دادستێن هیچ زانیاریەکی تازەی لە بارەی دۆزی ئاسانژ پێ نەبوو - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nدادستێن هیچ زانیاریەکی تازەی لە بارەی دۆزی ئاسانژ پێ نەبوو\nئاسانژ حووکمی دەسبەسەرگتنی لە سوید بۆ دەرچووە.\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 7 september 2016 kl 14.45\nئەمڕۆ کاتژمێر دووی دوانیوەڕۆ دەزگای دادستێنیی گشتیی (Åklagarmyndigheten) لە کۆنفرانسێکی چاپەمەنییدا زانیاریی تازەی لە بارەی دۆزی ئاسانژ ئاشکرا کرد.\nدامه‌زرێنه‌ری ماڵپه‌ڕی ویکیلیکس جولیان ئاسانژ گومانی دەستدرێژی سێکسی لەسەرە. گوومان دەکرێت ئەم دەستدرێژییە ساڵی ٢٠١٠ لە سوید ڕووی دابێت و تا ئێستا لێپێچینەوەی لەگەڵ نەکراوە. ئاسانژ ساڵی ٢٠١٢ لە ترسی ئەوەی نەدرێتەوە دەستی ئامریکا هەڵهات بۆ لەندەن و پەنای بردە باڵیۆزخانەی ئێکوادۆر.\nدادستێن ماریان نی ئەو کات دژایەتی لێپێچینەوەی لەگەڵ ئاسانژ دەکرد کاتێک لە باڵیۆزخانەی ئێکواداۆر لە لەندەن بوو، بەڵام مانگی مارسی پار بۆچوونی گۆڕی و مانگی ئاگوست ڕایانگەیاند کە بە زووترین کات ڕێکەوتێک بۆ لێپێچینەوە دیاریی دەکرێت. بەڵام ئاسانژ لە بەرنامەی ئوپدراگ گرانسکنینگی کەناڵی تەلەڤیزیۆنی سوید لەو بڕوایەدا نەبوو ئەم کارە بکرێت و گوومانی دەستدرێژی ڕەد کردەوە.\nکاتژمیر ١٤.٠٠ کۆنفەرانسی چاپەمەنی دەستی پێ کرد.\nلە دەستپێکی کۆنفەرانسەکەدا دادستێن ماریان نی بە دۆخەکەدا چووەوە و ڕایگەیاند ئاسانژ هێشتا گوومانی دەستدرێژی سیکیسی لەسەر ماوە و لە سوید حووکمی دەسبەسەرگتنی بۆ دەرچووە. ماریان نی ساڵانێکە هەوڵی لێپرسینەوە لەگەڵ ئاسانژ دەدات بەڵام سەرناکەوێ. چوونکە دەبێت لەگەڵ دۆزگەر یان دادستێنێکی ئێکوادری لێپرسینەوەکان ئەنجام بدات.


راگەیاندنی کۆمەڵە سەبارەت بە هەڕەشە و لێدوانی دوژمنکارانەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دژ بە مافی چارەنوسی کوردی باشور - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nدەسپێک ڕاگەیاندن راگەیاندنی کۆمەڵە سەبارەت بە هەڕەشە و لێدوانی دوژمنکارانەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دژ...\nراگەیاندنی کۆمەڵە سەبارەت بە هەڕەشە و لێدوانی دوژمنکارانەی بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی دژ بە مافی چارەنوسی کوردی باشور\nدوای هێرشەکانی داعش بۆ سەر بەشێکی بەرچاوی خاکی عێڕاق و هەرەسهێنانی سوپای عێراق لە لایەکەوەو، لە لایەکی دیکەوە بەرگریی هێزی پێشمەرگە لە ناوچە کوردیەکانی دەرەوەی هەرێم و، بەرپەرچدانەوە و بەرگرتنی داعش، دۆخێکی نوێ لە عێڕاق هاتۆتە ئاراوە کە هەلی مێژویی بۆ خەباتی رزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستان گونجاندوە.\nهێزە سیاسیەکانی باشوری کوردستان نیشانیاندا کە دەتوانن بە یەکگرتویی بەرەوڕوی پێشهاتەکان بنەوە و لەسەر بەرژەوەندی باڵای خەڵکی کوردستان، سەرەڕای جیاوازیی بیروڕا، یەکگرتویی وەدیبێنن.\nگومان نیە لەوەی ئەم هەلومەرجە نوێیەی وا لە عێڕاق رەخساوە، کۆماری ئیسلامی ئێران تێیدا زیانمەند بووە و بە تایبەتی لە پێشوەچونەکانی کورد ترس کەوتۆتە گیانی. بۆیە کاربەدەستانی ئەم رژێمە هەر لە گەورە و بچوکەوە، لە بەرپرسانی باڵای لەشکری و سیاسی تا قوڵە بەرپرس و پارلەمانتارە کوردە بێ دەسەڵاتە خەڵک فرۆشەکان، دەستیان کردوە بە دژایەتیکردنی داخوازییەکانی گەلی کورد لە عێڕاق و هەڕەشە کردن لێیان. هاوکات مالیکی دوڕاو بەرانبەر بە داعش و سوپا بەزیوەکەشی، پتر لەوەی خۆیان دژ بە داعش تەیار بکەن، چنگ و ددانیان بۆ کورد تیژ کردوە و تا زۆرتر دەدۆڕێن، توندتر دژ بە کورد دەدوێن.\nکۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان کە هەمیشە داکۆکی لە مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلی کورد کردوە، بە پێویستی دەزانێ لەم داخوازیەی گەلی کورد و هێزە سیاسیەکانی لە باشور تا پێکهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردی بەرگری بکات. ئێمە وەک پڕەنسیپ، گەڕانەوە بۆ رای گشتی و دەنگی خەڵکی کوردستان، بە مافێکی رەوا و ئاسایی و دێمۆکراتیک دەزانین و دەیبینین. لە هەمانکاتدا پێویستە لە بەرانبەر ئەم هەڕەشە و دوژمنکاریەی داگیرکەرانی کۆماری ئیسلامی، گەلی کورد و تێکۆشەرانی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاردانەوەیان هەبێ. بۆیە داوا لە هەموو خەڵکی کوردستانی ناو ئێران، بە تایبەتی رووناکبیران و چالاکانی مەدەنی و سیاسی دەکەین کە:\n١. دژ بەم لێدوان و هەڕەشانەی کاربەدەستانی رژێم، لە ناو جەماوەر و خەڵکدا، لە هەموو کۆڕ و کۆمەڵێک بەرگری لە مافی رەوای خەڵکی کوردستانی باشور بۆ مافی چارەی خۆنوسین و گەڕانەوە بۆ رای خەڵک و رێفڕاندۆم، بکەن. ئێمە لەو هەلومەرجەدا دەتوانین ئەم بیر و داخوازییە بە قوڵی بەرینە ناو خەڵک.\n٢. بە هەر شێوەیەک کە بۆیان دەکرێ ئاژیتاسیۆنی گەرموگوڕ دژ بەو کەسانە وەرێبخەن کە بە ناوی کوردی ناو ئێران، دژایەتی ئەم مافە رەوایانە دەکەن، لێیان لە قاو بدەن تا لە ناو خەڵکدا ریسوا بن و بیر لە دوارۆژی خۆیان بکەنەوە.\n٣. داوا لە لاوانی کوردستانی ناو ئێران دەکەین کە لە زانکۆ و خوێندنگا و شار و دێ، ریزەکانی رێکخستنی کۆمەڵە و پێشمەرگایەتی بەهێز بکەن و ئامادەگی دەرونی و سیاسی بەرنەسەر بۆ وەگەرخستنی کۆڕ و کۆمەڵی مەدەنی بۆ گوشارخستنە سەر رژیم لەم بوارانەدا.\nکۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بە هەموو توانی خۆی لەم قۆناغەدا دیفاع لە یەکڕیزی و داخوازییەکانی گەلی کوردمان لە باشور بە ئەرکی خۆی دەزانێ و حەولی بۆ دەدات.\n١٠/٧/٢٠١٤ زایینی یان ١٩ی پوشپەڕی ١٣٩٣\nبابەتی پێشووراگەیاندنی کۆمەڵە سەبارەت بە هێرشی داعش بۆ سەر ڕۆژئاوا\nبابەتی دواتراطلاعیه کومەلە در مورد: اظهارات خصمانه سران و مسئولین جمهوری اسلامی علیه حق تعیین سرنوشت کردهای اقلیم کردستان_ عراق


په‌روێز ڕه‌حیم: من پێم وایه ئه‌وانه‌ی به‌رپرسانی ئه‌مه‌ریکایی ده‌یڵێن ته‌نیا هه‌ڕه‌شه و گۆڕه‌شه نیه و ده‌توانڕت ببێت به کرده‌وه‌ش\nمایکڵ فڵێن، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی سه‌رۆک کۆماری ئه‌مه‌ریکا له به‌یاننامه‌یه‌ک دا ڕایده‌گه‌یه‌نێت که ئه‌و گه‌مارۆ نوێیانه بۆ سه‌ر چه‌ند به‌رپرس و دام و ده‌زگای حکومه‌تی ئێران له درێژه‌ی خستنه ژێر چاودێری وردی ئێران و کاردانه‌وه‌یه‌که به هه‌ڵس و که‌وتی تێکدرانه‌ی ئێران له ناوچه‌که.\nله به‌رامبه‌ردا، به‌رپرسانی ئێڕانی ده‌ڵێن تاقیکردنه‌وه‌ی موشه‌کی باڵستیک مافی ئێرانه و هیچ بڕیارێکی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کانی نه‌خستۆته ژێر پێ، و ئێران ئاماده‌ی به‌رگری له به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆیه‌تی. وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێڕانیش ده‌ڵێت ئێمه هێرش ناکه‌ینه سه‌ر هیچ لایه‌نێک و ته‌نیا بۆ به‌رگری له خۆمان چالاکیمان هه‌یه و پشت به خه‌ڵکی خۆمان ده‌به‌ستین.\nتڕامپیش له ڕۆژانی ڕابردوودا سه‌باره‌ت به ئێران چه‌ند تویتی نووسیوه و هه‌ڕه‌شه‌ی له ئێران کردووه و ده‌ڵێت ئێڕان ڕێزی له نه‌رم و نیانی سه‌رۆک ئۆباما نه‌گرت و به‌ڵام ده‌بێ بزانن که ئه‌من وانیم. له به‌رامبه‌ردا، وه‌زیری پێشووی سپای پاسداران موحسن ڕه‌فیق دووست ده‌ڵێت ئێمه له بواری سه‌ربازیشه‌وه ئاماده‌ی به‌ره‌نگاری ئێرانین.\nئه‌م هه‌ڕه‌شه و گوڕه‌شه له نێوان ئه‌مه‌ریکا و ئێران چه‌ند ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه ببێت به کرده‌وه و شه‌ڕ وپێکدادانی لێبکه‌وێته‌وه؟ وڵاتانی ناوچه چۆن ده‌توانن کاریگه‌رییان له سه‌ر ئه‌هوه‌ن کردنه‌وه‌ی ڕه‌وشه‌که یان توندترکردنی ناکۆکێکه‌یان بێت؟\nبۆ باس له سه‌ر ئه‌م بابه‌ته، له گه‌ڵ په‌رویز ڕه‌حیم، مامۆستای زانستگه‌لی سیاسی له زانکۆی سه‌لاح ئه‌دین وتووێژمان کردووه.\n په‌روێز ڕه‌حیم: من پێم وانیه ئه‌وانه‌ی به‌رپرسانی ئه‌مه‌ریکایی ده‌یڵێن ته‌نیا هه‌ڕه‌شه و گۆڕه‌شه نیه و ده‌توانڕت ببێت به کرده‌وه‌ش


له‌لایه‌ن: - محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-03-23:41:00 - کۆدی بابەت: 1081\nئیسحاق نیوتن ١٦٤٢ - ١٧٢٧ ز\nئیسحاق نیوتن لە سەرەتای یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٦٢٤ز، دوای کۆچی دوایی باوکی، لە دایک بووە. ڕێکەوتێکی زۆر سەیر بووە، لەو ڕۆژەی ئەو لە دایک دەبێت، گالیلۆش دەمرێت، زانایەک دەبێت و زانایەکیش دەمرێت! نیوتن بە یەکێک لە کاریگەرترین زانایانی سەر ڕووی زەوی دادەنرێت. لە سەرەتای منداڵیدا هیچ زیرەکیەکی پێوە دیار نەبووە، تەنانەت بەڕێوبەری قوتابخانە بە دوای دایکیدا دەنێرێت، کە هەتا زووە لە قوتابخانە دەری بێنێت. مامۆستاکانی لە دەستی هەراسان بووبوون، چونکە هیچ بایەخێکی بە وانەکانی نەدەدا و فێری هیچ نەدەبوو.\nدایکی بە ناچاری لە قوتابخانە دەری دەهێنێت، پێشبینی ئەوەی بۆ کردووە لە ئایندەدا ببێتە کەشتیوان یان دارتاش، یان کرێکار.\nکەچی نیوتن بە جۆرێکی دیکە بۆ جیهانی خوێندەواریی تێ هەڵدەچێتەوە، لە تەمەنی دوانزە ساڵیدا دەست بە خوێندن دەکات. هەر کتێبێکی بکەوتایە بەردەست دەیخوێندەوە.\nدایکی کە دەبینێت ئیسحاق زۆر بە گەرم و گوڕی دەستی بە خوێندنەوە کردووە، بۆچوونی دەگۆرێت و لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا دەینێرێتە زانستگەی (کامبریج). لەوێ یاساکانی ڕووناهیی و تیشکدانەوە دەخوێنێت، بری زانستیی بە تەواوی فراوان دەبێت.\nلە تەمەنی بیست و یەک سالیدا نویتن هەموو بیردۆزەکانی خۆی دانان. سەرەتا بە نهێنی دایدەنان، دوای ئەوەی ناوەڕۆکی زانستییان دڵنیا بوو، بڵاوی کردنەوە. بەشێک لەوانە:\nتیۆری کێشکردنی زەوی\nلە ساڵانی ١٦٦٤ - ١٦٦٦ز، نیوتن یاسای کێشکردنی زەوی دۆزیەوە. دەگێڕنەوە ڕۆژێک لە ژێر دار سێوێک دادەنیشێت، لە ناکاو سێوێک بەر دەبێتەوە و بە سەری دەکەوێت، بیر لەم حاڵەتە دەکاتەوە، لە دڵی خۆیدا پرسیار دەکات: ئایا ئەم سێوە بۆچی کەوتە خوارەوە؟ بۆچی بەرەو سەرەوە نەڕۆیشت؟ لێرەوە بۆی دەرکەوت هەموو تەنێک هێزی کێشکردنی تەنەکانی دیکەی تێدا هەیە. نیوتن بەمە توانی قانوونی کێشکردنی گشتیی بدۆزێتەوە. ئەم حاڵەتە بە لای ملیۆنان مرۆڤدا تێپەڕیوە، کەچی کەس سەرنجی ئەمەی نەداوە.\nنیوتن گوتی: ڕاکێشانێکی ئاڵوگۆڕ کراو لە نێوان خۆر و هەسارەکاندا هەیە، هەر ئەمەیش وای کردووە هەسارەکان لە مەودایەکی هڵیکەییدا بە دەوری خۆردا بسووڕێنەوە.\nبیردۆزی جووڵە و داهێنانی تەلیسکۆپ\nنیوتن لە کتێبەکەی: (بنچینەی ماتماتیکییەکان بۆ فەلسەفەی سرووشتی)، ڕاڤەی هەر سێ یاساکانی جووڵەی کردووە. لە ساڵی ١٦٦٨ز، نیوتن تەلیسکۆبێکی ئاوێنەداری دروست کرد، هەرچەند قەبارەکەی گەورە بوو، بەڵام لە بەکارهێنانیدا سووکەڵە و ئاسان بوو. بەم تەلیسکۆبە سەیری تەنە دوورەکانی ئاسمانی دەکردن.\nیەکێکی دیکە لە دۆزینەوەکانی نیوتن ڕەنگە شەبەنگییەکان بوو، ئەو گوتی: ڕەنگی سپی لە حەوت ڕەنگی شەبەنگیی (پەلکەزێڕینە) پێک هاتووە، ئەوانیش: سوور، پرتەقاڵی، زەرد، سەوز، شین، نیلی، بنەوشەیی.\nنیوتن لە ژیانیدا چەند کتێبێکی نووسیون، لەوانە: (بنچینەکانی ماتماتیک بۆ فەلسەفەیەکی سروشتی)، لە ساڵی ١٦٧٨ز، بڵاوی کردووەتەوە. لەم کتێبەدا باسی زانستی میکانیک، یاساکانی جووڵە، میکانیکی شلەمەنی، دیاردەی هەڵکشان و داکشان، جووڵەی هەیڤ و هەسارە کلکدارەاکن، دەخاتە ڕوو.\nکتێبێکی دیکەی هەیە بە نێوی (ڕووناهیزانی). هەروە کتێبێکی دیکەی بە نێوی (جوڵەی تەنەکان لە ڕێڕەوەکانیان)دا نووسیوە.\nزێدەگۆیی نییە گەر بڵێین لە بواری زانستدا کەس نەبووە شان لە شانی نیوتن بدات. لە تەمەنی بیست و نۆ ساڵی بە ئەندامی کۆمەڵەی شاهین هەڵدەبژێردرێت، سەرنجی خەڵکێکی زۆر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت. لە ساڵی ١٧٠٣ز، دەبێتە سەرۆکی ئەو کۆمەڵەیە... بە هۆی ئەو پۆستەوە دەستی هاوکاریی بۆ داهێنەر و زانایان درێژ دەکات و گرفتەکانیان چارەسەر دەکات.\n- لە ئینگلتەرا لە دایک بووە. لە زانستگەی (کامبریج) زانستەکانی خوێندوون.\n- وەک یەکەم کەسی مەزن، لە گۆڕستانی (مرۆڤە مەزنەکان) لە لەندەن نێژراوە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ئیسحاق نیوتن


سەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن پێشنیاری " پەناگەیەکی پارێزراوی " لە ئەمەریکا کرد بۆ هەزاران کەس لە دانیشتوانی هۆنگ کۆنگ و مانەوەیان لە ئەمەریکا بۆ ماوەی 18 مانگ، لەجیاتی ئەوەی ڕووبەڕووی سەرکوتکردن ببنەوە لەڕێی ڕەوانەکردنەوەیان بۆ هۆنگ کۆنگی ژێر دەسەڵاتی چین.\nبایدن ڕەخنەی توندی لە هەڵمەتەکانی چین گرت بۆ سەرکوتکردنی دیموکراسی لە هۆنگ کۆنگ کە ماوەی 14 مانگە بەردەوامە، وتی لە بەرژەوەندی سیاسەتی دەرەوەی ئەمەریکادا بوو ڕێگە بە دانیشتوانی هۆنگ کۆنگ بدرێت لە ئەمەریکا بمێننەوە و کاربکەن.\nبەدیاریکراوی هێشتا نەزاندراوە ئەو بڕیارە چەند کەس دەگرێتەوە، بەڵام بەرپرسێکی باڵای بەڕێوبەرایەتیەکەی بایدن وتی زۆرینەی ئەو 300,000 هاوڵاتیەی هۆنگ کۆنگ کە لە ئەمەریکا دەژین بڕیارەکە دەیانگرێتەوە و دەتوانن لە ئەمەریکا بمێننەوە، جگە لەو کەسانەی کە تۆمەتبار کراون بە ئەنجامدانی تاوانی گەورە.\nبایدن لە بڕیارەکەیدا وتی لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا و بە تۆمەتی جیا جیا، لانی کەم 100 ڕابەری ئۆپۆزسیۆن و چالاکەوان و خۆپیشاندەر لەلایەن بەرپرسانی چینەوە دەستبەسەرکراون، زیاتر لە 10,000 کەسی دیکەش بەهۆی خۆپیشاندانیانەوە دژی حکومەت دەستگیرکراون.\nبایدن وتی " ئەمەریکا پابەندە بە سیاسەتێکی دەرەوە کە بەها دیموکراسی و ئامانجەکانی سیاسەتی دەرەوەمان یەکبخات، ئەوەش بەرگریکردنە لە دیموکراسی و پشتیوانیکردنە لە مافەکانی مرۆڤ لە سەرانسەری جیهاندا."\nبایدن ئاماژەشی بەوەدا " پێشنیارکردنی پەناگەیەکی پارێزراو بۆ ئەو هاوڵاتیانەی هۆنگ کۆنگ کە ئازادییەکانیان لە هۆنگ کۆنگ لێسەندراوەتەوە، بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا لە ناوچەکەدا زیاتر دەکات، ئەمەریکا سوورە لەسەر پشتیوانیکردنی گەلی هۆنگ کۆنگ."\nوتەبێژی کۆشکی سپی جێن ساکی وتی ئەمەریکا بە توندی دژایەتی بەکارهێنانی یاسای ئاسایشی نیشتیمانی چین دەکات لە هۆنگ کۆنگ کە " ئامانج لێی ڕەت کردنەوەی مافە سەرەتایی و ئازادییەکانە و هەروەها هێرشکردنە سەر سەربەخۆیی و لاوازکردنی پڕۆسە و دامەزراوە دیموکراسیەکانی هۆنگ کۆنگە."


كۆبانی و شنگال و خورپه‌ی دڵی من ... به‌دران ئه‌حمه‌د حه‌بیب\nكورد به ماوه‌یه‌كی كه‌م دوای سه‌رهه‌ڵدانی ئیسلام بوو به موسڵمان. له مێژووی دواتریشدا به‌شدارییه‌كی كارای له ئاینه‌كه‌دا كرد. نموونه‌ی هه‌ره دیار سه‌ڵاحه‌دینی ئه‌یووبییه. زۆرینه‌ی كورد چ به ئاین چ به داونه‌ریتی رۆژانه موسڵمانن. كێشه ئه‌وه‌یه گه‌لانی تری موسڵمان مامه‌ڵه‌ی موسڵمانانه له‌گه‌ڵ كورددا ناكه‌ن. ئه‌وان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان، ئاینه‌كه به‌كار ده‌هێنن بۆ له‌ناوبردنی كورد. ئاخۆ سه‌دام حوسێن هیچ ناوێكی نه‌بوو له كرده‌وه‌یلی ساڵی 1988ی بنێ، ئه‌نفال نه‌بێ؟ هه‌موو شه‌ڕێكی سه‌دام نه‌ته‌وه‌یی بوو، بۆ له‌گه‌ڵ كورددا به ئاین هاته پێشه‌وه؟\nساڵی 1838 واته 176 ساڵ له‌مه‌وپێش، عوسمانی هێرشێكی به‌ربڵاویان هێنایه كوردستان. سوپا، بۆ هه‌موو گوند و شارێكی كورده‌واری، به ئه‌ڵڵاه ئه‌ڵڵاه ده‌ستی به په‌لامار ده‌كرد. سه‌رۆكی سوپای ئه‌ڵمان فیلد مارشاڵ فۆن موڵتكه له‌و هێرشه‌ی عوسمانیدا له‌گه‌ڵ بوو. باسی ئه‌و شه‌ڕانه ده‌گێڕێته‌وه موچركه و ته‌زوو به له‌شدا ده‌هێنێ. ده‌ڵێ سه‌رباز به هه‌ر كوردێك بگه‌یشتنایه، ژن منداڵ پیر گه‌نج، به نیزه و باڵته پارچه پارچه‌یان ده‌كرد. ده‌ڵێ من هیچ باوه‌ڕ ناكه‌م تورك له به‌رامبه‌ر دوژمنی بێگانه‌دا بتوانن وا هه‌ڵمه‌ت ببه‌ن. ده‌ڵێ سه‌رم سوڕ ده‌ما چۆن زگی ژنی ئاوستیان هه‌ڵده‌دڕی. چۆن ماڵانیان تاڵان ده‌كرد، خانو و كێڵگه‌یان ده‌سوتاند. ده‌پرسێ: ئه‌رێ ئه‌م كوردانه خۆ موسڵمانن؟ له خۆیانن؟\nهیچ گه‌لێكی تر ئه‌وه‌نده‌ی كورد له‌گه‌ڵ ئاینه‌كه‌دا پاك و راستگۆ نه‌بووه. تا ئه‌و كاته‌ی ئاین ده‌بێ به وتاری سیاسی، كورد و ئیسلام ته‌با و گونجاون. لێره‌وه له یه‌كتر جیا ده‌بنه‌وه. من له ته‌مه‌نی رواڵیی خۆمه‌وه له‌گه‌ڵ كێشه‌ی گشتیدا ده‌ژیم. ئه‌و رێبازه سیاسییه‌ی له زووه‌وه‌ش گرتمه‌به‌ر رێبازێكی لادینی بوو، به‌ڵام گوێگرتن له شیره‌ت و ئامۆژه‌ی ئاینی، هه‌رده‌م مایه‌ی خۆشیدان به خه‌یاڵ و هه‌ستم بووه. ته‌نیا ئه‌و كاته دڵم خورپه‌ی كردووه، كه ئاین بووه‌ته وتاری سیاسی. ئه‌و ده‌مانه‌ی له بڵندوێژی مزگه‌وته‌وه ئاین خۆی تێكه‌ڵ ده‌كا له كاروباری وڵاتڕانی، یان وتاری سیاسی له روانگه‌ی ئاینه‌وه ده‌بیستم، دڵم داده‌چڵه‌كێ و هه‌ست به مه‌ترسی ده‌كه‌م. كاتێك ریش به‌رده‌ره‌وه‌یه‌ك، شه‌رواڵ كورتێك یان جامانه‌یه‌كی كلكدار ده‌بینم، راده‌چه‌نم و هه‌ناوم به‌رده‌بێته‌وه.\nجاران مێوان ده‌یگوت "به‌رماڵێكم بده‌نێ و ژوورێكی چۆڵم نیشان ده‌ن نوێژێك بكه‌م". ئێسته رێگه‌ی هاتوچۆی گرتووه بۆ نوێژی هه‌ینی. نه‌ڕه‌ی بڵندگۆ كاست ده‌كا. ئه‌مه وتاری سیاسییه و دڵ داده‌خورپێنێ. من سی ساڵ زیاتره، له‌و رۆژه‌وه‌ی عه‌بدولخالیق مه‌عرووف به فیكه‌ی بڵندگۆی مزگه‌وت هاته كوشتن، دڵم داخورپاوه. له منداڵییه‌وه هه‌ستم به ته‌بایی كردووه له‌گه‌ڵ ئایندا به‌ڵام كاتێك ئاین خۆی ده‌نوێنی و ده‌نگ بڵند ده‌كاته‌وه، دڵم داده‌خورپێ. ئیسلام ئاینی ده‌نگ بڵندكردن و خۆده‌رخستن و هاواركردن نییه. له دایك و باوك و له كۆمه‌ڵگه‌وه فێربووم، ئاینی نه‌رمی و لێبوورینه. هه‌ر كاتێك دڕی و دڕنده‌یی ده‌بینم، ده‌ڵێم یان ئه‌مه ئیسلام نییه یان ئه‌وه‌ی كورد هه‌و نه‌بوو. باوكم ئایندار بوو، دایكم زیاتریش. له هه‌موو ژیانیدا باوكم دوو جار پێی گوتم نوێژ بكه ئه‌ویش به‌وپه‌ڕی رێزه‌وه. منیش نه‌مكرد. دایكم پێی ده‌گوتم قورئان بخوێنه تا كه مردم له‌سه‌ر گۆڕه‌كه‌م بیخوێنی. قورئانم خوێنده‌وه به‌ڵام بۆ خوێندن له‌سه‌ر گۆڕی دایكم نا. جارێك دایكم هه‌رچی كتێبی لادینی هه‌یه و له كه‌له‌به‌ردا شاردبوومه‌وه پێشانی خاڵمی دابوو. خاڵم مه‌لا بوو. كه زانیم ئه‌وه رووی داوه شه‌رمم كرد وام زانی ده‌كه‌ومه به‌ر گله‌یی. به پێچه‌وانه‌وه، هات باسی خوێندنه‌وه‌ی خۆی بۆ كردم. ویستی له رێیه‌كی ژیرانه‌وه ئامۆژگاریم بكا. ئه‌وه‌یه ئه‌و ئاینه‌ی من ده‌یناسم و خۆشم ده‌وێ و هه‌ر كات لێره دوور ده‌كه‌ومه‌وه، تاسه‌ی ده‌كه‌م.\nئیسلام ته‌نیا دینه. دین و ده‌وڵه‌ت نییه به‌یه‌كه‌وه. ئه‌و كاته دین و ده‌وڵه‌ت بوو، كه عه‌ره‌ب له‌سه‌ر كه‌لاكی گه‌لانی تردا سامان و مێژوویان بۆ خۆیان كه‌ڵه‌كه ده‌كرد و سواری ژنی خه‌ڵك ده‌بوون. له مێژوودا و له‌ناو گه‌لانی موسڵماندا هیچ گه‌لێك ئه‌وه‌نده‌ی كورد پاك و راست نییه و هیچ گه‌لێكیش ئه‌وه‌نده‌ی وی له ژێر هاواری ئه‌ڵڵاهو ئه‌كبه‌ردا ناڵه و زاڵه‌ی نه‌هاتووه. له منداڵییه‌وه، هه‌ر كات گوێم له ته‌كبیر بووبێ، دڵم داخورپیوه. تومه‌ز ئه‌م دڵه‌ی من ده‌یزانی رۆژێك دێ له ژێر ئه‌و هاواره‌دا، شنگال و كۆبانی ده‌كه‌ونه به‌ر ئه‌نفال و جیهاد و شه‌ره‌ف شكاندن. ته‌كبیر، وتاری سیاسییه نه‌ك ئاین، ئیسلام هه‌ر كاتێك ده‌نگی بڵند كرده‌وه ده‌بێ به تیرۆریست.\nهه‌موو خاوه‌ن وتارێكی ئیسلامییانه له كوردستان، با بشیشارێته‌وه، دڵی خۆشه به‌وه‌ی له شنگال و كۆبانیدا رووی داوه. ئه‌گه‌ر ده‌ڵێن وا نییه و رێمان بده‌ن ده‌چین بۆ به‌رگری، درۆ ده‌كه‌ن. ئه‌وه‌ی داعش ده‌یكا له كوشتن و تاڵان و بردنی ئابڕووی كورد، خاوه‌ن وتاری ئیسلامییانه‌ی خۆماڵی: چ مه‌لا و شه‌رواڵ كورت چ حزبی سیاسی، بۆیان بلوایه ساڵه‌یلی ساڵه خۆیان ده‌یانكرد. ئه‌وانن له بڵندگۆ و تیڤییه‌وه ده‌نه‌ڕێنن "ئه‌م كورده له ئاین وه‌رگه‌ڕاوه". با به‌كورتی بیخه‌مه ده‌ستیانه‌وه: ئیسلامی سیاسی له كوردستان، نۆكه‌ری دوژمن و دوژمنی كورده.


ምሳሌ 11 NASV – پەندەکانی سلێمان 11 KSS | Biblica\nምሳሌ 11 NASV – پەندەکانی سلێمان 11 KSS\nپەندەکانی سلێمان 11:1-31\n1تەرازووی لاسەنگ لەلای یەزدان قێزەونە،\nبەڵام ئارەزووی لە کێشی دروستە.\n2کە لووتبەرزی هات، ڕیسواییش دێت،\nبەڵام لەگەڵ بێفیزەکان دانایی دێت.\n3ڕاستیی سەرڕاستەکان ڕێنماییان دەکات،\nبەڵام خواری ناپاکان سەری خۆیان دەخوات.\n4بێ سوودە سامان لە ڕۆژی تووڕەیی،\nبەڵام ڕاستودروستی فریادەکەوێت لە مردن.\n5ڕاستودروستی ڕێگا بۆ کەسی بێ کەموکوڕی ئاسان دەکات،\nبەڵام بەدکار بە بەدکاری خۆی دەگلێت.\n6ڕاستودروستی سەرڕاستەکان فریایان دەکەوێت،\nبەڵام ناپاکان گرفتاری ئارەزووەکانیان دەبن.\n7بە مردنی بەدکار ئومێدی دەبڕێت،\nهیوای پاڵەوانانیش لەناودەچێت.\n8کەسی ڕاستودروست لە تەنگانەدا دەرباز دەبێت و\n9کەسی دووڕوو بە دەمی دراوسێکەی لەناودەبات،\nبەڵام ڕاستودروستان بە زانیاری دەرباز دەبن.\n10بە سەرکەوتنی ڕاستودروستان شار شادمان دەبێت،\nبە لەناوچوونی بەدکارانیش هاواری خۆشییە.\n11بە بەرەکەتی سەرڕاستەکان شار بەرز دەبێتەوە،\nبەڵام بە دەمی بەدکاران وێران دەبێت.\n12ئەوەی سووکایەتی بە دراوسێکەی بکات تێنەگەیشتووە،\nبەڵام کەسی تێگەیشتوو بێدەنگ دەبێت.\n13دەمشڕ نهێنی ئاشکرا دەکات،\nبەڵام مرۆڤی دڵسۆز شت دادەپۆشێت.\n14بێ ڕاوێژ گەل دەکەوێت،\nبەڵام سەرکەوتن بە زۆری ئامۆژگارانە.\n15ئەوەی ببێتە کەفیلی بێگانە بێگومان تووشی خراپە دەبێت،\nبەڵام ئەوەی ڕەتی دەکاتەوە دەست بداتە کارێکی لەو شێوەیە، ئاسوودەیە.\n16ئافرەتی نەرمونیان ڕێزی دەست دەکەوێت،\nبەڵام کەسی زۆردار تەنها سامان.\n17مرۆڤی بە بەزەیی چاکە لەگەڵ خۆی دەکات،\nبەڵام دڵڕەق خۆی ماندوو دەکات.\n18خراپەکار کرێیەکەی قەڵبە،\nبەڵام چێنەری ڕاستودروست پاداشتی مسۆگەرە.\n19بێگومان ڕاستودروست ژیان بەدەستدەهێنێت،\nبەڵام ئەوەی شوێن خراپە دەکەوێت، مردنی دەستدەکەوێت.\n20قێزی یەزدان لە دڵخراپانە،\nڕەزامەندیشی بۆ ڕێ تەواوانە.\n21بێگومان بەدکار بێ سزا نابێت،\nبەڵام نەوەی ڕاستودروستان دەرباز دەبن.\n22وەک خەزێمی زێڕە بە لووتی بەرازەوە،\nئافرەتی جوانی بێ ئەقڵ.\n23ئارەزووی ڕاستودروستان تەنها چاکەیە،\nبەڵام هیوای بەدکاران لە تووڕەییە.\n24هەیە بڵاو دەکاتەوە، بۆی زیاد دەکرێت،\nهەیە لە ڕادەبەدەر دەستی پێوە دەگرێت، بەڵام نەدار دەبێت.\n25چاوتێر دەوڵەمەند دەبێت،\nئاوگێڕیش ئاوی دەدرێتێ.\n26ئەوەی گەنم ئەمبار دەکات و نایفرۆشێت گەل نەفرەتی لێ دەکات،\nبەڵام بەرەکەت بۆ سەری فرۆشیارە.\n27ئەوەی پەرۆشە بۆ چاکە ڕەزامەندی دەست دەکەوێت،\nبەڵام ئەوەی بەدوای خراپەدا بگەڕێت خراپە دێتە ڕێی.\n28ئەوەی پشت بە دەوڵەمەندی خۆی ببەستێت دەکەوێت،\nڕاستودروستانیش وەک گەڵا دەپشکوێن.\n29ئەوەی ماڵی خۆی ماندوو بکات میراتی با دەبێت،\nگێلیش دەبێتە نۆکەری دانا.\n30بەروبوومی کەسی ڕاستودروست درەختی ژیانە،\nئەوەی خەڵک دەباتەوە دانایە.\n31ئەگەر کەسی ڕاستودروست لەسەر زەوی پاداشت دەکرێت،\nئەی چەند زیاتر خراپەکار و گوناهبار!\nKSS : پەندەکانی سلێمان 11


بەرنامەى خۆراکى سەر بە نەتەوەیەکگرتووەکان هەڵمەتێکى ڕاگەیاند بۆ یارمەتیدانى دارایی 300 هەزار کەس هاوڵاتى عێراقى کە تواناى داراییان سنوردارە.\nخەنساء غازى بەرێوەبەرى بەرنامەکە لە نوسینگەى رێکخراوەکە لە عێراق ڕایگەیاند "زیاتر لە ملیۆنێک کەس بەدەست کەمى خۆراکەوە دەناڵێنن، ناتوانن پێداویستییە سەرەکییەکانیان دابین بکەن بەهۆى پەتاى کۆرۆناوە".\nوتیشى "یارمەتى خۆراکى و دارایی دەگەیەنین بە ئاوارە و پەنابەران لە کەمپەکانى ناوخۆى عێراق".\nخەنساء غازى باسى لەوەشکردووە، بەرنامەى خۆراکى جیهانى بەهاوبەشى لەگەڵ رێکخراوى خۆراک و کشتوکاڵ و بانکى نێودەوڵەتى و سندوقى گەشەپێدانى کشتوکاڵى، کاردەکات لەسەر هەڵسەنگاندنى کاریگەرى کۆرۆنا لەسەر ئاسایشى خۆراک لەسەر کۆمەڵگا پەراوێزخراوەکانى عێراق.\nئەوەشى خستووەتەڕوو بەرنامەکە لەمساڵدا تا ئێستا 17.6 ملیۆن دۆلارى بۆ تەرخانکراوە، لەگەڵ 526 کەلوپەلى خۆراکى کە دابەشکراوە بەسەر ئاوارەکاندا لە کەمپەکانى هەرێم، لەگەڵ پێدانى هاریکارى بە 322000 خوێندکار، دابەشکردنى پشکى خۆراک بەسەر 24000 خێزاندا.\nبەرپرسەکەى نەتەوەیەکگرتووەکان دەشڵێت، زۆرێک لە خەڵک نەیانتوانیوە کاربکەن بەهۆى پەتاى کۆرۆناوە، بەتایبەتى ئەو خێزانانەى پشت بە داهاتى رۆژانە دەبەستن، بۆیە بەرنامەى خۆراکى جیهانى پلانێکى خێراى داناوە بۆ یارمەتیدانى ئەو خێزانانە، ئەوەش 300000 کەس دەگرێتەوە لەناوچەکانى دەوروبەرى شارەکان.\nسەرچاوەیەک: كازمى لەگەڵ حەشدى شەعبى و دژە تيرۆر کۆبۆوە و كۆتايى بەكێشەكان هێنا\n2020.07.01 - 22:58


روانگەی سووری بۆ مافەكانی مرۆڤ، بڵاوی كردەوە كە ھەر یەك لە ئەمریكا و ٢١ وڵاتی ئەوروپی لەسەر ئەوە ڕێككەوتوون كە سزای ئۆپۆزسیۆنی سووری بدەن بەھۆی بەشداری كردنیان لەهێرشی توركیا بۆسەر رۆژئاوای كوردستان.\nبەگوێرەی زانیاریەكانی ئەو رێكخراوە سزاكە ھەریەك لە هاوپەیمانی سوری كە بەناوی "سوپای نیشتمانی سوری" و حكومەتی كاتی سووری دەگرێتەوە.\nبەگوێرەی ئەوەی ئاشكرا بووە ئەو سزایانەی كە بڕیاریان لەسەردراوە و دەسبەجێ دەچنە بواری جێبەجێكردنەوە. ھەرجۆرە یارمەتییەكی دارایی و سەربازی بۆ ئۆپۆزسیۆنی سوری دەبڕدرێت.\nئەم سزایە ھەرسێ ئۆرگانەكەی ئۆپۆزسیۆن، واتە حیزبەكان و گروپە چەكدارییەكان و حكومەتە كاتییەكە دەگرێتەوە. بەشێكیتری سزاكان كە هێشتا نەچونەتەوە جێبەجێكردنەوە، تۆمەتباركردنیانە بە ئەنجامدانی تاوانەكانی جەنگ.\nبەگوێرەی زانیاریەكان ئەگەری هەیە ئەو گروپە چەكدارییانە بخرێنە ناو لیستی تیرۆرەوە، بابەتێكیتر كە لەدژی ئەو گروپانە بەكار دەهێندرێت پشتیوانی نەكردنی ئۆپۆزسیۆن لەپرۆسەی دانوسان و نوسینەوەی دەستووری سووریە.\n4342 جار بینراوە\nناسنامەی ئەو كەسەی سوكایەتی بە كچە بریندارە شەرڤانە كرد ئاشكرا دەبێت


کورتهێنان پێناسە باوەکەی ئەوەیە کە تێچوو (النفقات) زیاتر بێت لە داهات (الإیرادات). ڕۆژی دوو شەممە (٢١ ی سێپتەمبەری ٢٠٢٠) حکومەت ڕەشنوس و پاکنوسی یاسای بودجەی ساڵی (٢٠٢٠) ی ڕەوانەی پەرلەمانی عێراق کرد. کە بە پێی یاساکە دەوڵەتی عێراق(٨١) تریلیۆن کورتهێنانی هەیە!.\nبە هەموو مێژووی عێراق کورتهێنانێکی وا مەترسیدارو گەورە لە ئابوریی و بودجەکەیدا نەبوە.\nحکومەت (١٠) تریلیۆنی کورتهێنانەکەی چارەسەر کردوە ئەمێنێتەوە (٧١) تریلیۆن دینار لە بودجەکەدا، ئەمەش یانی نزیکەی (٤٧٪ ) کورتهێنان لە بودجەی وڵاتەکەدا هەبوە لە ساڵی (٢٠٢٠). بە هەموو مێژووی عێراق کورتهێنانێکی وا مەترسیدارو گەورە لە ئابوریی و بودجەکەیدا نەبوە.\nسەمەرەترین نەزیفی داراییە لە مێژووی عێراقدا.\nبە پێی یاسای بەڕێوەبردنی دارایی (قانون الادارە مالی) ساڵی (٢٠١٩) و پێشوتریش، نابێت کورتهێنان لە بودجە ( بودجەی گشتی) زیاتر بێت لە (٣٪) ی تێکڕای بەرهەمهێنانی نێوخۆیی (ناتج محلی إجمالی -GDP). بەو پێیەش ئەبێت بەپێی یاساکە کورتهێنانەکە لە نێوان (٧ بۆ ١٠) تریلیۆن دیناردا بێت، کەچی تێکڕای کورتهێنان لە بودجەی گشتی لە ساڵی (٢٠٢٠) کردویەتیە (٨١) تریلیۆن دیناری عێراقی !!؟.\nئەوانەی لە ئابوریی و لقەکانی شارەزاییان هەیە ئەزانن کە داهاتی ناوخۆیی و بگرە تەواوی ئابوریی و سیاساتی دارایی پەیوەستە بە تێکڕای بەرهەمهێنانی ناوخۆیی واتە جی دی پی. جی دی پی یانی بەهای تێکڕای ئەو شمەکانەیە کە لە ناوخۆی وڵاتدا بەرهەم بێت. لە عێراقدا تێکڕای شمەک نییە بەلکو یەک شمەک هەیە کە (نەوت)ە. واتە (جی دی پی - GDP) یەکی سەقامگیر نییە، چونکە سەرچاوەی داهات هەمەجۆر نییە، بەڵکو یەک جۆرە کە نەوتە. ئەمەش ئەوەمان بۆ ئەسەلمێنێت هەموو ئەو ئابوریزان و یاسادانەرانەی لە عێراقدا ئەو «قانونی ئیدارەی مالی» یەیان داناوە لە ساڵی (٢٠١٩) دا هەڵەیەکی کوشندەیان کردوە. ئەو یاسایە بۆ عێراق ناشێت و نابێت، ئەوە بۆ وڵاتێکە کە «جی دی پی» یەکی پێگەیشتوو و سەقامگیریی هەبێت وەکو سەنگافورا، مالیزیا، ئەمریکا... تادوایی.\nکورتهێنان لە بودجەدا ئاساییە بەڵام بۆ عێراق نائاساییە.\nچوار جۆر لە بودجەی گشتی (موازنە العامە) هەیە، یەکێک لەوانە ( موازەنەی بنود یان کلاسیک - Tranditional Public Buddget) کە هەمیشە کورتهێنان تیایدا چاوەڕوانکراو بوە و هەبوە؟. لە بەرئەوەی کۆنترین جۆری پلانی داراییە بۆ ساڵ کە تیایدا پۆلێن کردنی نەفەقاتەکان ( تێچوەکان) و جێبەجێکردن و چاودێریی کردنی زۆر سادەو ئاسان بوەو، بیرکردنەوەیەکی ئەوتۆی ناوێت. لەوەتەی عێراق یاسای بودجەو بودجەی هەیە کورتهێنانی هەبوە، واتە کورتهێنان بابەتێکی تازە نییە. کەواتە پێویستە عێراق خۆی لە (موازەنەی بنود) ڕزگار بکات و جۆرێکی تر تاقی بکاتەوە و باز بدات بۆ جۆرێکی تر لە بودجەی گشتی.\nبۆچی عێراق ناتوانێت ڕزگاری بێت ؟\nیەکەم: کورتهێنان ئەبێت پڕ بکرێتەوە، کە ساڵی (٢٠١٩) بودجەی گشتی کورتی هێنا، ئەبێت لە (٢٠٢٠) دا ئەو برە پڕ بکرێتەوە، کەچی لە (٢٠٢٠) دا (٨١) تریلیۆن دینار کورتهێنان هەیە، بێ ئەوەی کورتهێنانی ساڵانی ڕابردوو پڕ بکرێتەوە کە لە (٢٠١٤) ەوە عێراق بەردەوام بودجەکەی کورتی هێناوە ( بودجە، پلانێکی داراییە یان خەمڵاندنێکە کە ئێمە لەم ساڵەی دێت چەندمان دەست ئەکەوێت و چەند سەرف ئەکەین، بۆ نمونە بودجەی ساڵی ڕابردوو بە ١٣٦ تریلیۆن دینار دانراوە کەچی عێراق ٢٢٦ تریلیۆن تێچو «نەفەقات» ی هەبوە!.\nدووەم: بۆ چارەسەرکردنی کورتهێنان چەند ڕێگەیەک هەیە، بۆ نمونە قەرزی ناوخۆیی و دەرەکی، عێراق کۆی گشتی قەرزەکانی لە نێوان (١٢٢ بۆ ١٣٢) ملیار دۆلاردایە، قەرزە ناوخۆییەکانی لە نێوان (٥٦ بۆ ٦٠) تریلیۆن دیناردایە. هیچ شوێنێک نەماوە لە ناوخۆدا عێراق قەرزی لێ بکات، هەر بانکی مەرکەزیی بو ئەوەش لەمەولا ناتوانێت ئەوەندە «سیولە» بدات. دامودەزگا داراییەکانی جیهانی قەرز بە عێراق نادەن؟. چونکە عێراق لە ساڵی (٢٠١٧) و (٢٠١٨) نەچووە ژێرباری مەرج و ڕێنماییەکانی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی.\nسێهەم: موستەفا کازمی و هاوبیرەکانی لە عێراق هیچ هەنگاوێکی پراکتیکیان بۆ چارەسەرکردنی پرسە داراییەکانی عێراق نەهاویشتوە، جگە لەوەی وێنەی جوان ئەگرن و بە ئاشکراو نهێنی خەریکی بانگەشەی هەڵبژاردنن.\nچوارەم: یەکێک لەو رەهەندە گرنگانەی بودجە کە کەمترین باسی لێوە ئەکرێت، ئەوەیە بودجە پەیوەندی بە ناسنامەو کەسێتی دەوڵەتەوە هەیە بە تایبەت لە داڕشتنی سیاسەت و بیرکردنەوەی ووڵاتاندا بەرانبەر یەکتر، مەسەلەن، بۆ ئەوەی بزانیت وڵاتێک چۆن بیر ئەکاتەوە، ئەتوانیت تەنها تەماشای یاسای بودجەکەی بکەیت، بۆ ئەوەی بزانیت زیاتر بایەخی بە چی و چۆن داوە


قوته‌یبه فازڵ: كۆرۆنا وێستگه‌ی لێبوردن و ئاشته‌وایی. – WTARIKURD\nقوته‌یبه فازڵ: كۆرۆنا وێستگه‌ی لێبوردن و ئاشته‌وایی.\nله‌م ڕۆژانه‌دا، كه سه‌رجه‌م خه‌ڵكی جیهان سه‌رقاڵی باسی په‌تای كۆرۆنا و چۆنیه‌تی خۆپارێزی و ڕێگاكانی خۆپارێزین له‌و دوژمنه ترسناكه‌ی، كه ڕێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی به دوژمنی مرۆڤایه‌تی ناویده‌بات.\nهه‌ندێكیش له سیاسه‌تمه‌داران و ئابووریناسانیش به جه‌نگێكی ئابووری نێوان زلهێزه‌كانی دونیای ده‌بینن، كه بۆ ڕوخانی ئابووری یه‌كتر مرۆڤه‌كان ده‌كه‌نه قوربانی.\nله‌م سه‌روو به‌نده‌دا چینێكی فه‌رامۆشكراوی كۆمه‌ڵگه هه‌یه، كه به ته‌واوی له چاوی ڕاگه‌یاندنه‌كان و هزری زۆربه‌شماندا نین. ئه‌ویش ئه‌و كه‌سانه‌ن، كه له نێو زیندان و گرتووخانه‌كاندا به‌ندن، زۆربه‌ی زۆریان خه‌ڵكی ئه‌م هه‌رێمه‌ن و كه‌س و كارو خانه‌واده‌ی ئێمه‌ن. له‌م بارودۆخه‌دا ته‌نانه‌ت سه‌ردانیكردنیشیان لێ قه‌ده‌غه كراوه.\nڕاسته هه‌ر یه‌ك له‌و كه‌سانه به:\n” تاوانێك یاخود به مادده‌یه‌كی یاسایی یان به هۆی هه‌ڵه له یاساكاندا یاخود به‌هۆی نادادی له یاسادا “ كه‌وتوونه‌ته نێو زیندان. به‌ڵام ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێ، كه ئێمه فه‌رامۆشیان بكه‌ین و له بیر بكرێن. هیچ كه‌س نیه هه‌ڵه نه‌كات، ته‌نها خودای گه‌وره له هه‌ڵه به‌دووره. ئه‌وانیش مرۆڤن و زۆربه‌یان خاوه‌نی ده‌یان هیوا و ئاواتی مه‌زنن خاوه‌نی كه‌س و كار و خانه‌واده‌ن. به‌شێكیشیان خاوه‌نی بڕوانامه‌ی زانستین یاخود خاوه‌ن به‌هره‌ن، ئه‌گه‌ر بهاتایه‌و له‌م هه‌رێمه و له‌م بارودوۆخه‌دا نه‌بوونایه، ئێستا كه‌سێكی تر ده‌بوون، كه خزمه‌تیان پێشكه‌ش به كۆمه‌ڵگه‌كه‌یان ده‌كرد.\nله‌م كاته‌دا ده‌مه‌وێ هه‌ندێك زانیاری بخه‌مه ڕوو له‌و وڵاتانه‌ی، كه تووشی په‌تای كۆرۆنا بوونه‌ته‌وه و ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی بۆ زیندانیه‌كانیان ناوه.\nكۆماری ئیسلامی ئێران زیاتر له (86) هه‌زار زیندانی ئازاد كرد، كه زیندانیانی سیاسیشی تیادابووه، و به بۆنه‌ی یاده‌كانی نه‌ورۆزیشه‌وه بڕیار وایه ڕابه‌ری كۆماری ئیسلامی ئێران لێخۆشبوون بۆ (10) هه‌زار زیندانی سیاسی تریش ده‌ربكات.\nله ئه‌فغانستان به هۆی ڕێكه‌وتنی تاڵیبان و حكومه‌ته‌وه و به‌هۆی په‌تای كۆرۆناوه ئاماده‌كاری ده‌كرێ بۆ ئازاد كردنی هه‌زاره‌ها زیندانی، له ”میسر، لوبنان، ئیسرائیل، ئیتاڵیا، فه‌ره‌نسا، ئه‌ڵمانیا، ئیسپانیا“ ده‌یان وڵاتی تریش، كه خه‌ریكی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگه چاره‌یه‌كی گونجاو و یاسایین بۆ ئازادكردنی زیندانیان و خاڵی كردنی زیندانه‌كان.\nله ئێستاشدا، كه حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به ده‌ست ده‌یان كێشه‌ی ئابوری و سیاسیه‌وه گیرۆده‌یه و، په‌تای كۆرۆناش سه‌رباری هه‌موو كێشه‌كان زیادی كردوه. پێویسته حكومه‌ت و په‌رله‌مان به هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری و دادوه‌ره به‌ڕێزه‌كان و یاساناسان، تاووتوێی ئه‌م بابه‌ته بكه‌ن و به‌هه‌ند وه‌ریبگرن. هاوتا له‌گه‌ڵ پاراستنی سه‌روه‌ری یاسا.\nپێویسته بیر له‌وه بكرێته‌وه، كه به مه‌رج یاخود به دانانی بارمته یاخود به هه‌ر ڕێگه‌یه‌كی یاسایی ده‌كرێت ده‌رگای زیندانه‌كان بكرێته‌وه و، ده‌رفه‌تێكی تر به زیندانیه‌كان بدرێته‌وه بۆ ژیان.\nئه‌وه‌شمان له بیر نه‌چێت، كه یادی نه‌ورۆزیشمان له پێشه گه‌رچی ئه‌مساڵ ئه‌و یاده ناكرێته‌وه. به‌ڵام ده‌كرێ حكومه‌ت و په‌رله‌مان ئه‌م یاده بكه‌نه كلیلی ڕاگه‌یاندنی ئاشته‌وایی و لێبوردنێك له نێوان زیندانیان و كۆمه‌ڵگه‌دا، له نه‌بوونی مووچه و بێ كاری و داخستنی دام و ده‌زگاو نه‌بوونی ده‌وامی فه‌رمانگه‌كاندا، ده‌كرێ كه‌مێك ئاسوده‌یی و خۆشی بگه‌ڕێنرێته‌وه بۆ خانه‌واده و كه‌س و كاری زیندانیه‌كان.\nخودای گه‌وره لێبورده و به‌خشنده‌یه‌و، كه‌سانی به‌خشنده‌شی خۆش ده‌وێت.\nقوته‌یبه فازڵ: خۆپیشاندان و خۆپیشانده‌ر. - 2020-12-09\nشيرزاد شيخاني: كورونا والحكومات العربية.\nڕه‌سوڵ بۆسكێنی: ئه‌ستیاگ دوا پادشای ماده‌كان زوحاكی ماربه‌شانی نه‌ورۆز نییه.


هونەر و داهێنانی کوردی – نەوا موکرجی\nهونەر و داهێنانی کوردی\n20/06/2020 Nawa Mukerji وتار و ڕاپۆرت\nچۆن وا بکەین هونەری کوردی نەشێوێ؟ چۆن برەوی پێ بدەین؟\nباشە شیاوتر نییە پێشتر پرسیارێک بکەین کە خودی هونەر و داهێنانی کوردی کامەن و چین؟ من چواردە ساڵە خەریکی هونەرم. ئەگەرچی خولیای ترم زۆرە و تا ڕادەیەکیش ماخۆلانم هەیە، بەڵام هەمیشە هونەر چەقی خولگەکانم بووە و وەک هەسارەیەک بە دەوریدا سووڕاومەتەوە. ڕەنگە لە زۆربەتان زیاتر بەر پرس و دۆزی «هونەری کوردی» کەوتبم. چواردە ساڵە ئەم بابەتە لە سووچێکی مێشکمدا لە پڕۆسە و سۆراخدایە، دڵنیاشم لە زۆر پەنجەرەی ترەوە تەماشای ئەم بابەتەم نەکردووە و هێشتا کۆمەڵێ گۆشەنیگای جیاوازتر قەرزارم، بەڵام با ئەوەندەی خۆم دەیبینم لەگەڵتداندا بەشی بکەم و ئێوەش میهر بنوێنن و گۆشەنیگای خۆتانم لەگەڵدا بەش بکەن تا بە هەموومان لە چەند گۆشەیەکی زیاترەوە بابەتەکە بپشکنین و بە ئامانجی نوێ بگەین.\nئەوەندەی سەرنجم داوە، هەمیشە هونەری کوردی وەک «سامان» تەماشا کراوە، کە لە ڕاستیدا چوواندنێکی زۆر چاکە و هەر ئەم چوواندنە یارمەتیمان دەدا باشتر لێی تێبگەین. بۆیە من هیچ دژی ئەوە نیم کە هونەر و داهێنانی کوردی وەک سامان تەماشا بکرێن، لێرە بە دواوە، بە فەرمانی گەل، هونەری کوردی بە سامان پێناسە کرا.\nئەگەر مناڵەکەت بهێنی و پێی بڵێی: «ڕۆڵەی شیرینم، ئاگاداری سامانەکەم بە»، لە ڕووی لۆژیکییەوە نابێ ئەو بزانێ سامانەکەت چییە و لە کوێیە و چەندە تا بتوانێ بیپارێزێ؟ کە تۆ نەتوت کامە سامانەکەتە و لە کوێدایە و چەندە، چۆن چاوەڕێی ئەو دەکەی پارێزگاریی لێ بکا؟ کەواتە یەکەم کارمان دەستنیشانکردنی سامانەکە و شوێن و چییەتییەکەیەتی.\nئێستا گریمان سامانەکەمان دۆزییەوە چییە، ئەی پارێزگارییەکە چۆن بێ؟ ئایا بە ڕاست کاری پاراستنی سامان هەر تەنها ئەوەیە بە چەکێکەوە بە دیارییەوە بوەستی و یەسیەم بکەی؟ یان وردەوردە تێدەگەین سامانی سڕ سامان نییە و بارگرانییەکە لەسەر شانمان؟ کەواتە دەگەینە ئەوەی بیر بکەینەوە چۆن ئەم سامانە بە کار بهێنین و ئامانجمان لێی چی بێ؟ کە وەڵامەکەش لای ئابووریناسان و سەرمایەداران زۆر ئاسانە، سامان بە گشتی سێ ئەرکی هەیە: ١. پاراستن؛ ٢. چێژلێبینین؛ ٣. زیاکردن (چەندجارەکردن).\nجەنگی سەرەکیی دوژمنانی کورد لەگەڵ کورددا جەنگی کەلتوورییە نەک شتی تر، بوونی کورد وەک گەلێکی شارستان کێشەی دوژمنانە، من بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ ئەو تێڕوانینەدا کۆک نیم کە گەلبوون تەنها بۆ ئابووریی سەربەخۆ تەسک دەکاتەوە، بەڵکو زمان هێڵی جیاکەرەوەی گەلە. گەلی خاوەن-زمان، کە کورد یەکێکە لەوان و بەڵگەش ئەوەیە ئەم نووسینە بە کوردی دەنووسم و تۆش بە کوردی تێیدەگەی، بیروبۆچوون و وێژە و هونەری نووسراو و دەربڕراوی خۆی هەیە. کوردیش لەمە بێبەش نییە، گۆرانی و هۆنراوە و داستان و چیرۆکمان بە کوردی هەیە و کەس ناتوانێ نکۆڵییان لێ بکا، ئەگەرچی هەندێ گونمەساجکەری بێگانە زۆر حەز دەکەن ئەم سامانانە کەمبەها لە قەڵەم بدەن، بەڵام ئەوانە ئاو دەبێژنەوە.\nبێگومان کورد کەلتووری هەیە و بێگومانیش دەبێ پارێزگاری لە کەلتوورەکەی بکا، بەڵام لێرەدا تێنەگەیشتنێک هەیە: کەلتوور واتە ڕابردوو، نەک ئەمڕۆ! یەکێک لە شوێنە سەرەکییەکانی تێنەگەیشتنەکەمان ئێرەیە، کە کەمێکی تر زیاتر ڕوون دەبێتەوە. هەر شتێک بە زمانی کوردی و لە لایەن کوردەوە کرابێ، بە ناشرین و جوانیانەوە، دەبێ بپارێزرێن، چونکە بەشێکن لە بەرهەمی گەلەکەت. لێرەدا پرسی دووەم سەر هەڵدەدا: ئەی ئەوانەی پێشتر؟ ئێمە دەزانین زەوی موڵکی کەس نییە و موڵکی هەموو کەسیشە. گەلان دێن و دەڕۆن، زەوی دەمێنێتەوە. لەسەر بەشێک لەو خاکەی ئێستا ئێمەی لەسەر دەژین، ڕۆژێک لە ڕۆژان سەلجووقییەکانی لێبووە، مێدیاییەکانی لێبووە، حیتی و میتانی و و ڕۆمانی و ئیلخانی و مەنگۆلی و هەخامەنشینی و گریکی و ساسانی و ئاشووری و چەندانی تری لەسەر ژیاوە. هەر یەکێ لەمانە شوێنەواری خۆی بە جێ هێشتووە، بەڵام ئێستا ئێمەی لەسەر دەژین. بۆیە دەبێ هەموو ئەم بارمتە ژیارییانەش بپارێزین، ئەگەریش بە دڵمان نەبن، گەر دەتەوێ مێژوو لەگەڵتدا بەسۆز بێ، تۆش بەرانبەر مێژوو بەسۆز بە!\nناوی خۆی بە خۆیەوەیەتی: سامانی هەموو جیهان هیی تۆ بێ، کە کراسێکی جوانی پێ نەکڕی لە بەرتدا بێ بۆ چیت چاکە؟ شەربەتێکی پێ نەخۆیتەوە بۆ چیت چاکە؟ بۆ مناڵەکەت؟ ئێ ئەوکات ئەویش یان هەموویت بۆ دەخوا و هەڵدەستێتە سەر پێ و دەکەوێتە سەر جادە، یان وەک تۆ ئەویش بۆ مناڵەکەی دادەنێ، مناڵەکەی ئەویش بۆ مناڵەکەی و ئاوا تا دێ هەریەکە و بۆ یەکێکی تر دەژی، لە کۆتاییدا کەس ناژی! بۆیە ئەو سامانەی هەتە دەبێ بەشێکی لە خۆشی و چێژی خۆت و چواردەورتدا سەرفی بکەی. هەمان پرسیاریش سەبارەت بە هونەر هەیە، هەزار ساڵ عەلی مەردان و تایەر تۆفیق و شەماڵ سائیب و کاروان عوسمان و حەسەن زیرەکت هەبێ کە چێژیان لێ وەرنەگری بۆ چیت چاکن لە سووچێکدا هەڵیانبگری؟ بۆیە بەرنامەیەکی چاکە کە بۆ چێژبینین سوود لە سامانەکەت وەربگیرێ.\nبیر بکەرەوە لویسی شانزە و ناپۆلیۆن بۆناپارت و شاژن ڤیکتۆریا و چەندان کەسی زۆر پلەبەرزتر و ناودارتری جیهان ئەو تەنتەنەیەی تۆی ئەمڕۆیان نەبووە کە هەر لێی بەگلەییت! هەر زۆر دوور لەمەوپێش نا، سەد و پەنجا ساڵ لەمەوبەر گەر حەزت لە گۆرانییەک بووایە دەبووایە بچوویتایە بگەڕایتایە بزانی کەی کۆنسێرتێک دەکرێ ئەو گۆرانییەی تێدا نمایش دەکرێ و بلیتت ببڕیایە و چاوەڕێی ئەو ڕۆژەت بکردایە، پلانی ئەو ڕۆژەت دابنایە کە هیچی ترت نییە بیکەیت و نزات بکردایە شتێکی بەد لەو ڕۆژەدا ڕوو نەدا و پاشان لە کۆنسێرتەکەش یەک جار گۆرانییەکەت دەبیست، مەگەر زۆر زۆر دوای فشاری چەپڵەڕێزانی زۆر گۆرانیبێژت ناچار بکردایە دووبارەی بکردایەتەوە. دە ئێستا هەر دوای خوێندنەوەی ئەم نووسینە دەتوانی ئامادەی کۆنسێرتێک ببی، هەر ئەمڕۆ دەتوانی سەد جار لەسەر یەک گوێ لە یەک گۆرانی بگریتەوە، هەر ئەمڕۆ دەتوانی ئامادەی دوو ئۆپێرا ببی. بۆیە چی ڕێگەی لێت گرتووە چێژ لەوە نەبینی کە هەتە؟ کەس ناڵێ کە نوێ هات ئیتر نابێ کۆنەکان بمێنن، بەڵکو نوێ و کۆن هەموو دەچنە ڕیزی یەک. زۆر کەسی ژیر و ئاوەزمەند دەبینم بە کامی تێگەیشتنی خۆیانەوە وا دەزانن کە گۆرانیبێژێکی نوێ هات ئیتر حەسەن زیرەک دەسڕرێتەوە! هێز نییە حەسەن زیرەک لە ناو ببا، بۆیە دەستبەرداری ئەم دڵەڕاوکێ بێبنەمایانە ببن.\nسێیەم: زیاکردن (چەندجارەکردن)\nئەگەرچی لە سامانداریدا چەندجارەکردن یان زیاکردن واتە هەوڵدان بۆ ئەوەی بەوەی هەتە هیی تر پەیدا بکەی، بەڵام باشتر وایە هەر بە چەمکە گشتگیرەکەی سامان بڕۆین و ورد نەبینەوە بۆ نموونەکانی سامان. بۆ ئەوەی لێم تێبگەن، نموونەی سامانی نەختینەیی دەهێنمەوە: ئەگەر تۆ سەد هەزار دیناری عێڕاقیت هەبێ، وەک ساماندارێک ئەرکەکەت ئەوەیە زیاتری بکەی، بۆ نموونە بیکەی بە دووسەد هەزار دینار، ئەو سامانەی تر کە دێ، لە ڕووی چییەتییەوە هەر هەمان ئەوەیە کە هەتە، تەنها لە ژمارەدا زیاترە، ئەگینا پارەکە هەمان شتە لەگەڵ ئەوەی خۆت هەتە. لە جیهانی سامانداریدا ئەمە کێشە نییە، بەڵام ئەگەر لەگەڵ هونەردا بەراوردی بکەین: ئەو هونەرەی پێشتر هەتبووە، ئەگەر ئێستا هەمان شت دووبارە بکەیتەوە و بیکەی بە دوو دانە، یەکێکیان زیایە! چونکە ئەی کوا داهێنان؟ کەواتە هونەر لە داهێناندا لەگەڵ ساماندا جیاوازە. پارچە زەوییەکت هەبێ و بیکەی بە دووان کێشە نییە، بەڵام بێیتەوە هەمان گۆرانیی سەد ساڵ لەمەوبەر دووبارە بکەیتەوە هیچ داهێنانێکی تێدا نییە، ئەگەر کاتی خۆی بە ئەمەگەوە لە گۆرانییەکەت بڕوانیایە کە هەتبوو و چاک بتپاراستایە، ئێستا پێویستت بە نوێکردنەوەی نەدەبوو! وەکو نوێشت کردەوە دەبوو نوێکارییەکت بکردایە، یان وەک ڕەگەزێکی داهێنان بۆ کارێکی نوێت بە کار بهێنایە. ئەڵبەت هەمان بابەت ئێستاش دەگرێتەوە، ئەوەی ئێستاش دەکرێ، ڕۆژێک لە ڕۆژان نەوەکانی ئایندە دەبێ بێن و بیپارێزن! بۆیە نوێکردنەوە بە مەبەستی چێژبینینی ڕووت نەبێ یان نوێکارییەک، هیچ واتایەکی تری نییە و بۆ پڕۆسەی بەردەوامیدان بە هونەر بەس نییە.\nئێستا تۆ دەتوانی بڵێی کام هۆنراوەیە کوردییە و کامە فارسییە، تەنانەت هۆنراوەیەکی نالی کە هەر بەو ڕێنووسە کۆنە نووسراوە کە عەرەبی و فارسی و تەنانەت تورکیشی پێ نووسراوە، دەتوانی جیای بکەیتەوە کە کوردییە. بەڵام کاتێ بە تایبەتی دێیتە سەر موزیک، چۆن دەستنیشانی دەکەی؟ چۆن بزانین چی کوردییە؟ چ دەنگێک کوردییە و چ دەنگێک کوردی نییە؟ تا ڕادەیەک وەڵامی ئەم پرسیارە لە گۆرانیدا ئاسانترە، ئەویش زمانی بێژانەکەیە، کە کوردی بوو، کوردییە! بەڵام ئەی لە موزیکی ڕووتدا؟ تەنها بەوەی ئامێر و پێکاری ژەندنەکە لە کورددا باو بووە، ئیتر کوردییە؟ لەبەرئەوەی ژەنیارەکە کورد بوو، ئیتر کوردییە؟ ئەی ئەگەر پیانۆژەنێکی کوردی ساڵی ١٩٠٠ موزیکێکی یۆهان سێباستیان باخی ژەندبوو کە لە ١٧٥٠دا مردووە و ئەڵمانە؟ ئێستا ئەو موزیکە ئەڵەمانییە یان کوردییە؟ چۆن دەزانی موزیکێک کوردییە؟ تەماشای پاسپۆرتەکەیت کرد؟ جامانەی بەسەرەوە بوو؟\nلێرەدا دەبێ باسی چێژی پەسەندکراو و تەکنیکی دووبارەبووەوە بکەین. ئەوەی لای زۆر کەس بە کوردی دادەنرێ، لەبەرئەوەیە کە ڕێژەیەکی زۆری کورد، بە تایبەتی نەوەکانی پێشوو، چێژی لێ دەبینن. بۆچیش بە کوردیی دەزانن؟ چونکە دەمێکە ڕەگەزێک لە ڕەگەزە پێکهێنەرەکانی موزیکەکە لەناو کورددا دووبارە دەکرێتەوە، واتە تەنها بەوەدا دەزانرێ کوردییە کە دووبارەکەرەوەی ئەوانەی کۆن بووە. ئەی ئەگەر ئێستا تۆش هەر بێیتەوە کۆنەکان دووبارە بکەیتەوە، ئەی کوا داهێنان؟ باشە، گریمان تێکەڵکردنی شێوازی موزیکی ١٩٨٠ لەگەڵ شێوازی موزیکی ١٩٠٠ لەپڕ پێناسەی داهێنانی بۆ کرا و لەناو کورددا بە داهێنان لە قەڵەم درا، ئەی بیست ساڵی تر چی بکەین کە ئیتر هەموو نۆ سەد و هەشتاکان و نۆ سەدەکان تێکەڵ کران؟ چونکە ئیتر ئەم داهێنانەی ئێوە چەسپاندووتانە سنووری هەیە و ڕۆژێک تەواو دەبێ. ئێستا دەبینی بەرەبەرە وەڵامی ئەم پرسیارە قورستر و قورستر دەبێ.\nئەڵبەت ئەم هەموو قسانە ناکەم بۆ ئەوەی شتێکتان بۆ ڕوون نەکەمەوە، ئەوەی زۆربەی هاووڵاتییان تێیگەیشتوون کە پێناسەی هونەری ڕەسەن و کوردی و ئەمانە دەکا، پێکهاتووە لە دووبارەکردنەوەی کۆمەڵێک تەکنیک کە پێشتر زۆر باو بووە و بە کار هێنراوە، ئەوەندە ئەو تەکنیکە دووبارە کراوەتەوە چووەتە یادگەی چێژ و یادگەی مێژووییەوە. ئەم بیردۆزە بە هەمان بیردۆزەکەی پاڤلۆڤ کار دەکا، تەکنیکێک یان زیاتر لە تەکنیکێک لە کات و کاری جیاجیادا ئەوەندە دووبارە دەکەیتەوە کە وردەوردە مۆرکی تۆ وەردەگرێ. ئەگەر یەکێ لەم سەردەمەماندا بە شێوازی سێوە گۆرانی ببێژێ، تۆ هەر لە خۆتەوە لە من بە کورددتری دەزانی کە نازانی شێوازی من دیاری بکەی.\nزۆربەی موزیکدانەرە مەزنەکان ئەم ڕاستییەی شێوازناسی دەزانن بۆیە موزیکەکانیان مۆرکی خۆیانیان پێوەیە. سێ نموونەی تەکنیکی دەهێنمەوە، ئەگەر لە زاراوەکان تێنەگەیشتی کێشە نابێ، تەنها لە پەیامەکە تێبگەی بەسە: نموونەی یەکەم: مۆتسارت لە کادەنزی کۆنشەرتۆکانیدا، (ئەگەر هەڵە نەبم) هەمیشە بە ترێل ئۆرکێسترا بانگ دەکاتەوە. ئەگەر مۆتسارت یەک کۆنشەرتۆی هەبووایە، بە ڕێکەوت لەو کۆنشەرتۆیەدا بە ترێل ئۆرکێسترای بانگ بکردایەتەوە، ئەمە نەدەبووە شێوازی مۆرکی مۆتسارت، چونکە شێواز لە دووبارەبوونەوەوە دەچەسپێ و دەناسرێتەوە. نموونەی دووەم: بێتهۆڤن زۆربەی جار لە پەیژەگۆڕکێدا کۆردێکی دیمینیشت دەهێنێ، پاشان نیوتۆنی یەکێکیان دادەگرێ، پاشان پەیژەی دوای ئەوە دەکا بە پەیژەیەک کە ئەو تۆنە داگیراوەی دووەم جار پێنجەمین تۆنی بێ و تۆنی زاڵی بێ. ئەگەر بێتهۆڤن تەنها جارێک ئەمەی بە کار بهێنایە، نەدەبووە مۆرکی بێتهۆڤن. شۆپان زۆر جار فرەڕەزمی لە نێوان دەستی ڕاست و دەستی چەپی پیانۆکەیدا بە کار دەهێنێ کە ئەمە بووەتە یەکێک لەو مۆرکانەی شۆپانی پێ دەناسرێتەوە.\nکەواتە ئێستا تێدەگەین جادوو و نهێنیی مۆرک و شێواز: دووبارەکردنەوەی تەکنیکێک یان زیاترە. ئەی کەواتە کورد چیی ئەوەندە دووبارە کردووەتەوە کە ئێستا بووە بە مۆرکی خۆی؟ پاشان کە زانیمان شتێکی ئەوەندە دووبارەکردبێتەوە، ئایا شیاوە ئەوەندەی تریش هەر دووبارەی بکەینەوە؟ ئەگەر بڕیار وایە هەر دووبارەی بکەینەوە، کەواتە تا کەی هەر وا بکەین؟ گریمان لەو ڕەگەزانەی باووباپیرانمان پێی ئاشنابوون، قاڵبێکمان بۆ هونەری کوردی داڕشت، ئێستا کە قاڵبمان بۆ موزیکی کوردەواری داڕشت، ئایا هەست بە کۆتوبەندەکە دەکەی؟ ئایا هەست دەکەی لەگەڵ هەموو هەڵبژاردەیەکی نوێدا و کۆتێکی تر دەخرێتە قاچی هونەرمەندەکەوە؟ ئێ باشە ئەو هونەرمەندە دەتوانێ یەکەم جار ئەوەت بداتێ… ئەی دووەم و سێیەم و چوارەم؟ ئەی کە سبەینێ خۆی مرد و خوێندکارەکانی هەر هەمان چێشتت بۆ گەرم بکەنەوە؟ وەڕس نابی؟ ئایا ئەرکی هونەر هەر ئەوەیە کۆنت بۆ دووبارە بکاتەوە؟ کەواتە بۆچی ڕادیۆ و تەلەفیزیۆن و مۆبایلەکانتان فڕێ نادەن، خۆ هونەرمەندە نوێکانتان هونەرە کۆنەکانتانتان بۆ دووبارە دەکەنەوە!\nئەڵبەت من ئاگادارم کە چرکە بە چرکە و دێڕ بە دێڕ زیاتر وەڵامتان لەسەر قورستر دەکەم و زیاتر ناچارتان دەکەم بە هەموو بیروبۆچوونەکانتاندا بچنەوە، ئەم وروژاندنەی مێشکیشتانم لەم چرکەیەدا پێ خۆشە، چونکە چەندین ساڵە کەس مێشکمان ناوروژێنێ بە تایبەتی لەم بوارەدا و ئەوەی دەیبیستین کۆمەڵێ قسە و باوەڕی ئۆتۆماتیکییە کە بووە بە دۆگما و کەسیش نازانێ خودی دۆگماکە چییە، داشنەنیشتووین بە کامی باوەڕەوە بڵێین: با وەک مناڵێک بێین و سەرلەنوێ لە سەرەتاوە فێر ببینەوە، چونکە ئەوەی دەمانزانی بەشی نیوەی ڕێکەمانی نەکرد. نەخێر، هەموو خەڵک قاڵ و شارەزان و هەمووان وەڵامەکانیان پێیە، کە داوای وەڵامەکانیش دەکەی هەموو لاڵ دەبن و تەتەڵە دەکەن و بابەتەکە یان بەرەو ئاقاری حوکمدان و سەرزەنشت دەڕوا، یان بەرەو ئاقاری پیاهەڵدان، کەسیش ناپرسێ سەرزەنشتەکە لەسەر چی و پیاهەڵدانەکە لەسەر چی! هەمووی یان دەڵێ: «هەر لە خۆمەوە ئەم نەوایەم خۆشدەوێ»، یان «ئەرێ ئەم هەتیوە چییە لە خۆیەوە لەوچەلەوچ دەکا؟ ئەمانە چین! هونەری کوردی ڕۆ!»\nلە ڕاستیدا لە موزیکی ڕووتدا بەر ئەو ڕاستییە دەکەوی کە موزیک سنووری نییە، زانستیش سەلماندوویەتی، چونکە موزیک بەرهەمی فیزیایە، فیزیاش سنووری نییە. هەموو مۆرکەکانیش پەیوەستن بە تاکەکەسەوە، نەک بە گەلێکی دیاریکراوەوە. من بە هۆی چواردە ساڵ ئەزموونی موزیکەوە، بێگومان لە کەسێکی ئاسایی زیاترم بیستووە و مەودای چێژم ئاڵۆزتر و فراوانتر بووە. ئەگەر هەموو گەلی کورد وەک من بوونایە، ئەوکات ڕازیکردنمان بە بەرهەمی هونەریی هونەرمەندانی تر سەختتر دەبوو و بەردەوام داوای کاری نوێتر و نوێگەرترمان لە هونەرمەندان دەکرد. بەڵام کاتێ چێژی هونەریی گەلێک تەنها بۆ زۆرینەی ئەو گەلە تەسک دەکەیتەوە، ئەوکات ناچاری سازش لەسەر زۆر ڕەگەزی مەزنی هونەر بکەی لە پێناوی ئەوەی زۆرینەی خەڵک لە هونەرەکە ڕازی ببن. ئەوکاتەش ئەو پرسیارە ڕووبەڕوومان دەبێتەوە: خۆ زۆرینەی خەڵک بە پیاکێشان بە سەتڵەماستێک ڕازییە، ئیتر بۆچی خۆمان ماندوو بکەین و بە دوای نوێتردا بگەڕێین؟ دەشێ گەلی کورد هەموو پێکەوە چێژ لە تەکنیکێکی دووبارەی موزیک وەربگرن و لەخۆوە بە «کوردی» پێناسەی بکەن بێ ئەوەی موزیکەکە یەک وشەی کوردیی تێدا بێ، بەڵام ئایا تەنها لەبەرئەوەی شتێک زۆر لێرە دووبارە دەکرێتەوە، دەبێ بە موڵکی تۆ؟ ئەگەر دەبێ بە موڵکی تۆ، ئەی ئەگەر بەیانی گەلێکی تر خوویان دایە ئەو دووبارەکردنەوەیەی تۆ؟ بچین شەڕ بکەین؟\nهونەر پڕۆسەیەکی تاکەکەسییە. سنوور کاری مرۆڤە و وەک خەریکە لێم تێدەگەن من دژی هەموو سنوورێکم، چونکە ئەگەر باوەش بە سنووردا بکەم سروشت دڵم دەشکێنێ. بۆیە ڕۆژبەڕۆژ خۆم ڕادەهێنم لەگەڵ سروشتدا هەماهەنگ ببم، هەموو دووبارەکردنەوەیەک و شێواز و مۆرکی موزیکی گەلان هیی سەردەمانی پێشوون، ئەو کاتەی پەیوەندیی گەلان وەک ئەمڕۆ نەبووە. هەر یەکێ لە گەلەکانی سەر زەوی سووچێکی فیزیایان لە موزیکدا دۆزیوەتەوە و زیاتر تیشکیان خستووەتە سەر، بۆیەش دووبارەیان کردووەتەوە چونکە لەوە زیاتریان لێ نەزانیوە و زیاتریان نەدیوە. بەڵام لەگەڵ زۆربوونی پێکار و کەرەستەی دروستکردن و تێکەڵاوبوونی زیاتری جیهاندا بەرهەمی جیاوازتر دروست دەبن. ڕۆژێک لە ڕۆژان لەم دەڤەرەدا کەس نەیزانیوە گونجانکاری (هاڕمۆنی) بکا: دوو ژەنیار کە دانیشتوون ئاوێنەی یەک بوون و دووبارەی یەکیان کردووەتەوە، کە ئێستاش زۆرجار لە موزیکی کاڵوکرچدا هەمان دیاردە بە دی دەکرێ. ڕۆژێک لە ڕۆژان لە ئەوروپا کەس نەیزانیوە لە نێوان نیوتۆندا چارەکەتۆنیش هەیە و دەشێ بە کار بهێنرێ؛ ڕۆژێ لەڕۆژان چ لەم دەڤەرەش و چ لە ئەوروپاش پەی بەو هەموو ڕەزمە جیاوازانەی ئەفەریقا نەبراوە.\nبە بڕوای من هونەرمەندی نوێی سەردەمی مرۆڤی نوێ، ئەرکی ئەوەیە لە هونەری هەموو گەلێک بخوازێ و هونەری جیهانیی نوێ بسازێنێ. خۆبەستنەوە بەوەی تایەر تۆفیق چیی کردووە بۆ ئەوەی تۆش تا ماوی دووبارەی بکەیتەوە بەفیڕۆدانی هەلی خۆبوونتە؛ هەموو هەوڵدان بۆ دووبارەکردنەوەیەک سەربارێک دەسازێنێ؛ هەموو خۆبەستنەوەیەک بە چێژی پەسەندکراوی ناوچەکەتەوە گوریسێکی زبرە و لە مل و قاچی خۆتی دەئاڵێنی؛ ئەگەر گەلەکەشت داوای لێت کرد، تۆ مەیکە. ئەوان تۆی نوێ بە چەکی کۆن سڕ دەکەن، چونکە زۆربەی مرۆڤ بە سروشت حەزی لەوە نییە لەبەردەم شتی نوێدا تاقی بکرێتەوە. تۆ مرۆڤ و هونەرمەندی ئەمڕۆی، نەک هیی دوێنێ، سبەینێش هونەرمەندی خۆی دەبێ، تۆ ئەرکی ئەمڕۆت جێبەجێ بکە، هونەر زۆر لەوە گەورەترە بە سنووری گەلانەوە ببەسترێتەوە: چۆن خۆر، مانگ، ئاسمان، ئەستێرە، با، هەوا، ڕوناکی…تد بۆ هەموو مرۆڤەکانە بە یەکسانی، ئاوها موزیکیش هیی هەموو کەسێکە بە یەکسانی. کە هونەرت بۆ تەنها یەک گەل تەسک کردەوە، ئەوکات دەبێ پۆلیسیشی بۆ دابنێی، ڕێک ئەوەشە کە ئێستا ڕوویداوە: ئەوەندەی پۆلیسی هونەر هەن، ئەوەندە هونەرمەند نین، ئەم پۆلیسانە خۆیشیان نازانن پارێزگاری لە چی دەکەن، ئەرکیان ئەوەیە لە هەر شتێک تێنەگەیشتن دایبپڵۆسن، تەنانەت چێژیش لەم داپڵۆسینە وەردەگرن، ئەم پۆلیسانە ئەوەندە چێژ لە داپڵۆسین دەبینن و وا بە داپڵۆسین و سەرکۆنەوە ئالوودە بوون کە وای لێ هاتووە لە بیریان چووەتەوە بۆچی وا دەکەن! هەر بۆ نموونە: پار لە ڕۆژێکی دیاریکراودا گۆرانیبێژێک گۆرانییەکی بڵاو کردەوە کە لەپڕ هەموو فەیسبووک کەوتنە سەرزەنشت و جنێودان پێی، زۆربەی برادەرەکانم تەنانەت مافی کوردبوونیشیان لێی سەندەوە. کەچی هەمان ڕۆژ نەریمان بابان گۆرانییەکی نوێی بڵاو کردەوە، کەسێک باسی نەکرد! ئێستا ئەگەر شتێکی تریش بڵێم دەڵێن ئەم هەموو لەوچەلەوچەی لەبەر خۆی کرد، بۆیە باسی ئەوە ناکەم کە خۆم لە هەمان ئەو ڕۆژەدا گۆرانیی وەرە بۆ لامم بڵاو کردەوە کە بەرهەمی چوار ساڵ کارکردن و سیانزە ساڵ ئەزموونی موزیک و ساڵێک پڕۆڤەم بوو.\nبێینەوە سەر هونەر و سامان: لە بیرت بێ، سامان حەزی لە سڕکردن و وەستان و دانیشتن نییە، تەنها خۆت مەبەستەرەوە بە شێوازی باوی تەنها یەک گەلەوە، فێریان بە، ئەگەر فێریان نەبی هەڵەی، کاریشیان تێدا بکە، بەڵام با هەموو کارەکانت تەنها لەو شێوازە سنووردارەدا نەبێ، با کارەکانت تەنها ئەرەبێسک نەبن، با تەنها بەلەدی نەبن، با تەنها کلاسیک نەبن، تەنانەت لەناو یەک کاردا با تەنها یەک شێواز نەبن… هونەری هەموو گەلان پێکارێکن بۆ تۆ تا هونەرە نوێکەتیان پێ بونیاد بنێی. هونەر لە جیهانی نوێدا دەبێ بەرەو جیهانیبوون هەنگاو بنێ؛ دەبێ هونەری نوێ سنووری گەل ببەزێنێ؛ دەبێ هونەری نوێ مرۆڤی گەلان فێری ئاشتی و هەماهەنگی بکا. خەمتان نەبێ، ئەوەی پێشوو پارێزراوە و لە ناوی نابەین، بەڵام مێژوو مێژووە و ئێستاش ئێستایە، هەر سەردەمە و هونەر و هونەرمەند و شێوازی خۆی. داهێنان هیچ نییە جگە لە دۆزینەوەی شتێک کە پێشتر نەدۆزرابووەوە، تەنها ڕێگاشت بۆ دۆزینەوەی نوێ ئەوەیە بزانی پێشتر چی دۆزراوەتەوە. بۆیە لێکۆڵینەوەیەک لە ڕابردوو بکە، کە ڕابردووەکەتت دی و زانیت چی نەکراوە، ئەوکات پردەکانت بسووتێنە و بەرەو ئایندە هەنگاو بنێ، بۆ یادکردنەوە و خۆشەویستی نەبێ بۆ دواوە نەگەڕێیتەوە، تۆ مرۆڤی دواوە نیت، تۆ هونەرمەندی دواوە نیت، تۆ هونەرمەندی سەردەمی خۆتی، سەردەمی تۆش سەردەمی ئاوێزانبوونی جیهانە، ئێستا ژاپۆن دوو کلیک لێتەوە دوورە، چی دەستی گرتووی؟ هەموو گوریسەکانی کەلتوور و ڕەگەزپەرستی و سنووربازی لە قاچ و ملت بکەرەوە و بەرەو پێش بڕۆ، ئەگەر هێشتا لە ڕابردووەکەشت تێنەگەیشتووی، لە ئێستا زووتر نییە لێکۆڵینەوە لە ڕابردوو بکەی، تا یەک و دوو و سێ نەدۆزیتەوە و نەزانی هەن، ناتوانی چوار بدۆزیتەوە.\nبۆیە لە کۆتاییدا دەمەوێ بڵێم، هەموو هەوڵدانێک بۆ پاراستنی کەلتووری گەلەکەت شتێکی باشە؛ چێژبینینیشت لە هونەری گەلەکەت کارێکی تەندروست و پێویستە؛ بەڵام گوریسی ڕابردوو لە قاچ و ملی هونەرمەندەکانتان لێبکەنەوە، هونەرمەند دەبێ ئازاد بێ تا داهێنان بکا. ڕابردوو ڕابردووە، تا بۆتان دەکرێ تێیبگەن و لێوەی فێر ببن و پێی ئاشنا ببن، بەڵام تیایدا مەژین. چیتر کۆتوبەند لە هونەر و هونەرمەندەکانتان لێبکەنەوە و بە چەکوشی کۆن پەیکەری نوێ مەڕووخێنن، ئێستا سەردەمێکی ترە و لەگەڵیدا ئاشت ببنەوە. گەڕان بە جیهاندا کارێکی خراپ نییە، دەرگاکان واڵا بکەن، ئەگەر لە شتێک تێنەگەیشتن کێشە نییە، بەڵام بە تێنەگەیشتن یەکسەر مەکەونە گەلەکۆمەکێکردن. ئێمە لە سایەی دەسەڵاتێکی بێکەلتووری سەر زەویی دایکی شارستانییەتەکانەوە هەموومان پەڕەوازەین و سەرلێشێواوین، بۆیە ئاساییە گەر جارجار هەڵە بکەین، ئاساییە ڕێگا ون بکەین، ئێوەش کەمێک دەستبەرداری داپڵۆسین ببن تا جارجار ئاگادار بن کە هەر لەسەر ئەو شەقامەی یەکێکتان بە تۆمەتی ناشرینی فەلاقە دەکرد، چەندین جوان تێپەڕ بوون و ئێوە لێیان بێئاگا بوون کە ڕەنگە ئەگەر ئاوڕتان لێیان بدایەتەوە و گرنگیتان پێیان بدایە زیاتریان بۆ بکردنایە و زیاتر هان بدرانایە.\nئەگەر ئەم نووسینە درێژەت تا ئێرە خوێندووەتەوە، لە ناخی دڵمەوە سوپاست دەکەم. تکات لێ دەکەم لە درێژدادڕیم ببووری، ئەمە بەرهەمی چواردە ساڵ هەڵهێنجانم بوو. حەزیش دەکەم بیری لێ بکەیتەوە و گۆشەنیگای خۆتم لەگەڵدا بەش بکەی، ئێمە بە هەردووکمان دەوڵەمەندتر دەبین.\n لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا نووسیومە، لە ٤ی شوباتی ٢٠٢٢دا پیایدا چوومەتەوە.\nTags: کەلەپووری کوردموزیکهونەرمەندهونەری کوردیهونەری هاوچەرخ\nNext مەزنێتی لە ڕقدا نییە\nPrevious گۆکول چاند موکرجی


تره‌مپ کورتترین كۆنفرانسی رۆژنامه‌وانی لە مێژووی سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی پێشكه‌ش كرد\nدۆناڵد ترامپ، سەرۆک کۆماری ئەمریکا ڕۆژی سێشەممە کورتترین كۆنفرانسی رۆژنامه‌وانی لە مێژووی سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی پێشكه‌ش كرد، كه خۆی له ته‌نها خوله‌كێك و چه‌ند چركه‌یه‌ك بینییه‌وه و دواتر ژووری ڕۆژنامەوانی کۆشکی سپی بەجێهێشت.\nتره‌مپ لەبارەی ژمارەکانی بۆرسەوە قسەی کرد و گوتی: تەنها دەمەوێت پیرۆزبایی لە هەموو کەسێک بکەم، بازاڕی پیشەسازی داوجۆنز تێکڕای سی هەزاری تێپه‌ڕاند. هیچ كات نه‌گه‌یشتووه‌ته ئه‌و ئاسته. ئەوەش سەرەڕای هەموو ئەو شتانەی کە بە هۆی ئه‌م پەتایە ڕوویانداوە. ترامپ ئەو ژماره‌یه‌ی به "پیرۆز" ناوبرد و رایگه‌یاند: ئەمە نۆیەمین جارە لە سەرەتای ساڵی دووهه‌زار و بیسته‌وه ئه‌م ژماره پێوانه‌ییه بشكێندرێت.\nهه‌روه‌ها چل و هه‌شته‌مین جاریشه له سه‌ره‌تای ئیدراه‌كه‌مه‌وه پێوانه‌كان دەشکێن . گوتیشی: تەنها دەمەوێت پیرۆزبایی لە هەموو ئەو کەسانە بکەم کە لەم ئیداره‌یه‌دا کاریان کردووە لە هەمووشی گرنگتر دەمەوێ پیرۆزبایی لە وڵاته‌كه‌م بکەم چونکە تا ئێستا ، شتی وای به‌خۆیه‌وه نه‌بینیوه. تره‌مپ لە قسەکانیدا، بە پێچەوانەی پێشبینییەکان نه‌چووه سه‌ر پرسی هەڵبژاردنی و بەبێ وەڵامی پرسیاری پەیامنێرانی بەجێهێشت.\nله ئیسرائیل رێژه‌ی تووشبووان به كۆرۆنا كه‌م ده‌بێته‌وه


رۆژی 11/ی ئابی 2020، یەكێتی‌و پارتی، كۆبونەوەیەكی تریان ئەنجامدا.\nوادیارە ئەم كۆبونەوەیەش، هێشتا، لەلایەن پارتیەوە، بۆ زەمینەخۆشكردنی كۆبونەوەی باڵایە.. كە تیایدا متمانەی پەیوەندی سیاسی هەردوولا هاتبێتەئاراوە. كە بەداخەوە، ئەو متمانە سیاسییە، بە موزایەدەی سیاسی‌و هەلپەرستی، لەدەست درا.\nجگەلەوەی راگەیەندراوەكە، هەڵەی رێزمانی جۆراوجۆری تیایە. ناوەرۆكەكەشی، لەدوای لێكدابڕانی نێوان هەردوولاو پروپاگەندەكانیشیان بەرامبەر یەكتر لە ساڵی رابوردوەوە.. كە بە دوو ئاڕاستەی جیاوازی سیاسی، ناكۆكیەكانیان قوڵدەكرد:\n- ئاڕاستەی یەكێتی.. هەر لە كێشەی زینۆی وەرتێوە، بۆ باسكردنی لامەركەزی ئیداری.. تا دەگاتە هەڕەشەی گۆڕینی حكومەت، گوایە یەكێتی چیكە، بە سیاسەتی پێش چوارەمین كۆنگرە، لەو پەیوەندییە ناهاوسەنگییەی لەتەك پارتی رازی نابێ.. تاد.\n- ئاڕاستەی پارتیش.. داكۆكی لە حكومەتی سەرانسەری هەرێم‌و پاراستنی حكومەت‌و دووركەوتنەوە لە راگەیاندنی زبرو گرژو یەكهەڵوێستی لە پەرلەمان.. تاد.\nراگەیەندراوی هاوبەشی دوێنێ، بەزۆری، بۆچونەكانی پارتی تیایدا رەنگی سیاسی داوەتەوە. ئەوەی لە كۆبونەوەكەو راگەیاندراوەكەدا باسنەكراوە، ئەمانەی خوارەوەن:\n- چارەسەركردنی كێشەی زینۆی وەرتێ.\n- لامەركەزیەتی ئیداری.\n- هاوسەنگی حوكمڕانی.\n- توخنی نەهێشتنی گەندەڵی.. نەكەوتون.\n- باسی كۆنترۆڵكردنی گومرگەكان نەكراوە.\n- قسە لە نەوتی بەقاچاخ براو لەئارادا نەبووە.. تاد.\nلە هەموو حاڵەتێكدا.. بەبێ ئەوەی گوێ بدەمە موزایەدەو پروپاگەندەی هەلپەرستە مشەخۆرەكان، بەندە، وتومەو دەیڵێم:\nسەرەڕای جیاوازیەكان، نەك پەیوەندی یەكێتی‌و پارتی بە ئەرك دەزانم.. بەڵكو چارەنوسسازیشە. هاوكات، پەیوەندی هەردوولاو بزوتنەوەی گۆڕان، بە بناغەی حوكمڕانی ئەم قۆناغە دادەنێم. هەروەها، پەیوەندی مەدەنی لەگەڵ لایەنەكانی دیكەشدا، گرنگە.\nئەم پەیوەندییە، دوور لە روانگەی حوكمڕانی زۆرینەی پارتی‌و سیاسەتی دووفاقی یەكێتی (دەسەڵات-ئۆپۆزسیۆن) پێویستی بە لێكدانەوەیەكی هەمەلایەنەی هاوچەرخە.. لەبەر رۆشنایی گۆڕانكاریەكان. لێكدانەوەی هاوچەرخ واتا:\nیەكەم: سیستەمی حوكمڕانی گۆڕانكاری ریشەیی بەسەردا بێت.\nدووەم: لەماوەی 6 بۆ 12 مانگ، دەستوری هەمیشە دیموكراسی-مەدەنی گەلپەسەند، پەسەند بكرێ.\nسێهەم: شەفافیەت لە تەواوی سەرچاوەكانی داراییدا هەبێ.\nچوارەم: گەندەڵی ریشەكێش بكرێ‌و هەر لایەك‌و كەسێك، كۆن‌و نوێ گەندەڵی لەسەر بسەلمێندرێ، سامانی حكومەتیان لێبسەندرێتەوەو دادگایی بكرێن.\nپێنجەم: ستراتیژی گەشەپێدانی مرۆیی، لە زانكۆكاندا بە بودجەی تەواوەوە، بە سەربەخۆیی زانكۆكانەوە، پەرلەمان یاسای بۆ دەربكات.\nشەشەم: ئاسەواری دوو ئیدارەیی نەمێنێ‌و هێزە چەكدارەكان.. بە پرۆژەیەكی گشتگیرو بە دەستور یەكبخرێتەوە. بە ئاساییشەوە.\nحەوتەم: ژێرخانی ئابوری بەرهەمی فرەچەشن؛ پیشەسازی، نەوت، كشتوكاڵ، گەشتوگوزار.. پتەو بكرێ.\nهەشتەم: یاسای سۆسیال-دادپەروەری بچەسپێندرێ.\nنۆهەم: ژنان.. یەكسان لەتەك پیاوان، ئەرك‌و مافیان بە كردەوە هەبێ!\nدەهەم: ئەنجومەنی سەنا (پیران) بۆ تەكنۆكرات‌و شارەزاو شایستەكان، هەڵبژێردرێ.\nیانزەهەم: حكومەتەكان.. نیوەی كەمتریان، تەكنۆكرات‌و پسپۆڕ نەبن.\nدوانزەهەم: نەخوێندەوارو دەرچوی خوێندنی سەرەتایی-ناوەندی، لە پەرلەماندا، قبوڵ نەكرێ.\nسیانزەهەم: بەپێی رێژەی كوردو پێكهاتە رەسەنەكانی تر، لە ناوچە كێشە لەسەرەكان، كاندیدیان لە پەرلەمانی كوردستان‌و حكومەتی هەرێمدا هەبێ.\nئەو بنچینانە.. و ئەركی دیكەش، پێویستن‌و دەشبێ بكرێنە پرۆژەی ستراتیژی هاوچەرخ، بۆ حوكمڕانی دیموكراسی-مەدەنی.. ئەگینا، بەدڵنیاییەوە، ئەم شێوە حوكمڕانییە-حیزبییە گۆشەگیرییەی ئێستای هەرێم، زیانی بە ئەندازەی ئەقڵیەتی تایفەگەری، بۆ سیستەمی دیموكراسی هەیە.


گوڵان میدیا June 23, 2021 فیکر و فەلسەفە\nبەشی دووەم: (2-2)\nبه‌ده‌ر له خۆشه‌ویستی، وێنای خۆت بكه، بیر له دڵی وشك و برینگت بكه‌وه، كه چه‌شنی بیابانه..\nزۆر سوپاس بۆ تۆ خانمه‌كه‌م، به‌خته‌وه‌رم كه تۆم هه‌یه، تۆم به‌سه، سوپاس بۆ یه‌زدان كه وێنه‌ی كێشای و دروستی كردی، بێ له تۆ هیچ شتێكی دیكه‌م ناوێت.\nڕه‌نگه هه‌ر له پای ئه‌وه‌وه بێت، گه‌وره فه‌یله‌سووفی ئه‌ڵمان لایپنتز ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ی گوتووه "دڵداری بكه‌یت، به واتای ئه‌وه‌ی به شادیی ئه‌و ژنه‌ی خۆشت ده‌وێت، به‌خته‌وه‌ر بیت."\nباشه له‌وه حاڵی بووین. ئه‌دی ئه‌گه‌ر خانم له ئامێزی پیاوێكی دیكه‌دا شاد و به‌خته‌وه‌ر بوو؟ ئایا ئێمه به شادی و به‌خته‌وه‌ریی ئه‌و شاد و به‌خته‌وه‌ر ده‌بین؟ من له‌و دۆخه‌دا ده‌بمه كڵۆڵترین مرۆڤی سه‌ر زه‌وی، نه‌فره‌ت له ئه‌ڤین و عه‌شق و دڵداران ده‌كه‌م. له لای جه‌نابی لایپنتز وا نییه، ئه‌ویش له‌به‌ر هۆیه‌كی ساده، چونكه ئه‌و فه‌یله‌سووفێكی گه‌وره‌یه، منیش كه‌سێكی ڕقن و دڵپیس و به ئیره‌ییم.\nڕۆماننووسی ناوداری فه‌ره‌نسا بلزاك ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه ده‌ڵێ، كه پێم وا نییه هاوتایه‌كی هه‌بێت، پێشم وایه قووڵترین پێناسه‌ی خۆشه‌ویستییه:\n"ئه‌ڤین وه‌ك ده‌ریایه، به‌ڵام بێ كه‌نار!"\nئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه خۆشه‌ویستی وه‌ك ده‌ریا فراوانه، به‌ڵكوو به ملیۆنان جار له ده‌ریا به‌رینتره. له‌به‌ر چی؟ چونكه ده‌ریا وێڕای مه‌زنی و گه‌وره‌یی خۆی، به‌ڵام به كه‌نار ده‌وره دراوه، به‌ڵام ئه‌ڤین بێ كه‌ناره: بێ سنووره، بێ كۆتایه، ڕه‌ها مه‌به‌سته.\nفیكتۆر هیگۆ كه هیچ خانمێكی له به‌دی و تووڕه‌یی خۆی بێ به‌ش نه‌كردووه، ده‌ڵێ "خۆشه‌ویستی وامان لێ ده‌كات خه‌ون ببینین، بژین و باوه‌ڕ بكه‌ین." ئا ئه‌مه‌یه ئه‌ڤین: ڕۆح و گیان ده‌بووژێنێته‌وه، كانی وزه ده‌ته‌قێنێته‌وه، په‌رجوو به‌دی ده‌هێنێت. پاشان ده‌ڵێ "پیاو ده‌یه‌وێت یه‌كه‌مین خۆشه‌ویست بێت له ژیانی ژندا، ژنیش ده‌یه‌وێت دوایین ئه‌ڤینداری ژیانی پیاو بێت." به واتای ژن ده‌ڵێ: وریا به ئه‌هریمه‌ن، نه‌كه‌ی كه‌سی دیكه‌ت خۆش بوێت! دوای من ڕه‌شه‌با و زریانه. یان باشتره وایه بڵێین: نه پێش و نه پاش من! هیچ كه‌س.\nنووسه‌ری ناودار ستندال خاوه‌نی ڕۆمانی "سوور و ڕه‌ش"، خۆشه‌ویستی بابه‌تێك بوو له كرۆكی بایه‌خی ئه‌ودا، ته‌نانه‌ت كتێبێكی مه‌زنی له باره‌ی ئه‌م بابه‌ته‌وه نووسی، چووه نێو ورده‌كاری و ورده‌ی ورده‌كاریشه‌وه. ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه شه‌یدای چیرۆكه‌كه بوو. ئه‌دی ئه‌وه نییه هه‌ر خۆی ده‌ڵێ "ئه‌ڤین شا پرسی منه، خۆ ڕه‌نگه ته‌نیا بابه‌تی ژیانیشم بێت." ئاشكرایه شۆخێكی ئیتالی دڵی برد و له به‌رده‌می خه‌ڵكدا ریسوای كرد، وای لێ كرد ساڵانێكی زۆر له به‌رده‌می ئه‌م ده‌رگا و ئه‌و ده‌رگا، به چاوه‌ڕوانی به‌سه‌ر ببات. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌و شاد و كامه‌ران بوو. وا دیاره ڕێ له ئه‌ڤینی شۆخانی ئیتالی ناگیرێت، چ جای شۆخانی عه‌ره‌ب؟ دواجار ئه‌و شۆخه ئیتالییه هیچی پێ نه‌به‌خشی، به‌ڵام بۆی بوو به سه‌رچاوه‌ی یه‌كێك له ڕۆمانه ناوازه‌كان كه به ده‌گمه‌ن دووباره ده‌بێته‌وه. نه‌مری و شكۆ بۆ وێژه، جا نووسه‌ر له‌مه زیاتر چیی ده‌وێت؟\nئه‌دی پێم نه‌گوتن وێژه له‌سه‌ر كه‌لاوه‌ی ئه‌ڤینێكی وێرانكه‌ر نه‌بێت گه‌شه ناكات؟\nده‌گه‌ڕێینه‌وه سه‌ر ئیبن زه‌یدوون و جوانترین چامه‌ی خۆشه‌ویستی له شیعری عه‌ره‌بیدا. ستندال ده‌ڵێ "مه‌زنترین شادی كه ده‌كرێ ئه‌ڤین بیبه‌خشێت، ئه‌وه‌یه كه بۆ یه‌كه‌مین جار ته‌وقه له‌گه‌ڵ دڵداره‌كه‌تدا ده‌كه‌یت." پاشان ده‌ڵێ "به تایبه‌تی ئه‌گه‌ر ده‌سته بچووك و نه‌رمه‌كه‌ی به مه‌به‌ست، بۆ ماوه‌یه‌ك له نێو له‌پی زبر و دڕندانه‌ی تۆدا هێشته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی گڕی زیاترت تێ به‌ر بدات و وێرانت بكات." ئنجا ده‌ڵێ "خۆشه‌ویستی په‌رجووی شارستانیه‌ته‌كانه." ئه‌م قسه‌یه نایابه، بۆ نا؟\nئه‌و پیاوه ناچیزه‌یه‌ی پێی ده‌گوترێت شكسپیر، قسه‌یه‌كی به‌م واتایه هه‌یه "خۆشه‌ویستی به چاو نا، به‌ڵكوو به ڕۆح و دڵ ده‌بیندرێت." به واتای ئه‌وه‌ی ئه‌ڤین زمانێكی تایبه‌تی هه‌یه له سه‌رووی هه‌موو زمانانی دی. مه‌رج نییه زمانێكی هاوبه‌ش له نێوانی ئه‌و و تۆدا هه‌بێت، بۆ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر جێ و بالینگان له‌یه‌ك حاڵی بن. ته‌نیا زمانی ئه‌ڤین به‌سه، باوه‌كوو دوور به دووریش بێت.\nئدگار ئالان پۆ ده‌ڵێ "له سه‌ره‌وه گوێم له غه‌ڵبه‌غه‌ڵبێكه، له ئاسمانه‌وه ده‌نگ دێته گوێم. فریشته‌ن له نێو خۆیاندا گۆرانی ده‌ڵێن. ئه‌وان وشه‌یه‌كی خۆشه‌ویستی، مه‌زنتر له‌م وشه‌یه نادۆزنه‌وه: دایه!"\nئاخۆ چی له باره‌ی ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه بڵێین؟ هیچ. هیچ شتێك ناگاته پێقوله‌ی. ئه‌و له هه‌موو كۆمێنێتك باڵاتره.\nئێستاش دێمه سه‌ر مه‌زنه شاعیری هیندستان، ڕابندرانات تاگوور، كه هێنده پێی سه‌رسامم ڕه‌نگه ئه‌و سه‌رسامییه‌م بگاته ئاستێكی نزیك له پیرۆزی. چی له باره‌ی ئه‌م بابه‌ته‌وه ده‌ڵێ؟ "ئه‌ڤین دوایین واتا و كۆتا واتای هه‌موو شتێكی ده‌وروبه‌رمانه. ئه‌و ته‌نیا سۆزێكی تایبه‌تی نێوان ژن و پیاو نییه، به‌ڵكوو ئه‌و ڕاستییه‌كه و هیچ ڕاستییه‌كی دیكه‌ی له پشته‌وه نییه. ئه‌و شادییه‌كه كه بنه‌چه‌ی هه‌موو ئه‌فراندن و داهێنانێكی سه‌ر ئه‌م زه‌وییه‌یه."\nدیسان، هیچ كۆمێنت نییه.\nنه‌خێر، كۆمێنتێكی ساده: هه‌موو ده‌سكه‌وته مه‌زنه‌كانی شارستانیه‌ت، یه‌ك سۆزی تاقانه‌یان له پشته‌وه بووه، سۆزی ئه‌ڤین. مه‌به‌ستمه بڵێم خۆشه‌ویستی دڵ ئاوه‌دان ده‌كاته‌وه، گۆڕ و تین ده‌به‌خشێت، له نێو به‌رده‌ڵاندا شینایی ده‌ڕوێنێت.\nبه درێژایی ژیانی خۆیان، ڕق و كینه یه‌ك زه‌ڕڕه شارستانیه‌تیان دانه‌هێناوه.\nبۆیه ئه‌گه‌ر هه‌زار جار له ئه‌ڤیندا شكستتان خوارد، دووباره‌ی بكه‌نه‌وه!\n(*) ئه‌م بابه‌ته به ناونیشانی (الحب فی مرێ‌ه الكبار، شكسبیر ـ بلزاك ـ ستندال ـ هیغو ـ گاغور ـ فروید) له لایه‌ن هاشم ساڵحه‌وه نووسراوه، له ژماره‌ی 15419ی ڕۆژی 14/2/2021ی ڕۆژنامه‌ی (شه‌رقل ئه‌وسه‌ت) به زمانی عه‌ره‌بی بڵاو بووه‌ته‌وه. له به‌شی دووه‌مدا، وه‌رگێڕ، بۆ تام و خوێ، بڕێك شتی خستووه‌ته سه‌ر.


نوچه – پەڕە 20 – مالپه‌رێ خابير\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / نوچه (پەڕە 20)\nڤه‌كولینه‌كا ئه‌مریكى، ڤه‌خوارنا مه‌یێ ئانكو مرنا بله‌ز.\n2018-10-13\tنوچه 0\nڤه‌كولینه‌كا ئه‌مریكى، ڤه‌خوارنا مه‌یێ ئانكو مرنا بله‌ز. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ڤه‌كولینه‌کا نوێ دەرێخستییه،ڤه‌خوارنا مه‌یێ چوار رۆژان دیه‌ك حه‌فتیێ دا، ئەگەرێن مرنا زوى ب راددەیا 20% زێده دكت. ڤه‌كوله‌رێن سکوڵا پزیشکی ئینستیتیوتا واشنتن، داتایێن ته‌ندروستى یێن 400 هزار وه‌ڵاتیێن ئەمریکى گەنگەشەکرن، کو تەمەنێن وان دناڤبه‌را 18بۆ 85 ساڵان بین، د …\n2018-10-11\tنوچه 0\nقوتابیێن شنگالێ كه‌فتینه دناڤبه‌را سێ سیسته‌مێن خوێندنێ دا و باجا نه‌وه‌ك ئێكیێن ناوچێ ددن. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ژ ئه‌گه‌رێ هه‌بوونا سێ سیسته‌مێن خواندنێ ل قه‌زا شنگالێ، ل به‌ر قوتابیێن به‌رزه‌بوویه كا ب چ سیسته‌م بخوینن و د سه‌ر وێ یه‌كێ ژى را ئاریشێن مه‌زن د نه‌بوونا میلاكێ ماموستایان دا …\nتوركيا: پترییا كه‌سێن خه‌ندقین خه‌لكێ زاخۆ و دهوكێ نه.\nتوركيا: پترییا كه‌سێن خه‌ندقین خه‌لكێ زاخۆ و دهوكێ نه. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ژێده‌رێن توكریا راگه‌هاندینه، ل شه‌ڤا سێ شه‌مبیێ به‌له‌مه‌یه‌كا كچبه‌ران د ده‌ریایێ ئیجه‌دا نوقم بییه و ژماره‌یه‌كا پوه‌لاتیێن عێراقى كو دگه‌ل وێ گه‌میێ بین بنئاڤ بینه. فێدراسیونا په‌نابه‌ران گوتییه، مه نینه‌رێ خوه هنارتییه باژێرێ ئیزمیرێ، و ل دیوڤ …\nعبدالصمد تێلی: د شیانێت حكومه‌تا هه‌رێمێ دایه لێترا پانزینێ بكت نیڤا بوهایێ نوكه.\nعبدالصمد تێلی: د شیانێت حكومه‌تا هه‌رێمێ دایه لێترا پانزینێ بكت نیڤا بوهایێ نوكه. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ سه‌رۆكێ لیژنا پیشه‌سازی و سۆته‌مه‌نیێ ل جڤاتا پارێزگه‌ها دهۆكێ بۆ ئه‌ڤرۆ نیۆز دیار كر كو حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دشێت نوكه بهایێ لترا پانزینێ وه‌كو باژێرێ مووسل بكه‌ته 450 دینار، لێ جڤاتا پارێزگه‌ها دهۆكێ …\nئێكه‌تییا ماموستايا ژ پاشكه‌فتا موچه‌ى و ده‌واما شه‌مبییا نه‌رازییه و ژبه‌ر وى ئه‌گه‌رى دێ كومبت. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ سەرۆكێ ئێكه‌تییا مامۆستایێن كوردستانێ، راگەهاند، ئەڤڕۆ مەكتەبا تەنفیزیا ئێكه‌تییا ماموستایان بۆ چەند پرسه‌كێن گرنگ دێ كمبت، “سەرەكیترینا وان پاشەكەفتا موچەى و بهێنڤه‌دانا رۆژێن شەمبییایه”. ئەحمەد گەرمیانی، سەرۆكێ ئێكه‌تییا ماموستایان، بۆ روداوێ …\nژ ئه‌گه‌رێ زێده‌بینا رێژه‌یا خوه‌كوشتنێ به‌ریتانیا وه‌زیرێ نه‌هێلانا خوه‌كوشتنێ ده‌ستنیشانكر.\nژ ئه‌گه‌رێ زێده‌بینا رێژه‌یا خوه‌كوشتنێ به‌ریتانیا وه‌زیرێ نه‌هێلانا خوه‌كوشتنێ ده‌ستنیشانكر. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ بریتانیا وه‌زاره‌ته‌كا نوو بۆ رێگریكرنێ ل كریارێن خوه‌كوشتنێ دانا و وه‌زیرا ساخله‌مییێ بۆ رێڤه‌برنا وێ وه‌زاره‌تێ ده‌ستنیشان كر. ئه‌ڤرۆ ئێكه‌م كۆنفرانسێ جیهانی یێ ساخله‌مییا ده‌روونی ب پشكدارییا شاندێن پینجی وه‌لاتان ل له‌نده‌نا پایته‌ختێ بریتانیا برێڤه‌چوو و …\n13 مین پێشانگه‌ها نێڤده‌وله‌تى یا په‌رتوكان ل هه‌ولێرێ دێ هێته ڤه‌كرن.\n2018-10-09\tنوچه 0\n13 مین پێشانگه‌ها نێڤده‌وله‌تى یا په‌رتوكان ل هه‌ولێرێ دێ هێته ڤه‌كرن. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ سوباھی چارشەمبی (١٠ێ تشرینا ئێکا ٢٠١٨) ١٣ ھەمین پێشانگەھا ناڤدەولەتی یا پەرتوکان ل باژارێ ھەولێرێ دێ ھێتەڤەکرن. عەبدوڵا ئەحمەد سەرپەرشتیارێ پێشانگەھێ ب دیجیتال میدیایا ئێن ئاڕ تی ڕاگەھاند، پێششانگەھا ئەڤ سالە یا پەرتوکان ب پشکداریا …\nئاگه‌هدارییه‌ك ژ هاتن چوونا هه‌رێمێ ل دور ترومبێلێن ژماره كاتى.\nئاگه‌هدارییه‌ك ژ هاتن چوونا هه‌رێمێ ل دور ترومبێلێن ژماره كاتى. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ رێڤەبەریا گشتیا ھاتن وچوونا ھەرێما کوردستانێ بڕیارەکا نوو لدۆر تڕۆمبێلێن ژمارە کاتی دەرکر و بەرپرسەکێ ھاتن وچوونێ ژی دبێژیت، ددەمێ ٦٠ رۆژاندا تڕۆمبێل نەھێتە بنافکرن دێ ھێتە غرامەکرن. رائید فازل حاجی، پەیڤدارێ ھاتن وچوونا پارێزگەھا ھەولێرێ …\nعێراقێ به‌رهه‌مئینان و فروتنا نه‌فتا خوه گه‌هاندییه بلندترین ئاست.\nعێراقێ به‌رهه‌مئینان و فروتنا نه‌فتا خوه گه‌هاندییه بلندترین ئاست. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ کۆمپانیا بازرگانیكرنا نه‌فتا عێراق (سومۆ) راگەهاندیە، داھاتیێ عێراقێ ژ هنارتنا نەفتا خاڤ د ئه‌فساله‌دا، تا مه‌ها ئەیلولێ، گه‌هشتییە ٦٣ مڵیار و ٥٣٠ ملیۆن دۆلاران و دهێته پێشبینیكرن ، بوهایێ نەفتا عێراقێ دمه‌ها ته‌شرینا ئێكێ دا، بگه‌هتە ٨٠ …\nئافره‌ته‌كا رۆژنامه‌ڤان لێكولین د پرسه‌كا گه‌نده‌لییا ئێكه‌تییا ئه‌وروپادا كر، به‌لێ باجه‌كا مه‌زن پێشكێشكر. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ کۆمسیۆنا ئەوروپی، دەستهەڵاتدارێن بولگاریا ھاندا لێکۆڵینەكا بله‌ز بکەن سەبارەت ب کوشتنا رۆژنامه‌ڤاه‌كا كچ یا بولگارى ب ناڤێ ( ڤیکتۆریا مارینۆڤا ) پشتى دیڤداچوون د پرسه‌كا گه‌نده‌لیێ دا كرى. ل دویڤ لێدوانێن لێكوله‌ران مارینۆڤا …


ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆستی ئەمریكا لەسەر زاری نوسەرێكی دیاری ئەو وڵاتەوە بڵاویكردەوە، كردەوەكانی ترەمپ دژی خۆپیشاندەرانی ناڕازی لەتاوانی كوشتنی فڵۆیدی ڕەشپێست بووەتەهۆی یەگكرتنی ڕێزی ڕەش پێست و سپی پێست و چەندین چینی تر لەدژی و ڕەنگە بەكۆتایهێنان بەقەڵەمڕەوەییەكەی كۆتایی بێت.\nیۆگین ڕۆپنسۆن لەمیانی نوسینی وتارێكی دا كە لەڕۆژنامەكە بڵاوكراوەتەوە ڕایگەیاندووە، بۆ یەكەمجار گازی فرمێسكڕیژ لەسەردەمی ئۆگستۆ بینۆچی، دیكتاتۆری چیلیەوە وەحشیگەرانە لەدژی خۆپیشاندەرانی ئاشتیخواز بەكار هێنرا.\nباسی لەوەش كردووە، خراپ مامەڵەكردنی بەرپرسانی دەوڵەت لەنزیك كۆشكی سپی لە ڕۆژی دووشەممەی ڕابردوو، بیرەوەرییەكانی ئەو كات و شوێنەی بیردەخاتەوە كە چۆن وەحشیگەرانە گازی فرمێسك ڕێژ لەدژی خۆپیشاندەران بەكارهاتووە و ئەو دیمەنانەش مەترسیەكی تر دەردەخات كە ڕوبەڕووی دەبنەوە.\nنوسەری وتارەكە باسی ڕوداوەكانی چیلی دەكات بۆ كۆتاییهێنان بە خۆپیشاندانەكان و بەكارهێنانی گازی فرمێسكڕێژ كە چۆن ڕەگەزپەرستی لە باشوری ئەفریقیاوە هێناوەتەوە بۆ زیندوكردنەوەی حوكمی بینۆشیە.\nواشنتۆن پۆست لەسەرزاری نوسەرەكەوە دەڵێت، ئەو هەنگاوەی كە ترەمپ گرتیەبەر بۆ بەكارهێنانی سوپا لەدژی خۆپیشاندانەكان كەبەبۆنەی كوشتنی پیاوە ڕەشپێستەكەوە سەریانهەڵدا ئەوا ستەمكارییە و مەترسیەكانی ترەمپ لەسەر ئەو ستراتیژەی كە ئەمریكا لەسەر دامەزراوە ڕووندەكاتەوە.\nیۆگین دەشڵێت، بەو خۆپیشاندانانە كە خەڵكانی سپی پێست و ڕەش پێست و خەڵكانی ئاسیا بێ جیاوازی بەشداریان تێدا كرد، ڕێزەكانی خۆیان لەدژی ترەمپ ڕێكخست و بەكارهێنانی هێز لەدژی خۆپیشاندەرانیش وا دەكات كۆتاییەكەی بەلەسەر كارلابردنی تڕەمپ كۆتایی بێت.\nلەهەولێر چەند قائیمقامێک ئاڵۆگۆڕیان پێکرا و لەشوێنی یەکتر دەستبەکاربوون\n2020.06.16 - 17:09


◄ Resultaat: Found 8, page 1 of 1 Artikelen per pagina: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📕 ئینسایکلۆپیدیا ئەلقاعیدە Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 20 2011 11:03PM\n👁 Dit item is 8,856 keer bekeken\nزنار تەها 2006 [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 20-12-2011 23:03:37\n📕 ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 1 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 3 2015 10:29AM\n👁 Dit item is 3,626 keer bekeken\nنووسینی: عەلی کەندی بڵاوکراوەی بەرێوەبەرایەتی چاپ [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 8 ✔ 99% ✍ M.B. 3-12-2015 10:29:35\n📕 ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 2 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 3 2015 10:40AM\n👁 Dit item is 3,083 keer bekeken\nنووسینی: عەلی کەندی بڵاوکراوەی بەرێوەبەرایەتی چاپ [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 18 ✔ 99% ✍ M.B. 3-12-2015 10:40:44\n📕 ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 3 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 3 2015 10:45AM\n👁 Dit item is 3,035 keer bekeken\nنووسینی: عەلی کەندی بڵاوکراوەی بەرێوەبەرایەتی چاپ [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 19 ✔ 99% ✍ M.B. 3-12-2015 10:45:24\n📕 ئینسکلۆپیدیای مێژوونامە بەرگی 4 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Dec 3 2015 10:53AM\n👁 Dit item is 3,204 keer bekeken\nنووسینی: عەلی کەندی بڵاوکراوەی بەرێوەبەرایەتی چاپ [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 20 ✔ 99% ✍ M.B. 3-12-2015 10:53:53\n📕 ئینسکلۆپیدیای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Feb 21 2013 9:37AM\n👁 Dit item is 15,154 keer bekeken\nیەکێتیی نیشتمانیی کوردستان 2013 [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 21-2-2013 9:37:40\n📕 ئەنسیکلۆپیدیای هەولێر - بەرگی 01 Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Mar 9 2011 2:32PM\n👁 Dit item is 5,938 keer bekeken\nئینسکلۆپیدیای هەولێر پێکهاتووە لە (10) بەرگ لیژنە [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 8 ✔ 99% ✍ H.B. 9-3-2011 14:32:17\n📕 مەوسوعەی جودی بۆ چەمک و زاراوەکانی سەردەم Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Oct 9 2013 9:11PM\n👁 Dit item is 15,621 keer bekeken\nمەسعود عەبدولخالق 2008 [ Meer... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 9-10-2013 21:11:46


پاپا بەرەو عێراق؛ پاپای ڤاتیکان کێیە؟ چۆن هەڵدەبژێردرێت؟ مێژووی پاپاکان چییە؟\nسبەی هەینی پاپای ڤاتیکان بۆ یەکەم جار روو لە وڵاتی دوو رووبارەکە دەکات، دواتریش دێتە شاری هەولێر و پاشان دەگەڕێتەوە ڤاتیکان. پاپای ڤاتیکان کێیە؟ چۆن هەڵدەبژێردرێت؟ مێژووی پاپاکان چیمان پێدەڵێت؟ بڕواکانی پاپا چییە؟ کاردیناڵەکان رۆڵیان چییە؟\nپاپا وشەیەکی لاتینیە و بە مانای باوک دێت، بەرزترین کەسی کریستیانە کاتۆلیکەکانە و کەسی یەکەمی کڵێسای کاتۆلیکی رۆمایە، لە هەمان کاتدا سەرۆکی قەشەکانی رۆمایە.\nلە سەرەتادا ناسناوی پاپا بۆ هەموو قەشەکان بەکاردەهێنرا، بەڵام دواتر ئەم ناوە تەنها قەشەی رۆما بەکارهێنرا.\nلە دوای پاپا (Siricius) بۆ قەشەی کڵێسای کاتۆلیکی رۆما بەکاردەهێنرێت.\nیەکەم پاپا و تەنانەت قەشەی کڵێسای رۆماش (Saint Peter) بووە.\nلە ماوەی دوو هەزار ساڵی رابردوودا ٢٦٦ پاپا ناویان چووەتە مێژووەوە. یەکەم مێژونووس ناوی پاپاکانی تۆمار کردووە (Hermannus Contactus)ە. ئەم مێژوونووسە ناوی ١٥٤ پاپای تۆمار کردووە. دواین پاپای تۆمارکراو لای ئەم مێژونووسە پاپا (Pope Leo IX) بووە کە ساڵی ١٠٥٤ کۆچی دوایی کردووە.\nناکۆکی لەسەر لیستی ناوی پاپاکان هەیە، بەشێک لە سەرچاوە مێژووییەکان پێیان وایە ژمارەیەک لەوانەی وەک پاپا ناویان چووەتە مێژووەوە پاپا نەبوون، هەر بۆیە لە لیستەکەدا دەرهێنراون.\nشوێنی سەرەکی و مانەوەی پاپا ڤاتیکانە. ڤاتیکان دەوڵەتێکە لەناو سنورەکانی ئیتاڵیادا و رووبەرەکەی ٤٤ کیلۆمەتری چوار گۆشەیە، بەم جۆرەش دەبێتە بچوکترین دەوڵەتی جیهان. پاپاکان لە ڤاتیکان دەمێننەوە ژیان بەسەر دەبەن.\nپاپاکان هاوسەرگیری دەکەن؟\nئەمە یەکێکە لەو پرسیارانەی بەردەوام لەسەر زمانی خەڵکن.\nپاپاکان، واتە سەرۆک قەشەکانی کڵێسای کاتۆلیکی، وەک قەشەکان وان و هاوسەرگیری ناکەن. بە درێژایی ژیانیان وەک رەبەن دەمێننەوە و دەژین.\nهەڵبژاردنی پاپا یەکێکە لە هەڵبژاردنە دەگمەنەکان. پاپاکان لە رێگای هەڵبژاردنەوە دەگەنە ئەم پۆستە. کاردیناڵەکان کە ئەندامی کڵێسای کاتۆلیکین و لە دوای پاپاوە دووەم پلەیان هەیە، پاپا هەڵدەبژێرن.\nهەڵبژاردنی پاپا بەم جۆرە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٢٦٨، بە یەکێک لە هەڵبژاردنە یەکەمەکانی مێژوو دادەنرێت کە سەرۆکی دەزگایەک بە هەڵبژاردن هەڵبژێردرابێت.\nهەڵبژاردنی پاپا کاتێکی زۆری دەوێت، جار هەبووە هەڵبژاردنی پاپایەک دوو ساڵی خایاندووە. هەندێک جار بەهۆی هەڵنەبژاردنی پاپاوە، خەڵک لە کاردیناڵەکان توڕە بوون و نەیانهێشتووە لە کڵێسا بێنە دەرەوە تاکو پاپایان هەڵبژاردووە، تەنانەت دەرگایان لێداخستوون و گۆشەگیریان کردوون.\nژیانی ئاڵۆزی کاردیناڵەکان\nلە دوای هەڵبژاردنی گریگۆری کە دەیەم پاپای ڤاتیکان بووە، ئەم ناڕەزایەتی دژی کاردیناڵەکان بووە بە کەلتور کە دەرگای کڵێسایان لێدادەخرێت تاکو ئەو کاتەی لەسەر هەڵبژاردنی پاپا رێکدەکەون.\nکاردیناڵەکان نە سەیری تەلەفیزیۆن ناکەن، رۆژنامە ناخوێننەوە و بە تەلەفۆنیش قسە ناکەن.\nکاردیناڵەکان تاکو ساڵی ٢٠٠٥ لە ژوورێکی بچوک و لەسەر زەوییەکی رەق و تەق دادنیشتن، بەڵام لەم ساڵە بەدواوە هۆتێلێکیان بۆ دابینکرا تاکو تێیدا بژین.\nهەر کەسێک بۆ بوونەوە پاپا پێویستی بە دەنگی دوو لەسەر سێی کاردیناڵەکان هەیە، ئەگەر ٣٣ جار ئەم هەڵبژاردنە سەری نەگرت و ئەم ژمارە دەنگە بەدەستنەهات، ئەوا لە خولی ٣٤هەم دا بە زۆرینەی رەها پاپا هەڵدەبژێردرێت، واتە دوو لەسەر سێی دەنگەکان نابێت بە مەرج.\nلە نەریتە سەیرەکانی هەڵبژاردنی پاپا، دوکەڵی رەش و سپیە. لە شوێنی هەڵبژکاردنی پاپا دوو سۆبا هەیە. لە یەکێک لە سۆباکانەوە دوکەڵی سپی دێتە دەرەوە و لە سۆباکەی دیکەوە دوکەڵی رەش.\nئەگەر دوکەڵی رەش بەرزبووەوە ئەوا مانای ئەوەیە کە پاپا هەڵنەبژێردراوە و هەڵبژادنەکە بە ئەنجام نەگەیشتووە، ئەگەر دوکەڵی سپیش بەرزبووەوە ئەوا مانای ئەوەیە هەڵبژاردنی پاپا تەواو بووە و پاپای نوێ هەڵبژژێردراوە.\nسەرچاوەی داهاتی ڤاتیکان\nکاریگەری ڤاتیکان و پاپا\nپاپا سیمبولی کاتۆلیکەکانی جیهانە. ڤاتیکانیش ناوەندی فەرمی و پیرۆزیانە. سەدان ملیۆن کاتۆلیک لە سەرانسەری جیاهنەوە چاویان لە خاڵە گرنگەی سەر زەوییەوە و بە گرنگییەوە لێیدەڕوانن.\nپاپا و هاوڕەگەزبازیی\nهاوڕەگەزبایی یەکێکە لەو بابەتانەی لە هەموو کۆمەڵگاکاندا مشتومڕی زۆری لەسەرە. بابەتێکی رەتکراوەی زۆربەی کۆمەڵگاکانە، بەڵام بەرگریکاریشی زۆرە و بە کارێکی سروشتی دەزانن.\nپاپای ئێستای ڤاتیکان پاپا فرانسیسکۆ بەرگری لە هاوڕەگەزبازان دەکات و داوا دەکات مافە مەدەنییەکانیان پارێزراو بێت.\nپاپا دەڵێت، ئەم کەسانە مافی خۆیانە لە خێزانێکدا بژین و با کەس دووریان نەخاتەوە و پەرێشانیان نەکات.\nپاپا و ئیگۆرە مسوڵمانەکان\nکۆتایی ساڵی رابردوو پاپا بەرگری لە ئیگۆرەکان کرد، ئەمەس کاردانەوەی توندی حکومەتی چینی بەدوای خۆیدا هێنا.\nپاپا دەربارەی ئیگۆرە مسوڵمانەکانی چین وتی، "بیر لەو کەسانە دەکەمەوە کە لەژێر ستەمدان، لەوانەش ئیگۆر و یەزیدییەکان،"\nبۆ یەکەم جار عێراق پێشوازی لە پاپای ڤاتیکان دەکات و لە رێوڕەسێمی گەورە و بەرفراواندا دەرگای وڵاتی دوو رووبارەکە و هەرێمی کوردستانی بۆ دەکرێتەوە.\nبڕیارە سبەی هەینی پاپا فرانسیس سەردانی شاری بەغداد بکات ولەلایەن مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە پێشوازی لێدەکرێت و دواتریش لە کۆشکی کۆماری لەگەڵ بەرهەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق کۆدەبێتەوە.\nرۆژی شەممە پاپای ڤاتیکان روو لە شاری نەجەف دەکات تاکو لەگەڵ عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەکانی عیراق کۆببێتەوە.\nهەمان رۆژ پاپا سەردانی شاری ئوور دەکات، بۆ بەشداریکردنیش لە رێوڕەسمی کەنیسەی مار یوسفی کلدانی دەگەڕێتەوە شاری بەغداد.\nلە سێیەم رۆژی سەردانەکەیدا پاپا روو لە شاری هەولێر دەکات و لە فڕۆکەخانە لەلایەن نێجیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە پێشوازی لێدەکرێت.\nهەمان رۆژ پاپا دەچێتە کەنیسەی تاهیرە گەورەی قەرەقوش و لەگەڵ خەڵکدا نوێژی موژدەدەر دەکات. دواتریش لە یاریگای فرانسۆ هەریری لە شاری هەولێر بەشدار دەبێت لە رێوڕەسمێکی تایبەت بە مەسیحیەکان. دوای ئەوەش پاپا دەگەڕێتەوە شاری بەغدا و لەوێوە دەگەڕێتەوە ڤاتیکان.\nپاپا فرانسین پێش سەردانەکەی پەیامێکی ئاڕاستەی گەلانی عێراق کرد و تی، " پەرۆشم بۆ بینینی روخسارتان و سەردانکردنی خاکەکەتان، کە لانکەی شارستانییەتی رەسەن و ناوازەیە. من بە تۆبەکارییەوە پێتان دەگەم بۆ ئەوەی نزای لێخۆشبوون و ئاشتبوونەوە لە یەزدان بکەم."


بارزانی و پێشمه‌رگه‌يلێ له چه‌و مۆنیتۆر - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nبارزانی و پێشمه‌رگه‌يلێ له چه‌و مۆنیتۆر\n“مه‌سعود بارزانی سه‌رۆك هه‌رێم كوردستان چه‌ن مانگێگه له ناو “كه‌ره‌ڤان”ێگ نیشتگه‌و، سه‌ركردایه‌تی جه‌نگه‌گان ئه‌كا. ئه‌وه‌يش نزیكترین خاڵه ك هه‌ر سه‌ركرده‌ێگ سه‌ربازی بتويه‌نێد له‌تێ بوود ئه‌ڕا سه‌رپه‌رشتی كردن جه‌نگه‌گه.\nهه‌ركه‌سێگ بخوازێ سه‌ردان بارزانی بكا ك گشت ئه‌ركه سیاسییه‌گانێ له هه‌ولێر هيشتگه‌سه جێ ئه‌ڕا حكوومه‌ت و، بڕیاریداس بچووده ناو جه‌نگه‌گه، بايه‌د جنگه‌يل قورس بكاده وه‌ر و، له‌و شوونه بمێنێده‌و، باره‌گاێ ئه‌و ڕابه‌ر كورده، هویچ هۆكارێگ خوه‌شگوزه‌رانی له‌تێ نییه.\nئه‌و كه‌سه‌يله ك هان وه‌لێا ئويشن: ” ئه‌و هووكاره‌ێ ئه‌و جووره ژینگه‌سه. كوڕ ئه‌و ژینگه‌سه. باوگیشێ (مه‌لا مسته‌فاێ بارزانی) ك ڕابه‌ر شۆڕش ڕزگاریخواز كوردبوی، له ژینگه‌ێ سه‌ختتر و بارودۆخ فره ناهه‌موارتر ژیاس، له كويه دوير ده‌سه‌گان”.\nوه‌ناويه‌كاچين جوگرافی له ناوچه‌یل باكوور موسڵ، ك به‌نداو موسڵ هاتێ فره وه‌ئاشكرايی دياره، ئه‌و به‌نداويشه ماوه‌ێگ له‌يه‌ووه‌ر هێز پێشمه‌رگه وه‌هاوكاری ته‌ياره‌يل هاوپه‌یمانه‌يل له داعش ڕزگارێ كرد.\nپێشمه‌رگه، دووربین ده‌نه میوانه‌يلیان تا له‌لێه‌و جموجويله‌یل داعش بوينن. داعش له‌و ئاواييه‌يله ك هانه باو‌ش كويه‌گان و هه‌ميش له چه‌م دجله‌و زه‌ویه كشتوكاڵیه پان وبه‌رینه‌گان، ئه‌وره وه‌كار تێرێد ئه‌ڕا هاتوچووكردن و دروسكردن هێڵ ته‌ماس و دروس‌كردن فه‌ن و فێڵ سه‌ربازی.\nیه‌كێگ له‌سه‌ركرده سه‌ربازییه‌گان پێشمه‌رگه له به‌نداو موسڵ له وه‌ختێگ ئاماژه ئه‌ڕا جموجويله‌یل داعش له داوان یه‌كێگ له كويه‌گان كردياد وه سايت ”مۆنیتۆر” وت: ” سه‌ركه‌فتن ته‌واوه‌تی له‌بان داعش له موسڵ، ئه‌گه‌رێگ له‌وه‌ر ده‌سسه، وه‌لێ سه‌ختییه‌گه ها له چوينيه‌تی پارێزگاری كردن له‌و زه‌ویه‌يله‌گ ئازاد كريه‌ن. پێشمه‌رگه له ئازاد كردن ئه‌و ناوچه‌يل پان و به‌رینه ك داعش له ماوه‌ێ گوزه‌يشته داگیریان كردويد، پشت وه نيشته‌جايه‌يل ناوچه‌گان به‌سێ. ئه‌وه‌يش لێوا كردياد ك پێشمه‌رگه تواناێ مرۆیی داشتوود ئه‌ڕا پێشڕه‌وی‌كردن وه‌ره‌و ناوچه‌یل تر. وه‌لێ فراوانتر كردن ئه‌و ناوچه‌يل ئازادكرياگه، هه‌وه‌جه وه ئاماده‌سازی زیاتر دێرێ له‌بان زه‌وی”.\nچه‌ن ئه‌فسه‌رێگ فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنه‌یل پێشمه‌رگه، ئاماژه وه‌وه دان: ”هاوكاری هه‌ليكۆپته‌ر ئه‌مریكی له جوور ئاپاچی و، دروس‌كردنی ڕووپووشێگ ئاسمانی، تويه‌نێد بووده هاوكاری گه‌وراێگ ئه‌ڕا پرۆسه‌ی ڕزگاركردن موسڵ”.\nئه‌و ئه‌فسه‌ره‌يله ئاماژه وه خاڵێگ تريش كردن، ئه‌ویش ئه‌وه‌سه ك جه‌نگ وشكانی هه‌وه‌جه وه ڕووپووش هه‌وایی دێرێ، زياتر له‌وه‌گ هه‌وه‌جه وه بۆمباران ته‌ياره‌گان داشتوود. هه‌رچه‌ن بۆمبارانه‌گان گرنگی گه‌وراێگ دێرن له قورسه‌وكردن ته‌رازوی هێز له‌به‌رژه‌وه‌ندی پێشمه‌رگه”.\n“مه‌سعود بارزانی” سه‌رۆك هه‌رێم كوردستان، ك وه‌ل خوه‌يا كوڕه‌گانێ و شۆماره‌ێگ له خزمه‌یلی و ئه‌و فه‌رمانده‌يل دێرینيشه هان وه‌لێا ك وه‌رجله‌يه له هێزه‌یل پێشمه‌رگه فه‌رمانده بوينه، وه‌وه‌رده‌وامی وه‌دريژایی هێڵه‌یل ته‌ماس وه‌ل داعش گه‌ردێده بان جه‌بهه‌گان.\nئه‌وانه‌گ له بارزانییه‌و نزیكن ئويشن، ئۆپه‌راسیۆن ڕزگار كردن شنگال، ك بارزانی خوه‌ێ له‌تێ به‌شداربوی چه‌ن چركه‌ساتێگ فره مه‌ترسیدار له‌تێ بوی، یه‌كێگ له مه‌ترسییه‌گان ئه‌و وه‌خته‌بوی، ك داعش ته‌قالا كردياد، له جويله‌ێگ بێ ئومێدانه، ئۆتۆمبیلێگ بۆمب ڕێژكرياگ كل بكه‌ێده ئه‌و شوونه‌گ بارزانی له‌تێ بوی. وه‌لێ وه‌رجله ئه‌وه‌گ بڕه‌سێده ئه‌و شوونه، له‌لایه‌ن پێشمه‌رگه‌وه ته‌قنريا‌وه.\nبوين بارزانی له مه‌يدان جه‌نگ، كاریگه‌ری یه‌كلاكه‌ره‌وه له‌بان ئه‌و سه‌ربازه‌يله دێرێ ك “مۆنیتۆر” چه‌وێ كه‌فته پێيان. بڕێگ له‌و سه‌ربازه‌يله، باس له چه‌ن بڕیارێگ یه‌كلاكه‌ره‌وه و بوێرانه‌ێ مه‌یدانی كه‌ن ك بارزانی داسه‌ێان. بارزانی وه‌گوره‌ێ شاره‌زایی و ئه‌زموون خوه‌ێ له ئداره‌كردن ئه‌و جووره جه‌نگه‌يله، بڕیاره‌گانێ داس. وه‌بێ ئه‌و نه‌كرياد ئه‌و بڕیاره‌يله بدريه‌ن و ئه‌گه‌ر سه‌رچه‌وه‌ێ بڕیار له مه‌يدان جه‌نگه‌گه‌وه نزیك نه‌وياتاد، چوينكه ئه‌و مه‌يدانه چركه وه چركه ئاڵشت بوود.\nپاداگری‌كردن ڕابه‌رێگ جوور بارزانی له‌بان ئه‌وه‌گ خود خوه‌ێ له مه‌يدان جه‌نگ بوود، بووده پاساو ئه‌وه‌گ ئه‌ڕاچه سه‌ركرده سه‌ربازی وسیاسییه‌گان هه‌رێم كوردستان ڕوی له مه‌يدانه‌يل جه‌نگ كه‌ن. هه‌ر ئه‌وه‌يش پاساو شه‌هید بوين چه‌نه‌ها فه‌رمانده‌ێ گه‌وراێ پێشمه‌رگه‌س له جه‌نگه‌گه.\nهه‌رچه‌ن ئه‌و بارودودۆخه مه‌ترسیداریشه، وه‌لێ كاریگه‌ری پۆزه‌تیڤ ديرێ له پڕه‌وکردن كه‌لينه‌یل ناونی سه‌ركرده و سه‌ربازه‌گانێ. ئه‌و كه‌لينيشه یه‌كێگ بويه له‌و هۆكاره‌يله ك خه‌ریكه عێراقییه‌گان یه‌كڕابوون له‌بان ئه‌وه‌گ هه‌ڵه‌ێگ سه‌ره‌كی وهۆكارێگ گه‌ورا بويه و، لێواكردگه ك داعش وه‌خێرايی بخزيه‌ێده ناو شاره‌یل عێراق. چ له‌ناو سوپاێ عێراق وچ له ڕزه‌یل پێشمه‌رگه، له مانگه‌یل گوزه‌يشته.


ئینسایکلۆپیدیا، پوختەی عەقڵانییەتی مۆدێڕن…. کاوان محەمەدپوور – Dengekan\nbyKawan Muhamadpur\tFebruary 20, 2019\tGeneral, Literature\nسەبارەت بە زەروورەتی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا بۆ کورد\nئەگەر ئاوڕێکی خێرایی لە سەردەمی ڕووناکبیری ئۆرووپا بدەینەوە، یەکێ لەو بەرهەمانەی –کە ڕەنگە زیاتر لەوانی تر- دێتە بەر چاومان و بەهیچ روو ناتوانین کاریگەری ئەو بەرهەمە لەسەر ڕۆشنگەری چ وەک ڕەوت و چ وەکوو ئاگاییکەرەوەی کۆمەڵگا پشت گوێ بخەین، (ئینسایکلۆپیدیای زانست، هونەر و پیشەکان)ی فەیلەسووفی فڕانسی (دەنی دیدرۆ)یە. ئەم بەرهەمە وەکوو یەکەم ئینسایکلۆپیدیا(Encyclopedia) گشتی لە زانستدا ناودێر دەکرێت. دەنی دیدرۆ بیست و شەش ساڵ لەتەمەنی خۆی بۆ ئەم بەرهەمە بیست و هەشت بەرگییە تەرخان کرد. کۆبەندێک لە زانست و دەستکردەکانی مرۆڤ کە ئاست و پلەی هۆشیاری و ڕەخنەی مرۆڤ لەمەڕ ئۆتۆریتە(هێز)ی کلیسا و ناعەقڵانی مرۆڤ دەباتە سەر.\nئەوەی کە لە سەرەتای ئەم یادداشتەدا ئاماژەم بە سەردەمی ڕووناکبیری و نووسین و سەرپەرەشتیاری دەنی دیدرۆ بۆ ئینسایکلۆپیدیا کرد تەنیا یەک مەبەستی تێدایە، ئەویش کاریگەری ئینسایکلۆپیدیا لەسەر زانستی گشتی کۆمەڵگا و تێکشکاندنی ئۆتۆریتەی زاڵی، جیا لە عەقڵانییەت مرۆڤ. ئەم بەشە ڕێک پێوەندی بە ڕەوتی ڕۆشنبیری و ڕووناکبیری کوردی ئێمەوە هەیە و زەروورەتی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا لە مێژووی کورددا دیاری دەکات. هەڵبەت بە هیچ ڕوو نە لە توانایی زانستی من دایە و نە ئەم کورتە یادداشتە دەیهەوێت شێوە و مێتۆدی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا نیشان بدات. ئەم یادداشتە تەنیا دەیهەوێت بە ئاوڕدانەوەیەکی مێژوویی لە ڕەوتی ڕووناکبیری ئۆرووپا، گرنگی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا بۆ کۆمەڵگا باس بکات. بۆ ئەو مەبەستە ئاوڕێکی خێرایی لە مێژوویی ڕووناکبیری ئۆرووپی دەدەمەوە و پاشان پێداویستییەکانی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا بە پێی مێژووی ئەزموون کرا و هاو مژاری ڕەوتی زانستی کوردی باس دەکم. دیارە مێژوویی زانستی و مەعریفی ئۆرووپا هەڵگری نووسین و باسکردنی زۆرە و من لێردا بە پێی پێوسیت و مەودای ئەم وتارە، تەنیا بەشێکی زۆر کورت، کە بە واتایەک بۆ ناسینی هۆی نووسینی یەکەم ئینسایکلۆپیدیا زەروورەتی هەیە باس دەکم.\nسەردەمی ڕووناکبیری و نووسینی یەکەمین ئینسایکلۆپیدیا\nهیچ بەرهەم و زانستێکی جیهانی بێ پاشخان بەدی نایەت. تەنانەت ئەگەر وەکوو واڵتەر بنیامین فەلسەفەی مێژووی خۆمان لەسەر چەمکی (دابڕان)یش بوەستێنین و پێمان وابێت بە پێچەوانەی هێگێلەوە مێژوو هەمیشە بەرەو پێشکەوتن ناچێت و ناتوانین پێشکەوتن وەکوو بەرجەستە بوونەوەی مادییانەی عەقڵ پێناسەبکەین، بەڵکوو دروست بوونی سەرتا نوێکانی مێژوو لە دابڕان لە ڕەوتی پێشینەی مێژوو دایە، دابڕان وەکوو ساتەوەختێک وایە کە مێژوو چیتر ناتوانێت خۆی دووپات بکاتەوە. بە وتەی بنیامین ئەم دابڕانە شتێکی سانا و ئاسایی نییە و هەمیشە لەگەڵ خۆی وێرانکاری و توندوتیژ و تێشکانی پێیە. واتە بە چەشنێک تێکشکان و وێرانی مێژووی پێشوویە. ئەمە بەو مانایەیە کە تەنانەت لە چەمکی دابڕانیشدا پاشخانی مێژوو و کۆبەندێک لە پێش مەرج بۆ دابڕانی مێژوویی هەیە. واتە ڕەوت و مێژوویی تایبەت، دوخێکی تایبەت بەرهەم دێنن کە ساتەوەختی دابڕان لەودا بقەومێت.\nیەکێ لە گرنگترین ساتەوەختەکانی دابڕان لە مێژوویی ئۆرووپا، تێکشکان و وێران کردنی ئۆتۆریتە(هێز)ی کلیسا لە لایەن عەقڵانییەتی مرۆڤە. لە سەدەکانی ناویندا(Middle Ages) گشت زانست و زانیاری لە ژێر چاوەدێری کلیسای کاتۆلیکدا پەروەردە دەبوو، گوتاری زاڵ، گوتاری زانستی کلیسا بوو. بە دەستەواژەی میشێل فۆکۆیی، لەو سەردەمەدا حەقیقەت یان زانست و مەعریفە، ئەو چەمکە بوو کە کلیسا پێناسەی دەکرد، ئۆتۆریتەی کلیسا لە گشت لق و پۆ فەرهەنگییەکانی کۆمەڵگادا گەریانی هەبوو و تەنانەت کێشە لەگەڵ ئەم ئۆتۆریتەیە ئەگەری گیان لە دەست دانی لێدەکەوتەوە. بەڵام ئەگەر لە خوێندنەوەیەکی مێژوویدا (ڕێنێ دێکارت) وەکوو باوکی سەردەمی عەقڵانییەت و یەکێ لە باوکانی سەردەمی ڕووناکبیری ئۆرووپا بزانین کە لەمەڕ ئۆتۆریتەی کلیسا ڕادەوەستێت و بە جێگەی وتەکانی پاپ و کلیسا عەقڵی پەتی دەکاتە تەنیا سەرچاوەی زانستی بەشەری، بۆمان دەردەکەوێت کە پێش ئەو، نووسەرانی تر وەکوو (دانتێ ئەلیگیێری) و (جووانی بوکاچیۆ) بە نووسینی چیرۆک-هەڵبەت نە بەمانا مۆدێڕنەکەی-ڕێگە خۆشکەری گوتاری نوێ، واتە عەقڵانییەتی مۆدێڕنن بۆ دێکارت. لەم تاقمە نووسەرانە بە وتەی کۆندرا بە هیچ روو ناکرێت سێروانتێس (نووسەری دۆنکیشۆت) بسڕێنەوە. بەڵام دانتێ وەکوو پێشەنگی بەرهەم هێنانی یەکەمین بەرهەمی داستانی کە خوڵقێنەری (خودی نووسەر)ە، نە داستان و وتە ئۆستوورەیی و مەزهەبییەکان، خۆی وەکوو (دابڕان)ێکی مێژووی پێناسە دەکا. (کۆمێدیای یەزدانی) بەرهەمی جیهانی زەهنی نووسەرەکەی، واتە دانتێ ئەلیگیێرییە. لێردا دانتێ و لە پاشان بوکاچیۆ (نووسەری دێکامێرۆن) و سێروانتێس (نووسەری دۆنکیشۆت)، بۆ یەکەمین ڕا لە مێژووی ئۆرووپا نووسەر یان (ئۆرتۆر) بەدیدێنن. بەر لەم نووسەرانە هەرچی بەناوی چیرۆک و ڕۆمانسەوە لە ئۆرووپا نووسراوە، گێڕانەوەیی پاتەکراوی کتێبی پیرۆز و ئۆستوورەکان بووە.\nئەگەر جیهانی واقیع خوڵقاوی خواوەندە، جیهانی چیرۆک نووس، خوڵقاوی نووسەرە. بە چەشنی ئیستعاری نووسەر لەمەڕ بەرهەمەکەی وەکوو خوایەک وایە کە جیهان پێکدێنێت و سەرو سامانی دەدات، واتە ئۆتۆریتەی نووسەر بە دەقی بەرهەم هاتوو بەدی دێت. لێردایە کە وردە وردە ئۆتۆریتەی کلیسا و شرۆڤەی کلیسا لە کتێبی پیرۆز و ئاکاری مرۆڤ و جیهان دەکەوێت ژێر تیشکی ڕەخنەوە. بەدی هاتنی نووسەر وەکوو کەسایەتییەک کە بۆ پێکهێنانی جیهانی نوێ لە ژێر ئۆتۆریتەی کلیسا و پاپ دا نییە و خۆی بە خەیاڵی خۆی بەرهەم هێنەری جیهانێکی نوێیە. بەگشتی لەم سەردەمەدا خولقاوەکان/بەرهەمەکان-ئەوانەی ئاوێنەی ئۆتۆریتەی نووسەرن-، بە چیرۆک دێنە ئەژمار، واتە بەرهەم یان دەستکردێکی زانستی بە چەشنێکی شیاو بوونی نییە. لە سەدەکانی دواییدایە شرۆڤەی نوێی (مارتین لۆتێر) و(جان کالڤین) لە کتێبی پیرۆز و هاتنەکایەیی چاکسازیی پرۆتیستانتی، ڕێگەیەکی بەربڵاوتر بۆ بەدی هاتنی عەقڵانییەتی دێکارتی دەکاتەوە. دێکارت وەکوو نوێنەری عەقڵانییەتی مۆدێڕن، تەنیا ئەو دەستکەوتە بە شیاوی زانست و مەعریفە دەزانێت کە بەرهەم هاتوویی عەقڵی پەتی مرۆڤ بێت و لە ژێر سێبەری گومانەوە پێناسە کرابێت. بە ڕوانگەیەک عەقڵانییەتی مۆدێڕن هەنگاوێک ئۆتۆریتەی خولقێنەر دەباتە پێش. ئەگەر سەرەتای تێکشکانی ئۆتۆریتەی کلیسا بە نووسینی چیرۆک بزانین، بە عەقڵانییەتی دێکارتەوە، فەلسەفە و ماتماتیک(بیرکاری) و زانستی سروشتیش دەگرێتەوە. ئەم پاشخان و دابڕانە مێژوویە لە دەیەکانی دوواییدا سەردەمێک لە ئۆرووپا پێکدێنێت کە بە ناوی سەردەمی ڕووناکبیری یان سەردەمی ڕۆشنگەری (Age of Enlightenment) دەناسرێت. سەردەمی ڕوشنگەری پەروەردەی پاشخانی مێژوویی تایبەتی ئۆرووپا و کۆیەک لە نووسەر و فەیلەسووفی وەکوو دێنی دیدرۆ، ئێمانۆیل کانت، ڕۆسۆ، مارکی دۆساد، مۆتێسکیۆ، فرانسیس بەیکن و …هتدە. گشت ئەم فەیلەسووفانە بە چەشنێک درێژەدەری عەقڵانییەتی مۆدێڕنن کە بە شێوەی فەلسەفی لەلایەن دێکارتەوە دێتە پانتای مەعریفی جیهانەوە. دیارە هەر کام لەم فەیلەسووفانە، ئەم عەقڵانییەتە بە چەشنێکی تایبەت پێناسە دەکەن و زۆربەیان لەگەڵ دەسکەوتە فەلسەفییەکانی دێکارت کێشەیان هەیە، بەڵام لە چەمکی بەنەڕەتیدا لەگەڵ ئەو هاوڕان، ئەویش بەکار هێنانی عەقڵی مرۆڤ لەمەڕ پێناسەکردنی جیهان و دژایەتی لەگەڵ ئۆتۆریتەی کلیسایە، ڕەخنەی ڕۆشنگەری لە بۆچوونەکانی کلیسا و پێناسەکردنی مرۆڤ وەکوو وێنایەک لە گۆشت و پێست و خوێن، مرۆڤ لە بازنەی یەزدانیدا دەکێشێتە دەرێ و وێنایەکی زەوینی پێ دەبەخشێت. مرۆڤی ئەم سەردەمە، مرۆڤی تەنیا و وێڵ لە پانتای بەربڵاوی بوون دایە، لێرەدا هیچ ئۆستوورە و قارەمان و خودایەک بۆ مرۆڤ بووونی نییە کە لە تاریکستانی ژیاندا فریای بکەوێت و ڕزگاری بکا، هەر بۆیە تەنیا خۆی دەبێت بە فریایی خۆی بکەوێت. کە واتە بە وتەی سەردەمی ڕۆشنگەری، هیچ دەرەتانێک بۆ ڕزگاری مرۆڤ جگە لە بەکار هێنانی عەقڵ نییە.\nعەقڵانییەتی ڕۆشنگەری بە دابەزانی مرۆڤ بۆ سەر زەوی بوو بە هۆی بەدی هاتنی زانستگەلی نوێ. مرۆڤێکی وێڵ و تەنیا لە پانتای ژیاندا بێگومان بۆ ناسین و تەحەمول کردنی ژیان، پێویستی بە ناسینی جیهان هەیە. ئەم مرۆڤە خاوەن دەروون و مێشکە، خاوەن شار و کۆمەڵگایە، بەرەوڕوویی نەخۆشی دەبێتەوە، دژواری لە ژیانی کۆمەڵایەتی بۆ دێتە پێش. بیرکردنەوە لەم چەشنە مرۆڤە و بێکەسی ئەو لە پانتای بووندا، بوو بە هۆی بەدی هاتنی زانستگەلی جیاوازی مرۆڤ. دەروونناسیی و کۆمەڵناسیی پێکدێت، شارسازی و ئەندازیاری بەشێوەی زانستی بەرهەم دێت، پزشکی پێش دەکەوێت و دەستووری پەروەردەیی مناڵ و کۆمەڵگا دێت ئاراوە، شێوەی سیاسەتی مۆدێڕن و جیاکردنەوەی هێزە دەسەڵاتدارەکان بۆ نەزم و ڕێسایی کۆمەڵایەتی دروست دەبن. دەیان دەستکەوت و دەستکردی هونەر و زانستی لە ژێر سێبەر بەکار هێنانی عەقڵی بەشەر و تێکشکانی ئۆتۆریتەی کلیسا بەرهەم دێت. هەر لەم گەریانەدایە کە (دەنی دیدرۆ) و هاوکارەکانی پرۆژەیەکی زانستی بە ناوی (ئینسایکلۆپیدیای زانست، هونەر و پیشەکان) دەست پێدەکەن، هۆی نووسینی ئەم پرۆژیە پۆلێن کردنی زانستەکانی مرۆڤ بوو. ئەوەی کە هەم کۆمەڵگا و هەم بیرمەندەکان ئاگاداری دەستکەوتەکانی مرۆڤ ببنیەوە. بە چەشنێک پێناسەی ئەوەی بکرێت عەقڵانییەتی مرۆڤ چ دەستکەوتێکی هەبووە کە کلیسا و دەستووراتی کلیسا لە پاش چەندین سەدە نەیانتوانیەوە بەرهەمی بێنن. ئینسایکلۆپیدیا، ناسین و پۆلێنکردنی زانستی مرۆڤە، بۆ پێشکەوتنی زیاترو ناسینی ئەو چەمک و ئاستەی کە بیرمەندەکان دەبێت کاری تێدا بکەن و بیناسن. بە نووسینی ئینسایکلۆپیدیای زانست، هونەر و پیشەکان، ڕۆشنگەری هەنگاوێکی تر دەچێتە پێش. ئەم هەنگاوە ڕێک لەمەڕ کۆمەڵگادا مانا دەبێتەوە. مرۆڤی کۆمەڵگا لەگەڵ بەشێکی زۆر لە زانستەکانی جیهانی ئاشنا دەبێت و شێوەی بیر و بۆچوونیان تا ڕادەیەک فێر دەبێت، ئەو جار خۆیی خۆ، بۆ زانستی نوێ پەروەردە دەکات. لێردایە کە ئینسایکلۆپیدیا، ڕۆڵی بەخشینی زانست بە کۆمەڵگا کایە دەکات و ئیتر عەقڵانییەتی ڕۆشنگەری پێی وانییە کە زانست چەمکێکی قەتیس ماو لە ناو بیرمەندان و فەیلەسووفان دایە، بەڵکوو زانست و هونەر، بە گشت چەمک و لق وپۆیەکانی دەبێت بێتە ناو پانتای بیری کۆمەڵایەتی و مرۆڤەکانی کۆمەڵگا لە زانیاری و زانست بەهرەمەند بن. ئەم بەهرەمەندییە خۆی پەرەوەردە کردنی کۆمەڵگا و ڕێگەخۆشکەری پرس و ڕووناکبیری نوێ بە دەستکەوتی نوێیە. بەم پێیە یەکێ لە گرنگترین دەستکەوتەکانی عەقڵانییەتی مۆدێڕن کە لە جەستەی ئینسایکلۆپیدیای سەردەمی ڕۆشنگەریدا خۆ دەنوێنێت، “بەخشینی زانیاری و پەروەردەکردن و هاودەنگ کردنی کۆمەڵگا بە زانستی مۆدێڕن”ە.\nزەروورەتی نووسینی ئینسایکلۆپیدیا بە زمانی کوردی\nبە پێی دەرەنجامی سەرەوە، نووسینی ئینسایکلۆپیدیا لە زمانی کوردی دا بە چەند هۆوە پێویست دەنوێنێت. ئەگەر بە پێی پێناسەی ئەمڕۆیی ئینسایکلۆپیدیا(زانیارینامە)، کۆمەڵە نووسراوەیەکی بەربڵاو و گشتگیر بزانین کە لە ھەموو زانستەکان یان زانستێکی تایبەتی بەشێوەی پوخت و ھەڵبژاردە تێدایە و پێکهاتوویە لە کۆمەڵێ وتاری زانستی تایبەت، ئەوە دەبێت ئەم چەشنە بەرهەمە بەجۆرێک سەرچاوەی زانستی دابنێین کە بەگشتی توانستی ئەوەمان پێدەدات هەم هەنگاوی زانستی‌تر هەڵبهێنینەوە و هەمیش خۆمان زیاتر بە نەتەوەکانی تر بناسێنین.\nبێ‌گومان مێژووی ئێمەی کورد، دەستکەوتێکی وەها شیاوی زانستی تێدانییە کە بتوانین پێی بەشداری گەشەی زانستی جیهانی بین.-هۆی نەبوونی ئەم دەستکەوتەش لق و پۆیی زۆری لێدەبێتەوە کە ئەم وتارە بە هیچ ڕوو مەبەستی تاوتوێ کردنی نییە-. بەڵام ئەوەی دیارە بەشە هەر گرنگی زانستی جیهانی بە زمانەکانی (ئینگلیسی و ئاڵمانی و فڕانسی و چینی) نووسراوە. پێویستی ئێمەیە ئەم زانستە لە ڕێگەی وەرگێڕان بۆ کۆمەڵگای خۆمان هەناردە بکەین، جیا لە وەرگێڕانی کتێب و وتاری زانستی بەشێک لە وەرگێڕانی ئینسایکلۆپیدیاکانی زانستی جیهان وەکوو پێویستی پەروەردە کردنی زمانی زانستی کوردی زەرووری دەنوێنێت. هەڵبەت نەتەنیا وەرگێڕان بەڵکوو خۆی نووسینی ئینسایکلۆپیدیای کوردی کە لەوەدا باس لە کۆمەڵگای کوردی و کۆمەڵناسیی کورد و دەستکردەکانی کورد دەکا وەکوو پێویست دەبێت هەبێ. بەڵام باسەکەی من زیاتر دێتە ئەو چەشنە لە زانست کە بۆ کورد و زۆربەی گەلەکانی جیهان بوونی نییە و ناچارن لە ڕێگەی وەرگێڕان ئەم زانستانە فێر بن. خۆی وەرگێڕانی ئینسایکلۆپیدیاکانی زانستی جیهان بە چەشنێک پەروەردەکردنی زمانی کوردی لەمەڕ زانستە نوێیەکانە. ڕەنگە ئەو ڕستەی کە “ئێمەی کورد دەستەواژەی زۆر شیاومان بۆ زانستگەلی وەکوو شیمی و فیزیک و زمانناسی و فەلسەفی مۆدێڕن و…هتد نییە”، پاتەکردنەوەی دەیان جار بێت. بەڵام بێ‌گومان ئەم (بێ زمانییە!)، چ هەنووکە و چ لە داهاتوودا وەکوو خەسارێکی زانستی گەورە خۆ دەنوێنێت کە ئەمڕۆکە بەتەواوی هەستی پێدەکرێت. تەواو لەگەڵ ئەمە هاوڕام کە بەپێی دەستکەوتەکانی زمانناسیی کەس بۆی نییە بڵێت فڵانە زمان لە زات و سروشتی خۆیدا لاوازە، تەنیا ئەگەر زمانێک-بۆ نموونە کوردی- توانستی نووسینەوەی زانستێک وەکوو فیزیک یان شیمی بە شێوەی شیاو نییە و ناچارە لە زمانەکانی تر کەڵک بگرێت، هۆیەکەی ئەوەیە کە لەم پانتایەدا گەمەی زانستی پێنەکراوە، دیارە کاتێکیش زمان لە شێوەی دەربڕین و وشەسازیی تایبەتەوە دور دەکەوێتەوە هیچ کات شتێکی شیاوەی تەنانەت بە شێوەی لاسایی کردنەوەش بۆ جیهان پێی نییە.\nبەرهەم هێنانی ئەم زمانە بێ‌گومان ڕێگەی زانستی زۆری هەیە کە یەکێکیان نووسینی ئینسایکلۆپیدیای زانستییە، جا چ بە شێوەی وەرگێڕان چ بەشێوەی نووسین بێت-هەڵبەت نووسین لەو بەشانەی کە توانستمان هەیە-. بێ‌گومان بەخشینی زانیاری نوێ لە جەستەی کۆبەندێک وەکوو ئینسایکلۆپیدیا چ بۆ بیرمەندان و چ بۆ جیلی نوێ شێوەیەکی ساناترە، چوون لە تووێی چەند بەرگ‌دا بەشێکی زۆر لە پێشەکی زانستی ئەتوانین هەناردە بکەین. ئینسایکلۆپیدیا دەتوانێت سەرچاوەیەکی زانستی چ لە بواری وشە و ڕستەسازی بێت، چ لە بواری بەرهەم هێنانی عەقڵانییەتی نوێ. ئەمڕۆکە بەدڵخۆشییەوە پرسی نوێ –بە گشت کەم و کۆڕیەکانی مێتۆد و گریمانەوە-لە ناو کۆمەڵگادا بوونی هەیە، ئەم پرسە خۆی خەریکی ئامادەکردنی خۆیەتی بۆ زانست و مەعریفەی نوێ، کەواتە نووسینەوە و بەرهەم هێنانی ئینسایکلۆپیدیا لە چەشنی زانستی ئەتوانێت ڕێگە خۆشکەر و مژدەدەری جیلی زاناتر بە پرسیاری شیاوتر بێتەوە. وێدەچێت هەنووکە لە کوردستاندا تەنیا یەک ئینسایکلۆپیدیا هەبێت کە خەریکی نووسینەوەی بین، ئەوەیش (ئینسایکلۆپیدیای کوردستانیکا)یەکە بە پێی پێناسەی دەستەی نووسەرانی : “پوختەی هەموو زانیارییەكان لەبارەی كورد و كوردستانەوە بەپێی بابەت، ناونیشان، ڕوودا، دیاردە و ئاڵوگۆڕی كۆمەڵایەتی، ئابووری، سیاسی و ڕۆشنبیری لە خۆیدا كۆدەكاتەوە”. ئەم چەشنە لە ئینسایکلۆپیدیا بێ‌گومان زەروورەتی زۆری هەیە، بەڵام بە هیچ ڕوو نە تەواوکەری پڕۆژەی نووسین ئینسایکلۆپیدیایە و نە ئەو بەشە کە لەم وتارە مەبەستمانە دەگرێتەوە. بێ‌گومانی نووسینی وەها بەرهەمێک پێویستە، بەڵام ئەوەی کە دەبێت هاوتەریب لەگەڵ ئەم بەرهەمە بنووسرێت/وەرگێڕێتەوە، ئینسایکلۆپیدیای لە چەشنی هونەر، مێژوو و زانستە. وەها دەنوێنێت دورکەوتنەوە لە شێوە نوێیەکانی بەرهەمی جیهانی-کە هەڵبەت بۆ کورد نوێیە- جگە لە دواکەوتن هیچی تری بۆ نەتەوەکان لێنەبێتەوە. ئەم دوا کەوتنە نە تەنیا لە ئاستی جیهانیدا خۆی وەکوو خەسارێکی گەورە وایە، بەڵکوو شێوە و ئاکاری تایبەتیشی لێدەبێتەوە، ئەم ئاکارە تایبەتە کە بۆ ئێمەی کورد پاساوەکەی بۆتە (بە مل داکردنی ئەویتر)، تەنیا دەبێتە گلەیی و گازەند و چاو لە دەستی نەتەوەکانی‌تر بین کە بزانین چ بە کورد دەڵێن کە ئەوکات لە چەشنی قارەمانێکی زانستی بێین وڵامیان بدەینەوە، دیارە وەها وڵامێک نە زانستی پێوەیە نە بە سەر مێژووی خۆیدا دەڕوات. بە وتەی بیرمەندانی دژە پۆست کۆلۆنیالیزم ئەم ئاکارە بەچەشێکی‌تر کەوتنە ژێر گوتار و هێژمۆنیایی ئەویترە، چوون ئەم وڵام و پاساوە، هۆی پرسیاری زانستی نییە بەڵکوو هۆیەکەی دەگەرێتەوە سەر ڕوانگەی چەوسێنەرانی ئەویتر، کە واتە تۆ خۆت دووبارە پرسیاری خۆت هەڵنابژێری.\nPrevious شیعری كوردی و سته‌می سیاسی! … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی\nNext جەرائەتی سیاسی … چالاك ئاغجەلەری


بۆ هێرۆ ئیبراهیم و حاكم قادر\nTuesday, 11.30.2010, 12:00\nسەرەتا ئەمەوێت بڵێم، كە من حەزناكەم تەشهیر بە سومعەت, حەیا و شەرەفی كەس بكەم. ئەوەی من لێرەدا دەیخەمە بەردەم ئێوەی بەڕێز لە راستی بەولاوە هیچی تر نییە.\nمن لەگەڵ ئەوەدام كە هەركەسێك ئازادە لە ژیانی خوی, چون و بە چ شێوەیەك بەسەری دەبات تەنهاو تەنها پەیوەندی بە خۆیەوە هەیە گەر هاتوو ئەو كەسە مرۆڤێكی ئاسایی بوو و هیچ پەیوەندیەكی بە ژیانی عاممەوە نەبوو.\nوەك هەموو لایەك ئەو راستیە دەزانن, لە هەموو جیهاندا ژیانی مرۆڤە ناودار و سیاسیی و ئەكتەرەكان هەمیشە لە سەر لاپەرەی ڕۆژنامەكاندان، هیچكات ناتوانن ڕێگری لەوە بكەن و بە یاساش ڕێگا دراوە بە ڕۆژنامەنوسان لە بارەیانەوە بنووسن چونكە کاره‌کانیان به شه‌خسی حیساب ناکرێت، تا شاراوه بێت.\nلیرەدا دیمەوە سەر بابەتەكەی خۆم.\nخانمێك بە ناوی دكتۆرە (ناوه‌که سانسۆرکراوه..کوردستانپۆست)ەوە لە مەڵبەندی سلێمانی بە ناونیشانی ڕاوێژكار دەست بە كار بووه .\nئەم زاتە دەڵێت لە وڵاتی هۆڵەندا دكتورای بە دەست هێناوە ئەمە لە كاتێكدا جەنابیان بە تەواوی زمانی هۆڵەندی نازانن و لە زانكۆیەكی ئازاد بە پارە شەهادەكەی كڕیوە. هەموو كادیر و ئەندامانی یەكێتی و هەروەها هەموو ڕەوەندی كورد لەو وڵاتە ئەم ڕاستیە دەزانن. چەندەها جار ئەم ڕاستیەیان بە بەڵگەوە خستوتە بەردەست بەرپرسان بەڵام هیچ اجرائاتێكیان لە گەڵدا نەكردوە. جەنابی دەڵێت كە لە بواری علم النفس دكتورای بە دەست هێناوە. ئەو بێجگە لە كۆرسێكی زۆر سەرەتایی بەو لاوە هیچی تری نەكردووە. دوو ساڵ لەمەو بەر لە ڕۆژنامە و گۆڤارەكاندا لە بارەی سێكس و هۆمۆسێكسوالیتی دەستی بە قسە و نوسین كرد. چەند كۆرێكی بۆ رێكخرا، كە تێیدا باسی لە سێكس لە ڕێگای كۆمەوە دەكرد.\nئەم ژنە خاوەن (سانسۆرکراوه..کوردستانپۆست) منداڵە و لە هاوسەرەكەی جیا بۆتەوە. مافی هەموو كەسێكە لە هاوسەرەكەی جیاببێتەوە گەرهاتوو لە گەڵیدا نەگونجا و هەروەها مافی خۆیەتی دیسانەوە ژیانی هاوسەری پێكبهێنێته‌وه . لە گەڵ بەشێكی زۆر لە بەرپرسانی یەكێتیدا بووە و کاری کردووه. لەم دوایەدا پەیوەندیەكی زۆری لە گەڵ حاكم قادردا دروست كردووە و هەروەها لە رێگای (ناوه‌که سانسۆر کراوه..کوردستانپۆست) كە هاوشێوەی خۆیەتی, خۆی گەیاندۆتە مەلا بەختیار.\nلەو كاتەوە له سەنتەرێکدا (نازانم لێكۆلینەوە لە سەر چی دەكات...) پێم وابێت لێكۆلینەوەكانی لە سەر جووتبوونە لە ڕێگای كۆمەوە، كە وەك خۆی لە ئاوێنەدا ئاماژەی پێداوە چێژێكی تایبەتی هەیە).\nئایا ئەمە ناعەدالەتییە؟ بەڵێ\nئایا كەسانی لێهاتووی تر هەن كە لە ئەوروپا بڕوانامەی بەرزیان بە دەست هێناوە و شایانی ئەوەن بەرپرسیارێتیان پێبسپێردرێت؟ بێگومان بەڵێ\nئایا كەسانی بەشەرەف و خاوەن ڕابووردوی سەربەرز هەن شایستەی ئەو شتانە بن كە بۆ ئەم خانمە كراوە؟ بێشك.\nمن لەم بەرپرسانە تێناگەم.... ئەوان هەر شتێك بۆ عەشیقەكانیان بكەن ئازادن بەڵام بۆ ئەیانهێنن و بەرپرسیارێتی حزبێكیان ئەدەنە دەست؟ بۆ ئەیانكەن بە بەرپرس لە دەیان كەسی تێكۆشەر و دڵسۆزی ئەم گەل و نیشتیمانە؟ بۆ دەبێت كەسانێكی ناشه‌ریفی لەو چەشنە بكەنە واجیهەی مەڵبەندێکی حیزبی لە كاتێكدا چەندەها بەشەرەف لەو مەڵبەندەدا كار دەكەن؟\nبۆ دەبێت که‌سێکی وەكو (ناوه‌که سانسۆرکراوه..کوردستانپۆست) كە كراوەتە ڕاوێژكاری هێرۆ ابراهیم خەلات بەسەر خەڵكی بەشەرەف و هەژاردا دابەش بكات؟ ئایا هێرۆ كەسی باشتری نەدۆزییەوە لە ناو شەقامەكانی سلێمانی دا لە گەڵ خۆی بیسورێنێته‌وە بای بای بۆ خەڵكی بكات لە دكتۆرە (ناوه‌که سانسۆرکراوه..کوردستانپۆست) بەو لاوە. وا دیارە هێڕۆش لە بابەتی (ناوه‌که سانسۆرکراوه..کوردستانپۆست)ە بۆیە لە تەنیشت خۆیەوە دایدەنیشێنێت و حەز بە مەجلیسی ئەو جۆرانه دەكات.\nمن وەكو یەكێتیەكی دڵسۆز و كادڕێكی كۆن داوا لە هێڕو ابراهیم دەكەم ئەو خانمە دوور بخاتەوه. ئەگەر ناتوانێت چوونكە پشتی هەیە و حا كم قادر دیفاعی لی ئەكات ئەوا هیچ نەبێت لە بەر چاوی خەڵك دووری بخاتەوە.\nئێمە هەڵبژاردنێكی گرنگمان لە پێشە كە چاره‌نووسی حیزبەكەمان یەكلایی ئەكاتەوە. تكاتان لێ ئەكەم چی سەروەت و سامانی خوتان وە حیزب هەیە بیدەنی بەڵام لە بەر چاوی ئێمه لایبەرن با ئێمەشی پێوە سوك نەبین.\nكاك كۆسرەت كوردگوتەنى نەئەم نانەونەئەم زەبرە\nجەلال تاڵەبانى لێپرسراوى مەڵبەندى كفرى دەر دەكات . سەرچاوەیەك لە ناو مەكتەبى سیاسى لە سلێمانى .\nبانگه‌وزێك بۆ خه‌ڵکی کورد له هه‌نده‌ران!


عوسمانییەت.. بە ئاشتی، بە شەڕ\nد. سه‌ردار عه‌زیز28/06/2020\nعوسمانییەت چەمكێكی ئێجگار ئاڵۆزە. تەنها ئاماژەنیە بۆ سەردەمێك، ڕابوردویەك، نوستالجیایەك كە ئێستا لە قاڵب ئەدات، بەڵكو لە سەرلەنوێ ڕیسایكلیدا، بەرهەمهێنانەوەیدا، پاشخانی زۆرێك لە هەڵسوكەوتەكانی توركیای ئەمڕۆ لە قاڵب ئەدات. ئێمە دەتوانین عوسمانیەت وەك چەمكێكی شیكاری یان كلیلێك بۆ كردنەوەی دەرگای ڕەفتارەكانی ئێستای توركیا بەكاربەرین.\nبۆ ئەم مەبەستە دوو قۆناغ دەستنیشان دەكەم. قۆناغی یەكەم، قۆناغی ئاشتی، قۆناغی دووەم، قۆناغی شەڕ. ئەم دوو قۆناغە وەك بەرجەستەبونی ئیمپراتۆریەت یان هەژەمۆنیەت، لە هەردوو بیرمەندی گەورەی ماركسی ئەنتۆنی نێگرێ و مایكل هاردتەوە وەردەگرم.\nنێگرێ و هاردت كۆمەڵێك كاری ئێجگار قوڵ و كاریگەرییان هەیە لە بوارەكانی سیستەمی جیهانی ئەمڕۆدا. یەكەم كار بە كتێبی ئیمپایەر دەست پێدەكات و پاشان كۆمەڵێك كتێبی تر بە دوایدا دێت. من لێرەدا كار لە سەر دووكتێبیان دەكەم بۆ بەكاربردنی بۆ ئەم مەبەستە، ئەوانیش ئیمپایەر و مەڵتیتیودە.\nكتێبی ئیمپایەر باس لە ئیمپراتۆربونی ئەمریكا دەكات بە ڕێگای ئاشتی، بەڵام كتێبی مەڵتیتیود، كە دەكرێت بە جەماوەر تەرجەمەی بكەین، باس لە شەڕ دەكات. لە ڕاستیدا چەمكی شەر، بۆ ئێمەی كورد، هێشتا ناڕونە. چاپتەری یەكەمی كتێبی مەڵتیتیود زۆر جوان باسی گۆڕانی شەڕ دەكات بە هەموو ڕەهەندەكانی لە سەردەمی ئەمڕۆدا.\nئەوەی ئێمە لێرەدا وەك بنەما بۆ ئارگومێنتەكەمان دەمانەوێت دایبڕێژین ئەوەیە كە لە سەرەتای دوو هەزارەكانەوە، قۆناغی سودمەندبون و گەڕانەوە بۆ عوسمانیەت لای پارتی داد و گەشەپێدان دەستی پێكرد. ئەم گەڕانەوەیە لە قۆناغی سەرەتادا بە شێوازەكانی ئاشتی بوو، وەك پرۆسەی ئاشتی لە گەڵ كورددا، كرانەوە بەرەو ڕۆژهەڵات، سفری كێشەكان و هاتنە ئارای دەوڵەتی بازرگانی لە بڕی دەوڵەتی سەربازی.\nهەموو ئەم چەمكانە، بونە هۆكاری دروستكردنی واقیعێك بۆ ماوەیەك كە توركیا وەها دەبینرا كە مۆدێلە. لێرەدا ئەگەر كەوانەیەك بكەمەوە: گەڕانەوە بۆ ئیمپراتۆریەت هەمیشە كارێكی نۆستالجی شاعیرانەیە. ئەمە بۆ هەموو ئیمپراتۆریەتەكان ڕاستە، وەك لە ئیمپراتۆریەتی بەریتانیدا دەیبینین بە تایبەتی لە روداوی برێكسیتدا، هەروەها لە ڕوسیا و بە جۆرێك لە جۆرەكان لە هابسبۆرگ.\nقۆناغی ئاشتی گەڕانەوە بۆ عوسمانیەت، بنەمای قۆناغی شەڕی گەڕانەوە بۆ عوسمانیەتی داڕشت. قۆناغی ئاشتی بوە هۆكاری هاتنە ئارای كۆمەڵێك دید و تێگەیشتن و واقیع كە زۆر فوتێكراو و گەورەكراوبوو، لە چاو واقیعی مێژوییدا. بۆ زیاتر لەم دیاردەیە دەتوانیت كتێبەكەی سۆنەر كاگاپتای بەناوی ئیمپراتۆریەتی ئەردۆگان بخوێنیتەوە.\nكاتێك دۆخی دونیا و ناوچەكە گۆڕاو چیدی زەمینەی ئەوە نەما كە قۆناغی ئاشتی درێژەی پێبدرێت، ئەوا قۆناغی شەڕ دەستی پێكرد.\nلە قۆناغی ئاشتیدا هەموو تێزەكە بەمجۆرە بوو: چی دی پێویست ناكات بڕۆین خاك داگیر بكەین، چونكە دەتوانین لە ڕێگای باڵایی تەكنەلۆجیا و بازاڕ و دەوڵەتمانەوە، سودمەندبین لە خەڵك و سامانی ئەو وڵاتانە. كورد لەم پرۆسەیەدا چەند ڕۆڵێكی لێ چاوەڕوان دەكرا: یەكەم، كورد و ئیسلام وەك یەك دژایەتییان كرا لە لایەن عەلمانیەتی ئەتاتوركییەوە، بۆیە چاوەڕێ دەكرا كە كورد و عوسمانییە نوێكان پێكەوەبن، بۆ ئەوەی پرۆژەی حوكمی ئیسلامیەكان لە توركیا بەرجەستە بكەن كە لە حوكمی پەنجاساڵەدا خۆی دەبینیەوە. هەمیشە عوسمانییە نوێكان لە دانیشتنە تایبەتەكانیاندا نمونەی پارتێكی سیاسی یابانییان بە نمونە دەهێنایەوە.\nدووەم، كورد دەكرێت ببنە خاوەن شوناسێكی تر، جگە لە كورد، كە چی دی پرۆسەی جودایی نەمێنێت. پرۆسەی گەڕانەوە بۆ ئیمپراتۆریەت لە قەیرانی دەوڵەت نەتەوەدا بە شێوازی زۆر جیاواز لای زۆرێك بەرجەستە دەبێت. دوفاقیەكی كۆمیدی هەیە لەمەدا، عوسمانیەكان دژ بە دەوڵەت نەتەوەن بۆ ئەوانیتر، بەڵام خەمی گەورەیان بەهێزكردن و تۆكمەكردنی دەوڵەتەكەی خۆیانە. هەندێك كوردی داماو ئەم پرۆسەیە بە شێوازی سادە دەخوێنێتەوە.\nهەموو ئەمانە لە سەر ئەو فەنتازیایانە بەرهەمهێنراوبوون كە هێزی تر نەبێت ڕكەبەری و نەیاری بكات. سەرتاپا فەنتازیاكە وەها داڕێژرابو كە هەموو هێزەكان براوە-براوەن. بەڵام دۆخی ناوچەكە بەو جۆرە نەبوو، نەیار و ڕێگر و دوژمن بۆ پرۆژەكە پەیدابوو، بۆیە لە ساتی دروستبونی نەیاردا، خێرا لە ئاشتییەوە گۆرا بۆ شەڕ. یان ئەوەی پێی دەڵێن گەڕانەوە بۆ جیوپۆلەتیك.\nلێرەدا دەبێت زۆر ئامرازییانە بیر لە ئاشتی و شەڕ بكەینەوە، چونكە هەردوكیان ڕێگان بۆ گەیشتن بە ئامانج، خۆیان بۆ خۆیان ئامانج نین.\nلە قۆناغی شەڕدا، دیسانەوە كورد كۆمەڵێك خەسڵەتی لێپێچرا: یەكەم، وەك سەرچاوەی مەترسی، بۆ پرۆژەی عوسمانیەت و هەروەها توركیاش. دەبینیت كە هەوڵی تورك بۆ هاتن بۆ سوریا، ئامانجی یەكەمی ئەوەیە كە كورد كۆریدۆرێك دروست نەكات و لە دەریا نزیك نەبێتەوە، دووەم، كورد نەبێتە دابرێك لە نێوان توركیا و عەرەبدا، سێیەم، توركیا لە ڕۆژهەڵات دانەبڕێت چوارهەم: لەیەكتر نزیك نەبنەوە.\nدووەم، ئێستا كورد وەك ئامرازێك دەبینرێت كە بەهانەی ئەوە دەستەبەر دەكات كە توركیا بكشێت. لە هەموو كشانێكیدا توركیا ئامانجی تەنها كورد نیە بەڵكو لە كورد زیاترە. كاتێك كورد وەك ئەگەری مەترسی دەبینرێت ئەوا دەبێت نەك تەنها بە سنورە تەقلیدییەكان بەڵكو بە سنوری نوێ لە یەك داببڕێن، بە دیوار، قولەی سەربازی، گۆڕینی دیموگرافی، درۆن و زۆر ئامرازی تر.\nلەم ڕوەوە بۆ نمونە توركیا دەیەوێت كورد و كورد داببرێت، زاڵبێت بە سەر ئاسمانی باشوردا و ببێتە ئەكتەرێكی داڕێژەری چارەنوسی عێراق و لە ڕێگایەوە سودمەندبێت لە عێراق. لە هەمانكاتدا لە دۆخی گۆڕانی دۆخی جیهانی بەرەو فرە ناوەندی هەبونی هەژەمۆنیەتی هەرێمی پێگەی توركیا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەهێز دەكات.\nبەم پێیە ئێمە لە دوو هەزارەكانەوە لە پرۆسەیەكی بەردەوامدا دەژین بۆ باڵابونی تورك بە سەر ناوچەكەدا. لەم ڕوانگەیەوە ئێمە دەبێت دونیابینی خۆمان دابڕێژینەوە. چونكە ئەگەر توركیا ببێت بە هێزێكی هەرێمی ئێمە لە ناوەوەی ئەو هێزە دەبین بەڵام وەك ناوەكیەك نا، بەڵكو وەك لە ناوەبویەكی دەرەكی، ئەوەی جۆرجیو ئەگامبین ناوی دەنێت بان.


کورد لە ڕوانگەی تورک و فارس و عەرەبەوە – خاکی کوردیا\nئەگەر سەیرێکی نووسین و لێکۆڵینەوەکانی هەر سێ نەتەوەی فارس و تورک و عەرەب لەسەر کورد بکەین، باش لە سایکۆلۆژی و جۆری بیرکردنەوەیان دەگەین.\nهەر سێ نەتەوە لە ڕێگای زانا بێ ئەقڵەکانیانەوە، دڵنیا و ئەرخەیانن کە نەتەوەیەک بە ناوی کورد نییە و کوردستان موڵکی تاپۆکراوی بەجێماوی باب و باپیرانیانە بۆ ئەوان.\nتیۆری بە ناو زانستی و پێکەنیناوییان لەسەر بنەچە و ڕەچەڵەکی کورد داهێناوە و تەنانەت لە زانکۆکانیشیان بە ناوی زانست دەرخواردی ڕۆڵەکانیانی دەدەن، داوا و دۆزی کوردستانیشیان هێندە بە بچووکی و سادەیی کورت کردووە لە چوارچێوەی مافی مەدەنی و هاووڵاتیبوون و گەشەی ئابووری و ئازادیی لێدانی دەهۆڵ و زوڕنای کوردیی و دامەزراندنی خەڵک بە وەزیر و گزیر و هتد کە خۆشیان باوەڕیان کردووە و ئیتر توانای بیر کردنەوەی فراوانتریان نەماوە.\nلە هەمووی پێکەنیناویتر ئەوەیە کە تەنانەت ئەم خاڵانەشیان پێ جێبەچی ناکرێت، لەبەر سیستەمە دۆگما و دواکەوتووەکانیان، کە زیاتر لە سیستەمەکانی چاخی نێوەڕاست دەکات، زۆر جار لە زاری سیاسەتمەدارە عەرەب و تورک و فارسەکان دەبیستین کە داواکاریی کوردستانییان هەڕەشەیە لەسەر یەکپارچەیی وڵاتی ئەوان.\nبڕوایان وایە کە ئاسایشی نەتەوەییان تێک دەچێت، ئەوەی ڕاستی بێت، سیستەمە دواکەوتووەکانیان هەڕەشەن لەسەر دواڕۆژیان و یەکپارچەیی و ئاسایشی نیشتیمانی و نەتەوەییان.\nتیۆریی(زانستی)! تورکەکان لەسەر ڕەسەن و ڕەچەڵەکی کورد ئەوەیە: کوردەکان هەر تورکن، بەڵام تورکی کێوین و هێشتا ماڵی و کەوی نەبوونە، ناوی کورد لە دەنگی پێی تورک لە ڕۆیشتن لەسەر بەفر هاتووە: (کارت، کرت، کەرت، کورت)!!. بەم شێوەیە خۆیان خستۆتە تەنگاوییەکی هزریی. ئێستا مافی خەڵکی تورکە بپرسن ئەگەر کوردیش هەر تورکن، خێرە ئەو هەموو تورکانە مافیان نییە لە ژێر دەستی عەرەب ڕزگار ببن و وەک ئازەربایجان ببنە دراوسێی ئێمە. ئەرێ باشتر نییە (تورکی کێوی) دراوسێی ئێمە بن لە عەرەبی توندڕەو؟!.\nفارسەکان زۆرتر جێگای بەزەیین بەو تیۆری و بیردۆزە سەیرەیان، خۆیشیان پێیان وایە بوونەتە هۆی پێشخستنی زانست و مرۆڤایەتی، ئەوان پێیان وایە ئێرانیی هەر ڕەسەن کوردن. کوردیش هەر لە نەتەوەی ئارییە. زمانی کوردی هەر زمان نییە، بەڵکوو لەهجەیەکی دواکەوتووی فارسییە کە تایبەتە بە شوانەکان. ئەگەر بمانەوێت زمانی فارسی لە وشەی عەرەب پاک بکەینەوە، دەتوانین وشەی لەهجەی شوانەکان بێنین.\nئێمەی فارس و کورد یەک بنەچەمان هەیە. ئیتر دەیانەوێت ئەوە لە بیری خەڵک ببنەوە ئەو بیردۆزە خۆکردانە لە کۆڕ و کۆمەڵە زانستییەکاندا پووڵێکی قەڵب ناهێنن. لەگەڵ ئەوەشدا دیسان وەک تورکەکان خۆیان خستۆتە خانەی هاودژی لەگەڵ خودی خۆیاندا. ئەگەر ئێمە ئێرانیی ڕەسەنین و ڕەچەڵەک و زمانی ئێوە و لەهجەی ئێمە یەکە، خێرە لێناگەڕێن هاوڕەگەز و هاوزمان و هاومێژووەکانتان ببنە دەوڵەت و ئامۆزاکانتان دراوسێتان بن لە جیاتی عەرەب؟!\nئەم ڕۆژانە لە وڵاتەکانی ئێران و تورکیا لە سایەی ڕاگەیاندنی فاشیستیی و سیاسەتی فاشیستیی سیاسەتمەدارە ناواقیعییەکانیان، تای دژە کوردستانی زۆر بەرز بووە، هەستی شۆڤێنی و فاشیستیی شەقامی فارسی و تورکی ئاوس کردووە. ئەگەر پیاسەیەکی ناو سایت و پەیجە فارس و تورکییەکان بکەین، جگە لە جنێو و بێڕێزی هیچ شتێک بەدی ناکەین.\nهەمووی پەلامارە، هەمووی تاوانبار کردنە بە خیانەت، هیچ کەسێک قسەیەکی نەرم و واقیعییانە ناکات. تورکەکان لە چایخانە بە دەم دۆمینەکردن ڕۆژی دە دەوڵەت داگیر دەکەن و حوکوومەت دادەمەزرێنن و هەڵدەوەشێنن پێیان وایە ڕەجەب ئەردۆغان ترسنۆکە کە ناچێت بۆ ئەدەبکردنی عەشیرەتەکانی(باکووری عێراق). ئەم بیرکردنەوەیە بەرهەمی پەروەردەی حیزبە تورکچی و توندڕۆکان و خودی کاکە ڕەجەبە.\nئەگەر سەیری پەرتووکە مێژووییەکانی عەرەب بکەن، دەبینن هەموویان ڕێکن لەسەر ئەوەی کورد لە نەسڵی جنۆکەن و چیرۆکی لاقەکردنی کەنیزی سڵێمانی پێغەمبەر لەلایەن جنۆکەکانەوە و لەدایکبوونی ئێمە لە هەموو تەفسیرەکانی قورئاندا هەیە(تەبەری، ئیبنوکەسیر، ئیبنوئەسیر و ئیبنوسەرکەسیر..) . دواتر کە دیتیان لەگەڵ ئەمڕۆ یەکناگرێت، گوتیان کورد لە بنەچەی کوردی کوڕی موردی کوڕی عاسی کوڕی..)ە لە جەزیرەی عەرەبیی هاتوون، دەی باشە ئەگەر ئێمە لە جەزیرەوە هاتووین بۆچی لێناگەڕێن ئێمەش وەکوو ئەو هەموو دەوڵەتە عەرەبییانە سەربەخۆ بین؟! خێرە فەلەستین مافی هەیە، بەڵام کوردستان مافی نییە؟خۆتان و بیردۆزە پێکەنیناوییەکانتان جێگای بەزەیین. سیستەمی هزریتان بگۆڕن پێش ئەوەی بە بێ ئیرادەی ئێوە سیستەمی سیاسی و ئیداریتان بگۆڕدرێت، ئاگادار بن سەر لە بەری ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست لە گۆڕاندایە.\nPrevious نگاهی تاريخی به ادبيات گويش جنوبی زبان کوردی\nNext زمانی لەکی و تۆمارکردنی شێوەزاری لەکی وەکوو زمان لە ئێراندا