قەرەچی نەتەوەی بێ‌وڵات – Denegkan\nقەرەچی نەتەوەی بێ‌وڵات\nbyعه‌بدوڵڵا\tDecember 29, 2008\tگشتی\nقەرەچی‌یەکان نەتەوەیەکی گەورەی کۆچەرن کە پتر لە دوو هەزار ساڵە بە دنیادا بڵاو بوونەوە و وڵاتێکی تایبەتیان نیە و هیچ سنوورێک ناناسن و هەموو گێتی بە مەوتەنی خۆیان دەزانن. یەکەمجار لە باکووری ڕۆژئاوای هیندەوە وەڕێکەوتوون. لە بابەت یەکەم کۆچیانەوە گەلێک بیروڕا و قسەی جیاواز هەیە کە زۆربەیان وەک ئەفسانە و حەکایەت دەچن، وەک گێڕانەوەی حەکیم ئەبولقاسمی فیردەوسی لە شانامەدا لە ژێر سەردێڕی «خواندن بهرام لوریان را از هندوستان» کە دەڵێ: بارامی گۆڕ1 داوای لە شەنگەل یا شانگار فەرمانڕەوای وڵاتی هیند کرد تا مۆسیقار و خۆش‌وێژی بۆ بنێرێ، ئەویش دوازدە هەزار کەسی بۆ ڕەوانە کرد، بارام ئەوانی بەسەر هەموو وڵاتەکەیدا دابەش کرد کە دەبنە باپیرانی قەرەچییەکانی ئێستا. بۆچوونێک لەم بابەتەوە هەیە کە دەڵێ: وێدەچێ قەرەچییەکان لە چینی هەرە ژێرووی کۆمەڵی هیند بووبن کە بە (نَجِس/گڵاوintouchables) ناسراون و لە هیندوستان پێیان دەڵێن «پاریا»2، «دالیت»3 و«دراوید».4 فەرهەنگی وڵاتی هیند لە هەزاران ساڵەوە فەرهەنگێکی چینایەتییە و نزمترینی ئەو چینانە «پاریا»کانن کە تەنیا بۆیان هەیە کاری نزم بکەن، وەک شوشتنی ئاودەستەکان و خاوێن‌کردنەوەی ئاوەڕۆکان و کاروباری لەم چەشنە. جگە لەوە مافی ئەوەیان نییە نە دەست لە هیچ شتێک بدەن و نە کەس دەست لەوان بدا. لە زۆربەی وڵاتانی دنیادا قەرەچییەکان بە «زەنگاری و زەنگالی» یا شێوەیەکی گۆڕدراوی ئەو وشەیە ناو دەبرێن، کە بە مانای «دەست لێ‌نەدران»ە. وشەگەلی تسیگۆینە zigeuner ی ئاڵمانی و زینگوری zingeuri ی ئیتالی و چیگانۆ ی پورتوگالی و گیتانۆgitano ی ئیسپانیۆلی و چەنگەر ی ئەفغانی کە لە ناوەکانی قەرەچییانە لەو وڵاتانەدا، هەر شێوەی گۆڕاوی «زەنگار»ە. لێکۆڵینەوەیەک کە لە بوخارست لە لایەن «د. کوپرنیکی»یەوە ئەنجام دراوە، ئەوە دەسەلمێمێ کە ئێسکی کاسەی سەری قەرەچییەکان لە گەڵ کاسەی سەری (کاستی پاریا) کە چینی گڵاوەکانن، یەک دەگرنەوە. بە پێی کتێبە مێژوویی‌یەکان، قەومی ئاریا لە هەزاران هەزار ساڵ لەمەوبەرەوە کۆچێکی گەورەیان دەست پێ‌کرد و دەستە دەستە بەرەو ئێران و ئەورووپا و هیند داگەڕان و لە ئاکامدا دووهەزار ساڵ پێش زایین، واتە چوار هەزار ساڵ لەمەوبەر، بەتەواوی لەم وڵاتانەدا نیشتەجێ بوون5. ئاریایی‌یەکان بە چاوی سووک سەیری نەتەوە خۆماڵییەکانیان دەکرد و لە بەرامبەر ناوی خۆیاندا کە «ئاریا» بوو بەوانیان دەگوت «پاریا»؛ ئەم دوو وشەیەش بە مانای «نەجیب» و «نانەجیب»ن. کەوایە «پاریا»کانی ئێستای هیند، وەکی سوورپێستەکانی ئەمریکا، ڕۆڵەی دانیشتوانی ئەسڵی و خاوەن‌ماڵی وڵاتی هیندن. قەرەچییەکانیش کە دەستەیەک لە زانایان بە بەڵگەوە بڕوایان وایە ڕۆڵەی «پاریا»کانن، لەو کۆًچە گەورەیاندا بوونە دوو بەش؛ بەشێکیان بەرەو ئەورووپا ڕۆیشتن و بەشێکیش ڕوویان کردە ڕۆژئاوای ئاسیا. بەشەکەی ڕۆژهەڵات یەکەمجار لە مەڵبەندی گەورەی «سیند» و «کابول» کۆ بوونەوە و پاشان لە دەستەگەلی بچووکتردا بەرەو ئێران و باکووری ئەفریقا وەڕێ کەوتن. ناوەکانی «سینتی»، «کاوپی» و «کولی» هەر ئاماژەن بە «سیند» و «کابول». لە خودی وڵاتی هیندیش قەرەچی هەیە کە زۆربەیان لە ناوچەی «راجستان» دەژین و پێیان دەگوترێ گادولیالوهار کە بە مانای «ئاسینگەری ئاوارە»یە.\nقەرەچییەکان لە نێو هەر هۆز و نەتەوەیەکدا بژین، بە زمانی ئەوان قسان دەکەن؛ بەڵام خۆیشیان خاوەنی زمانێکی تایبەت و سەربەخۆن بە ناوی ڕوومی یا ڕوومنی کە لە دەستەی زمانەکانی هیندو–ئەورووپی‌یە و ڕیشەی دەچێتەوە سەر سانسکریت. قەرەچییەکان لە هەر کوێی دنیا بژین دەتوانن لە ڕێگەی ئەم زمانە هاوبەشەوە لەگەڵ یەکتر باخێون، و ئەوە گرینگترین ئاڵقەی پێوەندی و هاوبەشییانە کە وەکی نەتەوەیەکی سەربەخۆ ڕایگرتوون. هەڵبەت ئەو زمانە خاوەن دەیان دیالێکت و لەهجەی جۆراوجۆرە کە ئەوەش دەگەڕێتەوە سەر شوێنە جۆراوجۆرەکانی جوغرافیایی کۆچە مێژوویی‌یەکەیان.\nتا ئێستا لە زۆر وڵاتدا قەرەچی هەیە کە نیشتەجێ بووبێ و ئایین و فەرهەنگ و دابی ئەو وڵاتەی وەرگرتبێ. بەو پێیە هەرچەند دەبێ قەرەچی وەک نەتەوەیەکی گەورە و سەربەخۆ لێی بڕوانرێ و لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێ، بەڵام دەکرێ قەرەچییە نیشتەجێ‌بووەکانی هەر وڵاتێکیش وەکوو بەشێک لە دانیشتوانی ئەو وڵاتە سەیر بکرێن. قەرەچییەکان بە زۆربەی هەرە زۆری وڵاتانی دنیادا بڵاوبوونەوە و لە هەر وڵاتێکیش ناوێکی تایبەتیان پێدەگوترێ، کە زۆربەی ئەو ناوانە مانای ناحەزیان هەیە. بەڵام ئەوان خۆیان بە ڕۆم ناو دەبەن کە لە زمانی ڕوومنی‌دا بە مانای مرۆڤـ ە. ئەم ناوە لە ئەرمەنستان بووەتە لۆمlom ؛ و لە یۆنان هەر ڕۆمە. ئیستاش دەستەیەکی چادرنشین لە هیند دەژین کە بە خۆیان دەڵێن دۆم. لە فەلەستینیش دەستەیەک لە قەرەچییەکان دەژین کە بەخۆیان دەڵێن «دۆم»، بەڵام فەلەستینییەکان بە «ناوار» ناویان دەبەن. هەڵدەگرێ ئەم ناوانە بەراورد بکرێن لەگەڵ وشەی «دۆم» لە زمانی کوردیدا، کە ناوی تیرەیەکی کوردن و لەگەڵ قەرەچی جیاوازییان هەیە. ئەو گومانەش دێتە ئاراوە کە دۆمەکانی کۆمەڵگای کوردی ئەو قەرەچییانە بن کە بە درێژایی مێژوو داب و نەریت و زمان و ئایینی کوردیان وەرگرتبێ و لە کوردستاندا نیشتەجێ بووبن. لە فەرهەنگ و سەرچاوە کوردییەکاندا، «دۆم» و «قەرەچی» لێک جیا کراونەوە و دۆم بە هۆزێکی کورد ناو دەبرێ و دۆمە ڕەشکە یا قەرەچی بە ناکورد.6 بەڵام لە لۆڕی‌دا، کە بە لەهجەیەکی زمانی کوردی ناسراوە، بە قەرەچی دەگوترێ دومی dumi.7\nلە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان و دیالێکتەکانی زمانی کوردیدا قەرەچییەکان بەم ناوانە دەناسرێن: قەرەچی «بە مانای خاوەن ڕەشماڵ، خاوەن پێستی ڕەش، ڕەشایی. بەراورد بکرێ لەگەڵ «قەرە»ی بەرامبەر جووتبەندە»، قەرەچ، قەرەج «ئەگەر لە غەرەجی عەڕەبییەوە هاتبێ، بە مانای تێنەگەیشتوویە»، کاوڵی، کاوەلی، کاوڵێ «ئاماژەیە بە مەوتەنی ئەسڵیی قەرەچییەکان، کە لە کاوڵ یا کابول ڕا بۆ ناوچەی سیند کۆچیان کردووە.»، سوزمانی «بە مانای ئافرەتی ڕووداماڵدراو و پێکراو»، دۆمەڕەشکە، لوتی، دومی، چگنی، غوربەتی، غوربەت، موتریب، چاوبەست، پاپەتی، بێژ فرۆش، توشمال، چنگنە.\nقەرەچییەکان وەک چۆن زمانی خۆیان هەیە و بە زمانی ئەو نەتەوانەش دەدەدوێن کە لە ناویاندا دەژین؛ هەر بەم جۆرەش ئایینی تایبەت بە خۆیان هەیە کە بریتییە لە بڕوا بە خوا و گرینگی‌دان بە مانگ و ئەستێرە، بەڵام لە هەمان کاتیشدا لەسەر ئایین و باوەڕیی ئەو نەتەوانەن کە لە ناویاندا دەژین! واتە قەرەچییەکانی نیشتەجێی ئاسیا زۆربەیان مسوڵمان و سوننی مەزهەبن، و قەرەچییەکانی ئەورووپا و ئەمریکا زۆربەیان مەسیحین.\nقەرەچییەکان ڕەنگ پێست ئەسمەر و چاو ڕەش و قژ ڕەشن. هەرچەند سەرژمێرییەکی تایبەت و جێی بڕوا لە بابەت حەشیمەتی ئەوانەوە بە دەستەوە نییە، بەڵام سەرچاوە جۆراوجۆرە ناڕەسمییەکان ژمارەیان تا 30 میلیۆن کەس نووسیون. زۆربەی هەرە زۆری قەرەچییەکان بێ‌سەوادن و هەوڵی ئەو وڵاتانەش کە ویستوویانە منداڵانی ئەوان لە خوێندنگە دەوڵەتییەکان ڕابێنن، زۆر سەرکەوتوو نەبووە. ئینگلستان توانیویەتی بە داهێنانی شێوەگەلی تایبەت، بە منداڵانی قەرەچی بخوێنێ. لە ڕووسیا مامۆستای تایبەت و خوێندنگەی گەڕۆک بەرهەمی باشی لەمبارەوە داوە. خوێندنگەکانی تایبەت بە قەرەچیانی کازابلانکاش لە مەراکیش بەرچاو و سوودبەخش بوون. فەرەنسەش توانیویەتی بە دەستنیشان کردنی شوێنی لەبار بۆ مانەوەی درێژخایەنی قەرەچییەکان لە ساڵدا، هەنگاوی بە سوود بۆ فێرکردن و بارهێنانی منداڵانی قەرەچی باوێژێ. لە وڵاتی سوئێدیش چونکە زۆربەی قەرەچییەکان نیشتەجێن و لە سەر شێوەی ژیانی کۆچەری نەماون، منداڵانیان لە خوێندنگەکانی دەوڵەتی دەرس دەخوێنن و تەنانەت دەوڵەت بەرنامەی باسەوادکردنی گەورەساڵانیشیان بۆ بەڕێوە دەبا. لە وڵاتی ئیسپانیا دەوڵەت بە دانانی ڕێکخراوی تایبەت ئگاداریی کاروبار و خوێندنی قەرەچییەکان دەکات و ڕاپۆرتی هەوڵ و چالاکییەکان لە گۆڤارێکدا بە ناوی pomegia دا بڵاو دەکاتەوە. لە هۆڵەند دەوڵەت ئۆردووگای گەورەی ناوچەیی دامەزراندووە، کە لە ناویاندا خوێندنگە، نەخۆشخانە، وەرزشگا و کلیسا هەیە، بەڵام ئەو ئۆردووگایانە لە ڕوانگەی کۆمەڵایەتییەوە دوورەپەرێز و گۆشەگیرن. لە ئەمریکا خوێندنگەکانی قەرەچییان لە ڕێی یارمەتیی خەڵکەوە بەڕێوە دەچن و تایبەتن بە خوێندنی سەرەتایی. ئیتالیا لە ساڵی 1960ەوە کەوتە گرینگی پێدانی خوێندەواریی قەرەچییەکان و تا 1972 توانی 60 خوێندنگەی گەرۆک دابمەزرێنێ. لە ئیرلەند بەشی دەوڵەتی و خوسووسی بە یەکەوە کاروباری خوێندنگەکانی قەرەچییان هەڵدەسووڕێنن.\nبە‌گشتی بێهداشتی قەرەچییەکان لە ڕادەیەکی نزم دایە و هەندێ نەخۆشیی عفوونی لە ناویاندا پەرەگرتوو بووە. زۆربەی قەرەچییەکان لە چادر دا دەژین، لە هەندێ وڵات چادرەکانیان لە «کوێن»ە و خۆیان سازی دەکەن. یەکێک لە ماناکانی وشەی «قەرەچی»ش هەر ئاماژەیە بە ڕەنگی ڕەشی چادرەکانیان؛ هەروەها ئەم وشەیە بە «پێست‌ڕەش»یش مانا لێدراوەتەوە. لە سەدەی پازدەی زایینییەوە لە هەندێ وڵاتی ئەورووپی هەوڵ دراوە خانوو بۆ قەرەچییەکان ساز بکرێ و نیشتەجێ بکرٌێن، بەڵام زۆرینەی هەوڵەکان بێ‌سوود بوون و قەرەچییەکان پێیان باشتر بووە کە ڕاخەریان زەوی و میچیان ئاسمان بێ و خۆیان پێبەندی خاک نەکەن. لە وڵاتانی جۆراوجۆر سەرپەنای قەرەچییان تاوپ، پەیتوون واتە دلیجان، ئەشکەوت، یا خانووی لە لکی دار و چرپی و گەڵایە.\nقەرەچییەکان ئۆگرییەکی زۆریان بە مۆسیقا و گۆرانی و هەڵپەڕین هەیە و زۆربەی کاتی خۆْیان بە شادی تێپەڕ دەکەن. هەڵبەت تایبەتمەندیی مۆسیقای قەرەچییەکان پێوەندی هەیە بە فەرهەنگی ئەو نەتەوەیەی کە لە ناویاندا دەژین. قەرەچییەکانی نیشتەجێی ئوستانە جۆراوجۆرەکانی ئێران، شێعر و مۆسیقا و ئامێرەکانیان وەک یەک نین. بۆ نموونە یەکێک لە ئامێرەکانی قەرەچییەکانی لۆرستان، کەمانچەیە کە خۆیان پێی دەڵێن «زەمبەرا» و لە سیستان و بەلووچستاندا «قیچەک» و لە خوراسان «دو تار» و لە کوردستاندا «دوو زەلە»یە کە خۆیان «قۆشمە»ی پێ‌دەڵێن. کەوایە ساز و ئامێرەکانیان پێوەندییان هەیە بە فەرهەنگی ناوچەکەوە. ژنەکانی قەرەچی لە سەما کردندا لێهاتوویی‌یەکی زۆریان هەیە. ئەوان لە پیاوەکانیان زیاتر کار دەکەن. واتە بە ماڵ ڕادەگەن، منداڵ بەخێو دەکەن، لە ڕێی پزیشکێتیی خۆماڵی و شت فرۆشتن و فاڵ‌گرتنەوە داهاتی خێزان وەدەست دێنن و دەژین.\nلە ناو قەرەچییەکاندا شاعیر، نووسەر، فەیلەسوف و هونەرمەندی گەورە هەڵکەوتووە و گەلێک بەرهەمی زۆر بە پێز و گرینگیشیان هەر بە زمانەکەی خۆیان نووسیوە. لە ناوداران و کەسایەتییە بەرزەکانی قەرەچی، کە لە دنیادا ناسراو بن، ئەبووحەنیفە نێعمان کوڕی سابیت کوڕی زۆتی ئیمامی ئەعزەم، پێشەوای مسوڵمانانی حەنەفی و ئەبوودەلەف شاعیر و جیهانگەڕ، و تیپۆ لەنگرۆ نووسەری بەناوبانگی ئەورووپی، جانگوورینهاردت مۆسیقازان، ڕۆزا تایکۆن و کاتارینا تایکۆنی خوشکی کە لە ئەورووپا و بە تایبەت لە سوئێد بە ناوبانگن و لێکۆڵینەوەی بەپێزیان لەسەر ژیان و فەرهەنگی قەرەچییان نووسیوە، هەروەها کەسانی وەک: تیکنو ئاجامس، جورج باردۆ و …دەتوانین ناو بەرین. قەرەچییەکان ئێستا لە دنیادا خاوەنی چەندین تەشکیلاتی سیاسین. یەکەمین تەشکیلاتی سیاسییان ساڵی 1888لە ئینگلیستان پێک هێنا. گۆڤار و بڵاوکراوەی تایبەت بە خۆیان هەیە. لە شەڕی دووەمی جیهانیدا لە لایەن ئاڵمانی نازییەوە تووشی ژێنۆساید بوون و هیتلێر بە تاوانی ئەوەی کە قەرەچییەکان لە ڕەگەزێکی نزم و نائەسڵن، بڕیاری بنەبڕ کردنی دان و ژمارەیەکی زۆر لە ڕووداوی هۆلۆکاستدا کوژران.\nلە هەر وڵات و شار و شارۆچکەیەکدا قەرەچییەکان ناوێکی جیاوازیان هەیە و زۆربەی ناوەکانیش مانای باشیان نییە و نیشانەی ئەوەیە کە بە چاوی سووک لێیان دەڕوانرێ. لە ئێراندا ئەم ناوانەیان پێ‌دەگوترێ: «پووشە، جات، جەت، جاتی، جنگیانە، جووگی، چگینی، چنگانە، چنگی، چنگ زن، حەرامی، خانی، خنی، خەتیر، خونیاگەر، زەرگەر قووچانی، زەرگەر کرمانی، زۆت، زەنگانە، زەنگاری، زەنگی، شەهریشەن، شەرشەن، غەجر، غەربال بەند، غوربەتوو، غەرشمال، غەریب ئەشمار، غەریب‌زادە، فوقەرا، فیووج، فیج، قورشمار، قورشمال، قریشمار، قەراچی، کابلی، کاسب، کراچی، کزنگی، کەلیلانی، کەم‌بەند، کوسان، کوزنگی، گات، گەت، گجر، گیلانی، لوری، لوتی، لوولی، لەوەند، موتریب، یوت، کەمچنی و…» و ناوەکانیان لە شوێنە جۆراوجۆرەکانی جیهاندا بەم چەشنەیە:\nلە ئاسیای ناوەندیدا پێیان دەڵێن موغات کە لە وشەی موغ ەوە هاتووە، بە مانای ئاگرپەرست. لە تاجیکستان و تورکمەنستان بە جوگی و مازنگ ناویان‌دەبەن، و لە ئوزبەکستان لوولی. لە وڵاتانی تر: ئاڵبانی مەگیو magiou، لە ئاڵمان سینتی و ڕۆما یان پێدەگوترێ و بە گشتی بە هەردووک لایان دەڵێن تسیگۆینە zigeuner، ئەرمەنستان پووشە، ئەوڕووپای ڕۆژئاوا و ناوەندی و ناوچەی باڵکان زیگان یا تزیگان، ئەمریکا جیپسی، ئیسپانیا ژیتانۆ یا گیتانۆ zitāno/gitāno و حەبانۆس کە بە مانای شەیتان ە، لە ئەفغانستان کە قەرەچییەکان لە پلەیەکی زۆر نزمی کۆمەڵایەتیدا دەژین گەلێک ناویان هەیە وەک: لوولی، غوربەتی، غەرچە، کووچی، لووری، جوگی، و… کە ئەم ناوانە سەرجەم ماناگەلی وەک نەزان، خوێڕی، ناچیزە، ناپیاو، نێرەمووک و… دەبەخشن. لە ئینگلیستان جیپسی و کیپتی و کیپت کە ڕیشەکەی دەچێتەوە سەر قفگ و قبگ بە مانای دانیشتوانی میسری کۆن. ئیتالیا زینگاری و زینگوری zingeuri، لە بەرزیل قەرەچییەکان دوو دەستەن بە ناوی کالۆنس و ڕۆم، لە پورتوغال چیگانۆ، لە ترکیە چنگانە یا زنگانە، لە چیک چیکن یا چیگن، لە دانیمارک و سوئێد و نۆروێژ تەرتەرێس tartares یا فینت بە مانای سواڵکەر، لە ڕووسیە سردنی/ تسیاتسکی/ تسیگانی، لە ڕۆمانی تسیگانی یا تزیگانی، لە سوریە ڕۆم/مەنووش/سین‌تی، هەروەها ئەو دەستە لە قەرەچییەکان کە لە باکووری ڕۆژهەڵاتەوە هاتوونە سوریە ناویان نوور یا نوورییە کە دەچێتەوە سەر لووری کە پێشتر ئاماژەی پێکرا. لە سویس تسینگۆینە zingeuner، لە عەرەبستان و زۆربەی وڵاتانی عەڕەبی بە قەرەچییەکان دەگوترێ حەڕامی کە بە مانای دز و جەردەیە. لە سێربستان چیگانی čiganin، لە فەرەنسە بۆهێمیەن bohemiens، لە لیتوانی و لێمنۆس سینتی یا سیندی sinti/sindi کە ئاماژەیە بە وڵاتی باپیرانیان لە هیندوستان، لە لەهستان poland زینگن و زیگانی، لە مەجارستان hongrie چیگانی/جیگانی و pharaonemzetseg بە مانای فیرعەونی، لە میسر غەجر، لە هۆلەند هایدن hydens بە مانای کافر و بت‌پەرست و هەروەها گرد کە هەندێک بڕوایان وایە هەمان وشەی کورد ە، لە هیندوستان جات، زات(زُگ)، جت، گجر، و…، لە یۆنان ئاسین گانی/ئاتکینگانووس/ئاتسینگانووس، لە قەتەر شەرشەن.\nلە کتێب و سەرچاوە کۆمەڵایەتییەکانی هەر وڵاتێکدا، قەرەچییەکان بایەخی تەواویان پێدراوە و وەکوو دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی باسیان لێکراوە. لە کتێبخانەی زمانی کوردی‌دا ڕەنگە زۆر بە زەحمەت بکرێ شتێک لەم بابەتەوە بدۆزرێتەوە. وتاری حازری سەرەڕای کەموکووڕییەکانی، دامەزراندنی باسێک و کردنەوەی دەرگایەکە بە ڕووی ئەو بابەتەدا.\n1. پانزدەهەمین پادشای بنەماپەی ساسانی، لە 421ی زایین هاتە سەر حوکم و لە 438 کۆچی‌دوایی کرد.\n5. بروانه: فەرهەنگی ئێریەن ڤاچ، محەمەد ئەمین هەورامانی، ل321.\n6. بروانه: فەرهەنگەکانی خاپ، مەردۆخ، هەنبانە بۆرینە، کوردستان، مەهاباد و گوپچنینەوە؛ وشەگەلی «دۆم، قەرەچی، کاوپی، دۆمە أەشکە»\n7. بروانه: فرهنگ لری، حمید ایزد پناە\n1- افشار سیستانی، ایرج. کولی‌ها؛ پژوهشی در زمینه‌ی زندگی کولیان ایران و جهان، تهران، انتشارات روزنه، 1377\n2- مهندس باشي ( مشيرالدوله )، ميرزا سيد جعفرخان. رساله‌ي تحقيقات سرحديه، به اهتمام محمد مشيري، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1348\n3- افشار سیستانی، ایرج. کرمانشاهان و تمدن دیرینه‌ی آن، جلد اول، تهران، انتشارات زرین، 1371\n4- ناس، جان. تریخ جامع ادیان، ترجمه‌ی علی اصغر حکمت، ویراستار پرویز اتابکی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ چهارم، 1370\n5- جغرافیای حافظ ابرو، به کوشش مایل هروی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1349\nPrevious فیاسکۆی ئۆپۆزیسیۆن له‌هه‌مبه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی له‌کوردستاندا.\nNext كۆرێك لەبارەى شانۆناسییەوە…سەردار زەنگنە


نەتانیاهۆ: کاتی ئەوە هاتووە شارۆچکەکانی لێوارى غەزە بۆ ئیسرائیل بگەڕێنینەوە | AvaToday\nنەتانیاهۆ: کاتی ئەوە هاتووە شارۆچکەکانی لێوارى غەزە بۆ ئیسرائیل بگەڕێنینەوە\nسەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل هاوکات لەگەڵ دەنگدان بۆ پێکهێنانی دەوڵەتی هاوپەیمانی ئەو وڵاتە ڕایگەیاند کاتی ئەوە هاتووە شارۆچکەکانی لێوارى ڕۆژئاوای چۆمی ئوردون بگەڕێندرێنەوە سەر خاکی ئیسرائیل.\nنەتانیاهۆ سەبارەت بە شارەکە یەهودی نشینەکان لە زەویە داگیرکراوەکانی فەلەستین گووتی: ڕاستیەکە ئەوەیە ئەو زەوییانە ئەو شوێنانەن کە یەهودییەکان لێی لەدایک بوون . کاتی ئەوە هاتووە یاساکانی ئیسرائیل جێبەجێ بکەین و وەرزێکی نوێ لە شکۆمەندی لە مێژووی زایونیزمدا بنوسینەوە.\nئیسرائیل لە ساڵی ١٩٦٧ بەولاوە کەرانەی ڕۆژئاوای هێناوەتە ژێر دەسەڵاتی خۆی. فەلەستنیەکان لەو باوەڕەدان تەواوی ئەو ناوچەیە بەشێک لە وڵاتی سەربەخۆی ئەوان لە داهاتوودا دەبێت. ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیەکگرتووەکان لێوارى غەزە بە خاکی فەلەستنیەکان دەزانێت و داوای لە ئیسرائیل کردووە بکشێتەوە بۆ سنورەکانی پێش شەری ١٩٦٧.\nفەلەستینی و زۆربەی ڕێبەرانی جیهان درووستکردنی شارۆچکە لە لایەن ئیسرائیل لە ناوچە داگیرکراوەکان بە دژی یاسا نێودەوڵەتییەکان دەزانن بەڵام ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئەو ڕوانگەیەن. گێرانەوەی شارۆچکە یەهودنشینەکان بۆ سەر خاکی ئیسرائیل لە بەڵێنەکانی نەتانیاهۆیە لە کاتی هەڵبژاردنەکانی ساڵی ڕابردووی ئەو وڵاتە.\nناوچەکانی لێوارى غەزە و چۆمی ئوردون چەقی کێشەکانی ئیسرائیل و فەلەستینە. ئیسرائیل لەو ناوچەیە و هەروەها لە بەیتولموقەدەس نیزیکەی ١٤٠٠ شارۆچکەی یەهودی درووست کردووە.


Decidophobia: فۆبیای بڕیاردان\n14/11/2019 02:54 PM\nمرۆڤ سەرجەم چالاکییەکانی خۆی لەماوەی رۆژدا بەپێی پلان و بڕیاردان ئەنجام ئەدات. بۆ نموونه خواردن و خەوتن و پیاسەکردن و... بەڵام هەندێک کەس هەن لە بڕیاردان ئەترسن، بەتایبەت ئەو بڕیارە گەورانەی کە ئەتوانێ کاریگەری لەسەر ژیانی کەسانی دیکە و هەروەها لەسەر داهاتووی کار و پیشەی خۆی هەبێت. ئەم ترسە لە دەرونناسیدا پێی ئەگوترێ "decidophobia" یان "فۆبیای بڕیاردان" ئەم ترسە لەوانەیە کاردانەوەی ترسێک بێت کە بەهۆی بوونی بەرپرسایەتی لەبەرانبەر کەسانی دیکەوە بێتە ئاراوە. ئەم ترسە زۆرتر لە کەسانێکدا دەرئەکەوێت کە ئەزموونی رێبەرایەتی گرووپێکیان هەبووە و لەئاکامدا شکستی هێناوە. فۆبیای بڕیاردان هەروەها پەیوەندی به نەبوونی "ڕێزگرتی تاک لەخۆ/ Self-esteem" هەیه و ئەو کەسانەی کە ئەم فۆبیایەیان هەیه تەنها به فەرمان وەرگرتن لەکەسانی دیکە هەستی رەزامەندیان مسۆگەر ئەبێت، تەنانەت ئەگەر بشزانن کە ئایدیا و هزری خۆیان لە هی ئەو کەسانەی کە فەرمانی پێ ئەکەن بەرزترە.\nیەکەم کەس کە دەستەواژەیەی"decidophobia" بەکارهێنا والتەر کافمەن فەیلەسووفی ئەلمانی- ئەمریکی بوو. کافمەن لەسەر ئەو بڕوایە بوو کە فۆبیای بڕیاردان و نەبوونی توانای کۆنتڕۆڵکردنی ژیان، بە گشتی هەمان هۆکارە کە ئەبێته هۆی ئەوەی خەڵک یاسا گشتییەکانی کۆمەڵگە قەبووڵ بکات و سەرجەم بڕیارەکان کە کاریگەری لەسەر ژیانی تاکەکەسی خۆشی دائەنێت، به حکومەت ئەسپێرێت.\nترس و دڵەڕاوکێ (هێرشی پانیک) یەکێک لە نیشانە سەرەکییەکانی ئەم ترسە. بەرزبوونەوەی رێژەی لێدانی دڵ، بەرزبوونەوەی رێژەی هەناسە هەڵکێشان، بەرزبوونەوەی فشاری خوێن و عارەقەکردنەوە بەشێکن لە نیشانەکانی دیکەی ئەم کێشە دەروونییه. بەپێی گوتەی توێژەرانی دەروونناسی، جێنەتیکیش ئەتوانێ دەروویەک بێت بۆ دروستبوونی ئەم کێشەیه لە تاکدا. بۆ نموونه ئەگەر جۆرەکانی فۆبیا و نەخۆشییە دەروونییەکان لە خێزانێکدا بوونی هەبێ، ئەگەری تووشبوونی ئەندامانی دیکەی ئەو خێزانه بەم کێشانه زیاتر ئەبێت.


پێرلۆ .. یەکەمین راهینەر لەم ستایلەدا..! · Kurdsport\nدەستپێک/وتار/پێرلۆ .. یەکەمین راهینەر لەم ستایلەدا..!\n931 بە خولەکێک دەخوێندرێتەوە\nئەندریا پێرلۆ لەسەر لێواری یاریگا بە کەشخەییەوە راهێنەری یۆڤانتۆس ئەکات ئەمە زیاتر لە خەیاڵ ئەچێت!! ئەتوانین بڵێین لە ئێستاوە پێرلۆ لە ستایلی جل و بەرگدا یەکەمین راهێنەری جیهانە! بۆ ستایلی یاریکردن، جارێ نازانم!\nدوای ماوەیەکی کەم لە دورخستنەوەی ماوریتزیۆ ساری، یانەی یۆڤانتۆس بە فەرمی رایگەیاند کە ئەندریا پێرلۆی ٤١ ساڵ بە راهێنەری تیپی یەکەمی یۆڤانتۆس دیاریکرا، پێشتر یۆڤانتۆس لە ٣٠-٧ پێرلۆیان کردبوە راهێنەری تیپی خوار ٢٣ ساڵەکان، بەڵام پێش ئەوەی دەستبەکاربێت ئیشێکەی گەورەتر بوو.\nپێرلۆ کە دوای یاریکردنی وەکو مۆدێلێکی ئیتاڵی دەردەکەوت، بەڵام ئیتر ئیشەکەی قورستربوو، کاتی ئەوەی نەما بە کەشخەیی بچێتە بەرچاوی کامێراکان، دەبێت بە کەشخەیی بێتە لێواری یاریگاکان بەڵام ئیشی زۆرترە، دەبێت ستایلێکی هێرشبەری بۆ تیپەکەی بدۆزێتەوە، دەبێت رۆناڵدۆ لە پێشەوە لە باشترین حاڵیدابێت، لە هەمووی قورستر دەبێت یاریزانێک بدۆزێتەوە بۆ ئەو شوێنەی خۆی یاری تیادەکرد، بۆ نمونە تۆنالی، کە هەر کۆپی خۆیەتی.\nسەرکەوتنی پێرلۆ تەنها بەخۆیەوە نەبەستراوە، دەبێت ئیدارەی یۆڤی پشتگیری بکەن لە فرۆشتنی چەندین یاریزانێک و هێنانی یاریزانی پێویست.\nگەڕانەوەی پێرلۆ بۆ راهێنەری یۆڤانتۆس ئەو هەڵمەتەیە کە یانەکانی جیهان دەستیانپێکردوە بۆ گەڕانەوەی ئەفسانەکانیان بۆ راهێنەری، رۆژ بەرۆژ زیاتر ئەبێت.\nپاشان پرسیارە گرنگەکە ئەوەیە پێرلۆ چۆن یاری ئەکات؟ بەکام ستایلەوە؟ ئەوەی لیپی مۆندیالی ٢٠٠٦ یان ئەنچیلۆتی سەردەمی میلان؟ ئەی بۆ ٣-٥-٢ نەبێت کە کۆنتی لە یۆڤی کردی؟ لە هەرسێ ستایلەکە پێرلۆ یاریزانی سەرەکی و ئەقڵی تیپەکە بووە، با چاوەڕێ بکەین بزانین کێ دێت و کام شێواز جێ بەجێ ئەکات؟\nبێگومان گرنگیشە بزانین پێرلۆ لە قەراغی یاریگاکە چی لەبەر ئەکات و بەکام ستایلی جل و بەرگەوە دەر ئەکەوێت !! چونکە دڵنیام یەکسەر دەبێت کەشخەترین راهێنەر!!! هیچ نەبێت لە کەشخەییدا یەکەم بێت، یەکەمی تریش دوایی دێت، ئیتر ئیتاڵیایە و کەشخەیی گرنگە!


بۆچی ئینگلیزه‌كان سێ جار سێ كه‌شتی زه‌به‌لاحی خۆیان ناو ناوه: 'كوردستان'!؟\nئه‌م بابه‌ته ڕه‌نگه به‌لای تۆی خوێنه‌ر بایه‌خێكی تایبه‌تی نه‌بێت. به‌ڵام وه‌ك له هۆكاره‌كاندا شی ده‌كه‌مه‌وه. بایه‌خێكی ستراتیژی هه‌بوه. ئه‌ڵبه‌ته پێش نوسینی ئه‌م بابه‌ته له‌لایه‌ن منه‌وه، خوالێخۆشبوان پڕۆفسۆر جه‌مال نه‌به‌ز و پڕۆفیسۆر كه‌مال مه‌زهه‌ر یه‌ك دێڕیشیان له‌سه‌ر ئه‌م پرسه نه‌نوسیوه‌و، نه‌دۆزیوه‌ته‌وه. كه‌وابو، هه‌م بۆ میژووی كورد، هه‌م بۆ زانینی ستراتیژی به‌ریتانیی له پێش و پاش جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانیی داو، هه‌میش وه‌ك زانیاری گشتی، گرنگه تاكه‌كانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له‌م كه‌یسانه‌دا زانیارییان هه‌بێت.\nبه‌ریتانییه‌كان سێ جار ناوی سێ كه‌شتی زه‌به‌لاحی خۆیان ناوناوه (ئێس، ئێس، كوردستان).\nهه‌ندێك زانیاری له‌سه‌ر كه‌شتی (ئێس-ئێس-كوردستان) ده‌نوسم.\nله مێژوو دا، سێ جار، به‌ریتانییه‌كان هه‌ستاون به دروستكردنی سێ كه‌شتی زه‌به‌لاحی گواستنه‌وه‌ی خه‌ڵوز و شتومه‌ك و كه‌ره‌سته 'به‌تایبه‌ت كه‌ره‌سته‌ی سه‌ربازی' به ناوی (ئێس، ئێس، كوردستان).\nجاری یه‌كه‌م: به‌ریتانییه‌كان هه‌ستان به دروستكردنی كه‌شتی (ئێس،ئێس، كوردستان) له‌لایه‌ن كۆمپانیای (شۆرت برۆس) له ساڵی 1914 دا.\n'شۆرت برۆس' كۆمپانیای دروستكردنی فڕۆكه و كه‌شتی زه‌به‌لاحی ئینگلیز بوه كه له ساڵی 1908 له له‌نده‌ن دامه‌زراوه. یه‌كه‌م كه‌شتی زه‌به‌لاحی (ئێس، ئێس، كوردستان) ده‌یتوانی سێ هه‌زار و حه‌وت سه‌د و بیست ته‌ن شتومه‌ك، خه‌ڵوز، كه‌ره‌سته‌ی سه‌ربازی، هه‌ڵ بگرێت. ئه‌م كه‌شتییه زه‌به‌لاحه سه‌ر به داگیرگه‌ی هیندستانی به‌ریتانیی بوه. كۆتا گه‌شتی ئه‌م كه‌شتییه له شارۆچكه‌ی (بلیس) له باكوری خۆرهه‌ڵاتی نیوكاسڵ كه‌وتۆته جوڵه بۆ شاری ئه‌سكه‌نده‌رییه‌ی میسر. به‌ڵام ئه‌م كه‌شتییه له‌لایه‌ن هێزی ده‌ریایی ئه‌ڵمانییه‌وه له 20-09-1917 تێك شكێنرا.\nجاری دووه‌م: له ساڵی 1919 كه‌شتییه‌كی تری زه‌به‌لاح به هه‌مان ناوه‌وه دروست كراوه. به‌ڵام له مانگی یانزه‌ی ساڵی 1919 كه‌شتییه‌كه له زه‌ریای ئه‌تڵه‌سی، غه‌رق بوه. بیرم كرده‌وه، وتم: خوایه له‌م هه‌مو كه‌شتییه‌ی به‌ریتانیا بۆچی نوێترین و زه‌به‌لاحترینیان له ساڵی 1919 غه‌رق بوه!؟\nكورد ئه‌وه‌نه نه‌گبه‌ته له ناونانی كه‌شتییه‌كیش به ناوی (كوردستان) به‌ختی نه‌بوه! بیركه‌ره‌وه: كه‌شتییه‌كی زه‌به‌لاح ناوی بنرێت (كوردستان) و خێرا له خۆوه، خۆی و كاپتنه ئینگلیزه‌كانیشی غه‌رق بون!\nجاری سێیه‌م: دیسانه‌وه به‌ریتانییه‌كان هه‌ستاون به دروستكردنه‌وه‌ی كه‌شتییه‌كی زه‌به‌لاح به ناوی (ئێس،ئێس، كوردستان) له ساڵی 1928 دا. ئه‌م كه‌شتییه ده‌یتوانی پێنج هه‌زار و هه‌شت سه‌د و چل و چوار ته‌ن كه‌لوپه‌ل و شتومه‌كی سه‌ربازی هه‌ڵ بگرێت. ئه‌م كه‌شتییه هه‌ندێكجار له لایه‌ن تیمێكی حه‌وت كه‌سی كه‌شتییه‌وانه‌وه به‌ڕێوه ده‌برا، هه‌ندێكجاریش ژماره‌ی تیمی كه‌شتییه‌وانه‌كان ده‌گه‌شتنه دوانزه كه‌شتییه‌وان و، كاپتنی سه‌ره‌كی كه‌شتییه‌كه ئه‌فسه‌رێكی كه‌شتییه‌وانی ئینگلیز بوه به ناوی (ولیه‌م فه‌یرۆن مه‌كمێله‌ن).\nئه‌م كه‌شتییه له 10-12-1941 كه له نیویۆركه‌وه بۆ شاری مانجسته‌ر كه‌وتبوه‌ڕێ، له‌لایه‌ن هێزی ده‌ریایی ئه‌ڵمانییه‌كانه‌وه دیتراو، پێكراو، غه‌رق كرا! واته: به‌نزیكه‌ی له ناوه‌ڕاستی جه‌نگی جیهانی دووه‌م دا.\nئایا ئه‌م كه‌شتییه بۆچی ناونرا كوردستان، واته ئایدیای پشت ناونانی ئه‌م كه‌شتییه به ناوی (كوردستان) هۆكاره‌كه‌ی چی بو؟\nله ناو به‌ڵگه‌نامه‌كان زۆر گه‌ڕاوم. ڕۆژێك به‌ڕێكه‌وت له‌گه‌ڵ كه‌سێك له كافتریای ئه‌رشیفخانه‌ی به‌ریتانیی كه‌وتمه قسه.\nوتی: ''من جه‌نه‌راڵی خانه‌نشینی به‌ریتانیم و، ئێستا خوێندكاری دكتۆرام و بۆ چنگخستنی به‌ڵگه‌نامه بۆ خوێندنه‌كه‌م سه‌ردانی ئه‌رشیفخانه‌ی به‌ریتانییم كردوه''.\nپاش خۆناساندن، منیش پێم وت: ''ئه‌زانم چه‌ندین ئه‌رشیفخانه‌تان هه‌یه و بۆ زۆربه‌یان رۆشتوم. به‌ڵام ئایا جگه له‌م ئه‌رشیفخانه گه‌وره نیشتیمانییه، ئه‌رشیفخانه‌یه‌كی تایبه‌تتان هه‌یه كه ته‌نیا به‌ڵگه‌نامه‌ی له‌سه‌ر كه‌شتییه بازرگانیی و سه‌ربازییه‌كانتان تێدا بێت!؟''. ئه‌ویش هه‌ندێك ناونیشانی پێدام كه بڕۆم.\nمه‌به‌ستم له‌م گێڕانه‌وه‌یه‌م ئه‌وه‌بو: بۆ ئه‌وه‌ی به وردی بیسه‌لمێنم بۆچی ئینگلیزه‌كان ناوی كه‌شتییه‌كی زه‌به‌لاحی خۆیان ناوناوه كوردستان و كێ له پشتی ئه‌و بیرۆكه‌یه‌وه بوه!؟\nئه‌وه‌ی تا ئێستا پێی گه‌شتبم ئه‌وه‌یه: پێش جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانیی، یاخیبونه‌كانی هه‌مه‌وه‌نده‌كان و میرنشینه‌كانی كورد دژی ده‌وڵه‌تی عوسمانی وایكردوه كه زۆرێك له ئینگلیزه‌كان وا ته‌ماشای كورد بكه‌ن كه دژی عوسمانییه‌كانن.\nدواتر، ئینگلیزه‌كان كۆمیته‌یه‌كی ستراتیژ-داڕێژه‌ریان هه‌بوه به‌ناوی كۆمیته‌ی (دی، بۆنسن) كه له وه‌زیره‌كانی جه‌نگ و، ده‌ره‌وه‌و، ستراتیژزانه باڵاكانی حكومه‌تی به‌ریتانیی پێكهاتون بۆ دیزانكردنه‌وه‌ی زه‌وییه‌كانی عوسمانیی. یه‌كێك له پێشنیاره‌كانیان بریتی بوه له دروستكردنی ده‌وڵه‌تیك بۆ كورد له ویلایه‌تی موسڵ. به‌ڵام هه‌روه‌ك چۆن عه‌ره‌به‌كان هاوپه‌یمانیان بون له جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانیی داو، ئینگلیزه‌كانیش له پاداشت دا چه‌ندین ده‌وڵه‌تیان بۆ دروستكردن. كاتێك وردده‌بنه‌وه كه كورد به فه‌رمی له سه‌ره‌تای جه‌نگدا به سه‌ركردایه‌تی شێخ مه‌حمود ده‌چێت به پیری فتوای جیهادی سوڵتانی عوسمانییه‌وه‌و به فه‌رمی ده‌بێته هاوپه‌یمانی عوسمانیی. دواتر، تیمی ڕێكه‌وتنی (سایكس-پیكۆ-سازانۆف) ئه‌و پێشنیاره‌ی تیمی (دی، بۆنسن) ڕه‌د ده‌كه‌نه‌وه، به‌و بیانوه‌ی كه كورد بوه‌ته هاوپه‌یمانی ستراتیژی عوسمانییه‌كان له جه‌نگه‌كه‌دا و به‌ئاشكرا شه‌ڕ بۆ پاراستنی ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانیی ده‌كه‌ن له به‌سره‌دا.\nبه‌هه‌رحاڵ ئه‌گه‌ر خوێندنه‌كه‌م مه‌جالم بدات، سه‌باره‌ت به دۆزینه‌وه‌ی به‌ڵگه‌نامه‌ی تایبه‌ت به (كه‌شتی كوردستان)یش به‌رده‌وام ده‌بم. ئه‌ڵبه‌ته چه‌ندین ڤیدیۆی به‌ڵگه‌نامه‌یی كه‌شتی (ئێس، ئێس، كوردستان)م دۆزیوه‌ته‌وه. به‌ڵام به‌ڵگه‌نامه‌ی زیاترم ده‌وێت له‌سه‌ر ستراتیژی دروستكردنی ئه‌و كه‌شتییه زه‌به‌لاحه به ناوی كوردستانه‌وه!\nپێشتریش، له‌سه‌ر تورك و كورد و، نامه‌كه‌ی مسته‌فا كه‌مال بۆ شێخ مه‌حمود، ئه‌م بابه‌ته‌م له ئاوێنه‌دا نوسیوه كه ده‌قی نامه‌كه‌ی تێدایه‌و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه لینكه‌كه‌یه‌تیی و، ده‌توانن خوێنه‌ری بن.


کوردستان / کورتە چیڕۆك / قادر عبدالله* – مالپەرێ فەرمی یێ ئێکەتیا نڤیسەرێن کورد-دھوک\nکوردستان / کورتە چیڕۆك / قادر عبدالله*\nنزار محمد سعید: ژ زمانێ هۆڵەندی وەرگێرایه /\nئیسفەهانا ئەفسوونەیی ل کویە، کوردستانا پڕ نهینی ل ورە. گەرە تو بسەر بانییان بکەڤی، ل گوندو رێچێن کوردستانێ بگەری، دا کو بزانی چما کورد شانازیێ ب وەڵات و سنج و رەفتارێن خوە دبن.\nئیسفەهان شارەکی ئەفسوونەیی یە، ژ بەر تەڤلهەڤیا هونەری، ئەندازیاریا ئاڤاهیان وئولی. کوردستان پڕ نهینی یە ژ بەر خوەزای، سادەییا ژیانێ و راستگۆییا کوردان.\nگەر تە بیریا کەسەکی کر، تو نەپێدڤی هەری ور، ژ بەرکو قەلەرەشك وێ بیرا تە بینن. هوزانڤانێ گەلێ کورد بابا ڤێ دزانە:\nدەما قەلەرەشك دسەر ماڵا مەڕە دڤرن و دقێرن\nوێ چەندێ رادگەهینن، کو تو یا لپشت پەنجەرێ راوەستای\nدەما کەڤوك رەف ل پەی رەفێ بەرەف ماڵا تە دفرن\nبزانە ئەو نامێن من ژ تەڕە دئینن\nئەڤینا من، بمینە لپشت پەنجەری راوەستای\nتە هند دیت رۆژەکێ ئەزو سەدەها پەرندە ئەم هاتین\nبۆ هندێ بەرەف ماڵ تە ڤەگۆهێزین\nدەما دەستهەلات ل وەڵاتی من هاتیە گوهۆرین، کوردان بدەرفەت زانی، کو ل ڤی کاودانێ نەئارام، ئەو داوا سەرخوەبوونا خوە بکن.\nپاسەوانێن شورشی یێن رژێما نو وەکو بەرسڤ، هێرش کرە سەر کوردستانێ و شەری لناڤبەرا چەکدارێن کوردو رژێما ئولی دەستپێکر.\nچاخێ ئەز زڤریمە تەهرانێ، من چانتکێ خوە یێ ملی راکرو بدزیڤە چیاو چیا من خوە گەهاندە کوردستانێ.\nوەکو رۆژنامەنڤیسەکێ رۆژنامەکا کو بنهینی دەردکەفت، ئەز چوومە بەرێ شەرێ. ل ڤر ئەز ئێدی پێدڤی نابم کو بیرییا ئیسفەهانێ بکم.\nلسەر رۆژنامەیێن فەرمی هاتبی قەدەغەکرن، ئەو لسەر ڤی شەری بنڤیسن. لەوما کەسەکێ یا راست نەدزانی، کانێ چ ل کوردستانێ روددت.\nکوردستان وەڵاتەکێ پڕ نهینی و تشتێ نەچاڤەرێکری یە. ئەز دگەل کوردان ئاخفتم و من لسەر ژیان و خەونێن وان نڤیسی. من سترانێن وان نڤیسین، دەما تڤەنگێن وان بملیڤە دگۆتن. من سەرەدانا خەلکی کر.\nل گۆندێ ‘بەردەرەش’ من سەرا جهێ ئاسنکەرەکی دا. زەلامەکی بناڤساڵڤەچووی بی، جهێ کارێ وی یێ ولو بی، مرۆڤ دبرە سەردەمێ سەدساڵیێن ناڤەراست.\nجهەکێ تاری بی، چ چرا دهلکری نەبین. لسەر ئاگرەکی گەش، هن تشت ژ شێوێن سەیرو نەپەنی چێدکرن.\nمیخەك و ناڵێن قایم . مژوولی چێکرنا داسەکێ بی، دەینا سەر ئاگری و ئاگر خوەش کر، ددوڕە ددەینا سەر سندانی و دکەتێ ب چەکوچان. من ژێ ڕە گۆت:\n– تو بتەنێ ل ڤر کاردکی؟\n– نا، ئەم ددوینە. مێرکی گۆت.\nدەما دوبارە داس خستیە نێڤ ئاگری، جار دن ئاگر خوەش بی و داس بی پەلەکێ گەش دکوچکی دە.\n– ئەو کیە ئاگری خوەش دکت؟ کانێ کەسێ ددوان؟\nقولەك ددیواری بی سەرنجا من راکێشا. دەنگێ کورهێ نزم هاتە بەرگۆهێ من، من باش ل قولی مێزەکر، من تو کەس نەدیت. لێ من دەنگێ هەناسا زارۆەکی بهیست.\n– ئەو کیە ل ور؟ تو بەرسڤ نەهاتن.\n– کەسەك ل ور هەیە؟ من گازی کر.\nدەنگەکێ نەرمێ قیزکان گۆت:\n– ئەرێ، ئەزم، زەهرا.\nجلفەك ف من کەت، من ژێ ڕە گۆت:\nدەستوری هەیە ئەز تە ببینم؟\nل نێڤ تاریێ ژ پشت کورهەکا سەردەمێن سەدساڵیێن ناڤەراست، ددو چاڤێن ترسیای برسقین. چاڤێن زەهرایێ نەڤیا ئاسنکەری.\nپشتی شەش مەهان من دەستخەتەك ژ ڤان جۆرە چیڕۆکان بەرهەڤکر.\nئەڤ دەستخەتە من ژ پڕ وەشنخانان ڕە ل تەهرانێ شاند، لێ نەوێران، تو کەس بەرهەڤ نەبی ل وی دەمی ژ من ڕە بوەشینت.\nژ بۆ هندێ کو ئەز خوە ژ بێ ئومیدیێ دەرخم، من پەنا برە بەر وەشنخانەکا مەزن. خوەدیێ ڤێ وەشنخانێ دەستخەت ژ من وەرگرت، رۆپەلێن وێ ڤەدان و گۆت:\n– پشتی ددو دەمژمێرێن دن بزڤرە.\nل چایخانەکێ من ژ خوەرە گازی هن خوارنێ کر، من چەند چا ڤەخوارن، ژ بۆ هندێ دەمێ خوە ببم.\nراپۆرتەکا تێرو تەسەلە، یا بهێز، دەستخەتەکا وێژەیی یە.\n– ئەز دخوازم بوەشینم، لێ جهێ داخی یە ئەز نکارم. خوەدیێ وەشانخانێ گۆت، دەما ئەز زڤریم و ل هەمبەر ماسا وی راوەستیایم. شانسێ منێ داویێ بی. جار دن ئەز کەتم سەر جەهدێ، نزانم دێ بەرێ خوە کوڤە دم.\nئەز حەژ قەرەباغێ ناکم، من هێدی خوە بکولانەکێ دە بەردا، من بهیست یەکێ گازی من دکت:\nئەز لێ زڤریم، خورتەك بی، بیرا من لێهات، کارمەندێ وەشانخانێ یە. من هیڤی خواست کو خوەدیێ وەشنخانێ ئەو شاندبت پەی من، وەهەیە ل بریارا خوە زڤری بت.\nمێرکی زەندکا من گرت، دەڤێ خوە برە بن گوهێ من:\n– ئەزێ پەرتووکا تە ب وەشینم گەر تو ب خوازی. ئەز تو پەران ژی دگەل تە نابێژم. پشتی تو دەستخەتا خوە دکیە ددەستێ من دە ژی، هەر کەس ژ مە کوڕێ بابێ خوەیە، نەتو من ناس دکی، نەئەز تە ناس دکم. تو دگەل منی یان نا، دێ سووزێ دی من؟\nدەمێ شوڕشێ و شەری بی، دەمەك ولو بی، کو دنێڤبەرا کێلیکەکێ و کێلیکەکێ دە، تە هند دیت پیرەکا تە، بی یا یەکێ دن. گەرەك بی من زو بڕیارا خوە دابا. ئەز سووزێ ددم.\nمن دەستخەتا خوە دا ڤێ، مە دەستێن هەڤدو هەژاندن و هەر یەك ژ مە چوو سەر ریا خوە، کو تو جارا ناگەهنە هەڤ.\n– راوەستە. مێرکی گازی من کر. ئەز پێدڤی ناڤەکیمە، ناڤێ نڤیسەری. هەلبەت ئەز نەوێرم ناڤێ تە دەینم سەر بەرگێ پەرتووکێ، تە ناڤەکێ نەپەنی هەیە؟\nبۆ جارا دوێ یە دژیانا من دە، ئەڤ پرسیارە ژ من تێت کرن. هێسایە، ئەز نەپێدڤی هندێ مە هزرا خوە تێدە بکم؛ رەفیق فوئاد.\nفوئاد نوژدار بی ل ڤان داوییان هاتە کوشتن، دەما ئەم قوتابی، مە هەڤدو ناس کر. پشتی هینگێ ناڤدار بی، خەلکی پڕ حەژێ دکر. پرەکتایکا وی دمالێ دە تو نەبی، لێ وی ب ترومبێلەکا جیب یا کەڤن، گرو نهاڵ دبڕین قەستا نەخوەشان دکر. دەما ئەز چوویمە کوردستانێ، ئەز ل وی دبیمە مێڤان، ئەز ل با وی رادکەتم. دگەل دەیبابێن خوە دژی دخانیەکێ مەزنێ کەڤن دە.\nئەز پڕ دلخوەش بیم، کو پشتی دەمەکێ درێژ، جار دن ئەم هەڤدو دبینن. جارنا دەما سەرا نەخوەشێن خوە ددا، ئەز ب خوە ڕە دبرم. بۆ هاتن و چوونێن من ژی ل دەڤەرێ، هەسپەك و تڤەنگەك دانە ف من گۆت:\n– ب ڤی هەسپێ خوەدی سەربۆر، ل کوردستانا من بگەڕە و ژانا مە بنڤیسە.\nپشتی هینگێ بدەمەکێ کن، هاتە گرتن. دەما ئەز زڤریمە تەهرانێ، گۆتن کو ئەو هاتیە سێدارەدان.\nمن ژ کارمەندێ وەشانخانێ بهیست، کو پەرتووکا من دەرکەتیە. ئەڤ یەکەمین پەرتووکا من بی ب فارسی تێتە وەشاندن.\nپەرتووك لسەر جەهدێ دهاتە فروتن، ناڤێ رەفیق فوئاد ی لسەر بەرگی پڕ باش یێ دیار بی. من دانەك ژ پەرتووکێ کڕی، زو زو ڤەشارت، ل ژێر کنجان دە، من کرە دبەر قاویشا پەنتولێ خوە ڕە. دوان کێلیکان دە، دلێ من پڕ شادو بەختەوەر بی.\n* قادر عبدالله\nناڤێ وی یێ دروست حوسێن سجادی قایمقامی فراهانی یە. قادر و عبدالله دو هەڤالێن وی خوشەڤی بوون لسەر دەستێ رژێما شاهی، دخوپێشاندانەکێ دا هاتبوونە کوشتن.\nل ١٢ ی ١٢ ێ ساڵا ١٩٥٤ ێ ل ئیرانێ هاتیە دنیایێ. لساڵا ١٩٧٧ ێ بەشێ فیزیکێ ل زانینگەها تەهران ب داوی ئانیه. چەند ساڵەکا مامۆستاتی کریه و ژ سەدەما چالاکیێن وی یێن سیاسی ل ساڵا ١٩٧٩ ێ رەڤیایە کوردستانێ.\nلساڵا ١٩٨٥ ێ ژ ئیرانێ دەرکەتیە، لشاڵا ١٩٨٨ ێ ل وەڵاتێ هۆلەندا بوویە پەنابەر.\nقادر عبدالله بزمانێ هۆلەندی دنڤیسیت، هەتا نها هژمارەکا زۆرا پەرتووکان چاپکرینە ژ وان:\n– کورد دخوازن چ بێژن. کپمەڵە چیڕۆك بزمانێ فارسی لساڵا.١٩٨ێ.\n– ئەلهو، کۆمەلە چیڕۆك لساڵا ١٩٩٣ ێ.\n– کەچا پارتیزان، رۆمان لساڵا ١٩٩٥ێ.\n– سەفەرا بەتڵێ ڤاڵا، رۆمان لساڵا ١٩٩٧ێ.\n– میرزا، رۆمان لساڵا ١٩٩٨.\n– نڤیسینا میخەکی ‘مسماری’، رۆمان لساڵا ٢٠٠٠ێ.\nچانته، رۆمان لساڵا ٢٠٠١ێ.\n– پورترێت و خەونێن کەڤن، رۆمان لساڵا ٢٠٠٣ێ.\n– ماڵا مزگەفتێ، رۆمان لساڵا ٢٠٠٥ ێ.\n* ئەلهو، كۆمەلە چیڕۆك، پەرتووکا ژ هەمیان پێتر ل هۆلەندا ساڵا ١٩٩٤ ێ هاتیە فروتن.\n* زانینگەها ئازاد یا باژارێ خرونینگن، ناما دکتورا فەخری پێشکێشی نڤیسەری کریە.\n* کو دیسان خەلاتێن ژ هەمیان مەزنتر ل وەڵاتێ هۆلەندا بدەست خوەڤە ئانینە.\nDe Kraai, Kader Abdolah, Uitgeverij De geus BV, Breda, 2011.\nPrevious Post:ئێڤارییەکە ھەلبەست خواندنێ بۆ (ریم قمری)\nNext Post:سەمینارەک ل دور سیدی و کلیپکرنا ھەلبەستێ


دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز: پێوەندیی نێوان هەردوو گەلی کورد و عەرەب و مافی چارەنووس. – WTARIKURD\nئەوەتەی نەتەوەی کورد، خاکەکەی داگیر و دابەشکراوە، گەلێ دوژمنی گەورە و گچکەی هەیە. سەرەڕای ئەوەش، جاشبیر و کلکەتەورەکانی نێوخۆش، هێندەی دیکە گۆمی گەوجاندنی ڕۆڵەکانی کوردیان قووڵترکردووەتەوە. بۆیە دەبێ، دۆست و دوژمنەکانمان لە یەکدی جیاکەینەوە. چەن ڕاستییەک هەیە، لە بیر و هۆشی ڕۆڵەکانی، هەردوو گەلی سەرەکی (عێراق)دا بچەسپێنرێ، گەر ئەو دوو گەلە بیانەوێ، بە ئاشتیی، ئاساییش، هێمنیی، سەربەخۆیی و ئازادیی، وەک دوو گەلی جیا و دۆست، دوو گەلی هاوبەشی ڕاستەقینە، لە چوارچێوەی دەوڵەتی (عێراق)دا پێکەوە بژین و دەوڵەتەکە بەڕێوەبەرن.\n1- لە ئەو ڕۆژەوە، باشووری (کوردستان) بە (عێراق)ی عەرەبییەوە نووسێنراوە، کاربەدەسانی دەوڵەتەکە، وەک کاربەدەسانی دەوڵەتێکی کۆلۆنیالیزم، هەڵسوکەوتیان لەگەڵ گەلی کورد کردووە، لە هەموو مافێکی نەتەوەیی، ڕامیاریی، یاسایی، دەستووریی و دێمۆکراسی بێبەشیانکردووە. سامانی ژێرزەویی و سەرزەوییان تاڵانکردووە. لەبەرئەوە دەوڵەتی (عێراق)، دەوڵەتێکی داگیرکەر نەبێ، هەرگیز دەوڵەتێکی هاوبەش و یەکسان نەبووە، باشووری (کوردستان)یش داگیرکراوە و هەوڵی بەعەرەبکردنی دراوە.\nهەروەها، زۆربەی هەرە زۆری ڕۆڵەکانی گەلی عەرەبیش، وەک گەلێکی سەردەس و داگیرکەر، بە بیری شۆڤێنیی نەتەوایەتی پەروەردەکراون و لە ڕۆڵەکانی گەلی کوردیان ڕوانیوە. بۆیە دەبێ، ئەم جۆرە پەروەردەکردن و باری سەرنجە، بە شێوەیەکی ڕاست و مرۆپەروەرانە بگۆررێ، ڕژێمی دەسەڵاتداری (عیراق) و ڕۆڵەکانی گەلی عەرەب، بە چاوی دۆست و هاوبەش، لە گەلی کورد بڕوانن، گەر بیانەوەی، لە چوارچێوەی دەوڵەتی (عێراق)دا پێکەوە بژین.\n2- لە ڕووی زانستی جوگرافیا و جیۆپۆلێتیکەوە، خاکی (عێراق) لە دوو نێوچەی جوگرافیایی و دوو نیشتمانی جیاوازی وەک (عێڕاق)ی عەرەبیی و باشووری (کوردستان) پێکهاتووە. لەبەرئەوە خاکی (عێراق)، بەشێ لە نیشتمانی عەرەب نییە، وەک ناسیۆنالیستە شۆڤێنیست و نەژادپەرستەکان، بانگەشەی بۆ دەکەن. بەڵکوو هەر بەشێکیان، سەر بە نیشتمانێکی جیاوازە.\nواتە خاکی باشووری (کوردستان)، هەرگیز بەشێ لە نیشتمانی عەرەب نەبووە و نییە، بەڵکوو بەشێ لە (کوردستان)ی گەورە و (عێراق)ی عەرەبییش، بەشێ لە نیشتمانی عەرەب پێکدێنن. ئەم گرفت و تێگەیشتنەش وەنەبێ، شتێکی نوێ بێ، بەڵکوو پتر لە نیوسەدە دەبێ، سەرکردایەتی جوڵانەوەی کورد دەیەوێ، ئەم ڕاستییە لە بیر و هۆشی، ڕۆڵەکانی گەلی عەرەبی (عێراق)دا بچەسپێنێ و کاری پێ بکرێ، بەڵام تا ئیستە کەڵکی نەبووە!\n3- (عێراق) دەوڵەتێکی عەرەبیی ناسیۆنال نییە، بەڵکوو دەوڵەتێکی فرە نەتەوە و نیشتمانی تێریتۆریاڵە، دەوڵەتی هەموو ئەو گرووپە ئیتنیکانەیە، کە لەسەری دەژین. لەبەرئەوە گەلی کورد لە باشووری (کوردستان)، هەرگیز بەشێ لە نەتەوەی عەرەب نەبووە و نییە، بەڵکوو بە بەشێ لە نەتەوەی کورد و گەلی عەرەبیش، بە بەشێ لە نەتەوەی عەرەب دادەنرێن.\n4- پێوەندیی نێوان هەردوو گەلی کورد و عەرەب دەبێ، لەبەر ڕۆشنایی یەکێتییەکی ئارەزوومەندانە و مافی چارەنووس بێ. واتە گەلی کورد لە باشووری (کوردستان)، وەک هەموو گەلانی دیکەی جیهان، مافی تەواوی دیاریکردنی چارەنووسی خۆی هەیە. کەی بە پێویستی زانی و ویستی، سەربەخۆ بژی و دەوڵەتی نەتەوەیی خۆی دامەزرێنێ، ئەو مافەی پێ ڕەواببینرێ.\nگەر ئەم پرینسیپە سەرەکییانە دانیپێدانەنرێ، لە دەستووری (عێراق)دا جێگیرنەکرێ، بە کردەوەش جێبەجێ نەکرێ، مەحالە گەلانی نێو ئەم دەوڵەتە تێکەڵوپێکەڵە، تا سەر بتوانن، پێکەوە بژین. ئەزموونی ئەم سەد ساڵەی مێژووی دامەزراندنی دەوڵەتی (عێراق)یش، گەوایی ئەم دیدە ڕاستەمان بۆ دەدا!\nشه‌ریف هه‌ژاری: ئایا ژمارەی کورد لە خۆرھەلاتی کوردستان، چەندە!؟


زانکۆی ڕاپەڕین - سێنتەری زمان لە زانکۆی راپەڕین کۆرسی ئامادەکاری IELTS و زمانی ئینگلیزی دەکاتەوە\nسێنتەری زمان لە زانکۆی راپەڕین کۆرسی ئامادەکاری IELTS و زمانی ئینگلیزی دەکاتەوە\nبڵاوکراوەتەوە لە 19 حوزەیران 2017 . سەردانەكان: 5049\nسێنتەری زمان لە زانکۆی ڕاپەڕین ئاگاداری فێرخوازان دەکاتەوە کە کۆرسی ئامادەکاری (IELTS) و فێرکاری و بەهێزکردنی زمانی ئینگلیزی دەکاتەوە. سێنتەرەکەمان لەپێناو بەرژەوەندی گشتی و بە لەبەرچاوگرتنی باری دارایی هاوڵاتیان نرخی کۆرسەکانی کەمکردەوە بۆ بڕی ٢٥۰٫۰۰۰) دوو سەد و پەنجا هەزار دینار).\nهەروەک بەشداریکردن لە کۆرسەکەدا کراوەیە بۆ هەموو کەسێک بۆ تەمەنی سەرو ١٦ ساڵ. بۆ ئەو مەبەستە هەر فێرخوازێک ئارەزووی بەشداریکردنی هەیە دوای خوێندنەوەی ڕێنماییەکانی کۆرسەکە، دەتوانێت ناوی خۆی تۆمار بکات بەڕێگەی ئۆنلاین.\nکۆرسی گشتی زمان\nنوێترین و پێشکەوتوترین تەکنەلۆژیا بەکار دەهێندرێت کۆرسەکە چرو پر دەبێت پرۆگرامە بەهێزەکانی (Cambridge) و (Oxford) و (Macmillan) بەکار دەهێندرێت.\nبەشێک لە مامۆستاکان پێشتر لەگەل ( British Council ) کاریان کردوە و سەرپەرشتی تاقیکردنەوەکانیان کردوە، بۆیە شارەزایی تەواویان لە تەکنیکەکانی تاقیکردنەوە هەیە.\n• کۆرسەکان ٨ هەفتە دەخایەنن.\n• • تێچووی کۆرسەکە (٢٥۰٫۰۰۰) دوو سەد و پەنجا هەزار دینارە و بە یەکجار دەدرێت؛ بژاردەی قیست بەردەست نییە.\n• پێش دەستپێكردنی كۆرس فێرخواز دەتوانێت پەشیمان بێتەوە، دوای ئەوەی بڕی (٥۰٫۰۰۰) پەنجا هەزار دینار لە پارەکەی دەبردرێت.\n• دوای تاقیکردنەوەی ئاست (Placement Test) فێرخواز ناتوانێت داوای قەرەبوو بکاتەوە.\n• بەمەبەستی جیاکردنەوەی ئاستەکان، پێویستە هەموو فێرخوازێك بەشداری تاقیكردنەوەی پێشوەختی دیاری كردنی ئاست (Placement Test) بكات.\n• لە هەفتەیەكدا (4) رۆژ دەوام دەكرێت و هەر رۆژێكیش (3) كاتژمێر وانە دەخوێندرێت.\n• هەر فێرخوازێك رێژەی ئامادەنەەبونی (۱۰٪) لە هەر ئاستێك تێپەر بكات مافی بەشداریکردنی لەکۆرسەکە لێ دەسەندرێتەوە.\n1. پڕکردنەوەی فۆڕمی ئۆنلاین، لە خوارەوە لینکی فۆڕمەکە بەردەستە.\n2. کۆپی ڕەنگاوڕەنگی پاسپۆرت .\n3. یەک وێنەی قەبارەی پاسپۆرت .\n4. فێرخواز پێویستە پێش بەرواری ١-٧ سەردانی بەشی یاسایی زانکۆ بکات بە مەبەستی پڕکردنەوەی بەڵێننامەی (تعهد) بۆ پابەندبوون بە ڕێنمایی و ڕاسپاردەکانی سێنتەری زمان و پاشان سەردانی بەشی دارایی بکات بەمەبەستی پێدانی کرێی کۆرسەکە.\n5. ناوتۆمارکردن ئێستا بەردەوامە ، تا ڕێکەوتی ۲۰۱٧/٧/٥ .\nکاتەکانی دەوامی سێنتەر لە یەکشەممە تا چوارشەممە لە ٩ی بەیانی تا ٦ی ئێوارە\nناونیشان: زانکۆی ڕاپەڕین – بینایی سەرۆکایەتی زانکۆ – نهۆمی دووەم – ئۆفیسی سێنتەری زمان\nفەیسبووک : Facebook.com/UoRLC


هادی عامری باسی هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبی دەکات\nعێراق 18/09/2021 - 09:37 باسنیوز\nسەرۆکی میلیشیای بەدر (گەورەترین میلیشیای ناو حەشدی شەعبی) باسی هەڵوەشاندنەوەی میلیشیاکان دەکات و هۆشداری دەدات.\nهادی عامری، سەرۆکی میلیشیای بەدر و سەرۆکی هاوپەیمانیی فەتح (هاوپەیمانیی حەشدی شەعبی لە پەرلەمانی عێراق) لە هەڵمەتێکی بانگەشەی هەڵبژاردندا لە دیالە، داوای کردووە بە سیستەمی بەرگریی تۆماتیکی و فڕۆکە پاڵپشتیی سوپای عێراقی بکرێت.\nهادی عامری جەختی لە مانەوەی حەشدی شەعبی بۆ ”پاراستنی عێراق“ کردووەتەوە و رایگەیاندووە: ”پیلانگێڕییەک بۆ هەڵوەشاندنەوە یان تێکەڵکردنی حەشدی شەعبی لەگەڵ هێزە ئەمنییەکان هەیە، هەرگیز رێگا بەو پیلانگێڕییە نادەین“.\nحەشدی شەعبی لە زیاتر لە 60 میلیشیای تائیفی پێک دێت کە دوای هەرەسهێنانی سوپای عێراق بە فەتوای ئایەتوڵڵا عەلی سیستانی، مەرجەعی باڵای شیعەکانی عێراق، دروست بوون.\nلە مانگی 6ـی 2014، نزیکەی دوو هەزار چەکداری داعش لە سووریاوە دزەیان کردە ناو خاکی عێراق لە پارێزگای نەینەوا و دوای هەرەسپێهێنانی سوپای عێراق، لە ماوەی چەند رۆژێکدا نزیکەی نیوەی خاکی ئەو وڵاتەیان داگیر کرد.


ژیاننامە بەشی یەکەم – ماڵپەڕی فەرمی مەڵبەندی هونەریی ماملێ، Mamle, Mamlê\nماڵه‌وه ژیاننامە ژیاننامە بەشی یەکەم\nناوی ماملێ بە هۆی خزمەت و هەڵوێست و هاودەردییەکی کە بنەماڵەی ماملێ لە مێژووی هاوچەرخی نەتەوەی کورددا هەیانبووە، ناوێکی ناسراوە. بە هۆی هەندێک تایبەتمەندی حاشاهەڵنەگر و لەبەرچاوگرتنی زەمەنی تایبەت و چەند فاکتەرێکی بەرچاو، مامۆستا محمد ماملێ لە ناو نەتەوەی کورددا ناسراوترین ئەندامی ئەو بنەماڵەیە. لە زۆر گۆڤار و ڕۆژنامە و کۆڕ و پەرتووکاندا نووسەران و چالاکڤانانی رامیاری و کولتووری هەوڵیان داوە تا ئەو بنەماڵەیە بە گشتی و مامۆستا محمد ماملێ بە تایبەتی بناسێنن. یەکەم کەس کە پەرتووکی لە سەر ئەو هونەرمەندە نەتەوەییە نووسی، ڕێزدار و مامۆستای هونەردۆست ”محمد حسن احمد” بوو. ڕێزدار سمایلی ماملێش لە دواییدا پەرتووکی خۆی لە سەر بنەماڵەی هونەرمەندی ماملێ و زۆر تایبەتمەندی مامۆستا محمد ماملێ لە ژێرناوی توێشەبەرەی هونەری ماملێ بڵاو کردەوە. لە دواییدا هێژا هیوا قارەمانی پەرتووکێکی لە سەر ئەم مامۆستا کوردپەروەرە و بەرهەمەکانی بە چاپ گەیاند. لە پەرتووکی مێژووی مەهاباد نووسینی مامۆستای هێژا سید محمد صمدی لە چەندین بەشی جۆراوجۆردا زانیاری لە مەڕ مامۆستا ماملێ دەست دەکەوێ. ڕێزدار ”فریدون حکیم زادە”ش لە پەرتووکی خۆیدا ئاماژەیەکی بە مامۆستا محمد ماملێ کردووە. نووسین و بیرەوەری زۆر بە نرخ لە سەر ئەو بنەماڵەیە و مامۆستا محمد ماملێ تا ئێستا بڵاو کراوەتەوە بەڵام بە هۆی نەبوونی ئازادی لە نێوخۆی وڵاتدا و دەستڕانەگەییشتنی زۆر کەس بە سەرچاوەی جێی متمانە، کاریگەری خۆی داناوە و هەر بۆیە دەکرێ لە سەر ئەو بنەماڵەیە زۆرتر بنووسرێت. بنەماڵەیەک کە دیاری پیرۆزی وەک مامۆستا محمد ماملێی پێشکەش بە نەتەوەی کورد کردووە، ناوبانگ و جوانییەکانیان تەنیا بە هونەر و دەنگخۆشی نەبەستراوەتەوە، هەر چەند کە مرۆڤ پێویستە قەڵەمی شازادەیەکی وەک شەڕەفخانی بەدلیسی هەبێ تا بتوانێ لە سەر بەرزایی و گەورەیی ماملێ بنووسێ.\nمیرزا سعید کوری میرزا علی (ناسراو بە مام علی) یەک لە ئەندامانی کۆنی بنەماڵەی ماملێ لە ناوچەی موکریانی کوردستان بوو. لەو سەردەمدا کە کوردستان لە هەر چەشنە فێرگەیەکی زانستی، خزمەتگوزارییەکی حکومەتی ناوەندی و زۆر پێداویستی سەردەم بێبەر بوو، میرزا سعید ژیانی بنەماڵەی لە ڕێگەی دوکانداری و کرین و فرۆش لە ناوچەدا بە سەربەرزی دابین دەکرد.، میرزا سەعید بە پێی ئەو جۆرەی کە لە کۆنەوە لە ناو کورددا باو بووە، بە سعیدی مام علی (سعیدی کوری مام علی) دەناسرا. کاتێک کە حکومەتی ناوەندی کاری تۆمارکردنی ناو و ناسناوی لە کوردستان دەست پێکرد، بە هۆی نائاگایی و ناشارەزایی بەرپرسی حکومەتی هەڵەیەک رووی دا و مام علی بە ماملێ تێگەییشتبوو. ناوی ماملێ لەو ڕۆژەوە وەک ناسناوی ئەو بنەماڵەیە ماوەتەوە و موکریانی گوتەنی لە زاران زۆر خۆشە.\nمیرزا سعید ماملێ کەسایەتییەکی سەرنجڕاکێشی هەبووە. لە کوردستانێکدا کە بە هەموو جۆرێک ئاسایەش و هێمنی لە جەماوەری کورد خەوشەدار کرابوو، لە هەر دەرفەتێکی گونجاودا کەڵکی وەردەگرت تا شێعری کوردی بخوێنێتەوە و بە تایبەتی حەزی زۆر لە شێعرەکانی وەفایی بوو.،، لە ماڵێدا گۆرانی بۆ منداڵەکانی دەکوت و جیا لە دەربڕینی دەنگی خۆش و ڕەسەنی، وانەکانی گۆرانی گوتنەوەی بە منداڵەکانی دەدا. لە سەردانێکدا کە سید علی اصغر کوردستانی بۆ شاری مەهابادی کردبوو، جیا لەوە کە سید علی اصغری هونەرمەند، خۆشی لە دەنگی میرزا سعیدی هاتبوو، کەسایەتی ناوبراویش زۆر سەرنجی مامۆستا کوردستانی بۆ لای خۆی ڕاکێشابوو. دەگێڕنەوە کە مامۆستا سید علی اصغر کوردستانی میرزا سعید ماملێی لە باوەش گرتبوو و فەرمووبووی:\n<< مام سعید خودا شاهیدە من بە دڵ عاشق بە دەنگی تۆم>>.\nیەکەم کوڕی ئەو میرزا حسین ماملێ لە ساڵی ١٩٠٩ی زایینی هاتە سەر دونیا کە وەک باوکی بۆ ژیری و دەنگخۆشی ناوی بەدەر کردبوو. میرزا سعید ماملێ جیا لەم نازدارەی چوار کوڕی دیکەی بە ناوەکانی محمد، مطلب، حسن و جعفر و کچێکی بە ناوی طوبی هەبوو. شێوەی هەڵس و کەوتی میرزا سعید لە ناو بنەماڵە و بایەخ بە کەسایەتی ژن و ڕێزلێنان لە گەورە و بچووکی کاریگەرییەکی زەقی لە سەر منداڵەکانی دانابوو، بە شێوەیەک کە تا میرزا حسین لە ژیاندا بوو، مامۆستا محمد ماملێ وە نێو گۆڕەپانی هونەر نەکەوت، هەر وەکی کە مامۆستا جعفر ماملێ تا کاتێک کە مامۆستا محمد ماملێ لە ژیاندا بوو، ئەو نەریتەی پاراست و بە شێوەی فەرمی گۆرانی نەگوت. مامۆستا محمد ماملێ خۆی لە ناو کۆڕی بنەماڵەییدا دانی بەوە دانابوو کە ئاستی هونەرمەندی و دەنگخۆشی میرزا حسین ماملێ یەکجار بەرز بوو و فەرمووبووی کە ئەو هەرکات وەک مامۆستایەک سەرنجی میرزا حسینی دابوو و وانەی لێ هەڵگرتبۆوە. مەخابن بە هۆی نەبوونی بوار لەو سەردەمدا، ئێستا هیچ بەرهەمێکی ئەو هونەرمەندە لە بەر دەستدا نییە.\nمامۆستا محمد ماملێ کە ناودارترین هونەرمەندی دەنگخۆشی ئەو بنەماڵەیە بووە، لە ساڵی ١٩٢٥ی زایینی لە شاری مەهاباد لە گەڕەکی خرێ هاتە سەر دونیا.،،،، بە پێی ئەو زانیارییانەی کە مامۆستا سید محمد صمدی کۆی کردوونەتەوە، مامۆستا محمد ماملێ یەکەم گۆرانی خۆی لە ساڵی ١٩٣٨ی زایینی بە فەرمی خوێندبوو و یەکەم گۆرانییەکی کە گوتبووی بە ناوی <<ڕۆیی بە جێی هێشتم>> ناسراوە.\nمحمد ماملێ تەنیا مامۆستایەکی هونەرمەند و خۆشخوێنێکی شارەزا نەبوو. ئەو هەر لە سەردەمی گەنجێتییەوە دەگەڵ کاروانی نیشتمانپەروەرانی نەتەوەکەی کەوت. دوایین ژنێکی کە لە ڕووی ئەڤین و خۆشەویستییەکی لە ڕادە بەدەرەوە خواستی، کچی یەک لە قارەمانانی کورد بە ناوی محمد مولودی بوو کە زۆر کەس لە سەری دواون. قارەمانێک کە چەکی شەڕەفی پێشمەرگایەتی کۆماری سەربەخۆ و مستقلی کوردستانی لە شان کردبوو. کاپیتان محمد مەولودی کە ئەندامی ک.ژ.ک (حدک) بوو، لە دواییدا لە سەردەمی کۆماردا ئەرکی ئاسایەش و پاراستنی مەهابادی بە دەستەوە بوو. مامۆستا محمد ماملێ بە هەمان شێوە یەک لە پێشمەرگەکانی دەوڵەتی جمهوری کوردستان بوو و تا ئەو ڕۆژەی لە ژیاندابوو لە سەر ڕێبازی پێشەوای کوردان، جەنابی حضرتی قاضی محمد (محمد همام قاضی) وەفادار ماوە. گیانبەخت کاک دوکتوور قاسملوو لە مەڕ مامۆستا محمد ماملێ فەرمووبووی:\n<< کاک محمد، هونەرمەندێکی گەورەی سیاسی کوردە، چونکە هەمووکات لەگەڵ هەستان و کەوتندا ئاشنایە>>.\nزۆر سیاسەتوان و کەسی ناسراو و خۆشەویستی نەتەوەی کورد لە سەر مامۆستا محمد ماملێ بۆچوونیان دەربڕیوە. کۆی هەموو دیمانەکان و نووسینەکان ئەمە پشتڕاست دەکەنەوە کە ماملێ کەسێکی نەتەوەیی بوو و هیچکات خۆی لە نەتەوەکەی و ئازارەکانیان دوور نەکردەوە. ڕەوانشاد مامۆستا کریم حسامی هەموو بۆچوونەکانی لە دەقێکدا کورت کردبۆوە و فەرمووبووی:\n<< کەسایەتی و رەفتار و ئەخلاق و نیشتمانپەروەری و هونەرمەندی و وشە شیرین و جوانەکانی ماملێ لە یاد و زەینمدا زیندوون و لە بیر ناکرێن >>.\nمامۆستا محمد ماملێ لە هزر و کردەوەدا نەتەوەیی بوو. ڕێزی لە هەر تاکێکی کورد بە بێ لەبەرچاوگرتنی ڕادەی دارایی و زانایی و ڕەچەڵەکی دەگرت. کوردستانی بوو و ئەڤیندارانی کۆڵنەدەری ڕێبازی نەتەوەیی لای ئەو زۆر خۆشەویست بوون. هەرکات پاڵپشتی لە بزوتنەوەی رزگاریخوازی نەتەوەکەی لە هەر شوێنێک دەکرد. یەک لە جوانترین کۆرپەکانی بە ناوی گیانبەخت نەجات ماملێ دەگەڵ کۆمەڵێک لاوی بێتاوانی دیکەی شاری مەهاباد ئێعدام کران. هەر چەند کە ئەو هیچکات گەرەکی نەبوو لەدەستدانی گیانبەخت نەجاتی کوڕی بپەژرێنێ، بەڵام ماملێ سەرەڕای پەژارەیەکی زۆر، لە بەرانبەر سیستەمی جەنایەتکاری کۆماری اسلامی ایران نەچەمێوە و هیچ بایەخ و شرعییەتێکی بەو حکومەتە دژە مرۆڤییە نەدا. ئەو هیچکات ئامادە نەبوو کە لە سەر تێلێویزیۆنی ئەو حکومەتە دۆگماتیستە گۆرانییەک بخوێنێ و هەر بۆیە لە دڵی نەتەوەکەیدا ماوە.\nماملێ لە هونەریشیدا کوردایەتی خۆی دەنواند و جارجار کە بەرهەمێکی لە نەتەوەیەکی دراوسێ وەردەگرت، ڕۆحییەکی کوردانەی پێ دەبەخشی. بۆ وێنە گۆرانییەک کە پێشتر بە فارسی گوترابوو لە دواییدا لە لایەن مامۆستا محمد ماملێ لە سەر شێعری مامۆستا هێمنی موکریانی گوترابۆوە. مامۆستای هونەرمەند کاک عزیز شاڕوخ لەم پێوەندییەوە فەرمووبووی:\n<< کاک محمد بە لەوتێکی وەها مامۆستایانە و بە هێز بە تواناییەوە گوتوویەتی کە حاڵەتی گۆرانی کوردی و مێلۆدی کوردی داوەتێ >>.\nهونەرمەندی ڕەسەنی ئەردەڵانی، عباس کەمەندی کە خەڵاتی ماملێی ساڵی ٢٠١١ی زایینی پێشکەش کرا، لە بروسکەیەکدا کە بۆ مەڵبەندی هونەری ماملێی ناردبوو، نووسیبووی:\n<< له یادم ناچێ کاتێکی که ره‌خنه‌م له به‌رێزیان گرت که بۆ مێلۆدی ترکیتان به کوردی وه‌رگه‌راندۆته‌وه و ده‌یڵێنه‌وه؟ به‌رێزیان زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کییان کرد و فه‌رموویان: گومانی تێدا نییه که به هۆی پێكه‌وه‌ژیانی میژوویی کورد و تورک و ئه‌رمه‌نی له‌و ناوچانه‌دا که تێیدا ده‌ژین زۆر خاڵی هاوبه‌شیان تێدا به‌دی ده‌کرێت ، به‌ڵام بۆچی ئێوه وا بیر ناکه‌نه‌وه که ئه‌م مێلۆدییانه پێشتر کوردی بوون و کراون به ترکی یا ئه‌رمه‌نی . که پێیدا هاتمه‌وه زانیم که حه‌ق به ده‌ستی به‌رێزیانه و بێده‌نگیم لێ کرد . محه‌مه‌د ماملێ سه‌ره‌ڕای هونه‌ری مۆسیقا ، له هونه‌ری خوشویستن و میوانداریش دا ، کوردێک و موکرییه‌کی ڕه‌سه‌ن بوو، من له خزمه‌تیاندا زۆر هه‌ستم به خۆشحاڵی کرد و تامم لێ بینی>>.\nماملێی نیشتمانپەروەر چەندین جاران لە لایەن حکومەتی دژە مرۆڤی پاشایەتی محمد رضا سوادکوهی بە دیل گیرابوو کە زۆرینەی سەرچاوەکان تەنیا باسی زیندانی ورمێ دەکەن، بەڵام ئەو لە شاری مەهابادیش زیندانی دیبوو. جارێکیان لە بەرواری ٢٩ی ٢ی ١٩٤٧ی زایینی لە سەر ئەوە بەدیل گیرابوو کە شێعری بەناوبانگی لایە لایەی مامۆستا هەژاری موکریانی بە گۆرانی گوتبوو. یەک لەو بیرەوەرییانەی کە لە مێشکی مامۆستا جعفر ماملێ ناسڕێتەوە ئەوە بوو کە مامۆستا محمد ماملێ پاش ڕووخانی کۆماری سەربەخۆی کوردستان بە دیل گیرابوو. ماملێ ئەو جارەیان لە سەر تاوانی شاردنەوەی ئاڵایەکی کوردستان زیندانی کرابوو کە هیچکات نەکەوتە دەست ڕێژیمی ایران.\nمامۆستا محمد ماملێ لە ناو کۆمەڵگادا تێکەڵ بە هەموو خۆشی و ناخۆشی و گرفتەکانی خەڵکی خۆی بوو. ئەو هەرکات دەگەڵ خەڵک هاودەرد بوو. کاتێک کە تیمی تۆپێنی پێی فارس و ترکان دەهاتن تا خۆیان لە بەرانبەر قارەمانانی مەهابادی تاقی کەنەوە، ماملێ لە گۆڕەپاندا ئامادە دەبوو و ورەی بە شار و یاریزانان دەدا. خۆی بە هیچ شێوەیەک پێ زۆر نەبوو و بزەی سەر لێوی پێشکەش بە هەموو چین و توێژێکی کۆمەڵگا بە گەورەو بچووکەوە دەکرا. کاک هیوا قارەمانی کە لەم پێوەندییەوە زەحمەتی دیمانەیەکی زۆری کێشاوە، لە زمان دۆستانی نزیکی ئەو هونەرمەندە نازدارە نووسیوێتی:\n<< تایبەتمەندییەکانی کاک محمد لە باری کەسایەتی ئەو ئینسانەوە ڕوون و ئاشکران…..ئینسانێکی زۆر گەورە بووە، هەروەها زۆر بە ڕوحم بووە و سەرەڕای ئەوانە ”عزت نفس”یشی هەبوو، بە ڕاستی کاک محمد شەڕەف و پیاوەتی خۆی هیچکات و بە هیچ قیمەتێک نەفرۆشت >>.\nیەک لەو فاکتەرە گرنگانەی کە لە بنەماڵەی ماملێدا پێویستە سەرنج و بایەخی پێویستی پێ بدرێ، شوێن و کاریگەری ژن لەو بنەماڵە دایە. دایکە حەبیب کە هەرکات ماملێکان زۆر بە جوانی قسەی لە سەر دەکەن، یەک لە ژنەکانی میرزا سعید ماملێ بوو کە هیچ منداڵێکیان بە یەکەوە نەبوو. دایکە حەبیب ئەڤینێکی وا ڕاستەقینەی بە منداڵەکانی میرزا سعید بەخشیبوو کە هەموویان وەک دایکی خۆیان سەیریان دەکرد و حوڕمەتێکی تایبەتییان بۆی هەبوو. ئەو کەسێک بوو کە پاش کۆچی دوایی میرزا سعیدی دەنگخۆش، یاریدەدەری منداڵەکان بوو تا گۆرانییەکانی باوکیان بە دروستی بڵێنەوە. ڕەخنەگر و ساغکەرەوەیەکی دڵسۆز بوو و توانی منداڵەکان ڕا بهێنێ تا هونەر و شێوازی ماملێ تەمەن درێژ بمێنێتەوە. ژن بە گشتی لە ناو بنەماڵەی ماملێدا جێگە و پێگەی تایبەت و بەرچاوی هەیە. ئازادی و بوێری لە فاکتەرە سەرەکییەکانی کچان و ژنانی ئەو بنەماڵەیە بووە. ئەوە ژنانی ناو بنەماڵەی ماملێ بوون کە پشتیوانی بێچاوەڕوانی پەرە سەندنی هونەری ماملێکان بوون. لە بواری هەڵوێستی نەتەوەییشەوە وێنە زۆر بۆ هێنانەوە لە بەر دەستدا هەیە. بۆ وێنە لە ساڵانی ڕابردوودا تێلێڤیزیۆنی کۆماری اسلامی ایران زۆری هەوڵ داوە کە یای ئامە، هاوسەری نیشتمانپەروەری مامۆستا محمد ماملێ دیمانەیەکیان دەگەڵ بکا، بەڵام ئەو لەو پەڕی بوێری و وەفاداری بە ڕێبازی مێرد و باوک و نەتەوەکەی ڕێگەی پێ نەداون کە بچنە خزمەتی.\nئوسلۆ – خاکەلێوەی ٢٠١٢\n بە شێوەی فەرمی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان مامۆستا محمد ماملێی وەک هونەرمەندی نەتەوەیی کورد پێناسە کردووە. چاوخشاندنێکیش بە بەرهەمەکان، هەڵوێستەکان و ژیانی مامۆستا محمد ماملێ ئەوە پشتڕاست دەکەنەوە کە ئەو کەسێکی نەتەوەیی بوو، کەسێک بوو بۆ کورد و کوردستان ژیا.\n میرزا سعید ماملێ دوکانی گۆشتفرۆشی هەبوو. لە دواییدا چوو لە نێو بازەرگانی تووتنی ناوچە. لەو سەردەمدا تووتنی زۆر شاری دەورووبەر وەک پیرانشار و سەردەشی دەچۆوە مەهاباد. جار جار بە پێی زەمەن و وەرزی تایبەتییەوە کاری کرین و فرۆشی خوری دەکرد بەڵام زۆرتر سەرقاڵی تووتنی ناوچە بوو. ئەم زانیارییانەم لە هاوڕێ و برای مامۆستا محمد ماملێ، هێژا کاک جعفر ماملێ وەرگرتووە.\n هیوای قارەمانی، یادی بەخێر، چاپەمەنی رەهرەوی مەهاباد، ١٩٩٩ی زایینی، ژمارەی شابک ٠-٠٩-٦٨٠٦-٩٦٤، لاپەڕەی ٢١\n دیمانەی نووسەر دەگەڵ ڕێزدار مامۆستا کاک جعفر ماملێ\n سید محمد صمدی، نگاهی بە تاریخ مهاباد، انتشارات رهرو مهاباد، چاپ اول، ١٩٩٤، لاپەڕەی ٣٨٢\n فریدون حکیم زادە، ساوجبلاغ مکری (مهاباد در آیینەی اسناد تاریخی)، انتشارات مرکز نشر فرهنگی هیوا-مهاباد، چاپ اول، ٢٠١٠، شمارە شابک ٧-٣٢-٧٩٧٠-٩٤٦-٩٧٨، لاپەڕەی ٧٠٧\n هیوای قارەمانی، یادی بەخێر، چاپەمەنی رەهرەوی مەهاباد، ١٩٩٩ی زایینی، ژمارەی شابک ٠-٠٩-٦٨٠٦-٩٦٤، لاپەڕەی ٢٢\n سید محمد صمدی، نگاهی بە تاریخ مهاباد، انتشارات رهرو مهاباد، چاپ اول، ١٩٩٤، لاپەڕەی ٣٨٤\n محمد حسن احمد، بازی بێران یا ژیان و گۆرانییەکانی محەمەدی ماملێ، بەرگی یەکەم، ١٩٨٣ بغداد، چاپخانەی الحوادث، لاپەڕەی ٨\n دیمانەی نووسەر دەگەڵ هێژا کاک وریا ماملێ\n محمد حسن احمد، بازی بێران یا ژیان و گۆرانییەکانی محەمەدی ماملێ، بەرگی یەکەم، ١٩٨٣ بغداد، چاپخانەی الحوادث، لاپەڕەی ٧\n هیوای قارەمانی، یادی بەخێر، چاپەمەنی رەهرەوی مەهاباد، ١٩٩٩ی زایینی، ژمارەی شابک ٠-٠٩-٦٨٠٦-٩٦٤، لاپەڕەی ٢٨\n فریدون حکیم زادە، ساوجبلاغ مکری (مهاباد در آیینەی اسناد تاریخی)، انتشارات مرکز نشر فرهنگی هیوا-مهاباد، چاپ اول، ٢٠١٠، شمارە شابک ٧-٣٢-٧٩٧٠-٩٤٦-٩٧٨، لاپەڕەی ٩٣\n لە چەند سەرچاوەیەکدا خوێندبوومەوە کە گوایە مامۆستا محمد ماملێ لە گەڕەکی ئەرمەنیان (یەک لە گەڕەکەکانی شاری مەهابادە) لە دایک ببوو. مامۆستا جعفر ماملێ لەم پێوەندییەوە فەرمووی کە ئەوان بە منداڵیش بە گەڕەکی ئەرمەنیانیان نەدەزانی و خۆی و کاک محمد لە گەڕەکی خڕێ لە دایک بوون. محمد حسن احمد کە هۆگرێکی مامۆستا ماملێ بووە لە زمانی خۆیەوە هەمان زانیاری بڵاو کردۆتەوە. هێژا هیوا قارەمانی و ڕێزدار سید محمد صمدی بە هەمان شێوە لە نزیکەوە خودی مامۆستا محمد ماملێیان بە دەیانجار بینیبوو کە ئەوانیش لە پەرتووکەکانی خۆیاندا هەر ئاماژەیان بە گەڕەکی خڕێ کردووە.\n بڕوانە ژمارە ٥٩ی گۆڤاری مەهاباد کە لە ساڵی ٢٠٠٦ی زایینی دەرچوو، هەروەها بڕوانە لاپەڕەی ٣٣٥ی پەرتووکی کورد و کوردستان نووسینی کمال مظهر، رحیم سابیریش رەوانشاد محمد مەولودی وەک یەک لەو نیشتمانپەروەرە کوردانە هەڵبژاردووە کە پەرتووکی خۆی پێ پێشکەش کردووە. بڕوانە رەحیم سابیر، حکومەتی میللی کوردستان، چاپەمەنی چوارچرا، چاپە یەکەم، سلێمانی ٢٠١١\n بۆ زانینی بەشێک لە ڕاستییەکانی کۆماری کوردستان بڕوانە نامیلکەیەک کە نووسەری ئەم دێڕانە لە ڕێکەوتی دووی ڕێبەندانی ٢٠١٢ی زایینی بڵاوی کردۆتەوە.\nسۆران کرباسیان، کۆماری سەربەخۆ و ”مستقل”ی کوردستان؛ گەڕانەوە بۆ ڕاستییەکان\n فریدون حکیم زادە، ساوجبلاغ مکری (مهاباد در آیینەی اسناد تاریخی)، انتشارات مرکز نشر فرهنگی هیوا-مهاباد، چاپ اول، ٢٠١٠، شمارە شابک ٧-٣٢-٧٩٧٠-٩٤٦-٩٧٨، لاپەڕەکانی ٦٢٧ و ٧٠٧\n دیمانەی نووسەر دەگەڵ هێژا کاک وریا ماملێ و ڕێزدار مامۆستا کاک جعفر ماملێ\n کاک سمایلی ماملێ لە نووسینەکانی خۆیدا ئاماژەی بەو قسەی گیانبەخت کاک دوکتوور کردووە. مەخابن ئێستا ئەم پەرتووکەم لە بەر دەستدا نییە بەڵام لە یادداشتەکانی خۆمدا دەقی گوتەی ئەو زانا کوردەم نووسیبۆوە.\n ئەم زانیارییەشم لە ڕووی یادداشتەکانی خۆم نووسیوەتەوە کە کاک سمایلی ماملێ بڵاوی کردبۆوە. ناوبراو خۆی زانیارییەکەی لە ژمارەی ١٥ی ڕۆژنامەی پەیام وەرگرتبوو کە بە بۆنەی چلەی ماتەمینی محمد ماملێ لە ژێر ناوی شینگێڕی بڵاو ببۆوە.\n گیانبەخت کاک نەجات ماملێ یەکەم کوڕێک بوو کە لە ژیانی هاوبەشی یای آمین (ئامە) و مامۆستا محمد ماملێ لە ساڵی ١٩٦٦ی زایینی بەرهەم هات. لە سەردەمێکدا کە کۆماری اسلامی ایران تەواوی زەختی خۆی بۆ سەرکوت و بە فەرمی نەناساندنی پرسی کورد بەکار دەبرد، سەرچاوەی ژیانی زۆر کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەوتبوو ژێر مەترسییەوە. لەو کاتەدا کاکە نەجات دەگەڵ ئامەی قارەمان و بوێر دوکانی بەڕێوە دەبرد و حوڕمەتی ماملێی ناوداریان دەپاراست کە ئامادە نەبوو بە هیچ شێوەیەک ڕوی خۆش بە حکومەتی ناوەندی نیشان بدا. ماملێی کوردان میوانی لە هەموو کوردستانەوە بۆ دەچوو و لەو سەردەمدا گیانبەخت کاک نەجات و یای ئامە هەموو هەوڵی خۆیان دا تا ناوداری دەنگخۆشی کورد لە لای میوانەکانی هەست بە شەرم نەکا. کەسێک کە باوکی ماملێی نەتەوەیی بێ و لە دایکێکی وا قارەمان و قارەمانزادە بووبێ، ئاساییە کە خاوەن پەروەردەیەکی نەتەوەییش دەبێ. ئەو دەگەڵ کۆمەڵێک پەپوولەی جوانی دیکە تەنیا بە تاوانی کوردبوونیان لە ساڵی ١٩٨٢ی زایینی ئێعدام کران. ئەوەی کە دەورووبەری لە سەری دەیگێڕنەوە تەنیا باس لە ژێری و وشیاری و لەسەرەخۆیی ئەو گیانبەختەیە. ئێعدامکردنی کاک نەجات ماملێ کاریگەری زۆری لە سەر بنەماڵەی ماملێ و هونەر دانا. ڕۆحی شاد بێ و یادی هەر بە خێر.\n سیستەمی جەنایەتکار بۆ پێناسەکردنی حکومەتی کۆماری اسلامی ایران بە شێوەی فەرمی لە لایەن دادگای میکۆنووس بەکار بردراوە. بە هۆی ئەوە کە ئەم دادگایە شرعییەتی نێونەتەوەیی هەبووە، هەر بۆیە لێرە بە پێویست زانراوە کە ئەم دەستەواژەیە بەکار ببردرێت.\n هیوای قارەمانی، یادی بەخێر، چاپەمەنی رەهرەوی مەهاباد، ١٩٩٩ی زایینی، ژمارەی شابک ٠-٠٩-٦٨٠٦-٩٦٤، لاپەڕەی ١٧\n ترکێکی دانیشتووی آذربایجان کە لێکۆڵەری مێژوویی بوو، بۆ یەکەمجار ناسناوی ”پهلوی” بۆ خۆی هەڵبژارد و بە ناوی محمود پهلوی ژیانی دەکرد. ناوبراو لە یەکەم ژمارەی گۆڤاری پروین کە لە ساڵی ١٩١٥ی زایینی بڵاو بۆوە، بابەتێکی بە ناوی ”محمود پهلوی” لە سەر کتێبخانەی اسکندریە بڵاو کردەوە. ساڵی ١٩٢٤ی زایینی لە لایەن زۆردارێکی حکومەتی بە ناوی ”فرج اڵڵەخان بهرامی” نامەیەک بە دەستی ”محمود پهلوی” گەییشت و بە ڕاشکاوی فەرمان درابوو کە چیتر بۆی نییە ناسناوی پهلوی بەکار ببا. ئەو بڕیارەش لە لایەن رضا سوادکوهی پاشای ئەوکاتی ایران درابوو کە ناسناوی پهلوی بۆخۆی هەڵبژاردبوو و حەزی نەدەکرد کەس ئەو ناوە بەکار ببا. محمود پهلوی بەم هۆیەوە ناوی خۆی وەک ناسناویش بەکار برد و بە ناوی ”محمود محمود” درێژەی بە ژیان و نووسین دا. بنەماڵەی سوادکوهی لە شێواندنی مێژووی نەتەوەکانی ناو ایراندا بە بنەڕەتی کاریان کرد و هەوڵی شاردنەوەی زۆر ڕاستییان دا. ئێمە لە نووسیندا هەوڵ دەدەین کە بە پێی ڕاستییەکان مێژوو بخەینە بەر چاوی جەماوەر و هەر بۆیە ناسناوی سوادکوهی بۆ ئەو باوک و کوڕە ڕاسیست و دیکتاتۆرە بەکار دەبەین کە لە ڕەچەڵەک و ڕاستییەکانی ژیانیان نزیکترە. یەک لە پەرتووکە بە نرخەکانی ”محمود محمود” لە ژێر ناوی ”تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم” لە هەشت بەرگاندایە کە لەو پەرتووکەدا لە سەر بەکرێگیراوی ئەو باوک و کوڕە کەمی نەدرکاندووە. بۆ زانیاری زێدەتر لەم پێوەندییەوە بۆ وێنە بڕواننە نووسینەکانی دوکتوور فریدون آدمیت و محمود کثیرایی و علی دهباشی\n فریدون حکیم زادە، ساوجبلاغ مکری (مهاباد در آیینەی اسناد تاریخی)، انتشارات مرکز نشر فرهنگی هیوا-مهاباد، چاپ اول، ٢٠١٠، شمارە شابک ٧-٣٢-٧٩٧٠-٩٤٦-٩٧٨، لاپەڕەی ٧٠٤\n هیوای قارەمانی، یادی بەخێر، چاپەمەنی رەهرەوی مەهاباد، ١٩٩٩ی زایینی، ژمارەی شابک ٠-٠٩-٦٨٠٦-٩٦٤، لاپەڕەی ٢٠


پێڵاوی شنگالییەکان … مەولود ئیبراهیم حەسەن – Dengekan\nbyMahmud Abdullah\tAugust 10, 2019\tGeneral, Poems\nپێشکەشە بە پێڵاوە مێژووییەکانی کورد\nلە تەک زمان وقسەکردندا ،پێڵاویش تایبەتمەندییەکە مرۆڤ لە ئاژەڵ لیک جیا دەکاتەوە .\nپێڵاو هۆی پێشکەوتنی مرۆڤ و دروستبوونی نەتەوەو گەشە کردنی شارستانییەتە .\nمرۆڤ بە گشتی و کورد بە تایبەت مێژووێکی دوورو درێژیان هه یە لەگەڵ پێڵاودا .\nقانیعی شاعیردەفەرمووێ : خودا ئەو پێیانەی بۆ یە داوەتە من ، بۆ ئەوەی بەو پێیانە بە دوای ناندا غاربدەم و لە دەست دوژمن هه ڵبێم !\nبەڵێ ؛ زۆر پێڵاوی کورد لە ڕێگای نان پەیداکردن و لە دەست دوژمن هه ڵاتندا دڕاوە .\nپێڵاو ئەو کەرەستە پیرۆزەیە کە مرۆڤ بە خاک دەبە ستێتەوە .\nلە کارەساتی ئەم دواییە ی برا کوردە ئیزەدییەکان، پێڵاو یەکەمین قوربانی وبەرچاوترین زیان بوولە یەکە یەکەی ئیزەدییەکان دەکەوت…منداڵ ، گەنج ،ژن ، پیاو ، پیر ، نە خۆش ..ساغ پێڵاوەکانیان ، پێڵاوە قایش ولاستیک وکڵاشە دەزووەکانیان بە نرخترین و پێویسترین کەرەستەکانیان بوون ، کە لەم ڕۆژەڕەشەدا تا ڕادەیەک لە مەرگیان دوور دەخستنەوەو ژیانیان بۆ مسۆگەر دەکردن .\nئازاری ئەم دواییەی پێڵاوی خوشک و برا ئیزەدییەکان ..بەشێک بوولە ئازاری بەردەوامی میللەتی کورد . برینی پێڵاوەکان برینێکی قووڵی مێژوویی بوو..برینی هه موو پێڵاوەکانی مێژووی کوردی کولاندمەوە وبەم شێعری ( پێڵاوی شنگالییەکان )گەرم ..گەرم ئەو برینەم پێچایەوە .\nکۆتایی ئابی /٢٠١٤- هه ولێر\nپێشەکیەکی تایبەت بۆ چاپکردنی ئەم دیوانە :-\nنووسینی : دکتۆر مایکل لێزەنبێرگ\nدوای یەک ساڵ لە هێرشی ڕێکخراویتیرۆرستی داعش( ) بۆ سەر شنگال هیچ وشەیەک ناتوانێت تراژیدییای ئیزەدیەکان پێناسە بکات ، نواندنی ئەو وێنەیەی کە ئاوارەکانی شنگال لە سەر چیایە سەخت و ترسناکەکانی شنگال بە دوای پەناگەیەک دا دەگەڕان بۆدوورکەوتنەوە لە هێرشەکانی (داعش ) هه میشە لە یادەوەریەکانمان دەمینێتەوە . دوای یەک ساڵ بە سەر تێپەڕبوونی ئەو کارەساتە پرسیارەکە ئەوەیە ، کە چۆن وشەکان دەتوانن بڕیار لە سەر گەورەیی ئەو کارەساتە بدەن ، هه روەها بە شێوەیەکی ڕێشەیی چۆن دە توانرێت ئەو زنجیرە ڕووداوە ترسناکە بگوازێتەوە بۆ ناو ئەدەب ؟ شاعیری کورد ( د.مەولود ئیبراهیم حەسەن ) هه وڵدەدات کە ئەم تراژیدیایە بگوازێتەوە بۆ ناو شێعر ، بیرۆکەو ناوە ڕۆکی شیعرەکە پێڵاوە ! هه ڵبژاردنی ئەو بیرۆکەیە خوێنەر توشێ سەر سوڕمان دەکات . بەڵام ، ( د. مەولود )هه وڵدەدات شێعرەکە ی بە شێوەیەکی ئەدەبی بێت ، بەڵام ، لە هه مان کاتدا ئەدەبی نەبێت ! لە لای خوێنەر کە لێی تێنەگات ، پێشنیار دەکات وشەی پێڵاو ئەو وشەیە کە ئێمە پەیوەست دەکات بە نیشتمان و شوێنێکی ئارام بۆ ژیان ، بە پێچەوانەوە لە دەستدانی تاکێک پێڵاو ( میتافۆرێکلی)- یەکسانە بە لە دەست دانی ژیان ، (د.مەولود) سورە لە سەر شاردنەوەی ئەو مانا سمبۆلیە چاوەڕوان نەکراوە و زرینگەی پارچە هۆنراوەکە کە دراوەتە پاڵ ئەو وشەیە ( پێڵاو )شێعری کوردی بەدەگمان ئەو بەها جەوهه ریەی هه یە بۆ ئیلهامکردنی هۆنراوەیەکی بێگەرد . زیاتر توندوتیژی وناخۆشی تێدا بەرجەستە بووە ، هه روەکو ئەو شێعرانەی لە بارەی ئەنفالی ١٩٨٨ وە هێرشی داعش ٢٠١٤ کە تەنها بۆ بەدەست هێنانی ڕێژەی جینۆسایدە و لە ئێستاوە بە ڵگەیە کە بۆ دەربڕێنی ئێش وئازاری خۆی و بەڵگەیەکە لە نێوان ئەزموونی تاک وداوای یارمەتی کردنە لە جیهاندا .شێوازی دەربڕێنەکە زیاتر سیاسییە ،نەک جوانی ، بە درێژی ئەم هۆنراوەیە شێعرەکانی (د.مەولود) وا لە خوێنەر دەکات کە خۆی بڕێاربدات ، بەڵام ، ئەم چەند پارچە هۆنراوانەی ( پێڵاوی شنگالییەکان ) تەنیا بۆ پێناسە کردن نیە . بەڵام ، بۆ زاڵبوون بە سەر کاری تیرۆرستییە لە سەر چیای شنگال . شێعرەکە لەوەدایە هێما لە تەنیایی مردن ناکات ، بەلکو هێمایەکە بۆ هیواو لە دایک بوون.\nشنگال لە ڕۆژی ٣/٨/٢٠١٤ دا\nڕێکخراوی تیرۆرستی داعش( دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام ) پاش ئەوەی بەشێک لە خاکی سوریاو عێراقی داگیرکرد، لە ڕؤژی ٣/٨/٢٠١٤ دا هێرشی کردە سەر شارۆچکەی ( شنگال ) لە کوردستان ، دانیشتوانی شنگال هه ڵگری ئایینی (ئیزەدی ) ین وبە هۆی دەسبەردار نەبوونیان لەم ئایینە کۆنەی خۆیان زۆرجار لە مێژوودا ( فەرمان) یان بۆ دەرچووە ، فەرمانی کوشتنی بەکۆمەڵ !! هه ربۆیە ئێستاش گۆرانی لاوک و چیرۆک وپەندو گۆتەیان ، بەشێکی گرنگی باسی ڕەشەکوژی ئەو فەرمانە زۆرانەیە .کە ئیزەدییەکان دەڵێن : ژمارەی فەرمانەکان بەمەی داعشەوە دەکاتە (٧٤) فەرمان .\nلەم هێڕشە داعشی تیرۆرست شنگال و گوندەکانی دەوروبەری بە تەواوی داگیرکراو خەڵکەکەی بەشێکی زۆریان کەوتنەدەست داعش و زۆربەی پیاوو گەنج و ژن ومنداڵەکان کوژران و زیاتر لە ٣٠٠٠ کچ وژن کەوتنە دەست ئەم ڕێکخراوە تیرۆرشتە و وەک(سبایە) کەوتنە کڕێن و فرۆشتنیان و ئێستاش بەشێکی زۆریان ڕۆژانە لەم شارو ئەو شار بە هه رزانترین نرخ دەفرۆشرێن و دەفرۆشرێنەوە .\nئەوانەش کە ماڵ و حاڵی خۆیان بە جێهێشت و بە پێیان ژن ومنداڵ و پیر ڕوویان لە (چێای شنگال) کردوو لە ژێر هه ڕەشەی ترس و بە پێیان و بەبێ نان و ئاو ڕووەو ڕزگاری وئازادی کۆچ وڕەویانکردوو کەوتنە بەر زوومی کامیراو دەزگاکانی ڕاگەیاندن..دیمەنی زۆر دڵهاژێن ودڵتەزێنیان لێ بەدنیادا بڵاو بووەو . ئێستا ئەو ئیزەدیە کوردە هه ڵاتوانە لە کەمپەکانی سەرچیای شنگال وشارەکانی ڕؤژئاوای کوردستان و هه رێمی کوردستان و شارەکانی ترکیا بە برینداری وبە لێکدابڕاوی دوور لە ماڵ و شاری خۆیان لە نێو خەم و ئازار شەووڕۆژلێک گرێ دەدەن و هه ندێکیشیان بە ڕێگای مەرگ ڕووەو هه ندەران سەری خۆیان هه ڵگرتووە ، دەستەیەکیش لە کچ و کوڕە ئازاکانی ئیزەدییەکان لە ڕێزەکانی پێشمەرگەو شەڕڤانان چەکی بەرگرییان کردووتە شان وخەریکی ئازادکردنی خاک و پاراستنی پیرۆزییەکانی کوردستانن.\nدیوانی پێڵاوی شنگالییەکان\n-هێ ی دنیا\nتۆ ئاگاداری ،\nلە هه موو جیهاندا\nلە ژیانی نێو(کوردستان)\nپڕ (باج)تر نییە!؟\nهێ ی جیهان\nتۆ دەزانی ،\nلە هه موو مێژوودا\nلە تتاجی پێی پەتی\nپڕ ( تاج )تر نییە ؟!\nلەگەڵ پیرێکی نوورانی\nخۆیان نەدایە دەست ،\nبەرەو چیای شنگال\nهه ورازو لێژ .\nلە پڕ بە جووتە\nڕێژنەی دەسڕێژ .\nنوورانی.. بریندار بوو\nخوێن ڕێچکەی بەست\nشنگال سوور بوو\nشنگال ئاڵ بوو\nبەرەو سەردەمێکی تازە\nژیانێکی نوێی پێکەوت .\nلە هه ڵاتندا\nهه ڵاتنی دەست تاریکی\nلە پێناو ڕؤیشتن\nلە پێناو ڕووناکی و\nبەردەوامی ژیان .\nگیان لەدەست دەدەن.\nلە پارچەی لبادو بەن\nپڕ لە پەیامی ژیان .\nلە چیای شنگال\nبە جێی نە هێشت\nهه ردوو تاکی پێکەوە\nبە پای پەتی\nبە پێڵاوی بریندارەوە\nتا ڕزگار بوو.\nلە پێ دەکەم.\nلە گەڵ تاکە پێڵاوەکەی\nلە ڕووی خۆی\nپێڵاوێک لە گوڵ\nزۆر منداڵ بوون\nبەرگەی کۆچ وڕەویان\nپێیەکان بەرە بەرە\nپێڵاوێک لە گوڵ.\nلە چێای شنگال\nدایکە پیرو نەخۆشەکەی\nبەرگەی کۆچ و ڕەوی\nلەگەڵ خۆی برد.\nکوڕەکانی هه مووی\nکچەکانی هه مووی\nئەوەئ بەدەستیەوە مابوو\nوێنەی منداڵەکان و\nکچ و کوڕێکی شنگال\nلە کۆچ و ڕەو\nزۆر بەدڵ وداو\nڕێکەوتن و بڕێاریان دا\nببن بە یەک ماڵ .\nمارەییان بۆ یەکتر\nدوو تاکە پێڵاو\nلە سەر (بیری بەهار)\nگەیشتنە یەک و\nبۆ بەردەوامی ژیان\nببنەوە بە خاوەن ماڵ.\nهه موو پێکەوە\nلە پێناو مانەوە\nپێڵاوی خەباتیان دڕی\nوەک دایکێکی دڵسۆز\nبۆ بەر پێی\nکردی بە خۆڵێکی\nنەرم و پیرۆز\nهه ربەدەستی خۆشی\nشریتی شۆڕشێکی نوێی\nپێڵاوی تازەی بڕی.\nتا ئێستا ئیزەدییەکان\nکە دەچوونە حەج\nلە بەر دەرگای\nلالشی نوورانی ،\nلە مەودوا هه رلە شنگالەوە\nپێتان خواس کەن\nبێ چۆن وچەند.\nلە کۆچ و ڕەوی\nپێ بە پێ\nفەرمان بە فەرمان\nتوڕەو توندهه ڵسایەوە.\nئەوە چیە ؟باسی چێ دەکەی ،\nئەوەی تۆ دەیڵێی،\nهه رهه مان بەسەر هاتە\nتاکێکی نەعلە لاستیکەکەی\nکە برسی دەبوو\nکە تێنوو دەبوو\nمنداڵێکی تەنیا باڵ\nزۆر بە سەربەرزی\nبە دوای تاکە پێڵاوەکەی دا\nتۆزی نیشتانی پێوەیە.\nئەمە پێڵاو نیە!\nئەمە چیای شنگالە\nلە سایەی ئەو پێڵاویە\nمنداڵێکی شنگال بگرێ!\nپێڵاوەکانی داکەنی و\nلە سەر سینەی خۆی دانا\nدانانێکی زۆر پڕ لە مانا!\nوێنەی خۆی گرت\nدواجار بەم وێنەیە\nچێ لە نەتەوە یەکگرتووەکان\nچیتان بۆ بکەن؟\nگوێتان لێ بگرن .\nپیر: پێیان بڵێ\nبا لە مەودوا\nڕێز لە پێڵاوی بێ پێ بگرن .\nلە ژێر پردەکەی دهۆک\nسەری بە جووتە پێڵاوەکەی\nخەوی لێ کەوتبوو\nکە دەنگی هۆڕنی\nئەو کۆچێکی تری\nدەمێک بوو مردبوو!\nبە هاوارو ناڵەناڵ\nئاگای لە ئێمە نیە؟\nئاوڕ لە ئێمە ناداتەوە؟\nکەمپێکمان بۆ ناکاتەوە ؟\nلە کەمپی نەورۆز\nنوێ کەی لە پێ کرد.\nبەهه شت دەرگای\nژیان لە نوێوە\nبێ منداڵ بوو\nبێ پیاو بوو.\nئەوەی لە دوا فەرمان\nتاکێک پێڵاو بوو.\nسەرەی نانی گرتبوو\nبۆمان بکەن بەدوو.\nلە دوای ( پیسکردن!)\nلە دەست داعش\nگەیشتنە چێای شنگال\nوەرن مە بکوژن!\nداعش مە پیس کرن!!\nخەڵک و چیاکەوتنە گریان\nئێمە چیمان بەسەر هات!\nئەمەیان گوت و\nخۆیان هه ڵدێرا\nبوون بە کۆتر\nڕوو لە ڕؤژ هه ڵات .\nیەک بە یەکیان\nزۆر بە پیشەیی\nیەک بە ئەکیان\nبۆ هه موو جیهان\nپێم دەڵێن:هه ڤاڵ\nهه مووی تێتگەیی !\nفەرهه نگی چەند وشەیەک.:\nپیر:چین و پلەیەکی ئایینیە لە ئایینی ئیزەدیەکان .\nکەمپی نەورۆز:کەمپێکی تایبەتە بە ئاوارە ئیزەدییەکان لە ڕۆژئاوای کوردستان\nبیری بەهار:بیرە بە هارەیەکە، برهاران ئاودارە لە چیای شنگال.\nیرکپ:ژن، ئافرەت ، شۆڕەژن.\nتوێشە: ئەو خواردنەی کە ڕێبوار بۆ ڕێگای دوور لە دەستبوخچەیەکدا هه لیدەگرێ .\nرۆبۆسکی :گوندێکی سەرسنوورە لە کوردستانی باکوور، لەم ساڵانەی دوایی فرۆکەی ترک ٣٦ کۆلبەری سەرسنووری شەهیدکردن. ئەم ئاوییە هه موویان پێکەوە نانیان بۆ ئاوارە شنگالیەکان ئامادە دەکردو سێ ژەمە یەک بە یەک پێشکەشیان دەکردن .\nتێبینی : ئەم دیوانە شێعرە وەرگێڕو ڕۆژنامە نووس ڕەحمەتی مامحستا خالید بەکرئەیوب کردوویە بە عەرەبی و ئوستاد جەلال زەنگابادی پێیدا هاتووتەوە ،دکتۆر حەمید عەبدوڵلا کردوویەتە ئینگلیزی ، بەڕێز عوسام حەسرەتی و مامۆستای ڕۆماننوس و وەرگێڕ ئەحمەد محەمەد ئیسماعیل کردوویانە بە ترکی ،دکتۆر ڕەحیمی سورخیش کردویەتیە فارسی ، برای هونەرمەند محەمەد فەتاح مۆتیڤەکانی بۆ کێشاوە و لە دەزگای بەدرخان ساڵی ٢٠١٥ چاپکراوە .\nمەولود ئیبراهیم حەسەن – هه ولێر\nPrevious هەڵمەتی دارێك بچێنەو شارێك سەوز بكە … عەلی مەحمود محەمەد\nNext په‌تای شیعر … به‌ختیار محه‌مه‌د


ئەبوبەکر جاف : ئەمشەو جنێو بە پارتی بدە , سبەینێ تۆ ڕوناکبیرێکی گەورەی گەلەکەمانی . – WTARIKURD\nئەبوبەکر جاف : ئەمشەو جنێو بە پارتی بدە , سبەینێ تۆ ڕوناکبیرێکی گەورەی گەلەکەمانی .\nئەوەندە بیمارن بە ڕاستی بێتامتان کرد!\nتا ئەو ئاستە ڕق و کینە لە پارتی و لە خانەوادەی بارزانی کە خوازیاری مەرکەزییەتی بەغداو نوێنەرەکانی بێت لە بری ئەمان ، تەنیاو تەنیا لە پێناو ئەوەی پارتی بشکێنرێت . ئەگەر وانییە فەرموو بزانین هۆکارەکەی چییە ؟! ئەم هەموو هێلدروستکردنە ، دروستتر ئەم هەموو هێڵ دروستکردنەوەو پردبەستنە لە نێوان کوردستان و عێراق تەنیا هۆکارەکەی ئەوەیە گەمارۆی پارتی بدرێت ، ئابڵوقەی پارتی بدرێت ؟!\nئێمە هەمومان ، یان ڕێژەیەکی زۆری کورد ، دەزانین ڕۆژگارێک پرسی نەوت و پارەو پارەکاری لە ئارادا نەبوو ، میلەتێک ، ئیرادەو ناسنامەو شوناسی نەتەوەیەک ، جوگرافیای ڕۆحی و زەمەنی نەتەوەیەک هەمیشە لە بریندار کردن و هاڕین و کاڵکردنەوەو سڕینەوەادا بوو ، مێژوی دروستبونی دەوڵەتی عێراقی هەر لە بیستەکانەوە تا ئەم لەحزەو بە داهاتوشەوە ، بەرانبەر کورد تەنیا گوتاری نەفیکردن و سڕینەوەی هەبووە ، بە فۆرمی جیاواز . کەواتە ئەوەی ئێستا ڕودەدات ، ململانێی نیوان بارزانی و مالکی نییە ، ئەگەر حقدو کینە لە درەون و ڕۆحتاندا لابەریت ، ویژدانت بە تەندروستتیەوە بخەیتە کار ، ئەوا بێ ئەملاو ئەو لا ، بێ ماندوبون ، بێ بیرکردنەوە شەونخونی بۆت دەردەکەوێت ، ململانێیەکە مێژوییەکی درێژی هەیەو فۆرمی دەرکەوتنی دەگۆڕێت ، جا مەلیک بێت ، یان زەعیم ، یان جەنابی فەرماندەو سەرۆککۆمار ، یان دەوڵەتمەدارێکی وەک مالکی ، بونیادێک هەیە ’ سیستەمێکی ئیدۆلۆژی – فاشستی بونی هەیە ، ناکرێت چاوەڕوانی کەس و شتی باشی لێ بکرێت . کەواتە کورتکردنەوەی ململانێ و ڕکابەری و هەڵچون و داچونەکان ، لە ئاستی ئامادەگی ڕۆحی و دەرونی و کۆمەڵایەتی بونیان هەیە ، مەلیک و زەعیم و سەرۆکی فەرماندەو دەوڵەتمەدار تەنیا نوێنەرایەتی ئەو گوتارە فاشیستییە ئەکەن .\nئەمە چ وێرانەیەکە ، ئەمشەو جنێو بە پارتی بدە ، بڕێک تەشهیر بکە ، تۆمەت هەڵبەستە … ئیتر هیچ ماندوبونێکی ناوێت ، لە سبەیینێوە تۆ ڕوناکبیرێکی گەورەی گەلەکەمانی ، چالاکوانێکی سەرسەختی بەرگریکاریت لە ئازادی ،! نا تۆ ستونوسێکی پلە دەو یانزدە نیت ! تۆ خەمخۆرو بە تەنگەوەهاتوی خەمی جڤاکیت ! چونکە تەنیاو تەنیا توانیوتە پێش ئەوەی بنویت : بازاڕیانە یان بە تۆریزەکراوی ، و بڕێکی باش کینەو بوغزت بە سەر ماڵی بارزانی و پارتیدا هەڵڕشتوە . لەمەولا ئەتوانیت خۆت ئامادەبکەیت … کۆمەڵێک ماکینە کارت بۆ ئەکەن ، فوت تێدەکەن ، دەبیتە کاندیدێک بۆ پەرلەمان و بۆ هەر شوێنێک تر ، خەمیشت نەبێت دەنگ دێنیت ، تەنیا و تەنیا چەند جنێویک بدە بە پارتی و خانەوادەی بارزانی . حەقی خۆتە لە گەڵ هەڵویستی سەرۆک بارزانیدا نەبیت ، حەقی خۆتە دەنگی نەدەیتێ ، بەڵام حەقی خۆت نییە لە نێوان مالکی و بارزانیدا ئەوەندە بیمارو نەخۆش بێت تەمەننای هاتن و باڵادەستی بەغداو نوێنەرەکانی بکەییت . ئەمە بیمارییە ، ڕقە ، کینەیە ، حقدە ، بوغزە ، پاڵەوانێکی ناو ماکینەکانی بەرهەکمهێنانی ڕق و کینەیت . بنوسە سەرۆکی هەریچم ناتوانێت بە منەوە بخوڕێت ، با پشت بە من نەبەستێت … لەم بابەتە ..\nسەرۆکی هەرێم ئەزانێت تۆو هەندێک گروپی بچوکبچوکی پۆپۆلیستی ، ڕوناکبیری پۆپۆلیستی و بازاڕی ، کەسانی ئەنارشیست ، کەسی بێباک … لە گەڵ ڕێژەیەک لە خەڵکی کە وەک بیروا لە گەڵ ئەوەدا نین پاڵپشتی سەرۆکی هەرێم بن ، بەڵام تۆ بۆت نییە بە ناوی گەلەوە قسە بکەیت ، بە ناوی سەرجەم چین و توێژەکانەوە ، بەناوی جەماوەرەوە … بە ناوی چی و چیەوە . بۆت نییە و نوێنەری ئەمانە نییت یان تەنیا نوێنەری خۆتیت و ئەبێت لە سنوری خۆتدا بوەستیت ’یان لە سنوری ئەو گروپە کەمەی کە نوێنەرایەتی دەکەیت .\nکوردە عێراقچییەکان ، لە سەردەم و وشوێنی جیاوازدا ، بە فۆرم و گوتاری جیاوازییەوە دەردەکەون ، مێژوی ئەم “عێراقچییانە ” بە درێژای بزوتنەوەی نەتەوەیی کوردی دریژە . تۆش نەیکەیت کەسی تر هەر ئیدامەی پێ دەدات .. بەڵام بەو ڕێژە کەمینەیە !


Diplomatic Magazine | په‌رتوكه نهێنییه‌كه‌ی چۆمسكی و ده‌سه‌ڵاتی كوردی\nنوام جۆمسكی ده ستراتیژییه‌تی ده‌سه‌ڵاتداران ئاشكرا ده‌كات بۆ كۆنترۆڵكردنی گه‌لان، كه ئه‌ر‌گۆمێنتێكی نهێنیه له ساڵی 1979 نوسراوه و له‌ساڵی 1986 دۆزیوه‌تیه‌وه‌و ئاشكرای كردووه به‌ناونیشانی: (چه‌كه بێده‌نگه‌كانی جه‌نگێكی هێمن)، ئه‌ویش رێبه‌رێكی تێرو ته‌سه‌له سه‌باره‌ت به چۆنیه‌تی كۆنترۆڵكردنی مرۆڤه‌كان له ناوكۆمه‌ڵگه‌دا.\nمنیش لێره‌دا به‌كورتی ئه‌و ده ستراتیژیه‌ته ده‌خه‌مه روو كه ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێم رۆژ نییه یه‌كێك یان زیاتری به‌كارنه‌هێنن، به‌مه‌به‌ستی كۆنتڕۆڵكردنی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی و نمونه زیندوه‌كانی بۆ خوودی خوێنه‌ر به‌جێدێڵم كه رۆژانه به‌چاوی خۆی ده‌یبینێ.\nیه‌كه‌م: به‌لاڕێدابردنی رای گشتی له كێشه سه‌ره‌كی وگرنگه‌كان به بابه‌تی لاوه‌كی و بێئه‌رزش. خه‌ڵكی سه‌رقاڵ بكه‌ن، سه‌رقاڵ بكه‌ن، سه‌رقاڵ بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كاتی نه‌بێت بۆ بیركردنه وگۆڕینی واقعه نابه‌جێیه‌كه‌یان. سه‌رقاڵیان بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی زوو بگه‌رێته‌وه ناو مه‌زره‌عه‌كه‌ی و له‌گه‌ڵ ئاژه‌ڵه‌كانی ژیان بباته سه‌ر –ئه‌وه قسه‌ی چۆمسكیه.\nدووه‌م: قه‌یران دروست بكه‌و خۆشت چاره‌سه‌ر بخه‌ڕوو. ئه‌م ستراتیژیه‌ته ده‌سه‌ڵاتداران به‌كاری ده‌هێنن كاتێك به‌نیازبن چه‌ند بڕیارو یاسایه‌ك ده‌ربكه‌ن، به‌ڵام ناڕه‌زایی خه‌ڵكی لێده‌كه‌وێته‌وه، هه‌ربۆیه چه‌ند قه‌یرانێك دروست ده‌كه‌ن به‌مه‌به‌ستی داوای چاره‌سه‌ری له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه كه ئه‌م چاره‌سه‌ریانه هه‌مان بڕیاره پێشووه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدارانه كه به‌نیازبوون جێبه‌جێی بكه‌ن به‌ڵام ئه‌مجاره له‌سه‌ر داوای جه‌ماوه‌ره.\nسێیه‌م: قۆناخبه‌ندی، هه‌ر بڕیار و پلانێكی نا دادوه‌رانه‌یان هه‌بێت به‌یه‌ك پاكێج جێبه‌جێی ناكه‌ن، دڵۆپه دڵۆپه پێشكه‌شی ده‌كه‌ن؛ چونكه ئه‌گه‌ر هاتوو له‌یه‌ك كاتدا جێبه‌جێبكرێت له‌وانه‌یه كاردانه‌وه‌ی گه‌وره‌ی لێ بكه‌وێته‌وه وگه‌ل وجه‌ماوه‌ر به‌ره‌نگاری ده‌سه‌ڵاتداران ببنه‌وه وشۆرش وراپه‌ڕین به‌رپا بكه‌ن.\nچواره‌م: ناخۆشه به‌ڵام پێوویسته. ئه‌مه ئه‌و ده‌سهته‌واژه‌یه‌یه ده‌سه‌ڵات زۆر بڵاوی ده‌كاته‌وه پێش ئه‌نجامدانی هه‌ر كار وبڕیارێكی دژ به جه‌ماوه‌ر؛ چونكه خه‌ڵكی له‌رووی سایكه‌لۆژیه‌وه ئاماده‌ده‌كه‌ن بۆ قبوڵكردنی بڕیاره‌كه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌رده‌م مرۆڤه‌كان چاویان له داهاتویه‌كی باشتر بێت به‌قوربانیدانی ئێستایان.\nپێنجه‌م: وه‌كو منداڵ مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ میلله‌ت بكه. هه‌ركاتێك مامه‌ڵه‌ت له‌گه‌ڵ كه‌سێكی عاقڵ وباڵغ كرد وه‌كو منداڵ، بێگومان ئه‌و كه‌سه وه‌كو ئه‌و منداڵه قسه ومامه‌ڵه‌ت له‌گه‌ڵ ده‌كات نه‌ك وه‌كو كه‌سێكی گه‌وره. هه‌ربۆیه ووتار وگووتار وریكلام ومیدیاكانی ده‌سه‌ڵات به‌ڵگه وپاساو وهۆكاری وا رووكه‌ش وساده به‌گوێی میلله‌ت دادێنن وه‌كو ئه‌وه وابێت قسه له‌گه‌ڵ منداڵ ده‌كه‌ن.\nشه‌شه‌م: وروژاندنی سۆز وعاتیفه له‌جیاتی عه‌قڵ. ئه‌مه شێوازێكی كلاسیكی كۆنه بۆ پازدان به‌سه‌ر عه‌قڵ ومه‌نتیق وبیكردنه‌وه‌ی ره‌خنه‌گرانه؛ چونكه وروژاندنی لایه‌نی سۆزداری وعاتیفه عه‌قڵی ناوه‌كی ولاشعور ده‌كاته‌وه بۆ وه‌رگتنی هه‌ر بیروبۆچون وترس ودڵه‌راوكێ وهه‌موو كارێكی پێویستی ده‌سه‌ڵاتداران.\nحه‌فته‌م: گه‌وجاندنی جه‌ماوه‌ر. جوداكردنه‌وه‌ی خۆێندن و په‌روه‌رده‌ی تایبه‌ت له كه‌رتی گشتی، به‌جۆرێك هێشتنه‌وه‌ی زۆربه‌ی خه‌ڵك له حاڵه‌تی نه‌فامی ونه‌زانین به خراپكردنی دامه‌زراوه په‌روه‌رده‌ییه‌كان ونزمكردنه‌وه‌ی ئاستی قوتابخانه حكومیه‌كان.\nهه‌شته‌م: هاندانی خه‌ڵكی به رازیبون به دواكه‌وتویی خۆیان. رازیبكرێن به‌وه‌ی كارێكی سروشتی وئاساییه دواكه‌وتو ونه‌فام وگه‌مژه وبێ ئاست بن؛ چونكه هه‌ر كه‌سێك له‌شوێنی ئه‌وان بێت هه‌ر ئه‌وه چاره‌نوسیه‌تی، بۆیه هه‌وڵی گۆڕینی ناده‌ن.\nنۆیه‌م: ناسینی خه‌ڵك له‌خۆیان زیاتر. ئه‌و پێشكه‌وتنه زانستی وته‌كنه‌لۆژیه‌ی ساڵانی رابردو له زانستی پزیشكی وسایكۆلۆژیای پراكتیكی وای كردوه ده‌سه‌ڵاتداران زۆر زانیاری به‌ده‌ست بێنن له‌سه‌ر تاك وكۆمه‌ڵگه كه له‌وانه‌یه خودی خۆیان پێی ئاشنا نه‌بن. ئه‌و زانسته‌ش وای كردوه زیاتر كۆنتڕۆڵی جه‌ماوه‌ر بكرێت له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه.\nده‌یه‌م: گۆڕینی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات به گله‌یی له‌خۆكردن. ئه‌وه‌ش به هه‌ستكردنی تاكه‌كان به‌وه‌ی خۆی هۆكاری دواكه‌وتویی وخراپی كۆمه‌ڵگه‌یه نه‌ك ده‌سه‌ڵات؛ چونكه خۆی كه‌مته‌رخه‌مه، ئاست نزمه، بێ توانایه. ئه‌و حاڵه‌ته سایكۆلۆژیه‌ش دڵه‌راوكێ وخه‌مۆكی بۆ دروست ده‌كات كه توانای به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی نه‌مێنێت. هه‌ر بۆیه ماوه‌ماوه، له میدیا وسۆشیال میدیا وكۆڕ وكۆبونه‌وه‌ی گشتی وتایبه‌تیه‌كاندا، ده‌گوترێت: ئه‌و میلله‌ته قابیلی ئه‌و سه‌ركردانه‌ن... ئه‌و سه‌ركرده دز وسته‌مكارانه‌ش هه‌ر كوڕی ئه‌و میلله‌ته‌ن وخه‌ڵكی خۆی خراپه؛ بۆیه سه‌ركرده‌كانیشی هه‌ڵقوڵاوی ئه‌و كۆمه‌ڵگه خراپه‌یه‌ن... ئه‌م وتانه كه‌مێك به‌نه‌زانی ده‌یڵێته‌وه وزۆریشیان به‌مه‌به‌ست، ئامانجیش لێی روخاندنی تاكه‌كان ودابه‌زاندنی وره‌ی خه‌ڵك ونه‌هێشتنی رۆحی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌یه.\nسه‌ره‌تا ئه‌م ده‌سه‌ڵاته هه‌ڵقوڵاوی ئه‌م میلله‌ته نیه؛ چونكه زۆربه‌ی هه‌ره زۆری ریزی یه‌كه‌م ودووه‌م سه‌ركرده‌كانیان په‌روه‌رده‌ی ده‌روه‌ی هه‌رێمی كوردستانن، ژیانی پێش ده‌سه‌ڵاتیان له پایته‌خته‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیان به‌سه‌ربردوه، به‌ڵام ژیانێك ته‌نها كێم وپیسی ئه‌و ووڵاتانه‌یان خوارده‌وه وسودیان له خاڵه دره‌وشاوه‌كانیان وه‌رنه‌گرتوه.\nله‌دوای راپه‌رینیش كاتێك گه‌ڕاونه‌ته‌وه كوردستان، كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی ده‌رفه‌تی په‌روه‌رده‌كردنیانی نه‌بووه؛ چونكه هه‌ر زوو ته‌واوی ژیانی خۆیان جوداكرده‌وه له میلله‌ته‌كه،شوێنی نیشته‌جێبونیان بوو به‌كۆشك و ته‌لار، زانكۆ وقوتابخانه‌كانی خۆیان ومنداڵه‌كانیان یان له‌ده‌ره‌وه بووه یان له تایبه‌ت، رۆژێك فه‌رمانبه‌رایه‌تیان نه‌كردوه؛ چونكه بچوكترین پۆستیان وه‌زیر وپه‌رله‌مانتاربووه، ته‌نانه‌ت له‌كاتی نه‌خۆشیشدا چاره‌سه‌ره‌كردنیان له ده‌ره‌وه بووه به‌فرۆكه‌ی تایبه‌ت. ئیتر كۆمه‌ڵگه چۆن توانیبێتی په‌روه‌رده‌یان بكات وبیانكاته كوڕی خۆی!!!\nزۆر جاریش په‌نا ده‌به‌نه به‌ر ووته‌ی: (كیفما تكونوا یول علیكم) گوایه حه‌دیسه، جه‌ماله‌دین ئه‌فغانی به‌ووردی ئه‌م ده‌قه ره‌ت ده‌كاته‌وه وپێچه‌وانه‌كه‌ی ده‌نه‌خشێنێ كاتێك ده‌ڵێ: (كما یولَّ علیكم تكونوا)، واته كێ سه‌ردارتان بێت ئێوه‌ش هه‌ر ئاواده‌بن. بۆیه ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ش به‌شێكی خراپ بێت ئه‌وا ئه‌و سه‌ركردانه روخاندویه‌تی نه‌ك خۆی روخاوبێت.\nله كۆتاییدا ده‌ڵێم: ئه‌م ستراتیژیه‌تانه‌ی جۆمسكی باسی كردوه شێوازی قه‌رنی بیسته وزیاتر 40 ساڵی به‌سه‌رداچووه، بۆیه كاتێك ده‌سه‌ڵاتی كوردی جێبه‌جێیان ده‌كات، هه‌م دواكه‌وتووی خۆی ده‌سه‌لمێنێ وهه‌م كاریگه‌ری له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی كوردی شاره‌زا ورۆشنبیر كه‌متره له سه‌رده‌می پێشكه‌وتنی ته‌كنه‌لۆژیا وكاریگه‌ری سۆشیال میدیا.


Home›وەرزش›جیهانی›محەمەد سەڵاح:بێگومان یەکێکم لە باشترین یاریزانەکانی جیهان\nلە نوێترین لێدوانیدا کە پێگەی ئاس بڵاویکردووەتەوە، محەمەد سەڵاحی میسری و یاریزانی یانەی لیڤەرپوڵ،خۆی بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی جیهان ناودەبات.\nسەڵاح لە لێدوانێکیدا وتی:” بەڵێ بێگومان لە ئێستادا خۆم بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی جیهان دەزانم”.\nلەسەر شوێنگرەوەی رۆناڵدۆ و میسی لە داهاتوودا سەڵاح وتی:”قورسە بڵێین لە داهاتوودا کێ شوێنی ئەم دوو یاریزانە دەگرێتەوە،بەڵام ئێستا یاریزانی زۆر باش هەیە،بەڵام ئەوەی ئەوان بۆ تۆپی پێ ئەنجامیانداوە سەرسوڕهێنەر بووە”.\nلەسەر پەیوەندیکردنی بە یانەکانی بەرشەلۆنە و ریاڵ مەدرید وتی:”ئەو دوو یانەیە گەورەن، کێ دەزانێت لە داهاتوودا چی روودەدات،بەڵام ئێستا من جەخت لەسەر ئەوە دەکەمەوە کە جارێکی تر لەگەڵ لیڤەرپوڵ خولی ئینگلتەرا و خولی یانە پاڵەوانەکان ببەمەوە.\nلەسەر مانەوەی لە لیڤەرپوڵ وتی:” ئەمە پرسیارێکی قورسە،بەڵام ئێستا دەتوانم بڵێم هەموو شتێک لە دەستی یانەکەدایە،بێگومان دەمەوێت لێرە تۆمارەکان بشکێنم، هەموو تۆمارەکانی یانەکە دووبارە بکەمەوە، بەڵام هەمووشتێک لە دەستی یانەکەدایە”.


شێخێكی گه‌وره‌ی عه‌ره‌به سونه‌كان له عێراق ده‌كوژرێت\nته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێكی لاڕێ له پارێزگای ئه‌نبار بۆته هۆی كوشتنی شێخێكی گه‌وره‌ی عه‌ره‌به سونه‌كان كه له شه‌ڕی دژ به ڕێكخراوی قاعیده له عێراق، هاوكاری له‌شكری ئه‌مه‌ریكی كردبوو.\nپۆلیسی عێراقی ڕۆژی پێنج شه‌ممه گوتیان شێخ عه‌بدول سه‌تار ئه‌بو ریشه و دوو پاسه‌وانه تایبه‌ته‌كه‌ی له میانه‌ی هێرشێكدا له نزیك ماڵه‌كه‌ی خۆی له شاری رومادی پارێزگای ئه‌نبار كوژرا.\nئه‌بو ریشه له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بوش‌دا كۆبۆوه كه هه‌فته‌ی ڕابردوو سه‌ردانی عێراقی كرد. ئه‌م ڕێبه‌ره سونه‌یه یه‌كێك بوو له ئه‌ندامانی ئه‌و هاوپه‌یمانی‌یه‌ی سه‌رۆ‌ك عه‌شیره‌ته‌كان كه له پارێزگای ئه‌نبار له دژی قاعیده شه‌ڕیان كردووه. ڕێبه‌رانی ئه‌مه‌ریكیش گوتویانه ئه‌و هاوپه‌یمانی‌یه‌ی سونه‌كان هۆكارێكی سه‌ره‌كی به‌ره‌وپێشچوونی ڕه‌وشی ئاسایشه له عێراق‌دا.\nووته‌بێژێكی كۆشكی سپی، دانا پێرییه‌نۆ، ئه‌م هێرشی كوشتنه‌ی شێخ ئه‌بو ریشه‌ی مه‌حكوم كردووه و گوتویه‌تی ئه‌م هێرشه پێویستی به‌رده‌وامبوون له‌سه‌ر شه‌ڕی دژ به قاعیده ده‌رده‌خات. ووته‌بێژێكی پنتاگۆنیش به ناوی جیۆف مۆرێڵ، ئه‌م كوشتنه‌ی شێخ ئه‌بو ریشه‌ی به زیانێكی تراجیدی گه‌وره‌ی ناوزه‌د كرد، به‌ڵام گوتی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ی شێخ ڕێبه‌رایه‌تی ده‌كرد له لایه‌ن پشتیوانكه‌رانی‌یه‌وه به‌رده‌وام ده‌بێت.\nله لایه‌كی دیكه، ئه‌فسه‌رێكی باڵای له‌شكری ئه‌مه‌ریكی له عێراق ده‌ڵێت رۆكێتی ئێرانی له‌و هێرشه‌دا به‌كارهێنراوه كه له نزیك بنكه‌یه‌كی له‌شكری ئه‌مه‌ریكی له دوو ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر ڕوویدا و بووه هۆی كوشتنی یه‌ك كه‌س و بریندار بوونی 11 كه‌سی دیكه.


لە ڕحا (ئورفا) ٦ پەکەکە دەست بە سەر کران\nگرام زێڕ 241.249\nلە ڕحا (ئورفا) ٦ پەکەکە دەست بە سەر کران\nبه رواری داگرتن : 2018-11-07 09:27\nئورفه - لە شارۆچکەی پرسوسی (سوروچ) پارێزگای ڕحای (ئورفا) وڵاتی تورکیا ٦ پەکەکە خۆیان بۆ چالاکیێک ئامادە دەکرد دەستگیر کران.\nلە ڕاگەیەدنراوێک هاتوە، لە شارۆچکەی پرسوسی (سوروچ) پارێزگای ڕحای (ئورفا) وڵاتی تورکیا ٦ پەکەکەی خۆیان بۆ چالاکیێک ئامادە دەکرد دەستگیر کران.\nپێشتر لە ئەنجامی ئۆپڕاسیۆنێک ٣ چەکدار کە ئەندامی پەکەکە/پەیەدە بون و لە کۆبانێ هاتبون بۆ ڕحا لەگەڵ ١٠ کەسی تر بە تۆمەتی هاوكاری دەست بە سەر كران. دوای گواستنەوەیان بۆ دادگا، دادگا بڕیاری دەستگیری ٦ کەسی دا، ٧ کەسی تریش بە مەرجی کۆنتڕۆلی عەدلی ئازاد کران(İLKHA).\nبليته كان پەکەکە دەستگیری تورکیا


Diplomatic Magazine | کوا ٤۰۰ ملیارەکە؟\nئەو هەڵمەتە دەچێتە چوارچێوەی بەدەنگەوەهاتنی هاوڵاتیان لەسەر مافی خۆیان، و کۆتیهێنان بە بێ دەنگی و ڕووبەڕوبوونەوەی سیاسەتی دەستگرتن بەسەر ماف و شایستە داراییەکانی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان.\nئەگەرچی هاشتاگی کوا ٤٠٠ ملیارەکە؟ بەهۆی واقیعی سیاسی کوردستان لە دەڤەرێکەوە بۆ دەڤەرێکی دیکە جیاواز بوو، بەڵام ئەوەیان بەو مانایە نایەت کە هەموو لایەک نەیەوێت بزانێ چارەنووسی ئەو پارەیە چی لێهاتووە،حکومەت بۆچی ئامادەنیە مووچەی فەرمانبەرانی لێبدات؟\nلە ئێستادا کە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان سەکۆیەکی گرنگی خەباتی مەدەنی گەلان پێکدێنن، لە دوای سەڕهەڵدانی بەهاری عەڕەبیش تواندرا ئەو تۆڕانە بکرێنە شوێنی دەڕبڕینی داخوازیەکانی خەڵکی ناڕازی لەو ولاتانەی کە بەر باهۆزی شۆڕش کەوتن.\nهاشتاگی کوا ٤٠٠ ملیارەکەش لە هەرێمی کوردستان، خەباتێکی مەدەنیانەی خەڵکە، کە گوزارش لە لایەنی کەمی مافەکانیان دەکات، ئەویش ئاشکراکردنی چارەنووسی ئەو پارانەی بەناوی ئەوانەوە لە بەغداوە هاتۆتە هەرێمی کوردستان.\nبۆیە دەبێت لە کوردستانیش بۆ درووستکردنی ڕای گشتی و کاریگەرکردنی هەوڵەکانی گرووپی فشار، لەپاڵ شێوازەکانی دیکەی خەبات، پەنا بۆ تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ببردرێت.\nئەوەی جێگای هەڵوەستەیە ئەوەیە، کە بۆ یەکەمین جارە لە هەرێمی کوردستان لە بەرامبەر هاشتاگێکی تۆڕە کۆمەلایەتیاکان، دەسەڵات نەتوانێت بێدەنگی هەڵبژێرێت.\nبۆیە لە بەرامبەر هاشتاگی کوا ٤٠٠ ملیارەکە؟ وەزارەتی دارایی بەدەنگ هات، و لە روونکردنەوەیەکدا کە لە لای زۆربەی خەڵکی باوەڕپێنەکراوە، شێوازی تەخشان و پەخشانکردنی ئەو پارەیان بڵاوکردەوە.\nدوای روونکردنەوەی وەزارەتی دارایش چەند پەلەمانتار و راگەیاندکاریکی سوودمەند لە پارە و داهاتی خەڵکی، کەوتنە دژایەتی ئەو کەسانەی داوای چارەنووسی مووچەی مانگی شوبات دەکەن، و هاشتاکی کوا ٤٠٠ ملیارەکەیان بڵاوکردۆتەوە، ئەوان وەک هەر جارێکی دیکە کەوتنە بەشینەوەی تۆمەت بۆ ئەوانەی داوای چارەنووسی قووتی ژیانیان دەکەن!\nبەڕاستی هەڵوێستی ئەو چەند پەرلەمانتارە سەیر و جێگای پرسیارە، چونکە لە تەواوی جیهان یەکێک لە ئەرکەکانی پەرلەمانتار ئەوەیە بەدواداچوون بۆ داهات و سەرفیاتی وڵات بکات، لە لای ئێمە پێچەوانە بۆتەوە، پەرلەمانتار دێت لە وەڵامی داواو داخوازی ڕەوایی خەڵک، دەپێتە پینەچی دەسەڵات و خەڵک تۆمەتباردەکات.\nدواجار دەڵێین وەڵامەکەی وەزارەتی دارایی، و تەنگەتاوبوونی کەسانێکی سەر بەدەسەڵات، ئاماژەیە بۆ ئەوەی هاشتاکی کوا ٤٠٠ ملیارەکە؟ کاریگەری خۆی کردووە، بۆیە دەبێت ئەو جۆرە خەباتە درێژەی هەبێت، و چیتر خەڵکی لەبەرامبەر زەوتکردنی مافەکانیان بە تایبەت زەوتکردنی مووچە، نابیت بێ دەنگی هەڵبژێرێت.\nدەبێت لەمەودوا خەڵکی لەبەرامبەر پرسیاری کوا داهاتی هەرێمی کوردستان؟ کوا مووچەکەم؟ کوا خزمەتگوزاری پێویست؟ وەڵامی درووست و باوەڕپێکراوی دەستکەوێت، نەک بێدەنگ بکرێت، وتۆمەتی بدرێتە پاڵ.


ئەوە پرسیاری عەلامە تۆفیق وەهبی بووە لە ١٩٣٣دا بەنیگەرانیەوە لە ئینگلیزەکانی پرسیووە .\nساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن ، بۆ ئەمیری حەسەن پوری دەگێڕێتەوە و دەڵێت :\nده‌ستم كرد به كه‌لیمه دۆزینه‌وه، له‌و ڕۆژه‌وه (١٩٣٣ ) هه‌تا گه‌یشتینه ساڵی١٩٤٢ ، ئه‌وه بوو له گه‌لاوێژدا به‌عزێكم بڵاو كرده‌وه بۆ ئینگلیزه‌كان. كه ئه‌منووسی، خه‌ڵك تێنه‌ئه‌گه‌یشتن له كه‌لیمه‌كانی ( چونکە وشەی تازەی کوردی لەبری عەرەبیەکان دانابوو) من قامووسم دروست كرد كه تێبگه‌ن، کەچی چوون شكاتیان كرد لێم. ئینگلیزه‌كان گوتیان تۆ كه مردی، له‌پاش ١٥٠ ساڵی تر كورد بۆ تۆ له ئاڵتوون هه‌یكه‌ل ئه‌كا...\nساتیع حوسەری دامەزرێنەری فیکری عروبە لەبیرەوەیەکانیدا دەگێڕێتەوە : بۆ ئێمە گرنگ بوو کوردەکان لە عێراقدا بهێڵینەوە ، لەناو مەنزومەی عروبەدابن .ئینگلیزەکان تۆفیق وەهبیان ڕاسپاردوو ڕێزمانی کوردی و ڕێنوسی زمانی کوردی بنوسێتەوە بۆ ئەوەی لە خوێندنگەکاندا بەکوردی بخوێنرێت . تۆفیق وەهبی ڕێنوسی لاتینی بۆ زمانی کوردی دانابوو کەئەمەش دەبووە هۆکاری دوور کەوتنەوەی کوردەکان لە عێراق و عروبەوە . بۆیە پەیوەندیمان کرد بە مەلا و شێخە ناودارەکانی کوردەوە تا بەخەڵکی کورد بڵێن تۆفیق وەهبی پیاوی ئینگلیزە و کافرە چونکە دەیەوێت ڕێنوسی قورئان بگۆڕێت .\nتۆفیق وەهبی دەڵێت : کاتێک ئینگلیزەکان بەمنیان گوت کورد لەپاش ١٥٠ ساڵی تر پەیکەری ئاڵتونت بۆ دەکەن گوتم : عه‌فوو تۆ من ته‌حقیر ئه‌كه‌ی، كورد هه‌تا ١٥٠ ساڵی كه ، كه‌ر ئه‌مێنێ؟ گوتم زۆره، ئه‌مه‌وێ كورد زووتر بزانێ كه من خزمه‌تی ئه‌كه‌م.\nکاتێک بیرەوەری هەریەک لە ساتع حوسەری و تۆفیق وەهبی بەجیا دەخوێنینەوە ، دەبینین لەسەد ساڵی ڕابردوودا گۆڕانکاریەکی ئەوتۆ بەسەر پەیوەندی نێوان ڕؤشنبیر و پیاوانی ئاییندا نەهاتووە . سەدساڵ لە ١٥٠ ساڵی تەخمینەکەی ئینگلیز تێپەڕیوە و هێشتاکە ٥٠ ساڵی ترمان ماوە .


پسپۆڕان دەڵێن حیزبوڵای لوبنانی رێچكەی لافاوه‌كانی له شوێنی پرۆژەکانی پاسداران له ناوچەی ئەهوازی ئێران ده‌گۆڕی، هەندێكجار لەسەر حسابی ماڵ و دوكانەكانی خەڵكی ناوچەكه. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبۆتەوە]\nنیگەرانیەکی زۆر هەیە لە شەقامی ئێرانی بەوەی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران (پاسداران) میلیشیا بیانیەکان کە بانگێشتکراون بۆ یارمەتیدانی بۆ فریاگوزاریی لافاو، بەکاردەهێنێت بۆ کپکردنەوەی خۆپیشاندانی ناوخۆیی دژی کارەکانیان، پسپۆڕانی ئێران وتیان.\nئەو قەیرانە هەنوکەییە کاتێك دەستیپێکرد کە لافاو و بارانی بەلێزمە لە ئازاردا دەستیپێکرد لە زۆر ناوچه‌ی ئێران، کە بووە هۆی رووخان و ئاوارەیی و لەدەستچوونی ژیان به‌شێوه‌یه‌كی بەرفراوان.\nئەوکات پسپۆڕان بە مەشاریقیان وت ئەمە کەمتەرخەمیەکانی حوکمداریی ئێرانیشی دەرخست و رژێمیان تۆمەتبارکرد بە فەرامۆشکردنی ژیرخان و شکستهێنان لە پلاندان بۆ کارەساتە سروشتیەکان چونکە بەدوای کارنامەی سیاسیی دەرەکیەوەیە.\nئاکامی لافاوەکە کۆمەڵێك کێشەی بەدوای خۆیدا هێنا، بەجۆرێك رژێمی ئێران تۆمەتبار دەکرا بەوەی پارەی کۆمەکی گواستۆتەوە بۆ پاسداران و پاسدارانیش پارەی نێردراو بەمەبەستی فریاگوزاری بەکاردەهێنن بۆ پێدانی موچەی ئەو میلیشیایانەی ناونوسکراون بۆ یارمەتیدان.\nخۆپیشاندەران دەچنە سەر شەقامەکان لە ناوچەی ئەهوازی ئێران بۆ خۆپیشاندان دژی پاسداران. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبۆتەوە]\nلەو گازندانه‌دا كه لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراونەتەوە، ئێرانیەکان رژێمیان تۆمەتبارکرد بە فەرامۆشکاری و پرسیاریانکرد بۆچی پارەی کۆمەكی بیانی بەلاڕێدا براوە یان ونبووە و گومانیان لە بڕیاری هێنانی میلیشیا بیانیەکان کرد بۆ مامەڵەکردنی قەیرانی ناوخۆیی.\nحسێن شایانی، خەڵکی تاران، وتی ئەو میلیشیانەی هێنراون بۆ نێو وڵاتەکە حیزبوڵای لوبنانیان تێدایە و هه‌روه‌ها حەرەکه‌ت نوجەبا و حەشدی شەعبی عێراقی و میلیشیای فاتمیونیش، کە لە چەکداری ئەفغانی پێکهاتووە.\nبە مەشاریقی وت گەیشتنی میلیشیا بیانیەکان توڕەیی جەماوەری زیاترکرد.\nقوربانیانی لافاو ئەولەویەت نین\nشیار تورکۆ کە تایبەتمەندە لە گروپەکانی سەر بە پاسداران، بە مەشاریقی وت ئەو میلیشیا بیانیانەی لەلایەن پاسدارانەوە هێنراون بۆ ناوچە بەر لافاو کەوتووەکانی ئێران "هاتوون بۆ کپکردنەوەی خۆپیشاندانەکان نەك یارمەتیدانی قوربانیەکان".\nتورکۆ وتی دانیشتوانی خۆڤه‌ری حوێرە و خۆڤه‌ری دوارق، ناوچە زەلکاوەکانی ئەهواز لە پارێزگای خوزستان، توڕەبوون لەوەی میلیشیاکان تەرکیزیان لەسەر گۆڕینی رێچکەی لافاوە لە "کێڵگە نەوتی و وێستگەکانی قامیشی شەکر کە لەلایەن کۆمپانیاکانی پاسدارانەوە خاوەندارێتیان دەکرێت".\nوتی ئەولەوتی پاسداران پاراستنی وەبەرهێنانەکانی خۆیەتی و ئاماژەیکرد بەوەی هەندێك لە دانیشتوان دەڵێن ئاوی ئه‌و لافاوه‌ی رێچکەی گۆڕدراوە لەم پرۆژه پڕ داهاتانه، ماڵ و کێڵگەکانیانی راماڵیوه.\nتورکۆ وتی کاتێك بڵاوبووه‌وە گوایا پاسداران پارەی بەخشراو بەمەبەستی یارمەتیدانی قوربانیانی لافاو بەکاردەهێنێت بۆ موچە و خەرجیی مانەوەی ئەندامانی میلیشیا بیانیەکان، ئەم خۆپیشاندانانە تووندوتیژ بوون.\nزۆربەی خۆپیشاندانەکان لە پارێزگاکانی خوزستان و لوڕستانن، کە بە سەختترین شێوە بەر لافاو کەوتن.\nوتی لە چەندین گەڕەکی بەشی خۆرئاوای شاری ئەهواز پێکدادان لەنێوان خۆپیشاندەران و حەشدی شەعبیدا دروستبوو، کە لەو ناوچەیە جێگیرکراون.\nپاسداران رووبەڕووی کورتهێنانی بودجە بۆتەوە.\nتوێژەری ناوەندی شەرق بۆ توێژینەوە ناوچەیی و ستراتیژییەکان، فەتحی سەید، کە تایبەتمەندە لە کاروباری ئێراندا، وتی: "ئەمجارە پاسداران توشی بەڵایەکی سەخت بووە، چونکە هێزەکانی و میلیشیاکانی لە سوریا لەژێر فشاری زۆردان."\nبە مەشاریقی وت ئەو کورتهێنانی بودجەیەی توشی پاسداران بووە دەسەڵاتی کەمکردۆتەوە لە سوریا و ناوچەکانی ژێردەستی بچوككردۆته‌وه، بەتایبەتی لە پارێزگاکانی حومس و حەلەب و دەرعا.\nوتیشی لەکاتێکدا لە دەرەوە توشی کێشە بووە، پاسداران لە ناوخۆشدا توشی کێشە بووە، چونکە خۆپیشاندان دژی کاردانەوەی خراپ بۆ لافاو فراوانبووە و ئەو ئێرانیانەشی تێدایە کە وەبەرهێنانیان لە کۆمپانیاکانی پاسداراندا کردووە و ناتوانن پارەکانیان بەدەستبهێننەوە.\nسەید وتی ئەمە بۆتە هۆی ئەوەی سەرکردایەتی پاسداران ئه‌و میلیشیا بیانیانه‌ی هێناونی بۆ ئێران بەکاربهێنێت بۆ پاراستنی ناوچەکانی و کپکردنەوەی خۆپیشاندانە رۆژانەکان.\nئاماژەیکرد به‌وه‌ش كه "تەنیا هۆ کە پاسداران توانیوێتی پارەی هێنانی میلیشیا بیانیەکان بۆ ئێران دابینبکات، ئەوەیە کە پارەی کۆمەكی نێردراو بەمەبەستی دانیشتوانی ناوچە کارەساتبارەکانی بەکارهێناوە".


15 ملیون دولار بۆ ئه‌لماسه‌كا سپی – مالپه‌رێ خابير\nسەرەتا / به‌شێن مالپه‌ری / ئابوری / 15 ملیون دولار بۆ ئه‌لماسه‌كا سپی\n15 ملیون دولار بۆ ئه‌لماسه‌كا سپی\nأ.ن 2018-04-08\tئابوری لابردنی بۆچوون 99 بینین\nرێڤه‌به‌رییا ئه‌لماسان ل مالا سوذبێز یا سه‌رئێكزێده‌كرنان ل ئه‌ینیێ راگه‌هاند دهێته پێشبینیكرن دوو پارچێن ئه‌لماسێن سپی یێن هه‌ر ئێك ژ وان 50 قیرات، پتر ژ 15 ملیون دولاران ب ده‌ستڤه‌بینن ل ده‌مێش پێشكێشكرنا وان بۆ فرۆتنێ د سه‌رئێكزێده‌كرنێ دا ل ئه‌یارا بهێت.\nمالا سوژذبێز گوت ئه‌لماسه‌ك ژ وان ژ به‌رێ ب قه‌درێ پرشنگدارێ هێكی یه و كێشا وێ 51.71 قیراته، یا دی ژی هێكی یه و كێشا وێ 50.39 قیراته، كو دهێنه هژمارتن دووه‌م مه‌زنترین ئه‌لماسن ژ جورێ خوه د جیهانێ دا.\nمالا ناڤهاتی گوت دێ ئه‌لماسا “بلو فارنیزی” ژی پێشكێشكت بۆ فرۆتنێ، كو ئه‌لماسه‌كا شینه و گرانییا وێ شه‌ش قیراتن و ل سالا 1715 بۆ پاشایا ئسپانیا ئێلیزابێث فارنیزی هاتبیه به‌خشین، و ئه‌ڤ ئه‌لماسه چوویه دناڤ ده‌ستێ چار خێزانێن میری دا ل ئه‌وروپا.\nبریاره هه‌ر سێ ئه‌لماس د سه‌رئێكزێده‌كرنه‌كا ئاشكرا دا ل ژنێڤ ل ئه‌یارا بهێت بهێنه فرۆتن.\nدواتر ڤیدیۆ : نێزیكى 5 هزار وه‌لاتیێن هه‌رێمێ ئه‌فساله دێ سه‌ره‌دانا حه‌جێ كن .\nدواتر جاره‌كادى رژێما به‌شار ئه‌سه‌دى ب چه‌كێ كێمیاوى هێرشێ وه‌لاتیێن خوه‌كر .\nسه‌رۆكێ ئه‌مه‌زون د ئێك ده‌مژمێردا چه‌ندێ ب ده‌ستڤه‌دئینت؟ مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ د ده‌مێ بوری …


سەقامگیریی بازاڕەکانی نەوت و سنووری نرخەکان\nبۆچوون / بیروڕا :: 19/06/2016\nوەرگێڕان: د. شیرکۆ عەبدوڵڵا\nڕێکخراوی ئۆپیک لە دوایین ڕاپۆرتیدا دەربارەی بازاڕەکانی نەوت لە نیوەی دووەمی ئەمساڵدا دەڵێت بازاڕەکانی نەوت بەرەو سەقامگیریی دەچن لە ئاکامی چاکبوونی هۆکارەکانی نمایش و داخوازییدا. لە هەمانکاتیشدا ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە پێشبینی دەکات لە ساڵی ٢٠١٧دا بازاڕەکان هەر بە سەقامگیریی بمێننەوە، بەڵام بەدووری دەزانێت نرخەکان زۆر بەرزببنەوە پێش تەواوبوونی ئەو نەوتەی کە لە ناوچە جیاجیاکانی جیهاندا عەمبارکراوە.\nڕێکخراوەکە پێشبینی دەکات داخوازی لەسەر نەوت لە شەش مانگی داهاتوودا بەڕێژەی 1,2% بەرزترببێتەوە لەچاو ساڵی ڕابردوودا: وڵاتانی پیشەسازی بەهۆی بەرزبوونەوەی بەکارهێنانی سوتەمەنی بۆ هاتوچۆ و وڵاتانی نیوەی گۆی زەویش لە ئاکامی زیادبوونی داخوازی لەسەر سوتەمەنی گەرمکردنەوە بەهاتنی وەرزەکانی سەرما. لە کیشوەری ئاسیادا بەتایبەتی هیندستان ڕۆژانە (٤٠٠) هەزار بەرمیل نەوت بە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو زیاتر بەکاردەهێنرێت. وڵاتی چینیش بۆ دابینکردنی پێویستییەکانی هاتوچۆ و پیترۆکیمیاوییەکان داوای نەوتی زیاتر دەکات، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی پێشبینی دەکرێت داخوازی لە کەرتی پیشەسازییدا کەمببێتەوە کە ئاماژەکان بۆ ئەوەن پیشەسازيی بەردەوام لە داکشاندا بێت. ئۆپیک هەروەها پێشبینی دەکات کە وڵاتانی نائەندامی ئەو ڕێکخراوە ڕۆژانە ١٤٠ هەزار بەرمیل کەمتر بفرۆشن، هەروەها پێشبینی دەکرێت بەرهەمهێنانی نەوت لەلایەن وڵاتە پیشەسازییەکانەوە لە شەش مانگی داهاتوودا کەمترببێتەوە و هەمان پێشبینیش وڵاتانی یەکێتی سۆڤیەتی جاران دەگرێتەوە. لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا و سەرەڕای زیادبوونی بەرهەمهێنان لە کەنداوی مەکسیکدا بەڵام پێشبینی دەکرێت ڕۆژانە ١٥٠ هەزار بەرمیل کەمتر بەرهەمبهێنرێت لەچاو شەش مانگی یەکەمدا.\nئۆپیک پێشبینی دەکات لە دوو وەرزی داهاتووی ئەمساڵدا زیادەی نەوت لە بازاڕەکاندا کەمببیتەوە. ڕاپۆرتەکە دەڵێت: (ئەگەر وێنەکە باشتر بۆمان ڕوونبێتەوە و بزانین خستنە بازاڕ و داخوازیی لە چ ئاستێکدا دەبن، ئەوا دەتوانین بڵێین لە کۆتایی ئەمساڵدا دۆخی ئابوریی جیهانی هاوسەنگییەکی گەورەتر بەخۆوە دەبینێت. پێشبینی دەکرێت داخوازی لەسەر نەوت لە شەش مانگی دووەمی ئەمساڵدا لەسەر نەوتی ئۆپیک ٣٢,6 ملیۆن بەرمیل بێت لە ڕۆژێکدا).\nڕاپۆرتەکەی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە، گەشبینترە لە ڕاپۆرتەکەی ئۆپیک و هۆکارەکەشی بریتییە لە گەورەکردن و زیادەڕەوییکردن لە قەبارەی نەوتی عەمبارکراو لە بازاڕەکانی جیهاندا. چونکە پێشتر دەگوترا ڕۆژانە ١,5 ملیۆن بەرمیل عەمبار دەکرێت زیاتر لە جاران، بەڵام ئێستا ژمارەکە ٨٠٠ هەزار بەرمیلە لە ڕۆژێکدا. دیارە گەشەکردنە پیشەسازییە گەورەکە لە هیندستاندا رۆڵێکی گرنگی گێڕاوە لە گۆڕینی ئەم ژمارانە.\nئاژانسی نێودەوڵەتی وزە هۆکارێکی دیکەی کەمبوونەوەی ئەنبارکردنی نەوت دەبەستێتەوە بە خراپبوون و دابڕان لە بەرهەمهێنانی نەوتی کەنەدا لە ئاکامی ئەو ئاگرە گەورانەی لەو وڵاتەدا کەوتنەوە و بوونەهۆی دابەزاندنی توانای بەرهەمهێنانی کەنەدا بەڕێژەیەکی زۆر گەورە. هێرش و پەلاماری میلیشیاکانی نایجیریاش بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکانی ئەو وڵاتە هۆکارێکی دیکەی دابەزینی بەرهەمهێنانی نەوت بوون بەڕێژەیەکی وا کە لە ٣٠ ساڵی ڕابردوودا بەرهەمهێنانی نایجیریا دابەزینی وای بەخۆیەوە نەبینیوە. دیارە تێکڕای بەرهەمهێنان لە لیبیادا هێشتا هەر زۆر نزمە و ڕۆژانە لە ٥٠٠ هەزار بەرمیل تێناپەڕێت بە بەراورد بەجاری جاران کە ڕۆژانە ١,6 ملیۆن بەرمیل نەوتی بەرهەمدەهێنا. ڕاپۆرتەکە دەڵێت پێناچیت لیبیا و نایجیریا بگەڕێنەوە بۆ ئاستی بەرهەمهێنانی جارانیان. هەروەها ئاڵۆزییە سیاسییەکانی (ڤەنزوێلا)ش زۆر بەخێرایی دژوارتر دەبن و کاری نەرێنی دەکەنە سەر توانای بەرهەمهێنانی ئەو وڵاتە و لەوە ناچێت بەم زووانە ئاسایی ببنەوە. سەربازی ئەمانەش دابەزینی نرخەکان لەماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا و کەمبوونەوەی وەبەرهێنان لە گەشەپێدانی کێڵگە نەوتییەکان هۆکارێکی دیکەی کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانن.\nئاژانسی وزەی ئەتۆم دەڵیت وێنەکە لە ناوەڕاستی ئەمساڵدا بریتییە لە هاوسەنگی بازاڕ بەڵام پێویستە بیرمان نەچیت کە هێزێکی بەرهەمهێنانی گەورە لە لیبیا و نایجیریادا هەیە کە ئیستا داخراون و دوورنییە لە ئایندەدا نەگەڕێنەوە بازاڕ. هەروەها ئەگەری ئەوەش هەیە کە ئەم داخوازییە بەرزەی ئێستا، ماوەیەکی دیکە نەمێنێت.ئاژانسەکە دەڵێت لە کۆتاییدا پێویستە لەبیرمان نەچێت کە پاش سێ ساڵی لەسەر یەک لە زیادبوونی ئەنبارکردنی نەوت بەتێکڕای یەک ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا، هێشتا بڕێکی زۆر نەوتی زیادە هەیە و ئەمەش ئومێدی پێشبینیکردنی بەرزبوونەوەی زۆری نرخەکان پەژموردە دەکات.\nلەم دوو لێکۆڵینەوەیەوە دەگەینە ئەو دەرەنجامەی کە زۆر ڕێی تێدەچێت بازاڕەکان بە سەقامگیریی بمێننەوە واتە نەگەڕێینەوە بۆ نرخی ٣٠ دۆلار و کەمتر، لەهەمان کاتیشدا ئەگەری هەیە نرخەکان وردە وردە بەڕێژەیەکی کەم بەرزببنەوە. بەهۆی بەردەوامی ئەنباری نەوتی زیادە و خۆڕزگارنەکردن لێی لە ئایندەیەکی نزیکدا، کەواتە زۆر زەحمەت و چاوەڕواننەکراوە بەمزوانە بەرزبوونەوەیەکی گەورە ببینین لە نرخەکاندا.\nتوانای بەرهەمهێنانی رۆژانەی نەوتی عێراق\nوەلید خەدوری:: 06/01/2019\nوەلید خەدوری:: 19/06/2016


پەڕەی سەرەتاIFTTTبە فەرمی کۆمپانیای Razer لاپتۆپەکانی Blade بە زنجیرە گرافیک کاردی Nvidia Ge Force RTX 3000 نوێ کردەوە\nڕۆژانی کۆنگرەی CES پڕ هەواڵ و پڕ جۆش و خرۆشن، ڕەیزەر و ئێن ڤیدیا بێ بەشیان نەکردین!، ئێن ڤیدیا نوێترین گرافیک کاردەکانی خۆی بۆ لاپتۆپەکان ڕاگەیاند و ڕەیزەر بوو بە یەکەمین کۆمپانیا کە لاپتۆپەکانی خۆی بە گرافیک کاردەکانی نوێ بکاتەوە و سێ مۆدێلی جیاوازن و تەواوی تایبەتمەندییەکانیان ئەمانەن:\n1- لاپتۆپی Razer Blade 15(مۆدێلی بنچینەیی)\nڕوونما: 15.6 ئینج بە تێکڕای نوێ بوونەوەی 120 هێرتز و ڕوونی FHD و دەتوانرێت بەرز بکرێتەوە بۆ تێکڕای نوێ بوونەوەی 144 هێرتز لە جۆری IPS و تێکڕای نوێ بوونەوەی 165 هێرتز لە جۆری IPS بە ڕوونی QHD.\nپرۆسێسەر: Intel Core i7-10750H.\nگرافیک کارد: Nvidia GTX 1660 Ti( بەرز دەکرێتەوە بۆ Nvidia RTX 3070).\nبیرگە: 256 گێگابایت لە جۆری NVMe SSD( بەرز دەکرێتەوە بۆ 512 گێگابایت)، و پشتگیری جێگای دووەمی بیرگەی M.2 دەکات کە دەتوانرێت تاوەکو 4 تێرابایت بەرز بکرێتەوە.\nڕام: 16 گێگابایت لە جۆری DDR4-2933MHz و بەرز دەکرێتەوە تاوەکو 64 گێگابایت.\nدەرچەی Type-C: دوو دانە( دانەیەک بۆ Thunderbolt 3 لەگەڵ 4 هێڵ بۆ PCIe throughput).\nبارگاوی کەرەوەی USB Type-C: پشتیوانی لێ ناکات.\nدەرچەی USB Type-A: سێ دانە لە جۆری 3.2 Gen 2.\nپشتگیری کردن لە HDMI 2.1: پشتگیری دەکات.\nدەرچەی SD card: نییەتی.\nدەرچەی Ethernet: هەیەتی.\nدەرچەی Headphone: هەیەتی.\nوێبکام: بە ڕوونی 720 پێکسڵ.\nپشتگیری کردن لە Wi-Fi 6E: نەخێر(پشتگیری لە Wi-Fi 6 دەکات).\nپشتگیری کردن لە Bluetooth: دەیکات بە وەشانی 5.\nنرخ: دەست پێدەکات 1,499 دۆلار.\n2- لاپتۆپی Razer Blade 15(مۆدێلی پێشکەوتوو )\nڕوونما: 15.6 ئینج بە تێکڕای نوێ بوونەوەی 240 هێرتز لە جۆری IPS و ڕوونی QHD و دەتوانرێت بەرز بکرێتەوە بۆ تێکڕای نوێ بوونەوەی 260 هێرتز لە جۆری IPS بە ڕوونی FHD و تێکڕای نوێ بوونەوەی 60 هێرتز لە جۆری IPS و تەچ بە ڕوونی 4K.\nگرافیک کارد: Nvidia RTX 3070( بەرز دەکرێتەوە بۆ Nvidia RTX 3080).\nبیرگە: 1 تێرابایت لە جۆری NVMe SSD و پشتگیری جێگای دووەمی بیرگەی M.2 دەکات کە دەتوانرێت تاوەکو 4 تێرابایت بەرز بکرێتەوە.\nبارگاوی کەرەوەی USB Type-C: پشتیوانی لێ دەکات(20V).\nدەرچەی SD card: هەیەتی.\nدەرچەی Ethernet: نییەتی.\nوێبکام: Windows Hello 720p.\nپشتگیری کردن لە Wi-Fi 6E: پشتگیری لێ دەکات.\nپشتگیری کردن لە Bluetooth: دەیکات بە وەشانی 5.2.\nنرخ: دەست پێدەکات 2,499 دۆلار.\n3- لاپتۆپی Razer Blade Pro 17\nڕوونما: 17.1 ئینج بە تێکڕای نوێ بوونەوەی 165 هێرتز و ڕوونی QHD و دەتوانرێت بەرز بکرێتەوە بۆ تێکڕای نوێ بوونەوەی 360 هێرتز بە ڕوونی FHD و دەتوانرێت بەرز بکرێتەوە بۆ ڕوونی 4K و تێکڕای نوێ بوونەوەی 120 هێرتز و پشتگیری کردن لە تەچ.\nگرافیک کارد: Nvidia RTX 3060( بەرز دەکرێتەوە بۆ Nvidia RTX 3080).\nبیرگە: 512 گێگابایت لە جۆری NVMe SSD(دەتوانرێت تاوەکو 1 تێرابایت لە جۆری NVMe SSD بەرز بکرێتەوە) و پشتگیری جێگای دووەمی بیرگەی M.2 دەکات کە دەتوانرێت تاوەکو 4 تێرابایت بەرز بکرێتەوە.\nنرخ: دەست پێدەکات 2,299 دۆلار.\nfrom کەی ئای تی ئێن https://ift.tt/38CMay3


لە بەفرانباری ٩٦ بۆ بەفرانباری ١٣٩٨. کەماڵ کەریمی – Giareng\nتەنیا دوو ساڵی دیکە لە سەر تەمەنی پڕ کارەساتی کۆماری ئیسلامی زیاد بوو. پاش ئەوەی لە بەفرانباری ١٣٩٦ خەڵکی ناڕازی شارە گەورەکانی ئێران سەرەتا لە دژی گرانی و بێکاری ڕژانە سەر شەقامەکان و دواتر دروشەکانیان بوو بە مردن بۆ دیکتاتۆر و نەمان بۆ کۆماری ئیسلامی. ئەوان ئەو دەم تەنیا سێ ڕۆژ لە سەر شەقام بوون و بە دوای هێرشی سەرکوتکەرانی کۆماری ئیسلامی بەرەبەرە کۆتایی بە خۆپیشاندانەکانیان هات. هەر چەند ئەو دەم بەشێک لە دەسەڵاتدارانی ڕێژیم بۆ بەلاڕێدابردنی بیروڕای گشتی هەوڵیان دا ئەمە وەک کێشەی خەڵک لە گەڵ دەوڵەت و بێ بەرنامەییەکانی ڕووحانی بخەنە بەر چاو، بەڵام دروشمی خۆپیشاندەران و وتنەوەی نەمان بۆ کۆماری ئیسلامی سنووری نمایشیی نێوان باڵەکانی ڕێژیمی تێک دا.\nڕێژیم بە سەرکوتی دوو ساڵ لەمەوبەری ئەو خۆپیشاندانانە جارێکیتر ویستی دەسەڵاتی خۆسەپێنی خۆی بداتەوە بەڕووی خەڵکیدا بەڵام هەرگیز نەیتوانی ئەو خەڵکە لە دەربڕینی داخوازییە ڕەواکانیان بترسێنێ و بۆ هەمیشە بێدەنگیان بکا. تەنیا دوو مانگ لەمەوبەر و لە مانگی خەزەڵوەردا بوو کە خۆپیشاندانی بە ملیۆنان خەڵک لە زیاتر لە ١٠٠ شار و شارۆچکەی گەورەی ئێران دیسان دەنگی بەرز و دلێری ناڕەزایەتی لەم دەسەڵاتەی گەیاندە گوێی دنیا. سەرکوتی ئەمجارە بێ بەزەییانەتر بەڵام خۆڕاگری خەڵک لە بەرامبەر هێزە سەرکوتکەرەکاندا قایمتر و بەهێزتر بوو. کوشتنی ڕاستەوخۆی سەدان کەس لە شەقامەکاندا و گرتنی هەزاران کەس کە زۆر لەوانیش لە زیندانەکان و یا لە ڕێگەی گواستنەوەیاندا بۆ زیندان کوژران و ئاماری کوژراوەکانی گەیاندە سەرووی ١٥٠٠ کەس، پاشەکشەی بە خەڵک کرد و بێدەنگییەک بەسەر وڵاتدا کشا. بەڵام هەموو لایەک دەیانزانی ئەمە کۆتایی کار نیە و خەڵک واز لە مافە زەوتکراوەکانیان ناهێنن.\nئیستا ڕاست دوو ساڵ بە سەر هاتنە سەر شەقامی خەڵکی وەزاڵەهاتووی ئێران لەدژی کۆماری ئیسلامی و ڕێبەر و سەرکردە جۆراوجۆرەکانی لە بەفرانباری ١٣٩٦ تێدەپەڕی. دیسان بەفرانبار و دیسان هاتنە سەر شەقام و دیسان دەنگی بەرز و دلێر و هاواری پڕ بە قوڕگی خۆپیشاندەرانی ناڕازی و مەرگ بۆ خامنەیی. ئەگەر تەنیا چاو لە بوونی خۆپیشاندانەکان بکەین شتێکی سەیر ڕووی نەداوە. لە هەموو ئەو ساڵانەدا بەردەوام توێژی جۆراوجۆری کۆمەڵگە بە هۆکاری جیاجیا و بە مەبەستی تایبەتی خۆیان، مانیان گرتووە یا خۆپیشاندانیان وەڕێ خستووە. بەڵام ئەوەی لەو بەفرانبار هەتا بەفرانباری ئەمساڵ گۆڕاوە جێی سەرنجە. لە بەفرانباری پێشوودا ئەگەر لە هێندێک شوێن دروشمی مەرگ بۆ دیکتاتۆر بیسترا، دروشمی مەرگ بۆ ڕووحانی و هێرش بۆ سەر دەوڵەت و سیاسەتەکانی قسەی زیاتری ئەو خەڵکە بوو. ئایا خوێندنەوەی ئەو خەڵکە لە بەرەو خراپ چوونی وەزعی ئێران ئەوە بوو کە دەوڵەت بە جیا لێی بەرپرسە یا بەرەو ئەو ئاقارە هیدایەت دەکرا، ئەو دەم جێی پرسیار بوو. بەڵام ئیستا تەنیا دوای دوو ساڵ تێپەڕبوون بە سەر خۆپیشاندانەکانی بەفرانباری ٩٦دا دەبینین گۆڕانێکی زۆر بە سەر قسە و دروشم و داواکارییەکانی خەڵکدا هاتووە. دروشمەکانی بەفرانباری ئەمساڵ بوونەتە تیرێک و ڕاست دڵی نیزامی کۆماری ئیسلامییان کردوەتە نیشانە. ئەگەر لەم دروشمانە ورد ببینەوە ‘”سلێمانی قاتڵە و خامنەیی جاهیلە” یا “مەرگ بۆ ئەسڵی ویلایەتی فەقیە” ، “مەرگ بۆ ستەمگەر جا چ شا بێ چ ڕێبەر” ، ” کۆماری ئیسلامیمان ناوێ” و ” کوژراومان نەدا تا سازش بکەین ڕێبەری قاتڵ ستایش بکەین” و زۆر دروشمی دیکە لە دژی خامنەیی و سپای پاسداران و تێکڕای نیزام دەریدەخا کە ئەو خەڵکە دوای تاقیکردنەوەی هەموو ڕێگاکان و وڵام نەدانەوە بە هیچ یەک لە داخوازییەکانیان کە ئەمەیان دەبێ لە ماهییەتی ڕێژیمدا ببینینەوە، ئیستا مان و داهاتووی خۆی و وڵاتەکەیان لە گرەوی نەمانی کۆماری ئیسلامی و ڕێبەر و دەستوپێوەندە حکوومەتی و دەوڵەتییەکەیدا دەبینن. ئیستا زیاتر دەردەکەوێ لە نێوخۆی ئێران خەڵکی ناڕازیی لە بوون و مانەوەی دەسەڵاتداری کۆماری ئیسلامی، ڕۆژبەڕۆژ پەرە بە دەربڕینی ناڕەزایەتییەکان و خۆڕێکخستن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی یەکجاری بەرامبەر بەو ڕێژیمە دەدەن. ئەوان کە زیاتر لە هەموو لایەنێکی دیکە هەست بە مەترسییەکانی درێژەکێشانی دەسەڵاتی ئەو ڕێژیمە دەکەن، پشتبەستوو بە ئیرادە و تواناکانی خۆیان ڕێگەی کۆتایی هێنان بە تەمەنی دەسەڵاتداری ئەم ڕێژیمە دەپێون و هیچ هەلێک بۆ گەیشتن بەو ئامانجەیان لە دەست نادەن.


بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پەیامێكی بەبۆنەی یادی لە دایكبوونی پێغەمبەری ئیسلام “محەمەد” (د.خ) بڵاوكردەوە.\nدەقی پەیامەكەی بافڵ تاڵەبانی:\nیادی لەدایکبوونی پێشەوای مرۆڤایەتی، پێغەمبەری مەزن محەمەد (د.خ) لە گەلی کورد و تەواوی موسڵمانانی جیھان پیرۆز دەکەم.\nھیوادارم ھاتنەوەی ئەم یادە پیرۆزە، ھاندەرمان بێت بۆ برەودان بە بەھا باڵاو پیرۆزەکانی ئاینی ئیسلام و رەوشتە بەرزەکانی پێغەمبەر (د.خ) بە کاری چاکەکاری و قوڵکردنەوەی گیانی لێبووردەیی وپێکەوەژیان و کارکردنمان بۆ خزمەتکردنی خەڵک و زاڵبوونمان بەسەر کێشە و گیروگرفتەکان لە پێناو ئامانجە باڵاکانی گەلەکەمان.\nھەر شادو سەرفرازبن.\nفیلیپی داوای لێبوردن لە هاندەرانی ئینتەر و کۆرییا دەکات\nتەندروستیی سلێمانی داوادەکات کوتان بکرێتە ناچاری\nبەڕێوەبەری تەندروستیی سلێمانی ڕایگەیاند، خۆڤاکسینکردنی هاوڵاتییان لە سلێمانی ڕێژەیەکی کەمە و %13یە، ئەوەش ڕێژەیەکی مەترسیدارە. دكتۆر سەباح هەورامی،…


وەزیری بازرگانی و پیشەسازیی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، دووپاتی دەكاتەوە كە هیچ تەنگژەیەكی خۆراك لە هەرێمی كوردستان ڕوونادات و تا ئێستاش هاتنی هەموو خۆراك و كەلوپەلێكی ڕۆژانە بەردەوامە.\nلەبارەی ئەگەری دروستبوونی تەنگژەی خۆراك لە هەرێمی كوردستان كەمال موسلیم وەزیری بازرگانی و پیشەسازی حكوومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگه‌یاند، هیچ تەنگژەیەكی خۆراك لە ئارادانییە و پێویست نییە خەڵك بكەونە دڵەڕاوكێ.\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان لەپێناو پاراستنی هاوڵاتییانی كوردستان هاتوچۆی مەرزەكانی داخستووە و لەناو شارەكانیش قەدەغەی هاتوچۆ راگەیەنراوە، بەڵام وەك پێشتر دڵنیایی درابوو رۆژانە پێویستی هاووڵاتییان دابین دەكرێ.\nژووری بازرگانی و پیشەسازی تەواوی هاووڵاتییان لە هەرێمی کوردستان ئاگادار دەکاتەوە، ئێسته لەماڵەکانی خۆیاندا بمێننەوە پەلە نەکەن لە کڕینی ئەو هەموو پێداویستییە خۆراکییە کە دەچنە مارکێتەکان و مەترسی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا زیاتر دەکەن.\nهاوكات ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی له ڕاگه‌یاندراوێكدا ده‌ڵێت، "پێداویستی لە تەواوی کۆگاکانی خۆراکدا هەیە هیچ کەم و کوڕیمان نییە، لەدەروازەکانی (ئوم قەسر و بەندەر عباس) کاڵا و شتومەکی خۆراکی زۆر هەیە، لەگەڵ عێراق پێوەندیمان کردووە، دەربارەی ئەو بارانەی لە بەندەری ئوم قەسرن بەزووترین کات بەڕێ دەخرێن".\nژووری بازرگانی و پیشەسازیی سلێمانی ڕوونى كرده‌وه، "ڕۆژانە بەپێی ڕێنماییە تەندروستییەکان و پشکنین، دەیان کۆنتێنەر خۆراک دێتە شاری سلێمانی و دابەش دەکرێت بەسەر تەواوی هەرێم و عێراق".\nهه‌روه‌ها ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی ئاشكراى ده‌كات، "داوا لە تەواوی هاووڵاتییان دەکەین لەماڵەکانی خۆیاندا بمێننەوە ڕێنماییە تەندروستییەکان جێ بەجێبکەن و نەچنە دەرەوە، پەلەی کاڵاکڕین نەکەن هەمووشتێک زۆرە".\nپارەكانم بخەمە كارەوە یان پاشەكەوتی بكەم؟\nجوتیارانی گوندی دارەبەن له سنووری پینجوێن ساڵانە ١٠ تۆن بادەم بەرهەمیان هەیە\nئه‌مرۆ: ڕۆژێكی ڕه‌ش ده‌بێت بۆ دراوی لیره‌ی توركی\nجووتیارێکی نموونەیی دوای سی ساڵ لە کیمیابارانکردنی زەوییەکەی ٣٠ تۆن ترێی بەرھەم ھێناوە


ئەپی پێشکەوتووی دەستکاریکردنی وێنە Pixelmator Photo بۆ ئایپاد وەشێندرا – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 14, نیسان 2019\nبۆ دواجار و لە کۆتاییدا، پەرەپێدەرانی ئەپی پیکسڵمەیتەر وەشانێکی تایبەتی ئەپەکەیان بۆ ئامێری ئایپاد بڵاوکردەوە، کە بە تایبەتمەندی جیاواز و بە ناوی Pixelmator Photo لەسەر ئەپستۆر بەردەستە. ئەم ئەپە یەکێکە لە ئەپە نایابەکانی بواری دەستکاری کردنی وێنە بۆ فۆتۆگرافەران و دیزاینەران. نرخی ٤.٩٩ دۆلار و بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕووی ڕووکارەوە لە Pixelmator Proـی سیستەمی ماک نزیکە بەڵام گونجێندراوە بۆ ئایپاد.\nشایەنی باسە، ئەپەکە ئەزموونێکی نایابتر پێشکەش دەکات لە دەستکاری کردنی وێنەگیراوەکان بە کامێرا و بوونی ڕووکارێکی تەواو نوێ و تایبەت بە ئایپاد. ئەپەکە توانای دەستکاریکردنی وێنەی JPEG و RAWی هەیە کە بە ٥٠٠ جۆری جیاجیای کامێرا گیرابێت. ئەمە سەرباری دەستکاریکردنی ڕووناکی و ئاستی ڕەنگ و تاریکی و گۆڕینی ڕەنگ و چەندین کرداری تر. هەروەک ئەپەکە نابێتە هۆی تێکدانی وێنەکانت چونکە بە ئاسانی دەتوانیت پەشیمان بیتەوە لەو گۆڕانکاریانەی کە بەسەر وێنەکەتدا هێناون و هەنگاو هەنگاو بگەڕێیتەوە دواوە.\nئەگەر دەتەوێت پیکسلمەیتەر فۆتۆ دابیگریت و تاقی بکەیتەوە، لێرە کرتە بکە.\nتاگەکان AppStore ئای ئۆ ئێس iPad


لە بازگەی ئاسایشی عەربەت دەست بەسەر بڕێك گۆشتی نایاساییدا گیرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/06 - 11:44 AM\nدەست بەسەر بڕی زیاتر لە دووسەد كیلۆگرام گۆشتی نایاسایی ئاژەڵ لەناو ئۆتۆمبێلێكدا گیرا و ڕەوانەی لیژنە هاوبەشەكان كرا بۆ لەناوبردنی.\nدەروێش فەرەج، نوێنەری ڤێتێرنەری لە لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی رایگەیاند، ئەو گۆشتە بڕەكەی زیاتر لە (200)كیلۆگرامە و لەلایەن هێزەكانی ئاسایشەوە لە بازگەی عەربەت دەستی بەسەرداگیراوە و بەمەبەستی لەناوبردن ڕەوانەی لیژنە هاوبەشەكان كراوە و لەناودەبرێت.\nوتیشی” ئەو گۆشتە لە پشتی ئۆتۆمبێلدا گوازراوەتەوە و هیچ مەرجێكی سەلامەتی تەندروستی تێدا نەبووە و خوێناوێكی زۆری داوتەوه و ئەگەری بڵاوبونەوەی بەكتریای لێدەكرێت.”\nماڵپەڕی قائیمقامیەتی سلێمانی نوسیویەتی”هیچ پشكنینێكی بۆنەكراوە، ناشزانرێت گۆشتی كام جۆرە ئاژەڵەیە، بۆیە راستەوخۆ ئەو جۆرە گۆشتانە لەناودەبرێت و خاوەنەكەیشی رێكاری یاسایی لەگەڵدا دەگیرێتەبەر.”\n99 ساڵ لە مێژووی پڕ كێشمەكێشی سوپای عیراق\n“بەهۆی بەرگرتن لە ڕاو، ڕێژەی ئاژەڵ و باڵندەی کێوی ڕووی لەزیادبوونکردووە”