:: PM:03:14:16/02/2020 \nله‌سه‌ر سكاڵای هۆزی كه‌ره‌ویی نیشته‌جێی شاره‌دێی گوڵاڵه، به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێكه گیرا، گوته‌بێژی پۆلیسی دیاله‌ش هه‌واڵه‌كه‌ی پشتڕاست كرده‌وه.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌م 16ی شوبات، یه‌عقووب یوسف به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گوڵاڵه‌ی سه‌ر به شارۆكه‌ی خانه‌قین له‌سه‌ر پشكی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، له‌سه‌ر سكاڵای هۆزی كه‌ره‌ویی له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه گیرا.\nمه‌حموود ده‌لۆ كارگێڕی لیژنه‌ی ناوچه‌ی گولاڵه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستان به "وشه"ی ڕاگه‌یاند، هۆزی كه‌ره‌ویی كه هۆزێكی عه‌ره‌بی هاورده‌ی ناوچه‌كه‌ن، سكاڵایان له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گوڵاڵه تۆمار كرد و به‌گرتنیان دا.\nده‌یانه‌وێ كه‌سێك له هۆزه‌كه‌ی خۆیان پۆستی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گوڵاڵه‌ی پێ بدرێت\nزیاتر ڕوونی كرده‌وه، ئه‌و هۆزه به مه‌به‌ست سكاڵایان كردووه، چونكه ده‌یانه‌وێ كه‌سێك له هۆزه‌كه‌ی خۆیان پۆستی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گوڵاڵه‌ی پێ بدرێت.\nهه‌روه‌ها نیهاد محه‌مه‌د گوته‌بێژی پۆلیسی دیاله هه‌واڵه‌كه‌ی بۆ "وشه" پشتڕاست كرده‌وه و ڕای گه‌یاند، له‌سه‌ر سكاڵای هۆزی كه‌ره‌وییه‌كان، یه‌عقووب یوسفی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گولاڵه گیراوه.\nبه‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌ی له‌لایه‌ن پۆلیسی گوڵاڵه‌وه به"وشه" دراون، هۆزی كه‌ره‌وییه‌كان تۆمه‌تی ڕووخاندنی خانووی هاووڵاتییانی كه‌ره‌وییه‌كانیان له دوای جه‌نگی داعش داوه‌ته پاڵ به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی گوڵاڵه و به گرتنیان داوه.\nگوڵاڵه یان جه‌له‌ولا شاره‌دێیه‌كی سه‌ر به شارۆكه‌ی خانه‌قینی سه‌ر به پارێزگای دیاله‌یه، شوێنی جیۆگرافیی له نزیك ڕووباری سیروان ھه‌ڵكه‌وتووه. ڕووبه‌ری گوڵاڵه 467 كیلۆمه‌تر دووجایه، به دووریی 32 كیلۆمه‌تر كه‌وتووه‌ته به‌ری خۆرئاوای خانه‌قین، ڕووباری سیروان كه‌وتووه‌ته خۆڕھه‌ڵاتی، زۆرینه‌ی دانیشتووانه‌كه‌ی موسوڵمانن له نه‌ته‌وه‌كانی كورد و عه‌ره‌ب و توركمان پێك هاتوون.\nئه‌م بابه‌ته 23242 جار خوێنراوه‌ته‌وه


بەدیع حسێن باباجان كە بە بەدیع باباجان ناسراوە، ساڵی 1923 لەشاری كەركووك لەدایك بووە.\nكەسایەتییەكی گەورەی كولتووریی كوردستانەو لە رشتەكانی هونەری نیگاركیشان‌و خەتخۆشی‌و موزیك‌و شیعردا خزمەتی زۆری كردووە.\nقۆناخی خوێندنی سەرەتایی لەشاری سلێمانی‌و ناوەندی لەشاری كەركوك تەواو كردووە.\nوەك یەكەم خوێندكاری كورد چۆتە پەیمانگای هونەرە جوانەكانی بەغدا، ئەگەر چی حەزی بەوە كردووە موزیكی خۆرئاوایی بخوێنێ، بەڵام بەخت یاوەری نەبووە‌و لەو بەشە وەرنەگیراوە، بەناچاری چۆتەی بەشی هونەریی نیگاركێشان‌و بەسەركەوتوویی‌و بەپلەی نایاب تەواوی كردووە.\nپاش تەواوكردنی خوێندن، لەبەڕێوەبەرایەتیی گشتیی رووپێوی بەغدا بەفەرمانبەری هونەری دامەزراوە. لەرێی سەلیقەی هونەری خزمەتی زۆری بەو فەرمانگەیە كردووە.\nباباجان بۆ بژێوی ژیان لەگەڵ هونەرمەندی خۆشنووس مەهدی ئەلجبوری لەشەقامی رەشیدی بەغدا، دوكانێكیان بەناوی خەتی عەرەبی داناوە‌و كاری هونەری خۆشنووسیان تێدا كردووە، بەوەش لەلای هونەرمەندان‌و روناكبیران زیاتر ناسراون.\nئەم هونەرمەندە لەساڵانی چلەكاندا هێلكاری‌و وێنەی بەرگ‌و وێنەكانی دیكەی گۆڤاری گەلاوێژی كیشاوە، وەك كاری دەستپێك‌و سەرەتایی جێی سەرنج‌و تێڕامان بوون. هەر لەو سەردەمەدا نەخش ونیگاری بۆ گۆڤاری نزاری مامۆستا عەلادین سەجادی كێشاوە.\nهەروەها دیزاینی بەرگ‌و كڵێشەی بۆ بەرگی كتێبی چەندان نووسەر‌و شاعیری كورد‌و عەرەب كێشاوە. لەهەمووی گرنگتر بەخەیاڵ وێنەی بۆ چەند شاعیری كلاسیكی‌و نووسەری كورد كێشاوە كە وێنەیان نەبووە، ئەو وێنانەی هێندە بەجوانی كێشاوە لە خەیاڵەوە كردوونی بەڕاستی، لەوانەنالی، سالم، كوردی، حاجی قادری كۆیی، حەریق، بابا تاهیری هەمەدانی مەلەوی، بێسارانی، مەلای جزیری، فەقێ تەیران، زێوەر، ئەحمەدی خانی، شەرەفخانی بەدلیسی، خانەی قوبادی‌و چەندانی تر.\nساڵی 1951 نیگاری بەرگ‌و خەت‌و وێنەكانی كتێبی ئەلف‌و بێی نوێی مامۆستا ئیبراهیم ئەمین باڵداری كێشاوە‌و بۆ خوێندکارانی پۆلی یەكەمی سەرەتایی ئەو سەردەمە وەك كتێبێكی وێنەداری جوان بەتاسەوە پێشوازیان لێكردووە.\nساڵی 1967 لەسەر داوای وەزارەتی دارایی عیراق، باباجان دیزانی دراوەكانی ئاسن‌و دیناری عیراقی‌و بیتاقەی یانسیبی بەجوانترین شێوە كردووە.\nساڵی 1973 پەیمانگای هونەرە جوانەكانی بەغدا وەك مامۆستا دایدەمەزرێنێت‌و ماوەی چوار ساڵ وانەكانی خۆشنووسی‌و هونەری نیگاركێشانی وتۆتەوە.\nلە ساڵی 1996 لەشاری بەغدا كۆچی دوایی كرد‌و هەر لەو شارەو بەخاك سپێردرا‌وه.


مه‌ترسیه‌كانی رۆكێتی S-400 له‌سه‌ر كورد\nیه‌كێك له بواره‌كانی ململانێی نێوان ئه‌مریكاو روسیا، ئه‌گه‌ر بكرێت ناوی بنێین له قۆناغی دووه‌می شه‌ڕی سارددا، سه‌پاندنی هه‌ژموونیه له رێگای هاوپه‌یمانیه‌تیه‌كانه‌وه. جا ئه‌و هاوپه‌یمانیه‌تیانه جیهانی بن یاخود هه‌رێمی. وه‌لێ هه‌ندێك له‌و هاوپه‌یمانیه هه‌رێمیانه ره‌هه‌ندێكی جیهانی مه‌ترسیداری هه‌یه. وه‌ك ئه‌و هاوپه‌یمانیه‌تیه سێلایه‌نه‌ی به شێوه‌یه‌كی نا راسته‌وخۆ له نێوان روسیاو توركیاو ئێران دروست بووه. كه پێگه‌یه‌كی جیۆپۆله‌تیكی زۆر مه‌ترسیدار به گوێره‌ی هه‌ژموونی جیهانی ده‌گرێته‌وه و ده‌توانین بڵێین به‌ردی بناغه‌ی پڕۆژه‌ی ئۆراسیایه له ئاسیا به گشتی و رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به تایبه‌تی. له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و دوو وڵاته به به‌شێك له قووڵایی ستراتیژی روسیا داده‌نرێت بۆ گه‌یشتن به ئاوه گه‌رمه‌كان، دیاره ئێران به‌هۆی ناكۆكی له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا، هه‌ر له‌زووه‌وه بۆته هاوپه‌یمانێكی به‌هێزی روسیا.\nبه‌ڵام كێشه‌كه له توركیادایه، كه له لایه‌ك ئه‌ندامێكه له هاوپه‌یمانیه‌تی ناتۆ و زیاتر له حه‌فتا ساڵه له به‌ر ده‌رگای یه‌كێتی ئه‌وروپا وه‌ستاوه بۆ ئه‌وه‌ی ببێته ئه‌ندام، له لایه‌كی تر به هۆی باڵاده‌ستبوونی ئاكپارتی، كه پارتێكی ئیسلامییه هه‌وڵده‌دات به‌ره‌و رۆژهه‌ڵات بگه‌ڕێته‌وه و‌له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ر سێ ره‌هه‌ندی( ئاینی- ئه‌تنیكی-مێژوویی و جوگرافی) خه‌ونی دامه‌زراندنه‌وه‌ی ئیمپراتۆریای عوسمانی بكاته‌وه راسته‌قینه. كه‌واته توركیا قاچێكی له رۆژئاوایه‌و قاچه‌كه‌ی تری له مۆسكۆ، هه‌ر دوو وڵاتیش، ئه‌مریكاو روسیا گره‌و له‌سه‌ر راكێشانی توركیا ده‌كه‌ن، ئه‌مه وایكردووه توركیا هه‌وڵبدا گه‌وره‌ترین سوود له‌و ركابه‌ریه وه‌ربگرێت.\nله راستیدا توركیا له مێژووی نوێیدا به‌رده‌وام ئه‌و سیاسه‌ته، یاریكردن له‌سه‌ر دوو په‌ته‌ی پیاده‌كردوه. كه كورد له‌م سیاسه‌تدا زه‌ره‌رمه‌ندی یه‌كه‌م بووه. روسیا هه‌وڵیدا له رێگای توركیاوه رێگاكانی گواستنه‌وه‌ی وزه بۆ رۆژئاوا بۆ خۆی به مسۆگه‌ری بهێڵێته‌وه. هاوكات مه‌ترسیه‌كانی ئه‌مریكاو رۆژئاوا له سنووره‌كانی باشوریدا له خۆی دوور بخاته‌وه. به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌ش توركیا هه‌وڵیداوه، سه‌رباری ده‌سكه‌وته ئابوریه‌كانی ده‌ستكه‌وته ستراتیژیه‌كانیشی له‌م رێگایه‌وه دابینبكات!.\nبه تایبه‌تیش له سوریا. گرێبه‌ستی كڕینی رۆكێتی S-400 له روسیا یه‌كێكه له‌و گه‌مه مه‌ترسیدارانه‌و هه‌ندێك پێیان وایه یه‌كێك بوو له‌و فاكته‌ره گرنگانه‌ی روسیا ده‌رگای عه‌فرینی له رۆژئاوای كوردستان بۆ توركیا كرده‌وه. كه ئه‌مه‌ش بێگومان ده‌ستكه‌وتێكی ستراتیژی گرنگ بوو بۆ توركیا. له‌و كاته‌وه ئه‌مریكا كار له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كات و فشار ده‌خاته سه‌ر توركیا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و گرێبه‌سته هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه. دیاره توركیا به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌ش مه‌رجی هه‌یه، ئه‌و مه‌رجانه‌ش له‌سه‌ر حیسابی بزووتنه‌وه‌ی كورده.\nراسته ئه‌مریكا گڵۆپی سه‌وزی بۆ توركیا دایساندووه بۆ ئه‌وه‌ی به بیانووی په‌لاماردانی پارتی كرێكارانی كوردستان ناوچه‌یه‌كی فراوان له باشوری كوردستان داگیربكات و له كاتی ئێستادا به‌رده‌وامیشه له داگیركردنی. به‌ڵام توركیا ده‌یه‌وێت زیاتری ده‌ستكه‌وێت و ئه‌مریكا ناچار بكات نه‌خشه رێگای منبج جێبجێبكات، كه له‌گه‌ڵ توركیا له سه‌ری رێك كه‌وتووه. له رێگای ئه‌و نه‌خشه‌یه‌وه توركیا ده‌یه‌وێت چۆن روسیا ده‌رگای عه‌فرینی بۆ كرده‌وه، ئه‌مریكا ده‌رگای منبج و رۆژهه‌ڵاتی فوراتی بۆ بكاته‌وه. به‌مه‌ش بزمارێكی گه‌وره له تابووتی بزووتنه‌وه‌ی كورد ده‌دات له هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان.\nله لایه‌ك رۆژئاوای كوردستان كۆنتڕۆڵده‌كات، باشوری كوردستانیشی به شێوه‌یه‌كی كرده‌یی داگیر كردووه، رێگا له هه‌ر مه‌ترسییه‌كی كوردیش ده‌گرێت له رۆژهه‌ڵاتی كوردستان ئه‌گه‌ر هه‌ر گۆانكارییه‌كی سه‌ربازی و سیاسی له ئێران رووبدات. له‌و روانگه‌یه‌وه كۆبوونه‌وه‌ی سه‌رۆكی ئه‌مریكا و سه‌رۆكی توركیا له دوو توێی كۆبوونه‌وه‌كانی G-20 له‌م چه‌ند رۆژه‌ی دادێ، مه‌ترسی گه‌وره‌ی له‌سه‌ر كورد هه‌یه‌و پێویسته به وریاییه‌وه تێیبگات و خۆی بۆ ئاماده بكات.


نرخی نەوت بەشێوەیەكی بەرچاو لەبازاڕەكانی جیهان دابەزی و نرخی هەر بەرمیلێك نەوتی برێنت زیاتر لە سێ دۆلار كەمیكرد و بە 68.35 مامەڵەی پێوەكرا.\nبەهۆی کاریگەریی بڕیارەکانی ڕێکخراوی ئۆپێک پڵەس ماوەی دوو ڕۆژە نرخی نەوتی خاو لە بازاڕەکانی جیهاندا بۆ نزمترین ئاست لە ماوەی دوو مانگی ڕابردوودا دابەزیوە.\nئەمشەو نرخی هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت 3.44 دۆلار دابەزی کە ڕێژەی 5.87%ی نرخەکەیەتی و بەوەش نرخی هەر بەرمیلێكی برێنت گەیشتە 68.35 دۆلار.\nهەروەها، نرخی نەوتی تەکساسی ئەمریکایش 3.65 دۆلار دابەزی کە ڕێژەی 5.08%ی نرخەکەیەتی و بەوەش گەیشتە 67 دۆلار.\nهاوكات ئاژانسی ڕۆیتەرز هۆکارەکانی دابەزینی نرخی نەوتی بۆ ئەوە گەڕاندووەتەوە، ڕێکخراوی ئۆپێک پڵەس بڕیاری زیادکردنی هەناردەکردنی نەوتی بۆ بازاڕەکانی جیهان داوە و ئەوەش کاریگەریی لەسەر کەمبوونەوەی نرخەکەی هەبووە.\nدوێنێ ڕێكخراوەكە لە كۆبوونەوەی ئاسایی مانگانەی خۆیدا ڕەزامەندی لەسەر بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت دا بۆ 3.5 ملیۆن بەرمیل نەوتی ڕۆژانە.\nئەندامێكی لیژنەی نەوت و غاز لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ئاشكرایدەكات، هۆكاری نەناردنی پشكی بودجەی هەرێمی كوردستان لەلایەن حكومەتی…\nعێراق بە نرخێکی گران گاز لە ئێرانەوە هاوردە دەکات\nلیژنەی نەوت و وزەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ئەمڕۆ شەممە 19ی کانونی یەکەم ڕایگەیاند کە وەزارەتی نەوت و کارەبا…


گووگڵ ئەی ئێم پی بۆ ماڵپەڕ جێگیر کرا. – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 10, تشرینی یه‌كه‌م 2016\nگووگڵ ئەی ئێم پی بۆ ماڵپەڕ جێگیر کرا.\nلەدوای ئەوەی توانیمان تایبەتمەندی Instant Articleـی فەیسبووک جێگیربکەین بۆ ماڵپەڕەکەمان تا بەهۆیەوە خوێنەرانمان لەسەر فەیسبوک لە مۆبایلەکانیانەوە با خێراترین شێوە بابەتەکانمان بخوێینەوە. ئەمڕۆ بەخۆشحاڵییەوە و لە پێنجەمین ساڵیادی دامەزراندنی کەی ئای تی ئێن جێگیرکردنی تایبەتمەندیەکی تر بەناوی Google AMP(Accelerated Mobile Pages) بۆ ماڵپەڕ جێگیربکەین کە دەبینە یەکەم ماڵپەڕ ئەم تایبەتمەندییەی بۆ جێگیرکرابێت لە کوردستان.\nکەواتە گووگڵ ئەی ئێم پی چییە؟ ئەی ئێم پی پڕۆژەیەکە بۆ خێرابوونەوەی پەڕەکانی ئینتەرنێت و لەلایەن گووگڵەوە پێشکەش دەکرێت. ئەم تایبەتمەندییە لەسەر مۆبایلە هۆشمەندەکان کاردەکات و لەکاتی گەڕان لەگووگڵ لەتەنیشت هەر بابەتێک کە وێنۆچکەی AMP هەبێت ئەوا تەنها پەنجەیەک بنێ بەلینکەکە و لە کەمترین ماوەدا پەڕەکە دەبێتەوە و تۆ دەتوانیت سودمەند بیت لەناوەڕۆکی پەرەکان و بەهۆیەوە کەمترین بڕی باڵانس لەتۆ دەڕوات وەک لەوەی بابەتەکان بە پەڕی ئاسایی بکەیتەوە. نمونەی پەڕەیەک لەو جۆرە تایبەتمەندییە لەخوارەوە ببینن:\nشایەنی باسە لە ئێستادا ڕێژەیەکی زۆر لە پەڕەکانمان لە بزوێنەری گەڕانی گووگڵ بەمشێوەیە ئیندێکس بوون و بەهیوای ئەوەی زیاتریش لەماوەی داهاتوو ئیندێکس و جێگیرببن تا ئێوە بە ئاسانترین شێواز بتوانن بابەتەکانمان بکەنەوە.\nNechirvan 11 تشرینی یەکەم 2016 / 1:37 AIM:\nمن دیت زور باش بوو به شیوه یه کی زور خیرا په ره که کرایه وه ده ست خوش سه رکه وتوبن\nNechirvan 11 تشرینی یەکەم 2016 / 1:44 AIM:\nسلاو و ریز سه ره تا من باش زاراوی سورانیم نازانم هیفیه ئیوه له پایه مه که ی من بگه ین .\nمن ناتوانم له سه ر بابه ته کانی مالپه ر کومینت بده م چونکه له فیسبوکیش به لاو ئه بیت .\nئه گه ر به شی کومینته کانی google+ زياد بکه ن باشتر ده بیت یان به شیکی تایبه ت به کومینت بو پوسته کانی مالپه ر زیاد بکه ن واش ته واو ده بیت چونکه کومینته کانی فیسبوک له مالپه ر له فیسبوکیش به لاو ئه بن ده بیته هوی نا رحه تی


◄ Résultat: Found 10, page 1 of 1 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📕 Assyrian Athletes Of Kirkuk Bibliothèque\n📅 Ajouté le May 10 2013 8:47PM\n👁 Cet article a été lu fois 3,198\nEshaya Nona [ Plus... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ H.B. 10-5-2013 20:47:32\n📕 پرۆگرامی پەروەردەی وەرزش بۆ پۆلی دەیەمی ئامادەیی Bibliothèque\n📅 Ajouté le Dec 9 2016 7:57AM\n👁 Cet article a été lu fois 6,639\nوەرگێڕانی: لێژنەیەک لە وەزارەتی پەوەردە [ Plus... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ M.B. 9-12-2016 7:57:07\n📕 تۆپی پێ: مێژوو، سەرهەڵدان، داهێنان Bibliothèque\n📅 Ajouté le Nov 2 2011 3:50PM\n👁 Cet article a été lu fois 15,309\nسامان عەبدوڵڵا بریفکانی دەزگای ئاراس - 2007 [ Plus... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 2-11-2011 15:50:46\n📕 خولەکانی ئۆلەمپیک Bibliothèque\n📅 Ajouté le Aug 14 2012 9:13AM\n👁 Cet article a été lu fois 11,794\nئامادەکردنی: رەحمان نەقشی [ Plus... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ H.B. 14-8-2012 9:13:10\n📕 خۆرخێ مێندێس ڕاوچیی ئەستێرەکانی تۆپی پێ Bibliothèque\n📅 Ajouté le May 8 2017 10:29AM\n👁 Cet article a été lu fois 3,146\nناوی نووسەر:میگێل کۆستا و جۆناسان سانچێز وەرگێران [ Plus... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ M.B. 8-5-2017 10:29:00\n📕 رێگەیەکی دیکە بۆ سەرکەوتن؛ پیپ گواردیۆلا Bibliothèque\n📅 Ajouté le Feb 12 2016 11:12AM\n👁 Cet article a été lu fois 6,445\nپیپ گواردوێلا وەرگێڕانی : ئەحمەد سەنگاوی بابەت: [ Plus... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ S.E. 12-2-2016 11:12:40\n📕 فسیۆلۆژیای چالاکی جەستەیی Bibliothèque\n📅 Ajouté le Jan 2 2018 11:12PM\n👁 Cet article a été lu fois 3,278\nفسیۆلۆژیای چالاکی جەستەیی بەرگی یەکەم بۆ ئاستەکا [ Plus... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ M.B. 2-1-2018 23:12:01\n📕 من زڵاتانم Bibliothèque\n📅 Ajouté le May 8 2017 9:59AM\n👁 Cet article a été lu fois 7,347\nدەیڤید لاگیر کرانترز وەرگێرانی: مەسعوود حەسەن چ [ Plus... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ M.B. 8-5-2017 9:59:49\n📕 وەرزشنامە - وەشانی 2ەم Bibliothèque\n📅 Ajouté le Jun 2 2014 10:57PM\n👁 Cet article a été lu fois 23,391\nلیستی ناو و ژیاننامەی وەرزشەوانانی کوردستان ئاماد [ Plus... 👁] 📕 ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ H.B. 2-6-2014 22:57:05\n📕 کورتە مێژوویەکی وەرزش و ئۆلۆمپیک Bibliothèque\n📅 Ajouté le Dec 27 2010 2:07AM\n👁 Cet article a été lu fois 5,382\nنووسەر مەهدی بودری ژمارەی لاپەڕەکان 152 ساڵی چ [ Plus... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 27-12-2010 2:07:56


بۆرە پیاو! - ئاوێنه\n■ رابون مه‌عروف\nھێواش ھێواش کاریگەرییە ترسناکەکانی ستەمکاری کوردی دەردەکەون. داڕزاندنی ویژدانی کەسانێك‌و کوێرکردنیان لەبینینی چاکەو بوێری و جوامێری خەڵکانیتر لەکاریگەری‌و لێکەوتەکانی ئەو ستەمکاریەن!\nبەگوێرەی ھەمو سیستەمە فیکری‌و یاساییە ئاسمانی‌و دونیاییە سەنگینەکان، بەرائەت‌و چاکەو باشی ئەسڵە تا پێچەوانەکەی دەسەلمێنرێت. بەڵام خەریکە لەکوردستانی ستەمکاردا، رێك بەپێچەوانەوە خەریکە، خراپی‌و تاوان‌و نیاز خراپی دەبێتە ئەسڵ تا پێچەوانەکەی دەسەلمێنرێت: ئەمەش نیشانەی کەوتنی بەکۆمەڵ‌و داڕزین و بیماربونی ئەو جۆرە کەسانەیە.\nڕەوا نییە، خەریکە دیدێك زاڵ بێت گومان دەخاتە سەر ھەموو شتێك، کە ئەمە ھەروەك قورئانی پیرۆز ئاماژەی بۆ کردوە گوناھە (يايها الذين ءامنوا اجتنبوا كثيرا من الظن ان بعظ الظن اثم: ئەی ئەوانەی بڕواتان ھێناوە خۆتان لە گومانی زۆر بپارێزن، بە دڵنیاییەوە ھەندێك گومان گوناھە: الحجرات ١٢) گومان دەبێت بنەماو زەمینەی ئاشکرا و ڕوونی ھەبێت، نەك ھەر لە گۆترە گومان بخرێتە سەر ھەموو شت!\nپێویستە بزانرێت یەکێك لە ستراتیجەکانی ستەمکاری و دەزگا موخابەراتیەکان نەھێشتنی متمانە و بڕوا بەیەکبونی خەڵکە بە یەکتری. بۆیە، کەسانێك کە پیشەیان بوەتە دروستکردن و بڵاوکردنەوەی بێمتمانەیی، بزانن یان نەزانن بونەتە زوڕنای ستەمکاری و پایەکانی ئەم سیستەمە زاڵمە قایمتر دەکەن.\nڕەوا نیە، کەسانێك بوێرانە لە زوڵم و ستەمی کوردی ھاتوونە دەنگ و بەمەش ژیانی خۆیان و خێزانەکانیان خستوەتە مەترسیەوە، بەڵام لە بری ھاندان و پشتیوانی ھەمیشە لە بیانوی نابەجێ بگەڕێیین بۆ ئیتیھامکردن و گومان خستنە سەر نێتی چاك و باشیان. بە دڵنیاییەوە ئەو شێوە ھەڵوێست وەرگرتنە بەرھەمی مرۆڤی گرگن و بۆرە پیاوە، کوردیش بە بەلاش نەیوتوە : خۆت بۆ بۆرە پیاو بە کوشت بدەیت، دەڵێت بە دەردی خوا مرد!\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 28-12-2017


جوڵە و جوانی لە "جیلوەی شانۆ"ی گۆران\nگۆران سەر بە دنیای نوێیە. ئیدی لەگەڵ ئەودا، بە تەواویی دەرگا دارینەکەی چاخەکانی ئەدەبییاتی حوجرە دادەخرێ، لەگەڵ خۆی هەم جوڵە دەهێنێتە کایەوە، هەم جوانییەکی دینامیک ئاوێتەی شیعر دەکات. چونکە بە درێژایی شیعری حوجرەمان، جوانییەکمان هەیە چوارچێوەڕێژکراوە، تابلۆیەکی ستاتیک و وەستاوە ؛ هۆکارێکە بۆ پەرستن، بە گوێڕایەلییکردن و هاتنە سەرچۆکە بەرامبەر بە جوانییەکی ئایدیالیزەکراو. جوانی لە شیعری حوجرە دینامیک نییە، بەڵکو وەک ئەڵماسێک بەشدارە لە بنەمای دەق، هەندەی لە ناو دەقدا زیندانە، هەندە بزۆز و چالاک نییە. تەنها لە دوورەوە دەدرەوشێتەوە.\nگۆران نوێیە نەک لەبەر ئەوەی باسی شانۆ دەکات، بەڵکو باسی جوانییەکی بزوێن و بزوێنەر دەکات ؛ ئەمە لە لایەک بزواندنی خودی شیعرە، لە لایەکی دیکەشەوە ئاوێتەکردن و ئەلشیمییەکی دیکەیە کە بۆن و رەنگ و دەنگ لە یەک بۆتەدا دەگرێتەوە. گۆران لە زەینەوە بۆ سەرخاک شۆڕدەبێتەوە، لە جوانیی ئاسمانییەوە بۆ جوانیی سەر شانۆکان، لە ئایدیالەوە بۆ واقیع، چونکە هەر وەک نیتشە ئاماژەی بۆ دەکات و دەڵێ " داهێنانی ئایدیال بە مەبەستی دوورکەوتنە لە ژیان دێت."\nجگە لەوەی کۆی ئەو ئادات و موفرەدە شیعرییانەی کە گۆران دەیانترنجێنێتە شیعرەوە سەر بە دنیابینییەکی دیکەن، لە هەمان کاتیشدا ئەو هاوسەنگییەی کە لە شیعری حوجرەدا بەدی دەکرێ، تێکیدەشکێنێ، ئیدی مەنزوور و پێرسپێکتیڤی شیعریی تووشی گۆڕان دێن، بۆیە ئەگەر گۆران رۆمانسییش بێت، ئەوە بە دوو چاوی هۆشیارەوە، نەک خەواڵووەوە، بە دڵێکی گەرم و پڕ جۆشەوە، بە چالاکردنی هەستەکانەوە سەیری دەرەوەی خۆی دەکات. گۆران شاعیری ناوەوەی خۆی نییە، بەڵکو شاعیری بەشدارییە، دەڕوانێتە دەرەوەی خۆی.\nلە شیعری "جیڵوەی شانۆ " کە پێشکەشی "پەریی سەما"ی کردووە، سەرنجی ئەوە دەدەین کە شاعیر-بینەری سەمایەکە کە لەسەر تەختەی شانۆ ئەنجام دەدرێت. سەرەتای دەقەکە لە نادیارەوە بەرەو دیار دەستپێدەکات " لە جەرگی پەردەوە تک تک دڵۆپی عوود ئەڕژا" دەنگی ئاوازێک لە پشتەوەی پەردە هەم خەیاڵ جۆش دەدات، هەم وەک دەسپێکێک خۆی بۆ نمایشەکە ئامادە دەکات. جێی بایەخە کە دەنگی ئەو ئامێرە دەبێ بە مایەی دڵخۆشیی، نەک غەمگینیی. لێرە، هەم رەگەزی مۆسیقا، هەم رەگەزی "تاڵعی سروور" بەختەوەریی و دڵخۆشیی مایەی تێڕامانن لە دەقی نوێماندا. دواتر ئامێری کەمان، وەک بوونەوەرێکی زیندوو تێکەڵی کۆنسێرتەکە دەبێ :" کەمان-شەهیق و زەفیری فریشتەیی ئەلحان." لە کەمانەوە ئاوازێکی هەند بە جۆش و خرۆش بەرزدەبێتەوە، تەنانەت دڵی مردوویشی پێی ئاشنا دەبێ. بێدەنگی پشتەوە پەردە، دەنگی عوود، دواتر دەنگی کەمان، هەنگاو بە هەنگاو هەم شیعرەکە لەدایکدەبێت، هەم نمایشەکەمان بۆ وێنا دەکات.\nمۆسیقا وەک "مەتاعی گوزەران" توێشووی خودی ژیانە، رەمزی "لەزەتە" هەروەها وەکو کلیل و کۆدێک لوغز و تەلیسمەکانی ژیانمان بۆ شیتەڵ دەکات.\nئەگەر سەرنجێکی خێرا لە بنەمای ئەم شیعرە بدەین، بەشی یەکەم کە بە سێ ئەستێرە کۆتایی هاتووە، وەکو دەسپێک، بنەمایەکی پتەوەی هەیە : پشتی پەرەدە---> دەنگی عوود---> دەنگی کەمان---> مەتاعی گوزەران---> رەمزی لەزەت---کلیلی تەلیسمەکانی ژیان.\nلە پڕ پەردەی شانۆ هەڵدەدرێتەوە " باڵی رەشی قەل" لێرە، رەش=بەربەست، رێگر بەرامبەر بە جولە، مۆسیقا، جوانی رادەوەستێ.\nپەیدابوونی "پەریی جوانی"، "فریشتەی نادیدە" دەبێتە قۆناغی دووەمی ئەم شیعرە.\nئەگەر بێت و وێنەی دولبەر لە تێکڕای شیعری حوجرە نەبووەیەکە هەوڵ دەدرێ پەیدا بێت، لێرە وەک "نیگاهی مەست وەکو شوعلەیی هیدایەتی سەودا" دەردەکەوێ، نەک لالچ و رووگر‌ژ، بەڵکو بە "تەبەسسومی موتەوالی" واتە دەم بە خەندەیەکی بەردەوام بەرەوڕوومان دەبێتەوە، لەهەمان کاتیشدا دەبێتە هەتوان و سارێژ بۆ هەموو کەسێک، تەنانەت فریای لەشێکی مردووش دەکەوێت. ئەم بوونەوەرە نوێیە، خاوەن "نوتقی فەسیح"ە هەم بڵند و هەم رۆحانی وەکو "کیتابی موقەددەس." ئەم بەراوردکارییەی نێوان "نوتقی فەسیح=رەوانبێژیی" بە رەوانبێژیی کتێبی پیرۆزە سازدراوە، واتە هیچ ناروونیی و لێڵییەک هەڵناگرێ، دەگاتە ئەوپەڕی ئەم وەسفە.\nبوونەوەری گۆران بوونەوەرێکی بۆدلێرییە، مایەی خەیاڵ و هزرێکی چالاک نییە، بەڵکو بوونەوەرێکی واقیعییە کە لە کەبارێی و شانۆ و شوێنی نمایشە هونەرییەکاندا بەرچاومان دەکەوێت، بەرهەمی خەیاڵی جوغزە تەسکەکان نییە، بەڵکو بەرهەمی شارە.\nدوا بە دوای قۆناغی بێدەنگی و دەنگی مۆسیقا، ئیدی سەماکار دەردەکەوێت، واتە جوڵە دەستپێدەکات کە کرۆکی ئەم گوتارەمانە : " بە سەنعەتێک ئەلەقێ پووزی وەک ستوونی سپی، وە پێی بچووکی مەهارەت لە ئەردی زەربە ئەدا."\nسەرەتا وێنە پووزێکی سپی، وەک ستوونێک وێنا کراوە و زوومی کامێرا تەنها لەسەر ئەم پووزە دەگیرسێتەوە و هیچی دیکە دیار نامێنێ. ئەمە خۆی لە خۆیدا هونەرێکی سینەماییە بە ئیمتیاز، چونکە فۆکۆس لەسەر وێنەیەکی جێگیر دەکرێ تاکو وەکو مایسترۆیەک دواتر زوومەکە بخاتە سەر "پێی بچووکی" کە بە مەهارەت و لێزانیی و سەنعەتسازییەکی بێوێنەوە دەیکێشا بەسەر تەختەی شانۆ. ئەوەی روو دەدات، دوو تابلۆیە : تابلۆیەک جێگیر و نەبزێو و وەستاو، بەرامبەر بە لێدانێکی بە گوڕ، بەڵام کتوپڕ.\nدوا بە دوای ئەم "زەربە"یە، باڵە بلوورینەکانی، سپی وەکو مەڕمەڕ لەسەرخۆ دەکرێنەوە، وەکو دەریایەکی سپی شەپۆل دەدەن. شەپۆلی دەستکردی ئیلهام، شەپۆلی بەرەکەت...ئیدی تێکڕای لەش دەکەوێتە بەر زوومی کامێرا : "لە کوڵمەوە تا سنگی نەرم و مەمکی خڕی."\nگۆران فێرمان دەکات کە لە رۆحەوە بۆ جەستە شۆڕبینەوە، شایانی ئاماژە پێکردنیشە کە جەستە ئەو ماددە تێروتەسەلەیە کە تێکڕای فیکری رۆژئاوا لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەمەوە بە جەختەوە ئیشی لەسەر دەکەن، لە نیتشە بەدواوە کە لە زەردەشت ئەوهای گوت/دا دەڵێ " چونکە جەستە باسی واتای خاک دەکات"، دواتر فرۆید ئیدی فۆکۆ و لاکان جەستە دەکەنە ئەو پانتاییەی کە هزری رۆژئاوایی بە بەردەوامیی ئیشی لەسەر دەکات. لەش مۆڵگەی مرۆڤە، ئەم رەگەزانەی لەشن کە لە پانتایی شیعری کوردیمان پەیدا دەبن، رەگەزی نوێن، چونکە لەشی ژن تا کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەم و سەرەتاکانی سەدەی بیستەمیش تەنها باسی ئەو بەشە فریشتەییەی ژنمان بۆ دەکات (ئەگەر دوو هێڵ بخەینە ژێر مەستوورەکەی نالی) کە روخسارە، کەچی گۆران بەسەر خڕیی مەمکەکانی ژندا دەگیرسێتەوە.\nلەش ئیدی ئەو میوە حەرامە نییە کە مرۆڤ بە حەسرەتەوە خەونی پێوە ببینێ، بەڵکو دەبێتە ئەو درەختەی کە پێی دەگوترێ "ژیان". گۆران زۆر لێزانانە باسی لەش وەکو رەگەزی لەزەت دەکات : کوڵم=میوەی ئاڵ و مزر، نەرمی سینە=لانەی خەوی یەزدانی، گۆی مەمک= جێی تەماس و گوشین. تێکڕای ئەم رەگەزانە ئیدی پەیوەندییان بە رۆحەوە نامێنێ بە مانا حوجرەییەکەی، بەڵکو دەبن بە بەرهەمێنەری وزە و کارەبای ئۆخەی.\nکوڵم کە میوەیەک ئاڵ و مزری سەر لقی لەش :\nوە نەرمی سینە لە لانەی خەوێکە یەزدانی،\nخەوی عیشق..گڕی عیشقی هەمیشە گرپەو و گەش!\nوە گۆی مەمک کە تەماس و گوشینی وەک دوگمەی\nئەخاتە سەر رەگی لەش کارەبایەکی ئۆخەی!..\nقۆناغی سێیەمی ئەم شیعرە دەچێتە بواری پەرتبوونەوە و بڵابوونەوە. ئیدی ئەم جوانییە داناسەکنی، رۆ دەچێتە هەموو شوێنێک، تەنانەت تووشی دۆناودۆنیش دەبێت. "دەمێک ئەبوو بە شنەی با بە رەوتی نەرم و نیان" یا "دەمێک ئەبوو بە پەڕێکی خەفیفی ئاوریشم: بە گەردەلوولی حەزین" خودی ئەم جوانییە دواجار "سەرگەردان" دەبێ، واتە مرۆڤ سەرگەردان دەکات.\nگۆران باسی جوانی ژن دەکات، لێرە ژنێکی سەماکارە کە دواجار وەکو رووناکییەکی بەختەوەر دەڕژێتە ژیانی مرۆڤەوە. جوانیی ئەو پەیکەرە بێ رۆحە نییە کە بە دیارییەوە دابمێنێن، بەڵکو وەکو جۆگەلەیەکە دەڕژێتە ژیانمانەوە، نەک تەنها ژیانی پیاو، بەڵکو ژیانی "ئینسانەوە". " ضیای سروور ئەڕژێنێتە ژینی ئینسانی!"\nدوا بڕگەی ئەم شیعرە لەسەر خودی چەمکی بەختەوەریی دەگیرسێتەوە. بەختەوەریی مرۆڤ تەنها لەو ساتانە پێکدێت کە مرۆڤ تیایدا لەگەڵ رەگەزێکی هونەرییدا دەژێت. ئەمە جۆرێکیشە لە واتابەخشین بە ژیان.\nگۆران لەم دەقە دانسقەیەدا پەنجە دەخاتە سەر کۆمەڵێ تێگەیشتنی نوێ هەم سەبارەت بە هونەر، هەم سەبارەت بە تێکچڕژان و ئاوێتەکردنی جولە بۆ ناخی دەقی شیعریی، هەم قسە لەسەر ئەو ساتەوەختە دەگمەنانە دەکات کە مرۆڤ تیایدا هەست بە مانا و بەختەوەریی دەکات.\nدەقی "جیلوەی شانۆ" لە رووی بنەماشەوە زۆر شانۆییانە بونیات نراوە، واتە، لە بێدەنگییەوە دەست پێدەکات تا هەڵشاخان و گەیشتن بە ترۆپکی درامی و دواتر خاوبوونەوە و کۆتاییپێهێنان. چونکە هەموو دەزانین شانۆ ئەو شوێنەیە هەم دەق، هەم لەش، هەم جوڵەی تیا نمایش دەکرێن. لێرە دەق وەکو مۆسیقا دەرکەوتووە کە ئاواز دەبەخشێتە سەما و هەموو لە سەر بنەمایەکی یەکدیگردا، لە هاوئاوازییەکی پتەودا شیكل و شێوەیان بەخشیوەتە ئەم دیمەنە.\nلە نێوان شیعری حوجرەمان و گۆراندا، کەوانێک هەیە، زۆرجار بە بێدەنگییەکی شیعریی دەچێ، بەڵام خۆی لە دەوری گوتارێکی ناشیعرییدا رێدەخات بۆ ئەوەی بە شیعر شتی ناشیعریمان پێ بڵێ. بەڵام لە گەڵ گۆراندا دنیایەکی نوێی شیعریی سەرهەڵدەدا سەر بە جیهانێکی تەواو نوێیە کە هێشتا سنوورەکانی بە تەواویی دەرنەکەوتوون.


کاک هۆشیار عەبدوڵا لێرەدا بوەستە\nدژایەتیکردنى پارتى و بنەماڵەى بارزانى، بزینسێکە تەمەنى نزیک بۆتەوە لەشەست ساڵ و سەدان ڕۆڵەى ئەم نیشتمانەى بۆ بەکوشت دراوەو چەندین کەسیشی پێ دەوڵەمندبوە.\nدژایەتیکردنى پارتى و بنەماڵەى بارزانى، بزینسێکە تەمەنى نزیک بۆتەوە لەشەست ساڵ و سەدان ڕۆڵەى ئەم نیشتمانەى بۆ بەکوشت دراوەو چەندین کەسیشی پێ دەوڵەمندبوە. نمونەی دیاری ئەم دیاردەیەش: یەکێتی نیشتمانی و بزوتنەوەی گۆڕانە. کەدواتر ھەردو حیزب سەلماندیان، ھەمان ڕەفتارو کردراەکانی پارتی دوبارە دەکەنەوەو کۆپیەکی خراپی پارتین. ھۆشیار عەبدوڵا دیارترین فیگەری نوێی بەڕواڵەت دژ بە کلتوری پارتی و بە ڕەفتار چونیەکە. چۆن؟\nحیزبی بنەماڵەو تەوریسی سیاسی\nیەکەم: هۆشیار عەبدوڵا نەک دژ بە دەسەڵاتی بنەماڵەنیە، بەڵکو ئەندازیارو داھێنەری تەوریسى سیاسییە لە ناو گۆڕان. پاش کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا، ھەمو بەڵگەو ڕوداوەکان شاھیدن کە ناوبراو لەگەڵ حەمەتەوفیقی ھاوڕێ و ھاوپەیمانی، زۆرترین ڕۆڵیان بینی لە ئیفلیجکردنی دامەزرواوەکانی گۆڕان و بزوتنەوەکەیان کردە ئەسیری کۆمپانیای وشەی کوڕەکانی نەوشیروان مستەفا. لەدو دانیشتنی ٢٠١٧/٥/١٨ و شەوی ٢٠١٧/٦/٢٢، لەگەڵ ئەم کاک هۆشیارەو کۆمەڵێک گەنجى تر کۆبوینەوە، ناوبراوو ژمارەیەک لەگەنجانی ئامادەبوو حەمەتەوفیق، زۆر سەرسەختانەو بێ پەردە، بەئەجێندایەکی دیاریکراوە کاریاندەکرد بۆ تەسلیمبکردنی موتڵەقی بزوتنەوەکە بە کوڕەکانی ڕێکخەری پێشو.\nدوەم: ناوبراو یەکێک بوو لە پلانداڕێژەرانى قوتدانى میدیاو دامەزراوە داراییەکانى بزوتنەوەى گۆڕان لەلایەن کۆمپانیاى وشەوە. ڕەنگە زۆرێکتان وتارەکەیتان لەبیرمابێت کە بەناونیشانى "گردەکە هى کێیە" و چاوپێکەتنەکەی لە کەی ئێن ئێن، چۆن بەرگری لە تاپۆکردنى گردەکەکردوە. ناوبراو پشکی شێری بەردەکەوێت لەگەڕانەوەی کەی ئێن ئێن بۆ کۆمپانیای وشە.\nسێیەم: لەوەڵامی ڕۆژنامەی ئاوێنە لە ٢٠١٧/٨/٣٠، کاک هۆشیار یەکێک بوو لە نوسەرانى ڕوونکردنەوەکەى کوڕەکانى ڕێکخەرى پێشوى بزوتنەوەى گۆڕان و یەکێک بوو لەوانەى پێداگرى کردبوو کە نەنوسن گردەکە هى بزوتنەوەى گۆڕانە. بەپشتیوانى ئەم و کۆمەڵێک بەناو گەنجى تر ئەوەى ئێستا لەگۆڕان دەگوزەرێت هاتۆتە ئاراوە.\nچوارەم: بەناوی کەمکردنەوەی ستافی کەی ئێن ئێن، هۆشیار عەبدوڵا ڕۆڵێکی یەکجار دیارو خراپی بینی لەتەسفیەو دەڕپەڕاندنی چەندین کادیری باش و بەتوانای کەناڵەکە.\nپێنجەم: لەسەروبەندى هەڵبژاردنەوەی خانەى ڕاپەڕاندندا مانگی ٧ی ٢٠١٩، فراکسیۆنى گۆڕان لەبەغداد بەنیازبوون بەیاننامەیەک لەسەر خانەى ڕاپەراندن و بەرپرسەکانى بڵاوبکەنەوەو هەموو شکستەکانى ئێستاى گۆڕان بخەنە ئەستۆى خراپى ئەدائى ئەوان. پێشنیارێک ھەبوە باسى تەوریسى سیاسیش بکرێت وەک ئافاتێکى کارەساتبار بۆ گۆڕان، بەڵام لەبەرئەوەى کاک هۆشیارو یەک دوو برادەری تر رازینەبوون باسى تەوریس بکرێت، نوسینى بەیاننامەکە ھەڵوەشاوەتەوە.\nشەشەم: یەکێک لەبیانوەکانی ھۆشیار عەبدوڵا و گروپی تەوریس: ئەگەر گردەکە بکرایە بەناوی بزوتنەوەکە و کەسانی ترەوە، ئەوا دابەشیان دەکردو ھەرکەسەیان پشکی خۆی دەبرد. بەڵام بۆ وەبیرھێنانەوە: سەرەتای دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕان، نەوشیروان مستەفا پێشنیاردەکات بۆ چوار لەبرادەرەکانی کە گردەکە بکەن بەناوی ھەرپێنجیانەوە (بەخۆشیەوە)، بەڵام ھەرچواریان پێشنیارەکەیان ڕەتکردوەتەوە. ئەو چوار کەسایەتیە ھەمویان لەژیاندا ماون. کەواتە ئەگەر تەماعێک لەو گردەدا ھەبوبێت، ئەوکات قبوڵیان دەکرد.\nتەوریسی سیاسی بزوتنەوەی گۆڕان جەڵدەیەکی سیاسی و عەقڵی بوەو ھەمو بەڵگەو ڕوداوەکان نیشانی دەدەن کە ھۆشیار عەبدوڵا گەورەترین ڕۆڵی ھەبوە لەم پرۆسەیەداو تەسفیەی ڕاجیاوازەکان. ئایا ئێستە بە چ جورئەتێکەوە باس لەلاوازبونی گۆڕان دەکات و دژبە حیزبی بنەماڵە قسەدەکات؟ لەگەڵ گروپێکدا، ڕۆڵێکی هێجگار خراپى گێڕا تا سەرەنجام گۆڕانیان کرد بەم حیزبەی کە ئێستا هیچ کەس بەغیلى پێنەبات. ئایا بازرگانی کۆمپانیای وشەو لۆکس، چ جیاوازیەکی ھەیە لەگەڵ ھەردو کۆمپانیای نۆکان و کار؟!\nگۆڕان و حکومەت\nیەکەم: ھۆشیار عەبدوڵا لەم ڕۆژانەدا نوسیبوى سیستمى سیاسى لەهەرێم (کلیبتۆکراسیە-حوکمڕانی چەتەکانە)، باشە ئەگەر حوکمڕانى چەتەکانە، حزبەکەى جەنابت ئیشى چییە لەوێ؟ ئەى چۆن بەڕێزت قبوڵتکردووە لەحزبێکدا بیت کە بەشێکە لەسیستمى چەتەیى و جێگری سەرۆکی ھەرێم و چوار وەزیری گرنگی لەلایە کە گرنگترینیان وەزیری دارایی و ئابوریە؟\nدوەم: لەنوسینێکى دواى ئەوەدا، ناوبراو دەنوسێت "خۆمن نەمووتوە گۆڕان لەحکومەت بێتە دەرەوە، بەڵام بێدەنگى ماناى خۆکوژییە". ئێمەش دەزانین مەبەستەکەى تۆ هەر ئەوەیە قسەبکەیت، تۆ هەر زوو وتت "خۆشبەختانە بڕیارى چوونەحکومەتى گۆڕان بووە بە بڕیارى هەموان". ئێستاش قسەو ڕەخنەکانت هەر بۆئەوەیە بەخەڵک بڵێیت من جیاوازم و هەڵوێستم هەیە. ناهەقیشت نییە، هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق لەپێشەو پیاو دەبێت زەخیرەیەک بخات. ئاشکرایە هەموو کاسبی و هونەری بەڕێزتان بریتیە لە قسەوتن بە پارتى، ئەگەر ئەوەتان لەدەست وەرگرنەوە حیکایەتێکى ترتان نامێنێت بۆ خەڵکى بکەن. ئەگەر وانیە: بێزەحمەت ئەجێنداو بەرنامەی وەزیرەکانی گۆڕان بۆ حکومڕانی بڵاوبکەنەوە.\nچوارەم: ئەم قسە وتنەى کاک هۆشیار بە پارتى تائێستا چى گۆڕیوە لەدۆخی خەڵک؟ بەڵام دۆخی خۆى باش گۆڕیوە! دژایەتیکردنى پارتى بە قسەدەکرێت یان پێشکەشکردنى مۆدێلێکى سیاسى جیاوازتر لەوان؟ ئێوە نەک ئەمەتان نەکرد، بەڵکو زۆر ناشرینتر لاسایتان کردنەوە.\nپێنجەم: هەموو ئەم هەرایەى ماوەیەکە کاک هۆشیارو هەندێک لەبرادەرەکانى دەیکەن دژى پارتى و حکومەتەکەى مەسرور بارزانى، کۆمەڵێک ئامانج و بەرژوەندى تایبەتى لەپشتەوەیە. هەندێک لەوانەى لەناو گۆڕان پشتیوانی دەکەن چاوەڕوانن پۆستەکانى تر وەربگرن، هۆشیار عەبدوڵاو برادەرەکانى تریشى خەڵک گەرمدەکەنەوەو ئامادەیان دەکەن بۆ هەڵبژاردنى پێشوەخت لە عێراق. لەمە بترازێت دوورو نزیک پەیوەندى نییە بەچاکسازى و بەرژوەندى خەڵکەوە.\n220 جار خوێندراوەتەوە\nسلێمانی شاری بێ خاوەن\nدیداری ترەمپ و بارزانی\nكۆرۆنا ڤایرۆس چییە؟


ئافرەتانی ئەسیۆپییایی لە کوردستان؛ کۆمەڵگا، دەسەڵات و فەرهەنگی پیاوسالارانە – Denegkan\nئافرەتانی ئەسیۆپییایی لە کوردستان؛ کۆمەڵگا، دەسەڵات و فەرهەنگی پیاوسالارانە\nهەفتەنامەی باس رۆژی ١٠/١/٢٠١٣ بابەتێکی لە ژێر سەردێڕی كچه ئه‌سیوپییه‌كانی كوردستان: تكایه ئێمه سێكسفرۆش نین بڵاوکردەوە. جێگای خۆشحاڵییە کە ئەم بابەتە بەو شێوەیە سەرنجی دراوەتێ و تیشک خراوەتە سەر لایەنێکی دزێوی کۆمەڵگا کە لەوانەیە کەسانێکی زۆر هەر بەتەاوای ئینکاری بکەن.\nرۆژی ٢١/١١/٢٠٠٧ من و بەڕێز مەهاباد قەرەداغی لە مێزگردێکی تەلەڤیزیۆنی زاگرۆس‌دا بەشداریمان کرد سەبارەت بە توندوتیژی بەرامبەر بە ژنان. چوار رۆژ دواتر واتە ٢٥/١١ کە دەبێتە رۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی بەرامبەر بەژنان لە رێوڕەسمێکی گەورەدا خەڵاتی ژنپارێزی بەخشرا بە خاتوو خەندان حەمە جەزا بۆ کتێبە زۆر بەنرخەکەی “ئوقیانووسێک لە تاوان” کە دەستەی دادوەران هەڵیبژارد و منیش تێیدا بەشداربووم؛ ئەو کتێبە پەردەی لە سەر دیاردەیەکی زۆر مەترسیداری کۆمەڵگای ئێمە هەڵدایەوە.\nلەو مێزگردەدا لە تەلەڤیزیۆنی زاگرۆس پرسیارێک ئاراستەی من کرا سەبارەت بەوەی چی بکرێت بۆ باشبوونی یەکسانی و بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی لە کوردستان. لە وەڵامدا من ئاماژەم کرد بە چەند شت یەکیان ژنە بیانییانە [ئەسیۆپیایی و هی‌تریش] کە لە هوتێل و لە شوێنەکانی‌تر کار دەکەن؛ وتم ئەوانە گەنجن و زمان نازانن و ئاگایان لە یاسا و ڕێسای ئەم وڵاتە نییە. ئەمەش وادەکا کە زۆر لاواز و شکێنەر بن لەبەرامبەر هەرچەشنە توندوتیژی و دەستدرێژی و یان بێڕێزی کردنێکدا، بۆیە گرینگە کە دەسەڵات رێوشوێنی پێویست دابنێت بۆ پشتگیری کردن و پارێزگاری لە مافی ئەم ژنانە.\nئێستا زیاتر لە پێنج ساڵ لەو کاتە تێدەپەڕێت و ئەم راپۆرتەی هەفتەنامە ‘باس’ رواڵەتێکی دزێومان دەخاتە بەرچاو لە چەوساندنەوە و سووکایەتیکردن بە پیاوان و ژنانی کرێکاری بیانی بەگشتی و دەستدرێژی بۆ سەر ئافرەتانیان بە تایبەتی. رێزدار ڕێبەند سەعدوڵڵا نووسەری ڕاپۆرتەکە دەنووسێت: ” ئه‌گه‌ر كرێكاره پیاوه به‌نگلادیشی و عه‌ره‌ب و ئه‌وه‌كانی تر، ته‌نیا له رێگه‌ی كارپێكردنی زۆر و پێنه‌دانی مافه‌كانیان و سووكایه‌تی پێكردنه‌وه ئازار بدرێن، ئه‌وا كرێكاره ژنه ئه‌سیوپیه‌كان، به شێوازی زۆر خراپتر له‌لایه‌ن زۆر كه‌سه‌وه ده‌ستدرێژییان ده‌كرێته سه‌ر و ئه‌وانیش له بێكه‌سییان بێده‌نگی هه‌ڵده‌بژێرن.”بەبڕوای من ئەم دیاردەیە زۆر مەترسیدارە بۆ کۆمەڵگای کوردستان کە چارەسەرکردنی هەر تەنیا یارمەتیدان بەو ژن و کچانە نییە، بەڵکوو یارمەتیدانە بە یەکسانی و گەڕانەوەی کەرامەت و رێز بۆ ژنان و کچان لە کوردستاندا بە گشتی. سەرنجدان بەم خاڵانەی خوارەوە زۆر بە پێویست دەزانم؛\nیەکەم، ئەوەی کە ئەم کچە ئەسیوپییانە (Ethiopian) دەیگێڕنەوە، رێک کۆیلەدارییە، ئەوە هێنان و کارپێسپاردن بە کەسێک بۆ یارمەتیدانی کاروباری ناوماڵ نییە! لە سەردەمی کۆیلەداریشدا خاوەن کۆیلە کاری تاقەتپڕووکێنی بە کۆیلە دەکرد و دەستی ئاواڵە بوو بەهەموو چەشنێک هەڵس‌وکەوتێک لەگەڵ ئافرەتەکاندا، لەوانە کاری سێکسی بەزۆر و دەستدرێژی و ئازاردانی جنسی.\nدووهەم، ئەو ئافرەتانە “خاڵی لاوازیان” زۆرە: ژنن، گەنجن، زۆربەیان جوانن، ڕەشن، زمان نازانن، تەنانەت ناتوانن ژمارەی ئوتومبیلەکانیش بخوێننەوە! ئەمە ئەیانکاتە گرووپێکی زۆر شکێنەر کە دەکەونە بەر پلاری هەر تاکێک کە سەرنجی یەک یان چەند لایەنی ئەو تایبەتمەندی و لاوازییەیان بدات. خودی ئەوەی کە موسوڵمانیش نین لاوازتریان دەکا لە بەرامبەر کەسانێکدا کە خۆیان گوتەنی ” به ئێمه ده‌ڵێن كافری پیس و كه‌چی ئه‌گه‌ر بچینه لایان سێكسمان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن، مادام ئێمه پیس و كافرین بۆ وازمان لێ ناهێنن به‌سه‌لامه‌تی بژین و ئیشه‌كانمان بكه‌ین”!\nسێهەم، وادیارە خاوەن سەرمایە و کۆمپانیاکان بە ئارەزووی خۆیان لەناو هەژارانی ئەو وڵاتەدا [ئەسیۆپیا و ئەوانی‌تر] ئەو چەشنە ژن و کچانە هەڵدەبژێرن و گرینگ ئەوەیە گرێبەستەکانیان جێبەجێ بکرێت. ئەوەی کە زیاتر لە ١٢ سەعات کاریان پێبکەن، رێگایان نەدەن خۆیان بشۆن، نەوێرن سەردانی پارکەکان بکەن، ئەنواعی ئازاری جەستەیی و دەروونی بدرێن، ئەوان هیچ بەرپرسایەتییەکیان نییە و پارەی خۆیان وەرگرتووە.\nچوارەم، ئەو کۆمپانیانەی ئەم گرێبەستانە دەنووسن، لەگەڵ کامە لایەنی دەسەڵات، کامە وەزارەتخانە و دامودەزگای حکوومی پەیوەندییان هەیە؟ ئایا لە کاتی نووسینی گرێبەستەکاندا هیچ باسێک لە پاراستنی ماف و کەرامەت و ژیانی ئەو مرۆڤانە کراوە؟ ئایا نووسراوە ئەگەر بارودۆخیان خراپ بوو چیبکەن و ڕوو لە کوێ بکەن؟ ئایا ژمارە تەلەفونێک هەیە کە بتوانن بەزمانی خۆیان سکاڵای پێشەکش بکەن یان داوای یارمەتی بکەن؟ بێگومان بەپێی گرێبەستەکان داوا کراوە لەم کچانە خزمەتگوزاری پێشکەش بکەن، هێزی کار و توانای خۆیان بخەنەگەڕ بۆ ئەنجامدانی ئەرکەکانیان؛ خۆ ئەگەر نەیکەن پارەیان نادەنێ و لەوانەیە دەریان کەن؛ ئەی ئەگەر لایەنی بەرامبەری ئەم گرێبەستە، واتە کڕیاری ئەو خزمەتگوزارییە بە جۆرێکی‌تر هەڵس‌وکەوتی کرد (وەکوو لەم راپۆرتەدا دەردەکەوێت) ئایا کۆمپانیاکە، دەسەڵات، کڕیاری خزمەتگوزارییەکە هیچ بەرپرسیارییەک دەگرێتە ئەستۆ؟\nپێنجەم، لایەنی دەسەڵات و یاسایی چۆنە کە بێدەنگە؟ لەبەرچی هیچ دەنگێک نییە کە بەرپرسانی ئەو کۆمپانیانە بخاتە ژێر پرسیارەوە و داوای وەڵامدانەوەیان لێبکەن؟ پۆلیس و ئاسایش لەبەرچی خۆیان بە بەرپرس نازانن بۆ پارێزگاری کردنی ئەم کەسانە کە بەشێوەیەکی یاسایی بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری هاتوونەتە کوردستان؟ گەلۆ داخوا کاری رۆژێکی ژنە کرێکارێک لەو چەشنە چەندە قازانج بە کۆمپانیاکە دەگەیەنێ؟ لەبەرچی نەک هەر دەستدرێژیکاران و چەوسێنەران بەڵکوو خاوەن کۆمپانیاکانیش هە ئەوەندی لە فرۆکە دایانبەزاندن و پارە و بوودجەی خۆیان وەردەگرت، بەبەرزی بانانەوە بۆی دەردەچن؟\nشەشەم، سەیر ئەوەیە لەسەر سایتی هەفتەنامەی ‘باس’ وێنەی گۆرانیبێژی بەناوبانگ شاکیرا و هاوسەرکەی بە ناتەواوی دانراوە، حەتمەن لەبەر ئەوە ناشەرعییە! ئەو وێنە بۆیە گیراوە سکی شاکیرا نیشانبدات کە دووگیانە. لە کۆمەڵگایەکدا کە بەو ئاسانییە ژنان و کچانی بێگانە و هەژاز دەکەونە بەر پەلاماری پیاوانەوە، کەچی هیچ کاربەدەستێک، سەرۆکێکی سیاسی، پیاوێکی ئایینی و مەلای مزگەوتێک، نایەتە جواب و مێشێک میوانی نییە. بەڵام دڵنیام ئەگەر وێنەی تەواوی شاکیرا و هاوسەرەکەی بڵاوکرابایەوە – کە وێنەیەکی زۆر جوانە و خۆشەویستی و ژیانی هاوسەری، منداڵبوون و دایکوباوکایەتی دەنوێنێت – لە زۆر جێگاوە هاوار بەرز دەبووەوە کە ئای دین نەما، سووکایەتی بە کۆمەڵگا کراوە و عادات و تەقالیدمان خراوەتە ژێر پێ! چما ئەو هەموو بێڕێزی و ئازاردانەی ئافرەتانی بێگانە و ئەو هەموو توندوتیژییە لە کۆمەڵگای کوردستاندا بەرامبەر بەژنان دەکرێت و ئامارەکان زۆر بەداخەوە روو لە هەڵکشانە، ئەوانە سووکایەتی بە کۆمەڵگا نییە و بەپێی “عادات و تەقالیدمانە”؟\nحەوتەم، لەبیرمان نەچێت کە ئەم راپۆرتە لایەنی هەرە ئاشکرای ئەم توندوتیژییەیە و لایەنی شاراوە و ‘ژمارەی تاریکی’ ئامارەکان چ هی ژنان و کچانی بێگانە، چ ئافرەتانی بەرکەوتووی توندوتیژی لە کوردستان بێگومان زۆر لەوە زیاترە. ئەگەر ئەم بابەتە بە هەستیارییەوە سەیر نەکرێت و لایەنی پەیوەندیدار خۆیان نەکەن بە خاوەن و لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی لەسەر نەکەن، دەستدرێژیکاران دەستی خۆیان ئاواڵەتر دەبینن و توندوتیژی بەردەوام دەبێت.\nهەشتەم، بەداخەوە ئەم راپۆرتە پەردە لە سەر لایەنێکی دزێوی کۆمەڵگای ئێمە هەڵدەداتەوە. بەشێک لە پیاوانی کۆمەڵگای پیاوسالار لە رواڵەتی باوک و کوڕ لە ناوماڵدا، دوکاندار و شۆفێری تاکسی و پزشک و هی‌تر ئەم کچە ئەسیوپییانە بە نێچیرێک دەزانن کە هەموو کات و ساتێک کراوەن بۆ دەستدرێژی کردنی ئەوان. هیچ سڵ ناکەنەوە لەوەی کە ئەو کارە دژە مرۆڤانەیە، جا چ بەرامبەر بە کچە بێگانەی خزمەتکاری ناوماڵەکەیان بێ، کچ و ژنێکی دراوسێ، سەرشەقام، هاوکار، هاوکەلاسی زانکۆ یان لە هەر شوێنێکی‌تر بێ. ئەمەش ئەو راستییە دەگەیەنێت کە کاری پێشگیرانە لەناو کۆمەڵگادا هەر لە خوێندنگای سەرەتاییەوە هەتا دواتریش پێویستە بۆ ئەوەی ژن و کچ وەکوو مرۆڤی هاوسەنگ و خاوەنی مافی بەرامبەر سەیر بکرێن و رێز لە کەرامەت و لە پێگەی کۆمەڵایەتییان بگیرێت. ئەمەش دیارە پێویستی بە پرۆژە و کاری درێژخایەن هەیە کە ئەرکی لایەن و دامودەزگا پەیوەندیدارەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستانە.\nپیاوانێک کە بەو چەشنە لەگەڵ کچان و ژنانی ئەسیوپییایی رەفتار بکەن، چۆن دەتوانن رێزیان هەبێت بۆ ئافرەتانی کۆمەڵگاکەی خۆیان و توندوتیژی بەرامبەر بە ئەوانیش نەکەن؟\nPrevious نووسیار و خه‌ڵات … غه‌مگین بۆڵی\nNext ڕه‌خنه له سێ به‌شی كتێبێكی میراوده‌لی


لورد ڕیدڵ: ســــــیكۆلۆژیای ڕۆژنامەوان. | wtarikurd\nنوسینی : عادل محەمەدپوور | 01.04.2017 11:18 PM | بەشی: وەرگێڕان | بێ کۆمێنتە\nوەرگێڕ لە ئینگلیزییەوە : جەعفەر ئیسحاقی تەیمووری\nوەرگێڕ لە فارسییەوە : عادل محەمەدپوور\nسەرچاوە : رسانە. ش 1. بەهار 1378\nدەروون شیكاری ڕۆژنامەوانان، دیاردەیەكی بەرچاوە بۆ جەماوەر، بە تایبەت بۆ سیاسیكاران و كارزانانی پێوەندییە گشتییەكان. هەر لەم بارەوە، توێژینەوەی ئەم پڕۆسە زەینییە لە بەرایی ئەم توێژینەوەدا، ئەبێ بەم خاڵە ئاماژە بدەین، كە مەیلی پترـ مەیلی پێوەندی وەرگرتن لە هەمبەر هەواڵەكان و ڕوانگەكان و هەر وەها كارەساتە گرنگ و بزوێنەرەكانـ بەردی بناخەی ڕۆژنامەوانییە و هەر ڕۆژنامەوانێكی ڕاستەقینەش، ئاوەها هەست و چێژێكی تایبەتی هەیە، ئەم دۆز و خولیاشە بە پێی ڕەوتی زەمەن تەشەنە دەكات و پەرە دەستێنێ و ئەشتوانێ ئیرسی و یان بە دەسهێنان(اكتسابی) بێ.\nهەر ڕۆژنامەوانێك دەتوانێ خۆشحاڵی دەربڕێ كاتێك تەجرووبەكانی وەك هەواڵ یا وتار چاپ دەكرێـت و ئەبێ زۆربەی ئێمەیش بە پەرۆشەوە قبووڵی بكەین كە چلۆن ئەم هەستە شادی بزوێنە كە پێكهاتووی ئەو خولیاتە، تێكدەچێ.\nبەگشتی، ئامێرە پێشكەوتووەكان و تەكنیكە نوێكان، چێژێكی تایبەت بۆ مرۆڤ دەورووژێنن. بەڵام ئەم دیاردانە پتر لەوەی بەرچاو بن، زەینی بە ئەژمار دێن.\nڕۆژنامەوان لە نووسین چێژ وەردەگرێ، بەڵام كاتێك نووسینەكەی( دەقەكەی)چاپـــبوو، شەپۆلی ئەم هەستە( خوشنودی و شادی) كز دەبێ و كەف و كۆڵی دەنیشێ.\nهەر وەها ئەبێ قبووڵیش بكەین كە ڕۆژنامەنووسی ڕووبەرێكی بازرگانییە و بڵاڤۆكیش بە فرۆشتنی هەواڵەكان و ڕوانگەكان ژیانی دابین ئەبێ و لە ئایەندەش دەڕوانێ. ئەڵبەت ئەم لایەنە ڕۆژنامەنووسییە لە سەر مێشكی ڕۆژنامەوان ڕەنگدانەوەی هەیە، وەك هەر بازرگانێك یان هەر پیشەیەكی تر، دەبێتە پەیڕەوی ئەو دابونەریت و بۆچوونانەی كە ئەو پیشە هەیەتی. بەڵام لە هەمان كاتدا، ڕۆژنامەوان وەك بازرگانێكە كە دەبێ لە پیشەكەی خۆیدا سەركەوتوو بێت. ئەم سەركەوتنیشە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕۆژنامەیە كە لەوێدا كار دەكات. كە وابوو دەبێ دەقگەلێكی بە پێز لە بڵاڤۆكەكەیدا بخوڵقێنێ و لەگەڵ كێشەكان و گوشار و پاڵەپەستۆكە كتوپڕییەكان چنگاوەش بێ. زۆربەی جەماوەر بە بڵاوبوونەوەی هەواڵەكان و نووچەكان بایەخ دانانێن و یان خوازیارن كە هەواڵەكان لەسەر مەیل و بۆچوونی ئەوان بڵاو بكرێتەوە. ڕۆژنامەوان دەبێ وێڕای توێژینەوە حەقیقەت دەبێ ئاستی ویست و چێژی جیاوازی خوێنەران لە بەرچاو بگرێ. بۆ وێنە؛ وتووێژكردن وەك باقی چالاكییەكانیـتر، هونەر دەژمێررێ. یانی ڕۆژنامەوان بە پێچەوانەی وەكيل كە ناتوانێ بە زۆر لە پێناو پرسیارەكاندا وەڵام بداتەوە لە حاڵێكدا بەرپرسیار لە ژێر گوشاردا نيیە. كەوابوو دەبێ ڕۆژنامەوەان، بە بێ مەیلی یان حاڵەتی درۆیی خۆی لەگەڵ ئەو دۆخەدا بگونجێنێ كە دەست بەیەخەیەتی.\nنووسینگەی ڕۆژنامەوان وەسە كارگەیەكی شڵەژاو لەم كارگەدا ناتوانی هیچ كارێك بە تاك ڕاسپێریت. دەبێ ڕۆژنامە بڵاوبكرێتەوە. دەستبەجێ و دەبێ لاپەڕەكان هەرچی زووتر ئامادەبكرێن، ئەم پێویستیيانە كاتناسی ماندوونەبوونی و وشیاری و گوێ بە زەنگبوونی دایمی مسۆگەردەكات. لەوانەیە بووترێ كە بە متمانەییەوە، هیچ كارگایەك وەك هەواڵنێرێك كە بە دووی بابەتێكی هەواڵیدا دەگەڕێ نییە. بۆچوونێك ئەمەتە كە وزەی پێویست بۆ ڕۆژنامەوانی و كات ناسی ڕۆژنامەوان، دەبێتە هۆی دواكەوتوویی و فەوتاوی دەرفەتەكانی ژیانی ناكی ئەو. لەوانەیە ڕۆژنامەوانە چالاكمەند و جمووجووڵكەرەكان لەگەڵ ڕوبەڕوبوونەوەی كێشەی تاكی ژیان لە زێدە بەدەر شل و شیواڵ و ئاسانكار بن. بەڵام بەختەوەرانە، ڕۆژنامەوانی مودێڕن، هەندێ سەرگەرمی و كایەی پیشەیی خستووەتە نێو ژیانی تاكییانەوە. ئەوان بەم ئاكامە گەیشتوون كە بەدەستهێنانی، بناغەی سەربەخۆیی ئەوان دابین بكات.\nلە هەمان كاتدا، زەینییەتێك لەمەڕ ڕۆژنامەوانی هەیە و دەڵێ: ڕۆژنامەوانان ئامادە نین كەوەك توێژێكی نزمی كۆمەڵ لەبەرچاو بگیرێن. بۆ وێنە لە ساتەوختێكی زەمانیدا، كاتێك ڕۆژنامەوانان ئەیانویست كە لە ڕێورەسمێكی گشتیدا راپۆرت ئامادەبكەن، ناچاردەبوون لەم مەراسیمەدا خواردنی خۆیان لە سەرسەرای باڵەخانەكە سەرف بكەن. بەڵام هەنووكە ئەیانەوێ لەگەڵ توێژەكانی باڵای كۆمەڵگە بەرامبەری بكەن. لەم نێوانەدا، هەڵسوكەوتی جەماوەر، بە تایبەت ڕەفتاری دەوڵەتمێردان لە ئاستی ڕۆژنامەوانان گۆڕراوە. ئیتر ئەمڕۆژ، چڵكاو خۆری و ئەڵقەلەگوێیی بۆ ڕۆژنامەوان واژەیەكی كۆن و سوواوە. لە لایەكی ترەوە، ڕۆژنامەوانانیش فێر بوون كەوەك دكتۆر و وەكيل و حەسابڕەس لە كاتی كاركردندا بۆ قوربانییەكانی خۆیان، ڕێز و ئیحترام دابنێن و لەم متمانەدا بن كە ئەم ڕەفتارە كەسایەتییان نزم ناكاتەوە.\nهەروەها ڕۆژنامەوانی، هەستێكی سەرسوڕهێنەر لە بێ مەیلی و دڵساردی لە تاكدا، پێكدەهێنێ. ڕۆژنامەوان، بینەر و تۆماركەری كارەساتێكە كە چنگاوەشی دەبێ و بە دەگمەن لە دەقی ئەو كارەساتانەدا وێنادەكات. ئەڵبەت لایەنی ڕێزپەڕیش لەم هەڵسوكەوتەدا بەدیئەكرێ. تۆمار كردنی كارەساتەكان بەگشتی و بەشێوەی ئاسایی چرۆ هزری هەر ڕۆژنامەوانێكە. ئەو لە هزری ئەمەدایە كە:\nئەم كارەساتە دەتوانێ چ چەشنە هەواڵێك بخوڵقێنێ؟\nبۆ بیسەرانی ڕۆژنامەكە چ واتایەكی هەبێ؟\nدەرەنجامی ئەم هەواڵە چی دەبێ؟\nئەبێ چەند ستوون لە ڕۆژنامەكە داگیر بكات؟\nچ هەڵسووكەوتێكی لەگەڵدا بكەم؟ و … هەواڵنێرێك كە بۆ ئامادە كردنی ڕاپۆرتێك لە كارەساتی لێكدانی شەمەنەفەرێك یان دیتنی تەقینەوەی كانگەیەك بانگەواز دەكرێت. سەرەتا بە دیتنی ئەم دیمەنگەلە شۆك دەبێ و لە ناخدا لەگەڵ قوربانییەكان هەستی هاودەردی دەردەبڕێ و بەڵام لەو پەڕی ئەم هەستەوە گرنگترین هزری ئەوەیە كە لەم كارەساتانە هەواڵێكی دەگمەن و دراماتیك بسازێنێ و بە شێوازێكی تایبەت بینوێنێ و لە هەوەڵین هەلی ڕەخساودا بۆ چاپی بنێرێ. ئەم هەستە( ساردی لە هەمبەر عاتیفەی مرۆیی )، ڕۆژنامەوان دەخاتە ژێر دژ دیتنی دیترانەوە. هیچ مرۆڤێك وەك ڕۆژنامەوان لە سەر ژیانی هاوچەشنەكانی خۆی چاودژێری و موراقبە ناكات و شاهیدی هەڵسوكەوتی ژیانی ئەوان نیە.\nكەوا بوو، سەرسوڕهێنەر نییە كە ڕۆژنامەوان لەهەمبەر ژیان، هەڵوێستی دزێو و دژ دیتن وەربگرێ، بەڵام لەهەمان كاتدا ڕۆژنامەوانان خاوەنی لێبوردنی تەواو و بە دوور لە حەسادەت و دەمار گرژین، چوونكای مرۆڤەكان و كەلوپەلی دەوروبەر لە روانگەی ئەواندا وەك دیاردەگەلی هەواڵی دەنرخرێن. ڕۆژنامەوان وەك مرۆڤێك بۆ ژیانی خۆی خاڵگەلێكی تایبەتی هەیە، كەوابوو جەخت دەكا تا لە كاریگەری داخوازە تاكییەكانی خۆی لە نووسراوەكانیدا بەرگری بكات.\nڕۆژنامەوانان وەكو باقی مرۆڤەكانی تر بە كۆمەڵگەكەی خۆیەوە پێوەندی هەیە. دنیای دەوروبەری ئەوان و دیاردەكانی هەر ڕۆژ دووپات دەكرێنەوە ئەمیشە لە ناخدا تاكە هەوێنی ئەفڕاندنی كاری ڕۆژنامەنووسانە. ڕۆژنامەوانان، بێئەوە دەرفەتی دەست تێوەردان بە هەستە تاكییەكانی خۆیان بدەن، كارەساتە مەزنەكانی ئەو جیهانە دەنووسنەوە. بەڵام ئەگەر هاوڕێیەكی پیشەیی لە دەست بدەن و یان نەخۆش بكەوێ ئەوانیش وەك باقی تاكەكانی كۆمەڵگە هەر بەو چەشنە تووشی كەسەر و پەرۆشی هەست دەبن. ئەوان خولیایەكی ئەوتۆیان لەبارەی پیشەكەی خۆیان و لایەنە پێوەندیدارەكانەوە هەیە. لە واقیعدا ڕۆژنامەوانی و هەر لایەنێك كە پێوەندی بەم حیرفەوە هەیە، دنیایەكی تر لە ناخی ئەم دنیایەدا بە ئەژماردێ.\nئەم خاڵە، نووسەر هەڵدەنێ لە بڵێیت دەروون شیكاری ڕۆژنامەوانان پێكەوە جیاوازە. جەماوەر بە چەشنێك لە بارەی ڕۆژنامەنووسانەوە دەدوێن كە دەڵێی كۆی ئەوان توێژێكی تایبەتی و هاوچەشن بە ئەژمار دێن. ئەڵبەت بۆی هەیە كە بەهۆی كۆمەڵایەتی و باری پیشەیی لەسەر بناغەی هەستێكی هاوبەش یان حیرفەی هاوبەش، ڕۆژنامەنووسان لەیەك نزیكببنەوە، لەوانەیە ئەوان لەسەر وەرگرتنی خاڵێك یان مافی دەستەوە گرتنی چاپەمەنی پێكەوە دژایەتی و ململانێیان هەبێ، لەوانەیشە لە كارێكی خێرخوازانەیشدا پێكەوە هاریكاری بكەن، بەڵام بەم حاڵیشەوە لە نیوانیاندا جیاوازییەكی سەرەكی هەیە. بەگشتی دەتوانین ڕۆژنامەوانان بە سێ دەستە پۆلین بكەین:\n2- تەكنیشین/ئاوەران ( شارەزایان )\n3- جەماوەر پەسەند\n1- تاقمی ئاكادیمی: تەنیا تاقمێكی پاوەنكراو و زانستگاچوو نین بەڵكو ئەوان لەسەر بناغەی دەرەكی ( ژینگە) و هەستی تاكی خۆیان كاردەكەن. ئەم تاقمە خاوەنی هەندێ بۆچوونی رەخنەگرانە و ڕاگەیاندنن و زۆربەیان ڕیفۆرمین، هەندێكیشیان ئاڵوگۆڕی میزاجی بە خۆیانەوە دەگرن و لە وزەیەكی ئەوتۆی نومایشی كەڵك وەردەگرن. زۆربەیان هەستە ڕووكارییەكان دەنێنە لاوە، مەگەر بیانەوێ لە قاوغی ئەدیبانەدا دەری ببڕن. ئەم تاقمە ڕۆژنامەوانە كە تالیم دراون زۆربەیان بە ئەدەبیات ڕەغبەت نیشان دەدەن، هەروەها نوخبە و زانستكار بە ئەژمار دێن.\nئەم تاقمە لەگەڵ سیاسەتی گەلاندا پێوەندیان هەیە. ئەم ڕووكردە بەشێكی هەرە زۆری هەوێنی سەرەتایی كارەكەی ئەوان پێكدێنێ. لەسەر ئەم ڕەوتەدا بۆچوونگەلێكی كاریگەریان هەیە و لەهەمان كاتیشدا، چاوێكیان ها بە سیاسەتی دەرەوەی وڵاتیشەوە. بە گشتی لەبارەی ئەم لایەنەوە، بە زانیاری قەڵەو یان لاوازەوە بابەت دەنووسن. بەو زەینەوە كە هەیانە بۆ چاودێری لەسەر كاری دەوڵەت و كۆمەڵ و چاكسازی و ڕیفۆرمی تاقمێكی گچك بەڵام كاریگەری كۆمەڵگەن. وێڕای ئەم خاڵە، ئەم چەشنە ڕۆژنامەنووسییە، جیا لە بایەخ و كاردانەوەكەی مەترسیگەلێكیشی هەیە. لە كاتێكدا كەسێك بەردەوام دیتران ئامۆژگاری دەكات، ناخۆئاگا ڕوودەكاتە ڕەوەتێك كە كەمكەم خۆی خاوەن ماف و هەر وەها بەرپرسێك دەزانێ بۆ چاكسازی و گۆڕانكاری جیهانی.\n2- لە مەڕ تەكنۆكراتەكانـ چ پیاو و چ ژن كە لە ڕشتەگەلێك وەك كاروباری ماڵی، وەرزش، كێبەركێ، مۆد،، شانۆ، ئەندازیاری، مۆسیقا، قایەقڕانی، بازەرگانی، یاسا، دەرمان، باخەوانی، وێنەگری و … شارەزاییان هەیە. دەقێكیان بۆ گوتن نیيە بەشێوەیەكی عەمەلی نزیك بە 500 ڕۆژنامەی بازەرگانی و فەنی لە ئامریكا بڵاوئەكرێنەوە. ئەم ژمارە، ئەو تەكنۆكرات و ڕۆژنامەنووسانەن كە ژمارەیەكی زۆر لە ئافرەتانی ڕۆژنامەوان زۆرینەیان لەمەر چاپەمەنی دەورەیی یا گۆڤارە خەیاڵییەكان كە كاری شارەزایی و فەنی دەكەن دەگرێتە خۆی. كۆی چالاكییەكانی تەكنۆكراتەكان لەسەر بابەتی شارەزاییەكان یەكی گرتووەتەوە و بەدەگمەن چاو لە كێشە گشتییەكانی ڕۆژنامەوانی دەكەن. ئەوان كە ڕۆژنامەكان و یا حەوتەنامەكان كار دەكەن، بۆ بە ئەستۆگرتنی ئەركی بەرفراوانتر و جێگای پتر لە ڕۆژنامەكاندا زۆرتر تێدەكۆشن. ئەوان وەك » ئۆلیوێر تویست« سەر و مڕ شوێنی پتریان ئەوێ و چەندەها جار بۆ بەرپرسانی ڕۆژنامەكان كێشەیان ساز كردووە. هەڵوێستی هەندێك زۆر هەستیارییە و دۆزی بڕێكیش تاكی و زۆرێكیش پیشەیی و یان ناوچەییە .\n3- تاقمی سێهەمی ڕۆژنامەنووسان، تاقمی جەماوەر پەسەند كە هەست بە ڕووكرد و خولیاكانی جەماوەر دەكەن. ئەو گرووپە لە هونەری ڤەشاندن بەباشی كەڵك وەردەگرن و لە چێژی بەربژاری هەواڵ بەهرەمەندن. ئەگەر لە چەندین سەرنووسەر بەرپرسی سرویس و یان هەواڵنێر بویسترێ كە لە سەر بابەتی جۆراوجۆر 20 بابەت بۆ بڵاوكردنەوە هەڵبژێرن، لەوانەیە هەڵبژاردنێكی یەكسان و لێكچوو ئەنجام بدەن. هەر ئەم دیاردەیشە لەمەڕ ئاخافتنەوە دێتە ئاراوە هەواڵنێران، بە لێزانییەوە و بێ كەمترین هەڵە بابەتە گرنگەكان هەڵدەبژێرن. ڕۆژنامەنووسانی جەماوەر پەسەن بە هۆی وەسواس و چاوچەقاندنی ئەوتۆوە لە هەڵبژاردندا بە خۆیان شانازی دەكەن. ئەوان لەو باوەڕەدان كە دەبێ ئەم پەندە ڕەسەنە ڕۆژنامەوانییە رەچاو بكەن: « هەر كات هەست بە نەزانین دەكەن، بابەتەكە ڕەها بكەن »\nرەخنەگەلێك كە ئاسانكاری و بێ تەوەجی ڕۆژنامەكان دەكرێت ، زۆربەی بە هۆی ، نووسینە دواكەوتووەكاندایە . لە هەندێ دەرفەتی نووسیندا ، بە هۆی پڕتاو لە نووسیندا ، داكەوتنی پارچە نویسارەكان ، دیاردەیەكی ئاسایی و حاشا هەڵنەگر دەژمێررێ .\nئەو شتەی كە ڕۆژنامە پێی راستە دەینووسێ و بابەتە شیمانە لێكراوەكان دەنێتە لاوە. لەم ڕووەوە ئەبێ قبووڵی بكەین كە ڕۆژنامەنووسی دەروونشیكاری تایبەتی خۆی هەیە چونكای ڕۆژنامەكان نە تەنیا ناسێنەری كاملی ژیان نین بەڵكو لە ئەساسدا ناتوانن ئاوەها ئەركێك بەخۆوەبگرن بە تایبەت لە زۆربەی مەودای ئەركەكانیاندا لەگەڵ بابەتگەلی نائاسایی و ڕیزپەڕ (استثناء )دا ڕووبەڕوو دەبنەوە.\nئەم دۆخە دەگەڕێتەوە بۆ بێ تەوەجی چاپەمەنی لەسەر رووكردە هێورەكان و تەوزیفی ئاڵوگۆڕی هەست پێنەكراو لە ڕەوشەكان و دابەكانی كۆمەڵگە …. دنیا تەژییە بە ڕووكردگەل و كاركرد گەلێك كە بە هیچ كلوجێك ناگاتە ئەنجام. كە وابوو دەبێ زەینییەتی ڕۆژنامەوانانە، ئامادەیی هەبێ بۆ بەرچاو نەگرتنی و تەنانەت بێ تەوەجی بە كاركردگەلێك كە جەخت ناكەنە سەر گەیشتن بە دۆزەكان .\nدكتۆر جانسۆن لەم بارەوە دەڵێ: كە ئەم پەرۆشیە دزێوترین لایەنە لاوازەكانی ئەدیبانەیە و بێ گومان ناحەزترین كەرتی ڕۆژنامەوانیش هەیە …\nهەر خوێنەرێك بە هۆكاریەكی تایبەتییەوە ڕۆژنامەی لاپەسەنی خۆی دەكڕێ یان ئەیەوێ لە مەڕ نرخی نان و كەرە و هەواڵە ئابوورییەكان نرخی ئەرز ڕاپۆرتی دادگاكان كێبەركێی وەرزشی و … زانیاری وەدەست بێنێ. لە هەمان كاتدا خوازیاری خوێندنەوەی بابەتگەلێكە كە بۆ گەلێك سەرنجڕاكێش بێ و تەنانەت سەرسۆڕهێنەر و نۆژەن و چێژ بەخش بێ. كەوابوو ڕۆژنامەوان مەجبوور دەبێ كە گاڤ بە گاڤ پەی جۆی بابەتگەلێك بێ كە بۆ خوێنەر سەرنجڕاكێش بێ. ئەڵبەت لەم بەستێنەدا شارەزایانێك هەن نازانن كە بە دووی چ بابەتگەلێك كەون، كە چاوگری خوێنەران بێ بەڵام ئەگەر ڕۆژنامەكە پەسەندی خوێنەر نەبێ، نایكرێ و ڕۆژنامەوانیش مەجبوور دەبێ ڕۆژنامەكەی دابخات و بەتاڵی بكاتەوە چونكای نەیتوانیوە پەخشكارێكی سەركەوتوو بێ، لە تەجرووبەیشدا هاتووەتە وەشاندن كە ئەم كەسانە هەركات پێ دەنێنە نێو بەستێنەی تیجاری و ماڵییەوە وەك باقی تاكەكان دەسدەكەن بە چاكسازی و ڕیفۆرمی كارەكەیان ..\nڕۆژنامەوان وەك كاراكتێری شانۆ وای كە جەماوەر چاوەڕێی دەكەن نومایشگەلێكی جۆراوجۆر بێتە وەشاندن ئەگەر ئیجرای نەكات شكست دەخوات یان ئەگەر تەنیا بەشێك لە شانۆكە زەق بكاتەوە و بینوێنێ بۆ بینەر ئەم هەڵسوكەوتە ناحەز و دزێو وێنا دەبێ، بەڵام ئەگەر هەڵسووكەوتی ڕیتمیك و لەبار و جوان لە خۆی وێنابكات، پێشوازی لە كارەكەی دەكرێ.\nبە تێكڕا، بۆئەوەی سەركەوتوو بێت، پێویستە نومایشێك وێنابكات كە دابینكاری هەموو سەلیقەكان و داخوازەكانی بێ. دەكرێ لە باری وێناندنی پیشەی ڕۆژنامەوانییەوە بە باقی پیشەكان تر ئاماژەبكەین بە «بەنبازی»، بەنبازیش چەشنە یارییەكی زەینییە؛ دروست وەكو كاری ڕۆژنامەنووسان بەم وێنانە كردنە دەردەكەوێ كە ئەم خەسڵەتە سەرسووڕهێنەرە كە ڕۆژنامەوانیش وەكو باقی ئەندامانی پیشەكانی تر كەم تا زۆر توێژێكی جیاوازن لە پەرە سەندندایە .\nئەم وتارە ، وەرگێڕانێكە لە وتاری » The Psychology Of The Journalist «:\nلە كتێبێكدا بە ناوی: A Journalism Reader، Edited، With introductions by Michael Bromley and Tomo’Malley Routledge ، London and New York ، 1991 ، PP .110 -114


ⓘ جیرارد بوتلەر\nجیرارد بوتلەر. ئەکتەرێکی سەرکەوتوی هۆڵیودە. لە ڕێکەوتی ١٣ تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٩ لە پایسلی - سکۆتلەند لە دایک بووە. کۆتا مناڵی خێزانی بوتلەرە. دایکی مارگرێت و باوکی ئێدواردی ناوە. کاتێ جیرارد تەمەنی ٦ مانگ دەبێت خێزانەکەی پێکەوە دەچن لە کوێبیک لە کەنەدا دەژین، بەڵام زۆر ناخایەنێت لەتەمەنی دوو ساڵ و نیودا دایک و باوکی لەیەک جیادەبنەوەو جیرارد لەگەڵ دایکیدا دەگەڕێنەوە بۆ سکۆتلەند. خوێندنی لە قوتابخانەی ست مارگرێت لە پایسلی دەبێت و نمرەیەکی باش بەدەست دەهێنێت کە دەرفەتی ئەوەی دەداتێ لە کۆلیجی یاسا لە زانکۆی گڵاسگۆو بخوێنێت. بەڵام لەگەڵ خوێندنەکەیدا تامەزرۆی بەشی شانۆ دەبێت لەهەمان کۆلێج. جیرارد تاتەمەنی ١٦ ساڵی باوکی نەبینیوەتەوە، تا رۆژێک باوکی لە ڕیستۆرانتێکدا بانگی دەکات و جارێکی تر چیرۆکی تراژیدی نێوانیان سەرهەڵدەداتەوەو بۆ ماوەیەکی زۆر پێکەوە ئەگرین. لەو کاتەوە پەیوەندی نێوانیان بەهێز دەبێت و جیرارد وای لێدێت دەبێتە نوێنەری گشتی کۆلێجەکەیان. بەڵام خۆشییەکانی بەردەوام نابێت کاتێک جیرارد تەمەنی دەبێتە ٢٢ ساڵ، باوکی توشی نەخۆشی شێرپەنجە دەبێت و دەمرێت. لە دوای ئەم ڕووداوە جیرارد بڕیاردەدات بچێت لە کالیفۆڕنیا بژی و لەوێش چەند ئیشێکی جۆرارو جۆر دەکات و زۆر بە خراپی دەست دەکات بە خواردنەوەی شەراب هەتا چەند جارێک لە لایەن پۆلیسەوە دەستبەسەردەکرێت و لە ساڵی ٢٠١٢ لە ڕاگەیاندنەکانەوە بڵاوی دەکاتەوە کە بەتەواوی خوی گرتووە بە شەراب خواردنەوەوە.\n1. سەرەتای دەرکەوتنی\nWikipedia: جیرارد بوتلەر


👁 اێ بەخشە 10,720 گل سئرکریائە(دێینە)\n📝 KCK releases critical information and documents of Turkish MİT وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Jan 3 2018 5:30PM\n03-01-2018 [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 3-1-2018 17:30:03\n📊 ئاسایشی رۆژئاوا: لە 2017دا زیاتر لە 1200 داعشمان دەستگیرکردووە آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Jan 3 2018 9:37AM\nدواڕۆژ، بورهان یەحیا فەرماندەی گشتی هێزەکانی ئاس [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ س.ئـ. 3-1-2018 9:37:17\n👁 اێ بەخشە 2,559 گل سئرکریائە(دێینە)\n📊 ئاماری توندوتیژیی دژ بە ژنان لە هەڵکشاندایە آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن May 23 2018 10:45AM\nڕۆژنیوز، بڕیار محەمەد لە هەرێمی کوردستان ئامارەکا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 23-5-2018 10:45:59\n📊 ئاماری چالاکییەکانی قایمقامێتی سلێمانی بۆساڵی ڕابردوو ڕاگەیەندرا آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Jan 3 2018 8:33PM\n👁 اێ بەخشە 2,217 گل سئرکریائە(دێینە)\nدواڕۆژ، زریان محەمەد سەرۆکی لیژنە هاوبەشەکانی قای [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 3-1-2018 20:33:38\n📊 ئاماری رووداوەکانی ساڵی 2017 لە سنووری ئیدارەی گەرمیان آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Jan 3 2018 9:38AM\n👁 اێ بەخشە 1,829 گل سئرکریائە(دێینە)\nپۆلیسی گەرمیان کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی لەبارەی ئاما [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ م.ب. 3-1-2018 9:38:08\n📊 ئاماری کار و چالاکییەکانی رێکخراوی کوردیپێدیا بۆ ساڵی 2017 آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Jan 3 2018 12:24PM\n👁 اێ بەخشە 6,888 گل سئرکریائە(دێینە)\nرێکخراوی کوردیپێدیا 03-01-2018 [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 2 3 ✔ 93% ✍ س.ئـ. 3-1-2018 12:24:06\n📝 بێ هیوایی لە نێو بومەلەرزە لێدراوانی سەر پێڵ زەهاو وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Jan 4 2018 12:07PM\n👁 اێ بەخشە 3,360 گل سئرکریائە(دێینە)\nبێ هیوایی لە نێو بومەلەرزە لێدراوانی سەر پێڵ زەهاو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ م.ب. 4-1-2018 12:07:56\n📝 بەڵگەی پیلانی تیرۆرکردنی چەند بەرپرسێکی کەرکوک وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Jan 7 2018 11:22AM\nلە نوسراوەکەی هەواڵگریی نەهێشتنی تیرۆردا، ناوی 18 [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 7-1-2018 11:22:36


٢٠ زاراوەی ئینگلیزی کە پێویستە هەموو کەسێک بیانزانێت - سێنتەری پەرەپێدان و زمان\nقسەکەرانی ڕەسەنی ئینگلیزی زۆر ئارەزووی بەکارهێنانی زاراوە (Idiom)ـەکان دەکەن لە کاتی گفتوگۆکردندا، تۆش بە زۆری ئەم زاراوانەت لە کتێبەکان و بەرنامە تەلەفزیۆنیەکان و فیلمە سینەماییەکاندا بەرچاو دەکەون. لە ڕاستیدا بۆ بەهێزکردنی زمانی ئینگلیزیت پێویستە بە بڕوا بەخۆبوونەوە بەکاریان بهێنیت و بتوانی جیاوازیان تێدا بکەیت، بۆ نموونە جیاوازی بکەی لە نێوان (breaking a leg) لەگەڵ (pulling someone's leg).\nئەمانەی خوارەوە ۲٠ زاراوەیی زمانی ئینگلیزین کە پێویستە هەمووان بیانزانن:\n٢- Under the weather\nبەواتای چی دێت؟ هەستکردن بە نەخۆشی.\nچۆن بەکاریدەهێنیت؟ خەڵکی لە بەڕیتانیا ئارەزووی قسەکردن دەربارەی کەشوهەوا دەکەن، بەڵام پێویستە سەرت لێ تێک نەچێت لە کاتی بەکارهینانی ئەم زاراوەیە. بۆ نموونە ئەگەر کەسێک وتی (They're feeling under (the weather پێویستە تۆ هیوای باشبوونی بۆ بخوازیت بەم شێوەیە وەڵام بدەیتەوە (✅ I hope you feel better ) نەک باسی چەتری بۆ بکەی و بڵێیت (?❎Would you like to borrow my umbrella).\n٢- The ball is in your court\nبەواتای چی دێت؟ واتا دەکەوێتەوە سەرخۆت بە واتایەکی تر ئەوە تۆیی بڕیار دەدەیت.\nچۆن بەکاریدەهێنیت؟ ئێستا نۆبەی تۆیە بجوڵێیت، بەڵام ئەم زاراوەیە زیاتر دەربارەی ژیانە وەک لەوەی دەربارەی وەرزش بێت. ئەگەر تۆپەکە لە دەستی تۆ دابێت ئەوا بریارەکە لای خۆتە واتا کەسێک چاوەروانی بریاری تۆیە لەبەرئەوە دەکەوێتەوە سەر تۆ.\n٣- Break a leg\nبەواتای چی دێت؟ واتا هیواخواستنی بەختێکی باش بۆ کەسێک\nچۆن بەکاردێت؟ ئەم زاراوەیە بۆ هەڕەشەکردن نیە بەڵکو بۆ هاندان و هیوا خواستنە بۆ بەرامبەرەکەت. بەکارهێنانی ئەم زاراوەیە دەگەڕێتەوە بۆ سەرکەوتنی شانۆگەریەک کە دوای شانۆکە هیوای بەختێکی باشیان دەخواست.\n٥- Pull someone's leg\nبەواتای چی دێت؟ بە واتای گاڵتە لەگەڵ کردن دێت بە شێوەی کرداری.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەوە باشترین زاراوەیە بۆ فێربوون ئەگەر تۆ ئارەزووی گاڵتە کردن بکەیت. (pull their leg ) هاوشێوەی (wind someone up )ـە کە بە مانای بێزارکردنی بەرامبەرە وەکو گاڵتەیەک. لە لەناو دەقدا بەکاردێت وەک ئەوەی بڵێی ئارامبە، تەنها گاڵتەیەکم لەگەڵ کردیت (Relax, I'm just pulling your leg) یاخود (?are you pulling my leg) .\n٥- Once in a blue moon\nبەواتای چی دێت؟ بە واتای دەگمەن دێت.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەم زاراوەیە بۆ باسکردنی شتێک بەکاردێت کە زۆر بە دەگمەن ڕوبدات. بۆ نموونە: (I remember to call my patents from my study abroud trip once in a blue moon) واتا من زۆر بە دەگمەن بیرم بوو کە پەیوەندی بە دایک و باوکمەوە بکەم لە گەشتی خوێندنەکەمدا .\n٦- Take it with a pinch of salt\nبەواتای چی دێت؟ واتا زۆر بە جدی وەریمەگرە.\nچۆن بەکاردێت؟ بۆ نموونە (I heard that elephants can fly now, but sam often makes up stories so I take everything he says with a pinch of salt) واتا من گوێم لێبوو کە فیلەکان ئێستا دەتوانن بفڕن، بەڵام سام زۆرجار ئەم چیرۆکانە دروست دەکات کەواتە من نابێت بە جدی قسەکانی ئەو وەربگرم.\n٧- Come rain or shine\nبە واتای چی دێت؟ واتا گرنگ نییە کە چی دەبێت.\nچۆن بە کاردێت؟ تۆ گرەنتی ئەنجامدانی شتێک دەکەی بێ گوێدانە ئەوەی کە لە چ کەشێک دایە یاخود چ بارودۆخێکی تری بەسەردادێت و ڕوودەدات. بۆ نموونە " I’ll be at your football game, come rain or shine" واتا "من لە یاریەکەتدا ئامادە دەبم ، گرنگ نییە چی دەبێت".\n٨- You can say that again\nبە واتای چی دێت؟ واتا ئەوە ڕاستە.\nچۆن بەکاردێت؟ بەشێوەیەکی گشتی بۆ کاتی ڕازیبوون بە سەر سوڕمانەوە بەکاردێت، بۆ نموونە کاتێک هاوڕێیەکت دەڵێت ‘Ryan Reynolds is gorgeous!’. تۆ دەتوانی لە وەڵامدا بڵێیت "you can say that again" واتا ئەوە ڕاستە.\n٩- See eye to eye\nبە واتای چیدێت؟ بۆ هاوڕابوون یاخود ڕازیبوونی تەواو بەکاردێت.\nچۆن بەکاردێت؟ بۆ نموونە لەگەڵ کەسێکدا لەسەر بابەتێک هاوڕابیت دەتوانیت ئەم زاراوەیە بەکاربهێنیت. لەم نمونەیەدا ڕوونتر دەردەکەوێت "Mr. Trumble and I do not always see eye to eye"\n١٠- As right as rain\nبە واتای چی دێت؟ بۆ شتێک بەکاردێت کە تەواو و بێخەوش بێت.\nچۆن بەکاردێت؟ زاراوەیەکی ترە کە لە وشەکانیدا پەیوەندی بە کەشوهەواوە هەیە، بەڵام ئەمەیان کەمێک ئاڵۆزترە و تێگەشتنی قورسترە. ئێمە بۆی هەیە بێزار بین بەهۆی بارانەوە، بەڵام لە ڕاستیدا 'Right as rain' سەرنجێکی ئەرێنییە. ‘!I’m as right as rain’.\n١١- Spill the beans\nبەواتای چی دێت؟ واتا درکاندنی نهێنییەک\nچۆن بەکاردێت؟ ئەگەر تۆ دەربارەی ئاهەنگێکی لەناکاو بە کەسێک بڵێیت، واتا تۆ نهێنیەکت درکاندوە. بۆ نموونە: "If you told someone about their own surprise party, you'd have 'spill the beans'.\n١٢- Through thick and thin\nبە واتای چی دێت؟ واتە دڵسۆزبیت گرنگ نییە چی دەبێت.\nچۆن بەکاردێت؟ تۆ وا ڕاهاتویت کە زۆرجار وەسفی خێزانەکەت و باشترین هاوڕێی هەمیشەیت بکەیت، بێ گوێدانە ئەوەی کە چی ڕوودەدات یاخود بارودۆخەکە چەند خراپ بێت. بۆ نمونە We've been together through thick and thin, and we won't desert each other now.\n١٣- Beat around the bush\nبە واتای چی دێت؟ وازهێنان لە وتنی هەندێک شت.\nچۆن بەکاردێت؟ وازهێنان لە وتنی شتێک کە کاتێک تۆ قسەیەکی گرنگت لا نییە، وازهێنان لە وەڵامدانەوەی پرسیارێک لە بەرئەوەی کە تۆ ناتەویت ڕاوبۆچوون یا وەڵامەکەت بە ڕاستی دەرببڕیت.\n١٤- Hit the sack\nبە واتای چی دێت؟ واتا چوون بۆ سەر جێگای خەوتن.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەمە ئاسانترین دەستەواژەیە کە فێری بەکارهێنانی ببیت، بۆ نموونە: "I'm exhausted, it's time for me to hit the sack" واتا من زۆر هیلاکم، کاتی ئەوەیە کە بخەوم.\n١٥- By the skin of your teeth\nبە واتای چی دێت؟ واتا تۆزقاڵێک یا خود زەڕەیەک.\nچۆن بەکاردێت؟ بۆ نموونە: ‘Phew, I passed that exam by the skin of my teeth!’ واتا من لە تاقیکردنەوەکە بە سەختی دەرچووم یا وەک چۆن لای خۆمان دەڵێین بە حاڵە حاڵ دەرچووم .\n١٧- Miss the boat\nبەواتای چی دێت؟ واتا زۆر درەنگە.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەم زاراوەیە بەکاربهێنە کاتێک تۆ هەلێکت هەبووە لەدەستت دابێت یان دوا مۆڵەتت تێپەڕاندبێت، بۆ نموونە: "I forgot to apply for that study abroad program, I've missed the boat" واتە " لە بیرم چوو کە دواکردنەکە پێشکەش بکەم بۆ خوێندن لە دەرەوە، تازە درەنگە".\n١٧- Sat on the fence\nبەواتای چی دێت؟ بەبێ بڕیار بمێنیتەوە.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەم زاراوەیە کاتێک بەکاردێت کە تۆ هێشتا بڕیارت نەداوە لەگەڵ کام لایەنی گفتوگۆ ڕەزامەندیت، بۆ نموونە: "I'm on the fence about hot yoga classes, وەرگێڕان دەکرێ بە I'm not sure whether I enjoy yoga in a sauna yet". واتا هێشتا من بڕیارم نەداوە کە خۆشی لە یۆگا دەبینم لەناو گەرماوەکە یان نا.\n١٨- It's the best thing since sliced bread\nبەواتای چی دێت؟ واتا زۆر زۆر باش.\nچۆن بەکاردێت؟ پێ دەچێت ئەمە لەوەوە دروست بووبێت کە لەبەرئەوەی پارچە نان شۆڕشی لەژیانی بەڕیتانیا بەرپاکردووە و هەمیشە وەکو ئامرازی هەڵسەنگاندنی شتە گەورە و مەزنەکان بەکارهاتووە. ئیتر چۆن چایان لەلا خۆشەویست بووە ئەویشیان ئەوا لەلا خۆشەویست بووە. نمونەی ناو ڕستە: Portable phones are marketed as the best thing since sliced bread, but to me they're just another expensive gadget.\n١٩- Go down in flames\nبە واتای چیدێت؟ واتا زۆر کەوتنێکی زۆر خەراپ.\nچۆن بەکاردێت؟ ئەمە زاراوەیەکی زۆر ڕوون و ئاشکرایە، بۆ نموونە : "That exam went down in flames, I should have learned my English idioms". واتا تاقیکردنەوەکە زۆر بە خراپی بە ڕێوەچوو، دەبێت فێری زاراوە ئنگلیزیەکان ببم.\n٢٠- Jump on the bandwagon\nبە واتای چی دێت؟ واتا بەدواکەوتنی حەزێک یان ئارەزوویەک.\nچۆن بەکاردێت؟ کاتێک کەسێک پەیوەندی بە شتێکی باوەوە دەکات یان پشتگیری دەکات یان شتێک دەکات تەنها لەبەرئەوەی سەرەنجڕاکێشە. بۆ نموونە: "She doesn't even like avocado on toast. She has just jumping on the bandwagon". کچەکە تا ئێستا حەزی لە ئاڤۆکادۆ نییە بە نانی برژاو، تەنها بەدوای حەزەکانی دەکەوێت.\nسەرچاوە: EF Blog\nوەرگێرانی کاژاو ابراهیم\nقۆناغی چواری زمانی ئینگلیزی - کۆلێژی پەروەردە - زانکۆی ڕاپەڕین


Sunday, 01.05.2003, 0:29\nـ دوێنی دراوسێ که‌رکوکییه‌که‌مان که، تازه ئه‌و خانووه‌ی به‌رامبه‌رمانی کڕیوه، له‌گه‌ڵ یه‌کێکی دیکه‌دا له ده‌رگایاندا و پرسیاری ئه‌وه‌یان لێکردم ئایا ده‌مانه‌وێت خانووه‌که‌مان به براده‌ره‌که‌ی بفرۆشین !؟\nله وه‌ڵامدا وتم: نیازمان نییه، به‌ڵام چه‌ندمان ده‌ده‌نێ ئه‌گه‌ر مێرده‌که‌م به‌مه ڕازی بوو؟\nـ هه‌ر نرخێک داده‌نێن، ئاگادارمان بکه‌ره‌وه، ئه‌وسا قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌که‌ین؟\nله‌گه‌ڵ دوا قسه‌و ماڵئاوایی‌کردنیدا ده‌ستێکی ئومێدنه‌بڕانی خسته سه‌ر شانی براده‌ره‌که‌ی، که تا ئه‌و کاته به بێده‌نگی و سه‌رله‌قاندن هاوبه‌شی گفتوگۆکانمانی ده‌کرد. هه‌ر ئه‌و ئێواره‌یه باسه‌که‌م بۆ مێرده‌که‌م گێڕایه‌وه، کوڕه گه‌وره‌که‌م نه‌یهێشت باوکی ده‌می بکاته‌وه هاواری به‌سه‌رماندا کرد:\nـ ئه‌وه چی ده‌ڵێیت!؟ ئه‌م کابرا واوا لێکراوه چووه له دوو سێ ماڵی کۆڵانه‌که‌ی ئه‌ودیویشمانی داوه، هه‌مان پرسیاری لێکردوون. ڕۆژ نییه ئه‌م کابرایه خۆی به ڕێکخراوه تورکمانییه‌که‌ی ئه‌و به‌ر فولکه‌که‌ی خاڵه‌حاجیدا نه‌کات. بۆ ئه‌وان کارده‌کات! کێ ناڵێت ئه‌وان ڕایان نه‌سپاردووه.\n(که من له سلێمانی باسی مه‌ترسی و چالاکی تۆرانییه‌کانم باس‌ده‌کرد، ناسیاوێکیشم له گه‌ڕه‌کی ئاشتی، ئه‌وه‌ی له زمانی دراوسێکه‌یانه‌وه بۆ گێڕامه‌وه).\nگه‌ڕه‌کی ئاشتی، گه‌ڕه‌کێکی گه‌وره و قه‌شه‌نگی شاری سلێمانییه. ساڵی 1981 که من سلێمانیم جێهێشت، ئه‌و گه‌ڕه‌که هێشتا نه‌بوو، یان بوو به‌ڵام چه‌ند خانوویه‌کی که‌می تێدا دروست کرابوو. له‌و دوواییه‌دا ڕژێمی به‌عس بۆ کاربه‌ده‌سته‌کانی (ئه‌من) چه‌ند ڕیزه خانوویه‌کی تێدا دروستکرد و ناوی (دور الامن)ی لێنا، ئیتر هه‌رچی کاربه‌ده‌ستی ئه‌و ده‌ستگایه هه‌بوون خۆیان ڕژانه ناو ئه‌و گه‌ڕه‌که‌وه، بوو به گه‌ڕه‌کێکی قه‌ده‌غه‌کراو و هه‌میشه له ژێر چاودێریدا بوو. خه‌ڵکی بۆیان نه‌بوو بێهۆ توخنی ئه‌و ناوه بکه‌ون، یان شه‌وانه تێیدا بسووڕێنه‌وه. پاش ڕاپه‌ڕینه جه‌ماوه‌رییه‌کی ساڵی 1991، گه‌ڕه‌که‌که کرایه‌وه به کوردیی و ناوی (گه‌ڕه‌کی ئاشتی) به‌سه‌ردا دابڕا.\nئه‌مڕۆ ڕێکخراوه تۆرانی و داموده‌سگاکانی میت و وێستگه‌ی ڕادیۆ و فێرگه و قوتابخانه تورکمانییه‌کان له‌م گه‌ڕه‌که‌دا کۆبوونه‌ته‌وه، جموجۆڵیی و چاڵاکی خۆیانی تێدا ده‌که‌ن.\nکابرایه‌کی شۆڤێر که منی تا ئه‌و گه‌ڕه‌که گه‌یاند گێڕایه‌وه:\nـ ڕۆژێک باوکێک و منداڵه‌که‌یم تا ئه‌و قوتابخانه تورکییه گه‌یاند، به ده‌م باسی ئه‌وه‌وه که کاتی خۆی ئه‌م گه‌ڕه‌که ئه‌من و عه‌ره‌بی تێدا بوو، پێش دابه‌زین به پێکه‌نینه‌وه پێی وتم:\nـ کێ ناڵێت چه‌ند ساڵێکی دیکه ئه‌گه‌ر تۆمان تووش بووه‌وه و پێت ناڵێین: ئا تا (دور الترکمان)مان بگه‌یه‌نه!.\nئه‌و کوردانه‌ی ڕژێمی به‌عس له که‌رکوک و خانه‌قین و ناوچه‌کانی ژێرده‌سه‌ڵاتی خۆیدا ده‌ریان ده‌کات و؛ هانا بۆ ناوچه‌ڕزگارکراوه کوردییه‌کان ده‌به‌ن، زۆربه‌یان له لایه‌ن ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوو و خێرخوازه‌کانه‌وه یارمه‌تی ده‌درێن و شوێنی هه‌وانه‌وه‌یان بۆ دابین ده‌کرێن، له ڕووی ئیدارییه‌وه حکومه‌تی هه‌رێم لێیان به‌رپرسه. کارمه‌ندێکی ڕێکخراوی قه‌ندیل (که پێی خۆش نه‌بوو ناوه‌که‌ی ئاشکرا بکه‌م) له سلێمانی ده‌گێڕێته‌وه: له ساڵی (2001) ئه‌و ڕێخراوه به‌نیازبوو پردێکی گه‌وره له قلیاسان دروست بکات. (سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره)ی لێپرسراوی په‌یوه‌ندییه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتیی نیشتیمانی، سێ که‌سی له پیاوه (به‌ڵێنده‌ره!)کانی خۆی نارده سه‌ریان و به نیمچه هه‌ڕه‌شه‌کردنێکه‌وه داوای لێکردن تا کاری دروستکردنی پرده‌که به‌وان بسپێرن. هه‌ر ئه‌و کارمه‌نده‌ی ڕێکخراوی قه‌ندیل گووتی: یه‌کێک له هۆکانی وازهێنانمان له پرۆژه‌ی دروستکردنی پرده‌که ئه‌م ده‌ست تێخستنه‌ی (سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره) بوو. ئه‌و گێڕایه‌وه: هه‌ر ئه‌و به‌ڵێنده‌ر و پاره‌دارانه‌ن که به کاری درووستکردنی ڕیزه خانوو بۆ ئاوه‌ره‌بووه‌کانیش هه‌ڵده‌ستن، پاش ته‌واوبوونیان لێپرسراو و کاربه‌ده‌ستانی دیکه‌ی یه‌کێتی هه‌ن، که پێکڕا زنجیره‌یه‌کی به‌یه‌که‌وه به‌ستراوی ئه‌و پرۆژه‌یه‌ن؛ که به‌سه‌ر ئاواره‌بووه‌کاندا دابه‌شی‌ده‌که‌ن.\nله ساڵی(1948)ه‌وه زۆربه‌ی فه‌له‌ستینییه نیشته‌جێبووی ژێرچادره‌کانی (لوبنان) و (ئوردون) و شوێنی دیکه، له‌ناو چادره‌کانی خۆیاندا ماونه‌ته‌وه، هیچ حکومه‌تێکی عه‌ره‌بی، ڕێکخراوی فه‌له‌ستینی، هه‌تا فه‌له‌ستینییه ئاواره‌بووه‌کان بۆ خۆشیان ڕازی نیین ده‌ربچن و به‌سه‌ر شوێنی دیکه‌دا دابه‌شیان بکه‌ن. ئه‌وان ده‌ڵێن به ده‌رچوونمان له ژێر ئه‌م چادرانه‌دا! کۆتاییهێنانی مه‌سه‌له‌ی فه‌له‌ستین و مانای نه‌گه‌ڕانه‌وه‌مانه بۆ خاک و وڵاتی خۆمان. پارته کوردییه ده‌سه‌ڵاتداره‌کانی ئێمه‌ش زۆر به هاسانی مه‌سه‌له‌ی ئاواره‌بووه‌کانی که‌رکوک و خانه‌قینیان بۆ چاره‌سه‌رکردووین. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وان دڵسۆزییه‌کیان بۆ مه‌سه‌له‌ی کورد نییه، به بۆچوونی خۆیان پاشه‌ڕۆژی کوردستان ڕۆشناییه‌کی تێدانابینرێت، بۆیه گیروگرفتی ئاواره‌بوون و وڵات جێهێشتنیشیان به‌لاوه مه‌به‌ست نییه، به‌ڵام له به‌ر ده‌ستکه‌وت و به‌رژه‌وه‌ندی ماددی و پاره‌وه‌ده‌ستهێنانی خۆیان، بێ‌گێرمه‌و کێشه‌یه‌ک ئه‌و ئاواره‌بووانه بۆ هه‌میشه‌یی له سلێمانی و کفری و شوێنی دیکه‌دا نیشته‌جێ ده‌که‌ن. ئه‌وان چاک ده‌زانن که به‌م کاره‌یان نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاوه‌ره‌بووه‌کانه بۆ شوێنی خۆیان، واته بۆ پاشه‌ڕۆژیش ده‌ست‌هه‌ڵگرتن وکۆڵدان و له‌بیرچوونه‌وه‌ی که‌رکوک و خانه‌قین.\nده‌سه‌ڵاتدارانی یه‌کێتی پرۆژه‌ی جێگیرکردنی ئه‌و په‌نابه‌ر و ئاواره‌بووانه‌یان زۆر له لا مه‌به‌سته، کارێکی جیددیانه‌ی بۆ ده‌که‌ن. بێگوومان هه‌واڵی ئه‌م ئاسانکارییانه‌ی کاربه‌ده‌ستانی یه‌کێتی به‌زووترین کات ده‌گه‌نه‌وه ده‌م دانیشتووانی که‌رکوک و خانه‌قین. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆش باری گوزه‌ران و ئابووری دانیشتووانی ناوچه‌ڕزگارکراوه‌کانی کوردستان که‌مێک له ناوچه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی حکومه‌تی عێراقی چێترن، ئه‌وانیش بۆ ده‌ربازبوونیان له دۆزه‌خه‌ی به‌عس و چاککردن و مسۆگه‌رکردنی باری ئابووری خۆیان، هه‌وڵ ده‌ده‌ن به هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێت خۆیان بگه‌یه‌ننه ناوچه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتی و یه‌کێتی. به‌لاتانه‌وه سه‌یر نه‌بێت ئه‌گه‌ر ئه‌م ڕاستییه‌شتان بۆ بدرکێنم، که‌وا هه‌ندێ که‌سی ده‌رکراو و ئاواره‌بووی ناوچه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی حکومه‌ت به ده‌موده‌ست چه‌ورکردنی کاربه‌ده‌ستانی ئه‌منی که‌رکوک و خانه‌قین بۆ خۆیان ده‌چن داوا ده‌که‌ن تا ناوی ئه‌وانیش بخرێنه لیستی ناوی ئه‌و کوردانه‌ی حکومه‌ت به نیازه له لیستی داهاتوویاندا دووریان بخاته‌وه. ئه‌مه‌ش به‌پشتگیری و پلاندانان و ڕاوێژی که‌سێکی ناسیاوی خۆیان ئه‌م هه‌نگاوه ده‌نێن. ناسیاوه‌کانیشیان به‌هۆی ده‌سه‌ڵاتداره‌کانه‌وه که لێپرسراوی دابه‌شکردنی خانووه‌کانن یارمه‌تی ده‌درێن و به‌ڵێنیان پێده‌درێن: تا ئه‌وانه بێن هه‌موو یارمه‌تییه‌ک له جێوه ئاماده‌یه. ئه‌م ڕه‌وکردن و هاتن و ئاواره‌بوونه، واته به‌رده‌وامبوونی پڕۆژه‌ی خانوودروستکردن و بازاڕگه‌رمی پاره‌په‌یداکردنی ئه‌و لێپرسراوانه‌یه.\nله‌گه‌ڵ ڕێوره‌سمی گه‌یشتنی ئه‌وانه‌دا بۆ سلێمانی و شوێنه‌کانی دیکه، له هه‌ندێکیشیان بڕێ پاره‌ی باش ده‌سه‌ندرێت، ئه‌میش بۆ خاتری ئه‌وه‌ی ئه‌و تازه ئاواره‌بووه خانوویه‌کی گه‌وره و باشی له شوێنێکی گونجاودا پێبدرێت، که له چاو خانووی ئاواره‌بووه‌کانی دیکه‌دا جوودا و تایبه‌تیتر ده‌بێت.\nبه ماوه‌یه‌ک پاش وه‌رگرتن و گواستنه‌وه‌یان بۆ ناو خانووه‌که، ئه‌وه ده‌مێنێته‌وه ڕۆژی داهاتوو کاکی ئاواره‌بوو بیر له کارکردن بکاته‌وه، بۆ نمونه تاکسییه‌ک بکڕێت و کاری خۆی ده‌ست پێبکات. کاری شۆڤێری بۆ زۆربه‌ی ئاواره‌بووه‌کان پیشه‌یه‌کی چاک و گونجاوه. هه‌ر شۆڤێری تاکسییه‌ک له سلێمانی ڕۆژانه که‌مترینیان (200دیناری سویسری) ده‌ست ده‌که‌وێت، بۆیه زۆربه‌یان به قه‌رزیش بووه هه‌وڵی کڕینی ماشێنێک ده‌ده‌ن و ده‌یخه‌نه گه‌ڕ. ئه‌وه‌ی کارێکی باشیشی ده‌ستنه‌که‌وێت ئه‌وه براتورکمانه‌کان ده‌موده‌ست ده‌یان گرنه‌خۆیان و پاره و کاریان بۆ دابین ده‌که‌ن. زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی له که‌رکوک یان خانه‌قینن هه‌وڵی ده‌ربازبوون ده‌ده‌ن ئه‌مه به‌رنامه‌ی کاری دوای ئاواره‌بوونیانه، لێره‌وه کار بۆ به‌دیهێنانی خه‌ونه‌که‌یان ده‌که‌ن.\nحیزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌کان، به‌تایبه‌تی یه‌کێتیی نیشتیمانی که له مێژه کوردستانیان به داگیرکه‌ران فرۆشتووه، چاونه‌ترس و بێباکن، مه‌به‌ستیان نییه چۆن کوردستان کاول ده‌بێ، کورد چی لێبه‌سه‌ر دێت، ترسێکیان له دڵدا نییه!. ئه‌وان میلله‌تیان هه‌ڵسه‌نگاندووه، ده‌زانن ئه‌مڕۆ که‌سێک نییه بیر له لێپرسینه‌وه و دادگاییکردنیان بکاته‌وه، یان به ڕاپه‌ڕینێک ته‌ختیان سه‌رنگوون بکات و، شوێنه‌واریان نه‌هێڵێت.\nمیلله‌تێکی خاوه‌ن نه‌هامه‌ت و قوربانیی گه‌وره‌ی وه‌ک کورد، که له سه‌ده‌ی ته‌کنیک و ئینته‌رنێتدا ئه‌مانه به خاوه‌ن و ده‌مڕاستی خۆی بزانێت، به‌ناو ڕوناکبیر و نووسه‌رانیشمان پشتگیریان لێوه‌بکه‌ن! به‌ڕاشکاوییه‌وه ده‌ڵێم: ئه‌و میلله‌ته شایسته‌ی سه‌دان ڕێکخراوی (پیره!) مافیا و ڕابه‌رایه‌تی ده‌یان حیزبی خزمه‌تگوزار به دوژمن و داگیرکه‌رانه.\nئەو ماوەیەی کە لە سلێمانی مامەوە، ئەم هەواڵەی خواریشەوەم دەستکەوت >\nهه‌ر که‌سێک له سلێمانی وه‌ک تورکمان ناوی خۆی له لای ڕێکخراوه تورکمانییه‌کان بنووسێت به‌مانگانه موچه‌ی 50 دیناری بۆ ده‌بڕنه‌وه. به‌داخه‌وه زۆر که‌س به ده‌نگ ئه‌م بانگه‌وازه‌وه چوون و شایانی باسه ئه‌و کوردانه‌ی وه‌ک جاشێکیش چه‌ک هه‌ڵده‌گرن یان پاسه‌وانی باره‌گای ئه‌و ڕێکخراوه تورکمانییانه ده‌که‌ن مانگانه که‌مترینیان 200 دۆلاریان پێده‌درێت، گه‌لێ که‌سیش له‌و مه‌ترسییه ئاسایشی سلێمانییان ئاگادار کردۆته‌وه، به‌ڵام تا ئیستا ئه‌وان هیچ شتێکیان نه‌کردووه. یه‌کێتی نیشتیمانیش له ڕه‌فتاری ئه‌م تۆرانییانه بێده‌نگه.


ساباتی مه‌رگ – Denegkan\nbydengekan\tSeptember 2, 2008\tئەدەب\nبای دێت بایێکی قورس ،چاره‌که سه‌ده‌یێکه ئه‌م با قورسه پێچراوه به‌م ساباته‌دا و له‌کۆڵی نابێته‌وه ..یه‌که‌م جار به‌گه‌رده‌لولێک ده‌ستی پێکرد، ئه‌وده‌م وڵات داروگوڵی تیا بوو، ته‌نیا له‌به‌ر بێ بارانی هاواری بوو . با هه‌ڵیکرد ،به‌هیوا بووین بای باران بێت، باڵای سه‌وزه به‌رز بکات و هه‌ناسه‌دان ئاسان و بۆ ژیانیش ده‌ستێ جلی سه‌رده‌میانه خه‌ڵات بێنێ.به‌ڵام هه‌ر له  یه‌که‌م رۆژانه‌وه.تۆز و خۆڵ هات و تۆوی چێندراوی چاوه‌ڕوانییه‌کان له‌دڵی خاکی ئاواتماندا خنکاو رێی سه‌رهه‌ڵدانی لێ به‌سترا.ئێستاهه‌موو په‌نجێره‌ی ئاواته‌کانی خه‌ڵک لێڵ و درگاله ژین داخراوه. ژیان له وڵاتی گه‌رده‌لولدا به پێوه‌رێکی کۆنی رزیو که له‌په‌رتوکێکی هه‌ره کۆندا باسکراوه هه‌ڵده‌سه‌نگێندرێت وله قاموسه‌کانیاندا مانای بۆ ده‌کرێت . پێوانه‌کانی ئه‌مڕۆیینی دونیا به باڵای ئه‌م ماناکۆنه‌ی ژیان ده‌ڵبه.خێڵی با به یاسای کۆنه‌په‌رتوک ته‌نگیان به ژین هه‌ڵچنی بۆیه هه‌ڵات و خۆی گه‌یانده ئه‌ودیو دیواری تۆز و خۆڵ. خۆڵ ئه‌بارێ هه‌ناسه‌کان خۆڵاوین و تاوو چاووی نابینێ. ئاو به ئاوه‌دانیدا ناگه‌ڕێ، ئه‌سڵه‌ن ئاو ئیفلیجه و ناگه‌ڕێ. ئاسمان ره‌زیل و لێوی خاکیش به قامچی چاوه‌رووانی قڵه‌شاو.\nجووڵه، که ره‌مزی ژین و بوونه ، مه‌حکوم به تیاچونه. ئه‌گه‌ر جارجار چه‌ن گه‌ڵایێک بچکۆلانه بۆ لادانی زیخ و تۆزی داباریوی ئه‌م تۆفانه سه‌رهه‌ڵئه‌ده‌ن ،یا خۆ چڵه نه‌رگسێکی خشپیلانه دێت و چاوی ژیان پاکۆ بکات بۆ بینین و بوژاننه‌وه،به‌تاوانی شکاندنی شوشه‌ی کۆن و خۆڵ هه‌ڵگرتوی هێمنایه‌تی ، ده‌درێنه ده‌س چڵێ شه‌مچه‌ی هه‌ڵکراوی بێبه‌زه‌یی. کاتێ مه‌لێ بو جوجکه‌کان لایه لایه‌ی ژیان ئه‌ڵێ وبه گۆرانی باخ و گوڵی ره‌نگاڵه‌یان بۆ باس ده‌کات ، هێلانه‌که‌ی ده‌شێوێت و باڵ و په‌لی ئه‌قرتێت و ده‌نگی به تۆز و خۆڵ ئه‌خنکێنن. کاتێ لقه گوڵباخیێک ئه‌یگێرێتۆ بۆ خونچه‌کانی ده‌وروبه‌ر که چه‌نده‌ها ده‌نگی خۆش و جۆراوجۆری پڕ ره‌مز و رازی بیستوه له‌م باخه‌دا که ئێستاکه گۆرستانێکی بێده‌نگه،پرچی واده‌کێشن هه‌تا ره‌گی له خاک ئه‌که‌ندرێ. رۆژێ قه‌لێک چوو بۆ سه‌فه‌ر.سه‌فه‌رێکی دوره وڵات  ،کاتێ چاوی که‌وت به ژیان،واقی وڕ ما له گۆڕان و گه‌وره بوونی . وێنه‌یێکی تازه‌ی لێگرت، که پیشانی هاورێیانی وڵاتی بدات. له‌سنوردا به تاوانی سیخوری بۆ بێگانه‌کان ،هه‌ردوو چاوی هه‌ڵکۆڵدرا و خستیانه نێو قه‌فه‌سێکی به‌ته‌ل چنراو،دایانه ده‌س شه‌وه‌زه‌نگ و له‌نوری تاو بێبه‌شکرا. کاتێ که‌سێک به دڵۆپی ئه‌سرینه‌کان باخچه‌ی ساوای نمامه‌کان ئاودێر ده‌کات.هه‌ربه‌به‌رچاو نه‌ونمامه ته‌رچکه‌کانی باخچه‌که‌دا ده‌یده‌ن له‌دار.قه‌ڵه‌م واتای تاوان ئه‌دات،قه‌ڵه‌مبه‌ده‌س تاوانباری پر مه‌ترسی . له نه‌یزارێک گڕ به‌ر ده‌ده‌ن نه‌وه‌ک لقه قامیشێکیان بێته قه‌ڵه‌م . گوڵه وشه لای خێڵی با گولله‌یه‌که ،که ئازاری سه‌ری پڕله بایان ئه‌دات ، له عه‌زره‌تا باخچه‌ی وشه ئه‌دڕێنن. ده‌نگ ناوێرێ له هێلانه‌که‌ی سه‌رده‌ر بێنێ و تۆزێ بای باڵی خۆی بات،قه‌ڵماسک به‌ده‌ستانی خێڵی با ده‌یده‌نه به‌ر به‌ردو ده‌یکه‌ن به‌سیخه‌وه..پیره‌دارێک ویستی به په‌نجه‌ی چڵ له‌سه‌ر خۆڵی به‌رده‌مه‌که‌ی وێنه‌یێکی له‌بیر ماوی ئه‌وده‌مانه‌ی ژین بکێشێ تاکو به‌ڵکو گڕی تاسه‌ی دامركێنێ و چاوه تازه پشکوتوه‌که‌ی چرۆ کزو وردیله‌کان له‌گه‌ڵ شێوه‌ی دڵرفێنی کیژی ژیان ئاشنا بکات. به‌ڵام ده‌می ته‌ورێکی سارد و تیژ به یارمه‌تی ئه‌و دارانه‌ی خۆیان به با فرۆشتبو به‌ربونه گیان پیره‌دارو پارچه پارچه له‌تیان کرد و به‌ڕێ کرا بۆ سوتاندن. ئاگر و دار تێکه‌ڵ کران،گڕ خۆی ئاڵان له‌باڵای دار وه‌ک ئاشقی تامه‌زرۆی یار،داریش هه‌ستی ژینی به‌گه‌رمی له‌شی نه‌رمی ئاگر بزوا و که‌وته هۆره . ورده ورده ده‌نگ هه‌ڵدێنێ و گڕیش له‌گه‌ڵ ده‌نگی پیره‌دارا باڵاده‌کات.چوپی ده‌گرێ و به‌ده‌ور دارا هه‌ڵده‌په‌ڕێ. هۆره‌ی دار و چه‌پڵه‌ی چڵ و کرچه‌ی چرۆ ته‌رچکه‌کان ،سه‌مفۆنیایێک له مه‌رگ و ژین، له شایی وشین پێک ده‌هێنێت. ورده ورده دار سورسور هه‌ڵده‌گه‌ڕێ. سوری و سه‌مای ئاگر ده‌رفێنێ.گڕ مات ده‌کات، له هه‌ڵپه‌رکێ و سه‌مای ده‌خات. ده‌یمرێنێ ، پاشان خۆیشی چارشێوی بۆری مه‌رگ به‌سه‌ر رووی سووری خۆیدا ده‌کێشێت و روسورانه ماڵئاوای له جه‌نگه‌ڵ و سه‌وزی ده‌کات. دواهه‌ناسه دوکه‌ڵاییه‌که‌یشی به ئارامی سه‌رده‌که‌وێت و له‌گه‌ڵ هه‌وره رێبوارییه‌کان تێکه‌ڵ ده‌بێت و دڵی ساردیان بۆ وشکایی خاکی لێو قله‌شاوی توونی دێنێته جۆش و دیسانه‌وه له‌گه‌ڵ دڵۆپه بارانه‌کاندا دێته‌وه له‌شی وڵات وله‌گه‌ڵ هه‌موو سه‌وزایی و دار و دره‌خته‌کاندا دێته‌وه گه‌ڕ و ده‌مار به‌ده‌مار ،ساڵ به‌ساڵ و به‌ره به به‌ره و …. تا باران و هه‌ور و هه‌تاو ، تا گه‌ڕانی زه‌وی به‌تاو ،هه‌تا هه‌تا ،تا تا ……. تا ژیان …..تا ژین تا…..\nره‌سوڵ سه‌فه‌ریانی 25.08.2008 www.weilan.kurdblogger.com\nPrevious فاشیزمی نیۆ-عه‌شیره‌تچییه‌تیی، بۆ کوێ کورد ده‌ڕه‌تێنی؟\nNext 31 ئاب ته‌نها ڕووداوێک نه‌بوو


تێبینییەک لە سەر شانۆنامەی مەرگەساتی فرۆشیارێک | شانۆڤان\nتێبینییەک لە سەر شانۆنامەی مەرگەساتی فرۆشیارێک\nشاخەوانon 14, تشرینی یه‌كه‌م 2017 5 مانگ لەمەوبەر سەرنجێک بنووسە لەسەر تێبینییەک لە سەر شانۆنامەی مەرگەساتی فرۆشیارێک\nنووسەر: ئارسەر میلەر\nمەترسییەکانی جیهانی نوێ و پاشکەوتوو\nشانۆنامەی مەرگەساتی فرۆشیارێک لە ساڵی 1949 دا بۆ یەکەم جار پیشان درا. ئەو ساڵە سەرەتای دەیەیەک بوو پڕ لە بەرخۆرپەروەری و پاشکەوتنێکی زۆر لە تەکنۆلۆجیا و پیشەسازی لە ئەمەریکا دا. زۆربەی داهێنانە نوێیەکان تایبەت بە ماڵەکان بوون، لە پەنجاکاندا بوو کە تەلەفیزیۆن و جلشۆ بوون بە کەرەستەیەکی ئاسایی و گشتی لە نێو ماڵان دا. میلەر هەستێکی هەڤدژ بەرانبەر بە کەرەستە نوێیەکان و بیرۆکە نوێیەکان پیشان دەدات. ویلی لۆمان کەسایەتیێکی تێکچوو و ناتەواوە، بەڵام شتێک هەیە کە تووشی ڕابردوو و بیرەوەرییەکانی دەکات و هەستی دەوروژێنێ. جیهانی نوێ دەبێتە هۆی بێکەڵک بوونی ئیشی ویلی لۆمان کە فرۆشیارێکی گەڕۆکە، ئیشەکەی خەریکە کۆن دەبێت و باوی نامێنێت. جێگای سەرنجە کە ویلی لە هەوڵەکانی بۆ خۆکوژی، کەرەستە نوێیەکان وەکو ئوتۆموبیل و غاز بە کار دێنێ.\nپەیوەندییەکانی نێوان نێر و مێ\nلە مەرگەساتی فرۆشیارێک، ژن بە دوو پۆلدا دابەش دەبێت: لیندا و ئەوانی دیکە. پیاوەکان بە ڕوونی، کێشەیەکی فریشتە / سۆزانی دەنوێنن؛ بەو جۆرە کە تەنیا دەتوانن دایکی بەڕێزیان کە بەخێویانی کردووە لە ژنانی دیکە پۆلێن کەن، لە ژنانێک کە بە ئاسانی لە بەر دەستدان (بۆ نموونە ئەو ژنەی کە ویلی لەگەڵیدا پەیوەندیێکی سێکسی هەیە یان خاتوو فۆرسیت). پیاوەکان خۆیان لۆمە دەکەن لە ئەوەی کە حەزیان لە ژنانی سۆزانییە، بەڵام هێشتا هەر چاویان ها بە شوێنیانەوە و لە ژێر کاریگەریاندان. لە دۆخێکی ئۆدیپی دا، هاپی خەفەت دەخوات کە ناتوانێ ژنێک وەکوو دایکی بدۆزێتەوە. لەم شانۆنامەیەدا ژنەکان خۆیشیان کەسایەتیگەلێکی دوو لایەنەن. ژنان لە دەرەوەی بازنەی ئیشی پیاوانەوە دەمێننەوە. وا دیارە بێجگە لەو چەشنە پەیوەندییە کە بە پیاوانەوە هەیانە، بیر و ئارەزوویێکی دیکەیان نیە. تەنانەت لینداش کە بەهێزترین کەسایەتی ژنی نێو شانۆنامەکەیە، تەنیا خەریکی هێمن کردنەوەی کێشەی نێوان شووەکەی و کوڕەکانییەتی. بێ گرنگی دان بە خۆی، خۆی تەرخانی یارمەتی دان بە ئەوان و چارەسەر کردنی کێشەکانیان دەکات.\nشێتی بۆ زۆربەی نووسەرەکان بیرۆکەیەکی مەترسیدارە. لەوانەیە تواناکانیان لە داهێناندا، بیانباتە سەر هێڵی سووری بڕواکانی کۆمەڵگا. میلەر سەبارەت بە بابەتی بۆرجوازی (چینی مامناوەندی) بنەماڵەیەکی بنچینەیی دەپشکنێ، بۆیە پیشاندانی بیرۆکەی شێتی لەم بەرهەمەدا، بە جۆرێک سەرسووڕهێنەرە. شێتی لە مەرگەساتی فرۆشیارێکدا، توانا و تەکنیکێکی داهێنەرانە و زیرەکانە نیشان دەدات. شانۆنامەکە بەردەوام لە نێوان کاتدا باز دەبات و ئەمە خۆی لایەنێک لە ئەم شێتیە دەخاتە ڕوو. بەردەوام شانۆنامەکە بەر و دوا دەکات. خوێنەر یان بینەر هەر زوو تێ دەگات کە ئەم باروودۆخە، ڕووداوەکانی نێو مێشکی شێواو و گێژی ویلیە. هەرچی خەیاڵەکانی ویلی گەورەتر دەبن، متمانە بە ئەم کەسایەتیە لە ئاستی گێڕەرێکدا زۆرتر دەکەوێتە ژێر گومانەوە. خوێنەر دەبێت خۆی بڕیار بدات لە سەر ئەوەی بۆ نموونە بێن چەندە کەسایەتیەکی خۆڕاگر و بەهێزە، یان چەندە شێوازی گێڕانەوە، پلان و نەخشەی چیرۆکەکە جێی باوەڕە، ئەویش کاتێک لە ڕوانگەی کەسێکی تووڕە وەکوو ویلیەوە بگێڕدرێتەوە.\nیەکێک لە تەکنیکەکانی میلەر لەم شانۆنامەدا ئەوەیە کە هەندێک لە کەسایەتییەکان بە دووبارە کردنەوەی بیر و ڕەوشتەکانیان پێمان دەناسێنێت. بڕوا و ڕەوشتی هەمیشەیی ویلی ئەمەیە کە بازرگان دەبێت قۆز بێت. بنەمای ڕەوشتی لە بازرگانیشدا بە تەواوی لە سەر بیرۆکەی ستایشی کەسایەتیەکانە. بڕوای وایە کە ئەو شتەی لە جیهاندا بە کەڵک دێت و دەبێت بە هۆی پێش کەوتنت، پانتایی تواناکانت نیە بەڵکوو ئەوەیە کە چ کەسانێک دەناسی و چۆن لەگەڵیاندا هەڵسووکەوت دەکەیت. ئەم ڕوانگەیە بە شێوەیەکی دڵتەزێن کۆتایی بە ژیانی ئەم کەسایەتیە دێنێ، دەبێت بە هۆی دۆڕانی خۆی و کوڕەکانیشی. کوڕەکانی وایاندەزانی دەتوانن تەنیا بە بەکارهێنانی خورتی و قۆز بوونیان لە ژیاندا پێش کەون و ڕێگەی خۆیان بدۆزنەوە و ئیدی پێویستیان بە هیچ توانا و هەوڵێکی دیکە نیە.\nنۆستالۆژیا / پاشگەزی\nهەستی زاڵ بە سەر ئەم شانۆنامەدا هەستی نۆستالۆژیا تێکەڵ بە پاشگەزییە. تەواوی بنەماڵەی لۆمان وا هەست دەکەن کە هەڵەیان کردووە یان هەڵبژاردەیەکی نادرووستیان بووە. لایەنە تەکنیکیەکانی شانۆنامەکە بە هاتووچووی ناکاوی بەرەو ڕۆژانی زووتر و خۆشتر، پەرە بەم هەستە دەدات. لاویەتی و جوانی زۆرتر بۆ خەونی ئەمەریکی دەگونجێ. بیرۆکە بازرگانیەکانی ویلی ئەو کاتەی ژیانێکی تەواوی لە بەردەمدایە بۆ ئەوەی بتوانێ بەها و نرخی تواناکانی خۆی بسەلمێنێت، زۆر خەمهێن و ڕوو بە دۆڕان نین. بیف بە سۆزەوە بیر لەو ڕۆژانە دەکاتەوە وا پاڵەوانی وەرزشی قوتابخانە بوو، بە تایبەت ئەو ڕۆژانە وا هێشتا نەیدەزانی باوکی چ فێڵبازێکە و ئەو شتە نیە وا دەینوێنێ، ئەو ڕۆژانە وا هێشتا ستایشی باوکی دەکرد و باوکی لە بەر چاوی کەسایەتییەکی بەرزی هەبوو.\nلە گەڵ بیرۆکەی خەونی ئەمەریکی، بوار و هەبوونی بارودۆخێکی گونجاو لە ئاڕادایە. ئەمەریکا بانگەشەی ئەوە دەکات و دەڵێت کە ئەوێ وڵات و شوێنی دەرفەت و بزووتنەوەی کەلتوورییە. تەنانەت هەژارترین خەڵکیش دەبێ بۆیان هەبێت بە پێی تێکۆشانی خۆیان لە ژیانیاندا سەرکەون و بە شوێن و ئاستێکی بەرزتر بگەن. میلەر ئەم بیرۆکەی دەرفەتە پەیوەند دەدات بە کاتەوە و بەم جۆرە ئاڵۆزتری دەکات. نیشان دەدات کە دەرفەتی نوێ جار دوای جار پێک نایەت و دووبارە نابێتەوە. بێرنارد لە زۆربەی دەرفەتەکانی کەڵکی وەرگرتووە، لە قوتابخانە زۆری خوێندووە، لە پیشەکەیدا پێشکەوتووە و ئێستا ها بە شوێن پیشاندانی داهێنانێکدا. بەڵام بیف کە دەرفەتێکی هاوشێوەی هەبووە، هیواکانی ڕووخاندووە و دەرفەتەکانی لە کیس داوە بە هۆی ئەو بڕیارانەی کە لە تەمەنی هەژدەساڵیدا داویەتی.\nگەشەکردن و گەورە بوون\nلە شانۆنامەیەکدا کە بەردەوام لە نێوانی کاتگەلێکی جیاوازدا هاتووچوو دەکرێ، چاوەڕوانی ئەوە دەکەین کە بینەری گەورە بوون و گەشە کردنی کەسایەتیەکانی بین. بەڵام لە مەرگەساتی فرۆشیارێکدا ئەم شتە نابینین. ئەندامەکانی بنەماڵەی لۆمان گرێ دراون بە کێشەیەکی کەسایەتی هاوشێوەوە؛ کێشەیەکی تاکەکەسی لە هەبوونی شێوازێکی نەگۆڕ لە ژیاندا. ویلی تێناگات کە ئەو شێوەی بازرگانی و پیشەیە کاردانەوەی نیە و هەر بەردەوام دەبێت لە سەر ئەو شێوە هەڵەیە کە گرتوویەتە بەر. بیف و هاپی نەک هەر گرێ دراون بە کاتی منداڵیانەوە، تەنانەت هێشتا بە کێشەکانی ئەو کاتانەوە دەتلێنەوە: کێشە و ناکۆکی بیف لە گەڵ باوکیدا و کێشەی هاپی لە گەڵ ژناندا هەر بەردەوامە. کاتێکی گرنگ لە دوا بەشی شانۆنامەکەدایە کە ویلی هەندێک تۆو دەوەشنێ؛ کاتێک تێدەگات بنەماڵەکەی بە درێژایی ئەم ساڵانە هیچ گەشەیەکیان نەکردووە.\nسەرچاوە: Grade Saver


قاسم سلێمانی كێ بوو؟ | دەزگاى زارى کرمانجى\nقاسم سلێمانی كێ بوو؟\nئێستا كاتییەتی قسەیەك لەسەر كوشتنی قاسم سلیمانی بكەین، ئاخر تەپوتۆزی شڕۆڤە سیاسییە ئایدۆلۆژیییەكانی دوای كوشتنی سلێمانی یەكجار چڕ و خنكینەر بوون، ئێستا خۆشبەختانە جەوەكە هەندێك ڕۆشنترە‌و تەپوتۆزەكە نیشتۆتەوە و ئەوەش وادەكات شتەكان وەك خۆی ببیندرێن نەك وەك حەزو لێكدانەوەی ئایدۆلۆژی.\nقاسم سلیمانی فەرماندەیەكی سەربازی بە كاریزما بوو، بەس قەتوقەت رەقمێكی سیاسی نەبووە لە سیستەمی ئێران.\nقاسم سلیمانی بێجگە لە فەرماندەیەكی سەربازی بە ئەزموون و خاوەن مێژوو و دڵسۆزی مەلاكانی تاران، هیچیتر نەبوو. لەوەش زیاتر قاسم سلێمانی قەتوقەت نەشی دەتوانی ببێت بە رەقمیكی سیاسی لە سیستەمی سیاسی ئێراندا. ئەمەش نەك لەبەر ئەوەی بە توانا نەبوو بەڵكو لەبەر ئەوەی خاوەن هیچ گووتاری سیاسی نەبوو. لە هەر سیستەمێك یا پڕۆسەیەكی سیاسی تەنها كەسە خاوەن گووتارەكان دەتوانن ببنە رەقمی سیاسی، بە واتایەكیتر بۆ بوون بە ڕەقمی سیاسی تەنها كارامەیی سەربازی و ئیستخباراتی كافی نییە و نابێت.\nئەوانەی كە ووتیان دونیای پاش كوشتنی سلیمانی وەك دونیای پیش ئەو نییە، لە كەمترین حاڵەتدا دەتوانم بڵێم بێ ئاگابوون لە ناسنامەی قاسم سلێمانی، بەمەش زۆر هەڕەمەكیانە خۆیان فڕیدایە ناو تەپوتۆزی شڕۆڤەی سیاسی.\nبە تایبەت رۆژنامە نووسە ئاماتۆرە ئەمریكایی و عەرەبییەكان، بە هەرحاڵ ئەوە زۆر گرنگ نییە كە كێ چی گووتووە و كێ چی نەگووتووە لە بارەی كوشتنی قاسم سلیمانی، ئەوەی گرنگە كە هەولێر بیزانێ وڵامی ئەو پرسیارەیە: ئەرێ گەلۆ لە كوشتنی قاسم سلێمانی كێ قازانجی زۆری كرد و كێش هیچ قازانج نەكرد و كێش زەرەری كرد؟\nلە بینینی مندا وەڵامی پرسیاری سەرەوە بەمشێوەیە:\nیەكەم: قازانجمەندی یەكەمی كوشتنی قاسم سلێمانی موقتەدا سەدڕ بوو. ئاخر قاسم سلێمانی پارێزەری زیندانی سەدڕ بوو لە عیڕاق.\nهەركاتیك قاسم سلێمانی بهاتایە بەغدا ئەوا سەدڕ ڕووحی دەچوو، چونكە دەیزانی بە ئاسانی ناتوانێ كڵاو لەسەر قاسم سلێمانی بنێت.\nدووەم: قازانجمەندی دووەمی كوشتنی قاسم سلێمانی سعودیە و خەلیجییەكان بوون، چونكە فەرماندەیەكی گەورەی دوژمنی خۆیان لە مەیدانی شەڕ نەما.\nسێهەم: قازانجمەندی سێهەمیش ڕژێمی ئەسەد بوو، چونكە قاسم سلیمانی بەشێك لە دەسەڵاتی ئێران بوو لە سووریای ئەسەد.\nچوارەم: بێگوومان كوشتنی قاسم سلێمانی، بە پلەی هەشتەمیش، لە قازانج ئەمریكاییەكان بوو چونكە هەم سەركەوتنێكی مەعنەوی بوو، هەم چاوترساندنێكیش بوو بۆ بەكرێگیراوەكانی ئێران لە ناوچەكە و عێڕاق كە لە داهاتوودا جورئەت نەكەن بە ئاسانی هێڕش بكەنە سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە.\nپینجەم: زەرمەندی یەكەمی كوشتنی قاسم سلیمانی هێزە شیعەكانی عێراق و لوبنانی سەر بەئێرانبوون، لەوانەش حیزبولڵا، جەماعەتی حەكیم، ئایەتولڵا سیستانی، میلیشیاكانی عامری و خەزعەلی ...هتد.\nپێنجەم: رەنگە كەسێك بپرسیت ئەدی هەولێر هیچ قازانجی كرد لە كوشتنی قاسم سلێمانی؟ لە حەقیقەتدا رەنگە هەولێر زەرەری نەكردبێت بەس هیچ گوومان لەوەدا نییە كە هیچ قازانجیشی نەكرد. لەبەر ئەوەی قاسم سلێمانی دۆست و هاوپەیمانی هەولێر نەبوو بەس لە ئاستی ستراتیژیدا قاسم سلیمانی فەرماندەیەكی شعوبی زۆر دڕی دژ بە عڕوبییەكانی عێڕاق بوو. دەقیق لەو خاڵەدا كوشتنی قاسم سلێمانی قازانجی بۆ هەولێر نەبوو وەكچون دەتوانین بڵێین زەرەریشی نەبوو.


سبەی هاووڵاتیانی تورکیا دەچنە سەر سندوقەکانی دەنگدان\n- سبەی هاووڵاتییانی تورکیا بەمەبەستی دەنگدان لەسەر ئەنجامدانی گۆڕانکاریی دەستووری وڵاتەکەیاندا، دەچنە سەر سندووقەکانی دەنگدان.\nAylin Sırıklı,Muhammet Ali Kemal | 15.04.2017\nسبەی هاووڵاتییانی تورکیا بەمەبەستی دەنگدان لەسەر ئەنجامدانی گۆڕانکاریی دەستووری وڵاتەکەیاندا، دەچنە سەر سندووقەکانی دەنگدان.\nهاووڵاتییانی تورکیا تا ئێستا ٦ جار بەمەبەستی دەنگدان لەسەر گۆڕانکاریی دەستوور روویان لە سندووقەکان کردووە، ئەوەش لە هەریەک لە ساڵەکانی ١٩٦١، ١٩٨٢، ١٩٨٧، ٢٠٠٧ و ٢٠١٠دا. ئەنجامی سەرجەم گشتپرسییەکان 'بەڵێ' بووە جگە لە گشتپرسییەکەی ساڵی ١٩٨٨ کە بە ئەنجامی ''نەخێر'' کۆتایی هاتووە.\nله‌گشتپرسییەکەدا 55 ملیۆن و 319 هه‌زار و 222 ده‌نگده‌ر لەناوخۆی تورکیا له 167 هه‌زار و 140 سندوقدا ده‌نگده‌ده‌ن. یەک ملیۆن و 269 هه‌زار و 282 له‌و ده‌نگده‌رانه ده‌نگده‌ری نوێن و تا رۆژی ده‌نگدانه‌كه تەمەنیان دەبێت بە 18 ساڵ. هه‌روه‌ها له به‌ندیخانه‌كانیش 461 سندوق داده‌نرێت.\n- كاته‌كانی ده‌نگدان\nله شاره‌كانی باشوور و رۆژهه‌ڵاتی توركیا كاتژمێر 7:00ی به‌یانی بۆ کاتژمێر 4:00 ئێواره ده‌نگدان به‌ڕێوه ده‌چێت و له شاره‌كانی دیكه‌ش کاتژمێر 8:00 ی بەیانی بۆ کاتژمێر 5:00ی ئێواره دەنگدان بەڕێوەدەچێت.\n- 10 پارتی سیاسی ده‌توانن نوێنه‌ریان لەسه‌ر سندوقه‌كان هەبێت\nمادده‌ی 23 لە یاسای هه‌ڵبژاردنه‌كانی تورکیا، ئه‌و پارتانه ده‌ستنیشان دەکات كه ده‌توانن نوێنه‌ریان لەسەر سندوقه‌كانی ده‌نگدان هەبێت.\nبه‌وپێیه لەپاڵ هەریەک لە پارتە سه‌ره‌كییه‌كانی ئاك پارتی، جه‌هه‌په، هه‌ده‌په و مه‌هه‌په‌دا، هه‌ریه‌ك له پارته‌كانی وه‌ته‌ن، پارتی توركیای سه‌ربه‌خۆ، پارتی یه‌كێتیی مه‌زن، هودا پار، پارتی سه‌عاده‌ت و پارتی وه‌ته‌ن، به‌شدارده‌بن له چاودێرییکردنی ده‌نگدان و جیاكردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌كاندا.\nهاوکات بەپێی ئەو خشتەیەی دامەزراوەی باڵای هەڵبژاردنی تورکیا ئامادەیکردووە، ئازادیی بانگەشەکردن بۆ گشتپرسییەکەی سبەی، ئەمڕۆ کاتژمێر ١٨:٠٠ کۆتایی دێت.\n- هاووڵاتییان دەنگ لەسەر چی دەدەن\nبەپێی گەڵاڵەنامەی گۆڕانکاریی دەستووری کۆماری تورکیادا، سیستەمی حوکمڕانی سەرۆکایەتی کە لە ١٨ ماددە پێکهاتووە ، ژمارەی پەرلەمانتاران لە ٥٥٠ پەرلەمانتارەوە دەکرێتە ٦٠٠ پەرلەمانتار، تەمەنی خۆکاندیدکردنیش بۆ پەرلەمان لە ٢٥ ساڵەوە دەهێنرێتە خوارەوە بۆ ١٨ ساڵ.\n- هەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرکۆمار پێنج ساڵ جارێک و لە هەمان رۆژدا ئەنجام دەدرێت. سەرکۆمار پەیوەندی لەگەڵ پارتەکەی ناپچڕێنێت.\n- ئەو پارتانەی کە دەیانەوێت پاڵێوراویان بۆ پۆستی سەرکۆمار هەبێت، پێویستە لانیکەم لە سەدا پێنجی کۆی دەنگەکانی هاووڵاتییانیان بەدەست هێنابێت، یان ١٠٠ هەزار دەنگدەر دەنگی پێدا بن.\n- بەهۆی بوونی دەنگۆ لەسەر ئەوەی کە سەرکۆمار تاوانێکی ئەنجام داوە بە دەنگی نیوە کۆ یەکی پەرلەمانتاران دەتوانرێت لە پڕۆژەیاسایەکدا داوای کردنەوەی دۆسیە لەسەر سەرکۆمار بکرێت.\n- سەرکۆمار، جێگرانی سەرکۆمار و وەزیرەكان دادەمەزرێنێت و كۆتایی بە ئەركەكانیشیان دەهێنێت.\n- دامەزراندن و لابردنی وەزارەتەکان، ئەرکدارکردن و دەسەڵاتدان بە دامودەزگاکان و دامەزراندنی دامودەزگاکان لەناو شار و دەرەوەی شار بە بڕیارنامەی سەرۆکایەتی دەبێت.\n- پەرلەمانی تورکیا دەتوانێت بە دەنگی سێ لەسەر پێنجی پەرلەمانتاران بڕیاری سەرلەنوێ ئەنجامدانەوەی هەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرکۆمار بەیەکەوە بدات.\n- ئەگەر پەرلەمان لە خولی دووەمی سەرکۆمارێکدا، بڕیاری دووبارە ئەنجامدانی هەڵبژاردنی دایەوە، سەرکۆمار دەتوانێت جارێکی دیکە خۆی کاندید بکاتەوە.\n- ژمارەی ئەندامانی دادگای دەستووری لە ١٧ کەسەوە کەمدەکرێتەوە بۆ ١٥ کەس.\n- هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمانی تورکیا و سەرکۆمار پێکەوە و لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ ئەنجام دەدرێن.\n١٦ی نیسان تورکیا گشتپرسیی


04:02 - 08/09/2019\nتورکیا دەرگاکانی ئەوروپای بەڕووی پەنابەراندا کردووەتەوە\nتورکیا ڕووبەڕووی مەترسی شەپۆلێکی گەورەی پەنابەرانی پارێزگای ئیدلب و ژمارەیەک ناوچەی دیکەی سوریا بووەتەوە. ئەمەش مەترسیەکی گەورە لەسەر ڕێککەوتنی تورکیا و وڵاتانی ئەوروپا لەسەر پرسی پەنابەران دروست دەکات.\nچەند ڕۆژێك لەمەوبەر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا ڕایگەیاند، پێویستە پەنابەران و ئەو خەڵکانەی کە لە ترسی ڕژێمی سوریا هەڵدێن، لە ناوچەی ئارامدا نیشتەجێبکرێن، ئەگەر پشتگیریەکان بۆ پەنابەرانی سوریا لە تورکیا ڕابگیرێت، توركیا دەرگاکانی ئەوروپا بەڕووی پەنابەراندا دەکاتەوە.\nدوای قسەکانی ئەردۆغان، پۆلیسی یۆنان ڕایگەیاند، لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا ٤٢٤ پەنابەر خۆیان گەیاندووەتە وڵاتەکەیان.\nبە پێی ئامارەکانی پۆلیسی یۆنان، ٢٤ هەزار پەنابەر لە دورگەکانی ئەو وڵاتەدا دەژین. رێکخراوی پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکانیش ڕایگەیاند، لە مانگی ڕابردوودا هەشت هەزار و ١٠٣ کەس لە دەریای ئیجەوە خۆیان گەیاندووەتە وڵاتانی ئەوروپا.\nوڵاتانی ئەوروپا بەجدی له پرسی ئیدلب و پرسی پەنابەران ده‌ڕوانن، کۆتایی مانگی ڕابردوو ئەڵمانیا و بەلجیکا پرۆژەیەکیان بۆ پاراستنی خەڵکی مەدەنی ئیدلب پێشکه‌ش بە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کرد.\nڕەوانگەی سوری بۆ مافی مرۆڤ ڕایگەیاند، نزیکەی نیو ملیۆن هاوڵاتی پارێزگای ئیدلب ڕوویان لە سنوورەکانی تورکیا کردووە و حکومەتی تورکیا ڕێوشوێنی توندی لە سەر سنوورەکانی گرتووەتە بەر.\nمارتین فیاتز یاریدەدەری وتەبێژی حکومەتی ئەڵمانیا لەبارەی پرسی پەنابەرانەوە ڕایگەیاند، بە وردی چاودێری دۆخەکە دەکەن. ئامانجی له ڕێککەوتنی تورکیا و ئەوروپا ئەوەیە پەنابەران لە تورکیا بمێننەوە و ئەوروپاش یارمەتیان بدات. دەبێت هەردوولا به رێککەوتنەکەوه پابه‌ندبن.\nپه‌رلەمانی ئەوروپا ئاشکرایکرد، بە پێی ڕێککەوتنەکە پێویستە ئەوروپا ٦ ملیار یۆرۆ بداته تورکیا و تا ئێستاش دوو ملیار و ٣٥٠ ملیۆن یۆرۆی پێدراوه.\nپه‌یمانگای ئابووریی ئەڵمانی لەبارەی پرسی پەنابەرانەوە دەڵێت، پەنابەرە سوریەکان لە ئەوروپا لە دۆخێکی باشدان، بەڵام ئەوانەی لە تورکیا ماونەتەوە رووبەڕووی دۆخێکی خراپی مادی بووەنەتەوە و منداڵەکانیان لە ڕووی خوێندن و پەروەردەوە گرنگیان پێنادرێت.\nلەهەمانکاتدا تورکیا ڕووبەڕووی مەترسی شەپۆلێکی گەورەی پەنابەرە سوریەکان بووتەوە و ئەمەش کاریگەری لە سەر سیاسەت و ئابووریی و پەروەردەی تورکیا دادەنێت و پێویستە بە هەموو شێوەیەک پابه‌ند بێت به ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ یەکێتی ئەوروپا. هەرچەندە شەپۆلی نوێی پەنابەران کاریگەری نەرێنی لەسەر وڵاتانی ئەوروپا دادەنێت، بەڵام زیاتر تورکیا تووشی کێشە دەبێت. تورکیا ناچاره له‌و ڕووه‌وه هه‌ماهه‌نگی بكات.\nلەلایەکی ترەوە وادەردەکەوێت، وڵاتانی ئەوروپا هەوڵ بدەن بێ تورکیا میکانیزمێک بۆ رێگریکردن لە شەپۆلی پەنابەران بگرنه‌به‌ر.\nڕۆژنامەی تانیئای یۆنانی ٨ی ئەیلول لە ڕاپۆرتێکدا ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه، ئەڵمانیا و فەرەنسا و یۆنان پلان و بەرنامەیەکی نوێ بۆ ڕێگرتن له شەپۆلی پەنابەران دادەنێن.\nلە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە، لەمانگی ڕابردوودا ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەڕەنسا، ئەنگێلا مێرکڵ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا و کایریاکۆس ماتسۆتاکیس سەرۆک وەزیرانی یۆنان کۆبوونەوەتەوە و لەسەر توندوتۆڵکردنی یاساکانی پەنابەری رێککەوتوون.\nبەپێی رێککەوتنەکە، ئاژانسی پاراستنی سنوورەکانی یەکێتی ئەوروپا لەگەڵ هێزی پاراستنی سنووری یۆناندا کار بۆ توندوتۆڵکردنی سنوورەکان دەکات.\nلەو سێ وڵاتەدا شەرت و مەرجی وەرگرتنی پەنابەران قورسدەکرێت و ئەو کەسانەی یاساکانی پەنابەران نایانگرێتەوە دیپۆرت دەکرێنەوە. هەروەها بودجەیەکی تایبەت بۆ جێبەجێکردنی پلانەکە تەرخاندەکرێت.\nلەلایەکی دیکەوە بە هۆی زیادبوونی رێژەی پەنابەران لە ئەوروپا پشتگیریەکی زیاتر لە پارتە ڕاستڕەوەکان دەکرێت و ڕێژەی دیپۆرتکردنه‌وه‌ی پەنابەران لەزیادبووندایە.\nبە پێی ئامارێکی رێکخراوی کاروباری پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦دا نزیکەی ملیۆنێک و ٥٠٠ هەزار کەس خۆیان گەیاندووەتە وڵاتانی ئەوروپا و لە ئەڵمانیا داوای مافی پەنابەریان کردووە کە زۆربەیان خەڵکی سوریا، ئەفغانستان، عێراق و وڵاتانی باکووری ئەفریقان.


ب ڤێ ڤه‌خارنێ په‌نجه‌شێرێ دویربێخه و زه‌ڤله‌كان بهێز بێخه. – مالپه‌رێ خابير\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / ساخلەمی / ب ڤێ ڤه‌خارنێ په‌نجه‌شێرێ دویربێخه و زه‌ڤله‌كان بهێز بێخه.\nب ڤێ ڤه‌خارنێ په‌نجه‌شێرێ دویربێخه و زه‌ڤله‌كان بهێز بێخه.\nأ.ن 2019-08-10\tساخلەمی لابردنی بۆچوون 116 بینین\nزێده‌كرنا نیڤ كه‌ڤچكێ كركمێ بۆ گلاسه‌كا شیری هاریكارییا ب ده‌ستڤه‌ئینانا ڤه‌خارنا زێرین دكت، كو مفایێن ب كومی بۆ له‌شی په‌یدادكت، وه‌كی پاقژكرنا مێلاكێ و بهێزكرنا كوئه‌ندامێ به‌رگریێ و دویركه‌تن ژ چه‌ندین نه‌خوه‌شیێن مه‌ترسیدار.\nد راپورته‌كێ دا مالپه‌رێ “ئێف بی ری” یێ روسی مفایێن ساخله‌می كر یێن ژ ڤه‌خارنا شیرێ ب كركم په‌یدادبن دیاركرن، و ئه‌و ژی:\n1- پاقژكرنا مێلاكێ: ئه‌ڤ شله‌یه د ڤی ئه‌ندامێ گرنگ دا رێگریێ ژ سه‌رئێككه‌تنا ترشێن دوهنی دكت، زێده‌باری باشتركرنا شیانان لسه‌ر چاره‌سه‌ركرنا خارن و كه‌ره‌سته‌یێن كیمیایی.\n2- سنورداركرنا ئیلتیهابان: مادده‌یا كركمین -پێكهاته‌یا سه‌ره‌كی یا كركمێ- تایبه‌تمه‌ندیێن مه‌زن ب خوه‌ڤه دگرت د هاریكاریكرنا له‌شی دا د رزگار بین ژ ئیلتیهاباتان، هه‌روه‌سا نه‌خوه‌شیێن مه‌ترسیدار ژی، وه‌كی ئیلتیهابا رویڤیكان و گه‌هان و په‌نكریاسێ.\n3- رێگریكرنا به‌كتریایان: ڤه‌خارنا شیرێ ب كركم هاریكارییا كه‌تنه‌سه‌رئێكا رێژه‌یه‌كا مه‌زن یا دژه‌به‌كتریایان د له‌شی دا دكت، و هوسا ڤایروس و به‌كتریایان دكوژت، و چاره‌سه‌رییه‌كا باشه بۆ تایێن سار و ئیلتیهابا گه‌وریێ و په‌رسیڤێ.\n4- هاریكارییا كێمكرنا له‌شی دكت: كركم هاریكارییا هه‌رسكرنا دوهنیاتان دكت ب شێوه‌یه‌كێ له‌زتر، و رێگریێ ژ سه‌رئێككه‌تنا دوهنییاتان دكت د له‌شی دا.\n5- باشتركرنا سیسته‌مێ دلی و مولوله‌یێن خوینێ: كركم چاره‌سه‌رییه‌كا كارایه د سنورداركرنا ده‌ردانا سیتوكیناتێ، كو مادده‌یه‌كا گرێداییه ب ب پرۆسه‌یێن ئیلتیهابی و نه‌خوه‌شیێن دلی و مولوله‌یێن خوینێ ڤه د له‌شی دا.\n6- باشتركرنا ساخله‌مییا مێشكی: ڤه‌خارنا به‌رده‌وام یا شیرێ ب كركم هاریكارییا زێده‌كرنا ئاستێ خارنا ده‌ماری دكت د مێشكی دا و هوسا گه‌ینكه‌یێن ده‌ماری د مێشكی دا پتر لێ دهێن و مه‌ترسیێن تووشبینا ب نه‌خوه‌شیێن وه‌كی ئه‌لزه‌هایمه‌رێ كێم دبن.\n7- بهێزكرنا كوئه‌ندامێ به‌رگریێ: مادده‌یا كركین یا دناڤ كركمێ دا هه‌یی هاریكارییا چالاككرنا وان كه‌ره‌سته‌یێن كیمیایی دكت یێن به‌رپرسیار ژ بهێ.كرنا به‌رگرییا له‌شی، كو پرۆسه‌یا به‌رهه‌مئینانا خانه‌یێن لیمفی یێن بائی و تائی باشتر و چالاكتر دكت.\n8- بهێزكرنا زه‌ڤله‌كان: ڤه‌خارنا شیرێ ب كركم ژ رێكێن بهێزكرنا زه‌ڤله‌كانه‌و و هاریكارییا له‌شی دكت لسه‌ر تووشنه‌بینا ب نه‌خوه‌شییان، كو شیر زه‌نگینه ب كالسیوم و ڤیتامین “دی” كو ریشالێن هه‌ستییان بهێ.تر دكت.\n9- رزگاربین ژ ئاریشه‌یێن هه‌رسێ: كركم هاریكارییا نه‌رمكرنا پرۆسه‌یا هه‌رسێ دكت و رزگاربین ژ به‌رسوشكێ، هه‌روه‌سا هاریكارییا ده‌ردانا زه‌ردێنه‌یێ دكت، كو هاریكارییا هه‌رسكرنا دوهنیاتان و نه‌خوه‌شیێن گه‌دده‌یی و رویڤیكان چاره‌سه‌ردكت.\nدواتر ئه‌ڤرۆ هه‌مى حه‌جى ل عه‌ره‌فێ نه.\nد.عدنان العقراوي سه‌رئێشان ل ده‌مێ رۆژیگرتنێ په‌یدادبیت ژ ئه‌نجامێ: • كێمبوونا رێژا شه‌كرێ دخوینێ دا …


دكتۆر محەمەد على17/9/2020 592 جار بینراوە\nچەند ڕۆژێک لەمەوپێش کتێبی "لەبری بیرەوەری"، نوسینی: کاک مەلا بەختیار، بە پی دی ئێف بەدەست گەیشت وخوێندمەوە.\nیەک: بەپێچەوانەی ئیدیعاکانی سەرەتای کتێبەکەوە، کە باس لە گێڕانەوەی ڕوداوەکان دەکات بە شێوەیەکی بێلایەنانە، ئەم کتێبە تا بینەقاقای نوقمی بەشەخسیکردن و نابابەتی بوونە.\nدو: کاتێک مرۆڤ کتێبی "لەبری بیرەوەری" دەخوێنێتەوە، هەستناکات سیاسییەک نووسیویەتی کە کارەکتەرێکی بەشداری ئەو قۆناغەو هەمو ڕوداوەکانێتی و پشکی شێری خراپەکاریەکانی ئەوکات و ئێستاشی لەئەستۆیە. سەراپای ئەم کتێبە ریکلامێکی بێتام و بێمانایە، ئارایشتێکی ڕەق و تەق و پیشاندانی نوسەرەکەیەتی وەک پیاو چاکێک لەناو دونیایەکی پڕ لەتاوان و توندوتیژی. هەمو ئەمەش لەسەر حسابی بەشەیتانکردن و بەدڕندە پیشاندانی نەیارەکانی.\nسێ: نوسەر بەدورودرێژی باس لە کاریگەری باری سایکۆلۆژیی کەس و ڕقی شەخسی دەکات لەسەر ڕوداوەکان و ڕەفتاری فیگەرە دیارەکانی خەباتی شاخ و بە دیاردەیەکی ناتەندروستی دەزانێت. بەڵام تەوای کتێبەکە ئەو ڕاستییە نیشاندەدەن: مەلا بەختیار خۆی دێڕێکی لە دەرەوەی ئەم سایکۆلۆژیا ناتەندروستە تێدانیە و لەپاڵ نارسیزمدا، ڕق لەوانیتر و بە ناپاک ناوبردنیان، پرنسیپێکی تری زاڵی ناو کتێبەکەیە.\nچوار: ئایا ڕەوایە زۆربەی زۆری یان ھەمو تاوانەکان و ھەڵەکان و شکستەکانی چەندین ساڵی شۆڕش بخەیتە ئەستۆی یەک کەس و کەمترین لۆمەی کەسی یەکەم و سەرکردایەتی حیزب بکەیت؟ باشە ئەوانەی لە شاخبوون ھەموویان کۆیلەی ئەو تاکەکەسە بوون؟ فیگەری بێئیرادە و نەفام بوون؟ یان کەسانێکن بەرپرسن لەوەی لەو مێژووەدا چی ڕوویداوە.\nپێنج: بەکام پێوەر و میتۆدی مێژویی و زانستی، نوسەری ئەم کتێبە، ھیچ ھەڵەو کەموکوڕیەکی نەبوە لە نزیکەی ٤٠ ساڵی ژیانی سیاسیدا؟ بەواتایەکی تر، نوسەر بۆیەکجاریش، ڕەخنەی لەخۆی نەگرتوەو باسی لەکەموکورتیەکانی خۆی نەکردوە. ئەم ھەڵە زەقە و ھەمەلایەنە، تەنھا یەکشت تەفسیریی دەکات: نارسیزمێکی ناتەدروست.\nشەش: دوای ڕاپەڕین و یەکگرتنەوەی ئاڵای شۆڕش و یەکێتی نیشتمانی، نوسەر چەندین بەرپرسیاریەتی باڵای ھەبوە لەناو یەکێتی و زۆرجاریش (ئەم نەوەیە شاھیدن)، مەلا بەختیار یەکێک بوە لە داڕێژەرانی سیاسەتە ھەڵەکانی یەکێتی. بەڵام بەیەک وشەش ناڵێت: بەشێکبوم لەکێشە نەوەک چارەسەرو لەخراپی دۆخی یەکێتی و دۆخی حکومڕانی ئەم ھەرێمە، پشکم بەردەکەوێت. ھەموومان مژدە و وادە سەیرەکانی مەلا بەختیارمان بیرماوە، کە ھیچیان نەک نەھاتنە دی، بەڵکو پێچەوانەکانیان ڕاستدەرچون. لە هیچ شوێنێکدا باس لە بەرپرسیارێتی خۆی لەخراپی دۆخی حیزبەکەی ناکات و هیچ پشکێکیشی لە وێرانەیی حکومڕانی ئەم ھەرێمە بەرناکەوێت.\nحەوت: کۆتایی کتێبەکەی تەرخانە بۆ باسکردن لە دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕان. لەمەشدا کەمترین یاخود ھیچ لۆمەی یەکێتی و خودی خۆی ناکات کە چ ڕۆڵێکی خراپ و نامەدەنیان بینی لەململانێی گۆڕان. (نانبڕاوکردن، تەزویری ھەڵبژارن، دەمانچە تەوزیعکردن، گرتن و لێدان و ھەوڵی تیرۆرکردن و ھەڕەشەکردن، ڕاپۆرتی پلینیۆمی یەکێتی ٢٠١٣، دەستێوەردانی حیزب لە خوێندنگاو زانکۆو دامەزراوەکانی حکومەت و وەرزش لەڕێگای مەکتەبی ڕێکخراوە دیموکراتیەکان........ھتد). لە ھەمووشی خۆشتر، مەلا بەختیار و ھاوڕاکانی ڕایان وابوو بزوتنەوەی گۆڕان لە ٣ کورسی زیاتر ناھێنێت، کەچی بوو بەو بزوتنەوە گەورەیە لە ساڵی ٢٠٠٩داو ٢٥ کورسی پەرلەمانی بەدەستھێنا.\nھەشت: بەدڵنیاییەوە سیاسەتی کاردانەوەو ڕقی شەخسی، نابەتی بون، خۆ بەفریشتە زان و ڕاکردن لەتەحەمولکردنی بەشێک لە بەرپرسیاریەتی کێشەکانی شاخ و شار و ھەڵواسینی ھەموو کێشەکان بە تاکە کەسێکدا، زیاتر بەرەو کەش و ھەوای کتێبێکی وەک ئەلف لەیلە وە لەیلەمان دەبات، نەک کتێبێک ڕێزی لانی ھەرە کەمی بابەتیبوونی تێدابێت.\nنۆ: وەک ھەمیشە کاک بەختیار لەو کتێبەدا باسی کۆمەڵێک فەیلەسوف و نووسەری جیھانی دەکات، کە تەنھا بێئاگایی لە نووسینەکانی ئەو نووسەرانە و سایکۆلۆژیای خۆ بە ڕۆشنبیر و تیوریستزان، دەیانھێنێتە ناو کتێبێکی یاداوەرییەوە کە گوایە باس لە ڕووداوەکانی سەردەمی خەباتی چەکداریی دەکات.\nدە: کتێبی "لەبری بیرەوەری" ناتوانێت ببێت بە سەرچاوەیەک بۆ خوێندنەوەیەکی بابەتیی بۆ ئاڵۆزترین قۆناغی مێژووی سیاسیی هەرێمی کوردستان، بەڵکو گەواهی خودئەڤینییەکی مەترسییداری سیاسەتمەدارێکە کە لەناو ئەو هەموو شکست و توندوتیژییەی ناو جەنگەڵستانی سیاسەتی کوردیی، بەتاق و تەنها وەک فریشتەو شۆڕەسواری ڕوداوەکان بە پاکیی ماوەتەوە.