1. بەڵگە فیلمی "چاوەکان و دەستەکان" لە فێستیڤاڵی "هات داکس" نمایش دەکرێت\n... بەڵگە فیلم لە ئاستی جیهان لەم ڕووداوە هونەرییەدا بەشدار دەبن. ئەمە بە یەکەمین ئەزموونی نمایشی نێودەوڵەتی بەڵگە فیلمی "چاوەکان و دەستەکان" دێتە ئەژمار و لە بەشی ویترینی جیهان نمایش دەکرێت. بە هۆی قەیرانی ...\n2. نمایشی مەتری شەش و نیو لە فێستیڤاڵی ستۆکهۆڵم و خەڵاتێک بۆ مەعادی\nجام کوردی: هاوکات لەگەڵ نمایشی فیلمی "مەتری شەش و نیو" لە سیهەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی ستۆکهۆڵم، خەڵاتی دەستکەوتی هونەری پێشکەش بە پەیمان مەعادی هونەرمەندی ئێرانی ئەم فیلمە پێشکەش کرا. بە پێی ڕاپۆرتی ...\n3. فیلمێکی کوردی خەڵاتێکی نێودەوڵەتی بردەوە\n... حسێن پوور توانی لە حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلم و مۆسیقای پارما خەڵاتی باشترین فیلمنامە و هەزار یۆرۆ بباتەوە. کورته فیلمی زبح بەرهەمی ئەنجومەنی سینەمایی لاوانی سنە و حەوزەی هونەریی کوردستان، چیرۆکی بنه‌ماڵه‌یه‌کی ...\n4. فێستیڤاڵی فیلمی دهۆک لە ئاستی پلە یەکەکانی جیهانە\n... چەندین چاڵاكیی جۆراوجۆری هونەری و چەند پانێڵێكیش بۆ میوانەكانی بەڕێوە دەچێت. لەم فێستیڤاڵەدا زیاتر لە 120 هونەرمەند لە كوردستان و ئەوروپا و وڵاتانی عەرەبی و بە گشتیی لە 74 وڵاتەوە بەشدارن و میوانداریی ...\n5. دوو لاوی کورد لە لووتکەی سینەمای ئێران\n... و ئەکتەری گەنجی کورد لە ناو ڕاپۆرتی و هەواڵەکانی تایبەت بە هونەری سینەمای ئێران دەبنیران و ئەوانیش نەوید محەمەد زادەی خەڵکی ئیلام و هووتەن شەکیبا خەڵکی کوردستان بوون. بەرنامەیەکی کەناڵی سێی تەلەفزیۆنی ...\n6. بۆچی سیـنه‌مای كوردی ناتوانێت له‌سه‌ر بناغه‌كانی خۆی بوه‌ستێت؟ / شیڤان شێرزاد\nجام کوردی: ئه‌گه‌رچی ته‌مه‌نێكی كورته سینه‌ما له كوردستان خۆی خستووه‌ته نێو دڵی خه‌ڵك و له ماوه‌ی دامه‌زراندنی سینه‌ماش له ھه‌رێمی كوردستان به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو ھه‌نگاو نراوه بۆ گه‌یشتن به ...\n7. پێنج فیلم و داوەرێکی ئێرانی لە فێستیڤاڵی موسڵمانانی کازانی ڕووسیا\n... گفتوگۆی نێوان فەرهەنگەکان، بەرەو فەرهەنگی گفتوگۆ "، پەرەپێدانی ئاشتی لە ئاستی نێودەوڵەتی، لێبوردەیی، پێکەوەژیان و بەیانی شێوازی نوێ بۆ هێنانەدی وتمانە لە نێوان نەتەوەکان لە ڕێگای هونەری حەوتەمەوە بەڕێوە ...\n8. کوردستان ڕێزی لە ئەکتەرە بلیمەتەکەی گرت\nجام کوردی: "هووتەن شەکیبا" باشترین ئەکتەری گەورەترین فێستیڤاڵی سینەمایی ئێران لە ساڵی ١٣٩٧ لە سنەی زێدی خۆی، ڕێزی لێ گیرا. بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، لە ڕۆژی نەتەوەیی هونەری نمایشی لە ئێران، لە سنە ڕێز ...\n9. خانمێکی ئێرانی دەبێتە داوەری فێستیڤاڵی فیلمی کازانی ڕووسیا\n... بەیانی شێوازی نوێ بۆ دروستکردنی وتمانەیەکی نێوان نەتەوەکان بە سوود بینین لە هونەری حەوتەم بەڕێوە دەچێت. زوهرە زەمانی فیلمساز و سەرۆکی ئەنجومەنی سینەمای لاوانی بەندەری ئەنزەلی بۆ داوەریی لەم فێستیڤاڵەدا ...\n10. سینەمای ئێران ٤٠ ساڵ هەنگاونان بەرەو لووتکە\nجام کوردی: یەکێک لە دەستکەوتەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران درەوشانەوەی سینەمای وڵات بوو لە ئاستی جیهاندا و ئەمەش لە چلەمین ساڵیادی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی بە زەقی دەبینرێت کە چوار دەیە هونەری سینەمای ئێران ...\n11. 1397 پڕ بینەرترین ساڵی سینەمای ئێران\n... پێشووی. ناوبراو، پێشوازیی بینەران و هۆگرانی سینەمای لە هەموو ژانرەکانی سینەما و بەشەکان لەوانە بەرەڤانی پیرۆز، بەرخۆدان، منداڵان و هونەریی بە خاڵی سەرەنج ڕاکێشی بازاڕی ئەمساڵی سینەمای ئێران ناوبرد. وتیشی: ...\n12. سینەمای نوێی ئێران؛ ڕوانگەیەکی نەتەوەیی، برەندێکی جیهانی\n... جیهان، سینەمای ئێرانی وەکوو متمانەپێکراوترین پێگەی پیشەسازیی فیلمی هونەری لە جیهاندا ناساند. لەو سەردەمە و لە قۆناغی جۆربەجۆردا، سینەمای ئێران لە هەموو فێستیڤاڵە پلە یەکەکانی جیهان درەوشایەوە. پێش ئەم ...\n13. ۱۰۰ بەرهەم بۆ بەشداریی لە فێستیڤاڵی مۆسیقای کوردی لە سنە نێردراون\n... و ئیرشادی ئیسلامی پارێزگای کوردستان و بە پاڵپشتیی هۆبەی کاروباری هونەری و نووسینگەی مۆسیقای وەزارەتی فەرهەنگ و ئێرشادی ئیسلامی و هاوکاریی ئەنجومەنی مۆسیقای ئێران لقی پارێزگای کوردستان بەڕێوە دەچێت. ڕاشیگەیاند: ...\n14. هەوڵ و هەنگاوەکان بۆ پتەوکردنی پێوەندی فەرهەنگی ئێران و هەرێمی کوردستان\n... ئێران و هەرێمی کوردستانی عێراق لە بواری فەرهەنگی و هونەری و ڕۆشنبیری لە چی دایە و بۆچی دەبێ بایەخی تایبەتی پێ بدرێت؟ بۆ خۆی، بوونی پەیوەندی، کارێکی سروشتی و ئەرێنییە. مرۆڤ بونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە و ناتوانێت ...\nدروستکراوە لە 30 ئەیلول 2018\n15. هەفتەمین مێهرەجانی مۆسیقای کوردی بەفرانباری ئەمسال لە سنە بەڕێوەدەچێت\n... لە شاری سنە بەڕێوە بچێت، ڕوونوێنی کرا. ئەم مێهرەجانە لە لایەن دایرەی گشتیی فەرهەنگ و ئیرشادی پارێزگای کوردستان و لە دوو بەشی سەرەکی و لاوەکی بەڕێوەدەچێت. ئەم مێهرەجانە بە سپانسەری بەڕێوبەرایەتی هونەری ...\nدروستکراوە لە 10 تەمموز 2018\n16. فیلمی گەنجێکی کورد لە فستیڤاڵی جیهانی فیلمی کۆلۆمبییا وەرگیرا\n... بەرهەمەکانی "دایرەی هونەری پارێزگای کوردستان"ەو چوارەمین فیلمی سامان حوسەینپورە کە خۆی ئەرکی دەرهێنان و نووسەری لە ئەستۆ گرتووە. کاری وێنەگری و تەدوینی فیلمەکەش لە لایەن زانیار لوتفی ئەنجام دراوە. سەرچاوە: ...\nدروستکراوە لە 19 ئاب 2017\n17. شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای فارس\n... حەوشەی هونەریستانی سەنعەتی دا هەڵکەوتووە. لە شوێنە گەشتیارەکانی شیراز کە هەر دەم سەرنجی گەشتیارانی بۆ خۆی راکێشاوە ئارامگە و قەوری کەریم خانە. کەریم خان لە ساڵی ١١٩٣ی کۆچی ـ هەتاوی لەشیراز کۆچی دوایی کرد ...


حەجکردنێک بە خەیاڵ لە رۆمانی مەککەدا.\nتیمەی بەشێکی زۆری ئەو رۆمانانەی نووسەرانی فارس نووسیویانە، بەلایەنی کەمەوە ئەوانەی من خوێندوومنەتەوە، تیمەیەکی سادە، بابەتێکی ساکاربوونە.ڕووداو لەوڕۆمانانەدا، ڕەنگە ڕووداوێک بێ، ئاڵۆز نەبێت کەھەموومان پێی ئاشنا نەبین، بەڵام ئەم ڕووداوانە دەبنە جێگەی سەرنجی خوێنەروھەڵوەستەکردنی. ئەمەوێرای ئستاتیکای گێڕانەوە لەودەقانەدا، کەھونەرکارییەکی ھێندەجوانی تێدایە، کە سەرنجی خوێنەر ڕابکێشن. خوێنەرکەڕۆمانی(لەمەککە)دا دەخوێنێتەوە، سەرسام دەبێت لەوھەموو ھونەرکاریەی لەوەسفی شوێن وکەرستەوکارەکتەرەکان، بە زمانێکی سادەکراوە. وەک ئەوەی خوێنەرخۆی کارەکتەری ئەوڕووداوانە بێت و لەپەیوەندی دابێت لەگەڵ شتەکان. من وام ھەست دەکرد، ئەوە خۆمم سواری ئەوجێبە بوومە کەمەترێک لە ئوتومبیلەکانی دیکەبەرزترە. شیعریەتی گێڕانەوە لەو ڕۆمانەدا لە ئاستێکدایە، کە خوێنەر چێژ لە خوێنەوەی ھەموو ئەو دیمەنانە دەبینێت کە ڕۆماننووس باسیکردوون. ڕۆمانی لە مەککە، لەو جۆرە ڕۆمانانەیە کە سادەن، وەلێ لەکاتی خوێنەوەیاندا خوێنەرچێژیان لێدەبینێت و وشەو دەربڕینەکانی دەبنە جێگەی ھەڵوەستەکردنی. بێگومان نابێ ئەوەشمان بیربچێت، کەئەمە پەیوەندی بەئاست وتوانستی وەرگێڕەوە ھەیە، بەتایبەتیش لەزمانی ھۆڵەندی کەلەڕەگەزی زمانە قوڕسەکانە. بەڵام وەرگێڕی ڕۆمانەکە،توانایەکی زمانەوانی دیاری لەمیانەی وەرگێڕانەکەدا،بەرجەستە کردووە. ڕۆمانی لەمەککە،باسی پەیوەندی نێوان دایک وکوڕێک دەکات، کەڕەنگە ھەرخودی ڕۆماننووس خۆی پاڵەوانی ڕۆمانەکە بێت. پاڵەوانی ڕۆمانەکە، لەئێران دەژیت وقوتابی زانکۆیە. لەسەروبەندی شۆڕشی گەلانی ئێراندا لەکۆتایی ھەفتاکان، وەک ڕۆژنامەنووسێک چەندڕاپۆڕتە ھەواڵێک بەنھێنی ئامادە دەکات و پەیوەندی بەبزووتنەوەیەکی گەریلاییەوە دەکات. ھاوکات کتێبێکیش لەبارەی کوردەکانەوە دەنووسێت. دەستنووسی کتێبەکەی لەماڵەوە، دەشارێتەوە لەدووتوێی کتێبەکانی، تاکوڕۆژێکییان پیاوانی ڕژێم، بەمەبەستی پشکنینی ماڵەکەی، کەپێشترھەستیان بەوەکردووە کەلەبارەی کوردەکانەوە کاری نھێنی دەکات، بەسەرماڵەکەی دادەدەن. ئەگەرچی خۆی ھەرچۆنێک بێت ھەڵدێت وڕزگاری دەبێت، بەڵام پسمامێکی دەگیرێت، دواترلەسێدارە دەدرێت و ھاوکاتی مەحبووبەی خوشکیشی، ئیتلاعات زیندانی دەکات. بەشێکی زۆری تەمەنیشی لە زیندان دەباتە سەرودواجاریش وەک غەریب وگۆشەگیرێک وتێکشکاوێک ئازاددەکرێت. پاڵەوانی ڕۆمانەکە، ئیدی دەزانێت ژیان بۆئەولەئێران، بەمانای کوشتن ولەسێدارەدان.بۆیە وڵات جێدێڵێت ولەھۆڵەندا، بۆماوەی سی ساڵ ئاوارەدەبێت. لەوماوەیەدا، چەندجارێک دایک و خوشک و باوکەخاوەن پێداویستییە تایبەتییەکەی(کەکەڕوڵاڵە) سەردانی دەکەن. دوای ساڵانێک جارێکی دیکە، دایکی دەیەوێت تاکو نەمردووە، بەدیداری شادبێتەوە. بەڵام بەداخەوە دایکی تووشی نەخۆشی( زەھایمەر_خەڵەفان)بووە. ئەمەش بۆئەوسەختە شەش کاتژمێر بەفڕۆکە گەشت بکات تاکو دەگاتە لای کوڕەکەی لە ھۆڵەندا.بۆیە کوڕەکەی بڕیاردەدات لەوڵاتێکی نزیک ئێران، لەگەڵ دایکی یەکتری ببینن، بۆئەم مەبەستەش میرنشینی عەرەبی، واتە دوبەی دیاریدەکەن، کەتەنھا چل خولەکێک بەفڕۆکە لەئێرانەوە دوورە. ئەمیان لەڕۆژھەڵاتی کەنداوی فارسییە، ئەویشیان لەڕۆژھەڵاتی کەنداوی عەرەبییە.چونکە فارسەکان بەکەنداوی فارس و عەرەبەکانیش بە کەنداوی عەرەبی ناوی دەبەن. بۆیە ھەردووکییان بۆدوبەی زێدی شێخ زاید، گەشت دەکەن و لەوێ یەکتردەگرنەوە. دایکی کەدەگاتە ئەوێ و لەھوتێلێک دادەبەزێت، ھەرواھەست دەکات چۆتە ئەمستردام.بۆیە ژینگەو کەل وپەل و شوێنی مانەوەیانی جیاواز دێتە بەرچاو.ئەگەرچی چەند جارێک کچی و خوشکەکەی، دەیانەوێت تێی بگەیەنن کە ئێرە دوبەیە نەک ئەمستردام، وەلێ ئەو ھەر بەھەمان ڕیتمی بیرکردنەوەو تێگەیشتنی خۆی دەڕوانێتە دەورو بەر.واھەست دەکات ئەوە کوڕەکەی و ژنەکەیەتی دیزایینی ماڵەکەی و شوێنەکەیان لەئەمستردام گۆڕیوە. کوڕەکەشی ئەمجارەیان ھەوڵدەدات، بەپێی بیرکردنەوەکانی دایکی درێژە بەوگەشت و مانەوەیە بدات. چونکە ئەولەبەردایکی ھاتۆتە ئێرە. بۆیە ژنەکەی و مەحبووبەی خوشکیشی ئاگادار دەکاتەوە کە شابانووی دایکی، ھەراسان نەکەن و ڕەچاوی باری سایکۆلۆژی و ھزری بکەن. بەتایبەتی کەئەو نەخۆشی خەڵەفانی ھەیە. ئیدی پاڵەوانی ڕۆمانەکە، بەپێی ئاست و تێگەیشتنی دایکی دەیەوێت چێژلەوگەشتەو یەکتربینینە ببینێت. تاکو ڕۆژێکییان بەڕێکەوت دایکی لە ھوتێلەکەوە سەیری بیابان دەکات و لەخۆیەوە بێ ھیچ توانایەکی ھزری، وشەی مەککەی بەخەیاڵ دادێت. چونکە خۆشی نەخۆشی ھەیە، ئیدی واھەست دەکات پێشترکوڕەکەی چەندجارێک بەڵێنی پێداوە بیباتە حەج، بەڵام بەڵێنەکەی نەبردۆتە سەر. ھەرچەندە ئەمەڕووینەداوە، وەلێ دایکی روژددەبێت کەپێشتر وای پێ وتراوە.کوڕەکەشی بۆ ئەوەی، ئەوئاواتەی دایکی ئەگەر بەخەیاڵیش بێت بێنێتە دی، بڕیاردەدات گەشتێکی مزگەوتی شێخ زایدی پێ بکات لەشاری ئەبوزەبی. ئەم مزگەوتە مزگەوتێکی گەورەیە، وەک ڕۆماننووس دەڵێت:_ (پتر ھێمابوو بۆدەسەڵات و ھەژموونی شێخ زاید نەک کارێکی خێر خوازی. بۆ ئەوەی دوای مردنیشی وەک ھێمایەکی دەسەڵات بمێنێتەوە).بۆیە ڕۆژێکییان دایکی سواری ئوتومبێلێک دەکات و بەرەو مزگەوتەکە دەکەونەڕێ. بەڕێکەوت ئەوڕۆژە،ڕێکەوتی یادکردنەوەی ساڵڕۆژی مردنی شێخ زایدە. بۆیە ھەزاران کەس لەژن و پیاو بەجل و بەرگێکی سپی تایبەتییەوە، دێنە نێومزگەوتەکەو دروشمی ئایینی دەڵێنەوە. دایکیشی بۆ ئەوەی بچێتە نێو مزگەوتەکە، دەبێ ئەو جۆرە پۆشاکە بپۆشێت. بۆیە لەگەڵ ئاپۆڕای جەماوەر دەکەوێت و چەند جارێک دەچێتە نێومزگەوتەکەوپاشانیش بۆسەر گۆڕی شێخ زاید. ئیدی دواترکەڕێوڕەسمەکە تەواو دەبێت، دایکی بەو پۆشاکە سپیە، دێتە دەرەوەو بەدەم نزاو پاڕانەوە، بەتەسبیحێکی درێژەوە، واھەست دەکات حەجی کردووە، بەڵام لەڕاستیدا بەخەیاڵ. بەتایبەتیش کەخۆی نەخۆشی خەڵەفانی ھەیە.بەم شێوەیەش کۆتایی بەڕووداوەکانی ڕۆمانەکەدێت. لەپەراوێزی ئەوڕووداوەشەوەنووسەرئاماژەبەژیانی مرۆڤەکان و ڕەنگدانەوەی جیاوازی چینایەتی وچەند بابەتێکی سیاسی دەدات لەمیرنشینی عەرەبی، وەک ململانێی ئێران و بەشێک لەوڵاتانی کەنداو، یاخود ئەو ڕووداوانەی لەسەرو بەندی حەجکردنی ئێرانییەکان بۆسعودیە، ڕوویانداوە. لێرەدا بەپێویستی دەزانم لەبارەی وەرگێڕانی ئەو ڕۆمانەوە، سەرنجێک دەرببڕم. لەڕاستیدا، بەبڕوای من وەک خوێنەرێک، وەرگێڕ رۆِمانەکەی وەرنەگێڕاوە،بەڵکو(کورداندوویەتی). یەکەم جارە ڕۆمانێکی وەرگێڕدراو لەزمانی ھۆڵەندی دەخوێنمەوە، کەوەرگێڕەکەی ھێندەبەزمانێکی جوان وسەرنجراکێش، ناوەڕۆکەکەی وەرگێڕابێت.خوێنەرکەڕۆمانەکە دەخوێنێتەوە، واھەست دەکات بە کوردی نووسراوە. وشەودەربڕینەکان سادەن. بەجۆرێک ھەرکەسێک ڕۆمانەکە بخوێنێتەوە، بەئاسانی لەڕووداوەکان دەگات.ئەوزمانە جوانە لەوەرگێڕان، بەلامەوە لەنگییەبچووکترین خەوشی ھەبێت. بۆیە بە ئامانجی بەبڕشتکردنی زیاتری زمانی وەرگێڕەکەی، چەند سەرنجێکی کورت دەخەمە ڕوو. ئەوانیش:\nدووەم: وەرگێرلەڕۆمانەکەیدا، وشەی (ڕادان)ی لەبەرامبەر ئامادەکردن و سازکردن بۆ چەندین شت بەکارھێناوە. بەڵام لەزمانی کوردی، ئەم وشەیە بۆ ھەمووبارێکی گوزارشتکردن نابێت. تەنھالەیەک کاتدانەبێت، ئەویش بۆنموونە دەڵێین: (قاتێکمان بەڕادان داوە). بەڵام نەمبیستووە لەزمانی کوردی بوترێت: ژوورێکم بەڕادان داوە، خواردنێکم بەڕادان داوە.\nسێیەم: وەرگێڕلەڕۆمانەکەیدا، لەچەندین شوێن وشەی(معمیل)ی بەکارھێناوە. خۆزگە لەبڕی ئەو وشە نامۆزیکی و نائستاتیکیە، وشەیەکی دیکەی کوردی ھاوواتا دەکرد.\nچوارەم: ھەرچەندە بەڕێزیان خۆشی ئاماژەی بەوە کردووە کەدەنگی حوشتر(بۆڕاندن)نییە. بۆیە ئەگەر ھەڵەنەبم دەنگی حوشتر(پڕماندن)ە. بەپێچەوانەوە بۆڕاندن دەنگی گایە و بۆ ئاژەڵی حوشتر بەکارنایەت.\nپێنجەم: ناونیشانی ڕۆمانەکە لەمەککەیە. بۆیەئەگەرپاشگری(دا) لەناونیشانەکەھەبایە، لەڕووی ڕێزمانییەوە گونجاوتردەبوو.بەم شێوەیە - لەمەککەدا).\nجارێکی دیکە، دەستخۆشانە لە وەرگێڕی ڕۆمانەکە دەکەم. چێژم لە خوێندنەوەی بینی، ھەرچەندە ڕۆمانێکی سادە و ساکاریشە. وەلێ ھەمیشە بلێسە لە پرووشک ھەڵدەستێت..\n• لە مککە: نووسینی (عەبدوڵا قادر)، وەرگێڕانی (شەفیقی حاجی خدر)، ٢٠١٨.


توركیای دوای كودەتاكە\nكودەتا سەربازیەكەی توركیا قسەوباسێكی زۆری بەدوای خۆیدا هێناوە، لە ئاستی ناوەندە رەسمیە نێوودەوڵەتیەكان وەك ئەتەكێتێكی دیبلۆماسی، دەوڵەتەكان پەیامی پشتیوانی بۆ توركیا دەنێرن. دامەزراوە میدیایی و سەنتەرەكانی لێكۆڵینەوەو بەدواداچوون چی لەناوخۆی توركیا و لە دەرەوەش، شرۆڤەی ژینگەی سیاسی و سەربازیی توركیا دەكەن و سەرقاڵی دۆزینەوەی هۆكارەكانی ئەنجامدانی كودەتاكەن. هەندێكیش بەدوای زانیاری چۆنێتی رووداوەكەوەن، شەن و كەوی سەرنەكەوتنی كودەتاكە دەكەن. تەنانەت هەندێك گومانیش دەخرێنەڕوو لەوەی شێوازی كودەتاكە، دەربازبوونی ئەردۆگان و كابینە وزاریەكەی حكومەت، زوو هاتنە دەستی دەست و پێوەندەكانی ئەردۆگان و زوو شكست پێهێنانی كودەتاكە، وەك سیناریۆیەكی ئەردۆگان دەرئەخەن تا بیكات بە پاساو و بیانووی پاكتاوكردنی نەیارەكانی.\nبێگومان تا ماوەیەكی دوورتریش ئەم قسەو باسانە بە گەرمووگوڕی دەمێننەوە، هەر لایەنێك بە پێی بەرژەوەندی و ئەجندای سیاسی خۆی لە گۆشەنیگای خواست و ئامانجەكانی خۆیەوە، خەڵكی پێوە سەرقاڵ دەكەن. كە ئەمەش دیوێكی سروشتی سیاسەتە، ئەگەر كودەتاكە سەركەوتووبایا بەشێك لەو وڵاتانەی ئێستا ئیدانەی دەكەن، ئەوكات پیرۆزباییان دەكرد. لە ناوخۆش زۆرێك لەوانەی ئیدانەی دەكەن ئەوكات خۆیان دەكرد بە شەریكی سەركەوتنەكان.\nجا كودەتاكە هەروا هەڵچونێكی ژمارەیەك ئەفسەر و سەربازی توركیا بووبێت یان بەپلان و نەخشەی ووردی دەزگاو دامەزراوە سەربازیەكانی وڵات، تەنها هەوڵێكی ناوخۆیی بووبێت یاخود بەشێك بووبێت لە بەرنامەیەكی فراوانتری نێوودەوڵەتی، كودەتایەك بووبێت بۆ لەڕەگ و ریشە هەڵتەكاندنی بەرنامە و ستراتیجی پارتی داد و گەشەپێدان، یان ئەگەر وەك دەوترێت سیناریۆ بووبێت. تاكتیك و پلانی ئەردۆگان و بانگەوازەكەی بۆ هاتنە سەر شەقامی پشتیوانەكانی شكستیان بە كودەتاكە هێنابێت یان ئیسرائیل و ئەمریكا بە هانایەوە چووبن، ئەوەی هەیە واقیعێكە كە ئەردۆگان بەسەر گەورەترین مەترسیدا سەركەوت.\nهەركام لەو ئەگەرانەی باس دەكرێن راست بن، هیچ لەوە كەم ناكاتەوە كە دەووترێت (كەوتنێك نەمكوژێت، بەهێزم دەكات). ئەردۆگان لە دوای كودەتاكە پێچەوانەی ئەو بۆچوونانەی پێیان وایە ئەوە سەرەتای لێكترازانێكی قوڵی سیاسی و كۆمەڵایەتیە لە توركیا و ئیتر ئەردۆغانێكی شكۆ شكاوی لاواز دێتەوە سەر سەكۆی سیاسی، بەپێچەوانەوە بە دەست و بازوویەكی بەهێزترەوە دێتەوە مەیدان. لانی كەم لە ئاستی ناوخۆی وڵاتەكەیدا بەهێزتری دەكات. هەموشمان بینیمان لە چركە ساتی رووداوەكەوە چۆن نەیارە سیاسیەكانی كە پێشتر هاوخەباتی بوون و لێی رەنجابوون دەستیان بە پشتییەوە گرت و حیزبە نەیارەكانیشی چوونە سەنگەرەكەی ئەو.\nئەگەر ئەو زانیاریانەش دروستبن كە دەوترێت ئەمریكا و ئیسرائیل لە رێگەی هێرشی ئاسمانی و بە هەڕەشەكردن لە سەركردەكانی كودەتاچیەكان، شكستیان پێهێنابێت، ئەوەش نابێتە مایەی لاوازبوونی ئەردۆگان، بەڵكوو لە هاوكێشە هەرێمایەتی و نێوودەوڵەتیەكانیشدا بەهێزتری دەكات كە دوو دەوڵەتی بەهێزو كاریگەری وەك ئەمریكا و ئیسرائیل تا رادەی بەكاربردنی هێز بەرگری لەمانەوەی دەسەڵاتەكەی بكەن.\nشاراوەش نیە كە ئەردۆگانی ئەم ساڵانەی دووایی، هەمان ئەردۆگانی پێشتر نیە، مەیلی دەسەڵاتخوازیەكەی لە پرەنسیپ و ئامانجەكانی پێشتری خۆیی و حیزبەكەی دووری خستۆتەوەو هەر ئەوەش هۆكاری دابڕان و جیابوونەوەی بەشێك لە هاوسەنگەرەكانی بوون. ئارەزووی دەسەڵات و پاوانكردنی پێگە گرنگەكانی دەوڵەت و وابەستەكردنی هەموو جومگەكانی دامەزراوە دەوڵەتی و تەنانەت دادوەریی و سەربازیەكان بۆخۆی، لای كەس شاراوە نین. دوای بوونی بە سەرۆك كۆمار نەیشاردۆتەوە كە خوازیاری گۆڕینی دەستور و سیستەمی سیاسی وڵاتە و دەیەوێ هاوشێوەی ئیمبراتۆرێكی گەورە یاخود وەك سوڵتانێكی عوسمانی ئەو چەند ساڵەی تەمەنی سیاسی بەڕێوەبەرێت.\nرێگریەكانیشی دیارن، بەپلەی یەكەم تا ئێستا نەیتوانیووە هەموو سوپا بخاتەژێر كۆنترۆڵی خۆیەوە، بەشێكی زۆر لە ئەندامانی دەسەڵاتی دادوەری بەوە لەقەڵەم ئەدرێن لایەنگری بزوتنەوەی خزمەت بن. ئەوان بەپلەی یەكەم كۆسپن لەبەردەم ئەو ئامانجانەی ئەردۆگان و لە رووی ئایدۆلۆجی و مەزهەبی و ستراتیژیشەوە، مەترسین لەسەر ئەردۆگان و پارتەكەی. بۆیە لەیەكەم ساتی دوای كودەتاكەشدا پەنجەی تۆمەتی بۆ فەتحوڵا گویلەن درێژكرد كە لە پشتی كودەتاكەبێت.\nلە ئاستی ناوخۆی توركیا بەهۆی شكستی كودەتاكەوە زەمینەو كەشی سیاسی لەبار دەبێت بۆ دەستكردنەوەی ئەردۆگان وە دەیەوێ ئەم كودەتایە بكاتە دەرفەت بۆ تەسفیەی هەموو نەیارەكانی چی لەناو سوپا و لەناو حیزبەكانی تر و تەنانەت لە دەرەوەی پرۆسەی سیاسیش. بینیمان لە رۆژی یەكەمی دوای كودەتاكەشەوە بەشێوەیەكی بەرفراوان كەوتوونەتە دەستگیركردنی هەموو ئەوانەی دوور و نزیك نەیاری سیاسی ئەردۆگانن. بەدەر لەوەی سەتان ئەفسەر و ژەنەراڵ و بەرپرسی جیاجیای دامەزراوەكانی سوپا دەستگیركراون، چەندین دادوەر لە دەزگای دادوەری لەسەركار لابراون و بەشێكیان خراونەتە زیندانەوە. هەزاران كەس وەك خائین لەقەڵەم دران و هەموویان دادگایی دەكات، هەر كەسیش نەیاری بكات بە پشتیوانی لە كودەتا تۆمەتباری دەكات.\nئەگەر كودەتاكە وەك دەوتریت چەند ئەفسەرێكی سوپا پێی هەستاون، راماڵینی هەزاران دادوەر لەچای چین.؟ مامۆستای زانكۆ و چالاكوانی مەدەنی و كەسانی بانگخواز بۆ.؟ رەنگە لە رۆژانی داهاتوو خەڵكانی تریش بگرێتەوە. هەموو ئەوەش لە پێناو ئەوەدایە كە ئەردۆگان دەیەوێ بەو خواستە سیاسیانە بگات كە پێشتر وەك ئامانجی سیاسی دیاریكردوون.\nوە بەهۆی ئەو مەیل و خواستە سیاسیانەی ئەردۆگانەوە ئەگەر لە رابردوودا كودەتا سەربازیەكان بووبنە هۆی روخانی حكومەتی مەدەنی، یان لاوازكردنی، ئەوە ئەمجارەیان هاوكێشەكە پێچەوانە بوویەوە، حكومەت زۆر بەهێزدەكات و دەسەڵاتی سوپا لاواز و بەركەنار دەخرێت یاخود هەموو پۆست و دەزگا سەربازیەكان بەخەڵكانی لایەنگری خۆی پڕ دەكاتەوە. بەڵام رەوشی دیموكراسی و ئازادی میدیا و كاری سیاسی بەرتەسك دەبنەوە.\nئەوەی لەم نێوەندەدا وەك قوربانیەك دەمێنێتەوە كوردی باكورن، پرۆسەی ئاشتی پەكیخراوە، دەوڵەت بە بەهێزییەوە دێتەوە مەیدان. پرۆسەی دیموكراسی و ئازادی كاری سیاسی بەرتەسك دەبێتەوە، میدیا زیاتر وابەستەو پاوانی بەرژەوەندیەكانی دەوڵەت دەكرێت. ئەمە بەو مانایە نیە لە ئەگەری سەركەوتنی كودەتاكەدا دۆخی كورد باشتر دەبوو، بە پێچەوانەوە ئەگەر كودەتاكە سەركەوتایا حوكمی عورفی پەیڕەو دەكرا، سەرتاكانی بیری كەمالیزم دەچەسپێندرانەوە و دۆخی كورد دەگەڕایەوە بۆ هەشتاكانی سەدەی رابردوو. باشترین بژاردە لە ئەگەری سەركەوتنی كودەتاكەیا ئەوەبوو كە كورد شارە كوردیەكانی كۆنترۆڵ بكردایا تا بە پێگەیەكی بەهێزەوە لەگەڵ حكومەتی دوای كودەتا بكەوتایەتە گفتوگۆوە.\nبۆ داهاتوو كورد لە باكور پێویستی بە موجازەفەیەكە كە دڵنیایی ئەوە بەدەستبێنێت نە مەیلە ناوەندگەراییەكەی ئەردۆگان و نە بەرتەسك بوونەوەی دیموكراسی و نە ترسی كودەتایەكی تر، نەیخەنە پەراوێزەوە.


داوایەکی هادی عامڕی بۆ وەرگرتنی چوار وەزارەت لەلایەن محەمەد عەلاویەوە ڕەتدەکرێتەوە – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on شوبات 14, 2020 588 جار بینراوە 0 سەرنج\nهادی عامڕی سەرۆکی هاوپەیمانیەتی بینا داوای چوار وەزارەت لە کابینەی نوێ دەکات و لەلایەن عەلاویەوە ڕەتکراوەتەوە.\nسەرچاوەیەکی هەواڵی پێگەی “الاخباریة” ئاشکرای دەکات هاوپەیمانیەتی بینا فشار دەکەن بۆ ئەوەی لەکابینەی نوێ هەر چوار وەزارەتی کارەبا و نەوت و ناوخۆ و پەیوەندیەکان وەربگرن. ئەو سەرچاوەیە باسی لەوەش کردووە کە ئەو هەوڵەی عامری لەلایەن محمد تۆفیق عەلاوی کاندیدی ڕاسپێردراو ڕەتکراوەتەوەو گوتویەتی پێدانی ئەو چوار وەزارەتە بەتەواوەتی بەواتای تەسلیمکردنی دەوڵەتی عێراقە بە ئێوە.\nلەهەمانکاتدا ئەندامێکی شاندی دانوستانکاری هاوپەیمانیەتی بینا بە عەلاوی ڕاگەیاندووە “تەنازولمانکرد لە پۆستی سەرۆک وەزیران، بەڵام تەنازولکردنمان لەو وەزارەتانە بەواتای کۆتایی ئێمە دێت”.\nبڵاوکراوەی پێشووعێراق پاشەکشە لە بڕیاری دەرکردنی هێزە بیانیەکان دەکات\nبڵاوکراوەی نوێترهەواڵی دورخستنەوەی بەرپرسی پاراستنی پارتی بڵاوبۆتەوە


چەوساوەکانی تۆپی پێ – Politic Press\n“ئێمە وەک مریشکی کێلگەین، جووڵەکانمان لە ژێر سیستەمێکی تووندوتیژدا چاودێریکراوە. پێویستە بەبەردەوامی کۆمەڵێک ڕەفتاری نەگۆڕ دووبارە بکەینەوە.”\nلە سەردەمی کۆندا خەڵکی دەچوون بۆ تەماشاکردنی (گارینشا) تاکوو دڵنیاببنەوە لەوەی ئەو مەسخە پشت کۆمەی کە بە پێیەکانی ڕكابەر مەدهۆش دەکات، کوڕی ئەهرەمینەکان نییە. وە ساڵی ١٩٢١ کە بەرازیل بەشداری جامی ئەمریکای لاتینی کرد، (ئەرتۆرۆ فریدرێنیچ) کە خاوەن زۆرترین گۆڵە لە مێژووی تۆپی پێدا، بەشداری پاڵەوانێتییەکەی نەکرد، چوونکە سەرۆکی وڵات پێیوابوو بەشداریکردنی ڕەشپێستێکی وەها ناوبانگی بەرازیل لەکەدار دەکات. هاوکات (کارلۆس ئەلبیرتۆ) هەرچەندە ڕۆڵی باڵای هەبوو لە بردنەوەی مۆندیالی١٩٧٠ بۆ بەرازیل، بەڵام تاکوو ماوەیەکی زۆر دەبوو پێش یارییەکان نیوکاتژمیر لە ژووری خۆگۆڕیندا دەموچاوی خۆی بە برنجی هاڕاو سپی بکات، بۆئەوەی هاندەران بە پێستە رەشەکەی قەڵس نەبن. دیارە حاڵی یاریزانەکان بە گشتی لە سەردەمی کۆندا ئەگەر لە هەنووکە خراپتر نەبووبێت، باشتر نەبووە.\nئەمڕۆ یاریزانانی تۆپی پێ دەچنە ناو یاریگاوە تاکوو بەرزونزمی و قەبارەی ماسولکەکانیان پیشانی هاندەرانیان بدەن. کاتێکیش گۆل دەکەن ئاماژە بە ماسولەکەکانیان دەدەن و ستایشی دەکەن. ئەمڕۆ ستایلی نوێی جل، ئۆتۆمبێل و خانوو بەشێکن لەو یاریگایەی کە یاریزانان ئاستی خۆیانی تێیدا پیشان دەدەن. بۆ نموونە (گاریس بەیل) هەر بەدابەزینی لە فڕۆکەکە جلی پیس و قژی ئاڵوسکاوی کۆڵانەکانی لەندەنی فڕێدا و بەرگی شاهانەی کۆشکەکانی مەدریدی پۆشی. ئاخر ئەمڕۆ یاریزان تەنها پێیەکانی موڵکی یانەکەی نییە، بەڵکە پێکەنین و جوڵەی دەست و قاچ، ڕەنگی پێست و شیوەی هەناسەدان و هەموو شتی نرخی خۆیان هەیە. بۆیە یاریزان دەبێت هەمیشە وریا بێت تاکوو زیان لە قازانجی ماددی یانەکەی نەدات.\nدواجار لە هەموو سەردەمێکدا یاریزانی تۆپی پێ هەمیشە بەندەی ژێر دەستی کۆمەڵیک یاساوڕێسایە. هەندێک لەو یاسایانە کۆمەڵایەتین و بەشێكی زۆریشیان ئابووریین و لە بەرژەوەندی سەرمایەدارەکاندایە.\nتۆپی خڕ و یاریزانی چارەنووس ڕەش، لەوەتەی هەن قوربانیی دەستی چینە دەوڵەمەند و ئەرستوکراتێکانی کۆمەڵگەن. ساڵی١٣١٤ز کاتێک تۆپەکە لەپێی ڕۆمانییە کۆنەکانەوە گلۆربووەوە یاریگاکانی ئینگلتەرا، ئیدواردی دووەم، پاشای بەریتانیا، بە مۆرێکی شاهانە بڕیاری لەسەر چارەنووسی رەشی یارییەکە دا و وتی “ئەم پێکدادانانەی کە لەسەر ئەم تۆپە، گەورە دەکرێت، ئازار و دڕندەیی لێدەکەوێتەوە، بۆیە خودا قبووڵی ناکات”. وە کاتێک چینە شاهانەییەکانی کۆمەڵگا ستایشی یاریزانیان کرد، بۆ ئەوە کردیان خۆشەویستی خەڵکە چەوەساوەکان بەدەستبهێننەوە. بەو پێیە یاریزان هەمیشە خۆشەویستی چینە چەوساوەکانی کۆمەڵگا بووە. .لەگەڵ ئەوەشدا یاریزانانی وەک (ستانلی ماسیۆز، مات بوسبی و بۆبی چارلتۆن) لەلایەن بنەماڵەی شاهانەی بریتانیاوە، وەکوو کوڕە هەژار قبووڵ نەکران. بەڵکوو تەنها ئەو کاتە پلەوپایەیان بەرز دەبووەوە کە نازناویی (سێر)یان پێدەبەخشرا. وەک ئەوەی بە خەڵكی ئاسایی بڵێن مرۆڤەکان تەنها ئەو کاتە بەهایان هەیە کە نازناوێکی شاهانەیی وەکوو سێریان پێ ببەخشرێت.\nیاریزانەکان لە جەوری چەپڕەوەکانیش قورتاریان نەبووە. ئەو چەپڕەوانەی کە داوای مافی هەموو چەوساوەکانیان دەکرد، بیریان نەبوو کە یاریزانی تۆپی پێش هاوچارەنووسیانە. چەپرەوەکان دەیانوت “ئەگەر دین ئەفیونی گەلان بێت، ئەوا تۆپی پێ هیچی لەو کەمتر نییە، چوونکە تۆپی پێ مرۆڤەکان لە چالاکی شۆڕشگێرانە دوادەخات.” سوپاس بۆ بلۆکی سەرمایەداری، ئەگینا ئیستاکە هەموومان لە بیابانەکانی (سیبریا) رەق بووبووینەوە!\nوەلێ چارەنووسی یاریزانان لە ژێر دەستی بلۆکی سەرمایەداریدا باشتر نەبوو. ئەگەر جاران گەمژە و ڕۆح ئەهریمەنی بوون، ئەوا لە دونیای نوێدا و لەگەڵ سیستەمی کاپیتاڵیزمیشدا لە دیوار و ستوونی ڕیکلامکردن زیاتر هیچیتر نەبوون. چەوساندنەوەی یاریزانان و بەکارهێنانیان وەکوو کەرەستەیەک بۆ زیادکردنی سەرمایە، بەدرێژایی مێژووی گەمەکە هەر بەردەوام بووە. لە مۆندیالی ١٩٨٦ یاریزانەکان داوایانکرد کاتی یاریکردنەکان بگۆڕدرێت، چوون گەرمای نیوەڕوانی مەکسیک ناسروشتی بو،. بەجۆرێک یاریزانەکان هەستیان دەکرد لە ناو مەنجەڵێکی چێشتلێناندا یاری دەکەن. لە وەڵامی ئەم داوکارییەی (مارادۆنا) و هاوڕێکانیدا، سەرۆکی فیفا (جواو هافیلانگ) زۆر بە سادەیی فەرمانیدا و وتی “با دەمیان دابخەن و یاری بکەن”. ئاخر میستەر (هافیلانگ) زۆر پەرۆشی ئەوە بوو کاتی یارییەکان لەگەڵ کاتی پشووی وڵاتانی ئەوروپادا بگونجێت. تاکوو خەڵكی بە دیار تەلەفزیۆنەکانیانەوە دابنیشن و سەیری ڕیکڵامی نێوان گێمەکان بکەن. بەهەمان شێوەی (هافیلانگ)، کاتێک یەکێتی تۆپی پێی ئینگلتەرا ویستی یاری تۆپی پێ بکات بە چوار گێمەوە و هەر گێمیک ٢٥ خولەک بێت، ئەم پێشنیارەی لەبەر خاتری ماسولکە ماندووەکانی یاریزان نەکرد. بەڵکوو پێی وابوو بەو شێوەیە داهاتی یارییەکان زۆر زیاتر دەبێت. بەو پێیە ژمارەی ناوبڕەکان زیاد دەکات تاکوو تێیدا ڕیکلام ئەنجام بدرێت. وە کاتێک لە تۆپی پێدا جیفارای وەکوو مارادۆنا، سوکرات، هتد پەیدا بوون و داوای کردنەوەی سەندیکای یاریزانانیان کرد و پێیان وابوو دەبێت یاریزان مافی خۆی هەبێت لە دیاریکردنی کاتی ڕاهێنان و یارییەکاندا، یاخود بەشداربن لەو بڕیارانەدا کە لەسەر پاڵەوانێتییەکان دەدرێت. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە سوکرات شاربەدەرکرا و مارادۆنا وەکوو کوڕی شەیتان بە هاندەران ناسێندرا.\nیاریزانانی تۆپی پێ چەوەساوترین کارەکتەری نێو شانۆی یارییەکانن. ئەوان ئەو موهەریجەن کە هاندەران دەخەنە پێکەنین و دەوڵەمەندەکان زەنگینتر دەکەن و لە کۆتاییدا دەبنە قوربانی جنێو و تێهەڵدان. وە لە خراپترین حاڵەتدا دەبنە قوربانی گوللەیەکی مافیا و ئۆڵتراسی یارییەکە. یاریزانان هەموو ئەم جەور و ستەمە قبووڵ دەکەن بە هۆکاری جیاوازەوە بەڵام هۆیەکی هاوبەش لە نێوان هەموو یاریزانەکاندا ئەوەیە کە بژێوی ژیانی خۆیان دابین بکەن لە ڕێگای بڕە پارەیەکەوە، کە دواین ماف و کەمترین پاداشتە یاریزان وەریدەگرێت. چوونکە ئەو سامانەی سەرمایەدارانی گەمەکە لە پێی یاریزانەکانەوە خڕی دەکەنەوە، زۆر زیاترە لەوەی کە بە یاریزانەکانی دەبەخشن.\nئەنتروب X تۆتنهام – ڕاستەوخۆ\nئالابا و بایرن كۆتاییان هات\nبەردی بناغەی یاریگای نەورۆز دانرا\nئه‌مرۆ ئه‌ركی به‌رشه‌لۆنه قورسه\nئینتەر میلانۆ X مینشن گلادباغ


موگیرینی : ئەوروپا هەوڵی چارەسەرێکی خێرا دەدات بۆ ڕزگارکردنی ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی ئێران\nی مانگی پـێنج ١٦, ٢٠١٨\nبەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا فیدریکا موگیرینی\nبەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا فیدریکا موگیرینی وتی یەکێتی ئەوروپا ناتوانێت گرەنتی یاسایی و دارایی بدات بە ئێران بەڵام جددیە سەبارەت بە دۆزینەوەی ڕێگەیەک بۆ بەردەوامبوونی وەبەرهێنانەکان و لە هەفتەکانی داهاتوودا ڕێوشوێنەکان پێشنیار دەکرێن لەم بارەیەوە.\nدوای کۆبوونەوەکەی نێوان وەزیرانی دەرەوەی ئێران و بەڕیتانیا و فەڕەنسا و ئەڵمانیادا، موگیرینی وتی بەرپرسە بەشدارەکانی ڕێکەوتنەکە شارەزایانیان ڕاسپاردووە بۆ پاراستنی کارەکانی ئەوروپا لە ئێران. هەفتەی داهاتووش کۆبوونەوەیەک لە ڤییەنا لە سەر ئاستی نوێنەرانی وەزیرانی دەرەوە ئەنجام دەدرێت.\nوتیشی " ئێمە کاردەکەین بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی کرداری، ئێمە باس لە کۆمەڵێک چارەسەر دەکەین بۆ پاراستنی ڕێکەوتنەکە." وتیشی ئەو ڕێوشوێنانە هەوڵدەدەن ڕێگە بە ئێران بدەن بەردەوام بێت لە هەناردەکردنی نەوت و ڕێگە دەدات بە بانکە ئەوروپییەکان تاوەکو لە ئێران کار بکەن.\nجێی ئاماژەیە ڕۆژی سێشەممە وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئێران و ئەڵمانیا و فەڕەنسا و بەڕیتانیا کۆبوونەوەیەکیان ئەنجامدا بۆ گفتوگۆکردن لەسەر چۆنێتی ڕزگارکردنی ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی ئێران دوای ئەوەی ئەمەریکا لە ڕێکەوتنەکە کشایەوە.\nوەزیری دەرەوەی ئێران محەمەد جەواد زەریف وتی " ئێمە لەسەر ئاڕاستەیەکی ڕاستین، زۆر شت هەیە لەسەرمان لە هەفتەکانی داهاتوودا دەبێت ئەنجامیان بدەین."


. پێشكه‌وتنى جه‌سته‌یى مرۆڤ هاوشانه له‌گه‌ڵ شه‌پۆڵه كارۆموگناتیسیه‌كان\nهه‌ندێك جار ده‌پرسین ئاخۆ ده‌بێ هۆی ماندوویی و بێ ووزه‌یی به‌رده‌وام ده‌بێ هۆی چی بێ؟ بۆ به‌رده‌وام هه‌ست به‌سه‌ر ئێشه و چه‌ندین جۆری هه‌ستیاری ده‌كه‌ین. بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست بكه‌ین كه هۆكارێكی شاراوه هه‌یه له ماڵه‌وه و شوێنی كاركردنمان رێگاكانمان، زۆریش به شێوه‌یه‌كی سلبی كاریگه‌ری له‌سه‌رمان هه‌یه. ئه‌ویش شه‌پۆڵه كارۆموگناتیسییه سروشتی و ده‌ستكرده‌كانه، كه ئامێره كارباییه‌كان به‌هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه به‌رهه‌می\nدێنن. به‌ڵام ئایا راسته كه ئه‌مه هۆی ماندووبوون و هه‌ست كردنمانه به دڵه ڕاوكێ؟! ؛\nمرۆڤ له‌هه‌وڵی پێشكه‌وتنی دا، زیانی زۆر گه‌وره‌ی به ژینگه گه‌یاندووه، دوو دڵی نه‌كردووه له زۆربوونی ئۆتۆمبیل و دوكه‌ڵی كارگه مه‌زنه‌كان، ئه‌مانه و جگه له پیس كردنی رووبار و ده‌ریاكان به‌مادده كیمیاویی و پاشماوه‌كانی ماڵه‌وه. پیس بوونی ژینگه ته‌نها ئه‌مانه ناگرێته‌وه كه به‌چاو ده‌یان بینین و لێره‌دا شه‌پۆڵه كارۆ موگناتیسیه‌كانیش بوونه‌ته تێكده‌ری ژینگه كه له ئامێره كاره‌باییه‌كانه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێ. ناتوانین رۆڵی ئه‌م ئامێرانه له‌ژیانی رۆژانه‌ماندا فه‌رامۆش بكه‌ین و بگره له زۆر كاری ساكار و ئاڵۆزیش پشتیان پێوه ده‌به‌ستین. كێ له‌ئێمه له‌ماڵه‌وه ئامێرێكی ته‌له‌فۆنی دانه‌ناوه؟ كێ له‌ئێمه كۆمپیوته‌ر به‌كار ناهێنێت یان به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه له‌جێگایه‌ك نییه كه كۆمپیوته‌ری تێدا به‌كار بێت، یا كام له‌ئێمه به‌فرگره و مۆبایل و داهێنانه تازه‌كان به‌كار ناهێنێت كه كاری رۆژانه‌مان ئاسان ده‌كه‌ن.\nزۆربه‌تان سه‌رتان به ئه‌رێ ده‌هه‌ژێنن. هه‌ریه‌كه‌مان یه‌كێك له‌و ئامێرانه به‌كار بێنێت بێگومان شه‌پۆله كارۆموگناتیسیه‌كان به‌زه‌یی پێوه نه‌هاتۆته‌وه و ئابڵوقه‌ی مێشكی داوه كه له‌ڕێگه‌ی هێڵه‌كانی كاره‌با و هه‌واییه‌كانی سه‌ر شه‌قامه‌كان و ژێره‌وه‌شیان به‌رهه‌میان ده‌هێنن.\nكه‌واته له‌هه‌ر لایه‌كه‌وه به‌م شه‌پۆڵانه ده‌وره دراوین و بواری رزگاربوونمان نییه لێی. له‌ڕاستیدا، شاره‌زایان زه‌نگی به‌رزبونه‌وه‌ی ووزه تیشكییه‌كانیان لێداوه كه پێشتر له ژینگه‌دا هه‌بوون. ئاگاداریشمان ده‌كه‌نه‌وه كه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی جه‌سته‌ی مرۆڤ خۆی له‌گه‌ڵ هه‌موو بوارێك رادێنن، به‌ڵام هه‌موو شتێك سنووری خۆی هه‌یه. له‌وه‌وه ئه‌وه‌مان ده‌ست ده‌كه‌وێت، كه مرۆڤ رۆژێك له رۆژان ناتوانێت به‌ره‌نگاری كاریگه‌رییه نێگه‌تیڤه‌كانی ئه‌م شه‌پۆڵه ونانه ببێته‌وه. له ئه‌نجامی ئه‌وه‌ش، دووچاری جۆره‌ها نه‌خۆشی نوێ ده‌بینه‌وه.\nكێڵگه كارۆموگناتیسیه‌كان چین؟\nكێڵگه كارۆموگناتیسیه سروشیه‌كان پێكهاته‌یه‌كی سه‌ره‌كی ژینگه‌كه‌مانن، زانایان وای بۆ ده‌چن كه شه‌پۆڵی كارۆموگناتیسی له ناوكی ناوه‌وه‌ی زه‌وی دروست ده‌بێت كه له ئه‌نجامی توانه‌وه‌ی هه‌ر دووكانزای ئاسن و نیكل دروست ده‌بێت، هه‌روه‌ها له‌گازه نێردراوه‌كانی چینی ئایۆنۆسفیر. . له‌كاتێك كه مرۆڤ و ئاژه‌ڵ و رووه‌ك له‌م شه‌پۆڵانه بێبه‌ش بن، ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌میش بێت، ده‌بێته هۆی په‌یدابوونی چه‌ندین جۆری نه‌خۆشی له‌له‌ش ئه‌م بوونه‌وه‌ره، له‌وانه‌شه بگاته ئاستی مردن.\nیه‌كه‌م گه‌شتیارانی ئاسمان كه چوونه ئاسمانی ده‌ره‌وه دووچاری ژماره‌یه‌ك نه‌خۆشی یه‌ك له‌دوای یه‌ك بوون، شاره‌زایان ئه‌م دیارده‌یه به‌باشترین به‌ڵگه داده‌نێن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته. وا داده‌نێین كه دووركه‌وتنه‌وه‌یان له‌م كێڵگه كارۆموگناتیسیه ئه‌م نه‌خۆشیانه‌ی بۆ دروست كردوون، ئه‌مه‌ش بوو كه‌وای له دروست كه‌رانی كه‌شتییه ئاسمانییه‌كان كرد كه شه‌پۆڵی كارۆموگناتیسی ده‌ستكرد له‌نێو كه‌شتییه‌كاندا بنێن.\n، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ یه‌كتر لێڕابێن.\nئه‌م بوارانه‌ی پێشتر باسمان لێوه كرد، له‌گه‌ڵ هاتنی سه‌ده‌ی بیسته‌م. هه‌مووی گۆڕانكاریان به‌سه‌ردا هاتن به‌جۆرێك كه لێكۆڵینه‌وه‌كان ئه‌وه ده‌رده‌خه‌ن كه ژماره و ئاستی ئه‌م كێڵگه كارۆموگناتیسیانه بۆ ئاستێكی چاوه‌ڕوان نه‌كراو به‌رزبوونه‌وه و كاریگه‌ری راسته‌وخۆی سه‌لبی به‌سه‌ر مرۆڤه‌وه هه‌یه.\nژماره‌یه‌كی زۆر له نه‌خۆشی تووشی مرۆڤ ده‌بێت به كاریگه‌ری ئه‌م شه‌پۆڵانه، دیارترینیشیان: هه‌ست كردن به‌ماندوێتی، خه‌مۆكی، توڕه‌یی و دله‌ڕاوكێ جۆره‌كانی هه‌ستیاری (حساسیه)، كه‌م خوێنی، نزم بوونه‌وه‌ی ئاستی تێگه‌یشتن، كه‌م خه‌وتن، هه‌ست كردن به ساردی، گرژی و رۆیشتن له كاتی نوستن و نۆته (كابوس).\nناتوانین خۆمان له‌كاره‌با به‌دوور رابگرین له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و كێشانه‌ی كه دروست ده‌كات. ئه‌مه‌ش مانای وایه كه هه‌موومان به‌ر شه‌پۆڵه كارۆموگناتیسیه‌كان ده‌كه‌وین به‌ڵام چه‌ندان رێگا هه‌یه بۆ رێگرتنی زیانه‌كانی پێشكه‌وتنی ته‌كنه‌لۆجی.\n- خۆت له شه‌پۆڵه‌كانی كارۆموكناتیسیه‌كانی ناوماڵ بپارێزه:\nژووری نوستن به گرنگترین شوێنی نێو ماڵ داده‌نرێت كه ده‌بێت هیچ شه‌پۆڵێكی له‌م جۆره‌ی تێدا نه‌بێت. له‌شی مرۆڤ شه‌وانه هه‌ڵده‌ستێت به چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی خانه‌كانی، به‌ڵام له‌وانه‌یه كه نه‌توانێت ئه‌م كاره ئه‌نجام بدات له‌كاتی به‌رزبوونه‌وه‌ی شه‌پۆڵه كارۆموگناتیسیه‌كان له‌شوێنی نوستندا، بۆیه شاره‌زایان و ئامۆژگاریت ده‌كه‌ن كه:\n- ده‌رهێنانی وایه‌ری هه‌موو ئامێره كاره‌باییه‌كان له پلاكه‌كانی كاره‌با، به‌تایبه‌تیش ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌م ئامێره‌ت به‌كار نه‌هێنا، چونكه ئه‌مانه ده‌توانن كێڵگه‌ی موگناتیسی بڵاو بكه‌نه‌وه، تا گه‌ر هاتوو له‌كاركردنیشی دا نه‌بووه. ئه‌م رێگه‌یه زۆر كاریگه‌ره بۆ سنوور دانان له بڵاوكردنه‌وه‌ی شه‌پۆڵه كارۆموگناتیسییه‌كان.\n- به‌كارنه‌هێنانی ئه‌و پلاكه كاره‌باییانه‌ی له دواوه‌ی سه‌ڕینه‌كه‌ته‌وه هه‌یه له‌كاتی شه‌ودا، دوور كردنه‌وه‌ی كاتژمێره كاره‌باییه‌كان بۆ ماوه‌ی مه‌ترێك و نیو له‌سه‌رینه‌كه‌ته‌وه، ئه‌گه‌ر كرا به‌كاتژمێرێك بیگۆڕه‌وه كه به‌پیل كار بكات.\n- ده‌رهێنانی ئامێره‌كانی ته‌له‌فزیۆن و رادیۆ له ژووری نوستن، دووركه‌وتنه‌وه بۆ ماوه‌ی نیو مه‌تر له‌و وایه‌ره كاره‌باییانه‌ی كه به‌نێو دیواری ژووره‌كه‌تدا ره‌ت بووه و هه‌وڵدان بۆ ئه‌وه‌ی كه سه‌رینه‌كه‌ت له ته‌ك ئه‌و دیواره‌وه نه‌بێت چونكه ئه‌م وایه‌رانه كێڵگه‌ی كارۆموگناتیسی دروست ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر له‌ناو دیواریش بێت.


ژیان لە فەرهەنگدا: عومەر ڕەسوڵ\nلە ڕووی تیۆرییەوە دەشێت بگوترێت هونەری شێوەکاری لە کۆمەڵگەی کوردیدا هەنگاوێکی ئەوتۆی نەناوە بە بەراورد بە کارە هونەرییە شیوەکارییەکان.\nهونەرمەندانی شێوەکاریش خۆیان گلەییان هەیە لەو کەمی لێکۆڵینەوە و هەروەهاش ڕەخنەی ڕژد و بابەتیانە.\nبەڵێ هونەری شێوەکاری توانیویەتی هەنگاوی گەورە بنێت بەڵام ئەوەی جێی سەرنجە؛ ئەم هەنگاوانە لەگەڵ وروژاندنی پرسیارگەلێکی بابەتیانە و زانستیانەدا و بەرهەم هێنانی پرسیاری نوێدا، وەک دەگوترێت وەڵامێکی قوڵی هاوچەرخانە و ڕاستەقینە بۆ ئەو پرسیارانە نەهاتوونەتە ئاراوە.\nهەندێک لە هونەرمەندان لەوبڕوایەدان دەشێت هۆکارە سەرەکییەکە لە لاوازی پەیوەندیەکی ئۆرگانی هونەردا بێت لەگەڵ جومگەکانی تری کۆمەڵگەدا و نەبوونی دیدی هاوبەش لە نێوانیاندا.\nلەگەڵ هەموو باسکردنێکی هونەردا، ناکرێت گرفت و کێشە و تەگەرەکانی بەردەم هونەرمەندان فەرامۆش بکرێن، بەڵام ئەمەش هەر تەنها وەک قسەکردن ماوەتەوە و هەنگاوێکی کردەیی بۆ نەنراوە.\nنکوڵی ناکرێت لەوەی هونەرمەندانی شێوەکار لەگەڵ هەموو گلەییەکانیاندا هەنگاوی گەورەیان ناوە و هەندێکیشیان توانیویانە لە نێوەندە نێونەتەوەییەکاندا بوونی خۆیان بسەلمێنن، ئەگەرچی کۆمەڵگەی کوردی دابەشبووە بەسەر چوار وڵاتدا و ئەم دابەشبوونەش وەک چۆن ژمارەیەکی بێشومار کێشەی بۆ خودی کورد دروستکردووە، ئاوەها و زیاتریش گرفتە بۆ هونەرمەندانی کورد لە هەر یەکێک لەو پارچانەی کوردستاندا، لە سەرو هەمووشیانەوە ڕێگەگرتن لە دیالۆگی نێوان دوو تابلۆی هونەری دوو پارچەی کوردستان.\nزۆریی تەگەرە و کێشەکان نەبوونەتە مایەی ڕاگرتنی هەوڵەکانی هونەرمەندانی کورد، بە پێچەوانەوە هێندەی لە توانایاندا بووە سودیان لە پاشخانی هونەریی نەتەوەکەیان وەرگرتووە و بەکاریشیان هێناوە لە کارە هونەرییە نوێیەکانیاندا هاوکاتی قاڵبوونەوەی زیاتر لە ڕێبازە جیهانییەکانی هونەردا و تەواوی ئەم پرۆسەیەشیان خستۆتە خانەی ڕەسەنایەتی و هاوچەرخیبوونەوە.\nبەهۆی ڕەوشی سیاسییەوە لەو وڵاتانەی کوردیان تیادایە ژمارەیەکی بەرچاو لە هونەرمەندان زێدی خۆیان بە ناچاری جێدەهێڵن، بەڵام ڕەنگەکانی نیشتمانیش لەگەڵ خۆیان دەبەن و هیچ کەلێنێک جێناهێڵن لە نێوان ژینگە دێرین و نوێیەکانی کارکردنی هونەرییاندا.\nهونەرمەندانی کورد لە هەندەران لە هەوڵێکی بێ وچاندان بۆ ناساندنی ناسنامەی هونەری ڕەسەنی کوردی.\nهەندەران ژینگە ئاسانەکە نییە بۆ هونەرمەندان. لە زۆرێک لە هونەرمەندانی شێوەکارم بیستووە کاتێک گەیشتوونەتە هەندەران، جۆرێک لە شپرزەیی بە تابلۆکانیانەوە دیاربووە و وەک دەڵێن لەوانەیە هۆکارەکەی، بیرکردنەوە قوڵەکەیان بووبێت لەو بەراوردانەی لە نێوان هەردوو جیهانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوادا دەیکەن و خۆ نەدۆزینەوە لەوەی ببێتە هونەرمەندێکی داهێنەر لە کام یەکێک لەو جیهانانەدا. ئەمانە بێ لەوەی شێوازی کارکردنیش بۆیان قورس دەبێت لەو ڕوانگەیەوەی پێشتر لە دۆخێکی چەقبەستوودا کاری کردووە و ئێستاش لە ڕەوشێکی کراوەی ڕەهادا کاری هونەری دەکات.\nهەردوو هونەرمەندی شێوەکار، عومەر ڕەسوڵ و عومەر دەروێش\nئایا تابلۆیەکی هونەری سەبارەت بە هەڵەبجە یان هەر کارەساتێکی تری نەتەوەیی، دەتوانێت سەرسامی لای بینەر دروست بکات؟\nئایا بەرواردکردنی هونەری شیوەکاری لە نێوان جیهانەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوادا بەراوردکردنێکی بەرابەرە؟\nئایا هونەری شێوەکاری کوردی توانیویەتی ببێتە بەشێک لە چەمکی ڕۆشنبیری؟\nئایا بەکارهێنانی هەردوو ڕەنگی ڕەش و سپی لای هونەرمەند عومەر ڕەسوڵ چ ڕەهەندێکی هەیە؟\nئایا نیشتمان چەندێک ئامادەیی هەیە لە تابلۆکانی عومەر ڕەسوڵدا؟\nئایا بەکارهێنانی تۆڕەکانی سۆشیال میدیا بۆ شێوەکاران گرنگە؟\nعومەر ڕەسوڵ، هونەرمەندی شێوەکار لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی ژیان لە فەرهەنگدا وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە:


تیرۆری ژنانی عیراق و مەترسییەکانی\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»تیرۆری ژنانی عیراق و مەترسییەکانی\nBy nuche.net on\t 2018/10/06 تایبه‌ت, شیکاری, عێراق و جیهان, گرنگ\nتەنانەت لە عێراق کە عادەتی بە توندوتیژی گرتووە. ئەم وێنانە سامناک و تۆقێنەرن. پیاوێکی ماتۆڕسوار، لە تەنیشت سەیارەیەکەوە، سێ فیشەک بە تارا فارسەوە دەنێت.\nتارا لە سەر شەقامێکی بەغداد دەکوژرێت. کوشتنێک کە لە لایەن کامێرا شاراوەکانەوە تۆمار دەکرێت. ئەم وێنانەی بۆ عێراقییەکان کە چەندین ساڵە ئەزموونی شەڕی ناوخۆیان هەیە، شتیکی سەیر و سەمەرە نییە.\nبەڵام تەرمێک کە لە سەر کورسی سەیارەکە شەڵاڵی خوێن بووە. هی دەموچاوێکی سیاسی فەرمی، شەڕ خواز یان فەرماندەیەکی سەربازی نییە. تەرمی شاجوانێکە، ژنێکی جوان. بەناوبانگ و سەرنجڕاکێش. یەکێک لە چوارژنی ناوداری عێراق کە بە زەبری گولە، بە شێوەیکی کتوپڕ و خێرا گیانی لێ دەستێندرێ.\nئەم چوار ژنە یەکتریان نەناسیوە، بەڵام ژیانیان پڕە لە خاڵی هاوبەش. هەموویان لە رووی کۆمەڵایەتییەوە ناسراو و چالاک بوونە. ئامادە بوونێکی جیاواز. جیاوان لە دۆخێک کە کۆمەڵگای عێراقی بەڕێی دەکات.\nکوشتنی الفارس، خاڵی گۆڕانی ئەم تیرۆرانەیە کە سەرنجی رای گشتیی بۆ لای خۆ راکێشا. بووە هۆی هاتنە ئارای کۆمەڵێک باس وخواست. ئەوەی کە دوای ١٥ ساڵ لە هێرشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق، دۆخی گشتیی ژنانی عێراقی چۆنە، ئەوەی کە ئازادیە کۆمەڵایەتی و تاکەکەسییەکان چۆن دەتوانێ وەهاقەیرانێکی بەدوادا بێت، پرسیارە سەرەکییەکانن.\nمەرگی الفارسی تەمەن ٢٢ ساڵە کە رۆژی هەینی، ٢٨ی سێبتەمبەری ٢٠١٨ تیرۆر کرا، دوابەدوای کوژرانی سعاد العلی، ژنە چالاکوانی عێراقی بوو کە لە بەسرە تیرۆر کرا. رشا الحسن و رفیف الیسیری، دوو ژنی دیکەی عێراقی بوون کە بە مەودای یەک هەفتە کوژران. عێراق لە دۆخیکی مەترسیداردایە.\nحەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی عێراق گوتبووی ئەم کوشتانانە بە رێکەوت نین. بەڵێنی دابوو کە بکوژەکان دەستگیر بکات، بەڵام ژنانی عێراقی زیاتر لە هەمووان بەپەرۆشن بۆ ئاشکرابوونیان. زینب سلبی، بەرێوەبەری رێکخراوی ژنان لە واشنتۆن دەڵێت، ژنان لە هەموو لایەکەوە و لە هەموو شوێنێک لە ژێر گوشار و هێرشدان.\nالفارس لە گەڵ نەریت و دیاردە کۆنەکان نەبوو. بێوەژنێک و دایکێک بوو کە لە تەمەنی ١٦ ساڵی ژیانی هاوبەشی پێکهێنابوو. بە تەنوورە و ئارایشەوە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەردەکەوت.٧،٢ ملیۆن کەس فاڵۆوێرسی ئینستاگرامی هەبوو، لە تویتەر، فەیسبووک و یۆتیۆب کەسایەتییەکی ناسراو بوو. کۆی ئەم تۆڕە کۆمەڵایەتیانە لە عێراق لایەنگریان هەیە، بەڵام ناوبانگ بۆ ژنانە دوو ئەوەندە مەترسیدارترە.\nالفارس کە لە دایکێکی شیعەی لوبنانی و باوکێکی مەسیحی چاوی بە دنیا هەڵێنابوو، لە زۆریەک لە بوارەکانی ژیانیدا گرنگی بە بەها و شتەباوەکانی عێراق نەدەدا. ناوبانگەکەی ببووە کێشە لە بەردەم پێوەرە دوانەکانی ژیان، کە زۆرێک لە عێراقییەکان بە دەستیەوە دەناڵێنن، کە چی نایانهەوێ بەرەنگاری ببنەوە.\nکاردانەوەکان بەرامبەر بە کوژرانی الفارس لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ،لە گەڵ ئەوەی کە هاوپەرۆشی وهاوخەمییە، بەڵام ترس و دڵەڕاوکێی لە گەڵە. رەنگدانەوەی ئەو واقعەیە کە شێوەی ژیانی عێراقییەکانی جەمسەربەندی کردووە. بۆ نموونە میدیاکارێک ناوی ئەوی بە فاحشە هێنابوو، بەڵام دواتر بە هۆی ئەم قسانەوە لە کارەکەی دوور خرایەوە.\nکەمێک دواتر مەرگی رفیف الیسیری ،جوانکاری هەبوو. ئەمەش دەنگدانەوەی زۆری هەبوو. ئەم ژنە ٣٢ ساڵەیە بە بوکی عێراق ناوبانگی دەرکردبوو. هەفتەیەک دواتر تەرمی بێ گیانی ژنێکی دیکە لە ناو ماڵەکەی دۆزرایەوە، هۆکاری کوشتنەکەی نادیارە، ئەو رشا الحسن بوو، پسپۆڕی جوانکاری.\nرەسوڵ کامیل، چالاکێکی مەدەنی و شارەزای بواری توندوتیژی دەڵێت، ئەوەی بە سەر ئەم ژنانە هاتووە،هەڕەشەیەکی گەورەتر بۆ سەر ژنانی عێراق بە گشتی، ژنانێک کە دەیانهەوێ بە دوور لە جیاوازی ئایینی، مەزهەبی و قەومی ئازادانە بژین. جیاوازی هەمان ئەو فاکتەرەیە بۆ مەترسی خستۆتە سەر ژنانی عێراقی.\nسورا ئەحمەد، خوێندکارێکی بەغددای پێیوایە، ئەم کوشتنانە ناتوانن روانینی نەریتی خەڵک سەبارەت بە ژنانە بگۆڕن. ئێمە پێشتریش ئەم توندوتیژانەمان ئەزموون کردووە. خانەی لەشفرۆشەکانیان بۆردوومان کردووە،. پەلاماری یانەکانی شەوانە دراوە. پەیامەکەیان روونە. سنوری خۆتان بزانن، دەترسێم خەڵک ئەم پەیامانە بەو جۆرەی هەیە وەربگرن. پێم وانییە ئەم تاوانانە کۆتایی پێ بێت.


سۆران عومەر: بارزانی هەڕەشەی لە یەکێتی کردووە – لڤین پرێس\nلڤین: سۆران عومەر، ڕایدەگەیەنێت، کە “بارزانی هەڕەشەی لە یەکێتی کردووە کە ئەگەر ئەوانەی لەسەر دۆسیەی دکتۆر غالب محەمەد دەستگیرکراون ئازاد نەکەن ئەوا دەبێتە دوو ئیدارەیی”.\nسۆران عومەر، پەرلەمانتاری پێشووی کوردستان، لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە فەیسبوک نوسینێکی بە ناونیشانی ” دوای لێدان لە د.غالب، سەرۆکەکەیان ھەڕەشە لەھەموو سلێمانی دەکات!” بڵاو کردوەتەوە.\nلە نوسینەکەیدا سۆران عومەر، باس لەوەدەکات کە مەسعود بارزانی لەسەر ئەو سێ پلەدارە ئەمنییەی کە لە لایەن هێزە ئەمنییەکانی سلێمانییەوە لەسەر دۆسیەی هێرشکردنە سەر غالب محەمەدی پەرلەمانتاری عێراق، دەستگیرکراون “هەڕەشەی لە یەکێتی کردووە کە ئەگەر ئەوانەی دەستگیرکراون ئازاد نەکەن ئەوا دەبێتە دوو ئیدارەیی”.\nسۆران عومەر، نوسیویشیەتی کە “پێویستە ھەموو ئازادیخوازان فشار بکەین بۆ تەسلیم کردنی چەقۆکێشە دەربازکراوەکە و دادگایی کردنی سێ گیراوەکە”.\nدوای لێدان لە د.غالب، سەرۆکەکەیان ھەڕەشە لەھەموو سلێمانی دەکات!\nپێویستە ھەموو ئازادیخوازان فشار بکەین بۆ تەسلیم کردنی چەقۆکێشە دەربازکراوەکە و دادگایی کردنی سێ گیراوەکە، چونکە بێ شەرمانە ھێشتا ھەڕەشە دەکەن و داوای ئازادکردنیان دەکەن، ھەرکەس ئازادیان بکات وەک ئەوانن!\nپێتان سەیر نەبێ لەسەر چەقۆکێشەکە و ھاوکارەکانی سەرۆکی حزبەکەیان ھەڕەشە لەسلێمانی بکات و بڵێ ئازادیان نەکەن دوو ئیدارەیی دروست دەکەین!


پاکستان هۆشداری دەدات ئابوری ئەفغانستان لە لێواری ڕووخاندایە\nوەزیری دەرەوەی پاکستان ڕۆژی پێنجشەممە لە دەمی کۆبونەوەی نێوان دیپلۆماتانی ئەمەریکا، چین، ڕووسیا و تاڵیبان لە پاکستان گوتی ئەفغانستان لە " لێواری ڕووخانی ئابوریدایە".\nشا محەمەد قورەیشی ئەم قسانەی لە دەستپێکی کۆبونەوەکە کرد کە تۆماس وێست، نوێنەری تایبەتی نوێی ئەمەریکا بۆ ئەفغانستان تیایدا بەشدار بوو. شاندەکە پاشان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی حکومەتەکەی تاڵیبان ئەمیر خان موتەقی کۆبونەوە.\nقورەیشی گوتی ئەگەر ئابوری ئەفغانستان بە هەر جۆرێک خراپتربێت ئەوا تواناییەکانی حکومەتی نوێی تاڵیبان بۆ بەڕێوەبردنی وڵاتەکە " زۆر سنووردار" دەکات.\nئەو گوتیشی " بۆیە پێویستە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی بەپەلە یارمەتی مرۆیی دابین بکات" ئەمەش بریتییە لە دەستڕاگەیشنی ئەفغانستان بۆ ئەو سەرمایە سڕکراوانەی کە لەلایەن بەخشێنەرانی ڕۆژئاوایی دابین کراوە لەو کاتەوەی کە تاڵیبان لە کۆتایی مانگی هەشتەوە دەسەڵاتی وڵاتەکەیان گرتووەتە دەست.\nنەتەوە یەکگرتووەکان چەندین جار هۆشداری داوە کە ئەفغانستان لە لێواری خراپترین قەیرانی مرۆیی جیهاندایە و زیاتر لە نیوەی ئەو وڵاتە بە شێوەیەکی زۆر خراپ ڕووبەڕووی کەمیی خۆراکیی بۆتەوە و وەرزی زستانیش ملیۆنان کەسی ناچار کردووە لە نێوان کۆچ و برسێتیدا یەکێکیان هەڵبژێرن.\nئەم کۆبونەوەیە یەکەم گەشتی نوێنەری تایبەتی ئەمەریکا وێستە بۆ هەرێمەکە لەوەتای جێگەی زاڵمای خەلیلزاد دیپلۆماتی لەمێژینەی ئەمەریکای گرتووتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا لە سەرەتای ئەم هەفتەیە ڕایگەیاند وێست سەردانی رووسیا و هیندستانیش دەکات.\nنێد پرایس، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، لەم هەفتەیەدا لە راگەیاندنێکیدا گوتی "لەگەڵ هاوبەشەکانمان بەردەوام دەبێت لە روونکردنەوەی ئەو پێشبینیانەی کە ئێمە لە تاڵیبان و هەر حکومەتێکی داهاتووی ئەفغانستانمان هەیە."


ئاوێنەیەک کە خۆمانی تێدا نابینین\nSaturday, 04.03.2021, 21:36\nکەم کەس هەیە، کە کاتێک لە ماڵی خۆی دێتە دەرێ، یان بەیانیان کە لە خەو هەڵدەستێ چاو لە ئاوێنە نەکات. بە دەگمەن پێچەوانەی ئەمە هەڵدەکەوێت. خۆ بینین لە ئاوێنەدا بۆ ئەوەیە کە کەموکورتیەکانی خۆمان ببینین. بەشیک لە کەسایەتی مرۆڤەکان دەگەرێتەوە بۆ رواڵەتی هەر مرۆڤێک. ناکرێ ئەوکات کە لە ماڵ دەردەکەوین تەنیا لینگێک لە پێڵاو یان گۆرەوی بکەینە پێمان و بچینە دەرەوە بۆ سەر شەقامەکانی ئەو شوێنەی کە ژیانی تێدا دەکەین.\nئەو ئاوێنەیەی کە لە سەردیواری ماڵەکانمان دانراوە بۆ بینینی خۆمان تەنیا ئاوێنەیەک نییە، کە خۆمانی تێدا دەبینین. ژیان وتەمەنی مرۆڤەکانیش وێنە ئاوێنەی دیواری ماڵەکانمان دەچن کە رۆژ و مانگ و ساڵی و گوزەریی تەمەنمانی لە سەر تێپەڕێوە. ئێمەی مرۆڤ لە بەرچاوی خۆمان هەست بە تێپەڕینی تەمەنمان دەکەین و بەرەو پیلی پیری ولە کۆتاییشدا کۆتایی ژیان لە ئامێز دەگرین و دەچینە باوەشی سروشت وبەرەو جیهانێکی نادیار کۆچ دەکەین.\nئاوێنەیەک کە خۆمانی تێدا نابینین! ئەوئاوێنەیە تەنیا رەواڵەتی مرۆڤەکان بە مرۆڤەکان نیشان نادا. پێی دەگووترێ ئاوێنەی مێژوو. ئەوئاوێنەیە لە ناو ژیان و بەردەرگا و گوند و شار و شارۆچکەکانی خۆمان رۆژانە دەماندوێنێ و وانەی ژیانێکی ئازاد دەخاتە سەر رووپەڕی تەمەنمان. لە ناو دڵی ئەو ئاوێنەیەدا مرۆڤ تەنیا رەواڵەتی خۆی نابیبنێ، بەڵكو راستییەکانی مێژوو خۆیانی تێدا حەشارداوە. ئاوێنەی مێژوو دەستکردی دەستی خۆمانە، بۆ خۆمان لێی بەرپرسیارین.\nبۆ دروست کردنی ئەو ئاوێنەی مێژوومان رەنجی بێشمار و رووبارێکی پڕ لە فرمێسک و خوێنمان بۆ رشتەوە! ئەو ئاوێنەیە کە بەرهەمی خاکێکی سووتاو و کیمیاباران وئەنفال وکۆڕەوی نەتەوەکەمانە، لەوێدا خۆمانی تێدا نابینین! شکست لە سەرشکستی کورد هەرکامیان ئاوێنەیەکن روون و زولال بۆ دیتنی راستیەکانی دیرۆکمان. چون هەستی پێدەکەین، ئازاری پێوە دەکێشین، خوڕ خوڕ بۆی گریاوین، نەتەوەیەک سەردەکەوێ کە لە خۆیەوە دەست پێبکات و بە خۆیدا بچێتەوە.\nئاوێنەی ناو ژووری ماڵەکانمان تەنیا رەواڵەتی جەستەی ئێمە دەبێنێ، ئاوێنەی مێژوومان کلێن و قوژبن و سەراسەریی تەمەنمان دەبینێ و قسەمان لەگەڵدا دەکات. هەر نەتەوەیەک لە ئاوێنەی دیرۆکی خۆیدا خۆی نەبینێتەوە و دان بەراستیەکاندا نەنێ ول ە شکستەکان وانە وەرنەگرێ وەک نەتەوەی کوردی بەسەردێ، کە دوای ٢٩ جار سەرهەڵدان ئەوە حاڵ و رۆژگارێتی. لە ناو ئەو ئاوێنەیەدا تەنیا کەڕووی خیانەت رووبەری دەگرێت.\nلە ئاوێنەی ناو ژووری ماڵەکانماندا تەنیا رواڵەت و هزری خۆمان دەبینین. بەڵام پێویستە لە ئاوێنەی مێژووماندا ناخ ودەروونی ژیانی سیاسی وکۆمەڵاتەتی و چارەنووسی دوارۆژی خۆمان ببینین.\nهەرکاتێک ئاوێنەی ناو ژووری ماڵەکانمان شکا، زۆر هاسان دەتوانین ئاوێنەیەکی دیکە لە جێیدا دابنێن، بەڵام هەرکاتیك ئاوێنەی مێژوومان تەماویی و ژەنگی تێکەوت و شکا هەرگیز ناتوانین قەرەبووی بکەینەوە.\nداخۆ ئاوێنەی ماڵی بارزانی، لە ئاوێنەی هیچ کەسێکمان دەچێت. تۆ بڵێیت بەیانیان کە لە خەو هەڵبستێت تەماشای خۆی بکات و لە وێنەی خیانەتکارانەی خۆی بسڵەمێتەوە، یان رەنگە هەر پێویستی بە ئاوێنەش نەبێت کە سەیری خۆی بکات.


Thursday, 09.02.2021, 17:17\nنوط الشجاعە یان مەدالیای ئازایەتی!\nئەوکەسەی مامە ریشەی تیرۆر کرد، پاشان بنەماڵەی بارزانی مانگانە مووچەی شەهیدانیان بۆدابین کردوە یانی بکوژیی ڕۆلەی کورد وەک قارەمان نیشان دەدەن! ئەوەش هونەریی خۆیان نییە، لە گیرفان وسامانی ئەو خەڵكە هەژارەیە کە ئاوا پیاوەتی لە سەر دەکەن و خۆیانی پێ زل نیشان دەدەن! ئەوە تایبەتمەندیی بنەماڵەی بارزانییە. یەک تاقە رووپەڕم بۆ بنووسن کە ماڵباتی بارزانی تاقە هەنگاوێکیان بۆ چارەسەریی کێشەی کورد هەڵگرتبێ؟ لە ژیاننامەی ئەو نگریسانەدا شەهید پلەیەکی دیکەی هەیە وهاوتەریب نییە دەگەڵ ئاکارەکانی ئەو بنەماڵەیە. چون خۆش خۆش ئەوە بە چاوی خەڵكدا دەدەنەوە کە بنەماڵەکەمان یان حیزبەکەمان خاوەنی هەزاران شەهیدە. لە کوێی دونیادا بینراوە کە حیزبێک یان سەرکردەیەک بۆ ئەوەی کێشەیەک چارەسەر بکا، خۆی دەباوەشیی دوژمنێک باوێژێ کە هەزاران کوردیی کوشتووە!\nلە ٣١ی ئابدا رێک مەسعود بارزانی ئەو کارەی کرد!\nئەوبنەماڵەیە فرچکیان بە خەیانەت گرتووە، کێشە تەنیا ٣١ی ئاب نییە. کاتی خۆی کە لە بن دیوارەکانی شاری کەرەج لە تاران دەژیان، بەرەبەریی رووخانی شای ئێڕان وهاتنەوەی خومەینی بۆ تاران بوو. لەوسەردەمدا هەرکەسێک دۆستی شای ئێڕان وهاوکاری ساواکی شای ئێران بوایە خومەینی فەرمانی گرتن وکوشتنی بۆ دەردەکرد. یەکێک لەو فەرمانانە گرتن وئێعدامی مەسعود بارزانی دەورووبەریی بووە. چون تۆمەتباربون بە دۆستایەتی دەگەڵ دامەدەزگای شای ئێڕان.\nبەڵام ئاخوندیی زیرەک رێگای نەدا مەسعودو کەسوکاری لە دار بدرێن. خومەینیان رازی کرد ئەوکارە نەکا! ئاڵترناتیوچی بوو؟ ئەوە بوو کە ببن بە پێشمەرگانی وەفادار بە کۆماری ئیسلامی وپاشان درووستکردنی قیادەمووەقەت بە دژی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان. پێڤاژۆ چی بەسەرهات هەرکەس دەزانێ وپێویست ناکا ڵێرە دووپاتی بکەمەوە. مەسعود بارزانی بە خەساندنی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لەناو کەمپەکاندا لە باشوور، خەڵات ومێداڵیای خۆی لە کۆمەری ئیسلامی وەرگرت. ئەویش مانەوە بوو بۆ دەسەڵاتداریەتیی بنەماڵەکەی ورارووتکردنی سەروەتوسامانی ئەو خاکە بریندارە!\nلە ٣١ی ئابدا، بەشێوەیەکی دیکە نۆکەرایەتی ئەو بنەماڵەیە دووپات بۆوە. هێنانی سپای بەعس وتانک وتۆپ ولەشکروسەرکوتکردنی خەڵک بە پاساوی شەڕدەگەڵ چەکدارەکانی یەکێتی نیشتمانی جەهەننەمێكیان بۆ خەڵكی بێ نەوا خوڵقاند کە هیچکات لە بیر ناچێتەوە. بەدرێژایی دیرۆک بابەتی بەوجۆرە بە دەگمەن بینراوە کە حیزبێکی کوردیی بۆ سەرکەوتنی خۆی سپایەکی دڕندە بەرێتە سەر خاکی کوردستان تا لایەنەکەی دیکە پێ سەرکوت بکا!\nمەسعودودەورووبەریی ٣١ی ئاب وەک شانازیی لێک دەدەنەوە. چڵکاو خۆرەکانیان لە تاقمێک مێدیادابەڕشکاوی ئەو فڵتە فڵتە دووپات دەکەنەوە. بۆ گرتنەوەی شاری هەولێرپاشان سەددام حوسێن وێرای ٢٢کەس لە پلەدارەکانی ومەسعود بارزانیش خەڵات ومێداڵیان ئازایەتیان پێ بەخشڕا، لە هەمان رۆژدالەسەر ساتەلایەتێکی کاناڵی سەر بەبەعس ستایشیی ئەو ئازایەتیە وئەو مەدالیایە کراکە درواە بەو ٢٣ کەسە! کەسی ٢٣ هەمینیش شەخسی مەسعودبووە.\nوەرگرتنی خەڵاتێكی دیکە!\nلە ڕێگای دەسەڵاتدارانی باشووری کوردستان بە دانیشتوانی کەمپەکانی سەربە حیزبەکانی رۆژهەڵاتی ولایەنگرەکانین لە کۆی سەنجەق وزڕگوێزەڵە گووتراوە لەمەو بەدوا هیچ جۆرە کەلوپەلی خواردنی مانگانە / بایع / نادرێتە ئێوە. چۆن کۆماری ئیسلامی گووتویە دەبێ کەمپەکان چۆل بکەن لە باشووری کوردستان دەرکەون! ئەو خەبەرە سەتالە سەت راستە وجێگای گومان نییە. ئەوە قسەی دانیشتوانی سەر بە حیزبەکانی رۆژهەڵاتن. تەنانەت ئەندامانی بەرێوەبەریی حیزبەکانیش ئاگادار کراونەتەوە! مەسعود بارزانی وکوڕەکانی تاڵەبانی کام خەڵاتی دیکەیان پێدراوە کە ئاوا گەمەی سیاسیی بەرێوە دەبەن؟ لە لایەکی دیکەش لاوازیی ئەو حیزبانە رۆژ لە رۆژ زیاتردەکەوێ کە هیچکات توانای چارەسەریی کێشەی ١٢ میلیون کوردیان نییە لە رۆژهەڵاتی کوردستان.\nلە رۆژی ٣١ی ئابی ئەوساڵ لە سەر کاناڵی پەیام تیڤی بەرنامەیەکی زیندووم بینی کە بەرێز هێمن کەریم وەک رۆژنامەوان تێیدا بەشداریی کردبوو. ئەو بەرێزە گووتی: ناوی ٢٢کەس بە مەسعود بارزانیشەوە هەیە کە کاتی خوڵقاندنی ٣١ی ئاب وگرتنەوەی شاری هەولێرمەدالیای ئازایەتی لە لایەن سەددامەوە دراوە بەو کەسانە کە مەسعود بارزانیشی تێدایە. زۆرم حەولدا پەیوەندیی پێوە بگرم تاناوی ئەو ٢٢ کەسەم بداتێ، بەداخەوە سەرکەوتوونەبوم. کەسێک گومانی لەو بابەتە هەیە ودەتوانێ لە بەرێزهێمن کەریم پرسیار بکا. هەروەها دەنگورەنگیی پڕۆگڕامەکەش وێڕای پێشکەشکارەکەی لە ئاڕشیوی پەیام تیڤیدادەدۆزرێتەوە وماوەی بەرنامەکەش ٢٦ خولەکە. دەکرێ گوێی بۆ رابگیرێ.\nبە قوربانی سەددام بن!\nفرمێسکێک بۆ سروودی ئەی رەقیب!\nسەربەخۆیی هاسان نایەتە دی


لەپاڵ پەتا جیهانیەکانەوە: تێگەیشتنێکی تیۆریی بۆ سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست | دەزگاى زارى کرمانجى\nلێرەدا سێ بگۆڕ (Variable) هەیە: پەتای جیهانی بە دیاریکراوی مەبەست لێی ڤایرۆسی کرۆنایە، تێگەیشتنی تیۆریی مەبەست لێی ئەوەیە هەموو شتێک لەم جیهانەدا هەواڵ و لێکدانەوەو ستونی ناو ڕۆژنامەو پێگە ئەلیکترۆنیەکان نیە، بەڵکو لە ڕاستیدا سیاسەتی دەرەکی بە پێی قوتابخانە هزریی و تیۆرییەکان ئاڕاستە ئەکرێت بۆ دەیان ساڵ، تیۆر یارمەتیمان ئەدات بۆ تێگەیشتن لە بنەمای شتەکان و پاساودانیان. بگۆڕی سێهەمی بابەتەکە سیاسەتی دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بەدیاریکراوی مەبەست لێی ململانێکانی ئێران و ئەمریکایە.\nلێرەدا سۆراخی دوو پرسیاری ڕاستەقینە ئەکەین؛\n- ئایا کرۆنا سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ئەگۆڕێت؟. ئەم پرسیارە بۆیە دنەدراوە، چونکە چیتر نرخی نەوت لەژێر کۆنترۆڵی ئەو وڵاتانەی بەرهەمهێنەری نەوتدا نەماوە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، مەترسیەکانی بەردەم هەژمونی حاکمیەتی ئەمریکا لەجیهان خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نین بەڵکو هەڵکشان و پەلهاویشتنی (چین) ە بۆ ناوچەکە. وەک هەریەکە لە دیبلۆماتکار و ستراتیجیستەکانی ئەمریکا هنری کیسنجەر و بریجنسکی لە دوای بەهاری عەرەبیەوە دەستنیشانیان کردووە ئاستی ململانێکانی ئەمریکاو چین هەڵئەکشێت. لە نۆڤەمبەری ٢٠١٩ ەدا وەزیری پێشوتری دەرەوەی ئەمریکا «کیسنجەر» لە میانەی (New Economy Forum) دا ئەڵێت «ململانێی ئەمریکاو چین لە مەترسیدا جەنگی یەکەمی جیهانی تێ ئەپەڕێنێت». لە نوسینێکیدا لەبارەی تێبینیەکانی خۆی لە پەیوەست بە ئاڵۆزییەکانی دوای کرۆنا ئەمیری پێشوتری کانۆ لە باکوری نەیجیریا سانوسی Sanusi Lamido Sanusi نۆزدە تێ بی نی خۆی لە ژێر ناونیشانی Century Secret 3 World War Featuring: America,China & Rest of the World ئەنوسێت، وێنای ململانێکە ئاوا ئەکات کە «ئەمریکا و چین جەنگێک بەرپا ئەکەن وڵاتەکانی دیکە وەک گیایەک ئەبن کە دوو فیل لەسەری زۆرانبازیی ئەکەن».\nیەکەم: ئاشتی هەمیشەیی یان جەنگی بەردەوام؟.\nفەیلەسوفی ئەڵمانی ئیمانوێڵ کانت -Emmanuel Kant دوو بەشداری گەورەی لە مێژووی پەیوەندییە نێودەوڵەتیەکاندا هەیە. یەکەمیان بابەتی ئەخلاق و ئیتیکی هێنایە نێو بنەمای پەیوەندییە نێو نەتەوەییەکانەوە. بۆچی لەکاتی لێقەومان و کارەساتە سروشتیەکاندا دەوڵەتی (A) یارمەتی دەوڵەتی (B) ئەدات؟.\nدووەمیش، لە میانەی کتێبەکەیدا (ئاشتی هەمیشەیی- Perpetual Peace) کە لەساڵی (١٧٩٥) نوسی، تیۆریی ئاشتی بەردەوامی خستە ناو ئەدەبیاتی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانەوە. لەسەر ئەو بنەمایەش، ڕۆشنگەریی دەقی گرت و کۆتایی بەجەنگەکانی سەردەمی ناپلیۆن هات. هەر لەبەر ڕۆشنایی تێزەکەی «کانت» بۆ ئەوەی وڵاتانی ئەوروپا دوور بن لە جەنگ و ئاشتی بەرقەرار بێت «ودرۆ ووڵسن» ی سەرۆکی ئەوکاتەی ئەمریکا تێزی« ئاسایشی بەکۆمەڵ» ی ساڵی (١٩١٨) داڕشت و لەمیانەی چواردە خاڵە بەناوبانگەکەیدا وەک پرەنسیپ خستیەڕوو، ئەوەبو کۆمەڵەی گەلان ( عوسبەتول ئومەم) پێکهات. دواتریش عوسبەتولئومەم بوە هۆی پێکهێنانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لەساڵی (١٩٤٥) و تا هەنوکەش لە دیباجەکەیدا نوسراوە ئەم ڕێکخراوە بۆ پاراستتی ئاشتی و ئارامی جیهانی دروستبوە.!.\nبەڵام!. وادیارە جەنگ بەردەوامە، سەت ساڵی ڕابردوو دەیان داگیرکاریی لەلایەن زلهێزەکان و ئیمپریالیزمەوە بەناوی جیاجیا ڕویانداوە:\nساڵی (١٩٤٨) بیرمەندی ئەمریکی و پێشەنگی قوتابخانەی ڕیالیزم هانس مۆرگێنتاو -Hans Morgenthau کتێبە بەناوبانگەکەی بەناونیشانی ( سیاسەت لەنێوان نەتەوەکاندا؛ تێکۆشان بۆ هێز و ئاشتی) بڵاوکردەوە. ئێمە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دا چەند تیۆرێکی سەرەکیمان هەیە لەوانە؛ ڕیالیزم، لیبراڵیزم، مارکسیزم، نیو- لیراڵیزم، فێمێنبزم، کۆنستراکتیڤیزم...تادوایی. تا ئەمرۆکەش سەرەکی ترین تیۆر کە هیچی دیکە جێگەی نەگرتۆتەوە تیۆری واقعیەت یان ریالیستەکانن (Realist Theory) لە ئەمریکا خاوەندارێتی ئەکرێت. ڕیالیزم، یانی سەنتەرکردنی ڕۆڵی دەوڵەت، لێرەدا بە پێچەوانەی لیبراڵیزمەوە کە تیایدا تاک سەنتەرەو کۆمپانیاو ڕێکخراوە جیهانیەکان ڕۆڵیان هەیە، دەوڵەت دەستەڵاتی خۆی لەگەڵ ئەوانی تردا بەش ناکات، دەوڵەت دەوڵەتە. هەمو ئیشی سیاسەت ئەوەیە (هێز-Power) پەیدابکات. ئەوەی هێزمان پێ ئەناسێنێت و هێز دیاری ئەکات (بەرژەوەندی- Interest) ە. ڕیالیستەکان پێیانوایە، سروشتی مرۆڤایەتی هاریکاریی نیەو مرۆڤ لە بنچینەدا چاکەکار نیە. بەڵکو شەڕخوازو بەدە. بۆیە ئێمە بەردەوام لە (ململانێ- Conflict) داین. واتە «ململانێی بەردەوام» هەیە. لە وەڵامی ئەو ڕەخنانەی کە ڕیالیستەکان دارستانێک دروست ئەکەن کە بەردەوام هەموان لە بۆسەی یەکتردابن، مۆرگێنتاو و ڕێبەرانی ڕیالیزمی کلاسیک پێیانوایە مەیدانی سیاسەتی نێودەوڵەتی بە سروشتی خۆی بریتی یە لە (فەوزا - Anarchy)، لێرەدا رۆڵی دەوڵەت ئەوەیە بەردەوام لە فراوانخوازیدا بێت، هەموو دەوڵەتێک لە دەرەوەی خۆی خەریکی خۆ بەهێزکردن و ڕاوکردنی بەرژەوەندیەکانی خۆیەتی، بەم شێوەیە هەموان هێز بە دەست ئەهێنن و ئیتر کەس شەڕی ئەویتر ناکات!. هێز چی یە!. هێز پۆلێن ئەکەن بۆ هێزی سەربازیی و ئەمنی، هێزی دیبلۆماسی، هێزی ئابوریی، هێزی پەروەردەو گەشەی کۆمەڵایەتی... بەشێوەیەکی گشتی دوو جۆر هێز دەستنیشان ئەکەن ( هێزی نەرم - Soft Power) و (هێزی ڕەق- Hard Power). ئەوەی کە دانسەر و گۆرانیبێژی مۆدێرنی ئەمریکی « مادۆنا- Madonna» ئەتوانێ لە سودان و عێراق جەماوەری هەبێ و کاری خۆی بکات ئەوە هێزی نەرمە. کاریگەرییەکی ڤایرۆس یان دەرمانێکی چینی و بڵاوبونەوەی بە جیهاندا و کۆکردنەوەی قازانج ئەمەش هێزی نەرمە. بڵاوکردنەوەی مووشەک و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا بۆ جەنگ دژی ئەوانی تر ئەمە هێزی ڕەقە. لە وەڵامی ئەوە تانانەی کە هێزی دەوڵەتەکان بەریەک ئەکەون و جەنگ بەرپا ئەبێت، ڕیالیستەکان ئەڵێن ئێمە میکانیزمێکمان بۆ ئەوە هەیە پێی ئەوترێ (باڵانسی هێز -Balance of Power) ئەمە بۆ چیە؟. بۆ ئەوەی سەقامگیریی بەرجەستە بێت.\nدووەم: ڕۆڵ و پێگەی کاراکتەری دەوڵەت لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست\n"ئەگەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەمێنێت ڕەنگە دەزگا میدیاییەکان لە کار بکەون". ئەمە نوکتەی چەند ڕۆژنامەنوسێکی ئەوروپیە، کە زۆربەی هەواڵ و ڕووماڵەکانیان ڕۆژانە لەسەر وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە. مێژووی ئەم ناوچەیە لایەنی کەمی لە دوای جەنگی جیهانی یەکەمەوە مێژووییەکی پڕ ململانێی بەردەوامە. دوایین گەڕی ناوچەکە ململانێیە لەگەڵ ئێران کە توانایەکی مووشەکی بەهێزی هەیە و ئەکرێت مەترسی بێت لەسەر بەرژەوەندیبەکانی ئەمریکاو دۆستەکانی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دا.\nکۆشکی سپی و دۆناڵد ترامپ چەندین جار ئەوەیان دووپات کردۆتەوە کە نایانەوێ ڕژێمی ئێران بڕوخێنن بەڵکو خوازیارن ڕەفتارەکانی سیستەمەکە گۆڕانکاریی بەسەردا بێت لە ناوچەکەدا. ململانێکە لەکاتێکدایە کە پەتای کرۆنا تەواوی جیهانی خستۆتە مەترسیەوەو لە هەر (٥) کەسێک ( ٣) کەس لە ماڵەکانی خۆیاندان و خۆپارێزی ئەکەن.\n- پێکهێنانی دەوڵەت (State Formation)\n- چاککردنەوەی دەوڵەت ( State Reformation)\n- یاخود شێوانی دەوڵەت (State Deformation) ە\nزۆربەی ئاماژەکان، بەرەو ئەوەن ئەمریکا ڕۆڵی تەگەیی و خۆ- نواندنی بەسەر تەواوی جیهاندا لەدەستداوە. لە ئاستێکی جیهانی گەورەدا سیستەمی تاک جەمسەریی کە جیهان بەتەنها لەلایەن یەک زلهێزەوە بەڕێوە ببرێت کەوتۆتە ژێر پرسیارەوە، بەهۆی هەژمونی ئابوریی چین ەوە هەژمونی سەربازیی و سیاسی ئەمریکا نەک پرسیار بەڵکو سکاڵای لەسەرە. لە (١ ی ئەپرێڵی ٢٠٢٠) دا بیگن- سادات سەنتەر (BesaCenter) لە ئیسرائیل پەیپەرێکی کورتی بڵاو کردۆتەوە بەناونیشانی ئایا چین سوریا بونیاد ئەنێتەوە- Will China Rebuild Syria؟. تیایدا دنەی ئەوە ئەدا کە دوای دەیەیەک لە شەڕی نێوخۆیی سوریاو ململانێی ڕووسیاو ئەمریکاو ئێران و تورکیا کە وێرانبونی (٩٠٪) ی ژێرخانی سوریای لێکەوتۆتەوە چین درکی بەوە کردووە هەنگاو بۆ سەراپا بونیادنانەوەی سوریا هەڵبگرێت. لە عێراقیش لە کۆتایی ساڵی (٢٠١٩) حکومەتی عێراقی بە شاندێکی (٥٠) کەسیەوە ڕوویان کردە وڵاتی چین ڕێککەوتن (نەک گرێبەست) ی (٥٠٠) ملیاریان لە نێوانیاندا واژۆکردووە.\nلە ئاستی نێوچەیی دا، ئێران بەرهەڵستکاری ئەمریکایە لە ڕێگەی میلیشیاکانەوە. ئەمریکا حەزی بەوەیە گورز لە ئێران بوەشێنێت، بەڵام کاتەکەی گونجاو نییە چونکە فشاری جیهانی لەسەرە بەهۆی ڤایرۆسی کرۆناوە. هەروەها لە ئاستی نێوخۆی ئەمریکادا دۆناڵد ترامپ لە بەردەم خۆ-کاندیدکردنەوەیدایە بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا لە نۆڤەمبەری ٢٠٢٠ دا. ئێران ئەم شەڕەی ئەوێت، چونکە لەناوخۆی خۆیدا شکستی هێناوە لە ڕووبەڕوبونەوەی ڤایرۆسی کرۆنادا، سزاکانی ئەمریکاو ڕەوشی خراپی ئابوریی تینی یۆ ئێران هێنا داوا لە بانکی نێودەوڵەتی بکات بۆ وەرگرتنی قەرز، بەڵام ئەمریکا ڕێگەی نەدا قەرزەکە وەربگرێت، بۆیە ئێران پێویستی بە فشارکردنی زیاترە. هەروەها ئێران زۆر پێویستی بەوەیە کێشە بۆ سیاسەتەکانی ترامپ دروست بکا لە دەرەوە بۆ ئەوەی لەناوخۆی ئەمریکادا ترامپ لە هەڵبژاردنەکاندا شکست بهێنێت.\nسێهەم: عێراق شوێنی شەڕەکە\nئێران لە « یەمەن» و کەناراوەکانی عەدەن سەرقاڵی ململانێ بو. ئینجا مەیدانی ململانێکەیان پێ گواستەوە بۆ سوریا، پاش کوشتنی سەرۆکی سوپای قودس (قاسمی سولەیمانی) ئێران پاشەکشەی کردوە بۆ عێراق و عێراقیش بۆتە مەیدانی پەلاماردان و جەزرەبەدانی زلهێزێکی جیهانی «ئەمریکا» و هێزێکی گەورەی هەرێمی «ئێران» لە دژی یەکتر.\nلە سێ مانگی یەکەمی ٢٠٢٠ دا میلیشیاکانی نزیک لە ئێران (١٤) جار هێرشیان کردۆتە سەر بنکەو سەربازگەکانی ئەمریکا لە عێراق، کۆتاجار لە ١١ ی مارسی ٢٠٢٠ هێزە پرۆ- ئێرانیەکان لە عێراق ژمارەیەک سەربازی ئەمریکیان لە سەربازگەی تاجی کوشتوە. ئەمریکا لە کۆتایی لە ٣٠ ی مارسی ٢٠٢٠ دا سەربازگەی کەی وەن K1 ی لە کەرکوک و گەیارە لە نزیک موسڵ و قائیم ی چۆڵکردوە. ئەگەر جوگرافیای دابەشبونی میلیشیا شیعەکانی سەربە ئێران بە نمونە وەربگرین کە دەوری ئەو سەربازگە ئەمریکیانەیان داوە، ڕوونتر دیارە، لە کەرکوک (١٩) بنکەی سەرایای خۆراسانی و کەتائیبی ئیمام عەلی و بارەگای بەدر و کەتائیبی حیزبوڵاو چەند گروپێکی چەکداری تری نەناسراویش هەن...!. لە قائیم (٩) بنکەو بارەگای سەیدوشوهەدا و گروپەکانی حیزبوڵاو سەرایای خۆراسانی هەیە. لە گەیارە بنکەو بارەگای کەتائیبی جوندول ئیمام و بارەگای ڕێکخراوی بەدرو کەتائیبی ئیمام عەلی بونی هەیە.\nئەگەرچی جیهان دوای نزیکەی دوو مانگ لەگەشەسەندنی تەواوەتی ڤایرۆسەکە هەر لەسەرەتای ئەو شۆکەدایەو، شرۆڤەی جۆراوجۆر و تەنانەت هەلەق و مەلەقیشی بۆ دەکرێت. بە پێی کۆتا ئامارەکان لە سەرەتای ئەپرێڵی ٢٠٢٠ دا ڤایرۆسەکە (١.٢) ملیۆنێک و دووسەت هەزار کەسی کوشتوە. ویلایەتە یەکگرتووەکان بڕی (٢.٢) دوو تریلیۆن و دووسەت ملیاری بۆ ڕووبەڕووبوونەوە تەرخان کردوە. لانی کەم ئەم جەنگە ئەوەی گۆڕی جەنگاوەرەکان تۆپ و تەیارەو دژە تیرۆر و ناسیۆنالیستیە توندڕەوەکان بن. بەڵکو لێرە بەدواوە تاقیگە بایۆلۆجیەکان و پزیشکەکان و دەرمانسازەکان جەنگاوەری ڕاستەقینەن. لێرە بەدواوە گەڕانەوە بۆ خودو ڕاچڵەکان و خۆناسین لایەنە هەرەباشەکەی ئەم جەنگەیە.\nلیبرالیزم، قوتابخانەیەکی سیاسی، ئابوریی کۆمەڵایەتیە، تێزەکانی بریتین لە سەنتەرکردنی تاک، بازاڕی ئابوریی ئازاد، دەرفەتی یەکسان، هەروەها بنەمای « هاریکاریی - Cooperation» لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا. بونی هەر دیاردەیەکی نێوچەیی لەوە ئەچێ ببێتە هۆی ململانێ یان هاریکاریی لە سیاسەتی دەرەکی دا. لیبرالیزم بڕوای بە هاریکاریی هەیە. هەرچی نێو- لیبرالیزم Neo Liberalism ە قوتابخانەیەکی سیاسی و ئابوریی و کۆمەڵایەتیە تەنها بۆ ئەوەی پارە بچنێتەوەو گیرفانی خەڵک بتەکێنێت، جگە لە قازانج و داهات گوێ بەهیچ بەهایەک نادات. هەموو فەلسەفەی نیۆ- لیبراڵەکانی دونیا بخوێنەوە، دێڕێکی تیا نیە باسی سنور یان دەوڵەت بکات. بەڵکو تەنها باسی کۆمپانیا گەورەکان و کەڵەگەکردنی سەرمایەو ڕیکلام و داهاتە. چەند دەیەیەک بو گۆی زەوی بەدەست مرۆڤە چاوچنۆکەکانەوە فریودرابو، کارخانەو کارگەکانیان ژینگەو تەندروستیان لە هەمو شوێنێکدا تێک و پێک دابو، سیاسی و نمایندەکانی خۆرئاوا لە خۆرهەڵاتدا دەست و دەمامکیان گرێدابو، بێدادیان بە دادپەروەری ئەناساند، گوتەو گوفتارە سەرنجڕاکێش و فریودەرەکانیان لە ڕێگە میدیاکانی سەربەخۆیانەوە بەشێکی زۆر لە مرۆڤایەتی لە خشتە بردبو. ئیتر ئەم نیو- لیبراڵیزمە کەوت!. بەهۆی ڤایرۆسێکەوە زەوی پشویەک وەرئەگرێ و سەرچاوە ئاوییەکان ڕونتر دەرئەکەون.


رێفێرندوم گه‌هشت ئارمانجێن خوه – مالا مه\nمالا مه 2017-09-22\t452 Views\nبه‌ری بچم ناڤبابه‌تی من دڤێت لسه‌ر هنده‌ك خالا راوه‌ستم بو كه‌سه‌ك نه‌بێژیت من بوچونێن خوه لسه‌ر ڤێ پرسێ گوهارتینه. ژ رۆژا بریارا رێفێرندومێ ده‌ركه‌فتی هه‌یا ئه‌ڤرۆ من هه‌مان بوچون هه‌نه یێن من بنڤیسكی یانژی بگوتن ده‌ربرین، یه‌ك تێگه‌هشتنا من بو ڤێ پروسێسێ نه‌هاتیه گوهارتن لێ به‌رامبه‌ر هندێ دڤێت بدیتنا من مروڤ وه‌ك هه‌ر ده‌م من گوتی و دوباره دكه‌م، هه‌ر كارێ هه‌بیت دڤێت ته‌نها لایه‌نێن خراب باس نه‌كه‌ت هه‌رده‌م. وه‌ك من ئاماژه كری ئه‌ز بهیچ ره‌نگه‌كی لگه‌ل ڤی شێوێ ره‌فتارێ هاتی كرن لگه‌ل پرسه‌ك هوسا چاره‌نوساز نینم.\nمه‌سعود بارزانی سه‌ركه‌فتیێ یه‌كه‌مینه ژ ڤێ پروسێسێ\nگه‌له‌ك كه‌س و لایه‌ن دبێژن رێفێرندوم نه بریارا تاكه كه‌سه‌كیه یانژی لایه‌نه‌كیه. ئه‌م هه‌می دزانین كو ئه‌ڤه گه‌له‌ك ژراستیێ دوره. بریارا رێفێرندومێ بریارا به‌رێز مه‌سعود بارزانی یه. بڤێ بریارێ مه‌سعود بارزانی دیاركر بو هه‌ڤركێن ناڤ خوه پێشی نه‌یارێن ده‌رڤه كو ئه‌و ته‌نها كه‌سه دكاریت بریارا بده‌ت و هه‌می ئالیا ملكه‌چی بریارا خوه بكه‌ت. راسته دڤان سێ مه‌هادا هنده‌ك نه‌رمی نیشادا هه‌مبه‌ر هه‌ڤركێن خوه، لێ دیسان ئه‌و نه‌رمیژی هه‌می خسته خزمه‌تا بریارا خوه بره‌نگه‌ك سه‌ركه‌فتی. بریار و ده‌مێ ئه‌نجام دانا رێفێرندومێ هه‌می ئاشكراكرن و پشتی سێ مه‌ها په‌رله‌مان كاراكر و په‌رله‌مانی بریارا بارزانی بێ دوو دلی په‌سه‌ندكر. بارزانی سه‌لماند كو كه‌سه‌ك بێی ره‌زامه‌ندیا وی نكاریت كاره‌كی بكه‌ت و كه‌س نكاریت ژ لایێ خوه لسه‌ر ڤێ پرسێ باخڤیت بێی ئاگاهداریا وی و ته‌نها ئه‌وبریار ده‌ره. ده‌ما لسحێلا رونشتی بنونه‌رێ ئه‌مریكا، نه‌ته‌وێن یه‌كگرتی، بریتانیا، فره‌نسا و ئه‌لمانیا كری گوت ئه‌زێ ڤان پێشنیارێن وه بئالیێن كوردیرا گفتوگو بكه‌م و پاشان به‌رسڤا وه‌ده‌م. چونكی بارزانی دزانیت كو لایه‌ك بریاده‌ر نینه لگه‌ل لسه‌ر بابه‌تی گه‌نگه‌شێ بكه‌ت پشتی چه‌ند ده‌مژمێرا ل زاخو ئه‌و پێشنیار په‌سه‌ند نه‌كرن و گوت تشته‌ك وه‌سا دناڤدا نینه كو جهێ رێفێرندومێ بگریت. رێفێرندوم ته‌نها و ته‌نها بریارا بارزانی مه‌سعوده و له‌وما ته‌نها وی پروپاگانده ژدل بو دكر، هه‌یا سه‌ركردێن په‌ده‌كێ ژی هه‌ڤكار نه‌بون لگه‌ل مه‌سعود بارزانی، ئه‌گه‌ر ئه‌م ڤه‌گه‌رن بو هه‌لمه‌تێن هه‌لبژارتنا ئه‌ڤ راستیه دێ بومه ده‌ركه‌ڤیت. ئه‌ز ژدل پیزوربایێ ل به‌رێز مه‌سعود بارزانی دكه‌م و دبێژم ته سه‌ركه‌فتن وه‌ك تاكه كه‌س پیروزبیت.\nته‌ڤایا گه‌لێ كورد سه‌ركه‌فت\nهه‌ر ژ رۆژا رێفێرندوم كه‌تی رۆژه‌ڤێ هه‌یا ئه‌ڤرۆ، رۆژ بو رۆژێ پرسا گه‌لێ كورد بره‌نگه‌ك به‌رفره كه‌فتیه رۆژه‌ڤا پرانیا وه‌لاتێن رۆژهه‌لاتا ناڤین و جیهانێ، ژ جیهانێ ژی تایبه‌تی جیهانا رۆژئاڤا. ڤێ مه‌ها داوی هه‌ر هه‌می وه‌لاتێن زلهێز كه‌تینه سه‌ر خه‌تی لگه‌ل مه‌سعود بارزانی، هه‌ر ژ په‌یوه‌ندیێن ته‌له‌فونی هه‌یا سه‌ره‌دانێن فه‌رمی، هه‌ر ژ كۆمكارا عه‌ره‌بی هه‌یا نه‌ته‌وێن یه‌كگرتی. هه‌می بهه‌ڤرا داخوازا پاشخشتنا رێفێرندومێ دكه‌ن و هنده‌ك دبێژن بلا هه‌ما ئه‌ڤ بریاره بێته هه‌لوه‌شاندن لێ خوه‌دیێن هزرا داوی كه‌من. راسته پرسا بارزانی ته‌نها باشورێ كوردستانێ یه لێ پرسا كوردی وه‌ك نه‌ته‌وه بابه‌تێ هه‌رێ دژواره ل میدیا جیهانی. هه‌مو بریاره‌ك یانژی هه‌لویسته‌ك، گوتنه‌ك یان ره‌فتاره‌ك، ژ لایه‌نه‌كی، وه‌لاته‌كی، رێكخراوه‌كێ یانژی كه‌سانه‌كی بدلێ مه‌نه‌بیت وه‌ك كورد لێ بره‌نگه‌ك گشتی ئه‌ڤ بریارا به‌رێز مه‌سعود بارزانی مافێ ده‌وله‌تێ بو نه‌ته‌وا كورد پشتی جه‌نگێ جیهانیێ یه‌كه‌مین، یه‌كه‌مین جاره هوسا ده‌نگ ڤه‌دای. هه‌یا داخویانیا جڤاتا ئاسایشا نه‌ته‌وێن یه‌كگرتی لسه‌ر خرابیا وێرا و كوده‌نگیا هه‌میان لدژی رێفێرندومێ سه‌ركه‌فتنه بو گه‌لێ كورد چونكی بو یه‌كه‌مین جار بده‌ستێ خوه مه پرسا كوردی بره جڤاتا ئاسایشا نه‌ته‌وێن یه‌كگرتی. جاردن وه‌ك به‌ری چه‌ند رۆژا من نڤیسی پاشخستنا رێفێرندومێ سه‌ركه‌فتنه.\nPrevious پاشخستنا رێفێرندومێ سه‌ركه‌فتنه نه شكه‌ستنه\nNext نه سالح موسلم كورده، نه په‌یه‌ده هێزه‌ك كوردیه و نه ئاپو خه‌لكێ روژهه‌لاتا ناڤینه؟؟؟؟؟؟؟


کۆپاپۆڕه‌کانی ئه‌مریکا لە خاڵی پێکانی مووشه‌کانی ئێران دان - Mehr News Agency\n4 sermawezê 2018 - 16:44\nNews Code 22830\nسه‌ردار سه‌لامی :\nکۆپاپۆڕه‌کانی ئه‌مریکا لە خاڵی پێکانی مووشه‌کانی ئێران دان\nجێگری فه‌رمانده‌یی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران وتی: واشنتۆن له ئان و ساتی خۆکشتنی سیاسی و ئابوورییه. هه‌موو کۆپاپۆڕه‌کانی ئه‌مریکا له ژێر گه‌رای مووشه‌کانی ئێرانن و ئامێره‌کانی ئه‌وان کۆن بوون.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، سه‌ردار حسه‌ین سه‌لامی، جێگری فه‌رمانده‌یی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران وتی: ئه‌مساڵ خه‌ڵکی ئێران له مه‌راسمی ئه‌ڕبه‌عین نیشانیان دا که هیچ شتێک ناتوانێت کاریگه‌ری له سه‌ر بیر و بڕوای ئه‌وان بێت. ئه‌ڕبه‌عین په‌یامێکی سیاسی بۆ جیهان هه‌بوو که موسوڵمانان له به‌رانبه‌ر سته‌مکاره‌کان به هه‌موو هێزیانه‌وه وه‌ستاون.\nئه‌و سه‌باره‌ت به گه‌ماڕۆکانی ئه‌مریکا وتی: ئه‌مڕۆ و به‌یانی بۆ خه‌ڵکی ئێران جه‌ژنه، ئه‌مریکا سه‌ره‌تا وتی هه‌موو هه‌نارده کردنی نه‌وتی ئێران به سفر ده‌گه‌یه‌نین به‌ڵام دیان بۆیان جێبه‌جێ ناکرێت و ناچار بوون ۸ وڵات له‌م بڕیاره‌ی خۆیان مه‌عاف بکه‌ن.\nسه‌ردار سه‌لامی ئاماژه‌ی دا: دوژمنان هه‌وڵی زۆریان هه‌یه به دروست کردنی شه‌پۆل زه‌رب له ئێران بده‌ن. ئه‌وان به‌رده‌وام له بیری ڕووخاندنی حکومه‌تی ئێرانن. ئه‌وان هه‌وڵیان دا ئێران له جیهان دابڕێنن، به‌ڵام ئه‌مڕۆ خۆی ئه‌مریکا له‌گه‌ڵ چین و تورکیا و پاکستان کێشه‌ی هه‌یه و ئه‌مه‌ش نیشان ده‌دات که ئه‌مریکا به ته‌نیا ماوه. ئه‌ورووپا هه‌مشیه پشتیوانی ئه‌مریکا بووه به‌ڵام ئه‌مڕۆ پشتیان له واشنتۆن کردووه.\nزیادیشی کرد: دوای ۸ ساڵ شه‌ڕی عێراق و ۴۰ ساڵ شه‌ڕی ئابووری ئه‌مڕۆ ئێران زیاتر له هه‌ر کاتێک په‌ره‌ی سه‌ندووه، هیچ گوشارێکی بیانی ناتوانێت ئه‌م وڵاته له‌ناو ببات. ئێمه هه‌رچی گوشاره‌کان زیاتر بووه له بواری سه‌ربازی و ئابووری زیاتر پێشکه‌وتووین. له‌ناو خۆ دوو بۆچوون هه‌یه یه‌کێک ده‌ڵێت سازشت بکه‌ین یه‌کێک ده‌ڵێت خۆڕاگری بکه‌ین، به‌ڵام ئه‌زمون نیشانی داوه که خۆڕاگری ڕێگه‌ی ده‌رباز بوونی ئێمه‌یه. عه‌ره‌بستان ملی به خواسته‌کانی ئه‌مریکا دا و به‌مجۆره له‌مڕۆدا سووکیان کردووه.\nئه‌م فه‌رمانده ئێرانییه وتی: ئه‌مریکا هه‌رگیز هێرشی سه‌ربازی ناکاته سه‌ر ئێران و زیاترین گوشاری ئه‌مریکاش هه‌ر ئه‌مه‌یه که ئێسته ده‌بینین و له‌مه زیاتر ناکات. ئه‌وه‌ی ئه‌مریکا هێرش ناکات به هۆی توانی سه‌ربازی ئێمه‌وه‌یه خۆی ترامپ دانی پێدا نا که ئێران له ۱۲ خوله‌ک ده‌توانێت ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین بگرێت. ئایا ئه‌مریکا توانی له لوبنان سه‌رکه‌وتوو بێت یان له هه‌ڵبژاردنه‌کانی عێراق، یان له شه‌ڕی یه‌مه‌ن؟ یان ئه‌مریکا توانی له توان و هێزی ده‌روونی ئێران له ناوچه‌که که‌م بکاته‌وه؟ ته‌نیا ئه‌وه واشنتۆن که یه‌ک له دوای یه‌ک شکست دێنێت و هیچی پێ ناکرێت.\nسه‌ردار سه‌لامی ڕایگەیاند: له‌مڕۆدا ئێمه له که‌نداوی فارس هێزی باڵا ده‌ستین و کۆپاپۆڕه‌کانی ئه‌مریکا له ژێر گه‌رای مووشه‌کانی ئێران دان. ئامێره‌کانی ئه‌وان کۆن بوون و ئه‌مه‌ش هۆکاری ئه‌وه‌یه که ڕێبه‌ری ئێران فه‌رموویان نابێته شه‌ڕ. ئه‌وان هه‌رچی زیاتر سه‌رمایه‌دانه‌ری ده‌که‌ن بۆ دژایه‌تی ئێران زیاتر ده‌یدۆڕنن. ئه‌مڕۆ له ئه‌مریکا ۴۰ ملیۆن که‌س له ژێر هێڵی هه‌ژاری دژین ئه‌مه‌ش هۆکاری هێرش و ده‌ستێوه‌ردانه‌کانی ئه‌مریکا له وڵاتانی جیهانه.\nئه‌و سه‌باره‌ت به بوونی ئێران له سووریا و ناکۆکی له‌گه‌ڵ ڕووسیا وتی: بوونی ئێران له سووریا له سه‌ر داواکاری ده‌میشق بووه و به‌رنامه‌مان نییه که بۆ درێژخایه‌ن بمێنینه‌وه. له لایه‌کی دیکه‌وه هیچ ناکۆکیه‌کیشمان له‌گه‌ڵ ڕووسیا نییه، ئه‌م شتانه باسی مێدیایین.\nجێگری فه‌رمانده‌یی گشتی سوپای پاسدارانی ئێران له کۆتایدا جەختی کرد: سوپای پاسداران وڵامی تووندی هێرشه تیرۆریستییه‌که‌ی شاری ئه‌هوازی دایه‌وه و بنکه‌کانی تیرۆریسته‌کانی مووشه‌ک باران کرد، توانی هه‌واڵگری ئێمه زۆر باڵایه و ئه‌گه‌ر دوژمنان بێنه مه‌یدان وڵامی زۆر تووندیان ده‌ده‌ینه‌وه.


ژەنەراڵ هانیباڵ بارکا کێ بوو؟\nSunday, 02.21.2016, 19:06\nژەنەراڵ هانیباڵ بارکا لە دایکبووی ٢٤٧ پێش زاینە ، خەڵکی کارتیجیان(تونس) بووە و ژەنەرەڵێکی زۆر لێهاتوو بووە.\nئەم ژەنەراڵە یەکێک بووە لە لێهاتوو ترین ژەنەراڵی دونیاو تا ئێستاش مێژوو زۆر بە گرنگی باسی لێوە دەکەن.\nباوکی بە ناوی هامیکار بارکا ئەویش بە هەمان شێوە ژەنەراڵی سوپای کارتیجیان بووە لە جەنگی بونیەی یەکدا لە خاچ دەدرێت.\nهانیباڵ لەو سەردەمەدا بووە کە ڕۆم دەستی کردوە بە داگیرکاری لە ناوچەکانی باکوری ئەفریقا و سیسیلیا و بەشیک لە باکوری ئیتاڵیای ئەمڕۆ.\nهانیباڵ لە پاش جەنگی بونیەی یەکەوە کە میرمنداڵ بوو بڕیاریدا ببێتە دوژمنی ڕۆمەکان، پاش ئەوەی گەورە بوو بوە ژەنەراڵێکی لێهاتوو بڕیاری دا هێرش بکاتە سەر ڕۆم، ڕۆم ئاگاداری پلانەکانی هانیباڵ نەبوو ، ئەمیش بە شێوازی تەکتیکێکی زۆر عەجیب بوو کە بە بیری هیچ سەربازێکدا نەدەهات لەو سەردەمەدا.\nهانیباڵ بڕیاریدا لە ساڵی ٢١٨ پێش زاین لەگەڵ ٩٠ هەزار سەرباز بەڕێ بکەوێت بەرەو ڕۆم بەڵام لە ڕێگایەکی زۆر دورەوە و لە ڕێگایەک کە ڕۆم هەرگیز بە خەیاڵیدا نەدەهات.\nهانیباڵ کەوتە ڕێ لە ڕێگای ئیسپانیا وئەندۆرا و خواروی فەڕەنسا پاشان مۆناکۆ و ئینجا چوە ناو خاکی ئیتاڵیا کە رۆم باڵادەست بوو تێیدا. هانیباڵ کەوتە کۆکردنەوەی قەبیلەکانی باکوری ئیتاڵیا، یەکێک لەو قەبیلانەی بڕیار بوو یارمەتی بدات لە جەنگدا دژی ڕۆم دۆریان لەگەڵ کرد و کەوتنە پەلاماردانی سوپاکەی هانیباڵ ،بەڵام لە جەنگەکەدا دژ بە ژەنەراڵ هانیباڵ سەرکوتوو نەبوو. لە ڕێگای ئیسپانیا و فەڕەنسا زیاتر لە نیوەی سەربازەکان لە هیلاکی و لە برسا گیانیان لەدەست دا. لە زستانێکی سەختددا گەیشتنە باکوری ئیتاڵیا، لە کۆتایدا کە گەیشتە ناوچە شاخاویکانی ئیتاڵیا بەفرێکی زۆر باریبوو ئەمانیش دەبوو لەو چیایانەوە بەرەو ڕۆما بڕۆن هەرچەندە سەربازەکان هیلاک بوون و فیلەکان فێری ئەو سەرمایەی ئیتاڵیا نەبوون، بەڵام هەر توانیان چیاکان ببڕن ویەکەمین ناوچەی ژێر دەسەڵاتی ڕۆم داگیر بکەن. ئەمەش ڕۆمەکانی هەژاند.\nشیوازی شەڕ کردنی هانیبڵ و تەکتیکی لە بەرەکانی جەنگ زۆر جوادا بوو لە شێوازی جەنگە تەقلیدیەی کە ڕۆمەکان دەیانکرد.\nئەمەش بوە هۆی ئەوەی کە بڵێین لە ٩٥ جەنگدا هەنیباڵ هیچ جەنگێکی لە مەیدانی جەندا نەدۆڕاند و هەمیشە سەرکەوتوو بوو.\nئەمەش ترس و دڵەڕاوکێیەکی لە دڵی ڕۆمەکاندا چاندبوو، هاتە سەرئەوەی ڕۆمەکان هەموو دێهاتو شارەکان چۆڵ بکەن بەربومەکان بسوتێنن تا هانیباڵ لە برسا کۆڵ بدات، ئەمەش هیچ سودی نەبوو.. هانیباڵ زۆر نزیک بوو بوەوە لە ڕۆما بەڵام نەیدەویست شارەکە بگرێتو کاولی بکات، هەربۆیە جوابی نارد بۆ کۆنگرێسی ئەوکاتی ڕۆما و داوای تەسلیم بونی لێ کردن. ڕۆم بەمە ڕازی نەبوو ڕۆم کەوتە کۆکردنەوەی سوپا لە هەموو چین وتوێژەکان هەتا هەر کۆیلەیەک بەشداری جەنگی بکرادیە دەیتوانی ئازادی خۆی بکڕێتەوە.\nپاشان یەکێک لە ئەفسەرەکانی سوپای ڕۆم بە ناوی سکیپۆ ئەفریکانوس کە کوڕی بنەماڵەیەکی ناودارو دەسەڵاتداری ئیتاڵیا بوو وە باوکیشی ژەنەراڵ بوو لە سوپای ڕۆم( باوکی یەکەم شەڕی دژی هانیباڵ دۆڕاند و کوڕەکەی بە برینداری باوکی لە چنگی هانیباڵ ڕزگار کرد) پێشنیارێکی کرد کە دەیەوێت لەو کاتەی کە هانیباڵ سەرقاڵی هێرشە بۆ سەر ڕۆم ئەویش لە هەمانکاتتدا هێرش بکاتە سەر کاتریجان لە تونس. ئەم داوایەی سکیپۆ لە لایەن کۆنگرێسی ڕۆمەوە پێشوازی لێ کراو سکیپۆ بە سوپایەکی زەبەلاحەوە کەوتە ڕێ بەرەو کاتریجان.\nلە هەمانکاتتدا هانیباڵ سوپاکەی کەمی کردبوو دەیویست هێزێک بهێنێت بە سەرکردایەتی براکەی بۆ ئەوەی پێکەوە پەلاماری ڕۆما بدەن، بەڵام سوپای براکەی لە لایەن ڕۆمەکانەوە پێش گەیشتنی بە هانیباڵ تەفرو تونا کرا و سەری براکەیان بۆ کردە تورەکەیەکەوە بۆیان هەڵدایە ناو سەربازگەکەی. لە هەمانکاتددا سکیپۆ کەوتە کاولکردنی کاتریجان و هەر شارو ناوچەیەکی داگیر دەکرد دەیسوتاند، تا کار گەیشە ئەوەی حوکمەتی کاتریجان داوایان کرد کە هانیباڵ دەبێت بگەڕێتەوە بۆ پارێگاری کردن لە نیشتیمان.\nکاتێک هانیباڵ گەڕایەوە و ڕوبەڕوی سکیپۆ بۆوە لە کۆتا جەنگدا کە لە مێژودا بە جەنگی زاما ناوبراوە، توانی هانیباڵ ببەزێنێت بەوەی کە هەمان تەکتیکی جەنگی هانیباڵی کۆپی کردبوو ، واتە هانیباڵ چۆن کەوتە داگیرکردنی زەویەکانی ڕۆما ئەویش بە هەمان شێوەو تەکتیک کاری دەکرد.. تا کار گەیشتە ئەوەی هانیباڵ داوای بینینی سکیپۆی کردو داوای لێ کرد جەنگ ڕاگرێت ، لەبەر ئەوەی خەڵکێکی زۆر کوژراوەو شەڕێکی بێ هودەیە.. سکیپۆ ئەم داوایەی هانیباڵی ڕەت کردەوە و پێی گوت "تۆ تازەترین تەکتیکی جەنگت بەکار هێنا زۆرت نەمابوو ڕۆما بگریت تاکە هەڵەت ئەوە بوو نەهاتیتە ڕۆما ، من هەمان تەکتیکی تۆم کۆپی کردوە بەڵام هەمان هەڵەی تۆ ناکەم و تا ناوجەرکەی کاتریجان دەڕۆم و دەیسوتێنم".\nلە دوای ئەمڕۆژە و لە ڕوبەڕوبونەوەی زاما هانیباڵ لە مەیدانی جەنگدا دۆڕاو ڕایکرد ، بەڵام ڕۆم نەیدەتوانی بە ئیسراحەت دانیشێت تا هانیباڵ لە ژیاندا مابێت بۆیە دوای چەند ساڵێک هانیباڵیان لە باکوری ئەفریقا دۆزیەوە ، پێش دەستگیر کردنی هانیباڵ خۆی ژەهر خوارد کرد. بەمەش کۆتایی هات بە ترس و دڵەڕاوکێی ڕۆمەکان و ئیمپراتۆری ڕۆم پاش ئەم سەرکەوتنە بەسەر هانیباڵدا وا گەورە بوو کە نیوەی دونیای داگیرکرد.\nئەم جەنگە لە سەرەتاوە تا کۆتایی نزیکەی ١٢ ساڵی خایاند.\nمەبەست لەم نوسینە ئەوەیە کە کورد دەبێت جەنگ بباتە ناو خاکی دوژمن، بۆ ئەوەی جەنگ ببەیتەوە دەبێت لە سەر خاکی دوژمن بجەنگیت نەک لە ناو خاکی خۆتددا کاولکاری بکەیت. هیوادرام کورد سود لە مێژووی وڵاتان و سەرکردە سەربازیەکان وەرگرێت.\nسەرچاوە دۆکومێنە مێژوییەکان\nدەتەوێت نهێنی سوڕانەوەی گەردون (کون) بزانیت؟\nBigfoot پێ گەورە


عەدنان محه‌ممه‌د ره‌شاد موفتی ناسراو به عه‌دنان موفتی ساڵی 1949 لە ھەولێر له‌دایك بووه.\nسالی 1971 لە ئەمنی عاممەی بەغدا زیندانی کراوەو چەندین جاریش لەسەر چالاکی سیاسی لەلایەن وڵاتانی دراوسێ گیراوە. سالی 1963 پەیوەندی کردووە بەریکخستنەکانی پارتی دیموکرای کوردستان و لەساڵانی 1971 – 1974 لێپرسراوی قوتابیانی زانکۆی موستەنسریە بووە. ساڵی 1974 بەھۆی تیکچوونی پەیوەندی نێوان شۆرش و رژێمی بەعس پەیوەندی بەشۆڕشه‌وە کردووە، ھەر ئەو ساڵە بەشداری لەدامەزراندنی دەزگای دارایی شۆڕشی ئەیلوول کردووە. لەپاش ھەرەسھێنانی شۆرشی ئەیلوول لە ساڵی 1975 راستەوخۆ پەیوەندی بە دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە کرد کە لە 1/6/1975 دامەزراو رۆلی بەرچاوی ھەبووە. ساڵی 1975 - 1977 چۆتە سووریا و خەریکی کاری سیاسی و رێکخستن بووە. 1978 گەراوەتەوە کوردستان وەک پێشمەرگەیەک بەشداری لە شۆڕشی نوێی کردووە. یەکێک بووە لە ئەندامانی دامەزرێنەری حیزبی سۆسیالیستی کوردستان و لە 8/8/1979 بووە بە ئەندامی سەرکرداییەتی حیزبی سۆسیالیست و رۆڵی بەرچاوی لە ئاشتبوونەوەی گشتی و دامەزراندنی بەرەی کوردستانی ھەبووە. لە 1979 – 1992 رۆڵی بەرچاوی لە بواری پەیوەندییەکانی دەرەوە لەگەڵ ھێزە سیاسی و عەربی و نێودەوڵەتییەکاندا ھەبووە. ساڵی 1995 بۆتە ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و لێپرسراوی مەڵبەندی 3ی ھەولێر.\nسێ ساڵ نوێنەری یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بووە لە قاھیرەی پایتەختی میسر.\nساڵی 1999 لەحکوومەتی ھەرێمی کوردستان پۆستی وەزیری شارەوانی وەرگرتووەو دواتریش بۆتە وەزیری دارایی و ئابووری و پاشان بۆتە جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان. لە کۆنگرەی دووەمی یەکێتی نیشتیمانی کوردستاندا دووبارە بە ئەندامی سەرکردایەتی و پاشان بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی ھەڵبژێردراوە.\nخاوەنی بروانامەی بکالۆریۆسە لە ژمێریاری. دوو کتێبی بە ناوی “العلاقات العربیه الكوردیه” و “حوار العربی الكوردی” بڵاوکردۆتەوە. زمانەکانی کوردی و عەرەبی و تورکی و فارسی و ئینگلیزی و فەرەنسی دەزانێت.\nسەرۆکی خولی دووەمی پەرلەمانی کوردستان بوو.


بەهانە داتاشین بۆ تیرۆر! / مایكڵ واڵزەر – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / بەهانە داتاشین بۆ تیرۆر! / مایكڵ واڵزەر\nبەهانە داتاشین بۆ تیرۆر! / مایكڵ واڵزەر\nسێ شه‌ممه 4 ئاب 2015\tوتار 79 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nلە فارسیەوە: ئەكرەمی میهرداد\nمایكڵ واڵزەر فەیلەسوفی ناسراوی ئەمریكاو خاوەنی ناوبانگی جیهانیە. تا ئێستا زیاتر لەبیست كتێبی لەبوارەكانی فەلسەفەی سیاسی‌و فەلسەفەی ئاكارو فەلسەفەی كۆمەڵایەتی نووسیوە، كە پرس‌و بابەتەكانی ناسیۆنالیزم، دادپەروەریی ئابوری، خۆشگوزەرانی‌و كۆمەڵی مەدەنی لەخۆدەگرن. بەڵام لەوانەیە بەناوبانگترین بەرهەمی ئەو كتێبی” جەنگە دادپەروەرەكان‌و جەنگە بێدادییەكان” بێت، كە ئێستا یەكێكە لەسەرچاوە گرنگەكانی یاساكانی جەنگ لەڕوانگەی فەلسەفی‌و ئەخلاقی‌و مافەكانی نێونەتەوەیی. كتێبە بەناوبانگەكانی ئەو بریتین لەپرسەكانی دادپەروەری، لێكۆڵینەوەو ڕەخنەی كۆمەڵایەتی، دیدار لەگەڵ رەخنەكاران، پلورالیزم‌و دادپەروەری‌و یەكسانی، بەڵگەو پاساوەكانی چەپ، عەقڵ‌و سیاسەت‌و هەژان، و پاشان كتێبی دەربارەی “مودارات” كە لەساڵی چاپكردنی 1997 بۆ زیاتر لەبیست زمان وەرگێڕاوە.\nمایكڵ واڵزەر لەڕوانگەی بیرمەندیدا پابەندە بە باڵی چەپی سیاسەتی ئەمریكا و لەبەرهەمەكانیدا دیدگاكانی پلورالیستی بۆ سیاسەت‌و ئەخلاق دڵنیایی تایبەت‌و ئاشكرای ئەون. خوێندنی باڵای لەزانكۆكانی براندیس‌و كامبریدج لەبەریتانیاو لەهاواردی ئەمریكا تەواوكردووەو لەساڵی 1964 دكتۆرای لەزانكۆی هاوارد لە زانستە سیاسیەكاندا خوێندوەو لەهەمان زانكۆ و لە زانكۆی پرینستۆن مامۆستای زانستی كۆمەڵایەتیە و لە دامەزراوەی لێكۆڵینەوەی پێشكەوتوی پرینستۆن كە یەكێكە لە شایستەترین ناوەندەكانی زانستی كۆمەڵایەتی جیهان ئەو جێگا و بایەخی خۆی هەیە. واڵزەر جگە لە كاری زانكۆیی و زانستی كۆمەڵایەتی ئێستا سەرنووسەری گۆڤاری Dissentو ئەم گۆڤارەش وەكو لە ناوەكەیدا دیارە بڵاوكراوەی بیر و ئەندێشەی رووناكبیران و بیرمەندانی رەخنەگری ئەمریكاییە.\nكەم كەس هەبوون پێش 11ی سپتامبەر داكۆكیان لە تیرۆر دەكرد. تەنانەت ئەوانەش كە تیرۆریست و پشتیوانانی تیرۆربوون نەیاندەوێرا یان نەیاندەویست ئەم داكۆكیە بكەن. تیرۆریزم وەكو دەستدرێژی سێكسی و توندوتیژی و كوشتنی عەمدی شایانی پشتیوانی و داكۆكی نیە. قوربانیانی تیرۆر ئەو ژن و پیاوە ئاسایی و ئەو خەڵكە بێ تاوانانەن كە هەمیشە دەبنە قوربانی و هیچ بەهانە و پاساوێك پەیدا نابێت بۆئەوەی ئەوان بكرێنە ئامانج و قوربانی. هێرشەكانی تیرۆر بەبێ ئەوەی كە جیاوازی لەنێوان كەسەكان بكات لەدژی تەواوی خەڵكی ناوچەیەك یان كۆمەڵێك بە ئەنجام دەگات. تیرۆریستە بكوژەكان بە بەرنامە و نیەتی پێشوەخت دەست بە هێرش دەكەن، كە تەنها ئامانج و ئاڕاستەی ئەوان ئازار گەیاندنە بە خەڵكانی دی و نانەوەی رەوش و كەشی ترس و تۆقاندنە. ئەوان بۆیە خەڵكان دەكوژن بۆ ئەوەی كەسانی دیكە بخەنە ترس و وەحشتەوە،بە هۆی چەند قوربانی كوژراو دەتوانن ژمارەیەكی زۆر بارمتەی زیندوو بخەنە ناو ترس و تۆقاندنەوە.\nباڵە ئەهریمەنەكانی تیرۆر لەهەمان ئەو ڕوانگە و ئاڕاستەوە دەست پێدەكەن كاری ئەوان تەنها بە كوشتنی چەند كەسی بێ گوناح كۆتایی نایەت، بەڵكو دەیانەوێت ترس و بێزاری بخەنە ناو ژیانی رۆژانە و پێشێل كردنی ئامانجەكانی ژیانی تایبەتی و گشتی لە هەلومەرجی نائاسایش و هەراس و ناچاركردنی بێ پایان دەبێتە كار و بەرنامەی ئەوان. زۆربوونی تاوان و تۆقاندن لە كۆمەڵدا لەوانەیە ئاكامی هاوشێوەشی بۆ پەیدا بێت، بەمانای كاتێك كە تیرۆریستان پەنا بۆ كوشتار و تاوانی نهێنی دەبەن، لەوانەیە لە ئاستی كۆمەڵایەتیشدا كەسانێك هەبن ئەم هەلومەرجە بقۆزنەوە و كاری هاوشێوەی ئەم كوشت و ترساندنە ئەنجام بدەن و سەرئەنجام بكەرانی ئەو كارە دزێوانەش بەنادیاری بمێننەوە. زۆربوون و بڵاوبوونەوەی خراپەكاری بەرهەمی هەزاران تاوانكاری سەربەخۆ و نەناسن كە دەستی نەبینراوی ئەوان پێكەوە ئەم تاوانانە ئەنجام دەدەن و كۆمەڵ دەخنە ترس و بێزاری و بێ هێزییەوە. تیرۆریزم بەرهەمی تاوانی ئەو دەستە نەبینراوانەیە –پرۆژەیەكی رێكخراوە و هەڵبژاردنی ستراتیژییە و پیلانێكە بۆ كوشتن و بڵاوكردنەوەی ترس و وەحشەت. بۆیە مایەی سەرسامی و تاسان نابێت ئەگەر كاربەدەستانی ئەم پیلانە بۆ سەلماندن و پاساودانی ستراتیژیی خۆیان لە ژینگەی گشتیدا ناچاركراو یان بێزار دەربكەون.\nبەڵام كاتێك كە پاساودانی ئەخلاقی پەسەند ناكرێت، ڕێگا بۆ داكۆكی و پاساودانی ئایدیۆلۆژیك دەكرێتەوە. لەهەندێك لایەن و هێزی باڵی چەپی ئوروپا و ئەمریكا لە سەردەمانی پێشتر (ساڵانی شەست و حەفتا و هەشتای سەدەی پێشوو) جۆرێك فەرهەنگی سیاسی هەبوو كە بەهانەی بۆ سازمانە تیرۆریستیەكان دەتاشی (وەكو سوپای رزگاریخوازی ئێرلاند، بەرەی ئازادیخوازی نیشتمانی جەزائیر، سازمانی ئازادیخوازی فەلەستین و هاوشێوەكانی). بەڵگە و پاساوەكان هیچیان نوێ نین و دووبارەكردنەوەشیان لە 11ی سپتامبر هەتا ئێستا مایەی سەرسامی نین. بەڵام دەبێت بەم هەلومەرجەدا كە تیرۆر زۆر بڵاوە و زۆربەی جیهانی گرتۆتەوە كە ئەو بەڵگانە بە وردی بناسین و بە ئاشكرا نەیاریان بین.\nیەكەمین بەهانە ئەوەیە كە تیرۆر دواین چارەیە. لەم وێنایەدا خەڵكانی ستەمدیدە و بەدبەخت دەبینرێن كە جگە لە تیرۆر هیچ ڕێگایەكیان نیە ئەوان پێشتر پەنایان بۆ هەموو ڕێگا سیاسی و یاساییەكان بردووە و هەموو ئەگەرەكانیان ئەزموون كردووە و بەڵام هەموو جارێك شكستیان خواردووە و تا لە ئاكامدا گەیشتوونەتە بڕوایەك كە هیچ ڕێگایەكیان نیە جگە لە پەنابردن نەبێت بۆ ئەهریمەنی تیرۆر، یان دەبێت ببنە تیرۆریست یان هیچ كارێك نەكەن. وەڵامی سادە ئەوەیە، كە بە سەرنجدان لە تایبەتمەندی و ئاكارەكانی تیرۆر، چاكتر وایە هیچ كارێك نەكەن. بەڵام ئەم وەڵامە بۆئەوان بەهانە و پاساوێكی پێویست نیە!\nگەیشتن بە دوایین چارەسەر، كارێكی ئاسان نیە. دەبێت لەڕاستیدا هەموو شتێك تاقی بكرێتەوە(كە هەڵبژاردەكان ئێجگار زۆرن) و ئەم تاقی كردنەوانەش نابێت تەنها بۆ یەكجار بێت. كام حیزب یا بزاڤی سیاسیە كە تەنها یەكجار ڕێپێوان و خۆپیشاندانی ساز كردووە و یەكسەریش سەرنەكەوتون، بۆیە دەبێت كە ئیدی مافی ئەوەیان هەیە دەست بۆكوشتن ببەن؟ سیاسەت هونەری دووبارە و چەند بارەكردنەوەیە. چالاكانی سیاسی شتێك هێندە دووبارە دەكەنەوە بۆ ئەوەی خاوەنی ئەزموون و كارامەیی بن، و بەهیچ شێوەیەكیش ئەوە رۆشن نابێت كە كەی ئیدی ڕێگا چارەیان نامێنێ. هەمان حوكمیش بۆ ئەو دەستەیە لە كاربەدەستانی دەوڵەتیش ڕاستە كە دەڵێن هەموو شتیان تاقی كردۆیتەوە و ئیدی ئێستا چارەیان نیە جگە لە بارمتەگیری و بۆمبارانی ناوچە و دێهاتەكان. دەبێت بپرسین ئایا بەڕاستی هەموو ڕێگاكانیان تاقی كردۆتەوە، یان چ شتێكیان تاقی كردۆتەوە، كە ئێستا هیچ ڕێگا و چارەیەكیان نیە؟\nئایا كەسێك دەتوانێ پێرستێك بدات و شایانی باوەڕكردن بێت؟ “دوایین چارەسەر” تەنها وەكو چەمك یان حكایەتی كۆتایی ڕێگا دەگرێ، لە زنجیرەیەك كار و خەباتی پێویست ئایا تیرۆر بەڕاستی دوایین ڕێگایە، دواین ڕێگا تەنها بۆ پاساودان و سەلماندنی كارەكانیانە، چونكە لە كرداردا زۆربەی تیرۆریستەكان تیرۆر بە یەكەمین ڕێگا چارە دەزانن و هەر لە سەرەتاشەوە دەیانەوێت ئەو ڕێگایە هەڵبژێرن.\nبەهانەی دووەم ئەوەیە كە تیرۆریستەكان لاوازن و كارێكی دیكەیان جگە لە تیرۆر لەدەست نایە. لەم بەهانەیەدا دوو جۆر لاوازی هەن، بەڵام تێكەڵاو كراون: یەكەمیان، لاوازیی سازمانی تیرۆریستە بەرامبەر بە دوژمن، و ئەوی دیكەیان لاوازییە بەرامبەر بە خەڵكی خۆیان. لاوازیی دووەم، واتا ناتوانایی رێكخراوی تیرۆریستی بۆ كۆكردنەوە و رێكخستن و سازدانی خەڵك-كە سەرئەنجام بەرەو تیرۆر دەچێت و لەكرداردا هەموو ڕێگا و چارەسەرەكانی دیكە-وەكو هەنگاو و كارە سیاسیەكان، بەرەنگاری بێ توندوتیژی، مانگرتنی گشتی و خۆپیشاندانی جەماوەری و فراوان-واز دەهێنن. تیرۆریستەكان لاوازن، لەبەرئەوە نیە كە نوێنەرانی لاواز و پەراوێزكراوەكانن، بەڵكو دروست لەبەرئەوەیە كە نوێنەری ئەو هەژاران و لاوازانە نین، چونكە نەیانتوانیوە لاوازەكان بخەنە بەرگری و نەیاریی بەهێزەوە لە مەیدانی سیاسیەتدا. تیرۆریستان بەبێ پشتیوانی رێكخراوی خەڵكی خۆیان كاردەكەن، لەوانەشە بەیانكاری توڕەیی و نەیاری هەندێك یان زۆرێك لە خەڵكیش بن، بەڵام نەك راوێژ و مۆڵەت و نوێنەرایەتی خەڵكیان نیە، بەڵكو تەنانەت هەوڵیشیان نەداوە بۆ بەدەست هێنانی بڕوا و لایەنگیری ئەوان. تیرۆریستان ستەمكارانە كاردەكەن و ئەگەر سەربكەون، بێگومان ستەمكارانە حوكم دەكەن.\nبەهانەی سێهەم كەسانێك دەهێنێ كە دەڵێن تیرۆر نە دوایین چارەیە و نە تەنها چارەسەرە، بەڵكو ڕێگاچارەیەكی گشتیە و هەمووان پەنای بۆ دەبەن. سیاسەت(یان سیاسەتی دەوڵەتی) مانا ڕاستەكەی ئەوەیە كە دەبێت شتەكان بە وردی و بە حیكمەت چارەسەر بكرێن. لەلای ئەوان هیچ شتێكی دیكە كارساز نیە، لۆجیكی ئەم پاساوە هەمان ئەو لۆجیكەیە كە دەڵێت” لە عیشق و لە جەنگدا هەموو كارێك ڕەوایە”. عیشق هەمیشە مانای هەڵگەڕانەوە و فریو دەدات، جەنگیش بەردەوام خوێن رێژییە، و سیاسەت هەموو كات پێویستی بە ترساندن و تۆقاندن هەیە. لە دونیای بوونەوەرانی تیرۆریستدا هەم دەرگای چوونە ژوورە هەم دەرگای هاتنەدەر هەیە. ئێمە هەمیشە لە دونیای تیرۆریستاندا ژیان دەكەین و بۆئەوەی بزانین ڕێگای تیرۆر چۆن هەڵدەبژێدرێت، دەبێت بزانین كە لەو دونیایەدا چی ڕوودەدات (هەرچەند زۆرجار نموونە و نمایشی دیاریكراومان لەبەر دەستدا نیە). گروپێك لە خەڵك (كاربەدەستانی حكومەت یان چالاكانی سیاسی) لە دەوری مێزێك كۆدەبنەوە و بیردەكەنەوە كە ئایا ڕێگای تیرۆر بگرنەبەر یان نا. پاش ماوەیەك بەهانەكان دەست پێدەكەن و لە بەڵگە و پاساوەكاندا خۆیان نقوم دەكەن. هەڵبەت دەبێت بزانرێت كە لەو كاتەدا و لە دەوری مێزی گفتوگۆكەیان، هیچ سوودێك نابێت كە لایەنگرانی تیرۆر بڵێن” ئەمە ئەو كارەیە كە هەموو كەس دەتوانن بیكەن” چونكە ئەوان لەگەڵ كەسانێك ڕووبەڕوون كە ڕێگای دیكەیان پێشنیار كردووە. بەڵام سەرچاوەی تیرۆر هەمان ئەو بەڵگە و پاساوانەیە. یەكەمین قوربانیەكانیان هاوكارانی پێشوویانن، واتە ئەوانەی (نە) یان بۆ تیرۆر گوتوە.ئایا بەڵگە و سەلماندن هەیە كە ئەم دوو گروپە وەكو یەك تەماشا بكرێن؟\nبەهانەی چوارەم لە راستیدا یاریكردنە بە چەمكی “بێ گوناهی” هەڵبەت كوشتنی بێ گوناهان كارێكی دروست نیە، بەڵام قوربانیان بە تەواوی بێ تاوان نین. لە چەوسانەوە سوودیان بینیووە و لە میوە ئاڵوودە و ناپاكەكانی ستەمكاری سوودمەند بوون. بۆیە، هەرچەندە كوشتنیان مایەی سەلماندن نیە..بەڵام..شایانی تێگەیشتنە. ئایا ڕێگا و چاوەڕوانیەكی دیكە پەیدا نابێت؟ وەڵامەكە ئەوەیە كە مناڵان و تەنانەت بەتەمەنەكانی قوربانی تیرۆر وەكو هەركەسێك كە چالاكانە لە جەنگ یان لە پاكسازیی نەتەوەیی و ئایینی یان لە سەركوتە سیاسی و وەحشیەكاندا بەشدارن، مافی بەهرەمەندییان لە تەمەنی سروشتی خۆیان هەیە، كە نابێت زوو لەناو ببرێن یان خۆیان لەناوبەرن. ئەم بنەمایە ناوی” پاراستنی كەسانی بێتاوان و نابەشدارە” كە نەك تەنها لە جەنگ بەڵكو لە هەر كێشە و ناكۆكیەكی سیاسی مەعقول و ئابڕومەندانەدا دەبێت وەكو بنامەیەك پیادە بكرێت. كەسانێك كە لە پێناوی ساتێكی خۆشی خۆیان لە بەدبەختی و ئازاری كەسانی دیكە دەخەنە ژێر پێ و دەیانكوژن یان ئازاریان دەدەن، دەبێت بزانن كە نەك تەنها خەریكی بەهانە تاشینن بۆ تیرۆر، بەڵكو بەشێكن لە لاوازی پشتیوان و هاوكارانیان.\nدواهەمین بەهانە ئەو بڕوا ناڕاستەیە كە دەڵێت هەموو كاردانەوە و نەیارییەكان كە گوایە بەڵگە نەویستن بۆ رەتكردنەوەی تیرۆر و لەڕای گشتیشدا پەسەند كراون.لەراستیدا لە خودی تیرۆر خراپترن. دەڵێن كە هەر كار و هەنگاوێكی سیاسی یان سەربازی، تۆڵەسەندنەوە و كۆتایی هاتنی ئازادییە مەدەنیەكان و سەرەتای فاشیزمە و شایانی ناشیرین كردن و تاوانباركردنە. تەنها كاردانەوەی سەلمێنەری ئەخڵاقی، نوێكردنەوە و پێداچوونەوەی ئەو سیاسەتانەیە كە تیرۆر بانگەوازیان دەكات و دەبێت هێرشیان بۆبكرێت. بە بڕوایەكی رۆشنتر، دەبێت قوربانیان بڵێن كە دەمێكە ئەم بڕوایەمان زانیوە.\nمن هەموو ئەم پاساوانەم لە چەند رۆژی رابردوودا بیستووە و بینیم كە چۆن زۆربەی خەڵك بە ڕق و بێزارییەوە بەناوی یەكێتی و هێزی نیشتمانیەوە باسیان دەكەن. بەڵام دوو بەهانەی دوایی لەوانی دیكە زیاتر دەبیسترێن ئێمە (ئەمریكاییەكان) عێراقمان بۆمبارانكرد، پشتیوانی لە ئیسرائیل دەكەین و هاوپەیمانی رژێمە عەرەبە چەوسێنەرەكانی وەكو عەرەبستانی سعودیە و میسرین. سەرئەنجام لەبەرامبەردا جگە لە تیرۆر چاوەڕوانی چی دیكەین؟\nوێڕای ئەم باسە ناڕەواو توندڕەوە كە باسی توندوتیژی و تاوانەكانی ئەمریكایە، هەرچەندە دەتوانین لە چەند دەیەی دواییدا ڕەخنەی زۆر لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا بگرین. زۆرێك لە لیبرالە چەپڕەوەكانی وەكو ئێمە زۆرترینی تەمەنی سیاسی خۆمان لە نەیاری بەرامبەر توندوتیژییەكانی خۆمان گوزەراندووە(هەرچەند دەبێت ئەوەش بزانین كەمن و زۆربەی دۆستەكان پشتیوانیمان كرد لە جەنگی كەنداو لەدژی سەدام حسێن، كە لە بەهانەی چوارەمدا باسمكرد). ئێمەی ئەمریكایی دەبێت بەرامبەر ستەمكارییەكانی دەوڵەتی خۆمان و ئەو دەوڵەتانەش كە پارە و چەكیان دەدەینێ هەڵوێست بنوێنین. بەڵام هیچكام لەم بەهانە و پاساوانە ناتوانن تیرۆریزم بسەڵمێنن، و هیچ كەس ناتوانێ لەباری ئەخلاقیەوە تیرۆر بسەلمێنێت. لەوانەیە دەرونناسان ئامۆژگاری و رێنماییانە بۆ ئەم بڕوا و تێگەیشتنە هەبێت، بەڵام كاردانەوەی سیاسی لەبەرامبەر توندڕەوان و جەنگخوازە خۆكوژەكان، تەنها نەیاری و دوژمنایەتیە.\nفلسفە و جامعە وسیاست، گزیدە وترجمەی عزت الله فولادوند، نشرماهی، چاپ 1387، ل ل 285-290.


چه‌ته‌کانی سـۆماڵ هێرش ده‌که‌نه سه‌ر که‌شـتیـیه‌کی دیکه‌ی ئه‌مه‌ریکی\nکه‌شـتیـیه‌کی ئه‌مه‌ریکایی به‌ره‌و مۆمباسای کینیا به‌ڕێـکه‌وت دوای ئه‌وه‌ی له هێرشێـکی چه‌ته‌کانی سه‌ر که‌ناری سۆماڵه‌وه ڕزگاری بوو.\nکه‌شـتی لیبرتی سه‌ن پاش ئه‌وه‌ی دره‌نگانێـکی سێشه‌ممه هه‌وڵی ڕفاندنی درا ئێسـتا له لایه‌ن هێزه‌کانی ده‌ریایی ئه‌مریکاوه پاسه‌وانی ده‌کرێت.\nپه‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ئه‌لیشـا ڕوو له نایرۆبی‌یه‌وه ڕاپـۆرتی ناردووه و هاوکارمان شـایان ڕه‌شـید وه‌ریگێڕاوه‌ته سه‌ر کوردی.\nکارمه‌ندێـکی که‌شـتی لیبرتی سه‌ن ئه‌مه‌ریکی په‌یامێـکی ئه‌لیکترۆنی بۆ دایکی ڕه‌وانه کردووه و تیایدا چۆنێتی ڕوودانی هێرشه‌که‌ی باس‌کردووه، ده‌ڵێت چه‌ته ده‌ریایی‌یه‌کان ڕۆکێت و نارنجۆک و ته‌قه‌مه‌نیـیان له دژی که‌شـتیـیه‌کان هه‌ڵـداوه. کارمه‌ندانی ناوی به خێرایی خۆیان له ژووری مه‌کینه‌ی که‌شـتیـیه‌که‌دا شـاردۆته‌وه. به‌پـێی ئه‌و که‌شـتیوانه ڕۆکێت به‌ر به‌شـێـکی که‌شـتیـیه‌که که‌وتووه و زیانێـکی که‌می پێ‌گه‌یاندووه.\nتاکو ئێسـتاش ڕوون نه‌بۆته‌وه که‌وا چۆن ئه‌و 20 کارمه‌نده ئه‌مه‌ریکیـیه‌ی ناو که‌شـتیـیه‌که توانیویانه ڕێـگه له چه‌ته‌کان بگرن له‌وه‌ی ده‌ست به‌سه‌ر که‌شـتیـیه‌که‌یاندا بگرن. دوای شه‌ش کاتژمێریش له ڕوودانی هێرشه‌که که‌شـتی ده‌ریایی USS Bainbridge ئه‌مه‌ریکی گه‌یشـتۆته شوێنی ڕووداوه‌که بۆ ڕزگارکردنی که‌شـتیوانه ئه‌مه‌ریکیـیه‌کان، به‌ڵام چه‌ته‌کان توانیویانه خۆیان ده‌رباز بکه‌ن.\nکه‌شـتی USS Bainbridge ئه‌مه‌ریکی له ڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌دا به‌شـداری له هه‌وڵه‌کانی ڕزگارکردنی کاپـتنی که‌شـتیـیه‌کی دیکه‌ی ئه‌مه‌ریکی کرد که به بارمته له لایه‌ن چه‌ته ده‌ریایی‌یه‌کانه‌وه گیرابوو.\nهه‌روه‌ها چه‌ته ده‌ریایی‌یه‌کانی سـۆمالیا هه‌ڕه‌شه‌ی ئه‌وه‌یان کردووه که له هێرشه‌کانیاندا که‌شتیـیه ئه‌مه‌ریکیـیه‌کان و کارمه‌ندانی ناوی ده‌که‌نه نیشـانه، به‌ڵام چاودێرانی هێزی ده‌ریایی له ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌فه‌ریقاوه ده‌ڵێن هیچ به‌ڵـگه‌یه‌ک نیـیه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و هێرشه‌ی کراوه‌ته سه‌ر که‌شـتی لیبرتی سه‌ن به‌هۆی ئه‌وه بووه که ئاڵای ئه‌مه‌ریکای پـێوه بووه.


دوو کۆڵبەری کورد لە هەورامان و سەردەشت بریندار بوون\n14:04 - 5 رێبەندان 2718\nئاژانسی کوردپا: دوو کۆڵبەری کورد لە دوو ڕووداوی جیاوازدا بە هۆی بەربوونەوە لە بەرزایی و تەقەی ڕاستەوخۆی هێزه نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران بریندار بوون.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی پێنجشەممە ٤ی ڕێبەندان، کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی \_"ڕەحیم مەردانی\_" تەمەن ٢٧ ساڵ خەڵکی گوندی \_"دانکێش\_" سەر بە بەخشی کەڵاتەرزانی سنە بە هۆی بەربوونەوە لە ملەی \_"تەتە\_" لە هەورامان بە تۆندی بریندار بووە.\nئەم کۆڵبەرە کوردە پاش ئەم ڕووداوە بۆ ناوەندە دەرمانییەکانی مەریوان ڕاگوێزراوە.\nلە لایەکی دیکەشەوە، چەند ڕۆژ لەمەو پێش، کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی \_"سۆران محەممەدی\_" تەمەن ٢٣ ساڵ کوڕی ڕەسوول خەڵکی سەردەشت بە هۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران بریندار کرا.\nئەم کۆڵبەرە کوردە لەگەڵ کاروانێک لە کۆڵبەران لە سنووی سەردەشت کەوتوونەتە کەمینی هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران و ناوبراو بۆ وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی ڕەوانەی نەخۆشخانەیەکی شاری ورمێ کراوە و دۆخی تەندروستی ناوبراو جێگیر ڕاگەیەندراوە.\nکۆڵبەر چەمکێکە، که بۆ کەسانێک بەکار دەبردرێت که لە ناوچە سنوورییەکاندا خەریکی کاری کۆڵبردن و گواستنەوەی بارن.\nئەم چینە زەحمەتکێشە لەبەر هەژاری و نەداری ناچارن بۆ دابینکردنی بژیوی ژیانی بنەماڵەکانیان، لە ناوچە سنوورییەکانی کوردستاندا ڕوو لە کاری پڕمەترسیی کۆڵبەری بکەن.\nکۆڵبەران لە هەژارترین چینی کوردستان به ئەژمار دێن و سەرەڕای تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە نیزامییەکانی حکوومەتی ئێران، دەکەونە بەر هەڕەشەی سەرمابردوویی و تەقینەوەی مینە چێندراوەکانیش.


ANF | سزای دیسیپلین بەسەر یوکسەکداغ و ١٣ ژنی دیکەدا سەپێنرا\nسزای دیسیپلین بەسەر یوکسەکداغ و ١٣ ژنی دیکەدا سەپێنرا\nبەڕێوەبەری زیندانی کاندرا، بەهۆی ئەوەی ناڕەزاییان لە بەرانبەر کوشتنی غەریبە گەزەر نیشانداوە، سزای دیسیپلینی بەسەر فیگەن یوکسەکداغ هاوسەرۆکی پێشووی هەدەپە و ١٣ ژنی دیکەدا سەپاند.\nدووشه‌ممه, 10 Jan 2022, 19:44\nبەڕێوەبەری زیندانی پیتی ئێفی ژمارە ئەکێ کاندرا، بەهۆی ئەوەی ناڕەزاییان لە بەرانبەر کوشتنی غەریبە گەزەر نیشانداوە، سزای دیسیپلینی بەسەر فیگەن یوکسەکداغ هاوسەرۆکی پێشووی هەدەپە ئەدیبە شاهین، گولسەرەن یڵدرم و ئایسەل توغلوک و بە گشتی ١٤ ژندا سەپاند.\nیوکسەکداغ لەبارەی کوشتنی گەزەردا وتبووی، پێویستە مردنی گەزەر لێکۆلینەوەی لەسەر بکرێت و بەرپرسیارەکان دەستگیر و سزابدرێن.\nکوردی وەک تاوان دەبینن\nئەو ژنانەی کە تاوانبارکراون، رایانگەیاندبوو کە بە کوردی وتەکانیان پێویستە وەربگیرێت. بەڵام بەڕێوەبەری زیندان داوای ژنانی قەبوڵ نەکرد. بەڕێوەبەری ڕێکخستن قسەکردن بە کوردی وەک ' بانگەشەی ڕێکخستن' لەقەڵەمدا. بەم شێوەیە داوای ژنانی وەک تاوان بینی.\nهەروەها ناڕەزایی ژنانی پێکەوە لە بەرانبەر مردنی گەزەر وەک تاوان بینرا. بەڕێوەبەری ڕێکخستن ئەوەی وەک ' یەکگرتنی ڕێکخراوەیی' لەقەڵەمدا و رایگەیاند، پێویسیە سزایان بەسەردا بسەپێنرێت. دواتر لیژنەی دیسیپلینی زیندانەکە سزای بێبەشکردنی هەموو ئامێرێکی راگەیاندنی بەسەر ١٤ ژندا سەپاند. بەهۆی کێشەی تەندروستی سزاکە بەسەر ئایسەل توغلوک نەسەپێنرا. دواتر پارێزەران لە دادگادا سکاڵایان تۆمار کرد و داوایان کرد، سزاکە هەڵبوەشێنرێتەوە.


کتێبی (ڕەنجی فەرهادەکان ) بیرەوەریەکانی د.هەژار عوسمان مەعروف، پزیشک و پێشمەرگە کەوتە بەر دیدی خوێنەران\nکتێبی(ڕەنجی فەرهادەکان) بیرەوەریەکانی د.هەژار مەعروف، پزیشک‌و پێشمەرگە کەوتە بەر دیدی خوێنەران\nد.هەژار لە پتر لە سەد چیرۆک و بەسەرهات و ٤٦ وێنە و بەڵگەنامەدا هەمو قۆناغەکانی خەباتی پێنج ساڵ و نیو پێشمەرگایەتی و دەیان ساڵ ژیانی لە ئێران و سوریا و ئەڵمانیا ، بە شێوەیەکی ئەدەبیی جوان و بە کوردییەکی پاراو و پەتی بە جۆرێک باسکردوە کە خوێنەر نەک هەر بێزار و وەڕس نابێت بەڵکو بە تاسەوە حەزدەکات بزانێ چیرۆکی دواتر چییە و باسی چی دەکات. هەودای هاوباشی هەمو ئەو بەسەرهات و چیرۆکانە یەک خولیا و یەک مەبەست و یەک ئامانجە: خەباتی ئینسانی کورد لە پێناو سەربەخۆیی کوردوستان و ئازادی و دادپەروەری و یەکسانی بۆ گەلەکەی .\nشیکردنەوە دەرونی و پزیشكی وکۆمەڵناسی و فەلسەفیەکان بیرەوەریەکانی د.هەژار جیادەکاتەوە لەوانەی پێش خۆی.\nئەو لە ڕابوردودا قەتیس نامێنێت ، بە فلاش باک و خەیاڵ و تەکنیکێکی تازەی نوسین ڕابوردو دەبەستێتەوە بە ئێستای دۆخی هەرێم وئەنجانمگیری دەکات بۆ ئایندە.\n( ڕەنجی فەرهادەکان) بە چیرۆک و بەسەرهات و گێڕانەوەکانی ناوی دەکرێت ناوی بنێین ڕۆمانە بیرەوەری .\nئەم کتێبە لە ٤٠٠ لاپەڕەدا باسی ژیان و خەباتی پزیشکێک دەکات سەر بە نەوەیەکی کوردی باشورە کە گۆشکراوە بە بیری نیشتمانپەروەری و دیموکراتی و سۆشیالیزم، لە سەردەمێکدا کە گەلەکەی دڕندانە لە لایەن ڕژێمی نەتەوەپەرستی بەعسەوە دەچەوسێنرێتەوە . نوسەر باسی منداڵیەکی ڕەنگاورەنگ و گەورەبون لە خێزانێکی ڕۆشنبیر و سیاسیدا دەکات.خوێندنی پزیشکیی د.هەژار لە بەغداد هۆشیاریی چینایەتی و نەتەوەیی ئەفڕێنێ و بون بە پێشمەرگە دەبێتە خولیای. بە نیازی بون بە پێشمەرگە ، لە بەهاری ١٩٧٤ دەچێتە ناوچەی ڕزگارکراو، بەڵام خزمەکانی قەناعەتی پێدەهێنن کە باشترە خوێندنەکەی تەواو بکات ، بۆیە دەگەڕێتەوە بەغدا و درێژە بە خوێندنەکەی ئەدات. شکستی شۆڕشی ئەیلول زۆر غەمباری دەکات. لە ١٩٧٨ خوێندنی پزیشكی تەواودەکات و لە سلێمانی دەبێتە پزیشکێکی دڵسۆز و سەرکەوتو.\nسلێمانی لە لوتکەی بەرەنگاربونەوەی ڕژێمی سەدام دایە، د.هەژار شەیدای خەباتی کۆمەڵەی ڕەنجدەران و یەکێتیی نیشتمانیی کوردوستان دەبێت. لە مانگی ٨ ی ١٩٧٩ بە نیازی پێشمەرگایەتی دەچێتە ڕۆژهەڵاتی کوردوستان ، بێ ویستی خۆی و بە فێڵی کەسێک دەکەوێتە ناو حیزبی سۆشیالیستی کوردوستان . دوای ٣ مانگ خۆی لەم حیزبە ڕزگاردەکات و دەچێتە لای یەکێتی لە (نێوزەنگ)، لێرەش بە هۆی ناکۆکیەکانی ناو کۆمەڵە و و یەکێتی دوای ٣ مانگ توشی بێزاری دەبێت. سەرکردایەتی جێدەهێڵێ و تێکەڵ بە خەباتی کوردی ئێران دەبێت لە (مەریوان) ، لە نزیکەوە تۆپباران و شەهیدبونی پ.م و خەڵکی سیڤیل دەبینێ ، وەک دوکتۆر یارمەتیی خەڵک و پ.م. دەدات، ئەو تازە ئیتر کەوتۆتە ناو تەوژمی بەخوڕی ڕوباری خەبات و وەک سۆفیەکی لێهاتوە. دواتر دەچێتە بنکەی یەکێتی لە گوندی (بلەکێ) ی سەر سنوری (بانە) ، نەخۆشخانەیەک لە پاڵ ئەو بنکەیەدا دروستدەکات و زۆر خزمەتی پزیشکیی پ.م و خەڵک دەکات. پاشان دەچێتە شارباژێڕ و شارەزور و لەگەڵ پ.م. جەولە دەکات. خەبات و قوربانیەکانی پ.م. و خەڵک زۆر کاریان تێدەکات ، ئێش و ئازارەکانی شەڕی براکوژی لە نزیکەوە دەبینێت و زۆر دەناڵێنێ لە ژێریدا. د.هەژار دەبێتە پزیشكی خۆشەویستی پ.م. و خەڵک، ئەو کە دەزانێ تازە چارەنوسی هەر لە ناو شۆڕش دایە، هاوژینگیری دەکات.\nلە کۆنفرانسی ١ و ٢ و ٣ ی کۆمەڵە بەشداردەبێت و بە هۆی ڕەخنەی بوێرانەیەوە تەنیا دەکەوێت . لە کۆنفرانسی ٣ دەکەوێتە بەرەی عێراقچیەکان و تێیدا وەک پزیشکێک بەرگری لە مافی مرۆڤ دەکات و ڕەخنە ی توند لە سەرکردایەتیی کۆمەڵە و یەکێتی دەگرێت . وەک لێکەوتەیەکی ئەم هەڵوێستانەی ئیتر کوردوستان بۆ د.هەژار دەبێتە ئەو جێیەی کە نەتوانێ تێیدا پڕ بە سینگی خۆی ئۆکسجینی ئازادی هەڵمژێ ، بە ناچاری لە گەڵ هاوژینەکەی و کوڕە ٤ مانگییەکەی کوردوستان جێدێڵێ و دەچێتە ئێران.\nد.هەژار هێشتا بە دڵ هەر لە کوردوستانە ، بۆیە لە ئێران بەوە ڕازی دەبێت کە بکرێت بە نوێنەری ڕێکخراوی (ئاڵای شۆڕش) لە سوریا، کە تازە لە دروستبوندایە. لە دیمشق پەیوەندیی بە ئاڵای شۆڕش دەبچڕێت و مانگێکی زۆر سەخت بەسەردەبات و بە ناچاری خۆی دەگەیەنێتە ئەڵمانیای ڕۆژاوا و داوای پەنابەری دەکات. ئەو تێکەڵ بە کۆمەڵی ئەڵمانی دەبێت و دەیان چالاکی دەکات بۆ ناساندنی کێشەی کورد، د.هەژار شان بەشانی ئەڵمانیەکان خەبات دەکات بۆ ژینگە و مافی کرێکاران و پەنابەران، لە سەر ئەم چالاکیانە مافی پەنابەریی نادەنێ. لە گەرمەی کۆڕەودا بە مەبەستی یارمەتیی پزیشكیی ئاوارەکان ڕو لە ئێران دەکات، بەڵام هەر لە فڕۆکەخانەی تاران دەیگێڕنەوە بۆ ئەڵمانیا.\nکە حکومەتی هەرێم دروست دەبێت، لە گەڵ هاوڕیكانیدا پردێکی یارمەتیی جۆراوجۆر دروست دەکات بۆ هاوکاریی مادیی خەڵکی کوردوستان. شەڕی براکوژیی ١٩٩٤ د.هەژار زۆر غەمبار دەکات و ئیتر ڕودەکاتە کارکردن وەک دوکتۆر و خوێندنی دەرونناسی کە دوکتۆرای تێدا دێنێ. د.هەژار دوای ٢٥ ساڵ ژیان و کارکردن لە ئەڵمانیا دەگەڕێتە وە کوردوستان و وەک مامۆستا لە کۆلیجی پزیشکی دادەمەزرێ، لە ٢ ی ١ ی ٢٠٢٠ وە خانەنشینە و ئێستا لە سلێمانی نۆڕینگەی خۆی هەیە.\nئێستا کتێبی ( ڕەنجی فەرهادەکان ) لەم شوێنانەی هەرێمی کوردستان دەسدەکەوێ:\nکتێبخانەی ئەندێشە – تەنیشت بازاڕی زارا\nکتێبخانەی وشە جادەی مەولەوی\nکتێبخانەی ڕۆمان تەلاری سیروانی نوێ\nکتێبفرۆشی گۆران بەردەرکی سەرا\nناوەندی غەزەلنووس بازاری هوشیار قەفتان\nکۆشکی سەرچنار ناو بازاڕی سەرچنار\nچێشتخانەی دانوبی شین لە پشتەوەی پارکی ئازادی\nڕانیە - کتێبخانەی ئەحمەد کۆیی\nقەڵادزێ - کتێبخانەی ژین\nچوارقوڕنە - کتێبخانەی ڕەھەند\nکۆیە - کتێبخانەی ھەژار\nکۆیە - کتێبخانەی باواجی کۆیە\nکۆیە - کتێبخانەی دیاری\nچەمچەماڵ - چاپەمەنی تنۆک\nدەربەندیخان - کتێبخانەی ڕەسەن\nدەربەندیخان - کتێبخانەی نڤار\nکەلار - کتێبخانەی شار\nھەڵەبجەی شەھید - کتێبخانەی ھەژار موکریانی\nھەڵەبجەی شەھید - پەراوگەی شادی\nسەید صادق - کتێبخانەی بێخود\nھەڵەبجەی تازە - کتێبخانەی برادۆست\nکتێبخانەی ئاشتی داون تاون نهۆمی دووەم\nكوشكی میدیا (بهجت) بەرامبەر داون تاون\nکۆشکی نیشتمان بەرامبەر داون تاون\nكوشكی باغی شار پارکی شار تەنیشت سەعاتە گەورەکەی ناو بازاڕ\nكوشكی سیروان تەنیش جاخانەی مچكو\nکتێبخانەی مەم و زین بازاڕی داون تاون نهۆمی دووەم\nكتیبخانەی هاوژین لە هریر\nكتیبخانەی مێخەک لە سۆران\nكتیبخانەی شیركو لە رواندوز\nدهۆک - کتێبخانەی نۆرسین


دیمانە لەگەڵ سلاڤۆی ژیژەک‌دا\n(1,396) جار خوێندراوەتەوە\nو. دێرسیم فایەق pdf\nدەڵێیت 'بینینی خەڵکانی گەمژە بە دلخۆشی' خەمبارتدەکات. بە ئاوڕدانەوە لە سیاسەتی جیهانی، ئایا ئێستا هەست بە بێهیوایی دەکەیت؟\nبەدڵنیاییەوە. لەو بڕوایەدام نەزمێکی نوێ لە دەرکەوتندایە. یاسایەک کە ئایدۆلۆژییانە و سیاسییانە دەڵیت 'ئەمریکا لە پێش هەموو شتێکەوە'؛ ڕووسیا لە پێش هەموو شتێکەوە'؛ 'چین لە پێش هەموو شتێکەوە'؛ 'تورکیا لە پێش هەموو شتێکەوە' .... دەبێت ئەم ئاستە تێپەڕێنین. چونکە باسەکە بابەتی مان و نەمانە.\nلەم ڕووەوەیە من، گەر بە سادەییش بێت، پەیوەستم بە بیرۆکەی یەکێتیی ئەورووپاوە. بەڕوونی دیارە، لە تێڕوانینی ئەو کارەساتانەی ڕووبەڕووی دەبینەوە وەک هەڕەشەی ژینگەیی هەندێک شتی دیاریکراو ناتوانرێت لە ئاستی دەوڵەتی نەتەوەییدا یەکلابکرێتەوە. پێویستمان بە داهێنانی هەماهەنگییەكی نێونەتەوەیی زەبەلاح هەیە. بەلامەوە گرنگ نیە گەر ئەورووپی یا زەریای هێمنی یا هەرشتیکی تر بێت – پێویستمان بە هەماهەنگییەک و ڕێکخراوێکی بەهێزی فرەنەتەوەییە. گەر ساکاریش دەربکەوێت، پێویستمان بە ئینتەرناسیۆنالیزمێکی نوێیە؛ بەبێ شتێکی لەم جۆرە دۆڕاوین.\nهەمان شتیش بۆ زیندە-بۆماوەیی(biogenetics ) هەر ڕاستە. پێویستی بە ئاستێکی هەماهەنگیی نێونەتەوەییە.\nبەهەمان شێوە هەمان شت بۆ پەنابەران و ئاوارەکانیش درووستە– کێشەکە ئابووری و جیۆپۆلەتیکییە. گەر بتەوێت هاوکاریی پەنابەران بکەیت شتێک بکە بۆ یەمەن و سوریا – کە ملیۆنان پەنابەری نوێی لێوە دێت.\nلە کتێبە نوێیەکەتدا، 'وەک دزێک لە ڕۆژی ڕووناکدا' باس لەوە دەکەیت جڵەوەی ژیانمان لە دەستی خۆماندا وەردەگیرێتەوە– بەتایبەت لەلایەن سیستەمە دیجیتاڵییە نوێیەکەوە. ئایا پێتوایە دەبێت ڕێگە بدەین ئەمە ڕووبدات؟\nپێموانیە کە تەنانەت پرسیشمان پێ کرابێت کە ڕێگە دەدەین یا نا. پرۆسە جیهانییەکان تا ڕادەیەکی زۆر چارەنووسمان دیاریدەکەن، بەڵام ئێمە نەک هەر ناتوانین کاریگەرییمان لەسەری هەبێت، بەڵکو هەروا زیاتر و زیاتر ئەبستراکتن لەو ڕووەوەی کە ئێمە بە تەواوەتی ئاگاداری نین. وەک شتێکی لە تێگەتشتن‌بەدەریان لێهاتووە بۆمان.\nلێکدژییەکە ئەوەیە ئێمە زیاتر و زیاتر وەک سوبێکتگەلێكی ئازاد هەڵسوکەوتمانمان لەگەڵدا دەکرێت: هەڵبژاردنی ئازاد، هەموو شتێک کەوتۆتەوە سەرخۆمان ... بەڵام لەهەمان کاتدا زیاتر و زیاتر خەسڵەتپێدراوی کایە ئابوری و تەنانەت سەربازییەکانین کە لە دەرەقەت نایەن. [ئیرادە و] بریکارێتیمان لێسەندراوەتەوە.\nدەزانم کە یەکەم هەنگاو دەبێت ئەوە بێت خەڵکی بزانن تا چی ڕادەیەک کۆنترۆڵکراون. پێم مەڵی ئەمە شتێكی ئاسانە. پێموانیە زۆرینەی خەڵک بیانەوێت بزانن چۆن کۆنترۆڵکراون. زۆربەی خەڵک ژیانێکی ئاشتەواییان دەوێت. ئەو مشتومڕانەی گوانتانامۆ و ئەشکەنجەدانـەکانت بیردێتەوە؟ قسەم لەگەڵ کۆمەڵناسێكی ئەمریکییدا کرد کە شتێکی خەمناکی پێ وتم: کاردانەوەی بەشی زۆری خەڵک ئەوە نەبوو "ئەی خودایە، نابێت ئەشکەنجەی ئەم گومانلێکراوە تیرۆریستانە بدەین"؛ یاخود تەنانەت پێچەوانەکەشی "دەبێت ئەشکەنجەیان بدەین، ئەوانە هەڕەشەن". بەڵكو خەڵک پێیان وابوو دەزگا نهێنییەکانی دەوڵەت دەبێت بە زیرەکانە کارەکە ئەنجامبدەن بەڵام ئەوان نایەنەوێت ئاگایان لێوەی بێت.\nبە واتەیەک، ئەو هەواڵەی کە چۆن ئێمە کۆنترۆلکراوین جێی بەگەرمەوەهاتنی خەڵک نابێت. زیاد لە ڕادە مەیان‌نرخێنن – شتانێک هەن نایەنەوێت بزانن.\nئەو تەکنۆلۆژیا دیجیتاڵییانەی ئێستا دەستیان بەسەر ژیانماندا گرتووە لەلایەن چەند کۆمپانیا و دامەزراوەیەکەوە خاوەندارێتی دەکرێن نەک حکومەت. ئایا پێتوایە ئەمە بەپێی کات دەگۆڕێت و هێڵەکان تەڵختر دەبن؟\nبە دڵنیایەوە. گەر لە کامبریج ئانالایتیکا و NSAیەوە شتێک فێربووبین، تەنانەت گەر لەلایەن دامەزراوە گەورەکانیشەوە خاوەندارێتی بکرێن؛ نابێت ڕەچاوی ئەو ڕادە گەورەیەی هەماهەنگییە زیرەکانەکەیان نەکەین.\nباوەڕم بەو ڕایە نیە کە لە سەردەمی جیهانی نیولیبراڵ‌دا، دامەزراوە گەورەکانی – دەرەوەی کۆنترۆڵی دەوڵەت – هەڕەشە بن. واقیعەکە ئەوەیە پەیوەندییەکی نوێ لە نێوان دەزگا دەوڵەتییەکان و ئابوری و دامەزراوە دەوڵەتییەکاندا هەیە.\nکۆمیدیاکاری بەریتانی "ستیوارت لی" وتی تویتەر 'شتازی نەوەی یاری Angry Birds 'ـە. هاوڕایت لەگەڵ ئەوانەی پێیان وایە ئێمە زۆر زانیاريی تایبەت دەدەینە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان؟\nلەبنەڕەتدا هاوڕام لەگەل بیرۆکری ئەو 'شتازی'یەدا. بۆیە بە گوڕەوە بەرگری لە ژولیان ئاسانژ دەکەم کاتێک خەلکی دەڵین بۆچی تەنها 'هێرش' دەکاتە سەر ئەمریکا و هیچ ناڵێت لەسەر چین و ڕووسیا. خەڵکی چین و ڕووسیا لەو وەهمەدا نین کە لە کۆمەڵگەیەکی ئازادی ڕاستەقینەدا بژین. ئاگاداری کۆتوبەندەکان و دەزانن لە دەوڵەتێکی دەسەڵاتگەرادا دەژین.\nنائازاديی مەترسیداری ڕاستەقینە، ئەو نائازادییە کە تەنانەت لێشی ئاگادار نیت، کە وەکو ئازادیی خودی خۆت ئەزموونی دەکەیت. ئایا تویتەر ئەوپەڕی فۆرمی ئازادی سوبێکتیڤی نیە؟ ئەو بیرۆکەیەی 'من لەبەردەم کۆمپیوتەرێکدا دانیشتووم؛ بەوناوەدا دەگەڕێم؛ هەرچییەکم بوێت دەیکەم؛ بە خواستی خۆم پەیوەندی دەبەستم'. چی شتێکی تر هەیە لەمە ئازادانە تر بێت؟ بەڵام هێشتا خەڵک دیسان ئاراستە و جڵەوگیر دەکرێن بە شێوازی جودا.\nلە لایەکی ترەوە، لەگەڵ ئەو ڕایەدا نیم کە تویتەر و فەیسبووک میدیای جڵەوگیرین و ئێمە دەبێت دەستبەرداریان بین. ئایا دەتوانیت بیر لە شێوازە مۆدێرنەکانی دەربڕینی ناڕەزایەتی بکەیتەوە بەبێ تۆڕێ کۆمەڵایەتی؟ هیچ بەهارێکی عەرەبی ڕووینەدەدا.\nدەكرێت گۆڕان چۆن ڕووبدات لە کاتێکدا خەڵک نازانن باوەڕ بە چی زانیارییەک بکەن، بە تایبەتی زانیاریی سەر ئینتەرنێت؟\nهیچ چارەسەرێکی ئاسان نیە. ئایدۆلۆژیای باڵادەست حەزی بەوەیە ئاماژە بەو هێڵانە بکات کە لێوەی جڵەوگیرکراوین؛ بەڵام ئێمە ناتوانین هیچ شتێک بکەین، بۆیە تەنها چێژ لە ژیانەکەمان دەبینین. بەڵام کاتێک خەڵکی بە جەستەیی و هۆشی بەئاگادێنەوە لە بابەتی وەک گەرمبوونی زەوی و کۆچ و قەیرانە ئابورییەکان و چی و چیی تر، ئەمە بە کاوەخۆ دەکرێت هێزێکیان پێبدات بۆ ئەوەی شتێک بکەن.\nتوانای خەڵک بە کەم سەیر مەکە. باوەڕم بە موعجیزە و پەرجووە. مەبەستم لە 'پەرجوو' ئەوەیە چؤن شتەکان دەکرێت ڕووبدەن بێ ئەوەی لە چاوەڕوانیی ئێمەدا بن و شتێک بتەقێتەوە. کێ پێشبینیی سوریای دەکرد، تەنانەت گەر ئەو کاتەش شکستی تەواوەتیی بهێنایە؟ کێ پێشبینیی شتێکی وەک بێرنی ساندەری دەکرد لە ئەمریکادا؟\nمن ڕەشبینێکی گەشبینم. باجێکی گەورەی جەماوەریم دا کاتێک وتم دەنگمدەدا بە ترەمپ. ترەمپ مۆتەکەیە. بەڵام دەڵێم کە بەبێ ترەمپ هیچ #MeToo و بێرنی ساندەرسێک نەدەبوو. ئایدیایەک هەیە کە هەندێک جار نەیارێکی زیاتر ڕادیکاڵ فەزایەکی نوێ بەڕووماندا دەکاتەوە و شتێکی نوێ لەوانەیە لێوەی دەربکەوێت. ئەمە گەشبینییەکی خەمناکانەیە.\nپێگەی [بەرەی] ڕاستی سیاسی لە زیادبووندایە. بۆچی چەپ لە شکستدایە؟ زۆر ناکارایە؟ زۆر پەرشە؟ زۆر خاوە؟ دیبەیتی زۆر، لە کاتێکدا ڕاست لە پێشڕەویدایە؟\nزۆر ڕاستە. زۆر ئاسانە ڕەخنە لە سۆسیال دیموکراتی لیبراڵ بگریت لەوەی وەک پێویست ڕادیکاڵ نیە؛ یاخود ڕەخنەی مەیلە نیۆ-فاشیستەکان بکەیت. بەڵام ئایا چەپی ڕادیکاڵ هیچ مۆدێلێکی ئاڵتەرناتیڤ و جێگرەوەی هەیە؟ چییان دەوێت؟ چۆن پلان بۆ ڕێکخستنەوەی کۆمەڵگە دادەنێن؟\nکۆتا دەرئەنجامی ئەوەی ئێمە لە کوێداین ئەو گۆڕانکارییانەیە کە پێویستن بۆ پرسە سیاسی و ژینگەییەکان، بەڵام لەو بڕوایەدا نیم چەپ وەڵامێکی کردەیی پێ بێت.\nئایا فەلسەفە و تیۆری کۆمەڵایەتی وەک دەنگێکی بەهێز دەردەکەون لەمڕۆدا؟ لەو باوەڕەدایت هیچ کاریگەرییەکیان هەبێت؟\nنازانم تا چی ڕادەیەک بەهێزە. بەڵام من شەعیەتپێدانێکی پسپۆڕانە، و لەوانەشە سادە و ساکارانەم، هەبێت: کاتێک گفتوگۆی هۆشی دەستکرد و جڵەوگیری هۆش و بایۆجینات و ژینگە و هتد دەکەین، ئەو پرسیارانە دەهێنینە پێشەوە کە تا ئەوپەڕی فەلسەفیین: ئایا ویستی ئازادمان هەیە؟ بەچی واتایەک دێت ویستی ئازادمان هەبێت؟ کەرامەتی مرۆییمان لەسەر بنیاتنراوە؟ ئەمڕۆ بە گۆڕانکاریی ڕادیکاڵ لە دۆخە مرۆییەکەمان دا لە هەموو کات زیاتر پێویستمان بە فەلسەفەیە.\nلەبەر ئەوەیە حەز دەکەم بڵێم کە لەوانەیە پێویستبکات تێزی ١١ی مارکس هەڵبگێڕینەوە. لەوانەیە لە سەدەی بیستەمدا ویستبێتمان زۆر بە خێرایی جیهان بگۆڕین. ئێستا، لە جیاتیی تەنها گۆڕینی جیهان، دەبێت بگەڕێینە دواوە و دووبارە بە شیوازێکی باشتر شرۆڤەی بکەینەوە.\n Waterboarding: جۆرێکە لە ئەشکەنجە دان لەڕێی کردنی ئاوكردن بە دەم‌وچاوی گومانلێکراودا.\n Cambridge Analytica: دەزگایەیەکی ڕاوێژکاری سیاسییە. لە ساڵی ٢٠١٨دا ئاشکرابوو لە داتای فەیسبوکی ملیۆنان بەکارهێنەری ئەمریکیی کۆکردووەتەوە و خستوویەتییە خزمەت بەرژەوەندیی سیاسییەوە لە هەڵبژاردنەوەکاندا.\n Stasi: دەزگای هەواڵگریی ئەڵمانیای خۆرهەڵات بوو.