Tuesday, 02.10.2015, 12:00\nڕەفتارەکانی پارتی بەرانبەر پارتی کرێکارانی کوردستان شتێکی نوێ نییە. بەڵام ئەوەی لەم قەیرانە نوێیەی نێوانیاندا نوێیە، ئەمەیە کەلەکاتێکدا گەریلاکانی پەکەکە لەباشووری کوردستاندا لەسەنگەرێک لەگەڵ پشمەرگەدا دژی دوژمنی کوردو مرۆڤایەتی دەجەنگن و داکۆکی لە خاک و خەڵک و ئابڕوومەندییەکانی دەکەن، و لەکاتێکدا کەتێکەڵبوونی خوێنی دڵسۆزو گیانبەختکردووانی هەرچوارپارچەی کوردستان، هیوای ئایندەیەکی گەشی لەدڵی هەموواندا سەوزکرد، پارتی، وەک چەقاوەسوویەکی بێشەرمی ئەمەک نەناس، لەبری داعش لەگیانی پەکەکە بەربوو.\nئاخر ئەگەر بە پێوەری خێڵیش بێت ئەم ڕەفتارانەی پارتی لەدەرەوەی ئەخلاق و بایەخەکاندان. خێڵ هەرگیز وەڵامی چاکەی کەسێک بەدوژمنایەتی وڕەشکردنی نامەردانە ناداتەوە. دیتمان لەکۆبانێ، شەروانان و خەڵک چۆن باوەشیان بۆ پێشمەرگە گرتەوە. دەزانم کە لایەنگرانی پارتی و دەرباریانی دەڵێن: چونکە پێشمەرگە نەبووایە کۆبانێ دەکەوت..! و ئەوان لەبەر ئێمە پاڕانەوە تا فریایان بکەوین..!\nچەندە مایەی سەرفرازییە کە لەناو نەتەوەکەی خۆتدا بۆ فریادڕەس بگەڕێی و کڕنۆش بۆ داگیرکەر نەبەی! چەندەش مایەی شەرمەزاریە بنکەو بارەگای سەربازی و موخابەراتی تورکیا لەباشووری کوردستان بێت و پارتی ئەوەندە بوێرییەی نەبێت پێیان بڵێت: ئێوە چی دەکەن لەوڵاتی ئێمە؟ بەڵام بە گەریلاکانی پەکەکە کەخوێنی نزیک بەشەست شەهیدی قارەمانیان تێکەڵ بەخوێنی شەهیدانی پێشمەرگەبوون، بڵێت ئەوانە مەترسین بۆسەر باشوور...! چ مەترسیەک؟ مەترسی ئەوەی شەرمی هەڵاتنی پارتیان لەشەنگال بەخوێنی خۆیان شوشتەوە، یان مەترسی ئەوەی بانگدەکەن سوپایەکی یەکگرتووی نەتەوەیی پێکبهێنن. چ مەترسییەک؟ مەترسی ئەوەی پارتی دەخوازێت شەنگاڵ چۆڵ بکرێت و پەکەکە دەخوازێت گیانی خۆبەستنەوە بەخاک ،و ئینتیما بۆ نیشتمان لە ناخی مرۆڤی بێهیواو بێباوەڕی کوردا زیندوو بکاتەوەو کردیشی.!؟\nتا بۆیانکرا هەبوونی گەریلایان شاردەوەو لەهەرشوێنیکیش نەیانتوانی بیشارنەوە، هەوڵیاندا ئەو هەبوونە ڕەشکەن و بیشێوێنن و لەبری ستایش وەک مایەی مەترسی لەقەڵەمی بدەن. دەمێک گوتیان پەکەکە دەخوازێت ئەو ناوچانە داگیر بکات کەهەبوونی تێدا هەیە. و جارێکی تر گوتیان هاوپەیمانان شەنگال ڕزگار ناکەن چونکە پەکەکە لەوێیە، و کاتێک ئەمانە کەسی هەڵنەخڵەتاند ئەمجار گوتیان پەکەکە کانتۆنی شەنگال دروستدەکات و لەکوردستان جیایدەکاتەوە. و بەمانە هەموو دڵیان ئاوی نەخواردەوە، ویستیان جیهانی دەرەوەیان بەگژدا بکەن، و دەیانزانی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و خۆرئاوا بەچی هەستیارە. و وەک ڕەفتارێکی هەرە ناشیرین وبێڕەوشتانە کەوتنەوە لێدانی بالۆرەکۆنەکەی گوایا پەکەکە منداڵان دەفڕێنێت.\nبەڵام پەکەکە هەرگیز وەڵامی ئەم لێدوان و کۆمنتارە، منداڵانەو بازاڕیانەی بەشێوازی ئەوان نەدایەوە. هیچکاتیش نەیگوت کوبانێ بە ١٥٠ پێشمەرگە ڕزگارنەکرا. چونکە لای ئەوان گرنگی چوونی پێشمەرگە لەوەدا نەبوو کە کۆبانێ ڕزگاردەکات، ئەگەر کردبێتیشی هێچ شتێک لەوە سەرفرازانەترو مایەی خۆشحاڵی و شانازی نییە، بەڵکو لەمەدایە کە ئەو پێشمەرگە قارەمانانە لە ڕۆژگارێکدا چوونە کۆبانێ، کە ئەوێ دۆزەخێک بوو بۆخۆی، و ئەم سەروەرییە گەورەیە نسیبی هەرکەس و شایستەی هەرکەسێک نەبوو. لەمە بەولاوەتریش لەڕووی سیاسییەوە پەیامی یەکیەتی و یەکڕیزی و یەکدڵی و یەکخاکی گەیاندە هەمووان. و چەندە سەروەری بووە نسیبی ئەو پێشمەرگانە هێندە شەرمەزاری بەباڵای پارتی بڕدرا. چونکە هەروەک هۆشیار زێباری چەند هەفتە پێش لەچاوپێکەوتنێکی کەناڵی سکای نیوزی عەرەبی ڕایگەیاند ئەوان لەژێر گوشاری خەڵکداو لەسەر پێشنیازی ئەردۆگان پێشمەرگەیان ناردە کۆبانێ. دەستەواژەی (گوشاری خەڵک)یش لێرەدا تەنیا یەک واتای هەیە ئەویش ئەمەیە کەئەوان نەیاندەخواست بەڵام ناچاربوون. ئەمە ڕاستیەکی حاشاهەڵنەگرەو ڕەفتارەکانی پارتی ئەمەمان بۆ شڕۆڤەدەکەن.\nبۆیەکەمجار لەدیرۆکی کورداندا هەلێک ڕەخسا، تاهەموو لایەنە سیاسییەکانی چوارپارچەی کوردستان لەچوارچێوەی کۆنگرەیەکی نەتەوەییدا خڕبنەوە. تا لەکێشەو قەیرانەکاندا وەک مەرجەعێکی هاوبەش بۆی بگەڕێنەوە. بەڵام کاتێک هەموو لایەنەکان خواستیان لەسەر بنەمای براگەورەو برابچوک مامەڵە لەگەڵ یەکتر نەکەن. پارتی تێکیدا. چونکە دەیخواست بۆخۆی گەورەکە بێت و ئەوانی تریش گشتیان بچوک. مەگەر بەدوو حاڵەت دەنا لەئایندەشدا هەر تێکی دەداتەوە. ئەم دوو حاڵەتەش: یەکەم، لەبەر هەر هۆکارێک کارییگەریی تورکیای بەسەرەوە نەمێنێت. و دووەمیشیان، بۆخۆی هێندە لاوازبێت، کە توانای تێکدانی نەمێنێت.\nپارتی هەمیشە خەریکی چنین و دانانەوەی تەڵەیەکە لەتەونی شەیتان. بەڵام بەرلەوەی نێچیرەکانی بەربکەون، کلکی خۆی پێوەدەبێت.\nخواستی خۆی بەتورکیا هەڵواسێت و لەگەڵ ئەردۆگان پۆخڵەواتەکانی یەکتر بشارنەوە. بەڵام داعش هاتەگۆڕێ، و هەموو شتێکی ئاشکراکرد.\nخواستی لەڕێگای دژایەتیکردنی ڕۆژئاوای کوردستان و ئەزموونە مەزنەکەیەوە، پەکەکەو یەپەگە لاوازو گۆشەگیربکات. بەڵام ئەوان نوێنەرەکانیان لەکۆشکی ئەلیزە پێشوازیان لێکرا.\nخواستی پەکەکە وەک هێزێکی، ئاژاوەگێڕ و خۆشی خەمخۆرو پارێزەری کوردستانی گەورە پێناسە بکات. بەڵام شەنگال ئاشکرای کرد ئاژاوەگێڕەکە کێیەو کێهەش پارێزەری کوردستان.\nپارتی چی دەخوازێت؟ بۆ وادەکات؟ ئەمە مەتەڵ نییەو ڕەفتارێکە لەخەسڵەتی خۆیەوە سەرچاوەدەگرێت. لەسەرێکەوە (بەڵێ)یەکی زەلیلانەیە بۆ تورکیا. لەسەرێکی تریشەوە ترسی لەدەستدانی پێگەو جەماوەرەکەیەتی.\nپارتی لەمەزنبوون وسەرکەوتنی ڕێبازی پەکەکەو بەدەستخستنی بەرەبەرەی پێگەی نێودەوڵەتی، بچووکبوونەوەی خۆی دەبینێت.\nچما ئێمە هێندە ناواقیعی بین و شتەکان وەک خۆیان نەبینین...؟ پەکەکە لەهەر شوێنێک بێت، داروبەرد دەکات بەمرۆڤ و لەترسنۆک و ڕاڕا قارەمان دەخوڵقێنێت. و پشتی چەماوەی ژن لەبن ستەمی هەزاران ساڵەی پیاودا ڕاستدەکاتەوەو کەسایەتییەکەی بۆدەگێڕێتەوەو پیاوی لووتبەرزی چەوسێنەریش دەکاتە هاوڕێی بەرابەری ژن و فیداکاری خەڵک و نیشتمان.\nپەکەکە باوەڕی بۆ مرۆڤی شکەستخواردووی کورد گێڕایەوەو فێریکرد جگە بۆ گیانی پیرۆزی شەهید هەرگیز سەردانەنەوێنێت و کڕنۆش بۆهیچکەسێک نەبات. ئیتر چۆن پارتی لێی نەترسێت؟ پارتی شینی ئایندەیەکی تاریکی خۆی دەکات کەناتوانێ هیچی لێ بگۆڕێت.\nئەم شەڕە چەندەی زیانی گیانی و ماڵی بەکورد گەیاند بەڵام ئەو سوودەشی هەبوو، کەعەورەتی پارتی بەدیارخست. عەورەتێک کە پارتی دەخوازێت هەروەک جاران بەپارە، یانیش بەپەشتەماڵە چڵکنەکەی ئەردۆگان بیشارێتەوە.


لە سبەینێوە هێڵەكانی ئینتەرنێت بۆ ماوەی چوار كاتژمێر ڕادەگیرێن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوتەبێژی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەێمی كوردستان ئاشكرایدەكات، بەهۆی تاقیكردنەوە گشتییەكانی پۆلی 12 ڕۆژانە چەند كاتژمێرێك خزمەتگوزاری ئینتەرنێت ڕادەگیرێت.\nدیلان ڕەشاد وتەبێژی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند: “بەهۆی دەستپێكردنی تاقیكردنەوەی قۆناغی 12ی ئامادەیی كە لە سبەینێوە 25/7/2021 ڕۆژانە لە كاتژمێر 6:30ی بەیانی بۆ 10:30ی بەیانی خزمەتگوزاری هێڵەكانی ئینتەرنێت ڕادەگیرێن”.\nدیلان ڕەشاد ئەوەشی خستەڕوو، ڕاگرتنی هێڵەكانی ئینتەرنێت هەموو كۆمپانیا و هێڵەكانی ئینتەرنێت دەگرێتەوە.\nباسی لەوەشكرد لەكاتی دیاریكراوی رۆژانە تا پڕۆسەی تاقیكردنەوەكان بەكۆتا دێت ئەو بڕیارە كاری پێ دەكرێت.\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حكومەتی هەرێم\nهێڵەكانی ئینتەرنێت لە هەرێم ڕادەگیرێن\nخەڵك - لەسەر داواكاری وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێم، وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن بڕیاریدا لە سەرەتای مانگی ئەیلولەوە بۆ ماوەی 10 ڕۆژ هێڵی ئینتەرنێت…\nخەڵك – ڕۆژێكی هەفتەی داهاتوو بەبۆنەی ڕۆژی (چوارشەممە سوری) سەری ساڵی ئێزدییەكان دەبێتە پشووی فەرمی بۆ سەرجەم فەرمانبەران، كە لەخشتەی پشووەكانی…\n12 تەموز 2021 11.13 pm\nخەڵك قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، لەماوەی دوو ساڵی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم ڕووبەڕووی…\n“ھەرێم تاكڕەوی و سیاسەتی مل پێ كەچكردن لە ژێر ھەر ناونیشانێكدا بێت ڕەتدەكاتەوە”\n16 تشرینی یەکەم 2021 8.40 pm\nخەڵك حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، خواستی بونیاتنانی ئاییندەیەكی ڕۆشن و سەقامگیری هەیە، كە هەموو پێكهاتە…


هەرێمی کوردستان دۆخێکی هەیە کە ڕەنگە لە هیچ جێگەیەکی دونیا نەچێت، بەداخەوە باڵادەستی حزب و دابەشبوونی بەشێکی زۆری کۆمەڵگە، بارودۆخێکی وای دروستکردووە کە هەر جۆرە ناکۆکییەک لە نێوان دوو هێزی سیاسیی دیاریکراودا، ئاشتی کۆمەڵایەتیی دەخاتە مەترسییەوە .\nبە مێژووی حزبە سیاسییەکاندا بچینەوە شتێک دەبینرێت کە پێیدەوترێت "ڕێککەوتنی دوو قۆڵیی" .\nهەڵبەت ئەم ڕێکەوتنە حزبییە دوو قۆڵییانە دەرهاویشتەی بەرز و نزمیی په‌یوه‌ندیه‌كانی نێوان دوو حزب یان زیاتر بووە و، سود و قازانجیشی تا ماوەیەکی دیاریکراو تەنها بۆ حزبە ڕێککەوتووەکان بووە و کۆمەڵگە سودی لێ نەبینیوە و هەندێک جاریش بە زیان بۆ کۆی کۆمەڵگە و خەڵک شکاوەتەوە .\nئێستا ئیتر قۆناغێکی تازە لە هەرێمی کوردستان دروست بووە کە چیتر ڕێکەوتنە حزبییە دوو قۆڵییەکان تەنانت بۆ ئەو هێزە سیاسیانەشی دوو دوو سێ سێ دەچنە ناوی، سودی نیە تا ئاستی بێ ئەرزشی !\nبۆیە بە قەناعەتی من و وەک پێشنیازێکیش بۆ بڕیاربەدەست و رەستڕۆیشتووەکانی ئەو هێزە سیاسییانەی پێگە و قورساییان هەیە، بەبێ ئەم ڕێکەوتن و پەیماننامە دەستە جەمعییە، لەسەرئێشەی موزایەدات و دەستشکاندنەوە و گومان لەیەکتر ڕزگارمان نابێ و دواجار خەڵکیش باجەکەی دەدات !


کۆمەڵێک دیمەنی ئەو باوکانەی کە لە منداڵەکانیان خراپترن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nکۆمەڵێک دیمەنی ئەو باوکانەی کە لە منداڵەکانیان خراپترن\n2019/09/03 - 6:51 PM\nئەمەی خوارەوە دیمەنی ئەو باوکانەیە کە لە منداڵەکانیان خراپترن و پێکەنیناوییە:\n– پاڵنێ کچم!\n– خۆتان بگرن!\n– لەبەر ئەمەیە ناتوانم باوکم لەگەڵ خۆم بەرم بۆ پارک\nئەمڕۆ ڕۆژی جیهانی باوکە!\n– باوکم لە ئاهەنگی سەری ساڵ!\nکچەکەم دەگری بۆ پاسکیلەکەی!\nلە کچەکەمان زیاتر حەزی لێیەتی\nڤیدیۆ: کچە سەماکەرێک لەسەر ستەیج و لەکاتی سەمادا گیانی لەدەستدا\nچەند وەرزشێک بۆ دەست و قاچەکانت کە گرنگە ڕۆژانە ئەنجامی بدەیت


بارودۆخی سلێمانی له پاش ڕووداوه‌کانی ڕۆژی پـێـنجه‌شممه\nبه‌پـێی سه‌رچاوه‌کانی ته‌ندروسـتی له ئاکامی ڕووداوه‌کانی ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه‌ی به‌رده‌م لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردسـتان له سلێمانی یه‌ک که‌س کوژراوه و 57 که‌سیش برینداربوون. به‌پـێی ئه‌وه‌ی له میدیاکان نیشـان ده‌درێن به‌شێـکی زۆری برینداره‌کان گولـله به‌ر قاچیان که‌وتووه، به‌ڵام هه‌ندێـکیشیان باری ته‌ندروسـتیان باش نیـیه.\nله لایه‌کی دیکه‌وه هه‌ر له پـێـنجشه‌ممه‌وه هێزێـک له هه‌ولێره‌وه گه‌یشـتۆته ده‌روازه‌ی شـاری سلێمانی بۆ گه‌ڕه‌کی ڕاپه‌ڕین که باره‌گایه‌کی سه‌ره‌کی مه‌کته‌بی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردسـتانی لێـیه. لێپـرسـراوانی پارتی ده‌ڵێن ئه‌و هێزه بۆ پاراسـتنی باره‌گاکانیان له شـاری سلێمانی هاتووه.\nڕۆژی هه‌ینیش له ناو شـاری سلێمانیدا به سه‌دان که‌س له باره‌گای سه‌ره‌کی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان کۆبوونه‌ته‌وه و ده‌ڵێن ئه‌وان ده‌یانه‌وێت به شێوازێـکی مه‌ده‌نیـیانه پـشـتگیری له بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بکه‌ن و باره‌گاکه‌یان بـپارێزن.\nهه‌ر ئه‌مڕۆ هه‌ینی کۆبوونه‌وه‌یه‌ک له نێوان هه‌ردوو مه‌کته‌بی سیاسی پارتی و یه‌کێتی ئه‌نجام ده‌درێت. به‌پـێی سه‌رچاوه ناڕه‌سـمیـیه‌کان هه‌ردوو لایان کۆکن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی کێشه‌که به شێوازێـکی یاسایی چاره‌سه‌ربکرێت و ئه‌و که‌سـانه‌ی بوونه مایه‌ی ئاڵۆزکردنی ڕه‌وشه‌که و هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ی که‌م ته‌رخه‌میان کردووه لێپـرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا بکرێت.\nهاوکات ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ هه‌ینی له ڕاگه‌یاندنه‌کانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان به‌دیکراوه، نه‌رمی پـێوه دیاربووه و دیاره ئه‌وانیش ده‌یانه‌وێت بارودۆخه‌که هێور بـبێته‌وه. هه‌روه‌ها ناوبژیوانی ناڕه‌سمی میلـلی هه‌یه بۆ نزیککردنه‌وه‌ی لایه‌نه‌کان و هێورکردنه‌وه‌ی دۆخه‌که.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 6:13 خوله‌كه.


خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان”\nئەو شتەی کە بە بۆچوونی من لەم رۆمانەدا زۆر گرینگە؛ چێکردنی پێوەندیی نێوان رۆمانس و رەوتی هەرەسهێنانی سیستەمی فێئۆداڵییە، کە لەیەکەم قۆناغدا خۆی لە توندوتیژی نواندندا دەبینێتەوە و لە کۆتاییدا رۆمانس ئیرادەی خۆی وەک جەبرێکی مێژووی دادەسەپێنێت و ناچار بە سەلماندنیان دەکات… عەشق سەر لە ماڵی دەرەبەگ دەردێنێت، عەشقێک کە خاڵی کۆتایی هێنان بە سیلسیلە مەراتبی چینایەتییە.\nوەک سەرەتایەک هەوڵ دەدەم بە پێداچوونەوەیەکی کورت لەسەر هێندێ بنەمای فکریی سەبارەت بە مەکتەبی رێئالیسم و رەنگدانەوەی لە ئەدەبیات و هوونەردا، دەلاقەیەک بەسەر ستروکتوری رۆمانە کلاسیکییەکاندا بکەمەوە و، دواتر لەم گۆشەنیگایەوە خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان” لە نووسینی برایم یونسی بکەم. لە نێو بەرهەمەکانی برایم یونسی دا بە بۆچوونی من رۆمانی “گورستان غریبان” لە دوولایەنەوە جێگای سەرنج و تێڕامانە؛ یەکەم بەهۆی رەهەندی رێئالیسمی رەخنەگەرانەی ئەم رۆمانە و، دووهەم بە هۆی هوونەری نووسەر لە دەربڕینێکی ئۆبژەکتیڤانە دا. ئەم رۆمانە بەرهەمێکی سادە و لەهەمان حاڵدا رێئالیستیانەیە، خاوەن ساختمانێکی داستانیی تۆکمەیە، کەسایەتییەکانی نێو ئەم چیرۆکە نموونەیەکی زیندوون و هەروەها ئەم رۆمانە خاوەن نەسرێکی پاراو و لە هێندێ حاڵەتدا شاعیرانەیە. لەم بەرهەمەدا نووسەر بە پێی دەستمایەی ئەزموونەکانی خۆی و روانینە عەینی و حەقیقییەکانی خۆی، هەوڵیداوە لەرێگای هەڵبژاردنی کەسایەتییەکانی نێو داستانەکەی و هەروەها هەڵبژاردنی ئاقارێکی رێئالی، بەستێنێک بۆ رووبەروو بوونەوەی حەقیقەت و واقعەعیەت لەم رۆمانەدا فەراهەم بکات و، بەم چەشنە رەهەندی واقعنوێنیی داستانەکە بەهێز بکات و ئەم رۆمانە لە فۆرمێکی رووکەشیانە و بەرهەمێکی ژووڕنالی دەربهاوێت و بیکات بە بەرهەمێک کە لەباری داستانییەوە جێگای تێڕامانە. مایە و کەیفیەتی فانتازی وەک زەروورەتێک لەم رۆمانەدا رەنگی داوەتەوە، بەڵام جێگای بە حزووری سەربەخۆی واقع تەنگ نەکردووە و بگرە تواناییەکی بەهێزی بە دەرکی زەمان/ مەکانی رۆمانەکەش بەخشیوە.\nدیارە نابێ لەبیری بکەین کە گێڕانەوەی واقع جیاوازی لەگەڵ ساختی رۆماندا هەیە و، نووسەری رۆمان واقعەکان لە قاڵبی ستروکتورێکی جوانیناسیانەدا دەدا بەدەستەوە. ئەگەرچی رۆمانی رێئالیستی زۆرتر سەرنج بە جوزئیاتی ژیانی رۆتینیی دەدات، بەڵام لەهەمان حاڵدا لە تێمی چیرۆکەکەیدا بەگشتی و لە پەیامی سەرەکی رۆمانەکەیدا بەتایبەتیی ئەم جوزئیاتانەش دەخاتە ژێر پرسیارەوە. نووسەری رۆمانی رێئالیستی دەربڕی واقەعیەتێکە کە پێشتر لەرێگای روانینە عەینییەکانیەوە لە زەین و بیرەوەرییەکانی دا تۆمار کراوە و دواتر لە رێگای تەکنیکی زمانی و داهێنانەوە هەوڵدەدات شتێکی جیاواز بۆ ستروکتوری بەرهەمەکەی رەچاو بکات.\nمەکتەبی رێئالیزم لەو لایەنەوە گرینگی خۆی وەردەگرێت کە مەکتەبەکانی دوای خۆی نەیانتوانیوە لە قەدر و ئیعتیباری ئەم مەکتەبە کەم بکەنەوە و تەنانەت بینای رۆمانی نوێ و ئەدەبیاتی ئەمرۆی جیهان لەسەر پایەی ئەم مەکتەبە دارژاوە. رێئالیسم لە دەسپێکی دروستبوونیەوە دژکردەوەیەک بوو لە حاست بزووتنەوەی هونەر لە پێناوی هوونەر دا و مێژووی سەرهەڵدانەکەی لە سەدەی نۆزدەهەم و بە گوتەیەک لە فەرانسە دا بووە. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٨٣٥ دا رێئالیسم وەک مەکتەبێکی هوونەری بۆ تەوسیفی جوانیناسی و بەرجەسەتە کردنەوەی واقعە ئینسانییەکان لە نەقاشی رامبێراند دا مەترەح دەبێت کە خاڵی بەرامبەری سەبکە زەینیگەراییەکان و روانگەی شێعریی لە نەقاشی نیۆکلاسیک دا بووە (Lukacs, 2001). مەکتەبی رێئالیسم لەم سەردەمەوە بەرەورووی گەلێک رەخنە بۆتەوە، بەڵام بە گشتی رێئالیسم وەک مەکتەبێکی هوونەری و ئەدەبی لە هۆنەری فیگۆراتیڤ و ئەدەبیات لە ئۆروپا و دواتر ئامریکادا رۆژ بە رۆژ پەرەی دەستاند. رێئالیسم لە زۆر حاڵەتدا لەسەر بنەمای هاودژییەکان (تضاد) و تەفسیری جیاوازدا خۆی دەر دەخات. هەربۆیە دیاریکردنی پێناسەیەکی دیاریکراو بۆ ئەم مەکتەبە زەحمەتە و هۆکارەکەش دەگەرێتەوە بۆ چۆنایەتی تێگێشتن لە بنەمای چەمکی واقعیەت. چوونکە واقەعیەت ئەمرێکی نیسبی و بگۆڕە (متغیر) کە لە ژێر کارتێکەری رەوتە هاودژەکاندا بەردەوام لە گۆڕان دایە. ئەم رەوتە هاودژانە لەهەر قۆناغێکی مێژوویدا، چەمکی واقەعیەت لە قاڵب و زەرفیەتێکی دیکە دا پێناسە دەکەنەوە کە خۆی زادەی هۆکارە عیلیەت / مەعلوولیەکانە و، هەروەها کاردانەوەی هاودژە کۆمەڵایەتی و ئەسالەتە فیکرییەکانیشی لەسەر دیارە. کاتێ باس لە واقەعیەت دەکەین یەکەم شتێ کە لە زەینماندا دروست دەبێت فۆرمی واقعیی و موجەرەدی ئەم چەمکەیە، واتە شتێک کە لەبەرداستاندا بێت و بتوانین لەمسی بکەین، نەک شتێک کە تەنیا وەک فەرزێکی بڕاوە (مسلم) رەچاو بکرێت. رەخنەگەرانی ئەم مەکتەبە لەسەر ئەو باوەرەن کە واقعگەرایی چاوپۆشی لە خودی ستروکتوری واقەعیەت کردووە و تەنانەت واقەعیەت وەک دیاردەیەکی عەینی و مسۆگەر فەرز دەکات و، پێی وایە کە دیاردەیەکی حەتمی و “واجب الوجودە” نەک دیاردەیەک کە بەرهەمی هاودژە مێژوویی و کۆمەڵایەتییەکان بێت (هەمان سەرچاوە). هەر بۆیە رەنگە باشترین پێناسەیەک بۆ ئەم رەوتە ئەدەبییە خۆی لەم کانسێپتەدا ببینێتەوە کە؛ رێئالیسم مەیلی ئیرادیی هوونەرە بۆ نزیک بوونەوە لە واقەعیەت.\nدیاریکردنی قارەمانی چیرۆک بەلای نووسەری رێئالیستەوە کەسێکی دیاریکراو و نائاسایی و یاخۆ سەیروسەمەرە نییە کە جیاوازییەکی فانتازیکی لەگەڵ کەسانی ئاسایدا هەبێت. ئەو قارەمانەکانی خۆی لە نێوان خەڵک لە هەر فەزایەکدا کە قابلی دەرک بێت هەڵدەبژێرێت و ئەم کەسە لەراستیدا نموونەی گشت هاوچەشنەکانی خۆیەتی و وابەستە بە کۆمەڵگایەکە کە لەودا دەژیت. ئەم کەسە رەنگە نموونەیەکی بەرجەستە و کارامە بێت لە نێو هاوچەشنەکانی خۆیدا، بەڵام کەسێکی دیاریکراو و نائاسایی نییە. چوونکە هۆیەتی فەردی لەم گۆشەنیگایەوە، بریتییە لە هۆیەتی زەمیری خودئاگاهی کە بە پێی زەمان لە وجودی تاکدا نیهادینە دەبێت و شکل دەگرێت. بە واتایەکی دیکە تاک لەرێگای ئەو بیرەوەریانەی کە لە هزر و رەفتارە کۆمەڵایەتییەکانیدا راگی داکوتاوە، پێوەندی لەگەڵ هۆیەتی بەردەوامی (مستمر) خۆیدا دروست دەکات. دەیڤید هیوم فیلسوفی سکاتلاندی ئاخێزگەی هۆیەتی فەردیی تاک لە کۆبەندی بیرەوەرییە فەردییەکانی خۆیدا دەناسێت و دەڵێت: ” ئەگەر بیرەورییەکمان نەبوایە قەت نەماندەتوانی وێنای (تصور) عیلییەت لەلامان دروست ببێت و لە ئەنجامدا قەت نەمان دەتوانی زەنجیرەی عیلەت/ مەعلوولی روداو و شتەکانی دەوروبەری خۆمان دەرک بکەین کە نەفس یاخۆ زاتی بوونی ئێمە پێک دێنن.” (Exphil, 2006). ئەم چەشنە روانگەیە بەشێکە لە تایبەتمەندی رۆمان. بەڵام لەلایەکی دیکەوە کەسایەتی و هویەتی مرۆڤ وابەستە بە عونسریێکی دیکەشە کە ئەویش زەمانە. بۆ نموونە بنەمای فەردییەت بەلای جان لاکەوە بریتییە لە هەبوون لە زەمان و مەکان دا، وەک چۆن گۆڕانی چەمکەکانیش بە پێی زەمان و مەکان عمومیەت پەیدا دەکەن. کەواتە چەمکەکان لە حاڵەتێکدا گشتیی دەبنەوە کە ئەم دوو قاعیدە گشتییە هاوتریب لەئارادا بن و کاردانەوەیان لەسەر یەکتر هەبێت. هەر لەم سۆنگەوەیە کە کەسایەتییەکانی نێو رۆمان دەتوانن فەردیەتی خۆیان بەدەست بێنن کە لە کۆنتێکستێکی زەمان/ مەکانی خاسدا ئامادەبوونیان هەبێت. کۆلێریچ لەسەر گرینگی مەکان لە رۆمان ئا وا باس دەکات: “لەباری سایکۆلۆژییەوە، دەرککردنی زەمان لە رۆمان دا بەپێی مەکان و ئەو شوێنەی کە داستانەکەی تێدا جاری دەبێ دروست دەبێت.” (گلدمن ١٣٧١). هەر بەم هۆیەیە کە رۆماننووسی رێئالیست، سەرانسەری چیرۆکەکەی بە چەشنێک دادەرێژێ کە ئەم دوو عونسرەی تێدا پارێزاو بێت.\nکۆمەڵناسی ئەدەبیات لە ئێستادا یەکێکە لە شێوازە مۆدێڕنەکانی نەقدی ئەدەبی کە لە شرۆڤەکردنی ژانرە ئەدەبییەکان، بەتایبەت رۆمان دا، بەشێوەیەکی بەرچاو دەکار دەکرێت. نەقد و شرۆڤەی رۆمانەکانی هاوچەرخ و لێکۆڵینەوە لەسەر ستروکتوری مێژوویی، سیاسی و کۆمەڵایەتی ئەو کۆمەڵگایانە لە دەیەکانی رابردوودا بە شێوەیەکی رێژەیی لەزیاد بووندا بووە. ئەو کانسێپتە گرینگانەی کە لەرێگای ئەم چەشنە لە رویکەردی نەقدی رۆمانەوە هاتوونەتە ئاراوە، یارمەتییەکی ئەوتۆیان داوە بە دەرکی کۆمەڵناسان سەبارەت بە خوێندنەوەی کۆمەڵگای هاوچەرخ (گلدمن ١٣٧١). کۆمەڵناسی ئەدەبیات لقێکە لە زانستی کۆمەڵایەتی کە زۆر بە تەخیرەوە لە حەوزەی لێکۆڵینەوە کۆمەڵایەتییەکاندا سەری هەڵهێناوە و گەشەی کردووە کە رەنگە هۆکاری ئەم تەخیرە بگەرێتەوە بۆ کەیفیەتی زەمینەکانی ئەم چەشنە لێکۆڵینەوەیە کە بە شێوەیەکی وێڕایی (ضمنی) مەودا لەگەڵ عەینیەت و لایەنی مادیی ئۆبژەکان دەگرن و لە دونیای زێهنیەت و عاملیەتی سایکۆلۆژیکی دیاردە کۆمەڵایەتییەکان نێزیکتر دەبێتەوە. هەر لەم بوارەوە دەتوانین ئاماژە بە کۆمەڵناسانێکی بەرجەستە بکەین کە کاریان لەم پانتایەدا کردووە؛ جۆرج لۆکاچ، لوسین گۆڵدمەن، تێئۆدۆر ئادۆرنۆ، کۆهلێر و باختین بەشیکن لەو نموونانە. بەتایبەت لەم نێوانەدا لۆکاچ یەکێکە لەو کۆمەڵناسانەی کە توانی کۆمەڵناسی ئەدەبیات وەک زانستێکی کاربوردی مەترەح بکات و پێوەندی بداتەوە بە زجوانیناسی کلاسیک و دیالەکتیکی هێگل و مارکسەوە.\nلە روانگەی کۆمەڵناسی ئەدەبیاتەوە بەرهەمی هونەری دیاردەیەکی کۆمەڵایەتییە و لەسەر ئەو باوەرەن کە وێکچوونێکی زۆر لە نێوان ستروکتوری بەرهەمە هوونەرییەکان و ستروکتوری زەینیی بەشیک لە گروپە کۆمەڵایەتییەکاندا هەیە – یان لانی کەم پێوەندییەکی دەرکپەزیریان بەیەکەوە هەیە (همان سەرچاوە). بەڵگەی سەرەکی بۆم ئەم روانگەیە پرسی جوانیناسانەی هوونەرە کە لە خۆیدا بەرهەمی جیهانی فانتازیک و کانسێپتە زێهنەییەکانی مرۆڤن و لەهەمان حاڵدا زۆر پڕبایەخ و دەوڵەمەندن. بەم چەشنە ستروکتوری پێکهێنەری بەرهەمێکی هوونەری وەک عونسورێکی گرینگی جوانیناسی دێتە ئەژمار کە لە وشیاری کۆمەڵایەتی ئێمەدا نەهادینە بووە.\nلە تەعریفی رۆمان دا ئاماژە بە لایەنی ریوایەتی و داهێنان لە دەقدا دەکرێت کە لەباری ستروکتورییەوە بەسەر دوو بەشدا دابەش دەبێت؛ یەکەمیان درێژایی داستانییە (واتە مەودای نێوان خاڵی دەسپێک و خاڵی کۆتایی چیرۆک) ئەوەی دیکەیان ئیپیزۆدەکانن کە خاوەن پیچیدەگییەکی تایبەتن و پێوەندیان بە ئەزموونەکانی مرۆڤ و ئیستەعدادی فانتازیکی نووسەری چیرۆکەوە هەیە و لەرێگەی کۆمەڵێ رووداوەوە، بە شێوەیەکی کرۆنۆلۆژیک، لە زەمینەی رۆماندا بەیان دەکرێن. ئەم پێناسەیە پێوەندی بە باری ستروکتوری تەکنیکی رۆمانەوە هەیە، بەڵام بەشیکی دیکە لە لێکۆڵەر و مونتەقەدینی ئەدەبیی سەرنج بە نێوەرۆک و مایەی دەروونی رۆمان دەدەن. بۆ نموونە میلان کۆندێرا لە کتێبی هوونەری رۆمان (١٣٦٧)، لە پێناسەکردنی رۆماندا دەڵێت: “رۆمان، ئیعتیرافاتی نووسەر نییە، بەڵکە توێژینەوەی چۆنایەتی ژیانی مرۆڤ لە جیهانێکدایە کە لەداوی کەوتووە.” هەر لەم میانەیەدا جۆرج لۆکاچ (٢٠٠١) پێناسەیەکی دیکە لە رۆمان دەدا بەدەستەوە کە زیاتر سەرنج بە نێوەرۆکی رۆمان دەدات و دەڵێت: “رۆمان، حیماسەی زەمانە، ئەو زەمانەی کە ناتوانین کولیەتی دەروونی ژیان بە تەواوی ببینین، زەمەنێک کە هەست دەکەین بەقاو مانەوەی مەعنا لەگەڵ ژیاندا ناتەبایە.” ئەم دێڕانەی لۆکاچ رەنگە مێتافۆرێک بێت بۆ ئەو دۆخەی کە من لەم بابەتەدا ناوی دەنێم “عومقێکی سادە”. قوڵایی سادەی زەمەنە تیژتێپەڕەکانی ژیان کە لەچەند چرکەدا مەعنا پەیدا دەکەن و بە خێراییش لەبیر دەچنەوە. وەک گشت ئەو وێنانەی کە بە چاوخشاندنێک بە پەنایاندا تێپەڕدەبین و هەستێکی کاتی لەلامان چێدەکەن. ئەو زەمەنانەی کە روانینە عەینییەکانی ئێمە تەنیا کۆپییەکی کەمرەنگیان لێهەڵدەگرنەوە و زۆرجار بەبێ ئەوەی هەستێکمان تێدا چێبکەن، بەپەنایاندا تێدەپەڕین.\nگرینگی بەرهەمی ئەدەبی و هوونەری لێرەدا بەرجەستە دەبێتەوە کە مانا بەم قووڵاییە سادەیە دەبەخشێت. ئەم ساتە تیژتێپەر و لە هەمان حاڵدا پڕ لە مانایانە، بە پێی زەمەن لە نیهادی ناوشیاری (ضمیر ناخوداگاه) هوونەرمەند و نووسەردا دەبن بە زەمینەسازکەری بەرهەمێکی هوونەری و، لەوەها دۆخێکدایە کە خوێنەر پێوەندیان لەگەڵدا دروستدەکات و بە سووڕمانەوە لەم ساتە تیژ تێپەڕیوانە رادەمێنێت کە رەنگە بە دەیانجار بە پەنایاندا تێپەڕ بووبێت، بەڵام دەرکی پێنەکردبێت. کاتێ “سلێمان ئاغا” لە رۆمانی “گۆڕستانی غەریبان” دا باس لە “عالیە” دەکات کە لەگۆشەیەک ئەژنۆی خەم لە باوەش دەگرێت و بەچەندین سەعات لە بۆشاییەکانی زەمان رادەمێنێ، رەنگە نموونەیەکی باش بێت بۆ مانا بەخشین بە قووڵاییەکی سادە. ساتە دڵتەنگییەکانی “عالیە” کە خاڵی وەرچەرخانی (نقطە عطف) دراماتیکی ئەم رۆمانەیە، ئەو کۆپییە کەمرەنگەی زەمانە کە مرۆڤەکان زۆر بە ئاسایی بە پەنایدا تێدەپەڕن. گرینگی نەقدێکی کۆمەڵناسیانە لێرەدا بەرجەستە دەبێتەوە کە قووڵایی سادەی ساتە تیژتیپەرەکانی ژیان لە کۆنتێکستێکی میکانیکییەوە شرۆڤە بکات و پێناسەیەکی عەینی لە تەعاموولی نێوان ئەکتەری (کنشگر) کۆمەڵایەتی و ستروکتوری کۆمەڵگا بدابەدەستەوە. ئەگەرچی رۆمان بەچەشنێک گێڕانەوەی واقع، ژیان و نەریتەکانی مرۆڤە و بە شێوەیەکی تایبەت دادەرێژرێت، بەڵام بەگشتی رانگدانەوەی ستروکتوری کۆمەڵگاشە و ئەم رەهەندەی رۆمانە کە زۆر جێگای سەرنجی کۆمەڵناسیی ئەدەبیاتە.\nلە هەڵبژاردنی رۆمانی “گورستان غریبان” دا من هەوڵمداوە سەرنج بە سەبک و شێوازی نووسەر بۆدەربڕینی ئازارێکی مێژووی بدەم کە لەم بەرهەمەدا دەکاری هێناوە، نەک بەتەنیا گێڕانەوەی رۆمانەکە. چوونکە ناوەرۆکی هەر رۆمانێک پێوەندی بە لایەنەکانی ژیانی ئەوکەسانەوە هەیە کە تەواویەتی ئەم رۆمانەیان پێکهێناوە. پێکهاتەی رۆمان لە خۆیدا پێرەوی لە سێ شیواز یاخۆ سێ ستروکتوری گشتی دەکات کە بریتین لە:\n١/ ساختی داستانی\n٢/ ساختی مێژوویی/سیاسی\n٣/ ساختی کولتوری/ کۆمەڵایەتی\nبێگوومان لە چۆنیەتی دارشتنی هەر رۆمانێکدا – بە پێی راوانگەی نووسەر و شێوەی سەرنجی نووسەر لەسەر روداوەکانی ژیان – یەکێک لەم پێکهاتانە لە بەرهەمەکانیدا بەرجەستە دەبێتەوە. بۆ نموونە رەنگە بەرهەمێک لایەنی کولتوریی رۆمانەکەی بەرجەستەتر بکاتەوە و بەرهەمێکی دیکە لایەنەکانی مێژوویی/سیاسی رۆمانەکەی تێدا زەقتر بێت و نووسەرێکی دیکە سەرنجێکی زیاتر بە ستروکتوری کۆمەڵایەتی لە رۆمانەکەیدا بدات.\nگۆرستانی غەریبان یەکێکە لە رۆمانەکانی نووسەر و وەرگێڕی بەتوانا برایم یونسی. ئەم رۆمانە لە ریزی رۆمانە کلاسیکەکانی ئێران دێتە ئەژمار و خاوەن سەبکێکی رێئالیستییە کە بەشێوەیەکی بەرچاو پشت بە کۆمەڵێ ئەزموون و بیرەوەرییەکانی نووسەر دەبەستێت. نووسەر هەوڵیداوە کەسایەتی مرۆڤەکانی نێو رۆمانەکەی لە بەستێنی رووداو و لە پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکانیاندا پیشان بدات و، بە پێچەوانەی رۆمانی نوێ، کەمتر خۆی بە رۆئیەتی دەروونی یاخۆ شووناسی دەروونی و رەمزاوی قارەمانەکانی نێو داستانەکەی خەریک کردووە. بێگوومان یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی رۆمانی رێئالیستی رەهەند یاخۆ بوعدی رێئالیستیانە و کۆمەڵناسیانەی رۆمانە، کە باس لە دیالێکتیکی پیچیدەی پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی مرۆڤ دەکات. زەمینەی رووداوەکانی ئەم رۆمانە کوردستانی ئێرانە و زوومی سەرەکی داستانەکەش لەسەر شاری “بانە”یە. کوردستانی ئێران لەم سەردەمەدا لەباری دۆخی کۆمەڵایەتییەوە خاوەن سیستەمێکی شوانکارەیە (pastoral) و کەسانی نێو ئەم رۆمانە لەم زەمینە کۆمەڵایەتییەدا پێدەگەن و رۆڵی خۆیان دەبین کە لە زۆر حاڵەتدا دەتوانین نموونەکانی نێو ئەم داستانە وەک شاهیدانێکی دیاریکراو و زیندوو رەچاو بکەین. یەکێک لە خاڵە بەهێزەکانی ئەم رۆمانە دەگەرێتەوە بۆ رەچاوکردنی سەبکی واقعگەرایی کە بە مەبەستی تەوسیفی قوڵایی ژیانی خەڵک، توانیویەتی سورەت و قاڵبێکی گونجاو بۆ پیشاندانی دۆخی ژیانی پڕ لە ئازار و چەوساندنەوەی سیستەماتیکی قارەمانەکانی نێو ئەم چیرۆکە فەراهەم بکات.\nگێڕانەوەی چیرۆکی رۆامانەکە لەباری تەکنیکی رۆمانییەوە لە نێوان کەسی یەکەم و کەسی دووهەم دا دەست پێدەکات و کەسی سێهەم حزوورێکی عەینی لەم رۆمانە دا نییەوە. رووداوەکانی ئەم داستانە لە رێگەی گێڕانەوەی بیرەوەرییەکانی “حسێن” و “برایم” دەست پێدەکات کە خاوەنی چەندین ئیپیزۆد (بابەتە لاوەکییەکان) و هێڵێکی درێژە. ئەم دوو کەسە رووداوەکان بیری یەکتر دەهێننەوە، بەڵام نەک وەک کاردانەوەیەکی سۆزاوی یاخۆ مۆنۆلۆگ، بەڵکە لە زەمینەیەکی دیالۆگیدا باس لە رەنج و ئازارەکانی جیهانێکی حەقیقی دەکەن کە لە چوارچیوەیەکی جوغرافی دیاریکراودا ئاوێتەی ژیانی ئەم خەڵکە چەوساوەیە بۆەتەوە و، بۆخۆشیان بەشێکن لە قوربانیانی ئەم رووداوانە.\nرووداوەکە بەم چەشنە دەست پێدەکات: ئەمیرلەشکەری (یەکێک لە پلە بەرزەکانی عەسکەری لە ئێرانی ئەو سەردەمەدا) رۆژئاوای ئێران، کە کۆنترۆڵ و ئیدارەکردنی ئەم ناوچەیەی لە دەستدایە، تەماح لە کوڕە گەورەی بنەماڵەی رەزایی دەکات. بنەماڵەی “رەزایی” تازە هاتوونەتە شاری بانە و باوکیان پینەچییە. ئەم کوڕە، لاوێکی زۆر جوان و لەبەردڵان بووە بەڵام ملکەچی نەزەری ناحەزی ئەمیر لەشکەر نابێت و لەئەنجامدا بە دەسکیسی ئەمیر لەشکەر لە زیندان دەکەوێت. “سمایل” خان یەکێک لە دەرەبەگەکانی ناوچە، کە دەڵاڵی ئەمیر لەشکەر بووە، خوشکی ئەم کوڕە جوانە دەنە دەدات کە لە فریای براکەی بکەوێت و خۆی دەماڵی ئەمیر لەشکەر بهاوێت. “عالیە” بۆ رزگارکردنی براکەی پەنا بۆ ئەمیر لەشکەر دەبات و لە ئەنجامدا لەخشتەی دەبەن و بەبێ ئەوەی کە بتوانێ کارێک بۆ براکەی بکات بۆخۆشی لە باری شەخسیەتییەوە تێدادەچێت و داوێنی پێ پیسدەکەن. براکەی لە زیندان هەڵدێت و خوشکەکەی خۆی دەبینێتەوە و دەکوژێت. ئەوجار داو بۆ ئەمیرلەشکەر دەنێتەوە، بەڵام لەکاتی تەقەکردندا ئەمیر لەشکەر بەرناکەوێت و سەرەنجام برای “عالیە” دەگرن و پاش ماوەیەک ئیعدامی دەکەن. “حسێن” منداڵێکی دیکەی ئەم بنەماڵەیەیە کە لە دۆخێکی پڕ لە ترس و ماتەمباریدا گەورە دەبێت. “حسێن” لە رێگای “برایم”ەوە، کوڕی “سڵێمان” ئاغا، دەچێتە نێو ریزی خەباتی سیاسی و لە حیزبێکی سیاسیدا دەبێت بە ئەندام و لەئەنجامدا هەردووکیان رێگایان لە زیندان دەکەوێ و، هەر لەم زیندانەدایە کە ئەم سەربردە تاڵە هێندێجار لە زمانی حسێنەوە و هێندێجار لە زمانی برایمەوە باس دەکرێت. برایم لەباری بۆچوونەوە دەگەڵ بابیدا کە یەکێک لە ئاغاکانی ناوچەی بانە بووە و لە حکوومەتیشدا دەستی دەرۆشت، ناتەبایی هەیە و ئەم ناتەباییە زۆر جار دەبێ بە هەوێنی دەمەقاڵە و تەنانەت دڵ لێک ئێشان. “برایم” لەگەڵ کچێکی غەوارەدا زەماوەند دەکات کە لەباری چینایەتییەوە جیاوازیان هیە و بەم چەشنە “برایم” بۆ ماوەیەکی زۆر لە بنەماڵەی بابی دوور دەکەوێتەوە، بەڵام پاش چەند ساڵان بابی برایم نەخۆش دەکەوێت و بۆ عیلاج وەرگرتن دەچێ بۆ تاران و لەوێ لەگەڵ کوڕەکەی ئاشت دەبێتەوە.\nئەمە هێڵی درێژایی داستانەکە بوو کە بەشێوەیەکی زۆر کورتکراوە ئاماژەم پێکرد. هەڵبەت بۆ دەرک کردنی وێنە و دۆخی پڕ لە کارەساتی ئەم داستانە، نووسەر هەوڵیداوە لە هێندێ حاڵەتدا بەشێوەیەکی کۆمیکیش رووداوەکان پیشان بدات. لەم داستانەدا توانای نەسری نووسەر بەشێوەیەکی زۆر جوان توانیویەتی وێنەی کەسانی نێو چیرۆکەکەی راڤە بکات و جوانی سروشتی کوردستان پیشانبدات.\nئیپیزۆدەکانی ئەم رۆمانە لە چەند قۆناغدا دەێنە بەرباس کە بریتین لە رووداوە تراژیکەکانی بنەماڵەی “رەزایی” لەسەردەمی دەسەڵاتی رەزاشاوە تا سەردەمێکی کورت بەدوای کودیتای ٢٨ گەلاوێژ (مرداد) ١٣٣٢. نووسەر وێنەیەکی زیندوو لە سەردەمی رەزا شا، رووداوەکانی ٣٠ی خەزەڵوەری (شهریور) ساڵی١٣٢٠ هەتاوی، رووداوەکانی ئازەربایجان و کۆماری کوردستان، هاتنەوەی هێزە نیزامییەکانی شا بۆ ئەم ناوچانە، گەورەبوونی منداڵان لە دۆخی ئاڵۆز و نائارامی ئەم دەڤەرە و دوخی خەڵکی کوردستان و پێوەندییە ئیداری و عەشیرەییەکانی ئەم دەڤەرە دەدا بەدەستەوە. نێوەرۆکی پڕ لەئەزموونی داستانەکە زۆر دەوڵەمەندە و زمانی نووسەر لە هێندێ حاڵەتدا تەنزاوی و لە هێندێ حالەتدا تەنانەت شاعیرانەیە، وەسفی سروشتی کوردستان، بیرەوەرییەکانی زیندان، ئەزموونە کۆمەڵایەتییەکان و لایەنە جیاوازەکانی ژیانی خەڵکی ئەم دەڤەرە لە سەردەمی رەزاشادا و دوای ئەویش تەمسیلی داستانی گۆرستانی غەریبان – کە یەکێکە لە گۆرستانەکانی شاری بانە – زۆر بە جوانی لەم رۆمانەدا رەنگی داوەتەوە. گۆرستانێکی کپ و بێدەنگ و ترسناک کە لە ماڵەکانی شار زۆر دوور نییە و تەمسیلێکی گونجاوە بۆ گەیاندنی وێنەی سێبەری مەرگ بەسەر ئەم شارەدا. هێمایەک بۆ مەودای کورتی ژیان و مەرگ، وەک بڵەی مەرگ لەوپەنایە، لەنێو ئاپۆڕەی خەڵکی ئەمشارەدا چاوەڕیی زیندووەکان دەکات. گۆرستانێکی تەماوی و تاریک.\nلایەنی رۆمانس لەم رۆمانەدا ئاوێتەی تراژدی دەبێتەوە و خۆی لە چیرۆکی خۆشەویستی پر لە کارەساتی “تەڵا” کچی ئاغای ناوچەکە لەگەڵ “سیامەند” کوڕە رەعیەتێکی لاوچاکدا دەبینێتەوە. “سیامەند” “تەڵا” هەڵدەگرێت و پەنا بۆ ناوچەیەکی دیکە دەبەن، بەڵام “مستەفا” خان بە فێل و سوێندخواردن “تەڵا” دەگەڕێنێتەوە ماڵێ و پاشان بە بیانوویەک دەیبات بۆ دەرەوەی شار و، سەری بڕاوی “تەڵا” بۆ دایکی دەباتەوە. سیامەندیش بەدوای ئەم کارەساتەدا و لە سوێی ئەوینی سووتاوی، لەسەر گۆڕی دڵدارەکەی بە فیشەکێک کۆتایی بە ژیانی خۆی دێنێت. چیرۆکی دوو هەم چیرۆکی عەشقی “برایم” کوڕی “سڵێمان” ئاغا لەگەڵ “دارگوڵ” قەرەواشی ماڵی ئاغایە، کە دواتر ئاغا بەم چیرۆکە دەزانێت و لە ئەنجامدا “دارگووڵ” لە ماڵی ئاغا دەردەپەرێنن. ئەم کچە روو لە ناوچەیەکی دیکە دەکات و لەوێ شوو بە پیاوێکی ئاسایی دەکات. “برایم” پێشوێنی “دارگوڵ” دەبینێتەوە و، ئاگادار دەبێتەوە کە “دارگوڵ” دوور لە ناچاری شووی بەم پیاوە کردوە، بەڵام لە درووندا هەر گیرۆدەی عەشقی برایمە. پێکەوە بڕیار دەدەن کە پاش ئەوەی “دارگوڵ” تەڵاقی لە مێردەکەی ساند، پێکەوە زەماوەند بکەن. مێردەکەی بەم کەین و بەینە دەزانێت و لە ئەنجامدا “دارگوڵ” دەکووژێت.\nئەگەرچی کۆتایی ئەم چیرۆکە خۆشەویستیانە خۆیان لە سەرەنجامێکی خەماوی و تەممەنایەکی بێ ئەنجامدا دەبینێتەوە، بەڵام هێمایەکە بۆ ترس و توندوتیژیی نواندنی چێنی فێئۆدالی ناوچەکە کە وردە وردە سێبەری فەوتان و تێداچوونی خۆیان دەبینن. ئەو شتەی کە بە بۆچوونی من لەم رۆمانەدا زۆر گرینگە؛ چێکردنی پێوەندیی نێوان رۆمانس و رەوتی هەرەسهێنانی سیستەمی فێئۆداڵییە، کە لەیەکەم قۆناغدا خۆی لە توندوتیژی نواندندا دەبینێتەوە و لە کۆتاییدا رۆمانس ئیرادەی خۆی وەک جەبرێکی مێژووی دادەسەپێنێت و ناچار بە سەلماندنیان دەکات. بۆ نموونە رازی بوونی “سڵێمان” خان بە ژیانی هاوبەشی “برایم”ی کوڕی لەگەڵ کچێک لە ئایین و تەبەقەیەکی دیکە. عەشق سەر لە ماڵی دەرەبەگ دەردێنێت، عەشقێک کە خاڵی کۆتایی هێنان بە سیلسیلە مەراتبی چینایەتییە.\nلەم رۆمانەدا بێدادگەری و بێ ئاگایی وەک دوو عونسری سەرەکی سەرانسەری ئەم چیرۆکەی داگرتووە کە تەواوبوونی بۆ نییە و زۆر ئازاردەرانە کار لەسەر ئەعسابی خوێنەر دەکات و، هیچ خاڵێکی کۆتایی تێدا بەدی ناکرێت. دایکی “عالیە” دەبینین کە لەدەوری گۆڕی کچ و کوڕەکەیدا دەسووڕیتەوە و جگەرگۆشەکانی دەلاوێنێتەوە. لەسەر ئەژنۆ دەکەوێت و سینگی لە گۆڕی منداڵەکانی دەخشێنێت و شیوەن دەکات: (کافر، چطور دلت آمد… چطور دلت آمد… چطور دلت آمد کە تن و بدن بە این قشنگی، آن صورت بە آن نازنینی… آن گردن بە آن رعنائی را طناب بیندازی… و قایم بە صورتش می کوبد. پسرم خوب کاری کردی کە محض دل مادر با خواهرت آشتی کردی. دخترم! پاشو، داداش بە خانەات مهمان آمدە.) و لێرەدا گشت تازیەبارەکان لە بێدەنگیدا و لە هەڵقڕچانی ئەم دایکە جەرگ سووتاوەدا مات دەبن و تەنانەت مانگ و رۆژیش بەرەو ئاوابوونێکی خەماوی لەپشت گۆرستانەوەکەوە بزر دەبن.\nئەم رۆمانە وێنەیەکی زیندوو لە ژیانی خەڵکیکی زوڵم چێشتوو و هەروەها ساتە پڕ لە خەماوییەکانیان دەدا بەدەستەوە کە لەبن باری خورافات و چەوساندنەوەی سیستەماتیکی ئیستەبداد دا پشتی چەماوەتەوە. مەیدانی کارتێکەرییە عاتفی و ماملەی کۆمەڵایەتیەکانی ئەم خەڵکانە لە دایەرەیەکی تەنگ دا بەرتەسک بۆتەوە، تامی زوڵم و بێدادی دەچێشن، بەڵام هۆکارەکانی ئەم بێدادگەرییە ناناسن. “رەزایی” پینەچی کە ماڵ و ژیانی تێداچووە و پەنای بۆ شاری بانە هێناوە، سەر لەم رۆژگارە پڕ کارەساتاویانە دەرناهێنێت. لە عالیەی کچی نەبان دەبێت و پێ دەڵێت “سەڵیتەخانم”، بەڵام نازانێ کە کچە بێدەسەڵاتەکەی بۆتە قوربانی سیستەمێکی گەندەڵ و، هەروەها هەوەسبازییەکانی قەزاقێکی بێ ئەسل و نەسەب و رەوانیی سەردەمی رەزاشا، کە بە تێڵای قانوونەوە و وەک بەڕێوەبەری نەزم و ئاسایش بەربۆتە گیان و مال و نامووسی ئەم خەڵکە بێدەسەڵاتە. تەنانەت رێگە بە دایکێکی جەرگسوتاو نادەن کە لەسەر گۆڕی بێ ناونیشانی منداڵەکانی شینگێری بکات و باری قورسی خەمەکانی سووک بکاتەوە. تاسەی عیداڵەتی کۆمەڵایەتی لە دەروونیاندا پەنگی خواردۆتەوە، بەڵام کەس نییە تەفسیرێکی درووست و ئەخلاقیانە بۆ عەداڵەت بکات. روناکبیرەکانیان کە هیچ ئاگاییەکیان لەسەر ژیانی حەقیقی خەڵکەکەیان نییە، لە کاتی پاشاگەردانی دا باس لە ئینقلاب و گۆڕان دەکەن و سوار کۆڵی ئەم خەڵکە بەستەزمانە دەبن. بەڵام کاتێ تووشی گرفت دەبن یاخۆ کاتێ رێیان لە زیندان دەکەوێت، لە پێش هەموانەوە قەڵەم بەدەست دەگرن و تۆبەنامەکانیان پڕ دەکەنەوە و سوێند بە سەری شاهەنشا دەخۆن. ئەوانیش چاوپۆشی لە رابردووی خۆیان دەکەن و وەک بڵەی ئەمە ئەوان نەبوون کە بە شان و ملی ئەم خەڵکەدا هەڵدەگەڕان و نەڕە نەڕیان ئارامی لە خەڵکی شار هەڵدەگرت. وەک بڵەێی تف لە رابردووی خۆیان بکەن، بەڵام بەم حاڵەش هەیشتا نەیانتوانیوە رەسەنایەتییەک بۆخۆیان چیبکەن، چوونکە بەردەوام لە بیری تەفرەدانی خەڵکی دان. “حالا هم مثل گذشتە کە دایرەای بە مرکز خود و شعاع مملکت رسم کردە بود، دایرەای بە مرکز خود و شعاع زندان رسم کردە است. جز بە خود بە چیز دیگری نمی اندیشد. در دایرە خود ابدا سرگردان نیست. حساب کمترین چیز خود را دارد. از کوچکترین پرتقالی کە ملاقاتی ها برایش می آورند تا کمترین آمین و خفیف ترین مردە باد و زندە بادی کە می گوید…” ئەمە تەمسیلی موفەسیرانی عەداڵەت بوو.\n“حسێن” منداڵە چکۆلەکەی بنەماڵەی رەزایی لەباوەشی رەنج و هەژاری دا پەروەردە دەبێت و کاتێ کە دەیهەوێ تۆڵە لە کارگێرانی بێدادگەری بکاتەوە، لەداوی کەسانێکی سیاسەتباز دەکەوێ کە ئەگەرچی لافی ئازادیخوازی و رێبەرایەتی کردنی خەباتی چینایەتی لێدەدەن، بەڵام خۆیان ئامێری دەستی سیاسەتی هێندێ لایەنی دەسەڵاتخوازن و خەڵک تووشی سەرلێشێواوی دەکەن. حسێنیش رێێ لە زیندان دەکەوێت و بارێکی دیکە دەخاتە سەر خەم و ئازارەکانی بنەماڵەکەی.\n“عالیە” کە پێشتر باسم لێکرد، لەم رۆمانەدا نوقتەی عەتفی دراماتیک و مەزلوومترین قوربانی سیستەمی گەندەڵی پاشایەتی و عەشیرەییە. ئەو کە بۆ رزگارکردنی براکەی دێتە مەیدان، کەچی دەبێتە قوربانیی چاوی نەزەری دەسەڵاتدارەکانی ناوچەکە و لە ئەنجامدا بە ئاوری کورەی غیرەت و رقی براکەی دەسووتێت. ئەگەرچی لەباری کۆمەڵایەتییەوە کەسایەتییەکی روخاوی هەیە بەڵام لەباری وجوودییەوە لایەنە مرۆڤایەتییەکانی خۆی لەدەست نەداوە. ئەو ئیتر ناتوانێ دەلاقەیەکی روون بەرەو ژیانی ئایەندەیدا بکاتەوە، بەڵام لە دەروونی پاک و بێگەردی خۆیدا بە ئینسانی دەمێنێتەوە. بە بێدەنگی لە گوشەیەک بە بیردا رۆدەچێت و بە بێ دەسەڵاتی چاوەرێی ژیانی رۆتینی و کارەساتاوی خۆی دەکات. کاتێ براکەی بە چەکەوە لەبەرامبەر خۆیدا دەبینێت، هیچ بەرگرییەک لەخۆی ناکات و لەبەری هەڵنایەت. تەنانەت دەستەو داوێنی دایک و باوکیشی نابێت کە جیرانیەتی، چوونکە بەباشی ئاگاداری قەزاوەتەکانی سەر خۆیەتی. ئەو هەڵەی کردووە، خەتای کردووە، پەرۆیەکی شینە بەسەر شانی بنەماڵەدا، کەواتە مەحکوم بە تێداچوونە. یەکێک لە گرفتەکانی ژیانی ئەم کچە بەستەزمانە مەوقولەیەکە بەناوی “بەدشانسی”، بەدشانسی تیۆرێکی عامیانەیە کە لە مەکتەبی ژیانی خەڵکی چەوساوە و بێ تەبەقەدا مانا و چەمکێکی زیندووی هەیە. دوای ئەوەی کە بەر تەماعی سەرلەشکەر دەکەوێت و داوێنی پیس دەکات، بەرەو بانە دەگەرێتەوە، لە رێگادا سەرهەنگێک عاشقی دەبێت. ئەفسەرەکە تێدەگات کە ئەم کچە زۆر پاک و شەریفە و لەراستیدا زۆر بێگوناحە. لەگەڵ خۆیدا دەیبات بۆ ئازەربایجان و بە ئەمانەت بە پیرێژنێکی دەسپێرێ و خۆی دەچێ بۆ هەمەدان تا بەڵکە زەمینەکانی زەماوەندەکەیان فەراهەم بکات. بەڵام بەهۆی ئەوەی کە کارەکەی زۆر دەخایەنێت، درەنگ دەگاتەوە لای عالیە. ئەو پیرێژنەی کە سەرهەنگەکە عالیەی بە ئەمانەت پێ ئەسپاردبوو لە راستیدا ئافرەتێکی دەڵال و ریاکار بووە. عالیەی بێ سەرپەنا لە خشتە دەبات و سەرئەنجام سەر لە ماڵیک دەر دەکات کە شوێنی ژنە لەشفرۆشەکانە. سلێمان ئاغا کە جارجارە عالیە بۆ بەزمی مەجلیسەکەی خۆی بانگ دەکات ئاوا دۆخی ناتەبای ئەم کچە قوربانییە باس دەکات: (یک شب دلش خیلی پر بود. گمان می کنم یکی دو روز پیش از کشتە شدنش بود. خیلی گریە کرد… گفتم چرا گریە می کنی؟ ناراحتی ات چیە. بە من بگو شاید می توانستم کمکی بکنم. آه کشید تفل معصوم… یک تفل بە تمام معنی بود. گاه تا غافل می شدی از محیط جدا می شد و زانوی غم بە بغل می گرفت. چانەش را بر زانو تکیە می داد و در آدم خیرە می شد. چشمهایش یک کتاب قصە بود. قصەای تلخ. در واقع خودش را از خۆدش جدا می کرد. انگار آنکە دستمالی می شود او نیست و کس دیگری است… و او تماشاچی است.)\nئەو چیرۆک نووسانەی کە ژیانی خەڵکی هەژار و لێقەوماو دەکەن بە دەسمایەی چیرۆکەکانیان لە زۆر حاڵەتدا و بەرواڵەت لە دەریای بەزەیی خۆیاندا نوقم دەبن و لە زۆر شوێندا زێدەرۆیی دەکەن و تەک رەهەندیانە باس لە رەوەند و میکانیزمەکانی هەژاریی دەکەن. ئەمە لە خۆیدا شێوەیەک مەرابایی کردنی هوونەرییە کە لەراستیدا بێرێزی بە قارەمانی چیرۆکەکانیان دەکەن، چونکە لەراستیدا قودسییەتێک بە هەژاری و ژیانی هەژاران دەدەن و گشت تاوانەکان دەخەنە پاڵ کەسانی باڵادەست و سیستەمی کۆمەڵایەتی و لە ئەنجامدا خوێنەر بەرەو تیۆری جەبری کۆمەڵایەتی پەلکێش دەکەن. ئەم کارە نەک هەر لەخانەی هوونەردا خۆی نابینێتەوە، بەڵکە بەشێکە لە مانیفێستی کەسانی سیاسی کە بە شێوەیەکی ئامێریی سوود لە کەم ئاگایی خەڵک وەردەگرن. برایمی یونسی لەم رۆمانەدا وێنەیەک لە کارەساتەکان دەدا بەدەستەوە و خۆی لە دەرەوەی نەتەیجەگیرییەکانی رادەوەستێت و چەوسانەوەی خەڵک ناکاتە دەسمایەی چەواشەکردنی (تحریف) واقەعیەت. باس لەگەندەڵی دەکات بە بێ ئەوەی مەبەستی تەحقیر کردنی ئینسانەکان بێت. ئەم رۆمانە هەوڵدەدات وەک چاوەدێرێک تەعامولی نێوان سیستەمی ئیستەبدادی و ژیانی قولەمەرگی خەڵکی ئەو سەردەمە پیشان بدات بۆ ئەوەی بە چاوی روونەوە بیان بینین و هۆکارەکانی ئەم سەربردەیە بناسین کە هەموویان لە بەهێزکردنی رەوەندی ستەمی کۆمەڵایەتیدا بەشدارن چونکە قبوڵکردنی ستەم لەخۆیدا بەشێکە لە پرۆسەی بەهێزکردنی ئیستەبداد. لەوەها دۆخێکدایە کە بێ ئاگایی لە کۆمەڵگادا دەبێتە هۆی لەدەستانی عەیاری چاکە و خراپە، سلێمان خان زەمینەی بەرتیلخۆری و واستەگەری نێوان خەڵک و دەسەڵات لەئەستۆ دەگرێت، سمایل ئاغا دەبێتە دەڵاڵی ئەفسەر و دەسەڵاتدارەکانی ناوچە و مستەفا خان وەک نموونەیەکی دێمۆکرات نەیتوانیوە خەڵکەکەی خۆی بناسێت و تەنانەت دەرکێکی دروستی لە بنەماکانی دێمۆکرات بوون نییە و تەنانەت هیچ هیمەتێک لەخۆی پیشان نادات کە نموونەیەکی رەفتاری بێت. گوند و مڵک و ماڵەکەی خۆی لە هەموو شوێنێک پیستر و بێ سەروبەرەتر بووە: ( این خانە انگار یک اشتباه تاریخی بود. زوال شبە فئودالیزم در دوران شبانی و شکار. از دوران بوروژوازی.. بە جز چراغ…اثری بنود. خودش بود با کیفیت خودش. پس بە قول آقای سلیمانی این دموکرات بازی از کجا آمدە بود؟ همین طور خوش کردە بود دموکرات باشد؟)\nکە رەزاشاش دەروات کاسە هەمان کاسەیە و ئاش هەمان ئاش. بۆ چەند رۆژێک ئەمیر لەشکەر، سەرهەنگەکان و رەئیسی ئیدارەکان خۆیان لە چاوی خەڵ دەشارنەوە و ئەو کاسانەش کە دەرفەتی قوتاربوونیان نەببوە، وەک بڵێی نە بایان دیوە و نە بۆران، مارابایی لەبەر خەڵکی دەکەن و وەک بڵەی تازە فێری ئەدەب و نەزاکەت دەبن، بە زمانی لووس خۆش و بێش لەگەڵ خەڵکا دەکەن و گشت تاوانەکان دەخەنە پاڵ “بزرگان” و پاشان ئازار و بیرەوەرییەکان دەچنەوە دۆخی ئاسایی، چوونکە کەس دەرکێکی روونی لە سەربردەی خۆی نییە و نازان چۆن لەگەڵ ئازادی دا تەعاموول بکەن و سودی باشی لێ وەربگرن.\n٤ مارسی ٢٠١٢\nئەم بابەتە لە گۆڤاری “رۆڤار” ژمارە ٦٩ دا بڵاو کراوەتەوە.\nسەرچاوەکان بە زمانی نۆروێژی:\nLukacs Georg, Romanens teori, 2001. 1. utg. Gyldendal-\nPer Ariansen, Inga Bostad, Steinar Mathisen og Øyvind Rabbås. Exphil I tekster i filosofi og vitenskapshistorie. Universitetet i Oslo, 2006.\nسەرچاوەکان بە زمانی فارسی:\n١/ جامعەشناسی ادبیات (دفاع از جامعەشناسی رمان) لوسین گلدمن، ترجمە محمد جعفر پویندە، انتشارات هوش و ابتکار، تهران ١٣٧١\n٢/ گورستان غریبان، ابراهیم یونسی، انتشارات نگاه، تهران ١٣٧٢\n٣/ هنر رمان، میلان کۆندرا، ترجمە پرویز همایون پور، تهران، انتشارات گفتار، ١٣٦٧\nدیالۆگێکی رەخنەگەرانە (نامەیەکی رزگار ئەمین نژاد)\nOne thought on “خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان””\n09/07/2012 له 22:41\nهەر بژیت کاک رزگار. زۆر جوان بوو.


خورماتوو.. چەند فڕۆكەیەكی نەناسراو چاودێری ناوچەكە دەكەن\n:: PM:04:41:12/08/2019 \nدوای ئەوەی مانگی رابردوو فڕۆكەی نەناسراو دوو هێرشیان بۆ سەر سەربازگەكانی حەشدی شەعبی لە هەردوو پارێزگای سەڵاحەدین و دیالە ئەنجام داو بەوهۆیەوە قوربانی زۆری لێ كەوتەوە، بۆیە دووبارە سوڕانەوەی پۆلێك فرۆكەی نەناسراو بە ئاسمانی شارۆكەی خورماتوو لە ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم دڵەڕاوكێی لای خەڵكەكە دروست كردووە و پۆلیسیش ئاماژە دەكات كە توانای ئاشكراكردنی ئەو فرۆكانەمان نییە.\nئەمڕۆ دووشەم 12ی ئابی 2019، هاووڵاتییانی شارۆكەی خورماتوو "وشە"یان لە بینینی سێ فڕۆكەی نەناسراو ئاگەدار كردەوە كە قەبارەیان زۆر گەورە نەبووە و لە ئاسمانی ناوچەكە بینراون، ئەوەش لەكاتێكدایە كە میلشیا شیعەكان و داعش لە ناوچەكەدا ماون.\nمەریوان ئیبراهیم وەك شایەتحاڵێك بۆ "وشە"باسی لەوە كرد، فڕۆكەكان بینراون و ئەوەی گومانی دروست كردووە لە ئاستێكی زۆر بەرزدا بوونە لە ئاسمانی ناوچەكەوە، هەروەها بەدەر لە فڕۆكەی گواستنەوەی هاووڵاتیان و كۆمپانیاكان زۆر گەورە نەبوونە.\nلای خۆیەوە ئەرسەلان عەلی بەرپرسی لیژنەی ناوچەی خورماتووی پارتی دیموكراتی كوردستان بە "وشە"ی راگەیاند، درەنگانی شەوی رابردوو لەگەڵ ئەمڕۆ دووشەم لە ئاسمانی پارێزگای سەڵاحەدین و شارۆكەی خورماتوو و شارەدێی ئامرلی، سێ فڕۆكە بینراون و سوڕاونەتەوە.\nزیاتر گوتی، سوڕانەوەی ئەو فڕۆكانە دەزگە تەناهییەكانی سەرقاڵ كردووە، بەڵام ئەوان زانیاری نادەن، چونكە پێش ماوەیەك سەربازگەیەكی حەشدی شەعبی لە ئامرلی كرایە ئامانج و چەند شارەزایەكی ئێرانی تێدا كوژرا.\nئەو بەرپرسەی پارتی دووپاتی كردەوە كە خەڵك فڕۆكەكانی بینیوە لە ئاستێكی زۆر بەرز لە ئاسمان سوڕاونەتەوە، ئەوەش لەكاتێكدایە داعش لە ناوچەكە بوونی هەیە و میلشیاكانیش بەگومانن لە هاتوچۆی ئەو فڕۆكانەی دێنە سنووری دیالە و سەڵاحەدین.\nلای خۆیەوە عەمید حوسێن عەلی بەڕێوەبەری پۆلیسی شارۆكەی خورماتوو بۆ "وشە" ئاماژەی دا، ئەوەی هەیە خەڵك باسی دەكا بینویانە كە فڕۆكە سوڕاوەتەوە و لە ئاسمانی ناوچەكە بینراوە.\nدووپاتی كردەوە، وەك پۆلیسی خورماتوو هیچ ئامێرێكی ئاشكراكردنی پێشكەوتوومان نییە لەو رووەوە تا زانیاری وەربگرین.\nئەگەرچی ئاسمانی دیالە و سەڵاحەدین بەتایبەت لە سنووری خورماتوو و دەشتی عوزێم و دیالە جیاوازی نییە، بەر لە دوو هەفتە لیژنەی تەناهی لە ئەنجوومەنی پارێزگای دیالە رای گەیاندبوو، هەر فرۆكەیەك بێتە ئاسمانی ناوچەكە بێ پرسی ئەوان تەقەی لێ دەكەن.


کتێبی "من دوایین کوردم" بڵاوکرایەوە\n6/9/2020 03:02 PM\nناسنامەی کتێب: “من دوایین کوردم”، عارف کەریم قوربانی، وەرگێڕان: مورتەزا مورادی (ئارما)، وەشانخانەی “ماھتاب غەرب”، کرماشان 2020ـی زاینی\n«لە تاوا وەک شێتم لێ ھاتبوو، ئێوارەی مەرگی ئەکرەم و لەگەڵ بەیاندا مەرگی خەسووم، دوو جەنازە لەبەر دەستی خۆم و ھەر سێ مناڵەکەمدا. ئێستا گێڕانەوەی ھەر بە دەم ئاسانە، مرۆڤێکی ئەوێ بەرگەی بگرێت! چەند زەحمەتە دوای ماڵوێرانی و دەربەدەری و ئەوجا لە ناو زیندانیشا مێردەکەت و خەسووت بمرێ! لە ھەموو ناخۆشتر ئەوە بوو کە زیاتر لە مەرگەکەیان ئازاری ھەبوو بۆمان کە گۆڕیان نەبێ! خەسووم سەعاتێک بەر لە مردنی قەپی لە لاشەی بێ گیانی کوڕەکەی ئەدا و ئەیوت تا لاشەی کوڕەکەم نەخەنە بەردەستی سەگ، خۆم بە قەپ ئەیخۆم و ئەیکەمەوە ناو زگم! ئێستا وا من تەرمی مێردەکەم و خەسوومم لەبەردەستدایە و پاش کەمێکیتر ئەدرێنە سەگە ڕەشەکان! کێ بێ بتوانێ بەرگەی ئەو ئازارە بگرێت؟!»\nگەلاوێژ، حەفسە و زارا سێ قوربانیی ئەنفال و لە دانیشتووانی شاری بوردمانکراوی ھەڵەبجەن کە دەکرێ بڵێین لە باتی کارەساتێک چەندین کارەساتیان تێپەڕاندووە! کیمیاباران و لەناوچوون یان ونبوونی ژمارەیەک لە خۆشەویستانیان، ئاوارەبوون و غوربەت لە ئۆردووگا و کەمپەکان لە حاڵێکدا ھەر یەکە و چەند ونبوویان ھەیە و لە چاوەڕوانییەکی بێ کۆتاییدان بۆ دۆزینەوەی خۆشەویستان و خزم و کەسوکارییان و لە ئەنجامیشدا گەڕانەوەیەک کە بە پێچەوانەی بەڵێنەکان نە بۆ شار و نیشتمانی خۆیان بەڵکوو بۆ بیابانەکانی باشووری عێراقە و لەوێ تێکەڵی ژمارەیەکی دیکە لە قوربانیانی ئەنفال دەبن کە لە گرتووخانە ترسەناکەکانی ڕژێمی بەعسدا بەند کراون! گەلاوێژ لەگەڵ مێردەکەی و سێ منداڵی دەگەنە ئێران لە حاڵێکدا خەسووی لێیان ون بووە و یان بە وتەی خۆی بەجۆرێک خەسوویان بەجێ ھێشتووە، پاش چەند مانگ بە شێوەیەکی باوەڕپێنەکراو خەسووی پاش ماندووبوون و گەڕانێکی زۆر دەیاندۆزێتەوە بەڵام ئەمە کۆتایی چیرۆکەکە نییە و لە ئەنجامدا مێردەکەی و خەسووی بە مەودای چەند کاتژمێر لە #نۆگرە_سەلمان، مەزڵوومانە و بە شێوازێکی زۆر ناخۆش کۆچی دوایی دەکەن… حەفسە کە دایکی شەش منداڵە و لە میانەی کیمیاباراندا لەگەڵ منداڵەکانی بریندار دەبن دەگەنە ئێران. یەک لە منداڵەکانی لە ئێران پاش نەخۆشین و ئێش و ئازارێکی زۆر کۆچی دوایی دەکا، پاش گەڕانەوە بۆ عێراق ڕژێمی بەعس ئەو و پێنج منداڵی دیکەی ڕاگوێزی بیابانەکانی باشووری عێراق دەکا و لە نۆگرە سەلمان بەند دەکرێن، پێش ئازادکردنیان یەکی دیکە لە منداڵەکانی لە گرتووخانە کۆچی دوایی دەکات، لەدەستدانی دوو منداڵ و چاوەڕوانیی مێردەکەی کە چیدی زیندوو نییە… و لە ئەنجامیشدا زارا کە پێیەکی لە تەقینەوەی میندا لە دەست داوە، لە میانەی کیمیاباراندا لە بنەماڵەی باوکی جودا دەبێتەوە و لەگەڵ خوشک و خوشکەزاکانی دێنە ئێران. ئەوانیش پاش گەڕانەوە بۆ عێراق ڕاگوێزی نۆگرە سەلمان دەکرێن و پاش چەندین مانگ برسێتی و تینوێتی و ئەشکەنجە و ئازار لەگەڵ ژمارەیەکی کەم لە ئەنفالکراوەکانی دیکە و لە حاڵێکدا کە زۆر لە ھاوڕێکانیان کۆچی دواییان کردووە و تەرمەکانیان بۆتە خۆراکی سەگە ڕەشەکان، ئازاد دەکرێن.\nمرۆڤێک کە ئاگاداری بەرپرسایەتی خۆی بەرامبەر بە مرۆڤێکی دیکە و یان ئەرکێکی تەواونەکراوە، قەت ناتوانێ کۆتایی بە ژیانی خۆی بێنێ و خۆی لە ژیان بێبەش بکا. کەسی وا لە “چییەتی و سۆنگەی” ھەبوونی خۆی تێگەیشتووە و دەتوانێ بەرگەی ھەموو جۆرە “چۆنیەتی”یەک بگرێ. گەڕانی مرۆڤ بەدوای واتادا، ڤیکتۆر فرانکل.\n“لە دوای مەرگی ئەکرەم ماوەیەکی زۆر وەک شێتم لێ ھاتبوو ھەزار قسەی نابەجێم ئەکرد، تەنانەت جاری وابوو خەریک بوو لە تینووا کوێر بین ناچووم نۆرە ئاویش بگرم و ئەگەر لەبەر ئەوە نەبوایا کە ئەمزانی مناڵەکانم بەرگەی ئەو تینوێتییە ناگرن و ئەوانیش ھەر لە پێش چاوی خۆم ئەمرن، بۆیە بە ناچاری ئەچووم و ئەو چۆڕە ئاوە سوێرەم دەھێنا کە دوای کۆمەڵێ شەق و تێھەڵدان و سووکایەتی پێکردن ئەوجا بەرمان دەکەوت” گەلاوێژ ئادەم کەریم\nپاش خوێندنەوەی بیرەوەرییەکانی قوربانیانی ئەنفال و یان قوربانیانی ئۆردووگاکانی ئاشوویتس ڕەنگە چەندین پرسیار مێشکی خوێنەر بەخۆوە خەریک بکات، “قوربانییەکان چۆن توانیویانە ئەو دۆخە تێپەڕێنن؟ لەبەرچی ژمارەیەکی زۆریان خۆیان نەکوشتووە؟ ھۆکاری ئاساییبوونەوەی دۆخەکە و بێ ھەستبوونی بەندکراوان پاش ئەوەی ماوەیەک لە گرتووخانە ماونەتەوە چییە و لەبەرچی مردنی کەسانی دیکە لایان ئاسایی بۆتەوە و ئەشکەنجە و ئازار کاریگەرییەکانی پێشووی خۆی نەماوە و بۆتە ڕەوتێکی ئاسایی؟” و بێ گومان خوێنەر پاش خوێندنەوەی ئەم بیرەوەرییانە بە خۆی دەڵێ بێ گومان ئەگەر من لەوێ بام نەمدەتوانی لەو دۆخەدا بژیم! ھەر ۲۴ کاتژمێر یەک دانە نان و قوتوویەک ئاو بۆ یەک کەس! تەرمی مردووەکان پاش ئەوەی ئەشکەنجە و ئازارێکی زۆر دراون و برسێتی و تینوێتییەکی زۆریان چێشتووە دەبێتە خۆراکی سەگ! و … چی دەبێتە ھۆی ئەوەی مرۆڤ بتوانێ لە وەھا دۆخێکدا درێژە بە ژیان بدا و بەجۆرێک بەرامبەر بە ئێش و ئازارەکان بگاتە جۆرێک بێ ھەستبوونی ڕەھا؟! لە ھەر حاڵدا ھەر بەو جۆرەی کە ڤیکتۆر فرانکل دەڵێت: “ھیچ کەس حەقی نییە داوەری بکات، مەگەر ئەوەیکە لە ڕووڕاستی ڕەھادا لە خۆی پرسیار بکا ئایا لە دۆخی ھاوشێوەدا، ئەویش ھەر بەو جۆرە ھەڵسوکەوتی دەکرد یان نە؟”.\nڤیکتۆر فرانکل لە کتێبی “گەڕانی مرۆڤ بەدوای واتادا” دەڵێت: “من دوو کەسم دێتەوە یاد کە نزیک بوو بگەنە ئەو ئاستەی کۆتایی بە ژیانی خۆیان بێنن و لە ھەردوو کەسەکەشدا ھاوشێوەییەکی زۆر نزیک بەدی دەکرا. ھەردووکیان باسی ئامانجی خۆیان بۆ خۆکوشتن کردبوو. ھەردووکیان بەرھۆ و ھۆکاری ئاسایی و کلیشەیی ھەمیشەیان دەھێنایەوە و وتبوویان کە چیدی چاوەڕیی ھیچ نین لە ژیان. بۆ ھەردووکیان پرس ئەوە بوو کە دەبوو ئاگاداریان کەینەوە ھێشتا شتێک لە داھاتوودا چاوەڕێیان دەکا. بۆیە کەوتینە گەڕان و کۆڵینەوە و زانیمان کە یەک لەوانە ڕۆڵەیەکی چکۆلەی لە وڵاتێکی بیانیدا ھەیە و عاشقانە خۆشی دەوێ. کەسی دووھەم جیاواز بوو، ھیچ کەس لە دەرەوە چاوەڕێی نەدەکرد. زانایەک بوو کە نووسینی کۆمەڵە کتێبێکی پێش شەڕ نیوە و ناتەواو ھێشتبووەوە و دەبوو بگەڕێتەوە و کتێبەکەی تەواو کات. بێجگە خۆی ھیچ کەسی دیکە نەیدەتوانی کارەکەی ئەنجام بدا، وک بەندکراوی یەکەم کە ھیچ کەس بێجگە خۆی نەیدەتوانی سۆز و خۆشەویستیی باوکانەی خۆی پێشکەشی ڕۆڵەکەی بکات”.\n#حەفسە_حەمە_نەجم ئەحمەد دەڵێت: “ڕۆژ ھەتا ئێوارە بەم قسانە ئومێدم لای خۆم دروست دەکرد و دڵی منداڵەکانم ئەدایەوە کە باوکتان ماوە و بەیەک ئەگەینەوە. بەردەوام ئەموت لە خوا بپاڕێنەوە تا باوەتان بۆ بنێرێتەوە. نزێکەی سێ ساڵمان بە ئومێدی دۆزینەوەی کەسوکار و بەو حاڵە بەڕێ کرد”.\n“تێگەیشتن و فامی تەواو”ی سووچە دیار و نادیارەکانی ئەنفال و جەنایەتی سەدام حوسێن دژی کورد شتێکی زۆر دوور دەنوێنێ. تەیموور ئەحمەد عەبدوڵڵا پێش ڕزگاری و چوونەدەرەوە لەو گۆڕە بەکۆمەڵەی کە دایک و سێ خوشکیشی تیایدا گوللەباران کرابوون، دەنگی کچێک دەبیسێ کە ھێشتا زیندووە. کچەکە لەگەڵ تەیموور ناچێتە دەرەوە چونکە “لە لایەکەوە پێی کەوتۆتە ژێر تەرمەکان و لە لایەکی دیکەشەوە نایەوێ دایکی بەجێ بھێڵێ”، ئایا تەیموور کەسێکە کە بتوانین وەک شایەتێکی زیندوو کە ئەنفالی بە تەواوی ئەزموون کردووە و دەتوانێ شرۆڤەی بکا، ئاماژەی پێ بدەین؟! یان ئەو کچە منداڵەیە کە پاش گوللەباران زیندوو دەمێنێتەوە بەڵام چەند خولەک دواتر شۆفڵ ئەویش لەگەڵ تەرمەکانی دیکە دەخاتە ژێر خۆڵەوە؟!\nھەر بەو جۆرەی کە عارف قوربانی لە کتێبی “شایەتحاڵەکانی ئەنفال”دا دەڵێ: بیروەری قوربانییەکان ئەگەرچی سەرچاوەی یەکەم بۆ لێکۆڵینەوە و تاوتوێکردنی ئەم ژینۆسایدەن بەڵام تەنیا وەک زانیاری سەرەتایی دێنە ئەژمار کە دەبێ بە وردیی تاوتوێ بکرێن و بوارە سیاسی، دەروونی، کۆمەڵایەتی و … بە شێوەی جیاواز تاوتوێ بکرێ و ئەنجامەکانی ڕوون ببنەوە. و ئەو پرسیارانەی کە ھێشتا لەسەر جێگای خۆیان دەمێننەوە: “بۆچی کورد ئەو جۆرەی کە دەبوو ئەنفالی نەخستە بەر باس و لێکۆڵینەوە و تاوتوێکردن؟ و بۆچی زۆرێک لە سووچە حەشاردراوەکانی ژینۆسایدی ئەنفال پاش تێپەڕبوونی زیاتر لە سی ساڵ ھێشتا ڕوون نین و ھەوڵێک بۆ توێژینەوە و کۆڵینەوەی زیاتر لە بوارە جۆراوجۆرەکانیدا لە ئارادا نییە؟ ئەشکەنجە و ئازارەکانی ئەنفالکراوان لە زۆر شوێندا زۆر قورستر و ترسەناکتر لە ئوردووگاکانی ئاشوویتسن و ژمارەیەک لە قوربانیانی ئەنفال ھێشتا زیندوون، بۆچی ژینۆسایدی ئەنفال ئەو جۆرەی کە پێویست بوو، ئەو جۆرەی کە گونجاو بوو، تاوتوێ نەکراوە؟”.\nو لە کۆتاییشدا ئەوەی کە شیاوی باسە ئەم کتێبەی ئێستا لەژێر ناوی من دوایین کوردم، وێڕای پێشەکییەکی کورت سەبارەت بە کیمیابارانی ھەڵەبجە ھەڵگری بیرەوەرییەکانی سێ ژنە قوربانی ئەنفالی خەڵکی ھەڵەبجەیە کە پاش کیمیاباران دێنە ئێران و پاش ماوەیەک بە بەڵێنی ئەوەی کە شەڕ کۆتایی ھاتووە و ھەڵەبجە ئاوەدان کراوەتەوە دەگەڕێنەوە عێراق بەڵام نەک ھەڵەبجە بەڵکوو نۆگرە سەلمان چاوەڕێیان دەکا، قڵایەک لە بیابانەکانی باشووری عێراق کە ژمارەیەکی ئێجگار زۆر لە بەندکراوانی ئۆپەراسیۆنی ئەنفالی تێدایە. ئەم بیرەوەرییانە پێشتر لە کتێبی “مسافران مرگ” (شایەتحاڵەکانی ئەنفال) چاپ کراوە، بەڵام بە ھۆی گرنگبوون و جیاوازی چیرۆک و تایبەتمەندییەکانی بیرەوەری ئەم سێ ژنە قوربانییە لە کتێبێکی جیادا چاپ کراوە. ئەم کتێبە لە ھەرێمی کوردستان لەژێر ناوی حەفسە زارا گەلاوێژ چاپ کراوە.


بانە؛ چوار هاوڵاتی دەستبەسەر کران - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\n29.03.2021 29.03.2021 Kurdistan Human Rights Association\t103 Views\nپێنج شەممە 5ی گوڵانی 2721ی کوردی، چوار هاوڵاتی لە لایەن ھێزە ئەمنیەتیەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە شاری بانە دەستبەسەر کران.\nناسناوی ئەم شارۆمەندانە «رێبوار قادری، پەرویز قادری، بێھرۆز قادری و ھاوژین قادری» خەڵکی گوندی یەعقوب ئاوای سەر بە شاری بانەن.\nبە پێی راپۆرتی گەیشتوو بە KMMK: ھێزە ئەمنیەتیەکان بەبێ ئیزنی دادوەر ئەم شارۆمەندانەیان دەستبەسەر کردووە.\nتاکاتی بڵاو کردنەوەی ئەم ھەواڵە ھۆکاری دەستبەسەر کردن و شوێنی راگرتنی ئەم شارۆمەندانە زانیاریەک لەبەردەست نییە.\n← دوو گەریلای ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە پێنجوێن تیرۆر کران\nڕەنج نامەی زیندانی سیاسی” والی دروودی” ( زیندان واتە ئەو شوێنەی خودا لێی باری کردووە) →


ئاگربەست یان خاپاندن – Sibehî سبەھی\nئاگربەست یان خاپاندن\nBergeh Kurdistan On 20/10/2019 / نڤیسار\nشرکۆڤه‌کرنەك كورت ل سه‌ر “ئاگربه‌ستا” ناڤبەرا ئەمریکا و کۆمارا ترکیێ.\n۱. ئاگربه‌ست ژ ئالیێ هه‌ردوو ده‌وله‌تا ڤه نه ژدل (جددی) هاتیه گرێدان.\n۲. نه په‌یاما وێ زه‌لاله، نه ژی ناڤه‌رۆک و تێگه‌هێن (گۆتن، په‌یڤ، به‌ژه) وێ.\n۳. ئه‌و نه ل گۆر یاسایا ناڤده‌وله‌تی هاتیه ئاماده‌کرن.\n٤. هه‌ردوو ئالی ژی ناکۆکن د ده‌ربارێ یاسایا ناڤده‌وله‌تی دا.\n٥. ئاگربه‌ست زێده‌تر د به‌رژه‌وه‌ندیا ترکیێ دا یه.\n٦. نایێ پێشبینیکرن کو ئه‌ڤ ئاگربه‌ست وێ ببه بنگه‌ها ڕێکه‌فتنه‌که ژدل ئان نا.\n۷. هه‌رچقاس ناڤێ وێ “ئاگربه‌ست”ە ژی، لێ ترکیێ ژێ ڕا دبێژه „ناڤبه‌ر“.\n۸. ب ئحتماله‌کا مه‌زن ئێریشێن ترکیێ وێ ل سه‌ر ڕۆژاڤا به‌رده‌وام بن.\n۹. ترومپ نه‌خوه‌ستیه زرارێ بده ترکیێ و قاشۆ به‌رژه‌وه‌ندیێ وێ.\nئاگربه‌ست و ناڤه‌رۆکا وێ\nکورد ژ ڤێ “رێکه‌فتنێ” ڕا دبێژن ئاگربه‌ست، ترک ژێ ڕا دبێژن “ناڤبه‌ر”، د ڕه‌شنڤیسێ دا هه‌م تێگه‌ها “راگهاندنێ” و هه‌م ژی یا “ناڤبه‌ر” (خال ۱۱،۱۲) هه‌یه. ئه‌ڤ نه په‌یمانه‌کا ڕۆنی و زه‌لاله، ئاگربه‌سته‌کا یه‌کالی و ده‌مکی یه. هه‌روها بۆ کوردا فرسه‌نده‌که بچوک و ده‌مکی یه، لێ ژ شرۆڤه‌کرنێ و نیقاشا ڕا پر ڤه‌کریه. ده‌ریێ مسۆگه‌ریا ئێرشان ژ ترکیێ ڕا ڤه‌کریه.\nتێگه‌هێن وه‌ک “مافێن مرۆڤان”، “های ژێهاتنه‌که گه‌وره” هه‌م ژ ئالیێ ئه‌مریکا ڤه و هه‌م ژ ئالیێ ترکیێ ڤه نه وه‌ک هه‌ڤ تێن تێگهشتن. تێگه‌ها “ته‌رۆریزم” د یاسایا ناڤده‌وله‌تی دا نینه. ئه‌ڤ تێگه‌ھ ل ترکیێ هه‌رتم ل گۆر به‌رژه‌وه‌ندیێن وێ تێ شرۆڤه‌کرن و بکارانین.\nدیسان ل گۆر ڤێ ئاگربه‌ستێ پشکنینا (کۆنترۆلا) “ناڤچا ئارام” ته‌نێ دکه‌ڤه ده‌ستێ ترکیێ. بۆ کورد و هه‌موو پێکهاته‌یێن “ناڤچا ئارام” خالا مه‌ترسیدار ئه‌ڤه. ل گۆر ئاگربه‌ستێ دڤێ هه‌ردوو ئالی ژی (ترکیا، ئەمریکا) چه‌کێن هەسەدێ یێن قورس (خال ۹) کۆم بکن و ژناڤ ببن. نه‌خوە هه‌موو پێکهاته و کورد یێن ڤێ ده‌ڤه‌رێ دکه‌ڤن بن (ژێر) مه‌ترسیه‌که گه‌وره و ده‌ستهلاتداریا ترکی. ئەمریکا ب خوه نه گارانتۆرە، لێ وه‌ک ناڤبه‌ینکار دبینه، ئانی تا ڕادایه‌کێ خوه دووری کێشه‌یێ دهێله. ئاگربه‌ست به‌هسا “پاراستنا خاکا ناتۆ” (خال ۳) دکه و نه‌ته‌وێن (گه‌لێن) کو قاشۆ د بن هه‌ره‌شێ دا نه (خال ۳). گه‌له‌ک تێگه‌ھ و گۆتنێن دن ژی ژ شرۆڤەکرنێ ڕا ڤه‌کری نه.\nئه‌ڤ ئاگربه‌ست د به‌رژه‌وه‌ندیێ کی ده یه؟\nئه‌ڤ ڕێکه‌فتن زێده‌تر د به‌رژه‌وه‌ندیا ترکیێ دا یه. هه‌روها بچه‌کی د به‌رژه‌وه‌ندیا کورد و پێکهاتێن دن دا یه، ژ به‌ر کو هه‌ناسێ (نه‌فه‌س سته‌ندنه‌که کورت) دده هێزا شه‌رکه‌رێن وان، هه‌روها فرسه‌ندێ دده کۆچبه‌ر و ئاوارێن هه‌رێمێ کو ئان ڤه‌گه‌رن جیێ خوه ئان بچن هه‌رێمێن دن.\nلێ کورد و پێکهاتێن دن کۆنترۆلا ناڤچا ئارام ژ ده‌ست ددن (خال ۷، ۱۰)، هه‌گه‌ر ئه‌ڤ ڕێکه‌فتن ئه‌ساس و پیڤان ببمینه.\nبێ باوه‌ریه کو ترکیێ ژدل پابه‌ندی ڤێ ئاگربه‌ستێ ئان ڕێکه‌فتنێ بمینه.\nگارانتۆر کی یه؟ ئه‌ڤ “رێکه‌فتنه‌کا یه‌کالیه”. “رێکه‌فتنێن یه‌کالی” هه‌رتم جیێ نیقاشا نه، کێشا دروست دکن، لێ پرسگرێکان چاره‌سه‌ر ناکن. چقاس په‌یمان و ڕێکه‌فتن ته‌ڤلیهه‌ڤی بن هه‌وقاس دبن سه‌دەما پرسگرێکان. به‌حسا داگیرکرنا خاکا سوریێ ژ ئالیێ ترکیێ ڤه، بنپێکرنا یاسایا ناڤده‌وله‌تی و کۆمسیۆنه‌کا پشکنینێ بۆ ناڤچا ئارام و ده‌ڤه‌رێ دن ناکه. نه ئاشکرایە کا دێ ڕوسیا ڤێ ئاگربه‌ستێ په‌سه‌ند بکه ئان نا.\nما ئەمریکا دشیا ئاگربه‌سته‌ک ئان ڕێکه‌فتنه‌که دن کو زێده‌تر د به‌رژه‌وه‌ندیا کورد و پێکهاتێن دن ده به گرێ بده؟ ئه‌رێ. ژبه‌ر کو هه‌ڤسارێ ئابۆریا ترکیێ د ده‌ستێ ئەمریکا دا یه.\nما چما ئەمریکا ئاگربه‌سته‌کا وها ب ترکیێ ڕا گرێ نه‌دا؟ ترومپ نه دخوه‌ست فشارێن قورس و گه‌وره (مه‌زن و گران) ل سه‌ر ترکیێ ب کاربینه. ب هه‌رحال ناما وی یا 2019.10.09 ئا نڤیسه‌که نه ژدل و پشتی هه‌مان ده‌مێ هاتیه ئاماده‌کرن و ته‌نێ ژ بۆ به‌رگریا وی یه.\nجه‌لاله‌تین کارتال، پسپۆرێ یاسایا ناڤده‌وله‌تی


زایینی: ٢٦-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٢/٠٧ - ١٠:٣٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: بە نزیک بوونەوەی رۆژی جیهانیی کرێکار، گوشار بۆسەر چالاکانی کرێکاری زیادی کردووە و چالاکانی کرێکاری بانگهێشتی ئیتیلاعات کراون.\nبەگوێرەی راپۆرتی کۆمیتەی هاوئاهەنگیی بۆ یارمەتی دان بە دروست کردنی دامەزراوە کرێکارییەکان، رۆژی سێ‌شەممە، رێکەوتی ٥ی بانەمەڕی ١٣٩١ی هەتاوی، چالاکێکی کرێکاری بە ناوی "عومەر شاکری"، بانگهێشتی ئیدارەی ئیتیلاعاتی شاری سەقز کراوه.\nعومەر شاکری بۆ ماوەی ٢ کاتژمێر لە ئیداری ئیتیلاعاتدا راگیراوە و پێیان راگەیاندووە، بەڕێوەبردنی هەر چەشنە رێوڕەسمێک بە بۆنەی (١ی مانگی مەی) قەدەغەیە و لە ئەگەری بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی رۆژی کرێکار، بە توندی بەرەوڕووی دژکردەوە دەبنەوە.\nهەروەها لەو پێوەندییەدا چالاکێکی دیکەی کرێکاری بە ناوی حوسێن مورادی، ئاگادار کراوه‌ته‌وه که رۆژی سێ‌شەممەی داهاتوو بەرانبەر بە ١ی مانگی مەی، کاتژمێر ٩ی سەرلە بەیانی له ئیدارەی ئیتیلاعاتی شاری سەقز ئاماده بێت.\nبەپێی راپۆرتی کۆمیتەی رێپۆرتێرانی مافی مرۆڤ، چالاکێکی دیکەی کرێکاری بەناوی "مەحموود ساڵحی"، لەلایەن ئیدارەی ئیتیلاعاتی شاری سەقزەوە ٢ جار بە تەلەفوونی بانگهێشت کراوە. هەروەها ناوبراو راشیگەیاندووە کە تووشی هیچ تاوانێک نەبووە و بە پێویستی نازانێت سەردانی ئیدارەی ئیتیلاعات بکات.\nمەحموود ساڵحی هەتا ئێستا چەندین جار لەلایەن هێزە ئەمنیەتییەکانی شاری سەقزەوە دەسبەسەر کراوە.


چیرۆکنووسی منداڵان “یۆهانا شپیری” – هه‌ڵوێست\nسه‌ره‌تا / بابه‌تی نوێ / چیرۆکنووسی منداڵان “یۆهانا شپیری”\nچیرۆکنووسی منداڵان “یۆهانا شپیری”\nڕەزا شوان 2017-09-10 بابه‌تی نوێ, هونه‌ر لێدوانێك بده 41 بینراوه\nخاتوو “یۆهانا لویزە هۆیسەر” کە بە نازناوی ئەدەبی یۆهانا شپیری یەوە چیرۆکەکانی نووسیون و ناوبانگی دەرکردووە، وەک گەورە چیرۆکنووسێکی سویسری و جیهانی ناسراوە لە بواری نووسینی چیرۆک بۆ منداڵان، بە ناوبانگترین چیرۆکیشی “هـایدی” یە.\nیۆهانا شپیری لە ١٢ی/ یۆنیۆ /١٨٢٧ لە دێی هێرتزل سەر بە کانتۆنی زیوریـخ لە سویسرا لە دایک بووە. باوکی یۆهـان یاکوب پزیشک بوو، دایکیشی میتا هۆیەر شڤایتسەر شاعیر بوو، کچی یەکێک لە قەشەکانیش بوو. یۆهانا لە شەش خوشک و برا، منداڵی چوارەمی خێزانەکەی بوو.\nیۆهانا شپیری لە دێی هێرتزل دەستی بە خوێندن کرد. لە زیـوریخ یش درێژەی بە خوێندنی زمانەکان زیندووەکان دا. یۆهانا زۆر حەزی لە خوێندنەوە بوو، بە تایبەتیش پەرتووکەکانی بیرمەندی ئەڵمانی گۆتە ی دەخوێندەوە، بە جوانیش پیانۆی لێدەدا. خۆشی لە رێنماییە ئایینیە باو و چاولێکەرییەکانی ئەو سەردەمە داماڵی، کە دایکی تەڵقین ئاسایی فێری کردبوون.\nیۆهانا پشووی هاوینانی بە زۆری لە ناوچەی گنیس و ماینفێڵد ی سەر بە کانتۆنی گراوبۆندن بەسەر دەبرد. دوو ناوچەی شاخاوی و کوێستانی زۆر جوان و قەشەنگن. لە دواییدا ئەم ناوچانە بوونە گۆڕەپانی رووداوەکانی چیرۆکی هـایدی.\nیۆهانا لە ساڵی ١٨٥٢ دا، لەگەڵ پارێزەر یۆهان بیرنهاد شپیری دا هاوسەرگیرییان کرد. کۆڕێکیان بوو، لە ساڵی ١٨٨٤ دا، کوڕەکەیان کۆچی دوایی کرد.\nیۆهانا شپیری لە دوای مردنی کوڕەکەی دەستی بە نووسین و دانان و کاری خێرخوازی کرد. لە سەرەتادا کۆمەڵێک کورتە چیرۆکی بۆ منداڵان نووسی. یۆهانا سەرجەم ٥٠ پەرتووکی نووسی و بڵاوی کردەوە. چیرۆکە بەناوبەنگەکەی هایدی یەکێکە لەو پەنجا پەرتووکە چاپکراوانەی.\nیەکەمین کاری ئەدەبی یۆهانا شپیری، چیرۆکێکە لەژێ ناوی گەڵایەک لەسەر گۆڕی فرۆنی، بەڵام چیرۆکی هـایدی کە لە ساڵی ١٨٨٠ دا، لە ماوەی مانگێکدا نووسی و لە دوو بەرگدا بڵاوی کردەوە بەناوباگترین چیرۆکێتی. ئەم چیرۆکە دەربارەی ژیانی کچۆلەیەکی بێ دایک و بێ باوکە، کە لە چیای ئەلپ ی سویسری لەگەڵ باپیرەی دا دەژیان. چیرۆکی هایدی پێگەیەکی زۆر بەرزی لە ئەدەبی سویسری دا هەیە، تا ئەو رادەیەی کە بۆتە پێناسەی ئەدەبی سویسری، زیاتر لە هەموو کارێکی تری ئەدەبی بۆتە وێردی سەر زمانی سویسرییەکان؛ بووە بە بەشێکی رەسەنیش لە کولتووری سویسرا و شانازی پێوەدەکەن. یۆهانا بە زمانی ئەڵمانی هایدی و چیرۆکەکانی تری نووسیوون.\nچیرۆکی هایدی بۆ زیاتر لە ٥٠ زمانی جیهانی وەریان گێڕاوە. زیاتریش لە ٥٠ ملیۆن دانەی لە جیهاندا لێفرۆشراوە. ئەوەی کە ناوبانگ و نەمرییەکی زیاتری بە هایدی بەخشی، ئەوەیە کە ئەم چیرۆکە کراوە بە فیلمی کارتۆنی ئەنیمەیشن و، بە چەند فیلمێکی سینەمایی و زنجیرە کارتۆنی تەلەفزیۆنی لە ئەمریکا و لە ئەڵمانیا.\nلە ساڵی ١٩٧٤ دا، کۆمپانیای فیلمسازی یابانی زیۆ ئیزۆ لە دەرهێنانی، دەرهێنەری بەناوبانگی یابانی ئیزاو تاکاهاتا چیرۆکی هایدی لە ٥٢ ئەڵقەدا، بە فیلمی کارتۆنی ئەنیمەیشن دەرهێنراوە. ئەم فیلمە کارتۆنییەش بۆ زۆربەی زمانەکانی جیهان دۆبلاج کراوە و لەسەر پەردەی تەلەفزیۆنەکانی زۆربەی وڵاتانی جیهاندا پێشاندەدرێت. بەشی هەرە زۆری منداڵانی جیهان هۆگری ئەم فیلمە بوونە و تا ئەمڕۆش خۆشی و چێژی لێوەردەگرن. هەر بە هۆی ئەم فیلمە کارتۆنەوە، ساڵانە بە هەزاران گەشتیاری یابانی بۆ گەشت و گوزەر دەچن بۆ سویسرا، بۆ ئەوەی ئەو شوێنە راستییە ئەفسووناوییانە ببینن کە رووداوەکانی هایدی یان لێ رووداون و تۆمارکراون، سەردانی ئەو ماڵەش دەکەن، کە هایدی و باپیرەی و پیتەر لێی ژیاون، کە لە ئێستادا هایدی لاند و ئەو خانووەی کە هایدی لێی ژیاوە، کراوە بە مۆزەخانەیەکی قنج و قەشەنگ، پەیکەری هایدی و پیتەری تێیدا دانراون. ساڵانە زیاتر لە سەد هەزار گەشتیار سەردانی ئەم ناوچە شاخاوییە دڵڕفێنە و هایدی لاند دەکەن کە لەسەر نیوەیان لە ئاسیاوە دێن.\nلە ساڵی ١٩٣٧ دا، چیرۆکی هایدی لە ئەمریکادا، کرا بە فیلمێکی سینەمایی، کە ئەستێرە سینەمایی بە ناوبانگی ئەمریکی خاتوو شێرلی تمبل کە تەمەنی نۆ ساڵان بوو، رۆڵی هایدی ی لە فیلمەکەدا دەنواند. لە ساڵی ١٩٩٢ دا، لە بەرهەمهێنانی کۆمپانیای واڵت دیزنی لە ئەمریکا، هایدی کرا بە زنجیرە کارتۆنێکی تەلەفزیۆنی.\nلە ساڵی ١٩٥٢ دا یەکەمین فیلمی سویسری دەربارەی هایدی دەرهێنرا و نمایش کرا.\nدواترین فیلمی هایدی فیلمێکی سینەمایی سویسرییە هەر بە ناوی هایدی یەوە، کە لە رۆژ و ساڵی ١٠ی/سێپتەمبەری/٢٠١٧ دا بەرهەم هێنراوە. ئەم فیلمە لە دەرهێنانی، دەرهێنەری سویسری ئالان گسپۆنەر ە، خونچەگوڵ ئانـۆک ستیـفن ی نۆ ساڵان رۆڵی هایدی دەبینێ، کە لە نێوان ٥٠٠ کچۆلەی سویسری هاوتەمەند دا کە خۆیان بۆ ئەم رۆڵە کاندید کردبوو، ئانۆک ستیفن هەڵبژێرا، رەنگە رووخوشی و لێوبەخەندەیی و ساکـاری لە هۆکارەکانی هەڵبژاردنی بن بۆ ئەم رۆڵە. ئەستێرەی سینەمایی سویسریش برۆنۆ گانز رۆڵی باپیرەی هایدی دەبینێت، ئیزابیلە ئوتمان ی دوانزە ساڵانیش رۆڵی کلارا دەبینێت. فیلمەکەش بە دیالیکتیکی سویسری ئەلمانی دەرهێنراوە. دیمەنەکانی فیلمەکەش لە چیا سەرکەش و قەشەنگەکانی گـراوبۆندن گیراون کە ناوچەیەکی زۆر جوان و دڵڕفێنە. تا ئێستا لە سینەماکانی بەشێکی زۆری وڵاتان دا ئەم فیلمە نمایشکرا.\nزۆر بە کورت چیرۆکی هــایدی بە بیری خۆێنەرانی ئازیزمانی دەهێنینەوە، کە چیرۆکنووسی بەناوبانگی منداڵان یۆهانا شپیری دایهێناوە و لە ساڵی ١٨٨٠ دا نووسیوێتی و لە دوو بەرگدا چاپی کردووە و بڵاوی کردۆتەوە.\nتەمەنی هایدی یەک ساڵان بوو، کە دایکی و باوکی کۆچی دواییان کرد. پوورەکەی ئەرکی بەخێوکردن و پەروەردەکردنی گرتە ئەستۆی. کە تەمەنی بوو بە پێنج ساڵان، پووری بە هۆی هەژاری و نەبوونی و سەرقاڵبوونی بە کارەوە. ناچاربوو کە هایدی بنێرێ بۆ لای باپیرەی، کە بە گـەورەی چـیا ناویان دەبرد. لە خانوویەکی دوور لە دێیەکەیان لە دامێنی چیاکانی ئەلپ دەژیا. باپیرەی پیاوێکی توندڕەفتار و ڕەق و نامۆ و گۆشەگیر و کەم تێکەڵ بوو. حەزی بە ژیانی سروشتی ئەو ناوچەیە دەکرد، کە پڕە لە دیمەنی جوان و ئەفسووناوی، لە چیمەنی سروشتی، لە سەوزەگیای ناسک و گەش، کەشوهەوایەکی زۆر خۆشی هەیە، پڕە لە دار و دەوەن و لەوەڕگای سروشتی. باپیرەی هایدی خاوەنی مێگەلێک بزن و مەڕ و کار و بەرخ بوو، هۆکاری بژێوی ژیانی بوون.\nهایدی گەیشتە لای باپیرەی، سەرسامی دیمەنە جوانەکانی ناوچەکە بوو. بە زەردەخەنە ناسک و شیرینەکانی، بە قسە قوت و خۆشەکانی توانی زەردەخەنە بخاتە سەر لێوەکانی بوو بە باپیرەیەکی رووخۆش و لێوبەخەندە، رۆژ لە دوای باپیرەی، بە تەواوی گۆڕا و رۆژ نەرمتر دەبوو. هایدی لە ماوەیەکی کەمدا بە قسە خۆشەکانی لای هەموو خەڵکی ناوچەکەش شیرین و خۆشەویست بوو. باپیرەی وەکو منداڵانی تری دێیەکە هـایدی نەنارد بۆ قوتابخانە. بەڵکو لەگەڵ پیتەر ی شوانە بچکۆلەدا، بۆ لەوەڕاندنی بزن و مەر و کار و بەرخەکانی دەینارد. هایدی و پیتەر بوون بە خوشک و برا و پێکەوە ئاژەڵەکانیان دەلەوەڕاند، بە یاری و پێکەنین و خۆشی رۆژگاریان بەسەردەبرد.\nدوای تێپەڕبوونی سێ ساڵ پوورەکەی هات بۆ لای، زۆر لەوە دڵگران بوو کە باپیرەی هایدی نەناردبوو بۆ قوتابخانە. هایدی برد بۆ ماڵێکی دەوڵەمەند لە شاری فرانکفۆرت ی ئەڵمانی، تا لەوێدا ببیت بە هاوڕی و بە یارمەتیدەری کچە تاقانەکەیان کـلارا کە تووشی ئیفلیجیی پێیەکانی ببوو. کلارا ی تەمەن دوانزە ساڵان کە دایکی کۆچی دوایی کردبوو، لەسەر کورسییەکی پێچکەداردا دادەنرا و پالدەنرا. کلارا کچۆلەیەکی سپیلکەی جوان و قـژزەرد و رووخۆش بوو. خاتوو رۆتینمایەر کە هەموو کاروبارێکی ئەو ماڵەی بەڕێوەدەبرد و قسەی دەڕۆیی، پێی خۆش نەبوو کە کچە لادێیەکی وەکو هایدی تەمەن هەشت ساڵان ببێت بە هاوڕی و بە یارمەتیدەری کلارا و لەو ماڵەدا بمێنێتەوە. بۆیە بە شێوازێکی رەق و توند لەگەڵیدا هەڵس و کەوتی دەکرد. پوورەکەی بەبێ رازی بوونی رۆتینمایەر، هایدی لەو ماڵەدا بەجێهێشت و خۆشی گەڕایەوە بۆ سویسرا.\nئەمەیە چیرۆکی هایدی بە کورتی و بە سەرپێی. بێجگە لەو کاراکتەرانەی کە ناویانمان برد، چەند کاراکتەرێکی لاوەکی کەش کەم یا زۆر لەم چیرۆکەدا رۆڵیان هەیە، وەکو: پووری هایدی، نەنکی کلارا، نەنکی پیتەر، خزمەتکاری خێزانەکەی کلارا، سەگەکە گەورەکەی باپیرەی هایدی، ئاژەڵەکانی باپیرەی هایدی، چەند کاراکتەرێکی تریش\nئەو پەند و وانەیەی کە لە چیرۆکی هایدی دان، ئەوەیە کە پێویستە بە چاوێکی رێزەوە، بە دڵێکی نیانی پڕ لە سۆز و خۆشەویستی و میهرەبانییەوە، منداڵەکانمان بلاوێنین و پەروەردەیان بکەین.پەروەردەکردنی منداڵان شارەزایی و شێوازێکی تایبەتی دەوێت، تا منداڵان لە رووی هۆش و ئەندێشە و دەروونییەوە، بە دروستی و ئاسایی و ئاسوودەیی پێبگەن و رەفتار سەرکەوتووبن، لە قوناغی هەرزەکاری و لاوییاندا رەنگبدەنەوە.\nخاتوو یۆهـانا شـپیری لە ٧ی/ یۆنیۆ/١٩٠١ دا، لە زیوریخ کۆچی دوایی کرد، لە گۆڕستانی زیلفیلت دا نێژراوە. بەڵام میراتێکی نەمر هایدی ی بۆ منداڵان بەجێهێشت.\nهایدی بۆتە کەسایەتییەکی هێما بۆ سویسرا. لە ساڵی ٢٠٠١ بە بۆنەی سەد ساڵەی کۆچی دوایی نووسەری بە ناوبانگ یۆهانا شپیری وەکو رێزلێنان و پاداشتێک بۆ ئەو خزمەتە بەرز و گەورەیەی کە پێشکەشی بە نیشتمانەکەی و بە منداڵانی جیهان کرد، سویسرا پارەیەکی دەرکرد کە وێنەی یۆهانا شپیری ی لەسەر داناوە.\nپەیکەرێکی زێڕینی شایستەشیان لە هایـدی لانـد بۆ یۆهانا شپیری دروستکردووە، چەندین شوێنی رۆشنبیری و قوتابخانە و کۆگاش لە سویسرادا، بە ناوی يۆهانا شپیری و هایدی یەوە ناونراون. هایـدی لانـد هەمیشە سەوز و جوانە، گرنگترین گەشتگای سویسرایە، کە ساڵانە بە هەزاران گەشتیار لە هەموو وڵاتانی جیهانەوە رووی لێدەکەن. سویسرا ساڵانە بەم هۆیەوە پارەیەکی باش دەست دەکەوێت. ئەوەی بچێت بۆ سویسرا و نەچێت بۆ هایـدی لانـد وەک ئەوە وایە کە سویسرای نەبینیێت.\nتاگه‌كانئازادیی پەروەردە توێژینەوە رەخنە لێکۆڵینەوە مافی منداڵ منداڵ هونه‌ر\nپێشوو مەمی ئالان بە هەورامی بەشی ٨\nدواتر عەزیز محەمەد وەك خۆی


سەرۆكی حكومەت و وەزیری بەرگری عیراق كۆبوونەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/25 - 2:40 PM\nسەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان و وەزیری بەرگری عیراق كۆبوونەوە.\nئەمڕۆ شەممە 2020/1/25 مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان پێشوازی لە نەجاح ئەلشەمەری وەزیری بەرگری عیراق كرد و لە كۆبوونەوەیەكدا دواپەرەسەندن و پێشهاتەكانی بارودۆخی عیراقیان تاوتوێ كرد.\nهەردوولا جەختیان لە گرنگی و هەماهەنگی و هاوكاری نێوان سوپای عیراق و هێزی پێشمەرگە كردەوە، بەتایبەتی لە ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی هەرێم.\nمەسرور بارزانی لە كۆبوونەوەكەدا ڕایگەیاند، تیرۆریستانی داعش ئێستا لە چەند ناوچەیەكی عیراق بوونەتە مایەی هەڕەشەیەكی جددی بۆ سەر دانیشتوان و پێویستە هەماهەنگییەكی باشتر لە نێوان سوپای عیراق و پێشمەرگەدا هەبێت و بەشێوەیەكی هاوبەش ڕووبەڕووی ئەو مەترسییانە ببنەوە بەتایبەتی لە ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی هەرێم.\nلای خۆشیەوە وەزیری بەرگری عیراق، وێڕای ستایشكردنی هێزی پێشمەرگە وەك بەشێك لە سیستەمی بەرگری عیراق كە رۆڵێكی كاریگەری لە تێكشكاندنی داعشدا هەبووەئاشكرایكرد، ئامادەیی هەماهەنگی زیاترین لەو بوارەدا.\nعيراقمەسروور بارزانیهەرێمی كوردستان\nماڵداری59 خولەک پێش ئێستا


ئەرەن کەسکین کاندیدە بۆ خەڵاتێکی نێودەوڵەتی | ROJnews\nئەرەن کەسکین کاندیدە بۆ خەڵاتێکی نێودەوڵەتی\nهەینی, 9 نوف 2018 - 17:39\nئەرەن کەسکین، چالاکوان و پارێزەری مافەکانی مرۆڤ، کە میدیاکانی ئاکەپە بە "تیرۆریست" ناوی دەبەن، ١٠ ڕێکخراوی جیهانیی کاندیدیان کردووە بۆ وەرگرتنی خەڵاتێکی نێودەوڵەتی.\nپارێزەری بە ڕەگەز تورک ئەرەن کەسکین، کە بەشێکی زۆری ژیانی لە دادگا و زیندانەکان بەسەربردووە، هەمیشە وەک ژنێکی پۆڵایین بەرگری لە مافی مرۆڤی کورد و هەموو ستەملێکراوێک کردووە لە تورکیا.\nکەسکین لە پای هەوڵ و تێکۆشانەکانی لە پێناوی داکۆکیکردن لە مافەکانی مرۆڤدا، لەلایەن ڕێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوی جیهانی بۆ چاودێریکردنی مافەکانی مرۆڤ و ٨ ڕێکخراوی دیکەی هاوشێوەوە پاڵێوراوە بۆ وەرگرتنی خەڵاتی مارتن ئێنالس-ئ نێودەوڵەتی.\nڕێوڕەسمی بەڕێوەچوونی خەڵاتەکە مانگی شوباتی ساڵی داهاتوو لە جنێڤ - سویسرا بەڕێوە دەچێت و دوو کەسی تریش بە ناوەکانی مارینۆ کۆردۆبا بەریۆ (کۆڵۆمبیا) و عەبدول عەزیز محەمەد (ئوسترالیا) لەگەڵ کەسکیندا بۆ هەمان خەڵات پاڵێوراون.\nئەم هەواڵە شۆکێکی گەورەی بۆ میدیاکانی تورکیا، بەتایبەتیش میدیاکانی ئاکەپە، دروست کردووە، ڕۆژنامەی "یەنی شەفەق"ی زمانحاڵی ئاکەپە هەواڵەکەی بە سەردێڕی "سکانداڵ - فەزیحە" بڵاو کردووەتەوە و تیایدا کەسکینی وەک "تیرۆریست" و ئەندامی پەکەکە لە قەڵەم داوە.\nکەسکین بەشێکی زۆری ژیانی لە دادگا و زیندانەکانی تورکیا بەسەربردوە بەهۆی بەرگریکردن لە مافەکانی کورد و ستەملێکراوانی دیکەی تورکیا، ئەرەن کەسکین پارێزەر و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە و دوو جار بوەتە سەرۆکی ڕێکخراوی مافەکانی مرۆڤی تورکیا.\nمارتن ئێنالس چالاکوانێکی مافی مرۆڤ بووە لە بەریتانیا، ئەو لە ساڵی ١٩٨٦ تا ١٩٨٠ سکرتێری گشتی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی بووە، مارتن لە ساڵی ١٩٢٧ لەدایک بووە و لە ساڵی ١٩٩١ کۆچی دوایی کردووە.


دۆخی تەندروستی ئەبوبکر بەغدادی تێکچووە\n2018-02-12 [12:08 PM]\nگەورە بەرپرسێکی وەزارەتی ناوخۆی عێراق زانیاریی نوێ لەبارەی شوێن و رەوشی تەندروستیی ئەبوبەکر بەغدادی، "خەلیفە"ی رێکخراوی داعش ئاشکرادەکات.\nئەبو عەلی بەسری، سەرۆکی شانەی هەڵۆکانی هەواڵگریی و بەڕێوەبەری گشتیی هەواڵگریی و دژەتیرۆر لە وەزارەتی ناوخۆی عێراق دەڵێت، ئەبوبەکر بەغدادی تاوەکو ئێستا لە ناوچەی جەزیرەی سووریای نزیک سنووری عێراقە. هاوکات رەتیدەکاتەوە لەو کاتەدا بۆ هیچ شوێنێکی دیکە هەڵاتبێت.\nئەبو عەلی بەسری بە رۆژنامەیەکی عێراقی راگەیاندووە: "بەپێی زانیارییەکانیان دۆخی تەندروستی و دەروونیی ئیبراهیم عەواد سامەرائی، ناسراو بە ئەبوبەکر بەغدادی تێکچووە و بەهۆی شکان و بوونی برینێکی سەخت لە جەستەیدا، ناتوانێت بەتەنیا رێبکات".\nبەگوتەی بەسری، بەپێی ئەنجامی چاودێری نهێنی شانەی هەڵۆکان و شیکردنەوەکانیان، "دۆخی بەغدادی مەترسیدارە، لەگەڵ ئەوەشدا تووشی نەخۆشیی شەکرە بووە و لە دوایین رۆژەکانی ژیانیدایە".\nئیبراهیم عەواد ئیبراهیم ئەلبەدری ئەلسامەڕایی، ناسراو بە ئەبوبەكر بەغدادی، لە ساڵی 2010ەوە سەركردەی رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق (داعش)ە كە لقی ئەلقاعیدە بوو لە عێراق. یەکێک لە داواکراوە سەرەکییەکانیشە لەلایەن عێراق و ئەمریکا.\nئەم هەواڵە 3658جار خوێندراوەتەوە


ده‌زانم له ناو بلاگه كوردییه‌كاندا ئه‌وه باو نییه كه له سه‌ر باسێک ته‌نانه‌ت به شێوه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆ دیالۆگێک ساز بێت. ده‌زانم به پیژامه‌وه له پشت كۆمپیوتێر دانیشتن و قسه‌ی زل كردن و گه‌وره‌ترین گرفته‌كانی كۆمه‌ڵگه و بگره دونیا چاره‌سه‌ركردن كارێكی نه ته‌نیا دژوار نییه كه زۆریش ئاسانه و هه‌موو ده‌یكه‌ن. ئه‌و چه‌ند دێره‌ی به‌ته‌مام لێره بینووسم ته‌حلیل و ته‌فسیری سیاسی نییه چونكه نه سه‌وادی شتی وام هه‌یه و نه دوای سێنزده ساڵ دووری له كوردستان ده‌توانم هه‌ست به ڕاسته‌قینه‌كانی ژیانی ئه‌مڕۆی ئه‌وێ بكه‌م و به درووستی لێی حاڵی بم. له‌و سێنزده ساڵه‌دا زۆرشت گۆڕدراوه كه من ده‌گه‌ڵ نه‌بووم، ئاڵگۆڕه‌كان ده‌بینم و ده‌یانبیستم، به‌ڵام به ڕاشكاوییه‌وه ده‌ڵێم ده‌ركێكی درووستم لێیان نییه. ئه‌وه‌ش بڵێم هیوادارم به خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و چه‌ند دێڕه، مۆری ناوچه‌گه‌ری و "ئێرانی چێتی!" و "ئێمه و ئه‌وان"م له ناوچاوان نه‌ده‌ن. ئه‌گه‌ر تاقه‌تتان هه‌بوو وه‌ک ده‌رده دڵێكی خۆمانه یان ده‌ربڕینی ترس و نامۆییه‌كی كه هه‌ر دێت و قوڵتر و قه‌به‌تر ده‌بێته‌وه بیبینن، كۆمه‌ڵێک پرسیار و دوو دڵی. ئه‌گه تاقه‌تی خوێندنه‌وه‌تان نه‌بوو له سه‌ر لینكانه‌ی ئه‌و ته‌نیشته كلیک بكه‌ن،دڵنیام زه‌ره‌ر ناكه‌ن. ده‌ی ئێستا وه‌ک كاک فاروق ده‌ڵێ عه‌لاكولی :\nسه‌ردانێكی ملوانكه‌ی شینم كرد، دیم ئه‌ویش باسی هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌ركۆماری له ئێران كردووه. ئه‌و جۆره‌ی من لێی تێگه‌یشتم وا وێ ده‌چێ ملوانكه هه‌موو ئه‌و ده‌نگ و فه‌نگه‌ی ئه‌و ڕۆژانه به ناوی هه‌ڵبژاردن له ئێران ساز بووه، وه‌ک "بازی خیمه شب بازی" ده‌بینێ و هه‌موو "كایه‌كه‌ی" له ئه‌ساسه‌وه بردۆته ژێر پرسیار. ده‌ی قسه‌كانی ملوانكه ڕاستن. ئه‌مڕۆ به پێی یاسای كۆماری ئیسلامی ئێران به‌شێكی زۆری دانیشتووانی وڵات له گه‌له جۆر به جۆره‌كان له ئاسایی‌ترین مافه‌كانی خۆیان بێ به‌شن و وه‌ک هاوولاتییه " فارسه شیعه‌كانیان" چاو لێ ناكرێت! ده‌زانم ملوانكه به‌س باسی مه‌سه‌له‌ی مه‌زهه‌ب و شیعه‌گه‌ری حكومه‌ت ده‌كات و مه‌سه‌له‌ن كورد بۆ نموونه نه ته‌نیا ناتوانێ ببێ به سه‌ركۆمار، كه ته‌نانه‌ت شانسی ئه‌وه‌ی به پله و پایه‌ک له ده‌سه‌ڵاتدا بگات، نێتی. كورد، تورک، به‌لووچ و عه‌ره‌بی دانیشتووی ئێران زۆر بێ شه‌رمانه له مافه‌كانیان به به‌ش كراون. من ده‌زانم كورده شیعه‌كانی دانیشتووی خوراسان له باكوری ڕۆژهه‌لاتی ئێران له هه‌ڵ و مه‌رجێكی ناله‌باردا ده‌ژین. من ده‌بینم توركه‌كانی ئه‌وێ ئه‌گه‌رچی سووننی نین له زۆر مافی ئاسایی خۆیان بێ به‌شن. به‌لووچه‌كان به ئه‌مانی خوا ده‌ستیان لێ هه‌ڵگیراوه و به زه‌بری قاچاخچێتی سگی خۆیان تێر ده‌كه‌ن و عه‌ره‌به‌كانی باشووری ئێران له ده‌وڵه‌مه‌ندترینی به‌شی ئه‌و وڵاته‌دا ده‌ژین و هه‌ژارترینیشن.\nبه‌ڵام باس ته‌نیا له شیعه‌گه‌ری و له نه‌بوونی كورد به سه‌ركۆمار نییه. له حكومه‌تێكی دیكتاتۆردا ته‌نیا شتێک كه به هه‌موو هێزێكه‌وه پێشی پێ ده‌گیرێت "جیاوازی بیر و باوه‌ڕه"، جۆرێكی‌تر بیركردنه‌وه، جۆرێكی‌تر بوون، جۆرێكی‌تر هه‌ڵسه‌نگاندن و بردنه ژێر پرسیاری بنه‌مای شته‌كان و ده‌سه‌لاته. جیاوازییه‌ک كه نابێ " تاوان" بێ و نابێ ببێت به هۆی پێشێل بوونی مافه سه‌ره‌كییه‌كانی دانیشتووانی وڵاتێک. گرنگ ئه‌وه‌یه ئه‌و نایه‌كسانییه له قانوونی ئه‌ساسی وڵاتێکدا هه‌یه و ده‌بێ بگۆڕدرێ. ئه‌وه و ده‌یان و سه‌دان یاسای دژه مرۆڤی‌تر كه شیاوی سه‌رده‌می ئێمه نین! پرسیار ئه‌وه‌یه: ئه‌و گۆڕانكارییه چۆن و به ده‌ست كێ ده‌توانێ پێک بێ؟\nده‌ی من نه‌گه‌یشتم له هیچكام له هه‌ڵبژاردنه‌كانی كۆماری ئیسلامی به‌شداری بكه‌م. له ده‌وری یه‌كه‌می سه‌ركۆماری ڕه‌فسه‌نجانی مافی ده‌نگدانم نه‌بوو و بۆ ده‌وری دووهه‌م كه دیسان بووه به سه‌ركۆمار من ئیتر له‌وێ نه‌مابووم. ته‌واوی ئه‌و ساڵانه‌ی كه له هه‌نده‌ران ژیاوم قه‌ت بیرم له ده‌نگدان نه‌كردۆته‌وه. به‌ڵام ماوه‌یه‌که بیر له یه‌ک شت ده‌كه‌مه‌وه: دوای ته‌واوی ئه‌و ڕووداوانه‌ی ساڵانی ئاخر له ئێران و ئه‌و قۆناخه‌ی ئێران ئێستا تێپه‌ڕی ده‌كات، هه‌ڵوێستی كورده‌كانی دانیشتووی ئه‌وێ ده‌بێ چۆن بێ؟ به‌شداری كردن یان نه‌كردن؟ ده‌نگدان به كاندیدی حكومه‌تێک كه چاوت پێی هه‌ڵنایه به‌ڵام بته‌وێ یا نا جارێ ده‌سه‌ڵاتی به ده‌سته‌وه‌یه یان ده‌نگ نه‌دان و له ماف و هه‌لی گۆڕانكاری پێك هێنان خۆ بێ‌به‌ش كردن؟ ده‌نگ نه‌دان به قازانجی كێیه؟ ده‌نگدان سه‌ره‌تایی‌ترین مافی مرۆڤی ئه‌و سه‌رده‌مه‌یه و خۆی لێ به‌ش كردن یانی بریاری ئه‌وه‌ی نا‌ته‌وێ به‌شداری ئه‌و شته‌ی بی له ده‌وروبه‌رت ڕوو ده‌دا. كه خۆت هه‌ڵده‌بژێری به‌شداری نه‌كه‌ی چۆن یان كێ ده‌بێ یان ده‌توانێ بێت و شته‌كان بگۆڕێ؟\nدیسان ده‌ڵێم مه‌به‌ستم ئه‌وه نییه بڵێم خه‌ڵک وا بكه‌ن باشه و وا نه‌كه‌ن چاكه. حه‌ز ده‌كه‌م بۆم ڕوون بێته‌وه وه‌ک دانیشتووی ئه‌وێ، وه‌ک هاوولاتی ئه‌وێ ( خۆش یان ناخۆش ئه‌وه ڕاستییه‌كه ده‌بێ قه‌بوولی بكه‌ین كورد جارێ له چوارچێوه‌ی یاسای ئه‌و وڵاته‌دا ده‌ژیت) كام هه‌ڵوێست به قازانجی ئه‌و خه‌ڵكه‌یه كه له‌وێ ده‌ژین و كوردن و مافه ئاساییه‌كانیان هه‌موو ڕۆژێ به سه‌دان شێوه پێشێل ده‌كرێ؟\nده‌گه‌ڵ كاوه كه قسه‌م ده‌كرد باسی ئه‌وه‌مان كرد كه كورد نابێ هه‌ر به‌و ڕه‌ش بینییه‌ی بیست و شه‌ش ساڵه له لای ساز بووه ئه‌مڕۆ هه‌ڵسه‌نگێنێ. خۆ كایه‌ی مندالان نییه به له‌ج كردن و زیز بوون بیانه‌وێ ڕه‌قه به‌رایه‌تی بكه‌ن. مه‌گه ناڵێن سیاسه‌ت هه‌مووی فێڵ و فێڵبازییه، ده‌ی كاتی ئه‌وه نه‌هاتووه كورد فێری فێڵ و فێلبازییه‌كانی ناو سیاسه‌ت بێت؟ بمانه‌وێ یا نا، سه‌رده‌مه‌كه گۆڕدراوه. خه‌ڵكی ئه‌وێ ئێستا بیر له شۆرش، ئه‌ویش شۆڕشێكی خوێناوی ناكه‌نه‌وه و نایانه‌وێ. نه‌وه‌ی ئه‌مرۆ باوه‌ڕی به پێكهێنانی ئاڵوگۆڕه. له ناوه‌وه، ورده ورده. باوه‌ڕی به گۆڕانكاری له چوارچێوه‌ی ئه‌مڕۆدا هه‌یه. یاسای مه‌ده‌نی ده‌وێ و ده‌یه‌وێ ده‌گه‌ڵ مرۆڤی دونیای ئه‌مڕۆ به چاوێكی یه‌كسان ببیندرێ و مافی یه‌كسانی هه‌بێ. بیری من ئه‌وه‌یه كورده‌كانی ئه‌وێ ئایا باشتر نییه به‌شداری ئه‌و ئاڵگۆڕه بن؟ باشتر نییه یه‌كگرتووتر له هه‌میشه به مه‌رجه‌كانی خۆیان هه‌ڵوێست بگرن؟ ئوپۆزیسیونی كورد له ناو خه‌ڵكی ئه‌وێ چ بنه‌كه‌یه‌كی مه‌گه هه‌یه؟ پێشتر دیمان تا فلانه حیزب هه‌ڵبژاردنی "تحریم" ده‌كرد، ڕاده‌ی به‌شداری خه‌ڵک زۆرتر له هه‌میشه ده‌بوو، كه فلانه ڕێكخراوه داوای به‌شداری خه‌ڵكی ده‌كرد، خه‌ڵک به پێی ئه‌قڵ و لێكدانه‌وه‌ی خۆی، به‌شداری نه‌ده‌كرد. ئه‌وه بۆ من یانی دوور كه‌وتنه‌وه‌ی هێزی ئوپۆزیسیون له خه‌ڵک و ڕاستییه‌كانی سیاسی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌مڕۆی ئه‌وێ. كورد له ڕۆژهه‌لات ئه‌زمۆنی سه‌ربه‌خۆی وه‌ک ئه‌وه‌ی باشووریان نییه. هه‌ڵومه‌رجه‌كه یه‌كێ نییه. زه‌ینییه‌ت و مێنتالیته‌ی خه‌ڵک دوای ئه‌زمۆنی باشوور زۆر گۆڕدراوه. چاوه‌روانییه‌كانی كورده‌كانی ڕۆژهه‌ڵات زۆرتر بووه. بیری من ئه‌وه‌یه چ هێزێک هه‌یه كه ئه‌و هه‌ست و ویست و چاوه‌روانییه زۆره كۆ كاته‌وه و وه‌ک جوڵانه‌وه‌یه‌کی یه‌كگرتوو رێکی خات؟ هه‌ر هێزێكی بێته سه‌ر كار، شوێنێكی ڕاسته‌وخۆی له سه‌ر هه‌ڵ و مه‌رجی ژیانی خه‌ڵکی كوردستان هه‌یه. ئێستا وه‌ک شتێک هه‌وایه‌ک له جاران باشتره! بیر ده‌كه‌مه‌وه هه‌ل ده‌ره‌خسێت بۆ له‌وه‌ش باشتر بوون ...\nڕه‌نگه خه‌ڵک به‌شدار بن باشتره ... !!!\nده‌بینم له‌ش فرۆشی له شاره‌كانی رۆژهه‌لاتی كوردستانیش زۆر بووه. له زۆر كه‌سم بیستووه كه دایكه‌كان ناوێرن كچه‌كانیان بنێرنه‌وه مه‌دره‌سه، چونكه ته‌نانه‌ت له ناو كچه گه‌نجه‌كانیش ڕیسكی تووش بوون و تێكه‌وتن له داوی ئێعتیاد و له‌ش فرۆشی هه‌ر له ناو مه‌دره‌سه‌كاندا زۆره. ژماره‌ی گه‌نجه بێكاره‌كان زۆرتر و زۆرتر ده‌بێ. هه‌ژاری هه‌یه. تریاک و هێرۆئین باوه و به عاله‌م ئاشكرا دێته كڕین و فرۆشتن. گرانێ بێداد ده‌كات، ژنان هه‌روا به‌ستراوه‌ن كه جاران بوون. ژماره‌ی ئه‌و ژنانه‌ی ئاگر له خۆیان به‌رده‌ده‌ن له كه‌می نه‌داوه. چه‌ندین پیاو تا ئێستا له به‌ر نه‌داری و بێ ده‌سه‌ڵاتی خۆیان كووشتووه. مافی منداڵ به عاله‌م ئاشكرا حاشای لێ ده‌كردرێ... خه‌ڵكه‌كه وه‌ک بڵێی كۆڵیان داوه، یاسا و ده‌سه‌ڵات هه‌ر له سه‌ره‌تاشه‌وه له بیری ئه‌و خه‌ڵكه‌دا نه‌بووه ... بیر ده‌كه‌مه‌وه هیچ شتێک ناگۆڕدرێ، چ فه‌رق ده‌كات به‌شدار بوون یان نه‌بوون ...\nڕه‌نگه خه‌ڵک به‌شدار نه‌بن باشتره ... !!!\nمێشكم پڕه له بیری دژ به یه‌ک و ده‌زانم زۆر شت هه‌یه من بیرم بۆی ناچێ. بیری كوردستانی گه‌وره- له لای من - تۆزی له سه‌ر نیشتووه. خه‌ونێكی خۆش یان خه‌یاڵێكی جوان بوو تا هه‌بوو، به‌ڵام ڕه‌نگه زوو بێ بۆ وه‌دی هاتنی، نازانم! كوردستان ته‌نیا باشووری كوردستان نییه. به‌ڕێز جه‌لال تاله‌بانی سه‌ركۆماری كورد یان كوردستان نییه. پڕ ده‌بم له به‌خته‌وه‌رییه‌كی بێ سنوور كاتێ ئازادی كورد له باشوور ده‌بینم، به‌ڵام ئه‌وه بۆ من به‌س نییه. باوه‌ر ناكه‌م ڕه‌وا بێ من هه‌تا ماوم به‌س به خه‌یاڵ یان خه‌ونی كوردستانی گه‌وره بژیم و خۆزگه به‌وه نه‌خوازم ئازادییه‌كی وه‌ک باشوور له ڕۆژهه‌لاتیش ببینم. ئه‌وه كه‌مترین شتێكه من ئێستا ده‌توانم داوای بكه‌م و پێگه‌یشتنه‌كه‌ی- به چاوی من- ئاسانتر و زووتره تا گه‌یشتن به ئاواتی كوردستانی گه‌وره و ئازاد... لۆمه‌م مه‌كه‌ن! كورد له هه‌ر پارچه‌یه‌ک بژی، هه‌ر ئاواتێكی بۆ داهاتووی هه‌بێ، ئه‌مڕۆی خۆی ناتوانێ له به‌ر چاو نه‌گرێ، ده‌توانێ؟ خۆ ناكرێ ئه‌مڕۆیه‌ک كه هه‌یه له پێناو "خۆزگه و بریای" داهاتوویه‌ک كه هێشتا نییه و نازانین كه‌ی وه‌دی دێ، له بیر بچێته‌وه، ده‌كرێ؟ بیر، ئاوات یان خۆزگه‌ی سه‌یر به مێشكمدا دێ. خۆزگه‌ی ئه‌وه‌ی حیزب و ڕێكخراوه كوردییه‌كان ئه‌وه‌نده هێزی خه‌ڵكیان به كه‌م نه‌زانیبا. خۆزگه‌ی ئه‌وه‌ی هێزه " سیاسییه‌كان" ئه‌وه‌نده خۆیان له هه‌ڵ و مه‌رجی ژیانی ئه‌مرۆی كورده‌كان و ئاڵوگۆڕه‌كانی بیر و ڕای خه‌ڵک گێل نه‌كردبایه، خۆزگه‌ی ئه‌وه‌ی مێژوو دووپات نه‌بێته‌وه ...\nئــارێــز تازه له كوردستان ڕا گه‌ڕاوه‌ته‌وه و وه‌ک شتێک لێم بۆت به عه‌زابی ئه‌لیم! ده‌ست ده‌كات به گێرانه‌وه‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی و باسی بۆنی گڵ و گوڵ و باران و ئه‌ستێره و ... ده‌ڵێ نزیک پێنج سه‌د وێنه‌م گرتووه، له سه‌ر دوو دانه سی‌دی. ده‌ڵێ به كه‌سی ناده‌م، حه‌ز ده‌كه‌م هه‌ر خۆم هه‌مبێ. بۆ یه‌ک چركه دڵم ده‌گیرێ. هه‌موو ژیانی ئێمه‌ش بۆت به چه‌ند وێنه و نامه ئه‌گه‌ر بێن یان نه‌یه‌ن، که هاتیشن نه تاسه‌کان ده‌شکێن و نه مه‌وداکان کورت ده‌بنه‌وه. ئێستاش ئارێز وڵاته‌كه‌ی كۆپی كردۆته سه‌ر دوو سی‌دی و دڵی كۆڵێک به‌وه خۆشه. هێنده نه‌یتوانی بچێته‌وه بۆ ئه‌وێ، ناچار ئه‌وێی هێنا بۆ ئێره ... سه‌یر ژیانێكی قۆڕه!\nده‌گه‌ڵ كاوه دوای هه‌زار و چه‌ند ساڵێک قسه‌م كرد. گلێی كرد بۆ لێی ناپرسم. هه‌رچی بیرم كرده‌وه نه توانیم هۆیه‌ک ببینمه‌وه و نه زوو درۆیه‌کم به مێشكدا هات بۆی هه‌ڵبه‌ستم، ناچار دانم به "تاوانبار" بوونی خۆم داناو و وتم هه‌رچی بڵێی حه‌قی خۆته. هه‌ر ئه‌وه‌ی بیست قسه‌ی پێ نه‌ما. گوتی بریا حاشات كردبا تا بتوانم لێت توڕه بم :) نزیک دوو ساعه‌تێک قسه‌مان كرد، یه‌ک ساعه‌ت و چل وپێنج ده‌قه‌ی باسی هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئێران بوو. ئه‌مڕۆ تازه زانیم من سه‌یر بۆم گرنگه بزانم خه‌ڵک به ته‌مان چی بكه‌ن و كورده‌كانی ئێره چۆن بیر ده‌كه‌نه‌وه. دیاره مه‌به‌ستم كورده "ئاساییه‌كانه" نه‌ک لایانگران و ئه‌ندامانی "حێزب" و "ڕێكخراوه‌کان"، ئه‌وان ئه‌و خه‌مه‌یان نییه، ڕێكخراوه‌كه‌یان به جێی ئه‌وان بیر ده‌كاته‌وه و بڕیار ده‌دا!... ئاها ئه‌وه‌شم زانی كه كاوه هه‌م فێمینیسته، هه‌م كۆمۆنیسته و هه‌م موخلیسی ئیسلامه! و ده‌ست بدات حیزبێكی تازه‌ش داده‌مه‌زرێنێ! :)\nگوێم بۆ ڕادیۆ رزێبار ڕاگرتبوو. ئه‌و كاک شه‌هابه‌ش - به غه‌یبه‌تی نه‌بێ یا ببێ- سه‌یر بێ سه‌لیقه‌یه له هه‌ڵبژاردنی موسیقا. ئه‌ویش به‌و شه‌وه دره‌نگه. ئه‌و جاره گۆرانی ئامین و زارای دانابوو وا له سه‌ر ده‌نكێک زه‌نگیانه شه‌ڕیان بوو. ئه‌مشه‌ویش ناسر ڕزازی دانابوو. بریا بیستبات ناسر به چ سۆز و ئاخ و داخێكه‌وه ده‌یخوێند:\nناوێرم بیمژم لیمۆكه‌ی كاڵه\nده‌ستیان لێ ناده‌م چوونكه\nسه‌ریان به خاڵه\nشلكه و منداڵه!\nخۆش ئه‌وه بوو دوای ئه‌و گۆرانییه پڕ ئاخ و داخ و ترش و مزره، كاک شه‌هاب گرم گرتی وتارێكی زۆر جیدی سیاسی خوێنده‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له ناو مێشكی مندا ده‌زرینگاوه ده‌نگی ناسر بوو و بیری لیمۆی كاڵ و زارم پڕ بوو له ئاو. هیچ له وتاره‌كه حاڵی نه‌بووم ... با گلێی بێ!\nزۆر ده‌مێكه ئیتر گوێ بۆ گۆرانی كوردی ڕاناگرم. تاسه‌م ناشكێ پێی. ده‌گه‌ڵ كوبی ده‌ڕۆیشتین گوێمان له مۆسیقایه‌ک ڕاگرتبوو، مرۆڤ به ده‌ست خۆی نه‌بوو نوقمی ده‌بوو. سازه‌كه، ده‌نگه‌كه، مانای شێعره‌كانی. پێم گوت بریا گۆرانییه‌كی ئاوا به كوردی هه‌با. كورد شتی ئاوای كه‌مه. زۆربه‌ی جار كه پڕ به دڵ حه‌زم له بیستنی گۆرانی كوردیه، هه‌رچی دایده‌نێم ویستی خۆكوشتنم تێدا زیندوو ده‌كاته‌وه یان هه‌ر بیرم ده‌چێت بۆ مه‌یدانی سه‌وزی و میوه فرۆشی، هێنده باسی پرتقال و سێوی كاڵ و لیمۆی ترشی تێدایه. ... ئه‌وه که‌ی حاڵه!\nكه‌مێک به ئینسافه‌وه بیری لێ بكه‌ینه‌وه، ناوه‌ڕۆکی ئه‌ده‌بیات و زمان و مۆسیقا ئاوێنه‌ی فه‌رهه‌نگی خه‌ڵکه. چاو له ئه‌ده‌بیاتی سیاسی و ئه‌ده‌بی خۆمان بكه‌ین، چاو له ناوه‌رۆكی گۆرانی و شێعرمان بكه‌ین، سه‌رنج بده‌ینه ئه‌و زمانه‌ی له ژیانی ڕۆژانه‌دا به كاری دێنین، زۆر شت له سه‌ر خۆمان و فه‌رهه‌نگی خۆمانمان بۆ ئاشكرا ده‌بێ!\nشه‌وێكی هه‌ر من و سانا بووین، ڕاكشابوو سه‌ری له سه‌ر ڕانم دانابوو و منیش كتێبم بۆ ده‌خوێنده‌وه. له ماڵی ئه‌وان بووین. یه‌كێ له كاناڵه كوردییه‌كان گۆرانی دانابوو، من ئیتر هۆشم به لای كتێبه‌كه‌ی ساناوه نه‌ما. كابرای گۆرانی‌بێژ به پێچه‌وانه‌ی جاران كه هه‌ر كچی گه‌نجی كاڵیان دێنا بۆ سه‌ما كردن، ژنێكی خڕوخۆڵی پیاوی كورد په‌سه‌ندی هێنابوو. گۆرانییه‌كه كوردی بوو، دادم سه‌مای "بابا كه‌رم"ی بۆ ده‌كرد ... پیاوه‌كه‌ش وه‌ک بولبوول "ده‌یقیراند":\nهاتم له لای .... چی\nكه‌س نازانێ ده‌ڵێم چی\nداوای دوو ماچم لێ كرد (لێره وه‌ک فیلمی هیندی ملی كه‌مێک سوڕاند و قاملی له سه‌ر لێوی دانا)\nگوتی لاچۆ سمێلت زووره!\nئوی شاڵێ ... شاڵێ\nبابت بۆ من هیچ ناڵێ!\nزێڕی هه‌شتا عه‌یاری ( هه‌شتا عه‌یار؟ شتی وامان هه‌یه؟)\n.... زۆر له‌باری ... (یان شتێکی ئاوا)\nمن به‌و حاڵه شێواوه‌مه‌وه گوێ بۆ گۆرانی ئاوا ڕاگرم پێت وایه باشتر ده‌بم!؟ کوردیش به بیانووی فلکلۆر ئیدی تامی تێدا نه‌هێشتووه. ئه‌وه‌ی چوار ڕۆژه له ماڵی بابی زیز بووه و بۆته گۆرانی بێژ به سێو و پرتقاڵدا هه‌ڵده‌ڵێ وه‌ک بڵێی عومرێک باغ و بێستانی هه‌بووه. له خۆڕا نییه هاوکلاسییه‌که‌م که كه گۆرانییه‌كمان بۆ وه‌رگێرا سه‌ر زمانی خۆی, پرسی: هممم ئه‌وه گۆرانییه یان باسی کشت و کاڵ؟!!! به خۆشحالییه‌کی زۆره‌وه ئه‌و ده‌رده هه‌ر له کورد نییه. ئێستاش تێنه‌گه‌یشم "انار انار بیا به بالینم ... شبنم گل نار بیا به بالینم" یانی چی. ئه‌وه‌شمان که وه‌رگێرا گوتی: How perverted, مه‌گه ده‌متوانی لۆمه‌ی بکه‌م؟\nمه‌به‌ستیشم ئه‌وه نییه هه‌موو گۆرانی بێژێک ده‌بێ باش بێ و گۆرانییه‌كان هه‌موو هه‌رد‌بێ مانای قورس و گرانی هه‌بێ، ئه‌گه‌ر وای لێ بێ ئیتر هیچمان نابێ له شایی و خۆپێشاندانه‌كان و كۆڕه‌كاندا پێی هه‌ڵپه‌ڕین. به‌ڵام بریا هه‌ندێ جیاوازی زۆرتر ده‌بوو و جۆراوجۆری زیاتر له ناو گۆرانی و مۆسیقاشدا په‌یدا ده‌بوو تا مافی هه‌ڵبژاردن زۆرتر بێ...\nدوست من حدس ميزند که بالأخره يکی از جانی‌ها انتخاب ميشود. يا رفسنجانی يا لاريجانی :))\nچه‌ند پێم خۆشه بزانم هه‌ڵوێستی خه‌ڵكی كوردستان به‌رامبه‌ر به ده‌وری نۆهومی هه‌ڵبژاردنی سه‌ركۆمار چییه. زۆری نه‌ماوه! وا بزانم یه‌كه‌م جاره ژنێک ده‌بێت به وته بێژی بنكه‌ی هه‌ڵبژاردنی كاندیدایه‌ک!\nدوو ساڵ پێش، ڕۆژا دانیشتووی دیاربه‌كر، سێزده ساڵانه بوو كه پیاوێكی هاوسێیان ده‌ست درێژی لێ كرد، بۆ پاراستنی ئابروو و شه‌ڕه‌فی بنه‌ماڵه، ڕۆژای مه‌جبووری ده‌كه‌ن مێرد به‌و پیاوه بكات. هه‌ر ئه‌و پیاوه دواتر به هۆی ده‌ست درێژی لێ كردن به كوڕێكی حه‌وت ساڵانه، له لایان پۆلیسه‌وه ده‌گیرێ! ڕۆژا، دواتر، له مانگی مارسی هه‌مان ساڵ، له لایان بابی "مێرده‌كه‌یه‌وه" ده‌ست درێژی لێ ده‌كرێت: سه‌رچاوه\nژنێكی تاجیكی، به تاوانی فرۆشتنی كچان له وڵاتانی عه‌ره‌بی گیرا...سه‌رچاوه\nته‌جاره‌ت به مرۆڤ ... له ئوروپاوه تا ئه‌مریكا: سه‌رچاوه\nله‌ش فرۆشی ژنانی چینی له مالێزی: سه‌رچاوه\nده‌ست درێــــــــــــژی یان "رابطه نامشروع": پیاوێک ده‌ست درێژی له ژنێک ده‌كات و ده‌بێته هۆی له‌بارچوونی منداڵه پێنج مانگانه‌كه‌ی ژنه‌که، پیاوه‌كه له دادگا به تاوانی "رابطه نامشروع" به 99 زه‌ربه شه‌للاق مه‌حكووم ده‌بێ!!! سه‌رچاوه\nلینكه‌كانم له لای ئــــاوات دیته‌وه!\n"خۆزیا پیاوێک ده‌بووه هاوسه‌ری ژیانم. ئه‌و خێره زۆر گه‌وره‌یه بۆ كه‌سێک كه ئه‌وم ده‌گه‌ڵ بكات، چونكه به‌و هۆیه‌وه له‌به‌دره‌وشتی ڕزگارم ده‌بێ".( مێدیا- ژماره‌ی191- ڕێكه‌وت:17-5-2005)\nبه هۆی هێمن-وه ڕێگه‌م كه‌وته ڕۆژنامه‌ی مێدیاوه. لاپه‌ره‌كانم یه‌كه یه‌كه خوێنده‌وه. تا گه‌یشتمه لاپه‌ڕه‌ی ده. وێنه‌ی داپۆشراوی ژنێكی له‌ش فرۆش له به‌غدا و قسه و باسی چه‌ند دانه له‌و ژنانه‌ی ده‌مێكه له ڕێگه‌ی له‌شیانه‌وه خۆ به خێو ده‌كه‌ن. كورته باسه‌كه‌م خوێنده‌وه، كاس بووم. پڕ بووم له هه‌ستێكی تێكه‌ڵاوی توڕه‌یی و شه‌رم و داخ. توڕه بووم له‌وه‌ی كه دیم مرۆڤێک كه هه‌ر له ته‌مه‌نی ده ساڵییه‌وه- به هه‌ر هۆیه‌ک- تووشی له‌ش فرۆشی بووه، ئه‌وه‌نده توڕه نییه تا كۆمه‌ڵگه و بنه‌مای یاساكان به‌رێته ژێر پرسیار. باسی مافه پێ شێل كراوه‌كه‌ی خۆی وه‌ک مرۆڤ ناكات، باسی ئه‌وه ناكات كه بێ‌گومان پیاوی كریاری سێكس هه‌ن بۆیه له‌ش فرۆشی هه‌یه و ماوه، گرفته‌كه وه‌ک گرفتێكی كۆمه‌ڵگه و ڕوانیی هه‌ڵه له سه‌ر ژن و بۆچۆنی ناگونجاوی پیاو بۆ سه‌ر سێكس و ژن نابینێ، به‌ڵام بیر له ڕووڕه‌شی و گوناح ده‌كاته‌وه. توڕه بووم كه هێشتا له‌و سه‌رده‌مه‌شدا "هۆكارییه‌كان" گرنگ نین، ئه‌وه كه چۆن و چی ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی مرۆڤێک ده‌كه‌وێته ناو بازنه‌یه‌كی داخراو و له دووپات بوونه‌وه‌ی ژیانێكی نه‌خواستراودا ده‌توێته‌وه گرنگ نییه، به‌ڵكوو هه‌موو هه‌وڵه‌كه ئه‌وه‌یه له ژێر ناوی ئه‌خلاق و بێ‌ئه‌خلاقی، هۆی ناحه‌زییه‌كان داپۆشن. دڵم بۆ خۆمان سووتا. دڵم بۆ ژنێک سووتا كه وه‌ک منداڵێكی ده ساڵانه له‌شی بێ‌تاوانی بۆته ئامرازی دامركاندنی هه‌وه‌سی پیاوان و ئێستا ئه‌م له‌شه تاوانباره، باوه‌ڕی كردووه ته‌نیا پیاو ده‌توانێ ڕزگاری بكات و ده‌ڵێ"خۆزیا پیاوێک ده‌بووه هاوسه‌ری ژیانم. ئه‌و خێره زۆر گه‌وره‌یه بۆ كه‌سێک كه ئه‌وم ده‌گه‌ڵ بكات، چونكه به‌و هۆیه‌وه له‌به‌دره‌وشتی ڕزگارم ده‌بێ". چه‌ند حه‌زم كرد پێی بڵێم ژیانی هاوسه‌ری نابێ وه‌ک "خێر پێ كردن" چاو لێ بكرێت! ژیانی هاوسه‌ری ئه‌گه‌ر بوو به خێر و خێرات، هیچ فه‌رقی ده‌گه‌ڵ له‌ش فرۆشی نییه، ئه‌وه نه‌بێ ئێستا له‌شت به چه‌ند كه‌س ده‌فرۆشی و ئه‌و كات ته‌نیا به پیاوێک به ناوی "مێرده‌كه‌ت". چه‌ند حه‌زم كرد وه‌بیری بێنمه‌وه ئاخر مه‌گه‌ر هه‌ر پیاو نه‌بوو له‌ش و گیانی ده ساڵانه‌ی تۆی بریندار كرد؟\nدوایی به دونیایه‌ک شه‌رم و داخه‌وه وه‌بیرم هاته‌وه ڕاست ده‌كات ژنی هه‌ژار. پیاو نه‌بێ ژن چ مانایه‌كی هه‌یه؟ ژن سایه سه‌ری پیاوێكی له سه‌ر نه‌بێ، كه‌ی له كۆمه‌ڵگه‌دا جێ و شوێنێكی پێ ده‌درێت؟ كێ ڕێزی بۆ داده‌نێ؟ ژنێک نه‌توانێ بڵێت "ژنی فلانه كه‌سم"، یان "كچی فلانه كه‌سم" چۆن خۆی بناسێنێ؟\nبه دونیایه‌ک شه‌رم و داخ وه‌بیرم هاته‌وه ئه‌و ژنه ڕاست ده‌كات، ئه‌مڕۆ له‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ی ئه‌و تێیدا ده‌ژیت بیه‌وێت ده‌ست له له‌ش فرۆشی هه‌ڵگرێ و ژیانێكی ئاسایی ده‌ست پێبكات، پێویستی به دوكتور و دروونناس و پشتگری یاسا و ... نییه، پێویستی ته‌نیا به بوونی پیاوێک له ژیانیدا هه‌یه! به‌س نازانم چۆنه ئه‌و بیره‌ی ته‌نانه‌ت به مێشكدا هاتووه و خۆزگه ده‌خوازێ پیاوێک ببێته هاوسه‌ری ژیانی، مه‌گه نازانێ له‌وێ پێوانه‌كانی پیاوه‌تی، شه‌ڕه‌ف، غه‌یره‌ت و نامووس هه‌مووی له ناوگه‌ڵی ژن دایه و هیچ پیاوێک ناتوانێ قه‌بووڵ كات "نامووسه‌كه‌ی" پێشتر بێ‌نامووسی كردبێ؟ مه‌گه‌ر نازانێ ته‌نانه‌ت هه‌ر ئه‌و پیاوانه‌ی له‌شی تاوانباری ئه‌و له باوه‌ش ده‌گرن و له‌زه‌تی لێ ده‌بینن، به پولێكی سووتاویش ئه‌ویان ناوێ!؟\nخوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانی‌تری هه‌مان لاپه‌ره، ئه‌وه‌نده‌ی تری خه‌مبار كردم. به خوێندنه‌وه‌ی قسه‌كانی دوو پیاوی كورد كه به گه‌نجی ده‌ست درێژیان لێكراوه و ئێستا له هه‌نده‌ران ده‌ژین، دڵم گیرا. ئه‌گه‌رچی تامان شاكر، نووسه‌ری بابه‌تی نێربازی له كوردستاندا، هه‌ندێ هۆكاری وه‌ک "دووری و یه‌كتر نه‌ناسینی ژن و پیاو له كۆمه‌ڵگه‌ی داخراوی كورده‌واریدا، نه‌بوونی سێكس و ئازادی سێكسی، گرانیی نرخی ژن(!!!) له كوردستاندا" به گرنگترین هۆكاره‌كانی زیادبوونه‌وه‌ی ئه‌م دیارده‌یه ده‌زانێ، به‌ڵام بناغه‌ی گرفته‌كه له لای من شێوه‌ی ڕوانینی مرۆڤه‌كان له سه‌ر سێكس و مه‌سه‌له‌ی نواندنی ده‌سه‌ڵاته كه ده‌بێته هۆی زۆرێک له‌م ڕووداوانه. نامه‌وێ بڵێم ئه‌و هۆكارانه‌ی شاكر باسیان ده‌كات گرنگ نین، به‌ڵام له باسی ده‌ست درێژی لێكردندا ناكرێ باسی نه‌بوونی ئازادی سێكس بكه‌ین، ئه‌وه‌ی ده‌ستدرێژی ده‌كات مرۆڤێكی نه‌خۆشه و نابێ پێمان وابێ بوون یان نه‌بوونی ئازادی ده‌ورێكی زۆر گه‌وره‌ی له سه‌ر كه‌سایه‌تی ئه‌م جۆره پیاوانه هه‌یه. له وڵاتانی ئوروپایی بۆ نموونه ئازادی په‌یویندی نێوان ژن و پیاو هه‌یه، به‌ڵام ده‌یان و سه‌دان ژن و ته‌نانه‌ت پیاویش له ساڵدا ده‌كه‌ونه به‌ر ده‌ستدرێژی. به ڕای من باشتره قوڵتر چاو له گرفته‌كان بكه‌ین!\nخوێندنه‌وه‌ی قسه‌كانی ئامینه و سه‌بریه كه دوكتور نین و خوا ده‌زانێ چۆن په‌رده‌ی كچێنی ده‌دروونه‌وه تا شه‌وی بووكێنی، كه‌س له ژێر ناوی شه‌ره‌فدا نه‌كوژرێ، ڕاستییه‌كی تاڵی تری كۆمه‌ڵگه و فه‌رهه‌نگی نه‌خۆشی خۆمانی خستمه‌وه بیر. ڕاستییه‌ک كه بوونه‌كه‌ی به‌سه تا من قه‌ت كۆمه‌ڵگه‌ی خۆمان نه‌به‌خشم. لۆمه‌ی ئامینه و سه‌بریه ناكه‌م، ڕه‌نگه به‌و داب و نه‌ریته‌ی له كوردستان باوه، بوونی ئه‌و دوو ژنه له نه‌بوونیان باشتر بێ، من نازانم، به‌س بریا ده‌نگم به گوێی دوكتوره په‌ری خالید بگات، حه‌ز ده‌كه‌م بزانێ ئه‌و بیره بۆگه‌نه و ترسی نه‌بوونی سێ دڵۆپه خوێنی شه‌وی بووكێنی، بۆته كابووسی كچه‌كانمان له هه‌نده‌رانیش و وای كردووه بۆ دوكتوره‌كانی ئێره "چاک كردنه‌وه‌ی" په‌رده‌ی كچێنی وه‌ک ئاو خواردنه‌وه‌ی لێهاتووه. گرانیش نییه، سه‌فه‌رێكی دانمارک و 3000 كرۆنی خه‌رجه! ته‌نیا 3000 كرۆن! ده‌بینی، نامووس زۆریش گران نییه!\nئێستا لێره دانیشتووم و بیر ده‌كه‌مه‌وه ئێمه له چ دونیایه‌کدا ده‌ژین به‌ڕاست؟ نرخی مرۆڤ ده‌توانێ له‌وه كه‌متر بێ كه ئێستا هه‌یه؟ ئه‌و سه‌رده‌مه بۆگه‌نیوه كه‌ی سێبه‌ری ڕه‌شی خۆی له سه‌ر بیر و مێشكی خه‌ڵكی ئێمه لاده‌بات؟ بایه‌خی مرۆڤایه‌تی كه‌ی له ناوگه‌ڵی كچ و كوڕه‌كانماندا هه‌ڵده‌كێشرێته سه‌رتر و ده‌گاته ناخ و ناوه‌ڕۆكی مێشک و كار و كرده‌وه‌كانمان؟ قه‌ت ئه‌و ڕۆژه ده‌گات كه مرۆڤ هه‌ر مرۆڤ بێ و مرۆڤ ده‌گه‌ڵ مرۆڤ یه‌كسان بێ؟ ئه‌و ڕۆژه قه‌ت ده‌گا كچ و كوڕی ئێمه‌ش خاوه‌نی له‌ش و ژیانی خۆیان بن؟ ئه‌و ڕۆژه قه‌ت ده‌گات كچ و كوڕی ئێمه‌ش به هۆی ئه‌و زوڵم و بێ‌ڕێزییه‌ی پێیان ده‌كرێت سزا نه‌درێن؟ ئه‌و ڕۆژه قه‌ت ده‌گات ئه‌و كچه‌ی ده‌ست درێژی لێ كراوه تاوانبار نه‌ناسرێ و ناچار نه‌بێ خۆی بخاته ژێر ده‌ستی ئامینه و سه‌بریه تا ئه‌وانیش به شێوه‌یه‌كی‌تر و له ژێر ناوێكی‌تر ده‌ست درێژی لێ بكه‌ن؟ ڕۆژێک ده‌گات كۆمه‌ڵگه قامكی هه‌ڕه‌شه‌ی ڕوو له تاوانباره‌كان بكات و بێ‌تاوانه‌كان ئاواره‌ی هه‌نده‌ران نه‌كات؟\nچه‌نده پێم خۆش بوو توانیبام به خۆم بڵێم مه‌ترسه كچی باش. مه‌ترسه، ئه‌و ڕۆژه زۆریش دوور نییه. چه‌نده پێم خۆش بوو توانیبام به خۆم بڵێم " ئــاسۆ ڕوونه"، ناتوانم به‌ڵام! به ڕاشكاوییه‌وه ده‌ڵێم هیچ هیوایه‌كم نییه، هیچ داهاتوویه‌كی ڕوون بۆ خۆمان نابینم. له‌وانه‌یه من زۆر ڕه‌شبین بم، نازانم، له‌وانه‌یه ماندووتر له‌وه بم بتوانم باشییه‌كان ببینم، ئه‌وه‌ش نازانم. ماندووم به زه‌ڕه‌بین له شته باشه‌كان و خۆشه‌كان بگه‌ڕێم. ماندووم له دیتنی ئه‌و كچانه‌ی ده‌رگا به ده‌رگا به دوای ئامینه و سه‌برییه‌كاندا ده‌گه‌ڕێن تا به 400 دۆلار ببنه‌وه به كچێكی نه‌جیــب. ماندووم له كۆمه‌ڵگه‌یه‌ک كه مانای نه‌جیب بوونی له ناو ده‌رپێی كچ و كوڕه‌كانیدا شاردبێته‌وه ...\nبۆ په‌ری شاكه‌لی\nپــــــــه‌ری، پرسیاره‌كانی من زۆر زوو ده‌ستیان پێ كرد و لێم بوون به سێبه‌رێكی قورس كه بێ وڵام مانه‌وه‌یان بۆشاییه‌كانی گه‌وره‌تر و گه‌وره‌تر ده‌كرده‌وه. سێزده ساڵم بوو تووشی شه‌ڕی ماناكان بووم. دایكم نوێژی ده‌كرد، بابم نا. براكه‌م كۆمۆنیست بوو و خوشكه‌كه‌م له ناو كتێبه‌كاندا به‌دوای باوه‌ڕیكدا ده‌گه‌ڕا. من به‌ڵام سه‌رلێ شێواو بووم. ئه‌و كاتانه بوو كه زیاتر له هه‌میشه پێویستم به باوه‌ڕێک هه‌بوو چنگی لێ قایم كه‌م، ئه‌گه‌ر نه باوه‌ڕێک، كه په‌نایه‌ک تا خۆمی تێدا حه‌شار ده‌م. ئه‌و ساڵانه بۆ دیتنه‌وه‌ی خودایه‌ک له هه‌موو ده‌رگایه‌كم ده‌دا تا ئیتر نه‌ترسم. ئاخر هه‌ست به ترسێكی نامۆ به‌رۆكی به‌ر نه‌ده‌دام. هه‌میشه ده‌ترسام. له چی و له كێ، زۆر گرنگ نه‌بوو. فێر ببووم به ترسه‌وه بژیم. خۆم له ناو خۆمدا هه‌ستم به تاوان ده‌كرد، وا فێر كرابووم له سێبه‌ری خۆشم بترسێم. له هه‌شت ساڵییه‌وه خووم به هه‌ڵگرتنی ماسكێک گرتبوو كه هه‌ر ده‌هات و قورستر ده‌بوو. ترسی داكه‌وتنی ئه‌و ماسكه ئارامی لێ بڕێبووم. ئه‌وی ده‌مكرد و ئه‌وی ده‌مگوت من نه‌بووم و كێشه‌ی خۆ دیتنه‌وه له ناو خۆمدا ئازاری ده‌دام. تۆش پێت وانیه ئێمه‌یان زۆر زوو فێری وشه‌ی تاوان و گوناح كرد؟ تۆش پێت وانییه ئێمه‌یان زۆر زوو زینده به چاڵ كرد؟\nتۆ ده‌زانی كه‌ی گه‌وره بووی پـــــــه‌ری؟ من نازانم. نازانم كه‌ی بوو یان چۆن بوو ئاواته ساكاره‌كانم یه‌كه یه‌كه ون بوون. من نازانم كه‌ی گه‌وره بووم، ئه‌و ڕۆژه بوو كه نۆ ساڵم بوو و سه‌رپۆشم كرده سه‌ر تا پیاوه‌كان تووشی "گوناح" نه‌بن یان ئه‌و ئێواره‌یه‌ی ده‌مویست له سه‌ر پلیكانه‌كاندا باز بده‌م و سه‌یزاده‌ی هاوسێمان قیژاندی كه ئااااای مه‌كه، كچێ مه‌كه بۆت باش نییه!؟ من نازانم كه‌ی بوو زانیم "من" یانی تاوان، تۆ ده‌زانی؟ ئێستاش نازانم كه كوڕه گه‌نجه‌كه‌ی هاوسێمان ویستی ده‌ست بۆ مه‌مكم به‌رێ، بــــــــــــۆ من هه‌ستم به تاوانبار بوون كرد؟ بـــــــــــــۆ من گریام؟ بۆ من شه‌رمم كرد، بــــــۆ ترسام به دایكم بڵێـــــــم؟ منداڵێكی نۆ ساڵانه بۆ ده‌بێ هێنده بترسێ له بوون؟ تۆ ده‌زانی په‌ری؟\nسه‌رده‌مێكی سه‌یر بوو په‌ری، ترساندبوویانین. له ناوی خۆمان، له سێبه‌ری خۆشمان ده‌ترساین. له‌و شته‌ی كه بووین یان ئه‌و شته‌ی كه ده‌مانویست بین. وامان لێ هاتبوو ته‌نیا له ژێر ماسكه‌وه هه‌ست به ئارامی بكه‌ین، ئه‌ویش نه هه‌میشه، سێبه‌ری ترسێک هه‌میشه به دوامانه‌وه بوو، ترسی ئه‌وه‌ی ماسكه‌كانمان داكه‌وێت، ترسی ئه‌وه‌ی ببیندرێین، بناسرێینه‌وه، ترسی ئه‌وه‌ی سزا بدرێین به تاوانی خۆ بوونمان، به تاوانی ساكارترین ویسته‌كانمان كه ئیتر لێ مان ببوون به ئاواته گه‌وره‌كان! قه‌ت بیرت لێ كردۆته‌وه په‌ری؟ تاكه‌ی ده‌توانین خۆمان نه‌بین؟ تا كه‌ی ده‌توانین ناومان له ژێر باوه‌ڕه‌كانمان بسڕینه‌وه؟ تا كه‌ی ده‌توانین بۆ "ئه‌وان" بژین؟ پرسیاره‌كان ببوون به خۆره‌ی گیانم ... كه‌ی ڕه‌وایه به ماسكه‌وه ژیان؟ كه‌ی ڕه‌وایه نه‌توانی به ده‌نگی به‌رز بیر بكه‌یه‌وه؟ كه‌ی ڕه‌وایه نه‌وێری به ناوی خۆت بیر بكه‌یه‌وه؟ كه‌ی ڕه‌وایه به ترسه‌وه ژیان؟\nسه‌رده‌مێكی سه‌یر بوو په‌ری، له ده‌رێ پیاوه‌كان وكوڕه‌كان به قسه پێ گوتن و به ده‌ست بۆهێنان، سووكایه‌تیان پێ ده‌كردین. كه ده‌گه‌یشتینه‌وه به‌ر ده‌رگای مه‌دره‌سه‌ش، میتر به ده‌ست، كورتی و درێژی ده‌لینگی شه‌ڵواره‌كانیان گه‌ز ده‌كردین مه‌بادا یه‌ک دوو سانت كورتتر له‌و شته‌ی بێت ئیزنیان پێ دابووین. ناو كیف و كتێبه‌كانی ئێوه‌ش ده‌گه‌ڕان په‌ری؟ به ده‌سره‌یه‌كی سپی پشت چاو و سه‌ر گۆنایان پێ ده‌سڕینه‌وه بزانن خۆتان جوان كردووه یا نا؟ به زۆر نوێژیان پێ ده‌كردن؟ به ئێمه‌یان ده‌كرد. بۆتان هه‌بوو ده‌گه‌ڵ مامۆستا كورده‌كانتان به كوردی قسه بكه‌ن؟ ئێمه بۆمان نه‌بوو.\nهه‌ر ڕه‌نگی سپی نه‌بوو په‌ری، مۆسیقا، پێكه‌نین، عاشق بوون، ژن بوون له خۆیدا، هه‌مووی تاوان بوو! ئێستاش؟ ئێستاش!\nئه‌و سووكایه‌تی پێ كردنه، هێنده‌ی ناو مه‌دره‌سه و كلاسی ده‌رسه‌كان، له ده‌رێش به‌رده‌وام بوو. ئه‌ویان بێگانه ده‌یكرد و ئه‌میان "خۆمانه". ئه‌ویان گوتی: "ڕه‌نگی سپی له به‌ر مه‌كه‌ن، پێ مه‌كه‌نن، چاو له چاوی كه‌س مه‌كه‌ن، به ده‌نگی به‌رز قسه مه‌كه‌ن، با سه‌رنجی پیاو بۆ لای خۆتان ڕانه‌كێشن"، ئه‌میان گوتی:" كه تۆ ڕه‌نگی سپی له به‌ر بكه‌ی، پێ بكه‌نی، چاو له چاوم بكه‌ی، به ده‌نگی به‌رز قسه بكه‌ی، یانی خۆت حه‌ز ده‌كه‌ی قسه‌ت پێ بڵێم و ده‌ستت بۆ بێنم". فه‌رقیان چییه؟ تۆ جیاوازییه‌ک ده‌بینی؟ په‌ری، من و تۆ و ئێمه‌مانه قۆچی قوربانی بیرێكی بۆگه‌نین. به‌شێكی دیاری دوژمنێكی دڵ‌چڵكنه و به‌شێكی میراتی فه‌رهه‌نگێكی نه‌خۆش.\n.. و كه من پانزده ساڵم بوو هیچ جێیه‌كم بۆ خودا و باوه‌ڕ نه‌مابوو. كه پانزده ساڵم بوو پڕ پڕ پڕ بووم له ترس و له نفره‌تێكی ڕه‌ش!\nBut it’s not as if I mind that your heart aint exactly breaking\nئاخ ئاخ ... "زدی تو خال"، ده‌ست خۆش ناسر!\n"ڕاسان" یه‌كه‌مین و ته‌نیا مانگنامه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ژنان، تایبه‌ت به كوردستان- ڕۆژهه‌لات- له چاپ درا. سوره‌ییا عه‌زیزپه‌نا مودیری به‌رپرس و ڕۆئیا تلووعی سه‌رده‌بیری ڕاسانن. هه‌وڵی ئه‌وان ئه‌وه‌یه كه له ڕوانگه‌یه‌كی ژنانه‌وه خاڵه جۆربه جۆره‌كانی پرسی ژنان بخه‌نه به‌ر باس. ڕاسان به دوو زمانی كوردی و فارسی بڵاو ده‌بێته‌وه و له چه‌ند به‌ش وه‌ک وتار، به‌شێ فیكری، سیاسه‌ت، لێكدانه‌وه، ڕوانگه و ڕاپۆرت پێكهاتووه.\nڕاسان چه‌ند لاپه‌ڕه‌ی به ناوی چه‌ند ژنێک كه له‌م دوایانه‌دا به هه‌ر هۆیه‌ک له كوردستان ناویان ده‌ركردووه، ته‌رخان كردووه بۆ دوان له سه‌ر كێشه‌ی ژنان. بۆ نموونه لاپه‌ره‌یه‌ک به ناوی شه‌ریفه بۆ لێكدانه‌وه‌ی باس له سه‌ر توند و تیژی دژ به ژنان. هۆی هه‌ڵبژاردنی ناوی "شه‌ریفه" ، شه‌ریفه حدودی‌یه كه نۆ مانگ له ژێر ئه‌شكه‌نجه‌ی بنه‌ماڵه‌ی مێرده‌كه‌یدا بووه. لاپه‌ره‌یه‌كی‌تر به ناوی "وریشه" ژنێكی 15 ساڵانه‌ی مه‌ریوانی كه ئاگری له خۆی به‌رداوه له به‌رچاو گیراوه بۆ قسه كردن له سه‌ر كێشه خۆسوتاندنی ژنان.\nستونێک به ناوی "سوتوزپورا" كه یه‌كه‌مین نه‌شرییه‌ی ژنان له ئیتالیایه و نووسراو‌ی ژنانی بێ ده‌ست تێوه‌ردان بڵاو ده‌كرده‌وه، له ڕاسان دا له به‌ر چاو گیراوه بۆ بڵاو كردنه‌وه‌ی نووسراوه‌ی ئازادی ژنان. له ژماره‌ی یه‌كه‌می ڕاسان دا چه‌ند وتار له "نوشین احمدی"، ویكتوریا آزاد، ڕوناک فه‌ره‌ج، ڕۆئیا تلووعی، شه‌هلا ده‌باغی، شه‌مزین جه‌هانی، كازێوه سالح ... چاپ كراوه.\nڕاسان له یه‌كه‌م ژماره‌ی خۆیدا، نه‌ک به شێوه‌یه‌ک كه باوه، پیــــــــرۆزبایی له مه‌هاباد قه‌ره‌داغی، به بۆنه‌ی هه‌ڵبژاردنی بـــــــۆ پۆستی وه‌زاره‌ت، كردووه. له‌م پیامه‌دا نووسراوه:\n"بێ‌گومان یه‌كێک له ڕێگه‌كانی چاره‌كردنی گرفتی ژنان، بوونی چالاكانه‌ی ژنان له ناو ده‌سه‌لاتدایه. ژنان به‌و شێوه‌یه ده‌توانن ده‌سه‌ڵات و ده‌رفه‌تی ئاڵوگۆڕ به ده‌ست ژنان و بۆ ژنان سازبكه‌ن. ئێمه دڵنیاین كه ژنانی چاڵاک و خاوه‌ن بیر وباوه‌ڕ كه به بێ پشتگری پیاوه ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی بنه‌ماڵه‌كه‌یان! به ده‌سه‌ڵات ده‌گه‌ن، فریوی ناو و ناوبانگ ناخۆن و له پێناو به‌رژه‌وه‌ندی ژناندا درێژه به خه‌بات و چالاكی خۆیان ده‌ده‌ن. ئێمه وه‌ک به‌ڕێوبه‌رانی ڕاسان، پیرۆزبایی خۆمان ئاراسته‌ی ئێوه و هه‌موو ژنانی كورد ده‌كه‌ین و په‌یمان بێت هه‌ر ئه‌و جۆره‌ی گۆڤار و ڕۆژنامه‌كان به‌ردی بناغه‌ی دێمۆكراسین، ئێمه‌ش به پشتگرتن و ڕه‌خنه‌ی به‌جێ، یارمه‌تیتان بده‌ین!"\nهه‌واڵه‌كه ئاوا بڵاو كراوه: "دوای ئه‌وه‌ی یه‌كێك له جاشه‌كانی شاری مهاباد له‌گه‌ڵ هێزه ئینتزامیه‌كانی ئه‌و شاره سووكایه‌تیان به لاوێك كرد و به رووتی به ناو شاردا گێڕایان، خه‌ڵکی مهاباد داوایان له ده‌وڵه‌ت كردووه كه ئه‌و جاشه سزا بدات و به هه‌مان شێوه به ناو شاردا بیگه‌ڕێنێت.شایانی باسه كاسبكارانی شاری مهاباد هه‌ڕه‌شه‌یان كردووه كه ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌ت ئه‌و جاشه سزا نه‌دات، ده‌ست ده‌ده‌نه مانگرتن و دوكان و بازاڕ داده‌خه‌ن." سه‌رچاوه‌ی هه‌واڵ\nده‌قی ڕووداوه‌كه ئاوایه: پیاوێک گومان له ژنه‌كه‌ی ده‌کات. گۆیا ژنه‌كه به هۆی هه‌ژاری و نه‌داری- یان هه‌ر هۆیه‌کی‌تر ، هیچ گرنگ نییه- ماوه‌یه‌که ڕووی كردۆته له‌ش فرۆشی. ده‌ڵێ: خه‌ڵک قسه‌ی باشیان پێ نه‌ده‌گوت. ده‌ڵێ هه‌ر ڕۆژه‌ی ده‌گه‌ڵ پیاوێک ده‌ڕۆیشت. ده‌ڵێ ئاخرجار مێرده‌كه و هاورێیه‌كی، ژنه ده‌بینن له ماشێنی پیاوێک داده‌به‌زێ. پیاوه‌كه كه "جاشه" و چه‌كداره، به یارمه‌تی هاورێكه‌ی به ته‌مای گرتن وكوشتنی "مشته‌ری ژنه‌كه‌ی" ڕاده‌كه‌ن بیگرن. كابراش كه به ته‌مایه به ماشێن خۆ ده‌رباز بكا نه‌كه‌وێته چنگیان، ماشێنه‌که‌ی گرم له دارێک، دیوارێک ده‌كوتێ و ناچار به غاردان گیانی خۆی ده‌رباز ده‌كات... ڕۆژی دواتر هه‌ر ئه‌و كابرایه، كلیلی ماشێنه‌كه‌ی ده‌دا به هاورێیه‌كی- كوڕێكی 25 ساڵه‌ی كرێــــــكار، شاتری نانه‌واخانه-( ئـــــاه، ڕاستی ڕۆژی كرێـــــــكار پیـــــــرۆز بـــــــێ!!!) كه بچێ و ماشێنه‌كه‌ی بۆ بێنێته‌وه. دیاره ڕاستی كاره‌ساته‌كه‌ی بۆ باس ناكات و پێی ناڵێ ڕۆژی پێش چی قه‌وماوه. كوڕی كرێكاری چیرۆكه‌كه‌مان وه‌ک هاورێیه‌کی "باش" به‌ڵێنی ده‌دا ماشێنه‌كه‌ی بۆ به‌رێته‌وه به‌رده‌رگا. ئێواره‌ی ئه‌و ڕۆژه كوڕی ساكار كه ده‌گاته نزیک ماشێنی هاورێكه‌ی، مێردی ژنه و یه‌ک دوو هاورێی، هێرش ده‌كه‌نه سه‌ری و به وگومانه كه ئه‌و هه‌مان "مشته‌ری ژنه‌كه‌یه" ده‌یگرن و به لێدان، شل و كوتی ده‌كه‌ن. به بۆتڵی شووشه، ده‌ست درێژی به كوڕی هه‌ژار ده‌كه‌ن، جل و به‌رگی له به‌ر داده‌كه‌ن و به شه‌ق و تێهه‌ڵدان به ناو شاردا ده‌یگه‌ڕێنن و ده‌یبه‌نه پاسگای شاره‌بانی و له‌وێ به ڕووتی و خوێناوی به جێی دێڵن. كوڕی هه‌ژاری بێ‌تاوان هه‌ر ئه‌و شه‌وه له ژووری زیندانی شاره‌بانی دڵی له لێدان ده‌كه‌وێت و ده‌مرێت!\nئه‌و كوڕه هه‌ژاره بێ‌تاوانه كه ئاگای له ڕووداوه‌كه نه‌بووه، ده‌بێته قوربانی غیره‌ت و "پیاوه‌تی" كابرایه‌کی ده‌مارگرژی نه‌زان. ده‌ڵێ ئه‌و ئێواره‌یه كه كوڕه‌یــــان به ڕووتی و به له‌شی خوێناوی، به مه‌به‌ستی سووک كردن، به ناو شاردا ده‌گه‌راند، هیچ كه‌س، هیچ كه‌س له‌و هه‌موو پیاو و ژنه‌ی ڕووداوه‌كه ده‌بینن و هاواری كوڕه ده‌بیستن كه "من تاوانێكم نه‌كردووه، من نه‌بووم"، هیچ ناكه‌ن و لێ ده‌گه‌ڕێن مرۆڤێک ئاوا بێ‌ڕێزی پێ بكرێت.\nده‌ڵێ ئه‌و ئێواره‌یه باران ده‌باری. ده‌ڵێ كوڕه هیچ جلی له‌به‌ردا نه‌مابوو جگه له ئاره‌ق‌گیرێكی دڕاو نه‌بێ. ده‌ڵێ كه به بۆتڵی شووشه ده‌ستدرێژیان پێ كردبوو، هه‌موو له‌شی بریندار ببوو. هه‌موو گیانی خوێن بوو، ده‌ڵێ به ده‌ست ئاره‌ق گیره‌كه‌ی داده‌كێشا خوار با جه‌ماعه‌ت به ڕووتی نه‌یبینن، ده‌ڵێ كوڕه ده‌گریا و ڕووی له خه‌ڵكی سه‌ر شه‌قام ده‌کرد و ده‌پاڕاوه یارمه‌تی بده‌ن. ده‌ڵێ كوڕی هه‌ژار نیوه شه‌و له ژووری زیندان سه‌كته‌ی كردووه و مردووه ...\nده‌ڵێ پیاوكوژه‌كه پاره‌یه‌کی زۆری داوه به حكومه‌ت و پێویست نه‌بوو له زینداندا بمێنێته‌وه. ده‌ڵێ ژنه‌كه‌یان گرتووه و ئه‌مرۆ و سپێی به‌ڵایه‌ک به سه‌ر ئه‌ویش دێنن. ده‌ڵێ منداڵه‌کانی شه‌رم ده‌كه‌ن بچنه‌وه مه‌دره‌سه... ده‌ڵێ تۆش ده‌یناسی، كچی فلانه كه‌س ... چۆن له بیرت نایه، خوشكی فلانی ...\nئاخ، له بیرم دێ. ده‌یناسم!