ليوا يەحيا ڕەسوڵ وتەبێژى سەركردەى گشتى هێزە چەكدارەكانى عێراق ئاشكرايكرد، سێ تيرۆریست دەستگير كراون كە یەکێکیان لە مەترسيدارترين ئەو كەسانەيە كە لە كوشتارگەى سپايکەر لە پارێزگاى سەڵاحەدين و ديالە بەشدار بووە.\nليوا يەحيا ڕەسوڵ، لە راگەیەندراوێکدا بڵاويكردوەتەوە، لەسەر ڕێنماييەكانى مستەفا كازمى سەرۆكوەزيران و سەرۆكى گشتى هێزە چەكدارەكانى عێراق، پاڵەوانانى دەزگاى دژە تيرۆر لە پرۆسە تايبەتيەكانيان بەردەوامن بۆ ڕاوەدونانى چەكدارانى داعش لە ناوچە جياوازەكان.\nباسى لەوەشكردوە، لە چوارچێوەى بەدواداچونێكى مەيدانيدا و بە هەوڵى چەندين مانگ توانرا كەسێك دەستگير بكرێت كە يەكێكە لە مەترسيدارترين ئەو تيرۆریستانەى لە كوشتارگەى سپايكەردا بەشدارى كردوە، پرۆسەكەش لە پارێزگاى سەڵاحەدين ئەنجام دراوە.\nڕونيشيكردوەتەوە، هەروەها پاڵەوانەكانى دەزگاى دژە تيرۆر توانيويانە دوو تيرۆریستى تر لە پارێزگاكانى نەينەوا و سەڵاحەدين دەستگير بكەن و رێوشوێنى ياسايى بەرامبەريان گيراوەتە بەر.\nدواى ئەوەى لەساڵى 2014 چەكدارانى ڕێكخراوى داعش دەستيان بەسەر چەندين ناوچەى عێراقدا گرت، لەپارێزگاى تكريت 2000 بۆ 2200 خوێندكارى كۆلێژى سەربازى هێزى ئاسمانى عێراقيان دەستگير كردوو برانە كۆشكەكانى كۆمارى لەو پارێزگايە و هەموويان كوشتن.\nئەندامێكى ليژنەى ئاسايش و بەرگرى: لە چەند ڕۆژى داهاتوودا بكوژى چالاكوانان دەستگير دەكرێن\n2020.08.29 - 20:34


☂ ئاڤا پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 14 2009 2:29PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,971 جار هاتیە دیتن\nرێکخراوی ئاڤا، رێکخراوێکی ناحکومییە و لە 2005 دامە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 14-9-2009 14:29:13\n👫 ئیسلام زاخۆیی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 6 2009 2:50PM\n👁 ئەڤ بابەتە 6,986 جار هاتیە دیتن\nژ دایک بویێ سالا 1982یە ل باژێرێ زاخو، بەری بەرهەم [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 6-12-2009 14:50:33\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 28 2010 8:49PM\n👁 ئەڤ بابەتە 12,438 جار هاتیە دیتن\nئەردەوان عەلی محەمەد کو ب ئەردەوان زاخویی هاتبوو ن [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 3 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-1-2010 20:49:25\n👫 دەلال زاخۆیی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 28 2009 9:45AM\n👁 ئەڤ بابەتە 5,010 جار هاتیە دیتن\nسترابێژ دەلال زاخویی بەری ل سالا (2000) دەست ب ستر [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 28-9-2009 9:45:23\n👫 ساڵح عەبدولواحید کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ May 11 2010 8:46PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,670 جار هاتیە دیتن\nدەسپێکا کارێ ویێ یێ هونەری ژ زاروکینی یێ ڤە بیە، ل [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 11-5-2010 20:46:13\n👫 سلێمان گولی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 10 2009 9:16AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,026 جار هاتیە دیتن\nخاوەنی 6 بەرهەمە، ساڵی 1999 یەکەم بەرهەمی بڵاوکردو [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 10-9-2009 9:16:05\n👫 عەدنان ساڵح کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 11 2009 2:51PM\n👁 ئەڤ بابەتە 821 جار هاتیە دیتن\nدەسپێکا وی یا هونەری د سالا (1983) بویە، هەتا نها [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 11-10-2009 14:51:59\n☂ گروپا ئالا پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 19 2010 11:32AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,946 جار هاتیە دیتن\nل زاخو ل 10 ئادار 2009 هاتی یە دامەزراندن و هەتا ن [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 19-3-2010 11:32:47\n👫 مستەفا عەبدوڵڵا کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 23 2010 10:41AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,081 جار هاتیە دیتن\nسالا 1976 ل شێرنەخێ ل کورستانا باکورێ کوردستانێ ژ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 23-1-2010 10:41:07\n👫 میسا زاخویی - موسا زاخۆیی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Apr 26 2010 5:11PM\nژ دایک بوویێ سالا 1979 یە ل باژێرێ زاخو و هەتا نوک [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 26-4-2010 17:11:07\n| دروستکرنا لاپەری 0,765 چرکە!


هەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە | KURDPLAT\nهەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە\nکوردپلات 12/15/2020 10:07:00 ص ليست هناك تعليقات\nدەنگدانی ئەنجوومەنی هەڵبژاردن کۆتایی بە مشتومڕی هەڵبژاردن و سکاڵاکانی دۆناڵد ترەمپ هێنا و جۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا هەنگاوێکی دیکە لە کۆشکی سپی نزیک بووەوە.\nبایدن خۆی بۆ ئیدارەی نوێی ئەمریکا ئامادە دەکات، بەڵام لەبەردەم کۆمەڵێک پرسی گرنگدایە. لەوانەش نزیکبوونەوە لە هاوپەیمانەکانی ئەمریکا و گەڕانەوەی واشنتن، بە گوتەی بایدن، بۆ سەرکردایەتیکردنی جیهان.\nجۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا رایگەیاند: "خۆشحاڵم کە بەربژێران و ستافی گرنگی سیاسەتی دەرەوە و ئەنجوومەنی ئاسایش لە ئیدارەکەم رادەگەیێنم. ئەوان رەنگدانەوەی ئەمریکان و ئەمەریکا دەگەڕێننەوە بۆ ئەوەی سەرکردایەتیی جیهان بکات."\nیەکێک لە بەرەنگارییەکانی بایدن هاریکارییە لەگەڵ هاوپەیمانەکانی ئەمریکا بۆ پاراستنی ژینگە. جۆن کێری دەبێتە نوێنەری بایدن بۆ پرسی کەشوهەوا. ئەورپییەکانیش لەم بوارەدا هیوایان بە ئیدارەکەی بایدنە.\nپیتەر ئاڵتمایەر، وەزیری ئابووریی ئەڵمانیا دەڵێت: "ئێمە تێبینیی ئەوەمان کردووە کە پەنجەرەیەکی هیوا هەیە؛ پەنجەرەیەک بۆ دەرفەتی نوێ بۆ پێکەوەکارکردن لە سیاسەتی کەشوهەوادا. جۆ بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراو چەند جارێک دووپاتی کردووەتەوە ئەمریکا دێتەوە ناو رێککەوتنی پاریس."\nئەوروپییەکان و هاوپەیمانانی دیکەی ئەمریکا چاویان لەوەیە پێکەوە پلانی درێژخایەن بۆ کەمکردنەوەی رێژەی دووانۆکسیدی کاربۆنی دەردراو دابنێن و تا ساڵی 2050 بە رێژەی 50٪ کەم بکرێتەوە.\nپرسێکی دیکە بۆ بایدن رووبەرووبوونەوەی کۆرۆنایە. ڤاکسین بەرهەم هاتووە، بەڵام هەواڵە ناخۆشەکە لەبارەی جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆناوە لە بەریتانیاوە گەیشت. رێکخراوی تەندروستیی جیهانییش هەواڵەکەی پشتڕاست کردەوە.\nمایکڵ راین، بەڕێوەبەری جێبەجیکاری پڕۆگرامی فریاگوزاریی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی دەڵێت: "ئێمە شتی جۆراوجۆرمان بینیوە. ئەم ڤایرۆسە گەشە بە خۆی دەدات و بەپێی کات خۆی دەگۆڕێت. زۆر شتی لەناکاومان بینی. لە بەریتانیا ئەم گۆڕانکارییە بینراوە، ئێمە لە نزیکەوە کاریان لەگەڵدا دەکەین."\nئەم پرسە بەرەنگارییەکی نوێ بۆ بایدن دروست دەکات، چونکە دیار نییە ئەو ڤاکسینەی ئێستا بەردەستە توانای رێگریی لەم جۆرە گەشەسەندووەی ڤایرۆسەکە هەیە یان نا، بەتایبەت کە ئەو پرسی پەتای کۆرۆنای هەمیشە وەک چەکێک دژی ترەمپ بەکاردەهێنا.


ئاڵوگۆڕی روانگه: مێزگردی حيزبه سه‌ره‌كيه‌كانی هه‌رێم بۆ چاكردنی بارودۆخ | MERI\nDecember 14th, 2017 نوێترين بابه‌ت 0\nڕۆژی چوارشەمە ڕێکەوتی ١٣/ ١٢ /٢٠١٧ ئینستیتیوتی مێری مێزگردێكی تايبه‌تی سه‌باره‌ت به دۆخی ئێستا و ئاينده‌ی هه‌رێم بە بەشداری زۆربەی هێزە سیاسی و پێکهاتەکانی هەرێمی کوردستان ڕێکخست.\nله ئێستادا هه‌رێم دووچاری قه‌يرانێكی ئاڵۆز بووه‌ته‌وه كه كاريگه‌ری نه‌خوازراوی له‌سه‌ر باری سياسی و ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تی هه‌بووه. په‌يوه‌ندیه‌كانی نێوان هه‌ولێر و به‌غدا، هه‌روه‌ها كورد و پێكهاته‌كانی ديكه‌ی عيراق، له‌وپه‌ری نزميدانه و پێويستيان به سه‌رله‌نوێ داڕێژتنه‌وه هه‌يه. به‌هه‌مان شێوه، باری لاری هه‌رێم و په‌يوه‌ندی نێوان هێزه سياسيه‌كان پێويستی به پێداچوونه‌وه و پته‌وكردنه‌وه هه‌يه. بێگومان ئه‌وانه ئه‌وله‌ويه‌تی نيشتيمانين و ئه‌نجامدانيان له ئه‌ستۆی هه‌موو لايه‌نه‌كانی هه‌رێمن به حيزبه‌كانی ده‌سه‌لات و ئۆپۆزيسيۆن و كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه‌وه. ئينستيتوتی مێری به‌پێويستی زانی كه مێزگردێکی تايبه‌ت بۆ سه‌ركرده لوتكه‌یيه‌كانی حيزبه‌كانی هه‌رێم به‌تێكه‌ڵيی له‌گه‌ڵ بژارده‌يه‌ك له كه‌سايه‌تی خاوه‌ن ئه‌زموون رێكبخات.\nئه‌جێندای سەرەکی کۆبوونەوەکە بریتی بوو لە: (١) چۆنیەتی کارکردن لەسەر یەکڕێزی نێوخۆیی لە نێوان هێزە سیاسیەکانی هەرێمی کوردستان بە هەموو پێکهاتەکانیەوە؛ (٢) چۆنیەتی ئەنجامدانی دیالۆگ لەگەڵ حکومەتی ئیتیحادی لە بەغداو و چارەسەری کێشەکان بە مەبەستی باشتر کردنی گوزەرانی خەڵک.\nديبه‌يته راشكاوه‌كان ده‌ريانخست كه روانگه‌ی سه‌رجه‌م لايه‌نه‌كان بۆ چاكردنی بارودۆخ هاوئاراسته‌يه و کۆکن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه له‌مه‌ودوا گفتووگۆکان زیاتر لەسەر چۆنیەتی چارەسەرکردنی کێشەکان بن نەک زۆر گەڕانەوە بۆ دواوە. سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی کوردستان بە هەموو ديده جياوازه‌كانه‌وه له‌هه‌مان به‌له‌مدان و ڕووبەڕووی هه‌مان کێشە بوونەتەوە، ئەگەر چی ئاستی به‌پرسيارێتیه‌كان له‌مه‌ڕ رووداوه‌كانی ئه‌ودواييه جياوازيان تێدايه.\nلە کۆبوونەوەکە جەخت لەسەر ئەوه كرايه‌وه كه ڕیفراندۆم مافێکی شەرعی خەڵکی هەرێمی کوردستانە، وە یەکێکە لە شیوازەکانی خەباتی مەدەنی سیاسی بۆ بەدەستهێنانی مافەکان. دەرئەنجامەکانی ڕیفراندۆم کە بە گران له‌سەر هەرێمی کوردستان كه‌وتن، زیاتر ده‌ره‌نجامی ئه‌و ديارده و كێشه درێژخايانانه بوون كه كاريان كردبووه‌ته سه‌ر يه‌كڕيزيی و ته‌بايی ناوه‌كی. كێشه‌كان په‌يوه‌ستن به لاوازيی دامه‌زراوه‌يی سيسته‌می حوكمڕانی و كێشه ئابووری و سیاسی و عەسکەریه هه‌ڵواسراو و چاره‌سه‌رنه‌كراوه‌كان. هەروەها خوێندنەوه‌ی هه‌رێم بۆ هێزی ناوه‌كی و رۆڵی هێزه ئيقليمی و نێودەوڵەتیەکان وه بۆ هەڵکەوتەی جوگرافیای کوردستان، له‌جێگه‌ی خۆی نه‌بوو. دياره كه پڕۆسه‌ی بڕياردان له هه‌رێمدا پشتی به دیراسەت و توێژینەوەی ستراتيژی نه‌به‌ستووه، كه ئه‌وه‌ش يه‌كێكه له هۆكاره گرنگه‌كانی دروستنه‌بوونی به‌رچاوڕوونی. هه‌رێمی كوردستان له ناو جه‌رگه‌ی هاوكێشه و ململانێیه ئالۆزه‌كانی نێوان هێزه تێكه‌ڵكێشراوه‌كاندايه، بۆيه پێشخانێكی حه‌تميه كه ده‌بێ سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم گرنگی بێ پايان بده‌نه بواری بيركردنه‌وه و پلاندانان له‌سه‌ر بنه‌مای به‌ڵگه‌ی زانستی.\nبنەماکانی دروست بوونی یەکڕێزی\nیەکڕیزی نێوماڵی هه‌رێم پێويستی به پێناسه‌كردن و داڕێژتنی ميكانيزمی تۆكمه‌يه كه به نوسراو و به ڕوونی هه‌بن و هێزه‌كاندا به فه‌رمی له‌سه‌ريان رێك بكه‌ون. هاوكات نيه‌ت و ئيراده‌ی هێزه ده‌سه‌ڵاتداره‌كان بۆ ئه‌نجامدانی چاکسازی لە هەموو بوارەکان به به‌ڵگه‌وه نيشان بدرێت، بە تایبەتی لە بواری كۆنتڕۆڵكردنی گەندەڵی و یەکخستنی هێزی پێشمەرگە، به جۆرێك كه لە چوارچێوەی یاسا وە لەلایەن حکومەتەوه ئیدارە بدرێت نەک له لايه‌ن حیزبه‌كانه‌وه. چاوێكی جيددی به شێوازی به‌ڕێوه‌بردنی سەرچاوە داراییەکان بە تایبەتی سامانه سروشتيه‌كان بخشێندرێته‌وه و زياتر شه‌فاف و به‌دامه‌زراوه‌يی بكرێ.\nپێويسته ڕۆڵی حکومەت بە فیعلی کارا بکرێت، چونکە زۆربەی کێشەکان لە قه‌يرانی حوکمڕانیدا سەرچاوەیان گرتووە. پێويسته رێكه‌وتن هه‌بێ له‌سه‌ر خودی پێناسه‌ی سیستەمی حوکمڕانی دروست و پێداچوونه‌وه‌ی مه‌فهومی حکومەتی بنکە فراوان. لە هەمان کاتدا پێناسه‌كردنی ئۆپۆزیسیۆنبوون زۆر گرنگە، بە شیوازێک کە لايه‌نی ئۆپۆزيسيۆن وه‌ك به‌شێكی دانه‌بڕاو له سيسته‌ممی سياسی ڕێزی لێبگیردرێت و ده‌رفه‌تی پێ بدرێت و به به‌شدار له پرۆسه‌ی سياسی هه‌ژمار بكرێت. به پێچه‌وانه‌شه‌وه، ئۆپۆزيسيۆنيش به پێی عورفی ديموكراسی دروستكه‌رانه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات و دامه‌زراوه‌كانی حوكمڕانی بكات. پێوسيته به هه‌موو لايه‌ك كار بۆ گێڕانه‌وه‌ی زەمینەی لەبار و پردی متمانە له‌نێوان هێزە سیاسیەکان و كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك بكرێت.\nپێويسته متمانه‌ی زياتر به پەرلەمان و حكومه‌ت بدرێت به‌جۆرێك كه هيچ جۆره بڕيارێكی حوكمڕانی له دەرەوەی پەرلەمان و حكومه‌ت نەدرێت و هەوڵ بدرێت سه‌ركرده بڕيار به‌ده‌ست و سەرچاوەکانی بڕیاری حيزبی بێنه پەرلەمان وه‌يان حكومه‌ت. له‌كاتی بڕياردان له‌سه‌ر دۆزه چاره‌نوسسازه‌كانيش پێويسته كۆده‌نگی و پاڵپشتيی گشتی له‌گه‌ڵد ابێ.\nپێويسته گرنگی بدرێتەوە بە ناوچە دابڕێندراو و ناكوكی له‌سەرەکان و لە کاتی گفتوگۆكردن لەگەڵ بەغدادا له چه‌ندين ته‌وه‌ره‌وه به پاڵپشتی توێژينه‌وه كاری جيديان لەسەر بکرێت، چونکە ئەگەر ئەو ناكۆكيه درێژە بکێشێت ره‌نگه لایەنه نه‌ياره‌كان کار لەسەر گەورەکردنی کێشەکانی نێوان پێکهاتە جیاوازەکان بكه‌ن بۆ خاتری لێکترازانی زیاتر.\nهەڵوێستی هه‌رێم لەگەڵ بەغدا\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌دا بەگشتی جەخت لەسەر دیالۆگ لەگەڵ حکومەتی ئیتیحادی کرايه‌وه، به‌جۆرێك كه ده‌ستوور و بڕیارەکانی مەحکەمەی ئیتیحادی بکرێنه بناخەی گفتوگۆکان. بەڵام پێويسته بە ووریاییەوە مامه‌ڵه لەگەڵ بەغدا بكرێت و ئەوەندە هێزی کوردی بە لاوازیەوە هەڵوێست وەرنەگرێت، چونکە ئەو کێشانەی کە ئێستا لەگەڵ حکومەتی ئیتیحادی هه‌ن پێش ڕیفراندۆمیش هەر هەبوونە، بەڵام ڕیفراندۆم ده‌رفه‌تێكی زیاتری دا بەدەستەوە بۆ دەربڕینی هەڵوێستەکان.\nدياره كه هه‌رێم لە بەرامبەر بەغدادا هەندێ شتی گه‌وره‌ی لە دەست داوە بەڵام زۆری ديكه ماوە کە له‌به‌رده‌ستدانه و ده‌بێ کاريان لەسەر بکرێت. بۆ ئەو مەبەستە دەبێت هەموو کەناڵەکانی په‌يوه‌نديی نێوخۆێی عێراقی بە تایبەتی له نێوماڵی شیعی و دەوڵەتانی ناوچەکە و هێزە نێودەوڵەتیەکان بەکار بهێندرێن بۆ ئه‌وی فشار بخرێته سەر بەغدا و حکومەتی ئیتیحادی بۆ ئامادەبوون و دانيشتن لەگەڵ هەرێم. دياره كه له ماوه‌ی رابوردوودا هەڵوێستی هێزە سیاسیەکانی بەغدا، بە سوننە و شیعەوە، بەرامبەر بە کوردستان سه‌باره‌ت به ريفراندۆم وەک یەک توند بوو، وە ئێستاش توندكردن و گەورەکردنی کێشەکان لەگەڵ هه‌رێم بووەتە فاکتەرێک وه‌يان سووته‌مه‌نيه‌ك بۆ به‌كارهێنان له هەڵبژاردنی داهاتووی عێراق.\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌دا جه‌خت له‌سه‌ر پێويستی به‌رده‌وامكردنی گفتوگۆ و ئاڵوگۆڕكردنی ديد و روانگه‌كان و به‌شداريكردن له مێزگردی ديكه‌ی داهاتوو له ئاستی به‌رزی بڕياردانه‌وه كرايه‌وه. ئينستيتيوتی (مێری)يش هه‌ميشه ئاماده‌يی خۆی ده‌ربڕيوه كه له خزمه‌تی پڕۆسه‌ی چاره‌سه‌ری كێشه‌كان و لێكنزيكردنه‌وه‌ی روانگه‌كان و به‌رده‌وامكردنی ديالۆگ بێ و زه‌مينه‌سازی بۆ بڕيارده‌ران و دارێژه‌رانی سياسات بكات بۆ خاتری سه‌قامگيركردنی هه‌رێم و هاندانی حوكمڕانی دروست له هه‌رێمدا.\nبه‌شداربووانی مێزگرده‌كه، به‌ڕێزان:\nمەحمود عوسمان: کەسایەتی سياسی\nفازيل میرانی: ئەندامی مەکتەبی سياسی پارتی ديموکراتی كوردستان\nسەعدی پیرە: ئەندامی مەکتەبی سياسی یەکێتی نيشتيمانی كوردستان\nجەلال جەوهەر: ئەندامی خانەی ڕاپەڕاندنی بزوتنەوەی گۆڕان\nهادی عەلی: ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکگرتووی ئیسلامی كوردستان\nمحەممد حەكيم: ئەندامی مەکتەبی سياسی کۆمەڵی ئیسلامی كوردستان\nكاوە محمود: سکرتێری حیزبی شیوعی كوردستان\nمەحمود محەممەد: ئەندامی مەکتەبی سياسی پارتی ديموکراتی كوردستان\nیونادم كەنا: سکرتێری گشتی بزوتنەوەی ديموكراتی ئاشوری\nفريد ئەسەسەرد: ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی نيشتيمانی كوردستان\nئایدن مەعروف: ئەندام پەرلەمانی كوردستان لەسەر لیستی بەرەی توركمانی\nڕیبوار حەمەد: وتەبێژی كۆمەڵی ئیسلامی كوردستان\nئيسماعيل ناميق: ڕێکخەری ژووری یاسایی بزوتنەوەی گۆڕان\nعەبدوڵڵا وەرتی: کارگێری مەکتەبی سياسی بزوتنەوەی ئیسلامی كوردستان\nسەمير سەليم : کارگێری ئەنجومەنی جیبەجێکردنی یەکگرتوی ئیسلامی كوردستان\nدلاوەر عەلائەددین: سەرۆکی ئینستیتیوتی مێری\nفوئاد سمایل: به‌ڕێوه‌به‌ڕ له ئینستیتیوتی مێری\nخۆگر وريا: توێژه‌ر له ئینستیتیوتی مێری\nشاندی ئەڵمانی بۆ بەدواداچوونی ڕاستیەکان سەردانی ئینستیتیوتی مێری کرد


ماكرۆن لە بەغدایە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆك كۆماری فەڕەنسا گەیشتە بەغدای پایتەختی عێراق و بڕیارە سەردانی هەرێمی كوردستانیش بكات.\nبەیانی ئەمڕۆ شەممە 28ی ئاب، ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆك كۆماری فەڕەنسا بە سەردانێك گەیشتە عێراق و بڕیارە بەشداری (كۆنگرەی بەغدا بۆ هەماهەنگی و هاوبەشی)ی بكات.\nماكرۆن لە فڕۆكەخانەی بەغدا لەلایەن مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیران پێشوازی لێكرا و پێكەوە كۆبوونەوە و بڕیارە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی هاوبەش ئەنجام بدەن.\nهاوكات، بەپێی ڕاگەیەنراوی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، بڕیارە ماكرۆن سبەینێ یەك شەممە سەردانی هەرێمی كوردستان بكات و لەگەڵ سەرۆكی هەرێم لە هەولێری پایتەخت كۆببێتەوە.\n28 ئاب 2021 10.10 pm\nخەڵك سەرۆكی هەرێمی كوردستان، ڕایدەگەیەنێت، “پێشوازی لە لووتكەی بەغدا دەكەین بۆ هاوكاری و هاوبەشی بەئامادەبوونی…


29/11/2021 07:23 PM\nهەندێک جار کێشە جدییەکان خۆیان بە نیشانەیەکی بچووک دەردەخەن و هەر بۆیە ئێمەش بە هەندیان وەرناگرین. واباشە گوێ لە دەنگی جەستەمان بگرین و بە وردی سەرنجی ئاڵوگۆڕەکان بدەین بۆ ئەوەی بەخێرایی رێگری لە نەخۆشی و کێشەی جدی بکەین. لەدرێژەدا بەشێک لەم نیشانانە دەخەینە روو.\nسەرئێشەی بەردەوام و قورس: زۆرینەی کەسەکان تووشی سەرئێشە و میگرێن دێن بەڵام بەدواداچوونی بۆ ناکەن. ئەو سەرئێشانەی قورس و بەردەوامن دەتوانن نیشانەی کێشەی جۆراوجۆر بن لە جەستەدا و واباشە بەخێرایی تاوتوێ بکرێن.\nگەشکە: جێی سەرنجە کە بزانن نزیکەی ٣٪ـی خەڵکی جیهان یەک جار لە ژیانیاندا حاڵەتی گەشکە ئەزموون دەکەن. گەشکە بۆ جاری یەکەم هەندێک ترسێنەرە بەڵام هەمیشەی نیشانەی نەخۆشی فێ نییە و لەوانەیە نیشانەی چەندین کێشەی دیکە بێت لە مێشکدا.\nلاوازبوونی چاو: هەموومان خاوەنی چاوێکی بەهێز نین بەڵام لاوازبوونی چاو ئەگەر نائاسایی بێت دەتوانێ نیشانەی مەترسی بێت. کەوابوو واباشە بەخێرایی سەردانی پزیشکی چاو بکەین.\nبوورانەوە: ئەگەر پێشتر کەوتوونەتە دۆخێکی قەیراناوییە و بووراونەتەوە و گەنجیشن، ئەوە بزانن کە کێشەیەک لە دڵ و دەمارەکانتاندا هەیە و دەبێ بەخێرایی بەدواداچوونی بۆ بکەن.\nسەرگێژبوونی بێ‌هۆ: زۆر کەس تووشی سەرگێژبوون دەبن بەڵام ئەگەر بێ‌هۆ و لەنەکاو تووشی ئەم حاڵەتە بوون، بە ئەگەری زۆر کێشەیەک لە سووڕی خوێنتاندا هەیە و دەبێ بەخێرایی چارەسەری بکەن.\nتەنگەنەفەسی: ئەوەی کە لە هەندێک بارودۆخدا؛ بە ئەگەری زۆر لە کاتی دڵەڕاوکێ و سترێسدا تەنگەنەفەس دەبن رەنگە بابەتێکی سروشتی بێ بەڵام ئەگەر لە کاتی چالاکییەکی سووکدا بەخێرایی پشووتان سوار دەبێت نابێ پشتگوێی بخەن.


بواری دارایی و کارگێڕی\nبواری دارایی واته بواری پاره. واته ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به داهات و چۆنیه‌تی خه‌رجکردنیه‌وه هه‌یه. هه‌رچی هۆکاری پێشکه‌وتنه‌کانی جیهان هه‌یه لە رێگاى پاره‌وه‌یه. زۆرینه‌ی کێشه‌کانی دنیاش که ئه‌بنه هۆی شه‌ڕو وێرانکاری و کوژرانی مرۆڤه‌کان و تا ئه‌گاته داگیرکردنی وڵاتانیش هه‌ر له‌سه‌ر پاره‌یه‌و په‌یوه‌ندی به‌و بواره‌وه هه‌یه.\nپاره هه‌تا زۆر بێت باشتره و کاری زۆر باشیشی پێ ئەکرێت. به‌ڵام مه‌رج نییه زۆری پاره هه‌موو کێشه‌کان چاره‌سه‌ر بکات. ئه‌وه‌ی زۆر گرنگه ئه‌وه‌یه پلانت هه‌بێت بۆ چۆنیه‌تی خه‌رجکردنی . چۆنى بەدەستى دێنێت ، چۆنى خەرج دەکەى ، بۆچى خەرجى دەکەى . کاتێک دینارێکت خەرج کرد، دەبى بزانیت چەندت ماوە . ئەگەر بەم شێوەیە پلان دانەنیی بۆ خەرجکردنى پارە، دەبی چاوەروانى ئیفلاسبونى خۆت بکەى . پیشینان وتویانە ئەو پارەیەى بە عەرەقى ناو چەوان پەیدا دەکرێت قەدرى زۆرە ، ئەوەشى بە خۆرایی دەست دەکەوێت ، قەدرى نییەو زوو لە دەست دەچێت. زۆربەى ئەو دەولەمەندانەى دەمرن و پارەى زۆر بو نەوەکانیان بە جێدێلن و ئەوانیش عەرەقیان بە پەیدا کردنیەوە نەکردوە، دواى ماوەیەکى کورت نامێنێت. کەواتە گرنگترین شت لە بوارى پارەدا کە دەبێ گرنگى پێ بدرێت ، پلان دانانە بو ئیدارەکردنى. سامان و داهاتى بزوتنەوەى گۆران بەم شێوەیە بوە:\nلە سەرەتاوە بەرێز کاک نەوشیروان 10 ملیۆن دولارى لە بەرێز مامجەلال وەرگرت. ئەو پارەیەش بەزۆرى لە دامەزراندنى سایت و رادیۆ و چاپخانەو دروستکردنى بیناى تەلەفزیۆن و دامەزراندى تەلەفزیۆنەکەو دروستکردنى هەندێ بیناو دابینکردنى موچەو مەسروفات بۆ ستافى بەریۆەبردنى ئەم دام و دەزگایانە خەرج دەکراو شتێکى ئەوتۆى لێ نەمایەوە .\nکاتێک  گۆڕان به‌شداری هه‌ڵبژاردنی کرد له 25/7/2009 بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ مانگانه بڕی 600 ملیۆن دینار وه‌کو بودجەى حیزب بەپێی کورسییەکانى پەرلەمان هاوکاری له حکومه‌ت وه‌رئه‌گیرا. به‌ڵام زۆرینه‌ی ئه‌م پاره‌یه بۆ بواری ئیعلام و به‌ڕیۆه‌بردنی ته‌له‌فزیۆنه‌که خه‌رج ئه‌کراو زۆری لێ زیاد نه‌بو. به‌ڵام که بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان گه‌شه‌ی کردو مه‌کۆی شارو شارۆچکه‌کان دامه‌زرێنران، گۆڕان گەورەتر بوو، خه‌رجییه‌کایش زۆر زیادی کرد. گۆڕان پێویستی به پاره‌ی زۆر هه‌بوو بۆ به‌ڕێوه بردنی کاروباره‌کانی.\nزیاد له سه‌رچاوه‌ی ئه‌و پارانه‌ی که پێشوتر باسم کرد. هه‌رچی داهاتی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان بوو کۆمه‌ک و هاوکاری هاوڵاتیان بوو. سه‌رده‌مانێک پاره بە لێشاو له هه‌موو لایه‌که‌وه ئه‌هات بۆ گرده‌که. خه‌ڵک ئه‌وه‌نده دڵسۆز بوو ده‌غیله‌ی مناڵه‌کانی ئه‌شکاندو ئه‌یکرده دیاری بۆ بزوتنه‌وه ی گۆڕان.\nهه‌موو ئه‌و بینایانه‌ی که بۆ گۆڕان کڕاون یان دروستکراون. به کۆمه‌ک و هاوکاری گۆڕانخوازان و که‌سانی به ئه‌مه‌ک و دڵسۆزی ئه‌م نیشتمانه هاتونە بەرهەم ، که ئێستا بونه موڵکی کوڕه‌کانی کاک نه‌وشیروان. به‌ڵام ئه‌گه‌ر قسه له‌سه‌ر چۆنیه‌تی خه‌رج کردنی بکه‌ین به شێوه‌یه‌کی زۆر خراپ به‌ڕێوه‌براوه‌و به‌و هۆیه‌وه گومانی زۆریش دروست بوه له‌سه‌ر چۆنیه‌تی خه‌رجکردنی.\nزۆرینه‌ی ئه‌و پارانه‌ی وه‌کو هاوکاری بۆ گۆڕان هاتوه. سه‌رچاوه‌ی داهاته‌که واته خاوه‌نی پاره‌که ئاشکرانەکراوە . راسته ئه‌و کاته خه‌ڵک له سزادانی پارتی و یه‌کێتی ئه‌ترسان و که پاره‌یان ئه‌هێنا ئه‌یان وت ناومان مه‌هێنن، له حساباتدا نوسراوه ئه‌م بڕه‌پاره‌یه له لایه‌ن فڵانه کەسه‌وه گه‌یشتوه. به‌ڵام خاوه‌نی پاره‌که نه‌نوسراوه. گوایه ناوی ئه‌وانه پارێزراوه‌و که‌سانێک هه‌ن ئه‌زانن. منیش به باشی ئه‌زانم هه‌مومان ناوی ئه‌وانه نەزانین که پاره‌یان هێناوه له‌به‌ر سه‌لامه‌تی خۆیان.\nبه‌ڵام کی ئه‌ڵێ ئه‌و که‌سه‌ی که پاره‌که‌ی بۆ گرده‌که هێناوه. هه‌موی ته‌سلیم کردوه‌و هیچی بۆ خۆی لانه‌داوه؟ ئایا لیژنه‌یه‌کی متمانه پێکراو هه‌بوه به‌دواداچون بۆ ئه‌وه بکات؟ هه‌موو شتێک له‌سه‌ر متمانه رایی کراوه‌و هه‌رگیز متمانەش له پاره‌دا نییه . خۆ هیچ نەبێت دەبێ رێکخەرى گشتى بزانێت و ناوى هەموو ئەوانەى لابێت کە پارەیان بۆ گردەکە هێناوە ئەگەر کار بگاتە سەر ئەوەى بە دواداچون بکرێت، بەلام من بروام نییە ئەویش بزانێت.\nهه‌ڵه‌یه‌کی تر یان با رونتر بڵێین گۆمانێکی تر له‌سه‌ر چۆنیه‌تی خه‌رجکردنی پاره ئه‌وه‌یه به‌دواداچون لێپرسینه‌وه نه‌کراوه له چۆنیه‌تی خه‌رج کردنی. بۆ ئەوەى بزانرێـت چۆن و بۆکێ و بۆچی خه‌رج ده‌کرێـت. ده‌بوایه سه‌ری هه‌موو مانگێک حساباتی خیتامى  ورد بکرایە. ئه‌و کات به ئاسانی که‌موکورتییه‌کان ده‌رئه‌که‌وت.\nبه‌ڵام تۆ بێی دوای دوو ساڵ حسابات بکه‌یت و لەو ماوەیەشدا هیچ لێپرسینەوەو بەدواداچونێک نەکرابێ، به هه‌زاران ئاڵم و ساتم ئه‌کرێت و هه‌ر دیاریش نابێت که‌م و کورتی لەکوێدایە. بۆ نمونه موه‌لیده‌یه‌کی کاره‌با ده‌کڕن و بڕی 50 وه‌ره‌قه زیاد ئه‌نوسن و که‌س نییه به‌دواداچون بکات. دواى 6 مانگ ئەگەر بە دواداچونیش بکەیت، دەلێ ئەو کاتە نرخ ئاوابوو . لیژنەى موشتەرەیات هەیەو ئیمزا لەسەر کرینى کەل و پەلەکان دەکەن. بەڵام ئایا تەنها ئەوە بەسە ؟. لیژنەکە کێن و کێ دایناون ؟.\nبەلام روژێک لە رۆژان کەسێک چوو بە دواداچون بکات وەسلى کرینى دوو کۆمپیوتەر یان یەک تاقم قەنەفە لەگەل خۆى بەرێت بۆ ئەو شوینەى کە لێیان کریوەو دواجاریش بچن لە شوێنێکى تر نرخى ئەوانە بپرسن ؟. هەر هیچ نەبێت بۆ تاقیکردنەوەى ئەوکەسانەى کەئەم بەرپرسیارێتییەیان پێسێردراوە بەتایبەت بۆ هێزێک کە بانگەشەى دژایەتیکردنى گەندەڵى دەکات، بەدلنیایى ئەوە نەکرا و لەبرى ئەوە فیلى واکراوە کە بۆ گێرانەوە ناشێت. دەبێ ئەوە بزانین کە لیژنەى کرینى کەلوپەل بۆ گردەکە لە ماوەى 10 سالدا، خەرجییەکانى ملیار دینارى تێپەراندوە. ئایا کەسێک هەبوە لە گردەکەو سەردانى دوان یان سیان لەوانە بکات کە کۆمەکیان بۆ گردەکە هێناوە ، بۆ ئەوەى بزانن ئایا ئەو برە پارەیەى کە ئەمانە ناردویانە بو گردەکە ، وەکو خۆى گەیشتوە؟ بەدڵنیایى ئەوەش نەکرا.\nچەن پارە لەو گردە خەرجکراوە ، هیچ کەسێک بە دواداچونى بۆ نەکردوەو کەوتوتە سەر ویژدانى ئەوانەى پارەکەیان خەرجکردوە. ئەوەش دەزانین ویژدان لە بوارى پارەدا زۆر کەمە. قسەو باسى ئێستا هەموى لەسەر گەندەڵى و تاڵانى بەرپرسە حیزبیەکانە. قابیلە گۆڕانخوازانى گردەکە لەئاوى حەیات پاکتربن و لە ئەستێرەیەکى ترەوە هاتبن و هیچ گومانیان لەسەر نەبێت.\nئه‌م نمونه‌یه به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو که‌سێک گومانی هه‌بێت له چۆنیه‌تی خه‌رجکردنی پاره‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان: که‌سێک به‌رپرسی کاره‌با بوه لە گردى زەرگەتە . ئەو کەسە فەرمانبەرى فەرمانگەى کارەبا بوەو موچەى خۆشى هەبوو، لە گردەکەش موچەى هەبوو. ئەم زاتە مونەسیقى نێوان گردەکەو دائیرەى کارەبا بوو. مانگانە پارەى کارەباى لە گردەکە وەرگرتوە گوایە تەسلیم بە دائیرەى کارەباى دەکات. دواى ماوەیەکى زۆر فەرمانبەرێکى دائیرەى کارەبا دەچێتە گردەکەو پێیان دەڵێت: بۆچى ئێوە پارەى کارەبا نادەن ؟. ئەوانیش دەڵێن چۆن پارەمان نەمانداوە ؟. ئێمە مانگانە لە کاتى خۆیدا پارەمان داوە .\nئەویش دەڵێت ئێوە برى 157 ملیون دینار قەرزدارن. دواى ئەوەى ئەوە ئاشکرا دەبێت کابرا بانگ دەکەن و کەمێکى ئەو پارەیەى داوەتەوەو زۆرەکەشى خواردو ئێستا وەک بەرزەکى بانان دەسورێتەوەو ئەو سوارو خەلکیش پیادە. کارەسات ئەوە نییە ئەو پیاوە پارەکەى بردوە، کارەسات ئەوەیە بەشى ژمێریارى ئەوەندە بێ ئاگابێت فێلى ئاواى لێبکریت. ئەى نابێت بەرپرسى دارایی کە پارەى تەسلیم بەو کەسە یان هەر کەسێکى تر بکات، داواى پسولەى لێبکاتەوە؟. کاتێک دامەزراوەت نەبێت ، لێپرسینەوەش نابێت ، کاتێک لێپرسینەوەش نەبێت ، فێڵى ئاوات لێدەکریت.\nکارمەندێکى تەلەفزیۆنەکە برى 17 ملیۆن دینارى وەکو سلفە وەرگرتوە بۆ ئەوەى شوقەى پێ بکرێت (تەبعەن ئەمە بۆ هەموو کەس نەبووە بۆ کۆمەڵێ خەڵکى دیاریکراو نەبێت) بەو مەرجەى مانگانە 500 هەزار بداتەوە . لە هەمان کاتدا ئەم کارمەندە مانگانە لە تەلەفزیۆنەکە برى 500 هەزاریشى وەرگرتوە بو کرێی خانو. دواى سەیر دەکەن مانگانە 500 هەزار دینارەکە ناداتەوە وەکو پێشتر لە سەرى رێککەوتون. سەرەراى ئەوەش مانگانە 500 هەزار وەکو کرێی خانو بەردەوام وەردەگرێت .\nدواى زەمانێکى دوور ئەمە ئاشکرا دەبێت چونکە وەکو لە سەرەتاوە ئاماژەم پێکرد کەس بە دواداچونى نەکردوە. گرنگ ئەوەیە خەلک پارە بێنێت و ئەمانیش خەرجى بکەن. دوایی کابرا چەند ملیونێک دەداتەوەو کەس لە باقیەکەى ناپرسێتەوە، تەلەفزیۆنەکە هەر لە سەرەتاى دروستبونیەوە زۆرترین گەندەلى تێدا کراوە، لەکاتێکدا شەو و ڕۆژ باسى گەندەڵى دەکرد بەڵام دوایى دەرکەوت خۆى بوئرەیەکى گەورەى گەندەڵى بوو. هەر بەم نمونانەى کە لە سەرەوە باسمکردن ، دەردەکەوێت کاک مستەفاى سەید قادر وەک بەرپرسى دارایى ئاگاى لە چۆنیەتى خەرجگردنى پارە نەبوە .\nله کاتی هه‌ڵبژاردنه‌کان کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک له گرده‌که خه‌نی بون به‌وه‌ی پاره‌ی زۆریان ده‌خرایه به‌رده‌ست و که‌سیش حساب و کیتابی له‌گه‌ڵ نه‌کردون. یان چۆنیه‌تی پێداویستی هه‌ڵبژاردن یان کڕینی که‌لوپه‌ل و پێداویستی باره‌گاکان. گومانی تێدا نییه پاره‌یه‌کی زۆر به هه‌ده‌ر دراوه، هەمووشى پارەى خەڵکبوو.\nئه‌وانه‌ی به‌رپرسی خه‌رجکردنی پاره بون به ئاره‌زوی خۆیان کێیان خۆش ویستبێ پاره‌یان بۆ خه‌رج کردوه‌و پیاوەتییان بەسەر ئاوى حەمامەوە کردوە . به‌ڵام زۆر که‌سیش زۆر فه‌قیر و داماو بوه‌و که‌سیش لای لێنه‌کردۆته‌وه. بۆ چۆنیه‌تی خه‌رج کردنی پاره له گردی زه‌رگه‌ته تا بڵێی گوماناوییه‌و ئه‌گه‌ر که‌سانی شاره‌زا به مه‌به‌ستی ده‌رخستنی راستییه‌کان پێداچونه‌وه‌ی ورد بکه‌ن. زۆر راستی ده‌ر ئه‌که‌وێت.\nکەسانێک هەبون بەرپرسى گەورەیان لە گەندەلى هەندى کەس ئاگادارکردۆتەوە. لە برى ئەوەى بە دواداچون بکات و لێپرسینەوە بکات، وتویەتى شەڕم بۆ دروست مەکەن بچن بە فڵانە کە س بڵێن . خەلک هەیە پێش ئەوەى بێتە گردەکە خاوەنى هیچ نەبوە ، ئێستا باشترین خانو و باشترین مۆدێلی سه‌یاره‌ی هه‌یه بۆخۆیی و مناڵه‌کانی. که‌س نییه بپرسێت ئایا ئه‌مەت له ئاسمانه‌وه بو باری؟ . خه‌ڵک هه‌یه دوو ملیۆن دینار موچه‌که‌یه‌تی و 6 حیمایه‌ی هه‌یه و له گرده‌که‌ش یه‌ک ملیۆن دینار وه‌رئه‌گرێت هیچیش بۆ گۆڕان ناکات، ئەمە لە کاتێکدایە جڤاتی گشتی  پارە لە ئەندامەکانی وەرئەگرێت بۆ خەرجی رۆژانە زۆرجاریش بۆ کرێی خانو.\nئه‌و کاته‌ی کاک مسته‌فا به‌رپرسی ژووری دارایی بوو. کاک کوردۆ قاسمی ره‌حمه‌تی و کاک عومەرى سەید عەلى  زۆر ته‌کلیفیان له کاک ئاوات به‌هادین کرد که له بەشى کارگێرى و دارایی کاربکات. چونکه وه‌کو که‌سێکی ده‌ست پاک و دڵسۆز ناسرابوو. قسەو باسى زۆریش لەسەر گەندەلى ناوگردەکە دەکرا . دواى دوو مانگ رازی بوو که ببێته به‌رپرسی به‌شی کارکارگیڕی و دارایی.\nئه‌و کات رێباز حه‌ملانیش لەو بەشە ئیشی ئه‌کرد. کاک مسته‌فا دەستبەجێ فه‌رمانێکی بۆ رێباز ده‌رکردو کردی به جێگری خۆیی و سه‌لاحیه‌تی خه‌رج کردنى 5 ملیۆن دیناریشی پێدا. ئه‌مه له کاتێکدا ئه‌و ژووره به‌پێی یاسا جێگری نییه. کاک ئاوات به‌هادین ئه‌وه‌ی بۆی مایه‌وه حسابات بوو له‌گه‌ڵ چایخانه‌که. هەموان دەزانن کاک ئاوات کەسێکى ئەمین و دەست پاک بووە.د\nبریارەکەى کاک مستەفا بۆ دانانى رێباز وەکو جێگرى خۆی و پێدانى دەسەڵاتى خەرج کردنى 5 ملیون دینار وەکو کاردانەوە وابوو بەرامبەر بە بڕیارى هێنانى کاک ئاوات بۆ ئەو شوێنە. بەڵام وادەردەکەویت کاک مستەفا بە هێنانى کاک ئاوات خۆشحال نەبوبێت.\nله هه‌موی سه‌یرتر ئه‌وه‌یه بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان داوای کردوه پۆستی جێگری سه‌رۆکی حکومه‌ت بۆ کاروباری چاکسازی وه‌رگرێت. ئه‌و پۆسته هه‌ر نه‌بوه‌و به نیازبون بۆیان داتاشن و پۆسته‌که‌ش بۆ مامۆستا جه‌لال بێت. به‌ڕاستی زۆر سه‌یره خه‌ڵک نه‌توانێت دوای چه‌ندین ساڵ له ماڵه‌که‌ی خۆی چاکسازی بکات، چۆن دە‌توانێت له ژێر سێبه‌ری پارتی و یه‌کێتی چاکسازی بکات.\nئەوان نەتوانن کاروبارى دارایى گردێک ڕێکبخەن کە هیچ بوارێک بۆ گومان و گەندەخۆرى نەهێڵێتەوە، ئەوەندە بێسەروبەربن ئاگایان لە حساب و کیتاب نەبێ و شتێک نەبێت بەناوى لێپرسینەوەوە، ئەتوانن لە حکومەتێکدا کە تا بینەقاقاى لەگەندەڵیدا نوقمبووە چاکسازى بکەن؟ ڕەنگە وەڵامى ئەم پرسیارە هەر خۆیان بیزانن!.\nوەک باسمکرد ئەو کاتەى کاک مستەفاى سەید قادر بەرپرسى ژوورى دارایی بوە ، کاروبارەکان بە هەرەمەکى بەرێوەبراون، پرسینەوەو بەدواداچون نەکراوە. کاک مستەفا بەناو بەرپرس بوەو هەموو کارەکان رێباز ئەنجامى داون. ئەو تەنها پارەى تەسلیمى رێباز کردوەو هیچى تر . رێباز حەملان دەسەڵاتى خەرجکردنى پارەى هەبوەو نە کەس بەدواداچونى بۆ کارەکانى کردوەو نە کەسیش پرسینەوەى لەگەل کردوە.\nخۆزگە ئێستا بارودۆخیک بێتە ئاراوەو داوابکرێت کاتى خۆى کێ هاوکارى گۆڕانى کردوە با پسولەى ئەو پارەیەى کە داویەتى بە گۆڕان بیگێڕێتەوە بۆ ئەوەى پارەکەى وەرگرێتەوە، ئەو کاتە دەرئەکەوێت چى فەزاحەت و پارە خواردنێک ڕوویداوە.\nتا ئەو کاتەى کاک ئاواتى شیخ جەناب دەست بەکار بوبێت وەکو بەرپرسى ژورى دارایی ، کاک مستەفاى سەید قادر لە تەواوى کەم و کورتییەکان بەرپرسیارە. بەڵام دواى ئەوەى کاک ئاواتى شیخ جەناب بو بە برپرسى ژوورى دارایی و کارگێرى بارودۆخەکەى گۆڕى و باشتر کارو بارەکانى رێکخست و پرسینەوەو بەدواداچونیشى دەست پێکرد. بەڵام وەکو دەلین( بعد خراب البصرە) واتە دواى ئەوەى پارەى بزوتنەوەکە زۆر کەمببوە خەریک بوو چۆڕەبڕ دەبوو، جاران خەلک خۆى پارەى دەهێنا. بەلام لە سەردەمى ئەودا دەبوایە سوال بکرایەو دەست لەخەلک پان بکرایەوە. بەڵام بەهەر حال ئەوەى پێیکرا کردى. قسەى هەق دەبێت بکرێت جا لەبەرژوەندى کێیەو بەزیانێکى کێیە گرنگ نییە.


بۆمبە مەترسیدارەکە!..ترسناکتر لەکۆرۆنا‌و سەرجەم ڤایرۆسەکان!\nمەبەستمان ترساندان و بڵاوکردنەوەی ترس نییە! ئامانجمان هۆشیارکردنەوەیە لەو مەترسییە گەورەیەی لەڕێگایە و ڕوبەڕوی هەموو تاک و خێزانێک دەبێتەوە بێ جیاوازی. مەترسی زیادبونی شێرپەنجە بەهۆی خۆراک و کەرەستەکانی ڕۆژانە و سوتەمەنییەوە دەیان جار لە مەترسی پەتا ڤایرۆسییەکان مەترسیدار ترە.\nلەساڵی ٢٠٢٠ دا لەویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەک ملیۆن و هەشت سەد هەزار کەس توشی شێرپەنجە بوون و لەو ژمارەیەش ٦٠٦ هەزاریان گیانلەدەستداوە، لەکاتێکدا پەتای کۆرۆنا تەنها ٥٨٩ هەزار کەسی لەو وڵاتە کوشتووە کە یەکەم وڵاتە لەڕووی توشبوون و گیانلەدەستدانەوە بە پەتاکە.\nلە هەرێمی کوردستان ڕێژەی توشبوون بە شێرپەنجە لە ئاستێکی نزمدایە بە بەراوردی زۆرێک لە وڵاتانی جیهان، بۆ نمونە لە ساڵی ٢٠٢٠ دا نزیکەی ٢٣٠٠ کەس لە نەخۆشخانەی هیوا لە سلێمانی وەک نەخۆشی شێرپەنجە تۆمارکراون. لەگەڵ ئەوەی ڕێژەی توشبوون لە هەرێمی کوردستان نزمە، بەڵام سەرەتای دەرکەوتنی کێشە گەورەکەیە و پێشبینی ئەوە دەکرێت لە ماوەی ١٠ بۆ ١٥ ساڵی داهاتوودا ئامارەکانی شێرپەنجە لە هەرێمی کوردستان زۆر بەرەو بەرزبونەوە بچێت.\nلەگەڵ ئەوەی هەرێمی کوردستان ناوچەیەکی پیشەسازی نییە و ژمارەی کارگە پیشەسازییەکان زۆر نین، بەڵام سەرچاوەکانی شێرپەنجە جۆراوجۆرن و بەهۆی لاوازی کوالێتی کۆنتڕۆڵ و ئەو یاسایانەی پەیڕەودەکرێت، ڕۆژانە لە دەیان سەرچاوەی جیاوازەوە مادەی شێرپەنجەیی و زیان بەخش دەچێتە جەستەی تاک بە تاکی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستانەوە و کەڵەکە دەبێت تیایدا.\nیەکێک لە مەترسیدارترین سەرچاوەکان، خۆراک و دەرمانە، کە ئاستی کۆنتڕۆڵکردنی لەم بوارەدا زۆر لاوازە. ئەو پشکنینانەی لەلایەن کوالێتی کۆنتڕۆڵ و لیژنەکانی بەدواداچونەوە دەکرێن زۆر ڕوکەشن. بەهۆی نەبونی کەرەستە و ئامێری پێویست ناتوانن بگەن بە ئاشکراکردنی مەترسییە سەرەکییەکان و دۆزینەوەی مادە شێرپەنجەییەکان.\nزۆرێک زانکۆکان و کۆلێژە زانستییەکان بەهۆی لاوازی ئاستی زانستی و لاوازی توانای کارکردنیان بەهۆی نەبونی پێداویستی تاقیگەیی و زانستییەوە نەیانتوانیوە بەشداربن لە ئاشکراکردنی ئەو مەترسیانە و هاوکاری کردنی لایەنە بەرپرسیارەکانی تەندروستی و سەلامەتی گشتی.\nزۆرێک لە میدیاکان ڕۆڵێکی خراپ دەبینن لەم بابەتەدا، لە بری هۆشیارکردنەوەی هاوڵاتیان و ئاشکراکردنی مەترسییەکان، ئەو تۆمەتبارانەی ژەهر دەرخواردی هاوڵاتیان دەدەن، لەپێناو کۆمێنت و لایکی فەیسبوکدا وەک قوربانی وێنا دەکەن و کۆنگرەی ڕۆژنامەنوسیان بۆ سازدەکەن.\nیەکێکی تر لە سەرچاوەکانی مەترسی بونی سوتەمەنی بێ کوالێتی و ژەهراوییە. سەدان هەزار ئوتومبێل ئەم سوتەمەنییە ژەهراویانە بەکاردەهێنن و ڕۆژانە ژەهر دەکەنە ناو هەواوە کە هیچ تاکێکی هەرێمی کوردستان ناتوانێت خۆی لێ بپارێزێت.\nبەهۆی ئەو گەشە ئابورییەی لەدوای ساڵی ٢٠٠٣ەوە هەرێمی کوردستانی گرتووەتەوە، هاوردەکردنی خۆراک و ئوتومبێل و دەرمان و کەرەستە و کەلوپەلی ڕۆژانە زۆر زیادیکردووە، ئەمەش ڕێژەی بەرکەوتنی بە مادە شێرپەنجییەکان زیاتر کردووە.\nیەکێک لە مەترسییە گەورەکان لە هەرێمی کوردستان، لە زۆرێک لە ناوچەکان ئاوی زێرابەکان بێ پاکردنەوەو پاڵاوتەکردن و پشکنین تێکەڵاوی سەرچاوەکانی ئاوی خواردنەوە دەبێتەوە.\nبێجگە لەو سەرچاوانە چەندین سەرچاوەی تری مادە شێرپەنجەییەکان هەن کە زۆرکات هیچ تاکێک بیری لێناکاتەوە، وەک کەرەستەکانی جوانکاریی و مەیکئەپ، جلوبەرگ و قوماش، کەرەستەکانی ناوماڵ، تایەی ئوتومبێل، بۆن، کەرەستەی بیناسازی.\nبەردەوامبونی لاوازی کوالێتی کۆنتڕۆڵ و زانکۆکان و کۆلێژە زانستییەکان، ژمارەی توشبوانی شێرپەنجە و نەخۆشییەکانی خوێن و چەندین نەخۆشی تر زیاتر دەکات و مەترسی گەورە لەسەر تەندروستی گشتی دروستدەکات.\nیەکەم: دەرکردنی یاسایەکی نوێ و توند بۆ کوالێتی کۆنتڕۆڵ و سزای قورس بۆ ئەو کەس و کۆمپانیایانەی پابەندی ڕێنمایی و ستاندارد و یاساکانی هاوردەکردن نابن.\nدووەم: ئەپدەیتکردنەوەی ستاندەرادەکانی بونی مادە کیمیاوییەکان لەنێو خۆراک و کەرەستەکاندا بەپێی ستاندرادە جیهانییە پەسەندکراوەکان.\nسێهەم: دابینکردنی پێداویستی تاقیگەیی بۆ زانکۆ و کۆلێژە زانستییەکان و دابینکردنی توانای مرۆیی دەرەکی و هاندانیان بۆ ئەنجامدانی توێژینەوەی زانستی لەسەر خۆراک، پیسبونی سەرچاوەکانی ئاو، هەوا، ریسایکلین، سوتەمەنی، دەرمان، کەرەستەکانی ڕۆژانە.\nچوارەم: بەهێزکردنی دامەزراوەی کوالێتی کۆنتڕۆڵ و تەندروستی گشتی تا ئاستی وەزارەتی سەربەخۆ و پشت بەستن بە سەرچاوەی مرۆیی دەرەکی لە سەرەتادا بۆ دروستکردن و بونیادنانی تیم و توانای مرۆیی بەهێز.\nپێنجەم: ئەنجامدانی هەڵمەتی نیشتیمانی گەورە بۆ هۆشیارکردنەوەی هاوڵاتیان لە مەترسی مادە شێرپەنجییەکان و سەرچاوەکانی. لەهەمانکاتدا ئاشکراکردنی ئەو کەس و کۆمپانیایانەی هۆکارن بۆ بڵاوکردنەوەی مادە شێرپەنجەییەکان.\nشەشەم: چارەسەرەکردنی ئاوی زێراب و ڕێگرتن لە تێکەڵاوبونی بە سەرچاوەکانی ئاوی خواردنەوە، کە یەکێکە لە گەورەترین مەترسییەکانی سەر تەندروستی گشتی.\nحەوتەم: ئەنجامدانی توێژینەوەی زانستی لەسەر ئەو کەسانەی ڕۆژانە توشی نەخۆشی شێرپەنجەدەبن، بۆ دۆزینەوەی سەرچاوەکان و هۆکارەکانی ئامارەکانی شێرپەنجە.\nمەترسییەکی گەورە لەڕێگایە و پێویستی بە بڕیار و جوڵەی خێرا هەیە! میدیا و سۆشیال میدیا دەتوانن ڕۆڵی یەکلاکەرەوە ببینن بۆ هۆشیارکردنەوەی هاوڵاتیان و دروستکردنی فشار بۆ سەر دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێکردن.\nبەهیوای تەندروستییەکی باش بۆ هەمووان


شەڕی باشووری كوردستان، تەنیا لەدژی بەكرێگیراوی و خیانەت نەبوو، شەڕی | پارتی كرێكارانی كوردستان - PKK Official Site PKK سایتی فەرمی پەكەكە\nشەڕی باشووری كوردستان، تەنیا لەدژی بەكرێگیراوی و خیانەت نەبوو، شەڕی\nكۆنگرەی نەتەوەیی بێ گومان دەبێتە هەنگاوێكی زۆر گرنگ كە كورد لەمێژووی خۆیدا بۆ جاری یەكەم هەڵدەسن بە بونیادنانی بەڕێوەبەرایەتی بۆ خۆیان، بەتایبەتی ئاستێك كه بتوانن كۆتایی بە پۆلیتیكا سەخت و ناهەموواری "پەرتكە و زاڵبە" بێنن...\nگوڵبژێرێك له ئارشیڤی بیقاع\nسەرحەد بوجاك،: سەرۆكی بەڕێزم: لەم قۆناخەدا ئێوە لە 1983 له‌گه‌ڵ "پ.د.ك" و لە 1988 دا له‌گه‌ڵ "ی.ن.ك" دا پرۆتۆكۆڵتان ئەنجامدا، "پ.د.ك / ی.ن.ك" بەردەوام باسی ئەوە دەكەن گوایە "PKK" رەچاوی ئەو پرۆتۆكۆڵانەی نەكردووە، دەتوانن لەم مژارەدا روونكردنەوەیەك بده‌ن ؟\n"رێبەر ئاپۆ": بێ گومان. لە رەوشێكی هەم شەڕاوی و هەم بەپەیوەندیدان، هێزەكانمان لە كەمپەكانی باشووری كوردستاندا جێگیربوون، بەتایبەتیش لەسەر رێكەوتنێكی دیاریكراو، هەروەها لەسەر سنوورەكانی باشووری كوردستانیشدا هێزمان هەیە. دۆخی پێكدادانێكی گەرم لە ئارادا نییە، حاڵی حازر لەنێو ئەنجامەكانی دۆخی ئاگربەستداین. لەسەرەتای هەشتاكانەوە درێژەمان بە دانوستاندنەكانمان له‌گه‌ڵ "پ.د.ك / ی.ن.ك" داوە، رێكەوتنمان لەگەڵ "ی.ن.ك" دا لە سەرەتای هەشتاكانەوەیە، هەروەها لەگەڵ "پ.د.ك" دا لە 1982 دایە، لەگەڵ هەر دوو لایەنیشدا پرۆتۆكۆڵمان ئیمزاكرد، دەقی پرۆتۆكۆڵەكەمان لەلایە، چ لە چاپكراوەكانی "سەرخۆبوون" دا و چ لە پەرتووكێكمان بەناوی" خیانەتی بەكرێگیراوی و بەرخۆدانی شۆڕشگێڕانە لە كوردستاندا" دەقی پرۆتۆكۆڵەكان بڵاوكراونەتەوە، دەتوانن وەریبگرن و بییانخوێننەوە. لەلایەنی ناوەڕۆكیشەوە هەنگاوێكە بەهیچ شێوەیەك شایانی بەرهەڵستكردن نییە. لەگەڵ ئەمەشدا ئێمە بەندین بەم پرۆتۆكۆڵانەوە. وەكو سەرنجمان بۆ راكێشا؛ رووبەڕووبوونەوە و راوەستان لەدژی ئیمپریالیزمی ئەوروپا و پەیوەندییە داگیركارانەكەی ئەمریكا لە ئارادایە. بەشێویەكی هاوسەنگانە برەودان بە تێكۆشانی چەكداری لە ئارادایە، ماددەگەلێك لەسەر برایانە پێشخستنی پەیوەندییەكان هەیە، ئەگەر هێز لە داگیركاریی توركیا وەرنەگرن، ناژین. ئاشكرایە كە، لە رۆژی ئەمڕۆماندا بە پاڕانەوەوە لەنێو بەكرێگیراویدا هەڵدەسووڕێن. پێویستە ئەمانە روون بكەنەوە. ئەوانە لەبەر ئەوەی بێ پاڵدانەوە بە بەغدا و توركیا و ئێرانەوە ناتوانن سەربەخۆ لەسەر پێ رابووەستن، ناكەونە نێو هەڵوێستی سەربەخۆخوازی و ئازادیخوازانەوە. باشە بۆچی ئێستاكە هەندێك نایانەوێ لەم مەسەلەیە بگەن ؟ زۆر ئاشكرایە لەمانەدا پشت بە هێزی خۆیی و گەوهەرییانە بەستن و كەوتنە سەر رێڕەوی سەربەخۆیی و تەنانەت خۆ ئامادەكردن بۆ ئەمە بوونی نییە. تا پێداویستییەكانی ئەمە جێبەجێ نەكەن ناتوانن تاكە رۆژێكیش لەسەر بناخەی سەربەخۆیی و ئازادی لەسەر پێ رابووەستن. جگە لەوەی كە نابنە دژبەری ئەمپریالیستی و دژە داگیركاری، بەپێچەوانەوە ئەگەر لەگەڵ مەترسیدارترین هێزی ئەمپریالیستی و داگیركاریدا لە پەیوەندیدا نەبن، خۆیان لە دۆخێكی كەوتوو و رێنەبڕدا دەبینن.\nلەكاتێكدا كە رەوشەكە ئاوەهایە و سەرباری ئەوەش ئەگەر هێشتا بڵێن ؛ "PKK" رەچاوی پرۆتۆكۆڵەكان ناكات، پێویستییەكانی رێكەوتنەكان جێبەجێ ناكات، ئەمە خۆی لە خۆیدا پشتگوێخستنی راستییەكانە. با بێن پێكەوە و لەژێر چەرداخێكی هاوبەشدا لە دژی داگیركاری، لەپێناو دیموكراسی، لە دژی ئەمپریالیزم تێبكۆشین، جا ئەمە بەرەیەكی نەتەوەیی دەبێت، سوپا و لەشكەری نەتەوەیی دەبێت و لەژێر فەرمان و فەرماندارێتی ئەوەدا بەڕێوەی ببەین. من لە هەشتاكاندا نەك بە تەنیا بە كەمال بورقای، بەڵكو بەهەموویانم گوت، بە تاڵەبانی و بە بەرزانیشم گوت"ئێوە هەر سەركردەبن، پێكەوە لەپێناو كوردستانی گەورەدا شۆڕش بكەین، هەتا كوردستان بەڕووی شۆڕشدا نەكەینەوە، ئێوە لە باشووردا بوونتان نابێت". هەموویان پەسەندیان دەكرد، راستییەكەیشی وەهابوو. بە بورقایشم گوت" ئێوە سەركردەبن، بەڵام دەست لە دێهاتی و كرێكاری كوردستان بەردەن، ئێمە رایانپەڕێنین، با دیبلۆماسی هی تۆ بێت، بازرگانی و دانوستان هی تۆ بێت، با قوورسترین كاری لە ئەستۆی ئێمەدا بێت. با كوردە دێهاتییەكە، كرێكارەكە بە ئەندازەیەك بەرخۆی بدات، من رێكسختنی دەكەم و شەڕی پێ دەكەم، تۆش زمانحاڵی بە"، لەوە زیاتر چیان لەمن دەوێت، هەمان شتم بە بەرزانی و تاڵەبانیش گوت.\nبەرزانی و تاڵەبانی گوتیان (ئەوروپا داوامان لێدەكات كە تێكۆشانی چەكداری بە كاری تیرۆریستی رابگەیەنین، نازانم ئەمریكا داوای چیترمان لێدەكات، پەیوەندیمان له‌گه‌ڵ توركیا بەست، ئەوانیش دەڵێن هاوكاری و پشتیوانیتان دەكەین، بەڵام بەمەرجێ لەدژی "PKK" دەربكەون، بەمەرجێك پێیان بڵێن تیرۆریستن، ئەگەر لەم بوارەدا هاودەستمان بن و بەهەموو شێوەیەك هاوكاریمان بكەن، بەهەموو شێوەیەك پشتیوانیتان دەكەین).\nئێوەش ئاگادارن مەسعود بەرزانی دەڵێت" ئێمە تەحەمولی برسێتیمان نییە، ئەگەر ئازوقە نەیەت، نابێت. لەبەر گەلەكەمان تێكۆشان بۆ چەند ساڵێك دوابخەن". من هێزی دواخستنی تێكۆشانم نییە. ئەمە هەنگاوێكی گەورەیە كە گەلەكەمان بە هەوڵ و تەقەلایەكی زۆر گەورە و بۆ جاری یەكەمە پێی گەیشتووە. گەورەترین خراپەكارییەك كە بیكەین، راوەستاندنی تێكۆشانە. گەلی كورد وەك مامۆستا ئیسماعیل"بێشكچی"یش ئاماژەی پێدەكات، یەكەمین فیشەكی تەقاندووە، ئەمە واتایەكی زۆر مێژووییانەی هەیە، با هەموو شتێك بچێت بەڵام ئەم هەنگاوە پتەو و دروست بێت. داوای هەموو شتێكم لێبكەن، بەڵام بە هەڵوێستێكی وا هەڵمەستن كە خزمەت بەم هەنگاوە نەكات. زۆر تكام لێكردن، بەداخەوە دوژمنیش داوای پاشگەزبوونەوەمانی لە گەورترین هەنگاوماندا دەكرد. ئەمەی بەسەر ئەوانیش "واتا بەرزانی و تاڵەبانی"دا سەپاند و ئەوانیش سەریان لەبەردا نەواند. ئێمە پابەندی هەنگاوی 15 ی ئاب و سەرجەم ئامانجەكانی ساڵانی دواتریش بوین. سەرئەنجام، ئەمە بووە مایەی ناكۆكی لەگەل ئەوان، رەچاوكردنی پرۆتۆكۆڵ لەلایەك، بێ پابەندبوون بە پێوانە بناخەییەكانی نیشتمانپەروەری و دیموكراتییەوە، بە دانیشتنەكانیان له‌گه‌ڵ ئەنقەرە و بە دانیشتنەكانیان له‌گه‌ڵ ئەوروپا بوونە خاوەنی هەڵوێستێك كە تەنانەت لەبەرەدا بكەونە شەڕ لەبەرامبەر بە ئێمە. ئێوەش باش دەزانن كە\nلەشەڕی باشووردا و بەجۆرێك كە گەلەكەمان بڕوا بەچاوی خۆی نەكات، كەوتنە پێش تانكەكانی توركەوە و قۆڵبەقۆڵ و باوەش بە باوەش له‌گه‌ڵ جەنەڕاڵەكانی شەڕی تایبەتی تورك، هاوكارییان لە كوشتنی كوڕ و كچە لاوەكانماندا كرد. ئازووقەكانیان تاڵانكردن، بەڕادەیەك ئەگەر لەدەستیان بهاتبایە بازرگانیان لەسەر ئەسیرەكان دەكرد و دەیان فرۆشتن، تەنانەت كردیشیان.\nمن خۆم ژێرباری دووبارەكردنەوەی یادەوەری ئەو هەڤاڵە تازە هاتووە دەبینم، داستانی كچێكە كە لە دێرسیمەوە هاتووە. ئەم هەڤاڵە لە بەسەرداگرتنەكەی قەرەقۆڵ"بازگە"ی رووبارۆكدا ئەركی فەرماندەی تاقمە. لە باشوور شەڕ دەستپێدەكات، لەوێش ئەركدارە و بەرپرسیارێتی هەیە و لەسەر تاقمە، لەشەڕەكەدا بریندار دەبێت، تا دوا فیشەكی شەڕ دەكات، هێزەكانی باشوور پێی دەڵێین تەسلیم ببێت، ئەو دەڵێت "نا". پێیان دەڵێت "ئێوە هاوكاری و یەكدەستیتان له‌گه‌ڵ دوژمن كرد، بە پشتبەستن بە باشوور، لەباشوورەوە هێرشی باكور دەكەن، بەهیچ شێوەیەك خۆم تەسلیمی ئێوە ناكەم". بێگومان وابزانم ئەوانە لەسەر بناخەیەكی سۆزمەندانە پێی دەڵێن" ئێمە هیچت لێ ناكەین" و گەرانتی دەدەنێ، دەڵێ"من تەسلیمی ئێوە نابم و بە خیانەتكارتان دەبینم" و خۆی لە كەندەڵانێكی بەرزەوە فڕێدەداتە خوارەوە. ئەمە كاریگەرییەكی گەورەش لەوان دەكات و هێشتاش گەلی باشووری كوردستان ئەم رووداوە گفتوگۆ دەكات، لەكاریگەری ئەم رووداوە رزگاریان نابێت، چونكە وەڵامی وا جوان و بەجێی خیانەت و بەكرێگیراوی دەداتەوە، هەروەها رووداوێكی دیكەشم بیست. لاوێك بەناوی حسێن چەلەبی، باوكی بۆ "ك ئو م" هەڵبژێردرا. كوڕە تاقانەیەتی، ئەمیش لە قەڵای شەعبان فەرماندەی تاقمە. زۆر تەنگاسی دەكەن و داوای تەسلیمبوونی لێ دەكەن، هەڤاڵا بریندارە و لە قەڵاكەوە فڕێی دەدەنە خوارەوە. باوكی گوتوویەتی"من بەساڵان پروپاگەندم لەبەرژەوەندیان كرد، دوابەدوای تێكچوونەكەی 1975 دەستی كوڕەكەمم گرت و بەشداریمان لە رێپێوانی شەرمەزاركردنەكان دەكرد". ئێمە ئێستاكە دەمانەوێ ئەم خیانەتە مێژووییە راوەستێنین، ئەم شەڕە لەو پێناوەدایە. ئێمە چووینە لایان تا سازش بكەین و پێمان گوتن" بەسە هێندە له‌گه‌ڵ دوژمن نەكەونە پەیوەندی وەها قووڵەوە، ئەمە نە بۆ ئێوە و نە بۆ گەلی كوردستان بەهیچ شێوەیەك سوودی نابێت" و بەڕاستیش شەڕی باشوور بۆ ئێمە یەكێك بوو لەو شەڕە تایبەتییانە.\nبۆ كۆتاییهێنان بەم مێژووی خیانەتە، بۆ كۆتایی هێنان بە هاوپەیمانی – بەكرێگیراوییەكی وەها لەبەرامبەر ئەو هەموو گەلە، لەبەرامبەر ئەم وڵاتە ئەم شەڕەمان گرتە بەرچاو. من پێتان بڵێم، ئەنجامی ئەم شەڕە زۆر ئەرێنی دەبێت. لەپێناو پاكتاوكردنی هاوپەیمانێتی و بەكرێگیراوی دوژمن و لەپێناو رزگاركردنی ئەوانەی بەڕادەیەك نیشتمانپەروەرییان تێدا ماوە لەناو رێكخستنە گەورەكانی باشووری كوردستان، ناچاربووین شەڕ بكەین. با ئەوەشتان پێ بڵێم "BBC" لێی پرسیم "ئێوە هەم بەمانە دەڵێن خاین و هەم دانیشتنیان له‌گه‌ڵ ساز دەكەن، ئەمە ناكۆكی نییە ؟ " نەخێر، ناكۆكی نییە. بۆ كۆتایی هێنان بە خیانەت بە هێندەی شەڕ و پێكدادانەكان، پێویست بە پەیوەندی بەستنیش هەیە. ئێمە ئەم هۆشمەندییەمان نیشاندا. لە شەڕی باشووردا كەوتبوونە شەڕی سەنگەر بە سەنگەرەوە، هێزەكانیان بەرەو رەوشی لەنێوبردنەوە دەبرد"مەبەست لە شەڕەكانی ناوخۆیە"، بۆ ئەوەی رێگە بۆ لەنێوبردن خۆش نەكرێ، هەڤاڵان لەوێ كەوتبوونە سازشەوە، ئێمەش شیاومان بینی، ئەمە بووە هەنگاوێك لەسەر بناخەی ئەم هەنگاوە شەڕ راوەستێنرا و هێشتا دانوستانەكان درێژەیان هەیە. لەم واتایەدا هەوڵی جێبەجێكردنی پێویستییەكانی پرۆتۆكۆڵەكان دەدرێ. واتا جارێكی دیكە ئەو پرەنسیپ و تایبەتییانە دەكەونە رۆژەڤەوە كە لە رێكەوتنەكانی 1980 دا بڕیارمان لەسەر دابوون. لەماوەیەكی نزیكدا راستەوخۆ له‌گه‌ڵ جەلال تاڵەبانی دادەنیشین، ئەگەرێكی گەورەی دانیشتنم له‌گه‌ڵ مەسعود بەرزانیش هەیە، بێ گومان هەندێك لە یەكینەكانمان دانیشتن ساز دەكەن، ئێمە جارێكی دیكە بانگیان لێدەكەین كەوا پابەند بن بە پرەنسیپەكانی رێكەوتنەكەوە.\nبەشێوەیەكی زۆر بەرفراوان، هەوڵی روونكردنەوە و راگەیاندنی كێشەی مێژووی تێكۆشانێك دەدەین كە نزیكەی 30 سی ساڵە بەردەوامە. بەگشتی بەكرێگیراوی، تەسلیمییەت، خیانەت لەمێژووەكەماندا وێنەی زۆرە، بەتایبەتی لەم سی ساڵەی دوواییدا بەشێوەیەكی زۆر بەرفراوانترە. دەمانەوێ كۆتایی بەم مێژووە نەرێنییە بێنین. وەك بە چەقۆیەك بیبڕین، دەمانەوێ ئەم لایەنە نەرێنییەی مێژووی گەلەكەمان "كە شەڕی باشووریش بخەینە شوێنی نەشتەرگەرییەك یان ئۆپەراسیۆنێك" بەشێوەیەك كە جارێكی دیكە نەبێتە موساڵاتێك بەسەرمانەوە، ناچاربووین گەلێك فیداكاری زۆر گەورەتر ئەنجام بدەین تا بژین. هیواخوازم هەندێك كەس هۆشیان بەخۆیاندا هاتبێتەوە، ئێمە ئەم شەڕەمان بۆ ئەوە لەبەرچاو گرت كە بكرێتە هۆیەك نەبێتە ئامرازێك بۆ بەرژەوەندییە كەسایەتی و خێزانی و بنەماڵەییەكان، بەشێوەیەكی زۆر قارەمانانەش بەڕێوەمان برد. ئەم شەڕە تەنیا شەڕی (PKK ـ پ.د.ك ـ ی.ن.ك) نەبوو؛ شەڕی "PKK" بوو له‌گه‌ڵ دنیا. ساڵێك بەر لەو شەڕە هاوپەیمانییەكی میللی سازدرا، هێزە بەكرێگیراوەكان بەتایبەتی لە ئەوروپا و ئەمریكا شانبەشانی پۆلیتیكای دەرەكی توركیا جوڵانەوە، تا كۆتا مۆركی تیرۆریستیان لەسەر "PKK" دادەنا، هاوكاری لەوانەش وەرگیرا. واتا لە ناوەوە و لە دەرەوە هەموو دنیا بە ئامانجی لەناوبردنی "PKK" تا كۆتایی 1992 رێكەوتن. لە كۆتاییەكانی ساڵی 1991 دا تاڵەبانی لە نامەیەكیدا وای پێدەگوتین" یەكێك لە هێڵە سوورەكان كێشراوە، ئەوەكەی دیكە لەماوەی هەفتەیەكدا دەكشێتەوە، بۆ ئەوەی تەنیا له‌گه‌ڵ مێژوو رووبەڕوو نەمێننەوە، وەرن واز لەم تێكۆشانی چەكدارییە بێنن، لە ئەنقەرە پێكەوە بەدەوری مێزێكدا لێك وەرن".\nپێشتریش باسم كردبوو، ئەمە گوشارێك بوو بۆ تەسلیمبوون. ئێمەش پێمان گوتن "ئەوەی ئێوە دەیڵێن رێگەی تێناچێت، گەر تەواوی دونیاش دەركەونە بەرامبەرمان، دووەمین هێڵی سووریش بكشێتەوە، ساڵی 1992 دەكەینە ساڵی بەرخۆدانییەكی زۆر گەورە". ئامادەكارییەكی گەورەمان كرد، ناچاربووم زیاتر بەسەر هەر یەكێك لە بەرەكاندا بچم. بێگومان هەڤاڵانم وەك دەمویست شەڕیان نەكرد، بەڵام لەهەموو بەرەكاندا بەرخۆدانی لایەنی لەپێشینە و قورستر بوو. ئەگەر ببێتە مایەی هەزاران شەهیدیش، ئێمە ناچاربووین ئەم گەورەترین هەڵمەتی پاكتاو و گەلەكۆمەیەی بەسەر مێژووی كوردستاندا دەسەپێنرێ پووچەڵ بكەینەوە. ئەوە سەپاندنێكی زۆر گەورەبوو. هەموو دنیای لە پشتەوەبوو و بەڕاستیش بەڕواڵەت "PKK" پاكتاو دەكرا، بەڵام لەگەوهەردا هەر چییەكی بەنامووس و بەشەرەف لە كوردستان بوایە لەنێویان دەبرد. با خۆمان نەخەڵەتێنین، ئەو رۆژەی دەستیان بەشەڕكرد لەدژی ئێمە، دەوڵەتی فیدراڵی كورد راگەیەندرا، ئەوەش بەسایەی بۆماوە و میراتی ئێمەوەبوو، ئەگەر ئێمە بدۆڕاینایە، دەوڵەتی فیدراڵی نەدەما، تێكڕای ئەمانە ئاڕاستەی بەرزانی و تاڵەبانی دەكەم و دەڵێم؛- ئەوانیش دەڵێن "راستیت"، وا دەبینن سێ دەوڵەت یەكیان گرت، با ئێمەش یەك بگرین، توركیا لەژێرەوە له‌گه‌ڵ سەددام سازش دەكات، با ئێمەش سازش بكەین. ئەوروپا هیچ بە گەرمی لە داواكانمان ناڕوانێ و هاوكاری ناكات. پێویستە كوردان هاوكاری یەكتربن، پێشتر ئەقڵتان لەكوێ بوو ؟. من جارێكی دیكە بە هەڵوێستێكی گەورە و گرنگەوە ئەم وەڵامەم دانەوە "ئێوە تاوانی گەورە ئەنجام دەدەن، بێگومان دەشێ ئێمەش كەموكورتی گەورەمان هەبێت، بەڵام ئەوەی ئێمە كەمووكورتییە، ئەوەی ئێوە تاوانە و تاوانێكی گەورەیە". لەگەلێك لە قسە و لێدوانەكانمدا گوتبووم "چەندە لەنێو هەڵوێستی بەكرێگیراوی و خائینانەشدابن، ئەگەر واز لەو هەڵوێستانەیان بهێنن، ئامادە و كراوەین بۆ رێكەوتن و تەنانەت چەندین جار پێشم گوتن كەوا دانوستان و دانیشتنەكانی ئێستاكەش لەهەمان چوارچێوەدا پەسەند دەكرێت. جارێكی دیكە دەبینم كەوا دێینەوە سەر هەمان خاڵ و شوێن. ئێمەش سەلماندمان كەوا پێویست بوو دەزانین هەموو دونیا بهێنینە بەرامبەرمان و لەبەرخۆمان بدەین، بوێری بەرخۆدانیمان هەیە و بزاوتێكی سەركەوتووین. كاتێ ئەم هێزانە جارێكی تر هەڵوێستی راستیان بەهەند وەرگرت، هاتنە سەر هەڵوێستی شیاو بە بەرژەوەندییەكانی گەل، ئەگەر لەكاتێكیشدا بێت كە هیچ پێویستیشمان پێ نەبێت و ئەگەر دەستكەوت و قازانجی گەلی تێدا بێت، بە بڕوای بە رێگەی بەرەو یەكێتی بوون و بەرخۆدانیەوە، بەهیچ شێوەیەك خۆمان لە دانیشتن و تەنانەت لە رێكەوتن بەدوور ناگرین. وەك بە جاران رامانگەیاند ئێمە لەنێوخۆی كوردستاندا نەك تەنیا له‌گه‌ڵ كەسایەتی یان گرووپ و دەستە و یاخود پارتەكان، بەڵكو له‌گه‌ڵ نوێنەرانی گەلی توركیاش و له‌گه‌ڵ هێزە جیاجیاكانی رۆژهەڵاتی ناویندا رێگەوتن دەكەین. بەلای ئێمەوە مەسەلە مەسەلەی پرەنسیپە، هەمیشە بەپێی هەل و توانست هەوڵی جێبەجێكردنی پێویستییەكان دراوە.\nئایا ئەم دانیشتنی رێكەوتنانە بە ئەنجامی نوێ و گرنگ دەگات ؟ خەیاڵپەرست نین، راستییە مێژووییەكان پشتگوێ ناخەین، ئەو بەرژەوەندییە ئۆبژێكتیفە چینی، كۆمەڵایەتی و كەسایەتییانە دێنینە بەرچاو، بەڵام سەرباری ئەمەش لەو بڕوایەداین كە هەندێ هەنگاوی ئەرێنیش بنرێن. له‌گه‌ڵ ئەمەشدا تەحەدای نیازپاكی خۆشمانین، ئێمە بەهیچ شێوەیەك ناكۆكی و ترازانە نەتەوەییەكان بە شەڕی خوێناوی ناگەیەنین، پاشڤەڕۆیی و سەرەتاییەتی وەها لای ئێمە جێگای نییە، پاشڤەڕۆیی و سەرەتاییەتی سووربوونە لەسەر شەڕی خوێناوی، بەپێی بارودۆخ و پێویستی، دانیشتن له‌گه‌ڵ ئەوانەدا كە شەڕمان لەگەڵدا كردوون، راستینەیەكی تێكۆشانمانە. چەندە له‌گه‌ڵ ئەمانە دژوارانە شەڕمان كردووە، هێندەش بە ئامانجێكی شیاو بە گەل، ئامادەی دانیشتنین بۆ رێكەوتن. ئەمە لە شەڕیشدا وایە و لە ئاشتیشدا. گرنگ ئەوەیە سازش و رێكەوتن لەخزمەتی تێكۆشانی دۆزی سەربەخۆیی و ئازادی گەلدا بێت. گەر سوود بە یەكێتی گەلەكەمان بگەیەنێت دادەنیشین. با هیچ كەسێك ئەمە بە ناكۆك نەبینێ، بەپێچەوانەوە دەتوانن ئەمە بە "بەردەوامیدان بە پۆلیتیكای راست، بە تەكتیكی راست" لێكیبدەنەوە. هەندێك ئەم هەنگاوانە بە شێوەی نیازخراپ و دوور لە ئاسۆی پۆلیتیكی رەخنە دەكەن، دەڵێن، مرۆڤ هیچ له‌گه‌ڵ ئەو هێزە دادەنیشێت كە تادوێنێ شەڕی له‌گه‌ڵ كردووە. ئێمە پێشتریش دانیشتینمان ئەنجامدابوو، بەشێوەی چڕوپڕ. شەڕمان كرد، دیسانەوە دادەنیشین، سبەی رۆژ دوورنییە جارێكی تر شەڕیش بكەینەوە، هەموو شتێك لەپێناو سەركەوتنی پۆلیتیكای شۆڕشگێڕیدایە. گوتنی هەمیشە شەڕ، چەندە هەڵەیە؛ ئەگەر بشڵێین با هیچ سازش نەكەین، هیچ رێنەكەوین - یش هێندە هەڵەیە. هەمیشە بگوترێ شەڕ و هەمیشە شەڕ بكرێ، بەرەو گۆشەگیری و لەنێوچوون دەچێ، بەهەمان شێوە گەر بگوترێ هەمیشە ئاشتی، هەمیشە سازش و با ناكۆكی نەكەوێتە ناومانەوە، ئەمەش بەرەو تەسلیمییەت و لەنێو بردنەوە دەمانبات. بەدرێژایی مێژووی تێكۆشانمان، زۆر بەوردری رەچاوی نەكەوتنە نێو ئەو دوو چەوتییەوەمان كرد، گەلەكەشمان دان بەوەدا دەنێ كە ئەمە هەڵوێستێكە لە بەرژەوەندی و سوودی گەلی كوردستاندایە و بەهایەكی زۆری پێدەدات. لەسەر ئەم بناخەیە لە ئێستا بەدواوە و بۆ داهاتووش زۆر بەهیوام، بەهیوابوونم هۆكاری تایبەتی هەیە، بەتایبەتی بە قۆناخێكی بەرزتر گەیشتنی خەبات و تێكۆشان لە باكوری كوردستان و بەڕادەی دەستەبەركردنی ئازادی، هەروەها دەرخستنی واتای خۆ تاكە ناوەند بینینی هێزەكانی باشووری كوردستان، لەدواوە مانەوەی قۆناخی لە زنجیردانی سەرتاپای كوردستان لەلایەن بارودۆخە نێو دەوڵەتی و هەرێمییەكان، لەلایەكی تریشەوە ئاستی پێكهاتەكانی باشووری كوردستان لە بارودۆخی گونجاودا دەشێ بەرەو رێكەوتنمانەوە ببات. چەند ساڵی پێشتر ئەم دەرفەتانە نەبوون، ئەم دەرفەتانە چەند ساڵێكە لە گەشەكردندان. لەلایەكی ترەوە پەیوەندی و رێكەوتنەكانی ساڵانی رابردوو جگەلەوەی كە ئەمڕۆ نابێتە وەڵامێك بۆ قۆناخ لەهەمانكاتدا بێ واتایشە. لە قۆناخی ئێستاكەدا بینینی چۆنێتی دەستەبەركردنی رێكەوتنی نوێ و بەم پێیەش ئامادەكردنی رێكەوتن رەوشێكی نوێ و لەجێ و پێویستە. هەموو ئەم رەوشە دەبینین. هەم دەرخستنی زەمینەی ئەم رەوشە نوێیەی بە خەبات و تێكۆشان ئامادەمان كرد و ئەم رەوشەمان هێنایە كایەوە، هەم گەیاندنی ئەمانە بە رێكەوتنی پێویست، بە سەركەوتنی گرنگ دەنرخێنین.\nئەم گۆڕانكاری و پێشكەوتن و هەروەها گفتوگۆیانە دەبن و درێژەیان دەبێت، سەرلەنوێ هێندەی دەستنیشانكردنی هەندێ پرەنسیپ، هەڵوێستی تەكتیكی دەستنیشان دەكرێن. بەگشتی گرنگی دەدەین بە هەموو یەكێتییەكی تەسك و بەرفراوانی سەرجەم هێزە نەتەوەییەكان، نیشتمانپەروەران، دیموكراتان. نەك بەتەنیا كەسایەتی و دەستە و گرووپە رادیكاڵەكان، قازانجكردنی گرنگترین دیموكراتەكان و ئەو كەسایەتییانەی لایەنی نەتەوەییان هەیە. له‌گه‌ڵ ئەوەی كە دەمانەوێ ئەمە لە شێوەی لە ئاستێكی بەرزدا دەزگایەك، یاخود لەچوارچێوەی كۆنگرەیەكی نەتەوەییدا بەرجەستە بكەین، بە نوێكردنەوەی بەرەی هەر یەكێك لە پارچەكان لەچوارچێوەی تایبەتی خۆیدا هەوڵ دەدەین تا لەسەرتاسەری كوردستاندا جێبەجێی بكەین. بەتایبەتی لە باكوری كوردستاندا گرنگی بەرەیەكی بەرفراوانتری رزگاری نەتەوەیی دەركەوتۆتە پێش. لەسەر ئەمە رادەوەستین. هێندەی پەیوەندی نێوان سۆسیالیستەكان، روونكردنەوە لەمەڕ جۆری پەیوەندی و پشتیوانیكردنی نیشتمانپەروەرە دیموكراتەكانیش دەكەین. هەمان شت بۆ بەڕێوەبەرایەتییە پێشكەوتووەكانی هەرێمەكە و هێزەكانی ناوچەكەش گونجاوە و لەجێی خۆیدایە، بۆ پەرەدان بە پەیوەندی و هاوكاری له‌گه‌ڵ ئەمانەدا هەوڵ و تەقەلا دەدەین. تێكڕای ئەمانە لە كاروبارە بەرنامەڕێژكراوەكانی 1993 جێگەیەكی گرنگ دەگرێت و وابزانم هەل و توانست بۆ هەنگاوی سەركەوتووانەتریش دەڕەخسێنێت. بەتایبەتی تێكۆشانی گەشەسەندوو لە هەموو كاتێك زیاتر هەل و توانست بە رێكەوتنی شۆڕشگێڕی – نیشتمانپەروەرییانە دەدات. پێشەنگایەتی "PKK" كە خودی خۆی ئەمەی بە هەوڵ و خەباتێكی گەورە ئامادەكردووە، بێگومان هەر خۆیشی دەزانێ بە باشترین شێوە ئەنجامەكانی هەڵبسەنگێنێت.\nسەرحەد بوجاك: سەرۆكی بەڕێزم، مەبەستتان لە بەرەی بەرفراوان و پێشكەوتووی نەتەوەیی، واتا ئەوە بەرەیەی لەنێوان "PKK" و ئەو هێزانەدایە كە دەڵێن "ئێمەش ئامادەین"؟ یاخود بەرەی خۆیی گەلە ؟. "PKK" بەرەیەكی هەیە، "ERNK"، دەتانەوێ جگە لەمە بەرەیەك دامەزرێنن یاخود لەسەر بناخەی "ERNK"؟.\nرێبەر ئاپۆ: هەردوو واتاكەش دەگرێتەوە، هەم گەل، واتا پەرە بە رێكەوتن و بەرەی نەریتی رەنجدەران دەدەین، هەم برەو بە یەكێتی و پێكەوەبوونی رێكخستنە جیاجیا و پارتەكان دەدەین. هەردوو كار و خەباتەكەش هەنووكەیین و هیچ ناكۆك و پێچەوانەییەكیشیان له‌گه‌ڵ یەك نابێت و یەكتر تەواو دەكەن، لەهەمانكاتدا هەل و توانستی پێكهێنانی هەردووكیشیان هەیە. هەر لە ئێستاوە هەندێك رێكخستن دەیانەوێ لەژێر بانی "ERNK" دا لەچوارچێوەی تێكۆشانی رزگاری نەتەوەییدا بجووڵێنەوە. ئێمە له‌گه‌ڵ ئەمانەدا هەڵوێستمان گرنگ و ئەرێنی دەبێت. بێگومان بەرەی گەل لە بناخەدا لەنێو پێشكەوتن و هەنگاوێكی گەورەدایە. ئەوە بەتایبەتی بە رێكخستن دەگەیەنین و گرنگترینیشی هەوڵ دەدەین تەكتیكی سەرهەڵدان له‌گه‌ڵ یەكینەكانی بەرگری – گەوهەری گەل دا پتەوتر بكەین. تێكۆشانی نەتەوەیی نەك تەنیا بۆ باكوری كوردستان، هەوڵ دەدەین تا له‌گه‌ڵ هێزەكانی باشووری كوردستانیش برەوی پێبدەین، واتادارترین زانیاری گۆڕینەوە و پەیوەندی و گرێدان بخوڵقێنین و بیهێنینە كایەوە. لەم بوارەدا كۆنگرەی نەتەوەی دەتوانێ واتای بانێكی گەورە بگەیەنێت. حاڵی حازر هەر چەندە كۆنگرەی نەتەوەیی لەڕووی سەرتاسەری كوردستانەوە هەنگاوێكی نوێ بێت، بەڵام لەو بڕوایەدام كە بەشێوەیەك واتادارە كە هیچ بچووك نەكرێ و نەبینرێ توانست و هەل و دەرفەتی بە سەركەوتوویی جێبەجێكردنیمان پێدەدات. بەپێویستی دەزانم تۆزێك بەرفراوانتر لەسەر راستینەی كۆنگرەی نەتەوەیی رابووەستم، لەجێی خۆیدایە بۆ كۆنگرەی نەتەوەیی بەتایبەتی پێكهاتەكەی، چوارچێوەی سیاسیی، ئەركە چاوەڕوانكراوەكان و لەو لایەنەوە پێویستییەكانی دیكە بكرێنە مژاری گفتوگۆ و لێكدانەوەوە. وابزانم ئێوە ئێستاكە لەم بارەیەوە هەندێ ئەرك رووبەڕووتان بۆتەوە. ئێمە وەك "PKK" لەم مژارەدا ئەوەی بكەوێتە سەرمان جێبەجێی دەكەین.\nسەرحەد بوجاك: بەڕێز ئیسماعیل بێشكچی پەیامێكی بۆ كۆنفرانسی ئەنجوومەنی نەتەوەیی لە ئەوروپا ناردبوو، دەیگوت پێویستە لەسەر ئەنجوومەنی نەتەوەیی بناخەڕێژكردن و بونیادنانی برایەتی كورد و كورد بكاتە ئامانج و كاروخەباتی بۆ بكات و دەڵێت" تا برایەتی كورد له‌گه‌ڵ كورد بونیاد و پتەو نەكرێ، ئەو برایەتییەی دەیانەوێ لە رۆژهەڵاتی ناوین دروستی بكەن لەسەر كاغەز دەمێنێتەوە" دەتوانم تێڕوانینەكانتان لەسەر ئەم مژارە وەربگرم؟\nرێبەر ئاپۆ: كۆنگرەی نەتەوەیی بێ گومان دەبێتە هەنگاوێكی زۆر گرنگ كە كورد لەمێژووی خۆیدا بۆ جاری یەكەم هەڵدەسن بە بونیادنانی بەڕێوەبەرایەتی بۆ خۆیان، بەتایبەتی ئاستێك كه بتوانن كۆتایی بە پۆلیتیكا سەخت و ناهەموواری "پەرتكە و زاڵبە" بێنن، پۆلیتیكای "بە گوتەی داگیركەران" كورد بە كورد شكاندن پوچەڵ بكەنەوە. دەشێ بگوترێ بۆ جاری یەكەمە پێكەوە ژیان و برایەتی بۆ جاری یەكەمە لەسەر بناخەیەكی راست بە شێوەیەك كە كۆتاییهێنان بە هەموو جۆرە گەمە و فێڵبازی و خەڵەتاندنێك بێنێت هۆشییاری و هۆشمەندییەوە بەواتای خۆی دەگات. بێ گومان هەموو تێكۆشانی تا ئێستاكەمان لەپێناو پێگەیاندنی پێكهاتەی راستەقینەی كورددا بووە، بەرژەوەندی نەتەوەیی درێژخایەن، بناخەی دیموكراتی، جێگەدان بە هەموو كەسێك لەچوارچێوەی رەنج و پێگەیدا بۆ جاری یەكەمە دەبینرێ و ئەنجامدەدرێ، هەروەها پاكتاوكردنی ئەو خیانەتەی كە سەدان ساڵە داگیركەران دەیسەپێنن، دەكەوێتە نێو هەل و توانستی هێنانە كایەوەی كوردی راستەقینەوە. هەموو لایەك دەبینن كە "PKK" نرخێكی بێ هاوتای دەدات بەمە، دەتوانم بڵێم گرنگییەكی گەورەی پێدەدات. "PKK" لەپێناو پێشخستن و گەشەكردنی برایەتییەكی بەوشێوەیە لەنێو كورداندا، بەنامووس، نەك بەتەنیا لە خزمەتی بەرژەوەندی یەكلایەنەدا، نەك لەسەر جیاوازی گەورە و بچووك، بەتەواوی بۆ رەخساندنی پێگەیەكی شیاو بە برایەتی و بە پرەنسیپ بوون لە خاوەنداریكردن و پشتیوانیكردنیشی، لەناو هەڵسوكەوت و جموجۆڵی پراكتیكیدا بووە و دەبێت، لە ئێستاش بەدواوە بە باشترین شێوە بۆ ئەوەی ببێتە باشترین شێوە ژیانی كورد و تەنانەت گرنگی دەداتە رەچاوكردنی بە نموونە وەرگرتنی لەلایەن گەلانی دراوسێشیەوە. لە هەموو كاتێك زیاتر بڕوامان بە جێبەجێ بوون وەدیهاتنی تێكڕای ئەوانە هەیە.\n1 ئادار 1993\nپیاوێتی، واتای ئافراندنی جوانی و یه‌كسانی مه‌زنه!\nئه‌گه‌ر پیاوی کورد ئازادی فه‌تح نه‌کات و به‌شێوه‌یه‌کی بێ ئامان له‌گه‌ڵیدا ئاوێته نه‌بێت، ئه‌وا بێگومان ده‌بێته مه‌ترسیدارترین سه‌ره‌ڕۆ و بگره دوژمنی ژنانیش...\nدۆگماتیزم و مه‌زهه‌بگه‌رایی و ئایین له یۆتۆپیای ئازادییدا\nجیاوازێکی سه‌ره‌کیی یۆتۆپیای ئازادیی له گه‌ڵ مۆدێرنیته‌ی سه‌رمایه‌داریی، وه‌فادارییه‌تی به‌رامبه‌ر به ئه‌خلاق، لایه‌نگیرییه‌تی له ئه‌خلاق و پاپه‌ندیی و شکۆمه‌ندیی و رێزگرتنیه‌تی له‌م ...\nزیلان و سه‌ما نازناوی یەكانگیركردنی شەڕو ژیانن\nژنە میلیتانەكان بانگەوازی شەڕن. گەر دەمانهەوێ لە سەما و زیلانەكان بگەین، ئەوانە خواست و ئارەزووی بانگەوازی شەڕێكی گەورە و ژیانێكی پڕ خواست و واتادارانه‌ن. هەر دووكیان چەندە لەنێو یەكدان. هەمانە پرەنسیپێكن و ئێمەیش...\nرێبەرایەتی » مقالات أخرى\nنەتەوەی دیموكراتی لەبەرامبەر دەوڵەت  نەتەوە\nفیدایییە داستان دەخوڵقێنێت\nبه‌ره‌و ئاشتیه‌کی راسته‌قینه\nسه‌نتێزی بزاڤی حوسه‌ینی هاوچه‌رخ و سه‌لاحه‌دینی هاوچه‌رخ، گرینگترین به‌خته‌وه‌رییه\nپرسی دیموکراتیزاسیۆن له تورکیا، مۆدێلی چاره‌سه‌ری له کوردستان\nنابمه ئه‌ندامی وڵاتیک ژنی تێدا ده‌کوژرێت


ڕۆژنامه‌نووسێكی كوردی نەرویژ خه‌ڵاتی ئه‌نجومه‌نی پێنووس وەردەگرێ\nله‌پێناو ده‌رخستنی ڕاستییه‌كان سه‌باره‌ت به هه‌ندێك دۆخی توندوتیژی له‌ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و گه‌یاندنی زانیارییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی ڕاستگۆیانه كه جێی سه‌رنجی دانیشتوانی نه‌رویج بووه، ئه‌نجومه‌نی پێنووسی نه‌رویج خه‌ڵاتی ئۆسیێ تزكی بۆ ساڵی 2019 ی به‌خشییه ئه‌فشین ئیسماعیلی، نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووسی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان.\nكیێرستی لۆكن ستاڤروم، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پێنووسی نه‌رویج خۆشحاڵی خۆی ده‌ربڕی له‌به‌خشینی خه‌ڵاته‌كه به ئه‌فشین ئیسماعیلی، كه ڕاستی و زانیاریی سه‌باره‌ت به تیرۆریستانی داعش بۆ ڕای گشتی نه‌رویج بڵاوكردۆته‌وه.\nهاوكات ئه‌فشین ئیسماعیلی ڕایگه‌یاند: دڵخۆشم به وه‌رگرتنی ئه‌م خه‌ڵاته و ئه‌وه بۆ من كه كاری ڕۆژنامه‌وانی ده‌كه‌م زۆر گرنگه. له‌و ناوچه جه‌نگییانه‌ی كه سه‌ردانیان ده‌كه‌م ئازادی ڕاده‌ربڕین تێدا سنووردار كراوه. دڵخۆشم كه زانیاری و ده‌نگی خه‌ڵك وه‌ك خۆی ده‌خه‌مه‌ڕوو.\nPUKmedia له ئینگلیزییه‌وه/ هه‌ڵكه‌وت عه‌لی\nمیوانی سه‌رهێڵ: 313\nکۆی سه‌ردان: 19563773


نۆرەیەكی تری گفتوگۆی كورد و عەرەبمان پێویستە لە عیراق. گفتوگۆكە هەر هی كورد و عەرەبی عیراق بێت. چونكە هەندێك جار لە قەرەباڵغی گفتوگۆدا باسو خواسەكان بزر دەبن. من و تۆ كێشەمان لەگەڵ عەرەبی تونس و میسر نییە، مەگەر بۆ وەرگێڕانی ئەدەبی یەكتری نەبێت. وا دەبینم عەرەبی بەغداش كێشەی لەگەڵ كوردی شوێنی تر نییە، مەگەر لە چوارچێوەی دیمەنە گشتییەكەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەبێت، كە نەتەوەكان هەن و گەرەكە دیالۆگێكی شارستانییان لە نێودا بەرپا بێت و دایمە و دەرهەم لە جەژنی نەورۆز و جەژنی رەمەزان و قوربان و فێستیڤاڵەكاندا یەكتری بەسەربكەنەوە و رەسمی ئایندەیەكی وا بكەن شەرمی تێدا نەبێت بەرامبەر یەكتری كە سەدەی بیستەمیان لە بێ بێدادی و شۆڤێنیزم بەسەربرد و بیست ساڵی یەكەمی سەدەی بیست و یەكیش تا ئێستا نیشانەیەكی سپۆرتی و جوامێری وایان لە خۆیان دەرنەخستووە، كە حورمەتی یەكتری و لەناویشیدا حورمەتی كورد دەگرن، ئاخر كورد غەریبەی ناوچەكە نییە و وەك شاخ و داخ و رووبارەكانی هەن، رەسەن و ڕەگداكوتاوە.\nدێمە سەر بەشەكەی كورد و عەرەب لە عیراق.\nهەردوولا بە تەمان چۆنی بگوزەرێنن؟ سەد ساڵ ئەزموونی تاڵیان پێكەوە هەیە و دەستوورێكی فیدراڵیشیان لە نێواندایە كە هەموو دونیامان بۆ هێنایە تكا و رجایە، ئینجا پڕە لە پێچە بە دەورەیی و فەتحە و زەمەی ماناهەڵگر. ئەمریكا ئینگلیز و ئیفرەنج و شارەزاكانی رێكخراوی یوئێن قسەیان تێدا كرد و ناوبژیوانی بوون. هێشتا هەردوولا پێشبڕكێی سەنگەرگرتن و جەمسەرگیرییان هەیە بەرامبەری، داخۆ كامە لایان زیاتر پێشێلی دەكەن؟.\nپرسیاری هەرە جەوهەری ئەوەیە كە كورد و عەرەب لە عیراق بە تەمان چۆن لەگەڵ ئەم حەكەمە دەستوورییە مامەڵە بكەن و چ دادگایەكی دەستووری بەر مەبنای رۆحی ئەو دەستوورەی بۆ بینا بكەن؟\nبرا عەرەبەكان كە لەشیعری پێشەنگانی وەكو مامۆستا گۆراندا وەك برای عەرەبی چاوڕەشم ناوی ھاتووە، وا دەزانن دەرفەتی ریفراندۆمی كوردستان دەرفەت بوو بۆ خۆیان تا هەرچی كورد بەدەستیهێناوە بیماشنەوە. وەك بڵێی قەومانەكانی پێشوو بەس نەبوون لە ئەنفالی كورد و گۆڕی بە كۆمەڵی ئەھلی جنوب؟ دەیان ساڵ تەھجیر و تەعریبـی عروبی و سەدامی كە هیچی تیانەبوو بۆ نەتەوەی عەرەب بەس نییە تا ئێستا ئەرك بە پارێزگاری بە كەفالەتی وەك راكان جبوری بسپێردرێت ئەوە تەواو بكا كە ئەبوعەدای پێی تەواو نەكرا. دوو ساڵە كەركوك لەبندەستی حكومەتی مەركەزییە، كەچی لە جیاتی ئیدارەیەكی مۆدێرنی بۆ دابمەزرێنن میلیشیای حەشدی شەعبـی حوكمی دەكا كە خۆیان ئەو میلیشیایەیان بۆ بەغدا و ماباقی وڵات ناوێت، بە بەڵگەی ئەوەی ئێستا گەرەكیانە لەوێ پەڕوباڵی بكەن و ریشی بتاشن. ئەی خێرە بۆ شارێكی هەستیاری وەكو كەركوك خاوەخاوی مانەوەی حەشدیانە؟\nشارێك جەیشی شەعبـی دەرەقەتی نەیات ئێستا حەشدی شەعبـی لێی دەباتەوە ؟ شارێك كە تا لەدەست ئیدارەیەكی ھەڵبژێردراو بوو چونكە رەنگدەرەوەی ئیرادەی خەڵكەكەی بوو پێیان دەوت بەرمیلی باروت كەچی ئێستا حوكمی سەربازییان پێ باروت نییە؟\nعەرەبی عیراق دوای سەد ساڵ لە ئەزموونی خوێن و فرمێسك، تازە دەخوازێت چاو لە نەتەوە سەردەستەكانی تر بكات و ئەویش لە شان و شەوكەتی ئیرادەی كورد كەم بكاتەوە؟\nئەی بزووتنەوەی سیاسیی عیراق بە راست و چەپییەوە پێیوایە ئەوی لە عیراق دەگوزەرێ و ئەوی بۆتە فۆبیای كوردستان تا سەر سەردەكەوێو وەك ماشەڵڵا لە شوێنی تر (سەركەوتووە)؟\nئەگەر هەنجەت كەموكوڕی كوردستان كە ھەیە و نكۆڵی لێ ناكرێت و بەشێكی چەوتی سیاسەتی كوردییە، ئێ خۆ عیراق لە بەسرەی تا بەغدای، لە موسڵی تا رومادییەكەی شایەتی بردنەوە و مۆدێلی نموونەیی نییە لە ئیدارە و لە دیموكراسی و لە گەشەپێدان و حوكمی مەدەنی؟\nخەریكە بێژین لە ھەردوولاوە پێشبڕكێیە لە كەموكوڕی و پاشەكشێی دوودیودا هەردوولا وەكو یەكن؟\nئەوە بۆ بەشەكەی ئەو دیوی حەمرین، داخۆ كورد بە تەمایە چی بكات؟ گەرەكێتی مەسەلەكانی بۆ رێكەوتن و زەمان و رۆژگار بەجێبهێڵێت، یان لە بەرنامەیدایە خۆی كۆبكاتەوە و خۆی تۆكمە بكاتەوە تا ئەم نەزیفەی دوای ریفراندۆم دروست بووە لە شوێنێك رابگرێ؟\nهەرچی برایانی عەرەب بیكەن هەر نەیسە، چونكە بۆ ئەوان مەسەلەیەك نییە، بۆ ئێمە مەسەلەیە، لەبەرئەوەی ئێمە خاوەن مەسەلەین كە مەسەلەی مێژوویی كوردستانە، ئایا پێمانوایە بە گۆشەگیری نەتەوەیی و لەخۆڕازی بوون هەموو شتێكمان مسۆگەر دەبێت؟ یان پێمانوایە بە هەرزانفرۆشی مەسەلەی نیشتمانی و نەتەوەییمان، قۆناغی راگوزەری ھەستیار دەبەینەسەر؟.\nكورد لە عیراق پێویستی بە هەڵوەستەیەكی جددی هەیە، ئەمە هەر بۆ خۆیشی نییە، لەبەر خاتری عەرەبی عیراقیشە كە نەچنەوە سەر نەریتی كۆن و بە بزووتنەوەیەكی دیموكراسیانەی شایان رێ لە گەشانەوەی رەوتی شۆڤێنی بگرن كە ماڵوێرانی بۆ ئەوانیش هێنابوو، گۆڕی بەكۆمەڵی بۆ دروستكردن و داعش و قاعیدەی كردە چارەنووسێكی نەخوازراویان.\nكورد پێویستی بە گفتوگۆیەكی جددی و دانوستاندنێكی فرە لایەن ھەیە لەگەڵ عەرەب كە هەر بودجە و مووچە و كارە لۆجستییەكانی حوكمداری نەگرێتەوە، كارێك كە حكومەتی هەرێم و ئیتیحادی دەتوانن رایپەڕێنن و وا دەستیشیان پێكردووە، بەڵام گفتوگۆی جددی و چارەنووسساز ئەوە دەبێ كە بزووتنەوەی كوردایەتی و تەیفە سیاسییەكانی لەگەڵ رەوتە سیاسییەكانی عەرەب بە شیعە و سوننەیانەوە دەستیپێبكەن كە لەسەر بنچینەی ئەزموونی رابردوو و لە ئاستی دوو نەتەوەی كامڵدا ئاوا بكرێت. تا ئەم فۆبیا بێدەنگەی لە بەرامبەر كورد تەشەنەی سەندووە و خەریكە هاواری لێ بەرز دەبێتەوە، لە شوێنێك رابووەستێ.\nچارەنووسی نەتەوەكان، بەتایبەتی ئەوانەی لەچوارچێوەی یەك وڵاتدا دەژین، ناكرێت تەسلیمی جووڵەی رۆژ و سەعات و رێكەوت بكرێت. بەڵكو پێویستی بە سەفقەی سەدە ھەیە كە دامەزراوەكانی وڵات گوزارشتی لێبكەن، نەك سنووردار و لە قاڵبی بدەن.\nئەوەی چەند ساڵی رابردوو دەرسە، وایە، بەڵام دەرسە بۆ هەردوولا، نەك هەر بۆ لایەنێك كە پێیوایە دوای قۆناغی ریفراندۆم بە ڤیاگرای ئیقلیمی و نێودەوڵەتی براوەیە و ئەویتری بەزاندووە. ئەگەر بابەتەكە زۆرانبازیش بێت، كەس پێی وا نەبێ دوا نۆرەی بردۆتەوە.\nPUKmedia لەكوردستانی نوی- وە


له قرچه قرچی گه‌رمای دوانیوه‌رۆدا بوو که سێبه‌رێک خۆی به ماڵی ئێمه‌دا کرد. باوکم وه‌ک چۆله‌که‌یه‌کی هه‌راسان که له گه‌رمای هاویندا بۆ سێبه‌رێک ده‌گه‌ڕێ، به‌ره‌وپیری چوو. له نێوراست حه‌وشه‌دا تۆقه‌یان کرد و له‌سه‌ر لێواری حه‌وزه‌که دانیشتن. له په‌نجه‌ره‌که‌وه سه‌یرم ده‌کرد. پیاوێکی ریش سپی بوو. له‌و پیاوانه‌ی که له حکایه‌ته‌کانی نه‌نکمدا نموونه‌ی زۆر بوو. سه‌رم له په‌نجه‌ره‌که هێنایه ده‌ر به‌ڵکه قسه‌کانی ببیستم، به‌ڵام ده‌نگی کابرای سێبه‌ر هێنده نزم بوو که ناهومیدی کردم. بینیم ده‌ستی به‌ره‌و شاخه‌که راده‌داشت و باوکیشم به حه‌په‌ساوییه‌وه سه‌یری ده‌کرد.\nئێواران کاتێ سێبه‌ری ئه‌و شاخه به‌سه‌ر شاردا ده‌که‌وێ، ئه‌ڵێی کۆڵانه‌کانی شار قات و قڕیان تێ که‌وتووه. که‌س به ده‌ره‌وه نابینی و شار له تاسه‌ی هه‌ڵاتنی رۆژێکی نوێ له تاریکاییدا کپ ده‌بێت. سێبه‌ری ئه‌وشاخه هه‌تا بڵێی قورس و گرانه، سه‌ره‌تا به‌سه‌ر ده‌شت و ده‌ر و باخه‌کانی قه‌راغ شاردا ده‌که‌وێ و پاشان به‌ره‌و گۆرستان ده‌کشێت و ئه‌مجار بێ به‌زه‌ییانه شار له‌بن خۆی ده‌گرێت. په‌نجه‌ره‌کان رۆژ به‌رۆژ چکۆله و چکۆله‌تر ده‌بنه‌وه و رووناکایی ماله‌کان کز و کزتر به نێو کۆڵانه‌کاندا بڵاو ده‌بێته‌وه. پرته‌وبۆڵه‌ی دایکم له کاتی رۆژئاوابوونه‌وه ده‌ست پێده‌کاته‌وه. به‌ر له ئاوابوونی خۆر به کۆڵاندا ده‌گه‌رێ و یه‌ک به یه‌ک بانگمان لێ ده‌کاته‌وه و هه‌موومان په‌لکێشی ژووره‌وه ده‌کات. پرێچکه‌یه‌کی ره‌ش له پێشچاوانی ده‌به‌ستێت و به‌سه‌ر باوکم دا ده‌بۆڵێنێ: “خوا بتگرێ کابرا، سه‌دجارم وت ئه‌و په‌نجه‌ره‌یه بگره، ته‌شتێ قوڕ و چوار له‌ته‌خشتی به‌سه. با سیبه‌ری ئه‌و شاخه شوومه به‌سه‌ر ئه‌م ماڵه‌دا نه‌که‌وێ.” ئێمه‌ش به دزی چاوی دایکمانه‌وه و، له درزی په‌رده‌که‌وه سه‌یری ره‌نگه نارنجییه‌که‌ی هه‌تاومان ده‌که‌رد که وه‌ک پرته‌قاڵێک له پشت ئه‌و شاخه‌وه خلۆر ده‌بوه‌وه. ئاوابوونێکی بێ مه‌یل و سووراییه‌کی دڵگیر، دیمه‌نێکی هه‌میشه‌یی بوو که هه‌تاو له‌دوای خۆی جێی ده‌هێشت و هه‌موو خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌ی به‌داوی خۆیدا ده‌خسته ماته‌مه‌وه. ئه‌و شاخه ده‌ڵێی هه‌تاو هه‌ڵده‌لووشێ، له‌چه‌ند چرکه‌یه‌کدا له‌ناو لێڵاییدا بزر ده‌بێت و ئه‌وجار چیرۆکی سێبه‌ر و بێده‌نگی ده‌ست پێده‌کاته‌وه. دایکم ده‌یوت هه‌موو شتێ له‌وێ ئاوا ده‌بێت ته‌نانه‌ت گۆرستانی شاریش.\nئاشناترین ده‌نگێک که له ساڵانی زووه‌وه گوێی خه‌ڵکی ئه‌م شاره‌ی پێ گۆش کرابوو، ده‌نگی تاقتاقانه‌یه‌کی پیر بوو که هه‌موو شه‌وانی هاوینی له بێده‌نگی ئه‌م شاره‌دا ده‌زرینگایه‌وه. تاق، تاق، تاق. باوکم ده‌یوت، ئه‌وه‌تای به بیری دێ ئه‌م تاقتاقانه‌یه هه‌ر خوێندویه‌تی و هه‌موو شه‌وێکیش تا مه‌لابانگدان هه‌ر وتوویه‌تی تاق تاق تاق. دایکم ده‌یوت ئه‌وه زکری ناوی خوا ده‌کات. خوا تاک و ته‌نیایه، بۆیه ئه‌ویش هه‌رده‌ڵێ تاق تاق تاق. ئه‌م ده‌نگه ئاشنایه له نێو حکایه‌ته‌کانی نه‌نکیشمدا ده‌بیسترا. نه‌نکم ده‌یوت؛ ده‌گێرنه‌وه رۆژێک کابرایه‌کی جۆڵا له‌ودیوه‌وه دێت بۆ ئه‌م شاره. لێره دوکانی جۆڵاییه‌ک ده‌کاته‌وه. ناوبانگی ده‌سکاری جاجم و به‌رماڵی ئه‌م کابرایه به‌نێو وڵاتاندا ده‌گه‌ڕێ و، هه‌ر له‌م رێگایه‌وه مڵک و ماڵێکی باش پیوه‌ده‌نێت. که‌چی رۆژێک له‌سه‌ر سه‌ودایه‌ک سوێندێکی درۆ ده‌خوات و خوا بۆ ئه‌وه‌ی بیکات به عیبره‌ت بۆ خه‌ڵکی، ده‌یکات به تاقتاقانه‌یه‌ک تا هه‌ر شه‌وه‌ی له‌سه‌ر دارێک هه‌ڵنیشێ و زکری ناوی تاقانه‌ی خوا بکات و هه‌ر له به‌ر خوا بپارێته‌وه که بیکاته‌وه به جۆڵاکه‌ی جاران. ئیتر ئه‌م ده‌نگه به‌ره‌به‌ره تێکه‌ڵاو ده‌بوو به ره‌نگاڵه‌ی جاجم و به‌رماله‌کانی شار.\nله یه‌کێک له ئێواره ئاوه‌دانه‌کانی شار دا بوو که خه‌ڵک بینیان تاقتاقانه‌که به‌ره‌و ئه‌و شاخه، ئه‌و شوێنه‌ی که رۆژ لێی ئاوا ده‌بێت، به‌ره‌و ئه‌ودیو ده‌فرێت. یه‌که‌م ئێواره‌ی کۆچی تاقتاقانه‌که چاوی خه‌ڵکی شاری پڕ کرد له پرسیار و سووڕمان. به‌ڵام بۆ ئێواره‌ی دووهه‌م کاتێ وه‌ڕه‌زی شار به بێده‌نگی شه‌وانه نه‌ده‌شکا، چاوه‌کان سۆراغی تاقتاقانه‌که‌یان هه‌تا قه‌راغه‌کانی ئاسمانی سه‌ر سنوور ده‌گرت و له ئاوابوونی خۆر و هه‌ڵکشانی سێبه‌ری ئه‌و شاخه راده‌مان. ره‌نگه تا ئه‌وکات که‌س نه‌یده‌زانی سێبه‌ری ئه‌وشاخه چه‌ند به سه‌رسامییه‌وه به‌سه‌ر شار دا ده‌که‌وێ. هه‌ر له‌و رۆژه‌وه نه‌ریتی سه‌یر کردنی ئاوا بوونی رۆژ و، رامان له داکشانی سێبه‌ری ئه‌و شاخه بوو به عاده‌ت. دایکم ده‌یوت ئه‌وه‌ی له‌و شاخه ئاودیو بووبێت قه‌ت نه‌گه‌راوه‌ته‌وه. ئه‌م خه‌ڵکه چاوه‌رێی چی ده‌که‌ن؟ ئه‌وه‌ی رۆی تازه رۆیشتووه و، ئه‌وه‌ی بێته‌وه تازه جێی خۆی ناگرێته‌وه.\nپاش ئاودیوبوونی تاقتاقانه‌که، ئێواره، سوورایی قه‌راغ ئاسمان، ئاوابوون، سێبه‌ر، شاخ و بێده‌نگی وه‌ک کۆمه‌ڵێ وشه‌ی سه‌یر و سه‌مه‌ره به‌سه‌ر زاری خه‌ڵکدا ده‌گه‌ران. ده‌تگووت قه‌ت پێشتر که‌س له‌م وشانه‌ی نه‌بیستبوو، له شه‌قام و کۆڵانی ناو شار، له چه‌قه‌خانه‌ی مزگه‌وته‌کان، له‌سه‌ر ته‌ندووری ماڵان، له دووکان و قوتابخانه‌کان و له هه‌ر شوێنێ دوو که‌س به‌یه‌ک ده‌گێشتن، باس باسی ئه‌م شتانه بوون. من و ئاواڵه‌کانیشم سه‌رمان به هه‌موو قوژبنێکدا ده‌کرد، چاو و گوێمان ده‌بوون به‌یه‌ک و کونجکۆڵانه له دوای تێگێشتنێک ده‌گه‌راین بۆ ئه‌م گۆرانکارییانه. دایک و باوکیشم له‌م قسه و باسانه تێوه گلابوون و زۆر جار، ئه‌وکاتانه‌ی که هه‌ستیان ده‌کرد ئێمه به‌ئاگانین و له غورابی خه‌وی منداڵیدا نوستووین، به باوکمی ده‌وت: “پیاوه‌که، شتێک سه‌ر دڵم ده‌گوشێ!” باوکم له قورسایی بێده‌نگییه‌که‌یدا بۆ ساتێ سه‌ری له‌سه‌ر کتێبه‌که‌ی هه‌ڵده‌گرت و له‌بن چاویلکه‌کانیه‌وه سه‌یرێکی دایکمی ده‌کرد که ده‌تگوت لقی دارێکه‌و با رایده‌ژێنێ، دیسان سه‌ری به‌سه‌ر کتێبه‌که‌یدا ده‌گرته‌وه و له بێده‌نگیدا ده‌بوه‌وه به جه‌سته‌یه‌ک که به رۆح له ده‌ره‌وه‌ی ماڵ و شار و شاخ و ئاسمان ده‌سووڕایه‌وه. قورسایی بێده‌نگییه‌کانی باوکم هه‌موومانی تووشی سووڕمان کردبوو. قه‌ت باسی ئه‌م شتانه‌ی نه‌ده‌کرد، به‌ڵام ئه‌ویش وه‌ک هه‌موو خه‌ڵکی شار ئێواران له ئاوابوونی خۆر و هه‌ڵکشانی سێبه‌ری ئه‌و شاخه راده‌ما. له قسه‌کانی دایکم تێده‌گێشتم که ئه‌م وشانه پێوه‌ندیان به دڵه‌راوکه‌ی دایکمه‌وه هه‌یه. ئه‌مانه شتێکن که هه‌موو ئێواره‌یه‌ک دڵی دایکم ده‌گوشێ.\nیه‌کێک له‌و ئێوارانه‌ی که زیاتر له مانای دڵه‌راوکێی دایکم تێگێشتم، ئێواره‌یه‌ک بوو که په‌روانه‌ی خۆشکم له کاتی به‌ر له ئاوابوونی خۆر وه‌ک هه‌موومان نه‌هاته‌وه بۆ ماڵ. دایکم به‌و ئێواره دره‌نگانه سێ جار له ماڵ ده‌رکه‌وت و خۆی به کۆڵانه‌کانی گه‌ره‌که‌که‌ماندا کرد و به هه‌ی رۆ هه‌ی رۆ خۆی به ژوورێدا ده‌کرده‌وه. باوکم تا دره‌نگانێ له شه‌و نه‌هاته‌وه، که هاتیشه‌وه چاوه‌کانی وه‌ک قه‌راغ ئاسمانی شار سوور سوور هه‌ڵگه‌ڕابوون. که‌س په‌روانه‌ی نه‌دیبوو. له ماڵی خزم و ناسیاو و ئاواڵه‌کانیشی نه‌بوو. په‌روانه دیار نه‌ما. دایکم ده‌یوت: “په‌روانه فڕی!” هه‌ر به‌راستی فڕی بوو، که‌س سۆراغی لێ نه‌بوو. بۆ رۆژی دواتر چه‌ند شاهیدێک خۆیان به ماڵی ئێمه‌دا کرد و هه‌ر کامه‌ی به مشووری خۆی جورێک باسی دیارنه‌مانی په‌روانه‌یان بۆ ده‌گێڕاینه‌وه. یه‌ک ده‌یگێڕایه‌وه که له دووره‌وه کیژێکی بینیوه که له ده‌شته‌که‌ی خوار گۆرستانی شار وه‌ک په‌پووله به‌سه‌ر گوڵه‌کانی ئه‌و پێده‌شته‌دا ئه‌م چڵاوچڵی کردووه. کوڕێکی هه‌رزه‌کاره‌ش ده‌یگێڕایه‌وه په‌روانه‌ی دیوه که وه‌ک زۆربه‌ی ئێوارانی ته‌مه‌نی له کتێبخانه‌که‌ی شار ده‌رچووه، به‌ڵام ئه‌و رۆژه بینیویه‌تی که به په‌له‌په‌ل به‌ره‌و قه‌راغ شار رۆیشتووه. پیره‌ژنێکی سیسه‌ڵه به گوێی دایکم دا پچه پچێکی کرد و دوای ته‌واو بوونی سرته‌کانی سێ جار له ده‌ست فیتنه‌ی شه‌یتان په‌نای بۆ خوا برده‌وه و وه‌ک کیسه‌ڵ چووه‌وه نێو قاپووڕی خۆیه‌وه. کچێکی هاوپۆلی په‌روانه‌ش هاتبوو بۆ ماڵمان. ئه‌و ده‌یگێڕایه‌وه که دوای دیارنه‌مانی تاقتاقانه‌که، په‌روانه‌ش بێده‌نگی راگرتبوو. ئه‌و ده‌یگێرایه‌وه که له‌م دواییانه‌دا په‌روانه زیاتر خۆی له ئاواڵه‌کانی دوور راده‌گرت و کاته‌کانی خۆی پتر له کتێبخانه‌که‌ی شار دا تێپه‌ر ده‌کرد.\nسه‌روبنی هه‌موو ئه‌وقسانه‌مان کرد و هیچمان تێدا نه‌دۆزیه‌وه. په‌روانه دیار نه‌ما و گێڕانه‌وه‌ی شاهیده‌کانیش هیچ یارمه‌تییه‌کی به تاسه بێ ئه‌نجامه‌کانی دایک و باوکم نه‌گه‌یاند. دایکم به‌رامبه‌ر په‌نجه‌ره‌که ملی به‌لاره‌وه نابوو و، باوکیشم له به‌رده‌م په‌نجه‌ره‌که به پێوه راوه‌ستابوو و نووقمی ئاوابوونی هه‌تاو ببوو. هه‌تاو هێدی هێدی له شاخه‌که ئاوا ده‌بوو و له په‌نجه‌ره‌که‌وه باوه‌شێ ره‌نگی به نێو ژووره‌که‌دا بڵاو کرده‌وه. په‌یکه‌ری باوکم له نێو شه‌پۆلی تیشکی خۆرئاوابووندا به‌ره‌و ره‌نگێکی مه‌یله‌و زه‌رد ده‌چوو. پاشان په‌یکه‌ره‌که‌ی له به‌رچاوماندا سووری ده‌کرده‌وه و، ئینجا له لێڵایی سێبه‌ری ئه‌و شاخه‌دا به‌ره‌و وونبوون ده‌چوو. دایکم وتی: “خوا بتگرێ کابرا، سه‌دجارم وت ئه‌و په‌نجه‌ره‌یه بگره، ته‌شتێ قوڕ و چوار له‌ته‌خشتی به‌سته. با سیبه‌ری ئه‌و شاخه شوومه به‌سه‌ر ئه‌م ماڵه‌دا نه‌که‌وێ.” باوکم وه‌ک هه‌میشه به بێده‌نگی ئاورێکی لێدایه‌وه و به سووڕمانه‌وه چاوی له چاوه‌کانی دایکم بڕی که سوور سوور هه‌ڵگه‌ڕابوون. ده‌توت ئه‌و رۆژانه قه‌راره هه‌موو ره‌نگه‌کانی خوا له ره‌نگی سوور و تاریکیدا دا نغرۆ ببن.\nجێی به‌تاڵێ په‌روانه چی وا که‌متر نه‌بوو له جێی به‌تاڵێ تاقتاقانه‌که. وه‌ک یه‌که‌م ئێواره‌ی کۆچی تاقتاقانه‌که، بزربوونی په‌روانه‌ش چاوی ئێمه‌ی پڕ کردبوو له پرسیار و حه‌په‌سان. ئێواره‌ی دواتر که وه‌ڕه‌زی پێکه‌نینه‌کانی په‌روانه له دار و دیواری ماڵه‌که‌مان ده‌باری، هه‌موومان گڕووی گریانمان ته‌قییه‌وه. گریان. به ده‌م گریانه‌وه سه‌یری چاوه‌سووره‌کانی یه‌کترمان ده‌کرد و به تاسه‌وه له چاوی یه‌کتر دا له مانای جێی به‌تاڵی په‌روانه ده‌گه‌راین. په‌روانه رۆی. په‌روانه هه‌موو بازنه‌کانی پێکه‌وه‌بوونی کردبۆوه و له تارمایی غوربه‌تدا ون ببوو. بۆ به‌یانی که له‌خه‌و هه‌ستاین، هه‌ر یه‌که‌و نۆره نۆره خه‌ونه‌کانی خۆمان ده‌گێرایه‌وه که په‌روانه تێیاندا تاکه حزوورێک بوو، به‌ڵام له گێرانه‌وه‌ی جیاواز جیاواز دا. له قرچه قرچی گه‌رمای دوانیوه‌رۆدا بوو که سێبه‌رێک خۆی به ماڵی ئێمه‌دا کرد. باوکم وه‌ک چۆله‌که‌یه‌کی هه‌راسان که له گه‌رمای هاویندا بۆ سێبه‌رێک ده‌گه‌ڕێ، به‌ره‌وپیری چوو. له نێوراست حه‌وشه‌دا تۆقه‌یان کرد و له‌سه‌ر لێواری حه‌وزه‌که دانیشتن. له په‌نجه‌ره‌که‌وه سه‌یرم ده‌کرد. پیاوێکی ریش سپی بوو. له‌و پیاوانه‌ی که له حکایه‌ته‌کانی نه‌نکمدا نموونه‌ی زۆر بوو. سه‌رم له په‌نجه‌ره‌که هێنایه ده‌ر به‌ڵکه قسه‌کانی ببیستم، به‌ڵام ده‌نگی کابرای سێبه‌ر هێنده نزم بوو که ناهومیدی کردم. بینیم ده‌ستی به‌ره‌و شاخه‌که راده‌داشت و باوکیشم به حه‌په‌ساوییه‌وه سه‌یری ده‌کرد. وه‌ک سێبه‌ر هات و وه‌ک سێبه‌ر له ماڵ ده‌رچوو. باوکم به زه‌حمه‌ت به پیلکانه‌کاندا هه‌ڵده‌گه‌ڕا. هاته ژوور. که‌مێ دوودڵ بوو. تاوێ به نێو ژووره‌که‌دا گه‌ڕا و گۆره‌وییه‌کانی هه‌ڵکێشا و به پێوه پشتێنه‌که‌ی گورج کرده‌وه. به‌بێ ئه‌وه‌ی قسه‌یه‌ک بکات به پیلکانه‌کاندا داگه‌راو و له به‌ر درگای حه‌وشه پشوویه‌کی راگرت و له نێو درگاکه‌وه ئاوڕێکی له په‌نجه‌ره‌که دایه‌وه که وه‌ک قاوغی وێنه‌یه‌کی به‌کۆمه‌ڵ رووخساری پڕ له نیگه‌رانی هه‌موومانی تێدا گیر ببوو.\nئێواره بوو. قه‌راغ ئاسمان هێدی هێدی سوو داده‌گه‌ڕا. هه‌تاو به‌ره‌و ئاوا بوون داده‌کشا و سێبه‌ری ئه‌وشاخه به قورسی به‌ره‌و شار ده‌کشا. که باوکم له ده‌رگاکه ده‌رچوو، بێده‌نگییه‌کی تاسه‌باری له دوای خۆی جێ هێشت. له رۆژانی دوای ئاودیوبوونی په‌روانه‌وه تاک و توک ده‌نگۆی ئاودیوبوونی نیگا حه‌په‌ساوه‌کانی دیکه‌ش به شاردا بڵاو ده‌بوه‌وه. دایکم به‌رامبه‌ر په‌نجه‌ره‌که وشک ببوو. ئه‌وشوێنه‌ی کرد به جێی هه‌میشه‌یی و له‌وێڕا به‌و دوو چاوه سوور هه‌ڵگه‌راوانه‌یه‌وه له ئاوابوونی هه‌تاو و سێبه‌ری ئه‌وشاخه راده‌ما و سه‌ره‌نجام به‌دیار ئه‌و په‌نجه‌ره‌وه رۆحی ده‌رچوو. نه‌نکم ده‌یوت؛ ده‌گێرنه‌وه رۆژێک کابرایه‌کی جۆڵا له‌ودیوه‌وه دێت بۆ ئه‌م شاره. لێره دوکانی جۆڵاییه‌ک ده‌کاته‌وه. ناوبانگی ده‌سکاری جاجم و به‌رماڵی ئه‌م کابرایه به‌نێو وڵاتاندا ده‌گه‌ڕێ و، هه‌ر له‌م رێگایه‌وه مڵک و ماڵێکی باش پیوه‌ده‌نێت. که‌چی رۆژێک له‌سه‌ر سه‌ودایه‌ک سوێندێکی درۆ ده‌خوات و خوا بۆ ئه‌وه‌ی بیکات به عیبره‌ت بۆ خه‌ڵکی، ده‌یکات به تاقتاقانه‌یه‌ک تا هه‌ر شه‌وه‌ی له‌سه‌ر دارێک هه‌ڵنیشێ و زکری ناوی تاقانه‌ی خوا بکات و هه‌ر له به‌ر خوا بپارێته‌وه که بیکاته‌وه به جۆڵاکه‌ی جاران. نه شه‌وێک و نه مانگێک و نه ساڵ، به‌زه‌یی خوا روو له تاقتاقانه‌ی به‌سته‌زمان ناکاته‌وه. له ئێواره‌یه‌ک دا سه‌ر هه‌ڵده‌گرێ و به‌ره‌و ئه‌ودیو ئاوا ده‌بێت. ده‌روا و ده‌روا ، تا ده‌گاته شاخێکی به‌رز. له‌وێ تووشی دێوێک ده‌بێت. دێوه‌که به ده‌نگێکی به هه‌یبه‌ت به‌سه‌ریدا ده‌گوڕێنێ: “بگه‌ڕێوه!” تاقتاقانه‌که واز ناهێنێت و هه‌ر خۆی ده‌کوتێ که له شاخه‌که بپه‌رێته‌وه. دێوه‌که ده‌ڵی:”نه‌موت بگه‌ڕێوه!” تاقتاقانه‌که ده‌ڵێ: “لێمگه‌رێ با بپه‌رێمه‌وه. ده‌مه‌وێ له‌م دیاره نه‌مێنم، ده‌چم بۆ دیارێکی دیکه بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگم به خوا بگات و بمکاته‌وه به جۆڵاکه‌ی جاران”. دێوه‌که له قاقای پێکه‌نین ده‌دات و ده‌ڵێ: “ئێره بنی دونیایه، له‌م شاخه‌به‌ولاوه به‌ردستانه!”.\n3 thoughts on “ئاودیوبوون”\n06/01/2010 له 13:17\nسه‌فه‌ری تاقتاقانه و وون بوونی په‌روانه، ئاماژه‌یه‌کی جوان بوو بۆ چۆل بوونی شار له‌و رامانانه‌ی که له مه‌حنای گۆرانکارییه‌کان تێده‌گه‌ن.\nپڕ به دل ده‌ستخۆشانه‌ت لێده‌که‌م کاک رزگار. خه‌یاڵێکی جوان و زمانێکی پاراو بوو.\nئینشائه‌ڵا هه‌ر به‌رده‌وام بیت.\nئاکام. له رانییه‌وه\n17/01/2010 له 14:30\nده‌ست خۆش چیرۆکێکی جوان بوو. ئه‌توانم بێژم که خه‌یاڵێکی ناسک بوو و هه‌مزه‌مانیش په‌یامی فره جوانی تیا گونجاوه.\n03/05/2010 له 23:03\nله مێژه له ماڵ نی\nهه‌ره‌سی مه‌ده‌نی roonahy.com/2019/08/23/110… https://t.co/GwKcRNfKBIprofile\t20 hours ago


سه‌رۆکی یه‌مه‌ن ئاماده‌یه له کۆتایی ئه‌مسـاڵدا ده‌سـتبه‌رداری ده‌سه‌ڵات بێت\nسه‌رۆکی یه‌مه‌ن عه‌لی عه‌بدوڵڵا سـاڵح\nسه‌رۆکی یه‌مه‌ن عه‌لی عه‌بدوڵڵا سـاڵح ده‌ڵێت ئه‌و قایل بووه که‌وا هه‌ڵبژاردنی پـێشـوه‌خت له‌مسـاڵدا ئه‌نجام بدرێت و له مانگی یه‌کی سـاڵی داهاتوو ده‌سـتبه‌رداری ده‌سه‌ڵات بـبێت، ئه‌مه‌ش له به‌رامبه‌ر زیادبوونی ناڕه‌زایی‌یه‌کان له‌دژ حوکمڕانیـیه‌که‌ی که‌وا بۆ 32 سـاڵه درێژه‌ی خایاندووه.\nگوته‌بێژێـک ڕۆژی سێشه‌ممه گوتی به‌ڕێز سـاڵح پـێشنیاری کردووه که‌وا له گواستنه‌وه‌یه‌کی فه‌رمی ده‌سه‌ڵاتدا (واته به هه‌ڵبژاردن) واز له ده‌سه‌ڵات بهێنێت. پـێشـتر ده‌یگوت ئه‌و هه‌تا کۆتایی سـاڵی 2013 که گه‌ڕی سه‌رۆکایه‌تیـیه‌که‌ی ته‌واو ده‌بێت له ده‌سه‌ڵات ده‌مێنێته‌وه.\nئاژانسی هه‌واڵه‌کانی ڕۆیته‌رز ده‌ڵێت کۆمه‌ڵه‌کانی ئۆپـۆزسیۆن ئه‌م پـێشـنیاره‌ی عه‌بدوڵڵا سـاڵحیان ڕه‌تکردۆته‌وه و سوورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ده‌ستبه‌جێ واز له پـۆسته‌که‌ی بهێنێت. گوته‌بێژێـکی ئۆپـۆزسیۆن به ئاژانسه‌کانی هه‌واڵی گوتووه کاتژمێره‌کانی داهاتوو یه‌کلایی‌که‌ره‌وه‌ن.\nعه‌بدوڵـڵا سـاڵح ڕێبه‌ره له‌شـکریـیه‌کانی وڵاته‌که‌ی ئاگادارکردۆته‌وه له‌وه‌ی هه‌ر هه‌وڵێـکی کوده‌تا بدرێت ئه‌وا ده‌بێته مایه‌ی هه‌ڵـگیرسـاندنی شه‌ڕی ناوخۆ. ئه‌م لێـدوانه‌ی سـاڵح پاش ئه‌وه هات که چه‌ند فه‌رمانده‌یه‌کی باڵای له‌شـکر چوونه پاڵ ئۆپـۆزسیۆنه‌وه.


مامۆستایێن وانەبێژ ڕێیەکا سەرەکیا هەرێمێ گرت\nمامۆستایێن وانەبێژ بەردەوامن ژ خرڤەبوونان و ئەڤرۆ ڕێیا سەرەکیا دەروازێ پێنجوین گرت.\nمامۆستایێن وانەبێژ لدەڤەرێن جودایێن هەرێمێ بەردەوامن ژ خرڤەبوونێ و د نهادا پشکەکا زۆر ژ مامۆستایێن وانە بێژ ڕێیا سەرەکیا پێنجوین گرتن و مامۆستایێن دیژی ل جهێن جودا جودا ژ هەرێمێ لبەر دەرگەهێن پەروەردەیان خرڤەبووینە.\nئەو مامۆستا بەحسا وێیەکێ دکەن، کودەمێ ١٧ ڕۆژن بایکۆتا هۆلێن خاندنێ کریە و حکومەتێ بەرسڤا داخازیێن وان نەداینە، ژبەرهندێ بڕیاردایە لبەردەرگەهێ جڤاتا وەزیرێن هەرێمێ دەست بهەلدانا چادران بکەن.\nدووهی پەرلەمانێ کوردستانێ جڤیان و بابەتەکێ وێ جڤینێ لدێڤ کارنامەیاوان تایبەتبوو بئاریشێن مامۆستایێن وانەبێژڤە، لێ چ ژ وەزیرێن پەروەردە و دارایی ئامادەی جڤینێ نەبوون ژبەروێیەکێ پەرلەمانتارێن نەوەی نوێ ڕێک نەدا جڤین بەردەوام بیت و ڕاگەهاند، کوپێتڤیە بڕیاربهێتەدان نە گفتوگۆبهێنەکرن و ڕاپۆرتان بێخنە بەرچاڤ، ئەوکار چەندجارێن دی ئەنجامداینە د دەمێن دەربازبوویدا ژبەرهندێ پێتڤیە بڕیاربهێنەدان و بهێنە دامەزراندن.\nمژدە مەحمود پەرلەمانتارا نەوەی نوێ بەحسا وێیەکێ کر،وگۆت حکومەتێ داهات د دەستدا هەیە و شیان هەنە و دکارن دا بمەزرینن.\nئەڤرۆژی بڕیارە جڤاتا وەزیران بجڤیت، لێ چ برگەهێن تایبەت بئاریشێن مامۆستایێن وانەبێژ تێدانینە.\nمامۆستایێن وانەبێژ پشکەکا گرنگا تەمامکەرا پڕۆسەیا پەروەردێ و فێرکرنێ نە ل هەرێما کوردستانێ، لێ وەکێ ئەو دبێژن، ئەو کۆژمێ پارەی "مەقتوعە"یێ لجهێ وانەیان بۆ وان دهێتە دابینکرن، جدا ژهندێ کویێ کێمە وتێرا هاتن و چوونا وان ناکەت نەکو وی ئە رکێ لسەرملێن وان؛ پاشڤە دبەن و د دەمێ خۆدا وەرناگرن، جودا ژهندێ مووهلەتا دایکانە و نەخۆشیان نیە و پێتڤیە دەوامێ هەر بکەن.\nبئاوایەکی، دوهی د دەمێ خرڤەبوونا مامۆستایێن وانەبێژدا ل بەردەرێ پەرلەمانێ کوردستانێ، مامۆستا یەکی بەحسا وێ یەکێ کر، کو مامۆستایەکێ هەڤالێ وی ژبەرکوتووشی نەخۆشیا پەنجەشێرێ بوویە و دەرزیا کیمیایی بۆ دانایە سێ ڕۆژان نەچۆ دەوامێ دەرئێخست "فەسلکر".\nپشکەک ژ وان مامۆستایان ئەڤە بۆ دەمێ ١٥ سالانە وانەبێژن وتانها نەکرینە گرێبەست یان دامەزراندن، وەکی ئەوژی دبێژن، ژیانا وان گرانە و ئەرکێ وان ژی یێ زۆرە، لێ ئەوا کو هەڤبەر بئەرکێ وان د دەنێ کێمە و پشکا هاتن و چۆنا وان ناکەت.


کیا سۆنێت گەیشت – ئۆتۆمبێل\nسەرەتاهەواڵکیا سۆنێت گەیشت\nکیا سۆنێت گەیشت\nلە بەرواری 2021/03/02 لە 6:49 pm\nئۆتۆمبێلی شێوە سپۆرت و پتەو بەردەست دەبێ بۆ کڕیارەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا، لە مانگی شوبات سۆنێت سەرەتا وەکو چەمکێک دەرکەوت لە ئەوتۆ ئکسپۆ لە دەلهی.\nگەشەی کرد بۆ ئەوەی پێوەری تازە دابنێ لە دیزاین و تەکنەلۆژیا و جوڵە و سەلامەتی.\nسۆنێت گێڕێکی ئۆتۆماتیکی ٦نمرەیی بۆدانراوە لەگەڵ بژاردەیەکی فراوان لە گواستنەوەی خێرای و گێڕێکی دەستی زیرەک کە ڕێگە نادا شۆفێر خەواڵوو بێت لە کاتی شۆفێری کردن و بۆ یەکەم جارە لەو بەشە تایبەتمەندی سپۆرتی GT-Line پێشکەش کراوە.\nسۆنێت بەشێوەیەک دیزاین کراوە کە بوێر بێت و لەبیرنەکرێ تایبەتمەندیەکانی سۆنێتی شێوە سپۆرت تایبەتە بە کۆمەڵەی خۆی و لەو مۆدێلە تازەی کیا کۆدەبێتەوە.\nلەگەڵ چەند بژاردەیەک لە هێزی جوڵە پێکەر، تایبەتمەندیەکانی سۆنێتی نوێی سەرنج ڕاکێش لە شێوازێکی تازەگەر لە بەشی دەرەوەی کە وا لە سۆنێت دەکات ببێ بە یەکێک لە ئۆتۆمبێلەکانی خێزانی کیا کە براوەی خەڵاتە جیهانیەکانن.\nبە جوڵەیەکی سەرنجڕاکێش و باوەڕبەخۆبون و هەیکەلێکی پتەو نوێنەرایەتی واژۆی کیا دەکات بە شێوە سەرنجڕاکێش و دڵڕفێنەکەی و بە تایبەتمەندی ڕوناکەرەوەکەی کە لە ڕۆژ دیمەنێکی جوان دەبەخشێ.\nکیا بۆ یەکەم جار چەمکی سۆنێتی لە دەلهی هیندستان ئاشکرا کرد لە ئەوتۆ ئێکسپۆی ٢٠٢٠ و لە ماوەی ساڵێک ئەو چەمکەی کرد بە راستەقینە و داهاتوی لە کڕیارەکان نزیکتر کردەوە.\nسۆنێت هەڵگری شێوەیەکی ناوازەی نەوەی کیایە کە ئامادەبونێکی بەهێز لەسەر رێگاکان نیشان دەدا. بە تایبەتمەندیەکانی لە بەشەکانی سۆنێت باشترین ئەزموونی شۆفێریکردن پێشکەش بە کڕیارەکان دەکا و سەلامەتی و دڵنیای و رازیبون بۆ کڕیارەکان دابین دەکا. سۆنێت شاشەیەکی ڕێنیشاندەری ١٠.٢٥ ئینجی گەورە لە خۆ دەگرێ و هەروەها چەند تایبەتمەندیەکی زیرەکی تری هەیە وەکو داگیرساندنی ئۆتۆمبێلەکە لە دورەوە و چەند جۆرێکی شۆفێری کردن و کۆنتڕۆڵکردنی شێوازی رۆشتن لە بارودۆخ و کەشە جیاوازەکان بۆ مۆدێلی ئۆتۆماتیک.\nدەوروبەری شۆفێر بە کۆمڵێک تایبەمەندی ناوازە دیزاین کراوە و سۆنێت لەسەر ئەزمونی شۆفێر بنیانت نراوە. سۆنێت ٧ دەنگ هێنەری نایابی بوز و لەگەڵ شەحنێکی وایەرلێس بە تایبەتمەندی ساردکردنەوە بۆ مۆبایلەکەت و دەنگێک و روناکیەکی ناوەزە ئامێری پاڵاوتنی هەوا و دژە ڤایرۆس لە خۆ دەگرێ.\nکیا ئۆتۆمبێلێكی نوێی دروست کردوە کە خواستی بەکارهێنەرە گەنج و لێهاتوەکانی لە سەرە ئەوانەی دەیانەوێت سادەی و ناوەزەی لە ژیانیان هەبێ. سۆنێت کۆمەڵێک تایبەتمەندی پێشکەش دەکات کە بە ئاسانی لە مۆدێلەکانی تری ئۆتۆمبێلی(SUV) بە دی ناکری. پارچەکانی سۆنێت بە تایبەتمەندی سەردەمیانە و تێکنۆلۆجی پێشکەوتو بەستراوە. بەڕێز یاسر کە بەرێوبەری وەبەرهێنەری کیایە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەراست و ئەفریقا دەڵێت بەکارهێنەرەکانمان سۆنێت بە هاوڕێیەکی لێهاتوی خۆیان دادەنێن بۆ شۆفێری کردن .\nسیستەمی بزوێنەرەکەی سۆنێت چەند بژاردەیەک لە خۆ دەگرێ کە دەتوانرێ تایبەت بکرێ بۆ خواست و پێداویستیەکانی شۆفێر. سۆنێت بژاردەیەک لە بزوێنەری گاز و بەنزین لەخۆ دەگرێ کە کە پێک دێن لە سمارت ستریمی چوار لولەکی ١.٢ لیتر و تۆربۆیەکی بەهێز و بزوێنەرێکی گازی CRDi ١.٥ لیتر. ئەم مۆدێلە گێڕێکی شەشی دەستی و گێڕێکی حەوتی ئۆتۆماتیک لە خۆ دەگرێ. یەکێکی تر لە تایبەتمەندیەکی تری ئەم مۆدێلە بریتیە لە سیستەمی سمارت ستریمی شەش خێرای کە زیرەکانە کار دەکا و ڕێ لە ماندوبونی شۆفێر دەگڕێ بە هۆی کلاج کردنەوە. بۆ یەکەم جارە لەو نەوەیە تازەی کیا، سۆنێت بزوێنەرێکی گازی شەش گێڕی ئۆتۆماتیک لە خۆ دەگرێ.\nکیا مۆتۆرز لە پێش هەموو شتێکەوە ڕەچاوی سەلامەتی بەکارهێنەرەکانی کردوە هەر بۆیە دوو لەسەر سێی لاشەی کیا بە پلێتێکی زۆر بەهێز وخۆڕاگر دروست کراوە کە شێوە و کێشێکی گونجاوی بە ئۆتۆمبێلەکە بەخشیوە. کیا دڵنیاتان دەکاتەوە لەگەڵ هەموو شۆفێری کردنێک بە سۆنێت سەلامەتیەکی تەواو بەردەستە بە هۆی بونی چەند تایبەتمەندیەکی باش لە سیستەمی سەلامەتی کیا. سیستەمی سەلامەتی سۆنێت پێکدێت لە شەش پەڕەشوتی سەلامەتی و ئەی بی ئێسێکی بەهێز لەگەڵ بانسێکی پتەو، سیستەمی EBD و ESC کە وادەکا هێزێکی یەکسان بخرێتە سەر هەر چوار تایەکە لە کاتی ئیستۆپ کرن لە خێرایەکی زۆر، سیستەمی HAC کە یارمەتی شۆفێر دەدا بۆ دەستکردن بە جۆڵە بە شێوەیەکی ئاسان لە ڕێگا هەوراز و سەختەکان، هەستیارێکی بەهێزی پارک کردن لە بەشی دواوە و پێشەوەی ئۆتۆمبێلەکە، سیستەمی چاودێری پەستانی تایەکان، سیستەمی ISOFIX کە تایبەتە بە سەلامەتی جێگای دانیشتنی منداڵان.\nبۆ زانیاری زیاتر سەردانی بەشی میدیای کیا بکەن http://www.kianewscenter.com/


پیاوی نموونەیی چۆنە؟ – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » پیاوی نموونەیی چۆنە؟\nپوختە: لە هیچ شوێنێکی جیهان، نۆرمی ئایدیال و کڵێشەیی رواڵەتی پیاو ناسێنەری پیاوانی ئاسایی نەبووە، بەڵام لە سەردەمی ئێستادا، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە رێگەی خۆنواندنی ئەو پیاوانەوە کە پێشتر بەستێنی خۆدەرخستنیان بۆ فەراهەم نەبووە، خەریکی گۆڕینی نۆرمەکانی جوانیی پیاون.\nپیاوی قۆز یان جوان دەبێ چۆنچۆنی بێت؟ لە دەیەکانی رابردوودا، سەرنجڕاکێشترین پیاوە رۆژئاواییەکان لە ئەڵقەیەکی تاڕادەیەک بچووکدا دەستنیشان دەکران ــ ئەستێرە چاو شینەکانی سینەما وەکو براد بیت یان لیۆناردۆ دیکاپریۆ، بەشێکن لەو کەسانە، بەڵام بۆچوونی خەڵک لە ئاست «پیاوی ئایدیال» یان پیاوی تەواو، روو لە گۆڕانە و هاوکات جیهانی سینەما و دنیای فاشنیش هەمەڕەنگییەکی زیاتری قبووڵکردووە و کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکانیش لە گرنگی دیاریکردنی نوێنەری گونجاو بۆ براندەکەیان تێگەیشتوون.\nتۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و پیاوانی مۆدێل\nلە هیچ شوێنێکی جیهاندا، نۆرمی ئایدیال و کڵێشەیی رواڵەتی پیاو، ناسێنەری پیاوانی ئاسایی نەبووە، بەڵام لە سەردەمی ئێستادا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بۆ نموونە تیک تۆک، لە رێگەی خۆنواندنی ئەو پیاوانەوە کە پێشتر بەستێنی خۆدەرخستنیان بۆ فەراهەم نەبووە، خەریکی گۆڕینی نۆرمەکانی جوانیی پیاوانەن. بێن جەیمز، ئەستێرەی تیک تۆک یەکێکە لەو پیاوانە کە هەوڵدەدات بۆ گۆڕینی روانگەی خەڵک سەبارەت بە پیاوانی کەڵەگەت و تێکسمڕاو. ئەو کە خۆی مۆدێلێکی باڵابەرزە، لە رێکلامەکانی براندی «سیمپلی بی»ـدا لەگەڵ ئەو مۆدێلانە دەرکەوتووە کەوا لەڕووی ئەندازەی جەستەییەوە جۆراوجۆر بوون. بێن جەیمز کە لەگەڵ براندەکانی تایبەت بە جوانی- خۆشگوزەرانی بەریتانیش هاوکاری کردووە، دەڵێت: ئەم کارەی ئەو، هەستی ئاسوودەیی و بڕوابەخۆیی دەبەخشێتە ئەو کوڕ و پیاوانە کە وەکو ئەو جەستەیەکی کەتەیان هەیە و پێیان دەڵێت ئێوە بەلای خەڵکانی دیکەوە پەسەندکراو و بەنرخن.\nئەگەرچی خاتوونە ئەستێرە بەخۆوەکان ــ وەکو لیزۆ و ئەشلی گراهام ــ بەلای خەڵکەوە خۆشەویستن و لایەنگری زۆریان هەیە، بەڵام هاوتای پیاوەکانیان زۆر پەسەندکراو نین. هەر لەبەر ئەمەش لەو ماوەیەدا یەکێک لە مارکە خانمانەکان بەناوی ساویج فێنتی کە هی «ریانا»ـی ئەستێرەی موسیقایە، هەوڵیداوە بەستێنێک بۆ ئەو پیاوانە فەراهەم بکات کە لەڕووی جەستەییەوە کەڵەگەت و تێکسمڕاون، بەڵام ئایا هەموو ئەوانە بەمانای کرانەوەی زیاتری دۆخەکەیە بۆ قبوڵکردنی جوانیی پیاوانە؟ بێن جەیمز دەڵێت: حەزدەکەم ئەو پیشەیە سوود لە فۆرمە جەستەییە نوێیەکان وەربگرێت. بۆچی نابێت پیاوێکی تەمەن ناوەڕاست کە هەندێک ورگی هەیە، لە ریکلامی بۆن و عەتردا دەربکەوێت یان ببێت بە ئەکتەری سەرەکی فیلمێک؟ نابێت تا ئەم ئاستە سەرنجمان بخەینە سەر شێوە جەستەییە ناسروشتییەکان.\nتێگەیشتن بۆ پیاوی قۆز گۆڕاوە\nئەلیکساندەر ئەدمۆندز، مامۆستای مرۆڤناسی زانکۆی ئێدینبورگ لەسەر ئەو باوەڕەیە کە لە ئاکامی کۆیلەداریی و داگیرکاریدا، تێگەیشتنی خەڵکی رۆژئاوا لە پیاوی قۆز، بەردەوام پیاوی سپی پێست بووە، بەڵام لە سەردەمی ئێستادا ئەم روانگەیە خەریکە دەگۆڕێت. سۆپەر مۆدێلەکانی وەکو تایسۆن بەکفۆرد و ئالتون مەیسیون بەردەوام لەسەر بەرگی گۆڤارەکانی وەکو جێی کیو دەردەکەون و دنیای مۆد و براندە نێودەوڵەتییەکان رۆژ لەدوای رۆژ زیاتر لە گرنگی هەمەڕەنگی رەگەزی لەناو پیشەکەی خۆیان تێدەگەن.\nئەدمۆندز دەڵێت روانگەی کڵێشەیی سەبارەت بە جوانی پیاو خەریکە دەگۆڕێت، کڵێشەکانی جوانیی کۆن چیتر دڵخوازی گەنجان نین. لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئاسیا ئەم گۆڕانە بەرچاوە، بەتایبەتی لە کەلتوری گشتیی کۆریای باشووردا. لە کۆریای باشوور، سەرهەڵدانی گروپەکانی کەی پۆپ وەکو بی تی ئێس ــ بە قژ و ماکیاژە تۆخ و درەوشاوەکانیانەوە ــ وایکردووە تا رواڵەتی شێوە ژنانە یان ناسکتر، پەسەندتر بێت. ئەم جۆرە جوانییە ئەگەرچی لەگەڵ نۆرمە نەریتییە رۆژئاواییەکانیش ناتەبایە، بەڵام لە سەردەمی ئێستادا لایەنگری زۆری هەیە و لە راگەیاندنە گشتییەکاندا بەزۆری دەبیندرێت.\nپێوەرەکانی جوانی لە رۆژهەڵاتی ئاسیا\nپێوەرەکانی جوانی لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئاسیا یەکجار زۆر جۆراوجۆرن. دائێ نا مۆدێلی ئەمریکی-کۆریایی دەڵێت : کاتێک دەستم بەکارەکەم کرد، تەنها چەند مۆدێلی ئاسیایی هەبوون، بەڵام ئێستا ژمارەیان زۆر بووە. هۆکارەکەشی ئەوەیە کە پیشەی مۆد رووی کردووەتە مشتەری ئاسیایی و بازاڕە ئاسیاییەکان».ئاسیا دەوڵەمەندە و براندەکانیش حەزدەکەن مۆدێلەکانی وەکو دائێ‌نا بانگەشەیان بۆ بکەن و مشتەرییان بۆ کۆبکەنەوە.\nوا پێدەچێت لەم ساڵانەی دواییدا سۆپەر مۆدێلەکانی پیاو، لەڕووی داهات و سەرکەوتنەوە لە هاوتا خانمەکانی خۆیان نزیک بووبێتنەوە. کۆمپانیای رۆلف لۆرێن بۆ رێکلامی براندەکەی خۆی «تایسۆن بەک‌فۆرد»ـی مۆدێلی ئەمریکی هەڵبژارد و ئەم کارە ئەوی کرد بە ناسراوترین سۆپەر مۆدێلی رەشپێست. شان ئوپرای مۆدێلی ئەمریکی، لەپاش زیاتر لە 15 ساڵ چالاکی پڕۆفیشناڵ بوو بە یەکێک لە دەوڵەمەند‌ترین سۆپەر مۆدێلەکانی جیهان. ئەو کە خەڵکی شارێکی بچووک بوو لە جۆرجیا، لە تەمەنی 17 ساڵاندا و تەنیا بە 150 دۆلارەوە رۆیشت بەرەو نیۆیۆرک ــ و لەوێ توانی لەگەڵ براندە گەورەکاندا گرێبەستی تایبەت واژۆ بکات.\nئۆپرای ئەو کاتە ناوبانگی جیهانی پەیداکرد کە تەیلۆر سویفت، ئەستێرەی میوزیکی ئەمریکی، لە ڤیدیۆی موزیکی «بۆشایی بەتاڵ (2014) «ـدا وەکو ئەکتەر و لە رۆڵی خۆشەویستەکەی خۆیدا، کەڵکی لە ئەو وەرگرت.\nئوپرای ئەو دەرفەتە بە گرنگترین ساتی ژیانی پرۆفیشناڵی خۆی پێناسە دەکات و دەڵێت:لەپاش ئەوەوە، ئاراستەیەکی پرۆفیشناڵی نوێم دۆزیەوە و دەرگای نوێ بەڕوومدا کرانەوە. زۆر مەمنوونم بۆ ئەوەی من بەشێک بووم لەو کارە».ئەو لەماوەی ئەو ساڵانەدا بەردەوام لە کەسایەتییە خۆشەویستەکان بووە و چەندین جار لەسەر بەرگی گۆڤارەکان دەرکەوتووە، بەڵام ئەو چۆن ئەو پێگەیەی دەستەبەرکرد؟ خۆی دەڵێت: لەم پیشەیەدا پێویستە بێفیز بیت. من لەگەڵ کەسانێک کێبرکێ دەکەم کە هەموویان لەیەک قاڵبدان ــ قژ رەش و چاو شین. من لەگەڵ ئەو پیاوانە کێبرکێ دەکەم کە رێک هاوشێوەی منن، بەڵام پێویستە من خۆم بم. من هەوڵم نەداوە خۆم بە شێوەیەکی تایبەت بگۆڕم.\nهەڵبەت، سەرەڕای قبووڵکردن و پەرەسەندنی جۆراوجۆریی رەگەزی، وێنەی نەریتی ستایلی رۆژهەڵاتی، واتە «باڵابەرز، رەش و رێک»، هێشتاش لایەنگرانی زۆری هەیە. ئەم چەمکە سەرەتای ساڵانی 1900 لە ئەوروپا برەوی پەیداکرد و لە دەیەی 1920 لە هۆلیوود بە شێوەیەکی بەربڵاو و بۆ ئاماژەکردن بە رۆدۆڵف والێنتینۆ ئەستێرەی ئیتالی سوودی لێوەردەگیراو دواتریش بە بەردەوامی ئەم بڕەوییەی خۆی پاراست. شافی حەسەن مرۆڤناس دەڵێت: برۆی رەش و موی رەشی روخسار بۆ پیاوانی بەرەگەز مەدیترانەیی ئیمتیازێکی گەورەیە…مووی رەش نیشانەی پیاوەتییە» بەپێی ئەم پێوەرانە، «میکەلە مورونە»ـەی ئەکتەری ئیتالیش قۆزە، ئەم ئەکتەرە کە خەڵکی «پولیا»ـیە لە باشووری ئیتالیا، تا ساڵی رابردوو لە شاری رۆما باخەوان بوو، بەڵام پاش دەرچوون لە تاقیکردنەوەی ئەکتەری، بە شەوێک ژیانی گۆڕدرا؛ ئەو وەکو ئەکتەری سەرەکی فیلمی365 رۆژی بەرهەمی نێتفلیکس دەستنیشان کرا ــ یەکێک لە پڕ بینەرترین فیلمەکانی ساڵی 2020 ئەو رۆڵی سەرۆکێکی مافیای دەگێڕا بە ناوی «ماسیمۆ».\nمۆرۆنە دەڵێت نکۆڵی لەوە ناکەم کە رواڵەتم لە وەرگرتنی ئەم رۆڵەدا کاریگەر بووە، چونکە رێک تایبەتمەندییەکانی ماسیمۆم هەیە؛ ئەو باڵابەرز و قژ خورماییە».بەڵام پێشتر هەر بەهۆی ئەم رواڵەتەوە نەیاندەهێشت بەئاسانی رۆڵ بگێڕێت . خۆی دەڵێت کە پێشتر بۆ ماوەی 10ساڵ هەموو هەفتەیەک لە تاقیکردنەوەی ئەکتەریدا بەشداری کردبوو، بەڵام هەرگیز هیچ رۆڵێکیان پێ نەدابوو .\nپیاوانی بە تەمەن جێی سەرنجن\nبەو حاڵەوە و سەرەڕای سەرکەوتوویی بەردەوامی رواڵەتە نەریتییەکان، پێوەرەکانی جوانیی پیاوانە روو لە کرانەوەیە و خەریکە پەرە دەستێنێت و لەئێستادا تەنانەت پیاوانی بەتەمەنتریش هۆگرییەکی زۆریان دەستەبەر کردووە. هەڵبەت ئێمە خوومان بە رواڵەتی پیاوانی قۆزی سینەمای کلاسیکەوە گرتووە بۆ نموونە «پیەرس برازنان» و «جۆرج کلۆنی»، بەڵام ئێستا ئیتر لە جیهانی رێکلام و مۆدەدا مۆدێلی بەتەمەنیش زۆر دەبیندرێت.\nپیاوانێکی وەکو «ئانتۆنی وارکیا»، «وانگ دشۆن» (کە بە سەرنجڕاکێشترین باپیرەی چین بەناوبانگە)، «ران جەک فۆلی» و «لۆنۆ برازیل»، چەند نموونەیەکن لەم کەسانە. کەڵک وەرگرتن لە پیاوێکی بەتەمەنی وەکو «رێنە گلیمارێک»، مۆدێلی تەمەن 87 ساڵ، نموونەیەکی دیکەیە لە گۆڕانی سەلیقە. ئەم بابەتانە سەلمێنەری ئەوەن کە جوانیی پیاوانە، ئایدیاڵێکی نەگۆڕ نییە و لە رەوتی مێژوودا تووشی گۆڕان دەبێت.\n«ئۆرلاندۆ هوبێچی»ـی مۆدێلی فینلاندی، دەڵێت: چەند ساڵ لەمەوبەر تێگەیشتم کە بەکارهێنانی مۆدێلی بەتەمەنتر پەرەی ساندووە. لەناکاو هۆگری خەڵک بۆ کەسانی بەتەمەنتر زیادی کردبوو. بە باوەڕی هوبێچی، بەرزبوونەوەی ئاستی تەمەن کاریگەری لەسەر ئەو گۆڕانە بووە. ئەو دەڵێت: خەڵک ئیتر رقیان لە تەمەنی سەرەوە نییە. لە ماوەی 30 ساڵی رابردوودا، نەوەیەک لە گەنجانی خۆشمەشرەبم بینیەوە، بەڵام لە سەردەمی ئێستادا دەکرێ بەتەمەنتر بێت و هێشتاش هەر خۆشمەشرەب و بەڕۆژ بیت. خەڵک حەزدەکەن ئەو کەسانە نوێنەریان بێت کەوا هاوشێوەی خۆیانن.


حکومەتی هۆڵەندا نزیکەی "یەك ملیۆن یۆرۆ" قەرەبوی هاوڵاتییەکی عیراقی دەکاتەوە\nخانوەكەی باسم رەزۆ، پێش بۆمبارانەكە و دوای بۆمبارانەكە لە موسڵ و لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی هۆڵەنداوە فۆتۆ: نیوێرك تایمز\nهاوڵاتیەکی عیراقی کە لە ساڵی 2015دا چوار ئەندامی خانەوادەکەی لە بۆمبارانێكدا لەلایەن فڕۆکەی جەنگی هۆڵەندییەوە کوژراون، نزیکەی "یەك ملیۆن یۆرۆ" (بەگوێرەی هەندێك سەرچاوە کە بۆ رۆژنامەی هۆڵەندی 'ئێن ئار سی' و دەزگای هەواڵیی حکومیی 'ئین ئۆ ئێس') قەرەبوو وەردەگرێت لەلایەن حکومەتی هۆڵەنداوە.\nبۆمبارانەکەی سەر موسڵ\nفڕۆکە جەنگییەكانی هۆڵەندا لە شەوی ٢٠ لەسەر ٢١ی ئەیلولی ساڵی ٢٠١٥، دوو خانوی تەنیشت یەكیان لە موسڵ پێكا. خانوەکان هی خێزانەکانی باسم رەزۆ و براکەی بون.\nبەهۆی بۆمبارانەکەوە ژن، کچ، برا و برازاکەی باسم دەکوژرێن. باسمیش بە قورسی بریندار دەبێت؛ قاچی چەپ، حەوزی و چەند ئێسکێکی تری جەستەی دەشکێن و پارچەی بۆمب لەپشتی دەدات و توانای رۆیشتی نامێنێت. ئەوە بەپێی رۆژنامەی ئێن ئار سی.\nهۆڵەندییەکان زانیاریی هەواڵگرییان لە ئەمریکییەکانەوە وەرگرتووە کە گوایە ئەو دوو خانووە لەلایەن چەکدارەکانی داعشەوە بەکارهێنراون.\nئانك بایلەفێڵد، وەزیری بەرگری هۆڵەندا (ئانك بایلەفێڵد) مانگی یازدەی ٢٠١٩ بە میدیا دەڵێت کە هەڵەکە لەلایەن دەزگا هەوڵگیرییە ئەمریکاییەکانەوە کراوە، وە هەرچەندە حکومەتی هۆڵەندە هەست بە برپرسیارێتی دەکات، بەپێی یاسا بەرپرسیاری کارەساتەکە نییە.\nنە باسم و نە حکومەتی هۆڵەندی نایانەوێت ئاشکرای بکەن بڕی قەرەبوەکە بە تەواوی چەندە.\nئانك بایلەفێڵد، وەزیری بەرگری هۆڵەندا، لە نامەیەکیدا بۆ پەرلەمانی وڵاتەكەی، کە چەند جارێك مشتومڕییان لەسەر ئەو مەسەلەیە هەبووە، نوسیویەتی: "بڕیارمدا کە خۆبەخشانە و لەبەر هۆکاریی مرۆیی، قەرەبوو پێشکەش بکەم... حکومەتی هۆڵەندا بەرپرسیارێتی ناگرێتە ئەستۆی خۆی".\nلەوکاتەوەی بۆمبارانەکە کراوە، لە پێنج ساڵی رابردودا، باسم بۆ چەند دەزگایەکەی هەواڵی قسەی كردووە. لە ساڵی ٢٠١٧ رۆژنامەی ئەمریكی نیوێرك تایمز، راپۆرتێکی درێژی لەسەر بۆمبارانەکە و ژیانی باسم بڵاوكردەوە.\nبۆمبارانەکەی سەر حەویجە\nمانگی یەکی ئەمساڵ دەزگای هەواڵی حکومیی هۆڵەندی (ئێن ئۆ ئێس) نوسیویەتی کە ٦٠ کەس حکومەتی هۆڵەندا دەدەن بە دادگا، ئەوەش لەسەر بۆمبارانێك بۆ سەر قەزای حەویجە بە باشوری خۆرئاوای كەركوك و دوای ئەوەی بۆمبارانەكەی فڕۆکەی جەنگی هۆڵەندا بۆووە هۆی كوژرانی 70 كەس لە ساڵی 2015دا.\nئامانجی بۆمبارانەکەی سەر حەویجە کارگەیەکی داعش بوو كە ئۆتۆمبێلی تیادا بۆمبڕێژدەكرا.\nکارگەکە رێژەیەکی زۆری تەقەمەنی تێدابووە و تەقینەوەی بۆمبارانەكە هێندە گەورە بووە، گەڕەکێکی حەویجەی بە تەواوی وێرانکردووە.\nکاتێك مارك ڕوتە، سەرۆك وەزیرانی هۆڵەندا لە پەرلەمانی وڵاتەكەی لێپرسینەوەی لێكرا، لەلایەن ئەندام پەرلەمانەکانەوە لەسەر ئەوەی گوایە مەسەلەکە لەلایەن کابینەکەیەوە دیزە بەدەرخونە کراوە. مارك ڕوتە نكۆڵی كرد. بەڵام دانیبەوەدا ناوە کە وەزیری بەرگری ئەوکاتە (ژێنین هێنیس-پلاسخارت) کە ئێستا نوێنەری سکرتێری نەتەوە یەکگرتوەکانە لە عیراق، هەڵەیەکی کردووە لە نامەیەکیدا. لە نامەکەدا نوسیویەتی کە گوایە هیچ هاوڵاتییەکی مەدەنی بەهۆی بۆمبارانەکەی سەر حەویجە نەکوژراون.


ئەردەم: ئەگەر پەکەکە بگەڕێتەوە ئامەد دەبێت پەدەکەش بچێتەوە مهاباد – کوردی – RojNews.News\n11/11/2020 - 12:15:06 pm\nنووسەر سەلاحەدین ئەردەم لە وتارێکدا باس لە ئاڵۆزییەکان و لێدوانەکانی پەدەکە و هەوڵدانەکانی بۆ هەڵگریساندنی شەڕ دەکات، دەشڵێت: ئەگەر وەک دەڵێن پەکەکە لە باکور دامەزراوە و دەبێت بچێتە ئەوێ، ئەوە پەدەکەش لە ڕۆژهەڵات دامەزراوە و دەبێت بچێتە ئەوێ.\nنووسەر سەلاحەدین ئەردەم دەربارەی دۆخی ناوچەکە و ئاڵۆزییەکان بەناونیشانی “پەیوەندیی یەکێتیی نەتەوەیی و تێکۆشان”، لە ڕۆژنامەی یەنی ئۆزگیور پۆلیتیکا وتارێکی بڵاوکردووەتەوە.\nدەقی وتارەکە بەمشێوەیەیە:\nپەیوەندیی یەکێتیی نەتەوەیی و تێکۆشان\nباشە بۆ پەدەکە لە هەر چوارپارچەی کوردستان ڕێکخستن بۆ خۆی دروست دەکات، بەڵام بۆ پەکەکە ناتوانێت لە هەر چوارپارچەی کوردستان ڕێکخستنی خۆی دروست بکات؟ دیارە پەدەکە خۆی بە تاکە حیزب دەبینێت و ئەگەر دەسەڵاتی هەبێت حیزبەکانی تر لە ناو دەبات بۆ ئەوەی خۆی بە تەنها بمێنێتەوە.\nلە نووسینەکەی پێشوودا ئێمە لەسەر “پەیوەندیی یەکێتیی نەتەوەی و دیموکراسی” ڕاوەستاین. ئێمە بینیمان یەکێتیی نەتەوەیی ئاشتی و ئاگربەست بە دوای خۆیدا دەهێنێت، ئاشتیش بە دیموکراسی بەدی دێت. لە نێوان یەکێتیی نەتەوەیی و دیموکراسیدا پەیوەندییەکی بەهێز هەیە. یەکێتیی نەتەوەیی بە بێ دیموکراسی بە مانای هەندێک قسەی پوچ و بێ واتان. یەکێتیی نەتەوەیی لەسەر هەندێک بنەما بونیات دەنرێت، کە ئەو بنەمایانەش بنەمای دیموکراسین. کاتێک پشتبەستوو بێت بە بنەماکانی دیموکراسی ئەوا ئەو کاتە مرۆڤ دەتوانێت باسی یەکێتیی نەتەوەیی بکات. هەر خۆی دەبێت یەکێتیی نەتەوەیی کوردان پشتبەستوو بێت بە دیموکراسی لە ناو کورداندا.\nئەگەر ئێمە بە بۆچوونێکی پێچەوانەوە سەیری بابەتەکە بکەین، دەبێت یەکەم بە بنەمای دیموکراسیی کوردانیش ‘بنەمای نەتەوەبوون’ بێت، بەڵام لە ناو پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) عەقڵیەتی بنەماڵە و خێڵەکی و بەرتەسک زۆر بەهێزە، لەبەر ئەوەش ڕاستییەک لە بەردەماندایە ئەویش ئەوەیە هێشتا نەبووە بە گەل و نەتەوە. لەبەر ئەوەی هەژمونگەرایی مۆدێڕنیتەی کاپیتالیستی جیهانی کوردستانی پارچەپارچە کردووە و کوشتار و کۆمەڵکوژی و پاکتاوکردنی بەرامبەر بە کوردان ئەنجامداوە، دۆخەکە قوڵتر بووەتەوە. بابەتی سەرەکیی بنەماڵەی بارزانی، کە بەرپرسانی پەدەکەش ئەنجامی دەدەن، ئەوەیە پارچەی باشووری کوردستان لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا پارچە کراوە بە موڵکی خۆیانی دەزانن، کە لەلایەن سیستمی مۆدێڕنیتەی کاپیتالیستەوە پێیاندراوە. خۆیان بە شا و میر عەرەبەکانی ناوچەکە دەشوبهێنن.\nبابەتی سەرەکیی مەسعود بارزانی سەرۆکی گشتیی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) لە دوایین ڕاگەیاندراویدا لەسەر پەکەکە دەڵێت ‘با پەکەکە لە باشوری کوردستان بڕواتە دەرەوە’. بۆ؟ لەبەر ئەوەی مەسعود بارزانی باشوری کوردستان بە موڵکی خۆی دەزانێت. لەبەر ئەوەش بە ئاسانی دەڵێت ‘با پەکەکە لە ناو موڵکەکەمدا بچێتە دەرەوە’. لێرەدا مرۆڤ دەتوانێت بڵێت، کە قسەکانی مەسعود بارزانی بۆ پەکەکە هاوشێوەی قسەکانی ڕەجەب تەیب ئەردۆغانە بەرامبە بە گەلی کورد. لەبەر ئەوەی عەقڵییەتی ئەوان موڵکپارێز و ملهوڕییە، ئاساییە قسەکانیان هەمان ئەو مانایە بدات. قسەکانی مەسعود بارزانی سەرۆکی گشتیی پەدەکە بە گشتی وەک ئەوەی “پەکەکە لە باشوری کوردستان میوانە” دەبینرێت. ئەگەر کەسێک لە شوێنێک میوان بێت ئەوا خاوەن ماڵیش لەو شوێنەدا هەیە. باشە ئەگەر پەکەکە لە باشوری کوردستان میوان بێت ئەی خاوەن ماڵ کێیە؟ ئەوە پرسیارێکی بێ موناقشەیە، خاوەن ماڵ پارتی و بنەماڵەی بارزانین! ئەو بیر و فیکرە بە چی پشتبەستووە؟ دەوترێت پەکەکە لە ئامەد دامەزراوە، هەر خۆی ڕێکخستنێکی باکورە، باشە ئەگەر پاساوی میوانبوونی پەکەکە ئەوە بێت، مەگەر پارتی لە مهاباد دانەمەزرا؟ ئەگەر بەپێی ئەو عەقڵییەتەی ئەوان بێت دەبێت بوترێت، پارتی بۆ ناڕوات بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان.\nدەوترێت پەکەکە سیستمی باشوری کوردستان قبوڵ ناکات! بەڵام گەلۆ سیستمی باشوری کوردستان تا چەند پەکەکەی قبوڵ کرد و پەکەکە ڕەتیکردەوە؟ ئەوەی پەکەکە قبوڵ ناکات و پێی دەڵێت “رێکخستنی تیرۆر” هەر پەدەکە خۆیەتی. دەڵێن، پەکەکە لە باکور دامەزراوە و ئیدی ڕێکخستنێکی باکورە، بۆیە دەبێت بڕوات بۆ باکور و تەنها لە باکوری کوردستان خۆی بە ڕێکخستن بکات! بەڵام پەدەکە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دامەزراوە و لەو پارچەیەش نامێنتتەوە. ئەو پەدەکەیانەی لە بنەماڵەی بارزانی فەرمان وەردەگرن لە هەر چوارپارچەی کوردستان خۆیان بە ڕێکخستن کردووە. لە هەر پارچەیەکدا نەک تەنها یەک، بەڵکو لە هەر پارچەیەکدا چەند پەدەکەیەک هەیە. باشە بۆ پەدەکە لە چوارپارچەی کوردستان خۆی بە ڕێکخستن دەکات، بەڵام پەکەکە لە هەر چوارپارچەی کوردستان ناتوانێت خۆی بە ڕێکخستن بکات. دیارە پەدەکە خۆی بە تاکە حزب دەزانێت و ئەگەر هێزیشی هەبێت حیزبەکانیتر لە ناو دەبات بۆ ئەوەی تەنها خۆی بمێنێتەوە!.\nبا هەڵە تێگەیشتن دروستنەبێت، ئێمە نامانەوێت بەو قسانە ناکۆکییەکانی عەقڵییەتی پارتی بخەینەڕوو، ئێمە عەقڵییەتی بنەماڵەپارێزی پەدەکە و عەشیرەپارێزییان بە ڕاست نازانین. ئەو عەقڵییەتە، عەقڵییەتی نەبوونی نەتەوەییە، عەقڵیەتی موڵکپارێز، نەژادپەرەستی دواکەوتوانە، ناوچەگەری، بنەماڵەیی و خێڵەکییە. لەبەر ئەوەش لە بەردەم نەتەوەبوون و دیموکراسیی کورداندا بووەتە لەمپەرێکی زۆر گەورە. هەر خۆی بنەما لە پێشینە و سەرەتاییەکانی دیموکراسی کوردان ‘بنەمای نەتەوەبوونە’. ئەوەش بەو مانایە دێت، کە عەقڵییەتی نەتەوبوون بە ئەندازەی عەقڵییەتی بنمەماڵەیی و خێڵەکیپارێز قبوڵ ناکرێت، دەبێت ڕاستیی سیستمی مۆدێڕنیتەی کاپیتالیست کە کوردستانی کردووە بە چوار پارچە قبوڵ نەکرێت، دەبێت یەکپارچەیی کوردستان لە پێش هەموو شتێکەوە بێت. هەر خۆی پارچەکردنی کوردستان مەرجێکی عەقڵییەت و سیاسەتی پاکتاوکردنە، لەلایەن نەتەوەبوونی کوردانەوە نابێت ڕەوایی پێ بدرێت. لەبەر ئەوەی ناتوانێت بە یەکپارچەیی کوردان بڵێت بەڵێ، دێت دەڵێت ‘ئەم پارچەیە موڵکی باوکمە، تۆ لێرە چی دەکەیت’. هەموو حیزبە کوردییەکان دەتوانن لە هەموو پارچەکانی کوردستاندا خۆیان بە ڕێکخستن بکەن و کار بکەن، ئەوە مەرجی دیموکراسییە.\nبنەمای دووەمی یەکێتیی نەتەوەیی کوردان و دیموکراسیی کوردان دەبێت ئازادیی بیر و ڕا و ڕەخنە بێت. ئازادیی بیر و ڕا، ئازادیی خۆبەرێکخستنکردن بناغەی عەقڵییەت و سیاسەتی دیموکراتیکە. ئەوەش بە سیستمی ڕەخنە و خۆڕەخنەکردن دەتوانرێت بەدی بهێنرێت. بابەتی سەرەکی ئەوەیە پەکەکە عەقڵییەت و سیاسەتی پەدەکە بە ڕاست نازانێت، بۆ هەبوون و داهاتووی دیموکراتیک و نەتەوەی کوردان بە مەترسیی دەزانێت و لەبەر ئەوەش ڕەخنەی لێدەگرێت. دەیەوێت ئەوان دەست لە عەقڵییەت و سیاسەتە هەڵەکەیان هەڵگرن و بێنە سەر ڕێگای عەقڵییەت و سیاسەتی ڕاست. پەدەکە ئەو دۆخە بە دوژمنایەتی لە دژی خۆی دەزانێت و هیچ ڕەخنەیەک قبوڵ ناکات. دەیەوێت سیستمی ڕەخنە و خۆڕەخنەکردن نەبێت و ئازادیی بیر و ڕا نەهێڵێت. زۆر ئاشکرایە سیستمێک کە تەنها بەڕێوەبردنی خۆی بە ڕاست دەزانێت و پەسنی دەدات، نابێت ببێت بە سیستمی دیموکراتیک، بەڵام پەدەکە دەیەوێت وا بکات و ئەوەش بەسەر هەموو کوردستاندا بسەپێنێت.\nبنەمای سێیەمی دیموکراسیی کوردانیش دەبێت “تێکۆشەری” بێت. هەر وەک ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان وتویەتی، زمانی دیموکراسی چالاکییە. دیموکراسی بەبێ چالاکی دەشوبهێت بە شتێکی بێ زمان کە ناتوانێت خۆی بناسێنێت. شتی واش نابێتە هەبوون و بوون. لەلایەکیترەوە کوردستان پارچە کراوە و لەم سەد ساڵەی ڕابردوودا پاکتاوکاریی دڕندانەی لە دژی ئەنجامدراوە. عەقڵییەت و سیاسەتی داگیرکەر و پاکتاوکەر لە ناوبردنی کۆمەڵگەی کوردانە و ئەوەی بۆ خۆی کردووەتە ئامانج و بە بەردەوامی و لە هەر ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا هێرشەکانی بۆ لەناوبردن و سڕینەوە ئەنجام دەدات. بۆ ئەوەی چالاکیی لە ژێر داگیرکەریدا بەو شێوەیە ئازاد بێت، دەبێت ٢٤ کاتژمێر چالاک بیت. بۆیە هەر لە خۆیدا دەبێت بۆ یەکێتیی دیموکراتیک تێکۆشانی ئازادی بێ بڕانەوە و پسانەوە هەبێت.\nهەر خۆی یەکێک لە بنەما سەرەکییەکانی یەکێتیی نەتەوەیی و دیموکراسیی کوردان تێکۆشەرییە، تێکۆشان بۆ ئازادییە. تاوەکو مرۆڤ تێکۆشانی ئازادیی نەگەیەنێتە ئاستێک، کە ئەو عەقڵییەت و سیاسەتە پاکتاوکەرە هەڵوەشێنێتەوە، دیموکراسی و یەکێتیی نەتەوەی بەدی نایەت. هەر خۆی دوو خاڵی سەرەکیی یەکێتیی نەتەوەیی ئازادیی بیر و ڕا و ئازادیی خۆ بە ڕێکخستنکردنە، خاڵی سەرەکیی سێیەمش تێکۆشەرییە. یەکێتیی نەتەوەیی کوردان دەبێت لەسەر هێڵی یەکێتیی دیموکراتیک و تێکۆشەری بێت.\nئێمە بۆ ئەو شتانە لێرەدا بە ئاشکرا دەیخەینەڕوو؟ زۆر ڕوونە، کە هەندێکجار یەکێتیی نەتەوەیی کورد لێکدانەوەی هەڵەی بۆ دەکرێت. بە بەردەوامی باسی یەکێتیی نەتەوەیی دەکرێت، یەکێتیی نەتەوەیی دەکرێتە بت، وەک دەرمانی هەموو شتێک دەردەکەوێت، بەڵام وەڵامی ئەو پرسیارە بە بەهێزی و بە پڕی نادرێتەوە، ئەی ئەو شتە چۆن بەدی دێت؟ کاتێک دەوترێت ‘یەکێتیی نەتەوەیی پێویستە’ وەک ئەوە وایە هەموو شتێک دروست بووە، ئەگەر لەبارەیەوە بیرێک و ڕامانێکمان نەبێت، وەکو ئەوەیە یەکێتییەکی نەتەوەیی بێ دیموکراسی و بێ ئازادی بەدی بێت، ئەوە یەکێکە لەو هەڵانە کە لەوبارەیەوە دەکرێت. عەقڵییەتی هەڵە خۆیان دەردەخەنە پێش و دەڵێن، گوایە با یەکێتیی نەتەوەیی بەدی بێت، بەڵام لە دژی داگیرکەریی بێدەنگ دەبن و بەرەنگاریی و شەڕ ناکەن. بە کورتی دەیانەوێت هەموو بێ تێکۆشەری و ناچالاکبوونی خۆیان لە پشت عەقڵییەتی “یەکێتیی نەتەوەیی” بشارنەوە. کاتێک دەوترێت یەکێتیی نەتەوەیی دەرمانی هەموو شتێکە دەبێت دۆخێک دروستبکرێت کە ئەرکی سەرەکیی وڵاتپارێزی و نیشتمانپەروەری جێبەجێکرابێت.\nزۆر ڕوون و ئاشکرایە، کە عەقڵییەتی یەکێتیی نەتەوەی لەسەر ئەو بنەماییەی تێکۆشانی ئازادی بەدی نایەیەت، بەوە یەکێتیی نەتەوەی بەدی نایەت و ڕێ لە ناکۆکییەکان و شەڕی ناوخۆیی ناگیرێت. بەڵێ گەورەترین ناکۆکیی مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) لێرەدایە.\nدەستەی زانایانی سعودیە: ئیخوانەکان تیرۆریستن و نوێنەرایەتی ئیسلام ناکەن


ئامارەکانی چارەکی سێیەمی ساڵ بڵاوکرانەوە و هواوەی دووبارە لە پێش ئەپڵە! – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 2, تشرینی دووه‌م 2018\nئامارەکانی چارەکی سێیەمی ساڵ بڵاوکرانەوە و هواوەی دووبارە لە پێش ئەپڵە!\nئاماری Strategy Analytics دەربارەی فرۆشی مۆبایلە زیرەکەکان لە چارەکی سێیەمی ئەمساڵ بڵاوکرایەوە و دوای ئەوەی لە چارەکی پێشتر هواوەی بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا پێش ئەپڵ کەوتەوە، ئەمجارەش دووبارە لە پلەی دووەمە!\nبەپێی ڕاپۆرتەکە لە ماوەی ئەو ٣ مانگەدا ٣٦٠ ملیۆن مۆبایلی زیرەک بەڕێ کراونەتە بازاڕەکانی جیهان کە ئەمەش دابەزینە بە ڕێژەی ٨.٤٪ بە بەراورد بە هەمان چارەکی ساڵی پار و سەبارەت بە سامسۆنگیش، هەرچەندە فرۆشی زەبەلاحە کۆرییەکە لە ٨٣.٤ ملیۆن مۆبایلەوە دابەزیوە بۆ ٧٢.٣ ملیۆن مۆبایل بەڵام هێشتا لە پلەی یەکەمە و ٢٠.١٪ی بازاڕی داگیرکردووە.\nهواوەی دووبارە لە پێش ئەپڵە و لە ٣٩.١ ملیۆنەوە بازی هەڵداوە بۆ ٥١.٨ ملیۆن و بەمەش ١٤.٤٪ی بازاڕی داگیرکردووە، هاوکات ئەپڵ فرۆشی ئەپڵ لە ٤٦.٧ ملیۆن زیادی کردووە بۆ ٤٦.٩ ملیۆن و بە ١٣٪ی بازاڕ لە پلەی سێیەمە.\nشاومیش توانیویەتی گەشەیەکی بەرچاو بکات و پلەی چوارەم لە ئۆپۆ وەربگرێت.