رۆژنامه‌ی كوردستان پێده‌چێت تاقه رۆژنامه‌یه‌ك بێت له هه‌موو دنیادا شه‌ش جار ناونیشان‌و مه‌نزڵگاكه‌ی گۆڕابێت\nهه‌ڵبژاردنی شاری قاهیره له‌لایه‌ن سه‌رنوسه‌ره‌وه بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی رۆژنامه‌كه‌ی، په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌یه كورد له‌و سه‌رده‌مه‌دا هیچ پایته‌ختی نه‌بووه، هیچ هێزێكی سیاسی (حیزبی) یان هیچ ده‌سه‌ڵات‌و رێكخراوو ده‌زگایه‌كی له هیچ یه‌كێك له پایته‌خته‌كاندا‌و له شاره‌كانی دیكه‌ی كوردستاندا نه‌بووه\nله شاری قاهیره‌ی پایته‌ختی میسرو (122) ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، یه‌كه‌مین رۆژنامه‌ی كوردی به ناوی كوردستان ده‌رچوو. نوسه‌رێكی كورد ده‌ڵێت: رۆژنامه‌گه‌ری كوردی به‌پێچه‌وانه‌ی حاڵی میلله‌تانی دراوسێی عه‌ره‌ب‌و تورك‌و فارس، له ئه‌نجامی هۆشیارییه‌كی تاكه‌كه‌سیه‌وه له‌دایكبوو، رۆژنامه‌یه‌كی ئه‌هلی‌و تاكه‌كه‌سی بوو. ناواخنێكی ئه‌ده‌بیی‌و رۆشنبیری‌و ئازادی هه‌بووه. ئه‌م خاسیه‌ته ده‌گمه‌نه‌و سه‌رپه‌ڕه مایه‌ی سه‌رنجدان‌و شانازییه بۆ كورد.\nرۆژنامه‌ی كوردستان پێده‌چێت تاقه رۆژنامه‌یه‌ك بێت له هه‌موو دنیادا شه‌ش جار ناونیشان‌و مه‌نزڵگاكه‌ی گۆڕابێت. یه‌كه‌مین ژماره‌ی له به‌هاری ساڵی (1898) له قاهیره چاپكراوه. له‌باره‌ی رۆژی ده‌رچونی رۆژنامه‌كه‌وه له لاپه‌ڕه‌ی یه‌كه‌میدا نوسراوه (روژا پنجشمی ده 30 ژوالقعده سنه 1315 پنجشنبه فی 9 نیسان 1314). ساڵنامه‌ی یه‌كه‌میان كۆچییه‌و دوه‌میان رۆمی. چونكه له‌و ده‌مه‌دا هه‌ردوو ساڵنامه‌كه به‌كارهاتون. یه‌كه‌میان به‌پێی سوڕانه‌وه‌ی مانگ ژمێردراوه‌و دوه‌میان به‌پێی سوڕانه‌وه‌ی زه‌وی به‌ده‌وری رۆژدا.\nمیقداد به‌درخان، باوكی رۆژنامه‌گه‌ری كوردی\nیه‌كه‌مین سه‌رنوسه‌ری میقداد مه‌دحه‌ت به‌درخان بووه. (میقداد - مه‌دحه‌ت) ناوێكی ئاوێته‌یه، له شێوه‌ی ناونانی ئه‌وروپاییه‌كان كه عوسمانییه‌كان‌و كورده‌كانی سه‌رده‌می ئیمپراتۆرییه‌تی عوسمانی له فه‌ره‌نساییه‌كانیان وه‌رگرتوه بۆ ناونانی رۆڵه‌كانیان. كوڕی میر به‌درخان پاشا بووه. ساڵی له‌دایكبوون‌و كۆچی دوایی نه‌زانراوه. ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت كه له (1891) هاتۆته میسر، نه‌خۆشی سیلی هه‌بووه. جگه‌له كوردی، زمانه‌كانی توركی‌و عه‌ره‌بی‌و فه‌ره‌نسی زانیوه. له ژماره یه‌ك تا ژماره پێنج سه‌رنوسه‌ری رۆژنامه‌كه بووه.\nله ژماره شه‌ش تا ژماره (31) عه‌بدولره‌حمان به‌درخانی برای میقداد مه‌دحه‌ت بووه‌ته سه‌رنوسه‌ری رۆژنامه‌كه. سه‌رده‌می منداڵیی‌و لاوی عه‌بدولره‌حمان به‌درخانیش نه‌زانراوه. له نیوه‌ی یه‌كه‌می ساڵانی (1890)دا له ئه‌سته‌مبوڵ جێگری سه‌رۆكی ئیداره‌ی وه‌زاره‌تی مه‌عاریف بووه. له ساڵی (1894) رویكردۆته ئه‌وروپا. جگه‌له كوردی، توركی‌و عه‌ره‌بی‌و فه‌ره‌نسی‌و ئینگلیزی‌و ئه‌ڵمانیشی زانیوه. له (1908) دوای راگه‌یاندنی شۆڕشی مه‌شروتیه‌ت له توركیا، ده‌ه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌سته‌مبوڵ‌و له‌وێ قوتابخانه‌یه‌ك ده‌كاته‌وه، به زمانی كوردی وانه به منداڵانی كورد ده‌ڵێته‌وه. هه‌ر خۆیشی مانگانه خه‌رجیی قوتابخانه‌كه ده‌دات‌و پێویستیه‌كانی دابین ده‌كات.\nیه‌كه‌م رۆژنامه‌ی كوردی له شارێكی كوردی ده‌رنه‌چووه، به‌ڵكو له قاهیره‌ی پایته‌ختی میسر ده‌رچووه. به‌بۆچونی نوسه‌ران‌و لێكۆڵه‌ران، هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه بووه ئه‌وكات وڵاتی میسر له ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی عوسمانییه‌كان بووه، له‌وێ به‌درخانییه‌كان هه‌ستیان به‌جۆرێك له ئازادی كرد‌وه، كردویانه‌ته مینبه‌رێك بۆ دژایه‌تی‌و وه‌ستانه‌وه دژی ده‌وڵه‌تی عوسمانی.\nد.فه‌رهاد پیرباڵ له لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كدا له‌باره‌ی رۆژنامه‌ی كوردستانه‌وه، ده‌ڵێت: هه‌ڵبژاردنی شاری قاهیره له‌لایه‌ن سه‌رنوسه‌ره‌وه بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی رۆژنامه‌كه‌ی، په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌یه كورد له‌و سه‌رده‌مه‌دا هیچ پایته‌ختی نه‌بووه، هیچ هێزێكی سیاسی (حیزبی) یان هیچ ده‌سه‌ڵات‌و رێكخراوو ده‌زگایه‌كی له هیچ یه‌كێك له پایته‌خته‌كاندا‌و له شاره‌كانی دیكه‌ی كوردستاندا نه‌بووه، ته‌نانه‌ت به‌پێچه‌وانه‌وه رێگه‌شیان له كورد گرتوه بتوانن چالاكیه‌كی له‌م جۆره بنوێنن. له‌و سه‌رده‌مه‌شدا قاهیره لاچه‌پ، دووره ده‌ست، كه‌مێك دوور بووه له ده‌سه‌ڵاتی دیكتاتۆرییه‌تی عوسمانی. نه‌ك ته‌نیا روناكبیرانی كورد، به‌ڵكو روناكبیرانی ئۆپۆزسیۆنی فارس‌و ئه‌رمه‌ن‌و توركیش روویان تێده‌كرد، بووبووه مه‌ڵبه‌ندی كۆبونه‌وه‌ی نووسه‌رانی به‌رهه‌ڵستكاری زۆربه‌ی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌م ناوچه‌یه دژ به ئیمپراتۆرییه‌تی عوسمانی. به‌ڵام ئه‌م راستیانه ئه‌وه ناشارێته‌وه كه كه میقداد – مه‌دحه‌ت به‌درخان وه‌ك له په‌یامه فه‌ره‌نسیه‌كه‌یدا نوسیویه‌تی: هۆی جێهێشتنی ئه‌سته‌مبوڵ ئه‌وه بووه كه سوڵتانی عوسمانی ژیانی له بنه‌ماڵه‌ی ئه‌وان قه‌ده‌غه‌كردبوو.\nسی‌و یه‌ك ژماره‌و سێ وڵات\nرۆژنامه‌ی كوردستان دوو هه‌فته جارێك به چوار لاپه‌ڕه‌و به زمانجی كرمانجی ژورو دواتر به توركی بڵاوكراوه‌ته‌وه. تێكڕا سی‌و یه‌ك ژماره‌ی لێ ده‌رچووه. له ژماره یه‌ك تا ژماره شه‌ش له چاپخانه‌ی هیلال له قاهیره چاپكراوه. ژماره شه‌ش تا ژماره نۆزده‌ی له شاری جنێفی سویسرا چاپكراوه. ژماره‌كانی (20 - 23) بۆ جارێكی دیكه له قاهیره چاپكراوه‌ته‌وه. ژماره (24) له له‌نده‌ن چاپكراوه. ژماره (25 - 29) له فۆلكستۆن چاپكراوه. ژماره سی‌و سی‌و یه‌ك له جنێف له‌لایه‌ن عه‌بدولره‌حمان پاشای برای میقداد میدحه‌ت به‌درخانه‌وه چاپكراوه. دوا ژماره‌ی كوردستان له چوارده‌ی نیسانی (1902) ده‌رچووه.\nله‌باره‌ی ئه‌م شوێن گۆڕكێیه‌ی رۆژنامه‌كه‌وه، فه‌رهاد پیرباڵ ده‌ڵێت: له‌وانه‌یه رۆژنامه‌ی كوردستان تاقه رۆژنامه‌یه‌ك بێت له هه‌موو دنیادا كه شه‌ش جاران ناونیشان‌و مه‌نزڵگاكه‌ی گۆڕابێت! ئه‌مه‌ش دوو هۆكاری هه‌بووه: یه‌كه‌م سانسۆرو هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌وڵه‌تی عوسمانی كه به‌رده‌وام چاوی له دوای رۆژنامه‌كه بووه‌و پاڵه‌په‌ستۆی داخستنی خستۆته سه‌ری، دووه‌م: سه‌رنوسه‌ری رۆژنامه‌كه به‌هه‌مان شێوه راوه‌دونراو، مه‌حكوم‌و ئاواره ژیاوه.\nمیقداد به‌درخان كاتێك یه‌كه‌م ژماره‌ی رۆژنامه‌كه‌ی ده‌ركرد، وه‌ك رێزێك بۆ خاكی باب‌و باپیرانی زیاد له دوو هه‌زار كۆپی له رۆژنامه‌كه به‌خۆڕایی بۆ كوردستان نارد. له خواروی رۆژنامه‌كه ده‌نوسرا (من له‌هه‌ر ژماره‌یه‌ك دوو هه‌زار كۆپی ده‌نێرم بۆ كوردستان به‌خۆڕایی، بۆ ئه‌وه‌ی رێگای ئازادی‌و سه‌رفرازییان بۆ رووناك ببێته‌وه.\nله‌باره‌ی رۆژی ده‌رچونی رۆژنامه‌كه‌وه، فه‌رهاد شاكه‌لی نوسه‌ر پێیوایه ئه‌و به‌رواره‌ی له‌سه‌ر رۆژنامه‌كه نوسراوه ده‌كاته (21 نیسان) نه‌وه‌كو (22 نیسان)و له‌وباره‌یه‌وه ده‌ڵێت: به‌پشت به‌ستن به ته‌قویمێكی سویدی كه خشته‌یه‌كی تێدایه بۆ دیاریكردنی دووسه‌د ساڵ (1867 – 2066) زایینی. هه‌روه‌ها به به‌كارهێنانی پرۆگرامێكی كۆمپیوته‌ری به‌ناوی ته‌قویم كه بۆ به‌راوردكردنی ساڵنامه‌كانی كۆچی، زایینی، ئێرانی‌و روومی رێكخراوه. به سوود بینین له ماڵپه‌ڕی (Tekvim)ی توركی كه به‌شێكه له ماڵپه‌ڕی كۆڕی مێژووی تورك، بۆمان روون ده‌بێته‌وه كه یه‌كه‌مین ژماره‌ی رۆژنامه‌ی كوردستان له (21/نیسان/1898) له قاهیره بڵاوكراوه‌ته‌وه. چونكه به‌پێی هه‌موو ته‌قویمه‌كان رۆژی (22/نیسان/1898) رۆژی هه‌ینیه نه‌وه‌كو پێنج شه‌ممه. بۆیه هه‌ر زانیارییه‌كی دیكه له‌گه‌ڵ ئه‌م ئه‌نجامگیرییه‌دا نه‌گونجێت ناڕاسته‌و ده‌بێ راست بكرێته‌وه.\nبه‌درخانییه‌كان بۆچی رۆژنامه‌یان ده‌ركرد؟\nبه‌درخانییه‌كان كاتێك له زێدی خۆیان وه‌ده‌رده‌نرێن‌و له قاهیره ده‌گیرسێنه‌وه، بۆ گه‌یاندنی ده‌نگ‌و په‌یامی كوردان یه‌كه‌م رۆژنامه‌ی كوردی چاپ ده‌كه‌ن. پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه بۆچی‌و چۆن به‌درخانییه‌كان بیریان له ده‌ركردنی رۆژنامه كرده‌وه؟\nنوسه‌ری شه‌هید جه‌بار جه‌باری (1952 – 1985)، له لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كدا به‌ناونیشانی مێژوی رۆژنامه‌گه‌ری كوردی كه له ساڵی (1970) بڵاویكردۆته‌وه، ده‌ڵێت: رۆژگارو تاقیكردنه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌كانی تری كورد به هه‌موو لایه‌كی سه‌لماند كه خه‌باتكردن له‌پێناوی گه‌ل‌و نیشتیمان، هه‌ر به رێگای چه‌ك هه‌ڵگرتن‌و كوشتار به ته‌نیا ناكرێت، بۆیه رۆشنبیره‌كانی كوردو لاوه خوێن گه‌رمه‌كانی له كۆتایی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م بیریان له رێگای تر كرده‌وه بۆ خه‌باتكردن له‌پێناوی به‌دیهێنانی سه‌ربه‌خۆیی‌و رزگاری كورد... باشترین هۆی پڕوپاگه‌نده‌و ناساندنی مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وایه‌تی كورد به وڵاتان رێگای رۆژنامه‌گه‌رییه، چونكه له‌و رێگایه‌وه به ئاسانی‌و رێكوپێكی ئه‌توانرێت سه‌رنج‌و رای گشتی جیهان به‌لای مه‌سه‌له‌كه‌دا وه‌ربگردرێت‌و عه‌تفی گه‌لان رابكێشرێت.\nسیاسه‌تمه‌دارو روناكبیری كورد جه‌لال تاڵه‌بانی (1933 - 2017) له كتێبی (كوردایه‌تی)دا ده‌ڵێت: "له‌پاش سه‌رنه‌كه‌وتنی شۆڕشی نیشتیمانی كورد له شه‌مزینان، رێگه فراوان كرایه‌وه بۆ ده‌ركه‌وتنی كۆمه‌ڵ‌و رۆژنامه‌گه‌ری كوردی. قۆناغی بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆشیاری‌و وریابوونه‌وه به رێگای رۆژنامه‌گه‌ری‌و وێژه‌دا هاته نێوانه‌وه".\nنوسه‌رو لێكۆڵه‌ر فه‌رهاد پیرباڵ، ده‌ڵێت: رۆژنامه‌گه‌ری كوردی به‌پێچه‌وانه‌ی حاڵی میلله‌تانی دراوسێی عه‌ره‌ب‌و تورك‌و فارس، لای كورد له ئه‌نجامی (هۆشیارییه‌كی تاكه‌كه‌سیه‌وه) له‌دایكبوو، نه‌ك له‌ئه‌نجامی پێداویستی ده‌وڵه‌ت یان ده‌زگایه‌كی حكومی بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی پڕوپاگه‌نده‌و هه‌واڵه‌كانی خۆیان‌و به ئه‌رشیفكردنی ده‌نگوباسه‌كانی ئیداره‌ی ئه‌و حكومه‌تانه.\nناوه‌ڕۆكی رۆژنامه‌ی كوردستان\nرۆژنامه‌ی كوردستان دووهه‌فته جارێك له چوار لاپه‌ڕه‌دا بڵاوده‌بوویه‌وه، ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی بریتی بوو له وتاری كۆمه‌ڵایه‌تی‌و مێژوویی‌و رامیاری‌و هه‌ڵبه‌ست‌و ده‌نگوباس. له ئه‌نجامی به‌ربه‌ره‌كانێ كردنی كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌تی عوسمانی رۆژنامه‌كه هه‌میشه له شوێنێكه‌وه گوێزراوه‌ته‌وه بۆ شوێنێكی تر.\nفه‌رهاد پیرباڵ ده‌ڵێت: یه‌كه‌م رۆژنامه‌ی كوردی، به‌پێچه‌وانه‌ی میلله‌تانی دراوسێوه، رۆژنامه‌یه‌كی ئه‌هلی‌و تاكه‌كه‌سی بووه. جگه‌له‌وه‌ش ناواخنێكی ئه‌ده‌بیی‌و رۆشنبیری‌و ئازادی هه‌بووه. ئه‌م خاسیه‌ته ده‌گمه‌نه‌و سه‌رپه‌ڕه مایه‌ی سه‌رنجدان‌و شانازییه بۆ كورد.\nبه‌رهه‌می ئه‌م نوسه‌رانه له رۆژنامه‌ی كوردستاندا بڵاوكراوه‌ته‌وه: حاجی قادری كۆیی، ئه‌حمه‌دی خانی، لاو شێخ ئا. فه‌تاح، ش.م (ژ ئه‌شرافێن دیار به‌كرێ)، مه‌لا ساڵحێ حه‌زیری، شێخ حه‌سه‌ن، میر جگه‌رخون، عومه‌ر فه‌وزی، ره‌ئوف قولله‌ری، سه‌ید تاهیری بۆتی...\nمیقداد مه‌دحه‌ت له وتاره‌كانیدا زمانێكی نه‌رم‌و لیبراڵی‌و چاره‌سه‌رخوازانه‌ی هه‌بووه. عه‌بدولره‌حمان به‌درخانیش زمانێكی توندوتیژو یاخی‌و شۆڕشگێڕانه‌ی هه‌بووه‌و داوای فیدرالیزمی له چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا بۆ نه‌ته‌وه ژێرده‌سته‌كانی وه‌كو كورد كردوه. هه‌ندێك له بابه‌ت‌و سه‌روتاره‌كان له كوردییه‌وه ته‌رجه‌مه‌ی توركی كراون. هه‌ندێجاریش هه‌واڵ‌و ده‌نگوباس له زمانی ئینگلیزی‌و فه‌ره‌نسیه‌وه (له رۆژنامه‌و گۆڤاره رۆژئاواییه‌كانه‌وه) كراونه‌ته كوردی.\nچیرۆكی دۆزینه‌وه‌ی ژماره‌كانی رۆژنامه‌ی كوردستان\nد.كه‌مال فوئاد له ئابی (1965) له شاری (Marbuty) ئه‌ڵمانیا به‌دوای ژماره‌كانی رۆژنامه‌كانی كوردستاندا ده‌گه‌ڕێت. له (22/نیسان/1968) د.مارف خه‌زنه‌دار له رۆژنامه‌ی (التأخی) له به‌غدا، بۆ یه‌كه‌مین جار به نووسین خه‌ڵكی كوردی ئاگارداركرده‌وه كه یه‌كه‌مین رۆژنامه‌ی كوردی له (22/نیسان/1898) به‌ناوی كوردستان له قاهیره ده‌رچوه. وێنه‌ی یه‌كه‌م ژماره‌ش له نامه‌خانه‌ی رۆژهه‌ڵاتناسیی لینینگراده‌وه وه‌رگرتبوو، بڵاوی كرده‌وه.\nله هاوینی (1968) د.كه‌مال فوئاد له ئه‌ڵمانیا توانیی زۆربه‌ی ژماره‌كانی (كوردستان) كۆپی بكات. له (23/مایس/1969) ناوبراو له یه‌كه‌م ژماره‌ی گۆڤاری (رووناكی)دا له به‌غدا وتارێكی تێروته‌سه‌ل له‌باره‌ی ئه‌م رۆژنامه‌یه‌وه ده‌نووسێت. له سه‌ره‌تای ساڵی (1972)دا ژماره‌كانی رۆژنامه‌كه جگه‌له ژماره‌كانی (10، 12، 17، 18، 19) له‌گه‌ڵ پێشه‌كیه‌ك به قه‌ڵه‌می خۆی چاپ‌و بڵاوده‌كاته‌وه. له (22/نیسان/1998) مه‌حمود زامدار هه‌مان چاپ‌و كۆكراوه‌كه‌ی د.كه‌مال فوئاد له‌گه‌ڵ دوو ژماره‌ی تازه دۆزراوه‌ی حه‌ڤده‌و هه‌ژده له چاپ ده‌داته‌وه.\n1. د.سه‌باح موسا عه‌لی: سه‌ره‌تاكانی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردی، وه‌رگێڕانی: ئیسماعیل هه‌ناره‌یی، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی، 2020.\n2. د.فه‌رهاد پیرباڵ: چه‌ند باسێك له‌باره‌ی مێژووی رۆژنامه‌نووسیی كوردییه‌وه، له بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای چاپ‌و په‌خشی سه‌رده‌م، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی، 2007.\n3. فه‌رهاد شاكه‌لی: كه بازنه‌و لاكێشه‌كان هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه، چاپی یه‌كه‌م، 2010، له بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای ئاراس له هه‌ولێر.\n4. سمكۆ جه‌باری: كۆی به‌رهه‌مه كوردییه‌كانی نووسه‌ری شه‌هید جه‌بار جه‌باری، له بڵاوكراوه‌كانی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی، 2004.


یاساکانمان | پارک تەکنەلۆجی\nهۆست و دۆمەین\nکورتە نامە sms\nڕیکلام لە گۆڤار\nپارک تەکنەلۆجی لە یوتیوب\nپارک تەکنەلۆجی لە فەیسبووک\nلە پارک تەکنەلۆجی گرنگی بە توانا و ئاستی ڕاژەکانمان دەدەین. گەرەنتی بەردەوامی کارکردن و پارێزراوی لەگەڵدایە.\nبە کڕینی ریسلەرێک، دەبیتە خاوەن کار و دەتوانیت دەست بە فرۆشتنی هۆست بکەیت بێ ئەوەی هیچ شارەزاییەکت هەبێت.\nئێمە ستافێکی تایبەت بە مارکێتینگ و ریکلاممان هەیە، دەتوانین بە چەندەها جۆر ریکلام بۆ بازرگانییەکەت بکەین.\nڕەزامەندی کڕیارەکانمان گرنگە هەربۆیە ستافەکانمان ئامادەن لەهەر سات و کاتێکدا بێت لەرێی چەندین ئامرازەوە هاوکاریتان بکەن.\nپارک تەکنەلۆجی بەرپرسیارە لە پێشکەشکردنی باشترین کوالیتی و خزمەتگوزاری بۆ کڕیارەکانی، لەپێناو بەدیهێنانی ئەم ئامانجەشدا کۆمەڵێک یاسا پەیڕەودەکەین بۆ نەفەوتانی مافی هیچ کەسێک کاتێک دەبێتە بەشداربوویەکی پارک تەکنەلۆجی.\nلایەنی یەکەم (پارک تەکنەلۆجی) بە مافی خۆی دەزانێت هەرکاتێک بە پێویستی زانی گۆڕانکاری لە یاساکاندا بکات.\nلایەنی دووەم (کڕیار) دەبێت هەموو خاڵەکان بخوێنێتەوە و بەرپرسیار دەبێت بەرامبەریان.\nدوایین گۆڕانکاری: 20/10/2015\n١، هەموو جۆرە ماڵپەرێکی دژ بە ئاینی پیرۆزی ئیسلام و ڕەوشتی کۆمەڵگە قەدەغەیە و ڕێگە پێنەدراوە لەسەر ڕاژەکەمان.\n٢، بەرزکردنەوەی فایلی شێڵ و ترۆجان و هەموو جۆرە فایلێکی هاک قەدەغەیە چونکە دەبێتە هۆی تێکدانی ماڵپەرەکەت، رۆژانە هەموو هۆستەکان بە شێوەیەکی خۆکارانە دەپشکنرێن و لەکاتی هەبوونی هار فایلێکی هاوشێوە راستەوخۆ هۆستەکەت دەوەستێنرێت.\n٣، لەکاتی نوێکردنەوەی بەشداریبوونتان، پێش ٣ رۆژ لە تەواوبوونی بەرهەمەکەت دەبێت بڕی پارەی پێویست بنێردرێت بۆ ناونیشانەکانی پارک تەکنەلۆجی، بە پێچەوانەوە هۆستەکەت ڕادەگیرێت.\n٤، باش داخستنی هەر هۆستێک (Suspend) بۆ ماوەی ٧ رۆژ باک ئەپی هۆستەکەت لای ئێمە دەپارێزرێت و مافی وەرگرتنەوەیت دەبێت، بەڵام پاش تەواوبوونی ماوەکە ( ٧ رۆژ ) هۆستەکە بەیەکجاری دەسرێتەوە و ناتوانیت باک ئەپی بەدەستبهێنیت.\n٥، بۆ خاوەن سێرڤەرەکانی vps، گەر دەتانەوێت ڕاژەکانتان بوەستێنن و نوێی نەکەنەوە دەبێت پێش ٣ رۆژ ئاماژەی پێبدەن، بە پێچەوانەوە مافی ئەوەمان هەیە داوای بڕی پارەی نوێکردنەوە بکەین چونکە لە پارک تەکنەلۆجی نوێبوونەوەکان خۆکارانە دەکرێن.\n٦، لایەنی یەکەم بە مافی خۆی دەزانێت هەر هۆستێک بووە هۆی دروستکردنی لۆد و کاریگەری هەبوو لەسەر هۆستەکانی تری سەر هەمان ڕاژە بووەستێنێت بێ ئەوەی خاوەنەکەی لێ ئاگاداربکاتەوە، خاوەنەکەی مافی داواکردنی کردنەوەی هۆستەکەی هەیە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا بەمەرجێک هەستێت بە چاککردنی هۆکاری دروستبوونی لۆدەکە، یاخود گواستنەوەی بۆ راژەیەکی تایبەت گەر ماڵپەرەکە سەردانی زۆربوو. بەهیچ شێوەیەک ماڵپەری گەورە و دروستکەری لۆد لەسەر پلانی هۆستە ئاساییەکانی پارک تەکنەلۆجی وەرناگیرێن و دەبێت پلانی تایبەت یاخود سێرڤەری تایبەت بکڕن.\n٧، بۆ هەر کڕیارێکی ڕاژەی vps ئێمە بەبێ بەرامبەر ڕێکخستنی سەرەکی و پاراستنی بۆ دەکەین بەڵام بۆ داواکاری تایبەت وەک پاراستنی بەهێز دەبێت کڕیار پارەی پێویست بە داواکارییەکەی بدات.\n٨، لایەنی یەکەم بەڵێنی گەڕاندنەوەی هەموو بڕی پارە دەدات وەک لە پلانەکانیدا ئاماژەی پێداوە (گەرەنتی گەڕاندنەوەی پارە) لە ماوەی ٧ رۆژی بەشداربووندا بەمەرجێک هۆکاری داوای کڕیار کەمتەرخەمی ستافی پارک تەکنەلۆجی بێت بە پێچەوانەوە هیچ بڕە پارەیەک بەبێ هۆکار ناگەڕێندرێتەوە.\n٩، لەکاتی داواکردنی هەر خزمەتگوزارییەکی هۆست لە پارک تەکنەلۆجی دەبێت هەموو بڕە پارەی داواکراو بگاتە دەستی یەكێک لە کارمەندانی پارک تەکنەلۆجی پاشان دەستدەکرێت بە دروستکردنی هۆستەکە. پارک تەکنەلۆجی جگە لەو ژمارە مۆبایل و ئیمەیڵانەی لە ماڵپەرەکەماندا ئاماژەمان پێداوە بەهیچ شێوەیەک بە ژمارە و ئیمەیڵی دیکە داوای ناردنی پارە ناکەین، تکایە ئاگاداربن.\n١٠، ستافی پارک تەکنەلۆجی لە هیچ کاتێک و ساتێکدا بەهیچ شێوەیەک داوای وشەی نهێنی ماڵپەرەکەت لێ ناکات. ستافەکەمان توانای چوونەناوەوەی هەموو هۆستەکانی هەیە بۆیە گەر هەرکەسێک بەناوی پارک تەکنەلۆجیەوە داوای وشەی نهێنی لێ کردیت ئەوا ئێمە نین و پەیوەندی بە ئێمەوە نیە، تکایە ئاگاداربن.\nبۆ داواکردنی هەر ئۆفەرێک پەیوەندیمان پێوەبکەن.\nبۆ پرسیار کردن یاخود داواکردنی بەرهەمەکانمان دوودڵ مەبن لە پەیوەندی کردن پێمانەوە:\nبەڕێوبەر لە فەیسبووک\nبەشی فرۆشتن و هاوکاری: 07705483171 ئیمەیڵ: info@park-technology.com\nبەڕێوبەر لە فەیسبووک:Rozhin Ibraheem\nهاوکاری ڕاستەوخۆ پەیجی فەرمی لە فەیسبووک\nڕیکلامی دەنگ و ڕەنگ\nهەموو مافەکان پارێزراوە بۆ پارک تەکنەلۆجی 2015 ©


باسێكی مێژوویی لە یادی سەد ساڵەی جەنگی یەكەمی جیهاندا 1914–1918 – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » باسێكی مێژوویی لە یادی سەد ساڵەی جەنگی یەكەمی جیهاندا 1914–1918\nئەم نووسینە باس لە یەكێك لە ڕووداوەكانی مێژووی مرۆڤ دەكات لەسەر هەسارەیەك كە چەندین جۆری بوونەوەر لەسەر ئەم هەسارەیە ژیان دەگوزەرێنن ، هەندێك لەم بوونەوەرانە لەنێو خۆیاندا بە هاوكاریی و ئاشتیەوە دەژین و هەندێكیشیان لەبەرامبەر یەكدی دەجەنگن و كەمێكیش لەوانە لەجۆرەكەی خۆی دەكوژێت ، بەداخەوە مرۆڤ دەچێتە خانەی ئەو جۆرە لە بونەوەرەوە كە هەر لە سەرەتای دروست بونیەوە تا ئەمڕۆ لە كوشتن و لەناو بردن و تاڕادەیەك قڕكردنی برا مرۆڤەكەی خۆی ڕانەوەستاوەو وەك ئەوەی بوبێتە بەشێك لەسروشتی. بەڵام لەڕاستیدا جەنگ یان كوشتن بریتی نیە لەسروشتی مرۆڤ چونكە بەدرێژایی مێژوی مرۆڤ چەندین كەسی ئاشتی خواز و دژ بە جەنگ دەركەوتون نمونەی ئەوانە (گاندی) ڕابەری (بزوتنەوەی نەهێشتنی توندو تیژی ) كە ستراتیژی ( ئەهیسمای ) بەكار هێنا ئەو لەم بارەیەوە دەڵێت (من دژی ڕێبازێكم كە توندو تیژی لەگەڵدا بێت ، تەنانەت ئەگەر لەڕێی چاكەدا كەڵك لەم ڕێبازانە وەر بگیرێت ، چاكەیەك لەم ڕێیەوە بەرهەم بێت كاتی و كورت خایەنە ،بەڵام ئەوشەڕەی كەلێی دەكەوێتەوە بەردەوام و هەمیشەییە .. توندوتیژی هەرگیز توندوتیژی ناسڕێتەوە بەڵكو زیاتر پەرەی پێدەدات )) بێگومان وەك دەبینین جەنگ هەر جەنگی بەرهەم هێنا..جەنگی جیهانی یەكەم دووەمی بەدوای خۆیدا هێنا.\nهەمو جەنگەكانی دنیا لە تێنەگەشتنو نا هۆشیاری مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێ كاتێك مرۆڤ باوەڕی بەو سنورە نامێنێ كە بۆی دیاری كراوە ئیدی دەچێتە سنوری ژیان یان پانتایی ئەویترو لەبەرامبەردا پارێزگاری كردن دێتە ئاراوە و لە ئەنجامی نا هۆشیاریی و تێنەگەیشتن جەنگ و ماڵوێرانكردنی یەكتر دەبێتە ئەنجام،بۆیە لەئەنجامدا مێژویەك بنیات نراوە لەجەنگ ،..\nهەروەك ( ئەلبێر كامۆ ) ی نوسەری فەرەنسی دەڵێت ( مێژوو خوڵقێنراوە نەك خوڵقێنەرە (1) واتە ئەو مێژووەی كە مرۆڤ بە جەنگ و ماڵوێرانكردنی یەكتر دێڕی پەڕاوەكانی پڕكردۆتەوە، دەبێت هەر مرۆڤ خۆی مێژوویەكی نوێ بەبێ بوونی خوێن بخوڵقێنێت. ئەمەش بەهەڵگرتنی بەرپرسیارێتی ژیانی خۆیی و ئەوانیتر دەبێت ویلهیلم رایش دەڵێت: (خۆت لە ژیانی خۆت بەرپرسیاریت . ژیانی خۆت نەك سەربەرزی و ئابڕوی وڵاتەكەت).\nئامادەكردنی : دیاری عەلی\nزۆرینەی جەنگەكانی دنیا بەشێوەیەكە كە ئەوانەی سەرەوە لەسەر شتە پڕوپووچەكان دەبێتە شەڕیان، پاشان ئەوانەی خوارەوە بەوە هەڵدەخەڵەتێنن كە ئەم جەنگە لەسەر پیرۆزییەكانە، خاك، نیشتمان، خودا، بیرو ئایدۆلۆژیا و .. هتد ، بەڵام دوای كوشتن و بڕین دەردەكەوێت لەسەر هیچ كام لەمانە نەبووە، بۆیە گرنگە ئێمە سوەد لە مێژوو وەربگرین، تەماشای ئاكامی جەنگی جیهانی یەكەم و دووەم و هەموو جەنگەكانی تر بكەین كە هاو مرۆڤەكانمان ئەنجامیان داوە تێبگەین و هۆشیارانە مامەڵە لەگەڵ ئەویدی بكەین و هەرگیز لەپێناوی (هیچ) دا دنیایەك قوربانی نەخەینەوە، هەروەك شاعیری كورد شێخ رەزا دەڵێت:\n((جامەی حەیاتی عاریەت كورتە زینهار\nئاڵودە دامەنی مەكە بۆ پێچی مێزەرێ))\nواتە ئەم دنیایە كە یەك دوو رۆژێكەو دەبڕێتەوە پێویست بەو هەمو دڵڕەقی و توندوتیژییە ناكات كە جەنگی وەك هاوتای ئەم جەنگی جیهانییەی لێ بكەوێتەوە.\nبەر لەدەستپێكردنی جەنگ\nلەسەرەتای سەدەی بیستەمدا، ئەوروپا هەیمەنەی بەسەر جیهاندا كردبوو، پێشكەوتنی زانستی و زۆریی بەرهەم، وایانكرد ژیان ئاسانتر بێت، گواستنەوە لەڕێگەی ئۆتۆمبێل یان بایسكلەوە ئەنجام دەدرا، خۆشگوزەرانی زیادی كردو خواردنی هەمەچەشنیش هاتە ئاراوە، هەریەك لە فەرەنساو بەریتانیای مەزن و ئەڵمانیا، بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدا بوون هێز زیاد بكەن ، بۆیە لە پێناوی بەدەستهێنانی پێداویستیی مەوادە سەرەتاییەكان و دەرخستنی زەبروزەنگیان ، تەواوی جیهان داگیركرا.\nبەم شێوەیە ئەوروپا، ئەفریقاو هیندستان و ئۆقیانیایان داگیركرد، ئیدی ململانێ و ركابەرییەكان بەردەوامبوو .\nئەوروپا هەر لەساڵی 1900ەوە گەشەكردنێكی ئابووریی مەزنی بەخۆیەوە بینی، سوودی لە پێشكەوتنی پیشەسازیی وەرگرت . بۆنموونە ماڵەكان بوونە خاوەنی مەكینەی درومان ، ئامێری چاپكردن و تەلەفۆن، ئەمانە كاری نووسینگەكانیان ئاسانتر كرد، بەكارهێنانی پاسكیل پێشوازییەكی زۆری لێكرا، ئۆتۆمبێل وەك ئامێرێكی خۆشگوزەرانیی تەماشادەكرا، فڕۆكە سەرەتاییەكان دەستیانكرد بە بەرزبوونەوەو دەوڵەمەندەكان رۆژگارێك دەژیان پێی دەوترا سەردەمێكی جوان یان سەرەتای سەدەی بیستەم.\nوڵاتان بۆ بەگەڕخستنی كارگەكانیان پێویستیان بە مەوادی سەرەتایی ( لاستیك – مەتات دروستكرا) بوو، هەروەها شەكرو رۆن كە وەك پێویست دەست نەدەكەوت، بەرهەمهێنرا. سوپاكان و بازرگانەكان و رەوانەكراوەكان لەسەر زەمینێكی تازە جێگیربوون، سەرزەمینێك كە دەكەوتە لایەكەی تری جیهان بەبیانووی ئەوەی كە ئەو وڵاتانە دواكەوتوون و شارستانییەتیان بۆ دەگوازنەوە بەزەبری هێز ملكەچ كران. فەرەنسییەكان (هیندو چین و ئەفریقای باكووریان كۆڵۆنی كرد) .\nبریتانییەكان ( هیندو میسڕو ئەفریقای باشوور)، هۆڵەندییەكان (لە ئەندۆنیسیا جێگیربوون)، روسیا بە زەوییە فراوانەكەی خۆی وازی هێناو ئەڵمانیاش مەیلێكی ئیمپریالیستیانەی هەبوو بەلای نەتەوە گەورەكانەوە .\nزەویی بیانییەكان تەنیا سەرچاوەی مەوادی سەرەتایی نەبوو، بەڵكو سیمبولی هێز بوو، هەروەها لەكاتی ناكۆكییەكاندا پێگەی ستراتیژی بوون، هەمووان ئیرەییان بەپێگەی یەكتر دەبرد. سەردەمی جوان سەردەمی گەمەو رابواردنی دەوڵەمەندەكان بوو، كە دەچوونە كەنار دەریاو گازینۆكان و ئاهەنگی خوانی ئێواران و رۆژنامەو ئوتومبێلە سەرەتاییەكانیان لە شەقامی شارە گەورەكاندا دەبینران .\nراگەیاندنی جەنگ دژ بە جەنگ\nپێش جەنگ، جیاوازیی لەنێوان چینەكانی میللەتدا جیاوازییەكی یەكجار گەورە بوو، كەمینەیەكی كەم دەستی بەسەر دەسەڵات و پارەدا گرتبوو. كرێكارانی یەكێتیی سۆڤێت تێدەكۆشان بارودۆخی ژیان چاكتر بكەن، ئەمە وایكرد رۆڵی حزبە سۆسیالیستەكان مەزنتربێت، ئەو حزبانە پێشنیازی هێنانە ئارای چاكسازییان دەكرد تا سەروەت و سامانەكان بەشێوەیەكی دادپەروەرانەتر دابەشبكرێت. لێرەوە تەواوی ئەو حزبانە خەونیان بە شۆڕشێكەوە دەبینی كە تەواوی ئەوروپا بگرێتەوە: واتە شۆڕشی سۆشیالستیی ئەنتەرناسیۆنال. پێشبركێی وڵاتە ركابەرەكان بۆ خۆپڕچەككردن، حزبە سۆسیالیستەكانی تووشی نیگەرانی كردبوو ، بۆیە ساڵی 1907 (جەنگ دژبە جەنگ ) راگەیەنرا .\nهەر دەوڵەتێك پێی وابوو كە دەوڵەتەكەی دیكە دەیەوێت زەرەرو زیان بە پێشكەوتنەكەی بگەیەنێت. هەمووان لەو بڕوایەدابوون بە دوژمن دەورە دراون، خوێندنگەكان خۆشەویستی نیشتمانیان فێری خوێندكاران دەكرد . بەلای فەرەنسییەكانەوە كە لەساڵی 1817 ناوچەی (ئەلزاس و لۆرینیان) لەدەست دابوو، پێیانوابوو هەمیشە مەترسییەكان لە رۆژهەڵاتەوە دێن، ئەڵمانەكان ترسیان لە سلاڤەكان هەبوو . روسەكان لە ئەڵمانەكان و رۆژهەڵاتییەكان دەترسان، ئیتالییەكان سڵیان لە نەمساییەكان دەكردەوە، ئەم وڵاتانە بۆ بەرژەوەندییە هاوبەشەكانیان چەند رێكەوتنێكیان بەست (ئەڵمانیاو نەمسا-هەنگاریاو ئیتالیا هاوپەیمانی سێقۆڵییان بەست . فەڕنساو بەریتانیای مەزن و روسیا رێكەوتنی سێقۆڵییان پێكهێنا.\nپزیسكی جەنگ بەرزدەبێتەوە\nبارودۆخی ئەوروپا لە ساڵی 1914، تابڵێی گرژو ناجێگیر بوو، تیروركردنی ئەرشەدۆق «فرانسوا فردیناند» میراتگری عەرشی ئیمپراتۆرییەتی نەمسا- هەنگاریا لەگەڵ هاوسەرەكەی لە سەرایڤۆ ئەو پزیسكەبوو كە گڕی لە هەموو شتێك بەردا. سەرەتا تیرۆركردنەكە وەك كێشەیەكی ناو باڵكان تەماشاكرا ، بەڵام بەلای نەمسا- هەنگاریا وە دەرفەتێك بوو بۆ یەكلاییكردنەوەی حساباتی خۆیان لەگەڵ سربیا. لەكاتێكدا ئەڵمانیا پشتگیریی نەمسا – هەنگاریای دەكرد ، كەچی روسیا پستگیریی سربیای دەكرد، لێرەوە پێكدادانی هاوپەیمانەكان دەستیپێكرد، ئەمەش بووە هۆی بەرپابوونی جەنگ كە ماوەی چەند ساڵێك بوو ئامادەباشی بۆ دەكرا .\nرووداوی تیرۆركردنەكە لە سەرایڤۆ\nئیمپراتۆری نەمسا هەنگاریا سووربوو لەسەر ئەوەی رێگە نەدات بە سربیا، دەوڵەتانی سلاڤی كە كەوتبووە باشووری ئیمپراتۆرییەتەكەیەوە، بخاتە ژێر ركێفی خۆی، تاكو ئەوەی دواتر پێی دەوترا یۆگۆسلاڤیا دروست نەكات.\nلە سربیا بۆ دژایەتیكردنی هێزەكانی نەمسا هەنگاریا، چەندین كاری تیرۆرستی رێكخرا، سەردانی ئەرشەدۆق (فرانسوا فیردیناند) بۆ سەرایڤۆی، پایتەختی بۆسنیا لە 28/6/1914 كە بەرواری جەژنی نیشتمانیی سربیابوو، وەك جۆرێك لە تەحەدیی وابوو، ئەم ژن و مێردە شاهانەیە سەرەتا لە ئۆتومبێلێكی ئاشكرای سەركراوەدا لەنارنجۆكێكی دەستی رزگاریان بوو، پاشان كوڕێكی گەنجی بۆسنی ئەو حاڵەتی پشێوییەی دروست بوو قۆستەوەو لەنێوان خەڵكەكەوە هاتە دەرەوەو دوو فیشەكی نا بە ئەرشەدۆق و هاوسەرەكەیەوە . ئیتر لێرەوە پێكدادانێك لەنێوان هاوپەیمانەكاندا روویداو سەرەتایەك بۆ یەكێك لە جەنگە جیهانییە قڕكەرەكان دەستیپێكرد .\nمانگەكانی سەرەتای جەنگەكە\nلە 1/8/1914، ئەڵمانییەكان چوونە ناو لۆكسمبۆرگ و لە 2/8/1914 گەیشتنە ناو بەلجیكا كە بێلایەنیی خۆی راگەیاندبوو.\nفەرەنسییەكان هێڵەكانی بەرگریكردنی خۆیان لە ناوچەكانی رۆژهەڵات ( فوج و ئاردن ) چڕكردبووەوە، بەڵام ئەڵمانییەكان هێزەكانی خۆیان لەوپەڕی باكوورەوە بەلای بەلجیكادا كۆكردبووەوە. ئەمە وایكرد سوپای فەرەنسا بكەوێتە ژێر هەڕەشەی ئەوەی زۆر بەخێرایی گەمارۆ بدرێت. لەرۆژهەڵات، روسەكان موفاجەئەیەكیان دروستكرد، ئەویش ئەوەبوو زۆر بە خێرایی هێرشیان دەستپێكرد. ئیدی دەم و دەست جەنگ وەرچەرخانێكی چاوەڕواننەكراوی بەخۆیەوە بینی. لە رۆژانی یەكەمی جەنگەكەدا، دوای چەندین هێرشی خوێناوی، بەرەكانی جەنگ تاڕادەیەك كپ و جێگیربوون.\nبەپێی پلانی (شلیفن)، سوپای ئەڵمانیا دەبوایە گورزێكی كەمەرشكێن بسرەوێنێتە فەرەنسا. ئەگەرچی سوپای ئەڵمانیا روبەڕوی بەرگرییەكی سەرسەختی بەلجیكییەكان بووەوە، بەڵام وەك بلدۆزەر سەنگەرەكانی ( لییج ) ی تێكوپێك شكاندو بەرەو ( نامۆرو شارلوا) كەوتەڕێ و سوپای بەلجیكا تەنها ئەوەی پێكرا بۆ پشتی (ئەنفرس) بكشێتەوە.\nفەرەنسییەكان بەپێی نەخشە و پلانە سەرەكییەكەیان هێرشیان كردە سەر ناوچەی (ئەلزاس لۆرین)، لێ سەربازە فەرەنسییەكان لە ژێر ئاگربارانی سوپای ئەڵمانیادا، وەك مێش بەردەبوونەوە.\nدوای جەنگی مارن ، ناوچەی شەڕەكە بەرەو باكوور گواسترایەوە، ئامانجی ئەڵمانیا بریتی بوو لەوەی دەستبگرێت بەسەر ئەو بەندەرانەدا كە بەریتانییەكان سەرباز و چەك و تەقەمەنیی تێدا دابەزاندبوو.\nلە كۆتایی ساڵی 1914 نەتوانرا ئەو بەندەرانە داگیر بكرێن. سوپای ئەڵمانیا لە رۆژئاوای بەندەرەكان و بە دووریی 700 كیلۆمەتر راوەستابوون. پێكدادانەكە پەلی هاویشت بۆ ئەو موڵكانەی ئەڵمانیا، ئیتر ئەڵمانیا هاتە ناو جەنگەكەوەو توركیا دژ بە هاوپەیمانە نەیارەكانی ئەڵمانیا بەشداریی لە جەنگەكەدا كرد.\nلەم سەروبەندەشدا هێزەكانی ئەڵمانیا بەردەوام بوون لە بەرەوپێشچوونیان بۆ باكوور. ئەو بەریتانیانەی لە هافەرو پۆڵۆنیا دابەزیبوون،تێكشكان.لە بەلجیكا ( لیج و نامۆر) كەوتنە دەستی دوژمنەكان. لە 21/8/1914شدا جەنگی ( شارلوا ) ی ترسناك دەستیپێكرد.\nپاریس لە ژێر هەڕەشەدایە\nهاوپەیمانان سوپاكانیان لە پاشەكشەدا بوو، پاشەكشەكەیان كارەسات بوو: سەربازەكان شەكەت و ماندو، برسی و تینو. 15 رۆژ بەس بوو بۆ ئەڵمانیا تا هەڕەشە لە پاریس بكات و داگیری بكات. دانیشتوانی سڤیلی پاریس، بەوە شێت و هاربوون و زەندەقیان چوو. لە 28/8/1914 دەسەڵاتدارانی پاریس قەناعەتیان بە دانیشتوانەكەی كرد كەوا سوپای فەرەنسا هێشتا سنوورەكانی لە ژێردەستدایەو پارێزگاریی لێدەكات، بەڵام لە 31/8/1914، خەڵك زانییان سوپای دوژمن خەریكە دەگاتە بەردەرگای پایتەخت. لە 2/9/1914 حكومەتی فەرەنسا پاریسی بەجێهێشت و رۆیشت بۆ بۆردۆ.\nئەڵمانیا وازی لە پلانی (شلیفن و داگیركردنی پاریس هێنا. دواتر ئامانجیان ئەوەبوو سوپای فەرەنسا بە گەمارۆدان لە ناوبەرن. بۆ ئەو مەبەستە تیپە ئەڵمانییەكان بەرەو رۆژهەڵات و بەئاراستەی ( مو ) كەوتنەڕێ. جەنەڕاڵ گالیانی فەرەنسی كە ئەركی بەرگریكردنی لە پایتەخت پێسپێردرابوو، پێویست بوو لەسەری بە درێژایی مارن خۆی بۆ هێرشێكی پێچەوانە ئامادەبكات، هەموو هێزەكان كۆكرانەوە. هاوپەیمانان سوودێكی زۆریان لە تۆڕی هێڵی ئاسنین بینی كە بۆ كۆكردنەوەی سوپا ئامادەكرابوو. تەنانەت ئۆتۆمبێلە گشتییەكانی پاریس، دەستیان بەسەرداگیرا، تا سوپاكانی پێ بگوێزنەوە. جەنگەكە لە 5/9/1914 دەستیپێكرد و لە 9/9/1914 كۆتایی پێهات. هەردوولا زەرەرو زیانێكی زۆریان لێكەوت، بەڵام هێرشیی ئەڵمانیا راوەستا. ئەمە بۆ هاوپەیمانان سەركەوتنێكی ستراتیژی بوو.\nسوپای روسیا دەیتوانی لە زەمەنی جەنگەكەدا 26 ملیۆن پیاو بكات بە سەرباز، ئەمەش گەنجینەیەكی مرۆیی گەورەبوو بۆ هاوپەیمانان.لە نێو ئەو سەربازانەدا، سەربازە قەوقازییەكان نموونەی یەكەی نوخبە بوون.\nساڵی 1915 ساڵی هاوسەنگی بوو، زیانە مرۆییەكان لە هەردوو بەركە هێجگار زۆر بوو، چەك و تەقەمەنی كەمببووەوە، فەرەنسییەكان و بەریتانییەكان لە ناوچە كۆڵۆنیكراوەكانی ژێردەستی خۆیانەوە ،چەكداریان هێنا. لە رۆژئاوا بەرەو شەڕەكان لە جێگەی خۆیدا بوو. لە شەڕی خەندەقەكاندا، بەرگریكاران بەسەر هێرشبەراندا سەردەكەوتن. لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باڵكاندا بەرەی جەنگی تازە كرایەوە. ئیتالیا و رۆمانیا و بولگاریا هاتنە ناو ململانێكەوە. ساڵی 1916 بە ساڵی هێرشە گەورەو بەربڵاوەكان ناسراوە.\nلە بەرەی رۆژئاوا هیچی نوێ نییە\nبەرەی رۆژئاوا نزیكەی 700 كیلۆمەتر بوو،لە سویسراوە درێژدەبووەوە بۆ دەریای باكوور. دوژمنەكان هەندێجار چەند كیلۆمەترێك لە یەكترەوە دووربون، هەندێكجاری دیكە لەوەش كەمتر.پیاوەكان بۆ ئەوەی بە زیندویی بمێننەوە، خۆیان وەك مردوو پیشاندەدا. هاوپەیمانان هەوڵیاندا چەند درزێك ( كونێك ) بكەنە هێڵی بەرگریی نەیارەكانیان، بەڵام سەربازەكان پێش ئەوەی بگەنە خەندەقی نەیارەكانیان، بە هەزارانیان لێ دەكوژرا.\nئەوان لە سەرەتای هەموو هێرشێكدا لەو بڕوایەدا بوون سەركەوتن بەدەست دەهێنن، كەچی هەموو جارێك روبەڕووی شكست دەبوونەوە. ئەڵمانیا سووربوو لەسەر ئەوەی لە بەرەی ئەوروپای رۆژهەڵاتەوە، روسەكان تێكوپێك بشكێنێت، روسەكان بە خەنجەر ( حراب ) لە بەرامبەر رەشاشی ئەڵمانییەكاندا شەڕیان دەكرد. گەرچی ئەڵمانەكان لەم بەرەیەدا 500 كیلۆمەتر هاتنەپێشەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا روسەكان شكستیان نەهێناو نەدۆڕان.\nلە تەنگەی دەردەنیل\nهاوپەیمانان بۆ ئەوەی بتوانن رێگای كۆمەك گەیاندن بە روسیا بكەنەوە، ویستیان تەنگەی دەردەنیل،كە ئەوروپای لە ئاسیا جیادەكردەوە، لە دەست توركەكان دەربێنن. هەروەها خۆبەدەستەوەدانی توركیا وادەكات گوشار لەسەر روسیا كەمببێتەوە. ئەمەش هانی بولگاریا و رۆمانیا دەدا بێنە ناو هاوپەیمانانەوە.بەڵام توركەكان توانیان بەرگریی بكەن و كەشتیگەلی هاوپەیمانان نەیتوانی ئەو تەنگەیە (دەردەنیل) داگیر بكات. هاوپەیمانان هێرشی وشكانییان دەستپێكرد، بەڵام لەبەرئەوەی نە نەخشە و نە فڕۆكەخانە بۆ نیشتنەوەی فڕۆكەكان و نە خەستەخانە بۆ چارەسەركردنی بریندارەكان نەبوو، ناچار هاوپەیمانانان لەكاتی شەڕەكەدا، كشانەوە و پەنایان بردە بەر شاری ( سالۆنیك ) ی یۆنانی.\nلە بەرەكانی دیكەوە\nلە مانگی ئایاری 1915، ئیتالیا لە بەرامبەر كۆمەڵێ پەیمان بەوەی زەوی و زاری دەدەنێ، بەشداریی جەنگی كردوو چووە پاڵ هاوپەیمانان، ئیدی ئیتالیا پەلاماری نەمسای دا، بەڵام جەنگ كەوتە ناو خەندەقەكان و لەوێدا چەقیبەست. بەریتانیا بەنیازی پارێزگاریكردن لە بیرە نەوتییەكان، هێرشی كردە سەر وڵاتی نێوان دوو زێ (عیراق )، وەلێ ئەم هێرشە شكستی هێناو ئەزموونێكی دژواربوو بۆ سەربازانی بەریتانیا. توركەكان بەریتانییەكانیان دەركردو بۆ ماوەی چەندین مانگ لە شاری كوت گەمارۆیاندان، دواجار لەوپەڕی شەكەتی و ماندووبوندا خۆیاندا بەدەستەوە.\nلە باڵكان 200 هەزار پیاو لە سوپای سربیا،چاوەڕوانی ئەوەبوون هاوپەیمانان بە دڵسۆزییەوە بە هانایانەوە بچن،چونكە كەوتبوونە نێوان بەرداشی دوو هێزەوە: هێزی بەرەی میحوەر ئەڵمانیا و نەمسا لە بەرامبەر بولگارییەكان كە چووبوونە پاڵ هاوپەیمانانەوە. ئەو پیاوانە بە ناچاری لە چلەی زستاندا لە شاخەكانەوە رایانكردو هەزاران پەنابەریشیان لەگەڵ خۆیاندا هێنابوو.\n1916 : ساڵە ترسناكەكە\nهێرشەكان لە بەرەی رۆژئاواوە دەستیانپێكردەوە، كۆمەك و یارمەتییە بەریتانییەكان تا دەهات ژمارەیان زیاتر دەبوو. بەرهەمهێنانی چەك و تەقەمەنیش زیادیكرد. هاوپەیمانان بڕیاریندا لە (سۆم) درزێك بكەنەوە. ئەڵمانیا ویستی بە پەلاماردانی شاری (رامزا)، سوپای فەرەنسا سەرقاڵ و پەرێشان بكات و فەرەنسییەكانیش تا دواسات بەرگرییان لە شارەكە كرد، سوپای فەرەنسا چووبووە ناو قەڵای (ڤێردان) ەوە.\nلە 21/2/1916 و بۆماوەی نۆ كاتژمێر، 1500 تۆپ بۆردومانی سەنگەرەكانی سوپای فەرەنسایان كرد. ئەو سەنگەرانە لە ژێر زەبری تۆپبارانەكەدا تێكوپێك شكان. دواتر سەربازانی پیادەی ئەڵمان بە خۆیان و قازیفە ئاگر هاوێژەكانیانەوە، بەرەو پێشەوە رۆیشتن. لە 25/2/1916 ((دومۆنت )) كە بەهێزترین هێڵی بەرگریی ڤێردان بوو، داگیر كرا. فەرمانەكان بریتی بوو لە (داگیری بكەو چاوەڕوانبە)، تیپە سەربازییە نوێبەكانی فەرەنسا، بێ راوەستان لە ڕێگای ( بار–لو – دۆك) ی پیرۆزەوە، پەیتا پەیتا دەگەیشتنەوە ڤێردان. جەنگ بۆ ماوەی شەش مانگ بەردەوامبوو، لەو ماوەیەدا لە هەر پێنج دەقیقەیەكدا كەسێك دەكوژرا، نزیكەی 700 هەزار كەس بوونە قوربانی.\nلەكاتێكدا ئەڵمانییەكان لە ڤێردان هەناسە بڕكێیان پێكەوتبوو، بەریتانییەكان و فەرەنسییەكان هێرشێكی گەورەیان كردە سەر سوم. لە 24/6/1916 تۆپبارانێكی چڕ گۆڕەپانەكەی بۆ شەڕو پێكدادان ئامادەكرد. نەشارەزایی سەركردە بەریتانییەكان، قەسابخانەیەكی راستەقینەی لێكەوتەوە. لە كاتژمێرەكانی سەرەتادا، بەریتانییەكان 20 هەزار كەسیان لێ كوژرا، دوای چوار مانگ و نیو لە شەڕو پێكدادان، رووبەری ئەو زەوییەی داگیركرابوو تەنها 12 كیلۆمەتر بوو !.\nروسەكان لە بەرەی رۆژهەڵاتەوە و بە چەكی باشتر،لە 4/6/1914،هێرشێكیان دەستپێكرد. هێرشەكە بە سەركردایەتی جەنەڕاڵ (( برۆسیلۆ ))، توانیی بەرەی نەمسا لێك هەڵوەشێنێتەوە و لە ماوەی تەنها مانگێكدا 96 كیلۆمەتر نەمساییەكان بۆ دواوە پاشەكشە پێبكات. ئەوە مەزنترین سەركەوتن بوو بەدەستیانهێنا، 150 هەزار پیاویان بەدیل گرت و دەستیانگرت بەسەر 400 تۆپدا،ئەم هێرشە بووە هۆی ئەوەی هێرشی دوژمنەكان لەبەرەی رۆژئاوادا لاوازببێت.\nجەنگ لە دەریاو لە ئاسمانیشدا\nجەنگ لە دەریاو لە ئاسمانیشدا روویدا.هاوپەیمانان هەر لەساڵی ( 1914) وە، ویستیان بازرگانیی دەریایی دوژمنەكانیان (بەرەی میحوەر) لە ناوبەرن، ئەمەش بۆ ئەوەی ئابوورییان پەكبخەن و ئەوەی پێی دەوترێت گەمارۆی ئابووریی،بەسەریاندا بەسەپێنن. ئەڵمانیا هەوڵیدا لە ڕێگەی شەڕی ژێر دەریاوە ( غەواسات ) ئەو گەمارۆیە بشكێنێت، بۆ ئەو مەبەستە هێرشی كردە سەر هەموو كەشتییە جەنگی و بازرگانییەكانی هاوپەیمانان و ئەو كەشتییە بێلایەنانەی دیكەش كە بەرەو بەریتانیا دەڕۆشتن. لە ئاسمان باڵۆنەكانی ئەڵمانیا (زپلین) شارەكانی بۆردومان دەكرد،وەلێ فڕۆكەكان ئەوەندەی نەبرد لە گۆڕەپانەكەدا دەركەوتن.\nلە پێناو برسیكردنی بەریتانیای مەزن، ئەڵمانیا جەنگی غەواسەكانی دژ بەهەموو ئەو كەشتییە بازرگانییانە راگەیاند كە لە ئاوەكانی بەریتانیادا دەهاتنە پێشێ، چ كەشتی دوژمنەكانی بێت یاخود كەشتییە بێلایەنەكانیش بێت. لەساڵی 1917دا غەواسە ئەڵمانییەكان هێرشەكانییان دەستپێكردەوە. بەم هۆیەوە لە بەریتانیا بارودۆخی بژێویی ژیان خراپ بوو، بۆیە داوا لە كەشتییە جەنگییەكانی بەریتانیا كرا پارێزگاری لە كەشتییە بازرگانییەكان بكەن.\nلە ساڵی 1915، ئەڵمانیا كەشتی گواستنەوەی (لۆزیتانیا) ی تەقاندەوە، ئەوە بووە هۆی نقومبونی 1158 كەس، لە نێوانیاندا 128 ئەمریكی هەبوو. ئیدانەكردنی جیهان بۆ ئەو كردەوەیە، ئەڵمانیای ناچار كرد دەست لە جەنگی غەواسەكان تا ساڵی 1917 هەڵگرێت.\nگەمارۆدانی ئابووریی ئەڵمانیا\nبەلای هاوپەیمانانەوە قەدەغەكردنی هاتوچۆی كەشتییە بازرگانییە ئەڵمانییەكان،مانای وێرانكردنی ئابووریی ئەڵمانیای دەگەیاند، چونكە ئەوە بازرگانیی دەریایی بوو لۆكەو رۆن و قەڵایی بۆ ئەڵمانیا دابین دەكرد. ئەڵمانیا بۆ روبەڕووبونەوەی ئەو حاڵەتە، سەرەتا لە ڕێگەی پەڕینەوە لە وڵاتانی بێلایەنی وەك دانیمارك، هۆڵەنداو سویسرا،كارەكانی خۆی رایی دەكرد.بەڵام هێندەی پێنەچوو هاوپەیمانان بە خێرایی ئەو رێگایانەشیان كۆنترۆڵ كرد، ئیدی ئەمە وایكرد ئەڵمانیا بە دەست ئەو گەمارۆیەوە گرفتار ببێت. بەروبومی دانەوێڵە بەهۆی نەبوونی پەینەوە خراپ ببوو،پیشەسازیی رستن و چنین بەهۆی نەبوونی لۆكەوە تەواو كزببوو.\nبە ماوەیەكی درێژ پێش ساڵی 1914، هێزە مەزنەكان كەشتیگەلی دەریایی خۆیان گەشە پێدابوو. بەریتانیای مەزن یەكەم كەشتیگەلی دەریایی لە جیهاندا هەبوو، دوای ئەو ئەڵمانیا. ئەو دوو كەشتیگەلی دەریاییە، لە ساڵی 1914 لە ناوچەكانی دەریای باكوور و دەریای ناوەڕاست و زەریای باسفیك و ئەتڵەسی، لەبەرامبەر یەكتر راوەستابوون. وەلێ لەماوەی هەر چوار ساڵی جەنگەكەدا، تەنها یەك جەنگی دەریایی گەورە روویدا،ئەویش جەنگی دەریایی ( جوتلند ) بوو لە مانگی ئایاری 1916. لەو جەنگەدا كەشتیگەلی بەریتانی گەرچی زەرەو زیانێكی زۆری لێكەوت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا باڵادەستیی خۆی سەلماند.\nچاودێریكردنی جەنگەكە لە ئاسمانەوە\nكاتێ جەنگەكە دەستیپێكرد، فڕۆكەوانی هێشتا تەمەنی نەگەیشتبووە یازدەساڵ. لەكۆتاییەكانی سەدەی نۆزدەهەمدا، هەندێك خزمەتگوزاریی فڕۆكەوانی جەنگی هاتبووە ئاراوە، ئەویش لە رێگەی باڵۆنی ئاراستەكراو، هەروەها لە رێگەی جۆرێكی دیكە لە باڵۆنی سنوردار كە پێیدەوترا (النقانق)، ئەم باڵۆنانە بۆ چاودێریكردن بەكاردەهێنران. چاودێریكەرەكە لەناو سەبەتەی باڵۆنەكەدا دادەنیشت و رێنمایی ئاراستەكردنی تۆپەكانی سەر زەویی دەكرد. باڵۆنی (زپلین) خاڵی بەهێزی ئەڵمانەكان بوو. ئەم جۆرە باڵۆنە دەیتوانی لە فڕۆكەكان زیاتر بەرز ببێتەوەو باری قورسیش هەڵبگرێت. ئەم باڵۆنە نەفرەتلێكراوانە بەهۆی ئەو توانایەی لە بۆردومانكردنی شارەكاندا هەیانبوو، ترسێكی زۆریان بڵاودەكردەوە.\nئەڵمانەكان هەر لە مانگەكانی سەرەتای جەنگەكەوە، هێرشی ئاسمانیی كاریگەریان ئەنجامدا، لە 19 كانونی دووەمی 1915، شەش باڵۆنی ( زپلین ) بەسەر دەریای باكووردا پەڕینەوە تاكو موشەكەكانیان بەسەر لەندەن-دا ببارێنن، ئەو باڵۆنانە ئەركەكانیان بەجێ هێناو بە سەلامەتی گەڕانەوە بنكەكانیان.\nمەزنترین پاڵەوانە فڕۆكەوانییەكان\nداهێنانی تەقەكردنی فڕۆكە لە مینای باڵەكانییەوە، وایكرد ساڵی 1915 جەنگی ئاسمانی پێشكەوتن بەخۆیەوە ببینێت…\nلەو وادەیەشەوە دەستكرا بە دروستكردنی فڕۆكە، بە تایبەتی فڕۆكەی جەنگی. ئەو فڕۆكانە بۆ خستنە خوارەوەی فڕۆكەی نەیارەكانیان، لە ئاسماندا كۆمەڵێ جووڵەی پاڵەوانانەیان دەكرد. فڕۆكەوانە لێزان و شارەزاكان، ئەوانە ئەفسانە زیندووەكانن. فڕۆكەكان بۆئەوەی ببێت بە پاڵەوانی فڕۆكەوانی، پێویست بوو بەلای كەمەوە 10 فڕۆكە بخاتە خوارەوە.\nچاودێریی و وێنەگرتن\nفڕۆكە لەسەرەتای جەنگەكەدا بۆ شەڕكردن بەكار نەدەهات، بەڵكو تەنها بۆ دیاریكردنی جموجوڵ و هاتوچۆی دوژمن بەكاردەهات، كاتێك بەرەكانی جەنگ هێور دەبوونەوە، ئەركی فڕۆكەكان گرتنی وێنەی بنكە و بارەگاكانی دوژمن بوو. ئەگەرچی فڕۆكەكان بە شێوەیەكی باش بۆ جەنگی ئاسمانی ئامادە نەكرابوون، كەچی لەگەڵ ئەوەشدا یەكەمین جەنگی ئاسمانی ڕوویدا. فڕۆكەوانەكان لە شوێنی دانیشتنە سەربەرەڵاكەیانەوە، بە دەمانچەكانیان تەقەیان لە دوژمنەكانیان دەكرد، یاخود هەوڵیان دەدا بەبەرد، ئەو بەشە لە پەیكەری فڕۆكەی نەیارەكەیان كە لە قوماش دروستكرابوو، كون كون بكەن!\nسوپایەكی تەواوی پڕ چەك\nلە ساڵی 1917دا چیتر شەڕە فڕۆكەی نێوان دوو فڕۆكە گونجاو نەبوو. فڕۆكەكان بە پۆلی پەنجا فڕۆكەیی یان زیاتر دەفڕین، ئەو فڕۆكانە پاڵپشتی جەنگەكانی سەر زەوییان دەكرد، فڕۆكەكان دەچوون هێڵەكانی پشتەوەی بەرەكانی جەنگیان بۆردومان دەكردو هێڵی ئاسنینی شەمەندەفەرەكانیان تێكدەدا. لەو سەردەمەدا باڵۆنی (زپلین) تەنها بۆ كاری چاودێریكردن ئامادەكرابوو. ئەوە فڕۆكەكان بوو لەندن و پاریسیان بۆردومان كرد. بەڵام تەنها لە مانگی نیسانی ساڵی 1918 هێزی فڕۆكەوانی بووە هێزێكی سەربازیی كاریگەر و یەكەم سوپای ئاسمانی: واتە (هێزی ئاسمانیی پاشایەتی) دروستكرا.\nژیان لە ناو خەندەقەكاندا\nتەنها دەرفەتێك بۆ زیندوومانەوەی ئەو سەربازانەی لە بەرەكانی پێشەوەی جەنگدا بوون، مانەوەیان بوو لە ژێر زەویدا. سەربازەكان بۆ خۆپاراستن لە ئاگری دوژمن، بە پاچ و خاكەناز خەندەقیان هەڵدەكەند. خەندەقەكانی بەرەكانی جەنگ، بەشێوەیەكی تەسك و باریك دروست دەكران و لە رێگەی راڕەوی تەنگی پێچاوپێچەوە، بە هێڵەكانی پشتەوە بەسترابوونەوە. سەربازەكان بۆ ماوەی 10 ڕۆژ، بەردەوام لە بارودۆخێكی زۆر سەخت و دژواری ژیاندا، لەناو خەندەقەكاندا دەمانەوە. سەربازەكان لە كاتی راوەستانی هێرش و پەلامارەكاندا، دەبوایە چاوەڕوانبن، چاوەڕوانی هێرشی نوێ و هاتنی ئازروقە و پۆستە بكەن. دەنگی بۆردومان و بیركردنەوە لە مردن، رێگەی نەدەدا سەربازەكان بۆ تاوێك بخەون. ئەمە جگە لەوەی جرج و قوڕ و چڵپاو بەشێك لە دیمەنەكەیان پێكدەهێنا.\nخواردن و ئیشی دەستی\nقژدرێژەكان (بەو سەربازە فەرەنسییانە دەوترا لە بەركانی پێشەوەی جەنگبوون) ، ئەوانە لە كاتی راوەستانی هێرشەكاندا، خۆیان بە ئیشی دەستییەوە خەریك دەكرد، كانزاكانیان هەڵدەكۆڵی، تێڵایان لە تەختە دادەتاشی. ئەو خواردنەی دەستیان دەكەوت، بریتی بوو لەوەی پێی دەڵێن: (گۆشتی قوتو)، واتە خواردنی قوتوبەند و نان . بەڵام لەكاتی گەشتنی ئازوقەدا، ئەوا برنج و فاسۆلیا و گۆشتی كوڵاو و بڕێك شەراب و قاوە و توتنیان وەردەگرت. زۆربەی جار پێش دەستپێكردنی هێرشەكان، شەرابێكی بەهێزیان بەسەر سەربازەكاندا دابەش دەكرد.\nزەوی پشتەوەی خەندەقەكان ، زەوییەكی كراوەی ئاشكرا بوو. دیمەنەكە دیمەنی وێرانەیەك بوو نە درەختی تێدابوو نە گژوگیا، رۆكێتەكان زەوییەكەیان كێڵابوو. تەرمەكان بەو ناوەدا بڵاوببوونەوەو فریا نەكەوتبوون بیاننێژن، چونكە هێرشێكی نوێ بەڕێوەیە. لەو وێنەیەدا دیارە فەرەنسییەكان سەرقاڵی هەڵكەندی تونێلێك بوون تا بگەنە خەندەقی دوژمن، پاشان لە ڕێگەی دانانی مینەوە خەندەقەكە بتەقێننەوە. پێویست بوو ئەو كارە زۆر بە نهێنی بكرێت.\nفەرمانی هێرشبردن دەركرا، بۆ هاتنە دەرەوە لە خەندەقەكانی سەركەوتن بەسەر سەنگەرە خوڵاوییەكاندا ، پێویستە بەسەر پلیكانەكاندا سەركەون. هێرش بۆ سەر هێڵی بەرگریی دوژمن كە بە تەلی دڕكاوی پارێزراوە ، دەستپێدەكات. بەختەوە ئەو سەربازەیە كە پلایسێكی پێیەو تەلە دڕكاوییەكە دەقرتێنێت. لەلاكەی دیكەوە ، واتە لە بەرەی دوژمنەوە رەشاشەكان دەست دەكەن بە تەقە كردن. ژمارەیەكی زۆری سەرباز ، پێش ئەوەی بگەنە تەلە دڕكاوییەكان بەردەبنەوە و دەكوژرێن. ئەوانەشی دەگەنە تەلە دڕكاوییەكەو دەیقرتێنن ، باز دەدەنە ناو خەندەقەكەی دوژمنەوە ، ئیدی تفەنگەكانیان فڕێدەدەن و بە قەمەو خەنجەر شەڕ دەكەن ، ئابەم شێوەیە قەسابخانەیەكی راستەقینە دەست پێدەكات.\nترس و تۆقین\nلەكاتی جەنگدا بەملیۆنان كەس بریندا دەبن ، هەیانە بە گازی ژەهراوی بریندا بووە، هەیانە كەم ئەندام بووە، هەیانە رووخساری شێواوە . هەندی لەوانەی بریندار دەبن ، گەرچی برینەكەیان سەخت و مەترسیدارە ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بە خۆ راكێشان و سكە خشی دەگەنەوە خەندەقەكانی خۆیان. بەڵام هەندێك برینداری دیكە ، دوای ململانێكی درێژ لەگەڵ برینەكانیان، لە جێگەی خۆیاندا دەمرن. هەندێكجار بریندارەكان پێش ئەوەی بگوێزرێنەوە بۆ ناوەندەكانی فریاكەوتن، چەندین كاتژمێر چاوەڕوان دەبن. دواتر دەخرێنە پشتەوەی ئۆتۆمبێلەكان یان عەرەبانەكان یاخود لە فارگۆنی شەمەندەفەرەكاندا دادەنرێن و رەوانەی نەخۆشخانە سەربازییەكان یان نەخۆشخانەی خاچی سوور دەكرێن.\nبریندارەكان دوای چارەسەركردنیان ، دەگەڕێنەوە بۆ بەرەكانی جەنگ. هەندی سەرباز لەبەر سامناكیی شەڕەكان و لە ترساندا ، شێت دەبوون.\nلەبەرەكانی جەنگ ناوەندەكانی فریاكەوتن بۆ گواستنەوەی بریندارەكان دروست دەكرێن، بەڵام زۆربەی جار ئەو ناوەندانە وەك پێویست باش نین و بچوك و قەرەباڵغن.\nسەركەوتن لەئاسۆدا دەیبنرێت\nدوای سێ ساڵ لە جەنگێكی نەبڕاوەی دورودرێژ ، بارودۆخی ئابووریی تێكچوو ، زیانە مرۆییەكان یەكجار گەورەبوون ،كەچی لەگەڵ ئەوەشدا بنكەو بارەگای بەرەكانی رۆژئاوا ، تاڕادەیەكی زۆر وەك خۆیان مابوونەوە، دانوسانی ئاشتی نێوان ئەڵمانیاو روسیا كە لەساڵی 1917 دەستیپێكردبوو ، رێكەوتننامەی ئاشتی (بریست – لیتوڤسك) ی 3 ئازاری ساڵی 1918 لێكەوتەوە، وەستانی شەڕ لە بەرەكانی رۆژهەڵات ، دەرفەتی دا بە ئەڵمانەكان بەشی هەرە زۆری سەربازەكانی رەوانەی بەرەی رۆژئاوا بكات، هەرچی هاوپەیمانان بوو، لەمەسەلەی ژمارەی سەربازو چەك تەقەمەنیدا پشتیان بە ئەمریكا بەستبوو، ساڵی 1918 بەوە جیادەكرێتەوە كە سەرلەنوێ دەستكرایەوە بەجموجۆڵی جەنگی (الحرب المتحركە).\nپێش گەیشتنی ئەمریكییەكان ، ئەڵمانەكان لەبەرەی رۆژئاواوە ، خۆیان بۆ هێرشێكی گەورەو بەرفراوان ئامادەكرد. هێرشەكە لە 21 ئازاری ساڵی 1918 بۆ سەر (سۆم) لە فەرەنسا، دەستیپێكرد. هێرشەكە بە تۆپبارانێكی خەست و پاڵپشتی فڕۆكە دەستیپێكرد، ئەڵمانەكان توانیان (سۆم) بگرن و هەڕەشەیان لە پاریس كرد تۆپێكی دوورهاوێژ كەپێی دەوترا (ماكس درێژ) یان (تۆپی پاریس) و لەناو دارستانێكدا شاردرابوەوە ، پایتەختی فەرەنسای بۆردمان دەكرد، لە 29 ئازار كڵێسای سان – جرڤییە پێكرا، 88 كەس كوژراو سەدانی دیكەش برینداربوون، ئەم تۆپە بەلای پاریسییەكانەوە ببووە كێشە، چونكە پێانوابوو ئەمە تۆپە ئەڵمانییەكەیە كەپێی دەوترا (بارتای زبەلاح) .\nلە 29ئازاری ساڵی 1918 گوللە تۆپێكی ئەڵمانی كە كێشی 108 كیلۆگرام بوو ، لەكاتی ئاهەنگی هەینی پیرۆز بەر كێلسای سان – جرڤییە كەوت .\nبانگەواز بۆ ئاشتی\nروسیا لە میانەی ساڵی 1917 داوای ئاشتی كرد ، بەبێ ئەوەی هیچ لایەك زەویی لایەكی دیكە بۆ خۆی ببات و هیچ لایەكیش داوای قەرەبووكردنەوە نەكات ، بۆ ئەو مەبەستە داوای لە هەموو وڵاتانی بەشداربووی جەنگەكە كرد، بێنە سەر مێزی دانوستان ، لە 8 كانونی دووەمی ساڵی 1918، سەرۆكی ئەمریكا (وێڵسۆن) بەشێوەیەكی فەرمی ئەو 14 بەندەی راگەیاند كە بۆ رێخستنی ئاشتی دانرابوو ، بەڵام بۆ بەدبەختی ، نەیارەكان لەسەر ئەو بەندانە رێك نەكەوتن . پاریس و لەندن و بەرلین ، بەبێ بەدیهێنانی سەركەوتن بیریان لەئاشتی نەدەكردەوە . لە 3 ئازاری ساڵی 1918 ، روسیا دوای دانوستانێكی دوورو درێژ لەگەڵ ئەڵمانیا و نەمسا – هەنگاریا و بولگاریا ، پەیماننامەی ئاشتی (بریست – لیتوڤسك) ی مۆركرد . روسیا لەو پەیماننامەیەدا دەستیگرت بەسەر بەشێك لەو زەویانەی پۆڵنیا و وڵاتانی باڵتیك كە لەدەستیان دابوو، بەڵام هێزە ئەوروپییەكان لەلای خۆیانەوە بەو ئاشتییە رازیی نەبوون، چونكە دانوستانەكانی بەشێوەیەكی فەردی و تاك لایەنانە بەڕێوەچووبوو.\nدوای چوار ساڵ لە كوشتن و بڕین، دێوەزمەی جەنگ كۆتایی پێهات . ژیانی مرۆڤایەتی راچڵەكی و ناوچەیەكی بێ شومار خاپوور ببوو، جەنگ دەستی لە هیچ نەپاراستبوو، ئەو سەربازانەی بە زیندویی مابوونەوە قورسی و سەختیی شەڕەكان ژیانیانی تێك شكانبوو، بە ملیۆنان ئافرەت بوونە بێوەژن و بەهەمان ئەندازەش منداڵان هەتیو كەوتن، لەكانونی دووەمی 1919 لەپاریس كۆنگرەی ئاشتی كرایەوە، بەبێ ئەوەی دەوڵەتە دۆڕاوەكان بانگ بكرێن، ئیمپراتۆریەتە گەورەكانی ئەڵمانیا ، نەمسا-هەنگاریا ، روسیا ، سەڵتەنەتی عوسمانی ، نەمان و لەناوچون . كۆمەڵێ دەوڵەتی دیكە دروست بوون. بەبێ ئەوەی رەچاوی كێشەی كەمە نەتەوایەتییەكان بکرێت.\nدەرئەنجامی جەنگ و كوشتارگەكانی، ترسناك و تۆقێنەرەو زەحمەتە بەوردیی دەستنیشان بكرێت. ژمارەی كوژراوەكان بە 10 ملیۆن كەس مەزەندە دەكرێت ، ژمارەی بریندارەكان لە 20 ملیۆن زیاترە، ئەمە جگە لەوەی ژمارەی ئەو سەربازانەی تێدابێت كە بەهۆی بینینی كارەساتەكان و ناخۆشییەكانەوە چیتر نەیان توانی بگەڕێنەوە بۆ ناو ژیانێكی ئاسایی.\nجگە لەوانەش ملیۆنان ژن بێوەژن بوون و منداڵی هەتیوو و خێزانی تێكو پێك شكاو بوونە قوربانی دەستی جەنگەكە. ژمارەیەكی زۆری پیاوان كەمئەندام بوون و ئەوانەی پێیان دەوترا (دەمە تێكشكاوەكان) برینێكی زۆر لە دەموچاویاندا بوو . هەندێك لەكەمئەندامەكان ئەوانەی كە نەیاندەتوانی ئیش بكەن، ناچار كەوتنە سواڵكردن و دەستپانكردنەوە.\nهەرچۆنێك بوو جەنگ كۆتایی هات، بەڵام لە تۆماری رەوڕەوەی مێژوودا ئەم جەنگە بە جەنگی یەكەمی جیهان ناسراو چوارساڵ مرۆڤ لە رەگەزەكەی خۆی كوشت و رەنگی سوورو رەش لە لاپەڕەكانی نووسینەوەی ئەم مێژووەدا بەكاردێت.\nدوای ئەم هەموو ماڵوێرانییەی كە جەنگی یەكەمی جیهان بەدوای خۆیدا هێنا، كەچی هێشتا ئەم رەگەزە لەبوونەوەر تێر خواردەی خوێنی براكەی نابێت و خۆی بۆ جەنگی دووەمی جیهان ئامادەدەكات و پاش ئەویش هەتا ئەمڕۆ لەهەر لایەك لە لایەكانی جەستەی ئەم هەسارەیەدا مرۆڤ مرۆڤ دەكوژێت .\n1-كریستین سانییا – ئینسایكلۆپیدیایەكی مێژویی – وەرگێڕانی هەورامان وریا قانع – ناوەندی ڕۆشنبیری ئەندێشە – چاپی یەكەم 2014\n2- عمر الدیراوی – جەنگی جیهانی یەكەم – وەرگێڕانی سەفین لاوچاك – چاپخانەی چوار چرا – ساڵی چاپ 2015\n3- مەسعود لەعلی ، موعجیزەكانی عەشق – و: سەردار حەسەن خاڵی – ناوەندی سایە – چاپی سێیەم 2014\n4- ئەلبێر كامۆ – مرۆڤی یاخی – و: ئازاد بەرزنجی – ناوەندی ڕۆشنبیری ئەندێشە – نۆبەتی چاپ :دووەم 2016\n5- ویلهیلم ڕایش – گوێبگرە پیاوی بچوك – و : خەبات عارف – چاپی چوارەم 2015\nبافڵ تاڵەبانی: پەیوەندییەكی پتەو لە نێوان هەرێم و بەغدا\nبافڵ تاڵەبانی، لەمیانی سەردانێكیدا بۆ بەغداو زنجیرەیەك دیدارو كۆبوونەوەی لەگەڵ ...


چیرۆك – Yalla\nچیرۆكی تاریق خەمیسە، باوەڕ ناكەی! ئەوەیە نموونەی لێبوردەیی!\nداستان محمد لە چەند ڕۆژی ڕابردوو وێنەی کچێکی کوژراوی تەمەن 20 ساڵ لە کۆیە کاردانەوەی زۆری لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە دواداهات، ئاشکرایە لە کۆمەڵگای ئێمەدا هێشتا کەسانێک ماف بە خۆیان دەدەن بە ناوی پاراستنی شەرەف و نامووس سڵ لە کوشتنی خوشک و کچ و ژنەکانیان نەکەنەوە. بەڵام پێویستە بپرسین ئایا تەنها کوشتن تاکە چارەسەرە ؟ …\nمتابعة قراءة “چیرۆكی تاریق خەمیسە، باوەڕ ناكەی! ئەوەیە نموونەی لێبوردەیی!”\nتمّ النشر بواسطةيلا يناير 23, 2018 نُشر فيژیانالوسوم: لێبوردن،مرۆڤایەتی،چیرۆكاترك تعليقًا على چیرۆكی تاریق خەمیسە، باوەڕ ناكەی! ئەوەیە نموونەی لێبوردەیی!\nچیرۆكی ئەم ماسی گرە بخوێنەوە\nمحمد عمر موسه‌یی به‌شه‌و كار ده‌كات و به‌ڕۆژ به‌رهه‌می كاره‌كه‌ی له‌سه‌ر شه‌قام ده‌فرۆشیت، ئه‌مه چیرۆكی كاسبی ئه‌و گه‌نجه‌یه كه پیشه‌كه‌ی ماسی گرتنه. (ئه‌میرخدر ئیبراهیم)ی ته‌مه‌ن 30 سال خه‌ڵكی ناحیه‌ی كه‌ڵه‌كی سه‌ربه پاریزگای دهۆكه. ئەو خێزانداره وخاوه‌ن چوار منداڵه، بۆ یەلڵا باسی چیرۆكی خۆی ده‌كات وده‌ڵێت: به‌هۆی ئه‌م بارودۆخه داراییەی كه ڕووی له‌هه‌ریم كرد نه‌متوانی به‌رده‌وام …\nمتابعة قراءة “چیرۆكی ئەم ماسی گرە بخوێنەوە”\nتمّ النشر بواسطةيلا يناير 22, 2018 نُشر فيژیانالوسوم: خەڵک لەکوردستان،ماسی گرە،چیرۆكاترك تعليقًا على چیرۆكی ئەم ماسی گرە بخوێنەوە\nلە باداوەی هەولێر، بە ڕۆمانی زەیتون فرۆش ئاشنا بن !!\nمحمد عمر موسه یی- یه للا –هه‌ولیر ڕەنگە هیچ رۆمانێكتان نەبیستبێت بەوناوەوە پێشتر، بەڵام چیرۆكی ئەم زەیتون فرۆشە پڕە لە بەرەنگاريی وسەركەوتن، وكاتێك قسەی بۆ كردم زۆر سەرنجی ڕاكێشام بە شێوەیەك گەشبینی وئاسودەیی پێ بەخشیم. ئەو بەكەسێكی ئاسایی نەدەچوو كەتەنها زەیتون بفرۆشێت لەسەر شەقام ، وكە كەوتمە گفتو گۆ لەگەڵ ئەم گەنجە بۆ یەلڵا وتی: …\nمتابعة قراءة “لە باداوەی هەولێر، بە ڕۆمانی زەیتون فرۆش ئاشنا بن !!”\nتمّ النشر بواسطةيلا نوفمبر 2, 2017 نوفمبر 2, 2017 نُشر فيژیانالوسوم: زەیتون،زەیتون فرۆش،فرۆشيار،هەولێر،چیرۆكاترك تعليقًا على لە باداوەی هەولێر، بە ڕۆمانی زەیتون فرۆش ئاشنا بن !!\nدووھەمین ژمارەی “كەلێن” بە پاشكۆی “ئەنتی گۆنە”ەوە دەرچوو !\nئامادەکردن: کارزان بەرزنجی لە كاتێكدا بەھۆی شڵۆقیی بارودۆخی ڕامیاری و خراپیی باری ئابووری و ئەو جەنگەی تووشی وڵاتەكەمان بووە لە ساڵانی ڕابردوودا چالاكییە كلتووری و ئەدەبییەكان بەرە بەرە بەرەو سستبوون چوون و كەلێنی گەورەیان تێكەوتووە، دەرچوونی “كەلێن” بەشێكی ئەم كەلێنە پڕ دەكاتەوە و ئومێد بەخشە. ئەم ژمارەیەی گۆڤاری (كەلێن ) كە گۆڤارێكی كلتووری و ئەدەبی …\nمتابعة قراءة “دووھەمین ژمارەی “كەلێن” بە پاشكۆی “ئەنتی گۆنە”ەوە دەرچوو !”\nتمّ النشر بواسطةيلا أغسطس 19, 2017 أغسطس 19, 2017 نُشر فيژیانالوسوم: ئەدەب،ئەنتی گۆنە،شیعر،كلتوور،كەلێن،چیرۆك،کتێباترك تعليقًا على دووھەمین ژمارەی “كەلێن” بە پاشكۆی “ئەنتی گۆنە”ەوە دەرچوو !\nچی لەبارەی هەزار و یەک شەو دەزانیت؟\nکە باس دێتە سەر چیرۆک یەکێک لەو ناوانەی کە بیرمان بۆی دەچێت زنجیرە چیرۆکە بەناوبانگەکانی هەزار و یەک شەوەن. لە ناو ئینگلیزدا ئەم کتێبە بە شەوانی عەرەبی ناسراوە و چیرۆکەکانی بە درێژایی چەندین سەدە لەلایەن چەندین نوسەری جیاوازەوە کۆکراونەتەوە ، بۆیە تا ئێستاش ئەم کتێبە یەک نوسەری دیاریکراوی نییە. بنەڕەتی ئەم چیرۆکانە دەگەڕێتەوە بۆ چیرۆکە …\nمتابعة قراءة “چی لەبارەی هەزار و یەک شەو دەزانیت؟”\nتمّ النشر بواسطةYalla یه‌ڵڵا يوليو 12, 2017 يوليو 24, 2017 نُشر فيژیانالوسوم: شه‌هره‌زاد،چیرۆكاترك تعليقًا على چی لەبارەی هەزار و یەک شەو دەزانیت؟


لە مردن ناترسم، هەر ئەوەندەیە لە تەنهایی دەترسم… -7 – خۆدواندنی: ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tJuly 25, 2020\tGeneral\nلیزا: تۆ لە دەربڕیندا زۆر بلیمەتیت، سەرسامم بەو رەوانبێژییەت لە قسەکردندا.\nستیڤان: بلیمەت ئەو کەسە نییە خەڵک سەرسام بکات بە خۆی، بلیمەت ئەو مرۆڤەیە لە خۆی تێبگات و سەرسامی کەسی تر نەبێت.\nلیزا: هەمیشە لە هیچ شتێک رازی نیت، خۆزگە هۆکارێک هەبووایە بۆ رازیکردنی تۆ؟.\nستیڤان: دیکارت پێش سەدان ساڵ وتی “من بیر دەکەمەوە، کەواتە هەم”، بەڵام من ئەم کۆژێتۆیەم بەم شێوەیە هەڵگێڕاوەتەوە: من ناڕازیم کەواتە هەم.\nلیزا: بێگوومان لەو کاتەی دوامان دەبێت بە ئاگر و پێشەوەشمان دەبێتە زیندان، باشترین کار ناڕازیبوونە لە زیندانەکانی کولتوور و دەسەڵات، ئەگەر ئاکامەکەشی سووتان بێت لە دەریای پڕ گڕی ناڕازیبووندا.\nستیڤان: هەمیشە ناڕازیم چوونکە تەوەقوعم بەرزە، هەردەم لەهەر کارێکدا چاوی رەخنەگرانەم خستۆتە کار نەک زمانی ستایش.! تەنانەت لە پێشکەشکردنی باشترین پڕۆژە و بینای هەر ئیشێکی جوانیشدا من نەمویستووە رازی بم و سەقفی داواکاریی و تموحی خۆم بڵندتر کردۆتەوە، چون چاوەڕوانی باشتر و زیاتر بووم. هەروەک ریوایەتێک هەیە دەدرێتە پاڵ خودا کە وتوویەتی ئەگەر دوو جۆگەی زێڕیش بدەمە بەندەکەم هێشتا داوای جۆگەی سێهەم دەکات!!. ئەمەش خەسڵەتێکی مرۆڤانەیە، هەرچی جۆگە زێڕەکانە بیدەن بە من هێشتاش داوای زیاتر دەکەم!، بەڵام جۆگە زێڕەکانی من شتی دیکەن، بریتین لە شیعر و عەشق و بەرخودی هیومانیستیانە و مرۆڤانە. هەربۆیە ناتوانم رازی ببم و تا ئەو دەمەی زیندووم بۆڵە بۆڵمە بۆ باشتربوون، رۆژێک منت بینی رازی بووم واتە ئیدی کۆتاییم هاتووە، مەرجیش نییە هەموو کۆتاییەک تەنها رەهەندی فیزیکی لە خۆ بگرێت.\nلیزا: ئەو هەموو رەشبینییە خۆی لە خۆیدا بۆ هێنانە ئارای دنیایەکی سپییە، کە کینە و گریانی مرۆڤ رەشی نەکردبێ. تۆقین لە مرۆڤە ناڕازییە رەشبینەکان بەشێوەیەک لە شێوەکان رازیبوونە بە بەردەوامی ئەم بێدادیانەی ژیان!. تۆ ئەگەر رازی بیت و رەشبین نەبیت واتە تووشی مەیین بوویت و هەنگاو نانێی بۆ پەڕینەوە بەرەو قۆناغێکی تر.\nستیڤان: کێشەی من لەگەڵ خودی ژیانە، ئەم ژیانە هەر لە بناغەوە پووچ و بێ هۆیە، پۆڵ شاوڵ جارێک وتی “ژیان زنجیرەیەک خۆکوژیی جێبەجێ نەکراوە”!. زۆرم بیر لەم وتەزایە کردەوە، دەرئەنجام گەیشتمە بەوەی ژیان هەر ئەوەیە پۆڵ شاوڵ باسی کردووە.\nلیزا: بۆ بەشێکی بەرفرەی خەڵک ژیان تەنها ئازار و رەنجکێشانە، جاری وا هەیە لەبەر خۆمەوە گوومان ئەکەم، ئەوانەی بە خۆشبەختەکانیش ناسراون، گرفتاری دەیان دەرد و ناخۆشی پەنهانن. ژیان هیچ کات بە دڵی مرۆڤەکان نەبووە و نابێ، پێشکەوتنی تەکنۆلۆجیا و باڵادەستی زانست نەیتوانی هیچ لە خەم و ئازارەکانی مرۆڤ کەم بکاتەوە. باشترە هیچ هیوایەک هەڵنەچنین لەسەر ژیان، چوونکە ژیان خۆی بێهیوا و نائومێدکەرە. کێ گەیشتۆتە نیوەی خۆزگەکانی تا من بتوانم چەند خۆزگەیەکم هەبێت لە ژیاندا؟. ئێمە هەموو فریودراوین بە ژەهری ژیان، بەڵام لە پاکەتی هەنگویندا. شاعیرى نێودار (مارکوت بیگ) لە کۆپلە شیعرێکیدا دەڵێ: ژیان لەگەڵ رەنجدا دێت.. هیوا رەنجى پێوەیە.. رەنج بە ژیانەوە دێت.\nستیڤان: هەمیشە وا دادەنێم چەند خولەکێکی تر ژیانم دەگاتە وێستگەی مەرگ. هەرچەند لەناو خەیاڵی ژیاندا ون بووم، کەچی ئەوە مەرگە لە سەوزترین وەرزی تەمەندا دەمدورێتەوە. هەرچەند پڕ بووم لە بۆنی عەتری ژیان مەرگ چڵ چڵ رۆحی عاشقمی هەڵوەراند. هێندەش ئازارم نۆشی، هێندە جەوری رۆژگارم بینی، هێندە غەدری نێو ژیان رایماڵیم، لە تاودا هانام برد بۆ ماڵی هاوڕێ خوێنە تاڵەکەم کە مەرگە. لەگەڵ ئەوەشدا تۆ من ببەخشە خیانەتت لێدەکەم، پێش تێربوون لە ئامێزی تۆ، بۆ ژوانێکی جاویدانی دەست دەخەمە نێو دەستی مەرگەوە.\nلیزا: ئای لەو قوڵپی گریانەی لە دەریای غەمگینی دڵمدا شەپۆل دەدات!!. ئێستاکە لە ئاسمانی دڵی مندا تنۆک تنۆک غەم دەبارێت.\nستیڤان: لە مردن دەترسێی یان لە دابڕان؟.\nلیزا: لە مردن ناترسم، هەر ئەوەندەیە لە تەنهایی دەترسم، هەمیشە رقم لە تەنهایی بووە، حەزدەکەم جیهانێکی تر هەبێت لە پاش مردن، بۆ ئەوەی جاریکی دیکەش بەویستی خۆمان بتوانین ئەو کەسە بدۆزینەوە کە خۆشمان دەوێ.\nستیڤان: دەزانی منیش هیچ کات لە مردن ناترسم، لەو سامناکیی و بێدەنگییە دەترسم لە مەرگدا خۆی حەشار داوە، باشتر لە خۆم دەزانی سەرباری رەشبینییەکەم چەندە ژیاندۆستم، بەڵام لە راستیدا مەرگ پشوویەکی جاویدانییە!. من بەم تەمەنە کەمەوە بەجۆرێک هەست بە ماندووبوون دەکەم، دەڵێی هەزار ساڵە لە دایکبووم و کێو بە دەرزی شی دەکەمەوە!، بۆیە جارێک نوسیبووم مەرگ رزگارکەرە. تەنیا لە یەک روانگەوە لە مەرگ دەسڵەمێمەوە چی وزە و چالاکیی هەیە دەیوەستێنێت. پێم خۆشە کاتێک بمرم حەوسەلەی نووسین و عەشقم نەمابێت، خۆم دەخوازم لە وەها کاتێکدا بمرم، چوونکە نووسین و عەشق بۆ من داینەمۆی بەردەوامین لە ژیاندا.\nلیزا: دەزانیت شتە زەحمەتەکان زۆر شیرینن، بۆ نموونە ژیان.!\nPrevious له‌گه‌ڵ كۆچ پێكراوێكدا … و : نه‌ژاد عزیز سورمێ\nNext “پاسەوان” ی ژیان … “شیعر”ی جەلال عەبدوڵا ساڵح


لە ڕوونکردنەوەیەکدا وەزارەتی کارەبای هەرێم ڕەتیدەکاتەوە ماڵپەڕی فەرمیی پرۆژەی تۆڕی زیرەك هاك كرابێت و دەڵێت، ئەو هەواڵە دوورە لە راستییەوە و هیچ بنەمایەکی نییە و تەنها بە مەبەستی بە لاڕێدا بردنی ڕای گشتی بڵاو کراوەتەوە.\nدەقی ڕوونکردنەوەکەی وەزارەتی کارەبا:\nلە چەند پەیجێكی سۆشیال میدیا هەواڵێكی چەواشەكارانە بڵاوكراوەتەوە کە گوایە ماڵپەڕی فەرمیی پرۆژەی تۆڕی زیرەك هاككراوە، ئەم هەواڵە دوورە لە راستییەوە و هیچ بنەمایەکی نییە و تەنها بە مەبەستی بە لاڕێدا بردنی ڕای گشتی بڵاو کراوەتەوە.\nئەو چەندین جارە هەواڵی بێ بنەما و دوور لە ڕاستی سەبارەت بەم خزتگوزارییە گرنگەی کەرتی کارەبا بڵاو دەکرێتەوە.\nوەزارەتی کارەبا بە بێ یاسا و رێنماییەکان لەسەر دابینکردنی کارەبا بۆ هاوبەشانی بەردەوام دەبێت و کار و چالاکییەکانی ناکەوێتە ژێر کاریگەریی هیچ جۆرە چەواشەکارییەک و، بەدواداچوونی یاساییش بە مافی خۆی دەزانێت.\nعێراق ’’مەترسیدارترین تۆڕی سیخوڕی و هاککردنی’’ هەڵوەشاندەوە\n2021.11.24 - 10:15\nخشتەی دابەشکردنی مووچەی ڕۆژی یەکشەممە بڵاوکرایەوە\n2021.11.25 - 21:24


راگەیەنراوی كۆتایی پلینۆمی حەوتی كومیتەی ناوەندیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nراگەیەنراوی كۆتایی پلینۆمی حەوتی كومیتەی ناوەندیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان\nپلینۆمی حەوتی كۆمەڵە لە رۆژانی رابردوو و بۆ ماوەی سێ رۆژ بەڕێوەچوو. قسەو باسەكانی پلینۆم بەمجۆرە بوو:\n1.\tراپۆرتی سیاسی كە لەلایەن هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە، سكرتێری گشتیی كۆمەڵەوە پێشكەشكرا، بریتی بوو لە: تاوتوێكردنی بارودۆخی سیاسی ئێران‌و ناوچەكە، دۆخی بزوتنەوەی كورد بەگشتیی‌و سیاسەت‌و رێكارەكانی ئێمە لە دەورەی داهاتوو لە رووی سیاسی‌و رێكخستنەوە. پاشان پلینۆم قسەو باسێكی چڕوپڕی لەسەر تەوەرە جیاجیاكانی راپۆرتەكە ئەنجامدا‌و بەخستنەڕووی چەندین تێبینی بۆ بەهێز‌و پتەوكردنی راپۆرتەكە، دەقی راپۆرتەكە بە زۆرینەی دەنگ پەسەند كرا.\nپلینۆم لە باسی راپۆرتەكەدا، بارودۆخی سیاسی ئێرانی بە ناسەقامگیر‌و، گەشەندنی ململانێ كۆمەڵایەتی، سیاسی‌و ئابورییەكانی بەم شێوەیە هەڵسەنگاند:\nگەندەڵی ئیداریی‌و دارایی سەرتاپای رژیمی گرتووەتەوە. لە مونازەرە تەلەفزیۆنییەكانی كاندیداكانی سەرۆك كۆماریی، رەهەندە سەرسوڕهێنەكانی گەندەڵی، رانت خواری لە دامەزراوە حكومیی‌و سەربازییەكان بووە جێگای سەرنجی هەمووان.\nلەلایەكی دیكەوە ململانێی ناوخۆیی ئەم رژیمە نەك تەنیا كۆنترڵ نەكراوە، بەڵكو رۆژ لەدوای رۆژی قوڵتر‌و بەرینتر دەبێتەوە. ناسەقامگیری ئابوریی‌و سیاسی رێگرن لەبەردەم سەرمایەگوزاریی بیانی‌و، نەبوونی ئاسایش بۆ سەرمایەكانی ناخۆ، لەو هۆكارانەن كە رێگرن لەبەردەم سەرمایەگوزاری‌و گەشەی ئابورییدا.\nبەلەبەرچاوگرتنی هەموو ئەم گرفتە كۆمەڵایەتی‌و ئابورییانەی كە هەن، بە سەرنجدان بە دەستێوەردانی راستەوخۆی ئەم رژیمە لە شەڕەكانی ناوچەكە‌و خەرجیی باڵای لەشكركێشی‌و چالاكییەكانیان لەدەرەوەی سنورەكان، نەك تەنیا هیچ ئاسۆیەك بە قازانجی پرۆسەی ئابوریی چاوەڕوان ناكرێت، بەڵكو زۆربوونی قەیرانی ئابوریی زیاتر، دروستترین پێشبینییە. ناڕەزایی لەنێو هەموو توێژەكانی كۆمەڵگا گەیشتووەتە لوتكە، ئێستا زیاتر لە هەر كاتێك دەسەڵات‌و باندەكانی لە بیروڕای خەڵكدا ریسوا و بێ ئێعتیبارن. ناكۆكییە جەناحییەكان پەردەپۆش ناكرێن‌و نابێتە دەستمایە بۆ هیچ كام لە جەناحەكان تا لەناو خەڵكدا گومان‌و تەوەهوم دروست بكەن.\nراوەستاوەیی‌و خۆڕاگریی هەڵسوڕاوانی سیاسی‌و مەدەنی لەزیندانەكان، خەباتی ژنان، چالاكی لاوان لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەشێوازی جیاجیا، گەشەی ناڕەزاییە كرێكارییەكان‌و.. بوونەتە هۆی چوونە دەرەوەی هەڵسوڕاوانی كرێكارانی لە ژێر كاریگەریی دامودەزگا حكومییەكانی رژیم.\nخۆڕاگریی زیاتر لە سێ دەیەی خەڵكی كوردستان‌و گەشەسەندنی داواكارییە نەتەوەییەكان، هەم لەرووی جوگرافی‌و هەم لە رووی سیاسی لە بزوتنەوەی كوردستاندا، گەشەی ناڕەزاییەكان لەنێوان باقی نەتەوە ستەملێكراوەكانی ئێران‌و، هەموو ئەمانە نیشانەكانی گەشە‌و قوڵتربوونەوەی قەیرانی سیاسی لە كۆمەڵگا‌و پۆتانسیەلی باڵای ناڕەزایی‌و خۆڕاگریی لەبەرامبەر كۆماری ئیسلامیدایە.\nئەم راستییانە بەتایبەتی لەكوردستان، بەستێنێكی شیاوی بۆ گەشە‌و نفوزی رەوتی چەپ‌و داكۆكیكارانی جیدی‌و راستەقینەی پرسی نەتەوەیی فەراهەم كردوە. هەر بۆیە كۆمەڵە ئەو هێزەیە كە جارێكی دیكە لە مێژووی كوردستان دەرفەتی خۆدەرخستنی پەیدا كردوە‌و ئێمە دەبێت ئەم راستییە كۆمەڵایەتییە لەكوردستان بكەینە رێنوێنی خۆمان.\nلەكاتێكدا كە چەندین بەشی گرنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەشەڕێكی گەورەدا بەسەر دەبات. ئەمە بزوتنەوە‌و هێزەكانی كوردستانە لەهەموو بەشەكانیدا كە رۆڵێكی گرنگ لە گۆڕانكارییەكانی ناوچەكەدا دەگێڕێن. دەكرێت بڵێین هەموو بەشەكانی كوردستان بەجۆرێك لەناوەندی ئەم شەڕ‌و گۆڕانكارییانە دان. گومان لەوەدا نیە كە بزوتنەوەی خەڵكی كوردستان لە هاوكێشە ناوچەییەكاندا بۆبەدەستهێنانی مافە رەواكانی خۆی‌و دەستەبەركردنی سەقامگیریی‌و دیموكراسی لەناوچەكەدا، هێزێكی لەبن نەهاتووە.\nئێمە لەم بزوتنەوەیەدا رەوتێكی بە ئەزمون‌و ئامادەین و بەشێكی كاریگەرین تێیدا، هەربۆیە رەوتی ئەم گۆڕانكارییانە كاریگەری لەسەر ئێمەش دەبێت. ئێستا لە دووبەشی كوردستان جۆرێك لەدەسەڵات خەڵك بەسەر نیشتمانی خۆیاندا فەراهەمە. لە هەردووبەشدا هێزی چەكداریی بزوتنەوەی كوردستان لەگەڵ هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژی داعش، هاوكاری‌و هاوئاهەنگییەكی چڕ‌و پڕی هەیە‌و وەك هێزێكی چەكداری وشكانی، زۆر كارا لەم هاوپەیمانییە چاوێ لێدەكرێت‌و حسابی بۆ دەكرێت.\nلەئێستادا كە هاوكارییەكان لەنێوان هێزە سیاسییەكان لەرۆژهەڵاتی كوردستان دەستی پێكردوە، ئێمە هەموو هەوڵی خۆمان دەخەینەگەڕ، تا هاوكات لەگەڵ بەهێزكردنی ئەم هاوكارییە، بتوانین بۆ كاری هاوبەشی نێوان حیزبەكانی ئەم بەشەی كوردستان، بە پلاتفۆرمێكی رۆشن‌و جێگیر بگەین. لە روانگەی ئێمەوە بزوتنەوەی كوردستان لەئێران چەندین پێشكەوتنی دیاری لەبەردەم دایە كە دەتوانێت یارمەتیدەری پێكهێنانی هاوسەنگی‌و هاوكاریی لە هەموو بەشەكانی كوردستان بێت. لەم رووەوە گەشەی بزوتنەوە لە رۆژهەڵاتی كوردستان پێگەیەكی گرنگی لە هەموو كوردستان هەیە، هەربۆیە پلینۆم جەخت لەسەر پێویستیی هاوكاریی‌و هاوئاهەنگی چڕ‌وپڕ لەگەڵ هەڵسوڕاوانی سیاسی‌و مەدەنی لەناوخۆی كوردستان‌و، بەتایبەت لەگەڵ حیزبە سیاسییەكان لە رۆژهەڵاتی كوردستان دەكاتەوە.\nپلینۆم پشتیوانی خۆی لە بزوتنەوەی رۆژئاوا‌و ریفراندۆمی جەماوەریی لە باشوری كوردستان‌و بڕیاری ئازادانەی خەڵكی باشور بۆ دیاریكردنی چارەنوسی خۆیان تا بەدەستهێنانی سەربەخۆیی رادەگەیەنێت‌و، جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە پێشكەوتن لەم رێگایە، پشتی بە یەكگرتوویی هێزە سیاسییەكانی باشوری كوردستان‌و چارەسەركردنی ناكۆكییەكانی نێوانیان بەستووە.\n2.\tلەبەشی باسەكانی رێكخستن و ئەركە حیزبیەكان لە دەورەی داهاتوو، چەندین باسی گرنگ خرایەڕوو كە نیشانەی ئیرادەی جیدی بەشداربووانی پلینۆم بۆ باشتركردنی هەڵسوڕانی حیزبی بوو. پێش لە هەرشتێك قسەوباسێك لەسەر بارودۆخی سەختی سێ ساڵ‌و نیوی رابردوو كرا‌و پلینۆم بە كۆی دەنگ رێزی لە هەوڵ‌و ماندبوون‌و سەرسەختیی هەموو هاوڕێیان بۆ تێپەڕبوون لەم دەورە سەختەدا كرد. كۆبوونەوەی كومیتەی ناوەندی ئەم سەرسەختییەی بەنیشانەی بوونی پوتانسیلێكی باڵا لە ریزەكانی ئێمە بۆ سەقامگیركردنی رۆحیەی خەباتكارانەو لەئەنجامدا دروستكردنی چاوەڕوانی بۆ باشتركردنی چالاكی ئۆرگانە حیزبییەكان‌و پەرەپێدانی كاركردنی ئێمە لە بوارە جۆراوجۆرەكان لێكدایەوە. بۆ ئەم مەبەستە چەندین راسپاردە لە ئۆرگانە جیاجیاكان قسەی لەسەركرا‌و پەسەندكرا، لەوانە:\nلەم بەشەدا بڕیاردرا كە: تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەشێوەیەكی باشتر‌و رێكوپێكتر سودی لێوەربگێرێت. هەروەها باقی بەشەكانی ئەم ئۆرگانە بەشێوەی جیدی بەهێز بكرێت، هاوڕێیانی زیاتر لەكومیتەی ناوەندی‌و كادرەكان لەم بەشەدا رێكبخرێن. پەروەردەكردنی كادر لەم بەشەدا سەرنجی زیاتری پێبدرێت‌و بودجەی زیاتری بۆ تەرخان بكرێت.\nرێكخستنەكانی ناوخۆ (زاگرۆس):\nپلینۆم پەسەندی كرد كە كەسانێكی زۆرتر لە كۆمیتەی ناوەندیی‌و كادرە بە ئەزمونەكان لەم بەشەدا رێكبخرێن‌و لە ئەولەویەتی كاری ئێمە لە دەورەی داهاتوو بێت. پشتبەستنی زیاتر بە هەڵسوڕاوانی ناوخۆ‌و هاوڕێیانی هەڵسوڕاو لە بوارە مەدەنییەكان، یەكێكی دیكە لە باسەكانی كۆبوونەوەكان بوو. هەروەها لەسەر پێداچوونەوەی جیدی بە شێوەی كار‌و لەبەرچاوگرتنی گۆڕانكارییەكانی كۆمەڵگا‌و رۆڵی فەزای مەجازی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەكان لەگەڵ ناوخۆی كوردستان جەخت كرایەوە. هەروەها پلینۆم رەخنەی لە دەستەی كارگێڕیی كرد کە بە پێی راسپاردەكانی پلینۆمی شەشەم بەهۆی بەدواداچوونی پێویستی لەم بەشەدا نەکردوە.\nرێكخستنەكانی دەرەوەی وڵات:\nلەم بەشە لە باسەكاندا، جەخت لەسەر بوونی ژمارەیەك زۆر لە هەڵسوڕاوانی كۆمەڵە لەمەنفا‌و دەرەوەی وڵات‌و پێگە‌و گرنگییان لەم بەشە‌و لەكۆی چالاكییەكانی كۆمەڵەدا كرایەوە. هەروەها لەسەر پێویستیی چالاكتركردنی بەخشینی دەسەڵاتی زیاتر بە كۆمیتەی خۆجێییەكان لە وڵاتانی جیاجیا، دەستبەركردنی سیاسەتێك كە رێكخستنی كار‌و چالاكییەكان هاوئاهەنگ لەگەڵ بزوتنەوەی مەدەنی لەناوخۆی كوردستان گرنگی پێبدرێت، سەرنجی جیدیتر بە كاری ژنان‌و لاوان، سپاردنی ئەرك بە تاك بە تاكی ئەندامان‌و لایەنگران لەم بەشەدا. سەرنجدان بە بردنەوە سەرەوەی راهێنانی ئەندامان‌و سازدانی زۆرتری سمیناری سیاسی‌و گشتیی لە وڵاتانی ئوروپایی، وەك ئەركەكانی ئێمە لەدەرەوەی وڵات باسی لێوەكرا.\nچالاكی چەكداریی و پێشمەرگانە:\nكۆبوونەوەی گشتیی كومیتەی ناوەندیی لەسەر پێویستی چالاكتركردنی ئەم بوارە، چ لە رووی راهێنان‌و چ لە رووی بردنەسەرەوەی چۆنایەتی‌و چەندایەتی ئەم هێزە جەختی كردوە. ئامادەسازیی بۆ خاراوتركردنی ئەم هێزە‌و حوزوری چەكدارانەی زیاتر بە باقی ناوچەكان، وەك گرنگترین ئەركەكانی ئێمە لەم دۆخەی ئێستا دەستنیشان كرا.\nبڕیاردرا كە ئەم بەشە لە رووی رێكخستنەوە سەربەخۆ بكرێت‌و لە هەر وڵاتێك بەرپرس‌و دامەزراوەی تایبەتی خۆی هەبێت. رێك‌و پێككردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان‌و تەرخانكردنی هێزێكی زیاتر بۆ ئەم بەشە، یەكێكی دیكە لە بڕیارەكانی پلینۆم بوو.\nرێكخستنەوەی كۆمیتەی ناوەندیی:\nلەم بەشەی بەرنامەی كاری پلینۆم، لەسەر چالاكردنەوەی ئۆرگانە ناوەندییەكان‌و كاری هاوڕێیانی كۆمیتەی ناوەندیی كۆمەڵە، پەیوەندی چڕوپڕتری سكرتێری گشتیی‌و دەستەی كارگێڕیی لەگەڵ هەموو دامەزراوە ناوەندییەكان‌و هاوڕێیانی كومیتەی ناوەندیی، راوێژكاران‌و جێگرەكان، بەڕێوەبردنی كۆبوونەوەكانی كومیتەی ناوەندیی لەنێوان دوو پلینۆم‌و گشتیتركردنی بڕیارە سیاسیی‌و كارگێڕییەكان قسەوباسی لەسەركرا. بۆ ئەم مەبەستە رێكخستنەوەی كاری هاوڕێیانی كومیتەی ناوەندیی لە ئۆرگانە ناوەندییەكان پێداچوونەوەی بەسەردا كرا‌و بڕیاردرا تا توانای هەموو هاوڕێیان لە بەرەو پێشبردنی ئەم دەورەیە بەكار بگیرێت. لەبەشی كۆتایی بەرنامەی كاری پلینۆم، سكرتێری گشتیی‌و ئەندامانی دەستەی كارگێڕیی هەڵبژێردران.\n2017/05/31 /by عەتا\nhttps://www.komala.com/wp-content/uploads/2017/05/kup.jpg 350 700 عەتا https://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/03/logo.png عەتا2017-05-31 00:59:352017-05-31 00:59:35راگەیەنراوی كۆتایی پلینۆمی حەوتی كومیتەی ناوەندیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان\nبیانیە پایانی پلنوم هفتم کمیتە مرکزی کومەلە زحمتکشان کردستان... پەیامی كۆمەڵە بە بۆنەی ماڵئاوایی یەكجاریی تێكۆشەری دێرین و سەركردەی ناودار عە...


18/3/2019 09:29 AM\nهۆكاره‌كانی وه‌ك جگه‌ره‌كێشان، په‌ستانی به‌رزی خوێن، قه‌ڵه‌وی و شه‌كره ده‌بنه هۆی ئه‌وه‌ی كه مێشكمان كه‌متر ته‌ندروست بێت.\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی نێوان حه‌وت هۆكاری نه‌خۆشی ڕه‌گه‌كان و جیاوازییه‌كانی پێكهاته‌ی به‌شه‌كامی مێشك كراوه. به‌هێزترین په‌یوه‌ندی له‌نێوان ئه‌و به‌شانه‌ی مێشكدا دۆزرایه‌وه كه په‌یوه‌ندی هه‌بووه به تواناییه ئاڵۆزه‌كان وه‌ك بیردكردنه‌وه.\nتوێژینه‌وه‌كه له‌لایه‌ن د.سیمۆن كاكس و هاوكاره‌كانی له زانكۆی ئیدینبورگی بریتانیان كراوه‌و وێنه‌ی ئێم.ئاڕ.ئای 9772 كه‌س له ته‌مه‌نی 44 بۆ 79 ساڵ خرایه‌به‌ر توێژینه‌وه. توێژه‌ران به‌دوای په‌یوه‌ندی نێوان پێكهاته‌ی مێشك و هۆكاره‌كانی نه‌خۆشییه‌كانی ڕه‌گدا گه‌ڕان كه ئه‌و هۆكارانه‌ش بریتی بوون له: جگه‌ره‌كێشان، په‌ستانی به‌رزی خوێن، په‌ستانی به‌رزی پاڵس، شه‌كره، ئاستی كۆلێسترۆڵ، قه‌ڵه‌وی، ڕێژه‌ی كه‌مه‌ر به ڕان. ده‌ركه‌وت كه هه‌موو ئه‌م هۆكارانه ده‌بنه هۆی ئه‌وه‌ی كه خوێنێكی كه‌متر بگاته مێشك و ئه‌وه‌ش ده‌بێته هۆی نه‌خۆشییه‌كانی میشك وه‌ك زه‌هایمه‌ر.\nده‌ركه‌وت كه هه‌موو فاكته‌ره‌كان جگه له به‌رزی ئاستی كۆلێسترۆڵ په‌یوه‌ندییان هه‌یه به پوكانه‌وه‌ی زیاتری مێشك، كه‌مبوونی مادده‌ی خۆڵه‌میشی، كه‌مبوونی ماده‌ی سپیی ته‌ندروست. ئه‌گه‌ر كه‌سێك ژماره‌یه‌كی زۆرتر له هۆكاره‌كانی نه‌خۆشی ڕه‌گه‌كانی ببێت، له ئه‌نجامدا ئه‌گه‌ری نه‌خۆشییه‌كانی مێشكی زیاتره.


"به هێز به هه‌ڤاڵ" نامه‌یه‌کی دیکه له فه‌رزاد که‌مانگه‌ر - VOK Radio\n"به هێز به هه‌ڤاڵ" نامه‌یه‌کی دیکه له فه‌رزاد که‌مانگه‌ر\nبه هێز به هه‌ڤاڵ*\n" یه‌کێک بوو یه‌کێک نه‌بوو، ماسیه‌کی ڕه‌شی بچکۆڵه بوو، که له گه‌ڵ دایکی له ناو جۆگه‌له‌یه‌ک ده‌ژیان. دایکی له ناو ١٠٠٠٠گه‌را که نابوویه‌وه، ته‌نیا ئه‌و به‌چکه‌ی ماسیه‌ی بۆ مابۆوه. هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌و بێچوه ماسیه ڕه‌شه، تاقانه‌که‌ی دایه بوو. ڕۆژێک ماسی بچۆڵه‌که له دایکی پرسی:\n_ دایه ده‌مهه‌وێ لێره بڕۆم !\n_بۆ کوێ ڕۆڵه؟\n_ ده‌مهه‌وێ بڕۆم بزانم که ئه‌و جۆگه‌یه به کوێ ده‌گات ؟ "\nهاوزیندانی، هاوده‌رد، سڵاو\nمن ئێوه به باشی ده‌ناسم. مامۆستا، فێرکار و ڕاهێنه‌ر، هاوسێی ئه‌ستێره‌کانی ڕۆژهه‌ڵات، هاوکلاسی ده‌یان یاری خوێندنگا *که ده‌فته‌ری نووسراوه‌کانیان**په‌یوه‌ستی دۆسیه‌کانیان بووه، مامۆستای ئه‌و خوێندکارانه‌ن که به‌ڵگه‌ی تاوانیان ته‌نیا بیر و بۆچوون و ڕامانیان بوو. زۆر باش ده‌تانناسم، ئێوه هاوکارانی سه‌مه‌د و خان عه‌لین***.\nمنیشتان خۆ هه‌ر له بیره.\nئه‌وه منم، زیندانیه‌کی زیندانی ئێوین.\nمن ئه‌و خوێندکاره هێمنه‌م که له پشت میزێکی شکاو، له گونده دووره‌کانی کوردستانه‌وه، ئه‌وینداری دیتنی ده‌ریام.\nمنیش وه‌ک خۆتان، به‌سه‌رهاتی چیرۆکه‌کانی سه‌مه‌د ده‌گێڕمه‌وه، به‌ڵام له ناو دڵی چیاکانی شاهۆ.\nمنم تامه‌زرۆی بوون به ماسی ڕه‌شی بچووک.\nمنم، هاوڕێی به ئێعدام حوکم دراوی ئێوه.\n"ئێستا ئیتر دۆڵ و چیاکانی تێپه‌ڕ کردبوو. ڕووبار به ناو ده‌شتێکی پان و به‌رین دا ده‌رباز ده‌بوو. له راسته‌وه بۆ چه‌پ، گه‌لێک ڕووباری بچووکی تر، تێکه‌ڵاوی ده‌بوون و ئاوه‌که‌یان زۆرتر ده‌کرد... ماسی بچووک، له فراوان بوونه‌وه‌ی ئاوه‌که له‌ززه‌تی ده‌برد... ماسی بچووک، ویستی بچێته ناو قووڵترین شوێنی ئاوه‌که. ده‌یتوانی هه‌رچه‌ندی بیهه‌وێت، مه‌له بکات و سه‌ری له هیچ شوێنێک نه‌که‌وێت. له ناکاو تووشی پۆلێک ماسی هات. ده هه‌زار دانه‌یه‌ک ده‌بوون. یه‌کێک له ماسیه‌کان پێی گوت:\n_ به خێر هاتی بۆ ناو ده‌ریا، هه‌ڤاڵ. "\nهاوپیشه‌ی زیندانیم، ئاخر چلۆن ده‌کرێ که مرۆڤ له پشت میزی سه‌مه‌د دانیشێت، چاوی له نیگای منداڵانی ئه‌و وڵاته ببڕێت و هیچ نه‌ڵێت ؟\nگه‌لۆ ده‌کرێ مامۆستا بیت و ڕێگای ڕۆیشتن به‌ره‌و ده‌ریا، به ماسیه‌کانی بچووکی نیشتیمانت نیشان نه‌ده‌ی؟ چ ته‌وفیرێکیشی نییه، له ئه‌ره‌س بێت یان له کاروون، له سیروان بێت یانیش له ڕوباری سه‌رباز. . جیاوازی ده‌بێ چی بێت، کاتێک که ئامانج ده‌ریایه و یه‌ک گرتنه‌وه، وه هاوکاتیش که خۆره‌تاو، ڕێنوێنه و ڕابه‌رمانه، ده‌با هه‌ر زیندان پاداشمان بێت.\nچلۆن ده‌بێ که باری گرانی مامۆستا بوون و چاندنی تۆوی وشیاری، بگریته ئه‌ستۆ و زارت ببه‌ستی؟ ئاخر چۆن ده‌کرێ که بوغزی قووت دراوی خوێندکاران و سیمای لاوازی ئه‌وان ببینی و هیچ ده‌نگێکت لێوه نه‌یه‌ت؟\nچلۆن ده‌کرێ له ویشکه‌ساڵی دادوه‌ری، مامۆستا بی، به‌ڵام ئه‌لف و بێی هیوا و یه‌کسانی نه‌ڵێیته‌وه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕێگایه، به زیندانی ئێوین بگات ؟\nناتوانم بهێنمه پێش چاوی خۆم، که له وڵاتی سه‌مه‌د، خانعه‌لی و عیزه‌تی**** دا، مامۆستا بین و هاوڕێ له گه‌ڵ ئه‌ره‌س، نه‌گه‌ینه ژیانێکی هه‌تاهه‌تایی. ناتوانم بهێنمه پێش چاوی خۆم، که بینه‌ری ڕه‌نج و هه‌ژاری خه‌ڵکانی وڵاته‌که‌مان بین و دڵمان به ڕووبار و ده‌ریا نه‌سپێرین و تۆفانێک وه‌ڕێ نه‌خه‌ین !\nباش ده‌زانم که ڕۆژێک له ڕۆژان، ئه‌م ڕێگایه پڕ له ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌یه، له‌بار ده‌بێت و ته‌واوی ئێش و ئازاره‌کانیش، ده‌بنه میداڵی شانازی " بۆ تۆ ئه‌ی مامۆستای ئازاد "، تا هه‌موو که‌سێک بزانێت که مامۆستا، مامۆستایه. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر فیلتێری " هه‌ڵبژاردنی"***** له پێش بێت و ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر زیندان و په‌تی ته‌نافی سێداره‌ش. به‌ڵام ئه‌وه ماسیه چکۆڵه‌کانن که ناو و نیشان و شانازی به مامۆستایان ده‌به‌خشن، نه وه‌ک مه‌لانی ماسی خۆر.\n" ماسی بچکۆڵه، به هێمنی، به‌ره‌و ده‌ریا مه‌له‌ی ده‌کرد و له به‌ر خۆیه‌وه ده‌یگوت:\nـ ئێستا ئیتر مردن به‌لامه‌وه زه‌حمه‌ت نییه، جێگه‌ی داخیش نییه. ئێستا مردن بۆ من... "\nوه له ناکاو مه‌لێکی ماسیگر هاته خوار ، هه‌ڵیگرت و له گه‌ڵ خۆی دا بردی.\nلێره دا ماسی گه‌وره، چیرۆکه‌کی ته‌واو کرد و به ١٢٠٠٠ بێچوو و نه‌وه‌کانی خۆی ڕاگه‌یاند که ئیتر کاتی خه‌وتن هاتووه. ١١٩٩٩ ماسی بچووک، شه‌وخۆشیان کرد و دایه گه‌وره‌ش خه‌وی لێ که‌وت، به‌ڵام ئه‌مجاره‌یان ماسیه‌کی سووری بچووک، هه‌ر چه‌ندی کرد خه‌وی لێ نه‌که‌وت. بیر و خه‌یاڵێک هه‌ڵی گرتبوو.\nمامۆستای به ئێعدام حوکم دراوی کورد له زیندانی ئێوین\nفه‌رزاد که‌مانگه‌ر/ مانگی ئاپریلی ٢٠١٠\nوه‌رگێڕان بۆ کوردی: شێرکۆ جیهانی\n1. به هێز به هه‌ڤاڵ : دایه گه‌وره‌ی یه‌کێک له خوێندکارانم به ناوی یاسین له گوندی " ماراو " که هه‌شت ساڵ له‌مه‌و پێش له کاسێتی هه‌ڵبه‌ستی " مامۆستای قووتابخانه " ( له شێعره‌کانی مامۆستا شه‌ریفی )ی بۆ دانام، پێی گوتم : " باش ده‌زانم که چاره‌نووسی تۆش، وه‌ک مامۆستای ناو ئه‌و هه‌ڵبه‌سته ئێعدامه. به‌ڵام " به هێز به هه‌ڤاڵ ". دایه گه‌وره ئه‌مه‌ی گوت و قوومێکی گه‌وره‌ی له سیگاره‌که‌ی دا و به‌ره‌و چیاکانی ڕوانی.


✌ ئالان خەلیل (دەمهات سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi Jul 12 2016 10:43AM\n👁 Bu başlık 5,456 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: دەمهات سەرێکانی ناو و پاشناو: ئا [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ S.E. 12-7-2016 10:43:32\n✌ ئیبراهیم محەمەد- جوان سەرێکانی - جوان سەرێکانی Şehitler\n📅 Da eklendi Jul 10 2017 3:35PM\n👁 Bu başlık 29,113 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: جوان سەرێکانی ناو و پاشناو: محەم [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ S.E. 10-7-2017 15:35:37\n✌ ئیدریس ئەحما (گۆران سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi Jun 17 2016 1:59PM\n👁 Bu başlık 5,964 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: گۆران سەرێکانی ناو و پاشناو: ئید [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ S.E. 17-6-2016 13:59:45\n✌ بەشار خەلیل (مزگین سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi Jun 26 2016 5:26AM\n👁 Bu başlık 4,436 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: مزگین سەرێکانی ناو و پاشناو: بەش [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ S.E. 26-6-2016 5:26:06\n✌ بەیتوڵڵا ئۆزگان (چەکدار چکۆ سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi May 31 2016 1:33PM\n👁 Bu başlık 3,520 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: چەکدار چکۆ سەرێکانی ناو و پاشناو [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ M.B. 31-5-2016 13:33:37\n📝 تاڵان کردنی سەرێکانی لەلایەن چەکدارانی ئۆپۆسزێۆنی سووریاوە Belgeler\n📅 Da eklendi Dec 6 2019 11:40PM\n👁 Bu başlık 796 defa görüntülendi\nسەرچاوە خۆجێییەکان لە رۆژئاوای کوردستان دەڵێن چەکد [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 6-12-2019 23:40:42\n✌ جودی سەرێکانی Şehitler\n📅 Da eklendi Jul 21 2016 9:18AM\n👁 Bu başlık 5,076 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: جودی سەرێکانی ناو و پاشناو: ن [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ S.E. 21-7-2016 9:18:44\n✌ خالید داود (عەباس سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi Aug 15 2016 10:24AM\n👁 Bu başlık 4,176 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی: عەباس سەرێکانی ناو و پاشناو: خال [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ S.E. 15-8-2016 10:24:12\n✌ خزر ئەحمەد (دەمهات سەرێکانی) Şehitler\n📅 Da eklendi Jul 11 2016 12:16PM\n👁 Bu başlık 31,422 defa görüntülendi\nناوی ڕێکخراوەیی:دەمهات سەرێکانی ناو و پاشناو: خزر [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ S.E. 11-7-2016 12:16:35\n📷 داگیرکەری تورک و چەتە ئیسلامییەکان، دادگای سەربازی لە سەرێکانی دادەنێن و ناوەکەشی دەکەنەوە بە رەئسولعەین Resim ve tanım\n📅 Da eklendi Nov 7 2019 3:33PM\n👁 Bu başlık 631 defa görüntülendi\nداگیرکەری تورک و چەتە ئیسلامییەکان، دادگای سەربازی [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ H.B. 7-11-2019 15:33:43


٢١ وانە بۆ سەدەی بیست و یەکەم. ئایین (بەشی سێهەم و چوارەم) وەرگێرانی: کەماڵ حەسەن‌پوور – Giareng\n٢١ وانە بۆ سەدەی بیست و یەکەم. ئایین (بەشی سێهەم و چوارەم) وەرگێرانی: کەماڵ حەسەن‌پوور\nلە شه‌ممه - 13 11 2021\n٢١ وانە بۆ سەدەی بیست و یەکەم.\nئایین (بەشی سێهەم)\nگیروگرفتی شوناس: هێڵەکانی سەر زیخ\nلەگەڵ ئەوەشدا مارکس زێدەڕۆیی کردبوو کاتێک ئایینی وەک تەنیا سەرخانێکی حەشاردانی هێزە تەکنەلۆژیکی و ئابوورییە بەهێزەکان ڕەت کردبۆوە. تەنانەت ئەگەر ئیسلام، هیندوئیسم یان ئایینی کریستیان تەنیا ڕازاندنەوەیەکی ڕەنگاوڕەنگ بە سەر پێکهاتەی ئابووری مودێڕنیش بن، خەڵک زۆر جار خۆیان بە دیکۆر پێناسە دەکەن و، شوناسی خەڵک هێزێکی یەکلاکەرەوەی مێژووییە. هێزی مرۆڤ لە هاوکاریی جەماوەریی دایە، هاوکاریی جەماوەریی بە دروست کردنی شوناسی جەماوەرییەوە گرێ دراوە، و هەموو ئەو شوناسە جەماوەرییانە بناخەیان لەسەر چیرۆکی خەیاڵیی دامەزراوە، نەوەک ڕاستییە زانستییەکان یان تەنانەت پێداویستییە ئابوورییەکان. لە سەدەی بیست و یەکەم، دابەش بوونی مرۆڤان بە سەر جوولەکە و مسوڵمان یان ڕوسیەیی و لەهستانی دیسان بەستراوەتەوە بە ئەفسانە ئایینییەکان. هەوڵەکانی نازیست و کۆمۆنیستان بۆ دیاریکردنی زانستیی ڕەگەز و چینی مرۆڤەکان، دەرکەوت کە شێوە زانستێکی مەترسیدار بێ و، لەو کاتییەوە زانستوانان لە ڕادە بەدەر لە پێناسە کردنی شوناسی ‘سرووشتیی’ مرۆڤ بە گومانن.\nکە وابوو لە سەدەی بیست و یەکەمدا ئایینەکان باران نابارێنن، ئەوان نەخۆشان چارەسەر ناکەن، بۆمبان دروست ناکەن، بەڵام بۆیان هەیە بڕیار بدەن ‘ئێمە’ کێین و ‘ئەوانی دیکە’ کێن، کێ چاک بکەینەوە و کێ بۆردومان بکەین. هەر وەک پێشدا ئاماژەی پێکرا، لە ڕوانگەی کردارییەوە جیاوازییەکی گەلێک کەم لە نێوان ئێرانی شیعە، عەڕەبستانی سعودی سوننە و ئیسڕائیلی جوولەکە هەیە. هەموویان دەوڵەت نەتەوەی بیرۆکراتیکن، هەموویان کەم تا کورتێک دوای سیاسەتی سەرمایەداریی دەکەون، هەموویان مناڵان دژی ئیفلیج بوون ڤاکسین دەکەن و، هەموو پشت بە پسپۆڕانی کیمیا و فیزیا دەبەستن تا بۆمب دروست بکەن. هیچ شتێک بە ناوی بیرۆکراتی شیعە، سەرمایەداریی سوننە یان فیزیای جوولەکە نییە. کە وابوو چۆن خەڵک وا لێ بکەن تا هەست بە تاقانە بوون بکەن و هەست بە وەفاداریی بەرانبەر بە تەنیا هۆزێکی مرۆڤان بکەن و دژایەتی یەکتر بکەن؟\nبۆ کێشانەوەی هێڵی نەگۆڕ لە خیزەڵانی هەردەم بگۆڕی مرۆڤایەتیدا، ئایینەکان کەڵک لە ئاهەنگ، بۆنە و ڕیوڕەسم وەر دەگرن. شیعە، سوننە و جوولەکەی ئۆرتۆدۆکس جلوبەرگی جیاواز دەپۆشن، دوعای جیاواز دەخوێنن و تابووی جیاواز لەبەر چاو دەگرن. ئەو نەریتە جیاوازە ئایینییانە زۆر جار ژیانی ڕۆژانە پڕ دەکەن لە جوانیی و خەڵک هان دەدەن کە دڵفراوانتر بن و زۆرتر خێرات بکەن. پێنج جار لە ڕۆژێدا ئاوازی بانگدەر بە سەر دەنگی بازاڕ، نووسینگە و ناوەندەکانی بەرهەمهێناندا زاڵ دەبێ، بانگی موسڵمانان دەکات لە کاروباری ڕۆژانە پشوو بدەن و هەوڵ بدەن پێوەندی بە ڕاستی تاهەتاییەوە بگرن. دراوسێ هیندوویەکانیان ڕەنگبێ بە دوای هەمان ئامانجەوە بە یارمەتی پوجاکان و گوتنەوەی مانتراکانی ڕۆژانەیان بن. هەموو ئێوارانی ڕۆژی هەینی، بنەماڵە جوولەکەکان بۆ ژەمێکی تایبەتی پڕ لە خۆشیی، سوپاسگوزاریی و پێکەوەبوون، لە دەوری یەک کۆ دەبنەوە. دوو ڕۆژ دواتر، لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە، کۆڕی ئاوازی کریستیان هیوای ژیان بە میلیۆنان مرۆڤ دەبەخشن و یارمەتی بە پتەو کردنی پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی متمانە و سۆزداریی دەکەن.\nنەریتی دیکەی ئایینی، دنیا پڕ دەکەن لە شتی ناشیرین و دەبنە هۆی هەڵسوکەوتی خراپ و بێ بەزەییانەی خەڵک. بۆ وێنە شتێکی زۆر کەم هەیە مرۆڤ بە قازانجی ڕق و قین بەرانبەر بە ژنان و هەڵاواردنی چینایەتی [وەک لە هیندوستان لە ناو باوەڕمەندانی هیندو باوە. و.] بیڵێ. بەڵام جوان یان ناشیرین، سەرجەم ئەو نەریتە ئایینییانە دەبنە هۆی یەکگرتوویی هێندێک خەڵک لە کاتێکدا ئەوان لە دراوسێکانیان جیا دەکاتەوە. کاتێک لەدەروە ڕا بڕوانییە ئەو دیاردەیە، نەریتە ئایینییەکانی کە خەڵک لێک دادەبڕن بێبایەخ دێنە بەرچاو و فرۆید گاڵتەی بە شەیدایی خەڵک بۆ ئەو شتانە دەکرد و پێی دەگوتن’نارسیسیزمی جیاوازیی بچووک’. [نارسیسیزم نەخۆشییەکی دەروونییە کە لەویدا نەخۆش لە ڕادەبەدەر شەیدای خۆیەتی. و.] بەڵام لە مێژوو و سیاسەتدا، جیاوازیی بچووک تا مەودایەکی زۆر دوور بڕ دەکەن. بۆیە بێتوو تۆ پیاوێک یان ژنێکی هاوڕەگەزخواز بی، دەقاودەق پرسی مان و نەمانە کە ئاخۆ تۆ لە ئیسڕائیل، ئێران یان عەڕەبستانی سعودی بژی. لە ئیسڕائیل کەسانی سەر بە کۆمەڵگەی LGBT، لە لایەن یاساوە پارێزراون و تەنانەت هێندێک مالم هەن کە نزای خێر بۆ هاوسەرگیریی لە نێوان دوو ژندا دەکەن. لە ئێران، پیاو و ژنی هاوڕەگەزخواز بە شێوەی سیستەماتیک سەرکوت دەکرێن و هێندێک جار تەنانەت ئیعدام دەکرێن. لە عەڕەبستانی سعودی، ژنێکی هاوڕەگەزخواز تەنانەت ناتوانێ تا ٢٠١٨ ئوتومبێل لێ بخوڕێ، تەنیا لەبەر ئەوە کە ژنە، جا چ بگا بەوە کە هاوڕەگەز خواز بێ.\nڕەنگبێ باشترین نموونە بۆ دەسەڵات و گرینگیی ئایینە نەریتییەکان لە دنیای مودێڕندا لە ژاپۆن هەبێ. لە ١٨٥٣ هێزێکی دەریاوانیی ئەمریکایی ژاپۆنی ناچار کرد دەرگای خۆی بەرەو دنیای مودێڕن واڵا بکات. لە وەڵامدا دەوڵەتی ژاپۆن دەستی کرد بە پرۆسەیەکی گەلێک سەرکەوتووی نوێ کردنەوە. دوای چەند دەیە، بوو بە دەوڵەتێکی بەهێزی بیرۆکراتیکی پشتئەستوور بە زانست، سەرمایەداری و نوێترین تەکنەلۆژی سەربازیی کە بتوانێ بە سەر چین و ڕوسیە دا سەرکەوێ، تایوان و کۆرە داگیر بکات و لە کۆتاییدا هێزی دەریایی ئەمریکا لە پیرڵ هاربور نوقم بکات و ئیمپراتورییەکانی ئوروپایی لە خۆرهەڵاتی دووری ئاسیا لەناو بەرێ. لەگەڵ ئەوەشدا ژاپۆن کوێر کوێرانە نەخشە ڕێگای ئورووپایی کۆپی نەکرد. ئەو بە تەواوی بڕیاری دابوو شوناسە تاقانەکەی بپارێزێ و دڵنیا بێ کە ژاپۆنییە مودێڕنەکان وەفاداری ژاپۆن بن نەوەک زانست، مودێڕنیتە یان کۆمەڵگەیەکی ناڕوونی جیهانیی.\nبۆ ئەو مەبەستە، ژاپۆن ئایینی خۆماڵیی شینتۆی وەک بەردی بناخەی شوناسی ژاپۆنی پاراست. لە ڕاستیدا، دەوڵەتی ژاپۆن شینتۆی لەسەر ڕا داڕشتەوە. شینتۆی نەریتیی تێکەڵاوێک بوو لە بڕوای ئاژەڵخواوەند پەرستیی، ڕووح و جندۆکەی جیاواز کە هەر گوندێک و پەرستگەیەک ڕووحی دڵخواز و نەریتی ناوچەیی خۆی هەبوو. لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیستەمدا، دەوڵەتی ژاپۆن شێوەیەکی فەرمیی شینتۆی دروست کرد، لە کاتێکدا کە خەڵکی لە زۆر لە نەریتە هەرێمییەکان پاشگەز دەکردەوە. ئەو ‘شینتۆ دەوڵەتییە’ لەگەڵ بیرۆکە نوێیەکانی ناسیۆنالیزم و ڕەگەز تێکەڵ کرا کە ئێلیتی ژاپۆنی لە ئیمپریالیستە ئەرووپاییەکانیان قەرز کرد. هەر توخمێکی بوودایی، کۆنفۆسیۆسیزم و نەریتی فیۆداڵیی سامورایی کە بیتوانیبا بۆ پتەو کردنی وەفاداریی بە دەوڵەت بەکەڵک بێ بەو چێشتی مجەورەیانەوە زیاد کرد. سەرتۆپی هەموو ئەوانە، ئەوە بوو کە لە شینتۆی دەوڵەتیدا پەرستنی ئیمپراتوری ژاپۆن، کە وەک نەوەی ڕاستەوخۆی خواوەندی هەتاو و بۆخۆی وەک خودایەکی زیندوو سەیر دەکرا، وەک بەرزترین پرەنسیپ پەسەند کرد.\nلە یەکەم نیگادا، ئەو هەڵبەستنەی کۆن و نوێیە وەک بژارەیەکی گەلێک نەشیاو لە لایەن دەوڵەتەوە بۆ وانەیەکی خێرای سەردەمیانە کردنی وڵات دێتە بەر چاو. خودایەکی زیندوو؟ ڕووحی ئاژەڵپەرست؟ نەریتی فیۆداڵیی؟ ئەوە زۆرتر وەک کۆتاییەکانی سەردەمی چاخی بەردین دەچێ تا دەسەڵاتێکی پیشەسازیی پێشکەوتوو.\nلەگەڵ ئەوەشدا ئەوە وەک جادوویەک کاریگەر بوو. ژاپۆنییەکان بە خێراییەکی سەرسوڕ هێنەر مۆدێرنیزە کران و هاوکات وفادارییەکی توندئاژۆیانەیان بەرانبەر بە دەوڵەتەکەیان پەیدا کرد. دیارترین سیمبۆلی سەرکەوتوویی شینتۆی دەوڵەتی ئەو ڕاستییەیە کە ژاپۆن یەکەم هێز بوو کە مووشەکی هەنگێوی دروست کردن و کەڵکی لێ وەرگرتن. دەیان ساڵ پێش ئەوەی وڵاتە یەکگرتووەکان بۆمبی زیرەک لەکار بکات و لە کاتێکدا کە ئاڵمانی نازی تازە خەریک بوو کەڵک لە مووشەکی V-2 وەرگرێ، ژاپۆن چەند دانە پاپۆڕی هاوپەیمانانی بە مووشەکی هەنگێو نوقم کردن. ئێمە ئەو مووشەکانە بە نێوی کامیکازە دەناسین. لە کاتێکدا کە ڕێنوێنیکردنی چەکی هەنگێوی ئەمڕۆیی لە ئەستۆی کامپیوتەرانە، کامیکازەکان فڕۆکەی ئاسایی بوون کە پڕ کرا بوون لە تەقەمەنی و مرۆڤی فڕۆکەوان دەیانهاژووتن کە ئامادە بوون بچنە مەئمورییەتی بێ گەڕانەوە. ئەو ئامادەییە بەرهەمی ڕووحی لە مردن نەترساوی قوربانیدانە کە شینتۆی دەوڵەتی چێنەری بوو. بۆیە کامیکازە پشتی بە تێکەڵاوێک لە تەکنەلۆژی هەرە پێشکەوتوو لەگەڵ مێشک شۆردنەوەی ئایینیی هەرە پێشکەوتوو بەستبوو.\nبە ئانقەست بووبێ یان نا، ئەوڕۆ ژمارەیەکی زۆر وڵات لاسایی ژاپۆن دەکەنەوە. ئەوان ئامراز و دامەزراوە گەردوونییەکانی مودێڕنیتە ڕەچاو دەکەن و هاوکات پشت بە ئایینە نەریتییەکان بۆ پاراستنی شوناسی نەتەوەیی تایبەت بەخۆیان دەبەستن. هەمان ڕۆڵی شینتۆی دەوڵەتی لە ژاپۆن کەم تا کورتێک لە ئەستۆی کریستیانیی ئۆرتۆدۆکس لە ڕوسیە، کریستیانیی کاتۆلیک لە لەهستان ، ئیسلامی شیعە لە ئێران، وەهابیسم لە عەڕەبستانی سعودی و ئایینی جوولەکە لە ئیسڕائیل دەیگێڕێت. قەیناکا ئایین چەند کەونارا بێتە بەر چاو، بە کەمێک هێزی خەیاڵ و لێکدانەوە، نزیکەی هەموو کاتێک دەکرێ لەگەڵ ئامێرەکانی نوێترین تەکنەلۆژی و پێشکەوتووترین دامەزراوەکانی سەردەم لێک گرێ بدرێن.\nلە هێندێک دۆخدا ڕەنگبێ دەوڵەتان ئایینێکی بە تەواوی نوێ دروست بکەن تا شوناسە نوێیەکەی خۆیانی پێ گەشە بدەن. یەکێک لە نموونە هەرە توندڕەوەکان دەکرێ لە کۆلۆنی پێشووی ژاپۆن واتە کۆرەی باکوور ببینرێت. ڕێژیمی کۆرەی باکوور مێشکی شارۆمەندانی بە ئایینێکی دەمارگرژانەی دەوڵەتی دەشواتەوە کە ناوی جوچەیە. ئەو تێکەڵاوێکە لە مارکسیزم-لێنینیزم، هێندێک نەریتی کۆنی کۆرەیی، باوەڕێکی ڕەگەز پەرستانە بە تاقانە بوونی ڕەگەزی کۆرەیی و، بە خواوەند کردنی بنەماڵەی کیم ئیل سونگ. ئەگەرچی کەس ئیددیعا ناکا کە کیمەکان نەوەی خودای هەتاو بن، ئەوان تەقریبەن لە سەرجەم خواوەندەکانی مێژوو زۆرتر دەپەرەسترێن. ڕەنگبێ ئەوان وانەیان لە شێوەی هەرەسهێنانی ئیمپراتوریی ژاپۆن وەرگرتبێ، بۆیە جوچەی کۆرەی باکوور زۆر دەمێکە چەکی ئەوتۆمی بەو تێکەڵاوە زیاد کردووە و گەشە کردنی خۆیان وەک ئەرکێکی پیرۆز سەیر دەکەن کە شیاوی ئەوپەڕی گیانفیداییە.\nهەرچۆنێک تەکنەلۆژی گەشە بکات، ئێمە دەبێ چاوەڕوان بین دەلیلهێنانەوەکان بۆ شوناسە ئایینی و بۆنەکان بەردەوام کاریگەرییان لەسەر کەڵک وەرگرتن لەسەر تەکنەلۆژییە نوێیەکان هەبێ و ڕەنگبێ توانایی ئاگر تێبەردانی دنیا وەدەست بهێننەوە. نوێترین مووشەکە ئەتۆمییەکان و بۆمبە سایبەرییەکان ڕەنگبێ بۆ یەکلاکردنەوەی کێشەکان لەسەر نووسراوەکانی سەدەکانی ناوەڕاست کەڵکیان لێ وەرگیرێت. ئایین، ڕێوڕەسمەکان و بۆنەکان تا ئەو کاتی کە دەسەڵاتی مرۆڤایەتی لە هاوکاریی جەماوەرییدا بێ و تا ئەو هاوکارییانە لە سەر بنەماکانی بڕوای هاوبەش و خەیاڵە هاوبەشەکان بێ، گرینگ دەمێننەوە.\nبە داخەوە، هەموو ئەوانە ئایینە نەریتییەکان دەکەنە بەشێک لە گیروگرفتەکانی مرۆڤایەتی، نەوەک بەشێک لە چارەسەرەکە. ئایینەکان هێشتا دەسەڵاتی سیاسی زۆریان هەیە، تا ئەو ڕادەیە کە ئەوان دەتوانن شوناسە نەتەوەییەکان پتەو بکەن و تەنانەت ببنە هۆی دەستپێکی جەنگی جیهانیی سێیەم. بەڵام کاتێک کە دەگاتە چارەسەر کردن نەوەک گەرمتر کردنی گیروگرفتەکانی جیهانیی سەدەی بیست و یەکەم، وێناچی شتێکی ئەوتۆیان پێبێ. ئەگەرچی زۆر لە ئایینە نەریتییەکان ڕێز لە بایەخە گەردوونییەکان دەگرن و ئیددیعای ڕەوابوونی گەردونیی دەکەن، هەنووکە ئەوان زۆرتر بۆ ناسیۆنالیزمی مۆدێڕنی دەستکرد کەڵکیان لێ وەردەگیرێت، چ لە کۆرەی باکوور، ڕوسیە، ئێران یان ئیسڕائیل بێ. بۆیە ئەوان تەنانەت تێپەڕین لە جیاوازییە نەتەوەییەکان و دۆزینەوەی ڕێگاچارەیەکی جیهانیی بۆ هەڕەشەکانی جەنگی ئەتۆمی، هەرسهێنانی ژینگەیی و لێکهەڵتەکانی تەکنەلۆژیکی، دژوارتر دەکەن.\nلەبەر ئەو هۆیە کاتێک کە هەڵسوکەت لەگەڵ گەرمبوونی جیهانیی یان بڵاو بوونەوە چەکی ئوتۆمی دەکرێ، مەلا شیعەکان، ئێرانییەکان هان دەدەن تا ئەو گیروگرفتانە لە ڕوانگەی تەسکی ئێرانییەوە سەیر بکەن، مالمە جوولەکەکان ئیلهام دەدەنە ئیسڕائیلییەکان تا زۆرتر لەخەمی ئەو شتانە دابن کە بۆ ئیسڕائیل باشە و، قەشە ئۆرتۆدۆکسەکانی ڕوسیە تکا لە ڕوسیەییەکان دەکەن پێشدا بیر لە بەرژەوەندییەکانی ڕوسیە بکەنەوە. هەرچی بێ، ئێمە نەتەوەی هەڵبژێراوی خوداین، کە وابوو ئەوەی بۆ نەتەوەی ئێمە باش بێ بۆ خوداش باشە. بێگومان بیرمەندی ئایینیش هەن کە زێدەڕۆییە ناسیۆنالیستییەکان ڕەت دەکەنەوە و زۆرتر دیدی دووری گەردوونیی لەبەر چاو دەگرن. بە داخەوە، لەو سەردەمەدا ئەو جۆرە زانایانە دەسەڵاتێکی سیاسی ئەوتۆیان نییە.\nکە وابوو، دەبێ بڵێین ئەملام تات و ئەولام تات. هەنووکە توخمی مرۆڤ تاکە شارستانییەتێک پێکدێنێ و، گیروگرفتی وەک جەنگی ئەتۆمی، هەرەسهێنانی ژینگەیی و لێکهەڵتەکانی تەکنەلۆژیکی تەنیا دەکرێ لە ئاستی جیهانییدا چارەسەر بکرێن. لە لایەکی دیکەوە، ناسیۆنالیزم و ئایین هێشتا شارستانییەتی مرۆڤایەتی ئێمە زۆر جار بەسەر بەرەی دوژمنی یەکتر دابەش دەکەن. ئەو بەریەککەوتنە لە نێوان گیروگرفتە جیهانییەکان و شوناسە هەرێمییەکان خۆی لەو کێشانەدا دەردەخا کە ئێستا لە مەزنترین ئەزموونی فرە کولتووریی دنیا دەبینرێ، واتە یەکێتی ئورووپا. یەکێتی ئورووپا کە لەسەر بەڵێنییەکانی بایەخە لیبڕاڵییە گەردوونییەکان دامەزراوە ، هەنووکە لە بەر دژوارییەکانی گونجاندن و کۆچبەریدا لە لێواری لێکهەڵوەشانە.\n٢١ وانە بۆ سەدەی بیست و یەکەم. ئایین (بەشی یەکەم و دووهەم) وەرگێرانی کەماڵ حەسەن‌پوور


November 25 2019 07:48\n(( بەبێ تۆ ناتوانم یەک رۆژ بژیم ... من و تۆ یان بۆیەکتر دەبین یان بۆ گڵ ! هەموو دنیا دەکەم بەقوربانى یەک هەناسەت! بەقوربانى ئەو دایک وباوکەبم کە تۆیان بۆمن هێنایە دنیاوە ... من ئەم ئەرزو ئاوو نیشتمانەم بۆیە خۆشدەوێت چونکە تۆى لەسەر ئەژیێیت! پێم بڵێ بمرە دەمرم پێم بڵێ بژى دەژیم ! )) پاش هەوڵێکى زۆرو بێ وچان پەنجەکانى دەگرێ و زۆر زەلیلانە نینۆکەکانى ماچ دەکات، دواجار خۆى دەکات بەقوربانى تەقەى پێڵاوەکانیشى !!\nکەم کوڕى کورد هەیە هەموو ئەم قسانەو زیاتریشی بۆ کچێک و دووان و سیان نەکردبێت! کەم کوڕى گەنجى کورد هەیە لە سەردەمێکى ژیانیدا نەبووبێتە ( شاعیر!) و نەیشیعراندبێت بەسەر قەدو باڵاو جوانیى خاتوونێکدا . ئەگەر لە هۆنینەوەشدا سەرکەوتوو نەبووبین ئەوا زۆربەمان میعراندوومانە ! کەم کوڕى کورد هەیە ئەگەر بۆ یەکجاریش بێت لەتاو نائومێدی و عەشقى یارەکەى هەوڵێکى خۆکوشتنى نەدابێت، چ بەقووتدانى مشتێ حەبى ڤالیۆم و پاراسیتۆل یان بە هەڵکێشانى دەمانچەو هێنانەوەى میلى چەک !\nکەم کوڕى عاشقى کورد هەن ، هەزار بیانوویان بەدایک وباوکى هەش بەسەریان نەگرتبێت و ژیانیان لێ تاڵ نەکردبن . کەمن ئەو کوڕە کوردانەی شەڕو ئاژاوەیان لەناو ماڵدا نەنابێتەوەو نەیانکردبن بەژێر قەرزوقۆڵەوە ، تا ناچاریان کردوون قیروسیا بکەن و لەوەختى ناوەخت و بەجێ و ڕێى نابەجێ، ژنیان بۆ هێناون !؟\nتا ئێرەش هەر قەیناکە .... بەڵام با دیمەنەکانى دوای شەش مانگ یان ساڵێکى پاش زەماوەندە مێژووییەکان ببینین و گوێ بۆ قسەکانى هەمان ئەو گەنجانە بگرین، بزانین چى بە هاوسەرەکانیان دەڵێن ؟\n(( لەو رۆژەوە تۆم دیوە خێرم لەخۆم نەدیوە ! دەی خوا بۆخۆی بتباتەوە ... ئیتر بەسە... بۆڵەو خوتە خوت نەبڕایەوە ؟! خوا لەناوى دەمتدا ! . ئەو دایکە ناموبارەکەت ڕاست نەبوایەتەوە ! ئەگەر باوکت واو وا نەبوایە دایکیشت واو وا نەدەبوو ! شەرت بێت لەداخی تۆ سەرم هەڵگرم بۆ ئەوەى چاوم بەچاوت نەکەوێتەوە ! دەمت داخە گوێم لەدەنگت نەبێ .. هەى واو وا پێکراو ... )) لەگەرمەى ئەو قسە پڕ سوکایەتى و جوێن وقین هەڵرشتنەشدا، چەند جارێ ئەو ژنە داماوە بە پرچ رادەکێشرێ و زوو زوویش تفێک دەکرێتە ناو چاوى .. زلـلە و بۆکسیش لەبریى ماکیاج سەر گۆناى سوورو بەرچاوى شین دەکەنەوە ! جارجارێکیش کاکى ( کۆنە عاشقی گڕگرتوو !) ئەژنۆی ئەو داماوە دەداتە بەر نووکە شەقی ئەوین و وەفاداری !\nئەو دیاردەى توندوتیژى و ناجوامێری نواندنە لەتەک ژناندا بەتەنیا بەشى گەنجانى عاشق نیە، بەڵکو بەشێکى زۆری پیاوانى سمێل بابڕو سمێل تاشراو، پیر وگەنج ، خوێندەوارو نەخوێندەوار .. سیاسى و کاسبکار .. شارىو دێهاتی ... لەکوردستان و لەهەندەران .... ئەمە ئاکارو رەفتاریانە. نەکەس لێیان دەپرسێتەوەو نەخۆشیان زەڕڕەیەک شەرم دایاندەگرێت ! لەهەموویشى سەیرتر ئەو پیاوە قسەزلانەن کە شەوو ڕۆژ کۆڕو سیمنارو ۆرکشۆپ لەبارەى مافەکانى ژنان و ئافرەتانەوە سازدەکەن و شەوانیش ئاژەل ئاسا دەچنەوە پاڵ هاوسەرەکانیان ، لەگەڵ یەکەمین ڕووبەڕووبوونەوەشدا ، هیچ بیرو بۆچونێکى جیاواز ، حەزو ئارەزوویەکى جیاواز، ڕازونازو گلەییەکیان لێ قبووڵ ناکەن ... تف و جوێن دان بەخۆیان و بەکەس و کاریان ، تا ڕادەى شەق وبۆکس هاویشتن، بۆ ئەوەى ( پیاوەتیى) خۆیان بنوێنن !!\nپرسیارى بەندەو خەڵکانی تریش ئەمەیە : ئایا خێزانى کوردى و خوێندنگەى کوردى و پەروەردەو زانکۆى کوردى و مزگەوت و حیزب و ڕێکخراوو میدیاى کوردى .. هەرئەوەندەیان لێدەوەشێتەوە کە ئەم جۆرە ( پیاوانە !) بەرهەم بهێنن !؟\nپێمەکەنە ئازیزم ... ئەوە گاڵتەو کۆمیدیا نیە ! ئەوە دیاردەیەکى یەکجار ترسناک و کوشندەیە. ئەومنداڵانەی ( لەو بەرەى جەنگەدا) لەدایک دەبن و پەروەردە دەبن و گەشەدەکەن ، دەبێ چاوەڕێى چییان لێ بکرێت و پاشەڕۆژ چییان لێ دەردەچێت !؟\nئایا کاتى ئەوە نەهاتووە لەبریى ئەم وەحشیگەرییە ، ژینگەیەکی ئارام و کلتوورى ژیاندۆستی و دڵفراوانى و ڕێزو ماف و ئەرکی یەکسان و دادپەروەری لەناخى منداڵکانماندا بچێنن بۆ ئەوەى ئەوان ببنە بەردى بناغە بۆ کۆمەڵگەیەکى کوردیى مەدەنی و سەردەمیانەی دروست و مرۆڤ دۆست و ژیان دۆست ؟\nهەباسە... لە راوێژتەپە چ باسە؟\nNovember 28 2020 12:09\nکۆرۆنا.. زریانێکی مەرگهێن، خەون و خۆشیی لە گۆڕ نا !\nNovember 22 2020 12:31\nسندووقە تاریکەکەی ناخمان و سندووقە رەشەکەی فڕۆکە\nOctober 23 2020 09:44\nدەرفەتێکی مێژووییە.. با لەدەستی نەدەین\nOctober 17 2020 20:25\nئەگەر سەرۆک ببینم\nJuly 6 2020 14:48\nتەکنیک و میکانیزمەکانی پروپاگەندەی سیاسی\nJune 27 2020 13:51


دەربارەی: ئەلفرێد نۆبل و خەڵاتی نۆبل\nئەلفرێد نۆبل Alfred Nobel (21ی ئۆکتۆبەری 1833 – 10ی دێسێمبەری 1896) لە شاری ستۆکهۆلم لەدایکبووە و لە هەموو جیهان وەک زانایەکی بەناوبانگ و داهێنەری دینامیت ناوبانگی دەرکردووە. باوکی ئەلفرێد ئەندازیار و زانایەکی گەورەی سوید بوو. لەوکاتەی ئەلفرێد تەمەنی تەنیا نۆ ساڵان بوو (1842) باوکی نەخۆشکەوت و کۆمپانیاکەی ئیفلاسیکرد، باری ئابوورییان زۆر خراپ بوو و دایکی ناچار لە دوکانێکی خواردن فرۆشتن کاری کرد و ئەلفرێدیش لەپێش هەمان دوکان شقارتەی دەفرۆشت. هەرلەوکات، بۆلای هەندێك لە خزمانی دایکیان بۆ سانکت پیتر-بوورگ گواستیانەوە و باوکی ئەلفرێد لەوێندەر مینی ژێر ئاوی بۆ وەزارەتی بەرگری روسیا دروست دەکرد. لە ساڵی 1863 جارێکی دیکە بۆ سوید گەڕانەوە.\nئەلفرێد لە زانکۆکانی ئەوروپا و ئەمریکا خوێندنی تەواو کردووە، ئاشقی کیمیا و تەکنۆلۆجیا و داهێنان بووە. تاقیکردنەوە و قووڵبوونەوەی زۆری لەسەر ماددەکانی کیمیا و تەکنیک و داهێنانی تازە کرد، سەرکەوتنی زۆری بەدەست هێنا و بازرگانێکی زۆر گەورە و سەرکەوتووش بوو. ئەلفرێد پێش مردنی 93 کارگە و کۆمپانیای لە 20 وڵات هەبوو. بە پێنج زمان زۆرباش قسەی دەکرد، شعری بە سویدی و ئینگلیزی دەنووسی و بەرهەمی ئەدەبی و شانۆشی هەبوو.\nئەلفرێد نۆبل لە ساڵی 1866دینامیتی دۆزییەوە و لە ساڵی 1867 پاتێنتی بۆ دۆزینەوەی دینامیت وەرگرت، کە هەموو جیهانی گۆڕی. جگە لە دۆزینەوەی دینامیت، پاتێنتی بۆ 334داهێنانی دیکەش وەرگرتبوو.\nئەلفرێد نۆبل لە ساڵی 1876و لەوکاتەی لە فەرەنسا دەژیا، لە رۆژنامەی Wientidning ئاگاداریێکی بەوجۆرەی خوارەوە بڵاوکردەوە: (پیاوێکی زۆر دەوڵەمەند، خاوەن بروانامەی بەرز و بەتەمەن لە پاریس دەژی، بەدوای ژنێکی نەجیبزادە و زمانزان لە هەمان تەمەن دەگەڕێ، کاری سکرتێری و ماڵەوەی بۆبکا). ژنێکی گەنج بەناویBertha Kinsky وەڵامی ئاگادارییەکەی ئەلفرێدی دایەوە و لەگەڵ کات پەیوەندیێكی زۆر قووڵ و برادەرانەیان لەنێوان دروست بوو. پرسی هێمنی و ئاشتی لە جیهان بەلای Bertha Kinsky زۆر گرنگ بوو و کاریگەری زۆریشی لەسەر ئەلفێرد هەبوو. بە هیممەتی ئەو ژنە نەجیبزادە خەڵاتی ئاشتی خرایە ناو لیستی خەڵاتەکانی نۆبل و لە ساڵی 1905یەکەم نۆبلی ئاشتی لە ئۆسلۆ دابەشکرا، کە لەوکات نەرویچ بەشێک لە وڵاتی سوید بوو.\nوەک لەسەرەوە باسکرا، لە ڕێگای دۆزینەوە و کۆمپانیاکانی ئەلفرێد نۆبل سەرمایەیەکی یەکجار زۆری پیکەوەنا و ژن و منداڵیشی نەبوو بۆیان جێبێڵی. ئەلفرێد باشترین بیرۆکەی بۆدێت، کە چۆن سەرمایەکەی دوای مردنی بەکار بهێندرێ. ئەو بیری لە خەڵاتێک بەناوی نۆبل کردەوە، ساڵانە بەو کەسانە بدرێ، کە داهێنانێکیان هەبێت و ئەو داهێنانەش خزمەتی زۆری مرۆڤایەتی بکا. لەسەر هەمان بنەما ئەلفرێد وەسیەتنامە بەناوبانگەکەی لە 27ى نۆڤێمبەری 1895 نووسی.\nئەلفرێد نۆبل لە 10ی دێسێمبەری 1896 لە ئیتالیا لە شاری San Remo مرد. لە دوای مردنی ئەلفرێد و لەوکاتەی دەیانویست وەسیەتنامەکەی بەیاسا بچەسپێنن، کێشەیەک لەنێوان سوید و حکومەتی فەرەنسا ڕوویدا. لێرە حکومەتی فەرەنسی لەوبڕوایەدابوو، ئەلفرێد هاوڵاتیێكی فەرەنسییە و فەرەنسا وڵاتی ئەوە، بەڵام لە دادگا سوید وەک وڵاتی ئەلفرێد نیشانکرا، لەراستیدا ئەلفرێد خۆشی شوێنی دابەشکردنی خەڵاتی نۆبل، ستۆکهۆڵم و ئۆسلۆی دانابوو. وەسیتەنامەی ئەلفرێد لە شاری کارلسکوگە لە سوید بەیاسا چەسپێندرا و بەمجۆرە خەڵاتی نۆبل کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nلە بلاوکردنەوەی وەسیەتنامە، هەندێک لە خزمانی ئەلفرێد دژبوون، هەندێک لە رۆژنامەکانی سویدیش دژی بەخشینی خەڵاتی نۆبل وەستان و لەڕاستیدا، پاشای سوید ئۆسکاری دوو، رەخنەی توندی لە ئەلفرێد گرت، کەبۆچی خەڵاتەکان تەنیا بۆ سویدییەکان نەبن. وەسیەتنامەی ئەلفرێد وڵاتی سوێدی لەجیهان بەناوبانگ کرد.\nبەگوێرەی وەسیەتنامەی ئەلفرێد خەڵاتی نۆبل لە بوارەکانی: فیزیا، کیمیا، مێدیسین، ئەدەب و ئاشتی بوو. لە ساڵی 1968 بانقی ناوەندی سویدی یادی 300 ساڵەی خۆی کردەوە و لەوێندەر بڕیاردرا ساڵانە خەڵاتێکی تازە بەناوی نۆبل لە ئابووری زیادبکرێت و هەبێ. لەسەر داوای بانقی مەرکەزی سویدی لە ساڵی 1969 بەدواوە خەڵاتی ئابووری بۆ نۆبل زیاد کرا و ساڵانە بەکەسێک دەبەخشرێ، کە بەرهەمی خزمەت بە مرۆڤایەتی بکا.\nهەموو وەرگرانی خەڵاتی نۆبل جگە لە دیبلۆمێک، مەدالیایەک وەردەگرن، قورسایی نزیکەی 240 گرام زێڕە لەگەڵ یەک ملیۆن دۆلار. لە رووێکی مەدالیاکە وێنەی ئەلفرێد نۆبل هەیە و لە ڕووی دووەمی ناوی وەگر نووسرایە. خەڵاتی یەکەم لە ساڵی 1901 بەخشرا و 150782 کڕۆن بە وەرگران درا (ئەم بڕە پارەیە یەک ملیۆن دۆلاری ئێستای دەکرد). لەگەڵ کات پارە زیاد دەکرا و لە ساڵی 2015 وەرگران 10 ملیۆن کڕۆنیان پێدەدرا. ئەو بڕە پارەیەی بە وەرگرانی خەڵاتی نۆبل دەدرێ، دەبی بکاتە مووچەی 22 ساڵی پرۆفیسۆرێک. بڕی پارەی وەرگرانی یەکەم خەڵاتی نۆبل بەرامبەر مووچەی سەد ساڵی کرێکارێکی ئاسایی بوو. لەکاتی ئێستادا، لێژنەی سەرپەرشتیاری خەڵاتی نۆبل نزیکەی 3.5 ملیارد کڕۆن (450) ملیۆن دۆلاری هەیە.\nدابەشکردنی خەڵاتی نۆبل لە stadshusلە ستۆکهۆڵم بە ئامادەبوونی ئەندامانی خێزانی مەلیک، تەواوی ئەندامانی خانەوادەی وەرگرانی خەڵات هەروەها میوانانی دیکە بەیەکەوە ژمارەیان دەگاتە 1300 کەس لەگەڵ 200 قوتابی ئامادەیی. لەم ئێوارەخوان و ئاهەنگە، جلی تایبەت (سمۆکینگ) و جلی میللی سویدی لەبەر دەکرێ. نۆبلی ئاشتی لە ئۆسلۆ ئێوارەخوانێکیان لەگەڵ 250 میوان لە هوتێلی گراند بۆ ئامادە دەکرێ. مەدالییەکان تا ساڵی 1980 لە زێڕی 23 کارات دروست دەکران و دواتر بۆ 18 کارات گۆڕدرا.\nلە ساڵی 1901 وە تا ئێستا 73 وڵات ئەم خەڵاتەتیان پێدرایە و لە ناو هەمووشیان نزیکەی نیوەی خەڵاتەکان بۆ ئەمریکا چووە. ئیسرائیل 12، ئیتالیا 20، نەمسا 21، هۆڵەندا 21، کەنەدا 25، روسیا 26، یابان 26، سویسرا 26، سوید 31، فەرەنسا 68، ئەڵمانیا 107، بەریتانیا 128و ئەمریکا 371 خەڵاتیان وەرگرتییە. بەگوێرەی ئەو ژمارانەی سەرەوە دیارە وڵاتانی پێشەسازی زۆرینەی خەڵاتەکانیان بردووە و ئەم ڕێژە زۆرەش بەڕێکەوت نییە، بەڵکو ژینگەی تەندروست و پێویست بۆ زانایان دابین کراوە، کە بتوانن کات و بودجەی پێوست بۆ توێژینەوەکانیان تەرخان بکەن.\nلە هەموو وڵاتانی ئیسلامی 7 کەس خەڵاتی ئاشتییان وەرگرتووە، نەجیب مەحفوز لە ساڵی 1988 لە میسر، ئورهان پاموک 2006 لە تورکیا خەڵاتی نۆبلیان لە ئەدەب وەرگرت. هەروەها محەمەد عەبدولسەلام (پاکستان) 1979 لە فیزیا، ئەحمەد زویک (میسر) 1999 لە کیمیا، عەزیز سەنسار (تورکیا – نیوە عەرەب نیوە تورک) 2015 لە کیمیا خەڵاتی نۆبلیان وەرگرت.\nبێگومان خەڵات زۆرن و زۆربەی وڵاتانی جیهانیش خەڵاتی تایبەتی خۆیان لە بواری جیا جیا بۆ نووسەر و زانا و قارەمانانی خۆیان هەیە، بەڵام تا ئێستا هیچ خەڵاتێک رکابەری خەڵاتی نۆبلی بۆنەکرایە. ئەم خەڵاتە بەو کەسانە دەدرێ، کە داهێنایان لە بواری جیا جیا کردووە و داهێنانەکەشیان خزمەتی مرۆڤایەتی دەکا. ڕاستە لەگەڵ دانی دیبلۆم، ئەو بڕەپارەیە (یەک ملیۆن دۆلار) زۆر باشە، بەڵام هەموو ئەو کەسانەی خەڵاتی نۆبل وەردەگرن، پێویستیان بەو بڕە پارەیە نییە، لەلایەک تەمەنیان زۆرە لەلایەکی دیکەش کار و نووسین و توێژینەوە زانستییەکانی ئەوان، بەرز هەڵدەسەنگێندرێ و مووچەی باش وەردەگرن.\nخەڵاتی نۆبل ساڵانە لە 10ی دێسێمبەر، کە دەکاتە رۆژی مردنی ئەلفرێد نۆبل دەبەخشرێ. ئەمڕۆژە لەسوید بە رۆژی نۆبلیش بەناوبانگە.\nخەڵاتی نۆبل ساڵانە لە ١٠ی دێسێمبەر، کە دەکاتە رۆژی مردنی ئەلفرێد نۆبل دەبەخشرێ. ئەمڕۆژە لەسوید بە رۆژی نۆبلیش بەناوبانگە\nترامپ یاری بە ئاگر دەکات


ڕوسیا بۆردومانی لایەنگرانی تورکیا دەکات لە سوریادا\nبۆردومانکردنەکانی ڕوسیا، هاوپەیمانە سەرەکییەکەی ڕژێمی سوریا بوونەتە مایەی کوژرانی 78 سەرهەڵداوی کە تورکیا پشتیوانییان دەکات لە باکوری ڕۆژئاوای سوریادا.\nزیاتر لە 90 کەسیش بریندارن لەم بۆردومانەی فڕۆکە جەنگییەکانی ڕوسیا کە بنکەیەکی مەشق و ڕاهێنانی فەیلەقی شام کرابووە ئامانجی ئەو هێرشە ئاسمانیانە، وەک ڕێکخراوی سوریایی بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ ڕایگەیاندووە.\nلە سەرەتای مانگی 3دا ئەو ئاگربەستەی لە نێوان مۆسکۆ و ئانکەرەدا مۆرکرا بووە مایەی ڕاگرتنی هێرشەکانی لەشکری ڕژێمی سوریا بە پشتیوانی ڕوسیا، بۆ سەر دوا پێگەی سەرهەڵداوان لە ئیدلب.\nبەرەی ڕزگاری نیشتمانی، کە ڕێکخراوێکی چەترییە، ئانکەرە پشتیوانی دەکات و بنکەی لە ئیدلبە، فەیلەقی شام بەشێکیەتی، بە ئاژانسی دەنگ و باسی فڕانس پرێسی ڕاگەیاندووە "هێرشە ئاسمانییەکانی ڕوسیا یەکێک کە پێگەکانی گرتۆتەوە و زیانی گیانیش هەبووە." وە هیچ زانیاری و وردەکارییەکی زیاتری نەداوە.\nسەیف ڕەعد، وتەبێژی بەرەی ڕزگاری نیشتمانی، ناڕەزایی دەربڕیوە بەرامبەر ئەو هێرشە ئاسمانیانەی ڕوسیا و دەڵێت "فڕۆکە جەنگییەکان و هێزە سەربازییەکانی ڕژێمی ڕوسیا بەردەوام پێشێلی ڕێککەوتنی ڕوسیا و تورکیا دەکەن چونکە بنکە سەربازییەکان و گوند و شارۆچکەکان دەکەنە ئامانج."\nوەک سەرۆکی ڕوانگەی سوریایی بۆ مافەکانی مرۆڤ باسی دەکات " هێرشە ئاسمانییەکانی ڕوسیا ناوبە ناو پێگە لەشکرییەکان دەکەنە ئامانج بەوانەشەوە کە تورکیا پشتیوانییان دەکات."


وتووێژ:گرتە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسڵاو هاوڕێیان بۆ ئەو دوو ناوە ڕاتان چییە؟ گرتە یان داتاشراو؟ şûşe (لێدوان) ١٩:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nسڵاو. من ھەر داتاشراوم بیستووە. | سەرچیا — ٢٠:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nسەیری مانای derivativeی ئینگلیزی بکەن:\nsomething that is based on another source.\nیانی شتێک کە لە سەرچاوەیەکی تر گیراوە. باشترین بەرامبەر بۆ ئەمە دەبێتە «لێ گیراو». گرتە باش نییە. من داتاشینم لە زمانەوانیدا بیستووە بەرامبەری derivation. بەڵام بۆ بوارەکانی تر بۆ نموونە لێرەدا ماتماتیک یان کە دەڵێن en:Derivative work ئەسڵەن باش نییە. ئەگەر بە Derivative work بڵێین بەرھەمی لێگیراو زیاتر مانا دەگەیێنی یان بەرھەمی داتاشراو؟--چالاک وتووێژ ١٦:٠٥، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nمن ھیچ لەگەڵ گرتە نیم، ئەوەی بە کوردی خوێندبێت دەزانێت داتاشراو چییە، لەبەرەوە پێشنیاری ئەو وشەیە دەکەم، نەک لەبەر تەواودروستیی وشەکە. | سەرچیا — ١٧:٤٣، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nلە فەرهەنگی زانستیدا «لێوەرگرتوو»شی بۆ هێناوە، بەڵام من گرتەم پێ کورتتر بوو، بۆیە ئەوم هەڵبژارد. ئێستاش لەگەڵ گرتەم تا لێوەرگرتوو. şûşe (لێدوان) ١٧:٥٠، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nڕاتان بۆ ئەو ناوانە چییە هاوڕێیان، نقطەی عطف، خاڵی وەرگەڕان\nتقعر بە بالا و پایین، قۆقز و قۆپاو؟ şûşe (لێدوان) ١٨:٠٨، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nمن نزیکەی سێ ھەفتە بۆ ئەم لێدوانە ھیچم نەنووسی و بیرم لێ دەکردەوە. چاوم لەوە نییە لە باشوور دیسان دروست یان ھەڵە چییان بۆ داناوە؛ وەک لێژ و لارەکە. ھەڵی دەسەنگێنم بزانم بەڕاستی چی باشە. لە لارەکەدا وتم ھەڵەیە لە دووریدا وتم ڕاستە. لێرەشدا دەڵیم نە گرتە باشە نە داتاشراو.--چالاک وتووێژ ٢٠:١٨، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nمنیش لەگەڵ لێگیراوم.--Aza (لێدوان) ٢٠:٢١، ١٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\n@Shushe.yu: بۆ Inflection point/نقطەی عطف. inflect لە زمانەوانیشدا ھەیە. بەرامبەرێک دادەنرێ دەبێ ماناکانی تری وشەکەش بگرێتەوە. وا نەبێ بۆ ھەر بوارێک ناچار بین وشەیەک دابنێین. ئەگەر وا نەبێ دیارە بەرامبەرەکە باش نییە. وەرگەڕان بە عەرەبی یانی التواء بە ئینگلیزی torsion. وەرگەڕان بە مانای inflect نییە. کێشە ئەمەیە وا دەزانین بو تەواوی وشەکانی ئینگلیزی بەرامبەری کوردیمان ھەیە کە وا نییە! inflect لە پاشگری in و flect پێکھاتووە. in یانی ناو/تێو/تێ. بەرامبەری باشتر تێگەڕان بوو نەک وەرگەڕان. بۆی چوون بەڵام بە ناتەواوی.\nبۆ تقعر بە بالا و پایین مەبەستت en:Convex function و en:Concave functionە؟--چالاک وتووێژ ٠٩:٤٥، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nبەڵێ کاک @Calak:، مەبەستم ئەوانەیە.چوون هەر لەو وتارەدا ناویان هاتووە بۆیە پرسیم. şûşe (لێدوان) ١٠:٠١، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nکاکە لە سەرچاوەکانیشدا ھەر قۆقز/کۆقز و قوپاو (نەک قۆپاو) ھاتووە. قۆقز یانی شتی زەق و دەرپەڕیو. قوپاویش یانی شتی ڕۆچوو و لە قوپانەوە ھاتووە. کاکە سەیری ئەم وێنەیە بکەن . مەگەر لەم وێنەیەدا concave دەرنەپەریوە و convex رۆنەچووە؟ نازانم بۆ لە سەرچاوەکاندا بە پێچەوانە بۆ conacave نووسراوە قوپاو و بۆ convex نووسراوە قۆقز. ئاشکرایە شتێک دەقوپێتەوە وەکوو convexی لێ دێ و convex دەبێتە قوپاو. کاکە ئاوایە یا من ھەڵەم؟!--چالاک وتووێژ ١١:٣٩، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nوایە بە پێچەوانەی ئەو وێنەیە ناوەکانیان داناوە، concave، نووسراوە قوپاو، convex قۆقز!!!!!şûşe (لێدوان) ١٢:٣٧، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nبەڕێزان پێموانییە ناوەکان بە ھەڵە دانرابن، ھەروایە کە چالاک باسی کردووە، قۆپاو بۆ شێوەی ڕۆچوو (نموونە؛ چاڵێک)، و قۆقزیش بۆ شێوەی دەرپەڕیو (نموونە؛ گردێک). | سەرچیا — ١٧:٤٨، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nوایە نموونەکانی بە جوانی ھێناوە کاک سەرچیا. منیش ھیوادارم ھەڵە نەبێ. ئێستا کاک سەرچیا لەم وێنەیەی سەرەوەدا چاڵ کامەیە و گردەکە کامە؟--چالاک وتووێژ ١٨:٠٥، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nشتەکە دیارە؛ Concave لە شێوەی گرد و Convex لە شێوەی چاڵە. من تا ئێستا وام لێکداوەتەوە، دروستیش نازانم کە کتێبەکانیش وایان داناوە یان بە پێچەوانەوە. | سەرچیا — ١٨:٥٥، ١٩ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nمن لەم وتووێژەدا یان ھەر وتووێژێکی تر مەبەستم سەپاندنی قسەی خۆم نییە بەڵکوو مەبەستم ڕوونبوونەوەی شتەکەیە. سەیری وێنەی کەوچکی ئەم پەڕەیە و نووسراوەکەی بکەن. ئەمەش بە ڕواڵەت پێچەوانەیە. وا بزانم دەبێ ئێمە ھەڵە بین بەڵام چۆناوچۆن نازانم. بزانن ئێوە بۆی دەچن.--چالاک وتووێژ ١٨:٢٧، ٢٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nکاک چالاک منیش ئەم بابەتەم لێ تێکەڵ بووە، بەڵام پێموابێ ئێستا دەزانم ھەڵە لە کوێیە. ئێمە لێرە پێناسەی ئاسایی و پێناسەی ئەندازەیی ئەو دوو وشەیەمان تێکەڵ کردووە. بەو شێوەیە بێت ناوەکان بە شێوەی پێچەوانەی ئەوەن کە باسم کرد. | سەرچیا — ١٩:٢٢، ٢٠ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nخۆ لە پێناسەی ئەندازەییدا راست خوار نییە. من دڵنیام بۆچوونی ئێمە دەبێ نادروست بێ. بەکارھێنەر:Aza بۆ ئاگاداری بزانین رای ئەو چییە.--چالاک وتووێژ ١٤:٣٠، ٢٢ی ئابی ٢٠١٦ (UTC)\nسڵاو هاوڕێیان ئەو باسانە بە کوێ گەیشت؟گرووپی قوتابخانە (لێدوان) ١٥:٥٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\n@Calak: تێ نەگەیشتم کێشەکە چییە! بێ شک concave واتە قوپاو و convex یش واتە قۆقز. --Aza (لێدوان) ١٦:٥٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\nوێنەی کەوچکەکان لەبەرچاو منا لە درووست ئەچێ. کەوچکە سەرەکە دیوی دەرپەڕیوی ڕوو بە ئێمەیە، واتە convex. کەوچکە خوارەکەش پێچەوانەیە. ئەو وێنەکەی تر ناکرێتەوە و نازانم چییە.--Aza (لێدوان) ١٧:١٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\nکاک @Aza:چاوێک لەوە بکەن. ناوەکان بە پێچەوانە دانراون، بەڵام لەو کتێبەی بیرکاری پۆلی 12 لە وێنەکاندا دروست نیشان دراون. ئێستا ئەو وتارە دەبێت قوپاو بێت؟ یان ئێمە هەڵەیەکمان کردوە؟ şûşe (لێدوان) ١٧:٤١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\nşûşe گیان قۆقزی و قوپاوی سەربەسراون (ڕێژەیی، relative) نە سەربەرداو (ڕەھا، absolute). شتێک کە چاڵ ئەبێ لەو دیوەوە دەرئەپەڕێ. بۆ کەسێک وا ئەڕوانێتە دیوە چاڵکراوەکە شتەکە قوپاوە، بەڵام بۆ کەسێک کە ئەڕوانێتە دیوە دەرپەڕیوەکە شتەکە قۆقزە. ئەم وێنەیەش ھەر وایە. گەر تۆ لە سەرەوە بۆ خوارەوە سەیری بکەی قوپاوە، بەڵام ئەگەر لە خوارەوە بۆ سەرەوە سەیری بکەی قۆقزە. ئەمە لە دێڕی یەکەمی وتارە ئینگلیزییەکەشدا ئاماژەی پێ کراوە، ئەڵێ convex downward or concave upward. ڕەنگە لای تۆ وا بێ کە ناوی ئاسایی و لە ئەقڵ نزیکی ئەم جۆرە فانکشنە ئەبووا concave function بێ، بەڵام لە لای ماتماتیکوانێک وا نییە! چونکە ئەو سەیری ھەندەکانی y ئەکا کاتێ کە x لە x1ەوە ئەڕوا بەرەو x2. واتە ئەو خۆی لەسەر تەوەرەی xەکانەوە ئەبێنێ و لەوێوە تەماشای دیاگرامەکە ئەکا (لە خوارەوە بۆ سەرەوە). --Aza (لێدوان) ١٩:٤٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:گرتە&oldid=489763»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٤٨ی ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٦ نوێ کراوەتەوە.


له فستیڤاڵی سینەمایی حافز، ۳ هونه‌رمه‌ندی کورد له تاران خه‌ڵات کران - SAHAR KURDISH (Sorani)\nله فستیڤاڵی سینەمایی حافز، ۳ هونه‌رمه‌ندی کورد له تاران خه‌ڵات کران\nسێ هونه‌رمه‌ندی کوردی ئێران له میانه‌ی فستیڤاڵی سینه‌مایی حافز خه‌ڵات کران.\nبه پێی ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ماڵپه‌ڕی ماڵی سینه‌مای ئێران، سێ هونه‌رمه‌ندی کوردی ئێران له میانه‌ی فستیڤاڵی سینه‌مایی حافز خه‌ڵات کران.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، له‌م فستیڤاڵه‌دا ئه‌کته‌ر و کۆمدیانی کورد، هوته‌ن شه‌کیبا خه‌ڵاتی ڕێزی باشترین ئه‌کته‌ری کۆمێدیانی پێشکه‌ش کرا.\nهوته‌ن شه‌کیبا خه‌ڵکی شاری سنه‌یه و ماوه‌ی چه‌ند ساڵه که له تاران وه‌ک ئه‌کته‌رێکی پڕۆفشناڵ ئیش ده‌کات و ئه‌م خه‌ڵاته به هۆی به‌شداری له زنجیره درامی لیسانسه‌کان پێشکه‌شی کرا.\nهه‌روه‌ها خه‌ڵاتی باشترین مۆزسیانی فستیڤاڵی سینه‌مایی حافز به مۆزیسانی ناسراوی کورد، که‌یهان که‌لهوڕ پێشکه‌ش کرا. ئه‌م خه‌ڵاته به هۆی به‌رهه‌م هێنانی مۆسیقای فیلمی لانتورییه‌وه پێشکه‌ش به‌م مامۆستا گه‌وره‌ی بواری موسیقا کراوه.\nهه‌روه‌ها له به‌شی باشترین ئه‌کته‌ری ساڵی فستیڤاڵی سینه‌مایی حافز خه‌ڵاتی سێهه‌مین ئه‌کته‌ری باشی ئێران پێشکه‌ش به نه‌وید محه‌مه‌دزاده کرا. محه‌مه‌دزاده له دایکبووی ئیلامه. ئه‌م خه‌ڵاته به هۆی رۆڵگیڕان له فیلمی لانتوری پێشکه‌شی کرا.\nشایانی باسه که ئه‌مڕۆ به‌یانی کۆتایی حه‌فده‌هومین خولی فستیڤاڵی ساڵانه‌ی سینه‌مایی حافز، که فستیڤاڵێکی ناخۆیی له ئاستی باڵا دایه به‌ڕێوه چوو. ئه‌م فستیڤاڵه هه‌ر ساڵ له لایه‌ن ماڵی سینه‌مایی ئێرانه‌وه به‌ڕێوه ده‌چێت و پێگه‌یه‌کی گرنگی له‌ناو سینه‌ماکارانی ئێرانیدا هه‌یه.\nAug 13, 2017 21:27 Asia/Tehran


یەکێتی ئەوروپا سزای نوێ بەسەر کۆمەڵێک سەرکردەی سەربازی میانماردا دەسەپێنێت – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/یەکێتی ئەوروپا سزای نوێ بەسەر کۆمەڵێک سەرکردەی سەربازی میانماردا دەسەپێنێت\nیەکێتی ئەوروپا سزای نوێ بەسەر کۆمەڵێک سەرکردەی سەربازی میانماردا دەسەپێنێت\nHooshyar April 20, 2021 هەواڵنێرەکان Leave a comment 10 Views\nیەکێتی ئەوروپا سزای نوێی بەسەر 10 ئەندامی ئەنجومەنی سەربازیی فەرمانڕەوای میانمار و دوو کۆمپانیادا سەپاندن کە لەڕووی داراییەوە یارمەتی ئەنجومەنەکە دەدەن، ئەمەش لە هەوڵێکدا بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو کردەوە توندوتیژییانەی سوپای میانمار دژی خۆپیشاندەرانی دیموکراتخواز ئەنجامی دەدات.\nهاوڵاتیانی میانمار بەردەوام دژی سەرکردایەتی ئەنجومەنی سەربازیی وڵاتەکە خۆپیشاندان دەکەن و سوپای وڵاتەکەش بەردەوامە لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران، بەپێی کۆمەڵەی یارمەتیدانی زیندانییە سیاسییەکان تاوەکو ئێستا نزیکەی 737 کەس کوژراون و زیاتر لە سێ هەزار کەس دەستبەسەرکراون.\nلەلای خۆیەوە یەکێتی ئەوروپا 10 ئەندامی ئەنجومەنەکەی خستە لیستی ڕەشەوە، ئەوروپییەکان پێیان وایە ئەو 10 کەسە ڕاستەوخۆ بەشدارن لە دروستکردنی بڕیارەکان و لاوازکردنی دیموکراسیەت و دەوڵەتی یاسا لە میانماردا.\nدیبلۆماتکارە ئەوروپییەکان وتیان ئەو دوو کۆمپانیایەی کە سزاکان دەیانگرێتەوە ” کۆمپانیای دارایی میانمار و گروپی کۆمپانیاکانی دارایین.” ئەم دوو کۆمپانیایە دەستیان بەسەر کەرتەکانی بازرگانی و کحول و جگەرە و کەلوپەلدا گرتووە.\nبەپێی سەرچاوە دیبلۆماتیەکان، وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا سزاکانیان پەسەند کردووە.\nلە 22ی مانگی سێدا یەکێتی ئەوروپا سزای بەسەر 11 کەسی ناو ئەنجومەنەکەدا سەپاند، لەنێویاندا سەرۆکی ئەنجومەنەکە جەنەڕاڵ مین ئۆنگ هلینگی تێدابوو.\nPrevious کام خۆراکە تەندروستە بۆ گەشەی منداڵ؟\nNext ئەمەریکا ڕوسیا بەردەوامن لە گفتوگۆکانیان سەبارەت بە سازکردنی کۆبوونەوەیەک لەنێوان بایدن و پوتندا