رەخنەیەک لە وەرگێڕانی فەرھەنگی وشە...\n- بۆ نموونە: فەرھەنگی گۆڤەند و زنار-ی حەمەکەریم عارف -\nوەرگێڕانی فەرھەنگی وشە چ پێویستییەک و کارێکی ھەیە؟ ئاخۆ وەرگێڕانی فەرھەنگی وشە لە بواری ئەدەبی و زمانییەوە کارێکی دروستە؟ ئەگەر کارێکی دروستە چ یاسا و رێسایەکی دەبێ بۆ رەچاو کرێت؟ کێ رێگەی ئەوەی پێ دەدرێت سەرقاڵی بواری فەرھەنگ نووسینی دوو زمانە بێت؟\nئەم وتارە لە دەوری ئەم پرسیارانە دەسووڕێتەوە و بۆ نموونە سەرێک لە فەرھەنگی وەرگێڕدراوی فارسی - کوردی گۆڤەند و زنار -ی مامۆستا حەمەکەریم عارف ھەڵدێنێت.\nبێگومان نووسینی فەرھەنگی وشە نیازێکی حاشاھەڵنەگر و پێویستییەکی زەرووری ھەر زمانێکی زیندووی سەر گۆی زەوییە. زمان ئەوەندەی پشتی بە دەنگی ئەو کەسانەوە گەرمە کە پێی دەئاخڤێن، سەد ھێندەش پشتی بەو فەرھەنگانەوە ئەستوورە کە بوونەتە خەزێنەی زمان و وشەکانی لە فەوتان دەپارێزن. دیارە نووسینی فەرھەنگ کاری ھەموو کەس نییە و کورد گوتەنی پیاوی خۆی دەوێ! کەسێک کە شارەزای بواری زمان و ئەدەب بێت و ئاگاداری رابردوو و ئێستای زمانەکە بێت. فەرھەنگی یەک زمانە کە جیاوازە و مەبەستی ئەم وتارە نییە. یەکێک لە رێگەکانی نووسینی فەرھەنگی دوو زمانە بێجگە لە بیر و ھزری خودی نووسەر، کەڵک وەرگرتنە لەو فەرھەنگانەی پێشتر لە ھەر کام لە زمانەکاندا نووسراون. کەڵک وەرگرتن لە فەرھەنگی وشەی زمانی یەکەم بۆ ئەوەی وشەگەلی ئەم زمانە بە دروستی و بە ھاسانی کۆ کرێنەوە و کەڵک وەرگرتن لە فەرھەنگەکانی زمانی دووھەم بۆ ئەوەی بەرامبەر و ھاوتا بۆ وشەگەلی زمانی یەکەم بدۆزرێنەوە. ئەگەر کەڵک وەرگرتن لە فەرھەنگەکانی ئەو دوو زمانە ھەر تا ئەم سنوورە بێت ئەوە نەک ھەڵە، بەڵکوو کارێکی زۆر پێویست و زەروورە.\nئەوەشمان لەبیر نەچێت کە نووسەری فەرھەنگی دوو زمانە پێویستە شارەزای وشە و ئەدەب و نووسراو و زمانی ھەرتک نەتەوە بێت. دەبێ لە باری رابردوو و ئێستای ھەرتک زمانەکە بکۆڵێتەوە و شارەزاییەکی باشی ھەبێت. چونکە وشەکانی ناو زمانیش وەک زیندەوەران تەمەنێکیان ھەیە و زۆربەیان کۆن دەبن و بێ‌کەڵک دەکەون و تاقمێکیان سەر لە نوێ دەژیێنەوە و بەشێکیان بە مانایەکی‌ترەوە دێنەوە گۆڕێ. ھەندێکیش بە درێژایی بیرەوەریی ئەو زمانە ھەر سەرگوڵ بوون و دەبن. ئەگەر نووسەر ئاگاداری رەوتی زمانەکان نەبێت ھەڵە نەکردن و ھەڵنەئەنگووتنی موعجیزەیە. چونکە نووسەرانی شارەزای فەرھەنگی یەکزمانەش بێ ھەڵە نین و لە کەموکووڕی بێبەش نین، چ بگا بە ھی دوو زمانە کە ئەرکەکەی دوو ھێندەیە. لە فەرھەنگی دو زمانەدا نووسەر دێ بۆ ئەوەی وشەی زمانی یەکەم تۆمار کات لە جیاتی ئەوەی دەست بکات بە کۆکردنەوەی وشەکان پەنا دەباتە بەر فەرھەنگێکی موحتەبەری ئەو زمانە و لە خەزێنەی وشەکانی ئەو کەڵک وەردەگرێ. بەڵام کارەکە دەبێ لێرەدا کۆتایی پێ بێت و لە قۆناغی دواتردا کە دەیھەوێ مانا و ھاوتا بۆ ئەو وشانە لە زمانی دووھەمدا بدۆزێتەوە ئیتر حەقی ئەوەی نییە دیسان پەنا بەرێتە بەر ھەمان فەرھەنگ و ئەو چ مانایەکی بۆ وشەکان نووسیوە، ئەمیش ھەمان تەرجەمە بکات و ئیتر تەواو. ئەم کارە دەبێتە وەرگێڕانی فەرھەنگ و کارێکی ناراستە. نووسەر تەنیا بۆی ھەیە وشەکانی ئەو فەرھەنگە وەرگرێت نەک ئەوەی ماناکانیشیان تەرجەمە بکاتەوە. بۆ بەشی دووھەم، واتە بۆ مانای وشەکان، نووسەر دەبێ بێ لە زمانی دووھەمدا بگەڕێ و ھاوتای وشەگەلی زمانی یەکەم بدۆزێتەوە و لە بەرامبەریدا داینێت. کە واتە وەرگێڕانی فەرھەنگ نادروستە و کارێکی ھەڵەیە، بەڵام وەرگیرانی وشە، واتە وشە وەرگرتن لە فەرھەنگان، کارێکی دروست و یاریدەدەرە. یەکێک لە خاڵە بچووکەکانی ھەڵەبوونی وەرگێڕانی فەرھەنگ ئەوەیە کە لە فەرھەنگی زمانی یەکەمدا بۆ زۆربەی مانای وشەکان رستە و تەوزیح نووسراوە، نەک وشە. ئەوە لە حاڵێکدایە کە نووسەر دەبێ لە زمانی دووھەمدا و بۆ مانای وشەکانی زمانی یەکەم وشە بدۆزێتەوە، نەک ئەوەی رستە و تەوزیحەکانی زمانی یەکەم تەرجەمە بکاتەوە. رەنگە ھێنانەوەی نموونەیەک باشتر مەبەستەکە بگەیەنێت. ئەگەر لە فەرھەنگێکی فارسیدا وشەی "عقاب" ھاتووە و چونکە لە فارسیدا عقاب نێوێکی‌تری نییە لە بەرامبەریدا نووسراوە: "پرندەای است شکاری و گوشتخوار کە در کوھستان زندگی می‌کند." (واتە: مەلێکی راوچی و گۆشتخۆرە کە لە کوێستان دەژی) ئیتر فەرھەنگنووسی دوو زمانەی فارسی-کوردی دەبێ تەنیا وشەی عقاب-ەکە وەرگرێت و لە بەرامبەریدا بنووسێ: "ھەڵۆ". نەک ئەوەی کە تەوزیحەکەش تەرجەمە کات و ھەڵۆ-شی لەبیر چێت!. ئەگەر نووسەر تەنیا وشە سەرەکیەکان وەرگرێت بۆی ھەیە بە راستەڕێدا بڕوات، ئەگەر ماناکانی وەرگێڕێت بێگومان دەترازێ و تووشی ھەڵە و پەڵە دەبێ.\nکە دەڵێین نووسەر دەبێ شارەزای رەوتی زمانەکان بێت بۆ ئەوەیە کە بۆی ھەیە وشەیەک چەندین مانای ھەبێ کە بێگومان لە فەرھەنگدا ھەموویان تۆمار دەکرێن. لەو چەندین مانایە ھەر یەک دوو مانایان سەرەکین و باقی ماناکان لاوەکی یان مەجازین. ئەگەر نووسەر ئاگاداری ئەم خاڵانە نەبێت بۆی ھەیە مانایەکی لاوەکی وەرگرێت و مانا سەرەکیەکە وەلانێت و لە فەرھەنگە دوو زمانەکەیدا نەیھێنێت. لە ھەندێک حالەتیشدا وەشەگەلێک ھەن کە لەگەڵ ئەوەی دوو مانای سەرەکی و مەجازییان ھەیە، بەڵام مانا مەجازییەکە لەو زمانەدا مەبەستە و ئەم وشەیە بەو مانا مەجازییەوە دەناسرێ نەک بە مانا سەرەکییەکەوە. (ئەم جۆرە وشانە لە نموونەکاندا ھەن). ئەگەر بڕیارە لە فەرھەنگێکی زمانی یەکەم کەڵک وەرگیرێت و بە تەماش نین سەرجەم وشەکان وەرگرین، پێویستە نووسەر بە شارەزاییەکی کە لەسەر زمانی یەکەم ھەیەتی دەست بکا بە گوڵچنی ئەو وشانەی ئێستا لە زمانی یەکەمدا وشەی ناو قسە و نووسراوەکانن. بۆیە پێویستیی شارەزایی لە باری زمان و نووسراوەی زمانەکان بۆ نووسەر زەروورە. وەک باس کرا کۆمەڵێک وشە ھەن تەمەنیان بەسەر چووە، ئەگەر بڕیار نییە فەرھەنگە دوو زمانەکە فەرھەنگێکی تەواو و جامیع بێت، ئەم جۆرە وشانە ئەگەر وەریشنەگیرێن زۆر گرینگ نییە. بەڵام وەرنەگرتنی وشەگەلی زیندوو و کارای ناو زمانی یەکەم دەبێتە ھۆی عەیبدار بوونی فەرھەنگەکە. نەخاسمە ئەوەی کە کۆمەڵێک وشەی ماوەبەسەرچوو وەرگیرێن و کۆمەڵێک وشەی زیندوو وەلانرێن.\nئەوەی باسکرا بە کورتی سەردەق شکاندنی ھەندێک باسی گرینگی فەرھەنگ نووسینە و ھەر کامیان باسێکی تەسەلیان گەرەکە، کە لە قەوەی ئەم وتارەدا نییە. لەو سەروبەندەدا فەرھەنگ نووسین لە وڵاتی ئێمەدا گەشەی سەندووە و وەک شتێک بۆتە مۆد! ھەر رۆژێ فەرھەنگێک سەردەردێنێ و ھەر کامیشیان خۆیان لە فەرھەنگەکانی پێشووتر و جیران و دەر و دراوسێیان پێ فەرھەنگترە. لەم ناوەدا جێگەی بۆشی رەخنە و پێداچوونەوە و لەنگەرگرتن لەسەر فەرھەنگەکان زۆر دیارە و ھەتا واش بێ، ئەم شەپۆلە ھەر تاو دەستێنێ.\nمن لەم وتارەدا بۆ نموونەی ئەم باسانەی ھاتنە گۆڕێ دەچمە سەر فەرھەنگی دوو زمانەی (فارسی - کوردی) "گۆڤەند و زنار" کە مامۆستا حەمەکەریم عارف ساڵی ٢٠٠٦، لە لایەن دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانییەوە لە دوو بەرگدا، بڵاوی کردۆتەوە. لە پێشدا ئەوە بڵێم کە ھەموو نموونەکان تەنیا ھی پیتی "ئەلف"ن. (ئای بێ‌کڵاو و ئای کڵاودار). واتە من تەنیا پیتی ئەلفم پشکنیوە و بە بیست و چەند پیتەکە‌ی‌تر رانەگەیشتووم. خوێنەرەوەی ئەم وتارە بە پێی ئەو ئاماژانەی بۆ وشەکانی پیتی ئەلف کراون، لە کەموکووڕی پیتەکانی‌تریش دەگات.\nنووسەر لە مانای بەشێک لە وشەکان ورد نەبۆتەوە و هەڵەیان تێ کەوتووە. ھەرچەند نزیکایەتییەک لە مابەین ئەم مانایانەشدا ھەبێت بەڵام سنووری مانا لە زماندا جاری وایە ھێند تەسکە کە بە ھەڵەکردنێکی بچووک، وەک سڕینەوە یان زیادکردنی پیتێک، مانای وشەکە لەبار دەچێت و دەبێتە شتێکی‌تر. لە ھەندێکیشدا جۆری وشەکە(ناو و ئاوەڵناو و...) بە ھەڵە نووسراوە:\n١- لاپەڕەی ١٣ آز: بە تەماح، چاوچنۆکی، حەسوودی، ئێرەیی ← ئەم وشەیە تەنیا مانای "تەماح" دەدات، نەک بەتەماح و حەسوودی و ئێرەیی. آزمند دەبێتە بەتەماح. چونکە لە فەرھەنگی عەمید-دا وشەی حرص-ی بۆ ھاتووە، بە حەسوود مانا کراوەتەوە. حرص-یش ھەر بە مانای تەماحە و مانای "بە تەماح" نادات.\n٢- ل١٤ آزمند: بەتەماح، چاوچنۆک، حەسوود، تەماحکار ← ئەم وشەیە مانای حەسوود نادات. لە عەمید-دا وشەی حریص ھاتووە و دەبێ نووسەر بە حەسوودی تێگەیشتبێت.\n٣- ل١٥ آژیر: ھۆشیار، زیرەک، گۆماو، حەوز، ئەستێل ← سێ وشەی دوایی پێوەندییەکیان بەم وشەیەوە نییە. لەبەر دەم وشەکە پیتی "ص" نووسراوە، واتە صفت (ئاوەڵناو). ھیچ کام لەم سێ وشەیە ئاوەڵناو نین! لە عەمید-دا "برحذر" ھاتووە و نووسەر رەنگە بە حەوزی تێگەیشتبێ.\n٤- ل١٧ آشمال: مەرایی کردن،پانکەرەوە ← نیشانی ئەم وشەیە "ص"یە، واتە ئاوەڵناو. بەڵام مەرایی کردن چاوگە.\n٥- ل ١٨ آغندن: گوڵۆڵە پەمووی ئامادەکراو بۆ رستن ← ئەم مانایە ھی وشەی "آغندە"یە. مانای "آغندن" کە چاوگە، دەبێتە: پڕکردن، داتەپاندن.\n٦- ل١٨ آفریدگار: خوا ← مانای راستی ئەم وشەیە "خوڵقێنەر"ە. راستە یەکێک لە ناوەکانی خوایە بەڵام مانای سەرەکی وشە لە فەرھەنگدا گرینگە و پێویستە ئاماژەی پێ بکرێ. دەنا خوا کۆگایەک ناوی ھەیە، خۆ ناکرێ لەبەر دەم ھەر کامیان بنووسرێ: خوا! یان: یەکێک لە ناوەکانی خوا.\n٧- ل٢٤ آمیزەمو: مووی رەش و سپی، پیاوی ردێن ماش و برنج ← ئەم وشەیە بۆ موویەکە نییە بەڵکوو بۆ کەسێکە کە خاوەنی ئەم جۆرە موویەیە. واتە دەکرێ بڵێین "موو رەش و سپی" بە مانای کەسێکی خاوەن مووی رەش و سپی. بەڵام مووی رەش و سپی ئەم مانایە ناگەیەنێت.\n٨- ل٢٩ اباطیل: قسەی بێھوودە، بێ‌بنەما، نادروست ← نیشانی ئەم وشەیە "ا"یە واتە ناو. بێ‌بنەما و نادروست ھەرتکیان ئاوەڵناون. اباطیل -یش بۆخۆی ناوی کۆیە و دەبوو بنووسرێ قسەگەلی/قسانی بێھوودە نەک قسەی بێھوودە.\n٩- ل٣١ ابدیت: ھەمیشەیی، قیامەت ← لەبەردەم ئەم وشەیە نووسراوە "مێ" واتە چاوگ. بەڵام ئەم وشەیە "ناو"ە و لە عەمید-یشدا ھەر بە ناو تۆمار کراوە. ئەگەر چاوگ بوایە دەبوو ماناکانی ئاوا بن: ھەمیشەیی بوون، قیامەتی بوون.\n١٠- ل٣٨ احتیاط: پارێز، دووربینی، یەدەک ← نیشانەکەی "مێ"یە واتە چاوگ. ماناکەی دەبێتە: پارێز کردن، دووربین بوون. مانای یەدەکیش نادات.\n١١- ل ٤٢ ادبار: ھەڵاتن ← ئەم وشەیە مانای "ھەڵاتن" نادات. چەند مانای‌تری بۆ ھاتووە کە دروستن.\n١٢- ل٤٩ اریب: ئەم وشەیە بە دوو جۆری "ئەریب" و "ئوریب"ە. واتە بەم دوو جۆرە دەخوێنرێتەوە و ھەرکامیشیان وشەیەکی سەربەخۆن و مانای جیاوازیشیان ھەیە. لەم فەرھەنگەدا ھەرتکیان بە "ئەریب" تۆمار کراون، بە دوو مانای جیاوازیشەوە.\n١٣- ل٥٠ اریکە: تەخت، جێی نوستن ← اریکە بە مانای "تەختی دانیشتنی پادشایی"یە نەک تەختی نوستن.\n١٤- ل٥٣ استاندار: نموونە، معیار، پێوەر ← ئەم مانایانە ھی وشەی "استاندارد"ن. "استاندار" بە واتای پارێزگارە.\n١٥- ل٥٥ استعارە: خواستن ← خوازە.\n١٦- ل ٦٢ دوو وشەی "سرون" و "سرو ناز" ھی بەشی پیتی "س"ن و کەوتوونەتە "ئەلف"ەوە.\n١٧- ل٦٦ اشتراک: وشتری بچووک ← ئەو وشەیەی بە مانای وشتری بچووکە "اشترک"ە، نەک اشتراک.\n١٨- ل ٦٧ اشغال: بە دوو جۆری "ئیشغاڵ" و "ئەشغاڵ" دەخوێنرێتەوە و ھەر دوو وشە سەربەخۆن و دوو مانای جیاوازیان ھەیە. لەم فەرھەنگەدا ھەرتکیان بە "ئیشغاڵ" نووسراون، بە دوو مانای جیاوازەوە.\n١٩- ل٧٠ اصطکاک: پێکدادانی دوو شت ← اصطکاک پێکدادانی دو شت نیە، رێکخشانی دوو شتە.\n٢٠- ل ٨٤ اقدام: چوونە پێَش، ئازایەتی، دلێری ← اقدام ئەم مانایانە نادات، بە واتای "دەست بە کاری"یە. اقدام کردن: دەست بە کار بوون.\n٢١- ل١٠٣ اورە: جەوھەری میز ← "تڕ"ە نەک میز.\nھەندێک وشە ھەن وەک پێَشتر باس کرا دوو مانایان ھەیە، مانایەکی سەرەکی و مانایەکی مەجازی. جاری وایە ھەرتکیان گرینگن و جاری واشە ھەر یەکیان لەو زمانەدا بەھای پێ دراوە:\n١- ل٣٣ ابیات: بەیتی شیعر ، ماڵان ← راستە "بیت" لە عەرەبیدا بە مانای ماڵە، بەڵام لە زمانی فارسیدا لەم وشەیە تەنیا بۆ بەیتی شیعر کەڵک وەردەگیرێ و ابیات واتە بەیتەکانی شیعر، ئیتر مانای ماڵان نادات.\n٢- ل ٣٥ اثناعشر: دوانزە، دوانزەگرێ ← لە فارسیدا بە دوازدە سانتیمی سەرەتای ریخۆڵەی بچووک دەگوترێ و رەقەمی دوازدەکەی مەبەست نییە.\n٣- ل٤٣ ادغام: تێکەڵ کردنی دوو پیت ← ئەم مانایە لاوەکییە و مانای سەرەکی و جێکەوتووی ئەم وشەیە "تێکەڵکردنی دوو شتە"، نەک تەنیا دوو پیت. بۆ نموونە ئەگەر دوو پرۆژە تێکەڵ کرێن دەڵێن ئیدغام بوون.\n٤- ل٥٥ استخارە: خێرخوازی ← نیشانەکەی "مێ"یە و دەبێتە "خێرخواستن". مانای سەرکی و جێکەوتووی ئەم وشەیە فاڵی باش گرتنەوەیە، کە لە ناو فارسەکاندا بە قورئان و کتێبی پیرۆز لە کاتی دوودڵیدا بۆ ئەنجامدانی کارێک دەگرترێتەوە.\n٥- ل٥٥ استخواندار: بریتیە لە مرۆڤی رەسەن ← مانای سەرەکی ئەم وشەیە ھێسکدارە، واتە بوونەوەری ھێسکدار/خاوەن ھێسک. کینایەیە لە مرۆڤی رەسەن.\n٦- ل٥٧ استعفا: داوای عەفو، لێبوردن خوازی ← مانای لاوەکی و جێکەوتووی ئەم وشەیە "دەست لە کار کێشانەوە"یە و ئەو واتایانەی ھاتوون ھەرچەند دروستن بەڵام بێ‌کەڵکن.\n٧- ل٩٦ انتصاب: ھەستان، رەپبوون ← مانای سەرەکی و جێکەوتووی ئەم وشەیە "دامەزراندن"ە.\n٨- ل ٥٨ استغنا: دەستبەرداربوون، وازلێھێنان ← مانای لاوەکی و جێکەوتووی ئەم وشەیە "بێ‌نیازی"یە.\nبەشێکی زۆر لە وشەکان بە شێوەی "کۆ"ن و دەبوو ماناکەشیان بە کۆ بێت، وەک لە فارسییەکەشدا وا ھاتووە. بەڵام لەم فەرھەنگەدا مانای نزیکەی ٩٠لە سەدیان بە شێوەی تاک ھاتووە. رەنگە خوێنەرەوەی ئەم فەرھەنگە لە شتەکە بگات بەڵام نووسەر دەبێ رەچاوی گرامەر و رێنووسی زمانەکان بکات و ئەمەش خاڵێکی گرینگە. ئەگەر بڕیار بوایە بۆ وشەیەکی کۆ-ی وەک "ارقام" ھەر مانا تاکەکەی (رەقەم) نووسرابایە، ئیتر ھێنانی ئەم وشەیە لە فەرھەنگەکەدا بێ‌جێیە چونکە خودی "رەقەم"ی تێدایە. بەشێک لەم وشانە و مانا نووسراوەکانیان و مانا دروستەکەیان لێرەدا دێنم . ئەم وشانە کە بە تاک مانا کراونەتەوە تەنانەت ئاماژە بە کۆ بوونیشیان نەکراوە.\n١- ل٢٩ ابالیس: شەیتان ← شەیتانەکان (کۆی ابلیس).\n٢- ل٣٣ ابیات: بەیتی شیعر ← بەیتەکانی شیعر (کۆی بیت).\n٣- ل٣٦ اجسام: تەن، لەش، جەستە ← جەستەکان (کۆی جسم).\n٤- ل٤١ اخلاف: خەلیفە، جێنشین ← جێنشینەکان (کۆی خلف).\n٥- ل٤٣ ادویە: دەرمان، دەوا ← دەرمانەکان (کۆی دەوا).\n٦- ل ٤٨ ارقام: رەقەم، ژمارە ← ژمارەکان (کۆی رقم).\n٧- ل٥١ اساطیر: ئەفسانە ← ئەفسانەکان (کۆی اسطورە).\n٨- ل٧١ اطبال: تەپڵ، دەھۆڵ ← تەپڵەکان (کۆی طبل).\n٩- ل ٧٥ اعصاب: دەمار، رەگ ← دەمارەکان (کۆی عصب).\n١٠- ل ٨٤ اقلام: قەڵەم ← قەڵەمەکان (کۆی قلم).\n١١- ل٨٥ اقمار: مانگ ← مانگەکان (کۆی قمر).\n١٢- ل ٩٣ املاک: مڵک ← مڵکەکان (کۆی ملک).\n١٣- ل ١٠٦ اوباش: ھەرچی و پەرچی ← ھەرچی و پەرچییەکان (کۆی وبش).\n١٤- ل١٠٩ اوھام: خەیاڵ ← خەیاڵەکان (کۆی وھم).\nوەک پێشتر ئاماژەی پێکرا نووسەری فەرھەنگ ئەگەر وشەیەک لە فەرھەنگێکی زمانی یەکەمەوە وەردەگرێت، بۆ ماناکەی دەبێ وشەیەکی بەرامبەر لە زمانی دووھەمدا بدۆزێتەوە و حەق نییە تەوزیحاتی وشەکە لە فەرھەنگی یەکەمەوە وەرگێڕێت. لە گۆڤەند و زناردا وشەی لەم چەشنە بەرچاو دەکەون کە ھیچ حەولێکی وا نەدراوە بۆ دۆزینەوەی وشەیەکی بەرامبەریان لە زمانی کوردیدا. ھەڵبەت ئەوە زەروورەتی تەوزیحات بۆ ھەندێک وشە کە پێویستیان پێیەتی رەد ناکاتەوە، بەڵام ھەر تەوزیحێک دەبێ پاش ئەوەی بەرامبەری وشەکە لە زمانی کوردیدا ھات، زیاد کرێت. (ھەم مانای نووسراوەکەی ناو گۆڤەندوزنار و ھەم ئەو وشە یان وشانەی دەبوو ھاتبان، لەم نموونانەدا ھێنراون):\n١- ل٤ آب رفتن: چوونە ئاو ← تێکچوون.\n٢- ل٥ آبگردان: ئاوگوردان، کەوچکێکی گەورەی لە مس دروستکراوە ئاوی پێ لە مەنجەڵێکەوە بۆ مەنجەڵیشکی دی دەگوازنەوە. ← ئاوگەردێن، ئەسکۆ، کەتوو، ئاوبارە، کەوجز و...\n٣- ل٦ اب مقطر: ئاوی کوڵێنراوی پاڵێوراو ← ھەڵماو.\n٤- ل٨ آتش چرخان: سەبەتەیەکی بچووکی لە تەل دروستکراوە، چەند کۆڵوو خەڵووز و ئاگری تێدەکەن و لە ھەوادا بایدەدەن تا ئاگر بگرێ. ← تاولەمە، پۆلگەشێن، کوورێ.\n٥- ل١٠ آخوندک: میروویەکە سەوز رەنگ لە کولە گەورەترە، قاچەکانی درێژ و سەری گەورەیە، لە ھەندێ شوێنی کوردستان ماینی حەسەن و حوسێنی پێ دەڵێن، تانجیە پێغەمبەرە. ← تاژیلۆکە، تاجیلۆکە، بالووکە، تاژی ئەحمەدڕاوکەرە، کوللەحاجی، حوشترخوا، کەرکێ فاتمێ، ھەسپی نەبی و... (وێدەچێ حەمەکەریم عارف ئاخووندەکە "زەرد"ەکانی پێ تانجیلۆکە نەبێت!).\n٦- ل١٣ آروغ: قرقێنە، قرخێنە ← قرپ، وەربوق، یەق، ئارشک.\n٧- ل١٤ آزنگ: ئەو چرچ و لۆچەی لە ئەنجامی پیری یان تووڕەییدا لە دەم و چاو و تەوێڵ پەیدا دەبن. ← کوریشک، گرنج، گنج.\n٨- ل١٦ آسمانخراش: کۆشک و تەلاری چەندین نھۆم و زۆر بەرز کە سەری گەییبێتە ھەوران، کۆشک و تەلاری سەر بە فەلەک ← ئاسمانگەز، ھەوربڕ، ئەورماڵ.\n٩- ل١٨ آفتاب پرست: خۆرپەرەست ← قژ، خەمەگڕوو، قۆڕیەزەردە، لووس‌لووسک، سەرمازەڵە، تێرتێرە، کەرپەزە، بێژنگەسەر، قومقمۆک، کەشتێلەسەرە و ...\n١٠- ل٥٥ استخوانبندی: ئێسکەپەیکەر ← ھێسکبەند.\n١١- ل٦٤ اسکنە: ئەسکەنە، ئامرازێکە دارتاشان بۆ کۆڵین و کونکردنی دار بە کاری دێنن. ← موغار، مغار، تیغی نەججار.\n١٢- ل٧٢ اطلسی: جۆرە گوڵێکی شەیپوورییە، رەنگی شین، وەنەوشەیی، سوور و سپی ھەیە و تا زستان دەوام دەکات. ← گوڵە حەریرە.\n١٣- ل٩٧ انجبار: جۆرە گیایەکە لە کاری پزیشکیدا وەکوو دەرمان بەکار دەبرێ، بۆ مالیجەی مایەسیری و ئیسھال و قوڕگ یەشە و ئاوسانی زگ. ← مارەوڵە، مێوژەھەواری.\n١٤- ل ١١٢ ایلجار: کۆبوونەوەی ژمارەیەکی زۆر لە رەعیەت بۆ ئەنجامدانی کارێک. ← ھەرەوەز، زبارە.\nجەلال زەنگابادی لە پێَشەکی ئەم فەرھەنگەدا - کە ھەڵەبژێری لە ئەستۆ بووە - دەڵێ: "ئەم فەرھەنگە لە تەڤ فەرھەنگێن دیکەی فارسی-کوردی دەوڵەمەندترە چونکە تێکڕای پەیڤێن ھەر دوو فەرھەنگێن عەمید و موعین و زۆرترین ژمارەی پەیڤێن کوردی، بە گشت شێوەزار و دڤۆکەوە گرتۆتە ئامێزی خوە." بەڵام من چاوم بە زۆر وشە کەوت کە لە فەرھەنگە دەوڵەمەندەکەی موعین گەڕێین، لە ھینەکەی عەمید-یشدا ھەیە و لە گۆڤەندوزنار-دا نەھاتووە. نەک وشەگەلی ناپێویست، بەڵکوو کۆمەڵێک وشەی زۆر پێویست و رۆژانەی زمانی فارسی. رەنگە نووسەرانی ئەم فەرھەنگە ئاگایان لەوە نەبووبێت کە ئەو فەرھەنگە گەورانەی دەردەچن، دواتر فەرھەنگی بچووکیان لێ چاپ دەکرێت کە وشە گرینگەکان، یان بۆ نموونە وشەی بە کەڵکتر بۆ خوێنەرانی خوێندنگەکانی تێدایە و وەک گوڵبژێری فەرھەنگە گەورەکانە. لەو سەرچاوانەشدا کە حەمەکەریم عارف ھێناونی وشەی "بچووک" لە پەنای فەرھەنگەکانی عەمید و "نێونجی" لە بەردەم فەرھەنگەکەی موعین‌دا دەبینرێ. کە واتە ئەم فەرھەنگە (گۆڤەندوزنار) گوڵچنێکە لەم دوو فەرھەنگەی باس کرا - کە بۆخۆشیان گوڵچینن -. بەڵام چۆن گۆڵچنێک؟\nوەک وترا پۆلێک وشەی زۆر پێویست لە زمانی فارسیدا ھەن کە رۆژانە لە ناو فارساندا و لە نووسراوەکانیاندا و لە تەلەفیزیۆنەکانیاندا دەبیسترێن و دەگوترێن، لە فەرھەنگەکانیشدا جێگەی ھەمیشەییان ھەیە، کەچی لە گۆڤەندوزناردا نەھاتوون. وشەکانیش ھیچ سەیر و سەمەرە نین و شەگەلێکی ئاسایین کە ماناکەیان روون و ئاشکرایە. کەچی لەولاوە پۆلێک وشەی سەیر و سەمەرە و ناپێویست کە رەنگە نەوەد لە سەدی فارسەکان لە درێژایی تەمەنیاندا دوو جاریان کەڵک لێ وەرنەگرن یان ھەر نەشیبیستن، ھێنراونەتە ناو گۆڤاروزنارەوە. لێرەدایە کە شارەزایی فەرھەنگنووس لەسەر زمانی یەکەم بە رابردوو و ئێستایەوە، بە وشە زارەکی و نووسراوەکانیەوە، خۆ دەردەخات. بەشێک لەو وشە پێویستە قرتاوانە و بەشێک لەو وشە ناپێویستە جێگرانە لێرەدا دەھێنم. (وەک کوترا تەنیا ھی پیتی ئەلفن):\n- ئەو وشانەی دەبوو ھاتبان و قرتاون:\nاینجا- اینجانب- آتشکدە-اشک تمساح- اشکفت- اقتدار- الواط- انگولک- اواسط- اوراق- اجناس- اجنبی- اسامی- اسانس- اسپاسم- استادیوم- استاندارد- استراحت- اسمز- اشتراک- اشتراکی- اتاق- اجارەنشین- اجاق کور- احسن و...\n- ئەو وشانەی نەشھاتبان ھیچ نەدەقەوما:\nآثام- آلامد- آنگولوفیل- آھازیدە- آویاتور- آوکات- ابحاپ- ابلغ- اخگوژنە- ارتکاز- اژکھان- استاسیون- استطراف- استکراە- اشانیتون- اشبال- اصابع- اضعف- اغلیسون- اکتحال- اندخسوارە- ایماق و...\nلەم فەرھەنگە و لە کۆی کتێبە چاپکراوەکانی باشووری کوردستاندا ھەڵەی تایپ بە لێشاوە. بۆ نموونە لە لاپەڕەی ١ و لاپەڕەکانی ١٠ تا ٢٨ دا، کە بە گشتی نزیکەی ٣٠٠ وشە لەخۆ دەگرن، ھیچ کام لە وشەکان کڵاویان نییە (ئەو شتەی لە فارسیدا پێی دەگوترێ "ئای کڵاودار") و سەرجەم بە بێ‌کڵاو نووسراون و ھەڵەن. ئەم چەشنە ھەڵانە کەی کۆتاییان پێ دێت و کەی کەسێکی لێزان بەر لە چاپ بە بەرھەمەکاندا دەچێتەوە خوا دەزانێ.\n• فەرھەنگی "گۆڤەند و زنار" لەم ئەدرێسە دەست دەکەوێ: www.pertwk.com\n• دیارە "فەرھەنگ" و "وشەدان" ھەر کام تایبەتمەندیی خۆیان ھەیە و لەم وتارەدا مەبەست لە وشەی فەرھەنگ ھەموو ئەو نووسراوانەن کە وشەی ناو زمانیان بە ریزکردنی پیتەکان کۆ کردۆتەوە. ئیتر چەندیان لەسەر وشەکە کۆڵیوەتەوە جارێ گرینگ نییە تا مانای راستەقینەی "فەرھەنگ" لە لای ئێمە دەگوورێت.\n• شتێکی سەیر ئەوەیە - کە سووچی حەمەکەریم عارفیش نییە - کە ئەگەر لە خوا بترسێی و لە راستیش بگەڕێی دەبوو ئەم فەرھەنگە ناوی فەرھەنگی عەرەبی - کوردی بوایە! دەڵێن بۆ؟ بچن سەیری کەن پیتی (ع) لە بەرامبەر ئەو وشانە دانراوە کە وشەیەکی عەرەبین و پەڕەوازەی ناو زمانی فارسی بوون. کەم لاپەڕە ھەیە لە چەند وشەیەک پتری فارسی بێ (لە کۆی نزیکەی بیست و چەند وشەی ھەر لاپەڕەیەک). باقیەکەی پاکی وشەی عەرەبییە. کەچی وا فارسەکان شانازییەکی لە رادەبەدەر بە زمانی لەنگ و لۆڕی خۆیان دەکەن و ئێمەی کوردیش بەتایبەت رووناکبیران و نووسەران و شاعیرانی ئێستای باشووری کوردستان لەسەر ئەو خەزێنە وشەیەی کوردی‌ڕا ھەر دەمەو گوێچکەی وشەیەکی فارسی دەگرن و دەیھێننە ناو دەقەکانیانەوە و سەیرتریش ئەوەی کە خۆشی پێوە دەنوێنن. ئەگەر قسەش لە قسە بگیرێت دەڵێن کاکە ھەموو زمانێک زمانانی‌تری تێکەڵ دەبێت و کەڵکیان لێ وەردەگرێت و ناشێ وشەگەلی میوان دەرکەیت دەنا زەرەر دەکەین! بەڵێ بۆ وشەیەک کە ھێندە لەگەڵ وشەکانی خۆمان دەر و ژووری کردووە بۆتە ھاوماڵ و کەوی بووە و ھەڵواردنی حاستەمە، قسەم نییە، بەڵام خوا ھەڵناگرێ دەیان و سەدان وشەی زەق ھەن کە جێگەیان بە وشە خوێنشیرینەکانی کوردی لەق کردووە و ناحەقییان لە حەقدا کردوون. مەبەستم ئەم وشانەیە. خوا یار بێت لە وتارێکی سەربەخۆدا بە ھێنانەوەی بەڵگەی پێویست لەسەر ئەم بابەتە دەدوێم و لێرەدا چیتر بە بەریەوە نادەم. (ئەم تاوتوێکردنە لەگەڵ وشەگەلی فارسی رەنگە ئەوەندەی لە لای نووسەرانی باشوور زەق دەنوێنێت، بەو ئاستە لە لای نووسەرانی رۆژھەڵات زەق نەبێت کە بە ناچاری فارسییان بە سەردا فەڕز کراوە).


ئایا هێلکە خراپە بۆمنداڵ؟؟ - Xanman خانمان\nHome / زانیاری تەندروستی / ئایا هێلکە خراپە بۆمنداڵ؟؟\nئایا هێلکە خراپە بۆمنداڵ؟؟\nأغسطس 25, 2017 Unknown\nئایا هێلكه ته‌ندروسته بۆ منداڵ؟\nكاتێك منداڵ ته‌مه‌نی ده‌گاته 6 مانگ، جگه له شیر پێویستی به ماده‌ی خۆراكی تر ده‌بێت بۆ گه‌شه. واته به ته‌نها شیر ناتوانێت پێداویستییه خۆراكییه‌كانی منداڵه‌كه پڕ بكاته‌وه. پڕۆتین و چه‌وری له پێداویستییه هه‌ره سه‌ره‌كییه‌كانن كه منداڵ پێویستی پێیان ده‌بێت له ته‌مه‌نی 6 مانگییه‌وه. هێلكه‌ش سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگی هه‌ردووكیانه.\nبه‌ڵام هێلكه یه‌كێكه له‌و خۆراكانه‌ی كه ناسراوه به درووستكردنی هه‌ستیاریی له منداڵدا، ئه‌مه‌ش زیاتر به هۆی به‌شی سپێنه‌وه‌یه كه پرۆتینه‌كانی ناوی هانی سستمی به‌رگری ده‌ده‌ن. بۆیه ئێستا زۆربه‌ی دكتۆره‌كان و ڕێكخراوه ته‌ندرووستییه‌كان هانی دایكان ده‌ده‌ن كه ته‌نها زه‌ردێنه‌ی هێلكه بده‌نه منداڵه‌كانیان تاكو به‌دوور بن له حاڵه‌تی هه‌ستیاریی.\nهه‌ستیاریی به هێلكه چه‌ند نیشانه‌یه‌كی هه‌یه وه‌ك: سووربونه‌وه‌ی پێست و درووستبوونی په‌ڵه، گیرانی لووت، سكچوون، ئاوكردن و خورانی چاو، ڕشانه‌وه و ئازاری سك، كۆكه و پژمین.\nكۆتا قسه له‌سه‌ر هێلكه ئه‌وه‌یه كه پێویسته پێدانی ئه‌م خواردنه تاكو ته‌مه‌نی 1 ساڵ دوانه‌خرێت، ڕاسته‌وخۆ ده‌توانن له ته‌مه‌نی 6 مانگییه‌وه ده‌ست به پێدانی هێلكه بكه‌ن، چونكه به پێی لێكۆڵینه‌وه‌كان دواخستن مه‌ترسیی درووستبوونی هه‌ستیاری به هێلكه زیاتر ده‌كات.\nئایا هێلکە خراپە بۆمنداڵ؟؟ بواسطة Unknown on أغسطس 25, 2017 Rating: 5


Song of Songs 8 NIVUK – گۆرانی گۆرانییەکان 8 KSS | Biblica\nSong of Songs 8 NIVUK – گۆرانی گۆرانییەکان 8 KSS\nگۆرانی گۆرانییەکان 8:1-14\n1بریا برای من بووای،\nشیرەخۆری مەمکی دایکم!\nئەوا لە دەرەوە تووشت دەهاتم و ماچم دەکردیت،\nبەبێ ئەوەی ڕیسوا بم.\nدەمبردیتە ماڵی دایکم،\nئەوەی منی پەروەردە کردووە.\nشەرابی تێکەڵاوم دەرخوارد دەدای،\nلە خۆشاوی هەنارەکەم.\n3دەستی چەپی لەژێر سەرمە و\nدەستی ڕاستی لە ئامێزم دەگرێت.\n4ئەی کچانی ئۆرشەلیم، سوێندتان دەدەم\nکە خۆشەویستی هەڵنەستێنن و بە ئاگای نەهێنن\nهەتا خۆی حەز دەکات.\n5ئەو کچە کێیە لە چۆڵەوانییەوە دێت و\nپاڵی بە دڵدارەکەیەوە داوە؟\nلەژێر دار سێوەکە بەئاگام هێنای،\nلەوێ دایکت بە تۆ سک پڕ بوو،\nلەوێ ئەوەی تۆی بوو سکی پێت پڕ بوو.\n6بمکە مۆر لەسەر دڵت،\nمۆر لەسەر بازووت،\nچونکە خۆشەویستی وەک مردن بەهێزە،\nئیرەیی وەک گۆڕ سەختە،\nخۆشەویستی سووتێنەرە، گڕی ئاگرە،\nوەک ئاگرێکی بەهێزە.\n7ئاوە زۆرەکان ناتوانن خۆشەویستی بکوژێننەوە،\nڕووبارەکان نوقومی ناکەن.\nئەگەر مرۆڤ هەموو سامانی ماڵەکەی\nلە پێناوی خۆشەویستی ببەخشێت،\nبە بێبەها دادەنرێت.\n8خوشکێکی بچووکمان هەیە،\nهێشتا مەمکی نەهاتووە.\nچی بکەین بۆ خوشکمان،\nئەو ڕۆژەی داخوازیکەری بێت؟\n9ئەگەر شوورا بێت،\nقوللەی زیوین لەسەری بنیاد دەنێین.\nئەگەر دەرگا بێت،\nبە تەختەداری ئورز دەوری دەدەین.\n10من شوورام و\nمەمکەکانم وەک قوللەن،\nبەم جۆرە لە چاوەکانی\nپەسەندی بەدی دەکەم.\n11سلێمان ڕەزەمێوێکی هەبوو لە بەعل‌هامۆن،\nئەم ڕەزەمێوی دایە ڕەزەوانان،\nهەریەکە و لە بڕی بەرهەمەکەی\nهەزار شاقل8:11 نزیکەی 11,5 کیلۆگرام. زیوی دەدا.\n12بەڵام ڕەزەمێوەکەی خۆم بە ویستی خۆمە بیبەخشم؛\nئەی سلێمان، هەزار شاقل بۆ تۆ بێت،\nدوو سەد شاقلیش8:12 دوو سەد شاقل نزیکەی 2,3 کیلۆگرام. بۆ ڕەزەوانەکان.\n13ئەی دانیشتووی ناو باخچەکان!\nهاوڕێیان گوێیان لە دەنگت گرتووە،\nبا گوێم لێت بێت.\nوەک ئاسک بە\nیان وەک کارمامز\nلەسەر ئەو چیایانەی پڕ بۆنوبەرامن.\nKSS : گۆرانی گۆرانییەکان 8


پیرۆزبایی جێژنی مەبعەسی پێغەمبەری خۆشەویستی ئیسلام(ص) - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپیرۆزبایی جێژنی مەبعەسی پێغەمبەری خۆشەویستی ئیسلام(ص)\nئادار 22, 2020 11:17 Asia/Tehran\nئەمڕۆ یەکشەممە ٢٧ی ڕەجەبی ساڵی ١٤٤١ی کۆچیی مانگی ڕێککەوت لەگەڵ ٢٢ی مارسی ٢٠٢٠، مەبعەسی پێغەمبەری نازدار (ص)ە.\nجێژنی مەبعەس ئەو ڕۆژەیە کە حەزرەتی موحەممەدی موستەفا(ص) لە تەمەنی چل ساڵان دا لە ئەشکەوتی حەرا بە ھۆی جبرائیلەوە و لە لایەن خوداوەندی ناقانەوە بۆ پێغەمبەرایەتی ھەڵبژێردرا.\nحەزرەتی محەممەد (د.خ) وەکو دوایین پێغەمبەری مەزنی ئیلاھی لە ڕۆژی ٢٧ی ڕەجەبی ساڵی چلی عامولفیل بۆ پێغەمبەرایەتی ھەڵبژێردرا ھەتا ئەو کۆمەڵگای نەزانەی کە نوقمی نەزانی و ڕەوشت نزمی بوو بەرەو ئاکاری بەنرخ و کەرامەتی مرۆڤایەتی و نەوس بەرزی ڕێنوێنی بکات.\nبیعسەتی پێغەمبەری سەردار(ص) دەبێ وەک دەستپێکی پێکھاتنی گەورەترین شارستانیەتی ئیسلامی و ئاکاریی جیھان لێک بدرێتەوە کە مرۆڤەکانی لە چەپەڵییە ھزری و بڕواییەکان بە درێژایی مێژوو دەرباز کرد.\nپێغەمبەری مەزنی ئیسلام(ص) بە پەرجووی قورئانی پیرۆزەوە کە باشترین و تۆکمەترین پەڕتوکی ئاسمانییە ھەڵبژێردراوە کە دیارە وەھا ھەڵبژێردرانێکیش لە ڕاستی دا تەقینەوەی ڕوناکایی و چەکەرە کردنی بایەخە مرۆڤییەکان بووە لە ژیانی مرۆڤایەتی دا.\nبەڕێزی بە ھێنانی کتێبی ئاسمانیی قورئان، بناغەی واتاگەلێکی تازەی لە ڕووی ڕێزلێنان لە ئافرەتان و کچان، خەباتی دژی ستەم و بت پەرستی، یارمەتی دانی ھاوچەشن، تەوحیدوتاقانەپەرستی و ئاکاری جوان لە کۆمەڵگای مرۆڤایەتی دا داڕشت و ڕێگای گەییشتنی مرۆڤەکان بە بەختیاریی دنیاو دواڕۆژی پیشان دا.\nڕادیۆو تەلەفزیۆنی کۆماری ئیسلامیی ئێران گەییشتنی گەورەترین جێژنی موسڵمانانی جیھان، ساڵگەڕی بیعسەتی حەزرەتی موحەممەدی موستەفا(ص) لە ھەموو موسڵمانانی جیھان پیرۆز دەکات.\nکرانەوەی هۆڵی پارائۆلەمپیکی ئێران به ناوی پاڵەوان سیامەندی رەحمان\nبەردەوامی شەرمەزارکردنی به ئاسایی کردنەوەی پێوەندییەکانی بەحرەین و ئیمارات لەگەڵ رژێمی زایۆنی\nچی بکەین بەیانیان گورجو گۆڵ و شادان بین؟\n49 چرکەیەک لەمەوبەر


بەشداری نۆێنەری پ س ک لە سیمینارێکی زانستی لە سەر کورد لە پارلەمانی نەرویج.\nهه‌ینی 16 جۆزه‌ردان 2720\nرێکه وتی 14/5/2019 لە ناو پارلەمانی نەرویج لە ئۆسڵۆی پایتەخت، سیمینارێک له لایان پێتر ئەیده ئەندام پەرلەمان لەحیزبی سوسیالیست چەپی نەرویج(ئێس ڤێ) له ژێر ناونیشانی بارودۆخی مافی مرۆڤ له هەر٤ پارچەی کوردستان بەرێوەچوو.\nبۆ ئەو سیمینارە نۆێنەری لایەنە سیاسییە کوردستانیەکان بانگهێشتکرابوون، کە تێیدا نۆێنەری پارتی سەربەستیی کوردستان یەکێک لە لایەنە بەشدارەکان بووە.\nنۆێنەری پ س ک لە نزیکەوە سوپاسی پارتەکەی ئاراستەی پارتی ناوبراوکرد، کە هەمیشە خەمخۆر و دۆستی گەلی کورد بوون.\nهەر لە پەراوێزی ئەو سیمینارەدا بەڕێز گێراڵد کادۆر، کارمەندی باڵای ڕێکخراوی نێونەتەوەیی ئەمنێستی ئینتەرناشیونال بەشداربوو، بەرێزیشیان تیشکیان خستە سەر پێشێلکارییەکانی وڵاتانی داگیرکەری کوردستان، و هەروەها ئاماژەی بەرۆڵی پۆزەتیڤانەی مافی مرۆڤ کرد لە هەرێمی کوردستان.\nلە ناو ئاخنی سیمینارەکە نۆرە درا بە بەشداران و نۆێنەری لایەنەکان، کە بە پرسیار و بۆچوونی خۆیان ئاراستە بکەن. کە لە کۆی گشتیدا تێکرا هاورابوون لەوەی کە کار بکرێت مافەکانی گەلی کورد لە چوارچێوەی مافی مرۆڤ و دیمۆکراتی پشیتیوانی لێ بکرێت.\nکۆمیتەی نەرویجی پارتی سەربەستیی کوردستان\n١٥ /٥ / ٢٠١٩\nڕێکه‌و 2019-05-15 13:09:08


خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی “لە پێناوی ئاواتەکاندا، قادرئەلیاسی – Peshmergekan\nرۆمانی ” لە پێناوی …” بە پێنووسی هاوڕێی ئازیز و دێرینی سەردەمی پڕ لە شانازی پێشمەرگایەتیم کاک ئەقباڵ سەفەری هاتۆتە بەرهەم. ناوەرۆکی کتێبەکە، باس لە جموجووڵی گوندێکی کوردی دەڤەری کرماشان و بەشێک لەو رووداوانە دەکا کە دوای رووخانی نیزامی پاشایەتی و هاتنە سەر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران لەوێ روویان داوە. نووسەر بە شێوەیەک ئاواتەکانی خۆی کە لە درێژەی ژیانی پێشمەرگایەتیدا خەباتی بۆ کردوون، لە دوو توێی ئەو کتێبەدا گەڵاڵە کردووە.\nلە سەرەتادا ئاماژە بەو هەڵسوکەوتە چەپئاژۆیانەی گەنجانی ئەوێ و رۆژهەڵاتی کوردستان بە گشتی دەکا و رەخنە لەو کردارانە دەگرێ کە لەو رۆژگارەدا باو بوون. بە تایبەت خۆ بە چەپ زانین و لایەنگری کردن لە بەرەی وڵاتانی سووسیالیستی بە سەرۆکایەتی یەکیەتی سۆڤیەت. بەڕێز سەفەری، لە زمانی پاڵەوانی رۆمانەکە”شوان”، زۆر بە وردی دەیپەرژێتە سەر کردارە پەپوولیستییەکانی ئەو کاتی گەنجە چەپئاژۆکان. ئەو گەنجانە، بە بێ ئەوەی دەراوێکی روون بۆ رزگاری خەڵک دەست نیشان بکەن، بە کار و هەرمانگەلی وەک مەشکەژەنین و گەوڕماڵین و دروێنەکردن و..هتد، هەوڵیان دەدا سەرنجی خەڵک بۆ لای خۆیان راکێشن.\nئەم شێوە بیرکردنەوەیە تا ئەو کاتە برەوی دەبێ کە کۆمەڵێک خەڵکی بە ئەزموون دێنە مەیدان و دەبنە رێنوێن و چرای رێگای چاوکردنەوەی شوان و هاوڕێکانی. ئەو رێبازەش، رێبازی کوردایەتی و داکۆکی لە مافی نەتەوەی بندەستی کوردە. ئەو خەڵکە بە ئەزموونە بە شوان و هاوڕێکانی دەسەلمێنن ئەوان واتە خەڵکی ئەو گوندە، بۆ خۆیان ئەندامی ئەو گەلەن، کوردن و زمانەکەیان کوردییە، بە بێ ئەوەی تا ئەو کاتە دەرفەتیان هەبێ هیچ کتێب و نووسراوەیەک لە مەڕ مێژووی کورد بە زمانی کوردی بخوێننەوە. لەوەش کارەساتبارتر ئەوەیە کە هێشتا بیریان لەوە نەکردبۆوە کە هۆکاری چییە لە باتی زمانی زکماکی خۆیان، دەبوو بە زمانی فارسی بخوێنن؟\nلە دوو توێی رۆمانەکەدا وێڕای شوان، دەکرێ ئاماژە بە رۆڵی وەنەوش وەک ژنێکی تێکۆشەر و دایکێکی رووسوور بکرێ و لە پاڵ مەلاجوامێر و چەند کەسایەتی دیکەی نێو کتێبەکەدا، ئەوە “چنار و کەژال و فرمێسک”ن کە هاوبەشن لە خستنە بەرباسی پرسە کۆمەڵایەتییەکان و بە گژ دیاردە دواکەوتووەکاندا دەچنەوە.\nنووسەر وێڕای خستنە بەرچاوی ژیانی ئەو سەردەمەی کورد، لە هەندێ شوێنی کتێبەکەدا هزر و بیری کراوە و سێکۆلارانەی خۆی خستۆتە شوێنی بیرکردنەوەی مەلای ئاوایی (مەلاجوامێر) و لە کاتێکدا مەلای ئایینییە، لە زمانی ناوبراوەوە دەبێژێ: “ئایین و دینەکان دەسکردی مرۆڤن”. ئەگەرچی بۆ خۆم(نووسەری ئەم دێڕانە) لە گەڵ ئەم بۆچوونەدام، بەڵام مەلایەکی ئایینی، ئەگەر مەلا بێ، بۆ ئەوە دانراوە داکۆکی لەو باوەڕە بکا. لە باتی ئەوەی ئایین بە دەسکردی مرۆڤ بزانێ، دەیباتە حەوت پۆشەی ئاسمان و لەوێوە بە قنیات و تۆزە تۆزە پیشانی خەڵکی دەدا. تا ئەو شوێنەی کۆمەڵ ملکەچی ئەوە دەبێ لە پێناوی گەیشتن بەو دنیایە کە لەو ئایینەدا هاتووە، مەلا بژێنن و وێڕای مووچەی مانگانە، لە ماست و دۆ و کەرە و دانەوێڵە و… هتد، بێبەشی نەکەن.\nهەر وەها بۆ ئەوەی کابرای نەخۆش و خێزانەکەی لە مردن رزگار بکرێ، باسی دوکتورێکی کوردی ئیلام دەکا و ئەوەندە دەست و دڵ بڵاو دەینرخێنێ، من وە بیری ئەو نەقڵە دەخاتەوە کە ٣٢ ساڵ لەمەوبەر کابرای خەڵکی گوندی گوێزەکوێرە (گردەکان کوورە)ی ناوچەی قەڵخانی بۆ کاک ئەقباڵ و نووسەری ئەم دێڕانەی گێڕاوەتەوە. چوونکە ئەو رێژە پارەیە، لەو کاتەدا پارەیەکی زۆر بووە. راستە رۆمان بەشێکی خەیاڵە و ئەو خەیاڵەش هەندێجار وەک ئاواتی نووسەر دەکەوێتە نێو دوو توێی رۆمانەکەوە، بەڵام دەبێ کەمێک لە گەڵ راستی کۆمەڵگاوە نزیک و گونجاو بێ.\nمن جگە لەو وردە سەرنجانە و کەمێک هەڵەی رێنووس و رێزمان، ناوەرۆکی کتێبەکە بە کارێکی نوێ و شێوە داڕشتنێکی هاوچەرخ دەزانم. بۆیە وێڕای دەستخۆشی لە نووسەری رۆمانی “لە پێناوی ئاواتەکاندا”، هیوادارم بەردەوام بێ لە نووسین و داهێنانی نوێدا.\nناوی ئەقباڵ سەفەری، لە دایک بووی ساڵی ١٣٣٢ی هەتاوی بەرامبەر بە ١٩٥٣ زایینی یە و لە گوندی “زەردە”ی سەر بە پارێزگای کرماشان و لە رۆژهەڵاتی کوردستان، چاوی بە دنیا هەڵهێناوە.\nدوای خوێندن، چۆتە ریزی هێزەکانی شارەوانی ئێران. پاش هەڵگیرسانی شۆڕشی ١٩٧٩ی گەلانی ئێران و هاتنە سەر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی، کارەکەی بە جێهێشت و بەرەو باشووری کوردستان ملی نا. دوای یەک و دووساڵ لە ئۆردووگای کوردەکانی رۆژهەڵاتی ئاوارەی باشووری کوردستان، پاییزی ١٣٦١ی هەتاوی(١٩٨٢) تێکەڵ بە خەباتگێڕانی کورد بوو و لە حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێراندا، دەستی بە تێکۆشان کرد. پلەکانی سەرپەل، جێگری هێز و فەرماندەری هێزی یەک لە دوای یەک بە سەرکەوتنەوە ئەنجام دا. چەند جار بریندار بووە و لە دوایین کەڕەتدا، لە لێواری مەرگ گەڕاوەتەوە. لە درێژەی تێکۆشانی پێشمەرگایەتیدا بەرپرسایەتی کۆمیتەی شارستانی داڵەهۆ و دواتر هێزی بێستوونی پێ سپێدرا.\nلە سەرەتای ١٩٩٠دا لە گەڵ کچێکی کوردی گوندی قەڵاواڕی دەشتی زەهاو بە ناوی غەزاڵە زەماوەنی کرد و ئاکامی ئەو ژیانە هاوبەشە، وێڕای ژیانێکی پڕ لە کەندوکۆسپی پێشمەرگایەتی، دوو کوڕە بە ناوەکانی بازیان و بێستوون.\nلە ساڵی ١٩٩٤ لە گەڵ خێزانەکەی کوردستانی بە مەبەستی گەیشتن بە ئورووپا بەجێ هێشت و دوای یەکساڵ ژیانی پڕ لە مەترسی لە تورکیە، ساڵی ١٩٩٥ گەیشتە وڵاتی سوئید و لەو ولاتە گیرسایەوە.\nنووسەر، لە دەرەوەی وڵات لە پاڵ چالاکییە سیاسییەکانیدا، دەستی بە نووسینی رۆمانی”لە پێناوی ئاواتەکاندا” کرد و لە ساڵی ٢٠٠٦دا بە ئەنجامی گەیاند. یەکەم بەرگی لە ٢٠١٢ لە لایەن کتێبفرۆشی و چاپخانەی “هەرزان”ەوە بڵاو کرایەوە. ئەم کتێبە یەکەم ئەزموونی نووسینی بەڕێز “ئەقباڵ سەفەری” یە.


بەهای دۆلار و تمەن دابەزین – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/04/05 - 11:48 AM\nخاوەن نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو لە سلێمانی ئاشكرای دەكات، كە بەهای دۆلار و تمەن دابەزیوە.\nئاكام عەبدوڵڵا، خاوەنی نووسینگەی سروشتی چنگیان لە شاری سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، “بەهای 100 دۆلار لە بازاڕەكانی هەرێم بە دیناری عیراقی دابەزیوە بۆ 120 هەزار دینار” لەكاتێكدا لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا گەیشتە 120 هەزار و 50 دینار.\nسەبارەت بە تمەن ئاماژەی بەوەشكرد، 100 دۆلار بە ملیۆنێك و 319 هەزار دینارە، بەڵام بە دینار “100 هەزار تمەن بە 9 هەزار و 250 دینارە”.\nلەگەڵ سەپاندنەوەی سزاكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران، دراوی ئەو وڵاتە (تمەن) بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزی بەجۆرێك 100 دۆلار بە ملیۆنێك و 700 هەزار تمەن مامەڵەی پێوەكرا.\nبەریتانیا داوای دواخستنی برێگزت لە ئەوروپا دەكات\nیەكگرتوو: سیستەمی سیاسی نابێت بە پەڕلەمانی


له‌لایه‌ن: ڕاوێژ نورالدین - به‌روار: 2020-11-19-14:18:00 - کۆدی بابەت: 525\nسیفە‌تە‌كان وە‌كو ڕە‌نگی موو، بە زۆری لە لایە‌ن بۆ ماوە ھۆكارە‌كانە‌و دیاری دركرێن، بە‌ڵام چۆن بۆ ماوە ئلیلیك لە بۆھێڵێكی دیاریكراودا دە‌توانێت ببێتە ھۆی دە‌رخستنی ڕە‌نگێكی دیاریكراو لە موودا، پێكھاتە‌ی DNA یارمە‌تی لێكدانە‌وە‌ی چۆنیە‌تی كاری بۆھێڵە‌كان دە‌دات،لە دروستبوونی پرۆتینە‌كاندا، كە سیفە‌تە‌كان لە زیندە‌وراندا دیاری دە‌كە‌ن.\nگوستنە‌وە‌ی بۆماو زانییارییە‌كان\nبۆھێڵ پارچە‌یە‌كی DNA یە لە كرۆمۆسۆمدا بە‌رپرسیارە لە سیفە‌تێكی بۆ ماوە‌یی. بۆ نمونە، ئە‌و بۆھێڵە‌ی لە خانە‌كانی سە‌لكی موودا ھە‌یە، ڕە‌نگی مووی كە‌سە‌كە دیاری دە‌كات. ئە‌م بۆھێڵە كرداری دروست بوونی پرۆتینێك، كە پێیدە‌ڵێن میلانین Melanin (بۆیە‌یە) ئاڕاستە دە‌كات لە خانە‌كانی سە‌لكی موودا، لە ڕێی ناوە‌ندێك ئە‌ویش ڕایبۆزە ناوكە ترشە Ribonucleic acid یان RNA.\nكرداری دروست بوونی پرۆتین دوو ھە‌نگاوی سە‌رە‌كی دە‌گرێتە‌وە: كرداری لە‌بە‌رگرتنە‌وە و كرداری وە‌رگێران. لە ماوە‌ی لە‌بە‌رگرتنە‌وەدا DNA ،Transcription وە‌ك قاڵب كاردە‌كات بۆ دروستبوونی RNA. لە وە‌رگێڕاندا Translation بە‌رھە‌مھێنانی پرۆتین لە‌لایە‌ن RNA ئاراستە دە‌كرێت. كرداری بە‌رھە‌مھێنانی پرۆتینە‌كان بە‌ندە لە‌سە‌ر ئە‌و زانیاریانە‌ی كە لە DNA دا ھە‌ن وە RNA جێبە‌جێیان دە‌كات بە‌مە‌شدە‌ڵێن دروستبوونی پرۆتین Protein synthesis، یان بۆھێڵە دە‌ربڕین Gene expression ئە‌م چە‌مكە سە‌رە‌كییە دە‌توانین بە‌م شێوە‌یە دە‌ریبڕین: RNA <— DNA —> پرۆتین. گوستنە‌وە‌ی بۆ ماوە زانیاریە‌كان لە خانە‌ی ناوك ڕاستە‌قینە‌دا كورت دە‌كاتە‌وە. پرۆتینە‌كان بە كاری گرنگ ھە‌ڵدە‌ستن لە خانە‌كاندا، وە‌كو پاراستنی لە‌ش لە تووشبوون بە نە‌خۆشیە درمە‌كان و گواستنە‌وە‌ی ئۆكسجین لە خرۆكە سوورە‌كاندا.\nپێكھاتە‌ی RNA و فرمانە‌كانی\nRNA وە‌كو DNA ناوكە ترشە، لە نیوكلیۆتایدە‌كاندا پێكدێت، بە‌ڵام پێكھاتە‌ی RNA لە پێكھاتە‌ی DNA لە چوار ڕووە‌وە جیاوازە.\nیە‌كە‌م، RNA شە‌كری ڕایبۆزی Ribose ی تێدایە نە‌ك شە‌كری ڕایبۆزی كە‌م ئۆكسجینی، كە لە DNA دا ھە‌یە.\nدووە‌م، RNA تفتی نایترۆجینی یۆراسیل Uracil ی تێدایە، لە جیاتی تفتە نایترۆجینی ثایمین كە لە DNA دا ھە‌یە.\nسێیە‌م، ئاسای RNA یە‌ك زنجیرە‌یە نە‌ك دوو زنجیرە، وە‌كو DNA، بە‌ڵام ھە‌ندێك ناوچە لە ناو گە‌ردی RNA تاكە زنجیرە‌یی دە‌نوشتێتە‌وە،بۆ پێكھنانی بە‌شی دوو زنجیرە‌یی. لە ناوچە‌كانی دوو زنجیرە‌ییدا، گوانین بە سایتۆسینە‌وە بە‌ند دە‌بێت، یۆراسیلیش بە ئە‌دینیوە‌و بە‌ند دە‌بێت.\nچوارە‌م ،RNA ئاسایی زۆر كورتترە لە DNA( درێژیە‌كە‌ی دە‌گاتە یە‌ك بۆھێڵ) لە ئاسایی گە‌ردی DNA درێژترە و سە‌دان یان ھە‌زاران بۆھێڵی تێدایە.\nلە خانە‌كاندا سێ جۆری سە‌رە‌كی RNA ھە‌ن، ھە‌ر جۆرێك لە RNA ڕۆڵی جیاواز دە‌بینێت لە دروستبوونی پرۆتیندا.\nجۆری یە‌كە‌م، كە RNA نێردراوە (Messenger RNA) ، كە RNA تاكە زنجیرە‌رە‌یە بۆماوە زانییارییە‌كان لە بۆھێڵێكی دیاریكراو دە‌گوازرێتە‌وە بۆ دروستبوونی پرۆتینێكی دیاریكراو. لە خانە ناووك ڕاستە‌قینە‌كاندا، mRNA نامە‌ی بۆ ماوە‌ی لە DNA كە لە ناووكدا ھە‌یە دە‌گوازرێتە‌وە بۆ ڕایبۆسۆمە‌كان كە لە سایتۆسۆلدا ھە‌ن.\nجۆری دووە‌م ئە‌ویش RNA ڕایبۆسۆمی (rRNA) یە Ribosomal RNA، كە بە‌شێكە لە پێكھاتە‌ی ڕایبۆسۆمە‌كان. ڕایبۆسۆمە‌كانیش ئە‌ندامۆچكە‌ن لە خانە‌دا كە پرۆتین دروست دە‌كە‌ن. ڕایبۆسۆمە‌كان لە rRNA و ژمارە‌یە‌ك لە پرۆتینە‌كان پێكھاتوون.\nجۆری سێیە‌م كە RNA گوێزە‌رە‌وە (tRNA) یە Transfer RNA ترشە ئە‌مینیە‌كان بۆ ڕایبۆسۆم ددە‌گوازرێتە‌وە بۆ دروستبوونی پرۆتین. tRNA بە تە‌واوی لە نیوكلیۆتایدی بە یە‌كە‌وە بە‌ستراو پێكھاتووە، لە گە‌ڵ ئە‌مە‌ش تە‌نھا سێ لە‌وان داخراون.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : دروستبوونی پرۆتینە‌كان


Diplomatic Magazine | شەوی قەدر لە ڕوانگەی ناسری سوبحانییەوە\nشەوی قەدر لە ڕوانگەی ناسری سوبحانییەوە\n" وەك مەسەلەن من ئەڵێم سەعات یەك نان ئەخۆم، واتە سەعات یەك دەست ئەکەم بە نان خواردن، ئیتر کەی تەواو ئەبم ئەوەیان دیار نییە. قورئانیش لە شەوی قەدردا دا بەزی واتە دەستپێکەکەی ئەو شەوە بوو".\nئەوترێت شەوی قەدر خێری زیاترە لە هەزار مانگ، گرنگە بزانین کە ئەو (١٠٠٠) مانگە بۆ تەکسیرە واتە ژمارەیەك مانگ نەك ئەوەی بڵێین ٩٩٩ نییە ئیلا ١٠٠٠ـە، مەسەلەن تۆ ژمارەیەك خەڵکی زۆر ئەبینیت ئەڵێ هەزار کەس ئەبوون! دەی ئەمەش وایە، واتە ژمارەیەکی زۆر نەك هەزاری ڕێك.\nشەوەکە خێرترە لە هەزاران شەو نەك عیبادەت لە شەوەکەدا.\n- جارێ ئەبێ ئەوە بزانین کە خودی شەوەکە خۆی بۆیە ناوینراوە قەدر چونکە قورئانی تیا دا بەزیوە، واتە دابەزینی قورئانەکە لەو شەوەدا بووه‌تە هۆی ئەوەی شەوەکە قەدردار بکات، نەك خودی شەوەکە قەدردار بێت. بە هۆی قورئانەکەوە قەدردارە.\n- شەوی قەدر خێرترە لە هەزار مانگ، یەعنی ئەو شەوە زۆر باشترە لە هەزاران مانگی ڕابردو کە قورئانی تیا نەهاتۆتە خوارەوە، یەعنی چوون ئەو شەوە قورئانی تیا هاتە خوارەوە بۆیە حەتمەن خێرترە لە هەزاران مانگ کە قورئان لە شەوەکانیدا نەهاتۆتە خوارەوە، ئەم قورئانە بە عینوانی هیدایەت خوای گەورە بۆ بەندەکانی ناردووە. واتە ئەگەر قورئان نەهاتایە ئێمە هیدایەت دراو نە ئەبووین و سەرگەردان ئەبووین.\nدەی مادەم ئەو شەوە ئەو هیدایەتەی تیا هاتۆتە خوارەوە زۆر باشترە لە هەر شەوێکیتر، یان لە هەزاران مانگیتر کە قورئانی تیا نەهاتۆتە خوارەوە.\n- من کل امر: هەرچی شتە نایگرێتەوە! خەڵکانێك وا تەفسیریان کردووە ئیتر ڕزق و ڕۆزی و ئەجەل و چی و چیتر لەو شەوەدا ئەبڕدرێتەوە، ئاخر ئەبێت سەیری سوورەتەکە بکەین باسی قورئانە، واتە هەرچی ئەمرە هینی قورئان، واتە ئەوە ئەمرەی بۆ هیدایەتی بەشەر پێویستە هەمووی دێتە خوارەوە یەعنی ئەمری هیدایەت نەك ڕزق و ڕۆزی و شتی وا!\n- بۆ چی (تنزل الملئکه والروح) بە صیغەی موزاریع هاتووە: یەکێك لە ڕەوشەکانی قورئان ئەوەیە بە صیغەی موزاریع بەیانی مەسەلەکان ئەکات، تا تۆش بخاتە حاڵەتی ڕووداوەکە، وەك (وکلبهم باسگ ژراعیە بالوصید) ناڵێت کان کلبهم، یان (وتری الشمس اژا گلعت)، یان (وتری القوم فیها صرعی). دیقەت بدەن ئەمانە هەمووی شتانێکن لە ڕابردوودا ڕوویان داوە، بەڵام بە صیغەی موزاریع تەعبیریان لێدەکرێ لە قورئان تا ئێمە بخاتە حاڵی ڕووداوەکە.\nواتە:- مەلائیکە لە ڕابردوودا هاتنە خوارەوە کە ئەم قورئانەیان هێنا، نەك ئەوەی هەموو شەوێ لە ڕەمەزاندا بێنە خوارەوە، چوونکە دابەزینی مەلائیکە مەربوت بوو بە نزولکردنی قورئان.\n١. شەوی قەدر شەوێك بوو یەك جار بوو ئیتر کۆتایی هات، واتە شەوێك بوو کە قورئان تیایدا هاتە خوارەوە ئیتر ئێستاکە کە ئەڵێین شەوی قەدر خوودی شەوەکە نییە، بەڵکو یاد بوودی ئەو شەوەیە، وەك ئەوترێت شەوی میعراج یان شەوی مەولوود، دەی خوودی شەوەکە نین خۆ! یاد بوودی ئەو شەوەن.\n٢. مەلائیکە لە شەوی قەدردا نایەنە خوارەوە ئێستا! یەعنی ئەو کاتە بەهۆی ئەوەی قورئانیان دا ئەبەزاند بۆ پێغەمبەر (ص) ئەهاتنە خوارەوە نەك ئەوەی هەموو ڕەمەزانێك لە شەوێکدا کە ناوی قەدرە مەلائیکە بێنە خوارەوە!\n٣. عیبادەت لەو شەودا هەرگیز بەقەد هەزار مانگ خێری نییە، وە هیچ ئیشارەیەك نییە لە قورئاندا کە ئەو شەوە عیبادەت تێیدا لە هەزار مانگ باشتر بێت! ئەصلەن ئەمە ئصول و قەواعید لە دیندا تێك ئەیات، مەعقوول نییە، پاداشتی ئینسان بە پێی ئەو کارەیە کە ئەیکات. خوودی شەوەکە خۆی خێرترە نەك عیبادەت تیایدا لەبەر ئەوەی قورئانی تیا دابەزیوە، ئەویش شەوی یەکەمەکەی سەردەمی وەحی پێغەمبەر نەك شەوێکی ئێستای ڕەمەزان.\n٤. ئینجا ٤٦ ڕەئی لە دیاریکردنی شەوی قەدردا هەیە لەبەر ئەوەی وایان زانیوە هەموو ساڵێك لە ڕەمەزاندا شەوێك هەیە بەو تەیبەتمەندیەوە جا لەبەر ئەوەی بۆیان حه‌ل نەبووە وتوویانە ئەو شەوە ئەگەڕێت! ساڵێ ٢١ و ساڵی ٢٣ ساڵی ٢٥، لای خۆشمان بووە بە باو ئەڵێن شەوی ٢٧ـە!\n٥. ئەو ڕیوایەتەی ئەڵێ پێغەمبەر (ص) شەوی دابەزینی قورئانەکەی بیر چۆتەوە، نەك ئەوەی هەموو ساڵێك شەوێك هەبێت بەو خصوصیاتە. تەنها ئەوەی بیرماوە کە ئەو شەوەی قورئانی بۆ دا بەزی لە ١٠ شەوی ئەخیری ڕەمەزاندا بوو.\n٦. واتە ئیتر شەوێك نییە بە ناوی شەوی قەدری حەقیقی! بەڵکو ئەم شەوەش وەك شەوی میعراج و شەوی مەولوود یادبوودی شەوی قەدرە کە سەرەتای دابەزینی قورئانە. ئەبێت وەك شەوی میعراج و شەوی مەولوود تەصەوری بکەین!\n- ئەی ئیستیفادەی چییە ئەو شەوە؟ تەنها بۆ نوێ کردنەوەی بەڵێن، بیری دابەزینی ئەو هیدایەتەمان بکەوێتەوە، بیری ئەوەمان بکەوێتەوە کە مەلائیکە و روح لە ماوەی ٢٣ ساڵدا ئەهاتنە خوارەوە و قورئانیان نازڵ ئەکرد. شوکر و سوپاسی ئەو نیعمەتە بکەین و پەیمان نوێ بکەینەوە لەگەڵ خوای گەورە.\n- (غفر لە ما تقدم من زنبە) یش کاتێکە داوای لێبوردن بکات لە ڕابردوو وە بڕیاری ئەوە بدات لە داهاتوودا بەو جۆرە بێت کە قورئان داوای کردووە نەك بە هەوانتە بێت، ئیتر خوای گەورەش وەعدی داوە تەوبەی نەصوح بکەن لێتانی وەرەگرم ئەمیش هەر وایە.\nوە ئیعتیکاف (مانەوە لە مزگەوتدا) هیچ عیلاقەیەکی بە لیلەالقدرەوە نییە ئیتیفاقەن ئەکەوێتە ئەو شەوەوە بە دەلیلی ئەوەی لە سوڕەی بەقەرەدا کە باسی ئیعتیکاف ئەکات هیچ ئیشارەیەك بە لیله‌القدری تیا نییە.\nئەمە تەفسیری ناسری سوبحانییه بۆ سورەتی قەدر و شەوی قەدر، ئه‌و به ده‌نگ باسیكردووه‌و هێنراوه‌ته سه‌ر زمانى نوسین.


یەکێتی و یەکگرتوو کۆبوونەوە – کوردی – RojNews.News\n22/06/2020 - 8:51:48 pm\nسێشەممە, 12 ماي 2020 – 16:23 ڕۆژنیوزـ سلێمانی\nپاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ لە شاری سلێمانی شاندێکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بە سەرۆکایەتی قادر عزیز سەردانی سەرکردایەتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستانی کرد.\nشاندەکەی یەکێتی پێکهاتبوون لە چەند ئەندامێکی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەگەڵ شاندی یەکگرتوو بە سەرکردایەتی سەڵاحەدین بەهادین ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی و ئەندامانی ئەنجومەنی جێبەجێکاری یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان کۆبوونەوەیان ئەنجامدا.\nدوای کۆبوونەکە مستەفا عەبدوڵا ئەندامی ئەنجومەنی جێبەجێکاری یەکگرتوو و سۆران جەمال تاهیر لێپرسراوی پەیوەندییەکانی یەکێتی نیشتیمانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنوویان ئەنجامد و ئاماژەیان بەوەکرد، کە لە کۆبوونەوەکەدا گفتووگۆیان لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو حزب کردووە.\nهەروەها وتیان: باسی پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستانمان لەگەڵ بەغدا کردووە، لەگەڵ بارودۆخ و ژیانی خەڵک، تاوتوێی دانانی بەرنامەیەکی گونجاومان کرد بۆ حکومڕانییەکی گونجاو.\nهەر لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسیەکەدا سۆران جەمالی تاهیر بەرپرسی پەیوەندییەکانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان وتی: سەردانەکانی شاندی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بۆ لای سەجەم حزبەکان بەردوام دەبێت، بۆ بە هێزکردنی پەیوەندییەکانی نێوان یەکێتی نیشتیمانی و حزبەکانی دیکە.


ئەوەوەنەو شێعریه جەشادی ڕەحمانزادەی[هانە] – هەورامان\nیانە ئەدەب و هونەر ئەوەوەنەو شێعریه جەشادی ڕەحمانزادەی[هانە]\nچەمەڕانا بەی مجیەیمەنە\nبارەسایی بێ تۆیی\nتا درەوشیا شێعرێ\nسوورتەر جە ولەکێ گجیەکەو جەژنانەیم\nپەنجێت هەڵای شەفا مدانێ؟\nگەشە دەی ئایروو کوڵمەکانم\nکەری هەزار تیکێ\nتەنیا بە دەسوو تۆوە لکەشا کریۆوە!\nهۆنەر فرته‌ر کارش چەنی ئێحساسیوه هەن و پەی ئێژانه و کێشانه‌یش ترازوێ عەقڵی ناڕێک.ئەڵبەت ئینەپامەعنای نیەن نەتاومێ هەرمانە هۆنەریەکا بسه‌نجێنمێ. کانت پەی سه‌نجناو هۆنەری جە [قەزاوەتی زەوقی] نامێ مەبەرۆنه کە جیان جه‌دەلیلێ عەقڵی و قەزاوەتو حەزی.وەختاریە من ماچوو ئی کوڵە جوانخاسەن ئێدعاوئەرزشی کوللی بیەیم هەن.گەرەکمەن وینگاو وێموه بسلەمنوو کە جیان ئه‌و حەزی تاکی و پەی نموونەی وەش ئامای ئه‌و دیاردیه‌ته‌ری.\nخاڵیەتەر کە کانت پەی سه‌نجنای زەوقی هۆرش چنیەن ئانەنە کە جوانخاسی هۆنەری جوانخاسیە قۆتار وتایوه‌ته‌ن. دوور جە هەرجۆرە ئەوەبینیاییەن. مسداقیە جە نموونەی نیەن.جوانخاسی ئی گوڵیە نەبینیان بە گوڵیەتەریوە.\nتاک پەی وێش جوانخاسەن،هەرپاسە ئاوه‌نه که ماچۆ:وەختاریە هۆنەری جە دیدی جوانخاسییوە جیا جە هەر ئەوەبینیایه قەزاوەت مەکەرمێ خەریکێنمێ تەنیا سەرو فۆرمیوە باس مەکەرمێ. لەزەتو دەرکیچ دلێ گەمەو فام و خیاڵینە وەش مه‌ونێ.بە واتیەتەر شێعرە فرانمودو ئێحساسو شاعێری نیەن.\nپیرێسیچ ماچۆ:زوانو هۆنەری،زوانو نیشانەکان نیشانەیچ یانی دەلاله‌تو چیویە سەرووچیویەتەر،په‌وچی هەمیشە نادیارەن.\nنیشانێ ئەوەجەش بە شیوەکەردەی و ئەدراکی هەن تاکه‌تێ نیشانێ و شیوەکەردەکەیش دیسان نیشانیەتەری وەشە کەرانێ و ئادٚیچ ئەوەجەش بە شیوەکەرده‌یه‌ته‌ری هەن. پی جۆرە بە قەوڵو دریدای ئێمە هیچوەخت نمەیاومێ بە مەعنایە تاک و تەمامە.\nمەعنا تەنیا چرکیەنە دەرک مەکریۆ کە ئادیچ ئەوەوەنەی ڕوە مدەو.ئەوەوەنەو هەر نیشانیە بینیانوه بە ویر و تەجرۆبەو وانەریوە.بە پەنەزانای پی خاڵاوە مەلمێ سەروو ئەوەوەنەو دەقەکەی.\n“چەمەڕانا بەی مجیەیمەنەه …”\nدەق بە چەمەڕایی دەس پەنە مەکەرۆ. چەمەڕایی یۆوە جە دیاردە زاقەکاو ئێنسانی حەماسین. یاوای بە ئاواتەکاش تەنیا بە دەسو قارەمانەکاش بە دی مەی. کارش چەمەڕایی، ئەرامەننەیی و ئەوەمەنەین.\nهەمیشە ماتڵەن کەسیە بەی و ئی ئاژەیە بواڕۆ.کەسیە کە متاوۆ مەعشوقیە تاکی بۆ یامکه‌تێ مۆنجی ئاخر زەمانی و جەمعی.بەڵام دەقی تراژیدی وێش چۆڵێش هۆرماڵاینێ و دلێ پڕۆسەو واڕاو ئاژەکەیەنە ئەکتیو و بەشدارەن. بە گۆشە چەمیە پەی مەتنە وەڵینەکاش، ڕوەش کەردێنە خۆلقناو سەوای و ئەر چیویە ئێژادارش شکە بەرد بە پاو پارامترەکاو ڕویی موانۆشوە.پەی ئانەیە بزانمێ دەقیە حەماسی هەن وەرانوەرماوە یا تراژێدی، دمایی مەیمێوە لاش.\n“چەمەڕانا بەی و مجیەیمەنە\nئاننە کە خنیکیەۆ\nتا درۆشیاوە شێعرێ ..”\nمجیای،خنیکیای، جیا ئه‌و باری مەعنایشا دلێ جۆمڵەکێنە دالیەنێ پەێ ئاوێ. بێڕەنگی، سادەیی، سافی، پاکی و…زوانو دەقەکەی زوانو ئاوێن. سادە و بێ فێڵ. نیشانەکاش دلێ گەمەی زۆرەکی و به زوان نەخنیکناینێش. یەکڕەنگی و سادقبیەی لازمەو شێعرێن،هەرپاسە ئرۆتیسمیە نەرمیچ دلێ ئی دووە کەلیمەینە مدەو چەمەرە.ئی مجیایە، پەی خنیکناو ئاژیە نەوازیا و درۆزنی داوا کریان.وەڵینیە پەی یاوای بە ئازادی و ئێستغنایە عرفانی(چیگەیچەنە تەزادیە شیرین مەوینمێ،هاڵی بیەی جە وێم بییەن بە تەمایە، پەڕبیەیه جە یۆوەتەری بییەن بە ئاواتە و نمادو ئازادی)گاهه‌ز جووڵیە بۆ پەی بەرئامای جە بێمەعنایی و یاوای بە وجودی هەستی شناسیانه‌ی. خۆلقناو حەقیقەتیە وجودی کە دەق دلێ شێعرێنه وینۆش “تا درۆشیاوە شێعرێ..”. ئی شێعرێ چێشەنە؟ئی دنیاو هۆنەریە کامەنە کە دەق حەقێقەتی چاگەنە مەوینۆ؟ خراو نییەن ئیشارە کەرمێ بە قسێ دوێ جە زانایا.\nهایدگێر ماچۆ:پەی دماڕۆ جامعەو بەشەری،تکنۆلۆژی مۆدێڕن هەڕەشیە تەمام گەورێنه.به حه‌دیه که ئەرزش و ئیژایی ئێنسانەکا تا ڕاده‌وکەلوپەلی مارۆرە واری.تەنیا چێویە کە بتاوۆ وەرانوەرو ئی کارەساتەیە بمدرۆوە و دنیاو بەشەریەتی ڕۆزگار کەرۆ:هۆنەره‌ن. “عەلی محەممەدهەقشناسیچ”ماچۆ: زوانو هەر مێللەتیە زەمانیە مەمرۆ کە دمایین شاعرش مەردە بۆ.\nڕۆشنەن یاوگه‌و جه شێعرێ و ئی دنیای نمەتاوۆ ئاشێعر و ئا هۆنەرە بۆ کە پێسەو یاگه‌وچانیە که پەی مانیایی جە ژیوای تەماشاش مەکەرمێ.و یا تەنیا ویانیە پەی سەرگەرمی و لەزەت بەردەی و وەخت ویارنای بۆ.چیگەنە شێعرە حەقێقەتو ژیواین،لواین.حەقێقەتیە جیا جە وەهمو هێقم ئەرمانای ئیدئۆلۆژیەکا و ئیسمه جۆراوجۆره‌کا.\n“بە تاموو یەکەم ماچی…”\nوەسفیە کوڵه‌ن چا دنیاو شێعرێ.بەتامو یەکەم ماچی،یەکەم وەشەویسی بە گردوو مەدلولەکاشوە.مەولەوی واتەنی یانی:عۆمری دووبارە،هەرکەس تەوەلۆد دووبارەش نییەن٫ئەڵبەت سەعادەت ستارەش نییەن.کۆشنای پەی خۆلقنای دنیاو لەزەتیە بێ ئه‌وپوڕینی.قەوڵیە ئەلەست ی و دیسان ئا تەزادە شێعریە.\n“ولەکێ گجیەکەو جەژنانەیم..”\nزەریفتەرین ولی ولەو شاعرینە بێ بۆ. جوانخاسیە قۆتار وتاک.ولەکێ پەی گجی جەژنێ مەجازی لۆغەوی،مەجازی لۆغەوی دالیە پەی وەشی وعلمو بەیانی و ..\n“پەنجێت هەڵای شەفا مدانێ؟\nملەوانەو تانان؟ …”\nشکە،تەرس شکیە ئاوس جە پەرسێ.ئی شکێ ئانەیە نمیاونۆ کە کەسیەتەر یا بەریەتەر شکە بەرۆ.چوونکە وارتەروە ئیشارە مەکەرۆ کە پەلکێ خەیاڵیش لکەشا تەنیا بە دەسوو ئادی مه‌کریاوە.ئی شکێ جە نیاوایی و مانیایی بێهاز کەوتەین. ئایرو کوڵمی کە نمادو درۆشیایی و نور و ڕۆشنوەکەرده‌ی و هیزو لواین،کز کەوتەن.\nکزیچش مەگێڵۆوە پەی پەلاماروو جامعەی و تۆزەو عادەتی،وەهمیە درۆزن که خەریکەن پێسەو ماریە وەش خەت و خاڵی داگیرش مەکەرۆ.ئانەن کە تکاو هێز و بەخشایش هەنه تا ئایرو کوڵمیش گەشیەووە و ئا ملەوانێ عۆرف و عادەتیە پڕچنۆنە.تا بگنۆوە سەرو ڕاو گێڵای و شۆنه‌و حەقێقەتی وجودی وێشەرە.\nباسیەتەر کە پەنەواز بە واتەین بیەو نیشانێ و گەمەو ڕەنگەکان.دەقەکە بە بێڕەنگی ئاوێ دەس پەنە مەکەرۆ، شۆنیشەرە فرە زاق و وەرچەم ڕەنگی سوور مەوینمێ کە چننە جارێ واوەی کریانوە.\n“یەکەم ماچ، سوور، سوورتەر، ولی، گجی جەژنانەی، ئایرو کوڵمی.” ڕەنگی سوور قووڵتەرین و تنتەرین ڕەنگووئێحساسین. ڕەنگو ئنقلابی، یاغی بیەی و ونی کە بە شێویە وەرچەم پژگیان ملوو دەقەکەیرە. دماین خەتەنە دلێ زەنجیروو پەلکەینە ڕەنگی سیاو مەوینمێ. شایەدیچ سوور و سیاو؟ڕەنگی سیاو ڕەنگو فەرمانبەردەی و دیلی و بێدەنگین. ژەنیە کە گجی سیاو که‌رێنه نیشانێ فەرمانبەردەیش جە شوی بێ و کشیشەکایچ پەی نیشانداو فەرمانبەردەیشا جە خۆدای عابایە سیاوە کەرێنێ وەرشا.عالەمو شێعرێ باسو ئی یاغیبیەی و گرفتارینە بە گردو نمودەکاشوە و هه‌رپاسه شەڕوو زوانی دلێ زوانینه پەی یاوای بە زوانی. پەی ڕۆشنتەر واتەیش جە شێعریە شاملووی یاردی مه‌گێرمێ:\nنە عادلانە نە زیبا بود جهان\nبیش ازانکە ما بەصحنه براییم [بێڕەنگی] بە عدل دست نایافتە اندیشیدیم و زیبایی در وجود امد[“سوور و سیاو] حەقێقەت چیویە نییەن وەڵێوە تاریف کریابۆ و ئێمە تەنیا تەفسیرش کەرمێ، حەقیقەت دلێ گەمەو سوور و سیاو ژیواینە،دلی ڕاو لواینە بە دەسی ئێمە وەش مەکریۆ.\nبلمێوه سه‌رو باسو حەماسی یا تراژیدی بیەو دەقەکەی.\nهەرچن جە دیدی فرانمودیوە شاعێریە چەمەڕان،بەڵام ئێمە کارما بە نیەتو شاعریوە نیەن،نیەتوو شاعری دلێ گەمەو زوانینە هەزم بۆنە و پێسە بەشیە جە دەقی تەماشا مەکریەۆ.ڕاسەن شاعێر هەوڵ مدەو زوانی ڕاموو وێش کەرۆ بەڵام دلێ دەقی سەرکەوتەنه دسوو ئاخری زوان شیرە مه‌بۆنە و دەسەڵاتو وێش مه‌سلەمنۆ.دلێ ئی شێعرێنه هەرچه‌ند بە چەمەڕایی دەسش پەنه کەردەن بەڵام ڕانموونیما نمەکەرۆ پەی دەقیەتەر یا تەفسیریە بەر جە دەقی. بەڵکوو دلێ وێشەنە ئا حەقێقەتە کە چەمەڕاشەن بە دی مەینه:حەقێقەتو درۆشیاوەو شێعرێ،شێعرە خۆلقیاینە. ئەکتیو و پتەوە و ئاوانگاردە.\nنویسیای وەڵین بنجە بنەڕەتیەکیٛ زوانی هەورامی دلیٛ زوانی فارسی و کوردی دلیٛڕاسینینە\nنویسیای دمایین سوفی حسین نارنجڵەیی


ئەردۆغان دەسەڵاتەكان تەنیا بۆ خۆی قۆرخ دەكات\nرونكردنه‌وه‌یه‌ك له وه‌زیری داراییه‌وه\nدادوه‌رانى مانگرتووى گه‌رمیان پێنج خاڵ ده‌خه‌نه به‌رده‌م رای گشتى\nخشته‌یه‌كی نوێی مووچه ڕاگه‌یەندرا\nزانیاری نوێ له‌سه‌ر شه‌ڕه‌كه‌ى قه‌ره‌ته‌په\nسه‌ركرده‌یه‌كى دیكه‌ى ئیسلامى له‌هه‌وڵى كوشتن رزگاری بوو\nئه‌مڕۆ ئه‌م وه‌زاره‌ته مووچه وه‌رده‌گرێت\nسه‌ركرده‌یەکی ئیسلامى كوژرا\nته‌قینه‌وه‌یه‌ك دیمه‌شقی پایته‌ختى سوریاى هه‌ژاند\nبۆچوون / بیروڕا :: 09/05/2016\nهۆكاری یەكەم و كۆتایی، گرنگترین هۆكاری دەستلەكاركێشانەوەی ئەحمەد داودئۆغڵو لە سەرۆكایەتیی وەزیرانی توركیا، بریتییە لە ویستی دیكتاتۆرییانەی سەرۆك رەجەب تەیب ئەردۆغان كە هەوڵدەدات بۆ قۆرغكردنی دەسەڵاتەكانی جێبەجێكردن لە كاتێكدا بۆ نزیكەی سەد ساڵێك دەچێت ئەم دەسەڵاتانە لە دەستی سەرەك وەزیراندان.\nپێشتر پەیوەندیەكانی نێوان ئەردۆغان و داودئۆغڵو باش بوون هەتا ئەوكاتەی لە ئەیلولی 2014 دا یەكەمیان دووەمیانی دیاریكرد بۆ ئەوەی ببێتە سەرەك وەزیران و ئیتر ناكۆكییەكان وەدەركەوتن. ئەردۆغان ویستی پارتی بزووتنەوەی نیشتمانی فریو بدات و بەشداریی حكومەتی پێبكات، بەڵام ئەندامانێكی زۆر لەمە ناڕازی بوون و پاساوەكەیشیان هەر حەزی دیكتاتۆریانەی ئەردۆغان بوو.\nهیچ نهێنییەك لەوەدا نەماوەتەوە ئەردۆغان دەستوورێكی نوێی بۆ توركیا دەوێت كە دەسەڵاتەكانی جێبەجێكردن لە دەستی خۆیدا كۆبكاتەوە و تەنانەت بەبێ دەستوورێكی تازەیش هەر ئەوەی دەوێت و هەوڵی بۆ دەدات، ئەوەتا لە 29 ی مانگی رابردوودا مافی دامەزراندنی سەركردەكانی پارتی داد و گەشەپێدانیشی لە هەرێمەكاندا لە سەرەك وەزیرانەكەی سەندەوە.\nهەموو ئەمانە لەكاتێكدان كە توركیا لەناوخۆیدا رووبەڕووی كوردەكان بووەتەوە، هەروەها كردەوەی تیرۆریستی لە ئەنقەرە و ئەستانبوڵ و بۆرسە ئەنجامدەدرێن و لەو لایشەوە كێشەی كوردەكانی سوریا. جگە لەمانەیش توركیا لە 20ی ئازاردا رێككەوتننامەیەكی گشتگیری لەگەڵ یەكێتی ئەوروپا واژۆكردووە سەبارەت بە پەنابەران كە دەبێت بیانپارێزێت و مامەڵەیەكی مرۆڤانەیان لە توركیادا لەگەڵ بكرێت. ئەوەبوو پارلەمانی توركیایش لە هەفتەی رابردوودا 72 بڕگەی رێككەوتننامەكەی پەسەند كرد، بەمەیش رێگە بە توركەكان دەدرێت بەبێ ڤیزا بچنە وڵاتانی یەكێتی ئەوروپاوە، ئەمەیش مانای وایە كە سەدان هەزار هاووڵاتی توركیا بەرەو وڵاتانی یەكێتی ئەوروپا دەچن و ناگەڕێنەوە بۆ وڵاتەكەیان.\nرەنگە خراپترین شتێك لە دەستلەكاركێشانەوەكەی داودئۆغڵودا ئەوە بێت كە لەم دواییەدا رایگەیاند ئامادەیە بچێتە دانوستاندن لەگەڵ پارتی كرێكارانی كوردستاندا بۆ كۆتاییهێنان بە یاخیبوون و كردەوە تیرۆریستی و توندوتیژیەكان. ئەردۆغان لە بەرامبەر كورددا زۆر توندڕەوترە و دەیەوێت كوردەكان خۆیان بدەن بەدەستەوە، ئەم داواكارییەیش مەحاڵە بەتایبەت كە ناوچە كوردییەكان سنووری هاوبەشیان بە سوریا و عێراقەوە هەیە.\nزیاد لە جارێك ئەردۆغانم بە (سوڵتان) وەسفكردووە، بەڵام ئەمڕۆ بە دیكتاتۆریش ناوی دەبەم، چونكە ئەو جەنگەی كە لە دژی رۆژنامەوانیی لە وڵاتەكەیدا بەرپای كردووە گەیشتووەتە ئەڵمانیا و لەوێش داوای لە حكومەت كردووە رۆژنامەنووسێك دادگایی بكات كە گاڵتەی پێكردووە. پێشتر ئەوەم خوێندووەتەوە كە هیچ كاتێك توركیا بەهەشتی رۆژنامەنووسان نەبووە، بەڵام لەم رۆژگارەی ئەردۆغاندا وەك دۆزەخی لێهاتووە، رۆژنامەنووسان دەستگیر و دادگایی دەكرێن و بە زیندانیكردن سزا دەدرێن و رۆژ بە رۆژ ئازادییەكانیان لە كەمی دەدات.\nئازادیی ئەكادیمیش هەر سەركوت دەكرێت، كۆشكی داد كە لە 19 نهۆم پێكهاتووە لە ئەستانبوڵ و رەنگە گەورەترین كۆشكی داد بێت لە ئەوروپادا، بەڵام ئەمە راستیەكانی پێناشاردرێتەوە، ئەوەتا چەند رۆژێك لەمەوبەر چوار مامۆستای زانكۆ برانە بەردەم دادگا، تۆمەتەكەیشیان تیرۆر بووە، ئەمە چۆن؟ وەڵـڵا واژۆی داواكارییەكیان كردووە كە داوای دەستپێكردنەوەی دانوستان دەكات لە گەڵ پارتی كرێكارانی كوردستاندا.\nلەو بڕوایەدام دادگا لە بایەخی هەر چوار مامۆستاكە تێدەپەڕێت و مەبەستی تیرۆری مامۆستایانی دیكە و رێگرتنە لە هەر نەیارییەكی ئەكادیمی دژی سیاسەتی ئەردۆغان.\nئەوەی وتم رێگەی ئەوەم لێناگرێت كە دان بە لێهاتوویی ئەردۆغاندا بنێم، ئەو لە شەقامەكانی ئەستانبوڵەوە دەستی پێكرد و رێگەی بڕی هەتا بووە سەرۆكی شارەوانیی شارەكە و پاشان كە پارتەكەی لە هەڵبژاردنەكاندا سەركەوت ئەم بووە سەرەك وەزیران و ئێستایش سەركۆمارە. لەبەرامبەردا داودئۆغڵو ئەكادیمیەكی میانڕەوی كتێب ویستە، سەرەتا وەك راوێژكارێك چووە ریزی پارتی داد و گەشەپێدانەوە و دوایی بووە وەزیری دەرەوە و دواتریش سەرەك وەزیران.\nلاچوونی ئەم لە دەسەڵاتدا زیانە بۆ پارتەكە و توركیا و پەیوەندیەكانیشی لەگەڵ ئەوروپادا، چونكە داود ئۆغڵو رووی باشی سیاسەتی توركیایە و لەوانەیشە لە كۆتاییدا ئەردۆغان باجەكەی بدات.\nجیهاد ئەلخازن:: پێش 2 هەفتە\nدواڕۆژ:: 14 کاتژمێر پێش ئێستا\nكه‌یفیى ئه‌مین:: 2 رۆژ پێش ئێستا\nموشعیل ئه‌لسدیریى:: 4 رۆژ پێش ئێستا\nخالید سلێمان:: 5 رۆژ پێش ئێستا\nماهیر ره‌زوق:: 6 رۆژ پێش ئێستا\nغەسان سابور:: 7 رۆژ پێش ئێستا\nداعش و كۆتاییە چاوەڕوانكراوەكە\nد. جبریل ئەلعوبێدی:: پێش 1 هەفتە\nعەبدول گوڵپەریان:: پێش 2 هەفتە


ڕۆژانە چی بەسەر ڕۆمەنییەکاندا دێت؟ - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nوێنەی چەند ڕۆمەنیەک لە شەقامی سڤێیا لە شاری ستۆکهۆڵم.\nڕۆژانە چی بەسەر ڕۆمەنییەکاندا دێت؟\n" ویستی میز بەسەرمدا بکات "\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 9 december 2014 kl 12.31\nبەشێکی زۆر لەو ڕۆمەنی یان قەرج و کەسانەی کە هاوڵاتینامەی وڵاتانی دیکە ئەوروپایان هەیەو لە سویدا دەژین ڕۆژانە لەلایەن هاوڵاتیانەوە ڕووبەڕووی سوکایەتی و توندووتیژی دەبنەوە.\nبەهۆی نەبوونی شوێنی نیشتەجێوونەوە بەشێکیان لەسەر شەقامەکان دەژین. لەسەر کارتۆن و لە بن دیوارەکاندا دەخەون. هەندێکی دیکەیان لە نێو پارک و باخچەکاندا بە کارتۆن هاوشێوە چادرێکیان بۆ خۆیان هەڵداوەو ژیانی تیادا دەبەنە سەر. ئیدی سەرەڕای سەرماو سۆڵە و سەختی ژیان سوکایەتیشیان پێدەکرێت. یاسەر ڕۆمەنیەو بۆ بەشی هەواڵەکانی ڕادیۆی سوید ئێکوت دەگێرێتەوە کە بەچ شێوەیەک سوکایەتیان پێکردووە.\n- یاسەر دەگێڕێتەوە کە ئەوان لەبن ئەو دیوارانەی کە بانیان هەیە بە کارتۆن و تەختە پەرژینی بۆ دروست دەکەن و شەوانی تیادا دەبەنە سەر. هەروەها دەگێڕێتەوە شەوێکیان کاتێک کە لەگەڵ چەند هاوڕیەکیدا لەدەرەوە لە شەقامی سڤێیا لە شاری ستۆکهۆڵم لە ژێر بان و تەنیشت دیوارێکدا خەوتبوون کەسێک بەشەق بە کارتۆن و پەرژینە تەختەکدا هات. یاسەر هەوڵیدا بوو کە نەهێڵێت تەختەکە بەسەریاندا بکەوێت، بەڵام کەسەکە لەدەووەی بەرژینەکە بەردەوام بووە لە شەقهەڵدانە پەرژینە تەختکەوە ئەویش بەسەر یاسەردا کەوتبوو.\nیاسەر دەستی بریندار دەبێت، بەڵام پاش چەند ڕۆژێک کاتێک فەمانبەرانی دەزگای خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی دەبینین دەستی هەڵئاوساوە ڕەوانەی نەخۆشخانەی دەکەن بۆ ئەوەی چارەسەر وەرگرێت. پاشان فەمانبەرانی دەزگای خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی پەیوەندی بە پۆلیسەوە دکەن بۆ ئەوەی کە داوایەک لەسەر ئەو ڕووداوە تۆمار بکەن، بەڵام پۆلیس هەرگیز ڕووی لەو شێونە نەکردوو هیچ داوەیەکیش هەتاوەکو ئێستا لەسەر ئەو ڕووداوە تۆمار نەکراوە.\nپۆلیس ڕوونیکردۆتەوە کە ئەو ڕۆژە کاریان زۆرهەبووە ئەو دۆزیەی ئەوان کەوتۆتە ژێروەو نەتوانراوە داوای لەسەر تۆمار بکەن. سەبارەت بەوەی کە بەچی شێوەیەک یاسەر چارەسەری بۆ کراوە ئەوا دەگێڕیتەوە.\n- یاسەر دەڵێت. گەچیان لەدەستم گرت، لەبەر ئەوەتی دەرکەوتووە کە من سێ پەنجەم شکاوە.\nتیتی تەمەنی ٤٠ ساڵە و باوکی شەش منداڵە، ئەویش ڕۆمەنیەوە هەر لە شەقامی سڤێیا بوو کاتێک کە هێرشکرایە سەر جێگەی خەوەکەیان و دەگێڕێتەوە کە سەرڕەرای ئەوەی بەشەق بە کارتۆنەکاندا هاتن هەڕەشەی سوتانی شوێنەکانیشمانیان کرد، یەکەم جار ئێمە تێنەگەشتین پاشان بە هێما نیشانیان داین کە چۆن ئاگری تێ بەردەدەن. تیتی دەگێڕێتەوە کە چەند جارێک پێشوو تریش خەڵکی هەوڵیداوە میز بەسەریاندا بکرەن\n- تیتی دەڵێێت. پیاوێکی بەتەمەن بوو کە دەیووسی میز بەسەرمدا بکات، زۆر دڵنیا بوو لەوەی کە سوکایەتیمان پێدەکات. کاتێک من هەوڵمادا تێیبگەیەنم کە ئەو جێگەی منە، لاسای دەکردومەوە دەگووت پلیس پلیس. من خۆم هیچ بەر جلووبەرگەکەم نەکەوت بەڵکو میزی بەسەر پەتۆکەمدا کرد. پاشان من پەتۆکەم ڕاوەشان و لەخۆم دوورم خستەوە.\nئەمڕۆ پۆلیسی گشتی دژە تاوانکاری سوید(Rikskriminalpolisen) ئەرکی پێسپیردراوە کە پێاداچوونەوە لەسەر ئەوە تاوانانەی ڕووبەڕووی ڕۆمەونی و کەسانێک کە هاوڵاتینامەی ئەوروپایانە هەیەو لەسوید دەژین ئەنجامبدات. هەروەها لیکۆڵینەوەش لەو تاوانانەی کە ڕۆمەنیەکانی هەڵدەستن بە ئەنجامدانی بکات و ڕوونی بکاتەوە کە ئەو تاوانانە لە چی پێکدێن. لە ئێستادا پۆلیس سەرقاڵی چەندین دۆزیەی کە گومانی کوشن لەڕێگەی سوتاندنەوە کە ڕووبەرووی چادرەگای ڕۆمەنی یان قەرجەکان کراوە لەبەردەستدایە، هەروەها لە چەندین فۆرومی هەڕەشە ئامێز لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە دژی ڕۆمەنیەکان کە سواڵ دەکەن دامەزراوە، دەکۆڵێتەوە. ئەوەی کە جێگەی ئاماژەیە لێرەدا ئەو سوکایەتی و توندوتیژیانەی کە ڕۆژانە ڕووبەڕووی قەرەجەکان دەبێتەوە، بەڵام پۆلیس لێی ئاگادارنیە.\nپەیامنێرێکی بەشی هەواڵەکانی ئێکۆتی رادێوی سوید چەند ڕۆژێک چاودێری هەڵسووکەوتی هاوڵاتیانی بەرامبەر بە سواڵکەرە رۆمەمەنیەکان کردووە. کە یەکێک لە سواڵکەرانە ناوی ئێمانوێلا بووەو پەیامنێرەکە لە تەنیشتی دانیشتووە. لە ڕپۆرتەکەی ئێکۆتدا ڕوونیکردۆتەوە دووکچ کە پێدەچوو تەمەنیان ١٢ ساڵ بێت هەردووکیان یەکی دوو تڤیان لە دەمووچاوی ئێمانولا کردبوو، پاشان خواردنی فڕێدراویان بەسەرو چاوی سواڵکەرێکی دیکە کە لەتەنیشت ئێمانوێلادابووە بژاند.\nئێماڤیژا یەکێکە لەو ژنە ڕۆمەنیانەی کە سواڵدەکات ، ئەویش بەهامن شێوە تیش دەخاتە سەر ئەو سوکایەتیانەی کە ڕووژانە بەرامبەریان دێتەو ئەنجامدان.\n- ئێماڤیژا دەڵێت. ڕۆژنیە تفمان لێنەکرێت، بۆ نمونە دوێنی تڤێیان تێکردم، هەندێک جار تڤ بەدەموو چاماندا دەکەن، هەندێک جار بەر دەستمان دەکەێن یان تڤ لەو قووتوەی کە بەدەستمانەوەی پارەی تێدایە دەکەن. هەروەها هەندێک جار هاوار بەسەرماندا دەکەن و وەک بەراز یان سەق دەنگیان لێوە دەێت.\nپاش چەند هەفتەیەک ئەچینەوە بۆلای تیتی ئەو پیاوە تەمەن ٤٠ ساڵە ڕۆمەنیە. تیتی دەگێڕێتەوە کە دیسانەوە ڕووبەڕووی توندوتیژی بوونەتەوە، بەڵام ئەم جارەیان بەرامبەر خێزانەکەی بووە.\n- تییتی دەڵێت. ژنەکەم هێشتا نەخەوتبوو، پاوێک ویستی میز باسەریدا بکات، ئەویش هاواریکرد هۆ هۆو پۆلیس پۆلیس، ئیدی پیاوەکە هەڵهاتوو دوورکەوتەوە. ئێستا ناوێرین هەموومان بەیەکجار بخەوین، بەڵکو بەسەر شەوانە پاسەوانی یەکتر دەکەین.


کوردینۆ ھەم شیار بن، ھەم ژی ئاگەھدار بن!!! - دارکا مازی\nکوردینۆ ھەم شیار بن، ھەم ژی ئاگەھدار بن!!!\nترکیا رۆژ بۆ رۆژێ بەر ب فەلاکەتێ ڤە دچیت، ھەر چەند زەخت و زۆر لێ دهێتەکرن ئەو ژی کەلا (کین) خوە د سەرێ کوردان را دەردخیت. ژ بەر کو نھا ئەو تەنێ دکاریتە کوردان، ھەگەر ئەم ژی خوەدی دەولەتەک باین، وی دەمی ترک نەدشییان ھەمی تشتێن خراب و نە د جھ دا ب سەرێ مە و گەلێ مە بینن.\nئەڤ کار و کریارێن ترکان رۆژ بۆ رۆژێ زێدە دبن. رۆژ بۆ رۆژێ ئەو ھار و دین دبن. ژ بەر کو وان ل باکورێ کوردستانێ ل سەر دەستێ پەکەکێ کوردێن وەلاتپارێز، بێ دەنگێ کرنە و دکەن.\nسەدەما بێ دەنگیێ پر لایەنە. یەک ژ وان ژی ئەوە کو ھەگەر تە دەنگەکی نزم ژی ل ھەمبەر ڤێ دەولەتا داگیرکەر و فاشیست دەرخست، ئەو یەک سەر تە دگریت، کارێ تە ژ دەستێ تە تینیتە دەر. ب ڤێ یەکێ پشتا تە دشکێنیت کو تو ئێدی نەشێی هاریکاریا مالا خوە، زارۆکێن خوە بکەی دا کو بشێن بژین.\nژ بەر ڤێ سەدەمێ یە کو ئیرۆ ل باکورێ کوردستانێ بێدەنگی، ترس و خۆف ھەیە کو ڤێ ژی پەردا بێدەنگیێ کێشایە سەر وەلاتپارێزان. لێ نھا تشتەک ژ دەستێ مە ناهێت. ژ بەر کو وەلاتپارێزن مە، پارتی و رێخستنێن مە، دام و دەزگەھێن مە، گەل و خەلکێ مە ھەمی ب ھەڤرا کەتنە بێ دەنگیەکێ کو ئەڤ ژی نە ژ خێرێ را یە. ئەڤە چ دەم دێ ژ سەر وان رابیت، ئان راکەن هێژان نە دیارە.\nھەر کو گەل و پارتیێن ئارمانجا وان ئازادیا کوردستانێ بن، بێ دەنگ دمینن، پێلا داگرکەران یا ژ بۆنا تونەکرنا کوردان زێدەتر دبیت. ھەر کو بێ دەنگی ددۆمە، زۆلم و ستەما داگیرکەرێن ترکان دەوام دکەت. ترک ھەمی نھا بوونە نژادپەرەست و ل ھەمبەر کوردان ھەمی بوونە یەک دەنگ کو کوردان ل باکورێ کوردستانێ بقەدینن. ئەو ڤێ ژی ژ ئەردۆگانێ دژمنێ کوردان دستینن. ھەر وەھا\nئەردۆگان ژی ڤێ زلما ل کوردان دکەت، ب قاوەت و پشتگریا مەھەپە یا فاشیست. مەھەپە یا ل سەر ئەساسێ نژادپەرەستیا ترکا ھاتیە دامەزراندن، ژ رۆژا دامەزراندنا خوە و حەتا نھا چ جاران فکر و رامانێن وان ب دەستێ وان نەکەتیە ژیانێ. ئەو دبێژن ئەردۆگان ژی دکەت. ژ بەر کو ئەردۆگان دترسیت کو دەستھلاتداریا خوە وەندا بکەت، خوە ب ھەر ئاوایی ب متھتپێ ڤە گرێدایە. یانی بوویە خولامۆکێ مەھەپێ.\nئەردۆگان ژ بۆنا دەستهەلاتا خوە و مەھەپێ ژی، ژ بۆنا وان فکر و رامانێن خوە یێن فاشیست جێبەجێ بکەن رێکەفتن کریە و ھەمی کار و خەباتا وان تەنھا بوویە، کوشتن، گرتن و وێرانکرنا کوردان و کوردستانێ. ھەلبەت ئەو ژی نە ب سەرێ خوە ڤان خەرابیان دکەن. پارتیا کو ل سەر ناڤێ کوردان دامەزراندیە ژی ل گەل وانە، ل پشتا وانە. تشتێن ئاکەپە و مەھەپە نەشێن بکەن ئان ناخوازن ل سەر ناڤێ وان بهێتە کرن ڤێ جارێ ژی ب سایا پەکەکێ جێبەجێ دکەن.\nد شەرت و مەرجێن ئیرۆ دا ئەڤ بێدەنگیە ل دووڤ خوە تەسلیمبوونێ تینیت. ئەم باش دزانین کو ل ڤێ جیھانێ گەلەک وەلات ژ رەوشا ئیرۆ یا باکورێ کوردستانێ خەرابتر بوونە. ب دەستێن موسۆلین و ھیتلەر گەلەک عەجێب، کوشتن و مالوێرانی دیتبوون. لێ خەلکێ وان ب یەکیتیا ناڤا خوە زۆرا وان برن و ژ بۆنا خوە دەمۆکراسیەک کو ل سەر ئەساسێ مافێ ئینسانان ژ نوو دا خولقاندن.\nد شەرت و مەرجێن ئیرۆ دا کو ھەمی میتۆدێن ئیشکەنجە و مالوێرانیێ ل سەر کوردان تێنە جەرباندن. دڤێت کورد ب ھەڤرس رێیا چارەسیێ پەیدس بکەن دا کو ڤێ زلمێ ژ سەر خوە و گەلێ خوە راکەن. ھەگەر ئەڤە نەهێتە کرن، ئیرۆ ل کوردستانێ گرتن و کوشتن ھەیە، سبە دێ ڤێ دەرباسی ئەورۆپا ژی کەن. ژ بەر کو د دەستێ ئەردۆگان دا رێخستنەکا وەکو پەکەکێ و داعش ھەیە. ژ بیر نەکن کو گەلەک وەلاتپارێز ب دەستێ پەکەکێ ل ئەورۆپا ھاتنە کوشتن، گەلەک ھاتن تەھدیتکرن دا کو ل دژی پەکەکێ راستیێ نەبێژن و نەنڤیسینن…\nھەردو ب ھەڤرا ئاکەپە و پەکەکە ئانکو ئەردۆگان و عەبدلا ل دژی باشوورێ کوردستانێ چالاکیان ل دار دخن دا کو وێرێ نەگەهیتە ئارمانجا خوە و دەولەتا کوردی یا سەربخوە رانەگھینن. یان ئەم دێ وەھا بێدەنگ بین حەتا کو ئەم یەک ب یەک بێنە گرتن و کوشتن، یان ژی دڤێت ئەم رێیەکێ کو ڤێ بێدەنگیێ راکەن ببینین. ئەو ژی تەنھا ژ ئەنیەک ئان ھەڤکاریەکێ رێخستنێ مە ل سەر خەتا نەتەوەیی دبیت لێ مخابن ئەو ژی ڤێ ناکەن…ئێدی ھوون دزانن…


ئەو كەسانەی رێژەی كۆڵیستڕۆڵیان بەرزە تووشی نەخۆشی لەبیرچوونەوە دەبن\nئەنجامی لێكۆڵینەوەیەك دەریدەخات، ئەو كەسانەی كۆڵیستڕۆڵی بەرزیان هەیە، تا ڕادەیەكی زۆر، لە مەترسی تووشبوون بەزەهایمەر و لەبیرچوونەوەدان.\nبەپێی هەواڵێكی ئاژانسی دەیلی مەیل، ئەنجامی لێكۆڵینەوەیەك دەریدەخات، كەسانێك كۆڵیستڕۆڵیان بەرزە، بەڕێژەیەكی بەرچاو لەمەترسی تووشبوون بەزەهایمەر و لەبیرچوونەوەدان.\nلێكۆڵەڕان دەڵێن: لەنێوان كۆڵیستڕۆڵ و زەهایمەردا پەیوەندییەكی ڕاستەوخۆ هەیە، دەوری مولیكولەكانی(molecule) ئەمیلوئیدی بیتا لە دەستپێكی زەهایمەردا سەلمێنراوەو لێكۆڵینەوەكان دەریدەخات، كۆڵیستڕۆڵ لە كلسكردنی ئەم مولیكولانەدا دەوری هەیە.\nكۆڵیستڕۆڵ یەكێك لەبەشە سەرەكییەكانی خانەی نۆرۆنە، كە كۆكردنەوەی مولیكوڵەكانی ئەمیلویدی بیتا دەبزوێنێت و لەئەنجامدا بەدروستكردنی(Platelets یان ترومبوسیت)ی ئەمیلۆیدی، سووڕانێكی ڕووخێنەرانە دەستپێدەكات، كە مردنی نۆرۆنەكانی بەدوادا دێت و زەهایمەر بەدی دێنێت.\nبەپێی ئامارەكان، نزیكەی 200 هەزار ئەمریكی پێش لەتەمەنی 65 ساڵی تووشی ئەم نەخۆشییە دەبن.\nئەو لێكۆڵینەوە بەهۆی لێكۆڵەڕانی زانكۆی ئیمۆری (Emory University) وە ئەنجامدراوە، جەخت لەوە دەكاتەوە، 4جین لەسەرهەڵدانی زەهایمەردا كاریگەرن، بەڵام كۆڵیستڕۆڵی بەرز بەبێ لەبەرچاوگرتنی دەوری جینەكان تووشی نەخۆشی زەهایمەر دەبێت.\nلێكۆڵینەوە نوێیەكان هەروەها دەریدەخەن، كە خواردنی تەندروست دەتوانێت كەمبوونەوەی لەنێوچوونی یادەوەری بەدوادا بێت، كەلە ئەگەری پێچەوانەی ئەمە كەسە تووشبووەكان بە كۆڵیستڕۆڵی بەرز، لەمەترسی تووشبوون بە زەهایمەردا دەبن.\nئامارەكان هەروەها دەریدەخەن، كە زیاتر لە پێنج ملیۆن ئەمریكی تووشی ئەم نەخۆشییەن و لەنێوان 5تا10%ی ئەوان لەتەمەنی 40و50ساڵیدا تووشی لەدەستدانی یادەوەری دەبن.\nزاناكان هیواداریشن، كە بەتێگەیشتنی زیاتر لە هۆكار ومەترسییەكانی ئەم نەخۆشییە بتوانن دەرمانی باشتری بۆ بدۆزنەوە تا بەتەواوی لە سەرهەڵدانی ئەم نەخۆشییە ڕێگریی بكەن.


کورد گەهشتن ئاستا هه‌ری بلند – Sibehî سبەھی\nBergeh Kurdistan On 23/01/2020 / نڤیسار\nهه‌ر تشته ب کار و خه‌باتێ دمه‌شه، ب ڕێڤه دهەره. ب به‌رخوه‌دان و هه‌ولدانێ، ب گۆتنێن ڕاست و ل سه‌ر بنگه‌هه‌ک دوروست و نه‌ته‌وه‌یی مرۆڤ ژی دگەهژه ئارمانجا خوه.\nژ بۆنا مرۆڤ بگەھژه وێ ئارمانجا خوه یا کو ژ بۆنا وێ کار و خه‌باتێ دکه، دڤێ کار بێ کرن.\nد ناڤا کار و خه‌باتێ دا دکاره گه‌له‌ک ئاسته‌نگی، ئالۆزی، خائین و جاش ژی ده‌رکه‌ڤن پێش. لێ یا گرینگ ئه‌وه کو مرۆڤ بێی کو ل که‌سان، ل جاشان، ل خائینان و ب خوه‌فرۆشان ڕا سه‌رێ خوه بێشیه دڤێ مرۆڤ کارێ خوه بکه. هه‌تا کو کوردستانا سه‌ربخوه بێ ڕاگەهاندن. دوو ڕا دۆر تێ تشتێن دن. بارزانیان ژی هه‌تا نها ئه‌ڤ کرنه…\nهه‌لبه‌ت ل ڤێ جیهانێ و تایبه‌تی ل کوردستانێ ژی ل هه‌مبه‌ر هه‌ر تشته‌کی، پیرۆزایی، لێدان و فرۆتن ژی دکاره ده‌رکه‌ڤه پێشبه‌ری مرۆڤ.\nژ خوه ده‌ما ئه‌م به‌حسا وه‌لاته‌ک ب سالان کۆلۆنی به، د ناڤا چار داگیرکه‌ران دا هاتبه پارچه‌کرن دکن، ته‌کۆشین و به‌رخوه‌دانێن ل ور دێ هه‌ر زه‌حمه‌تر به.\nلۆما ژی ده‌ما بارزانیان بریارا ئازادکرنا گه‌لێ خوه و ب ده‌ستخستنا عه‌ردا خوه دان، وان ڤان تشتێن مه گۆت هه‌میان ژی دزانی بوون.\nد ته‌کۆشینا بارزانیان دا ئه‌م دبینن، دخوینن و گوهداری دکن کو بێ چ هاته سه‌رێ وان. بێ چاوا هندەك کوردان، هندەك خوه فرۆشان و هندەك نه‌خێروازێن وان ب هه‌ڤرا کار دکرن کو ئه‌و ب سه‌ر نه‌که‌ڤن.\nژ بۆنا بارزانیان ڕێیا ڕاست ئه‌و بوو کو دڤێ ئه‌و ب سه‌رکه‌تانا خوه و یا گه‌لێ خوه ڤه مژوول ببن، بوو. وانێن مه ل ژۆر ب ناڤ کرن هه‌میان ل گه‌ل هه‌ڤ و ب هه‌ڤره ژ بۆنا تێکبرنا بارزانیان کار و خه‌بات کرن. لێ ب سه‌رنه‌که‌تن. وان وه‌ندا کرن، گه‌لێ کورد و بارزانی ب سه‌ر که‌تن.\nئارمانج و هه‌ده‌فا بارزانیان ئه‌و بوو کو گه‌لێ کورد بکن خوه‌دی ده‌وله‌ت و د ڤێ ڕێیێ دا ب سه‌رکه‌تن. گه‌لێ کو ئه‌ڤ سه‌د سالن ل به‌ندا ئازادی و سه‌رخوه‌بوونا خوه بوون، قه‌زه‌نج کرن. ڕێیا ئازادی، ئاشتی و سه‌رخوه‌بوونێ ب سایا وان و ڕێبازا بارزانیێ نه‌مر ب سه‌ر که‌ت.\nچما ڤێ دبێژم؟\nده‌ما ئه‌م دیرۆکا گه‌لێ کورد، دیرۆکا خوه، درۆکا جیهانێ بخوینن ئه‌م دێ فێم بکن کا بارزانیان ژ بۆنا کوردستانه‌کا ئازاد و سه‌ربخوه چقاسی به‌ده‌ل دانه، کار و خه‌بات کرنه، دبینن و دزانن.\nئیرۆ ژی ئه‌م دبن شاهدێ وێ یه‌کێ کو ڤان جامێرانا ب که‌د و خه‌باتێن خوه یێن نشتمانی، ب دیپلۆماسیه‌کا ناڤنه‌ته‌وه‌یی دۆزا گەلێ خوه خستنه قادا جیهانێ، هاته دیتن و زانین.\nخه‌یالا کوردان یا هه‌ری مه‌زن کو کوردستانه‌کا سه‌ربخوه ببینن و د قادا ناڤنه‌ته‌وه‌یی دا کورد ژی ل گه‌ل ده‌وله‌تێن ڤێ جیهانێ ڕوونێن ئانگۆ بجڤن، بوو.\nڤان بارزانیێن جانفیدا ب وێ ته‌کۆشینا خوه، ب وێ به‌رخوه‌دا خوه یا بێ وه‌ستان کورد خستن قادا ناڤنه‌ته‌وه‌یی.\nئیرۆ مه ب چاڤێن خوه دیت، ب گوهێن خوه بهیست کو سه‌رۆکێ هه‌رێما کوردستانێ ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی به‌شداری جڤینا داڤۆسێ بوو یه. ب ڤێ به‌شداریا خوه جه‌نابی وی دیپلۆماسیه‌کا وه‌ها مه‌شاند و دمه‌شینه کو وی کاریبوو ل گه‌ل مه‌زنێن ڤێ دنیایێ بجڤه.\nگه‌له‌ک هه‌ڤدیتنێن کو ژ کوردان ڕا وه‌که نان و ئاڤێ لازم بوو پێک ئانی. ئه‌ڤ نه به‌س بوو، جه‌نابێ سه‌رۆکێ هه‌رێما کوردستانێ ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی د گه‌ل مه‌زنێ دنیایێ، ب سه‌رۆکێ ئەمریکا یێ ڕا ژی جڤییا. ئه‌ڤ گه‌له‌کی گرینگه، ژ به‌ر کو گه‌له‌ک ده‌وله‌تێن ب سالان هه‌نه، نکارن ب سه‌رۆکێ ئه‌مریکایێ ڕا ڕوونێن، دانیشن ئانگۆ جڤینه‌کێ پێک بینه.\nڤان جیڤین و هه‌ڤدیتنان سینیالا کوردستانا سه‌ربخوه یه. لۆما ئه‌م دبینن کو بارزانی گەهشتن ئارمانج و هه‌ده‌فا خوه یا ژ بۆنا کوردستانه‌که ئازاد و سه‌ربخوه.\nهه‌لبه‌ت هێشتا هه‌می مه‌سه‌له نه‌قه‌دیا یه، لێ دڤێ ئه‌م بزانبن کو ب به‌شداربوونا ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی، کورد گەهشتن ئاستا هه‌ری بلند.\nئه‌م باش دزانن کو شه‌ڤره‌ش ب ده‌رکه‌تاندنا ڕۆژێ، ڕۆنی دبه. ئه‌و ڕۆژا ئه‌م ل به‌ندێ بوون، ل داڤۆسێ هلات.


تاڵیبان نامەیەکی کراوە بۆ کۆنگرێسی ئەمەریکا دەنێرێت\nFILE - An internally displaced woman holds a child at an displaced persons camp in Kabul, Afghanistan, Sept. 13, 2021.\nوەزیری دەرەوەی حکومەتەکەی تاڵیبان لە ئەفغانستان " نامەیەکی کراوەی " ڕەوانەی کۆنگرێسی ئەمەریکا کرد و تیایدا هۆشداریدا لەسەر ئەوەی ئەگەر ئەمەریکا ئەو 9 ملیار دۆلارەی بانکی ناوەندی ئەفغانستان نەداتەوە و کۆتایی بە سزا ئابوورییەکانی دیکەی سەر وڵاتەکە نەهێنێت ئەوا لێشاوی کۆچکردن لە ئەفغانستانەوە بەڕێوەیە.\nوەزیری دەرەوەی تاڵیبان ئەمیر خان موتەقی نوسیویەتی " سزاکان نەک تەنها بوونەتە هۆی تێکدانی بازرگانی و کارەکان بەڵکو یارمەتیە مرۆییەکانیشی تێکداوە کە ملیۆنان هاوڵاتی ئەفغانی پشتی پێدەبەستن." ئۆفیسەکەی موتەقی لە کابوڵ نامەکەی بۆ چەند زمانێک وەرگێڕاوە و بڵاویکردۆتەوە.\nموتەقی جەختی لەوە کردۆتەوە حکومەتەکەی تاڵیبان توانیویەتی جێگیری سیاسی و ئاسایش بۆ ئەفغانستان بگەڕێنێتەوە.\nوتی " لە ئێستادا گەورەترین کێشەی خەڵکەکەمان ئاسایشی داراییە و ڕەگ و ڕیشەی ئەم کێشەیە دەگەڕێتەوە بۆ سڕکردنی پارەی خەڵکەکەمان لەلایەن حکومەتی ئەمەریکاوە."\nموتەقی وتیشی " ئێمە نیگەرانین لەسەر ئەوەی ئەگەر ئەم بارودۆخە بەردەوام بێت، حکومەتی ئەفغانستان و خەڵکەکەی ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە و لێشاوی کۆچکردن لە ناوچەکە و جیهانیشدا بەدوای خۆیدا دەهێنێت."\nهەفتەی ڕابردوو ئەنجومەنی پەنابەرانی نەرویجی ئاماژەی بەوەدا لە مانگی هەشتەوە نزیکەی 300,000 ئەفغانی هەڵهاتوون بۆ ئێران و ڕۆژانە زیاتر لە 5000 ئەفغانی بەشێوەیەکی نایاسایی لە سنوورەکانەوە دەپەڕنەوە بۆ ئەو وڵاتە.\nئەمەریکا و ئەوروپا زیاتر لە 9 ملیار دۆلاری بانکی ناوەندی ئەفغانستانیان لە دەرەوە سڕکردووە، ئەمەش دوای ئەوەی لە ناوەڕاستی مانگی هەشتدا تاڵیبان کۆنتڕۆڵی ئەفغانستانی کردەوە.\nلە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ دەنگی ئەمەریکا لەم هەفتەیەدا، نوێنەری کۆمارییەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا مایکڵ مککاوڵ پرسیاری لێکرا سەبارەت بەوەی ئایا پشتیوانی لە گەڕاندنەوەی پارەکانی ئەفغانستان دەکات کە لە ئەمەریکا سڕکراون یاخود نا.\nمککاوڵ وتی " کاتێک کشاینەوە دەستبەرداری سەرجەم ئەو کاریگەرییانە بووین کە بەسەر تاڵیبانەوە هەمانبوو، کاتێک بنکەی ئاسمانی باگراممان بەدەستەوەدا ، کە توانای چاودێری هەواڵگریمان بوو لە ناوچەکەدا. تەنها کاریگەریی کە مابێتمان بەسەر تاڵیباندا ئەو پارەیەیە کە سڕمان کردووە. بۆیە نابێت بە ئاسانی ڕازی بین تاوەکو شتێکی گەورەمان لە تاڵیبانەوە دەست نەکەوێت."\nبانکی جیهانی و سندوقی پارەی نێودەوڵەتیش پێدانی نزیکەی 1.2 ملیار دۆلارییان ڕاگرت کە وابڕیاربوو لەمساڵدا بیدەن بە ئەفغانستان.\nموتەقی وتی " هیوادارین ئەندامانی کۆنگرێسی ئەمەریکا بەجددی بیر لەم بابەتە بکەنەوە و بەرپرسانی ئەمەریکی دادپەروەرانە سەیری کێشەی خەڵکەکەمان بکەن کە بەهۆی سزاکان و ڕەفتارێکی نادادپەروەرانەی پارتیزانیەوە سەرییان هەڵداوە."\nتاڵیبان کۆشش دەکات بۆ پێدانی موچەی پزیشکەکان و مامۆستا و کارمەندانی دیکەی حکومەت. سزا نێودەوڵەتیەکان بوونەتە هۆی دروستکردنی کێشە بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە مرۆییەکانی دیکەش تاوەکو موچەی کارمەندەکانیان بدەن و ئەرکە مرۆییەکانیان لەو وڵاتەدا بهێڵنەوە.\nبەڕێوبەرایەتیەکەی ئەمەریکا بەهۆی تاڵیبان و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و تیرۆرەوە ئەو پارەیەی حکومەتی ئەفغانستانی سڕکردووە، حکومەتەکەی تاڵیبان داوای لێکراوە سیستمێکی سیاسیی کراوە پەیڕەو بکات، کە تیایدا مافەکانی ئافرەتان و کەمینەکان پارێزراو بێت.\nبەرنامەی خۆراکی جیهانی دەڵێت جەنگ و وشکەساڵی مەترسی بۆ مردن لە برسای بۆ سەر زیاتر لە نیوەی دانیشتوانی ئەفغانستان دروستکردووە.


گردبوونەوەی پشتگیری لە کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان لە کارمەندانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانییەوە دەستیپێکرد، هەڤاڵ ئەبوبەکریش ڕایگەیاند، ئەرکی هەموو کەسێکە لەبەرامبەر ئەو هێرشانە بێتە دەنگ.\nپێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنجشەممە، کارمەندانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بە بەشداری هەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانى لەبەردەم بینای پارێزگای شارەکە گردبوونەوەیەکیان دژی ھێرشەکانی تورکیا بۆسەر ڕۆژئاوای کوردستان ئەنجامدا.\nلە گردبوونەوەکەدا، هەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی ڕایگەیاند، ئەرکی هەموو کەسێکە، کە لە شوێنەکانی خۆیانەوە لەسەر ئەو ڕوداوە بێنە دەنگ و هەڵوێستیان هەبێت، چونکە ئەمە تەنها دژی ناوچەیەک یاخود لایەنێکی سیاسی یاخود نەتەوەیەکی تایبەت نییە، کە کوردە، بەڵکو دژی هەموو جیهان و بنەما ئاشتییەکانە.\nهەڤاڵ ئەبوبەکر جەختیشیکردەوە: “داوا دەکەین، هەمووان بەشێوەیەکی مەدەنیانە بەشداربن لە دەربڕینی ناڕەزاییەکانیان و گوزراشتە مرۆڤاتییەکانی خۆیان بخەنەڕوو”.\nپارێزگاری سلێمانی هیواشی خواست، نەهامەتییەکان بەکۆتایی بێن و ئاشتی و ئارامی باڵ بەسەر ڕۆژئاوای کوردستاندا بکێشێت.\nلە ئێوارەی دوێنێوە سوپای تورکیا هێرشی ئاسمانی بۆسەر ڕۆژئاوای کوردستان دەستپێکردووە، بۆ پشتیوانى لە کوردانى ڕۆژئاوا، بڕیارە دوانیوەڕۆى ئەمڕۆ لە بەشێکى زۆرى شار و شارۆچکەکانى هەرێمى کوردستان گردبوونەوە و ڕێپێوان ئەنجامبدرێن.


سارا كین – سه‌رده‌م\nسارا لە خێزانێكی ئیمانداری پەڕگیر هاتووەتە دونیاوە، لە زانكۆی بریستۆل درامای خوێندووە، پێش ئەوەی دەست بە نوسینی شانۆنامە بكات، بۆ ماوەیەك، وەك ئەكتەر كاری نواندنی ئەنجامداوە. یەكێكە لەو نوسەرانەی تەمەنێكی زۆر كورت ژیا، ئەو لە ساڵی 1971 لە شاری برینتۆدی بەریتانیا لەدایكبووەو لە بەرەبەیانی ساڵی 1999 خۆی دەكوژێت. واتە تەنها 28 ساڵ ژیاوە. بەڵام هەرگیز تەمەنی مرۆڤەكان بە ژمارەی ساڵەكان ناپێورێت. بەڵكو بەو داهێنان و خزمەتگوزاریانە دەپێورێت كە پێشكەش بە مرۆڤایەتی دەكات. سارا زیاتر وەك نوسەرو دەرهێنەرێكی شانۆ ناسراوە. شانۆنامەكانی باس لە گەلێك بابەت دەكات، لەوانە خۆشەویستی، ئارەزووی سێكس، ئێش و ئازارو ئەشكەنجەی جەستەیی و دەروونی و مەرگ. وەك ئاماژەمان پێدا هەرچەندە ژیانێكی كورت ژیاوەو چەند كارێكی كەمی هەیە، بەڵام كارە شانۆییەكانی زۆر بەخێرایی بڵاوبوونەوە. یەكێك لە تایبەتمەندی شانۆنامەكانی ئەوەیە پڕە لە ڕستەی شیعری كورت و چڕ، ئەمەش وایكردووە لەنێو ناوەندی شانۆی بەریتانی، وەك نووسەرێكی نامەئلوف بناسرێت. ئەم خانمە لەو تەمەنە كورتەی ژیانیدا، توانی 5 شانۆنامە و فیلمێكی كورت و هەندێ وتار بنووسێت.\nڕەخنەگران سەبارەت بەم نووسەرە بوون بە دوو بەشەوە: بەشێكیان پێیان وایە كارەكانی شایەنی خوێندنەوە نییەو ڕەتیدەكەنەوە، لێ بەشێكی دیكەیان پێیانوایە ئەم خانمە یەكێكە لە نووسەرە بلیمەتەكان. سارا لە ژیانیدا و لە ڕێگەی رۆژنامەكانەوە، رووبەڕووی چەندین هێرشی ناڕەواو دڵڕەقانە بووەتەوە. بەڵام ئەو هێرشانە هەرگیز نەیانتوانیوە قەناعەتەكانی ئەم خانمە بگۆڕن و لە نووسین پاشگەز بێتەوە. یەكێك لەو نوسەرانەی كاریگەی زۆری لەسەر سارا هەبوو، ساموێل بێكت بووە. سارا لە بەرەبەیانی ساڵی 1999 بە قەیتانی قۆنەرەكانی كۆتایی بە ژیانی خۆی دێنێت.\nدەكرێ بڵێین هێڵی سەرەكی لەم پێنج شانۆنامەیەدا، بریتییە لە مەسەلەی خۆشەویستی و توندوتیژی جەستەیی و سێكسی. نوسەر لە شانۆگەری ئەڤینی فایدرا، باس لە توندوتیژی دەكات، چ لە ڕقدا یان لە خۆشەویستیدا. باس لەوە دەكات توندوتیژی لە هیچەوە نەهاتووە، بەڵكو لە واقیعەوە هاتووە، واقیعی ژیان و واقعی داب و نەریت و واقعی میدیایی كە ئەمەی دواییان وایكرد توندوتیژی ببێتە مەسەلەیەكی سروشتی كە هیچ جۆرە ناڕەزایەتییەك ناوروژێنێ.\nسارا وەك خانمە نوسەرێك، هەوڵیداوە ئەوەی لە شانۆنامەكانیدا باسی دەكات، رەنگدانەوەی ئەو حاڵەتانەبێت كە لە ژیانی رۆژانەداو لە كۆمەڵگاكەیدا دەیبینین. تەنانەت هەندێ لەوانەی شانۆگەرییەكانی دەبینین، دوای هاتنەدەرەوەیان دەپرسن: ئەرێ ئایا ئەم توندوتیژییەی لەم شانۆیەدا بینیمان، راستەقینەیە و لە كۆمەڵگادا هەیە، یان تەنها زادەی خەیاڵی نەخۆشی نوسەرێكە هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی ناوبانگ دەدات.\nوەك وتمان ئەم خانمە 5 شانۆنامەی نووسیوە كە بریتین لەمانەی خوارەوەو دەزگای سەردەم لە بۆكسێكی قەشەنگ و جواندا هەر پێنجیانی پێكەوە چاپكردووە:\n1-تەقینەوەكان. 2-ئەڤینی فایدرا. 3-رزگاربوو. 4-تینووێتی. 5- شێتەكەی سەعات 4:48\nباران، ئەم شانۆگەریانەی لە زمانی سویدییەوە كردووە بە كوردی.


هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران؛ کەس تاقەتی نییە – کوردستان و کورد\nهەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران؛ کەس تاقەتی نییە\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2021/03/29\nجۆری بابەت: بیروڕای ئازاد, لە مێدیاکانەوە\nهەڵبژاردنی ئەمساڵی سەرۆککۆماریی ئێران تاوەکو ئێستا یەکێک لە ساردوسڕترین هەڵبژاردنەکانی ئێران بووە لە مێژوودا، بەجۆرێک کە هەست ناکرێ کە کەمتر لە سێ مانگی دیکە هەڵبژاردن بەڕێوەدەچێت.\nکەسایەتییە سیاسییەکان پێگە و دۆخی خۆیان و، حیزب و باڵە سیاسییەکانی ناوخۆی ئێرانیش پێگەی کەسایەتییە دیارەکانیان و تەنانەت خۆیشیان بۆ هەڵبژاردن تاوتوێ دەکەن و هەڵدەسەنگێنن، بەڵام ساردوسڕی کەشی هەڵبژاردنی ئەمساڵ لەسەر ئەو هەوڵ و چالاکییانەش دیارە.\nتاوەکو ئەمڕۆ، 25ـی مارسی 2021، کە تەنیا 47 رۆژ بۆ ناو تۆمارکردن بۆ هەڵبژاردنی خولی سێزدەیەمی سەرۆککۆماریی ئێران ماوە، پێنج کەس بە فەرمی گوتوویانە خۆیان بەربژێر دەکەن. لە کاتێکدا دەبوو ئەوانەی دەیانەوێ خۆیان بەربژێر بکەن پلان و بەرنامەکانی خۆیان بخەنەڕوو، کەشی هەڵبژاردن گەرم دابنێنن و هەوڵ بۆ راکێشانی سەرنجی خەڵک بۆ لای خۆیان بدەن.\nهۆکاری ساردوسڕیی هەڵبژاردن بەشێکی بۆ بارودۆخی ئێران بەشێوەیەکی گشتی دەگەڕێتەوە. رەوشی خراپیی ئابووری، ناڕەزایەتیی خەڵک بەم دۆخە ئابوورییە، بەشداریی زۆر کەمیی خەڵک لە هەڵبژاردنی دوو ساڵ لەمەوبەری پەرلەمان، ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانەکانی ساڵانی رابردوو، یەکلانەبوونەوەی دۆسیەی ئەتۆمی و چۆنییەتی مامەڵەکردنی ئێران لەگەڵ رێککەوتنەکە بەشێکی سەرەکی هۆکارەکانن.\nشێوازی سیاسەتکردن لە ئێرانیش هۆکارێکی دیکەیە، کە شێوازێکی شەرمنانەیە. ئەوانەی کە دەیانەوێ خۆیان بەربژێر بکەن، چاوەڕێن کەسان، گرووپ یان لایەنێک داوایان لێبکەن خۆیان بەربژێر بکەن، بەشێکی زۆری کەسایەتییە سیاسییە دیارەکانی ئێران نایشارنەوە کە ئامادەیی تەواویان هەیە خۆیان بەربژێر بکەن، بەڵام دەبێت لایەنێک داوایان لێبکات یان پشتگیرییان بکات کە ئەوەش بێ هۆکار نییە، زۆر لەو کەسایەتییانە دەیانهەوێ خۆیان بەربژێر بکەن، بەرپرسیارییەتی جۆراوجۆریان بووە، ئەمە وایکردووە لایەنە لاواز و بەهێزەکانیان بۆ خەڵکی دەنگدەر و رکابەرەکانیان دەرکەوێت، بابەتێک کە کاریگەریی لەسەر ژمارەی دەنگەکانیان دەبێت. بەشێکیش کەسانێکی کەمتر ناسراون، ئەوانیش بەبێ پشتیوانی لایەنێک توانای دەنگهێنانەوەیان زۆر کەم دەبێت. بۆیە هەر دوو گرووپ بە لانیکەمی ریسکەوە دەیانەوێ پێ لە گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی هەڵبژاردن بنێن، بەڵام باڵە سیاسییەکانیش بۆ یەکلانەبوونەوەیان بۆچۆنییەتی بەشداریی لە هەڵبژاردن هەر یەکەیان کێشە و تایبەتمەندیی خۆیان هەیە.\nنەریتخوازان لە مێژە خۆیان بە براوەی هەڵبژاردنی 18ی حوزەیرانی 2021 دەزانن. ئەوەش لە چاوی حکومەتی حەسەن رووحانییەوە دەزانن، کە بە گرەوکردن لەسەر رێککەوتنی ئەتۆمی بۆ بووژانەوەی ئابووریی ئێران و باشتربوونی دۆخی ئێران لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا، دەنگی میانەڕەو و ریفۆرمخوازانی سووتاندووە. هەڵبەت ئەگەر لەم پەیوەندییەدا گۆڕانکارییەک لە دوو مانگ و نیوی داهاتوودا روونەدات.\nئەم دڵنیاییە بۆ بردنەوە، نەریتخوازانی لەگەڵ کێشەی زۆربوونی ژمارەی بەربژێرەکان رووبەڕوو کردووەتەوە، بابەتێک کە لە هەڵبژاردنی سەرۆککۆماریی ساڵی 2013دا بووە هۆی دۆڕانی نەریتخوازەکان و بردنەوەی حەسەن رووحانی.\nنەریتخوازان لەگەڵ قەیرانی رێبەریدا بەرەوڕوون. ئەمە وایکردووە ئەوان ئێستا بۆ سەر سێ بەرەی سەرەکی و کۆمەڵێک کەسایەتی کەمتر ناسراو دابەش ببن. “ئەنجوومەنی وەحدەت (یەکێتیی)”، “هاوبەندی هێزەکانی شۆڕش” و “بەرەی پایەداری” کە هەر کامەیان چەندین کەسایەتییان بۆ سەرۆککۆماریی هەیە.\nجگە لە بەرەی پایەداری، لایەنە نەریتخوازەکانی دیکە دەڵێن، ئەگەر بێتو ئیبراهیم رەئیسی، سەرۆکی دەزگای داد، خۆی بەربژێر بکات، ئەوان بەربژێریان نابێت. کەسایەتییە نەریتخوازەکانیش گوتوویانە خۆیان بەربژێر ناکەن ئەگەر رەئیسی بێت.\nئیبراهیم رەئیسی بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماریی ساڵی 2017ش بەربژێر بوو، بەڵام دەنگی نەهێنایەوە، خۆی گوتوویەتی خۆی بەربژێر ناکات. ئەو لەو کەسانەیە کە بۆ جێگرەوەی رێبەری ئێستای ئێران ناوی هەیە، بۆیە زەحمەتە دیسان خۆی بخاتەوە بەردەم دەنگی خەڵکەوە.\nریفۆمخوازان کێشەیان زۆرە. کێشەی گەورەیان ئەوەیە حکومەتی حەسەن رووحانی کە بە پشتگیری ریفۆرمخوازان دوو جار دەنگی هێنایەوە، حکومەتێکی سەرکەوتوو نەبووە و ئەمەش جەماوەری ریفۆمخوازانی لەم بەرەیە تەواو دڵسارد کردووەتەوە. هەر بۆیە هەندێ لە کەسایەتی و لایەنە ریفۆرمخوازەکان هەوڵ دەدەن وابنوێنن کە حکومەتی رووحانی پەیوەندیی بە ئەوانەوە نییە، بەڵام زەحمەتە کەس ئەمەیان لێ وەربگرێت. حەسەن رووحانی سەرمایەگوزاری لەسەر رێککەوتنی ئەتۆمی کردبوو، بەڵام چوونەدەری ئەمریکا لەو رێککەوتنە لە سەردەمی حکومەتی دۆناڵد ترەمپدا، حکومەتی رووحانی لەگەڵ کێشەی زۆر قورس بەرەوڕوو کرد.\nهەر ئەمەش بووەتە دەرفەتێک بۆ نەریتخوازان تاوەکو هەر دوو لایەنی نەریتخواز و ریفۆرمخوازان وەک تاوانباری رەوشی خراپی ئابووریی وڵات لە قەڵەم بدەن، لایەنگەلێک کە توانای بەڕێوەبردنی وڵاتیان نییە و تەنیا چاویان لە دەستی بێگانەیە.\nریفۆمخوازان کێشەی ئەنجوومەنی پاراستنی دەستووری ئێرانیشیان هەیە، کە شیاوبوونی بەربژێرەکانیان رەت بکاتەوە و رێگەی بەشداریی لە هەڵبژاردنیان لێ بگرێت. بۆیە حیزب و لایەنە ریفۆرمخوازەکان لە هەوڵدان کەسانێک بەربژێر بکەن کە بتوانن فیلتەری ئەنجوومەنی پاراستنی دەستوور تێپەڕ بکەن، بۆ نموونە محەممەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوە، ئیسحاق جەهانگیری، جێگری سەرۆککۆمار و…\nکەسایەتییە ریفۆرمخوازەکان هەر کامەیان کێشە و کەموکوڕیی تایبەت بە خۆیانیان هەیە کە ئەگەری دەنگهێنانەوەیانی کەمتریش کردووەتەوە.\nهەڵبەت ریفۆرمخوازەکانیش دیسان کێشەی فرەدەنگی و فرەبەربژێرییان هەیە. بەشێک لە ریفۆرمخوازان لارییان لەوە نییە کە دیسان پشتگیری لە بەربژێرێکی میانەڕەو بکەنەوە، بۆ نموونە لە عەلی لاریجانی، سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی ئێران، بەڵام بەشێکی دیکە جەخت لەسەر بەربژێرێک بە ناسنامە و پێشینەی روونی ریفۆرمخوازی دەکەنەوە، هەندێ حیزب لە بەرەی ریفۆمخوازان دەڵێن، بەربژێری تایبەت بە حیزبی خۆیان بەربژێر دەکەن. هەڵبەت ئەو کەسایەتییانەش هەن کە خۆیان بەشێوەی سەربەخۆ بەربژێر دەکەن.\nبۆیە کەشی هەڵبژاردنی ئێران، بە پێچەوانەی خولەکانی هەڵبژاردنی رابردوو، هێشتا کەشێکی تەمومژاوییە، گەرچی کاتێکی زۆر کەمیش بۆ هەڵبژاردن ماوە. ئەم تەمومژە و ریزبەندیی باڵ و لایەنە سیاسییەکان وادیارە تاوەکو دوای کۆتاییهاتنی ناوتۆمار کردن بەردەوام دەبێت.\nتاگی بابەت: ئیبراهیم ڕەئیسیهەڵبژاردنەکانی سەرۆک‌کۆماریڕێفۆرمخوازانی حکوومەتی\nئەو وانانەی قەت فێریان نابین


خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین-بەشی یەکەم\n26/8/2021 11:16 AM\nمین یەکێک لە مەرگهێنەرترین میراتەکانت جەنگەکانە. لەدوای کۆتایی جەنگ، مینە زەوینییەکان تا نزیکەی ٥٠ ساڵ هەروا چالاکن و هەڕەشەیەکن لەسەر کەسانی سیڤیل. ئەگەری کوژران یان برینداربوونی کەسانی سیڤیل بەهۆی مینەکانەوە، لانیکەم ١٠ بەرابەری کوژرانی هێزە سەربازییەکانە. لە هەر بیست خولەکێکدا یەک کەس بەهۆی مینەوە دەکوژرێ یان بەشێک لە جەستەی لەدەست دەدات. مناڵان کە بە ئەگەری زۆر دەست لە کەرەستە و شتی نامۆ دەدەن و کەمتر سەرنج دەدەنە هۆشدارییەکان، زیاتر لە هەمووان تووشی زیان دەبن. رێکخراوەیەکی نێودەوڵەتی خەبات دەکات بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین و کۆتایی هێنان بە بەکارهێنانی ئەم چەکە.\nرێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی مینی زەوینی لە ساڵی ١٩٩٢، بە مەبەستی بەرهەمهێنان، فرۆشتن و کەڵەکەکردنی مینی زەوینی و پووچەڵکردنەوەی نامەترسیداری ئەو مینانەی لە شەڕەکانی پێشوودا چاندراون، دامەزرا. ئەندامانی ئەم رێکخراوەیە لەسەر ئەم باوەڕە بوون ئەم ئامانجە بە هاودەنگییەکی نێودەوڵەتی دێتە دی. رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین، بۆ گەیشتن بەم ئامانجە، پشتیوانی رێکخراوە مەدەنییەکانی دەستەبەر کرد و زەختیان خستە سەر حکومەتەکان کە پشتگیریان بکەن. یەکێک لە سەرەتایی‌ترین هەوڵەکانی ئەوان، رێکخستنی کۆمەڵێک دیدار لەگەڵ رێکخراوە مەدەنییەکانی ئەوروپا بوو بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی زانیاری و هەماهەنگ کردنی خەبات لەدژی بەکارهێنانی مینی زەوینی. بەر لە کۆتایی ساڵی ١٩٩٢، پەرلەمانی ئەوروپا بڕیارنامەیەکی بۆ راگرتنی پێنج ساڵەی بازەرگانی بە مینەوە پەسەند کرد. بەهۆی چالاکیی رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین بە مەبەستی دەستەبەرکردنی پشتیوانیی رێکخراوە مەدەنی و دەوڵەتەکان، پەیماننامەی قەدەغەکردنی مین لە ساڵی ١٩٩٧، لەلایەن ١٢٢ وڵاتەوە واژۆ کرا، واتە رێک شەش ساڵ پاش دەسپێکی ئەم خەباتە.\nچالاکیی رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین، بە واژۆکردنی پەیمانی دژە مین کۆتایی نەهات. ئەم رێکخراوەیە بە مەبەستی بەرزکردنەوەی زانیاری سەبارەت بە مەترسییەکانی مین درێژەی بە چالاکییەکانی خۆی دا و بە شێوەیەکی ماندوویی‌نەناسانانە بۆ بەقەناعەت گەیاندنی وڵاتانی دیکە بۆ ئەوەی تێکەڵ بەم رەوتە بن، خەریکی تێکۆشانە. ژمارەی واژۆکەران لەئێستادا بوونەتە ١٥٦ وڵات. واتە ٣٩ وڵات هێشتا تێکەڵ بەم پەیمانە نەبوون. بۆ نموونە وڵاتانێکی وکوو ئەمریکا، چین، روسیا، هیند و پاکستان کە گرنگترین بەرهەمهێنەرانی مینن لە جیهاندا. رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین، چاوەدێری چالاکییە دژە مینەکان لەو وڵاتانە دەکات کە پەیماننامەکەیان واژۆ کردووە بۆ ئەوەی دڵنیا بێت پابەندن بە بەڵێنەکەیان؛ چالاکییەکانی رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین، بریتییە لە سڕینەوەی ئەو مینانەی پێشتر چاندراون و یارمەتیی مرۆڤدۆستانە بۆ قوربانیانی مین. رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین، ئێستا بەشێکە لە «هاوپەیمانی چەکەمەنی هێشوویی». ئەم گروپە بەشوێن قەدەغەکردنی نێودەوڵەتی چەکەمەنی هێشووییە. چەکەمەنی هێشوویی، هەم بۆ کەسانی سڤیل و هەم بۆ سەربازان لە ناوچە جەنگییەکان مەترسیدارە.\nسەرەڕای ئامانجی بەرزەفڕانەی رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین و سەرکەوتنی جێی سەرنجی، جودی ویلیامز کە دامەزرێنەری ئەم رێکخراوەیەیە، دەسپێکی ئەم رێکخراوەیە بە بابەتێکی بەرزەفڕانە نازانێت. ئەو بە بۆستۆن گلۆبی گوت: «کاتێک دەستمان پێکرد سێ کەس بووین کە لە ژوورێکدا دانیشتبووین. ئێمە بە شوێن ناشوێنەوە بووین. هیچ کامەمان بیرمان نەدەکردەوە بتوانین رێگری لە چاندن و بەرهەمهێنانی مینە زەوینییەکان بکەین. من هەرگیز بیرم نەدەکردەوە ئەم ئامانجە لە شەش ساڵدا بێتە دی». رێبەرایەتی، تامەزرۆیی و بەرپرسایەتی ویلیامز، بۆ سەرکەوتنی ئەم رێکخراوەیە یەکجار کاریگەر بوو.\nویلیامز سەرتا وەکوو مامۆستایەکی زمانی ئینگلیزی بۆ کەسانێک کە زمانەکەیان ئینگلیزی نەبوو راهاتبوو. لەکاتی چالاکی لە دامەزراوەیەک لە واشینتۆن دی.سی لە ساڵی ١٩٨١، راگەیەندراوێک سەبارەت بە پێشێل کردنی مافی مرۆڤ لە ئێلسالوادۆر درا بە ویلیامز. ئەم راگەیەندراوە حەزی ئەوی بۆ چالاکی لە ئاستی جیهانیدا ورووژاند. ویلیامز کاری خۆی لەم بوارەدا بە چالاکیی لە کەمپینی مافی مرۆڤ لە ئەمریکای ناوەندی دەست پێکرد بۆ ئەوەی کواڵیتی ژیانی دانیشتووانی ئەم ناوچەیە باشتر بکات. ئەو لەدوای پتەوکردنی جێگەی خۆی لە کۆمەڵگای چالاکانی مافی مرۆڤ، لەلایەن بابی موولێر، سەرۆکی بنکەی زیانبەرکەوتووانی شەڕی ڤیتنام لە ئەمریکا بانگهێشت کرا بۆ ئەوەی رێبەرایەتیی خەباتێکی نێودەوڵەتی لەدژی مین بگرێتە ئەستۆ. ئەو دواتر لە ١٩٩٢ـدا، رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی لەدژی چاندنی مینی دامەزراند. ئەو ١٨ ساڵ لەم رێکخراوەیەدا چالاکی کرد و خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی لە ساڵی ١٩٩٧ـدا پێ بەخشرا.\nویلیامز سەرکەوتوویی خۆی وکوو رێبەرێک دەگەڕێنێتەوە سەر تواناییەکانی بۆ رادەست کردنی بەرپرسایەتی لە رێگای پێکهاتەیەکی بەڕێوەبەڕایەتی ناکۆجێ‌دا. ئەو لەسەر ئەو باوەڕەیە پێکهاتەی لاوازی رێکخراوە مەدەنییە سەربەخۆکان کە لە چوارچێوەی رێکخراوەی خەباتی نێودەوڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مین بە بێ نووسینگەیەکی ناوەندی سەرقاڵی چالاکی بوون، ئەم دەرەتانەی بەم رێکخراوانە دا کە بەرپرسایەتی خەباتەکەی خۆیان بگرنە ئەستۆ. لە هەمانکاتدا، ئەو تواناییەی بە رێکخراوەی گەورەتر – خەباتی ناودەڵەتی بۆ قەدەغەکردنی چاندنی مینی زەوینی – بەخشی بۆ ئەوەی بزووتنەوەیەکی جیهانی بە کارتێکەرییەکی زیاتر لەسەر دامەزراوە حکومییەکان لە سەرتاسەری جیهاندا بەرەو پێش ببات.


📝 بەڵگەنامەی داهاتی یەک مانگی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن حوکمەتی هەرێمی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 9 2017 11:46AM\n👁 ئەم بابەتە 4,141 جار بینراوە\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی هەرێمی کوردس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ م.ب. 9-3-2017 11:46:57\n📝 تەنیا لە مانگی ئابی 2017، لە وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی هەرێم 244 فەرمانبەر داوای مۆڵەتی بێ موچەیان کردوە. بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 15 2017 10:08AM\n👁 ئەم بابەتە 4,713 جار بینراوە\n14-09-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-9-2017 10:08:58\n📊 داهاتی مانگی 10 ساڵی 2016ی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان زیاتر لە سێ ملیۆن دۆلار بووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 19 2016 8:22PM\n👁 ئەم بابەتە 3,540 جار بینراوە\nدواڕۆژ، نووسینگەی هەولێر بەپێی داتایەکی رەسمی کە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 19-12-2016 20:22:23\n📝 داهاتی مانگی 5ی 2017ی وەزارەتی گواستنەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 14 2017 12:24PM\n👁 ئەم بابەتە 2,986 جار بینراوە\n14-06-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 14-10-2017 12:24:23\n📝 داهاتی مانگی شوباتی 2017ی وەزارەتی گواستنەوە نزیکەی 700 ملیۆن دینار بووە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 7 2017 2:03PM\n👁 ئەم بابەتە 5,605 جار بینراوە\n04-04-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 7-4-2017 14:03:32\n📝 لەسەر بڕینی هێڵی ئینتەرنێت وەزارەتی گواستنەوەی هەرێم روونکردنەوە دەدات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 15 2014 3:46PM\n👁 ئەم بابەتە 4,890 جار بینراوە\n15-06-2013 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 81% ✍ هـ.ب. 15-6-2014 15:46:45\n📝 نووسراوێکی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی هەرێم کە ئاڕاستەی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی عیراق کراوە لەسەر داخستنی فڕۆکەخانەکان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 30 2017 2:55PM\n👁 ئەم بابەتە 3,953 جار بینراوە\n28-09-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-9-2017 14:55:02\n📊 وەزارەتی گواستنەوە گرێبەستی 20 کۆمپانیای ئینتەرنێت هەڵدەوەشێنێتەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 13 2019 4:45PM\nدواڕۆژ، عیسا عەبدولقەهار وتەبێژی وەزارەتی گواستنە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 13-1-2019 16:45:38\n☂ وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن فەرمانگەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 12 2018 9:27AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 7 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 12-1-2018 9:27:01\n📝 وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن داهاتی مانگی ئابی 2017ی بڵاوکردەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 11 2017 9:09AM\n👁 ئەم بابەتە 3,186 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 11-10-2017 9:09:51


ANF | کەنەکە: ئێمە هەرگیز هەڵەبجە لەیادناکەین\nکۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان بەبۆنەی ٣١هەمین سالی کیمیابارانی هەڵبجە بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە. کەنەکە ئەوەی خستەڕوو کە تا ئێستاش کۆمەڵکوژیی لە دژی کوردان کۆتایی نەهاتووە و ئەو هێرشانە بە شێوەی جیاواز لە سەر هەر چوارپارچەی کوردستان بەردەوامن.\nهه‌ینی, 15 Mar 2019, 09:17\nلەبەیاننامەکەی کۆنسەی بەڕێوەبەری کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان-کەنەکە ئاماژەی بەوەدرواە،کە گەلی کوردستان لە سەدەی رابردوودا رووبەڕووی چەندین کۆمەڵکوژی بۆوەتەوە ، بەلام مخابن ئەو تاوانانە تا ئێستاش لە دادگا نێودەوڵەتیەکاندا وەک ژینوساید نەناسراون. بێگومان هەوڵ و تەقەلای زۆر بۆ ئەو مەبەستە دراوە. بەڵام بەداخەوە تا ئێستا هەر لە چوارچێوەی مافی مرۆڤدا ماون و نەبوونە کەیسێکی سیاسی.\nدەقی بەیاننامەکەی کەنەکە:\n"بەر لە ٣١ ساڵ و لە ١٦ی ئاداری ١٩٨٨دا، رژێمی بەعسی عێراق کۆمەڵکوژییەکی گەورەی بە چەکی کیمیایی دژ بە خەڵکی بێتاوانی هەڵەبجە ئەنجام دا. لە لە ئاکامدا زیاتر لە پێنج هەزار ژن و منداڵ و بەسالاچوو شەهیدبوون و بە هەزارانیش بریندار بوون. بۆمبارانکردنی هەڵەبجە بە چەکی کیمیایی یەکێک لە زنجیرە تاوانەکانی رژێمی بەعسی عێراق بوو بۆ جینۆسیادکردنی کورد لە باشووری کوردستان. هەروەک لە پێشدا بە کیمیابارانی ناوچەکانی بادینان و بالیسان و شێخ وەسانان و قەرەداغ دەستی بە پرۆسە بەدناوەکەی ئەنفال بە مەبەستی قڕکردن و لەناوبردنی کورد و کوردستانیان کردبوو.\nهەر لە سەرەتاوە کە رژێمی بەعس لە عێراقدا دەسەڵاتی گرتە دەست، دەستی بە کۆمەڵکوژی و توانەوەی گەلی کورد کرد. دواتر کەوتە گیانی کوردانی فەیلی و بەهەزارانیان کوشت و بە دەیان هەزاریشیان دەربەدەرو بێ سەروشوێن کردن. هەر لە سەرەتای ساڵانی هەشتاکانی سەدەی رابردوو، ٨ هەزار بارزانیان پێکەوە گرتن و کۆمەڵکوژیان کردن. لە پرۆسەکانی ئەنفالدا و لە ماوەی چوار ساڵدا لە هەموو باشووری کوردستان هەر گەرمیانەوە تا بادینان زیاتر لە ١٨٢ هەزار کەسی بێتاوانیان راپێچی بیابانەکانی باشووری ئێراق کردو کۆمەڵکوژو زیندەبەچاڵیان کردن. زیاتر لە ٤٠٠٠ دێ و دێهاتی کوردستانیشیان خاپوور کرد.\nبا هەرکەسێک ئەو راستییە بزانێ تا ئێستاش هێرشی کۆمەڵکوژیی لە دژی کوردان کۆتایی نەهاتووە. هەتا ئێستاش ئەو هێرشانە بە شێوەی جیاواز لە سەر هەر چوارپارچەی کوردستان بەردەوامن. هەردوێنی بوو لە شەنگاڵ خەڵکی ئێزدی قەلاچۆکران و ژن و کچ و مناڵیی کوردان رفێنران و بەهەزاران زیندەبەچاڵ و بێسەروشوێن کران. سێ ساڵ بەر لە ئێستا تاوانێکی کۆمەڵکوژیی بەرامبەر گەلی جزیرەی بۆتان کرا. ساڵێک لەمەوبەریش هەمان تاوان لە عەفرین کرا. هێرشەکانی دەوڵەتی تورکیا لە زۆر ناوچەی تری کوردستان بەردەوامن و کۆمەڵکوژی بەدوای خۆیاندا دێنن. پێویستە بزانین لە ٣١هەمین ساڵڕۆژی کۆمەڵکوژی هەڵەبجەدا هێشتاش کۆمەڵکوژیی لە زۆر شوێنی کوردستان لە رۆژەڤدایە. بۆ ئەوەی هەڵەبجەیەکی تر درووست نەبێت پێویستە هێزە سیاسیەکانی کوردستان پێکەوە رێکبکەون و پێکەوە خاوەندارێتی لە هەموو کوردستان بکەن. پێویستە هێزی بەرگری و پاراستنی کوردستان ببنە یەک و بەهێزبکرێن.\nئێمە هەرگیز هەڵەبجە لە یاد ناکەین، هەروەک چۆن دێرسیم، گەلی زیلان، سەردەشت، مەریوان، عامودا، ئەنفال، کوردانی فەیلی، یارسان، یەزیدی، شەنگال، رۆبۆسکی و هەموو کۆمەڵکوژیەکانی تر کە بەدەستی داگیرکەران کراون، لەیاد ناکەین.


کاردانه‌وه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی له‌سه‌ر مه‌رگی کیم جۆنگ ئیڵ\nبڵاوبوونه‌وه‌ی هه‌واڵی مردنی کیم جۆنگ ئیڵ سه‌رۆکی کۆریای باکور له سه‌رانسه‌ری جیهاندا کاردانه‌وه‌ی به دوای خۆیدا هێناوه.\nله واشنتن سه‌رۆک براک ئۆباما و هێله‌ری کلنتن وه‌زیری ده‌ره‌وه له مردنی سه‌رۆکی کۆریای باکور ئاگادارکرانه‌وه.\nله ڕاگه‌یاندنێـکدا کۆشـکی سـپـی ده‌ڵێت له نزیکه‌وه له‌گه‌ڵ کۆریای باشور و ژاپـۆنی هاوپه‌یمانیدا بووه و له‌و ڕاگه‌یاندنه‌شـدا هاتووه سه‌رۆک ئۆباما له‌گه‌ڵ لی میون باک سه‌رۆکی کۆریای باشوردا قسه‌ی کردووه و وابه‌سـته‌یی واشنتنی بۆ دووپاتکردۆته‌وه سه‌باره‌ت به سه‌قامگیری له نیمچه دورگه‌ی کۆریادا و هه‌روه‌هاش بۆ ئازادی و ئاسایشی هاوپه‌یمانه‌کانی ئه‌مه‌ریکا.\nله ڕاگه‌یاندنه‌که‌شـدا ئاماژه به‌وه‌ش کراوه که هه‌ردوو سه‌رۆک ڕێـکه‌وتوون له‌سه‌ر ڕێنمایی‌کردنی تیمه‌کانی ئاسایشی نیشـتیمانی هه‌ردوو لا هه‌تا به‌رده‌وامبن له‌سه‌ر هاوکاریکردنی نزیکی یه‌کتر.\nله کۆریای باشوریش سه‌رۆک لی هه‌موو به‌رنامه‌کانی خۆی هه‌ڵوه‌شـاندۆته‌وه و داوای کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشـتیمانی کۆریای باشوری کردووه و له‌شـکری وڵاته‌که‌شی خستۆته ژێر باری نائاسایی‌یه‌وه.\nله تۆکیۆ یۆکۆشیکۆ نۆدا سه‌رۆک وه‌زیری ژاپـۆن له‌گه‌ڵ گه‌وره ڕاوێژکاره‌کانیدا کۆبووه‌ته‌وه.\nله چینیش ئاژانسی ده‌نگوباسی ژینوا ده‌ڵێت کاربه‌ده‌سـتان له به‌یژین به مردنی سه‌رۆکی کۆریای باکور خه‌مباربوون و پـرسه و ماته‌مینی خۆیان داوه به گه‌لی کۆریای باکور. چین به نزیـکترین هاوپه‌یمانی کۆریای باکور داده‌نرێت.\nله له‌نده‌نیش ولیه‌م هه‌یگ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا گوتوویه‌تی ده‌شێت مردنی کیم جۆنگ ئیڵ خاڵی وه‌رچه‌رخانی کۆریای باکور بێت.


دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم بەهۆی قەرزدارییەوە چەند کاناڵی لەدەست داوە\n13:12 - 1 پووشپەڕ 2720\nچەندین کاناڵی ماهوارەیی ڕێژیمی ئێران بەهۆی قەرزداریی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم بە شێوەی تەواو و نیوە تەواو داخران.\nماهوارەی "گالکسی ١٩" داخستنی کاناڵە تێلێڤیزیۆنییەکانی "پرێس تی.ڤی" و "ئای فیلمـ"ـی ئینگلیزی دەست پێکردووە.\nهەواڵدەرییەکی خودی ڕێژیم، ڕۆژی شەممە ٣١ی جۆزەردان، پشتڕاستی کردووەتەوە کە بە وتەی پەیوەندییە گشتییەکانی دەرەوەی سنوورەکانی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیمی ئێران، داخرانی بڵاوکردنەوەی بەرنامەکانی دوو کاناڵی تێلێڤیزیۆنیی "پرێس تی.ڤی" و "ئای فیلمـ"ـی ئینگلیزی دەستی پێکردووە.\nهەندێک لە ماهوارەکان وەک "پاکست"، کاناڵی ئوردووی تێلیڤزیۆنی سەحەری هەر لە سەرەتاوە بە شێوەی ٢٤ کاتژمێرە داخست.\nبە سەرنجدان بەوەی کە ماهوارەی "پاکست"، هەڕەشەی لە "ئای فیلمـ"ـی ئینگلیزی کردبوو کە لە ڕۆژی هەینی ٣٠ی جۆزەردانەوە ئەو کاناڵە دادەخات، بەڵام هەتا ئێستا داینەخستووە، بەڵام لە ئەگەری نەدانەوەی قەرزەکاندا "پاکستـ"ـیش وەک "گالکسی ١٩"، ئەو کاناڵە بیانییە دادەخات.\nسەرەڕای هەوڵ و بەدواداچوونەکان و دانووستاندن بۆ درێژکردنەوەی ماوەی پێدانەوەی قەرزەکانی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم بە ئەو ماهوارەیە، گالکسی ١٩ جاری یەکەم بە ماوەی یەک کاتژمێر و جاری دووهەمیش بە ماوەی ٣ کاتژمیر وەشانی ئەو کاناڵەی ڕاگرت.\nهەواڵدەرییەکی ڕێژیم باسی لەوە کردووە کە دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم و بەڕێوبەریی دەرەوەی سنوور بوودجەی پێویست بۆ دانەوەی قەرزەکان دابین ناکەن.\nبوودجەی پێشنیاریی دەوڵەت بەپێی ڕەشنووسی بوودجەی ساڵی ٩٩ بۆ ڕێکخراوی دەنگ و ڕەنگی ڕێژیم بەنیسبەت ساڵی پێشووەوە کەمتر کراوەتەوە.


👁 ئەم بابەتە 2,791 جار بینراوە\n👩 پرۆژەی هۆشداری لەبارەی نەخۆشی شێرپەنجەی مەمک دۆزی ژن\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 12:49PM\nرێباز فاوەندەیشن بە هەمئاهەنگی لەگەڵ تۆڕی هاوبەشی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:49:19 PM\nرێباز فاوندەیشن بە هەماهەنگی لەگەڵ ڕێکخراوی زینگی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:07:52 PM\n📖 خولی هۆشیاری لەبارەی شێرپەنجەی مەمەک لە گەرمیان کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 12:16PM\nڕێباز فاوندەیشن خولێکی هۆشیاری لەبارەی شێژپەنجەی م [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:16:55 PM\n📖 خولی ڕاهێنانی هونەری شارەزایی و چارەسەرکردنی دڵەڕاوکێ لە دەربەندیخان کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 12:33PM\nلەپاش ڕوودانی ئەو زنجیرە بومەلەرزەیەی کە هەرێمی کو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:33:47 PM\n📖 رێباز فاوندەیشن بەشێک لە پێداویستییەکانی سەنتەری گورچیلە پارێزی لقی چەمچەماڵ دابین دەکات کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 11:53AM\nلە درێژەی کار و چالاکییەکانی ڕێباز فاوندەیشن بۆ پە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 11:53:33 AM\n📖 زیاتر لە 350 منداڵ سودمەندبوون لە پاکیچی پاراستنی تەندروستیی ددانەکان کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 12:56PM\nپاکیچی تەندروستی ددانەکان دیارییەکی ڕێباز فاوەندەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:56:33 PM\n📖 سپۆنسەرکردنی کەمپینی ئاوات بەمەبەستی کۆکردنەوەی پشتگیری دارایی بۆ منداڵانی نابینا و کەم گەشەی مێشک کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 26 2019 12:24PM\nڕێباز فاوندەیشن وەک ئەرکی هەمیشەیی پابەندە بە بەشد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 9/26/2019 12:24:21 PM


رەزا شـوان: بەردێکی گەورە لە ناوەڕاستی رێگادا. – WTARIKURD\nرەزا شـوان: بەردێکی گەورە لە ناوەڕاستی رێگادا.\nیەکەمیـن جـار جووتیـارێک هـات، گـالـێسکەیـەکی پـڕ لـە گەنـمی پێـبوو، دەیبـرد لـە ئاشـدا”ئاسـیاودا” بیهـاڕێـت و بیکـات بـە ئـارد.\nجووتیارەکە:”باشە! ئەو خەڵکییەی کە بە ئێرەدا رۆیشتوون و ئەم بەردەیـان بینیوون، بۆ لایان نەداوە؟ دەک تەمەندرێـژ نەبن، ئەمە تەمـەڵی و گوێ پێـنەدانە” گالـێسکەکەی بە لای راستی بەردەکەدا سووڕانـدەوە، رێی گرتەبەر و رۆیشت و دوورکەوتەوە، هەر دەیبۆڵان و سکاڵای دەکرد و لۆمەی خەڵکی دەکرد. تومەتباری دەکردن کە هیچـیان تیا بەسەر نیـیە. بێ ئـەوەی کە خـۆشی دەسـت بە بەردەکـەوە بـدا و هـەوڵبـدا کـە لەسـەر رێگـاکەدا لایبەرێـت.\nدوای کەمێکی تر، سەربازێکی لاو هات، کە بە درێـژایی رێگاکەدا گۆرانی دەوت. سروە بایـەکی فـێنک پەڕەکانی سەر کڵاوەکەی دەلەرانـدەوە، شمشێرێکی بریقـەداریش بە لای چەپیـەوە بوو. بیری لەوە دەکردەوە، کە لە جەنگـدا، چی ئـازایەتی و دلـێرییەکی بێوێنە دەنوێنـێت. سەربـازەکە بەردەکـەی نەبیـنی، پـێی لـێی هەڵـکەوت، بـە لایـەکی رێگـاکەدا کەوت. هەستایەوە و خـۆڵی سەر جلەکانی تەکانـد و شمشێرەکەی هەڵگرتەوە. زۆر لەو خەڵکـییە تـووڕەبـوو، کە ئەم بـەردە گەورەیـەیان لەسەر ئەم رێگـایـەدا بینیوە و لایـان نەبـرووە. بـە تەمـەڵ و تـەوەزەل نـاوی بـردن. سەربـازەکە رۆیشـت و دوورکـەوتـەوە، بێ ئەوەی کە بیـر لەوە بکاتـەوە، کە پـاڵ بە بەردەکـەوە بنێ و هەوڵبـدات لای بەرێـت.\nبە درێژایی ئەو رۆژە زۆر کەس بەو رێگایەدا، بە لای بەردەکەدا رۆیشتن، سکاڵایان لە شا و لە خەڵکی دەکرد کە دەبینن ئەم بەردە گەورەیە لە ناوەڕاستی ئەم رێگایە دایە، بۆ ئەو خەڵکە تەمەڵە لایان نەبردووە. بێ ئەوەی خۆشیان هیچ هەوڵێک بۆ لابرنی بـدەن.\nلە دواییدا، لە دوای رۆژ ئاوابـوون، ئێوارە تاریک بوو. “جـوان” ی کچی مام شاسوار، کە کچێکی ئازا و ژیربوو، لە بەیانییەوە تا ئێوارە لە کارگەیەکدا کاری دەکرد. ئێوارە لە گەڕانەویـدا بۆ ماڵەوە. بـەردە گـەورەکەی بیـنی، گـەرچی زۆریـش مانـدوو بـوو. لەبـەر خۆیەوە وتی:”وا تاریکی داهـات، لەوانەیە کەسێک بەم رێگـایەدا بـڕوات و ئەم بـەردە نەبینێت و پێی لێهـەڵبکەوێت و ئازارێکی زۆری پێبگات. پاڵی پێـوە دەنێم و لە رێگاکەدا دووری دەخـەمـەوە” زۆر زەحمـەت بـوو کـە بتـوانێـت بەردەکـە بجـووڵێنـێت. جـوان بە هەموو هـێزو و تیـن و توانـایەکییەوە، بەردەکـەی جولانـد و پاڵی پێوەنـا.. چەنـد تلـێکی پێـیدا، وازی لـێـنەهـێنا تـا بە تـەواوی لەسـەر رێگـاکە لایبـرد و دووری خســتـەوە.\nجـوان واقـی وڕمـا، کە بیـنی لە چاڵـێکی شوێـنی ژێـر بەردەکـەدا، سەنـووقـێک هـەبوو. سەنووقـەکەی هەڵگـرت.. قـورسبـوو چونـکە پـڕبـوو لە شـتـێک. لەسەر سەنـووقـەکە نووسرابوو:”ئەم سەنووقـە بۆ ئەو کەسەیە، کە ئەم بەردە گەورەیەی لەسەر رێگاکەدا لابـرد” جـوان سەنووقـەکەی کـردەوە، بینی پـڕە لە زێـڕ. زۆر بە دڵخـۆشی و شادییەوە گەڕایـەوە بـۆ ماڵـەوە.\nلەم کاتەدا شا گەیشتە شوێنی بەردەکـە، وتی:”هـاوڕێکانـم، گەلێ جـار کـۆسپ و کـێشە دێنە رێمان، بە دەنگێکی بەرز سکاڵا دەکەین و دەبـۆڵێنین. گەر بمانەوێت خۆمان لێیان لادەدەین، یان دەتوانین لایان بەرین و بزانین چین. بێ هیوایی”بووە بە نرخی تەمەڵی”\nشا جڵـەوی ئەسپەکەی گـرت و سواربـوو، وتی:”ئێـوارەتـان بـاش” و بەجـێیهـێشتـن.\n(*) ئەمە چـیرۆکێکی فـۆلکـلۆرییە، بە کەمێک دەستکارییەوە، لە زمانی ئینگـلیزییەوە وەرمگـێراوە بۆ کـوردی. چـیرۆکـێکی مەبەسـتـدارە و چەنـد پەنـدێکی لە پشـتەوەیـە.\nهەواڵی کتێبێکی نوێ، کتێبی “نهێنییەک لەنێوەڕاستی ڕووبارێکدا ” چاپ و بڵاوکرایەوە.\nڕه‌سوڵ بۆسكێنی: سوتاندنی باره‌گا و ئاڵا مایه‌ی ڕقێكی قوڵه.


فەرمانڕەوای نیویۆرک ئاگاهی دەدات لەسەر بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا\nفەرمانڕەوای ستانی نیویۆرک داوا لە تەواوی کارمەندانی تەندروستی سەرانسەری ئەمریکا دەکات تا بچن بەرەو ستانەکەی و یارمەتی بدەن لەم قەیرانە تەندروستیەی بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە ڕووی لە ستانەکەی کردووە.\nئەندرۆ کومۆ، لە میانەی کۆنفرانسە ڕۆژنامەوانییەکەی درەنگانێکی ڕۆژی دووشەممەیدا داوای یارمەتیدانی نیویۆرکی کرد وتی "ئەمڕۆ ئێمە توشبووین و سبەینێ ئەم پەتایە لە شوێنێکی ترە و ڕێی خۆی دەبڕێت بۆ بڵاوبوونەوە بە سەرانسەری وڵاتەکەدا."\nفەرمانڕەوای نیویۆرک ئاگاهیشی داوە کە هێشتا ئەم پەتایە ماویەتی زەبری خۆی بوەشێنێت و دەڵێت " ئەگەر چاوەڕوانی خۆ ئامادەکردن بیت تا ڕەشەبا هەڵبکات، ئەوا کات بەسەر دەچێت."\nئەم ئاگاهیدانەی فەرمانڕەوای ستانی نیویۆرک لە کاتێکدایە کە تا ئامادەکردنی ئەم هەواڵە زیاتر لە 250 کەس لە نیویۆرک گیانیان لەدەستداوە بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە.\nفەرمانڕەوای نیویۆرک جەخت دەکاتەوە لەوەی بڵاوبوونەوەی ئەم ڤایرۆسە ڕەوشێکی تایبەت و دەگمەن نییە بە ستانەکەی، بەڵکو لە هەموو ئەمریکا دەدات و دەشڵێت هەرچ کەسێک ئەم ڕەوشە تایبەت بکات بە نیویۆرک ئەوا هەڵەیە و نکوڵی لە ڕاستییەکان دەکات و ئەم ڤایرۆسە بە وڵاتدا بڵاودەبێتەوە و هیچ دانیشتویەکی ئەمریکا لێی پارێزراو نییە.\nلە ئەمریکا هەتا ئێستا زیاتر لە 140 هەزار کەس توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ژمارەی ئەوانەش کە بەهۆی کۆڤید 19وە گیانیان لەدەستداوە، نزیک بۆتەوە لە 3 هەزار کەس.\nستانی نیویۆرک، بۆتە چەقی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا لە ئەمریکادا و وەک ئامارەکان نیشانی دەدەن زیاتر لە 66 هەزار کەس لەو ستانەدا دووچاری ئەم ڤایرۆسە بوون و تا ئێستاش لە سەرو هەزار کەس گیانیان لەدەستداوە لە ستانەکەدا.


حەمید سەعید دوای ئازادکردنی، لە ماڵەکەی خۆیدا گرتەڤیدیۆی ئەشکەنجەدانی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە پیشاندەدات، کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاوبووبووەوە.\nمێردمنداڵێکی عێراقی دوای بێسەروشوێنبوونی بۆ ماوەی 10 هەفتە، لەبەردەم سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکەی، مستەفا کازمیدا دەرکەوتەوە و کازمی بەڵێنیدا لێپێچینەوە لەگەڵ هەموو ئەو کەسانەدا بکات کە ئەشکەنجەیان داوە.\nلە سەروبەندی خۆپیشاندانەکانی مانگی ئایاری گۆڕەپانی تەحریر لە بەغداد، حەمید سەعید لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیرکرا و دوای چەند ڕۆژێک گرتەڤیدیۆیەکی بڵاوکرایەوە، کە تێیدا بێڕێزی بەرانبەر دەکرێت و قژی دەتاشرێت.\nڕۆژی شەممە حەمید لە بەندینخانە ئازاددەکرێت، دوای دوو ڕۆژ، بە کڵاوێکەوە لە بەردەم سەرۆکوەزیراندا دەردەکەوێت و کازمی پێی دەڵێت، “هەموو ئەوانەی ئەشکەنجەی حەمیدیان داوە لە ئەرکەکەیان دوورخراونەتەوە و لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا دەکرێت”.\nمێردمنداڵە شازدە ساڵەکە بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی وت، “لە مانگی ئایار، ئاوم دەفرۆشت و بەشداری خۆپیشاندانەکانی دژ بە حکومەتم لە گۆڕەپانی تەحریر دەکرد، لەپڕ بوتڵێک ئاوم لێکەوتە خوارەوە و بۆی چەمیمەوە تاوەکو هەڵیبگرمەوە. لەگەڵ چەمینەوەم، هێزەکانی وەزارەتی ناوخۆ دەستگیریان کردم و بە بەردهەڵدان تۆمەتباریان کرد”.\nمێردمنداڵەکە ئاماژەی بەوە کرد هێزە ئەمنییەکان ئەشکەنجەیان داوە و جلوبەرگیان لەبەردا دڕاندووە، “سەرەڕای تاشینی قژیشی”.\nدوای ئازادکردنی، حەمید دەگەڕێتەوە بۆ گۆڕەپانی تەحریر، بەڵام بەهۆی شەڕکردنی لەگەڵ کەسێکدا کە بە دزینی پاسکیلێک تۆمەتباری کردبوو، پۆلیسی بەغداد دەستگیری دەکاتەوە و ماوەی 10 هەفتە بەبێ ئەوەی ڕێگەی پێبدەن پەیوەندی بە خێزانەکەیەوە بکات، بەندیدەکەن.\nچەند ڕۆژێک دوای دەستگیرکردنەوە و ونبوونی، ڤیدیۆی ئەشکەنجەدانی حەمید و سەرتاشینی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاودەبێتەوە، خێزان و خزمانی باوەڕیان وابووە ڕووداوەکە تازە ڕوویداوە و بۆشیان ئاشکرابووە لەلای پۆلیس بەندکراوە.\nدوای چاوپێکەوتنی کازمی بە حەمید، سەرۆکوەزیران ڕاگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، “ئەوانەی پێگەکانیان بەکاردەهێنن بۆ هێرشکردنە سەر خەڵک، ڕووبەڕووی سزا و ڕێکاری یاسایی دەبنەوە”.\nڕۆژی سێشەممە، وتەبێژی سەرۆکوەزیران، ئەحمەد مەلا تەڵاڵ لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، “کازمی بەرپرسێکی باڵای ئەمنی لە پۆستەکەی لابردووە”.\nنەخۆشیی قەڵەوی یەكێكە لەو نەخۆشییانەی لە ئێستادا لەسەر ئاستی جیهان بڵاوە، بەهۆی خراپی وەرگرتنی خۆراك و سیستمی ژیانی…