تەندروستی هەرێم؛ چاكبوونەوە لەكۆرۆنا نزیكەی سێ جار لە تووشبوون زیاترە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 239 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە و 616 كەسیش چاكبوونەتەوە و تەنها 6 حاڵەتی مردن هەبووە .\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، 6637 پشكنین ئەنجامدراوە و دەركەوتووە لە هەولێر 12 كەس و سلێمانی 45 كەس و دهۆك 181 كەس و گەرمیان 1 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە 616 كەس چاكبوونەوە و 6 حاڵەتی گیان لەدەستدان تۆماركراوە، كۆی گشتی مردنیش بە كۆرۆنا گەیشتە 4360 كەس.\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات ، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 797 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە و 897 كەسیش چاكبوونەتەوە و تەنها…\nتەندروستی هەرێم؛ توشبوون بە كۆرۆنا ژمارەیەكی پێوانەیی تۆماركرد\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 1456 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە و 651 كەسیش چاكبوونەتەوە و تەنها…\n17 تەموز 2021 4.00 pm\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 942 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە…\n01 مارس 2021 3.16 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات ، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 369 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە…\n24 مارس 2021 6.35 pm\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی هەرێم ئاشكرای دەكات، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 593 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە…


38881 جار خوێندراوەتەوە\nئەمڕۆ کۆبوونەوەیەکی گرنگ ئەنجام دەدرێت بۆ ڕاپەڕاندنی کارێکی قورس، کاتێک دەکەوێتە سەر بڕیاردان لەکاتی گونجاودا بڕیارەکانت بدە بۆ ئەوەی زیان بە ژیانی سۆزداریت نەگەیەنیت.\nلە لایەنی کارەکەتدا پاشگەزدەبیتەوە و چەند گۆڕانکارییەک لە ژیانی پیشەیتدا ڕوودەدات، لە ڕووی سۆزدارییەوە ڕۆژێکی قورس دەبێت بۆت و چەندین کێشەت ڕوبەڕوو دەبێتەوە، چیتر کارەکانی ڕۆژ لە شەودا ئەنجام مەدە گرفتە تەندروستییەکان زیاد دەکات.\nلە کۆتاییدا ئەمڕۆ پلانە درێژ مەوداکەت تەواو دەبێت و هەست بە ئارامبوونەوەی دەروونت دەکەیت، خۆشەویستەکەت چاوەڕێی زیاترت لێدەکات و هەوڵی تەواو بدە بۆ رازیکردنی، هەندێک لەو گۆڕانکارییانەی لە ژیانتدا ڕوویداوە زیانی بۆ تەندروستیت دەبێت.\nئەگەر کارێکی قورس پێ راسپێردرا لەسەر خۆتی گران مەکە و هەموو هەوڵی خۆت بدە بۆ جێبەجێ کردنی بەبێ ئەوەی پێویست بکات داوای هاوکاریی لە کەسانی تر بکەیت، ڕێگە مەدە هیچ کەسێک کاریگەریی نەرێنی لەسەر پەیوەندییە سۆزدارییەکەت دروست بکات.\nتواناکان پێچەوانەوە دەبێتەوە و کاریگەریی نەرێنی لەسەر کارەکەت دروست دەکات، دەبیتە جێگەی سەرەنجی کەسێک و پاڵپشتت دەبێت و ئەگەری هەیە هەستە سۆزدارییەکان بەرامبەری زیاد بکات، کەم جوڵەیی سوودی بۆ تەندروستیت نابێت.\nلە ڕووی پیشییەوە دەتوانیت سوود لە شارەزایی کەسانیتر وەربگریت، ئەمە بۆ داهاتووی کار سوودی دەبێت، لە ڕووی سۆزدارییەوە لاپەڕەکانی رابردووت هەڵدەدرێتەوە و دڵەڕاوکێ لەلای خۆشەویستەکەت دروست دەکات.\nدوای ماندوبوون و هەوڵدانێکی زۆر پڕۆژە نوێیەکەت دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و سوودێکی گەورە بە لایەنی پیشەییت دەگەیەنێت، دوای ئەو هەوڵدانەت پێویستە بۆ لەمەودوا گرنگی بە لایەنی سۆزداریشت بدەیت و دەروونت ئارام بکەیەتەوە.\nئەگەری هەیە لەم ڕۆژانەدا گرێبەستی کارێکی نوێ واژۆ بکەیت یاخود پاداشت بکرێتەوە کە زۆر کەس بە شایەن دەزانن، ئەگەر کەسێکی سەڵتی ڕەنگە کۆتایی بە سەڵتییەکەت بێت و ژیانی خێزانیی پێکبهێنیت.\nبڕوای تەواوت بەخۆت هەیە و دەتوانیت ئەرکە نوێیەکەت جێبەجێ بکەیت، گرنگی زیاتر بە خۆشەویستەکەت بدە و ڕێگە مەدە گومان لێبکات، باری تەندروستیت لەچاو جاران بەرەو باشتربوون دەڕوات.\nبارودۆخی دارایت بۆ ڕوون دەبێتەوە و بیرۆکەکان کۆدەکەیتەوە و لەم یەک دوو هەفتەیەدا پلانێکی نوێی کار دادەنێیت، گوێگرێکی باشی هاوبەشی ژیانت بە و دەرفەتە سۆزدارییەکان لەدەست مەدە.\nلەگەڵ هاوپیشەکانت کێشەت بۆ دروست دەبێت وهەندێکیان ئارەزووی باشبوون ناکەن لە کارەکەتدا، گفتوگۆی جددی لە پەیوەندییە سۆزدارییەکەتدا مەکە و ئەمڕۆ کاتێکی گونجاو نییە بۆ ئەو قسانە، تەندروستیت باشە و پارێزگاریی لێبکە.\nبە وردی و جددی بۆ کارەکەت هەوڵبدە و خۆت لە گرفت و ئەرکە زۆرەکان ڕزگار بکە، ئەمڕۆ لە لایەنی سۆزدارییەوە باش دەبیت وئەگەری هەیە سوپرایزێکت بۆ بکرێت، هەموو وزەکانت بە زیادە بە فیڕۆ مەدە و گرنگی بە تەندروستیت بدە.


دێرێدا: هەڵوەشانەوەگەرایی(دیکەنستراکشن) و هێرمینۆتیک\n(264) جار خوێندراوەتەوە\nئامادەکردنى: شکار وه‌فا\nئه‌م بابه‌ته ده‌رباره‌ی دیکەنستراکشن (تیۆری هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌گه‌رایی) و هێرمینۆتیکی ژاک دێرێدایه. هه‌روه‌ها وتاره‌که زانیارییش له‌خۆده‌گرێت ده‌رباره‌ی پۆست-ستره‌کچرالیزم(پۆست-بونیادگەرى) و کاریگه‌رییه‌که‌ی به‌سه‌ر فه‌لسه‌فه و تیۆری ئه‌ده‌به‌وه، به‌تایبه‌ت پاش ئه‌وه‌ی بۆچوونه‌کانی دێرێدا ڕۆڵێکی گه‌وره‌یان هه‌بوو له گۆڕه‌پانی فه‌لسه‌فیی ئه‌وکات و به‌تایبه‌ت به‌سه‌ر تیۆری ئه‌ده‌بییه‌وه. هیوادارم بتوانم له‌م وتاره‌دا ڕۆڵی دێرێدا و کاریگه‌ریی دێرێدا به‌سه‌ر هزری ئه‌وکات و ئێستادا ڕوونبکه‌مه‌وه.\nهزرمه‌ندی فه‌ڕه‌نسی ژاک دێرێدا له ساڵی 1930 له‌دایکبووه و بێگومان یه‌کێکه له کاریگه‌رترین و ئاڵۆزترین بیرمه‌نده‌کانی نیوه‌ی دووه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌م. یه‌که‌م کتێبی خۆی له کۆتاییه‌کانی 1960دا بڵاوکرده‌وه و ئه‌م کتێبه بووه هۆیه‌ک که دێرێدا به بیرمه‌ندێکی ئاڵۆز و سه‌خت بۆ تیگه‌یشتن بناسرێت. له کتێبه‌که‌یدا "گراماتۆڵۆجی", دێرێدا گه‌شه به تیۆرێکی ئه‌ده‌بی ده‌دات که تیۆرە‌که‌ی دیسانه‌وه هه‌ناسه‌یه‌کی نوێ ده‌کاته‌وه به به‌ر ڕه‌خنه و پرسی ڕه‌خنه له ده‌ق و تێکستدا. وه‌ک له کتێبه‌که‌دا باسیکردووه، ته‌نها ده‌توانین به‌و شێوه‌یه زمان به‌کاربهێنین که ڕێگه به خودی سیسته‌مه‌که بده‌ین تا ڕاده و مه‌ودایه‌ک کۆنترۆڵمان بکات. له پرسی خوێندنه‌وه و تێگه‌یشتن له ده‌ق، دێرێدا ڕوونیده‌کاته‌وه که ده‌بێت چۆن ده‌ق و تێکست بخوێنینه‌وه. دێرێدا ئاماژه به جۆرێک له ئاڵۆزی ده‌دات له‌نێوان نووسین و خوێندنه‌وه‌دا، به‌و مانایه‌ی که تێکست پێویسته بخوێندرێته‌وه تا تێکست بێت یان ببێته تێکست. ئه‌مه‌ش سه‌رده‌کێشێت بۆ ئه‌وه‌ی که نووسین و په‌یوه‌نده‌ی مرۆڤه‌کان زیاتر له‌ژێر ڕیسکی تێگه‌یشتندا بێت.\nبۆ دێرێدا جیاوازی له‌نێوان فۆنۆسه‌نته‌ریزم و لۆگۆسه‌نته‌ریزم ئه‌وه‌یه که فۆنۆسه‌نته‌ریزم وشه‌ی گوتراوه، به‌ڵام لۆگۆسه‌نته‌ریزم وشه‌ی نووسراوه.\nبه بۆچوونی دێرێدا کاتێک ئاخاوتن شکستده‌هێنێت له پارێزگاریکردن له حزوور (ئاماده‌یی) خۆی، ئه‌وا نووسین ده‌بێته پێویستی. لێره‌دا نووسین که وه‌ک ته‌واوکارێکه، شوێنی ئاخاوتن ده‌گرێته‌وه. له گۆشه‌نیگای دێرێداوه، هه‌ر پێکهاته و بونیاد(ستراکتۆر)ێک جا له‌نێو بواری زانسته مرۆڤایه‌تییه‌کان بێت یان زانست یان ئه‌ده‌بدا بێت پێویستی به دووباره بیرلێکردنه‌وه و پێداچوونه‌وه هه‌یه، هه‌روه‌ها پێگه‌ی نیشاندان و سه‌لماندن به‌جێبهێڵێت به‌ره‌و ته‌فسیر بڕوات. له کۆتایدا ئامانجی دێرێدا ئه‌وه‌یه که ده‌سته‌به‌ری فاونده‌یشنێک بکات بۆ خوێنه‌ر تاوه‌کو ئازادانه بیربکاته‌وه. به‌مه‌ش خوێنه‌ر ده‌توانێت به کامی دڵی خۆی به‌ناو ده‌ق و تێکستدا بڕوانیت و ئه‌زموونی خۆیی تێکه‌ڵ بکات و تێگه‌یشتنه‌کانی خۆی ڕێک سازبکات.\nئه‌م کێشانه‌ی که دێرێدا به‌رباسیان ده‌خات و ده‌یانوروژێنێت پێویستی به سه‌رنج و ڕامانێکی جێگیر هه‌یه. نووسینه‌کانی دێرێدا نه‌گۆڕن و جێگیرن و به ڕوونی ده‌رده‌که‌وێت که قووڵن و دوورن له چه‌مکی باوی نه‌ریتی فه‌لسه‌فی. به‌م شێوه‌یه‌ش، دێرێدا خۆی وه‌ک جێبه‌جێکارێکی فه‌لسه‌فه‌ی نه‌ریتی ناناسێنیت، به‌ڵکو خۆی وه‌ک خوێنه‌رێکی زۆر ورد ده‌ناسێنیت. دێرێدا یه‌کیکه له‌و فه‌یله‌سووفانه‌ی که زۆرترین کاتی خۆی ته‌رخان کردووه بۆ خوێندنه‌وه و ده‌ربڕینی بۆچوونی له‌سه‌ر نووسینه‌کانی ئه‌وانی تر، ئه‌مه‌ش دێرێدای کردووه به "خوێنه‌رترین" فه‌یله‌سووف له پاش سه‌ده‌کانی ناوه‌ڕاسته‌وه. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه که زۆرجار خوێندنه‌وه‌ی دێرێدا پڕۆژه‌یه‌کی تۆقێنه‌ر و نائومێدکه‌ر و بێزارکه‌ره(مەبەستمان لە خوێندنەوە, دەرگیربوونى منجڕانەشە لەگەڵ دەقدا).\nله ناوه‌ندی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا چه‌ند هزرێکی زۆر دیار هه‌بوون. هزر و تیۆرییه‌کانی مارکسی و ده‌روونشیکاره‌کان دوو دیارترین لقه‌کانی تیۆری ستره‌کتوالیزم بوون.\nبه شێوه‌یه‌کی گشتی ستره‌کچرالیسته‌کان(بونیادگەرەکان) ده‌یانویست له ڕێگه‌ی تێڕوانینی شیکارییه‌وه جیهانی مرۆڤ ده‌ربخه‌ن و ئاشکرای بکه‌ن. مارکسییه‌کان جیاوازیان کرد له‌نێوان بوونیادی ڕووکار و بوونیادی قووڵدا. ڕه‌خنه‌ی مارکسییه‌کان هه‌وڵێک بوو بۆ شه‌رحی ستراکچه‌ر(بونیاد-ستراکتۆر)ـه ئابوورییه‌کان. له لایه‌که‌ی تره‌وه، ده‌روونشیکاره‌کان هه‌وڵیاندا له‌ڕێگه‌ی گه‌ڕان به‌نێو نائاگایی و نه‌ستدا و له‌و ڕێگه‌یه‌وه ببنه خاوه‌ن ڕه‌خنه‌ی خۆیان. بۆ نموونه، ژاک لاکان، جه‌ختی له‌وه کرده‌وه که نائاگایی و نه‌ست وه‌ک زمانه و زمانیش فینۆمینێکی کۆمه‌ڵایه‌تییه. له کۆتاییه‌کانی 1960دا دێرێدا په‌ره‌ی به تیۆری دیکەنسترەکشن (هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه) دا گوتی هه‌موو تێکستێک ئاڵۆزی و نادیاری هه‌یه و تییدایه. به کورتی، ئاڵۆزی و لێڵی لێره‌دا به‌و واتایه دێت که شتێک زیاتر له واتایه‌کی هه‌یه. له 1967 دێرێدا سێ کتیبی بڵاوکرده‌وه له بریتیبوون له، (نووسین و دواکه‌وتن)، (گراماتۆڵۆجی)، (ئاخاوتن و فینۆمینا). ئه‌و ئارگومێنتانه‌ی له‌و کتێبانه‌دا به‌کاریهێناون ده‌رخه‌ری قودره‌ت و داهێنانی دێرێدایه. تێرمه‌کانی وه‌ک "نووسین" و "دواکه‌وتن" پێگه‌یه‌کی تایبه‌تیان له‌و کارانه‌دا هه‌یه، به‌ڵام دیکەنسترەکشن (هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه) نوێ بوو.\nتێرمی دیفرانس(جیاوازى و دواکه‌وتن_Differance) تێرمێکه که به‌بێ عه‌مه‌لییه‌کی لۆجیکی به‌شێوه‌یه‌کی نه‌رێنی ئه‌کت ده‌کات. له‌گه‌ڵ وشه‌ی "دواکه‌وتن" دێرێدا جیاوازییه‌کی ئۆنتۆڵۆگیی خسته نێوان هه‌بوو و هه‌بووه‌کان، به‌و مانایه‌ی که ته‌نها له ڕێگه‌ی مۆده جیاوازه‌کانیانه‌وه درک به بوونی هه‌بووه‌کان ده‌که‌ین نه‌ک هه‌بوونی تایبه‌تی خۆیان. خوێندنه‌وه‌ی خودی دێرێدا و به ته‌نها پرۆسه و هه‌وڵێکی ترسناک و نه‌زۆکه. ئامانج له‌م وتاره ئه‌وه‌یه زانیاریی ڕوون ده‌رباره‌ی هه‌ردوو تیۆری دیکەنسترەکشن و هێرمینۆتیک بده‌م. ئه‌گه‌ر هه‌ر خودی وته‌که‌ی دێرێدا وه‌ربگرین که ده‌ڵێت هه‌موو تێکستێک لێڵی و ئاڵۆزیی خۆیی هه‌یه ئه‌وا ده‌توانین بڵێین دێرێدا فه‌یله‌سووفێکه ئاڵۆز بۆ تێگه‌یشتن. بۆیه، گرنگی ئه‌م وتاره له‌وه‌دایه که ده‌مه‌وێت بڕێک له گۆشه‌نیگاکانی دێرێدا ده‌رباره‌ی تێکست و چه‌ند تیۆرییه‌کی ڕوون بکه‌مه‌وه.\nنیوه‌ی یه‌که‌می سه‌ده‌ی بیسته‌م کاریگه‌ربوو به فۆڕم و ستراکچه‌ری تێکستی ئه‌ده‌بییه‌وه. ئه‌وانه‌ی که گرنگیان به فۆرم ده‌دا فۆڕماڵیسته‌کان بوون به‌دوای ئه‌وانیشدا ئه‌وانه هه‌بوون که گرنگیان به ستراکچه‌ر و بوونیاد ده‌دا که پێیان ده‌گوترا ستره‌کتوالیسته‌کان (بونیادگه‌راکان). به گشتی، ستره‌کتوالیزم باوه‌ڕێکه که پێی وایه ڕووداوه‌کان که له ڕێگه‌ی ستراکتور و بونیادیانه‌وه شیده‌کرێنه‌وه، یان داتا و فینۆمینه‌کانی تری ژێر ڕووکاری ده‌ق. بۆ ستره‌کتوالیسته‌کان واقیع بریتییه له سیسته‌می به‌شه‌کان که لێیان که‌منابێته‌وه و له‌وه زیاتر دابه‌ش نابن بۆ یه‌که‌ی تر، هه‌ر له‌وێشدا به‌شه‌کان "واقیعیترن" له گشته‌که. به‌پێی بۆچوونی جان پیاژێ ستره‌کتوالیزم گشتە(گشتبین)، گۆڕاوه و خود_ڕێکخه‌ره. که‌واته ڕوونه که ستره‌کتوالیسته‌کان له جیهانه‌که‌یاندا به‌دوای مه‌عریفه‌ی بابەتى و ئۆبجێکتیڤییه‌وه‌ن. له لایه‌کی تره‌وه، دواتر ڕه‌وتی پۆست‌ستره‌کتوالیزم درووست ده‌بێت که لادان و جیابوونه‌وه و کاردانه‌وه بوو به‌رامبه‌ر ستره‌کتوالیزم. له کاتێکدا ستره‌کتوالیسته‌کان ستره‌کتور و بونیادی ده‌قیان ده‌پشکنی، پۆست‌ستره‌کتوالیسته‌کان و دێرێدا به نموونه بوونی ستره‌کتور و بونیادێکی له‌و شێوه‌یه‌ی ڕه‌تده‌کرده‌وه. به‌و مانایه‌ی که دیکەنسترەکشنه‌که‌ی دێرێدا، که هه‌میشه له‌گه‌ڵ پۆست‌ستره‌کتوالیزمدا ناوی ده‌هێندرێت، ڕێگای نوێی بیرکردنه‌وه‌ی بۆ ئاشکرا و خۆش کردین. دێرێدا هه‌وڵ و ته‌قه‌لایه‌کی زۆریدا بۆ لێدان له نه‌ریتی باوی بیرکردنه‌وه و تێگه‌یشتن له هه‌قیقه‌ت.\nپۆست‌ستره‌کتوالیسته‌کان هاتن و گوتیان ئه‌سته‌مه بتوانین بگه‌ین به هه‌قیقه‌تی ڕاسته‌قینه. پۆست‌ستره‌کتوالیسته‌کان به‌رامبه‌ر تواناکانی خوێنه‌ر و پێیان وایه خوێنه‌ر ته‌نها بڕێک ده‌زانێت.\nپۆست‌ستره‌کتوالیزم ڕه‌وتێکی فه‌لسه‌فییه و باوه‌ڕیان وایه له جیهاندا شتێک نییه به ناوی واقیعه‌وه، ئه‌وه‌ی هه‌یه (واقیعی درووستکراوه) و به وشه درووستکراوه.\nستره‌کتوالیسته‌کان باوه‌ڕیان وایه که "به‌های ده‌ق" ته‌نها له‌ناو ستره‌کتور و بونیادێکی نوێدایه. بۆ نموونه ستره‌کتوالیسته‌کان پێیان وایه ئه‌گه‌ر نووسه‌رێک شتێک بنووسێت و له ڕووی ستره‌کتور و بونیاده‌وه له نووسینێکی تر بچێت ئه‌وا ئه‌و نووسه‌ره له ڕاستیدا هیچ شتێکی نوێی نه‌نووسیوه.\nبه‌سوودتر ده‌بێت ئه‌گه‌ر نموونه‌یه‌ک له‌سه‌ر پۆست‌ستره‌کتوالیزم و هزری دێرێدا بهێنینه‌وه. خه‌یاڵی ئه‌وه بکه که ده‌رهێنه‌رێکی به‌ناوبانگ و مه‌زن بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر و به بودجه‌یه‌کی زۆر کاری له‌سه‌ر فیلمێک کردووه. به‌ڵام له‌پڕ ده‌رهێنه‌ره‌که پێش ئه‌وه‌ی فیلمه‌که ته‌واو بکات ده‌مرێت. دواتر کۆمه‌ڵێک ده‌رهێنه‌ر داوا ده‌که‌ن که فیلمه‌که ته‌واو بکه‌ن، چونکه پێیان وایه که پڕۆژه‌که گه‌وره‌یه، به‌ڵام ته‌نها باشترینیان هه‌ڵده‌بژێردرێت.\nدێرێدا لێره‌دا بۆچوونی وایه که هه‌ر یه‌ک له‌و ده‌رهێنه‌رانه کۆتاییه‌کی جیاوازیان ده‌بێت بۆ فیلمەکه. که‌واته پۆست‌ستره‌کتوالیزم باوه‌ڕی وایه شتێک نییه به ناوی یه‌ک‌واتایی و یه‌ک ته‌ئویله‌وه، هه‌ر که‌سه و به شێوه‌یه‌کی جیاواز بیرده‌کاته‌وه و جیاواز شته‌کان ده‌بینیت. ئه‌مه به هه‌مان شێوه بۆ تێکستیش ڕاسته. به‌پێی بۆچوونی پۆست‌ستره‌کتوالیسته‌کان کاتێک خوێنه‌ر ده‌خوێنیته‌وه بێشومار بیرکردنه‌وه دێن به‌ناو سه‌ریدا. ئه‌مه به‌و مانایه دێت که ناتوانین بیروبۆچوون و هزرینی که‌سێک ڕه‌تبکه‌ینه‌وه کاتێک که ده‌رباره‌ی ده‌قێک قسه ده‌کات و هه‌سته‌که ڕه‌تبکه‌ینه‌وه و پێمان وابێت هه‌ڵه یان ڕاسته. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه هیچ که‌سێک ناتوانێت له تێکستێکدا پێناسه‌ی هه‌قیقه‌ت یان تاک‌واتایی بکات.\nستره‌کتوالیزم به‌دوای سیسته‌می واتاوه‌یه، به‌ڵام پۆست‌ستره‌کتوالیزم سیسته‌می هزری ده‌خاته ژێر پرسیاره‌وه. ستره‌کتوالیزم ده‌یه‌وێت تێکست ئاشکرا بکات یان شێوازی کارکردنی زمان له‌و تێکسته‌دا دیاربخات، به‌ڵام پۆست‌ستره‌کتوالیزم ده‌یه‌وێت بگات به نهێنییه‌کانی پشت ده‌ق. پۆست‌ستره‌کتوالیزم هه‌ر وه‌کو ستره‌کتوالیزم درێژه‌ی به سه‌رقاڵبوون به زمان دا. به‌ڵام تێڕوانین و تێگه‌یشتنی بۆ زمان ته‌واو جیاوازه له تێڕوانین و نیگای ستره‌کتوالیسته‌کان بۆ زمان. له‌ڕاستییشدا زمان کرۆکی جیاوازیی نێوان پۆست‌ستره‌کتوالیزم و ستره‌کتوالیزمه. وه‌ک ڕوون و ئاشکرایه، ستره‌کتوالیزم جددیتر زمانی گرتووه و پێوه‌ی خه‌ریکه به‌راورد به پۆست_ستره‌کتوالیزم.\nکورته و پووخته‌ی ئارگومێنته‌کانی دێرێدا به‌م شێوه‌یه:\n1_ دێرێدا پێمان ده‌ڵێت که زمان پشتپێبه‌ستراو نییه و متمانه‌ی پێ‌ناکرێت. ئه‌مه‌ش واته زمان له‌سه‌ر بنه‌مای جیاوازییه‌کان کارده‌کات. ئه‌وه‌ی وا له وشه‌کان ده‌کات که ته‌عبیر له هه‌ر شتێک بکه‌ن ئه‌و جیاوازییه‌یانه که له‌گه‌ڵ وشه‌کانی تردا هه‌یانه، هه‌روه‌ها پێی‌وایه کارکرد(فه‌نکشن)ی ئه‌و وشانه له‌ناو سیسته‌می زماندا هیچ ڕه‌پتێکی به جیهانی ڕاسته‌قینه‌وه نییه.\n2_ هیچ وشه‌یه‌ک به ته‌نها بوونی نییه. شته‌که به‌م شێوازه‌یه و شێوازێکی تر نییه، چونکه شێوه‌که‌ی په‌یوه‌سته به ژێده‌ره‌که‌یه‌وه. ئه‌گه‌ر ئه‌و وشه‌یه هه‌بێت، ئه‌و وشه‌یه ملکه‌چی واقیع ده‌بێت و ئێله‌مێنت(ڕەگەز)ێکی ڕاسته‌قینه له‌ناو سیسته‌می زماندا داده‌مه‌زرێنیت، به‌و شێوه‌یه ده‌توانین زیاتر و زیاتر وشه به‌هۆی ئه‌وه‌وه درووست بکه‌ین.\n3_ واقیع دیاریکه‌ر و شێوه‌پێده‌ری زمانه‌که‌مانه. ئه‌مه‌ش واته ده‌بێت سه‌روکارمان له‌گه‌ڵ ئه‌و واتایانه‌دا هه‌بێت که به یارمه‌تی (جیاوازی-دواکه‌وتن) به‌رهه‌مهاتوون و له جیهانه‌وه دانه‌تاشراون. له‌ناو زماندا ته‌نها هه‌ست به جیاوازی ده‌که‌ین.\n4_ وشه‌کان هه‌رگیز جێگیر نین و له‌ناو زه‌مه‌ندا ده‌گۆڕێن. چونکه ئه‌و واتایانه‌ی که له‌ناو وشه‌کاندا ده‌یانبینین به‌رهه‌می دواکه‌وتن و جیاوازیین، بۆیه واتاکانیان هه‌میشه ناپوخته. جیا له‌وه‌ش، له‌به‌رئه‌وه‌ی وشه‌کان ملکه‌چ و په‌یوه‌ست نین به‌وه‌ی که لێوه‌ی هاتوون، بۆیه هه‌میشه لەبەردەم گۆڕاندان.\n5_ واتا به‌رهه‌می جیاوازییه و هه‌میشه بابەتی دواکه‌وتن و ته‌ئجیله.\nله‌ڕاستییدا، په‌یوه‌ندیی وشه یان نیشانه به وشه‌کانی تره‌وه شوێنکه‌وته‌ی حاڵه‌ت و دۆخی واتایه. به‌بێ ئه‌و په‌یوه‌ندییانه واتا شتێکی ئه‌سته‌مه. دێرێدا ئاشوب و شڵه‌ژاوی و نائارامییه‌کی خسته نێوان په‌یوه‌ندیی دال و مه‌دلوله‌وه. دال، ئه‌و وشه‌یه که گوێمان لێی ده‌بێت یان ده‌یخوێنینه‌وه، دال جێگیره. به‌ڵام ئه‌وه‌ی مه‌دلوله ناجێگیر و شڵه‌ژاوه.\nدیکەنسترەکشن (هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه) و هێرمینۆتیک\nبه‌و شێوه‌یه پێناسه‌ی دیکەنسترەکشن ده‌کرێت که خوێندنه‌وه‌ی ده‌ق و تێکسته به‌هۆی ئه‌و نیشانه، شوێنه‌وار، یان ئه‌و خه‌سڵه‌ته بێ‌سنوورانه‌ی که هه‌یه‌تی، له ڕووی ئه‌و سه‌رئێشه‌ی که درووستی‌ده‌کات، سنووره‌کانی یان چوارچێوه‌کانی، هه‌روه‌ها له ڕووی ئه‌و سنووره کێشراوانه‌ی که وه‌ک تێکستێک هه‌یه‌تی. سه‌رنج و ئاره‌زووی دیکەنسترەکشن بۆ ئه‌و شته‌یه که له‌ناو ده‌قدا ڕووده‌دات. پرس و پرسیاره‌که ده‌رباره‌ی واتا و به‌شه‌کانی تێکسته‌که نییه، یان ده‌رباره‌ی ده‌ره‌نجامی سیسته‌ماتیکی تێکسته‌که‌ش نییه، به‌ڵکو له ڕێگه‌ی جیاکردنه‌وه‌یه‌تی له تێکسته‌کانی تر، ورد ده‌بینه‌وه و له کۆنتێکست و سه‌ب‌کۆنتێکسته‌که‌ی ده‌پرسین. واته دیکەنسترەکشن ئه‌وه‌یه که چۆن فۆرموڵه ڕوون و ئاشکراکانی تێکست لایه‌نه شاراوه و نادیاره‌کانی خۆی وێرانده‌کات و هه‌ڵیده‌وه‌شێنێته‌وه. له‌ڕێگه‌ی ئه‌وه‌ی که له‌ناو تێکسته‌که‌دایه و له‌خۆی گرتووه ده‌گه‌ین به‌و شتانه‌ی که تێکسته‌که ڕه‌تی‌کردووه‌ته‌وه تا له خۆی بگرێت. دێرێدا باوه‌ڕی وایه و جه‌خت له‌وه ده‌کاته‌وه که دیکەنسترەکشن هه‌میشه "شتێکی تره". بۆیه ده‌بێت هه‌موو تێکستێک له که‌ش و بارودۆخی خۆیدا کاری له‌سه‌ر بکرێت. دیکەنسترەکشن هه‌وڵ و کاره بۆ نه‌هێشتنی هه‌ڵه‌خوێندنه و هه‌ڵەلێکدانه‌وه. که‌واته تیۆری دیکەنسترەکشن به‌دوای ئازادکردنی تێکست و ده‌قه‌وه‌یه تاوه‌کو "زمانێک بۆ خۆی به‌رهه‌م‌بهێنێت".\nدێرێدا ده‌ڵێت: دیکەنسترەکشن هه‌میشه و به قوڵی به‌دوای "ئه‌ویتر"ه له زماندا. هه‌رگیز ئه‌و ڕه‌خنانه سه‌رسامم ناکه‌ن که کار و هه‌وڵه‌که‌م وه‌ک به‌یان و ڕاگه‌یه‌ندراوێک ده‌بینن و پێیانوایه که هیچ شتێک نییه له‌ودیوی زمانه‌وه و هه‌موومان له‌ناو زماندا زیندانین و گیرمانخواردووه. من ڕێک پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه ده‌ڵێم. ڕه‌خنه‌ی لۆگۆسه‌نته‌یزم هه‌ر ئه‌وه‌یه، گه‌ڕانه به‌دوای "ئه‌ویتر" و "ئه‌ویترێتیی زمان".\nدێرێدا ده‌یه‌وێت بڵێت هه‌رگیز شتێک یه‌ک واتای نییه، هه‌میشه واتای تر هه‌ن و هزر و مانای تر درووست ده‌بن و سه‌رهه‌ڵده‌هێنن. بۆیه، دیکەنسترەکشن ده‌یه‌وێت لۆگۆسه‌نته‌ریزم هه‌ڵبگه‌ڕێنێته‌وه. دێرێدا که فه‌لسه‌فه و ئه‌ده‌بی خوێندووه‌ته‌وه گرژییه ناوه‌کییه‌کانیانی ڕه‌تنه‌کردووه‌ته‌وه. به‌م شێوه‌یه، دیکەنسترەکشن مامه‌ڵه و ئاڵوگۆڕه له‌نێوان خوێنه‌ر و تێکستدا. وه‌ک پێشتر ئاماژه‌م پێدا، بۆ هه‌ر خوێنه‌رێک واتای ده‌ق جیاوازه و ده‌گۆڕێت. ئه‌گه‌ر هه‌موو ئه‌وه‌ی گوتراوه کۆی بکه‌ینه‌وه، ده‌ڵێین، دیکەنسترەکشن ده‌یه‌وێت پێمان بڵێت که کاتێک کتێبێک ده‌خوێنینه‌وه زیاتر له‌وه هه‌یه که ده‌بێت تێی‌بگه‌ین و درکی پێبکه‌ین و یه‌که‌م درکپێکردن و تێگه‌یشتنی یه‌که‌م به‌س نییه.\nجیاواز له دیکەنسترەکشن، پێناسه‌یه‌کی ساده نییه بۆ هێرمینۆتیک. به‌گشتی بدوێین، هێرمونێتیک مۆدێکی فه‌لسه‌فیی هزره. هێرمونێتیک کەرەستەیەکی فه‌لسه‌فیی لێکدانه‌وه و ته‌ئویل و تێگه‌یشتنه. با بڵێین بریتییه له تیۆره‌کانی ته‌ئویل. هێرمینۆتیک پێمان‌ده‌ڵێت واتای ده‌ق زۆر له‌وه ده‌وڵه‌مه‌ندتره له‌وناواخنەی که نووسه‌ر مه‌به‌ستییه‌تی، له‌کاتێکدا دیکەنسترەکشن ده‌ڵیت واتا نادیاره و له‌سه‌روو قودره‌تی نووسه‌ره‌وه‌یه. نمونه‌یه‌کی ساده بۆ هێرمونێتیک ڕه‌نگه ئه‌مه بێت، ئه‌رستۆ له کتێبی "هونه‌ری شیعر" شه‌رحی یاساکانی "تراژیدیا" ده‌کات و ئه‌وه‌ی که چۆن به‌رهه‌مێکی تراژیدی ده‌نووسرێت. به‌ڵام زۆرێک له‌و په‌ڕانه‌ی کتێبه‌که که تایبه‌تن به کۆمێدیا ونبوون. لێره‌دا به به‌کارهێنانی هێرمینۆتیک، ده‌بێت بیر له که‌سێتیی ئه‌رستۆ و بیرکردنه‌وه‌کانی له‌مه‌وه ده‌گه‌ینه ده‌ره‌نجامێک که ئه‌رستۆ چۆن له‌باره‌ی (کۆمێدیا)ه‌وه دواوه و نووسیویه‌تی. که‌واته نابێت جێی سه‌رسوڕمان بێت ئه‌گه‌ر بڵێین هێرمینۆتیک به‌دوای درز و شوێنه‌واره‌کانه‌وه‌یه تاوه‌کو بیانکات به به‌ڵگه بۆ کاریگه‌رییه‌کانی شتێک له پێشتردا. له‌به‌ر ئه‌مه، هێرمونێتیک ئه‌و شوێنپێیه‌یه که تێکست بۆ خوێنه‌ر به‌جێده‌هێڵێت.\nله‌م په‌یپه‌ره‌دا ئامانجم بوو بنه‌ما بنچینه‌ییه‌کانی هزری فه‌یله‌سووفی فه‌ڕه‌نسی به‌ناوده‌نگی سه‌ده‌ی بیسته‌م ژاک دێرێدا ڕوونبکه‌مه‌وه. بنه‌مای سه‌ره‌کی تیۆرییه‌کانی پۆست‌ستره‌کتوالیزم له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌یه که زمان بێ‌توانا و که‌م‌قودره‌ته.\nتیۆری دواکه‌وتن و جیاوازی(دیفرانس) لای دێرێدا پێی‌گوتین که واتای نیشانه و هێماکان له‌ناو زماندا گۆڕاوه. پۆست‌ستره‌کتوالیزم زیاتر له ستره‌کتوالیزم ئاره‌زووی له واتا و ڕێکخراوه‌یی تێکست هه‌یه. پۆست‌ستره‌کتوالیزم ڕادیکاڵه و لۆژیک ڕه‌تده‌کاته‌وه، چونکه لۆژیک هه‌میشه له‌لایه‌ن نالۆجیکێتییه‌وه ته‌وق‌دراوه. ستراتیجییه‌تی دێرێدا بۆ خوێندنه‌وه که پێی‌ده‌گوترێت 'هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌گه‌ری دێرێدایی' کاریگه‌ریی دیاری به‌سه‌ر ڕه‌وتی فه‌لسه‌فی و ئه‌ده‌بییه‌وه به‌جێهێشت. له گۆشه‌نیگای دێرێداوه ده‌قه‌کان وێنه‌دانه‌وه و ڕه‌نگدانه‌وه‌ی سرووشتی جیهان نین. ده‌قه‌کان بونیادی ته‌فسیرمانن بۆ جیهان. به خوێندنه‌وه‌ی ده‌قیک هه‌ر خوێنه‌رێک به شێوه‌یه‌کی جیاواز لێی تێده‌گات و ته‌فسیری بۆ ده‌کات. دێرێدا ده‌ڵێت ته‌فسیر و خوێندنه‌وه‌ی هه‌ریه‌ک له‌م خوێنه‌رانه ڕاست و درووسته و نابێت به هیچیان بگوتریت ته‌فسیری هه‌ڵه. له‌به‌ر ئه‌م ڕاستییه، خوێنه‌ر ته‌واوکار و ته‌کمیلە‌ی ده‌قه. بۆ دێرێدا هه‌موو ده‌قێک لێڵ و ئاڵۆز و ته‌ماوییه، ئه‌مه‌ش واته زیاتر له واتایه‌ک هه‌ڵده‌گریت. بۆیه، ئه‌نالیزه‌کردن و شیکاری ده‌ق به‌و شێوازه‌ی که ستره‌کتوالیسه‌کان ده‌یکه‌ن ئه‌سته‌م و بێهوده‌یه. هه‌روه‌ها (دواکه‌وتن_جیاوازی)ی له‌لای دێرێدا ده‌یه‌وێت کۆمه‌ڵێک ته‌فسیر نیشانی خوێنه‌ر بدات.\nسه‌خته ناکۆکی له‌نێوان هێرمونێتیک و دیکەنسترەکشن به‌دیبکه‌ین. هێرمونێتیک پێی وایه که واتای ده‌ق ده‌وڵه‌مه‌ندتره له‌وه‌ی که نووسه‌ر مه‌به‌ستییه‌تی. دیکەنسترەکشن، له لایه‌که‌ی تره‌وه، پێی واته که واتا بێسنووره و له‌ودیوی ده‌قی نووسه‌ره‌وه‌یه.\nلای دێرێدا ئامانجی دیکەنسترەکشن ئه‌وه‌یه که "پله‌به‌ندێتی و ده‌سه‌ڵاتدارێتی دوالیزم ببه‌زێنیت"، که فاونده‌یشن و بنه‌مای فه‌لسه‌فه‌یه. بۆیه، کاتێک پرسیان که پۆست_ستره‌کتوالیزم چییه، کورتترین وڵام بۆی ئه‌وه‌یه که بریتییه له "ڕه‌تکردنه‌وه‌ی سوبێکتیڤیته‌ی خوێنه‌ر".\nBertens, J.W., (2001). Literary Theory: Basics. London, GBR: Routledge.\nBiesta, G., (2001). Derrida & Education. Florence, KY, USA: Routledge.\nCohen, T., (2002). Jacques Derrida and the Humanities: A Critical Reader. (Editor) West Nyack, NY, USA: Cambridge University Press.\nGutting, G., (2001). French Philosophy in the Twentieth Century. Port Chester, NY, USA: Cambridge University Press.\nSilverman, H.J., (1989). Derrida and Deconstruction. Florence, KY, USA:Routledge.


پۆبجی و نوێكاریه‌كان :: شتە نوێکانی ڤێرژنێ تازە چین ؟ - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nیاری پەبجی مۆبایل لە ڕۆژی ١٨ ـی ئەم مانگەوە لەکار ئەوەستێ لە کاتژمێر ٥:٠٠ بەرەبەیان هەتا ١:٠٠ دوانیوەڕۆ بەکاتی کوردستان بەهۆی نوێکردنەوەی یارییەکە وە لە ڕۆژی ١٩ ـی مانگ نوێکردنەوەکە بەردەست ئەبێ لە کۆگاکانی ( گۆگڵ پلەی و ئەپ ستۆر ) بۆ دابەزاندن.\nنوێکارییەکانی ئەم وەشانە نوێیە:\n• زیادکردنی دۆخی زۆمبی بۆ یارییەکە لە ماپێکی بچووک و تایبەتدا کە لەیاریی ڕیسدنت ئیڤڵ دوو وەرگیراوە.\n• دۆخی تاریک(شەو) زیادکراوە بۆ ماپی ڤایکەندی(بەفر).\n• میوزیک و ڕووکاری ترسناکی ڕیسدنت ئیڤڵ زیادکراوە بۆ بەشی سەرەکی.\n• هەروەها لەم وەشانە ئەتوانی لە سانهۆک یاری ئەرکەید بکەیت – Quuck match.\nماوەیەکە پەیج ئەکتیڤی زۆر دابەزیوە تکایە چەند ئەتوانی هاوڕێکانت تاگ بکە لە کۆمێنتا بۆی زۆرترین کەس پۆستەکان ببینێ و سوود لەم پەیجە ببینێت و کەمێک ڕێز لە ماندوو بوونم بگرن.


بزوتنەوەی کرێکاری! – پەڕە 6 – hkkurdistan\nHome6بزوتنەوەی کرێکاری! (page 6)\nتشرینی یه‌كه‌م 24, 2018\t0\nئامادەکردنی شوان عەزیز و ئاراس رەشید سەندیکای نێونەتەوەیی لۆری و بارهەڵگرەکان لە ئەمەریکا؛ پشتگیری خۆیان ڕادەگەێنن بۆ شوفێرە مانگرتووەکان لە ئێران! یەکێک لە هەرە سەندیکا پڕنفوزو کاریگەرەکان لە ئەمەریکا پشتگیری خۆیان بەردەوامی پێ دەدەن بۆ شوفێرانی لۆری و بارهەڵگرەکانی ئێران کە ماوەیەکی درێژە لە مانگرتندان. جێگەی باسە کە شوفێرەکانی لۆری و بارهەڵگرەکان لە ئێران لە مانگی ئایارەوە لە مانگرتندان لەبەر هاتنە …\nئامادەکردنی شوان عەزیز و ئاراس رەشید کرێکاران لە هۆڵەندا لە دژی زیادکردنی تەمەنی خانەنشینی ناڕەزایەتی دەردەبڕن. کرێکاران لە هۆڵندا دژی زیادکردنی تەمەنی خانەنشینین و دەیانەوێت وەک خۆی بمێنێتەوە. هەر لەو پێناوەدا نزیکەی ٣ هەزار کرێکارو ئەندامانی گەورەترین یەکێتتی کرێکاری لە هۆڵندا بە ناوی ئێف ئێن ڤی لە ئەمستردامی پایتەختی هۆڵەندا کۆبونەوەیەکیان ئەنجامدا. ئەو کۆبونەوەیە بۆ ئەوەبوو کە پیشانی دەسەڵاتدارانی حکومەتی …\nئه‌یلول 6, 2018\t0\nئامادەکردنی شوان عەزیز و ئاراس رەشید مامۆستایانی چینی و یابانی و کۆری دەنگیان بۆ ئاشتی بەرزدەکەنەوە لەبواری فێرکردندا! موناسەبات و بۆنە مێژووییەکان، بە شێوەیەکی جیاواز فێردەکرێن و لێکدانەوەیان بۆ دەکرێت. زۆرجارانیش ئەو لێکدانەوانە بە شێوەیەکی توندڕەوانە نیشاندەدرێن لەهەر وڵاتە و بەشێوەیەکی جیاواز لەوەی تریان. بۆ نموونە؛ ئەو وڵاتانەی کە لەشەڕدان لەگەڵ یەکتردا، تەواوی سیستەمی پەروەردەوفێرکرنی وڵاتەکەیان، کتێبەکانی خوێندنگاکان، و تەواوی …


11/29/2021 2:17:00 PM 122 جار خوێندراوەتەوە\nهەفتەی رابردوو بازاڕی نەوت زۆر دابەزی، تەنها لە دوو ڕۆژدا زیاتر لە 10 دۆلار لە نرخی بەرمیلێک نەوت دابەزی. ئەمەش بەهۆی سەرهەڵدانی ڤایرۆسێكی تازە بە ناوی ( Omicron) ئۆمیکڕۆن کە گۆڕاوێکە لە ڤایرۆسی Covid -19 سەرچاوەی گرتوە، بەمەش بازاڕی خستە دڵە ڕاوكێیەکی گەورەوەو بازاڕەکانی جیهان نەوتیان فرۆشت، بەو واتایەی کە خواست لەسەر نەوت نامێنێت، کە گرنگترین فاکتەری ئابوریی ( خواست و خستنە ڕوو ) لەسەر کاڵا و خزمەتگەزاریەکان بۆ باڵانسکردنی نرخەکان، وە ک مانگی ئازاری ساڵی ڕابردوو بازاڕ ئەو ترسەی لێ پەیدا بوو کە جارێکی تر ئابوری جیهان دابخرێتەوە خواست لەسەر نەوت نەمێنێت بۆ سێکتەرەکانی ئابوری .\nهۆکارەکانی دابەزینی نرخی نەوت:\n1- بۆ چی نەوت لە ڕۆژی هەینی رابردوودا بە رێژەیەکی زۆر دابەزی. هۆکارەکە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ڤایرۆسی (ئۆمیکڕۆن ) لە باشووری ئەفریقاوە سەری هەڵداوە کە لەم ووڵاتەدا (8.2) ملیۆن کەس هەڵگری ڤایرۆسی (HIV) واتە ڤایرۆسی( ئایدز) ئەگەر بێتوو ئەم ڤایرۆسە تازەیەی کۆڕۆنا لە و هەڵگرانە وەبن کە نەخۆشی( ئایدز) یان هەیە وە ڤایرۆسەکە بە خێرایەکی زۆر بڵاوببێتەوە، ئەوە کێشەی گەورە بۆ جیهان دروست دەبێت، ئەم ترس و دڵە راوکێیە بازاڕەکانی جیهانیان بەتەواتی شێواند، بۆرسەکان بە ژمارەگەورە دابەزین، لە ڕۆژی هەینی رابردوودا بەتایبەتی بازاڕی ئەمریکا. وە هەروەها هۆکارەکەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە هەڵئاوسان زۆر بەرزە لە ئەمریکادا کە ڕێژەکەی گەیشتوتە (6.2%)، ئەو کاتە گەشەي ئابوری خاو دەبێتەوە لە ئەنجامی ڤایرۆسە نوێیەکادا. کەواتە ووڵات توووشی (Stagflation) دەبێت، واتە نرخی کاڵاو خزمەتگوزاریەکان بەرزن و ئابوریش گەشەی پێویست ناکات کە ئەمەش نەخۆشیەکی گەورەی ئابوریە . ئەم ترس و دڵە راوكێیە بازاڕی نەوتی دابەزاند . بازرگانەکانی نەوت نەوتیان فرۆشت.\n2- ئەمریکاو چین و هیندستان و یابان و بەریتانیا و کۆریای باشوور بڕیاریان داوە کە هەندێ نەوت لە خەزانەکانی (SPR) کە خەزانە ستراتیجیەکانیی یەدەگی نەوتی ئەو ووڵاتانەی تیدا هەڵدەگیرێت بفرۆشن بەڕادەیەک، کە ئەمریکا لە هەموویان زیاتر دەفرۆشێت کە بڕەکەی 50 ملیۆن بەرمیل نەوتە. ئەم بڕە نەوتەی ئەم ووڵاتانە دەیفرۆشن کاریگەری زۆر گەورە ناخاتە سەر نرخی نەوت وە بەڕێژەیەکی کەم نرخی نەوت دابەزی هەرچەندە دوای هەردەبێت ئەو خەزانانە پڕبکرێنەوە .\n3- هەندێ ووڵاتی وەک بەریتانیاو ئەمریکاو سنگاپور، هەرزوو بڕیاریان دا بۆ ماوەیەکی کاتی(Air travel) هێڵی فڕۆکەوانی لە ئەفریقای با شورو هەندێ ووڵاتی چوار دەوریان ڕابگیرێت بۆ ئەو ووڵاتانە، وە لەوە دەچێت یەکێتی ئەوروپاش هەمان ڕەفتار بکات، هێڵی فڕۆکەوانی پێش کۆڤید -19 ڕۆژانە ( 5 ) ملێۆن بەرمیل نەوتیان بەکاردەبرد.\nنرخی نەوت هەر لەسەروو ( 70) دۆلارەوە دە مێنێت ئەگەر ڤایرۆسی ( ئۆمیکرۆن) ئەوەندە ترسناک نەبێت و ببێتە هۆی داخستنی سیکتەرەکانی ئابوری جیهان و جارێکی تر بازارەکانی جیهان دانەخرێتەوە. چونکە زۆر زووە بۆ ئەوەی بازاڕ ئاوا بشڵەژێت بە بێ زانیاری پێویست .\nئەمانەش هۆکارەکانی پاراستنی نرخی نەوتن:\n1-لە ئەنجامی نەبوونیوە بەرهینانێكیزۆر لە چەندساڵی رابردوودا لە سیکتەری نەوت (Fossil Fuel ) وغازی سروشتیدا، بە هۆی گواستنەوەی وەبەرهینان بۆووزەی پاک ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی بازاڕی نەوت خواستی لەسەر بێت .\n2-بوونی ووشکەساڵی لە جیهاندا لە ئەنجامی گۆڕینی کەش و هەوادا ئەمەش وایکردوە کە جیهان بەرەو ووشکەساڵی بڕوات ووزەیکارۆ ئاوی (Hydro Power) کەمبیتەوە کە لەبەنداوەکان و تاڤگەکەکانەوە پەیدا دەبیت بۆ بەدەستهینانی ووزە ، حکومەتەکان ناچاربن پلانتەکان بگۆڕن بۆنەوت وغاز .\n3-هەندێ جار لە ئەنجامینەبوونی( wind blowing ) وە تە نەبوونی (با) دائەو کاتەووزەی ( wind power) کەمە ، کە ئەو دیاردەیە لە ئەوروپاڕووویدا ساڵی پار ، ناچار حکومەتەکان بۆ بەدەستهینانی ووزە پەنا ببەنە بەر سەرچاوەی نەوت و غاز ی سروشتی .\n4-ئەگەر بێت و نرخی نەوت دابەزێت ئەوا ڕێکخراوی OPEC+ ئۆپێک پڵاس دەتوانن بۆڕاگرتنی نرخی نەوت، ئەو بڕە نەوتەیکە 400 هەزار بەرمیلە ڕۆژانە، کە مانگانە بڕیارە زیادیبکەن دەتوانن ئەو بڕە بوەستێنن. بەمەش هاوسەنگی بۆ نرخ دەگەڕێتەوە .


تاوانی کوشتنی ووریا و میتۆدی مێژوویی\nSaturday, 05.30.2020, 2:25\nپاش بڵاوکردنەوەی سێ بەشی بابەتێکم بەناوی (نەوشیروان مستەفا و کوشتنی شەهید ووریا) لە ماڵپەڕ و پەیجی کوردستان پۆست، لە پاڵ سوکایەتی پێکردن و کەف وکوڵی نەوشیروانپەرستی و جنێوە بازاڕییەکانی لایەنگرانی نەوشیروان مستەفا، چەندین کۆمێنتی هەمەجۆر کەوتنە سەر پەیجە جیاوازەکان کە زۆربەیان بریتی بوون لە بەڕەوا لەقەڵەمدانی تیرۆرکردنی کەسایەتییەکانی پارتی، ڕەوابوونی تیرۆرکردنی ووریا و ناوزەردکردنی بە جاسوس و خائین، تاوانبارکردنم بە درۆهەڵبەستن و بەکرێگیراوەیی و بێدەنگبوون لێی لە سەردەمانی ژیانی نەوشیروان و .... هتد. پشتیوانیەکان و لە هەمانکاتدا ئەو بۆچوونە توندانە بەرامبەر قوربانییەکان و تاونبارکردنەکانم بوونە هەوێنی ئەوەی چەندین پرسیاری لۆژیکی ئاراستەی خۆم و بابەتەکە بکەمەوە. ئەو کاردانەوە جیاوازانە بە باشی و خراپیانەوە دەکرێت ببنە هۆکاری دەوڵەمەندکەردنی بابەتەکەم و گەڕان بەدوای لایەنە لاوازەکانی نووسینەکەم و پێشاندانی ئەو ڕووداوە بە شێوازێکی روونتر و بەهێزتر.\nلەسەرتادا دەمەوێت دان بەوەدا بنێم کە گەلێك ئاستەمە تەواوی ڕاستییەکان وەك ڕۆژی رووناك بخرێنە روو. دەکرێت نەگەیشتن بە ڕاستیە موتڵەقەکان کۆمەڵێك هۆکاری دیار و شاراوە و تەنانەت زانستیانەی هەبێت. لێرەدا بە پێویستی دەزانم بە شێوەیەکی گشتی پەنجە بۆ کۆمەڵێك بنەماکانی نووسینەوەی رووداوەکان و مێژوو ڕابکێشم.\nمیتۆدی مێژووی فێرمان دەکات، کە بۆ خستنە ڕوی ڕابردوی دوور و نزیك جا ئیتر هی هەر بوون و بوونەوەرێك، یان ڕووداوێك بێت لەسەر بنەمای سەرچاوە یان سەرچاوە جیاوازەکان و چۆنێتی دۆزینەوەی سەرچاوکان و شێوازی مامەڵەمان لەگەڵ سەرچاوە هەمەچەشنەکان بێت. سەرچاوەکان دەتوانن مشتێك یان خەرمانێك لە ڕاستیەکانی ڕابردوت پێ بگەیەنن. بە شێوەیەکی گشتی سەرچاوەکان لە بوارە جیاوازەکاندا گەلێك لەیەکتری جیاوازن. سەرچاوەکان بۆ مێژووی مرۆڤایەتی وڵات یان ناوچەیەك و تاکەکان دەکرێت کۆمەڵێك شتی ماتەری بن. شوێنەوارەکان، پەیکەرەکان، ئێسك و پروسکی مردووەکان، تابلۆ، وێنە، فلیمەکان وسەرچاوە نوسراوە فەرمی و نافەرمیەکان، ئەرشیفەکان، نامەکان، بیۆگرافی و ئەوتۆبیۆگرافیەکان، چیرۆك و گێڕانەوە دەما و دەمیەکان و ...هتد، دەتوانن ببنە سەرچاوەی بنەڕەتی بۆ ڕوداوێك یان مێژوویەکی دیاریکراو. لە شیکردنەوەی هەندێك لەو جۆرە سەرچاوانەدا گەیشتنە ڕاستیەکان گەلێك ئاستەمە. بە تایبەتی لە باری بەدەست نەهاتنی پاشماوەی ماتەری کە ئامرازە تەکنیکی و کیمیاییەکان ڕۆڵی گرنگ لە پێشاندانی هەندێك لایەنی ئەو کەرەستانە و پاشان روداوەکان دەبینن. لەمڕۆماندا ئامرازە ئەلەکترۆنیەکانیش لەو بوارانەدا گەلێك سودمەندن. لەم نوسینەدا تەنها لەو سەرچاوانە دەدوێم کە پەیوەستن بە بابەتەکەوە.\nوێنە و فلیمەکان\nبۆ مێژوی تاکەکان و گەلان و ڕوداوەکانیان وێنە و فلیمە دۆکۆمێنتاریەکان وەکو سەرچاوە دەکرێت گەلێك سودمەند و لەهەمان کاتا دەکرێت گەلێك ئاڵۆز بن، بەو هۆیەوەی دەتوانرێت لە وێنە وفلیمە دۆکۆمێنتاریەکاندا تەزویر و دەسکاری کردنەکان و شێوزی دەرهێنانەکان ڕاستیەکان بشارنەوە و مانای تر ببەخشرێتە ڕوداوەکە و ئەو نرخە مێژووییەی نەمێنێت.\nوێنەکان دەکرێت دەسکاری بکرێن و جۆرێك لە تەزویری تیا بەکار بهێنرێت. یەکیك لە ناسراوترین ئەو تەزویر و دەسکاریە مێژوییانە وێنەی سەرانی پارتی کۆمۆنیستی ڕوسیایە کە ستالین وێنەی ناکۆکەکانی (ترۆتسکی و بیژۆڤ)ی بە شێوازێك دەرهێناوە کە تەنها پسپۆرەکان و بینەری وێنە ئۆرژینێڵەکە دەتوانن هەستی پێ بکەن.\nفلیمە بێدەنگە دۆکۆمێنتیەکان کە لە ساڵی 1927 وە وەکوسەرچاوە و بەڵگەی مێژوویی لە ئەوروپا بەکارهێنراون کێشەی گەورەیان ئەوەیە کە چۆن لە بزوتنەوەی ئەکتەرەکان تێبگەین و لێکدانەوەی جیاوازیان بۆ بکەین. فلیمە دەنگدارە دۆکۆمێنتیەکانیش لە 1950 وە وەکو سەرچاوە مێژوویەکان بە فراوانی بەکار دەهێنران و ڕونتر بون. بەڵام هەردو فلیمە بێدەنگ و دەنگدارەکان، بەهاوبەشی کێشەی ئەوەیان هەیە کە هەمیشە ڕوبەڕوی چەندین پرسیاری گوماناوی دەبنەوە، بەتایبەتی سەبارەت بە مۆنتاژ کردن؛ ئایا دەرهێنەر هەندێك لەو هەڵبژاردنانە و ئەو سیناریۆیانەی بۆ چەواشەکردن زەقتر نەکردۆتەوە؟ ئایا زۆر سیناریۆی تر کە بۆ کەس و لایەنی تر جێگەی گرنگین پشتگوێ نەخراون؟ یان بە خێرایی گوزەریان پێ نەکراوە؟ ئایا دەرهێنەر و پێکهێنەری ئەم سەرچاوانە مەبەستی تایبەتی یان ئایدۆلۆژی یان حیزبایەتیان لە بیرا نەبووە و بەو مەبەستانەوە کاریان نەکردووە؟ لە پاڵ ئەم پرسیارانەش لە تەواوی سودوەرگرتن لە سەرچاوە و بەڵگەکان ڕێکەوت و پێویست (الصدفة و الضرورة) کاریگەری خۆیان گێڕاوە و دەگێڕن.\nتاکو ئێرە دوان و پێناسەیە لەو ئامراز و سەرچاوانەی لە هەلومەرجی شاخ وپێشمەرگە و لە هەلومەرجێکدا کە ئامێرەکانی وەکو کامێرا و ئامێری فلیمگیری دەگمەن بوبێت. ئەگەر کامێرای وێنەو فلیمگیریش لێرە و لەوێ هەبوبێت تەنها بەدەست بەرپرسان و کەسانی دەسڕۆیشتووە بون. هێرۆی برایم ئەحمەد یەکێك بو لەوانەی بە کامێرەکەیەوە، لە هەر سەردان و گەڕانەوەیەکی لە ئەوروپاوە بۆ شاخ، وەکو کامێرەوانێکی دەگمەن نمایش دەبو. هێرۆ لە هەرشوێنێك بوایە زیاتربە کامێرەکەی شانیەوە دەناسرایەوە کە خانمی یەکەمی شاخە نەك هیچ ڕۆڵ و کاریگەریەکی تری. لە دەگمەنبونێکی ئاوای کامێراو بە تایبەتی کامێرای فلیمگیری کەس ناتوانێت نکۆڵی لەوە بکات کە نەك ئاستەم بەڵکو مەحاڵ بووە کە دیمەنێکی نەخوازراو یان تاوانێکی سەرانی دەسەڵاتداری شاخ تۆماری فلیمکاری کرابێت یان وێنەی گیردرابێت و ببێتە بەڵگەی تاوان یان هەر کارێکی نەخوازراو بۆ پێشاندانی خەڵك و ڕای گشتی لەو سەردەمە و لەمڕۆماندا.\nسەرچاوە نوسراوەکان دەکرێت لە گەلێك بواری فراواندا بن. لێرەدا پەنجە تەنها بۆ گرنگترینیان ڕادەکێشم. نامە و فەرمان و بیرەوەرییەکان کە دەکرێت بکرێنە بەڵگە بۆ ڕوداوەکان. بەڵام ئایا نوسینی کێ و بۆ کێ و بیرەوەریەکانی کێ؟ لە چوارچیوەی باسەکەمدا ئەوسەرچاوانە بریتین لە نوسینی دەسەڵاتدار و فەرماندەر بۆ جێبەجێکەر. لێرەدا ئەو پرسیارە دێتە پێشەوە؛ ئایا ئەوانە کە خۆیان بەئاگان لەوەی کە ئەو کارەی پێی هەڵدەستن تاوانە، هێندە بە ئاسانی نوسینەکانیان دەخەنە بەردەستی کەسانێك کە جێگەی ممتمانەی موتڵەقیان نەبن و پێشتر لە چەندین تاوانی تریان نەگلاندبێت؟ بەدەست هێنانی ئەو نوسینانە و ئەرشیف کردنیان تەنها خەیاڵی کەسان و نەوەیەکە کە لەو سەردەمە یان لە ڕوداوەکان بەدور و بێئاگا بون. وەکو ئەندامێکی دێرینی ڕێکخستنەکانی کۆمەڵە، زۆر بە ئاگا لە شێوازی نامە گۆڕینەوەکان دەتوانم بدوێم. یەکێك لە ئەرکە سەرەکیەکانمان لەو بوارەدا ئەوە بوو کە سەرجەم نامەکان جا چەندە نهێنی و گرنگ یان کەمتر نهێنی و گرنگ بونایە بە شێوازی سێگۆشە یان چوارگۆشە بە بچوکترین قەوارە بپێچینەوە، بەو مەبەستەی لە کاتی گوێزانەوەیدا و کاتێك توشی مەترسی گرتن بهاتینایە بۆ شاردنەوەی یان فڕێدانی یان قوتدانی ئاسان لەدەست بونایە. دەبوایە پاش خوێندنەوەی نامەکان بەزوترین کات بسوتێنرایە و هێشتنەوەیان بە بێ هۆکارێکی زۆر پێویست و ڕێگاپێنەدراو دەبوایە جێگای گومان لێمان و سزادانمان. نەخوازەڵا ئەو کارانەی کە پەیوەست بون بە ئیغتیالاتەکانەوە. جا ئەگەر نوسراو یان نامەیەك بۆ ئیغتیالاتی لایەنگرانی پارتەکانی تر جێگەی شانازی و هاندان نەبونایە و لەدوای ئەنجام دانیەوە لە ئیستگەی ڕادیۆدا وەکو هەواڵێك دژ بە دەسەڵاتی بەعس بڵاوبکرایەتەوە، ئەوا بێگومان زۆر زیاتر بە نهێنی و قایمکاریەوە گوێزراونەتەوە و لەناوبراون.\nجێگەی سەرسوڕمانە سەرباری تەواوی ئەو هەلومەرجی خۆپارێزی و قایمکاریانە و لەناوبردنی خێرای بەڵگەکانیش ڕەنگە بەهۆی کەمتەرخەمی و پەیوەست نەبون بە پرنسیپە ڕێکخراوەییە توندەکانی ئەو سەردەمەی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانەوە، یان بە دەستی ئانقەست و بۆ مەبەستێکی دیاریکراو هێشتا چەندین نامە و فەرمانی هەستیاری کۆمەڵە کەوتونەتە بەر دەست خوێنەران و ڕای گشتی و لە سەردەمانێکدا لە گۆڤاری (لڤین) دا بڵاوکراوەتەوە.\nتەواوی ئەو نامانەی خوارەوە لە لایەن سەرکردایەتی ناوخۆی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستانەوە نێردراوە، کە نەوشیروان مستەفا بەرپرسی ئەو سەردەمەی کۆمەڵە بوو. نامەی یەکەم؛ بە بەرواری ٩/٧/١٩٨١، داوکاری ئێعدام کردنی سدیق ئەفەندیە. نامەی دوهەم؛ بە بەرواری ٩/٩/١٩٨١، داواکاری ئیعدام کردنی فایەقە ڕەش و عەبدولی سوران و نوری حەمە عەلیە.\nسەرکردایەتی ناوخۆ هەرگیز ئەو سەڵاحیەتەی نەبو بە بێ فەرمانی ناوەندی کۆمەڵە بڕیاری لەو تاوانە یان وەك لەو سەردەمانەدا کوێرانە ناومان دەنا ''چالاکیە شۆڕشگێریە'' مەترسیدارانە بدات. ئایا ئەگەر نەوشیروان مستەفا هیچ ئاگاداریەکی لەو تاوانانە نەبوبێت دەبێ کێ لێپرسراوی ئەخلاقی ئەو تاوانانە بگرێتە خۆی لە کاتێکدا لەلایەن ڕێکخراوەکەی ئەوەوە ئەنجام درابێت؟ ئەگەر ناوبراو لێی بێئاگابوو بۆچی نزیکەی 35 ساڵ بێدەنگی هەڵبژارد و نە خۆی و نە کۆمەڵە و نە ''چەترە گەورەکە'' یەکێتی، کە نەوشیروانی لە ژێردا بو هیچ ڕونکردنەوەیەکیان لەسەر تاوانبارکردنیان نەدا. ئەو چەترەی پاشان بەجێیان هێشت بە ناوی گۆڕانەوە. ئەو گۆڕانەی باشترین و دڵسۆزترین و ناڕازیترین لە لاوانی هەرێمەکەی بەلای خۆیدا برد، بەڵام تەنها ڕۆحی شۆڕشگێری و ناڕەزاییەکانی ئەوانیان پێ کپکردەوە و لەبار برد و بەرەو بێهیواییانی برد و خۆشیان خەوی هێنانەدی ئیمتیازات و پۆستەکانیان هاتە دی. بۆچی وەکو بزوتنەوەی گۆڕان هیچ ڕونکردنەوەیەکیان لەو بارەیەوە بۆ ڕای گشتی نەدا؟ ئەگەرئەو لایەنگران یان کارگێڕانەی پارتی مستەحەقی کوشتن بون بە تۆمەتی خیانەت و کارکردنی لە ژێرەوەیان لەگەڵ دەسەڵاتی بەعس ئیتر بۆ بە ئاشکرا بانگەواز نەکرێت و بۆچی ''چالاکیەکی شۆڕشگێڕانەی'' ئاوا بەشانازیەوە لەو سەردەمەدا کە جێگای تێگەیشتنی زۆربەی خەڵکی کوردستان دەبو دانی پیا نەدەنرا؟. چ پێویستیەك بو لە ڕێگای ئیستگەکەی ناوزەنگەوە بخرێتە پاڵ ڕژێمی بەعس؟ هەمان ئەو پرسیارانەش سەبارەت بە شەهید ووریا و پرسیارگەلێکی تریش دوبارە دەبنەوە.\nسەرباری داننان بە ڕاستیەکاندا لەلایەن شەهید ووریا، کە ئەو هەستاوە بەو تاوانانە بۆچی یەکێتی ئەوسەردەمە و نەوشیروان هیچ وەڵامیان نەبو؟ بۆچی هیچ لێکدانەوە و وەڵامێکیان نیە بۆ ئەو نوسراوەی کە داواکارە لە شەهید ووریا پەیوەندی بەهاوڕێ بایزەوە بپچڕێت و لەمەو بەر ئەو هەستێت بە تەواوی کارێکی ئیغتیالاتی ئەو سەردەمە کە لە نوسینەکاندا ڕازێنراوەتەوە بە '' کاری شۆڕشگێڕی'' ؟ وەك ئەوەی لەم نوسراوەی خوارەوەدا دەڵێت :( بڕیارمان دا پەیوەندیتان بپچڕین لە هاوڕێ بایز لەمەودوا بە هیچ جۆرێك و بە هیچ کارێکی پێشمەرگایەتی پەیوەندی پێوە ناکەن ، بۆیە دەبێت زۆر ژیرانە هاوڕێ (ووریا) خۆی لە هاوڕێ بایز دوربخاتەوە، ئێمەش لە لایەن خۆمانەوە ئاگاداری هاوڕێ بایز دەکەین کە بە هیچ شێوەیەك پەیوەندی بە هاوڕێ ووریاوە نەکات.\n٢) دەستەکەی ئێوەش لەمەودوا دەبنە مەفرەزەی کۆمیتەی سەرکردایەتی ڕێکخستنی ناوخۆ هەموو فەرمانێك ڕاستە و خۆ لە کۆمیتەی سەرکردایەتیەوە وەردەگرن بە نامەی تایبەتی. )\nلە نامەکەدا وا پێدەچێت ئەو بایز ناوە کە ناوی نهێنی بووە ئامادەی بە ئەنجام گەیاندنی ئەو تاوانانەی نەبوبێت بۆیە گۆشەگیرکراوە و ووریا جێگای گرتۆتەوە.\nلە زۆربەی کۆمێنتەکانا لایەنگرانی گۆڕان و نەوشیروان مستەفا بە تایبەتی نەوەی نوێ کە سادەیی و خۆشباوەڕیان جێگای بەزەییە، بێئاگان لە تاوان و ڕوداوەکانی ڕابردو داواکاری ئەوەن کە بەڵگەی پێویست بخرێتە بەردەم خوێنەران. خۆشبەختانە ئەم بەڵگە نوسراوانە بونیان هەیە و ئەوەش ڕەنگە تەنها ڕێکەوت بوبێت کە ئەم بەڵگانەی هێشتبێتەوە. گەرچی مانەوەی ئەم چەند لاپەڕەیە بۆ من جێگەی سەرسوڕمانە کە بەڵگەی ئەنجامدانی تاوانەکانە و داواکاری جێبەجێکردنیەتی، لە بەڵگەکاندا تاقە ناوێکی تایبەتی و تەنانەت نهێنی نێردەر و فەرماندەری لەسەر نیە. ئەمەش ئەو ڕاستیە دەخاتە ڕو کە بۆ ئەنجامدانی تاوانەکان بەرامبەر بەیەکتری لە نێوان چەتەکانی پارتی و یەکێتی بەرامبەر لایەنگرانی یەکتری ئیتر تاوانبار بوبن یان بێتاوان، خاوەندی ڕابرد و تاقیکردنەوەیەکی دەوڵەمەند و دێرینن. لەم حاڵەتەیاندا یەکێتی و کۆمەڵە بەرامبەر کەسایەتیەکانی پارتی.\nئایا ئەگەر ئەم چەند لاپەڕەیە وەکو بەڵگە و سەرچاوە لەبەردەستا نەبونایە ئیتر دەبوایە واز لە سەرجەم تاوانێکی سیاسی مافیا ئاساییانەی ڕابردو بهێنین؟ ئەگەر دادگاکانی دونیا بەو شێوازە داواکراوە کە بەڵگەکان تەنها دەبێت نوسراوە بن کاریان بکردایە ئەوا دور نیە مەزەندە بکرێت لە نێوان هەزار تاوانبارانی دونیا تەنها یەك تاوانبار بخرێتە چواردیواری زیندانەکانەوە. بۆیە ئەگەر نوسینەکانیش لەبەردەستا نەبونایە ئەو گێڕانەوانەی، نەوشیروان پەرستەکان ناوی دەنێن (ووتی ووتی) بە دڵنییەوە دەتوانن ببنە سەرچاوە و بەڵگە بەسەر تاوانەکەی نەوشیروان و تاوانەکانی سەرانی هەردو بنەماڵەی پارتی و یەکێتی و نەوشیروانیش.\nووتی ووتی یان سەرچاوەکانی گێڕانەوەی دەماو دەم؟\nلەگەڵ دابەزینی بابەتەکەم ژمارەیەکی زۆر لە خوێنەران و زۆربەیان لە ڕۆحی تاکپەرستیانەوە بە شێوازی نالەبار و هەندێکیش بە شێوازی ئاسایی و بە بێ بەکارهێنانی ووشەی ناپەسەند، وایان دەردەبڕی کە "ووتی ووتی" جێگەی باوەڕ نیە و ناکرێت پشتی پی ببەسترێت.\nلە وەڵامدا بە ڕاشکاوەییەوە وەڵام دەدەمەوە و دەڵێم بە پێچەوانەوە سەرچاوەکانی گێڕانەوەی دەما و دەم یان ''ووتی ووتی'' دەکرێت جۆرێکی بنەڕەتی و هەندێك جار سەرەکی بن، بۆ خستنە روی ڕاستیەکان و داڕشتنەوەی مێژوی کەس و ڕوداوەکان. ووتی ووتی ناکرێت تێکەڵ بکرێت بە "قسەڵۆك " گەرچی بەداخەوە لە زمانی کوردیدا زۆرجار تێکەڵ بەیەك کراون. ووتی ووتی بریتیە لەو باسانەی دەکەونە سەر دەمی خەڵکانێکی زۆر و لەم دەم بۆ ئەو دەم دەگوێزرێتەوە و سەرباری کەم کردنەوەی یان زیادکردنی شتێکی دروستکراو نیە و ناوەرۆکێکی ڕاستەقینەی هەیە. ئەگەرچی فۆڕمی زاراوەکە و شێوازی ئاوازی دەربڕینەکە (ئینتۆناسی) لە بەهای کەمتر دەکەنەوە. بە پێچەوانەی ووتی ووتی. قسە و قسەڵۆك، دەکرێت شێوازێك بێت لە گەشتی بوختانێك بەسەر دەمی خەڵکانێکەوە کە هیچ بنچینەیەکی ڕاستیان نەبێت و تەنها بۆ ڕسواکردن یان بوختان دانە پاڵی کەسێك یان کەسانێکی دیاریکراو بێت. لە کۆمەڵگای کوردیدا زیاتر ئەو بابەتانە دەکرێنە قسەو قسەڵۆك کە پەیوەست بن بە کاری ناڕەوشتکارانە بە مانای تێڕوانینە کۆمەڵایەتیەکە لێی.\nتەواوی گێرانەوەکان بە هۆی کات بەسەردا تێپەڕین گۆڕانکاری کەم تا زۆر، بنەڕەتی یان نابنەڕەتیان بەسەردا دێت کە هەندێ جار ڕاستیەکان دەشێوێنێت یان ڕاستیەکان فۆرم و شێوازێکی تر وەردەگرن.\nسەبارەت بە یەکێك لە لایەنەکانی تاوانەکەی نەوشیروان مستەفا بە چەندین شێواز باسکراوە و داڕشتنەکان جیاوازن و ئەمەش ئەنجامی گێڕانەوەی دەما و دەم و ووتی ووتیە بە بنەماکانە.\nهەڤاڵ کوێستانی لە بیرەوەریەکانیا وەکو شایەتێك لە دانپیانانەکەی نەوشیروان بەناوی ( ئەو ڕۆژانەی نیشتیمان هی هەموان بوو) لاپەڕەی ٩٢ و ٩٣ دا بەم شێوەیەی خوارەوە لە نەوشروان مستەفا دەدوێت. تەنها 14 ووشەی نەوشیروان مستەفا لەبەر دەم کەسوکاری ووریا بەسە بۆ ئەوەی کە لە سادەترین گوێبیست بگەیەنێت ئەگەر فەرماندەری ئەو تاوانەش نەبوبێت، ئەوا پشتیوانی سەد لە سەدی بووە. کاتێکیش سەرۆکی کۆمەڵە و کەسی دوهەمی ناو یەکێتی پشتیوانی تاوانێك یان کردارێك یان هەڵوێستێك بێت ئاستەمە کە بڕیاردەر و فەرماندەر نەبوبێت بۆ ئەو تاوانە یان ئاوا تێێ نەڕوانرێت. ئەگەر بڕیار دەری ڕاستەوخۆش نەبوبێت ئەوا پشتیوانی و پێگەکەی دەیکاتە بەشداری سەرەکی لەو تاوانەدا.\n(کلیکی بەرگی کتێبەکەی هەڤاڵ کوێستانی بکە بۆ خوێندنەوەی کتێبەکە)\nئیسماعیل حەمە ئەمین سەبارە بە بیرەوەریەکانی هەڤاڵ کوێستانی، لە نوسینێکیا لە (کولتور مەگەزین) دا بە ناوی ( هەڤاڵ کوێستانی و ئاوتۆبایۆگرافیایەکی شەرمن) شەهید ووریا وەکو نمونەیەك دەهێنێتەوە و سەبارەت بە نوسینەوەی ڕوداوەکان لە لایەن کوێستانیەوە بە گشتی دەڵێت:(یان لە ڕوداوێك باس نەکەین یان کە باسکرا باز هەڵنەدرێت بەسەر جومگە سەرەکیەکانا). کاك ئیسماعیل لە زۆر لایەنی ئەو تاوانە دواوە و لە سەرەتا و لە دوا ئەنجامدا لە شەرمنی و بازهەڵدان دەدوێت بەسەر جومگە سەرەکیانا لە لایەن کوێستانیەوە کە یەکێك لە جومگە سەرەکیەکان تەور وەشاندنەکەی جەبار فەرمان بووە. ئەگەر کوێستانی بەسەر ئەوەدا بازیدابێت جێگای ڕەخنە و سەرنج نیە کە کاك ئیسماعیل بە پێویستی نەزانیبێت لە فڕینی هەڤاڵ کوێستانی بدوێت بەسەر ووردەکاریەکانی دەستی نەوشیروان لەو تاوانەدا.\nئاشتی برایم ئەفەندی وەك ژنە پێشمەرگەیەکی دێرین لە نوسینەکەیدا دەڵێت:\n(دواتر باوکی وریا چوو بۆ ناوچەکانی خۆشناوەتی بۆ دیتنی نەوشیروان مستەفا ئەمین. پرسیاری شوێنی کوڕەکەی کرد بوو. بەڵام وەڵامی نەوشیروان ئەوە بوو'' کە ئەو ئاگای لەو نییە. زانیاری نییە دەربارەی ئەوەی کە وریا لە کوێیە. پێێ ڕاگەیاند بوو کە بچێت بۆ لای تاڵەبانی لە گوندی یاخسەمەر لە دۆڵی جافایەتی)\nئەمەیان جگە لە تاوانەکە ئەو ڕاستیەی نەوشیروان زەقتر دەکاتەوە کە سەرباری ئەوەی بەرپرسی بەهێزترین ڕێکخراوی ناو یەکێتی بووە، کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان، و قوربانیەکە واتە ووریا بە هەر هۆکارێکەوە بوبێت ئەندامێکی کۆمەڵە بووە . بەڵام لەبری بە ئاگایی زیاتری خۆی و لەبری بەدوادا چونی تاوانەکە وەك ئەوەی مێش میوانی نەبوبێت، باوکی ووریای لە کۆڵ خۆی کردۆتەوە و ناردویەتی بۆ لای جەلال تاڵەبانی .ئەمەش جگە لە خۆدزینەوەی نەوشیروان لە ڕوبەڕوبونەوەی تاوانەکەی خۆی ناکرێ بە هێج شتێکی تر لەقەڵەم بدرێت.\nئەگەرچی بابەتی ئەم باسە نیە بەڵام ئەم کردارە لە ئاستی ئەندامێکی کۆمەڵەدا ( ئەگەر ئەویش بکوژەکەی نەبوایە ) شتێك نیە جگە لە بچوك نیشاندانی هەمیشەیی تەواوی سەرانی کۆمەڵەو تەنانەت کەسی دوهەمی شاخ بۆ تاڵەبانی. (بڕوانە هەمان سەرچاوە لەو لینکەی سەرەوە)\nلە کۆمێنتێکدا بۆ نوسینەکەی ئاشتی برایم ئەفەندی (کەریم کەرکوکی) ناوێك نوسیویەتی؛(لە بیرت نەچێ کە نەوشیروان بە دەنگی بەرز لە کۆنفرانسی ٣ی کۆمەڵەی ڕەنجدەران ووتی ؛ ئەگەر ئێستا ووریا زیندوبێتەوە ئەوە هەر ئێستا بە شەق ئەچمە سەری و ئەیتۆپێنمەوە، هیچ کەسێك لە ئەندامانی کۆنفرانس نەیانوێرا بڵێن جق) . من لەو کۆنفرانسەدا نەبوم و یەکێك لە هۆکارەکانی هەڵنەبژاردنی من بۆ کۆنفرانسی ٣ بابەتی نوسینێکی تایبەتە، بۆیە لێرەدا لێی دەگەڕێم. بەڵام هەندێك لە هاوڕێیانم لەو کۆنفرانسەدا بەشدار بون. مەخابن ئەمڕۆ هەندێکیان بە هۆی نەوشیروان پەرستیانەوە پرسیاری ڕاستی ئەو قسەیە لێیان، ئاسنی سارد کوتانە. هەندێکیشیان بەهۆی وابەستەیی و بەرژەوەندیان بە سەرانی ئەمڕۆی یەکێتیەوە بە خۆ بچوککردنەوەی دەزانم پەیوەندیان پیوە بکەمەوە و وەکو هاوڕێیانی دێرین مامەڵەیان بکەم و ڕاستی و ناڕاستی ئەو دەربڕینەیان لی بپرسم. لە لایەکی تریشەوە بە هۆی ڕق و دژایەتی بەرژەوەندخوازیان دژ بە نەوشیروان، دور نیە ڕاستیەکان بەلاڕێدا ببەن و زۆر زیاتریشی بخەنە سەر. بۆیە ناچارم لە هەردو بەرەکە بگەڕێم و تەنها تێڕوانین و لێکدانەوەم بۆ ئەو شێوازی دوانەی نەوشیروان بێت، ئەو شێوازی دەربڕینی هێستریایی و سادیستیانەیە بەسە بۆ ئەوەی کۆمێنتەکە جێگای بڕوام بێت.\nئەوەی تاقە ڕۆژێك نەوشیروانی ناسیبێت ناتوانێت نکۆڵی لەو تایبەتمەندیانەی دوانەکانی بکات. لە کۆنفراسی 3 ی کۆمەڵە تەنها یەك کەس کە لەشارەوە چوبو، دەمامکی بەستبو، توانیبوی هاوارێکی ناڕەزایی لێ بەرز بێتەوە، ئەویش دکتۆر نەورۆز بو، ناوبراو یەکێك بوو لە لێپرسراوانی دێرینم. پاش زیاتر لە کاتژمێرێك دوانی تاڵەبانی، دکتۆر نەورۆز لە تەحەمولیا نامێنێت و وەکو ناڕەزایی هەلدەستیتە سەرپێ و بە بەرزکردنی مشتەکۆڵەی شۆڕشگێریەوە چەندین جار بەدوای یەکدا هاورا دەکات (بژی کۆمەڵەی ڕنجدەرانی کوردستان)، وەکو پەیامێك کە بە تاڵەبانی بڵێت ئیمە ئاراستەیەکین و تۆش ئاراستەیەکی تر، ئیتر بەس زۆربڵێی بکە لە کۆنفرانسەکەمانا و دەمو فڵقت داخە و لە کۆڵمان بەرەوە. جەلال تاڵەبانیش بە گاڵتەجاڕیەك و بە کەمڕوانین لە پەیامە ڕەواکەی دەڵی: باشە، باشە،باشە!. دانیشە، دانیشە!. ئێ با بژی... بژی کاکە ... با بژی ...بۆ نەژی؟. تەنها ئەم نمونەیە بەسە کە کۆمێنتەکەی (کەریم کەرکوکی) جێی بڕوا بێت و نەك لە ئاستی نەوشیروان کە بەرپرسی کۆمەڵە بو تەنانەت لە ئاستی تاڵەبانیشدا کە میوانی کۆنفرانسەکە بو تاقە ئەندامێکی کۆمەڵە نەیتوانیبو بڵێ (جق).\nوەك ئەوەی من نوسیومە لە دەمی بەختیارەوە ئەوەیە کە پێی ڕاگەیاندم لە سەردانی باوکی شەهید ووریا بۆ لای نەوشیروان (گوایە نەوشیروان مستەفا سەرەتا نکۆڵی لە ئاگادار بونی لە کوشتنی شەهید ووریا دەکات، بەڵام پاش ناڕەزایی و توندی باوکی ووریا بەرامبەری، پێی دەڵێت خەڵکانی خائین مستەحەقی کوشتنن و ئەگەر زیندوش ببنەوە دوبارە دەکوژرێنەوە) لێرەدا دەبینین نکۆڵی لە بە ئاگایی خۆی دەکات لە کوشتنی ووریا، بەڵام پاش ئەوەی وەك هەمیشە هەڵدەچیت، کوشتنەکەی بە ڕەوا دەزانێت ئەگەرچی لە شانی کەسی سێهەمی دەسوێنێت، (دەکوژرێتەوە نەك دەیکوژمەوە).\nهاوڕێیەکی تری ڕێکخستنەکانی ناوشارم بۆی باسکردم کە نەوشیروان نکۆڵی نەکردووە و بە باوکی ووریای وتووە ( ئەگەر لە گۆڕیش زیندو بێتەوە دوبارە بە سزای گەلی دەگەیەنمەوە). لێرەدا دانپیانانێکی ڕاستەوخۆیە.\nلەپاڵ ئەمانەدا لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا چەدین کەسایەتی تر لەو تاوانە دواون، هەمویان شەرمنانە یان بە حەزەرەوە خۆ بەدوردەگرن لەوەی پەنجە بۆ نەوشیروان مستەفا ڕابکێشن لە کاتێکدا ناڕاستەوخۆ هەر گوێبیستێكی بەرنامەکە تێدەگات کە باس لە نەوشیروان مستەفایە . لەوانەش مەلا بەختیار، فایەق گوڵپی، حاکم فەرهاد، فوئادی مەجید میسری .\nلە دوانێکی ناو پاڵتاك پێشمەرگەیەکی دێرینی یەکێتی بە بێ ئەوەی ناوی بزانرێت زۆر ڕاشاوانە باسی ئەو تیرۆرەی نەوشیروان مستەفا دەکات.\nئایا کام سەرچاوە یان کام ووتی ووتیە ڕاستە؟ تەوای ووتی ووتیەکان بەگشتی یەك ناوەرۆکیان هەیە و ئەگەرچی ووتەکانی هەمومان ئەم دەست و ئەو دەست پێکراوە، بەڵام ئایا هیچیان دەبنە بەڵگە بۆ پاکردنەوەی نەوشیروان لە تاوانەکە؟ ئەمە تاقە نمونەیەکە کە پێشانی دەدات زۆرجار گێڕانەوەکان یان وەکو ناڕازیەکان ناوی دەنێن ووتی ووتی دەما و دەم و بە هۆی تێپەڕینی کات و سەردەمەوە شێوازیان دەگۆڕدرێت بەڵام ناوەرۆك و ڕاستیەکان وون ناکەن.\nگێڕانەوەکان لە تەواوی مێژووی مرۆڤایەتی و نەتەوەکەمان دەکرێت زۆر بە گرنگیەوە تێی بڕوانین. ئایا ڕوداوەکانی سەردەمانی شێخ سەعید و شێخ مەحمود و قازی محەمەد و مستەفا بارزانی و تاڵەبانی و شەهید ئارام و قاسملۆ و و مەسعود بارزانی و نەوشیروان و ...هتد زۆربەی زۆری بە باش و خراپەوە لە ڕێگای گێڕانەوەوە نەبون؟ کێ هەیە لە چەند وێنەیەك زیاتر شەڕی بەردەرکی سەرای لەبەردەستا بێت و تەنها لەو ڕێگایەوە بەرز بینرخێنێت؟ ئایا تەنها پشت بە گێڕانەوەکان و پاشان نوسینەوەیان نەبەستراوە؟\nدەکرێت گێڕانەوەکان لە لایەن ناحەزانی کەسانێك و دژەکانیانەوە بە قەبەکاریەوە بگێڕدرێتەوە، بەڵام ئایا دەکرێت لەبەر خاتر و میزاجی لایەنگرانی ئیتر جێگەی باوەڕمان نەبێت و تەنها بە ووتی ووتی بێنرخی بکەین؟ ئەگەر تاوان و ڕوداوە نەخوازراوەکان لە لایەن تاکێکی دژ بە مەسەلە و کردار و ڕوداوە نەخوازراوەکە نەگێڕدرێتەوە و نەخرێتە سەر کاغەز ئەوا بە دڵنیاییەوە هەرگیز لایەنگران و پشتیوانانی ئەو کردارە لە ئاستی ئەو تاوانە دەم ناکەنەوە، نەخوازەڵا خستنیە سەر کاغەز.\nبە دڵنیاییەوە گێڕانەوەکان کاتێك دەبنە جێی بڕاوی موتڵەق و قسەلەسەر نەکراو، کە خاوەندی گێڕانەوەکە یان نوسەری باسەکە وەکو ستایش و بەرزنرخاندنێك لە کردار و خاوەن کردارەکە بڕوانێت و پشتیوانی بێ قەید و شەرتی خاوەن کردارەکە و کردارەکانی بێت. بەڵام ئەوە گەلێك دەگمەنە ئەگەرچی مەحاڵ نیە، شتێکی ئاوا پەیوەستە بە سەردەم و شوێن و بیرکردنەوەی ئەو سەردەمانە بۆ ڕوداوەکان و ڕۆڵی گەورە دەگێڕێن. بۆ یەکەمین جار ژیان و ڕوداوەکانی پێغەمبەری ئیسلام لە لایەن بن ئیسحاق پاش ١٥٠ ساڵ لە مردنی پێغەمبەر نوسراوەتەوە و تا ئێستاش بە یەکێك لە سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان دادەنرێت و لە کۆلێژی ڕۆژهەڵاتناسی و ئیسلامناسیەکانی ئەوروپا نرخی تایبەتی خۆی هەیە. لە یەکێك لە گێڕانەوەکانی بن ئیسحاق بە شانازیەوە باس لە کارەساتی سەربڕینی زیاتر لە ٧٠٠ جولەکەیە لە ناوەندی بازاڕی مەدینەدا بە فەرمانی پێغەمبەری ئیسلام. ئەمە نمونەیەکی ڕونە بۆ ئەو گریمانەی کە باشترین بەڵگەی مێژوویی لە لایەن لەیەنگرانتەوە و شانازی پێوکردنی جێی باوەڕە. بەڵام ئەگەر بن ئیسحاق زیندوکەینەوە ئاستەمە بە ئەقڵی ئەم سەردەمەوە بە شانازیەوە ئەو ڕوداوە بگێڕێتەوە یان بنوسێتەوە. نە ئەمڕۆ و نە ٣٦ ساڵ لەوەوبەریش لە سەردەمێکی وادا نەبوین کە بن ئیسحاقەکانی نەوشیروان مستەفا کردارێکی ئاوا جێگای شانازیان بوبێت و ئەمڕۆ بە شانازیەوە لێی بدوێن یان بینوسنەوە؟! لەبەرئەوەی ئەوانیش پێی شەرمەزارن، بۆیە لە خەیاڵی ئەوەدا دەژین کە ئەو ڕوداوە و ئەو مێژووە و هاوشێوەکانی بۆ هەمیشە بسڕدرێتەوە. بۆیە خستنە ڕوی ئەو ڕوداوانە جێگای سەرسوڕمان نیە کە تەنها لە کەسانێك دەوەشێتەوە کە بێلایەنن یان لایەنگری ئەوانەن کە دژ بە نەوشیروان و ڕەفتار و تاوانەکانی بون.\nگێڕانەوەکان وەکو تۆپە بەفری وان تا گل بکرێنەوە بەفراوی تر دەبن بەڵام ناوەرۆکیان لەدەست نادەن و کەم تا زۆر ڕاستیەکانیان تیا دەمێنێتەوە. گێرانەوەکان تەنها کاتێك دەبنە قسەڵۆك کە ڕاکردن بێت لە ڕاستیەکان، دەنا زۆربەی ڕاستیە مێژوییەکان یان لایەنی زۆر تا کەمی ڕوداوەکان بە گێڕانەوە و ووتی ووتی پیمان گەیشتون و پێمان دەگەن.\nڕاستە پێویستە بەرامبەر زۆر لە گێڕانەوە و نوسین و سەرجەم سەرچاوەکان بە گومان و ڕەخنەگر بین نەك رەشبین بین و بیخەینە لاوە. پێویستە خۆمان لە ڕەشبینی بێبنەما بپارێزین و سود مەند بین لە شێوازی کاری لێکۆڵینەوەکان. یەکێك لەوانە دەزگاکانی لێکۆڵینەوەیە لە تاوانەکان و دادوەر لە پاڵ گێڕانەوە و شایەتیەکانا بۆ تێگەیشتن لە ڕاستی ڕوداوەکان. لەو دەزگایانەشدا هۆکار و پاڵنەرەکانیش (مۆتیڤ) بۆ ئەو ڕوداوانە بە خاڵێکی گرنگ و هەندێك جار سەرەکی وەردەگیردرێن.\nمۆتیڤی تاوانەکان بەڕادەیەك کاریگەرن کە لە یەکێك لە بەناوبانگترین بڕیاری دادگایی بە لجیکا کە بە Parachute Murder (بکوژی پەرەشوت) ناسرابو پاش دادگایی و لێکۆڵینەوەی ٤ساڵ، ٣٠ ساڵ حوکمی زیندانی بەسەر ژنێکی تاونباردا درا (دوو ژنی خاوەند هۆبی پەڕەشوت لەیەك کلوب دا هەردوکیان پەیوەندیان بە پیاوێکەوە هەبو یەکێکیان لە پەرەشوتی ئەوی تریاندا تێکدانێکی تەکنیکی کردبو بۆ ئەوەی لە کاتی خۆفڕێدانا نەکرێتەوە و لە ناوچێت و خۆی تەنها لەگەڵ پیاوەکەدا بمێنێتەوە. قوربانیەکە پەڕەشوتەکەی پێ نەکرایەوە و لە چوار هەزار مەترەوە کەوتە خوارەوە و کۆتایی بە ژیانی هات). ئەم بڕیارەی دادگا بە بێ هیچ بەڵگەیەکی نوسراوە و بە بێ هیچ گێڕانەوە و شایەتێك درا. ئەمە تەنها نمونەیەکە بۆ گرنگی مۆتیڤ لە ئەنجامدانی تاوانەکانا.\nپاش دەرکەوتنی ڕاستیەکی زۆر سەبارەت بە کوشتنی سەرانی پارتی لە لایەن کۆمەڵەی ڕەنجدەرانەوە لە کاتێکدا نەوشیروان مستەفا بەرپرسی یەکەمی ئەو ڕێکخراوە بو، پاش گۆڕانکاری هاتن بەسەر بیر و ڕای ووریا سەبارەت بەو تاوانانە و زۆر دیاردەی تری ناو شاخ و چەندین گێڕانەوە و ووتەی ووریا سەبارەت بە هەوڵی وەرگرتنەوەی نامەکان و شاردنەوەی و تێکچونی پەیوەندی نێوان نەوشیروان و ووریا، ئایا مۆتیڤ لەوە بەهێزتر دەبێت کە هۆکاری دوا کاری نەوشیروان کوشتنی ووریا بوبێت؟، بە تایبەتی لە کاتێکدا لە لایەن جەبار فەرمان وەکو نزیکترین کەسانی نزیك بە نەوشیروان ئەنجام درابێت؟.\nلە کۆتاییدا سەبارەت بە چەند لایەنێکی تری کاردانەوەی خوێنەران کە لە شێوازی نوسینی کۆمێنتەکانەوە خۆیان پێشان دەدەن، چەندین ڕاو پرسیار و سەرنج خراونەتە سەر ماڵپەڕ و ئەکاونتی خۆم و پەیجی کوردستان پۆست. ئەوانەش کاردانەوەی خەڵك و شەقامن و پپویستە جێگای گرنگیپێدان بن. ڕاو پرسیارەکان بەگشتی بریتی بون لەمانەی خوارەوە.\n- ئایا کوشتنی سەرانی پارتی لەو سەردەمەدا و پاشان کوشتنی ووریا ڕەوا بو یان ناڕەوا؟\n- بۆچی لەم کاتەدا و پاش مردنی نەوشیروان ئەم باسە زیندو دەکرێتەوە؟.\n- ئایا چ بەرژەوەندیەك لەم باسەدا هەیە و دەسکەوتەکان چین؟\n- لە پاڵ لایك و دەسخۆشیەکان و کۆمێنتی پشتیوانی، تاوانبارکردن و سوکایەتیپێکردن و جنێوێکی بێشوماری نەوشیروانپەرستان خزابونە کۆمێنتەکانەوە. تەواوی ئەوانە دەکرێت وەکو سەرچاوەیەکی بەسود بۆشرۆڤە و تێگەیشتن لە تاك و کۆمەڵگای کوردی باشور و کاریگەری پارت و لایەنەکانی مەیدانە سیاسیەکانی کوردستان لەمڕۆ و ڕابوردومان لە سەریان بەکار بهێنرێت.\nنەوشیروان مستەفا و کوشتنی شەهید ووریا (بەشی سێهەم)\nنەوشیروان مستەفا و کوشتنی شەهید ووریا (بەشی دوهەم)


لە هاویندا هەنجیر زۆربخۆ | mamalle.com\nده‌ستپێكهه‌واڵلە هاویندا هەنجیر زۆربخۆ\nلە هاویندا هەنجیر زۆربخۆ\nهه‌واڵ 2018-07-11 2020-01-06 mamalle\nهه‌نجیر میوه‌یه‌كى وه‌رزى هاوینه ، ئاره‌زووى زۆرى له‌سه‌ره ، قه‌باره و ڕه‌نگى جیاوازى هه‌یه ، سێ ڕه‌نگى جیاواز هه‌نجیر هه‌یه زۆر ڤیتامینى تێدایه وه‌كو ڤیتامینى (ئه‌ى ) و ڤیتامیناتى (بى 1 ، بى 2) له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئاسنى تێدایه و تواناى كردارى دژه ئۆكسیدى هه‌یه\nسووده‌كانى هه‌نجیر چییه له‌سه‌ر جه‌سته‌ى مرۆڤ ؟\n١__ئه‌و تۆوه وورده‌ى ناو هه‌نجیر بۆنى ناخۆشى ناو ده‌م ناهێڵێت ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ر برین و هه‌وكردنێك هه‌بێت كه‌مى ده‌كاته‌وه و چاره‌سه‌رى ده‌كات . ئه‌توانى ئه‌و ووردانه‌ى ناو هه‌نجیر بۆماوه‌یه‌كى كه‌م له ناو ده‌متدا بهێڵیته‌وه پاشان غه‌رغه‌ره‌ى ئاو بكه .\n٢_چاره‌سه‌رى لاوازى سێكسى ده‌كات ، ده‌توانى سێ هه‌نجیر له ناو شیردا بۆماوه‌ى 12 كاتژمێر دابنێیت و پاشان بیخۆیته‌وه .\n٣_به‌ردى گورچیله ناهێڵێت به‌مه‌رجێك بۆ ماوه‌ى مانگێك هه‌موو شه‌وێك هه‌نجیرێك له كوپێك ئاودا دابنێ بیخۆ.\n٤_زیبكه‌ى ڕووخسار ناهێڵێت ، ده‌توانى زه‌یته‌كه‌ى بۆ ماوه‌ى چاره‌كێك بیده‌ى له پێستت پاشان بیشۆ .\n٥_چاره‌سه‌رى نه‌خۆشى شه‌كره ده‌كات ، به‌مه‌رجێك هه‌نجیر تێكه‌ڵى هه‌نگوین بكه و بۆماوه‌ى هه‌فته‌یه‌ك بیخۆ ده‌توانى دواى ئه‌م هه‌فته‌یه هه‌ست به جیاوازییه‌كه‌ى بكه‌یت ، چونكه هه‌نجیر ده‌وڵه‌مه‌نده به پۆتاسیۆم .\n٦_ئێسك به‌هێز ده‌كات ، چونكه ڕێژه‌یه‌كى به‌رز كالیسیۆمى تێدایه .\n٧_چاره‌سه‌رى دركه‌و مێكوته ده‌كات له‌سه‌ره‌تاى سه‌رهه‌ڵدانى كه دووچارى ده‌بیته‌وه .\n*میوه‌یه‌كى ریشاڵییه بۆیه به‌شدارى كه‌م كردنه‌وه‌ى كێشى له‌ش ده‌دات .\n٨_هه‌نجیر له‌گه‌ڵ هه‌نگویندا تێكه‌ڵ بكه چاره‌سه‌رى هه‌وكردنى گه‌روو ده‌كات .\n٩_بۆ ماوه‌ى مانگێك ڕۆژانه سێ ده‌نك هه‌نجیر له‌گه‌ڵ یه‌ك كه‌وچك هه‌نگوین تێكه‌ڵ بكه و بیخۆ چاره‌سه‌رى قه‌بزى ده‌كات .\n١٠_پێست شێدار ده‌كات ، چونكه ده‌وڵه‌مه‌نده به ڤیتامین (ئه‌ى) و (بى) و كالیسیۆم و مه‌گنیسیۆم .\n١١_ئه‌گه‌ر ڕاسته‌خۆ هه‌نجیر له‌سه‌ر پێست دابنرێت دژایه‌تى زیبكه ده‌كات و چاره‌سه‌رى هه‌وكردنى پێست ده‌كات.\n*١٢_ڕێگرى ده‌كات له ڕووتانه‌وه‌ى قژ و هه‌ڵوه‌رینى .\n*زه‌یته‌كه‌ى بدرێت له قژ ئه‌وا قژ زۆر جوان ده‌وه‌ستێنێت و نایه‌ڵێت پێستى سه‌ر ووشك ببێته‌وه .\n١٣_دژى تاڵى سپى قژه ، چونكه مادده‌ى میلانى له قژدا به‌هێز ده‌كات كه ئه‌و مادده‌یه به‌رپرسه له ڕه‌نگى قژه‌كه‌ت .\n← ئایا ئەزانی چی بەسەر جەستەی مرۆڤ دا دێت کاتێک هەنجیر و زەیتون بەیەکەوە دەخوات ؟\nبەم تێکەڵەیە چارەسەری سووتان بەخۆر بکە →


هه‌ولێر: ئه‌نجوومه‌نى باڵاى فه‌تواى هه‌رێم كۆبوونه‌وه‌ى فراوانى خۆى ئه‌نجامدا\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 10/03/2019 : 21:54:43\nئه‌مڕۆ يه‌كشه‌ممه 10/3/2019 له باره‌گاى مه‌كته‌بى ته‌نفيزى، به سه‌رپه‌رشتى به‌ڕێز دكتۆر عبدالله گرتكى سه‌رۆكى يه‌كێتى زانايان؛ ئه‌نجوومه‌نى باڵاى فه‌تواى هه‌رێم، كۆبوونه‌وه‌ى فراوانى خۆى ئه‌نجامدا.\nئه‌مه‌و له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا، وێڕاى جه‌ختكردنه‌وه له‌سه‌ر سه‌ربه‌خۆيى فه‌توا و بێلايه‌ن بوونى و جياكردنه‌وه‌ى له بابه‌تى فه‌رعى، ستراتيجێكى شايه‌ن و سه‌نگين به ئه‌نجوومه‌نى باڵاى فه‌تواى هه‌رێم، گه‌نگه‌شه‌ى له‌سه‌ركرا، پاشانيش باس له رێكخستنه‌وه‌ى لێژنه‌ى فه‌تواى لقه‌كان كرايه‌وه، به كردنه‌وه‌ى وۆركشۆپى تايبه‌ت و پێويست به‌م بواره.\nدواتريش چه‌ندين پرسى هه‌نووكه‌يى و فه‌تواى سه‌رده‌ميانه له‌لايه‌ن به‌ڕێزان سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى باڵاى فه‌تواو ئه‌ندامان خرايه ڕوو، ژماره‌يه‌ك پرسيار و فه‌تواو پرسى تايبه‌تيش، كه ماوه‌ى پێشتر ئاڕاسته‌ى ئه‌نجومه‌نى ناوبراو كرابوو؛ قسه‌ى له‌سه‌ر كراو به ده‌نگ و هه‌ڵسانگاندنى زانايان يه‌كلايى كرانه‌وه.\nژماره‌ی سه‌ردان : 6570159


لێپرسینه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانى كۆمسیۆن ده‌كرێت\nله‌سه‌ر كارنه‌كردنى ئامێره‌كانى ده‌نگدان به فه‌رمانى حه‌یده‌ر عه‌بادى سه‌رۆك وه‌زیران، ئه‌ندامانى كۆمسیۆن له‌لایه‌ن ده‌سته‌ى ده‌ستپاكى لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت.\nرۆژنامه‌ى شه‌رق ئه‌وسه‌تى له‌نده‌نى له چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌كى فه‌رمى حكوومه‌تى عێراق، ئاشكراى كردووه حه‌یده‌ر عه‌بادى سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق فه‌رمانى داوه لێكۆڵینه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانى كۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردنه‌كان بكرێت.\nسه‌رچاوه‌كان ئاماژه‌یان بۆ ئه‌وه كردووه، هۆكارى ئه‌م بڕیاره له‌دواى ئه‌وه دێت كه ژماره‌یه‌كى زۆرى ئامێره‌كان به شێوه‌یه‌كى كارا له هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان كاریان نه‌كردووه، كه ده‌بوو ئه‌م ئامێرانه به‌ر له‌به‌كارهێنانیان له هه‌ڵبژاردن بدرێت به چه‌ندان لایه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى پشكنینیان له‌سه‌ر بكرێت.\nله‌لایه‌ن خۆیانه‌وه كۆمسیۆنى باڵاى هه‌ڵبژاردنه‌كان هه‌واڵى لێپرسینه‌وه‌ى ئه‌ندامه‌كانى له‌لایه‌ن ده‌سته‌ى ده‌سپاكییه‌وه ره‌ت نه‌كردووه‌ته‌وه.\nبه‌ر له ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مان كه له رۆژى شه‌مووى رابردوو به‌ڕێوه چوو. چه‌ندان په‌رله‌مانتارى عێراق گومانیان له ئامێره‌كان كرد و داوایان كرد، حكوومه‌ت لێكۆڵینه‌وه له‌باره‌ى نرخ و كوالێتى پێداویستییه‌كانى هه‌ڵبژاردن بكات، كه له كۆمپانیایه‌كى كۆریاى باشوور كڕاون.\nهه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى له 10 ئایار/مایۆ به‌شێوه تایبه‌ته‌كه‌ى و له ده‌ره‌وه‌ش به‌ڕێوه چوو، له 12ى ئایاریش له پرۆسه‌یه‌كى گشتى ئه‌نجام درا كه نزیكه‌ى 10 ملیۆن كه‌س له هه‌رێمى كوردستان و عێراق تێیدا به‌شدار بوون.\nئه‌م بابه‌ته 428 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لەسەر "ناوی هاوپەیمانی" رێكنەكەوتنئێزیدییەكان بەچوار لیست دەچنە هەڵبژاردنەكانەوە - Kirkuknow\nلەسەر “ناوی هاوپەیمانی” رێكنەكەوتن\nئێزیدییەكان بەچوار لیست دەچنە هەڵبژاردنەكانەوە\nعیراق، 2014، كۆكردنەوەی سندوقەكانی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان فۆتۆ: كەركوك ناو\nحزبە سیاسییەكانی ئێزیدی، بڕیارە بە چوار لیست بەشداری هەڵبژاردنە گشتییەكانی عیراق بكەن، دوای ئەوەی لەسەر هەڵبژاردنی ناوێك بۆ هاوپەیمانێتییەكەیان رێكنەكەوتن.\nچوار پارت و لایەنی پێكهاتەی ئێزیدی، لە هەفتەكانی رابردوودا چەندین كۆبوونەوەیان ئەنجامدا تا بە هاوپەیمانییەك بچنە هەڵبژاردنەكانەوە و دواتر بەهۆی ناكۆكی لەسەر ناونانی ئەو لیستە، دەرەنجامی گفتوگۆكانیان شكستی هێنا.\nلە ئێستادا و بەهۆی كۆتایی وادەی تۆماركردنی هاوپەیمانی هەریەك لە بزوتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی و پێشكەوتن، پارتی پێشكەوتنی ئێزیدی، پارتی دیموكراتی ئێزیدی و پارتی ئازادی دیموكرات بە چوار لیستی جیا بە تایبەت لە سنوری نەینەوا، بەشداری هەڵبژاردن دەكەن.\nحەیدەر شەشۆ، سكرتێری پارتی دیموكراتی ئێزیدی بە (كەركوك ناو)یوت “هەوڵەكان بۆ یەكخستن و پێكهێنانی هاوپەیمانی ئێزیدییەكان بێ ئەنجام دەرچوو، هەر چوار پارتی ئێزیدییەكان بە جیا بەشداری لە هەڵبژاردنەكان دەكەن”.\nئەوەشی رونكردەوە هۆكاری نەگەیشتنە رێككەوتن لەسەر ناونانی هاوپەیمانیەتیەكە بووە، بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی داوایانكردووە بە ناوی ئێزیدیەوە بێت و ناوی كوردی پێوەنەبێت، بەڵام سێ لایەنەكەی تر كۆك بوون لەسەر ئەوەی ئێزیدی كوردن.\nشەشۆ رەتیكردەوە لایەنە سیاسیەكانی تری دەرەوەی پێكهاتەی ئێزیدی، دەستوەردانیان كردبێت و هۆكاربن بۆ شكستی پێكهێنانی هاوپەیمانییەكەیان.\nهەردوو هەڵبژاردنی پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاكانی عیراق، لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە 12ی ئایاری ئەمساڵ بۆ ئەنجامدانیان لە یەك رۆژدا دیاریكراوە، زیاتر لە 200 حزب و هاوپەیمانی بۆ پرۆسەكە تۆماركراون، بەڵام هێشتا پەرلەمان و لایە سیاسیەكانیش لەسەر ئەو وادەیە یەكلایینەبونەتەوە.\nحەجی حەسەن، سەرۆكی پارتی ئازادی و دیموكراتی ئێزیدی دەڵێت بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی و پێشكەوتن ئامادەنەبووە بچێتە ناو هاوپەیمانیەتییەكەوە هەرچەندە “ئێزیدییەكان هیوایان ئەوەبوو پارتەكانیان هاوپەیمانیەتییەك پێكبهێنن و هەموویان بەیەكەوە بەشداری هەڵبژاردن بكەن”.\nناوبراو بە (كەركوك ناو)ی وت “ئێمە ئەوانمان بێ هیوا كرد و نەمانتوانی هاوپەیمانی رابگەیەنین، ئێستا ئەوان نازانن دەنگ بە كام لیستی ئێزیدی بدەن”.\nرێكنەكەوتنی ئێزیدییەكان بۆ هاوپەیمانی لەكاتێكدایە، هێشتا ناوچەكانی نیشتەجێبونی زۆرینەی ئەو پێكهاتەیە بە تایبەت قەزای شەنگال ژیانی ئاسایی بۆ نەگەڕاوەتەوە، چەندین هێزی جیاواز و ناكۆك لە سنورەكەدا بونی هەیە.\nئیبراهیم ئێزیدی، ئەفسەر لە حەشدی ئێزیدییەكان بە (كەركوك ناو)ی وت “وەك حەشدی شەعبی ئێزیدییەكان دەنگ بە لیستەكانی حەشد نادەین و دەستوەردانیش لە كاروباری حزبە ئێزیدییەكان ناكەین”.\nهەروەها جەختیكردەوە “حەشدی ئێزیدییەكان سەربەستن دەنگ بە كام لایەنی ئێزیدی دەدەن و دەخوازین هەمووان بتوانن هاوپەیمانێتییەك رابگەیەنن”.\nلالش، 19-4-2017، مەراسیمی ئاینی ئێزیدییەكان لە بۆنە ی”چوارشەممەی سور”دا فۆتۆ: موهەنەد شەنگالی\nجگە لە نەبونی هاوپەیمانی، حزبە ئێزیدییەكان هێشتا لەسەر كورسی كۆتاش رێكنەكەوتوون‌و چاوەڕێن، پەرلەمانی عیراق بڕیاری دادگای فیدڕاڵ جێبەجێبكات بۆ زیادكردنی ژمارەی كورسی كۆتا.\nدادگای باڵای فیدڕاڵی سەرەتای ئەمساڵ، بڕیاریدا بەوەی ژمارەی كورسی تەرخانكراو بۆ پێكهاتەی ئێزیدی بە پێی ژمارەیان بێت و بۆ هەر 100 هەزار كەسێك، كورسییەك دابنرێت.\nسكرتێری پارتی دیموكراتی ئێزیدی باسی لەوەكرد ئەگەر لایەنەكان نەگەن بە رێككەوتن ئەوا خۆیان لەسەر كۆتا هەڵدەبژێرن، بەڵام لایەنی تریش داوایانكردووە خۆیان لەسەر كۆتا هەڵبژێرن.\nحەیدەر شەشۆ زیاتر وتی “سێ لایەن داوامانكرد كورسی كۆتا بۆ كەسایەتییە سەربەخۆكان بەجێبهێڵین و ئێمەش هاوپەیمانیەتییەك دروست بكەین، بەڵام بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی و پێشكەوتن رازی نەبوون”.\nژمارەی ئێزیدی لە عیراق 550 هەزار كەس بووە، 360 هەزار هاوڵاتی ئەو پێكهاتەیە ئاوارە بوون‌و زیاتر لە 100 هەزار كەسیش وڵاتەكەیان بە جێهیشتووە‌و كۆچیان كردووە، جگە لەوەی چارەنوسی زیاتر لە سێ هەزار كەسیان دوای رفاندیان لەلایەن داعشەوە دیارنییە، ئەوەش بەپێی ئامارێكی بەرێوەبەرایەتی گشتی كاروباری ئێزیدی لە حكومەتی هەرێمی كوردستان.\nپارێزگای موسڵ، نیسانی 2017، بنیاتنانەوەی رەمزێكی تایبەت بە پێكهاتەی ئێزیدی لە باشیك فۆتۆ: موهەند شەنگالی\nلە سێ خولی رابردووی پەرلەمانی عیراق، ئێزیدییەكان یەك كورسی كۆتایان هەبووە كە ئەو كورسییەش لە هەر سێ خولدا لای بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی و پێشكەوتن بووە.\nكەركوك ناو چەندجارێك پەیوەندیكرد بە حەجی كندور، پەرلەمانتاری عیراق لەسەر كۆتای ئێزیدییەكان و سكرتێری بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاكسازی و پێشكەوتن، پەیوەندییەكە بەردەست نەبوو.\nهەروەها هەردوو كەسایەتی ئێزیدی ڤیان دەخیل و ماجد شنگالیش لەسەر لیستی پارتی دیموكراتی كوردستان ئەندامی پەرلەمانی عیراقن.\nحەجی حەسەن دەڵێت بزوتنەوەی ئێزیدی و پارتی دیموكراتی ئێزدیش، بڕیاریانداوە بچنە كۆتاوە، بەڵام ئەوان وەكو پارتی ئازادی و دیموكراتی ئێزیدی هێشتا لەوبارەیەوە بڕیاریان نەداوە.\nهێشتا وادەی هەڵبژاردنە جێی مشتومڕە‌و فراكسیۆنەكانی پەرلەمانی عیراق، بەسەر دوو بۆچوندا دابەشبون‌و هەندێكیان لەگەڵ ئەوەدان لە وادەی دیاریكراویدا بەرێوەبچێت، بەشێكیشیان داوادەكەن پرۆسەكە دوابخرێت تا گەڕانەوەی ئاوارەكان تا لە ناوچە كۆنتڕۆڵكراوەكانیش ئەنجامبدرێت.


ئەمشەو ئینتەرمیلان یەكەم تاقیكردنەوە ئەنجام دەدات\nkurdiu sport 26/09/2020 - 11:58 وەرزش/جیهانی\nیانەی ئینتەرمیلان یەکەم یاریی لە وەرزی نوێی سێریا ئەیدا ئەنجامدەدات و لە یاریگەی خۆیدا بەرامبەر فیۆرێنتینا یارییدەکات.\nیارییەکە کاتژمێر 21:45 لە رکابەرییەکانی گەڕی دووەمی خولەکەدا بەڕێوەدەچێت، نیرازۆری دوای گواستنەوەی ئەشرەف حەکیمی، ئارتورۆ ڤیدال، ئەلیکساندەر کۆلارۆڤ و گەڕاندنەوەی ناینگۆلان چاوی لەوەیە لەم وەرزەدا ئەنجامی باشی هەبێت و رکابەری لەسەر پلەکانی پێشەوە بکات.\nئینتەر بەهۆی گەیشتن بە یاریی کۆتایی یۆرۆپالیگ، یاریی یەکەمی لە سێریا ئەیدا دواخرا، بۆیە بۆ ئەوان ئەمڕۆ دەستپێکی وەرزی نوێیە.\nلە یارییەکی دیکەدا یانەی ئاتالانتا لە دەرەوەی یاریگەی خۆی بەرامبەر یانەی تۆرینۆ یارییدەکات، یانەی لازیۆ دەبێتە میوانی یانەی کالیاری، کە ئەمەی دواییان دوێنێ گواستنەوەی دیێگۆ گۆدینی لە ئینتەرەوە راگەیاند.\nیانەی سامپدۆریاش لە یاریگەی خۆی میوانداریی یانەی بێنیڤێنتۆ دەکات.


قسەکانی ئامینە کاکە باوە لەپارلەمانی سوید\nشەڕی ئەردۆغان کشتوکاڵی کوردەکانی لە ناو بردووە و تەنانەت ماڵی مەسیحییەکانیش وەبەر بۆمبەکانی کەوتوون و بە هەزاران خاوخێزانی لە ماڵ و حالیان دەرپەڕاندووە، لە هەمان کاتدا ژنان خۆیان ڕێک دەخەن بەدژی ئیسلامی فوندێمێنتالیستی ( بنچینەگر) و هەر وەها سەرکوتکردن بە ناوی پاراستنی نامووس.\nیەپەگە و یەپەژە پێویستیان بە درێژە کێشانی ئەو یارمەتییانە هەیە کە پێیان دەکرێ و سوێد نابێ بکەوێتە ریزی ئەوانەی کە پشتیان تێ دەکەن. ئێمە نابێ بێدەنگ بین لە کاتێکدا ئەردۆغان چەکی شیمیایی بە دژی ژن و منداڵان دە کار دەکا. داوخوازی ئەردۆغان کە دەبی کوردەکان لە سوێد دەر بکرێن زۆر لە سوێدییەکانی نیگەران کردووە. مرۆڤ دەبێ متمانە بکا بە پۆلیسی ئەمنییەتی سوێد کە گوێ نەداتە قانوونی تێڕۆڕی ئەڕدۆغان بەدژی ئەو شەڕڤانانەی ئازادی کە ئێمە پشتیوانیان لێ دەکەین. ئەمن دەزانم مۆرگان یووهانسۆن سیاسەتمەدارێکە کە ڕێز لە مافی ئەمنییەت دەگرێ و ڕەچاوی دەکا. ئەمن باوەر بەو ئۆپزیسیۆنە سیاسییە ناکەم کە دێ لە سەر شاشەی تێلێڤیزیۆن دەڵێ دەستی من لە خەبات لە پێناو ماف و ئازادییەکان و مافی ژنان کورت دەکاتەوە. کاتێک من لەگەڵ هێندێک لە نوێنەرانی باڵای سۆسیال دێمۆکڕاتەکان قسە دەکەم هەست بە بڕێک ئەمنییەت دەکەم، بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە کە ئەمن نیگەرانییەکی زۆریشم نییە. ئەمن ئەو نیگەرانییەم لەگەڵ حکوومەت بەش دەکەم و زۆر سوێدی دیکەش هەست بەو نیگەرانییە دەکەن. بەڵام لە ئانکارا دەبێ بزانن کە ئەم حکوومەتە لە لایەن تێرۆریستانەوە پشتیوانی ناکرێ بەڵکوو لە لایەن ئەو سوێدییانەوە پشتیوانی لێدەکرێ کە پشتیوانی دەکەن لە ئازادی و مافی ژنان و دێمۆکڕاسی و مافی کچان لە بەرامبەر داودەزگا جیاوازە بابمەزنییەکان دا و ئیمە لە خوێنی خۆماندا هەست بەو زوڵم و زۆردارییە دەکەین لە کوردان دەکرێ. سپاس\nسێشەمە ٧-ی ژووەنی ٢٠٢٢


هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێران تا ئێستا نەك نەیانتوانیوە واشنتۆن رازی بكەن كە ئەوان خاوەن پێگەی جەماوەری گەورەن، بەڵكو نەشیان توانیوە قەناعەت بە ئەمریكییەكان بكەن كە ئەتوانن ببن بە شوێنگرەوەی ڕژێمی ئێران. ئەم ئۆپۆزسیۆنە بەردەوام لە كاتی بینینی كاربەدەستانی ئیدارەی ئەمریكی ئەوەی جەختیان لێ كردۆتەوە دابینكردنی پارە بووە وەک ئۆپۆزسیۆنی عیراقی رابردوو نەك چۆنێتی گۆڕینی ڕژێم لە ئێران. پێش هەنگاونان بەرەو داڕشتنی بەرنامەیەكی كار بۆ پرۆسەی گۆڕینی ڕژێم، ئەم جۆرە داواكارییەی ئۆپۆزسیۆنی ئەو وڵاتە وایكردووە واشنتۆن نیشانەی پرسیار بخاتە سەر كۆی ئەو ئۆپۆزسیۆنانە . لەم ڕوانگەیەوە، " دۆناڵد ترەمپ " ی سەرۆكی ئەمریكاش بەردەوام دووبارەی دەكاتەوە هەر كەسێك هەوڵی گۆڕانكاری دەدات لە وڵاتەكەی خۆی با وەك دەغیلە سەیری ئەمریكا نەكات، چونكە وڵاتەكەی ئامادە نیە ئەو كارە بۆ كەس بكات.\nهەرچەند كۆی هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێران هەموو ئومێدێكی گۆڕانكارییان لە وڵاتەكەیاندا گرێداوەتەوە بە وڵاتە زلهێزەكانی دەرەوە، بەڵام رێسایەك لەلای ئەمریكییەكان هەیە ئەویش ئەوەیە واشنتۆن هەتا بەرژەوەندییەكانی مسۆگەر نەكات لە حاڵەتی دەستوەردان لە وڵاتێكی تردا ئەوا ریسكی گەورە ناكات. بۆ ئەم مەبەستەش، ئەمریكییەكان پێش هەر شتێك ئەو كۆسپ و بەربەستانە لادەبات كە رێگر دەبن لە جێبەجێكردنی ستراتیژەكانیدا. هەندێكجار لە رێی فشاری میدیایی و گرنگی پێدانی هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێرانەوە، ئەمریكییەكان دەیانەوێت پەیام بۆ ئێرانییەكان بنێرن. باشترین نموونە لەم ڕووەوە بەشداریی " جۆن بۆڵتن " ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی ئەمریكا و " رودی جولیان "ی سیاسەتمەداریی ئەمریكی بوو لە كۆنفرانسێكی موجاهیدینی خەلقدا بۆ ئەوەی بە دەسەڵاتدارانی ئێران بڵێن ئەو هێزە ئۆپۆزسیۆنانە ئەلتەرناتیڤی مەلاكانی ئێرانن. بەڵام ئەوەی نابێت لەبیر بكرێت ئەوەیە كە وەك ئیدارەی ئەمریكا هیچ پشتگیرییەكی ڕەسمی بۆ ئەم بابەتە نییە، بەڵكو ئەوەی هەیە هەوڵی تاكەكەسین و هیچ هەوڵێك نین بۆ ئەوەی موجاهیدین شوێنی مەلاكان بگرنەوە.


حزبی بنەماڵەو حزبی عێل - پەرەگراف\nحزبی بنەماڵەو حزبی عێل\nڕاستە لە چەند شوێنێكی دنیا بنەماڵەی سیاسی هەیە كە ڕۆڵەكانیان ئامادەیی سیاسی بەرچاویان هەیە، بەڵام مەگەر تەنها لە لوبنان‌و كوردستاندا جۆرێك لە تەوریسی حزبی هەبێت لە باوكەوە بۆ كوڕ بە تایبەت دوای ئەوەی ئەو شێوازانە لە عێراق‌و یەمەن‌و میسر تێكشكێندران.\nبنەماڵەی بارزانی سەرەتای بە بنەماڵەیی كردنی حزب بون لە كوردستاندا. ئیتر ئێستا ئەو حزبە بەشێكە لە مومتەلەكاتی بنەماڵەو ڕۆژ دوای ڕۆژ پشكی خێزان لە سەركردایەتی حزبدا لە برەودایەو سەرجەم جومگە سەرەكیەكانی حزبەكەیان بۆ خۆیان قۆرغ كردوە. لەوێ سەرۆكایەتی حزب لە باوكەوە بۆ كوڕەو لە چوار دەوریشیان ڕیزێك لە براو كوڕەزاو خزم ئامادەییان هەیە.\nلە یەكێتیدا ئەم پرشۆسەیە بە ڕێڕەوێكی دژواردا ئەڕوات. پێشتر كە گروپی مەكتەبی سیاسی بەهێزبون، نەتوانرا بە ئاشكرا كار لەسەر ئەو مەسەلەیە بكرێت. تەنها تاڵەبانی كەسە نزیكەكانی خۆی لە سكرتاریەتی خۆیدا جیگیر كردبو وەك هاوكاری خۆی. بەڵام دوای دەرچونی بەشی بەرچاوی كەسایەتیە گرنگەكانی مەكتەبی سیاسی و نەخۆشكەوتنی تاڵەبانی، دەرفەتێك بۆ خێزان وكوڕەكانی پەیدا بوو كە ڕۆڵی سەرەكی ببینن لە دەستەی ڕابەرایەتی ئەو حزبەدا. ئێستا قوباد نوێنەرایەتی بنەماڵە ئەكات لە حكومەتداو پاڤێڵیش بە هاوكاری دایكی، شانسی خۆی لە حزبدا تاقی ئەكاتەوە، بەڵام هێشتا نەریتە كۆنەكەو، بونی چەند كەسێكی بەهێز لە مەكتەبی سیاسیدا، بواری بەسەرخستنی ئەم پرسە نەداوە. نەمانی هێرۆخان لە گۆڕەپانی سیاسیدا لەوانەیە شانسی كوڕەكانی لە سەركردایەتی كردنی یەكێتی لاوازتر بكات‌و ئەم خەونی بە بنەماڵەیی كردنە وەلانرێت، بەتایبەت كە لە كەشی سیاسی ناوچەی سلێمانیدا، ئەم پرسە زۆر قێزەون و نامۆ دەرئەكەوێت.\nبەرامبەر بە هەوڵی بنەماڵەیی كردن، شیوازێكی تری كاری حزبی هەیە كە كاستێكی سیاسی جێگیر سەروكاری لەگەڵی هەیەو ساڵانێكە بونەتە سیمای حزبایەتی لە كوردستاندا. بەشی زۆری ئەم كاستە كە من پێیان ئەڵێم عێلی سیاسی، تەنها بە مردن، وەیا ئینشقاق وەیا بە وازهێنانی خۆیان"كە زۆر دەگمەنە" لە كۆڵی حزبەكانیان ئەبنەوە. ئەم عێلە ڕەگ‌و ڕیشەیان لە هەموو حزبەكاندا هەیەو، سەرباری جیاوازی فكری و سیاسیان، بەڵام ئەو دەم و چاوانەن كە دەیان ساڵە لە شەڕو ئاشتیدا، دەسەلاتداری ڕەهای حزبەكانیانن و هەر ئەوانن دوا نەقشی سیاسی و ئاڕاستەی كاری حزبی دیاری ئەكەن. عێلی سیاسی بەقەدەر بنەماڵەی سیاسی مەترسی بەسەر پڕۆسەی سیاسی و گیانی دەستاودەستی دەسەڵات و نوێنەرایەتی كردنی نەوە تازەكان و توانا نوێكان هەیە. ڕاستە بنەماڵەی سیاسی ڕەوایەتیدانی موتڵەقە بە هەژمونی بنەماڵە لەسەر بنەمای ئینتیما نەك توانا، بەڵام لە عێلی سیاسیشدا هەمان میتۆد بە شێوەی تر و لەژێر پەردەی تێكۆشان و پاسەوانی كۆن و خەباتگێڕی ماندو و دەیان قەوان و بەیت و بالۆرە، ڕەوایەتی بە مانەوەی لەسەر هەڕەمی حزبدا ئەدات و جگە لە بوارێكی تەسك"ئەویش لە ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیدا" ئیتر هیچ مەجالێك بە نەش و نماكردنی توانا جیاوازەكانی نەوەكانی تر نادات. مەترسی عێل لەوەدایە بۆ بەردەوامی هەژمونی حزبیی، جگە لەهەوڵی ڕەوایەتی تێكۆشان، پەنا بۆ دەستەگەرێتی‌و دەستو پێوەند دروستكردن و بەخشینەوەی ئیمتیازات و دروستكردنی ڕەعیەتی گوێڕایەڵ ئەبات.\nگۆڕان، دروستبونەكەی بە جیا لە پەیامە سیاسی و كۆمەڵایەتیەكانی تری، لێدانێك بوو هەم لە بنەماڵەی سیاسی و هەمیش لە عێلی سیاسی. پەیامی نەوشیروان مستەفا، كە گۆڕانخوازان لەسەری كۆكن و داكۆكی سەرسەختانەی لەسەر ئەكەن، ڕێگری كردنە لە دروستبون‌و هەژمونی بنەماڵەكان و ئەبەدیەتی كاستێكی سیاسییە. ئەو كەسانەی كە جڵەوی ڕابەرایەتی گۆڕان ئەگرنە دەست، نە بەهۆی بنەماڵەو نە لە ڕێگەی عێلەوە دەبێت، بەڵكو تەنها بە تواناكانیان و ئاستی فكری و سیاسی و ڕادەی دڵسۆزی بۆ پەیامەكانی بزوتنەوەكە دەبێت.\nلە گۆڕاندا بەهیچ جۆرێك بوارێك بۆ بونی بنەماڵەو مەترسی دەستبەسەرداگرتنی گۆڕان لەلایەن بنەماڵەیەكەوە نییە، تەنانەت كەسیش جورئەتی بیركردنەوە لەهەنگاوێكی وا مەترسیدار و خراپ ناكاتەوە، هەر لە بنەماڵەی كاك نەوشیروانەوە كە لەسەر ڕێبازی نەوشیروان مستەفا سورن، هەمیش هیچ هەڵسوڕاوێكی ڕاستگۆی گۆڕان خۆی ناهێنێتە ئاستێكی وا لاوازەوە كە بانگەشە بۆ ئەم شێوازە دواكەوتو و نا دیموكراتیە بكات. بەڵام دەبێ بەهەمان شێوەش دژ بە كاست و عێلی سیاسی ئەبەدی و هەتاهەتایی بوەستینەوەو بوارەكانی ئیدارەدانی بزوتنەوەكەش لە یەك دوو كەس و چەند كەسێكدا قەتیس نەكرێت و بەعەقڵیەتی عێل بیر لە پڕكردنەوەی پۆستە گرنگەكان نەكرێت.\nبیرمان نەچێت یەكێك لە نەریتەكانی عێل ئەوەیە: پاڵپشتی براكەت بە، باش بو یاخراپ!!\nتێبینی: مەبەستم لە عێل، عەشیرەت نییە، بەڵكو دەستەو گروپێكی سیاسییە، كە لە چوارچێوەی بنەماكانی عێلدا كار ئەكەن و، ڕەوایەتی بە مانەوەی هەمیشەییان لەسەر لوتكەی حزبەكاندا ئەدەن.


راو و رووتی کۆمپانیاکانی مۆبایل لە کوردستان. – Denegkan\nbyکامیار سابیر\tFebruary 16, 2013\tگشتی\nئەم وتارە، دوو هەفتە لەمەوبەر بۆ هەفتەنامەی” ئاوێنە” م نارد. بەڕێز سەرنووسەری ئاوێنە، دەڵێ “بەداخەوە، پارێزەرەکەمان بڕوای وایە، بڵاوبوونەوەی ئەم وتارە کێشەی “قانوونیی”مان بۆ دەنێتەوە”. هیچ رەخنەیەکم لە ئاوێنە و ستافە بەڕێزەکەی نییە. راستییەکەی رۆژنامە و گۆڤارەکانی کوردستان، مافی خۆیانە وتارێک بڵاو بکەنەوە یان نا، بەڵام هەرچەند هێنام و بردم، نەمزانی کێشە قانوونییەکان کامانەن بۆ رێگریی لەم وتارە؟ ئەوەی من عەقڵم پێی بشکێ، ئەوەیە کە هەردوو گەورە کۆمپانیای تەلەفۆن( ئاسیا سێڵ و کۆڕەک)، کۆنترۆڵی زۆربەی میدیای نووسراو و بینراو و بیستراویان ، بە ریکڵامەکانیان کردووە. میدیاکانیش پێویستیان بەو دەرامەتەیە کە لەڕێی ریکڵامی ئاسیا سێڵ و کۆڕەکەوە پێیان دەگات. هاوکات ئەم وتارە، دەست دەنێتە سەر گەندەڵیی و دزیی و راورووتێکی ئاشکرای نزیکترین کەسەکانی بارزانیی و تاڵەبانیی، کە چۆن لەڕێی کۆمپانیاکانی مۆبایلەوە، گیرفانی خەڵکی کوردستان بەگشتیی و نەوەی نوێ بە تایبەتیی دادەتەکێنن. ئەمەش بۆ خۆی ناماقوڵییەکی گەورەیە، بەرامبەر ئەو دوو بنەماڵەیە و بیزنسەکانیان بگوترێ.\nتەکنەلۆژیای نوێ لە ماوەی دوو دەیەی رابردوودا بەڕادەیەکی زۆر خێرا لە بوارەکانی کۆمپیوتەر، مۆبایل و کامێرا و هەموو دەسگا ئەلیکترۆنیی و کارەباییەکانی تردا گەشەی لەباری کواڵیتییەوە کردووە. لەبەرامبەریشدا، بەهۆی کێبڕكێی کۆمپانیا جیاوازەکانەوە، بەردەوام کێرڤی نرخەکانیان لەداشکاندایە. مۆبایل کە یەکەمجار کەوتە بازاڕاوە، کواڵیتییەکەی لە خوار بوو، نرخەکانیشی زۆر لەسەر بوو، هەنووکە پێچەوانەوە بووەتەوە. دیارە ئایفۆن و سامسۆنگ گالاکسیی وەک باشترین جۆرەکانی مۆبایل نرخەکانیان تا ڕادەیەک جێگیرە لەسەرانسەری جیهاندا، بەڵام نرخی پلان و بەکارهێنانەکانیان بەردەوام بەهۆی پێشبڕكێی کۆمپانیاکانی تەلەفۆنەوە لە هاتنەخوارەوەدایە.\nبازاڕەکانی هەرێمی کوردستان و تا رادەیەکیش عێراق، هەردوو گەورە کۆمپانیای ئاسیا سێڵ و کۆڕەک، خزمەتگوزاریی مۆبایلیان کۆنترۆڵ کردووە. ئەم دوو کۆمپانیایە بە ئاشکرا سەر بە هەردوو حیزبی دەسەڵاتدارن. لە نزیکترین کەسە نزیکەکانی بارزانیی و تاڵەبانییەوە ئیدارە دەکرێن و سامانە زۆرەکەیشیان راستەوخۆ بۆ حیزب و کەسە نزیکەکانی شەخسی یەکەمی هەر دوو حیزب دەڕوات. دیارە هیچ کۆمپانیایەکی کوردستان، هیچ جۆرە باجێکی ئەوتۆ نادەن کە شایانی باسکردن بێت، بەهۆی ناشەفافیەت و گەندەڵییەوە، داهات و قازانجی ساڵانەی خۆی بە راستیی بڵاو ناکاتەوە. وەک قەبڵاندنێکی سادە، ئەگەر نیوەی مۆبایلەکانی کوردستان و عێراق لەگەڵ لای کەمی رێژەی نێوەندی خەرجکردنی هاووڵاتییاندا لەیەک بدرێن، داهاتی هەر یەک لەم کۆمپانیایانە….مانگانە سەروو سەت میلیۆن دۆلار دەردەچێت. ئەم پارە زۆرە ناچێتە بانکی ئەو کەسانەی کە بەناو سەرپەرشتیی دەکەن، بەڵکو بۆ سەر بانکی کەسە دەستڕۆیشتووەکانی نزیک لە بارزانیی و تاڵەبانیی دەچێت.\nلە کوردستان، پلانی مۆبایل بە مانگانە نییە، بەڵکو هەمووی پریپەیدە(prepaid)، کڕیار دەبێ پێش ئەوەی بەکاری بهێنێت، بە کاش بیکڕیت. کۆمپانیایەکی وەک ئاسیا سێڵ، ژمارە کۆنەکانی لێدەرچێت کە بەچوار سەنتیی ناسراون، زۆربەی خەتەکانی تری ٩ سەنتیین. ئەم نرخە بۆ زۆرینەی جەماوەری کوردستان نەک هەر زۆرە بەڵکو تاڵانییەکی قانونییە، راوڕووتێکی زۆر دڵڕەقانەیە بەرامبەر هاووڵاتییانی کوردستان بەگشتیی و نەوەی نوێ بەتایبەتیی دەکرێ. دیارە بۆ چینێکی مشەخۆرو دەسەڵاتدار و سیاسییەکان و کادیرە باڵاکانی حیزب، نۆ سەنت ئەوەندە کەمە بۆیان، کە بەهیچ شێوەیەک شایانی باسکردن نییە.\nدانانی نرخی مۆبایل، لە زۆربەی وڵاتانی دنیا، بازاڕی ئازادی سەرمایەداریی حوکمی دەکات، بەڵام بەو ڕادەیەش بەرەڵایی نییە، کە وڵاتەکە دابدۆشن و هیچ قانوونێک و چاودێرییەک بەسەریانەوە نەبێ. بە نموونەی وڵاتێک بەراوردی دەکەم کە لێی دەژیم، ئوسترالیا سەرەڕای دوورەدەستیی و دابڕانی جیۆگرافیی لە زۆربەی وڵاتانی دنیا، سەرەڕای ئەوەی زۆربەی پێوەندییە ئینتەرنێتیی و تەلەفۆنییەکانی بە ئەمێریکاوە بەستراوەتەوەو بە هەزاران کیلۆمەتر بە کێبڵ( کەیبڵ) لە ژێر ئاوی دەریاکاندا راكێشراوەو پارەی خەیاڵیی تێچووە، کەچیی نرخی تەلەفۆن و ئینتەرنێت لە ئوسترالیا بەراورد بە کوردستان زۆر هەرزانترە.\nبۆ نموونە، کۆمپانیایەکی بچووک هەیە بەناوی ئەمەیسیم amaysim.com.au، کۆنتراکتی لە گەورە کۆمپانیای ( Optus)وەرگرتووە. پلانێکی هەیە، مانگانە ٣٩.٩٥ دۆلار، واتە کەمتر لە چل دۆلار دەدەیت، بەڵام دەتوانیت، هەموو مانگەکە لەسەر خەت بیت. بۆ هەموو شارەکانی ئوسترالیا، بۆ هەموو خەتی مۆبایلە جیاوازەکانی ئوسترالیا، بێسنوور unlimited قسە بکە، بۆ هەموو تەلەفۆنی بیزنس و شوێنە رەسمییەکان کە بە ژمارەکانی ( ١٣ و ١٨ ) ناسراون، بەردەوام قسە بکە، هەرچەند دەتوانیت مەسیج ( بۆ ناوەوە بۆ وڵاتانی دەرەوەش)، بەدەنگ و بەتێکست بنێرە و وەریبگرە. فەیسبووک و تویتەرو زۆربەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەخۆڕاییە، جیا لەوەی مانگانە ٤ گێگابایتت هەیە و دەتوانیت بۆ ئینتەرنێت بەکاری بهێنیت. لە هەموویشی سەرنجڕاکێشتر، یەک سەنت فڕوفێڵت لێ ناکەن، تەنیا ئەگەر مانگانە لە ٤ گێگابایتەکە تێتپەڕاند کە لە ژێر کۆنترۆڵی خۆتدایە، هەموو مێگابایتێک ٥ سەنتت لەسەر دەکەوێت.\nمن خۆم خەتێکی مۆبایلم بەناوی( liveconnected.com.au) کە ٣٥ دۆلار لە مانگێکدا دەدەم. هەموو ئەوشتانەی ئەمەیسیمی هەیە،هەروەها لەوەش زیاتر، هەموو مانگێک هەر لە چوارچێوەی ئەو ٣٥ دۆلارەدا، بایی نەوەت دۆلار، بەخۆڕایی دەتوانیت تەلەفۆن بۆ وڵاتانی دەرەوەی ئوسترالیا بەنرخێکی زۆر گونجاو بکەیت. هێڵێکی تر هەیە بەناوی کۆگان (kogan.com.au)، ساڵێکی تەواو، ٢٩٩$ دۆلار دەدەیت، سەر بە گەورە کۆمپانیای تێلسترایە ( Telestra). لە ٩٧% رووبەری گەورەی ئوسترالیا بە تۆڕی خزمەتگوزارییەکانی بە تەواویی دەگرێتەوە. لەو ساڵەدا، بۆ هەر مۆبایل و خەتی تەلەفۆنێک لە ئوسترالیادا بوونیان هەبێ، لەسەرجەم شارەکانیدا، بە درێژایی ساڵ، بە خۆڕایی قسە بکە، SMS & MMS هەردووکیان بە خۆڕایین، مانگانەش ٦ گێگابایتی ئینتەرنێتت، لە باشترین و خێراترین ئینتەرنێتەکانی دنیا، بە خۆڕایی، واتە لەو ٢٩٩$ ەدا هەیە.\nلە زۆربەی وڵاتانی ئاسیا و ئەوروپا و ئەمێریکا…تاد، زۆربەی کۆمپانیا گەورەکان، بەکارهێنەرانی هەمان هێڵی تەلەفۆن، دەتوانن بۆ چەند سەعاتێک لەنێوان ( ٤ سەعاتەوە تا ١٢ سەعات) لە هەر ٢٤ سەعاتێکدا، بەخۆڕایی لەگەڵ یەکترییدا قسە بکەن. ئەوە وێڕای ئەوەی زۆربەی کۆمپانیاکانی جیهان لەسەرانسەری دنیادا، ئەگەر کۆنتراکتی ١٢ مانگیی یان ٢٤ مانگییان لەگەڵدا بکەیت، بە مانگانەی( ٤٠ تا ٦٠ دۆلار)، باشترین و تازەترین ڤێرژنی مۆبایلەکانی بازاڕت دەدەنێ و مانگانە نزیکەی ١٠ دۆلاری زیادە بۆ نرخی مۆبایلەکە دەدەیت. بەو ٤٠ تا ٦٠ دۆلارە، بەکامی دڵی خۆت مانگانە قسە دەکەیت و ئینتەرنێتیشت بەچەند گێگابایتێکەوە هەیە و پاش کۆنتراکتی پلانەکەت، مۆبایلەکەش بە موڵکی خۆت دەبێت.\nبەراوردی دەرامەتیش بکەیت، هەر ئاسمان و رێسمان، جیاوازیی هەیە. راستە پارەیەکی خەیاڵیی لە بازەڕاکانی کوردستان و عێراقدا بەهۆی نەوتەوە هەیە، بەڵام بۆ ٢٠% ی خەڵکەکەیە، بۆ سیاسییەکان و ئەوانەی موستەفیدن لەگەندەڵییەکانی دەسەڵات بوونی هەیە. زۆرینەی خەڵک لەژیانێکی سادەدا دەژین و تەنگژە ماددییەکانی ژیانیان سەختتر بووەتەوە. حەقدەست، لەهەر وڵاتێکدا لەخوارەوە بوو، ژیانی ئەو وڵاتە سەختە. لە کوردستان کرێکارێک ژیلە لەژیانیدا نامێنێت، رۆژانەکەی لەنێوان ( ٢٥ هەزار تا ٣٥ هەزار دینار) دایە. لەکاتێکدا کرێکارێک لە وڵاتانی رۆژئاوا کەمترین حەقدەستێکی رۆژانە وەریبگرێت، نزیکەی ١٤٠ دۆلاری ئەمێریکیی و بەرزترینیش تا چەند سەت دۆلارێک دەڕوات، کەچیی نرخی زەویی زار، بەشێوەیەکی گشتیی، لە کەلار، لە سلێمانیی و لە هەولێر، بەراورد بە باشترین و گونجاوترین دە(١٠) شاری ریزبەندیی یەکەمی دنیا بەپێی\nThe Economist Intelligence Unit global “liveability”\nکە بەمشێوەیەیە، زۆر گرانترە( ١- مێڵبن:ئوسترالیا،٢-ڤییەنا:نەمسا،٣-ڤانکۆڤەر:کانەدا،٤-تۆرێنتۆ:کانەدا،٥-کالگاری:کانەدا،٦- ئەدەلاید:ئوسترالیا،٧- سیدنی:ئوسترالیا،٨- هێلسینکی: فینلاند،٩- پێرس:ئوسترالیا،١٠-ئۆکڵاند:نیوزیلاند).\nبەشێکی ئەم گرانیی و نرخی زەویی فڕینە، پێوەندیی بەو پارە زۆرەوە هەیە بەشێوەی کاش و مووچە زۆریی حکومەتەوە لە بازاڕەکاندا هەیە، بەهۆی نەبوونی سیستمی بانکییەوە، یان ئەوەی کەس بڕوا بە بانکەکانی عێراق و کوردستان ناکات، هیچ جۆرە سەرمایەگوزارییەکی تر نییە کە جێگەی دڵنیایی کڕیارو پارەدارەکان بێت، بەردەوام پارەکانیان بە زەویی و عەقار دەدەن. سیاسەتمەدار و بازرگانی زۆر هەن لەکوردستان، ئەم هەلەیان قۆستووەتەوەو هەر یەکەیان بەئەندازەی دانیشتووانی شارۆچکەیەک زەوییان کڕیوەو بۆ بەرزبوونەوەی نرخی زیاتر دایانناوە. لێرەدا خەڵکی کەم دەرامەت و بەتایبەتییش نەوەی نوێ، باجی ئەم دڵڕەقییەی بازاڕو ئەو سیاسەتمەدارانە دەدەنەوە کە رۆژێک بە حەماس و تووڕەبوونەوە دەوڵەتی کوردیی دادەمەزرێنن و رۆژێک رێککەوتنی ستراتیژیی لەگەڵ نیۆعوسمانییەکاندا دەبەستن و رۆژێکی تریش دەپاڕێنەوە کە مالیکیی بودجەی کوردستان نەبڕێت.\nئێستا، کە کۆمەڵێک گەنجی کوردستان، بڕیاریان داوە کەمپەینێک دژی گرانیی نرخی کۆمپانیاکانی مۆبایل لە کوردستان بکەن، شایانی ئەوەن دەستخۆشییان لێ بکرێت و پشتگیریی بکرێن لە ئاستێکی کۆمەڵایەتیی بەریندا. ئەم تێرنەخواردن و چاوچنۆکیی و برسییبوونەی کۆمپانیای مۆبایلەکانی کوردستان، بەری پێ نەگیردرێت ، بیلیۆنان دۆلاری تر لە گیرفانی زۆرینەی خەڵکی کوردستان و عێراق دادەتەکێنن و دەیخەنە سەر حیسابی بانکە ئەوروپایی و خەلیجییەکانیان و خزمەتگوزارییەکانیشان لە نزمترین ستاندەرد و کواڵیتیی جیهانییدا بێت. کەمپەینی ئەم گەنجانە کە بەڕێوەیە، ئەوە دەهێنێ ئۆپۆزیسیۆنی جدیی، بە جورئەتەوە پچێتە پشتیان و بیزنسمانە سیاسییەکانی ناو ئەم دوو کۆمپانیا گەورەیەی مۆبایل، ناچار بکەن، بە کردنەوەی بازاڕ بۆ پێشبڕکێی شەریفانەی تر لەلایەن کۆمپانیای بچووکەوە، هەروەها شکاندنی نرخەکانیان تا ئاستی نیوەی ئەو نرخە زۆرەی ئێستا لە کوردستاندا وەریدەگرن.\nPrevious سه‌رچاوه‌ی هێزی ئیخوان هه‌ژارێتی جه‌ماوه‌ره\nNext گه‌ڕانه‌وه به‌ره‌و ماركس


بڕیارەکەی سەرۆکی حکومەت : گواستنەوەی ٣٩ قوتابخانەو ٦ پەیمانگەی ئاینی و ٥٠٠٠ خوێندکار لە وەزارەتی ئەوقافەوە بۆ وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵا | nanwazadi\nبڕیارەکەی سەرۆکی حکومەت : گواستنەوەی ٣٩ قوتابخانەو ٦ پەیمانگەی ئاینی و ٥٠٠٠ خوێندکار لە وەزارەتی ئەوقافەوە بۆ وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵا\nئەمە بڕیارێکی نیوەناچڵە ، پەیوەندی بە هەلومەرجی ئەمڕۆی کوردستان و ناوچەکەوە هەیە . بڕیارێکی تاکتیکییە ، بە تێپەڕاندنی هەلومەرجە سیاسی و عەسکەرییەکەی ئێستا ئەگەری هەڵوەشاندنەوەی هەیە . ئەمە بڕیارێکی یەکلاییکەرەوە نییە و کێشەی توندڕەویی چارەسەر ناکات . یەکلاییکردنەوە بە رێکخستنی خوێندنی ئەو قوتابخانانە دەبێت بە یاسا . بەوەدەبێت ناوەندێتیی لە سیاسەتی پەروەردەیی حکومەتدا هەبێت و هیچ کەس و رێکخراوو حزب و لایەنێک چ لە کوردستاندا بن یان بیانیبن بێ سەرپەرشتی وەزارەتی پەروەردەی هەرێم کار نەکەن و دەستیان بۆ بردنەپێشەوەی ئەجندەکانیان ئاوەڵا نەبێت .\nئەم بڕیارە باری شانی وەزارەتی پەروەردە گرانتر دەکات . لە قوتابخانەکانی سەر بە وەزارەتدا کۆتایی بە دەسەڵاتی رەوتە ئیسلامییەکان بەسەر منداڵاندا نایەت ، بەڵکو ئەو دەسەڵاتە کە لە پشتەوە کار دەکات دەگوازنەوە بۆ نێوەندە پەروەردەییەکانی سەر بە حکومەتی هەرێم .\nئەم بڕیارە بەرئەنجامی لێکۆڵینەوە یان توێژینەوەیەک نییە ، ئەگەر نەڵێین سەرپێییە ، ئەوا لانیکەم دەتوانین بڵێین : سیاسەتی رۆژ و ناچاری بووە . ئیتر نازانم ئایا سەنەدێکی دەستووریی هەیە یان نە ؟\nمن راموایە رێگە لە کردنەوەی ئەو قوتابخانانە نەگیرێت ، چونکە لەلایەک ( وەک ماف ) دەبێت هەموو کەسێک ئازادی هەڵبژاردنی جۆری ئەو خوێندنەی هەبێت کە دەیەوێت ، لەلایەکیدیکەوە ئەم بەربەستکردنە مەیلی توندوتیژیی زێتر دەکات . باشترین چارەسەر ئەوەیە بە یاسا ئەرکی ئەو قوتابخانانە بخرێتە سەر ئەو لایەنانەی دەیکەنەوە ، خەرجیی قوتابخانەکان ، خوێندکارەکان ، مووچەی مامۆستاکان لەسەر خۆیان بێت ، چاودێریی ئەوەش بکرێت لە دەرەوە تەمویل نەکرێن و ، سزای یاسایی لەسەر هەبێت . چاکتر وابوو سەرۆکی حکومەت هەنگاوێکی بوێرانەی لەڕێی پەرلەمانی کوردستانەوە بنایەو ئاینی لە پەروەردەو خوێندن جودابکردایەتەوە .\nلەکۆتاییدا دەڵێم شەڕی داعش ، شەڕیکی عەقیدەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتییە ، پێشینەی مێژوویی هەیەو لە واقیعی ئەمڕۆی کوردستاندا خەریکە رەگ و ریشە دادەکوتێت ، یەکلایی کردنەوەی ئەو شەڕە لەمەودایەکی درێژخایاندا دەبێت ، ئەویش سازدانێکی هەمەلایەنەی سیاسی ، عەسکەری ، فیکری و کۆمەڵایەتی و رۆشنبیریی دەوێت ، کە سەرەتا دەبێت جیاکردنەوەی ئاین لە دەوڵەت بێت و ، لەکاتی هەموارکردنەوەی دەستووریشدا بچەسپێنرێت و ، بە راپرسی بۆ دەستووری هەموارکراو ، لەلایەن جەماوەری خەڵکی کوردستانەوە شەرعییەت وەربگرێت .\nفوئاد قەرەداغی ٢١ ی نیسانی ٢٠١٥\nلێدوانه‌کان لێدوانێک بنووسە\nهاوپۆله‌كان غير مصنف\n← ده‌ستوورو سیستمی په‌روه‌رده‌و فێربوون\nبەکارهێنانی نازناوی خێڵ و بنەماڵە وەک بەڵگەی رەها بۆ دواکەوتوویی →


بەهرۆز جەعفەر : سەراى ئازادی و کاندید ێتى پەرلەمانت باش !. – WTARIKURD\nکۆمەڵناسی سیاسیی ، کۆمەڵگە وەک بازنەیەکى گەورەو داخراو دەناسێنێت ، کە تیایدا دەیان شانەو بازنەى بچوک بچوک هەن ، بازنە گەورەکە ناوى کۆمەڵگەیەو ، بازنە بچوکەکانیش بونیاد یان خانەپێکهێنەرەکانى کۆمەڵگەن ، بۆنمونە دەکرێت ئەم خانەو بازنانە ناویان : ( پەروەردە.. ئابوریی.. یاسا.. کلتورو بارى فەرهەنگى .. مێژوو .. ڕاگەیاندن .. ئاوەدانکردنەوە.. ژینگە پارێزیی .. ئاسایش و پۆلیس…. هتد) . هەریەکێک لەمانە وەزیفەیەک تەواو دەکات . هەمووشیان وەک ئەڵقەو زنجیر ، پەیوەندییەکى هاوبەشیان هەیەو یەکدى تەواو دەکەن .. لێرەوە دابەشکردنى ڕۆڵەکان ( توزیع ادوار ) بۆ کاراکتەرەکان دەست پێ ئەکات . بەجۆرێک هەر کەسێک ئیشى خۆى دەکات ، لەیاریگاى خۆیدا. هەرکاتێک ڕۆڵەکان تێکچوو ، پەیوەندیی نێوان بازنە بچوکەکان و خانەپێکهێنەرەکان نەما ، ئیتر دەنگۆى لێدانى دوابسمار لەتابوتى کۆمەڵگە ، دەبیستین . بەتایبەتى لەسەروەختێکدا ، کە هەموو جیهان بریتی یە لە سێ پیت (WWW) و تەکنەلۆژیاو جیهانگیریی و بازاڕو کاڵا ، مرۆڤى هاوچەرخى ووڕ و گێژ کردووە .\nئەوەى ئەرکى هەرە قورسی دەکەوێتە سەرشان ، بەرپرسیارێتى حەریسبون ، یاخود گەڕانەوەى ویژدان و ئەخلاقى بۆ ناو کایەى سیاسەت و کۆمەڵگە وەردەگرێت ، ڕۆشنبیرانن . بەپێی ” کانت” دەکرێت وەزیفەى هەرەسەرەکى رۆشنبیر ، ڕەخنەگرتن بێت . بەپێی ( تیۆریی ڕەخنەگەرایی ) تاقە دەرگایەک لەبەردەمماندا بەکراوەیی مابێت ، ڕازی نەبون و تەسلیم نەبونە بەو دەوروبەرو واقیعەى کەهەیە.یان تێکەڵ نەبونە بەو حیکایەتانەى سیاسییەکان و دەسەڵات لەچوارچێوەى سیستەمێکى بۆگەندا ، گەرمى دەکەن . بۆ ؟ ” مونتیسکۆ ” فەیلەسوفى پێش شۆڕشى فەڕەنسى (1689-1755) لە رۆحى یاساکاندا ، بەتوندى دژى ئەوە دەوەستێتەوە ، خەڵکانێک خوازیارى چاکسازین لەگەندەڵیدا بکرێت ، چاکسازیی لەسیستەم و فەزاى گەندەڵدا چۆن دەکرێت ؟ بۆچى کاتى پێوە دەکوژن ؟. ئەوەى لەکوردستان نوخبەو جۆرێک لەمیدیا خۆیان پێوە سەرقاڵکردووە ، تەنها سەلماندنى موزەیەفى و فەلێتى خۆیانە ، ئەوسا حاڵەت و ڕووداوەکان . سەرۆکى حکومەت بەزارى خۆى لەبەردەم دەیان مایک و کەناڵى فەزایی دەڵێت : گەندەڵى بووە بە کەلتور !. تاڵەبانى سەرۆکى کۆمار و سکرتێرى پارتێکى گەورە لەکوردستان ، ساڵى (2006) لەبرى بڕیار بۆچارەسەرکردنى ئەو کلتورە کوشندەیە، پرۆژە پێشکەش ئەکا. لە (2012) لەدیدارى ڕۆژنامەى هاوڵاتى دەڵێت : گەندەڵى زۆرەو منیش لێی بەرپرسم ، ئەوسا دووپاتى دەکاتەوە بۆخولێکى تریش خۆى هەڵدەبژێرێتەوە !.\nواى لە ڕۆژگارێ … واى لەئافاتى دەورو زەمانێ . لە خۆپیشاندانەکانى (17ى شوباتى 2011) دا. هەریەک لەبەرٍِێزان ( فارووق ڕەفیق و ناسک قادرى هاوسەرى ) جڵەوى ئیدارەیەکى خراپى خۆپیشاندانیان گرتە ئەستۆ ، ئەگەرچى ئامادەگی وهیممەتى خەڵک ، بێئەندازە ئیجابی بو ، بەڵام دواجار ئێمەومانان وەک بکەرێکى سەرەکى ڕووداوەکە ( دەستمان لەسەراکەو هەموى کێشایەوە ، لەبەر هۆکارگەلێک ، هەندێکى ئەزمونى سێ ساڵى ڕابردوو ، ڕاستى یەکەى سەلماند ، هەندێکیشى مێژوو دەینوسێت .) . ئەوکات ئەو دوو ڕۆشنبیرە ، وایاندەزانى سلێمانى یۆنانى کۆنە و دیموکراسیەتى ڕاستەخۆش جۆشی پەیڕەوی لێکردنێتى و باوى ماوە .. بۆیە لەسەر مەنەسەوە دەستیان شۆڕدەکردەوە ، ئەیانوت : ئێرە پەرلەمانە!. حکومەت لێرەوە پێکدەهێنرێت!. پەرلەمانى کوردستان کارتۆنییە ، مقەبایە!. کەچى ئێستا دەور گۆڕاوەو ، حوکمى دوو بنەماڵەیی تێپەڕبووەو،( ناسک قاد ر) یش کاندیدى حزبێکى بچوکە بۆ پەرلەمانى کوردستان ؟. نەک هەر ئەوە ، بەڵکو باوەڕى بە سکرتێرى ئەو حزبەش نەبو ، کەئێستا خۆى لەسەر کاندید کردووە .!. دواى ئەوەى لەهەر سێ لایەنەکەى ئۆپۆزسیۆنەوە توور دران. هێشتا هەر بیر لەکورسیەکى دەسەڵات و مشەخۆرى و موچەخۆرى دەکەنەوە.!. تێناگەم .. بۆچى پێ دەخەنە ناو موقەباو کارتۆنەوە ؟. لەپاى ئەم هەڵویستە دوالیزمانەدا ، وەختە بڵێم ، نەزانترین کەس لەناو ڕۆشنبیرەکانى ئێمەدان ، ترسنۆکترین کەسیش لە ناو پیاوە ئازاکانماندا، دەدۆزیتەوە. لێرە خەڵک بۆیە دەبێت بە ڕۆشنبیر ، بۆیە ڕەخنە دەگرێت ، بۆیە ڕۆژنامەنووسەو ، ناوى خوازراو ، دەستى لەژێرو سەرى چەندین شتدا هەیە ، بۆئەوەى لەپڕیکدا ببێت بە : وەزیر… پەرلەمانتار.. مودیر عام.. تا حەجى بەلاش بکات… هتد. هەرگیز بۆ ئەوە نین کە جڵەوى ئاڕاستەکردنى کۆمەڵگە لەدەست ئۆپۆزسیۆنێکى ساختەچى و دەسەڵاتێکى ستەمکار دەربهێنن. بۆ ئەوەنییە تا ئیش لەسەر فەرهەنگ و ڕیفۆرمى ئاینى و سەنعەتى ووشە بکەن. تا شۆڕشێکى ناتوندوتیژیی بخەنە سەرپێ. ئەم هاتو هاوارە سەرەنجامەکەى تەنها تێک بەردانى خەڵک و تێقوچانى سیاسییەکانە. تۆ زانیوتە ،”ماکسیم گۆڕکێ ” لەبەر نەهامەتى تەنها تا شەشی سەرەتایی خوێند ، کەسێکى نەخوێنەوار بو ، بو بەو کاراکتەرەى کە ڕۆمانى (دایک) ى نووسی . بەدانپێدا نانى خودى لینین ” ڕۆمانى دایک” توانیویەتى (10) ساڵ شۆِرشى ئۆکتۆبەر پێش بخات .\nئێمە لەهەرێمى باشورى کوردستان ، ئەوەى کە پێویستە تا ناو ئێسقان دژى بین ، سیستەمى سیاسییە ، نەک کەسەکان ، ئەوە سیستەمى سیاسییە ، مناڵەکان بێ تەربیەت دەکات بەناوى پەروەردەوە ، زانکۆى کردووە بەکارگەى بەرهەمهێنانى زبڵ و خاشاک ، پیشەسازیی قەدەغەکردووە، کشتوکاڵى فەرامۆشکردووە،نۆکەرێتى و دەستى ئەمنى و ئابوری بێگانەى قبوڵکردووە،ئەو مێنتاڵیەتەى بۆ ئاین و لێبوردەیی ڕام کردووە،دادگاو داوەرەکانى خەساندووە،چینێکى بەناوى چارەسەرى گرفتى نیشتەجێبونەوە،کردووە بە ملیاردێرو،چینێکى خانەنشین کردووەو،چینێکى بێکار و چینێکى دیش مشەخۆر و بەرخۆر.ئەوە سیستەمى سیاسییە،ئاسایش و پۆلیسى ڕادەستى حزب کردووە .ئینتماو بیرى نەتەوایەتى تۆراندووە.بەگشتى ئەم سیستەمە تاک گەندەڵ ئەکات،هەر ماددەیەک بخرێتە ناو ئەم کورەوە،بەچرچ و ناشرینى دەریدێنیتەوە..ئاخر چۆن ڕۆشنبیرێک ڕێگە بەخۆى ئەدات،کاندید بێت لە قوماربازییەکدا بەناوى “هەڵبژاردن”،لەبنچینەدا کۆدەنگى لەسەر نییە بۆ بەشدارى کردنى هاونیشتمانییان.؟.مەگەر “ناسک قادر” نازانێت،چوونە پەرلەمان بریتى لە چونە دەسەڵات.ئەى پەرلەمان دەسەڵات نییە ؟.ئەى هەشت ملیۆن دینارو چوار حیمایەو دوو سەیارەو ڤیەللاو بەریەککەوتنى ڕۆژانەت لەگەڵ کوڕى بنەماڵەکان ناوى چى یە ؟.بیستوتانە،هەواڵ گەیشت بەبەقانعى شاعیر،کە کردویانیت،بە قایمقامى شارەزوور،ئەویش بەزەردەخەنەیەکەوە، ووتى: دیارە ئەوەى لەڕابردوودا،ووتومەو نوسیومە،هەموى درۆ بووە !.من بۆخوم (3) بەرلەئێستا زانیم،ئەو بابە ڕاستەش زڕخاڵەو فەرمودەیان کرچ و کاڵە.تۆپى پتەو ناوبەتاڵە .\nکاتێک ڕۆشنبیرەکان،میرابۆن و موزەیەفن،دەبێت یان خێرا بەدواى بەدیلێکدا بگەڕێین، یان چاوەڕێی تاعوون و پەتایەکى کوشندەو کاولکەر بین ،چونکە ئیتر سۆزو ئینسانیەت و ڕەوشت دەچێتە ناو زۆنگاوەکان و،جەنگ و هەڵپەکردن پەرە دەسێنێت.”کامۆ ” تاعون و مەرگەسات بەپاکبونەوە لە گوناح وەسف ئەکا،لایوایە ئەگەر لەدواییدا کارەساتێک ڕوونەدات،ئیدى هەست و سۆز و ئەخلاق ناگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵگە،کورد کە ئەنفال و گازباران کرا،ئەوسا یەکیگرت و باوەشیان کردەوە بۆ یەکدى .کە کەوتنەوە سەرخۆیان ئینجا پەلامارى یەکتریان دا،ئێستاش جارێکى تر لەبەردەم تاعونداین بە سایەى دەست و دیاریی ڕۆشنبیرە موزەیەفەکانى کورد .هەتا توانییان هاواریان کرد،نوسینیان کرد،خۆڵتان خستە ناو چاوى خەڵکى عەوام بۆ ماوەیەک،تەشهیرتان کرد،ئینجا بۆناو زۆنگاوێک لەگەندەڵى، بەپێی زانست و یاسا سروشتى یەکان،هەمووشت سەرەتاو کۆتاییەکى هەیە،ئەمە سەرەتاى کۆتاییەکى ترتانە و هەرئەوە مابو بڵێین : سەراى ئازادیی و کاند……….ید…ند… ێتى.. پەر… لەمانت باش .


شەڕ و توندوتیژی وەکوو داگیرکاری هەرگیز کێشەکان چارەسەر ناکات\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە نویتێکدا نووسی: شەڕ و و توندوتیژی وەکوو داگیرکاری وایە هەرگیز کێشە کان چارەسەر ناکات.\nفواد حسێن و محەمەد جەواد زەریف دیداریان کرد\nوەزیرانی دەرەوەی ئێران و عێراق لە تاران دیدار و گفتوگۆیان کرد.\nلە کۆبوونەوەی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی بێ بەڵێن؛\nزەریف: بزووتنەوەی وڵاتانی بێ بەڵێن لەبەرانبەر تاک لایەنی بەرەیەکی یەکگرتوو پێک بهێنن\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: بزووتنەوەی بێ بەڵینەکان بەرەیەکی یەکگرتوو بۆ رەت کردنەوەی تاک لایەنی و زیاد کردنەوەی چەند لایەنی بە مەبەستی بەرەوڕوو بوونەوەی بەکۆمەڵ لەگەڵ کێشەکان پێک بهێنێت.\nلایەنە ئەفغانییەکانی خستە بەردەنگەوە؛\nزەریف: خێرا کۆتایی بهێنن بە شەڕ لە ئەفغانستان\nوەزیری دەرەوەی ئێران لایەنە ئەفغانستانییەکانی لە تاران خستە بەردەنگەوە و وتی: ئەوەی کە داوا لە ئێوە دەکەم ئەوەی کە خێرا کۆتایی بهێنن بە شەڕ لە ئەفغانستان و هەلی گەشە بدەنە خەڵکی ئەفغانستان.\nلە وەزارەتی دەرەوە بەڕێوە دەچێت؛\nدانوستانی نێوان ئەفغانستانییەکان لە تاران/زەریف:یارمەتی ئاشتی لە ئەفغانستان دەدەین\nکۆبوونەوەی سیاسی نوێنەرانی دەوڵەتی ئەفغانستان، کەسایەتییە پایەبەرزەکانی کۆماری و شاندی باڵای سیاسی طاڵەبان بە میوانداری ئیێران و بە قسەکانی جەواد زەریف لە تاران دەستی پێکرد.\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە ئامادە بوون لە بنکەی دەنگ دان لە ئانتالیا، لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی ئێران بەشداری کرد و دەنگی دا.\nبەشداری خەڵک لە هەڵبژاردنەکان، گەمارۆکانی داهاتوو پووچەل دەکاتەوە\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: بەشداری خەڵک لە هەڵبژاردنەکان نەک هەر گەمارۆکانی ئێستا هەڵدەوەشێنێتەوە، بەڵکوو گەمارۆکانی داهاتووش پووچەڵ دەکاتەوە.\nئێران بەدوای ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکەیە\nوەزیری دەرەوەی ئێران سەبارەت بە پرسی کۆبوونەوەی خۆی لەگەڵ نوێنەرانی تایبەتی ئەمینداری گشتی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ کاروباری ئەفغانستان و یەمەن شرۆڤەیەکی پێشکەش کرد.\nزەریف لە ناو کۆمەڵی ڕێبەرە فەلستینییەکاندا:\nوەزیری دەرەوەی وڵاتەکەمان وتی: وڵامی قارەمانانەی گرووپەکانی بەرخۆدان دژی ڕژیمی زایۆنی ئەوەی سەلماند کە نەبەز بوونی "گومەزی ئاسنی" ڕژیمی زایۆنی درۆیە.\nزەریف لە گفتوگۆ لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عێراق:\nهۆکارەکانی هێرش بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران بناسرێنەوە/ئەو ڕووداوە دووپات نەبێتەوە\nوەزیری دەرەوەی ئێران وێڕای داخوازی بۆ شوێنگیری دەوڵەتی عێراق لەسەر ناسینەوەی هۆکارەکانی هێرش بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران لە کەربەلا، هیوای خواست کە ئیدی لە ئەو وڵاتە ئەو ڕووداوانە دووپات نەبێتەوە.\nپێویستی هاودەنگی جیهان لە گەڵ فەلستین/ ئێران پاڵپشتی فەلستینییەکانە\nوەزیری دەرەوەی ئێران نووسی: ڕۆژی قودس وەبیرهێنەرەوەی پێویستی هاودەنگی جیهان لە گەڵ فەلستینە و ئێران شانازی ئەوەی هەیە لە پەنای خەڵکی فەلستین وەستاوە.\nهاوپەیوەند بە ئەو فایلە دەنگیەی بڵاو کرایەوە؛\nزەریف داوای لێبوردنی لە بنەماڵەی سەردار سولەیمانی کرد\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە وتنی ئەوەی کە قسەکانی من هیچێک لە گەورەیی شەهید سولەیمانی کەم ناکاتەوە، وتی: هیوادارم خەڵکی ئێران و هەموو ئاشقانی سەردار و بەتایبەتی بنەماڵەی ئەو گەورەپیاوەش من ببەخشن.\nئاشتی لە ئەفغانستان و عێراق و شکستی داعش بەهۆی هەوڵەکانی سەردار سولەیمانی بوو\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکدا ڕایگەیاند: ئەگەر ئاشتییەک لە ئەفغانستان و عێارق هەیە و داعشی شکستی هێناوە بەهۆی دلێرییەکانی شەهید سولەیمانیی بووە.\nلە دیدار لە گەڵ نێچیرڤان بارزانی:\nجەواد زەریف گەیشتە هەولێر/ قوباد تاڵەبانی پێشوازی لێکرد\nهەر ئێستا وەزیری دەرەوەی ئێران بە سەرۆکایەتی وەفدێک گەیشتە هەرێمی کوردستان.\nیەکمایەتی ئێران، دراوسێکانە/ پێشوازی لە ڕۆڵی گرنگی عێراق لە ناوچەکە\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە وتنی ئەوەی کە یەکمایەتی ئێران دراوسێکانە، وتی: ئێمە لە ڕۆڵی گرینگی عێراق لە ناوچەکە پێشوازی دەکەین.\nکۆمه‌ڵێک بابه‌تی گرنگ هه‌ن، که له دیداری زەریف و بەرپرسانی هەرێم باس دەکرێت\nبه‌رپرسی فه‌رمانگه‌ی په‌یوه‌ندیه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، ئامانجی سه‌ردانه‌که‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران ده‌کات بۆ هه‌ولێر ده‌خاته ڕوو و دووپاتی ده‌كاته‌وه له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی باڵای هه‌رێمی كوردستان دیداری ده‌بێ.\nمەشخەڵ كەوڵۆسی بۆ مێهر:\nکورد نایەوێت لە دەرەوەی كۆدەنگی گەلانی ناوچەكە بێت\nلە نێوان کورد و ئێراندا لەڕووی جوگرافی و نەژادی و سیاسی و فەرهەنگییەوە، تێكەڵاوییەكی لەڕادەبەدەر هەیە و بۆیە ئەتوانین بڵێین ئێران بۆ كورد قووڵایی ستراتێژییە.\nئەمڕۆ گەیشتە بەغدا;\nوەزیری دەرەوەی ئێران سبەینێ سەردانی هەرێمی کوردستان دەکات\nوەزیری دەرەوەی ئێران دوای گەیشتنی بە بەغدای پایتەختی عێراق ڕایگەیاند کە سبەی دەچێتە هەولێر.\nزەریف لە کاتی گەییشتنی بۆ بەغدا:\nشەهید سولەیمانی و موهەندیس نمانەی بەرخۆدانی دوو نەتەوەی ئێران و عێراقن\nوەزیری دەرەوە بە وتنی ئەوەی کە خەڵکی عێراق و ئێران لە بەرانبەر دوژمنانی هاوبەش لە سەدامەوە بگرە تا داعش شەڕیان کرد و سەرکەوتن، وتی: شەهید قاسم سولەیمانی و ئەبوو مەهدی موهەندیس نمانەی بەرخۆدانی دوو نەتەوەکەن.


گوشار بۆ سه‌ر رێكخراوه‌كان له ئیران روو له زیاد بوونه\nگوشاری ئێران بۆ سه‌ر ئه‌و رێكخراوه‌و دامه‌زراوانه‌ی كه له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی ئێرانه‌وه رێگه پێدراون تادێ به‌رفراوانتر ده‌بێت.\nئه‌و هه‌واڵانه‌ی كه له‌مدواییانه‌دا سه‌باره‌ت به مافی مرۆڤ له ئێران بڵاو بوونه‌ته‌وه باس له‌وه ده‌كه‌ن كه ده‌وڵه‌تی ئێران به توندی گوشاری خستۆته سه‌ر ئه‌و دامه‌زراوانه‌ی كه به شێوه‌یه‌كی یاسایی و له چوارچێوه‌ی سنووری ده‌سه‌ڵاتدا كار ده‌كه‌ن. به زۆری له بازنه‌ی گیران و سوكایه‌تی كردنه به چینی رۆناكبیر و ئه‌وانه‌ی كه به چه‌شنی پێشنگایه‌تی به‌شێك له پێویستیه‌كان و زه‌روره‌ته‌كانی كۆمه‌ڵگه ده‌كه‌ن.\nوه‌ك بینیومانه ئه‌م گرتن و رفاندنانه ته‌نها تایبه‌ت به رێكخراوه یان N G O یه‌كه‌وه نه‌بوو به‌ڵكو هه‌رچه‌شنه رێكخراویك به جۆریك به‌ر په‌لاماری سنورداركردن و گرتن كه‌وتون.\nبۆ نمونه محه‌مه‌د سدیق كه‌بودوه‌ند سه‌رۆكی رێكخراوی مافی مرۆڤی كوردستان نزیك به سێ مانگه ده‌سگیر كراوه و ئه‌و هه‌واڵانه‌ی كه رێكخراوی ناوبراو و بنه ماڵه‌كه‌ی بڵاوی ده‌كه‌نه‌وه باس له ره‌وشی ناله باری ئه‌و و شێوازی راگرتنی له زیندان و هه‌لسوكه‌وت له گه‌ڵی ده‌كه‌ن.\nبه‌رێز كه‌بودوه‌ند كۆمه‌ڵێ تاوانی بێ بنه ما و بێ ئه‌ساسی خراوه‌ته پاڵ و كراوه‌ته به‌هانه‌یه‌ك بۆ قۆڵبه‌ست كردنی و ئێتر هێشتا نادیاره چ حوكمێك چاوه‌ڕوانی ده‌كات.\nرێكخراوی مافی مرۆڤی كوردستان رێكخراوێكی فه‌رمی و مۆڵه‌ت پێدراوه له لایه‌ن ئێرانه‌وه كه له چوارچێوه‌ی یاسای ئێران و به پێی ئه‌ساسنامه‌ی ناۆخۆیی خۆی كه په‌سه‌ندكراوه چالاكی نواندوه.\nهیوا بوتیمار یه‌كێ تر له ئه‌ندامانی رێكخراوێكی ناحكومی و فه‌رمی و رێگه پێدراوه له ئێران كه پتر له 9 مانگه ده‌سگیر كراوه و سێ مانگیش له‌وه و پێش باڵاترین سزا واته سزای سێداره‌ی به‌سه‌ردا سه‌پاوه.\nئه‌و N G O كه هیوا ئه‌ندامی بوه و یه‌ك له دامه‌زرێنه‌رانی بوه ته‌نها كارێ ژینگه پارێزی و هه‌وڵدان بۆ پارێزگاری له سروشت و جوانیه‌كانی ته‌بیعه‌ته.\nسزای سێداره بۆ هیوا بوتیمار كه هاوكات له گه‌ڵ عه‌دنان حه‌سه‌نپور روژنامه‌وانی سه‌ر به خۆ له یه‌ك كات و له لایه‌ن یه‌ك قازییه‌وه بڕدرایه‌وه، ناره‌زایه‌تێه‌كی به‌رفراوانی جیهانی و ناوچه‌یی به‌دواوه بوو.\nدواین هه‌واڵیش له بوتیمار و حه‌سه‌نپور گواستنه‌وه‌یانه بۆ زیندانی گشتی و به‌خشیتی خه‌ڵاتی ساڵانه‌ی ئازادی رۆژنامه‌نوسی له ئیتاليايه به ناوبراوان.\nئه‌م خه‌ڵاته ساڵی پار به‌خشرایه دو رۆژنامه‌نوسی عێراقی كه یه‌كیان كورد و ئه‌ویتریان ئاسوری بوو.\nهه‌روه‌ها دو ساڵ له‌وه‌و پێشیش به‌خشرایه ئه‌كبه‌ری گه‌نجی ئێرانی كه ئه‌ویش له پێناو ئازادی راده‌ربڕین پتر له شه‌ش ساڵ حه‌بس كرا.\nروناكی سه‌فا زاده كچه كوردێكی دیكه‌ی بواری ژنانه و یه‌كێ له ئه‌ندامانی كه‌مپه‌ینی 1 ملۆێن ئیمزایه له ئێران كه به مه‌به‌ستی گۆرینی یاسای جیاوازی مافی ژن و پیاو له ئێران ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر دامه‌زراوه.\nچالاكیه كانی ئه‌م رێكخراوه‌ش ته‌نها له چوار چێوه‌ی یاساكانی ئێران دایه و به شێوازێكی نه‌رم و له سه‌ر خۆ خه‌ریكی ئیمزا كۆكردنه‌وه و هه‌وڵدانه بۆ گۆرینی یاسای دژی ژن له ئێراندا.\nروناك سه‌فازاده یه‌كه‌م ژن نیه له‌و كه‌مپه‌ینه دا كه‌وتۆته به ر په‌ڵامار و گرتن. بنه ماڵه‌ی روناك باس له‌وه ده‌كه‌ن كه ناوبراو بێ سه‌ر و شۆینه‌و له كاتی گرتنیه‌وه تا ئێستا جێگای نادیاره.\nدوایین هه‌واڵ كه بڵاو بۆته‌وه و ئاژانسه‌كانی ده‌نگو باسی ئێرانیش پشتراستیان كردۆته‌وه گیرانی عیماد الدینی باقی سه‌رۆكی به‌رگری له مافی زیندانیان له ئێرانه. عیماده دین باقی رۆژی یه‌كشه‌مه كاتێ كه به بانگهێشتی دادگا ئاماده ده‌بێت له‌ویدا حوكمی ده‌سگیر كردنی ده‌رده‌چێت و یه‌كسه‌ر ره‌وانه‌ی زیندان ده‌كرێ،\nباقی پێشتریش دو ساڵ و چه‌ن مانگێك گیرابو. ئێران هاوپشتی و پشتیوانی له زیندانیان به به‌شدارێكردن له تاوانی زیندانیان له قه‌ڵه‌م ئه‌دات.\nباقی جگ له پارێزگاری له زیندانیان به تایبه‌ت زیندانیانی سیاسی چه‌ندین جار به توندی ئیدانه‌ی حوكمی ئیعدامی له ئێران كردوه و بۆ هه‌ڵوه شاندنه‌وه‌ی سزای سێداره له ئێران هه‌وڵی داوه.\nئه‌مانه‌و هه‌زارانی تر كه من ته‌نها له‌م مه‌جاله كه‌مه دا به كورتی و به خێرای ئاماژه‌م پێدان له‌و هه‌زاران پێشێلكاریه ئاشكراو به‌ر چاوانه‌ی مافی مرۆڤه له ئێرانه كه رۆژانه چه‌ن باره وسه‌د باره ده‌بنه‌وه.\nترسی ده‌سه‌ڵات له رێكخراو و N G O كه خۆی رێگه‌ی پێداوه هیچ شتێك بۆ ئێران نایه‌ڵێته‌وه كه بتوانێ رایگه‌یه‌نێت كه پێشێل كاری مافی مرۆڤ و ئازادی له وڵاتی ئێراندا نیه هه‌روه‌ك سه‌رۆكه‌كه‌ی له زانكۆی كولۆمبیا رایگه‌یاندو بووه جێگای گاڵته پێكردنی ئاماده بوان و پاشانیش شه‌رمی ئێرانیه‌كان.


فلۆر دی ماریا ڤێگا زاپاتا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nزاپاتا لە واشینگتن دی سی; ٢٠١٩.\nچالاکییەکانی دژ بەبڕینەوەی درەخت و مەعدەنکردن بەشێوەی نایاسایی\nفلۆر دی ماریا ڤێگا زاپاتا چالاکوان و پارێزەری پێرۆییە، کە لەدژی پڕۆسەی مەعدەنکردن (دۆزینەوەی کانزا) و بڕینەوەی درەخت بەشێوەی نایاسایی لە وڵاتەکەی وەستایەوە. لە ٧ی ئازاری ٢٠١٩، لەلایەن حکوومەتی ئەمریکاوە خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتی پێدرا.\nزاپاتا بەشی یاسای تەواوکردووە لە ساڵی ١٩٨٤، لە فالکەڵتی زانستە سیاسییەکانی زانکۆی ناسیۆنال فێدریکۆ ڤیاریاڵ. زاپاتا بووە نوێنەری یاسایی لە ناشناڵ کۆردینەتەر بۆ ژینگەی پێڕۆ. ئەو تیمێکی یاسایی پێکھێنا بۆ درووستکردنی کەیسی لەدژی ئەو ڕێکخراوە تاوانبارانەی کە بەشێوەی نایاسایی کاری مەعدەنی و بڕینەی درەختەکان لە پێرۆ دەکەن. زاپاتا ٥٠٠ کەیسی درووستکرد لەسەر ئەو دەزگایانەی کەکاری مەعدەنکردنی نایاسایی و دۆزینەوە زێڕ دەکەن لە پێڕۆ. یەکەم کەیسی سەرکەوتووی زاپاتا لە ساڵی ٢٠١٩ بوو، کەتوانیان دەستبگرنەوە بەسەر بەھای ١٫٦ میلیۆن دۆلار لە درەختی بڕاوە.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٩ی تەممووزی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٩ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Reconocen en Estados Unidos a fiscal peruana como "Mujer de Coraje" [VIDEO]". larepublica.pe (بە زمانی ئیسپانی). لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی 2019-03-11 ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ی ا "Biographies of the Finalists for the 2019 International Women of Courage Awards". www.state.gov. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 2019-03-05. لە ڕێکەوتی 2019-03-11 ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فلۆر_دی_ماریا_ڤێگا_زاپاتا&oldid=685615»\nژنە چالاکوانەکانی پێڕۆ\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠١:٣١ی ٢ی ئایاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.