Diplomatic Magazine | سیاسەتی دەرەوەی تورکیا و ئەفسانەی عوسمانییەتی نوێ\nلەماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا، سیاسەتی دەرەکی بەردەوام خۆسەپێنیی تورکیا لە تەواوی پێگە جوگرافییەکەیدا هەستی پێکراوە. لە مانگی تەمموز و دوای پێکدادانەکانی نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا لە ناگۆرنۆ-کاراباخ، ئەنقەرە چالاکی سەربازیی لەدژی سوپای ئازەربایجان دەست پێکرد، بەمەش بەڕوونی نیشانی دا کە پشتی هاوپەیمانەکەی دەگرێت.\nپێشووتر و لە مانگی مایسیشدا، پشتیوانی سەربازیی تورکیا یارمەتی حکومەتی هاوپەیمانی نیشتیمانی دانپێدانراوی نێودەوڵەتیی تەرابلوسی دا لە دەرکردنی هێزەکانی حەلیفە خەفتەری فەرماندەی سەربازیی، کە لەلایەن ڕووسیا، میسڕ و ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی و زۆرینەی خۆرئاوای لیبیا پشتیوانی دەکرێت.\nلە مانگی شوباتیشدا، دەستتێوەردانی سەربازیی تورکیا شکستی بە هەوڵێکی رژێمی سوریا و هاوپەیمانە ئێرانیەکان هێنا بۆ کۆنترۆڵکردنی دوایین پێگەی ئۆپۆزسیۆن لە پارێزگای ئیدلیبی سووریا و مۆسکۆی ناچار کرد بەوەی پابەندی رێککەوتنی ناوچەی لە چەک داماڵراوی ساڵی 2018 بێت.\nلە ڕاستیدا، سیاسەتی دەرەوەی ئەمڕۆی تورکیا بواری هەیە لە ڕۆژئاوای بەلقان و قەوقازەوە تا کەنداو و شانشینی هۆرنی ئەفریقا. ئەمەش وای کردووە هەندێک لە شیکەرەوان سیاسەتەکانی تورکیا وەک خواستی "عوسمانیی نوێ" بەمەبەستی هەژموونی هەرێمیی لێک بدەنەوە. بە ئاماژەدان بە ڕووە ڕەسمییەکە، شیکەرەوان گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی کە ستراتیژییەتی ئەنقەرە بە "ئایدۆلۆژیای عوسمانیی نوێ" ئاڕاستە دەکرێت.\nبەڵام لەپشت ئاماژە ئاسایی و هێماییەکانەوە، سیاسیەتی دەرەوەی تورکیا بە سروشت زۆر بەرگریکارانە دەردەکەوێت و لە سێ لایەنەوە سەیر دەکرێت: سەقامگیریی نێوخۆیی و شکۆمەندیی ناوچەیی ; هەڕەشەیەکی دەرک پێکراوی ئەوەی نەیارە هەرێمییەکان ئەو بۆشاییە پڕ بکەنەوە کە دوای ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەجێ ماوە; هەوروەها سەربەخۆیی وزە.\nپاراستنی سەقامگیری نێوخۆیی\nسیاسیەتی نمایشکردنی دەسەڵاتیی تورکیا لادانێکی ڕوونە لە سیاسەتی ساڵانی سەرەتای حکومەتی پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکپارتی)، کە لە چوارچێوەی ڕێبازی "نەبوونی هیچ کێشەیەک لەگەڵ دراوسێکان" خۆی دەبینیەوە، کە لەلایەن ئەحمەد داودئۆغڵوی وەزیری دەرەوەی ئەوکاتی تورکیا پەرەی پێدرا. ئەم ڕێبازە بەهۆی ڕووداوەکانی "بەهاری عەرەبی"ەوە و ئەو بۆشاییەی لەدوای کشانەوەی ئەمەریکا لە عێراق لە ساڵی 2011 بەجێما پچڕا.\nپەلەکردنی هێزە هەرێمییە جیاوازەکان لە دیاریکردنی چارەنووسی ڕاپەڕینەکانی عەرەبی ساڵی 2010-2011 و کەمبوونەوەی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا تورکیای ناچار کرد بە سیاسەتە دەرەکیەکەیدا بچێتەوە. جەنگی ساڵی 2015 لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)، کە بۆ ماوەی 40 ساڵ زیاتر ڕاپەڕینی چەکداریی دژی دەوڵەتی تورکیا ئەنجام داوە، هەرەوەها هەوڵی کودەتا شکستخواردووەکەی ساڵی 2016 تەنیا بیری سەقامگیری نێوخۆییان لای تورکیا توندتر کرد، لەکاتێدا سەرکردایەتی تورکیاش بەردەوام نیگەرانی هەڕەشە دەرەکییەکانی سەر سەقامگیری نێوخۆیی بووە.\nلە ساڵی 2017، دەستووری تورکیا هەموار کرایەوە تا لەڕووی سیاسەتی ئاسایش و دەرەکیدا دەسەڵاتی ڕەها بداتە سەرۆکایەتی وڵاتەکە، کە ئەوەش توانای دایە ئەردۆگان تا ستراتیژیەتێکی خۆسەپێنتری هەرێمیی بگرێتە بەر.\nیەکەم گۆرانی بەرچاو لە سیاسەتی تورکیادا لە پرسی سوریادا ڕوویدا. لە ساڵی 2016، ئەنقەرە دەرکی بەوە کردبوو کە هەلی ئەوەی لەدەست دابوو کە چارەنووسی جەنگی سوریا دیاری بکات. هەرچەندە 900 کیلۆمەتر (559 میل) سنووری لەگەڵ سوریادا هەبوو، بەڵام شتێکی ڕوون بوو کە شکستی هێنابوو لەوەی هیچ کام لە ئامانجە سیاسییە سەرەکییەکانی لە شەڕی ناوخۆی سوریادا بەدەست بهێنێت: لادانی رژێمی بەشار ئەسەد و دامەزراندنی حکومەتێکی دۆست لە دیمەشق.\nدوای دەستتێوەردانە سەربازییەکەی ڕووسیا لە بەرژەوەندی رژێمی ئەسەد لە ساڵی 2015، توانای تورکیا لە دیاریکردنی ئاڕاستەی جەنگەکە بۆ نزمترین ئاستی دابەزی. پشتیوانیی ئەمریکاش بۆ یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە شەڕی دژی داعش، کە باڵی سوریای پەکەکەیە، بووە جێی ترسی حکومەتی تورکیا و ناچاری کرد بە سیاسەتەکانیدا بچێتەوە لە سوریا.\nسەرەنجام، تورکیا ئامانجێکی میانڕەوتری دابا: ڕێگریکردن لە دامەزراندنی کیانێکی کوردی لەژێر دەسەڵاتی پەکەکە بەدرێژایی سنووری باشوور، کە ئەگەری هەیە ببێتە هۆی نائارامیی ناوچە کوردییەکانی تورکیا. ئەنقەرە هەڵوێستەکانی نەرمتر کرد لەبارەی ئەسەدەوە، ئەوەش بەمەبەستی بەدەستهێنانی ڕەزامەندیی ڕووسیا بۆ دەستتێوەردانی سەربازیی تورکیا لە باکور و باکوری رۆژئاوای سوریا بۆ بەدواکەوتنی ئەو ئامانجە نوێیەی.\nبەم شێوەیە، بەرژەوەندییەکانی تورکیا لە سوریا بەسترانەوە بەو ناوچانەی لەسەر سنوورەکانی بوون و چیتر پەیوەست نین بە رژێمی داهاتووی دیمەشقەوە.\nلەنێویاندا کاریگەریی نەرێنی جەنگی سوریا لەسەر خاکەکەی بووە نیگەرانیی سەرەکیی تورکیا.\nهەڕەشە هەرێمییەکان و سەربەخۆیی وزە\nپاڵنەرێکی گرنگی سیاسیەتی دەرەوەی تورکیا بریتیە لە ئاسایشی وزە، کە خۆی لە خۆیدا هاوپێچە لەگەڵ چەندین هەڕەشەی جیاواز لەلایەن نەیارە هەرێمییەکانەوە. لە ئێستادا، ڕووسیا و ئێران نزیکەی 80%ی پێداویستییەکانی وزەی تورکیا دابین دەکەن، نەیاریی تورکیا لەگەڵ هەر کامێکیان ئەنقەرە دەخاتە دۆخێکی شڵۆقەوە.\nهەر لەبەر ئەم هۆکارەش، تورکیا لەماوەی ساڵانی ڕابردوودا هەوڵی فرەچەشنکردنی وڵاتانی هەناردەکردنی وزەی بۆ وڵاتەکەی داوە و هەوڵەکانی بۆ گەڕان بەدوای وزە لە هەرێمە ئاوییە هاوسنوورەکانیدا زیاد کردووە، لەنێویدا دەریای ناوەڕاست. ئەمەش ڕاستەوخۆ کاریگەریی کردۆتە سەر سیاسەتی تورکیا لە لیبیا.\nکاتێک شەڕی دووەمی ناوخۆی لیبیا لە ساڵی 2014 هەڵگیرسایەوە، چونکە حەفتەر هەوڵی یەکخستنی لیبیای لەژێر حوکمی خۆیدا دەدا. تورکیا ئارەزووی گێڕانی ڕۆڵێکی ئەوتۆی لە جەنگی لیبیادا نەبوو. سەرنجی لەسەر سوریای دراوسێی و هەڕەشە هەنووکەییەکانی ئەوکات چڕ ببوەوە. پاڵپشتی تورکیا بۆ حکومەتی دانپێدانراوی نێودەوڵەتیی لە تەرابلوس تەنیا پاڵپشتی میدیایی و دیبلۆماسیی بوو.\nبەستنی کۆڕبەندی گازی ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست لە سەرەتای ساڵی 2019 لەلایەن میسڕ، یۆنان، قوبرس، ئیسرائیل، ئیتاڵیا، ئوردەن و دەسەڵاتی فەڵەستین هەستی نائارامیی تورکیای زیاد کرد، بەوەی کە بەدەر بوو لەو بۆنە هەرێمییە بۆ گۆڕینی ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست بۆ ناوەندێکی گەورەی وزە.\nلەوکاتەدا بوو کە لیبیا وەکو باشترین هەلی تورکیا دەرکەوت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەوڵەکانی دورخستنەوەی. هەڵکشانیی نەیاریی لەلایەن میسڕ و ئیماڕاتی یەکگرتووی عەرەبییش وای کرد تورکیا پەلە لەو گۆڕینی سیاسەتەدا بکات.\nلە نۆڤەمبەری ساڵی 2019، ڕێککەوتنێکی لەگەڵ حکومەتی ڕێککەوتنی نیشتیمانی لەبارەی دەسەڵاتی دەریایی لە دەریای ناوەڕاست ئیمزا کرد، کە لە بنەڕەتەوە ناوچە ئابوورییەکانی لە ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست گۆڕی، ئەمەش وەک ئاماژەیەکی نیازی تورکیا بۆ ڕێگریکردن لە هەر پڕۆژەیەک بۆ هەناردەکردنی وزە ئەوروپا بەبێ ڕەزامەندیی خۆی. لێرە بەدواوە، مانەوەی حکومەتی رێککەوتنی نیشتمانی بووە کرۆکێکی بەرژەوەندییەکانی تورکیا. کاتێک حەفتەر لە سەرەتای ئەمساڵدا هێرشەکانی بۆ سەر تەرابلوس دەست پێکردەوە، تورکیا هێزی خۆی لەگەڵ حکومەتی رێککەوتنی نیشتمانی ڕێکخست، بەمەش ئاڕاستەی جەنگی لیبیا گۆڕا.\nنەیاریی هەرێمی لەگەڵ ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبییش، کە تورکیا گومانی تێوەگلانی لە هەوڵی کودەتا شکستخواردووەکەی ساڵی 2016 و پشتیوانییکردنی یەپەگە و پەکەکەی لێدەکات، وای لە تورکیا کرد لە ساڵی 2017 ڕێکار لەدژی ئابڵۆقەکەی سەر قەتەڕ بگرێتە بەر، کە هاوپەیمانی عەرەبی سەرەکی و هەناردەکارێکی دیاری گازە بۆ تورکیا.\nبەم پێیەش، لە پشتەوەی ئەوەی کە وەک سیاسەتێکی دەرەکیی توندی تورکیا دەردەکەوێت، خواستێک نییە بۆ گەڕاندنەوەی شکۆی ئیمپڕاتۆڕیەتی عوسمانیی، بەڵکو بەرژەوەندگەرییەکی بەرگریکارانەیە.\nلەڕاستیدا، لە زۆربەی هەوڵەکانی نیشاندانی دەسەڵاتەکانیدا، دەستی تورکیا لەلایەن هەلومەرجە دەرەکییەکانەوە ئاڕاستە کراوە، نەوەک پاڵنەرێکی فراوانخوازیی.\nسەرچاوە: Aljazeera English


ئەلجەبیر: ئیران مەزنترین پالپشتا تەرۆرێ یە د جیهانێ دە - دارکا مازی\nئەلجەبیر: ئیران مەزنترین پالپشتا تەرۆرێ یە د جیهانێ دە\nعادل ئەلجەبیر، وەزیرێ شێورمەند د پرسێن دەرڤە یێن عەرەبستانا سعوودی، رۆژا سێ شەمی ٢١/١/٢٠٢٠ان د ناڤا پارلەمەنتۆیا ئەورۆپایێ دە گۆت کو ئیران مەزنترین ولاتێ پشتەڤانکەرێ تەرۆرێ یە د جیهانێ دە.\nئەلجەبیر راگهاند: “سعوودیە هەیا ژناڤبرنا تەرۆریسمێ، وێ بەردەوام بە د بزاڤا خوە یا ل دژی تیرۆرێ دە”.\nئەلجەبیر، سەبارەت یەمەنێ ژی ئاخفت و راگهاند کو حوسیان دەرهەق گەلێ یەمەنێ دە جینایەت ئەنجام دانە. وی راگهاند: “سعوودیێ تو شەر ل یەمەنێ دەست پێ نەکرینە، بەلکو ئەڤ حوسی بوون دەست ب شەری کری”.\nل گۆرەی ئاخافتنا ئەلجەبیر، چەکدارێن حوسی ٣٠٠ مووشەک و ١٠٠ بالەفرێن بێ پیلۆت بکارئانینە ژ بۆ ئێریشێن خوە یێن ل سەر عەررەبستانا سعوودی. لێ لسەر ڤێ یەکێ رە وی ژ ئالیکاریێن ١٤ ملیار دۆلاری یێن ولاتێ خوە ژ بۆ بەرەف پێش برنا یەمەنێ خەبەر دا.\nناڤبری تەکەز کر کو ئیران مەزنترین ولاتێ پشتەڤانێ تەرۆرێ یە د جیهانێ دە و راگهاند:” شیعەیان ل ئیرانێ، ئیراقێ و لبنانێ ل دژی سیاسەتێن تەهرانێ خوەپیشاندان کرینە.\nلسەر پرسا ئەورۆپایێ ئەلجەبیر، راگهاند کو ئەورۆپایێ ل ناڤچەیا مە دە رۆلەکە سەربازی و ئابووری یێ هەری گرینگ هەیە لێ ئاخافتنا خوە ئاراستەی ئەندامێن پارلەمەنتۆیا ئەورۆپایێ کر و گۆت: زانیاریێن ئەورۆپایێ لسەر سعوودیێ پشتبەستنێ ل سەر پرۆپاگندەیان دکە.\nوەزیرێ شێورمەند د پرسێن دەرڤە یێن عەرەبستانا سعوودی دە راگهاند کو تو کەسەکێ ژێر ١٨ سالیێ دا ل سعوودیێ نەهاتیە بدارڤەکرن. هەروها راگهاند کو : ئەم ولاتەک خوەدی دەسهلاتا نەتەوینە کو رێ ب هەوە نادین دەرسان ب مە بدەن.\nلسەر پرسا پەیوەندیێن د ناڤبەرا ئەنقەرێ و ریازێ ژی ئەلجەبیر، راگهاند: هەرچەند ئەم ل دژی مایتێکرنێن ترکیێ ل ناڤچەیێ نە و ڤان مایتێکرنان رەخنە دکین، لێ مە دگەل ترکیێ دە تێکلداری هەیە.


هەموو ڕۆمانێک کەم یان زۆر دیرۆک بەسەر دەکاتەوە، با (دیرۆکی)یش نەبێت. ڕۆمان لەمێژە وازی لەوە هێناوە، ڕووداوەکان کرۆنۆلۆجییانە (لە سەرەتاوە بۆ کۆتایی) بگێڕێتەوە، هەنووکە ڕۆمان دەشێت بایەخ بە چنین نەدات، وەک نارنجۆکێکی هەڵدراو، هەر پارچەیەکی ڕوو بکاتە لایەک و هیچ لۆگیکێک ئەو پارچانە پێکەوە نەبەستێتەوە. ڕۆمان وەک دەقێکی کراوە، ملکەچی مەرج نابێت، سنوور دەبەزێنێت و جڵەو ناکرێت. بۆ ڕۆمان ئەوە گرنگە، هەر لە لاپەڕەی یەکەمەوە، بە جۆرێک سەرنجی خوێنەر ڕابکێشێت، لە توانایدا نەبێت، دەستبەرداری خوێندنەوەی ببێت.\nئایا زمان ڕەگەزی یەکەمی نووسینی ڕۆمانە؟ ئەوانەی زمانیان لاوازە، بەبێ یەکودوو دەڵێن: نەخێر. گیۆدۆ مازۆنی لە کتێبی (تیۆریی ڕۆمان)دا کە زانکۆی هارڤارد ٢٠١٧ بڵاوی کردووەتەوە، دەڵێت: (زمان یەکێکە لە ڕەگەزەکانی گێڕانەوە، گرنگ گوتنی شتگەلی نوێیە، بە تەکنیکی نوێ.) ئەوە تامەزرۆیییە بۆ ڕابردوو، ئەگەر ڕۆمان بەو تەکنیکانە بنووسین کە هەمەنگوای و نەجیب مەحفووز پێیان دەنووسی. گێڕانەوە بەبێ گاڵتەجاڕی، وەک چێشتی بێ تام وایە، بەگەڕخستنی گاڵتەجاڕی پێویستی بە ئاستێکی بڵند لە ژیری هەیە، ئاخر ئەوەی گاڵتەجاڕی دەیڵێت، ڕەنگە بە ڕووکەش تەنک بێت، بەڵام لە ڕاستیدا قووڵە. ئێرۆتیکایش، بەو جۆرەی پارێزەرانی دابونەریت بە یاخیبوونی لە قەڵەم بدەن، جێگەی بایەخی ڕۆمانی مۆدێرنە. ئەوە ئایینە بانگەشە بۆ یەقین دەکات، ڕۆمان گومان دەورووژێنێت.\nوەک چۆن چۆنیەتی گێڕانەوە گرنگە، لای کەم ئەوەیش هێندە گرنگە، چی دەگێڕینەوە. ڕۆماننووس هیچ پێویستی بەوە نییە، خەریکی گەمەکردن بێت لەگەڵ وشەدا، خۆی لێ ببێت بە شاعیر و بە زمانێکی مەجازی بنووسێت. وەک چۆن دەتوانین بە هۆی زمانەوە، باڵاترین فیکر دەرببڕین، هەر وایش دەشێت، خەریکی گەمەیەکی پووچ بین بە زمان. وەک چۆن نەستی کۆ هەیە، یادگەی کۆیش هەیە، ڕۆمان جۆرێکە لە یادگەی کۆ. ڕۆمان پیشانگایەکە تایبەتمەندییەکانی ئەم یان ئەو جڤاک نمایش دەکات، هونەرییانە گەلان لە یەکدی نزیک دەکاتەوە و بە شێوەیەکی نەرمونیان سیستەمی جیهانگیری دەچەسپێنێت.\n(*) لطیفة الدلیمي، الروایة أداة ناعمة من أدوات العولمة الثقافیة


هودا پار ئیدانەی هێرشەکە کرد\nبه رواری داگرتن : 2019-07-18 13:30\nهه ولێر - عبدالصمد یالچن نوێنەری هودا پار لە هەولێر ئیدانەی هێرشەکە کرد کە لە هەولێر بۆ سەر کارمەندانی کۆنسۆلخانەی تورکیا ئەنجام درا.\nعبدالصمد یالچن نوێنەری هودا پار لە هەولێر پەیامێکی بڵاو کرد و ئیدانەی هێرشەکە کرد کە لە هەولێر بۆ سەر کارمەندانی کۆنسۆلخانەی تورکیا ئەنجام درا.\nیالچن وتی: پرسەی سەرەخۆشی بۆ خانەوادەی قوربانیەکانی هێرشەکە ڕادەگێنم. هیوادارم بکەرانی هێرشەکە لە ماوەیەکی کورتدا بدۆزرێن و هەوڵی هێزەکانی ئالۆزیخواز لە بەرامبەر تورکیا و هەرێمی کوردستان شکەست بدرێت. (İLKHA)\nبليته كان هودا پار هێرش ئیدانە هەوڵێر


کارێ گڤاشتنا زەیتوونا ل پەرستگەها لالش ب تالی هات – ئیزیدی ٢٤\nسەرەکی/راپورت/کارێ گڤاشتنا زەیتوونا ل پەرستگەها لالش ب تالی هات\nکارێ گڤاشتنا زەیتوونا ل پەرستگەها لالش ب تالی هات\n0 296 ١ خولەك پێش ئێستا\nئێزیدی 24 – نەسر حاجی\nخلمەتکارێت ئێزیدی کارێ گڤاشتنا زەیتونا ل پەرستگەها لالش پشتی سێ رۆژا ب تالی ئانین، پشتی کە ژبەر قەدەغەیا هاتن و چوونێ ل هەرێما کوردستانێ ژ بەر بەلاڤبوونا ئیشا کۆرۆنا هاتبوو پاش ئێخستن.\nخلمەتکار “عامر مەحموود سەیدۆ بەگ” کەیەک ژ وانێت کە پشکداری ل ڤی کاری دە کرین ل پەڤا خوە دە ژ “ئێزیدی 24” رە گۆت،“ب هیمەتا خلمەتکارێت خوەبەخش، و ب سەرپەرشتیا بابا چاویش و هادربوونا خلمەتکارا مە کارێ گڤاشتنا زەیتونا ب تالی ئانی”.\nدا دیارکرن ژی،“کارێ گڤاشتنا زەیتونا بتریا جارا ل بەهارێ دەست پێدکە، لێ ئیسال هاتە پاش ئێخستن ژبەر رەوشا کۆرۆنا و سەپاندنا قەدەغەیا هاتن و چوونێ ل عراقێ و هەرێما کوردستانێ”.\nزەلال کر ژی،“ژبەر ڤەنەکرنا رێیا نێڤبەرا پارێزگەهێت هەرێما کوردستانێ و پارێزگەهێت دی، خلمەتکارێت خوەبەخشێت ژ بەعشیقا و بەحزانێ و شنگال نکاری بوو ئیسال پشکداریێ ل گڤاشتنا زەیتونا دە بکن”.\nگۆت ژی،“خەلکێ بەعشیقا و بەحزانێ بتر ب کارێ بوستانێ زەیتونا زانن و شەهرەزاترن ل گڤاشتنا زەیتونا دە”.\nو ل دۆر وان کەسێت کە پشکدار بووین گۆت،“بتریا ئەو خلمەتکارێت هادربووین خوەبەخشێت ژ گوند و کۆمەلگەهێت ئێزیدیا ل شێخان و تلکێف بوون”.\nخلمەتکار “خالد مەحموود هوێری” ژی یەک ژ ئەوێت کە پشکداربووین ژ “ئێزیدی 24” رە پەیفت و گۆت،“پەرستگەها لالش چەند پاشکەفت هەینە و یەک ژ وان ژی بوستانێ زەیتوونا یە کە نێزیکی 750 داری زەیتوونا تێدایە”. و گۆت ژی کە “بتریا جارا زەیتوون ل کانوونا یەکێ تێنە چنین و تێنە عمبارکرن هەتا مەها نیسانێ دا بێنە گڤاشتن”.\nدیسانێ گۆت،“ئەڤ زەیت تێە بکارئینان دا چرا و فەتیل ل پەرستگەها لالش ل هەر چارشەم و هەر ئینی پێ بێنە هلکرن، و هەروسا ل ئیڤارێت عیدا و عەرەفاتا و تایبەت عیدا سەرێ سالا ئێزیدیا”.\nپەرستگەها لالش، جیێ هەری پیرۆزترە لبا ئێزیدیا ل عراقێ و دنیایێ و دکەڤیە نێڤا سێ چایا ل دەڤەرا شێخان کە دکەڤیە باکورێ رۆژئاڤایێ باژارێ مووسل و گڤاشتنا زەیتوونا یەکە ژ رێ و رسمێت دینی یێت پیرۆزە لبا ئێزیدیا و تێدا زەیت تێتە کارکرن دا 366 فەتیل تێدە بێنە ڤیێخستن ئانکو ب ژمارا رۆژێت سالێ.\nهۆنەرمەند “فەرهاد باعەدری” وێ ئەلبومەکی سترانا بناڤێ “وارێ من” بەلاکە


"5 هەزار چەكداری حەشد لەشەنگال جێگیركران" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حكومەتی هەرێم لەڕێگەی نوسراوێكەوە داوای لەوەزارەتی ناوخۆ كردووە، كە ڕێگە نەدات كۆنسێرت بۆ هونەرمەندانی بیانی لەهەرێم ئەنجام بدرێت بە بێ ڕەزامەندی وەزارەتەكەیان و سەرندیكای هونەرمەندان. وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حكومەتی هەرێم لە نوسراوێكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە و واژۆی حەمەی حەمەسەعید، وەزیری ڕۆشنبیری لە سەرە تێیدا هاتووە، كە داوای لە وەزارەتی ناوخۆ كردووە ڕێگە نەدات هونەرمەندانی بیانی لەهەرێم كۆنسێرت بكەن. هەر لە نوسراوەكەدا هاتووە، تەنها ڕێگە بەو هونەرمەدانە بدرێت، كە بۆ ئەنجامدانی كۆنسێرت ڕەزامەندی وەزارەتی ڕۆشنبیری و سەندیكای هونەرمەدان وەردەگرن.\nخەڵك سەنتەری نیشتمانی بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشیەكان لەهیندستان ڕایدەگەیەنێت ، لەلایەن زانایانەوە جۆرێكی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا كە یەكەمجار لەوڵاتەكەیان دەستنیشانكراوە ، كە خێراتر بڵاودەبێتەوە. زانایانی سەنتەری نیشتمانی بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشیەكان لەهندستان ڕایانگەیاندووە، كە ئەو جۆرە نوێیەی ڤایرۆسی كۆرۆنا كە بۆیەكەمجار لەهیندستان دەستنیشانكرا خێراتر بڵاودەبێتەوە و كاریگەری دروست دەكات لەسەر ئەوانەی پێشتر تووشبوون یاخود هەر كەسێك هەدوو ژەمی ڤاكسینی بەتەواوی وەرنەگرتووە. ئاماژەیان بۆ ئەوەشكردووە، كە ئەو جۆرە نوێیەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەلایەن ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ناوی نراوە دەلتا بەڕێژەی زیاتر لەسەدا پەنجا خێراتر بڵاودەبێتەوە بەراورد بەو جۆرەی كۆرۆنا بۆیەكەمجار لەبەریتانیا دەستنیشانكرا. ئەو زانایانە هۆشداریاندا لەوەی تووشبووی پێشتر بەكۆرۆنا و وەرگرتنی یەك ژەمی ڤاكسین نابێتە هۆی ڕاگرتنی بڵاوبوونەوەی ئەو جۆرە نوێیەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، بەڵكو پێویستە جموجوڵی پتەو بكرێت بۆ دانانی سنوورێك بۆ بڵاوبوونەوەی ئەو ڤایرۆسە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی.\nسەرۆكی شارەوانی خانەسۆر: حەشد‌و پەكەكە بەرامبەر پێشمەرگە و توركیا وەستاون\nسەرۆكی شارەوانی كۆمەڵگەی خانەسۆری سەر بەناحیەی سنونێی قەزای شەنگال ڕایدەگەیەنێت، 5 هەزار چەكداری حەشدی شەعبی هاتوونەتە ناوچەكە.\nهەرچەندە ڕێكەوتنی نێوان هەرێم و بەغدا هەیە بۆ نەبوونی هیچ هێزێكی چەكدار لەناوچەكە، بەڵام بە بیانووی ڕێگری كردن لە سوپای توركیا حەشدی شەعبی هێزێكی زۆری ڕەوانەی ناوچەكە كردووە.\nڕەنا حەسەن سەرۆكی شارەوانی كۆمەڵگەی خانەسۆری سەر بەناحیەی سنونێی قەزای شەنگال بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لیوای 21 و 5ی حەشدی شەعبی لە شەنگالن و نزیكەی 5 هەزار كەسن.\nوتیشی”حەشدی شەعبی بۆ توركیا و پێشمەرگە هاتوون، بەتایبەت بۆ پێشمەرگە، چونكە توركیا بە زەمینی نایەتە ناوچەكە، بەڵكو بە ئاسمانی دێت، بەڵام ئەوان كە هاتوونەتە شەنگال بۆ ئەوە هاتوون پێشمەرگە نەیەتە شەنگال، ئەوان لەگەڵ پەكەكە هیچ كێشەیەكیان نییە”.\nئاشكراشیكرد، حەشد لەگەڵ پەكەكە كێشەیان نییە، چونكە زۆرێك لە هێزەكانیان لەسەر حەشدی شەعبی و ئاسایشی نیشتمانی مووچە وەردەگرن، ئەوان هەردووكیان یەك شتن لەبەرانبەر توركیا و پێشمەرگە وەستاون لە شەنگال.\nهاوكات شەوی رابردوو هادی عامری سەرۆكی هاوپەیمانی فەتح و یەكێك لە سەركردەكانی حەشدی شەعبی رایگەیاند زانیاریان هەیە توركیا هێرشدەكات بۆ شەنگال.\nهادی عامری لە ڕاگەیەنراوێكدا دەڵێت زانیاری هەواڵگری پشتڕاستكراوەیان سەبارەت بە نیازی توركیا بۆ داگیركردنی چیای شەنگال هەیە.\nئاماژەی بەوەشداوە، پێویستە ئەنقەرە، ئەم كردارە دوژمنكارانەیە ڕابگرێت كە خزمەت بە بەرژەوەندییەكانی هەر دوو وڵات ناكات، بەڵكو كاریگەری گەورەی دەبێت لەسەر پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان.\nهادی عامری داواشی لە حكومەتی عیراق كردووە، هەموو ڕێوشوێنێكی پێویست بگرێتەبەر بۆ ڕێگریكردن لە هەر دەستدرێژییەك.\nبانە شیروان نوێترین بەرهەمی بڵاوکردەوە\nمەبەست لە گلاراو چییە و بۆچی بە کەسێک دەوترێت ئەوە گلاراوتە؟\nداعش پەلاماری هێزە عیراقییەكان دەدات\nتیرۆریستانی داعش پەلاماری هێزە عیراقییەكانیان لەگوندی شێرگی سەر بە شارۆچكەی خانەقین داوە. (زیاتر…)\nخەڵك دوای ئەوەی یاسین مەحمود سەرۆكی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستان ڕایگەیاند:" لە هەرێمی كوردستان زیاتر لە 10 هەزار كەس سامانەكانیان سەرووی (5) ملیۆن…\nعیراق داوا دەكات كەمپى داعشەكان لە ڕۆژاڤا دابخرێت\nخەڵك- عیراق داوا دەكات دۆسێی كەمپی ئەلهول لە ڕۆژاڤای كوردستان دابخرێت و پێیوایە ئەو كەمپە بۆ عیراق هاوشێوەی بۆمبێكی تەوقیتكراوە. (زیاتر…)\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه حوزه‌یران 2021 (928) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (983) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\nهەرێم داهاتی نەوت و خاڵە سنوورییەكان ڕادەستی بەغدا دەكات\n26 شوبات 2021 1.00 pm\nخەڵك- وتەبێژی سەرۆكی وەفدی دانوستانكاری هەرێم بۆ بەغدا ڕایدەگەیەنێت، لەئێستادا چاوەڕێن بژاردەی نوێی لایەنەكان…


هەواڵ / ڕاپۆرت :: پێش 3 هەفتە  :: 344 جار بینراوە\nزوربەی توێژینەوەكان دەریدەخەن كە ئێمە هەموومان لانی كەم رۆژانە یەك دوو درۆ دەكەین. خراپترین جۆری درۆ ئەوەیە كە درۆ بكەیت و بڵێیت درۆ ناكەم.\nبەسەرهاتی دیۆجینی فەیلەسوف لای زۆر كەسمان چیرۆكێكی بیستراوە كە ئەم كابرایە بە رۆژی نیوەڕۆ چرایەكی پێ بووە و ئەزانن بەدوای چیدا گەڕاوە؟ بەدوای یەك كەسی راستگۆدا. ئەم كەسایەتییەی یۆنانی كۆن بەو داخەوە سەرینایەوە.\nلە خۆرهەڵاتیش كۆنفۆشیۆسمان هەیە كە راستیی و راستگۆیی لێ بووبووە مەراق. لەم سەردەمەشدا گەشەكردنی هۆكارەكانی پەیوەندیكردنی مرۆڤ بەیەكترییەوە لەڕێی ئینتەرنێت و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە كاریگەریی راستەوخۆی دروست كردووە لەسەر جۆر و بڕی فێڵ و درۆ.\nدرۆ باوەكانی ئەمڕۆ زۆرن: ببوورە وەڵامم نەدایتەوە چونكە پاتریەكەم شەحنی تیانەمابوو، خستبوومە سەر سایلەنت، خەتی ترم لەگەڵدا بوو، و تادوایی.\nبۆچی مەسەلەكە وایلێهاتووە؟ وەڵامەكە سادەیە چونكە ئێستا پەیوەندیكردن زۆر ئاسان بووە لە سەرتاسەری جیهاندا. تۆ تەنیا ئەگەر هەر ژمارەی مۆبایلەكەی كەسێك بزانیت دەرفەتی ئەوەت هەیە 24 كاتژمێر قسەی لەگەڵدا بكەیت. ئەمەش بەرامبەرەكەت بێزار دەكات و رەنگە ژیانی تایبەتیشی تێكبچێت. بۆیە بە ناچار بە درۆیەك وەڵامت ناداتەوە. كەواتە درۆی ئێستا بۆ دروستكردنی ناوچەیەكی جیاكەرەوەیە.\nدرۆكەش زۆرجار سەردەگرێت، چونكە كە تۆ پەیوەندی پێوە دەكەیت نازانیت لە كوێم و چی دەكەم و كێم لەگەڵدایە. درۆكردنەكەش بۆ ئەوەیە كە تێی بگەیەنیت ناتەوێت ئەو كەسە لەكیس بچێت و هێشتا پەیوەندییەكەی بەلاتەوە گرنگە بەڵام لەو كاتەدا نەتویستووە قسەی لەگەڵدا بكەیت.\nئینتەرنێنت دەرفەتی درۆكردن و فێڵ و چەواشەكاریی لە بوارەكانی تریشدا زیاتر كردووە. ئەمە وامان لێدەكات بڵێین ئینتەرنێت مرۆڤی كردووە بە رەگەزێكی فێڵباز.\nلەڕاستیدا سەرەڕای هەموو ئەمانەش چەندین توێژینەوە لەسەر ئاستی جیاواز سەلماندویانە كە پەیوەندییە ئاساییەكانی ئێمە لەگەڵ هاوڕێ و كەسوكار و هاوكار و دۆست و ناسیاوەكانماندا لەڕێی ئیمەیڵەوە راستگۆترین جۆری پەیوەندی بووە. بەڵام بە پێچەوانەوە مۆبایل و گفتوگۆی تەلەفۆنی زۆرترین درۆی پێدەكرێت.\nسەبارەت بە سیڤی و كورتەی ژیاننامەكانیش كە خەڵك بۆ بەدەستهێنانی كار و پیشەیەك پێشكەشی دەكەن دەركەوتووە رێژەیەكی زۆری ئەو سیڤییانە راستن.\nبوارێكی تری درۆكردن دڵداریی ئەلیكترۆنییە. زۆر بە ئاسانی كەسەكان زانیاریی درۆ دەگەیەنن بە بەرامبەرەكانیان دەربارەی هەموو رەهەندێكی خۆیان هەر لە شێوە و شوێنی نیشتەجێبوونەوە هەتا تەمەن و پیشە و باری كۆمەڵایەتیش. بەڵام درۆ كردنەكانیش كاتێك كە پەیوەندییەكە دەگاتە ئاستێكی بەرزتر گۆڕانی بەسەردا دێت و زیاتر و زیاتر زانیارییەكان لە راستی نزیك دەبنەوە. بەڵام رەنگە باوەڕ نەكەیت گەر پێت بڵێین پەیوەندییە ئەلیكترۆنیی و تەكنەلۆجییەكان راستگۆترن لە پەیوەندیی رووبەڕوو.\nبۆ تێگەیشتنی ئەمە پێویستە بزانین ئێمەی مرۆڤ زۆر زیرەك نین لە دەستنیشانكردنی درۆ و درۆزندا. تەنانەت ئەو ئامێرانەش كە بۆ دۆزینەوەی درۆ دروستكراون، رێژەی سەركەوتنیان كەمترە لە نیوە. لە زۆربەی كەلتوورەكاندا دەگوترێت كە چاو ئاوێنەی رۆحە و ئەگەر ویستت بزانیت كەسێك درۆ دەكات یان نا تەماشای چاوی بكە. بەڵام توێژینەوە زانستییەكان لە پەنجا ساڵی رابوردوودا پێمان دەڵێن هیچ ئاماژەیەك لە ئارادا نییە كە بڕوا پێكراو بێت بۆ دەستنیشانكردنی فێڵ و درۆ. رەنگە لە هەندێك حاڵەتدا چاوی درۆزنەكە یان تۆنی دەنگی یان جووڵەكانی جەستەی چەند ئاماژەیەك نیشان بدەن، بەڵام مەرج نییە هەموو كاتێك و بۆ هەموو كەسێك راست بێت.\nمەسەلەیەكی دیكە ئەوەیە كە مەرج نییە من درۆت لەگەڵدا بكەم تەنیا لەبەر ئەوەی كە تۆ نامبینیت. مرۆڤ پێویستە هۆكارێكی هەبێت بۆ درۆ كردن؛ خۆی بپارێزێت، دەستكەوتێكی پێ بگات یان سوودێك بە كەسێكی دیكە بگەیەنێت. دیارە هەندێك كەس هەن نەخۆشیی درۆكردنیان هەیە بەڵام ئەمانە ژمارەیان لەناو دانیشتوواندا زۆر كەمە. بەكورتییەكەی ئەگەر بەرامبەرەكەت تۆ نەبینێت مانای وانییە ئیلاو بیلا تۆ درۆ دەكەیت.\nزاناكانی زمان دەڵێن 50 هەزار ساڵ تا 100 هەزار ساڵ لەمەوپێش مرۆڤ فێری قسەكردن بووە. قسەكردنیش بەردەوام گەشەی بەسەردا هاتووە و رۆژ بەرۆژ پێشكەوتنی زیاتری بەخۆوە دیوە. نووسین نزیكەی 5 هەزار ساڵە پەیدا بووە، واتە پێش ئەوەی نووسین بێتە ئاراوە مرۆڤ هەرچییەكی وتووە فەوتاوە و نەماوە. نەك هەر ئەوە بەڵكو تەنیا 500 ساڵە چاپەمەنیی داهاتووە و وتار و نووسین و قسەكان تۆمار كراون. زیادەڕۆیی ناكەین ئەگەر بڵێین لە دوو هەزارەی رابوردوودا زوربەی هەرە زۆری قسەكان فەوتاون.\nبەڵام لەسەردەمی ئەمڕۆماندا كە سەردەمیی پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكانە تۆماركردن بووەتە شتێكی باو و دەتوانین بڵێین هەر لەم ماوەیەدا هێندەی هەموو مێژووی مرۆڤایەتی كۆن بابەتمان تۆمار كردووە. پێشكەوتنەكە بەجۆرێك كە لە ئایندەیەكی نزیكدا نەك هەر قسەكانمان بەڵكو هەموو كردارەكانیشمان تۆمار دەكرێت. ئەمە بەشێوەیەك لە شێوەكان پێمان دەڵێت پێشووتر بێشومار درۆ هەبوون كە تۆمار نەكراون و فەوتاون. بەڵام ئێستا چونكە هەموو شتێك تۆمار دەكرێت دەتوانین هەموو جۆرە درۆكان ببینین.\nگومانی تێدا نییە درۆ كردن لەسەر ئینتەرنێت بۆی هەیە زۆر ترسناك بێت. هەم بۆ خوودی خۆت چونكە وەك بەڵگەیەكی تۆماركراو لەسەرت دەمێنێتەوە هەم بۆ ئەو كەسەی كە درۆكەشی بۆ دەكەیت. بەڵام بۆ ئاسانكردنی بابەتەكە و لە پێناوی بەڕێوەچوونی ژیانی رۆژانەماندا بەشێوەیەكی ئاسایی باشتر وایە بگەڕێینەوە بۆ دیۆجین و كۆنفۆشیۆس، كە گرنگترین خاڵ بەلایانەوە ئەوەیە مرۆڤ بۆ خوودی خۆی راستگۆ بێت. پێش ئەوەی هەر شتێك بڵێیت یان هەر شتێك بكەیت بیربكەرەوە بزانە ئایا دەتەوێت ئەو شتە ببێت بە بەشێك لە كەلەپووری تۆ و لە دۆسییەكەی تۆ؟ چونكە لەم سەردەمە دیجیتاڵییەی كە ئێمەی تێدا دەژین هەموومان دۆسییەیەك جێ‌دەهێڵین.


۶ که‌سی فه‌له‌ستینی کوژران/۱۰۷۰ که‌سی دیکه‌ش بریندار بوون - Mehr News Agency\n7 avrêlê 2018 - 08:46\nNews Code 17866\nله ڕێپێوانی مافی گه‌ڕانه‌وه؛\n۶ که‌سی فه‌له‌ستینی کوژران/۱۰۷۰ که‌سی دیکه‌ش بریندار بوون\nهێزه سه‌ربازییه‌کانی ئیسڕائیل به هێرش بۆ سه‌ر خۆپیشانده‌ران ۶ که‌سیان کوشت و ۱۰۷۰ که‌سی دیکه‌شیان بریندار کرد.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له سه‌ما، وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی فه‌له‌ستین ڕایگه‌یاند که ۶ خۆپیشانده‌ری فه‌له‌ستینی له ڕێپێوانی مافی گه‌ڕانه‌وه کوژراون و ۱۰۷۰ که‌سی دیکه‌ش بریندار بوون.\nبه‌م پێیه ژماره‌ی شه‌هیدانی فه‌له‌ستین له حه‌فته‌ی ڕابردووه‌وه به ۲۵ که‌س گه‌یشت و ۱۵۰۰ که‌سیش بریندار بوون.\nشه‌پۆلی دووهه‌می ڕێپێوانی مافی گه‌ڕانه‌وه دوێنێ هه‌ینی به به‌شداری هه‌زاران فه‌له‌ستینی دانیشتووی غه‌زه ده‌ستی پێ کرد.\nهاوکات له‌گه‌ڵ ده‌ست پێ کردنی ئه‌م ڕێپێوانه، ڕژیمی زایۆنی ناوچه‌ی غه‌زه‌ی به شوێنی سه‌ربازی ناساند.\nفه‌له‌ستینییه‌کانی دانیشتووی غه‌زه ڕۆژی هه‌ینی ۳۰ مارس هاوکات له‌گه‌ڵ ۴۲هه‌مین ساڵوه‌گه‌ری ڕۆژی خاک ڕێپێوانێکی ئاشتیانه‌یان به‌ره‌و ماڵه‌کانی خۆیان که له لایه‌ن زایۆنییه‌کانه‌وه داگیر کراوه ده‌ست پێ کرد.\nفه‌له‌ستینییه‌کان له‌م ڕێپێوانه هه‌وڵیان دا جه‌خت له بڕیارنامه‌یه ۱۹۴ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بکه‌نه‌وه که له خاڵی ۱۱ده‌دا دانی ناوه به مافی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌کانی فه‌له‌ستین بۆ ماڵ و حاڵی خۆیان.\nشایانی باسه که ئیسڕائیل له ۳۰ مارسی ساڵی ۱۹۷۶ به هه‌زاران دۆنم له خاکی فه‌له‌ستینییه‌کانیان داگیر کرد به تایبه‌ت له ناوچه‌ی جه‌لیل له باکووری فه‌له‌ستین. فه‌له‌ستینییه‌کان هه‌ر ساڵ له‌م ڕۆژه‌دا ڕێپێوانی گه‌وره به‌ڕێوه ده‌به‌ن.


👫 ئەفشین کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 23 2010 9:25AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 23-9-2010 9:25:31\n👫 ئەفشین حسێن پەناهی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 13 2017 9:19AM\nبرای ڕامین حسێن پەناهییە. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 13-9-2017 9:19:38\n👫 ئەفشین ساڵحی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 21 2018 10:46PM\nیاریزانی تیپی وەرزشی دراگۆن بووتی زرێباری مەریوانە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ س.ئـ. 21-5-2018 22:46:33\n👫 ئەفشین غولامی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 12 2018 3:45PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ ز.س. 12-11-2018 15:45:37\n👫 ئەفشین فەتاحی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 29 2016 11:38PM\nهونەرمەندی فۆتۆگرافەر و خۆشنووس، لەدایکبووی 1979ی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 8 0 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 29-1-2016 23:38:31\n👫 ئەفشین محەمەدی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 25 2019 11:17PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 25-9-2019 23:17:58\n✌ خەسرەو ئەفشین شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 5 2012 8:50PM\nلە رۆژی 02-09-1980 لەلایەن داگیرکەری ئێرانەوە لە گ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 5-12-2012 20:50:48\n✌ شەهریبان تیماری جینکالۆ (سارینا ئەفشین) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 9 2016 7:32PM\nناوی ڕێکخراوەیی: سارینا ئەفشین ناو و پاشناو: شەهر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ س.ئـ. 9-6-2016 19:32:07\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 11,685 چرکە!


فایۆلیزم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(Henri Fayol (1841-1925\nفایۆلیزم / «کارگێڕیی فەرمانبەرانە» Fayolism / Administrative Management ڕوانگەیەکی تایبەتە لە سازمانناسیدا لە لایەن ئەندازیار و نووسەری فرانسی: هەنری فایۆل (Henri Fayol (1841-1925 ـەوە داهێنراوە.\nفایۆل بەشی هەرە زۆری ژیانی خۆی وەک ئەندازیار و سەرۆک کۆمپانیای کانزا بردە سەر و بۆچوونەکانی زادەی ئەو ئەزموونەن. لە بەرهەمی (Administration Industrielle et Générale (General and Industrial Management) (1916 - دا فایۆل جەخت دەکات لەسەر ئەوەی هەر کارمەندێک دەبێ تەنها یەک «سەرکار» ی هەبێ و هەموو سەرۆکێک بەرپرسی یەک بەشی دیاریکراو بێت و دەبێ لە بواری خۆیدا ئەوەندەی دەسەڵات هەبێ فەرمانڕەوایی بکات.\n١ کارکردی کارگێڕی Functions of Management\n٢ بواری بەڕێوەبردن\n٣ چواردە شاڕێی بەڕێوەبەرایەتی\nکارکردی کارگێڕی Functions of Management[دەستکاری]\nفایۆلزم شەش جۆر کارکردی کارگێڕی Functions of Management دیاری دەکات:\n1-\tبواری تەکنیکی - دەکاتەوە بواری کاروبار و بەرهەمهێنان\n2-\tبواری ئابووری - پەیدا کردنی سەرمایە و بەکارهێنانی بە باشترین شێوە\n3-\tبواری وردبینی - بەسەر کردنەوەی هەموو کاروبارێکی سازمان. چاودێریی ئابووری و ئامار\n4-\tبواری بازرگانی - بۆ ڕێکخستنی کڕین و فرۆشیاری\n5-\tئاسایشی سازمان - کە دەکاتەوە ئاسایشی گشت کاروباری سازمان\n6-\tبواری بەڕێوەبردن - واتە بواری پلانڕێژی، سازمانگەری، فەرمانداری، هاوئاهەنگی و کۆنترۆڵ\nفایۆل ئەم «بواری بەڕێوەبردن» ـە لە پێنج جۆر پرۆسەی کاردا جودا دەکاتەوە:\n1-\tپلانڕێژی Planning - بریتییە لە پێشبینی هەلومەرجی ئایەندە، دیاری کردنی ئامانج و ئەوجا داڕشتنی ڕێسا و ڕێچکە بۆ پێکانی ئامانج.\n2-\tسازمانگەری Organizing - بریتییە لە داڕشتنی «ڕێنامە» [«پۆڵیسی» Policy] ، چالاکی و پەیوەندی، دامەزراندن، هەڵسەنگاندن و هەروەها فێر کردن و ڕاهێنانی هاوکاران لە نێو سازماندا.\n3-\tفەرمانداری Commanding - بریتییە لەوەی سەرکار فەرمانی بەڕێوەبردنی هاوکارانی خۆی بگرێتە ئەستۆ و هانیان بدات ڕووەو پێکانی ئامانجی هاوکۆ.  4-\tهاوئاهەنگی Coordinating - بریتییە لە کۆک کردنی چالاکیی جیاوازی نێو سازمان لەگەڵ یەکدیدا.\n5-\tکۆنترۆڵ Controlling - بۆ دڵنیابوونە لەوەی کاروباری سازمان لە چێوەی پلان و ڕێساگەلی سازماندان و گەر جیاوازیی و سنووربەزێنی هەبێ چارەسەری بۆ بدۆزرێتەوە.\nچواردە شاڕێی بەڕێوەبەرایەتی[دەستکاری]\nفایۆلیزم بە وردی ئەرکە جیاوازەکانی فەرمانبەری ڕوون دەکاتەوە. باس لە چۆنیەتیی داڕشتنی ساختاری سازمان، لە پلانڕێژی و ژمێرکاری دەکات. ئەو پێنج پرۆسەی کارەی سەرەوە بە وردی شی دەکاتەوە و چواردە شاڕێییان بۆ دیاری دەکات:\n1-\tتایبەتکاری و دابەشینی کار Division of Work - هەر بەشێکی نێو سازمان دەبێ تایبەتکاری خۆی هەبێت. ئەوجا ئەرکی نێو سازمان دەبێ هەتا دەکرێ دابەش بکرێت\n2-\tسالاری و بەرپرسایەتی Authority and Responsibility - فەرمانڕەوایی - کە دەکاتەوە فەرمانداریی کەسێک و فەرمانبەریی ئەوانەی دیکە - لە نێو سازماندا دەبێت بە ڕوونی دیاری بکرێت.\n3-\tڕێسابەندی Discipline - ڕێکوپێکی و ڕێسابەندی دەبێت چەسپاو بێت. ڕێسابەندی و ڕێبەستن لە سنووربەزێنی و بێسەروبەری ئەرکی هەرە گرینگە. جۆر و شێوازی ئەم ئەرکە لە بوارێکەوە بۆ بوارێک جیاوازە.\n4-\tیەک فەرماندە Unity of Command - تەنها یەک کەس بەرپرسە لە یەک ئەرکی دیاریکراو. فرەکوێخایەتی دەبێتە مایەی بێسەروبەری.\n5-\tیەک ئاڕاستە Unity of Direction - ڕەوتی کار، شێواز و نێوەڕۆکی پرۆسەی بەرهەمهێنان دەبێت یەک جۆری دیاریکراو بێت بۆ هەموان.\n6-\tدامەزرانی بەرپرسایەتی Subordination of Individual Interest to the General Interest - لە سازماندا دوو جۆر بەرژەوەندی هەیە، یەکەم کەسەکییە، هەر کارمەندێک بەرژەوەندیی کەسەکیی خۆی هەیە. دووەم بەرژەوەندیی گشتییە، ئەمیان بەرژەوەندیی سەرلەبەری سازمانەکەیە و دەبێت باڵادەست بێ.\n7-\tمووچەی گونجاو Fair Remuneration - بۆ ڕاگرتنی کارمەندی توانا و دەستەبەر کردنی بەرهەمی باش، گرینگە سازمان مووچەی دروستی گونجاو بداتە کارمەندان.\n8-\tتەراز ڕاگرتنی نێوەندگیری Centralisation - ڕادە و پلەی نێوەندگیریی بەندە بە پلە و ڕادەی دەستڕۆیی کارمەندانەوە. نێوەندگیریی توند دەکاتەوە گردبوونەوەی دەسەڵات و پرۆسەی بڕیاردان لای چەند کەسێک و بێسەنگ کردنی ئاپۆرەی کارمەندان. نێوەندپەرتی Decentralisation دەبێتە مایەی بەشداربوونی کارمەندان لە پرۆسەی بڕیارداندا. لە سازماندا تەراز ڕاگرتنی ئەم دیاردەیە گرینگە، هەم کار خۆشڕەوت و سەرکەوتوو بێت، هەم کارمەند خاوەن دەنگ و سەنگ.\n9-\tتایبەتکاری و دابەشینی کار Adoption of a Scalar Chain - چەمکی Scalar Chain واتە «زنجیرەی فەرمان». پەیوەندی لە سەرۆکەوە بۆ کارمەندان لەم زنجیرەی فەرمانەدا دیاری دەکرێت. لە کاروباری سازماندا زنجیرەی فەرمان دەبێ ڕەچاو بگیرێت، نابێ ئەم سەرکار لە لاوە فەرمان بداتە کارمەندی ئەو بەشەی دیکە. پەیوەندیی نێوان کارمەندان دەبێت بەپێی زنجیرەی فەرمان بێت.\n10-\t«شیرازەبەندی» A sense of Order and Purpose - «شیرازەی کەرەستە» و «شیرازەی جڤاکی» دەبێ دیار و سەلمێنراو بن. شیرازەی کەرەستە واتە: هەر بابەتێک لە جێگەی خۆی و جێگەش هەبێت بۆ هەموو بابەتێک. شیرازەی جڤاکی دەڵێ: مرۆڤی شیاو بۆ پێگەی شیاو. بەزاندنی هەر یەک لەم دوو شیرازەیە دەبێتە مایەی خەمەرە (زیان) و بێسەروبەری.\n11-\tدادپەروەری Equity and Fairness - سەرۆک دەبێت هەمیشە ئاگای لە ڕاگرتنی یەکسانی و دادپەروەری بێت، بە میهرەوە ڕەفتار لەگەڵ خەڵکی خۆی بکات. ڕاگرتنی هەم دیسیپلین و هەم داد و یەکسانی هونەرێکی گرینگە لە سازمانگەریدا. یەکسانی و دادپەروەرییە بناخەی هۆگری.\n12-\tفەرمانبەریی دامەزراو Stability of Tenure - کارمەند پێویستی بە کاتە هەتا بە باشی شارەزای ئەرکی خۆی دەبێت. لەبەر ئەوە گرینگە دەرفەت و کار بدرێتە کارمەند و پەلەی لێ نەکرێت. ئەوجا کە کارمەند دەگاتە پلەی شارەزایی و کارزانی ئەوسا دەبێت پێگەی خۆی بۆ دەستەبەر بکرێت. لەدەستدانی کارمەندی شارەزا دەبێتە بەفیڕۆدانی توانا و دەرامەد.\n13-\tدەستپێشخەری Individual Initiative - ڕەخساندنی زەمینەی دەستپێشخەری بۆ کارمەندان دەبێتە مایەی هاندان و سەرخستنی توانا و ئەویش دەبێتە هۆکاری پێشکەوتن و جۆراندن (سەرخستنی جۆر) ی بەرهەم.\n14-\t«گیانی دەستەگەری» Esprit de Corps - هاندانی گیانی یەکبوون و گرووپبەندی دەبێتە مایەی پتەو کردنی پەیوەندی و گەشەی هاوئاهەنگی لە نێوان کارمەنداندا.\nفایۆلیزم گەرچی لایەنی کۆنباو و داوەستاوی لە باسی ساختاری سازماندا هەیە بەڵام دیدێکی جڤاکیی مرۆڤدۆستانەی هێنایە بواری سازمانناسییەوە. ئەو پێنج پرۆسەیەی سازمانگەری ئەوەندە فرەوانن ئێستاش لە زۆر بواردا کاران.\n^ Nationalencyklopedin http://www.ne.se/henri-fayol\n^ Andersson, Curt. Organisationsteori. Studentlitteratur (1994): 25.\n^ Eriksson-Zetterquist, Ulla & Kalling, Thomas & Styhre, Alexander. Organisation och organisering (2006): 50.\n^ Bruzelius, Lars H. & Skärvad, Per-Hugo. Integrerad organisationslära. Studentlitteratur (2011): 47.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فایۆلیزم&oldid=901290»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٥٨ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە وڵاتی سوئێد ڕێز لە یادی شەهیدانی ٢٢ی پووشپەڕ گیرا\n11:25 - 24 پووشپەڕ 2720\nڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٢١ی پووشپەڕ بە بەشداریی "فوئاد خاکی بەیگی" ئەندامی دەستەی کارگێڕیی یادی ٣١ ساڵەی شەهیدی ڕێبەر دوکتور"قاسملوو" و "عەبدوڵڵا قادری ئازەر"، ڕێوڕەسمێک لە وڵاتی سوئید بەڕێوە چوو.\nئەم چالاکییە کە بە شێوەی دیجیتاڵی ساز کرابوو ماوەی ٩٠ خولەکی خایاند.\n"فوئاد خاکی بەیگی" بە وردی باسی لە مێژووی تێرۆر لە سیاسەتی گشتیی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێراندا کرد و ڕوونی کردەوە کە دوژمن لە ڕێگەی تێرۆر کردنی دوکتور" قاسملوو" ویستی دەنگی دێموکراسی و مافخوازیی میللەتی کورد کپ بکات کە لەو کارەیدا سەرکەوتوو نەبوو.\nلەو وێبنارەدا "خاکی بەیگی" باسی لە گرینگیی بەهای سیاسی، شۆڕشگێڕی و ئەکادیمیبوونی دوکتور "قاسملوو" کرد و ڕەهەندە نەتەوەییەکانی قاسملووی بۆ ئیستا، ڕابردوو و داهاتووی کورد بە تایبەتی لە کوردستانی ڕۆژهەڵات شی کردەوە.\nئەو ئەندامەی دەستەی کارگێڕی لە وڵامی پرسیاری بەشداربوواندا ئاماژەی بە چوار تەوەری سەرەکی کرد کە بریتیین لە:\nحیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران وەک هەمیشە خەمخۆری یەکدەنگی وهاووتا بوونی کورد بووە و بۆ ئەم مەبەستەش کاردەکات هەروەها لە ڕێگەی ناوەندی هاوکارییەوە هەوڵی یەکخستنی هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی داوە و لەمبارەوە سەرکەوتوو بووە .\nلە پێوەندی بە پێگە و کاری حیزب لەناوخۆ باسی لە گرێدانی خەباتی پێشمەرگەی شار و شاخ کرد و بە ستراتیژی ئێستای حیزبی ناو برد.\nناوبراو لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا باسی لەوە کرد کە حیزبی دێموکرات لەگەڵ هەلوومەرجی کوردستانی باشوور و پارچەکانی دیکەشدا خۆی دەگونجێنێ و ڕێگە نادات بکەوێتە ژێر کاریگەریی دۆخێکی سەپێندراو.\nلە کۆتاییدا خاکی بەیگی وڵامی پرسیارەی هەموو بەشداربووانی دایەوە.


چۆن بەرگیری لە ترسی مناڵان لە تاریکی بکەین؟\n16/12/2020 01:58 PM\nتاریکی یەکێک لە ترسە گەورەکانی مرۆڤە گەورەساڵەکانیشە. کەوابوو کاتێک تەنانەت گەورەکان ئەم ترسەیان هەیە، سەیر نییە مناڵان زیاتر لێی بترسن و بیر لەوە بکەنەوە کەم لە تاریکیدا دێوەزمەیەک لەژێر تەختی خەوەکەیاندا خۆی حەشار داوە و سێبەرە ترسناکەکان ببینن. ئەگەرچی زۆرینەی مناڵان بەسەر ئەم ترسەدا زاڵ دەبن بەڵام هەندێک رێکار هەیە بۆ ئەوەی زووتر لەم ترسە رزگار ببن و لەدرێژەدا ئاماژە بە چەند دانەیان دەکەین.\nگوێ لە قسەی مناڵەکەتان بگرن\nترسانی مناڵەکەتان بەهەند وەرگرن و گوێ لە قسەکانیان بگرن. تەنها سەیری ژێر تەختەکەیان مەکەن و مەڵێن هیچ دێوەزمەیەک لەوێ نییە. ئەم کارە دۆخەکە خراپتر دەکات چون ناڕاستەوخۆ مناڵەکە وا بیر دەکاتەوە کە بەڕاستی دێوەزمە هەیە و ئەگەر ئێستاش لێرە نەبێ دواجار خۆ دەکات بە ژوورەکەیدا. هەوڵ بدەن لێی تێبگەن و دڵنیایی بدەنێ کە ئاگاتان لێی دەبێ و هیچ مەترسییەکی لەسەر نییە.\nئافەرەم بڵێن بە مناڵەکەتان\nبەپێی توێژینەوەکان گوتنی قسەی پۆزەتیڤ دەتوانێ جۆری بیرکردنەوەی ئێمە بگۆڕێت. بە مناڵەکەتان بڵێن کە کەسێکی بەغیرەتە و بۆ ئەوەی لەگەڵ ترسەکانی رووبەڕوو بووەتەوە ئافەرەمی پێ بڵێن. بیستنی ئەم قسە پۆزەتیڤە لە زمانی ئێوەوە لەوانەیە ببێتە هۆی ئەوەی مناڵەکە بەسەر ترسەکەیدا زاڵ بێت.\nگڵۆپێکی یاری بۆ مناڵەکەتان بکڕن\nلەئێستادا کۆمەڵێک گڵۆپی یاریی داهێنەرانە بەرهەم هاتوون لە یارمەتی مناڵەکەتان دەدات لە تاریکیدا هەست بە ئەمنیەت بکات. بۆ نموونە ئەو گڵۆپانەی لەشێوەی ئاژەڵ دروست کراون یان ئەو پرۆژۆکتۆرانەی هاوشێوەی ئەستێرەن و شتی لەم چەشنە. ئەم کەرەستانە مناڵەکە سەرقاڵ دەکات و ترسەکەی لەناو دەچێت.\nئەم شێوازە 10 چرکەییەیە تاقی بکەنەوە\nترسی مناڵ لە تاریکی لەوانەیە نەک لەبەر خودی تاریکی، بەڵکوو ترس لە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ تاریکی بێت. کاتێک گڵۆپەکە دەکوژێتەوە، بۆ چەند چرکە چاو هیچ کوێ نابینێت چونکە هەندێکی پێدەچێت تا ئەوەی چاومان خوو بە تاریکییەوە بگرێت و ترسی مناڵان لەم چەند چرکەیەدا روو دەدات. کەوابوو 10 چرکە بەر لەوەی گڵۆپەکە بکوژێننەوە پێی بڵێن چاوی دابخات و لەو ماوەیدا گڵۆپەکە بکوژێننەوە و ئینجا با چاوی بکاتەوە.


ڕیالیزمی پرەنسیپتەوەر؛ ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا\nپەرویز ڕەحیم 04, 02, 2018\nبەڵگەنامەی 68 لاپەڕەییی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا لە كۆتاییی مانگی دێسەمبەری 2017 وەكوو یەكەمین بەڵگەنامەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا لە سەردەمی سەرۆكایەتیی "دۆناڵد ترامپ" خرایە ڕوو. ئەم بەڵگەنامەیە بە هەفدەیەمین بەڵگەنامەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا لە پاش یاسای ناسراو بەGoldwater-Nichols Defense Department Reorganization Act of 1986 لە ساڵی 1986ەوە دادەندرێت. لەم نووسینەدا هەوڵ دەدین تیشك بخەینە سەر گرنگترین خاڵەكانی ئەم ستراتیژییە نوێیەی ئەمریكا لە ئیدارەی دۆناڵد ترامپ. بە هۆی ئەوەی كە ئەم بەڵگەنامەیە ڕەنگرێژی هەموو سیاسەتەكانی دەرەكی، ئابووری، بەرگری و هەوڵگری و... ئەمریكا وەكوو گەورەترین هێزی ئابووری و سەربازی و سیاسیی جیهان لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا دەكات كە كاریگەریی لەسەر كۆی هاوكێشە ئابووری و سیاسی و ئاسایشییەكان و تەنانەت ململانێیە جیۆسیاسییەكانی ناوچە گرنگەكانی جیهاندا دەبێت. بۆ نموونە ترامپ لە یەك ڕستەدا كۆی ستراتیژیی ئەمریكا، بەتایبەت لە بواری دەرەكی و لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا خستە ڕوو: "ئێمە چیتر نەتەوەسازی ناكەین، بەڵكوو ئێمە تیرۆریستەكان دەكوژین!"\nئایدیا و ڕوانگەی دۆناڵد ترامپ لەم بەڵگەنامەیەدا\nلەم بەڵگەنامەیەدا "دۆناڵد ترامپ" باس لەوە دەكات كە بۆیە ئەمریكییەكان ئەویان وەكوو سەرۆككۆماری ئەمریكا هەڵبژاردووە، كە دووباره ئەمریكا بەهێز و گەورە ببێتەوە. بۆیە لە ڕوانگەی ترامپەوە ئاسایش و بەرژەوەندی و خۆشگوزەرانیی هاووڵاتیانی ئەمریكا لە پلەی یەكەمدایە. بۆ ئەم مەبەستەیش دۆناڵد ترامپ ئەوە دووبارە دەكاتەوە كە هەوڵی دووبارە بنیاتنانەوەی ژێرخانی ئابووری و سەربازی دەدات و پارێزگاری لە سنوورەكان و سەروەریی ئەمریكا دەكات؛ هەروەها پەرە بە بەها و نۆرمە ئەمریكییەكان دەدات و بڵاویان دەكاتەوە.\nدۆناڵد ترامپ لەم بەڵگەنامەیەدا سیاسەتی دەرەكیی ئەمریكا لە سەردەمی سەرۆكایەتیی خۆیدا بە بەڵگە و شاهیدی ئەوە دێنێتەوە، كە بە ئاراستەی ئەم ستراتیژی و سیاسەتە كاری كردووە كە ترامپ بەڵێنی بە ئەمریكییەكان داوە بۆ ئەوەی ئەمریكا جارێكی تر لە پلەی یەكەمدا بێت. هەر بۆ ئەم مەبەستەیش ترامپ بەڵێنی ئەوە دووپات دەكاتەوە كە جاریكی تر ئەمریكا ڕێبەرایەتیی جیهان بگرێتە ئەستۆ. دۆناڵد ترامپ دان بە بوونی كێشە و گرفت و بەربەستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا لە بەردەم ئەم سیاسەت و ستراتیژییەی ئەمریكادا دەنێت، بەڵام باس لەوە دەكات كە نابێت كێشەكان بشاردرێنەوە، بەڵكوو پێویستە بۆ پێشكەوتن و گەشە و پەرەپێدانی زیاتری ئەمریكا لە دەرفەتەكان كەڵك وەربگیرێت. دۆناڵد ترامپ لەم بەڵگەنامەیەدا باس لە مەترسی و هەڕەشەی ڕژێمە سەرەڕۆكان (وەكوو كۆریای باكوور و كۆماری ئیسلامیی ئێران) دەكات كە پەرەیان بە توانا ئەتۆمی و مووشەكییەكانیان داوە؛ كە ئەمەیش نەم هەر بۆ ئاسایشی ئەمریكا، بەڵكوو مەترسییە بۆ ئاسایشی هەموو جیهان. لە لایەكی تریشەوە دۆناڵد ترامپ ئاماژە بەوە دەكات كە گرووپە ڕادیكاڵە ئیسلامییەكان گەشەی زیاتریان كردووە و، بەتایبەت تیرۆریستە ئیسلامییەكان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زاڵ بوونە.\nبۆیە ترامپ، پێی وایە كە پێویستە بەرەیەك دژ بە سەرەڕۆییی كۆریای باكوور پێك بێت و، هەروەها ترامپ پێی وایە كە پێویستە ڕووبەڕووی مەترسیی دیكتاتۆریی كۆماری ئیسلامیی ئێران ببینەوە كە بە هۆی ڕێككەوتنیكی لاواز و زیانبارەوە نفووزی خۆی لە ناوچەكەدا زیاتر كردووە. بۆیە بە بڕوای ترامپ، پێویستە كە ئەمریكا دووبارە پەرە بە دۆستایەتییەكانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بدات و، گرنگی بە ڕۆڵی سەركردە كاریگەرەكان لەم ناوچەیە بدات بە مەبەستی وەدەرنانی تیرۆریستان و توندڕۆكان لە ناوچەكە و بڕین و پچڕاندنی سەرچاوە دارایییەكانیان. هەروەها ترامپ ئاماژە بەوە دەكات كە بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ تیرۆریستان، پێویستە ئایدیۆلۆژییه شەڕەنگێزەكانیان بێبەها بكرێن. سەرۆككۆماری ئەمریكا لەم بەڵگەنامەیەدا ئاماژە بەوە دەكات، كە دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە عێراق و سووریا لە ڕێگەی جەنگەوە تێك شكاوە و شكستی خواردووە، بەڵام ترامپ ده‌ڵێ كە پێویستە ئەمریكا لە جەنگی ئەم تیرۆریستانە بەردەوام بێت تاوەكوو بەتەواوی لەناویان بەرین.\nخاڵێكی تری گرنگ كە ترامپ لەم بەڵگەنامەیەدا ئاماژەی پێ دەدا و پێداگریی لەسەر دەكات، ئەوەیە كە ئەمریكا چیتر لە هەمبەر هەڕەشە و مەترسییەكانی سەر ئەو وڵاتە لێبووردە نییە، بەتایبەت مەترسی و هەڕەشە ئاسایشییەكانی بواری ئابووری و بازرگانیی نادادپەروەرانە. ئەمەیش دەرخەری كرۆكی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئیدارەی ترامپە كە ئاسایشی ئابووری، بە كرۆكی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا و دروشم و سیاسەتی "ئەمریكا لە پلەی یەكەم" دادەندرێت. لە ئاستی ناوخۆییشدا "ترامپ" باس لە بنیاتنانەوەی بەها و پرەنسیپە ئەمریكییەكان دەكاتەوە كە دەبێتە هۆی سەركەوتووبوونی بنەماڵە و كۆمەڵگەی ئەمریكا. لە لایەكی تریشەوە "ترامپ" كۆچی نایاسایی بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی ئەمریكا و هەڕەشە لە كۆمەڵگەی ئەمریكا دزانێت. لە لایەكی تریشەوە "ترامپ" نادادپەروەری لە كاروباری بازرگانی بە هۆكارێكی سەرەكیی مەترسیی دەزانێت كە ئابووریی ئەمریكا و، هەروەها دروستبوونی دەرفەتی كاری لەم وڵاتە خستۆتە ژێر هەڕەشەوە. بۆیە ئەم فاكتەرەیش بۆتە هۆكاری ئەوەی كە متمانە و بڕوای هاووڵاتیانی ئەمریكا بە حكوومەت و بەهاكان و تەنانەت داهاتوو لاواز و لەرزۆك ببێت.\nبۆیە لە ڕوانگەی ترامپەوە، پێویستە هەلی كار بۆ ئەمریكییەكان بڕەخسێت. ئەمەیش لە ڕێگەی دروستكردنی پەیوەندیی دەرەكیی دوولایەنە و دادپەروەرانەی ئابوورییه‌وه دەستەبەر دەكرێت. بۆیە ترامپ باس لەوە دەكات كە پاش تێپەڕینی ساڵێك بەسەر سەرۆكایەتییەكەیدا، هەموو جیهان دەزانێت كە ئێستا ئەمریكا بەهێز و سەركەوتوو و ئەمنە. لە ڕاستیدا ئەمە ئاماژەیە بۆ باشتركردنی دۆخی ئابووریی ئەمریكا كە گەشەی ئابووری و بەرهەمهێنانی ناوخۆییی ئەمریكا گەیشتۆتە ڕێژەی 3.3% كە بەرزترین ئاستە لە 17 ساڵی ڕابردوودا و، لە سەردەمی سەرۆكایەتیی "ئۆباما"دا نەگەیشتە 3% و، هەروەها پێشبینی دەكرا كە ئەگەر كارەساتی سروشتی ڕووی نەدابووایه، ئەگەری گەیشتن بە 4% مسۆگەر دەكرا. لە لایەكی تریشەوە ڕیژەی بێكاری لە ئەمریكا دابەزیوە بۆ 4.1%، كە ئەمەیش بە نزمترین ئاست لە دوو دەیەی ڕابردوودا دادەندرێت. بۆیە ترامپ ئەمە بە سەركەوتنی خۆی دەزانێت كە بە سیاسەتەكانی لە ناوخۆ و دەرەوەدا بەدەستی هێناوە. لە نموونەی ئەم سیاسەتانەیش كە بۆ ترامپ جێگەی شانازی بووە و، بۆتە هۆكارێك بۆ ئەم گەشە ئابوورییە، دەتوانین ئاماژە بە دەرچوونی ئەمریكا لە ڕێككەوتننامەی كه‌شوهەوای پاریس بكەین كە لەم بەڵگەنامەیەدا گۆڕانكاریی ژینگە و كه‌شوهەوا وەكوو هەڕەشە و مەترسی بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا دانەنراوە.\nدۆناڵد ترامپ گەشەی ئابووری و سەركەوتنی خۆی لەم یەك ساڵەدا لە ڕێگەی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ كێشە و گرفتەكان دەزانێت، كە هەوڵ دەدەن هەڕەشە و مەترسی بن بۆ سەر گەلی ئەمریكا. بۆیە ترامپ پاراستنی ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە، دەكاتە كرۆكی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا و، ئەمەیش نفووزی ئەمریكا لە بەرژەوەندیی گەلی ئەمریكا و خۆشگوزەرانیی ئەم دەوڵەتەدا زیاتر دەكات. بۆیە لە ڕوانگەی ترامپەوە ئاشتی و ئازادی و خۆشگوزەرانی لە ساڵانی داهاتوودا ئەو خاڵانەن، كە بەپێی ئەم ستراتیژییەی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا بەدواداچوونی بۆ دەكات. ترامپ لەم بەڵگەنامە ستراتیژییەی ئاسایشی نەتەوەییدا گرنگییەكی زۆری بە "باڵانسی هێز"ی ویستراو یاخود دڵخوازی ئەمریكا داوە، كە ئەمەیش لە ڕیگەی هاوپەیمانەكان و هاوبەشەكانی ئەمریكاوە دەبێت. ڕاستییه‌كه‌ی، لەم بەڵگەنامەیەدا ئەمریكا مەترسییەكانی "چین" وەكوو هەڕەشە و مەترسیی جددی دەبێنێت. ئەمەیش لە ڕوانگەی "ئابووریتەوەر"ی ترامپەوە سەرچاوە دەگرێت.\nلە ڕووی سەربازی و ئاسایشییەوە ئەم بەڵگەنامەیە ڕووسیا و ململانێ جیۆسیاسی و ئاسایشییەكان بە مەترسی دەزانێت؛ بۆیە لە ڕوانگەی ئەمریكاوە پێویستە چین كۆنترۆڵ بكرێت. ئەمەیش لە ڕێگەی بەهێزبوونی ناوخۆیی لە ڕووی ئابووری و ئاسایشی و، هەروەها لە ڕێگەی هاوسەنگیی هێز و پەرەپێدانی توانا سەربازی و بەرگرییەكانی ئەمریكا دەبێت. بەڵام كرۆكی هەموو ئەمانەیش بۆ پاراستنی بەهێزبوونی ئابووریی ناوخۆییی ئەمریكایە كە لە ڕێگەی هەڵوەشاندنەوەی ڕێككەوتنە ئابووری و بازرگانییە نادادپەروەرانەكان دەبێت. بۆ نموونە دەتوانین ئاماژە بە دەرچوونی ئەمریكا لە ڕێككەوتنی بازرگانیی ترانس پاسێفیك (Trans-Pacific Partnership (TPP)) بكەین؛ هەرچەندە ئەمە ئیدارەی ترامپی تووشی ڕەخنەی زۆر كردووە، بەو پێیەی كە ئەم كارە دەستی چینی ئاوەڵاتر كردووە. بۆیە لە ڕوانگەی ترامپەوە ئەولەوییەتی ئاسایشی ئەمریكا بۆ پرسەكانی ئاسایش، خۆشگوزەرانی و بەرژەوەندیی گەلی ئەمریكا دەگەڕێتەوە؛ بەم پێیە لەم ستراتیژییەدا ئەمریكا لە پلەی یەكەمدایە. ئەمەیش ڕوانگەی ترامپ بۆ پرس و بابەتە ناوخۆیی و جیهانییەكان دەردەخات.\nناوەڕۆكی بەشەكانی بەڵگەنامە ستراتیژییەكەی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا\nئەم بەڵگەنامەیە بێجگە لە پێشەكی و دەرەنجام، لە چوار بەشی سەرەكی پێك هاتووە: بەشی یەكەم تایبەتە بە پارێزگاری و پاراستنی خەڵكی ئەمریكا و نیشتمان و میتۆد و ستایلی ژیانی گەلی ئەمریكا. لەم بەشەدا باس لە ستراتیژیی پاراستنی ئاسایشی سنوورەكانی ئەمریكا و، هەروەها چۆنێتیی بەرگری لە هەمبەر مەترسیی بڵاوبوونەوەی چەكە كۆكوژەكان و بەرەنگاری و ڕووبەڕووبوونەوە لە دژی هەڕەشە ژینگەیی و مەترسییە نەخۆشییە سنووربڕەكان لەسەر ئەمریكا كراوە. لە لایەكی ترەوە تیشك خراوەتە سەر سیاسەتی كۆچبەریی ئیدارەی ترامپ و بەهێزكردنی سنوورەكانی ئەمریكا بۆ ڕێگەگرتن لە كۆچبەریی نایاسایی و كاریگەرییەكانی لەسەر ئاسایشی ئەمریكا. هەروەها لەم بەشەدا باس لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ تیرۆریستە جیهادییەكان و مەترسییەكانیان لەسەر ئاسایشی ئەمریكا كراوە. لە باسێكی تردا پێداگری لەسەر لەناوبردنی تاوانە ڕێكخراوەكان و، هەروەها ڕێكخراوە تاوانكارییە سەرووسنوورییەكان كراوەتەوە. ئەوەی جێگەی ئاماژەپێدانە كە لەم بەشەدا باس لە ئاسایشی سایبەری و هەڕه‌شەكانی بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا كراوە. سەرەڕای ئەمانەیش باس لە بەهێزكردنی خۆگونجاندن و تواناكانی ئەمریكا بە ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە و مەترسییە ئاسایشییەكان كراوەتەوە.\nبەشی دووەم تایبەت كراوە بە پرسەكانی گەشە و پەرەپێدان و خوشگوزەرانی و سەركەوتنی ئەمریكا لە ڕێگەی بووژانەوەی ئابووریی ئەمریكا وەك كرۆكی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا و تەنانەت كرۆكی ئەم بەڵگەنامەیە ستراتیژییە. هەروەها لەم بەشەدا باس لە پەرەپێدان بە پەیوەندیی ئابووری و بازرگانیی ئازاد، بەڵام دوولایەنە و دادپەروەرانە كراوەتەوە؛ كە ئەمەیش وەكوو ئاماژەیەكه بە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا. هەروەها لەم بەشەدا گرنگیی تایبەت دراوەتە پرسی توێژینەوە و لیكۆڵینەوە زانستییەكان لە ڕووی تەكنەلۆژی و داهێنانەوە بۆ بەرزكردنەوەی تواناكان و ئاسایشی ئەمریكا. بۆیە لەم بەشەدا پاراستنی بەرەوپێشەوەچوون یاخود پێشكەوتنی ئەمریكا لە ڕێگەی داهێنان و دەستپێشخەریی ئەمریكا وەكوو بەرژەوەندیی نەتەوەیی و ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكا خراوەتە ڕوو. لە باسێكی تریشدا باس لە پرسی ئاسایشی وزە و پرسە پەیوەندیدارەكان و گرنگییان بۆ ئاسایشی نەتەوەیی و پێشكەوتنی ئابووریی ئەمریكا كرواەتەوە.\nلە بەشی سێیەمدا باس لە پاراستنی ئاشتی بە ڕێگەی بەهێزكردنەوەی ئەمریكا یاخود هێز كراوە. لەم بەشەدا پرسەكانی دووبارە نوێكردنەوە و بنیاتنانەوەی توانا سەربازییەكان لە هەمبەر ڕكابەرەكانی ئەمریكا لەسەر بنەمای سەربازی و پیشەسازیی بەرگری و هێزی ئەتۆمی و بۆشاییی ئاسمان و فەزای سایبەری و هەواڵگریی ئەمریكا كراوەتەوە. بۆ ئەم مەبەستەیش ئەم بەڵگەنامەیە باس لە پەرەپێدانی تواناكانی ئەمریكا لە بوارەكانی دیپلۆماسی و دیپلۆماسیی ئابووری و حوكمڕانیی زانیاری كراوەتەوە؛ ئەمەیش وەكوو ئاماژەیەك بە هەڕەشە و مەترسییە سایبەرییەكانی ڕووسیا و چین و هتد.\nلە بەشی چوارەمدا پرسی چۆنێتی پێشكەوتن و پەرەپێدانی توانا و نفووزی ئەمریكا خراوەتە ڕوو. ئەمەیش لە باسەكاندا لە ڕووی پاڵپشتی و هاندانی هاوبەش و هاوپەیمانەكانی ئەمریكاوە تیشكی خراوەتە سەر. هەروەها باس لە ڕێككەوتنی چەندلایەنە لەم بوارەدا كراوە، كە ببێتە هۆی بەرزكردنەوەی داهات یاخود دەستكەوتەكانی ئەمریكا. هەر لەم بەشەدا باس لە ستراتیژییە هەرێمییەكانی ئەمریكا و دەرفەت و هەڕەشە ئاساشییەكانی ئەمریكا لە ناوچە و هەرێمە جیاوازەكانی ئەمریكا كراوەتەوە. ئەم ناوچانەیش بۆ هەرێمەكانی ئاندۆ-پاسێفیك، ئەوروپا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، باشوور و ناوەڕاستی ئاسیا، نیوەی ڕۆژاوای زەوی و ئەمریكا دابەش كراوە.\nڕوانگەی ئەمریكا لەسەر پرسە ناوچەیی و جیهانییەكان\nهەر لەم بەشەدایە كە ئیدارەی ترامپ ڕوانگەی خۆی لە هەمبەر پرسەكانی جیهان دەخاتە ڕوو؛ بەتایبەت هەڕەشەكانی چین و ڕووسیا و هەوڵدان بۆ كۆنترۆڵ و گەمارۆدان و لەخۆگرتنیان؛ بەتایبەت پرسی ئەتۆمیی كۆریای باكوور و كۆماری ئیسلامی و پرسی تیرۆریستە جیهادییەكان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بۆ نموونە دەربارەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمریكا باس لە دەرفەتەكان دەكات لەم ناوچەیەدا و، پێی وایە كە بۆ چەندین جیل (نه‌وه)، كێشەی فەڵەستین و ئیسڕائیل وەكوو بەربەست بۆ ئاشتی و خۆشگوزەرانی لە ناوچەكەدا سەیر كراوە؛ لە كاتێكدا ئیمڕۆكە ئەو مەترسی و هەڕەشانە لە لایەن ڕێكخراو و گرووپە جیهادی و تیرۆریستییەكان و، هەروەها هەڕەشەكانی كۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە سەرچاوە دەگرن. ئەمەیش ئەوە ڕوون دەكاتەوە كە ئیسڕائیل هۆكاری كێشە نییە لە ناوچەكەدا، بەڵكوو دەوڵەتانی ناوچەكە ئیمڕۆكە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئەم مەترسییانەدا، بەرژەوەندیی هاوبەشیان لەگەڵ ئیسڕائیلدا هەیە. بۆیە پێویسته ئەمریكا ڕیگە نەدات كە لە ڕێگەی بەهێزبوونی ڕكابەر و نەیارانی، بۆشایی لە ناوچەكە و ناوچەكانی جیهاندا دروست ببێت؛ ئەم بۆشایییە، دەبێت لە ڕێگەی هاوپەیمان و هاوبەشەكان یاخود هێزی ڕاستەوخۆی سەربازییه‌وه پڕ بكرێتەوە.\nئەمریكا ناخوازێت چیتر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ببێتە ناوچەیەك بۆ پەروەردەكردن و ڕاهێنانی تیرۆریست و، پەناگەیەك بۆ گرووپە توندڕەوە جیهادییەكان بێت. بۆیە ئەمریكا دەبێت ڕێگە لەوە بگرێت كە هێزە نەیارەكانی ئەمریكا بەسەر ئەم ناوچەیەدا زاڵ ببن. هەروەها ئەمریكا دەخوازێت كە ئەم ناوچەیە لە ڕووی ئاسایشی وزە بۆ بازاڕی جیهانیی وزە، خاوەن سەقامگیری و ئاسایش بێت. بۆ ئەم مەبەستەیش ئیدارەی ترامپ، هەوڵ دەدات كە ڕیاڵیست یاخود واقعبین بێت.\nلە نێوان بڵاوكردنەوەی دیموكراسی و دەستەبەركردنی سەقامگیری و ئاسایشدا\nئەوە كە جێگەی سەرنج و تێڕامانە لەم بەڵگەنامەیەدا، ئەوەیە كە ئەم ستراتیژییەی ئەمریكا لە ناوچەكەدا بەم مانایەیە كە ئەمریكا بەم ئاكامە گەیشتووە كە نە ئەم ناوچەیە بە دیموكراسی دەگۆڕدرێت و، نە دەكرێت واز لە دیموكراسییش بهێندرێت! چونكە بەپێی ئەم بەڵگەنامەیە چەندین ساڵە كە گرفتی فراوانبوونی نفووزی ئێران، شكست و داڕمانی دەوڵەتان، بوونی ئایدیۆلۆژیی جیهادی، چەقبەستووییی کۆمەڵایەتی و ئابووری لەگەڵ ململانێ هەرێمییەكان، لێك گرێ دراون و ڕووبەڕووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆتەوە. بۆیە بەپێی ئەم بەڵگەنامەیە، پێویستە ئەمریكا واقعبین بێت و ئەولەوییەت بداتە بنەبڕكردنی جیهادییەكان و داعش و لەناوبردنیان، چونكە ئەم گرووپانە بوونەتە هۆی ناسەقامگیری لە ناوچەكە و، هەروەها ئەم ناوچەیە بۆتە پێگەیەك بۆ هەناردەكردنی جیهادییەكان بۆ شوێنەكانی دیكەی جیهان.\nلە لایەكی تریشەوە ئەم بەڵگەنامەیە ئاماژە بەوە دەدات، كە ئێران لە ئاستی جیهانیدا ڕێبەرایەتیی تیرۆریزم دەكات. بۆیە ئێران سوود و قازانجی لە ناسەقامگیركردنی ناوچەكەدا و، هەروەها بڵاوبوونەوەی چەك هەیە. ئەمەیش بە مەبەستی زیاتركردنی نفووزی خۆی لە ڕێگەی هاوپەیمان و هێزە نادەوڵەتییەكان كە "جەنگی بەنوێنەرایەتی"ی بۆ دەكەن. هەروەها ئێران سوود لە ململانێ هەرێمییە دریژخایەنەكان و لاوازی و داڕمانی دەوڵەتان یاخود ڕژیمەكانی ناوچەكە دەبینێت. لە لایەكی تریشەوە كۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی پەرەپێدانی توانا مووشەكییە بالستیكییەكان و توانا ئەتۆمییەكان و هەڕه‌شە سایبەرییەكان، هەڕەشە لە ئاسایشی دەوڵەتانی ناوچەكە و هەموو جیهان دەكات.\nدەرفەتەكان لە ڕوانگەی ئەمریكاوە\nهەروەها لەم بەڵگەنامەیەدا ئەمریكا پێی وایە كە لە ناوچەكەدا دەرفەتیش هەیە و، هاوبەشەكانی ئەم دەوڵەتە لە دژی جیهادییەكان دەجەنگن و، دەتواندرێت لە ڕێگەی خوشگوزەرانیی جێگیر، بەستێنی سەرهەڵدانی ناكۆكی و پێكدادانی توندڕەویی تائیفی كەم بكاتەوە. لە لایەكی تریشەوە ئەمریكا پێداگری لەسەر ئەوە دەكات كە ئەوە ئەمریكایە كە بۆ ئاشتی و سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەكە كێشەیە، نەك ئیسڕائیل. بۆیە بەپێی ئەم بەڵگەنامەیە ئەمریكا هەوڵ دەدات كە لەگەڵ هاوبەش و هاوپەیمانەكانی كاری هاوبەش بكات و هاوكارییەكانی پەرە پێ بدات، بەتایبەت لەگەڵ ئەو لایەنانەی كە لە ڕووی ئابووری و سیاسییەوە لەگەڵ ئەمریكا هاوبەشن. ئەمەیش لە ڕێگەی سەقامگیركردنەوە دەبێت و، بەپێی پەیڕەوكردن یاخود گرتنەبەری ستراتیژیی "هاوسەنگیی هێز"ەوە دەبێت.\nبۆیە ئەمریكا پێداگری لەسەر بەهێزبوون و یەكانگیری و یەكگرتووییی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو و، هەروەها عێراق دەكاتەوە؛ ئەمەیش بۆ ڕووبەڕوونەوە لەگەڵ مەترسییەكانی تیرۆریستەكان و بەتایبەت ڕێگەگرتن لە نفووزی كۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە، كە مەبەست هەمان هاوسەنگیی هێزە لە ناوچەكەدا. بۆیە ئەمریكا هەوڵ دەدات كە نفووزی ئێران لە ناوچەكە و، هەروەها پرسی ئەتۆمیی ئێران چارەسەر بكات. بۆیە خۆی بەپابەند دەزانێت بۆ چارەسەركردنی ئاشتییانەی پرسی ناكۆكییەكانی ئیسڕائیل و فەڵەستین. لە لایەكی تریشەوە ئەمریكا گرنگی بە چارەسەركردنی پرسی سووریا و گەڕاندنەوەی پەنابەر و كۆچبەرەكانی جەنگی ناوخۆی سووریا دەدات.\nچۆنێتیی جێبەجێكردنی ئەم ستراتیژییە\nبۆ جێبەجێكردنی ستراتیژیی ئەمریكا لە ناوچەكەدا (ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست)، ئەمریكا هەوڵ دەدات كە لە ڕووی ئابوورییەوە بۆ ڕیشەكێشكردنی جیهادی و تیرۆریستەكان هانی دەوڵەتانی ناوچەكە، بەتایبەت سعوودیا و میسر بدات بۆ چاكسازی و ڕیفۆرمی ئابووری و نوێبوونەوە لەم بوارەدا، بۆ كەمكردنەوەی نایەكسانی و پەرەپێدان بە بازاڕی ئازاد و كۆمەڵگەیەكی كراوە. لە ڕووی سەربازییشەوە، ئەمریكا هەوڵ دەدات كە لە ناوچەكەدا بمێنێتەوە بە مەبەستی پاراستنی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ توندڕەوە تیرۆریست و جیهادییەكان لە ناوچەكەدا و پاراستنی باڵانسی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. هەروەها ئەمریكا پاڵپشتی لە بەدامەزراوەییكردن و بەهێزكردنی سەربازیی دەوڵەتانی ناوچەكە دەكاتەوە، بەتایبەت هاوبەش و هاوپەیمانەكانی ئەمریكا، بە مەبەستی سەركەوتن لە جەنگی دژەتیرۆردا. لە لایەكی تریشەوە ئەمریكا بۆ پاراستنی هێز لە ناوچەكە و ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە و مەترسییە سەربازییەكانی دەوڵەتانی نەیاری ئەمریكا و پاراستنی هاوپەیمان و هاوبەشەكانی، یارمەتیی هاوبەشەكانی دەدات بۆ دابینكردنی سیستەمی بەرگریی مووشەكی لە دژی هێرشە مووشەكییەكان. بۆ ئەم مەبەستە لە ناوچەكەدا كار لەگەڵ هاوبەشەكانی دەكات بۆ پووچەڵكردنەوەی چالاكییە تێكدەرانە و سەركێشییەكانی كۆماری ئیسلامیی ئێران لە ناوچەكەدا.\nلە ئەنجامی بەڵگەنامەی ستراتیژیی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكادا پێداگری لەسەر ئەوە كراوە، كه ئەم ستراتیژییە لەسەر بنەمای ڕیاڵیزمی پرەنسیپتەوەر دانراوە. بەم واتایە كە ئەم ستراتیژییە ڕیاڵیستییە؛ بەم مانایەیه كە گرنگی بە ڕۆڵ و كاریگەریی دەوڵەتانی خاوەن سەروەری دەدات كە دەتوانن جیهان بەرەو ئاشتی بەرن و ئاسایشی جیهان بپارێزن و، ئەمەیش لە ڕێگەی هێزەوە دەبێت. لە لایەكی تریشەوە پرەنسیپتەوەرە؛ بەم واتایە كە ئاشتی و خۆشگوزەرانی و خۆشبەختی و بەگشتی بەهاكانی ئەمریكی بڵاو دەكاتەوە و ئەم ستراتیژییە لەسەر بنچینەی بەهاكانە كە ڕەفتار و بەرژەوەندییەكان دەستنیشان و ئاراستە دەكات. بۆیە جەخت لەسەر ئەوە كراوەتەوە كە ئەم دوو تەوەرە دەبنە هۆی ئەوەی كە ئەمریكا بەهێز بێت و، ئەگەر ئەمریكا بەهێز بێت ئەوە ئەمریكا دەتوانێت جیهان بەرەو ئاسایش و ئاشتی و ئازادی و خۆشبەختیی زیاتر ببات.\nبۆیە دەتوانین بڵێین كە ئاسایشی ئابووری لە ڕوانگەی ئەم بەڵگەنامەیەوە كرۆكی ئاسایشی نەتەوەییی ئەمریكایە و، ئەمەیش لە ڕێگەی بەهێزبوونی ئەمریكا لە ڕووی ئابووری و، هەروەها سەربازی و، لە ڕێگەی هاوبەش و هاوپەیمانەكانی ئەمریكاوە بە میكانیزمی هاوسەنگیی هێز و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ مەترسییەكانی گرووپە جیهادی و توندڕەو و تیرۆریستەكان و پاراستنی سەقامگیری و ئاسایش و كۆنترۆڵی مەترسییەكانی چین و ڕووسیا و كۆریای باكوور و ئێرانەوە دەبێت. بۆیە ئەمریكا هەوڵ دەدات كە لەو پەیماننامە و ڕێككەوتننامانە بكشێتەوە كە بە نادادپەروەرانەی دەزانێت و، لە ڕووی ئاسایشی و بازرگانی و ئابوورییەوە لە بەرژەوەندیی ئەمریكادا نییە. ئەمریكا لە ڕێگەی هاوسەنگیی هێزەوە ئاشتی و، هەروەها بەرژەوەندی و ئاسایشی خۆی، كە ئابوورییە، دەپارێزێت.


ئادابەكانی خوێندنی قورئان کامانەن؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nقورئانی پیرۆزفەزڵ و ئادابەکانى قورئانئادابەكانی خوێندنی قورئان کامانەن؟\nئادابەكانی خوێندنی قورئان کامانەن؟\nهەندێ لە ئادابەكانی خوێندنی قورئان\n1. پاككردنەوەو ساغكردنەوەی نیەت ومەبەست تەنها بۆ خوای پەروەردگار.\n2. هەست كردن بە گەورەیی و مەزنێتی خوای گەورە وەكو ئەوەی لەپێش چاوتدا بێت.\n3. بیركردنەوە لێی و تێڕامان لە ماناكانی و وردبوونەوە لە مەبەستەكانی.\n4. سیواك كردن و پاككردنەوەی دەم لەكاتی خوێندنیدا.\n5. پاكڕاگرتنی جەستە و جلوبەرگ و ئەو شوێنەی قورئانی تێدا دەخوێنرێت.\n6. سەرقاڵ نەبوون بە جگە لە قورئان خوێندن.\n7. ڕێزگرتن لە قورئانەكە.\n8. دەنگخۆشی لەكاتی خوێندنی قورئاندا.\n9. جێ بەجێ كردنی حوكمەكانی تەجوید و ڕێزمان.\n10. دووركەوتنەوە لەو كارانەی كە كەموكورتی دەخاتە قورئان خوێندنەكە وەكو پێكەنین و گاڵتەوگەپ.\n11. وەستان لە قورئان خوێندن لەكاتی باوێشكداندا.\n12. لەسەرخۆیی و پەلەنەكردن.\nحوكمی وەڵام دانەوەی سەلام لەکاتی قورئان خوێندندا لە کاتى قورئان خوێندندا کە دەگەین بەو ئایەتانەى باسی بەهەشت یان باسی دۆزەخ دەکات سوننەتە چی بڵێین؟ ئەگەر لە ناوەڕاستى سورەتێکەوە قورئانم خوێند (بسم الله الرحمن الرحيم) بڵیم یان تەنها ( ٲعوذ بالله من الشيطان الرجيم) بڵێم؟ فەزڵ و گەورەیی سورەتى (الْمُـلْـك) فەزڵ‌و گەورەییەكانی لەبەر كردنی قورئان\nسەردان: ١,٩٢٩ بەش: فەزڵ و ئادابەکانى قورئان\nپرسیاری دواترچۆن بتوانین بە باشترین شێوە نوێژەکانمان ئەنجام بدەین و ببێتە نوێژێکى وەرگیراو لاى خواى گەورە ؟پرسیاری پێشتروەڵامى شوبهەی چوارەمی شەخس پەرستان : ئێمە وەكو موشریكەكان هاوار ناکەینە بتەکان بەڵکو هاوار دەکەینە پیاوچاکان


ئەمڕۆ 13-1-2019، لە مەراسیمێكی شایستەدا بەئامادەبوونی پرۆفیسۆری یاریدەدەر د. رەزا حەسەن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی و یاریدەدەرانی سەرۆكی زانكۆ و چەندین بەرپرسی حكومی و حزبی و خانەوادەو هاوڕێیانی خوالێخۆشبوو، چلەی ماتەمینی پرۆفیسۆر د. عەزیز ئەمین لە كۆلێجی زانستی زانكۆی سلێمانی بەرێوەچوو.\nسەرەتای رێورەسمەكە بە ساتێك وەستان بۆ رۆحی پاكی خۆلێخۆشبوو دەستی پێكرد، دواتر فیلمێكی دیكۆمێنتاری، لەسەر ژیان و كارەكانی پرۆفیسۆر د. عەزیز ئەمین نمایشكرا، پاشان لەلایەن پرۆفیسۆری یاریدەدەر د. رەزا حەسەن سەرۆكی زانكۆی سلێمانی، وتاری زانكۆی خۆێندەوەو رایگەیاند: پرۆفیسۆر د. عەزیز یەكێك بوو لە دامەزرێنەرانی زانكۆی سلێمانی و خزمەتێكی زۆری بە بواری زانستی كیمیا كردووە لە كوردستان و عیراق ، وتیشی: زانكۆی سلێمانی بە تایبەت و زانكۆكانی هەموو عیراقیش قەرزاری پرۆفیسۆر د. عەزیزن.\nهەروەها وتی: پرۆفیسۆر د. عەزیز ئەمین هەموو ژیانی خۆی بۆ خزمەتكردن بە بواری زانست و میللەت و خاكەكەی تەرخانكردبوو، كەسێكی نیشتمانپەروەرو پاك و راستگۆبوو، پرۆفیسۆر د. عەزیز چەندین كتێبی لەبواری زانستی كیمیادا نوسیوە كە بوونەتە سەرچاوەی زۆر گرنگ بۆ زانكۆكانی هەرێم و عیراق، چەندین كەسانی شارەزاو پسپۆڕو كەسانی دەسەڵاتدارو سەركردە لەم وڵاتە لەسەر دەستی پرۆفیسۆر د. عەزیز فێركراون و وانەی زانست و پەروەردەیان پێوتراوەتەوە.\nسەرۆكی زانكۆی سلێمانی راشیگەیاند: پرۆفیسۆر د. عەزیز سەرپەرشتی چەندین بروانامەی د.كتۆرا و ماستەی كردووە لە زانكۆكانی كوردستان و عیراق و ئەزمونێكی زۆری هەبوو لە خزمەتگەیاندن بە بواری خوێندنی باڵا هەم لە كوردستان هەم لەسەر ئاستی هەموو عیراق، بۆیە زانكۆی سلێمانی خۆی بەقەرزاری خوالێخۆشبوو دەزانێت، و كۆچی دوایی پرۆفیسۆر د. عەزیز كۆستێكی گەورەبوو هەم زیانێكی گەورەبوو لە بواری زانست و زانین لە كوردستان، لەخوادی گەورەو بەخشندەش دەپاڕێینەوە خوالێخۆشبوو بە بەهەشتی بەرینی خۆی شاد بكات و سەبوری خانەوادە بەرێزەكەیان بداتەوە.\nدواتر وتاری هەریەك لە خانەوادەو كۆلێجی زانست و سەرۆكایەتی بەشی كیمیای زانكۆی سلێمانی لە مەراسیمەكەدا خوێندرایەوەو كۆتایی بە رێورەسمەكە هات.


ڕه‌وشی (رۆژنامه, گۆڤار) له باشوری كوردستان … ئاری زێندینی – Dengekan\nله‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستادا ڕاگه‌یاندن (میدیا) بوارێكی فراوان وپان وبه‌رینی له ژیانی خه‌ڵك داگیركردووه,چه‌نده‌ها بوارولق وپۆپی (تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان و ماس میدیا) بۆ زیادكراوه ڕاسته‌وخۆ به‌ده‌ست خه‌ڵكه‌وه‌یه وه‌كو سه‌رده‌مانی پێشوو نه‌ماوه, به هۆی ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی له بواری زانست و ته‌كنۆلۆجیا هاتوونه‌ته ئاراوه كه‌له خزمه‌ت (میدیا) و پێشكه‌وتنی میدیا كاریگه‌ری سه‌ره‌كی بینیوه كه (میدیا) زیاتر پڕۆفیشناڵ بێت و زیاتر له خه‌ڵك نزیك ببنه‌وه په‌یامه‌كان و رووداوه‌كان و هه‌واڵه‌كان زووتر بگات. رۆژنامه و گۆڤار كۆڵه‌گه‌ی سه‌ره‌كی و چه‌كی به‌هێزی ڕاگه‌یاندنن (میدیا), رۆژنامه‌وگۆڤار له هه‌موو ووڵاتیك بوونی هه‌یه و له كۆمه‌ڵگه‌ی دواكه‌وتووپێشكه‌وتوو ڕه‌واجی هه‌یه به‌ڵام تاچه‌ند ئه‌كادیمی و پڕۆفیشناڵن جیاوازیان هه‌یه, رۆژنامه‌وگۆڤار له كۆن و ئێستادا ڕۆلی سه‌ره‌كی بینیوه له ڕۆشنبیری وخوێنده‌واری خه‌ڵك ئه‌و رووداوهه‌واڵ وكاره‌سات وشتی نادیاروشاراوه ڕاستی و چه‌وتی كێشه‌وگرفته‌كان له ژیانی خه‌ڵك رووده‌ده‌ن بیخه‌نه به‌ر چاوی كۆمه‌ڵگه,رۆژنامه‌وگۆڤار ئاماده‌یه‌كی باشی ده‌بێت له گۆڕه‌پانی رووداوه‌كان ئه‌مه‌ش به هۆی په‌یامنێره‌كانییه‌وه كه به‌رهه‌مهێنی هه‌واڵ وبه‌دواداچوونی مه‌یدانین,رۆژنامه‌وگۆڤار هه‌رده‌م ده‌بێت بیر له گۆڕان ونوێبوونه‌وه بكه‌نه‌وه,پێشكه‌وتنی (میدیا)په‌یوه‌سته به پێشكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگه واته گه‌ر كۆمه‌ڵگه‌كه پێشكه‌وتوو مه‌ده‌نی نه‌بێت میدیا گه‌شه ناكات ,له زۆربه‌ی ووڵاتان وسه‌رتاسه‌ری دونیا میدیاوان له رۆژنامه‌وگۆڤار تووشی گرتن ولێدان وهه‌ڕه‌شه‌وئیهانه‌كردن ته‌نانه‌ت كوشتنیش به هۆی نه‌بوونی رۆشنبیری وئازادی لای تاك و كۆمه‌ڵگه و ده‌سه‌ڵاتیش له سه‌ر بڵاوكردنه‌وه‌ی وێنه‌یه‌ك ورووژاندنی بابه‌تێك راگه‌یاندنی رووداوهه‌واڵێك ئاشكراكردنی گه‌نده‌ڵی وڕاستیه‌كان, رۆژنامه نووس توانایی هه‌یه هه‌ندێك له مه‌سه‌له‌كان لای خوێنه‌ر قێزه‌ون بكات هه‌ندێكی خۆشه‌ویست بكات !\n(رۆژنامه , گۆڤار) دوو بواری جیاوازن له ڕوویی روخساروناوه‌ڕۆكه‌وه له ڕوویی ته‌كنیكی و هونه‌ری كاری رۆژانه, رۆژنامه گۆڤار نیه و گۆڤاریش رۆژنامه نییه, ئامانجی هه‌موو رۆژنامه‌وگۆڤارێك زوو بگات به‌ده‌ستی خوێنه‌روزۆرترین خوێنه‌روله هه‌موو شوێنێك بڵاوبێته‌وه, جیاوازیه‌كان به گشتی له سه‌رتاسه‌ری جیهان به‌م شێوه‌یه:\n1-رۆژنامه,زیاتر گواستنه‌وه‌ی هه‌واڵ رووداوواقیعه‌كه بێ درێژه‌دان به بابه‌ته‌كه به‌ڵام گۆڤار هه‌واڵ و رووداوواقیعه‌كه شیده‌كاته‌وه‌وخوێنه‌ر ده‌گاته ئه‌نجام.\n2-رۆژنامه, رۆژانه ده‌رده‌چێت به‌ڵام گۆڤار هه‌فتانه و مانگانه‌ووه‌رزی و ساڵانه‌ی هه‌یه.\n3-رۆژنامه, بابه‌ته‌كان رۆژانه‌یه به پوختی و كورتی بڵاوی ده‌كاته‌وه به‌ڵام گۆڤار بابه‌ته‌كان كۆكراوه‌ی هه‌فتانه و مانگانه‌یه به دوایی چاره‌سه‌ره‌و به‌تێروته‌سه‌لی مه‌وزووعه‌كان په‌خشده‌كات.\n4-رۆژنامه, له روویی رووخساره‌وه له گۆڤار جیاوازه‌و لاپه‌ڕه‌كانی سنوورداره به‌ڵام گۆڤار شێوه‌ی جیاوازه لاپه‌ڕكانی سنووردار نییه.\n5-له رۆژنامه, ناتوانرێت بابه‌تی زانستی و ئه‌كادیمی بڵاوبكرێته‌وه به‌ڵام گۆڤار بابه‌تی زانستی و ئه‌كادیمی چڕ بڵاوده‌كرێته‌وه.\n6-رۆژنامه, تایبه‌ت به بوارێك وه‌ك ( وه‌رزش , هونه‌ر , ئه‌ده‌ب , سیاسه‌ت ,ژنان ,كۆمه‌ڵایه‌تی) له گۆڤاریش هه‌مان شت به‌ڵام بواره‌كان چڕوپڕ تێروته‌سه‌لن.\n7-رۆژنامه, له رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی تا چه‌ند رۆژیك سوودی لێده‌بینرێت زیاتر به‌ڵام گۆڤار پاش چه‌ند مانگێكیش سوودی هه‌ر ده‌مێنێت.\n8-رۆژنامه,زیاتر لۆكاڵیه سنورێكی دیاریكراو ده‌بینرێت به‌ڵام گۆڤار ده‌توانرێت له شارێكیترو ووڵاتێكیتر ببینرێت بخرێته به‌ر چاوی خوێنه‌ر.\n9- رۆژنامه, كه‌متر وه‌ك گۆڤار بۆ ئه‌رشیف سوودی لێده‌بینرێت چونكه گۆڤار بابه‌ته‌كانی تێروته‌سه‌ل و درێژترن وه‌ك به‌ڵگه نامه ده‌مێننه‌وه.\n10- رۆژنامه, ناوی نووسه‌ره‌كان زۆرتر دووباره ده‌بنه‌وه به‌ڵام گۆڤاره‌كان نووسه‌ری تازه په‌یداده‌بن.\n11-رۆژنامه به‌رگه‌ی هه‌ڵگرتن ومانه‌وه‌وئه‌رشیفكردنی كه‌مه به‌ڵام گۆڤار بۆ ماوه‌یه‌كی دوورودرێژ ده‌مێنێته‌وه‌وهه‌ڵده‌گیرێت و ئه‌رشیف ده‌كرێت.\n(رۆژنامه , گۆڤار) له باشووری كوردستان:\nبه پێی به‌دواداچوون وزانیاری و بۆچوون وبه‌ڵگه‌و ووردبینی پوخت كه پێویستی به ڕه‌خنه‌وتوێژینه‌وه‌یه, ڕه‌وشی (رۆژنامه , گۆڤار) له باشووری كوردستان, به‌م شێوه‌یه:\n1-رۆژنامه, له كوردستان (95%) حیزبیه به‌تایبه‌ت حیزبی ده‌سه‌ڵات.\n2-رۆژنامه, له‌لایه‌ن حیزب و كه‌س و رێكخراوگرووپ ده‌رده‌چێت.\n3-رۆژنامه‌ی سێبه‌ری حیزب و زه‌رد بوونی زۆره .\n4-ته‌نیا رۆژنامه‌ی حیزبه‌كان ده‌توانن رۆژانه ده‌ربچن.\n5-رۆژنامه‌ی رۆژانه حیزبی رۆژانی پشووجه‌ژنه‌كان ده‌رناچن.\n6-رۆژنامه هه‌یه به‌بێ هۆكارو بێ روونه‌كردنه‌وه‌ی ده‌رناچێت.\n7-بابه‌ته‌كانی رۆژنامه زۆرتر سیاسین.\n8-رۆژنامه هه‌یه بۆ كاتیكی دیاریكراومه‌به‌ستێك و باروودۆخێك ده‌رچووه‌ودواتر نه‌ماوه.\n9-رۆژنامه‌كان به روون وئاشكرا ستایش و پیاهه‌ڵدانی حیزب و سه‌رۆكی حیزب په‌یڕه‌وده‌كه‌ن.\n10- ته‌نیا دوو رۆژنامه رۆژانه ده‌رده‌چن (رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ ,رۆژنامه‌ی خه‌بات) كه ئۆڕگانی سه‌ره‌كی حیزبی (یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان , پارتی دیموكراتی كوردستان) پاڵپشتی دارایی زۆریان هه‌یه.\n11-رۆژنامه به زمانانی بێگانه( عه‌ره‌بی و ئینگلیزی) زمانانیتر بوونی كه‌مه گرنگی پێنادرێت.\n12-بابه‌ت وهه‌واڵ له رۆژنامه‌كان دوورن له واقیع و ڕاستی سه‌رچاوه‌ی زانیاریان بزروونادیاره لێپێچینه‌وه نییه له ناڕاستی هه‌واڵ و رووداوه‌كان.\n13-سه‌رچاوه‌ی دارایی رۆژنامه دیارنییه به چی به‌رێوه ده‌چێت موچه‌ی كارمه‌ندانی به‌چی دابینده‌كات.\n14-رۆژنامه هه‌یه له‌لایه‌ن كونسڵخانه‌كانه‌وه ده‌رده‌چێت وه‌ك (جام كوردی , شرق الاوسگ) .\n15-كارمه‌ندانی رۆژنامه به مووچه‌یه‌كی كه‌م دامه‌زراون.\n16-رۆژنامه‌كان به زمانی ستانداردی كوردی و رێنووسی یه‌كگرتوویی كوردی نانوسرێته‌وه به‌ڵكو زیاتر ناوچه‌یی و میزاجی كه‌سی زاڵه.\n17-كه‌سانی حیزبی و سیاسی بوونه‌ته سه‌رپه‌رشتكاروخاوه‌ن ئیمتیازوبه‌ڕیوه‌به‌ری نووسین.\n18-رۆژنامه‌ی نیشتمانی و ئۆرگانی حكومه‌ت نییه.\n19-رۆژنامه, شتێكی گرنگی پێنه‌دراو لای خه‌ڵك و ناچێته هه‌موو ماڵێك و به درۆوده‌له‌سه‌ی ده‌زانن.\n20-رۆژنامه‌كان ناتوانن رای گشتی و شه‌قام دروستبكه‌ن وبجولێنن.\n21-رووداووهه‌واڵ و بابه‌ت هه‌یه فه‌رامۆش و چاوپۆشی ده‌كرێت له‌لایه‌ن رۆژنامه‌كانه‌وه.\n22-لاپه‌ڕه‌وكاغه‌زی رۆژنامه‌كان كوالیتی باش نییه ته‌ندروستیش نییه بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌م لاپه‌ڕه‌كانی به‌ره‌ونه‌مان و چرچ ولۆچی ده‌چن.\n23-رۆژنامه‌ی تایبه‌ت به بواری فیكری وئایدۆلۆژیا وه‌ك رۆژنامه‌یه‌ك ته‌رخانكرابێت بۆ فیكری (ماركسی , لیبڕالی , سۆشیالیزم , بیری چه‌پ) بوونی نییه.\n24-جار هه‌یه رۆژنامه‌یه‌ك رێگری لیده‌كرێت له شاریك بڵاوبكرێته‌وه به هۆی بوونی هه‌واڵێك.\n25-زۆربه‌ی سه‌رنووسه‌روبه‌ڕێوه‌به‌ری نووسین وخاوه‌ن ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه یه‌ك رۆژیش كاری رۆژنامه‌یان نه‌كردووه ده‌رچوویی بواری راگه‌یاندن نیین.\n26-رۆژنامه‌كان بوونه‌ته شوێن وجێگایه ته‌سفیه‌ی حیساب , جوێن وقسه‌ی ناشرین و ئیهانه‌ی یه‌كتری, ململانێی یه‌كتری و ململانێی حیزبی .\n27-بابه‌تی ڕه‌خنه‌وڕه‌خنه‌كاری بوونی نییه,واته وه‌ڵامی ڕه‌خنه‌وبه‌دواداچوون بۆ ڕه‌خنه‌كان نییه.\n28-هه‌ندێ بابه‌ت و هه‌واڵ هه‌یه رۆژنامه ناتوانێت بڵاوی بكاته‌وه‌وبیورووژێنێ له‌به‌ر نه‌بوونی ئازادی و رۆشنبیری لای تاك لای كۆمه‌ڵگه به گشتی هه‌بوونی سانسۆر لای ده‌سه‌ڵات.\n29-نزیكه‌ی (30) رۆژنامه به قه‌باره‌ی بچووك وگه‌وره چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه.\n30-رۆژنامه‌ی (سیاسی ورۆشنبیری گشتی ئه‌ده‌بی وهونه‌ری و بازرگانی و ریكلام و تایبه به ژنان) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه.\n31-رۆژنامه هه‌یه ژماره‌ی لاپه‌ڕه‌كانی (4) لاپه‌ڕه‌یه رۆژنامه‌ش هه‌یه ژماره‌ی لاپه‌ڕه‌كانی (24) زیاتر نییه.\n32-رۆژنامه به زمانی( كوردی- شێوه‌زاری سۆرانی , بادینی) زمانی( عه‌ره‌بی , ئینگلیزی) به پیتی (عه‌ره‌بی , ئینگلیزی , لاتینی) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه.\n33- رۆژنامه كوردیه‌كان له پارێزگاكانیتری عێڕاق بڵاوناكرێته‌وه‌وبوونی نییه.\n34-كه‌لتوورورۆشنبیری بڵاوكردنه‌وه‌ودابه‌شكردنی رۆژنامه گرنگی پێنادرێت له ئاستێكی نزمه.\n35-رۆژنامه,به زمانی عه‌ره‌بی كه له عێڕاق ده‌رده‌چن له پارێزگاكانی باشوری كوردستان بڵاوده‌كرێته‌وه وه‌ك (الزمان , الدستور , الصباح , شرق الاوسگ , الرا ی).\n36-رۆژنامه هه‌یه به‌ناوی شارێكه‌وه‌یه وه‌ك (رۆژنامه‌ی هه‌ولێر).\n37-ستافی رۆژنامه حیزبیه‌كان وه‌ك وه‌زیفه سه‌یری رۆژنامه ده‌كه‌ن ته‌نیا بۆ ڕازیكردنی سه‌رنووسه‌روبه‌رپرس وكه‌سه حیزبیه‌كان كاری رۆژنامه نووسی ده‌كه‌ن.\n38-رۆژنامه‌ی هه‌فتانه وه‌ك (هاوڵاتی , ئاوێنه , باس ,وشه ,ئاژانس ,رووداو, چاودێر) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه.\n39-هه‌ندێك له رۆژنامه‌كان ته‌وه‌ری تایبه‌ت یان پاشكۆی ( هونه‌ری ,ئه‌ده‌بی, وه‌رزشی) له گه‌ڵ رۆژنامه‌كه بڵاوده‌كه‌نه‌وه.\n40-هه‌ندێ رۆژنامه چه‌ند ژماره‌یه‌كی لێده‌رچوو دواتر وه‌ستاو ژماره‌ی تری لێده‌رنه‌چوو.\n1-گۆڤاری ( هونه‌ری و وه‌رزشی وكۆمه‌ڵایه‌تی وسیاسی ورۆشنبیری وپزیشكی وئاینی وكشتوكاڵی وكه‌له‌پووری و فۆلكلۆری وسینه‌ما وشێوه‌كاری و گۆڤاری گشتی وپه‌روه‌ده‌وفیركردن و یاساوگۆڤاری تایبه‌ت به ژنان و زارۆكان) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه.\n2-گۆڤاری رۆشنبیری (سێكسی,sex) چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه به‌ڵام تایبه‌ت به (سێكس , sex) نییه.\n3-گۆڤاره‌كان موركێكی سیاسی وحیزبی و كه‌سی و رێكخراوی تایبه‌ت پاڵپشتی ده‌كه‌ن.\n4-گۆڤاری هه‌فتانه و مانگانه و ساڵانه و وه‌رزی بوونیان هه‌یه.\n5-گۆڤار هه‌یه پاش دوو سێ چوار جار له چاپكردنی ده‌وه‌ستێت به هه‌ر بیانووه‌ك بێت.\n6-گۆڤاره‌كان زۆر گرنگی به ڕازاندنه‌وه‌وقه‌شه‌نگی و ڕه‌نگاوڕه‌نگی و ریكلام ده‌ده‌ن.\n7-گۆڤاره‌كان ته‌نیا له ناوخۆیی كوردستان بڵاوده‌كرێته‌وه.\n8-ژماره‌وتیڕاژی گۆڤاره‌كان سنوورداروكه‌مه.\n9-گۆڤار هه‌یه ته‌نیا له سنووری شارێك بڵاوده‌كرێته‌وه.\n10-گۆڤاری (زانستی و ئه‌كادیمی) به شێوه‌یه‌كی كه‌م چاپده‌كرێت.\n11-زۆربه‌ی گۆڤاره‌كان به زمانی كوردیه.\n12-نرخی گۆڤاره‌كان لای هاوڵاتیان به‌رزه.\n13-شوێن و جێگایی گۆڤاره‌كان گونجاونیه‌و شیاوی بواری راگه‌یاندن نییه وه‌ك ( خراپی باڵاخانه‌وبچووكی و نزیكی ژاوه‌وژاو ده‌نگه ده‌نگ.\n14- كه‌لتووری بڵاوكردنه‌وه‌و دابه‌شكردنی گۆڤار گرنگی پێنادرێت له ئاستێكی نزمه.\n15-گۆڤار هه‌یه به‌رده‌وام داوایی یارمه‌تی دارایی ده‌كات له حیزب و كه‌سایه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام بێت له ده‌رچوونی.\n16-زیاتر له (30) گۆڤار به قه‌باره‌ی بچووك و گه‌وره چاپ و بڵاوده‌كرێته‌وه.\n17- گۆڤار به زمانی (كوردی – شێوه‌زاری سۆرانی , بادینی) به زمانی عه‌ره‌بی ,به پیتی ( عه‌ره‌بی , لاتینی) چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه.\n18-گۆڤار هه‌یه ته‌نیا له یه‌ك شار ده‌رده‌چێت و چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه.\n19-گۆڤار هه‌یه به‌ناوی شارێكه‌وه‌یه وه‌ك (گۆڤاری سلێمانی).\n20-گۆڤاری هه‌فتانه و دوو هه‌فته‌جارو مانگانه و وه‌رزی چاپ وبڵاوده‌كرێته‌وه.\n21-هه‌ندێك گۆڤار له ساڵانی پێشو چاپ وبڵاوده‌كرایه‌وه به‌ڵام له ئێستادا نه‌ماون.\nPrevious به‌فری ڕه‌ش … سه‌ردار جاف\nNext پدوو ئاوساو … شاڵاو عەبدوڵا مستەفا


ئامادەکاری بۆ بێهۆشکاریی گشتی چۆنە؟\n3/9/2020 05:51 PM\nزۆربه‌ی جار نه‌خۆش واده‌زانیت خۆ ئامادەکردن بۆ نەشتەرگەری و وەرگرتنی بێھۆشکاری گشتی تەنیا بە ڕۆژوبونە لە خواردن و خواردنەوە، بەڵام ئەمە بە ھیچ جۆرێک راست نیە، چونکە بێھۆشکاری گشتی یاخود بەنجی گشتی کارێکی ئاسان نیە و پێویستی بە خۆئامادەکردنێکی تەواو ھەیە ھەم لە روی دەرونیەوە ھەم لە روی جەستەییەوە. لەدرێژەدا باس لە ئامادەکارییە جەستەیی و دەروونییەکان دەکەین بەرلەوەی بێهوشکاریی گشتیمان بۆ بکرێت.\nپێویسته نەخۆش پشوی تەواو وەربگرێت پیش ئه‌نجامدانی نه‌شته‌رگه‌ری.\nپێویسته نه خۆش به لایه نی که مه وه 6-8 کاتژمێر بخەوێت شەوی پێش نه‌شته‌رگه‌ری چونکه خەوتن ئەندامەکانی له‌ش چالاک دەکات.\nلەبەرئەوەی کافایین وریاکەرەوەیە زۆر خواردنی دەبێته هۆی کەمکردنەوەی کاریگەری ده‌رمانی بەنج له سەر جه‌سته و نەخۆش پێویستی بە رێژەیەکی زیاتر لە دەرمان پێویستە، بۆیە پێویسته خواردنەوەی رۆژی پێش نەشتەرگەری کەمبکرێتەوە.\nجگەره و نیکۆتین\nپێویسته نەخۆش بەلایەنی کەمه‌وه 2-4 هەفتە واز لەجگەره‌کێشان و نێرگەلەکێشان بهێنێت پێش نه‌شتەرگەری بەتایبەتی ئەو نه‌شتەرگەریانەی لە ده‌م وقورگ و لوتدا ده‌کرێن.\nباشترە نەخۆش ئارام بکرێتەوه پێش نه‌شته‌رگه‌ری، هه‌ندێکجار پێویست ده‌کات هێورکه‌ره‌وه بدریت به نه‌خۆش.\nده‌رمانی گژوگیای یاخود ڤیتامینەکان\nزوربه‌ی ده‌رمانی گژوگیای دەبێت به لایه‌نی که‌مەوە 2 هەفتە پێش نەشتەرگەری بوەستێنرێت و ڤیتامیناتیش بەپێی جور‌ه‌که‌ی، ھەروەھا چەند جۆرە خۆراکێکیش وەک: سیر، ۆۆن ماسی، ڤیتامین ئی.\nوەستان له خواردن و خواردنەوە\nبه‌پێی جوری خواردن، خواردنی ره‌ق 6-8 کاژێر ، شله‌مه‌نی 1-2 کاژێر ، شیر یاخود شله‌مه‌نیه‌ک تڵپه‌ی تیا بێت 3-5 کاژێر .\nباشترە ڕۆژی پێش نەشتەرگەری حەمامێک بکەیت و موی زیادە بە شوێنی نەشتەرگەریەکەوە لاببرێت بۆ کەمکردنەوەی پیسبون و ھەوکردن لە شوێنی نەشتەرگەریەکە.\nپێویستە جلکی تایبەت بەنەشتەرگەری لەبەرکەیت و لەو ڕۆژەدا لەخانماندا بە تایبەت بەھیچ شێوەیەک ماکیاژی لێو و رەنگی نینۆکەکانت نەکەیت بۆ ئەوەی ڕێگری نەکەیت لە بێھۆشکار، کە چاودێری ئۆکسجینی لەشت بکات لەکاتی نەشتەرگەریەکەدا.


هۆکارەکانی ترس لای مناڵان\n17/4/2020 09:35 AM\nئه‌وه‌ی که مناڵێک بۆچی ده‌ترسێت هه‌میشه جێگای سه‌رنجی کارناسان و شاره‌زایانی بواری گه‌شه‌ی مناڵ بووه. هه‌ندێک له لێکۆڵه‌ران هۆکاره ژینگه‌ییه‌کان بە هۆکاری ترس ئەهێننە ئەژمار و هه‌ندێکیان لایان وایە دۆخی ده‌روونی و بنه‌ماڵه هۆکاری ئەم کێشەیەن و له‌زۆربه‌ی کاته‌کاندا ئه‌و ترسه که مناڵ له‌خۆی نیشانی ئه‌دات په‌یوه‌سته به‌کێشه‌یه‌کی ده‌روونییه‌وه، بۆ نموونە: مناڵێک کە ترسی لە قوتابخانە هه‌یه له‌وانه‌یه له‌ڕووی ده‌روونییه‌وه زۆر گرێدراوی دایک و باوکی بێت و ئه‌م ترسه هه‌ڵقوڵاوی ئه‌م گرێدراوبوونە بێت.\nهه‌ندێ جار گۆڕانکاری له‌شێوه‌ی ژیان وه‌کو گۆڕینی شوێنی ژیان، جیابونه‌وه له دایک و باوک... به‌شێوه‌ی ترس له‌تاریکی، ترس له‌ئاژه‌ڵ و... خۆی پیشان ئه‌دات. به له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌مانه ئه‌توانین بڵێین هه‌ندێک له‌ترسه دیار و به‌رچاوه‌کانی مناڵ هۆکاری ده‌روونی هه‌یه و راسته‌وخۆ په‌یوه‌سته به‌بابه‌تی ترسه‌که‌وه.\nبۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە سەرەتا ئه‌بێ ته‌مه‌نی مناڵه‌که له‌به‌ر چاو بگیرێت، چونکە هه‌ندێک له‌ترسه‌کان له‌ته‌مه‌نێکدا ئاسایین. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ترسه‌که له دوو ساڵ زیاتری پێبچێت ده‌بێت چاره‌سه‌ری بۆ بکرێت.\nده‌روونناسان بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ترسی مناڵان، چه‌ندین رێگایان پێشنیار کردووه. له‌هه‌نگاوی یه‌که‌مدا ئه‌ڵێن نابێت دایک و باوک بۆ نه‌مانی ترس له‌مناڵه‌که‌یان په‌له بکه‌ن. په‌له‌کردنی دایک و باوک نه‌ک هه‌ر نابێته هۆی که‌مکردنه‌وه‌ی ئه‌م ترسه، به‌ڵکو زیاتریشی ئه‌کات. ئه‌م ترسانه کەم کەم لەناو ئەچن و پێویسته دایک و باوک هێمن بن و به‌هێمنی بۆ نه‌مانی ئه‌م ترسه هه‌نگاو بنێن. تێبینییه‌کی دیکەی ده‌روونناسان ئه‌وه‌یه کە هەرگیز مناڵه‌کانتان به‌هۆی ترسه‌وه سه‌رکوت مه‌که‌ن. ئه‌و بابەتەی که لای دایک و باب ترسناک نییه لەوانەیە بۆ مناڵ زۆر ترسێنەر بێت.\nکەوابوو ئەبێ بزانین کە ترس هه‌ر له‌سه‌ره‌تای مناڵییه‌وه له‌گه‌ڵ مروڤە و شتێکی ئاساییه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ترسه‌که زۆربێت و ببێته هۆی ئازاری خۆی و که‌سانی ده‌ورووبه‌ری، پێویسته ئەو کەسە سەردانی دروونناس و پزیشک بکات.


ئیشایا 49 KSS - Esajas 49 BPH | Biblica\nئیشایا 49 KSS - Esajas 49 BPH\n1ئەی دوورگەکان، گوێم لێ بگرن،\nئەی نەتەوە دوورەکان، گوێ شل بکەن:\nیەزدان پێش لەدایکبوونم بانگی کردم،\nلەناو سکی دایکمەوە دیاری کردم.\n2 دەمی منی کرد بە شمشێرێکی تیژ،\nلە سێبەری دەستی خۆیدا منی شاردەوە،\nمنی کردە تیرێکی تیژکراو،\nلەناو تیردانەکەی منی شاردەوە.\n3 بە منی فەرموو: «تۆ بەندەی منیت،\nئیسرائیل، ئەوەی لەنێویاندا شکۆدار دەبم.»\n4 منیش گوتم: «بەخۆڕایی ماندوو بووم،\nلە شتی هیچوپووچدا توانای خۆمم نەهێشت،\nبەڵام دادم لەلای یەزدانە و\nپاداشتم لای خودامە.»\n5 ئێستاش یەزدان ئەمە دەفەرموێت،\nیەزدان کە لە سکی دایکمەوە شێوەی منی کێشا،\nبۆ ئەوەی ببم بە بەندەی خۆی،\nتاوەکو یاقوب بگەڕێنەوە بۆ لای ئەو،\nئیسرائیلیش بچنە پاڵ ئەو،\nجا لەبەرچاوی یەزدان شکۆمەند دەبم و\nخوداشم دەبێتە هێزم،\n6 ئەو دەفەرموێت:\n«کەمە کە بەندەی من بیت\nبۆ هەستانەوەی هۆزەکانی یاقوب و\nبۆ گەڕانەوەی ئەوانەی کە لە ئیسرائیل ئەوانم پاراست،\nبەڵکو دەتکەمە ڕووناکی بۆ نەتەوەکان\nتاکو ڕزگاریم بەوپەڕی زەوی بگەیەنیت[a].»\n7 یەزدان، پیرۆزەکەی ئیسرائیل، ئەوەی دەیکڕێتەوە، دەفەرموێت:\nبە گیان ڕیسواکراو، بەوەی مایەی ڕقی نەتەوەیە،\nبە خزمەتکاری فەرمانڕەواکان:\n«پاشایان دەبینن و هەڵدەستن،\nمیرانیش کڕنۆش دەبەن،\nلەبەر یەزدان کە دڵسۆزە و\nلەبەر پیرۆزەکەی ئیسرائیل کە تۆی هەڵبژارد.»\n8 یەزدان ئەمە دەفەرموێت:\n«لە کاتی پەسەندیم وەڵامت دەدەمەوە،\nلە ڕۆژی ڕزگاریدا یارمەتیت دەدەم،\nجا دەتپارێزم و دەتکەمە پەیمان بۆ گەل،\nبۆ بوژاندنەوەی زەوی،\nبۆ بەمیراتکردنی میراتی چیاوچۆڵەکان،\n9 بە دیلەکان دەڵێت: ”وەرنە دەرەوە،“\nبەوانەی لە تاریکیدان: ”ئازاد بن!“\n«لەسەر ڕێگاکان دەلەوەڕێن،\nلەوەڕگاکانیان لەسەر هەموو گردۆڵکەیەکی ڕووتەنن.\n10 نە برسی دەبن و نە تینوو،\nنە گەرما لێیان دەدات و نە خۆر،\nچونکە ئەوەی بەزەیی پێیاندا دێتەوە ڕێنماییان دەکات و\nبۆ سەر کانیاوەکانیان دەبات.\n11 هەموو چیاکانم دەکەم بە ڕێگا و\nڕێڕەوەکانم بەرز دەبنەوە.\n12 ئەوەتا ئەمانە لە دوورەوە دێن و\nئەوەتا ئەمانە لە باکوور و ڕۆژئاواوە و\nئەمانەش لە ناوچەی ئەسوانەوە.»\n13 ئەی ئاسمان، هاواری خۆشی بکە،\nئەی زەوی، شادمان بە!\nچیاکان دەکەونە ناو هاواری خۆشییەوە،\nچونکە یەزدان دڵنەوایی گەلی خۆی دەکات و\nبەزەیی بە زەلیلەکانیدا دێتەوە.\n14 بەڵام سییۆن گوتی: «یەزدان بەجێی هێشتم!\nپەروەردگار لەبیری کردم.»\n15 «چۆن دایک کۆرپەی شیرەخۆرەی خۆی لەبیر دەکات،\nیان بەزەیی بە بەری سکی خۆی نایەتەوە؟\nتەنانەت ئەویش لەبیر دەکات،\nبەڵام من تۆ لەبیر ناکەم.\n16 ئەوەتا لەناو لەپم تۆم هەڵکۆڵیوە،\nهەمیشە شووراکانت لەبەرچاومن.\n17 کوڕەکانت خێرا دەگەڕێنەوە،\nڕووخێنەران و تێکدەرانت لێت دەچنە دەرەوە.\n18 چاوهەڵبڕە بۆ دەوروبەرت و ببینە!\nهەموو کۆبوونەوە، هاتن بۆ لات.»\nیەزدان دەفەرموێت: «بە گیانی خۆم،\nتۆ هەموویان وەک خشڵ لەبەر دەکەیت،\nوەک بووک خۆت بەوان دەڕازێنیتەوە.\n19 «هەرچەندە بوویت بە شوێنێکی کەلاوە و وێران و\nبەڵام ئێستا تەنگ دەبیت بۆ دانیشتووان،\nلووشدەرانت دوور دەکەونەوە.\n20 ڕۆژێک لە ڕۆژان گوێت لێ دەبێت\nکە کوڕانی سەردەمی سک سووتاویت دەڵێن:\n”ئەم جێیە تەنگە بۆمان،\nجێمان بکەرەوە با نیشتەجێ بین.“\n21 لە دڵی خۆتدا دەڵێیت:\n”کێ ئەمانەی بۆم بوون\nکە من سک سووتاو و نەزۆکم،\nدوورخراوە و دەربەدەرم؟\nئەی کێ بەخێوی کردن؟\nئەوەتا من بە تەنها مابووم،\nئەمانە لەکوێ بوون؟“»\n22 یەزدانی باڵادەست ئەمە دەفەرموێت:\n«ئەوەتا من دەست بۆ نەتەوەکان بەرز دەکەمەوە،\nبۆ گەلانیش ئاڵای خۆم بەرز دەکەم،\nجا کوڕەکانت بە باوەش دەهێنن و\nکچەکانیشت لەسەر شانیان هەڵدەگرن.\n23 پاشاکان تۆ پەروەردە دەکەن،\nشاژنەکانیان دەبنە دایەنی تۆ،\nڕوویان لە زەوی دەبێت،\nکڕنۆشت بۆ دەبەن و تۆزی پێیەکانت دەلێسنەوە،\nئیتر تۆ دەزانیت کە من یەزدانم.\nئەوانەی شەرمەزار نابن ئەوانەن چاوەڕوانی منن.»\n24 ئایا دەستکەوت لە پاڵەوان دەبردرێت؟\nئایا ڕاپێچکراو لە دەستی ستەمکار دەربازی دەبێت؟\n25 بەڵام یەزدان ئەمە دەفەرموێت:\n«تەنانەت ڕاپێچ لە چنگی پاڵەوانیش دەبردرێت،\nدەستکەوت لە چنگی زۆرداریش دەرباز دەبێت.\nمن دژایەتی دژەکانت دەکەم و\nمن منداڵەکانت ڕزگار دەکەم.\n26 بە ستەمکارانت گۆشتی خۆیان دەرخوارد دەدەم و\nوەک شەرابی شیرین، بە خوێنی خۆیان سەرخۆش دەبن.\nجا هەموو مرۆڤ دەزانێت\nمن کە یەزدانم ڕزگارکەری تۆم،\nئەوەش کە دەتکڕێتەوە توانادارەکەی یاقوبە.»\n49:6 بڕوانە لۆقا 2:29-32.\nKSS : ئیشایا 49


ئازار 2020 – ARTICLE رۆژ\nمانگ: ئازار 2020\nگرنگى دان ب دەمى تشتەکێ گرنگ دهێتە دیتن\nئازار 31, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nبێوار حسێن زێبارى- ئاکرێ هەر دەسپێکا ژیانێ ژ پێکئینانا خێزانێ دروست بوویە و، مرۆڤ پێدڤى دراڤى یە و دراڤ پێدڤى کاریە و کار پێدڤى دەمى یە. ڤێچا گەلەک جاران دێ مرۆڤ تووشى ئاریشان بیت، ب تایبەت ژ هندێ کو چ پلان یان نەزانینا دەمى. هەر کەسەك ب رێیەکێ دێ دەمێ خوە بوورینیت، بێ کو بزایت یان ژى بێ مفا بیت. ب راستى دەم یێ پێدڤیە کو مرۆڤ گرنگیێ پێ بدەت د ژیانا خوە یا رۆژانە. هەر کەسەک ب کارەکێ ڤە دێ مژیل…\nڤایرۆسێ کۆرۆنا و بێ دەنگکرنا سیاسەتمەداران\nئازار 30, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nزەنون سلێڤانەی ـ زاخۆ پەیدابوونا ڤایرۆسێ کۆرۆنا زۆربەیا وەلاتێن جیهانێ بخوەڤە گرتیە. باندۆرا خوە یا نەرێنی ل سەر ژینگەهێ و ساخلەمیا مرۆڤان دکەت. هەلبەت ئەڤ جۆرە ڤایرۆسە یێ بوویە جهێ گەنگەشە و گفتوگۆیێ ل جەم هندەك شارەزا و پسپۆرێن بایۆلۆجی و نۆژدارێن جیهانێ. دیتنا رێکێن چارەسەریێ بەردەوام یێ ل سەر زاراڤێ کۆمەڵ و جڤاک و مێدیایێ دا تێتە گوتن و ب کارئانینا ب رێکێن بەرهنگاربوونێ دژی ڤی ڤایرۆسێ کو هەیا نها ژی نە ل عەردو نە ل ئاسمان نەهاتیە ئاشکراکرن. ل ڤێرێ…\nچەند پەڕ ژ ژیانا پێشمەرگە حەسەن هەڤند بازۆ\nئازار 26, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nریاز سەعید- دهۆك دەما ژناڤچوونا وەلات و مللەتان دبیتە ئارمانجا نەحەز و داگیرکاران، گەلک کور و کەچ جانێ خۆ ژ پێخەمەت پاراستنا وەلات و مللەتێ خۆ دکەن قوربانی. کوردستان ژی ددرێژاهیا دیرۆکێدا چاڤێن دوژمنان ل خێر و بێریا ئاخا وێ و ژناڤچوونا مللەتێ وێ بوون کو کوردن. لەورا گەلەک جاران هەولێن داگیرکرنا وێ داینە و هەر جارەکێ ژی ب سایە سەرێ پیشمەرگە ئەو پیلان هاتینە ژناڤبرن. بەرهەمێ خوینا وان عەگیدان ئەڤرۆ کوردستانا مە یا ئازاد و سەربەرزە. لەورا ل سەر مە پێدڤیە…\nكۆرۆنا دێ بەرپرسان ریتورسواكەت\nئازار 25, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرێڤەبەرێ نڤیسینێ ل دەمێ دەریمەتا كۆرۆنا ل جیھانێ بەڵاڤەبووی، دەولەتان رێكارێن پێتڤی وەرگرتن بۆ بەرسنگكرتنا بەڵاڤبوونا ڤێ دەریمەتێ. ل ھەرێما كوردستانا عیراقێ ھەموو ئەو رێكار وەرگرتن وەك (دەرخستنا رێنمایان و فەرمانان) كو ھەموو مللەت پێگیربیت ژبۆ نەھێلانا بەڵاڤبوونا ڤێ دەریمەتێ. ئەڤ رێكارە ژی لایەنێ مادی بخۆڤە ناگرن، لێ گەندەڵیا بەڵاڤ ل دامودەزگەھێن حكوومەتێ بوو ئەگەرێ روودانا چەند كارێن نێگەتیڤ. وەك ل بەرواری (14/3/2020) ڤەگەڕیانا ھندەك كەسایەتیێن بەرنیاسێن ئاسایشێ و ئەندامێن پەرلەمانی یێن ئایینی و بازرگان ژ وەلاتێ ئەڵمانیا بۆ فڕۆكخانا ھەولێرە و…\nپاراستنا ژینگەهێ ئەرکەکێ نیشتیمانى یە\nئازار 21, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nبێوار حسێن زێباری- ئاکرێ پاکژکرنا ژینگەهێ ب ئەرکەکێ رەواو و بەرچاڤ دهێتە دیتن. یانژى کو نیشانێن پێشکەفتنێ نە و پاکژکرنا ژینگەهێ ژى ئەرکێ هەمى کەسانە و پاراستنا ژینگەهێ ئەرکەکێ نشتیمانیە. پێدڤى یە ل سەر هەر تاکەکى کو پارێزگاریێ ل ژینگەهێ بکەت و ب شێوەیەکى جوان ژینگەهێ بپارێزیت و پیسبوونا ژینگەهێ ژى کو دبیتە ئەگەرێ مرنا ئاژەلا و مەترسی ل سەر هەبوونا نەخوشیان. راستى پاراستنا ژینگەهێ ئەرکەکێ نشتیمانیە پێدڤى یە ل سەر هەر تاکەکى کو پارێزگاریێ ل ژینگەهێ بکەت و ب شێوەیەکى جوان…\nزوحاکێ سەردەم کۆرۆنا\nئازار 20, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nئاشتى فەتحى بێسفکى- دهۆك هەر ساڵ ل (21)ێ ئادارێ گەلێ کورد ئاهەنگێن نەوروزێ و جەژنا نەتەوەیا گەلێ کورد و سەرساڵا کوردى ساخ دکەن. سەرکەفتا کاوەیێ ئاسنگەر ب سەر زوحاکێ خوینمێژ ب هەلکرنا ئاگرى و چوونا سەیرانان ل بیردئینن. یا خویایە دەمەکە ڤایرۆسێ کۆرۆنا یان ژى (کوڤید 19) جیهان هەموو پێڤە مژیلبوویە و بوویە ئەگەرێ ترس و نەخۆشى و مرنا هزاران کەسان ل سەر ئاستێ جیهانێ. هەرێما کوردستانێ ژى بێ بار نەبوویە ژ مێڤانداریا ئەڤى کوژەکى کو نێزیکى (40) کەسان ل هەر سێ…\nئازار 19, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nFerhad Xalîl Tiştê ku cîhanê kir û nekir ji Çînê fêr nebûn di wan rojên destpêkê heta kocoronavirus bi lez belav bû. COVID-19-ê ji heywanan hate mirovan li Çînê di dawiya sala çûyî da destpêkir ji bû pêxemetî armancên aborî û sosyolojî di berjewendiya dara mirovan û terazî a aborî da. Gava ku COVID-19 (Corona) meşaxwe ya bêdeng û caran jî mirin li seranserê cîhanê berdewam belav kirî, ji wan rojên nediyar fêrbibin demê ew yekemîn nexweşê li firoşgeheka xwarinê li bajarê Wuhan li welatê. Çînê xuya kirî. Boçî navendên…\nڵاوازبوونا ئابووری ب ئەگەرێ پەیدابوونا بایوڵۆجی\nئازار 17, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nکاژین شەوکەت- دهۆك سیستەمێ کاپیتالیزم (سەرمایەداری) سیستەمەکێ ئابووری و بازرگانی یێ ڤەکری یە. کاریگەرییەکا زۆر هەیە ل سەر هەڤرکییا ئابووری یا جیهانی. لەورا پشتی پەیدابوونا (ڤایرۆسێ کۆرۆنا) هندەک ژ وان ولاتێن ل بن سێبەرا ڤی سیستەمی تووشی شکەستنەکا بلەز دبن ژلایێ ئابووری ڤە. بۆ میناك، ولاتێ ئیتالیا. ئیتالیا دهێتە هژمارتن ژ ولاتێن بهێز ژلایێ ئابووریە. هەر ژ دەسپێکا بەلاڤبوونا ڤایرۆسێ کۆرۆنا ل ولاتێ ئیتالیا و زێدەبوونا رێژا تووشبوویان، ولاتێن ئەورۆپی هەر ژ زوی بڕیارا گرتنا سنوورێن خۆ دگەل ولاتێ ئیتالیا دا. ئەڤ…\nكی ڤایرۆسێ كۆرۆنایە؟\nئازار 16, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرێڤەبەرێ نڤیسینێ جیھان كارێ خۆ دكەت بۆ بەرسنگگرتنا كۆرۆنایێ و نەھێلانا بەڵاڤبوونا وێ و كێمكرنا مرنێ ب ڤێ ڤایرۆسێ. ئەڤێ ڤایرۆسێ قەیرانەكا جیھانی پێكئینایە و دەولەتێن مەزن ل جیھانێ پێڤە یێن مژیلن وەك (ئەمریكا، چین، بەریتانیا، ئەڵمانیا، كەنەدا). ڤان دەولەتان ژێرخانەیا ئابووریا تەندروستی ھەیە بۆ چاڤدێریكرنا وەڵاتیێن خۆ ژ ڤێ نەخۆشیێ. لێ ل ھەرێما كوردستانا عیراقێ دەسھەڵاتا حكوومەتێ كارێ خۆ دكەت بۆ بەرسنگگرتنا مافێن ھەڤوەڵاتیان. تنێ ڤێ حكوومەتێ رێنمایێ دەركرینە بۆ رێگرتنا بەڵاڤبوونا ڤێ ڤایرۆسێ كۆرۆنا وەك قەدەغەكرنا خڕڤەبوونان ل بازاری و…\nسەرھلدان چریسکا شۆڕەشا ئازادیێ\nئازار 14, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nعومەر دێرەشی- دهۆك سەرھلدانا دھۆکێ ل ساڵا ١٩٩١ شۆڕەشەک بوو، ژبۆ ئازادیێ و بەرھەمێ وێ ژی پەناگەھا ئارام یا ژیانا ئەڤرۆیە کو ئەم ب سەربەستی تێدا دژین. د ژیێ من دا چ دەمەک وەکی دەمێ سەرھلدانا دھۆکێ یێ خۆش نەبوو. ل رێککەفتی “۱۹۹۱/۳/۱٤”ێ ئەم چەند ھەڤالەک ل تاخێ بەرۆشکێ کۆمبووین، مە پەیوەندی دگەل (شەھید وەحید خۆرکی و شێخ عەلی) ھەبوون. پشتی دونیا تاری بووی بەرەف ماڵا شەھید وەحید خۆرکی چووین ل تاخێ کۆچەرا. پشتی گەھشتین نیڤ دەمژمێرێ ل قاتێ دوویێ یێ مالا…


کەنەدا سنوورەکانی بەڕووی بیانیەکاندا دادەخات\nکەنەدا سنوورەکانی بەڕووی بیانیەکاندا داخست جگە لە هاوڵاتیانی ئەمەریکی و دانیشتوانی هەمیشەیی وڵاتەکە، هەروەها سەرۆک وەزیری کەنەدا جەستن ترودۆ داوا لە هاوڵاتیانی وڵاتەکە دەکات لە ماڵەکانیاندا بمێننەوە بۆ ڕێگەگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nترودۆ لە دەرەوەی ماڵەکەی خۆی بە ڕۆژنامەنووسانی وت " ڕێگە نادەین ئەو کەسانە بێنە ناو وڵاتەکەوە کە کەنەدی نین یاخود دانیشتووی هەمیشەیی وڵاتەکە نین." جێی ئاماژەیە خێزانەکەی ترودۆ توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە و ئێستا ترودۆ خۆشی لە ماڵەکەیدا خۆی کەرەنتینە کردووە.\nوتیشی " هەموو کەنەدییەکان پێویستە لە ماڵەکانی خۆیاندا بمێننەوە."\nڕۆژی دووشەممە ژمارەی گیان لە دەستدانەکان لە کەنەدا بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە بەرز بۆوە بۆ چوار کەس، لەکاتێکدا ڕۆژی یەکشەممە تەنها یەک کەس بوو.\nکاربەدەستانی تەندروستی کەنەدا دەڵێن نزیکەی 350 حاڵەتی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمارکراوە.\nجەستن ترودۆ وتی " لەکاتێکدا ڤایرۆسەکە بەردەوامە لە بڵاوبوونەوە، بڕیارماندا ڕێوشوێنی توند بگرینەبەر تاوەکو ئێوە و خێزانەکانتان پارێزراو بن." ئەوەشی خستەڕوو ئەم ڕێوشوێنانە کاریگەری لەسەر بازرگانی وڵاتەکە نابێت.\nهەروەها وتیشی پێویستە کەنەدییەکان گەشت نەکەن و ئەو هاوڵاتیە کەنەدییانەشی کە لە دەرەوەی وڵاتن پێویستە بگەڕێنەوە، ئەوەشی خستەڕوو کەنەدا هەموو گەشتە ئاسمانییەکانی وڵاتەکە ئاڕاستەی تەنها چوار فڕۆکەخانە دەکات، ئەوانیش تۆرۆنتۆ و کالگاری و مۆنتڕیاڵ و ڤانکوڤەر.


11/8/2019 09:54 AM\nئەو سەردەمەی وا بۆ پاراستنی ویندۆز ناچار بوویت لە ئەنتی ڤایرۆس کەڵک وەربگریت بەسەر چووە. بە هاتنە ئارای ئەنتی ڤایرۆسی "ویندۆز دیفەندەر" کە بڕیارە ناوی بنرێ "مایکرۆسۆفت دیفەندەر"، ئیتر پێویست ناکات ئەنتی ڤایرۆس بکڕین.\nویندۆز دیفەندەر به هۆی ئەو سیستەمە ئەمنیه پێشکەوتووە وا هەیەتی، به دەسەڵاتێکی زۆرەوە ڤایرۆس و ئەو شتانەی وا زیانیان بۆ کۆمپیتەر و لاپتۆکانمان هەیه، دەستنیشان ئەکات و لەناویان ئەبات. "تانمای گاناچاریا" بەڕێوەبەری گشتی گرووپی توێژینەوەی ئەمنی Microsoft ATP، باس لەوە ئەکات کە ویندۆز دیفەندەر بڕی50%ـی سیستەمی ئەمنی ویندۆز دابین ئەکات.\nبه پێی ئەم قسەیه دەرئەکەوێت کە ڕێژەی ئەو بەکارهێنەرانەی وا لە لایەن ئەم سیستەمەوە ئەپارێزرێن، نیو میلیارد کەسن. ویندۆز دیفەندەر لەو کاتەوەی وا کەڵکی لێ وەرئەگیرت وەڵامدەری پێداویستییه ئەمنییەکان بووە لە بەرامبەر هاکێر و ڤایرۆسەکاندا، بەڵام ئەمە به واتای ئەوە نییه کە سەتاسەتی ڕەوشی ئەمنی جیهانی کۆمپیتەر و ئینتەرنێت دابین ئەکات. هەر بۆیه هێشتاش هەندێک لە بەکارهێنەران حەز ئەکەن لە پەنای ئەم ئەنتی ڤایرۆسەدا، لە سیستەمە ئەمنییەکانی‌تریش کەڵک وەرگرن.\nئێوە لە کام دەستەن؟ ئایا بۆ دابین کردنی سیستەمی ئەمنی کۆمپیتەرەکەتان، ویندۆز دیفەندەر ئەتوانێ وەڵامدەر بێت؟


پەتای کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)\n2020-03-22 19:08 274 جار بینراوە کۆمێنت\nئەگەرچی زانست لەمڕۆدا گەیشتووەتە ئاو ئاستەی کە تاڕادەیەك تەندروستیی خەڵك بپارێزێ، لەگەڵ ئەوەشدا هەمیشە بارودۆخێك دێتەکایەوە، کە زانست دەستەوەستان دەکات و بەهرەو هەوڵەکانی مرۆڤ بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو حاڵەتەدا رۆڵی سەرەکی دەبینن، وەکو ئەم پەتاو درمەی لەم کاتەدا بەهۆی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید-١٩)وە لە تەواوی جیهاندا بڵاوبۆتەوە.\nزانست بوارێکی دینامیکییە، هەمیشە لە گۆڕاندایە، بەڵام هۆکاری زۆرێک لە نەخۆشییە درمییەکانیش هەر ئەو ڤایرۆسانە نین کە هەن و جیاکراونەتەوە و چارەسەریان بۆ دیاریکراوە، بۆ نموونە ئەم ڤایرۆسی کۆڕۆنایە، ڤایرۆسێکی نوێیە و بە بواری زانستی پزیشکی ئاشنا نییە، بۆیە لەکاتی سەرهەڵدانی درمێکی لەو جۆرەدا، دەبێ سیفات و هەڵکردن و ژینگەی ئەو ڤایرۆسە ئاشکرا بکرێت و هەروەها دەرەنجامەکانی بە چەندەها جۆر تاقیکردنەوە لە تاقیگە، تۆمار بکرێت و زانیاریی لەو بارەوە کۆبکرێتەوە.\nئێستا هەرچی سەنتەر و ناوەندی زانستی پزیشکی و لابوری مایکرۆبایۆلۆژی و ڤیرۆلۆژی هەیە لە تەواوی وڵاتە پێشکەوتووەکاندا، سەرقاڵی گەیشتنن بە سەرەداوێك کە بتوانن لەوێوە رێگەچارەیەك بۆ لەناوبردن و وەستاندنی بدۆزنەوە.\nکۆمەڵە ڤایرۆسی کۆڕۆنا، بۆ یەکەم جار لە شەستەکاندا دۆزرایەوە. تووشی مرۆڤ و هەندێک جۆری ئاژەڵ دەبێت؛ بۆنموونە باڵندە و شێردەرەکان.\nتووشبوون بەم ڤایرۆسە مرۆڤ تووشی نەخۆشیی وەکو سەرمابردەڵەیی و تاولەرز و بەتایبەتی هەندێک نەخۆشیی ترسناكی کۆئەندامی هەناسەدان دەکات. ئەم جۆرە ڤایرۆسی کۆڕۆنایەی ئێستا بڵاوبۆتەوە، جۆرێکی نوێیە بە ناوی (کۆڤید-١٩) و هێشتا بواری پزیشکی ڤاکسینی بۆ دانەهێناوە، بۆیە چارەسەر و بەرپێگرتنەکەی، نە ئاسانە و نە دەزانرێت تا کەی بەردەوام دەبێت.\nچۆن نەخۆشی کۆڕۆنا تەشەنەی کرد؟\n*یەکەم نەخۆشی تووشبوو بەم ڤایرۆسە، لە ٨ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ لە وڵاتی چین لە شاری وۆهان تۆمارکرا.\n*لە ٣١ ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ دا، ئەم نەخۆشییە بە فەڕمی لە رێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO)دا وەکو (درم) ڕاگەیەنرا.\n*لە ١ ی کانونی دووەمی ٢٠٢٠ دا، بازاڕێکی گەورە لە شاری وۆهان لە چین داخراوە، بە بازاڕی ئاژەڵ ناوبراوە.\n*لە ٧ ی کانونی دووەمی ٢٠٢٠ دا، ئەم فایرۆسە جودا کرایەوە و سیفات و بۆماوەکانی دیاری کرا، لە نێودەوڵەتیدا وەکو ڤایرۆسێکی نوێ تۆمار کرا.\n*لە ١٣ ی کانونی دووەم ٢٠٢٠ دا، یەکەم حاڵەتی ئەم نەخۆشییە، لە دەرەوەی چین تۆمار کرا.\nناوەندی کۆخ بۆ نەخۆشییە درمییەکان لە ئەڵمانیا بەبەردەوامی تەواوی زانیارییەکان دەخەنەڕوو و ھۆشداری دەدەن لەوەی کە:\n-ئەم نەخۆشییە بە هەند وەربگرن\n-بە دڵنیاییەوە زیاتر بڵاودەبێتەوە\n-ئاگاداریی دەستشوشتن و خۆپاراست ببن\n-وا بە ئاسانی ناتوانین کۆنتڕۆڵی بکەین\n-تێکەڵاوبوون کەم بکەنەوە، یا ھەر نەبێ\nبڵاوبوونەوەی ئەم درم و پەتایەی لە ئێستادا هەیە بە ناوی (کۆڕۆنا = کۆڤید١٩) پسپۆڕ و شارەزاکانی مایکرۆبیۆلۆژی بەرەو گەڕان و دۆزە دۆزەی زانستی بردووە، بەڵام. ئەگەرەکانیان لە توێی ئەزمووندا هێشتا سەری نەگرتووە، هۆکارەکەشی ئەوەیە کە ئەو ڤایرۆسە، نەناسراوە و نازانرێت بۆ ماوە و دژەکانی چۆن کاردانەوەیان دەبێ لە کارلێکردنەکانی نێو تاقیگەدا و لەگەڵ دژە تەنەکاندا.\nهەندێك لە نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە، لێکچوونی هەیە لەگەڵ پەتا و لەرزوتای ئاسایی، بەڵام بە گشتی نیشانە دەرکەوتووەکانی بریتین لە:\n– تا لێهاتن.\n– قوڕگ ئێشە.\n– هەناسە توندی.\nهەر وەکو نیشانەکانی سەرەتای تووشبوون بە هەڵامەتە، بەڵام لە هەندێک حاڵەتی تونددا سك ئێشە و سكچوونیشی لەگەڵ دەبێت و لە قۆناغەکانی کۆتایی هەندێک حاڵەتیش کۆئەندامی هەناسەدان زۆر هەراسان دەکات و لەبەر ئەوەی :\n*ئەم ڤایرۆسە نوێیە، سیفاتەکانی نەزانراوە\n*بە کایەی تەندروستی نائاشنایە\n*هێشتا ڤاکسینی (لقاح)ی تایبەتی بۆ نەدۆزراوەتەوە\n*لە ئێستادا چارەسەکەی بەردەست نییە.\nبۆیە جگە لە خۆپاراستن، هیچ رێگایەکی تر نییە بۆ تووشنەبوون بەم نەخۆشییە، لە ١١ ی ئازاردا رێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ تەندروستی، ئەم پەتایەی بە درمێکی نێودەوڵەتی ئەژمار کرد.\nهەندێ لەو رێنماییە گرنگانەی کە پێویستن وەک خۆپارێزیی:\n-دەستشوشتنی بەردەوام، خۆ بەدوورگرتن لە یەکتری (زۆر گرنگە).\n-لە کاتی پژمیندا، دەم نەخرێتە نێو هەردوو لەپی دەستەوە، بەڵکو بخرێتە نێو ئانیشكەوە.\n-ئەم درمە لە رێی پژمین، تەوقەکردن، بەریەك کەوتن لەگەڵ یەکتردا بڵاو دەبێتەوە.\n-رێژەی مردن لەم نەخۆشییەدا دەگاتە ٢٪، بە پێی رای شارەزایان، چین درەنگ زانیاریی لەم بارەوە راگەیاندووە.\n-چارەسەرەکان وا بە خێرایی ئامادە ناکرێن.\n-هەڵگری ئەم ڤایرۆسە دەبێ بۆ دوو هەفتە لە خەڵك داببڕێن و بخرێنە کەرانتێنەوە.\n-نەچوونە شوێنی قەڕەباڵغ، باشترین خۆپاراستنیش مانەوەیە لە ماڵەوە و دەرنەچوونە دەرەوەیە، تا کۆنتاکتەکان کەمتر ببنەوە.\nبۆ ئاگاداریی هەموو هاووڵاتیان، باشترە بۆ ماوەی چەند هەفتەیەك، ئەگەر بکرێ، مانەوە لە ماڵەوە و دوورکەوتنەوە لە بازاڕ و کۆبوونەوە و بۆنەکان، قەدەغەکردنی سەرجەم ئەو چالاکییە وەرزشی و هونەرییانەی، خەڵکێکی زۆری تێدا ئامادە دەبێت. لە ئەوروپا زۆربەی ئەو چالاکییانە راگیراون، ئەم ڤایرۆسە بە بەتایبەتی مەترسیی لەسەر ئەو کەسانە هەیە کە نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە، لەبەرئەوەی سیستمی بەرگریی ئەو نەخۆشانە لاوازن و توانای بەرگریکردنیان نییە.\nدەبێ ئەوەش دووبارە بکەینەوە، کە پڕژەی کۆکین و پژمین و نزیکبوونەوەی زۆر لە یەکتر، راستەوخۆ ئەو نەخۆشییە دەگوازێتەوە، راگرتنی پاکوخاوێنی بەگشتی، رۆڵی سەرەکی دەبینێ، بەپێی رێکخراوی تەندروستی جیهانی لە ئێستادا نزیکەی ٢٥ جۆر لەو ڤاکسینانە هەن، بۆ تاقیکردنەوە و زانینی ئاستی کاریگەرییان، تا بتوانرێت وەکو ڤاکسینی چارەسەر بەکاربهێنرێت، بەڵام ئەم هەوڵانە کات و پشووی دەوێت، تا دەگەنە دەرئەنجامێکی تەندروست.\nئێستا وڵاتەکانی وەکو چین، ئیتاڵیا، ئێران، کۆریای باشوور، ئەم ڤایرۆسەی بە شێوەیەکی بەربڵاو تێدا تەنیووەتەوە، تەنانەت بڵاوبوونەوەی لە هەندێک وڵاتی ئەوروپایی وەکو ئەڵمانیا و فەڕەنسا زۆر بەخێرایی بووە، دەبێت بۆ ماوەی چەند هەفتەیەك تەواوی خوێندنگە و چالاکییەکان رابگێرێت و تێکەڵبوون کەم بکرێتەوە.\nئایا بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی رۆڵی دەبێت یا نا؟\nوەڵامی ئەم پرسیارە هێشتا روون نییە و زاناکان لەگەڵ وڵامەکەیدا کۆك نین، هەموو جیهان سەرقاڵی تەشەنکردنی ئەم ڤایرۆسەیە، زۆر وڵات هۆشداریی پێشوەختی راگەیاندووە، بابەتێکە دەبێت جەخت لەسەر پەیڕەوکردنی رێنماییەکان بکرێتەوە و خۆپاراستن باشترین و تەنها رێگەیە، هەر تەندروست بن.\n*هاوسەرۆکی رێکخراوی سەوزی ئەوروپی – کوردستانی\nسەدەی بیست و یەك و وەرچەرخانی وزەی سەوز د.مه‌دیحه سۆفی\n2019-07-14 17:11 188 جار بینراوە\nشەڕی ئاو لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا د.مه‌دیحه سۆفی\n2019-06-30 16:05 227 جار بینراوە\n2019-06-23 15:26 154 جار بینراوە


ماڵپەری فیردەوس | خوای گەورە دەفەرمووێت: (إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ) [التکویر: ١]، جمع چیە لەنێوان ئەم ئایەتانە و ئەو فەرموودەی دەڵێت خۆر لە ڕۆژی قیامەت بە قەد یەک میل لە مرۆڤ نزیک دەبێتەوە؟\nسەردێری پرسیار:خوای گەورە دەفەرمووێت: (إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ) [التکویر: ١]، جمع چیە لەنێوان ئەم ئایەتانە و ئەو فەرموودەی دەڵێت خۆر لە ڕۆژی قیامەت بە قەد یەک میل لە مرۆڤ نزیک دەبێتەوە؟\nبەرواری دانان :2021-01-18 کۆدی پرسیار:2313\nپرسیار: خوای گەورە دەفەرمووێت: (إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ) [التکویر: ١]، جمع چیە لەنێوان ئەم ئایەتانە و ئەو فەرموودەی دەڵێت خۆر لە ڕۆژی قیامەت بە قەد یەک میل لە مرۆڤ نزیک دەبێتەوە؟\nوەڵام: خوای گەورە دەفەرمووێت: (إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ) [التکویر: ١].\nواتە: کاتێک خۆر دەپێچرێتەوە و ڕووناکی نامێنێت.\nلە ئەبو هوڕەیڕە دەگێڕنەوە خوا لێی ڕازی بێت دەفەرمووێت: پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم فەرمووی: (خۆر و مانگ دەپێچرێنەوە لە ڕۆژی قیامەت).\nڕیوایەت هاتووە: (خۆر و مانگ دوو ڕووناکین لەناو ئاگر دەبن لە ڕۆژی قیامەتدا). أخرجە البزار فیما ذکرە ابن کثیر في تفسیرە (٨/٣٥٢).\nهەروەها فەرموودەی عمرو بن الأسود هاتووە دەفەرمووێت: پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم فەرمووی: (خۆر لە دروستکراوەکان نزیک دەبێتەوە لە ڕۆژی قیامەتدا بەقەد میلێک). رواە مسلم (٢٨٦٤).\nزانایان سەبارەت بەمە دەڵێن: ڕۆژی قیامەت یەک ڕۆژە درێژییەکەی بە قەد پەنجا هەزار ساڵە، ئەو ڕۆژە چەند مەوقف و حالەت و کاتێکن، لە حالەتێک ڕۆژ لێیان نزیک دەبێتەوە بەقەد میلێک، حالەتێکی تر خۆر و مانگ دەپێچرێنەوە بۆ ناو ئاگر، کەواتە هیچ دژاو دژی نیە لەنێوانیان، واللە أعلم.


پێنج كورتیله چیرۆك – Denegkan\nbyحه‌مه‌سه‌عید\tSeptember 15, 2009\tچیرۆک\n1 _ (ئینته‌رنێت)\nبه‌درێژایی به‌ژنی ئه‌و شه‌وه، دوو ئافه‌ریده‌ی ئه‌ڤیندار له دوو ڕه‌گه‌زو ، دوو نه‌ته‌وه‌و، دوو خاك و، دوو ئاین و، دوو كولتوورو، دوو جوگرافیای ویكنه‌چوو، له ژێر ساباتی عیشقداو له دوا ویِستگه‌ی داخۆیاندا،\n_ بنوه دا بێیته خه‌ونم؟!\nبه‌رهه‌می په‌راسووه‌كه به‌رسفی داوه:\n_ تۆش بخه‌وه تا بێیت بۆ لام.\n– دوێ شه‌و خه‌ونم پێوه دیتی؟!\n– خۆش بوو؟\n– چ ناشیرینییه‌كم خۆ به‌رانبه‌ر نه‌نواندی؟\n– تۆ نا\nئاوێته‌ی یه‌كدی بوو بوون. چون شه‌پۆلی ده‌ریا ده‌هه‌ژان. یه‌كێكیان به خاوی و ده‌به‌ر خۆیه‌وه ده‌یگوت: به قوربانت بم پروشه! ئه‌ویدیش به‌هه‌مان ڕیتم و له ژێر لێوانه‌وه ده‌په‌یڤی: سه‌ره گیان توخوا په‌له‌مه‌كه؟ له كاتێكدا ئه‌م دوو نێوه، ناوی هیچ یه‌كێ له‌مان نه‌بوو.\nشه‌و ده‌هات سه‌ری له نێوان لاقانی بوون و، وێڕای هه‌ر ئۆخه‌ی وئۆخژنێك به خۆی ده‌گوت: له‌و بۆنه‌ی خۆشتر ده‌بێت له سروشت ده‌ست كه‌وێت؟ ڕۆژ ده‌بووه‌وه، ده‌ئاخاوت: پیاو ئه‌و پیاوه‌یه بۆنی بارووتی لێوه بێت؟\nشه‌وان به ده‌ست ئه‌وه‌وه ڕه‌زاله‌تی بوو. ڕۆژ ده‌بووه‌وه ئۆردوویه‌ك به ده‌ستی ئه‌مه‌وه بێزارو هه‌راسان بوون.\nPrevious ئێمه عاشق نه‌بووین، ئه‌مه چاره‌نووسی خۆمان بوو!!\nNext هه‌یاران و مه‌یاران یاخوا داكاته باران بۆ قائیمقام و هه‌ژاران


ئەندامێكی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پرۆژەیاسایەك دەخاتە بەردەم كۆنگرێس بۆ دانانی كۆمەڵەی ئیخوان موسلمین لە لیستی تیرۆردا.\nپرۆژەكە لەلایەن سیناتۆری كۆماری تید كرۆز، ئەندامی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكاوە پێشكەشكراوە و دەڵێت، كۆمەڵەكە بەرپرس لە پشتیوانیكردنی تیرۆر و بانگەشەكردنی، داواشدەكات ڕێوشوێن دژ بەو گروپانە بگیرێتەبەر كە پشتیوانیی تیرۆر دەكات.\nڕوونیشیكردەوە، خستنەڕوو پرۆژەكە بۆ بەردەم كۆنگرێس دەبێتە پشتیوانیی هەڵوێستی ویلایەتە یەكگرتووەكان لە شەڕی دژ بە تیرۆر و پەرگیری و دژایەتیكردنی مەترسییەكانیان.\nكرۆز ئەوەشی خستەڕوو، زۆرێك لە هاوپەیمانەكانی ویلایەتە یەكگرتووەكان لە جیهانی عەرەبی ماوەیەكی درێژە ئیخوان-یان بە گروپێكی تیرۆرستی ناساندووە كە بووەتە هۆی بڵاوەپێكردنی فەوزا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nدوپاتیشیكردەوە، كاركردن لەگەڵ هاوەڵانی لە ئەنجومەن درێژەپێدەدات بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی دژ بەو گروپانەی پشتیوانیی تیرۆر دەكەن.\nكرۆز سیناتۆرێكی كۆمارییە لە تەكساس، پرۆژەیاساكەش كە پێشكەشی كردووە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا هاندەدات بۆ بەكارهێنانی دەسەڵاتە یاساییەكەی بۆ ڕیزبەندكردنی كۆمەڵەی ئیخوان موسلمین وەك ڕێكخراوێكی تیرۆریستی.\nئەم ڕێوشوێنەش لەسەر وەزارەتی دەرەوە پێویست دەكات كە ڕاپۆرتێك بداتە كۆنگرێس دەربارەی ئەوەی ئایا كۆمەڵەكە پێوەرە یاساییەكانی ڕیزبەندییەكەی تیایە.\nژمارەیەك لە ئەندامە كۆمارییەكانی ئەنجومەنی پیران پشتیوانی پڕۆژەكەیان كردووە.\nسعودیە مەرجی حەج و عومرە کردن بۆ مانگی ڕەمەزان بڵاودەکاتەوە\nوەزارەتی حەج و عومرەی سعودیە ئاشکرایکردووە، بۆ ڕەمەزانی ئەمساڵ کۆمەڵێک مەرج و ڕێنمایی هەیە و هەرکەس بیەوێت لەو…


شەپۆلی سێیەمی HIV لەئێران و تووشبوونی ٣ هەزار کەس بەو نەخۆشییە لەکرماشان\n16:18 - 26 گەلاوێژ 2715\nئاژانسی کوردپا: کارناسانی نەخۆشی ئیدز باس لەشەپۆلی سێیەمی ئیدز لەئێران دەکەن، هەروەها دوایین ئامارەکان دەرخەری ئەوەن کە تەنیا لەئوستانی کرماشان سێ هەزار کەس بە دەست ئەو وایرۆسەوە دەناڵێنێ.\nبەپێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، کارناسێکی ئیدز لەکرماشان رایگەیاندووە، لەپارێزگای کرماشان سێ هەزار کەس تووشی نەخۆشی ئیدز هاتوون و لەکۆی گشتی ئەو رێژەیە تەنیا لەسەدا ١٥یان لەناوەندە پزیشکییەکان دەوا و دەرمانی پێشگیریی وەردەگرن.\nعەلی کەماسی باسی لەوەش کردووە کە ئەگەر ئەو نەخۆشییە رێگەچارەیەکی گونجاوی بۆ نەدۆزرێتەوە ئەگەری ئەوە هەیە هەتا ساڵی ٢٠٢٠ ئەو قەیران و نەخۆشییە بە هیچ شێوەیەک پێشی پێ نەگیردرێت.\nکەماسی ئەوەشی خستووەتەڕوو، هەر چەندە کە نزیک بە ٥٠ ناوەندی چارەسەریی لە ئوستانی کرماشان کراوەتەوە بەڵام ئەو ناوەندانە وڵامدەری نەخۆشییەکانیHIV نین.\nشەپۆلی سێیەمی HIV لەئێران\n٢٨ هەزار توشبوو بە وایرۆسی ئیدز لە ئێران هەیە\nئەو کارناسە لەوتووێژ لەگەڵ هەواڵدەریی ئیسنا باسی لە دۆخی ئەو نەخۆشانە لەئاستی ئێرانیشدا کردووە و ئاشکرای کردووە، بەپێی ئامارە فەرمییەکان ٢٨ هەزار توشبوو بە وایرۆسی ئیدز لە ئێران هەیە و ئەو رێژەیەش تەنیا لە سەدا ٢٠ی ئەو تووشبوانەی دەرخستووە.\nعەلی کەماسی لەدرێژەدا ئەوەشی خستووەتەڕوو، لەئێران شەپۆلی سێیەمی ئیدز وەرێ کەوتووە و رێژەی راستەقینەی تووشبوان لە ٢٨ هەزار کەس زۆر زیاترە.\nئامارە نافەرمییەکان باس لەبوونی زیاتر لە ١٠٠ هەزار تووشبوو بە HIV دەکەن.\nبەپێی دوایین ئامارەکان لەکۆی گشتی ئەو ٢٨ هەزار کەسە، یەک لەسەر سێی ژنان پێکیان هێناوە.\nوەزارەتی تەندروستی و دەرمانی ئێران ژمارەی تووشبوان بە نەخۆشیی ئیدزی لە ساڵی ١٣٩١دا نزیك بە ٢٣ هەزار و ٥٠٠ راگەیاندبوو.\nگەلاوێژی ساڵی ١٣٨٣ لەكۆبوونەوەی ٥٤٤ی شۆرای باڵای ئینقلابی فەرهەنگیی، ١٠ی سەرماوەزی ساڵی هەتاوی (١ی دێسامبری ساڵی زایینی) بە پێشنیاری وەرزارەتی تەندروستی وەکوو رۆژی جیهانیی ئیدز پەسند كرا و لە ساڵی ١٣٨٤ەوە وەك رۆژێكی فەرمی لە رۆژژمێری ئێراندا گونجێنرا.\nدواتر لەسەردەمی خولی دوویەمی سەرکۆماری ئەحمەدی نژادا شۆرای ئینقلابی فەرهەنگیی حكوومەتی ئیسلامیی ئێران رۆژی جیهانیی ئیدزیان لە رۆژژمێری فەرمیی وڵات سڕیەوە.\nئەو هەوڵە بەبێ‌راوێژ لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی هەنگاوی بۆ هەڵگیرابوو.


16 گۆڕی تاك له شنگال هه‌ڵده‌درێنه‌وه\nنه‌ینه‌وا/ حوزه‌یرانی 2021/ هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕی تاك له سنوری قه‌زای شنگال فۆتۆ: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی شنگال\nهێزه‌كانی پۆلیسی شنگال، به هه‌ماهه‌نگی پزیشكی داد 16 گۆڕی تاك له قه‌زاكه هه‌ڵده‌ده‌نه‌وه و روفاته‌كان ره‌وانه‌ی به‌غدا ده‌كه‌ن، به‌مه‌به‌ستی پشكنین و لێكۆڵینه‌وه.\nگۆڕه‌كانی قه‌زای شنگال، له‌دوو كاتی جیاوازدا هه‌ڵدراونه‌ته‌وه، به‌شێكیان له 13ی ئایار و ئه‌وانی دیكه له 7ی حوزه‌یرانی 2021دا بووه.\nناتق عه‌لۆ ئه‌حمه‌د، لێپرسراوی راگه‌یاندنی پۆلیسی قه‌زای شنگال به (كه‌ركوك ناو)ی وت له پرۆسه‌ی یه‌كه‌مدا پێنج گۆڕی تاك له ده‌وروبه‌ری چیای شنگال هه‌ڵدراونه‌ته‌وه و پێنج ته‌رمیان تێدا بووه.\nله پرۆسه‌ی دوه‌میشدا 11 گۆڕ له ناوچه جیاوازه‌كانی شنگال هه‌ڵدراونه‌ته‌وه.\n"هه‌ردوو گۆڕه‌كه 16 ته‌رمیان تێدا بووه، بۆ پشكنین و لێكۆڵینه‌وه و دڵنیابونه‌وه له ناسنامه‌ی قوربانییه‌كان روفاته‌كان ره‌وانه‌ی به‌غدا كراون".\nبه‌وته‌ی لێپرسراوه‌كه‌ی پۆلیس ئه‌و پرۆسه‌یه له‌لایه‌ن تیمێكی شاره‌زای پۆلیسه‌وه بووه به هه‌ماهه‌نگی پزیشكی دادی نه‌ینه‌وا.\n"ناسنامه‌ی هه‌موو ته‌رمه‌كان دیارن، له‌كاتی هێرشه‌كانی داعشدا برینداربون یان به‌هۆی تینوێتی و بێ خۆراكی و گه‌رماوه له‌وكاته‌دا گیانیانله‌ده‌ستداوه و كه‌سوكاریان به‌خاكیان سپاردون" ناتق عه‌لو پرۆسه‌ی هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕه تاكه‌كان به‌رده‌وام ده‌بێت.\nروفاته‌كانی ئه‌و 16 گۆڕه، دوای گه‌ڕانه‌وه له به‌غدا، دوباره له زێدی خۆیاندا به‌خاكده‌سپێردرێن.\nلێپرسراوی راگه‌یاندنی پۆلیس وتی دواتر مامه‌ڵه‌یان بۆ ده‌كرێت تا له فه‌رمانگه‌ی كاروباری شه‌هیدان تۆماربكرێن و مافی كه‌سوكاریان نه‌فه‌وتێت.


بەرپرسانی عێراق سەردانی زیندانی ناوەندیی ناسریە دەکەن لە 1 نیسان بۆ پشکنینی دۆخی زیندانەکە. [خاوەنی وێنە: کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی مافەکانی مرۆڤ لە عێراق]\nئەو زیندانانەی عێراق کە گومانلێکراوانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)یان تێدایە زۆر جەنجاڵ بوون و مەترسیی ئەوەیان لێدەکرێت ببنە شوێنی گەرادانان بۆ ئایدۆلۆژیای توندڕەوی، پسپۆڕان بە دیارونایان وت.\nلە حوزەیراندا، حکومەت بڕیاریدا لەسەر پلانێك بۆ فراوانکردنی زیندانەکان، بەڵام زۆربەی زیندان و دەستگیرگەکان کێشەی خراپیی بەڕێوەبردن و جه‌نجاڵبوونیان هەیە به زیندانیان، کە زۆرێکیان لەسەر تیرۆریزم یان تاوان دەستگیرکراون.\nپەرلەمانتارێكی عێراقی، قوسەی عەباس، كه سەرۆکی لیژنەی مافی مرۆڤه لە پەرلەمان، وتی بەگوێرەی هەندێك خەمڵاندن، عێراق "20,000 دەستبەسەرکراوی هەیە بە گومانی بوونی پەیوەندی بە داعشەوە".\nبە دیارونای وت: "ترسی زۆرمان هەیە لەوەی تیرۆریستان هزری توندڕەوییان لەنێو زیندانەکاندا بڵاوبکەنەوە" و هۆشداریی دا لەوەی زیندانەکان دەبنە "خاکێکی بەپیت کە یارمەتی گۆڕینی ئەم زیندانانە دەدات بۆ شوێنگەی دروستکردنی تیرۆریستان".\nعەباس وتی تێکەڵبوونی ئەندامانی گومانلێکراوی داعش لەگەڵ زیندانیانی دیکە لە شوێنی جەنجاڵدا مەترسیدارە و دەکرێت "ئاکامی نەخوازراوی" هەبێت.\nوتی ئەو زیندانیانەی مێشکیان شۆراوەتەوە بە ئایدۆلۆژیای توندڕەوی کە گروپی وەك داعش بڵاویانکردۆتەوە رەنگە "سوود لەم ژینگانە ببینن بۆ برەودان بە بیرۆکەکانیان و کاریگەرییان لەسەر زیندانیانی دیکە هەبێت".\nوتیشی: "ئێمە زۆر سەردانی زیندانە ناوەندییەکان و ناوەندە کاتییەکانی دەستبەسەرکردن دەکەین و ئەوەی تووشی شۆکمان دەکات ژمارەی زۆری زیندانیان و دەستبەسەرکراوانە."\nهه‌روه‌ها وتی هەندێکیان چەندین ساڵە لە زینداندان و چاوەڕێی دادگایی دەکەن، ئاماژەیکرد بەوەی "بەگوێرەی دەستوور و یاسا، پەسەندنەکراوە خەڵك بەبێ دادگایی دەستبەسەربکرێن".\nوتی بگه لەوەی دەبێت دڵنیایی بدرێت لەوەی پرۆسەی دادوەری لەکاتی خۆیدا بەڕێوەدەچێت، حکومەت دەبێت هەوڵەکانی خێراتربکات بۆ بنیاتنان یان فراوانکردنی زیندانەکان و جیاکردنەوەی زیندانیان بەگوێرەی تاوانەکانیان.\nشوێنی گەرادانانی توندڕەوان\nئەنەس عەزاوی لە کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی مافی مرۆڤی عێراق هۆشداریی دا لەوەی دۆخی زیندانەکانی عێراق "دەیانکات بە خاکێکی بەپیت بۆ توندڕەوی لەجیاتی ئەوەی دەزگای چاکسازی و راستکردنەوە بن".\nبە دیارونای وت: "بەپێی خشتەیەکی ئاسایی سەردانی زیندانەکان و ناوەندەکانی دەستبەسەرکردن دەکەین لە تەواوی وڵاتدا و لە راپۆرتەکانماندا باسمان لە چەندین پێشێلکاری کردووە لە دۆخی ئەو شوێنانە."\nوتی کاردانەوەی کاربەدەستان هێواشە و چارەسەریان بەپێی پێویست نەبووە، هەرچەندە "هاریکاری دەبینین لە کارگێڕانی زیندانەوە بۆ کارئاسانیی کارەکانی تیمەکانی چاودێریمان و ئەمەش هەنگاوێكە بەرەو پێشەوە".\nعەزاوی وتی جەنجاڵیی زۆری نێو زیندانەکان و تێکەڵکردنی کەسانی نێو زیندان کە وادەکات "تیرۆریستی بەئەزموون" بخرێنە هەمان ژووری زیندانه‌وه له‌گه‌ڵ ئەوانەی گومانلێکراون به تاوان، جێی نیگەرانییە.\nوتیشی حکومەت دەبێت بەخێرایی چەند چاکسازییەك بکات کە سەرەتا ژمارەی زیندانیان لە هه‌ر دەزگایەكدا کەمبکاتەوە لەڕێگەی یەکلاییکردنەوەی کەیسی ئەوانەی دەستبەسەرن و چاوەڕێی لێکۆڵینەوە یان دادگان.\nوتی دەبێت زیندانی نوێش بکرێنەوە کە پەیڕەوی پێوەرەکانی مافی مرۆڤ بکەن.\nعەزاوی پێشنیازی تەرکیزخستنە سەر بەرنامەی چاکسازی دەروونی و رەفتاریشی کرد بۆ زیندانیان لەگەڵ پرۆژەی هۆشیاریی ئایینی و کلتوری کە "باس لە مەترسییەکانی ئایدۆلۆژیای توندڕەوی بکەن".\nنەینەوا بەدەست کەمیی زیندانەوە دەناڵێنێت\nئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا غەزوان داودی بە دیارونای وت کورتهێنانێکی سەختی شوێنی دەستبەسەرکردن هەیە لە پارێزگای نەینەوا.\nداودی وتی: "لەئێستادا سێ ناوەندی دەستبەسەرکردنی کاتییمان هەیە لە موسڵ و تەل کێف کە جەنجاڵن بە زیندانیان و دەستبەسەرکراوان بەجۆرێك ئەو هۆڵانەی تەرخانکراون بۆ چالاکی چاکسازی پڕكراون له دەستبەسەرکراوان."\nوتیشی: "راپۆرتەکانمان باس لە گرنگیی چارەسەرکردنی کێشەی جەنجاڵی و باشترکردنی خزمەتگوزاریی دابینکراو بۆ زیندانیان دەکەن." داوایکرد لە حکومەت کە گواستنەوەی ئەو زیندانیانەی حوکمدراون خێرا بکات بۆ نێو زیندانە فیدراڵییەکان.\nهه‌روه‌ها وتی 2,000 زیندانی هەیە حوکمدراون بە تاوانی تیرۆر و چەند سزایەکی جیاوازیان بەسەردا سەپێنراوە و وتیشی کە "هیچ پێویست بەوە ناکات لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی پارێزگاکە بمێننەوە".\nوتی ئەم دەستبەسەرکراوانە دەبێت ماوەی سزاکانیان لەنێو زیندانە فیدراڵییەکاندا بەسەر ببەن کە لە تەواوی وڵاتدا هەن.\nئاماژەی کرد بەوەش كه بە مانەوەیان لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردندا، دەتوانن تێکەڵ بن لەگەڵ ئەو زیندانیانەی دیکە کە چاوەڕێی دادگایین بەهۆی تاوانی بچوکترەوە و ئەگەری ئەوە هەیە مێشکی ئەوانیدی بشۆرنەوە بە ئایدۆلۆژیا توندڕەوەکەیان.\nحكومه‌ته‌كه، كه له‌لایه‌ن كۆمسیۆنی مافه‌كانی مرۆڤه‌وه نوێنه‌رایه‌تی ده‌كرێت، ده‌بێت ئه‌و پیاوه گه‌نجانه له‌به‌رچاوبگرێت كه فریودرابوون بۆ په‌یوه‌ندیكردن به ریزه‌كانی "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش)ه‌وه، كه ده‌ستیان سوور نه‌بووه به خوێنی عێراقییه‌كان و هیچ تاوانێكیان ئه‌نجام نه‌داوه. ئه‌وانه ده‌كرێت ئازادبكرێن به‌گوێره‌ی به‌ڵێننامه‌یه‌ك و كه‌فیلێك تا بتوانن بگه‌ڕێنه‌وه نێو ژیانی ئاساییان، دوور له تووندڕه‌ویی رۆشنبیری و ئایینی. هه‌روه‌ها ده‌بێت به‌دواداچوون بكات بۆ لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌گه‌ڵ تۆمه‌تباركراوه‌كاندا و هه‌نگاوه‌كانی به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌و لێكۆڵینه‌وانه و ئه‌وه‌ی ئاخۆ له‌ژێر گوشاردا ئه‌نجامدراون و ئاخۆ ده‌شێت ددانپێدانانه‌كان دروستكراو بن. هه‌روه‌ها ده‌بێت به‌دواداچوون بكات بۆ زیندانه‌كان و بارودۆخی نێو زیندانه‌كان.


عه‌بادی به یه‌كخستنه‌وه‌ی باڵه‌كانی حزبی ده‌عوه؛ هه‌وڵی گه‌ڕانه‌وه بۆ پۆستی سه‌رۆكوه‌زیران ده‌دات\nحزبی ده‌عوه له ڕێگه‌ی یه‌كگرتنه‌وه‌ی باڵه‌كانیه‌وه هه‌وڵی گه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت ده‌دات.\nڕۆژنامه‌ی (مه‌دا)ی عێراقی بڵاویكرده‌وه "حزبی ده‌عوه به هه‌ردوو باڵی كوتله‌ی نه‌سری حه‌یده‌ر عه‌بادی‌و ده‌وڵه‌تی یاسای نوری مالیكی كار له‌سه‌ر یه‌كگرتنه‌وه‌و گه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت ده‌كات".\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی ڕۆژنامه‌كه، خودی حه‌یده‌ر عه‌بادی جووڵێنه‌ری سه‌ره‌كی ئه‌و هه‌نگاوه‌یه كه له‌سه‌ره‌تادا تا ئه‌وكاته‌ی حكومه‌ت ده‌گرێته ده‌ست، ده‌بێته ئۆپۆزسیۆن‌و ئامانجی خودی عه‌بادی وه‌رگرتنه‌وه‌ی سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ته.\nزانیارییه‌كان ئاماژه بۆ ئه‌وه‌ش ده‌كه‌ن ئه‌و هه‌نگاوه نوێیه به ئاڕاسته و ئامۆژگاری ژماره‌یه‌ك لایه‌نی سیاسی‌و نێوده‌وڵه‌تیه، ئه‌و كوتله‌یه‌ش كه هه‌ردوو باڵی حزبی ده‌عوه كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن له 80 ئه‌ندام پێكدێت‌و سه‌ره‌تا له تێپه‌ڕاندنی ژماره‌یه‌ك پڕۆژه‌یاسای په‌كخراوه‌وه ده‌ستپێده‌كات‌و دواتر به گۆڕینی سه‌رۆكی حكومه‌ت كۆتایی دێت.\nبێتوانایی عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق له پڕكردنه‌وه‌ی چوار له پۆسته ویزارییه‌كانی حكومه‌ته‌كه‌ی، به‌شێك له دۆسته‌كانیشی بێهیوا كردووه‌و پێكهێنانی كوتله‌ی ئۆپۆزسیۆنی له هه‌ر كات زیاتر پێویست كردووه.