بۆ کورد زمانێکی هاوبەشی نییە؟ – فێرگەی زمانی کوردی\nPosted by Diyako Hashemi on 2018-07-27 2021-07-15\nبۆ کورد زمانێکی هاوبەشی نییە؟\nزارەکانی زمانی کوردی\nزۆر کورد ئەو پرسیارە دەکەن و ئاواتی ئەوە دەخوازن کە کوردیش وەک نەتەوەکانی تر بۆ نموونە فارس، عەرەب، سویدی و هتد زمانێکی هاوبەشیان هەبوایە.\nلێرەدا هەوڵ دەدەین ئەوە ڕوون بکەینەوە کە ئاخۆ ئەو نەتەوانە توانیویانە زمانی هاوبەش بۆ خۆیان چێ بکەن یان ئەوانیش هەر وەک کوردن.\n“زمان language” و “زار dialect”\nئەگەر کۆمەڵێک ئاخێوەر بە شێوەیەکی تایبەت بە خۆیان پێکەوە بدوێن و وشەی لێکچوو و هاوبەشیان هەبێت و بەپێی سیستەمێکی هاوبەشی ڕێزمانی و مۆرفۆلۆژی وشەکانیان ڕێک بخەن و بەکاری بهێنن ئەوە خاوەنی زمانی تایبەت بە خۆیانن.\nئەگەر ئەو خەڵکە پەرە بستێنن و بەملا و ئەولادا پرشوبڵاو ببنەوە و لەڕووی جوگرافییەوە لێک داببڕێن، ڕەنگە شێوەی ئاخاوتنەکەیان جیاواز ببێت و لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکی تر هەست بە جیاوازی بکەیت. تەنانەت دەکرێت لەڕووی مۆرفۆلۆژی و فۆنۆلۆژییشەوە هەندێک جیاوازییان هەبێت. وردە وردە هەست بە درووستبوونی شێوازی جۆربەجۆر دەکەیت، بەو جۆرە چەند “زار“ێک دەکەونە ئاراوە.\nئەو زارانە زیاتر وەک زاری زارەکی بەکار دەهێنرێن. ڕەنگە یەکێک لەوانە پەڕاوێکی ئایینیی پێ بنووسرێتەوە یان ڕەنگە بەرهەمێکی ئەدەبیی پێ بنووسرێتەوە کە کاریگەریی لەسەر بەشەکانی تریش دابنێت، یان ڕەنگە زۆرینەی ئەو خەڵکە بە وشەکانی یەکێک لە زارەکان زیاتر ئاشنا بن یان بەکارهێنانی سادەتر بێت، بەرە بەرە ئەوە خۆنەویست ئەو “زار”ە جێی خۆی پتەو دەکات و بۆ ئەوەی ژمارەیەکی زیاتر لە یەکتر تێ بگەن هەر ئەو زارە بەکار دەهێنن. وای لێ دێت ئەو زارە ئەرکی زمانێکی هاوبەش دەگێڕێت.\nجاری وایە ئەو خەڵکە پێکەوە دەتوانن چوارچێوەیەکی جوگرافیی سیاسیی هاوبەش بۆ خۆیان جیا بکەنەوە و پێکەوە وەک وڵاتێک بژین، ئەو کاتە ئەو زارە دەکەنە زمانی پێوەر یان زمانی ستاندارد.\nجاری واشە، هەرچەند جیاوازییەکە کەمە، بەڵام هەر بەشێک بەجیا بۆ خۆی چوارچێوەیەکی جوگرافی جیا دەکاتەوە و وڵاتێک بۆ خۆی درووست دەکات، وەک خەڵکی سکاندیناڤیا کە چەند زاریان هەیە بەڵام هەر کامەیەکیان جیا بوونەتەوە و بۆ خۆیان وڵاتێکی جیایان درووست کردووە.\nئەمانە لە بنەڕەتدا زمانەکەیان هاوبەشە، “زارەکانیان” تۆزێک جیاوازن (سویدی، نەرویجی، دانیمارکی، ئیسلەندی و فارۆئی). ئەگەر لە چوارچێوەی یەک وڵاتدا بژیایەن ئەوە ئەو زمانە و ئەو وڵاتە خاوەنی چەند زاری جیا دەبوو، بەڵام هەر زارێک (لەگەل بنزاراوەکانی ئەو زارە) وڵاتێکی سەربەخۆیان درووست کردووە.\nکاتێک ئێمە لە دوورەوە چاو لەو وڵاتانە دەکەین چونکە ناوەکانیان جیا کراونەتەوە، وا دەزانین چەند زمانی جیاواز و چەند وڵاتی جیاوازن، ئەوانە تەنها لەڕووی جوگرافییەوە جیاوازن، بەڵام لەڕاستیدا لەڕووی زمانەوانییەوە هێشتا هەر چەند زارن سەر بە زمانێکی هاوبەشن کە دەکرا ناوی زمانی سکاندیناڤی بایێ.\nکەوا بێت خەڵکی سکاندیناڤیا کە هەموویان پێکەوە بە قەد باکووری کوردستان نابن نەیانتوانیوە زمانێکی هاوبەش بۆ خۆیان درووست بکەن، بەڵکوو لە یەک دابڕاون و جیا بوونەتەوە و هەر زارێک وڵاتێکی بچووکی بۆ خۆی درووست کردووە، گەورەترینەکەیان سویدە کە کەمتر لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانە. بچووکترینەکەشیان کە دوورگەکانی فارۆئیە کەمتر لە ٥٠ هەزار کەسن.\n“فارسی”، “دەری” و “تاجیکی”\n“فارسی”، “دەری” و “تاجیکی”یش هەمان بەسەرهاتی “زمانی سکاندیناڤی”یان هەیە، ئەمانە چەند زارێکن کە بەپێی پێوەرە ڕێزمانییەکان سەر بە یەک زمانی هاوبەشن، بەڵام چەند وڵاتی جیاوازیان درووست کردووە، ئەگەر لە چوارچێوەی یەک وڵاتی جوگرافیدا بژیایەن ئێستە ئەوانیش چەند زار بوون.\nکەوا بێت ئەوانیش نەیانتوانیوە بۆ هەموو زارەکانیان یەک زمانی هاوبەش چێ بکەن یان بیسەپێنن. جیا بوونەتەوە. جا ئێستە هەندێ کەس دەڵێن بۆ کورد نەیتوانیوە وەکوو فارس زمانێکی هاوبەش درووست بکات؟ لەڕاستیدا ئەگەر ئەو کەسانە هەموو زارەکانی هاوشانی “فارسی”یان بناسیبا، ئەو کاتە دەیزانی کە فارسی تەنیا یەک زارە لە زارەکانی تری هاوشانی خۆی، بۆ نموونە وەک سۆرانییە بەرانبەر بە زارەکانی تری کوردی.\nکەوا بێت لە “فارسی”، “دەری” و “تاجیکی”شدا کە بۆ یەکتر “زار”ن، ئاخێوەران نەیانتوانیوە زمانێکی هاوبەش لەنێو خۆیاندا پێک بهێنن هەرچەندە پێکەوە سەر بە یەک خێزانەزمانی هاوبەشن، بەڵکوو هەر کامەیەکیان لەگەڵ بنزاری تایبەت بەو زارەدا جیا بوونەتەوە و بەجیا وڵاتێکیان پێک هێناوە.\nعەرەبیش بە هەمان شێوە کۆمەڵێک زاری جۆربەجۆریان هەیە. هەموو ئەو زارانە لەڕووی زمانەوە زاری سەر بە یەک خێزانەزمانن، بەڵام لەڕووی جوگرافییەوە وڵاتی جیاوازن.\nعەرەبەکان بەختێکیان کە هەبووە ئەوە بووە کە قورئان پەڕاوی پیرۆزی ئایینییان هەیە کە بە زاری قوریەشی نووسراوەتەوە و هەر ئەوە تا ڕادەیەکی زۆر لەڕووی زمانەوە بە یەک گرێی داون. بەوەشەوە یەک وڵاتیان نییە.\nپێتان وا نەبێت ئەو زمانەی کە ١٤٠٠ ساڵ پێش لە ئێستە قورئانی پێ نووسراوەتەوە لەگەڵ عەرەبیی ئێستاکەدا یان لەگەڵ زارە عەرەبییەکانی ئەوڕۆدا ڕێک وەکوو یەک بن. گەنجە ئاسایییەکان هەندێ جار بە ئەستەم لە گەلێ وشە و پەیڤی قورئان تێ دەگەن.\nزمانی کوردی لە چەند زاری وەک کوردیی باکووری، کوردیی ناوەڕاست، کوردیی باشووری و کوردیی هەورامی درووست بووە، ئەگەر ئێمەش وەک ئەو نەتەوانەی کە ئاماژەم پێ کردن چەند وڵاتمان هەبوایە ئێستە کەس ئەو پرسیارەی نەدەکرد کە بۆ کورد زمانێکی هاوبەشی نییە.\nئێمە چونکە وڵاتی سەربەخۆمان نییە، هەوڵمان داوە پێکەوە داوای مافی خۆمان و وڵاتی کوردی بکەین، بەڵام بەوەشەوە نەمانتوانیوە چوارچێوەیەکی جوگرافیی تایبەت بە کورد بەگشتی یان بە یەکێک لە زارەکان جیا بکەینەوە جگە لەوەی کە لە باشوور کراوە کە ئەویش بەپێی پێکهاتەی زاری نەبووە بەڵکوو بەپێی پێکهاتەی کوردی بووە، واتە هەموو کورد پێکەوە لەو پارچەیەدا کەوتوونەتە سنووری ئەو دەسەڵاتە کوردییە. هێشتاش بەتەواوی سەربەخۆ نین.\nکەوا بێت ناکرێت ئەو گلەیییە لە کورد بکرێت بۆ نەیتوانیوە زمانی هاوبەش بۆ خۆی درووست بکات، هیچ زمانێکی تر کە چەند زاری هەبێت نەیتوانیوە ئەو کارە بکات، زۆر جار تەنها یەک “زار” لەوانە لەگەڵ بنزارەکەی خۆیدا یەک وڵاتیان بەجیا درووست کردووە و خەڵک وەک زمانێک چاویان لێ دەکات، کەچی بەپێی پێوەرە زمانەوانییەکان ئەوانە بەرانبەر بە یەکتر هێشتا “زار”ن. نەک زمان.\nهەڵبەت ئەم نموونانە بۆ ئەوە نییە کە بوترێت با کوردیش بەش بەش ببێتەوە، بەم نموونانە تەنها ویستراوە ئەوە ڕوون بکرێتەوە کە گەلێ زمانی تر هەن کە وەک کورد خاوەنی زاری جۆربەجۆرن و هێشتاش زمانێکی هاوبەشیان نییە و هەر زارێکیان بەجیا وڵاتێکی درووست کردووە و شێوازی خۆی وەک زمانێک بەکار دەهێنێت.\nئێمەی کورد لە بەرژەوەندیماندا نییە کە خۆمان پارچە پارچە بکەین، باشترین ڕێگەچارە ئەوەیە پێکەوە بژین. پێکەوە بەهێزترین و دەبێت ڕێز لە هەموو زارەکانمان بگرین.\nباشترە بۆ پێوەندیی گشتی و خوێندن و ئەدەبیانی هاوبەش، هەوڵ بدەین بەگشتی یەک یان دوو زار بکەینە زمانی پێوەر دەقی خۆی پێ بدەین و لە زمانی گەڕەک و کۆڵان خاوێن کرێتەوە. دەبێت زمانێک بێت کە دەوڵەمەند بێت و لێهاتوو بێت بۆ لێشاوی وشە و پەیڤی بیانی و توانیبێتی بە کاری زمانەوانی توانای خۆی پیشان بدات بۆ گەشەسەندی زیاتر.\nپاشان ڕێز لە هەموو زارەکانمان بگرین. هەوڵ بدەین بە گوێگرتن و خۆفێرکردن، لانی کەم گوێمان ڕا بێت بۆ باقیی زارەکانی تر، تا بەبێ گرفت لە کاتی قسەکردندا لە یەکتر تێ بگەین.\nئێمە کە یەک نەتەوەین و بەسەر جوگرافیایەکی بەرین و دوورودرێژدا بڵاو بووینەتەوە دەبێت هەبوونی “زار” بەئاسایی دابنێین، ئێمە دابونەریت و فۆلکلۆر و جلوبەرگ و فەرهەنگمان هاوبەشە، کەوا بێت دەشتوانین پێکەوە بەخۆشی و بە پاڵپشتی یەکتر بژین.\nبێگومان باشترە بوونی ئەو زارانە وەک ڕەنگینی و جوانی و دەوڵەمەندی چاو لێ بکەین.


عاتف ئوڕاڵ – بزاڤی خزمەت\nمن پێش ٥٥ ساڵ لەمەوبەر خزمەتم ناسی، بەڵام هەموو برا گەورەکانی ناو خزمەتم نەدەناسی. ساڵی ١٩٦٦ واتە پێش ٥١ ساڵ لەمەوبەر، م.فەتحوڵا گولەن لە مزگەوتی مێژووی کەستانەپازاری شاری ئیزمیر، وتاری بۆ ئێمەی خوێندکارانی بەشی ناوخۆیی خوێندنی زانستە شەرعیەکان دەخوێندەوە. لە وتارەکەدا زۆر بە شێوەیەکی خەفەتاوی باسی ژیان و وەفاتی عاتف ئوراڵی برا گەورەمانی بۆ کردین و داوای لێکردین هەموومان نزای خێری بۆ بکەین. ئێمەش لە دوای ئەو وتارەوە هەزاران خوێندکار بووین، کە نزای خێرمان بۆ کرد . دواتر باسی ئەوەی بۆ کردین کە عاتف ئوراڵ زۆر بە باشی پەیامەکانی نوری دەخوێندەوە و هەرلەبەر ئەوەش دەستگیرکراوە و لەلایەن دادگای باڵاوە لێپرسینەوەی لەگەڵ کراوە. هێندەی من تێگەشتبێتم، مامۆستا حەزی دەکرد کەسێکی قارەمانی پڕ ئیخلاس و ڕاستگۆیی وەک عاتف ئوراڵ، بە چەشنی مامۆستا سەعید نورسی بە بێ هاوسەر بژی، هەربۆیە جارێکیان عاتف لێی توڕە دەبێت و پێی دەڵێت ” ئەم بابەتە پەیوەندی بە تۆوە نیە”. دوای ئەو ئاگادارکردنەوە مامۆستا لەوە تێدەگات کە بابەتی ئەوەی عاتف ئوراڵ وەک داواکاری گشتی کار دەکات و پاشان هاوسەرگیریشی کردووە، نهێنیەکە زۆر کەس نایزانێت.\nعاتف کە لە ساڵی ١٩٣٣ لە شاری کارس لە دایک دەبێت، لە تەمەنی ٣٣ ساڵیدا لە بەرواری ١٨ ی ئەیلولی ١٩٦٦ وەفات دەکات.\nخوێندنی دواناوەندی لە ساڵی ١٩٥٢ لە ئێرزینجان تەواو دەکات و دەچێتە بەشی یاسای زانکۆی ئەنقەرە. عاتف ئوراڵ خوێندنی زانکۆکەی کە لەو کاتەدا ٤ ساڵ دەبێت بە ١٠ ساڵ تەواو دەکات لەبەر خاتری ئەوەی بتوانێت بە شێوەیەکی باشتر خزمەتی ئیمانی و قورئانی پێشکەش بکات.\nلە ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ کچی پڕۆفیسۆر دکتۆر تومەر گیونای هاوسەرگیری دەکات و دوای تەواوکردنی بەشی یاسا، وەک داواکاری گشتی لە ناوچەکانی نوسایبین و بۆزکورت دەست بەکار دەبێت. کاتێک لەناوچەی بۆزکورت دەست بەکار دەبێت، دەچێت بۆ سەردانی کەمال ئوراڵی برا گەورەی لە ئەنقەرە و لە پڕێکدا باری تەندروستی تێدەچێت و دەیبەن بۆ نەخۆشخانەی فێرکاری ئەنقەرە، پاش ئەوەی ماوەیەک لە نەخۆشخانە دەمێنێتەوە، هەر لەوێش گیان لە دەستدا و دەگەڕێتەوە لوتکەی ڕۆحی خۆی.\nئاتف ئوراڵ لە ساڵی ١٩٥٥ کاتێک یەکەم چاپی دەستنوسەکانی پەیامەکانی نور بڵاو کرایەوە، نامەیەک دەنێرێت بۆ هیزبەر حیکمەتئاغالەر کە لە قوبروسەوە کەرەستەی چاپخانە ڕەوانەی تورکیا دەکەن.\nدواتر ئەم نامەیە وەک دیاری پێشکەش بە نەجمەدین شاهینەر کراوە و بەشێک لەو نامەیە لێرەدا بڵاو دەکەمەوە:\n” سوپاس بۆ خودا لە هەموو شوێنێکەوە نوسین و بڵاوکردنەوەی پەیامەکانی نور بەردەوامی هەیە. پەیامەکانی نور کە ئاڕاستەی توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی ئیمانیمان دەکات، هەموو جیهانی ئیسلام و دواتر دونیا لە تاریکیەوە بەرەو ڕوناکی دەبات. لەبەر ئەوەی ئامانج لە پەیامەکان ڕەزامەندی خودایە و چاوە کوێرەکانیش سوودیان لێبینیوە، پشتیوانی بە خودا مژدەی هەواڵی زۆر خۆشی پێیە بە نیسبەت هاتوەوە.\nلەبەر ئەوەی بە دەستوری هەوڵ و تێکۆشانێکی زۆر فیداکارانە و ڕاستگۆیانە و ئیخلاسانە ئەم کارانە ئەنجام دراوە، خەریکە ئەو تاریکیەی دایگرتبووین بڕەوێتەوە. پەیامەکان بە چەشنی سپێدەی بەرەبەیان ئیمانی تەحقیقی بڵاو دەکەنەوە. کاتێک ئەم کارە تەواو دەبێت، ئەو ڕۆژە پڕ کامەرانیانەی بەڵێنی پێ دراوە، لە دایک دەبن. هەرچیەک بێت، ئێمە بێ ئەوەی خۆمان سەرقاڵی ئەنجامەکەی بکەین، پێویستە خەریکی ئەرکی بەندایەتی خۆمان بین و هەوڵی ڕەزامەندی خودا بین، ئەنجامەکەی بە ئیحسانی خۆی پێمان دەبەخشێت و ئەوەش کاری تایبەت بە خۆیەتی.\nلەبەر ئەوەی وانەی ڕاستەقینە لە پەیامەکاندایە، داوای لێبوردن دەکەم کەوا بە پێنوسە کەموکوڕەکەی خۆم هەوڵی ڕوونکردنەوەی چەند شتێکم دا. هەمووتان ڕاسپاردەی لای جەنابی حەق بن. ئێمە لە دونیا و ئاخیرەتیش برای یەکترین. لەم پەیام و بانگەوازە باڵا و پیرۆزەدا پێویستە دەست لەناو دەستی یەکتر بین. پشتیوان بە خودا… ڕێز و سڵاومان هەیە بۆ تەواوی ئەوانەی پەرۆشی پەیامەکانن”.\nبرا گەورەکەشی بە ناوی کەمال ئوڕاڵ دەگێڕێتەوە:” شەوێکی بەفراوی زستان دەبێت، کاتێک دایک و خوشکەکەم لە دوو ژووری جیاوازی ماڵەکەم دەخەون، لە قوڵایی شەوەوە گوێیان لە دەنگێک دەبێت، دەنگەکە چەندین جار دەڵێت : عاتف! عاتف! عاتف…\nبە ترس و داخورپانەوە باوەش دەکەن بە سەرینەکەیاندا و بەیانی ڕووداوەکە بۆ یەکتری دەگێڕنەوە. عاتفیش دەڵێت: لەبەرچی بە منتان نەوت، گەر پێتان بوتمایە ئەوا بەرەو ئەو دەنگە دەڕۆشتم. هەر بە ڕاستیش دەنگێکی عاتفی بەرەو خزمەت بانگهێشت دەکرد. ئەم ڕووداوەش لە ژیانی مەعنەوی عاتفدا ئاماژە و خاڵی وەرچەرخان بوو.\nهەر لەو ماوەیەدا نەنکیشم خەوێک بە عاتفەوە دەبینێت. عاتف دەبینێت کەوا شیر دەخوات، بەڵام شیرەکە هەر تەواو نابێت، بە پێچەوانەوە هەتا دێت زیاتر شوێنەکەی پڕ دەبێتەوە… لە خەوێکی تریشیدا نەنکم و عاتف پێکەوە دەبن کاتێک گۆمێکی قوڵیان دێتە بەردەم، عاتف پێستەیەک فڕێ دەداتە ناو ئاوەکە و بەسەریەوە دەپەڕێتەوە ئەوبەر، بەڵام نەنکم لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە.\nسەزایی کەرەکۆچیش سەبارەت بە عاتف ئوڕاڵ دەڵێت” عاتف کاتێک بەشی یاسای تەواوکرد، پێموایە یاریدەدەری داواکاری گشتی بوو کاتێک وەفاتی کرد، هاوڕێیەکی زۆر پاک و ڕاستگۆ و خاکی بوو…”\nپێش ئەویش برایەکی ترمان بە ناوی سەعید وەفاتی کرد، دواتر برایەکی ترمان بە ناوی زیهنی و دواتر عاتفمان لە دەستدا. تایبەتمەندی هاوبەشی نێوان ئەم ٣ برایەمان ڕاستگۆیی و دڵسۆزیان بوو. سەعید و زیهنی تایبەتمەندیەکی وەهایان هەبوو کە هەڵەی مرۆڤەکانیان دەدایەوە لە ڕووی خۆیان، واتە بە شێوازێک لە شێوازەکان قسەیان ڕەق بوو، بەڵام عاتف زۆر نەرم و نیان بوو…”\nئێستا وەک ئەوە وەهایە هەریەک لە زیهنی هیزال، عاتف ئوراڵ، سەعید موتڵو بە چاوی خۆم لە جیهانێک ببینم کە بوونی زۆر لە ئێرە بەرجەستە و ڕەهاترە. دەزانم ئەوان لە شوێنێکی زۆر خۆشتر لە ئێرەن و زۆر دڵخۆشن. خەمی ئێمە بۆ ئەوان نیە بەڵکو بۆ خۆمانە”…\nدەبێت دان بەوەدا بنێم کە بوونی ئەوان هەمیشە ئێمەی نیگەران دەکرد. بە ڕاشکاوانە گەر بیڵێم : ئێمە لێیان دەترساین. لە هەموو کەس زیاتر لەبەردەمی ئەواندا بیری تاوانەکانمان دەکەوتەوە. ئەوان لە کاتی لەش ساغیشیاندا وەک ئەوە وەهابوو کە سەر بەم دونیایە نەبن. وەک نوێنەری ئەو دونیا بوون لێرە. ئەم هەستە لە ڕێگەی مەرگیانەوە دروست بوو؟ نەخێر … مردن تەنیا و تەنیا ئەوەیە پارچەیەک لە بێ ئاگایی ئێمە دەبڕێت و وامان لێدەکات باشتر ڕاستیەکان ببینین”.\nعاتف هەمیشە بە نەرمیە ئاوریشمیەکەیی و بە تێڕوانینی لەلایەنە باشەکانمان و چاوپۆشین لە کەموکورتیەکانمان، زیهنی هیزاڵیش لە ڕێگەی دەنگهەڵبڕینی لە کاتی پێویست و ناچاریدا، سەعیدیش لە ڕێگەی قسە ڕاشکاوەکانیەوە کە گرام بە گرام پێوانەی دەکردن، وەک ئاگادارکەرەوەیەکی ئەو دونیا بوون لەم ژیانەدا…\nبە هۆی چاکی خۆیەوە خرایە زیندان و لەوێش گیانی لە دەستدا\nهەواڵەکانی ئەمڕۆ 2018.10.24


هەرێم بۆهاوردەكردنی ئەم ئۆتۆمبێلانە دوو مەرج دادەنێت\nكانون2/يناير 13, 2019\nهاوردەكردنی ئۆتۆمبێلی دەستی دوو لەمەرزەكانی هەرێمەوە بەردەوامەو بەڕێوەبەری گشتی گومرگی هەرێمیش رایدەگەیەنێت: دوو مەرجی سەرەكی هەیە بۆ رێگەدان بەداخڵبوونی ئەو ئۆتۆمبێلانە، ئەوانیش مەرجەكانی توندوتۆڵی و سەلامەتیان تێدابێت و مۆدێلیشیان (2017، 2018، 2019) بێت.\nساماڵ عەبدولڕەحمان، بەڕێوەبەری گشتی گومركی هەرێم راگەیاند: هاوردەكردنی ئۆتۆمبێلی دەستی دوو لەمەرزەكانی هەرێمی كوردستانەوە رێگەپێدراوە، بەمەرجێك مەرجەكانی توندوتۆڵی، سەلامەتی و هونەری تێدا بێت و تەنیا مۆدیڵی (2017، 2018، 2019) بێت.\nوتیشی: "لەلایەن مەفرەزەی هاوبەشی گومرگ و هاتوچۆوە لەمەرزەكان كەشفی پێویست بۆ ئەو ئۆتۆمبێلانە دەكرێت، لەكاتی تۆماركردنیش لەبەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆی شارەكان، جارێكی دیكە كەشفی بۆ دەكرێتەوە".\nوتیشی:" رۆژانە دەیان ئۆتۆمبێل بەهۆی دەرنەچوونیان لەپشكنین، دەگەڕێنرێنەوە بۆ ئەو شوێنەی لێیەوە هاتوون، لەهەمانكاتیشدا گشتاندن بۆ سەرجەم مەرزەكان دەكەین بۆئەوەی ئۆتۆمبیلە دەرنەچووەكان لە پشكنین، دزەیان پێنەكرێت لەمەرزێكی دیكەوە داخڵ بكرێت".\nراشیگەیاند: تاقیگەكان لەگەڵ هەندێك لەسایتە جیهانییەكان هاوبەشییان كردووە، بۆئەوەی لەڕێگەی ئەو سایتانەوە بەدواداچوونی بۆ بكرێت كە ئایا ئۆتۆمبێلی لافاوە یان تووشی رووداوی گەورە بووە.\n« سبەینێ وەفدی باڵای یەكێتی و پارتی كۆدەبنەوە یەکێتی وپارتی بە سەرپەرشتی کۆسرەت رەسوڵ و نێچیرڤان بارزانی کۆدەبنەوە »


رێژەی كۆرۆنا لەهەرێم بەرز بووەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 4862 پشكنینی كۆرۆنا بۆ هاووڵاتیان ئەنجام دراوە.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 70 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و 2 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nدەقی ڕاگەیاندراوی (٢٤) كاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٣٤٨)\n١. پشكنین: (٤٨٦٢ پشكنینی نوێ)\n• (١٩٦٠) هەولێر\n• (٤٠٦) سلێمانی\n• (٢٢٧٣) دهۆك\n• (٢٢٣) گەرمیان\n٢. تووشبوو: (٧٠ تووشبووی نوێ)\n• (٢٤) هەولێر\n• (٢٠) سلێمانی\n• (٢٤) دهۆك\n• (٤١) هەولێر\n• (٦٤) سلێمانی\nپشكنین ١٠٨٧٤٣٠ (٣٨١٠١٥ هەولێر، ٢٢٦١٩٦ سلێمانی، ٤٧٢٧٦١ دهۆك، ٧٤٥٨ هەڵەبجە)\nتووشبوون ١٠٦٥٢٧ (٣٦٨٥٣ هەولێر، ٣٠٨٣٤ سلێمانی، ٣٥٧٣٨ دهۆك، ٣١٠٢ هەڵەبجە)\nچاكبوون ١٠١٦٩٢ (٣٥٣٩٢ هەولێر، ٢٨٥٩٣ سلێمانی، ٣٤٧٥٠ دهۆك، ٢٩٥٧ هەڵەبجە)\nلەژێر چارەسەر ١٣٤٦ (٥٣٤ هەولێر، ٥٤٣ سلێمانی، ٢٦٧ دهۆك، ٢ هەڵەبجە)\nمردن ٣٤٨٩ (٩٢٧ هەولێر، ١٦٩٨ سلێمانی، ٧٢١ دهۆك، ١٤٣ هەڵەبجە)\nدواجار پرۆژەی هێڵی ئاسنین لە هەرێمی كوردستان جێبەجێ دەكرێت\nخەڵك- ساڵانێكە باس لە دروستكردنی هێڵی شەمەندۆفێر و هێڵی ئاسنین دەكرێت لە هەرێمی كوردستان، وەزیری ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردنی هەرێمیش ڕایدەگەیەنێت،…\nنابێت جووتیاران گەنمی كۆن بەرنە سایلۆكان\n23 حوزەیران 2021 10.45 am\nخەڵك-ئارام سەردار بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، داوا لەجووتیاران دەكەین لەكاتی هێنانی گەنم بۆ…


مافەکان و ئەرکەکانی هاوسەرگیری | Samfunnskunnskap.no\nنموونەی هەڵبژاردە لە یاسای هاوسەرگیری:\nهەرکەسێک کە تەمەنی لە سەرووی ١٨ ساڵی بێت و پێشتر هاوسەرگیری نەکردبێت و مافی مانەوەی یاسایی لە نەرویج هەبێت، دەتوانێت هاوسەرگیری بکات.\nهەموو هاوسەرگیرییەک دەبێت بە ئارەزوومەندانە بکرێت. ژن و پیاو بە یەک ئەندازە مافی ئازادییان لە هەڵبژاردنی هاوسەری خۆیان هەیە. یاسای سزادان بە ڕوونی جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەر کەسێک بە بەکارهێنانی تووندوتیژی، ڕێگرتن لە ئازادی، بە زۆر یان بە هەڕەشە کەسێکی تر ناچار بکات بە ئەنجامدانی هاوسەرگیری، بۆی هەیە تا شەش ساڵ بە زیندانی بۆ سزا بدرێت. کەسی بەشداریکەریش لە کاری لەو جۆرەدا بە هەمان شێوە سزا دەدرێت.\nئەگەر کەسێک بڕیار بدات کە چیتر لەگەڵ هاوسەرەکەیدا نەژی، دەتوانێت داوای جیابوونەوە بکات. گەر دوو کەس بۆ ماوەی ساڵێک لە بڕیاریاندا بە جیا لەیەکتری بژین دەتوانن داوای تەڵاق بکەن. ئەگەر دوو هاوسەر بە فەرمی لە یەکتر جیا نەبنەوە بەڵام بۆ ماوەی دوو ساڵ دوور لە یەکتر بژین، ئەوا دەکرێت مافی تەڵاقیان پێ بدرێت. ژن و پیاو هەمان مافی جیابوونەوە و داوای تەڵاقیان هەیە.\nیەکێک لە هاوسەرەکان دەتوانێت بێ جیابوونەوە داوای تەڵاق بکات، ئەمە لە کاتێکدا ئەگەر هاوسەرەکەی تر هەوڵی دابوو خۆی یان منداڵەکانی بکوژێت، توندوتیژی بەکارهێنابێت، زیانی پێگەیاندنبێتن یان ترسی خوڵقاندبێت بۆ ئەنجامدانی ئەو جۆرە ڕەفتارانە. هەروەها ئەگەر هاوسەرگیری بە زۆر کرابێت، ئەوا دەکرێت یەکێک لە هاوسەرەکان داوای تەڵاق بکات. هەروەها ئەگەر کەسێک بەم هۆکارانەی سەرەوە توشی جیابوونەوە و تەڵاق بێت ئەوا مافی هەیە داوای مافی مانەوە و ئیقامە بکات.\nهەردوو هاوسەر بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشیان هەیە لە دابینکردنی پێویستیەکانی ژیان و ئاگاداربوون لە خێزانەکەیان. هەردووکیان پێکەوە بەرپرسن لە ئابوری خێزان و دڵنیابوون لە ئاسوودیی و خۆشگوزەرانی خێزانەکەیان. بەڵام دەتوانن بە شێوازی جۆراوجۆر پاڵپشتیان هەبێت بۆ بەجێهێنانی ئەو ئەرکە. دەشێت لەڕێی بەدەستهێنانی پارە و داهات، کارکردن لە ماڵەوە، چاودێریکردنی منداڵەکان یان بە شێوازی تر. لە هەندێک حاڵەتدا، دەکرێت یەکێک لە هاوسەرەکە داوای پارە لەوی تر بکات بۆ خەرجییەکانی ماڵ. بەندی ٣٩ لە یاسای هاوسەرگیری دەڵێت کە هاوسەران بەرپرسیارن لەوەی کە زانیاریی دروست دەربارەی باری ئابوری و داراییان بدەن بە یەکتری. بۆ نموونە، هاوسەرێک دەتوانێت لەوی تر داوای بەڵگەی باجی داهات، لیستی پارەی هاتن و چوونی بۆ سەر حسابی بانکی و …تاد.\nلە ژیانی هاوسەرگیریدا کێ خاوەنی چییە؟ هەرشتێک کە بەر لە هاوسەرگیری لایەنێکی دوو هاوسەرەکە هەی بووبێت، ئەوا دوای هاوسەرگیریش هەر بە موڵکی خۆی دەمێنێتەوە. جگە لەمە، هەرجۆرە میرات و دیارییەک کە هاوسەرێک دوای هاوسەرگیری وەریدەگرێت یان ئەو شتانەی کە خۆی دەیکڕێت، ئەوانەش هەر بە موڵکی تایبەتی خۆی دەمێنێتەوە. ئەو دەتوانێت بێ داوای مۆڵەت لە هاوسەرەکەی شتەکانی خۆی بفرۆشێت یان بیانبەخشێت. هەموو ئەو شتانە کە پێکەوە بۆ ماڵەوەی دەکڕن موڵکی هەردووکیانە.\nیاسای هاوسەرگیری تایبەتە بە پەیوەندیەکانی نێوان دوو هاوسەر. ماف و ئەرکی دوو کەسی زەماوەندنەکردوو کە پێکەوە دەژین بەرانبەر بە یەکتر یەکسان نییە لەگەڵ ماف و ئەرکی جووتێکی زەماوەندکردوو بەرانبەر بە یەکتر. لەبەر ئەمەیە کە زۆرێک لە جووتە هاوژینەکان بۆ خۆیان ڕێکەوتنی یاسایی دەکەن.


لیژنەی پێداچوونەوە بە پەیكەری ئیداریی پارێزگای سلێمانی و چۆنێتیی رێكخستنەوەی پەیكەرەكەی كۆبوونەوەیەك ساز دەكات و بڕیار دەدات بە پێكهێنانی دوو لیژنەی تایبەت بەو پرسە.\nلەسەر فەرمانی بەڕێز د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی بە ژمارە 19/15331 لە 18/11/2019، لیژنەیەكی حەوت كەسی بە سەرۆكایەتیی بەڕێز (ئەحمەد عەلی) جێگری پارێزگار بۆ كاروباری هونەریی و بە ئەندامێتیی چەند بەرپرسێكی ئیداریی پارێزگا پێكهێنراوە و رۆژی دووشەممە 9/12/2019 كۆبوونەوەیەكی بۆ ئەو بابەتە ئەنجام دا.\nلە میانی كۆبوونەوەكەدا گفتوگۆ كرا لە بارەی چۆنێتیی رێكخستنەوەی پەیكەریی ئیداریی پارێزگای سلێمانی و بڕیار درا بە پێكهێنانی دوو لیژنەی فەرعی بۆ ئەوەی میلاكات و پەیكەری ئیداریی بەڕێوەبەرێتیی و بەش و هۆبەكان رێكبخرێنەوە، بە شێوەیەك كە كەموكورتییەكان چارەسەر بكرێن و پەیكەریی نوێی ئیداریی بە شێوەیەكی باش دابڕێژرێت.\nبەڕێز جێگری پارێزگار بۆ كاروباری هونەریی راگەیاند، هەوڵ دەدەن بە زووترین كات گفتوگۆ لەگەڵ بەڕێوەبەر و لێپرسراوی هەموو بەڕێوەبەرێتیی و بەش و هۆبەكان ئەنجام بدەن بۆ ئەوەی لە ماوەیەكی كەمدا پەیكەرە ئیدارییە نوێیەكە ئامادە بكرێت.\nجوڵەی مەڕوماڵات رێكدەخرێتەوە


رێبین فاتاح / شکستی سیاسەتی نەوت و ئەندازیارانی وێرانی!\nشکستی سیاسەتی نەوتی هەرێم و فەشەل لە بەڕێوەبردنی داهاتەکەی، بەهێزترین فاکتەرە لە خۆبەدەستەوەدانی پارتی و یەکێتی بەرامبەر بەغدا.\nسەرکردایەتی شکستخواردووی هەرێم دەیەوێ ئەو ڕاستییە بشارێتەوە، کە نەیتوانی لەلایەک پڕۆسەکانی نەوتی لە گرێبەستەکان و ڕاکێشانی کۆمپانیاکانی نەوت بە قازانجی کوردستان ئاڕاستە بکات و لەلایەکی تر نەیتوانی لە ڕێگەی دەیان و سەتان ملیار دۆلارەوە لە پاش 2003ەوە بچووکترین پڕۆژەی ژێرخان بنیات بنێت.\nداهاتی نەوت جگەلە بەهێزکردنی پێگەی کەسی و بنەماڵە، نە لە بەهێزکردنی پێگەی سیاسی کوردستان بەکارهاتووە و نە لە بوژاندنەوەی ژێرخانی ئابووری.\nکەواتە هەردوو بانگەشەی بوژاندنەوەی ژێرخانی ئابووری لە ڕێگەی داهاتی نەوت و پتەوکردنی پێگە و پێوەندییە سیاسییەکانی کوردستان لە ڕێگەی پڕۆسەکانی نەوتییەوە، دوو گوتاری بەتاڵ بوون. لەکاتێکدا لە توانادا هەبوو هەردوو ئامانج لە ڕێگەی سیاسەتێکی ژیرانە و نیشتمانیانە بۆ نەوت، مسۆگەر بکرێت.\nحکوومەتی هەرێم لە ساڵانی پاش 2003ەوە پارەیەکی زەبەلاحی هاتە دەست، لە واقیعدا ئەو پارەیە تاڵان کرا و بە وەهم ئابووری سەربەخۆ و پێگەی سیاسی کوردستانی پێ بەهێز کرا.\nهەموو ئەوە وایکرد، سەرکردایەتی باڵای پارتی و یەکێتی سازشی گەورە بۆ بەغدا بکەن، بەتایبەت پاش ئەوەی تورکیا دەرگەی بەڕووی پارتی داخست و چەندان ڕاپۆرتیش ئاماژەیان بە بلۆک کردنی پارەی نەوت لە تورکیا کرد کە بەناوی سەرکردایەتی باڵای پارتییەوەیە، بەڵام پارتی بێدەنگی لێکرد، ئەو بێدەنگییە گومان و پرسیاری زۆر هەڵدەگرێ.\nداخستنی دەرگەی تورکیا بەڕووی پارتیدا، دەستی بەغدا و تارانی واڵا کرد، هەر فشارێک بۆ سەر کوردستان بێنن کە دەیانەوێت. ئەوە لە ئەنجامی نەبوونی ستراتیژیەتی نیشتمانی بۆ نەوت ڕوویدا، لەکاتێکدا پارتی بە وەهمی ڕێککەوتنی پەنجا ساڵە لەگەڵ تورکیا، هەمووانی فریودا.\nبەغدا دەخوازێت هەر ئەو سەرکردایەتییە فاشیل و گەندەڵە بمێننەوە، چونکە ئەوان ئێستە تەنیا لەبەرامبەر مانەوەی خۆیاندا ئامادەی هەموو دانێکن بەبێ ئەوەی هیچ بستێنن، ئەمریکاش لەو قۆناغەدا هەر ئەوەی دەوێ، کە نێچیرڤان بارزانی و قوباد تاڵەبانی وەک دوو کارەکتەری لەرزۆک و بەزیو بە پەڕ و باڵکراوی لەبەردەم بەغدا ئامادە بن.\nدۆسیەی ڕێکخستنەوەی پێوەندییەکانی بەغدا و هەولێر گونجاو نییە بەدەست شکستخواردووانەوە بێت، چونکە ئەوان سازشی گەورە دەکەن لە پێناو تەنیا سەلامەت دەرچوونی خۆیان و داخستنی فایلەکانی گەندەڵی و شاردنەوەی فەشەلەکانیان. ئەو سازشە هەر لە ئێستەوە نێچیرڤان بارزانی لە پێش مایکەکاندا هاواری بۆ دەکات.\nبەداخەوە هێز و کارەکتەرە سیاسییەکانی دیکە هێشتا بۆ وەرگرتنی بەرپرسیارێتییەکە تەواو ئامادە نین، تێگەیشتن و بەرنامەیەکی روونیان نییە لەلایەک و لەلایەکی دیکەش بەغدا و ئەمریکاش بە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەگەڵ مانەوەی شکستخواردووەکانن تا ئەوکاتەی هەموو سازشێکیان پێ دەکەن.\nئەوە ئەرکی کوردستانیانە، فشار لەسەر کۆی هێزە سیاسییەکان دروست بکەن و ناچار بە پێکهێنانی دەستەیەکی نوێیان بکەن بۆ ڕێکخستنەوەی پێوەندییەکان لەگەڵ بەغدا. بە هەر شێوەیەک بێت، کوردستان لەسەر دەستی ئەو گرووپە فاشیل و گەندەڵەدا، زۆر بۆ پاشەوە گەڕاوەتەوە، بەڵام هیچ مەترسییەک لەسەر هەرێمی کوردستان نییە وەک هەرێمێکی فیدڕاڵی کە دەستووری عێراق دانی پێداناوە. لەکاتێکدا ناچارین لەسەرەتاوە جارێکی تر تێهەڵچینەوە.


حەبی دژە کۆرۆنا چییە؟\n2/5/2021 11:13 AM\nزانایان دەڵێن بە دروست کردنی ئەم حەبە لەوانەیە بکرێ کۆتایی بە کەرەنتین و سنووردارکردنی ژیانی رۆژانە بهێندرێت. دەرمانێکی دژە ڤایرۆس کە بەرگیری لە پێشکەوتنی نیشانەکانی ئەم نەخۆشییە بکات لەوانەیە بەر بە روودانی شەپۆلە مەرگهێنەرەکانی دیکەی کۆرۆان لە وەرزە ساردەکاندا بگرێت و یارمەتیمان بدات لەگەڵ ئەم ڤایرۆسەدا بژین و تەندروستیش بین.\nتا ئێستا تەنها دەرمانی دژە ڤایرۆس کە لە تاقیکارییەکاندا بۆ چارەسەری کۆڤید-19 بەکار هاتووە، "فاویپیراویر"ـە کە دەرمانی تایبەتی ئەنفلۆئانزایە و چاوەڕوان دەکرێ دەرئەنجامی ئەم تاقیکارییە تا ٦مانگی دیکە دەر بکەوێت.\nکەوین بلاید، چاوەدێری باڵای زانکۆی گلاسکۆی سکاتلەندا گوتی: "ئەگەر دەرمانی دژەڤایرۆس کاریگەر بێت، هەنگاوێکی گەورەیە بەرەو پێشەوە. کادیری نەخۆشخانەکان ئیتر زەختێکی ئەوتۆ نایەتە سەریان."\nخواردنی رۆژانەی یەک حەبی دژەڤایرۆس بۆ کەسێک لە چەند رۆژێکە تووشی کۆرۆنا بووە، دەتوانێ ڤایرۆسەکە لە جەستەیدا نەهێڵێت و لەناوی ببات. زانایان دەڵێن تا 6 مانگی دیکە وڵامی ئەم پرسیارە دەدەینەوە.\nدەرمانە دژەڤایرۆسەکان بە بەرگیری کردن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە بەر بەر نەخۆشییەکە دەگرن، بەلام لە زۆرینەی ئەو تاقیکاریانەی لە جیهاندا خەریکە ئەنجام دەدرێن، زیاترین سەرنج لەسەر ئەو دەرمانانەیە کە نیشانەکانی نەخۆشییە چارەسەر دەکەن.\nئەگەر ئەم تاقیکارییە کاریگەربوونی "فاویپیراویر" پشتڕاست بکاتەوە، لەوانەیە ببێت بە یەکەم دەرمانی دژەڤایرۆس بۆ جۆری سووکی نەخۆشیی کۆڤید-19 کە زۆرترین حاڵەتەکانی تووشبوون لەخۆ دەگرێت.\nدێگزامێتازۆن تۆسیلیزۆمب، چەند دەرمانی دیکەن لە بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی کۆرۆنا کاریگەر بوون. رێمدسیویر دەرمانێکی دژە ڤایرۆسە بەڵام کاریگەرییەکی لاوازی لەسەر حاڵەتە قورسەکانی کۆڤید-19 هەبووە.


خاندنا ئەڵکترۆنی و باندوورا وێ لسەر قوتابی و هەڤوڵاتیان..\n2020-10-19 [10:42 AM]\nنڤیسینا : سەهل ئەحمەد\nیا خویایە کو هەرێما کوردستانێ وەکی زۆربەیا دەوڵەتێن جیهانێ و ژبەر رێنمایێن تەندروستێ و خۆ پاراستن ژ ڤایرۆسا کرۆنایێ بڕیار دایە کو خاندنا یٔەڤساڵ ل قوناغێن سێی سەرەتایی هەتاکو یازدێ یٔامادەیی بیتە یٔەڵکترونی، یٔەڤ بڕیارە ژی بۆیە جهێ دڵگرانیێ و رەخنەکا زۆر لێ هاتیە کرن ژلایێ قوتابیان و هەڤوڵاتیان ، سەدەمێ سەرەکی یێن رەخنێن خەڵکی کوردستانێ ژ ڤی سیستەمەی یٔەو بوون کو بارودۆخێ خەڵکی ب ڕەنگەکێ گشتی زۆرێ خراپە ب تایبەتی ژ لایێ دارایی و ئابووری ڤە و هەروەها نەبونا توڕا یٔەنتەرنێتێ و یٔامێرێن خاندنا یٔەڵکترونی، چونکی ل دویف یٔامارا وەزارەتا پڵاندانانێ کو ساڵا 2018ێ یٔەنجامدایە 68% خەلکێ کوردستانێ ڵاپتوب و یٔایپات نینە و هەروەها 54% خەتا یٔەنتەرنێتێ نینە و 19%خەلکێ کوردستانێ موبایلا زیرەک نینە، هەرچەندە یٔەڤ یٔامارە بەریا دوو ساڵان هاتیە یٔەنجامدان، بەلێ دفان دووساڵان دا گوڕانکاریەکا وەتوڤ نەهاتیە کرن. هەروەها ل دویف یٔامارەکێ کو ل توڕێ جڤاکی فێسبوکێ هاتیە یٔەنجامدان ب رێژەیا 86% خەلکێ مە ئەڤ سیستەمە ب سیستەمەکێ خراپ قەلەم دایە کو یٔەڤەژی ڕێژەیەکا زۆرە، هەر چەندە بڕیارا خاندنا یٔەڵکترونی وەکی وەزارەتا پەروەردێ یٔاماژە پێکری کو ناجاریە و ل دویف رێنمایێن وەزارەتا تەندروستیێ بوینە و ژ بۆ پاراستنا گیانی هەڤوڵاتیێن کوردستانێ بۆیە چونکی وەکی وان دایە دیارکرن ژیانا دووملیۆن هەڤوڵاتیان ل سەر ملێ وان دایە، دڤی سیستەمی یٔەڵکترونی دا چەندین ڵایەنێن یٔەرێنی و نەرێنی هەنە کو دوماهیێ دێ باندوورێ لسەر خاندنا قوتابیان و ماموستایان دروست کەت. دفێرەدا یٔەم دێ یٔاماژێ ب چەند ڵایەنان کەین:\nلایەنێن نەرێنی:- – لاوازیا هێلا یٔەنتەرێتێ و کواڵێتیا وێ ب تایبەتی دناڤچەو گوندێن دوویر و دەست. – کێم یٔەزمونیا قوتابیان و یٔاشنانەبوونا وان ب شێوازێ یٔەڵکترونی چونکی سیستەمەکی تازەیە. – بکاریٔینانا موبایلێ ب شێوەیەکی بەردەوام و دەلیفە بو چەندین کارێن دیکە یێن خراپ دهێتە ڕەخساندن. – هەبونا قەیرانا دارایی، دابینکرنا یٔامێرن خاندنێ بارگرانی لسەر ملێ هەڤوڵاتیان دروستکریە.\nلایەنێن ئەرێنی:- – قوتابی دێ زورتر تێکەلی یٔانکو پەیوەندی هەبیت دگەل هەڤاڵ و هەڤ پوڵێن خوو هەروەها دێ ڕاو و بوجونێن زۆرتر بەڵاڤ بن. – یٔەف سیستەمە دێ بیتە پاڵنەرەکێ باش و لێگەریانی یٔانکو دێ هانا قوتابیان هێتە دان کو زێدەتر ل دویف زانیاریان بگەرێن. – دێ زۆربەیا یٔاریشێن فیزیکی خلاس بن وەکی هاتن و چون و دابینکرنا کەل و پەلان و خارنێ . – د پاشە رۆژێ دا قوتابی زێدەتر مفای ل خاندنا یٔەلێکترونێ وەرگرن ب تایبەتی پشکداریکرن د سمینار و خولێن ناڤخۆی و نێڤ دەوڵەتی.\nچارەسەر:- – دڤێت حکومەت و سەرمایەدارێن کوردستانێ دەستێ هاریکاریێ بو خێزانێن کێم دەرامەت درێژ بکەن بو دابینکرنا یٔامێرن خاندنا یٔەڵکترونی. – پێدڤیە حکومەت سیستەمێ خاندنێ بکەتە لامەرکەزی ب تایبەتی د وان ناڤچەیێن ڤایرۆسا کۆرۆنایێ کێم و کونتروڵکری تاکو قوتابی بشێن ب رێکارێن تەندروستی درێژێ ب خاندنا خۆ بدەن دناڤ پولێ دا…


قەرەگوێزا حاجی بابا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nQaraguz-e Hajji Baba - قراگوز حاجی‌بابا - Qeragûza Hacîbaba\nپۆتانەکان: 37°38′11.5″N 45°05′26.5″E / 37.636528°N 45.090694°E / 37.636528; 45.090694پۆتانەکان: 37°38′11.5″N 45°05′26.5″E / 37.636528°N 45.090694°E / 37.636528; 45.090694\nقەرەگوێزا حاجی بابا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری نازیا نشیو، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nقەرەگوێزا حاجی بابا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی دایلاق.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی غەفاربەھی.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٤٦) کەس و (٤٣) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قەرەگوێزا_حاجی_بابا&oldid=901669»


Diplomatic Magazine | مەرجەعیەتی بارزانی\nئەو دەنگانەی داوا دەکەن مەسعود بارزانی بکرێتە مەرجەع تا دێت زۆرتر و بەرزتر دەبن. یەکێک لەو خەسڵەتانەی پارتی لە حیزبەکانی تر جیا دەکاتەوە، جدییبون و شەرم نەکردنیەتی لەو شتانەی داوای دەکات.\nڕوون دیاره كه بارزانی باوك ده‌سه‌ڵاتی له‌سه‌رووی هه‌ر چوار ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌یه، به‌ڵام هه‌وڵ هه‌یه به‌ناوی مه‌رجه‌عه‌وه ناوه‌ندو مه‌یدانێكی دیكه‌ی ده‌سه‌ڵات له‌هه‌رێم بكه‌نه‌وه كه به‌ئاشكرا ده‌سه‌ڵات و ناوی مه‌سعود بارزانی دیار بێت.\nلەبەر ئەوە پێموانییە ئەم داوایانەی چەند کەسێکی دەرەوە و ناوەوەی پارتی بە رێکەوت بێت، بەڵکو ئامانجێکی بەرنامە بۆ دارێژراوە. داواکاری بە مەرجەع کردنی بارزانی لە کاتێکدایە کە هەردو پۆستی لوتکەی دەسەڵاتی جێبەجێکردن بە دەست ئەندامانی بنەماڵەکەیەتی و لوتکەی دەسەڵاتی یاسادانان و دادوەریش بە هەمان شێوە بەدەست حزبەکەیەتی.\nمەسعود بارزانی بە شێوەیەکی فیعڵی مەرجەعی سیاسی هەر چوار دەسەڵاتە باڵاکەی هەرێمی کوردستانە. ئەوەی بۆ بارزانی داوا دەکرێت، دەسەڵاتی زیاتر نیە، بەڵکو بەدەزگایی کردن و رەوایەتی پێدان و بە فەرمیی ناساندنی ئەم دەسەڵاتەیەکە بارزانی بە کردار هەیەتی و پەیڕەوی دەکات.\nمەرجەع وەکو ناوەکە پێمان دەڵێت وشەیەکی عەرەبیە و لە روی زمانەوانیەوە چەند واتایەکی هەیە وەکو: سەرچاوە، گەڕانەوە، شوێنی گەڕانەوە، رەسەن، هتد. (المَرجِعُ: رجوع ، عودة، محلُّ الرجوع) نەبونی وشەیەکی وا بە کوردی مانای ئەوەیە کە مەرجەع لە کولتور و نەریتی کوردیدا بونی نەبوە، ئەگەرنا ناوێکی کوردیشی دەبو. کەواتە پارتیەکان ئەم بیرۆکەیان لە کوێ هێناوە و تێگەیشتنیان بۆ مەرجەع چییە؟\nدیارترین نمونەی مەرجەع لە جیهانی عەرەبیدا نمونەی ئایتوللە علی السیستانیە، مەرجەعی باڵای شیعەکان لە نەجەف. هەندێ کەسیش پێیان وایە کە زانکۆی ئەزهەریش بە هۆی پلە و پایە ئاینیی و زانستیەکەیەوە لە ناوەرۆکدا دەچێتە چوارچێوەی مەرجەعیەت (المرجعية)، بە تایبەتی بۆ موسلمانانی سونە.\nبونی مەرجەع بەبێ هەبونی دەزگای مەرجەعیەت (المرجعية) ناتەواوە. لای شیعەکان واباوە کە المرجعية المَرجِعُ دیاری دەکات. هەروەها مەرجەعیەت پێوەر و میکانیزمی تایبەت بە شارەزایی و لیهاتویی بۆ دەستینشانکردن و پەسەندکردنی مەرجەع دادەرێژێت وهەرەوها ئەرک و دەسەڵاتەکانیشی دیاری دەکات. پارتی بۆ ئەم مەبەستە دەزگای بارەگای بارزانی داهێناوە.\nبەڵام بە پێچەوانەی مەرجەعیەتی شیعە کە لەروی رەوایەتی و شارەزایی زانستی و ئاینی هیچ گرفتێکیان نیە، بارەگای بارزانی کێشەی شەرعیەت و پسپۆری هەیە. واتە بارەگای بارزانی داهێنراوێکی تازەیە و زۆربەی خەلکی هەر گوێشیان لێی نەبوە.\nنە لە روی نەریت نە لەروی یاساییەوە هیچ شەرعیەتێکی جەماوەریی نیە. جگە لەوەش دەزگای بارزانی هیچ پسپۆری و شارەزایەکی لەسەر بوارێکی تایبەت وەکو ئاین، یاسا هتد نیە، بەڵکو دەزگایەکی سیاسی گشتییە.\nلێرەدا هیچ لێکچوییەک لە روی شێواز و ناوەرۆکدا لە نێوان ئەم دو نمونەیەدا بەدی ناکرێت، تەنها ناوەکە نەبێت. کەواتە لێرەدا پرسیارێک دروست دەبێت کە بۆچی ناوێکی عەرەبی بۆ پۆستێکی کوردی هەڵدەبژێردرێت کە خۆی لە جیهانی عەرەبی چەند نمونەیەکی کەمی هەیە و هیچیان ئەو مانایە نادەن، کە پارتی و بارزانی ئامانج و مەرام و مەبەستیانە؟\nبۆ وڵامدانەوەی ئەم پرسیارە دەبێت بگەرێنەوە بۆ واتاکانی وشەی مەرجەع لە زمانی عەرەبیدا. وشەی مەرجەع لە زمانی عەرەبی وەکو لەسەرەوە باسکراوە لە یەککاتدا بە مانای سەرچاوە، گەڕانەوە یاخود شوێنی گەڕانەوە دێت\nلە کوردیدا هیچ زاراوەیەک نیە کە لەیەککاتدا هەرسێ واتاکە کۆبکاتەوە. کەواتە مەرجەعی گشتی بەو واتایە دێت کە مەسعود بارزانی بکرێتە سەرچاوەی هەمو دەسەڵات و بڕیارە گرنگەکان.\nوەهەروەها هەمو پرسە گشتیەکانیش دەبێت بگەڕێندرێنەوە بۆ لای ئەو. لە سیستەمەکانی دنیای ئێستادا جگە لە پاشا و سەرۆک و رابەری سیستەمە رەهاکان، هیچ کەسێک ئەو پلە و پایەی نیە.\nئەوی بارزانی داوای دەکات لە ناوەرۆکدا پاشایی بونە نەک تەنها مەرجەع بون بۆ پرسێک یاخۆد بوارێکی تایبەتی دیاریکراو وەکو لای شیعەکان باوە. هۆی ئەوەی کە پارتی لە بڕی زاراوەکانی پاشا، رابەر یان سەرۆک زاراوی مەرجەع بەکاردەهێنێت لەلایەک بەربەستی دەستوری عێراقیە کە سیستەمەکەی کۆماریە و رێگا بە بونی ئەم دەزگایانە نادات.\nپارتی و بارزانی له‌ماوه‌ی ڕابردودا نه‌یانشاردۆته‌وه، ویستیان هه‌یه بۆ وه‌رگرتنی ده‌سه‌ڵاتی ڕه‌ها و بوون به‌مه‌رجه‌ع له‌هه‌رێمی كوردستان به‌ڵام مه‌سعود بارزانی هیچ كام له‌و دوخاڵه‌ی تێدانییه كه‌پێویسته بیكات به‌مه‌رجه‌عی سنورێكی جوگرافی دیاری كراو.\nلەلایەکی ترەوە نەخوازراوی زاراوەکانی پاشای یان رابەرە لەلایەن هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان و وەک ئاشکراشە کۆتایی هاتنی ماوەی یاسایی سەرۆکایەتی مەسعود بارزانیە.\nبونی مەرجەعیەتی شیعەکان لە دەرەوە و لە سەرو دەستور و یاسی عێراقیدا وا دەکات پارتی سود لە زاراوەی مەرجەع بە ناوەرۆکێکی سەرۆکایەتی یان پاشایەتەی رەها بۆ مەسعود بارزانی ببینێت، بێ ئەوەی هیچ گرفت و کێشەیەکی یاسایی لە عێراق و هەرێمی کوردستان دروستبکات.\nدەکرێت ئەمەش لە روانگەی لاینەگر و هەوادارانی پارتی رەوایەتی خۆی هەبێت، بەڵام ئایا مەسعود بارزانی مەرج و خەسڵەتەکانی مەرجەع بون بە ناوەرۆکی پاشایەتی یان سەرۆکایەتی رەهای تێدایە؟ لێرەدا پێویست ناکات زۆر دور بڕوێن یاخود بگەرێینەوە بۆ مێژوی وڵاتان.\nئەگەر سەیرێکی دراوسێکانمان بکەین کە بەهۆی هاوبەشی ئاینیی و میێژویی کولتور و سروشتی کۆمەلگەکانیان لە ئێمە نزیکترە، ئەوە دو نمونەی مەرجەعی گشتیی هەن، کە ئەوانیش عەلی خامەنائی لە ئێران و شا سەلمانی سعودیەن.\nلێکچویی رابەر خامەنائی و پاشا سەلمان لەوەدایە کە هەردوکیان لە سیستەمی وڵاتەکانیان لە سەرو هەمو دەزگا و دەسەڵاتەکانن، سەرچاوەی دەسەڵات و بریاری کۆتایی هەمو پرسەکانیش هەر لای ئەوانە.\nپارتی و بارزانی نەیانشاردۆتەوە کە ویست و خەونی دەسەلاتداری رەهایان بۆ بارزانی هەیە، جا ئەمە لە ژێر ناوی مەرجەع، پاشا، رابەر یان سەرۆک بێت، هیچ جیاوازیەکی نیە.\nکاتێک بارزانی و هەوادارانی بە ئاشکرا کار بۆ ئەمە دەکەن، ئەوە بێگومان لەو بێسەروبەریە سیاسیە دەرکیان بە دەرفەتێک کردوە بۆ کردنی بارزانی بە مەرجەعی گشتی کوردستان. لێرەدا دەبێت بەدوای وڵامی ئەم پرسیارە بگەرێین کە ئایە مەسعود بارزانی مەرجەکانی بە مەرجەع بونی تێدایە؟\nدو مەرجی سەرەکی بە مەرجع بونی رەها، دەسەڵات و رەوایی (شەرعیەتی) رەهان کە ئەوانیش زۆرجار تەواوکەر یان دروستکەری یەکترن. بۆ نمونە ئەندامبونی شا سەڵمان لە خێزانی پاشا، رەوایەتی ئەوەی پێدەدات دەسەڵاتی رەهای هەمو ولات بگریتە دەست، دوای کۆچی دوایی پاشا.\nبەڵام یەکێکی وەکو خامەنائی وەکو بەشداربویەک و جێگرەوەی ئایتوللە خومەینی رەوایەتی لە سەرکەوتنی شۆرشی ئێران وەرگرتوە. سەرکەوتن لێرە بە مانای چەسپاندنی رەهای دەسەڵات دێت.\nئه‌گه‌ر له‌هه‌ر باروودۆخێكدا بارزانی وه‌ك مه‌رجه‌ع بناسێنرێ، یاخود خۆی بناسێنێت ده‌سه‌ڵاتی وه‌ك جاران زۆنی زه‌رد تێناپه‌ڕێنێت و ناتوانێت ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت به‌سه‌ر زۆنی سه‌وزدا بیسه‌پێنێت.\nبارزانی لێرەدە هیچیانی بە رەهایی نیە، نە مەلا مەستەفا پاشا بوە، نە شۆرشەکەی بارزانی بەو شێوەیە سەرکەوتو بوە کە بتوانێت دەسەڵاتی رەهای بەسەر هەمو هەرێمی کوردستان بسەپێنێت و رەوایی لێوەرگرێت.\nکەواتە بونی بارزانی بە مەرجەع بەستراوەتەوە بەوەی کە بارزانی و پارتی تا چەند دەتوانن کێشەی نەبونی دەسەڵاتی رەها و رەوایەتی رەها چارەسەربکەن. راستیەکی ئاشکرایە کە دەسەڵات و شەرعیەتی بارزانی لە ژێر هەرناوێک بێت.\nسنورەکانی زۆنی زەردی پارتی تێپەرناکات. لە ئێستادا بارزانی ناتوانێت بە زەبری هێز دەسەڵاتی خۆی بەسەر ناوچەکانی دەرەوەی ژێر دەسەڵاتی پارتی بسەپێنێت.\nئەوەش پارتی مەحکوم دەکات بە سازش و سازانی سیاسی، بۆ ئەوەی رەوایەتی بۆ پۆستە تازەکەی بارزانی دەستەبەر بکەن. ئایا بارزانی و پارتی ئامادەیی سازان و سازشییان تێدایە؟\nئاوردانەوەیەک بۆ دواوە پێچەوانەکەی دەسەلمێنێت. بارزانی لە کاتی بونی بە سەرۆکی هەرێم و لە دوای کۆچی دوایی مام جەلال دەرفەتێکی زێرینی بۆ رەخسا کە بە کردار ببێتە مەرجەعی سیاسی هێز و لاینە سیاسیەکانی هەرێمی کوردستان.\nبە لایەنی کەم لە دو خولی یەکەمی سەرۆکایەتیدا بارزانی هیچ کێشەیەکی رەوایەتی (شەرعیەتی) نەبو. لە ناوەوە و دەرەوەی هەرێمی کوردستان وەکو کەسی یەکەمی هەرێمی کوردستان دانپێنراو بو.\nبەڵام ئەزمونی سەرۆکایەتی بارزانی ئەوەمان پێ دەلێت، کە بارزانی بەهەر هۆیەک بێت نەک نەیتوانی ببێتە سەرۆکی هەمو هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان، بەلکو پۆستەکەی بوە هۆی گەورترین دابڕان و لێکترازانی ناو ماڵی کورد.\nدوای تەواو بونی ماوەی یاسایی سەرۆکایەتی، پارتی و بارزانی بۆ درێژکردنەوەی رەوایەتی بارزانی هیچ ئامادەییەکیان بۆ سازان و شازشی سیاسی لەگەڵ رکابەرەکانیان پیشان نەدا، بەلکو پەرلەمانیان داخست و رکابەرەکانیان لە زۆنی زەرد وەدەرنا.\nدەتوانین بپرسین لەو کاتەوە چی وا گۆڕاوە کە وا لە بارزانی بکات بەو گوڕ و تین و بروابەخۆبونەوە گرەوی سەرکەوتنی پرۆژەکەی لەسەر بکات؟ بەدەست هێنانی زۆرینەی کورسیەکانی پەرلەمانی کوردستان و خۆبەدەستەوەدانی بزوتنەوەی گۆران بێگومان گۆرانکارێکی گەورەیە لە هاوسەنگی هێز لە هەرێمی کوردستاندا بە قازانجی پارتی.\nلە ئێستادا پارتی ئەگەر یەکێتیشی پێ رازینەکرێت، ئەوا دەتوانێت بە هاوکاری گۆڕان و هێزە هاوپەیمانەکانی تر لە رێگەی پەرلەمانی کورستان رەوایەتی بۆ بارەگای بارزانی و بە مەرجەع کردنی مەسعود بارزانی دەستەبەر بکات، بەڵام بەبێ ئەوەی بتوانێت دەسەڵاتی خۆی لە ناوچەکانی دەرەوەی ژێر دەسەڵاتی پارتی پەیڕەو بکات، چونکە دەسەڵاتی راستەقینەی زۆربەی ناوچەکانی دەرەوەی دەسەڵاتی پارتی لای یەکێتیە.\nلە ناو یەکێتیش هێزەکانی دژە بارزانی دەسەڵات و هەژمونیان رۆژ لە دوای رۆژ لە زیادبوندایە. لە روی جەماوەریشەوە هێنانی 45 کورسی مانای رازیبونی 45٪ هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان نیە بە بارزانی و پارتی، بەڵکو تەنها 45٪ ی 60٪ بەشداربوانی دەنگدانە، ئەگەر باسی تەزویریش نەکەین.\nئەگەر رەچاوی رێژەی بەشدارنەبوان بکەین کە دەکاتە نزیکەی 40٪ ی کۆی دەنگدەران، ئەوا 45 کورسیەکەی پارتی تەنها گوزارەشت لە رەزامەندی 27٪ ی کۆی هاولاتیانی هەرێم کوردستان دەکات ک مافی دەنگدانیان هەبوە.\nبەم پێیە 73٪ هاوڵاتیانی هەرێم دەنگیان بە پارتی نەداوە. لە کۆتاییدا سەرکەوتنی تەواوەتی پرۆژەکەی پارتی بەندە بەوەی بارزانی تا چەند ئامادەیە لە سەر حیسابی بەرژەوندیەکانی ئەندامانی بنەماڵەکەی و پارتی رێکەوتن لەگەڵ هێزەکانی رکابەری پارتی ناوەوە و دەرەوەی یەکێتی بکات و دەسەڵاتیان لەگەڵ دابەش بکات؟\nئەگەر بارزانی وەکو رابردو زۆر بۆ پارتی داوا بکات، کەم بداتە ئەوانی تر، چۆن دەتوانێت ببێتە نوێنەری بەرژەوەندی لایەنگر و ئەندامانی حیزبەکانی دەرەوەی پارتی؟\nئایا بارزانی توانا و ئامادەی ئەوەی تێدایە، خۆی لە تۆڕی بەرژەوەندی ئەندامانی خێزانەکەی و پارتی رزگار بکات و ببێتە نوێنەری بەرژوەندیەکانی زۆرینەی هاوڵاتیان و هێزەکانی هەرێمی کوردستان؟\nمشتومر و ناوکۆکیەکانی نێوان پارتی و یەکێتی سەبارەت بە زۆربەی بابەتەکان تا ئێستا پێچەوانەکەیمان پێ دەڵێن. بەمەش نەک تەنها پرسی مەرجەع بونی بارزانی، بەڵکو تەواوی پرۆسەی سیاسی کەوتۆتە دوریانێک کە تیایدا ئاسان نیە پێشبینیەکی دروست بۆ ئەگەرەکان بکرێت.


بەشی رۆژنامەوانی دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، ووڵامی دۆران كاڵكان دەداتەوە\n24 June 2021 15:50\nپەیامی کورد ... بەشی رۆژنامەوانی دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، ووڵامی دۆران كاڵكان دەداتەوە\nبەشی رۆژنامەوانی دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، ووڵامی دۆران كاڵكان دەداتەوە کە ئەمە دەقەکەیەتی\nڕۆژی 21ی ئەم مانگە، پێگەی (ANFNEWS)ی سەر بە پەكەكە، دەقی دیدارێكی لەگەڵ دۆران كاڵكان، وەك ئەندامی كۆمیتەی بەڕێوبەری پەكەكە بڵاو كردووەتەوە.\nئەڵبەت سەرلەبەری ئەو زانیارییانەی كە كاڵكان، وەك زانیاری وورد و نهێنی، باسی كردوون، هەڵەن و تەنیا زانیارییەكی ڕاستیشیان تێدا نیە. بەڵام بەرلەوەی ناڕاستی یەك بەیەكی ئەو زانیارییانە بخەینە بەردەم رای گشتی كوردستان، جێی خۆیەتی چەند سەرنجێكی گشتی لەبارەی قسەكانی كاڵكانەوە بخەینەڕوو.\nقسەكانی كاڵكان، زیاتر لە ڕاپۆرتێك دەچن كە بۆ ڕازیكردنی دەرەكی نوسرابن، گوایە ئەو زانیاریانە نهێنین و هیچ كەس و لایەنێك ئاگاداریان نین و ئاشكراكردنیان پارتی دیموكراتی كوردستان ئیحراج دەكەن! لەمەشدا كاڵكان و پەكەكە سەرچیخ چوون، چوونكە خۆیان لە هەمووان باشتر دەزانن، پارتی، بەئاشكرایی هەڵوێست وەردەگرێت و بەڕوونی قسەكانی خۆی دەكات.\nوادیارە كاڵكان و هاوەڵەكانی گەیشتوونەتە ئەو حەقیقەتەی ئیدی درووشم و ئیدعاكانیان بەسەر خەڵكدا تێناپەڕێت، ئەو رۆژەش هێندەی نەماوە كە پێویست دەكات سەرانی پەكەكە ووڵامی پرسیارەكانی دایك و باوكی هەزاران قوربانی دەستی سەرانی پەكەكە بدەنەوە: بەڕاست ڕۆڵەكانی ئێمەتان لە پێناو چیدا كردە قوربانی؟ رۆڵەكانمان بۆ مافی كورد و ئازادی كوردستان دوای ئێوە كەوتن، ئێوە چیتان كرد و لەبوونە سووتەمەنی كام درووشم و ئامانج؟ كوڕ و كچەكانمان چی دەكەن لە گارە و مەتین و باتیفا و شنگال و ماوەت و شارباژێر و پێنجوێن؟ بۆچی ڕۆڵەكانمان بەگژ پێشمەرگەدا دەكەن؟\nكاڵكان، چەندین جار باسی هاوكاری دەكات بۆ هەرێمی كوردستان. جارێ خەڵكی كوردستان باش دەزانن، پەكەكە، لە جیۆگرافیای ڕاستەقینەی چالاكی خۆی هەڵاتووە، نە ئێمە و نە هیچ لایەنێك، نە ئێستا و نە رابردوو، داوای هاوكاری و بەدەنگەوە هاتنی پەكەكەی نەكردووە. ئەوانی هەڵاتوو، لە یەكەمین رۆژەوە تا ئەمڕۆ، تەنیا بارگرانی و مایەی سەرئێشە و شەڕوشۆڕی بێهوودە بوون بۆ خەڵكی كوردستان. سەدان جار ئاگادار كراونەتەوە، تكایە مەبنە بیانوو بەدەستی ئەموئەوەوە تا خاكی كوردستان بۆردومان و داگیربكەن، بەڵام چونكە ئەوان ڕێكخراوێكی ئایدیۆلۆجی داخراون، هەمیشە لووتبەرزانە وەڵامیان داوەتەوە. بەوردبوونەوەیەكی كەم لە قسەكانی كاڵكان، ڕووقایمی و ئەم دەردە كوشندەیەی سەرانی پەكەكە دەبینرێت، هەر ئەو لووتبەرزی و خۆبەشتزانینەشە، سەرانی پەكەكە و پەیوەندییەكانیانی لەگەڵ هەموواندا بەم رۆژە گەیاندووە.\nلە درێژەی قسەكانیدا، باسی ئەوە دەكات گوایە سەرانی پەكەكە ویستوویانە جەنابی سەرۆك بكەنە سەرۆكی نەتەوەیی!! مەگەر سەرانی پەكەكە، دەنا هەمووان دەزانن، پەكەكە لەو ئاستەدا نییە و مافی ئەوەشی نییە هیچ كەسێك بكاتە سەرۆكی نەتەوە، بەڵكو ئەوە خەڵكی كوردستانە بڕیار لەوە دەدات.\nبەشی ڕۆژنامەوانیی دەزگای رۆشنبیریی و راگەیاندنی


هێزەکانی عێراق یاوەریی ئەندامێکی داعش دەکەن کە تۆمەتی تیرۆریزمی لەسەرە لە 12 ئایار. [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەرێتی پۆلیسی ئەنبار]\nعێراق روونیکردۆتەوە کە دادگاییکردنی ئەندامە بیانیەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەگوێرەی یاسا نیشتیمانیەکان ئەنجامدەدرێن.\nلە 2018وە، دادگاکانی عێراق چەندین جۆر سزایان سەپاندووە بەسەر 514 کەسی بیانیدالە ژن و پیاو کە تاوانبارکرابوون بە ئەندامێتی و کارکردن لەگەڵ داعش.\nسزای مەرگ بەسەر 11 لەم کەیسانەدا سەپێنرا -- کە بووە هۆی ناڕەزایی لەلایەن هەندێك رێکخراوی نێودەوڵەتی و چالاکوانانی مافی مرۆڤەوە -- هەرچەندە هێشتا هیچ بیانییەك لەسێدارە نەدراوە.\nبەڕێوبەری رێکخراوی کلتووری یاسایی، تاریق حەرب وتی: "هه‌ر کەس دەتوانێت تێبینی خۆی بڵێت و ناڕەزایی دەرببڕێت بەرامبەر سزاکان. بەڵام ئێمەش دەمانەوێت پشتڕاستی بکەینەوە کە سزای مەرگ لە یاسای عێراقیدا هەیە."\nدەستبەسەرکراوەکانی داعش چاوەڕوانی لێکۆڵینەوەن لەلایەن لێکۆڵەرانی عێراقیەوە لە 16 ئایار. [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەرێتی پۆلیسی ئەنبار]\nوتی سزای مەرگ بەسەر هەندێك لە کەسانی بیانیدا سەپێنراوە لە هەندێك کەیسدا لەبەرئەوەی "چالاکی تیرۆریستییان لە عێراقدا ئەنجامداوە و قوربانییەکانیان عێراقین".\nوتی: "هەر بیانییەك تاوانێك لە هەر وڵاتێك ئەنجامبدات بەگوێرەی دامەزراوەی دادوەریی ئەو وڵاتە سزادەدرێت و ئەمەش نەریتێکی یاساییە و لە جیهاندا دانیپێدانراوە." ئاماژەیکرد بەوەش كه بیانییە دادگاییکراوەکان وەك هەر هاوڵاتییەکی عێراقی مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت.\nوتیشی ئەوانەی رووبەڕووی دادگا دەبنەوە بەتۆمەتی تیرۆریزم "بەگوێرەی یاسای عێراقی دادگاییان بۆ رێکدەخرێت" کە یاسای دژە تیرۆریزمی ژمارە 13ی 2005ی تێدایە لەگەڵ یاسای تاوانی عێراقی ژمارە 111ی 1969.\nحەرب وتی سزاکان بەگوێرەی جۆر و سروشتی تاوانی ئەنجامدراو و زیانی گەیەنراو دەدرێن.\nیاسای عێراقی جیاکاری ناکات\nپسپۆڕی بواری سیاسی عیسام فەیلی بە دیارونای وت دادگایی چەکدارانی بیانی داعش لە عێراق "هاوتەریب بە مامەڵەی بنەڕەتیی یاسایی" ئەنجامدەدرێن لە لێکۆڵینەوەوە بۆ سزادان.\nوتی: "هەموو ئەو دانپێدانانەی لەلایەن گومانلێکراوانەوە دەدرێن بەراورد دەکرێن بە لێدوانی شایەتحاڵان و شایەتیi هاوبەشەکانیان (لە تاواندا)."\nوتیشی: "پرۆسەی لێکۆڵینەوەكان بەڵگەی شوێنی ئەنجامدانی تاوان لەخۆدەگرێت تا بزانرێت چۆن گومانلێکراو تاوانەکەی ئەنجامداوە، کە دواتر ده‌خرێته به‌رده‌م دادگا."\nفەیلی وتی: "هەر گومانلێکراوێك مافی بوونی راوێژکاری یاسایی هەیە، یاخود دادگا پارێزەرێکی بۆ دابیندەکات و دادوەر بەووردی دەڕوانێتە کەیسەکە و وردبینی تێدا دەکات پێشئەوەی فەرمان و سزا دەربکات."\nئاماژەی بەوە کرد كه تەنانەت کاتێك دادگاش سزا دەردەکات، راستەوخۆ جێبەجێ ناکرێت چونکە دادگای تێهەڵچوونەوە هەیە کە سزاکان هەمواردەکات، کەمیان دەکاتەوە یاخود دەیاننێرێت بۆ دووبارە دادگاییكردنه‌وه لە دۆخێکدا گه‌ر بەڵگەی ناتەواو هەبێت.\nفەیلی وتی یاسای عێراقی "جیاکاری ناکات لەنێوان ئه‌و عێراقی و بیانیانه‌دا كه تۆمەتبارکراون بە تیرۆریزم یان ئەنجامدەری تاوانن لەسەر خاکی عێراق" و ئاماژەیکرد بەوەی سزای مەرگ بەسەر هەر کەسێكدا دەسەپێنرێت کە کوشتنی ئەنجامدابێت.\n'سیستمێكی دادوەریی باش رەگی داکوتاوە'\nفەیلی وتی ژمارەیەك چەکداری بیانی گەشتیانکرد بۆ عێراق و تاوانیان ئەنجامدا. ئاماژەشیکرد بەوەی زۆرێکیان لەئێستادا بەرامبەر بە تاوانەکانیان دادگایی دەکرێن.\nوتی دادگاییەکان لە عێراق لەکاتێکدا روودەدەن کە ژمارەیەك وڵات رەتیدەکەنەوە ئەو هاوڵاتیانە وەربگرنەوە کە تۆمەتبارکراون بە تیرۆریزم.\nلە سەرەتای حوزەیراندا، چەندین وڵاتی ئەوروپی پێشنیازی دامەزراندنی دادگایەکی نێودەوڵەتییان کردلە عێراق بۆ سزادانی داعشە بیانیەکان.\nبەڵام چاودێران دانیان نا بەوەدا كه جێبەجێکردنی سەخت دەبێت و پرسیاریانکرد چ یاسایەك بۆ ئەم کەیسانە ده‌شێن. هەروەها نیگەرانییان دەربڕی کە ئەمە دەبێتە هۆی دادگایی دوورودرێژ، یان تاوانباران خۆیان لە دادپەروەری لادەدەن.\nئەندامێكی لیژنەی ئاسایشی ئەنجومەنی پارێزگای ئەنبار، نەعیم کەعود وتی سەرەڕای ئەوەش، دروستکردنی دادگاکە "رەنگە لەلایەن عێراقیەکانەوە په‌سه‌ندنەکرێت بەهۆی ئەوەی کێشەکە پەیوەندیی هه‌یه بە سەروەری و سەربەخۆیی سیستمی دادوەرییەوە".\nجەختیکردەوە لەوەی: "سیستمی دادوەری له عێراق باش رەگی داکوتاوە و مێژوویەکی درێژی هەیە لە راستگۆیی و دادپەروەری بەگوێرەی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان."\nوتی: "سیستمی دادوەریمان بەجۆرێك مامەڵە لەگەڵ ئەم تیرۆریستانە دەکات کە شەفافیەت و دادپەروەریی تێدایە، کە وڵاتانی خۆیان رەتیانکردوونەتەوە بەهۆی قێزەونیی تاوانەکانیانه‌وه و لەبەرئەوەش كه دەبنە هەڕەشە بۆ سەلامەتی و ئاسایشی کۆمەڵگەکانی خۆیان."


هێزەکانی عێراق خۆیان ئامادەدەکەن بۆ هێرشکردنەسەر "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش). [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nهێزەکانی عێراق هەفتەی پێشوو توانییان پاشماوەی چەکدارانی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) لە دورگەی حەدیسە لە خۆرئاوای پارێزگای ئەنبار دەرپەڕێنن، بەرپرسانی عێراقی بە دیارونایان وت.\nبەرپرسانی سەربازی وتیان سوپا، بە پشتگیریی جەنگاوەرە خێڵەکیەکان، گروپەکەیان لەم دورگەیە دەرکرد، رۆژی 21 ئەیلول، لە تەنها یەك رۆژ شەڕدا.\nشەڕەکە بەشێك بوو لە ئۆپەراسیۆنێکی گەورەتری عێراقی بۆ پاکردنەوەی ناوچە بیابانیەکان بەدرێژایی رۆخی باکوری خۆرهەڵاتی روباری فورات، ناسراو بە دورگەکانی ئەنبار، لە هەر پاشماوەیەکی چەکدارانی داعش کە لە شارەکانەوە هەڵهاتبوون بۆ ئەوێ.\nفەرماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی جەزیرە و بادیە، لیوا روکن قاسم محەمەدی، بە دیارونای وت لە بەرەبەیانی 20 ئەیلولدا هێزە هاوبەشەکانی فەرماندەییەکەی، فیرقەی حەوتی سوپای عێراق و جەنگاوەرە خێڵەکیەکان ئۆپەراسیۆنێکی گەورەیان بەرپاکرد بۆ رزگارکردنی ناوچەکانی حەدیسە و هیت و دورگەکانی رەمادی لە باکوری خۆرهەڵاتی فورات.\nمحەمەدی وتی: "توانیمان لە یەك رۆژدا دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە هەموو دورگەی حەدیسە ئەمینبکەین کە کەوتۆتە سنوری قەزای حەدیسەوە و ناسراویشە بە دورگەی بەغدا."\nوتیشی هێزە هاوبەشەکان "پاشماوەکانی داعشیان داپڵۆسی و چەکەکانیشیان تێکشکاندن".\nهەروەها وتی: "زیاتر لە 50 تێرۆریستمان کوشت و 200 لە ئۆتۆمبیلە بۆمبڕێژکراوەکانیانمان تێکشکاند و نزیکەی 300 بۆمبی دەستکرد و 20 موشەکهاوێژ و کەلوپەلی تریشمان تەقاندەوە کە لە بۆمبڕێژکردندا بەکاردەهاتن."\nوتی ناوچەکە ئێستا ئەمینە و لە چەکدارانی داعش پاککراوەتەوە و وتیشی ئەم سەرکەوتنە خێرایەی عێراق ئەوە دەردەخات داعش ناتوانێت بەرگەی هێرشی هێزەکانی عێراق بگرێت.\nمحەمەدی وتی: "دەرسێکی وای دوژمنمان دادا کە لەبیریان نەچێتەوە و ئیتر ناتوانن هەڕەشە لە شارەکانی حەدیسە و بەغدادی و ناوچەکانی تری رۆخی خۆرئاوای روباری فورات بکەن، لەوانە ناوچەی ئەلبو حەیات."\nوتیشی هێزەکانی عێراق بەسەرکەوتوویی کۆتاییان هێنا بە یەکەم قۆناغی ئۆپەراسیۆنە سەربازیەکە و بەردەوامیشدەبن لە پێشڕەوییاندا بۆ پاککردنەوەی دورگەکانی هیت و رەمادی لە چەکدارانی داعش و مسۆگەرکردنی ئاسایشی هەموو شارە رزگارکراوەکانی ئەنبار.\nگەڕانەوەی ئاسایش بۆ ئەنبار\nقائیمقامی حەدیسە، مەبروك حەمید، بە دیارونای وت ئەم هەڵمەتە نوێیەی ئەنبار ئامانجی "راوەدونانی چەکدارانی داعشە کە هەڵهاتوون بۆ بیابانەکە و رێلێگرتنیان بۆ خۆڕێکخستنەوەیان و هێرشکردنەسەر شارە رزگارکراوەکان یان هەڕەشەی هێرشی موشەكی".\nحەمید وتی هەڵمەتەکە لە دورگەی حەدیسەوە دەستیپێکرد کە هێزە سەربازیەکان و ئەندامانی خێڵەکان توانییان لە رۆژی یەکەمدا دەستی بەسەردا بگرنەوە.\nوتیشی بوونی داعش لەوێ نەهێڵرا و کەلوپەلەکانیشیان تێکشکێندران و ئێستا ئەو ناوچەیە ئەمینە کە لە باکور و خۆرهەڵاتی حەدیسە و بەغدادیەوە درێژدەبێتەوە بەرەو باشوری خۆرئاوای پارێزگای سەڵاحەدین.\nهەروەها وتی: "هێزەکان توانیشیان گوندەکانی ناو دورگەکە رزگاربکەن -- کەسیرییات و عومەیرییە و خالیدییە -- و ئاڵای عێراقیش لەسەر پردی شەهید وەحید بشەکێننەوە کە یەکێك بوو لە هێڵە گرنگەکانی داعش و لێوەی کۆنترۆڵی زەویە کشتوکاڵیەکانی رۆخی فوراتیان دەکرد."\nسەرۆکی ئەنجومەنی قەزای حەدیسە، خالید سەلمان، بە دیارونای وت: "دورگەکە سەرچاوەیەکی سەرەکیی هەڕەشە بوو بەهۆی ئەوەی حەشارگایەکی ئەمینی بەخشیبووە تێرۆریستەکان و رێگای پێدەدان خۆیان بشارنەوە."\nسەلمان وتی: "هێزە سەربازیەکان بەخێرایی شەڕەکەیان بەسودی خۆیان بڕاندەوە و ناوچەکەیان لە تێرۆریستان پاککردەوە و ئێستا ناوچەکانمان ئەمینن."\nوتیشی: "داعش بەتەواوی تێکشکاوە لە ئەنبار و توانای نەماوە شەڕبکات. تەنها مەسەلەی کاتە تا دواهەمین پیاوی داعش لە پارێزگاکەمان نەهێڵرێت و بەمزوانە تێرۆریزم جێگایەکی نابێت لە وڵاتەکەماندا."\nهەروەها وتی حکومەتی ناوخۆیی تەرکیزی کردۆتەسەر ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی لەلایەن داعشەوە وێرانکراون و "هەوڵدەدەین ژیانی ئاسایی بگەڕێنینەوە بۆ شارەکانمان و لە پاشماوەی شەڕ پاکیانبکەینەوە."


داڤید لۆنمیوله‌ر: ئومێد ده‌که‌م خه‌ڵکی کوردستان پارێزراو بن له‌جه‌نگی تر\nداڤید میوله‌ر رۆژنامه‌نوس و فۆتۆژۆرنالیستێکی ناسراوی ئه‌ڵمانییه له شاری فرایبورگ هاتۆته دونیاوه، له خێزانێکی هونه‌ریدا گه‌وره بووه. حه‌زی به سه‌فه‌رکردنی وڵاتان و ناسینی که‌لتوری گه‌لان و فۆتۆگرافییه. ئه‌و به کامێرایه‌ک و کۆڵه‌پشتێکه‌وه مل ده‌ننێت، زۆر وڵاتان گه‌ڕاوه و هه‌زاران وێنه و گرته‌ڤیدۆی له‌سه‌ر وڵاتان و گه‌لانی سه‌رزه‌وی کۆکردۆته‌وه. ئه‌م سه‌ره‌ڕای رۆژنامه‌نوسیی فۆتۆگرافه‌ر وه‌ک ئاره‌زوو پیشه‌که‌ی، وه‌ک خۆبه‌خشیش به‌شداری کاریخێرخوازی و هاوکاری کۆکردنه‌وه‌ش ده‌کات بۆ په‌نابه‌ران و لێقه‌وماوانی جه‌نگ و کاره‌ساته‌کان، چه‌ندان مانگی له نێو که‌مپی ئاواره‌کانی یۆنان به‌سه‌ربردوه. به‌م جۆره داڤید هونه‌رمه‌ندێکی مرۆڤه، مرۆڤ به‌مانا مه‌عریفییه‌که‌ی، که له‌نێو و له‌گه‌ڵ ئازاره‌کانیشیاندا بژی، نه‌ک هه‌ر وه‌ک دیمه‌نێکی ساتی چرکاندنی وێنه‌کانی له‌پێش چاوی بێت و دواتر فه‌رامۆشیان بکات. به کورتی ئه‌و هاوکات به‌دوای جوانی و ئازاره‌کانیشدا وێڵه و به دۆکیۆمێنتیان ده‌کات.\nداڤید ساڵی پار سه‌ردانێکی چه‌ند هه‌فته‌یی بۆ باشوری کوردستان ئه‌نجامدا و زۆربه‌ی که‌مپی ئاواره‌کان و ناوچه‌ی شه‌نگال و هه‌ر سێ پارێزگاکه‌ی هه‌رێمیش گه‌ڕا، ئه‌مساڵ و له‌مانگی دوودا له چه‌ندان شاری سویسرا ئێواره‌کۆڕی نمایشی وێنه و ڤیدیۆکانی له‌سه‌ر باشوری کوردستان به ناوی (عێراق، سه‌فه‌رێک به‌ره‌و کوردستانی نه‌ناسراو) سازکرد، نزیکه‌ی دوو سه‌عات و نیوی ده‌خایاند، تێیدا ناوبراو سه‌دان وێنه و ده‌یان گرته‌ی ڤیدیۆیی، به کوالیتی به‌رز و له‌سه‌ر شاشه‌ی سینه‌مایی، له سه‌ر باشوری کوردستان نیشانی ئاماده‌بووان دا، وێنه و فیلمه‌کان له‌سه‌ر شاخوداخ و سروشتی کوردستان، ژیانی رۆژانه، که‌لتور، مێژوو، گیانی به‌ره‌نگاری کورد بوون، به گشتی پۆزه‌تیڤ بوون و ناساندنێکی باشی ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان بوو به خه‌ڵکی ئه‌وروپی. جێگه‌ی ئاماژه‌یه به سه‌دان خه‌ڵکی سویسری ئاماده‌ی سیمیناره‌کانی ده‌بوون. ئه‌م چاوپێکه‌وتنه‌ی لێره‌دا ده‌یخوێننه‌وه، له ژماره ١٨ی گۆڤاری (explora) دا که گۆڤارێکی وه‌رزییه و ده‌زگای ئیکسپلۆرا به زمانی ئه‌ڵمانی له سویسرا ده‌ریده‌کات، بڵاوکراوه‌ته‌وه، که له‌سه‌ر بابه‌تی سیمینار و سه‌فه‌ره‌که‌ی بۆ باشوری کوردستان له‌گه‌ڵیدا سازکراوه، منیش کردومه به کوردی.\nداڤید: عێراق له ده‌یان ساڵه‌وه گیرۆده‌ی ده‌ستی جه‌نگه‌کانه. شه‌ڕی که‌نداو له هه‌شتاکانه‌وه، دواتر جه‌نگی دووه‌می که‌نداو و پاشانیش شه‌ڕی جیهادییه‌کانی داعش خه‌ڵکی ئه‌م وڵاته‌ی توشی تراوما (زه‌بری ده‌روونی) کردوه. ته‌نانه‌ت پاش تێکشکانی داعش و ڕێگیری له جیابوونه‌وه‌ی باکور واته کوردستان، وڵاته‌که به قوڵی له ڕووی سیاسی و ئیتنی و مه‌زهه‌بییه‌وه دابه‌شبووه. پاشماوه‌کانی داعش وه‌ک گروپی تیرۆر هه‌ر جێگای مه‌ترسین. له زۆر جێگای وڵاتدا خزمه‌تگوزاره بنچینه‌ییه‌کان ده‌یانساڵه تازه‌نه‌کراونه‌ته‌وه. خراپی به‌ڕێوبردن و گه‌نده‌ڵی هه‌یه. به‌رئه‌نجامی ئه‌مانه بریتییه له ده‌ربه‌ده‌ربوون، کۆچکردن، بێکاری و هه‌ژاری. ده‌نگی ناره‌زایه‌تی و بێزاریی خه‌ڵک به‌رامبه‌ر حکومه‌ت زۆر زیاتر بووه. کوشتنی به ئامانجی قاسم سوله‌یمانی له لایه‌ن ئه‌مریکاوه له به‌غدا سه‌ره‌تای ساڵی ٢٠٢٠ ره‌وشی سیاسی ته‌واوی وڵاته‌که‌ی ئاڵۆز کردوه. سوله‌یمانی گرنگترین فیگه‌ری رژێمی ئێران بوو، که وا هه‌ژموونێکی زۆری له عێراقدا هه‌یه.\nداڤید: من ساڵی ٢٠٠٦ بۆ چه‌ند مانگێک وه‌ک خۆبه‌خشێک له ڕێگای به‌ڵکان بووم. له‌وێ کاتێکی زۆرم له‌گه‌ڵ خه‌ڵکانی کۆچبه‌ر به‌سه‌ر برد، که هه‌موو شتێکی خۆیان به‌جێهێشتبوو. ئه‌مه به‌رده‌وام کاریگه‌رییان له‌سه‌ر من دانا. به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ی له دڵمدا جێگه‌ی گرت، خێزانێکی کورد بوون له باکوری عێراقه‌وه، که پاش داخستنی سنور له که‌مپی ئیدۆمان له سنوری یۆنان-مه‌که‌دۆنیا له‌نگه‌ریان گرتبوو، کاتێکی زۆر له‌گه‌ڵیاندا بووم. تا ئێستاش په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵیاندا ماوه. بۆیه ویستم به هه‌ر جۆرێک بووه نیشتمانه‌که‌یان بناسم، وێنه‌یه‌کی راستینه‌ی ئه‌وێم هه‌بێت. جگه له‌مه کارکردن و ڕاگۆڕینه‌وه له‌گه‌ڵ زۆر له‌و یه‌زیدیانه‌ی له ده‌ستی داعش له عێراقه‌وه هه‌ڵاتبوون، به هاوکاری خۆبه‌خشانی تر له‌وێ کاری خێرخوازیمان بۆیان ده‌کرد له چادرگه‌کانیاندا، له ڕه‌وشێکی زۆر خراپدا بوون، واته ئه‌م کاره خێرخوازیانه هۆکار بوون که من ساڵی ٢٠١٨ یه‌که‌م سه‌فه‌رم بۆ کوردستانی عێراق بکه‌م.\nداڤید: دیاره که ژماره‌ی کریستیانه‌کان له‌و وڵاته‌دا زۆر زۆر له ئێستا زیاتر بوون، به‌ڵام به‌هۆی فشاری زۆری سه‌ریان و ململانێ و چه‌وساندنه‌وه‌ی که‌مینه‌کان و دواتریش هێرشی داعش ڕوویان له ده‌ره‌وه کرد. ئه‌و به‌شه‌ی له‌وان ماونه‌ته‌وه ئێستا له ئارامیدا له باکوری عێراقدا ده‌ژین. له مانگی سێی ٢٠١٨ کاتێک پاپا سه‌ردانی عێراقی کرد، پاش ساڵانێکی زۆری ده‌ربه‌ده‌ربوون و فه‌رامۆشی کریستیانه‌کانی خۆرهه‌ڵات خۆشحاڵ بوون. بۆ تیشک خستنه سه‌ر که‌مینه‌کان و جیاکاریی له عێراقدا، چه‌ند به قازانج بۆیان گه‌ڕاوه‌ته‌وه، هێشتا دیار نییه.