لەگەڵ سێ ئەستێرە/ هەندێک بیرەوەری لەگەڵ فەرزاد، عەلی، فەرهاد/ نامۆ | فەرزاد کەمانگەر | Farzad Kamangar\nماڵه‌وه > کوردی/ Kurdish, بۆ فەرزاد/ For Farzad\t> لەگەڵ سێ ئەستێرە/ هەندێک بیرەوەری لەگەڵ فەرزاد، عەلی، فەرهاد/ نامۆ\nرۆژی 19ی گولانی 1389 هەتاوی بوو، دوایین جار که گوێم له دەنگی عەلی بوو نزیک به 7 ڕۆژ لەمەوبەر بوو. کاتێک که له زیندانی ئێڤینەوە به رێگای تەلیفۆنەوە قسەم ئەکرد له گەڵ فەرزاد بۆ مانگێک ئەچوو که قسەمان نەکردبوو. فەرهادیش زۆر دەمێک بوو که زەنگی لێنەدابوو، پێموابوو 2 مانگ ئەبوو که قسەمان نەکردبوو تا ئەوەی که ئەو رۆژه شوومه روویدا. 4 رۆژ پێش ئەو رۆژه نەگریسه هەواڵی ئەوانم له بنەماڵەکەیان پرسیبوو تازه دۆسیەکانیان دۆزرابووه و چوو بوو بۆ مادەی 18 له دیوانی باڵای دادی ئێران.\nکاتێک له زیندان له گەڵ ئەو شەهیدانه بووم، هەمیشه پێکەنینیان به دۆسیەکەی خۆیان ئەهات و دەیانگوت، ئەونده ئەو دۆسیە درۆیینە ئەستوور کردووه که هیچ قازی و دادگایەک تاقەتی خوێندنەوەی نییه. مرۆڤ وایه، کەس تاقەتی خوێندنەوە و بیستنی شتی دریینی نییه، تەنانەت درۆزنیش دوای ماوەیەک له درۆەکانی ماندوو ئەبێت.\nکاتژمێر 12:30ی نیوەڕۆی ئەو ڕۆژه بوو، تازه له دەرەوە هاتبومەوە، تلەڤزیۆنەکەم هەڵکرد، وێنەی عەلی و فەرهادو فەرزاد و شیرین و کەسێکی تر به ناوی مێهدی ئیسلامیان که تا ئەو کات ناویم نەبیستبوو یەک به یەک هاته سەر شاشەی تلەڤزیۆنەکه له پڕۆگرامێکدا که به شێوەی زیندوو بڵاو دەکرایەوە. یەکەم جار هەستم کرد که شتێک روویداوه، چۆنکه تلەڤزیۆن لەو کاتەی رۆژدا پرۆگرامی زیندووی نەبوو، بەڵام بەوه دڵخۆش بووم که شتێکی ئاسایی وەکوو هەموو جاریتر وێنەی ئیعدامیانی کورد نیشان ئەدات. له گەڵ وێنەی ئەو 5 کەسەدا موزیکێکی به سۆز بڵاو ئەبووه، مۆزیکێک که جاران بڵاو نەدەبووه و تەنیا له کاتی کارەساتێکی گەورەدا میدیاکان بڵاوی دەکەنەوە. دڵم توند توند و به شێوەیەکی نائاسایی لێیدەدا، چاوم بڕیبووە شاشەکه مەنگ ببووم، شڵەژابووم، بڵێی چی روویدابێت، له 22 زیندانی کورد که حوکمی سێدارەیان بوو و جاران وێنەی هەموو ئەو کەسانەی بڵاو ئەکردەوە تەنیا وێنەی 4 کەس بڵاو ئەبووه. له ژێر شاشەی تلەڤزیۆنەکدا ئەم هەواڵه نووسرابوو: 5 چالاکی سیاسی ئەمرۆ له ئێران له سێداره دران. دڵه تەپەکەم زۆرتر و زۆرتر ئەبوو پێشکەشکاری پرۆگرامەکە هاته سەر شاشەکه به دەنگێکی هێواش و به ڕواڵەتێکی ماتەمین دەستی کرد به قسە کردن: بەڵێ بینەرانی بەرێز بەردەوامین له پێشکەش کردنی بەرنامەی نائاسایی و قسە کردن له سەر کارەساتێکی نەتەوەیی که ئەمرۆ له زیندانی ئەەوین له شاری تاران روویدا. بەرەبەیانی ئەمرۆ 5 چالاکی سیاسی به ناوەکانی مامۆستا فەرزادی کەمانگەر، فەرهادی وەکێڵی، عەلی حەیدریان، شیرین عەلەم هولی و چالاکێکی ئێران له لایەن کاربەدەستانی رژیمی ئێران له سێداره دران. بۆ یەک چرکه تەزوویەک به لەشمدا هات و تێپەڕی وەکوو خەوێ تەواوی ئەو بیرەوەرییانەی که له گەڵ ئەو شەهیدانه بووم به خێرایەکی باوەڕنەکراو مێشکمی ئالۆز کرد.\nیەکەم جار که ناوی فەرزادم بیست له گرتووخانەی 209 له تاران بووم. هەر که به چاوی بەستراوەوە کردمیانه دیوی 121، گیراوانی تر که نزیک به شەش کەس دەبوون له دەورم کۆ بوونەوە. به نەریتی گرتووخانه له تاوان و شوێنی له دایک بونم پرسیان. وتم چالاکوانی سیاسی و کوردم. که ئەوەیان بیست تێکڕا وتیان هاوشاری فەرزاده، ئەم بەیانیه لێرەوە گواستویانەتەوە بۆ سنه. سەبارەت به فەرزاد پرسیارم کرد. وتیان فەرزاد مامۆستا بوو، مامۆستایەکی خەڵکی کوردستان. له قەرەوێڵەیەکی گوشەی هەر ئەو دیوه له نهۆمی خوارەوە که شوێنی نووستنی فەرزاد بوو به ماژیکێکی سەوزی فسفۆری ئەم رەستەیه نوسرابوو: “مرۆڤ شایانی رێزه نەک بەزیی”. له ژێر رەستەکەدا نوسرابوو: فەرزادی کەمانگەر پەیامنیڕی رێکخراوەی مافی مرۆڤی کوردستان.\nدیسانەوە سەبارەت به فەرزاد پرسیم. له تاوانی دەستبەسەربونی و له کەسایەتی ئەو. دوو گیراوی سیاسی فارس و ئازەری که هاوڕێی نزیکی فەرزاد بوون و زۆرتر له گەڵی ژیابوون وتیان فەرزاد مامۆستا بوو، مامۆستایەکی قارەمان که تاوانەکەی بیر و ڕامانی له هەمبەر قوتابیەکانی بوو. به جۆشێکی مەزنەوە له سەر فەرزاد ئەدوان. دوانێکی ئەفسوناوی. دوانێکی پڕ له سۆز و خۆشەویستی. فەرزاد بۆ ئەوان ئوستووره بوو، ئوستوورەی شەڕی نێوان تاریکی و روناکی، عدەاڵەت و زوڵم. شەڕی نێوان ئازادی و کۆیلە بوون. به رادەیێک که تەنانەت فەرزاد ببوه قارەمانی دۆسیەکانیان له هەمبەر دەزگای داد و وقازی و بازجو، که به دڵنیاییەوە هۆکارەکی کاریگەری رامان و کاراکتێری فەرزاد که سەر ئەوان بوو. به جۆرێک که مرۆڤ دەیتوانی فەرزاد لەواندا ببینێتەوە. هەروەها کارتێکی تەلفون به خەمیری دیان شوتن به دیواری تەنیشت قەرەوێڵەکەی چەسپاندبوو. کارتەکه وێنەی گوندی پاڵنگانی له سەر بوو، ئەو گوندەی که فەرزاد بۆ ماوەیەک لەوێ مامۆستا بوو. دووهەمین جار ناوی فەرزادم له هەمان دیو له روی ناوی دەرگای کەوانتەری دیوەکدا دی. به هەمان ماژیک و به هەمان رەنگ. ئەم رەستەیه نوسرابوو: “فەرزادی کەمانگەر، رێکەوتی دەستبەسەری 1385، پێنج مانگ و نۆ رۆژ له ژووری تاکەکەسی به تاوانی هەواڵنێری رێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان.”\nبۆ سێهەم جار که ناوی فەرزادم بینی له هەواخۆری بەندی 209 بوو. بڕاوەی رۆژنامه بو وێنەی دەستێک که دوو پەنجەکەی به هیوای ئازادی هەڵهێنابوو، به خەمیر به دیوارەکەوە چەسپابوو. له ژێر وێنەکەدا دیسان ناوی فەرزادی لێ نوسرابوو.\nماوەییک لە سلولی ژمارەی 73، لەو دیو سلولە تاکەکەسییەکانی 81،82،80 و 83 له کرابوونه دیوی عمومی(گشتی)، له ئەو دیوه گشتییەدا 4 زیندانی سەلەفی تێدابوون که هەر چواریان خەڵکی باشووری کوردستان بوون که بۆ ماوەیک له گەڵ فەرزاد له بەندیخانه پێکەوە بوون. له سەرزی شوفاژی ژوورەکەی خۆمدا که پشتی ئەو شوفاژه دیوی ئەو 4 کەسه بوو، توانیم له گەڵیان پێوندی بگرم، دوای ناساندی خۆم و ماوەیەک قسە کردن هەواڵی فەرزادی کەمانگەریان پرسی و کەوتنه گفتوگۆ له سەر ئەو وتیان فەرزاد ئەناسی؟ ئەزانی له کوێیه؟ بۆ ماوەی سێ رۆژ که لەو سلولەدا بووم هەموو رۆژێ فەرزادیان وبیر دەهێنایەوە و به تەواوی عاشقی فەرزاد ببون، بەو شیوه قسە کردنه ساکارانەی خۆیانەوە له سەر فەرزاد ئەدوان. یەکێکیان به ناوی یاسین دەیگوت، به راستی کاک فەرزاد حەیفه له سێداره بدرێت به وەڵلا قەسم له ژیانمدا مرۆڤێکی وەک کاک فەرزادم نەدیوه. ئەویتریان به ناوی موحسێن دەیگوت من کەم کەسم وەک کاک فەرزاد خۆشویستوه و ئامادەم له جیاتی ئەو له سێداره بدرێم.\nئەمه له کاتێکدا بوو که ئەو 4 کەسه هەرکامیان بۆ ماوەی ساڵ و نیوێک له کاتی ئازاد بوونیان تێپەڕیبوو بەڵام دەزگای دادی عەدڵی عەلی ئازادیانی نەدەکرد! سەرەڕای ئازارەکانی خۆیان و ئەو هەموو بێعەداڵەتییە دەرهەق به خۆیان له بێعەداڵەتی حوکمی فەرزاد و هاوڕێکانی “دوعای شەڕیان” بۆ کاربەدستانی ئێران دەکرد و خەمبار بوون. ئەوان به تەواوی به ئێسک و پرووسکی خۆیانەوە هەستیان به شوناسی بەرزی فەرزاد کردبوو، بۆیه وا به پەرۆشەوە له خۆدا دەپاڕانەوە و دوعایان بۆ ئەکرد که رزگای بێت. هەستم دەکرد که تەواوی زیندانیانی 209 و ئەوین و تەواوی دونیا فەرزاد ئەناسن. له هەموو شوێنێکدا و له هەموو کەسێکدا ئاسەواری به جێهێشتبوو، فەرزادی به زمان و زار و هەستی هەموو کەس ئەدوا و خۆی ئەنواند و خۆی ئەناساند، له فەرزاد زۆر نزیک ببوومەوە.\nفەرزاد کێیه؟ ئەم مرۆڤه کێیه که له هەموو شوێنێک ناوی هەیه؟ گیراوانی تر بەردەوام باسی دەکەن. ئەم مرۆڤه چ کەسایەتیەکی هەیه که بەم شێوەیه چۆته ناخی هەموو ئەو کەسانەی که له دەوروبەری بوون. جیاواز لەوێ که به چ زمانێک قسە دەکەن، خەڵکی کوێن و تاوانیان چیه؟ له تەواوی کاتەکاندا به درێژایی رۆژ و شەو بەردەوام به بیر دەهێندرایەوە. فەرزاد ئاوای کرد، فەرزاد ئاوا بیری دەکردەو، فەرزاد ئاوا قسەی دەکرد، فەرزاد ئاوا… ئاوا… ئاوا.\nئەتوانم بڵێم کاس ببوم. بەردەوام فەرزاد له بەر چاوم بوو. له خەیاڵی خۆمدا فەرزادم دروست کردبوو، بێ ئەوەی که فەرزادم بینیبێت، بێ ئەوەی بزان فەرزاد رواڵەتی چۆنه؟ باڵای بەرزه یان کورته باڵایه؟ رۆح و یادی فەرزاد له ماوەی ئەو سێ مانگەی که لەو دیوەدا بووم بەردەوەام لەوێ بوو. فەرزاد لەو دیوەدا به هاوکاری گیراوێکی تر سندوقێکی یارمەتی ماڵی رێ خستبوو بۆ ئەو گیراوه تازانەی که له بارودۆخی ماڵی خراپدان. من یەکێک لەو کەسانه بووم که تا ماوەیەک که توانیم له گەڵ بنەماڵەکەم پێوەندی بگرم له یارمەتی ئەو سندوقه کەڵکم وەر دەگرت. ئەوە له کاتێکدا بوو که خۆی پتر له هەموو کەسێک پێویستی به یارماتی بوو. به راستی تامەزرۆ بووم، تامەزرۆی ئاوا مرۆڤێکی ئەفسانەیی که هەمیشه خەریکی خۆبەشین و یارمەتی و مۆڕاڵ بەخشین به گیراوانی تر بوو. له شوێنێکی تلیسماوی وەک 209، له کاتێکدا که خۆشی گیراوێک بوو وەک ئەوانی تر. بەلام جادوگەرەکانی ئەو شوێنه تەنیا توانیبویان جەستەی فەرزاد لە بەند بکەن، نەک رۆحی. سەرەنجام دوای تێپەڕبونی 10 مانگ فەرزادم بینی. له هوڵی موڵاقاتی زیندانی ئەوین. هەستم به بەختەوەریەکی عاشقانه کرد. بینینی فەرزاد تووشی هەیەجانێکی مەزنی کردم. هەیەجانێک که تا کۆتایی ژیانم بەردەوامه. جەستەیێکی چکۆله بەو رۆحه بەرزەی که باسیان دەکرد. زۆر سەیر بوو، هەستم دەکرد که تەنانەت جەستەشی له بەرامبەر ناخ و هزری بەرزی فەرزاد هەست به شەرم و بچوکی دەکات، بۆیه وا خۆی چکۆله کردۆتەوە. هاوشێوەی مورید بەرامبەر موراد.\nفەرزادم سێ جار له هۆڵی مولاقات بینی و هەر جار بۆ ماوەی ده خولەک قسەمان دەکرد، فەرزادیش وەکو هاوڕێکانی ئێش و ئازارێکی زۆری چێشتبو له وێنەی ئەشکەنجەی سەردەمێکی دڕندانه. به تایبەت له گرتووخانەی ئیتلاعاتی کرماشان به هۆی ئەشکەنجەی گرانی قاچەکانی له رێگارۆشتن دا توشی کێشه بوو. ناوچاوان و دەم و دیانی به گرانی کەوتبوه بەر هێرشی دڕندانەی سەربازانی گومناوی ئیمام زەمان. فەرزاد سۆمبول بوو. سۆمبولی ئاشتی و ئازار چێژان له وێنەی ماندێللا و جیڤارا.\nیەکەم جار که فەرهادم بینی له بەردەم کتێبخانەی بەندی حەوت له گرتوخانەی ئەوەین بوو. مرۆڤێکی بڕێک تاس و سمێڵێکی رەش و پان به قاچێکی نوقسانەوە. مرۆڤێکی ئارام و به هەیبەت و ئامێزێکی دڵسۆز و باوکانه. تازه له گرتووخانەی رەجایی شار ناردبویان بۆ زیندانی ئەوین. به هۆی جیاوازی سالۆنەکەمان تەنیا به رۆژ له کتێبخانه دەمانتوانی یەکتر ببینین. رۆژێک له کتێبخانه کتێبی زارا ئەوینی شوان، نووسراوەی مەحمەدی قازیم دایێ. کتێبێک که باس له رووداوێکی ئەوین داری و خۆشەویستی راستەقینه له گوندێکی کوردستان دەکات. به لایەوە زۆر سەرنج ڕاکێش بوو. ئەو چیرۆکه کاریگەریەکی زۆری له سەر دانابوو. وەکوو مامۆستای وانەی ژیان له بایەخی ئەوین بۆ ژیانی مرۆڤ دەدوا و به جوانی هەستی به خۆشەویستی دنیای مرۆڤەکان دەکرد. به ڕادەیێک که دەتوانی ئەوین و سۆخێکی بێ وێنه له چاوان و قسەکانی دا هەست پێ بکەی. ئەوین و سۆز بۆ مرۆڤ و بۆ کەرامەتی مرۆڤ و بایەخە پیرۆزەکانی. ئەو چیرۆکه زۆر هانی دابوو که ئەو شوێنه ببینیت، بڕیاری دابوو که هەر کات رزگاری بێ سەردانی ئەو گونده بکات. ئەوه له کاتێکدا بوو که ئەو به تاوانی بومب گوزاری به ئیعدام حوکم درابوو. من له خۆم دەپرسم، له گەلەکەم دەپرسم و له جیهان دەپرسم، تەنانەت له کاربەدەستانی ئێران ئەم پرسیارە دەکەم، کەسێکی وەکوو فەرهاد و هەڤاڵانی بەو هەسته پاکەوە، چۆن دەتوانن مرۆڤ بکۆژن؟ چۆن دەتوانن بەرنگاری ئەوین و عەشقی مرۆڤەکان ببنەوە و ژیانیان لێ بستێنن؟\nله کاتێکدا که تامەزرۆی ژیانن و هەوڵ بوژانەوەی ژیانی مرۆڤەکانی ئەدەن. هەموو مرۆڤێکی ئەوینداری ئەم جیهانه وڵامی ئەو پرسیاره دەزانێ، تەنیا خواوەندەکانی تاریکی و زوڵمەت نەبێ.\nدوای ماوەیەک فەرهاد له سالۆنی چوار هات بۆ سالۆنی سێ. فەرهاد بۆ هەموان جێگای رێز بوو. تەنانەت ئەو کەسانەی تاوانێکی جیاواز له تاوانی سیاسیان هەبوو. فەرهاد مرۆڤێک بوو به رۆح و فەلسەفەیەکی شۆڕشگێڕانه له هەمبەر دیکتاتۆرەکان، به رای فەرهاد دەرندەیی و کوشتن و زیندان ماهیەتی هەموو دیکتاتۆرانه که ئێرانیش لەو شته بێبەری نییه و بەردەوام خەریکی سووکایەتی به مرۆڤەکانه، به بۆچوونی ئەو شێوه هەڵسووکەوته له لاین دەوڵەتەوە ئەبێت ببێ به هۆی سەرهەڵدانی گەل و دژی ئەو خەبات بکەن، نەک ئەوەی که تووشی ترسێکی گشتی ببن و له بەرامبەری بێ دەنگ بن بەڵکوو ئەو هەموو زوڵم و زۆره ئەبێت هاندەر و بزوێنەرێک بێت بۆ رووبەرووبونەوە نەک چۆک دادان و قەبوڵکردنی هەلومەرجەکه.\nلێدانی دایکی له لایەن کاربەدەستانی ئیدارەی ئیتڵاعاتی شاری سنه له کاتی خۆپێشاندانی بنەماڵەی ئیعدامیانی کورد له دژی ئیعدامی رۆڵەکانیان و بێبەش کردنی خوشکەزاکەی له خوێندن و پێشگرتنی له چوون بۆ زانکۆ له بەر هۆکاری سیاسی برا و خاڵۆی، ئازارێک بوو که فەرهاد بڕوای وا بوو که هیچ کات که یادی ناکات. خۆشەویستی فەرهاد وایکردبوو که باوکی دوای گیرانی ئەو، رۆیشتبوو بۆ باخەکەی فەرهاد له دەرەوەی شاری سنه و بڕیاری دابوو هەتا ئەو کاتەی فەرهاد ئازاد نەبێت، نەگەرێتەوە. فەرهاد هەستی به پەرۆشییەکی زۆر دەکرد که عەزیزانی له ئازارەکانی ئەودا بێبەش نین و کەوتوونەته بەر سادیسمی کاربەدەستانی ئێران.\nئێستاش ناتوانم له بیری کەم کاتێک که به تامەزرۆیەکی بێ وێنه، وێنەی گەوره بوونی ئەو نەمامانەی پیشان دەداین که پێش له گیرانی له باخەکەی به دستی خۆی ناشتبوی. ئەمه درەختی سیوه، ئەمه گوێزه، ئەمه گێڵاسه… ئەی تۆ، تۆ چ میوەیێکت پێ خۆشه؟ ئێستاش پۆستێری تەبلیغاتی کۆنسرتێکی منالانی سنەم له بەر چاو ون نابێ که وێنەی کوڕەکەی، هەورامی تێدا بوو.\nچەند به حەماسەتەوە له وێنەکەی باسی جل و بەرگ و شێوەی ژەنینی؟؟ هەورامی دەکرد. فەرهاد کاتێک له زیندانی ئێڤینیش بوو، بەردەوام له لایەن ئیتلاعاتەوە دەیانبردەوە بۆ 209 و له ژێر زەخت و فشارێکی زۆردا بوو. ئەوە له کاتێکدا بوو که فەرهاد به هۆی پشت ئێشە و قاچ ئێشەوە، ژانێکی به درێژایی رۆژ و شەو ئەچێژا و پێویستی زۆری به دەرمان و پشودان بوو. بەڵام به داخەوە هیچ کات هەوڵیان بۆ نەدەدا. فەرهاد وەکوو دوو هاوڕیەکەی تری ئەشکەنجەیەکی زۆر درابوو، بەڵام ورەی بەرز و ئیمان به رێبازەکەی نەی دەهێشت که هیچ کات باسی ئەشکەنجه دەرندانەکانی بۆ هەموو کەس بکات.\nقژی نەرمت وەکوو تاڵی خۆرەتاو\nبە سەر شان و قۆڵی سپی و پەرش و خاو\nنەغمەی شیرین ئاوازی خۆش له دەنگا\nوشەی سەرت له نێو چاوێکی مەنگا\nگۆرانی هونەرمەند مامۆستا نەجمەدین غوڵامیه، ئەم گۆرانیه زۆر کەس گوێ بۆ دەگرێ، هەندێک ساده و ساکار، بۆ هەندێک بیرهێنەرەوەی بیرەوەری خۆشه، بۆ هەندێکیش ناخۆش، بۆ منیش بیرەوەریه. بەڵام بۆ من بیرەوەری شەهیدێکه، شەهید عەلی حەیدەریان بەم گۆرانیه سەرسام دەبوو کاتێک که گیراوێکی سیاسی تر ئەم گۆرانیەی دەگوتەوە. هەر لەو دیوه که یەکەمجار عەلیم بینی، مرۆڤێکی باڵابەرز و له سەرخۆ و هێمن له قسە کردن و هەڵس و کەوتی زۆر هێواش و ئارام بوو. کەسێکی ساکار و بێ ڕیا و کەم قسە بوو. کەسایەتییەکی خۆشەویست و جێی رێز بۆ هاوبەندیەکانی. عەلی زۆر ورد هەستی به کەموکوڕی و ئازارەکانی گەلەکەی دەکرد و بەردەوام به هۆی پەرتەوازەی پارته کوردییەکان و لێک تێنەگەیشتنی کورد له یەک و کێشه و ناکۆکییەکانیان له هەمبەر یەک ئازارێکی مەزنی دەچێژا. عەلی بڕوایەکی هیوادارای به ڕەوایی و تێکۆشانی گەلەکەی هەبوو، به بۆچوونی ئەو تێنەگەیشتن و گوێندانی پارت و سەرکەردەکانیان له خواست و ویستی گەلی کورد گەورەترین بەربەست بوو بۆ گەیشتن به ئاواتی نەتەوەیی. له ڕوانگەی ئەودا کەسێک له شۆناسی نەتەوەیی دوور بێت هیچ کات ناتوانێت مرۆڤێکی دڵسۆز بێت بۆ خاک و نیشتمانەکەی و هیچ کات هەوڵ نادات بۆ پێشکەوتن و کەمکردنەوەی ئازاری نەتەوەکەی.\nعەلی حەیدریان بایەخەکی زۆری بۆ پەروەردەکردنی منداڵان دادەنا، به بروای ئەو منداڵان بەردی بناخەی ئەو شۆناسن که ئاسۆییەکی ڕوون بۆ کۆمەڵگاکەیان مسۆگەر دەکەن. عادەت کردنی کۆمەڵگا به هەموو ئازار و کەم و کورتییەکانی و شێوەی ژیانێکی دووپاتکەرەو بۆ عەلی کارەسات بوو، کارەساتێک که نەتەوەیەک له ناو دەبات. نەبوونی هەستی بەرپرسیارەتی نەتەوەیی له ناو تاکی کۆمەڵگایەکدا به لای عەلییەوە قەیران بوو، قەیرانێک که دەتوانێ ببێته هۆکاری هەزاران خەیانەت. خەیانەت به هەموو بەهاکانی گەلێک، بۆیه به پێویستی دەزانی که پەرەپێدان و پەروەردەکردنی رۆحی بەرپرسیارەتی و خاواندارییەتی بکەوێته رۆژەڤی بەردەوامی ژیانی وڵاتێکەوه، به تایبەت وڵاتێکی داگیرکراو وەکوو کوردستان. له روانگەی عەلییەوه، بنەماڵه و قوتابخانه لەم بابەتەدا دەتوانن رۆڵی سەرەکیان هەبێ تا کوو هەموو تاکی کۆمەڵگای کوردی به هەر پێگەیەکەوە خەم و خۆشی گەلەکەی ببێته بەشێک له ژیانی.\nحەزێکی تایبەتی بۆ فێر بوون بوو. به تایبەت فێربوونی زمانی ئینگلیزی. عەلی به ئیرادەیەکی بەرزەوە بەردەوام خەریکی خوێندنی زمانی ئینگلزی بوو. مامۆستاکەشی، دوکتۆرێکی دەستبەسەرکراو بوو لە هەمان بەند. لەو ماەی که له زیندان بوو هەوڵی ئەدا که له رێگای زیندانەوە بڕوانامەی دیپلۆمەکەی وەربگرێت. عەلی بۆ من واتای بوو، واتای ژیانێکی هەتاهەتایی، واتای بێ مانا بوونی مەرگ. ئێوه وڵامم بدنەوە، کۆماری سێدارەی ئێران چی و کێی له سێداره داوه؟ چ هێزێک دەتوانێ مرۆڤێک که بەو شێوەیه بەردەوام خەریکی ژیان و پێش کەوتنه و پڕه له هیوا و ئاوات و ئازادی له سێداره بدات؟\nعەلی و فەرزاد و فەرهاد هەرگیز نەمردوون و نامرن، چۆنکه هیچ کات هیوا و ئازادی نامرێ. ئەوانیش لێواولێون له هیوا و ئازادی. هیوا و ئازادی بۆ وڵات، بۆ منداڵان، بۆ ژنان و بۆ ویژدان و ئەخلاقی مرۆڤایەتی.\nهەم پێشنیار و تکایەکیشم هەیه بۆ مامۆستا نەجمەدینی غوڵامی، که ئەو گۆرانییه به واژۆی خۆی پێشکەش به رۆحی ئارامگرتووی شەهید عەلی بکات، هەتا ئەو گۆرانییه ببێته هێمای ئۆقره گرتنی دڵی دایکی شەهیدانی کوردستان.\nعەلی بۆ دوژمنانی بڵێسه بوو، بڵێسەی ئاگرێک که هەرگیز دانامرکێت، فەرهاد باهۆز بوو، بورکانێک بوو که کۆشک و تەلاری نامەردان له ئاستی دا چۆک دادەدات. فەرزاد رۆحی نەمری قەقنەس بوو که هیچ کات نامرێت و له زیندوبوونەوەدایه. زیندوبوونەوەیەکی هەتاهەتایی. عەلی بۆ من و گەلەکەم هێمای گەیشتن به ئارامی و کەناری زەریایه دوای تۆفانێکی وێرانکەر، له وێنەی سۆنامی. فەرهاد پەناگایێک بوو، پەناگایێەکی باوکانه. فەرزادیش رێبەر بوو، رێبەرێکی نەترس و بۆێر. فەرزاد و فەرهادو عەلی مرۆڤ نەبوون، ئەوان ئایدۆلۆژیا بوون، ئازادی بوون، بیر و هزری ڕامانی سەرکەوتن بوون. دوژمنان له هەڵەدان. گەلۆ توانیان ئازادی و هزر و خۆشەویستی نیشتمان له سێداره بدەن؟ تەنانەت له سێدارەدانیشیان بوو به قەڵمبازێک بەرەو ژیانێکی سەربەست. فەرزاد و هاوڕێکانی، کولتوورێکی نوێیان له خەبات و بەرخودان رێ خست که به دڵنیاییەو تەوای مرۆڤ دۆستان و عاشقانی رێگای ئازادی دەچنه سەر ئەو رێبازه. رێبازێک که تا هەتاهەتایه له مێژوودا نامرێ.\nهەتا ئەم کاتەش بەردەوام به درێژایی شەو و رۆژ بیر لەو کاره قیزوەونەی کۆماری ئیسلامی ئێران دەکەمەوە، بەڵام هەتا ئێستاش نەمتوانیوە شرۆڤەی بکەم.\nنەمتوانی بڕوا بکەم. نەمتوانی بروا بکەم به سست بوونی بنەما مرۆڤایەتیەکان هەتا ئەو ڕادەیه که مرۆڤ له بوونی خۆی هەست به شەرم بکات، شەرمێکی سامناک. کۆماری سێدارەی ئیسلامی ئێران به ڕاستی هەموو جیهانیان تووشی ئەو شەرمه وێرانکەره کرد، شرمێک که دڵی هەموو مرۆڤایەتی تووشی خەمۆکی کرد. به راستی کاربەدەستانی کۆماری سێدارەی ئێران نموونەی راستەقینەی مرۆڤێکی بێ ئەخلاق و بێ پرنسیپن، چونکه هیچ کات له ئاکارێکی قیزەونی وەک ئیعدام، که سەرتاسەری ئەو وشه بێڕێزی به مرۆڤ و بەهاکانیەتی و ڕۆژانه سەدان جار ئەنجامی دەدەن شەرم نایانگرێت، شەرمێک که رێز بگرێت له فرمێسک و چاوەروانی دایک و باوک و خێزان و منداڵیک بۆ گەڕانەوەی ڕۆڵەکەی، بۆ گەڕانەوەی هاوژینەکەی، بۆ گەڕانەوەی باوکی. شەرمێک که رێز بگرێت له رۆحی بەرزی پەپوولەئاسای مامۆستایەک وەکوو فەرزاد، له هەیبتی ئێلاهیانەی باوکێک بۆ منداڵەکەی له وێنەی فەرهاد، له ئاسمانی ساماڵی دڵی هەڤاڵیک هاوشێوەی عەلی.\nکەسێک و دەسەڵاتێک وەک ئێران که تووشی پارانۆیای سیاسی بێت و هاوکات هەڵگری جۆرێک له ئایدۆلۆژیای پارانۆئیکی و سادیسمی بێت ناتوانێت وەک مرۆڤێک و دەسەڵاتێکی خاوەن سڵامەتی دەروونی، ئاسایی بێت. بۆیه بۆ داپۆشاندنی عوقدەی بچووکی و دەربڕینی هەستی سەرەنجڕاکێشیان و خۆدەرخستن له دونیای دەرەوە بەردەوام مرۆڤەکان قوربانی دەکەن، بێ ئەوەی که بیر بکاتەوە له دونیا و مرۆڤ و پێشکەوتن.\nئەمه بوو ڕێوایەتی کوڕانی رۆژ له ئاسمانی خۆشەویستی مرۆڤدا هەتا هەتایه دەێنێتەوە و ڕۆحی ئەوان زاپاتاوار له هەموو شوێن و له هەموو کاتێک له کوردستان دەمێنێتەوە و دەبنه مامۆستای وانەی ئازادی و بەرخۆدانی بۆ منداڵانی کوردستان.\nسەرچاوە: ماڵپەڕی ناوەندی نووچە و شرۆڤەی ڕۆژ/ NNS ROJ\nچرا فرزاد کمانگر؟ عطا جمالی نامه‌ی زانیار و لوقمان مورادی به بۆنه‌ی دووهه‌میین ساڵوه‌گه‌ڕی ئیعدامی فه‌رزاد که‌مانگه‌ر و هاوڕیانی له زیندانی ره‌جایی شاری که‌ره‌جه‌وه


سەرنجێک لەسەر هەڵبژاردنەکانی پارلەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان\n16:02 - 21 بەفرانبار 2715\nبڕیارە لە ڕۆژی \_" 7 \_" ی ڕەشەمەی ١٣٩٤ هەتاوی دیسان دەنگدەرانی ئێران ڕوو لە سندووقەکانی هەڵبژاردن بکەن، بە مەبەستی هەڵبژاردنی خولی دەهەم لە پارلەمانی ئێران. لە سەرەتای ڕووخاندنی ڕێژێمی پاشایەتییەوە تا ئەمڕۆ ئێران چەندانێک لەم جۆرە هەڵبژاردنە نمایشیانەی تەی کردوە. پرسیارێک لە کاندیدەکانی ئەم هەڵبژاردنانە بکرێ، بە تایبەت کاندیدگەلێک کە خۆیان لە کوردستان بۆ ئەم نمایشە ناونووس کردوە ئەوەیە : ئایا سوودی ئەم هەڵبژاردن و خۆناونووس کردنانە چین؟ مەجلیسە جیاوازەکان تا وەکو ئەمڕۆ چییان بۆ خەڵکی ئێران بە گشتی و خەڵکی کوردستان کردووە؟.\nئەوەی لە ڕۆژهەڵات ژیا بێت، دەزانێت هەڵبژاردنەکان تەنیا بۆ قایمکردنی پێگە و پایەی هەندێک لە نفوزدارانی سەر بە دەسەڵاتی مەرکەز بوون. گەر لە مەترسیی نەتەوەیی ئەم شتەش بگوزەرێین و خۆمان لە مانا سیاسیەکەی غافڵ کەین، ئەوا ئەم هەڵبژاردنانە بۆنەیەک بووە بۆ قووڵ کردنەوەی ناکۆکی و دووبەرەکی لە نێوان خەڵکی یەک ناوچەدا، هەڵبژاردن ئەبزارێک بووە بۆ دەوڵەت کە لەو ڕێگایەوە خەڵک بخاتەوە باوەشی عەشیرەتی خۆی. کارتی دەنگدانی لەم هەڵبژاردنانەدا بۆ توند و بەهێزکردنەوەی عەشیرەتچێتی بەکارهێنراوە، دەنگدەران بە گشتی دەچنە پاڵ کاندیدای عەشیرەتی خۆیان و کاندیداکانیش لە هەر ئاست و پایەیەکدا بن دەبنەوە بە کوڕی خێڵ و بۆ دەستخستنی دەنگ، دەکەونە خۆ نزیک کردنەوە لە خزم و عەشیرەت. حکوومەتی ئێران سوودێکی گەورە لەمانە دەبینێت، ئەم کاندیدانە ئەو ڕۆڵە دەبینن کە دەوڵەت لە ڕێگایەوە ئەوە دەردەخات کە دەوڵەت و میللەت یەک یەکەی یەکگرتوون. گەر هیگڵ ڕای وابێت جەنگ ئەو دۆخەیە کە تێیدا دەوڵەت و میللەت لە یەکتری نزیک دەبنەوە، ئەوا لە شوێنێکی وەک ڕۆژهەڵاتدا کاندیداکانی هەڵبژاردن ئەو یەکێتییەی نێوان دەوڵەت و میللەت دەردەخەنەوە، بەوەش خزمەتێکی بێ وێنە پێشکەش بە حکوومەت دەکەن لە بەرامبەر میللەتێکی ڕەش و ڕوت و بەشمەینەتدا. حکوومەت بە نمایشی هەڵبژاردن دەیەوێ بڵێ، میللەتانی نێو ئێران ئازادانە نوێنەری خۆیان هەڵدەبژێرن، لەگەڵ دەوڵەتیش لە دۆخی وەحدەت و تەباییدان. کاندیدا کوردەکانیش ئەم جۆرە نمایشە بۆ دەوڵەت ئاسان دەکەنەوە، ئەوەش بە بڕوای من خەیانەتێکی قورسە لە خەڵکی مەزڵووم و سادە.\nئەوەی لێرەدا شایەنی ئاماژە بێ ئەوەیە، کاندیدا شەهادەدارەکانی کورد، پلە و پایەی ئەکادیمی خۆیان بۆ ئەم کاری فریودان و چەواشەکارییە بە کاردەهێنن. ئەو شەهادەت دارانەی کە خۆیان لەم هەڵبژاردنەدا ناونووس دەکەن، پلەی زانستیی خۆیان تێکەڵ بە دواکەوتووترین دیاردەی کۆمەڵایەتی دەکەن و شوێن و پایەی خۆیان بۆ فریودانی خەڵکی سادە بەکاردەهێنن. ئەوەی دەبێت شوێنی نەفرەت و توڕەیی بێت ئەم ئەکادیمیسیەنەن کە پلەی دوو ڕوویی و نیفاقی کۆمەڵایەتیان لەم کاتانەدا دەردەکەوێت، بە سەرێک دەچنەوە باوەشی عەشیرەت و خەیانەت لە قسە و بانگەشەکانی ڕابردووی خۆیان دەکەن، بە سەرێکیش زانست و مەعریفەی خۆیان بۆ فێڵ کردن و فریودانی خەڵک بەکاردەهێنن. ئەمانە وەک ناتوانن سوود بە گەل و نەتەوەی خۆیان بگەێنن، بە هۆی هەڵبژاردنەوە، دوو بەرەکی و شەڕی عەشیرەتەکان زیندو دەکەنەوە و ناکۆکی کۆمەڵایەتی قووڵتر دەکەنەوە تا خۆیان لەو بەینەدا سوود وەربگرن، ئەمەش خراپترین جۆرێکە لە نیفاق و دووڕوویی سیاسی.\nوەرگیراو لە فەیسبووکی نووسەر


Cantiques 7 BDS - گۆرانی گۆرانییەکان 7 KSS\nگۆرانی گۆرانییەکان 7:1-13\n1ئەی کچە میر،\nپێیەکانت لەناو پێڵاو چەندە جوانن!\nکەوانی ڕانت وەک خشڵە\nدەستکردی دەستی وەستای کارامەیە.\n2ناوکت جامێکی خڕە\nشەرابی تێکەڵاوی لێ کەم ناکات،\nناوقەدت خەرمانی گەنمە\nبە سەوسەن پەرژین کراوە.\n3جووتە مەمکەکەت وەک دوو کارمامزن،\nوەک جووتێک مامزن.\n4گەردنت قوللەیەکی عاجە.\nچاوەکانت وەک گۆمن لە حەشبۆن\nلەبەردەم دەروازەی بەت ڕەبیم.\nلووتت وەک قوللەی لوبنانە\nڕووەو دیمەشق دەڕوانێت.\n5سەرت وەک کێوی کارمەلە بەسەرتەوە و\nپرچی سەرت ئەرخەوانییە،\nپاشا بەندی ئەگریجەکانە.\n6چەند جوان و چەند شیرینیت،\nئەی ئەویندارەکەم، من بە تۆ دڵشادم!\n7ئەم بەژنەت لە دار خورما دەچێت،\nمەمکەکانت لە هێشوو.\n8گوتم: «بەسەر دار خورما دەکەوم،\nخۆم بە بەرهەمەکەی دەگرم.»\nبا مەمکەکانت وەک هێشووە ترێ بن،\nبۆنی هەناسەت وەک سێو بێت،\n9دەمت وەک باشترین جۆری شەراب بێت.\nبا شەرابەکە بە ئاسانی بۆ دڵدارەکەم بڕژێت،\nبە نەرمی بەسەر لێو و دداندا بڕوات.\n10من بۆ دڵدارەکەمم و\nئەو پەرۆشی منە.\n11دڵدارەکەم، وەرە با بچینە کێڵگە،\nلە گوندەکان شەو بەسەرببەین.\n12با بەیانی زوو بگەینە سەر ڕەزەمێوەکان،\nببینین ئاخۆ دار مێو چەکەرەی کردووە،\nلەوێ ئەوینەکەمت پێ دەبەخشم.\n13گیائادەمە7:13 بڕوانە پەیدابوون 30:14-16. بۆن بڵاو دەکاتەوە،\nلە بەردەرگاکەشمان هەموو میوەیەکی بەتام هەیە،\nکە بۆ تۆم هەڵگرتووە، ئەی دڵدارەکەم.\nKSS : گۆرانی گۆرانییەکان 7


ئەمریکا گەمارۆی نوێی لە دژی ئێران داسەپاند - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ گەڵاڕێزان ١٠ ١٧:١١\nNews Code 29127\nوێرای درێژەدان بە مۆڵەتی بەری‌کردنی ناڤۆکی؛\nئەمریکا گەمارۆی نوێی لە دژی ئێران داسەپاند\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە داسەپاندنی گەمارۆگەلی نوێی دژی کەرتی ئاوەدانی و ماڵکردنەوەی ئێران هەواڵی دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە ئاسۆشیتدپرێس، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا وێرای درێژ کردنەوەی مۆڵەتی بەری کردنەکانی هاوپەیوەند بە هاوکاریگەلی ئاشتی خوازانەی ناڤۆکی لە گەڵ ئێران، لە گەمارۆی نوێ لە کەرتی ئاوەدانی و ماڵكردنەوە لە دژی تاران هەواڵی دا.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بە دەرکردنی بەیاننامەیەک ڕایگەیاند کە مایک پەمپێئۆ وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە، هاوکات دوو بڕیاری دەرکردووە بۆ داسەپاندنی گەمارۆگەلی نوێی دژی ئێران کە بریتین لە؛ گەمارۆ لە کەرتی ئاوەدانی کە بە گوێرەی ئیدعای ئەو ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ لە لایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامییەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت و دووهەم، چوار مادەی ستراتژیی تایبەتی کە دەڕوانێتە پلانگەلی ناڤۆکی، سەربازی یان مووشەکیی ئێران.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بە بێ ئاماژە بە ناوی چوار مادەی گەمارۆ دراوە، ڕاشیگەیاند کە واشنتۆن بەو گەمارۆیانە دەسەڵاتێکی بەرفراوانتری دەبێت بۆ پێشگری لە دەستگەیشتنی سوپای پاسداران و کەرتی ئاوەدانی بە مادەگەلی ستراتژی.


له‌لایه‌ن: ئەلەند ئەکرەم - به‌روار: 2020-12-04-18:03:00 - کۆدی بابەت: 585\nئەنتراکس نەخۆشیەکی بەکتریاییە. بەکتریای ئەنتراکس بە ئاسایی لە ژینگەدا هەیە لە شێوەی سپۆردا کە بەرگەی بارودۆخی زۆر سەخت دەگرێت و دەتوانێ بۆ چەندین ساڵ بەو شێوەیە بمێنێتەوە.\nلە مرۆڤدا نەخۆشیی ئەنتراکس سێ جۆری هەیە و ئەو جۆرەی کە پێست تووش دەکات لە هەموو جۆرەکانی تری سروشتدا زیاتر باوە.\nسێ جۆرەکەی ئەنتراکس\n١. پێست: سپۆر لە ڕێگەی برین و روشانەوە دەچێتە پێستەوە. باوترین جۆری توشبوونی سروشتیە.\n٢. گەدە و ریخۆڵە: لە خواردنی خۆراکی ئالوودەوە تووش دەبێ\n٣. سییەکان: لە هەڵمژینی هەوای ئالوودە بە سپۆرەکانتەوە تووش دەبێ.\nخۆپاراستن لە ئەنتراکس\n-ئەنتراکس لە مۆڤێکەوە بۆ مرۆڤێکی تر ناگوازرێتەوە هەموو جۆرەکانی ئەنتراکس ئەگەر چارەسەر نەکرێن دەبنە هۆی ژەهروای بوونی خوێن و مردن\n-جیاکردنەوە نەخۆش پێویست ناکات\n-پێکوتەی دژی ئەنتراکس بۆ ئاژەڵ هەیە و دەتوانێ ڕێ لە تووشبوون بگرێ\nماوەی متبوون(هەلگر بوون)\nماوەی بەرکەوتنی ڤایرۆسەکە و سهەڵدانی نیشانەکانی نەخۆشیەکە کە پێی دەوترێ ماوەی متبوون،دوو تا حەوت رۆژە.\nتوشبوونی سروشتی مرۆڤ عادەتەن لە ئاژەڵی نەخۆشەوە یاخود لە بەروبوومەکەیەوە روودەدات وەک خوری پێست و ئێسک و هتد. توشبوونی مرۆڤ لە مرۆڤەوە زۆر دەگمەنە و تەنیا لە جۆری پێستدا باسی لێ کراوە.\nپێست: خورانی ناوچەکە و پاسان سووربوونەوە لە ماوەی ٧-١٠ رۆژدا ڕەش هەڵدەگەرێ.\nگەدە و ریخۆڵە: دڵ بەیەکا هاتن، ڕشابەوە ، بێ ئیشتیهایی، تا، سک ئێشە، ڕشانەوەی بە خوێن، سکچوونی خوێناوی. لە ماوەی ٢-٥ رۆژدا رەنگە مردنی کتوپر روبدات.\nسیەکان: سەرەتا تای کمە، کۆکەی وشک، بێتاقوەتی، کەەنەفتی، ئازاری ماسولکە، ئارەقکردنەوەی زیاد لە رادە، ئازاری سنگ. ١-٥ رۆژ دواتر رەنگە لە پڕ تایەکە زیاد بکات و هەناسە توند ببێ و لێو و سەری پەنجەکان شین ببنەوە. لەخۆچوون و مردن لە ماوەی ٢٤-٣٦ سعاتدا ڕەنگە ڕووبدات. ( تێبینی: تووشبوونی سروشتیی ئەنتراکسی سنگ زۆر دەگمەنە لەو کەسانەدا رودەدات کە لەگەڵ کە لەگەڵ بەروبومی ئاژەڵی توشبوندا کاردەکەن وەک کرێکارانی دەباخانە و بەندەرەکان).\nئەگەر چارەسەر زوو دەسپێ بکرێت، ئەنتراکسی پێشت باش چاک دەبێتەوە.\nزوو چارەسەرکردن لە هەموو جۆرەکانی نەخۆشیەکەدا گرنگە. ئەگەر دەرمانی دژەژی پێش یاخود یەکسەر پاش سەرهەڵدانی نیشانەکان دەست پێبکرێت، دەبێتە هۆی چاکبوونەوە.\n-پێشگری لە تووشبوونی مرۆڤ و ئاژەڵ بە ئەنتراکس دەکەوێتە سەر ئەو ڕێو شوێنانەی لەو ناوچانەدا دەگیرێنە بەر کە نەخۆشیەکەی تێدا باوە.\n-پێکوتە بۆ ئاژەڵ زۆر بەربڵاوە. بەڵام پێکوتەی مرۆڤ بە ئاسانی دەست ناکەوێت و پێویتسە تەنیا بۆ ئەو کەسانە بەکاربهێنرێت کە زۆر لە مەترسیدان وەک ئەو کەسانەی لە بەروبومی ئاژەڵدا کاردەکەن یان لە هەندێ بارودۆخی سەربازیدا.\n-لەفاف و جلوبەرگ و کەلوپەلی تری ئالوودە پێویستە لەناوببرێن بە سوتاندن چونکە سپۆرەکانی ئەنتراکس زۆر سەرسەختن و بە پاککردنەوە لەناو اچن.\n-لەکاتی تووشبوندا چارەسەر بە بەکارهێنانی دەرمانێکی دژەژیی فراوانکار وەک سیتۆفلۆکساسین بکرێت. ئەم دەرمانە دەکرێ بۆ پێشگریس بەکار بهێنرێت پێش سەرهەڵدانی نیشانە لەو کەسەددا کە وا هەست دەکرێ ئالوودە (هەڵگری) بەکتریاکەیە.\n- لەناوبردنی ئاژەڵی توشبوو بە ئەنتراکس و کوتانی ئەو ئاژەڵانەی لە مەترسیدان. باشترین شێوازی لەناوبردن سوتاندنە بە جۆرێک ببێتە هۆی پاکژکردنی خۆڵەمێشەکەش بە گەرما.\n- لەکاتی گومانگکردن لە توشبوونی هەر حاڵەتێکدا پێویستە دەسەڵاتە تەندروستیەکان ئاگاداربکرێن\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : مەترسیەکانی نەخۆشی ئەنتراکس


کات 13/08/1394 90 بازدید\nکاتێک دارگوێزەکانی هەورامان نەخۆشیی سەرەتان لێی دان، “رۆناڵد ریگان” سەرۆک کۆماری ئامریکا کە لە ژوورە گەورەکەی خۆی لە تەنیشت ژنەکەی دا خەوتبوو، لەخەوڕاچڵەکا و لە کاتێکدا ئارەقێکی سارد هەموو جەستەی لەخۆگرتبوو، سوێندی خوارد جارێکی تر بە شێوەیەکی جیددی بەرژەوەندیی ویلایەتە یەکگرتووەکان کەوتووەتە بەر مەترسیییەوە و هەربۆیە دەبێ هەرچی زووتر هێرش بکاتە سەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. لەم کاتەدا نەنکم کە خەریکی تەشی رستن لە ژێر تاقە دارگوێزی حەوشەکەماندا بوو، چاوی بەو پەڵە رەشەیە کەوت کە لە دوێنێکەوە بە ناوقەدی دارگوێزەکەوە دەرکەوتبوو، زریکەیەکی لێوەهات و بە هەڵەداوان تا ئەو جێگایەی جەستەی پیری ئیزنی پێدەدا، خۆی گەیاندە لای حکومەت و داوای دکتۆر و دەرمانی لێکردن.\nدکتۆرەکان کە قەت ناوی سەرەتانی دارگوێزیان نەبیستبوو، بە سەرسوڕمانەوە لە یەکتر و پاشان بە تێکڕا لە دایەگەورەم رامان، ئەوسا پێکەوە کاغەزێکیان نووسی و ئیمزایان کرد و، داوایان لە بەشی گشتیی تەندروستی کرد دایەگەورەم بە تاوانی شێتێی بنێرن بۆ شێتخانە، تا لەوێ لەژێر چاوەدێریدا بێت. بەڵام دایەگەورە لەوە چوست و چالاکتر بوو دکتۆرەکان بتوانن بیگرن، هەر بۆیە پاش ئەوەی بە نووکی تەشییەکەی روومەتی هەموو دکتۆرەکانی بریندارکرد و بە بەنە چێنراوەکەی، قاچ و دەستی هەموویانی بەستەوە، هەڵات و رووی لە حەوشەکە کردەوە و، لەژێر دارگوێزەکە دیسان دەستی کردەوە بە تەشی رستن. دیسان ئەو خورییە خاوەی دەوری قۆلی خۆی رستەوە کە بۆنی مەڕەکانی دەشتی لاجانی دەدا.\nرێک لەم کاتەدا دایەگەورەم بەمەوە سەرقاڵ بوو، رۆناڵد ریگان لە رێگای تەلەفۆنەوە فرمانی هێرشی دەرکردبوو و، پاشان خەنی لەوەی توانیبووی ئەمریکا لە هەڕەشەیەکی کتوپڕی و گرینگ بپارێزێ، چووبووە ئاودەست، دووشی گرتبوو، دیانەکانی شۆردبوو، ریشی تاشیبوو و بە جلوبەرگە فەرمیەکانییەوە چووبووە سەر مێزی نانی بەیانی. بەڵام بەداخەوە هێشتا لە بەشی هەواڵەکانی ئەمڕۆی رۆژنامەکەی بەردەمی باسی هێرشەکەی تیانەبوو. خەمین لەمە، قومێکی لە قاوەکەی دا و بیری لە بەیانی کردەوە کە چلۆن بە تیترێکی گەورە هەر ئەم رۆژنامەیە سبەی باس لە کردەیەکەی سەربازی مەزن دەکا کە مانایەکی یەکجار گەورەی دەبێ بۆ هەموو مێژوو و هەموو مرۆڤایەتی، چ کۆن و چ داهاتوو.\nدایەگەورە هێشتا دوو دەور تەشییەکەی بانەدابوو کە دیسان بیری نەخۆشیی دارگوێزەکە کەوتەوە. تەشییەکەی دانا و هەستا و ئەمجارە ئارام لە قەدی درەختەکە نزیک کەوتەوە. جوان لێی رووانی. رێک نیو مەتر بەرزتر لە عەرزەکە پەڵەیەکی رەش بە ناو قەدی درەختەکەوە بوو. دەستی پیاهێنا. درەختەکە لەوێدا کەمێک بۆش دەینواند. نەرمتر لە تۆڵاش. ئەوسا سەری هەڵبڕی و لە لق و لە گەڵاو لە گوێزەکان راما کە هێشتا هەواڵی نەخۆشییەکەیان پێ نەگەیشتبوو. بیری کردەوە کە تا ئەم هەواڵە دەگا، رەنگە بتوانێ کارێ بکا. بیری کردەوە و بیری کردەوە. دەیزانی سەرەتان چاری نیە، بەڵام دەبێ سەرەتانی دارگوێز چاری هەبێ! هەستاو چوو مێووڕۆنێکی گرتەوە و خستیە سەر برینەکە. ئەوسا دۆعایەکی بەسەردا خوێند و فوویەکی پیاکرد و، هاتەوە شوێنەکەی خۆی. هێشتا گڵۆڵەیەکی تری نەچنی بوو دەنگی بەسامی شتێک، سەرنجی قۆستەوە. سەری هەڵبڕی و، سەیری دەورووبەری خۆی کرد. پێی وانەبوو هیچ بوونەوەرێک لەم جیهانەدا بتوانێ هەبێ و، خاوەنی وەها دەنگێکی سامناک بێت. لە چیرۆکەکاندا ئا، بەڵام لێرە لە ناو راستییەکانی ژیاندا نا. بۆیە بە خەیاڵی ئەوەی تەنیا وەهمی پێرییە و نە چیتر، دەستی کردەوە بە رستنەوەی تەشی. چەندە ئەم تەشیەیشی خۆشدەویست! دایکی گوتبووی لە نەوەکانی پێشترەوە بەر میرات مابووەوە، وەها کەس نازانێ کام نەوە. بە وردی سەیری دەکا. رەنگە لەو نەوەوە مابێتەوە وا یەکەم جار لە ژێر ئەم دارگوێزەدا دانیشت. کتوپڕ زانی تەشییەکە لە دارگوێزە. رەنگە لە لقێکی هەر ئەم دارگوێزە. لەم بیرکردنەوەیەدا بوو دەنگەکە لێی نزیک و نزیکتر کەوتەوە.\nبۆ سبەی، ریگان لە کاتی ناشتادا لە سەر لاپەڕەی یەکەمی رۆژنامەکان، وێنەکانی بینی. فڕۆکە شەڕکەرەکان بە ئاسمانەوە، ئەوسا لە کاتی نیشانەگرتنەکاندا و دوواتر مەبەستە پێکراوەکانی ناو دووکەڵ و گڕ و تەپ و تۆز. سێ وێنەی تۆکمە و پڕ بە پێستی رووداوەکە. پەرداخە شیرەکەی حەوادا و لە بەرخۆیەوە بە خۆشیی سەرکەوتنەکەی، قومێکی قوڵی لێدا. لە سەیرکردنی وێنەکان تێرنەدەبوو. سەرئەنجام تەلەفۆنێکی بۆ هات و، دەبا رۆژنامەکە دابنێ. سەرۆکی سوپا بوو. بە پێکەنینەوە لەو سەر خەتەکەوە گوتی:\nـ “قوربان! مەبەست سەداسەد پێکراوە، چاوەڕوانی فرمانی تر دەمێنینەوە.”\nریگان ویستی وەڵامی بداتەوە، بەڵام کتوپڕ بزەکەی سەر لێوی خنکا. شتێکی بچوکی ناو وێنەکان کە بینیبووی، بەڵام سەرنجی نەدابوویە، هاتەوە بەرچاوی. بەپەلە ماڵئاوایی کرد و گووشییەکەی دانا و، سەیری رۆژنامەکەی کردەوە. جوانتر لێی راما. ئەوسا دیتییەوە. لە ناو دووکەڵ و گڕ و تەپ و تۆزدا، سەری پیرێژنێک و دەستەکانی و شتێک کە کەمێک لەولاتری دەستەکانییەوە بوو، بینی. ئەمانە لێرە چی دەکەن؟ تەلەفۆنی کرد و داوای بەشی زانیاری کرد. پاش کەمێک ئەفسەرێک هات و گوتی کە بە داخەوە لە تەنیشت هەدەفەکە پیرێژنێک دانیشتبوو و خەریکی شتێک بووە کە ئێمەیش تا ئیستا نازانین چ بووە، هەروەها گوتی کە لە شەڕدا تێداچوونی خەڵکی سیڤیل و مەدەنی بە داخەوە شتێکە ناتوانرێ سەداسەد خۆی لێ بپارێزرێ، بەڵام ریگان سەرنجی نەدایە ئەم رستەیەی دووایی. ئەو لەو شتە نەدەگەیشت کە سەرێکی پان و سەرەکەی تری تیژ بوو، بەو شتەوە کە دەڵێی مار بوو لە ناو قەدی ئاڵابوو. فرمانی دا هەرچی زووتر دەبێ بۆی بدۆزنەوە ئەم شتە سەیر و سەمەرەیە چییە.\nدایەگەورەم کە هێشتا پێی وابوو دەنگەکە لە خەیاڵەوە دێ، سەرەڕای ئەوەی هەموو جەستەی هاتبووە لەرزین، بەڵام هەر لە تەشی رستن بەردەوام بوو. کاتێک بۆمبە بەهێزەکان تەقینەوەو دارگوێزە لەمێژینەکەیان لە خۆیاندا نوقم کرد و، جەستەی ناسک و پیری ئەویشیان بە تەشییە مێژووییەکەوە بە ئاسماندا کرد، هێشتا هەر بە حەواوە وازی لە تەشی رستن نەدەهێنا. ئەو هەر لە خەیاڵی ئەوەدا بوو زستان کورەزاو کچەزاکانی قاچ و دەستیان سەرمای نەبێ و گوێ و لووتیان سەرما نەیبا. تەنیا کاتێ تەشییەکە بە حەواوە لە دەستی بووەوە، ئەوجا باوەڕی بەوە هێنا دەنگەکە خەیاڵی نەبووە و شتێک بوو هەر لەم دونیایەیدا وا ئەوی تێیدا دەژیا. بەڵام خەیاڵ و ئەرکی تەشی رستن کە بریتی بوو لە هەموو مانای ژیانی ئەو، وازی لێ نەدەهێنا. بۆیە هەتا توانی بە حەواوە دەستی بۆ راکیشا هەتا بیگرێتەوە، ئەو دەستانەی چیدی نەدەکشان و نەخوازراوانە بە لایەکی تردا دەڕۆیشتن! دایەگەورەم قەت نەیزانی ئەو رۆژە، دوواڕۆژی رستنە میژووییەکانی ئەو بوو.\nئەفسەرەکە رۆژی دوواتر بە مەلەفێک بە بن باڵییەوە هاتەوە لای رۆناڵد ریگان و دووا راپۆرتی پیشاندا. بە پێی دووا لێکۆڵینەوەکان، ئەوە سەری پیرێژن نەبوو و، بەڵکوو تێکەڵێکی نەخوازراوانە لە دووکەڵ و گڕ و تەپ و تۆز ئەو وێنەیەی دروست کردبوو. دەستە غەریبەکەیش هەروەها. ئەو شتە سەیرەیش وا سەرێکی پان و سەرەکەی تری تیژ بوو، بەشێک لە دارگوێزەکە بوو کە بە هۆی تەقینەوەی بە هێزی بۆمبەکەوە تیکەیەکی لەم شێوازەی لێ جیاببووەوە. ئەفسەرەکە پێش ئەوەی بروات، گوتی:\nـ “قوربان! هەموو شتێ لە شوێنی خویەتی و، هیچ شتێک نیە جێگای نیگەرانی بێت.”\nئەوسا قاچەکانی سەربازییانە بە یەکدا کێشابوو، جووتی کردبوون و رۆیشتبوو.\nریگان فرمانی دا ئەو وێنەیەی بۆ گەورە بکەنەوە و بیخەنە قاپێک. ئەوسا بردییەوە ماڵەوە و بە سەر دیواری ژووری خەوەکەی خۆی دا هەڵیواسی. خەنی لەوەی شەڕ دەتوانێ گەورەترین هونەرمەندی نیگارکێش بێت، هەموو شەوێ پێش خەوتن، یاخود رابواردن لە گەڵ ژنەکەی، سەیرێکی وێنەکەی دەکردەوە و حیکمەتی شەڕی لا گەورەتر و گەورەتر دەبووەوە.\nدووای ئەوەی بۆ چەند رۆژ دایەگەورەم نەهاتەوە ماڵ، روومان کردە دارگوێزەکە. ئەوەی بینیمان درەختێکی دارگوێزی وشک و رەق هەڵاتوو بوو نە گەڵای پێوە مابوو و نە گوێز،… لکەکانی درێژ و سیس لە پەنجەی جادووگەریان دەکرد. بەو پەڵە رەشەوە ئیستاکە تەواوی ناوقەدی تەنیبوو. لەو شوێنەی وا دایەگەورەم هەمیشە دادەنیشت، چاڵێکی رەش و سووتاو دەبینرا. هەرچی بانگمان کرد دایە گەورە دایەگەورە، وەڵام نەبوو. تەنیا دەنگی ئێمە بوو دەهات و دەچوو.\nئەو زستانە، ئەوەتەی من لەبیرم دێ، ساردترین زستان بوو. قاچ و دەست و گوێیەکانی ئێمە وەک دارگوێزەکەیان لێهاتبوو،… بێ گەڵا، بێ گوێز، درێژ و سیس وەک لقەکان.


پەشێویەکانی پاش منداڵبوون Postpartum Disorders\nسکبون و منداڵبوون دوو قۆناغی سروشتین لە تەمەنی مێینەدا ، ڕەنگە کەم مێ ھەبێت حەز بەم دوو قۆناغە نەکات. ئەوەی لێرەدا مەبەستمانە تەنھا باس لە پەشێویەکانی پاش منداڵبوون دەکەین.\nدەتوانین ئەو پەشێوی و حاڵەتانە بکەین بە چوار جۆرەوە:\n١- دڵتەنگی پاش منداڵبوون:\nئەم بارە نزیکەی لە ٥٠% - ٧٠% مێینە ھەیەتی پاش منداڵبوون بە حاڵەتێکی نەخۆشی دانانرێت بەڵکو ئاساییە و لە چەند رۆژی پاش منداڵبوون بەتایبەتی پێنج رۆژی یەکەمی دوای منداڵبوون دایک ھەست بە دڵتەنگی دەکات و جارجار دەگری لەبەرخۆیەوە ، خەوێ تێکدەچێت واتە بە نارەحەت خەوی لێدەکەوێت یان ناتوانێ بە پێی پێویست لە خەودا بمێنێتەوە، ترسی ئەوەی دەبێت نەتوانێت کۆرپەکە بە خێوبکات،ھەست بە نائارامی دەکات.\nھۆکاری ئەم دڵتەنگیە بۆ گۆڕان لە ئاستی ئیسترۆجین و پرۆجیستیرۆن دەگەرێتەوە کە پاش منداڵبوون بە خێرایی دادەبەزێت.\nئەگەری ئەم حاڵەتە زیاترە لەوانەی:\n* یەکەم جارە منداڵیان ببێت.\n* پێشتر گرفتیان ھەبووە لە کاتی سوری مانگانە کە پێی دەڵێن نیشانەی پێش سوری مانگانە.\n* لاوازی پاڵپشت و خۆگونجاندنی کۆمەڵایەتی.\nلەبەر ئەوەی ئەم بارە نەخۆشی نیە بۆیە پێویستی بە دەرمان نیە بەڵکو تەنھا برێک پاڵپشت کردن و دڵنیایی کردنەوەی دەوێ.لە ماوەی دوو بۆ سێ رۆژدا ئاسایی دەبێتەوە.\nئایندەی ئەم حاڵەتە:\nزوربەی زۆریان دەگەرێنەوە باری ئاسایی و ھەندێکی کەمیان گەر دڵتەنگیەکەی زۆر بێت ڕەنگە ببێتە حاڵەتی خەمۆکی پاش منداڵبوون.\n٢- خەمۆکی پاش منداڵبوون:\nلە ماوەی شەش ھەفتەی یەکەمی پاش منداڵبوون روودەدات ، ئەگەری سەرھەڵدانی لە ١٠% -١٥% دەبێت.\n- ھەستکردن بە دڵتەنگی و گریان.\n- بێخەوی و خەوی ناخۆش.\n- کەمبونەوەی ئارەزووی خواردن.\n- کەمبونەوەی تەرکیز و لاوازی توانای بریاردان.\n- بیری سلبیانە سەبارەت بەخۆی کە ناتوانێت بایەخ بدات بە کۆرپەکەی.\n- دڵەراوکێی زۆر سەبارەت بە تەندروستی کۆرپەکەی و گومان دەبات بەوەی کۆرپەکەی ناتەواوی ھەیە یان نەخۆشی ھەیە\n- بیری خۆکوژی و تەنانەت بیری زیان گەیاندن بە کۆرپەکەی.\n- ژیانیان برێکی زۆر تەنگژە و گرفتی ھەیە.\n- تەمەنیان کەمە.\n- پەیوەندی ھاوسەریان لاوازە.\n- پاڵپشتی کۆمەڵایەتیان لاوازە.\n- سکیان بووە بە بێ پلان دانان ،سکی نەخواستراو.\n- شیری خۆیان نادەنە منداڵ.\n- ھۆکاری ئەم حاڵەتە دەگەرێتەوە بۆ خێرا دابەزینی ئاستی ھۆرمۆنەکان پاش منداڵبوون.\nبەپێی توندی حاڵەتەکە ڕەنگە پێویست بکات لە نەخۆشخانە بخەوێنرێت، بە تایبەتی گەر مەترسی لەسەر ژیانی خۆی یان کۆرپەکەی ھەبوو.\nبەکارھێنانی دەرمانی دژەخەمۆکی.دەبێت پزیشک ئەوە رەچاو بکات ئەم دەرمانانە برێکی زۆریان لە شیرەوە دێنە دەرێ بۆیە دەبێت ئەو جۆرەیان ھەڵبژێرێ کە مەترسی بۆ کۆرپە دروست ناکات یان کەمترین مەترسی ھەیە.\nزوربەیان لە ماوەی کەمتر لە شەش مانگدا چاکدەبنەوە بە بەکارھێنانی دەرمان و رێنمایی پێویست ، گەر تاک چارەسەر وەرنەگرێت مەترسی ئەوەی ھەیە ببێتە حاڵەتێکی درێژخایەن و چەند توێژینەوەیەک ئاماژە بەوە دەدەن ئەو تاکانەی چارەسەر وەرناگرن پاش ساڵێک لە منداڵبونەکە ھیشتا لە ٥٠% یان خەمۆکیان ماوە.\n٣- سایکۆسسی پاش منداڵبوون:\nئەم پەشێویە لە ھەر ٥٠٠ مێینە پاش منداڵبوون بوون یەکێکیان توشی ئەم حاڵەتە دەبێت (٠,٢%) لە ماوەی چوار ھەفتەی یەکەمی پاش منداڵبوون روودەدات ، بەتایبەتی لە نێوان ھەفتەی ٢-٤ دا.\n- بێخەوی بەبێ ئەوەی کۆرپەکەی بگری .\n- تێکەڵ کردن و گرفتی یادەوەری.\n- گۆڕان لە بواری مەزاجدا بە ماوەیەکی زۆر کورت بۆ نمونە پێدەکەنێ و پاش ساتێکی کەم دەست دەکات بە گریان زۆرجار بەبێ ئەوەی ھۆیەک ھەبێ بۆ ھیچیان.\n- بوونی وەھم سەبارەت بە کارمەندانی نەخۆشخانە یان کەسوکاری.\n- بوونی وەھمی خۆبەگەورە زانین ڕەنگە خۆی بە کەسێک بزانێ کە سروش (وەحی) بۆ ھاتووە و داوابکات لە کەسوکاری شوێنی بکەون. -------- - زۆرئاخاوتن و خێرا ئاخاوتن\n- بێ ئۆقرەیی و فرەجوڵەیی.\n- ھەندێجار خەمۆکی و دڵەراوکێی زۆر.\n- بیری خۆکوژی و کۆرپەکوژی ، تەنانەت لەم حاڵەتەشدا کە باری عەقلی و ھەڵسەنگاندن پەشێویەکی زۆری پێوەدیارە و زۆرجار تاک بەرپرس نیە لەوەی دەیکات ئەگەری خۆکوژی زیاترە لە کۆرپە کوژی ٥% ، ٤% .\nبەپێی نیشانەکان دەگۆرێت لە بەکارھێنانی دەرمانی دژەسایکۆسس و دژەخەمۆکی و دەرمانی جێگیرکردنی مەزاج وھەندێجار گەر نەخۆش دەرمان نەخوات یان سوود لەدەرمانەکان وەرنەگری بە تەزووی کارەبا چارەسەردەکرێ.\nزوربەیان چاکدەبنەوە بەڵام مەترسی دووبارەبونەوەی ھەیە لە کاتی منداڵبوونی ئایندەدا. بۆیە پێویستە رێنمایی تاک بکرێ سەبارەت بەو حاڵەتەو لە سکەکانی ئایندەدا کاری پێویستی بۆ بکرێت. بە ھیچ جۆرێ پێویست بەوە نەکات سەردانی بازرگانەکانی ئایینیان پێ بکەیت و بوونی حالەتەکە بۆ جنۆکە بگەرێننەوە و برێکی زۆر پارەکەت لێبسەنن.\n٤- دروست نەبوونی پەیوەندی:\nپاش منداڵبوون بە شێوەیەکی سروشتی و ئاسایی پەیوەندیەکی پتەو لە نێوان دایک و کۆرپەکەی دروست دەبێت و ھەریەکەیان ھۆگری ئەوی تر دەبێت، بەڵام لەم حاڵەتەدا ئەم پەیوەندیە دروست نابێت و لەبری خۆشەویستی رق دروست دەبێت دایک ھەست بە ھیچ سۆزێک ناکات بەرامبەر بە کۆرپەکەی و توند دەبێ لەگەڵیدا و ھەوڵ دەدات زیانی پێ بگەیەنێت.\nچارەسەری ئەم حاڵەتە لە یەکەی بەیبی فرێند (ھاورێی منداڵ) وە دەست پێدەکات و چارەسەری ھەر پەشێویەک کە دایک ھەیبێت و ببێتە ھۆی ئەو ھەڵوێستە سلبیەی بەرامبەر بە کۆرپەکەی و چارەسەری دەرونی لەرێی چارەسەری سلوکی و ھزریەوە زۆر بەسودە\n3105 جار خوێندراوه‌ته‌وه


پارتی و یەکێتی ناتوانن سوپای نیشتیمانیی دامەزرێنن!\nدوای ٣٠ ساڵ ئەزمونی حوکمڕانی میلیشیاکانی پارتی و یەکێتی، ئیتر ئاشکرا و رۆشنە کە جوتحیزبی دەسەڵات ناتوانن حوکمڕانی دامەزراوەیی مۆدێرن ساز بکەن. شکستی ئەم جوتحیزبە لە دامەزراندنی حوکمڕانی دامەزراوەیی بە قوڵی پەیوەندیدارە بە دیدەگای ئەو دو حیزبە بۆ حوکمڕانی، کە دژی حوکمڕانی دامەزراوەیی و دەزگایی نیشتیمانیی مۆدێرنە.\nبە دڵنیاییەوە، یەکێتی و پارتی ناتوانن کوردستان بەرنە قۆناغی دوای ھەژمونی میلیشیاکان و دەسەڵات و دامەزراوەی تۆکمەی نیشتیمانی دامەزرێنن. چونکە ھەر لە بنەڕەتەوە، پارتی و یەکێتی ھیچ دیدەگا و ستراتیجێکیان نییە بۆ حوکمڕانیی مۆدێرن لەسەر بنەمای دامەزراوەی قانونیی دیموکراتیی نیشتیمانیی.\nکۆتاییھێنان بە میلیشیاکان بە پێکھێنانی میلیشیای گەورەتر ناکرێت. سوپا و دامەزراوەی نیشتیمانی بە کۆنترۆڵکردنی میلیشیاکان لە لایەن حیزبێك یان کەسێکەوە بەرھەمنایات، وەك ئەوەی ئێستا ھەوڵی بۆ دەدرێت. سوپای نیشتیمانی بە دیدەگایەك بەرھەم دێت کە بڕوای بە حوکمڕانی مۆدێرن و دامەزراوە و قانون و پێکەوە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینی ھەبێت. پارتی و یەکێتی و (ھەڵبەت حیزب و جوڵانەوەکانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێستا!) بە توندی دژی پێکەوە ژیانی راستەقینەن.\nکوردستان پێویستی بە سوپا و دامەزراوەی نیشتیمانی مۆدێرن ھەیە و لایەنێك دەتوانێت دروستی بکات کە خاوەن دیدەگای مۆدێرن بێت بۆ حوکمڕانی و پێکەوە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینی!\n1 پێویستە ھەمو نەوتی ھەرێم لەڕێگەی سۆمۆوە بفرۆشرێت


بۆ مێرمناڵان ولاوان ،لە ئامۆژگاری بێزارن؟ - سوزی میحراب\nخانه/خانواده/تربیت فرزندان/بۆ مێرمناڵان ولاوان ،لە ئامۆژگاری بێزارن؟\nســــۆزی میــــحڕاب ارسال ایمیل 26 بهمن 1397\nزۆربەی دایکان و بابانی وڵاتانی رۆژئاوایی، بێ ئەوەی کە لە بنکەیەکی زانیاری و ئاکادمیک، فێر ی هەڵس و کەوت لەگەڵ ڕۆڵە کانیان بوو بن هەربەشێوەی سوننەتی و خانەوادەگی وەکوو میراتێک لە گەورەکانی خۆیان ، ئەرکی گرینگیان پێ سپێردراوە.\nئێمەی باوەڕداریش ته نیا لەباری بیستن و لەبەر کردنی ئامۆژگاریەکانی قوڕئان و وتە بەنرخەکانی پێغەمبەری ئازیز،تێرو تەسەلین دەنا هیچ جیاوازییکمان لەگەڵ وان نیە.\nتەنانەت هەتا ئێستا هیچ بنکەیەکی دینی نەبوە کە بتوانێ بە شێوازێکی جوان و عەمەلی ،گەنجانی ئێمە لە بواری ئایینی و کردەوەیی بار بێنێ.\nسەردەمی ئێمە ،ئاڵ و گۆر لە تەواوی بوارەکانی ژیان، زۆرخێرایە وزۆرجاران فریای بەتاقی کردنەوەی ئامێرێک ناکەوی کە شتێکی نوێ جێگای دەگرێتەوە.\nئینتەرنێت و ماهوارەو موبایل و کایەکانی کامپیۆتێری ، سەدان داب و نەریت و کەلتوورو تەربیەتی وڵاتانی دیکە لە گەڵ خۆیان بەدیاری دێنن.بەو هۆیەمناڵانی ئێمە تووشی دژایەتی عەقڵی و هۆشی و کردەوەیی دەبن.\nدژایەتی فکری و تەربیەتی ، دەبێته هۆی لێک دابڕان و نێوان کەوتنەوی نێر مناڵان و دایک و بابەکان. ئێمەی بێ ئەزموونیش تە نیا بە ئامێری ئامۆژگاری ، مێشکیان دەکۆڵین و هێندەی دیش، لەخۆمانیان دادەبڕێن.\nئەوڕۆ سەدان جێگاوکارگا دامەزراون کە لە بواری لێک نێزیک بوونه و ئاشتی بنەماڵە کان ، چالاکی دەکەن. زۆریان باشن و زۆری شیان ، لە لایەکی دیکە ،مناڵان لە بنە ماڵە دادەبڕن و زەرەدیان زۆرترە.\nبەڵام شۆێنێکی ئێگجار پڕ متمانە و شوێن دانەر، پەنابردن بۆ داوێنی ئەدبیاتە. لە نێولقەکانی ئەدەبیاتیش، چیرۆک، شوێنێکی یەگجار بەرچاو و پڕ بایخی هەیە .\nئەگەر دایک و باب بتوانێ لەشێوازی چیرۆک و داستان بە باشی کەڵک وەرگرێ ، بۆمەبەستی خۆی ،لە خورافات و درۆ دەلەسە و شتی سەیرو سەمەر،ئیستفادە نەکا، تەنیاو تەنیا ڕاستیەکان و واقعیەتی ژیانی مرۆف باس کا، بێ هیچ ماندووبوونێک ،خزیوەتە ناو دڵی مناڵەکەی و بەرەوخۆی ڕاکێشاوە ،بەڵام ئەوکارەش لێزانی و فێربوونی پێویسته.\nجوانکاری ئەدەبی چیرۆک ، لەتەوای دینە ئاسمانیەکان و مەکتەبە بەشەریەکان، کەڵکی لێ وەرگیراوە و لاینگرانی خۆیانیان پێ تەربیەت کردوون.\nقورئان، چیرۆک بە باشترین ئامێری بارهێنان و تەربیەت، دادەنێ .کەڵک وەرگرتن لە زمانێکی ، ساکارو واقعی و ڕاست و دروست و عاشقانە وئاوێته بەمرۆڤ دۆستی و بیرو باوەڕێکی جوان، رەمزی سەرکەوتنی قوڕئانه.\nکاتێک مرۆو، چیرۆکێکی ناوقورئان دەخوێنیەوە هەستێکی بەسۆزو خۆشەویستی، ڕاتدەکێشێ .لەناو مێشک و بیروهزرت کاردەکا. ڕق و تووڕەیی ، دەتەزێنێ. نەرم وهێدی و دڵ بەبەزییت دەکا.\nخوای کاربەجێ،زۆر بە وردی و لێزانی ڕێ وشوێنی بۆداناوین کە ،نێوان نەکەوێتە مابینی بنە ماڵە و گەنجانی باوەڕدار.\nجیهانی سەردەم ،دوای سه دان جار تاقیکاری و سەرهەڵدانی زانیاریەکانی کۆمەڵناسی و دەروونناسی، ئێستا دان بە شوێنی ئەدەبییات و چیرۆک ، دادەنێ. تازە بۆیان دەرکەوتوە، کە ئامێرێکی پەندو ئامۆژگارییە.\nکاریگەری چیرۆکێکی باش ،هێندە بەرچاوە کە خوێنەرەکەی دەباتە ناو دونیای قارەمانانی خۆی و وای لێدەکا، کە خۆ لە جێگای ئەو دانێ. دژی زۆردار شەڕبکا، هاوخەمی ژێر دەستان بێ، عەداڵەت و دادپەروەر بێ، دەستی هەژارو نەدار بگرێ ،فرمێسکی حەق خوراو بستڕێ، لەگەڵیان بگری ،پێبکەنێ ،خەفەت باربێ و جێژن بگێڕێ.\nئەدەبی کوردی و ئایینی ئێمە پڕن لە چیڕۆکی پیاوەتی و مرۆڤایەتی وجوامێری وئازایەتی پیاوان و ژنان و مێرمناڵان. کە وەک خەزێنەیەکی پڕلە زێرو جەواهێراتن.\nبائێمەش ئاوڕێک بدەینەوە سەر ئەدەبی گەل و نیشتمان و ئایینەکەمان ،دەنا هەتا بەخۆ دەزانیین بە بیانووی پێشکەوتن خوازی ، وەک جوەکەی لە هەردووک دینان دەبین ،هەم بواری نیشتمانی و داب و نەریتمان دەفەوتێ و هەم کەسایەتی و بەرو بوومی ژیانمان کە گەنج ولاوەکانن ،تاڵان دەکرێن.\n✍جەهانگیر بابایی ـسەردەشت ـ ڕێبەندانی ۹۷\nئه‌وه‌ی خوا ڕیسوای بکات، ڕێزداری نامێنیت - یاسا قوڕئانییه‌کان (٢٠-١٧)\nیادمان باشد که رمضان است ( اخلاق مردان رمضان)\nنامه یه ک بو کچه که م دوای هاوسه ر گیریی


پەیامی نەورۆزیی کومیسیۆنی تەشکیلاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\nسێ شەممە, 18. 3. 2014\tPDKI\nبەبۆنەی هاتنی نەورۆزی ١٣٩٣ی هەتاوی، کومیسیۆنی تەشکیلاتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پەیامێکی پیرۆزبایی بڵاو کردەوە.\nنەورۆز، موژدەی رابوونی سروشت و زاڵبوونی رووناکی بەسەر تاریکی و کڕێوەدا، هێمای زیندوویەتی و تاهەتاییبوون، کارنەڤاڵی برایەتی و شادی و پێکەوەژیانی گەلان و جیژنی نەتەوەیی کورد، پیرۆز بێت.\nکۆمەڵانی ئازدیخوازی خەڵکی کوردستان!\nئێمە هێماکانی نەورۆز بە رێنوێنی کۆڵنەدان و سووربوون لەسەر خەبات هەتا وەدیهاتنی ئامانجی بەرزی رزگاریی نەتەوایەتی دەزانین و لەو باوەڕەداین کە زوقم و شەختەی سەرەڕۆیی و تاریکیی خەفەقانی دیکتاتۆرەکان لە بەرەنگاربوونەوەی کۆتایی و لە بەردەم رووناکی و تینی هەتاوی ئازدیداد وەک سەهۆڵی خاکەلێوە دەتوێنەوە و لە دواڕۆژێکی روون و گەشاوەدا بە سەمفۆنیی راپەڕینی دەنگەکان دژ بە بێدەنگی و گوڵپژێنی رەنگەکان دژ بە بێڕەنگی، نیشتمانە پیرۆزەکەمان لە ژێردەستەیی و ستەمی داگیرکەران رزگار دەبێت.\nبەهیوای ئەوەی کە تا وەدیهاتنی وەها ئامانجێک، وەک هەمیشە یەکریز و یەکگرتوو، بە هێزی باوەر و حەماسە، پارێزگاری لە سەنگەرەکانی تێکۆشان بۆ سەلماندنی ئیرادەی نەتەوەییمان بکەین.\nنەورۆزی ٢٧١٤ی کوردی


سوید به نیازه ژماره‌یه‌ک سه‌ربازی خۆی ڕه‌وانه‌ی هه‌رێمی کوردسـتان بکات\nسوید به نیازه ژماره‌یه‌ک سه‌ربازی خۆی بۆ هه‌رێمی کوردسـتانی عێراق ڕه‌وانه بکات تاوه‌کو مه‌شق و ڕاهێنان به هێزه‌کانی پـێشمه‌رگه و هه‌روه‌ها هێزه‌کانی حکومه‌تی عێراق بکه‌ن.\nمارگۆت ڤاڵسترۆم وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سوید ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه بۆ میدیاکانی وڵاته‌که‌ی ڕاگه‌یاند که‌وا حکومه‌ته‌که‌ی پـێشنیاری کردووه 35 سه‌رباز بۆ عێراق ڕه‌وانه بکرێن بۆ کاری مه‌شق و ڕاهێنان و ڕاوێژکاری. گوتیشی پـێشنیاره‌که‌یان گه‌یشتووه‌ته په‌رله‌مان تاوه‌کو بڕیاری له‌سه‌ر بدرێت و هیوای خواست بۆ مانگی شه‌ش سه‌ربازه‌کان به‌ره‌و عێراق به‌ڕێبکه‌ون. هه‌روه‌ها گوتی ئه‌گه‌ر پـێویستیشی کرد ئه‌وا بۆ 120 سه‌رباز ژماره‌یان زیاده‌کرێت.\nپاشان ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه کردووه بڕیاره‌که‌یان له‌سه‌ر داوای حکومه‌تی عێراقه که گوتویه‌تی پـێویستی به ئه‌زمونی سویده له ڕاهێنان و به‌کارهێنانی چه‌ک و هه‌ڵگرتنه‌وه‌ی میندا.\nجه‌ختی له‌وه‌ش کردووه‌ته‌وه ئه‌رکه‌که‌یان له چوارچێوه‌ی هاوپه‌یمانێتی نێوده‌وڵه‌تی له دژی داعش به ڕابه‌رایه‌تی ئه‌مه‌ریکا ده‌بێت. باسی له‌وه‌ش کردووه زۆر له باره‌ی پـێشمه‌رگه‌وه ده‌زانن و هه‌روه‌ها چۆن کاریان له‌گه‌ڵ ده‌کرێت.\nله ئێسـتادا که‌نه‌دا، ئه‌ڵمانیا، هۆڵه‌ندا، نه‌رویژ و فنلاند له هه‌رێمی کوردسـتانه‌وه یارمه‌تی ده‌ده‌ن له شه‌ڕی دژی داعش.\nخانم ڤاڵسترۆم و پـیته‌ر هوولکڤیست له وتارێـکی هاوبه‌شیاندا که له ڕۆژنامه‌ی داگنز نیهێته‌ری سویدی بڵاوکراوه‌ته‌وه، نووسیویانه " هاوکاریکردن له دژی تێرۆرزم بنه‌مای سه‌ره‌کی سه‌رکه‌وتنه. سوید به‌رده‌وام ده‌بێت له پـشتیوانیکردن ئه‌و هه‌وڵه هاوبه‌شانه."


عه‌قڵ له تاریکخانه‌ی ئیمان ئازاد بکه‌ین!\nهه‌ر دیارده‌ێه‌ک تا ئه‌و جێگاێه‌ی که شیاوی لێکدانه‌وه‌ێه و خه‌ڵکه‌کان ده‌یناسن، وه ده‌توانن له وتار و بابه‌ته‌کانی خۆێاندا به‌ێانی بکه‌ن، جیاوازیی تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی ئه‌و دیارده‌ێه له وته‌ی بێژه‌ر و تێگه‌یشتنی بیسه‌ردا زۆر که‌مه. دیارده‌کانی وه‌ک ئاسن، نه‌وت، هه‌وا، ئاو، گه‌رما و هتا دوایی بۆ هه‌موان ناسراو‌ن و جێگای تێگه‌یشتن و تاقیکردنه‌وه و لێکدانه‌وه‌ن. هه‌ر بۆێه، بۆ ناسین، یان کرین و فرۆشتنی ئه‌م دیاردانه نه تیوری، نه باوه‌ری جۆراوجۆر، نه مه‌زهه‌ب و نه حیزبێکی تایبه‌تی سه‌ر هه‌ڵده‌دا که ئیدیعای حه‌قیقه‌ت و ناسینی موتڵه‌قی ئه‌و دیاردانه‌ی هه‌بێ. دیاره هوه‌که‌شی ئه‌وه‌ێه که ئینسان زانستێکی به‌ده‌ست هێناوه که پێکهاته‌ی ئه‌م جۆره دیاردانه‌ی ناسیوه و بۆ هه‌موان ئاشکرای کردوه. راده‌ی به‌رهه‌م هێنان و بازاری فرۆشی ئه‌م دیاردانه پێوه‌نده به نیازی خه‌ڵک به‌م دیاردانه. هه‌مو که‌سێکیش ده‌توانێ له هه‌ر کوێی دنیا به بێ ترس له بابه‌ت کارامه‌یی ئه‌م جۆره دیاردانه، له ژیانی به‌شه‌ردا، قسه بکا. (ئه‌ڵبه‌ته ئه‌گه‌ر قازانج یان زیانی ئه‌م دیاردانه پێوه‌ندی به دوکاندارنی دینه‌وه نه‌بێ)\nدیارده نادیار یان زه‌ینیه‌کانی وه‌ک هۆش، عه‌قڵ، ره‌حم، راستی، ئازادی، ئاسوده‌یی، پیاوسالاری و دێموکراسی، که نه به دروستی پێوه‌ری ناسین و نه ئامراز بۆ ناسینیان هه‌ێه، که به رواڵه‌تی جۆراوجۆر له مێشکی خه‌ڵکدا داده‌رێژرێ. له‌م باره‌ێه‌وه به‌رده‌وام که‌سانێکی زۆر تێکۆشاون تا وێنه‌ی ئه‌م دیارده نادیارانه، له کردار یان له ئاکامی کارکردیاندا، بۆ هه‌موان ئاشکرا بکه‌ن.\nچونکه ئه‌م دیارده نادیارانه، زه‌ینین و گه‌لێک باوه‌ر، مه‌زهه‌ب و حیزبی جۆراوجۆر په‌یدا بون که ئیدیعای ناسینی موتڵه‌قیانی هه‌ێه. بونی ئه‌م دیاردانه، به پێچه‌وانه‌ی کالا به‌رهه‌م هێنراوه‌کان، به پێی نیازی خه‌ڵک به‌وانه، نه‌خوڵقاوه. به‌ڵکو نیازی خه‌ڵک به‌م دیاردانه ته‌نیا له نابودی یان که‌مبونیاندا سه‌ر ده‌رده‌که‌وێ. ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ێه که ئه‌م دیاردانه به به‌شێک له بونی ژیانی ئینسان به حیساب دێن. بونیان ته‌نیا له نه‌بونیاندا هه‌ستی پێ ده‌کری. یانی به بێ ره‌حم و خۆشه‌ویتن، راستی و ئازادیی ژیانی ئینسانه‌کان تاڵ و ئازارده‌ره.\nهه‌رتا به‌ر له په‌یدا بونی مه‌زهه‌ب له‌سه‌ر زه‌وی، تا ئه‌و کاته‌ی که بونی ئینسان بونێکی سروشتی بو، یانی خاله‌ق ئه‌وی خه‌لق نه‌کردبو، ئازاد و له‌گه‌ڵ خوشه‌ویستی له دایک ده‌بو، خاوه‌نی عه‌قل بو و هێنده‌ش نیازی به ناسینی ئازادی و یان مافی مرۆڤ نه‌بو.\nله‌و کاته‌وه که‌سانێک، بۆ حوکمرانی و کۆیله په‌روه‌ری، خاله‌قێکیان دروست کرد، مێشک و زه‌ینی ئینسانه‌کانیان له تاریکخانه‌ی ئه‌و خاله‌قه‌دا گرفتار کرد. له‌و کاته‌وه ئینسان ده‌بێته بونه‌وه‌رێکی نه‌زان و به‌نده یان عه‌بدی خاله‌ق. ئیتر ئه‌م مه‌خلوقه هیچ شتێک، ته‌نانه‌ت ئازادیش ناناسێ. ئیتر ئه‌م مه‌خلوقه مه‌حکومه که وه‌ک مه‌ڕ، له رانه‌کاندا که دین فرۆشان دروستیان کردوه، به‌ره‌و مه‌رگ ببرێن تا پاش مردن رزگار بن. ئه‌ڵبه‌ته که‌سانێک که بێجگه له ئه‌حکامی حاکم ئه‌ندێشه یان خواستێکیان نه‌بێ، دیاره نیازیان به ئازادیش نییه، چونه‌که ئه‌وان به‌رته‌سکی و تاریکی له حوکمی حاکمدا هه‌ست پێ ناکه‌ن.\nله‌م نێوانه‌دا زۆر فه‌یله‌فسوف، زانا، لێکۆڵه‌وه‌ر، خه‌ڵک ناس و ئازادیخواز له جیهان په‌یدا بون که دیارده نادیاره‌کانیان له رێگای زانست و ئاگاییه‌وه بۆ خه‌ڵک باس و شی کرده‌وه. له هه‌مان کاتدا، دین فرۆشان، حاکمان و به‌دکارانێکی زۆریش په‌یدا بون که به که‌ڵک وه‌رگرتن له تاریکی و کاڵیی خه‌ڵک، درۆه‌کانی خۆێان به ناوی ئه‌م دیاردانه به خه‌ڵک فرۆشتوه و ده‌یفرۆشن.\nکه‌سێک که موسوڵمان له دایک ده‌بێ، یانی کۆتی کۆیله‌تیی به‌ر لا هاتنه دنیا ده‌کرێته ملی، چلۆن ده‌توانێ له مانای "ئازادی" تێبگا؟ ئه‌و هه‌ر له منداڵیه‌وه ده‌بێ قه‌بوڵی بکا که ئینسان به نه‌زانی خه‌لق کراوه و پێویستی به ئیتاعه‌ت له فه‌رمانه‌کانی رسوالله هه‌ێه. وه ئه‌وه‌یکه خۆی بیری لێ ده‌کاته‌وه، شه‌یتانی و گومرا که‌ره. خه‌ڵکێک که ملی به کۆیله‌تی الله داوه، چلۆن ده‌توانێ له مانای خه‌ڵکسالاری و یان حاکمیه‌تی خه‌ڵک تێبگا؟\nبه هۆی ئه‌وه‌یکه تایبه‌تمه‌ندی برێک له دیارده مادیه‌کان له لاێه‌ن که‌سانێکه‌وه ناسێنراوه و له کتێبه‌کاندا کۆ کراوه‌ته‌وه، ئینسان ده‌زانێ که ده‌توانێ له رێگای فیر بونه‌وه زانیاری له‌م دیاردانه به‌ده‌ست بهێنی. کۆمه‌ڵێک له ئینسانه‌کان پێان وایه که رێگای ناسینی دیارده‌کانی وه‌ک هۆش، عه‌قڵ، خۆشه‌ویستی، راستی، ئازادی و ئاسوده‌ییش ته‌نیا له رێگای خوێندنه‌وه‌ی کتێبه‌کانه‌وه ده‌بێ. به‌ڵام له‌م رێگاێه‌شه‌وه ئینسان به ئاسانی ده‌که‌وێته داوی ریاکاران و دین فرۆشان، له حاڵێکدا که ئه‌م دیارده نادیارانه، له هه‌ست و ئه‌نگیزه‌ی ئینساندان و له‌گه‌ڵ ئینسان له‌دایک ده‌بن.\nهه‌ر ئینسانێک به وه‌گه‌ر خستنی عه‌قلی خۆی ده‌توانێ له راستیدا له هۆشی خۆی به‌هره‌مه‌ند بێ و باشی، یان خراپیه‌کانی بون بۆ ئاسایشی ژیانی خۆی بناسێ. ئینسانێک که ئازاد له دیارده‌کانی بون پێگه‌یوه، خۆی دیارده‌کان تاقی ده‌کاته‌وه و زانستی ئه‌وان فیر ده‌بێ. چونکه ئه‌م ئینسانه، زانستی پێشینیانیش له ریگای په‌یوه‌ندیی پێکه‌وه ژیان به‌ده‌ست هێناوه. هه‌روه‌ها ئه‌وه‌یکه هه‌زاران ساڵ پیشینیانی ئه‌و فێری ببون، له پێوه‌ندیه کۆمه‌ڵه‌ێاتیه‌کاندا گه‌یاندویانه به‌و. ئه‌و توانایی هه‌ێه که سامان به ژیانی خۆی بدا و پێویستی به عیباده‌ت و ئیتاعه‌ت کردن له خاله‌قێک نییه. چونکه ئه‌و ئازاده که خۆی بیر بکاته‌وه.\nناتوانرێ دیارده‌کانی وه‌ک "ئازادی" له‌چوارچێوه‌ی مه‌زهه‌بێک یان ئایدولوژیاێه‌کدا بگونجێندرێ. چونکه هه‌ر مه‌زهه‌بێک یان ئایدولوژیایه‌ک به‌سه‌ر ئه‌و که‌سانه‌یدا که ئیمانی پێ بێنن، حوکم ده‌کا. که‌سێک که هه‌وساری ئه‌ندێشه‌ی داوه‌ته ده‌ست که‌سانیتر، ئه‌و که‌سه عه‌قلی به‌ستراوه‌ته‌وه به ئیمانیه‌وه و ئیتر ناتوانێ ئازادانه له‌بابه‌ت دیارده‌کانه‌وه بیر بکاته‌وه.\nله هێچ مه‌زهه‌ب و باوه‌رێکی مه‌زهه‌بیدا ناتوانرێ ئازادیی خه‌ڵک جێ بخرێ. چونکه، هه‌ر مه‌زهه‌ب و دینێک، ئازادی له خه‌ڵک جیا ده‌کاته‌وه و مه‌یدانی ئازادیی ئه‌وان، له ده‌ستوره‌کانی ئه‌و مه‌زهه‌به‌دا، به‌رته‌سک ده‌کاته‌وه. به‌ڵام ئینسانی عاقڵ له سامانی خه‌ڵکسالاریدا، سنوره‌کانی ئازادیی ئینسان له کۆمه‌ڵه‌گادا، به پێی نیازه‌کانی خه‌ڵک، دیاری ده‌کا. به‌ڵام بۆ ئه‌ندێشه‌ی ئینسان هیچ سنورێک دیاری ناکا و نییه.\nگیان له‌به‌رانی ئازاد و ره‌های وه‌ک که‌روێشک، ئاسک و باڵنده ئازاده‌کانیش، به بێ خوێندنه‌وه‌ی کتیب یان بونی مه‌زهه‌ب و پێغه‌مبه‌رێک، به باشی ئازادی ده‌ناسن و ئیمان به ده‌ستوری که‌سیش ناهێنن. ته‌نانه‌ت فریوی ئاو و دانی به‌خۆراییش ناخۆن. ئه‌م گیان له‌به‌رانه‌ش وه‌ک ئینسان ئازاد له دایک بون. به‌ڵام ئه‌وان کۆیله‌تی هیچ خواێه‌ک قه‌بوڵ ناکه‌ن.\nدیارده‌ی ئازادیی خه‌ڵک، یان خه‌ڵک سالاریش، ناتوانرێ له پێشنوسی ده‌ستورێکدا بسه‌پێندرێ به‌سه‌ر خه‌ڵکدا. خه‌ڵک یان خوێان ئاگان و حاکمی عه‌قڵی خۆیانن، یان ئه‌ندێشه‌ی ئه‌وان له زیندانی ئیمانیاندا کۆت کراوه و له ئیمانی خۆێان په‌یره‌وی ده‌که‌ن. که‌سێک که ئیمانی به باوه‌رێک هیناوه، ئیتر به‌سه‌ر عه‌قل و ئه‌ندێشه‌ی خۆیدا ده‌سه‌ڵاتی نییه. یانی ئه‌و له ژێر ئه‌مری که‌سانیتر داێه و ناتوانێ به‌سه‌ر خۆیدا سالار بێ. خه‌ڵکێک که ئیمانیان به دینێک هه‌ێه، ئه‌و خه‌ڵکه به ئومه‌ت یان په‌یره‌وانی ئه‌و دینه ناو ده‌برێن. گه‌شه‌ی ئه‌ندێشه‌کانی ئه‌و خه‌ڵکه ته‌نیا به تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی ئه‌و دینه هه‌ڵده‌سه‌نگێندری که هه‌یانه. که واێه، چه‌مکی "ئازاد" یان سه‌ربه‌ست بون، شایانی ئاوا خه‌ڵکێک نییه. خه‌ڵک سالاری و ده‌سه‌ڵاتی نارسته‌قینه‌ی خه‌ڵک، دیارده‌یه‌ک نییه که بتوانرێ بدرێ به خه‌ڵک یان له ئه‌ساسی کتیبی قانوندا بنوسرێ، به هیوای ئه‌وه‌یکه به پێی ئه‌و کتێبه خه‌ڵک به‌سه‌ر خۆێاندا حاکم ده‌بن.\nئینسانێک که له ته‌سه‌وریدا خاله‌قێک قه‌بوڵ ده‌کا که خاوه‌نی ئه‌وه، دیاره خاله‌ق به حاکمی خۆی ده‌زانێ و نه‌زانیه‌کانی خؤی به نیشانه‌ی نازستی ئه‌و خاله‌قه ده‌زانێ. راست وه‌ک موسوڵمانێک که ناته‌باییه‌کانی زانست له‌گه‌ڵ ئه‌مره‌کانی ره‌سوالله به نیشانه‌ی نه‌زانیی خۆی و حیکمه‌تی الله ده‌زانێ. تا هه‌ر راده‌ێه‌ک موسوڵمانێک کوێر ئه‌ندێشتر بێ، زیاتر له عه‌زه‌مه‌ت و توانایی الله سه‌رسورمان ده‌بێ. هه‌ر بۆێه به هه‌مان راده‌ش، هه‌م به نه‌زان بونی خۆی و هه‌م به زانایی والیه‌کانی ئیسلام ئیمان دێنێ.\nزانست و زانستنامه‌ی که‌سێکی مه‌زهه‌بی ره‌نگده‌ره‌وه‌ی ئاگاییه‌که که ئه‌و له کتێبه‌کاندا خوێندویه‌تی و له‌وانه‌ێه بتوانێ بیانڵێته‌وه. به‌ڵام زانستنامه، نیشانه‌ی عاقڵ و زانا بونی ئه‌و نییه. ئینسانی عاقڵ و زانا، بوێر و نوێ خوازه. لانیکه‌م به قه‌ده‌ر که‌روێشکێک، هیچکاتیک ئیمان به باوه‌رێک ناهێنێ که به پێچه‌وانه‌ی ته‌جره‌به‌کانی بێ.\nله‌و کاته‌وه که حاکمان، به یارمه‌تی دین فرۆشان، ئه‌وه‌ێان خستوه‌ته مێشکی ئینسان که ئه‌و خوڵقاوی خاله‌قێکه، تواناییه عه‌قلیه‌کانی ئینسانیان لێی جیا کردوه‌ته‌وه و له چاڵه ڕه‌شه‌کانی ئیماندا زیندانیان کردوه. پاشان، مه‌لا و فه‌قێێان کردوه‌ته زیندانبانی عه‌قڵیان. به‌م شێوه‌ێه عه‌قلی ئینسان له زیندانی ئیماندا، که تاریکه، ته‌نیا له خزمه‌ت خواسته‌کانی حاکمان و شه‌یادانی دین فرؤش داێه و بێگاری پێ ده‌کرێ. ئاوا ئینسانێک، له تواناییه‌کانی عه‌قڵی خۆی بێخه‌به‌ره. ئه‌م ئینسانه ئیتر مانای ساده‌ترین دیارده‌کان له دیندا ده‌بینی و یان له مه‌لا ده‌پرسێ.\nئیمان هێنان به باوه‌رێک به‌ژانتر له نه‌زانین و بیر نه‌کردنه‌وه له بابه‌ت دیارده‌کانی بونه. که‌سێک که زانستێک نازانێ، ده‌توانێ ئه‌و زانسته فێر بێ و پاشان فه‌رمانره‌وای عه‌قڵی خۆی بێ. به‌ڵام کسێک که ئیمانی به مه‌زهه‌بێک هه‌ێه، زانینی هه‌ر زانستیک له ئیمانیدا ده‌بینێ و هه‌ر بۆێه ئیمانی، که به‌سه‌ر عه‌قڵیدا حاکمه، زاڵ و به هێزتر ده‌بێ.\nهه‌ر ئیسلام لێدراوێک، به هه‌ر زانستنامه‌ێه‌ک که به‌ده‌ستی هێنابێ، ناتوانێ زانا و دانشمه‌ند بێ. چونکه تێگه‌یشتنی ئه‌و، له دیارده‌کانی بون، ته‌نیا له رێگای ئیمانیه‌وه تێده‌په‌ری، نه‌ک له ڕیگای نازستێکه‌وه که له هه‌نبانه‌ی باوه‌ریدا که‌ڵه‌که‌ی کردوه. ده‌کری به زاناێه‌ک ناوی ببرێ، چونکه ئه‌و زانیاریانه‌ی که له کتێبه‌کان ده‌یخوێنێته‌وه، هوشیاری نه‌کاته‌وه، به‌ڵکو به سه‌رسورمانه‌کانی له خاله‌ق زیاد ده‌کا. روناکبیریکی ئیسلام لێدراو، ده‌توانێ بزانێ که خوێندنه‌وه‌ی چه‌ند کتێبێکی دینی، که تێیاندا زیاتر ئه‌حکام و یاسای کۆن و داستانی درۆینه نه‌سرواوه، هیچکه‌سێک زانا و شت زان ناکا. به‌م حاڵه‌شه‌وه ده‌بینین که ئیسلام لێدراوه‌کان، وتاره‌کانی ئیسلام سازه‌کان به گوێی نهێنیی ئیمانی خۆێان ده‌بیسن و له‌و باوه‌ره‌دان که ئیسلام سازان، که‌شفیات و که‌راماتی باڵاێان به‌ده‌ست هێناوه. له‌م روه‌وه، هیوادارن که له رێگای که‌شفیاتی ئیسلام فرۆشانه‌وه گرێ کویره‌کانی کۆمه‌ڵگا بکه‌نه‌وه.\nئیسلام لێدراوێک، نه‌ک هه‌ر شاره‌زایی له توانایی هیزی عه‌قڵ نییه، به‌ڵکو ئیمانی به نه‌زان بونی ئینسان هه‌ێه. هه‌ر به‌م هۆێه‌شه که ئیسلام لێدراوێک، ئینسان به په‌ست ده‌زانێ و به نه‌زانی له قه‌ڵه‌م ده‌دا. ئیسلام لێدراو، په‌ستی و نه‌زانی به نیشانه‌ی باڵاده‌ستی به‌سه‌ر گیان له‌به‌راندا ده‌زانێ و شانازی به کۆیله‌تی و به‌نده‌یی خۆی به‌رانبه‌ر به خاله‌قی گه‌وره ده‌کا.\nته‌سه‌وری موسوڵمانان یان که‌سانێک که ئیمانیان به مه‌زهه‌بێک هه‌ێه، له دێموکراسی یان حاکمیه‌تی خه‌ڵک، حاکمیه‌تی شه‌رعییه به‌سه‌ر خه‌ڵکدا، نه‌ک رێکخستنی کۆمه‌ڵگا و به‌رێوه بردنی به پێی نیازه‌کان و خواسته‌کانی خه‌ڵک. یانی هه‌مان وێنه و سیسته‌م که موسوڵمانان، له زه‌ینی خۆێاندا له حکومه‌تی الله دایان رشتوه و کێشاویانه. موسوڵمانێکی به ئیمان، هێزی عه‌قڵی خۆی ناناسێ. عه‌قڵ بۆ قه‌بوڵ کردنی یاسا و فه‌رمانه دینیه‌کان ده‌په‌ره‌ستێ. که‌سێک به عاقڵ ده‌زانی که به بێ ئه‌ملا و ئه‌ولا و پرسیار، له شه‌ریعه‌ت ئیتاعه‌ت بکا. هه‌ر ئه‌وه‌شه که ئیسلام لێدراوه‌کانیش، ده‌ێانه‌وی سیمای ئازادی و حاکمیه‌تی خه‌ڵک له باوره‌کانی خه‌ڵکدا بشارنه‌وه، تا بتوانن به ئاسانی بگه‌ن به ده‌سه‌ڵات. ئه‌لبه‌ته چه‌مک و مانای ئازادی و ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵک، له مێشکی موسوڵماناندا، هه‌مان مانای حکومه‌تی حاکم به‌سه‌ر مه‌حکوم داێه.


سه‌باره‌ت به ئاینده‌ی هێزه‌كانی به‌ریتانیا له عێراق به‌غدا و له‌نده‌ن دانوسـتاندن ده‌كه‌ن\nسه‌رۆك وه‌زیری عێراق نوری ئه‌لمالیكی ده‌ڵێت به‌غدا و له‌نده‌ن ده‌سـت به دانوسـتاندن ده‌كه‌ن سه‌باره‌ت به چاره‌نووسی هێزه‌كانی به‌ریتانیا له عێراق له پاش كۆتایی هاتنی مۆڵه‌تی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ مانه‌وه‌ی هێزه بیانیـیه‌كان له‌و وڵاته له كۆتایی ئه‌مسـاڵدا.\nبه‌ڕێز ئه‌لمالیكی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه له به‌غدا پاش كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ وه‌زیری به‌رگری به‌ریتانیا جۆن هوتـن له به‌یانـنامه‌یه‌كدا ئه‌وه‌ی ڕاگه‌یاند.\nجێی ئاماژه‌یه عێراق هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكاشدا سه‌باره‌ت به ڕێـكه‌وتنێـكی درێژخایه‌نی ئاسایشی له دانوسـتاندنێـكی هاوشـێوه‌دایه.\nڕۆژی شه‌ممه‌ش وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق داوای له كاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مریكی و عێراقی كرد بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و ڕێـكه‌وتنه بده‌ن كه ماوه‌ی مانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له وڵاته‌كه‌ی درێژده‌كاته‌وه.\nهۆشـیار زێباری له كۆنفرانسـێـكی ڕۆژنامه‌وانیدا له به‌غدا له‌گه‌ڵ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌حرین خالید ئه‌حمه‌د بن خه‌لیفه گوتی زۆر گرنگه ڕێبه‌رانی عێراق له ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند ڕۆژه‌دا بڕیاری خۆیان له‌و باره‌یه‌وه بده‌ن.\nبه‌ڕێز زێباری گوتیشی به‌پـێی ئه‌و ڕێـكه‌وتنه هێزه‌كانی ئه‌مریكا بۆ هه‌میشه‌یی له عێراقدا نامێنـنه‌وه، به‌ڵـكو ته‌نها بۆ ماوه‌ی 3 سـاڵ مانه‌وه‌یان درێژ ده‌كرێته‌وه له پاش ته‌واوبوونی مۆڵه‌تی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له 31 ی مانگی دوانزه‌دا.


ئایا چارەنووسی عەفرین لە کۆبانی دووبارە دەبیتەوە؟\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»ئایا چارەنووسی عەفرین لە کۆبانی دووبارە دەبیتەوە؟\nBy nuche.net on\t 2019/08/01 تایبه‌ت, شیکاری, گرنگ\nهەڕەشەکانی تورکیا بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دووەم بۆ سەر رۆژئاوای کوردستان تا دێ زیاتر دەبێت. بەوشێوەی، کە بەرپرسانی ئەنقەرە ئاماژەیان پێکردووە، ئۆپەراسیۆنی سەربازی سوپای تورک بۆ سەر کورد لە رۆژهەڵاتی فورات بەم زووانە دەستپێدەکات. هۆکای ناڕەزایی تورکەکان و هەڕەشەکانیان، ناردنی یارمەتی سەربازی ئەمریکايه بۆ هێزە کوردیيەکان و دانانی ناوچەی ئارامە لە باکووری سوریا.\nئەمریکا لە ٢٠١٤وە، بە رێگەی هێرشی ئاسمانی، یارمەتی کوردی دا و رێگەی لە کەوتنی کۆبانێ گرت. ئەمە لە کاتیکدا بوو، کە سوپای تورک تا یەک کیلۆمەتری شارەکە پێشڕەوی کردبوو و چاوەڕێی دەکرد شارەکە بکەوێتە دەستی داعش و تەنانەت ئامادە نەبوو بەرەنگاری ئەم گروپە تیرۆرسیتیە ببێتەوە.\nبەربڵاوبوونی پشتیوانيیەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتی ئەمریکا، ببووە هۆکاری پێشڕەوی هێزەکانی رۆژئاوا کوردستان؛ بە جۆرێک، کە لە دوایین ئۆپەراسیۆنیان بۆ سەر داعش لە مانگی مارس، توانیان قەڵای پتەوی داعش لە شاری باغوز هەڵکەوتوو لە ڕۆژهەڵاتی سوریا، تێکبشکێنن و دەستی بە سەردا بگرن، لێرەوە بوو، کە ئەم هێزانە یەک لە سەر چواری خاکی سوریایان خستە ژێر کۆنتڕۆڵی خۆیانەوە.\nهاوکات لەگەڵ ئەم سەرکەوتنانە، دەستیان دایە هەڵبژاردنی خۆجێی و هەرێمێکی خۆبەڕێوەبەریان ساغ کردەوە، کە لە ڕوانگەی تورکیاوە هەوڵێکە بۆ دابەشکردنی خاکی سوریا، ئەمەش نیگەرانی لای ئەنقەرە و شوێندانەری ئەم هەرێمە لە سەر کوردەکانی باکوری کوردستان دروست کردووە.\nهەرچۆنێک بێت ئامادەبوونی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزە کوردیيەکان، بۆتە بەربەست لە بەردەم پلانی ئەنقەرە بۆ هێرشکردنە سەر هەرێمەکە.\nئەگەرەکانی هێرش بۆ سەر رۆژئاوا\nبەرپرسانی باڵای تورکیا، لەوانە رەجەب تەیب ئەردۆغان و خلوسی ئاکار، سەرۆککۆمار و وەزیری بەرگری ئەم وڵاتە، هۆشدارییان داوە بەم زووانە ئۆپەراسیۆنی دووەم بۆ سەر ڕۆژهەڵاتی فورات دەستپێدەکەن، بەڵام تورکیا بە بێ رەزامەندی ئەمریکا و کشانەوەی هێزەکانی لە سوریا، ناتوانێ ئەم ئۆپەراسیۆنە سەربخات، بە تایبەت کە دوو وڵات ئەندامی ناتۆن و تاکو ئێستا هاوپەیمانن.\nتا دێ کێشە و ململانێکانی ئەنقەرە و واشنتۆن قووڵتر دەبێتەوە، دۆسیەی گولەن، نزیکبوونەوەی ئەنقەرە لە مۆسکۆ و کڕینی سیستمی دژەموشەکی ئێس-٤٠٠ رووسی و هەروەها پشتیوانیيەکانی واشنتۆن لە هێزەکانی سوریای دیموکرات، خاڵى جێی ناکۆکييه‌کانی ئه‌و دوو لایەنن.\nژمارەیەک لە شارەزایان و چاودێرانی سیاسی هێرشی ئەنقەرە بە دوور دەزانن، دکتۆر یەزید سائق، لێکٶلەری کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سوریا، دەڵێت: پێموانییە تورکیا هێرش بکاتە سەر ناوچەیەک، کە ئەمریکا لە رووی سەربازییەوە چاودێری دەکات.\nئایدین سلجان، دبلۆماتکاری پێشووی دەوڵەتی تورکیا ڕای وایە، کە ئەگەر هێرش رووبدات مانای وایە، کە ئەنقەرە و واشنتۆن بەریەککەوتنیان لە نێواندا دروست دەبێت، سلجان بە دەنگی ئەمریکای گوتووە، کە ڕەنگە ئەنقەرە دوای ئەوەی، کە سیستمی بەرگری موشەکی رووسیاى کڕی، واشنتۆن نەرمی نواند، بە هەمان روانینەوە پێی وابێت ئەمریکا بێ هەڵوێستە و بەم شێوه‌يە هەلەکە لەبار ببینێت بۆ هێرشکردنە سەر رۆژهەلاتی فورات.\nبەڵام شارەزایانی وەک ماکس ئابرامز، لێکۆڵەر لە بواری میلیشیاکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێیانوایە، کە جیاوازی و پێکناکۆکی نێوان ئەنقەرە و واشنتۆن، سەبارەت بە کوردەکان قووڵتر لەوەیە، کە بیری لێدەکرێتەوە. ئابرامز پێیوایە ئەم پێکناکۆکیەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕوانگە و سیاسەتی جیاوازی دوو وڵات. ئایدین سلجان پێیوایە ئەگەر ئۆپەراسیۆنی سەربازی رووبدات، تورکیا پێدەچێ پەلاماری ناوچە عەرەب نشینەکان بدات، لەوانە تەل ئەبیز.\nرووسیا، کە لە ٢٠١٨وە گڵۆپی سەوزی بۆ تورکیا هەڵکردووە، تاکو لە ئاسمانی سوریاوە هێرشی ئاسمانی بکاتە سەر هێزە کوردیيەکان، ئەم کەلێن و ناکۆکیەی نێوان ئەنقەرە و واشنتۆنی بە قازانجی خۆی بەکار هێناوە و رۆلێکی بەرچاوی هەبووە لە سەرخستنی هێرشی سوپای تورک بۆ سەر عەفرین. هەر چەند ئاسمانی باکوری رۆژهەڵاتی سوریا لە ژێر کۆنتڕۆڵی ئەمریکا و هێزەکانی هاوپەیماندایە و پێدەچێت لە ئەگەری هێرشی تورکیا، دیسان مۆسکۆ بیهەوێ هەلەکە بقۆزێتەوە و بیخاتە خزمەت بەرژەوەندی خۆیەوە.\nهەوڵە دبلۆماسیيەکان بۆ رێگرتن لە شەڕ\nهاوکات لەگەڵ ئەمریکا، کە ژمارەیەک لە بەرپرسانی کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سوریای لە ئیدارەی ترەمپ ڕەوانەی رۆژئاوای کوردستان کردووە، کە لەگەڵیان بکەونە گفتوگۆ و دانوستانەوە، نووسینگەی نوێنەرایەتی ئەنجومەنی سوریای دیموکراتش لە واشنتۆن، هەوڵەکانی خۆی بۆ رێگرتن لە هێرشی تورکیا خستۆتە گەڕ. نوێنەری ئەم ئەنجومەنە، کە وەک باڵی سیاسی هێزەکانی سوریای دیموکرات هەژمار دەکرێت، ئەم دواییانە لەگەڵ نێردەی سەرۆک ترەمپ بۆ کاروباری سوریا کۆبۆتەوە. تەنانەت داوای لە لۆبی و کەسانی دەستڕۆیشتووی ناو کۆنگرێس و سیناتی ئەمریکای کردووە، هەوڵی سەقامگیرکردنی ناوچەکە بدەن و رێگە نەدەن قەیرانی سەربازی لەم ناوچەیە دووبارە بێتەوە.\nشارەزایانی سەربازی دەڵێن، تورکیا چیدی لە توانایدا نییە، کە لە چەشنی ئۆپەراسیۆنی چڵی زەیتوون، بەرەیەک بە درێژایی ٦٠٠ کیلۆمەتر دژ بە هێزەکانی ڕۆژئاوای کوردستان بکاتەوە.\nشارەزایەکی پەیمانگای کارنگی دەڵێت: رەوانەکردنی هێز لە لایەن ئەمریکاوە بۆ رۆژئاوای کوردستان، ئاماژەیە بۆ هەوڵە جیدییەکانی واشنتۆن بۆ پاراستنی کوردەکان، بە بۆچوونی ئەم شارەزایە، تورکیا بە ئەولەوییەتی یەکەم لە هەوڵدایە هەندێک ئیمتیاز لە ئەمریکا وەربگرێت، کە یەک لەوان دوور کەوتنەوەی هێزەکانی کوردی رۆژئاوایە لە سنوورەکانی، هەر بۆیە نابێ زۆر نیگەرانی ئەوە بین، کە سوپای تورک بیهەوێ ئۆپەراسیۆنی دووەمی خۆی دەستپێبکات.


خۆپیشاندانەکان لە ئەمەریکا بەردەوامن\nڕووبەڕوبوونەوەکانی نێوان خۆپیشاندەران و پۆلیس بۆ شەشەمین شەو تا دۆینی یەکشەممە لە ئەمەریکا بەردەوامبوون.\nلە چوارچێوەی خۆپیشاندانەکاندا کە بەهۆی کوژرانی جۆرج فلۆید لە میناپڵس لە ولایەتی مینیسۆتاوە لە ڕۆژی سێشەممەوە دەستیپێکرد، پۆلیس ڕۆژی یەکشەممە لەبەردەم کۆشکی سپیدا گازی فرمێسک ڕژێنی ڕشت بەسەر خۆپیشاندەراندا، هەروەها قەدەغەکردنی هاتوچۆ لە واشنتون ڕاگەیەندرا و لە شارە گەورەکانی ئەمەریکادا بەمەبەستی ڕاگرتنی کاری تێکدەرانە و خۆپیشاندانەکان لەسەر توندوتیژی پۆلیس.\nلۆس ئەنجلۆس، شیگاگۆ، مەیامی،دیترۆیت و فیلادلفیا لە نێوان چل شاری تردا بوون کە قەدەغەکردنی هاتووچۆیان لەدوای تاریکییەوە تیا راگەیەندرا. فەرمانڕەواکانی ولایەتەکانی تەکساس و ڤیرجینیا باری نائاساییان راگەیاندووە.\nخۆپیشاندەران ڕۆژی یەکشەممە لە زۆربەی شارەکانی ئەمەریکا خۆپیشاندانیان سازکرد،کە سەرەتا بەشێوەیەکی ئاشتیانەبوو بەڵام لەدواییدا توندووتیژی ڵێکەوتەوە بە شکاندنی پەنجەرەی کۆگا و دوکانەکان و ئاگربەردان لە چەند شۆینێک و بەرد هاویشتنە پۆلیس.\nلە واشنتون تێکرای پاسەوانانی نیشتیمانی بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ڕەوشەکە بانگکران تا یارمەتی پۆلیس بدەن ڕەوشەکە دابمرکێنێت.\nجێ باسە بەلایەن کەمەوە چوارهەزار و چوارسەد کەس لەماوەی دوو ڕۆژانی ڕابردوودا لەسەر خۆپیشاندان لەسەرانسەری ئەمەریکادا دەستگیرکراون.


فەرەنسا دانی بە سەربەخۆیی ئارتساخ-دا نا – کوردی – RojNews.News\n26/11/2020 - 3:49:48 pm\nئەنجومەنی پیرانی فەرەنسا “سینات” بە زۆرینەی دەنگ بە فەرمی دانی بە سەربەخۆیی هەرێمی ئارتساخدا نا، ئەوەش یەکەم هەنگاوە لە دوای ٣٠ ساڵ لە جیابونەوە و وەرگرتنی سەربەخۆیی لەگەڵ وڵاتی ئازەربایجان.\nلە بڕیارەکەیدا جگە لە ناساندنی فەرمی هەرێمەکە بۆ یەکەمجار لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی، ئەنجومەنی پیرانی فەرەنسا ئیدانەی دەستدرێژیی سەربازیی ئازەربایجانیشی کرد کە بە پشتیوانیی دەسەڵاتدارانی تورکیا و بەکرێگیراوانی دەرەوە ئەنجام دراوە، داوای کشانەوەی دەستبەجێی هێزە چەکدارەکانی ئازەربایجانی کرد لەو ناوچانە کە ئەرمەنییەکان لە ٢٧ی ئەیلولەوە لە ئارتساخ کۆنترۆڵی ئەو ناوچانەیان لەدەستداوە.\nهەروەها داوای لە حکومەتی فەرەنسا کرد بە دوای ئاسایشی دەستبەجێدا بگەڕێت بۆ پاراستنی دانیشتوانی ناوچەکە لە ڕێگەی بڵاوکردنەوەی هێزێکی جیاکراوەی نێودەوڵەتی بۆ ئەوەی یارمەتی مرۆیی گەورە پێشکەش بە دانیشتوانی مەدەنی بکرێت.\nئەنجومەنی پیران داوای کرد لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی بکرێت لە تاوانەکانی جەنگ لە ئارتساخ و هەموو دەرەنجامێکی دیبلۆماسی لەسەر ڕۆڵی تورکیا لەو شەڕەدا لەبەرچاوبگرێت.\nلە بەرامبەریشدا هەریەک لە حکومەتی ئازەربایجان و ئەنقەرە بەهۆی بڕیارەکەوە تەنگەتاو بوون و ڕەخنەیان لە فەرەنسا گرت، وەزارەتی دەرەوەی تورکیا ئامادەیی خۆی نیشاندا لەگەڵ پاریس گفتوگۆ بکات بۆ جێگیربوونی ئاشتی لەو ململانێیتە.\nدەنگدانەکەی ئەنجومەنی پیرانی فەرەنسا بەتایبەت دوای دەستوەردانی ئاشکرای تورکیا لەو شەڕەی نێوان ئازەر و ئەرمینیا لەسەر ئارتساخ هاتە کایەوە، بەتایبەت کە ئەردۆغان هەمان ڕۆڵی لە لیبیا و سوریا دەگێڕێت.\nهەرێمی ئارتساخ ٣٠ ساڵ لەمەوبەر سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند بەبێ ئەوەی لەلایەن کۆمەڵگای نێودەوڵەتییەوە دانی پێدا بنرێت، ئەو بڕیارەی سیناتی فەرەنساش لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی یەکەمجارە.\nکەنەکە بۆ جاری دووەم لەگەڵ یەکێتی پەرلەمانتاران کۆبووەوە


نابێ جەنایەتەکانی هاوپەیمانی لە "ڕەقە" فەرامۆش بکرێت - Mehr News Agency\n21 kewçêrê 2017 - 15:09\nNews Code 13801\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە "العالم"، عەبدولباری عەتوان شرۆڤەکاری ناسراوەی جیهانی عەرەب لە وەڵامی پرسیاری پێشکەشکاری کەناڵی ڕووسیی "ڕاشاتۆدەی" لەبارەی سەخڵەتییەکانی بەردەم ئازادکردنەوەی شاری ڕەقە و ئیمکانی کەمکردنەوەی ئاستی قوربانیانی ئەو هەنگاوە وتی: دەکرا ڕێژەی قوربانیان لەوەی کە هەیە کەمتر بێت، ئێمە بەردەوام گرووپی داعش بە گرووپێکی دڕندە دەناسین و پێمان وایە ئەوانن کە خەڵکی دەکوژن. بەڵام گەر ئاورێک لە ڕاپۆرتەکانی ڕەقە بدەینەوە بە ڕاشکاوی دەبینین کە هێزەکانی هاوپەیمانی بە سەرکردایەتیی ئەمریکا تەواو هێز و توانای خۆی لە ڕەقەدا بەکار هێناوە و ئەو کارە بۆتە هۆی وێرانیی ئەو شارە.\nشرۆڤەکاری ناسراوەی جیهانی عەرەب وتیشی: لە قۆناغی دووهەمدا بە هۆی ئەو هێرشە بێ‌پلانانە هەزاران کەسی سڤیل گیانی خۆیان لە دەست داوە، بەوەشەوە کەس ئاماژە بەو کارەساتە نادات. ئەو سەرکەوتنە بە بەهای کوژرانی خەڵکێکی زۆر و وێرانیی شارەکە مسۆگەر بوو. فرۆکە جەنگییەکان ناوچەگەلی پڕحەشیمەتی شاریان بۆردومان کرد و خەڵکێکی زۆریان کوشتووە.\nئەو کارناسەی پرسی سیاسی لە وەڵامی پرسیاری پێشکەشکاری کەناڵەکە لەوەی کە ئایا بە گشت ئەو قوربانیانە و وێرانییە، دەکرێت ئازادکردنەوەی ڕەقە بە سەرکەوتنێکی گەورە بزانین، ڕایگەیاند: هاوپەیمانی خەڵکی سڤیلی بێ تاوان کە هیچ شوێنێکیان بۆ خۆحەشادان نەبووە کردۆتە ئامانج. خەڵکی سڤیل لەو شەڕەدا هیچ هێزێکیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو هێرشە ئاسمانیانە بە دەستەوە نەبووە.\nعەتوان زیادی کرد: ڕاستە کە داعش گرووپێکی بێ بەزەیی و دڕندەیە، بەڵام نابێ لە بیرمان بچێت کە لەو شارەدا خەڵکی سڤیلیشی لێ‌بووە و دەبوو گیانی ئەو خەڵکە پارێزرابایە و پاراستنی گیانی خەڵکی سڤیل دەبوو لە یەکەمایەتیی هەڵمەتەکان بایە. ئەگەر بڕوانینە شارەکانی دیکە سووریا ڕووداوەکان بەو شێوە نەبوونە. کاتێک حەڵەب ئازاد کرا ئێمە قوربانیانێکی سڤیلی کەمترمان بوو.\nناوبراو هەروەها لە وەڵامی پرسیار لە ئامانجی دواتری تیرۆریستانی داعش دوای کۆتایی پێکدادانەکان لە عێراق و سووریا، وتی: بە بڕوای من ٣ بژێرەیان لە بەردەمە، یەکەم؛ لەوێ دەمێننەوە و دەکوژرێن، دووهەم؛ دەچنە ناوچەیەکی دیکەی سووریا و عێراق و خۆیان لە ناو جەماوەری ئاساییدا حەشار دەدەن و سێهەم؛ لێرە دەروون و تێکەڵی یەکەکانی داعش لە ئەفغانستان، لیبیا، یەمەن و وڵاتانی دیکە دەبن و هەڵبەت لە ئێستادا نازانین بەغدادی خۆی لە کوێدا حەشار داوە.\nئاماژەی بەوەش دا: هەندێک دەڵێن کە ئەو ڕەنگە هێشتا لە ڕەقەدا مابێت و هەندێکی دیکە لە سەر ئەو بڕوایەن کە خۆی لە شوێنێکی دیکەدا حەشار داوە. بەڵام داعش چیتر پێگەکانی خۆی و بە تایبەت ناوەندی خەڵافەتەکەی لە دەس داوە. لام وایە کە داعش جۆرێک ئایدیالۆژیایە و ئێمە شایەدی بۆشاییەک لە عێراق و سووریاین. بەوەشەوە دەبێ چاوەروان بین بزانین کامە گرووپ ئەو بۆشاییە پڕ دەکاتەوە.\nعەتوان ڕاشیگەیاند: نزیکەی هەزار سەربازی ئەمریکایی لە سووریادان، پلانی ئەوان لە داهاتوودا چی دەبێت. یان ئەوەی کە ڕەقە هێشتا نەکەوتۆتە دەست دەوڵەتی یاسایی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکراتیک کە زۆربەیان کوردن کۆنتڕۆڵی ئەو شارەیان بە دەستەوەیە، کۆمەڵێک پرسیاری دیکە دەورووژێنن وەک ئەوەی کە ئایا لە داهاتوودا شایەدی شەڕ و تێهەڵچوونی نێوان سوپای سووریا و هەسەدە دەبین؟\nجەختی لەوەش کردەوە: ڕەنگە ئێستا کاتی ئازادکردنەوەی ڕەقە بێت و داعش بنبڕ کرابێت، بەڵام ئەو پرسیارە لە ئارادایە کە دواتر چ ڕوو دەدات. ئەوە گەورەترین پرسیارە. داعش دەچێتە کوێ و ئایا ئەوان درێژە بە هەڵمەتە نهێنییەکانیان دەدەن؟ ئایا ئەوان هێزەکانیان ڕێکدەخەنەوە و دەست دەدەنە هێرشی تیرۆریستانە؟ ئەمانە پرسیارگەلێکن کە هەن و دەبێ وەڵامێکیان بۆ دەست نیشان بکرێت.


سێ هاووڵاتی لە شاری پیرانشار دەسبەسەر کران\n11:22 - 1 سەرماوەز 2720\nڕۆژی پێنجشەممە ٢٩ی خەزەڵوەر، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی "سەلیم شوندە" خەڵکی گوندی "شێناوێـ"ـی شاری پیرانشار، پاش بانگهێشت‌کردنی بۆ ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارە، دەسبەسەر کرا.\nهەروەها ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە ٢٧ی خەزەڵوەر، هێزە ئەمنییەتییەکان هاووڵاتییەکی کوردیان بە ناوی "زاهیر پەس و پیش (جۆڵا)" کوڕی موراد خەڵکی گوندی "چیانە"ی شاری پیرانشار، دەسبەسەر و بۆ لێپرسینەوە ڕەوانەی یەکێک لە گرتنگەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لە شاری ورمێ، کراوە.\nهێزە ئەمنییەتییەکان بەبێ بەڵگەی یاسایی ئەو هاووڵاتییە کوردەیان دەسبەسەر کردووە.\nلەو پەیوەندییەدا، لە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا، هاووڵاتییەکی دیکەی کورد بە ناوی "هاشم مورادی" خەڵکی گوندی "شێناوێـ"ـی شاری پیرانشار، پاش بانگهێشت‌کردنی لەلایەن ئیدارەی ئیتلاعاتەوە، دەسبەسەر کراوە.\nهەتا ئێستا بەدواداچوونی بنەماڵەی ئەو سێ هاووڵاتییە کوردە، بۆ ئاگاداربوون لە چارەنووسی کوڕەکانیان، بێئاکام ماوەتەوە.\nهەتا کاتی بڵابوونەوەی ئەم هەواڵە، لە هۆکاری دەسبەسەرکردن و تۆمەتی وەپاڵدراوی دژی ئەو سێ هاووڵاتییە کوردە، هیچ زانیارییەک لەبەردەستدا، نییە.\nوێنە: سەلیەم شوندە و زاهیر پەس و پیش (جۆڵا)


ماركسیزم و شۆڕشی كرێكاران\nماركسیزم وه ك تیۆری پڕۆلیتاریای ووشیار بۆ ده ستنیشان كردنی ئێستا و داهاتووی تیۆرێكی زانستی یه. تیۆری ماركسیزم كه بنیادی فه لسه فه ی خۆی له سه ر ته وه ری بیری ماتریالیزمی دیالێكتیكی داڕشتووه و ماددییه تی مێژوویی كۆمه ڵگای مرۆڤایه تی به چه ند قۆناغێكی ڕابردوو ده ستنیشان كردووه و لێكۆڵینه وه ی له سه ر هه موو په یوه ندیی یه جیاجیاكانی ئه و سه رده مه هه بووه. جیاوازی داراو نه دار و كۆیله و كۆیله دار و .. ده ره به گ و جووتیار و كرێكار و سه رمایه دار. به پێی بارو زرووفی بابه تی یه كانی ئه و سه رده مه و ئێستا لێك داوه ته وه. وه تیۆری ماركسیزم له هه مووی گرنگیتر ئه وه یه كه گۆڕانی كۆمه ڵایه تیشی بۆ ئه م سه رده مه ده ستنیشان كردووه( واته سه رده می سه رمایه داری ) كه واته ئه ڵته رناتیڤی ماركسیزم بۆ سه رده می سه رمایه داری. سۆشیالیزم و ڕۆشتن بۆ كۆمۆنیزمه.\nواته سۆشیالیزم چۆن به ده ست دێت؟ بێگومان لای ماركسیزم گۆڕانی بنه ڕه تی په یوه ندی ئابووری كۆمه ڵایه تی سه رمایه داری یه،به په یوه ندی ئابووری هاوبه شی. لێره دا ئه وه دێته گۆڕێ و پرسیارێك خۆی قوت ده كاته وه له به رده مماندا چۆن ئه م په یوه ندیی یه ئابووریی یه سه رمایه داریی یه ئه گۆڕێت به په یوه ندی ئابووری هاوبه شی؟ بێگومان به هه ڵاوگێڕكردنی نیزامی سه رمایه داری ئه ویش له ڕێگه ی شۆڕشی سۆشیالیستی كرێكارانه وه، به دامه زراندنی دیكتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا و ڕێگه خۆش كردنی ته واوه تی بۆ دامه زراندی په یوه ندی كۆمۆنیستی له سه رده می كۆمۆنیزم دا.\nكه واته كه ڕیفۆرمێك له ساتێكدا ده كرێت ئه م ڕیفۆرمه خاڵی سه ره كی ده ستپێ كردنی كاری كۆمۆنیستێك نی یه. به ڵام به شێكی بچووكی كاره كانیه تی. ئه وه ی كه مه نسوری حیكمه ت مه به ستیه تی دابڕاندنی پڕۆلیتاریایه له خۆ سازدانی بۆ شۆڕشی كۆمه ڵایه تی خۆی.\nمه نسوری حیكمه ت بیر له خۆی و ده ورووپشته كه ی ئه كاته وه بیر له نه وه یه كی دواتر ناكاته وه. مه نسوری حیكمه ت له به شێكی نوسینه كه یدا ئاوا باسی لێ ده كات ئه ڵێت:\n((بیرۆكه ی شۆڕش و تیئۆری ماركسیانه ی شۆڕشی كرێكاری بۆ ئه م ڕه ووتانه ده بێت بیانوویه ك بۆ بازدان به سه ر خه بات له پێناو چاكردنی خێرای باروودۆخی چینی كرێكار و حه واڵه كردنی كرێكار به داهاتوو و به سووك دانانی خه باتی كرێكار له پێناو ڕیفۆرمه ئابووری و كۆمه ڵایه تیه كاندا به وه ی كه گوایه نیشانه ی لادانه له مه سه له ی شۆڕش. به ڵگه نه ویسته كه له م دیدگایه دا كرێكار بۆ سه ندنی حه قی خۆی هان ده درێت. به ڵام هه زار جار ئه و تێبینیه دووپات ده كرێته وه كه ئه م خه باته نابێت" سه ره كی" بكرێته وه و له م جۆره شتانه بۆ چینی كرێكار و ماركسیزم ئه مه له بنه ڕه ته وه بێ مانایه. چونكه خوودی بوونی چینی كرێكار له كۆمه ڵگادا به ستراوه به خه بات و كێشمه كێشی هه موو ڕۆژه له گه ڵ بۆرژوازی دا بۆ باش كردنی باروودۆخی كرێكاران." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان". ل١٤)). بۆ كه سێك كه كۆمۆنیست بێت بازهه ڵدان به سه ر ئه وه ی كه كرێكاران له كێشمه كێشی ڕۆژانه ی خۆیاندا له گه ڵ سه رمایه داراندا بۆ به ده ستهێنانی ڕیفۆرمێك ئه وه ئه گه یه نێت كه له كۆمه ڵگای سه رمایه داری تێنه گه یشتووه كه ئه م كۆمه ڵگایه به بوونی دوو چینی جیاواز تیایدا سیمایه كی ﺻراعی هه یه.\nبه ڵام به وه ی كه به و جۆره خه ست بكرێته وه كه كاری سه ره كی و حه یاتی یه ئه مه ش بۆ خۆی كه ووتنه داوی ڕیفۆرمیستیه وه یه. چونكه به ده ستهێنانی ڕیفۆرمێك كه وه ك مه نسوری حیكمه ت كردوویه تی به هه مووشتێك به و خه ستیه نیه.\nواته لێره دا ئه بێت ده ست ڕابكێشین ئایا بۆ به ده ستهێنان و نزیك بوونه وه مان له شۆڕش له چی یه وه ده ست پێ ده كات بێگومان وه ك ئه نگڵس ده ڵێت: به ته وعیه و ته وحیدی پڕۆلیتاریا. ئه م كاره به كردار ده كرێت. بێگومان كه مێژووی سه رمایه داری بێنینه به رچاوی خۆمان پڕه له به ده ستهێنانی زۆرێك له ڕیفۆرم. له چوارچێوه ی ئه م نیزامه دا، بێ ئه وه ی هیچ له نگی و ناهاوسه نگی یه كی بۆ به ڕێوه بردنی ئیداراتی ئابووری سه رمایه داری دروستكردبێت. كه واته ووشیاری بۆ پڕۆلیتاریا ده ستنیشان كه ریشه بۆ یه كگرتنی كرداری كرێكاران. بۆ به ده ستهێنانی دیكتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا. بۆ سه لماندنی ئه م بۆچوونه ئێمه نزیكترین نموونه مان ئه ورووپایه، كه ئه ورووپا مێژوویه كی درێژتری هه یه له گه شه كردنی سه رمایه داری تیایدا له چاو ڕۆژهه ڵاتدا. هه روه ها ئه وه ش به ئاشكرا ده بینین له ناڕه زایه تی چه ند ملیۆنی كرێكارنی ووڵاته جیاجیاكان و چه ند جار دووباره بوونه وه و ده باره بوونه وه یان ڕوون و ئاشكرایه بۆمان وه هه روه ها له زۆرجاریشدا ڕیفۆرمیش به ده ستهاتووه. به ڵام له ئه ورووپای ته یاری نه ته وه یی و جووڵانه وه ی دینی و هه روه ها نیوونازیسم و فاشیسم و ڕاسیستی و جیاكردنه وه ی مرۆڤی ئه ورووپایی و ڕۆژهه ڵاتی ودروستكردنی جیاوازی قژ ڕه ش و قژ زه رد و سوورپێست و سپی پێست و ڕه ش پێست و چاو ڕه ش و چاو شین. هه روه ها دروستكردنی تاوان بۆ ئه و كۆچكردوانه ی كه له ووڵاتانی شه رقه وه یان هه ر له ئه ورووپاوه چوونه ته چه ند ووڵاتێكی تری ئه ورووپا، كردنیان به هۆی سه ره كی بۆ ده ردوو ناخۆشیه كانی باری ژیانی پڕۆلیتاریا له وێدا. واته له ئه ورووپای گه شه كردووی سه نعه تیدا هه موو شتێك له باره ی ڕیفۆرمه وه هه یه. به ڵام هه تا ئێستا سۆشیالیزم به ده ست نه هاتووه.\nئه بێ ئه م گیانه به چ ڤایرۆسێك تووشی نه خۆشی كرابێت و له په لوپۆ خرابێت؟\nبێگومان ئه وه یه كه مه نسوری حیكمه ت ئه ڵێت: ئه بێ خه باتی ئابووری سه ره كی بكرێته وه و داواكاری ڕیفۆرمیش یه كێك بێت له كاره هه ره سه ره كی یه كانی خه باتی پڕۆلیتاریا.\nوه ئه مه دابڕاندنی ووشیاری سۆشیالیزمی زانستی یه له پڕۆلیتاریادا. بۆ ئه وه ی به رچاوی خۆی به واقعی نه بینێت. وه چاره سه ری نه خۆشی سه ره كی خۆی نه زانێت كه چ ده رمانێك چاره سه ری ده كات. واته ده رمان بۆ چاره سه ركردنی ئه م نه خۆشیه كوشنده یه ووشیاربوونه وه ی پڕۆلیتاریا یه به حاڵ و گوزه رانی تایبه تی خۆی وه به ده ستنیشان كردنی په یوه ندیی یه كۆمه ڵایه تی یه كانی خۆی له نیزامی سه رمایه داری دا.\nئه وه بۆ ماركسیزم شه رمه كه كاری سه ره كی خه بات بێت له پێناو ڕیفۆرمدا یان ڕیفۆرم هه ره كاری سه ره كی پڕۆلیتاریا بێت. ئه وه ماركسیزم نی یه به ڵكو ئیكۆنۆمیزمه.\nكارێك كه بۆ ماركس و ئه نگڵس زۆر به كارێكی جدی و سه ره كیش له قه ڵه م ده درێت ئه ویش ئه و به یان كردنه یه كه له " خێزانی پیرۆزدا" ده ڵێت: ووشیاری بۆ پڕۆلیتاریا ئه و ووشیارییه یه كه حه قیقه تی خۆی وه ك ئینسان له سه رده می سه رمایه داری دا بناسێت و پێی بزانێت و جۆری په یوه ندیی و ئه ساسنامه ی په یوه ندی پڕۆلیتاریا و بۆرژوازی و، سه رمایه داری بناسێت و له سه ر چ ئه ساسێك له كۆمه ڵگای چینایه تیدا په یوه ندیان به یه كه وه هه یه. وه داماڵینی ئه نانیه ت" خۆ په رستی" له خۆی.\nهه روه ها ئه وه ش ڕوون و ئاشكرایه كه كێشمه كێشی هه موو ڕۆژه ی پڕۆلیتاریا له گه ڵ سه رمایه داراندا ئه و كێشه بچووكه یه كه به شێكه له هه موو كێشه كۆمه ڵایه تی یه كانی تری پڕۆلیتاریا و سه رمایه دار. چونكه ئه م باره ی خه بات بۆ پڕۆلیتاریا چاره سه ری بنه ڕه تی نی یه.\nكه واته نابێت ئه م خه باته به خه باتی سه ره كی یان سه ره كی كردنه وه ی ئه م خه باته بخرێته به رده م، پڕۆلیتاریا. چونكه كارێك كه له سه رشانی پڕۆلیتاریای شۆڕش گێڕه گۆڕانی كۆمه ڵایه تی یه له په یوه ندی كۆمه ڵایه تی حازردا. كه واته كه له لای ماركس پڕۆلیتاریا ده بێته كه سایه تیه كی شۆڕشگێڕ. خه باتی ئابووری هه موو ڕۆژه ی پڕۆلیتاریا ئه م شۆڕشگێڕیی یه به پڕۆلیتاریا نابه خشێت. ته نها ئه وه نه بێت كه ڕیفۆرمێك به ده ست دێنێت. پڕۆلیتاریا نابێت ئه م كاره ی هه موو ڕۆژه ی خۆی به كارێكی شۆڕشگێڕی له قه ڵه م بدات یان ئه گه ر له لایه ن ڕیفۆرمیسته كانه وه به كارێكی سه ره كی و حه یاتی له قه ڵه م درا، نابێت پڕۆلیتاریا دوای ڕێچكه ی بۆرژوازیانه ی ڕیفۆرمیسته كان بكه وێت. وه كاری سه ر شانی كرێكارانی كۆمۆنیست ووشیاركردنه وه ی پڕۆلیتاریایه به به رژه وه ندی یه سه ره كی یه كانی خۆی.\nده ستنیشان كردنی ڕزگاری كۆتایی یه بۆ پڕۆلیتاریا. وه ڕوونكردنه وه ی كاری بۆرژوازیانه ی ئیكۆنۆمیسته كانه بۆ پڕۆلیتاریا كه چ هه ڵوێستێكیان هه یه له به رامبه ر نیزامی سه رمایه داری و پڕۆلیتاریادا، ئه ویش هه ڵوێستی خافڵ گیرانه ی بۆرژوازیانه یه و سه روه ڕ سوودگه یاندنه به نیزامی سه رمایه داری. خه باتی ئابووری به رده وامی هه یه له نێوان پڕۆلیتاریا و سه رمایه داردا. كه واته ئه م خه باته ده ستی تێوه رده یت و تێی وه رنه ده ی ئه م كێشمه كێشه و خه باته هه یه.\nكه واته ئه وه ی كه مه نسوری حیكمه ت ته ئكیدی له سه رئه كاته وه و ئه یكاته میحوه ری سه ره كی بۆ هه ڵسووڕ‌ان، ئه و كاته خۆی له خۆیدا ئیتر هه ڵوێستگیریی یه كی ئیكۆنۆمیستانه یه. كه واته ئه وه ی كه پڕۆلیتاریا پێی گه یشتووه له سه رده می سه رمایه داریدا ئه و ووشیاریی یه تریدیۆنیه یه. ئه مه ش بۆچوونێكی تری ئیكۆنۆمیستی مه نسوری حیكمه ت كه ئه ڵێت: (( مه سه له كه به و جۆره نی یه كه وایه كرێكار سه رپشكه له وه ی خه باتی ئابووری بكات یان نا، ئه م خه باته تووندبكاته وه یان نا. كرێكار نه ك بۆ باشكردنی باروودۆخی خۆی به ڵكو بۆ ڕێگرتن له دابه زینی ئاستی ئێستای ژیانی خۆی بۆ پاراستنی حورمه تی ئینسانی خۆی له كۆمه ڵگای سه رمایه داری دا. به ناچاری و به رده وام ده بێ ده ست بداته خه بات بۆ وه ده ستهێنانی ڕیفۆرمه ئابووری و كۆمه ڵایه تی یه كان به م پێ یه چینی كرێكار بڕیار نی یه كه له به رامبه ر خه باتی ئابووری دا" هه ڵوێست" ێكی تایبه تی وه ربگرێت. خه باتی ئابووری یانی چینی كرێكار و چینی كرێكار یانی خه باتی ئابووری. ئه م به شێكه له پێناسه و تایبه تمه ندیه كانی بوونی چینی كرێكار. هه روه كو چۆن ماسی ناتوانێت مه له نه كات، كرێكاریش ناتوانێت خه باتی ئابووری نه كات. ئاشكراشه كه پێشڕه وی له م خه باته دا شۆڕشی كرێكاری پته وو ئاسانتر ده كات." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان" ل١٤−١٥ )).\nمه نسوری حیكمه ت" ئاغای ئیكۆنۆمیست" ئه یه وێت به تێكه ولێكه كۆمه ڵێك ووشه ئه وه بسه لمێنێت كه كرێكاران له نیزامی سه رمایه داری دا خه باتی ئابووری سه ره كی ترین خه باتی چینایه تیانه. به ڵام ئه و ئه ركه مێژوویی یه ی كه سپێردراوه به پڕۆلیتاریا لێی ئه سه ندرێته وه له ڕێگه ی ئه و جۆره بۆچوونانه ی كه مه نسوری حیكمه ت خه باتی ئابووری تێدا ئه كاته میحوه ری سه ره كی هه ڵسووڕان. واته كارێك به قازانجی بۆرژوازی ئه كرێت ئه بێته حورمه تی ئینسانی پڕۆلیتاریا لای مه نسوری حیكمه ت چی بێت؟\nبێگومان بۆ به ده ستهێنانی ئه م حورمه ته ئینسانی یه لای مه نسوری حیكمه ت ته نها خه باتی ئابووری یه. بێگومان بۆ كۆمۆنیسته كان خه باتی ئابووری به ده ستهێنه ری حورمه تی ئینسانی پڕۆلیتاریا نی یه. چونكه ئه و كۆت و به نده ی كاری به كرێ یه كه حورمه تی ئینسانی خستۆته ژێر فشاره وه و ڕه وانه ی زێراب و له ش فرۆشی ده كات.\nبه خه باتی ئابووری كۆتایی نایه ت. حورمه تی ئینسانی بۆ پڕۆلیتاریا به ده ستهێنانی دیكتاتۆریه تی پڕۆلیتاریایه، بۆ ئه وه ی ئه و كاره ناڕه وایه ی كه سه رمایه داران له نیزامه كه یاندا به رامبه ر به پڕۆلیتاریای ده كه ن بن بڕی بكه ن.\nخه باتی ئابووری و ڕیفۆرمێك نابێته میحوه ری سه ره كی بنه بڕكردنی چه وساندنه وه.\nكۆمۆنیسته كان ئه وه یان له به رچاوه كه دنیایه كی بێ چه وساندنه وه دابمه زرێنن. نه وه كو هه مان نیزامی چه وسێنه ر به كۆمه ڵێك چاره سه ری ڕووكه شی یه وه كه هیچی چاره سه ریش نی یه بۆ به ده ستهێنانی حورمه تی ئینسانی پڕۆلیتاریا.\nسه ندیكا كان له ئه و رووپا خه باتی ئابووری ده كه ن وه یان ئه و سه ندیكایانه ی كه مه نسوری حیكمه ت به سه ندیكای شۆڕشگێڕ ناویان ده بات خه باتی ئابووری ده كه ن، به ڵام حورمه تی ئینسانی كرێكاری تێدا نه پارێزراوه. به وه ی كه ڕۆژانه بازاڕی ئازاد نرخی كه لوپه له كانی به ره و سه ر ده چێت، یان له ئه نجامی ته كنیك له به رهه مهێناندا. ئه بێته هۆی زیادكردنی ڕێژه ی بێكاری له جیهاندا. له سه ر شه قام نوستن و ڕه ق بوونه وه یان.\nهه روه ها له كۆمه ڵگای سه رمایه داری دا پڕۆلیتاریا به زه رووریه ت خه باتی ئابووری ده كات. نه ك ناچاربێت كه وه ك مه نسور ئه ڵێت به ناچاری ده ست ئه داته خه باتی ئابووری.\nكێشه ی ئه م دوو چینه وه ك كێشه یه كی مێژوویی له سه ره تای ده ستپێكردنیانه وه ، پڕۆلیتاریا له هه وڵی به ده ستهێنانی كرێ یه كی باشتردایه و له لایه كی تره وه بۆرژوازی یان سه رمایه داران له هه وڵی قازانجێكی زیاتردایه به ده ستی بهێنێت.\nهه روه ك چۆن ماركس له " هه ژاری( كڵۆڵی) فه لسه فه دا" ده ڵێت: ( بۆرژوازی كه ئه و خۆی پاشماوه یه كه له پڕۆلیتاریای چاخی فیئۆدالی له گه ڵ پڕۆلیتاریادا، ده ستپێده كات و گه شه سه ندنی بۆرژوازی به پێویستی، له ڕه ووتی گه شه سه ندنی مێژووییدا سیما كێشمه كێشم كاره كه ی كه له سه ره تادا نزیكه ی له ژێر په رده وه ده بێ و ته نیا له حاڵی شاراوه دا مه وجووده و هه ر چه ند بۆرژوازی گه شه ده سه نێ، پڕۆلیتاریا یه كی نوێ، له ناو جه رگی یه وه گه شه ده سه نێ. ئه و ململانێ یه كه پێش ئه وه ی هیچ لایه كیان هه ستی پێ بكه ن و پێوه ری بكه ن و تێی بگه ن و ئاوا ڵه ی كه نه وه و بیخه نه ڕوو به ئاواڵه یی ململانێ یه كی مۆقه ت و لاوه كی كارهایه كی تێك شكێنه رانه پێك ده هێنێ. وه له لاكه ی تره وه ئه گه ر ئه ندامانی بۆرژوازی یه نوێ یه كه هه مان به رژه وه ندیان هه بوو، وا ئه وان چینێك له دژی چینێك پێك ده هێنن و، ڕووه و ڕوو له به رده م چینه كه ی تردا ده وه ستنه وه. ئه و له به رامبه ر یه ك وه ستاندنه وه یه له به رژه وه ندی دا له هه لومه رجی ئابووری ژیانی بۆرژوازیانه وه هه ڵده هێنجرێ و ڕۆژ له ڕۆژ زیاتر ڕوون ده بێته وه. ئه و په یوه ندی یه به رهه مهێنه رانه یه ی كه بۆرژوازی تیایدا ده جووڵێته وه خاوه ن، سیمایه كی ئاسان و یه ك لایه نه و به ڵكو خاوه ن سیمایه كی جووت لایه نه یه. ئه وه ش له په یوه ندیی یه كان خۆیدا كه سه روه ت وه به رهه م دێنێ، هه روه ها هه ژاریش وه به رهه م دێنێ، ئه وه ش له په یوه ندیی یه كان خۆیدا كه تیایدا جووڵانه وه ی هێزه به رهه مهێنه ره كان مه وجووده هه روه ها تیایدا هێزێك هه یه سه ركوت وه به رهه م دێنێ، له ڕێگه ی به رده وام بوونی داماڵینی سه روه تی ئه ندامانی تاكه كه سی ئه و چینه و له ڕێگای وه به رهێنانی چینێكی پڕۆلیتاری نه ش ونماكاره وه.\nوه هه رچه ند سیمای ململانێ كه زیاتر و زیاتر ڕوون بوویه وه ئیكۆنۆمیستانێك كه نوێنه ری زانستیانه ی به رهه مهێنانی بۆرژوازین خۆیان له ململانێدا ده بیننه وه له گه ڵ تیئۆره تایبه تیه كه یان وه قوتابخانه هایه كی جیاواز سه ر هه ڵده ده ن. " هه ژاری فه لسه فه" ل ١١٦- ١١٧).\nهه روه ها ده مه وێت بێمه سه ر باسكردنی ئه وه ی كه پڕۆلیتاریا ناچاره خه باتی ئابووری بكات یان به زه رووریه ت خه باتی ئابووری ده كات؟\nبێگومان كه له كایه یه كی كۆمه ڵایه تی دا كه دوو جه مسه ری جیاواز بوونیان هه بێت بێگومان پێكدادان و دژایه تیش هه یه. نیزامی سه رمایه داری وه ك خاسیه تی كۆمه ڵایه تی خۆی له سه ر بناغه ی درووستبوونی دوو چینی جیاواز درووستبووه و بنیادنراوه به دوو به رژه وه ندی جیاوازه وه.\nئه م به رژه وه ندیانه له هه رلایه كی یه وه به ڕێگه یه ك له گه ڵ یه كتریدا له دژایه تی دان . واته پڕۆلیتاریا له ڕێگه ی ئه وه وه كه بتوانێت كرێكه ی زیادبكات و بۆرژوازیش ئه یه وێت زیاتر كه ڵه كه ی سه رمایه بكات و زێده بایی زیاتری ده ست بكه وێت. كه واته ئه م دوو جه مسه ره بێ یه كتری ناتوانن ناوه ندی سه رمایه داری پێك بهێنن. واته كه به زه رووریه ت قۆناغی مێژوویی مرۆڤایه تی گه یشتووه ته ئاستی نیزامی سه رمایه داری و كێشه كانی ئینسان كۆتایشی نه هاتووه.\nواته ئه و جووڵه ماددیی یه مێژوویی یه ی كه به رده وام كار و كاردانه وه ی خۆی تێدایه. خه باتی ئابووری یه كێكه له و دیارده سروشتیانه ی دژایه تی نێوان پڕۆلیتاریا و سه رمایه داران له چوارچێوه ی نیزامی سه رمایه داری دا. واته خه باتی ئابووری به زه رووریه ت ووجوودی هه یه له كۆمه ڵگای سه رمایه دایدا له نێوان كرێكاران و سه رمایه داران دا. نه ك كه مه نسور واباسی لێ ئه كات و بیه وێت ئه وه بكات به كارێك كه والێكی بداته وه كه گوایه مه نسوری حیكمه ت په یامی له ئاسمانه وه بۆ دابه زیبێت و ئه و بیه وێت ئیمامی ڕابه ر بێت ئه و په یامه به كرێكاران بگه یه نێت. كه خه باتی ئابووری ئه بێت پڕۆلیتاریا بیكات. خه باتی ئابووری ئه بێت له نیزامی سه رمایه داریدا بوونی نه بێت له نێوان كرێكاران و سه رمایه داران دا. ئه گینا مه نسوری حیكمه ت نه یئه ووت بۆ ڕێگرتن له دابه زینی ئاستی ئێستای ژیانی خۆی بۆ پاراستنی حورمه تی ئینسانی خۆی له كۆمه ڵگای سه رمایه داریدا به ناچاری و به رده وام ده بێ ده ست بداته خه بات بۆ وه ده ستهێنانی ڕیفۆرمه ئابووری و كۆمه ڵایه تی یه كان.\nئه مه له بنه ڕه ته وه نه فی كردنه وه ی بیری ماتریالیزمی مێژوویی یه ناچاری و زه رووریه ت له بیری ماتریالیزمی مێژوویی ماركسیزم دا بۆ گۆڕانكاری یه كانی مرۆڤایه تی جیاوازیه كی بنه ڕه تیان هه یه. واتا ناچار ئه وه یه كه كارێك له لایه ن كه سێكی تره وه پێ سپێردرابێت و ئه بێ بیكات، وه زه رووریه تیش ئه وه یه كه هه ر دهستێك هه بێت یان نه بێت ئه م به زه رووریه ت ڕێچكه ی تایبه تی خۆی ئه گرێت.\nكه واته پڕۆلیتاریا به زه رووریه ت خه باتی ئابووری ئه كات له به رامبه ر بۆرژوازی دا. واتا ئه وه نی یه كه ناچاربێت ئه م خه باته بكات یان ئینسانێكی وه كو مه نسوری حیكمه ت بیه وێت ئه م كاره به پڕۆلیتاریا بكات و بیكاته گه وره ترین داهێنان بۆ خۆی و بیكاته پێشڕه وایه تیه كی گه وره بۆ چوونه پێشه وه ی شۆڕش. ئه و بۆچوونه ی مه نسوری حیكمه ت له دیدێك زیاتر كه ئینكاری له زه رووریه تی گه شه ی مێژوویی مرۆڤایه تی بكات هیچی تر نی یه.\nهه روه ها ئه وه ی كه ده سته واژه یه كی ته واو بێ مانا و ناوه ڕۆك و ده سته واژه یه كی بۆرژوازیانه زیاتر نه بێت هیچی تر نی یه.\nوه مه نسوری حیكمه ت ئه یه وێت ئه وه ش تجریدبكات له كرێكاراندا كه وه ك خاسیه ته شۆڕشگێڕیی یه كه ی ئه بێت ده ورببینێت له نیزامی سه رمایه داری دا.\nئه ویش به وه ی كه ئه ڵێت"خه باتی ئابووری یانی چینی كرێكار چینی كرێكار یانی خه باتی ئابووری" . ئێمه ئه وه ده زانین كه ماركسیزم ده ستنیشانی پڕۆلیتاریا ده كات به وه ی كه ده وری شۆڕشگێڕی خۆی له نیزامی سه رمایه داریدا ده بێت ببینێت. چونكه پڕۆلیتاریا له نیزامی سه رمایه داریدا تاقه چینی شۆڕشگێڕه. كه ده توانێت گۆڕانكاریه كۆمه ڵایه تی و سیاسی و ئابووریه كان به ده ست بهێنێت.\nئه و ده سته واژه یه ی مه نسوری حیكمه ت له وه زیاتر هیچی تر نی یه كه ئه یه وێت پڕۆلیتاریا بكاته دیلی خه باتی ئابووری و دوابخرێت له شۆڕشی كۆمه ڵایه تی خۆی.\nوه ئه مه ش وه ك خاسیه تی ئیكۆنۆمیسته كان كه خزمه تكاری دڵسۆزی بۆرژوازین، وه به رگری كارن له نیزامی سه رمایه داری.\nواته ئێمه كه بزانین پڕۆلیتاریا ئه ركی شۆڕشگێڕی له سه ر شانه له چوارچێوه ی نیزامی سه رمایه داریدا، ئیتر هه ر هه موو كاروكرداری ڕۆژانه و نوسینه كان ده زگا حیزبی یه كان بۆ شۆڕشی سۆشیالیستی پڕۆلیتاریا ده خرێته كار. واته ئێمه ده گه ینه ئه و ده سته واژه یه ی كه خاسیه تی تایبه تی كرێكار ده ستنیشان ده كات له نیزامی سه رمایه داریدا ئه ویش ئه وه یه كه شۆڕشی سۆشیالیستی مانای چینی كرێكار و چینی كرێكار مانای شۆڕشی سۆشیالیستی. ئه مه ئه و ده سته واژه یه یه كه خاسیه تی سیاسی و كۆمه ڵایه تی یه كانی پڕۆلیتاریا ده رده خات، به جیاواز له و خاسیه ته ی كه ئیكۆنۆمیسته كان ئه یده نه پاڵ پڕۆلیتاریا له نیزامی سه رمایه داری دا.\nهه ڵه یه ك كه چه پی سوونه تی ئێران ئه یكات و باڵێك كه خۆی به باڵی ئه سڵی بۆ بردنه پێشه وه ی بزووتنه وه ی كۆمۆنیستی له قه ڵه م ئه دات به هه ڵه یه كی تر هه ڵه ی پێشووی ڕاست ده كاته وه مانای وایه هیچ. كه واته مه نسوری حیكمه ت ڕه خنه له باڵی چه پی سوونه تی ئێران ده گرێت و ئه ڵێت: (( تیئۆریی یه كانی چه پی سوونه تی ئێران گه یاندینیه ئه م به ره نجامه ی كه كرێكاران به پله یه ك خۆشگوزه رانی" گه نده ڵ" ده بن وه یان ئه وه ی كه هه ژاری و فشاری ئابووری ده بنه هۆی شۆڕش ئه مه تێڕوانینێكی پووچ و دژی كرێكاری یه" ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان" ل١٥ )).\nله هیچ شوێنێكدا باری زیاتری هه ژاری نه بووه ته شۆڕشی ته واو كرێكاری یان نه بووه ته شۆڕشی سۆشیالیستی كرێكاران چونكه هه ژاری باری ووشیاری زیاتر نادات به پڕۆلیتاریا له زۆرێك له باره كانیاندا. واته ووشیاری پڕۆلیتاریا ده توانێت ده ستنیشانی چوونه پێشه وه ی شۆڕشی كرێكاری بكات نه وه ك هه ژاری.\nباشترین و نزیكترین نموونه ئه و كاره ساته ی سۆماڵ بوو كه چه ند ملیۆن ئینسان له برساندا مردن و بێ ئه وه ی بچووكترین جووڵانه وه ی شۆڕشگێڕێتی پڕۆلیتاریای تیادا ده ركه وێت، به ڵكو چه ندین ته یاری كۆنه په رستی و بۆرژوازی ده ستی كێشاوه به سه ر ناخی دژایه تی چینایه تی له سۆماڵ دا!\nئه ویش ده گه ڕێته وه بۆ نه بوونی یان كه می ڕه گه زی به ئاگای كۆمۆنیستی یه له سۆماڵدا كه نه یتوانیوه ڕێچكه ی حه قیقی ڕزگاربوون پیشانی پڕۆلیتاریا بدات له سۆمال دا.\nواته پڕۆلیتاریا له سۆماڵدا ووشیار ببوایه به ووشیاری چینایه تی خۆی ڕێكخراو حیزبی خۆی هه بوایه ئه وا ڕزگاری به ده ست ده هات. ئه گه ر برسێتی به و شێوه دزێوه هه بوایه یان نه بوایه. كه واته ئه وه ی كه چه پی ئێرانی و دیدی مه نسوری حیكمه ت ئه یكات به چاره سه ری بۆ به ده ستهێنانی شۆڕش ئه وه یه كه پڕۆلیتاریا ووشیار نه كه نه وه به به رژه وه ندیی یه مێژوویی یه كانی خۆی. هه روه ها مه نسوری حیكمه ت له به دیلی هه ڵه ی خۆیدا ئه ڵێت: (( ئه وه هه ژاری یه كه خه باتی كرێكاری ڕووه و تێكشكان و بنبه ست و گه نده ڵ بوون ده بات. نه ك خۆشگوزه رانی و چاك بوونی باروودۆخی ئابووری چینه كه." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان" ل١٥ )).\nئه م هه ڵه یه ی مه نسوری حیكمه ت كه هه ڵه ی پێشووی چه پی ئێرانی پێ ڕاستكردۆته وه. له وه زیاتر ناڕوات كه ئه یه وێت بزووتنه وه ی كۆمۆنیستی له ئێراندا له و ئاسته دا بهێڵێته وه كه بزووتنه وه ی كرێكاری تێدایه. چونكه ئه م بۆچوونه سه روه ڕ به رگری كردنی ته واوه تی یه له وه ی كه هه رده بێت خه باتی ئابووری میحوه ری سه ره كی خه باتی پڕۆلیتاریا بێت بۆ كۆمۆنیسته كان. ئه مه ش ئه وه یه كه مه نسوری حیكمه ت دژایه تی له گه ڵ سه رمایه داراندا( دژایه تی یه له پێناو مانه وه دا) ئه مه ش بۆ كۆمۆنیسته كان كارێكی شه رم هێنه. چونكه جووڵانه وه ی كۆمۆنیستی سه ڕوه ڕ به دوای ئه وه وه یه كه دژایه تی بكات له پێناو گۆڕانكاری بنه ڕه تی دا.\n(ته ئكید هی خۆمه) هه روه كو له پێشه وه باسم لێكرد خه باتی ئابووری نابێته ئه وه ی كه شۆڕش بهێنێته پێشه وه.\nباشترین نموونه شمان ئه ورووپایه كه غه رقی خه باتی ئابووری بوون بێ ئه وه ی گۆڕانكاریش له ژیانی ئابووریاندا به ده ست بهێنن.\nكه واته ووشیاری بۆ پڕۆلیتاریا واته ووشیاری سیاسی كۆمۆنیستی به ده ست هێنی زووترو باشتری شۆڕشی پڕۆلیتاریایه. نه وه ك ئه و دوو جۆره تێڕوانینه سه روه ڕ بۆرژوازیانه یه ی مه نسوری حیكمه ت و چه پی ئێرانی و عێراقی بۆته میحوه ری كار و هه ڵسووڕانیان.


داعشی خۆراسان، دوژمنە سەرسەختەكەی تاڵیبان بناسە\nچەند ڕۆژێكە ڕێكخراوی داعش لە ئەفغانستان بووەتەوە جێی باسی میدیا، ئەویش دوای ئەو پەلامارە خوێناوییەی لە كابوڵی پایتەخت ئەنجامی دا و بە هۆیەوە دەیان كەس كوژران كە سیانزەیان سەربازی ئەمریكی بوون.\nویلایەتی خۆراسانی داعش بە فەرمی بەرپرسیارێتی خۆی لە پەلامارەكە ڕاگەیاند كە لە ڕێی تیرۆریستی خۆكوژەوە ئەنجامی دابوو.\nدوو ڕۆژ پێش پەلامارەكەش، جۆ بایدن سەرۆكی ئەمریكا هۆشداری دا لە مەترسی درێژكردنەوەی ماوەی مانەوەی هێزەكانیان لە ئەفغانستان و ئاماژەی دا بەوەی داعشی خۆراسان پلانی هێرشكردنە سەر هێزەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانان و مەدەنییەكان دادەنێت لە فڕۆكەخانەی كابوڵ، دواتر ئەوەش ڕووی دا.\nسەرەتای دروست بوون\nساڵی 2015 ڕێكخراوی داعش لە خۆراسان ڕاگەیەندرا، خۆراسان ناوی دێرینی ئاسیای ناوەڕاستە كە ئەفغانستانیش لەخۆ دەگرێت.\nلە دوای دامەزراندنیشییەوە چەندین تاوانی قێزەونی ئەنجام داوە، لە نێویشیاندا سەربڕینی 16 كەس لە ساڵی ڕابردوودا كە دووانیان منداڵی شیرەخۆرە بوون، هەروەها پەلاماردانی زانكۆی كابوڵ و كوشتنی 200 خوێندكار لە هەمان ساڵدا.\nتەقاندنەوەی چەند ئۆتۆمبێلێكی بۆمبڕێژكراو بە خوێندنگەیەكی كچانی كابوڵ یەكێكی دیكەیە لە تاوانەكانی ڕێكخراوەكە كە كوژرانی 40 كەسی لێكەوتەوە.\nسەركردەكانی داعشی خۆراسان\nحافز سەعیدخانی پاكستانی، ئەمیری ڕێكخراوەكەیە كە پێشتر لەلایەن ئەبوبەكر بەغدادی خەلیفەی كوژراوی داعشەوە دەستنیشان كراوە و یەكێكیش بووە لە چەكدارەكانی بزووتنەوەی تاڵیبانی پاكستان.\nسەعیدخان ساڵی 2014 لەگەڵ ژمارەیەك لە سەركردەكانی تاڵیبانی پاكستان بەیعەتیان بە ئەبوبەكر بەغدادی دا و عەبدولڕەئوف كازم كە یەكێكە لە سەركردەكانی پێشووی تاڵیبان، پۆستی جێگری سەعیدخانی پێ سپێردرا.\nچەكدارانی ویلایەتی خۆراسانی داعش لە ئەندامانی پێشووی ڕێكخراوەكانی وەك تاڵیبانی پاكستان، گروپی عەسكەر ئیسلام، گروپی حەققانی ئەفغانستانی كۆمەڵی دەعوە و گروپێكی ئیسلامییەكانی ئۆزبەكستان پێكهاتووە و ساڵی 2016 ژمارەیان بە نزیكەی چوار هەزار چەكدار مەزەندە دەكرا.\nبەڵام بە پێی ڕاپۆرتێكی نەتەوە یەكگرتووەكان، ڕێكخراوەكە ساڵی 2018 لە هەرێمی گوزگانی باكوری ئەفغانستان ڕووبەڕووی زنجیرەیەك شكستی سەربازیی یەك لەدوای یەك بووەتەوە و مەزەندە دەكرێت لەو ساڵەدا ژمارەی چەكدارەكانی بۆ 1500-2000 چەكدار كەم بووبێتەوە.\nلەگەڵ ئەوەشدا هێشتا ڕێكخراوەكە هێزی سەربازیی لە چەند ناوچەیەكی هەردوو ویلایەتی كۆنار و نەنگرهاری ڕۆژهەڵاتی كابوڵی پایتەخت هەیە و ئێستاش لە ڕێی دروستكردنی شانەی بچووكەوە كارەكانی بە شێوەی ناناوەندێتی بەڕێوەدەبات، هەروەكو ئەو پەلامارەی بۆ سەر فڕۆكەخانی كابوڵ ئەنجامی دا.\nساڵی 2015 حافزخان و 30 چەكداری دیكەی گروپەكە لە هێرشی فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی ئەمریكا كوژرا و كەسێكی دیكە بە ناوی عەبدولحەسیب كرایە ئەمیری داعشی خۆراسان، بەڵام ئەویش ساڵی 2017 لە هێرشێكی هێزە تایبەتەكانی ئەفغانستان كوژرا.\nتەمەنی ئەبو سەید ئەمیری نوێش درێژ نەبوو و دوای دوو مانگ لە وەرگرتنی پۆستەكەی لە هێرشێكی ئاسمانیی ئەمریكا بۆ سەر ویلایەتی كۆنار كوژرا.\nبڕوا وایە كەسێك كە بە "شاب موهاجیر" و "سەنائوڵا" دەناسرێت لە مانگی حوزەیرانی 2020ەوە بووبێتە ئەمریكی داعشی خۆراسان، ئەویش دوای دەستگیرركردنی ئەسلەم فاروقی، سەرۆكی ڕێكخراوەكە لەلایەن هێزە تایبەتەكانی ئەفغانستانەوە ئەو پۆستەی وەرگرت.\nشاب موهاجیر بە یەكێك لە سەركردەكانی پێشووی گروپی حەققانی دادەنرێت و گومانیش هەیە كە تاوەكو ئێستاش پەیوەندی لەگەڵیاندا مابێت.\nپەیوەندی نێوان داعش و تاڵیبان\nڕێكخراوی داعشی خۆراسان بەردەوام ڕەخنەی لە بزووتنەوەی تاڵیبان گرتووە بەوەی پابەند نییە بە ڕێنماییەكانی ئایینی ئیسلامەوە و هەفتەی ڕابردووش ڕاگەیەندراوێكی ڕێكخراوەكە لە میدیا ناوخۆییەكانی ئەفغانستاندا بڵاوكرایەوە كە تێیدا بزووتنەوەی تاڵیبان بە هاوبەشی سوپای ئەمریكا و یارمەتیدانی بۆ دەربازكردنی سیخوڕەكانی تۆمەتبار كرد.\nپێشتریش چەندین شەڕی خوێناوی لە نێوان هەردوولا ڕوویدا و ئێستاش بزووتنەوەی تاڵیبان، رێكخراوی داعش لە خۆراسان بە هەڕەشە لەسەر خۆی دەزانێت.


زایینی: ١٠-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/٢٢ - ١٧:١٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: سمینارێک له ژێر ناوی "ئێران، داهاتوویه‌کی بێ زوڵم بوونی ده‌بێت؟" له وڵاتی سوێد به‌ڕێوه ده‌چێت.\nبه‌پێی هه‌واڵی گه‌یشتوو به ماڵپه‌ڕی کوردستان میدیا، رۆژی شه‌ممه، رێکه‌وتی 26ی خاکه‌لیوه‌ی 1391ی هه‌تاوی، به‌رانبه‌ر به 14ی ئاپریلی 2012ی زایینی، سمینارێک له ژێر ناوی "ئێران، داهاتوویه‌کی بێ زوڵم بوونی ده‌بێت؟" له‌لایه‌ن فۆلک پارتییه‌ت (پارتی گه‌ل) له وڵاتی سوێد به‌ڕێوه ده‌چێت.\nمێهره‌نگیز کار، پارێزه‌ر و چالاکی مافی ژنان له ئێران، مامۆستای زانکۆ له زانکۆی "براون" له "رۆد ئایله‌ند"، هه‌روه‌ها نووسه‌ری چه‌ندین په‌رتووک.\nناتان شاکار، هه‌واڵنێری رۆژنامه‌ی "داگێنز نیهێتێر" له ئورشه‌لیم.\nشه‌هریار ئاهی، یه‌کێک له پێکهێنه‌رانی "یه‌کیه‌تی بۆ ئێران


هەڵوێستی فراکسیۆنی پارتی پڕۆژەیاسایی چاکسازی\nبەغدا لەبارەی بڕیارێکی ترەمپ هەڵوێستی وەرگرت\nتێرێزا مەی دەستلەکاردەکێشێتەوە\nئەمریکا لیستێکی نوێی سزاکانی سەر ئێرانی ڕاگەیاند\nئەمریکا دوای سەرکەوتنی هەسەدە: شەڕی داعش کۆتایی نەهاتووە\nعێراق و سعودیە رێککەوتنێک واژۆ دەکەن\nمەلا بەختیار وەڵامی مەلا کرێکار دەداتەوە\nیەکەم سەردانی دەرەکی سەرۆکوەزیرانی عێراق\nژمارەی ئەو کەسانەی لەسەر نقوومبوونی بەلەمەکەی موسڵ دەستگیر راگەیێندرا\nهەسەدە سەرکەوتنی راگەیاند\nسەرۆکوەزیران داوایەک ئاراستەی پەرلەمان دەکات\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»هەڵوێستی فراکسیۆنی پارتی پڕۆژەیاسایی چاکسازی\nBy nuche.net on\t 2018/04/15 تایبه‌ت, کوردستان\nئەندام پەرلەمانی پارتی لەپەرلەمانی کوردستان رایدەگەیەنێت، ئێمە لەگەڵ ئەوەداین پێش ئەنجامدانی هەڵبژادن پڕۆژەیاسایی چاکسازی پەسەندبکرێت و پێداگریشی لەسەر دەکەین.\nرۆژی ٢٧ شوباتی ٢٠١٨، پەرلەمانی کوردستان یاسای چاکسازی لە موچە و خانەنشینی و دەرماڵەکانی پەسەند کرد، بەڵام دوای پەسەندکردنی بەهۆی ناڕەزایەتی خەڵک و داواکاری بەشێک لە فراکسیۆنەکانەوە، سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان ئیمزای لەسەر یاساکە نەکرد، بڕیاریدا بە گەڕانەوەی بۆ پەرلەمان و بڕیارە سێ ماددەی لێ هەموار بکرێتەوە، کە تایبەتن بە خانەنشینی، دەرماڵە. هەروەها چاوەڕێ دەکرێت بەجێبەجێکردنی یاساکە نزیکەی ١٠٠ملیار دینار بۆ گەنجینەی حکومەتی هەرێم بگەڕێتەوە.\nلە لێدوانێکی تایبەت بە نوچەنێت، د. فرسەت سۆفی، ئەندامی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی کوردستان، لەبارەی پەسەندکردنی پڕۆژەیاسایی چاکسازیەوە رایگەیاند “وەک فراکسیۆنی پارتی لەگەڵ ئەوەداین، کە پێش ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکان پڕۆژەیاسایی چاکسازی لە (خانەنشینی موچە و دەرماڵەکان) پەسەند بکرێت. هەروەها پێداگریش دەکەین لەسەر ئەوەی، کە لەزووترین کاتدا پەسەند بکرێت”.\nفرسەت سۆفی ئاماژە بەوە دەکات، سبەینێ کۆبوونەوەیەکی راوێژکاری لە نێوان دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان و سەرۆک فراکسیۆنەکان و لیژنەی دارایی و یاسایی پەرلەمانی کوردستان بکرێت. گوتیشی “هیوادارین لایەنەکان لەو کۆبوونەوەیە بگەنە ئەنجام بۆ ئەوەی رۆژی کۆبوونەوەی پەرلەمانی کوردستان دیاریبکرێت”.\n2019/03/12 0 سەردانەکەی روحانی لە دیدی میدیا عەرەبیەکان\n2019/03/04 0 ئابـوری هەرێـم گەشـە دەکـات\n2019/02/12 0 ئێرانییەکان بۆ دوایین جار یادی شۆڕشەکەیان دەکەنەوە\n2019/02/09 0 ئایا ئەمریکا حەشدی شەعبی دەکاتە ئامانج؟\n2019/01/29 0 لەبەرچی یەکێتی بە بەشداری گۆڕان لە حکومەت رازی نییە\n2019/01/28 0 عێراق، پێگەیەک بۆ هێرشکردنە سەر ئێران\n2019/01/24 0 ئەمریکا و شۆرشی ١٩٧٩ی ئێران\n2019/01/24 0 پەیوەندی ئێران و سۆڤیەت، کاریگەری لەسەر شۆڕشی ئێران


دلێر محەمەد نوری: کاتێ مەغروورەکان مەسروور ئەبن! – WTARIKURD\nدلێر محەمەد نوری: کاتێ مەغروورەکان مەسروور ئەبن!\nئاشکرایە لای هەمووان کە هەرێمی کوردستان بە خراپترین دۆخەکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوری خۆیدا تێدەپەڕێت. شتێک نەماوە لەم هەرێمەدا مرۆڤ قسەیەکی لە سەر نەبێت. گەندەڵی، خیانەت، جەردەیی و قاچاخچێتی میری، هەڵکشانی ژمارەکانی کوشتنی بکەرنادیار و خۆکوشتن، بێئومێدی، پاوانخوازی، خۆسەپاندن، بەد بەکاربردنی چەک و هێز و دەسەڵات و دادگاکان، لوتکەی بێخزمەتی، بێمووچەیی درێژخایەن… زۆری دیکەش.\nئەگەر ئێمە بزانین کە کلیلی دەرگاکانی چارەسەری هەموو ئەمانە لای خودی دەسەڵاتە و ئامادە نیە بیکاتەوە. ئەگەر ئێمە بزانین پارە و داهات هەیە و دەسەڵات بۆ خۆی قۆرخی کردووە و نایداتەوە. ئەگەر ئێمە بزانین گەندەڵکاران و گەندەڵی لە دەسەڵاتە و لە لایەن خودی دەسەڵاتەوە ئەنجام دەدرێت و ئامادەی گۆڕانکاری نیە. ئەگەر ئێمە بزانین دەسەڵات لە بەرژەوەندی خۆی و دژ بە ئێمە چەک و هێز و یاسا و دادگا بەکاردەهێنێ و ئامادەی چاکسازی نیە. ئێمە هەموو ئەمانە و زۆرێک دەردە دەسەڵاتی دیکەی کوردی ئەزانین بەڵام دابەشبوونمان بۆ سێ کۆمەڵ لە جێگەی دوو کۆمەڵ کاری چاکسازی و گۆڕانکاری سڕ کردووە یان هەر لە ناوی بردووە.\nئەمڕۆ هەرێم دابەشی سێ کۆمەڵە خەڵک بووە کە ئەمانەن:\nهەموو ئەوانەی کە بە بێ بوونی پاڵپشتییەکی یاسایی و پلە و پایەیەکی حزبی و حکومی، ئازادانە دەنگ هەڵئەبڕن، دەست ئەخەنە سەر برینەکان، ڕووە دزێوەکانی دەسەڵات دەردەخەن، خۆپیشاندان ئەکەن و بە ئاشکرا ناڕەزایی دەردەبڕن، لە خراپەکارییەک لە هەر لایەکەوە بێت، بێ بەرژەوەندی و خاترگرتن قسەی خۆیان هەیە، هەموو ئەمانە لە کۆمەڵەی ئازادەکانن. جا ئەمانە هەر سیفەتێکیان هەبێت، سیاسی، ڕۆژنامەوانی، چالاکوانی مەدەنی یان فەرمانبەر و مامۆستا و خەڵکی ئاسایی، ڕاوەدوو دەنرێن، بە ناهەق زیندانی دەکرێن، نانبڕاو دەکرێن، دەست درێژییان دەکرێتە سەر یان تیرۆر دەکرێن. جا تەماشایەکی دەوروبەری خۆتان بکەن بزانن کەسیان لێ ئەناسنەوە. چونکە دواجار ئەمانە کەمینەیەکی زۆر کەمن.\n2- کۆمەڵەی زەلیلەکان:\nیەکێتی و گۆڕان و حیزبە ئیسلامییەکان و حزبە بچووک و نەوەی نوێش. کە تەنها ناڕەزاییان لەوەدا چڕکردۆتەوە کە لێرە و لەوێ ڕەخنە بگرن، دەنگ هەڵبڕن بۆ ئیستیهلاکی ناوخۆیی و ورەوری هەڵبژاردن. لە کاتێکدا نەمانبینی لە سەر گەندەڵی وداهات و مووچە و قۆرخکاری و ناعەدالەتی و نایاسایی و زۆری دیکەش ئەمانە هەڵوێستی جێگیر و توندیان هەبێت بەوەی بایکۆتی دەسەڵات و پارلەمان و کاری سیاسی بکەن لە گەڵ پارتی وەکو حزب و وەکو دەسەڵاتیش تا ئەو کاتەی مل دەدات بۆ داواکان. ئەمەش بە هۆی ئەوەی یان بەشێکن لەوە سیستمە گەندەڵە یان سودمەندن. بۆیە هەر هەموویان وەها زەلیلن. هەرچی ڕێکخراو و سەندیکا و نەقابە و یەکێتی و کۆمەڵەکان هەیە کە بە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ گرێدرای ئەو دەسەڵات و سیستەم و حزبە زەلیلانەن. ئەمانیش هەر لە زەلیلەکانن. هەموو مەلا و بانگخواز و شێخ و پیاوانی ئایینی سەر مینبەری مزگەوت و مینبەرە جیاوازەکانی ناو سۆشیال میدیاش هەیە لە زەلیلەکانن. چونکە ئەوان دونیای سیاسەت سەروژوور بێت لەو جوخزەی خۆیان نایەنە دەرەوە. ئەوانیش یان گرێدراوی دەسەڵاتن یاخود سود لە گەڕەلاوژێ دەبینن. ئەوان خاوەن سەددان هەزار دواکەوتەی خۆیانن، بە یەک هاوار ئەتوانن کاریگەری دابنێن، بەڵام نایکەن چونکە ئەمانیش لە زەلیلەکانن. فەرمانبەران و مامۆستایان و کاسبکاران، کە زەرەرمەندی سەرەکی دەستی ئەم دەسەڵاتەن، جگە لەو پرتەوبۆڵە و هاتوهاواری ڕۆژانە هەڵوێستێکی توند و ڕاشکاویان نیە بۆ ئەم دۆخە جا یان بە هۆی نەوێڕی یاخود وا بەستەبوون بە حزبی دەسەڵاتدار یان حزبە زەلیلەکان، جا بۆیە ئەمانیش لە زەلیلەکانن. گەر وردی بکەینەوە هەویر ئەم باسە ئاو زۆر ئەکێشێت، زەلیلەکان زۆرینەی زۆری هەرێم پێک دەهێنن. خۆ ئەگەر زەلیلەکان بچووبوونایەتە پاڵ ئازادەکان ئەوا مەغروور خۆی نەدەگرت لە بەریان.\n3- مەغروورەکان کێن؟\nسەرۆکی مەغروورەکان، مەسروور بارزانییە. ئەو کە بۆ ڕۆژێکیش دەستی بۆ کورد بە ئاودا نەکردووە، نیوەی تەمەنی لە ڕۆژئاوا بە پارەی شۆڕشی سەردەمی باپیری بەڕێ کردووە و نێوەکەی دیکەشی لە سەر کورسی دەسەڵات دانیشتووە. ئەو بە بێ هیچ دەست مایەیەکی سیاسی یاخود خەباتی چەکداری یان مەدەنی گەورەترین دەسەڵاتی ئەم هەرێمەی لە ژێر دەستە. ئەو بەردێکی بۆ کورد لە سەر بەردێک دانەناوە بۆیە بێباک وا خەریکە ئەیرووخێنێ. پارتی بە گشتی و کاراکتەری مەسروور و باوکی لە مەغروورەکانن. چونکە پارتی لە دەست بردن بۆ خیانەت هیچ کات سڵ ناکاتەوە تا ململانێکان بە قازانجی خۆی بشکێنێتەوە، بۆیە مەغروورە. حزبەکانی دیکەی دەرەوەی پارتیش کە زەلیل و ملکەچ و بێ هەڵوێستی جدین هۆکارکی دیکەی ئەم غروورە سیاسییەی پارتی و مەسروورن.\nهەر بۆیە لە سەرووبەندی پەسەندکردنی بڕیاری زیندانی کردنی زیندانیانی بادینان ئەم غروورەی مەسروور بارزانی گەیشتە لوتکە چونکە نە گوێی بە دادپەروەری و نە گوێی بە گلەیی و گازندەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەکان و نە گوێی بە گیانی مرۆڤایەتی دەرەق بە خێزان و مناڵانی ئەو گیراوانەدا. ئەو قسەیەی کردبووی نەیکرد بە دوو سوربوو لە سەر سزادانیان و بەمەش یاسای خستە ژێر پێڵاو و تەرازووە خواروخێچەکەی هەرێمیشی هێنایە خوارەوە و پێکەنینێکی خۆی لە جێگەی دانا، بۆیە پێشنیار ئەکەم ناوی خۆی بگۆڕێت بۆ مەغروور چونکە کەسانێک هەن سروور لە غرووردا ئەبینێت.\nدلێر محەمەد نوری: لە شەوچەرە وە بۆ شەوسەرە. - 2022-04-30\nکاوسێن بابەکر: پۆپۆلیزم ئەو تراویلکەیەی ئامانجی ستراتیژیمان لێ وون دەکات.\nنەبەز جەلال: بەنزینی پێنج سەت دیناری!.