عه‌ره‌بیان ته‌قانده‌وه . به‌رپرسان ده‌ڵین به‌و هۆیه‌وه ڕه‌وانه‌کردنی گاز ڕاگیراوه.\nجێی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه ئه‌نوه‌ر ئه‌لعه‌وله‌قی له هێرشێکی فڕۆکه‌ی بێ‌فڕۆکه‌وانی وڵاته یه‌کگرتووه‌کاندا له 30 ی مانگی نۆی ڕابڕدوودا کوژرا. ئه‌و له لایه‌ن وڵاته یه‌کگرتووه‌کان و یه‌مه‌ن داوکرابوو به گومانی ئه‌وه‌ی ده‌ستی هه‌بوو له هێرشه تێرۆریستیه‌کاندا و هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندی به گرووپی ئه‌لقاعیده له نیمچه دورگه‌ی عه‌ره‌ب بنکه له یه‌مه‌ن هه‌بووه.


سەرکۆ یونس: فرۆشتنی دۆلار لەبازاڕی کراوەدا. – WTARIKURD\nیەکێک لەبڕیارە باشەکانی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێم فرۆشتنی دۆلارە لەبازاڕی کراوەدا بەشێوەی ئاشکرا. ئەم بڕیارە هەرچەندە دەبووایە زووتر دەربکرایە، بەڵام ئێستاش درەنگ نەبووە.\nبڕیاری فرۆشتنی دۆلاری وەزارەتی دارایی پێویستە دۆلاری نەوتیش بگرێتەوە، چونکە لەلایەک بڕەکەی گەورەترە و لەلایەکی ترەوە هەنگاوێکە بۆ شەفاف بوونی ئەم بوارە و پێمان وایە سەرکەوتنێکە بەسەر تۆڕی گەندەڵکاران و قۆرخکاراندا کەچەندین ساڵە لەم بوارەدا قازانجی باشیان کردوە و زەرەریان لە دارایی گشتی داوە، کە بەدەیان ملیار دینار دەخەمڵێنرێت.\nگریمان وەزارەتی دارایی مانگانە بری (300- 350)ملیۆن دۆلار بفرۆشێت، ئەوا بەنرخی ڕۆژی دۆلار بەشێوازی ئاشکرا و کێبڕکێ ی لایەنەکان نزیکەی (10)ملیار دینار مانگانە بۆ داهاتی گشتی دەگەڕێتەوە.\nیەکێکی تر لە باشیەکانی ئەم شێوازی فرۆشتنە جێگیربوون و سەقامگیربوونی نرخی دۆلارە لەبازارەکاندا و ئەمەش کاریگەری هەیە لەسەر مامەڵەی بازرگانی ڕۆژانە. هەروەها خستنەڕووی دۆلار جێگیر دەبێت و نرخی ئاڵوگۆر جێگیر دەبێت و تاڕادەیەک کاریگەری هەیە لەسەرهەڵاوسانی بازاڕ.\nگرنگە گۆڕینەوەی دۆلارەکانی حکومەت بەشێوەی ئەلیکترۆنی ئەنجام بدرێت بۆئەوەی لەمەترسی دیارنەمان بپارێزرێت جێگای وەبیرهێنانەوەیە لەماوەی پێشوودا بڕی (2) ملیار دینار بەنایاسایی مامەڵەی گۆڕینەوەی پێ کرا….


ئەمریکا بە سەپاندنی سزاکان سیستەمی جیهان تێک دەدات\nبه رواری داگرتن : 2019-05-24 15:24\nناوەندی ھەواڵەكان - موحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەروەی ئێران باسی لەوە کرد: ئەمریکا بە سەپاندنی سزاکان سیستەمی جیهان تێک دەدات.\nموحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەروەی ئێران لە شاری ئیسلام ئابادی پایتەختی وڵاتی پاکستان لە میانەی بەژداری لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی وتی: ئەمریکا بە سەپاندنی سزاکان سیستەمی جیهان تێک دەدات.\nزەریف باسی لەوە کرد، دەبێت بەهۆی ڕەوشی زەحمەتی ناوچەکە لەگەڵ دراوسێکان گفتوگۆ بکرێت، وتی: ئەگەر لە بەرامبەر سەپاندەکانی سزای ئەمریکا هەوڵ نەدرێت کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ڕووبەڕووی قەیرانێکی گەورە دەبێت.\nوەزیری دەرەوەی ئێران باسی لەوە کرد، ئەمریکا هەوڵ دەدات سزا بۆ سەر ئێران و چین بسپێنێت، وتی: ئەگەر کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ڕێگە بدات ئەو کارانە بەردەوام بن، سیستەمی جیهانی لە هیچ یاسایەک پەیڕەوی ناکات. بۆیە دەبێت لە بەرامبەر سەپاندنی سزاکان هەوڵ بدرێت. (İLKHA)


📅 00-03-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- هێرشی د.ت بۆسەر شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران لە باکوور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n📅 00-03-1926 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 6,072 جار بینراوە\n- راپەرینێک لەلایەن دەروێشەکانی شێخ سەعیدی پیرانەو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:59\n📅 00-03-1929 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 5,590 جار بینراوە\n- نێوەڕاستی ئەم مانگە: کۆکردنەوەی هێزێکی زۆری تورک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:00\n📅 00-09-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 5,606 جار بینراوە\n- گەیشتنی چەند پەنابەرێکی کورد لە باکوورەوە بۆ باش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:58\n📅 03-03-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- بەهۆی راپەڕینی شێخ سەعیدی پیرانەوە، کابینەی تورک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n📅 04-09-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- خنکاندنی شێخ سەعیدی پیران لەلایەن تورکەکانەوە.؟ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:58\n📅 07-03-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 8,598 جار بینراوە\n- روودانی پێکدادانێک لە نێوان مریدەکانی شێخ سەعیدی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n📅 10-02-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- رزگارکردنی شاری لیجە، لەلایەن شۆڕشگێڕەکانی شێخ س [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n📅 14-02-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 10,418 جار بینراوە\n- شارۆچکەی دارەین رزگارکرا. - شێخ سەعیدی پیران، د [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57\n📅 15-02-1925 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- یان 05-02: روودانی پێکدادانێک لە نێوان ژەندرمەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:57


تورکیا فەرمانی دەسـتگیرکردنی 42 ڕۆژنامەوان دەدات\nئاژانسی دەنگ‌وباسی فەرمی تورکیا دەڵێت دادگایەکی وڵاتەکەی فەرمانی دەسـتگیرکردنی بۆ 42 ڕۆژنامەوان دەرکردووە و هەتا ئێسـتا 31 کەسی ئەکادیمیایی دەسـتگیرکراون، ئەمانەش لەسەر کودەتا شکستخواردووەکەی دوو هەفتە لەمەوبەر.\nئاژانسی دەنگ‌وباسی ئانادۆلۆ ئەمڕۆ دووشەممە ڕایگەیاند دادگایەکی ئستەنبوڵ لەسەر داوای ئۆفیسی تایبەت تێرۆر و تاوانە ڕێکخراوەکان، ئەم بڕیارەی داوە و هەتا ئێسـتا 5 لەو ڕۆژنامەوانانە دەسـتگیرکراون.\nخانم نەزڵی ئلیجاک نووسەری بەناوبانگ یەکێـکە لەو کەسانەی فەرمانی دەسـتگیرکردنیان بۆ دەرچووە. ناوبراو ڕەخنەگرێـکی توندی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیایە و هەروەها لە دژی هەڵوێستەکانی حکومەت بووە لە بەرامبەر فەتحوڵڵا گولەن کەسایەتی ئاینی تورکیا ئەوەی لە ئێسـتادا نیشتەجێی ئەمەریکایە.\nبەپـێی ڕۆژنامەی سەباحی سەر بە حکومەت هەریەک لە ئەرکان ئاکار ئامادەکاری هەواڵ لە ڕۆژنامەی ئوزگور دووشونجە و ئەرکان ئاکوش پـێشکەشکاری بەرنامە لە کەناڵی تەلەفیزیۆنی جان ئەرزینجان لە نێو ئەو ڕۆژنامەوانانەن کە فەرمانی دەسـتگیرکردنیان بۆ دەرچووە.\nئانادۆلۆ لە هەواڵێـکی دیکەی ڕایگەیاند 31 ئەکادیمیایی لە ئستەنبوڵ و 4 پارێزگای دیکە دەسـتگیرکراون، لەوانە ژمارەیەکیان پـرۆفیسۆرن. هاوکات هێزەکانی ئاسایش 40 کەسیان لە ئەکادیمیای لەشکری بنکە لە ئستەنبوڵ دەستگیرکردووە.\nلەوەتای هەوڵی کودەتاکەی شەوی 15 ی ئەم مانگە شکستی هێناوە، دەسەڵاتدارانی تورکیا هەزاران کەسیان دەسـتگیرکردووە یان لە کارەکانیان لایانبردوون، لەوانە ئەفسەری باڵای لەشکری و دادوەر و بەرپـرسانی حکومی هەر لە ئۆفیسی سەرۆکایەتی هەتا دەگاتە بنکەکانی پـۆلیس و ئاسایش، لەوانە سەدان لە پاسەوانەکانی کۆشـکی سەرۆکایەتی.


تاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ بەشی ٢٠ – fgulen\nتاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ بەشی ٢٠\nئەو کاتەی مامۆستا هاتە ئیزمیر، دادگایکردنەکەی لە ئێدیرنە بەردەوام بوو. ڕۆژێکیان لەلایەن داواکاری گشتیەوە بانگهێشتکرا. خودی مامۆستا بەم شێوەیە ڕووداوەکە دەگێڕێتەوە:\nلە کاتێک عیرفان ئاکچا و ئابرا حاجی کەمالم لەگەڵدا بوو ڕۆشتین. ئیدی لەوە تێگەشتین کەوا یەکێک لە دادوەرەکانی دادگا گۆڕاوە و لە شوێنی ئەو دادوەرێکی ژنیان داناوە. کەسێکیش کەوا ناوی من و واژۆی منی بەکارهێنابوو، نامەیەکی پڕ سوکایەتی ئاڕاستەی ئەم ژنە دەکات. ئەوانیش بە مەبەستی ئەوەی دەست و خەتەکەی من بناسنەوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەن، منیان بانگهێشتی لای داواکاری گشتی کردبوو. ئەوە باش بوو نامەکەیان بە دەست نوسیبوو. نوسخەیەکیان لە دەست و خەتی من وەرگرتوو، دواتر بڕیاری بەدوادانەچوونی دۆسیەکەیان دا. ئیدی نازانم ئەم نامەیە لەلایەن کێ و بە چی مەبەستێک نوسرابوو. بەڵام ئەوەم چاک دەزانی کە تەڵەیەکیان بۆ داناوم”.\nمامۆستا ئەو کاتەی لە ئیزمیر بوو، بە شێوەیەکی بەردەوام لە ژێر چاودێریدا بوو. هەمیشە لەلایەن پۆلیسێکی مەدەنیەوە خرابوویە ژێر چاودێری. بەڵام سەرەڕای ئەمەش مامۆستا هەرگیز لە ئەنجامدانی خزمەتەکانی سەرشانیدا دەستەوسانی رووی تێنەدەکرد. لەو کاتەی ژیانی لە کەستانەپازاری بەسەر دەبرد، بەشداری لە سیمینارەکانی ناو زانکۆ دەکرد و لەوێش وتاری پێشکەش دەکرد. کەمال سۆلاک بەگیش کەوا لەلایەن مامۆستا یەشارەوە وەک وتاربێژی ئیزمیر دامەزرێندرابوو، لەو کاتە پەیمانگای باڵای زانستە ئیسلامیەکانی دەخوێند. هەر کاتێک مامۆستا دەیوسیت وتارێک پێشکەش بکات، کەمال بەگیش یارمەتی دەدا. کاتێک مامۆستا باسی ئابوری ناو ئیسلامی دەکرد، خەڵکی ئەو ناوچەیە زۆر بەم جۆرە وتارانە دڵخۆش دەبوون.\n“هەندێک جار لەسەر شێوازی سێمیناریش وانەکانی تەسەوفم دەوتەوە. لە یەکێک لەم وتارانەدا نەجدەت بەگیش ئامادە بوو. لە دوای وتارەکە پرسیارگەلێکی وەک یەکانەکی بوون(وحدة الوجود) و حەلاجی مەنسوری لێکردم. نەجدەت بەگیش بەم گفتوگۆیە زۆری دڵی کرایەوە و، دوای ئەوەی پەسنێکی زۆری وتارەکەی کردم، داوای ئەوەی لێکردم بە دوو قوڵیش قسە بکەین. ٣-٥ جار پێکەوە کۆ بووینەوە. لە میانەی ئەم گفتوگۆیانەدا، گولتەکین ساریگوڵیش دەستی کرد بەوەی بەشداری وتارەکانم بکات. بەڵام کاک نەجدەت نیگەرانی ئەوە بوو لەگەڵ هەندێک کەس و لایەندا ببینرێت. هەربۆیە بە ناچاری دەستی لە بەشداری وتارەکان هەڵگرت. لە ڕۆژی یەکێک لە دانیشتنەکانماندا، بە بۆنەی کارێکەوە ڕووی لە ئەنقەرە کرد. لەو ڕۆژەدا دانیشتنەکەشمان ڕووی نەدا. دوای ئەوەی کودەتای ١٢ ی ئازاریش ڕوویدا، ئیدی نیگەرانیەکانی زیادی کرد و، دوای ئەوە هەلی چاوپێکەوتنمان بۆ نەڕەخسایەوە.\nکۆڵانەکان وەک مەیدانی جەنگیان لێهات\nلەگەڵ تێپەڕینی کات، وڵات دیسان بەرەو ئاژاوەیەکی تر پەلکێش دەکرا. کۆڵانەکان لەبەر نوسینی کەسانی سەر بە ڕەوتی چەپ، ڕێگەی ڕۆشتنی نەمابوو. هەندێک لە گروپی موسوڵمانانیش، هەوڵی ئەوەیان دەدا، لە ڕێگەی نوسینەوە وەڵامی نوسینەکانی ئەوان بدەنەوە. کاتێک مامۆستا لە وتارەکانیدا باسی لەوە کرد کە نوسینی سەر دیوار و کوژاندنەوەی نوسینەکانی لایەنی بەرامبەر هیچ سودێکی بۆ کەس تێدا نیە، ئەم قسانەی مامۆستاش نیگەرانی لەلای چینی نەریتپارێز و دیندار دروست کرد. بەڵام مامۆستا دیسان بۆ ئەوەی بانگهێشتیان بکات بۆ ئەقڵێکی سەلیم، هەوڵی ئەوەی دەدا پەیوەندی نێوانیان نەپچڕێت.\nمامۆستا زۆرێک لە وتارەکانی تەرخان کرد بۆ ئەو ئایەتانەی قورئان کەوا ئاماژەی زانستی و تەکنیکییان تێدایە. مامۆستا کاتێک هەوڵی ڕوونکردنەوەی ئەو ئایەتانەی دەدا، لە هەمان کاتدا ئاماژەی بەوە دەدا، کەوا دروست نیە بڵێین فڵان ئایەت تەنیا ئەو واتایەی هەیە، هەربۆیە لە یەکێک لە وتارەکانیدا سەبارەت بەم بابەتە وتی” پێویستە نەڵێین فڵان ئایەت بەڵگەیە لەسەر فڵان شت، پێویستە بە شێوەیەکی گشتگیرانەتر باس لە ئایەتەکان بکەین. بە پێچەوانەوە توشی نەپێکان دەبین. دوای ئەوەی ئاماژەم بەم خاڵە دەدا، ئینجا باسی قەناعەتی خۆم لەسەر ئایەتەکان دەکرد”.\n“لەو سەردەمەدا هەفتەیەک کۆنفرانسمان پێشکەش دەکرد و، هەفتەی داهاتوو ڕەخنە و پێداچوونەوەی قسەکانی ناو کۆنفرانسەکەمان دەکرد. لەو کاتەی ڕەخنە لە قسەکانی من دەگیرا، چەند کەسێکی وەک دکتۆر تەها کیتاپچی بەگ و هاوڕێکانیشی پەسنی قسەکانیان دەکرد. لە ڕاستیشدا دکتۆر تەها کیتاپچی، کەسێک بوو کەوا پەسنی هەموو مرۆڤێکی دەکرد. هەندێک لە هاوڕێکانیش دەیانوت لە مزگەوت هەست و هەیەجان، لێرەش لۆجیک و داوەری ژیری پەیرەو دەکەیت، بەم شێوەیە پەسن و ستایشیان بۆ کۆنفرانسەکان دەردەخست. لەو ڕۆژگارەدا یەکێک لەوانەی ناڕەزایی پشاندا، کاک سولەیمان کەراگولـلە بوو. لەو کاتەدا وتی” لەبەرچی لە دژی قورئان دەوەستنەوە، مەگەر هەموو شتێک بە ڕوون و ئاشکرا تێێدا باس نەکراوە”. هەروەها یەکێک لەو هاوڕێیانەی ناڕەزایی بەرامبەر ڕەخنەکان پشاندا، هاوڕێیەکی پارێزەر بوو. ئەویش پشتگیری لەو قسەیەی من دەکرد کە وتبووم پێویستە لە چەند روویەکەوە ئایەتەکان هەڵبسەنگێنین و تەنیا لە یەک ڕوەوە نەیانخوێنینەوە. هەروەها مەلایەکی نیوە شێتی لێبوو. تەکلیفی ئەویش ئەوە بوو، کە بابەتە زانستی و تەکنیکیەکانی قورئان بۆ کەسانی شارەزای ئەو بابەتە بەجێبهیڵین و باسی لێوە نەکەین. کاک سولەیمان کەرەگولـلەش وانەی دەوتەوە، پاش ماوەیەک هەموویانی کۆکردەوە و لەسەر شێوازی کۆنفرانسێک پێشکەشی کردن. هەر کاتم هەبووایە بەشداری ئەم گفتوگۆ و وانانەشم دەکرد. بەڵام لەگەڵ تێپەڕینی کات و بەرفراوانبوونی مەیدانی خزمەتەکەمان، ئیدی کاتی بەشداریکردنم لەو جۆرە چالاکیانە نەما…”\nتاسەی خزمەتێکی دەنگ زوڵاڵ…\nئەو خزمەتەی بەرفراوانەی کەوا لە ئێستادا ئەنجام دەدرێت، مامۆستا هەر لەو کاتەدا ئارەزووی دەکرد، کە لۆجیک و داوەری ژیری کەسەکانی ئەو سەردەمە زۆر بە ئاستەم لێی تێدەگەشتن. بەڵام لەبەر ئەوەی هەموو چالاکیەکان وەک پێویست ئاستی تەواوی خۆیان پشان نەدەدا، زۆر نیگەران بوو. خۆی بەم شێوەیە باسی دەکات:\n” لە گەڕەکی بەیلەر، ڕێکخراوی بوژاندنەوەمان کردبوویەوە. ئەندامەکانی بریتی بوون لە هەندێک خوێندکار و کارمەندی زانکۆ. ئەوەی لە یادمدا ماوە، بریتیە لە زەفەر ئایواز، عیسا سەراچ، کەمال سۆلاک. سەرەتا کتێبەکانی سەزایی کەرەکۆچ و هەر کتێبێکی ناوەندە ئیسلامیەکان دەربچووایە، لەوێ دادەنرا و دەخوێنرایەوە. لەم بوارەدا ئاسۆی کتێبەکان هەتا بڵێیت بەرفراوان بوو. ئیدی بەم هۆیەوە جیاوازی بیروڕا کەوتە نێوان هاوڕێکانەوە. هەرکەس دەهات و لەلای خۆیەوە وتاری پێشکەش دەکرد و، کۆنفرانسی ساز دەکرد. منیش چەند وتارێکم لەو شوێنە پێشکەش کرد. بەڵام نە لە کاتی وتارەکان و نە لە ڕێڕەوی بیرکردنەوەدا، پەیڕەوی کردن لە ڕێچکەیەکی دیاریکراو کارێکی مومکین نەبوو. ئیدی بەم حاڵە نیگەران بووم. ڕۆژێکی هاوین کەوا ئەو شوێنە قەرەباڵغ نەبوو، یوسف پێکمەزجی و چەند هاوڕێیەکم لەگەڵ خۆمدا برد و ڕۆشتم. کتێبەکانمان خستە چەند کارتۆنێکەوە و، کتێبی سەر ڕەفەکانیشمان داگرت. شوێنەکەشمان ڕادەستی خاوەنەکەی کردەوە. ڕێک لەو کاتەی خەریک بوو شتەکانمان دەخستە ناو ئۆتۆمبیلەوە، کاک عیسا و کاک زەفەر هاتن. زۆریان پێ ناخۆش بوو، بەڵام شتێکیشیان لە دەست نەدەهات. وتمان” شوێنەکانی ئێمە بریتیە لە ماڵەکان، تەواوی هەوڵ و کۆششی خۆمان بۆ ئەو شوێنانە چڕ دەکەینەوە”.\nهەروەها یەکێک لەو دەستپێشخەریە خێرانەی لە کەستانەپازاری ئەنجامماندا، بریتی بوو لە کڕینی ئەو شوێنەی ئێستا کە هەریەک لە خوێندنی ئیمام و وتاربێژی، لەگەڵ پەیمانگای باڵای زانستە ئیسلامیەکانی لێیە. هەریەک لە عەلی رەزا گیوڤەن، دکتۆر دورسون و خۆم، پێکەوە بە دوای ئەو شوێنانەدا گەڕاین. دواتر عەرزەکان کڕدران و بیناکانیان لەسەر کرا. هەروەها هەڵمەتی یارمەتی کۆکردنەوە بۆ تورگوتلوش ئەنجامدرا، حاجی بەکریش یەکێک بوو لەو کەسانەی بەشدارییان تێدا کرد”.\nبەشداری نەکردنی کەسانی دەوڵەمەند لەو کارە خێرانەدا، شتێک بوو کەوا زۆر سەرم پێی سوڕما. یەکێک لە خاوەن کارگەکان بە بڕی ٥٠ لیرە بەشداری کرد، ئەمە شتێک بوو کە زۆر بە لامەوە سەیر بوو”.\nئیدی لەوە تێگەشتم بەم شێوە گەڕانە، بە هیچ ئەنجامێک ناگەین. ئیدی وتم ئەو مرۆڤانەی کەوا بڕیارە یارمەتی یەکتری بدەن، هەموویان لە یەک شوێندا کۆ بکەینەوە و هانی یەکتری بدەن. ئەم تەکلیفەی من قبوڵ کرا و، لە قاتی سەرەوەی دوکانەکەی حاجی ئەحمەد کۆبوونەوە. نزیکەی ١٠ کەس دەبووین. لەو کەسانەی لە یادمدا ماوە، هەریەک لە حاجی موستەفای کۆنیایی، عەلی رەزا گیوڤەن، حاجی ئەحمەد تەتەری، ئیسماعیل ئەڵکان بەگ لەناویاندا بوو”.\nدواتر پارە کۆکرایەوە. ئەحمەد تەتەری ١٠٠ هەزار لیرەی بەخشی. عەلی رەزا گیوڤەن بەگیش ٥٠ هەزار لیرەی بەخشی. ئیدی هەریەکە و بڕی بەخشینی بڕێک پارەی دا. ئیسماعیل ئەڵکانیش ٢ هەزار و ٥٠٠ لیرەی بەخشی. ئەمە لە کاتێکدا بوو کەسێکی زۆر دەوڵەمەند بوو. لەو کاتەشدا وتی” هەرکەس هێندەی باوەڕی هەیە کار ئەنجام دەدات”، ئیدی هەرگیز ئەم قسەیەی ئەوم لەبیر نەکرد.\n“خزمەت قەرزاری کەس نیە”\nئەمیری کوەیت جارێکیان بڕیار دەردەکات و دەڵێت” هەموو ساڵێک با بەشێک لە سندوقی زەکاتی هاوڵاتیان بڕوات بۆ ئەو جەماعەتانەی تورکیا کەوا خزمەتی ئیسلام دەکەن”. وەزیرێکی کوەیتیش کەوا بە شێوەیەکی فەرمی سەردانی تورکیای کرد، دەیوسیت دوێنراوێک لە ناوخۆی تورکیا بدۆزێتەوە، هەتا لە ڕێگەیەوە ئەم فەرمانەی ئەمیری کوەیت بخاتە بواری جێبەجێ کردنەوە. ئیدی ئەم بابەتەیان هێنایە لای مامۆستا، ئەویش لە وەڵامدا وتی: یارمەتیەکی لەو شێوەیە بە نیسبەت هاوڵاتیانی تورکیاوە کارێکی دروست نابێت. ئەمە لە کاتێکدا بوو تورکیا وڵاتێکی دەوڵەمەند نەبوو. هەروەها ئەو یارمەتیانەی لە ساڵانی ١٩٧٠ کۆ دەکرایەوە وەک پێویست نەبوو. بەڵام بە گوێرەی تێڕوانینی مامۆستا، هەر شتێک کە دەبوو ئەنجام بدرایە، هەر لە رێگەی هیممەت و هەڵمەتی ڕاستگۆیانەی تورکیاوە ئەنجام بدرێت. هەربۆیە لە دوای ئەو بڕیارە، کەسانێکی وەها پەیدا بوون، یەکێک لەو دوو خانووەی هەیانبوو لە پێناو یارمەتی خزمەت دەیانفرۆشت، کەسی وەهاش هەبوو تاقە خانوەکەی خۆی دەفرۆشت و خۆی دەچووە ناو کرێوە.\nمامۆستاش سەباەرت بەم بابەتە دەیوت:\nلەم بزاڤەدا تەنیا سەنتێکی هیچ کەس و دەسەڵاتێک بوونی نیە. مرۆڤی خزمەت نابێتە مانگی دەستکردنی هیچ گەلێکی تر. ئەو بزاڤانەی وابەستەی شوێنێکن، ڕۆژێک دێت پاشقولیان لێدەگیرێت و دەتەپێن. دونیای لە داهاتوودا لەلایەن کەسانێکی سەربەخۆوە بونیاد دەنرێت، تەنیا ئەوەی سەر بە گەلی خۆتان بن، بەسە بۆ ئێوە. ئەم کەسە غەریبانە کە تەنیا سەرمایەی دەستیان سەمیمیەتیانە، دەبنە هۆکاری ئەوەی دونیا بگۆڕن. ئەم داستانە، داستانەی ئەو کەسانەیە کەوا شوێنەکەوتەی ئەو مرۆڤەن(حەزرەتی محمد) کەوا بۆ گۆڕینی دونیا هاتۆتە ئەم ژیانەوە. ئەم بزاڤە، وەک سەردەمی هاوەڵان نمونەکانی هەر لە ناو خودی خۆیدایە. نمونەی فیداکاریەکە کەوا هاوشێوەی زۆر کەمە. یەکەم و کۆتا پێشنیارم بۆ ئەو نەوانەی کە چاوەڕێی ڕزگارکردنی مرۆڤایەتییان لێدەکرێت ئەمەیە:\nسەربەرز و خاوەن کەرامەت بن. یەخە و دامێنتان مەخەنە دەستی چەند سەرچاوەی هێزی دیارکراوەوە. تەنانەت گەر بە مەبەستی باسکردنی دەرد و خۆشتان ڕووتان لەوان کردبێت، هەمیشە هەر سەربەرزانە مامەڵە بکەن. هەرگیز خۆتان مەخەنە ژێر هەڕەشە و گوشاری کەسانی ترەوە.\nکەس ناتوانێت ئێمە وەک ئامێرێک بەکاربهێنێت. چونکە ئێمە قەرزاری کەس نین هەتا فیدیەیان بدەینەوە”.\nوەک مامۆستاش زۆر جار ئاماژەی پێداوە، ڕۆژنامە یەکێکە لەو سەرچاوانەی هێز کەوا موسوڵمانان زۆر درەنگ ناسیویانە. ئەگەرچی لە سەردەمێکی دیاریکراودا ڕۆژنامەکان لەسەر شێوازی هەفتانە یان مانگانە دەردەکران، لەبەر فشار و بێ ئیمکانیەتی، نەیانتوانی بەردەوامی بە خۆیان بدەن. مامۆستاش خۆی بەم شێوەیە باسی دەرکردنی ڕۆژنامەیەکی بەهێزی لەم شێوەیە دەکات:\nناسیاویمان لەگەڵ کاک ساڵح ئۆزجان بۆ زۆر کۆن دەگەڕێتەوە. زوو زوو دەچووە ئیزمیر و دەگەڕایەوە. ئیدی لەو کاتەدا هەستێکی لەو شێوەیە سەریهەڵدا، پێگەشت و بە تەواوی گەورە بوو. پاشان بە پاڵپشتی کاک زوبەیر ئاغا ڕۆژنامەکە دەرکرا. ڕۆژنامەکە هەفتانە بڵاو دەکرایەوە و ناوی ئیتیحاد بوو. لە ساڵی ١٩٦٨ لە کاتی وەرزی حەجدا، ڕۆژنامەکە بە هەریەک لە زمانەکانی عەرەبی-تورکی بڵاوکرایەوە و، هاوڕێکانمان لە مەککە، موزدەلیفە و مینا ژمارەیەکی زۆریان لیفرۆشت. ئەو ساڵە بە نسیبەت ڕۆژنامەکەوە ساڵێکی پڕ بەرەکەت بوو. حاجی کەمال ئێریمەز و ساڵح ئۆزجان لە ساڵی ١٩٦٨ کاتێک پێکەوە چوون بۆ حەج، خۆیان چادر بە چادر گەڕابوون و ڕۆژنامەکەیان بڵاو کردبوویەوە. ڕۆژنامەکە لەو کاتەدا لە ڕووی ماددیەوە زۆر لە وەزعێکی ناهەمواردا بوو. حاجی کەمال ئەو پارەیەی لە ڕێگەی فرۆشتنی زەیتونەکانیەوە دەستی کەوتبوو، هێشتا بە دەستی نەگەشتبوو. کاتێک کاک ساڵح باسی حاڵی خراپی ڕۆژنامەکە بۆ کاک حاجی دەکات، کە هەمیشە لە بابەتی مەردایەتی و جوامێری لە ڕیزی پێشەوە کێبڕکێی دەکرد، تەواوی ئەو پارەیەی کەوا بڕیاری بوو بە دەستی بگات، بە کاک ساڵحی بەخشی، بەم شێوەیە ڕۆژنامەکە ڕزگاری بوو.\nمامۆستا سەبارەت بە قۆناغەکانی دواتر بەم شێوەیە باسی ڕۆژنامەی ئیتیحاد دەکات:\nدواتر ساڵح ئۆزجان لە ڕۆژنامەکە جیا بوویەوە. لەبەر ئەوەی لە هەموو شتێکدا پێکەوە بووین، پێش ئەوە بە تەواوی جیا ببێتەوە، منیشیان بانگهێشتی ئیستەنبول کرد. هەریەک لە حاجی کەمال و من و موستەفا بیرلیک، پێکەوە بەرەو ئیستەنبول بەڕێکەوتین. لە هۆتێلی فلۆریا چاومان بە یەک کەوت. جگە لە ئابرا زوبەیر، تەواوی کەسە گەورەکان لەوێ بوون. ئەو نەهاتبوو. لەبەر بارگرژی کەشوهەواکە، هەستم بە ڕوودانی رووداوێکی زۆر ناخۆش کردبوو. هەروەها نەهاتنی ئابرا زوبەیر بۆ کۆبوونەوەکە، گومانەکانی منی زیاتر کرد. هەستم بە ناکۆکیەک دەکرد و ئەمەش منی زۆر نیگەران دەکرد. لەم کاتەدا برایەک بە ناوی کاک عەبدولواحید وتی ” ئابرا زوبەیر دەیەوێت چاوی بە ئێوە بکەوێت”. منیش ڕۆشتم و چاوم پێکەوت. بە ناوی خۆمەوە لەوە تێگەشتم، بۆ پاراستنی سازان و ڕێکەوتنی نێوانمان پێویست بەوە دەکات لە دەرەوەی ئەو کارە بمێنمەوە و منیش هەر بۆ ئەو مەبەستە، بڕیاری ئەوەمدا بە شێوەیەکی کارا لەو بابەتەدا ڕۆڵ نەگێڕم”.\nڕۆژنامەکە دواتر دەستی کرد بەوەی هەموو ڕۆژێک دەربچێت. موستەفا پۆڵاتیش کەوا یەکێک بوو لە هاوڕێ خۆشەویستەکانی کاتی منداڵی مامۆستا، دەستی کرد بەوەی لەلای ئەوان بمێنێتەوە. مامۆستا بەم شێوەیە باسی ئەو کاتەش دەکات:\nتەنانەت لەمڕۆشدا ڕۆژنامەنوسێکی ناوازە لەسەر ئاستی ئەو، بە ئەستەم دەستدەکەوێت. دیزاینەرێکی زۆر بە توانا بوو. کاتێک شتێکی دەنوسی، هیچ کاتێک نەمدیوە کاغەزی مسۆدە بەکار بهێنێت. تەنانەت لە وەرزی زستانیشدا عارەقی دەکردەوە، بەڵام قاچەکانی دەخستە ناو تەشتێکەوە و تابیعەکەی دەخستە بەردەمی و دەستی بە نوسین دەکرد. دەیوت ئەمەش بخەنە ناو ڕۆژنامەکەوە. کەسێک زۆر بە توانا و لە بنچینەوە وەک ڕۆژنامەنوس هەڵکەوتبوو. خۆ هەر لە ڕاستیشدا باوکی خاوەنی ڕۆژنامەی حورسۆز(وتەی ئازاد) بوو. ڕۆژنامەکە بە شێوەیەکی خۆماڵی لە ئێرزروم دەردەچوو. کاک موستەفا پۆلات، ئەو کاتەشی منداڵێکی زۆر بچوک بوو، تێبینیەکانی بە شێوازی کورتکراوە دەنوسی. کاتێک عەدنان مەندەرەس هاتە ئێرزروم، ئەوم لەبەردەم کورسی وتاردانەکەیدا بینی کەوا تێبینی لەسەر قسەکانی دەنوسی. گەنجترین کەسی ناو ڕۆژنامەنوسەکان ئەو بوو. هیچ کاتێکیش ئەو دیمەنە لەیاد ناکەم. دواتر ئەویان کردە سەرنوسەری ڕۆژنامەی ئیتیحاد. هەر بە ڕاستی ڕۆژنامەکە لەسەر ئاستی کوالیتیەکی بەرز دەردەچوو.\nلەو سەردەمەدا محمد شەوکەت ئێگی ڕۆژنامەی بیوگیونی دەردەکرد. تیراژی ڕۆژنامەکە لەسەرو ١٠٠ هەزارەوە بوو. کاتێک لە ڕێچکەی خۆیدا خزمەتی دەکرد، دیسان هەندێک بابەتی ناحەزی سەریان هەڵدا.\nمامۆستا بەم شێوەیە باسی ڕووداوەکانی ئەو کاتە دەکات:\nمن بە تەواوی وردەکاریەکانەوە نازانم کەوا چی لە نێوان ئەو دوو ڕۆژنامەیەدا روویدا. بەڵام ڕۆژنامەی بیوگیون، ئیماژی ئەوەی هەبوو، کە لە تورکیادا تەنیا نوێنەری ئیسلامە. ئەویش وەک ڕۆژنامەی ئیتیحاد سوودی زۆری دەگەیاند، تەواوی هاوڕێیان لەسەرو هەستی لایەنی خۆیانەوە کاریان دەکرد. بەڵام دیسان زۆر بوون ئەوانەی کە بەرامبەر کارەکانیان نیگەران بوون. هەروەها ئەوەش نازانم کە بە تەواوی هاوسەنگییان پاراستبوو یاخود نا. کەسانێک هەبوون کەوا بە نوسینەکانی موستەفا پۆڵات و هاوڕێکانی نارەحەت بوون. ئەم حاڵەش منی زۆر نیگەران کرد. ڕۆژێک کەوا هیچ کاتێک لەبیری ناکەم، تەلەفۆنم بۆ کاک موستەفا پۆڵات کرد. زۆر بیرم نایە کەوا بە تەواوی باسی چیمان کرد. بەڵام گومانم وەهایە ئەم قسانەم کردبێت:” بێ ئەوەی گوێ ئەوەی گوێ بە ڕاست و چەپ بدەیت، بەردەوام پەلامار ئەم و ئەو دەدەیت. من پێم وانیە ئەم کارانە لەگەڵ پەیڕەوی پیشەی بەدیعوزەماندا یەک بگرێتەوە”. کاتێک من ئەم قسانەم کرد، ئەویش لە وەڵامدا وتی” ئابرا ئەوانیش هێرش دەکەن سەر ئێمە”. منیش لە وەڵامدا وتم” گەر ئەوان ١٠ جاریش هێرشمان بکەنە سەر و ئێمەش تەنیا یەک جار وەڵامیان بدەینەوە، دیسان هەر ئێمە زوڵممان کردووە. چونکە ئێمە چەند دەستورێکی ڕێنیشاندەرمان لە بەردەمدایە. ئەگەر ئێوە لەسەر ئەم کارانەتان بەردەوام ببن، ئەوا ئێمەش بۆ نۆژەنکردنەوەی کارەکان چەند ڕێکارێکی خۆمان دەگرینە بەر، دوای ئەم قسانە تەلەفۆنەکەم داخستەوە”. پاشان ئەم قسەیەی من وک هیجرانێکی لێهات لەسەر دڵم. چونکە دوای ئەم قسەیەی من. ئەم هاوڕێ ئازیز و بە نرخەم لە ڕووداوێکی هاتووچۆدا گیانی لە دەستدا. بەم شێوەیە فریای ئەوە نەکەوتم بڵێم “گەردنمان ئازاد بکە”. سەردانی مەراسیمی بە خاکسپاردنەکەیم کرد، بەڵام هێشتا خەمی ئەوەی دوا قسەمان بەم شێوە کۆتای هات، لە دڵمدایە. موستەفا پۆڵات، کەسێکی بێگەرد، ڕەسەن و دەستەبژێر بوو. جەنابی حەق بە فیردەوسەکەی خۆی پاداشتی بداتەوە. دۆستایەتیمان بۆ ئەبەد بمێنێت، ئامین…


ئەرێ كورد بۆ وادەكات؟\nلەدوای پێكهێنانی ئەم كابینەیە پێویست بوو پەیوەندی نێوان یەكێتیی نیشتیمانیی و پارتی هێور ببێتەوەو هێمنی و سەقامگیریی سیاسی بۆ كوردستان بگەرێتەوە، كەچی لەوەتەی ئەم كابینەیە دروستبووە بارودۆخی سیاسی ئاڵۆزتر بووە! بەپێی ئەو ئاماژانەی بەردەستن، پێشبینی دەكرێت لەدوای هەڵبژاردنی داهاتووی عیراق ئاڵۆزییەكان بگاتە بەغداو لێكترازانی نێوان لایەنە كوردستانییەكان زیاترو ئەو بۆشاییەی هەیە زۆر فراوانتر ببێت.\nلەدوای 2017 وە شتێك لەبەغدا نەماوە بەناوی كۆدەنگی كوردو لیستە كوردستانییەكان، مەگەر لەهەندێ پرس و بایەتی دیاریكراو هەندێجار ئەندامانی كورد بەیەكەوە چوونەتە ناو هۆڵی پەرلەمان، یاخود هاتونەتە دەرەوە. ئەمجارە جگە لەوەی خواستی حزبیی بەتەواوی زاڵ دەبێت بەسەر خواستی قەومیی و ئەجێندای هاوبەشی كوردستانیی، هاوكات ئەگەری بەهێز هەیە لایەنی كوردستانی هەبێت لەگەڵ گروپ یان لایەنی عەرەبی هاوپەیمانێتی بكات لەپێناو مسۆگەركردنی پۆست و بەركەوتەی حزبیی! واتە ئەمجارە نەك هەر هیچ لێكتێگەیشتنێكی هاوبەش لەنێوان لایەنە سەرەكییە كوردستانییەكان نابێت، بەڵكو لایەنە كوردستانییەكان بۆ هاوپەیمانێتی بەسەر لایەنە عەرەبییە شیعەو سوننەكاندا دابەش دەبن!\nلەماوەی چەند مانگی رابردوو چەندین وەفد لە هەرێمەوە ، لەپێناو هاوپەیمانێتی و رێككەوتنی پێشوەختە بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی كابینەی داهاتوو چوونەتە بەغدا، دیدارو چاوپێكەوتنیان لەگەڵ شیعەو سوننە بووە. قسەیەكیش هەیە پارتی و سەدرییەكان لێكتێگەیشتنێكیان هەیە بۆ پێكهێنانی كابینەی داهاتوو.\nتا ئێرە ئەوەی باسمكردووە هەواڵ و ئەگەرەكانی داهاتووە، بەڵام لێرەوە لەوانەیە هەموومان پرسیارو رەخنەو سەرنجی جددیمان لەسەر ئەم بارودۆخە هەبێت و پێویست دەكات وڵاممان دەستكەوێت.\nرەنگە پرسیارێكی گرنگ بێتە پێشەوە ئەویش ناكۆكی نێوان لایەنە كوردستانییەكان ئەوەندە زۆرو زەحمەتە تا حزبە سیاسیەكان رێككەوتن و هاوپەیمانێتی لەگەڵ لایەنی عەرەبی بەئاسانترو باشتر بزانن؟ یان بۆچی خواستی قەومیی و داخوازیی گەلی كوردستان لەبەغدا لایەنە كوردستانییەكان كۆناكاتەوەو نابێتە هۆكاری بەیەكەوە كاركردن!؟ ئێمە خواستی قەومیمان نەماوە یان خواستی قەومی لای لایەنە سیاسییەكان بەتەواوی كاڵبۆتەوە؟ ئەی ئەگەر وانیە، بۆچی خواستی حزبی و بەركەوتەی حزبی پاڵنەر دەبێت بۆ هاوپەیمانێتی لەگەڵ لایەنی عەرەبیی بۆ وەدەستخستنی پۆست و خواستی حزبی كەچی خواستی قەومی لایەنە كوردستانییەكان كۆناكاتەوە؟\nبۆچی لایەنە سیاسیەكان ئامادەن دەیان سەردان بۆ بەغدا بكەن و لەگەڵ لایەنە شیعەو سوننەكان كۆببنەوەو لەمیدیاكانی خۆیان وەك دەستكەوتی حزبی پێشانی خەڵكی بدەن، كەچی لە كوردستان و لەناوخۆ ئامادەی كۆبونەوەیەك نین بۆ گفتوگۆی باشتركردنی حوكمڕانی و قسەكردن لەسەر مافەكانی گەلی كوردستان و رۆڵی كورد لەبەغدا؟ بگرە رەتكردنەوەی گفتوگۆو عینادی شەخسیی، وەك سەركەوتن و دەستكەوتنی حزبیی بەخەڵكی پێشانبدەن؟!\nبەدڵنیاییەوە پرسیارو تێبینی و سەرنجی زۆر لەوبارەوە هەن، وڵامی پرسیارەكانیش ئەوەندە زەحمەت نین، چونكە لەمێژووی گەلی كوردستان بەردەوام مێژوو خۆی دوبارە كردۆتەوە! گەستنی پەنجەی پەشیمانی دوای روداوەكان هیچ سودی نییە، توركیش دەڵێن "خۆزگە بەعەقلی كورد دوای روداوەكان" خۆ ئەگەر بیانییەكیش رابردووی گەلی كورد بخوێنێتەوەو ئەمڕۆی كورد ببینێت وڵامی دەستنەكەوێت، بەڵام ئەو پرسیارە بكات و بڵێت "ئەری كورد بۆ وادەكات".


بۆچوون / بیروڕا :: 30/10/2019\nسه‌رۆك ترامپ ده‌ڵێت نایه‌وێت وڵاته‌كه‌ى بگلێنێته جه‌نگه‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاسته‌وه، كه‌چى بنكه سه‌ربازییه‌كه‌ى خۆى له قه‌ته‌ردا رۆژ به‌ڕۆژ گه‌وره‌تر و چالاكتر ده‌بێت. ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان پاره‌یه‌كى زۆر بۆ گه‌شه‌پێدانى ئه‌و بنكه‌یه خه‌رج ده‌كات و ده‌یه‌وێت بیكاته گرنگترین بنكه‌ى ئاسمانیى ئه‌مریكا له هه‌موو خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا.\nمن پێموایه هۆكاره‌كه رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى سه‌ربازییه له‌گه‌ڵ ئێراندا.\nجارێكیان سه‌رۆك ترامپ وتى ئه‌مریكا ده‌یه‌وێت ئیتر هه‌قى نه‌بێت به‌سه‌ر شه‌ڕه بێ كۆتاییه‌كانى جیهانه‌وه كه‌چى له‌هه‌مان كاتدا هێزى زیاتر ده‌نێرێت بۆ بنكه سه‌ربازییه‌كه‌ى له قه‌ته‌ر كه تائێستا ژماره‌ى سه‌ربازه ئه‌مریكییه‌كان تیایدا به‌ره‌و حه‌وت هه‌زار ده‌چێت. ئه‌و بنكه سه‌ربازییه له‌هه‌مان كاتدا چاوه‌ڕێى كۆمه‌ڵێك فڕۆكه‌ى جه‌نگى هه‌ره پێشكه‌وتوون وه‌ك فڕۆكه‌ى F22 و فڕۆكه‌ى بۆمب هاوێژى B52.\nئه‌وه‌شمان له‌بیرنه‌چێت كه ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان هێشتا له خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدا چه‌ند ئاله‌نگارییه‌كى سیاسیى له‌به‌رده‌مدایه. له‌وانه جه‌نگى ئه‌فغانستان و گرژى و ئاڵۆزییه‌كان له‌گه‌ڵ ئێراندا و هه‌ڕه‌شه‌ى پاشماوه‌ى چه‌كداره‌كانى داعش له سوریا و عێراقدا و بارودۆخه مه‌ترسیداره‌كه‌ى باكوورى سوریا كه واشینتۆن پشتگیریى له كورد ده‌كات له‌و ناوچه‌یه، ئه‌مه جگه له جه‌نگى یه‌مه‌ن كه ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان پشتیوانى له‌و هاوپه‌یمانییه ده‌كات كه سعودییه سه‌ركرده‌یه‌تى.\nحكومه‌ته‌كه‌ى ترامپ پێیوایه بنكه‌ى سه‌ربازییه‌كه‌ى قه‌ته‌ر له ناوه‌ندى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستدایه له‌كاتێكدا كه ئه‌و بنكه‌یه له‌لاى خۆرهه‌ڵاتیه‌وه‌یه‌تى. له مانگى ته‌مووزى رابوردوودا ترامپ له كۆشكى سپى پێشوازى كرد له میرى قه‌تره و باسى مامه‌ڵه‌ى كڕینى چه‌كى ئه‌مریكیى كرد له‌لایه‌ن قه‌ته‌ره‌وه. ترامپ له دنیایه‌كى تردایه بۆیه مه‌ترسییه راسته‌قینه‌كانى خۆرهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست نابینێت.\nئه‌و له رێككه‌وتنه ئه‌تۆمییه‌كه‌ى له‌گه‌ڵ ئێراندا كشایه‌وه، كه ساڵى 2015 ئیمزاكراوه و باوه‌ڕیش ناكه‌م جارێكى دیكه بگه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌و رێككه‌وتنه. له‌وه گرنگتر مه‌سه‌له‌ى رووبه‌ڕووبونه‌وه‌یه له‌گه‌ڵ ئێراندا كه ره‌نگه جه‌نگێكى لێ بكه‌وێته‌وه.\nئابووریى ئێران پاشه‌كشێیه‌كى زۆر گه‌وره‌ى كردووه و به‌رهه‌مهێنانى ئه‌و وڵاته به رێژه‌ى 90% كه‌میكردووه.\nله‌ولاشه‌وه جه‌نگى دژى حوسییه‌كان له یه‌مه‌ن كه سعودییه سه‌ركردایه‌تى هاوپه‌یمانییه‌كى عه‌ره‌بى ده‌كات دژى ئێران. كه ئێران لایه‌نى حوسییه‌كان ده‌گرێت كه سه‌ر به مه‌زهه‌بێكى شیعیین جیاواز له‌وه‌ى ئێران. سعودییه دژى رژێمى سوریا و دژى حوسییه‌كانى یه‌مه‌نه، چه‌ند ده‌وڵه‌تێكى دیكه‌ى كه‌نداو و ده‌ره‌وه‌ى كه‌نداویش هه‌مان بیروبۆچونى ریازیان هه‌یه به‌رامبه‌ر به‌و دوو وڵاته.\nترامپ بێجگه له‌مانه بڕى 4 ملیار دۆلار هاوكارى ده‌ره‌كى وه‌ستاندووه كه ئامانج لێى چاره‌سه‌ركردنى خه‌ڵكه له نه‌خۆشى ئیبۆلا و پشتگیریكردنى ئاشتى و سه‌قامگیرییه له ئه‌فریقادا و دۆزینه‌وه‌ى هه‌لى كاره بۆ گه‌نجان له وڵاتى ئوردوندا بۆ ئه‌وه‌ى نه‌بنه لایه‌نگرى بزووتنه‌وه توندڕه‌وه‌كان، و چه‌ند پڕۆژه‌یه‌كى دیكه‌ى گرنگتر.\nئه‌م بڕیاره‌ى ترامپ ده‌چێته بوارى جێبه‌جێكردنه‌وه ئه‌گه‌ر كۆنگرێس نه‌توانێت له كۆتایى ساڵى دارایى ئه‌مساڵدا (كۆتایى تشرینى یه‌كه‌م) نه‌خشه‌كه‌ى بوه‌ستێنێت. ئه‌مه له‌كاتێكدا كه بودجه‌ى وه‌زاره‌تى به‌رگرى ئه‌مریكا له 716 ملیار دۆلاره‌وه به‌رزبووه‌ته‌وه بۆ 733 ملیار دۆلار.\nئه‌م بڕه بودجه‌یه كه وه‌زاره‌تى به‌رگرى ئه‌مریكا پێیبه‌خشراوه به‌قه‌ده‌ر بودجه‌ى سه‌ربازیى هه‌موو ئه‌و حه‌وت ده‌وڵه‌ته‌یه كه له خه‌رجیى سه‌ربازیدا له‌دواى واشینتۆنه‌وه‌ن.


چۆنییەتی كەمكردنەوەی ڕێژەی كۆڵیستڕۆڵ بەپڕۆتینی سۆیا\nلێكۆڵینەوەیەكی لێكۆڵەرانی نەخۆشخانەیەكی شاری تورێنتۆ دەریدەخات، پڕۆتینی سۆیا دەتوانێت كۆڵیستڕۆڵی خراپی خوێن تاڕادەیەكی باش كەمبكاتەوە.\nپێگەی هەواڵی میدیكاڵ ئێكسپرێس، لەكاتێكدا ناوەندی خۆڕاك‌و دەرمانی ئەمریكا دەیویست سویا لە ڕیزبەندی خۆڕاكییە سوودبەخشەكان بۆ دڵ لابدات، لێكۆڵەرانی نەخۆشخانەی سێنت مایكڵ لەتۆرێنتۆ بەپێی 46 پشكنینی جۆراوجۆر، پێكهاتەكانی نێو سۆیایان شیكردنەوە بۆ كرد.\nهەندێك لەپشكنینەكان كاریگەری پڕۆتینیان لەسەر كۆڵیستڕۆڵی جۆری LDL واتە هەمان كۆڵیستڕۆڵی خراپی جەستە لێكدانەوە بۆ كرد، كاتێك ڕێژەی ئەمجۆرە كۆڵیستڕۆڵە زیاد دەبێت، لە نێو دەمارەكانی خوێندا كلس دروستدەكات. كە لە پاڵ ئەمانەشدا هەندێك لە پشكنینەكانیش بڕی كۆڵیستڕۆڵی پێویستیان لێكدانەوە لەسەر كرد.\nئەنجامی لێكۆڵینەوەكانیش دەریخست، پڕۆتینی سویا ڕێژەی كۆڵیستڕۆڵی (LDL) 3 تا 4% لە گەورە تەمەناندا كەمدەكاتەوە، كە ئەم ڕێژە هەرچەندە كەمە، بەڵام زۆر كاریگەر و بەرچاوە.\nلێكۆڵەران لەو بڕوایەدان، كە دەبێت پڕۆتینی سویا لە لیستی خواردنە تەندروستەكان بۆ دڵدا دابنرێت، چونە كاریگەری بەرچاوی لە كەمكردنەوەی كۆڵیستڕۆڵدا هەیە.\nكەمكردنەوەی كۆڵیستڕۆڵ یەكێك لەگرنگترین شێوازەكانی ڕێگریكردن لە كێشەكانی دەمار و خوێنبەر و خوێنهێنەر-ەكانە. كەلایەكی تریشەوە، كەمكردنەوەی كۆڵیستڕۆڵ لە دروستبوونی گیرانی خوێن و پلاكی خوێن لەڕەگ و دەمارەكاندا ڕێگریی دەكات. كە لەپاڵ زیادبوونی ڕێژەی پەستانی خوێن، شێوازێكی كاریگەر بۆ تەندروستی سیستەمی دڵ و دەمارە.


هەولێر دەبێ ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی هەڵوەشێنێتەوە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٦ Shahrivar ١ ٠٨:٥١\nNews Code 12207\nجێگری ئاکپارتی بۆ مێهر:\nهەولێر دەبێ ڕیفراندۆمی سه‌ربه‌خۆیی هەڵوەشێنێتەوە\nدوکتۆر مێهمەت مەهدی ئاکەرجەختی لە زەروورەتی چارەسەریی کێشەکانی عێراق لە پێویستیی پێداچوونەوەی هەولێربه بڕیاری بەڕیوەبردنی ڕیفراندۆمی سەرەبەخۆیی هەرێم کرد.\nئاژانسی مێهر، بەشی نێونەتەوەیی – پەیمان یەزدانی: چەند رۆژ لەوە پێش سەردار محەمەد باقری سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداریی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ دیدار لە گەڵ بەرپرسانی باڵای سیاسی و سەربازیی تورکیا و لەوان ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا، سەردانی ئەنقەرەی کرد.\nلەو سەفەرە ٣ رۆژەیەدا کە لە سەر بانگهێشتی ژینڕاڵ هولۆسی ئاکار، هاوتای سەردار باقری ئەنجامی گرت، چەندین بەرپرسی باڵای سەربازیی وڵاتەکەمان و لەوان فەرماندەی هێزی زەوینیی سپاش سەردار باقریان هاورێتی کرد.\nسەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداریی کۆماری ئیسلامی ئێران لە کاتی گەیشتنی بە ئەنقەرە سەبارەت بە گرینگیی ئەو سەفەرەی وتی: ماوەیەکی زۆر بوو کە هاتوچۆی لەو شێوە لە نێوان دوو وڵاتدا ئەنجامی نەدەگرت، بەڵام بە ئاوردانەوە لە گۆڕانکارییەکانی ناوچە و پرسە هاوپەیوەندەکان بە ئاسایشی دوو وڵات، ئاسایشی سنوورەکان و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم، پێویست بوو لەم قۆناغەدا ئەو سەفەرە ئەنجام بدرێت.\nسەبارەت بە گرینگیی دیدارەکانی ئەو بەرپرسە باڵایەی سەربازیی ئێران لە تورکیا لە قۆناغی هەستیاری ئێستادا کە لە کۆتایی تەمەنی گرووپی تیرۆریستیی داعش لە عێراق و سووریا نزیک دەبینەوە و کاریگەریی لە سەر هاوکارییە ئەمنییەکانی دوو وڵات لە سووریا و عێراق و سەقامگیریی ناوچەکە، هەواڵنێری مێهر وتووێژێکی لە گەڵ دوکتۆر مێهمەت مەهدی ئاکەر جێگری پارتی داد و گەشەی تورکیا و نوێنەری پەرلەمانی ئەو وڵاتە ساز داوە کە لە خوارەوە دەیخوێننەوە.\nناوبراو لە نێوان ساڵانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵شدا وەزیری خۆراک و کشتوکاڵی تورکیا بووە.\n* گرینگیی دیداری سەردار باقری سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداریی ئێران لە تورکیا لە چی دایە؟\nـ دیداری سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداریی ئێران لە وڵاتی ئێمە، دیدارێکی زۆر بە سوود بە ئامانجی گەشەی هاوکارییەکانی ئێران و تورکیا بە تایبەت لە بواری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم و ئاسایشی سنوورەکان بوو.\nهەروەها ئەو سەفەرە دەرفەتێکی لەباری بۆ ناوچەی ئێمە ڕەخساند تا کاریگەریی هاوکارییەکانی دوو وڵات لە سەقامگیر کردن و ئاسایشی ناوچە شرۆڤە بکرێت.\nئەو دیدارە لەو ڕووەوە گرینگە کە دیدارێکی لەو چەشنە لە لایەن سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداریی ئێران لە تورکیا پاش ساڵانێکی دوور و درێژ، بۆ یەکەم جارە ئەنجام دەدرێت.\nگۆڕانکارییەکانی ناوچە بوونەتە هۆی ئەوەی کە تەرکیزی ئێمە لە سەر ڕاوێژ و ڕاگۆڕینەوە لە گەڵ دراوسێکان و وڵاتە جۆراوجۆرەکانی ناوچە لە ئاستی جۆراوجۆردا گرینگ و زەرووری بێت. دیداری بەڕێز باقری لە تورکیاش هەر لەو چوارچێوەیەدا دەبێ لێک بدرێتەوە و هەڵسەنگێندرێت.\n* یەکێک لە ئامانجەکانی ئەو دیدارە هاوکارییە سنوورییەکان لە نێوان ئێران و تورکیا ڕاگەیێندراوە. ئەو هاوکاریانە چ شتهایەک دەگرێتەوە؟ ئایا دەکرێت بڵێین چنینی دیواری سنووری لە نێوان ئەم دوو وڵاتە لە لایەن تورکیاوە، لەو پێناوەدایە؟\nـ ئاسایشی سنووری ڕەهەندی جۆراوجۆری هەیە. دیواری کۆنکرێتی کە ئێمە لە سنوور و لە ناو خاکی خۆماندا هەڵی دەچنین، پڕۆژەیەکی زۆر گرینگە کە ئاسایشی سنوورەکانی ئێمە بەرزتر دەکات. ئامانج لەو پڕۆژەیە بەرەنگاربوونەوەی کارا لە گەڵ تیرۆریزم و قاچاخی مرۆیی و کاڵاییە. ئەم بابەتەش لە دانوستانەکانی ئەو سەفەرەدا خراوەتە بەرباس و تاوتوێ کراوە.\nئەو دیوارە یارمەتیی بەرزبوونەوەی ئاسایشی سنوورەکانی هەر دوو وڵاتی ئێران و تورکیا دەدات و هەڵچنینی بۆ هەر دوو وڵات بە سوود دەبێت.\n* ئێران و تورکیا دژی بەڕیوەچوونی ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستانن. ئێران و تورکیا پێکەوە چ داپەڕێکی هاوبەشیان لەوبارەدا دەبێت؟\nـ عێراق وەک دراوسێیەکی گرینگی ئێران و تورکیا گیرۆدەی قەیران و دۆخێکی ناسەقامگیرە کە ساڵانێکە باڵی بە سەر ئەو وڵاتەدا کێشاوە.\nبڕیاری هەرێمی کوردستان بۆ بەڕێوەبردنی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی نە تەنیا هیچ کام لە کێشەکانی هەرێم و عێراق چارەسەر ناکات، بەڵکوو کێشەکان تەشەنەدارتر و قووڵتر دەکاتەوە.\nئێمە داوا لە هەرێمی کوردستان و دەوڵەتی ناوەندی دەکەین تا کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا لە چوارچێوەی دەستووری عێراقدا چارسەر بکەن، بۆ ئەوەی پێشگری بکرێت لە سەرهەڵدانی کێشەگەلێکی سەخڵەت‌تر و دژوارتر لە عێراقدا.\nدەوڵەتی ناوەندی عێراق پابەندە بە جێبەجێ کردنی ئەرکەکانی لە چوارچێوەی دەستووری عێراق و سیاسەتگەلێکی بەربڵاوی ڕاپەڕاندووە. من لام وایە کە دەبێ سەروکایەتیی هەرێمی کوردستان هاوتەریب لە گەڵ عێراقێکی یەکپارچە و سەرکەوتوو هەنگاو بنێت و بە بڕیارەکەی سەبارەت بە بەرێوەبردنی ڕیفراندۆمی سەربەخۆییدا بچێتەوە و کۆتایی پێ بێنیت؛ بڕیارێک کە ئەگەری ئەوەی هەیە پاشهاتی یەکجار زۆری بە دواوە بێت. رێبەرانی هەرێمی کوردستان دەبێ لە خێراترین کاتی مومکیندا کۆتایی بە چالاکییەکانیان بۆ دابەزاندنی تاک‌لایەنەخوازی بێنن.\n* دیداری سەردار باقری لە تورکیا چ کاریگەرییەکی لە سەر گۆڕانکارییەکانی سووریا بووە؟\nـ ئەو دیدارە دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئێران وەک یەکێک لە سێ وڵاتی دەستەبەرکەری سیستەمی ئاگربڕ لە سووریادا، کاریگەرییەکی زیاتری سەبارەت بە ئاسایشی سووریا هەبێت و ئەو دەرفەتەی ڕەخساندووە هەتا لەو دەلاقەوە پەلە بکرێت لە پێشخستنی ڕەوتی سیاسی بۆ دۆزینەوەی دواڕێکارێک بۆ کۆتایی هێنان بە پێکدادانەکانی ناو سووریا.\nجگە لەوە، توێژینەوە و لێکدانەوەی فەننی بە ئامانجی تیپەڕاندنی قۆناغی بە هەڵە تێگەیشتنی ئێستای نێوان ٣ وڵاتی دەستەبەرکەری ئاگربڕ لە سووریادا سەبارەت بە جێگر کردنی ناوچەی ئارام و بە دوور لە شەڕ کە لە دانیشتنی ئاستانەدا واژۆ کراوە، لە میانەی دیدارەکاندا گفتوگۆ و دانوستانی لە سەر کراوە.\nهیوادارین ئەو دیدارانە ببنە هۆی کۆتایی هاتن بە کەشی شەڕ و پێکدادان لە سووریا و جێگربوونی ئاگربڕی یەکلاکراوە لەو وڵاتەدا.


چاڤێ خەلکی کۆر دکە و دەڤێ وان دگرە – Sibehî سبەھی\nBergeh Kurdistan On 19/05/2022 / سیاسی\nده‌ما به‌حسا پەکەکێ دهێتە کرن هنده‌ک کەس و ئالی عاجز دبن. تایبه‌تی ل باکورێ کوردستانێ د گه‌له‌ک گۆتوبێژن جڤاکی دا، ده‌ما ره‌وشا ئالیێن سیاسی تێ رۆژه‌ڤێ و سۆحبه‌ت ل سه‌ر سیاسه‌تا رۆژانه تێ کرن، که‌سه‌ک نه هەدەپێ و نه ژی پەکەکێ ڤه‌کری ره‌خنه ناکه. لێ هه‌ما به‌حسا کێماسیه‌کا هەدەپێ بێ کرن، به‌رته‌کا ئه‌ول ئه‌وه کو، دبێژن “ما ئاک پارتی ژ بۆ چ فلان تشتێ دکه“، یان ژی که‌سه‌ک به‌حسا راستیا هەدەپێ بکه د جهدا وێ/وی ب هه‌ڤالبه‌ندیا ئاک پارتیێ ئیتهام بکن. ئه‌ڤ یه‌ک وه‌ک ته‌کتیکه‌کا هەدەپێ یه کو بکاربه خه‌لکه‌کی بێ ده‌نگ بکه و رێ ب گۆتنا کێماسیێن خوه بگره.\nهه‌روه‌ها گه‌له‌ک جارا که‌سێن کو پەکەکێ رەخنه دکن و به‌حسا راستیا پەکەکێ دکن، جاردن ژ ئالیێ پەکەکێ ڤه وه‌ک سیخورێن ده‌وله‌تێ تێنه تۆمه‌تبارکرن. ئه‌ڤ هه‌موو ژ سیاسه‌تا پەکەکێ یا سخووریێ تێ.\nمخابن راستیه‌ک هه‌یه کو دڤێ مرۆڤ به‌حسا وێ بکه. ل باکورێ کوردستانێ سیاسه‌تمه‌دارێن ڤه‌کری به‌حسا پەکەکێ بکن گه‌له‌ک کێمن. ئه‌ڤ یه‌ک ژی دبه ئەگەرەک کو پەکەکە پتر دکاره راستیا خوه ڤه‌شێره و ده‌ره‌وێن دکه ژ ئالیێ خه‌لکه‌کی ڤه وه‌ک راستیه‌کێ بدە قه‌بوولکرن.\nد بنگه‌هێ خوه دا گۆتنا ره‌خنه‌کرنا پەکەکێ نه راسته، ئه‌ڤ گۆتن ژ بۆ پەکەکێ کێمە و تێرا ناکە. گه‌ره‌ک مرۆڤ به‌هسا راستیا پەکەکێ و هیمێن پەکەکە ل سه‌ر هاتیە ئاڤاکرن و پەکەکە خزمه‌تا کێ دکه بکه.\nده‌ما مرۆڤ به‌حسا ره‌خنه‌کرنا پەکەکێ دکه، د هه‌مان ده‌می دا نه‌حه‌قیه‌ک مه‌زن ل ئالیێن دن یێن سیاسی دکه. به‌رێ خوه بدەنێ، ئالیێن سیاسی یێن کوردستانێ خوه‌دیێ هنده‌ک کێماسیانه، مرۆڤ به‌حسا کێماسیێن وان دکه، وان ره‌خنه دکه و گه‌له‌ک جارا د ره‌خنه‌گریێ دا به‌حسا کارێن باش دکن ژی دکه، هه‌ر ره‌خنه نه خرابه، ره‌خنه بەحسا باشی و نه باشییان ژی دکه.\nلێ ژ بۆ پەکەکێ ئه‌ڤ پیڤان ده‌رباس نابه. دڤێ پەکەکە ژ ئالیێ خه‌لکێ کوردستانێ ڤه بێ ناسکرن دا کو ئه‌ڤ خەونا وه‌ک کابووسه‌کێ کو دلێ خه‌لکێ دا خلاس ببه.\nئه‌گه‌ر مرۆڤ ب گه‌له‌ک کورتی به‌حسا راستیا پەکەکێ بکه دبینه کو، ب هه‌زاران جوان ته‌ڤلی گه‌ریلا بوونە و ده‌رکه‌تنه سه‌رێ چیان . ئه‌و ژ بۆ کوردستانێ و ده‌وله‌تبوونا کوردا ته‌ڤلی پەکەکێ بوونه. ئه‌و دزانن ژ بۆ چ ته‌ڤلی پەکەکێ بوونه لێ مخابن نزانن پەکەکە د خزمه‌تا کێ دا یه و ئه‌و ژ بۆ چ شه‌رێ کێ دکن.\nکه‌سێن به‌حسا راستیا پەکەکێ دکن دڤێ هه‌موو جوره کریارێن خراب ئێن پەکەکێ ته‌شهیر بکن و ب چو ئاوایی نه‌بن پالپشتێن سیاسه‌تا قرێژا پەکەکێ. هه‌تا سیاسه‌تمه‌دار، ره‌وشه‌نبیر، نڤیسکار، هونه‌رمه‌ند و که‌ساتیێن کورد راستیا پەکەکێ نه‌بینن و ب زمانه‌ک زه‌لال ڤێ راستیێ ئاشکه‌ره نه‌کن نکارن نرخێن کوردستانی بپارێزن و نکارن ل کوردستانێ و ده‌وله‌تبوونا کوردان خوه‌دی ده‌رکه‌ڤن.\nپەکەکە ب ئتیهامکرنا خیانه‌تێ و سیخوریێ دکاره خه‌لکه‌کی بێ ده‌نگ بکه. ده‌ما ل هەمبه‌ر پەکەکێ بێده‌نگی په‌یدا دبه پەکەکە هه‌ر تشتا کو بخوازه بێژه دبێژه و زه‌ره‌ره‌ک مه‌زن دده ته‌ڤگه‌را ئازادیا کوردستانێ.\nکه‌سه‌ک ژ خوه ناپرسه پەکەکە ل باشوورێ کوردستانێ چ دکه؟ که‌سه‌ک نابێژه پەکەەک گه‌له‌ک زانه‌بوون ده‌وله‌تا ترکیێ ژ بۆ باشوورێ کوردستانێ بجهبکه پلانه‌ک کو ژ ئالیێ دژمنان ڤه هاتیە دیزاین کرن رێڤه دبه. که‌سه‌ک به‌حسا زه‌ره‌را کو پەکەکە دده پێڤاژۆیا ده‌وله‌تبوونێ ناکه. که‌سه‌ک نابێژه پەکەکە ل شنگالێ جه‌حشتیا ئارتێشا ئیراقێ دکه. ئاوایێ نرخاندنا پەکەکێ دڤێ ژ بۆ ئالیێن سیاسی ببه پیڤانه‌ک و ل گۆرا ڤێ پیڤانێ ژی، تفاق، هه‌ڤکاری و ئه‌نیێن کوردستانی بێنه ئاڤاکرن.


ژنان هانده‌رن بۆ گۆڕانی ئه‌رێنی\nی مانگی هه‌شـت ١٨, ٢٠٠٩\nده‌سه‌ڵاتدارکردنی ژنان کارێـکی گرنگه بۆ گه‌شه‌پـێدان و به‌ره‌و پـێشه‌وه‌چوونی ژنان. ئه‌مه په‌یامی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی وڵاته یه‌کگرتووه‌کان هێله‌ری ڕاده‌م کلنتن بووه بۆ ژنان له ئه‌فه‌ریکا.\nئه‌و وتی " ئه‌مه ته‌نها پـێویسـتیـیه‌کی ڕه‌وشتی نیـیه، به‌ڵـکو هه‌روه‌ها ئابووریش. کاتێـک ژنان ماف و هه‌لی یه‌کسـانیـیان له په‌ره‌وه‌رده و فێرکردن و ته‌ندروسـتی و به‌ده‌سـتهێنانی کار ده‌درێت، ئه‌وان باری ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تی به‌ره‌وپـێش‌ده‌به‌ن. وه‌زیری ده‌ره‌وه وتی ئه‌و کاته‌ی پـشتگوێ ده‌خرێن و پـێشێلیـیان لێ‌ده‌کرێت، هه‌ر وه‌کو له زۆر شـوێنی ئه‌فه‌ریکادا گه‌شه‌کردن شـیانی نیـیه."\nژنان له ئه‌فه‌ریکای باشوردا یارمه‌تی‌دراون بۆ ئه‌وه‌ی وڵاته‌که بکه‌ن وه‌کو که‌شـتیـیه‌کی ئابووری بۆ کیشـوره‌که. ژنان له سه‌رانسه‌ری وڵاته‌که‌دا ڕێبه‌رایه‌تی کاروباری بچووک و مامناوه‌ندی ده‌که‌ن که بناغه‌ن بۆ به‌ره‌وپـێشه‌وه‌بردنی ئابووری. سـاڵی مارینگۆ یه‌کێـک له خاوه‌نی ئه‌و پـرۆژانه‌یه. ئه‌و به کۆمپانیای ئه‌لمنیۆمی KPL و زینگ دای ده‌سـتیـپـێـکرد که پارچه‌ی ماشین دروست ده‌کات له بۆفه‌ردڤیو.\nژنان له سه‌رانسه‌ری ئه‌فه‌ریکادا له پـشـتی ئه‌و گۆڕانه پـۆزێتیڤانه‌دان. کایز وێنگری و مادای ده‌سـتیان به بزووتنه‌وه‌یه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یدا کردوون له باتی چاودێری ژینگه. سه‌رۆکی لیبریا ئێڵن جانسن سێرلیڤ سه‌رکێشی وڵاتی کردووه که له ده‌مێـکدا تووشی شه‌ڕی ناوخۆ بووه و سه‌لماندوویه که ژنان ئه‌توانن له پله‌کانی باڵادا ڕێبه‌رایه‌تی بکه‌ن.\nبه‌ڵام له زۆر شـوێنی ئه‌فه‌ریکادا بگره جیهانیش به‌و جۆره هانده‌ر نیـیه. یاساکان به ژنان ڕێـگه نادات زه‌وی‌وزاریان هه‌بێت، کرێدت و یاخود بژاریان هه‌بێت له هاوسه‌رێتی. ژنان پـێـکهاته‌ی زۆرینه‌ی هه‌ژارانی جیهانن، بێ خوێندن و بێ خواردن. ئه‌وان تووشی ده‌ستدرێژیکردن وه‌کو تاکتیکی شه‌ڕ وه‌کو پـێـده‌گوترێ کوشـتنی سه‌ر نامووس ده‌بن، لێـدان و بڕین، قاچاخی‌کردن، خه‌ته‌نه‌کردن و توندوتیژی و پـێشێلیـیه‌کانی تر.\nله به‌رامبه‌ر ئه‌و جۆره گه‌نده‌ڵیـیانه‌دا وه‌زیری ده‌ره‌وه کلنتن وتی " جیهان ده‌بێت به یه‌ک ده‌نگی ڕوون قسه بکه‌ن. ئه‌م توندوتیژیـیه ده‌بێت کۆتایی‌پێبێت." وڵاته یه‌کگرتووه‌کان کارده‌کات بۆ به‌دیهێنانی هاوپه‌یامنێتی له سه‌رانسه‌ری ئه‌فه‌ریکادا بۆ دڵنیابوون له‌وه‌ی مافی ژنان پارێزراوه و ڕێزی لێـگیراوه و ئه‌و هه‌له‌یان هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی بخوێنن و کارێـکی باش بدۆزنه‌وه، به ئاسایش بژین و به‌ده‌سـتهێنانی تواناکانیان. وڵاته یه‌کگرتووه‌کان بڕوای به به‌ڵێنه‌کانی ئه‌فه‌ریکادایه و کیشـوه‌رێـکی خاوه‌ن هه‌له و فره‌تر له 800 ملیۆن که‌س تیایدا ده‌ژین که نیوه‌یان ژنن و ئاماده‌ن بۆ سـازدان، به‌دیهێنان و گه‌شه‌کردن.


پڕۆژەو پاکیجەکانی چاکسازی،\nپڕۆژەو پاکیجەکانی چاکسازی، پەیوەندیان بە گرفتە بناغەیەکانی خەڵکی کوردستانەوە نییە<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nپرسی چاکسازی" ریفۆرم"،لە ئێستادا بەرجەستەترین و بەکاربردەترین مەقۆلەی سیاسی کۆمەڵگای کوردستانە، تا ئەو ڕادەیەی ئەگەر ئەم وشەیە لەسیاسەت و کێشمەکێشی ئێستای سیاسی کوردستان، دابماڵرێت، دەسەڵات و حزبە نەیارەکانی دەسەڵات لە خانەوادەی بۆرژوازی کوردا، هیچی بەرجەستەیان پێنامێنێت تا بیکەنە خۆراکی ململانێی سیاسی نێوانیان.\nبێگومان گۆرانکاری و چاکسازی خواستێکی هەمیشەیی خەڵکی کوردستانە لەو پێناوەشدا هاتونەتە مەیدان و بۆ داسەپاندنیشی قوربانیان داوە. بەڵام نابێ بیرمان بچێت هاتنە ئارای مەقۆلەی چاکسازی بەو بەربڵاویەی ئێستای و بەدەستەوە گرتنی لەلایەن دەسەڵات و ئەوەی کە پێی دەوترێت ئۆپۆزیسێۆن، بەرهەمی گوشاری کۆمەڵگا لەسەر دەسەڵات، یان گوشاری هێزە یاخیەکانی دەسەڵات،... نییە، هێندەی بەرهەمی ئەو تسۆنامییەیە کە وڵاتانی باکوری ئەفریقیای هەژاند و ئاڵوگۆڕی زنجیرەیی بەدوای خۆیدا کێشکرد.\nزۆرێك لە حزب و دەسەڵات و وڵاتەکان بۆ بەرگرتن بە تەنینەوەی تسۆنامی شۆڕش بەڵینیان دا، دەستیان دایە چاکسازی ئابوری و سیاسی ئیداری. لە کوردستانیش دەسەڵاتی سیاسی چ بۆ بەرگرتن بە باڵاکردنی شەپۆلی تورەیی خەڵک و چ بۆ لەباربردنی پرۆژەکانی چاکسازی حزبەکانی دەرەوەی حکومەت، کە ئەمانیش بۆ خۆبەستنەوە بە داواو داخوازییەکانی خەڵک و لە ژێر هەمان نەسیمی روداوەکانی دنیای عەرەبدا، بانگەشەی چاکسازی و پرۆژەی یەک لەدوای یەکی چاکسازیییان دەهێنایە ئاراوە. بۆیە هەر دوو لا چ دەسەڵات و چ ئەوەی پێی دەوترێت ئۆپۆزیسیۆن، گەمەو کارتی چاکسازیان کردە چوارچێوەیەک بۆ ململانێی سیاسی و دانوسان و ساتو سەودا.\nدەڵێن دەبێ حزب و حکومەت لەیەک جیابکرێنەوە، بەڵام هەر ئەم هێزانەی ئەم دروشمەیان هەڵگرتووە، بەهەزار زمان و بەهەزار شێوە دەڵین حکومەتێك لە ئارادا نییە، ئەگەر حکومەتیکێش لە ئارادا نەبێت، حزب لە چی جیادەکرێتەوە. کەواتە ئەم دروشمە کەدەڵیت دەبێ دەستی حزب لە حکومەت داببڕێ درۆیەکە بۆ دانوسان و سات و سەودا، حکومەتیک لە ئارادا نییە تا دەستی حزبی لێ دووربخرێتەوە، بەڵکە دوو حزب و دوو دەسەڵات و دوو ئیدارە، دوو هێزی پێشمەرگە، دوو ئاسایش، دوو دەزگای هەواڵگری، دوو میدیا و دوو میدیای سێبەر، دوو کۆمەڵە ریکخراوەی پیشەیی و جەماوەری و دوو تۆپەڵە رێکخراوەی NGO بێکارەی موچەخۆرو گوێڕایەڵ، دوو جغرافیای لەیەک دابڕێنراو،...تاد، لە کوردستان هەیە و حزبە بەناو ئۆپۆزیسیۆنەکانیش کە لەهەمان مۆدیل و قوماشن، نەک لەگەڵ حکومەتێک بەڵکە لەگەڵ دوو حزبی دەسەڵاتداردا، هەم کیشمەکێش دەکەن و هەم دانوساندن و سات و سەودا، بۆ ئەوەی خۆشیان وەکو حزب ببنە بەشە دەسەڵات لە هەمان سیستەمی گەندەڵ، تاڵانچی، دژی ئازادی.\nدەڵێن دەبێ پەرلەمان کارا بکریت، پەیرەوی ناوخۆکەی هەموار بکرێت،...تاد.\nلە شوێنێکدا، لە جغرافیایەکدا، حکومەتیکی واقعی بوونی نەبێت، لە جێگای حکومەت حزب و میلیشا هەبێت، باسی پەرلەمان و پەیرەوە ناوخۆکەی، یاسا دەرکردن... دەبێ چی بێت؟ هەر کەسێک لە ئەلف و بێی سیاسی حاڵی بێت، دەزانێت لە کوردستان حکومەتیك نییە، وە پەرلەمانێکی واقعی نییە و هەمووانیش دەزانین بینای پەرلەمان هەیە بەڵام شوێنی کۆبونەوەو بڕیاردان لەسەر راسپاردەکانی حزبە دەسەڵاتدارەکانە، شوێنیکە بۆ بەیاساییکردنی بڕیارەکانی حزب و دەسەڵات و دەسەڵاتیشی ناگاتە دەسەڵاتی هیچ ئۆرگانێکی باڵای حزبی. بۆیە پەرلەمان جگە لە درۆیەکی شاخدار هیچی تر نییە. وە هەر یاسایەکیش کە ئەم پەرلەمانە دەری دەکات هیزی جێبەجێکردنی لەدەستی حزب و بەرپرسە حزبیەکاندایەو هەڵگری هیج هێزیكی یاسایی و ئاسایی و حکومی نییە.\nدەڵێن دەبێ بودجە شەفاف بێت، کەچی دان بەو ڕاستیەدا نانێن کەتایبەتمەندییەکی دەسەڵاتی میلیشیایی لەسەر تاڵانی زۆتر لەسەر پاوانخوازی پوڵی، لەسەر ناشەفافیەت دامەزراوە. ئەم بەرێزانە پێمان ناڵین کام دەسەڵاتی میلیشیایی و حزبی هەیە، داهات و سەرفیاتی شەفاف بێت، ئەمە دەسەڵاتی فەتح و حەماس لە فەلەستین... باشترین نمونەیە.\nدەڵێن دەبێ دەسەڵاتی دادوەری و قەزا کارابکرین و سەربەخۆ بن..لە وڵاتێکدا، دامەزراوەیەکی یاسایی نەبێت، دەوڵەتیك نەبێت" بەهەر ناوەڕۆکێکەوە" یاسایەکی سەراسەری نەبێت" بەهەر ناوەڕۆکێکەوە" چۆن دەکریت دەسەڵاتی دادوەری سەربەخۆ وە کارا هەبێت. وە یاسا لەخوار پۆستاڵ و چەك و بەرپرسەکان نەبێت. حزبی چەکدار دەسەڵات بێت چۆن دەکرێت یاساو دەسەڵاتی دادوەری لە تەیریکی عەنتیکە زیاتر بێت.\nگرفتی خەڵکی کوردستان، لەگەڵ ئەم پەرلەمان و حکومەتە نییە، کە لە دنیای واقعیدا، بوونیان نییە. وە گرفتی خەڵکی کوردستان هەر لەگەڵ هێزی پێشمەرگە،پۆلیس ئاسایش، لەگەڵ دەزگا هەواڵگریەکان، لەگەڵ ناشەفافیەتی بودجە و دزی و تاڵانی، لەگەڵ نەبوونی دەسەڵاتی دادوەری و یاسا، دەستێوەردان لە خوێندن و پەروەردەو زانکۆکان...تاد، نییە. بەڵکە گرفتی بناغەیی خەڵکی کوردستان بەر لەوانە لەگەڵ دوو دەسەڵاتی حزبی و میلیشیایدایە، دوو دەسەلات کە ناتوانن دەسەلات ببەخشنە حکومەت و ناتوانن حکومەتداری بکەن. هۆکەشی بەسادەیی ئەوەیە بەرنامە ڕیژی حکومەتکردن، بەرهەمهینان و ئابوری. خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتیەکان، تەندروستی و پەروەردەو فێرکردن، رێکخستنی ئاسایشی گشتی هاوڵاتیان، یاسای سەراسەری و مەدەنی، سازکردنی هێزی نیزامی و یاسایی، بەبێ یەکلاییکردنەوەی پرسی دەوڵەت، درۆیەکی گەورەیە.\nگرفتە زۆر بناغەیەکانی خەڵکی کوردستان بریتین لە یەکەم: "نەبوونی قەوارەیەکی دامەزراوەیی و دەوڵەتی"، ئەمە بەمانای پیناسەی ناسنامەی حقوقی خەڵکی کوردستان لە ممارەسەی دەوڵەتداری و بەڕێوەبردن و یاسادا. دووەم: "نان" بەوێنەی کرێی کرێکاران و کارمەندان، دیکتاتۆریەتی بازاڕ، گرانی، بێخانەولانەیی، بێکاری، نەبوونی بیمە بێکاری، بیمەی کۆمەڵایەتی و تەندروستی و تەفیهی و خزمەتگوزاریەکان، سێیەم: "ئازادی" بەوێنەی ئازادی بیقەیدوشەرتی سیاسی، ئازادی خۆپێشاندان و مانگرتن و کۆبونەوە، ئازادی بەیان و بڵاوکردنەوە و چاپەمەنی و ڕۆژنامەگەری ئازادی رەخنەگرتن لەهەموو کەلتور و ئەخلاق و ئایدۆلۆژی و سەرکردە بە رەمزکراوەکان و کەلتورو مێژوو...تاد.\nئەگەر هەموو ئەم پڕۆژەو پاکیجانەی چاکسازی حزبە فەرمانرەواکان و حزبە ئۆپۆزیسیۆنەکان بە تەواویش جێبەجێبکرێن، وەڵامی ئەم گرفتە بناغەیانە نادەنەوە کە خەڵکی کوردستان گیرۆدەیەتی. بەڵکە وەلامدانەوە یان بە کردەکردنی" کە ئیمکانی نییە" ئەم پاکیجانە، تەنها دەتوانێ ئەو لایەنە تۆراوانە بگێریتەوە ناو هەمان گەمەی دەسەڵات.\nئەوەی کە ناوی لە خۆی ناوە ئۆپۆزیسێۆن، لە بنەڕەتدا هەڵگری هیچ جیاوازیەکی ریشەیی نییە لەگەڵ حزبە دەسەڵاتدارەکان لە سەر بنچینەی جیاوازی ریشەیی بۆ گرفتەکان دروست نەبووە. نە پرسی ئایندەی سیاسی کوردستان، نە پرسی بەرابەری ئابوری و نان و نەپرسی ئازادیەکان و نە پرسی جیاکردنەوەی دین لە دەوڵەت و یاساو خوێندن و پەروەردە، نە پرسی یەکسانی ژن و پیاو، ...تاد، بابەتی هیچ کامیان نیین. هەموویان دەیانەوێ درۆی یەکپارچەیی عێراق و فدرالیزمە بێناوەڕۆکەکەیان و دابسەپێنن و بێئەوەی گوێبدەنە ئیرادەی خەڵکی کوردستان، وە باسێک لەسەر باشکردنی ژیان و گوزەرانی چینی کرێکارو خەڵکی دەست تەنگ نییە. باسێکیان نییە بۆ دەستبەردار بوون وە بۆ دەست کۆتاکردنی دین لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و یاسایی سیستەمی پەروەردەو فێرکردندا، باسێکیان نییە بۆ ئەوە یەکسانی ژن و پیاو بەرەسمی بناسن. لە جێگای ئەوانە باسی بە نیزامیکردنی هێزە جەکدارەکان و دەزگا هەواڵگری و جاسوسیەکانیانە، باسیان لە دەستکورتکرنەوەی حزبە لە حکومەت و پەرلەمان! و زانکۆ و خوێندن و پەروەردەدا، باسیان لە بەشداریکردنی کارایە لەدەسەڵاتی سیاسی ستەمکارو دژی ئازادی دەسەڵاتی یەکێتی و پارتییدا. کە ئەمانە نەک دەرمانی دەردە کەڵەبووەکان و گرفتە بناغەیەکانی خەڵکی کوردستان ناکات، بەڵکە دەسەڵاتی تاڵانچی و میلیشیاییی حزبی رتوش دەکات، پایەکانی قایمتر دەکات، لەدەست ڕاپەڕین و شۆڕش دوری دەخاتەوە.


سەرکەوتنى لافارج وەک کۆمپانیاییەکی پێشەنگ لە جیهاندا لە بوارى کەرەستەکانى بینسازییدا بەندە بەو لە ئەستۆ گرتنانەى کە هەیەتى بەرامبەر بە 65.000 لە کارمەندەکانى. ئەى تۆ بۆچى نابیتە کارمەند لەلامان؟ گروپەکەمان ناسراوە و وەک کۆمپانیاییەکی پێشەنگ دانى پێدانراوە هەروەها وەک هێزێکى کێبڕکێکار لە بوارى تایبەتمەندییەکەى خۆیدا.\nجەخت کردن لەسەر چالاکى\nهەر لە ساڵى 1997 ەوە ئەم گروپە چۆتە ناو پتر لە 25 وڵاتەوە لە ئەنجامى ئەوەشدا گەلێک لە بەڕێوەبەران هەلى ئەوەیان بۆ ڕەخساوە کە لە دەرەوەى وڵاتى خۆیاندا کاربکەن. گروپەکە پتر لە 1200 شارەزاى خستۆتە کار کە نیوەى ئەو ژمارەیە وەک شارەزاى تەکنیکى کاردەکەن.\nگروپێکى جیهانى ، تیمى کارکردنى پێکەوە گرێدراو\nنزیکەى 55.000 کارمەند لە زیاتر لە 64 وڵاتدا بەشداریى لە کارەکاندا دەکەن بۆ سەرخستنى ئەرکەکانى گروپى لافارج. گروپەکە پێکهاتەیەکى ئۆتۆنۆمى هەیە کە لە چەند قەوارەیەکى بچووک پێک دێت بۆیە تۆش هەلت لەبەردەستدایە کە بەرپرسیارێتییەرکى نوێ بە زوترین کات بگریتە دەست.\nلافارج زۆر بە وریاییەوە لەگەڵ مەسەلەى گەشەکردنى کەسێتیى و ئەنجامدانى کاری کارمەندەکان مامەڵە دەکات. کارمەندانى گروپەکە ئەوە بەرچاو دەگرن کە کەسێتیى تایبەت گەشە پێبدەن و بەرەو پێشى ببەن بە تایبەتى کاتێک کە لافارجیش یارمەتیدەرە بۆ بەدیهێنانى ئەو کارە.\nبارودۆخێکى سەرنج ڕاکێش\nسیاسەتێکى سەرنج ڕاکێش هەیە سەبارەت بە مووچە و سەرمووچە لەسەر بنەماى کار ئەنجامدان هەروەها پلانى پشکى فەرمانبەر ... لافارج دەیەوێت تۆش لەسەرخستنەکەیدا بەشداربیت\nهەڵبژاردنى لافارج واتا هەڵبژاردنى کۆمپانیاییەکی پێشەنگ لە جیهاندا لە بوارى کەرەستەى بیناسازیدا. پێشەنگێتیى ئێمە لەڕێى ئەو وەبەرهێنانە قەبارە گەورانەوەیە کە لە چوارچێوەى پرۆگرامى فێرببە ــ چۆن دا کە پرۆگرامێکى ناوازەیە لە بوارى توێژینەوە و گەشەپێدان و پشکداریدا لەگەڵ دامودەزگا بەناوبانگەکاندا. وەرە ڕیزى ئێمە !\nپێشەنگێکى جیهانى لە بوارى کەرەستەکانى بیناسازیدا\nهاتنەڕیزى لافارج واتا هەڵبژاردنى گروپێکى سەرکەوتوو کە ستراتیژى کارەکانى بە شێوازێک دادەڕێژێت کە شان بەشانى نوێکردنەوەى بەرهەمەکان بڕوات. ئێمە وەک پێشەنگێکى جیهانى لەو بوارەدا ڕۆڵێکى کاریگەر دەبینین لە داهاتووى ئەو بوارەدا هەروەها بوارەکانى تر کە پەیوەندییان پێوە هەیە.\nلة ضوارضيَوةيةكى طشتييدا لافارج لةنيَو كؤمةلَيَك لة بةها مرؤييةكاندا كاردةكات. هةروةها طروثةكة بةردةوام لة كاركردنداية بؤ طرتنةبةرى جؤرةها بةرِوودا وةستان: ثيَشكةوتنى ئابورى , ذينطة ثاريَزى , بةرثرسياريَتيى كؤمةلآيةتى. لافارج ثيَشةنطة بة ثيَضةوانةى ئةوانى ترةوة !


ئه‌مڕۆ 28 ی مانگی پـێـنج ڕۆژی بیره‌وه‌ریـیه له وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، ئه‌و ڕۆژه‌ی كه خه‌ڵـكی ئه‌مریكا ڕێز له‌و كه‌سـانه ده‌گرن كه له پـێناو ئازادیدا خۆیان گیان فیدا كردووه.\nله سـاڵی 1775 دا خه‌ڵـكی ئه‌مریكا جه‌نگیان كرد له پـێناو به‌ده‌ستهێنانی سه‌ربه‌خۆیی له به‌ریتانیا. شۆڕشی ئه‌مریكی ئه‌و ڕاسـتیـیه سه‌لماندووه‌ی هێنایه كایه‌وه كه" هه‌موو كه‌س به یه‌كسـانی له‌دایـكبوون، ئه‌و مافه‌ی له‌لایه‌ن یه‌زدانه‌وه پـێـیان به‌خشـێنراوه له‌گه‌ڵ مافه چه‌سـپاوه‌كاندا له ناویاندا مافی ژیان و ئازادی و به‌دیهێنانی ئاسوده‌یی." ئه‌و وشـانه له ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌مریكادا هاتووه.\nبه‌ڵام ئه‌زمونی ئه‌مریكی خه‌ریـكبوو له سـاڵی 1861 دا شـكست بهێنێت كاتێـك سـتانه‌كانی باشور له‌سه‌ر كێشه‌ی كۆیلایه‌تی یاخیبوون. دوابه‌دوای ئه‌وه چوار سـاڵی ناخۆش له شه‌ڕی ناوخۆ ڕوویدا. له كۆتایـیدا یه‌كێتی خوازه‌كان سه‌ركه‌وتنیان له‌و ناكۆكیـیه‌دا به‌ده‌ستهێنا كه وه‌كو سه‌رۆك ئه‌براهام لینكن گوتبووی، ئه‌وه‌ی مسـۆگه‌ر كرد كه "حكومه‌تی گه‌ل له‌لایه‌ن گه‌له‌وه و بۆ گه‌ل هه‌رگیز له‌سه‌ر زه‌مین له‌ناوناچێت."\nله سه‌ده‌ی بیسـتدا وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا چووه شه‌ڕی جیهانی یه‌كه‌مه‌وه له به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی كرده‌وه دوژمنكاریـیه‌كانی ئه‌ڵمانیای ئمپـریالی و هاوپه‌یمانه‌كانی. جارێـكی دی دیموكراسی كه‌وته مه‌ترسـیـیه‌وه له شه‌ڕی جیهانی دووهه‌مدا له‌لایه‌ن ئه‌ڵمانیای نازی و ئیتاڵیای فاشست و هه‌روه‌ها ژاپـۆنی ئمپـریالیـیه‌وه. پـتر له 300 هه‌زار خه‌ڵكی ئه‌مریكا له به‌زاندنی ئه‌و دوژمنكارانه‌دا گیانیان له‌ده‌ستدا.\nهێزه‌كانی ئه‌مریكا سه‌رله‌نوێ كه‌وتنه شه‌ڕه‌وه بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی كۆمۆنیسته دوژمنكاره‌كان له كۆریادا له سـاڵانی په‌نجاكاندا و هه‌روه‌ها له ڤێـتنام له سـاڵانی شه‌سته‌كاندا. له سـاڵی 1991 دا ڕۆڵێـكی كاریگه‌ریان بینی له به‌زاندنی كرده‌وه دوژمنكاریـیه‌كانی عێراق له كوه‌یت و له‌سـاڵی 1999 شدا به‌شـداری هه‌ڵمه‌تی ئاسـمانی ناتۆیان كرد بۆ ڕاگرتنی ئه‌و كرده‌وه دڕندانه‌یه‌ی كه له‌لایه‌ن هێزه‌كانی یوغۆزلاڤـیـاوه دژی ڕه‌گه‌زی ئه‌لبانی ئه‌نجام ده‌درا له كۆسۆڤۆ .\nله مانگی دوانزه‌ی سـاڵی 2001 دا هێزی هاوپه‌یمانان به ڕابه‌رایه‌تی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا له‌گه‌ڵ هێزه به‌رهه‌ڵـسـتیـیه ئه‌فغانیـیه‌كاندا ڕژێمی تاڵیبانیان له ئه‌فغانسـتان لابرد. له مانگی سێی سـاڵی 2003 دا هێزی هاوپه‌یمانان به ڕابه‌رایه‌تی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا كۆتایی‌یان به ڕژێمی دڕندانه‌ی سه‌دام حسێن له عێراق هێنا. سه‌ربازه‌كانی ئه‌مریكا به‌رده‌وامن له خزمه‌تدا له ئه‌فغانسـتان و عێراق له‌گه‌ڵ سه‌ربازانی زۆر وڵاتانی تردا بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ی توندڕه‌وان و تێرۆریسـتان.\nله گوتاره‌كه‌یدا به بۆنه‌ی ڕۆژی بیره‌وه‌ریـیه‌وه سه‌رۆك جۆرج ده‌بلیو بوش ده‌ڵێت " له كاتی ته‌نگانه‌دا خه‌ڵكی ئه‌مریكا له هه‌موو سوچـێـكی وڵاته‌كه‌مانه‌وه چه‌كیان گرتۆته ده‌ست له پـێـناو پاراسـتنی ئه‌و بیروباوه‌ڕانه‌ی كه وا له وڵاته‌كه‌مان ده‌كات ببێت به كانگایه‌كی هیوا و ئازادی بۆ سه‌رجه‌م جیهان."