گرێی دەروونی لە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزان: خوێندنەوەیەکی دەروونشیکاری..1.. گۆران سەباح – Dengekan\nbyGoran Sabah\tApril 27, 2021\tGeneral, Literature\n– باسی یەکەم\nلەوەتەی لە ئەمریکا گەڕاومەتەوە، چەند هەوڵێکم داوە لە بواری نووسین و ئەدەبدا. یەک لەوانە پاکێجێکە؛ لە سێ بەش پێک دێت. یەکەم، بڵاوکردنەوەی دە باسی تێروتەسەل لەسەر چۆنێتیی نووسینی خەیاڵی زانستی (لە زەمەن پرێس بڵاوم کردنەوە)؛ دووەم، نووسینی خەزێک (مرۆڤی هەرزان)؛ سێیەم دوو بەشە؛ یەکەم، جێبەجێکردنی تیۆرەیلی ڕەخنەی ئەدەبی لەسەر ڕۆمانەکە. تیۆری یەکەم دەروونشیکارییە. پاشان تیۆری ڕەخنەیی مارکسی، فێمنیستی، تیۆری ڕەخنەی نوێ، ڕەخنەی وەڵامی خوێنەر، سترەکچورالیست، دیکۆنستڕەکتیڤ، ڕەخنەی نوێی کولتوری و مێژوویی، پۆستکۆلۆنیال. دووەم، خوێندنەوەی ڕۆمانەکە بەپێی تێڕوانین و هزری بیرمەندانی خۆماڵی.\nبۆ ئەم هەوڵە؟\nئەم نووسینە هەوڵێکە بۆ سێ مەبەستی سەرەکی: یەک، پڕکردنەوەی کەلێنێک لە ڕەخنەی ئەدەبی کوردی. دوو، شکاندنی ئەو پرسە باوەی گۆیا نووسەر ناتوانێت لەسەر ڕۆمانەکەی بنووسێت. سێ، خوێندنەوەی ڕۆمانی کوردی بەپێی ئەو تیۆرە ڕەخنەییانە کەم و کز و کاڵ و کڵۆڵە. ئەمە هەنگاوی یەکەمە، هیوادارم دەیان ڕەخنەدۆز دروست بن و سوود لەم نووسینە وەرگرن و پەرە بە بواری ڕەخنەی ئەدەبی بدەن.\nتیۆری ڕەخنەییی دەروونشیکاری\nخوێندنەوەی دەق بە هاوێنەی تیۆری ڕەخنەییی دەروونشیکاری پێویستی بە چوار ڕەهەند هەیە. یەک، ژیان و ڕەهەندی دەروونیی نووسەر. دوو، ناوەڕۆکی دەقەکە و پاڵنەر و لایەنی دەروونیی کارەکتەرەکان. سێ، شیکردنەوەی پێکهاتەی هونەریی دەق. چوار، ڕەهەندی دەروونیی خوێنەر. وا لە خوارەوە، بەپێی توانا، هەر یەکەیان لە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزاندا جێبەجێ دەکەم.\nژیان و ڕەهەندیی دەروونیی نووسەر\nباکگراوندی نووسەر لە نێو بەرهەمەکانیدا ڕەنگ دەداتەوە و ئامادەیە. ماری بۆناپارت تۆژینەوەیەکی دەروونشیکاری لەسەر شیعر و چیرۆکەکانی ئێدگار ئالان پۆ کرد. گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە حەزی شادبوونەوە بە دایکی لە پشت هەموو بەرهەکانیەتی چونکە ئێدگار سێ ساڵان بوو کاتێ دایکی مرد (ماری، ١٩٤٩).\nبەپێی تیۆری دەروونشیکاری، دەقی ئەدەبی دەربڕی نهێنی و ئارەزوو و دڵەڕاوکەی نووسەرەکەیە (لۆیس، ٢٠١٥). ڕاڤەی دەروونی نووسەر لەسەر دەق کۆنە. ڕەخنەی نوێ پێوەندی بە نووسەرەکە و لایەنی دەروونییەوە نییە، بەڵام ئەم نووسینە باسی تیۆری ڕەخنەییی دەروونشیکارییە. مەبەست لێرە گێڕانەوەی ژیانی نووسەر نییە، بگرە ڕۆچوونە بە نێو هەندێ وێستگەی دەروونیی نووسەر، ئەو وێستگانەی پێوەندییان بە دەقەکەوە هەیە.\nهەندێ لە گرێیە دەروونییەکانم ڕاستەوخۆ کاریان کردووەتە سەر مرۆڤی هەرزان. هەر ئەو گرێیانەش بوونە هۆی لەدایکبوونی ڕۆمانەکە.\nگرێی یەکەم: هەستی بەراوردکاری\nئەزموونی ژیانم لە ڕۆژئاوا و کوردستان وای لێ کردووم بەردەوام ئێرە و ئەوێ بەراورد بکەم. کاتێ لە ئەمریکا نان دەکڕم، بەراوردی دەکەم بە نانی کوردی: جۆری نانەکە، تامی نانەکە، نرخی نانەکە، شێوازی دروستکردنی، خاوێنی. کاتێکیش لە کوردستان نان دەکڕم، هەمان تاسانە، لێرە سڕەکەشی بۆ زیاد دەبێت. هەر تەنیا سڕە نییە، چۆنێتیی سڕەکە و خەڵکەکە و شوێنەکە و هتد.\nئازاری هەستی بەراوردکاریم بەسوێترە کاتێ دێمە سەر نووسین و زمان و ئەدەب. بە هۆردوو زمان دەنووسم، ئینگلیزی و کوردی. خەم دەخۆم کاتێ دەبینم کورد زمانێکی ستانداردی نییە و ئینگلیز هەیەتی. گۆج دەبم کاتێ حاڵی ڕۆمان لێرە و لەوێ دەبینم. کوێر دەبم ئەو هەموو خەزە دەبینم لەوێ، ئێمەش نیمانە. بۆ کردنەوەی ئەم گرێیە و شکاندنی ئازارم، هەوڵم دا مرۆڤی هەرزان بنووسم. بۆیە هەوڵم داوە حسێبی زمانی نووسینی خەز بکەم.\nگرێی دووەم: ناسنامە و کێشەی نەتەوەیی\nژیانم لە تاراوگە کێشە نەتەوەییەکەی لێ کردیمە دێوەزمە. ئەم گرێیە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای چوونم بۆ ئەمریکا. دەمگوت کوردم. ئەی باشە بۆ پاسەپۆرتت عێراقییە؟ دەمگوت کوردم. ئەی بۆ لەسەر فۆرمەکەت نووسراوە عێراق؟ دەمگوت کوردم. کام پارچە؟ وای لێ هات زراوم لە یەکترناسین چوو. دەبوایە هەموو جار هەمان قەوانی مێژووی کورد بڕێسمەوە. ئازارەکە لە دووبارەکردنەوەکەدا نەبوو، لەوەدا بوو کە دەیانزانی بێ وڵاتم، لێم دەکشانەوە.\nچۆن ئەم گرێیە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزانی داگیر کردووە؟\nلە جیهانی ڕۆمانەکە پایتەختی کوردستانم کردووەتە چەقی هەموو دنیا. تاکی کوردم کردووەتە پێشەنگ لە زانست و تەکنەلۆژیا. ئەمانە بۆ پڕکردنەوەی ئەو گرێ دەروونییەی خۆمە چونکە لەبەر نەبوونی وڵات و کیان، تاکی کورد بە هیچ ناچێ: نووسەرمان، ئەندازیارمان، مامۆستامان، دکتۆرمان، هتد. ئێمە هیچمان لەوان کەمتر نییە، بەڵام هۆیەلی سیاسی و نەتەوەیی ئێمەی وا سووک کردووە.\nگرێی سێیەم: خۆکوشتن\nگرێی خۆکوشتن لای من دوو جۆرە. دەرەکی و ناوەکی. ناوەکی هیی ناخمە. کەس نییە، لانی کەم، جارێک یان دووان خۆکوشتنی بەخەیاڵدا نەهاتبێ. بە سێ جۆر بیرت بۆ دەچێت: بروسکەئاسا، ئەمەیان زۆر خێرایە، وەک بروسکە بە مێشکتدا دێ و دەڕوا. دووەم جۆر، گرمەگرم، ئەوەیان لە نێو مێشکتدا دەگرمێنێ بەڵام قەت نایکاتە باران، واتە ئەویش دەڕوا. سێیەمیان، فیلئاسا، ئەوەیان هێدی هێدی دێ، وەک فیل قورس و خاوە، دێ تێکتدەشکێنێت.\nجار جار بروسکەئاسا بە مێشکمدا هاتووە، ویستم بۆ مانەوە بەهێز بووە و (خۆکوشتن)م لە عاردی داوە.\nگرێی دەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوانەی خۆیان دەکوژن لە چوار دەورم. ئەمانەش کاریگەرییان هەیە لەسەر تاک. خێزانی برادەرێکم خۆی سووتاند. هەرچەندە یەکجار بینیبووم، بەس زۆر پێی تێکچووم. خزمێکی دوور خۆی کوشت، هەرچەندە نەشم بینیبوو، زۆر تێکچووم. ئێستەشی لەگەڵدا بێ، تەنانەت لە هەواڵەکانیش ببیستم، یەکێ خۆی کوشتووە، بیناسم و نەیناسم، شێت دەبم و ئەم پرسیارە بۆ چەندان ڕۆژ سەرم دەخوات: بۆ؟ کەسمان نازانین لە نێو مێشکی خۆکوژ چی دەگوزەرێت بە چەند چرکەیەک پێش ئەوەی خۆی بکوژێت.\nگرێی چوارەم: فەلسەفەی ڕۆژئاوا\nئەم گرێ دەروونییەم لەوەوە بۆ دروست بووە کە کورد خۆی بەستاوەتەوە بە نیچە و فرۆید و کانت و مارکس و هایدگەر و ڕۆسۆ و هتد. هێندەی کورد باسی ئەوانە دەکات، خۆیان هێندەیان لەمەڕ ناڕێسن و بگرە تێشیانپەڕاندوون. ئەمە وای کردووە هەموو شتێکی خۆماڵی بێتە ڕەتکردنەوە. وای کردووە هەر کەسێ دوو کتێبی لەسەر نیچە خوێندەوە، تەواو ئیتر پێی وایە دەتوانێت حوکمی دنیا بکات.\nلایەکی تری ئەم گرێیە ئەو گواستنەوە سەقەتەیە کە لە کتێبی وەرگێڕدراو دەگاتە کورد. کورد وا دەزانێت حاڵی ڕۆژئاوا لەوپەڕی خۆشیدایە، پێی وایە بیرمەند و فەیلەسوفی ئەوێ مامۆستای مرۆڤایەتین. کاکە/دادە وا نییە. ڕۆژئاوا بەو هەموو بیرمەندانەی خۆیەوە حاڵی لە حاڵی ئێمە باشتر نییە. لە ئەخلاق و خێزان و ڕووحانییەت ئیفلاسیان کردووە. ڕەشوێرس کیدەری ئەمریکی لە پێشەکی کتێبی (چۆن خەڵكی باش بڕیاری قورس دەدەن) دەڵێ ڕۆژئاوا ئیفلاسی کردووە لە ئەخلاق. ئامارەکان پشتڕاستی ئەمە دەکەنەوە. وەرە سەیری ئاماری زینای مەحاریم بکە، سەیری ئاماری ئیغتیساب بکە، سەیری ئاماری منداڵکوشتن بکە، ئاماری خۆکوشتن و هتد.\nمرۆڤی هەرزان ڕەخنەیەکی ڕژدە لە بیر و فەلسەفەی ڕۆژئاوا، چونکە بە کەڵکی خۆیان نەهاتن، چۆن بە کەڵکی ئێمە دێن. کاتی هاتووە ئەو پەتە ئەستوورەش بپسێنین و چی تر خۆمان هەڵنەدەینەوە بە نیچە و کانت و فرۆید و ئەم و ئەو. دەکرێ سوودیان لێ وەرگرین، بەس نابێ ببنە مەرجەعمان. ئەوان مەرجەعی ئێمە نین. خەم دەخۆم کە دەبینم گەنجێک، نووسەرێک یان ڕۆشنبیرێک زۆر کەیفی بە خۆی دێت کاتێ ڕستەی فەیلەسوفێکی بیانی دەڵێتەوە. هەر لە ئەدەب و فیکر و فەلسەفە وا نییە، وەرە سەیری کوردستان بکە، پڕە لە دۆڕاوی ڕۆژئاوایی کە بێرە خەنی بوونە، مووچەیان دوو، سێ، چوار هێندەی تاکێکی کوردە لە شوێنی کار. لە وڵاتی خۆیشیان کاریان دەست ناکەوێت. ئەم هەویرەش ئاوی زۆر دەوێت، با بۆ کۆڕێک بێت.\nگرێی پێنجەم: ئایینی\nموسلمانم. جاروبار شەونوێژ دەکەم. نوێژی بەیانیان تا پێم بکرێ لە مزگەوت بە جەماعەت دەکەم. مانگی جارێک قورئان ختم دەکەم. جارجار پێشنوێژیش دەکەم. زۆر خۆش و جوان قورئان بە تەجوید دەخوێنم. زۆر موعجیبی ئیسڕا و میعراجم. بەڵام کەس هەنکی من ڕەخنە و گومان و پرسیاری نییە لە ئایین. ئەوە گرێی ئایینی منە. ڕەخنە دەگرم، پرسیار دەکەم و گومانیشم هەیە. بۆیە خۆم بە باوەڕدارێکی تەندروست دەزانم؛ بە پرسیار و گومان کافر نابی.\nمرۆڤی هەرزان هەوڵێکە بۆ کردنەوەی ئەو گرێیە.\nلای ئەدیب و نووسەران وایە ئەگەر دژی ئایین بی، ئەگەر خوانەناس بی، ئەگەر گاڵتە بە قورئان و ئایین بکەی، ئەوا یەکسەر دەبیتە نووسەر و ئەدیبێکی زۆر گرنگ و خەڵاتی نۆبڵ وەردەگری. ئەدیبانی ئێمە ڕەگی ئەدەبی کوردییان فەرامۆش کردووە، حاجی قادر و نالی و مەحوی و گۆران ئەوانی تریان لە بیر کردووە. هەمووی خۆی بە مارکس و هایدگەر و کانت و فرۆید هەڵدەداتەوە. بۆ؟ پێی وایە دوو بیرە بخواتەوە، جوێن بە خوا بدات و دوو شیعر بنووسێت، ئەوا دەبێتە گەورەترین بیرمەندی دنیا. ئەمە جەهالەتە.\nئەدیبی ڕاستەقینە دەبێ گومان لە حەقائیقی ئایینی دروست بکات لە نێو ئەدەب. تەوزیفکردنی حەقائیقی ئایین گرنگە بۆ دروستکردنی پرسیار، وەڵامدانەوەی پرسیار و لێکهەڵوەشاندنەوەی حەقائیق و پێشاندانی دیوی تریان. مرۆڤی هەرزان هەوڵێکە بۆ ئەمە. وەک هۆشەنگ شێخ محمد لە ڕۆمانی میدیادا وای کردووە، بیرۆکەی ئیمانی ئازاد دێنێتە ئاراوە. تا سەر ئێسک سەرسامم بە بیرۆکەی ئیمانی ئازاد.\nمرۆڤی هەرزان تێکەڵەیەکە لە فەلسەفە، زانست، تەکنەلۆژیا، دەروونناسی و ئایین. ڕۆمانەکە دیوی گوماناوی هەر یەک لەمانە هەڵدەداتەوە.\nڕەهەندی دەروونیی کارەکتەر\nیەک کارەکتەر وەردەگرم و لایەنی دەروونیی شی دەکەمەوە. کارەکتەرەکانی تر جێ دەهێڵم بۆ ڕەخنەدۆزانی تر. داوایان لێ دەکەم و هیوادارم بەو کارە هەستن، هەر لە ڕۆمانی من نا، لەوانی تریش.\nڕکابەری، ئیرەیی، ململانە، هەستکردن بە کەمی، ئەم جۆرە سیفەتانە ژیانمانیان داگیر کردووە. هەستیان پێ ناکەین. پێویستمان بە شیکردنەوەیانە تا لە ڕەفتاری مرۆڤ تێبگەین، هەر بۆیەش گرنگن بۆ تێگەیین لە دەقێکی ئەدەبی. لە دەروونشیکاریی مۆدێرندا قۆناخەکانی سێکسیی فرۆید گرنگ نین، بگرە هێزی نەست (لاشعور) گرنگە (لۆیس ، ٢٠١٥). دەروونشیکاری پێمان دەڵێت نووسەر چی دەڵێ و چیش ناڵێ.\nنەک هەر بۆ مرۆڤی هەرزان، بۆ هەر دەقێکی ئەدەبی، دەکرێ ئەم پرسیارانە بکەین (لۆیس، ٢٠١٥): پاڵنەری نەست لای کارەکتەرە سەرەکییەکان چییە؟ گرفتی ناوەکی کارەکتەران چییە؟ گرێی خیزانی، گرێی ئۆدیب، ئەمانە چۆن کار لە ڕەفتاری کارەکتەر دەکەن و چیش ئاشکرا دەکەن؟ ئاخۆ منداڵیی کارەکتەر پێوەستە بە ژیانی کارەکتەر؟ قەیران و کێشە دەروونییەکان پێوەندییان چییە بە ئید، من و منی باڵا؟ ئید بارێکی فتڕییە، نەستە، کارێکە ئێستە دەتەوێ بیکەی. منی باڵا بریتییە لە ڕێگربوونی ئاکار و داوونەریت لە ئەنجامدانی هەر شتێک، نائاگاییە، بەڵام من واگایە، دەڵێ جارێ نا، جارێ نایکەم.\nفرۆید مێشکی مرۆڤی کردە دوو بەش (فرۆید، ١٩٨٩): هەست و نەست (ئاگایی و نائاگاییش دێنە بەکاربردن). نەست بریتییە لە برین، ترس، ململانەی چارەنەکراو، هەستکردن بە تاوان، هەموو ئەو شتانەی کپ کراون لە شوێنێکی ناو میشکی مرۆڤ (فرۆید، ١٩٨٩). کەسایەتیی مرۆڤی کردە سێ بەش: ئید، من، منی باڵا. دەکرێ ئەمانە وەک هاوێنە بەکار ببەین بۆ نۆڕین لە پاڵنەر و کردار و کاردانەوەی کارەکتەرانی مرۆڤی هەرزان.\nشووشە، پاڵەوانی ڕۆمانەکە، بارێکی دەروونی ئاڵۆزی هەیە. بۆ؟ وەڵامەکەی ئاسانە: کچێکی ١٦ ساڵی دەموچاو سەقەتە، بەپێی مانای گشتیی جەستەیی، زۆر ناشرینە. دێبابی خۆیان کوشتووە. براکەشی لەبەرچاوی ئەو خۆی کوشت. بە منداڵی تووشی نەخۆشییەکی کوشندە بوو. ئەمانە ڕووداوی گەورەن لە ژیانی هەر کەسێک. باشە کاریگەرییەکانیان چییە لەسەر چیرۆکەکە؟ بۆ وەڵام دەبێ سەیری کاردانەوەی شووشە بکەین. کاردانەوەکەی ئەوەیە دەیەوێت چارەسەری خۆکوشتن بکات. هێزی شووشە لێرەدا بەدەر دەکەوێت. ناچێت لە ماڵەوە بگری و شین بکات. دێ بەرەنگاری هەموو دنیا دەبێتەوە، قایلیان دەکات بە بیرۆکەکەی. دەکرێ بپرسین بۆچی وا دەکات؟ بۆ پڕکردنەوەی ئەو سوێیەی کە نەیتوانی هیچ بۆ براکەی و دێبابی بکات. لەبری ئەوە دەیەوێت هەموو دنیا ڕزگار بکات. بۆیە لە لاپەڕە (٦٥)دا دەڵێت بۆچی زووتر ئەو بیرۆکەی بە مێشکدا نەدەهات.\nلە ناوەڕاستی ڕۆمانەکە باری دەروونیی خراپتر دەبێت. لەبەر پڕۆژەکەی ئەو پێنج کەس دەمرن. دەگری و خەم دەخوات. پرسیارەکە ئەوەیە چ هێزێک وا لە شووشە دەکات بەردەوام بێت و واز نەهێنێت؟ (ئید)ێکی زۆر پاکی هەیە، فیتڕەتی پاکە و (منی باڵا)ی نییە، بەند نییە بە هیچ نۆرمێک، ئیدی زاڵە بەسەر منی باڵا، ئەمە بەڕوونی دیارە کاتێ بە ئارگەکەی دەڵێ یەکسەر بچێتە ناو کۆنفڕانسەکەی هەولێر. هەست و نەستی تەندروستە، ئەمانەش کەسایەتییان بەهێز کردووە.\nخوێندنەوەیەکی لاکانی بۆ کارەکتەری شووشە\nلاکان نەیتوانیوە باش بیرۆکەکانی شی بکاتەوە. زۆرجار ناوی چەمکەکانی گۆڕیوە. هەوڵ دەدەم بە کورتی بیرۆکەکانی باس بکەم. لاکان پێی وایە سێ قۆناخ کار دەکەنە سەر دەروونی مرۆڤ (لۆیس، ٢٠١٨). قۆناخی ئاوێنە، هەندێ جار پێی دەڵێت خەیاڵی. ئەم قۆناخە لە کۆرپەییەوە دەست پێ دەکات تا هەژدە مانگی. منداڵ وا دەزانێت بەشێکی جیا نەکراوەیە لە دایکی. دایکی تەنیا هیی ئەوە. لەم قۆناخەدا منداڵ هەست بە ئەندامانی لەشی خۆی ناکات، هەر بۆیە زۆرجار پەنجە و پێی دەمژێت. یان کاتێ لەبەردەم ئاوێنە خۆی دەبینێت نازانێت خۆیەتی، وەک شتێک دەیبینێت. قۆناخی دووەم ئەو کاتە دەست پێ دەکات کە فێری زمان دەبێت، پێی دەگوترێت سیمبولی. واتە مانا بە شتەکان دەدات و دەزانێت “من منم، من تۆ نیم.” پاشان قۆناخی لەدەستدان دێت. کاتێ مرۆڤ دەزانێت دایکی بتەنێ هیی ئەو نییە، هی باوکییەتی، دەروونی دەشێوێت، هەموو شتێک دەکات تا بگاتەوە قۆناخی یەکەم، کڕینی ئۆتۆمبیل، خانوو، شتی گرانبەها، هاوسەرگیری و هتد، هەموو ئەمانە لە نەستی تاکدا بۆ گەیشتنەوەیە بە قۆناخی منداڵی. ئەم لەدەستدانە دەچێتە نەستی مرۆڤ و دەبێتە گرێیەکی دەروونی، تۆزێک لە گرێی ئۆدیب نێزیکە. شەڕی ئەو حەزەی گەڕانەوە بۆ قۆناخی منداڵی لە نائاگاییدایە و کار دەکاتە سەر ڕەفتارەکانی تری تاک. لە تەک ئەمە شەڕی قۆناخی یەکەم و دووەمیش هەیە. لە قۆناخی یەکەمدا، کەس کۆنتڕۆڵی مرۆڤ ناکات، بەڵام لە دووەمدا، کۆمەڵگە، ئایین، نەریت، دەسەڵات و هتد کۆنتڕۆڵی دەکات.\nبە پێی لاکان، شووشە هۆردوو شەڕ دەکات. شەڕی نەست و شەڕی قۆناخی یەکەم و دووەم. لەدەستدانی دێبابی لە نەستی شووشە وای لێ دەکات هەموو شتێک بکات تا پێیان بگاتەوە، تەنانەت بێ سێ و دوو خۆی دەمرێنێت. لە لووتکەی هەولێر دەیانەوێت کۆنتڕۆڵی بکەن، بانک دەیەوێت کۆنتڕۆڵی بکات، بەڵام ناتوانن، ئەو شەڕەش دەباتەوە.\nمردن: ڕەهەندی دەروونشیکاری\nمردن غەریزەیە. فرۆید دەڵێت، “ئامانجی هەموو ژیان مردنە.” پێی وایە ئەوە غەریزەی مردنە بە شتی دەرەکی دەریدەبڕین، وەک توندوتیژی. هەندێ جار ئەم غەریزەیە بە شتی ناوەوە دەردەبڕین بۆیە دەبێتە هۆی ئازاردان و خۆکوشتن (فرۆید، ١٩٨٩). فرۆید پێی وایە هەموو تاکێک لە نەستیدا حەز دەکات بمرێت. زۆری هێناوە و بردووە، نەیتوانیوە چۆنی شی بکاتەوە. بەڵام لە قورئان، بە یەک ئایەت، بابەتەکە جوان هاتووەتە باسکرن: هەموو کەسێک چێژی مردن دەکات (کل نفس ذائیقە الموت). چێژ ئەو حەزەی نەستمانە. لەوانەی تووشی کێشە دەبن حەزەکە زیاترە. بەڵام کاتێک مرۆڤ بەمە دەزانێت خۆی باشتر دەکات، ئەمەش ڕەخنەیەکی جدییە لە فرۆید کە حسێبی ئەوەی نەکردبوو کاتێ مرۆڤ واگا دێتەوە و ئەگەری زۆرە چاک بێتەوە. فرۆید زاراوەی ئیرۆس و تاناتۆس بۆ خۆشەویستی و مردن بەکار دەبات. پاڵنەری مردن وا لە مرۆڤ دەکات خۆی تێک بشکێنێت. زانایان پێیان وایە بۆ ئەوەی لە مردن تێبگەین دەبێ واز لە سۆز بێنین. شووشە وای کرد. لۆیس (٢٠١٥) پێی وایە ناتوانین لە مردن تێبگەین چونکە ئەبستڕاکتە و هیچی لەگەڵ ناکرێت. مرۆڤی هەرزان ئەم هزرە ئەبستڕاکتەی لێکهەڵوەشاندووەتەوە. شووشە دەچێتە گەشتی مردن لە پێناو ژیان. ئەوانەی پێش ئەویش چوون بۆ گەشتەکە تا مانای ژیان بدۆزنەوە. یەک لە تێماکانی ڕۆمانەکە ئەوەیە مانای ژیان لە ڕێی مردن بێتە دۆزینەوە.\nسێکسوالیتی، ڕەهەندێکی تری دەروونشیکاری\nسێکسوالیتی هەر گانکردن نییە. زۆر شتی تر هەن مرۆڤ دەگەیەننە حاڵەتی ئۆرگازم: لەبەرکردنی جلێکی جوان، بەخۆداکردنی بۆنێکی خۆش، خواردنێکی خۆش، سەرتاشین، خۆشووشتن، قسەی خۆش، وەرزشکردن، هەموو ئەمانە پێوەستن بە دەروونی مرۆڤ. هەر یەکێک لەو خۆشییانە سەرکوت کرا، ڕاستەوخۆ کاریگەریی دەبێت لەسەر دەروون و ڕەفتاری مرۆڤ. کۆمەڵگە، ئایین، خێزان، دەسەڵات دەتوانن یاری بەمانەوە بکەن. مرۆڤی هەرزان پڕژاوەتە سەر سێکسوالیتی لە ڕێی ستایلی جل و قژ و خواردن و دەوروبەر. لە ڕۆمانەکەدا، ئەگەر بە وردی تەماشای جل و قژ و خواردن و دەوروبەر بکەیت، بەدییان دەکەیت.\nڕەهەندی سێکسوالیتی لە نیوەی دووەمی ڕۆمانەکە لە نێوان شووشە و ڕامدا دروست دەبێ و کاریگەریشی هەیە لەسەر پڵۆتەکە. هۆردووکیان سەرسامی یەکتر دەبن لەبەر لێهاتوویی و زاناییان. ڕام گەنجێکی بلیمەتە لە تەکنەلۆژیا. شووشەش بلیمەتێکە لە بواری دەروونیی تەکنەلۆژی. پێشتر یەکتریان نەناسیوە، لە زەوی بڵند یەکتر دەبینن. شووشە کورد و ئەوی تریان ئەمریکی. ئەم سەرسامییە هێزیان پێ دەبەخشێت. دەبن بە پشت و پەنای یەکتر و گرنگی بە یەکتر دەدەن.\nبەرگری، ڕاڕایی و پرسە سەرەکییەکان\nنەستی مرۆڤ پڕە لە شتی کپکراو. کەسایەتی و ناسنامەمان بەندە بەو شتە کپکراوانە. بۆیە دەترسین لە نێزیکەوە لێیان بنۆڕین. بۆیە دەست دەکەین بە بەرگری. نکووڵیکردن جۆرێکە لە بەرگری، دەڵێی ئەم شتە قەت ڕووی نەداوە. خۆدزینەوە لە بابەتەکە، تێکەڵنەبوون لەگەڵ خەڵکی و شاردنەوەی شتەکان بەرگرین. لۆیس (٢٠١٥) پێیان دەڵێت selective perception, selective memory, denial, avoidance. هەریەک لەم کارەکتەرانە لە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزاندا پڕن لە شتی کپکراو. سامی سێڵ دەناڵێنێت بەو ئاریشانەی لەگەڵ دایکی، خێزانی و کچەکەیدا هەیبوون، هەموو ئەو ڕووداوانەی کپ کردوون. بێرنی و ئیمام حەکیم بە هەمان شێوە.\nهەندێ جار دەتەقینەوە بەسەر ئەو کەسانەی کە سەرچاوەی شتە کپکراوەکانن. هەندێ جار ڕەخنە لە یەکێک دەگرین کە هەمان گرفتی خۆمانی هەیە، بەوە دەمانەوێ ئەوەی خۆمان بشارینەوە. وەک ئەو دەمەتەقێیەی لە نێوان ئیمام حەکیم و سامی ڕوو دەدات، سامی لە کاتی لەدەستدانی کچەکەی، بەسەر هەموو کەسێکدا دەتەقێتەوە و کۆنتڕۆڵی لەدەست دەدات. زێتریش بەسەر کانگۆیەکاندا دەتەقێتەوە، چونکە پێی وایە ئەوان بوونە هۆی مردنی کچەکەی.\nیەکێک لە ئاڵۆزترین و خراپترین بەرگری گەڕانەوەیە بۆ دۆخێکی دەروونی پێشوو (regression)، هەر تەنیا خەیاڵی ناکەی، پێی دەحەسێیەوەش. بۆ نموونە، مێتال حەز دەکا بگەڕێتەوە حاڵەتی پێش جیابوونەوەی دێبابی. کاتێ لە ڕێگەی بەرنامەیەکی تەکنەلۆژی (ژیانی باشتر) دەگەڕێتەوە سەردەمی منداڵی، زۆر دڵشاد دەبێت، حەز دەکات نەگەڕێتەوە.\nگەڕانەوە تەنیا بۆ خۆشی نییە، دەکرێ بۆ ئازاریش بێ. ئەمەش بەرگرییە چونکە لە دۆخی ئێستە دوورمان دەخاتەوە. دەتوانین کاریگەری برین بگۆڕین ئەو کاتەی ئەزموونی برینەکە تێپەڕێنین، بۆیە گەڕانەوە ئامێرێکی سێرەپی (چارەسەری سروشتی) بەسوودە. بێرنی و ئیمام و سامی و مێتال برینی دڵیان کپ کردووە، بەڵام تێیاننەپەڕاندووە، بۆیەش لە جیهانی مردن دێتەوە پێشیان.\nکاتێ بەرگرییەکانمان تێک دەشکێن، دەچینە حاڵەتی دڵەڕاوکە. واتە هەست بە مەترسی دەکەین. مێتال و شووشە چەند جارێک تێک دەشكێن و تووشی دڵەڕاوکە دەبن. هیی مێتال هەوڵی خۆکوشتنی لێ کەوتەوە، بەڵام هیی شووسە داهێنان. دڵەڕاوکە گرنگە چونکە پرسە سەرەکییەکان ئاشکرا دەکات، بەتایبەتی ئەوانەی ڕەگیان داکوتاوە و بوونەتە هۆی خۆتێکشکاندن: لەمانەی خوارەوە پێوەندی هەیە لە نێوان دڵەڕاوکە و پرسە سەرەکییەکان: ترسی نێزیکبوونەوە، ترسی مانەوە بتەنێ، واتە کەسوکارمان گرنگیمان پێ نادەن، ترس لە خیانەت و متمانە بە کەس ناکەیت، هەستی بە کەمزانین، هەندێ جار هەست دەکەین شایەنی سزاین لە ژیان. هەست بە نائارامی دەکەین، ناسنامەیەکی کەسی جێگیرمان نییە، بۆیە بە ئاسانی دەکەوینە ژێر کاریگەری ئەوانی تر، بۆیە بەردەوام خۆمان دەگۆڕین، ستایلمان دەگۆڕین.\nیەک لە تێما هەرە سەرەکییەکانی مرۆڤی هەرزان خۆکوشتنە. لەبەرئەوەی زانست و فەلسەفە و دەروونشیکاری چارەی خۆکوشتنیان نەکردووە، مرۆڤی هەرزان هەوڵێکی خەیاڵییە بۆ چارەسەر. بێ لەوەی کارەساتێکی تاک و کۆمەڵایەتییە، خۆکوشتن ڕەهەندێکی قووڵی فەلسەفی و دەروونی هەیە. سەروبەندی نیچە و خۆکوشتن وای کردووە ئەم پرسیارە دروست بێت: بۆ نیچە خۆی نەکوشت؟ زۆرجار بیری لە خۆکوشتن کردووەتە و بۆیە دەڵێت، ” بیرکردنەوە لە خۆکوشتن پەناگەیەکی باشە، چونکە زۆر شەو هەیە فریات دەکەوێ.”\nئەدۆلف واگنەر، هێنری مۆرسێل، دەیڤد ئەمیل دۆرکهایم، ئەم زانا دەروونییانە قسەیان زۆر لەسەر خۆکوشتن کردووە، بە تایبەتی دۆرکهایم. ئەو دەڵێت کۆنتڕۆڵی کۆمەڵایەتیی کاسۆلیکەکان ڕێژەی خۆکوشتن کەم دەکاتەوە، کەواتە بە ئایین دەیبەستێتەوە. نایبەستێتەوە بە پاڵنەر و هەستی تاک، دەیبەستێتەوە بە دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی، واتە کەمی پێوەندیی نێوان خەڵك و نەبوونی سیستمێک بۆ ڕیكخستنی ڕەفتار. نەیبەستاوە بە هۆکاری کەسی وەک تەڵاق و ئیفلاس و لەدەستدان. دەڵێ خۆکوشتن دیاردەیە و لادانێکی کۆمەڵایەتییە. لادان لە نۆرمە کۆمەڵایەتییەکان. دۆرکهایم باسی چوار جۆر خۆکوشتن دەکات (پیکەرنگ و والفۆرد، ٢٠١٤):\n１- ئێگۆیستیک (Egoistic): واتە کەمی تێکەڵبوونی کۆمەڵایەتی، هەست دەکەی جێت نابێتەوە لە گروپێکی کۆمەڵایەتی، هەست دەکەیت ناتوانی هیچ بکەیت لە ژیانی یەکێکی تر.\n２- ئاڵترویستیک (Altruistic): واتە زۆری ئاوێتەبوون: گروپێک کۆنتڕۆڵی تاک دەکات، تاک لە نێو گروپەکە هەست دەکات ژیانی بێ مانایە.\n３- ئەنۆمی (Anomic): واتە ناتوانی تێکەڵ بیت و هەستی بێهودەیی زاڵە بەسەرتدا، ناتوانی هیچ شتێک وەک خۆی ببینی و ناتوانی چاوەڕێی هیچ بکەی.\n４- فاتەلیستیک (Fatalistic): واتە ڕۆتین، هەست دەکەی هەموو شتێک بێ مانایە و دووبارەیە و هیچی نوێ نییە.\nمن سێ جۆر خۆکوشتن لێرە زیاد دەکەم. یەکیان هیی ڕێبوار سیوەیلییە کە دەڵێ خۆکوشتنێک هەیە لە نێو کوردان و شەڕوانان لە پێناو پاراستنی نهێنی. ئەوەی دووەم هیی ڕۆماننووس نەریمان کاکەسوورە کە دەڵێ خۆکوشتن هەیە لە پێناو پاراستنی شەرەف. سێیەم هیی خۆمە، ئەویش خۆکوشتنی ئارەزووەکانە، واتە مرۆڤ تەنێ دوای ئارەزووی دەکەوێت، پاش تێربوونی بۆی دەردەکەوێت هیچ نییە و دواتر خۆی دەکوژێت. ڕۆمانی مرۆڤی هەرزان بەندە لەسەر ئەم جۆرەی کۆتایی.\nخۆکوشتن لە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزان ئەو جۆرانەی دۆرکهایم و ڕێبوار و نەریمان نین. لە ڕۆمانەکە، ئەوانەی خۆیان دەکوژن هیچ گرفتێکیان نییە. لە کۆتایی ڕۆمانەکە ڕوون دەبێتەوە کەوا دوای بێزاربوون و تێربوون لە ئارەزووەکان، خەڵک تووشی پووچگەرایی و بێهوودەیی دەبن، بۆیە کۆتایی بە خۆیان دێنن. لێرەش بایەخی کۆنتڕۆڵکردنی نەفس و ئارەزووەکانمان بۆ دەر دەکەوێت.\nخەون و سیمبولی خەون\nکاتێ دەنووین، بەرگرییەکانمان وەک ئاگایی کار ناکەن (لۆیس ، ٢٠١٨). نەست لە خەون بەڕەلڵا دەبێت و خۆی دەردەبڕێت. تەنانەت لە خەونیش سانسۆر هەیە، هەندێ پاراستن هەن لە ترسی ئەو شتانەی کپمان کردوون لە نەستماندا، بۆیە خەونەکە چەواشەکارە یان ناڕوونە (لۆیس، ٢٠١٨). بۆیە پەیامی خەونەکە دێتە گۆڕان، چەواشە دەکرێت و بە باشی ناگات. بۆ نموونە، مامۆستا دەستدرێژی سێکسی دەکاتە سەر یەکێک، بەڵام ئەو خەون بەوە دەبینی یەکێکی تر وای لێ کردووە، سانسۆر هەیە، بۆ ئەوەی ئەو برینەی نەکولێتەوە. هەندێ جار خۆت ناوەڕۆکی خەون دەگۆڕی چونکە ناتەوێ ڕاستییەکە ئازارت بدات.\nڕەخنەی ئەدەبیی دەروونشیکاری، لایەکی، جەخت دەکاتە سەر خەون، چونکە خەون ڕەنگدانەوەی نەستە. فرۆید، بۆ نموونە، دەڵێ خەون “پاسەوانی خەوە”، خەون دەبێتە “تێرکردنی ئارەزووە کپکراوەکان”. فرۆید دەڵێ خەون ئاوێنەی نەستمانە. ڕێگەیەکی شاهانەیە بۆ چوونە نێو نەست. شووشە دوو خەون دەبینێت. لە هۆردووکیان دنیا خرابوون دەبینێت، ئەمەش ڕەنگدانەوەی ئەو خەمە گەورەیەتی کە دەیەوێت چارەسەری بکات. پڕۆژە زانستییەکە بەندە بە جۆری دووەمی مردن کە خەوتنە. ئەوانەی دەچنە گەشتی مردن لە ڕێگەی خەوتنەوە دەچن، بەڵام خەونیان واقیعییە.\nڕەهەندی هونەریی دەقەکە\nنامەوێ بچمە نێو وردەکاریی لایەنە هونەرییەکەی مرۆڤی هەزان. ئەمەیان جێ دەهێڵم بۆ ڕەخنەدۆزێکی تر، لە ئێستەوە سوپاسی دەکەم بێو ئەو کارە بگرێتە ئەستۆی خۆی. هەندێ سەرەداو دەخەمە بەردەست. یەک، ڕۆمانەکە بە دەمی ڕانەبردووی سادە هاتووەتە گێڕانەوە. مەبەستم هێڵی سەرەکیی گێڕانەوەکەیە. لێرە و لەوێ، بە پێی فلاشباک، دەبێتە دەمی ڕابردووی سادە و دوور و بەردەوام. دوو، بە گۆشەنیگای کەسی سێیەمی تاکی سنووردار هاتووەتە گێڕانەوە. سێ، تەکنیک و فۆرم و ستایل و پێکهاتەی نوێم تاقی کردوونەتەوە. فرە دەنگی تێدایە. چوار، جیهانێکم دروست کردووە، بە زمانی کانگۆیەکانیشەوە. پێنج، شوێن و کات بە جۆرێکی تر هاتوونەتە بەکاربردن. شەش، هەڵبژاردنی کارەکتەری جیاواز ڕەهەندێکی ترە ڕەخنەدۆزان دەتوانن قسەی لەسەر بکەن. ئەوانە و دەیان کۆدی تر هەن پێویستیان بە کردنەوە و ڕامانە.\nڕەهەندی دەروونیی خوێنەر\nباکگراوندی دەروونیی خوێنەر کاریگەری هەیە لەسەر خوێندنەوەی هەر دەقێکی ئەدەبی. یەک لەو هۆیانەی خوێنەر بە دەق دەبەستێتەوە یان دووری دەخاتەوە باکگراوندە دەروونییەکەیەتی. ئەگەر دەروونی خوێنەر لە نێو زانستدا کوڵا بێت، ئەگەر تەکنەلۆژیا کاری کردبێتە سەر خوێنەر (لەم سەردەمەدا زۆربە لە ژێر کاریگەریی تەکنەلۆژیادایە)، ئەگەر دەروونی خوێنەر تەنرا بێت بە کێشەی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی و ئایینی، ئەوا خۆی دەبینێتەوە لە ڕۆمانی مرۆڤی هەرزاندا.\nکاردانەوەی دەقەکە لە خوێنەرێکەوە بۆ خوێنەرێکی تر جیاوازە. با لێرە نموونەی لایەنە ئایینییەکەی ئەم دەقە وەرگرین. ئەو خوێنەرەی ڕەتی ئایین دەکاتەوە و باوەڕی بە هیچ نییە، کاردانەوەی لەسەر دەقەکە نەرێنی دەبێت ئەگەر تەنێ لایەنە ئایینییەکەی ببینێت. ئەو خوێنەرەی ئایینی قەبوڵە و باوەڕی بە خوا و پێغەمبەر و قورئان هەیە، کاردانەوەی ئەرێنی دەبێت ئەگەر تەنێ لایەنە ئایینییەکەی ببینێت. بەڵام، جۆرێکی تر لە خوێنەر هەن، ئەوانەی تەماشای پشت دەقەکە دەکەن و دەیانەوێ بزانن نووسەر دەیەوێت بڵێت چی و بۆچی کەرستەیلی ئایینی تەوزیف کردووە. لێرەدا جوانیی دەقی ئەدەبی بەدیار دەکەوێت، ئەم جۆرە خوێنەرانە بەهایەکی تر دەدەن بە ڕۆمان.\nیەکێ لە ئەرکەیلی ڕۆماننووس دروستکردنی پرسیار و گومانە، لێکهەڵوەشاندنەوەی تابووەکان و شکاندنی پیرۆزییەکانە. دەبێ لەم سۆنگەوە مرۆڤی هەرزان بێتە خوێندنەوە. گومان و پرسیار هەر لە ئایین دروست ناکەم، بگرە لە زانست و فەلسەفە و دەروونشیکاری و سروشت و تەکنەلۆژیاش دروست دەکەم. پیرۆزی و باوێتی و تابووەکانیان تێک دەشکێنم، لانی کەم، هەوڵم داوە ئەوە بکەم. بەس ئەمە خوێنەرێکی بیرتیژ و بێلایەنی دەوێت، دەبێت چاوی بە دەقەکە هەڵبێت و ڕاست و چەپ و لەخۆڕا نەکەوێتە وێزەی دەقەکە.\nئەم باسە چەند سەرەقەلەمێکە لەمەڕ ڕاڤەی دەروونشیکارییانەی دەقێکی ئەدەبی. دەتوانین بڵێین واڵاکردنی دەرگەیە بۆ ڕەخنەدۆزانی تر تا بێن زێتر لێی قووڵ ببنەوە. هیوادارم ڕەخنەدۆزانی تر بێن ڕەهەندەکانی تریشی وەرگرن و لێی بکۆڵنەوە. هەوڵ دەدەم لە باسەکانی تردا، تیۆرە ڕەخنەییەکانی تریش لەسەر ڕۆمانی مرۆڤی هەرزان جێبەجێ بکەم.\nگۆران سەباح (٢٠٢١). مرۆڤی هەرزان. چاپی یەکەم. کۆپنهاگن.\nMarie Bonaparte, The Life and Works of Edgar Allan Poe (London: Image Publishing, 1949).\n”Sigmund Freud. The Interpretation of Dreams in The Freud Reader, ed. Peter Gay, (New York: Norton, 1989).\nThe Purloined Letter”Edgar Allan Poe, “The Purloined Letter,” in Tales of Mystery and Imagination (London: J. M. Dent, 1912; University of Virginia Library Electronic Text Center, 1994), http://etext.virginia.edu/toc/modeng/public/PoePurl.html. at http://etext.virginia.edu/toc/modeng/public/PoePurl.html.\nThe Sins of the Fathers: Hawthorne’s Psychological Themes (1966).Frederick Crews, The Sins of the Fathers: Hawthorne’s Psychological Themes (Berkeley: University of California Press, 1989)\nW.S.F. Pickering and Geoffrey Walford (2014). Durkheim’s Suicide: A Century of Research and Debate. Routledge.\nPrevious نامه‌یه‌كی كراوه بۆ سه‌باح ڕه‌نجده‌ر.. کاروان کاکه‌سوور\nNext زەنگی چاوەڕوانیت.. شیعر/ کاوە عوسمان عومەر


كوردستان سەرتاسەر یادە مەزنەكە دەكاتەوە – Knwe.org\nسەرەکی » هەواڵ » كوردستان سەرتاسەر یادە مەزنەكە دەكاتەوە\nكوردستان سەرتاسەر یادە مەزنەكە دەكاتەوە\nكۆسرەت رەسوڵ: ئێمە پێمان باشە كۆنگرەیەكی تەندروست ببەسترێت\nمەلا بەختیار: بەستنی كۆنگرە\nعومەر فەتاح: بەستنی كۆنگرە پێویستە\nكوردستان سەرتاسەر یادی 44 ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و هەڵگیرساندنی شۆڕشی نوێ دەكاتەوە. لەم یادەشدا هەڤاڵانی یەكێتی تەئكید لە بەستنی كۆنگرە دەكەنەوە.\nكۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری سكرتێری گشتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، بە هاوڕێیەتیی ژمارەیەك لە هەڤاڵانی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی، سەردانی ئارامگەی سەرۆك مام جەلال-ی كرد و تاجەگوڵینەی لەسەر دانا.\nكۆسرەت رەسوڵ عەلی لە لێدوانێكدا بۆ كەناڵەكانی راگەیاندن، لە بارەی بەستنی كۆنگرەوە، رایگەیاند: ئێمەش پێمان باشە كۆنگرە ببەسترێ، كۆنگرەیەكی تەندروست، كۆنگرەیەك یەكێتی بەهێز بكات، نەك كۆنگرەیەك بیەوێ یەكێتی تێكبدات و دابەشی بكات. من پشتیوانی لە بەستنی كۆنگرە دەكەم.\nپەیوەست بە دۆخی كەركوك و ئەو دەنگۆیانەش لەبارەی رێكەوتن و پاشگەزبوونەوەوە دەكرێ، كۆسرەت رەسوڵ وتی: لە كۆبوونەوەم لەگەڵ كاك مەسعود باسی هیچ ناوێك نەكراوە و رێكەوتنی لەسەر نەكراوە.\nهەروەها مەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی، لە پەیامێكدا رایگەیاند: ئێستا چەند گرنگە سەركردایەتی بڕیاری مەسئولانە بدات، دوو ئەوەندە گرنگە بنكەی جەماوەریی یەكێتی هۆشیارانە تێبكۆشێت لەپێناوی بەستنی كۆنگرەدا.\nعومەر فەتاح ئەندامی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسیش رایگەیاند: بەستنی كۆنگرە بووەتە پێویستییەك، كە بنكەی جەماوەری یەكێتی، خواستێتی. وتیشی: بەستنی كۆنگرە گرنگ و پێویستە.


لۆته‌ری مێـگاملیۆنی ئه‌مه‌ریکایی گه‌یشـتووه‌ته 540 ملیۆن دۆلار\nیاری بیتاقه‌ی ئه‌مه‌ریکایی ناسراوه به میگاملیۆن گه‌یشـتووه‌ته بڕی 540 ملیۆن دۆلار و خه‌ڵـکی له سه‌رانسه‌ری وڵاته‌که له به‌رده‌می فرۆشـگاکاندا ڕیزیان گرتووه بۆ کڕینی بلیته‌که‌ی.\nکاربه‌ده‌سـتانی مێگاملیۆن ده‌ڵێن ئه‌مه گه‌وره‌ترین پاره‌یه که له لۆته‌ریه‌کدا هه‌تا ئێسـتا له مێژووی جیهاندا گه‌یشتبێته ئه‌و ئاسته، به‌ڵام ده‌شڵێن به‌هۆی کڕینی زۆری بلیته‌کانی شیانی ژماره‌یه‌کی زۆری براوه هه‌بێت و پاره‌که به‌سه‌ریاندا دابه‌ش بـبێت.\nئه‌م خه‌ونی بردنه‌وه‌ی نیو ملیار دۆلاره وایکردووه خه‌ڵـکی له 42 سـتانی ئه‌مه‌ریکا که بلیته‌کانی ئه‌م لۆته‌ر‌یـیه‌ی لێ‌ده‌فرۆشرێت له به‌رده‌می بازاڕ و فرۆشـگاکاندا بۆ کڕینی ڕیز ده‌بن. هه‌روه‌ها بووه‌ته وێردی سه‌ر زاری سه‌ره‌کی خه‌ڵـکی و کڕیارانی له ئێسـتاوه پـلان بۆ چۆنێتی خه‌رجکردنی داده‌نێن ئه‌گه‌ر هاتوو بۆیان ده‌رچوو.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ئه‌م لۆته‌ریـیه بلیتی به یه‌ک دۆلاره و شیانی بردنه‌وه‌ی یه‌ک له 176 ملیۆنه، واته ئه‌گه‌ر یه‌کێـک هه‌ر 176 ملیۆن بلیت بکرێت، ئه‌وا ده‌یباته‌وه.\nئه‌گه‌ر بێت و ئه‌و 540 ملیۆنه بۆ یه‌ک که‌س ده‌ربچێت، ئه‌وا ده‌توانێت یه‌ک‌سه‌ر 390 ملیۆن وه‌ربگریت یان بۆ ماوه‌ی 26 سـاڵ نزیکه‌ی 20 ملیۆن دۆلار ساڵانه وه‌ربگرێت. هه‌ردوو بڕه پاره‌یه به‌ر له ده‌رکردنی بڕی باجه که بۆ خزێنه‌ی ده‌وڵه‌ت ده‌ڕوات.


نەتانیاهۆ بە نهێنی سەردانی سعودیەی کرد\nدرەنگانی شەوی رابردوو، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بە نهێنی سەردانی شانشینی سعودیەی کرد.\nئەمڕۆ دووشەممە ٢٣ی تشرینی دووەم ،رۆژنامەی واشنتۆن پۆستی ئەمریکی رایگەیاند، درەنگانی شەوی رابردوو بنیامین نەتانیاهۆ سەردانی سعودیەی کردووە و لەگەڵ محەمەد بن سەلمان، شازادەی سعودیە و مایک پۆمپێیۆ، وەزیری ناوخۆی ئەمریکا کۆبوەتەوە.\nبەگوێرەی سەرچاوەکە، نەتانیاهۆ بە یاوەری سەرۆکی دەزگای سیخوڕی وڵاتەکە(مۆساد) سەردانی سعودیەی کردووە و نزیکەی چوار کاتژمێر لە سعودیە ماوەتەوە، هێشتا بەفەرمی هۆکاری سەردانە بەپەلەکەی ناتانیاهۆ رانەگەیەندراوە.\nئەمە لە کاتێکدایە لە مانگی ئابی ئەمساڵدا ئیماڕاتی عەرەبی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل ئاسایی کردەوە و بەدوایدا بەحرەین و سودانیش هەمان کاریان کرد و لەم کۆتاییانەدا دەنگۆی ئەوە بڵاوبوەوە کە سعودیە و ئیسرائیل نزیکن لە رێککەوتن لەبارەی ئاسایی کردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوانیان.\nئێران له ڕۆژی ده‌ست به‌كاربوونی جۆ بایدن به نیازی چیه؟\nئه‌مریكا سامانی سوریا بۆ عێراق ده‌گوازێته‌وه\nئەمریکا یادی ٣٠هەمین ساڵڕۆژی دەرکردنی سوپای عێراق لە کوەیت دەکاتەوە


:: PM:01:42:18/02/2020 \nپه‌رله‌مانتارێكى عێراق راى گه‌یاند، پێشبینى ده‌كرێت عادل عه‌بدولمه‌هدى سه‌رۆك وه‌زیرانى كاربه‌ڕێكه‌رى عێراق دواى ته‌واوبوونى ئه‌ركه‌كه‌ى له كوردستان بژیت و نه‌چێته‌وه فڕه‌نسا.\nباسم خه‌شان په‌رله‌مانتارى عێراق، ئه‌مڕۆ سێشه‌م 18ى شوبات له لێدوانێكى رۆژنامه‌وانى شوێنى نیشته‌جێبوونى عادل عه‌بدولمه‌هدى سه‌رۆك وه‌زیرانى كاربه‌ڕێكه‌رى عێراق له دواى ته‌واوبوونى ئه‌ركه‌كه‌ى دیار ده‌كات.\nعه‌بدولمه‌هدى نایه‌وێ بچێته‌وه فڕه‌نسا\nخه‌شان كه په‌رله‌مانتارێكى سه‌ربه‌خۆیه و له لێدوانێكى بۆ ماڵپه‌ڕى "به‌غداد توده‌ى" عێراقى باس له‌وه ده‌كات شوێنى داهاتووى عه‌بدولمه‌دى بۆ نیشته‌جێبوون فڕه‌نسا و عێراق نابێت.\nئه‌و په‌رله‌مانتاره ده‌ڵێ "عه‌بدولمه‌هدى ره‌گه‌زنامه‌ى فڕه‌نسى هه‌یه، به‌ڵام ناچێته‌وه فڕه‌نسا نه‌وه‌ك له‌وێ دادگایى بكرێت به تۆمه‌تى به‌كارهێنانى توندوتیژى دژ به خۆپێشانده‌ران، هه‌روه‌ها له عێراقیش نیشته‌جێ نابێت".\nدواتر ده‌ڵێ "ئارامترین شوێن بۆ عادل عه‌بدولمه‌هدى هه‌رێمى كوردستانه، چونكه ئه‌و پێوه‌ندییه‌كى به‌هێز و تایبه‌تى له‌گه‌ڵ سه‌ركردایه‌تى كورد هه‌یه، كوردیش له چه‌ندان بۆنه ستایشى ئه‌و پێوه‌ندییه‌یان كردووه".\nماڵپه‌ڕى به‌غداد توده‌ى ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه كردووه، به‌رپرسانى كوردستان پێشتر دووپاتیان له‌سه‌ر ئه‌وه كردووه‌ته‌وه، پێوه‌ندییان له‌گه‌ڵ عادل عه‌بدولمه‌هدى دواى ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌یشى به‌رده‌وام ده‌بێت.\nعادل عه‌بدولمه‌هدى له 24ى تشرینى یه‌كه‌مى ساڵى 2018 بوو به سه‌رۆك وه‌زیرانى عێراق و له كانوونى یه‌كه‌مى ساڵى 2019 له‌ژێر گوشارى خۆپێشاندانه‌كان ده‌ستى له‌كار كێشایه‌وه و ئێسته‌یش سه‌رۆكى حكوومه‌تى كاربه‌ڕێكه‌ره.


https://1baiser.com سۆفیگەری و ئيسلامى تەقليدى |\nHome بیروڕا سۆفیگەری و ئيسلامى تەقليدى\nسۆفیگەری و ئيسلامى تەقليدى\non: ئه‌یلول 26, 2019 In: بیروڕا, ناوخۆییNo Comments\nعەدنان سەيد ئەمين\nئەم دەستەواژەیە (ئیسلامی تەقلیدی) لە بەرامبەر ئەو مانایەدا بە کار دێت، کە بە واتا ״گەڕانەوەیە بۆ شێوە و شێوازە ئاییندارییەک، کە هاوئاهەنگ بێت بە کولتوور و ڕەسەنایەتیى کۆمەڵگەیەک. هەڵقوڵاوى ناخى کۆمەڵگە و تێکەڵ بووبێت بە ڕۆحى یەکتر، قبووڵکردن و پێکەوەژیان و خۆشەویستیی نیشتیمان.״\nئیسلامی تەقلیدی زۆر کات لە بەرامبەر ئەو شێوە ئاییندارى و هزرە هاوردانەدا بە کار دێت کە لەگەڵ تێڕوانین و کولتوورى ئەو ناوچەى بۆى هاوردە کراوە نایەتەوە. کۆمەڵگەى کوردى یەکێکە لەو کۆمەڵگانەى کە خاوەن کولتوور و ڕەسەنایەتیى خۆیەتى لە ناوچەکەدا و، هەردەم هەوڵى پاراستنى داوە، لە پاڵ ئەمەشدا جۆرە ئاییندارییەکى تەقلیدى، هەردەم پاڵشتیى ئەو کولتوور و ڕەسەنایەتییەى کردووە. بەڵام لەگەڵ دەرکەوتنى تەوژم و هزرە جیاوازەکاندا، هەوڵ دراوە کە ئەو ئاییندارییە ڕەسەنە بپارێزرێت بۆ ئەوەى پاڵپشتێکى بەهێزى ڕۆحى بێت بۆ هێشتنەوەى کولتوور بە زیندوویی.\nلەگەڵ بلاوبوونەوەى ئایینى ئیسلامدا یەکێک لەو هزرانەى کە هاوشان باڵى بەسەر کولتوور و تێڕوانینى ناوچە جیاوازەکاندا کێشا، سۆفیگەرى بوو. سۆفیگەرى یەکێکە لەو ڕەوتانەى کە هەمیشە کار لەسەر بەهێزکردنى لایەنى دەروون و زیندووهێشتنەوەى دەکات. هەر زوو ڕۆ دەچێتە ناو ناخ و دەروونى باوەڕدارانەوە، ئەوەش بە هۆى ئەو مەبەست و پەیامەیە کە هەڵی گرتووە. هەردەم خاوەن پەیامێکى مرۆڤدۆستانەى ئاشتییانەى دوور لە ڕق و کینەیە. لە پەرستش و تقوسدا تەنها مەبەست و ئامانج خودایە و هیچ تەماعێکى سیاسى و ماددیى پەنهان لە پشتییەوە نییە. لە بانگەواز و کارى ڕووکەشدا مەبەستیانە کە مرۆڤەکان بگەیەنییە فەزیڵەت و کۆمەڵگە پڕ بکەن لە ئاشتى و چاکسازى لە لایەنى ئەخلاقیدا بکەن. بەڵام لە بەرامبەریشدا تەرزێکى دیکە لە ئاییندارى هەیە، کە کار بە بابەتى ڕواڵەت دەکات و گرنگیی بە جموجۆڵ و ڕووکەشى دەدات، ئەو ڕووکەشەش چ پەرستش بێت یان دەقى ئایینى.\nسۆفیگەرى دەتوانین بڵێین بووە باوەڕى سەرەکىی هەموو باوەڕداران-ئیسلام- لە جیهاندا بە شێوەیەک کە بەشداربوون لە مسوڵمانکردنى زۆرینەى ئەفەریقیا و باشوورى ڕۆژهەڵاتى ئاسیا. واتە هەر لە ڕۆژهەڵاتەوە تاوەکو مەغریب و جەزائیر هەموو پابەندێکى تووندى تەریقەتە سۆفیگەرییەکان بوو- بە کوردستانیشەوە- بەڵام بە دەرکەوتنى بزووتنەوەى –وەهابییەت- ئیدى جۆرێک لە پەرتەوازەیی لە باوەڕدا درووست بوو، ئەو بزووتنەوەش کاریگەریی هەبوو لەسەر لاوازکردنى بیرى سۆفیگەرى لە ناوچەکانى دوورگەى عەرەبی.\nوەهابییەت بە تێڕوانین و ئاماژەکانى، هەردەم دژ بە بیرى سۆفیگەرى دەوەستایەوە. بووە مەترسییەکى گەورە لەسەر بیرى پێکەوەژیان و ئازادیی ئایینى. چونکە لە بنەڕەتدا پەروەردەى ژینگەیەک بوو کە هیچ لە ئایینە جیاوازەکان لە بەرامبەریدا بوونى نەبوو.\nدواتر لە پاش ڕووخانى دەوڵەتى عوسمانى (1924ز) و پەرتەوازەبوونى (مسوڵمانان)، لە ناوچە جیاوازەکانى (جیهانى مسوڵمانان)دا هەوڵ درا کار بۆ ئەوە بکرێت کە ئەو شکۆیە بگەڕێنرێتەوە، ئەمەش لە ڕێگەى پێکهێنان و درووستکردنى دەستە و دواتر حزبى سیاسى. دواتر ئەمانە بوونە حزبى سیاسیی پاڵپشت بە بیرى وەهابییەت. وەک هەر لایەنێکى دیکە بەشداریى کاری سیاسییان دەکرد. دەسەڵاتە عەلمانییەکان هەردەم هەوڵیان داوە لە بەرامبەر ئەو بزووتنەوە هێزە ئیسلامییە سیاسییانەدا، هزرە سۆفیگەرییەکان بەهێز بکەن و بیانقۆزنەوە وەک پاڵپشتێک بۆ ڕێکخستنى کۆمەڵگە و لاوازکردنى حزبە ئیسلامییەکان، وەک نموونەى (میسر) کە هەر لە سەردەمى (جمال عبدالناصر)ـەوە تاوەکو سەردەمى (انور سادات) و (حسنى مبارک) و (عبدالفتاح سیسى) پشتگیریى تەریقەتە سۆفیگەرییەکانى باشوورى وڵاتیان دەکرد دژ بە (ئیخوان) و، لە (سودان)یش (عومەر بەشیر) پشتگیریى تەریقەتەکان دەکات دژ بە حزبە سیاسییە ئیسلامییەکان. هەروەها لە (جەزائیر)یش (بوتفلیقە) بە هەموو شێوەیەک پاڵپشتیی تەریقەتەکان و بە تایبەت (تیجانییەکان) دەکات. سەنتەرى گەورەى هزرى و فەلسەفى بۆ دامەزراوە. چونکە تەریقەت و (زاوییە)کان ڕۆڵێکى زۆر گەورەیان هەبوو لەو ناوچانەدا لە یەکخستنى کۆمەڵگە و پاراستنى کولتوور و پاراستنى نیشتیماندا. هەروەها لە (کۆمارى چیچان)یش (ڕەمەزان قادریۆف) بۆ کۆتاییهێنان بە پەرتەوازەیی هزرى تووندڕەوى لەو ناوچانەدا، بڕیاری دا پشتگیرى لە تەریقەتەکانى وەک (قادرى و نەقشبەندى) بکات. دژى هەموو بیر و هزرێکى هاوردە بووەستێتەوە بە پاڵپشتیى (ئیسلامى تەقلیدى).\nزۆرێکى دی لە ناوچەکانى جیهان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى بیرى تووندڕەویى ئایینى و وەهابییەت بە تایبەت، هەوڵى پشتگیریى هزرى سۆفیگەرى دەدەن. پێیان وایە سۆفیگەرى ئەو هزر و باوەڕەیە کە هەموان بە بیر و هزرە جیاوەزەکاندا جێگەیان ببێتەوە تیایدا. بنەما و بنەڕەتى هزرى سۆفیگەرى خوداناسییە بە دوور لە هەر ئازار و ئەشکەنجەى بەرامبەر.\nدەزگاى (راند) یەکێکە لە دەزگا هەستیارەکانى ویلایەتە یەکگرتووەکانى ئەمەریکا، لە یەکێک لە ڕاپۆرتەکانى لە ساڵى (2007) لە بارەى پشێویى هزر و باوەڕى ئایینییەوە لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا پێى وایە پێویستە لە بەرامبەر بیرى تووندڕەویدا پشتگیرى و پاڵپشتیى هزرى سۆفیگەرى بکرێت، چونکە زۆرترین جیاوازییەکانى تێدا جێ دەبێتەوە.\nپێمان وایە کە سۆفیگەرى بە شێوە تەندروستەکەى کە دیوێکى عیرفانى و ڕۆحانییە، لە ئێستادا باشترین جێگرەوەى هزر و بیرە تووندڕەوەکان بێت لە گۆڕەپانى کوردستاندا. چونکە لە هەر کات زیاتر پێویستمان بە بیر و هزرێک هەیە کە کولتوورى یەکتر قبووڵکردنى کوردەوارى پیرۆز بکات.\nڤایبەری شۆفێران تەڵەی كامێراكانی هاتووچۆ دەتەقێنێت\nكۆنگرەی ئیسلامییەكانی كوردستان .. ململانێی كۆن و نوێ\nگه‌ڕانه‌وه‌ی میراتى له‌ده‌ستچوویان\nیانەكەی ئەردۆگان بە ״ئەستێرەی بەسەرچوو״ دەستی بەسەر خولی توركیادا گرتووە\nفەرید ئەسەسەرد: کاتی ڕیفراندۆم گونجاو نییە\nشیعەکان بۆ وەفدی ڕیفراندۆم: پێشمەرگە بكشێننەوە\nیەکێتی مامۆستایان: لە چەند رۆژی داهاتوودا مووچەی مامۆستایان دابەش دەکرێت


د. بورهان زه‌نگه‌نه: هه‌ولێک هیتله‌ر دای بۆ گه‌مارۆدانی روسیا و تیا شکه‌ستی هێنا ، ئه‌مریکا له‌هه‌و‌لی ساخ کردنه‌وه‌یدایه\nنزیکه‌ی هه‌فتا ساله‌به‌سه‌ر ده‌سه‌لاتی نازی ئه‌لمان تێده‌په‌ڕێت، کاره‌ساتێک بوو، که‌بووه‌مایه‌ی جه‌نگی جیهانی دووه‌م و قوربانی دانی گیانی ملیۆنان مرۆڤ. ده‌سه‌لاتی نازی ئالمان هه‌ولیدا بۆ بالاده‌ستبوون بوون له‌ئۆروپا و له‌جیهان. و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش گه‌یشته‌ئه‌و باوه‌ڕه‌که‌ده‌بێ ده‌سه‌لات به‌سه‌ر ووزه‌ی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: گۆڕان ، جارێکیتر گیان ده‌به‌خشێته‌وه به‌جه‌لال تاله‌بانی !.\nله‌هه‌رسه‌رده‌مێک شۆڕشگێرانی کورد هه‌ولیاندابێت ڕه‌وڕه‌وه‌ی خه‌باتی ڕزگاریخوازی کورد ستان به‌ده‌ست بگرن، جه‌لال تاله‌بانی زۆربه‌چه‌له‌نگی که‌وتۆته‌پیلانداڕژتن و ته‌فروتوونای داون. ئه‌زموونێکه به‌درێژایی مێژووی سیاسی جه‌لال تاله‌بانی به‌دی ده‌کرێت. جه‌لال تاله‌بانی له‌ڕێگای جاسووسه‌کانی ده‌خزێنه‌ناو...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: سه‌رۆک کۆمار و جێگری سه‌رۆک کۆماری ئیراق نووسینگه‌یان ده‌گوازنه‌وه بۆ سلێمانی\nئه‌و قه‌یرانه سیاسی یه‌ی حکومه‌تی ئیراقی تێیکه‌وتوه له‌دوای ڕاکردنی تاریق هاشمی له‌ده‌ست دادگایی کردن بۆ کوردستان، سه‌رۆک کۆماریشی ناچار کرد که نه‌گه‌ڕێته‌وه به‌غدا. هه‌روه‌ک چاوه‌ڕوانده‌کرا پاش ده‌رچوونی هیزی سوپای ئه‌مریکا له ئیراق ئیدی پێکهاته‌ی ده‌وله‌تی ئیراق هه‌لده‌وه‌شێته‌وه به‌ره‌و لایه‌نی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ده‌وله‌تی کوردی که مه‌سعود بارزانی هه‌ولی بۆ ده‌دات ، چیه؟\nدیاره ئاواتی هه‌ر کوردیکه که رۆژێک له ڕۆژان کوردستان ببێته ده‌وله‌تێکی سه‌ربه‌خۆ. به‌لام به‌داخه‌وه ئه‌و ده‌وله‌ته کوردی یه‌ی مه‌سعودی کوڕی مه‌لا مسته‌فای بارزانی قسه‌ی لێوه ده‌کات له قسه‌که‌ی جه‌لالی تاله‌بانی که ده‌لێت کوردستان خه‌ونی شاعیرانه‌یه جیاوازی یه‌کی چه‌ندانی نیه. ئیدی ئه‌و رۆژه...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ئالوگۆڕی به‌سه‌ر سیاسه‌تی عیراق دوای کشانه‌وه‌ی هێزی ئه‌مریکا له ناوچه\nدوای ڕوودانی 11/9 مانهاتن و زه‌قکردنه‌وه‌ی گرووهه ترۆریسته‌کانی القاعیده ، جیهان ڕه‌نگیکی نوێی به‌خۆوه دیت. و سیاسه‌تی نێو نه‌ته‌وه‌یی جیهانی نوێ هاته کایه‌وه له نێوان وولاتانی ڕۆژاوا و ئاسیا. هۆکاری ئه‌و گۆڕانکاریه‌ش ده‌گه‌ڕیته‌وه بۆ ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنی ووزه‌ی جیهانی ، که ئه‌ویش نه‌فت و گازی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ئاگاداربن یه‌کگرتوو و پار‌تی خه‌لک چه‌واشه ده‌که‌ن!\nسالی 2011 بوو به سه‌ره‌تای به‌هاری گه‌لان دژ به دیکتۆره‌کانی وولاتانی خاوه‌ری ناوه‌راست. مـیلله‌تی کورد بیست سال له‌مه‌وبه‌ر تروسکه‌ی ڕاپه‌رینی داگیرساند. و دوای بیست سال نالاندن به‌ده‌ست ده‌سه‌لاتیک که خوی داسه‌پاندووه وه‌ک موته‌که به‌سه‌ر ئه‌و خه‌لکه. جاریکیتر خه‌لک ئاماده‌ی خۆی به قوربانی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ئه‌رێ ده‌کرێت بپرسین له‌سه‌ره‌دانه‌کانتان بۆ تورکیا شێرن یا ڕیوین؟\nله‌دوای په‌لاماردانی هێزی پاراستی گه‌ل بۆ سه‌ر جه‌نده‌رمه شه‌پرزه‌کانی تورکی فاشیست که هیندکیان لێکوژران ، خیرا سه‌رۆکی هه‌رێمی کارتۆنی مه‌سعود بارزانی برازاکه‌ی خۆی بێ دره‌نگ ڕه‌وانه‌ی تورکیا کرد بۆ پاڕانه‌وه. نێچیروان بارزانی هه‌رچه‌نده نوێنه‌ی هه‌لبژارده‌ی خه‌لکی کوردستان نیه به‌لام دیسان به‌ناوی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: مه‌سعود بارزانی لایه‌نگره ناتوانێت ببێت به ناوبژیکه‌ر!\nسه‌ره‌دانه‌که‌ی مه‌سعود بارزانی بۆ تورکیا که ڕۆن و ئاشکرایه بۆ چ مه‌به‌سته، ئه‌وه‌ی زۆر گرنگه که پکک نه‌کوێته داوی ئه‌و نه‌یارانه‌ی که‌وا پیلان داده‌ڕێژن بۆ چه‌ککردن هێزی پاراستی گه‌ل و له‌ناوبردنی چالاکوانه به‌ڕوومه‌ته‌کانی باکووری کوردستان. . خه‌باتی ڕزگاری خوازی کورده‌کانی باکوور هه‌ر...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ئه‌گه‌ر مه‌سعود بارزانی فه‌رمانی ئاغا تورکه‌کانی خۆی به‌جێ نه‌ینیت ئه‌وه نانبڕاو ده‌کرێت!\nسه‌ره‌دانی ئه‌مجاره‌ی مه‌سعود بارزانی بۆ تورکیا بۆتاکید کردنه‌وه‌یه له دیارکردنی پالپشتی و دلسۆزی خۆی بۆ ئه‌ردوغان وجه‌نه‌راله تورکه‌کان وهه‌روه‌ها به‌بۆنه‌ی جه‌ژنی قوربان سه‌ره‌خۆشی نواندن بۆ خانواده‌ی سه‌ربازه کوژراوه‌کانی تورکه له شه‌ڕه‌کانیان دژی گریللای پکک. هه‌روه‌کو جاران مه‌سعود بارزانی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: قه‌زافی له‌دیکتاتۆره‌وه بوو به شه‌هید و قاره‌مانی مێژوو!!. وانه‌یه‌ک بۆ دیموکراسی و مافی مرۆڤ !!.\nگرتن و کوشتنی قه‌زافی له‌میدیاکانی جیهان ڕه‌نگدانه‌وه‌یه‌کی بێوێنه‌ی هه‌بوو. ئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه‌شێوه‌ی کوشتنه‌که‌ی قه‌زافی یه‌که دژی هه‌موو یاسایه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی و مرۆڤایه‌تی ڕووی دا لێ تا ئیستا هیچ ڕێکخراوێکی نێو نه‌ته‌وه‌یی یا مرۆڤدۆست ئه‌و تاوانه‌ی سه‌رزه‌نشت نه‌کردووه‌که‌دژ به‌دێلێکی بریندار...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: به چ مافێک بنه‌ماله‌ی بارزانی به‌ناوی گه‌لی کورده‌وه پشتیوانی له ئه‌ردوگان و تورکه فاشیسته‌کان ده‌که‌ن؟\nئه‌و ڕووداوانه‌ی ئه‌مڕۆ له کوردستان ده‌گوزه‌رێن ڕووداوی چاره‌نووس سازن بۆ گه‌لی کورد له کوردستانی ڕۆژئاوا و کوردستانی باکوور وبه‌تایبه‌ت کوردستانی باشوور . که گه‌ره‌که کورد ڕووداوه‌کان به ووردی له پێش جاو بگرێت و بایه‌خی ڕۆژانه‌یان پێبدات ، و ڕووی میدیاکانمان ڕۆژانه ئاراسته‌ی ئه‌م دۆخه بکه‌ین...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: پاراستنی قه‌ندیل سیناریۆی ده‌سه‌ڵات ده‌خاته ڕوو !.\nئه‌و ده‌سه‌ڵاته جگه له‌وه‌ی ده‌ستبه‌ردار بووه له‌سه‌ر ناوچه دابڕاوه‌کان و نۆزده خاڵه‌که‌یان له‌گه‌ڵ به‌غدا له پای ده‌م چه‌ورکردن به پاره‌ی نه‌وتی کورده‌وه. ڕاستی یه‌که‌ی ئه‌وه‌یه ئه‌و ده‌سه‌ڵاته ده‌سه‌ڵاتێکی شیاو نیه که بتوانێت خه‌ڵک به‌ڕێوه ببات، ئه‌وه‌ی له‌شیاوی دایه سیخوڕیه بۆ دوژمنان...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: ڕاوه ڕیوی که‌وته شه‌قامه‌کانی دیمه‌شق!.\nتینی ئازادی له ڕۆژهه‌لاتی ناوه‌ڕاست هه‌روا بڵاو ده‌بێته‌وه ، ئه‌مجاره ڕیویه‌که‌ی دیمه‌شقه که‌وتۆته به‌ر په‌لاماردان وشه‌پکه‌ی له‌سه‌ر تونده ، ئه‌وه چه‌ند مانگه ئه‌و ڕاوه به‌به‌رده‌وامی وقوربانی دان پێشه‌کی له ده‌رعا له دوای له حمێ و حما و لادقیه هه‌روا تا ئه‌وه‌ی گه‌یشته ناو شه‌قامه‌کانی...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: خوێنی شه‌هیدانی ڕووداوی 21/8 بناری قه‌ندیل له‌گه‌رده‌ن ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمه!.\nجارێکیتر ئه‌و ده‌سه‌ڵاته ده‌ستشاراوه‌یه وا خه‌ریکه گورزێکی کوشه‌نده له‌کورد بداته‌وه !. ده‌سه‌ڵاتی ئیماره‌تی بازرگانی هه‌رێم که‌له‌پای دوو بنه‌ماڵه‌دامه‌زراوه به‌توتکه‌ئۆپۆزیسیۆنه‌کانیشه‌وه ئه‌مڕۆکه‌خه‌ریکن پیلانێکی ژه‌هراوی بۆ کورد داڕێژن . بۆیه‌ئێژم به‌ئۆپۆزیسیۆنه‌وه‌ش چونکه ...\nد. بورهان زه‌نگه‌نه: هۆکاری بوردومان کردنی بناری قه‌ندیل و هێڕشی تورکی فاشیست بۆسه‌ر هه‌رێمی کۆردستان کێ یه؟؟؟\nئه‌گه‌ر ئاوڕێک بده‌ینه‌دواوه‌له‌ماوه‌ی ئه‌و شه‌ش مانگه‌ی ڕابردوو له‌دوای 17 شه‌بات تا ئێستا ده‌بینین ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی کوردستان که‌وتۆته‌ته‌نگه‌ژه‌یه‌ک و پیلان دوو قۆڵی داده‌ڕێژن له‌گه‌ڵ هه‌ردوو ڕژێمی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد و ئه‌ردوگان بۆ چاره‌سه‌ر کردنی ئه‌و قه‌یرانه. ئه‌وه‌ی گرنگه‌لای ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم ...


تۆڕ و ئینتەرنێت\nله‌لایه‌ن: - محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2022-06-16-14:18:00 - کۆدی بابەت: 9034\nقۆناغەکانی پەرەسەندنی ئینتەرنێت\nTCP/IP یان تی سی پی/ئای پی، کورتکراوەی Transmission Control Protocol/Internet Protocolـە و کۆمەڵێک پڕۆتۆکۆڵی پەیوەندییە کە بەکاردێت بۆ بەستنەوەی ئامێرەکانی تۆڕ لە ئینتەرنێتدا. TCP/IP وەک پڕۆتۆکۆڵی پەیوەندییەکان لە تۆڕێکی کۆمپیوتەریی تایبەتدا (ئینترانێت یان ئێکسترانێت) بەکاردێت.\nتەواوی کۆمەڵە یاسا و ڕێکارەکانی IP بە شێوەیەکی باو بە TCP/IP ناودەبرێن. هەرچەندە هەندێکی تر لە پڕۆتۆکۆڵ لە پڕۆسەکەدا هەن، بەڵام TCP و IP دوو پڕۆتۆکۆڵی سەرەکین. کۆمەڵەی پڕۆتۆکۆڵی TCP/IP وەک چینێکی جیاکەرەوە لە نێوان بەرنامەکانی ئینتەرنێت و ڕێڕەوی نێتۆرک و ئاڵوگۆڕەکان کاردەکات. TCP/IP دیاری دەکات کە چۆن داتاکان لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە ئاڵوگۆڕ دەکرێن، ئەمەش بە دابینکردنی پەیوەندییەکانی کۆتایی بە کۆتایی کە دیاری دەکات کە چۆن دەبێت داتا بشکێنرێت بۆ پاکێتەکان، ناونیشان وەربگرن و بگوازرێنەوە، ڕێڕەویان پێ نیشان بدرێت و لە شوێنی مەبەست وەربگیرێن. TCP/IP پێویستی بە بەڕێوەبردنی ناوەندیی کەم هەیە و بە شێوەیەک دروستکراوە کە تۆڕەکان جێی متمانە بن لەکاتی تێکچوون و نەمانی پەیوەندی ئامێرێک، یان نەگەیشتنی داتایەک، توانای چاکبوونەوەی خۆکارانەی لە تۆڕەکەدا هەیە.\nدوو پڕۆتۆکۆڵە سەرەکییەکە\nTCP ئەوە پێناسە دەکات کە چۆن بەرنامەکان دەتوانن کەناڵەکانی پەیوەندی لە سەرانسەری تۆڕێکدا دروست بکەن و پەیوەندی بکەن بە یەکترییەوە. هەروەها بەڕێوەبەرایەتی چۆنیەتی بچووکردنەوەی نامەیەک دەکات بۆ پاکێتی بچووکتر پێش ئەوەی لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بگوازرێتەوە و بە ڕێکوپێکی لە ناونیشانی مەبەستدا کۆبکرێتەوە و بکرێتەوە بە داتایەکە.\nIP پێناسەی چۆنیەتی ناونیشان و ڕێڕەوی هەر پاکەتێک دەکات بۆ دڵنیابوون لەوەی کە دەگاتە شوێنی گونجاو. هەر کۆمپیوتەرێکی دەروازەی سەر تۆڕەکە ئەم ئایپی ناونیشانە دەپشکنێت بۆ ئەوەی بزانێت نامەکە بۆ کوێ بنێرێت. ئەگەر ئایپی پاکێتەکە لەگەڵ ئایپی وەرگر گونجاوبوو، پاکێتەکە وەردەگرێت.\nماسکی سەبنێت (subnet mask) بە کۆمپیوتەرێک، یان ئامێرێکی تری تۆڕ دەڵێت، چ بەشێک لە ناونیشانی IP بەکاردێت بۆ نوێنەرایەتیکردنی تۆڕەکە و چ بەشێک بەکاردەهێنرێت بۆ نوێنەرایەتیکردنی هۆستەکان، یان کۆمپیوتەرەکانی تر، لەسەر تۆڕەکە.\nوەرگێڕانی ناونیشانی تۆڕ (NAT) بریتییە لە وەهمیکردنی ناونیشانی ئایپی. نات، یارمەتی باشترکردنی ئاسایش و کەمکردنەوەی ژمارەی ئەو ئایپییانەی کە ڕێکخراوێک پێویستی پێیەتی دەدات.\nپڕۆتۆکۆڵە باوەکانی TCP/IP ئەمانەی خوارەوە لەخۆدەگرن:\nپڕۆتۆکۆڵی گواستنەوەی هایپەرتێکست (HTTP): پەیوەندی نێوان ڕاژەکاری وێب (web server) و وێبگەڕێک (web browser) ڕێک دەخات.\nHTTP Secure: پەیوەندی پارێزراو لەنێوان ڕاژەکاری وێب (web server) و وێبگەڕێک (web browser) ڕێک دەخات.\nپڕۆتۆکۆڵی گواستنەوەی فایلەکان (FTP): مامەڵە لەگەڵ گواستنەوەی فایلەکان دەکات لە نێوان کۆمپیوتەرەکاندا.\nTCP/IP چۆن کاردەکات؟\nTCP/IP مۆدێلی پەیوەندیی کلاینت-سێرڤەر بەکاردەهێنێت کە تێیدا بەکارهێنەرێک یان ئامێرێک (کلاینت) خزمەتگوزارییەکی پێشکەش دەکرێت، وەک ناردنی وێب پەیجێک بۆی لەلایەن کۆمپیوتەرێکی دیکەوە (سێرڤەرێک) لە تۆڕەکەدا. کۆمەڵەی پڕۆتۆکۆڵەکانی TCP/IP وەک بێ دۆخ (stateless) پۆلێن دەکرێن، ئەمەش واتە هەموو داواکارییەکی بەکارهێنەر بە نوێ دادەنرێت چونکە پەیوەندی بە داواکارییەکانی پێشووەوە نییە. بێ دۆخبوون ڕێڕەوی تۆڕەکان ئازاد دەکات بۆ ئەوەی بتوانرێت بە بەردەوامی بەکاربهێنرێن.\nبەڵام چینی گواستنەوە (transport layer) دۆخدارە (stateful). یەک پەیام دەگوازێتەوە، پەیوەندییەکەی لە شوێنی خۆیدا دەمێنێتەوە تاوەکو هەموو پاکێتەکانی ناو نامەیەک وەردەگیرێن و لە شوێنی مەبەست کۆدەکرێنەوە، ئەوکاتە تەواو دەبێت و دادەخرێتەوە.\nمۆدێلی TCP/IP کەمێک جیاوازە لە مۆدێلی تۆڕی حەوت چینەی Open Systems Interconnection (OSI) کە دوای ئەو دیزاین کراوە. مۆدێلی OSI ئەوە دەردەخات کە چۆن بەرنامەکان لەڕێی تۆڕێکەوە پەیوەندی دەکەن بە یەکترییەوە.\nبۆچی TCP/IP گرنگە؟\nTCP/IP خاوەندارێتی نییە و لە ئەنجامدا لەلایەن هیچ کۆمپانیایەکەوە کۆنتڕۆڵ ناکرێت. بۆیە دەتوانرێت بە ئاسانی دەستکاری IP suite بکرێت. لەگەڵ هەموو سیستمەکانی کارپێکردن (OS) دەگونجێت، بۆیە دەتوانێت پەیوەندی لەگەڵ هەموو سیستمێکی تردا بکات. هەروەها IP suite لەگەڵ هەموو جۆرە ڕەقەکاڵا و تۆڕەکانی کۆمپیوتەردا دەگونجێت. TCP/IP زۆر گەورە دەکرێت و وەک پڕۆتۆکۆڵێکی ڕێڕەو دەتوانێت کارامەترین ڕێگا لە ڕێگەی تۆڕەکەوە دیاری بکات (most efficient path). لە ڕێکخستنی ئینتەرنێتی ئێستادا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکاردێت.\n٤ چینەکەی مۆدێلی TCP/IP\nکارایی TCP/IP بەسەر چوار چیندا دابەشکراوە کە هەریەکەیان پڕۆتۆکۆڵی تایبەت لەخۆدەگرێت:\nچینی بەرنامە (application layer): ئاڵوگۆڕی داتا ستانداردەکان بۆ بەرنامەکان دابین دەکات. پڕۆتۆکۆڵەکانی بریتین لە (،HTTP، FTP POP3، پڕۆتۆکۆڵی گواستنەوەی پۆستی سادە (SMPT)، پڕۆتۆکۆڵی بەڕێوەبردنی تۆڕی سادە (SNMP)). لە چینی بەرنامەدا، بەرپرسی ڕاستەقینە خودی داتای بەرنامەکەیە.\nچینى گواستنەوە (transport layer): بەرپرسیارە لە پاراستنی پەیوەندییەکانی کۆتایی بە کۆتایی لە سەرانسەری تۆڕەکەدا. TCP پەیوەندییەکانی نێوان هۆستەکان مامەڵە لەگەڵ دەکات و کۆنترۆڵی لێشاو، مالتیپلێکسکردن و متمانەپێکردن دابین دەکات. پڕۆتۆکۆڵەکانی گواستنەوە بریتین لە TCP و User Datagram Protocol (UDP)، کە دووەمیان هەندێک جار لەبری TCP بۆ مەبەستی تایبەت بەکاردەهێنرێن.\nچینی تۆڕ (network layer): کە پێی دەوترێت چینی ئینتەرنێت، مامەڵە لەگەڵ پاکێتەکان دەکات و تۆڕە سەربەخۆکان بەیەکەوە دەبەستێتەوە بۆ گواستنەوەی پاکەتەکان بەسەر سنوورەکانی تۆڕەکاندا. پڕۆتۆکۆڵەکانی چینەکانی تۆڕ بریتین لە IP و Internet Control Message Protocol کە بۆ ڕاپۆرتکردنی هەڵەکان بەکاردەهێنرێن و زۆرجار بە پینگ دەناسرێتەوە.\nچینی فیزیکی (physical layer): کە بە چینی ڕووکاری تۆڕ یان چینی بەستەری داتایش ناسراوە، لەو پڕۆتۆکۆڵانە پێکدێت کە تەنها لەسەر بەستەرێک کاردەکەن، پێکهاتەی تۆڕەکە کە هۆستەکان لە تۆڕەکەدا بەیەکەوە دەبەستێتەوە. پڕۆتۆکۆڵەکانی ئەم چینە نزمە بریتیین لە ئیثەرنێت (Ethernet) بۆ تۆڕەکانی ناوچەی ناوخۆیی (LAN) و پڕۆتۆکۆڵی چارەسەرکردنی ناونیشان (ARP).\nدەزگای پڕۆژەکانی توێژینەوەی پێشکەوتووی بەرگری، لقی توێژینەوەی وەزارەتی بەرگریی ئەمریکایە، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا مۆدێلی TCP/IPـی دروستکرد بۆ بەکارهێنان لە ARPANET کە تۆڕێکی ڕووبەری فراوانە و پێش ئینتەرنێت بووە. TCP/IP لە سەرەتادا بۆ سیستمی کارپێکردنی یونیکس دیزاین کراوە، دواتر لەناو هەموو ئەو سیستمی کارپێکردنانەدا دروستکراوە کە دوای ئەو هاتوون.\nلایەنە باش و خراپەکانی TCP/IP\nسوودەکانی بەکارهێنانی مۆدێلی TCP/IP ئەمانەی خوارەوە لەخۆدەگرێت:\nیارمەتی دامەزراندنی پەیوەندی لە نێوان جۆرە جیاوازەکانی کۆمپیوتەر دەدات.\nسەربەخۆ لە سیستەمی کارپێکردن کاردەکات.\nپشتگیری زۆرێک لە پڕۆتۆکۆڵەکانی ڕێڕەوکردن دەکات.\nشێوازی client-server بەکاردەهێنێت کە زۆر گەورە دەکرێت.\nدەتوانرێت بە شێوەیەکی سەربەخۆ کاری پێبکرێت.\nپشتگیری لە چەندین پڕۆتۆکۆڵی ڕێڕەوکردن (Routing) دەکات.\nکێشی سووکە و فشارێکی ناپێویست ناخاتە سەر تۆڕێک یان کۆمپیوتەرێک.\nزیانەکانی TCP/IP بریتین لەمانەی خوارەوە:\nدانان و بەڕێوەبردنی ئاڵۆزە.\nچینى گواستنەوە گەرەنتی گەیاندنی پاکەتەکان ناکات.\nگۆڕینی پڕۆتۆکۆڵەکان لە TCP/IP ئاسان نییە.\nبەباشی ڕووبەڕووی هێرشی هاوکاتکردن (synchronization attack) دەبێتەوە، کە جۆرێکە لە هێرشی ڕەتکردنەوەی خزمەتگوزاری (denial-of-service) کە تێیدا کاردانەوەیەکی خراپی هەیە بەرانبەری.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : تی‌سی‌پی/ئای‌پی\nنیشانەکانی ئالوودەبوون بە ئینتەرنێت\nبابه‌تی دیكه له‌سه‌ر تۆڕ و ئینتەرنێت


هه‌ر چه‌نده یا مری ژی، نامه‌یێن پیرۆزیێ بۆ هه‌ڤژینێ خوه ڤرێدكت. – مالپه‌رێ خابير\nسێ شه‌ممه , كانونی یه‌كه‌م 11 2018\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / جڤاكی / هه‌ر چه‌نده یا مری ژی، نامه‌یێن پیرۆزیێ بۆ هه‌ڤژینێ خوه ڤرێدكت.\nهه‌ر چه‌نده یا مری ژی، نامه‌یێن پیرۆزیێ بۆ هه‌ڤژینێ خوه ڤرێدكت.\nأ.ن 2018-04-16\tجڤاكی لابردنی بۆچوون 133 بینین\nخوینرێژه‌ك ب كوشتنا 78 ژنكان دهێته ئیدانه‌كرن.\nئه‌لمانیا… ب سه‌دان پولیس بسه‌ر داوه‌ته‌كا عه‌ره‌بی دا دگرن.\n1 ڕۆژ پاش\nپشتی 60 سالان ژ هه‌ڤژینیێ، هه‌ڤژینا خوه كوشت.\nكاتی د ژیێ زوی دا ب ئه‌گه‌رێ په‌نجه‌شێره‌كا كێم ژ جورێ خوه وه‌غه‌ركر، به‌لێ هه‌ر به‌رده‌وامه د نهارتنا نامه‌یێن پیرۆزیێ دا بۆ هه‌ڤژینێ خوه د سالڤه‌گه‌را ژ دایكبینا وی دا، به‌لكی جاران سپرایزان ژی بۆ دورست دكت.\nمالپه‌رێ “ده‌یلی مه‌یل” دیاركر كو ژنه‌كا بریتانی به‌رده‌وامه لسه‌ر هنارتنا نامه‌یان بۆ هه‌ڤژینێ خوه ژ گوری هه‌رچه‌نده ئه‌ڤه دوو ساله یا وه‌غه‌ركری ژی، مالپه‌رێ بریتانی زێده‌تر دا دیاركرن كو كاتی گرانگر ل سالڤه‌گه‌راهه‌ڤژینییا وان یا یازدێ ل سالا 2016 وه‌غه‌ركر، كو تووشی جوره‌كێ په‌نجه‌شێرێ بی و چاره‌سه‌رییا وێ یا ب زه‌حمه‌ت بی، و ل ژیێ 34 سالیێ دا وه‌غه‌را دویماهیێ كر.\nده‌یلی مه‌یل رۆهنكر كو ژبه‌ری كاتی یا نوژدار وه‌غه‌ر بكت 27 نامه‌یێن سالڤه‌گه‌را ژدایكبینێ بۆ هه‌ڤژینێ خوه نڤیسین و كوكه‌كا سوپرایزان بۆ هه‌ڤژینێ خوه به‌رهه‌ڤكرن كو تێرا 11 سالان پشتی مرنا وێ دكن، و بریاره كریس پوینت هه‌تا ژیێ 65 سالیێ پێشوازیێ ل نامه‌یێن هه‌ڤژینا خوه بگت ژ گوری.\nكریسی د ڤێ حه‌فتیێ دا پێشوازی ل نامه‌یا پیرۆزییا ژدایكبینێ كر ب هه‌لكه‌فتا 40 سالیێ، و وی هه‌ست ب شادییه‌كا مه‌زن كر پشتی نامه‌یا تێدا هاتیه نڤیسین” خوه‌شتڤیێ من….نوكه تو بوویه 40 سالی ژ ژیێ خوه، ئه‌رێ هه‌می پرچا ته وه‌ریایه؟، ئه‌ز گه‌له‌ك حه‌ز ژ ته دكم و هه‌ر دێ مینم حه‌ز ژ ته بكم.”.\nكاتی ل سالا 2011 ب تووشبینا خوه ب په‌نجه‌شێرێ حه‌سیا، پشتی ئێشانا پشتا وێ زێده بی ل ده‌مێ بوراندنا بهێنڤه‌دانێ ل كالیفورنیا، و هه‌می هه‌ولێن وێ بێ مفا بی بۆ چاره‌سه‌ریێ، و ل دویماهیێ ب هه‌مان ئه‌گه‌ر گیانێ خوه ژ ده‌ست دا.\nدواتر وه‌زاره‌تا دارایى داخوازا به‌رهه‌ڤكرنا لیستێ موچێ مه‌ها شوباتێ دكت .\nدواتر ڤه‌كولین: مه‌عكه‌رون یا بێ گونه‌هه ژ تووشبینا ب قه‌له‌ویێ.\nسزایێ دزینا پیتزایه‌كێ 300 ده‌مژمێرێن كاری نه.\nسزایێ دزینا پیتزایه‌كێ 300 ده‌مژمێرێن كاری نه. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ دادگه‌هه‌كێ ل باژێرێ كالینینگران …\n11 نیشانێن كێمییا یودێ د له‌شی دا:\n48 خوله‌ك پاش\nل دویری یاریگه‌هێ ئوزێلی دێ زارۆكه‌كێ شاد كر.\nهشیاری دوهنیاتێن كوژه به.\nئه‌لمانیا ل 2018 نێزیكی 20 هزار په‌نابه‌ران دیپورت كرینه.\nیاریێن گرنگێن ئه‌ڤرۆ شه‌مبیێ یێن خولێن نافخوى یێن ئه‌وروپا.\nڤیدیۆ: ئه‌و گولا خولا ئسكوتله‌ندا یا ده‌نگڤه‌دانه‌كا زور كرى د تورێن كومه‌لایه‌تى دا.\nخشتێ گرنگترین یاریێن ئه‌ڤرۆ ژ خولێن نافخویا ئه‌وروپا.\nخشتى یاریێن ب هێز یێن ئه‌ڤ شه‌ڤه یێن چامپیونزلیگێ.\nزارۆكه‌ك ب یوتیوبی دبته ملیونێر.\nئه‌رتوغرول ب بهاترین درامایه بۆ ریكلامێ.\n3 هەفتە پاش\nگرانترین ئه‌لماس د جیهانێ دا هاته فرۆتن.\nب بهایێ 500 ملیون دولاران كه‌ره‌سته‌یێن هوشبه‌ر دهێنه ده‌سته‌سه‌ركرن.\nسه‌رۆكێ ئه‌مه‌زون د ئێك ده‌مژمێردا چه‌ندێ ب ده‌ستڤه‌دئینت؟\nگه‌نجینا پیكاسویی ل رومانیا ده‌ردكه‌ڤت.\nڤیدیۆ : هنده‌ك هزرێن نوى و ساناهى بۆ دروستكرنا وێنان.\nڤیدیۆ : نویترین كلیپا سامى یوسفى ب ده‌ف و جل و به‌رگێن كوردى هاته به‌لاڤكرن.\nعه‌شقا مه‌جنونی بۆ له‌یلایێ…..؟\nكه‌ڤاله‌كێ سرۆشتی ب 8.2 ملیون دولاران دهێته فرۆتن.\nبه‌شێن مالپه‌ری (1,426)\nزانست و تەکنولوژیا (66)\nگەشەپێدانا مرۆڤی (27)\nوێنە و ڤیدیو (105)\nگۆڤارا خابیر (2)\nكانونی یه‌كه‌م 2018 (98)\nئاب 2018 (183)\nئایار 2018 (187)\nئاب 2017 (435)\nنیسان 2017 (300)\nكانونی دووه‌م 2017 (416)\nتشرینی دووه‌م 2016 (396)\nتشرینی یه‌كه‌م 2016 (409)\nئه‌یلول 2016 (218)\nئاب 2016 (376)\nته‌مموز 2016 (365)\nحوزه‌یران 2016 (358)\nئایار 2016 (273)\nنیسان 2016 (255)\nئازار 2016 (303)\nشوبات 2016 (207)\nكانونی دووه‌م 2016 (132)\nكانونی یه‌كه‌م 2015 (122)\nتشرینی دووه‌م 2015 (124)\nتشرینی یه‌كه‌م 2015 (114)\nئه‌یلول 2015 (92)\nئاب 2015 (113)\nته‌مموز 2015 (146)\nحوزه‌یران 2015 (150)\nئایار 2015 (121)\nنیسان 2015 (126)\nئازار 2015 (139)\nشوبات 2015 (96)\nكانونی دووه‌م 2015 (90)\nئه‌م ل فەیسبووک\nبریارا نوى یا ماكرونى یا راوه‌ستاندنا ” زێده‌كرنا بوهایێ كاره‌ب و سوته‌مه‌نییا” ب كێمى 10 ملیار یوروا دێ ئێخته سه‌ر ملێت حكومه‌تێ.\nوه‌زیرێ دارایى دبێژت، موچێ هه‌رسێ مه‌هێن ئه‌ڤساله ناهێته پاشكه‌فتكرن، به‌لێ د ئه‌فساله‌دا ناهێنه دان. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ل دویڤ لێدوانه‌كا فەرمی یا وەزیرێ دارایی و ئابوری یێ حكومەتا هەرێمێ، موچێ هەر سێ مه‌هێن دووماهییا ئه‌ڤساله 2018ێ ناهێنه پاشكه‌فتكرن، و مه‌هانه موچه دێ هێته دابه‌شكرن. ئه‌ڤرۆ سێ شه‌مبیێ، رێباز حەملان، وەزیرێ دارایی و ئابوری د كۆنگرەیەكی رۆژنامەڤانى دا باسێ هندێ كر، هەر سێ موچێن مه‌هێن 10 و 11 و 12، ناهێنه پاشكه‌فتكرن. ل دیڤ گوتنێن حه‌ملانى، ئه‌وان نڤێسینه ئارسته‌ى به‌غدا كرینه و ئەگەر پاره بومه ژوێرێ هاتنه رێكرن بۆ ئەوان سێ مه‌هان، دێ ده‌ست ب دانا موچه‌ى كین مه‌هانه. گوت ژى هه‌مى 30 رۆژان جاره‌كێ موچه دێ هێته دان و دێ به‌رده‌وام ژى بت”. ل دویڤ گزتنێن وەزیرێ دارایی و ئابوری د مه‌ها 1 دا، موچێ مه‌ها 10، و د مه‌ها 2 دا، موچێ مه‌ها 11 و ده‌ها 3 ژى دا موچێ مه‌ها 12 دێ هێته دابه‌شكرن و د مه‌ها نیسانا داهاتیدا موچێ مه‌ها 1 دێ هێته دابه‌شكرن.\nپه‌رله‌مانتاره‌ك: به‌غدا موچێ 3 مه‌هان بۆ ده‌زگه‌هێن ئتیحادى یێن هه‌رێما كوردستانێ ڤرێ كریه.


کازمی: بریندارەکانی نەخۆشخانەکە بۆ چارەسەر دەبرێنە دەرەوەی عێراق\nپاش ئەوەی شەوی رابردوو ئاگر لە نەخۆشخانەی ئیمام حسێنی پارێزگای زیقار کەوتەوە و بەهۆیەوە ٦٣ کەس گیانیان لەدەستدا و ٥٠ی دیکە برینداربوون، مستەفا کازمی لەگەڵ وەزیران و بەرپرسانی ئەمنیدا کۆبووەوە و چەند بڕیارێکی دەرکرد.\nلە بڕیارەکانی کازمیدا هاتووە، حکومەت لێکۆڵینەوەیەک لە ئاستی باڵادا دەستپێدەکات تایبەت بە هۆکارەکانی رووداوەکە و شاندێکی حکومەت لە وەزیرەکان و بەرپرسە ئەمنییەکان لێکۆڵینەوەی مەیدانی دەکەن.\nهەروەها بڕیاردراوە بە "دەستلەکارکێشانەوە و دەستبەسەردا گرتنی بەڕێوەبەری تەندروستی زیقار و بەڕێوەبەری نەخۆشخانەکە و بەڕێوەبەری بەرگری شارستانی پارێزگاکە و لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا دەکرێت."\nئەوەس هاتووە، "کە پێداویستی و هاوکارییەرکان خێرا بگەیەنرێتە پارێزگاکە و داوای لێبوردن لە کەسوکاری قوربانییەکان بکرێت و پۆزشیان بۆ بهێندرێتەوە، سەرەڕای ئەوەی ئەو کەسانەی برینەکانیان سەختە ببرێنە دەرەوەی عێراق بۆ چارەسەر."\nلەگەڵ ئەوەشدا ماتەمینی گشتی بۆ روحی گیان لەدەستداوەکان راگەیاندراوە.\nشەوی رابردوو ئاگر لە نەخۆشخانەی ئیمام حسێنی زیقار کەوتەوە، ئاماری گیان لەدەستدانەکان بە ئاگرەکە روو لە بەرزییە و بەپێی دوایین زانیارییەکان، تاوەکو ئێستا ٦٣ کەس گیانیان لەدەستداوە و ٢٢ کەسیش بریندارن.


Home›هەواڵ›جیهان›ئەمریکا ژمارەیەک سزای نوێی بەسەر ئێراندا سەپاند\nبینای وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا ئەمڕۆ پێنجشەممە رایگەیاند “دەسەڵاتدارانی وڵاتەکەی ژمارەیەک سزای نوێیان بەسەر کۆماری ئیسلامی ئێراندا سەپاندووە”.\nئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز بڵاویکردۆتەوە “هەندێک لەو قەوارە و کەسانەی سزاکەی ئەمریکا دەیانگرێتەوە، لەناو وڵاتانی چین و سنگاپۆرەدان”.\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا رایگەیاندووە “8 قەوارە کە سزاکەیان بۆ دەرچووە، کڕین و فرۆشیان بە کەرەستەی پیترۆ کیمیاوییەوە کردووە بۆ بەرژەوەندی ئێران”.\nهەفتەی رابردووش مایک پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: یەکێک لە جەنەراڵە پلەدارەکانی هێزی قودس لە عێراق کە لە هەمانکاتدا باڵیۆزی ئێرانە لە بەغدا، لەگەڵ دوو بەرپرسی باڵای حزبوڵڵا خراونەتە لیستی سزاکانەوە.\nپۆمپیۆ راشیگەیاند: بڕیارەکە لە چوارچێوەی بڕیارنامەی سەرۆکایەتی ژمارە 13244 دەرکراوە کە لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا بەکاردەهێنرێت، پۆمپیۆ ئاماژەی بەوەیش کرد کە حکومەتی ئێران و رێبەرانی هێزی قودسی سەربە سوپای پارێزەرانی شۆڕشی ئێران ساڵانێکە لەپێناو بەرژەوەندییەکانی خۆیان سەرچاوەکانی گەلی عێراقیان داگیرکردووە.\nراشیگەیاند ”ئەمریکا یەکێک لە جەنەراڵە پلەدارەکانی هێزی قودس لە عێراق کە لە هەمانکاتدا وەک باڵیۆزی ئێران لە بەغدا خزمەت دەکات، بەناوی ئیرەج مەسجیدی خستە لیستی سزاکانەوە، بەوەیش هەنگاوێکی دیکەی هەڵنا بۆ رزگارکردنی گەلی عێراق لە ژێر کاریگەری ئێراندا”.


باس لە گواستنەوەى دەسەڵات دەکات\nیاریدەدەرێکى جۆ بایدن سەرۆکى هەڵبژێردراوى ولایەتە یەکگرتوەکانى ئەمەریکا ڕایگەیاند، دانپێدانانى دۆناڵد ترەمپ سەرۆکى ئێستاى ئەمەریکا بە دۆڕاندن هیچ کاریگەرییەکى ڕاستەقینەى لەسەر ڕاستى هەڵبژاردنەکان نییە.\nڕۆن کلاین کە بایدن بۆ پۆستى گەورە بەرپرسى کارمەندانى کۆشکى سپى پاڵاوتویەتى بە تۆڕى NBCى وتوە، ئەوەى دۆناڵد ترەمپ لە تویتەر دەینوسێت ئەوە دیارى ناکات کە جۆ بایدن سەرۆکە یاخود نا، بەڵکو گەلى ئەمەریکى ئەوەیان دیارى کرد.\nباسى لەوەشکردوە، داوا لە حکومەتى فیدراڵى دەکەن پشت بە هەوڵەکانى تیمى گواستنەوەى دەسەڵات ببەستن لەم هەفتەیەدا تا بتوانن دەستبکەن بە کارکردن لەسەر ئاسایشى نەتەوەیى و ڕوبەڕوبونەوەى پەتاى کۆرۆنا.\nپێشتر دۆناڵد ترەمپ لەدوو تویتدا نوسیبوى، جۆ بایدن بەهەڵبژاردنێکى ساختە بردیەوە، کۆمپانیاى دۆمینیۆن سەر بە کەرتى تایبەت و بەرپرس لەڕێکخستنى پڕۆسەى هەڵبژاردن و جیاکردنەوە و ژماردنى دەنگەکانى بە ساختەکارى تۆمەتبار کرد بوو.\nلەتویتێکى تریشیدا جارێکى تر ترەمپ هێرشى کردە سەر ئەو ڕاگەیاندنانەى کە ئەو بەساختە و بێدەنگ ناویان دەبات کە بردنەوەى بایدنیان بەجیاوازییەکى زۆرى دەنگدانەوە ڕاگەیاندوە و باسى لەوەشکردبوو "دەنگدان لەڕێگەى پۆستى ئەلیکترۆنیەوە، ساختە و گاڵتەجاڕی بوو".


پەردەیەکی تری ئەم شانۆیە دا کەوت! خوێندنەوەیەکی کورت بۆ دادپێدانانەکی زەریف لە مەجلیس\nپەردەیەکی تری ئەم شانۆیە دا کەوت!\nخوێندنەوەیەکی کورت بۆ دادپێدانانەکی زەریف لە مەجلیس\nساڵانێک بوو کۆماری ئیسلامی هەر لە ڕۆژانی سەرەتای هاتنە سەرکارییەوە بە جیاوازی ڕوانگەی دەسەڵاتداری یارییەکی دەست پێکردبوو لە بەرامبەر ڕای گشتی ناوخۆی وڵاتەکەی و هەمیش ڕوو لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی.\nبوون دوو جەمسەری لە بۆچوون و شێوە ڕوانین بۆ پرسەکان سەرلێشێواوی و تەنانەت هیوایەکی درۆینەشی بۆ باشتر بوونی دۆخەکان پێک دەهێنا. هەر لە "کۆماری" و "ئیسلامی" بوونەکەوەی بگرە تا شەڕی باڵەکانی ڕاست و چەپ و ئیسلاحتەڵەب و ئوسوولگەرا، خاتەمی و ناطقی نووری، ئەحمەدی نژاد و ڕەفسەنجانی، جەلیلی و ڕووحانی و ....\nلەم دواییانەش و پاش هاتنە سەرکاری ڕووحانی وەک سەرۆک کۆماری ئیسلامی ئێران ئەم یارییە چڕتر بوویەوە.\nلە پرسی ناوکی و باقی پرسە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، کۆماری ئیسلامی توانیبووی بە نیشاندانی دەنگی جیا و تەشەتوتی ئارا، سەر لە دنیا بشێوێنێ و وای بە خەڵکی ناوخۆ و جیهان دەگەیاند کە کۆمەڵێک خەڵکی دەمارگرژ و توندڕەو لە دەسەڵاتی سیاسی ئێران بوونیان هەیە کە لەمپەرن لەبەردەم نواندنی شێوازێکی پەسندی جیهان لە حوکمڕانی و داوامان ئەوەیە یارمەتی باڵی کۆترەکان بکەن بۆ ئەوەی دەسەڵات بە دەستەوە بگرن، بۆیە هەرجارە و بە سیاسەتی هەڵبژاردن لە نێوان خراپ و خراپتر، پاسکارییان بە یەکتر دەکرد.\nلەم چەند ساڵەی دواییدا، ئەحمەدی نژاد، هاوئاواز لەگەڵ خامنەیی ڕووهەڵماڵدراوانە وتاری دژی نەیارانی ناوخۆی و دەرەکی کۆماری ئیسلامی دەدا. "ئێران زیندانی سیاسی نییە!"، "ئێران ترانس جێندێری نییە!"، "ئێران ئازاد ترین وڵاتی جیهانە!"، "ئیسرائیل لە سەر نەخشەی جیهان دەسڕینەوە!"، هۆلۆکاست درۆیە!"، "شەمەندەفەری ئەتۆمی تورمزی نییە!" و زۆر شتی هەلەق و مەلەقی لەو شێوەیە کە بە پشت بەستن بە دۆلارە نەوتییەکان شەڕی لەگەڵ هەموو جیهان دەکرد. گەمارۆ جەرگبڕەکان دژی کۆماری ئیسلامی دەستی پێکرد، کۆماری ئیسلامی کەوتە سەرچۆک، لە وەها دۆخێکدا ڕووحانی بە بەڵێنی درۆینە بە ڕۆژئاوا و چارەسەری پرسی ناوکی هاتە سەرکار و سەرەنجام "زەریف" و "کێری" واژۆیان لە ژێر ڕێکەوتننامەی ناسراو بە "بەرجام" کرد.\nدۆناڵد ترامپ لە ئەمریکا هاتە سەرکار و وتی کە بەرجام خراپترین ڕێکەوتننامەی مێژووی ئەمریکایە. هەڵبەت ئۆباما فریوی ئەو سیاسەتی دووفاقە و پاسکارییەی کۆماری ئیسلامی خوارد. ئۆباما پێی وابوو، ئازاد کردنی پارە بۆلک کراوەکانی ئێران، دەڕژێتە کەرتی ئابووری و بوژانەوەی گوزەرانی خەڵک، بوونی خۆشگوزەرانی و دروست بوونی هیوای دواڕۆژێکی گەش لە لای خەڵک وا دەکات دەنگ بە ئیسڵاحتەڵەبەکان بدەن. هاتنە سەرکاری ئیسلاحتەڵەبەکان ڕێگەی دێمۆکراتیزە بوون و کرانەوەی ئێرانە، بەڵام مەخابن هەڵە بوو. ترامپ باش لەو ڕاستییە تێگەیشت، لە بەرجام جیا بوویەوە و گەمارۆکانی دژی کۆماری ئیسلامی قورستر کردەوە. دەستە تێکدەرانەکانی لە ناوچەکە کورت کردەوە و کشەکشەی لێ کرد بۆ چوونەوە ناو سنوورەکانی خۆی و دواجاریش قاسمی سولەیمان کوشت.\nقاسمی سولەیمانی فەرماندەی سپای قودسی سەر بە سپای پاسداران بوو. هەموو جیهان بە تیرۆریستی دەناسی و دەستی بە خوێنی سەدان هەزار خەڵکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئێران و عێراق، ئەفغاستان و سورییە و لوبنان و یەمەن و... سوور بوو.\nساڵانێک بوو کە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لە کۆڕ و کۆمەڵی دەرەکی زەریف ئەرکی میکیاج کردنی سیمای ناشیرین و نگریسی کۆماری ئیسلامی لە ئەستۆ بوو. کۆت و شەڕواڵ و کراسی یەخە ئاخوندی قۆڵدرێژی دوگمەداری ڕۆژئاوایی لە بەر دەکرد و بە ئینگلیزی دەیوت کە من جیاوازم لە حاجی قاسمی سولەیمانی.\nڕۆژئاواییەکانیش بڕوایان بەم درۆ شیرینە کردبوو. فەرقی بۆ قاییل دەبوون. لە ناوخۆ پێیان دەوت ئەمیرکەبیری سەردەم و پێشاوپێش کاندیدیان دەکرد بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری دوای ڕووحانی، بەڵام دوێنێ لە مەجلیسی شوورای ئیسلامی ئاوی پاکی ڕشتە سەر دەستی هەموو ڕۆژئاوایی و جەماوەرە خۆشباوەڕەکەی ناوخۆی ئێران.\nزەریف وتی؛ "هەموو کارەکانمان لەگەڵ قاسم سولەیمانی پێکەوە دەکرد!". حاجی قاسمی تیرۆریست.\nبەدڵنیاییەوە زەریف یەکێک لە ئامانجەکانی لە وتی ئەم قسەیە لە جەلەسەی ئیستیزاحی لە مەجلیس، کەم کردنەوەی گوشاری ئوسوولگەرا و دلواپەسانی کۆماری ئیسلامی بوو، بەڵام هەموو جیهان شاهیدی ئەم دان پێدانانەی بوو کە ئەو و قاسمی سولەیمانی دوانەی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامی بوون. ئەو بە جەفییە و جلی سەربازییەوە و ئەویش بە کۆت و شەڵواڕی ئوتووکراوەوە.


چه‌ند سرنجێک له سه‌ردانوستاندنی به‌رێزئۆجالان و ده‌وڵه‌تی تورک. لوقمان زەهرایی – Giareng\nلە 21 شوبات , 2013\nماوه‌یه‌که له میدیاکانی تورکیه وکوردی باکوردا باس له دیداروچاوپێکه‌وتنی نێوان به‌رێز ئۆجالان له لایه‌ک ونوینه‌رانی ده‌زگای ئه‌منیه‌تی تورکیه ناسراو به ” میت” له لایه‌کی دیکه‌وه له ئارادایه. له بابه‌ت ئه‌و چاوپێکه‌وتن و وتووێژانه دا بۆچوون و لێکدانه‌وه‌ی جۆراوجۆر ده‌کرێ وڕوانگه‌کان له‌و باره‌وه جیاوازن. له لایه‌نی کوردیه‌وه خەڵکانێک هه‌ن که زۆر دڵ خۆشن به‌و دیدارانه وته‌نانه‌ت نامه‌ی پشتگریان بۆ بڵاوکردۆته‌وه. لایه‌نی ده‌سه‌لاتداری باشوری کوردستانیش له میدیاکانی سه‌ربه‌خۆیان دڵ خۆش بوونی خۆیان له‌و به ناو وتووێژانه ناشارنه‌وه وپێیان وایه سه‌رۆک وه‌زیرانی تورک وحیزبه‌که‌ی له ” فکری چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کوردن له تورکیه دا”.\nئه‌وه‌ی تاکوو ئێستا بینراوه پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بۆچوونانه ده‌رده‌خا که پێێان وایه ئه‌ردوگان وحیزبه‌که‌ی به نیازن چاره‌سه‌ری کێشه‌ی سیاسی کوردبکه‌ن. ئه‌وه‌ی تاکوو ئێستا بینراوه زۆرتر پرۆپاگه‌نده‌ی سیاسی بووه که ئه‌ردوگان وحیزبه‌که‌ی له ناو خۆی تورکیه دا وبه‌رو ڕووی دونیای ده‌ره‌وه کردوویانه. سیاسه‌تی حیزبه ئیسلامیه‌که‌ی ئه‌ردوگان له هه‌مبه‌ر کورد له ناو خۆی تورکیه زۆرتر بۆ ده‌نگ هێنانه‌وه له کاتی هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی پارلمان وشاره‌وانیه‌کان بووه وله‌و کاتانه دا ئه‌ردوگان به دووروویی وبه قسه‌ی خۆش وهه‌ڵخه‌له‌تێنانه هه‌وڵی داوه کورده‌کانی باکور له خشته به‌رێ و وانیشان بدا که له فکری چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد دایه. کردنه‌وه‌ی کانالیکی تیڤی به زمانی کوردی پێکانی ئه‌و ئامانجه‌یه، ئه‌وه له کاتێکدایه که هێشتا خوێندن وپه‌روه‌رده به زمانی کوردی وناولێنانی کوردی له سه‌ر شاروگوند وشه‌قامه‌کانی باکوری کوردستان تاوان ویاساغه. ده‌ست به‌سه‌ر کردن وره‌وانه کردنی به سه‌دان که‌س له ئه‌ندامانی” ب. د. پ ” که حیزبێکی کوردی قانونیه وله چوارچێوه‌ی یاسای تورکیه دا تێکۆشانی هه‌یه بۆ زیندانه‌کانی ئه‌و وڵاته نیشانده‌ری ئه‌وه‌یه که عه‌قلیه‌تی تورکی به نیسبه‌ت کورد نه‌گۆڕاوه.\nپێش شه‌رتی هه‌ر دانوستاندن ودیالۆگێکی راسته‌قینه دروست کردنی متمانه‌یه له نێوان دوولایه‌نی کێشه‌که وله پێش هه‌موو شتێکیشدا راوه‌ستاندنی شه‌ڕه. ئه‌وه‌ی ئه‌مرۆ له گۆره‌پانی سیاسی تورکیه داده‌بینرێ نه‌ک هه‌وڵ دانی دەوڵەتی تورک بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی سیاسی کورد نیه، به‌ڵکوو زۆرتر درێژه‌دان به سیاسه‌تی ئینکاری کورد وکیشه‌ی سیاسی ئه‌و گه‌له‌یه هه‌م له ناو خۆی تورکیه‌یه وهه‌میش له ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌کانی ئه‌و وڵاته. ئه‌گه‌ر دەوڵەتی تورک به‌راستی نیازی چاره‌سه‌ری کێشه‌ی سیاسی کوردی له‌و ولاته داهه‌یه، بۆچی نوێنه‌ری سازمانی ئه‌منیه‌تی ئه‌و وڵاته واته ” میت” ی کردووه به راسپارده بۆ دانوستاندن له گه‌ڵ به‌رێز ئۆجالان. پرسیار ئه‌وه‌یه که بۆچی ئه‌ردوگان یه‌کێک له وه‌زیره‌کانی خۆی یان شاندێک له نوێنه‌رانی پارلمانی تورکیه یان شاندێک له حیزبه‌کانی تورکی ڕه‌وانه‌ی ئه‌و دانوستاندنانه نه‌کردووه وبۆچی پێش هه‌موو شتێک ئاگربه‌س راناگه‌یندرێ؟ ئه‌گه‌ر قه‌راره ئه‌و دانوستاندنانه بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی سیاسی کورد بێ، بۆچی ده‌بێ له ژێر چاوه‌دێری ده‌زگای ئه‌منیه‌تی ” میت” به‌رێوه بچی وچ حاجه‌ت به شاردنه‌وه‌ی ناوه‌رۆکی بابه‌تی دانوستاندنه‌کان له جه‌ماوه‌ری کورد وتورک ده‌کا؟ فه‌زای سیاسی تورکیه له‌هه‌مبه‌ر کورده‌کان، فه‌زایه‌کی زۆر نژادپه‌ره‌ستانیه وده‌ستگیرکردنی پارلمانتارانی سه‌ر به ب.د.پ و هێرش کردن بۆ سه‌ریان له ناوشاره‌کانی باکوری کوردستان وتورکیه ده‌رخه‌ری ئه‌و راستیه‌ن.


حه‌وتووانه ٣ هه‌زار تۆڕی ئینترنێتی له ئێران داده‌خرێ 17 / 7 / 2017\nوه‌زیری پێوه‌ندییه‌كانی كۆماری ئیسلامیی ئێران ڕایگه‌یاند كه له ماوه‌ی یه‌ك حه‌وتوودا ٣ هه‌زار تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی داده‌خرێ.\nبه‌پێی ڕاپۆرتی هێرانا، ڕۆژی ڕابردوو خوڕه‌م ئابادی، جێگری دادستانی گشتیی ئێران له‌و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ داخرانی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان گوتی، تا ئێستا بڕیاری قه‌زایی فیلتێركردنی ٨هه‌زار كاماڵی تێلگرامی دراوه.\nهه‌ر له‌و پێوه‌ندییه‌دا مه‌حمود واعێزی له په‌راوێزی كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا گوتی، حه‌وتووانه له ئاستی ئێراندا ٣هه‌زار تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی داده‌خرێ و ڕاپۆرته‌كه‌ی بۆ كاربه‌ده‌ستانی قه‌زایی ده‌نێردرێ.\nناوبراو له درێژه‌ی قسه‌كانیدا ده‌ڵێ، داخرانی ئه‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیانه له‌سه‌ر داوای خه‌ڵك، ده‌وڵه‌ت و ڕێژیم بووه, له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه خه‌ڵك زیاتر ده‌ستیان به ده‌نیای مه‌جازی ڕابگا و لاوه‌كانمان له توندوتیژی دوور خستبێته‌وه ئه‌و تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌مان داخستووه.\nڕۆژی ڕابردوو خوڕه‌م ئابادی، جێگری دادستانی گشتیی ئێران له‌و پێوه‌ندییه‌دا گوتی، تا ئێستا ده‌زگای قه‌زایی بڕیاری فیلتێركردنی ٨هه‌زار كاناڵی تێلگرامی بۆ وه‌زاره‌تی پێوه‌ندییه‌كان ناردوه، به‌ڵام هێشتا فیلتێر نه‌كراون.\nمه‌حمود واعێزی له به‌شێكی دیكه‌ی له قسه‌كاندیدا ده‌ڵێ خوڕه‌مئابادی هیچ پسپۆڕی و زانیارییه‌كی له‌و پێوه‌ندییه‌دا نیه و قسه‌كانی ناوبراو بێ بنه‌مان.


16:15 - 4 گەلاوێژ 2717\nئاژانسی کوردپا: نزیکەی نیوی حەشیمەتی ئێران لە سەدا (٤٩) ژنان پێکی دێن و یەک لە سەر چوار کچانی ئێرانی سەڵتن و هەتا ئێستا ژیانی هاوبەشیان پیک نەهێناوە.\nبەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، ٤٩ لە سەدا ژنانی ئێران حەشیمەتی ئەو وڵاتە پێک دێنن و لەو ڕێژەیەش نزیکەی ١٠ میلیۆن کچانی تازە پێگەیشتووی ئەو وڵاتە سەڵتن.\nهەواڵدەریی \_"ئیسنا\_" لە زاری بەرپرسی ئەنجومەنی هاوکاریی کۆمەڵایەتی ئێران بڵاوی کردەوە، لە ئێستادا لە ١٠٠ کوڕ، ٨٢ کچ لە تەمەنی پێک هێنانی ژیانی هاوبەش بوونیان هەیە و نێونجی تەمەنی پێک هێنانی ژیانی هاوبەش لە ئێران بە کەمتر لە ٢٥ ساڵ گەیشتووە.\nبەپێی دوایین ئاماری سەرژمێری ساڵی ٩٥ی هەتاوی، نزیکەی نیوەی حەشیمەتی ئێران (٤٩) لە سەد ژنان پێکی دێنن و یەک لە سەر چوار واتە (٩ میلیۆن و ٨٩٠هەزار کەس) کچانی تازە پێگەیشتوون کە ژیانی هاوبەشیان پێک نەهێناوە.\nبەرپرسی فراکسیۆنی ژنان لە مەجلیسی ئێران ماوەیەک پێش بە جیددی باسی لە دیاردەی \_"کودک همسری\_" و \_" کچانی بێوەژنی ١٥ ساڵ\_" کە لانیکەم تەمەنی ئیزدواج کچان ١٣ هەتا ١٥ ساڵه کردبوو.\nبەپێی ئامارەکان ساڵان نزیکەی ٤٠ هەزار کچ، ژێر تەمەن ١٥ ساڵ لە ئێران ژیانی هاوبەش پێک دێنن و هەروەها زیاتر لە هەزار کچی تەمەن ژێر ١٥ ساڵ تەڵاق وەردەگرن.\nبەپێی ماددەی ١٤٠١ یاسای مەدەنی ئێران، تەمەنی یاسای پێک هێنانی ژیانی هاوبەش بۆ کچان ١٣ ساڵ و بۆ کوڕان ١٥ ساڵە لە بەرچاوە گیراوە و ئەوە لە حاڵێکدایە کە هەتا پێش لە هاتنە سەر کاری حکوومەتی ئیسلامیی ئێران تەمەن پێک هێنانی ژیانی هاوبەش بۆ کچان ١٥ ساڵ و بۆ کوڕان ١٨ ساڵ دیاری کرا بوو.


کۆمەڵگەی ئێران و شەرعییەتی نیزامی سیاسیی کۆماری ئیسلامی – KDPmedia\nHomeوتارکۆمەڵگەی ئێران و شەرعییەتی نیزامی سیاسیی کۆماری ئیسلامی\nساڵی ١٣٩٧ لە لایەن هیندێک لە کۆمەڵناسان، سیاسەتمەداران و ئەنیستیتوو و ناوەندەکانی لێکۆلینەوە و پلاندانانی سیاسی، بێمتمانەیی خەڵک بە سیستمی بەڕێوبەری وەک قەیرانێکی بێمتمانەیی جیهانی کە بەرۆکی سیستمی دەوڵەتداری و بەڕێوبەریی گرتۆتەوە، دەستنیشان کرا. ئەوان لەو بڕوایەدا بوون کە وشەی متمانە لە ساڵانی داهاتوودا دەبێتە شتێکی بەدەگمەن لە جیهاندا و دەسکەوتن و دەستنیشان کردنی دژوار دەبێ. لە ڕاپرسییەکدا کە لە ٣٦ وڵات کرابوو، تەنیا ١٤٪ لەو باوەڕەدا بوون کە دەوڵەت، سیاسەتمەدارن و نوخبەکانیان لە وڵاتەکەیان لە بەرژوەندیی وڵات و خەڵکدا کار دەکەن. ئەوانی دی زیاتر بە گلەیی و گازەندە بوون و لە بە کەم گرتنی توانای کارزانی و لێزانیی سیستمی بەرێوبەریی وڵاتەکەیان دەدوان. لە هیندێک لە وڵاتە پێشکەوتووەکان تا ڕادەیەک دەست بە لێکۆلینەوە لە بواری متمانەی خەڵک بە سیستمی بەڕێوەبەریی وڵات کراوە بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا بتوانن پێش بە بێمتمانەیی بگرن و سیستمی بەرێوبەریی وڵاتیان بپارێزن.\nئەم لێکۆلینەوانە بە پشتبەستن بە هیندێک چەمکی زانستی سیاسی و کۆمەڵناسی هەوڵیان داوە هۆکارەکانی ئەم بێمتمانەییە بە نیزام و دەسەڵاتی بەڕێوبەری شی بکەنەوە. لە ڕوانگەی توێژەرانەوە متمانەی سیاسی بە یەکێک لە ئەساسیترین پاڕامێتر و سەرمایەی کۆمەڵگە بۆ هەر شێوە حکومەت کردن و نیزامێک دادەنرێ. بێمتمانەیی سیاسی دەبێتە هۆی نەمانی ئەنگیزەی بەشداریی کاری سیاسی، هەروەها دۆخێک کە خەڵک هەست بە ئەمنییەت نەکا و ئەمەش بە نۆرەی خۆی دەبێتە هۆی ئەوەی نەتوانێ ڕۆڵ و ئەرکی خۆی وەک هاووڵاتییەک بەجێ بگەیەنێت.\nلە زانستی سیاسیشدا پەیوەندیی نێوان کۆمەڵگە و حاکمییەت وەک گرێبەستێکی کۆمەڵایەتی باس دەکرێ و لەسەر ئەم ئەساسە خەڵک متمانەیان دەخەنە بەر دەستی دەسەڵاتداران و لە بەرامبەردا چاوەڕوانی وەڵامدانەوەی گونجاو و کرداری شیاو لە بەرژەوەندیی کۆمەڵگەن.\nمتمانە وەک ئەمانەتییەک لە لایەن خەڵکەوە لە لای نیزام دادەندرێ و ئەگەر دەسەڵات بتوانێ لە ئاستی ئەم متمانە پێکردنە ئەمنیەت، خۆشبژیوی و گوزەرانی باش بۆ خەڵک دابین بکا، متمانەی خەڵک بە دەسەڵات زیاتر دەبێ و دەسەڵاتیش لە ستاتووی خۆیدا بەردەوام دەبێت. لە پێچەوانەی ئەمەدا متمانەی سیاسی ڕۆژ بە ڕۆژ کەمتر دەبێ و خەڵک مل بۆ بڕیارەکانی دەسەڵات و نیزامی بەرێوبەریی وڵات ڕاناکێشن، ئەمەش لە نیهایەتدا لێک ترازان و گۆڕینی نیزامی سیاسیی بەدوودا دێت. لەلایەکی دیکەوە لە پەرەئەستاندنی بێمتمانەیی سیاسیدا، بێمتمانەیی ئابوورییش دێتە کایەوە و، بۆ ئەم وڵاتانەی سیستمێکی ئابووریی سەقامگیریان نییە، بێمتمانەیی ئابووری زیاتر لە بێمتمانەیی سیاسی کاریگەریی لەسەر ژیانی ڕۆژانەی خەڵک دەبێ کە لە نیهایەتدا هەموو جومگەکانی حاکمییەت لەکار دەخا و دەسەڵاتی سیاسی شەرعییەتی بەڕێوبەریی و ئۆتۆریتەی خۆی لەدەست دەدا.\nیەکێک لەم وڵاتانەی لە بێمتمانەیی کۆمەلگە لە ئاست حاکمییەتی سیاسی لە فازی هەلدێردایە، کۆماری ئیسلامیی ئێرانە. بێمتمانەیی خەڵک بە دەسەڵات بە ڕادەیەکە بەردەوام ئەو پرسیارە دێتە ئاراوە کە ئایا نیزامی سیاسیی ئێران شەرعییەتی خەڵکیی هەیە و ئەگەر نا ئەدی چۆنە هەر بەردەوامە؟\nبە سەرنجدان بە بارودۆخی ئێستای ئێران لە سێ گۆشەنیگای ئابووری، شەفاف نەبوون، و بە هێند نەگیرانی کۆمەڵگەی مەدەنی دەتوانین بڵێین کە بێمتمانەیی شەرعییەتی نیزامی سیاسی لە ئێرانی بەتەواوی هێناوەتە ژێر پرسیار.\nدوای هاتنەدەرێی ئامریکا لە بەرجام و گەڕاندنەوەی سزاکانی سەر ئێران، بایەخی دراوی نیشتمانیی ئێران دابەزینێکی زۆری بە خۆیەوە بینیوە و بووەتە هۆکاری هەڵاوسانێکی زۆر. لە مانگی ڕەشەمەی سالی ١٣٩٨ تا مانگی گەلاوێژی ١٣٩٩ لانی کەمی بژیوی ژیان لە ٤،٩٤٠،٠٠٠ تمەن ڕا گەیشتووەتە ٧،٥٠٠،٠٠٠ تمەن؛ یانی لە ماوی ٦ مانگدا لانی کەم نیزیک بە ٣ میلیۆن واتە٦٠٪ زیادی کردوە. “سبد معیشت” کە پێناسەیەکە بۆ لانی کەمی بودجەی ژیان، ڕۆژ بە ڕۆژ لە زیاد بوون‌دایە، بێکاری زیاتر بووە و پێڕاگەیشتن کەمتر. هاوکات بارودۆخی کرۆنا ئەوەندەی دیکەش ناکارامەیی حاکمییەت و دژی‌گەلی بوونی ئەم ڕێژیمەی دەرخست کە چۆن لە کاتێکدا خەڵک بۆ سەرەتاییترین پێداویستیی وەک دەمامک و پاککەرەوە داماون، بەڵام سامان و دارایی وڵات لە دەرەوەی سنوورەکان بۆ مەرامە ئیدۆلۆژیکییەکانی ڕێژیم خەرج دەکرێ.\nمتمانە لە پێوەندیی دوولایەنەدا کاتێک جێگیر دەبێ کە شەفافییەت هەبێ و شەفافییەتی نێوان خەڵک و دەسەڵات بە یەکێک لە بنەما گرینگەکانی متمانەی کۆمەڵایەتی دادەنرێ. بەڵام هەر ئاماژەدان بە چەند ڕووداوێکی ساڵانی ڕابردوو وەک پەراوێزەکانی خۆپیشاندانەکان، بەردانەوەی فڕۆکە ئۆکڕاینییەکە و بڵاوبوونەوەی کرۆنا و بڵاوکردنەوەی ئاماری ناڕاست لە ئێران پێمان دەڵێن کە ڕێژیم چەندە لەگەڵ خەڵک ناڕاست و خەڵکیش چەندە بە نیسبەت حاکمییەت بێ‌متمانەن.\nلە وڵاتانی پێشکەوتوو و دێموکراتدا مەگەر زانیارییەکی زۆر تایبەت کە پێوەندیی بە ئەمنیەتی نیشتمانییەوە هەبێ، ئەگینا زۆربەی ئامار و زانیارییەکان بە دەقیقی دەخرێنە بەردەستی خەڵک و ئەوەش لە پێناو متمانەی کۆمەڵگە بە دەسەڵاتە کە دەکرێ. بەڵام لە ئێران بە پێچەوانە، ئەوەی جێی بەقا نییە قسە و لێدوانی کاربەدەستان و ئامارە ڕاگەیەندراوەکانی حکوومەتە.\nکە باس لە وڵامدانەوەی چاوەڕوانییەکانی خەڵک لە سیستمی دەسەڵاتدار دەکرێ، یەکێک لە سەرەکیترین ئەرکەکان سەرنجدان بە خواستی کۆمەڵگە و بایەخ‌دانان بۆ ویستی گشتییە. لە وڵاتێکی وەک ئێران بە هۆی باکگراوندی دانیشتووانی و مێژووی ئەم وڵاتە، بەو هەموو پێکهاتە نەتەوەیی و جۆراوجۆریی مەزهەبی و چینایەتی، ویستی خەڵک مافە سیاسی و مەدەنی و کۆمەڵایەتییە دانپێدراوەکانیانە، ئەو ماف و داخوازە ڕەوا و بەرحەقانەی لە بیاڤەکانی ئەندێشە، کۆمەڵگە و هاوبەشی سیاسیدا هەیانە بەڵام دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی نەک بۆ خەڵکی بەڕەوا نابینێ، بە هەموو شێوەیەکیش لەدژیان دەوستێ.\nکۆمەڵگەی ئێران کۆمەڵگەیەکی بە جموجۆل و زیندوویە، لەوە تێپەریوە کە گوێ بۆ بەرپرسی نابەرپرس و دروشمی پر باق و بریقی بێ کردەوە ڕابگرێ. ئەم کۆمەڵگەیە لە ڕێبەر و بەڕێوبەری تێگەیشتوو، خەڵکی، لێزان و بەتوانا دەگەڕێ کە بتوانێ متمانەی پێ بکا و جڵەوی ئیدارەی وڵاتی بداتە دەستی. لە سیستمە دێموکراتیکەکاندا چالاکانی مەدەنی، ڕێکخراوە غەیرە دەوڵەتییەکان و حیزبەکان نەخش و ڕۆڵێکی تایبەت و بەرپرسانەیان لە سەقامگیریی حکوومەتدا هەیە و ئەگەر پێویست بێت لە بەرژەوەندیی خەڵک و کۆمەڵگەدا شوێنکاری بەهێز و دیاریان لە ئاڵوگۆڕی سیستمی دەسەڵاتی وڵاتیشدا دەبێ. بەڵام لە سیستمی کۆماری ئیسلامیدا دەسەڵات دەستی لە بینەقاقای کۆمەڵگەی مەدەنی داوە و بە قەدەغە و سنووردار کردنی تێکۆشانی سیاسی ڕێگەی لە هاوبەشیی سیاسی و کۆمەڵایەتیی خەڵک گرتوە.\nڕێژیمی سیاسیی ئێران بۆ ڕاگرتنی جەماوەر هەر جارە و بە وادە و بەڵێنێک، خەڵک چاوەڕوان دەکا و بە پیدانی دڵۆپەهیوای گۆڕانکاری لە هەڵبژاردنە موهەندیسی کراوەکانیدا هەوڵ دەدا بە ڕاکێشانی خەڵک بۆ سەر سندووقەکانی دەنگدان وا نیشان بدا خەڵکی لەگەڵە. لێرەدا بۆ نموونە تەنیا تیشک دەخەینە سەر پرسی ژنان و موهەندیسی کردنی دەنگی ژنان لە هەڵبژاردنەکان لە بەرژەوەندیی دەسەڵاتدا.\nڕوون و ئاشکرایە کە ژنان لە نەبوونی کۆمەڵگەیەکی کراوە، یەکسان و دێموکراتدا، چەند قاتی پیاوان دەچەوسێنەوە و ئەم دیاردەیەش لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بە هۆی کۆمپلێکس بوونی ناوچەکە و ناسەقامگیریی دەسەڵات زیاتر بەرچاوە. لەو نێوەدا بارودۆخی ژنان و مافەکانیان لە ئێران لە چاو وڵاتانی دراوسێشی زۆر لە پاشترە. ژنان لە ئێران بە هۆکاری سیاسی، نەتەوەیی، داب و نەریت، ئایین و ڕوانگەی پیاوسالاریی دەسەڵاتی سیاسییەوە پتر لە بەشمەینەتی دابوون، بەڵام چونکی کۆمەڵەیەکی زیندوون و دەستیان بەرنەداوەتەوە، ماتەوزەیەکی هیندە بەرچاون کە ڕێژیمیش ناتوانێ نادیدەیان بگرێ و هەموو کات هەوڵی داوە ئەم ماتەوزەیە بە ئاراستەی بەرژەوەندییەکانی خۆی مودیرییەت بکا.\nهەر دوو باڵی ڕێژیم لە گەمە سیاسییەکانی خۆیان و بەتایبەت لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا هەوڵیان داوە بە قامک‌دانان لەسەر ماف و خواستەکانی ژنان سەرنجی ئەم بەشە یەکلاکەرەوەیەی کۆمەڵگە بۆ لای خۆیان ڕابکێشن و دەنگەکانیان وەرگرن. دیارە بەشداریی ژنان و هیوا هەڵچنینیان لەسەر وادە و بەڵێنی باڵە سیاسییەکانی دەسەڵات (بەتایبەت لە بەرژەوەندیی ڕێفۆرمخوازەکان) لە زۆربەی هەڵبژاردنەکاندا دیار و بەرچاو و تەنانەت یەکلاکەرەوە بووە. ئێستا پرسیار ئەوەیە کە باڵە سیاسییەکان چۆن دەتوانن سواری شەپۆلی مافخوازیی ژنان بن و ژنان بە پێی ئەزموونی دەیان ساڵەی هەوڵی لەو چەشنەیان، چۆن دەتوانن خاڵی کۆتایی لەسەر ئەم سووڕی باتڵە دابنێن؟ ژنان کە بەشخوراوترین توێژی کۆمەڵگەی ئێرانن و لە چوارچێوەی نیزامی ئیدۆلۆژیکی کۆماری ئیسلامییدا ناتوانن کەمترین ماف و داواکانیان هەبێ، بۆچی دەبێ متمانە بە دەسەڵات بکەن و ڕێگە بدەن بۆ مەرامە سیاسییەکانیان بەکاریان بێنن؟ سروشتییە کە ژنانیش وەک بەشێکی کۆمەڵگە فریوی دروشمەکانی ڕێفۆڕمخوازەکانیان خوارد. کاتێکیش دەرکەوت هیچ کام لە باڵە سیاسییەکانی ڕێژیم ناتوانن ماف و داخوازە سیاسی، مەدەنی و ڕەگەزییەکانی ژنان لە بەرنامەکانی خۆیاندا بگونجێنن، ئەوانیش پشتیان تێ کردن. بەشداریی یەکجار کەمی خەڵک لە تازەترین هەڵبژاردنەکانی “میان دەورەیی”ی مەجلیس و ئاماری زۆر کەمی بەشداریی ژنان لەو هەڵبژاردنانە دەری دەخا کە دەسەڵاتی سیاسی بەتەواوی متمانەی خۆی لە دەست داوە.\nئێستا سەرباری ئەوەی باس کرا متمانەی خەڵک بە دەسەڵات و حاکمییەتی سیاسی لەو پەڕی لاوازیی خۆی‌دایە، ئەدی هۆکارەکانی مانەوەی ڕێژیم لە دەسەڵات بۆ چی دەگەڕێتەوە؟\nلە وەڵامی کورتی ئەم پرسیارەدا دەتوانین ئاماژە بەم سێ خاڵەی خوارەوە بکەین: جەناحە سیاسییەکان لە ئێران لە پلاندارێژی و ئیدارەی وڵاتدا یەکتر خەتابار دەکەن، سووچی قەیران و نەهامەتییەکان دەخەنە پاڵ یەکتری و هەم لە نێو دامودەزگا نێوخۆییەکاندا یارگیری دەکەن و هەم لە پێوەندیی نێودەوڵەتیشدا بەو گەمەیە چاوەڕوانیی گۆڕان دروست دەکەن و بۆ ئەو گۆڕانەش _کە ناکرێ_ سەرنج و پشتیوانیی لایەن و وڵاتەکان بۆ لای خۆیان ڕادەکێشن. ئەو دابەشینەی کار و گوتارەی دوو قۆڵی ڕێژیم هەتا ئێستا بووەتە هۆی لەخشتە بردنی خەڵک و کۆمەڵگەی جیهانی و لە بەرژەوەندیی نیزامی سیاسیی ئێراندا شکاوەتەوە. بە واتایەکی دی یەکێک لە هۆکاری بەردەوامیی ئەم نیزامە سیاسییە یەکگرتوویی ستراتیژیی جیناحەکانی نێو دەسەڵاتە.\nدووهەم، نەبوونی ئالترناتیڤ لە نێوخۆی ئێران کە ئەم ئالترناتیڤە تا ئێستا شتێک نەبووە بێجگە لە جێگۆرکێی باڵەکانی نێو ڕێژیم. واتە ئۆپۆزیسیۆنی کۆماری ئیسلامی هەتا ئێستا نەیتوانیوە ئەوەندە هێزمەند بێ کە خۆی وەک جێگرەوەی دەسەڵاتی سیاسی وێنا بکا و وەک بەدیل بتوانێ هەم پشتیوانی دەرەکی بۆ لای خۆی ڕابکێشێ و هەم زەرفییەتەکانی کۆمەڵگە لە پشت خۆی بەسیج بکا.\nسێهەم هۆکار بۆ شێوەی مامەڵەی کۆمەڵگەی جیهانی لەگەڵ ئێران دەگەڕێتەوە. ئەو کایە بەناوبانگەی وڵاتانی دەرەوە دەگەڵ ئێرانە کە بریتییە لە یەک هەنگاو بۆ پێش و دوو هەنگاو بۆ دواوە. بەرژەوەندخوازیی وڵاتانە بەهێزەکان و پێک‌ناکۆکیی بەرژەوەندیی ئەم وڵاتانە وای کردوە کۆماری ئیسلامی بتوانێ هەتا ئێستاس بە قۆستنەوە و مودیرییەتی ئەو ناکۆکییانە ڕێژیمەکەی خۆی لەسەر پێ ڕابگرێ کە “بەرجام” یەک لەو لێکەوتانەیە.\nئێستا پرسیار ئەوەیە ئایا ئەم پارامێترە دەرەکی و نیوخۆییانە دەتوانن یارمەتیدەر بن بۆ ئەستاندنەوەی یەکجارەگیی متمانەی خەڵک و بەردەوامی زیاتری ئەم حکومەتە؟\nبێگومان هەر نیزام و دەسەڵاتی سیاسی مانەوەکەی بەندە بە سێ پارامێتر: سەلماندنی هێز، نەهادینە کردنی هێز و مەشرووعییەتی هێز؛ کە ئەم سێ پاڕامیترە لە نێوخۆی وڵاتدا دەبێ پشتیوانیی لێ بکڕێ کە ئەمەش لە ئێراندا لەوپەڕی لاوازیی خۆی‌دایە. هەل و کات و بواریش بۆ کۆکردنەوەی متمانە لەبەردەستی ڕیژیمدا نییە. ئەم متمانەیەی کە ڕێژیم بە سیاسەت و کردەوەکانی لە چوار دەیەدا نەیهێشتوە و لەبەینی بردوە، نە بە هیوا و بەڵێنی نوێ دروست دەبێتەوە و نە خەڵک چیدی ئامادەن ئەم دەرفەتە بە ڕێژیم بدەنەوە، بە واتایەکی دی ژمارە پێچەوانەکانی تەمەنی ڕێژیم دەستی پێ کردوە.


📝 ئۆتۆمبێلی پەیامنێرێکی گەلی کوردستان سوتێنرا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 29 2019 10:18PM\n29-01-2019 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 29-1-2019 22:18:13\n📝 بروسکەی پیرۆزبایی رفعەت عەبدوڵڵا بۆ کەناڵی گەلی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 11 2018 5:26PM\nبەڕێزان بەرێوبەرو کارمەندانی سەتەلایتی گەلی کوردست [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 11-9-2018 17:26:38\n📝 بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان:رەفتارەکانی دەسەڵاتدارانی تورکیا ئیدانە دەکات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 6 2016 8:55PM\n👁 ئەم بابەتە 8,349 جار بینراوە\nلە بەرامبەر هێرشە شۆڤینیەکانی دەوڵەتی تورکیا بۆ سە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 6-11-2016 20:55:56\n📕 بێدەوڵەتی و زیانەکانی لە گەلی کوردستان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 16 2017 3:25PM\n👁 ئەم بابەتە 3,185 جار بینراوە\nهاوڕێ سوارە سلێمانی - 2016 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 16-1-2017 15:25:01\n📝 بەبۆنەی 11 ساڵەی دامەزراندنی سەتەلایتی گەلی کوردستانەوە، قوباد تاڵەبانی پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی کەناڵەکە دەکات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 1 2019 3:23PM\n👁 ئەم بابەتە 1,129 جار بینراوە\nهەڤاڵان بەرێوەبەری کەناڵی گەلی کوردستان کادر و ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1-6-2019 15:23:16\n📝 پیرۆزبایی بە بۆنەی 42 هەمین ساڵیادی دامەزراندی ئێزگەی دەنگی گەلی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 21 2021 1:34PM\n👁 ئەم بابەتە 58 جار بینراوە\nهەڤاڵ دڵبەند مستەفا بەرێوەبەری گشتی ئێزگەی دەنگی گ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 21-3-2021 13:34:47\n📝 پیرۆزبایی سەعدی ئەحمەد پیرە بۆ 41 هەمین ساڵیادی دامەزراندنی رادیۆی دەنگی گەلی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 18 2020 2:18PM\n👁 ئەم بابەتە 801 جار بینراوە\nبەرێزان بەرێوەبەرو میدیاکارو کارمەندانی رادیۆی دەن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 18-3-2020 14:18:42\n📝 تیرۆر و وەحشەتگەری دەوڵەتی تورکیا بۆ سەر گەلی کوردستان شەرمەزار دەکەین بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 11 2015 8:51PM\n👁 ئەم بابەتە 4,829 جار بینراوە\nدەوڵەتی تورک یان بە ناوێکی تر دەوڵەتی رەجەب تەیب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 11-10-2015 20:51:43\n📕 جینۆساید و تاوانەکانی رژێمی عیراق دژبە گەلی کوردستان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 2 2012 6:16PM\n👁 ئەم بابەتە 3,293 جار بینراوە\nئامادەکردنی: یەکێتی پەڕڵەمانتارانی کوردستان 2011 [ زۆرتر... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 2-1-2012 18:16:43\n📝 جەژنی رەمەزان لە گەلی کوردستان و هەموو جیهانی ئیسلامی پیرۆزبێت بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 14 2018 11:38AM\n👁 ئەم بابەتە 1,463 جار بینراوە\nسبەینێ جەژنە، جەژنی رەمەزانە. ئێمە دیسان جارێکی تر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 14-6-2018 11:38:35


بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆکی یەکێتی هەندێ گۆرانکاریی لەناو هێزەکانى 70 راگەیاند و جەختیکردەوە، لەمەودوا رێگەنادرێت هیچ کەسێک بەناوی پێشمەرگەوە دەستدرێژی بکاتە سەر موڵکی گشتی و یاساشکێنی بکات.\nبەپێی راگەیەنراوێکى نوسینگەکەى کە دەست "ناس کورد" کەوتووە، بافڵ تاڵەبانى ئەمڕۆ چوارشەممە لەکۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ فەرماندەی ھێزەکانی حەفتا جەختیکردووەتەوە، ھەرکەسێک لە هەر پلە و بەرپرسیارێتییەکدا بێت و سەرپێچى بکات بەتوندترین شێوە رووبەڕووی دەبنەوە و راپێچی بەردەم دادگای دەکەن.\nلە کۆبوونەوەکەدا بافڵ تاڵەبانی باسی لە گرنگی و رۆڵی فەرماندەکانی پێشمەرگە کرد و وتی، ئێوە پارێزەر و خاوەنی یەکێتین و ئێمە مێژووی پڕ لە خەبات و شانازی ئێوە لە یادناکەین. لە هەوڵەکانمان بەردەوامین بۆ پێداچوونەوە و رێکخستنەوەی یەکەکان و بەرەوپێشچوونی توانا سەربازییەکان.\nخزمەتکردنی هێزەکانی پێشمەرگە و دابینکردنی ژیانێکی شایستە بە ئەرکی خۆمان دەزانین و لەداهاتووشدا گۆڕانکارییەکان دەبینن. لەو چوارچێوەیەشدا وەرگرتنی ئابوونەی حیزبی لەناو هێزەکانی پێشمەرگە قەدەغەکرا، بافڵ تاڵەبانی وتی دەبێت هەمووان خزمەتی پێشمەرگە قارەمانەکانمان بکەین و لە ئاست رۆڵ و قوربانیدانیان بین.


دووبارە هواوەی ڕێکەوتی بەردەستکردنی مۆبایلی چەماوەیی Mate X دوا دەخات – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 15, ئاب 2019\nمێژووی ڕاگەیاندنی مۆبایلی چەماوەیی هواوەی Mate X دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی ئەمساڵ، بەڵام وا دیارە کە ڕێکەوتی مۆبایلە چەماوەییەکە بۆ چەند مانگێکی دیکە دوا دەخرێت\nڕێکەوتی ڕاستەقینەی بەردەستکردنی مۆبایلی چەماوەیی هواوەی Mate X مانگی 6 ـی ئەمساڵ بوو، بەڵام بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو لەو مانگەدا کۆمپانیا چینییەکە ڕێکەوتی بەردەستکردنی مۆبایلە چەماوەییەکەی دواخست بۆ مانگی 9 ـی ئەمساڵ. دووبارە، ئەمڕۆ کۆمپانیاکە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی لە چین بە پێگەی TechRadar ـی ڕاگەیاندووە کە ئەستەمە لە مانگی 9 ـی ئەمساڵدا مۆبایلە چەماوەییەکە بەردەست بکرێت. پێگەکە ڕایگەیاندووە کە هواوەی دڵنیایی داوە لەمساڵدا مۆبایکە چەماوەییەکە بەردەست دەکات، هەروەها پێشبینی دەکرێت لە مانگی 11 ـی ئەمساڵدا بەردەست بکرێت.\nهواوەی هۆکاری دواخستنی ڕێکەوتی مۆبایلە چەماوەییەکەی بۆ ئەم جارە ئاشکرا نەکردووە، بەڵام ئەگەر زۆرە کە بە هۆی چاکنەکردنی جۆرایەتییەوەیە. لە مانگی 6 ـی ئەمساڵ هواوەی ڕێکەوتی مۆبایلە چەماوەییەکەی بۆ مانگی 9 دواخست و هۆکارەکەی گەڕاندەوە بۆ کارکردن لەسەر ڕوونمای مۆبایلەکە بە مەبەستی باشترکردنی جۆرایەتی.\nڕوون نییە کە بەشێکی ئەم هۆکارە بە هۆی سزاکانی حکومەتی ئەمریکاوە بێت بۆ سەر کۆمپانیا چینییەکە بە مەبەستی سیخوڕیکردن بەسەر ڕاژەکانی ئەمریکاوە. بەڵام گومان لەوەدا نییە کە دواخستنی ڕێکەوتی مۆبایلە چەماوەییەکە زیان بە کۆمپانیا چینییەکە دەگەیەنێت.\nتاگەکان ئەمریکا Huawei Huawei Mate X چین مۆبایلی چەماوە هەواڵ هواوەی


لێکدانەوەی هۆکارەکانی پشتیوانی عەرەبستان و ئەمارات لەپەکەکە - دیدبان حقوق بشر کردستان ایران\nبەپێی راپۆرتی چاودێری مافی مرۆڤی کوردستانی ئێران، میدیا رۆژئاوایی و ئینگلیزی زمانەکانی ناوچەکە لەزاری موختار ئەلموسەوی ئەندامی کۆمیسیۆنی پەیوەندییە دەرەکییەکانی ئێڕاق نووسی کە ئەمارات و عەرەبستان بۆ بەرەنگاربوونە لەگەڵ تورکیا، پشتیوانی دارایی و تەقەمەنی و چەک لەپەکەکەیان خستۆتە ئەجێندای خۆیانەوە. ئەو وتوویە کە ئەم کردارانە لەباکووری ئێراق، ناسەقامگیری و ئاسایشی نەتەوەیی ئەم وڵاتەی کردۆتە ئامانج وئێراق، قوربانی دوژمنی ئەمارات و عەرەبستانە لەگەڵ تورکیا. ئەو دەڵێت بەگوێڕەی زانیاریە بڕواپێکراوەکان، ئەمارات چەک و تەقەمەنی و پارە لەرێگای تایبەتەوە دەنێرێت بۆ پەکەکە و یەکێک لەئەندامانی خێڵی دەسەڵاتدار لەئەبووزەبی بەرپرسیاری ئەم کارەیە و دەیەوێت درێژەی پێبدات. ئەو ئارمانجی ئەوەیە ئەمارات و عەربستان بێنێتە گۆڕەپانی بەرەنگاربوونە لەگەڵ تورکیا و ئێڕان. ناوبراو وتی: دەوڵەت دەبێت دەستبەجێ لەوڵامی ئەم کردارەی ئەمارات بوەستێتەوە تا پشتیوانی پەکەکە رابگرێت چوونکە هەڕەشەیەکە بۆ سەر ئاسایشی ئێڕاق و دەسەڵاتەکەی. ئێمە لەپارلامن هەڵوێستمان لەبارەی ئەم پشتیوانیەوە هەیە کە سەقامگیری ئێراق و ناوچەکە تێکدەدات. لێدوانەکانی ئەلموسەوەی دوای ئەوە بوو کە پێشمەرگەکان لەناوچەی هەفتەنین لەباکووری هەولێر لەنێزیکی سنووری تورکیا پێشمەرگەکان دواخەر و دوربین و ئامێر و کەرەستەی پەیوەندیان دەستکەوت کە بۆ پەکەکە هەنێردرابوو.\nئەمە رەوتی گۆڕینی پەکەکە بە هێزێکی نوێنەر و جاش پشڕاست دەکاتەوە.\nشایانی باسە پەکەکە وەک رێکخراوێکی تێرۆریستی و چەپ گەرا و چەکدار، باس لە تێکۆشان لەگەڵ ئەمپریالیزم دەکات. بەڵام رەوتی گۆڕێنی بە هێزی زەوینی ئەمریکا لەسوریا لەدەژی داعش و ئێستا یارمەتییەکان لەلایەن عەرەبستان و ئامارات، ئەمە رەت دەکەنەوە. لەراستیدا پەکەکە کاتێک لەبۆشایی دەسەڵات لەناوچە کوردنشینەکانی سوریا کەڵکی خراپی وەرگرت و ویستی دەوڵەتی ئۆتۆنۆمی کوردی لەسوریا دابمەزرێنێت بووە جێ سەرەبجی ئەمریکا و بووە هێزی زەوینی ئەم وڵاتە بۆ دابەشکردن و تاڵانکردن نەوتی ئەم وڵاتە. بەڵام پەکەکە، لەحسێب کردنەکانیدا کاردانەوەی تورکیای لەبەرچاو نەگرتبوو. تورکیا بە بیانووی تێکۆشان لەدژی پەکەکە و لەبنەڕەتدا بۆ داگیرکردنی سوریا و درێژەی شەڕ لەم وڵاتە ناوچە کوردنشینەکانی سوریای داگیرکرد و ئەمریکاش گڵۆپی سەوزی بۆ ئەنکەرە هەڵکرد و پەکەکەش نەیتوانی لەبەرانبەر سوپای تورکیاوە خۆی رابگرێت. لەراستیدا، داگیرکردنی عەفرین و ناوچە کوردنشینەکانی سوریا چەندین تاوانباری هەیە کە یەکێکیان رەوتی چەکداری و هەڕەشەئامێزی پەکەکەیە. ئەگەر پەکەکە رەوتێکی کوردی هەبوا، دەبوا ئەمریکا پەیوەندی لەگەڵ پچڕاندبا نە ئەوەیە کە ببێت بە پاسەوان و چاودێری دزینی نەوتی سوریا لەلایەن ئەمریکاوە و ئێشتا جاشی عەرەبستان و ئاماراتە.\nپەکەکە لەهەمووان پارە دەستێنێت و کردار و ئایدیۆلۆژی لای ئەم گرووپە بێ نرخە. لەراستیدا ئەم گرووپە، لەکردەوەدا بۆتە جاش. داعش، ئەلقاعدە، و گرووپەکانی دیکەی تێرۆریستیش لەم رێڕەودان. هەڵبەت پەکەکە و سەرکردەکانی لەقەندیل لەوانەی نەزانن کە پشتیوانی ئەمارات و عەرەبستان، بە هۆی خۆشەویستی ئەم گرووپە تێرۆریستیەوە نییە، بەڵکوو ئەوان بە هۆی دوژمنی لەگەڵ تورکیا بەدوای داردەستێک وەک پەکەکە دەگەڕێن و لەئایندەدا ئەگەر پەیوەندی ئەنکەرە لەگەڵ ریاز و ئەبووزەبی باش بیت، دووبارە پەکەکە دەبێتە قوربانی. ئەمەیە چارەنووسی 40 ساڵ شەڕ و خوێن رشتن و مرۆڤ کوشتنی بە نوێنەرایەتی پەکەکە و باڵەکانی وەک پەژاک و یەپەگە و ….؛ بوون بە هێزی بەکرێگیراو و جاش چارەنووسی هەر لەناو چوونە.\nبرچسب هااماراتپ ک کحمایتعربستان


ئا دەرونناس/ تەها ئەحمد\nپێشتر باسی ئەوەمان کرد ئەوکەسانەی توشی نەخۆشی شێوە جەستەیی دەبن ئەو کەسانەن دڵەڕاوکێکەیان دەرنابڕن‌و فشاری زۆر لەخۆیان دەکەن تا کەس بەدڵەڕاوکێکەیان نەزانێ ھەربۆیە ئەو فشارە دەرونیە دەگۆڕێت بەئازاری جەستەیی کە سەرچاوەکەی نەخۆشی ئۆرگانی نیە. کەسی توشبوو بە نەخۆشی دابڕانیش بەھەمان شێوە دەناڵێنێت بەدەست دڵەڕاوکێەکی زۆرەوە بەڵام لەو دڵەڕاوکێە رادەکات‌و دەیشارێتەوە ھەربۆیە لەپڕێکدا توشی دابڕانی ھۆشی دەبێت‌و ئاگای لەڕابردوی خۆی نامێنێت‌و بەتەواوی دەبێت بەکەسێکی ترو ھیچی لەبیر نامێنێت. ئەو نەخۆشیەش ھەروەکو نەخۆشی پێچەوانە کە لەگۆشەی پێشودا باسمانکرد فرۆید ناوی ناون‌و بەگوێرەی بیردۆزەکەی کەبیردۆزی دەرونشیکاریە ئەو نەخۆشیەش لەوەوە سەرھەڵدەدات کە کەسەکە سەرکەوتوو نابێت لەوەدا حەزو ئارەزوە سێکسیەکانی سەرکوت بکات‌و وەدەریان بنێت لەھۆش‌و بیریدا ھەر بۆیە لەئەنجامدا بەھۆی ئەو شکستەوەو بەھۆی فشاری دەرونیەوە بەشێک لەھۆشی یان ئاگایی بەتەواوی لەکاردەکەوێت‌و دەوەستێت.\nنەخۆشی لەبیرچونەوەی دەرونی لەدیارترین جۆری نەخۆشی دابڕانە کەسەکە بەتەواوی ھەموو رابردوی خۆی لەبیر دەچێتەوە بەھەموو خۆشی و ناخۆشیەکانیەوەو دەستدەکات بەژیانێکی تازە. بۆیە پێشی دەوترێت لەبیرچونەوەی دەرونی چونکە ھۆکارەکەی فشاری دەرونیەو پەیوەندی بەتێکچونی ئۆرگانەکانی لەشییەوە نیە. نەخۆشی بیرچونەوەی تریشمان ھەیە کە ھۆکاری ناتەواوی جەستەیە وەک بەھۆی نەخۆشی گەشکە یان بەھۆی ژەھراویبونی مێشک بە دەرمان یان بە مادەی ئەلکحول یان بەھۆی بیرینداربونی مێشکەوە ھەربۆیە دەبێت پزیشکەکان بەوریاییەوە ھۆکاری نەخۆشی لەبیرچونەوەکە دەستنیشان بکەن.\nنەخۆشی بزربونی دەرونی جۆرێکی تری نەخۆشی لەبیرچونەوەیە کەسەکە بەئەنقەست ماڵەوە بەجێدەھێڵت‌و لەشوێنێکی تر دەست بەژیانێکی تازە دەکات.\nنەخۆشی دابڕانی کەسێتی جۆرێکی تری نەخۆشی دابڕانە زۆر دەگمەن‌و شازە بەوەی کە بەوە دەناسرێتەوە کەسەکە دوو کەسایەتی یان زیاتری زۆر جیاوازی لەیەک کاتدا ھەیە بۆی ھەیە لەھەر ئانوساتێکدا ئەو کەسایەتیانە بەزاڵی دەربکەون. ھەتاکو ئێستا تەنھا ١٠٠ کەس تۆمارکراوە توشی ئەم نەخۆشیە بون. ھەندێک لەتوێژەرە دەرونیەکان بڕوایان وایە زۆربەی ئەمانە نەخۆشی دەرونیان نیە بەڵکو خۆیان وا خۆیان نیشان دەدەن.\nنەخۆشی دابڕان زۆرجار واپێناسە دەکرێت پەرچەکردارێکە بۆ کێشەی زۆر سەخت‌و گەورەی کەسەکە توانای ھەرسکردنی نیەو لەژێر فشاری پەشیمانی‌و ھەست بە تاوانکردندا دەژی لەبەرئەوەی ئەم نەخۆشیە زۆر دەگمەنەو زۆر سەمەرەیە ھەر بۆیە لەزانستی دەرونیدا بایەخێکی کەمی پێدراوە. ئەم نەخۆشیەش بەپۆزەتیڤ ئەکەوێتەوە بۆ کەسەکە چونکە نەخۆشی بیرچونەوە وا لەکەسەکە ئەکات ژیانە پڕ ئازارو مەینەتیەکەی لەبیربچێتەوە. نەخۆشی بزربونی دەرونی نەک ھەر ناخۆشیەکانی لەبیرئەباتەوە بەڵکو شوێنەکەش بەجێدەھێڵێت‌و بونێکی تازە دەستپێدەکات. نەخۆشی دابڕانی کەسێتی وا لەکەسەکە ئەکات ئەو شتانە بکات خۆی لەئەسڵدا زۆر حەزی ئەکرد بیان کات بەڵام لەبەر شەرم‌و ھەستکردن بە تاوان لەباری ئاسایدا بۆی نەدەکرا.\nچارەسەری ئەم نەخۆشیانەش ھەروەکو نەخۆشیە شێوە جەستەییەکان وایە کە پەیوەندی بە ئەو دڵەڕاوکێ‌و تەنگەشە دەرونیانەوە ھەیە نەخۆشەکە لەئێستاو لەڕابردوشدا بەدەستیەوە دەناڵێنێت چونکە نەیتوانیوە قبوڵیان بکات‌و بەرگەیان بگرێت. بۆچارەسەر دەبێت نەخۆشەکە بواری ئەوەی پێبدرێت ئازادانە ئازارەکانی دەرببڕێت‌و ھەرسیان بکات لەگەڵ ئەوەشدا دەرمانی دژە دڵەڕاوکێی پێدەدرێت.\n3283 جار خوێندراوه‌ته‌وه


17:12 - 21 گەلاوێژ 2719\nکوردستان میدیا: یادی ٧٤ـەمین ساڵڕۆژی دامەزراندنی حیزبی دێموكراتی کوردستانی ئێران لە وڵاتی دانمارکدا پیرۆز كرا.\nڕۆژی شەممە، ١٩ی گەلاوێژ، بە بەشداریی ئەندامان و لایەنگرانی حیزبی دێموكراتی کوردستانی ئێران و نوێنەرانی حیزب و ڕێكخراوە كوردستانییەكان، ڕێوڕەسمی ٧٤ـەمین ساڵڕۆژی دامەزراندنی حیزبی دێموكراتی کوردستانی ئێران، لە شاری "ئاڵبۆرگـ"ـی دانمارک بەڕێوەچوو.\nسەرەتای ئەو ڕێوڕەسمە بە سروودی نەتەوەیی "ئەی ڕەقیب" و خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاكی شەھیدانی ڕێگای ڕزگاریی كوردستان دەستی پێكرد.\nدواتر پەیامی كۆمیتەی گشتیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، لە وڵاتی دانمارک، لە لایەن "سەلام سدیقی"، بەرپرسی كۆمیتە ناوچەی "ئاڵبۆرگ" پێشكەش كرا.\n"سدیقی"، لە بەشێک لە پەیامەكەیدا، وێڕای پیرۆزبایی ئەو ڕۆژە لە ھەموو ئەندامان و لایەنگرانی حیزبی دێموكرات، باسی لە خەبات و قۆناغەكانی لە ماوەی ٧٤ ساڵی دەربازبوودا كرد و ئاماژەی بە وتاری نەتەوەیی حیزبی دێموكرات و خەڵكیبوونی ئەو حیزبە كرد.\nپاشان، كۆمەڵێک پەیامی پیرۆزبایی كە بەو بۆنەوە بۆ حیزبی دێموكراتی کوردستانی ئێران ھاتبوون خۆێندرایەوە كە، بریتی بوون لە: "كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان، پارتی كرێكارانی كوردستان، سازمانی خەبات، پارتی دێموكراتی كوردستان و یەكیەتییەكانی ژنان و لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران".\nبەشی كۆتایی ئەو ڕێوڕەسمە بە شایی و گۆڤەندی بەشداران و بە دەنگی ھونەرمەندان "شێركۆ مەریوانی" و "دیلبەر جزیری" ڕازایەوە و تا دەرەنگانی شەو درێژەی ھەبوو.


📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 14 2016 12:56PM\nناوی ڕێکخراوەیی: حەمزە گرێ سپی ناو و پاشناو: حەمز [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 14-8-2016 12:56:25\n📝 سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان لەسەر گرێ سپی راگەیێندراوێک بڵاودەکاتەوە بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 16 2015 5:03PM\n👁 ئەڤ بابەتە 8,048 جار هاتیە دیتن\nئازادکردنی شارۆچکەی گرێ سپی لەژێر دەستی تیرۆریستان [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 16-6-2015 17:03:32\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 10 2017 7:21PM\nناوی ڕێکخراوەیی: ڕاکان گرێ سپی ناو و پاشناو: عەبد [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 10-7-2017 19:21:33\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 6 2016 1:18PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,160 جار هاتیە دیتن\nناوی ڕێکخراوەیی: بەهار گرێ سپی ناو و پاشناو: فاتم [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ م.ب. 6-6-2016 13:18:55\n🏰 گری سبی -تل ابید جهـ\n📅 دەمێ تومارکرنێ Feb 15 2016 5:58PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,114 جار هاتیە دیتن\nمدينة کردیة في الجزيرة العليا، وهي مركز منطقة، تتب [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 15-2-2016 17:58:01\n🏰 گرێ سپی جهـ\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 14 2015 11:41AM\n👁 ئەڤ بابەتە 12,850 جار هاتیە دیتن\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 4 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 14-6-2015 11:41:34\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 23 2016 12:35PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,192 جار هاتیە دیتن\nناوی ڕێکخراوەیی: هەمزە گرێ سپی ناو و پاشناو: هەمز [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 23-7-2016 12:35:09\n📊 یەپەگە ئاماری شەڕی گرێ سپی ئاشکراکرد ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 3 2016 7:39AM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,676 جار هاتیە دیتن\nوتەبێژی یەکینەکانی پاراستنی گەل رایگەیاند کە لە شە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ هـ.ب. 3-3-2016 7:39:23


ئێنریكی بڕوای بە سێلتا فیگۆ هەیە ئەمڕۆ لە ریال مەدرید بباتەوە\nلویس ئێنریكی راهێنەری یانەی ریال مەدریدی ئیسپانی بڕوای تەواوی بەوە هەیە ئەمڕۆ یانەی سێلتا فیگۆ لە یانەی ریال مەدرید دەباتەوە و ناسناوی ئەم وەرزەی خولی ئیسپانیا لە چنگیان دەربێنن.\nئەمڕۆ چوارشەم سەعات 10ی شەو بەكاتی كوردستان، یانەی ریال مەدرید لە یارییەكی دواخراوی گەڕی 21ی خولی پلە یەكی ئیسپانیا دەبێتە میوانی یانەی سێلتا فیگۆ، یارییەكە سێ مانگ بەر لە ئێستا بەهۆی خراپی باری كەش و هەواوە دواخرابوو.\nرۆژنامەی (مۆندۆ دیپۆرتیڤۆ)ی كەتەلۆنی بڵاوی كردەوە: ئێنریكی یەكشەمی رابردوو دوای بردنەوەیان لە یانەی لاس پاڵماس، لە ژووری خۆ گۆڕینی یاریزاناندا بە یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنەی گوتووە بڕوای تەواوی هەیە یانەی سێلتا فیگۆ لە یانەی ریال مەدرید دەبەنەوە.\nیانەی بەرشەلۆنە ئێستا بەكۆكردنەوەی 87 خاڵ و بەجیاوازی گۆڵ لەگەڵ یانەی ریال مەدریدی ركابەری لە ریزی یەكەمی یانەكانی ئەم وەرزەی خولی ئیسپانیا دێت، بۆ بەدەستهێنانی خولەكەش یانەی بەرشەلۆنە دەبێت لە یاریی یەكشەمی داهاتوویاندا لە یانەی ئیبار ببەنەوە و یانەی ریال مەدریدیش لە یارییەكەی ئەمڕۆ بەرامبەر یانەی سێلتا یانیش لە یاریی یەكشەمی داهاتوو بەرامبەر یانەی مەلەگە یارییەك بدۆڕێنن.\nرۆژنامەكە ئاماژەی بەوەشداوە كە ئێنریكی بڕوای تەواوی بە سەركێشی یاریزانانی یانەی سێلتا هەیە بتوانن سەركەوتنە یەك لەدوای یەكەكانی یانەی ریال مەدرید بووەستێنن.\nئاماژەی بەوەشدا كە راهێنەری یانەی بەرشەلۆنە پێیوایە یاریزانانی یانەكەی پێشووی لە یارییەكەی ئەمڕۆدا شەڕی مان و نەمان دەكەن و هەرگیز رێگە نادەن لەنێو یاریگەی خۆیان یانەی ریال مەدرید لێیان بباتەوە.\nجێی باسە یانەی ریال مەدرید تەنانەت لەو دوو یارییەشدا 4 خاڵ بەدەست بێنێ بەفەرمی دەبێتە پاڵەوانی ئەم وەرزەی خولی ئیسپانیا.


مردوو پەرەستی لە کۆمەڵگەدا، مەجید پاڵانی – Peshmergekan\nمردوو پەرەستی لە کۆمەڵگەدا، مەجید پاڵانی\nلەزۆریک لە کۆمەڵگە جۆراوجۆرەکانی دونیا بە گشتی و کۆمەڵی کوردەواری بەتایبەتی، لە نێو ئەندامانی ئەو کۆمەڵگەیەدا بە گشتی و خزمان و نزیکانی ئەو کۆمەڵگە بە تایبەتی،\nشەڕ و ئاژاوە و لەیەک ترازان هەبووە و هەیە. زۆرجار لەسەر شتێکی زۆر بچووک، گرفتگەلێکی زۆر مەزنیان لێ هاوردۆتە ئاراوە و بۆتە هۆی کوژران و بریندار بوون و … ، لە نێو ئەو خزم و بنەماڵە و کۆمەڵەدا. سەرەڕای ئەوەی ئەرکی مرۆڤایەتی و نیشتمانی و خزمایەتی و … ،یان بووە، بەڵام بە هۆی ئەو کێشە و ناکۆکیانەوە، بەدەم چارەسەری گرفتەکانی یەکتریشەوە نەچوون. زۆرجار بینراوە، کە خزمانی پلە یەکیش بۆ ماوەیەکی کەم تا زۆر لە ماڵەوە یان لە نەخۆشخانەکاندا کەوتوون و باهانایانەوە نەچوون و سەردان و دڵدانەوەیان نەکردوون، بەڵام دوای کۆچی دوایی کەسەکە، لەلایەن کەسە دڵنگرانەکەوە فرمێسکی تیمساحی بۆ هەڵڕژێنراوە و بۆ نیشاندانی دڵسۆزی درۆزنانەی خۆی و لەبەر چاوی ئەم و ئەو قوڕی پێواوە و شین و شەپۆڕی بۆ کردووە.\nجێگەی داخە، دوای هەزاران ساڵ بە ئێستەشەوە، کەس و کەسانێک بە مەرگی ئاسایی یان کوژران لە دونیا چوون، بەناوی ئیمام و ئیمام زادە و کەسایەتی مەزن و … ، هەر شین و هاواریان بۆ دەکەن و بۆیان دەدەن بە سنگدا و خۆیانیان بۆ بەکوشت دەدەن. زۆر کەس مانگانە و ساڵانە برینەکانیان تازە دەکەنەوە و بەرنامەی لەپێشدا داڕێژراوی بەسوودی خۆیانیان بۆ لەدونیا دەرچوونی کەسێکیان پەک خستووە. ئەمە لە دۆخێکدایە، کە هیچ سوودێکی بۆ کۆچ کردوو نییە، بەڵکوو زیانی بۆ بنەماڵە و کۆمەڵگە بە گشتی هەیە. وەک کورد ئێژێ “نە شین بۆ مردوو، نە ڕەنج بۆ ناکەس” واتە، هەردوو بێ سوودن.\nبەداخەوە زۆرجار ئەوەشیان کردۆتە کولتووری ناو خەڵک، کە دوای کۆچکردوو، دەبێ لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەوە، خەرجیەکی ـ تێچوون ـ زۆر بکەن، جێگە و ڕێگە و قورئان خوێنیش لە کۆڕی سەرەخۆشییەکەدا ئامادە بکەن. چەندین ڕۆژیش یان بە ڕازی یان بە ڕووگیری ـ من پێم وایە زۆرتر ڕووگیرییە ـ دەسی خەڵک لە کار و کاسبی بشۆرنەوە و لەو گردبوونەوەدا بەشداریان پێبکەن و بەدیار خۆیانەوە گیریان بدەن. هێندێک جاریش بۆ بەشداریکردن لە بەخاکسپاری، یان سەرەخۆشی کۆچکردوو، خەڵکانێک ناچار دەبن لە ڕێگەی دوورەوە بێن، تا بەشداری لەو گردبوونەوەدا بکەن، کە بەداخەوە ئەمەش زۆرجار ڕوودانی دژواری لێکەوتۆتەوە، کە بۆتە هۆی تیاچوونی چەندین کەس لە بنەماڵەیەک. هەروەها، خەڵکان بۆ سەردانی بنەماڵەی کۆچ کردوو، بەجارێک و دووجار ڕازی نابن و دەبێ چەندین شەو و ڕۆژ ئەرک و ماندوو بوون بخەنە سەریان. جا ئەگەر کەسێک یان کەسانێک بە هەر هۆیەک بۆیان نەگونجا سەردانیان بکەن، یان لە کاتی بەخاکسپاری و سەرەخۆشیدا لەگەڵ بن، ئەوە ئیتر دەکەونە بەر گلەیی و گازەندەی ئەم و ئەو، کە بۆچی بەشدار نەبوون. زۆرجار ئەمە بۆتە هۆی لەیەک دابڕان و نێوان ناخۆشی هەردوولا. هەموو ئەو کارە نالەبار و زیانگەێنانە ئەنجام دەدرێن، تا خەڵکان بێژن، قەدری مردووەکەیان گرتووە و کەسدارن. یان هۆزەکەیان گەورەیە و شانازی بە کەس و هۆزەکەیانەوە بکەن. وەک کورد ئێژێ “باوک مردوو دەیکامێ، نان و گۆشت خۆر ئێژێ سەری دەگەێنمە جێگەیەک ـ نایکامێ” خاوەن مردوو سەرەڕای کۆس کەوتنی و لەدەسدانی ئەندامێکی بنەماڵەکەی، هێندەی دیکەش ئەرک و ماندوو بوونیان بۆ ساز دەکەن. لەبڵندگۆ(سماعە)ی مزگەوتەکانەوە بە خوێندنی قورئان، ئاسوودەیی و خەوتن لە زۆرێک لەو منداڵی ساوا و نەخۆش و پیر و پەککەوتوانە دەبڕن. گۆیا، ئەمە سەوابەکەی دەنێرن بۆ کۆچ کردوو. هەرچەند “قورئان” بە ڕاشکاوانە ئێژێ “مرۆڤ بۆخۆی خەبات نەکا، هیچ پاداشتێکی پێناگا” النجم، ٣٨.\nبۆ ناپرسین ئەمە چ سەردەمێکە و ئەو جۆرە بیرکردنەوانە بۆ چ سەردەم گەلێک بوون؟ ئەی لەو سەردەمانەدا کەرەستەی ئاگادارکردنەوە بۆ کۆ بوونەوەی خەڵکانێک بۆ بەخاکسپاردنی کۆچ کردوو، تەنیا وشتر و ئێستر و گوێدرێژ و … ، بووە، ئیستە چی؟ خۆ ئەو ڕاستیەش دەزانین، ئەگەر ئێستە کەسێک دڕکێک بچوقێ بەدەستیدا، لەپڕ و لە چاوتروکانێکدا ئەمپەڕ و ئەو پەڕی دونیا لێی ئاگادارە، ئیتر چ پێویست بەو هات و هاوار و قورئان خوێندن و … ، دەکا؟!\nبۆم هەیە بپرسم، داخوا ڕێزگرتن بۆ مردووە، یان زیندووەکان؟، بەداخێکی گرانەوە، ئەوە نەزانی و تێنەگەیشتووی ئەو خەڵکانەیە، کە وا بیر دەکەنەوە. مردوو هەرچی کردبێت، جا چاکە یان خراپە، کورد وتەنی ” هەرچی وەشاندبێت، هەر ئەوە دەدورێتەوە” کەوایە، ئەگەر پاش مەرگ زیندوو بوونەوەیەک هەبێت ـ لەسەر بڕوای ئەوانەی بڕوایان بە زیندوو بوونەوەی پاش مەرگ هەیە ـ ئەوە خۆ داوینگیری کردەوەی خۆیان دەبنەوە. ئەگەریش زیندوو بوونەوەی پاش مەرگ ڕاست نەبێت ـ لەسەر بڕوای ئەوانەی وا بیر دەکەنەوە ـ ئەوە خۆ مرۆڤ دوای خۆی چی بە جێ هێشتبێت، کە مرۆڤەکانی دوای ئەو سوود لە جۆری هەڵس و کەوت و ڕەوشتی بەرزی ئەو و نووسراوە و … ، کەڵکی بە سوود وەرگرن، ئەوە خۆ مێژوو شانازی بەو کەسەوە دەکا.\nکەوایە، وەک ئێژن “مردوو هەر وەسیەتی پێ دەبڕێت” دەبا زیندووەکانی ئێمە تا هەین، ڕێزی بەرامبەر لە یەکتر بگرین. بەدەم هاناوبانگەکانی یەکترەوە بچین. شەڕ و ئاژاوە لەبەین بەرین.\nگەلێک جار ئەم ڕاستیە ڕوویداوە، کە براو و خوشک و کەسانی نزیک، لە دوای کۆچی دوایی باوک یان براکەیان لەسەر دابەش کردنی میراتی کۆچ کردوو بۆتە کێشەیان و بگرە تا لێواری یەکتر کوشتنیش چوون. ئەمە لە دۆخێکدایە، کە لە کاتی زیندوویدا چاوی خێریان بەیەکتردا هەڵنەهاتووە. شایانی باسە، زۆرجار براکان کچ و خوشکەکانیان لە میراتوەرگرتنی بابیان بێبەشیان کردوون، بە بیانووی ئەوەی، کە ئەو خوشکە میراتەکە دەبا بۆ ماڵی مێردەکەی. ئیتر چاوی بینینی ڕاستیەکەیان نییە، کە ئەو خوشکەش وەک ئەوان لەماڵی ئەو باوکەدا هاوبەشە.\nداخوا ئەمە چ سوودێکی بۆ کۆچکردووە هەبووە و هەیە؟ زۆر جوانی وتووە ئەو زانایە “گوڵێک بە زیندووی بدرێتە دەستی مرۆڤێکەوە، باشترە لەوەی، کە لەسەر گۆڕەکەی باخچەیەک درووست بکرێت”\nکەوایە، ئێمەی کۆمەڵی کوردەواری گەلێک پێویستە بە خۆماندا بچینەوە و هەموو ئەو هەڵس و کەوتانەی لەبەرەکانی پێشوودا بوونەتە کولتووری خەڵکەکانمان و زیانیان بۆیان هەبووە، نابێ ئێمە پێڕەویان لێ بکەین و وەدوایان بکەوین. دەبێ بیاندەینە بەر زەڕەبینی بیرکردنەوە و هەڵە و پەڵەکانیان لێ هەڵگرینەوە و سوود گەێن و باشەکانیش بکەینە دەرس بۆ خۆمان.


نەتەوەیەکگرتووەکان حەشدی شەعبی خستە لیستی "شەرمەزاری"یەوە\nلەلایەن مەجید نیزامەدین گلی 6/10/2017\nچەند چەکدارێکی حەشدی شەعبی لە حەویجە AFP / AHMAD AL-RUBAYE\nنەتەوەیەکگرتووەکان ساڵانە راپۆرتێک لەبارەی پێشێلکارییەکان لە دژی منداڵان لە حاڵەتەکانی شەڕدا بڵاودەکاتەوە. لەو راپۆرتەدا لیستێکی تێدایە کە بە "لیسیتی شەرمەزاری" ناسراوە و وڵاتان هەوڵدەدەن کە ناوی حکومەت و لایەنەکانیان نەکەوێتە ئەو لیستەوە.\nئەو لیستە ناوی ئەو لایەن و گرووپانەی تێدایە کە مافی منداڵان بە کوشتن، ئەشکەنجەدان، و بەکارهێنانیان لە شەڕدا پێشێل دەکەن.\nلە راپۆرتەکەی ساڵانی پێشوو، لە ژێر ناوی عێراق تەنیا داعش لە ریزبەندەکەدا هاتبوو، بەڵام ئەمساڵ بۆ یەکەمین جار ناوی هێزەکانی حەشدی شەعبیش خرایە ئەو لیستەوە. هەر بە گوێرەی ئەو راپۆرتە، لە ساڵی 2016 زیاتر لە 2000 منداڵ بەهۆی شەڕی داعش لە سووریا و عێراق کوژران و یان بریندار بوون.\nبەپێی ئەو راپۆرتە کە لەلایەن نووسینگەی سکرتێری گشتی نەتەوەیەکگرتووەکانەوە دەرکراوە، تەنیا لە ساڵی 2016، لە شەڕەکانی عێراق، 229 منداڵ کوژراون ، 181 کەسیش بریندار بوون. ئەمە تەنیا ئەو کەیسانەیە کە نەتەوەیەکگرتووەکان توانیویەتی پشتڕاستیان بکاتەوە.\nراپۆرتەکە رەخنەش لە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەگرێت و تێیدا هاتووە، 172 منداڵ لە زیندانەکانی هەرێمی کوردستانی عێراقدان بەتۆمەتی هەڕەشە بۆ ئاسایشی نەتەوەیی و تیرۆریزم.\nهەروەها ئاماژە بە نیگەرانی و ترسی نەتەوەیەکگرتووەکان دەکات لە زیادبوونی دیاردەی تەجنید و بەکارهێنانی منداڵان لە شەڕەکاندا لە لایەن هێزەکانی حەشدی شەعبی.\nئەم راپۆرتە کە ساڵانە دەردەچێت لە ناوەندەکانی دیپلۆماسی گرنگییەکی زۆری پێدەدرێت، ساڵی پار سعودیە لەسەر ریزبەندکردنی لە لیستی شەرمەزاری ، هەڕەشەی بڕینی هەموو هاوکارییەکانی کردبوو بۆ نەتەوەیەکگرتووەکان و لە ئەنجامدا نەتەوەیەکگرتووەکان ناوی سعودیەی لە لیستەکە سڕییەوە. بەڵام ئەمساڵ ناوی سعودیە و هاوپەیمانە سەربازییەکانی لە شەڕی یەمەن خراونەتە ئەو لیستەوە و بە کوشتنی ژمارەیەک زۆر منداڵی یەمەنی ، تۆمەتبارکراون.\nنیشانەکردن : حەشدی شەعبی , نەتەوە یەکگرتووەکان\n14410 ژمارەی بینین


گەواهی دەدەم پڵنگەکانی بادینان، دارستانێک دەست و مەچەکیان لەپشتە – لڤین پرێس\nگەواهی دەدەم پڵنگەکانی بادینان، دارستانێک دەست و مەچەکیان لەپشتە\nعەبدوڵا پەشێو شاعیری ناسراوی کوردستان بۆ پشتیوانیکردن لە دەستگیرکراوانی بادینان لە نووسینێکدا رەخنەی توند لە دەسەڵاتداران و ئەو تۆمەتانە دەگرێت کە خراوەتە پاڵ سزادراوەکان و دەڵێت: ئەمڕۆ مۆدەی سوپەرسیخوڕانە، سیخوڕی وا، بە فڕۆکە هاتووچۆ بکا، بەتالیۆنێک پاسەوان و کاروانێک جامڕەشی لە دووبێ، بتوانێ بە فەرمانێک سەرزەوی و بنزەوی بۆ ماخۆکانی دابدۆشێ، فەرهەنگ و زمانی نەتەوەیەک ئاوەڕووت بکا، جوگرافیای وڵاتێک بگۆڕێ.\nپەشێوی شاعیر لە سەرەتای نوسینەکەیدا دەڵێت: گەواهی دەدەم پڵنگەکانی بادینان، نەک هەر دەستێک، دارستانێک دەست و مەچەکیان لەپشتە.\nهەروەها سەبارەت بەو تۆمەتانەی ڕووبەڕووی سزادراوەکانی بادینان کراوەتەوە دەڵێت: “سەیرە! سەرانی پارتخێڵەکان ڕۆژێ بە تەنەکە و بەرمیل درۆ دەکەن، کەچی هێندە دەبەنگن، دوای سی ساڵ فەرمانڕەوایی، هەر فێر نابن چوار درۆی ماقووڵ بکەن”.\nپەشێو لە کۆتایی نووسینەکەیدا شیعرێکی ناوەڕاستی هەشتاکانی هێناوەتەوە، کە لەو کاتەدا بۆ دەستگیرکراوانی کورد لە زیندانەکانی بەعس دا نووسیویەتی و دەڵێت: ئێستاش، دوای ئەو هەموو ساڵانە، زیندان و زیندانی هەمانن، ئەوەی گۆڕاوە زمانی زیندانەوانەکانە\nدەقی نووسینەکەی عەبدوڵا پەشێو\nئەو هەموو لەمپەر و دیوارانەی، لە ماوەی دەیان ساڵی کاولکاریدا، پارتخێڵەکان لە ڕیزەکانی گەلی کوردستاندا هەڵیانچنیوە بە خۆڕاگریی کوڕگەلی بادینان خەریکە درەزی تێ دەکەوێ. هەنووکە بادینان و سۆران، کوێستان و گەرمیان زیاتر لە جاران هەست بە هاوچارەنووسی دەکەن و بەمەش خەریکن ڕەنجی دەیان ساڵەی بەرەبابە مەلعوونەکان بە با دەدەن.\nلە ساڵی ١٩٨٤دا ئەم هۆنراوەیەی خوارەوەم بۆ قارەمانانی ناو زیندانەکانی داگیرکەران نووسی. ئێستاش، دوای ئەو هەموو ساڵانە، زیندان و زیندانی هەمانن، ئەوەی گۆڕاوە زمانی زیندانەوانەکانە…\n“كێت له‌گه‌ڵدایه، ته‌ره‌س؟”\n“كێت له‌گه‌ڵدایه، سه‌گباب؟”\nئێستا دانی پیا ده‌نێم،\nبه‌سه، لێم مه‌ده جه‌ناب:\nئاوی چه‌م و ڕووباران،\nداری شیو و كه‌ناران،\nدڕنده‌ی ده‌شت و شاخان،\nفڕنده‌ی ڕه‌ز و باخان،\nته‌می دۆڵ، كوچكی به‌ستان،\nبای گه‌رمێن، به‌فری كوێستان،\nملیۆنان دیلی زیندان،\nزیندانی شار و گوندان،\nهه‌موویان له‌گه‌ڵ مندان.\n28/6/1984 – مۆسكۆ\nبنەماڵەی بارزانی... لەگەڵ بنیاتنانەوەی فڕۆکەخانەی موسڵ نین..!!\nکۆمیسیۆن: هەڵبژاردن لەکاتی خۆیدا بەڕێوەدەچێت و دواناخرێت