لە ماوەی ڕابردوودا مەلا ھەڵۆ دوو سوکایەتی گەورەی بەرامبەر ژمارەیەکی ھێجگار گەورە لە مرۆڤ لە کۆمەڵگای ئێمەدا کرد. یەکەمیان ”بە گەواد“ ناونانی ھەموو ئەوانەی ژن و کچ و دایکیان بێحیجاب دەچنە دەرەوەی ماڵەکانیان بۆ ئەنجامدانی کر و دابینکردنی پێویستییەکانی ژیانی ڕۆژانە. دوای ئەوەش بە سۆزانی ناونانی یەکێک لە دەزگا رەسمییەکانی سیستمی خوێندن لە ھەرێمدا، ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکان، و بە سۆزانی ناونانی ئەوانەی لەوێدا دەخوێنن و کاردەکەن. خاڵی سەرەکیی لە ھەردوو باسەکەدا مەسەلەی لەشە، لەشی ژن، لە یەکەمیاندا لەشی ژن لە دۆخی دانەپۆشراویدا، لە دووھەمیاندا لەشی ژن لە دۆخی سۆزانیبووندا.\nلە خەیاڵی مەلا ھەڵۆ و ھاوشێوەکاندا، کە لە کۆمەڵگای ئێمەدا لە گەشەکردن و زۆربووندان و تا دێت ڕۆڵێکی ترسناکتر دەبینن، لەش بە گشتیی و لەشی ژن بە تایبەتی لەشێکی سێکسیی و شەھوانییە. مرۆڤ خۆشی بوونەوەرێکی جنسییە و بابەتی سەرەکیی ژمارە یەک لە ژیانیدا، سێکسە. ئەمەش وادەکات چالاکی ژمارە یەکی مرۆڤ لەناو مێژو و جیھاندا چالاکی ئیغراکردن و فریودان بێت. لە خەیڵی ئەم مۆدێلە نوێیە لە ”پیاوی دین“ لە کۆمەڵگای ئێمەدا، لەشی ژن لە لەشی پیاو سێکسیتر و فریودەرترە، و بە زۆر مانا ژن خۆشی لەوەدەخرێت خودێکی عەقڵانیی و بیرکەرەوە و بەرھەمھێن بێت، بەڵکو کورتدەبێتەوە بۆ لەشێکی فریودەر و بۆ بنووەوەرێکی ئیغراکەر. لەم دیدەدا شتێک لە ژیانی ژندا بوونی نییە و بوونی نابێت، جگە لە ئیغراکردن و فریودان.\nدەرەنجامی ئەم بە سێکسیکردنەی کەسایەتی پیاو و ژن، یان کورتکردنەوەی مرۆڤ بۆ ڕەھەندە جنسییەکەی بەتەنھا، ھاوشانە بە بە یەکسانکردنی لەش وەک ھەڵگری ھەموو گوناھەکان و ھەموو تاوانەکان و ھەموو لادانەکان لە پاکیی، لە دین، لە موقەدەس. ھاوشانە بە پێشنیارکردنی لەشێکی ئەلتەرناتیڤ و جئگرەوەی ئەم لەشە گوناھبارەش: ”لەشی دینیی“. ”لەشی دینیی“ لە فۆرمە سەلەفیەکەیدا ئەو ئەلتەرناتیڤەیە ئەمانە پڕوپاگەندەی بۆدەکەن و بەرگرییلێدەکەن. دیدێکیش بۆ ئەخلاق سەروەردەکەن تیایدا لەسەرێکەوە جنس وەک ھێزێک بۆ بەدڕەوشتیی و حەیاچوون وێنادەکەن و لەسەرێکی دیکەوە دین وەک ڕێگرێک لەبەردەم ئەو بەدڕەوشتیی و حەیاچوونەدا وێنادەکەن.بەمەش ھەم تێگەیشتن لە ئەخلاق و ھەم لە دین بە تەواوی سنووردار و ترسناک دەکەن.\nوێناکردنی لەش وەک سەرزمینی ئیغرائات و فریو، کورتکردنەوەی پەیوەندییە ئینسانییەکان بۆ پەیوەندیی سێکسیی بەتەنھا، لەسەروی ئەمانەشەوە وێناکردنی کۆمەڵگا وەک ماڵێکی گەورەی پڕ سۆزانیی، ئەو ژێرخانە سایکۆلۆژییەیە کە ئەم مۆدێلە تازەیە لە مەلای سەلەفیی ئاراستەدەکات. ئەم سایکۆلۆژیا شێواوە لە ھەموو شوێنێکدا ھەڕەشە لە دین و لە خودا و لە پێغەمبەرەکانی دەبیننن و بە ئەرکی خۆیان دەزانن بەرگریی لە خودا بکەن. بۆیە ”لەشی دینیی“ وەک تاقە لەشێک نمایشدەکەن کە بتوانێت لەم ”بەحری گوناھ“ و لەم ”سۆزانیبوونە گەردونیی“ە و لەم ”گەوادیی خانە گەورەیە“ ڕزگارمانبکات.\nخەلەلە سەرەکییە لای کەسانی وەک مەلا ھەڵۆ بەر لەوەی خەلەل بێت لە فیکر و بیرکردنەوە و بەرخوردا، خەلەلە لەم خەیاڵ و سایکۆلۆژیا بیمارەدا. مەلا ھەڵۆ و ھاوشێوەکانی ھەڵگری فۆبیا گەورەن کە لە فۆرمی فۆبیا لە لەش، لە ژن، فۆبیا لە ھەموو شتێک لە خۆیان نەچێت، بەرجەستەیە. ئەمانە ھێندەی کۆمەڵێک بیماریی دەرونین و پێویستیان بە چارەسەری سایکۆلۆژیی ھەیە، ئەوەندە کەسانێک نین لەناو ڕووبەری گشتیدا وەک نوێەری دین یان نوێنەری ھەرشتێکی تر قسەبکەن. لە یەککاتدا ھەم پێویستیان بە سەرلەنوێ پەروەردەکردنەوە ھەیە، ھەم بە چارەسەریی دەرونیی.


کوردیپێدیا - شوێنێکی تری جەنگ\n📕 شوێنێکی تری جەنگ | پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nشوێنێکی تری جەنگ\nباخچەیەک لە تاریکیدا !\nشیعر کۆکردنەوەی پاشماوەکان نییە\nلێم مەپرسن، چیم دەوێ؟ هێشتا لافاو نەنیشتۆتەوە\nمەپرسن، دەچمە کوێ؟ لە ناوەڕاستی زەریادام.\nسەت هێندەی وڵاتی خۆم غەریبم!\nچل ساڵە دەئەزموونێم کەچی دەڵێی تازە لەدەرگا گاڵەدراوەکان دەدەم؛ بیکەنەوە.\nڕەخنەگر و ئەکادیمیاکان، کێ بەئاگایان دێنێ؟\nچل ساڵە و هەمان دەستەواژەم لەسەر ژوورەکەم هەڵواسیوە : ” کەمینە گرنگە ” !\nچل ساڵە فەرهادی قوڵنگ وەشێنی کێوی زمانم، کەچی هێشتا نیگەرانیم نەنیشتۆتەوە لەگەڵ هاوزمانم!\nبەو نیگەرانییەوە دەگەڕێم بۆ کەسێکی گەردوونی!\nکەسی گەردوونی کێیە؟ نووح یان ئەوانەی لەناو کەشتیەکەدان ؟\nئەوانەی گەیشتنە سەرزەوی و ژیانێکی نوێیان دروستکرد، بێ ئەوەی باکڕاوندێکیان لەبارەی ئەو شوێنەوەهەبێ کەلێی نیشتنەوە، یان نووح کەڕاستی لافاوی دی بەرلەوەی ڕووبدا؟\nگەردوونیبوون جیهانبینی و بەرپرسیارەتییە.\nچل ساڵەو دەیان جار گلاوم بۆ هەستانەوەیەک.\nچل ساڵەو دەیان خاچ هەڵیواسیوم و باوەشێک نەیهێنامە خوار.\nدەیان لافاو هەڵیبڕیوم، شەپۆلێک نەیگەیاندمە کەنار.\nباخچەیەک لە تاریکیدا، ئەوە منم! هەمیشە سەرئامەد بە شیعر و بەس.\n🔗 خوێندنەوە / داونلۆدکردنی پەڕتووکی: شوێنێکی تری جەنگ\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Nov 23 2015 7:10PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Dec 3 2016 12:07PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 38 KB Nov 23 2015 7:10PM مانو بەرزنجی\n📕 فایلی PDF 1.0.1 491 KB 86 Nov 23 2015 7:10PM مانو بەرزنجی


ریال مەدرید بەبێ ركابەری باشترین یانەی خولی پاڵەوانانی ئەوروپایە\nراهێنەرێكی پێشووی هەڵبژاردەی ئیسپانیا و یانەی ریال مەدرید رایگەیاند كە یانەی شاهانە بەبێ ركابەری باشترین یانەی ئەم وەرزەی خولی پاڵەوانانی ئەوروپایە و بۆ سێیەمجاریش ناسناوەكە دەباتەوە.\nئەمە لە كاتێكدایە كە یانەی ریال مەدرید رۆژی 26ی ئەم مانگە لە شاری كییفی پایەتەختی ئۆكڕانیا لە یاریی كۆتای خولی پاڵەوانانی ئەوروپا رووبەڕووی یانەی لێڤەرپوولی ئینگلیزی دەبێتەوە.\nڤیسنتی دێل بۆسكی بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند: ریال مەدرید نەك تەنیا لە یانەی لێڤەرپوول باشترە، بەڵكو لەسەرجەم یانە بەشداربووەكانی ئەمساڵی خولی پاڵەوانانی ئەوروپاش باشتر بوو.\nدێل بۆسكی دانی بەوەشدانا كە هەرچەندە یانەی ریال مەدرید باشترینە، بەڵام رەنگە رۆژی 26ی مانگ رووداوی نەخوازراو رووبدات و بەرامبەر یانەی لێڤەرپوول بدۆڕێ، چونكە لە یاریی تۆپی پێدا هەموو شتێكی قابیلی روودانە.\nئەو راهێنەرەی پێشووی یانەی ریال مەدرید و هەڵبژاردەی ئیسپانیا داوای لە یاریزانانی یانەی شاهانە كرد لە یاریی كۆتای خولی پاڵەوانانی ئەوروپا بەوپەڕی متمانە و ئاستبەرزی دەربكەون و بۆ سێیەمجار لەسەریەك ناسناوەكە بهێننە شاری مەدریدی پایەتەختی ئیسپانیا.\nجێی باسە یانەی ریال مەدرید بەسەركردایەتی زێنەدین زێدانی راهێنەری فڕەنسی پاڵەوانی دوو وەرزی رابردووی خولی پاڵەوانانی ئەوروپایە و ئاواتەخوازیشە ئەمساڵیش ناسناوەكە بباتەوە و ژمارەی ناسناوەكانی پاڵەوانیەتییەكە بكات بە 13، لەبەرامبەریشدا یانەی لێڤەرپوول لە ماوەی رابردوودا 5 جار بووەتە پاڵەوان و یورگن كلۆپی راهێنەری ئەڵمانیش هەموو ئامانجی ئەوەیە ناسناوی ژمارە 6 بۆ یانەكەی بەدەست بێنێ.


چەرەش - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nÇavreş - چاورش - Chavrash\nپۆتانەکان: 37°23′21.5″N 44°58′32.5″E / 37.389306°N 44.975694°E / 37.389306; 44.975694پۆتانەکان: 37°23′21.5″N 44°58′32.5″E / 37.389306°N 44.975694°E / 37.389306; 44.975694\nچەرەش گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nچەرەش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی پیرھەدی.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی شێرەکان.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ئەنگەمان.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی جورنی.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٦٥) کەس و (٥٩) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چەرەش&oldid=904363»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٥٥ی ٦ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ماوەی دەستبەسەری ئەحمەد سەبری نوێ کرایەوە - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nماوەی دەستبەسەری ئەحمەد سەبری هاوڵاتی خەڵکی گوندی پەسوێ سەر بە شاری پیرانشار کە ڕۆژی یەکشەممە یەکی پووشپەڕ لە ماڵی باوکیدا دەستبەسەر کرابوو، بۆ جاری دوویەم بۆ ماوەی ٢٠ ڕۆژ نوێ کرایەوە.\nئەم هاوڵاتییە هەنووکە لە گرتووخانەی ئەلمەهدی ئیتلاعاتی سپای حکوومەتی ئێران لە شاری ورمێ ڕاگـیراوە.\nشیاوی باسه کە پێشووتریش لە گەلاواێژ ماوەی دەستبەسەری ناوبراو نوێ کرابوویەوە.\nئەم هاوڵاتییه لە ماوەی دەستبەسەر تەنیا جارێک توانیبووی لە ڕێی تلەفوونەوە لە گەڵ بنەماڵەکەی پێوەندی بگرێ و چاوپێکەوتن و مافی هەبوونی پارێزەر بێبەهرە کـراوە.\nیەکشەممە یازدەی ڕەشەممەی ٢٧١٩ی کوردی، هێزە ئەمنییەکانی ئێرا ئەحمەد سەبری ـیان هاوڕێ لە گەڵ باوکی دەستبەسەر کرد کە مستەفا سەبری پاش چەندد کاتژمێر لێپرسینەوە ئازاد کرد و ئەحمەد سەبری بۆ لێپرسینەوە بۆ گرتووخانە سازمانی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە ورمێ گوازرایەوە.\nئەحمەد سەبری بە هاریکاری لە گەڵ حیزبێکی کوردی ئوپوزیسیۆنی حکوومەتی ئێران تاوانبار کراوە.\n← مەریوان: بانگهێشت و دەستبەسەر کرانی سێ کاسبکاری مەریوانی\nدوو کۆڵبەر لە هێڵی سنووری چالدێران و پیرانشار بریندار بوون →


بۆچی بزوتنەوەی نوجەبا رەتیدەكاتەوە لەگەڵ سوپای عیراقدا تێكەڵ ببێت؟\nبزوتنەوەی چەكداریی "نوجەبا"ی عیراقی رەتیدەكاتەوە لەگەڵ دامەزراوە سەربازیەكاندا تێكەڵ ببێت و پێیانوایە، ئەو دامەزراوانە لەگەندەڵیدا نقوم بوون، بەڵام بزوتنەوەكە لەسەر بنەماكانی عەقیدە بنیادنراوە و ئەو یەكگرتنەی هێزەكانی حەشدی شەعبی-یش لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان لە بەرژەوەندی عیراقی دانانێت.\nبزوتنەوەی نوجەبا بڵاویكردوەتەوە، دامەزراوەی سەربازی، گەندەڵی زۆری تێدایە، بەڵام بزوتنەوەكە لەسەر بنەماكانی عەقیدە بنیادنراوە. هەروەك وای دەبینن هەنگاوی یەكگرتنی حەشدی شەعبی و سوپای عیراقی هەڵەیە و لەبەرژەوەندی عیراق و ئاسایشی وڵاتدا نییە.\nبەپێی زانیارییەكان، بزوتنەوەی نوجەبا مەرجی قورسی داناوە بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكەی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران و تێكەڵبون لەگەڵ سوپادا ئەوەش وای لە سەرۆك وەزیران كردووە بۆچوونی شارەزایان وەربگرێت و بیر لەوەبكاتەوە بڕیارەكە قۆناغ بە قۆناغ جێبەجێ بكات.\nبزوتنەوەی نوجەبا و چەندین لایەنی دیكەی حەشدی شەعبی بەوە تۆمەتبار دەكرێن، كە زۆر نزیكن لە ئێران و كار بۆ ئەو وڵاتە دەكەن و ئەوەش هۆكاری ئەوەیە رەتیدەكەنەوە تێكەڵاوی سوپای عیراق ببن.


بەلجیکا ئەو ئەفسەرە دادگایی دەکات کە کچێکی دوو ساڵانی خەڵکی هەرێمی کوردستانی کوشت\nدادگای بەلجیکا پرۆسەی دادگاییکردنی ئەفسەرێکی پۆلیسی ئەو وڵاتەی دەستپێکرد کە تۆمەتبارە بەکوشتنی کچێکی تەمەن دوو ساڵانی خەڵکی هەرێمی کوردستان کە ساڵی 2018 لەناو پاسێکدا لەبرۆکسل کوژرا.\nمانگی ئایاری 2018، پاسێک بەڕێگاوە بوو بەرەو کەناراوه‌كانى بەلجیکا، مەودا سەوری‌و دایک‌و باوکی‌و برایەکی لەگەڵ نزیکەى 25 کۆچبەری تر لەناو پاسەکەدا بون، دەیانویست بەرەو بەریتانیا بچن، بەڵام لەلایەن پۆلیسەوە تەقەیان لێکراو مەودا کە تەنها تەمەنی دوساڵ بوو بەوهۆیەوە کوژرا.\nبه‌گوێره‌ى هەواڵی ئاژانسی فرانس پرێس، دادگاییکردنەکە دوێنێ دوشەممە (23ی تشرینی دوەمی 2020) لەبەلجیکا دەستیپێکرد، جگە لەئەفسەرەکە، دوو کۆچبەری ترى کورد کە یەکێکیان شۆفێری ئەو پاسە بوو مەودای تێدا کوژرا بەتۆمەتی ڕێبەریکردن‌و قاچاخچێتی دادگایی كران.\nدادگا ناوی ئەفسەرەکەی ئاشکرانەکرد، بەڵام ئەوە زانراوە کە تەمەنی 48 ساڵەو خاوەنی سێ منداڵە، هەشت ساڵ ئەزمونی لەکەرتی پۆلیسیدا هەیە.\nئەو ئەفسەرە وتویەتی، نیازی هەبوە تەقە لەتایەی پاسەکە بکات بۆ ئەوەى بوەستێت، بەڵام بەهۆی ئەوەى زۆر خێرابوو، گولەکە پەڕیوەو داوێتی لەمەودای دوو ساڵان، هەرچەندە هەوڵدراوە مەودا بگەیەنرێتە نەخۆشخانە، بەڵام لەناو ئەمبوڵانسەکەدا گیانى له‌ده‌ستداوه.\nلەتویتەر کەمپەینێک بەناوی #دادپەروەری_بۆ_مەودا لەلایەن چەندین چالاکی داکۆکیکردن بەمافی کۆچبەران‌و پەنابەران ڕاگەیەنراو داوای وەرگرتنی مافی مەودا دەکەن‌و چەندین ڤیدیۆو وێنەیان بڵاوکردوەتەوەو دەڵێن:"سیاسەتی کۆچی بەلجیکا خەڵکی دەکوژێت".\nبەپێی گێڕانەوەکان، مەودا لەگەڵ دایک‌و باوکی لەدوای شۆفێرەکەوە سواربون، فیشەکەکە بەر سەری مەودا کەوتوه‌و دواتر لەناو ئەمبوڵانسدا لەڕێگادا بۆ نەخۆشخانە گیانى له‌ده‌ستداوه، لەکۆتاییدا شۆفێری پاسەکە توانیویەتی خۆی بگەیەنێتە بەریتانیا، بەڵام نیسانی ساڵی 2019 بەریتانیا ڕادەستی بەلجیکای کردەوەو لەئێستادا بەتۆمەتی بەقاچاخبردنی کۆچبەران دادگایی دەکرێت.


بەفەرمی ئەنجامی بەرایی گشتپرسی راگەیێندرا و پارڵمانی ئێراقیش وەک دەورانی سەدام زمانی هەڕەشە بە کار دەهێنێ، ساڵە نەڵۆسی – Peshmergekan\nبۆ ئێمەی کورد هیچ فەرق ناکا کێ لە بەغدا و تاران و ئانکارا و دمش بێ، تا نەتەوە داگیرکەرەکان دەسەڵات دار بن ( من رەگەز پەرست نیم) بەڵام بەداخەوە بۆ دژایەتی ئێمەی کورد فەرقیان نیە و فارس و تورک و عەڕەب بۆ هێرشی نیزامی و قەتڵ و عامی کورد هاوڕان. حەتتا ئەوانەی لە ترسی ئەم وڵاتانەش هەڵاتوون بوونەتە پەنابەری وڵاتانی دەرەوە و دژی رێژیمن، هەمیشە پشتیوانی لە ئێران و ئێڕاق تورکیە و سوریای یەکگرتوو دەکەن واتە نەتەوەی خۆیان بە دەسەڵاتدار دەزانن، هەوڵی مانەوەی دەدەن.\nکەسێکی وەک عیبادی و پارلمانەکەی نەدەبا قەت هەڵوێستیان وا دژی کورد با، خۆیان کاتی خۆی سەدام راوی نان بۆ ئێران و قەتڵ و عامی شیعەکانی کرد و بە تۆپ و تانگ کەربەلای وێران کرد. بەڵام ئێستا کە ئەوان لە شوێنی سەدام دانیششتوون، هەر وەک سەدام دەجووڵێنەوە و هیچ فەرقیان لە گەڵ سەدام نیە، هەر هەمان هەڕەشە و هەر هەمان هێزی نیزامی کە سەدان ساڵە کورد دەکوژن بەکار دەهێنن.\nئەمڕۆ پارلمانی عێراق 12 بڕیاری لەبارەی کوردستان و ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان پەسەندکرد، کە یەکێکیان ناردنی هێزە بۆ کەرکووک، عیبادی راسپارد بۆ گرتنەوەی سنوورەکان و بە کوردی سەرکووتی کورد، هێزی جینایەتکاری خۆی بە کار بێنێ و هەڵەبەجەیەکی تر بێنێتە ناو کارنامەی رەشی خۆیان.\nئەگەر رۆژەک لە ئێرانیش دەسەڵاتی ئاخوندی بگۆڕێ، بۆ کورد هەر ئەم وەزعە دێتە پێش کە ئێستا لە ئێڕاق هەیە و هیچ ناگۆردرێ مەگەر کورد سەربەخۆیی خۆی راگەیەنێ و نەچێتە ژێر بار نەتەوەی فارس.\nلە کۆتایی دا دەبێ کورد لە بڕیاری سەربەخۆیی خۆی پاشگەز نەبێتەوە و خۆ بەشی کورد هەر نەهامەتی و کوشتن بووە.\nلە ژێرەوە دوبارە قسەکانی کاک مەسعود دادەنێم کە پێش هەڵبژاردن لە هەولێر کردنی کە زۆر بە رێک و پێکی باسی کێشەکان دەکا.\nدەقی هەواڵی ، ئەنجامی گشتپرسی و بڕیاری پارلمانی ئێڕاق\nوەرگیراو لە رووداو – هەولێر\nئەنجامی بەرایی گشتپرسی\nکۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا بەفەرمی ئەنجامی بەرایی گشتپرسیی باشووری کوردستانی بۆ سەربەخۆیی راگەیاند. بەپێی ئەنجامەکە 72.16% ی دەنگدەران بەشدارییان کردووە، 92.73% ی بەشداربووان بە بەڵێ و 7.27% بەشداربووانیش بە نەخێر دەنگیان داوە.\nلە 5 پارێزگای باشووری کوردستان (هەولێر، سلێمانی، کەرکووک، دهۆک و هەڵەبجە) و شار و شارۆچکە کوردستانییەکانی سەر بە سێ پارێزگای عێراق (موسڵ، دیالە و سەلاحەدین) و کوردستانیانی دەروەی عێراق 4 ملیۆن و 581 هەزار و 255 کەس مافی بەشداریکردنیان لە دەنگدان هەبوو، 3 ملیۆن و 305 هەزار و 925 کەسیش واتە 72.16% ی دەنگدەران بەشدارییان کردووە.\nبەپێی ئەنجامەکەی کۆمیسیۆن لەو ژمارەیە 170 هەزار و 611 دەنگ دوورخراونەتەوە، 40 هەزار و 11 دەنگ پووچەڵکراونەتەوە، 9 هەزار و 368 دەنگیش بە سپی دراون.\nبەمپێیە 3 ملیۆن و 85 هەزار و 935 دەنگ بە دروستی دراون، لەو ژمارەیە 2 ملیۆن و 861 هەزار و 471 دەنگ بە بەڵێ واتە 92.73% ی بەشداربووان، 224 هەزار و 468 دەنگیش واتە 7.27% ی بەشداربووان بە نەخێر دەنگیان داوە.\nلە کۆنگرە رۆژنامەڤانییەکەدا سەرۆک و بەڕێوەبەرانی کۆمیسیۆن رایانگەیاند، دوای پەسندکردنی ئەنجامەکان لەلایەن دادگای پێداچوونەوەی هەرێمی کوردستان، ئەنجامەکان بەفەرمی رادەگەیێندرێن.\nحکومەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی بڕیارەکانی پەرلەمان و حکومەتی عێراقی دەداتەوە و رایدەگەیێنێت “ئەو بڕیارانەی لەلایەن پەرلەمان و حکومەتی عێراقییەوە دەکراون رەتدەکەینەوە و بڕیاره‌كان ناده‌ستوورى و نایاسایین“.\nوتەکانی کاک مەسعود بارزانی


زەبوورەکان 52 KSS - Psaumes 52 BDS | Biblica América Latina\nزەبوورەکان 52 KSS - Psaumes 52 BDS\nبۆ سەرۆکی کۆمەڵی مۆسیقاژەنان، هۆنراوەیەکی داودە. کاتێک دۆئێگی[a] ئەدۆمی چوو بۆ لای شاول و پێی گوت کە داود چووە بۆ ماڵی ئەحیمەلەخ.\n1ئەی پاڵەوان، بۆچی شانازی بە خراپەوە دەکەیت؟\nئەی شەرمەزار لەبەرچاوی خودا،\nبۆچی بە درێژایی ڕۆژ شانازی دەکەیت؟\n2 زمانت پیلانی کاولکاری دادەڕێژێت،\nوەک گوێزانێکی تیژ وایە،\n3 زیاتر حەزت لە خراپەیە نەک لە چاکە،\nلە درۆ نەک لە ڕاستگۆیی.[b]\n4 حەزت لە هەموو وشەیەکی زیانبەخشە،\nئەی زمانی فێڵباز!\n5 بێگومان خودا هەتاهەتایە وێرانت دەکات،\nدەتڕفێنێت و لە ماڵەکەت دەرتدەهێنێت،\nڕیشەکێشت دەکات لە خاکی زیندووان.\n6 ڕاستودروستان ئەمە دەبینن و دەترسن،\nپێی پێدەکەنن و دەڵێن:\n7 «ئا ئەوەتا ئەو کەسەی کە خودا ناکاتە پەناگای خۆی،\nبەڵکو پشتی بە زۆری سامانەکەی بەستبوو،\nلە تێکدانی خەڵکی دیکە بەهێز بوو!»\n8 بەڵام من لە ماڵی خودا وەک دار زەیتوونێکی سەوزم،\nهەتاهەتایە پشت بە خۆشەویستی نەگۆڕی خودا دەبەستم.\n9 هەتاهەتایە لەبەردەم خۆشەویستانت ستایشت دەکەم بۆ کردەوەکانت،\nئومێدم بە ناوی تۆیە، چونکە چاکە.\n52:0 سەرۆک شوانەکانی شاول بوو، کاتێک داود لە ڕووی شاول هەڵات بۆ نوب بۆ لای ئەحیمەلەخ کە سەرۆک کاهین بوو، جا ئەحیمەلەخ نانی قوربانی دا بە داود و ئەوانەی لەگەڵی بوون. لەو کاتەدا دۆئێگ لە نوب بوو و هەواڵی برد بۆ شاول. ئینجا شاول ئەحیمەلەخ و کاهینەکانی گرت و فەرمانی دا بە پاسەوانەکان بیانکوژن، بەڵام ئەوان ڕەتیانکردەوە. جا فەرمانی دا بە دۆئێگ، ئەویش هەشتا و پێنج کاهینی کوشت.\n52:3 لە دەقی عیبری لێرە و لە ئایەتی 5، وشەی سەلاە هەیە کە لەوانەیە ئاماژەیەکە بۆ وەستانی مۆسیقا و خوێندنەوە.\nKSS : زەبوورەکان 52


مێژوی ئەمڕۆ 6/1 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 6/1\nمێژوی ئەمڕۆ Jan 5, 2021\n- لە رۆژى 6/1/1883 جوبران خەلیل جوبران، شاعیر و نیگارکێشی لوبنانی لە بوشرى لە لوبنان لە دایکبووە، لە رۆژى 10/4/1931 لە تەمەنى (48) ساڵى بە نەخۆشى سیل لە شارى نیۆیۆرک کۆچى دوایى کردووە، لەو شارەى لێى لەدایکبووە هەرلەو شارەش بەخاکسپێردراوە، مى زیادە، ژنە رۆماننوس و شاعیر و نوسه‌رى فەڵەستینى لوبنانى زۆر سه‌رسامى نوسینه‌كانى بووه، تا وایلێهاتووه زۆرى خۆشویستوه و بۆ ماوه‌ى زیاتر لە بیست ساڵ (37) نامەیان بۆ یه‌كترى ناردووه بەبێ ئەوەی یەکتر ببینن، چونكه ئه‌و لە ئەمریکا بوه‌و مى زیاده‌ش له قاهیرە دوور لە بەیەکگەیشتنی جەستەیی و شکلی ئەمان تەنیا بەخۆشەویستی روحی تێکەڵی یەکتر بون، دوای ئه‌وه‌ى جوبران كۆچى دوایى ده‌كات، ئیتر مه‌ى شێت ده‌بێت و ده‌نێردرێته شێتخانه.\n- لە رۆژى 6/1/1896 زەکەریا ئەحمەد، موزیسیانى میسری لە شالاى فیوم دایکبووە، لە رۆژى 14/2/1961 لە تەمەنى (65) ساڵى لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1906 عەبدولعەزیم روبێعى، شاعیر و نوسەرى ئێرانى لە دایکبووە، لە رۆژى 14/4/1979 لە تەمەنى (73) ساڵى لە شارى عبادان کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1916 محسن سەرحان، ئەکتەری میسری لە شارى پورسەعید لە دایکبووە، لە رۆژى 7/2/1993 لە تەمەنى (79) ساڵى بە نەخۆشى دڵ لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1938 تاکو ساڵى 1990 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1937 پاولو کۆنتی (Paolo Conte)، گۆرانیبێژ و موزیسیان و ئاوازدانەر و شاعیری ئیتالی لە شارى ئەستى لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1938 ئەدریانۆ چیلنتانۆ (Adriano Celentano)، گۆرانیبێژ و موزیسیان و ئاوازدانەر و ئەکتەری ئیتالی لە شارى میلانۆ لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1942 فەوزیە شندى، ژنە ئەکتەری عێراقی لە شارى بەغداد لە دایکبووە، لە ساڵى 1964 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1943 نەجوا فوئاد، ژنە ئەکتەری میسری لە شارى ئەسکەندەریە لە دایکبووە، لە ساڵى 1957 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1955 جمال شتی، ئەکتەری کوێتی لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 1983 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1955 روان ئەتکینسون (Rowan Sebastian Atkinson)، ئەکتەری ئینگلیزی لە دایکبووە، لە کارە هونەرییەکانى بە مستەربین ناسراوە.\n- لە رۆژى 6/1/1968 ئەحمەد عید، ئەکتەری میسری لە شارى دقهلیە لە دایکبووە، لە ساڵى 1996 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1976 جۆنی یۆنگ بۆش (Johnny Yong Bosch)، ئەکتەری ئەمریکی لە شارى کانزاس سیتى لە ویلایەتى میزورى لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1981 رینکۆ کیکوچی (Rinko Kikuchi)، ژنە ئەکتەری یابانی لە شارى کاناگاوا لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1981 ئارچیبالد جوزیف کرونین (A. J. Cronin)، رۆماننوس و سیناریۆنوس و شانۆنوس و نوسەرئیسکوتلەندی لە تەمەنى (84) ساڵى لە شارى مۆنترۆ لە سویسرا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 19/7/1896 لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1982 ئەحمەد بشر رۆمی، ئەدیبی کوێتی لە تەمەنى (77) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1905 لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 6/1/1986 جەننات مهید، ژنە گۆرانیبێژی مەغریبی لە شارى واد زم لە دایکبووە، لە ساڵى 2004 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/1986 ئەڵماس، ژنە ئەکتەری کوێتی لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 2011 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 6/1/2014 مۆنیکا سپیر (Mónica Spear Mootz)، ژنە ئەکتەرى فەنزوێلى لە تەمەنى (29) ساڵى لە شارى پۆیریۆ کاپیلۆ کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 1/10/1984 لە شارى ماراکایبۆ لە دایکبووە، لە ساڵى 2004 بە شاجوانى وڵاتەکەى هەڵبژێردراوە.\n- لە رۆژى 6/1/2017 ئەوم پورى (Om Puri)، ئەکتەرى هیندى لە تەمەنى (66) ساڵى بە جەڵتەى دڵ لە شارى مۆمباى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 18/10/1950 لە شارى ئەمبالا لە هندستان لە دایکبووە.


بەردەم ئاوێنەکە دوایین کاری شانۆیی شوان کەریم بە زمانی ئەڵمانی » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/ستەیج/شانۆ / بەردەم ئاوێنەکە دوایین کاری شانۆیی شوان کەریم بە زمانی ئەڵمانی\nئاكته‌رانی شانۆیی به‌رده‌م ئاوێنه‌كه\nبەردەم ئاوێنەکە، ناونیشانی دوایین کاری هونەرمەندی شانۆکاری کوردی دانیشتووی وڵاتی ئەڵمانیا، شوان کەریم ـە، ئەم بەرهەمە بە زمانی ئەڵمانی لە سەرەتای مانگی 10ـی ئەمساڵەوە یەکەمین نماییشی لە شاری هانۆڤەر بەڕێوەدەچێت بڕیارە لە ساڵی داهاتوودا لە چەند شارێکی دیکەی ئەڵمانیا نماییش بکرێت. بەردەم ئاوێنەکە، لە نووسین و دەرهێنانی شوان کەریم ـە و لەلایەن ژمارەیەک شانۆکاری کورد، عەرەب، تورک و ئەڵمانییەوە، بەزمانی ئەڵمانی بەرجەستە دەکرێت.\nدەربارەی چیرۆکی ئەم شانۆیییە، شوان کەریم بۆ دیدی من گوتی: “چیرۆکی نماییشەکە بریتییە لە ژن و مێردێک کە خانویەکی نوێیان کڕیوە و ئێوارەیەک هاوڕێکانیان داوەت دەکەن. خانوەکە زیندانێکی کۆنە لەناو دارستانێکدا کە لە دەوڵەتیان کڕیوەتەوە. پیاو.(کلاوس).سیاسییەکە کە شکستی هێناوە لە هەڵبژاردندا و بەوە ناسراوە کەسێکی ڕەگەزپەرستە، ژن(سارا) دکتۆرای هەیە لە زماندا و دوو خزمەتکاری هەیە لەماڵەکەدا کە بێگانەن و لەیەک تێناگەن.”\nسەبارەت بە کارەکتەرەکانی شانۆیییەکە هونەرمەندی ناوبراو ڕایگەیاند: “لەو زیندانە کۆنەدا سەرەتا دوو خێزانی تر دەردەکەون، یەکێکیان کارئەکتەری خانمێکی لاواز کە هەموو قوربانییەک دەدات بۆ پەیوەندییەکەیان کەچی هێشتا پیاوەکە بەختەوەر نییە. دووەمیان بە پێچەوانەوە پیاوێکی لاواز کە لەوەهمی نووسیندا جڵەوی پەیوەندییەکەی لەدەستداوە. کەسایەتی نۆیەم (لوکاس) بەتەنها دەردەکەوێت چونکە ئەو پاش نیوەڕۆیە کۆتایی بە پەیوەندیەکەی دەهێنێت. کێشەکان گەورەتر دەبن کاتێک ڕوندەبێتەوە کە پێش چەند ساڵێک لەگەڵ یەکێک لە خانمەکانی ئەو ئێوارەیەدا پەیوەندی هەبووە. هەموو ئەم ڕاستیانە لە یاریەکدا دەردەکەون کە ئەو ئێوارەیە پێکەوە دەیکەن ( ڕاستی یان سزا ) (Wahrheit oder Pflicht) لە کۆتاییدا هەموو پەیوەندیەکان هەڵدەوەشێنەوە و لوکاس لە هەوڵی دروستکردنەوەی پەیوەندیە کۆنەکەیدا دەمانباتەوە بۆ سەرەتای نماییشەکە.”\nهەرچی سەبارەت بە ناوەڕۆکی کارەکەیە، شوان کەریم ئاماژەی بەوەدا کە: “وەستان لەسەر کڵێشەی پەیوەندیەکانی خێزان لەلای مرۆڤی مۆدێرن و بوونی ماڵ بە زیندانێکی ئەزەلی، لەو ڕوانگەیەوە شەڕەکان دەستپێدەکەن. شەڕی نەتەوەی جیاواز، ڕەگەزی جیاواز و شەڕی گۆڕانی بەردەوام کە خەسڵەتێکی ئاشکرای ئەو مرۆڤەیە. بێگانەخزمەتکارەکانی ئەو زیندانە دەکەونە ژێر پرسیاری ئەوەی ئەمانە ترۆریستن یان نا؟! پرسیارێکی سادە کە کۆمەڵگەی ڕۆژئاوای سەرقاڵ کردەوە، بۆ ڕاکردن لە شەڕەکانی ماڵ دەبنە سەربازێکی بێ ئاگا.”\nدەربارەی دەرهێنان لەم نماییشەدا، شوان کەریم ڕوونیکردەوە: “گرنگ بوو هەموو گۆڕانێک لە بابەتدا، گۆڕان بێت لە فۆرمی بەرجەستەکردندا، بۆیە سەرتاپای کارەکە وەک یەکەیەکی یەگرتوو بەڵام بە ڕەنگی جودا نماییش دەکرێت. تاقە فۆرمێک کە چەند بارە دەبێتەوە مۆنۆلۆگی کارئەکتەرە لە بەردەم ئاوێنەی ماڵەکەیدا، لەبەردەم ئاوێنەکەدا هەوڵێکە بۆ بینینەوەی بینەر لەسەر تەختەی شانۆ، وەک ئەوەی سەیرێکی ژیانی خۆیان بکەن.”\nنووسەر و شانۆکار شوان کەریم، لە ڕابردوودا ژمارەیەک کاری شانۆیی لە هەرێمی کوردستان نماییش کردووە کە سەرجەمیان لە نووسین و دەرهێنانی خۆی بووە، ئەوانیش بریتین لە (ئازارەکانی ئەودیوی پەنجەرەیەک، کاتمان نەماوە بۆ گۆرانی، شەوی نیشتیمانی و ساڵی سفر). لە ئێستاشدا لە وڵاتی ئەڵمانیا نیشتەجێیە.\nBardam Awenaka, Shano, Shwan Karim,


یەکەم: پارلەمانتاران، ئێوە زۆر لەوە کۆڵەوارترن دەسکاری زمان بکەن. لێتان دەپرسم کامتان پسپۆڕیتان لە زمانی دایکدا هەیە و ڕیسێرچتان هەیە تا بەو جەرائەتەوە دەسکاری زمان بکەن؟ بەشەرێک نابینم لە ئێوە هونەری حوکمڕانی بزانێت و لەناو پارلەماندا بێت. هەر ئێستا موچەتان کەم بکەنەوە و موچەی مامۆستا زیادتر بێ لە هی پارلەمانتار، هەمووتان سبەی لەبەردەم وەزارەتی پەروەدە دەبینمەوە کە ڕاژەکەتان نەقڵ دەکەن و دەبنە مامۆستا، هەرچەندە بۆ مامۆستایش دەس نادەن چونکە مامۆستابوون هونەرە. تکا دەکەم دەسکاری یەک وشەی تر مەکەن چونکە ئەوەندە بێزراون خەڵک لە ڕقی ئێوە "ڕێکەوت" بەکار ناهێنێت. ئێوە بەم کردەیەتان دەتانەوێت لانی کەم خۆتان لەم هەموو کێشە و قەیرانەی کۆمەڵگە دوورخەنەوە.\nدووەم: لەمەودوا پارلەمانتار دەتوانێ فراکسیۆنەکەی بگۆڕێ. ڕوونە تۆ دەتەوێ دەست بخەیتە نێو فراکسیۆنەکانی تر. سەرباری ئەوەی جیاوازی ڕیشەیی لەنێوانتاندا نیە ئەگەر کردەیەکی وا ڕووبدا گۆڕینی بەرژەوەندیە. ئەگەر فراکسیۆنەکان ئەوەندە خاوەن مەبدەئن، با بڕیاری وا دەرچێت و دەسەڵات نەتوانێت بیانکڕێت. بەڵام دڵنیام ئەم کردەیە لەبەرژەوەندی خەڵک نیە و نهێنیەک لە پشت ئەم بڕیارەوەیە.\nسێیەم: داواتان لێدەکەم هەموو شت بکەن و بۆ بەرژەوەندی خۆتان و حزبتان چیتان دەوێ بیکەن و دڵنیاشم قسور ناکەن، بەڵام نەکەن تخونی نوسینەوەی دەستور بکەون، چونکە تاوانە عەقڵە گەورەکان دەستوری ئەمریکی و دەستورەکانی تری دنیا بنوسنەوە و ئێوەش لەم عەسرەدا خراپترین دەستور بۆ هەرێم بنوسنەوە کە دڵنیام دەبێتە بەڵای سەری هەموومان و دەبێتە خراپترین دەستوری دنیا.\nدواجار دەڵێم: بەهەر پێوەرێک وەریبگرین ئەم خولەی پارلەمان خراپترین و گاڵتەجاڕترین خولە لە دنیای ئێمەدا.


کچێکی مەریوانی بە هۆی بەشوودانی زۆرەملێ خۆی سووتاند\n15:32 - 30 سەرماوەز 2718\nئاژانسی کوردپا: کچێکی مێرمنداڵی خەڵکی شاری مەریوان، چەند ڕۆژ پاش بەشوودانی زۆرەملێ، خۆی کوشتووە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی چوارشەممە، ٢٨ی سەرماوەز، کچێکی کورد، بە ناوی \_"چرۆ نیکزاد\_"، تەمەن ١٦ ساڵ، کچی عەلی، خەڵکی گوندی سەردۆش، سەر بە شاری مەریوان، دەست داوەتە خۆکوژی و کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئەم کچە مەریوانییە، بە هۆی بەشوودانی زۆرەملێ لەگەڵ کوڕە مامێکی خۆی، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nکۆمەڵناسان لەسەر ئەو باوەڕەن: خۆکوژیی دیاردەیەکی شاراوەیە و تەنانەت ناوەندی ئاماریش ئەگەر لەم بارەوە ئامارێک پێشکەش بکات، زۆر ورد و دروست نییە.\nبە وتەی ئەم کۆمەڵناسانە، یەکێک لە هۆکارەکانی ناڕاستبوونی وەها ئامارگەلێک ئەوەیە، کە لە زۆربەی کاتەکاندا، دەوروبەرییەکانی کەسە خۆکوژەکە هەوڵیان ئەوەیە، هەتا خوکۆژییەکە بە مەرگی سروشتی لە قەڵەم بدەن.\nپەروین زەبیحی، کارناسی بواری ژنان لە ئیلام، لە پێوەندی لەگەڵ خۆسووتاندنی ژنان بە ڕادیو فەردای وتووە: \_"گرنگترین هۆکاری خۆسووتاندنی ژنان لە کوردستان، هەژاریی ماڵی، هەژاریی فەرهەنگی، توندوتیژیی بنەماڵە و تووشبوون بە مادەسڕکەرەکانـ\_"ـە.


هێزی میللی کوردی، جەنگی سوریا، ئەمریکا و ڕوسیا …. ئاشتی ئیبراهیم ئەفەندی – Dengekan\nهێزی میللی کوردی، جەنگی سوریا، ئەمریکا و ڕوسیا …. ئاشتی ئیبراهیم ئەفەندی\nbyAshti Ebrahim Afandi\tMarch 10, 2018\tGeneral\nلە میدیا جهیانیەکان و ناوچەییەکان، جەنگی سوریا لە ژیر ناونیشانی “جەنگی مەدەنی”، پێناسە و ناسێنراوە، بە کۆمەڵگەی نێو نەتەوەیی. پێویستە ئەو ڕاستییە بوترێت، کە ئەو ناونیشانە نیوەی ڕاستە، نیوەکەی دی باسی لێوە نەکراوە کە، جەنگی سوریا ” جەنگی مەدەنی و جەنگی جیهانی سێیەمە”، کە لە سەرەتای ئەو سەدەیە، بە شێوەیەکی جیاوازتر، لە جەنگی جیهانی یەکەم و دووەمی سەدەی ڕابردوو، پەیڕەو دەکرێت، لەلایەن زلهێزەکانی ناوچەکە، دنیا و ئەو وڵاتانەی کە لە ڕووی ئابووری پێگەی بەهێزیان هەیە لە بازاری دنیادا.\nناساندنی جەنگی سوریا، بە “جەنگی مەدەنی”، لە نێو کۆمەڵگەی نێو نەتەوەیی، لە لایەن میدیای زلهێزەکانی دنیا، بە مەبەستەوە کراوە. زلهێزەکانی دنیا دەیانەوێت، خۆیان بدزنەوە لە لێپرسراوەتی ئەو تاوانە گەورەیەی کە ٧ ساڵە، ئەنجام دەدرێت دژ بە مرۆڤایەتی، کە لە ئەنجامیدا، چوار سەد هەزار سوری کوژراون، پێنج میلیۆن پەنابەرن، شەش میلیۆن دەربەدەر و بێ جێگە و ڕێگەن. ئەگەر سەرنج بدەین، لە هیچ میدیایەکی جیهاندا، لە ژێر مانشێتی “جەنگی جیهانی سێیەم” دا ڕووداوەکانی سوریا ڕووماڵە ناکرێن.\n“جەنگی مەدەنی”، لە واقیعی دنیای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەیە، کە لە ئەنجامی ناتەبایی و کێشە و نەگونجانی گەلانی ناوچەکە لەگەڵ یەکتری وەکو، ناتەبایی، نێوان کەمە نەتەوەکان. بوونی گروپی ئیسلامیی هەڵگری مەزهەبی جیاوازی وەک شیعە، سونە، سەلەفی و سۆفی و دەیانی دی. بوونی بیروباوەڕی چەپ و عیلمانی، کێشەی سەڕۆک و دەسەڵاتی دیکتاتۆر و گەندەڵی و پیسخوری کە گەشەی زیاتری کردوە. دەستدرێژێ ناڕەوای زلهێزە ناوچەیکانی وەک ئیران و تورکیا بۆ وڵاتانی دراوسێی وەک سوریا، عیراق، لبنان.\nناکۆکی نێوان زلهێزەکانی دنیا بۆ بەرژەوەندیی و دەستەکەوتی ماددی لە ناوچەکەدا، چی لە سەپاندنی دەسەڵات و هەیمەنەی خۆیان، چی بۆ بوون بە تاکە هێز لە سەر ئاستی دنیادا بە تایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کێشەیەکی بەردەوامە. وەک ئەوەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ڕوویداوە، زلهێزەکانی دنیا، ئەوروپا، ڕوسیا، ئەمریکا و تا دەگات بە چین، مەترسی سەرهەڵدانی گروپی سیاسیی و ئایینی و مەزهەبییان لە نێو خودی وڵاتەکانی خۆیاندا هەیە و لە سەرەتای سەرهەڵدانیەتی، کە دەیانەوێ پێشی پێ بگرن، بەهۆی ئەوەی، مەترسی دروست دەکات، لە سەر بەرژەوەندییەکانیان، سنووری دەسەڵات و یەکگرتوویی وڵاتەکانیان. نمونەیەکی دی ئوسترالیا، کێشەی لەو جۆرەی هەیە، بە تایبەتی بەهۆی ئەوەی، هاوسنووری ئاوە لەگەڵ مالیزیا و ئەندۆنیژیا، کە دوو دەوڵەتن و بزوتنەوەی ئیسلامیی تێددا لە گەشە کردنە، هەروها رێژەیەک لە ئەوانەی کە ڕوویان لە ئوسترالیا کردەوە لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوڕاست و ئاسیاوە هاتوون کە زۆربەیان موسڵمانن. هێزە توندڕەوەکان لە نێویاندا لایەنگریان دروست کردوە، هەر چەند بە رێژەیەکی ئێجگار کەمن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ئوسترالیا هەر لە ئێستاوە لە هەوڵی ئەوەدایە، کە پێشگیری لە گەشەکردنیان بکات. ئەمانە هەمووی هۆکاری گرنگن و بوون بە هەوێنی، هەڵگیرساندنی “جەنگی مەدنی و جیهانی سێیەم ” لە سوریا.\nتورکیا، دوژمنی سەرسەختی کوردە بە تایبەتی یەپەگە. ئەنقەرە، نەک هەر ئازادی بە میللەتی کورد ڕەوا نابینی، بگرە هەموو جارێکیش پێداگری دەکات لەوەی کە دەبێت کورد تەنیا لە دانیشتن و گفتوگۆکانی “ئاشتی”یشدا ئامادە نەبن. ئیران و ئەسەد و عیراقیش بەهەمان شێوە. ئیران و ڕوسیا، پشتیوانی لە مانەوەی ئەسەد دەکەن. ئەمریکا دژیانە لەگەڵ ئەوەی ئەسەد، وەک کابرایەکی عیلمانی خۆی دەنوێنێت بەڵام لە هەمان کاتدا بەکرێگیراوی روسیایە، کە دوژمنی سەرخەتی ئەمریکایە. ڕوسیا، خوازیارە شەڕی جیهادیەکان بە ئەسەد بکات لە غوتە و لە ڕێگەی ئەوەوە بە یەکجاری لە نێویان بەرێت، بەهۆی ئەوەی ئەو جۆرە گروپە، ئەوانەن کە مەترسیان هەیە لە نێو ڕوسیا گەشە بکەن. گروپەکانی غوتە، سی گروپن نەگونجاون، کاتێک کە دێتە سەر دابەشکردنی پشک و بەرژەوەندیی، دژ بە یەک دەچنە سەنگەر.\nPrevious لە بەرانبەر ئاوێنەدا … شێعرێک له ماسیمۆ بۆنتێمپللی\nNext گەمەی ئاگر… یوسف مەنتک ئەحمەد\nنۆستالیژیا لە نێو گێڕانەوەی مێژوودا … عەلی مستەفا\nJun 24, 2020\tClosed\nگوڵه‌كانی ماڵی چۆڵم … ئه‌ژین فه‌همی\nهەولێر: گردبوونەوەیەک بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاڤا\nهۆکاری کێشەی نێوان ئەمریکاو ئێران چی یەو ئاکامی کشانەوەی لە ڕێکەوتنەکە چی دەبێت؟!


ئه‌مڕۆژانه: مەلا مستەفا بارزانی\nمێژوو: ناوچەی بارزان لە باكووری كوردستاندا هەڵكەوتووە كە لە باكووری ناوچەی فیدراڵی كوردستاندایە، شوێنی ژیانی هۆزی بارزان لە مێژوودا بووە. گەورە پیاوان‌و پێشەواكانی بارزان، لە شێخە گەورەكانی ئایینی‌و دیندارانی باشووری كوردستان‌و لە گەورە پیاوانی ئیسلام لە ناوچەكەدا بوون. لەم روویەوە پێگەی ئایینیی گەورەپیاوانی بارزان، هێزی سیاسی ـ مەزهەبی كاریگەرییان هەمیشە هەبووە‌و یەكێك لە هۆكارەكانی راپەڕینی سیاسی لە مێژووی ئەم هۆزەدا بووە. ناوچەی بارزان لە "هەرێمی فیدراڵی كوردستان" لە ناوچەگەلێكە كە لە سەرەتای دامەزرانی حكوومەتی عێراقەوە هەتا زاڵبوونی كۆلۆنیالیزمی بریتانیا‌و لە ئاكامدا بەستەبەندی سیاسیی تێكەڵاو لە كورد، عەرەبی سوننی‌و عەرەبی شیعە بە ناوی عێراق، بۆ گەیشتن بە كیانێكی سەربەخۆی كورد هەرگیز رانەوەستاو لە دەورانە جیاوازەكانی حكوومەتەكانی عێراقدا، لانیكەم شەش جار بە تەواوی كاول كراو ئاگری تێبەردرا.\nمەلا مستەفای بارزانی هەر وەكوو پێشەوا ئایینیەكانی دیكەی بارازان، شێخ عەبدوسەلام بارزان‌و ... لە ساڵانی پێش لە دامەزرانی تا راگەیاندنی حكوومەتی عێراق، دەورانێكی پڕ لە هەورازو نشێوی بۆ گەیشتن بە ئازادی پێواوە. خەباتی عەشیرەیی دژ بە داگیركەریی بریتانیا، بەردەوامی خەبات دوای دامەزرانی حكوومەتی عێراق، بەشداری بەرچاوی لە "كۆماری كوردستان" بە رێبەرایەتیی پێشەوا قازی محەممەد، تێپەڕكردنی دەورەیەكی دوورخراوەیی كورت ماوە لە یەكیەتیی سۆڤییەتی پێشوو، گەڕانەوە بۆ عێراق‌و بەردەوامی خەباتی چەكدارانە‌و سیاسی لە چوارچێوەی حیزبی دێموكراتی كوردستانی عێراق، پەیمانی ئەلجەزایر‌و تێكچوونی كاتیی هاوسەنگی نیزامی تا 1979، مەرگ لە تاراوگە‌و ... لە ئاكامدا راپەڕینی گەورەی 1991ی كوردستان دوای هێرشی هێزە هاوپەیمانەكان بۆ عێراق لە لایەن كوڕەكەی "مەسعود بارزانی" تا راگەیاندنی فیدراڵیزم بۆ عێراق لە 2005دا، نیشانەگەلێكی جێگای سەرنجی زۆرن بۆ دەرخستنی ئەم دەورانە پڕ لە هەوراز‌و نشیوە. حكومەتی كوردستانی ئێَستا بە سەرۆكایەتی "مەسعود بارزانی" ، كوڕی مەلامستەفا بارزانی هاتۆتە بەر و هەنووكەش بە تێپەڕ كردنی دەورانی تێپەڕبوون بەرەو داهاتووە.\n1ـ پێگەیەكی بەهێزی ئایینی لە نێوان هۆزی بارزاندا\n2ـ هاوپێوەندی جەماوەری ئایینی‌و خێڵەكی لای بارزانییەكان\n3ـ دەسەڵاتی نەریتی ـ كاریزمایی مەلا مستەفا بارزانی\n4ـ تایبەتمەندیی جوغرافیایی ناوچەی بارزان‌و نەبوونی كەڵك وەرگرتنی نیزامی تەواوی حكوومەتی كاتی عێراق لە سەركوتی راپەڕینەكە.\n5ـ باوەڕی تەواوی مەلامستەفا بارزانی لە تێكچڕژاویی مەسەلەی كورد لە باكووری رۆژهەڵات‌و باشوور بە هۆی بوونی سنوورە سیاسییەكان.\n6ـ چوونە نێو بیاڤی "كۆماری كوردستان" لە ساڵی 1946 بۆ پشتیوانیی كردن لە كۆماری كوردستان بە رێبەرایەتی پێشەوا قازی محەممەد‌و هەڵبژاردنی وەكوو یەكێك لە چوار ژێنڕاڵی ئەرتەشی كۆماری كوردستان.\n7ـ بەرگری چەكدارانە لە بەرامبەر هێزەكانی ئێران لە سەردەمی كۆماردا.\n8ـ تەسلیم نەبوون لە بەرامبەر هێزەكانی ئەرتەشی ئێراندا‌و گەیشتن بە سنوورەكانی یەكیەتیی سۆڤیەت لە تەنیشتی پیشمەرگەكانی بارزانی لە درێژەی سنوورەكانی ئێران ـ عێراق ـ توركیە پاش رووخانی كۆماری كوردستان.\n9ـ دامەزرانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی عێراق‌و رێكخستنی نوێی سیاسی ـ نیزامی.\n10ـ بەردەوامی خەبات‌و لە هەمان كاتدا دیپلۆماسییەكی چالاكانە لە كۆتاییەكانی دەیەی 50ی زایینی‌و تا كۆتایی دەیەی 70ی زایینی.\n11ـ پێكهێنانی ناوچەی نیوە خودموختار لە باشووری كوردستان لەم دەورانەدا.\n12ـ خەباتی سیاسی لە پاڵ خەباتی نیزامی لەگەڵ دەوڵەتە كاتییەكانی عێراقدا.\n13ـ دیپلۆماسییەكی چالاكی نێونەتەوەیی‌و لە سەرووی هەموانەوە، كەڵك وەرگرتن لە لێڵیی پێوەندییەكانی ئێران‌و عێراق بۆ باشتركردنی پێگە‌و هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەكان.\n14ـ بەردەوامی خەبات لە دەورانێكی درێژخایەن لە رۆژهەڵاتی ناڤیندا.\n15ـ راگەیاندن‌و پەسندكردنی یاسای حكوومەتی فیدراڵی كوردستان لە گەڵ "یەكیەتیی نیشتمانی كوردستان" دوای 1991و لە درێژەدا یاسای بنەڕەتی عێراق لە ساڵی 2005 بۆ وەرگرتنی فیدراڵیزم لە عێراقدا.\n16ـ نەتەوەخوازی لە دەورانی پڕ لە هەوراز‌و نشێوی بەرگریدا.\nمەلامستەفا بارزانی دوای رووخانی كۆماری كوردستان، هێزەكانی خۆی لە مەهابادەوە تا لێواری چۆمی "ئەرەس" لە درێژەی سنوورەكاندا بەرەو یەكیەتیی سۆڤییەتی پێشوو برد‌و بەناچار قبووڵ كردنی دوورخراوەییەكی زۆرەملێیانەی نزیك بە 10 ساڵ لەو وڵاتە بوو. مریەم فیرووز (فەرمانبەر)، هاوسەری نورەدین كیانووری، سكرتێری گشتی حیزبی توودەی ئێران، لە یەكێك لە وتووێژەكانی خۆیدا دەڵێ:" لە نێوان تەواوی رێبەرانی دوورخراوەی جیهان كە لە مسكۆ دەورانی ژیانی دوورخراوەیی خۆیان بردە سەر، تەنیا مەلامستەفا مووچەی پەنابەریەتی وەرنەدەگرت‌و خەرجی ژیانی رۆژانەی خۆی بە پاك‌و خاوێنكردنەوەی حەوتووانەی ئاپارتمانەكانی ئەو ناوچەیەی مسكۆ كە تێدا دەژیا، دابین دەكرد. بەڕای من، لێهاتووترین رێبەری سیاسی جیهان بوو كە جیا لە پێشنیارەكانی سۆڤییەت، تەنانەت هەنگاوێك لە ئامانجەكانی خۆی پاشەكشەی نەكرد".\nمەلا مستەفا پاش گۆڕانی حكوومەت لە عێراقدا، لە ساڵەكانی كۆتایی دەیەی 50 گەڕایەوە عێراق‌و رۆڵی سیاسی خۆی هاوتەریب لەگەڵ رێبەرانی ئەوكاتی عێراقدا وەئەستۆ گرتەوە. لە ساڵی 1966، "جەلال تاڵەبانی" وێڕای گرووپێك لە ئەندامانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی عێراق لە حیزب جیابوونەوە‌و بە راگەیاندنی جیابوونەوە، "یەكیەتیی نیشتمانیی كوردستان"یان دامەزراند. كە دواتر ئەم دوو حیزبە، واتە حیزبی دێموكراتی كوردستانی عێراق‌و یەكیەتیی نیشتمانی كوردستان بوون بە كاراكتێرە سیاسییەكانی باشووری كوردستان‌و دواتر عێراقیش. پەیمانی 1975ی نێوان عێراق‌و ئێران كە ئێرانی دەروەست بە راگرتنی "بارزانی" لە بەرامبەر دەسەڵاتی ئەم وڵاتە بەسەر "چۆمی ئەلوەند" بوو، كە گەورەترین خەساری لە حیزب‌و رێبەرییەكەی دا. عیسا پژمان ئەفسەری پێوەندیی مەلامستەفا‌و شای ئێران، پەیمانی ئەلجەزایری بە "گەورەترین خەیانەتی دەوڵەتێك دژ بە گرووپێكی خەباتكار لە تەواوی مێژوودا دەزانێ". ئەگەرچی خۆی دەڵێ كە "ئێمە بە رادەی سێ رۆژ، خواردەمەنی‌و كەرەستەی نیزامیمان لە بەردەستی مەلامستەفا دانەدەنا، چونكە ئەو هەڕەشەیەكی گەورە نەتەنیا بۆ ئێران‌و عێراق، بەڵكوو بۆ تەواوی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بوو."\nهێزەكانی بارزانی بە دوای بەستنی پەیماننامەی 1975و راگەیاندنی چەكدانان، هاتە ئێرانەوە‌و وەكوو شێوەیەكی دوورخراوەیی لە ناوچەی "عەزمییەی كەرەج"و "هەمەدان"دا نیشتەجێ بوون. لەگەڵ شۆڕشی گەلانی ئێران لە ساڵی 1979و رووخانی رێژیمی پەهلەوی، حیزبی دێموكراتی كوردستانی عێراق، بە ناوی "قیادە موەقەت" خۆیان رێكخستەوە‌و سەر لە نوێ خەباتی چەكدارانەی خۆیان دەست پێ‌كردەوە. مەلامستەفا بەر لەم كاتە، لە رێكەوتی فوریەی 1979 لە ویلایەتە یەكگرتووەكان كۆچی دوایی كردبوو. دوای كۆچی دوایی نابەوەختی "ئیدریس بارزانی"، مەسعود بارزانی كوڕی مەلامستەفا، بە پێناسە كردنەوەی پێكهاتەی نوێی حیزب سەرقاڵ بوو و بەهۆی بەرگرییەكی سێ دەیەیی لە بەرامبەر رێژیمی بەعسی سەدام حسەیندا، لە ئاكامدا حیزبی دێموكراتی كردە یەكێك لە كاراكتێرە سەرەكییەكانی رووخانی رێژیم لە عێراق‌و گۆڕانی یاسای بنەڕەتی لەم وڵاتەدا بە ئامانجی دامەرزانی حكوومەتێكی فیدراڵ لە عێراقدا‌و بووە هۆی راگەیاندنی حكوومەتی خودموختاری كوردستان. ئەم حیزبە هەتا ئێستا یەكێك لە دوو حیزبی سەرەكی باشووری كوردستان و لە حیزبە سەرەكییەكانی حكوومەتی عێراقە‌و "مەسعود بارزانی" سەرۆكایەتیی "حكوومەتی هەرێمی فیدراڵی كوردستان"ی لە ئەستۆدایە.\nمێژووی سیاسی راپەڕینی "بارزانی" یەكێك لە درێژخایەنترین دەورانی خەباتی چەكدارانە‌و سیاسی ناوچەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست‌و جیهانە كە ئێستا بەشێكی سەرەكی لە ئامانجەكانی خۆی لە باشووری كوردستان‌و باكووری عێراقدا بەدەست هێناوە‌و لە چاوەڕوانی داهاتووی سیاسی جیهانیشدایە.\n1- "چێشتی مجێور"، ماموستا هەژار، وەرگێڕانی بۆ فارسی بهزاد خوشحالی، كتاب الكترونیك www.hajarana.blogfa.com\n2- "خاطرات مریم فیروز(فرمانفرما) (بیرەوەرییەكانی مریەم فیرووز، (فەرمانبەر)"، 1363\n3- "خاطرات عیسی پژمان (بیرەوەرییەكانی عیسا پژمان)"، 2001، اربیل\n4- "قاضی محمد و جمهوری در آ‌ینەی اسناد"، بهزاد خوشحالی، 1380


سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران لەگەڵ وەزیری تەندروستی کۆبۆوە\nهەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD)- ڕۆژی دووشەممە ١٣ـی حوزەیرانی ٢٠٢٢، د.ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران، سەردانی وەزارەتی تەندروستی حکومەتی ھەرێمی کوردستانی کرد و لەلایەن د.سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی، بریکاری وەزارەت و بەرێوەبەڕە گشتییەکان و ڕاوێژکارانی وەزارەتی ناوبراو پێشوازی لێکرا.\nدوای بەخێرھاتنی شاندی میوان ، وەزیری تەندروستی، باسی لە پێداویستییەکانی وەزارتەکەی کرد و پێزانینی خۆی ڕاگەیاند بۆ ھەماھەنگی بەردەوامی نێوان دیوانی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی تەندروستی.\nلە کۆبوونەوەکەدا سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران ، باسی لە گرنگی کەرتی تەندروستی و گرێدانی بە ژیانی ھاووڵاتیان کرد، ھەروەھا تیشکی خستە سەر ھەڵسەنگاندنی بارودۆخی تەندروستی لە ھەرێمی کوردستان و خزمەتگوزارییە پزیشکییەکان و پلانی وەزارەتی تەندروستی بۆ داھاتوو.\nلە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، تیشک خرایەسەر پێداویستییەکانی وەزارەتی تەندروستی و گرنگیدانی زیاتر بە سێکتەری تەندروستی دووپاتکرایەوە.\nکێشە سەرەکیەکانی وەزارەت و کەرتی تەندروستی و ڕۆل بینینی حکومەتی ھەرێمی کوردستان و پزیشک و یاریدەدەرە پزیشکییەکان و تەواوی کارمەندانی وەزارەتی تەندروستی و ئامادەیی نەخۆشخانەکان بۆ رووبەرووبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەرێمی کوردستان لە ماوەکانی ڕابردوو بەرز نرخێنرا .\nپرسی دابینکردنی دەرمان و کوالیتی کۆنترۆڵ و کۆنترۆلکردنی ئەو پرسە و خزمەتکردنی زیاتری ھاووڵاتیانی ھەرێمی کوردستان و تەوەرێکی تری کۆبوونەوەکە بوون.


کۆنفرانسی جیهانیی کەشوهەوا لە قەتەر و بێهیواییەکان - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nFoto: AP Photo/Osama Faisal, File/Scanpix\nکۆنفرانسی جیهانیی کەشوهەوا لە قەتەر و بێهیواییەکان\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 27 november 2012 kl 14.47\nڕۆژی رابردوو کۆنفرانسی ساڵانەی ئەنجومەنی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر پرسی کەشوهەوا لە دوحە، پێتەختی قەتەر پێکهات کە دوو هەفتە دەخایێنێ. ئەمە هەژدەهەمین کۆنفرانسی جیهانییە کە لە سەر بنەمای پرۆتۆکۆلی کیۆتۆ پێکدێ و بۆ ڕێککەوتن لەسەر بڕیارنامەیەکی جیهانی و کەمکردنەوەی دەرچووی ئالوودە بۆ ناو بازنەی کەشوهەوا تێدەکۆشێ. ئەوەی وڵاتانی جیهان بگەنە ئەنجامێک کە گشتیان وەها بکەن دنیا تەنیا دوو دەرەجە گەرم بێتەوە نەک زیاتر.\nقەتەر دەیەوێ ببێتە پێتەختی دووچەرخەسواران، یا خود پاسکیلسواران، وزەی خۆرەتاو، سەرچاوی کارەبای ناوەندی کۆنفرانسەکە. ئەم دروشمانەی سەر ماڵپەڕی ڕەسمیی کۆنفرانسەکە وا دەکا کە لە زەینی خوێنەردا ئەم وێنەیە جێبکاتەوە کە قەتەر لە لوتکەی بزووتنەوەی ژینگە لە ناوچەی کەنداو هەڵکەوتووە.\nلە گوێن قسەکانی یوان کۆیلێن‌شتەینا، بەڕێوەبەری گشتیی ئەنستیتووتی کاروباری ژینگە لە ستۆکهۆڵم دەبێ جیاوازیی نێوان ئاستی ویست و داخوازی وڵاتان لەگەڵ ئاستی چاوەڕوانیی وڵاتانی بەهێزدا بۆ وێنە سوید و یەکێتیی ئەورووپا لەبەر چاو بگیرێ هەرچەند ئەم چاوەڕوانییە لە زۆر وڵاتی بەشداردا بەگشتی بەرز نییە.\nکۆیلێن‌شتەینا دەڵێ ئەم جیاوازییە دەبێ بکرێ و ئەوەش ڕوونە کە چاوەڕوانیی ئێمە لەم کۆبوونەوەیەی دۆحە هەر ئێستا زۆر بەرز نییە بەڵام بێگومان ئەوەش هۆکاری خۆی هەیە چون دەزانین کە چارەسەریی سیاسیی بەهێز بۆ ئەم کێشانە هەن.\nئەرکی میوانداریی ئەم کۆنفرانسە جیهانییە لەسەر ئاڵۆگۆرەکانی کەشوهەوا هەر ساڵەی دەدرێتە یەکێ لە وڵاتانی ئەفریقا، ئاسیا و ناوچەی ئوقیانووسی ئارام، ئەورووپای ڕۆژهەڵات، ئەمریکای باشوور و ئەورووپای ڕۆژاوا. ساڵی رابردوو، شاری دوربان لە ئەفریقای باشوور ئەرکی میواندارییەکەی کەووتبووە سەر شان و ئەمجار نۆرەی ئاسیایە و قەتەر سەر لە ئاخر گۆی ئەم پشێبڕکییەی لە کۆریای باشوور بردەوە و ئەم بەرپرسییەی درایێ. ساڵی ڕابردوو لە پلاتفۆرمی دورباندا بڕیار لەسەر ئەوە درا کە کار بۆ نووسرانی ڕێککەوتننامەیەکی نوێی جێپەسەندی گشت وڵاتانی جیهان بکرێ کە هەموو لایەک بگرێتەوە. ڕێککەوتننامەکە ساڵی ٢٠١٥ بەتەواوی ئامادە بکرێ و ساڵی ٢٠٢٠ بکەوێتە بواری جێبەجێکردنەوە. یوان کۆیلێن‌شتەینا دەڵێ دەبێ ئاستی ویست و داخوازی وڵاتان بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی دەرچوو دەبێ بەرز بکرێتەوە، ئەمەش سەرەڕای هەموو نەیارییەک کە دەکرێ بەتایبەت لەلایەن ئەو وڵاتانەی ئاستی چاوەڕوانییەکانی ئێمە نزم دەکەنەوە.\nبەڕای سوید، ئەمە خولێکی نوێی بەرپرسییە لە پرۆتۆکۆلی کیۆتۆ و لە قۆناغێكی چارەسەری دەچێ چون تەنیا کار بۆ دابەزاندنی دەرچووی زیانمەندی وڵاتان بۆ ناو کەشوهەوا بەڕێژەی ١٥ لەسەد دەکا. بۆیەش سوید ئامادەیی هەیە کە کار بۆ شكڵدان بەم ڕێککەوتنەی پرسی کەشوهەوا بکا کە هەموو وڵاتێک بگرێتەوە و ئێستا بەڵگەی باش لەبەر دەست دان کە بەپێچەوانەی ڕابردوو نیشان دەدەن کە دەبێ لە ئامادەکردنیدا پەلەبکرێ.\nهەفتەی ڕابردوو بانکی جیهانی بە هاوکاری لەگەڵ دامەزراوەیەکی توێژینەوەی ئەڵمانی ڕاپۆرتێکیان لەسەر کەشوهەوا پێشکەش کرد کە بۆنموونە تێیدا دەگوترێ کە گەرمبوونی گۆی زەوی لە ساڵی ٢٠٦٠دا چوار پلە زیاد دەکا و ئەمەش دوو هێندەی ئەو ئاستەیە کە دوو ساڵ لەوەپێش لە کۆنفرانسی کۆپینگهاگدا ئاواتی خوازرابوو وڵاتان هەوڵ بدەن ڕایبگرن. یوان کۆیلێن‌شتەینا، بەڕێوەبەری گشتیی ئەنستیتووتی کاروباری ژینگە لە ستۆکهۆڵم دەڵێ ئەم توێژینەوەیە بەڵگەیەکی باشی داوینەتێ کە دەکرێ ببێتە بنەمای کار:\nیوان کۆیلێن‌شتەینا دەڵێ گرفتەکە لێرەدا لێکۆڵینەوەکە نییە بەڵکوو ئەو گرێپووچکە سیاسییانەیە کە هەن و بوونەتە تەگەرە. ئەوەی لێرەدا دەبێ چارەی بێتێ جیاوازیی ڕوانگە و بۆچوونەکانە و ئەوەی بەرپرسییەکان چۆنن و کام وڵاتان دەبێ زیاتر لەوانی تر هەوڵ بۆ داشکاناندنی ڕێژەی دەرچووی زیانمەندی بۆ کەشوهەوا و گازی ناودێر بە گوڵخانەیی (växthusgaser) بکا. ئەوەی کام وڵات لە ماوەیەکی یەکجار زۆردا گازێکی زۆری گوڵخانەیی بڵاو کردۆتەوە و ئێستا بەرپرسیی کەمکردنەوەی لەسەرە زیاترە، وڵاتانێک وەک چین و هیندستان کە ڕەوتی گەشەیان یەکجار بەهێز و خێرایە.\nکۆنفرانسی ساڵی رابردوو لە دوربان، گەلێ بێهیواییشی لێکەوتەوە: وڵاتانی رووسیا و ژاپۆن و نیازیلەند گوتبوویان کە وەدوای نموونەی کەنەدا و ئەمەریکا دەکەون. ئەمە لە حاڵێکدایە کە ئەمەریکا هەرگیز پەسندی پرۆتۆکۆلی کیۆتۆی نەکردوە و ژێر ڕێککەوتننامەکانی بۆ پێکهێنانی کۆبوونەوەی‌تر واژۆ نەکردووە. ئەمەش جێگەی نیگەرانیی گەلێ لە وڵاتان بووە. بە ڕای یوان کۆیلێن‌شتەینا، بەڕێوەبەری گشتیی ئەنستیتووتی کاروباری ژینگە لە ستۆکهۆڵم، ئەمە گەلێ نادادپەروەرانەیە. چون ئەمانە بنەمای هەموو گەشەیەکن.


په‌یامه جه‌هه‌نه‌مییه‌كه‌ی بارزانی\nله رسته‌یه‌كی دیكه‌دا ده‌ڵێت: " باحیزبه‌كان رێك بكه‌وین! به‌رێزێك دابنێن بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم." هیچ گومان له‌وه‌نییه به‌مه‌ستی خۆیه‌تی. ئه‌م پیاوه كه بوویه هۆی وێرانكردنی ته‌واوی دامه‌زراوه یاساییه‌كانی هه‌رێم، ئه‌مجاره به‌شێوه‌یه‌كی فریوده‌رانه و به‌شێوه‌ی پێكه‌وه‌یی بیر له‌وه‌ده‌كاته‌وه له‌شوێنی خۆی بمێنێته‌وه. كێشه له‌وه‌یه هه‌ندێك له‌وانه‌ی شه‌یدای پۆستن زۆر به ئومێده‌وه له‌م په‌یامه تێده‌گه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌نا كه ئومێدیان هه‌یه، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌هه‌مان دۆخی بارزانییدان و شه‌یدای كورسین.\nگۆڕینی حوكومه‌ت بۆ كابینه‌یه‌كی كاتیی، جگه له دڵخۆشكردنی چه‌ند لایه‌نێكی ناڕازی هیچ واتاییه‌كی تری نییه. قه‌یرانه‌كه له‌وه‌دا نییه كێ وه‌زیری ئه‌و وه‌زاره‌ته‌یه و ئه‌و وه‌زاره‌ته سه‌ر به‌كام حیزبه، قه‌یرانه‌كه له نه‌بوونی متمانه، وێرانی ئابووری، فراوانبوونی فه‌زای گه‌نده‌ڵی، كۆتایی هاتن به دامه‌زراوه یاساییه‌كان. كه‌وتنی دیموكراسی و به‌هێزبوونی ده‌سته زبره‌كانی حیزبه. ده‌یان كابینه‌ش بگۆدرێت هیچ له دۆخی ژیانی هاولاَتیان ناگۆڕێت. قه‌یرانه‌كانیش له‌وه گه‌وره‌تر و قوڵترن به‌م به‌یاننامه فریوده‌رانه چاره‌سه‌ربكرێن.


سلێمانی.. زبڵ لە پێناو زیرەکیدا؟ |\nHome بیروڕا سلێمانی.. زبڵ لە پێناو زیرەکیدا؟\nلە نوێترین بڕیاری قائیمقامیەتی ناوەندی شاری سلێمانیدا، کۆمپانیاکانی پاککردنەوە و گواستنەوەی خۆڵوخاشاک پابەند دەکرێن بە جیاکردنەوەی ماددە پلاستیکییەکان لە پاشماوەی خۆراک لە هەموو ڕێستۆرانەکانی شاردا. بەشێکی ئەم سیاسەتە نوێیەی ئیدارەی شارەکە خودی ڕێستۆرانەکانیش دەگرێتەوە کە بە پێی وردەکاریی بڕیارەکانی قائیمقامیەت، دەبێت سەتڵی خۆڵی تایبەت بۆ جیاکردنەوەی ماددە پلاستیکییەکان بە کار بهێنن. هەر بە پێی ئەم بڕیارە، کۆمپانیاکانی پاککردنەوە و گواستنەوەی خۆڵوخاشاک پابەند دەبن بە جیاکردنەوەی ماددە پلاستیکییەکان لە ماددە خۆراکییەکانی تر و بە ئۆتۆمبێلی تایبەت دەگوازرێنەوە. قائیمقامی ناوەندی شار ئاوات محمەد، دەربارەی ئەم بڕیارە وتویەتی کە ئامانجیان، پاراستنی ژینگە و تەندروستیی هاووڵاتییانە لە زیانە زۆرەکانی ماددە پلاستیکییه‌کان.\nئەم بڕیارەی قائیمقامیەتی ناوەندی شاری سلێمانی یەکێکە لەو بڕیارە گرنگانەی کە هەنگاوێک شارەکە دەباتە پێشەوە و، ئەگەر ئەم سیاسەتەش بەردەوامیی هەبێت و بیرۆکەی جیاکردنەوەی پاشماوەکان لە فڕێدانی تەندروستەوە بکرێنە سەرچاوەی زیرەکی و وزەی نوێبووەوە، دەکرێ لە ئاستی شارە جیهانییەکاندا تەماشا بکرێت. لە ئاستی یەکەمدا، ئەمە هەنگاوێکی گرنگە و دەکرێت وەک سەکۆی پلانێکی ژینگەیی فراوانتر ببینرێت، لە ئاستی دووەمیشدا دەکرێ لەسەر خاڵەکان ڕاوەستان هەبێت و بەرپرسیارێتییەکان کاتیگۆری بکرێن و پێش سیاسەتی ״موعالەجە״ی پلاستیک، سیاسەتی ڕێپێنەدان هەبێت. واتە، پێش ئەوەی پارەیەکی زۆر بۆ جیاکردنەوەی پلاستێک لە پاشماوەی خواردن دابین بکرێت، با قائیمقامیەتی شار پاشکۆیەک بۆ بڕیارەکەی زیاد بکات و بەکارهێنانی پلاستیک (نایلۆن) لەسەر مێزی نانخواردن و پێچانەوەی خورادنی سەفەریی بە عەلاگەی پلاستیک قەغەدە بکات. هەنگاوێکی لەم شێوەیە کاری هەموو لایەک ئاسان دەکات.\nهەر لە سیاقی کەمکردنەوەی پلاستیکدا، هەنگاوێکی گرنگی تر ئەوەیە کە ڕیستۆرانەکان پابەند بکرێن بە پێشکەشکردنی ئاوی خواردنەوە لەسەر مێزی نانخواردن و قەدەغەکردنی ئاوی ״بوتڵ״ی پلاستیکی. ئەگەر ئاوی خواردنەوەی سلێمانیش پیسە و بە کەڵکی خواردنەوە نایەت، ئەوە دەبێت ئەمە بە شێوەیەکی ڕەسمی بڵاو بکرێتەوە و لە ماڵانیش نەخورێتەوە. بۆ زیاتر دڵنیابوونیش لە پاکوخاوێنیی ئاوەکە، دەکرێت پەنا ببرێتە بەر ئامێری فیلتەر کە ئەمڕۆ ژمارەیەکی زۆری هاووڵاتییان لە ماڵاندا بە کاری دەهێنن.\nهەر لەم سیاقەدا دەکرێت ئەم سیاسەتە لە ئاستێکی فراوانتردا ببینرێت و بکرێتە بنەمایەک بۆ ئەوەی سلێمانی لە داهاتوودا وەک شارێکی زیرەکی جیهانیی تەماشا بکرێت. لەم ڕووەشەوە دەکرێت بیر لە درووستکردنی ئەمبارێک لە باشووری شار بکرێتەوە بۆ کۆکردنەوەی پاشماوەی خۆراک کە شیاوی ئەوەیە ببێتە سەرچاوەی وزەیەکی نوێبووەوە Renewable energy؛ هەڵبەتە دەکرێ پڕۆژەکە فراوانتر بێت و ئەمبارەکە توانای هەڵگرتنی پاشماوەی خۆراک و پاشەڕۆی هەموو شارەکەی هەبێت. بابەتێکی لەم شێوەیە مەحاڵ نییە و زۆربەی شارەکانی جیهان بۆ ئەوەی لە دەرەوەی بازنەی ژیری نەمێننەوە، لەم بوارەدا کار دەکەن و پڕۆژەی ستراتیژییان بۆ داهاتوو هەیە. فەڕەنسییەکان لۆمەی خۆیان دەکەن کە لەبەر لوتبەرزی و قێزکردنەوە لە بەکارهێنانی پاشەڕۆی مرۆیی بۆ دابینکردنی وزەی نوێبووەوە دوا کەوتوون، لە کاتێکدا شارێکی وەک ستۆکهۆڵم پێش هەموو شارەکانی دنیا کەوتووە. بە کورتییەکەی، ناسنامەی شاری مۆدێرن و ژیریی ئەمڕۆ لەوەدا دەردەکەوێت سڵ نەکاتەوە پیسایی و پاشماوەی خۆراک و ئاوەڕۆ، بە کوردییەکی پەتی، گوواوی شار وەک سەرچاوەیەکی گرنگی وزە تەماشا بکات.\nلە پاڵ ئەو خاڵانەی سەرەوەدا دەکرێت بیر لە سەچاوەیەکی تری پیسبوونی ژینگە بکرێتەوە ئەویش پاشماوە ئەلیکترۆنییەکانی وەک مۆبایلی کۆنی فڕێدراو، پاتری و هەموو ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانە. ئەم پاشماوانە بە شێوەیەکی هەڕەمەکی و بێ ״موعالەجە״کردن فڕێ دەدرێن و سەرچاوەی مەترسییەکی گەورەن بۆ سەر ژیانی خەڵک و ژینگە. لەم ڕووەشەوە دەکرێ سلێمانی ببێتە دەسپێشخەر و یەکەمین شار بێت لە عێراق، بگرە لە هەموو ناوچەکەدا، لە بنیادنانی سیاسەتێکی ژینگەیی وەها لە توانایدا هەبێت هاوشانی شارەکانی دنیا بووەستێت و لە دەرەوەی بازنەی ژیرێتی نەمێنێتەوە.\nئاژانس | ژمارە 145


ئەوروپییەکان تاوتوێی پێکهێنانی هێزێکی نوێی سەربازی دەکەن\nوڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا سەرقاڵی تاوتوێکردنی هێزێکی بەرگرین بۆ ئەوەی پشتن بەستن بە هێزە دەرەکییەکان کەمبکەنەوە، لەوانەش ئەمریکا.\nلە کۆی 27 وڵاتی ئەندام لە یەکێتیی ئەوروپا، 21یان ئەندامی هاوپەیمانی ناتۆن. بەگوێرەی یاسای بودجەی ناتۆ، پێویستە هەر یەکێکیان ساڵانە ٪2ی کۆی گشتیی داهاتی نێوخۆیان بۆ بودجەی بەرگریی هاوپەیمانییەکە تەرخان بکات.\nلەگەڵ ئەوەشدا زۆربەی ئەرکە سەربازییە گرنگەکانی ناتۆ لە لایەن ئەمریکاوە سەرکردایەتی دەکرێن، زیندووترین نموونەش ئەفغانستان بوو. ناتۆ لە ساڵی 2001 لەگەڵ ئەمریکا بە ناوی شەڕی تیرۆر چووە ئەفغانستان و لەگەڵیشی لێی چووە دەرەوە.\nئێستا یەكێتیی ئەوروپا بە دروستکردنی دامەزراوەیەکی بەرگریی تایبەت بەخۆی، دەیەوێت پشتبەستن بە ئەمریکا کەمبکاتەوە. دامەزراوەکە ناونراوە "ستراتیژیک کامپەس" کە بە واتای "قیبلەنمای ستراتیژی" دێت و بڕیارە تاوەکو ئاداری ساڵی 2020 ئامادەبێت.\nجۆزێپ بۆرێل، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا دەڵێت: "سەرنجمان لەسەر چۆنیەتی ئیدارەدانی قەیرانەکان دەبێت و لێکۆڵینەوە لەسەر چۆنیەتی بەرەوپێشبردنی کاریگەریی کارەکانمان، ئاسایش و ئەرکە سەربازییەکانمان دەکەین، لە کاتێکدا کە ئەرکەکانمان لە چەندین وڵات جێبەجێدەکرێن. هەوڵدەدەین پاڵپشتیی بەهێز بۆ هەندێکیان دابین بکەین. قیبلەنمای ستراتیجی ئەو شتەیە کە ئێمە لە رێگەیەوە هەوڵدەدەین تێگەیشتنێکی هاوبەش بدۆزینەوە بۆ ئەو ئاڵنگاریانەی کە ئەوروپییەکان رووبەڕوویان دەبنەوە."\nپەیمانگەی هۆڵەندی بۆ لێکۆڵینەوە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، کە یەکێکە لە بەشداربووانی داڕشتنی پێکهاتە و ئامانجەکانی قیبلەنمای ستراتیجی، دەڵێت، ئەو دامەزراوە بەرگرییە ئەوروپییە وادەکات چیدیکە یەکێتیی ئەوروپا نەبێتە پاشکۆی وڵاتە زلهێزەکانی دیکە، بەڵکو وادەکات وەکو لایەنێکی زلهێز و خاوەن کاریگەریی سەربەخۆ لەسەر سەکۆی ململانێکانی جیهان دەرکەوێت.\nسەرۆکی پەرلەمانی یەکێتیی ئەوروپا لە کۆڕبەندی ستراتیژی بلێد لە سلۆڤینیا کە ئەمڕۆ پێنجشەممە 2-9-2021 بەڕێوەدەچێت، جەخت لە گرنگی دەستکەوتنی ئەو رۆڵە بۆ یەکێتیی ئەوروپا دەکاتەوە.\nدەیڤد ساسۆلی، سەرۆک پەرلەمانی ئەوروپا دەڵێت: "ئەوەی کە ئێمە پێویستمان پێی هەیە، دەنگێکی بە‌هێز و هاوبەشی ئەوروپییە لەسەر سەکۆی نێودەوڵەتی. پێویستە ئەوروپا خۆی لە بەرپرسیاریەتییەکانی خۆی بکاتە خاوەن."\nئێستا دروستکردنی دامەزراوە بەرگرییە ئەوروپییەکە لە قۆناخی گفتوگۆی ستراتیژیدایە لە نێوان وڵاتە ئەوروپییەکاندا.\nبەگوێرەی پەیمانگە هۆڵەندییەکە، ئامانجی سەرەکیی دامەزراوەی بەرگریی قیبلەنمای ستراتیژی بریتین لە: رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەکانی رووسیا و چین؛ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی ئەوروپا لە ململانێکانی نێوان ئەمریکا و ئەو دوو ڵاتە، رووبەڕووبوونەوەی هێرشە ئەلیکترۆنییەکان و چارەسەرکردنی قەیرانی کۆچبەران و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی ئەوروپا لە بۆشایی ئاسمان.


سەرۆکی هەڵبژێردراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە پەخشی ڕاستەوخۆی تەلەڤزیۆنەکاندا ڤاکسینی کۆرۆنای بەکارهێنا و ڕایگەیاند، هیوادارە خەڵکی ئەمریکا بڕوای تەواویان بە سیستمی پزیشکی وڵاتەکەیان هەبێت.\nجۆبایدن، دوێنێ 21ی کانونی یەکەم، لە کاتی وەرگرتنی ڤاکسینەکەی کۆمپانیای فایزەردا ڕایگەیاند، “من بۆیە ویستم بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ ڤاکسینەکە بەکاربهێنم تا ببێتە هاندەرێک بۆ ئەمریکییەکان ڤاکسینەکە دەتوانن بەکاربهێنن و دوودڵ نەبن”.\nپێشتر جۆبایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕایگەیاندبوو، دوای 100 ڕۆژ لە چوونی بۆ کۆشکی سپی 100 ملیۆن دۆز لە ڤاکسینی کۆرۆنا دەکڕێت و بەسەر ئەمریکیەکاندا دابەشدەکرێت.\nخۆ کوتانی بایدن لە پەخشی ڕاستەوخۆی تەلەڤزیۆنیدا لە چوارچێوەی هەڵمەتێکدایە کە سیاسی و بەرپرسەکانی ئەمریکا ڤاکسینەکە وەردەگرن تاببێتە هۆی هاندانی ئەمریکییەکان بۆ وەرگرتنی ڤاکسین و بڕوابوون بە سیستمی تەندروستی ئەو وڵاتە.\nپێشتریش لە هەمان چوارچێوەدا مایک پێنس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە پەخشی ڕاستەوخۆی تەلەڤزیۆنەکاندا ڤاکسینەکەی کۆمپانیای فایزەری وەرگرت.\nلایەنە ئەرێنییەكانی دابەزینی نرخی دینار\nبەگوێرەی داتا بڵاوكراوەكانی ئەمریكا تا ئێستا زیاتر لە 56 ملیۆن ئەمریكی دەنگی خۆیان داوە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی ئەو…


27/08/2020 2404 جار خوێنراوەتەوە\nكه‌سانی ئه‌م جۆره خوێنه هه‌ر له كۆنه‌وه تا ئه‌مڕۆ ڕۆڵی به‌رچاویان بینیوه له هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌كدا.\nئه‌و كه‌سانه‌ی جۆری خوێنیان o یه خاوه‌ن تایبه‌تمه‌ندی سه‌رسوڕهێنه‌رن وه‌ك وزه و توانای مانه‌وه‌ی ته‌ركیز، هێز، ڕابه‌رایه‌تی كردن، به‌رهه‌مداری و چالاكبوون.\nژاپۆنیه‌كان ئه‌م جۆره خوێنه به جۆرێكی دیاریكراو له كه‌سایه‌تییه‌وه هاوبه‌ش ده‌كه‌ن، كه زۆرجار به‌پێی تاوان، ڕێكخراو، به‌رپرس و ویژدان باس ده‌كرێت. هه‌روه‌ها بڕوایان وایه لۆجیكی باشتربن یان باشتر ده‌ركه‌ون.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا خووی ناته‌ندروست و زیادبوونی سترێس و كه‌می وه‌رزشكردن وا ده‌كات هه‌ستیارتربن و تووشی ڕوبه‌ڕووبونه‌وه‌ی ئه‌نسۆلین و غوده ببنه‌وه، هه‌روه‌ها له ژێر فشاردا ده‌كرێت توڕه بن یان زۆرچالاك و هه‌ڵه‌شه بن.\nئه‌م كه‌سانه دووچاری هه‌ندێك نه‌خۆشی وه‌ك برین و تیكچوونی غوده ده‌بن، هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئاستی ترشی گه‌ده‌یان له جۆره‌كانی دیكه‌ی خوێن به‌رزتره تووشی هه‌وكردنی گه‌ده و برینی گه‌ده ده‌بنه‌وه.\nسه‌رچاوه: truth theory\nوه‌رگێڕانی: شێنێ پشتیوان


تەندروستی :: پێش 2 هەفتە  :: 433 جار بینراوە\nبەردەوام باسی سوودەكانی سەوزە و میوە دەكرێت بۆ تەندروستی جەستەی مرۆڤ بەتایبەت ئەو كەسانەی دەیانەوێت كێشی جەستەیان كەمبكەنەوە لێرەوە باسی چەند سەوزە و میوەیەكتان بۆ دەكەین كە دەبێتەهۆی سوتان و تواندنەوەی چەوری.\nهەرچەندە ئەڤۆگادۆ رێژەیەكی زۆری چەوری تێدایە كە لەناو میوەی تردا نییە، بەڵام زۆربەی ترشی چەوری بنەڕەتیە و چەوری تێر نین و بۆ جەستە بەسوودە .\nهەروەها پێكدێت لە ئۆمیگا 3 بەمەش دەتوانێت چەوری زیاتری لەش بتوێنێتەوە و بسوتێنێ و بیكاتە وزە هەروەها هێما بۆ مێشك دەنێرێت كە گەدە پڕ بووە و حەزی خواردن كەمدەكاتەوە.\nخەیار یەكەی گەرمی كەمی تێدایە و دەوڵەمەندە بە ریشاڵی خۆراكی و یەكێكە لەو خواردنانەی هەستی تێریت پێدەدات، هەروەها ڤیتامین و كانزای پێویستی تێدایە كە پێداویستیەكانی جەستە پڕ دەكاتەوە و جەستە پاكدەكاتەوە لە ژەهرەكان و چەوری ناهێڵێت.\nسێو میوەیەكە دەوڵەمەندە بە ریشاڵی خۆراكی و هەستی تێربوونت پێ دەدات و یەكەی چەوری كەمی تێدایە و سەرچاوەی سەرەكی ڤیتامینەكانە بەتایبەت ڤیتامین بی و سی هەروەها دژە ئۆكسیدە و جەستە لە ژەهرەكان پاكدەكاتەوە و كانزای پێویستی تێدایە بۆ جەستە.\nفاسۆلیای سور و سپی وشك چەوری دەسوتێنێت و بڕێكی زۆری پرۆتینی تێدایە و وزە بە جەستە دەبەخشێت، هەروەها فاسۆڵیا هەستی تێربونت پێ دەبەخشێت و پرۆسەی هەرس باشتر دەكات.\nئەنەناس یەكێكە لەو میوانەی كێشی جەستە كەم دەكاتەوە و شەكری سروشتی تێدایە و نابێتە هۆی بەرزبونەوەی رێژەی شەكرە لەخوێندا و دەوڵەمەندە بە ریشاڵەكان كە وات لێ دەكات زوو هەست بە تێربوون بكەیت و پرۆسەی هەرس باشتر دەكات و ناهێڵێت گەدە با بكات و یەكەی گەرمی كەمە.\nپەتاتەی شیرین بە پۆتاسیۆم و بیتاكاروتین و ڤیتامین جی دەوڵەمەندە و پێكدێت لە ریشاڵی خۆراكی كە وات لێ دەكات هەست بە تێربوون بكەیت و ناهێڵێت جەستە ئاوی زیاد هەڵبگرێت و دەتوانیت دارچین بكەیتە ناو پەتاتە لەكاتی ئامادەكردنی بۆ ئەوەی زیاتر چەوری بسوتێنێت.


مێری و فۆڕەمی ئەلشەڕق: گفتوگۆی سیاسی دەربارەی پەیوەندییەکانی تورکیا و حکومەتی هەرێمی کوردستان | MERI\nJanuary 29th, 2015 نوێترين بابه‌ت 0\n“تورکیا، کورد، حکومەتی هەرێمی کوردستان: بەهێزکردنی شەراکەت لە ناوچەێکی بە ئاژاوە” ناونێشانی ئەو کونفڕانسە بوو کە بە هەماهەنگی ئینستیتیوتی مێری و فۆرەمی ئەلشەرق سازکرا. لەو کۆنفرانسە ژمارەیەکی بەرچاوی لە ڕۆژنامەنووسی بەناوبانگ وسیاسەت دارێژەران و بیرمەند و شارەزا وگەورە ڕاوێژکار و کەسایەتی نزیک لە جومگەی دەسەڵات لە حکۆمەتی هەرێمی کوردستان و وڵاتی تورکیا بەشداربوون. جگە لەوەش بەڕێز قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی حکۆمەتی هەرێمی کوردستان ئامەدی ئەو کۆنفڕانسە بوو کە تێیدا ئاماژەی بەوە کرد کە پەێوەندیەکانی هەردوو لایەن لە ئێستاد لە بوژانەوەدایە. سەرۆکی ئینستیتیوتی مێری وتی “سەرەڕای ئەوەی کە سەرهەڵدانی داعش و قەیرانی ئابووری و سیاسی بوونە هۆی دەرکەوتنی درز لەپەیوەندیەکانی تورکیا و هەرێمی کوردستان، بەڵام پێویستە کە هەردوو لایەن بەردەوام بن لە کارکردن بەیەکەوە بۆ پتەو کردنی ئەو پەیوەندیە ستراتیژیە.” قسەکەرە سەرەکیەکان لە شێوەی پانێڵ تێڕوانین و شیکردنەوەی خوێان سەبارەت بە پەیوەندیەکانی هردوو لایەن پێشکەشکرد. لە بەشێکی دیکەی ئەو کۆنفڕانسە ئامەدەبوان دوور لە چاوی میدیا و لە ژێر ڕێنمایی چاتەم هاوس ڕووڵ بابەتەکەیان ڕاڤە کرد و وەڵامی پرسیارەکانی ئامەدەبوانیان دایەوە . چەند تەوەرێکی گرنگ شرۆڤە کران لەو دیدارەدا. بۆ نموونە باس لە گرنگی هەماهەنگی هەردوو لایەن کرا بۆ بەزاندنی داعش وهەروەها دابینکردنی ئاسایش بۆ بەردەوامبوون و گەشەسەندنی پەیوەندی ئابووری نێوان هەردوو لایەن بە گرنگ دانرا.\nوەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕیفۆرم لە دەزگای پۆلیس بە پێویست دەزانێت


Monday, 12.09.2019, 18:57\nزۆر لە بیرمەندان و شرۆڤەکارانی سیاسیی، ریشەی فاشیزم دەگێڕنەوە سەدەی نۆزدەهەم. یەکێک لەهۆکارەکانی پەیدابوونی ئەو ئایدیۆلۆژیا و بزووتنەوەیە، کاردانەوەیەک بوو دژی شۆڕشی فەرانسەو ئەو بارودۆخەی لەئاکامی ئەو شۆڕشەوە بەدیهاتبوو. چونکە شۆڕشی فەرانسە کۆمەڵە بایەخێکی لەگەڵ خۆیدا هێنا، کەلەگەڵ بیرو باوەڕە نەریتییەکانی کۆمەڵگای ئەوسا نەدەگونجا و بۆ گەلێکان شیاوی تەحەمول و چاوپۆشی نەبوو. ئەمانەش وەک: عەقڵگەرایی، بەرابەریی، ئازادیی، پێشکەوتن... و فاشیزم کۆمەڵە بایەخێکی تری لەجیاتی ئەمانە هێنایە گۆڕێ وەک: دەسەڵات، جەنگ، قارەمانێتی... و دیموکراسی بەدیکتاتۆری و تۆتالیتاری، و ئازادیی بەملکەچی بۆدەسەڵات، و پێشکەوتنیش بەململانێ وجەنگ... شوێنیان پڕکرایەوە.\n٥- نەژادپەرستیی: تەواوی بزووتنەوە فاشیستیەکان، نەژادپەرستن و لەپرسەکانی وەک نیشتمانپەروەریی و نەتەوەپەرستی و نەژادگەراییدا، توندڕەویەکی وەها دەنوێنن کە ئیتر هیچ بزووتنەوە و بیروباوەڕێکی تر ناتوانی شان لەشانیان بدات. لەبەر ئەم خەسڵەتە بزووتنەوەی فاشیستی هەمیشە لەوپێگەیەوە کە لەبەراووردکردن لەگەڵ هەر غەیرەخودییەکدا خۆی بە باشترو شایستەترو رەسەنتر دەزانێت، هەوڵی لەناوبردن و تواندنەوەی کەمەنەتەوەییەکان و فەرهەنگە بێگانەکان دەدات. و بۆئەمەش پەنا بۆهەر رێبازو مێتۆدێک بە بەرپاکردنی جەنگیشەوە دەبات. هیتلەر لە (نەبەردی من)دادەڵێت: ( بەئەزموون سەلماوە کە رۆژگارێک دێت دانیشتوانی رووی زەوی جۆرێکی لێ دێت، کەنەژادی بەهێز رەگەزی لاواز لەناوبەرێت و ئەو نەژادە بەهێزەش تاماوەیەک لەبەرانبەر یاساکانی سروشتدا خۆڕاگری بنوێنێت، بەڵام پاشان قاڵتردەبێتەوە...)\nدیکتاتوریی خاوەن دیرۆکێکی زۆر کۆنە. و لە کۆماری رۆمدا پێگەیەکی دەوڵەتی بوو، لەکاتی قەیرانەکاندا بەشێوازێکی کاتی دەسەڵات رادەستی کەسێک دەکرا. و بەواتایەکی تر، دەسەڵاتێکی یاسایی بوو. بەڵام پاشان دەسەڵاتدارانی وا هاتنەسەرکار کە بێ ئەو پشتیوانە یاساییە دەسەڵاتیان قۆرخ کرد. و لەدیرۆکی کۆندا دەتوانین نموونەکانی وەک: ئیمپراتۆری رۆم یۆلیۆس سیزار (٤٤ پ ز-١٠٠پ ز)، سەرداری رۆمانی سۆلا لوسیوس (٧٨ پ ز-١٣٨پ ز). لەچەند سەدەی رابردووشدا ناپلیۆن بوناپارت، ئوتوفون بسمارک، ستالین، نیکولای چاوچیسکو. لەوڵاتانی ئاسیاو ئەفریقاو ئەمریکای لاتینیش نموونەکانی وەک: ئاناستاسیو سۆمۆزا لە نیکاراگوا، ئوگستو بینوشە لە شیلی، فردیناند مارکۆس لە فلیپین، عیدی ئەمین لە ئۆگەندا، ژان بیدل بوکاسا لە ئەفریقای ناوەڕاست، مۆبۆتۆ سیسی سیکۆ لە زائیر (کۆنگۆی دیموکراتیک)... هەروا زۆربەی هەرەزۆری رژێمەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بە ئاستی جۆربەجۆر و تا رابردوویەکی زۆر نزیک دکتاتۆربوون. و هێشتاش نموونەیان هەرماوە، بەڵام وا بەرەبەرە، لەژمارە، یان ئاستی دەسەڵاتدارێتیان کەم دەبێتەوە. و لەنموونە هەرە دیارەکانیش رژێمی دکتاتۆری فاشستی سەدام حوسێن بوو. تورکیاش کە پاشان باسی لێوەدەکەین.\nبەگشتیی، فاشیزم، هەمیشە، واقیعی راستەقینەی خۆی ئاشکراناکات و لەژێر روخساری رەنگاوڕەنگدا دایدەپۆشێت و گوتاری فاشیزم پێچاوپێچ و ئاڵۆزو پڕ لەناکۆکیە، بەڵام لەناو ئەو ئاڵۆزی وناکۆکیانەشدا ئەو چەمکانە دەجوێتەوە و بەکاردەهێنێت کە خەمی هەر مرۆڤێکە و سەرنجی هەرکەس بۆ لای خۆی رادەکێشێت. وەک: ئازادیی، ئەخلاق، ئابڕوومەندیی، شکۆمەندیی نەتەوە، سەروەریی خاک ... هەروا هەمیشە بانگەشەی ئەوەدەکات بەجێهێنانی خواستەکانی خەڵک تەنیا لای ئەو مەیسەر دەبێت.\nمۆسۆلینی ساڵی ١٩٣٢ وتارێکی لە ئێنسکلۆپیدیای ئیتالیادا بڵاکردەوە، لەهەندێ شوێنی ئەو وتارەدا باس لەکۆمەڵە چەمکێک دەهێنێتە ئاراوە کە ئەگەر مرۆڤ پێشتر نەزانێت ئەمە لەلایەن رێبەرێکی فاشستییەوە نووسراوە یان شارەزاو هۆشیارنەبێت، بەئەگەرێکی زۆر بەهەڵەدا دەچێت و بەشێوازێکی ئەرێنی هەڵیدەسەنگێنێت. لەم وتارەدا چەندان جار باسی چەمکەکانی وەک: ئەخلاق، ئازادیی، عەدالەت، هاوڵاتیبوون... دەکات و لێرەدا هەندێ رستەو دەستەواژەی ئەم وتارە بەنموونە دەهێنینەوە کە دەڵێت: (هیچ کردارێک لەدەرەوەی بازنەی داوەرە ئەخلاقیەکاندا نییە.). و (فاشیزم سەرنج نەک تەنیا بەتاک، بەڵکو بە خاک و نەتەوەش دەدات. ئەو تاک و نەفشانە کە پەیوەندی نێوانیان لەرێگای یاساو ئەخلاق و نەریتە ئەخلاقیەکانەوەیە)، (دەبێ ئەمە قبوڵ بکرێت کە فاشیزم نموونەی ئازادییە. تاکە ئازادییەک کە بایەخ لە هەبوونیدا هەیە، واتا ئازادی دەوڵەت و ئازادی تاک لە باوەشی دەوڵەتدا) (تەسەوری فاشیستیی سەبارەت دەسەڵات و مەرجەعیەت هیچ پەیوەندییەکی بە دەوڵەتی پۆلیسییەوە نییە. دەوڵەت خەڵکی وڵات بەرەو هاوڵاتیبوون پەروەردە دەکات، لە پەیامەکەیان هۆشیاریان دەکاتەوە، بەرەو یەکیەتی ئاراستەیان دەکات. سەبارەت راگرتنی پارسەنگی بەرژەوەندییە جۆربەجۆرەکانیان عەدالەت پەیڕەو دەکات)،(ژیان لەتەسەوری تاکێکی فاشیستدا، دەبێ جدیی، بێ فێڵ و راستگۆیانە، و مەزهەبی بێت)٣...\nفاشیزم دژە دیموکراسیە، بەڵام نەک بە شێوازی ئانارشیزم. دژە تاکگەراییە، بەڵام نەک بەشێوازی سوسیالیزم. کۆنسێرفاتیستە، بەڵام نەک بەشێوازی کۆنسێرفاتیستی عەقڵانی هێگلگەرا، راستڕەوە بەڵام نەک بەشێوازی لیبرالیزم ... فاشیزم هیچکام نییەو لەهیچکامیان ناچێت. و لەجێگای هەموو ئەمانەو تاکە ئەلتەرناتیڤێک پێشکەش دەکات کە بریتییە لەخواستی رێبەر (duce - دوچە)، یان (fuhrer - فوهرەر). زۆربەی خواستەکانی رێبەری فاشستیش بریتییە لە ئەفسانەو خەون و خەیاڵ. لەبەر ئەمەیە کەبەشێک لەبیرمەندان لەگەڵ ئەوەدانین کە فاشیزم بریتی بێت لەئایدیۆلۆژیایەک. چونکە هەرکات پێیخۆش بێت، دەم لەهەرچەمکێکی ئایدیۆلۆژیکی وەردەدات. جارهەیە بانگەشەی پەیڕەوکردنی دەکات، وجارێکی تریش رەتیدەکاتەوە. لەبەرئەمە فاشیزم بیروباوەڕێکی پراگماتیستیە و ئەوەی کە لەقۆناغێکدا وەک ستراتیژ ناوی دەبات، لەپڕ لەقۆناغێکی تردا دەبێتە تاکتیک. (بەرنامەی پارتە فاشیستیەکان، بەشێکی زۆر لەپروپاگەندەی حزبی ئەوان پێکدەهێنێت، کەبەشی هەرەزۆری خەسڵەتی تاکتیکی هەیە، ئەرکی بەناو تیۆرسێن و ئایدیۆلۆگەکانی فاشست (لەناویاندا ئالفێرد روزنبرگی ئەڵمانی) بەر لەهەر شت نووسینەوە و رێکوپێککردنی ئەو بڕیارانە بوون کە پێشتر رێبەری حزب دەستنیشانی کردبوون)٦\nکۆماری تورکیا، هەر لەسەرەتای درووستبوونیەوە، ساڵی ١٩٢٣ تا ئەمڕۆ، هەمیشە زەمینەی سەرهەڵدان وگەشەسەندنی فاشیزم، چ لەسەر ئاستی دەوڵەت، یانیش دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت، تاک، یاخود پارت و گروپی سیاسی، لەئارادا بووە. هەمیشە رەنگوبۆی فاشیزم بەسیاسەتی دەوڵەتیەوە دیاربووە. ئیتر جارهەبووە ئەو رەنگە تۆخ و جارێکی تریش کەمێک کاڵتر. و بەگشتیش هەبوونی فاشیزم وکارییگەرییەکەی لەسەر سیاسەت لەم وڵاتەدا لەئاکامی کۆمەڵێک هۆکار بووە، کەلەگەڵ هەلومەرجی درووستبوونی فاشیزمی ئەوروپیدا شیاوی بەراوردکردنە. و گەورەترین هۆکاریش ئەمەبوو کە دوای روخان و لەناوچوونی ئیمپراتۆریای عوسمانی، و دامەزراندنی کۆمار، بۆ گەلێکان بەواتای بچووکبوونەوەی خاکی تورکەکان و سنوورداربوونی هەژموونگەراییەکەی و لەدەستچونی شکۆمەندیەکەی و بەگشتی بەواتای شکەستێکی گەورە بوو کە کاریگەریی دەروونی لەسەر ناسیۆنالیستەکان دانا. بەتایبەتیش کەرێکەوت بوو لەگەڵ سەردەم و قۆناێک کەبرەوی ناسیۆنالیزم لەئارادا بوو. دامەزراندنی ئەو دەوڵەتەش هەربۆخۆی لەسەردەستی ناسیۆنالیستە تورکەکان بوو. و هەمیشە حەسرەتی لەناوچوونی ئیمپراتۆریا ئەو هەستەی درووستکرد کە تورکەکان شایستەی زۆرترن لەوەی هەیانە، و ئەو هەستی خۆ بەشایستە زانینە، بەرەبەرە وەرگەڕایە سەر، خۆ بەراوردکردن لەگەڵ غەیرە خودی و، ئەو ئاکامە فکریە بەدیهات کەلەبەراوردی نێوان تورک و غەیرە تورکدا، تورک باشتر، وباڵاترو شایستەترە و ئەمەش کرۆکی بیروباوەڕی فاشستییە. هیتلەر لە (نەبەردی من) دا دەڵێت: (ئەرکی بەهێزتر ئەمەیە کە فەرمانڕەوا بێت وخۆی بەلاوازترەوە هەڵنەواسێت ولەو ڕێگایەوە گەورەیی و مەزنایەتی خۆی نەکاتە قوربانیی، و شتێکی وەها تەنیا لاوازەکان نیگەران دەکات و بەزاڵمانەی لەقەڵەم دەدەن، بەڵام لەهەموو حاڵێکدا ئەگەر وەها یاسایەک نەبووایە تەکامول بەرەو قۆناغەکانی باڵاتر رووی نەدەدا، و لاوازەکان لەم حاڵەشدا دیسان هەر مەحکوم بەلەناوچوون دەبوون). سەرەڕای ئەمە لەبەر ئەوەی ئیمپراتۆریای عوسمانی نوێنەرایەتی خەلافەتی ئیسلامی دەکرد، لەناوچونەکەی نەک تەنیا لەسەر ئاستی رەهەندە ناسیۆنالیستیەکەی، بەڵکو رەهەندە مەزهەبیەکەشی هەر شکەستی بەدیهێنا. ئەمەش نەک تەنیا لەچوارچێوەی سنووری دەوڵەتە نوێیەکەی تورکیادا، بەڵکو بۆ بەشێکی زۆر لە موسوڵمانانی جیهان، و یەکێکیش لەکاردانەوەکانی ئەم شکەستەو هەوڵدان بۆ قەرەبووکردنەوەی شکەست درووستبوونی بزووتنەوەی ئیخوان ئەلموسلمین بوو. دیسان هۆکارێکی گرنگی تریش ئەمەبوو کە درووستبوونی کۆماری تورکیا، لەقۆناغی نێوان دوو جەنگی جیهانی یەکەم و دووەمدا بوو. ئەمەش قۆناغی سەهەڵدان و گەشەسەندنی فاشیزم بوو لەئەوروپا، و کاتێکیش جەنگی دووەمی جیهانی بەرپابوو، تورکیا مەیلی پتر بەلای ئەلمانیا و ئیتالیادابوو. و رەوتە فاشیستیەکەی لەگەڵ ئەواندا یەکیدەگرتەوە. بەڵام لەترسی ئەوەی نەکەوێتە بەر پەلاماری هاوپەیمانان، وبەتایبەتیش کە سنوورێکی هاوبەشی لەگەڵ یەکیەتی سۆڤیەتدا هەبوو، ئەو مەیلەی خۆی زێدە ئاشکرا نەدەکرد و ماوەیەک بەڕاڕایی مایەوە، تائەوەی گڵۆڵەی فاشیزم کەوتە لێژی و سەرکەوتنی هاوپەیمانان مسۆگەر بوو، ئەمجار بەشەرمێکەوە هەڵوێستی خۆی کەگوایە لەگەڵ هاوپەیماناندایە ئاشکرا کرد. بەڵام لەگەڵ هەموو ئەمانەدا، دەبێ دان بەم راستییەدا بنێین کە هەرچەند فاشیزم لەتورکیادا بەردەوام بە ئاستی جۆربەجۆر بوون و کاریگەریی هەبووە، بەڵام هیچکات هێندە گشتگیر نەبووە کە بەسیستەمبوونی خۆی بسەلمێنێت. ئەمەش لەبەر دوو هۆکاری سەرەکیی:\nبەڵام بەهاتنە سەرکاری پارتی دادوگەشەپێدان (ئاکەپە) و رێبەرەکەی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، قۆناغێکی نوێی سیاسیی لەتورکیا هاتە کایەوە. سەرەتا خۆرئاوا باوەشی بۆ ئەم قۆناغە گرتەوە و وەها شرۆڤەکرا، کە هاتنەسەرکاری پارتێکی ئیسلامی میانەڕە و بۆسەردەسەڵات لەوڵاتێکی گەورە و کارییگەری وەک تورکیا، ئاکامی باشی لێدەکەوێتەوە، چونکە دەتوانێ ببێتە نموونەیەکی باش بۆ وڵاتانی تری ئیسلامی لەئایندەدا، و کەمکردنەوە توندڕەوی ئیسلامی لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا. بەتایبەتیش کە لەسەرەتادا ئەردۆغان زۆر جەختی لەسەر پەیڕەوکردنی سکولاریزم دەکردەوە و لەدوای سەرکەوتنی ئیخوانەکان لەمیسر یەکەمین ئامۆژگاری ئەردۆغان بۆ محەمەد مرسی سەرۆکی ئەوکاتی ئەو وڵاتە، کەدەبێ سکولاریزم پەیڕەوبکرێت، بۆ پشتیوانی ئەم رژێم و سیستەمە نوێیەش خۆرئاوا، بەتایبەتی ئەمەریکای خولی یەکەمی سەرۆکایەتی باراک ئۆباما، مەراییەکی زۆر بۆ ئەردۆغان و رژێمەکەی لەزۆر بوارو بۆنەداو بەتایبەتیش لە دژایەتیکردنی کورد و بزووتنەوە ئازایخوازییەکەیدا کرا. بەڵام بەرەبەرە دەرکەوت کە ئەردۆغان سکولار نییە و لەچاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی (العربیة) دەڵێت: (سکولاریزم لای ئێمە بەواتای رێزگرتن لەئایینەکانی تر)، جا ئەگەر سکولاریزم ئەمەبێت، بزووتنەوەی تالیبانیش سکولارە. ئەوەش کەزۆرتر تورکیاو ئەردۆغانی بە واقیعی خۆی ئاشکرا کرد، راپەڕینەکانی ناسراو بە بەهاری عەرەبی و بەتایبەتیش شەڕی ناوخۆی سوریاو لەویش تایبەتی تر پەلاماری داعش بە هاوکاریی تورکیا بۆسەر کۆبانێ، پاشان داگیرکردنی عەفرین و گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە و دواترینیشیان ئەم هێرشەی بۆسەر رۆژئاوای کوردستان و خۆرهەڵاتی سوریا و داگیرکردنی بەشێک لە خاکەکەی، کە هێشتاش بەردەوامە. ئەمانە و چەندانی تر… بوونەهۆی ئەوەی هەر رۆژە خەسڵەتێکی نوێی راستەقینەی خۆی لە نەژادپەرستیی، فراوانخوازای و عەسکەرتاریی، خنکاندنی دیموکراسی هەر دەنگێکی بەرهەڵستکار... پەیڕەوبکات و نیشانبدات، تا ئەوەی گەیشتۆتە ئاستێک تەنانەت نووسینی کۆمێنتێک لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان دژی ئەردۆغان بەدواداچوونی یاسایی بەدواوەدەبێت. و ئیتر ئەمجارەیان فاشیزم لەبەرگی ئاکەپەدا بە گوڕوتین و بەشێوازێکی سیستەماتیکیانەتر هاتە گۆڕەپانی سیاسەت و فەرمانڕەوایی. و ئیتر بوارێک نەمایەوە لەپێناسەکردنی ئەم سیستەمەدا کە ببێتە هۆی نواندنی دوودڵی لەوەی ئایا ئەمە سیستەمێکی فاشستییە یان نا. بە چاوپێخشاندنێکی سادەو خێرای ئەم چەندساڵەی دواییەدا دەدردەکەوێت کە ئاکەپەو سەرۆکەکەی هەڵگری تەواوی خەسڵەت و بنەمافاشیستیەکانن کەدەکرێ بۆ ئاسانکاریی لەچەند خاڵدا هەندێکیان خڕ بکەینەوە:\n٢- نەژادپەرستی: سیستەم لە تورکیا بەگشتی نەژاد پەرستانەیە. و لەمڕووەوە بەقۆناغی جۆبەجۆر لەهەڵکشان و داکشاندا تێپەڕیوە. و پێوەری ئەم نەژادپەرستییەش مامەڵەکردن بووە لەگەڵ کێشەی کورد. سەردەمەکانی حوکمی کەسایەتییەکانی وەک: کەنعان ئێڤرین، سلێمان دیمیرێل، تانسۆچیلەر... لەهەڵکشان و قۆناغی تریش وەک سەردەمی دەسەڵاتدارێتی کەسایەتییەکانی وەک: تورگوت ئوزال، و بڵند ئەجەوید.. لەداکشاندا بووە. بەڵام لەسەردەمی هاتنەسەرکاری ئاکەپە، و لەمڕۆژگارەدا بەلوتکەی هەرەبەرزی خۆی گەیشتووە، و ئەمەش نەک تەنیا لەسەر ئاستی سیاسیی، بەڵکو کۆمەڵایەتی، ئابووریی، فەرهەنگی، دەروونناسیی. و ئەمڕۆ ئەوەی لەتورکیا دژی کورد پەیڕەودەکرێت، لەگەڵ رەفتاروگوفتارەکانی هیتلەر دژی جولەکە شیاوی بەراوردکردنە. و ئەگەر هیتلەر جوولەکەی بە پیس، دواکەوتوو، نزم... ناودەبرد. ئەمڕۆ ئەردۆغان، تەواوی ئەم چەمک و دەستەواژە فاشستانەیە دژی کورد بەکاردەهێنێتەوە. دەمێک دەڵێت: لەبەرئەوەی زمانی کوردی تەنیا لە٣٠٠ وشە پێکهاتووە، بە زمان دانانرێت. دەمێکی دیکەش دەڵێت کورد توانای بەڕێوەبردنی دەسەڵاتیان نییە... سەرەڕای ئەمە سیاسەتێکی سیستەماتیکیانە بۆ تێکوپێکدانی ژینگە، کەلەپور، و هەرئاسەوارێکی دیرۆکیی کوردی و سڕینەوەی هەر ئاماژەیەک بە کورد و دیرۆکەکەی لەبەرنامەکانی خوێندن و پەرتوک و راگەیاندندا، پەیڕەو دەکات. و کەم رۆژ دەگوزەرێ کە بەشێوازێکی نەرێنی وخراپ ناوی کورد نەهێنێت. و تەنانەت ئەو هەموو مەرایی و ملکەچکردنەی پارتی و بارزانی بەس نەبوون بۆ رەتکردنەوەی هەر شێوازێکی دەسەڵاتدارێتی کورد بەباشووری کوردستانیشەوە.\n٣- توتالیتاریزم: توتالیتاریزم سیستەمێکی گشتگەرای دەسەڵاتدارێتیی سیاسییە، کە بەسوودوەرگرتن لە ئایدیۆلۆژیایەکی دەستکارییکراو، و تێرۆر وتوندوتیژیی، تەواوی دەسەڵات لەرێگای بەسیاسییکردنی گشت جومگە کۆمەڵایەتیی و تاکە کەسییەکان بەدەستدەخات. ئەمەش بەواتای لەناوبردنی کۆمەڵگەی مەدەنی، و ژیانی تایبەتی خەڵکە. سی،جی، فرێدریش. و برژینسکی، تۆتالیتاتیزم لە شەش تایبەتمەندیدا پێناسە دەکەن: ١- هەبوونی ئایدیۆلۆژیایەکی فەرمی. ٢- حکومەتی تاک حزبیی، کە یەک ریبەر هەموو دەسەڵاتەکان لەدەست خۆی دەگرێت. ٣- سیستەمێکی جاسوسیی تێرۆریستیی، ٤- کۆنترؤڵکردنی دامودەزگاکانی راگەیاندن. ٥- پەرەسەندنی توندوتیژیی. ٦- کۆنترۆڵکردنی گشت لایەنە ئابوورییەکان، لەلایەن دەوڵەتەوە.٨\n٥- خەون وخەیاڵ: سیستەمی حوکمڕانی لە تورکیا بە هەردوو باڵی سکولار و مەزهەبییەوە هەمیشە و بۆیەک لەحزەش لەخەونی زیندووکردنەوەی رابردووی شکۆمەند هۆشیارنەبۆتەوە، و جیاوازی ئەم دووباڵەش لەگەڵ یەکتر ئەمەبووە، کە سکولارە کەمالیستەکان، ئۆباڵی داڕمانی ئیمپراتۆریای عوسمانی دەخەنە ئەستۆی جیهانی عەرەب وئیسلام، و پێیانوایە تورکیا بەمەبەستی پێشکەوتن و سەرکەوتنی چیای شکۆمەندیی دەبێ لەجیهانی دواکەوتووی عەرەب و ئیسلام دوورکەوێتەوە، و ببێتە بەشێکی چالاک لەخۆرئاوا. بەڵام هەم ئاکەپە، وهەمیش مەهەپە لەو باوەڕەدان کەدەبێ تورکیا بگەڕێتەوە سەر نەریتە کۆنەکانی خۆی و هێزوتواناو شکۆمەندییەکەی نەک لەخۆرئاوا، بەڵکو لەناو جیهانی عەرەب و ئیسلامدا بەدیی بهێنێتەوە. لەمەوە هەمیشە خاکە لەدەستچوەکەی ئیمپراتۆریای عوسمانی بەخاکی خۆیان دەزانن و بەزمانی پێچاوپێچ و ئاڵۆز خەونەکانی خۆیان تەعبیردەکەن، و هێندە لەمێژنییە کە ئەردۆغان، گوتبووی: حەڵەب وموسڵ وکریما هەمیشە لەعاتیفەی ئێمەدان. و هەرئەمەبوو لەگەڵ سەرهەڵدانی بزووتنەوەکانی ناسراو بەبەهاری عەرەبی، تورکیا هەموو هێزوتوانا جۆربەجۆرەکانی خۆی خستەگەڕ تا خەونەکانی لەودا بهێنێتە دی. بەڵام کارێکیان کرد کەتەواوی ئەم راپەڕینانە لەباربران و بەشی هەرەزۆری ئۆباڵی ئەو هەموو خوێن و وێرانییەی وڵاتانی وەک لیبیا، سوریا، میسر، یەمەن... دەکەوێتە ئەستۆی تورکیاو هاوپەیمانەکانی و بەتایبەتیش وڵاتی قەتەر.\nتورکیا بۆتە ئەو وڵاتە گۆشەگیرە کە لەسەر ئاستی فەرمی جگە لە وڵاتانی وەک قەتەر، سۆماڵ. و بەشە ئیخوانییەکەی لیبیا، هیچ دۆست و هاوپەیمانێکی نییە و ئەو دۆستایەتییە ڕوکەشیانەش کەلەگەڵ ئەم یان ئەو وڵات هەیەتی کاتیی و تاکتیکیی و لەرووی ناچاریەوەیە. لەسەر ئاستی نافەرمیش دۆست و هاوکاری گروپە تێرۆریستەکان و پارتی دیموکراتی کوردستانە، لەمەشیاندا هێندە سەرکەوتوو نییەو تەنانەت بزووتنەوەکانی ئیخوان ئەلموسلمینیش هەموو قبوڵیان نییە. بەڵام گشت ئەم قسانە بەم واتایە نییە کە پەتی پەیوەندییەکانی تورکیا بە جیهانی دەرەوەی خۆی هێندە باریکە کە خەریکە دەپسێت. تورکیا وڵاتێکی گەورەیە و خاوەن پێگەیەکی سیاسیی ستراتیژیکە. خۆرئاوا و تەواوی وڵاتانی تریش لەپێناو بەرژەوەندییەکانی خۆیاندا توانای سەبر و تەحەمولکردنێکی زۆریان هەیە. بەڵام ئەم سەبرە چەندە زۆریش بێت، سنوورێکی هەرهەیە. و پرسیار لێرەدا ئەمەیە کە ئایا ئەردۆغان، تاسەر ئەو بوارەی لەبەردەمدا دەبێت کەوەک هەر فاشیستێک چارەنووسی خۆی و وڵاتەکەی بەرەو هەڵدێرانێکی حەتمی بەرێت؟ یانیش عاقڵمەند و هێزە دیموکراتخوازەکان و گوشارە نێودەوڵەتییەکان لەتوانایاندا دەبێت جڵەوی سەرکێشیەکانی توندکەنەوە و پێش بە سەرەڕۆییەکانی خۆی و بزووتنەوە فاشیستییەکەی بگرن؟\nئیخوان موسلیمین و پڕۆژە شکەستخواردووەکەی


ئازارەکا بەختەوەر - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nفێستیڤاڵ Oct 10, 2020\nئەنمار سەلاح ـ دھوك\nل سحاریان، بێدەنگی بار دکەت و بلەز دبیتە سپێدە. مرۆڤ ژی وەکە ھەر جاندارەکێ دی ھشیار دبن و د ناڤ ئێستگەهـ و قەڕەبالغێن دوھی, پێر, بەتراپێر و بەری سەد وەرزاندا ل ئۆمێدێن خوە دگەڕن, بەلێ دبیت ھەموو کەس نەبینن.\nژیلا ئێک ژ ئەوان کەسان بوو، یێن سحارەکا زوو ب تەنگەنەفەسی ژ خەو ڕابووی. ئەڤ ژنا ڕند و جوان گەلەک یا خەمگین بوو, بەلێ ھەر یا جوان بوو. جوانی ب ناڤچاڤانڤە پەقی بوو. کەسێ ب درستاھی نەدزانی ژێدەرێ ڤێ جوانییێ چیە. پرچا وێ قەھوائیەکێ ب سەر سۆڕیڤە بوو, چاڤێن وێ دگەل ڕەنگێ جلکان دھاتنە گوھارتن. نیشانەکا ڕەش ل گەردەنا وێ یا سپی بوو, جاران ل بن ڕستکا زیڤی ھندا دبوو, ئەو ڕستکا ل بەر ھەتاڤێ دبرسقی.\nد پەنجەرەیا ژوورا خوە دا ل حەوشێ دنێری, دەنگێ چووچکەکا ل سەر دارا ھژیرێ بھیست. دەنگەکێ وێران ژ قڕکا وێ دەردکەت, خواندنا وێ نیشانێن برسەکێ بوون. ژیلایێ دزانی چو ھژیرێن وەسا ب دارێڤە نینن, ب مەبەستا خوارنەکێ بدەتێ بەر ب باخچەیی چوو, ھندەک پرتێن نانێ شل ھاڤێتنە بن دارێ و ل بەر دەرگەھێ ئاسنی ڕوونشتەخار. چیو چیوا چووچکێیە و ژ جە نالڤیت. بەرێ ژیلایێ زیق یێ ل دەڤێ وێ کو دزانی قێریێن برسەکێ ژ خواندنا وێ دھێن. بۆ خوە دگۆت "بۆچی دارا مە یا بێ بەرھەمە؟ بۆچی تێرا چووچکەکێ ھژیر نەمانە؟" ژ نشکاڤە چووچک دفڕیتە سەر دارھژیرا جیرانان. ژیلا ژی ب توڕەییڤە دەستێ خوە ل دەرگەھی ددەت و ئەو ژەنگا ب دەرگەھیڤە ب سەریدا دوەریێت.\nکاردۆخ ژ خەو ھشیاردبیت, ھەڤژینا خوە نابینت. گازی دکەت "ژیلا!" بەرسڤ نینە. ڕادبیت و لێدگەڕیت. خانییێ وان ڕووبەرەکێ بەرفرەهـ ھەیە کو ھندی دو خانیێن تاخییە. جیرانێن سەر مالا وان دا, حەوشا وان دبینن. ل ناڤ باخچەیی ھەڤژینا خوە دبینت و دەستێن خوە ل کەماخا وێ دئالینت. جیرانەکێ وان ئەڤی دیمەنی دبینت و گازی ھەڤژینا خوە دکەت "خەجێ, خەجێ!" خەجێ دھێت و چاڤێن خوە ل دووڤ نیشانا تلا مێرێ خوە دبەت. ھەردو ب ھەڤڕا دبێژن "بەرێ خوە بدێ!"\nژیلا یا دلتەنگە, دەمەکێ درێژە ئەڤ مالا مەزن و خوش بۆ وێ وەکە گۆڕ ئان زیندانەکێیە. ئەڤ ھەمبێزە تشتەکێ سەیر بوو, چونکی ژمێژەیە گرنگی پێنەدایی. دبێژیتە مێرێ خوە "زکێ من یێ دئیشیت, دێ چم خوەدرێژ کەم." کاردۆخ دەستێ خوە دھاڤێژتە سەر ملی و و دبەتە ژوور. پاشی کارێ خوە دکەت و بەر ب دەواما خوە دچیت.\nپشتی بێنەکێ دچیتە ژوورا پرتووکان و بەردەوامییێ ددەتە خواندنا چیڕۆکێن پێ داخبار. ژ چیڕۆکێن بیانی حەز دکەت, نەمازە چیڕۆکێن وان ژنێن ب وێرەکی دنڤیسان. د بەر خواندنێڕا دنڤیت, چونکی بەری ھینگێ حەبەکا خەوێ دخوت.\nدەمێ مێرێ وێ ژ کاری ڤەگەڕیایی, ھشیار کر ب مەبەستا ببەت ل سەر جھێن خوە بنڤیت. ئەو ژی بەردەوامییێ ددەتە خەوا خوە ھەتا نیڤا شەڤێ.\nدبیت ھەر کەس ژیانا خوە یا بوری ناس بکەت, بەلێ پاشەڕۆژ بۆ ھەموویان یا ئاشکەرا نینە. پاشەڕۆژا ژیلایێ گرێدایی لڤاندنا زکێ وێ یە, دیسا ژ خەو ھشیار کر و خەونا وێ غەوارە کر! ئەڤە دو جارە ب ئەڤێ لڤاندنێ ھشیار دبیت. جارا ئێکێ دکتۆران گۆتبوو: "گاڤا زارۆیێ تە خوە لڤلڤاند و تە ھەست ب ئێشاندنێ کر, پیاسەکێ بکە."\nد خەونێدا: د ناڤ سەھۆلەکا بەفرێدا بوو. شاپەک ژ چیایەکێ ڕک دڕژیا. ب لاشەکێ گران ب سەر دکەت و جار جار ل پشت خوە دزڤڕی. ل پشت وێ کەڤییەک ھەبوو, و ل بەراھییێ ڕۆناھییەکا سۆڕ ژ خانییەکێ داری دچوو. ئەو ڕۆناھی گەلەک یا ب ترس بوو. خانی ل سەرێ کۆخ ئان گرەکێ چیایی بوو. دەنگەکێ غەریب ژ قەڕەبالغەکا ل دەوروبەران دھات. ژ ترسێ زێدەتر چو ھەڤال دگەل نەبوون. بەر ب خانیکی دچوو, گەلەک پێکول دکرن بگەھیت, بەلێ ل دەلیڤەکێ سەتمی و ژووردا ب ئەردی کەت!\nئەڤێ خەونا بێزار و ئالۆز مەژییێ وێ تێکدا, ئەلبەتە واتەیا خوە ھەبوو, بەلێ ھەستکرن ب وێ لڤاندنێ, خەون ژ بیرێ بر و ب تەمام کرە خەونەکا بێ واتە! ئەڤ ھەستە خەونا ھەر ژنەکێیە, ئەو کیژ ژنە ناخوازیت جەگەرا خوە ھەمبێز بکەت؟ کی ھەیە ئەڤین بۆ زارۆیان نەبیت؟ نەخاسمە زارۆ ژ ناخێ وێ ب خوە بیت و بۆ جارا ئێکێ بیت دێ بیتە دایک.\nبەلێ ئازارەکا ل پشت ھەی, تێکدانەکا وەسا دکەت کو ھەر نەزانیت خەمگین ئان بەختەوەر بیت. ئازارەکە دگەل زکی مەزن دبیت و کەس نزانیت دەرئەنجام دێ چ بیت! ژیلا ب خوە ژی نزانیت چما ئەڤ چەندە کر: "نەخێر! نە.. ھەر نزانم من کر ئان ب من ھاتە کرن!"\nشەڤەکێ ژ شەڤێن ھاڤینێ, کاردۆخ ل بەرانبەر ھەڤژینا خوە سەکنی و ماچەک ل ئەنییێدا. پاشی بەر ب مالا تاڤینێ بر و چوو سەر کارێ خوە. مۆراڤ گەلەک یێ ڕژد بوو د ئەڤێ شەڤێدا ھەڤ ببینن. بەلێ ژیلا یا دودلبوو...\nھەر چاوا بیت مۆراڤی نامەک بۆ واتساپێ وێ ھنارت: "ل سەرێ فلکا کولانێ مە, زوو وەرە جانا من!"\nنامە خواند و بەرێ خوە دا دەمژمێرا ب دیواریڤە, میلێ خوە وەسا جوان بەر ب ژمارە دو دگەھاند, ھەر کەسێ دیتبا, دا ھزرکەت ئەڤ میلە ژبەر وێ لەزێ دکەن. ل بەر سینگی سەمایێ دکەن, چونکی دزانن ل درەنگی شەڤ دێ بیتە بووک!\nکراسەکێ سپی و کورت کو دو خەتێن قەھوایی ل سەر سینگی بوون ل بەر بوو. پرچا خوە ھاڤێتە سەر ملان و ڕستک ژ پاخلا خوە ئینادەر -ئەو ڕستکا مۆراڤی ل ئێکەم دیتن پێشکێشی کری کو ب ڕۆژ ل سەر کراسێ وێ و ل بن ھەتاڤێ دبرسقی- ھێدی و بێدەنگ دەرگەھێ مال ل پشت خوە گرت, و بلەز دەرگەھێ تڕۆمبێلێ ڤەکر. گاڤا سووار بووی, کەیفەکا وەسا خوە ل دێمآ مۆراڤی دا, ھەر وەکە دونیا ھەموو بۆ ملکێ وی. کەیف کەیفا وی بوو و ترس ترسا ژیلایێ!\n- بۆچی بێدەنگی؟\n- دڤێت نوکە بزڤڕین!\n- جان, خوشییا مە سەرا ھزرێن خوە تێکنەدە. ژیان ئەوە یا مرۆڤ د چاڤێن تە یێن سیحراویدا دبینت. ئەرێ ل پشت تە ژیانەکا دی ھەیە, دا بۆ ب خەم بکەڤم؟ د کەڤندا زەلامێن کەنیسێ باوەردارێن خوە وەسا تێگەھاند بوون کو ل پشت دەریایێن ئەوڕۆپا ژیان نینە- جەھەنەمە! باوەر دکەم ھەکەر تو دیتبای, دا بێژن ل پشت چاڤێن تە ژی ژیان نینە بەلکی جەھەنەمە.\nژیلا ژمێژەیە فێری ستایلێ گۆتنێن وی بووی! ئەوی دخواست ل بەر دلی بدەت, دا شەڤا وان نەھێتە تێکدان. بەردەوام دئاخڤت. ئاخڤتنێن وی پیچەک تەنا دکر و خوە ژبیرڤە دبر, بەلێ ترس ھەر دگەل من مابوو.\nشەڤ گەلەک یا تاڕیبوو, ئەسمانێ ھاڤینێ کێم جاران وەسا تاڕی دبیت, دا بێژی ئەسمانێ نەفرەتی قەت ھەیڤ د باوەشا خوە دا ھلنەگرتییە. ژیلایێ ب توڕەیڤە گۆت: "دا بزڤڕین! ئەڤ چولە وەکە مەژییێ تە یێ ھشک و ب ترسە!"\nتیقلیقا وی بوو.. دەستێ خوە ژ ناڤ دەستان ئینادەر. دەنگێ سترانێ کێمکر و ب گرنژینڤە گۆت: "ستێر یێ دبرسقن و تاڤ و ھەیڤ ل ئەسمانی نینن, ھەکەر ڕۆناھییا تە نەبا, دا چاوا ئەڤ شەڤە ڕۆن بیت؟"\nژبەر ئەڤان گۆتنان, ژیلا وەکە سنێلەکا گەرم و نوو ئەڤیندار ببوو و مۆراڤ ژی ئاشقێ وێ بوو. وەسا فێری ڕەفتار و شێوازێ ئاخڤتنا وی ببوو, ھەتا ئارامییەک د قەسەیێن وی ژی دا ددیت. ھەر چاوا بیت چو تشت نەبوون ترسێ ژێ دوور بکەن. دکر و نەدکر کو بەر ب مال ڤەگەڕن, بەلێ تەڤ پێکول د بێ سووار بوون, چونکی سووارێ مەیدانێ مۆراڤ بوو.\nبیستەکێ ژ جادەیێ دوور, بەر ب ڕێیا ئاخێ چوون. تڕۆمبێل ڕاوەستاند و لایێت ڤەمراندن. دەنگێ سترانا خوە بلند کر و ماچەک وەشاندە لێڤان. پاشی ھاتەخار و بۆتلەکێ مەیی ژ سندۆقێ ئینادەر. گازی کر: "کاس, وەرە دەرێ جانا من." ژیلا دگەل ھزرێن خوە دەرگەھێ تڕۆمبێلێ ڤەدکەت و دچیت, دیت یێ دو پێکێن مەیی دادگریت و د بەرڕا سترانا جاران دبێژیت.. کەیف کەیفا وی بوو و ترس ترسا وێ. پاشی قۆلپکێن قەمیسێ خوە ڤەکرن و گۆت: ((ھەکەر نھا ڤەنەخوین, ئەرێ کەنگی ڤەخوین؟)) ئەڤ گۆتن و ئەڤ سترانە ژ سەر زمانێ وی نە دچوون.\nدگەل ڤەخار. ئەو ئێکەم جار بوو تام دکەتە مەیی, لۆما ھەست ب گێژبوونەکێ کر. مۆراڤی گۆتێ: "نێزیک ببە و نەترسە, تو دزانی چەندێ ژ پرچا تە خەریبوویم؟" دەرگەھێ تڕۆمبێلێ ڤەکر و کێرەک ئینادەر. نێزیک بوو و دیسا کەزیەکا زراڤ ژ پرچا وێ قوساند.\nب سالوخدانا جوانییێ ترس لێ کێم دکر. ھەردو دەستێن وێ گرێدان و خشاندە سەر سینگێ خوە. کارێ خوە قەتاند, بەلێ یێ ژیلایێ نە, چونکی ژبەر ترسێ خوشی وەرنەدگرت.\nدەستێن وێ ڤەکرن و دانانە بەر سینگێ خوە. تشتێ جوان ل نک ئەو بوو, پشتی ئۆرگازمێ ھەر دا ل سەر سینگێ خوە ھێلیت و ماچی کەت, بەرەڤاژی مێرێ وێ. ب دەنگەکێ وەستیایڤە گۆت:\n- ھندەک ڕەنگێن جوان ل ناڤ پرچا تە ھەنە, سۆڕ شین, شین سۆڕ.. ئەڤە ڕەنگێن پاریسینە, بێژە ستاندالی دەمێ کۆدێن تە ب سەرڤە چوو!\nژیلایێ ژی ھەست ب ھەبوونا ڕەنگان کر. ڕۆناھییەکا ڕەنگین خوە ل سەر تاڕیاتییا د ناڤ تڕۆمبێلێدا بەردا. دەمآ سەرێ خوە بلندکری ژبەر ئەوا ھەی دیسا ڕوونشت. بۆ خوە دگۆت: "ئاە! خوزی ھەر ڤێ گاڤێ مربام!"\nپۆلیسەک ھاتە بەر جامێ و بەرێ لایێتەکێ دا ژوور. دونیا ل بەر چاڤان سپی و ل بەر مەژی ڕەش بوو! وەکە مارەکێ ل دۆر سەرێ خوە زڤڕی خوە تێکوەراند و ب دەستەکی دێمێ خوە ڤەشارت! پۆلیس دو گاڤا پاشدا چوو و گۆتی "وەرنە دەرێ." ژیلایێ د دلێ خوە دا گۆت "مۆراڤ چاوا نەترسم! چاوا؟! پا دێ ڕابە من ژ ڤێ ڕووڕەشییێ قۆرتال بکە!"\nدا بێژی دەنگێ وێ بھیست! گاڤا بۆ لێپرسینێ چوویە دەر, بەری ھەر تشتی جلێن وێ ئینان. ژیلایێ بلەزوبەز خوە کارکر و دەست دا مۆبایلا خوە. پاشی ھێدی ھێدی ھاتە دەر و بەزی. خوە تشتەک ل بەر سینگێ خوە نەدیت. ھەر چەندە جارەکێ کەت, بەلێ زوو ڕابووڤە. ئەو چۆلە ل بەر چاڤان وەکە باخچەکێ ڕاست و پاقژ بوو, دا بێژی ژ ڕاستا ژی باخچەیەکە ب گولێن تێر کەلەم ھاتیە خەملاندن!\nئەلبەتە مرن باشترە ژ ڕووڕەشی و فھێتییەکا وەسا کرێت. ئەڤە ھلبژارتنەکا باشتر نەبوو؟ دا ل بەرانبەری مالبات, مێر, جڤاک و ھەڤالان.. چاوا بەرسڤا خوە دەت؟ مرۆڤ ل داوی ھلبژارتنا خوە دا نەچارە, چونکی ئێدی خوە ڕێیەک نینە! ھەر چەندە جارەکێ کەت, بەلێ چاوا بیت کاری خوە نێزیکی جادەیێ بکەت و ژ دەستێن پۆلیسان قۆرتال ببیت.\nقافێ تڕێلەکێ ل سەر جادەیێ بوو, چوو بن تانکێ وێ. وەسا خوە تێکوەراند, جھێ پشیکەکێ نەدکر! پشتی چەندەکێ تڕۆمبێلەک ل بەرانبەر سەکنی, بەلێ بۆ ھەوە نابێژم کانێ ب ڕێڤە چ ئاخڤتن د ناڤبەرا وان دا ھەبوون...\nل ئەوێ سحارێ ئەوا ھاتیە ڕوودان چاوا ھەیە, ھەموو وەسا بۆ خووشکا خوە ڤەگێڕا.\nھەردو ل پیلانەکێ دگەڕیاین, ژ بۆ وآ چەندآ دەمێ کاردۆخ پرسیارا برینداربوونا پێ وێ دکەت, بزانیت چاوا بەرسڤا خوە بدەت.\nکاردۆخی سەئەت سێ و دو خولەک تەلەفۆن کر. زانی ھێشتا یا د خەوە, لۆما گۆت: "تو ب شەڤ نە نڤستبووی؟" پیچەک ب سەر خوەڤە ھات و پاشی بەرسڤ دا: "بەلێ, سەئەت دو نڤستبووم!"\nتاڤینێ بەر ب کلینیکێ بر. بەلێ ما کیژ برینە د ڕۆژەکێدا ساخ دبیت؟ ھەکەر ژیلا کاریبا, قەت نەدھێلا دەمژمێر میلێن خوە بلڤلڤینت و ب ڕاھێلیتە شەڤێ, بەلێ ھەکەر دەم نەچیت دێ چاوا برین ساخ بن؟ دیسا یێ ل بەر سینگا وێ سەمایێ دکەن و بلەز دچن.\nشەڤ و کاردۆخ پێکڤە ھاتن. جھدا زانی حالێ ژنا وی یێ باش نینە و کارەکێ شاش ھاتیە ئەنجامدان. غەزەب ژێ دباری و بێ پرسیار بەر ب مال بر. تپ تپا دلی بوو.. لاشێ وێ تێکدا سۆڕ بوو, ترس گەھشتە گەورییێ, خوە کپێن ژێ نەدھات. کاردۆخی دخواست ڕاستییێ بزانیت. ئەلبەتە د دەلیڤەیێن ھۆسا دا, ھەکەر زەلام ژی با, ھەر وێرەکی نەدبوو ڕاستییێ بۆ بێژیت:\n- ڕاستییا چ؟\n- چاوا برینداربووی؟\nبەرسڤ نەدا. پشتی بێنەکێ, گلۆپ ڤەمراندن:\nپشتی گەھشتیە ئۆرگازمێ, ڕابووڤە و گلۆپ ھلکرن. کێ دیتییە ڕۆناھی ببیتە ئەگەرێ بەختڕەشییێ؟ ئان چاوا نەھاتە بیرا ژیلایێ لنگێن خوە یێن ڕووت ڤەشێریت؟ کاردۆخی دیت ھەتا چۆکا یێن سەلخین. د ناڤ خەیالێن خوە دا ما, چاڤێن وی وەکە دێمێ وی سۆڕبوون و دەست حەفکا وێ دانا...\nژبەر ڕژدبوونا مۆراڤی, پێن ژیلایێ سەلخین و ژبەر ھەستیارییا کاردۆخی, ھەموو لاشێ وێ سەلخی و بۆ برین! برینێن وێ مەزنبوون, مەزنبوون و دزانی ئێدی دێ پێڤە پەقن! خانییێ مەزن ل پێش چاڤێن ژیلایێ وەکە گۆڕستان و ژوورا وێ وەکە قەبرەکی دھاتنە دیتن.\nدەمێ کاردۆخی زانی یا ب دوگیانە و ئێدی زکێ وێ دێ مەزن بیت؛ بەھتی. ل دەستپێکێ کەیفا وی گەلەک ھات, پاشی ھێدی ھێدی نیشانێن پەشیمانییێ لێ دیاربوون. گومان بۆ چێبوو کو ئەڤ زارۆ یێ وی نەبیت. ھەر چاوا بیت مژار ھێلا گرتی و خوە ل ھیڤییا دەمی گرت. ئەڤە چار ھەیڤە چار ئاخڤتنێن خوش نەگۆتین. مژار گرت, بەلێ ڕوویێ خوە گەلەک ل ژیلایێ ڤەنەکر.\nبۆ ژیلایێ ئاریشە نەبوو, چونکی باوەری ھەبوو دێ ڕۆژەکێ دەربازبن. تاکە پرسا د سەریدا لەقا دھاڤێژیت: "ئەرێ ژ ڕاست ئەڤ زارۆ دێ بیتە کەرەم و دلۆڤانی ئان پەقینەکا مەزنە ب لاش و ژیانا من ڤە؟" مرۆڤ چو ژ وان ڕۆژێن دەربازنەبووین؛ نزانیت, لۆما ژی پاشەڕۆژ یا ئاشکەرا نینە. ھەر چاوا بیت سبە دێ سەرەدانا دکتۆرا خوە کەت, دا بزانیت ئەڤ جەگەرا د ڤێ ڕەوشێدا ئاسێ کری دێ کوڕ ئان ژی کچ بیت.


سۆسیالیزمعەبدوڵڵا ئۆجالانمەد تیڤی\n7 ئازار, 2021\nلەبرگیراو لە پەرتووکی شۆڕشی کۆمەڵایەتی و ژیانی نوێ (عەبدوڵڵا ئۆجالان)\nرێپۆڕتاژی کەناڵی ئاسمانی مەد تیڤی لەگەڵ رێبەر ئاپۆ سەبارەت بە رۆژی جیهانی ژنان ٨ی مارس\nمەد تیڤی: بەرێز عەبدوڵڵا ئۆجالان وەک دەزانن ئەمڕۆ ٨ی مارس رۆژی جیهانی ئافرەتانە، ئێمەش بەم بۆنەیەوە دەمانهەوێت لە بابەتی دوا رەوشی بزوتنەوەی جیهانی شۆڕشگێڕانەی ئافرەتان بە گشتی و بەتایبەتیش رەوشی ئافرەتانی کوردستان و بزوتنەوەی ئازادی ئافرەتانی کورددا وردبینەوە و بۆیە لەمبارەیەوە کۆمەڵێک پرسیارمان لە جەنابتان دەبێت.\nپێش هەموو شتێک ئایا لە رۆژێکی وەک ٨ی مارسدا، دەکرێت ئەو خاڵە هاوبەشە چی بێت کە پێویستە بزوتنەوەی ئافرەتان لەسەر ئاستی جیهاندا لەسەری کۆک بن؟ هەروەها چۆن لە ٨ی مارس دەڕوانن سەبارەت بە ئافرەتانی کورد؟ ئایا چ رایەڵێک هەیە لە نێوان ٨ی مارس و ئەو بزوتنەوەیەی ئافرەتاندا کە بونیادتان ناوە؟ روونکردنەوەی ئەمانە بۆ بینەرانمان گرنگییەکی زۆری هەیە.\nعەبدوڵڵا ئۆجالان: پێش لە هەموو شتێک تەنها دانانی رۆژی ٨ی مارس بە رۆژی ئافرەتان بە شتێکی جێی سەرزەنشت دەزانم. ئەوە مەرجێکی ژیانە کە هەموو رۆژەکان ئافرەتانە بن و بۆنی ئافرەتانی ئازادیان لێ بێت. بەڵام هەر راستینەی رۆژی ٨ی مارس بۆخۆی ئەوەمان پیشان دەدات، کە ئافرەت لە ژیان‌دا هیچ جێگا و بوونێکی نییە. شایستە بینی ئافرەت بەوەی کە تەنها لە رۆژێکدا یادی بکرێتەوە و وەبیر بهێنرێتەوە، بۆخۆی رادەی قووڵی ئەو کۆیلایەتییەمان پیشان دەدات کە بەسەریدا سەپێنراوە. ئەم بابەتە بۆم بۆتە گۆڕەپانێکی کار کە تابێت زیاتر تێیدا قووڵ دەبمەوە. خودی خۆم بابەتەکە هەرگیز بە بابەتێکی دابڕاو لە شەڕ نازانم. تەنانەت هەروەک چۆن بۆ هەموو شۆڕشەکانی جیهانیش وەها بووە، بۆ شۆڕشەکانی رۆژی ئەمڕۆشمان و بە تایبەتیش شۆڕشی کوردستان دەبێت شیکردنەوە و تێگەیشتن لەو ژیانەی کە دەوری ئافرەت هاتۆتە کایەوە سەرەکیترین کار بێت، کە بەوپەڕی سەرکەوتووییەوە ئەنجامی بدات. دەبێت ئافرەت هەر لە کێشە هەرە سەردەمییەکانی شەڕەوە تا دەگاتە ئاشتی و ئەو بنەما ئازادییەی لەسەری پێشدەکەوێت، لە جەرگەی هەموو کارێکدا جێ بگرێت.\nتاوەکوو ئافرەت بە هەموو ئەو زیهنییەت، ئایدیۆلۆژیا، رێکخستن، گوشار و داگیرکارییانەوە تاوتوێ نەکرێت کە لە دەوری چنراون، چارەسەری لەسەر ئەو بنەمایە قووڵ نەکرێتەوە و شۆڕش و شەڕ دابڕاو لە ئافرەت تاوتوێ بکرێت، ئەوا نە ئەو شەڕەی کە دەکرێت دەبێتە شەڕێکی ئازادی و نە ئەو ئاشتییەش کە بەدوای ئەم شەڕەدا پێشبکەوێت دەبێتە ئاشتییەکی راستەقینە. مەرجی یەکەمین و ریشەییش بۆ ئەنجامدانی ئەمە هەڵوەشاندنەوەی ئەو رایەڵانەی پەیوەندییە کە لەدەوری ئافرەت چنراون. دەبێت بە وردی هەموو ئەوانە شی بکرێتەوە کە ئایا هەر لە خێزانەوە تا ئەخلاق و تەنانەت تا فەلسەفە و ئایین هەموویان لەم بابەتەدا چی دەڵێن؟ لەمەش زیاتر ئایا چییان کردووە و بە نیازن لەمەودوا چی بکەن؟ بە تایبەتیش چ سیستەمێکیان داناوە؟\nهەر کە زیاتر لەسەر شۆڕشی کوردستان قووڵ بینەوە تێدەگەین، کە کێشەی ئافرەت پێویستی بە سەرقاڵییەکی زیاترە و دابڕاو نییە لە شەڕ. بە شێوەیەکی جددی وای بە پێویست دەزانم کە ئەم کێشەیە چ لە رووی پیشخستنی شەڕ و چ لە رووی مەودابڕینەوە پشت بە واتای راستی شەڕ تاوتوێ بکرێت. هەروەک دەشوترێت نە شۆڕش و نە ژیان بە بێ ئافرەت نابێت و راستیشە. ژیانێک کە رەوشی ئافرەتێتی یان پیاوێتی ئەمڕۆی پێوە دیار بێت شێوازی ژیانێکی پەسەند نەکراوە لەلام. تەنانەت ئەگەر بڵێم لە پێناو گۆڕینی ئەم شێوازەی ژیاندا ئەم شۆڕشەم بەرپا کردووە، رەنگە بە شێوەیەکی زۆر سەرنج راکێش تیشکم خستبێتە سەر راستینەیەک.\nئەگەر وەک ئەوەی باوە بە بۆنەی ٨ی مارسەوە بپرسن کە واتای ئەم رۆژە بۆ ئافرەتانی جیهان چییە، ئەوا زۆر راشکاوانە دەتوانین بڵێین بە واتای وەبیرخستنەوەی کۆیلایەتییەکی قووڵ، شتێکی زۆر سمبوڵیانە و تەنانەت بە بڕوای من بایەخدانێکی زۆر ناجددیانە بە ئافرەت دێت. بۆچی دەبێت تەنها یەک رۆژ رحژی ئافرەتان بێت؟ بۆچی بەشێکی سەرەکی و دەست لێ بەرنەدراوی ژیان شایستە بە تەنها رۆژێک یاد کردنەوەی دەبینرێت؟ رۆژێکی وەک رۆژی دایکانیش کراوەتە دیاری بۆ ئافرەت. بە بڕوای من ئەمانە نیشانەی نادرووستین و دەبێت تێپەڕ بکرێن. دەبێت تەواوی رۆژەکان بە ٨ی مارس بزانرێن و وەها تاوتوێ بکرێن.\nهەرچی سەبارەت بە کوردستانە ناتوانین شتێکی ئەوتۆ سەبارەت بەم رۆژە بڵێێین. ئێمە بە کۆششێکی زۆرەوە بەردەوامین لەسەر پێشخستنی شۆڕشێک بە ئافرەتانەوە. هەر رۆژێکی ئەم شۆڕشە لە ئاستێکی زۆر سەرووتر لە یادکردنەوەی ٨ی مارسەوە دەگوزەرێین. تەنانەت کارەکە لای ئێمە گەیشتۆتە ئاستێک، کە هیچ پیاوێک یان ئافرەتێک بە تەواوەتی لە ژیان‌دا جێی نابێتەوە، ئەگەر لەمبارەیەوە هەنگاوی نەنابێت و کۆمەڵێک قۆناغی نەبڕیبێت. تەنها لەسەر ئاستی کوردستانیش‌دا نا، بەڵکو لەسەر ئاستی نێونەتەوەیشدا ئەوانەی دەیانەوێت هەڵوێست پیشان بدەن و بە تایبەتیش خودی ئافرەتان ناچارن کە لەم قۆناغە تێبگەن. پێم وایە دەکرێت لە رێی ئەم گفتوگۆیانەمانەوە تا رادەیەک ئەمانە روون بکەمەوە. ئیتر لەمەودوا گرنگییەکی زیاتر بە کۆبوونەوەکانی ئافرەتان دەدەم. بە ئەرکی سەرشانمی دەزانم ئەوەی دەکەوێتە سەر من جێبەجێی بکەم. بە تایبەتیش کە خاوەنی شەهیدانێکیب بەردەوام پێویستە یادیان زیندوو رابگیرێت. چ ئەو شەهیدانەی بە ئاگربەردان لە جەستەی خۆیان ویستوویانە خۆیان پاک بکەنەوە، ئەو ئەرکانەی هەموویان خستویانەتە سەر شانمان قەرزێکە و دەبێت بیدەینەوە و بە شیاوم زانی کە بەتایبەت لەم رۆژەدا و بەم بۆنەیەوە جەخت لەسەر ئەم خاڵە بکەمەوە.\nمەد تیڤی: لە وتنەکانتاندا باستان لەوە کرد کە سەرۆکایەتی پەکەکە و خوێندنەوەی پەکەکە بۆ کێشەی ئافرەت بۆتە جێی سەرنجی تەواوی ئافرەتانی جیهان. بە واتایەکی‌تر بەم نزیکایەتی و ئاستی گفتوگۆیەتانەوە بوونەتە سەنتەری سەرنجی جیهان. ئایا هەر لەبەر ئەمەیە کە جگە لە ئافرەتانی کورد، ئافرەتانی زۆر نەتەوەی‌تریش لەناو رەفەکانتاندا بوونیان هەیە؟ کۆششێکی بێ وێنە بۆ تێگەیشتن هەیە، ئێوە پابەندی زۆری ئافرەتان بە سەرۆکایەتی پەکەکەوە بۆچی دەگەڕێننەوە؟ ئایا بۆچی ئافرەتان تەنانەت ئافرەتانی نەتەوەکانی‌تریش هەست دەکەن کە نزیکن لێیانەوە و نزیکن لێتانەوە؟\nعەبدوڵڵا ئۆجالان: من پێم وایە کە پەیوەندیداری و مەیلی ئافرەتان بە لای ئێمەدا زیاتریش دەبێت، هۆکاری سەرەکی ئەمەش بە سووربوونەوە بەردەوام‌بوونی سیستم و جیهانێکی پیاوسالاریابەیە کە لەسەر ئاستی جیهاندا لەکایەدایە. ئایدیۆلۆژیای پیاوسالاری و رەنگدانەوەکەشی لە ژیاندا کێشەی ئافرەتیان زۆر زیاتر قورس کردووە. سەرباری ئەوەی کە لە سەدەی بیستدا کۆمەڵێک کرانەوە لەبارەی کێشەی ئافرەتەوە لە شۆڕشەکاندا کراون، بەڵام هیچی نەگەیشتوونەتە چارەسەری. تەنانەت لە شۆڕشی سۆسیالیزم و لەو وڵاتانەش‌دا کە سۆسیالیزم بە شێوەیەکی فەرمی دەست بە کار بووە، هەروەک دەبینرێت شۆڕش نەگوێزراوەتەوە بۆ رەهەندی شۆڕشی ئافرەت و تەنانەت دانسقەترین سەرۆک و سەرکردەکانیان لە کەسایەتییاندا درێژەیان بە پێوانەکانی ژیانێکی کلاسیک داوە.\nهەرچی منم بە شێوەیەکی زۆر جیاواز و قووڵتر و لەسەر ئاستێکی گەردوونیدا تاوتوێ دەکەم. تەنها بە لەبەرچاوگرتنی پێداویستییەکانی شۆڕشی رزگاری نەتەوەیی کێشەی ئافرەت تاوتوێ ناکەم و لێکینادەمەوە. تەنانەت چەمکێکی هەرزانی وەک ئەوەشم نییە، کە لە پێناو خۆ رزگار کردنێکی رۆژانەیی و خۆ مۆدێڕن پیشانداندا بڵێم:” ئافرەت نیوەی کۆمەڵە و بێ ئەوان شۆڕش ناکرێت.” زۆر لەمانە قووڵتر بەم کێشەیەوە سەرقاڵم. ئەمە بۆ من خەباتێکی فەلسەفی و موڕاڵییە. بۆ ئەوەی بتوانم ئەو چەمکی سۆسیالیستییە کە هەمە بیهێنمەدی ناچارم کە ئەم کێشەیە چارەسەر بکەم. وەک کەسایەتی پیاوێک هێشتا لێگەڕینم سەبارەت بە ژیان هەیە. لە خۆم دەپرسم:” ژیان بە شێوەیەکی گشتی پێویستە چۆن چۆنی بێت؟ ژیان لەگەڵ ئافرەتدا پێویستە چۆن بێت؟” بەتایبەتیش بەشی:” ژیان لەگەڵ ئافرەتدا پێویستە چۆن بێت؟” لە پرسیارەکەدا بەلای منەوە ئەو بەشەیە کە پێویستە زۆرترین قووڵبوونەوەی لەسەر بکرێت.\nزۆر راشکاوانە دەڵێم کە لەمبارەیەوە نە پەنا بۆ هیچ پێشداوەرییەکی باوی نەریتی و نە بۆ هیچ بەهایەکی ئەخلاقی کلاسیک دەبەم. پێم وایە کە هەر لەرووی بەشداری‌کردنی ئافرەتانەوە لە بوارەکانی سیاسەت و کارەکانی بە سووپا بوونەوە، تا دەگاتە رەهەندی سێکسی کێشەی جۆر بە جۆر هەن. من گرنگی دەدەم بەوەیکە بە ئاشکرا و شەفافانە ئەم کێشانە گفتوگۆیان لەسەر بکرێت. ئەوەی زیاتر من پەیوەندیدار دەکات، تەنها رانەوەستانە بەم گفتوگۆیانەوە و بەڵکو گەیاندنیانە بە ئاستی چارەسەرییەکی شۆڕشگێڕانەی زۆر دیار و سەرنج راکێش. ئەمەیان بە سەرەکیترین کار دەزانم کە سۆسیالیزمی ئەم سەردەمە پێویستە هەستێت پێی. ئیتر لە سۆسیالیزم دا بە تەواوەتی ئەوە پشتڕاست بۆتەوە کە تەنها تێکۆشانی چینایەتی بەس نییە. هەروەک چۆن لە رۆژی ئەمڕۆماندا رەهەندی کێشەی ژینگەیی زۆر زەبەلاح بووە و ئیتر پێویستە بە شێوەیەکی سۆسیالیستانە چارەسەری بۆ شێواندن و وێرانکردنی ژینگە لەلایەن سەرمایەدارییەوە بدۆزریتەوە، ئەوا پێویستە لەوەش زیاتر سەبارەت بە رەهەندی کێشەی ئافرەت ئەنجام بدرێت.\nبە بڕوای من ئەم کێشەیە کە هەموو بوارەکانی ژیانی گرتۆتەوە، پێویستە لەولاتری نزیکایەتییە باوە نەریتییەکانەوە، هەر لە نزیکایەتییەکی ئایدیۆلۆژییەوە تا هاوبەشی پراکتیکیانە و تەنانەت لێپێچینەوەی خێزانەوە پێویستی بە نزیکایەتییەکی نوێ هەیە. نزیکایەتییەکانی من لەمبارەیەوە تا بڵێیت نزیکایەتییەکە کە وردە وردە و پێ بە پێ پێشکەوتن دێنێتە کایەوە. ئەمە تەنها بە جەماوەری ئافرەتانی نەتەوەییەوە سنووردار نییە، بەڵکو کار لەسەر سەرنجراکێشانی ئافرەتانی گۆڕەپانی نێونەتەوەیش دەکات. بێگومان چەمکێکی سۆسیالیزم کە لەم چوارچێوەیەدا بێت لە داهاتوودا ئافرەت زیاتریش دەکاتە رۆژەڤێک. کێشەی ئافرەت تەنها لەڕووی سێکسی و رێکخستنییەوە نا، بەڵکو لە هەموو بوارەکانی کۆمەڵگادا لە چوارچێوەی پرسیاری “چۆن بژین؟” دا تاوتوێ دەکات. کاتێک وەڵامەکان بۆ ئەم پرسیارە دەربکەون ئیتر ئەوە بەدی دەکرێت کە لە راستیدا کێشەی شەڕ و ئاشتی تەواو کێشەی ئافرەتن. بە واتایەکی‌تر ئیتر هەموو کەسێک تێدەگات کە تا کەسایەتی و ئیرادەی ئافرەت پێشنەکەوێت ق نەکەوێتە رۆژەڤەوە، ئەو چارەسەریانەی کە پشت بە چەمکی پیاوسالارانە دەبەستن نە شەڕ و نە ئاشتیان پێ ناهێنرێتەدی. هەر بۆیە شۆڕشەکانی ئەم سەردەمە، تەنانەت هەموو شۆڕش و شەڕەکانی سەدەی بیست و یەکەمین و هەموو ئەو ئاشتیانەش کە بەدوای ئەواندا پێشبکەون، بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی تەندروست لە دایک ببن و درێژەیان هەبێت، دەبێت شۆڕشی ئافرەت قووڵ بکەینەوە. پێم وایە پەیوەندیداربوون و زۆری مەیلی ئافرەتان بەلای ئێمەدا بۆ ئەمە دەگەڕێتەوە.\nرۆژنامەوان، بەهار ئاورین بەشداری بەرنامەی دەنگی شیلان لە رادیۆ دەنگی وڵات بوو و سەبارەت بە بارودۆخی زیندانیانی سیاسی و لە ناوچوونی ژینگە هەڵسەنگاندنی کرد و وتی:" ئەوانەی لە دژی کردەوەکانی…


ئاگات لەدەمت بێت!\nجاران کە لەکۆڕ مەجلیسێکدا دادەنیشتیت، گەر هەڵەیەکت بکردایە، وشەیەک، ڕستەیەک، یان گۆتەیەکی نەشیاوت لەدەم دەرچوایە کە لەگەڵ کەشوهەوای کۆڕەکەدا نەگونجایە، ئەوا لایەنی بەرامبەر پێی دەوتیت: ( ئاگات لەدەمت بێ). گەر خۆت لێ گێل بکردایەو بتوتایە، بۆ چی بووە؟ ئەوا زۆر ڕاشکاوانە جەختیان دەکردەوەو، لەگەڵ داننان بەوشەکانداو زۆر بەقورسی پێیان دەوتیتەوە، پێت دەڵێین: ئاگات لەدەمت بێ! و دوبارەی ناکەینەوە! ئیتر قڕوقەپت پێدەکراو بێدەنگیان دەکردی.\nهەنوکەش دەبێ بەهەندێ لەسیاسیە نا سیاسیەکانمان بڵێین: ئاگات لەنوکی قەڵەمە کولەکەت بێت. هەر لەگەڵ لەکۆبونەوەیەکدا، لەکۆڕودانیشتنێکدا، بێگومان کۆبونەوەی نێوان دو حزب یان چەند حێزبێکیشدا نا، بەڵکو لەکۆبونەوەی ناوخۆی تاکە حزبێکیشدا، بەرپەچێکیان دەدرێتەوە ،یان داواکارییەکیان ڕەتدەکرێتەوە، یان پێشنیارێکیان دەنگ بەدەست ناهێنێ ، ئیتر بۆ بەیانی چی لە هەگبە و هەمبانەکەیدا هەیە، هەموی هەڵدەڕێژێ. بێگومان گەر ئەو هەگبەیە بەتەنها موڵکی تایبەتی و تاکە کەسی خودی خۆی بێت، ئەوا لەچوارچێوەی کاری دیموکراسی و ئازادی لەڕادەربڕین، هەمو تاکێ بۆی هەیە ڕەخنە لەبەرامبەرو، لە سەرخۆی ولە خوار خۆیشی بگرێت. یان گەر ناڕەواییەکیان بەرامبەر کردبێ، بۆی هەیە هەمو ڕاستیەکان ڕونبکاتەوەو بەرگری لەخۆی بکات.\nکورد واتەنی ئەوی ژێر بەڕەمان بۆ بخاتە سەر بەڕە. بەمەرجێ ڕەخنەو پێشنیارو ڕونکردنەوەکان ،دروستکەر بن نەک ڕوخێنەر، ڕەوا بن نەک هەڵبەستراو. کار نەکاتە سەر شێواندنی شیرازەی سیاسی و ئیداری و کۆمەڵایەتی و پشێوی نەگوازێتەوە بۆ ناو تاکەکانی ناو کۆمەڵ و وابەست بەو کارەوە.\nکەسانی سادەو ئاسایی هەمبانەکانیشان سادەن‌و کەلوپەلی ئاسایی و بێ گرێ و گۆڵیان لەگەڵ خۆیاندا هەڵگرتووە. بەڵام کەسانێک کە ساڵەهایە، لەناو سیاسەت و ئیدارەی ئەم وڵاتەدا کاریان کردبێ،چ لە شاخ بێ یان لە شار، ئەوا ئەو کەل وپەل و کەرەسانەی لە هەگبە و کۆگای مێشکیشیاندایە ، بە تەنها موڵکی تاکە کەسی خۆیان نییە. پێویستە لەکاتی واڵاکردنی دەرگای کۆگاکانیاندا، زۆر بەلێزانانەو بەئەمەکداری و ئەخلاقێکی سیاسیانە، ئیداریانە، کۆمەڵایەتیانە، ئەو زانیاریانە بخەنە بەردەست.\nبەهیچ جۆرێ لەگەڵ شاردنەوەو نەدرکاندیاندا نین، چونکە وەک پێشتریش وتمان کە ئەمانە موڵکی گشتین. دەبێ بنوسرێن و بڵاوبکرێنەوە، بەشێوەی یاداشت، یادەوەری، یادگاری، ئەزمونی کۆن، یان مێژوی تاک یان حیزبێک‌و ڕێکخراوێکەوە. بەڵام لە کات و شوێنی خۆیداو، بەدەربڕینێکی زانستیی مێژوییانە. نەک، بەپەرچەکردارو هەڵڕشتنی ڕق‌و کینەو شکاندانی ئەم‌و ئەوو کەسانی بەرامبەرو دەستنیشانکراوو ئاڕاستەکراو. جا زۆر جار ئەمە لەچ کاتێکدا ڕوو دەدات، لەو کاتەی کە وەدەردەنرێ، ئیتر وەدەرنانەکە بە ڕەوا بێت یان ناڕەوا .\nزۆر زانیاری و ڕوداو هەن گەر لە پێناوی نەفەوتان و لەناونەچونیشیاندا بێت ، بیشنوسرێنەوە ، نابێ بڵاو بکرینەوە و لە شوێنی تایبەت و لای کەسانی بە ئەمەک و ئەمین بپارێزرێن . وەوا باوە تا چەند دەیەیەک بڵاو ناکرێنەوە تا کاتی خۆیان دێت . بەتایبەتی لەو وڵاتانەی کە گوێ دەدەنە ئاسایشی نیشتمانیان ( الامن القومی ) .چونکە لەوانەیە دەیان کێشەی نیشتمانی و کۆمەڵایەتیان لێبکەوێتەوە .\nهەر وەک نمونە لە ناو مێژوی خەباتی جەنجاڵی چەکدارانەی گەلەکەمان ، ئەم حیزبانە ، یان تاکی ناو ئەم حیزبانە، لە سەردەمانێکداو ، لە ناوچەیەکی جوگرافی دیارکراوی کوردستاندا ، ڕۆڵیان هەبووە ، سەرکردایەتیان کردووە و ناوچەکانیان ، ئیدارە داوە و بەڕێوەیان بردووە ، چەندان کاری نهێنی کە پێوست بوە بکرێن و کراوە و پێشمەرگە لەشەڕدا بووە و چەک بەدەست بوە و بەرگری لە خۆی و ناوچە ئازادەکان کردووە ، زۆر کات بەرگری کردووەو زۆر جاریش هێرشی بردووە . مەیدان و شوێنکاری چالاکییەکانی پێشمەرگەش شاخ و کەژ وهەردو گوندو لادێ و زۆر جاریش ناو جەرگەی شارەکانی کوردستان بون . چەندەها پێشمەرگە شەهید بووە و چەندەهای تریش لە سەربازی ئێراقی و جاشی کوردو خۆفرۆش و سەرۆک جاش کوژراون و بە سزای خۆیان گەیشتون، لەوانەشە چەندەها بێتاوانیش بە هەر شێوەیەک بوبێ پێوە بوبێ و لە ناوچوبێ . بەکورتیەکەی شوێنکارەکە هەرناوچەکانی خۆمان بووەو کەرەسەی ڕوداوەکان و کارەکتەرەکانیش بە چاک و خراپیانەوە هەر خۆمان و کەسوکاری خۆمان بوون.\nخۆ ناکرێ بوترێ لە فڵان شەڕدا ، فڵان پێشمەرگە فڵان جاش و سەرۆک جاشی کوشت . باسی چالاکیەکە بەئاشکرا دەکرێت و کراویشە بەڵام ناوی تایبەت ناهێنرێت . ئەم شاردنەوەیە لە ڕەهەندێکی هەست بەترسکردنەوە نییە ، بەڵکو ڕەهەندێکی کۆمەڵایەتی وهەستێکی نیشتمانی هەیە بۆ ئەوەی نە بێتە کێشەی نێوان تاکەکان و لە یادیاندیاندا بمێنێ و ببێ بە گرێیەک لەناو دەرونی ناسیاو کەسەکانیاندا ، کە لە وانەیە کەسی نزیکی پێشمەرگەکە خۆیشی بێت و هەوڵی تۆڵەسەندنەوە بدرێت . یان بێتە ڕقوکینە و ڕەگ داکوتێ بۆ دواڕۆژو نەوەی داهاتو .\nیان بوترێ بەهۆی هەڵەی ئەو پێشمەرگەیەوە فڵان پێشمەرگەی تر شەهید بو . یان فڵان شەڕ و چالاکی کە لەکاتی خۆیدا کراوە بۆتە هۆی سوتاندنی فڵان دێ و کوژرانی فڵان کەس هەر هەموی بەهۆی ئەو پێشمەرگەو دەستەیەی ترەوە بووە کە فڵان بەڕێز لێپرسراویان بووە . یان لەوانەیە لە کاتی بەندیدا، کە هەمومان توندو تیژی و ئازاردان و تەعزیبی بەعسمان بیستبو ، کەسێ لە ژێر ئەشکەنجەدا خۆی ڕانەگرتبێ و ئەمە بوبێتە هۆی زیانگەیاندن بە هاوڕێیەکی تری و بەو هۆیەوە سزای قورس درابێ، نابی بە ناوی یادگاری یان ڕەخنەوە ئەم جۆرە ڕوداوانە ئاشکرا بکرێن . یان زۆر مانەوە و بەشداربون لە خەباتی شارو شاخدا ، وایکردوە تێکەڵبونی خێزانی و زۆر نزیکبونەوە لە یەکتر ، وا بکات کە ئاگاداری چەندەها نهێنی خێزانی و کێشەی کۆمەڵایەتی یەکدی بن، هاوڕێ و هاوڕازی یەکتر بون ، ئێستا بێیت بەهۆی ناکۆکییەکەوە هەموی بدرکێنی . چونکە ئەو ڕازو نهێنیانە نەک موڵکی تاک نین بەڵکو بەتەنها موڵکی تایبەت بەحزبێکیش نین ئەوە نهێنی وردەکاری مێژووی خەباتی میللەتەکەمانەو نابێ ئاشکرابکرێن .\nلەسەر ئەم بابەتانە لەچاوپێکەوتنێکدا (ڕەوانشاد کاک نەشیروان) دەفەرموێ: ((هەمو میهنەیەک پێویستە جۆرێک لە ئەخلاق‌و ئیتیکی خۆی هەبێ. نابێ سەرتاش، یان ساڵۆن باسی کەچەڵی، ئەوکەسە بکات کە سەری بۆ چاکدەکات. بەحوکمی ئەوەی لەمەوقعی مەسئولییەتیەکی بەرزدا بوم، بەسەدان مەلەفی جیاجیا، نەک هەر مەلەفی گەندەلی، مەلەفی ئەخلاقی زۆر خێزان، کەوتۆتە بەردەستم، مەلەفی دزی، مەلەفی جاسوسی، مەلەفی شتی خراپ، بەڵام ئەخلاقی سیاسی من، ڕێگەی بە من نەداوە کە تەشهیر بەهیچ کەسێ بکەم، وە ناوی هیچ کەسێ بەرم . وە لە کاتی پێویستدا ئەگەر پێویستی کردبێ باسمان کردوون)).\nبۆیە دەڵێین سیاسیەکان ئاگاتان لەدەمتان بێ، ئاگاتان لە نوکی قەلەمەکانتان بیت، ئەخلاق‌و کەرامەت و ئیتیکی کاک نەوشیروانتان تیا بێت ڕازگری نهێنیەکانی میللەتەکەتان بن. چونکە ڕوداوی زۆرترو کاریگەرتر و گۆرانکاری نوێی دی دێنە پێشەوەو، ناکرێ مێژوی کۆمەڵایەتیشمان سەقەت بکەن وەک، چۆن مێژوی ئیداری و سیاسی ئەم وڵاتەتان شێواند. ناکرێ جەستەی کۆمەڵایەتی میللەتەکەمان بخەنە ژێر نەشتەرگەری نەشارەزایی، پڕ ڕقوکینەی بێبەنجی خۆتان ودەستکەن بەتوێکاری‌و هەڵدڕین‌و شەقارشەقارکردنی‌و زیاتر ڕۆ بچنە ناو برینەکانمان وسوێی زیاتر بخەنە ناو زامە کۆن و نوێیەکانمان.\nهەر ئێوە بون شەرەفی ئیداریتان لە ژێر چنگی شارەزایان ئەم وڵاتە هێنایە دەرەوەو تەسلیم بە نەشارەزیان و نەوە و نەوەزادەکان و حیزبزادەکانی خۆتان کردو ، چونە ناو جومگەی هەمو وەزارەتەکان و وەک ماکی سەرەتان پەلوپۆتان هاویشت بۆ هەمو سوچوقوژبنێکی هەر هەمو یەکە ئیداری و کارگێرییەکان. ئێستاش دەتانەوی جەستەی شەرەفی کۆمەڵایەتیشمان بشێوێنن و ئەو تۆزە هەستەو پێکەوەژیانەی کە ماون ئەویش لەگۆڕ نێن.\nخەڵکی سادەو ئاسایی و هەوادارەکانتان مەکەنە لایەنگیرو دابەشبویەکی لاوەکی باڵێکی نوێی تری چەند باڵی ناو حیزبەکانتان، خۆتان، خۆتان باش دەناسن‌و چەند ساڵ بەیەکەوەن‌و هەڤاڵ‌و هاوخەبات و هاوڕێبازو هاوڕێ و هاوبیرو هاودیدی یەکدین.\n1 کارێ مەکەن ئەزی تیا شەرمەزار بێت


ئێران لەبارەی دانوستانەکانی ڤیەننا: لەسەر ڕێگایەکی داخراو نامێنینەوە\nجارێکی دیکە تاران سووربوونی لەسەر مەرجەکانی وڵاتەکەی بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی دۆسیەی ئەتۆمی و گەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنی ئەتۆمی ڕاگەیاند.\nئەمیر عەبدوللهیان وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕایگەیاند، “نامانەوێت لەسەر ئەو ڕێگە داخراوە بمێنینەوە کە گفتوگۆکانی دۆسیەی ئەتۆمی لە پێشوودا پێیگەیشتووە”.\nئاماژەی بۆئەوەشکرد، ئەگەر لایەنی بەرامبەر بەشێوەیەکی جددی و ئەرێنی بەشداریی گفتوگۆکان بکات، دەکرێت لەماوەیەکی کەمدا بەگەنە ڕێککەوتنێکی باش.\nوتیشی، بۆ گەیشتن بەڕێککەوتنێکی باش دەبێت ئەمریکا سزاکانی سەر ئێران هەڵگرێت و گرەنتی مانەوە و دووبارە نەکشانەوەی لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی بدات.\nبەرلە چەند ڕۆژێک وەزیری دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد وڵاتەکەی دەیەوێت بگەڕێتەوە بۆ گفتوگۆکان و گەیشتن بە ڕێککەوتن هەروەها گەڕانەوە و پابەندبوونی هەموو لایەنەکانی بە گرنگ و پێیوست بۆ گەیشتن بەڕێککەوتن دانا.\nنەكەی ڕۆژەكەت بە خواردنی مۆز دەستپێبكەیت!\nفەڕەنسا: ئەگەری سەرهەڵدانەوەی داعش لە عێراق و سوریا هەیە\nوەزیری بەرگریی فەڕەنسا لە چاوپێكەوتنێكدا ئاشكرایكردووە، ڕێكخراوی “دەوڵەتی ئیسلامی” ڕەنگە جارێكی دیكە لە عێراق و سوریا سەرهەڵبداتەوە. لە…\nبەهۆی هیلاکی وڵات لە جەنگە یەک لەدوای یەکەکان و دەسەڵاتی تاڵیبان و مامەڵەنەکردنی وڵاتانی جیهانی لەگەڵ ئیدارەی تاڵیبان…\nئیسرائیل: لەگەڵ عێراق پەیوەندییمان هەیە\nدیپلۆماتكارێكی ئیسرائیلی ئاشكرایدەكات، وڵاتەكەی لەگەڵ هەموو وڵاتانی عەرەبیدا پەیوەندیی هەیە، لەنێویشیاندا عێراق. حاییم ڕیغیڤ، بەڕێوەبەری پێشووی یەكەی خۆرهەڵاتی…\nله میسر 168 كه‌س له كه‌یسی “وێنه‌گرتنى بنكه‌ى ئاسمانیی بلبیس” دادگایی ده‌كرێن و 21 كه‌سیان سزاى زیندانیكردنى هه‌تاهه‌تاییان…


کاروانێکی دیکەی ڤاکسینی کۆرۆنا گەیشتە عێراق\nوەزارەتی تەندروستیی عێراق ڕایگەیاند، یەکەم کاروانی ڤاکسینی AstraZeneca گەیشتووەتە بەغداد و بڕیارە بەپێی بەرنامەی وەزارەت بەکاربهێنرێت.\nوەزارەتی تەندروستیی عێراق ئاشکرایکردووە، “ئەمڕۆ 25ی ئازار، یەکەم کاروانی ڤاکسینی AstraZeneca گەیشتووەتە فڕۆکەخانەی بەغداد و لەگەڵ کوتانی کارمەندانی تەندروستی هاوڵاتییانیش دەتوانن ناوی خۆیان بە شێوەی ئەلیکترۆنی بنوسن”.\nئەو کاروانەی ئەمڕۆ گەیشتووەتە عێراق 336 هەزار ژەمە و بڕیارە لە چوارچێوەی بەرنەمای “کۆڤاکس”ی نێودەوڵەتیدا 16 ملیۆن دۆزی دیکە بگاتە عێراق.\nوەزارەتی تەندروستیی عێراق دوو ملیۆن دۆز لە ڤاکسینی کۆرۆنای ڕوسی Sputnik V و یەک ملیۆن ڤاکسینی فایزەر و سێ ملیۆن ڤاکسینی سینۆفارمی چینی هاوردە دەکات.\nدکتۆر هێرش سەید سەلیم، جێگری بەڕێوبەری گشتیی تەندروستیی سلێمانی ئەمڕۆ پێنجشەممە 25ی ئازار بە تۆڕی میدیایی ئێستای وت، بڕیارە ئەمڕۆ 336 هەزار ژەم ڤاكسینی ئەسترازێنیكای بەریتانی بگاتە عێراق و لەو بڕە 43 هەزار ژەمی پشكی هەرێمی كوردستانە و گۆڕانكاریش لەو بڕە پێشبینی كراوە.\nگەلێك ژن سەرۆكایەتی بكات سەركەوتوو نابێت؟\nئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق، سەرۆكوەزیران تۆمەتباردەكات بەوەی پرۆژەیاسای بودجەی لە “بەرژەوەندیی كوردستان داڕشتووە، بۆ ئەوەی كورد…\nقوباد تاڵەبانی لەمیانی وتارێكیدا ئاماژەی بەوەكرد، دەیانەوێت حكومەتێكی شەفاف و پیشەیی بن. ئەمڕۆ سێشەممە 17ی تشرینی دووەم، قوباد…\nهیندستان.. نەخۆشییەكی نادیار سەری هەڵداوە\nلە هیندستان كەسێك گیانی لەدەستداوە و 227ی دیكەش ڕەوانەی نەخۆشخانە كراون بە نۆخشییەكی نادیار، لێكۆڵینەوە پزیشكییەكان بۆ ئەو…


پزیشکانی سنووری سلێمانی نەخۆشخانەکانیان جێهێشت\n2020-06-06 10:29 881 جار بینراوە کۆمێنت\nپزیشكانی نیشتەجێ لەسنووری پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەكانی گەرمیان و راپەڕین نەخۆشخانەكانیان بەجێهشت و رایدەگەیێنن، هەتاوەكو مووچە وەرنەگرن، ناگەڕێنەوە سەر كارەكانیان.\nد. شڤان جەمال، سەرۆكی پزیشكانی نیشتەجێ لەسنووری سلێمانی رایگەیاند: پێشتر لەسەر بەڵێنی ئەوەی هەر 30 رۆژ جارێك مووچە وەربگرن دەستیان بە دەوام كردووەتەوە بۆیەئەمڕۆ شەممەوە وەك سەرجەم پزیشكانی نیشتەجێ نەخۆشخانەكانمان بەجێهێشتووە.\nسەرۆكی پزیشكانی نیشتەجێ باس لەوەشدەكات، سەرچاوەی بژێویان ئەو مووچەیە كە وەریدەگرن، بۆیە دەبێت ئەوە لای خەڵكی روون بێت کە ئێمە وەك پزیشكانی نیشتەجێ كلینیكی تایبەتی خۆمان نییە تاوەكو ئەوە ببێتە سەرچاوەیەكی داهاتمان، تەنیا مووچەكەمان هەیە.\nسەرۆكی پزیشكانی نیشتەجێ لەسنووری سلێمانی روونیدەكاتەوە، گوشارێكی زۆری نەخۆشخانەكان لەسەر پزیشكانی نیشتەجێیە و تائێستاش نزیكەی 20 پزیشكیان بەهۆی كارەوە تووشی كۆرۆنا بوون. گوتیشی ،لەجیاتی پاداشت بەو جۆرە وەڵام دەدرێینەوە و بۆیە سوورین لەسەر داواكردنی مووچەی 30 رۆژ جارێك.\nلە سنووری پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەكانی گەرمیان و راپەڕین زیاتر لە 1000 پزیشكی نیشتەجێ هەن.\nشەوی رابردوو پزیشکانی سلێمانی، هەڵەبجە، ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان لە راگەیێندراوێکدا ئاماژەیان بەوە کردووە، بڕیارماندا لەرۆژی شەممە 6-6-2020 تەواوی نەخۆشخانە و مەڵبەند و بنکەتەندروستییەکان بە شوێنە فریاگوزاری و ساردەکانەوە چۆڵدەکەین. بەرپرسیاری روودانی هەر دۆخێکی نەخوازراویش لەئەستۆی حکومەتە.\nبەردی بناغەی شەقامی 100 مەتری سلێمانی دادەنرێت 2020-07-11 16:02\nژووری ئۆپەراسیۆنی ئیدارەی گەرمیان شەش بڕیاری نوێ دەردەكات 2020-07-11 15:07\n152كەسی دیكە لەكەركووك تووشی كۆرۆنا بوون 2020-07-11 14:38