(167) جار خوێندراوەتەوە\nجیهانگیری بڵاوبوونەوەی بەرهەمەکان، تەکنەلۆژیا، زانیاری، و ئیشوکارەکانە بەسەر کەلتور و سنورە نەتەوەییەکاندا. بە مانا ئابورییەکەی، مەبەست لە پێکەوەبەستنی نەتەوەکانە لە جیهاندا کە لەلایەن بازرگانیی ئازادەوە پشگیریدەکرێت. لەلایەنە ئەرێنییەکەیەوە، دەتوانێت ستانداردی ژیان لە وڵاتە هەژارە دواکەوتووەکان بە دابینکردنی هەلی کار و نوێگەری و بەرکەوتنێکی باشتر لەگەڵ شمەک و خزمەتگوزارییەکان بەرزکاتەوە. لە لایەنە نەرێنییەکەیەوە، دەتوانێت هەلی کارەکان لە وڵاتە پێشکەوتوو و دەوڵەمەندەکاندا لەناوببات بە تێپەڕینی بەرهەمەکان بەسەر سنوورەکاندا.\nپاڵنەرەکانی جیهانگیری ئایدیاڵانە و بەرژەوەندیخوازانە یان هەلپەرستانەن، بەڵام بازاڕی ئازادی جیهانی سوودی بە دامەزراوە گەورەکانی جیهانی ڕۆژئاوا گەیاندووە. کاریگەرییەکەی بە تێکەڵ دەمێنێتەوە بۆ کرێکاران و کەلتورەکان و کارە بچووکەکان لە جیهاندا، لە هەردوو نەتەوە پێشکەوتوو و تازە دەرکەوتووەکاندا.\nجیهانگیری خۆى ڕووندەکاتەوە\nدامەزراوەکان قازانجێکی پێشبڕکێکارانە لە چەند لایەکەوە لەلایەن جیهانگیرییەوە دەکەن. دەتوانن تێچوونەکان کەمکەنەوە بە پیشەگەریی دەرەوەی وڵات. دەتوان کەرەستەی خاو بە هەرزانتر وەدەستخەن بەهۆی کەمکردنەوە یاخود سڕینەوەی گومرگەکانەوە. لەوە زیاتر، دەستیان دەگاتە ملیۆنان مەسرەفکار و بەکاربەری زیاتردا. جیهانگیری دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی، کەلتوری، سیاسی و یاساییە.\nلە ڕووە کۆمەڵایەتییەکەیەوە، بەرەو کارلێکی زیاتری نێوان خەڵکی جیاوازمان دەبات.\nلە لایەنە کەلتورییەکەیەوە، جیهانگیری ئاڵوگۆڕی ئایدیا، بەها و گوزارشتی هونەری کەلتورەکان نیشاندەدات.\nجیهانگیری ئینتیما و خواستی کەلتورێکی جیهانی پێشکەوتووی تاقانەمان بۆ دەنوێنێتەوە.\nلە لایەنە سیاسییەکەیەوە، جیهانگیری سەرنجمان دەباتە سەر ڕێکخراوە نێونەتەوەیى و نێوحکومییەکانی وەک نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوی بازرگانیی جیهانی.\nلە لایەنە یاساییەکەیەوە، جیهانگیری چۆنیەتیی درووستکردن و چەسپاندنی یاسای نێودەوڵەتی گۆڕیوە.\nجیهانگیری خێرایی بۆ هەنگاوێکی بێوێنە زیاد کردووە لە نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووەوە، بە گۆڕان و پەیوەندیگرتنی سیاسەتی گشتیی داهێنانە تەکنەلۆژییەکان وەک دوو فاکتەری سەرەکیی دانران. چین و هیندستان لە ڕیزی پێشەوەی ئەو نەتەوانەن کە قازانجیان لە جیهانگیری کردووە. ئەنجامگیرییەکی ڕوونی جیهانگیری ئەوەیە، بە کەوتنی ئابوریی وڵاتێک زەرەر لە هەموو هاوبەشە بازرگانییەکانی دەدات.\nجیهانگیری چەمکێکی تازە نیە. بازرگانەکان دوورییەکی زۆریان دەبڕی بۆ کڕینی شتومەکی دەگمەن و گران بۆ ئەوەی لە نیشتیمانی خۆیان بیفرۆشنەوە. شۆڕشی پیشەسازی گواستنەوە و پەیوەندیگرتنی پەرەپێدا کە بازرگانیی بەسەر سنوورەکاندا ئاسان کرد. شارەزایانی پەیمانگای پیتەرسن بۆ ئابوریی نێودەوڵەتی دەڵێن جیهانگیری لە دوای جەنگی جیهانیی یەکەم و بزاوتی نەتەوەکان بەرەو پرۆتێکشنیزم(سیاسەتى پشتیوانى لە بازرگانیى ناوخۆ) وەستا و دواکەوت بەهۆی باج خستنەسەر هاوردەکردن بۆ پاراستنی پیشەسازییەکانیان دوای ئەنجامی ناکۆکییەکان. ئەم ئینتیمایە بەردەوام بە هەرەسە ئابورییە گەورەکە و جەنگی جیهانیی دووەمدا تێپەڕی، تاکو ئەمریکا هات و ڕۆڵێکی گەورەی لە زیندووکردنەوەی بازرگانیی نێودەوڵەتیدا بینی.\nجیهانگیری لەو کاتەوە خێرایی بۆ هەنگاوێکی بێوێنە زیادکردووە، گۆڕانى پەیوەندیگرتنی سیاسەتی گشتی و داهێنانە تەکنەلۆژیەکان بە دوو فاکتەری سەرەکی دادەنرێن. یەکێک لە هەنگاوە گرنگەکانی ڕێگا بەرەو جیهانگیری ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئەمریکای باکوور(NAFTA) بوو کە لە 1993 ئیمزاکرا. یەکێک لە کاریگەرییەکانی ئەم ڕێکەوتننامەیە هاندانی ئۆتۆمبێلسازە ئەمریکییەکان بوو بۆ گواستنەوەی بەشێک لە کارەکەیان بۆ مەکسیک کە لەوێ دەیانتوانی بەها و تێچووی کرێکارەکان بپارێزن. لە شوباتی 2019دا، ئەم ڕێکەوتننامەیە لەوەدا بوو نەهێڵرێت، و دانوستان لەسەر ڕێکەوتنێکی نوێی بازرگانی کرا لەلایەن ئەمریکا و مەکسیک و کەنەدا کە چاوڕێی قایلبوونی کۆنگرێسی ئەمریکان. حکومەتەکان لە بیست ساڵی ڕابردوودا تێهەڵکێشی سیستەمی ئابوریی بازاڕی ئازاد بوون لەڕێگەی سیاسەتی پیتاکی و باجی و ڕێکەوتنە بازرگانییەکانەوە.\nئەم پەرەسەندنی سیستەمە ئابورییە بەپیشەسازیکردن و هەلی دارایی لە زۆر نەتەوە بەرزکردووەتەوە. حکومەتەکان ئێستا تیشک دەخەنە سەر لابردنی ڕێگرییەکان لەبەردەم بازرگانی و زیادکردنی بازرگانیی نێودەوڵەتی. قازانجەکانی جیهانگیری هاوڕاکانی جیهانگیری بڕوایان وایە وڵاتە دواکەوتووەکان دەتوانن بگەنەوە بە وڵاتە پیشەسازییەکاندا, ئەویش لەڕێگەی درووستکردن و بەرهەمی جۆراوجۆر و فراوانبوونی ئابوری و گەشەپێدانی ستانداردەکانی ژیاندا. کارکردن لەگەڵ کرێکاری بیانی لەلایەن کۆمپانیاکانەوە کار و تەکنەلۆژیا دەهێنێتە وڵاتە دواکەوتووەکان. دەستپێشخەریی بازرگانی، بازرگانی سنوری زیاددەکات بە لابردنی سنوردارییەکانی سەر ناردن و بازرگانی. لە ئاستێکی نێودەوڵەتیدا جیهانگیری دادپەروەریی کۆمەڵایەتی گەشەپێداوە، و لایەنگرانی دەڵێن تیشکی خستووەتە سەر مافەکانی مرۆڤ لە هەموو جیهاندا.\nئەنجامگیرییەکی ڕوونی جیهانگیری ئەوەیە داڕمانی ئابوریی وڵاتێک دەتوانێت کاریگەرییەکی گەورە لەسەر وڵاتەکانی دی دابنێت. بۆ نمونە، قەیرانە داراییەکانی 2008 کاریگەرییەکی توندی لەسەر پرتوگال، ئیرلەندا، یۆنان و ئیسپانیا هەبوو. هەموو ئەم وڵاتانە ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا بوون، ئەمە وایکرد وڵاتە زۆر قەرزارەکان بکشێنەوە، کە دواتر ناسران بە PIGS.\nڕەخنەگرانى جیهانگیری دەڵێن، جیهانگیری تیشکی خستووەتە سەر سامان و دەسەڵات کە لە دەستی نوخبەیەکی بچووکدان کە دەتوان بە جارێک هەموو ڕکابەرەکانیان لە جیهاندا حەپەلووش بکەن. جیهانگیری لە ئەمریکا بۆتە کێشەیەکی هەڵگەڕاوە، بەهۆی نەمانی پیشەسازییەکان لە ئەمریکا و چوونیان بۆ وڵاتانی دەرەوە کە هۆکارێکی سەرەکیی فشاری ئابوری چینی ناوەڕاست بوو. بۆ باشتر و خراپتر، جیهانگیری هۆمۆژێنیزەکردنیشی هەڵکشاندووە. ستارباکس، نایک و کۆمپانیای گاپ فەزای بازرگانییان لە زۆر وڵات داگیرکردووە. قەبارە و دەستپێڕاگەشتنی ڕووت و ڕەهای ئەمریکا ئاڵوگۆڕی کەلتوریی لەنێو نەتەوەکاندا کردۆتە کارێکی یەکلایەنە.\nنمونە ڕاستەقینە جیهانییەکانى جیهانگیری\nئۆتۆمبێلسازییەک کە بنکەکەی لە یابانە دەتوانێت پارچەی ئۆتۆمبێل لە زۆر وڵاتی دواکەوتوو درووستکات و پارچەکانی بنێرێتە وڵاتانی تر، و دواتر سەیارە تەواوکراوەکان بفرۆشێت. چین و هندستان لە پێشی پێشەوەی ئەو وڵاتانەن کە سوودیان لە جیهانگیری دیوە، بەڵام یاریزانی بچووکتر و تازەتر هەن. ئەندەنووسیا، کەمبۆدیا و ڤێتنام لە یاریزانە جیهانییە خێرا گەشەسەندووەکانی ئاسیان.


ده‌ستدرێژیه‌کانی سوپای تورکیا – Denegkan\nbyدارا\tDecember 20, 2007\tگشتی\nبێهه‌ڵوێستی ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان… !\nدارا مه‌حمود ——-\nهێرشی سوپای تورکیا بۆسه‌ر ناوچه سنوورییه‌کانی باشوری کوردستان و باره‌گاکانی پ ک ک، له ڕووی سه‌ربازییه‌وه شتێکی زێده نوێ نییه و له ماوه‌ی پتر له‌دوو ده‌هه‌دا چه‌ندان جار هێرش و په‌لاماردانی له‌مجۆره بۆسه‌ر باشووری کوردستان و باره‌گاکانی پارتی ناوبراو ئه‌نجامدرا‌ون. به‌ڵام ئه‌وه‌ی نوێیه بریتییه له لایه‌نه سیاسییه‌که‌ی. که‌له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌کانی ناوخۆۆ هه‌رێمی و جیهانی گۆڕانکاریی به‌سه‌ردا هاتووه.\nهه‌ربۆیه شڕۆڤه‌کردنی ئه‌م هێرش و په‌لاماره نوێێه که‌متر به‌لای زیانه گیانی و مادییه‌کانی دوو لایه‌نی شه‌ڕکه‌ردا ده‌چن. چونکه که‌وتنه‌وه‌ی زیانی گیانی له‌دوولایه‌ن که‌چه‌کدارن. پێشوه‌خت چاوه‌ڕوانکراوه. به‌ڵکو زۆربه‌ی لێکدانه‌وه‌و شڕۆڤه‌کان به‌دوای دیتنه‌وه‌ی وه‌ڵامی چه‌ند پرسی گرنگ وه‌ک: مه‌به‌ستی هێڕش له‌م ساته‌وه‌خته‌دا، ئاکامه سیاسییه‌کانی هێرشه‌که، لایه‌ناکانی به‌شدارو دژ… هتد که ئه‌مانه‌ش هێنده‌یان باس لێوه‌کراوه‌و ده‌کرێت که ئیتر لێره‌دا زێده پێویست به دووباره‌کردنه‌وه‌یان ناکرێت. \nهه‌روا ئه‌وه‌ی ڕژێمی تورکیاو سیسته‌مه نه‌ژادپه‌رستییه‌که‌ی ده‌رهه‌ق به‌کورد ده‌یکات، زێده نامۆ نییه. به‌ڵکو چاوه‌ڕوانکراوه‌و نیشانده‌ری سیمای ڕاسته‌قینه‌ی خۆیه‌تی. ڕژێمێک که‌له‌سه‌ر بنه‌مای ئایدیۆلۆژیای نه‌ژادپه‌رستی و نکوڵیکردنی ئه‌ویتر بنیاتنرابێت، هه‌رئه‌مه‌ی چاوه‌ڕوان لێده‌کرێت. ته‌نانه‌ت بێده‌نگی و بێهه‌ڵوێستی کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تیش جێگای سه‌رسوڕمان نییه. چونکه له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی، به‌تایبه‌تیش به‌رژه‌وه‌ندییه مادییه‌کان به‌ڕێوه‌ده‌چێت و به‌م جیهانه بێڕه‌حم و بێداده ئاشنایه. به‌ڵام ئه‌وه‌ی که تێگه‌یشتنی زه‌حمه‌ته هه‌ڵوێستی ده‌سه‌ڵاتی باشوری کوردستانه. چونکه ئه‌وه خه‌مساری و لاوازیی هه‌ڵوێستی ئه‌وان بوو بوێریی به‌عیراق به‌خشی له کێشه‌که‌دا لایه‌نی تورکیا بگرێت. و هه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ش بوو ئه‌مه‌ریکای بێخه‌م کرد، له‌وه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته به‌رهه‌ڵستکارییه‌ک بنوێنی. و که‌واته ئه‌و چراسه‌وزه‌ی ئه‌مه‌ریکا بۆ تورکیای هه‌ڵکرد، پێشتر له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی باشووره‌وه بۆ هه‌ڵگیرسێنه‌رانی شه‌ڕ هه‌ڵکرابوو.\nهه‌ربۆیه لێدوانه لاوازو شه‌رمناویه‌کانی به‌رپرسانی ده‌سه‌ڵاتی باشوورو نه‌چوونی به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی بۆ دانیشتن له‌گه‌ڵ کوندولیزاڕایز سه‌رنجی که‌سی ڕانه‌كێشاو. جگه له ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنی خودی، که‌سی تر، وه‌ک هه‌واڵێکی ساده‌ش باسی لێوه‌نه‌کرد. چونکه ئه‌وان پێشتر کاتێک ڕایانگه‌یاند که‌ئه‌گه‌ر سووپای تورکیا هێرش بکات و ئه‌وان به‌مه‌به‌ست نه‌گرێت، کارییان پێدانابێت. و لێدوانه‌کانی نێچیرڤان بارزانی به‌وه‌ی که ئه‌وان له‌پێناو پاراستنی په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ل تورکیادا هه‌موو شتێک ده‌که‌ن… خۆیان ساغکرده‌وه. و به‌واتایه‌کی تریش فتوای ئه‌نجامدانی ئه‌وهێرشه‌یان دا . له‌وه‌به‌ولاوه‌تریش بڕیاری ناجوامێرانه به سه‌پاندنی ئابڵوقه‌ی خۆراک بۆسه‌ر ئه‌و ناوچانه‌ی چه‌کدارانی (پ ک ک) ی لێیه ئه‌و بێلایه‌نییه‌ی ئه‌وان بانگاشه‌یان بۆده‌کرد خسته ژێر پرسیاره‌وه.\nهه‌ڵوێستی نابه‌جێ و هه‌لپه‌رستانه‌ی ده‌سه‌ڵاتی باشوری کوردستان، و به‌تایبه‌تیش بڵاوکردنه‌وه‌ی ترس و گومان له‌وه‌ی تورکیا وڵاتێکی به‌هێزه‌و شه‌ڕی له‌گه‌ڵ ناکرێت. یان ئه‌وه‌ی باری ئابووری هه‌رێم و گوزه‌رانی خه‌ڵک ده‌شێوێت. یانیش باوی شه‌ڕی چه‌کداری نه‌ماوه‌و پ ک ک ده‌بێ چه‌ک دابنێ. پتر بووبه‌هۆی چاسووریی تورکیاو جورئه‌تی هێرشکردن.\nله‌دیرۆکی هاوچه‌رخ و کۆنی کوردا که‌متر واهه‌بووه بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازییانه‌ی کورد به‌ڕێگای نیزامی شکه‌ست بخوات. به‌ڵکو شکه‌ست. له‌ڕێگای سیاسه‌تی هه‌ڵه، دووبه‌ره‌کی، خیانه‌ت، فریوخواردن… هتد به‌دیهاتووه. ئه‌مڕۆش هه‌روایه‌و ئه‌وه‌ی شکه‌ست به‌بزووتنه‌وه‌ی کورد له باکوری کوردستان ده‌دات ملکه‌چی و ترسنۆکی و هه‌ستنه‌کردن به‌به‌رپرسیارێتی دیرۆکییه. نه‌ک هێرشی چه‌ند فڕۆکه‌و شه‌هیدبوونی کوڕان و کچانی خه‌باتگێڕ. یان ڕووخاندنی قوتابخانه وسووتانی گوند. ڕوودانی ئه‌مانه زۆر به‌ئێشن به‌ڵام بایه‌خی خه‌بات و خواستی ئازادیین.\nئه‌گه‌ر گه‌لان به‌گه‌لی کوردیشه‌وه له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه بیریان بکردایه‌ته‌وه که‌دوژمن به‌هێزه‌و ملی بۆ که‌چ که، ئه‌مڕۆ سه‌رله‌به‌ری دیرۆک باسێکی ده‌رباره‌ی خه‌باتی گه‌لان تێدا نه‌ده‌بوو. جگه‌له‌مه‌ش یه‌ک له‌ئامانجه‌کانی خه‌بات ڕاستکردنه‌وه‌ی پارسه‌نگی هێزه. و له‌مه به‌ولاوه‌تریش هێز چه‌مکێکی ڕه‌ش یان سپی نییه. تورکیا به‌هێزی سه‌ربازی و پێگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی و ده‌وڵه‌تبوونی به‌هێزه‌و کوردیش به مافداربوونی کێشه‌که‌ی و پشتیوانی به ملیۆنانی خه‌ڵکی خۆی ده‌توانێ به‌هێزبێت.\nبێگومان گشت ئه‌م قسانه به‌م واتایه‌نین که‌ده‌سه‌ڵاتی باشوری کوردسان خۆی بهاوێته ناو شه‌ڕێکه‌وه که‌هه‌مووان تێیدا زه‌ره‌ر مه‌ند ده‌بن. به‌ڵام ئه‌گه‌ر خۆ له‌پرسی (پ ک ک) ش ببوێرین، کاتێک زه‌وی و ئاسمانی کوردستان پێشێل بکرێت و بۆمبا به‌سه‌ر گوندو ڕه‌زو باخ و ماڵاتماندا ببارێن خۆده‌بێ هاوارێک بکه‌ین. ! که نه‌کرا. به‌ڵی هه‌موو ده‌زانین تورکیا ده‌وڵه‌تێکی به‌هێزه‌و له‌توانایدایه زیان به‌کوردو قه‌واره‌ی باشووری کوردستان بگه‌یه‌نێت. به‌ڵام ئایا له‌نێوان ملکه‌چی و شه‌ڕخواستندا ئه‌لته‌رناتیڤێکی تر نییه.؟ خۆ هیچ نه‌بێ ده‌توانرێ ئاسانترین و بێ زیانترین کارێک که ڕێکخستنی خۆپیشاندانێکی ملیۆنییه له‌هه‌ولێری پایته‌خت، سازبکرێ که‌به پێویستیان نه‌زانی. ته‌نانه‌ت داموده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنی بیانی پتر گرنگیان به‌ڕووداوه‌کانی ئه‌م دواییه‌ه‌دا تا هی خودی.\nوا پێده‌چێ هێرش و په‌لاماره‌کانی سوپای تورکیا له‌داهاتووشدا به‌رده‌وامبێت. و ئه‌وه‌ی ئاستی توندی یان نه‌رمی ئه‌و هێرشانه دیاریی ده‌کات گه‌لێک شتن. له هه‌مووانیش گرنگتر هه‌ڵوێستی سه‌رکردایه‌تی سیاسی باشووری کوردستانه. که ده‌خوازرێ له‌بری سیاسه‌تی هه‌لپه‌رستانه، و دزی و فزی سیاسه‌تێکی نیشتمانپه‌روه‌رانه‌ی ئاشکراو یه‌کگرتووبێت.\nPrevious دوو وشه\nNext داگیركارێكی فاشیست و وه‌حشی


باسنیوز 25/01/2021 - 16:28 عێراق\nئەمڕۆ دووشەممە 25ی1ی2021، لە بەغدای پایتەختی عێراق، چوار حاڵەتی خۆکوشتن هەبووە و دووانیان مردوون.\nسەرچاوەیەک لە پۆلیس بۆ دەزگاکانی راگەیاندن ئاشکرای کردووە، لە 24 کاتژمێری رابردوودا، هەواڵی چەند حاڵەتێکی خۆکوشتنیان پێ گەیشتووە و دەڵێ: ”هێزەکانی پۆلیس هەواڵی هەوڵێکی خۆکوشتنیان لە ماڵێک لە ناوچەی ئەبو دەشیر لە باشووری پایتەخت پێ گەیشتووە و راستەوخۆ هێزەکان خۆیان گەیاندووەتە ناوچەکە“.\nگوتیشی: ”بەگوێرەی زانیارییەکان، کچە قوتابییەکی لەدایکبووی 2004 نەوتی بەخۆی داکردووە و ئاگری لە خۆی بەرداوە، دوای ئەوەی گەیاندراوەتە نەخۆشخانەی یەرمووک، بەهۆی زۆریی رێژەی سووتانەکەی، گیانی سپارد“. جەختیشی کردەوە: ”تا ئێستا هۆکاری خۆسووتانەکەی دیار نییە“.\nهەر ئەمڕۆ لە ناوچەی (حوسێنییە)ی گەڕەکی زراعی، کرێکارێک لەناو ماڵەکەی، ئاگری بەرداوەتە خۆی و سووتاوە، دواتر تەرمەکەیان گواستووەتەوە پزیشکی دادی. ئەمە لەکاتێکدا، کە ئەمڕۆ هەوڵێکی دیکەی خۆکوشتن لەنزیک شاری کازمییە لە بەغدا تۆمار کراوە.\nسەرچاوەیەکی ئەمنیش بە ماڵپەڕی (ناس)ی راگەیاندووە: ”مەلەوانەکانی فریاگوزاری توانیویانە پیاوێک لە خنکان رزگار بکەن، دوای ئەوەی ئەمڕۆ دووشەمە لەسەر پردی (ئەئمە) خۆی فڕێداوەتە ناو رووبار“. روونیشی کردووەتەوە: ”ئەو پیاوە گوتوویەتی کە کێشە و گرفتی خێزانیی هەیە“.


کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە پێڕستی کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنانەوە)\nلێکۆڵەر کۆنان کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان\nخشتەی کەسایەتییەکانی لێکۆڵەر کۆنان\nڕیکلامی فیلمی دەیەم کە تێیدا کەسایەتییە سەرەکییەکان و زۆربەی کەسایەتییە لاوەکییەکان دەردەکەون\nلێکۆڵەر کۆنان (بە ژاپۆنی: 名探偵コナン، دەوترێت مێتانتێ کۆنان واتە لێکۆڵەری مەزن کۆنان[a]) بریتییە لە زنجیرەیەک مانگا کە لە لایەن گۆشۆ ئۆیاماوە نووسراوە. ئەم مانگایە کراوە بە زنجیرەیەک ئەنیمێ و ئۆڤا و فیلمی ئەنیمێ و یاری ڤیدیۆ و کۆمەڵێک شتی تری ژاپۆنی. مانگاکە لە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٤ دەستی پێکرد مانگاکە لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لە ژاپۆن کرا بە ئەنیمێ. ئەم مانگایە بەردەوامبوو لە بڵاوبوونەوە، تا گەیشت بە زیاتر لە ١٠٠٠ بەش، ئەمەش وایکرد کە مانگای تایبەت بە لێکۆڵەر کۆنان بچێتە پلە ٢٢ لە درێژترین مانگا دەرچووەکان. مانگاکە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی ژمارەی تیراژە فرۆشراوەکانی لە ژاپۆندا گەیشتە زیاتر لە ١٢٠ میلیۆن تیراژ. لە ٨ی ئابی ٢٠١٧ مانگای لێکۆڵەر کۆنان گەیشتە ١٠٠٠ بەش. مانگاکە ھەفتانە لە گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن سندی بڵاودەکرێتەوە لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٤ەوە. زنجیرە ئەنیمێکانی لە ڕێگەی ستودیۆی تۆکیۆ موڤی شینشا دێتە بەرھەمھێنان، زنجیرەکان لە لایەن کینجی کۆداما و یاسویچیرۆ یامامۆتۆوە دەردەھێنرێن، و لە ژاپۆندا لە ڕێگەی کەناڵی نیپۆن تیڤی و کەناڵی یۆمیوری و ئەنیماکسەوە پەخش دەکرێن.\nزنجیرەی یەکەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤ پەخشکرا، زنجیرەکان بە ڕیزبەندی پەخشکران تا گەیشتن بە زیاتر لە ٨٧٦ زنجیرە، و بەمەش پلەی پێنجەمی «خشتەی زۆرترین ئەنیمێکان لە ڕووی ژمارەی زنجیرەکانەوە»ی بەرکەوت. ھەفتانە یەک زنجیرە لە ئەنیمێکە لەسەر نیپۆن تیڤی پەخش دەکرێت، بێجگە لە نمایشکردنی فیلمەکانی، کە لەوانەیە بۆ ماوەی دوو ھەفتە یان زیاتر دوا بخرێت. ھەروەھا ئەم زنجیرەیە ٢١ فیلمی لەسەر دروستکراوە، کە ھەمان نووسەری ڕەسەن، (گۆشۆ ئۆیاما)، ھەموویانی نەنووسیوەتەوە، بەڵکو نووسەری تر بوونیان ھەیە و بەشدارن لە دروستکردنی فیلمەکاندا. ھەندێک جار فیلمێک لە لایەن یەک نووسەر دەنووسرێت، و ساڵانە لە مانگی تشرینی دووەمدا ڕیکلامی بۆ دەکرێت و نیساندا بڵاو دەکرێتەوە. زنجیرە فیلمەکان بە دەرچوونی فیلمی یەکەم بە ناونیشانی «کاتی تەقاندنەوەی تەلارە بەرزەکە» لە ١٩ی نیسانی ١٩٩٧ دەستیان پێکرد، و دواتر فیلمەکانی تر بە تێکڕای یەک فیلم بۆ ھەر ساڵێک دەرچوون، و کۆتا فیلم لە زنجیرە فیلمەکان لە ١٥ی نیسانی ٢٠١٧ بە ناونیشانی «نامەی خۆشەویستی سوور» دەرچووە. ھەروەھا ١٢ کورتە زنجیرەی ڤیدیۆیی دەرچووە، کە ماوەی ھەر یەکێکیان نزیکەی ٢٥ خولەکە.\nتا ئێستا ٥ دەرچوون دەرکراوە لە زنجیرەی دەرچوونە تایبەتەکاندا، کە یەکەمیان لە ساڵی ٢٠٠٧ بوو، کە لەژێر ناونیشانی «ڕێکخراوی ڕەش: مێژووی ڕەش» پەخش کرا. ئەم دەرچوونە لە زنجیرەیەکی تایبەت بەرھەمھێنراوە، وەک پێشەکییەک بۆ زنجیرە ئەڵقەکانی «بەریەککەوتی سوور و ڕەش»، و دواتر زنجیرەی «لوپینی سێیەم دژی لێکۆڵەر کۆنان» کە لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩دا پەخشکرا. لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٤دا، زنجیرەی «ھەڵاتوو: کۆگۆرۆ مۆری» پەخشکرا، و بە بۆنەی تێپەڕبوونی ٢٠ ساڵ بەسەر مانگای لێکۆڵەر کۆنان ئاھەنگ گێڕدرا. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ زنجیرەیەکی تایبەت بە ناوی «دیارنەمانی کۆنان ئێدۆگاوا: خراپترین دوو ڕۆژ لە مێژوودا» پەخشکرا؛ و کۆتا دانە لەو دەرچوونە تایبەتانە لە کانوونی دووەم لە ساڵی ٢٠١٥ دا بوو، لە ژێر ناونیشانی «ساڵێکی نوێی خۆش، کۆگۆرۆ مۆری.» بەڵام گەر باسی زنجیرە دراماکان بکەین، ئەوا دوو زنجیرەی سەربەخۆ پەخشکرا، یەکەمیان چوار زنجیرە درامای تایبەت بوو لە لێکۆڵەر کۆنان کە لەسەر شێوەی جووڵەی زیندوو بوو (واتە ڕۆڵ گێڕانی ئەنیمێ لە شێوەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی کە تێیدا ئەکتەری ڕاستەقینە بەشداری دەکات). زنجیرەی یەکەم و دووەم لە ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ دا پەخشکران، لەکاتێکدا زنجیرەی سێیەم و چوارەم لە ساڵی ٢٠١١ و ٢٠١٢ دا پەخشکرا. ھەروەھا دووەم زنجیرە لە ٧ی تەممووزی ساڵی ٢٠١١ دەستی پێکرد، کە لە ١٣ زنجیرەی بەدوایەکھاتوو پێکدێت لە درامای لێکۆڵەر کۆنان. ئەم زنجیرانە تا ٢٩ی ئەیلوولی ھەمان ساڵ بەردەوامبوون. ئەنیمێکە بۆ ماوەی زیاتر لە ١٨ ساڵ لەلایەن بنکەی گوڵەوە دۆبلاژکراوەتە سەر زمانی عەرەبی، لە ساڵی ١٩٩٨ بۆ ساڵی ٢٠١٤، بۆ یەکەم جار لەسەر کەناڵی قەتەر پەخشکراوە، و زنجیرە دۆبلاژکراوەکان گەیشتوونەتە ٤٠٤ زنجیرە (٣٧٨ بە سیستەمی ژاپۆنی) لە ٨٧٦ زنجیرە.\n١ سەرنجێکی گشتی\n٢.١ کەسایەتییە سەرەکییەکان\n٢.١.١ شینچی کودۆ\n٢.١.٢ کۆنان ئێدۆگاوا\n٢.١.٣ ڕان مۆری\n٢.١.٤ کۆگۆرۆ مۆری\n٢.٢ کەسایەتییە لاوەکییەکان\nئەو کەسایەتییانەی زۆرترین دەرکەوتنیان ھەیە لە زنجیرەکەدا.\nزیاتر لە ٢٠ کەسایەتی سەرەکی دەرکەوتووە لە زنجیرەکەدا، و بێجگە لە کۆنان ئێدۆگاوا و شینچی کودۆ و ران مۆری و کۆگۆرۆ مۆری، زۆرێک لە کەسایەتییە دیارەکان دەرکەوتووە تێیدا وەک (ئێری کیساکی دایکی ران مۆری، و یوساکو کودۆ و یوکیکۆ کودۆی دایک و باوکی شینچی کودۆ، لێکۆڵەری ڕۆژاوا ھیجی ھاتۆری و ھاوڕێکەی کازۆھا تۆیاما، پڕۆفیسۆر ھیرۆشی ئەگاسا، ئای ھایبەرا، و تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان، و سۆنۆکۆ سوزوکی ھاوڕێی ران مۆری، سوبارو ئۆکیا و ماسومی سیرا). ھەروەھا چەند کەسایەتیەکی گەوھەری دەرکەوتووە وەک ئەندامەکانی ڕێکخراوی ڕەش (جین و ڤۆدکا و ڤێرمۆس و کیانتی و کۆرن و کیر و بۆربۆن)، و ئەندامەکانی پۆلیسی تۆکیۆی پایتەخت (پشکنەر میگۆری، واتارو تاکاجی، میواکۆ ساتۆ، یۆمی، شیراتۆری، چیبا)، و ری فورویا بریکاری پۆلیسی نھێنی، ھەروەھا بریکارەکانی نووسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی وەک جەیمس بلاک و شویچی ئەکای و جودی ستارلینگ و ئەندرێ کامیل، و ھیدیمی ھۆندۆ بریکاری دەزگای ھەواڵگیریی ناوەندی، و دزی فڕیو کایتۆ کید و چەندین کەسایەتی تر.\nئەمانەش ببینە: شینچی کودۆ\nشینچی کودۆ (بە ژاپۆنی: 工藤新一 بە رۆماجی: Kudo Shinichi): ئەو تاکە کوڕی بنەماڵەی کودۆی خانەدانە، تەمەنی حەڤدە ساڵە. ئەو خوێندکارە لە قوتابخانەی تیتانی ئامادەیی و ھەروەھا لێکۆڵەرێکی بەناوبانگە لە ژاپۆن، شێرلۆک ھۆڵمز وەک نموونە سەیر دەکات و خەون دەبینێت شێرلۆک ھۆڵمزی سەدەکەی بێت، ھەر بۆیە ئەو کۆنان دۆێڵی نووسەری ڕۆمانەکانی شێرلۆک ھۆڵمزی خۆشدەوێت و حەزیش بە خوێندنەوەی ڕۆمانە پۆلیسییەکانی باوکی دەکات. خاوەنی ژیری و باوەڕ بە خۆبوون و توانایەکی زۆر بەرزە لە یاری تۆپی پێدا، و ھەروەھا دەزانێت چەک بەکاربێنێت. ھاوڕێی منداڵی ران مۆرییە.\nئەمانەش ببینە: کۆنان ئێدۆگاوا\nکۆنان ئێدۆگاوا (بە ژاپۆنی: 江戸川 コナン بە رۆماجی: Edogawa Konan) [b]: ئەو شینچی کودۆیە دوای بچووک بوونەوەی قەبارەی بە ھۆی خواردنی گولاجێکی ژەھراوی ناسراوە بە گولاجی APTX4869. بە شێوەی منداڵێکی حەوت ساڵان دەردەکەوێت بەڵام مێشکی کاریگەر نەبووە و ھێشتا زیرەکێکەی زیرەکی شینچی کودۆی لێکۆڵەری ئامادەییە. ناسنامە ڕاستەقینەکەی دەشارێتەوە تا ڕێکخراوی ڕەش بەوە نەزانێت کە ھێشتا زیندووە، بۆیە ھەوڵدەدات لە ھاوڕێکانی دەوروبەری خۆی دوور بگرێت. دەژی لەگەڵ ران و کۆگۆرۆ مۆری باوکی لە بنکەی لێکۆڵینەوەکان بە ویستی کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی ڕێکخراوی ڕەش تا پێیان بگات. شینچی ناوی کۆنانی بە پەلە لە خۆنا ئەو کاتەی ران دەربارەی ناوی لێی پرسی، بەڵام ئەو ئەو ناوەی ھەڵبژارد بە ھۆی خۆشەویستییە زۆرەکەی بۆ کەسایەتی شێرلۆک ھۆڵمزی نووسەری ئیسکەتلەندی سیر کۆنان دۆیڵ. دوای گواستنەوەی بۆ ژیان لە لای ڕان چووە قوتابخانەی تیتانی سەرەتایی و بوو بە ئەندامێکی تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان. بچووک بوونەوەکەی داینەبڕاندووە لە لێکۆڵینەوە و شیکار کردنی دۆسییەکان، بەڵکو زۆربەی کات لێڵی تاوانەکانی ئاشکرا دەکات لە ڕێگەی دەنگی کۆگۆرۆ مۆری دوای بێھۆش کردنی بە کاتژمێرە بێھۆشکەرەکەی و قسە کردن لە ڕێگەی بۆینباخەکەی ملی.\nران مۆری (بە ژاپۆنی: 毛利 蘭 بە رۆماجی: Ran Mouri): ئەو حەڤدە ساڵە، ئەو ھاوڕێی منداڵی شینچی کودۆیە (دەسگیرانێتی لە وەرگێڕانە عەرەبییەکەدا)، وە خۆی بە خوشکی گەورەی کۆنان دادەنێت. ئەو کچێکی جوان و زیرەک و ھەستیارە وە شینچی کودۆی زۆر خۆشدەوێت، و ئاگای لە کۆگۆرۆ مۆری باوکییەتی دوای جیابوونەوە لە ئێری کیساکی دایکی. وە لەو کاتەوە ئەو ھەوڵدەدات پەیوەندی نێوانیان چاک بکات، دوای ھاتنی کۆنان بۆ مانەوە لە لایان زیاتر باوەڕ بەخۆبوونی لەلا دروست بوو. ھەڵدەسێت بە بەخێوکردنی کۆنانی بچووک دوای ئەوەی دکتۆر ئەگاسا پێی وت کە دایک و باوکی لە گەشتێکی درێژدان.\nکوگۆرۆ مۆری (بە ژاپۆنی: 毛利 小五郎 بە رۆماجی: Mouri Kogoro): ئەو پۆلیسێکی پێشووە، تەمەنی نزیکەی ٤٠ ساڵە، دەستی لە کاری پۆلیسی کشانۆتەوە بە ھۆی ڕووداوێکی تەقەکردنی لە ئێری کیساکی ھاوسەری بە مەبەستی ڕزگار کردنی لە دەستی تاوانبارێک کە ڕفاندبووی وەک بارونتە، ئەو لێکۆڵەرێکی ناوازە نییە و ئەزموونی لەو بوارەدا زۆر کەمە، وە خەریکبوو کارەکەی لەدەست بدات بە ھۆی کەمی کڕیارەوە تا کۆنان ھات بۆ ژیان لەلای و لەمەشەوە دۆسییەکان دەوروژێن و کڕیارەکان زیاد دەکات، ئەمەش لەبەر بڵاو بوونەوەی ناوی بە شێوەیەکی فراوان و بەناوبانگ بوونی لە ژاپۆندا بە لێکۆڵەری خەوتوو.\nسۆنۆکۆ سوزوکی (بە ژاپۆنی: 鈴木 園子 بە رۆماجی: sonoko suzuki): [c] ئەو کچێکی تەمەن حەڤدە ساڵە دەژی لەگەڵ دایک و باوکیدا، وە ئەو لە بنەماڵەی سوزوکی دەوڵەمەندە. ئەو کچێکی نەرم و نییانە و ھاوڕێی نزیکی ران مۆرییە و ھەموو کات لەگەڵیدایە، کەسایەتییەکەی کەمژەیەتی و خیرا بڕیاردان و زۆر کەوتنە ناو کێشەوە دەگرێتەوە. زۆرێک یارمەتی ھەیە لە ئاشکرا کردنی ھەندێک دۆسیەدا، ئەمەش چونکە کۆنان بەکاردێنێت لە باتی کۆگۆرۆ مۆری ئەگەر ئامادە نەبێت. ھەوڵێکی زۆری داوە بۆ نزیکبوونەوە لە گەنجان بەڵام ھەموو ھەوڵەکانی شکستی ھێناوە بێجگە لە یەک دانە نەبێت کە سەرکەوتوو بوو کە ئەویش چیرۆکی خۆشەویستییەتی لەگەڵ کیوگۆکۆ. ھەروەھا ئەو سەرسامبوویەکی گەورەی کایتۆ کیدە.\nئەگاسا ھیرۆشی (بە ژاپۆنی: 阿笠 博士 بە رۆماجی: Hiroshi Agasa) ئەو نزیک و دراوسێی شینچی کودۆیە (کۆنانە)، وە ئەو داھێنەرێکی سەڵتە و تەمەنی نزیکەی ٥٣ ساڵە. وە ھەروەھا ئەو یەکەم کەسە کە شینچی کودۆ بۆی درکان دەربارەی ناسنامەکەی دوای بچووک بوونەوەی بە ھۆی گولاجەکەی ڕێکخراوی ڕەش، وە ئەگاسا ئامۆژگاری کرد بە ھێڵانەوەی شتەکە بە نھێنی بۆ سوودی کەسە نزیکەکانی دەوروبەری. بۆ کۆنان چەندین داھێنانی دروست کردووە کە یارمەتی دەدات لە شیکار کردنی تاوانەکاندا و قەرەبووی ئەو ھێزە دەکاتەوە کە لە دەستی دا دوای بچووک بوونەوەی. ئەو لە ماڵەکەی بە تەنھا دەژیا تا ئای ھایبەرای دروستکەری گولاجی APTX4869 دەرکەوت کە ڕای کردبوو لە دەستی ڕێکخراوی ڕەش، بۆیە دەرگای ماڵی خۆی بۆ کردەوە و بوو بە سەرپەرشتکاری یاسایی ئەو.\nیوساکو کودۆ بە ژاپۆنی: 工藤 優作 بە رۆماجی: Kudō Yūsaku): ئەو باوکی شینچی کودۆیە. ئەو نووسەری چیرۆک و ڕۆمانە پۆلیسییەکانە وە بە زیرەکتر لە کوڕەکەی دادەنرێت و زۆرێک ئاسانکاری لە شیکارکردنی دۆسییەکاندا کردووە. یەکەم دەرکەوتی لە زنجیرەی ژمارە ٤٣ فڕاندی لێکۆڵەر کۆناندا بوو، ھەروەھا ئەو لە نیوێرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەژی. ئاسانکاری کردووە لە شیکار کردنی ئەو دۆسییانەی کە کوڕەکەی پێی شیکار نەکراوە، و ھەروەھا کۆنان یەکێکە لە خوێنەرانی چیرۆکەکانی کە بەناوبانگ ترینیان بریتییە لە پیاوی سێبەر. ھاوسەری ئەکتەری بەناوبانگ یوکیکۆ کودۆیە.\nیوکیکۆ کودۆ (بە ژاپۆنی: 工藤 有希子 بە رۆماجی: Kudō Yukiko): ئەو دایکی شینچی کودۆیە. ناوی ڕاستەقینەی بریتییە لە یوکیکۆ فوجیاما، ئەو وەک ئەکتەرێک کار دەکات و ھونەری خۆ گۆڕین دەزانێت وەک ڤیرمۆس کە ھونەری خۆ گۆڕین فێر بوون لە باوکی کایتۆ کید. لەگەڵ یوساکو کودۆی ھاوسەری دەژین لە لۆس ئانجلوس. لە زنجیرەی ٤٣ ڕۆڵی فومیۆ ئێدۆگاوا دەگێڕێت تا کەسایەتییەکەی کوڕەکەی بشارێتەوە و ڕێگە نەدات ڕان بە ھیچ شتێک بزانێت دوای ئەوەی دکتۆر ئەگاسا چیرۆکی کوڕەکەیان بۆ دەگێڕێتەوە لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش. وە ئەو ھاوڕێی ئێری کیساکی دایکی ڕانە.\nئێری کیساکی (بە ژاپۆنی: 妃英理 بە رۆماجی: Kisaki Eri) ئەو پارێزەرێکی دیارە لە بوارەکەیدا و زیرەک و خۆشەویستە و دایکی رانە و ھاوسەری کۆگۆرۆ مۆرییە و ھاوڕێی منداڵییەتی، جیابۆتەوە لێی ئەو کاتەی ڕان لە حەوت ساڵان بووە، دوای ئەوەی تەقەی لێکرد (بە ناچاری) بەڵام ھۆکاری ڕاستەقینە ئەوەیە دوای ئەو ڕووداوە ئێری کیساکی خواردنی لێنا لەگەڵ ئازارەکەی قاچیدا کە کۆگۆرۆ ھۆکاری بوو و کۆگۆرۆ بە تووڕەییە پێی دەڵێت چێشتەکەی زۆر خراپە. بەڵام ئەو ھێشتا کۆگۆرۆ مۆری خۆشدەوێت و ئەڵقەی ھاوسەرگیری لە پەنجەیدایە و ھەموو کات نکۆڵی لەوە دەکات بەڵام ھێشتا لە ماوەیەکەوە بۆ ماوەیەکی تر سەردانی ماڵی کۆگۆرۆ دەکات و ھەندێک جاریش بۆ سەردان کردنی تاکە کچەکەی ڕان دێت و لەمەوەوە وتووێژەکە ئاڵۆز دەبێت و شەڕ دروست دەبێت لە نێوان ئەو و کۆگۆرۆ لەسەر ھیچترین بابەتەکان، ڕان ھەوڵدەدات بە یەکەوە کۆیان بکاتەوە بەڵام ھەموو جارێک شکست دێنێت. ئەزموونی ھەیە لە جودۆ و کاراتێ و تەمەنی ٣٧ ساڵە.\nھیجی ھاتۆری (بە ژاپۆنی: 服部 平次 بە رۆماجی: Hattori Heiji) ئەو ھاوڕێی نزیکی شینچی کودۆیە. تەمەنی نزیکەی ١٧ ساڵە، ئەو خوێنکارە لە قۆناخی ئامادەیی و ھەروەھا کار دەکات وەک لێکۆڵەرێکی تایبەت. دەژی لە شاری ئۆساکا کە دەکەوێتە ڕۆژئاوای ژاپۆن، پێی دەوترێت «لێکۆڵەری ڕۆژاوا» ھیجی تایبەتمەندە بە توانا زۆرەکەی لە تێبینی کردن و لێکدانەوە ھەروەھا لەگەڵ خێرایی جەستەی و تایبەتمەندە بە ڕەنگە تۆخە سەرنج ڕاکێشەکەی پێستی کە لە باپیرییەوە بۆی ماوەتەوە، تواناکەی لە لێکدانەوە و ھونەری "کیندۆدا"[d] لە باوکییەوە ھیزۆ ھاتۆری بۆ ماوەتەوە کە کار دەکات وەک سەرۆکی پۆلیسی ئۆساکا. زۆربەی کات کازوھا تۆیامای لەگەڵدایە. ئەو شارەزایە لە وەرزشی کیندۆدا و وەرزشی بەیسبۆڵی خۆشدەوێت. ھەموو کات ھەڵە دەکات کاتێک قسە لەگەڵ کۆنان دەکات و دەڵێت "کودۆ" بەڵام ھەموو جارێک حەڵەتەکە ڕزگار دەکات، لە سەرەتادا دەگەڕا بە دوای شینچی کودۆدا بۆ ئەوەی ڕکابەری لەگەڵدا بکات بەڵام دوای ئەوەی زانی کە کۆنان و شینچی ھەمان کەسایەتین و چیرۆکەکەی زانی لەگەڵ ڕێکخراوی ڕەش بڕیاریدا یارمەتی بدات وە ئەمەش بە درێژای ئەنیمێکە دیارە، ھەروەھا ئەو بوو بە نزیکترین ھاوڕێی شینچی، لێکۆڵەری ڕۆژاوا ھیجی ھاتۆریی زیرەک خاوەنی لێکدانەوەی خێرایە کە دڵنیای دەکاتەوە بە ئاشکرا کردنی تاوانبار بۆ خۆی، گەنجێکی تێگەیشتووە و دڵنیایە لە خۆی ئاشقی ڕکابەرییە ئەمەش زۆر یارمەتی دەدات لە لێکۆڵینەوەدا، حەز دەکات پشت بە خۆی ببەستێت لە شیکردنەوەی دۆسییەکاندا بەڵام کازوھا ھەموو کات بەراوردی دەکات بە شینچی کودۆ بۆیە شەڕ دەکات بۆ شیکردنەوەی دۆسییەکە پێش ھاتنی کۆنان لە ماوەیەکی کاتی زۆر کورتدا.\nکازوھا تۆیاما (بە ژاپۆنی: 遠山和葉 بە رۆماجی: Tōyama Kazuha): ئەو ھاوڕێی منداڵی ھیجی ھاتۆریی ھاوڕێی کۆنانە و دەژی لە شاری ئۆساکا کە دەکەوێتە ڕۆژئاوای ژاپۆن. تەمەنی زیکەی ١٧ ساڵە و دەخوێنێت لە قۆناغی ئامادەیی، ھیجی خۆشدەوێت و زۆر ئیرەیی لێ دەکات بەڵام تا ئێستا پێکەوەن لەگەڵ ئەوەی ھەموو کات شەڕی لەگەڵ دەکات. باوکی ئەو جینشیرۆ تۆیامایە و ئەو لە پیاوانی پۆلیسی ئۆساکایە. بۆ یەکەم جار دەرکەوتووە لە زنجیرەی ١١٨. کازۆھا ھاوڕێی ھەیە لە ئۆساکا (ئەو شوێنەی کە لێی دەژی) و ھەروەھا ھاوڕێی ھەیە لە تۆکیۆ کە بریتین لە ران مۆری و سۆنۆکۆ سوزوکی کە دەیان بینێت ئەو کاتەی سەردانی تۆکیۆ دەکات یان ئەو کاتەی ئەوان سەردانی ئۆساکا دەکەن.\n^ لە دۆبلاژ کردنە عەرەبییەکەدا ناوی کۆنان ئێدۆگاوا گۆڕدرا بۆ کۆنان ئێدۆجاوا..\n^ لە دۆبلاژ کردنە عەرەبییەکەدا ناوی سۆنۆکۆ سوزوکی گۆڕدراوە بۆ سۆکۆ سوزوکی.\n^ کیندۆ بریتییە لە ھونەرێک لە ھونەرەکانی شەڕ، پێشتر لە لایەن سامۆرایەوە بەکار دەھات.\n^ "تەلەڤیزیۆنی وای (ژاپۆن) (YTV)". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "یەکەم زنجیرە". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "DETECTIVE CONAN ONLINE: Great Detective Conan". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٩ی ئابی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Detective Conan". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "پەڕەی ئۆڤا لە ئینسایکڵۆپیدیای جیھانی لێکۆڵەر کۆنان". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "Products -> Detective Conan Ten Seconds of Terror (show preview)." شۆگاکوکان ئاسیا. Retrieved on June 2, 2015.\n^ "ڕاپۆرتێکی فراوان و جیاکراوە دەربارەی بنەماڵەی شینچی کودۆ". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |بەستەری شکاو= پشتگوێ خرا (یارمەتی); پارامەترەکە |ناونیشانی ئەرشیڤ= پشتگوێ خرا (یارمەتی); پارامەترەکە |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "زانیاری دەربارەی شینچی کودۆ". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ٢. کەناڵی یۆمیوری. سەردان لە ڕێکەوتی ١٦ تشرینی یەکەمی ٢٠١٧.\n^ ئەو داھێنانەی دکتۆر ئەگاسا کە یارمەتی کۆنان و ھاوڕێکانی دەدات (عەرەبی). سەردان لە ڕێکەوتی ١٦ تشرینی یەکەمی ٢٠١٧.\n^ "وێنە + ڕاپۆرتێکی ڕوون لەسەر ڕان مۆری". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "ڕاپۆرتێک لەسەر ڕان مۆری". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "ڕاپۆرتێکی تەواو لەسەر مۆری کۆگۆرۆ". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "ڕاپۆرتێک لەسەر تۆگۆ مۆری". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ڕاپۆرتێک لەسەر خاوەنی دڵە باشەکە.. سوزوکو سۆنۆکۆ\n^ ڕاپۆرتێک لەسەر سۆنۆکۆ سوزوکی Archived ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦, لە وەیبەک مەشین.\n^ "ڕاپۆرتێک لەسەر دکتۆر ئەگاسا". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ڕاپۆرتێک لەسەر دکتۆر ئەگاسا + داھێنانەکانی\n^ Detective Conan Episode 43. کەناڵی یۆمیوری\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کەسایەتییەکانی_لێکۆڵەر_کۆنان&oldid=744782»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:٢١ی ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


یەکێتی ئەورووپا و تورکیە قەیرانی کۆچ چارە دەکەن - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nدوورگەی لەسبۆس، یۆنان وێنە: Wêne: Hewa Abdelzadeh / Sveriges Radio\nیەکێتی ئەورووپا و تورکیە قەیرانی کۆچ چارە دەکەن\nبڵاو کرایه‌وه måndag 7 mars 2016 kl 11.55\nلە کۆبوونەوەیەکی تایبەتیدا ئەمڕۆ تورکیە و یەکێتی ئەوروپا قەیران و سیاسەتی کۆچ تاوتوێ دەکەن. دۆخەکە گەیشتووەتە ئاستێکی نالەبار و بە هەزاران کۆچبەر بە هۆی داخستنی سنوورەکان بەرەو باکووری ئەورووپا لە یۆنان ماونەتەوە و دەرباز نابن.\nچاوەڕوانیی لە تورکیە دەکرێت ڕۆڵێکی گرنگ بگێڕێت و بەر بە شەپۆلی کۆچبەران بگرێت بەرەو ئەورووپا.\nجێگری شارەداریی داهاتووی شاری ئاتێن، لەفتەریس پاپایاناکیس دەڵێت ئەم کۆبوونەوەیە تەنها بۆ یۆنان گرنگ نییە، بەڵکوو بۆ هەموو ئەورووپا و دەبێت چارەسەرە هاوبەشەکان بدۆزینەوە.\nسەرانی یەکێتی ئەورووپا چاوەڕوانن تورکیە بەشێکی زۆر لەو کەسانە وەربگرێتەوە کە ئێستا لە یۆنانن و پێش بە شەپۆلی کۆچبەران و قاچاخچییان بگرێت. لە بری ئەمە یەکێتی ئەورووپا لەو پەنابەرە سوریانە کەم دەکاتەوە کە لە تورکیە ماونەتەوە و دابەشیان ئەکات بە سەر وڵاتە ئەوروپییەکاندا.\nجێی باسە مانگی نۆڤامبەر لە ڕێکەوتنێکی نێوان یەکێتی ئەوروپا و تورکیە، قەرار بوو بڕی ٣٠ ملیارد کرۆن بدرێت بە تورکیە گەر کۆنترۆڵەکانی سەر سنووری توندوتۆڵتر بکات، بەڵام ئەم ڕێکەوتنە هێشتا دەرەئنجامێکی وای نەبووە.\nوەزیری ناوخۆی سوید ئاندەرش ئیگەمان دوێنێ لە بەرنامەی ئاگێندای SVT وتی، ئێمە هیوادارین بارودۆخی ئەو ٢،٦ ملیۆن کۆچبەرە سووریەی کە لە تورکییەن باشتر بێت، خانووبەرەیان بۆ دابین بکرێت، مافی کار و فێرگەیان هەبێت. بە دوای ئەمەدا دەبێت گرفتی سنووری نێوان تورکییە و یۆنان چارە بکەین، و لە کۆتاییدا دەبێت ڕیگایەکی یاسایی هەبێت بۆ کۆچبەران کە لە ڕێگەی تورکیە، ئۆردۆن و لوبنانەوە خۆ بگەیەننە ئەورووپا.\nڕەخنەگرانی ئەم ڕێکەوتنە پێیان زەرەرە ئەو هەموو پارەیە بدرێتە تورکیە و ڕۆڵی سەرەکی ئەم قەیرانەی بدرێتە دەست. یەک لەوانە وتەبێژی پارتی چەپی سوید هانس لیندەیە و دەڵیت سوید دەبێت خۆی ساغ بکاتەوە، ئایا دەیەوێت دەنگی یەکسانی و پاراستنی مافی مرۆڤ بێت یان نا؟ ناکرێت لە پەرلەمان باس لە مافی مرۆڤ بکرێت و هاوکات بە سەدان ملیۆن کرۆن بدرێتە ڕژێمێک کە مافەکانی مرۆڤ پێشێل دەکات و هاووڵاتیانی ناوخۆی خۆی دەچەوسێنێتەوە. بەم هەڵوێستە ڕۆژانە مافی پەناخوازان دەچەوسێنێتەوە و بەو پارە زۆرەی وەری دەگرێت سنوور لە کۆچبەران دادەخات و بەڕێیان دەکاتەوە بۆ ئەو دۆزەخەی لێی هەڵهاتوون.\nجێی باسە کۆبوونەوەکە کاتژمێر دوازدەو نیو دەستی پێ کرد. یەک لە هەواڵنێرانی ڕادیۆی سوید، یان ئاندەرشۆن کە لەوێ ئامادەیە وتی، سەرۆکوەزیری تورکییە ئەحمەد داودئۆغلو لە کۆبوونەوەکەدا باسی لە ڕاگرتنی خەباتی هاوبەش کرد و دوواتر جەختی خستووەتە سەر نزیکبوونەوەی تورکیە بە یەکێتی ئەورووپا. بەڵام بە ڕای یان ئاندەرشۆن پێ ناچێت لە کۆبوونەوەکەدا دەرفەت بۆ باسی نزیبکبوونەوەی تورکیە بە یەکێتی ئەورووپا دانرابێت.


هەڵمەتێکی دیی پێشمەرگە و شکانێکی دیی دوژمن - KDPmedia\nHomeوتارهەڵمەتێکی دیی پێشمەرگە و شکانێکی دیی دوژمن\nهەڵمەتێکی دیی پێشمەرگە و شکانێکی دیی دوژمن\nلە دەیەی ١٣٦٠ی هەتاوی و بەتایبەتی دوای کۆتاییهاتنی شەڕی ئێران و عێڕاق، بەرگریی چەکدارانە یا بەردەوامیی تێکۆشانی چەکدارانە کە چەندین ساڵ بوو کۆماری ئیسلامی بەسەر گەلی کوردیدا سه‌پاندبوو، سەلماندی کە بەپێچەوانەی پروپاگەندەی دوژمنانی گەلی کورد، خەباتی نەتەوەکەمان عامیلێکی سەربەخۆیە و لە هەموو کات و قۆناغێکدا توانای بەربەرەکانی و بەردەوامبوون و خەباتی لەگەڵ دوژمن هەیە. هەر بۆیەش دوژمن زۆری حەول دا کە دوای ئاگربەستی شەڕی ئێران و عێڕاق توانایی و جووڵەی پێشمەرگە ببڕێ، بەڵام پێشمەرگە زۆر لێبڕاوانە لە سەرانسەری کوردستان لە چالاکیی خۆی بەردەوام بوو. ساڵێک دواتر کۆماری ئیسلامی تاکتیکی دیکەی گرتە بەر، بەڵکوو بتوانێ لە ڕێگایەکی دیکەوە پێش بە جموجۆڵی پێشمەرگە و خەباتی حیزبی دێموکراتی کوردستان بگرێ، ئەویش بەکوشتدانی کورد بەدەستی کورد بوو. سیاسەتێک کە لەساڵی ١٣٦٨دا زۆر بە بەربڵاوی خۆی دەرخست و لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان کەلکی لێ وەرگرت.\nکۆماری ئیسلامی بە گرتنەبه‌ری ئەو سیاسەتە لە سەرانسەری کوردستان دەستی کرد بە سازکردنی گرووپی بەناو زەربەت بە شێوە و ناوی جۆراوجۆری وەک سەرباز، «سەرباز موعەلیم»، جاش سەرباز، جاش و… بەڵکوو بتوانێ پێش بە جموجۆڵی هێزی پێشمەرگە بگرێ.\nلەم ساڵەدا هێزەکانی حیزبی دێموکراتیش بە ئیمانێکی قایمتر لە ساڵانی پێشوو هەر کام بەرەو ناوچەی خۆیان و شیو و دۆڵەکانی کوردستان، هەوراز و نشیوەکانی بەرەو مەڵبەندی خۆیان دەبڕی.\nلە یەکەم ڕۆژەکانی ناوچە ئاڵوگۆڕێکی بەرچاو لە سەرانسەری کوردستان لە نێو هێزە چەکدارەکان و بەتایبەت لە پایەگاکان و گروهه‌کانی زەربەتی ڕێژیم پێک هاتبوو. بۆ نموونە پایەگایەکی ١٥ کەسی ١٢ کەسی کوردیان لێ دادەنا و به‌بێ ئەملاوئەولا بێسیمچیی پایەگایان پاسدار یا بەسیجییەکی غەیری کورد دادەنا و هەموو هەوڵی ڕێژیم نانەوەی دووبەرەکی بوو لە نێو خەڵك و هێزی پێێشمەرگەدا. لە درێژەی ئەم سیاسەتەشدا و لە هاوینی ١٣٦٨دا و بەتایبەتی دوای شەهیدبوونی ڕێبەری مەزنمان دوکتور قاسملوو لە سەرانسەری کوردستان هێرشی چەکدارانی ڕێژیم بۆ سەر هێزی پێشمەرگە لە داڵاهۆ و شاهۆ تا هێزی ئاگری بەچڕی دەستی پێکرد. گەيیی نوێی ئەم هێرشانە دوو ئامانجی لەپشت بوو. یەکەم دوای شەهیدبوونی دوکتور قاسملوو بەخەیاڵی خۆیان پێیان وابوو ورەی پێشمەرگە ڕووخاوە و دەتوانن ئاسان زەفەریان پێ ببەن، دووهەم هەرچی لەو شەڕ و لێکدانەشدا کوژرابا هەر لە گه‌لی کورد بوو. لە «هەگبەی شاخ شۆڕش»ی ئەمجارەدا گۆشەیەکی چووکە لە قاره‌مانیی هێزی پێشمه‌رگه له ناوچەی سەقز لە هێزی دووی ڕێبەندان باس دەکەین.\nپێشمەرگەکانی مەڵبەندی دووی کوردستان لەبەر ئەوەی ناوچە سنوورییەکان بە هێز و زۆری هەر دوو وڵات (ئێران و عێڕاق) تەنرابوو، لە مانگی پووشپەڕدا بۆ ناوچەی خۆیان گەڕانەوە. سەردانی گوندەکان و کۆبوونەوە لەگەڵ خەڵكی ئەو ناوچەیە و خۆپاراستن لە پیلانەکانی دوژمن بەرنامەی کاری شەو و ڕۆژیی ئەوان بوو. تا ئەوەی دواجار دوژمن بە شوێنەکەیانی زانی و لە ڕۆژەکانی ٩ و١٠ی گەلاوێژدا لە پشتی ئاواییەکانی مازوار، سرنجاخ و قشڵاق لە ناوچەی خوڕخوڕەی سەقز هێرشی کردنە سەر.\nکاتێک هێزی پێشمەرگە هەستیان بە هێرشی دوژمن کرد، دەستوبرد و دەمودەست وەخۆ کەوتن و دەستیان بەسەر هەموو شوێنە ستراتیژیکەکانی زاڵ بەسەر مەیدانی شەڕگە داگرت و وەک هەڵۆیەکی بەرزەفڕ جموجۆڵی دوژمنیان گرتە ژێر چاودێریی خۆیانەوە. لەگەڵ نیزیکبوونەوەی هێزی دوژمن لە هەموو لایەکەوە ئاورباران کران. شاڵاوی هێرشی دوژمن بۆ ماوەی دوو ڕۆژ درێژەی هەبوو و هەموو جارێکیش هەر بەرەوڕووی شکان دەبۆوە.\nلەو شەڕەدا زیاتر لە ٥٠ کەس لە دوژمن کوژران و دەیان کەسیش بەدیل گیران، هەروەها دەیان قەبزە چەکی چۆراوجۆر وەک دەسکەوت بەنەسیبی هێزی پێشمەرگە بوون. شکستی زەبووبانەی دوژمن نرخەکەی گیانی دوو ڕۆڵەی بە جەرگی نیشتمان بە ناوەکانی تەورێز ڕەحمانی» ناوسراو بە چنوور و پێشمەرگەیەکی دی بەناوی «ماشه‌ڵڵا محەمەدی» بوو. بەڵام ئەمە کۆتایی داستان نەبوو. دوای شەڕی ئەو دوو ڕۆژە پێشمەرگەکان واتە ڕۆژی ١٣ی گه‌لاوێژ بۆ پشوودان ڕوو لە پشتی ئاوایی جەوشەن لەناوچەی سەرشیو دەکەن. لە لایەکی دیکەوه هێزی ڕێژیم کە زەبری کاریگەری وێ کەوتبوو لە زۆر ناوچەی دیکە و بە چەندین گرووهی زەربەتەوە تەنیا دوو ڕۆژ دوای شەڕەکە شوێنی پێشمەرگەکانی لە پشتی ئاوایی جەوشەن دۆزییەوە و کاتژمێری ٥ی بەیانی بە پشتیوانیی تۆپخانەیەکی قورس پەلاماری دان.\nجیاوازیی ئەو ڕۆژە لەگەڵ دوو ڕۆژی پێشتر لەوەدا بوو کە قارەمانانی دێموکرات بە هۆی ماندوویی لە ڕادەبەدەر بە شێوەیەکی نهێنی لە ژێر پۆلەدارێک خۆیان حەشار دابوو بۆوەی دوژمن هەستیان پێ نەکا و بتوانن خۆیان لە شەڕ بپارێزن. لە کاتێکدا کە تەواوی بەرزاییەکانی ئەو دەڤەرە بە هێزی دوژمن تەنرابوو، تێکۆشەرانی دێموکراتیش کە لە کوورەی خەباتدا لە کڵ دەرهاتبوون، دەست و تفەنگ چاوەڕوانی هەل و دەرفەتی گونجاو بوون. کاتژمێری١٠ی سەر لەبەیانی دوژمن لە پێی وابوو پێشمەرگە لە ناوچەدا نییە، هێزەکانی لە بەرزاییەکان بۆ خوارەوە داگێڕا و، هێشتا زۆریەک لە بەرزاییەکان چۆڵ نەکرابوون کە قارەمانەکانی دێموکرات بە یاد و تۆڵەی چنوور و ماشه‌ڵڵا لێیان وەدەست هاتن و لە شەڕێکی ٥ سەعاتە‌دا ئەو ڕۆژەش دەیان کەسی دیکەیان لێ کوشتن و دەیانیش کەسیشیان لێ بەدیل گرتن. بەمجۆرە تاڵاوی شکستێکی لە بیرنەکراویان بە گه‌رووی دوژمندا کرد و لاپەڕەیەکی زێڕینی دیکەیان خستە سەر دەفتەری شانازییەکانی هێزی پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستان.\nئەوەی زۆر زیاتر ڕێژیمی تاساند و سەری لێ شێواندبوو ئەمە بوو، کە کوڕان و کچانی دێموکرات نەک یادی دوو هاوسەنگەرەکانیان زیندوو ڕاگرت بەڵکوو توانیان زەبرێکی گاریگەرتر لە چەند ڕۆژی ڕابردووش لە دوژمن بدەن و بە سروودی هێزی پێشمەرگە نابەزن بەسەر مەیدانی شەڕدا زاڵ بن و چیرۆکێکی دیکە لە حەماسەت تۆمار بکەن.\nژمارە٧٤٢ی رۆژنامەی کوردستان بڵاوبۆوە


مستەفا کازمی بۆچی لە هەرێمی کوردستانە؟ - پرس میدیا\nHome ڕاپۆرت عێراقی کوردستان گرنگ هەواڵ مستەفا کازمی بۆچی لە هەرێمی کوردستانە؟\nمستەفا کازمی بۆچی لە هەرێمی کوردستانە؟\nپرس میدیا 9/10/2020 05:14:00 pm ڕاپۆرت, عێراقی, کوردستان, گرنگ, هەواڵ,\nپێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنجشەممە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق بە یاوەری شاندێکی باڵای حکوومەتی عێراق گەیشتە هەولێر.\nسەردانەکەی کازمی بۆ هەولێر دوای تێپەڕبوونی ماوەیەکی زۆر لە کێشمەکێشمی سیاسی و ئاڵۆزی پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا دێت.\nیەکەمجارە مستەفا کازمی وەک سەرۆک وەزیرانی عێراق دێتە هەرێمی کوردستان و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای هەرێم کۆ دەبێتەوە.\nکازمی لەگەڵ گەیشتەنی بە خاکی هەرێم لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی و مەسروور بارزانی سەرۆکی حکوومەتی هەرێم کۆبوویەوە، سبەینێش لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێم کۆدەبێتەوە.\nشاندەکەی کازمی پێکهاتوون لە وەزیرانی دەرەوە و بەرگری و نەوت و کۆچ وکۆچبەران و چەندین بەرپرسی دیکەی حکومەتی فیدراڵی.\nکۆبوونەوەکانی کازمی تەنیا تەشریفاتین؟\nبەپێی ئەو راگەیەندراوەی لە لایەن راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە بڵاوکراوەتەوە لە کۆبوونەوەی نێوان مستەفا کازمی و مەسروور بارزانی تەنیا جەخت لەسەر چارەسەرکردنی کێشەکانی هەردوولاو پاراستنی سەرەوەری عێراق کراوەتەوە.\nکازمی بە مەسروور بارزانی وتووە "سەروەری خاکی عێراق ئەو وشەیەیە کۆماندەکاتەوە، هیچ بوارێک نیە بۆ کەمتەرخەمیکردن تیایدا."\nلە بەرانبەردا مەسروور بارزانی سەرۆکی حکوومەت وتووە حکومەتی هەرێمی کوردستان چارەسەرکردنی هەموو گرفتە هەڵواسراوەکانی بە ئامانج گرتووە و هەوڵدەدات چارەسەرێکی بنەڕەتی و دوور مەودایان بۆ بدۆزێتەوە."\nهەروەها ئەوە هاتووە کە "سەرۆکوەزیرانی هەرێم وتوشییەتی، پاڵپشتی هەوڵەکانی کازمی دەکەین لە بواری چاکسازی لەهەموو کایەکاندا."\nکۆنتڕۆڵکردنی خاڵە سنوورییەکان\nمستەفاکازمی لەسەرەتای دەستبەکاربوونی چاوی لەسەر چاکسازی لە خاڵە سنوورییەکانە بەوپێیەی پارەیەکی یەکجار زۆری خاڵە سنوورییەکان ناگەڕێتەوە سەر خەزێنەی دەوڵەت.\nکازمی لە رێککەوتنی سەرەتایی لەگەڵ حکوومەتی هەرێم بەوە رازی بووە سەدا پەنجای داهاتی خاڵە سنوورییەکان بدرێتەوە بەغدا و لەبەرانبەریشدا مانگانە ٣٢٠ ملیار دینار رەوانەی هەرێم بکات.\nئەمڕۆ دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ مەسروور بارزانی و مەسعود بارزانی سەردانی زاخۆی کرد و لەوێوە چووە خاڵی سنووری ئیبراهیم خەلیل.\nپارتی و یەکێتی بەوە تۆمەتبارن کە پارەیەکی زۆر لە خاڵە سنوورییەکانی هەرێم کۆ دەکەنەوە و نایگێڕنەوە بۆ خەزێنەی دەوڵەت بۆیە کازمی دەیەوێت حکوومەتی فیدڕاڵ کۆنتڕۆڵی ئەو خاڵە سنوورییانە بکات.\nدەستەی گومرگی خاڵە سنوورییەکانی عێراق رایگەیاندووە لە سەرەتای دەستپێکردنی چاکسازییەکانی سەرۆک وەزیرانەوە تا ئێستا داهاتی خاڵە سنوورییەکان سەدا ٤٠ زیادی کردووە.\nبەپێی ئەو بەرنامەی کازمی لە سەردانەکەی بۆ هەرێم دایناوە، سبەینێ لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی حکوومەت کۆدەبێتەوە و دواتر سەردانی پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە دەکات و هەردوو مەرزی باشماخ و پەروێزخانیش بەسەر دەکاتەوە.\nکازمی کاندیدی لە هەرێمی کوردستان دەبێت\nبەپێی میدیا عێراقییەکان مستەفا کازمی سەرۆک وەزیران و بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق ئامادەکارییەکانیان بۆ دانانی لیستێکی هاوبەش دەستپێکردووە، بە نیازن لە هەموو شارەکانی هەرێم کاندیدیان هەبێت.\nبۆیە کازمی دەیەوێت کێشە دارییەکانی هەرێم و پرسی چاکسازی بەکاربهێنێت بۆ راکێشانی سۆزی هاوڵاتیانی هەرێم تا لە هەڵبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمانی عێراق دەنگ بە کاندیدەکانی بدەن.\nهەر لەترسی ئەو هەنگاوەی کازمی پارتی لە سنووری خۆی دەستی کردووە بە دەستگیرکردنی ئەو چالاکوانانەی کە گومانیان لێدەکرێت لە هەڵبژاردنەکەدا لە لایەن کازمی و بەرهەم ساڵحەوە پشتیان پێ ببەسترێت.\nبەپێی زانیارییەکانی پرس میدیا لە ماوەی دوو رۆژی رابردوودا پێنج چالاکوانی سیاسی لە ناوچەی بادینان دەستگیرکراون.\nهەڵوێستی عەبادی لەسەر سەردانەکەی کازمی\nحەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق و سەرۆکی ئیتیلافی نەسر لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە داوا لە مستەفا کازمی دەکەین هاوشێوەی هەموو ناوچەکانی تری عێراق، بەپێی دەستور پەیوەندییەکان لەگەڵ هەرێمی کوردستان رێکبخاتەوە.\nعەبادی رایگەیاندووە پێویستە حکومەتی کازمی دۆسیەی نەوت و دەروازە سنورییەکان و گومرگەکان لەگەڵ هەرێمی کوردستان یەکلابکاتەوە.\nهەروەها باسی لەوەکردووە دەبێت چاودێری دارایی عێراق بچێتە هەرێمی کوردستان بۆ وردبینیکردن بۆ زامنکردنی دادپەروەری و جێبەجێکردنی دەستور.\nهاوڵاتیانی هەرێم چۆن دەڕواننە سەردانەکە؟\nبەهۆی ئەو دۆخە سەختە داراییەی هاوڵاتیان و مووچەخۆرانی هەرێم تێی کەوتوون، خەڵک چاوی لەوەیە سەردانەکە ببێتە هۆی رێککەوتنی هەولێر و بەغدا و دەرەچەیەک بۆ دەربازبوون لەو قەیرانە داراییەی هەرێم تێکەوتووە بدۆزرێتەوە.\nبەپێی بەدواداچوونی پرس، هاوڵاتیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە ئەرێنییەوە سەردانەکە دەبینن و پێیان وایە پێویستە حکوومەتی عێراق کۆنتڕۆڵی خاڵە سنوورییەکان بکات.\nتاگەکان # ڕاپۆرت # عێراقی # کوردستان # گرنگ # هەواڵ\nBy پرس میدیا at 9/10/2020 05:14:00 pm\nLabels: ڕاپۆرت, عێراقی, کوردستان, گرنگ, هەواڵ\nڕاپۆرت عێراقی کوردستان گرنگ هەواڵ


به‌هۆی پێکدادان له سوریا زیاترله ده‌یان که‌س ده‌کوژرێن\nچالاکوانان ڕاده‌گه‌ێنن پێکدادان له نێوان سه‌رهه‌ڵداوانی سوریا و هێزه‌کانی سه‌ر به حکومه‌ت له دیمه‌شق ڕوویدا و له ئاکامدا زیاتر له 75 که‌س له هه‌ردوو لایه‌نی شه‌ڕکه‌ر کوژران.\nئه‌م شه‌ڕه له نیوه‌شه‌ودا له ناوچه‌ی غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی دیمه‌شق ڕوویدا که چه‌ندین مانگه هێزه‌کانی سه‌ر به سه‌رۆک به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د ڕێگای گه‌یشتنی خۆراک، ئاوی خواردنه‌وه‌و ده‌مانیان بۆ ئه‌و ناوچه‌یه گرتووه.\nڕامی عه‌بدولڕه‌حمان له ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤی سوریا بنکه له به‌ریتانیا و چالاکوانێک له بنکه‌یه‌کی نزیک به ناوچه‌ی قه‌له‌مون ڕاده‌گه‌ێنن سه‌رهه‌ڵداوه‌کان هێرشه‌که‌یان له‌ڕۆژی هه‌ینی ئه‌نجامدا. له‌و کاته‌دا 20 که‌س کوژران. 75 که‌سی تریش له ڕۆژی شه‌ممه و سه‌رله‌به‌یانی یه‌کشه‌ممه کوژران.\nعه‌بولڕه‌حمان له‌و بڕوایه‌دایه نزیکه‌ی 30 که‌س له کوژراوه‌کان چه‌کدارانی سه‌ر به گروپی به‌ره‌ی نوسره‌و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له شام و عێراقی سه‌ر به ئه‌لقاعیده‌ن. نزیکه‌ی 20 که‌سی تریش چه‌کدارانی شیعه‌ی عێراقی بوون و نزیکه‌ی 25 که‌سیشیان هێزی حکومه‌تی سوریا یان شه‌ڕکه‌رانی حیزبوڵلای لوبنان بوون. هاوکارت ڕایشیگه‌یاند به‌لایه‌نی که‌م 2 چالاکوانی میدیای سوریش کوژراون له کتێکدا ڕووماڵی پێکدادانه‌که‌یان ده‌کرد.


ژیان لە فەرهەنگدا: ئاکۆ ئەلیاسی\nشیعر ئەو ژانرە فەرهەنگیەیە کە هەمیشە و لە قۆناغە جیاوازەکانی تەمەنیدا دەخوازێت هەست و نەست و بیرۆکەکان بخاتە بەردەست خوێنەران و بیسەرانی.\nیەکێک لە تایبەتمەندیە بەرزەکانی شیعر فڕینیەتی لەناو ڕووبەرێکی بەربڵاوی واڵاییدا، فڕینێک کە لێوانلێوە لە ئیستاتیکا و پڕە لە ئاوازی نەرم و قەڵایە لەو وێنانەی هەمیشە دەبنە هاوەڵی سەرسامیمان.\nپرسیارەکان هەمیشە بەشێکی دانەبڕاون لە وێنە شیعرییەکان، هەر بۆیەشە لای خوێنەری ڕژد دۆزینەوەی پرسیارەکان و گەڕان بە دوای وەڵامەکاندا گرنگە و دەیانخاتە ساتەوەختی ڕامان و وردبوونەوە و دۆزینەوەی پرسیاری نوێوە؛ پرسیار لە ژیان و لە کۆمەڵگە و لە دەوروبەر و پرسیار لە پەنهانەکانی کۆڵەکەی بوونن.\nلەگەڵ ئەوەشدا کە شیعر کارکردنە لەسەر ڕۆشنبیری، لە هەمان کاتیشدا ئەرکێکی هەرە سەرەکی ئەم ژانرە فەرهەنگیەمان بەرهەمهێنانی مانایە وەک هێزێکی هزریانەی تێگەیشتن لە بەها گەورەکانی مرۆڤایەتی، لە بەهاکانی بوونمان و هەروەهاش قاڵ بوونەوە لەناو خودی خۆماندا.\nچتان داوە لە لووتکە و شاخ؟\nشاخ ... ساڵەهایە ... قۆنتەراتی بێدەنگییە!\nلە نێو تۆزی دەشتاییەک، ئێوارانی پێش لە خەوتن،\nپیاسە دەکا و\nخەون بە لووتکەوە دەبینێ!\nلە کۆمەڵگەی کوردیدا دەشێت دەیان شاعیر هەن بە بێدەنگی دەنوسن و بێدەنگ دەقەکانیان بڵاودەکەنەوە و هێدی هێدی هەنگاو دەنێن ، بەڵام ئەوەی جێی سەرنجە کە خوێندنەوەیەکی زۆر کەم بۆ تێکستەکانیان دەکرێت بە باش و خراپەوە.\nئەم جۆرە خوێندنەوانە هەروەک چۆن بۆ دەق گرنگن، ئاوەهاش بۆ پەرەسەندن و تێگەیشتن لە قۆناغەکانی شیعر گرنگن. بەڵام ئەوەی جێی سەرنجە کە ڕەخنە و لێکۆڵینەوە فەرهەنگییەکان نەیانتوانیوە وەک پێویست پەردە لەسەر ڕوئیا شیعرییەکان و پڕۆژە شیعرییەکان هەڵبدەنەوە.\nنکوڵی ناکرێت لەوەی بوونی ڕەخنە نیشانەی دیاردەی شارستانی و ڕۆشنبیری و ڕوناکبیریشە، چونکە لە ژانرە فەرهەنگیەکاندا بەبێ بوونی ڕەخنە و لێکۆڵینەوە بابەتیەکان ناتوانرێت ئاستی داهێنان و نوێگەرایی و تەنانەت ڕەسەنایەتیش ببینرێت.\nفێر بووم تەنیا ... باوەڕ... بە تەنیایی بێنم... سۆزدارترین هاوڕێی بێ فیز\nگەر کۆچیش کەم، هەر لەگەڵ ئەو، بە باڵی "با" ، پێکەوە بۆ دەریا بفڕین....\nهێندە کڕووزاینەوە ... لە بەر قاپی درۆی "سیاسەت"، واخەریکە، ئێمەش دەبین بە "قوتابی" و\nمامۆستای مناڵانی دادێی وڵات ... چ خەمگینە ... کۆتایی ئەم چیرۆکە دووپاتەیەمان!\nئاکۆ ئەلیاسی، شاعیر دەمێکە دەنوسێت، پێشمەرگەیەکی دێرینی نیشتمانە پارچە پارچە کراوەکەیەتی. ئیلیاسی پێشمەرگەیە بۆ ژیان و شاعیریشە بۆ جوانییەکانی ژیان، پێشمەرگەیە وەک هێزی مان و نەمان، شاعیریشە وەک دەنگێک بۆ مرۆڤایەتی و بۆ کورد بوون.\nکاتێک دەقێکی شیعری ئاکۆ ئەلیاسی دەخوێنمەوە، نامبات بەو ئاڕاستەیەی بزانم کەی ئەو شیعرە یان ئەو وێنە شیعرییەی نوسیوە، چونکە دەستبەجێ ئەو هەستەت لا دروست دەبێت (ئەمە لە زۆرێک لە شیعرەکانیدا) کە ئەو تێکستە ئەوڕۆ و بۆ ئەمڕۆش نوسراوە.\nئەلیاسی شاعیر، جوگرافیاکان دەسڕێتەوە و لە هەر شوێنێکی ئەم گۆی زەویەدابێت بەگژ ستەمەکاندا دەچێتەوە و لە هەر شوێنێک مرۆڤ ئازار بدرێت ئەوا ئەم شاعیرەمان دەنگی بەرزی خۆی بۆ هەڵدەبڕێت.\nئایا لەگەڵ هەموو پەرەسەندنەکانی شیعر لە کۆمەڵگەی کوردیدا، دەتوانین بڵێین شیعری بەرگری بەرەو کاڵبوونەوە دەڕوات؟\nکاتێک دەگوترێت کۆمەڵگە ڕۆژهەڵاتییەکان کۆمەڵگەیەکی سۆزدارن، ئایا شیعریش هەر لە سۆزەوە سەرچاوە دەگرێت؟\nبۆچی ڕەخنەی کوردی بە کەمتەرخەم ناودێر دەکرێت لە بەرامبەر دەقی کوردیدا؟\nئاکۆ ئەلیاسی، شاعیر لە بەرنامەی "ژیان لە فەرهەنگدا" وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە:


کات 15/12/1393 97 بازدید\nوەک دەڵێن خوا بۆ خۆی رزق و رۆزی هەمووان دەگەیەنێ. بەم شێوەیە بێت یان شێوازێکی تر، گرینگ نیە، گرینگ ئەوەیە دەیگەیەنێ و لە راستیشدا دەگات. تەنیا دەبێ مرۆڤ سەبری هەبێت. وەک چۆن پلانی داڕشتنی دونیا بە میلیارد ساڵی خایاند و کەچی دوواتر لە چەند رۆژێک دا کارەکە بە کردەوە تەواو بوو، هەر ئاواهایش برسیەتی سەرەڕای خایاندنی زۆری، لە چەند چرکەیەکدا سەردەمی بەسەردەچێ و، نان وەک جاران سفرەکان دەنەخشێنێتەوە.\nچوار حافزی کوێر بوون بە چاوساخێکەوە. چاوساخەکە وەک هەمیشە لە پێشەوە دەڕۆیشت و، ئەوانی تر وەک قەتار دەست لە سەرشانی یەکتر بە دووایەوە. هەر کامەیش گۆچانێکی پێبوو. ئەوەی دووهەم دڵنیا لە چاو ساخەکە و ئەوەی سێهەمیش دڵنیا لە دووهەم و چوارەمیش دڵنیا لە سێهەم و سەرئەنجام پێنجەمیش دڵنیا لە چوارەم، کۆڵان و کۆڵان، دێهات و دێهات و شارەو شاریان دەکرد. ئەوەی دوواوەوە لە هەر هەموویان گەنجتر بوو.\nماوەیەک بوو ژمارەی حافزەکان یەکجار زیادیان کردبوو. وەها کە بە پێچەوانەی جاران، زۆر زیاتر بە توش یەکەوە دەبوون. ئەمە ببووە هۆی ئەوەی جموجۆڵێکی زیاتریان تێبکەوێ. هەموو بە چاوی رەقیب سەیری یەکتریان دەکرد و، لە دڵەوە گلەییان لە گەردوون دەکرد کە بۆچی دەبێ ژمارەی کوێرەکان وەها روو لە زیادبوون بکا. گەر رۆژێک لە بەر دەم دووکانێکی سەر شەقامدا راوەستابای، دەتبینی کە چلۆن خێرا و وەک تیسکەی تفەنگ دەردەچوون و بەرەو شوێنی مەبەست هەنگاویان هەڵدێنا. کار گەیشتە شوێنێک کە چاوساخەکان کەوتنە پێشبڕکێی یەکتر و حەسوودی پێهاتن.\nبەڵام خودا بەخشندەو رزق دەرە. خۆی بۆ خۆی دەرگاکان دەکاتەوە و، دەزانێ چلۆن ئەو سکانەی وا خوڵقاندبوونی، تێریان بکا.\nلە رۆژێکی گەرمی هاویندا لە کاتێکدا حافزەکان دەستە دەستە لەم مزگەوت و لەو مزگەوت دانیشتبوون و پشوویان دەدا و وەڕەز لە جەستەی لەڕ و لاوازی خۆیان، گۆچانەکانیان دەهێنا و دەبرد، خەبەر گەیشت شارێکی نزیک سنوور کە تەنیا دوو سەعاتێک لە شوێنەکەی ئەوان دوور بوو، بوردوومان کرابوو و تێیدا خەڵکێکی یەکجار زۆر کوژرابوون. چاوساخەکان هێشتا لە دانی هەواڵەکە بە تەواوی نەببوونەوە کە زۆر خێرا مقۆمقۆ و دەنگەدەنگ کەوتە ناو حافزەکان. وەک عادەت و خووی هەمیشەیی سەرەتا بە هێنانی چەند رستەیەک لە ئایەتەکان و یان لەو وتانەی وا گەورەیی و بەزەیی و قەهاربوونی خودا دەگەیەنن، هەواڵەکەیان لە ناو خۆیاندا قوتدابوو و پاشان دەستبەجێ کەوتبوونە بیری سەفەر بۆ ئەوێ بۆ شارە بوردوومان کراوەکە. بە بێ ئەوەی زۆر لە سەری بدوێن، جوڵابوون. چاوساخەکان بەرەو گاراژەکانی شار بردبوویانن. لە گەڵیان سواری ئەو مینی بووسە کۆن و پەرپووت و بۆگەناویانە ببوون وا بەڵێن بوو ئەوان لە رێگاکان و لە کێوەکان بپەڕێنێتەوە و بیانگەیەنێتە شوێنی مەبەست. زووتر گەیشتن، بە مانای دەستکەوتنی مردووی زۆرتر بوو بۆ دادانی تەڵقینیان.\nگروپە چوارنەفەریەکەیش سوار بوون (بە چاو ساخەکەوە پێنج نەفەر)، بەو چاوانەوە کە قووڵ قووڵ رۆچووبوونە روخساری لاواز و تێکقوپاویانەوە. ئەوەندە قووڵ کە منداڵەکان لە سەیرکردنیان دەترسان و زۆر خێرا روویان لێوەردەگێڕان. رێگا دوور و تەپ و تۆزاوی بوو. بۆنی ناخۆشی گازاوڵی نیوە سووتاو، کەپۆی ئازار دەدا. دەنگی تڕە تڕی سەیارەکە، کە قورس قورس لە سەرەوژوورییەکاندا دەجوڵا، گوێی گپ کردبوو. سەری هەر چواریان لە ژێر مێزەرەکانیادا ئارەقەی کردبووەوەو جار جارە بەو دەستماڵە سەوزە رەنگ هەڵبزرکاوانەی وا لە گیرفانی بن باخەڵیاندا بوو، ئارەقەی لامل و لاجانگیان دەسڕی. سەفەری ئەمجارە بە پێچەوانەی سەفەرەکانی تر جۆرەیەکی تر دەهاتە بەرچاو. لە ناو مینی بووسەکەدا نە دەنگی مۆسیقا دەهاتە گوێ، نە خەڵکی زۆر لە گەڵ یەکتر قسەیان دەکرد و نە بۆنی وەیلانی ناو هەوایش لە جارانی دەکرد. شتێکی تاڵ و زبر دەوری مینی بووسەکەی تەنیبوو. شتێک وەک جەستەی لەت و پەت و خوێن و خۆڵ. حافزە گەنجەکە کە یەکەم جاری بوو بۆ سەفەری وەها دوور دەچوو، حەزی پرسیارکردن لە هاوڕێکانی وەک دڕکێک لە ناو جەستەیدا چەکەرەی کردبوو و پەل و پۆی هاویشتبوو، ئەو دڕکانەی لێرە و لەوێ لە ناو گوێ و دەمییەوە هاتبوونە دەر، بەڵام بە هۆی شتە تاڵ و زبرەکەوە دەیزانی دەبێ دان بە خۆیدا بگرێ و، هیچ نەڵێ. ئەو تەنیا دەبا بە شوێنیانەوە بێت و بەس.\nکە گەیشتنە شارەکە، شتە تاڵ و زبرەکە هەر بەرۆکی بەرنەدان. تەنانەت وەک بڵێی لەوێ زیاتر و تۆختریش ببوو. گوێی سرکی ئەوان بە جوانی بێدەنگی، یان کەمدوویی دەگمەنی شاریان دەقۆستەوە. وەک پیشەی هەمیشەیی هەر لە ناو مینی بووسەکەوە شانەکانی یەکتریان پەیدا کرد و دەستیان خستە سەریان و بە شوێن یەکترەوە دابەزین. هەڵبەت ئەمجارە رەنگە زیاتر لە هەر جارێکی تر لێک نزیک و پێکەوە ترنجاو. چاوساخەکە لە دەرەوە، پاش کەمێک دەستاودەست کردن وەڕێ کەوت. وەک بڵێی دەیەویست ئەو ترسەی قوت بدا وا لە کاتی بەڕێکەوتنیانەوە ناو قوڕگی تەنیبوو. ئەوانیش بە شوێنیدا جوڵان،… وەڕێکەوتنێکی ئارام و لەسەرەخۆ!\nچاوساخەکە شارەزای قەبرستانەکەی شار بوو. چەند ساڵ لەوە پێش رێی تێی کەوتبوو. گۆڕستانێک لە دەرەوەی شار لە ناو دارستانێکی سەرسەوزدا. شوێنێک گەر نەکرایە بە شوێنی مردووەکان، ئەوا بێگومان یەکجار بۆ سەیران دەستی دەدا. بەڵام شتێکی نادیار، وەک دەستی تەقدیر، چارەنووسەکەی گۆڕیبوو. سەیرانگاکە بۆ هەمیشە بە باڵای مردووەکان بڕابوو.\nسەرەتا روویان کردە چایخانەیەکی قەراخ شار. لەوێ لە گەڵ پشوودانێکی کورت تووانیان ئاو بخۆنەوە و، ئەوجار سەرلەنوێ بەڕێکەونەوە. دەبا هەتا گۆڕستانەکە بە پێ بڕۆن. رێگا، لانیکەم چل و پێنج دەقیقەیەک دەبوو. دەست لە سەر شان بە قەراخ جادەکەدا کە بە تەنیشت سەربازخانەکەی شاردا تێدەپەڕی، بەڕێکەوتن. کاتێک بە ناو شەقامەکانی شاردا تێپەڕین، ئەوان قەت چاویان بەو خانووە وێران و زەوییە خوێناویانە نەکەوت وا بەشێکی بەرچاوی دیمەنی رێگایان پێک دەهێنا. نە ئەوان پرسیان و نە چاو ساخەکەیش هیچی بۆ باس کردن. رێگا، قەرەباڵغ بوو. ماشین لە دووای ماشین. خەڵک لە دووای خەڵک. ئەو گریانانەی نزیک دەکەوتنەوە و دوواتر دوور. ئەوجا دەنگی گریانی ناو قەبرستانەکە هاتە گوێ. لە گەڵ هەر هەنگاو هەڵێنانێکیان، گریانەکان روون و روونتر دەبوونەوە. هارمۆنیای داماوی و دڵەڕاوکێ قووڵەکانی مرۆڤ.\nکە گەیشتن، لە شوێنێک لە بن سێبەری کۆمەڵێک درەختی مازوودا راوەستان. تا چاو کاری دەکرد، کۆمەڵ کۆمەڵ ئەو خەڵکانەی بە دەوری گۆڕێک، مەیتێک یان کۆمەڵە مەیتێک ئاپۆرایان بەستبوو. گریان و بێدەنگی. سینگ دادڕین و غەم. هەروەها ئەو سێبەرە سەوزانەی وا لە گەڵ ئەو دیمەنە بە هیچ جۆرێک یەکنەدەهاتنەوە. حافزەکان لە بەر خۆیانەوە کەوتنە ورتە ورتە. ئایەت لە دووای ئایەت لە ژێر لێویانەوە. شتە تاڵ و زبرەکە لێرە ئیتر تەواو بە جەستەیانەوە چەسپی. لە کاتێکدا سکیان قۆڕە قۆڕی دەهات، لە خوا پاڕانەوە گوناحەکانی مرۆڤ ببەخشێ.\nکتوپڕ یەکێک لە ئاپۆرایەکی بەردەمیان هاتە دەرو بەرەوڕوویان هات. یەکێک لە حافیزەکانی لە گەڵ خۆی برد. لەوێ سێ مەیتی لێبوو. بەو کۆمەڵە کچە گەنج و تەمەن منداڵەوەی وا ئەوەندە گریابوون ئیتر دەنگیان دەرنەدەهات. دوو کەسی دیکە دوو حافزەکەی تریان لە گەڵ خۆیان برد. مابووەوە حافزە جەوانەکە. پاش ماوەیەک ژنێک پەیدا بوو و، ئەویش چووە سەر دوو مەیت. چاوساخەکە کە دەبا ئاگای لە هەر هەموویان بێت، لە گەڵ حافزە گەنجەکە رۆیشت و لەوێ لە شوێنێکی گونجاو راوەستا هەتا جوان ئاگای لە هەر چواریان بێت.\nحافزە گەنجەکە بە یارمەتیی گۆچانەکەی هەڵتروشکا. داوای کرد لە مەیتەکان نزیکی بکەنەوە. دەستی بە کفنەکاندا هێنا. گوێی لە گریانە ئارام و هەنسکە خنکاوەکان بوو. ئاپۆرای جەستەکانی هەست پێدەکرد. لێرە بۆنی ژن زیاتر لە بۆنی پیاو دەهات. لە بەر خۆیەوە گوتی “بیگومان ئەم دوو مەیتە نێرینەن.” لە دەروونەوە دڵی بۆ ئافرەتەکان سووتا. دەنگی هەڵبڕی:\nـ “با بزانین یەکەم شەو لە ناو گۆڕدا گوزەران چۆنە تا خۆی بۆ ئامادە بکەین؟ ئەی برای ژیر و ئیماندار! کە هەڵیان گرتی لە سەر شان و لای گۆڕەکەت دایاننای و دووایش خرایتە ناو قەبرەکەوەو گڵ و خۆڵت بەسەردا کرا و کەس‌و کارت بەجێیان هێشتی، دەزانی چ دەگوزەرێ لەمەو دوا؟… دەزانی چیت پێ دەکرێت؟ تۆ تەنیای لە ناو ماڵە تازەکەتدا، ئەی رۆڵەی ئادەم! بزانە تۆ دەبێ خۆی بۆ ئامادە بکەی،… تۆ وا ئەمڕۆ لە سەر رووی زەویت و بەیانیش لە ناوەوەیدای،… ئاخۆ چیت لێ دەکرێ کە خرایتە ناو گۆڕەکەت؟”\nلێرەدا هەستی کرد زیاتر لەوەی ئاگای لە مردووەکان بێت، زیاتر سەرنجی لای ژنەکانە. بۆنەکان لەوە تۆختر بوون وا بۆی دەچوو. درێژەی بە تەڵقینەکەی دا:\nـ “لە شەوی یەکەمی گۆڕدا تاقی کردنەوەیەکی زەحمەت هەیە، هەر کەسێک لێی رزگار ببێ ئەوا لە خۆشی نەبڕاوەدایە و، هەر کەسێکیش لێی دەرنەچێت ئەوا لە ناخۆشی و تاڵایی دۆزەخدا هەتاهەتایە دەناڵێنێت،… زەرەرمەندی دونیاو ئاخیرەتیشە،… ئەو تاقیکردنەوەیەی کاتێک مرۆڤ دەخرێتە ناو گۆڕەکەی و خاک و خۆڵی بەسەردا دەکرێت،… دوو فریشتەی لێ پەیدا دەبن و دایدەنیشێنن و پرسیاری دەربارەی خوادو پێغەمبەر (درودی خودای لێ بێت) و ئیسلام لێ دەکەن.”\nیەکێک لەو گریانانەی سەرنجی حافزە گەنجەکەیان دەقۆستەوە، دەنگی ناسکی کچێک بوو بە دەستی راستیدا. کاتێک هەناسەی دەدایە دەر، برووسکەیەک بە ناو شانەکانی حافزەکەدا دەگەڕا. برووسکەیەک وەک خودی گڕ. لە دڵی خۆیدا بیری لەو پیاوە نەگبەتە دەکردەوە کە ئیستا لە ناو گۆرەکەدا بوو و لەو جەستەیە بێ بەری ببوو وا گریان دەیهەژاند.\nـ “ئێستا پرسیارت لێدەکرێت دەربارەی خوداو پێغەمبەر (درودی خودای لێ بێت) وە ئیسلام، تۆیش ئاواو ئاوا بڵێ (لا إله إلاالله و محمد رسول الله)،…”\nئەوەی کە نەک تەنیا مردووەکە، بەڵکوو ژنەکەیش ئەمشەو بە تەنیا دەمایەوە، بیری برد. گۆچانەکەی دەستی زیاتر گووشی.\nـ “من کان آخر کلامە لا الە الا اللە دخل الجنتە.”\nپیاوێکی بە تەمەن کە بەرامبەری حافزەکە راوەستابوو، سەری دانەویوی هەڵبڕی و بە سەرسوڕمانەوە لێی رووانی.\nـ “ئەی بەندەی خودا کوڕی کارەکەر\nگوێ بگرە لەناو گۆڕی تەنگەبەر\nلە دنیای بێ فەڕ کۆچت کردووە\nلە ئەو لای بێگەڕ خانووت گرتووە\nتۆش وەکو مردووی تر وەک هاو فەردانت\nدوو پەری خودا دێنە سەردانت\nدووی ددان زەردی سووری چاو شینن\nبە گورز و مەتاڵ، بە تەوەر زینن…”\nحافزەکە، وشەکانی “دوو پەری خودا” ی بە تینێکی زیاترەوە گوت. هێشتا نیگاکانی کابرا پیرە عەبەساوەکە نەببوونە گومان کە کتوپڕ دەنگێکی بە سام دونیای داگرت. فڕۆکەکان!… فڕۆکەکان دیسان پەیدا بوونەوە. بوو بە هەرا هەرا و دەنگ وهاوارێک نەبێتەوە. دەنگی بە سامی فڕۆکەکان ئەوەندە زاڵ و بە سام بوون کە دەڵێی قەبرستانەکەی بە مردووەکان و زیندووەکانەوە هەڵلووشی. حافزەکان لە ژیانیاندا قەت شتی وایان نەبینیبوو. بە چەند چرکەیەک دوواتر ئەوسا دەنگی تەقینەوە بە سامەکان هات. دونیا وەک بێشکە دەهات و دەچوو. حافزە گەنجەکە، کە مابوویەوە چی بکا، هەر ئەوەندەی پێکرا رابێتە سەر پێ و بیر لە هەڵاتن بکاتەوە. ئیتر نە ئاسەواری ساردی کفنەکان بە سەر پەنجەکانییەوە مابوون و نە گوێچکەیشی هەناسە نەرم و بزوێنەرەکانیان لە بیر مابوو. لە کاتێکدا گۆچانەکەی بە توندی لە ناو مشتیدا دەگووشی، دەستی کرد بە راکردن. بۆ یەکەم جار لە ژیانیدا بە بێ بیرکردنەوە لە کەوتن، رایکرد. هێشتا چەند هەنگاوێک دوور نەکەوتبووەوە کە قاچی لە شتێکی رەق هەڵەنگووت و،… بە تووندی بە دەمەوە کەوت. کە کەوت سەری قورس قورس بە کێلێکدا درا و جەستەیشی بە سەر شتێکی یەکجار نەرمدا.\nکەس نازانێ حافزە گەنجەکە، پێش مردنی، سەرەتا هەستی بە رەقایی کێلەکە کردبوو، یان بە جەستەی نەرمی ئەو ژنەی وا بۆ چەند ساتێک لەوە پێش، هەناسەکانی، تەڵقینەکەیان لێ شێواندبوو.


له وڵاتی به‌رازیل ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی به كۆرۆنا گیانیان له‌ده‌ستداوه بۆ سه‌روو 150 هه‌زار كه‌س به‌رزبوه‌وه و له هیندستانش ژماره‌ی تووشبوان 7 ملیۆن كه‌سی تێپه‌ڕاندووه.\nوڵاتی به‌رازیل له دوای ئه‌مریكا زۆرترین ژماره‌ی مردنی تێدایه و له رووی زۆری ژماره‌ی تووشبوانیشه‌وه، به تۆمار كردنی نزیكه‌ی پێنج ملیۆن و 100 هه‌زار توشبوو له پله‌ی سێهه‌می وڵاتانی جیهاندایه.\nهاوكات هیندستانیش كه له رووی زۆری ژماره‌ی تووشبوانه‌وه له دوای ئه‌مریكا له پله‌ی دووه‌مدایه، زیاتر له حه‌وت ملیۆن حاڵه‌تی تێدا تۆمار كراوه و زیاتر له 108 هه‌زار كه‌سیش به هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه له‌و وڵاته گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nله‌ئێستادا ئه‌مریكا كه نزیكه‌ی هه‌شت ملیۆن تووشبووی تێدا تۆمار كراوه و زیاتر له 219 هه‌زار كه‌سیش گیانیان له‌ده‌ستداوه له رووی زۆری ژماره‌ی مردن و تووشبوانه‌وه له پله‌ی یه‌كه‌مدایه.\nپێشبینی ده‌كرێت گه‌ر خێرایی بڵاوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا له هیندستان به شێوه‌ی ئێستا به‌رده‌وام بێت، ئه‌و وڵاته تا كۆتایی ئه‌م مانگه پێش ئه‌مریكا بكه‌وێته‌وه و ببێته ناوه‌ندی سه‌ره‌كی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌كه له جیهاندا.\nله‌سه‌ر ئاستی جیهان زیاتر له 37 ملیۆن و 600 هه‌زار حاڵه‌تی تووشبوون به كۆرۆنا تۆمار كراون و له‌و ژماره‌یه نزیكه‌ی یه‌ك ملیۆن و 80 هه‌زار كه‌س گیانیان له‌ده‌ستداوه و زیاتر له 28 ملیۆن و 200 هه‌زار كه‌سیش چاكبوونه‌ته‌وه.


ئەنجومەن بە پەسندكردنی بڕیاری ژمارە ٢٣٩٠ (٢٠١٧)بە كۆی دەنگ دەستخۆشی لەوه كرد كە پارەی راگیراوی ماوە له هەژمارە بانكییهكاندا كە بەگوێرەی بڕیاری ژمارە ١٩٥٨(٢٠١٠) درانەوە بە حكومەتی عیراق بەگوێرەی بڕیاری ژمارە ٢٣٣٥ (٢٠١٦).\nئەنجومەنی ئاسایش دانی نا بەوەی كە راپۆرتی كۆتایی سكرتێری گشتی لەسەر بابەتەكە (دیكۆمێنتی ژمارە س/٢٠١٧/٨٢٠) كە لهنێوان چەندان شتی تردا رایدەگەیەنێت کە ١٤٢٨٣٥٦٥ دۆلاری ئەمریكی ئەو هەژمارە بانكییانە دراونەتنهوە بە عیراق.\nدوای پەسندكردنەكهش، ئامی نوئێل تاچۆ (ئهمریكا) دەستخۆشی لە جێبەجێكردنی تەواوی عیراق كرد بۆ رێوشوێنەكانی بەرنامەی نەوت بەرامبەر بە خۆراك هەرچەندە وڵاتەكە تائێستاش رووبەرووی چەندان ئالنگار بووەتهوە. ئەو ئاواتی هەماهەنگیی دوولایەنی و نێودەوڵەتیی زیاتری بۆ پشتیگریكردن لە عیراقێكی فیدرال و دیموكرات و خوشگوزەران خواست.\nكۆبوونەوهكە له كاتژمێر ٩:٤٥ی پێش نیوەڕۆی دەستی پێكرد و له ٩:٤٨ی پێش نێوەڕۆ كۆتایی هات\nتەواوی ناوەرۆكی بڕیاری ژمارە ٢٣٩٠ی ٢٠١٧:\nبە گەڕانەوه بۆ بڕیارەكانی پێشووی بە ژمارەكانی ١٩٥٨ (٢٠١٠) و ٢٣٣٥ (٢٠١٦)، ئەنجومەنی ئاسایش دان بە وەرگرتنی راپۆرتی كۆتایی سكرتێری گشتی دا دەنێت بە گوێرەی بڕگەی ژمارە ٤ لە بڕیاری ژمارە ٢٣٣٥(٢٠١٦ ) و دیكۆمێنتی ژمارە : س /٢٠١٧/٨٢٠ دا دەنێت.\n١- دەستخۆشی لەو رێوشوێنانەی سكرتێری گشتی و حكومەتی عیراق دەكات كە بەگوێری بڕگەی ٧ی بڕیاری ژمارە ١٩٥٨(٢٠١٠) ئەنجومەنی ئاسایش داوا كرابوو.\n٢- هەروەها دەستخۆشی لەوه دەكات كە پارەی ماوە لەو هەژمارە بانكییانەی كە بەگوێرەی بڕگەی ٣-٥ی بڕیاری ژمارە ١٩٥٨ (٢٠١٠) دامەزرابوو گەڕێندرایەوە بۆ حكومەتی عیراق\nبەگوێرەی بڕیاری ژماره ٢٣٣٥(٢٠١٦) .\n٣- كۆتایی دێنێت بە هەموو ئەو رێوشوێنانەی کە ئەنجومەنی ئاسایش بە گوێرەی بڕیاری ١٩٥٨ (٢٠١٠) و ژمارە ٢٣٣٥ (٢٠١٦) و لەبەر رۆشنایی بەندی حەوتەمی دەستووری نەتەوه یەكگرتووەكاندا بەسەر عیراقیدا سەپاندبوو دوای ئهوەی كە جێبەجێكردنی تەواوی رێوشوێنانەی لەلایەن لایەنەكانەوه راگەیاند.


نەتەوە‌پەرەستی و دادپەروەری لە بیرکردنەوەی شەهید غوڵام خەلیفەزادەدا – کوردستان و کورد\nنەتەوە‌پەرەستی و دادپەروەری لە بیرکردنەوەی شەهید غوڵام خەلیفەزادەدا\nبە ئاوڕدانەوە لە مێژووی ئینسانە شۆڕشگێڕ و خەباتگێرەکان بۆمان دەردەکەوێ کە ئەو کەسانەی بە دەرد و مەرگی نەتەوەکەیانەوە خۆیان ماندوو کردووە چەندە بەرز خۆیان نواندووە. ئەگەرچی نەتەوەیەک بۆ ئەوەی کە بگاتە مافەکانی خۆی و بە سەربەستی و ئازادی بژی، دەبێ بەردەوام تێ‌بکۆشێ و ڕۆڵەکانی ژیانیان پێشکەشی بارەگای ئازادی بکەن. گەلی کوردیش وەک نەتەوەیەک کە چەند سەدەیە بۆ گەیشتن بە ئازادی و مافە بەرحەقەکانی خۆی خەبات دەکا، پۆل پۆل ڕۆڵەی بەوەجی خۆی فیدای ئەم ڕێبازە کردووە. ئەم نەتەوە ماف‌ویستە هەردەم لە بەرانبەر دیکتاتۆرەکاندا ڕاوەستاوە و هەتا ئیستاش بە پێشەنگایەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە خەباتی نەسرەوتووانەی خۆی بەردەوامە.\n“هەگبەی شاخ و شۆڕش” کە ئاوڕ لە ئەستێرە گەشەکانی ئاسمانی خەبات و بەرخودانی نەتەوەی کورد و هەڵۆ تیژباڵەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان دەداتەوە، ئەمجارە یادی خەباتکارێکی شاری سەقز، شەهید غوڵام خەلیفەزادە دەکاتەوە.\nشەهید غوڵام خەلیفەزادە لە شاری سەقز چاوی بە دنیای ڕوون کردەوە. بارودۆخی بنەماڵەی شەهید غوڵام وەک زۆربەی خەڵکی کوردستان پڕ بوو لە مەینەتی. کوردستان وەک هەمیشە لەژێر زەبروزەنگ و چەوسانەوەدا بوو و سەرکوتی ماف و ئازادییەکانی خەڵک لەلایەن هەموو دامەدەزگا حکوومەتییەکانی ڕێژیمەوە پەیڕەو دەکرا. سیاسەتی پاشخستنی کوردستان لە ڕەوتی ئاوەدانی و گەشەکردنی وڵات ڕەوشێکی تاقەت‌پڕووکێنی بۆ زۆر لە بنەماڵەکان لە شار و گوندەکانی کوردستان خوڵقاندبوو. شەهید غوڵام ساڵی ١٣٣٧ لە کاتێکدا لەدایک بوو کە ناوەندە ئەمنیەتییەکانی ڕێژیمی پاشایەتی شەپۆلێکی نوێ لە گرتنی ئەندامانی حیزبی دیموکراتیان لە کوردستان دەست پێ کردبوو کە ئەو ڕەشبگیرە شاری سەقزیشی دەگرتەوە. غوڵام قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندنی لە قوتابخانە بڕی و بۆ یارمەتیدانی بنەماڵەکەشی شانی وەبەر ئەرک و بەرپرسایەتی نا. بیری کوردایەتی، خەبات دژی هەڵاواردن و هەوڵدان بۆ گۆڕینی ئەو بارودۆخە و بەشداری لەو تێکۆشانە هەر لەو قۆناغەدا لە مێشک و دڵی شەهید غوڵام‌دا گوورا و بیچمی گرت. هەر بۆیەش ئه‌و کە ئاواته‌خوازی ڕزگاریی گه‌له‌كه‌ی له‌و نەهامەتییانە بوو، بە تین و گوڕەوە له خۆپێشاندانه‌كانی ساڵی 1357ی هه‌تاوی له‌دژی حكوومه‌تی پاشایه‌تیدا به‌شداریی كرد.\nشەهید غوڵام ساڵی ١٣٥٨ی هه‌تاوی و به‌دوای هاتنه‌سه‌ركاری ڕێژیمی ئیسلامی تێکۆشانی سیاسی و مەیدانیی خۆی سەرەتا لە ڕیزی سازمانی چریکە فیداییەکانی خەڵکی ئیراندا دەست پێ کرد. ئەو کە خولیای عەداڵەتی کۆمەڵایەتی و یەکسانیی مرۆڤەکان بوو، لەو ڕێکخراوەیەدا توانیی بە لێوه‌شاوه‌یی و پێشاندانی توانا و ئەزموونەکانی زۆر قۆناغی تەشکیلاتی ببڕێ، بەڵام نەتەوە و نەتەوە خۆشەویستییەکەی لەهەر بارودۆخێکدا بیرکردنەوکانی ڕەنگڕێژ دەکرد. هەرئەوەش بوو کە دوای چوار ساڵ تێکۆشان لە ڕیزی ڕێکخراوی “چریکەکان”دا لەگەڵ هاوڕێیەکی دیکەی هاتنە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە و بەباوەشی ئاوەڵا وەرگیران.\nشەهید غوڵام سەرەتا وەک پێشمەرگە لە هێزی عەزیز یوسفی لە ناوچەی سەقز سازمان درا. بەهۆی ئەو ناسیاوییەی کە کۆمیتەی سەقز لە ناوبراوی هەبوو، هەروەها بەهۆی ئەوەش کە زۆر زوو توانیبووی جێگای خۆی لەنێو دڵی هاوسه‌نگه‌رانی‌دا بكاته‌وه، قۆناغەکانی پێشمەرگایەتیی حیزبی دێموکراتی بڕی. ئەو وه‌ك پێشمه‌رگه‌یه‌كی ئازا و قاره‌مان له شه‌ڕه‌كانی ناوچه‌ی سەقزدا به‌شداریی چالاكانه‌ی كرد و به‌تایبه‌تی له تێکهەڵچوونەکانی نێو شاری سەقز، جاده‌ی سەقز-بۆکاندا  نیشانی دا کە چ ڕۆڵه‌یه‌كی قاره‌مانی ڕێگای ئامانجه نه‌ته‌وایه‌تییه‌كانی گه‌له‌كه‌یه‌تی. ئەو له‌گه‌ڵ هاوسه‌نگه‌رانی ڕووخۆش و له‌سه‌رەخۆ بوو، لە مەیدانی شەڕ و پێکدادان لەگەڵ هێزەکانی ڕێژیمیش وەک پڵنگ هەڵمەت‌بەر و ڕژد بوو. هه‌ر مه‌ئمووریه‌تێك پێیان سپاردبا، به‌بێ ڕاوه‌ستان به‌ڕێوه‌ی ده‌برد و بۆ ڕاپەڕاندنی هیچ ئەرکێکی حیزبی ناگوتنی نەبوو. هەر ئەو تایببەتمەندییانە وایکرد کە غوڵام خەلیفەزادە زۆر زوو بەرپرسایەتی پێ بدرێ و وەک جێگری لکی ٣ی شەهید ئەسەد سولێمان‌پوور دیاری بکڕی؛ کە دواتر وەک فەرماندەری لک دیاری کرا. شەهید غوڵام ئه‌و مه‌سئوولییه‌ته‌ی به‌وپه‌ڕی عه‌لاقه‌وه وه‌رگرت و سه‌لماندی كه توانایی به‌ڕێوه‌بردنی بەرپرسایەتیی قوورستر لەوەشی هەیە. ئیمان به پیرۆزیی ڕێبازه‌كه‌ی وای كردبوو چاوی له گولله نه‌ترسێ و هه‌میشه له سه‌نگه‌ری پێشه‌وه‌ی خۆڕاگر‌دا بێ.\nتوانای فەرماندەیی و لێوه‌شاوه‌یی و چالاكی ئه‌و ڕۆڵه به بیروباوه‌ڕه‌ی دێموكرات زۆر زوو خۆی پێشان دا، بە جۆرێک كه له ماوه‌یه‌كی كورتدا حه‌ماسەخوڵقێنی و چیرۆکی نەبەردییەکانی ئەو لە زۆر شەڕ و تێکهەڵچوونی جۆراوجۆر لە ڕێگای سه‌قز- بۆكان، سەقز – سنە، سەقز-بانە و نێو شاری سەقز کەوتە سەر زار و زمانان. شەهید غوڵام خەلیفەزادە هاوکات کادرێکی سیاسیی بەوەج بوو. لە تێکەڵاویی لەگەڵ خەڵکدا زۆر بەوردی و هەست بە بەرپرسایەتییەوە سیاسەت و جینایەتەکانی ڕێژیمی لەقاو دەدا و ئامانج و سیاسەتەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی شی دەکردەوە.\nشەهید غوڵام خەلیفەزادە کە بەهۆی شارەزابوون لەنێو شاری سەقز چەندین عەمەلیاتی قارەمانانەی بەڕێوە بردبوو، شەوی ٢٩ی ڕێبەندانی ساڵی ١٣٦٣ بۆ عەمەلیاتێکی دیکە و ڕاپەڕاندنی ئەرکێکی حیزبی دەچنەوە نێو شار. ئەوان لەو مەئموورییەتەدا لەگەڵ هێزەکانی دوژمن تووشی تێکهەڵچوون دەبن و لەو عەمەلیاتەدا بەداخەوە ڕۆڵەی بەجەرگ و گیانبازی کورد، غوڵام خەلیفەزادە سینگی بەر فیشەکی دوژمن دەکەوێ و لە تەمەنی ٦ ساڵیدا دڵە پڕ لە خۆزیاکەی لە لێدان دەکەوێ.\nڕوحی شاد و ڕێگای پڕ ڕێبوار.


بایدن: پێویستە ترەمپ لەدەسەڵات نەمێنێتەوە\nسەرۆكی ھەڵبژێردراوی ئەمەریكا، جۆ بایدن، ئەمڕۆ دووشەممە رایگەیاند، پێویست نییە ترەمپ لە پۆستەكەی بمینێتەوە.\nلە بارەی پەتای كۆرۆناوە، بایدن لە كاتی وەرگرتنی كوتانی دووەمی لە ڤاكسینی فایزەر گوتی: كۆرۆنا زۆر دادەڕمێت پێش ئەوەی دەست بە پاشەكشە بكات.\nئەمڕۆ دووشەممە، دیموكراتەكان لە ئەنجوومەنی نوێنەران دەقی تومەتباركردنی ترەمپیان خستەروو، لە قۆناغی یەكەمدا، رێخۆشدەكات بۆ دوورەپەرێزكردنی سەرۆكی ماوە بەسەرچوو، بە تاوانی "ھاندان بۆ كاری توندوتیژی"، لە سەر بنەمای رووداوەكانی بینایەی كاپیتۆڵ "كۆنگرێس".\nھاوتەریب لەگەڵ ئەمە، دیموكراتەكان، كە زۆرینە لە ئەنجوومەنی نوێنەران پێكدەھێنن، پڕۆژە بڕیارێكی دیكەیان پێشكەشكرد، داوا لە جێگری سەرۆكی ئەمەریكا، پێنس دەكات ترەمپ لە پۆستەكەی لابدات، بەپێی 25ەمین ھەمواری دەستووری ئەمەریكا. مەزندە دەكرێت لە دانیشتنێكی گشتیدا، لە رۆژی سێشەممە دەنگی لەسەر بدرێت، بەپێی فرانس پرێس.\nچەند رۆژێك بەر لە كۆتایھاتنی كاری سەرۆكایەتیی، ترەمپ رووبەڕووی ھەڵكشانی داواكانی دەستلەكاركێشانەوە دەبێت، تەنانەت لە لایەن ھەندێك لە كۆمارییەكانیش؛ بۆ ئەوەی دوور بكەوێتەوە لە ئەنجامدانی لەكارلابردنی لە كاتێكدا، كە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا بە لوتكەی تەنگژەیەكی سیاسی و تەندرووستی و ئابووری تێدەپەڕێت.\nسەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمەریكا، نانسی پیلۆسی، رۆژی یەكشەممەی رابردوو رایگەیاند، بەردەوام دەبێت لە ھەوڵدان بۆ دەستلەكاركێشانەوەی سەرۆك لە رۆژە دواییەكانید، دوای ئەو ھێرشە توندەی لایەنگرانی كردیانە سەر كاپیتۆڵ.


بێنرخکردنی بەرھەمی خۆماڵی؛ ھەر بەتەنھا میدیای کوردیی و میدیاکارانی لێی بەرپرس نیین، بەڵکو خودی بەرھەمھێنەرانییش پشکی شێریان بەردەکەوێت.\nلە بەرھەمھێنەری بەرھەمی ھەمەچەشنەی کولتورییەوە بیگرە، تاوەکو بە چێنەر و شەنیەری گوێز و ھەرمێ و ھەڵوژە و قەیسیی دەگات، بەدەست کەمیی ھۆشیاری میدیاییەوە دەناڵێنن. ھۆشیارییەک؛ بەر لە کڕیاران پێویستە خودی بەرھەمھێنەران پەرەی پێبدەن و بازاڕسازیی بۆ بەرھەمەکانیان بکەن تاوەکو لەرێی بەگەڕخستنی جۆر و چەشنی جیاوازی ریکلامەوە؛ کاڵا و شمەکە دەستیی و ھزریی و ناھزرییەکانیان ساغبکەنەوە.\nھیچ گومانێک لەوەدا نییە کە دەشێت حکومەت؛ پلان و پرۆژە و پرۆگرامێکی نیشتمانیی ھەنوکەیی نەبێت کە ھانی بەرھەمھێنان و پەرەپێدانی بەرھەمی خۆماڵیی بدات. رەنگە ھەشیبێت و لەژێر گوشاری وڵاتانی دراوسێدا، نەتوانێت لەکاتی پێگەیشتنی بەرھەمی ناوخۆدا سنورەکانی ھەرێمی کوردستان دابخات و رێگە لەھاتنی بەرھەمی دەرەکیی بگرێت. پێشبینیکراوە، خۆخۆریی و چاوچنۆکیی ھەندێ ھاوبەشی حزبیی و حکومیی و ناحکومیی ئاسانکاریی بۆ ساغکردنەوەی کولتوری بێگانە و بەرھەمی دیکەی تورکی، فارسیی و عەرەبیی بکەن؛ باکیان بە شەونخونیی و رەنجی ھزریی ھزرڤان و ھێزی بازووی جوتیارانی کورد نەبێت.\nتەنانەت لەم سەروەختی پەتای بەربڵاوی کۆرۆنا و پێشتریش، گرێ و گریمانەی زۆر ھەن کە بیریان لێبکرێتەوەو بە ھۆکاری دەرەکیی سەوزنەبوونی بەرھەمی خۆماڵیی و پووکانەوەی بزانرێن، بەڵام ھیچ ھونەر و ھەڵوێست و ھاندەرێکی ناوەکیی لەوەدا نییە کە بە سەرما و گەرما ئارەقی نێوچاوان بڕێژیت و سەرقاڵی بەرھەمێک بیت؛ لەکاتی پێگەیشتنییدا و بەھۆی ساغنەبوونەوەی لەلایەن حکومەتەوە بێت یان ھەر کەس و لایەنێکی دیکەوە، لەداخاندا گڕی تێبەربدەیت و فڕێی بدەیت یان پانی بکەیتەوەو بیفلیقێنیت.\nخۆ لەخراپترین دۆخدا، دەکرێت نیگەرانییەکان پێچەوانە بکرێنەوە و بکرێنە کەرەستەیەکی ریکلامیی بەرھەمھێنەران و بەرھەمەکانیان بەسەر ھەژار و نەداراندا ببەخشرێتەوە یاخود بکرێنە ئۆفەرێکی بازرگانیی و بەنرخێکی ھەرزانتر لەنرخی شیاوی خۆیان بفرۆشرێنەوە یان ئاڵوگۆڕی بازرگانییان پێوەبکرێت. دروست وەک تاکتیکی ئەو جولەکە کۆچەریانەی فەردەپیازیان دەکردە کیلۆ کیلۆ و بەنرخی عەلوە دەیانفرۆشتەوە، بەڵام قازانجیان لەفرۆشتنەوەی شەبەک یان فەردەی خاڵیکراوی پیازەکان دەکرد و بەوجۆرە کڕیاریان بۆ شمەکەکانیان زیاد دەکرد.\nناکرێت ئاستی ھۆشیاریی چێنەر و بەرھەمھێنەری کورد ھێند لاسەنگ و لاواز بێت؛ بۆ فڕێدان و سوتاندنی بەروبووم و بەرھەمەکانی ئامادەبێت لایڤی فەیسبوک بکاتەوە یان لەرێی گرتنی وێنە و ڤیدیۆ و ناردنی بۆ میدیا و میدیاکاران؛ بازاڕسازییان بۆ بکات. بەجۆرێک ئەم کارەی وەک بەشێک لەکارزانیی یان دڵگەرمیی و ھەڵوێستی ھەناسەساردی خۆی پەخش و بڵاوبکاتەوە، بەڵام بەھێندی ئەوە خۆی و خەونی بەدیھاتنی بەرھەمەکانی خۆشنەوێت و ھەمان لایڤ و ریکلام و بازاڕسازیی پێشتر بۆ ساغکردنەوەیان نەکات!\nلەم ھەرێمەدا کە ھەمووشتێک بۆنی بێتمانەیی و رەنگی بێھیوایی گرتووە، ناکرێ و ناپیشەییە میدیا و میدیاکاری کورد خەمساردانە ببێتە سەربار و بازاڕسازیی بۆ لەدەستدانی ھیوا و متمانەی تاکەکان بڕەخسێنێت. ئەوەیش بەجۆرێک ببێتە کارنامەی رۆژانەیان کە بیانەوێت بەنمایشی سوتاندنی بەرھەمە ھزرییەکانی ھزرڤانان و فڕێدانی بەروبوومە کشتوكاڵییەکانی جوتیاران، سەرنج و سۆزی جەماوەری میدیاکانیان رابکێشن!\nھۆشیارکردنەوە؛ یەکێکە لەئەرکە سەرەکییەکانی میدیا کە بەداخەوە لەھەرێمی کوردستاندا زۆر بەکەمیی کاری لەسەر دەکرێت. وەگەرنا ئێستا دەبوو ئەرکی ھەنووکەیی میدیای کوردیی و کەناڵە جۆربەجۆرەکانی؛ بەھێزکردنی متمانەی تاکەکەس و برەودان بەچیرۆکەکانی سەرکەوتن و چۆنیەتی زاڵبوون بەسەر گرفت و گرێ دەروونیی و جەستەییەکانی جەماوەرەکانیان بوایە. پێویستبوو لەبری پرۆگرامی سواوی چێژبڕکێ و چێژگۆڕکێ و بازاڕگەرمیی بۆ ھەندێک «مۆدێل و مەیکەپ ئاڕتیست و بێژەر و شایەر»ی بازاڕیی و بێبەرھەم، ئەو بەھرەدار و خاوەن سەلیقە نەناسراوانە بناسرانایە کە بەھەوڵ و ھیمەتی تاکەکەسیی خۆیان، پەرەیان بەبەرھەمی خۆماڵیی داوەو دەدەن، نەک ئەوانەی لەخۆنواندن و لاساییکردنەوەدا، بێسەلیقەیەکی زۆربڵێ و ھەمەکارەن.\nلەمێژوودا؛ جوتیار و رەنجدەری بیر و بازووی کورد بەخۆڕاگریی و پشوودرێژیی ناسراون، بۆیە پێویستە ئێستاش ئاشنا و ئاگاداری تەکنیکی ھاوچەرخ و لۆژیکی بەکارھێنانی و بەرزکردنەوەی ئاستی ھۆشیاری میدیایی بکرێن. ئەویش بەئامانجی رەخساندنی بازاڕسازیی پێشوەختەو ھەرچی زووتر برەودان بەبەرھەمەکانیان و ساغکردنەوەیان، لەبری چنینەوەی ئاخ و حەسرەت و لەدەستدانی خەون و خۆشەویستیی بەرھەمە چێنراوەکانیان.\nته‌ندروستی عێراق ئامارێكی نوێی تووشبوون و گیانله‌ده‌ستدان به‌ڤایرۆسی كۆرۆنای بڵاوكرده‌وه\n15 خولەک پێش ئێستا\nعیراق لە هەوڵی كڕینی ڤاكسینە روسییەكەدایە\nسه‌در مۆڵه‌تی 100 رۆژ ده‌داته سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق\nنیوه یه‌كه‌می ئه‌مساڵ كۆى گشتى باج له عیراقدا چه‌ند بوه؟\nهه‌ڕه‌شه‌ى لێپرسینه‌وه له مسته‌فا كازمى ده‌كرێت\nهەرێم پارەی بەلاشی دەوێت!\nمن و كوڕەكەی سەرۆك


لایکپەرێسی – كولتور مه‌گه‌زین\nباری نائاسایی وەک پارادیگمایەک بۆ مانەوە\n10/05/2019 8 min read0\n13/09/2017 3 min read0\n09/01/2021 9 min read0\nژ بەر کو من لایك هەنە، ئانکو ئەز هەمە.\nدەما ئەم زارۆك مە یارییەك دکر، مە ب “یارییا خوە ڤەشارتکانێ” ناڤ دکر، هەر کەسەك دا چیتە د بن پەناگەهەکێ ڤە یان جهەکێ بەرزە و خوە ڤەشێریت، یێ شیابا ئەو دیتبا دا سەربکەڤیت. هونەر د ڤێ یارییێ دا ئەو بوو تو ئاشکرا نەبایە، تو هەر مابایە ڤەشارتی، ئەڤ خوەڤەشارتنە ساتەکە یان دیالێکتیکەکا دژەمۆدێرنە یە. د سەردەما مۆدێرنێ دا، مرۆڤ بەردەوام د بن چاڤدێرییا کامیرەیان دا نە، کامیرە و ئالاڤێن سەردەمێن تەکنۆلۆژیایێ بەردەوام چاڤێ وان ل سەر رەفتار و رابوون و روونشتنێن مرۆڤی نە، واتە د سەردەما مۆدێرنێ دا چ جهەك نینە مرۆڤ خوە بیت و مرۆڤ وان ماسکان بهاڤێژیت یێ ژ بۆ نیشاندانێ و خوەدیارکرنێ ل بەر خوە دکەت. ب واتایەکا دی؛ د جیهانا سەردەم دا چاڤێ یێ دی/ ئەلکترۆنی بەردەوام ل سەر مرۆڤی یە، لەورا ژی مرۆڤ بەردەوام د رەوشا خوە نمایشکرنێ دا یە ژ بۆ کو وی رازی بکەی و وەکی وی دڤێت تو هەبی. ئەڤە ئەو رەوشە یە یا کو دەرووناسێ کەنەدی (ئیفریک گوفمان) ب (ئەز و ماسکێن من) ناڤ دکەت، ئەو دبێژیت: مرۆڤێ سەردەم ئەکتەرەکە ل سەر دەپێ شانۆیا جیهانێ، بەردەوام ل گەل یێ بەرامبەری خوە د نیشاندانێ دا یە. مرۆڤ د ڤێ رەوشێ دا چ نینە ژبلی کو ماسکەکی ژ بۆ وی رۆلی بگێریت یێ کو “یێ دی” دڤێت. ئەوی کو بریارا باشی و خرابییێ ژی ل سەر مرۆڤی ددەت، هەر جەماوەرە. ئانکو تو وی چاخی دبییە ئەو کەسێ تە دڤێت، دەما ل گۆری حەرامی و حەلالی/ باشی و خرابی و پیڤەرێن جەماوەری داناین رەفتارێ بکەیی، ئەگەر نە دێ د پەراوێزێ دا مینی، یان دێ بێ لایك مینی. لەورا یارییا خوەڤەشارتکانێ، یارییەکە یا کو دنیایێ دبەتە بەری چاڤێن ئەلکترۆنی، مرۆڤ د جیهانا مودێرنێ و ئەلکترۆنی دا چەند یێ ئاشکرا بیت پتر هەیە، لێ مرۆڤ د جیهانا خوەڤەشارتکانێ دا چەند یێ ڤەشارتی بیت پتر هەیە.\nب دیتنا من، د ڤی سەردەمێ نیشاندان و ئاشکەرابوونێ دا، هونەر ئەوە مرۆڤ یێ ڤەشارتی بیت، هونەر ئەوە مرۆڤ ژ بۆ یێ دی یێ لایکپەرێس نەژیت، ئەگەر دەستکارییا تێگەهێ جەماوەر بکەین و ژ بۆ لایكپەرێس بگوهەرین، دێ هەمان مەرەمێ ب مە بدەت. مرۆڤێ سەردەم یێ د ناڤ سۆشیال میدیایێ دا نقۆم بوویی، هەر تشتی ژ بۆ زێدەبوونا لایکان دکەت، لایك ئێدی د هەلسەنگاندنا تە دا رۆلی دگێرن. تە چەند لایك هەنە، تو هندی!\nلەورا ژی تو ب هووری لێ بنێرە، ئەڤرۆ هەر لڤین و رەفتار و چالاکییەکا دهێتە کرن ژ بۆ ئێک ئارمانجە، ئەو ژی خوە دەرخستن و نیشاندان. دەما جلکەکێ نوو دکرین، دەما خوارنەکێ دخوین، دەما دچینە گەشتەکێ، خوە دەما ئێکێ نێزیکی مە دمریت ژی، دێ د وێنەیەکی یان ڤیدیۆیەکێ دا بەلاڤ بکەین ئەو ژی ژ بۆ ئارمانجا نیشاندانێ. ئێدی گەهشتییە ئاستەکی دەما ئێک دمریت، ئەم هزر د مرنێ دا ناکەین وەکو پرسەکا هەبوونگەری، بەلکو هەمی هزرەك ژ بۆ وێ یە ئەڤ رەحمەتییە دێ چەند فیسبۆکا من ئەکتیڤ بکەتن؟! دەما دچینە گەشتەکێ، هندی چاڤێ کامیرەیا مە مۆبایلێ دبینیت، هند دیمەن و خوەزایی نابینیت، ب تەنێ ژ بۆ لایکان ب تەڤاهی خوە ژ چێژا گەریانێ دوور دکەین، یان ژی دا کو یێ دی ببینیت!، هەڤهزرم ل گەل ئەریك فرۆمی؛ مرۆڤێ سەردەم تێرامان نینە، ژ بەر کو هندی مژوولی دەوروبەرێن خوە یە. مرۆڤێ تێرامانێ بکەت، پێدڤی یە خوە بیت، ئەو رۆلی د بەرهەمئینانا خوە دا بگێریت نە کو یێ دی.\nمرۆڤێ سەردەم خوە کارڤەدان و هەلویستێن وی ژی د جیهانا سۆشیالێ دا ژ راستییا وی بهێزترن. دەما تشتەك روو ددەت، ئەو روودانە د جیهانا سۆشیالێ دا گەلەک ب گەرمی دهێتە بەرچاڤکرن، لێ دەما دەربازی دۆرهێلی دبیت گەلەک یا سارە. ئاریشەیەکا دی یا مەزن هەیە، ئەو ژی مرۆڤێ “لایکپەرێس” دووری گومانێ یە، هەمی تشتان ب راستی و باوەری وەردگریت. لێ بنێرە، ڤیدیۆیەك دێ هێتە خوار 5 خۆلەکە، هێژ 50 چرکە ژێ دەربازنەبووین، دێ ب سەدان لایك، شێر و کۆمێنت ژ بۆ هێن! ئەڤە ئەو باوەرییا رەها یە سەرەدەرییێ ل گەل دکەن. واتە بێی کو تەماشە بکەن کا ب دروستی وێ ڤیدیۆیێ چ گۆتییە یان چ هاتییە نیشاندان. لەورا ژی کەسێ “لایکپەرێس” وەکی گامێشێ ئسپانی هەر پاتەیەکێ سۆر ل جهەکێ ببینیت، دچیت سەرێ خوە لێ ددەت دا کو لایکان ژ بۆ خوە کۆم بکەت! ب واتایەکا دی، هەر بابەتەکێ هەیی مایێ خوە تێ دکەت دا کو فۆکسا لایکان ل سەر خوە دابنیت. د ڤێ هێلێ دا، لایکپەرێس بزاڤی دکەت کێشەیێن ئالۆز یێن خەلکی، ب دلینییەکا سادەیە و ژ پەیڤێن ھنگڤینی مشتە، وەکی: دایک ژیانە، نەتەوە، گونەھە، دڤێت یاسا ھەبیت.. ڤان پەیڤێن شرین بێی شرۆڤە و رەھەند ددەنە خەلکی، ھەر تێز و نەرین و شرۆڤەکرنەکا جدی یا هەیی، هەول ددەت رەش بکەت، دا کو بەردەوام رەواتییێ بدەتە نەرین و شرۆڤەیێن خوە یێن سادە و ب سەرڤە.\nلایکپەرێس هەردەم ژ بۆ خوە ب دەرفەت دبینن، سواری پێلا نەرازیبوونا خەلکی ببن و خوە بکەنە رۆبن هۆد و رزگارکەرێن خەلکی، ژ بۆ کو زوورترین رێژەیا خەلکی دەستان ژ بۆ وان بقوتن و دەستقوتان ل ڤیرێ دبیتە زێدەکرنا لایکان. هەر بابەتەکێ هەیی مایێ خوە تێ دکەن، بێی کو بچووکترین ئاگاهی و شرۆڤە ل سەر هەبیت. پرانییا پۆستێن لایکپەرێسان وەکی گێلما گاڤانی نە؛ جاران ل گوندان گاڤانی خوارن چێ نەدکر، دەما ژ گاڤانییێ ڤەگەریابا، دا ئامانەکێ بەت و مال مال گەریێت، هەر مالەك دا جۆرەکێ خوارنێ کەتە ئامانێ وی، ئێك دا برنجێ کەتێ، یێ دی دا ساڤارێ کەتە سەر برنجا وی، یێ دی دا دانقوتێ کەتێ.. کا هەر مالەکێ چ چێکرییە ئەو دکرە ئامانێ وی، کۆمەکا خوارن و کۆمەکا تامان د ئێك ئامان دا، ئەڤجا ل داوییێ ئەو خوارنە وەسا لێ دهات، تاما خوە خوارنەکێ نەدما. لایك پەرێس ژی بزاڤێ دکەت، هەمی هزر و دیتن و شرۆڤەکرنەکا هەیی، د پۆستەکی دا کۆم بکەت، ژ بۆ بالا پترین کەس و پترین لایك ژ بۆ خوە بکێشیت. ب گۆتنەکا دی، ئەگەر سپێدەیی تشتەك چێبوو، ئەو دێ کەتە پۆستەك و بەلاڤ کەت، ئەگەر ئێڤاری تشتەکێ دی چێبوو، دێ وی ژی کەتە درووشم و بەلاڤ کەت، ئەگەر تشتەك شەڤێ چێبوو، هەم بەروڤاژی یێ ئێڤاری ژی بوو و هەم یێ سپێدێ ژی دێ بەلاڤ کەت، بێی کو بنگەهەك ژ بۆ خوە ئێکی ژ وان هەبیت. ئانکو ژ بۆ ئینانا لایکان ژ بۆ وی ئاسایی یە، ئەگەر سپێدێ چەپ بیت و ئێڤاری راسترەو بیت و شەڤێ دیندار بیت! هەڤدەم ئەڤە دژی هەڤن.\nبەختیار عەلی د پەرتووکا خوە یا “جوانییەکانی نارێکی” دا، دبێژیت: د دۆرهێلێ مە دا سێ جۆرێن نەرسیسی هەنە، ئێک: نەرسیسێ کوشتی، دو: نەرسیسێ کرێت، سێ: نەرسیسێ شۆرەشگێر.\n– نەرسیسێ کوشتی:\nد دۆرهێلێ مە دا، مرۆڤێن مە نەشێن عاشقی خوە ببن، جهەکێ راستەقینە نینە د دۆرهێلێ مە دا کو مرۆڤ خوە ببیت، ساخلەتەکێ نەشرین و بێزارکەرە. مرۆڤ د دۆرهێلێ مە دا، ل جهێ کو عاشقێ خوە ببیت، پێدڤی یە عاشقێ یێ دی ببیت، ئانکو عاشقێ نەتەوە، دین، خێل و جڤاکی دبن، مرۆڤێ قەهرەمان د ڤی جڤاکی دا هەردەم دڤێت یێ هندا و بەرزە بیت. د ناڤا درووشم و سیستەم و هێمایێن ئایدۆلۆژی و جڤاکی دا، د کەلتوورێ سەردەمێ کوردی دا تو ب خوە چ نینی، تشتێ مەزن هەردەم ئەون ئەوێن جڤاکی. قەهرەمان ژی ئەوە یێ ژ بۆ یێن دی دکەت. ئەڤ کەسێ چ گرنگییێ ب خوە نەدەت، د خوەکوژییەکا تاکی دا یە، نەرسیسێ رۆژهەلاتی بەردەوام ژ بۆ یێن دی د خوەبوهژینێ دا یە، نەرسیسێ رۆژهەلاتی دبیتە هەمی تشت ب تەنێ نابیتە خوە.\n– نەرسیسێ کرێت:\nئەڤ جۆرێ نەرسیستی، نەرسیسەکە عاشقێ خوە یە، جیهان ب تەنێ ژ بۆ خوە دڤێت، خوەپەرست و زکرەشە، ب تەنێ حەزکرن و خوەپەرستییا وی ژ بۆ وی، ژ وێ چەندێ نەهاتییە کو جوانە، ل بەر خوەدیکێ رانەوستیایە و داغبارێ جوانی و هزر و عەقل و هەستێن خوە یە، نە! ئەڤە داغبارێ ترۆمبێل، خانی، پۆست و باوەرنامەییێن خوە یە. ئەو عەشقا وی هەیی ئاراستەی ناخێ وی نینە، بەلکو یا ژ بۆ مولک و مالێ وی ئاراستە کرییە. نەرسیسێ سەردەمێ بەرخورییێ یە، وی ب خوە وەکو “خود” تشتەک نینە پێ داغباری خوە ببیت، بەلکو داغبارێ متا و کەرەستەیێن خوە یێن سەرمایەدارییێ یە، ئەوی چ جاران ب رویسی خوە نەڤێت، وی خوە دڤێت دەما وێنەیان ل گەل ترۆمبێل، خانی و سیمبۆلێن خێلێ دا دگریت، ئاها ل وی چاخی “نەرسیسێ کرێت” خوە دڤێت. ئەڤ جۆرە نەرسیسە، نەرسیسەکێ کەپیتالیستی یێ بازاری یە، چ جارا نەشێت بکەرەکێ «سوبێکت» شۆرەشگێر ببیت.\n– نەرسیسێ شۆرەشگێر:\nئەوە یێ عاشقێ خوە، ژ بەر خوە ژ خوە حەز دکەت، بوونەوەرەکێ جڤاکی نینە ب واتایا ئاسایی و یا هەیی.. بوونەوەرەکە عاشقێ هزر و خەیال و رووخسارێ خوە یە، هێزا خوە یا ئەڤینییێ ژ بۆ وێ یەکێ نامەزێخیت دا کو خوە ژ بۆ یێ دی یان جڤاکێ شرین و جوان بکەت. بەلکو نەرسیسەکە، دڤێت بێی رازەمەندییا کەسێ ژ خوە حەز بکەت. کەواتە ژ بۆ یێ دی ناژیت، بەلکو بوونەوەرەکێ رەسەنە و ژ بۆ خوە دژیت. ژ وان کەسان نینە کو دڤێت ژ جەماعەتا فلان گرۆپی بیت یان ژی دەستێ سەرۆك خێلەکێ ل سەر سەرێ وی بیت و بێژنە وی: ئەم ژ تە رازینە. ژ نوو ئەو بکەڤیتە دفنبلندییا خوە و غرۆرا خوە، نە! نە رازیبوونا یێن دی بو وی گرنگە و نە ژی نەشرینییێن خوە ب ئێکسسوارات و دیکۆران ڤەدشێریت. بوونەوەرەکێ رویسە و شەرمێ ژ چ تشتێ خوە ناکەت، خوە وەسا لێ ناکەت کو بکەڤیتە بن مەرجێن یێن دی یێن جڤاکی و ئەو مەرجە ژ لایێ وی ڤە ناهێتە قەبوولکرن. مرۆڤەکە بەروڤاژی تێزا گۆفمانی یە، بێ ماسک و نیشاندانە، مرۆڤەکێ شورەشگێرە و ب تبایێ عامێ ناچیتە شامێ، رێز و ڤیانا وی ژ بۆ وی نە ژ زکرەشییێ یە و نە ژی ژ کەرب و کارڤەدانا جڤاکی یە. بەلکو شۆرەشگێرەکە دڤێت مرۆڤی ببەتە دەستپێکا وی دەما هێشتا کەرامەت هەیی، دەما هێشتا یێ رویس و ب تەنێ دژییا، دەما ژ بۆ رزق و مووچەیی نە هاتییە کۆلەکرن. شۆرەشگێرەکە ب زمانێ سەردەم رێز و پێگەهێ خوە د “لایك و شۆپینەران” دا نابینیت، ژ بەر کو یێ دی د بەرهەمدانا وی دا پشکدار نینە.\nد جیهانا سۆشیال میدیایێ دا، هەر سێ جۆرێن نەرسیسی و مرۆڤان هەنە. جۆرێ یەکێ، نەرسیسێ کوشتی: ئەون یێن د جڤاکێ دا تووشی چەپاندنا دەروونی بووین. د جڤاکێ دا چ جهەك نینە تێدا خوە بن، جڤاك د هەمی واران دا رێیێ لێ دگرن کو خوە بن، پەنایێ ژ بۆ جیهانا گێولی یا لایك و شۆپینەران دبەن، دبنە قەهرەمانێن کارتۆنی ل شوونا خوە بن و عاشقێ خوە بن، دبنە عاشقێ درووشمێن مەزن. هەر پێلەکا بهێت چ ئایدۆلۆژییا بیت، ئەو پێ گەرم دبن و خوە وەکوعاشق و دەروێشێن ئایدۆلۆژیایان نیشان دەن، ل سەر هەمان مژار پۆست ل پەی پۆستی پارڤە دکەن، چەند لایك ژ بۆ بهێن هزر دکەن پتر قەهرەمانن، بێی کو بزانن د ناڤا رەمزیەتا سیستەمی دا بوهژینە.\nجۆرێ دویێ، نەرسیسێن کرێت: ئەڤ جۆرێ ئەنانی یێ کو جیهان ب تەنێ ژ بۆ خوە دڤێت، پتر ژ جۆرێ دی د ناڤا کەپیتالیزمێ دا هاتینە حەلاندن، بەرخورن و ب رەنگەکێ رۆژانە وێنەیەکێ خوە ل گەل ترۆمبێلا خوە یان خانییێ خوە و سەفەرێن خوە یێن دوور و سەیر و سەمەر پارڤە دکەن، ئەو ژ بۆ یێ دی د بەرچاڤکرنەکا بەردەوام دانە، ئەو لایکێن ژ بۆ دچن پرانییا وان نە ژ بەر وی نە، بەلکو ژ بۆ ترۆمبێلا وی دچن، پرانییا کۆمێنتان پەسنا ترۆمبێل، خانی و گەشتا وی دکەن. مرۆڤەکە ب زمانێ مارکۆسی یێ هاڤی یە، ئەو ژی پشکەکە ژ متا و کەلوپەلان. جۆرێ سێیێ، نەرسیسێ شۆرەشگێر: کێمترین کەسن د جیهانا سۆشیالێ دا بهێنە دیتن، ئانکو ئەو کەسێن جیهانا سۆشیالێ ژ بازارەکێ بەرخۆری و دەمبۆراندنا بێ مفا دگوهەرن و دکەنە پەنجەرەیەك ژ بۆ دانوستاندنێن فەلسەفی و مژارێن؛ جوانی چی یە؟ ئەدەب چی یە؟ پرسێن گەوهەری دئازرینن و ئەڤە کێمترین کەسن. مرۆڤێ ژ ڤی جۆری یان شۆرەشگێرەکێ جۆکەری یە و ڤان ئالاڤان هەمییان پشتگوهـ دهاڤێهژیت و خوە یە، یان ژی کێمترین رێژەیا لایک و هەڤالان هەنە. نانڤسیت ژ بۆ لایکان، دنڤیسیت ژ بۆ پێدڤییەکا ژیانێ کو رووپەلا فەیسبۆکێ دشێت پەنجەرەیەك بیت ژ بۆ رۆلەکێ دی. ل بن دێمجامەیا نەرسیسێ شۆرەشگێر، رەوشەنبیرێن سەختە و پۆپۆلیست پەیدابوون، خوە د گۆرەپانا رۆما دا یا جاران شەر لێ دهاتنە کرن دبینن، هزر دکەن جەماوەر و لایک پیڤەرێ بلندییا رەوشەنیری یە، چەند کەس ل دەردۆرا وی کوم دبن، هزر دکەت سپارتاکۆسێ رزگارکەرێ کۆلا یە د گۆرەپانا رۆمایێ دا. شۆرەشگێرێ جوینێ سێیێ رەسەنە و دووری رەوشەنبیرێن سەختە یە، کو یێن دی ژ بۆ خوە بکەنە ئالاڤەك. د جیهانا شۆرەشگێرێ سێیێ دا، مرۆڤ ب خوە ئارمانجە، نابیت ژ بۆ یێ دی ببیتە ئالاڤ.\nل داوییێ نها رەوشا مە هەمی بوویە نیشاندان و خوەدەرخستن، ئەم نزانین کەنگی دێ گەهینە مال، یان کەنگی دێ مە ژ بۆ خوەنیشاندانێ ئنتەرنێت هەبیت، دەما دچینە کافێیەکێ بەری داخوازا قەهوەیێ بکەین ئەم داخوازا پاسوۆردێ وایفایی دکەین! د رەوشەکا هوسا دا ل دەڤ من قەهرەمان کەساتییەکا بەزرە یە، کەساتیتەکە خوە د ڤەشارتنێ دا ببینت، نە خوە د ئاشکەرابوونێ دا، ژ بۆ من کەساتییا فلمێ جۆکەر گەلەک بالکێش بوو، ژ بەر کو بکوژێ پۆپۆلیزمێ بوو، دەما یێ راگەهاندکار دکوژیت، ئەو کوشتنەکا رەمزی یە، ژ بۆ کو روویێ جیهانێ ژ سۆفستایی و سەفسەتێ ببەتە سۆکراتی و فەلسەفەیێ، هزرا من جیهان یان سۆشیال میدیا بەردەوامییا جیهانا سەفسەتێ یە، ئەم سۆکراتی نینین کو پرسیارێ ژ خوە بکەین و خوە بنیاسین، ب پربێژی و خوەنەنیاسین ڤە پرسیارا مە یا گەوهەری ئەوە: چاوا یێ دی دێ مە نیاسیت؟


پاداشتی دادپه‌روه‌ری - پرسیارەکانی بەردەوام\nکردنەوەی هەموو | کۆکردنەوەی هەموو\nتکایە هەندێ ڕوونکردنەوە بدە دەربارەی پرۆگرامی «پاداشتی دادوەری» ? (RFJ)\nRFJ لیستەی ئەو پاداشتەکانی لە ماڵپەڕی خۆی بڵاوکردۆتەوە: www.rewardsforjustice.net. زۆربەی ئەو پاداشتانەی که RFJ داوێتی، 5 ملیۆن دۆلارە. هەرچەندە، بڕی پاداشتەکە لە 1 بۆ 25 دۆلار لە گۆڕان دایە. لەگەڵ ئەوەشدا، RFJ لە بارودۆخی پێویستدا دەتوانیت بۆ ئەوانەی پێشوو کە پاداشتیان پێ نەدراوە، مۆڵەتی پێدانی پاداشت دەر بکات.\nRFJ لە کاتی دامەزران یاتر لە 150 ملیۆن دۆلار پاداشتی دا بە زیاتر لە 100 کەس لەو کەسانەی کە زانیاری وەرگیراو لەوان بۆتە هۆی بەربەستی هێرشی تیرۆریستی یان بۆتە هۆی دادگاییکردنی تیرۆریستەکان.\nRFJ چەندە کاریگەرە؟\nدەربارەی بەرنامەی RFJ، زانیاری وەرگیراو لە سەرچاوەکان بۆتە هۆی بەرگری لە کاری تیرۆریستی نێودەوڵەتی بە دژی بەرژەوەندەکانی وڵاتە یەکگرتووەکان و دادگاییکردنی هەندێ لە ناسیاوترین تیرۆریستەکانی جیهاندا. ئەم هەوڵانە گیانی خەڵکێکی زۆر بێ تاوانی ڕزگار کردووە.\nبۆ نموونە، لە عێراق، تەنیا 18 ڕۆژ پاش ڕاگەیاندنی پێشنیاری پاداشت بۆ عدی و قصی حسین، کەسێک زانیاری دەربارەی شوێنی ئەو کەسانەی پێشکەشکرد. لە سەرکەوتنەکانی دیکە دەکرێ ئاماژە بکرێت بە دەستبەسەرکردنی ڕەمزی یۆسف، یەکێک لە کەسانی کاریگەر لە تەقینەوەی ساڵی 1993 لە ناوەندی بازرگانی جیهانی. دەستیشانکردنی شوێنی ئەو کەسە بە زانیارییەک ڕەخسا بوو کە دوابەدوای ڕاگەیاندنی پێشنیاری RFJ پێشکەشککرا.\nچۆن ڕیکلام بکەیت بۆ پێشنیاری پاداشت؟\nجگە لە ماڵپەڕی RFJ، ئێمە سوود وەردەگرین لە پۆستەر، شەقارتە، ڕیکڵامی پارەیی لە ڕادیۆ و ڕۆژنامە، ئینتەرنێت و ئامرازی دیکەی گونجاو بۆ دادگاییکردنی لایەنەکانی بەرپرس لە هێرشە تیرۆریستییەکان بە دژی وڵاتە یەکگرتووەکان.\nچ زانیارییەک بڵاو دەکەنەوە دەربارەی پێدانی پاداشت؟\nیەکێک لە لایەنە سەرەکییەکانی ئەم بەرنامەیە ئەوەیە کە وەڵامەکان بە کەمپەینی پێدانی پاداشت بە تەواوی بە نهێنی دەهێڵینەوە. گرنگتر ئەوە کە، ئێمە ناوی وەرگرەکانی پاداشت بڵاو ناکەینەوە و بە گشتی پێدانی پاداشت بەشێوەی گشتی ڕا ناگەیێنین. لە حاڵەتی تایبەتیدا، پێدانی پاداشتەکە ڕادەگەیێنین بەلام ئاماژە بە زانیاری پێشکەشکراو ناکەین.\nدەتوانی باس لە وردەکاری پێدانی پاداشت بکەیت؟\nزۆرترین بڕە پاداشتێک کە تاکوو ئێستاکە بووە 30 ملیۆن دۆلار بووە. ئەم پاداشتە درا بە کەسێک کە زانیاری بەخشی دەربارەی عدی و قصی حسین.\nلە فیلیپین چوار بۆنەی گشتی بۆ پێدانی پاداشتی RFJ بەڕێوە چوو. دواین بۆنە لە 7ی جونی 2007 بەڕیوە چوو. بڕی گشتی پاداشتی پێدراو لەو بۆنە گەیشتە 10 میلیۆن دۆلار. ئەم بڕە زۆرترین بڕە پارەی پاداشتی RFJ لە فیلیپین لە ڕێکەوتی ئەم بەرنامەیە بووە.\nئەگەر بە گشتی وردەکارییەکە بڵاو ناکەنەوە، چۆن دەبێ لە پێدانی پاداشتەکە دڵنیا بینەوە؟\nهەر وەک ئاماژە کرا، RFJ هەندێ جار بەشێوەی سنووردار دەربارەی پاداشتەکان زانیاری بڵاو دەکاتەوە. هەروەها پاش پێدانی پاداشت، ڕاپۆرتی پۆلێنکراو پێشکەشک بە کۆنگرە دەکەین.\nچۆن دەکڕی شایشتەی وەرگرتنی پاداشت بین؟ ئێوە لە چ زانیارییەک دەگەڕێن؟\nهەر کەسی پێشکەشکەری زانیاری بەسوود کە ببێتە هۆی بەرگری لە هەنگاوێکی تیرۆریستی نێودەوڵەتی بە دژی وڵاتە یەکگرتووەکان لە هەر شوێنێکی جیهان، بۆی هەیە شایستەی وەرگرتنی پاداشت بێت.\nبۆ نموونە، ئەگەر تیرۆریستێکی چالاک لە ڕەوتی پلاندانان یان جێبەجێکردنی هێرش دژ بە گیان و ماڵی هاووڵاتیانی وڵاتەیەکگرتووەکان بە یارمەتی زانیاری بەخشراو لە سەرچاوەیەک دەستبەسەر یان دادگایی کرێت، ئەو سەرچاوەیە شایستەی وەرگرتنی پاداشت دەبێت.\nهەروەها، هەر کەسێکی خاوەن زانیاری دەربارەی ناسنامە یان شوێنی ڕێبەرانی سەرەکی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکانی نێودەوڵەتی لەوانەیە شایستەی وەرگرتنی پاداشت بن. لەبەرانبەر زانیاری پەیوەندیدار بە تاکە کەسەکان یان ڕێکخراوە چالاکەکان لەبواری قاچاغی مادەبێهۆشکەرەکان یان دابینکردنی پارە بۆ هەنگاوە تیرۆریستییەکانی نێودەوڵەتی یان پاڵپشتی دارایی و مەعنەوی لە ڕیکخراوە تیرۆریستییەکانیش لەوانەیە پاداشت بدرێت.\nهەرچەندە، بە گوێرەی یاسای سەپێندراو لەسەر ئەم بەرنامەیە، فەرمانبەرانی حکومەتی وڵاتە یەکگرتووەکان و حکومەتە ویلایەتییەکان، خۆجێی و دەرەکی کە زانیاری بەدەستهاتوو لە ڕەوتی چالاکی فەرمی خۆیان پێشکەش دەکەن، بە گشتی شایستەی وەرگرتنی پاداشت نابن.\nئەگەر کەسێک گیانی خۆی بخاتە ناو مەترسی بۆ پێشکەشکردنی زانیاری دەربارەی تیرۆریستەکان و پاشان بزانێت کە گیانی لە مەترسی دایە، چی دەبێت؟ ئاخۆ RFJ دەتوانێت پاڵپشتی ئەو کەسە بکات؟\nهەر وەک ئاماژە کرا، پاراستنی نهێنێتی بنەمای بەرنامەی RFJ ییە. RFJ کەسایەتی ئەو کەسانە بە تەوای بە نهێنی دەپارێزێت کە لەبەرانبەر پاداشت زانیاری دەبەخشن و/یان کەسانێک کە پاداشت وەردەگرن. لەگەڵ ئەوەشدا، لەوانەیە بکرێ شوینی کەسانی پێشکەشکاری زانیاری و خێزانی ئەوان بگۆڕدرێت بەڵام بڕیار لەم بوارە بەشێوەی حاڵەتی پێویست دەدرێت.\nپارەکە چۆن دەدرێت بە کەسەکان؟\nبڕیار دەربارەی پێدانی پاداشت بەشێوەی بابەتی دەردەکرێت. پرۆسەی پێدانی پاداشت بەشێوەی خوارەوەیە:\nئەژانسی لێکۆڵینەوەی ولاتەیەکگرتووەکان، وەک وەزارەتی بەرگری یان FBI، یان بالویزخانەی ولاتەیەکگرتووەکان لە وڵاتانی دیکە، دەبێ کەسێک بناسێنێت بۆ وەرگرتنی پاداشت. ئەنجوومەنێکی نێوان ڕیکخراوەیی بە وردی زانیاری بەخشراو تاوتوێ دەکات. ئەگەر « ئەنجوومەنیی نێوان ڕیکخراوەیی پاداشت» کەسێک دەستنیشان بکات وەک شیاو بۆ وەرگرتنی پاداشت، داواکاری پشتڕاستکردنەوەی پاداشت ڕادەستی وەزیری دەرەوە دەکات.\nهەرچەندە، پێشنیاری ئەم ئەنجوومەنە ناچارکەر نییە. وەزیری دەرەوە بۆ پەسەندکردن یان نەکردنی پێشنیار دەسەڵاتی تەواوی هەیە و دەتوانێت بڕی پاداشتەکە بگۆڕێت بەپێی مەرجەکانی یاسایی.\nئەگەر دادگای تاوانکاری فیدرال لە بابەتەکەدا دەسەڵاتی هەیە، وەزیر داوا لە دادوەری گشتی دەکات کە ڕەزامەندی خۆی لەگەڵ پێدانی پاداشت ڕاگەیێنێت.\nبڕی پاداشتەکە چۆن دیاری دەکرێت؟\nبڕی پاداشت پەیوەندی هەیە بە هۆکاری جۆراوجۆر بۆ نموونە (و نە سنووردار بە) مەترسیداربوونی تیرۆریستی دەستنیشانکراو، توندی مەترسی یان زیانی هەڕەشەکەری گیان و ماڵی هاووڵاتیانی وڵاتە یەکگرتووەکان، بایەخی زانیارییەکان، مەترسی هەڕەشەکەری سەرچاوەی زانیاری و خێزانی ئەو و ڕێژەی هاوکاری سەرچاوە لە ڕەوتی لێکۆڵینەوە یان دادخوازی.\nئاخۆ RFJ تا ئێستا کەسێکی لە لیستەی «پاداشتی دادوەری» دەرخستووە؟ ئەگەر بەڵی، کێ و لەبەر چی؟\nبەڵێ، بەرنامەی «پاداشتی دادوەری» لەماوەی چەندین ساڵ گومانلێکراوی زۆری لە لیستەی خۆی دەرخستووە کە بۆ نموونە دەکرێ ئاماژە بکرێت بە بیت‌ا… محسود، ذوالمتین، بیت‌ا… محسود، ذوالمتین، دانێنەری بۆمبی بالی، اسامه بن لادن، عطیه عبدالرحمن و فضول عبدا… محمد. کەسی گوماناوی رەنگە بەهۆکاری جۆراوجۆر لە لیستەی RFJ دەرکرێت. بۆ نموونە ئەگەر کەسەکە لەلایەن هێزی جیبەجێکار یان ئاسایش ڕەوانەی زیندان کرێت یان ئەگەر سەرچاوەیەکی فەرمی مەرگی کەسێک پشتڕاست کاتەوە، ناوی کەسەکە لە لیستەی RFJ دەردەکرێت.\nئاخۆ دەکرێت وردەکاری «سندووقی پاداشتی دادوەری» ڕابگەیێنیت؟\n« سندووقی پاداشتی دادوەری » ڕێکخراوەیەکی خێرخوازی، ناحکومی و نا-بەرژەوەندی 501(c)(3) یە کە پەیوەندی ئەو سنووردار دەکریت بە بەرنامەی «پاداشتی دادوەری » وەزارەتی دەرەوەی وڵاتە یەکگرتووەکان لەبواری دەستنیشانکردن و دەستبەسەرکردنی تیرۆریستە چالاکەکان لە ناو خاکی ولاتە یەکگرتووەکان و لەدەرەوەی ئەو. « سندووقی پاداشتی دادوەری» لەلایەن دەستەیەک هاووڵاتی ئاسایی ولاتە یەکگرتووەکان دامەزراوە. بەرپرسانی ئەم گروپە ماوەیەکی کەم پاش هێرشەکانی 11ی سێپتەمبەر بە سەردانی وەزارەتی دەرەوەی وڵاتە یەکگرتووەکان داوای دەرکردنی مۆڵەتیان کرد بۆ کۆکردنەوەی یارمەتی خێرخوازانەی خەڵک بۆ پاڵپشتی RFJ. ئێمە پاش هەڵسەنگاندنی ئەم داواکارییە پاڵپشتیمان کرد لە هەوڵەکانی « سندووقی پاداشتی دادوەری ». ئەم سندووقە پاش جالاکی لەبواری یارمەتیگەیاندنی پاش هێرشەکانی 11 سێپتەمبەر، لە ئەگۆستی 2008 هەڵوەشاوە.\nپاداشت دان نابێتە هاندەرێک بۆ ڕاوکەرانی پااشت؟\nئیمە ڕاوکەرانی پاداشت و کەسانی دیکەی ناحکومی بە تووندی بێهیوا دەکەین لە دەستبەسەرکردنی تیرۆریستەکان . لە جیاتی ، RFJ لەبەرانبەر زانیارییەک کە یارمەتی ڕیکخراوەی دەوڵەتی پەیوەندیدار دەدات بۆ دۆزینەوە یان دەستبەسەرکردنی ئەو کەسانە پاداشت دەدات.\nئەگەر بمانهەوێت زانیاری پێشکەش بکەین، دەبێ پەیوەندی بە کێ بکەین؟\nکەسانی خاوەن زانیاری دەبی لەگەڵ «بەڕیوەبەرایەتی ئاسایشی ناوچەیی» نزیکترین باڵوێزخانەی یان کۆنسولیوڵاتە یەکگرتووەکان یا FBI پەیوەندی بکەن یا زانیاری پەیوەندی خوارەوە بەکار بێنن:\nناونیشانی پۆستی: RFJ, Washington D.C. 20522-0303, USA\nUSA ژمارەی خۆرایی: 1-800-US-REWARDS\nمن دەمهەوێت مۆڵەت وەرگرم بۆ بەکارهێنانی بابەت (وێنە) ماڵپەڕی تۆ لە پێشکەشکردن یان بڵاوکردنەوەی خۆم.\nجگە لەوانەی مافی کۆپی رایتی هەیە، زانیارییەکانی ئەم ماڵپەڕە لە دۆمینی گشتی دایە و بڵاوکردنەوە یان بەکارهێنانی بێ مۆڵەتی RFJ ڕێگە پیدراوە. داواکاری ئێمە ئەوەیە کە RFJ وەک سەرچاوەیەکی زانیاری ئاماژەی پێ بکرێت و تایبەتمەندی یان زانیاری وێنە بە هێنانی وای وێنەگر یان نووسەر یان RFJ بڵاوکرێتەوە.\nبۆ وێنە یان نیگار یان بابەتێکی دیکە کە کۆپی رایت دەیگرێتەوە، وەرگرتنی مۆڵەت لە سەرچاوەی سەرەکی بۆ بڵاوکردنەوەی ئەو بابەتە پێویستە. هەروەها، دەبێ بزانی کە بەپێی یاسای تاوانباری 18U.S.C. 713، بەکارهێنانی مۆری فەرمی وڵاتە یەکگرتووەکان لە بارودۆخی تایبەت هاتوو لەو بەشە قەدەغەیە؛ هەر بۆیە، باشترە بەر لە بەکارهێنانی مۆری فەرمی لەگەڵ وەکیلی خۆت ڕاوێژ بکەیت.


سێ مووچەی ئەم توێژە خەرج دەکرێت\n2021-12-27 [01:15 AM]\nبڕیارە دوای پشووی سەری ساڵ ڕێنمایی بۆ شێواز و میکانیزمی دابەشکردنی شایستەی سێ مانگی ماموستایانی وانەبێژ دەربچێت. نوێنەرێکی ونەبێژانیش لەبارەی چارەنووسی شایستەی چوار ھەزار وانەبێژ ڕوونکردنەوە دەدات.\nکارۆخ عەبدوڵا، نوێنەری گشتیی مامۆستایانی وانەبێژ رایگەیاند: " لە ھەوڵداین بۆ خەرجکردنی شایستەی مانگەکانی چوار و پێنج و شەش بۆ وانەبێژانی باخچەکان، بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی داوای لەوەزارەتی پەروەردە کردووە بۆیان خەرج بکرێت".\nزیاتر گوتیشی: "دکتۆر ئالان حەمەسەعید، وەزیری پەروەردە گوتی دوای پشووی سەری ساڵ ڕێنوێنیی دێت بۆ شێواز و میکانیزمی دابەشکردنی شایستەی مانگەکانی چوار و پێنج و شەش ھەوڵدەدەین مافی ھەموو وانەبێژان پارێزراو بێت".\nئاشکراشی کرد سێ بۆ چوار ھەزار مامۆستای وانەبێژی باخچەکان ھەیە و ھەوڵ دەدرێ ئەوانیش لە مووچەی ئەو سێ مانگە مافیان پێبدرێ. گوتیشی: "لە ھەوڵداین بۆ ئەوەی مامۆستایانی وانەبێژی باخچەکان ئەو مانگانەیان بۆیان خەرج بکرێت".\nرۆژی ٢٩/١١/٢٠٢١، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی ئەنجوومەنی وەزیران بڵاوی کردەوە، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بڕیاری دا، شایستە داراییەکانی مامۆستایانی وانەبێژ بۆ مانگەکانی چوار و پێنج و شەشی ساڵی ٢٠٢١، خەرج بکرێت، بۆ بڕوانامەی بەکالۆریۆس و سەرووی بەکالۆریۆس، بڕی ٥٥٠ ھەزار دینار، بڕوانامەی دبلۆم بڕی ٤٥٠ ھەزار دینار دەبێت.\nلای خۆیەوە وەزارەتی دارایی لە ٢٣/١٢/٢٠٢١ لە نووسراوێکدا بۆ وەزارەتی پەروەردە رەزامەندی بۆ خەرجکردنی شایستەی ئەو سێ مانگەی وانەبێژان داوە.\nنوێنەری گشتیی مامۆستایانی وانەبێژ گوتی: "شایستەی مانگەکانی چوار و پێنج و شەش پێکەوە بە یەک جار دابەش دەکرێت".\nزیاتر لە ١٨ ھەزار مامۆستای وانبێژ لە ھەرێمی کوردستان ھەیە و حکوومەت شایستە داراییەکانیان دابین دەکات.\nسەرچاوە / باسنیوز


ئەرێ خەڵك دژی یٔەم قەوارەیەیە؟\nسیاسەتی شكستخواردووی چەندین ساڵەی حكومڕانیی لەكوردستان دەرهاوێشتەكەی یٔێستا دەبنین كە برتییە لە نەبوونیی و برسێتی و چەقبەستنی سیاسی و پاشەكشەیەكی زۆر مەترسیداری تێگەیشتنی نەوەی نوێ بۆ یٔایندەی وڵاتەكەی. یٔەوەی یٔێستا دەیبینین دەرەنجامی رووداوێكی سروشتیی یان بارودۆخێكی لەناكاو و بێ پێشینە نییە، بەڵكو كەڵەكەبووی خراپی حكومڕانییە لەماوەی رابردوو.\nچەند رۆژێكە پرسی یٔیعتیرافكردن بەشكستیی یٔەم حكومڕانییە لێرەو لەوێ باس دەكرێت، تەنانەت هەندێك واوەتر دەچن و دەڵێن یٔەم قەوارەیە شكستخواردووەو با هەڵوەشاندنەوەی رابگەینرێت!!\nبێگومان یٔەم قسانە بێ پێشخان نییە، واتە كەڵەكەبوونی خراپییەكانی رابردوو یٔەو تێگەیشتنەی دروستكردووە. یٔەم تێگەیشتنە كاردانەوەو توڕەیی خەڵكە لەبەرامبەر گەندەڵیی و كەموكوڕییەكانی یٔەم حكومڕانییەی هەیە، نەك لە یٔاو و خاك و یٔاڵای وڵاتەكەی! یٔەگینا ناكرێت یٔەم خەڵكە بەدرێژایی مێژوو خەزێنەی قوربانیی رێی خەباتی رزگاریی نەتەوەیی و نیشتمانیی بێت، كەچی یٔێستا باس لەهەڵوەشاندنەوەی قەوارەكە بكات!\nتوڕەیی خەڵك لەزۆر وێستگەی جیاواز بەرامبەر حكومڕانیی كوردستان دەركەوتووە، بۆنمونە لەریفراندۆمەكەی 2017 بەروونی دەركەوت. بەپێی یٔەو یٔامارانەی بڵاونەكرانەوە رێژەی دەنگدەران بۆسەر سندوقەكانی دەنگدان نەگەیشتە لە 40% بەڵكو لەهەندێ ناوچە لە 30% تێنەپەڕاند، لەوە خراپتر لەو رێژەیەدا دەنگدەرانی نەخێر بۆ سەربەخۆیی كوردستان لەهەندێ ناوچە هاوتای رێژەی دەنگدەرانی (بەڵێ) بوو! یٔەو دەنگی (نەخێر)ە نەخێر بوو بۆ حكومڕانانی هەرێمی كوردستان نەك بۆ سەربەخۆیی خاك و نیشتیمان، نەخێر بوو برسێتی و ناعەدالەتیی، بۆ هەموو یٔەو نەهامەتیانەی بەهۆی درێژەكێشانی سیاسەتی چەوتەوە دروست ببوو.\nلەهەڵبژاردنی رابردووی كوردستانیش، دیسان خەڵك رووی لەسندوقەكانی دەنگدان نەكرد، چونكە تێگەیشتنێكی گشتیی دروست بوو كە سندوقەكانی دەنگدان ناتوانێت گۆڕان لەحكومڕانیی دروستبكات، یٔەو یٔەنجامەیشی لەلایەن كۆمسیۆنی هەڵبژاردنی كوردستانەوە بڵاوكرایەوە، بەدڵنیاییەوە جێی راست نەبوو، بگرە بەیٔاشكرا هەموو لایەنەكان بە یەكێتیشەوە دانیان بەتەزویرو ساختەیی یٔەنجامەكە دانا.\nخەڵكی كوردستان بەشێك نین لەململانێی سیاسی و بەرژەوەندی یٔەو كەمینەیەی كۆنترۆڵی حكومڕانیی و جومگەكانی داهاتی كوردستانیان كردووە. یٔەوان قوربانیاندا لەپێناو رزگاریی نیشتیمانیی و دەربازبوون لەژێردەستەیی، كەچی یٔێستا سەرباری برسێتی، یٔەو كەمینەیە لەپێناو بەرژەوەندی حزبی و شەخسی پشتیان كردۆتە هەموو یٔەو دروشمانەی پێشتر پێیان دەفرۆشتینەوە، یٔەمڕۆ نەك یٔەو دروشمانەیان لەبیر كردووە، بەڵكو یٔەوانەی پێیانوابوو زیادكردنی ژمارەی كورسیەكانیان لەپەرلەمان لەڕێی تەزویر دەیانگەینێتە زروەتی دەسەڵات، یٔەمڕۆ لەترسی توڕەیی خەڵك خۆیان لەكونان ناوەو وەك رژێمە دیكتاتۆرەكان لەبری داننان بەشكست و چارەكردنی گرفتەكان، رێگاو سەركۆڵانەكانیان گرتووە وەك یٔەوەی بەدوای دوژمنێكدا بگەڕێن.


گووگڵ مۆبایلێکی نوێ ڕادەگەیەنێت. – کەی ئای تی ئێن\nگووگڵ مۆبایلێکی نوێ ڕادەگەیەنێت.\nلەدوای ماوەیەکی زۆر لە بڵاوبوونەوەی دەنگۆ دەربارەی بڵابوونەوەی مۆبایلێکی نوێی گووگڵ بەناوێکی نوێ، بۆ دواجار کۆمپانیای گووگڵ بەرواری ٤ی مانگی داهاتووی وەکو ڕۆژی بەستنی کۆنگرەی داهاتوو دیاری کردوو و بانگهێشتی بۆ میدیاکان ڕەوانەکردووە و گوایە مۆبایلێکی نوێ ڕادەگەیەنێت.\nشایەنی باسە تا ئەم چرکە ساتە دەگۆی ئەوە هەیە، گووگڵ چیتر لەژێر ناوی نێکسەس مۆبایل و تابلێت دروست نەکات بەڵکو بەناوێکی تر و بە شێوەیەکی تر دێتە مەیدان و لەدەنگۆکانیش ناوە براندی پێکسڵ هاتووە و گوایە مۆبایلە نوێکەی گووگڵ ناوی پێکسڵ دەبێت.\nسەرباری ڕاگەیاندنی مۆبایلێکی نوێ، پێشبینی دەکرێت کە کڕۆمکاستێکی نوێ بە توانستی ٤ کەی و دەی دریم ڤی ئاڕێکی نوێش ڕابگەیەندرێن. وا پێشبینی دەکرێت لە مۆبایلە نوێکەشدا بە دوو قەبارەی جیاوازبن و یەکێکیان ٥ ئینج و ئەویتریان ٥.٥ ئینج بێت. هەرچۆنێک بێت با ببێت و گووگڵیش بابێتەوە مەیدان بە مۆبایلێکی نوێ و تۆش ئەگەر تامەزرۆی بینینی کۆنگرەکەیت ئەوا لە ٤ی مانگ کاتژمێر ٧ی ئێوارە بەکاتی هەولێر – کوردستان دەبەسترێت.\nتاگەکان ئەندرۆید گووگڵ


فه‌یسه‌ڵ شـازاد دان به تاوانه‌که‌یدا ده‌نێت\nی مانگی پـێنج ٠٥, ٢٠١٠\nکاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مه‌ریکا ده‌ڵێن ئه‌و ئه‌مه‌ریکیـیه به ڕه‌چه‌ڵ پاکسـتانیـیه‌ی تاوانبارکراوه به هه‌وڵی ته‌قاندنه‌وه‌ی ئۆتۆمبیلێـک له نیویۆرک هاوکاری له‌گه‌ڵ لێـکۆڵه‌ره‌وه‌کان ده‌کات هاوکاتی ئه‌وه‌ی هه‌وڵ ده‌ده‌ن بزانن چی هانی داوه ئه‌م کاره بکات.\nگومانبار فه‌یسه‌ڵ شـازادی ته‌مه‌ن 30 سـاڵ بڕیاربوو ڕۆژی سێشه‌ممه له به‌رده‌می دادگایه‌کی نیویۆرک ئاماده بـبێت، وه‌لێ دواخرا بۆ چوارشه‌ممه یاخود پـێـنجشه‌ممه تا له قسه‌کانی بۆ لێـکۆڵه‌ره‌وه‌کان به‌رده‌وامبێت.\nکاربه‌ده‌ســتان ده‌ڵێن فه‌یسه‌ڵ دانی ناوه به‌وه‌ی ده‌سـتی له پـیلانه‌که‌دا هه‌بووه و ئێسـتا زانیاری به‌سوود ده‌دات. ده‌شڵێن هه‌روه‌ها وازی له‌و مافه ده‌سـتوریـیه‌ی خۆی هێناوه وه‌کو هاوڵاتیـیه‌کی ئه‌مه‌ریکی ده‌توانێت قسه نه‌کات.\nده‌سه‌ڵاتداران ده‌ڵێن ئه‌وان ده‌یانه‌وێت بزانن فه‌یسه‌ڵ شـازاد په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ڕێـکخراوه تێرۆریسـتیـیه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا هه‌یه یان نا. ده‌شڵێن دانی ناوه به‌وه‌ی له باکوری ڕۆژئاوای پاکسـتان له‌سه‌ر کاری ته‌قینه‌وه ڕاهێنانی پـێـکراوه.