Thursday, 05.06.2021, 14:00\n(پرۆژەی ڕێبین چالاک بۆ ئێزیدیەکان.) ناونیشانە بۆ ئەو وێنەیەی سەرەوە، کە بە هەڵە کوردستانپۆست ئەم ناونیشانەی بۆ وتارەکە دانابوو.\nلە ساڵى 2019 لە ڤینسیا پرۆژەى ؛ دەمامکى كچانى ئیزیدى، لە لایەن ئۆرگانیزاسیۆنی.\n(Canadian Museum for Human Rights) بەڕێوە چوو. کاک ڕێبین چالاک؛ هونەرمەندی کورد، بەشداری کردووە لەم پرۆژەیەدا.\nلە سەر پەیجی ؛ Human Right نوسراوە: لە کاتی ژینۆسایدی ئێزیدیەکان لە لایەن داعشەوە، ژنانی ئێزیدی گیراون و ئازار دراون، بە زۆر بە شوو دراون بە پیاوانی ئیسلامی. بۆ گێڕانەوەی چیرۆکی ئەوان، هونەرمەندی کورد، ڕێبین چالاک، ماسکی خستە سەر دەم وچاوی ڕزگارکراوەکانیان.\nلەبەر ئەوەی پێشانگاکەم نە بینیوە و کارەکانی تری کاک ڕێبینم نەبینیوە، بۆیە تەنها لەسەر ئەو کارە ئەدوێم کە لە سەرەوە دانراوە .\nڕێکخستنی پیشانگایەک بۆ ئێزیدیەکان، لە لایەن هەر کەسێکەوە بڕیاری لەسەر درابێت، گرنگ و پیرۆزە، ئەم پرۆژەیە ئەتوانێت نەک تەنها ئازار و تاوانی ئێزیدیەکان بە جیهان بناسێنێت، هەروەها بە کورد خۆشی، لە هەمان کاتا توانای هونەرمەندانی کوردستانیشمان لەو ڕوەوە پێشان بدەن، ئەمەیە کە پێێ دەڵێن ؛ هونەری کۆمۆنیکاسیۆن.\nوەک کاک ڕێبین دەڵێت ؛ چووە بۆلای ئێزیدیەکان و خۆی ماسکی بۆ تاوان لێکراوان کردووە، واتە؛ یەک بە یەک ماسکی ڕاستە و خۆی بۆ دەموچاویانی کردوە، کەواتە ئەو ماسکانە شوناسیان هەیە و ماسکیش نین بەمانای ماسک، بەڵکو شکڵێ ڕاستەقینەی کەسایەتیەکانن کە لە تراژیدی دەوڵەتی ئیسلامیدا ژیاون، بۆیە دەبێت چەمکی ماسک لەبیر بەرینەوە لەم کارەدا. چەمکی ماسک، وەک کەسێکی نەناسرا و بە بێ شوناس، یان شاردنەوەی کەسایەتیەک لەژێر ئەو ماسکەوە، یان کاتێک، ماسک دەیەوێت گوزارشت لە هەموو مرۆڤێک باکات بە بێ جیاوازی، بە بێ دەستنیشان کردنی ڕەگەز و شکڵ.\nئەوەی گرنگە لەم کارەدا ئەوەیە کە کاک ڕێبین خۆی چووە بۆ لای ئێزیدیەکان و ماسکی بۆ کەسایەتیەکان کردووە، ئەمە پیرۆزترین کارە و دەوری ساڕێژکردنی تاوان لێکراو دەبینێت، لەهەمان کاتا ئەم کارە، دەوری خۆ ئامادەکردنێكی گرنگ دەبینێت بۆ کارە هونەریەکەی.\nخۆ ئامادەکردن چیە؟\nخۆ ئامادەکردن بۆ کارێکی هونەری، خۆی دەبینێتەوە لە چەندەها شکڵ و جۆردا؛ کاتێک موسڵمانێک پێش ئەوەی نوێژ بکات، دەست نوێژ دەگرێت. دەست نوێژگرتن، خۆ ئامادەکردنە بۆ نوێژکردن و خۆ بینینەوە لە بەردەم ئێزداندا، لەو کاتەدا ئەو کەسە دەست نوێژ دەگرێت، خۆی دەخاتە حالەتی کەسێک کە دەیەوێت سوجدە بۆ ئێزدان ببات. مەسیحیەکان بە برسیەتی ئەچن بۆ کەنیسە و پیش ئەوەی بچنە ژورەوە، بەهەمان شێوە دەستیان بە ئاوی پیرۆز دەشۆن. کابرایەکی سۆفییش پێش ئەوەی گۆرانی بڵێت چاوی دادەخات و بە خۆیدا دەچێتەوە و هەناسەی قوڵ هەڵدەمژێت و بە گوێرەی رێبازی سۆفی گەری خۆیان، چەند سورەتێک یان ریتوێڵێک دووبارە دەکاتەوە بە سەرەمۆنی، هەتا خۆی بخاتە ئەو حاڵەتەی کە گۆرانی و ئاوازەکە گەرەکیەتی. کابرایەکی گۆرانی بێژی ڕۆک، یان مۆسیقارێکی ڕۆک، بۆ ئەوەی خۆی بخاتە ئەو توند و تیژیەی کە ئاوازەکە پێویستیەتی، پێش کۆنسێرتەکەی درەگ یان کحول دەخوات و خۆی ڕادەوەشێنێت و دەرونی دەهروژێنێت، هەندێک جار شەڕیش دەگێڕێت، هەتا خۆی بخاتە ئەو حالەتەوە کە ئاوازەکە دەیەوێت. کابرای ژاپۆنییش پیش ئەوەی کالی گرافی بکات، دوو بەرد دەخشێنێت لە یەکتری بۆ ماوەیەکی زۆر، بە مەبستی دروست کردنی مەرەکەبی چینی، خۆ مەرەکەبی چینی ئامادەکراو هەن، بەلام کاری کالیگرافی پێوسیتی بە حاڵەتێکی تایبەتی کۆنسۆتراسیۆن هەیە؛ لەو کاتەدا، ئەو بەردە دەخشێنێت و دەیبات بە ئەسپایی بە بەردێکی تردا، یارمەتی دەدەتا خۆی بخاتە ئەو حەڵەتەوە؛ بیر دەکاتەوە و دەچێتەوە بە خۆیدا،خۆی ئارام دەکاتەوە.\nهونەرمەندێکی شیوەکاریش کاتێک خۆی دەبینێتەوە لەبەردەم تابلۆیەکی سپیدا، پیش ئەوەی دەست بکات بە نەخشکردن، هەر هونەرمەندە و بەجۆرێک خۆی ئامادە دەکات، بۆ خۆ خستە حالەتێکەوە کە بیرۆکەکەی پێویستیەتی، هەندێك هونەرمەند وای بە باش دەزانن، خۆیان چوارچێوەکە دروست بکەن، وەک کاری خۆ ئامادەکردن پێش نەخش کردن. خۆ دۆزینەوە لە بەردەم تابلۆیەکی سپی دا دەرون دەلەرزێنێت.\nکاک ڕێبینیش بۆ خۆ ئامادەکردن، چووە بۆ لای ئێزیدیەکان و ڕاستە و خۆ کاتێکی بە سەر بردووە لە گەڵ تاوانبار لێ کراوندا، بێ شک و بە بێ گومان کاریگەریەکی گرنگی هەبووە لە سەر هونەرمەند، لە هەمان کاتا ئەو کارە کاریگەریشی هەبووە لە سەر تاوان لێ کراوە ئێزیدیەکانیش. کاتێک ئەوان کەسانێکیان بینیوە گرنگی دەدەن پێیان، کاتێکیان بردۆتە سەر لەگەڵیانا، کاریگەری ڕاستەوخۆی ئەرێنی لەسەر ئەوان هەبووە، هونەر لێرەدا دەوری شامانیست، دەوری جادوگەری دەبینێت، بە مانا ئەرێنیەکەی، دەوری ساڕێژ کردنی بینیوە، کە پێی دەڵێن هونەری تێراپوتیک (Thérapeutique).\nمەگەر هونەرمەند بەرد بووبێت، دەنا کاریگەریەکی راستەو خۆی هەبووە لەسەر هونەرمەند و کارەکەی، لەبەر ئەوەی هونەر بە هەموو جۆرێکیەوە کارێکی سپیریتوێڵە و هونەرمەند لە حاڵەتێکی ڕۆحی پیرۆزدا دەژی، لە کاتی بەرهەم هێنانی هەر کارێکی هونەریدا. بۆیە، ئەو کاتەی کە ئەو ماسکی بۆ کردوون، بێ شک بە مەبەستی ماسکێکی ماکیاج نەبووە، هەر بەو پێ یەش دەبووا کارەکەش دوور بێت لە ماکیاج کردن. ماکیاج کردن بەمەبستی شاردنەوەی ڕاستیەکانە بێ گوومان.\nکارە هەنەریەکی ڕێبین چالاک\nکاتێک سەیری کارە هونەریەکە دەکەین، دەبینین؛ کەسایەتیەکان چوێندراون بە ماسک لە بۆشایدا، بە ئاراستەیەکدا دەڕۆن؛ لە نزمایەوە بەرە و بەرزایی، لەو ئاراستەیەدا بە ئێسپاسێکی تردا تێ دەپەرن، ئەو ئێسپاسەش بریتیە لە قەفەزێکی ئاسن، ئەم قەفەزە ئاسنە هیچ ڕێگری نەکردووە لە بەردەم ماسکەکاندا، ماسکەکان پێی دا تێ دەپڕن بە بێ تەنگژی، وەک ئەوەی ئەو قەفەزە بوونی نەبێت، بە پێچەوانەشەوە بە ئاراستەی بەرزیەوە دەیان بات .\nبە بینینی ئەو قەفەزە، بە بێ گوومان کردن لە خۆمان، ئەگەریش ئاگاداری کارەساتی ئێزیدیەکان نەبین، ئەوا ئەو چوارچێوە ئاسنە ( قەفەزی دەور دراو بە شیش) ، دەوری لەویادا ئێسپاسێکی ئەشکەنجەیە. جەگە لەوەی کە ئەو وێنەیە لە ناخی هەموماندا چگرێ دراوە بە ڕوداوێكی تراژیدیەوە؛ هەمومان بینیومانە لە کارە دژوارەکانی داعشدا و بیرەوەریەکی تاڵی هەیە، دەی ناسینەوە و بینومانە، ئەزانین چۆن تاوانبارانیان تێدا ئەشکەنجە ئەدان و دەیان سوتاندن بە بێ بەزەیی.\nقەفەزی ئاسنی داعش\nچۆن ڕێی تێ دەچیت، ئەم ماسکانە بەو ئێسپاسەدا تێ پەڕن وەک ئەوەی ئەو چوارچێوەیە بوونی نەبێت و کاریگەری نەبوبێت لەسەر ئەو کەسایەتیانە ؟\nهەر تەنێک هەر فکرەیەک، هەمووو ئەو شتانەی لە دەوری خۆمانا دەیان بینین، لە هەموو ئەم گەردووندا، بە بێ ئەوەی باسی تراژیدیش بکەین، کاتێک تەنێک روروبەروی دژ بە خۆی دەبێتەوە، بە ئێسپاسیکی تردا تێ پەڕ دەبێت، بە دژدا تێ دەپەڕێت، گۆڕانکاری بە سەردا دێت، ئەمە یاسای سروشتە و کەس ناتوانێت لێی دەرچێت، خۆ ئەگەر بە ئیلهامی شیعری درۆ، یان بە هەستی حەماسی پیاوانی سیاسی ئەو هەستە بشارینەوە، ئەوا هونەر زمانی حەماس و درۆ و ڕق ناناسێت، جەگە لە زمانی فەلسەفە نەبێت.\nسێ ئێسپاس دەبینرێت لەو کارەی کاک ڕێبیندا ؛ پێش، ناو، پاش. بە مانای؛ ئێزیدیەکان پیش ڕوداوی داعش، ئێزیدیەکان لە ناو دەولەتی ئیسلامیدا، ئێزیدیەکان دوای گەڕانەوەیان. یان ؛ تێ پەڕبوونی کۆەڵە کەسێک بە تەنگژیەکدا، تەنگژیەکە لێرەدا قەفەزە ئاسنەکەیە. گوایە ئەو ئێسپاسە بوونی نیە، ئەو قەفەزە ئاسنە کاری نەکردۆتە سەر ئەو ماسکانە، ماسکەکان بە ناویا تێ پەڕ دەبن، بە پیچەوانەشەوە یارمەتی ماسکەکان ئەدات بچنە بەرزاییەوە.\nدەبینین لە هەر سێ بارەکەدا ماسکەکان هیچ گۆڕانکاریان بەسەردا نەهاتوە، وەک کۆتر دەفڕن بە بێ دەنگی و بە خامۆشی. نە لە جۆری ئۆرگانیزاسیۆنیان، کاتێک بە قەفەزەکەدا تێ دەپەڕن، نە بە هیچ جۆرێکی تری هونەری، گۆڕانکاریان بەسەردا نەهاتووە، وەک ئەوەی هیچ ڕووی نەدابێت، وەک ئەوەی ئەو بەندیخانە ئاسنە لەویادا بوونی نەبێت. ئەی کەواتە چی دەکات لەویادا ؟ ئەی کەواتە بۆچی هونەرمەند چووە بۆ لای ئێزیدیەکان و ماسکی بۆ دروستکردوون ؟ بۆیە دەڵێم ؛ پێ دەچێت چووبێت ماکیاجی کردبێتن.\nخۆ ئەگەر باسی میتۆلۆژی بکردایە یان باسی ئەفسانەی بکردایە بە شکڵی مار و تاوس و هەر شكلێکی تری میتۆلۆژی ئێزیدیەکان، بەو قەفەزەدا تێ پەڕیبایە، بە بێ تەنگژی، ئەوا ڕیی تێ دەچوو، لەبەر ئەوەی باسی هەقیقەت ناکەین لەویادا، باسی بەردەوامی ئێزیدیەکان دەکەین لە مێژوودا، نەک ناخی مرۆڤێک کە هونەرمەند بە ماسک شوناسی پێێ داوون و هەر یەکێک لەو ماسکانە لە ئەشکەنجەیەکی دەروونی بی ئەندازەدا ژیاوە، هەندێکیان لەبەر گرانی باری دەروونیان خۆیان کوشتوە، یان لە خەمۆکێدا دەژین و هەرگیزا و هەرگیز نەیان توانیوە و ناتوانن جارێکی تر وەک ئەوەی هەبوون لە راوبوردودا ژیانێکی ئاسودە بدۆزنەوە، بۆ هەتا هەتایە لە ئەشکەنجەیەکی دەروونی قوڵدا دەژین. ئەو قەفەزەش بۆ ئەوان و بۆ ئێمە لە بیرەوەریەکانماند بۆ هەتا هەتایە دەمێنێتەوە، خۆ ئەگەر هونەرمەند دەیەوێت بەسەریا باز بدات، ئەوا فکرەیەکی تەواو ڕۆمانتیکی و شعیرانەیە و دورە لە هەقیقەتەوە.\nپرۆژەی تێ پەڕبوونی تاوسی ئێزیدیەکان بە قەفەزی داعشدا (سەردار حەمەڕەش)\nئەگەر ئەم کەسایەتیانە بەو ئێسپاسی قەفەزەدا تێ پەڕیون بە بێ تەنگژی ، وەک ئەوەی هیچ ڕووی نەدابێت، وەک هونەرمەند خۆشی پێمان دەڵێت :\n- ئێوە تێ ناگەن من چیم کردووە.\nوەک ئەوەی ئێمە کوێربین و ئەوانیش باسی فیزیای کونتۆممان بۆبکەن، بۆیە ئێمە سەرمان تەقەی دێت، وەک ئەوەی هونەرمەند فکرەیەکی گرنگی شاردبێتەوە لە هونەرەکەیدا و ئێمە لە ئاستیدا نەبین لێی تێ بگەین. بەڵام بە ڕاشکاوی دەڵێم ئەمانە ماسکن بە مانای ماکیاج، شاردنەوەی تراژیدیایەکە کە نامانەوێت بیبینین، لە بەر ئەوەی کە تێیدا نەژیاوین، وەک ئەکتەرێکی درۆزن ڕۆڵێک دەبینین لە ئاستیدا نین و نازانین خۆمان بخەینە ئاستی. تەنها مەبەستی کاکی هونەرمەند ئەوەیە کە پێمان بلێ ئەو تراژیدیایە بە بی تەنگژی تێ پەڕی و ئێزیدیەکانی ناودارکرد و ناساندنی بە جیهان، لەوە زیاتر هیچ مانایەکی تر نادات بە بینەر، مەگەر لە مێشکی هونەرمەندا فکرەیەک خۆی حەشار دابێت و نەیتوانی بێت گوزارشتی لێ بکات .\nئەم کارانە زیاتر لە کاری دیکۆر و ڕازاندنەوە دەچن، هەتاوەکو کارێکی هونەری کە بتوانێت گوزارشت لە ئازار و تراژیدایایەک بکەن. ئەم کارانە بۆشن، دانی کرمێن، بێ ڕۆحن، لامپێکی جوانی ساڵۆنەکانن و بۆ ساڵۆنەکان کراوون.\nهونەرمەندێکی تر ؛ ڕێبوار سەعید، بە هەمان شێوە، بۆ کارەساتی ئەنفال، چەند ماسکێکی کردووە وەک گڵۆپی سوپەرار مارکێتەکان، ڕازاوە، بەلام کاری کاک ڕێبین لامپێکی مۆدێرن ترە.\nپرۆژەی ڕێبوار سەعید بۆ ئەنفال\nبۆیە دەتوانین بڵێین ئەو خۆ ئامادەکردنە، واتە چونی بۆ لای ئێزیدیەکان دەوری نەبووە لەسەر کاکی هونەرمەند، یان پێ دەچێت کە سێکی بێ گیان بوبێت و ئەو کەسایەتیانە کاریگەری نەبوبێت لەسەری، بۆیە ئاوا بە بێ خەم بەو قەفەزە ئاسنەدا، بە بێ تەنگژی تێ دەپەڕن و بەرز دەبنەوە.\nئێمە باسی میتۆلۆژی و ئەفسانە ناکەین، ئێمە باسی دەروونی ئەو کەسانە دەکەین کە هونەرمەند ڕاستە و خۆ چووە ماسکی بۆ کردوون. چاوەڕوانیش ناکەم ئاگر و خوێنمان پیشان بدەیت. نەخێر .


پارتی بۆ بردیەوە؟\nئێستا ئیتر بۆ ھەموان ئاشکرایە کە لە ململانێی سیاسی دەیان ساڵی رابردو، پارتی براوەی یەکەمە. پارتی سەرکردایەتی ھەرێمی کوردستان دەکات. پارتی ئیدارەی سیاسەتی ناوخۆ و دەرەوەی ھەرێم دەکات و بە کردەوە ھەمو دەزگا و دامەزراوە نیشتیمانیەکانی ھەرسێ دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێکردن و دادوەری لە ھەولێری پایتەخت لەژێر ھەژمونی پارتیدان. پرسیاری سەرەکی ئەوەیە؛ پارتی چۆن ململانێکەی بردەوە؟\nسەرکەوتنی پارتی، پێشئەوەی لە ھەژمونی سەربازی و ئیداری و جوگرافی خۆی بنوێنێت، سەرکەوتنی ریباز و شێوازە سیاسییەکەی پارتییە، سەرکەوتنی ئەو فۆرمەیە لە حیزب و سیاسەت کە پارتی پێدەناسرێتەوە. پارتی، وەك جەمسەرێکی سەرەکی لە ململانێی سیاسی دەیان ساڵی رابردو، تەنھا کاتێك تەنگیپێھەڵچنراوە، کە روبەڕوی ھێزێکی جیاواز بوبێتەوە. ئێستا، لە کوردستانی عێراق، ھیچ حیزب و جوڵانەوەیەکی سیاسی کاریگەر ئامادە نیە کە جیاوازی ریشەیی ھەبێت لە پارتی. بۆیە پارتی ناکەوێتە بەردەم تەحەدییەکی راستەقینەی سیاسی جیاواز لە خۆی. زۆربەی حیزب و جوڵانەوە سیاسییەکان بە ھەمان ئەو میکانیزم و دید و رێبازە بەڕیوەدەبرێن، کە پارتی بەردی بناغەکەی داناوە.\nئەگەر، نەبونی دیموکراسی لە ژیانی حیزبی، وەستانی خێزانێك لەسەر ھەرەم و پەیکەری حیزب، گۆڕانی حیزب بۆ فۆرمێك لە کۆمپانیای سیاسی، وەك سێ بنەڕەتی شوناسی سیاسی پارتی دیاریبکەین، دواتر بەراوردی بکەین بە حیزب و جوڵانەوە سیاسییەکانی کوردستانی عێراق، بەسەر ئەو راستیەدا دەکەوین کە زۆربەی ھەرە زۆری حیزبەکان لە ئێستادا فۆرمی دوبارەی پارتین. پارتی بۆیە ئەجێنداکانی، بێبەربەست و لەمپەری ئەوتۆ بۆ دەچێتەسەر، چونکە ھێزێکی سەرەکیی جیاواز لە بەرامبەر پارتی ئامادە و چالاك نییە. بۆ چاوی روناك ئاشکرایە کە، یەکێتی و گۆڕان و نەوەی نوێ، سێ کۆپی شێواوی پارتین. وەك پارتی، ئەو سێ ھێزە؛ نادیموکراتن، حیزبی خێزانن، کۆمپانیای سیاسین.\nھیچ گومانی تێدانیە کە ھێزێك ناتوانێت پاشەکشە بە ھەژمونی پارتی بکات کە خۆی کۆپی پارتی و شێواز و رێبازە سیاسییەکەی پارتی بێت. خەڵك ژیان و ئایندەی خۆیان ناخەنە مەترسییەوە بۆ کۆمەڵێك ھێز، کە پاشکۆی سیاسی و فیکری و دیوی دوەمی پارتی بن.\nھێز و رێبازێکی سیاسی دەتوانێت پاشەکشە بە پێگە و ھەژمونی پارتی بکات، کە خۆی سەرتاپا لە پارتی جیاواز بێت. ھێزێك، دیموكرات بێت و حیزبی خێزان نەبێت و رۆڵی کۆمپانیای سیاسی نەگێڕێت.


باوه‌شه مه‌زنه‌كه .. سەبارەت بە باڵۆنێک لە ئاسماندا |\nHome گشتی فەرهەنگ باوه‌شه مه‌زنه‌كه .. سەبارەت بە باڵۆنێک لە ئاسماندا\non: شوبات 23, 2017 In: فەرهەنگNo Comments\nله ژه‌مه‌نانى به‌یانیى پێشوودا دواى ئه‌وه‌ى كه پێم گوتبوو گۆشت و هێلكه‌مان هه‌یه، ماریى دڕنده، سێ پارچه‌نانى خۆشكراو به نۆكم بده‌رێ. هه‌وڵی دا نه‌یتوانى بگرى. له‌و كاته‌دا پیاوى باڵۆنه‌كه هات و وێنه‌ى ڕووداوه‌كانى گرت. باڵۆنێكى درووست كرد به ناوى باڵۆنى ״كۆتاژه‌مه‌نانى به‌یانى״ دواى ئه‌وه‌ى كه پێی گوت باڵۆنى ״كه‌ره‌ى ڕه‌نگكراو״. پیاوه‌كه گوتى: ״ئه‌مه ئه‌و جۆره شته‌یه كه به‌باشى ئه‌نجامى ده‌ده‌م.״ پیاوى باڵۆنه‌كه كه‌سێكى خاكى نییه. كه‌سیش پێشنیارێكى وه‌هاى نه‌كردووه. ״ئه‌م باڵۆنه زۆر به‌ناوبانگ ده‌بێت و قبووڵ ده‌كرێت. به‌ڵگه‌یه‌كى ده‌وڵه‌مه‌نده ده‌رباره‌ى مرۆڤ، وه‌كوو قوماشێكى چه‌رمى كۆنه كه وێنه‌كانى له‌سه‌ره.״ خانمى ده‌رزى هه‌رگیز ناتوانێت ئه‌م باڵۆنه بته‌قێنێت، هه‌رگیز، ته‌نانه‌ت گه‌ر بۆ ماوه‌ى سه‌دساڵیش له باوه‌شم بگرێت. ئێمه خۆشحاڵ بووین كه توانیمان ئه‌و (پیاوى باڵۆنه‌كه) دڵخۆش بكه‌ین، به به‌شداریكردن له كاره‌كه‌ى ئه‌ودا.\nپیاوى باڵۆنه‌كه، باڵۆن به منداڵان نافرۆشێت. منداڵه‌كان دێن بۆ لاى و ده‌ڵێن، ״باڵۆنێكى شینمان بده‌رێ.״ پیاوى باڵۆنه‌كه‌ش ده‌ڵێت، ״بڕۆن دوور بكه‌ونه‌وه لێره منداڵینه، ئه‌م باڵۆنانه ته‌نیا بۆ گه‌وره‌كانن״، منداڵه‌كانیش ده‌ڵێن، ״تكایه كاكه، باڵۆنێكى سوور و باڵۆنێكى سه‌وز و باڵۆنێكى سپیمان بده‌رێ، ئێمه پاره‌مان پێیه.״ ״هیچ پاره‌یه‌كى منداڵم ناوێت.״ پیاوه‌كه وتى، ״پاره‌ى منداڵان ته‌ڕ و پیسه و ده‌سته‌كانت ته‌ڕ و پیس ده‌كات و تۆش به پانتۆڵه‌كه‌ت ده‌یسڕیت و پاشان هه‌موو پانتۆڵه‌كه‌شت ته‌ڕ و پیس ده‌بێت و دواتر داده‌نیشیت نان بخۆیت، به هۆیه‌وه كورسییه‌كه‌ش ته‌ڕ و پیس ده‌بێت، ڕێگه بده‌ن ئه‌و پیاوه كڵاوقاوه‌یییه نزیك ببێته‌وه، باڵۆنى ده‌وێت.״ منداڵه‌كان ده‌ڵێن، ״ئۆو تكایه، ئێمه پێنج باڵۆنى زه‌ردمان ده‌وێت كه هه‌رگیز نه‌ته‌قێت، له‌و جۆره دانه‌یه‌كى زه‌ردمان بۆ درووست بكه.״ پیاوى باڵۆنه‌كه گوتى: ״نه‌خێر، هیچ پارچه‌یه‌كى له‌و شێوه‌یه درووست ناكه‌م له‌و باڵۆنه زه‌رده باشانه‌م،״ ״باڵۆنه سووره‌كه‌ت به‌م زووانه ده‌ته‌قێت و سه‌وزه‌كه‌ش دواتر ده‌ته‌قێت، به‌ڵام زه‌رده‌كه هه‌رگیز ناتەقێت، هه‌رچه‌نده به توندییش په‌ستانى بخه‌یته سه‌ر یان شتى پێدا بكه‌یت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هێشتا پیاوى باڵۆنه‌كه باڵۆن به منداڵان نافرۆشێت، ئه‌وه دژى یاساکانى ئه‌وه.״\nپیاوى باڵۆنه‌كه ناهێڵێت وێنه‌ى بگریت، ئه‌و شتێك ده‌شارێته‌وه، ئه‌و زۆر كه‌سێكى زه‌حمه‌ته، نایه‌وێت كه‌سانى دیكه جووڵه‌كانى بدزن. ئه‌وه له جووڵه‌ى له‌شیدایه ئه‌و نهێنییه، جووڵه‌ى ڕاست و ورد و ڕوون.\nپیاوى باڵۆنه‌كه باڵۆنى ماندوویەتى و ئۆراپرۆ نۆبیس و ڕیۆن و باڵۆنى ئه‌نجامدانى كۆتاشت له شه‌ودا، کە ئه‌مانه‌ش بریتین له زه‌عفه‌ران، دارچینى، خوێ و كه‌ره‌وز به دواى یه‌كدا، هەروەها ئه‌و باڵۆنى ״هێشتا نا״ و باڵۆنى ״هه‌ندێك جار״یش ده‌فرۆشێت. ئه‌و سێرك ئه‌نجام ده‌دات، هه‌موو سێركێك. هه‌ندێك خه‌ڵك ناچن بۆ بینینى سێرك و چاویان به پیاوى باڵۆنه‌كه ناكه‌وێت و باڵۆنیش ناكڕن. ئه‌مه شتێكى ناخۆشه، نزیكه له زۆربه‌ى خه‌ڵكه‌وه له هه‌ر جێگه‌یه‌ك و له هه‌ر كاتێكدا بێت و نه‌شیه‌ت بۆ بینینى سێرك، ئه‌مه به‌دبه‌ختییه. ئه‌وان نایه‌ن و باڵۆنى قاوه‌یى ناكڕن، كه باڵۆنى ژیانێكى درێژى چێژبه‌خشه كه باڵۆنى سێرئاسیاى به‌رلینه. ״باڵۆن نافرۆشم جیجوون.״ پیاوه‌كه وتى، ״با خه‌ڵكى تر بیفرۆشێت، بهێڵه با خه‌ڵكى تر ده‌ستیان پیس و ته‌ڕ ببێت به پاره‌ى منداڵه‌كان كه دابه‌شیان كردووه له گۆره‌وییه‌كانیاندا.״\n״ئه‌وه كامێرایه پێت به‌ڕێز؟ دوورى بخه‌ره‌وه.״ پیاوى باڵۆنه‌كه، باڵۆنى ״ئه‌و شتانه‌ى كه ده‌بوو بمكردایه و نه‌مكرد״ ده‌فرۆشێت، ئه‌ویش بێجییه‌كه‌یه. هه‌روه‌ها باڵۆنى ״گۆرانیى سۆزدارى جوونتاى شێت״ به دڵنیایییه‌وە باڵۆنفرۆشه‌كه له‌ژێر نمه‌ى بارانه‌كه‌دا وه‌ستا له نزیك گه‌نمه‌شامییه‌كه‌وه و باڵۆنى ״خۆزگه ده‌متوانى״ و باڵۆنى ״بۆسۆنى بیر ده‌كاته‌وه״ و باڵۆنى ״ڕێگریكردن״ و باڵۆنى ״باش نییه״ى ڕه‌وانه ده‌كرد. كامه‌یان باڵۆنى منه، كاكه؟ ئه‌وه‌یه باڵۆنى ڕێككه‌وتنى ئه‌وانەى كێشه درووست ده‌كه‌ن (ڕێككه‌وتنى كێشه‌درووستكه‌ره‌كان؟ باڵۆنى خودا ده‌زانێت كه هه‌ڵمدا؟)\nڕۆژێك له ڕۆژان پیاوى باڵۆنه‌كه خانمى ده‌رزى ده‌بینێت. ئه‌و له كارته‌كاندایه، له ئه‌ستێره‌كاندایه، له هه‌ناوى گیانداره پیرۆزه‌كاندایه. خانمى ده‌رزى ژنێكه كه جله‌كانى به‌رى ده‌رزى پێدا چه‌قیوه، به ڕیز به‌ڵام به شێوه‌یه‌كى ڕێكوپێك نا به‌ڵكوو به ناڕێكى و هه‌ڕه‌مه‌كى لێرهوله‌وێ. ڕه‌نگه هه‌شت هه‌زار ده‌رزى به جله‌كانییه‌وه بێت، یان ڕه‌نگه ده هه‌زار ده‌رزى پێوه بێت، یانیش ڕه‌نگه دوانزه هه‌زار بێت. خانمى ده‌رزى شتێكه كه پێویستە ببینرێت. ڕۆژێك، به یه‌كه‌وه له‌گه‌ڵ پیاوى باڵۆنه‌كه‌دا، به گرده‌كه‌دا غل ده‌بنه‌وه بۆ خواره‌وه. قۆڵى پیاوى باڵۆنه‌كه به چوارده‌ورى ده‌رزییه‌كانى خانمه‌كه‌وه ده‌بێت و په‌شۆكان و شپرزه‌ییى خانمه‌كه‌ش ده‌ورى باڵۆنه‌كانى ئه‌و ده‌دات، ته‌نانه‌ت ده‌ورى باڵۆنه زه‌رده‌كه‌ش.\nبه گرده‌كه‌دا غل ده‌بنه‌وه بۆ خواره‌وه، خانمى ده‌رزى، ده‌رزیی ״زۆر ئاره‌زووى ده‌كه‌م״ى پێیه، ده‌رزیى ״به هیواى به‌ختێكى باش‘ـى پێیه، هه‌روه‌ها پڕوپاگه‌نده‌ى ئه‌وه‌ى ده‌كرد كه ده‌رزیى ״سه‌رلێشێواندنى كۆتاداواكارییه‌كه‌ى ساكیم״ى پێیه بۆ كونكردن.\nكاتێك كونكردنى باڵۆنه‌كان ده‌بێته شتێكى ڕێپێدراو و به شێوه‌یه‌كى به‌ربڵاو ستایش ده‌كرێت، ئه‌و ژنانه ده‌بن كه ته‌نیا ڕێگه‌یان پێ دراوه وا بكه‌ن، خانمى ده‌رزى گوتى.\nخانم ده‌رزیی ״سبه‌ى شه‌وى‘ هه‌یه- ده‌رزییه‌كى به‌دكاره- ئه‌وانه‌ى بینیویانه وا ده‌ڵێن.\nباوه‌شه مه‌زنه‌كه، له كاتێكدایه كه پیاوى باڵۆن و خانمى ده‌رزى به گرده‌كه‌دا غل ده‌بوونه‌وه بۆ خواره‌وه. شتێكى ترسناكه، ئه‌سپه‌كان به هه‌موو ئاڕاسته‌كاندا ڕاده‌كه‌ن و بڵاو ده‌بنه‌وه، خه‌ڵكى ئاسایى سه‌رى خۆیان به‌و زه‌رفانه‌ى بۆ بازاڕكردن پێیانه داده‌پۆشن. نامه‌وێت بیرى لێ بكه‌مه‌وه. تۆ خۆت به ته‌نیا فوو ده‌كه‌یته باڵۆنه‌كانه‌وه، پیاوى باڵۆن؟ یاخود كه‌سێك یارمه‌تیی داویت؟ خانمى ده‌رزى، چۆن شتى وا ده‌بێت، تۆ زۆر قه‌ڵه‌ویت؟ ئه‌وه شتێكه سه‌باره‌ت به منداڵیت؟\nپیاوى باڵۆنه‌که ده‌ست ده‌كات به په‌ستانخستنه‌سه‌ر باڵۆنی ״چاكه״. كونى مه‌كه ده‌نا ده‌بێته خۆڵه‌مێش.\nخانمى ده‌رزى به‌ره‌نگارى ده‌بێته‌وه به ده‌رزیى ״ئاى من له بیرم كرد.״ پیاوى باڵۆنه‌كه باڵۆنى ״خه‌ریكه ناوازه ده‌بێت״ درووست ده‌كات. خانمى ده‌رزى ده‌گه‌ڕێته‌وه به ده‌رزیى ״زۆر حه‌زیان لێم نه‌بوو‘ـه‌وه. پیاوى باڵۆنه‌كه به‌وێدا دێت و ده‌چێت، به باڵۆنى ״كۆتاده‌رچوون پێش ئه‌وه‌ى باجى هاتوچۆت لێ وه‌ربگیرێت״ه‌وه.\nخانمى ده‌رزى، به ده‌رزیى ״كه‌س نازانێت به دڵنیایییه‌وه״ وه‌ڵام ده‌داته‌وه. پیاوى باڵۆنه‌كه پێشنیارى باڵۆنى ״ڕۆژانى باشتر״ ده‌كات. خانمى ده‌رزییش پێشنیارى ده‌رزیی ״شه‌رابێكى سپیتر״ ده‌كات.\nزۆر خراپ ده‌بێت نامه‌وێت بیرى لێ بكه‌مه‌وه.\nخانمى ده‌رزى ڕاستییه‌كان ده‌ڵێت. پیاوى باڵۆنه‌كه‌ش درۆ ناكات، به ته‌واوه‌تى. چۆن ده‌بێت باڵۆنى ״خۆبه‌ده‌سته‌وەنه‌دان״ به درۆ ناوى بهێنرێت؟\nخانمى ده‌رزى قسه‌كانى ڕاسته‌وخۆتره. پیاوى باڵۆنه‌كه كه‌متر به‌و شێوه‌یه‌یه. هه‌ڵوێستى هه‌ردووكیان پێشبینینه‌كراوه.\nبه گرده‌كه‌دا پێكه‌وه غل ده‌بنه‌وه بۆ خواره‌وه، دوو كه‌وتن له سێ جاردا. ده‌رزیی پێدا بكه خانمى ده‌رزى. خۆت بكشێنه پیاوى باڵۆن. كاتێك كه باڵۆنه ڕه‌نگكه‌ره‌یییه‌كه‌ى درووست كرد تۆزێك هه‌ستمان به باشى كرد.\nئه‌و ڕووداوانه‌ى به‌سه‌رماندا هات له دنیادا ده‌نگى دایه‌وه، شتێكى به‌سوود بوو بۆ كه‌سانى دیكه‌ش. پیاوى باڵۆنەکە ده‌ڵێت باڵۆنى ״كۆتاكۆنسێرت״م پێیه. خراپ نییه، هه‌ندێك خه‌ڵك حه‌زى پێ ناكه‌ن. هه‌ندێكی دیكه حه‌زیان لێى ده‌بێت. باڵۆنى ״زۆر سامناك״یشم پێیه. هه‌موو باڵۆنه‌كان ناتوانن كه‌یفخۆشت بكه‌ن، هه‌موو باڵۆنه‌كان دڵخۆشكه‌ر نین، به‌ڵام من سوورم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌م باڵۆنانه مافى ئه‌وه‌یان هه‌یه كه گوێیان لێ بگیرێت! ڕێگه بده‌ن ئه‌و پیاوه چاكه‌ت ڕه‌شه بێته پێشه‌وه، باڵۆنى ده‌وێت.\nباڵۆنى ״له‌وانه‌یه״ باشترین باڵۆنى منه.


2 Timoteo 1 NVI - دووەم تیمۆساوس 1 KSS\nدووەم تیمۆساوس 1:1-18\n2بۆ کوڕی خۆشەویستم تیمۆساوس:\n3سوپاسی خودا دەکەم، ئەوەی هەروەک باوباپیرانم بە ویژدانێکی پاک دەیپەرستم، کاتێک بە شەو و ڕۆژ بێ بڕانەوە لە پاڕانەوەکانمدا یادت دەکەم، 4کاتێک یادی فرمێسکەکانت دەکەمەوە، پەرۆشی بینینت دەبم تاکو پڕبم لە خۆشی. 5باوەڕی بێ دووڕوویی تۆم وەبیر دێتەوە کە لە تۆدایە، ئەوەی یەکەم جار لە لوئیسی داپیرەت و یونیکی دایکت نیشتەجێ بوو، دڵنیام لە تۆشدایە. 6لەبەر ئەمە وەبیرت دەهێنمەوە ئەو بەهرەیە دابگیرسێنیت کە لەدوای ئەوەی من دەستم لەسەرت دانا خودا پێی بەخشیت، 7چونکە خودا ڕۆحی ترسی پێمان نەبەخشیوە، بەڵکو ڕۆحی هێز و خۆشەویستی و خۆڕاگریی پێ بەخشیوین.\n8بۆیە نە لە بەرامبەر پەیامەکە سەبارەت بە مەسیحی گەورەمان و نە بە من کە لە پێناوی ئەودا بەند کراوم هەست بە شەرمەزاری مەکە، بەڵکو لەگەڵ من بەشداری لەو ئازارەدا بکە کە بەهۆی مزگێنییەوە دەیچێژیت، لەودا پشت بە هێزی خودا ببەستە. 9خودا ڕزگاری کردین و بە بانگەوازێکی پیرۆز بانگی کردین، نەک بەگوێرەی کردارمان، بەڵکو بەگوێرەی خواست و نیعمەتی خۆی کە پێش دەستپێکی زەمانە بەهۆی یەکبوونمان لەگەڵ عیسای مەسیحدا پێمان دراوە، 10ئێستاش ئاشکرا بوو بە دەرکەوتنی عیسای مەسیحی ڕزگارکەرمان، ئەوەی مردنی لەناو برد، لە ڕێگەی پەیامی ئینجیلەوە ژیان و نەمریی ڕووناک کردەوە. 11بۆ ئەم مزگێنییە بە مزگێنیدەر و نێردراو و مامۆستا دەستنیشان کرام. 12لەبەر ئەم هۆیەش ئەم ئازارانە دەچێژم، بەڵام شەرمی پێوە ناکەم، چونکە دەزانم باوەڕم بە کێ هێناوە، دڵنیام مەسیح دەتوانێ پارێزگاری سپاردەکەم1:12 مەبەستی لە ئینجیلە. بکات هەتا ئەو ڕۆژە.\n13بەدوای ئەو فێرکردنە دروستە بکەوە کە لە منت بیستووە، بیکە سەرمەشقی ژیانت، لەگەڵ ئەو باوەڕ و خۆشەویستییەی کە لە یەکبوون لەگەڵ عیسای مەسیحدا هەیە. 14سپاردە1:14 مەبەستی لە ئینجیلە. چاکەکە بە ڕۆحی پیرۆز بپارێزە کە تیاماندا نیشتەجێیە.\n15ئەمە دەزانی، هەموو ئەوانەی لە ئاسیادان وازیان لێ هێنام، لەوانە فیگەلۆس و هەرمۆگینیس. 16با مەسیحی باڵادەست بەزەیی بە خێزانی ئۆنیسیفۆرۆسدا بێتەوە، چونکە زۆر جار ورەی بەرز کردومەتەوە و شەرمی بە کۆت و زنجیرم نەبووە. 17بەڵکو کاتێک لە ڕۆما بوو، بە پەرۆشییەوە بەدوامدا گەڕا و منی دۆزییەوە. 18با لە ڕۆژی لێپرسینەوەدا بەهۆی مەسیحی باڵادەستەوە بەزەیی خودای باوک بەدەستبهێنێت. تۆ باش دەزانیت کە لە ئەفەسۆس بە چەندین شێوە خزمەتی کردم.


فڕاکسیۆنی گۆڕان کار لەسەر ئەوە دەکات کە موچەی فەرمانبەران ڕاستەوخۆ لەبەغداوە بدرێت. – Standard Kurd\nفڕاکسیۆنی گۆڕان کار لەسەر ئەوە دەکات کە موچەی فەرمانبەران ڕاستەوخۆ لەبەغداوە بدرێت.\nلەلایەن ستاندار Posted on تشرینی دووه‌م 11, 2017 754 جار بینراوە 0 سەرنج\nفڕاکسیۆنی گۆڕان لە ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق کار لەسەر ئەوەدەکات کە موچەی فەرمانبەران و موچەخۆرانی تر ڕاستەوخۆ لەلایەن بغداوە بدرێت\nئەمین بکر ئەندامی فڕاکسیۆنی گۆڕان له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق لە پەیجی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاویکردۆتەوە کە ئەوان لە فڕاکسیۆنی گۆڕان لەسەر دو پڕەنسیپ کاردەکەن.\nیەکەمیان: بە ھەموو شێوەیەک پێداگری لەسەر ١٧% ی بەشە بودجەی ھەریم دەکەین وە ھەموو ڕیگایه‌ک دەگرینەبەر بە مقاطعەی پرۆسەی سیاسیشەوە لە عیراق.\nدووەمیان: ئامانجمان لەو قۆناغەدا دابینکردن و پێدانی موچەی فەرمانبەران و موچەخۆرانی ھەرێمە وە دەشکرێت بۆ ئەو مەبەستە موچەی فەرمانبەران و موچەخۆرانی تریش ڕاستەوخۆ لە بغداوە بدرێت و جیابکرێتەوە لە بودجەی بەڕێوەبردنی دامودەزگاکانی ھەرێم و بودجەی بەرھەمھێنان.\nوە پێشنیار دەکات بۆ ئەو مەبەستە لیژنەیەکی ھاوبەش لە نێوان وەزارەتی دارایی عیراق و وەزارەتی دارایی ھەرێم و ئەنجومەنی پارێزگاکانی پێکبێت بەمەبەستی پێداچونەوە بە لیستی ناوی فەرمانبەران و موچەخۆرانی ھەرێم.\nبڵاوکراوەی پێشوومەسعود بارزانی داوایەکی ئاراستەی عەبادی کردوە بەڵام تاکو ئێستا وەڵام نەدراوەتەوە\nبڵاوکراوەی نوێترگۆڕان و کۆمەڵ بایکۆتی دانیشتنەکەی حکومەتی ھەرێم دەکەن\nPosted on تشرینی یه‌كه‌م 18, 2018 0 7103


عێراق سەحافی لێنابڕێت!\n5/27/2019 5:50:58 PM\n8775 جار خوێندراوەتەوە\nئەڵێن کابرایەک دوو کیلۆ گۆشتی کڕیوەو بردویەتیەوە بۆماڵ و دایناوە، ڕۆشتوەتە دەرەوە کاتێک ھاتوەتەوە بۆ ماڵ گۆشتەکە نەماوە و بەماڵەوەی وتووە گۆشتەکە کوا، لەوکاتە پشیلەیەک لەماڵدا بووە پێیان وتووە ئەو پشیلەیە خواردی، کاتێک کابرا پشیلە دەکێشێت یەک کیلۆ و نیوە، ئەڵێت وازلە پشیلەکە بێنن من دووکیلۆم ھێناوە پشیلەکە کیلۆ و نیوێکە!\nوەڵامێک بەڕەقەم بۆ وەزیری دارای و حکومەتی ھەرێمی کوردستان.\nبەم ھەناسە توندیەی ئەمڕۆتان دیاربوو کە حەق و مافی ئەم میللەتە مەزڵومەتان خواردوە، چەند مانگە ئەم موچەیەتان وەرگرتوە لەخەڵکتان شاردوەتەوە ئێستا زۆر باش بۆخەڵکی ڕوونبوەوە کە پێنج موچەتان وەرگرتوە، کاتێک ئێمە دەمان وت پێنج موچەتان وەرگرتووە ھەموتان خۆتان کپ دەکردوە نوزەتان لێوە نەدەھات، بەڵام پشتیوان بەخواو پشتگیری ھاوڵاتیان بەھۆی ئەم سکاڵایەوە ئەوە لەزاری خۆتان بیسترا کە بەڵێ پێنج موچەتان وەرگرتوە لەحکومەتی عێراق.\nپێش ھەموشتێک تۆ پێچەوانەی یاسای بودجەی ٢٠١٩عێراق کارت کردوە، ئەم یاسایە کارایە لەمانگی ١ی ٢٠١٩ ھەتا ٣١- ١٢- ٢٠١٩، کەواتە دەبێت ئەوموچەیە لەکات و ساتی خۆیدا بدرێت نەک بیگەڕێننەوە بۆساڵی پێشوو کە ٢٠١٨ یە.\nئێستا لێرەوە پێت دەڵێم ئێوە داھاتتان چەن بوە و چەنتان بۆمیلەت سەرف کردوەو چەنتان بۆخۆتان سەرفکردوە\n- موچەی ٥ مانگی فەرمانبەران کە لە حکومەتی عێراقەوە ھاتوە دەکاتە (٢،٢٦٦،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) ترلیۆن.\n- کۆی گشتی داھاتی نەوت کەبەڕێگەی بۆریەوە فرۆشتوتانە دەکاتە ( ٤،٠١٤،٧٣٨،٠٠٠،٠٠٠ ) ترلیۆن دینار.\n-کۆی داھاتی ناوخۆ لەماوەی ٥ مانگدا(٧٥٠،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) ملیار دینار بووە، کەواتە کۆی گشتی داھاتی ئەم پێنج مانگەتان دەکاتە( ٧،٠٣٠،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) ترلیۆن، جگە لە داھاتی ئەو نەوتەی کە بەتەنکەر و ئەونەوتەی کە لە ناوخۆ ئەدرێت بە پاڵاوگەکان.\nکەواتە ئەگەر ئێوە ئەم ٥ مانگە موچەی تەواویشتان بەبێ پاشەکەوت بەھاوڵاتیان دابێت دەکاتە( ٤،٤٠٥،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) ترلیۆن دینار.\nکەواتە کۆی ئەوداھاتەی کە ماوەتەوە(٢،٦٢٩،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) ترلیۆن دینار دەکات، لەکاتێکدا ئەگەر پێنج مانگ موچەی بێ پاشەکەوتان دابێت، بەڵام ئێوە ٢ موچەی بێ پاشەکەوتی ساڵی ٢٠١٩ تان دابەشکردوە.\nلەلایەکیتریشەوە ئێوە لەکۆنگرەکەدا بەیەک وشەش باسی داھاتی نەوتان نەکرد؟ بەیەک وشەش پێمانتان نەوت داھاتی ناوخۆ چەندە؟ بەیەک وشەش باسی ئەو پارەتان نەکرد کە لەلایەن ھاوپەیمانانەوە دێت چەندە؟\nوتەبێژەکەی تەنیشتت پێشتر ڕایگەیاندوە کە سێ موچەیان وەرگرتووە خێرە لە پڕێکدا بوبە پێنچ موچە؟\nبا پرسیارێک لەجەنابیشتان بکەین ئێوە نەبون وتتان ملیارێک و دوسەد ملیۆن-مان داوە بەقەرزی ڕوزنەفت؟\nئەی پێمان ناڵێن ئەگەر ئەمە لەپارەی ئەم میللەتە مەزوڵمە نەبێ ھێ کێیە لەکاتێکدا ئەوان لەچاوەڕوانی مافی خۆیاندان.\nبەمەش بۆمان ڕوونتر دەبێتەوە لە کۆی ئەوقسانەی کردتان بۆماوەی چوارساڵە خۆتان و کۆمپانیاکانتان پێی دەوڵەمەندو چەسپاو ترکرد لەسەر سکی میللەت، ئێمە چەواشە ناکرێین بەڵکو ئێمە پشت بەخوا و میلەتەکەمان بەردەوامین بۆگەڕانەوەی حەق و مافی دزراوی ھاوڵاتیان.


عه‌بدوڵـڵا گول ده‌ڵێت پارته‌كه‌ی هیچ كارنامه‌یه‌كی ئیسلامی بۆ توركیا نیـیه\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا عه‌بدوڵـڵا گول گوتی ئه‌و قسـانه‌ی كه ده‌كرێن گوایه، پارتی داد و په‌ره‌پـێـدانی ده‌سه‌ڵاتدار كارنامه‌یه‌كی نهێنی ئیسلامی داڕشـتووه، له‌جێی خۆیدا نیـیه.\nعه‌بدوڵـڵا گول به به‌شی توركی ده‌نگی ئه‌مریكای ڕاگه‌یاند كه‌وا حكومه‌ت پابه‌نده به‌وه‌ی چاكسـازی پـێویست بكات گه‌ر پـێویست بێت بۆ چوونه پاڵ یه‌كێتی ئه‌وروپا. هه‌نوكه سـزای مه‌رگی نه‌هێشـتووه و ئۆتۆنۆمی زیاتری به كه‌مایه‌تیـیه كورده‌كان داوه و هه‌روه‌ها مافی زیاتریشی به ژنان به‌خشیوه.\nگول گوتی بۆچی توركیا زۆر هه‌وڵ ده‌دات بـبێته ئه‌ندامی یه‌كێتی ئه‌وروپا ئه‌گه‌ر نه‌خشه‌یه‌كی توندی ئیسلامی بۆ خه‌ڵـكه‌كه‌ی داڕشتبێت.\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌ی دا به‌وه‌ی پارتی داد و په‌ره‌پـێـدان زیاتر له چوار سـاڵه له ده‌سه‌ڵاتدایه و زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان له‌وانن، به‌ڵام هیچ كارێـكیان نه‌كردووه بۆ ئه‌وه‌ی ئیسلام به‌سه‌ر خه‌ڵـكی توركیادا بسه‌پـێنن.\nشـایانی ئاماژه پـێـكردنه له‌م هه‌فته‌یه عه‌بدوڵـڵا گول وه‌ك تاكه كاندید بۆ پـۆسـتی سه‌رۆكایه‌تی توركیا خۆی كشـانده‌وه، ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی په‌رله‌مان له ماوه‌ی دوو هه‌فته‌دا دوو جار له هه‌ڵـبژاردنی شـكستی هێنا. ئه‌گه‌ر وا نه‌بوایه جێی سه‌رۆكی ئێسـتای توركیا ئه‌حمه‌د نه‌جده‌ت سێزه‌ری ده‌گرته‌وه.\nپارتی سه‌ره‌كی ئۆپـۆزیسـیۆن به‌شـداری له هه‌ردوو پـرۆسه‌ی ده‌نگدانه‌كه‌ی ناو په‌رله‌مان نه‌كرد، چونكه ده‌ترسێ پارتی داد و په‌ره‌پـێدان هه‌وڵی گۆڕنی ده‌ستوری سیكیولاری توركیا بدات.


: دابان عەتار\n)بەڵێ من یەکێک بووم لە داکۆکیکارە سەرسەختەکانی ئەو بیردۆزە، تەنانەت لەوانەیە ئێوە لە هاوڕێکانمەوە بیستبێتتان، من چەندە سەرسەختبووم، بە شێوەیەک جاری وا هەبووە سەرکوتم کردوون لەسەر ئەوەی، کە بڕوایەکی پێچەوانەیان دەربڕیوە. هەرگیز باوەڕم نەدەکرد شتێکی وا ڕووبدات، ئاخر تێ بگەن! بۆ من تا ئەوکاتە باوەڕنەکردەبوو(ئەم دێرانەم لەنێو دوو کەوانە داناوە، چونکە دەشێ لەم چیرۆکەدا چەندجارێک دووبارەبێتەوە.\nڕۆژێکیان خۆم گەیاندە نەخۆشخانەی دەروونی، لە تەنیشت نەخۆشخانەی جمهوری لە هەولێر لەو دەرگەیەی دەکەوتە بەرانبەر پردی شۆرش چوومە ژوورەوە. خۆم گەیاندە یەکێک لە ژوورەکان، کۆمەڵێک نەخۆشی تێدابوو.\n)من یەکێک بووم لە داکۆکیکارە سەرسەختەکانی ئەو بیردۆزە، تەنانەت لەوانەیە ئێوە لە هاوڕێکانمەوە بیستبێتتان، من چەندە سەرسەختبووم، بە شێوەیەک جاری وا هەبووە سەرکوتم کردوون لەسەر ئەوەی، کە بڕوایەکی پێچەوانەیان دەربڕیوە. هەرگیز باوەڕم نەدەکرد شتێکی وا ڕووبدات، ئاخر تێ بگەن! بۆ من تا ئەوکاتە باوەڕنەکردەبوو.) خۆم بە ژووری ژمارە سێدا کرد. ئەوەی لە ژوورەکەدا بینیم نەکردەبوو! بەڵێ، بەڵێ، دەڵێم ئەوەی بینیم زۆر سەرسوڕهێنەر بوو! فڕۆیدم بینی لەچەرپای ژمارە سێ ڕاکشابوو، سەرنجی لە پانکەی سەقفەکە گیرکردبوو، بە پەنجەی شایەتومانی کونەلووتی دەکۆڵیەوە. دووسێجار چاوەکانمم هەڵگلۆفت، بەڵام ئەو دیمەنەی بینیم ڕاستی بوو. خۆم گەیاندێ و بەهەرحاڵێک بووە فڕۆیدم دواند.\nبەپێی سەرچاوە مێژووییەکان لە ساڵی ١٩٣٩ کۆچی دوایی کردبوو، کەچی ئێستا ٢٠١٧ یە و ئەو دەبینم لە نەخۆشخانەیەکی هەولێر! بەڵێ دڵنیام خۆی بوو. لێیمپرسی:\n- ئەوە لێرە چی دەکەی ؟\nئەویش بەدەم کۆڵینەوەی لووتیەوە ئەم قسانەی پێ گوتم:\n-(بەڵێ من یەکێک بووم لە داکۆکیکارە سەرسەختەکانی ئەو بیردۆزە، تەنانەت لەوانەیە ئێوە لە هاوڕێکانمەوە بیستبێتتان، من چەندە سەرسەختبووم، بە شێوەیەک جاری وا هەبووە سەرکوتم کردوون لەسەر ئەوەی، کە بڕوایەکی پێچەوانەیان دەربڕیوە. هەرگیز باوەڕم نەدەکرد شتێکی وا ڕووبدات، ئاخر تێ بگەن! بۆ من تا ئەوکاتە باوەڕنەکردەبوو). من هاتمە ئیرە بۆئەوەی تاقیکاری لەسەر لێکۆڵینەوەکەم فراوانتربێت، بەوەی لە شاری جیاجیا ئەو تاقیکردنەوەیەم ئەنجام بدەم لەسەر مرۆڤی خاوەن کولتووری جیاواز. هەرچەندە پێش بێمە ئیرە وامدەزانی، کە مرۆڤی هەموو کولتوورەکان هەر بەتەنێ یەک پاڵنەڕ هەڵیان دەسووڕێنێ. دەبوایە تاقیکاری لەسەر چەند نەخۆشێکی نیڕۆسی بکەم.\n-ئەدی چی وای لێ کردی خۆت بکەویە ئەم ژوورەوە و لەگەڵ نەخۆشەکانی ئێرە بەند بکرێیت؟\nقاقایەکی لێدا! خۆی گرمۆلەکرد و دواتر چاوانی بۆ دووریان ڕوانی، بەردەوام بوو:\n- بیردۆزەکەم لیرەوە کەوتە ژێر پرسیارەوە. سەرنجم دا، لێرە ئەوەی هەیە هەر لەبەرگیراوەی باوکەکانە، کەسێک بوونی نییە بەناوی کوڕەوە، تەنانەت ئەو کوڕانەش، کە دەیانەوێ لەباوک هەڵگەڕێنەوە لە کۆتاییدا هەر لەبەرگیراوەکانی باوکەکانیان. باوکانی ئیرە ڕۆژانە وێنەکانی خۆیان لە کوڕەکانیاندا لەبەردەگرنەوە. هاهاها تۆیش باوکی لەکاتێکدا کوڕی خۆشتی، ههههه کوڕە باوکەکە هاهاهاا...\nبەپەلە خۆم گەیاندە بەڕێوەبەری نەخۆشخانەکە تا لێی بپرسم: فڕۆید چی دەکرد لەوێ و چۆن هێنابوویان بۆ ئەوێ. بەڕێوەبەرەکە بۆ ساتێک لێم ڕاما، بزەی هاتێ دواتر سەری ڕاوەشاند و لە ژێر لێوەوە گوتی:\n- لاحول ولا لەدەستی ئەم نەخۆشانە!


لە مەیدانەکاندا باسیان لە منداڵە ساوا دەستگیرکراوەکانی ناو زیندانەکانی تورکیا کرد – بزاڤی خزمەت\nچالاکوانە خۆبەخشەکان لە هەموو شارەکانی ئەڵمانیا بوون بە یەک گیان لە پێناو ئەو منداڵە ساوایانەی لە لایەن حکومەتی تورکیاوە دەستگیر کراون. چالاکوانەکان لە ڕێگەی چەندین چالاکی جۆراوجۆرەوە داوا دەکەن ئەو منداڵە ساوا دەستگیرکراوانە لەگەڵ دایکیاندا ئازاد بکرێن.\nحکومەتی ئاکەپە لە چوارچێوەی ئەو ڕەشبگیرەی لە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوو لە دژی بزاڤی خزمەت دەستی پێکردبوو زیاتر لە نیو ملیۆن کەسی بێتاوانی خستووەتە نێو زیندانەکانەوە. لە ناو هەموو ئەوانەشدا ئەوەی کە لە هەموو شتێک زیاتر ئازار بە مرۆڤ دەبەخشێت بریتییە لە دەستگیرکردنی ئافرەتە دووگیانەکان و منداڵە ساواکان لەگەڵ دایکیاندا. گرووپێک خۆبەخش لە ئەڵمانیا سەرجەم هەوڵی خۆیان خستووەتە گەڕ بۆ ئەوەی ئەو ستەمکارییەی لە تورکیا دەگوزەرێت بە هەموو جیهان ڕابگەیەنن و هەوڵ دەدەن لەو ڕێگەیەوە کۆتایی بەو ستەمکارییە بهێنن.\nلە چوارچێوەی چالاکییەکانی ٢٠ ی تشرینی دووەم کە ڕۆژی جیهانی مافەکانی منداڵانە، لە ناوەندی شاری ساربروکن لە ئەڵمانیا چەند چالاکییە بەڕێوەچوو. لە چالاکییەکەدا پێشەنگایەکی وێنەیی نمایش کرا کە باسی لەو ٨٦٤ منداڵە ساوایە دەکرد کە لەگەڵ دایکیان لە گرتووخانەکانی تورکیادا بەند کراون. خەڵکی شارەکە لە نزیکەوە گرنگییان بە چالاکییەکە دەدا و پرسیاریان دەربارەی ئەو ستەمکارییە دەکرد کە لە ئێستادا لە تورکیا دەگوزەرێت و خۆبەخشانی ڕێکخەری چالاکییەکەش وەڵامی پرسیارەکانییان دەدایەوە. جگە لەوە هونەرمەندێکی لاو هەوڵی دەدا لە ڕێگەی کەمانەکەیەوە گوزارشت لەو ستەمە گەورەیە بکات کە لە لایەن حکومەتی تورکیاوە بەرامبەر بە کەسانی بێتاوان ئەنجام دەدرێت.\nکەسێک بە ناوی ل. ک. کە یەکێک بوو لە بەشداربووانی چالاکییەکە لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ئاژانسی TR724، ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە هاوسەرەکەی و باوکی بۆ ماوەی نزیکەی ٢ ساڵ بە بێتاوان لە گرتووخانەکانی تورکیادا بەندکراون و وتی “ئێمە لێرەدا هەوڵ دەدەین ئەو ناسۆرە گەورەیەی لە تورکیا بۆ خەڵکی باس بکەین. من بە منداڵەکەی باوەشمەوە بۆ ماوەی دوو ساڵ دەچوومە گرتووخانەکان بۆ ئەوەی باوکم و هاوسەرەکەم ببینم. من هەموو جارێک نزیکەی ٢ کاتژمێر لە ڕێگەدا دەبووم و ئەوکات منداڵەکەم بچووک بوو بەردەوام دەگریا. مانەوەی منداڵێک لە شوێنێکی سارد و بچووکدا گەورەترین ستەمە کە لە دایکێک بکرێت. ئەو ستەمەی لە ئێستادا لە لایەن حکومەتی تورکیاوە لە دایکانی بێتاوان دەکرێت پێشتر لە هیچ لاپەرەیەکی مێژوودا هاوشێوەی نەبینراوە”.


2/8/2021 - 11:10\nسەرکردەی بزووتنەوەی نەهزە و سەرۆکی پەرلەمانی تونس، راشید غەنوشی لەبەر تێکچوونی باری تەندروستیی بەهۆی تووشبوونی بە کۆرۆنا رەوانەی نەخۆشخانەیەکی سەربازیی لە تونسی پایتەخت کرا.\nراوێژکاری میدیایی سەرۆکی پەرلەمانی تونس، وەسیم خەزڕاوی رایده‌گه‌ێنێت: راشد غەنوشی رەوانەی نەخۆشخانە کراوە و لەئێستادا، باری تەندروستیی جێگیرە، بەڵام پزیشکان پێیان باشە ئەمشەویش لە نەخۆشخانە بمێنێتەوە.\nئێوارەی دوێنێ، راشد غەنوشی بەهۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە سەردانی نەخۆشخانەی کردبوو، بەڵام دوای وەرگرتنی چارەسەر گەڕایەوە ماڵەوە.\nهەروەها ماهیر مەزیوب، یاریدەدەری راشد غەنوشی لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک، ئەو هەواڵانەی بەدرۆ ختسبووەوە کە باس لەوە دەکەن غەنوشی ویستویەتی لە دەرەوەی وڵات چارەسەر بکرێت، جەختی لەوەش کردەوە کە سەرۆکی پەرلەمانی تونس بەنیاز نییە وڵات جێبهێڵێت.\nراشید غەنوشی لە 13ی تەمووزدا لەڕێی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە تووشبوونی خۆی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا راگەیاند.\nهەفتەی رابردووش، راوێژکاری سیاسیی سەرۆکی پەرلەمانی تونس، ریاز شوعەیبی باشبوونی رەوشی تەندروستیی راشد غەنوشی راگەیاند و ئەوەی ئاشکرا کرد کە دوای هەفتەیەک لە وەرگرتنی چارەسەر، نەخۆشخانەی بەجێهێشتوە و باری تەندروستیشی زۆر باشە.


ژماره‌یه‌ك پۆلیسی عێراقی خوێندكار له میانه‌ی هێرشێكدا گیانیان له‌ده‌ستداوه\nی مانگی یه‌ک ٠٢, ٢٠٠٦\nده‌سه‌ڵاتدارانی عێراقی ده‌ڵێن ڕۆژی دووشه‌ممه هێرشبه‌رێكی خۆكوژ به لایه‌نی كه‌مه‌وه 7 پۆلیسی خوێندكاری كوشتووه و 13 كه‌سی دیكه بریندار بوون. هه‌روه‌ها ده‌ڵێن هێرشبه‌ره‌كه له باكوری به‌غدا به‌ره‌وه پاسی پۆلیسه عێراقیه‌كان لێی خوڕیوه و خۆیداوه به پاسه‌كه‌یاندا.\nهه‌ر له به‌غدای پایته‌خت و له دواترین ئه‌و هێرشانه‌ی كه كراونه‌ته سه‌ر دیپلۆماتان، كۆمه‌ڵێك چه‌كداری نه‌ناسراو هێرشیان كردۆته سه‌ر كاروانێك كه له نێویاندا باڵیۆزی توركی تیادابوو. به‌ڵام هیچ ئه‌م هێرشه هیچ زیانێكی گیانی لێ نه‌كه‌وتۆته‌وه.\nله لایه‌كی دیكه‌وه، وه‌زیری نه‌وتی عێراقی ئیبراهیم به‌حر ئه‌لعلوم گوتویه‌تی خۆی له پۆسته‌كه‌ی كێشانۆته‌وه پاش ئه‌وه‌ی حكومه‌تی عێراقی ناچاریی كرد بۆ ماوه‌یه‌ك له كاركردن ڕابوه‌ستێت به‌هۆی ئه‌و ڕه‌خنانه‌ی كه له دژی به‌رزبونه‌وه‌ی نرخی نه‌وت گرتبووی.\nله‌شكری ئه‌مریكیش ده‌ڵێت ڕۆژی یه‌كشه‌ممه چوار كۆنتراكته‌ری سیڤیڵی ئه‌مریكی كوژراون و 18 ی تریشیان بریندار بوون كاتێك پاسه‌كه‌یان له ڕووداوێكی هاتوچۆی ڕێگاوباندا به‌ر لۆرییه‌كی بارهه‌ڵگری حه‌وت تۆنی كه‌وتووه.


کاریگه‌ریی ئاو له‌سه‌ر کاراکتەری تاک\nبۆ من، ئه‌وه‌ی له فه‌ڕه‌نسا ڕوو ده‌دات، بێجگه له نه‌بوونی ئه‌قڵ هیچ شتێکی تر نییه، بێجگه له زاڵده‌ستیی توندوتیژی هیچی تر نییه\n15 کانونی دووەم 2019\nحکوومه‌ت و خۆپیشاندان دوو یه‌که‌ی یه‌ک ئێلێمێنتن، هیچیان بێ ئه‌وی تریان بوونی نابێت. به گشتی، له جیهاندا خۆپیشاندان هه‌میشه خاوه‌نی نه‌ریتێکی توندوتیژه، ده‌گمه‌ن ڕوو ده‌دات، که له وڵاتێکدا خۆپیشاندان که‌مترین توندوتیژیی لێ بکه‌وێته‌وه. یه‌که‌م ئه‌و بوونه‌وه‌رانه‌ی، که پراکتیزه‌ی خۆپیشاندان ده‌که‌ن و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش، که ڕووبه‌ڕووی خۆپیشاندان ده‌بێته‌وه، کاریگه‌ریی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ڕه‌وش و ئه‌نجامه‌کانی خۆپیشاندان ده‌بێت. لەمیانه‌ی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی رابردوودا، خۆپیشاندانی که‌رتی ته‌ندروستی له هاوینی ساڵی 2018دا له دانمارک، مۆدێرنترین و دیموکراسیترین خۆپیشاندان بوو له‌لای من، که من بەدرێژایی ژیانم بینیبێتم. ئه‌م خۆپیشاندانه چه‌ند مانگێکی خایاند، کارمه‌ندان داوای زیادکردنی مووچه‌یان ده‌کرد. له‌دوای چه‌ند مانگ خۆپیشاندان، داواکه‌یان جێبه‌جێ کرا. ئه‌م خۆپیشاندانانه هێنده دیموکرات بوون، که مرۆڤ ئه‌گه‌ر کارمه‌ندی که‌رتی ته‌ندروستییش نه‌بووبێت، حه‌زی ده‌کرد بچێت له‌گه‌ڵیاندا به‌شدار بێت، چونکه ئه‌م خۆپیشاندانانه پڕ قاقای پێکه‌نین، پڕ موسیک، پڕ خۆشی و پڕ قسه‌ی لۆگیک و جوان بوون. کارمه‌ندان له‌دوای حه‌وت هه‌شت سەعات کار، ئاماده بوون بچن به‌شداریی خۆپیشاندان بکه‌ن، چونکه شوێنی خۆپیشاندان بۆ ئه‌وان شوێنێکی پڕ خۆشی بوو.\nله هه‌ندێک شوێنی تر، خۆپیشاندان پڕی توندوتیژییه، چ له‌لایه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه و چ له‌لایه‌ن ده‌زگای پۆلیسه‌وه، ئاکتوێلترین نموونه خۆپیشاندانه‌کانی فه‌ڕه‌نسان، خۆپیشاندانی هێله‌ک زه‌رده‌کان. به‌شێک له میدیای کوردی و نووسه‌ری کورد، ئه‌م خۆپیشاندانانه‌ی فه‌ڕه‌نسا به تێکۆشان و ئازایه‌تی و شۆڕش پێناس ده‌که‌ن، وه‌ک هاندانێک، که هاووڵاتییانی کوردیش چاویان لێ بکه‌ن. بۆ من، ئه‌وه‌ی له فه‌ڕه‌نسا ڕوو ده‌دات، بێجگه له نه‌بوونی ئه‌قڵ هیچ شتێکی تر نییه، بێجگه له زاڵده‌ستیی توندوتیژیی هیچی تر نییه، ئه‌وه‌شی سیمپاتیی بۆ ئه‌و جۆره خۆپیشاندانانه هه‌یه، بوونه‌وه‌رێکی توندوتیژه. فه‌ڕه‌نسا نه ئێرانه و نه تورکیا و نه عێراق، به‌ڵکوو وڵاتی ئه‌قڵه، هه‌ر بۆیه به ئه‌قڵ پێویسته وه‌ڵامی هه‌موو پێشنیار و بڕیار و یاسایه‌ک بدرێته‌وه. له دانمارک کارمه‌ندانی ته‌ندروستی، که کاریان ڕزگارکردنی ژیانی مرۆڤه، خاوه‌نی که‌مترین مووچه بوون، حکوومه‌ت هه‌تا ده‌هات مووچه‌ی که‌متریش ده‌کردنه‌وه، به‌ڵام که‌سیان وه‌ک هێله‌ک زه‌رده‌کان ده‌ستیان به کاولکردنی وڵات نه‌کرد. خۆپیشاندانێکی هێمنانه و ئاقڵانه‌یان کرد و داواکه‌شیان جێبه‌جێ کرا.\nگوێزانه‌وه‌ی مۆدێلی خۆپیشاندانی کارمه‌ندانی که‌رتی ته‌ندروستیی دانمارک بۆ کوردستان، یه‌کێک ده‌بێت له مۆدێرنترین و پێویستترین هه‌نگاوه‌کانی دیموکراسی له کوردستاندا. بۆیه به‌پێچه‌وانه‌ی به‌شێک له نووسه‌ران و میدیای کوردییه‌وه ده‌ڵێم، نه‌خێر بۆ مۆدێلی هێله‌ک زه‌رده‌کان و به‌ڵێ بۆ مۆدێلی که‌رتی ته‌ندروستیی دانمارک. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ بۆچی کارمه‌ندانی که‌رتی ته‌ندروستیی وڵاتی دانمارک به‌و شێوه هێمنه مامه‌ڵه ده‌که‌ن و ده‌په‌یڤن؟ وه‌ڵام، چونکه کارمه‌ندان خه‌ڵکانی نۆیڕۆتیک نین، چونکه به‌شێکی گه‌وره‌ی کارمه‌ندان ژنن.\nمرۆڤی نۆیرۆتیک، مرۆڤێکی شێواوه و هه‌میشه خاوه‌نی شترێس و ترسه، خاوه‌نی گفتوگۆیه‌کی بڵند و توندوتیژه، خاوه‌نی کاردانه‌وه‌یه‌کی توندوتیژه. به‌گشتی له سه‌رانسه‌ری جیهاندا، وڵاته سکانده‌ناڤییه‌کان خاوه‌نی که‌مترین مرۆڤی نۆیڕۆتیکن، ئه‌مه‌ش کاردانه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر ژیانی تاک و کۆی ئه‌و وڵاتانه هه‌یه له کۆمه‌ڵگاکانیاندا. هۆکار زۆرن بۆ نۆیڕۆتیکبوونی تاک. ژیانی پێشینه‌ی منداڵی و ئه‌و ژینگه‌یه‌ی که تێیدا ده‌ژین فاکتۆرێکی گه‌وره‌ن له‌سه‌ر لێکه‌وتنه‌وه‌ی کاراکتەری تاک، به‌ڵام نوێتریین توێژینه‌وه زانستییه‌کان ده‌یسه‌لمێنن، که ئاو ڕۆڵێکی زۆر له‌وه گه‌وره‌تری هه‌یه له‌سه‌ر ژیانی تاک و کۆ، وه‌ک له‌وه‌ی که هه‌تا ئێستا چ درکی پێ کراوه و چ به هه‌ندیش وه‌رگیراوه.\nبه‌ڵام ئاو چ په‌یوه‌ندیی به خۆپیشاندانه‌وه هه‌یه؟ وه‌ڵام ئاو کاریگه‌رێتییه‌کی گه‌وره‌ی له ژیانی تاک و کۆدا هه‌یه. ئاو زیاد له سه‌دا شه‌ستی له‌شی مرۆڤ به‌رهه‌م دێنێت، ئاو بڕیار له‌سه‌ر چۆنیه‌تی و چۆنایه‌تیی ژیانی تاک ده‌دات. ئیمڕۆ زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو هه‌ڵگری هه‌موو ده‌نگ و ڕه‌نگ و ڕوودانێکه له گه‌ردووندا. واته گه‌ردێکی بچکۆلانه‌ی ئاو توانای هه‌ڵگرتنی کۆمه‌ڵێک ده‌نگ و ڕه‌نگ و ڕووداوی هه‌یه. کاتێک زانست هه‌تا ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر تۆمارکردنی ڕووداوه‌کان له مێشکدا کردووه، ئه‌وا ئیمڕۆ زانست قسه له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌کات، که ئه‌وه ئاوه زانیارییه‌کان له سێله‌کانی مێشکدا تۆمار ده‌کات. ئاو له هه‌موو به‌شێک و ئۆرگانێکی جه‌سته‌دا بوونی هه‌یه، له سێله‌کانه‌وه هه‌تاوه‌کوو گۆشت و ئێسقان. هه‌موو بێحورمه‌تییه‌ک بەرامبەر به ئاو، له‌پێش هه‌موو شتێکه‌وه بێحورمه‌تییه بەرامبەر به خود، بێحورمه‌تییه بەرامبەر به ژیان. هه‌موو بێحورمه‌تییه‌ک بەرامبەر به تاک و کۆ له مرۆڤدا تۆمار ده‌بێت، له ئاوی له‌شی مرۆڤدا تۆمار ده‌بێت، ئه‌م بێحورمه‌تییه ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێنێت، که به‌هۆیه‌وه تاک و کۆ به پرۆسه‌یه‌کی نۆیڕۆتیکدا تێده‌په‌ڕن، که به‌هۆیه‌وه تاک ئاگره‌سیڤ ده‌کات، تووڕه‌ی ده‌کات، توندوتیژی ده‌کات. له‌و شوێنه‌دا، که توندوتیژی و گفتوگۆی ناشیرین و بێحورمه‌تی بەرامبەر به یه‌کتری هه‌یه، له‌و شوێنه‌دا ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێت، کاتێک تاک و کۆ ئاوی ئه‌و شوێنه ده‌خۆنه‌وه، تینووێتییان ده‌شکێت، به‌ڵام زیانێکی گه‌وره به کاراکتەریان ده‌گه‌یه‌نن، چونکه له ڕێگای ئه‌و ئه‌تمۆسفێره توندوتیژه‌وه، چ ئاوی له‌شی خۆیان ده‌شێوێت و چ ئه‌و ئاوه‌شی له‌و شوێنه‌دا بوونی هه‌یه، کاتێک ده‌یخۆنه‌وه زیاتر ده‌شێوێن، وه‌ک له‌وه‌ی چاوه‌ڕوان ده‌کرێت.\nپرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که چۆن بتوانین شه‌ش ملیۆن هاووڵاتیی کورد له باشووری کوردستاندا فێر بکه‌ین، که به گفتوگۆی باش مامه‌ڵه‌ی یه‌کتر بکه‌ن، هه‌تاوه‌کوو ستراکتووری مۆله‌کولی ئاوی له‌شیان نه‌شێوێنن؟ چۆن بتوانین شه‌ش ملیۆن هاووڵاتی فێری گفتوگۆی باش بکه‌ین، فێری گفتوگۆی بێ توندوتیژی بکه‌ین؟ وه‌ڵام، میدیا ڕۆڵێکی گه‌وره له‌م پرۆسه‌یه‌دا ده‌بینێت، به نه‌هێشتنی وتاری توندوتیژ، به گفتوگۆی باش و وزه‌به‌خش، به فیلمی وزهبه‌خش، به وتار و چاوپێکه‌وتنی وزهبه‌خش، به موسیکی وزهبه‌خش، به یۆگا، به مێدیتاسیۆن، به هیپنۆزه.\nئاو به‌شێکی گه‌وره و سه‌ره‌کیی هه‌موو شتێکه له ژیاندا، به‌تایبه‌ت له خواردن و خواردنه‌وه‌کاندا. له ڕێگای چۆنیه‌تی و چۆنایه‌تیی دروستکردنی خواردنه‌کانه‌وه، دروستکردنی خواردنه‌وه‌کانه‌وه، ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو ده‌گۆڕدرێت. گۆڕینێکی شێواو و نێگه‌تیڤ ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی بیرکردنه‌وه‌ی نێگه‌تیڤ و مامه‌ڵه و کاردانه‌وه‌ی نێگه‌تیڤ. له گه‌ردووندا ئاو خاوه‌نی ستراکتوورێکی مۆله‌کولی پێرفێکت و ته‌ندروسته، خاوه‌نی ئه‌نه‌رگییه، ئه‌وه‌ی ده‌یشێوێنێت، مرۆڤه. ئاو ئه‌نه‌رگیی ده‌به‌خشێت نه‌ک به ته‌نها تینوێتیی بشکێنێت. مرۆڤ له ڕێگای دابه‌شکردنی ئاوه‌وه له ڕێگای بۆڕییه‌وه به‌سه‌ر ماڵاندا، له ڕێگای خاوێنکردنه‌وه‌ی له‌ناو چه‌نده‌ها ده‌زگای گه‌وره و زه‌به‌لاح و پڕ کلۆردا مۆله‌کولی ئاو ده‌شێوێنێت، له ئاوێکی خاوه‌ن ستراکتووره‌وه ده‌یگۆڕێت بۆ ئاوێکی تر، که ناوی ده‌نێن، ئاوی خاوێن، ئاوی خواردنه‌وه. ئاوی خاوه‌ن ستراکتوور، ئاوێکی خاوه‌ن ئه‌نه‌رگییه، ئاوی ماڵان ئاوێکی ته‌نها خاوێنه، ئاوێکه بێ ئه‌نه‌رگی. هه‌ر بۆیه له کاتی خواردنه‌وه‌یدا، بێجگه له شکاندنی تینووێتییمان هیچ ئه‌نه‌رگییه‌کمان پێ نابه‌خشێت. ئیمڕۆ زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو به‌شێکی سه‌ره‌کیی به‌نزین و نه‌وت و گازۆیله، ئه‌گه‌ر بێتو ئاو له‌م مۆله‌کولانه ده‌ربهێنرێت، ئه‌وا چیتر ناسووتێن. (تێبینی، من چه‌ند جۆرێک باڵنده‌م هه‌یه له ماڵه‌وه، چه‌ندین جار، ئاوی بارانم کۆ کردووەته‌وه، له قاپێکدا ئاوی ماڵه‌وه‌م داناوه و له قاپێکیشدا ئاوی باران. باڵنده‌کان هێنده‌ی مه‌یلیان بۆ ئاوی بارانه، مه‌یلیان بۆ ئاوی ماڵه‌وه، واته ئاوی به‌لووعه نییه).\nئه‌م ئاوه له جیهاندا به چه‌ندین ڕێگادا تێده‌په‌ڕێت و بێحورمه‌تیی پێده‌کرێت، بۆ نموونه، له کوردستاندا هاووڵاتییان تووڕه‌ن له نه‌بوونی ئاو، تووڕه‌ن له که‌می و خراپیی خزمه‌تگوزاری. هه‌موو ئه‌م بیرکردنه‌وانه له هه‌موو گه‌ردێکی ئاوی کوردستاندا، که مرۆڤی له ده‌وره تۆمار ده‌کرێت. ئه‌م ئاوه ده‌کرێت به خواردنه‌وه، بۆ خواردنه‌وه به‌کار دێت، بۆ چێشتلێنان به‌کار دێت و له ڕێگای خواردن و خواردنه‌وه‌وه دێته له‌شمانه‌وه و ته‌واوی ستراکتوری مۆله‌کولی ئاوی له‌شمان ده‌گۆڕێت. به‌م شێوه‌یه، ئه‌وه‌ی ئاو تۆماری کردووه، ده‌بێت به به‌شێک له بیرکردنه‌وه‌مان، کاتێک له گردبوونه‌وه و خۆپیشاندانێکدا له‌گه‌ڵ خه‌ڵکانی تردا به‌ره‌و ڕووی یه‌کتر ده‌بینه‌وه، بیرکردنه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا له ڕێگای نۆیڕۆنه ئاوێنه‌ییه‌کانی مێشکمانه‌وه له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا ده‌گۆڕینه‌وه، به‌بێ ئه‌وه‌ی پێویست بکات له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا قسه بکه‌ین. تێکچوونی ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو کاریگه‌رێتییه‌کی ڕاسته‌وخۆی له‌سه‌ر ته‌واوی سێله‌کانی مێشکمان هه‌یه، مێشکیشمان به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ده‌کات، که سێله‌کان داوای ده‌که‌ن.\nبه‌ڵام بۆچی هه‌موو که‌س توندوتیژ نییه، له‌کاتێکدا هه‌موومان له هه‌مان ئاوی کوردستان ده‌خۆینه‌وه، یاخود ئه‌و ئاوانه ده‌خۆینه‌وه، که له بتڵی بچووک و گه‌وره‌ی پلاستیکدا له بازاڕه‌کاندا ده‌فرۆشرێن. ئه‌م ئاوانه له ئێرانه‌وه دێن، له تورکیاوه دێن و کوردستانیش پڕ ده‌که‌ن له زبڵی پلاستیک. وه‌ڵام، چونکه وێڕای ئه‌وه‌ی ستراکتووری مۆله‌کولی ئاوێک شێوێنرابێت، به‌ڵام مرۆڤ به بیرکردنه‌وه‌ی باش و ته‌ندروست ده‌توانێت ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو بگۆڕێت و شێواندنه‌که‌ی چاک بکاته‌وه. بۆچی؟ چونکه ئاو هه‌موو بیرکردنه‌وه‌یه‌ک تۆمار ده‌کات. ئاو پێویستی به‌وه نییه، که تۆ قسه بکه‌یت یاخود بجووڵێیت، به‌ڵکوو ته‌نها ئه‌وه‌ی به‌سه، که تۆ بیر بکه‌یته‌وه، که تۆ خاوه‌نی هه‌ستێک بیت. هه‌ر بۆیه ئه‌وانه‌ی خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌ی پۆزه‌تیڤ و باشن، هه‌میشه ئه‌و خواردنه‌شی، که ده‌یخۆن سوودیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت، ئه‌و ئاوه‌ی که ده‌یخۆنه‌وه سوودیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت. ئه‌وانه‌شی به‌رده‌وام تووڕه‌ن و خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌ی نێگه‌تیڤن، ئه‌گه‌ر خواردنی ته‌ندروستیش بخۆن و ئاوی ستراکتووری باشیش بخۆنه‌وه، ئه‌وا زیانیان پێ ده‌گه‌یه‌نێت، چونکه بیرکردنه‌وه‌یان له‌پێش خواردن و خواردنه‌وه‌دا ستراکتووری مۆله‌کولی ئاو له خواردن و خواردنه‌وه‌کاندا ده‌شێوێنن.\nله ڕۆمانی (خه‌نده‌ی به‌رد)دا تیشکم خستووەته سه‌ر تێڕوانینی فیلۆسۆفێکی چینیی (لائۆتسه)، که نزیکه‌ی پێنج هه‌زار ساڵ پێش ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر گرنگیی و هێزی ئاو کردووه. لائۆتسه ده‌ڵێ، هیچ شتێک له‌م دونیایه‌دا به‌قه‌د ئاو نه‌رم و بێهێز نییه، که‌چی هیچ شتێکی ڕه‌قی تر نییه، که بتوانێت جێگای ئاو بگرێته‌وه. بێهێزه‌که به‌سه‌ر به‌هێزه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت، نه‌رمه‌که به‌سه‌ر ڕه‌قه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت، که‌چی هیچ که‌سێک له دونیادا به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ناکات.\nزۆر جار ده‌بینین گیایه‌ک، گوڵێک له کۆنکرێتێکه‌وه، له‌سه‌ر به‌ردێکه‌وه، له ناوه‌ڕاستی جاده‌یه‌کی قیرتاوکراودا سه‌ر ده‌ردێنێت. هۆکاره‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هێزی ئاو، که لائۆتسه پێنج هه‌زار ساڵ پێش ئێستا قسه‌ی له‌سه‌ر کردووه. له تۆوه‌که‌دا ئاو چ نه‌رمه و چ بێهێزه، به‌رده‌که یان قیره‌که چ ڕه‌قه و چ به‌هێزه، که‌چی ئاوه بێهێز و نه‌رمه‌که به‌سه‌ر به‌رده ڕه‌قه‌که‌دا، به‌سه‌ر قیره ڕه‌قه‌که‌دا سه‌رده‌که‌وێت و گوڵه‌که ڕێگای بۆ ده‌کرێته‌وه و چرۆ ده‌کات. لائۆتسه ئامۆژگارییمان ده‌کات و ده‌ڵێ، که‌چی هیچ که‌س له دونیادا به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه ناکات.\nلائۆتسه ئامۆژگارییمان ده‌کات، که سوود له هێزی ئاو وه‌ربگرین. که دڵۆپێک ئاو بتوانێت جاده‌یه‌کی قیر بقڵیشێنێت، ده‌بێت په‌رداخێک ئاو بتوانێت چ بکات، ده‌بێت له سه‌دا شه‌ستی ئاوی له‌شمان بتوانێت چ بکات؟ ئێمۆتۆ مازارو (Emoto Masaru) زانای یابانیی به زانست ده‌یسه‌لمێنێت، که ئاو ستراکتووری مۆلوکولی ده‌گۆڕێت، بۆ نموونه، له ڕێگای بیرکردنه‌وه و گفتوگۆی مرۆڤه‌وه، له ڕێگای ئه‌و ژینگه‌یه‌وه، که تێیدایه، له ڕێگای موسیکه‌وه. ئێمۆتۆ مازارو تاقیکردنه‌وه له‌سه‌ر چه‌ندین جۆری موسیک و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئاودا ده‌کات و پاشان ئاوه‌کان ده‌به‌ستێنێت، ده‌رئه‌نجام، هه‌ر ئاوه و خاوه‌نی ستراکتوورێکی تره، پابه‌ند به‌وه‌ی، که ئاوه‌که گوێی له مۆزارت گرتووه یان بێتهۆڤن، که‌سێک خۆشه‌ویستیی پیشان داوه یان ڕق. پاشان سێ په‌رداخ ئاو دێنێت، هه‌ریه‌که‌یان که‌مێک برنجی تێ ده‌کات و بۆ ماوه‌ی یه‌ک مانگ ڕۆژانه به هه‌ر په‌رداخ ئاوه و شتێک ده‌ڵێت. به یه‌که‌میان ده‌ڵێ، سوپاس، به دووه‌میان ده‌ڵێ، تۆ بێ ئه‌قڵیت، سێیه‌میشیان ئیگنۆڕ ده‌کات و نه ڕووی تێ ده‌کات و نه قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌کات. پاش مانگێک په‌رداخی یه‌که‌م، که سوپاس کراوه، ده‌بێته خاوه‌نی بۆن و به‌رامه‌یه‌کی خۆش و ڕه‌نگێکی جوان. په‌رداخی دووه‌م، که پێی گوتراوه بێ ئه‌قڵ، قه‌وزه‌ی گرتووه و بۆگه‌نی دێت. په‌رداخی سێیه‌م، که ئیگنۆڕ کراوه و ڕووی تێ نه‌کراوه ڕه‌ش بووه و بۆگه‌نی زۆر له بۆگه‌نی په‌رداخی دووه‌م ناخۆشتره. ئه‌م ئێکسپه‌ریمێنته‌ی مازارو پێمان ده‌ڵێت، که به باش مامه‌ڵه‌کردنی یه‌کتری ژیانمان پۆزه‌تیڤ ده‌کات، به خراپ مامه‌ڵه‌کردنی یه‌کتری، ژیانمان بۆگه‌ن ده‌کات، ئینگۆڕکردنی یه‌کتری و نه‌خوێندنه‌وه‌ی یه‌کتری تووشی کاره‌ساتمان ده‌کات. مازارو ئه‌م تیۆرییه پێشنیار ده‌کات بۆ که‌رتی پێداگۆگی و په‌روه‌رده‌ی منداڵان، که به خۆشه‌ویستی و گفتوگۆی باش منداڵ په‌روه‌رده بکرێت، هه‌تا له ئاینده‌دا ژیانێکی باش و پۆزه‌تیڤی هه‌بێت.\nهه‌ستی نێگه‌تیڤ کاریگه‌ری له‌سه‌ر ئاوی له‌ش هه‌یه و ده‌بێته هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی توندوتیژی. ئه‌وانه‌ی له خۆپیشاندانه‌کاندا توندوتیژیین، هه‌موو ئه‌وانه‌ن، که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن، ئه‌وانه‌ی له یاریگاکاندا توندوتیژین له‌دوای ته‌واوبوونی تۆپانێیه‌ک، ئه‌وانه‌ن، که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن. ئه‌و سیاسییانه‌ی، که به‌رده‌وام توندوتیژین، ئه‌وانه‌ن که خاوه‌نی هه‌ستی نێگه‌تیڤن ...هتد.\nمازارو پێمان ده‌ڵێ، که پێویست ناکات، که‌سێک پێمان بڵێت بێ ئه‌قڵ، که‌سێک ئیگنۆڕمان بکات، به‌ڵکوو ئه‌وه‌مان به‌سه، که خۆمان بیر له خۆمان ده‌که‌ینه‌وه، که خۆمان خاوه‌نی هه‌ستێکی نێگه‌تیڤ بین بۆ خۆمان، به‌م شێوه‌یه به شێوه‌ی په‌رداخی سێیه‌م ڕه‌ش داده‌گه‌ڕێین و ناخۆشترین بۆگه‌نمان لێ دێت. ده‌رئه‌نجام توندوتیژی و شه‌ڕ و ئاژاوه‌مان لێ ده‌که‌وێته‌وه، کوشتن و غه‌در و له‌ناوبردنمان لێ ده‌که‌وێته‌وه، شازده‌ی ئۆکتۆبه‌رمان لێ ده‌که‌وێته‌وه، یاخود خۆکوشتن و کوشتنی خوشک و برا و دایک و باوک و ژن و منداڵ و مێرد و منداڵ ...هتد.\nسوپاسی هه‌موو قومێک ئاو بکه، که ده‌یخۆیته‌وه، سوپاسی هه‌موو خواردنێک بکه، که ده‌یخۆیت، خاوه‌نی هه‌ستێکی پۆزه‌تیڤ و بیرکردنه‌وه‌یه‌کی پۆزه‌تیڤ به بەرامبەر به خۆت و بەرامبەر به هه‌موو که‌س و بەرامبەر به هه‌موو شت، چونکه بڕیار له‌سه‌ر چاره‌نووسی خۆت ده‌ده‌یت. ڕیالیتێت به‌رهه‌می خۆته نه‌ک هی بەرامبەر، ڕیالیتێتی نیشتمانێک به‌رهه‌می کۆبیرکردنه‌وه و هه‌ستی هاووڵاتییانێتی نه‌ک دوژمنه‌کانی. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کیت بۆ ئازادی؟ ئه‌وا ئازادی به‌رهه‌م دێت. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کیت بۆ سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تێکی کوردی؟ ئه‌وا سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تێکی کوردی به‌رهه‌م دێت. خاوه‌نی هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌یه‌کی پۆزه‌تیڤیت بۆ ژیانێک له ئاسووده‌یی و به‌خته‌وه‌رییدا؟ ئه‌وا ژیانت پڕ ده‌بێت له ئاسووده‌یی و به‌خته‌وه‌ری.\nمه‌یه بۆ خۆپیشاندان بۆ نانه‌وه‌ی توندوتیژی، وه‌ره بۆ خۆپیشاندان چونکه شوێنێکه پڕ له خۆشی و هه‌ست و بیرکردنه‌وه‌ی پۆزه‌تیڤ و موسیکی خۆش. مۆدێلێکی کارمه‌ندانی ته‌ندروستیی وڵاتی دانمارک له خۆپیشانداندا هه‌ناوت پڕ ده‌کات له قاقای پێکه‌نین و خۆشی، نه‌ک به سه‌ری شکاو و قاچێکی برینداره‌وه بڕۆیته‌وه ماڵه‌وه.


ebdulrehman bamerni: نڤیسین ب قه‌له‌مێ حبرى ---(2 ـ 4) -----\nهه‌مى حه‌زدكه‌ن ده‌ما هه‌ڤاله‌كى یان كه‌س و كاره‌كێ خوه دبینن، وه‌ك رێزگرتن بچنه ده‌ستێ وى. هنده‌ك جاران مروڤ یێ به‌رهه‌ڤه تا ده‌هـ مروڤان ده‌ستێ وان بگڤێشیت و بهژینیت. چ ئه‌و مروڤ ل دیوانه‌كێ درونشتى بن یان ژ جهه‌كێ دویر هاتبن و ئه‌گه‌ر بو ده‌مه‌كێ كێم ژى لده‌ف وان بمینیت و بخازیت خاترێ ژ وان بخازیت! دووباره دێ كت كته چیته ده‌ستێ هه‌میان ڤه. ده‌ست هژاندن بو هه‌میان خوشه و هنده‌ك پیروزیێ دده‌نێ و بو هنده‌كان مه‌رجه ده‌ست بهێته گڤاشتن و دبێژن: دبیت (خدر پێغه‌مبه‌ر) بهێته ده‌ستێ ته و ئه‌گه‌ر ته تبلێن وى گڤاشتن و هه‌ستى دده‌ستى دا نه‌بون، ئه‌و تو دشێى (مرادا) خوه ژێ داخاز بكه‌ى.\nگرنگیا ڤێ په‌یوه‌ندیێ بو هه‌میان خوشه و هه‌مى رێزێ لێدگرن، هونه‌رێ رێزگرتنێ ژى چ ژ هونه‌رێن دى كێمتر نینه، ئه‌گه‌ر به‌ها و سه‌نگا وێ بهێته زانین. ئه‌ز بكێماتى ژى نابینم ئه‌گه‌ر به‌شه‌ك ژ په‌یمانگه‌ها هونه‌رێن جوان، یان مادده‌یه‌كێ گرنگ ژ په‌یره‌وێ خاندنێ ل قوتابخانه‌یان، بو هونه‌رێ رێزگرتنێ بهێته ته‌رخانكرن.\nئه‌گه‌ر ل مروڤێ ڤى سه‌رده‌مى بنێرین و ئه‌و ته‌كنه‌لوژی و پێشكه‌تنا كه‌تیه به‌ر ده‌ستێ وى، به‌راورد دگه‌ل مروڤێ ته‌مه‌نێ خوه دپێنجى سالێن بورى و پێدا بوراندین. دێ چ بینین؟! مروڤێ نوكه تێرێ دخوت و جلێن باش دكه‌ته به‌رخو و چ كێماسیان، هه‌ر ژ كه‌یفێ و ده‌م بوراندنێ و كه‌شخێ لخو ناهێلیت. هه‌ر حه‌ز و خواسته‌كا هه‌بیت ژى، بێى زه‌حمه‌ت و ماندیبون دشێت بده‌ست خوه ڤه بینیت. تشتێ بهایێ رێزگرتنێ ژى دناخێ وان دا بلند دكه‌ت و هه‌ر ئێك خوه بهه‌مى تشته‌كى بزانیت، دێ بینى هه‌میا وه‌ك ئێك ده‌رفه‌ت هه‌یه كو خوشیێ ببینن. هه‌مى دشێن ب ساناهى ل كه‌نالێن عه‌سمانى بنێرن و بچنه سه‌ر كومبیوته‌رى و دئه‌نترنێتێ دا شاره‌زا بن. لڤێره مه‌ترسیا جیهانگیریێ ده‌ست پێدكه‌ت، هه‌مى تشته‌ك بو هه‌میان یێ به‌رهه‌ڤ بوى و ب ساناهى دهێته به‌ر ده‌ستێ وان، جیهان یا بویه (به‌رزه‌حفیه‌ت) و هه‌مى دشێن غه‌ریزه‌یێن خوه تێدا تێربكه‌ن. جیهانگیریێ شیایه ژى گه‌له‌ك پیڤه‌رێن ژیانێ و مروڤایه‌تیێ نه‌ك بتنێ نه‌هێلیت، به‌لكو بشكێنیت ژى. ده‌ما كوره‌ك بو خو كچه‌كێ دهه‌لبژێریت، یان كچه‌كێ حه‌ز ل سه‌ر كوره‌كى هه‌بیت. پسیارا ژ هه‌میێ نێزكتر بو هه‌ردوو ره‌گه‌زان دڤێ هه‌لبژارتنێ دا ئه‌وه، ئایا ئه‌ز دێ چه‌ند ژێ قازانج كه‌م؟ ئه‌و چ به‌رژه‌وه‌ندى نه من و وى دگه‌هیننه ئێك! لڤێره كه‌سایه‌تیا مروڤى به‌ره به‌ره دهێته ژ ده‌ست دان. ده‌ما ئه‌و كور به‌ره‌ڤ هه‌لبژارتنا كچه‌كێ ڤه دچیت هه‌ولدده‌ت، ئه‌وێ كچێ گه‌له‌ك سالوخه‌ت لده‌ف هه‌بن (ئه‌ڤ نمونه بو بازرگانى و كرێكارى و فه‌رمانبه‌رى و هه‌مى تویژێن جڤاكى) ژى، ئه‌ڤێن هه هزر دكه‌ن، ئه‌ڤا بو دهێت وه‌ك خه‌لاته‌كى یه و دڤێت ئه‌و خه‌لات لدویڤ خواسته‌كا وى بده‌ست بكه‌ڤیت و بمافێ خوه دزانیت، ژبه‌ركو ژ ئه‌نجامێ هه‌لبژارتنا وى بو یه. هزر دكه‌ت وه‌ك كه‌ره‌سته‌یه‌كى، چاوان ل بازارى ئه‌و كه‌ره‌سته یێ به‌رچاڤكریه، بلا تا ئه‌و كه‌س چ كور یان كچ، ببیته هه‌ڤژینا وى و هه‌ڤپشكا ژیانا وى، تا ئه‌و پروسه یه یا سه‌ركه‌تى ژى بیت. ژبه‌ركو یا ل سه‌ر بیناتێ جیهانگیریێ هاتیه پێكئینان، یا ژ كێماتیا ڤالا نابیت. ئه‌ڤه هه‌مى ژى بو ئێك خال دزڤرن، ئه‌و ژى ژبه‌ركو هه‌مى تشته‌ك لدویڤ هه‌لبژارتنا مروڤى یه نه‌ك پێدڤیاتیا مروڤى.\nكوردان ژ مێژه گوتیه هه‌ر كه‌سه‌كى دناڤ خوه دا (زرویه‌ك) یێ هه‌ى. زرو ژى بو سه‌رهاتیه‌كا كورده‌وارى یا كه‌ڤن دزڤریت، هه‌ر وه‌كو هاتیه ڤه‌گێران: كوره‌كێ گه‌له‌كێ شیم هه‌بو و هه‌ر تشتێ قه‌ست كربایێ یان كاره‌كێ پێ راببا، دا بو ب خرابى زڤریته ڤه و گوندیان هه‌میا نه‌هییا خوه ژێ دكر. ئه‌ڤ گوتنه ژى پتر بو وان كه‌سان دهێت، ئه‌ڤێن شیماتیان دكه‌ن، ب وێ رامانێ كو هه‌ر كه‌سه‌كى، كه‌سه‌كێ دى دناڤ خوه یا خو دا هه‌یه و خرابیا، پێ دده‌ته كرن.\nده‌ما ئه‌م دگه‌هینه وێ باوه‌ریێ كو هه‌ر كه‌سه‌كى دناڤا خوه دا كه‌سه‌كێ دى هه‌بیت! نه بوێ رامانێ كو ئه‌و كه‌س بتنێ كه‌سه‌كێ خرابكارانه بیت، به‌لكو كارێن باش ژى هه‌نه و ئه‌گه‌ر مروڤ یێ دبریاره‌كا خو دا دوو دل بیت ژى، ئه‌و كه‌سه یه، مروڤى پشت راست دكه‌ت و وێ بریارێ ئێكلایى دكه‌ت. لڤێره هه‌ر كه‌سه‌ك بدیتنه‌كا جودا ره‌فتارێ دگه‌ل ڤى كه‌سى دكه‌ت و ناڤ لێ دكه‌ت و ناڤكرنا ژ هه‌میان ژى زانستیانه‌تر، كه‌سێ سیبه‌ر دهێت. هنده‌كان وه‌ك مروڤێن شێت ده‌ما بتنێ درێكه‌كێ دا دچن، دگه‌ل خوه دكه‌ڤنه دان و ستاندنێ و هنده‌ك ب شاره‌زایانه ره‌فتارێ دگه‌ل كه‌سێ خو یێ سیبه‌ر دكه‌ن. كه‌سێ سیبه‌ر ژى، كه‌سێ دوێ یه و یا گرنگ دێ چاوان ره‌فتاره‌كا جوان دگه‌ل دا كه‌ى و كه‌یه كه‌سه‌كێ مفاكه‌ر! لڤێره، دا كو ئه‌م بشێین وێ كه‌ساتیا باش بخو هه‌لبژێرین و بشێین دگه‌ل ده‌ردورێن خو دباش و رێكخستى بین و ره‌فتارێن مه هه‌مى ل سه‌ر بنیاته‌كێ رێزگرتنێ بن، دڤێت ئه‌م بزانینن چاوان دێ كه‌سێ خوه یێ سیبه‌ر په‌روه‌رده كه‌ین و ملكه‌چى خوه كه‌ین.\nتێبینى: ئه‌ڤ بابه‌ته دگوڤارا سیلاڤ یا ژماره 57 دا بلاڤ بویه\nبلاڤكه‌ر -- عبدالرحمن بامرنى --روژ-- 7:34 م


قەرزی حكومەتی هەرێم لە بانكەكان چەندە؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەرێم دەتوانێت بەو بڕەی لە بودجە بۆی دیاریكراوە قەرزەكانی بداتەوە؟\nپەڕلەمانتارێكی هەرێم زانیاری دەربارەی قەرزەكانی حكومەتی هەرێم دەخاتەڕوو دەشڵێت، هەرێم ناتوانێت بەو بڕەی لە بودجەی عێراق بۆی دیاریكراوە قەرزەكانی بداتەوە.\nشێركۆ جەودەت ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی كوردستان بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند، حكومەتی هەرێمی كوردستان ناتوانێت بەو بڕەی لە بودجەی 2021 ی عێراق بۆی دیاریكراوە قەرزەكانی بداتەوە، چونكە زۆر كەمەو بەشی ئەوە ناكات.\n” حكومەتی هەرێم زیاتر لە 28 ملیار دۆلار قەرزدارە”\nسەبارەت بە بڕی ئەو قەرزەی هەرێم لە بانكەكان كردوویەتی شێركۆ جەودەت ووتی، شتێكی كۆنكرێتی نییە چونكە وردبینی نەكراوە بۆی بەڵام وەك ئەوەی حكومەت رایگەیاندووە ، سەروو 28 ملیار دۆلارە.\n“ڕێگاچارەكانی دەربازبوون لەم دۆخە زۆرن”\nئەو پەرلەمانتارە دەشڵێت” ڕێگا چارەكانی دەربازبوون لەم دۆخە زۆرن ئەگەر حكومەت بیەوێت چارەسەری پێویست بدۆزێتەوە، پێویستە چاكسازی بكرێت و گەندەڵیەكان نەمێنن كۆمپانیا نەوتییەكان باج بدەن، خاڵە گومرگیەكان كۆنتڕۆڵبكرێن و چەندین ڕێگەی دیكەش هەن.\nسەبارەت بە هەنگاوەكان بۆ بودجەی هەرێمی كوردستان شێركۆ جەودەت وتی، جارێ هیچ شتیك دیار نییە، چونكە حكومەت هیچی نەناردووە بۆ پەرلەمان.\nپشكی هەرێم لە بودجەی 2021 ی عێراق كە لە لیژنەی دارایی پەسەندكراوە %12.67 ە و هەرێمی كوردستان دەتوانێت لەماوەی 7 ساڵدا ئەو قەرزانەی لە بانكەكان كردوێتی بیداتەوە بە حكومەتی فیدڕاڵ و لەو بودجەیەی بۆی دیاریكراوە لێی دەبڕدرێت


دکتۆر میرۆ عه‌لیار، ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران ده‌ڵێت له‌وبڕوایه‌دا نییه ئێران ده‌ستبه‌رداری ئه‌و به‌رنامه ناوکیه‌ی بێت چونکه کۆماری ئیسلامی مانه‌وه‌ی خۆی له‌و به‌رنامه‌یه‌دا ده‌بینێت.\nکاریگه‌ری سزاکان به‌سه‌ر ئێرانه‌وه ده‌رکه‌وتوون و وه‌ک چاودێر له ناو وڵاته‌که‌وه ده‌ڵێن بار و گوزه‌رانی خه‌ڵکی ئێران ڕووه و خراپ بوون ده‌ڕوات. دکتۆر عه‌لیار هاوڕایه و ده‌ڵێت گرانی و هه‌ژاریه‌کی به‌رچاو له ئێراندا هه‌ن، به‌ڵام ده‌شڵێت پێشتریش گه‌لانی ئێران هه‌ر له بارێکی ناهه‌مواردا ژیاون.\nله میانه‌ی وتووێژه‌که‌یدا له‌گه‌ڵ به‌ڵێن ساڵح، دکتۆر میرۆ باسیش له‌وه ده‌کات چۆن پێش ئه‌م سزایانه‌ی سه‌پێندراونه‌ته سه‌ر ئێران ، ڕژێمی کۆماری ئیسلامی داهاتی نه‌وتی وڵاته‌که‌ی بۆ له‌شکر و دابینکردنی که‌ره‌سته و که‌ل وپه‌لی سه‌ربازی ته‌رخان کردبوو.\nزانیاری زیاتر له ده‌قی وتووێژه‌که‌دایه :\nوتووێژ له‌گه‌ڵ دکتۆر میرۆ عه‌لیار


شێرزاد شێخانى: دوو ئاسۆ فەریدون لەکوێ بێنین؟ – WTARIKURD\nشێرزاد شێخانى: دوو ئاسۆ فەریدون لەکوێ بێنین؟\nلەم زەمەنە نەگریسەدا کۆمەڵگا بەگشتى ئەخلاقو ئاکارى گۆڕاوە. بەها جوانەکانى سەردەمى زێرینى کوردەوارى لەناو کۆمەڵگەى ئەمڕۆماندا بوونیان نەماوە، نەوەیەکى نوێ هاتونەتە سەر شانۆ کە زۆربەیان پرنسیپە سیاسیو کوردانەو، قییەمى کۆمەڵایەتیەکانییشان لەژێر پێیان ناوەو، بەگشتى بۆ رۆژى خۆیان ئەژین.\nلەساڵانى پەنجاو شەستەکاندا دەسەڵاتوحکومەت کاتێک بیانویستایە پۆستیکى دەوڵەت پڕ بکەنەوە ئەگەڕان بەدواى ئینسانى پاک و خانەدان، بڕۆن سەیرى پۆستەکانى ئەو سەردەمە بکەن لەموتەسەریف و مودیرى بەلەدییەو تاپۆ وزەڕیبەو پۆلیس و… هتد، ئەبینن ئەوانەى مەسئولیەتیان پێئەسپێردرا هەمویان لەخانەوادەى دیارى ناو کۆمەڵگە بون، بۆیە کۆمەڵگەش بەعام کۆمەڵگەیەکى تەندروست بو.. مەسئول لەو سەردەمەدا دەستپاک بو، چاوى لەدزینى خەزینەى دەوڵەت نەبو. چاوى لەغەدر نەبو، کارەکانى خۆی بەروحیەتێکى نیشتمانپەروەرانە بەڕێوە ئەبرد، چونکە کەسانى دیارى ناو کۆمەڵگە بون، کارێکى وایان نەئەکرد سومعەى عائیلەکانیان برووشێت، بۆیە لەو سەردەمەدا ئارامى لەناو کۆمەڵگەدا هەبو. ئێستاش هەموو شتێک پێچەوانە بوەتەوە. شەلاتى و سەرسەرى و چەقۆکێش و بەڵتەچى دەسەڵات و پیاوکوژەکانى بونەتە مەسئول و رۆژانە عەزێتى خەڵک ئەدەن. بەهاى مرۆڤایەتى و کۆمەڵایەتى نەما، تەنانەت رۆحییەتى کوردایەتیش گوزەشت، پۆست وپایە بوەتە ئامرازێک بۆ خۆ دەوڵەمەندکردن لەسەر حیسابی خەڵکى بەشمەینەت و بوەتە وەسیلەیەک بۆ ئازاردانى مییلەت. کێشەکەش لەوەدایە گەندەڵێ ودزى وتاوان لەسەرەوە شۆڕ ئەبنەوە بۆ خوارەوە. جاران خوارەوە لەترسى سەروە نەئەوێران تاوانو کارى گەندەڵی بکەن، ئەمڕۆ لەسەرووى سەرەوە ماڵوموڵکى میللەت ئەدزرێ، ئەمەش وایکردوە خوارەوە ترسى نەمێنێ لەموحاسەبە کردن.\nعەرەب مەسەلەیەکیان هەیە ئەڵێ ( لو خلیت قلبت ) واتە ئەگر پیاوچاک لەناو کۆمەڵگەدا نەما، ئەو کۆمەڵگەیە سەراوژێر ئەبێ.\nئەمڕۆ زۆر بەدەگمەن پیاوێکى چاک و بەویژدان و دەستپاک ئەبینرێ، یەکێک لەو نمونەنە جوانانەى دەمێکە نایانبینین دکتۆر ئاسۆ فەرەیدونى پارێزگاری پێشووى سلێمانییە، کە لەمرۆژانەدا بەپێی هەواڵێکى ئەم سایتەى ( سپی میدیا ) رەتیکردۆتەوە مووچەى خانەنشینى وەربگرێ و، ئێستاش رۆژانە لەنۆرینگەکەى خۆی نەخۆشانى ئەم شارە چارەسەر ئەکات و، خۆبەخشانە لەنەخۆشخانەى جەمهوریشدا دەوامى ئاسایی خۆى وەک هەر دکتۆرێکیتر ئەکات، ئەمەش نموونەیەکى ئەوەندە جوانە کە ئێستاو لەم زەمەندا بەکۆ حەسرەتى بۆ ئەکێشین، چونکە کەسایەتیەکى ئەوەندە دەگمەنە کە بەزڕەبینیش لەم زەمەنەدا نابینرێ.\nئەم هەڵویستە جوانەى دکتۆرى بەڕێز نیشانەى ئەوەیە کەوا کەسانێکیش هەن لەم کۆمەڵگەیەدا چاویان تێرەو، پۆست تەنها بۆ خزمەتى ئەهلى شارو وڵات بەکار ئەهێنن، نەوەک بۆ خۆ دەوڵەمەندکردنو نازوفیز بەسەر کۆمەڵگەوە. ئەمەش لەکاتێکدا خەڵکانێک هەن لەسەر پۆستو پارە تەنانەت ئامادەن دەستبەرداری هەمو قییەمێکى ئەخلاقی و کوردانەی خۆشیانەوە بن، بەڵام کەسانێکیش هەن وەکو ئەحمەد شەوقی میری شاعیرانی عەرەب ئەفەرموێ:\nفمن یغتر بالدنیا فإنی لبست بها وأبلیت الثیابا .\nدکتۆر ئاسو فەرەیدون بەم هەڵویستە جوانەى خۆی پەیامێکى گەیاند کە تەنها مرۆڤە پاکەکان لێی تێدەگەن. ئەگەر دوو کەسایەتى وەکو ئەم بەڕێزەمان لەم سەردەمەدا هەبوایە، حاڵمان نەدەگیشتە ئەو تاریکستانەى ئێستا تێیدا ئەژین كە ناوى کوردستانە.\nمەرجە قورسەکانى ئەمریکا بۆ ئێران.\nكارۆخ عوسمان: سەددەی بێخمە لەپێناو بنبڕكردنی دكتاتۆریەت.


سلێمان عارەب: قسەکردنی ترەمپ لەگەڵ مەزڵوم کۆبانێ بۆ ئێمە هێزێکی گەورەیە\nسلێمان عارەب، نوێنەری پارتی یەکێتی دیموکرات، لە گۆشەى ناسدا چەند پرسێک تاوتوێ دەکات.\nسلێمان عارەب، لەم چاوپێکەوتنەدا لەبارەى لەشکرکێشى تورکیا و گروپە چەکدارەکانى ئەو وڵاتە بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان و هەڵوێستى پارچەکانى ترى کوردستان و جیهان بەرامبەر بە لەشکرکێشییەکە و پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانى نێوان مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەى گشتى هێزەکانى سوریاى دیموکرات و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکى ئەمریکا زانیارى نوێ ئاشکرا دەکات.\nسلێمان عارەب، لە بەشێکى ترى چاوپێکەوتنەکەدا باس لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانى نێوان مەزڵوم کۆبانێ و سەرۆکى ئەمریکا دەکات و دەڵێت “قسەکردنی ترەمپ لەگەڵ مەزڵوم کۆبانێ بۆ ئێمە هێزێکی گەورەیە”.\nلەبارەى هەڵوێستى پەرلەمان و حکومەتى هەرێمى کوردستان لەبەرامبەر بە لەشکرکێشییەکەى تورکیا بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان، سڵێمان عارەب، رایگەیاند: هەڵویستی پەڕلەمان و حکومەتی هەرێم لەگەڵ هەڵویستی نێودەوڵەتی جیاوازی نەبووە لەسەر ڕۆژئاوای کوردستان.\nسەبارەت بە هەڵوێستى پارتى کرێکارانى کوردستان و ئەو رەخنانەى لەو پارتە دەگیرێت لە بەشدارینەکردنیان لە بەرخۆدانى رۆژئاواى کوردستان، ئەو بەرپرسەى پەیەدە ئاماژە بەوە دەکات “شوێنی چالاکی پەکەکە ڕۆژئاوای کوردستان نییە”.\nلەبەشێکى ترى چاوپێکەوتنەکەدا، سلێمانى عارەب ئاماژە بە هۆکاری نەگەڕانەوەی پێشمەرگەی ڕۆژ بۆ ڕۆژئاوای کوردستان دەکات و دەڵێت “ئێمە لە رۆژئاواى کوردستان دوو هێزى سەربازى قبوڵ ناکەین”.


ترکیا ب رێیا بەلاڤۆکان ژ چەکدارێن پەکەکێ دخوازە خوە رادەست بکن! - دارکا مازی\nب درێژاهیا زنجیرە چیایێ مەتینا ل باشوورێ کوردستانێ، بالەفرێن ترکیێ ب رێیا هەوایی پەیامەک ب زمانێ کوردی ژ بۆ ەکدارێن پەکەکێ شاند.\nچاڤکانیێن پێگەها «دارکا مازی» ل باشوورێ کوردستانێ ئەشکەرە کر، ل پرانیا دەڤەرێن دکەڤنە چیایێ مەتینا هندەک کاغەز کو ب زمانێ کورمانجی ل سەر هاتیە نڤیساندن هاتنە دیتن کو ووسا دیار دبە ژ لایێ بالەفرێن ترکیا ڤە هاتبن ئاڤێتن داکو گەریلایێن پەکەکێ وان رووپەلان ببینن و پەیاما ترکیێ بزانبن.\nد ڤان بەلاڤۆکان دا ترکیا ژ گەریلایێن پەکەکێ دخوازە کو خوە هشیار بکن و ل ژیانا خوە و فەرماندارێن خوە بنێرن کا ب چ ئاوا ئەو خوەش و باش دژین و گەریلا ژی د زەحمەتیان دا دژین، ترکیا داخوازێ ژ گەریلایان دکە کو تەسلیم ببن و خوە بسپێرن دادگەهێ، داکو بکارن جارەکە دن ب خوەشی لگەل مالباتێن خوە دا بژین.\nبەلاڤۆکا ترکیێ ب ڤی رەنگی یە:\nل سەر ئەزیەت کرنا خوە بێدەنگ نەبە.\nنە مرنێ! ژیانێ هلبژێرە!\nباوەر ب عەسکەرێن ترک بکە.\nخوە بسپێرە خۆشگرییا مەزنێ دەولەتێ.\nژیانا تە ئێدی د بن گارانتیێ دایە.\nئێدی دەما رزگار بوونێ ژ ڤێ سەفالەتێ نەهات؟\nد ناڤ رێخستنێ دا هوون وەک خزمەتکار و خولام تێن بکارئانین ئێدی هوون ژ وێ ئاجز نابن؟\nبێژە یێن کو تە بکارتینن، “ئێدی بەسە”، نەهێلە کو تە بخاپینن.\nژیانا خوە د ناڤا شکەفتێدا دەرباس کرن نە قەدەرێ تەیە.\nتو د ناڤا زەحمەتیان دا ژیان دکی، بەرپرسیارێن وە د جهێن ئەولەهی دا د ناڤ زەوق و سەفایێ دا ژیان دکن.\nد چیایان دا شینا کو د ناڤا ترس و سەفالەتێ دا بژی، ب مالباتێن خوە رە ژیانەکا شاد و درێژ تەرجیهـ بکە.\nهین ژی تە تشتەک وەندا نەکرییە. ژ وێ تاریێ دا چقاس زوو جودا ببی تو دێ ئەوقاسی زوو رزگار ببی.\nحەژێکەرێن تە ل بەندا تەنە. ئاڤاکرنا ژیانەک شاد ژ بۆ وان د دەستێ تەدایە.\nدەولەتا مە هەر دەم ب شەوقات و مەرحەمەتە.\nتو ب چ ئاوایی قەت زرار نابینی.\nباوەر ب دەولەتا مە بکە و بگهیژە ئازادیا راست.\nئەڤ د دەمەکی دا یە کو بەرا نها ل 20/5/2021ێ ژی جارەکە دن دەولەتا ترکیێ ب رێیا پارڤەکرنا ڤان بەلاڤۆکان ل ناڤچەیێن «کانی ماسێ و سیریێ-شێلادزێ» ل باشوورێ کوردستانێ، ژ چەکدارێن پەکەکێ خوەستبوو خوە رادەستی دەولەتێ بکن.


گفتوگۆ لەگەڵ دکتۆرە مێژوەرد نجم الدین سەبارەت بە پێکهاتنی تۆڕی هاوکاری تەندروستی … – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6گفتوگۆ لەگەڵ دکتۆرە مێژوەرد نجم الدین سەبارەت بە پێکهاتنی تۆڕی هاوکاری تەندروستی …\nلەماوەی رابردودا تۆڕی هاوکاری تەندروستی پێکهاتنی خۆی لە شاری سلێمانی راگەیاند. بۆ ئاگاداربوون لە هۆکاری دروستبوونی ئەم تۆرەو تیشك خستنە سەرکارو ئامانجەکانی بڵاوکراوەی ئۆکتۆبەر دکتۆرە مێژوەرد نجم الدین، یەکێك لە دامەزرێنەرانی تۆڕەکەی بەسەرکردەوەو ئەو پرسیارەی ئاڕاستەکرد:\nماوەیەك لەمەوبەر تۆڕی هاوکاری تەندروستیتان ڕاگەیاند. ئامانج لە دروستکردنی تۆڕێکی لەوجۆرە چیە؟ دەتانەوێ چی بکەن و خزمەتگوزاریەکانتان چی دەبێت و ڕووی لە کێ دەبێت؟ ئایا هیچ بانگەوازێکتان هەیە بۆ تەندروستکاران؟\nدکتۆرە مێژوەرد نجم الدین: بارودۆخی نالەباری کۆمەڵایەتی و ئابووری ئێستای خەڵکی کوردستان هۆکاری سەرەکی بوون بۆ پێکهێنانی تۆری هاوکاری تەندروستی .\nئەم تۆرە بەشێکە لە تۆری هاوکاری کۆمەڵایەتی، کە ساڵی ۲٠۲٠ بەهۆی بارودۆخ و گوزەرانی نالەباری خەڵکی کوردستان لە کاتی نەخۆشی کۆرۆنا تۆری هاوکاری کۆمەڵایەتی ڕاگەیەنرا.\nئەم تۆرە پێکهاتووە لە کۆمەڵێک پزیشک و کارمەندی تەندروستی دەرەوە و ناوەوەی کوردستان،کە لە هەموو شارەکانی کوردستان و دەرەوەی کوردستان لە ( ئەڵمانیا ، فنلەند ، ئوستوڕاڵیا ، سویسرا) ئەندام و هاوکارمانن.\nئامانجمان گەیاندن و پێشکەش کردنی خزمەتگوزاری تەندروستییە بە کەسانی هەژارو کەمدەرامەتی ناو شارەکان و لادێکان و شوێنە دوورە دەستەکان، کە هەژاری وایلێکردون نەتوانن دەستیان بگات بە هیچ چارەسەرێکی تەندروستی.\nتۆرەکەمان لە ڕێگای تیمی گەڕۆکی پزیشکی و دانانی کلینیکی بێبەرامبەرو سەردانی کردنی کلینیکی تایبەتی ئەو پزیشکانەی کە هاوکاری تۆرەکەمانن (پشکنین، نەشتەرگەری، دەرمان) ی بێبەرامبەر دەگەیەنیینە هەموو ئەو کەسانەی پێویستیان بە هاوکارییە.\nتۆڕی هاوکاری تەندروستی لە لایەن چەند پزیشکێکی دەرەوەی کوردستان، بڕێکی زۆر کەرەستەی پزیشکی پێشکەش کراوە، کە تا ئێستا گەورەترین هاوکاری بووە بۆ تۆرەکەمان ، وە هەروەها چەند سەرمایەدارێکی ناوکوردستان بە بڕێک پارە پاڵپشتی تورەکەمان بوون، لێرەوە ئەمەوێت زۆر سوپاسی هەموو ئەو کەسە مرۆڤدۆستانە بکەم کە هاوکارمانن. ئێمە ڕێکخراوێکی بێلایەنین بۆیە سوپاسی هەر کەس و لایەن و ڕێکخراوێک ئەکەین کە هاوکاری مادیمان بکات، تا لەڕێی ئێمەوە هاوکاری تەندروستی بگەیەنێتە نەخۆشی کەمدەرامەت.\nد.مێژوەرد نجم الدین کریم . تۆڕی هاوکاری تەندروستی\nپزیشکی فریاکەوتن/ نەخۆشخانەی شار. خوێندکاری بۆردی کوردستانی بۆ پسپۆرییە پزیشکییەکان.\nئەم گفتوگۆیە لە ئۆکتۆبەری ژمارە ٤دا بڵاوبۆتەوە….


ئەو ئاڵەنگارییانەی لە داهاتوودا روبەروویان دەبینەوە\nکۆمەڵێک زانا لە راپۆرتێکدا ئاماژە بە چەندین ئاڵەنگاری و مەترسی دەکەن کە لە داهاتوودا روبەرووی مرۆڤایەتی دەبێتەوە و هۆشداری دەدەن لە لەناوچوونی مرۆڤایەتی.\nکۆمەڵێک زانای وڵاتانی ئەمریکا و ئوسترالیا و مەکسیک راپۆرتێکیان بلاوکردۆتەوە لە گۆڤاری (Frontiers in Conservation Science) کە گۆڤارێکی تایبەتە بە ژینگە، ئاماژەیان بەو رووداو و ئاڵەنگارییانە داوە کە لە داهاتوودا رووبەڕوی مرۆڤایەتی دەبنەوە.\nئەو زانایانە کە ژمارەیان 17 کەسە، پێشبینی ئەوەیان کردووە کە چەندین رووداوی ناخۆش و وێرانکەر رووبەروی مرۆڤایەتی دەبێتەوە، دیارترینییان (لەناوچوونی بە کۆمەڵی مرۆڤەکان و خراپبونی بواری تەندروستی و گەرمبونی زەوی و گۆڕانکارییە ژینگەییەکان).\nهەروەها ئاماژەیان بەوە داوە، "گۆرانکاریە بایۆلۆجییەکان و زیادبوونی خێرای رێژەی دانیشتوانی سەر زەوی هۆکارێکی ترسناکە و ئاسایشی خۆراک دەکەوێتە مەترسییەوە".\nهەر لە راپۆرتەکەدا هاتووە، " رێژەیەکی زۆری وڵاتان بە گرنگیەوە سەیری ئەم بابەتانە ناکەن و ئەوەندەی گرنگی بە بوارەکانی تەندروستی و ئابووری و دراوەکان دەدەن، ئەوەندە گرنگی بە گۆرانکارییە گەورەکانی ژینگە و لە دەستدانی سەرچاوەکانی ژیان نادەن".\nجەختیشی کردەوە، "ئەگەر بەم شێوەیە پرۆسەکان پشتگوێ بخرێن، کاریگەری خراپی دەبێت لە داهاتوودا هەر بۆیە پێویستە هەوڵی جدی بدرێت لە لایەن وڵاتانەوە".\nپاول ئیرلیش، بەرێوەبەری سەنتەری بایۆلۆجی لە زانکۆی ستانسفۆرد بە رۆژنامەی زە گاردیانی بەریتانی راگەیاندووە، "گۆرانکارییە ژینگەییەکان زۆر لە ڤایرۆسی کۆرۆنا و لایەنگرانی دۆنالد ترەمپ مەترسیدار ترن".\nئەو زانا بایۆلۆجیە دەڵێت، ئەگەر بەم شێوەیەی ئێستا رێژەی زیادبوونی ژمارەی دانیشتوان زیاد بکات و هەموو سەرچاوەکان بەکاربهێنین، ئەوا لە داهاتوودا مرۆڤایەتی لە ناودەچێت.


بەوێنە؛ بە هۆی هەورە بروسكەوە هاووڵاتیەك گیانی لەدەستدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/04/30 - 6:35 PM\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ڕایدەگەیەنێت ، لە شارەدێی بێتواتەی سەربە شارۆچكەی ڕانیە كەسێك بەهۆی هەورە بروسكەوە گیانی لەدەستدا.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی دەست (خەڵك) كەوتووە ڕایگەیاندووە، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنج شەممە 30ی نیسان، لە شارەدێی بێتواتەی سەربە شارۆچكەی ڕانیە كەسێك بەهۆی هەورە بروسكەوە گیانی لەدەستدا.\nبە پێی زانیارییەكان، هاووڵاتیەكە ناوی محەمەد ئەحمەد حەسەن هەرتەلی یە بەهۆی لێدانی هەورە بروسكە گیانی لەدەستداوە .\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕینهەورە بروسكەوە\nوەزارەتی تەندروستی؛ هەشت توشبووی دیكە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركرا


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی شه‌ڕی ناوخۆیی له هه‌رێمی کوردستان بوونی هه‌یه/ دۆخ بۆ دامه‌زراندنی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ ئاماده نییه\nسه‌رۆکی په‌رله‌مانی هه‌رێمی کوردستان:\nئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی شه‌ڕی ناوخۆیی له هه‌رێمی کوردستان بوونی هه‌یه/ دۆخ بۆ دامه‌زراندنی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ ئاماده نییه\nبه‌شی جیهان- یۆسف محه‌مه‌د ده‌ڵێت به‌پێی ئه‌وه‌ی که هه‌ندێ له پارته‌کان بۆ گه‌یشتن به ئامانجه‌کانیان له هێزه‌کانی پێشمه‌رگه که‌ڵک وه‌رده‌گرن، ئه‌گه‌ری گۆڕینی تەنگەژەی سیاسی به شه‌ڕی سه‌ربازی بوونی هه‌یه. ناوبراو جه‌ختی کرد دۆخی پێویست بۆ دامه‌زراندنی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ له هه‌رێمی کوردستان نه‌ڕه‌خسێندراوه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، یۆسف محه‌مه‌دسدێق کاتێک که سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مانی کوردستانی له ئه‌ستۆ گرت، ته‌مه‌نی 36 ساڵ بوو. گه‌یشتنی که‌سێکی لاو به‌م پله‌یه ڕووداوێکی چاوه‌ڕواننه‌کراو بوو و عه‌ڵقه سیاسییه‌کانی عێراق و به‌تایبه‌ت کوردستان له‌م کاره سه‌ریان سووڕما.\nبه‌مه‌شه‌وه ڕۆژی 12ی ئاکته‌وبری 2015، نزیک به ساڵ و نیوێک پاش گه‌یشتنی به‌م پۆسته، گرووپێکی میلیشیای سه‌ر به مه‌سعوود بارزانی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان ڕێگایان له‌و داخست و له‌و کاته‌وه به‌دوا نه‌یتوانیوه بچێته بینای په‌رله‌مان له پارێزگای هه‌ولێر.\nیۆسف محه‌مه‌دسدێق، ئه‌ندامی پارتی گۆڕانه که سه‌رۆکایه‌تییەکەی له ئه‌ستۆی نۆشیروان مسته‌فایه. نۆشیروان مسته‌فا نزیک به یه‌ک ده‌یه له‌مه‌وپێش له پارتی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان به سه‌رۆکایەتیی جه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆک کۆماری پێشووی عێراق، جیابوویه‌وه و له‌گه‌ڵ گرووپێک له هه‌ڤاڵان و ئه‌و که‌سانه که سه‌ر به هیچ حزبێک نیین بزووتنەوەی گۆڕانی دامه‌زراند. به‌م شێوه‌یه ئه‌م به‌ره‌یه بوویه یه‌کێک له سێ پارتی سه‌ره‌کی له حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و هه‌روه‌ها په‌رله‌مانی عێراق.\nئه‌لمانیتۆر له گفتوگۆ له‌گه‌ڵ یۆسف محه‌مه‌ددا ڕوانگه‌ی ناوبراوی سه‌باره‌ت به دۆخی گشتیی هه‌رێمی کوردستان، تەنگەژە سیاسییه‌کان، قه‌یرانی ئابووری و داهاتووی ئه‌م ناوچه‌یه پرسیوه. وڵامی تێروته‌سه‌لی سه‌رۆکی په‌رله‌مانی هه‌رێمی کوردستان:\nئه‌لمانیتۆر: پاش تێپه‌ڕبوونی زیاتر له یه‌کساڵ له ڕووداوی ڕێگری له هاتنی بۆ هه‌ولێر بۆچی په‌رله‌مان پێکهێنانی کۆبوونه‌وه‌کانی دووباره ئه‌نجام نه‌داوه؟ ئایا ئه‌م ماوه‌یه‌ش به‌شێک له خولی سه‌رۆکایه‌تیی ئێوه دێته‌ئه‌ژمار یان نا؟\nیۆسف محه‌مه‌د: په‌رله‌مان به‌هۆی ڕێکنه‌که‌وتنی پارته سیاسییه‌کان له‌سه‌ر پرسی سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێمی کوردستان به‌دوای ته‌واوبوونی خولی سه‌رۆکایه‌تیی بارزانی له 19ی ئاگێستی 2015 هێشتاکه چالاکیی خۆی ده‌ستپێنه‌کردووه. زۆرینه‌ی په‌رله‌مان خوازیاری چاکسازیی یاسای سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێمی کوردستان به شێوه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکی نوێ له ڕێگای په‌رله‌مانه‌وه بوون به‌ڵام پارتی دیموکراتی کوردستان و بازرانی سه‌رۆکی پارته‌که حه‌زی به‌م کاره نەدەکرد و به‌م بۆنه‌وه ڕێگری داخڵبوونی من به هه‌ولێر بوون تاکوو په‌رله‌مان هه‌ڵپه‌سێرن که بابه‌تی سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێمی کوردستان چاره‌سه‌ر نه‌کرێت و سه‌رۆکێکی نوێ هه‌ڵنه‌بژێردرێت.\nمن ڕۆژی 29ی ئه‌یپڕیڵی 2014 وەکوو سه‌رۆکی په‌رله‌مانی هه‌رێمی کوردستان هه‌ڵبژێردرام و ماوه‌ی یاسایی سه‌رۆکایه‌تیی هه‌ڵبژێردراوی ئێمه ڕۆژی 6ی ئاکته‌وبری 2017 کۆتایی پێدێت و بێ گومان ئه‌م ماوه‌یه‌ش له خولی سه‌رۆکایه‌تیی په‌رله‌مان دێته‌ئه‌ژمار.\nئه‌لمانیتۆر: بزووتنه‌وه‌ی ئێوه- حزبی گۆڕان- نایه‌وێت که بارزانی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات بمێنێته‌وه به‌ڵام ئه‌و هێشتاکه سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانه و ده‌وترێت که به‌هێزترین که‌سایه‌تیی کوردستانه و ڕکابه‌رانی ناتوانن ئه‌و له پۆسته‌که‌ی لاببه‌ن. بۆچی وایه؟ بۆچی بارزانی هێشتاکه له‌م پۆسته ماوه‌ته‌وه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: من له ئێستادا سه‌رۆکی په‌رله‌مانم و به‌م بۆنه‌وه له لایه‌ن حزبی گۆڕانه‌وه قسه ناکه‌م به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که خولی سه‌رۆکایه‌تیی بارزانی ساڵی 2013 کۆتایی پێهات، هیچ که‌س هه‌وڵی نه‌داوه که ئه‌و له پۆسته‌که‌ی لاببات. بارزانی ئاماده نه‌بووه له پۆسته‌که‌ی بکێشێته‌وه و خولی سه‌رۆکایه‌تیی دوو ساڵی دیکه درێژ کرایه‌وه.\nله حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ئه‌م ڕاستییه که پارته کوردستانییه‌کان ده‌توانن ته‌شه‌نه بکه‌نه‌سه‌ر هێزه چه‌کداره‌کان، ده‌بێته‌هۆی ئه‌وه‌ی که ئه‌وان بۆ چاره‌سه‌رکردنی تەنگەژەی سیاسی لە بژاردەیە که‌ڵک وه‌ربگرن. سه‌ره‌ڕای ئه‌وەش له ئێستادا سه‌رۆکایه‌تیی بارزانی نایاساییه. به‌پێی یاسای درێژکردنه‌وه‌ی ماوه‌ی سه‌رۆکایه‌تی که ساڵی 2013 خرایه‌ڕوو، خولی سه‌رۆکایه‌تیی ئه‌و ده‌یتوانی تاکوو دوو ساڵی دیکه درێژ بکرێته‌وه به‌بێ ئه‌وه‌ی که دووپات بکرێته‌وه. ئه‌م درێژکردنی ماوه‌یه به‌دوای په‌سه‌ندی ئه‌و پرسە له لایه‌ن یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان له دوایین کۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌مان ڕووی دا.\nهیچ که‌سێک له لایه‌ن پارته سیاسییه‌کان له حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستانه‌وه کاندید نه‌کراوه که له‌گه‌ڵ بارزانی بۆ سه‌رۆکایه‌تی ڕکابه‌ری بکات. ئه‌ڵبه‌ت کاندیداگه‌لێکی سه‌ربه‌خۆ بوون به‌ڵام هیچ پارتێکی سیاسی پشتیوانیی له‌وان نەدەکرد. ئامانجی له‌سه‌رکارلابردنی بارزانی بوونی نییه به‌ڵام خولی سه‌رۆکایه‌تیی یاسایی ناوبراو کۆتایی پێهاتووه و ده‌بێ له یاسا په‌یڕه‌وی بکات.\nئه‌لمانیتۆر: به‌ئاوڕدانه‌وه له قه‌یرانه سیاسییه شاردراوه‌کان له هه‌رێمی کوردستان به‌ڕای ئێوه مومکینه شه‌ڕی ناوخۆیی هه‌مدیسان ڕوو بدات یان ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه پارێزگاکانی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له یه‌ک جیابنه‌وه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: پارتی بارزانی هه‌ولێر له حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستانی وه‌کوو پێته‌ختی ئه‌وه داگیر کرد و به‌م بۆنه‌وه‌یه که داموده‌زگایه‌کی ده‌وڵه‌تی له هه‌ولێر له ژێر کۆنتڕۆڵی ئه‌م پارته‌دایه.\nله حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان هه‌ندێ له پارته سیاسییه‌کان ژماره‌یه‌ک له هێزه چه‌کداره‌کانیان له ژێر نفووزی خۆیان دایه و هه‌ندێ جار له‌وانه به مه‌به‌ستی هێرش بۆ سه‌ر دوژمنان و ڕکابه‌رانی خۆیان که‌ڵک وه‌رده‌گرن. به‌م بۆنه‌وه مومکینه که ده‌مه‌قاڵه‌ی سیاسی ببێته شه‌ڕی چه‌کدارانه. کاتێک که گرووپێکی گه‌وره له چه‌کداران ڕێگری داخڵبوونی من بۆ هه‌ولێر بوون، ڕووداوێک که بۆ من ڕووی دا هه‌ر ئه‌مه بووه. ئه‌گه‌ر منیش ئه‌م کاره‌م ده‌کرد و هێزه چه‌کداره‌کانم له‌گه‌ڵ خۆم ده‌هاورد، شه‌ڕ ڕووی ده‌دا به‌ڵام من نه‌مه‌ویست ئه‌م کاره ئه‌نجام بده‌م و گرووپێکی چه‌کدار له‌گه‌ڵ خۆم ببه‌م که ڕێگاکه بۆم ئاوه‌ڵا بکه‌نه‌وه و به زۆره‌ملی داخڵی هه‌ولێر بم.\nشه‌ڕ و پێکدادانی نێوان دوو پارت واتا پارتی دیموکراتی کوردستان به ڕێبه‌ری بارزانی و پارتی یه‌کێتیی نیشتمانی به ڕێبه‌ری تاڵه‌بانی له ئارادایه که هه‌ر دوویان هێزی چه‌کداری کوردیان له ژێر نفووزیان دایه و هه‌ر ئه‌مه‌ش ده‌توانێت ببێته‌هۆی شه‌ڕی چه‌کدارانه.\nئه‌لمانیتۆر: به ڕای ئێوه هێزه کورده‌کانی پێشمه‌رگه له خزمه‌تی بنه‌ماڵه یان بنه‌ماڵه‌کانی حاکم دان یان هه‌موو خه‌ڵکی کورد؟ ئایا له نێوان ئه‌م هێزانه هه‌ستی ناڕه‌زایه‌تی به که‌سایه‌تی یان پارتێک که ده‌یه‌وێت نفووز بکاته‌سه‌ریان، بوونی هه‌یه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: هێزه‌کانی پێشمه‌رگه له خزمه‌تی هه‌مووانن و خۆیان وه‌قفی هه‌موو گه‌لی کورد کردووه. ئه‌وان بوێرانه به‌ره‌ڤانی ده‌که‌ن له هه‌موو گرووپه مه‌ده‌نییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ته‌نانه‌ت له ناوچه کێشه‌له‌سه‌ره‌کان. بودجه‌ی ئه‌وان له بودجه‌ی گشتی ده‌وڵه‌ت دابین ده‌کرێت به‌ڵام هه‌ندێ به‌رنامه‌ی سیاسی و ده‌مارگرژانه بوونی هه‌یه که بۆ خزمه‌ت به به‌رژه‌وه‌ندییه ده‌مارگرژانه و تاکه‌که‌سی له ڕێگای پێشمه‌رگه‌وه هه‌موو هه‌وڵی خۆیان ده‌ده‌ن که ئه‌مه ده‌بێته‌هۆی بێزاربوونی ئه‌م هێزانه.\nئه‌لمانیتۆر: ئاواتی هه‌موو کورده‌کان سه‌ربه‌خۆی کوردستانی عێراق و ڕاگه‌یاندنی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆی کوردییه. ئایا به ڕای حزبی گۆڕان کات و سات بۆ پێکهێنانی وڵاتی کوردستان گونجاوه یان ئێوه ده‌توانێت وه‌کوو به‌شێک له عێراق بمێننه‌وه؟ ئایا داواکارییه‌کانی دیکه‌ی پارته کوردییه‌کان له‌مباره‌وه له ئێستادا به وردی لێکدراوه‌ته‌وه یان ته‌نیا کاردانه‌وه‌یه‌ک به ڕووداوه‌کانی ئێستایه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: خاوه‌ن وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ وه‌کوو هه‌موو نه‌ته‌وه‌کانی دیکه له‌وان فارس و عه‌ره‌ب و تورک ئاواتی هه‌موو کورده‌کانه به‌ڵام وڵات ڕاناگه‌یێندرێت به‌ڵکوو درووست ده‌بێت. بۆ ڕاگه‌یاندنی وڵات ژێرخانی سیاسیی و ڕێکخراوه‌یی پێویسته، پاشان نۆره‌ی دانووستان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی فیدڕاڵه. له ئاستی ناوخۆیی کێشه‌یه‌کی زۆر بوونی هه‌یه، چوونکه نه ڕێکخراوه‌یه‌ک بوونی هه‌یه و نه بارودۆخی ئابووری گونجاوه. ماوه‌ی شه‌ش مانگه که فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێمی کوردستان مووچه‌یان وه‌رنه‌گرتووه. ئاشکرایه که کێشه‌یه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی زۆر بوونی هه‌یه که پێویستیان به گفتوگۆ هه‌یه تاکوو کێشه و ناکۆکییه‌کان له عێراق چاره‌سه‌ر بکرێت.\nئه‌لمانیتۆر: ئایا ئێمه شاهیدی سه‌رهه‌ڵدانی به‌ره‌یه‌کی سیاسی گه‌نج له کوردستان ده‌بێن که کاروبار بگرنه ده‌سته‌وه یان به‌ره‌ی پێشوو به‌رده‌وام کاروبار له‌ده‌ستیان ده‌بێت؟\nیۆسف محه‌مه‌د: من خۆم له به‌ره‌ی گه‌نج ده‌زانم و پێم وایه که هه‌ڵبژاردنی من وه‌کوو سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان هه‌نگاوێکی گرینگه به‌ڵام لاوان تا ئێستا له ڕێگای گه‌یشتن به پۆسته گرینگه‌کان و پاراستنی ئه‌وانه به‌ره‌وڕووی کێشه‌یه‌کی زۆر بوونه‌ته‌وه.\nئه‌لمانیتۆر: ئێوه په‌یوه‌ندییه‌کانی پارتی دیموکرات و تورکیا چلۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟ به ڕای ئێوه ئه‌م په‌یوه‌ندییه به‌پێچه‌وانه‌ی لێدوانی هه‌ندێ له ڕێبه‌رانی حزبی گۆڕان که ئه‌وه ته‌نیا له خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندییه تاکه‌که‌سییه‌کان ده‌زانن، به سوودی هه‌رێمی کوردستانه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: ئێمه به‌دوای دامه‌زراندنی په‌یوه‌ندی دۆستانه له‌گه‌ڵ وڵاتانی دراوسێین به‌ڵام دامه‌زراندنی په‌یوه‌ندییه‌کی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ یه‌کێک له وڵاتانی دراوسێی دژی وڵاتێک یان به‌خش و حزبێکی سیاسی دیکه له ناوچه‌که ده‌بێته‌هۆی کێشه و ناکۆکیی له هه‌ڵوێستی کورده‌کان. ... چوونه‌ناو شه‌ڕ و پێکدادانه‌کانی ناوچه‌یی به سوودی هه‌رێمی کوردستان یا عێراق نییه. هه‌روه‌ها گرتنه‌به‌ری هه‌ڵوێستی جیاواز هاوپه‌یوه‌ند له‌گه‌ڵ قه‌یرانه جیهانی و ناوچه‌ییه‌کانیش ده‌بێته‌هۆی قڵیشه فیرقه‌خوازانه‌کان و ناسیونالیستی که ده‌توانێت ببته‌هۆی کاره‌سات و ئه‌مه‌ش به سوودی ئێمه نییه. بۆیه دامه‌زراندنی په‌یوه‌ندییه‌کان ده‌بێ به مۆڵه‌تی فه‌رمی بێت به‌م مه‌رجه‌وه که هاوسه‌نگی بپارێزرێت و نه‌بێته‌هۆی شه‌ڕ و پێکدادانی ناوچه‌یی.\nئه‌لمانیتۆر: به‌رنامه‌یه‌ک بۆ درووست کردنی هێڵێکی نه‌وتی نێوان هه‌رێم و ئێران بۆ هه‌نارده‌کردنی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستان بۆ بازاڕه جیهانییه‌کان له ده‌ست دایه. به‌پێی جیاوازی بیروڕاکان و هه‌ڵوێستی پارته کوردییه‌کان سه‌باره‌ت به سیاسه‌ته‌کانی ئێران به‌ڕای ئێوه ئه‌م کاره چ کاریگه‌رییه‌کی له‌سه‌ر دۆخی سیاسی له کوردستانی عێراق داده‌نێت؟\nیۆسف محه‌مه‌د: به ئاوڕادانه‌وه له سه‌روخوارکردنی نرخی نه‌وت، پشتبه‌ستن به نه‌وت و گاز وه‌کوو سه‌رچاوه‌یه‌کی دابین کردنی بودجه هه‌ڵه‌یه. ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه که تورکیا ته‌نیا هاورده‌کار یان ڕێگای ناردنی نه‌وتی هه‌رێمی کوردستان بێت. ئێمه پێویستمان به‌وه‌یه که هه‌نارده‌کارییه‌کانمان جۆراوجۆر بکه‌ین و له وابسته‌بوون به وڵاتێک له‌مباره‌وه دووری بگرین. ئێمه شاهیدی لاوازبوونی هه‌رێم کاتێک که ته‌نیا له ڕێگای تورکیاوه نه‌وتی هه‌نارده ده‌کرد، بووین و به‌پێی ئه‌مه بوونی په‌یوه‌ندییه‌کی گونجاو له‌گه‌ڵ ئێران و تورکیا و هه‌روه‌ها عێراق له بواری وزه به سوودی کوردستانی عێراقه.\nئه‌لمانیتۆر: ئایا شاری سلێمانی که پێگه‌ی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان و حزبی گۆڕانه، ده‌بێته پێته‌ختی هه‌رێمی کوردستانی نوێ؟ ئایا هه‌ولێر ته‌نیا پێته‌ختی کورده‌کانی عێراق ده‌مێنێته‌وه یان نا؟\nیۆسف محه‌مه‌د: دابه‌شکردنی هه‌رێمی کوردستان به دوو به‌ش هه‌ڵه‌یه. پێویسته که ئێمه هه‌وڵ بده‌ین بۆ هه‌رێمێکی یه‌کگرتوو به‌ڵام ڕاستییه‌که ئه‌وه‌یه که هه‌رێم به دوو ده‌سه‌ڵات و دوو ده‌وڵه‌ت دابه‌ش کراوه. باشترین شاهیدی ئه‌م ئیداعایه ئه‌و شته‌یه که بۆ من ڕووی دا. ڕێگای داخڵبوون به هه‌ولێریان به من نه‌دا و ئه‌مه ده‌سه‌لمێنێت که دوو ده‌سه‌ڵات له هه‌رێمی کوردستان بوونی هه‌یه.\nئه‌لمانیتۆر: گه‌نده‌ڵی له کوردستان له چ ئاستێک دایه؟ ئایا ئه‌م کاره کاریگه‌ری له‌سه‌ر ئابوور هه‌یه؟ ئایا ڕێچاره‌یه‌ک بۆ ئه‌وه بوونی هه‌یه؟\nیۆسف محه‌مه‌د: گه‌نده‌ڵییه‌کی زۆر له داموده‌زگا ده‌وڵه‌تییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان بوونی هه‌یه. له ساڵی 2004 تا 2013 سه‌ره‌ڕای داهاته ناوچه‌ییه‌کان له‌وان باجی گومڕۆکی و داهاته‌کانی پێکهاتوو له گرێبه‌سته نه‌وتییه‌کان که زیاتر له حه‌وت میلیارد دۆلار ده‌بوو، ده‌وڵه‌تی فیدڕاڵ 107 میلیارد دۆلاری دایه هه‌رێمی کوردستان به‌ڵام له‌م ڕێژه‌یه سوودێکی وه‌ها نه‌درایه خه‌ڵک.\nله نه‌بوونی به‌رنامه ستراتێژیکییه‌کان، له ئێستادا کوردستان زیاتر له بیست ملیارد دۆلار قه‌رزداره. گه‌نده‌ڵی له کوردستان ده‌نگۆیه. ئه‌گه‌ر له‌م سه‌رمایه به‌فێڕۆچووه (به‌باشی) که‌ڵک وه‌رده‌گیرا، ئێستا بارودۆخی ئابووری کوردستان زۆر باشتر ده‌بوا. چه‌ندین ڕاپۆرت له نوێنه‌رانی په‌رله‌مان به‌ده‌ستم گه‌یشتووه که پیشانده‌ریی ئه‌وه‌یه که هه‌ندێ له بیره نه‌وتییه‌کانی هه‌رێم له پاوانی که‌سانێکی به‌نفووز دایه و جۆرێک نه‌وته‌که‌ی ده‌فرۆشن که وه‌ک هی خۆیان بێت.\nکۆدی بابه‌ت: 67649 | به‌روار: ۱۳۹۵/۱۰/۲۷ | کاتژمێر: 15 : 5


حیزبی شیوعیی کوردستانی عێراق پیرۆزبایی ٢٥ی گەلاوێژی کرد\n17:21 - 26 گەلاوێژ 2719\nکوردستان میدیا: حیزبی شیوعیی کوردستانی عێراق به بۆنەی ساڵڕۆژی دامەزراندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان پیرۆزبایی کرد.\nبە بۆنەی ٧٤مین ساڵڕۆژی دامەزراندنی حیزبە تێکۆشەرەکەتان، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران؛ بە ناوی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی و ئەندامانمان پیرۆزبایی گەرمی ئەو یادەتان لێدەکەین و هیوای سەرکەوتنتان بۆ دەخوازین.\nبەڕێزان، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەر لە ڕۆژی دامەزراندنیەوە هەتا ئەمڕۆ لەپێناو هێنانەدی مافی گەلی کوردستان تێکۆشاوە و ڕۆڵێکی کاریگەری هەبووە لە کاروانی خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیدا لەم ڕێگایەشەوە قوربانیی زۆری پێشکەش کردووە.\nهیوا خوازین ئەم یادەد ببێتە مایەی زیاتر یەكڕیزیی نێوان هێز و لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لەپێناو بەدەستهێنانی ئاوات و ئامانجەکانی گەلەکەمان، جارێکی دیکە لەم بۆنەیەدا جەخت لەسەر پێوەندیی دۆستانەی دێرینی دۆستانەی هر دوولامان دەکەینەوە.\nدووبارە پیرۆزباییمان قەبووڵ بفەرموون.\nمەکتەبی سیاسیی حیزبی شیوعیی کوردستان ـ عێراق


قەسرک، چەمێ ڕەوزە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nQəsrik - قصریک - Qasrik\nپۆتانەکان: 37°37′57.5″N 44°53′10.5″E / 37.632639°N 44.886250°E / 37.632639; 44.886250پۆتانەکان: 37°37′57.5″N 44°53′10.5″E / 37.632639°N 44.886250°E / 37.632639; 44.886250\n١٬٥٨٦ مەتر (٥٬٢٠٣ پێ)\nقەسرک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری چەمێ ڕەوزە، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران..\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ھەسپستان.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کەڵھۆڕ.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی یورقانلوو.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی کەریماوا.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٥٨) کەس و (٥٨) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قەسرک،_چەمێ_ڕەوزە&oldid=901690»


https://1baiser.com ودی ئالن: خۆشم بکوژم گریانم نایەت |\nHome سەرەکی ودی ئالن: خۆشم بکوژم گریانم نایەت\nودی ئالن یەکێکە لە دەرهێنەرە بەناوبانگەکانی جیهان، کە بە تەنزە جوانەکانی نێو فیلمەکانی دەناسرێتەوە. لەم ساڵانەی دوایی فیلمێکی بە ناوی ״نیوەشەو لە پاریس״ درووست کرد، کە یەکێک بوو لە جوانترین فیلمەکانی سینەما.\nپ: ئایا بەختەوەری؟\nودی ئالن: لەو کاتەوەی خۆم دەناسم مرۆڤێکی ڕەشبین بووم. بیرمە لە منداڵییەوە ئاوا سەیری دنیام کردووە. پەیوەندییشی بە چوونەتەمەنەوە نییە. ژیان وەکوو مۆتەکەیە، ڕەش و ئازاردەر و پووچ. بە بۆچوونی من تەنیا ڕێگای خۆشحاڵبوون ئەوەیە خۆمان بە فێڵ بدەین.\nپ: زۆربەی خەڵکی بە پێچەوانەی تۆوە بیر دەکەنەوە.\nودی ئالن: … ئەوەی من دەیڵێم فرۆیدیش وا بیری کردووەتەوە، نیچەیش، یۆژین ئۆنیلیش. هەموومان بۆ زیندوومانەوە پێویستمان بەوەیە چیرۆکێکی خەیاڵی درووست بکەین. ئەگەر بتەوێت سەرڕاست بیت ئەم ژیانەت لێ دەبێت بە ژەهر و بەرگەی ناگریت.\nپ: ناتوانم وێنای ئەوە بکەم کە ودی ئالن ژیانێکی سەختی هەبێت.\nودی ئالن: خۆم دەزانم کە مرۆڤێک بووم بەختێکی باشم هەبووە و توانام بە فیڕۆ نەچووە. بەڵام لە بوارەکانی تردا، لە ژیانی شتە سادەکان و ئاسایییەکاندا، نەمتوانیوە پووشێکیش بکەمە شوێنی خۆی. مەبەستم ئەو شتانەیە کە بۆ خەڵکی وەک ئاوخوارنەوەیە.\nپ: دەتوانیت چەن نموونەیەک بهێنیتەوە؟\nودی ئالن: لە سواربوونی فڕۆکەوە بیگرە تا ژوورگرتن لە هۆتێل. دەستوپێسپیم لەم کارانەدا. لێهاتووییی پیاسەکردنێکی سادە یان تەنانەت پێدانەوەی شتێکم نییە بە فرۆشیارەکەی. لە شانزەساڵییەوە تایپنووسێکم هەیە کە هەموو فیلمنامەکانم پێ نووسیوە. تا ئەم ئاخرەش نەمدەتوانی حیبرەکەی بگۆڕم. دەکرا ئەو کاتانەی خەڵکم دەعوەت دەکرد بۆ ماڵەوە، داوا لە نەفەرێکیان بکەم ئەو کارەم بۆ بکەن. زۆر زویرکەرە.\nپ: باوەڕت بە شتی باش نییە لە ژیاندا؟\nودی ئالن: ژیان دنیایەک شتی شیرینی تێدایە. بلیتی بەخت ببەیتەوە، ژنێکی جوان ببینیت، نانێک بخۆیت… پەنابردن بۆ شتێک زۆر دڵچەسپە… بۆ نموونە لە فیلمی ״مۆری حەوتەم״ی بێرگماندا… ئەمە فیلمێکی خەمناکە کە زۆر تاڵ و ڕەش درووست کراوە. ساتێکی تێدایە کە پاڵەوانی فیلمەکە دانیشتووە و خەریکە لەگەڵ منداڵەکاندا شیر و شلیک دەخوات، بەڵام ئەو ساتە دڵچەسپە زوو تەواو دەبێت و دەگەڕێتەوە بۆ ژیانی ئاسایی.\nپ: ئایا هەر بەم ئەندازەیە سەبارەت بە ئەشقیش ڕەشبینیت؟\nودی ئالن: لە پەیوەندیدا هەموو شتێک بە بەخت کۆتایی دێت. خەڵکی دەڵێن ئەگەر پەیوەندیی باشت دەوێت دەبێت کاری بۆ بکەیت. ئایا تا ئێستا بیستووتە سەبارەت بە شتێک کە زۆر کەیفی پێ دەکەیت وا بڵێن… بۆ نموونە ئەگەر خەریکی تەماشای تۆپێن دەکەیت، یان دەڕۆیت بۆ بەلەمئاژوتن. بووە بڵێی کە دەبێت کاری بۆ بکەم. نەء. زۆر سادە ئاشقی ئەو کارەی. کەس ناتوانێت بۆ پەیوەندییەکەی بەرنامە دابنێت، یان بیەوێت کۆنتڕۆڵی بکات. لە پەیوەندیدا تەنیا دەبێت شانست هەبێت. ئەگەر نا دەبێت بە خۆتی بسڕیت. هەر لەبەر ئەمەیە کە زۆر لە پەیوەندییەکان کێشەیان تێدایە و عەزابدەرن. مرۆڤەکان بەرگەی یەکتر دەگرن چونکە تاقەتیان لێ نەماوە. یان لە تەنیایی دەترسن یان دەبێت پێکەوە بمێننەوە و هەڵبکەن- لەبەر منداڵەکان.\nپ: ئەهلی گریانی؟\nودی ئالن: لە سینەمادا زۆر دەگریم. بە ئەگەری زۆرەوە تاقەشوێنە کە دڵم تێیدا پڕ دەبێت… لە فیلمەکانی خۆمدا خۆشم بکوژم گریانم نایەت. لە سینەمادا دەڵێی سیحرم لێ دەکرێت. پێم وا نییە ڕووی دابێت لە شوێنی تردا گریابم.\nپ: پێشتر ئەستێرەی فیلمەکانی خۆت بووی. پاشان کەمت کردەوە و ساڵ بە ساڵیش کەمتر و کەمتر ڕۆڵ بە خۆت دەدەیت. بۆ؟\nودی ئالن: تەنیا لەبەر ئەوەیە ئیتر ڕۆڵی باشم بۆ خۆم نییە. ماوەیەکی زۆر دەمتوانی ڕۆڵی پیاوی ئاشق ببینم. ئێستا کە پیر بووم بۆم سەرنجڕاکێش نییە ڕۆڵێکم هەبێت، کە کارێکی بە کچەکان نییە. دەزانی چەندە عەزابدەرە درووستکردنی فیلمگەلێک، کە ئەکتەرانێکی وەک سکارلێت جۆهانسۆن و نئۆمی واتز ڕۆڵی تێدا دەگێڕن و من دەبێت شاهیدی ئەوە بم کە پیاوەکانی تر بە دەستیان بهێنن و منیش تەنیا دەرهێنەریی بکەم؟ من ئەو پیرەدەرهێنەرەم کە هۆ لەو سووچەوە وەستاوە… ئەسڵەن حەزم لێ نییە. من حەز دەکەم ڕۆڵی پیاوانێک بگێڕم کە لە ڕێستۆرانتدا بەرامبەریان دانیشتووە، چاوم بڕیوەتە چاویانەوە و خەریکم… چونکە ئیتر نابێت، لەبەر ئەوەیە کە سەرنجڕاکێش نییە بۆم ئیتر…\nپ: تێگەیشتنی تۆ لە پیری چییە؟\nودی ئالن: شتێکی باش نییە… ناپیاواییە، هیچ کەڵکێکی نییە. زیرەکتر نابیت. دەرکێکی زیاترت نابێت. بێخەیاڵ دەبیت. چاوت نابینێت. کەمەرت دێشێت. دڵ و ڕێخۆڵەت تێک دەچڕژێن. چاک نابیتەوە. نەسیحەتم بۆ ئێوە ئەوەیە کە کارێک بکەن پیر نەبن. ئەسڵەن خۆش نییە.\nپ: کەی واز لە درووستکردنی فیلم دەهێنیت؟\nودی ئالن: من ئیشەکەمم خۆش دەوێت. لە کوێ دەتوانم بەرزەفڕی بکەم لە سینما باشتر. من هونەرمەندێکم. من هەمیشە بە دوای درووستکردن و خەڵقی کارێکی باشترەوەم. فیلمەکەم کە وەردەگرم شانسی ئەوە هەیە کە لە جارەکەی پێشوو باشتر درووستی بکەم. ئەگەری شکستخواردن و خراپبوونی کارەکەیش هەیە، من خۆ بۆ پارە و گیشە فیلم درووست ناکەم. هەمیشە مەبەستم ئەوەیە باشتر بم. ئەگەر ئەم ئەنگێزەیە نەبوایە، ئەگەر پێم وابوایە کە باشترین فیلمم درووست کردووە، ئەوکات چ قوڕێکم بەسەری خۆمدا بکردایە.


به‌رنامه‌ی هه‌له‌و واشنتن: سـاڵیادی هێرشه‌کانی 11 ی سێپته‌مبه‌ر\nئه‌م یه‌کشه‌ممه‌یه ڕێـکه‌وتی 11 ی مانگی نۆی، ده‌هه‌مین سـاڵیادی هێرشه‌کانی 11 ی سـێپته‌مبه‌ره ئه‌وه‌ی له سـاڵی 2001 دا کرانه سه‌ر نیویۆرک و وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مه‌ریکا.\nتێرۆرسـتانی ئه‌لقاعیده نزیکه‌ی 3 هه‌زار که‌سیان کوشت کاتێـک چوار فڕۆکه‌یان ڕفاند و دووانیان کێشـان به هه‌ردوو باڵه‌خانه به‌رزه‌که‌ی ناوه‌ندی بازرگانی جیهانی له نیویۆرک و فڕۆکه‌یه‌کی دیکه‌یان له نزیک واشنتن به په‌نتاگۆندا دا. فڕۆکه‌ی چواره‌میش له کێڵگه‌یه‌ک له شـانکسڤیڵ له ویلایه‌تی په‌نسلڤانیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌مه‌ریکا که‌وته خوارێ.\nله کاردانه‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا به‌رامبه‌ر به‌م هێرشـانه وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا ڕێبه‌رایه‌تی جه‌نگێـکی جیهانی له دژی ئه‌لقاعیده له ئه‌فغانسـتاندا کرد.\nپاشـان وه‌ک هه‌نگاوێـکی دیکه بۆ پاراسـتنی ئه‌مه‌ریکا و هاوپه‌یمانه‌کانی له سه‌رچاوه‌ی دیکه‌ی تێرۆر، ئه‌مه‌ریکا جه‌نگێـکی دیکه‌ی له دژی ڕژێمی سه‌دام حسێن له عێراقدا ده‌سـتپـێـکرد و کۆتایی به‌و مه‌ترسـیه‌ش هێنا.\nسـاڵیادی ئه‌مسـاڵی 11 ی سـێپـته‌مبه‌ر له کاتێـکدا دێت که ناڕه‌زایی و خۆپـیشـاندان ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی گرتووه‌ته‌وه و ڕژێمه دیکتاتۆره‌کان به دوای یه‌کدا ده‌که‌ون و ئاینده‌یه‌کی نه‌زانراو بۆ ناوچه‌که به‌دی ده‌کرێت.\nئه‌مانه بابه‌تی به‌رنامه‌ی هه‌له‌و واشنتنی ئه‌م هه‌فته‌یه بوو که هاوکارمان موعته‌به‌ر شیروانی به‌ڕێوه‌ی‌برد و ئه‌م به‌ڕێزانه‌ش میوانه‌کان بوون:\nهاوکارمان موعته‌به‌ر شیروانی به‌رنامه‌ی هه‌له‌و واشنتنی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی بۆ ئه‌م بابه‌ته ته‌رخان کردووه.\nمیوانانی به‌رنامه‌که ئه‌م به‌ڕێزانه بوون:\nدکتۆر کرمانج گوندی، پـرۆفیسۆر له زانکۆی ته‌نسی سـته‌یت.\nدکتۆر جه‌بار قادر، شـاره‌زای سیاسی کاروباری ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی به‌رنامه‌که بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 49:48 خوله‌كه.


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: دیموکراسیەت لە جیهانى عەرەبى هێشتا سەرابە\nدواى تێپەڕبوونى زیاتر لە پێنج ساڵ بەسەر دەستپێکردنى بەهارى عەرەبى، دەبینین ئەو جۆش و خرۆشەى سەرەتاکانى راپەڕینەکە لەگەڵ خۆى هێنابووى ئێستا واقیعێکى سەرسەخت شوێنى گرتووەتەوە. لە گوزارشتە ناڕازییە نوسراوەکانى سەر دیوارەکانى تونس بۆ خلیسکانە نێو جەنگ لە دیمەشق و تەرابلوس، ئومێدەکانى ناوچەکەو جیهان بۆ هێنانەدى ئاشتى و دیموکراسى بەشێوەیەکى بەرچاو کاڵبووەتەوە. تونس بەنموونە وەربگرە، ئەو شوێنەى کە محەمەد بولعەزیزى عارەبانچى لە کانوونى دووەمى 2011 ئاگرى لە خۆى بەرداو ئەمەش بووە ئیلهامى بە ملیۆنان کەس لە جیهانى عەرەبى بەخشى تاوەکو لە دژى ستەمکارى راست ببنەوە. ئەمڕۆ وڵاتەکە مەترسى ئەوەى لەسەرە وەکو لیبیاى دراوسێى بخزێتە نێو شەڕو توندوتیژى.\nئەم مانگە دەیان چەکدارى هاوپەیمانى دەوڵەتى ئیسلامى وەک گەردەلول دایان بەسەر شارۆچکەى بن گەردانى تونسى، لە نزیک سنوورى لیبیا. هێرشیان کردە سەر بنکەو بارەگاى هێزەکانى پۆلیس و سەربازى کە وەک سەرۆکى تونس وتى لەپێشدا نموونەى نەبووە کە بەهۆیەوە 54 کەس کوژران. لەراستیدا ئەم هێرشە بەدواى کۆمەڵێک هێرشى گەورەدا هات کە لە ساڵى رابردوو روویاندا: لە حوزەیرانى 2015 میلیشیاکان ناوچەى گەشتیاریى کەنارى دەریایان لە ساوس کردە ئامانجى هێرشە تیرۆریستیەکانى خۆیان و لە مارسى 2015 هەمان شتیان لەبەرامبەر مۆزەخانەى باردۆى نیشتیمانى ئەنجام دایەوە. خەڵکى ئاسایى تونس تادێت زیاتر ئۆقرەیان لێدەبڕێت.\nخراپى بارى ئابوورى و رێژەى بەرزى بێکارى خۆپیشاندانى لە سەرتاسەرى وڵاتەکە لێکەوتووەتەوەو حکومەتى تونسیش لە بەرامبەردا لە کۆتایى مانگى کانوونى دووەم بۆ سەرەتاى شوبات قەدەغەکردنى هاتووچۆى سەپاند. دۆخەکە لە وڵاتانى دیکەى عەرەبى خاوەن بەهارى عەرەبى بەهەمان شێوە دژوارو داتەپیوە. لە میسر بەنموونە ئەو هەڵبژاردنە دیموکراسییەى کە لە ساڵى 2012 ئیخوانى موسلیمینى بە قەڵەمبازێک هێنایە سەر کورسى حکومڕانى، ئەوە لە ساڵى دواتر بۆ کودەتایەک گۆڕدرا کە حکومەتێکى سەربازى چەسپاند لەژێر سەرۆک عەبدولفەتاح سیسى سەرۆکى پێشووى هێزە سەربازییەکانى میسر. ئێستا سیسیش تادێت رووبەڕووى مەترسی هێرشە چەکدارییەکان دەبێتەوە، بەمەش خستنە خوارەوەى فڕۆکە بارهەڵگرەکەى روسى لە نیمچە دوورگەى سینا لە ئۆکتۆبەرى 2015 بەتەواوى ئەمەى روون کردەوە.\nبەهەمان شێوە دەسەڵاتەکەى سیسیش رووبەڕووى داتەپینى بارى ئابوورى و دەرەنجامەکانى بووەتەوە. حکومەتى سیسى لەوەدا شکستى هێناوە بتوانێت بەر بەو ناڕەزایى و بێزارییەى خەڵک بگرێت کە لەنێو خەڵکە هەژارەکەى وڵاتەکە تا دەوڵەمەندەکەى بڵاوبووەتەوە.\nهەرچى وڵاتەکانى دیکەى بەهارى عەرەبییە وەکو لیبیا، سوریاو یەمەن، ئەوە دۆخەکە زۆر خراپترە، چونکە وا لەنێو زۆنگاوى شەڕى خوێناوى ناوخۆدا ماونەتەوە. لیبیا، کە ئیدارەى ئەمریکى سەرۆک ئۆباما یارمەتیدەر بوو بۆ روخاندنى رژێمەکەى موعەمەر قەزافى لە 2011و پشتیوانیکردنى هەڵبژاردنى دیموکراتى، ئێستا زۆرترین ژمارەى رێکخراوە سەلەفییە جیهادییەکان لە ئەفریقیا لەخۆوەدەگرێت. یەمەن کەمێک باشترە. دواى سەرکوتکردنى خۆپیشاندەرانى یەمەنى لە 2011، سەرۆک عەلى عەبدوڵا سالح دواجار رازى بوو کورسیەکەى بۆ جێگرەکەى عەبدول مەنسور هادى بەجێبێڵێت. بەڵام هادى لە کانوونى دووەمى 2015 دەستى لەکارکێشایەوە دواى ئەوەى یاخیبووە حوسییەکان دەستیان بەسەر پایتەخت دا گرت، نغرۆکردنى زیاترى وڵاتەکە بۆ نێو شەڕى ناوخۆ کە لەو کاتەوە هاوپەیمانیەک بە سەرکردایەتى سعودیە هاتوەتە ناو شەڕەکەوەو بووەتە هۆى کوژرانى دەیان هەزار خەڵکى مەدەنى.\nدوجار سوریا لەنێو شەڕى ناوخۆدا ماوەتەوەو کە بەهۆى ئەمەوە لەنێوان 250- 500 هەزار کەس کوژراون و نزیکەى 11 ملیۆن کەس ئاوارە بوونە. نزیکەى 5 ملیۆنیان چوونەتە دەرەوەى وڵات. ئەو شەڕەى سوریا لە هەر شەڕێکى دیکەى ئەم سەردەمە زیاتر سەلەفى جیهادى بەلاى خۆیدا راکێشاوە. بەپێى هەندێ لە خەمڵاندنەکان، زیاتر لە 20،000جیهادى سەلەفى لە سوریادا هەن. بەگوێرەى راپۆرتێکى بانکى جیهانى، لەسەرتاسەرى ناوچەکە کوالێتى حوکمڕانى لە ئێستادا بە بەراورد بە رۆژگارى پێش بەهارى عەرەبى نزمتر بووە بە نزیکەیى لە هەر کاتیگۆرییەک لە حکومەتێکى کاریگەرەوە بۆ حکومەتێکى گەندەڵ.\nژمارەیەکى زۆر لە حکومەتەکانى ناوچەکە، بەتایبەتى ئەوانەى کەنداو، زۆرینەى سەرچاوەى داهاتیان لە سەرچاوەکانى وەکو نەوت و یارمەتیە دەرەکیەکانە ئەمەش رێگەیان بۆ خۆش دەکات کە دووربکەونەوە لە باج سەندن لە هاونیشتیمانەکانیان، کە ئەمەش هۆکارێکە بۆ نەهێشتنى هەبوونى هەر جۆرە خواستێک بۆ گۆڕانکاری لە هەڕەمى دەسەڵات و نوێنەرایەتیکردنێکى سیاسى باشتر.\nGillaVisa fler reaktionerKommenteraDela\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱/۰۹/۱۳۹۵ ۰۶:۴۹:۰۰ قبل‌ازظهر


نوخبەی بێ پرۆژەو سیاسەتی گەوجانە !\nئەگەر بە روانینێكی كۆمەڵناسانە لە دۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتی و رووناكبیری و ئابووریی كوردستان وردبینەوە، ئەوەمان بۆ دەردەكەوێت، بەتەنیا سەركردایەتی سیاسیی(بە تەواوی پێكهاتەو رەنگەكانیانەوە)نین كە لە دۆخێكی وەها پڕ لە قەیراندا چەقیانبەستووە، بەڵكو كێشەی بنچینەیی ئەم هەرێمە بۆ ئەم هەموو قەیرانە، بۆ نوخبەی رووناكبیریش دەگەڕێتەوە. نوخبەی رووناكبیری لەم هەرێمی كوردستانە، تا رادەیەكی زۆر دواكەوتووەو خاوەنی هیچ پڕۆژەیەكی فیكری و فەلسەفی نییە . كامەی خۆی بە رووناكبیرێكی گەورە دەزانێت!!، جگە لە كۆمەڵێك بابەتی رەخنەیی و جگە لە چەند وتار یان چەند كتێبێكی گوازراوە لە زمانێكی دیكە بە زمانێكی سەقەت، یان نووسینێكی ئینشائی ،شتێكی ئەوتۆی لێ نادۆزیتەوە تا بتوانێت زیندوویی خۆی پێبپارێزرێت. تۆ سەیر كە، زۆری و بۆری كتێب چاپكردن بۆتە مۆدێل، كاتێك دەیەوێ قسەیەك بكات، یەكسەر شانازی بەوە دەكات، كە خاوەنی ٤٠ یان ٥٠ یان ٦٠ كتێبی چاپكراوە!! كارەساتە گەورەكە ئەلێرەوە دەستپێدەكات. چونكە لەناو ئەم هەموو كتێبەیدا، ناتوانی یەك پڕۆژەی فیكریی لێ بدۆزیتەوە !.شێخ رەزا ئێستا لە ژیاندابوایە دەبوو چ شیعرێكی پڕ لە هەجووی دابڕشتایە.\nكۆمەڵناسی لە سادەترین مانایدا بریتییە لە پرۆسەی ئاشكراكردن و پەردە هەڵماڵین لە رووی بونیادە شاراوەكان، كە خەڵك پێی نەزانیبێت. واتا قورتاربوونە لە هەموو بیرۆكەیەكی باو و سواو . مەتەڵێكە خەڵك ناتوانن هەڵیبێنن، كۆمەڵناس دەچێتە ناوی و لێیدەكۆڵێتەوەو دەیدۆزێتەوەو بۆ خەڵكیشی ئاشكرا دەكات. چونكە هەموو ئەو بیرۆكە باوو سواوانەیە كە كۆمەڵگای جڵەو كردووەو، لێناگەڕێ یەك هەنگاوی بوێرانە بۆ پێشەوە بهاوێت . زۆربەی فەیلەسووفەكانی دنیا كاتێك خاوەنی یەك پڕۆژەی فەلسەفی بووبن، بە یەك كتێب خستوویانەتە روو، بەڵام ئەم كوردە حەیاتە بە ٤٠ كتێبیش دڵی ئاو ناخواتەوە!. كەچی خاوەنی ٢٠ وشەی جوان و نوێ نییە. وای لەو كارەساتەی!.\nكاتێك ئەوروپا لەناو سەدەكانی ناوەڕاستدا دەیناڵاند، پاپا و ئایینی مەسیحی رێگای نەدەدا فەیلەسووف پڕۆژەی فیكری خۆی بخاتە روو، دادگاكانی پشكنین راستەوخۆ بەبێ دادگاییكردن، سەری هەر كەسێكیان دەبڕی ئەگەر بە داو لە سیاسەتی چەقبەستووی كڵێسا لایبدایە، ئیتر بێ قەیدو شەرت سەریاندەبڕی و دەیانخستە ناو مەنجەنیقەوە، جیۆردانۆ برۆنۆ نموونەیەكی زۆر زۆر زیندووە لەو بارەیەوە، كە نەیتوانی پڕۆژە فەلسەفییەكەی خۆی تەواو بكات، زمانیان بڕی ئینجا سەریان بڕی دواییش خستیانە ناو كوورەی ئاگرەوە.\nئێمە تەنیا گالیلۆمان لەبەرچاوە كە لە بەرانبەر دادگاكانی پشكنین كۆڵی داو، لە تیۆرەكەی خۆی پاشگەز بووەوە، بەڵام خۆ كۆپەرنیكۆس ١٠٠ ساڵ پێش گالیلۆ ، واتا ساڵی ١٥٤٠ بەناچاری نامەیەكی بۆ پاپا نووسی و داوای سۆزو بەزەیی لە پاپا دەكرد، تەنانەت بۆ پاپای نووسیبوو: ئەو دۆزینەوەیەی من لەگەڵ ناوەرۆكی كتێبی پیرۆزدا هیچ ناكۆك نییە. كتێبەكەشی نەوێرا چاپ بكات، تا ئەو رۆژەی لەسەرەمەرگدا بوو، كاتێ كتێبەكەی لە چاپخانە هاتە دەرو، ئەم دەست و ئەودەستی دەكرد، تازە كۆپەرنیكۆس خرابووە نێو گۆڕەوە!!.\nجێگای سەرنجە، پرۆژەی رێنیسانس كە لە بنەڕەتدا پرۆژەیەكی فیكری فەلسەفی بوو، پێش هەموویان مایكاڤیلی لە بەرانبەر پاپا وەستایەوەو ناكۆكییەكانی نێوان پاپاو ئیمپراتۆری بۆ خەڵك ورد كردەوەو، روونیكردەوە كە ئیشی پاپا ناو كڵێسایە نەك دەسەڵاتی كارگێڕی و بەڕێوەبردنی وڵات. سەیركە لەوكاتەوە هەر فەیلەسووفێك كە هاتووە، بۆشاییەكی لە فیكردا پڕ كردۆتەوە. تۆماس هۆبز دەوڵەتی بە پێداویستییەكی زۆر گرنگ و بە بەپەلە دەزانی. رۆسۆ خاوەنی یەك فیكر نییە، لە ئەدەبدا پێشەنگی قوتابخانەی رۆمانسییەتە، لە سیاسەتیشدا پێشەنگی ئازادییەو مەشخەڵی رێگای شۆڕشی گەورەی فەرەنسا بوو. بەڵام ئەو دەوڵەتانەی دوای دامەزراندن و دروستبوونیان و، دوای بەركەناركردنی پاپا بۆ كاروباری بەڕێوەبردنی وڵات و دوای شۆڕی مەزنی فەرەنسا، چەند فەیلەسووفێك هاتن نەخشەیەكی هاوسەردەمانەیان بۆ گەل و وڵاتی خۆیان دامەزراند. ئەو فەیلەسووفانەی توانیان بە فەلسەفەكەیان رۆژئاوا لە قەیران قورتار بكەن، چەند فەیلەسووفێكن، نەخشە رێگایەكی جوانیان بۆ وڵاتەكانیان داڕشت. ئەگەر ئۆگست كۆنت نەبوایە، فەلسەفەی پۆزەتیڤیزم رەنگە هەر لە دایك نەبوایەو، ئەوروپا نەیتوانیبایە بەو شێوەیەی ئێستا ماتریالی بوایە، بەڵام تۆ سەیركە ئۆگست كۆنت دوای ئەوەی سالی ١٨٤٤ كتێبێكی قەبارە گەورەی بەناوی (چەند وانەیەك دەربارەی فەلسەفەی پۆزەتیڤیزم) نووسی . وەرچەرخانێكی گەورە لە ژیانی سیاسی و فیكری رۆژئاوا بەتایبەت ئەوروپادا هاتە ئاراوە.پۆزەتیڤیزم مرۆڤی رۆژئاوایی كردە تەواو مەتریالی و لە سۆزو بەزەیی دووری خستەوەو رۆح لە نێو جەستەی مرۆڤی رۆژئاوایی ون بوو، دڵیش لەو رۆژەوە تا ئەمڕۆ سەرگەردان و سەوداسەرە . زیرەكی ئۆگست كۆنت لەوەدابوو، دەیزانی بە تەنیا فەلسەفەی پۆزەتیڤیزم ،مرۆڤ لە چوارچێوە دەگرێت و رۆحی بەبەرەوە ناهێڵێت، لەكاتێكدا مرۆڤ لە گۆشت و خوێن و هەست پێكهاتووە، بۆیە هەوڵیدا فەلسەفەكەی خۆی تەواو بكات، ئەویش لەرێگای گەڕانەوەی دڵ و زیندووبوونەوەی رۆح. بۆیە نووسیبووی : كتێبی داهاتووم كتێبێكە كە ئۆپێرایەكی زۆر گەورەی لەخۆ گرتووەو، لەو كتێبەمدا باسی خۆشەویستی گەردوونی دەكەم، خۆشەویستی گەردوونی نەك تەنیا بەسەر هێز، بەڵكو بەسەر ئەقڵیشدا. بەداخەوە مەرگ رێگەی پێنەدا ئەم پرۆژە فیكرییەی خۆی تەواو بكات، كە ئەوكات ئەوروپا دەبووە ئەوروپایەك هەموو مرۆڤەكانی چەندە مادی و ماتریالی بوونایە ئەوەندەش رۆحانی دەبوون و دڵیان لەگەڵ جوانی و ئەشق و خۆشەویستیدا گەشتر دەبۆوە. ئێستاش ئەوروپا ئەو لایەنی رۆحی و دڵ و ئەشق و خۆشەویستییەی لێ كەمەو بۆشاییەكی گەورەی بە مێژووی ٥٠٠ ساڵەی رابردووی خۆیدا جێهێشتووە.\nپراگماتیزم كە لە لایەن چەند فەیلەسووفێكەوە موتربە كرا، لە سەرووی هەموویانەوە، چارلز ساندرز پیرس (Charles Sanders Peire 10 /9 / 1839 - 19 / 4 / 1914 )بۆ یەكەمجار ئەم زاراوەیەی بەكارهێناو دواتر، ويليام جيمس (1842 - 1910) و جۆرج هێربێرت ميد (1863 - 1931)و جون ديوی (1859 - 1952) چەندانی دی گەشەیان پێدا، تا وایلێهات، ئەمریكا بە تەواوی پەیڕەوی فەلسەفەی پراگماتیزم بكات و تا ئێستاش هەر لەسەر ئەو فەلسەفەیە دەڕوات. ئەمە تەنیا دوو نموونەیە كە رۆژئاوا پەیڕەوی ئەو دوو جۆرە فەلسەفەیەی كردووە.\nلەماوەی ٣٠ ساڵی رابردوودا،لەم هەرێمی كوردستانەو تەواوی نوخبەی رووناكبیری كوردی لە هەر كوێیەك بێت، تەنانەت یەك كەسمان دەست ناكەوێت لەنێو هەموو ئەوانەی خۆیان بە نوخبە دادەنێن و گوایا نووسەرو رووناكبیری چاكن!، توانیبێتی بچووكترین پرۆژەی فەلسەفیی بۆ دەسەڵاتی سیاسیی هەبووبێت. كارەساتی نووسین لە ماوەی ئەم ٣٠ ساڵەی رابردوودا بەتەواوی قووڵبۆتەوە، بە جۆرێك نەخوێندەوارەكانیش خۆیان لێ بووەتە نووسەرو رۆشنبیر!. ئاخر كەسانی وا هێندە زۆرن كە هێشتا زمانی دایك بە باشی نازانن، كەچی شیعرو رۆمان دەنووسن. یەكێك هێشتا زمانی دایك بە باشی نەزانێت و لێی قووڵ نەبووبێتەوە، چۆن جەسارەت دەكات شیعر بنووسێ، یان رۆمان بنووسێ.ئەمە باسی فیكر هەر ناكەم، خۆ زەمانی نالی و مەحوی نییە، شیعر تەنیا وێنەو سۆزو سووتان و مۆسیقا بێت، یان رۆمان تەنیا پەخشانئامێز بێت!. شاعیر بەرلەوەی شیعر بنووسێ، پێویستە هەندێك سەرەدەری لە فەلسەفەو میتافیزیقاو زانستە مرۆییەكان دەربكات ، یان رۆماننووس پێویستی زۆری بە فیكرو میتافیزیقاو فەلسەفەی مێژوو ...هتد هەیە. كەچی لای ئێمە وا دەزانن زمانی پەخشانئامێز بەسە بۆئەوەی رۆمانێكی زۆر باش بنووسی!!. بۆیە تا ئێستا لە كەلاوەیەك ژیان دەبەینە سەر، چی نەهامەتی هەیە لێیكۆبۆتەوە..\nلەسەردەمی ئەمڕۆدا، گرفتەكان زۆر ئاڵۆزكاوو تێكچڕژاون، تا نوخبەی رووناكبیری پڕۆژەی فەلسەفەی بۆ بەڕێوەبەردنی وڵات لا گەڵاڵە نەبووبێت، نابێت چاوەڕوانی كاری باشی سەركردەی سیاسی بكەین، چونكە زۆربەی هەرە زۆری ئەوانەی ئەمڕۆ لەناو حیزبە رەنگاو رەنگەكانا بوونەتە سەركردایەتی، بە هیچ شێوەیەك گیانی سەركردایەتیبوونیان تێدا نییەو ناتوانن سەركردایەتی دوو كەسیش بكەن، چ جای جەماوەر. .\n(رەشنووسی بەرگی چوارەمی قەیرانی ئەقڵ)\n1 پاشاگەردانی لە حزبی سیاسیی\n2 بۆچی پارتی دیموكراتی كوردستان لە هەموویان باشتر بوو ؟!\n3 ئایدیۆلۆژیاو دروستكردنی كۆمەڵگای سەقەت\n4 پرسی مووچەی خانەنشینی\n6 سەردەمی پووچی\n7 وڵات بریندارە !\n8 هەڵوەشانەوەی كۆمەڵگای كوردی\n9 فاروق رەفیق و كێشەی دەستوور !\n16 لە پەراوێزی نامەكەی نەوشێروان مستەفادا؟\n17 مۆدێلی یاداشت نوسینەوە\n18 راستییەكانت ون كردووە، یان خۆت لێ ون بووە ؟!\n19 قسەیەك لەسەر ئەم دۆخە\n20 كۆڕۆنا مرۆڤایەتی لەخەوێكی قوڵ بەخەبەرهێنا


👁 ئەم بابەتە 699 جار بینراوە\nName: Khasro Pirbal Birth date: 4/10/1967 Nation [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 99% ✍ ز.س. 19-11-2019 12:33:58\n👫 ئەمجەد شاکەلی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 17 2009 9:43PM\n👁 ئەم بابەتە 20,252 جار بینراوە\nلە باشووری کوردستان، لە کەلار لەدایک بووە. خوێندن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 7 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 17-11-2009 21:43:28\n👫 بڕیار ئەفرین کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 29 2018 3:16PM\n👁 ئەم بابەتە 1,194 جار بینراوە\nڕاگەیاندکار، مۆزیکژەن، کاریکاتێریست و گۆرانیبێژێکی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 29-10-2018 15:16:07\n👫 حەسەن خەتیب کەسایەتییەکان\n👫 ناوی تۆمارکار نالی پشدەری\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 3 2021 1:54PM\nحەسەن خەتیب کوڕی خەتیبی سلێمانییە و ساڵی 1953 لە گ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ ن.پ. 3-3-2021 13:54:59\n👫 خسرو بيربال القصاب کەسایەتییەکان\nولد (خسرو بيربال عمر سعيد القصاب) في 4/10/1967 بمح [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 5 ✔ 99% ✍ ز.س. 19-11-2019 12:33:58\n👫 خەسرەو پیرباڵ کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 28 2012 1:33PM\n👁 ئەم بابەتە 8,700 جار بینراوە\nلە دایکبووی 04-10-1967 شاری هەولێرە, لە گەڕەکی تەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 7 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-5-2012 13:33:02\n👫 دانا جلال کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 26 2018 11:13AM\nبكلوريوس العلوم الاقتصادية / جامعة المستنصرية الو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 26-4-2018 11:13:56\n👫 دانا جەلال کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 3 2010 12:33PM\n👁 ئەم بابەتە 6,925 جار بینراوە\nدانا جەلال موفتی یەکێک بوو لەو نوسەرە کوردانەی زیا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 5 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3-10-2010 12:33:42\n👫 زەلیمخان موتسۆیڤی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 25 2019 11:30AM\nزەلیمخان موتسۆیڤ، کوردی ئێزیدی رووسیایە و لە 13-10 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 25-11-2019 11:30:14\n👫 سەزای تەمەلێ - سەزای تەمەللی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 11 2018 11:04PM\nسەزای تەمەلی ساڵی 1963 لە ئیستانبول لە دایکبووە. ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 11-2-2018 23:04:31


پزیشک بۆ هه‌موان--- بابه‌تی هه‌ڵبژێردراوی ئه‌مڕۆ\nکۆلیستڕۆڵ و له‌ش\nبریتیه له جۆرێکی چه‌وری له خوێندا.\nکۆلیستڕۆڵ له جگه‌ر دروست ده‌کرێت بۆ له‌ش. هه‌روه‌ها له‌ش ده‌توانێت کۆلیستڕۆڵ له خۆراکیش وه‌ربگرێت. وه‌ک گۆشت و ماسی و هێلکه و په‌نیر و شیر...هتد\nله‌ش پێویستی به هه‌ندێک له کۆلیستڕۆڵ هه‌یه بۆ مێشک و پێست و ئه‌ندامه‌کانی تری له‌ش بۆ ڕاپه‌ڕاندنی کاره‌کانیان. به‌ڵام زۆر خواردنی کۆلیستڕۆڵ خراپه به تایبه‌تی بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی که له‌شیان خۆدی خۆیان کۆلیستڕۆڵ زۆر دروست ده‌که‌ن.\nکۆلیستڕۆڵ له له‌خوێندا مه‌له ده‌کات ده‌توانێت بگات به دیواری لووله‌کانی خوێن له‌وێ بمێنێته‌وه. ئه‌گه‌ر کۆلیستڕۆڵێکی زۆر له لووله‌کانی خوێن ماوه و بڕێکی زۆر له دیواری لووله‌کانی خوێن ده‌نیشێت ده‌بێته هۆی ته‌سک بوونه‌وه‌ی لووله‌کانی خوێن به‌مه‌ش ڕێگه ده‌گرێت له سووڕانی خوێن به ئاسانی.\nئه‌گه‌ر ته‌سک بوونه‌وه‌که زۆرتر بوو دوای چه‌ند ساڵێک، ده‌بێته هۆی تێکدانی گیران به‌مه‌ش خوێن ناچێت بۆ به‌شه‌کانی له‌ش، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی تێکدانی به‌شه گرنگه‌کانی له‌ش وه‌ک دڵ "نۆره‌ی دڵی" یاخود مێشک "جه‌ڵته‌ی ده‌ماغی".\nکۆلیستڕۆڵ دوو جۆری هه‌یه، جۆرێکیان باشه و جۆره‌که‌ی تریان خراپه. جۆره خراپه‌که بۆیه پێی ده‌ڵێن خراپ چونکه زۆر له‌باره بۆ نیشتن و ته‌سک کردنه‌وه‌ی لووله‌کانی خوێن، هه‌رچی جۆره باشه‌که‌یه ده‌بێته هۆی ڕێگرتن له نیشتنی کۆلیستڕۆڵ "ده‌یانێرێت بۆ جگه‌ر" له‌وێ ده‌شکێندرێن.\nبیرۆکه‌یه‌کی باشه بۆ که‌م کردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی کۆلیستڕۆڵ له خۆراک، هه‌روه‌ها وه‌رزش کردنیش یارمه‌تی کۆنتڕۆڵ کردنی ڕێژه‌ی کۆلیستڕۆڵ ده‌دات له خوێن به‌مه‌ش پارێزگاری له دڵ و لووله‌کانی خوێن ده‌کات.\n<<<بابه‌تی ته‌ندروستی زیاتر<<<\nپزیشک بۆ هه‌موان www.pzishk.com مافی له‌به‌ر گرتنه‌وه‌ی پارێزراوه 2009©