ئەڤینا سترانان (ئەلبوم)\nئەم بەیانییە لە خەو ھەڵسام\nئەم ھاتن (ئەلبوم)\nئەی ئار ڕەحمان\nئەی فەرات (ئەلبوم)\nئێف ئێڵ ستودیۆ\nئینتەر (ئەلبومی ویتن تێمپتەیشن)\nئینتەرلوود (ئەلبومی دیلەین)\nبادەی گوڵڕەنگ ٢\nبانگەواز (گرووپی مۆسیقی)\nبمگەڕێنەوە نیشتیمان، ئەی ڕێگاکانی وڵاتەکەم\nبۆ ھەتاھەتایە، فەرماندە\nبی تی ئێس\nپێرستی گۆرانیبێژانی کورد\nپێڕستی گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان\nتری دەیز گرەیس\nتۆنس ئاند ئای\nتیپی مۆسیقای ئاوارە\nتیپی مۆسیقای بابان\nتیپی مۆسیقای باواجی کۆیە\nتیپی مۆسیقای بێکەس\nتیپی مۆسیقای پاشای گەورە\nتیپی مۆسیقای خانزاد\nتیپی مۆسیقای دەرسیم\nکەعبە ، قیبلەی موسڵمانانە لە نوێژەکانیاندا، و سەردانی دەکەن لە حەجدا، و ئارەزووی دەکەن و ھەوڵی گەیشتن ئەدەن پێی لە ھەموو لایەکی جیھانەوە، ھەروەھا پێی ئەوترێت بەیتی حەڕام، لەبەر ئەوەی خوا کوشتاری تێدا حەرام کردووە، موسڵمانان بە پیرۆزترین شوێنی داد ...\nمزگەوتی شێخی چۆلی\nمزگەوتی شێخی چۆلی مزگەوتێکە لە ساڵی ١٨٨٣ لەلایەن شێخ محەممەدی چۆلی و خەلیفە و موریدەکانی لە قووڕ و کەرچووچ دروستکراوە، دواتر لە ساڵی ١٩٧٤ بە شێوەیەکی باشتر و جوانتر نوژەن کرایەوە تا سیمایەکی شارستانی جوان و قەشەنگی پێوە دیار بێت.\nتەورێز دووەم شاری گەورەی ئازەری زمان، شەشەم شاری گەورەی ئێران و ناوەندی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵاتی ئێرانە.\nخانووی برۆجەردی خانوو و مۆزەخانەیەکی مێژوویییە لە شاری کاشانی ئێران. ساڵی ١٨٥٧ لەلایەن پرۆفیسۆری تەلارسازی عەلی ماریام بۆ بووکی بازرگانە دەوڵەمەندەکانی برۆجەردی دروستی کردووە، بووکەکە لە خێزانێکی تەببای دەوڵەمەندەوە ھات، کە تەلارسازەکە چەند ساڵێک ...\nخانووی قەوام خانوویەکی نەریتی و مێژوویییە، لە شیرازی ئێران لە دووری قوتابخانەی خان. لە نێوان ساڵی ١٨٧٩ تا ١٨٨٦ لەلایەن میرزا ئیبراھیم خان دروست کراوە، بنەماڵەی قەوام لە بنەڕەتدا بازرگان بوون لە کاسپییەوە، بەڵام ھەر زوو لە سەردەمی بنەماڵەی زینددا ...\nدیواری گەوری دیوارێکی مێژوویییە کە لە نزیکی سەرپێڵ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە نزیکی سنۆری ئێران و عێراق لە ئاراستەی باکووری-باشووری دروست کراوە. دیار نییە کە دیوارەکە بە چ مەبەستێک کەڵکی لێ وەرگیراوە، بەڵام لەوانەیە بۆ بەرگری یا دیاریکردنی سنووری ئ ...\nزانکۆی تاران یا زانستگای تاران کۆنترین زانستگای ئێرانە کە ساڵی ١٩٣٤ لە سەردەمی ڕەزا شا بنیات نراوە. زانکۆی ئەندازیاریی ئاوەدانی عومران زانستگای تاران لە ساڵی ٢٠١١ی زایینی دا بە پێی ڕادە بەندی ناسراوی QS، لە بەینی دووسەد زانکۆی باشی دنیادا بە خەڵک ...\nکاشان ناوەندی شارستانی کاشان و یەکێک لە شارەکانی پارێزگای ئەسفەھانی ئێرانە. ژمارەی دانیشتوانی کاشان بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦ی زایینی، ٢٤٨،٧٨٩ کەسە. کاشان شارێکی خاوەن معماری تایبەتە و بە ھۆی بیناکان و باخەکانیەوە بەناوبانگە، ھەروەھا لە ئێراندا، ...\nپێترا یان بەترا شوێنەواری شارێکی مێژوویییە لە پارێزگای مەعان لە باشووری شانشینی ئوردونی ھاشیمی ھەڵکەوتووە. بەھۆی تەلارە داتاشراوەکانی لە شاخ و گاشەبەردەکانی لەگەڵ کەناڵە ئاوەڕۆیە دێرینەکانی ناوبانگی دەرکردووە. لەکۆندا پێیان دەگوت "پەمەیی" یان بە ...\nخەزنە تەلارێکە ھەڵکۆڵدراوە لە سەر ڕووی کێوێکی بەردین، بەناوبانگترین و گرنگترین شوێنەوارەکانی شاری پێترایە، نەبتییەکان دروستیانکردوە لە دەروازەی ناوەوەی پێترا بەجۆرێک ھەر گەشتیارێک سەردانی شارەکە بکات لە شەقامی سیقەوە ڕاستەوخۆ دێتە پێشی. خەزنە ناو ...\nزانکۆی موستەنسریە یەکێکە لە زانکۆکانی وڵاتی عێراق ، زانکۆیەکی میرییە مێژوویەکی کۆنی هەیە کە بۆ سەردەمی عەباسیەکان دەگەڕێتەوە و زانکۆکە لە ساڵی ١٩٦٣ نوێکراوەتەوە.\nمزگەوتی حەرام ، مەزنترینە مزگەوتە لە ئیسلامدا و دەکەوێتە شاری مەککە لە حیجاز لە شانشینی عەرەبی سعودی، کەعبەی پیرۆز لە ناوەڕاستیایەتی کە یەکەم ماڵ بوو بۆ خەڵک لەسەر ڕووی زەوی تا خواپەرستی تیا بکەن بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی، مەزنترین و پیرۆزیترین شو ...\nمنارەی چۆلی یان منارەی مزەفەریە یەکێکە لە شوێنەوارە دێرینەکانی شاری ھەولێر دەکەوێتە باشووری رۆژاوای قەڵای ھەولێر. لە کاتی فەرمانڕەوایی سوڵتان موزەفەرەدین کۆکبری لە دەورانی دەوڵەتی بەکتکینی دروستکراوە و مەزندە دەکرێ ئەم منارەیە پاشکۆی مزگەوتێکی گە ...\nمەدیەن یان شارەکانی شوعەیب شارێکی شوێنەوارییە، چەند ماڵێک و پەرستگایەکی داتاشراو لە بەرد و چیاکان، دەکەوێتە ناوچەیەک لە شاری. ئەم شارە بە شوێنەواری شاری بەرد دەچێت و کۆمەڵێ لە زانایانی بواری شوێنەوارناسی وای بۆ دەچن کە دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی دووەم ...\nبەرھەمھێنەری تۆمار یاخود بەرھەمھێنەری مۆسیقا گۆرانی تۆمارکردن و بەرھەمھێنانی گرووپێک یاخود ھونەرمەندێکی مۆسیقی چاودێری دەکات و بەڕێوەی دەبات، کە لەوانەیە تەنھا کار لەسەر یەک تاکەگۆرانی بکات یاخود ئەلبومێکی تەواو بەرھەمبھێنێت. بەرھەمھێنەرەکان ڕۆڵی ...\nلاودوایەر گۆڤارێکی سەر ھێڵی ئەمریکییە کە لە ئابی ٢٠١١ دامەزراوە و بابەتی مۆسیقای ھارد ڕۆک و ھێڤی مێتاڵ باس دەکات. خاوەنی گۆڤارەکە تاونسکوێر میدیایە.\nکاتێک بانگم بکە کە بە ھۆشیت\nکاتێک بانگم بکە کە بە ھۆشیت یەکێکە لە تاکەکانی ئەلبومی ده‌رگا کراوه‌که‌ی ئێڤەنێسنس کە لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاو کراوەتە، نوسەری گۆرانیەکە ئەیمی لی و تێری باڵسامۆیەو ئەم گۆرانییە نوسراوەتەوە بۆ خۆشەویستی پێشووی لی و لە گۆرانیەکدا دەڵێت "بۆ من مەگری، ئەگ ...\nلەکریمۆسا (گۆرانیی ئێڤەنێسنس)\nلەکریمۆسا گۆرانییەکی گرووپی ڕۆکی ئەمریکیی ئێڤەنێسنسە کە بۆ ئەلبومی دەرگا کراوەکەی ٢٠٠٦ نووسراوەتە. گۆرانییەکە نووسراوەی دەستی ئەیمی لی و تێری باڵسامۆیەو دەرھێنەرەکەشی دەیڤ فۆرتمانە. ئەم گۆرانییە دروستکردنەوەیەک بوو بۆ ریکویمی لەکریمۆسای مۆزارت بە ...\nلینکین پاڕک تیمێکی میوزیکی ئەمەریکاییە، لە ساڵی ١٩٩٦ دروست بووە، بە بڵاوکردنەوەی یەکەم ئەلبوومیان ناوبانگێکی نێودەوڵەتیان پەیدا کرد. تا ئێستا زیاتر لە ٥٠ پەنجا ملیۆن کۆپی لە ئەلبوومەکانیان فرۆشراوە و دوو خەڵاتی گرامییان بەدەست ھێناوە.\nویڵیام مارتین "ویڵ" هه‌نت له‌دایک بوی ٥ی ئیلولی ١٩٧١ه و ته‌پڵ ژه‌نێکی ئه‌مریکیه که به‌شداری زۆرێک له گروپی ڕۆکه‌کانی کردووه و به ته‌پڵ ژه‌نی ئێڤەنێسنس ناسراوه.\nئادەم لەڤین لەدایکبووی لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیایە. لەڤین گۆارنیبێژ، نووسەری گۆرانی و ئەکتەرە، وەلەساڵی ١٩٩٤ەوە بوڕێوەبەری گرووپی ڕۆکی مەروون ٥ە.\nئارام خاچەتووریان ئاوازدانەرێکی ئەرمەنی سۆڤێتی بوو. ھاوشانی "سێرجی پڕۆکۆفیڤ" و "دیمیتری شۆستاکۆڤیچ" ھەندێک جار ناو دەبرێت بە یەکێک لە سێ "زلھێز" ـەکەی مۆزیکی سۆڤێت. خاچەتووریان بە یەکێک لە گەورە مۆزیسیانەکانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. لەزۆرینەی کارە ...\nئارام شەیدا لەساڵی ١٩٨٢ لە پێنجوێن لەدایکبووە و ئێستا لەشاری سلێمانی نیشتەجێیە و یەکێکە لەگۆرانیبێژە میللییەکانی ئەو شارە خاوەن ناوبانگێکی زۆرە. لەگەڵ یەکەم دەرکەوتنیدا توانیویەتی بەندێکی یەک کاتژمێری بەبێ پچڕان تۆمار بکات و گوتی "لەساڵی ٢٠٠٤ یەک ...\nحەکیم لە ساڵی ١٩٩٤ لە شاری سۆران لەدایکبووە. زیاتر لە دە ساڵە دەستی کردووە بە گوتنی ڕاپ. تا ئێستا خاوەنی شەش ڤیدیۆ کلیپە. ھەروەھا بێ لە تاک تراکەکانی، خاوەنی سێ ئەلبوومی ڕاپە.\nئارک ئێنمی گرووپێکی سویدی مێلۆدیک دێس مێتاڵە کە لە ھاڵمساتد دامەزراوە لە ساڵی ١٩٩٦. ئەندامەکانی لە گرووپی تری وەک کارکاس، ئارماگەدۆن، کارنەیج، مێرسیفڵ فەیت، سپیریچواڵ بێگەرس، نێڤەرمۆر ئیکواریست بوون. گرووپەکە دۆزراوەتە لەلایەن ھەردوو گیتارژەنی کا ...\nئارەش لەباف ، ناسراو بە ئارەش ، گۆرانیبێژ و بەرھەمھێنەری سوێدی-ئێرانییە. ناوبراو بە ناوی ئازەربایجانەوە ڕۆیشتە پێشبڕکێی یۆرۆڤیژنی ٢٠٠٩وە لەگەڵ ئایسل، و تەواوکردنی سێیەم بە گۆرانیی "Always". ھەروەھا یەکێکیشە لە لیژنەکانی Persias Got Talent.\nئاریانا گراندێی-بوتێرا ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٩٣) بە ناوی ئاریانا گراندێی ناوبانگی دەرکردووە، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکایییە. ئاریانا لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا چالاکی خۆی بە فەرمی لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شانۆی برادوێی موزیکالی ١٣ دەست پێکرد، پاشان لە ساڵی ٢٠٠٩ لە ڕۆ ...\nئازاد وەھاب ئەبدوڕەحمان ناسراو بە ئازاد خانەقینی ھونەرمەندی گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی شاری خانەقین لە بەشی کەڵھورنشین باشووری کوردستانە کە بە زاراوەکانی کەڵھوڕی و سۆرانی گوورانیی خوێندووە. ئازاد خانەقینی لە ساڵی ١٩٥٨ی زایینی لە گەڕەکی پاڵاوتگەی شا ...\nئالان ئەنتۆنی سیلڤێستری ئاوازدانەر و ڕێبەری کاری فیلم و تەلەفزیۆنی ئەمریکییە. متمانەکانی دەگەڕێتەوە بۆ دروستکردنی فیلمی "گەڕانەوە بۆ زنجیرەی فیلمی داھاتوو" ، "فۆرێست گەمپ" ، فیلمەکانی لە "جیھانی مارڤیلی سینەمایی" ، ھەروەھا لە تۆڵەسێنەرەکان، زنجیر ...\nئالان عومەر گۆرانیبێژ و ڕاگەیاندنکاری کوردە لە ساڵی ١٩٧٥ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە و دەرچووی پەیمانگای پزیشکییە. لە ساڵی ٢٠٠١ یەکەم ئەلبۆمی بڵاودەکاتەوە و بەدوای ئەوەشدا لە ساڵی ٢٠٠٢ ئەلبۆمی دووھەمیشی دەداتەدەرەوە. ئێستا لە سوید دەژێت.\nئالیا بات خانمەئەکتەر و گۆرانیبێژێکی بە ڕەگەز ھیندی و ھەڵگری ڕەگەزنامەی بەریتانییە، کە زیاتر لە سینەمای بۆلیوود دەرکەوتووە. ئالیا یەکێکە لە گرانترین خانمەئەکتەرانی ھیند، تا ساڵی ٢٠١٩ ئالیا براوەی چوار خەڵاتی فیلم فەیرە. لە ساڵی ٢٠١٤، ناوی لە لیست ...\nئان هاسەوەی ناوی تەواوی ئان جاکلین هاسەوەی. ی بڕۆکلینی شاری نیو یۆرکە. ئەکتەر و گۆرانیبێژێکی ئەمریکییە. بەژداری زیاتر لە ٣٠ فیلمێکدا کردووە وەک فیلمەکانی\nھاشیمۆتۆ لە ژاپۆن لەدایک بووە، بەڵام کاتێک تەمەنی شەش مانگ بوو، خێزانەکەی چوون بۆ بەریتانیا. ئەو ئامادەی بەشی کۆلێژی شاھانەی مۆسیقا بوو پێش ئەوەی لە قوتابخانەی پورسێڵ دەست پێ بکات کە لەوێ لەگەڵ مایکڵ کۆلینز خوێندی کە دواتر بەردەوام بوو لە وانە لە ...\nبنەماڵەی مام سابیر ٤ کوڕ بە ناوەکانی ئارام و ئاوات و محەممەد و ئەندام و ھەروەھا دوو کچیان ھەیە. لە ٧ ساڵی ئاوات چوو بۆ قوتابخانە و دەرس خوێندن تا پۆلی ٥ی سەرەتایی زمانی فارسی یەکەم کەس بوو لە پۆلی خۆی دا، ئاوات تا پۆلی حەوت خوێندوویەتی. ساڵێکی بە ...\nئۆشەی جاکسن سینیەر ، ، ناسراوە بە ئایس کیووب ، ڕاپەر، گۆرانینووس، گۆرانیتۆمارکەر، ئەکتەر و فیلمسازی ئەمریکییە. سەرەتا بووە ئەندامی گرووپی ھیپ-ھاپی ، دواتریش چووەناو گرووپی ڕاپی.\nئاینور دۆغان گۆرانیبێژێکی بەناوبانگی کوردە. لە ١٩٩٢ەوە دانیشتووی ئەستەمبوڵە و لەوێ مۆسیقای خوێندووە. یەکەم ئەلبۆمی لە ساڵی ٢٠٠٢ بڵاوکردووەتەوە. بە ھۆی گۆرانیی کەچا کوردان زۆر ناسرا. ئەم گۆرانییە لە لایەن دادگایەکی تورکیا بۆ ماوەیەک قەدەغە کرابوو. ...\nئورسولا کۆربێرۆ دێلگادۆ خانمەئەکتەرێکی ئیسپانییە، کە بە ڕۆڵی ڕوت گۆمێز لە Física o química ، مارگەریتا دێ ئۆستریا لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنی Isabel و مارتا لە فیلمی کۆمیدی، Cómo Sobrevivir a una Despedida ناسرا. ئورسولا ناوبانگی سەرتاسەری بە ڕۆڵی تۆکی ...\nئوم کەلسووم یان کەوکەب ئەلشەرق ناسراوە گۆرانیبێژێکی جیھانی عەرەبییە. پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ گەورە دەسەڵاتدارەکانی وڵاتەکەی ھەبووە. لەنیوەی تەمەنیدا ویستوویەتی بچێتە حەج، بەڵام جمال عبد الناصر ڕێگەی پێنەداوە.\nئۆرکێستر بە کۆمەڵێک لە مۆسیقاژەن و ئامێری مۆسیقایی دەوترێ کە بەیەکەوە خەریکی نواندن و ژەنینی مۆسیقا دەبن. هەر ئۆرکێسترایەک بە پێی چەند و چۆنی جێگرتنی ئامێرەکانی مۆسیقا نێوی بۆ دادەنرێ. بۆ نموونە، ئۆرکێستر سەمفۆنی، کە وەکوو گەورەترین جۆری ئۆرکێستر ...\nئۆریکۆن بریتییە لە کۆمپانیایەکی کۆنتڕۆڵکەر کە لە پێشکەش کردنی ڕاپۆرت و زانیاری دەربارەی مۆسیقا و دروستکردنی مۆسیقا کار دەکات. دروست بووە لە ۱ تشرینی یەکەمی ۱۹۹۹. بنکەکەی دەکەوێتە رۆپۆنگی، تۆکیۆ، ژاپۆن.\nئۆزجان دەنیز ئەکتەر، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرێکی کوردی تورکیایە. ئۆزجان دەنیز لە چەندین فیلمی سینەمایی و زنجیرە درامای تەلەڤیزیۆنی بە زمانی تورکی بەشداریی کردووە. جگە لەوەش بەشێک لە فیلمەکانی لە نووسینی خۆیەتی.\nئۆغر بە ئۆغور\nئۆغر بە ئۆغور واتە بەخێرچی ئۆغور ، ناوی ئەلبومێکی گۆرانی ھونەرمەند ھۆزان دیارە کە لە ١٣ ستران پێکھاتووە. ئەم ئەلبومە لەلایەن کۆمپانیای کۆم موزیک تۆمار کراوە و ساڵی ٢٠٠٦ بڵاوکراوەتەوە. ئۆغر بە ئۆغور، یەکێک لە گۆرانییەکانی ئەم ئەلبومەیە کە بۆ ئۆغور ...\nئۆڵمووڤی وێبسایتێکی خزمەتگوزاریی ڕێنوێنی سەرھێڵە بۆ زانیاری دەربارەی فیلم و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان و ئەکتەرەکانی سەر شاشە. لە ڕێکەوتی ٢٠١٥، AllMovie.com و براندی بەکارھێنەرانی ئۆڵمووڤی لەلایەن ڕیتم وەنەوە خاوەندارێتی دەکرێت.\nئۆڵمیوزیک یاخود ئۆڵ میوزیک ماڵپەڕێکی سەر ئینتەرنێتی تایبەت بە پێشنیازکردن، ڕەخنەگرنت و بەسەرداچوونەوەی مۆسیقایە. سەرەتا لە ساڵی ١٩٩١دا لەلایەن ئۆڵ میدیا گاید، کە دواتر ناوەکەیان گۆڕی بۆ ئۆڵ میدیا نێتوۆرک دامەزرا.\nئەپۆکالیپتیکا گرووپێکی مۆسیقی چێلۆ مێتاڵی فینلاندین کە لە ساڵی ١٩٩٣ دامەزراوە. ئەپۆکالیپتیکا سەرەتا وەک گرووپێک بۆ یادی مێتالیکا دامەزران، بەڵام دواتر بەپێی تێپەڕبوونی کات ڕێگەیەکی نیۆکلاسیکاڵ مێتاڵیان گرتە بەر و مۆسیقای مێتاڵیان بەرھەمھێنا بەبێ ...\nئەحمەد مەحموود یان ئەحەی خولە سنەیی ناسراو بە ئەحمەد شەماڵ گۆرانیبێژێکی کورد بوو، کە بە ڕەچەڵەک خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانن و بەھۆی کاری کاروانچێتییەوە باوک و باپیری لە شاری سنەوە ھاتونەتە شاری سلێمانی بۆیە بە ئەحەی خولەسنەیی ناسراوە. دواتر و ھەر ل ...\nئەحمەد کایا گۆرانیبێژ، ئاوازدانەر و مۆسیقاژەنێکی کورد بوو کە لە شاری مەلەدیی باکووری کوردستان لەدایکبووە. لە دوای ئەوەی باوکی سازێکی بۆ کڕی، ئەحمەد لە تەمەنی شەش ساڵییەوە خەریکی مۆسیقا بووە. پێش ئەوەی وەک گۆرانیبێژ دەرکەوێت، ماوەیەک لە ئەستەمبوڵ ...\nئەدێل لۆری بلوو ئەدکینز کە زۆرتر بە نازناوە ھونەرییەکەوە دەناسرێت. گۆرانیبێژ و گۆرانینووسێکی بەریتانیایییە. ئەدێڵ لە ساڵی ٢٠١١ بە بڵاوکردنەوەی دووەمین ئەلبوومی بەناوی ٢١ خۆی بە جیھان ناساند، ئەم ئەلبومە بوو بە پڕفرۆشترین ئەلبوومی بەریتانیا بۆ ماو ...\nبمگەڕێنەوە نیشتیمان، ئەی ڕێگاکانی وڵا ..


https://1baiser.com جیهانی بێ نووسەران، جیهانی بێ خەیاڵە |\nHome گشتی فەرهەنگ جیهانی بێ نووسەران، جیهانی بێ خەیاڵە\n١٥ فیلم کە دەربارەی نووسەران بەرهەم هێنراون\nنووسەران دنیایەکی باشتر درووست دەکەن، ئەوان چیرۆکگەل دەربارەی عەشق و ترسناکییەکانی جیهان دەگێڕنەوە و ئیلهامدەری ئەوانی دیکەن. نووسەران بە دەستەواژەکانیان جیهانێکی نوێمان بۆ دەخوڵقێنن. ئایا دەتوانین جیهانێک بهێنینە بەرچاومان بەبێ ئامادەیی ئێچ جی وێڵز، ئۆسکار وایڵد، ودی ئالن و یان تەنانەت بێ ئامادەیی ڕۆڵینگ؟ ئەوان خەیاڵیان، هەست و گۆڕانکارییەکانی ئێمە لە قاڵب دەدەن، زەینی مامۆستایانەی ئەوان بە وشەگەل، کە لە قووڵایی بوونیانەوە دێنە دەر؛ لەسەر ویژدانی ئێمە دا دەنیشێ و هەستی بوونمان بەهێزتر دەکەن.\nسینەمایش لەگەڵ نووسەران میهرەبان بووە، هەرچەند هەندێک لە دەرهێنەران و ڕۆڵبینان بەناوبانگ نەبوون، بەڵام لە سینەمادا خاڵی گرنگی بێبەرامبەر و چاوپۆشیلێکردنیان لەو ڕاستییە بە بەرهەمهێنانی کۆمەڵەفیلمێکی سینەمایی دەربارەی نووسەران وردەوردە جێی خۆیان دەگرن.\nلێرەدا ١٥ فیلم دەخەینە ڕوو، کە توانای نیشاندانی پۆرترەیتی ڕاستەقینەی نووسەرانی هەیە.\nئەم فیلمە، چیرۆکی فیلمنامەنووسێکە، کە هەوڵ دەدات ئامێرەکەی بپارێزێت، بەڵام گیانی دەبەخشێت. چیرۆکی ژیانی هونەرپیشەیەکی ژنی کۆنە، کە لە ئێستادا پیر بووە و ئیتر لە ڕۆژانی ئاڵتوونیی شتێکی بۆ نەماوەتەوە. ژیانی ئەم ژنە بە هاتنی فیلمنامەنووسێکی گەنج، زۆر دەگۆڕدرێت و لە کۆتاییدا چارەنووسێکی دیکەی دەبێت.\nکۆبریک بە ئەمانەتەوە چیرۆکی سەرسامکەری ستیڤن کینگ ‹نووسەری سەردەمی چیرۆکی ترسناک› بینەر بۆ قووڵایی تەنیایی خۆی دەبات، ئەو بە هێزی تەواوی مەوداکانی ڕاستی و خەیاڵ دەدرەوشێنێتەوە تا شوێنێک، کە ئیتر شیاوی دەستنیشانکردن نییە و سەرکردە و ڕاویی لۆژیکیی چیرۆک تەنیا بە دەست کۆبریکە و دەتوانین بڵێین تەنیا ئەو دەتوانێت خاوەنی بێڕەحمانەترین بەرهەمی ئەو بێت. بەڕێز تۆرنس ‹ڕۆڵی جاک نیکڵسۆن› نووسەرێکە لۆژیکی و تووڕە و کەسێکە، کە داهێنەرێکی قووڵ و بڕیاردەرێکی توندە، بەڵام تەنیایی؛ هەڵبەتە لە ڕوانگەی کۆبریکەوە، زیاتر تەنیایی کەسییە وەک لەوەی تەنیایی بە مانای گشتی بێت، ئەوە ئەنجامی سەرباڵایی ئاژەڵگەرایی و دابەزینی گونجاویی مرۆڤایەتییە.\nنیوەشەو لە پاریس\nچیرۆکی ئەم فیلمە دەربارەی گێڵە، نووسەرێکی مامناوەند لە تەمەندا، کە لەگەڵ خێزانی هاوسەرەکەی لە گەشتی هاوینەیانن لە پاریس. گێڵ بە هۆی ئەوەوە، کە وەک نووسەرێکی سەرکەوتووی هۆڵیوود ئەژمار دەکرێت، لە ژیان و توانای خۆی ڕازی نییە و ئامادەیی ڕاستینەی خۆی لە ڕۆماننووسیدا دەبینێتەوە. بەو هۆیەوە لە ئێستادا پشووی لە کارەکەی لە هۆڵیوود وەرگرتووە و سەرقاڵی نووسینی ڕۆمانێکە، لەو دەمەدا بێ چۆنوچەند گێڵ شەیدای گڵۆپەکانی پاریسە لە سەدەی ٢٠ـدا، لە یەکەمین پیاسەی شەوانەی خۆیدا لە پاریس بە شێوەیەکی سەیر هەنگاو بەرەو ئەو سەردەمە دەنێت و پیاسەی تێدا دەکات. خۆشبەختانە ئالن بە تەواوی ڕووی زیرەکانەی چۆناوچۆنیی ئەم سەفەرەمان بۆ شی دەکاتەوە و خەیاڵی زانستییانە لە بیر ناکات. بەو پێڕستەی کەسایەتییە ڕاستەقینەکان، کە لە بیر و خەیاڵیدا، سەدەی ٢٠ بە سەردەمی ئاڵتوونیی هونەر دەزانێت، سەفەر دەکات بۆ ئەو سەردەمە و هاونشینی گەورە هونەرمەندانی ئەو سەردەمە دەبێت، گەورەنووسەران و هونەرمەندانی وەک: سکۆت و زێڵدا فیتزجیڕاڵد، ئێرنیست هێمینگوەی، گرتروود ستەین، سێلڤادوور دالی، تی.ئێس.ئێلیووت. لویس بۆنۆیێڵ، پابلۆ پیکاسۆ و… کە پاریسیان لەو سەردەمەدا کردبووە ژیانی هوونەرژیان.\nهەوڵی نووسینی فیلمنامەیەک، لەسەر بنچینەی کتێبی ‹دزی گیرفانبڕ› کە لەو دەمەدا بە بنبەست گەیشت و درووست نەکرا. دوای چەندین ساڵ ئیقتیباس دووبارە ئەم کتێبەی زیندوو کردەوە.\n‹مایڵز› (جیاماتی) مامۆستا و نووسەری سەرنەکەوتووە، کە لە تەمەنی ناوەندساڵیی لە هاوسەرەکەی جیا دەبێتەوە. ‹جاک›یش هاوڕێیەکی شیرینی ئەوە، کە مایڵز لە سەردەمی خوێندنگەوە دەیناسێت. جاک بڕیارە هەفتەی داهاتوو هاوسەرگیری بکات و مایڵز بە بیانووی هاوسەرگیرییەوە پێشنیار دەدات هەفتەیەک بۆ کالیفۆڕنیا بڕۆن.\nفیلمی سێ ژن، سێ پارچەی کاتی جیاواز نیشان دەدات؛ سێ ژن لە ناوەڕاستەکانی ساڵانی بیست (وۆڵف بە ڕۆڵی کیدمان)، پەنجا (لۆرا بڕاون بە ڕۆڵی جۆلین مۆر) و ٢٠٠٢ (کلاریسا بە ڕۆڵی ماریل ستریپ) بە ئاگا دێنەوە. هەرسێکیان پرچەکانیان لە بەردەم ئاوێنەدا شانە دەکەن، کلاریسا بە نیازە بۆ میوانەکانی ئەمڕۆی گوڵ بکڕێت و پێشکەشی دۆست و هاوماڵەکەی بکات لە یەکەمین گفتوگۆیاندا. وۆڵف قەڵەم هەڵدەبژێرێت و دەست دەکات بە نووسینی ‹خاتوو داڵڤۆی›. لۆرا پەڕەکانی کتێبی ‹خاتوو داڵڤۆی״ هەڵدەداتەوە، کیدمان بڕیار دەدات بەم جۆرە دەست پێ بکات: ״خانم داڵڤۆی گوتی خۆم گوڵەکان بۆ میوانیی دەکڕم.״\nکەپووتی بە نموونەوەرگریی کتێبی زۆر ناسراوی خوێنسارد لە لایەن نووسەری گەورەی ئەمەریکایی تروومەن کەپووتییە. تروومەن کەپووتی دوای خوێندنەوەی بابەتێک لە لاپەڕەی ڕووداوەکانی ڕۆژنامە، دەربارەی کوشتنی ئەندامانی خێزانێک لە لایەن دوو بکوژەوە، بڕیار دەدات کتێبێکی تازە بنووسێت و ئەم ڕووداوە بگێڕێتەوە و بە تایبەت ژیانی دوو بکوژی گەنج بداتە بەرباس، بەم شێوەیە هەرچۆنێک بووە لەگەڵ ئەو دوو بکوژەدا دەبێتە هاوڕێ تا کتێبەکەی تەواو بکات.\nترس و تۆقاندن لە لاس فیگاس\nڕائول (جۆنی دیپ) لەگەل گۆنزۆ (بیگۆل دێل تۆرێ) بۆ ئامادەکردنی ڕاپۆرتێک بۆ لاس فیگاس هاتوون، بەڵام هەمیشە سەرقاڵی بەکار‌هێنانی جۆرەها ماددەی سڕکەرن و جیاوازیی نێوان ڕاستی و خەیاڵیان بۆ ناکرێت. ئەوان هەمیشە خەیاڵ دەبینن تا ئەوەی، کە گۆنزۆ لە باڵاوخواربەرێکدا لەگەل کچێک (کامیرۆن دیاز) کە خۆی بە هەواڵساز دەناسێنێت ئاشنا دەبێت و عاشقی دەبێت، بەڵام ماددەی هۆشبەر-سڕکەر بیروهۆشی ئەو دەسڕێتەوە.\nMisery / 1999\nئەم فیلمە لەسەر بنچینەی ڕۆمانەکانی ستیڤن کینگ درووست کراوە و نووسەر بە دەستڕەنگینیی گێڕەرەوە تا کۆتایی چیرۆکەکە دەڕوات. دەستمایەی کینگ بۆ نووسینی ئەم چیرۆکە، چیرۆکی ئەفسانەیی بەناوبانگی ‹هەزارویەکشەوە›یە. چیرۆکی شەهرەزادی گێڕەرەوە و سوڵتان شەهریار، کە مەبەستی گیانی شەهرەزادە و شەهرەزاد چیرۆکگەلی خۆی ئەوەندە سەرنجکێش دەگێڕێتەوە، کە تا هەزارویەک شەو درێژە دەکێشێت و سەرئەنجام سوڵتان دڵبڕاوی دەبێت.\n2046 / ٢٠٠٤\nفیلمەکە بەم ڕستەیە لە ڕۆمانی نووسەرێکەوە، کە کەسایەتیی سەرەکیی فیلمەکەیە دەست پێ دەکات: ‹ ٢٠٤٦› شوێنێکە، کە کات تیایدا وەستاوە و هەرکەس بۆ ئەوێ بڕوا، دەیەوێت بیرەوەرییەکانی بدۆزێتەوە. ئەم ڕۆمانە ٢٠٤٦ـی ناوە و لە ساڵی ٢٠٤٦ـدا ڕوو دەدات. ئەم ژمارەیە بە درێژایی فیلمەکە پێناسە و مانای تایبەتیی خۆی هەیە. ‹ژمارەی ژوورەکانی مەعشووقی نووسەر، ناوی ڕۆمان› ئەم نووسەرە وای بۆ دەچێت، کە دەربارەی ئاییندە دەنووسێت، بەڵام بە درێژایی فیلمەکە بۆ بنیادنانی دەروونی بەتایبەتی وای بۆ دەچین، کە ئەو لە واقیعدا دەربارەی ڕابردوو دەنووسێت.\nیەکێک لە جوانترین ئەو هەستانەی، کە فیلم بە بینەری دەبەخشێت، هەوڵ و کۆششی دوو کارەکتەرە، دوو کەسایەتی کە هەستێکیان هەیە؛ ئەوەی هەست دەکەن ئەوان زیاتر لە شەووڕۆژێک ناتوانن پێکەوە هەڵبکەن و بەیانی زوو دەبێت لە یەک جیا ببنەوە، بەڵام دووبارە خەم لە چاوان و دڵەکانیاندا، هەوڵیان پێ دەدات، کە عاشق ببنەوە تا ڕەنگە هەرگیز بەیانییەکی ‹ستەمکار› ئەوان لە یەک نەکات و بۆ هەمیشە پێکەوە بن.\nسەرسامکەرتر لە چیرۆک\nکۆرن ئیڤڵ دوای ساڵان لە هەوڵدان سەرئەنجام ڕۆمانەکەی دەربارەی پیاوی گۆشەگیر بە کۆتایی دەگەیەنێت. تەنیا کێشەشی نەگونجاویی کۆتایی ڕۆمانەکەیە، ئەم کێشەیە لەو شوێنەدا ناچیز دەبێت، کە کۆرن نەیتوانیوە ڕێیەک بۆ کوشتنی پاڵەوانە سەرەکییەکەی خۆی ‹هارۆڵد کریک› بدۆزێتەوە. بەم جۆرە ئەمە دەگۆڕدرێت بۆ کابووس بۆی. بەڵام کەسێک هەیە، کە بێئاگا لەم هەموو کێشانە، بەردەوامیی بە ژیانی خۆی دەدات: هارۆڵد کریک. هارۆڵد تەواوی ڕووداوەکانی کە کۆرن لە ڕۆمانەکەیدا نووسیویەتی یەک لە دوای یەک لە حاڵەتی ئەزموونکردن و ئەنجامدانیدایە. ئەو زوو پەیوەندیی خۆی و ڕۆمانەکە ئاشکرا دەکات و هەوڵ دەدات، کە کۆتایی ڕۆمانەکە جیاواز بێت لە ژیانی ئەو و کارێک بکات، چونکە کۆرنیش بێئاگا سەرقاڵی هەوڵدانە بۆ کۆتاییهێنان بە ڕۆمانەکەی.\nفیلمێک لە ڕەگەزی دراما و ڕۆمانسی، کە خەڵاتی باشترین فیلمی ئۆسکاری لە ساڵی ١٩٩٨ـدا بە دەست هێناوە، بەشی سەرەکیی چیرۆکی ئەم فیلمە، خەیاڵییە و بەشە بچووکەکانی لە ڕاستییەکانی ژیانی شەکسپیرەوە سەرچاوەی گرتووە. جۆن مادەن دەرهێنەری ئەم بەرهەمە بووە و گۆیینت پاڵترۆ و جۆزێف فینز ڕۆڵی تیادا دەگێڕن.\nنووسەری پشتی پەردە\nThe Ghost Writer / 2010\nنووسەرێک بڕیار دەدات کارێکی نیوەتەواوی نووسەرێکی دیکە (کە بە مردوویی دۆزیویەتییەوە) سەبارەت بە ژیننامەی سەرۆکوەزیرانی پێشووی بەریتانیا بە کۆتا بگەیەنێت. بەڵام دوای ماوەیەک تێدەگات، کە ڕەنگە نووسەری پێشووتر کوژرا بێت. ئەو وردەوردە هەوڵدەدت تێبگات لەوەی هۆکاری مەرگی نووسەری پێشوو چی بووە و ئەوەی، کە ئەو ویستویەتی چ شتێک دەربارەی سەرۆکوەزیران و ژیانی بزانێت.\nAmerican Splendor / 2003\nفیلمی کۆمیدی/ درامیی، کە چیرۆکی ئەم فیلمە دەربارەی کەسایەتییەکی ڕاستەقینەیە بە ناوی هاروی پیکەر، کە چیرۆکی کۆمیدی درووست دەکات و ئەم فیلمە فانتازیای کەسایەتیی خۆشویستنی ئەم کەسایەتییە پیشان دەدات. خودی پیکەریش لەم فیلمەدا بە شێوەی ڕاویی سەرەکیی چیرۆکەکە بوونی هەیە. پیکەر لە هەموو ساتێکی ژیانیدا کولەمەرگیی دێتەڕێ و هەمیشەیش براوە بووە و تازەبەتازە هاوسەرگیری دووەمی شکستی هێناوە، تا ئەوەی لەگەڵ کەسێک، کە لە کۆمیدیسازیدا سەرتۆپە، بەشێوەیەکی سەیر پەیوەندی درووست دەکەن و بە پاڵپشتیی ئەو کۆمیدیاکەی پیکەر بەناوبانگ دەبێت.


عەشقەكەی عادل و هەنا بە مەرگ كۆتاییهات\nدهۆك/ 2019/ عادل عەلی و هەنا حسێن لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییاندا فۆتۆ: خێزانی عادل بۆ (كەركوك ناو)یان ناردووە\nعادل لەژور سەری هاوسەرەكەی رادەوەستێت، بە دەنگێكی كز و لەسەرخۆ چەندجارێك بانگی دەكات: هەنا.. هەنا، بەڵام ئەو تەنیا جەستەیەكی شەكەتی بێ جوڵەیە لەسەر قەرەوێڵەی نەخۆشخانەكە و هیچ وەڵامێك ناداتەوە، بۆیە بەبێ ئومێدی ژورەكە بەجێدەهێڵێت و چیتر ناگەڕێتەوە.\nبەوتەی كەسوكاری هانا و ئەوانەی ئەو رۆژە لە نەخۆشخانەكە بون، بەدرێژایی ئەو دوو هەفتەیەی هاوسەرەكەی لە ژێر چارەسەردا بوو، هیچ كاتێك عادل هێندە بێتاقەت نەبوو.\n"وەك كەسێكی شێتی لێهاتبوو، دەوروبەری كاتژمێر 11ی پێشنیوەڕۆ بوو، چوە ژورەوە بە دەنگێكی زۆر غەمبار و لەسەرخۆ بانگی هەنای كرد، بەڵام هەنا جوڵە و قسە و خواردنیشی نەمابوو، بارودۆخی زۆر خراپ بوو" بەوتەی نارو بیبۆ، دایكی هەنا بۆ (كەركوك ناو).\nعادل ئەو ماوەیە هەر لە نەخۆشخانە دەمایەوە، بە قاوش و حەوشە و كۆڵانەكانی نزیكی نەخۆشخانەدا هاتوچۆی دەكرد، كەمترین كات دەیویست هەنا لەو بارودۆخەدا ببینێت.\nهەنا لەبەر سوتاوی رەوانەی نەخۆشخانە دەكرێت و لەوێ دەردەكەوێت بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناشەوە هێندەی دیكە ژیانی لە مەترسیدایە.\nدڵنەواییمان كرد و وتمان ئارام بگرە هەنا چاك دەبێتەوە و دەگەڕێتەوە ماڵەكەی خۆی\nراپۆرتی پزیشك و پشكنینەكان هیچ ئومێدێك بۆ ژیانی هەنا ناهێڵنەوە، ئەوەش بە یەكجاری ورەی عادل دەڕوخێنێت.\n"عادل بە تەواوی تێكچوبوو،.. زۆر ئامۆژگاریمان كرد، دڵنەواییمان كرد و وتمان ئارام بگرە چاك دەبێتەوە و دەگەڕێتەوە ماڵەكەی خۆی" حسێن عەلی، باوكی هەنا بۆ (كەركوك ناو) وای وت.\nكاتژمێر 2ی دوانیوەڕۆی 30ی ئابی 2021، هەر لە نزیكی نەخۆشخانەی سوتاوی دهۆك، ئەو شوێنەی هەنا تیایدا چارەسەری سوتاوی و كۆرۆناش وەردەگرێت، عادل عەلی (22 ساڵ) "خۆی دەخنكێنێت" و كۆتایی بە ژیانی دێت.\n"چەند خولەكێك پێش روداوەكە بەتەلەفۆن قسەم لەگەڵ كرد، عادل وتی بارودۆخی هەنا زۆر خراپە، بەدەنگییدا هەستم بەدڵتەنگی و غەمبارییەكەی كرد، پێموت خۆی دڵتەنگ نەكات و خوا شیفا دەنێرێت، دواتر پەیوەندییەكەمان داخست و زانیم هەر ئەو رۆژە خۆی خنكاندووە" شاكر عەلی، برای عادل بۆ (كەركوك ناو) وادەڵێت.\nشاكر دەڵێت ئەو رۆژە چۆتە سەردانی هەنا لە نەخۆشخانە و لەوێ پۆلیس پێیانوتووە براكەی "خۆی خنكاندووە" و بڕۆن لە پزیشكی دادوەری تەرمەكەی وەربگرنەوە.\nپۆلیس دەربارەی روداوەكە لە رونكردنەوەیەكدا بە "خۆخنكاندن" ناوی دەهێنن بەڵام (كەركوك ناو) نەیتوانی بۆ زانیاری زیاتر لێدوانیان وەربگرێت.\nعادل و هەنا و كوڕەكەیان كە تەمەنی دوو ساڵە فۆتۆ: كەسوكاری عادل بۆ (كەركوك ناو)یان ناردووە\nعادل لەژێر یەكێك لە پردەكانی پەڕینەوەی نزیكی نەخۆشخانەكەی دهۆك "خۆی هەڵواسی" بوو.\n"ئەو رۆژەی چوە ژورەكەی هەنا، ئەوە دوایین بینینی من و عادل بوو، چەند كاتژمێرێك دواتر وتیان خۆی كوشتووە" بەوتەی دایكی هەنا.\nهەنا حسێن (17 ساڵ)، هاوسەری عادل لە ناوەڕاستی حوزەیرانی ئەمساڵدا بەهۆی روداوێكەوە بەشێكی جەستەی سوتاوە و ماوەی دوو مانگ لە ماڵەوە چارەسەری وەرگرتووە، بەڵام تەندروستی خراپ بووە بۆیە براوەتە نەخۆشخانە و دوای پشكنین دەركەوتووە توشی كۆرۆناش بووە.\n"15ی حوزەیران بوو، لەگەڵ هەنا و عادل چوینە ناو بێستانەكەی ماڵی باوكم، لەوێ كارمان دەكرد و سەرقاڵبوین، لەپڕ گوێمان لە هاواری هەنا بوو، نزیكبوینەوە و بینیمان ئاگر لە جلوبەرگەكانیەوەیە، خێرا بە ئاو كە لەو ناوەدا بوو، ئاگرەكەمان كوژاندەوە" بەوتەی براكەی عادل.\nئەو دەڵێت لەناو بێستانەكەدا هەنا گژوگیای وشكبوی كۆكردۆتەوە و ویستویەتی بیانسوتێنێت "لەبری نەوت نەیزانیووە دەبەیەكی بەنزینی لە بێستانەكەدا بردووە و كردویەتی بە گژوگیاكەدا، یەكسەر خۆیشی كە نزیكی بووە، ئاگر لە جلەكانی بەربووە".\nكچەكەی منی خۆشدەویست .. زۆر دڵخۆش بون و هیچ كێشەیەكیان لەگەڵ یەكتری نەبوو\nشاكر وتی لەبەرئەوەی رێژەی سوتاوییەكەی زۆر نەبووە هەر لە ماڵەوە چارەسەریان بۆ كردووە، بە دەرمان و پێداویستی دیكە و چارەسەری سروشتی، "دوای دوو مانگ برینەكانی باش بون، بەڵام بارودۆخی تەندروستی بەگشتی باش نەبوو، بۆیە بردمان بۆ نەخۆشخانەی سوتاوی دهۆك و لەوێ زانیمان كۆرۆنای هەیە".\nلە نەخۆشخانە دەركەوتووە رێژەی سوتاوییەكەی هەنا سەدا 30 بووە.\nباخەكەی ماڵی باوكی عادل لە كۆمەڵگەی مەهەتەی قەزای شێخانە، چونكە لەدوای هێرشەكانی 2014ی داعشەوە بۆ شنگال، لە كۆمەڵگەی دووگرێی قەزاكەوە ئاوارەی ئەو ناوچەیە بون، بەڵام ماڵی هەنا و عادل لە ناحیەی باعەدرێ بوو.\nباوكی هەنا وتی "لەگەڵ عادل خزم نین، هەردولا لە ئاوارەیی یەكتریمان ناسی، كچەكەی منی خۆشویست و منیش قایل بوم، زۆر دڵخۆش بون و هیچ كێشەیەكیان لەگەڵ یەكتری نەبوو".\nهەنا كە خەڵكی كۆمەڵگەی گۆهبەلی شنگالە و ئاوارەن، لەگەڵ عادل ساڵی 2019 بە خۆشەویستی هاوسەرگیری دەكەن و یەك منداڵیان هەیە، كە كوڕێكی تەمەن دوو ساڵە.\nهەنا و عادل بە خۆشەویستی هاوسەرگیرییان كردووە فۆتۆ: كەسوكاری عادل بۆ (كەركوك ناو)یان ناردووە\n"هەنا بەرگری لەشی زۆر كەمببوو، رەنگە هۆی سوتاوییەكەوەبێت، هەر لە سەرەتاوە وەك پێویست خواردنی نەدەخوارد، كۆرۆنا ئەوی وێران كرد، ژیانی فەوتاند، تا كاتژمێر 4ی بەرەبەیانی 31ی ئابی 2021 لە نەخۆشخانە كۆچی دوایی كرد" دایكی هەنا وای وت.\nنارو بیبۆ كە كچێكی دیكەیشی لە تەمەنی 10 ساڵیدا بەهۆی روخانی دیوارەوە مردووە و دوەمجارە جەرگسوتاو دەبێت، بە گریانەوە باسی مەرگی زاواكەشی دەكرد و دەیوت وەك كوڕی خۆی دایناوە و زۆر بۆ ئەویش گریاوە، چونكە "دەمزانی چەند هەنای خۆشدەوێت".\nمەرگی هەنا و عادل كەمتر لە شەو و رۆژێكیان لە نێواندا بوو.\n"دوای توشبونی بە كۆرۆنا بارودۆخی هەنا زۆر خراپ بوو، .. تا لە 31ی ئاب، دوای رۆژێك لە كۆچی عادل ئەویش گیانیانلەدەستدا" براكەی عادل وادەڵێت.\nبەخاكسپاردنی تەرمی عادل پێش مەرگی هەنا دەكەوێت، ئەو (عادل) لە گۆڕستانی مێرای شنگال و هاوسەرەكەیشی گۆڕستانی مەزارگەی شەرەفەدین لە شنگال دەبێتە ئارامگەی.


بۆقه‌كان بە شەو ده‌قیڕێنن‌و نه‌هه‌نگه‌كان بە ڕؤژ ده‌خشێن! – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ بیروڕا/بۆقه‌كان بە شەو ده‌قیڕێنن‌و نه‌هه‌نگه‌كان بە ڕؤژ ده‌خشێن!\n947 ده‌قه‌ی خوێندنه‌وه 1\nنووسینى: د. عمر عبد العزیز\nزۆرن ئه‌وانه‌ى (یه‌كگرتووى ئیسلامیى كوردستان) باش ده‌ناسن‌و له‌به‌ر هه‌ندێك هۆكار بێده‌نگن له پشتیوانیكردنى، یان وتنى ڕاستییه‌كان. زۆرێكیش هه‌ن خولیاى جیاكردنه‌وه‌و ناسینى ئه‌م‌وئه‌ویان نیه‌و دونیابینییان ماویه‌تى. خودى یه‌كگرتووه‌كانیش له‌به‌ر ئه‌و ئه‌ده‌ب‌و ڕێزو سه‌نگینییه‌ى پێی ناسراون، دوورن له هاش‌و هوش‌و بڵق دروستكردن. وه‌ك بۆق شەویلگەو مه‌ڵاشوویان پڕ لە فوو ناكه‌ن‌و بە شەو بقیڕێنن‌و خۆیان بتاسێنن و كه‌نار ده‌ریاش لێڵ بكه‌ن، به‌ڵكو وه‌ك نه‌هه‌نگ به ڕۆژى ڕۆشن لە ناخى ده‌ریاى ده‌روونه‌كاندا ده‌خشێن‌و ئارامى ده‌ریاش ناشێوێنن.\nهاووڵاتیانى كوردستان به‌شێكى ئه‌م ڕاستییه‌یان بۆ ده‌ركه‌وتووه‌و زوو بێت یان دره‌نگ هه‌موو هاووڵاتیان ئاشنا ده‌بن ئه‌م ڕاستییه حاشاهه‌ڵنه‌گره.\nئه‌و ڕاستییه‌ی سه‌ره‌وه‌یه واى له هه‌ندێك كه‌س‌و لایه‌نى دۆڕاو كردووه، كه یان له‌ژێر لێفه‌وه چووته‌چووت بكه‌ن‌و له عه‌زره‌تا تفى خۆیان به زه‌حمه‌ت قووت بده‌نه‌وه، یان له سێبه‌ره شێداره‌كانى كه‌نار هه‌ندێ لایه‌نى له‌رزو تا داردا، نه‌زانن چۆن پڕوپاگه‌نده دژى یه‌كگرتوو بكه‌ن‌و قرچه له ددانیان هه‌ڵسێ، یان به ده‌م له‌رزه‌وه لێویان بكرۆژنه‌وه، یان به‌ده‌م تاوه ورده وڕێنه بكه‌ن.\nئاخر ئه‌و داماوه بێ تفاقانه چى بڵێن؟ كام دۆسیه‌و مه‌له‌فى یه‌كگرتوو هه‌ڵبده‌نه‌وه؟\nخۆ یه‌كگرتووه‌كان ڕۆژێك ده‌ستیان به خوێنى ڕۆڵه‌ى كورد له شه‌ڕى ناوخۆدا سوور نه‌بووه، تا بێن لیستى كوژراوانى ده‌ستیان بڵاو بكه‌نه‌وه.!\nخۆ یه‌كگرتووه‌كان پاره‌و ده‌ستكه‌وتى ئه‌م وڵاته‌یان نه‌بردووه‌ته بانقه‌كانى ده‌ره‌وه، تا ئه‌مان باسى ژماره حیساب‌و ته‌لارو باڵه‌خانه‌و تاوه‌ره‌كانیان بكه‌ن!\nخۆ ئه‌مان ڕۆژێك نه‌بوونه‌ته سوورى به‌ر له‌شكرى دوژمن‌و بیهێننه سه‌ر نه‌یاره سیاسییه هاووڵاتییه‌كانیان، تاكو ئه‌ولاى بۆ بووبێته دۆست‌و ئه‌ملاى بۆ بووبێته دوژمن!\nخۆ ئه‌مان بۆرییه نه‌وت‌و ته‌نكه‌ره به‌نزینیان نیه‌و نه‌بووه، تا له‌م هه‌ڵمه‌ته فشه‌یه‌ى هه‌ڵبژاردنیاندا شقارته‌یه‌كى لێده‌ن‌و كه‌مێك خۆیان له‌به‌ریا گه‌رم بكه‌نه‌وه.!\nخۆ ئه‌مان په‌یوه‌ندیی ژێربه‌ژێریی‌و مله‌تاتكێى ترسنۆكانه‌یان نه‌بووه، تا ئێسته ئه‌وان بڵندگۆى بۆ هه‌ڵكه‌ن‌و له به‌رزایی سه‌ربه‌رزییه‌وه، به‌سه‌ریاندا بقیڕێنن.!\nخۆ ئه‌مان ژنان‌و لاوانى ئه‌م وڵاته‌یان كۆیله نه‌كردووه، تا ئه‌و توێژانه هان بده‌ن دژى لیسته‌كه‌یان‌و شانامه‌ى خۆیان به‌سه‌ریاندا بخوێننه‌وه.!\nخۆ مانگه‌كانى ساڵى (2003)ى كاتى ڕووخانى ڕژێمى به‌عس نیه، تا بێن سه‌ماعه بخه‌نه سه‌ر سنگى یه‌كگرتووه‌كان‌و به‌رزبوونه‌وه‌ى ترپه‌ترپی دڵیان له ترسی ده‌ركه‌وتنى فایله‌كانى کرێگرته‌یی‌و خیانه‌ت، به بڵنگۆى ده‌ره‌وه بده‌ن.!\nخۆ یه‌كگرتووه‌كان واژۆیان نه‌یخواردووه‌و خزمخزمێنه‌و پارتیبازییان نه‌بووه، تا لیستى دامه‌زراوه نایاساییه‌كان‌و سه‌ركزكراوه‌كانى بندیوارو سه‌ردیواره‌كانیان بڵاو بكه‌نه‌وه.!\nخۆ حزبه‌كه‌یان نه‌بوووه‌ته حه‌شارگه‌ى كۆنه جاش‌و موسته‌شارى ڕژێمى به‌عس، تا دوو ناو بدركێنن‌و تاسه‌ى دڵیان بشكێنن.!\nئه‌ى ئه‌و به‌سته‌زمانانه چى بكه‌ن‌و چى بڵێن؟ ئه‌ى لە هه‌ڕاجخانه‌ى مه‌زادى سیاسیدا، چی بکەنە ماددەی هات و هاوار؟\nڕه‌نگه یه‌كێك بڵێت: بۆچى چى بڵێن؟ ئه‌ى بۆ به سه‌روه‌رییه‌كانى خۆیاندا هه‌ڵناده‌ن؟ ئاخر، خه‌تاى جه‌ماوه‌ره‌كه‌یه كه هۆشیار بووه‌ته‌وه، ئه‌ى پێیان ناڵێن: دواى زیاتر له چاره‌كه سه‌ده‌یه‌ك، تاكه‌ى باسی ڕابردوو؟ ئه‌ى قابیله نه‌ڵێن: تێربووین له قسه‌و به‌ڵێن؟! كه‌واته ئه‌ى چاره‌یان چیه؟\nچاره‌یان ئه‌مه‌یه كه ده‌یبینى‌و ده‌یبیسى، ئیفلاس له په‌یام، پاره‌و ده‌مانچه به‌خشینه‌وه به ناو ده‌مبه‌تاڵاندا، بۆ هه‌ڵبه‌ستنى قسه‌و قسه‌ڵۆك، درۆ‌و ناوزڕاندنى ئه‌م‌وئه‌و، پینه‌و په‌ڕۆو پاكانه، تف له سێبه‌رى خۆكردن، تا ئاستى گاڵته‌كردن به ئیراده‌ى سه‌ربه‌خۆیی سێ ملیۆن ده‌نگده‌رى هه‌رێم. وایان لێ هاتووه شانازیی به تاوان‌و گوناهـ بینه‌قاقاى گرتوون‌و بوونه‌ته میصداقى (أَخَذتْهُ العِزَّه‌ُ بِالإِثمْ)..


ئامانج لە هێرش کردنە سەر دامەزراوەی ناڤۆکی نەتەنز لە ئێران - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Farvardin ٢٣ ١٦:٣٧\nNews Code 36788\nجێگری سەرۆکی مەجلیسی ئێران بۆ مێهر باسی دەکات:\nئامانج لە هێرش کردنە سەر دامەزراوەی ناڤۆکی نەتەنز لە ئێران\nجێگری یەکەمی سەرۆک پەرلەمانی ئێران وێڕای ئاماژە بەوەی کە ڕژیمی زایۆنی و ئەمریکا لە ڕووداوەکەی نەتەنزدا هاوکارییان بووە، وتی: ئەم کارە بە مەبەستی وەرگرتنی هەڤیازیی لە ئێران ڕووی داوە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، سەید ئەمیرحسێن قازی زادەی هاشمی سەبارەت بە ڕووداوی ناحەزی نەتەنز وتی: ڕژیمی زایۆنی و ئەمریکا لە ڕووداوە ناحەزەکەی نەتەنزدا هاوکارییان بووە و ئەم کارەش بە مەبەستی چاوپۆشی ئێران لە خواستەکانی ڕووی داوە.\nئەو وتیشی: ئەم پیلانە بە مەبەستی وەرگرتنی هەڤیازیی لە ئێران داڕێژراوە و دەبێ ڕووداوەکە بە باشی لێک بدرێتەوە. بێگومان لە نەتەنز بۆشایی ئەمنیی هەیە بۆیە چەندین جار ڕووداوی لەم شێوە ڕووی داوە. پێویستە لەم بارەوە لێپرسینەوە لە دەزگا ئەمنییەکان بکرێت.\nناوبراو ڕوونی کردەوە: تەنیا ئەوەی کە بڵێین پیلانی ئیسرائیل بووە، بەس نییە. دەبێ بە دەسەڵاتەوە لە گەڵ بکەرەکاندا ڕووبەڕوو بینەوە. دەبێ تۆڵەیەکی وەها گەورە بستێنینەوە کە ئیسرائیل لە کاری خۆی پەژیوان بێتەوە.\nقازی زادەی هاشمی ڕەخنەی لە بێدەنگی دانوستانکارانی ڤیەن گرت و وتی: بە جێ هێشتنی دانوستانەکان باشترین وڵام بۆ ئەو وڵاتانەیە کە نایانەوێ ئێران دەسەڵاتی ببێت. گەرچی ئەم ڕووداوە ناحەزەش ئاکامی دانوسانەکانی ڤیەنە.\nقازی زادەی هاشمی


گۆڕە بەكۆمەڵەكەی سەماوە خەڵكی گەرمیانی تێدا نەبوو\n:: PM:08:34:25/09/2019 \nمانگێكی تر پێویستە تا ئەنجامەكانی پشكنین ڕابگەیەنرێت\nسیروان جەلال بەڕێوەبەری گۆڕە بەكۆمەڵەكان لە وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالكراوانی هەرێمی كوردستان، لەم دیمانەیەی "وشە"دا ئاشكرای دەكات كە ئەو گۆڕە بە كۆمەڵەی لە سەماوە هەڵدرایەوە، هیچ پێوەندییەكی بە خەڵكی گەرمیانەوە نییە و دانیشتووانی ناوچەیەكی تری هەرێمی كوردستانن. دووپاتیشی كردەوە "دوای مانگێكی تر بەشێوەی فەرمی داوای پشكنینی خوێن لە هاووڵاتییانی ئەو ناوچەیە دەكەین تا پرووسكەكان بناسرێنەوە".\nدوای گۆڕە بەكۆمەڵەكەی سەماوە، تیمی هەڵدانەوەی گۆڕە بە كۆمەڵەكان ئێستە بەرنامەی هەڵدانەوەی گۆڕی تریان هەیە؟\nماوەیەكە كارەكانمان وەستاون، بەهۆی سكاڵای كەسێك بەناوی "تەیموور" كە داوای كردووە ئەو گۆڕانە هەڵنەدرێنەوە، لەبەرئەوەی كەسوكاری ئەون و داوا دەكات بەرپرسانی ئەنفالكردنی ئەو خەڵكە بدرێن بە دادگا و سزا بدرێن، ئینجا گۆڕەكان هەڵبدرێنەوە.\nكەواتە كۆمەڵێك گۆڕی تر هەن كاری هەڵدانەوەی بۆ ناكەن؟\nدوو گۆڕە بەكۆمەڵە نوێیەكە دەستنیشان كراون و بڕیار بوو لە مانگی ئەیلوول هەڵبدرێنەوە و هی ئەنفالكراوانی كوردە لە سەردەمی ڕژێمی بەعسی عێراق، بەڵام تا پرۆسەی هەڵدانەوە دەست پێ نەكرێتەوە، ناتوانین بڵێین خەڵكی كام ناوچەن، بۆیە ئێستە چاوەڕوانی دەست پێكردنەوەین.\nتا ئێستە بۆتان ڕوون نەبووەتەوە ژمارەی ئەو كەسانەی ئەنفال كرابوون لە یەكەمین گۆڕ كە هەڵتان دایەوە، چەند بوو؟\nبەداخەوە لەو گۆڕە بەكۆمەڵەی سەماوە، رووفاتی 171 ئەنفالكراوی كورد هەبوون، بەشی زۆری منداڵ بوون و تەمەنیان شەش مانگ و سێ مانگ تا ساڵێك دەبوون، ئەوانی تریش زیاتر ژن بوون.\nسەرەتا وا بڵاو كرایەوە كە پرووسكی رووفاتەكان هی خەڵكی ناوچەی گەرمیانن، ئەمە یەكلا بووەتەوە بەشێوەی زانستی؟\nپێویستە ئەو ڕاستییە بگوترێت ئەو گۆڕەی دۆزرایەوە هیچ پێوەندییەكی بە خەڵكی گەرمیانەوە نییە و دانیشتووی شوێنێكی تر و ناوچەیەكی تری كوردستان بوون ئەنفال كراون، بەڵام ئێستە ڕای ناگەیەنین، چاوەڕوانین ئەنجامەكان لە پزیشكی دادوەری دەردەچێت.\nبەڵام ماوەی زیاتر لە 48 رۆژە پرووسكی ئەو رووفاتانە براون بۆ پزیشكی دادوەری، كەی ئەنجامەكان ڕادەگەیەنرێت؟\nڕەنگە مانگێكی تر پێویست بكات بۆ دەركەوتنی كۆتایی ئەنجامەكان، ئەو كاتە داوا لە دانیشتووانی ئەو ناوچەیە دەكەین سەردانمان بكەن تا جۆری خوێنیان وەربگرین و لەگەڵ نموونەی ئێسك و پرووسكی ئەو ڕووفاتانە پشكنین و بەراورد بكرێن و ناسنامەی ڕووفاتەكان ئاشكرا بكەین.\nهیچ ئامادەكارییەك كراوە بۆ هێنانەوەی ئەو ڕووفاتانە؟\nپرۆسەی پشكنینی ئەو رووفاتانە لە بەغدا لە كۆتایی نزیك بووەتەوە، ئێستە دەستیان بە ئامادەكاریی كردووە بۆ هێنانەوەی رووفاتەكان بەرەو هەرێمی كوردستان، چونكە سەرجەمیان رووفاتی ئەنفالكراوانی كوردن، بۆیە ئێمەیش بەردەوام ڕۆژانە لەگەڵ دەزگەی شەهیدانی عێراق گفتوگۆ دەكەین.\nبۆچی هەنگاوەكان بەخاوی بەڕێوە دەچن؟\nپزیشكی دادیی دەستی كردووە بە گواستنەوەی ڕووفاتەكان بۆ بەغدا تا نموونە لە ئێسك و پرووسكەكان وەربگیرن بەمەبەستی ئەنجامدانی پشكنین، ئەوەش بۆ ناسینەوە و دیاریكردنی ناسنامەی قوربانیان، سەرەتا پێشبینی 80 كەسمان دەكرد، كەچی ژمارەكە بوو بە 171 كەس و لەگەڵ ڕووفاتەكان بەڵگەی پێویستمان دۆزیوەتەوە.\nكاریگەرترین وێنە لەناو ئەو گۆڕە بەكۆمەڵانە چی بوو؟\nجێی تێڕامانە و ئەوەیشی سەردانی ئەو شوێنەی دەكرد، ئەو هەست و سۆزەی دەبینی، ئەویش دایكێك خۆی بەسەر منداڵەكەیدا دابوو تا خۆڵ داینەپۆشێت، دایكێكی تر كۆرپە سێ مانگەكەی لە باوەش گرتبوو، دایكێكی تریش بەدەم هاوارەوە بۆ كۆرپەكەی گیانی لە دەست دابوو.\nئەو گۆڕە بەكۆمەڵەی ئەنفالكراوانی كورد لە بیابانی پارێزگای سەماوە لە باشووری عێراق، هەڵدانەوەی كۆتایی هاتووە، ڕۆژی سێشەم 23ی تەمووزی 2019 دوای 31 ساڵ لەو جینۆسایدە، دەست بە هەڵدانەوەی كرا.\nگۆڕە بەكۆمەڵەكان بەدووری 100كم دەكەونە بیابانەكانی باشووری شاری سەماوە، ناوەندی پارێزگای موسەننا. پرووسكی ناو گۆڕەكان هی بەشێك بوون لەو كوردانە كەوتنە بەر پەلاماری حكوومەتی بەعس لەژێر ناوی ئەنفال كە لە هەشت پرۆسەدا لە 1983 دەستی پێ كرد و لە 14ی نیسانی ساڵی 1988 گەیشتە كۆتایی و لەلایەن حكوومەتی بەعس بە سەرۆكایەتیی سەدام حوسێنی لەداردراو، بەڕێوە چوو.\nتەیموور تاقانەی ئەنقالە و لە ماڵباتەكەی تەنیا خۆی ماوەتەوە و لە گۆڕێكی بە كۆمەڵدا توانیویەتی بە برینداری هەڵبێت، كتێبیش لەسەر ژیانی و رووداوەكەی نووسراوە.


زیاتر لە 600 کۆچبەر لە بیلاروسیاوە گەڕانەوە عێراق - باسک نێت\nدەستپێك/ هەواڵ/ كوردستان/زیاتر لە 600 کۆچبەر لە بیلاروسیاوە گەڕانەوە عێراق\nوەزارەتى گواستنەوەى عێراق رایدەگەیەنێت، زیاتر لە 600 کۆچبەرى عێراقى کە لەسنورەکانى بێلاروسیا و پۆڵەندابوون؛ گەڕێنرانەوە عێراق و زۆرینەشیان هاوڵاتى هەرێمى کوردستانن.\nعەباس عومران بەڕێوەبەرى کۆمپانیای گشتی هێڵی ئاسمانی عێراق رایدەگەیەنێت، بە بڕیارى ناسر حسێن وەزیرى گواستنەوەى عێراق، لە ناوەڕاستى ئەم مانگەدا دوو فڕۆکە بۆ گەڕانەوەى کۆچبەرە عێراقیەکانى سنورى نێوان بێلاروسیا و پۆڵەندا تەرخانکراوە و بەیانى ئەمڕۆ هەینى (608) کۆچبەرى عێراقى لە فڕۆکەخانەى مینسکى بێلاروسیاوە گەڕێنراونەتەوە بۆ عێراق.\nئەمە لە کاتێکدایە هەفتەى رابردوو (430) کۆچبەرى دیکە عێراقى کە زۆرینەى هاوڵاتى هەرێمى کوردستان بون؛ گەڕێنرانەوە عێراق و تائێستاش ژمارەى ئەو کۆچبەرانەى لەسەر بێلاروسیاوە گەڕێنراونەتەوە بۆ عێراق گەیشتوەتە (1038) کۆچبەر.\nرێژەی لێبڕینی مووچەی فەرمانبەران گۆڕانکاری بەسەردا دێت كه‌م ده‌بێته‌وه


شۆڕش و مۆدێرنە و ئیسلام - transcultures\nHome/ئه‌زموون/شۆڕش و مۆدێرنە و ئیسلام\n– بەهاری عەرەبی لە ڕوانگەی تونسییەكان خۆیانەوە –\nبەهاری عەرەبی، بەهاری ئیسلامی، بەهاری خوێناوی و بەهاری بێ پەڕەسێلكە، تێكڕایان ناوێكن بۆ ئەو ڕووداوە گەورەو چاوەڕوان نەكراوەی، ساڵی 2011 دەستی پێكرد. ساڵێك كە بیرمەندی ناوداری سلۆڤینی (سلاڤۆی ژیژەك)، بە ساڵی ”خەونە ترسناكەكان” وەسفی دەكات و ئەوەش ناونیشانی یەكێك لە كتێبە گرنگەكانیەتی (چاپە كوردیەكەی341 لاپەڕەیە) و (چاپە عەرەبیەكەی 229 لاپەڕەیە).\nشۆڕشی تونس و خۆسوتاندنی محەمەد بوعەزیزی (17 -12 -2010 بۆ 14 – ١ – 2011)، دەسپێكی بەهارێك بوو كە تەرابلوس و بنغازی و قاهیرە و ئەسكەندەریە و سەنعا و دیمەشق و وۆڵ ستریت و هەروەها سلێمانی و گەرمیان و دەڤەری ڕاپەڕین و هەڵەبجەشی گرتەوە. لەم كتێبەدا (شۆڕش و مۆدێرنە و ئیسلام) كە چاپی یەكەمی ساڵی 2012 (لە تونس و قاهیرە) دەرچووە، دوو ئەكادیمیستی دیاری تونسی كە لە زانكۆكانی ئەوێدا وانەبێژن (عەبدولمەجید شەرەفی و كەلسوم ئەلسەعەفی حەمدە)، بەدرێژایی (224) لاپەڕە كە قەوارەی كتێبەكەیانە، باس لەو چركەساتە مێژووییە چارەنووس سازە دەكەن كە لە تونس دیكتاتۆرێكی وەك (بن عەلی)، شاربەدەر كردو لە میسر فیرعەونێكی وەك (موبارەك)ی هێنایە ژێر باری وازهێنان و لە لیبیا و یەمەنیش، حوكمڕانی دوو تاغوتی وەك (عەلی عەبدوڵڵا ساڵح و موعەمەر قەزافی)، ژێرەوژوركرد.\nبەهاری عەرەبی كە بەشۆڕشی تونسی دەستی پێكرد، شۆڕشێك نەبوو بە شێوازی كلاسیكی، واتە بەرەنجامی ئامادەكاریەكی پێشوەخت نەبوو كە كەسایەتیەك ڕێبەرایەتی بكات و پشتئەستور بێت بە ئایدیۆلۆژیایەكی دیاریكراو، بەڵكو ڕووداوێكی هێندە خۆڕسك و لەناكاو بوو، نەك هەر جیهان بگرە تونسییەكان خۆشیان توشی شۆك بوون.\nمیللەتێك كە زاتی ئەوەی نەدەكرد دەم بكاتەوە، جوامێرانە دەرژێنە سەر شەقامەكان و پڕ بەگەروویان داوای ڕوخانی ڕژێم و ڕۆیشتنی دیكتاتۆر و فەرمانڕەواكان دەكەن. عەبدولمەجید شەرەفی هۆكارگەلێكی دوورمەودا و نزیكمەودا، بۆ بەرپابوونی شۆڕشەكە دیاری دەكات و ڕووداوەكەی ولایەتی (سیدی بوزێد)یش، بەچاوگی تەقاندنەوەی دۆخەكە دادەنێت.\nئەم كتێبە گفتوگۆی نێوان دوو ئەكادیمیستی تونسییە كە زۆر بەوردیی و بەقوڵیی لەسەر پرسی شۆڕش و ئیسلام و مۆدێرنە ڕادەوەستن و لە نەسكێكی گرنگی كتێبەكەدا، دێنە سەر باسی شۆڕش و ڕاپەڕین لە سەردەمی جیهانگیریداو ئاماژە بە ڕۆڵی گرنگی میدیاو بەتایبەت كەناڵە ئاسمانیەكان و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان دەدەن، لەو بوارەدا. لە نەسكێكی دیكەدا بەناوی (شۆڕش و لەدایكبوونی ئەفسانە)، باس لە ڕۆڵی (بوعزیزی) دەكەن كە چۆنچۆنی ئاگر لەخۆبەردانی ئەو، دەبێتە باعیسی دروستكردنی مێژوویەكی نوێ و هێنانە ئارای گوتارێكی تازە.\nبەشەكانی دیكەش، تەوەری گفتوگۆكانیان تایبەتە بە:\n– شۆڕشی تونس و شۆڕشەكانی دیكەی وڵاتانی عەرەب.\n– شۆڕشی وڵاتانی عەرەب و دەستێوەردانی بیانی.\n– شۆڕش و ئاڵنگاریەكانی قۆناغەكە.\n– شۆڕش و مۆدێرنە پرۆژەی مۆدێرنیزاسیۆن دوای شۆڕش.\n– شۆڕش و دیموكراسی.\n– مۆدێرنە و پۆست مۆدێرنە.\n– كەلەپوور و شوناس لەبەرامبەر مۆدێرنەدا.\n– شۆڕش و گیروگازی نوێكردنەوەی هزری ئایینی.\n– مۆدێرنیزاسۆن و تەپكەی ئایدیۆلۆژیا.\n– لە زانایەكی ترادسیۆنخوازەوە بۆ توێژەرێكی مۆدێرن.\n– مۆدێرنیزاسیۆن لەنێوان دامەزراوەی ئایینی و دامەزراوەی سیاسیدا.\n– خوێندنەوەیەكی نوێگەرانە بۆ تێكستی قورئانی.\n– خوێندنەوەی دەقی قورئانی و ئیمان.\n– خوێندنەوەیەكی تازە بۆ خوداپەرستی و تاپۆشكێنی.\n– هاوڵاتی بوون شوناسی موسڵمانی نوێیە.\nPrevious فیلمۆسۆفی: سەرەتایەک لە فەلسەفەی فیلم1\nNext ژن و ئیکۆلۆژی دوو چەمكی تێهەڵکێش بۆ گەشەی بەردەوام


hunar 10/12/2019 - 12:00 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كه‌شناسی و بومه‌له‌رزه‌زانی هه‌رێم گۆڕانكارییه‌كانی كه‌ش و هه‌وای سبه‌ی چوار شه‌ممه‌ی خسته‌ڕوو، كه پله‌كانی گه‌رما تاڕاده‌یه‌ك داده‌به‌زن.\nكه‌شناسی هه‌رێم ئاماژه‌ی به‌وه‌كردووه: سبه‌ی چوار شه‌ممه شه‌ممه 11-12-2019ئاسمانی زۆربه‌ی ناوچه‌كانی هه‌رێم ئاسمان هه‌ورو باران بارین ده‌بێت.\nله پارێزگای هه‌ولێر ئاسمان هه‌ور ده‌بیت و له‌گه‌ل باران بارینو له‌كاتی ئێواره ده‌بێته هه‌ور، پله‌ی گه‌رما نزمترین 8 و به‌رزترین 11 پله و خێرایی باش له نێوان 5 بۆ 15 كلیومه‌تر ده‌بێت و مه‌ودای بینینیش18 ـ 10 كلیۆمه‌تر ده‌بێت.\nله سلێمانی ئاسمان هه‌ور ده‌بیت و له‌گه‌ل نمه‌بارانی كه‌م دوی نیوه‌رۆش ده‌بیته هه‌ور،پله‌كانی گه‌رماش نزمترین پله 5 و به‌رزترین 8 پله ده‌بێت و خێرایی باش له نێوان 5 بۆ 15 كلیومه‌تر ده‌بێت له كاتژمێرێكدا و مه‌ودای بینینیش 8 ـ 10 كلیۆمه‌تر ده‌بێت.\nله دهۆكیش ئاسمان هه‌ور و بارانبارین ده‌بێت له‌ناوچه‌كانی سنوره‌كه و له‌دوا نیوه‌رۆش ده‌بیته هه‌ور، پله‌كانی گه‌رماش نزمترین 7 و به‌رزترین 10 پله و خێرایی باش له نێوان 5 بۆ 15 كلیومه‌تر ده‌بێت و مه‌ودای بینینیش 9 ـ 1 كلیۆمه‌تر ده‌بێت.\nله كه‌ركوك ئاسمان نیمچه هه‌ور ده‌بێت له‌ته‌واوی كاته‌كان، پله‌كانی گه‌رماش نزمترین 10 و به‌رزترین پله 13ده‌بێت و خێرایی باش له نێوان 5 بۆ 15 كلیومه‌تر ده‌بێت له كاتژمێرێكدا و مه‌ودای بینینیش 9 ـ 10 كلیۆمه‌تر ده‌بێت.


زانکۆی سۆران - تۆماری گشتی\nیه‌كه‌م: پێكهاته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی پێكدێت له‌مانه‌ی خواره‌وه:\n1.به‌ڕێوه‌به‌ری تۆماری گشتی.\n2.ژووری ژماره (2) له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی.\n5.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی ئاداب.\n6.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی یاسا.\n7.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی په‌روه‌رده.\n8.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی زانست.\n9.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری.\nدووه‌م: كارووباری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی.\n1.به‌ڕێوه‌به‌ری تۆماری گشتی: كارووباری به‌ڕێوه‌به‌ری تۆماری گشتی، بریتییه له سه‌رپه‌رشتی كردن و به‌ڕێكردنی هه‌موو ئه‌و كارانه‌ی كه له یه‌كه‌كانی سه‌ر به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی، جێ به‌جێ ده‌كرێن.\n2.ژووری ژماره (2): كاره‌كانی ئه‌م ژووره له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی بریتین له‌مانه‌ی خواره‌وه:\nأ)ده‌ركردنی فه‌رمانی زانكۆیی وه‌رگرتنی قوتابییان له زانكۆكه‌مان.\nب)ده‌ركردنی فه‌رمانی زانكۆیی به‌خشینی بروانامه‌ی به‌كالۆریۆس به قوتابییانی زانكۆكه‌مان.\nج)ده‌ركردنی فه‌رمانی زانكۆیی گواستنه‌وه و دابه‌زینی قوتابییان چ له زانكۆكه‌مان چ بۆ زانكۆكانی تر.\nد)ده‌ركردنی فه‌رمانی زانكۆیی گۆڕینی ناوی قوتابییان.\nه)نوسراو كردن بۆ هه‌موو فاكه‌ڵتییه‌كان، به مه‌به‌ستی جۆراو جۆر.\nو)نوسراو كردن بۆ وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا، به مه‌به‌ستی جۆراوجۆر.\n3.یه‌كه‌ی ئه‌رشیف: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و سێ فه‌رمانبه‌ر و كارو ئه‌ركه‌كانی بریتییه له وه‌رگرتن و ده‌ركردن و ئه‌رشیف كردنی هه‌موو ئه‌و نووسراوانه‌ی، كه بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماری گشتی دێن یاخود ده‌نێردرێن.\n4.یه‌كه‌ی بڕوانامه‌كان: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و دوو فه‌رمانبه‌رو ئه‌ركه‌كانیشی بریتییه له پێدانی بڕوانامه به داواكار، كه ئه‌ویش سێ جۆری هه‌یه:\nأ)بڕوانامه‌ی ده‌رچوون: ئه‌م بروانامه‌یه به زمانی كوردی ده‌رده‌چێت و ته‌نیا بۆ دامه‌زراندنی خاوه‌نه‌كه‌ی به‌كاردێت و داواكار ته‌نها یه‌ك جار بۆی هه‌یه وه‌ریبگرێت. ئه‌مه‌ش دوای هێنانی پشتگیری له‌و شوێنه‌ی لێ داده‌مه‌زرێت.\nب)بڕوانامه‌ی به نمره: ئه‌م بروانامه‌یه به زمانی عه‌ره‌بی و ئینگلیزی ده‌رده‌چێت و به مه‌به‌ستی درێژه‌دان به خوێندن به‌كار دێت و پێكدێت له نمره‌ی هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندنی قوتابی و هه‌ڵسه‌نگاندنی هه‌موو ساڵه‌كانی خوێندن به‌یه‌كه‌وه. داواكار ده‌توانێت زیاتر له وێنه‌یه‌كی بڕوانامه داوا بكات، به‌ڵام بۆ هه‌ر وێنه‌یه‌ك بڕی (10) هه‌زار دێناری لێ وه‌رده‌گیرێت.( ئه‌مه‌ش به پركردنه‌وه‌ی پسوله‌ی تایبه‌ت ده‌بێت).\nج)بڕوانامه‌ی هه‌ڵواسین: ئه‌م جۆره بڕوانامه‌یه ته‌نها به زمانی ئینگلیزی ده‌رده‌چێت، وه به‌رامبه‌ر هه‌ر وێنه‌یه‌ك له‌م جۆره بروانامه‌یه بڕی (20) هه‌زار دینار له داواكار وه‌رده‌گیرێت به پركردنه‌وه‌ی پسوله‌ی تایبه‌ت.\n5.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی ئاداب: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و دوو فه‌رمانبه‌ر و كاره‌كانی قوتابییانی فاكه‌ڵتی ئاداب جێ به‌جێ ده‌كات و كارو ئه‌ركه‌كانی ئه‌م یه‌كه‌یه له خواره‌وه باسیان لێوه كراوه.\n6.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی یاسا: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و فه‌رمانبه‌رێك و كارووباری قوتابییانی فاكه‌ڵتی یاسا جێ به‌جێ ده‌كات. كارو ئه‌ركه‌كانی ئه‌م یه‌كه‌یه له خواره‌وه باسیان لێوه كراوه.\n7.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی په‌روه‌رده: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و فه‌رمانبه‌رێك و كارووباری قوتابییانی فاكه‌ڵتی په‌روه‌رده (به‌یانیان و ئێواران) جێ به‌جێ ده‌كات. كارو ئه‌ركه‌كانی ئه‌م یه‌كه‌یه له خواره‌وه باسیان لێوه كراوه.\n8.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی زانست: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و فه‌رمانبه‌رێك و كارووباری قوتابییانی فاكه‌ڵتی زانست جێ به‌جێ ده‌كات. كارو ئه‌ركه‌كانی ئه‌م یه‌كه‌یه له خواره‌وه باسیان لێوه كراوه.\n9.یه‌كه‌ی تۆماری فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری: ئه‌م یه‌كه‌یه پێكدێت له به‌رپرسێك و فه‌رمانبه‌رێك و كارووباری قوتابییانی فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری جێ به‌جێ ده‌كات. كارو ئه‌ركه‌كانی ئه‌م یه‌كه‌یه له خواره‌وه باسیان لێوه كراوه.\nكارو ئه‌ركی یه‌كه‌كانی تۆماری فاكه‌ڵتییه‌كانی ئاداب، یاسا، په‌روه‌رده، زانست، ئه‌ندازیاری، بریتین له‌مانه‌ی خواره‌وه:\nأ) وه‌رگرتنی قوتابییان و دروستكردنی دۆسیه له‌دوای ده‌رچوونی ناوه‌كانیان له ناوه‌ندی وه‌رگرتنی قوتابییان.\nب)پشتگیری كردنی قوتابییان و ده‌رچووانی فاكه‌ڵتی بۆ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له هه‌ر كاتێكدا بێت.\nج)گواستنه‌وه‌ی خوێندنی قوتابییان (له زانكۆیه‌كه‌وه بۆ زانكۆیه‌كی تر) به‌پێی ڕێنماییه‌كانی وه‌زاره‌ت.\nد)دابه‌زینی خوێندنی قوتابییان (له به‌شێكه‌وه بۆ به‌شێكی تر) به‌پێی ڕێنماییه‌كانی وه‌زاره‌ت.\nفه‌رمانه كارگێڕییه‌كان (چه‌ند فه‌رمانێكی كارگێڕیمان هه‌یه، كه ساڵانه بۆ ئه‌و قوتابیانه ده‌رده‌كرێن، كه ده‌یان گرێته‌وه) وه‌ك:\nأ)فه‌رمانی كارگێڕی وه‌رگرتنی قوتابییان: له‌دوای ده‌رچوونی ناوی قوتابییان له ناوه‌ندی وه‌رگرتنی قوتابییان و ده‌رچوونی فه‌رمانی زانكۆیی وه‌رگرتنی قوتابییان، ئه‌م فه‌رمانه ده‌رده‌كرێت.\nب)فه‌رمانی كارگێڕی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی وه‌رگرتن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێ، كه دوای وه‌رگیرانیان له زانكۆ، بۆ ماوه‌ی زیاتر له مانگێك، په‌یوه‌ندی به زانكۆوه ناكه‌ن.\nج)فه‌رمانی كارگێڕی ته‌رقین قید: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێ، كه دوو ساڵ له‌سه‌ر یه‌ك ده‌كه‌ون یان ساڵێك كه‌وتن و دووساڵ یان زیاتر دواخستنیان، كردبێت.\nد)فه‌رمانی كارگێڕی دواخستن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه داوای دواخستنی خوێندن ده‌كه‌ن.\nه)فه‌رمانی كارگێری سزای ئاگاداركردنه‌وه: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت،كه سه‌رپێچی ڕێنماییه‌كانی زانكۆ ده‌كه‌ن.\nو)فه‌رمانی كارگێری كه‌وتن به‌هۆی نه‌هاتن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه ڕێژه‌ی نه‌هاتنیان له 10% زیاتره.\nز)فه‌رمانی كارگێڕی به‌رزكردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی نه‌هاتن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه رێژه‌ی نه‌هاتنیان له‌به‌ر هۆكارێكی گونجاو بووه (نه‌خۆشی یان تازیه یان هاوسه‌رگیری) به به‌ڵگه‌وه.\nح)فه‌رمانی كارگێڕی كه‌وتن به هۆی قۆپیه‌كردن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه له كاتی ئه‌نجامدانی تاقیكردنه‌وه‌دا، قۆپیه‌یان كردووه و به به‌ڵگه‌وه لێیان ئاشكرابووه.\nگ)فه‌رمانی كارگێڕی سه‌رباركردن (باركردن): بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه به گواستنه‌وه هاتوون  و ئه‌و بابه‌تانه‌یان نه‌خوێندووه كه له زانكۆكه‌مان ده‌خوێندرێن.\nی)فه‌رمانی كارگێڕی هاوسه‌نگ كردن: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه به گواستنه‌وه هاتوون و وانه‌یه‌كیان خوێندووه له زانكۆی به‌رامبه‌ر، كه له زانكۆكه‌مان به ناو‌ێكی جیاواز ده‌خوێندرێت، یان له‌گه‌ل وانه‌یه‌كی زانكۆكه‌مان زۆر له‌یه‌ك ده‌چن له ناوه‌ڕۆكدا.\nك)فه‌رمانی كارگێڕی به‌خشینی وانه: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه به گواستنه‌وه هاتوون و ئه‌و وانانه‌ی كه له‌و قۆناغه‌ی ئێستا پێویسته بخوێندرێن، له قۆناغی پێشتر له زانكۆ خوێندوویانن و له زانكۆكه‌مان نایان خوێنێت.\nل)فه‌رمانی كارگێڕی به‌خشینی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس: بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه هه‌رچوار ساڵی خوێندنیان به سه‌ركه‌وتوویی ته‌واو كردووه. ئه‌م فه‌رمانه له دوای ئه‌نجامی كۆتایی قۆناغی چواره‌م و ئاهه‌نگی ده‌رچوون، ده‌رده‌كرێت.\nم)فه‌رمانی كارگێڕی فصڵ(ده‌ركردن): بۆ ئه‌و قوتابییانه ده‌رده‌كرێت، كه له‌به‌ر هه‌ر هۆكارێك فصڵ ده‌كرێن، جا فصڵی كاتی بێت یان یه‌كجاری.\nبه‌ڕێوه‌به‌ر: پ.ی.د. باقر جواد شمس الدین


دادگاى لێکۆڵینەوەى رەسافە بە تۆمەتی کوشتی ئەبومەهدی موهەندیس فەرمانى دەستگیرکردنى بۆ دۆناڵد ترەمپی سەرۆکى ئەمەریکا دەرکرد.\nئەنجومەنى باڵاى دادوەرى عێراق بڵاویکردەوە، کە دادگاى لێکۆڵینەوەى رەسافە بە تۆمەتى تێوەگلان لە کوشتنى ئەبومەهدى موهەندیس جێگرى سەرۆکى دەستەى حەشدى شەعبى و هاوڕێکانی فەرمانى دەستگیرکردنى بۆ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکى ئەمەریکا دەرکردووە.\nئاماژە بەوەشکراوە، دواى راسپاردنى ئەو دادگایە و وەرگرتنى وتە لەکەسوکارى قوربانیانى رووداوەکە و تەواوبوونى رێکارەکانى لێکۆڵینەوەى سەرەتایى بەپێى ماددەى ٤٠٦ى یاسای سزادانى عێراقى فەرمانى دەستگیرکردن بۆ ترەمپ دەرکراوە.\nئەوەش خراوەتەڕوو، رێکارەکانى لێکۆڵینەوە لە رووداوەکەش بەردەوام دەبێت بۆ دۆزینەوەى کەسانی دیکەش، کە بەشداریان لەو تاوانەدا کردووە جا ئەگەر هاوڵاتى عێراقی بێت یاخود بیانی.\nرۆژی ٣ی كانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لە هێرشێكی فرۆكە بێفڕۆكەوانەكانی ئەمریكادا، هەریەک لە قاسم سولەیمانی فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران و ئەبومەهدی موهەندیس جێگری سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی لە نزیک فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا كرانە ئامانج و كوژران.\nکۆی سه‌ردان: 22481806


كەركوك/ 22ی تەمموزی 2021/ یەكێك لە بنكە تەندروستییەكانی شاری كەركوك فۆتۆ: راگەیاندنی تەندروستی كەركوك\nلەگەڵ زیادبونی رێژەی توشبون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا، وەزارەتی تەندروستی هۆشداری لە روداوی كارەسات دەدات، بەهۆی شەپۆلی سێیەم لە كۆرۆنا و نەوەی گۆڕاوی ڤایرۆسەكەوە.\nهەریەك لە پارێزگاكانی نەینەوا و كەركوك، چیتر لە توانایاندا نەماوە توشبوی نوێ لە نەخۆشخانەكانیاندا وەربگرن و ئەوەیان بە رەسمی بڵاوكردۆتەوە، پارێزگای دیالەش بە "پلانێكی چالاك" هەوڵی كۆنتڕۆڵكردنی شەپۆلی نوێی كۆرۆنا دەدات.\nوەزارەتی تەندروستی: كارەسات نزیكە\n"ئێمە لەبەردەم كارەساتێكی نزیك و چاوەڕوانكراوداین، بە تایبەت لەگەڵ زیادبونی رێژەی توشبون لەنێو منداڵاندا" دكتۆرە روبا فەلاح، ئەندامی تیمی راگەیاندنی تەندروستی لە وەزارەتی تەندروستی عیراق وای وت.\nناوبراو بۆ (كەركوك ناو) ئاشكرایكرد نیوەی ئەو كەسانەی بەهۆی كۆرۆناوە لە نەخۆشخانەكاندا خەوێنراون "حاڵەتەكانیان مەترسیدارە".\nوەزارەتی تەندروستی هێشتا ئامێری تایبەت بە ئاشكراكردنی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جۆری دەلتا-ی گۆڕاوی نییە، بەڵام بە ئومێدن لە نزیكترین كاتدا بەدەستیان بگات، بەوتەی روبا فەلاح.\nئێمە لەبەردەم كارەساتێكی نزیك و چاوەڕوانكراوداین\nرۆژانە لە تەواوی پارێزگاكانی عیراقدا زیاتر لە هەشت هەزار توشبوی كۆرۆنا و زیاتر لە 50 حاڵەتی مردن بەهۆی ڤایرۆسەكەوە تۆماردەكرێن.\nژمارەی توشبوانی كۆرۆنا لە عیراق گەیشتۆتە ملیۆنێك و 535 هەزار و 848 كەس، لەو ژمارەیەش 18 هەزار و 167 كەس گیانیانلەدەستداوە.\nهەروەها لە عیراق تائێستا زیاتر لە ملیۆنێك و 250 هەزار كەس جۆرە جیاوازەكانی ڤاكسینی كۆرۆنایان وەرگرتووە.\nنەینەوا... بارودۆخ باش نییە\n"بارودۆخی ئێستا باش نییە و لە بەردەم قەیرانداین، بەتایبەت كە هاوڵاتیان بەردەوامن لە گرنگی نەدان بە ڤاكسینی كۆرۆنا، پابەندنین بە رێكارەكانی خۆپارێزی و قەرەباڵغی دروستدەكەن و دەمامك بەكارناهێنن" دكتۆر فەلاح تائی، بەڕێوەبەری تەندروستی نەینەوا وادەڵێت.\nتائی جەختیكردەوە لە رۆژانی رابردودا "بەرزبونەوەی بەرچاو لە ژمارەی توشبوانی كۆرۆنا لە نەوەی سێیەم هەبووە كە كوشندەیە بۆ تەندروستی مرۆڤ".\nرۆژانە زیاتر لە 300 توشبووی كۆرۆنا لە پارێزگای نەینەوا تۆماردەكرێت.\nبەغداد/ 21ی تەمموزی 2021/ بنكەیەكی تایبەت بە چارەسەری كۆرۆنا فۆتۆ: وەزارەتی تەندروستی\n"نەخۆشخانەی شیفای تایبەت بە چارەسەری توشبوانی كۆرۆنا ناتوانێت پێشوازی لە توشبوانی دیكە بكات چونكە پڕبووە لە توشبوو" بەوتەی دكتۆر عودەی عەبادی، وتەبێژی شانەی قەیرانەكان لە نەینەوا بۆ (كەركوك ناو).\nعەبادی دەڵێت نەخۆشخانەی كەرەنتینەش ژمارەیەكی زۆر لە توشبوانی كۆرۆنای گرتۆتەخۆ لە رۆژانی جەژنی قوربان، كە زۆرینە "منداڵ و ژنان" بون.\nكۆی توشبوانی كۆرۆنا لە نەینەوا گەیشتۆتە 42 هەزار و 851 كەس لەو ژمارەیەش 621 كەس گیانیانلەدەستداوە.\nكەركوك دواهۆشداری بڵاودەكاتەوە\nهۆشدارییەكان كەركوكیشی گرتۆتەوە، بە تایبەت دوابەدوای هەڵكشانی ژمارەی توشبوانی كۆرۆنا بۆ 364 كەس، تەنیا لە ماوەی 24 كاتژمێردا.\nدكتۆر نەبیل حەمدی بوشناق، بەڕێوەبەری تەندروستی كەركوك لەڕێی (كەركوك ناو)ەوە هۆشداری بە هاوڵاتیان دا و مەترسی داڕوخانی سیستمی تەندروستی لە پارێزگاكە بەوهۆیەوە نیشاندا.\n"نەخۆشخانەكانی تایبەت بە كۆرۆنا بە تەواوی پڕبون لە نەخۆش، لە رۆژانی نزیكی داهاتوودا پێشوازی لە هیچ توشبویەكی كۆرۆنا ناكەین بەهۆی نەبونی شوێنی پێویستەوە" بوشناق وای وت.\nهەروەها رونیكردەوە نەخۆشخانەكانی دیكەش كە ئێستا چارەسەری كۆرۆنا ناكەن، رەنگە تایبەت بكرێن بە كۆرۆنا ئەگەر بارودۆخەكە وەك ئێستا درێژەبكێشێت، "تاكە چەكی دەستمان ڤاكسینە، ئەمەش دوایین هۆشدارییە بڵاویدەكەینەوە و ئێمە لەبەردەم روداوی كارساتداین".\nبەوتەی بەڕێوەبەری تەندروستی لە 17 بنكەی پارێزگای كەركوك ڤاكسینی جۆری فایزەر هەیە و جۆرەكانی دیكەی ڤاكسینیش لە سینۆفارم و ئەسترازێنیكا لە 51 بنكەی تەندروستیدا بەردەستن و هاوڵاتیان دەتوانن وەریبگرن.\nبەڵام لەگەڵ ئەوەشدا وەك دكتۆر نەبیل دەڵێت، سەردانی هاوڵاتیان بۆ بنكەكان و وەرگرتنی ڤاكسین سستە.\nلە پارێزگای كەركوك زیاتر لە 43 هەزار كەس لە پێنج مانگی رابردوو ڤاكسینیان وەرگرتووە لە كۆی زیاتر لە ملیۆن و نیوێك دانیشتوی پارێزگاكە.\nبەڕێوەبەری تەندروستی كەركوك دەڵێت جارێكیتر نەخۆشخانەی ناوچەی پیشەسازی دەكەنەوە كە 50 قەرەوێڵەییە و پێشتر بەهۆی كەمبونەوەی ژمارەی توشبوانی كۆرۆناوە داخرابوو.\nهەروەها بڕیاردراوە بە دوبارە كردنەوەی بەشی پەتا درمییەكان لە نەخۆشخانەی ئازادی و نەخۆشخانەی گشتی لەگەڵ تەرخانكردنی 25 قەرەوێڵە لە نەخۆشخانەی ئازادی و 40 قەرەوێڵەش لە نەخۆشخانەی گشتی بۆ كۆرۆنا.\nلە شوباتی ساڵی رابردووەوە تائێستا 53 هەزار و 924 كەس لە كەركوك توشی كۆرۆنا بون و لەو ژمارەیە هەزار و 55 كەس گیانیانلەدەستداوە.\nدیالە "پلانێكی چالاك" دادەنێت\nتەندروستی پارێزگای دیالە دانانی پلانێكی چالاكی راگەیاند بۆ روبەڕوبونەوەی شەپۆلی سێیەمی كۆرۆنا و نەوەی گۆڕاوی ڤایرۆسەكە.\n"شانەی قەیرانەكان كار بۆ دانانی پلانێكی چالاك دەكات بۆ روبەڕوبونەوەی مەترسی كۆرۆنا و زیادكردنی قەرەوێڵە دوای پڕبونەوەی نەخۆشخانەكانی تایبەت بە توشبوان" فارس عەزاوی، بەڕێوەبەری راگەیاندنی تەندروستی دیالە وادەڵێت.\nئەوەشی بە (كەركوك ناو) وت زیادبونی رێژەی توشبوانی كۆرۆنا "چاوەڕوانكراو" بووە بەهۆی پابەندنەبونی هاوڵاتیان بە رێكارەكانی خۆپارێزییەوە.\nلە دیالە رۆژانە زیاتر لە 300 توشبوی كۆرۆنا تۆماركردەكرێن.\nدیالە/ 21ی تەمموزی 2021/ بنكەیەكی كوتانی ڤاكسینی كۆرۆنا فۆتۆ: راگەیاندنی تەندروستی دیالە\nعەبدوڵا شەمەری، ئەندامی شانەی قەیرانەكان لە دیالە دەڵێت تۆماركردنی ئەو ژمارەیە رەنگدانەوەی نەبونی پابەندی هاوڵاتیانە بە رێكارەكانی خۆپارێزی.\n"سەلماوە جددی نین لە جێبەجێكردنی قەدەغەی هاتوچۆ، پێویستمان لە سەپاندنی غەرامەی دارایی هەیە، بە ئامانجی گرەنتی پابەندبونی هاوڵاتیان بە قەدەغەی نیمچەیی یان قەدەغەی هاتوچۆ یاخود تەنانەت بۆ جێبەجێكردنی رێكارەكانی خۆپارێزی" بەوتەی شەمەری بۆ (كەركوك ناو).\nلە دیالە تائێستا 59 هەزار و 964 كەس توشی كۆرۆنا بون و لەو ژمارەیەش 342 توشبوو گیانیانلەدەستداوە.\nئەندامەكەی تیمی راگەیاندنی وەزارەتی تەندروستی عیراق جارێكیتر داواكارییەكانی خۆپارێزی بۆ هاوڵاتیان دوبارە كردەوە لە نێویاندا بەستنی دەمامك، دوركەوتنەوەی كۆمەڵایەتی، وەرگرتنی ڤاكسین و مانەوە لە ماڵەوە.\n"ئامار و هێڵی پەتاكە بەردەوام لە هەڵكشاندایە، بەهۆی زیادبونی ژمارەی توشبوان و مردوان لە شەپۆلی توند و سەختی سێیەمی ڤایرۆسی كۆرۆنا" دكتۆرە روبا فەلاح وای وت.


10/5/2021 - 21:30\nسەرۆکی حکومەتی هەرێم و جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی بەلجیکا گفتوگۆ دەربارەی گرفت و ئاستەنگە ئەمنییەکان لە هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە کرا.\nئەمڕۆ دووشەممە 2021/5/10 سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە سۆفی ویڵمز، جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی بەلجیکاوە پێگەیشت.\nلە پەیوەندییەکەدا، جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی بەلجیکا، پرسە و سەرەخۆشی خۆی بە سەرۆکی حکومەتی ھەرێم گەیاند بۆ شەهیدبوونی ژمارەیەک پێشمەرگە لە هێرشی ئەم دواییەی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر سەنگەرەکانی پێشمەرگە. سەرۆکی حکومەت سوپاسی هاوخەمی و هەڵوێستی حکومەتی بەلجیکای کرد لە سەرکۆنەکردنی هێرشەکانی ئەم دواییە بۆ سەر هەولێر .\nهەروەها گفتوگۆ دەربارەی گرفت و ئاستەنگە ئەمنییەکان لە هەرێمی کوردستان وعێراق و ناوچەکە کرا . هەردوولا هاوڕابوون لە سەر گرنگیی بەردەوامبوونی پەیوەندی و هەماهەنگیی بۆ ئەو بابەتانەی جێی بایەخی هەردوولان.\nلە تەوەرێکی دیکەی پەیوەندییەکەدا ، هەنگاوەکانی ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا و هەڵمەتی کوتان بە ڤاکسینی کۆرۆنا تاووتوێ کرا. سەرۆکی حکومەت داوای لە جێگری سەرۆک وەزیرانی بەلجیکا کرد کە لە ڕێگەی یەکێتی ئەوروپاوە هاوکاری پەنابەر و ئاوارەکانی نیشتەجێی هەرێمی کوردستان بکەن بە تایبەتی کە تواناکانی هەرێم لەمبارەیەوە سنووردارن.


خۆراک دان به کۆرپه‌له‌که‌ت؛ چ شتێک پێویسته تۆ بیزانیت؟\nخشه‌ی خۆراک دان به ساوا له‌وانه‌ی دیاری کراو نه‌بێت. ئا لێره باس ده‌کرێت که چی و که‌ی و چۆن خۆراک بدرێت به ساوا.\nئه‌گه‌ر تۆ دایکێکی تازه بیت یاخود شاره‌زابیت (منداڵی تر هه‌بێت) ئه‌وا له‌وانه‌یه پرسیارت هه‌بێت له‌سه‌ر چۆنیه‌تی خۆراک دان به ساوا. ئا لێره چی پێوه‌یسته بزانیت ده‌خرێته ڕوو.\nپشت ببه‌سته به شیری مه‌مه‌کی دایک یاخود قووتوو بۆ ساوایه‌که‌ت\nله زۆربه‌ی حاله‌ته‌کان، شیری مه‌مکی دایک نموونه‌یه‌ی خۆراکه بۆ ساوا. شیردانی مه‌مکی دایک بۆ ساوا سوودی جه‌سته‌یی و سۆزداری له خۆده‌گرێت بۆ هه‌ردوو دایک و ساوا، وه هه‌روه‌ها زۆربه‌ری شاره‌زایان ته‌نها شیری مه‌مکی دایک به باش ده‌زانن بۆ ساوا له 6 مانگی یه‌که‌می ته‌مه‌نی ژیان.\nهه‌رکامێک ده‌ده‌ی به ساوا (شیری مه‌مک یاخود قووتوو)، هه‌وڵبده دووربی ده‌رخواردنی ئاو و شه‌ربه‌ت بۆ ساوایه‌که‌ت. زوو ده‌رخواردنی ئه‌م جۆره خواردنانه ده‌بێته هۆی سک چوون.\nخاڵه‌کانی تر که پێویست هه‌رده‌م له‌بیربێت؛\nخۆراک بده ساوایه‌که‌ت به گوێره‌ی داواکاری؛ زۆربه‌ی ساوایه‌کان شیری مه‌مک ده‌خۆن 8-12 جار له ڕۆژێکدا- به‌نزیکه‌یی هه‌موو 2-3 کاتژمێرێک. له ماوه‌ی 2-3 مانگ، ساوایه‌که‌ت ڕازیده‌بێت به 6-8 جار له خۆراک خواردن له رۆژێکدا. له کۆتایی دا ساوایه‌که‌ت ده‌که‌وێته نێو خشته‌یه‌کی خۆراک خواردنی دیار و ڕێک، شیرێکی زۆر زیاتر ده‌خوات له ماوه‌یه‌کی که‌متر. ئه‌گه‌ر تۆ شیری قووتوو ده‌ده‌ی به ساوا پێویسته ژماره‌ی جاره‌کان که‌متر بکه‌یه‌وه چونکه شیری قووتوو له سه‌رخۆتر هه‌زم ده‌کرێت.\nڤیتامین دی باس بکه؛ ئه‌گه‌ر تۆ به ته‌نها شیری مه‌مکی خۆت ده‌ده‌یت به ساوایه‌که‌ت، ئه‌وا له‌گه‌ڵ پزیشک قسه بکه له باره‌ی ڤیتامین دی بۆ ساوایه‌که‌ت. شیری مه‌مکی دایک به‌شێوه‌یه‌کی پێویست ڤیتامین دی نابه‌خشێت به ساوا، که گرنگه بۆ مژینی کالیسیۆم و فۆسفۆڕ که ئه‌وانیش گرنگن بۆ گه‌شه و تووندبوونی ئێسک و ددان. که‌می ڤیتامین دی ساوایه‌که‌ت تووشی نه‌خۆشی ئێسکه نه‌رمه ده‌کات.\nبه دوای نیشانه‌کانی خواردن بگه‌ڕی له ساوایه‌که‌ت؛ سه‌یری نیشانه زووه‌کانی بریسیه‌تی بکه، وه‌ک جوولانه‌وه و ڕاکشان، مژینی لێو، گریان له کۆتایدا. هه‌رچه‌ند زووتر خۆراک بده‌ی به ساوایه‌که‌ت ئه‌وه‌نده که‌متر ڕووبه‌ڕووی گریانی ساوا ده‌بیته‌وه. به دڵنیایه‌وه هه‌موو گریانێک مانای برسیه‌تی نیه، هه‌نێک جار ساوا له‌وانه‌ی پێویستی به خاوێن کردنه‌وه‌ی حفاضة بێت.\nبزانه که‌ی ساوایه‌که‌ت تێره؛ کاتێک ساوایه‌که‌ت ده‌وه‌ستێت له مژین، یاخود ده‌می داخست یاخود ڕووی وه‌رگێرا له گۆی مه‌مک، ئه‌و کات له‌وانه‌یه تێر بووبێت، یاخود له‌وانه‌یه پشوه‌ک ده‌دات! هه‌وڵ بده قرپ به ساوایه‌که‌ت بکه‌یه‌وه، یاخود خوله‌کێک ڕاوسته پێش ئه‌وه‌ی دووباره مه‌مکت یاخود شیری قووتووی بده‌یه‌وه. ئه‌گه‌ر ساوایه‌که‌ت به ڕاستی تێر بووبی، ئه‌وکات به توونی به‌رپه‌چی خواردن ده‌داته‌وه. به گشتی شیردانی مه‌مکی ده‌بێته 10 خوله‌ک بخایه‌نێت- وه له 20 خوله‌ک زیاتر نه‌بێت- بۆ هه‌ر مه‌مکێک.\nپێشبینی جۆراو جۆری بکه له ساوایه‌که‌ت؛ ساوایه‌که‌ت له‌وانه‌یه به شێوه‌یه‌کی پێویست هه‌موو جارێک هه‌مان بڕ ناخوات. له کاتی پێژینی گه‌شه- - به زۆری له 10-14 ڕۆژی دوای له دایک بوون، هه‌روه‌ها له 3 هه‌فته‌یی، 6 هه‌فته‌یی، 3 مانگی، 6 مانگی—ساوایه‌که‌ت له‌وانه‌ی زیاتر وه‌ربگرێت له هه‌ر جارێک یاخود زیاتری ده‌وێت. دوای چه‌ند ڕۆژێک، شێوازی خواردن پێویسته دیاربێت، کاتێک ساوایه‌که‌ت له نیوه‌ی شه‌و هه‌ڵده‌ستاوه بۆ شیرخواردن، ئه‌جاره له به‌یانیان شیری ده‌وێت.\nباوه‌ڕت هه‌بێت به غریزه‌ی خۆت و ساوایه‌که‌ت؛ زۆری دایکان له خه‌می ئه‌وه دان که ساوایه‌که‌یان به شێوه‌یه‌کی پێویست ناخوات. به‌ڵام ساوا خۆی ده‌زانێت که چه‌ندی پێویسته بیخوات. زۆر ڕامه‌یێ له‌سه‌ر که چۆن و چه‌ند و چه‌نده جار ده‌خوات. له جیاتی ئه‌مه سه‌یری باری ساوایه‌که‌ت بکه له نێوان شیردانه‌کان، سه‌یری هۆشیاری و پێست و کێش زیاد بوو بکه، 4-7 ئۆنس له هه‌ر هه‌فته‌یه‌ک له مانگی یه‌که‌می ته‌مه‌نیدا.\nبزانه نیشانه‌کانی که‌م خواردن؛ ئه‌گه‌ر ساوایه‌که‌ت کێشی به جوانی زیادی نه‌کرد، یاخود که‌متر له 6-8 حفاضة ته‌ڕ کرد له ڕۆژێکدا، یاخود پیسایی به شێوه‌یه‌کی ڕێک نه‌کرد، یاخود هه‌رده‌م خه‌واڵووبوو، یاخود که‌م حه‌زی له خواردن کرد، له‌وانه‌یه باش نه‌خوات. ئه‌گه‌ر هیچێک له‌م نیشانانه‌ت بینی په‌یوه‌ندی به پزیشک بکه.\nزوو زوو ساوایه‌که‌ت بپشکنه؛ پزیشکه‌که‌ت ده‌یه‌وێت ساوایه‌که‌ت بکێشێت و له‌باره‌ی خواردن پیدان قسه بکات 48-72 کاتژێمر دوای ئه‌وه‌ی که تۆو ساوایه‌که‌ت نه‌خۆشخانه به جێده‌هێلن. دڵنیابه له‌باره‌ی ئه‌م ژوانه، وه به‌رده‌وام له کاتی پێویست سه‌ردنی پزیشک بکه بۆ ئه‌وه‌ی پزیشک ئاگاداری گه‌شه‌ی ساوایه‌که‌ت بێت.\nهه‌ر جه‌مه خواردنێک به کاتی په‌یوه‌ندی (علاقة) دابنێ له‌گه‌ڵ ساوایه‌ک؛ بۆ ساوا خواردن کاتی چالاکی کۆمه‌ڵایه‌یته. گه‌شه و گه‌وره‌بوونی ساوا به‌شێکی به‌نده له‌سه‌ر ئه‌و په‌یوه‌نیه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌ی به‌هێزه‌ی که له کاتی خۆراک خواردن دروستی ده‌کات. ساوایه‌که‌ت له نزیک خۆت هه‌ڵگره له هه‌ر جاره خواردنێک. سه‌یری چاوه‌کانی بکه، به زمانێکی نه‌رم و ئارام قسه‌ی له‌گه‌ڵ بکه. ئه‌گه‌ر تۆ ده‌به شیری قووتوو به‌کار ده‌هێنی، نه‌که‌ی ده‌به‌که جیگیر به‌ک به شتێک (بالیف) له ده‌مه‌ی ساوایه‌که‌ت، ئه‌مه ده‌بێته هۆی ئه‌گه‌ری خنکان و کلۆر بوونی ددان، هه‌روه‌ها ساوایه‌که‌ت ده‌رفه‌تی دروست کردنی باواڕ و دڵنایی به تۆ له ده‌ست ده‌دات.


گەشتكردن بەفڕۆكە بۆ ئیتاڵیا ناچارت دەكات پابەندی بڕیارێك بیت\n28/06/2020 200 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئەوانەی گەشت بۆ ئیتاڵیا دەكەن، لەمەودوا ناتوانن شوێنی هەڵگرتنی جانتاكانی پشت سەریان لەناو فڕۆكە بەكاربێنن، چونكە دەسەڵاتدارانی فڕۆكەوانی مەدەنی ئیتاڵیا پێیانوایە ئەو كارە مەترسییەكی تەندروستی گەورە لەخۆ دەگرێت.\nبڕیارەكە فرمانێكی حكومییەو بەهۆی ترسان لەتەشەنەكردنی ڤایرۆسی كۆرۆنای كوشندەوە دراوە، گەشتیاران ناچار دەكات تەنیا جانتایەكی بچووكیان پێبێت، كە دەتوانن لەژێر كورسییەكەی پێش خۆیانی دابنێن.\nئامانجی بڕیارەكە بەریەكنەكەوتنی گەشتیاران و سنوورداركردنی جوڵەیانە لەناو فڕۆكەكەدا.\nدەسەڵاتدارانی مەدەنی فڕۆكەوانی ئیتاڵیا جەختیان لەوە كردووەتەوە، كە پێویست نییە گەشتیاران بڕەپارەیەكی سەربار بدەن لەبەرانبەر تۆماركردنی جانتاكانیاندا.\nسەندیكای "كۆداكۆنز"ی ئیتاڵی بۆ پاراستنی بەكاربەران پێشوازییان لەو بڕیارە كردووە، پێشیانوایە دەتوانێت بەر لە پشێوی و پاشاگەردانی ناو فڕۆكەكە بگرێت، كە جاروبار ڕوودەدات كاتێك گەشتیاران جانتاكانیان لەژوور سەری خۆیان دادەنێن.\nسەندیكاكە ئەوەشی راگەیاند، ئیتاڵییەكان لەو ڕووەوە لە هەموو گەشتیارە ئەوروپییەكانی دیكە ناڕێكخراوترن، ئەوان دەبنە هۆی دواكەوتنی گەشتەكان‌و قەڕەباڵغی ڕیزەكانی گەشتیاران، ئەمانەش مەترسی تەشەنەكردنی پەتاكە زیاتر دەكەن.\nئیتاڵیا یەكەم دەوڵەتی ئەوروپی بوو، كە حاڵەتی تووشبوون بەڤایرۆسی كۆرۆنا تێدا تۆمار كرا، تا ئێستاش (34000) كەس لەو وڵاتە بە ڤایرۆسەكە مردوون.\nسەرچاوە: SKY NEWS عەرەبییە


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| حوسێن شێخانڵیئۆغڵو، ئەكادیمیست و چاودێری سیاسی :دەستوورێكی نوێ پرسی كورد چارەسەر دەكات\nApril 2021 05 - 15:46:41\nحوسێن شێخانیڵئۆغڵو ئه‌كادیمیستى تورك له دیمانه‌یه‌كى له‌گه‌ڵ "نوچه‌نێت" باس له‌وه ده‌كات تازه هه‌لى هاوشێوه‌ى رێككه‌وتننامه‌ى دۆڵمه‌باخچه دووباره نابێته‌وه و به‌ڵكو پێویست توركیا له رێى ده‌ستوور پرسى كورد چاره‌سه‌ر بكات.\nگرنگی رێككەوتننامەی دۆڵمەباخچە چی بوو؟ هەڵسەنگاندنی ئێوە بۆ رێككەوتنەكە چییە؟\nبە كورتییەكەی رێككەوتننامەی دۆڵمەباخچە، بە یاساكردنی پڕۆسەی چارەسەری پرسی كورد بوو كە لەنێوان ساڵانی 2013-2015 هاتەئاراوە. لە رێككەوتنەكەدا لایەنی ئاكپارتی، هەریەك لە وەزیری ناوخۆی حكومەت و یاریدەدەری سەرۆكوەزیران ئامادەییان هەبوو، هەروەها لایەنی پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە)، سێ په‌رلەمانتاری ئامادە بوون. پێویستە بۆ هەڵسەنگاندنی ئەم رێككەوتنە بگەڕێینەوە بۆ رابردوو، پڕۆسەكە باكگراوندێكی 10 ساڵی هەبوو، كە چەندین دیدار لەنێوان توركیا و پەكەكە كرابوو.\nلە ساڵی 2005، رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكوەزیرانی ئەو كاتەی توركیا، دەربارەی پرسی كورد لە ئامەد وتی "ئیتر ئێمە شەڕ ناخوازین و كار بۆ برایەتی و ئاشتی و تەبایی دەكەین، بۆ ئەم مەبەستەش پێویستە كۆتایی بە شەڕ بهێنین".\nمەحاڵە حكومەتی ئاكپارتی بتوانێت مەهەپە بۆ پڕۆسەیەكی ئاشتی قایل بكات\nهەر لەو سەردەمەدا بوو كە خاتوو لەیلا زانا وتی"ئەگەر سیاسییەك بتوانێ شەڕی توركیا و پەكەكە كۆتایی پێبهێنێت، ئەوا تەنها رەجەب تەیب ئەردۆغان دەتوانێت ئەو كارە بكات".\nلە ساڵانی نێوان 2004 تاكوو 2007، لەناو پەكەكەدا، رووداو و گۆڕانكاری نوێ هاتەئاراوە. هەندێك لە سەركردەكانی پەكەكە وەك نیزامەدین تاش، عوسمان ئۆجەلان لە پەكەكە جیابونەوە، دابڕانێك لەناو پەكەكە روویدا، هاوكات لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و بەتایبەت لە عێراق هەلومەرجێكی سیاسی نوێ هاتەئاراوە، بە رووخانی رژێمی سەدام حوسێن، دەسەڵاتی پەكەكە لەناوچەكانی باكووری عێراق فراوانتر و بەهێزتر بوو. لە پاش ماوەیەك لە ساڵانی نێوان 2007 تاكوو 2011 پەكەكە خۆی نوێ كردەوە جیاوازتر لە پەكەكەی ساڵی 1984 دەركەوت، لەبەرئەوە كاتێ هەڵسەنگاندن بۆ پڕۆسەی ئاشتی دەكەین، دەبێت بە سێ ئاڕاستەی هاوتەریب خوێندنەوەی بۆ بكەین، واتە لە توركیاش دۆخێكی نوێ هاتەئاراوە. لە ساڵی 2001 ئاك پارتی و ئەردۆغان هاتنە سەر دەسەڵات، ئەردۆغان ویستی ئاشتی هەبوو، لە عێراقیش لە ساڵی 2003 گۆڕانكاری لە سیستمی سیاسی كرا و پێگەی كورد لە هەرێمی كوردستانی عیراق بەهێزتر بوو، لەو كاتەدا پەكەكە لەناوخۆی خۆیدا زیاتر پەرتەوازە بوو، لەبەر ئەوەی لە ساڵی 1984 تاكوو 2003 هیچ دەسكەوتێكی نەبوو، جگە لە كوژرانی 40 هەزار كەس لەو شەڕە لە مێژینەیەی كە هەبوو.\nلەناوخۆی خۆیدا رووبەڕووی رەخنە و كێشە بووەوە. ئەم سێ رووداوە هاوتەریبی یەك بوون.\nلە ساڵی 2013 پڕۆسەیەكی نوێی ئاشتی لە توركیا دەسیپێكرد، لە سەروبەندی مانگەكانی سەرەتای پڕۆسەكەدا، مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، سەردانی ئامەدی كرد، لەو سەردانە لە كەشێكی ئاشتیانە بەڕێوەچوو، بۆ هەموو لایەك ئومێدی ئاشتەوایی لە توركیا زیاتر كرد. رایگشتی ئیتر خوازیار بوون كۆتایی بە خوێنڕشتن بهێنرێت و چارەسەری ئاشتییانەی هەتاسەریی بۆ پرسەكە بكرێت. لە هەرێمەكانی باكووری كوردستاندا، لە 90 ٪ زیاتری خەڵك پشتیوانی لە پڕۆسەی ئاشتییان دەكرد. لە ساڵی 2014 دا، لە رۆژنامە فەرمییەكاندا ئەوە بڵاوكرایەوە كە پێویستە و كاتی ئەوە هاتووە شەڕ كۆتایی پێبهێنرێت و كار بۆ ئاشتەوایی نێوان گەلان بكرێت. داوای بە یاساییكردنی پڕۆسەكەش كرا بەو ئامانجە یاسای بەهێزكردنی بناغە و ناساندنی پڕۆسەكە دەرچوو.\nگرنگی پڕۆسەكە لەوەدا بوو كە ئەردۆغان ئەمجارە نوێنەری حكومەتی نارد بۆ لای عەبدوڵا ئۆجەلان و لە ئیمڕاڵی دیداری ئاشتی ساز دەكرا، لە پێش ئەوەش دیدار لەنێوان بەرپرسانی پەكەكە و نوێنەرانی دەوڵەتی توركیا لە ئۆسلۆی پایتەختی نەرویج هەبوو بەڵام نەگەیشتە ئامانجێك. ئەوە بوو لە نەورۆزی 2013 لە ئامەد، نامەی ئۆجەلان بە توركی و بە كوردی بۆ رایگشتی و جیهان خوێنرایەوە، پەیامی ئاشتی و ئاماژەی بە كۆتایی هێنان بە خەباتی چەكداری كردبوو. لە 20ی نیسانی 2013 قسە لەسەر پڕۆسەی كشانەوەی گەریلاكانی ناو توركیا كرا، ئەمەش لە چوارچێوەی دیدارەكانی پڕۆسەی ئاشتی بوو. پەكەكە لە سەرەتادا ئەمەی قبوڵ كرد. بە واتایەكی تر پڕۆسەی ئاشتی لەساڵی2013 لە رووی یاسایی، كۆمەڵایەتی، سیاسی و نێودەوڵەتییەوە، تەنانەت لە رووی ئابوورییشەوە بە باشی بەڕێوەدەچوو. بەشێوەیەكی گشتی میكانیزمەكەی زۆر باش بوو. تا كاتی راگەیاندنی رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە لە 28 ی شوباتی 2015، كە پێكهاتبوو لە 10 بڕگە كە پێشتر لایەنەكان گفتوگۆ و رێككەوتنیان لەسەر كردبوو.\nلە كاتى پڕۆسەی ئاشتی هیچ نیەتپاكییەكمان لە پەكەكەوە نەبینی\nئێمەش وەك ئەكادیمیستێك كارمان بۆ سەرخستنی پڕۆسەى ئاشتی كرد، من بەشێوەیەكی ورد خوێندنەوەم بۆ ماددەكانی رێككەوتننامەكە كرد. دەتوانم زۆر بە روونی لەسەر رێككەوتنی دۆڵمەباخچە ئەوە بڵێم بەناوی خۆمەوە، كە لە ناوەڕۆكی ماددەكانی رێككەوتنەكەدا، بەشێوەیەكی گشتی ئامادەكرا بوو، بە دڵنیاییەوە هەردوو لایەنەكە تێگەیشتنیان زۆر جیاواز بوو لەسەر بڕگەكانی رێككەوتننامەكە، واتە هەردوولا لە دیدی خۆیان هەڵسەنگاندنیان بۆ ئەو 10 مادەیە كردووەو دیدیان جیاواز بووە، لە یەك تێنەگەیشنێك لەنێوان بەرەی كورد و توركیا هەبوو. واتە ئەوەی هەدەپە دەیوت سیاسەتی دیموكراسی و ئەوەی ئاكپارتی دەیوت سیاسەتی دیموكراسی زۆر جیاواز بوو لەیەكتر! ئەو دوو لایەنە، هەر یەك لە دیدی خۆیەوە لە مانا و تێگەیشتنی سیاسییان بۆ مادەكانی رێككەوتننامەكە هەبوو، بە دڵنیاییەوە دەتوانم ئەوە من بڵێم.\nئەوەی هەدەپە بانگەشەی بۆ دەكرد بۆ دیموكراسی بۆ زۆرینە، زۆر جیاواز بوو لەوەی ئاكپارتی دەیوت دیموكراسی بۆ زۆرینە. واتە بەرەی پەكەكە و هەدەپە لەگەڵ بەرەی ئاكپارتی تێگەیشتن و تێڕوانینیان جیاواز بوو لەسەر پرسی پێناس، كۆمارێكی دیموكراتی و بابەتەكانی تر، دەوڵەت و ئاكپارتی مەبەست و تێگەیشتینان لەو پرسانە دیسان زۆر جیاواز بوو لەوەی هەدەپە دەیوت یان دەیخواست. هەریەك لە دیدی خۆیەوە خوێندنەوەی تێگەیشتنی بۆ دەكرد و فۆڕمێكی بە بنەماكان دابوو. هۆكاری تریش لەپشت ئەوە بووە كە رێككەوتنەكە جێبەجێ نەكرا، لەپاش راگەیەنراوی دۆڵمەباخچە، ئەردۆغان وتی "ئێمە بە حەسرەتەوە چاوەڕِێی دانوستانەكانی ئاشتی دۆڵمەباخچە دەكەین". ئەمە زۆر مانادار بوو.\nلە 28ی نیسانی 2015، واتە لەپاش نزیكەی دوو مانگ بەسەر راگەیەنراوی رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە، ئەردۆغان وتی "رێككەوتنامەیەك لە ئارادا نییە و مەسەلەكە كۆتایی هاتووە".\nبەهەمان شێوە ئەمینە ئاینەی ئەندامی هەدەپە، هەمان شتی دووپاتكردەوە وتی" رێككەوتننامەی دۆڵمەباخچە بێ ئەنجام بووە و پڕۆسەی ئاشتی و دانوستان كۆتایی هاتووە".\nلێرەدا لەیەك تێنەگەیشتن و دیدی جیاوازی لایەنەكان لە ماددەكانی دانوستانەكە دەبینین، بەبۆچوونی من، ئەردۆغان نیەتی لە چارەسەری پرسەكە هەبوو، بەڵام دەسەڵاتی تەواوەتی بۆ ئەو كارە نەبوو، ئەردۆغان وەك رابردوو نیەتی لە ئاشتەوایی هەبووە، بە تەنهاش لەگەڵ كوردی توركیا نا، بە شێوەیەكی فراوان بیری لەو مەسەلەیە دەكردەوە كە چۆن چارەسەری پرسی كورد بكات، تەنانەت چوونی بۆ سەرۆكایەتی توركیا و گۆڕینی سیستمی توركیا و فراوانكرنی دەسەڵاتەكەی، پەیوەندیی بەو مەسەلەیەوە هەیە، كە دەسەڵاتەكەی فراوانتر بكات تا بتوانێت بەسەر رێگرییەكاندا سەربكەوێت. لەم خاڵەدا دەوڵەتی قوڵ كە پەیوەندییەكی فراوان و لە مێژینەی لەگەڵ وڵاتانی رۆژئاوادا هەیە، رێگری كرد لەهەموو هەوڵەكانی ئاشتەوایی لە توركیا و هەنگاوەكانیشی پووچەڵ كردەوە. پێشتریش هەمان كاری كرد كە تۆماری دەنگی كۆبونەوەكانی ئۆسلۆ و كۆبونەوەكانی توركیا لەسەر سیاسەتی توركیا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئاشكرا كران و لە یوتوب بڵاوكرایەوە. دوا رووداویش، ئەوە بوو دەوڵەتی قوڵ یاخود ئەرگەنەكۆن، توركیای بۆ سەردەمێكی عەسكەرتاریی گۆڕی و كودەتاكەی 15ی تەمموزی 2016 هاتەئاراوە، بەمەش دەوڵەتی قوڵ جارێكیتر هێزی خۆی نیشاندا. بە بۆچونی من ئەوەی لەسەر مێزی گفتوگۆ هەڵسا، رەجەب تەیب ئەردۆغان نەبوو، فشارەكانی دەوڵەتی قوڵ بوو لەسەر حكومەتی ئاكپارتی، بەڵام پەكەكە لە پڕۆسەكە نییەتی جدی نەبوو. هیچ نیەت پاكییەكمان لە پەكەكەوە نەبینی لەوادەی پڕۆسەی ئاشتی 2013 تاكو 2015، بۆ نموونە پەكەكە هێزەكانی نەكشانەوە لە توركیا، هەروەها ئامادەیی چەك دانان نەبوو، بە پێچەوانەوە لەوادەی پڕۆسەكەی ئاشتیدا كە ئاگربەستی دوو لایەنە هەبووە، پەكەكە تەواو خۆی پڕ چەك كرد لەناوخۆی توركیا، تەنانەت لە ناوچەی سوری ئامەد خەندەقی لێدابوو چەك و موهیماتی تیا حەشار دابوو، چەند جبەخانەیەكی دروستكرد كە دواتر چەندین مانگ شەڕی ناوخۆی سوپا و پەكەكەی لێكەوتەوە لە ئامەد، لە جزیرە و نوسه‌یبین و شرناغ و شوێنەكانیتر هەزار كەس ئاوارە بوون. ئەمە جێی سەرنج و هەڵوێستە.\nكەواتە دۆخی ئێستای توركیا چەند لەبارە بۆ دەستپێكردنەوەی پڕۆسەیەكی ئاشتی؟\nحوسەین شێخانڵیئۆغڵو: لە پاش هەڵبژاردنی 7 ی حوزەیرانی 2015، هەدەپە سەركەوتنی بەرچاوی بەدەستهێنا و دژایەتییەكانی بۆ دەسەڵاتی توركیا و ئەردۆغان زیاتر كرد، بەمەش ئەردۆغان كارتی كوردی سڕ كرد. بەشێوەیەكی گشتی بەرانبەر بە هەموو كورد ئەمەی كرد، تەنانەت پشتیوانی لە ریفراندۆمەكەی هەرێمی كوردستانیش نەكرد. ئەردۆغان وتی چیتر لەگەڵ بارزانی و هەدەپە و هیچ كوردێك دانوستان ناكەم. هەر لەو قۆناغەدا بو كە هەریەك لە هەدەپە و پەكەكە لەگۆره‌پانی توركیا و سوریا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، سیاسەتەكانی گۆڕانكاری بنەڕەتی بەخۆیەوە بینی. لەولاشەوە ئاكپارتی رێككەوتنی لەگەڵ پارتی بزافی نەتەوەپەرستدا (مەهەپە) مۆر كرد. بە رێككەوتنی میللی ناودەبرێت. بەمەش سەردەمێكی نوێ لە توركیا هاتەئاراوەو دەسەڵاتی توركیا لەدژی هەموو كورد وەستایەوە، لەئێستادا مەحاڵە حكومەتی ئاكپارتی بتوانێت مەهەپە بۆ پڕۆسەیەكی ئاشتی قایل بكات. لە پاش كودەتا شكستخواردووەكە ئەوەبوو سەردەمی ئاكپارتی و مەهەپە هاتەئاراوەو بە توندترین شێوە مامەڵە لەگەڵ پرسەكەدا دەكرێت، بەشێك لە په‌رلەمانتارانی هەدەپە خرانە زیندانەوە، شارەوانییەكانی هەدەپە، كە ژێر بەژێر كار بۆ پەكەكە دەكەن و لەژێر ركێفی ئەواندان، لەناوخۆدا تەسفیە كران و حكومەت قەیومی داناوە. لە دەرەوەی توركیاش، سوپای توركیا چەند ئۆپراسیۆنێكی بۆ باكووری عێراق و باكووری سووریا ئەنجامداوە، لەوانەش ئۆپراسیۆنی چنگی هەڵو و چلە زەیتون و عەفرین بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان دەسپێكرد.\nئەردۆغان نیەتی لە چارەسەری پرسى كورد بەڵام دەسەڵاتی تەواوەتی بۆ ئەو كارە نەبوو\nدەشێ لایەنەكان لەداهاتودا بگەڕێنەوە بۆ رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە؟\nگرنگترین خاڵی سەرەكی ئەوەیە كە وەك بەڵگەیەك لای دەوڵەت ماوەتەوە، بەڵام چیتر رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە كاری لەسەر ناكرێت و ماددەكانی جێبەجێ ناكرێت، لەبەرئەوەی زۆر گۆڕانكاری هاتۆتە ئاراوە، لە توركیا و ناوچەكە هەلومەرجەكان وەك پێشتر نییە، نە توركیا و نەوەك ئەردۆغان بیركردنەوەی جیاوازتریان هەیە، توركیا وڵاتەكەی پێشتر نییە و نەوەك هەدەپە و پەكەكە وەك رابردووە، تەنانەت رەوشی سووریا و عێراقیش وەك ئەوكاتە نییە. پێموابێت دەشێ لەبری رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە، دەكرێ بە نەفەسێكی نوێوە توركیا كار بۆ گۆڕینی هەندێ بڕگەی دەستوور بكرێت، لەوانەش دەربارەی زمانی كوردی و پڕۆسەی خوێندن، بەڕێوەبەرێتی خۆسەریی، ناساندنی پێناسی كورد و كەمایەتییەكانیتر لە دەستووردا ، واتە گرنگە پڕۆسەیەكی كرانەوەی دیموكراتی بۆ ئەو مەبەستانە دەسپێبكات، مەرج نییە ئەمجارە توركیا لەگەڵ هەدەپەدا دابنیشێت بۆ ئەو مەبەستە، لەناوخۆی توركیا حكومەتی ئاكپارتی دەتوانێت ئەو كارە ئەنجامبدات بەپێی ئەزموونی خۆی لەگەڵ پرسی كورددا كە هەیەتی لەماوەی 18 ساڵی رابردوودا، لە كاتێكدا لە رێككەوتنامەی دۆڵمەباخچە، پەكەكەش خەتای هەبووە كە پابەندی میكانیزمی پڕۆسەكە نەبووە. لەبەر ئەوە ناكرێ لەسەر ئەو رێككەوتنە پڕۆسەیەكی نوێی دیالۆگ دەسپێبكرێتەوە.\nكێشەی متمانە، یەك لە هۆكارە سەرەكییەكانە، بۆیە ئێستا لەبری دەستپێكردنەوەی پڕۆسەیەكی ئاشتی، پێویستە توركیا دەستوورێكی نوێ رابگەیەنێت و هەندێ ماددەی هەموار بكاتەوە. بۆ ئەم مەبەستەش پێویست ناكات هەدەپە و پەكەكە وەك لایەنێك بێت لێرەدا، لەبەرئەوەی لە توركیا ئایدۆلۆژی هەدەپە و پەكەكە كۆتایی پێهاتووە و رووبەرووی شكستی زۆر گەورە بونەتەوە. پەكەكە كۆتایی بە سیاسەتەكانی هەدەپەش هێناوەو گورزێكی كوشندەی پێگەیاند. ئەوەتا نزیكەی 20 هەزار ئەندام و لایەنگری هەدەپە لە زینداندان. ئیتر چارەسەری ئەم پرسە لە رێگەی دەستورێكی نوێوەوەیە. پێموایە ئەم كارە دیسان ئاكپارتی و ئەردۆغان دەتوانن بیكەن. دەشێ لەبری لایەنی هەدەپە، گرنگی بە بەها گەردونییەكان بدرێت، بۆ نموونە مێژوو، كولتور. كورد موسوڵمانە و زمانی خۆی هەیە مێژوویەكی دێرینی لەگەڵ توركدا هەیە. پێویستە توركیا ئەو كارە بكات و لەگەڵ كورددا ئاشت بێتەوە، نەوەك كورد بچێتە ژێر ركێفی روس و ئەمریكاوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nدەبێ رووداوەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەبەرچاو بگیرێن. واتە ئەگەر بێت و لەرووی سەربازییەوە كۆتایی بە پەكەكە بهێنرێت، پەكەكە ناتوانێت هاوكاری و پشتیوانی لە كوردی توركیا وەربگرێت، بوونی پەكەكە هیچ مانایەكی نابێت. لەمڕۆدا كەناڵی تەرەتە كوردی، بە كوردی پەخش دەكات، رێژەی بینەری زۆرە. لە خوێندنگە تایبەتەكاندا كۆرساتی زمانی كوردی هەیە هەركەس بخوازێت، دەتوانێت بە كوردی بخوێنێت. پێموانیە ئەگەر بێت و خوێندن بە زمانی كوردی لە توركیا هەبێت، زۆر جێی خواستی كورد بێت، بەڵام پێموایە باشترە بكرێتەوەو ئەو دەرفەتە هەبێت. لە رووی دیموكراسییەوە كارێكی باشە و زمانی رەسەنی هاووڵاتی كوردە لەو وڵاتە، پێویستە زمانی كوردی لە توركیا لە گشت دامەزراوە فەرمی و نا فەرمییەكاندا سەربەست بكرێت و بەكاربهێنرێت. ئەمە كورد زیاتر بە توركیاوە دەبەستێتەوە نەوەك لەیەكیان دابڕێت. كاتی خۆی تورگوت ئۆزاڵ بیرۆكەی كۆنفیدڕاڵی هەبوو. بە شەڕ چارەسەری ئەم پرسە ناكرێت و نابێت بە مەسەلەیەكی ئاسایشی میللی بناسرێت.\nپارتەكانی توركیا كامیان خواستیان بۆ ئاشتی و چارەسەری پرسی كورد هەیە؟\nلە توركیا چەند پارتێكی نوێ دروست بووە، لەوانەش پارتی دیموكراسی و پێشكەوتن، پارتی ئایندە، پارتی باش، لە ئێستادا خواستی ئەوەیان هەیە دەنگدەری كورد بەلای خۆیاندا رابكێشن، وادەبینرێت لە هەرێمەكانی باكووری كوردستاندا دەنگی كورد ببەن، بەتایبەت پارتی دیموكراسی و پێشكەوتن، بە سەرۆكایەتی عەلی باباجان چانسی زۆرە، ئەحمەد داودئۆغڵوش دەنگی بەشێك لە كورد بۆ خۆی دەبات. ئەحمەد داودئۆغڵو رۆڵی ئاشتەوایی هەبووە و میانڕەوتر دەبینرێت.\nپێتوایە پارتەكەی داودئۆغڵو یاخود باباجان شتێكیان پێبێت بۆ پرسی كورد؟\nبە بۆچوونی من هەریەك لە داودئۆغڵو یاخود عەلی باباجان، ئەگەر چانسی سەركەوتنیان لەهەڵبژاردن هەبێت، ئەوا پڕۆژەی خۆیان بۆ كورد دەبێت و پێشكەشی دەكەن.\nبەڵام كاتێ بە وردی سەیری پەیڕەو و پڕۆگرامی پارتەكەیان دەكەیت، پڕۆژەیەكی تیانییە دەربارەی چارەسەری پرسی كورد. بۆ نموونە لە ئامانج و كارنامەی ئەو پارتانە نەهاتووە كە ئاماژە بەوە بكات زمانی كوردی سەربەست بكرێت. لەبەر ئەوەی ئەم بابەتە پرسێكی دەستوورییە. واتە ئەگەر بێت و دەستووری توركیا هەموار بكرێتەوە و قەدەغە لەسەر زمانی كوردی لابچێت و سەربەست بكرێت ئەوكات ئەوانیش ئەتوانن ئازادانە باسی لێوەبكەن.\nبە بۆچوونی من لێرەدا دیسان تەنیا ئاك پارتی دەتوانێت كار بۆ هەمواركردنەوەی دەستوور بكات. بەوەی زۆرینەی ئەندامانی په‌رلەمانی هەیە، رەنگە پێویستیشی بە هاوكاری پارتێكی تر بێت بۆ ئەو كارە. لەئێستدا زەحمەتە ئەو كارە بكات، لەبەر ئەوەی ئاكپارتی ناتوانێ قەناعەت بە مەهەپە بهێنێت. مەهەپە خاوەنی زیهنەتێكە كە بە هەموو شێوەیەك چارەسەری پرسی كورد رەت دەكاتەوە. لە توركیا لەپاش كودەتا شكستخواردووەكەی 15 ی تەمموزی 2016، توركیا دابەش بووە بەسەر دوو بەرەدا، رێككەوتنی كۆماری و بەرەی رێككەوتنی میللی، ئەم دوو بەرەیە دژ بە یەكن و دەربارەی پرسی كورد هاوڕا نین. بگرە گەمەی سیاسی لەسەر دەكەن لەكاتێكدا پرسی كورد شتێك نییە گەمەی سیاسی پێوە بكرێت كە40 هەزار كەس بۆتە قوربانی. بگرە رێككەوتنێكی میللی پێویستە و دەشبێت هەموو لایەنەكان ئازادانە قسە لەسەر پرسی كورد و چارەسەری بكەن. ئەم پرسە نابێت بكرێتە دەستی ئەمریكا و روسیا و ئیسرائیلەوە، لەبەرئەوەی زۆر گرنگە بۆ ئێمە لەناوخۆدا چارەسەری بۆ بكەین. بەپێی ئەزموونی سه‌دان ساڵه‌ی عوسمانی، مەدرەسەی كوردی هەبووە. كورد و تورك لەناو رێككەوتنێكی قوڵ و تووندا بوون، لەبەرئەوەی باكگراوندێكی مێژووییان پێكەوە هەبووە هاوبەشی دین و جوگرافیا و قەدەریان هەبووە پێكەوە. داهاتوشمان بەیەكەوە بەندە. جگە لە ئاشتی هیچ بژاردەیەكمان نییە.\nپێتوایە رێككەوتنی دۆڵمەباخچە كۆتایی پێهاتووە؟\nبە دڵنییاییەوە جارێكیتر كاری لەسەر ناكرێت، رەوشەكە زۆر گۆڕاوە. بنەماو تێگەیشتن و رەهەندەكانی زۆر جیاوازە. پێموابێت هەدەپە تێگەیشتنی بۆی هەبووە، بەڵام ئاكپارتی خوێندنەوەی نەبوو یاخود زۆر جیاواز بوو لەوەی هەدەپە. بۆ نموونە كاتێ هەدەپە جەخت لە دروشمی "سیاسەتی دیموكراتی" دەكاتەوە، مەبەستی لەوەیە هەرێمەكانی باكووری كوردستان بكاتە كانتۆن و بەڕێوەی ببات، ئەمە سیستمێكی زۆر جیاوازە بۆ توركیا، لەكاتێكدا هەدەپە شارەوانی و موختاری خۆی هەیە، بەڵام لە توركیا تێگەیشتن بۆ مەسەلەی كانتۆن و خۆسەری، هێشتا بونی نییە و مەقبول نییە. چارەسەری پرسی كورد لە توركیا، كارێكە دەبێت توركیا خۆی لە ناوخۆی خۆیدا چارەسەری بۆ بكات، تەنانەت ئەمجارە پێویست ناكات پەكەكە و هەدەپە وەك لایەن وەربگیرێت و قسە لە هەدەپە وەربگیرێت، چونكە ئەوان بە فەرمانی قەندیل ئەجوڵێنەوە و سیاسەت دەكەن. خاوەن قسە و ئیرادەی خۆیان نین. هەدەپە بناغەیەكی بەهێزی خۆی نییە. پەكەكەیش ئەو هێزەی نییە كە لەگەڵ توركیا شەڕ بكات لەرووی سەربازییەوە پاشەكشەی كردووە، بە رای من بۆ لەمەودوا پەكەكە زیاتر بەره‌ی سووریا دەگرێت و لەوێ یەپەگە هێزەكانی زیاتر دەبێت. پەكەكە هیچ دەسكەوتێكی بۆ كورد نەبوو لە توركیا جگە لە چۆڵكردنی هەزاران گوند، توندوتیژی، زمانی پەكەكە قوڕسە و خەڵكی كورد لێی تێناگات، زمانی شەڕ زه‌برو توندوتیژیی و ئایدۆلۆژی بەكاردەهێنێت. ئەمەش بەشێوەیەكی گشتی لەناو كورددا پشتیوانی لێناكرێت. پەكەكە هیچ شتێكی نییە پێشكەش بە كوردی توركیای بكات.\nئایا بوونی رێككەوتننامەیەكی وەك دۆڵمەباخچە و ئاشكراكردنی بۆ رایگشتی گرنگ بوو؟\nلە دوا پڕۆسەی ئاشتی دا، حكومەتی توركیا و رەجەب تەیب ئەردۆغان نیەتی جدی بوو لە پڕۆسەكە. ئەردۆغان دەیویست شتێك بكات، بەڵام لە پاش راگەیانراوەكە، ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی و سوپا، حسابی كارەكەی نەكرد كە بە كوێ دەگات، ئەگەر ئەو ماددانەی رێككەوتنەكە جێبەجێ بكرایە، كەس نەیدەزانی توركیا بەرەو كوێ دەچێت. لەبەر ئەوە پڕۆسەكەیان وەستاند، پێموانییە جارێكیتر دۆڵمەباخچە بێتە رۆژەڤ. بەو جۆرە ئیتر نابێت لەگەڵ هەدەپە و پەكەكە دانوستان بكرێت. دەشێ توركیا لەگەڵ گشت پارتە سیاسیەكان و لایەنەكان دەستوورێكی نوێ هەمواربكاتەوە و دەربارەی زمانی كوردی بەڕێوەبەرێتی خۆسەری پڕۆژەی خۆی هەبێت، بەجدی پڕۆسەیەكی كرانەوەی دیموكراتی دەستپێبكات.\nئیتر ئاگربەستیش كاریگەریی ئەو تۆی نییە، لەبەر ئەوەی پەكەكە ئەو هێزەی نەماوە، بجەنگێت و پشتیوانی كۆمەڵگەشی نەماوە لە باكوور، لە شەڕی خەندەق بینیمان شارەكان چۆن وێران كران، بەمە سیاسەتە ناگاتە هیچ ئامانجێك جگە لە ماڵوێرانی نەبێت. كاتێ بە شەڕیش دۆڕاو بێت، ئەوا كەس پشتیوانیت لێ ناكات.\nپەكەكە لە شەڕ و ئاشتیدا دۆڕاندی. ئەگەر بێت و پەكەكە لە 7 ی حوزەیرانی 2015 پشتیوانی ئەو سەركەوتنەی هەدەپەی بكردایە. بیوتایە مادەم 13%ى توركیا دەنگی پێداویت فەرموو لە په‌رلەمان ئازادانە و سەربەخۆیانە سیاسەت بكە. ئەو كات چانسی ئه‌وه‌یان زیاتر ده‌بوو گوێیان لێبگیرێت، بەڵام كە شەڕ دەستیپێكردەوە و لەبری سیاسەت، چەكەكان بەهێزتر بوون، ئەوكات هەدەپەیش پەسیڤ كرا. ئەردۆغان ریسكی سیاسی كرد، زۆر جدی بوو لە پڕۆسەكە ژیانی سیاسی خۆی دانا، بەڵام هەدەپە پشتیان تێكرد و رەخنەی توندیان لێگرت. هەدەپە 81 په‌رلەمانتاری بەدەستهێنا بوو، بووە سێیەم پارتی ناو په‌رلەمان، ئەگەر هەڵسەنگاندنی دروستی بۆ دۆخی توركیا هەبووایە، پرسەكە چارەسەر دەكرا و لەبری مەهەپە، ئاكپارتی و هەدەپە رێككەوتنیان دەكرد، تەنانەت نەدەبوو هەدەپە لە كەمپینی سەرۆكایەتی توركیادا بە ئەردۆغان بڵێت "ناتكەین بە سەرۆك".\nلەدژی ئەردۆغان وەستانەوە ئەوە كارێكی دروست نەبوو، لەدژی ئەردۆغان وەستانەوە وەك ئیهانەیەك وابوو بۆ ئەردۆغان و ئاكپارتی، كاتی خۆی ئۆزاڵ دەستی بۆ چارەسەری پرسی كورد برد، ژیانی كۆتایی پێهات. مەترسی لەسەر ژیانی ئەردۆغانیش هەبووە. ریسكی سیاسی كرد. هەدەپە هیچی نەكرد جگە لە رەخنەگرتن.\nچارەسەری پرسی كورد زوو یان درەنگ دەبێت بكرێت، لە توركیا كێشە لەنێوان خەڵكی تورك و كورد نییە، ئێمە مێژووی هاوبەشمان هەیە، كورد و تورك لە چاڵدێران و شەڕی سەربەخۆیی توركیا پێكەوە جەنگاون، بە پڕۆژەیەكی چارەسەریی پرسی كورد،توركیا زیاتردەچێتە پێش.\n-ئەكادیمیست و چاودێری سیاسی\n-لە ساڵی 1974 لە ئورفە لەدایك بووە\n-دكتۆرای لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان لە زانكۆی سەكاریە بەدەسهێناوە\n-لە ساڵی 2004 بۆتە یاردەدەری پڕۆفیسۆر لە زانكۆی سولەیمان دەمیرەل\n-خاوەنی چەندین نوسین و لێكۆڵینەوەیە لە رۆژنامە و ناوەندە ئەكادیمییەكانی توركیا بڵاوكراونەتەوە\n-خاوەنی سێ كتێبە\n-ساڵی 2014 لە زانكۆی دیجلە لە ئامەد، سەرۆكی بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان بووە\n-ئێستا سەرۆكی بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانە لە زانكۆی عەنتاپ.


هەروەك پێشتر ڕوونمکردەوە ئەم سیستمی هەڵبژاردنە دریژە و بەشی دانەبڕاوی سیستمی سیاسیی بەشبەشێنەی حیزبیی دوای ٢٠٠٣ یە. سیستمێك کە تا ئەو جێیەی بە کوردستانەوە ئەگەڕێتەوە تەنها ئەم ئامانجانە ( بۆ نموونە ) بەدی دێنێت:\n٤/ پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان، بەشانازیەوە ڕۆڵی خۆیان لە دامەزراندنەوەی عێراقی دوای سەددامدا ئەدەنەوە بەچاوی خەڵکدا. ئەوان پشکی شێریان بەرئەکەوێ لە یەكبەیەکی تاوانەکان و وێرانکاریەکانی ١٨ ساڵی عێراقدا. کێشەی لێرەو لەوێی ئەم دوو لایەنە لەگەڵ هاوپەیمان و شەریکەکانیان لە بەغدا هیچ پەیوەندیەکی بە داخوازی وئامانجی خەڵکی کوردستانەوە نیە. ئەوان لەپێناوی دەسکەوتی تاڵانی و گەندەڵی و بەشی نەوت و کورسیی دەسەلات و پۆست و ئیمتیازاتدا لەگەڵ هێزە شیعی و سوونیەکانی بەغدا ڕێک ئەکەون یا بەیەکدائەدەن. لە ٢٠٠٥ بەدواوە بەشداریی ئەمان لەپەرلەماندا بۆ ئەوجۆرە دەسکەوتانە بووە. هەرکاتێکیش سەنگ و قورساییان لە بەغدا کەوتبێتە لاسەنگی و ئیمتیاز و پۆستەکان و بەرژەوەندیە حیزبی و بنەماڵەییەکانیان مەترسیی بۆ پەیدا بووبێت، فوویان پیاکردووە و ناویان ناوە کێشەی نەتەوەی کورد و خاك ومافی خەڵکی کوردستان.


بۆچی گەلی کورد شانازی بە پێشەوا قازی محەممەد دەکات؟. رەشید قازی – Giareng\nکاک مستەفا دەفەرمێ کە خەلک شانازی بە پێشەوا دەکەن نەک بە کورەکەی. نازانم بەرێزیان ئەو قەزاوەتەی چۆن کردۆە و چۆن ئەو ئامارەی دەست کەوتۆە. ئایا هەر بە پیوەری ٣٤ ساڵ لەمەوبەری دەپێویە یا بە پێوەرێکی سەردەمێانە؟. ئەگەر خەلک شانازی بە کوری ڕەشەوە نەکەن هیچ کێشەیەک نێ. چون ئەو هیچکات بانگەشەی نەکردۆە کە خۆی بە جێگرەوەی بابی دەزانی ” ئەگەر بیشیزانی هیچ تاوان نێ” . بەلام کاک مستەفا لە خۆیی پرسیوە ئەگەر بەریز و حیزبەکەی جێگای شانازین بۆ خەلک و خۆیان بە جێگرەوە پێشەوا و ڕیبازەکەی دەزانن، بۆ وێرای بایکۆتکردن و تەحریمکردنی هەلبژاردنەکانی سەرۆککۆماری ئێران زێاتر لە ٧٦ لە سەدی خەلک بە شانازێەوە!! دەنگێان بە بەرێز حەسەنی رووحانیدا؟. تۆ بلی خۆێندنەوەی ئەم جارەی کاک مستەفا سەبارەت بە کوری ڕەشیش هەر وەک خوێدنەوەکەی سەبارەت بە هەلبژاردنەکانی سەرۆکۆماری راست لە ئاوو بێتە دەر؟..\nبەرێز کاک مستەفا دەزانی خەلک بۆ لە هەموو بەشەکانی کوردستان بە تایبەتی لە کوردستانی ڕۆژهەلات شانازی بە پێشەوا دەکەن و بە ئێوە و بە حیزبەکەی جەنابتان بە قسەی خۆشت کە بوویە “وەکێلی عامە” بە عەلی قازی ناکەن چون.\nبا لە کووری ڕەش بگەرێن و ئاورێک لە خۆمان و حیزبەکەمان بدەێنەوە و تێبکۆشین بە هێمەت و تێکۆشانی هەموومان کرامەت و گەورەی بۆ حیزبەکەمان بگەرێنینەوە. تێبکۆشین بە رێکخستنەوەی مالی دێمۆکراتەکان هەر وەک پێشەوا خۆمان بۆ هەنگاو و رووداوە و ئاڵگۆرە مەزنەکانی دەوروبەرمان ئامادە بکەێن. با بە دلەوە باوەرمان بە پێشەوا و ئاکار و کردەوەکانی هەبێ و لەوەی زێاتر پەنجەکان یەکتر نەشکێنن. با هەموومان دروشمی کۆمار و کردەوە و ئەزموونەکانی بکەینە مەشخەلی رێگای خەباتمان. ئەوکات عەلی قازی و من و تۆ هەموومان دەبێنەوە جێی شانازی بۆ گەل و نیشتمان وەک پێشەواکەمان شانازیمان پێوە دەکەن…


لەدانانی مانیکور ئاگاداری ئەم هەڵانە بە چونکە ناشرین دەردەکەوێت! – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەدانانی مانیکور ئاگاداری ئەم هەڵانە بە چونکە ناشرین دەردەکەوێت!\n2019/09/13 - 1:34 PM\nزۆرێک لە خانمان بۆ جوانکاری مانیکور بۆ پەنجەیان دەکەن، کە چەندین رەنگ و شێوازی جیای هەیە و بۆتە مۆدەیەکی باو، بەڵام ئایا کام رەنگە بۆیان گونجاوە.\nلە هەڵبژاردنی ڕەنگی مانیکور پێویستە لە ئەو ڕەنگانە دوربکەویتەوە کە وادەکات پیر دەربکەویت، چونکە یەکێک لەو ناوچانەی ئاستی تەمەنت دیاری دەکات دەستەکانت.\nخراپترین ڕەنگەکان بۆ مانیکور پڕتەقاڵی و پەمەی تۆخ و مۆرە، هەر بۆیە لەم ڕەنگانە دوربکەوەرەوە و لەجیاتی ئەوە ڕەنگە کراوەکان هەڵبژێرە کە ڕەنگی سروشتی پێستت ناشارێتەوە بەتایبەت ڕەنگەکانی پەمەی کاڵ و بێجی و سپی کرێمی یاخود لەماع.\nباشترین شێوەی هەڵبژێردراویش بۆ مانیکور کە دەستەکانت سروشتی دەربخات شێوەی هێلکەییە.\n٦ سوودی ناوازەی ئاوی گوێزی هیندی کەوادەکات ڕۆژانە بیخۆیتەوە\nبەر لەوەی دەستبکەیت بە وەرزش و جوڵە، پەرداخێک لەم شەربەتە بخۆرەوە تا هەست بە ماندووبوون نەکەیت


ئه‌رێ ژ راست مرۆڤ ژ به‌ندایه‌تیێ ڕزگار بوویه؟! – ARTICLE رۆژ\nده‌مێ مرۆڤه‌ك ژلایێ ئێكێ دیڤه دهێته كڕین، زاراڤێ خولام ل سه‌ر دهێته دان. كڕین و فرۆتنا مرۆڤان دگه‌ل دایكبوونا ژیانێ هه‌بوون هه‌بوویه، و پتریا شارستانیان برێیا ده‌ستێن به‌ندا هاتینه ئاڤاكرن. شارستانیا ئه‌مریكی و ئه‌ورۆپی دوو ژ وان شارستانیانه ئه‌وێن ب خۆها ده‌ستێ خولامان هاتینه ئاڤاكرن. دیتنا گشتی و ساده ژ بۆ زاراڤێ به‌ندا ئه‌ڤه‌یه، لێ هه‌كه نێرینه‌كێ ژ بۆ ژیارا ئه‌ڤرۆ بكه‌ین دێ گه‌له‌ك جۆرێن نوی یێن به‌ندایه‌تیێ بینین كو گرێدان بكڕینێڤه نینه. لێ هه‌مان ڕامان و سه‌ره‌ده‌ری هه‌یه. ژ وان جۆران به‌ندێن حه‌زا، پاره‌ی، ده‌ستهه‌لاتێ، تێكنولوجیایا سه‌رده‌م… لێ ئه‌ڤرۆ دێ به‌حسێ یا حه‌زێ و ده‌ستهه‌لاتێ كه‌ین.\nحه‌ز ئاگرێ ئه‌زێ دناخێ مرۆڤی دا هه‌لدكه‌ت. ئه‌ڤ ئاگره حه‌زا بنده‌ستیێ هشیاردكه‌ت. مرۆڤی پوڤ دده‌ت و هه‌روه‌كی خوداوه‌نده‌كی سه‌ره‌ده‌ریێ دكه‌ت. ژ ده‌ستهه‌لاتا مه‌زن بگره، پتریا ده‌ستهه‌لاتێن رۆژهه‌لاتی سه‌ره‌ده‌ریا وان و دیتنا وان ژ بۆ گه‌لێن وان دیتنا خودانی ژ بۆ خولامی و خزمه‌تكاریه. چه‌وا حه‌زدكه‌ن وه‌سا وه‌لاتی و هه‌ولاتی برێڤه‌دبن ل ژێر بهانا ئه‌م ده‌ستێ بلندین و به‌رژه‌وه‌ندیا وه‌لاتی دده‌ستێ بلند دایه. تا ژ بۆ بچویكترین رێبه‌ر و ڕابه‌ر. ئانكۆ به‌ندایه‌تیێ گرێدان بتنێ بكڕین و فروتنێڤه نینه. سه‌پاندنا هزرێ و گۆتنێ و بڕیارێ و شكاندنا هه‌بوونا تاكی ژ جۆرێن خولامینیا سه‌رده‌مه. ئه‌ڤ دیتنا شاش بوویه ئه‌گه‌ر تاك چ ژلایێ هزری و چ ژلایێ كریاراڤه بهێته گرێدان و ده‌نگێ وی بهێته كڕكرن و هه‌بوونا وی یا ئازاد بهێته بنپێكرن. تا ئه‌ڤرۆ زاراڤێ به‌ند یێ ساخه چونكو تا ئه‌ڤرۆ مرۆڤێ ده‌ستهه‌لاتدار خۆ باشتر ددانیت و گۆتن و شێواز و بڕیارێن خۆ ل سه‌ر كه‌سێن ده‌وروبه‌ر دسه‌پینت. تێگه‌هێ ئازادیێ د فه‌رهه‌نگا ویدا نینه. هۆزانڤان (ئه‌دونیس) دبێژیت “به‌رپرسایه‌تی ئازادیه، لێ هه‌ر ده‌مێ به‌ند گه‌هشته ده‌سهه‌لاتێ هه‌می تشتێن ده‌ستهه‌لاتداریێ كرنه به‌ندایه‌تی و به‌ندكرن، زه‌لامێ دروستێ ده‌ستهه‌لاتدارێ ئه‌وه یێ ئازاد و یێ ئازاد كه‌سێ بنده‌ست ناكه‌ت”.\nئه‌ڤ گۆتنه گه‌له‌ك دگه‌ل گۆتنا مه دگونجیت. هه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌ك ل ژێر ده‌ستێ ده‌ستهه‌لاته‌كا دی به‌نده. چونكۆ وه‌كو مه گۆتی تێگه‌هێ ئازادیێ دیری فه‌رهه‌نگا وابوویه. ئانكۆ هه‌تا ڤێ خوله‌كێ شۆره‌شێن ئاشتی و دادخوازا جهێ خۆ نه‌گرتینه. تا نها دیتنا كێماتیێ هه‌مبه‌ر نه‌ته‌وا و ئاین و ره‌نگ و ره‌گه‌ز و پله وهزر و بیرێن جودا، هه‌مان دیتنێن سه‌رده‌مێن كه‌ڤنارێن به‌ندایه‌تیێنه. تا ئه‌ڤرۆ جه‌نگ جه‌نگێن خۆسه‌پاندن و خۆ دیاركرنێ و كڕین و فروتنا وه‌لات و هه‌ولاتیانه و لادانا ناسنامه و رگه‌زنامە و هه‌بوونانە.\nگووتار یاهاتیە خواندن: 265


پرۆژەی کەناری لە ساڵی ٢٠٠٦ دا لە لایەن سوسانا سەیڵەر وئیدوارد مۆریس وە بە ئەنجام دراوە. پرۆژەکە پێک دێت لە کۆمەڵێک فۆتۆ و پەیکەر کە گوزارشت لە دیمەنی سروشتی و کاریگەری گۆڕانکاریی ئاو و هەوا بەسەریانەوە لە وولاتانی جیاواز دەکات کە لە هەمان کاتدا زانایان بە شێوەیەکی زانستی لێکۆڵینەوە لە دیاردە سروشتییەکانی ئەو ناوچانە دەکەن.\nتایتڵی کارەکەیان ناوی مێژوی داهاتوو A History of the Future فۆتۆی توانەوەی بەستەڵەکەکانی پیرۆ و بەرز بوونەوەی ئاستی ئاو لە هۆڵەندا و ڤینیس و نیو ئۆرلانس. فۆتۆکانی ئەم پرۆژەیە بە شێوەیەکی زۆر خێرا لە میدیا ی جیاوازدا بڵاو بۆوە لەگەڵ چەندین بابەتی لێکۆڵینەوەیی و زانستی و پەروەردەیی. ئەم پرۆژەیە پێک هاتووە لە کاری زیاتر لە ٣٠ هونەرمەند و دیزاینەر و نوسەر و زانا.\nئامانجی سەرەکی ئەم پڕۆژەیە لێکۆڵینەوە و پیشاندانی گۆڕانکارییە ژینگەییکانە لە لایەن بەشداربوانەوە وە زۆربەشیان پشتیان بەستووە بە بەڵگە فۆتۆییەکان. هەردوو هونەرمەند سەیڵەر و مۆریس لەگەڵ هونەرمەندان و خەڵکی ئەو ناوچانەی کاریان تێدا کردووە رێک کەوتون بۆ پێکهێنانی پرۆژەکە.


نه‌وت به نرخی 26 دۆلار چووه بازاڕه‌كانی جیهانه‌وه\n23/03/2020 188 جار خوێنراوەتەوە\nبەیانی ئەمڕۆ کە لە زۆربەی وڵاتانی جیهاندا سەرەتای هەفتەیە، نرخی نەوت بەڕێژەی سەدا ۳،۳ کەمی کرد و بە ۲٦ دۆلار و ۱٦ سەنت چووە بازاڕەکانی جیهانەوە.\nلە هەمان کاتدا نرخی خاوی رۆژئاوای تێکساس بووە ۲۲ دۆلار و ٦۹ سەنت.\nئه‌مه له‌كاتێكدایه رۆژی هەینی نرخی بەرمیلێک خاوی برێنت، گەیشتە ۳۰ دۆلار و ۹٤ سەنت، رۆژەکەشی بە ۲٦ دۆلار و ۹٨ سەنت تەواو کرد.\nدۆناڵد ترەمپ بانگەشەکانی سەرۆکی ئەمریکا، بۆ ئەنجامدانی نێوەندگیری لە شەڕی نرخەکان لەنێوان رووسیا و سعوودیەدا، وای کرد هەفتەی رابردوو کەمێک نرخی نەوت بەرزببێتەوە، بەڵام بەجێنەگەیاندنی بانگەشەکان دووبارە بووەوە هۆی دابەزینی نرخی نەوت.\nچاوەڕوان دەکرێت کاریگەری بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ "كۆڤید – 19" لەسەر نرخی نەوت بەردەوام بێت.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی کۆمپانیای بەیکەر هیوس بڵاویکردوونەتەوە لە هەفتەی نێوان ۱٤-۲۰ ئادار ئەمریکا بەراورد بە هەفتەی پێشووتر، ۱۹ سەکۆی هەڵکەندنی بیرە نەوتی کەم کردووەتەوە و ژمارەی سەکۆکانی کردووەتە ٦٦٤ سەکۆ.


سەرمایەدارەكان لە ترسی كۆرۆنا لە هیندستان هەڵدێن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرمایەدارانی هیند بە پەلە خۆیان دەگەیەننە فڕۆكەخانەكان\nسەرمایەدار و دەوڵەمەندەكانی هیندستان بە پەلە خۆیان دەگەیەننە فڕۆكەخانەكان بۆ هەڵهاتن لە وڵات لە ترسی تەشەنەسەندنی كۆرۆنا.\nشەپۆلێكی نوێی كۆرۆنا كە بە ڤایرۆسی گۆڕاوی هیندی ناسراوە كارەساتی لە هیندستان دروستكردووە، ژمارەی توشبووان لە 24 سەعاتدا نزیك دەبێتەوە لە 400 هەزار و مردووانی رۆژانەش زیاد لە 2 هەزار كەسە.\nلە هیندستان نەخۆشخانەكان پڕ بوون چیدیكە نەخۆش وەرگرن نەخۆش لەسەر جادە كەوتوون، ئۆكسجین نییە، نەخۆشەكان بەبێ ئۆكجسین دەمرن، شوێنی مردوو سووتاندن و مردوو ناشتن نەماوە.\nئەمریكا و ژماریێك وڵاتی ئەوروپایی هەڵمەتی گەیاندنی یارمەتی فریاگوزارییان لە ئۆكسجین و دەرمان بۆ هیندستان دەستپێكردووە.\nهەوڵی هەڵهاتنی سەرمایەدارانی هیند دوای بڵاوبوونەوەی بڕیاری زۆرێك لە وڵاتان دێت كە گەشتە ئاسمانییەكان بۆ هیندستان راگرتووە.\nبن سەلمان: خوازیاری پێوەندییەكی باشین لەگەڵ ئێران


دەمەوێ لەسبەی ڕا\nهاوڕێیەکی زێدە باش بم\nلەزیندای سنگم قوتاری کەم\nفێری فڕینی کەم\nئێمە لە حەقایەتە بچووکەکانەوە دەگەینە حەقایەتە گەورەکان بۆ ئەوەی رۆژێک لە رۆژەکان بگەڕێینەوە سەر بچووکەکان. چونکە دەزانین مرۆڤ لە ژیانی راستەقینەدا زیاتر شتێکە بە ناوی رووداوە ئاساییەکانی رۆژانە. ئایدیاکان بەستێنی ژیانن، نەک خودی ژیان. بگرە لەو کاتەیشدا لە ناو ئایدیا گەورەکاندا دەژین، بەردەوام خەریکی هەڵسوکەوت لە گەڵ رووداوە بچووکەکانیشین.\nنیوەشەو بە دەنگ گەڕانی کلیلەکەی لەخەو خەبەرم بووەوە\nسەرئەنجام، مامە، سەلمێی بۆ نەهات. دووای ماوەیەک بە سەرشۆڕی گەڕایەوە بۆ ناو ماڵ و منداڵی خۆی و، سەرلەنوێ لە ناو جێگاکەیدا قن لە ژنەکەی خەوتەوە. بەڵام بەو ئەنجامە گەیشت ئاشقی و دڵداری فڕی بە تەمەنەوە نیە، ئەوەندەی فڕی بە رێکەوت و بە بینینی ئەو کەسەوە هەیە وا دەبێ بیبینی!\nئەگەر هەمیشە مردن بێ\nئەوە لە دواییدا هەردێ\nهەر ئازادییە تا هەتا...\nلە پێشەوەی هەموو شتێكە.


وتەبێژی سەرۆكایەتی ڕوسیا تووشی كۆرۆنا بوو – تۆڕی میدیایی خەڵک\nوتەبێژی سەرۆكایەتی ڕوسیا تووشی كۆرۆنا بوو\n2020/05/12 - 5:15 PM\nدیمتری پیسكۆڤ وتەبێژی سەرۆكایەتی ڕوسیا، توشبوونی بە ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ ڕادەگەیەنێت.\nئەمڕۆ سێ شەممە، پیسكۆڤ لە وەڵامی پرسیارێكدا لەو باریەوە ڕایگەیاند”بەڵێ تووشی نەخۆشییەكە بووم و چارەسەرم بۆ دەكرێت”.\nبە وتەی پیسكۆڤ”لەئێستادا لە نەخۆشخانە و لەژێر چاودێری پزیشكيدایە”.\nلە 30ی نیسانی ڕابردوو، میخائیل میشۆستین سەرۆك وەزیرانی ڕوسیا ڕایگەیاند كە خۆی لە ماڵەوە كەرەنتینە كردووە بەو هۆیەی تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بووە.\nڤایرۆسی كۆرۆنا كە لە 11ی ئاداری ڕابروو لەلایەن ڕێكخراوی تەندروستی جیهانییەوە بە پەتایەكی جیهانی پۆلێنكرا، تائێستا لە جیهاندا 4 ملیۆن و 284 هەزار و 277 كەس تووشی نەخۆشییەكە بوون و 288 هەزار و 92 كەس بەهۆی ڤایرۆسەكەوە گیانیانلەدەستداوە و 1 ملیۆن و 543 هەزار و 842 كەسيش نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە.\n9 كەس گیانیانلەدەستدا\nسعودیە، زیاتر لە 1900 حاڵەتی توشبوون بە كۆرۆنا تۆماركران


ڕه‌نگه ئه‌م ڕۆژانه له سه‌ر ئه‌و Worm انه‌ی كه هێرشیان كردووه‌ته سه‌ر سایته‌كان و ئه‌و كۆمپیۆته‌رانه كه له سیسته‌می ڤیندۆز كه‌ڵك وه‌رده‌گرن زۆرتان بیستبێ. Worm ه‌كانیش جۆرێك ڤایروسن كه له ڕێگای ئینترنیته‌وه داده‌به‌زێنه نێو كۆمپیۆته‌ره‌كان و به شێوه‌یه‌كی ئوتۆماتیك له ڕێگای ئێمه‌یڵه‌وه به ته‌واوی ئه‌و كۆمپۆته‌رانه‌ی كه پێوه‌ندیان به كۆمپیۆته‌ره‌كه‌تانه‌وه هه‌یه بڵاو ده‌بنه‌وه. دیاره ئه‌م جۆره ڤایروسانه زه‌ره و زیانێكی زۆر و قه‌ره‌بوو نه‌كراو به بار دێنن، هه‌ر بۆیه زۆر گرینگه كه پێشگرییان لێ بكرێ.\nله‌به‌ر ئه‌وه ئه‌م جۆره ڤایروسانه ته‌نیا زه‌ره له ڤیندۆز ده‌ده‌ن، باشترین و به‌رده‌وامترین ڕێگای به‌رگرێ ئه‌وه‌یه كه له سیسته‌مێكی دیكه‌ی وه‌ك لینوكس كه‌ڵك وه‌بگیردرێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌م هه‌له نه‌ڕه‌خسا، رێگاگه‌لێكی تر بۆ پێشگری هه‌ن، هه‌رچه‌نده ئه‌م رێگایانه ناتوانن به ته‌واوه‌تی له هاتنی ڤایروس بۆ نێو كۆمپیۆته‌ره‌كان پێشگری بكه‌ن، به‌ڵام یاریده‌ده‌رن. ئه‌ویش ئه‌مانه‌ن:\n١ـ قه‌ت ئه‌م ئێمالانه‌ی كه ناوه‌كانیان ئاشنا نین و یان خاوه‌نه‌كانیان ناناسنه‌وه مه‌كه‌نه‌وه (به تایبه‌ت پاشكۆكانیان). زۆر له‌م ڤایروسانه به ناوی بابه‌تی وها سه‌یره‌وه ده‌نێردرێن كه ته‌نانه‌ت بیر له‌وه ناكرێته‌وه كه ڤایروس بن.\n٢ـ تێبكۆشن بۆ كردنه‌وه‌ی ئێمایڵه‌كانتان له Yahoo یاهوو كه‌ڵك وه‌رگرن، له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌گه‌ر ئێماڵه‌كان له ئینترنیتدا بخوێندرێنه‌وه، ته‌نیا كاتێك تووشی ڤایرۆس ده‌بن كه پاشكۆی ئێماڵه‌كان بكه‌نه‌وه. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بڵێم كه ته‌نانه‌ت له حاڵه‌تی واشدا خه‌ڵكی دیكه تووش ناكه‌ن.\n٣ـ ئه‌گه‌ر له به‌رنامه‌ی ئێماڵخوێن گه‌ڵك وه‌رده‌گرن، ده‌توانن له جێگای Outlook لهEudora و هێتر كه‌ڵك وه‌گرن. له‌به‌ر ئه‌وه زۆرترین تووشبوونه‌كان له ڕێگای Outlook كه‌وه روو ده‌ده‌ن.\n٤ـ دایم له پرۆگرامێكی دژه ڤایروس كه‌ڵك وه‌ربگرن و له كورت ماوه‌دا نوێی بكه‌نه‌وه.\n٥ـ ئه‌گه‌ر وا تێگه‌یشتن كه پێوه‌ندیی ئینترنیته‌كه‌تان له خۆڕایی كار ده‌كا، ئه‌وه له‌وانه‌یه كۆمپیۆته‌ره‌كه‌تان خه‌ریكی ناردنی ڤاریروس بێ.\n٦ـ به ته‌واوه‌تی له داگرتن و دادنانی ئه‌و پرۆگرامانه‌ی كه له ئینترنیتدا ده‌ست ده‌كه‌ون و كاربردێكی ئه‌وتۆشیان نیه، خۆ بپارێزن. به تایبه‌تی ئه‌و پرۆگرامانه‌ی كه پڕوپاگه‌نده ده‌كه‌ن.\nئه‌گه‌ر دژه ڤایروس به‌كار دێنن، ده‌بێ لانی كه‌م ٢ حه‌وتوو جارێك نوێی بكه‌نه‌وه، ده‌نا هیچ سوودێكی نابێ. ڤایروسه نوێكان به هۆی دژه ڤایروسه‌كانه‌وه ده‌ناسرێن و له نێو ده‌چن.\nئه‌گه‌ر دژه ڤایروستان نیه و وا هه‌ست ده‌كه‌ن كه تووشی ڤایروس بووگن، بۆ له نێو بردنیان ده‌بێ بڕۆن بۆ ئه‌م ناونیشانهhttp://www.symantec.com/avcenter و بڕیاره‌كانیان به جێ بگه‌یه‌نن.\nدایم به‌رگری كردن باشتره، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له كاتی له نێو بردنی ڤایروسه‌كاندا هێندێك فایلیش له نێو بچن.\nبۆ پارێزگاری خۆمان و كه‌سانی دیكه و له نێو بردنی هه‌موو جۆره ڤایروسێك به‌تایبه‌تی Worm كان، ئه‌ركێكی زۆر گرینگه.\nكردنه‌وه‌ی بوخچه‌ی پرۆگرامه‌كان\nمێشكی Usb و داهاتوویه‌كی ڕوون


خەلیفان بەھانەیە، شام شاھانە یە - دارکا مازی\nخەلیفان بەھانەیە، شام شاھانە یە\nد ڤان مەھێن داوی دا پەکەکە ل دژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ل سەر سازی و دەزگەھێن رۆژاڤا را، ئانتی پرۆپاگاندا و توهمەتان بەلاڤ دکەت. ئێریشا ل دژی پێشمەرگەیێن رۆژ گھشتە ئاستەکی ژوور و چیرۆکەک دەرەو ل سەر پێشمەرگەیێن رۆژ کو ل خەلیفانێ گەریلا کوشتنە ھاتە ڤەھاندن. ھەمان دەم گرسەیا چالاکڤانێن مۆبیل یێن پەکەکێ ل بەر دەریێ سێمالکا ب بەهانەیا “تەرمێن مە بدەن” دەست ب خوەپێشاندانێ کر، دیسا رێگری ل مەدیایێن وەک K24 و چاپەمەنییا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ھاتە کرن و ب بەردەوامی رەڤاندن و کوشتنا ئەندامێن ئەنەکەسێ ب ئیشکەنجەیێ وەکە خەباتەک سیستەماتک ھاتە مەشاندن.\nیێن کو سیاسەتێ ژ نێز ڤە دشۆپاندن دزانن کو ئارمانجا پەکەکێ ژ ڤێ یەکێ چییە. د ئەنجامێ دا؛ د بن ڤێ ھەلوەستا پەکەکێ دا، ھەڤدیتنێن شام و پەیەدێ، ئانگۆ ھەڤدیتنێن پەکەکێ و تەھرانێ ھەنە. ژ بەر ڤێ یەکێ خەلیفان بەھانەیا شاما شاھانەیە.\nد ناڤبەرا پەکەکێ و شامێ دا پەیمانا ستراتەژیک\nل گۆر زانیاریێن بەردەست کو ژ ئالیێ چاڤکانیێن بێ لایەن ڤە ھاتنە بەلاڤکرن، د ناڤبەرا ئیران و پەکەکێ دا ل سلێمانی و تەھرانێ ھەڤدیتنێن د ئاستا بلند دا ھاتنە ئەنجامدان. جڤینا ستراتەژیک ژی جڤینەکا بەرتەنگ بوو، ل نێزیکی سلێمانیێ ب بەژداربوونا جەمیل بایک و بەرپرسێن ئیتیلاعاتا ئیرانێ هاتیە ئەنجامدان. ئیرانێ ل ڤر دیار کر کو دڤێت کورد لگەل رەژیمێ ل ھەڤ بکەن دا کو رەژیما سووریێ د قادا ناڤنەتەوەیی دا دەستێ خوە خورت بکەت. ئەو پەیمانا ستراتەژک (پەیمانا جاسوسا)یا بەرێ د ناڤبەرا وان دا ھەیی، دیسا نوو کر و پەکەکێ ھندەک قەرەبوویێن ماددی ستاندن. ل سووریێ وەکە سالێن 1990 نەخوەشخانە، دەبستان، بالافرگەھ و ھتد ھندەک ئیمتیازێن ماددی وەرگرتن. پێشەرۆژا ستاتوویا رۆژئاڤا دناڤبەرا شام و پەیەدێ دا وەکە مژارەکا دویەمین ھاتە ھشتن.\nپەکەکێ چ جاران ھەول نەدایە کو رۆژئاڤا ژ سووریێ ڤەقەتینیت\nمە ھەر دەم گۆتییە و دوبارە دبێژین رۆژئاڤا ب شەرەکێ د ناڤبەرا رێژیم و پەکەکێ دا رزگار نەبوویە. د ئەنجاما دانووستاندنێن ئیران و پەکەکێ دا رۆژئاڤا رادەستی پەیەدێ ھاتە کرن. ژ بەر ڤێ دەور-تەسلیمێ رەژیما ئەسەد ھەر دەم رۆژئاڤا وەکە خاکا خوە دیتیە. تەڤی شەرێ کو ب سالانە بەردەوام دکەت ژی مووچەیێن کارمەندان، مامۆستا، دۆکتۆر و ھتد رژیم رێدکەت. رژیمێ ژ جھێن بنگەھینێن مینا بالافرگەھ، دەزگەھێن موخەبەراتێ خوە نە ڤەکشاند. د راستیێ دا ژ بۆ کو بۆریێن پەترۆلێ زرارێ نەبینن خوە پاشدا ڤەکێشا، لێ ئەفسەر، ئەندەزیار و خەباتکارێن تەکنیکی یێن پرۆژەیێن پەترۆلێ یێن رمێلانێ رادەستی رێڤەبەریا رۆژئاڤا ھاتن کرن. تشتا کو ل ڤر ئەم ژێ نەرازی و رەخنە دکەین ئەوە، گەلۆ بۆچی پەکەکە ڤێ دەرفەتا زێرین ل رۆژئاڤا ھەیی د بەرژەوەندییێن کورد و کوردستانێ دا برێڤە نابەت؟ ب ناڤێ براتییا گەلان رۆژئاڤا د وارێ سییاسی، لەشکەر و چاندی دا بوویە “گێلما گاڤانی”.\nپەکەکە نە چوو سەر بەرماھیێن رەژیمێ ڤە، کورد کرن ئارمانج\nپەکەکێ ل رۆژئاڤا دەستپێکێ دەست ب پاقژکرنا حیزبێن کوردان یێن دەرڤەیی سیستەما کەجەکێ کر. وەکە میناک کەسێن د ناڤا ھێزێن ئەولەکاریا رەژیما سووریێ دا، کو ب ناڤێن ئەمین سیاسی، ئەمین دەولی، ئەمین لەشکەری تێن ناسکرن، ل قامشلۆ و حەسەکێ دژین، لێ ئەندامێن ئەنەکەسێ نکارن ل باژار و باژارۆکێن خوە بژین. پەکەکێ چ جاران ھەول نەدا کو رەژیما ئەسەد ژ رۆژئاڤا دەر بکەت. میناک سالا 1991ێ دەرفەت ل باشوورێ کوردستانێ خولقی، گەل و پێشمەرگە ھەموو سازی، دەزگەھ و بەرماھییێن رژیما سەددام حسێن رووخاندن و ژناڤ برن. ئانگۆ دەستھلاتا رێژیما بەغدا ل کوردستانا باشوور پاقژ کرن. لێ رۆژئاڤا دەزگەھێن رێژیمێ ھاتن سەخبێر کرن. چما؟\nپەکەکێ ل رۆژئاڤا ناسنامەیا کوردان پاشڤە هێلا. پەکەکێ ناسنامەیا سووریا بوونێ ل رۆژئاڤا قەلس نەکر، بێھتر خورت کر. ژ بۆ پەکەکێ رۆژئاڤا مریشکەکە کو ھێکێن زێرین دکەت. پەکەکە ب شەرێ ل سەر خوینا کوردان ل رۆژئاڤا بلند بوو، د قادا ناڤنەتەوەیی دا ھندەک دەرفەتێن دیپلۆماتیک، ئابۆری و لۆژیستیکی ب دەست خوە خستن. لێ ئەڤ دەستکەفتە نە بوونە مولکێ کوردێن رۆژئاڤا.\nنھا ژی پەکەکە ووسا ددەتە خویاکرن کو شەرت و مەرج گەلەک خەرابن لەوما ژی ل رۆژئاڤا رێکەفتنەک د ناڤبەرا کوردان دا چێنابیت. وەکە کو ھەولێن رێکەفتنێ گەلەک جاران جەرباندینە، لێ کورد ل رۆژئاڤا نەکاربن یێکبوونا خوە ئاڤا بکەن. ب زانەبوون پێشمەرگەیێن رۆژ وەکە چەتە پێناسە دکەن. خوەپێشاندانێن ل بەر دەرگەھێ سێمالکا ھاتیە رێکخستن ژی، مەبەستا وان ھەمان تشتە. د ناڤبەرا ھەردوو پارچەیان دا (باشوور-رۆژئاڤا) تێکلیەکا دیرۆکی و دێرین ھەبوو. پەکەکێ ژ بۆ تێکبرنا ڤێ یەکێ وەکە دەزگەھەکێ شەرێ تایبەت کار کر و تۆڤێ غەزەبێ کو د چ دەمێن دیرۆکێ دا نەبوو، د ماوایێ 5 سالان دا د ناڤبەرا ھەر دو پارچەیێن کوردستانێ دا چاند. پەکەکێ ھەر دو بەش ب ئەجیندایێن بییانی ئانینە بەرامبەری ھەڤ. ئانکو پەکەکێ رۆژئاڤا لگەل ئەسەد دا، عەرەب و سوریاییان دا کرە برا، لێ ل دژی باشوورێ کوردستانێ ژی دخوازیت بکەتە دژمن. ب راستی ئەو گرسەیا کو ب فەرمانێن پەکەکێ بزاڤێ دکەت، نە ھەژمارەکا مەزنە، لێ د ئەنجامێ دا، ب ڤێ گرسەیێ ڤێ یەکێ دبێژیت: “کورد ل رۆژئاڤا نکارن ببنە یەک. یەکیتیا کوردان پێک نایێت. کوردێن رۆژئاڤا نکارن بێنە جەم ھەڤ. لەوما ژی ئەم دێ چین لگەل ئەسەد سا رێکەفتنێ کەین.”\nد راستیا خوە دا ئێریشێن ترکیایێ یێن ل سەر رۆژئاڤا ل سەر ڤێ بنگەھێ پێش دکەڤن. دهێتە گۆتن شوونا کو بکەڤیتە دەستێ ترکیایێ، بلا بکەڤیتە دەستێ رژیما سووریێ. لێ بەلێ چارەسەرییا ھەمبەر ئێرشێن ترکییا نە ئەوە کو مرۆڤ خاکا خوە بدەتە رژیمێ. یا راست و ئەساس یەکیتییا کوردانە و دێ ئەو ھەموو ئێرشێن داگیرکەران ژی دەتە سەکناندن.\nکادرۆیێن پەکەکێ یێن مینا ئالدار خەلیل عەقلێ وان بھۆستەکێ ب ھەوا ڤە، دبێژن جنێف نە جیهێ چارەسەرییێ یە، چارەسەری ل شامێ یە. ب ڤێ یەکێ ئەو دبێژیت کو پێویستیا کوردان ب ئەسەد ھەیە. لێ بەلێ ب نەپەژراندنا جنێفێ و نەپەژراندنا ئەورۆپا د ئەساس دا شاشیا کوردان یا ل لۆزانێ دهێتە دوبارە کرن. لێ ئیحتیمالەک دی ژی ھەیە: نە تەنێ پارتیێن رۆژئاڤا، ھەموو کورد ب ھەڤرا دکارن ببن یەک و ھێزا دیپلۆماتیک ل سەر ئەورۆپا فەرزبکەن و چارەسەریێ بخولقینن. هەگەر ب وی ئاوا کار بهێتە کرن ژ ئەسەد ژی دێ قەرەبوویێن زێدەتر بستینن.\nتشتێ کو ئالدار خەلیل ئەنجام دایی بێەخلاقی و خیانەتە. 13 ھەزار شەھید، 28 ھەزار بریندار، دەما ل سەر ماسێ ھەڤدیتنێ دروونیت پێوسیتە نەبێژیت “مە چ ئالتەرناتیف نینە، ئەم ناچار ماین کو بچین شامێ”. ئەو ھەلوەست ژ دەسپێکێ دا تەسلیم بوونە.\nئاغایەک لگەل خولامێ خوە دمەشیت. ل کێلەکا رێکێ پیساتییێ دەواران دبینن. ئاغا گۆتە خولامێ خوە ھەکە تو ڤی پیساتی بخوی ئەز دێ نیڤا ملکێ خوە دەمە تە. خولامێ وی پیساتی دخوەت. ئاغا ژ بەر کو نیڤا ملکێ خوە دایە خولامی، بێزار بوویە. خولام ژی ژ بەر کو پیساتی خوارییە ژ خوە عاجز دبیت. پیچەکێ وێڤەتر چوون و ل وێ دەرێ کۆمەکا دی یا پیساتی دبینن. خولامی ڤێ جارێ گۆت: “ئاغا تو ڤی پیساتی بخوەی ئەز دێ مولکی تە ل تە ڤەگەرینم”. ئاغا ژ بۆ کو ئاخا خوە ڤەگەرینیت ئەو پیساتی خوار. پشتی دەمەکێ خولامی ل ئاغا پرسی: “ئاغایێ من، بۆچی مە ئەڤ پیساتی خوار؟” ئالدار خەلیلو گەر تە قەد باوەر نەدکر کو چارەسەری د ناڤبەرا کوردان دا دێ چێبیت و دەولەتێن ئەورۆپی نە خوەدی ھێزا چارەسەریێ نە؛ وی دەمی بۆچی 13 ھەزار شەھید وە دان، 28 ھەزار بریندار و 5 ھەزار شەرڤان ژ چار پارچەیێن کوردستانێ ھاتنە دایین؟ وی دەمی بۆچی وە عەفرین و گرێ سپی دا ترکیا؟\nپەکەکە ژ دەستپێکا پێڤاژۆیا رۆژئاڤا ڤە دبێژیت رێیا سێیەمین، دبێژیت ئەم لگەل کەسێ دا تفاقێ ناکەین، ئەم دێ ب رێیا خوە دا چین. لێ رێیێن پەکەکێ دییار بوون. رێیا پەکەکێ ژ دەستپێکێ ڤە ئەو بوو کو کوردان د ناڤ سینۆرێن کۆلۆنیالیستێن رۆژھلاتا ناڤین دا بھێلیت. ئەڤ راستییا پۆلیتیکایا پەکەکێ یا 30-40 سالی بوو. نھا ژی ژ بۆ کو ڤێ سیاسەتێ رەوا بکەت، ھەرییا خوە تاڤێژیت ھەر کەسەکێ.\nنە پێدڤییە کو ھوون ڤان ڤران بکەن. نێ د سەرێ قاراسوو، جەمیل بایک دا موویەکێ رەش نەمایە. تەمەنێ وە گیھایە 70 سالان، شوونا کو ھوون سیناریۆیێن درەو و ترسۆنەک هەمبەری گەلێ کورد بکەن، ب مێرخاسی بێژن، مە بریار دا کو ئەم لگەل ھەڤالێ خوە یێ بەرێ ئانکو بەشار ئەسەد دا بمەشین. ئەڤ گۆتنا وە ژ سیناریۆیێن وە یێن درەو گەلەک باشترە. چ نەبیت ڤێ جارێ رێزێ ل خوە بگرن.