لەبارەی ئیکۆفێمێنیزم: هاڤپەیڤین لەگەڵ ماریا میس – ئازادیی کۆمەڵگە\nماڵه‌وه/وتووێژ/لەبارەی ئیکۆفێمێنیزم: هاڤپەیڤین لەگەڵ ماریا میس\n0 23 12 خوله‌ك پێشتر بینراوه\nماریا میس (Maria Mies) لێکۆڵیار و چالاکوانێکی فێمێنیستە، ئەو بە تیۆرییەکەی لەبارەی باوکسالاری سەرمایەداری ناسراوە. ئەم تیۆرییە ژن و سروشت وەک کۆلۆنی (داگیرکراو)ی هەردوو سیستەمی پیاوسالاری و سەرمایەداری دەبینێت. ماریا میس پڕۆفیسۆری سۆسیۆلۆژی بووە لە زانکۆی کۆلۆن بۆ زانستە پڕاکتیکییەکان، لە ساڵی ١٩٩٣ەوە لە وانەوتنەوە خانەنیشن کراوە. لە کۆتایی ساڵانی ١٩٦٠ەکانەوە بەشداری چالاکییە فێمێنیستییەکانی کردووە. پێش ئەوەی لەگەڵ ڤاندانا شیڤا (Vandana Shiva) بڕیاربدەن پێکەوە کتێبی ئیکۆفێمێنیزم بنووسن، ماریا پێشتر کتێبی باوکسالاری و کۆکردنەوە لەسەر ئاستی جیهانی، کە ساڵی ١٩٨٦ لە لایەن دەزگای زێد بوکس (Zed Books)ەوە بڵاوکراوەتەوە. ماریا ئەم کتێبەی داوە بە ڤاندانا کاتێک ساڵی ١٩٩٠ یەکتریان بینیوە، دوای ئەوە بۆ یەکەم جار ساڵی ١٩٩٣ کتێبی ئیکۆفێمێنیزم بڵاودەبێتەوە.\nجۆریس: من پێم وایە ئایدیای جەوهەری ئیکۆفێمێنیزم، بریتییە لەوەی کە زاڵبوونی پیاو بەسەر سروشتدا هاوتەریبە لەگەڵ زاڵبوونی پیاو بەسەر ژندا. لەبەر ئەوە خەباتی فێمێنیستی و خەباتی ئیکۆلۆژی (ژینگەناسی) لە بنەڕەتەوە پەیوەستن بە یەکەوە. بۆ ئەو خوێنەرانەی کە ئاشنانین لەگەڵ کۆنسێپتی ئیکۆفێمینیزم، دەتوانی کورتەیەک لەبارەی ئیکۆفێمێنیزم و ئایدیا جەوهەرییەکانی باس بکەیت و هەروەها ڕوونی بکەیتەوە بۆچی ئیکۆفێمێنیزم بۆ تۆ سەرنجڕاکێشە؟\nماریا میس: تێگەیشتن لەوەی کە زاڵبوونی پیاو بەسەر سروشتدا هاوتەریبە لەگەڵ زاڵبوونی پیاو بەسەر ژندا، ئەو کاتە بۆ من ئاشکرا بوو کە سەرەتا دەستم کرد بەم پرسیارە: 'بنەڕەتی کۆمەڵایەتی پەیوەندی هەڕەمی نێوان ژنان و پیاوان چییە و لە کوێوە سەرچاوەی گرتووە؟' من وەک زۆر لە فێمێنیستەکانی دیکە لە ساڵانی ١٩٨٠کاندا ڕازی نەبووم بە وەڵامی وەک ئەمانە: 'پیاوان لە ڕووی فیزیکییەوە لە ژنان بەهێزترن، لەبەر ئەوە دەبێت ژنان لە لایەن پیاوانەوە بپارێزرێن' یان 'ژنان لەبەر ئەوەی منداڵ دەخەنەوە، بۆیە زۆر زیاتر پەیوەستن بە ماڵەوە، یان پیاوان لە ژنان زیرەکترن'. تەنانەت سیگمۆند فرۆید جیاوازی نێوان ژن و پیاو لە رێگەی وتە بەناوبانگەکەیەوە روون دەکاتەوە کە دەڵێ: ''توێکاریی جەستە چارەنووسە''.\nزۆرینەی فێمێنیستەکان ئەم بایۆلۆجیزمە رەت دەکەنەوە. من هەوڵم دا وەڵامێک بۆ پرسیارەکەمان بدۆزمەوە لە رێگەی لێکۆڵینەوە لە مێژووی دابەشکردنی ئیش لەسەر بنەمای سێکس (ڕەگەز/ زایەند). لە کاتی لێکۆڵینەوە لەم پرسیارە، ئەوەم بۆ دەرکەوت کە ئیشکردنی ژنان کاتێک منداڵێکی دەبێت وەکو ئیش دانانرێت بەڵکو وەکو ئەرکێکی سروشتی جەستەی مێینەی ئەو یان وەک کردارێکی سروشتی دادەنرێت. ئەمە واتای ئەوەیە کە پرۆسەی منداڵبوون بەبێ هیچ ئاگایییەک و بەبێ هیچ زانینێکی پێشوەخت لەبارەی ئیشەکە ڕوودەدات- زانینێک کە لە سەرەتاوە لە دەستی ''ژنە داناکان''دا، واتا لە دەستی مامانەکاندا بووە. لە ئینگلیزیدا ئەو ئازارەی کە لە لەدایکبووندا هەیە تاکو ئێستاش پێی دەوترێ ئیش، لە ئەڵمانیدا پێی دەڵێن ئازار.\nلێرەدا پێشتر ئێمە تێگەیشتنی بایۆلۆژیمان بۆ ئیشی هەردوو ژن و سروشت هەیە. بەگوێرەی ئەم تێگەیشتنە بەرهەمهێنانی ژیان شتێکی زگماکییە. 'توخمی ڕاستەقینەی مرۆڤ' کە بریتییە لە ئاگایی، ئامادەیی نییە لە دروستکردنی ژیاندا. ئەم تێگەیشتنە هەر لە سەرەتاوە، پەیوەندی زاڵبوونی پیاو بەسەر ژن و سروشتدا لەخۆ دەگرێت.\nنزیکەی لە هەمان کاتدا، فێمێنیستەکان دەستیان کرد بە پرسیارکردن داخۆ بۆچی ئیشی ژنان لە ماڵەکانیاندا، وەک: چێشت لێنان، پاککردنەوە، شوشتنی جل و بەرگ، بەخێوکردن و چاودێریکردنی منداڵان، ئاگالێبوونیان کاتێک نەخۆش دەکەون، خزمەتکردنی هاوسەرەکانیان کاتێک لە ئیش دەگەڕێنەوە ماڵەوە، بەکورتی: سەرجەم ئیشەکانی ناوماڵ کە ژن دەیان کات، بۆچی وەک ئیش ژمێرەیان بۆ ناکرێت؟ بۆچی ئەم ئیشانە هیچ کرێیەکیان بۆ دانانرێت؟ بۆچی تەنیا ژنانی ماڵەوە کاتێک دەچنە تەمەنەوە خانەنیشین ناکرێن و مووچەی خانەنیشنیان بۆ نابڕدرێتەوە؟\nهەندێک لە ئێمە دەستمان کرد بە خوێندنەوە و لێکۆڵینەوەی مارکس بۆ دۆزینەوەی تێگەیشتنی ئەو بۆ ئیش چی بووە. ئێمە فێربووین کە بۆ مارکس جیاوازی سەرەکی نێوان ئیشی ژنێکی ماڵەوە لەگەڵ کرێکارێکی کارگە ئەوە بوو کە ئیشی پیاوی کرێکار کە شتومەک بۆ بازاڕ بەرهەم دەهێنێ، بریتی بوو لە ئیشێکی 'بەرهەمهێنەر'، لە کاتێکدا ئیشی ژنی ماڵەوە و دایک تەنیا بریتییە لە 'دووبارە بەرهەمهێنانەوە'. مارکس لە ئیشی 'دووبارە بەرهەمهێنانەوە'ی ژن وەها تێگەیشت بوو کە پێویستە بۆ 'بەرهەمهێنانەوە'ی هێزی ئیشی پیاوان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ و نەوە لە دوای نەوە. بەڵام مارکس لەوە تێنەگەیشت بوو کە سەرمایەدارەکان تەنیا کرێکارە پیاوەکان ناچەوسێننەوە و هێز و وزەکانیان بەکارناهێنن، بەڵکو هەروەها ژنانی ماڵەوەش کە ئیشەکانیان هیچ کرێیەکی نییە دەچەوسێننەوە و هێز و وزەکانیان بۆ سوودی خۆی بەکاردەهێنێت. مارکس هەروەها لەوەش تێنەگەیشتبوو کە ئەو قازانجەی سەرمایەدارەکان بەدەستی دەهێنن بەشێکی گەورەی لەسەر بنەمای ئەم 'ئیشە بێکرێیە'ی ژنان بەدیدەهێنن. بۆ سەرمایەداری ئیشی ژنان لە ماڵەوە بە هەمان شێوەی ئیشی سروشتە کە بریتییە لە 'کەرەسەیەکی بەخۆڕایی'. من و دوو هاوڕێی دیکەم ڤێرۆنیکا بێنهۆلت تۆمسن و کلاودیا وێرلۆف بۆ ماوەیەک لە 'جیهانی سێیەم'دا ژیاوین. کاتێک ئێمە گفتوگۆ و دانوستانی ڕۆڵی ئیشی ماڵەوە و سروشتمان دەکرد لەژێر دەستی سیستەمی سەرمایەداریدا ئێمە ئەوەمان بۆ دەرکەوت کە کۆلۆنییەکان و ئەو وڵاتانەی لە لایەن کۆلۆنیالیزمی ئەروپییەوە داگیرکراون بە هەمان شێوەی سروشت و ژن مامەڵەیان لەگەڵدا کراوە، واتا وەک ''کەرەسەیەکی خاوی بەخۆڕایی'' کە دەتوانرێ لە لایەن پیاوی سپییەوە بەبێ هیچ تێچوویەک بەکاربهێنرێت و بچەوسێندرێتەوە.\nجۆریس: تێگەیشتنی ئیکۆفێمێنیزم بۆ کۆمەڵگەی ئایدیالی چییە، هەروەها لە چ رێگەیەکەوە تیۆرداڕێژەرە ئیکۆفێمێنیستەکان هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی ئەم ئامانجە دەدە؟ هەر لەم کۆنتێکستەدا، دەتوانی زاروەی ''ڕوانگەی بەپێی پێویستی'' (subsistence perspective) زیاتر ڕوون بکەیتەوە؟\nماریا میس: کاتێک ئێمە بە دوای ئەلتەرناتیڤێکدا دەگەڕێین بۆ کۆمەڵگەی سەرمایەداریی باوکسالاری هەبوو ئێمە بەمە دەڵێین ڕوانگەی بەپێی پێویستی. ئێمە لەبارەی کۆمەڵگەی ئایدیالییەوە قسە ناکەین، چونکە بەپێی پێویستی 'ئایدیال' نییە، بەڵکو زەروورییە. زۆر خەڵک ئەم زاروەیە ڕەخنە دەکەن. ئەوان دەڵێن: ''ئایا ئەمە واتای ئەوە نییە کە جارێکی دیکە بۆ سەدەکانی ناوەڕاست بگەڕێینەوە؟ ئایا پێویستە جارێکی دیکە ئێمە ببینەوە بە جووتیاری بچوک؟ ئایا ئێمە دەبێت جارێکی دیکە بۆ پەیداکردنی بژێوی ژیانمان داس و پاچ بەکاربهێنینەوە؟'' زۆر خەڵک پێیان وایە کە بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی شتێکی مەحاڵە چونکە تەکنۆلۆژیای مۆدێرن توانستی ژیانێکی باشتری بە ئێمە داوە. هەروەها ئەوان پێیان وایە گەشەکردن و زۆربوونی ژمارەی دانیشتوان فشاری خستۆتە سەر جیهان کە گەشە بە تەکنۆلۆژیای زیاتر بدات بۆ بەخێوکردن و خۆراک پەیداکردن بۆ گەشەکردنی ئەو ژمارە زۆرەی دانیشتوان. ئەوان پێیانوایە کە روانگەی بەپێی پێویستی ئێمە وەک خەونێکی ڕۆمانسی نووسراوە و نەشیاوی جێبەجێکردنە لەم جیهانەدا.\nلەم کتێبەدا، سەرەتا ئەوەم ناساندووە کە چی لە بەرهەمێنان بەپێی پێویستی تێگەیشتووم:\nبەرهەمهێنان بەپێی پێویستی یان بەرهەمهێنانی ژیان هەموو ئەو ئیشانە لەخۆ دەگرێت کە لەنێو ئافراندنم ئافراندنەوە و نۆژەنکردنەوەی خێرای ژیان فراوانکراوە و هیچ مەبەست و ئامانجێکی دیکەی نییە. بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی بەرانبەر بەرهەمهێنانی شتوومەک و زێدە بەهای بەرهەمهێنان دەوەستێتەوە. ئامانجی بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی بریتییە لە 'ژیان'، لە کاتێکدا ئامانجی بەرهەمهێنانی شتوومەک بریتییە لە 'پارە'، کە دەبێت پارەی زیاتر بەرهەمبهێنێت یان سەرمایە کۆبکاتەوە. بۆ ئەم جۆرەی بەرهەمهێنان ژیان تەنیا کاریگەرییەکی لاوەکییە. ئەمە شتێکی ئاسایییە کە سیستەمی پیشەسازی سەرمایەداری ڕای بگەیەنێت هەموو شتێک کە ئەم سیستەمە دەیەوێت بەخۆڕایی بەکاریبهێنێت ئەوا دەبێتە بەشێک لە سروشت.\nبەڵام ئێمە بە ژمارەیەک نموونە لە سەرانسەری جیهان پیشانماندا کە خەڵک پێشتر دەستیان کردووە بە ڕێکخستنی ژیانی خۆیان بەگوێرەی پرەنسیپەکانی بەپێی پێویستی، بۆ نموونە بەرهەمهێنان تەنیا ئەوەندە کە پێویستە؛ دروستکردنی کۆمۆنەی تازە، بەرهەمهێنان و بەکارهێنانی ئەو شتانەی کە لە ناوخۆ و لە ناوچەکەدا شیاو و پێویستن، بۆ دوورکەوتنەوە لە گواستنەوەی خۆراک لە ناوچە دوورەکانەوە و هەروەها ئەو کەرەسە پێویستانەی کە زەروورن بۆ ژیانی ڕۆژانەمان؛ چاودێریکردن و پاراستنی سروشت و لە بیرمان بێت کە نەوەکانی داهاتووش کەرەسە و سەرچاوەی تەواویان لەبەردەستدا بێت بۆ ژیانکردن.\nلە ئەمڕۆدا هەموو جیهان بەتایبەتی ئەوروپای باشور لە قەیرانی ئابووریدایە. لە یۆنان، ئیسپانیا، پورتوگال و ئیتاڵیا ڕێژەی بێکاری گەنجان گەیشتۆتە لە %٢٥. دەوڵەت لە پێگەیەکدا نییە کە بتوانێت ئیش دابین بکات یان یارمەتی بێکاران بدات. لەم دۆخەدا 'گەڕانەوە بۆ بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی' هیچی دیکە کارێکی نۆستالۆژی نییە بەڵکو زەروورە. زۆر لە گەنجان دەگەرێنەوە بۆ کێڵگەکانی باوانیان لە گوندەکان یان جۆرێک لە بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی لەناو شارەکاندا دروست دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن بمێننەوە.\nلەجیاتی کۆمەڵگەی ئایدیالی من زاراوەی ژیانی باش بەکاردەهێنم بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە مەبەستم لە بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی چییە. هەروەها من لەبارەی کۆمەڵگەی بەختەوەرەوە قسە ناکەم، وەک ئەوەی کە پاشا بوتان (king of Bhutan) وەک ئامانجی سیاسی خۆی ڕایگەیاند. بۆ پێوانەکردنی پلەی بەختەوەری خەڵکەکەی، ئەو ئیندێکسێکی بۆ گەشەکردنی بەختەوەری نیشتیمانی دروست کرد. ژیانی باش واتای ئەوە ناگەیەنێت کە ئێمە هەمیشە بەختەوەر بین. بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە من مەبەستمە لە ژیانی باش و بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی دەمەوێ دوو کورتە چیرۆک بگێڕمەوە:\nدایکم کە دوازدە منداڵی ببوو و لە هەموو ژیانیدا هەر ئیشی کردبوو لە کێڵگە بچوکە پێویستەکەمان لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا مرد. چەند ساڵێک پێش ئەوەی بمرێت ئەو سەیری ژیانی ڕابووردی خۆی کرد و بەو ئەنجامە گەیشتبوو کە بڵێت ''ئایا ئەمە ژیانێکی باش نەبوو! بێگومان ئیشکردنێکی زۆر هەبوو، بەڵام من حەزم لە ئیشکردن بوو''. بۆ من ئەم ڕستەیەی دایکم ئەوە دەردەبڕێت کە من چۆن لە ژیانی باش تێگەیشتووم. خۆزگەی ئەوە دەخوازم هەموو کەسێک لەسەر زەوی پێش ئەوەی بمرێت بتوانێ بڵێت ''ئایا ئەمە ژیانێکی باش نەبوو!''\nمن فێربووم بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی واتای چی-نەک تەنیا بۆ تاکەکان بەڵکو بۆ هەموو جیهان- کاتێک من بۆ کۆنفڕانسێک بانگهێشت کرابووم کە لە لایەن کۆمەڵەی کاسۆلیکی ژنانی گوندەوە رێکخرا بوو، داوام لێکرابوو لەبارەی بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی قسەبکەم. من کەمێک سەرم لێ شێوا بوو، ئایا دەبێ چی بە ژنانی گوند بڵێم لەبارەی بەرهەمهێنان بەپێی پێویست؟ کاتێک چوومە نێو هۆڵی کۆنفڕانسەکەوە ئەوەم بینی کە ژنان هەموو جۆرەکانی میوە و سەوزەی وەک: کەلەرم، پەتاتە، گێزەر، سێو، هەرمێ و هەروەها هەندێک گوڵیشیان لەسەر پلاتفۆڕمەکە دانابوو. هەروەها لەسەر ئەو میوە و سەوزانەی کە بەرهەمی ئیشی هەموو ساڵەکەیان بوو لەسەر پارچە کاغەزێک نووسیبویان: "جیهان بریتییە لە ماڵەکەمان!" ئێستا من دەتوانم چی تر لەبارەی بەرهەمهێنان بەپێی پێویستی بڵێم! ئەگەر هەموو خەڵک لەسەر زەوی، ژنان و پیاوان، وەک ماڵی خۆیان ئاگایان لەم جیهانە بێت و چاودێری بکەن، ئەوا جیهان دەبێتە شوێنێکی جیاواز و باشتر.\nجۆریس: یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی هزری ئیکۆفێمێنیزم ئەوەیە کە باوکسالاری بریتییە لە بناغەی سەرمایەداری- نەک وەک ئەوەی زۆر دەوترێ کە باوکسالاری دەرئەنجامی سەرمایەدارییە. لە کتێبەکەتدا باوکسالاری و کۆکردنەوە لەسەر ئاستی جیهان: ژنان لەنێو دابەشکاری نێودەوڵەتی ئیشکردندا، تۆ ئارگومێنتی ئەوە دەکەی کە لەبەرئەوەی باوکسالاری بەرهەمی سەرمایەداری نییە، بۆیە بە لەناوچوونی سەرمایەداری ئەویش لەناوناچێت. تۆ ئەوەت ڕاگەیاندووە کە چەساندنەوەی سێکسوالێتی بناغەیەکی بنەڕەتی چەوساندنەوەی پیاوسالارییە، ئەم دابەشکارییەی ئیش لە ئەو مۆدێلەی کە پێی دەوترێ 'پیاوی ڕاوکەر'ەوە سەری هەڵداوە. لەم تێگەیشتنەدا، دەمەوێ ئەوەت لێبپرسم ئایا بە بروای تۆ کام خەباتەیان یەکەمییە: خەبات بۆ کۆتاییهێنان بە سەرمایەداری یان خەبات بۆ پێزانینی ئیشی بەرهەمهێنەری ژنان؟\nماریا میس: لە پەیوەندی نێوان پیاوسالاری و سەرمایەداریدا پرسیارەکە ئەوە نییە کامیان پێش ئەوەی دیکەیان دێت. چەوساندنەوە و ستەمکاری بەرانبەر بە ژنان لە لایەن پیاوانەوە بریتییە لە بناغەی هەردوو سیستەمەکە. لە ئەمڕۆدا، تەنانەت من لەبارەی دوو سیستەمەوە قسە ناکەم، بەڵکو لەبارەی یەک سیستەمی سەرمایەداری-پیاوسالارەوە قسەدەکەم. هەروەها من هیچی تر مۆدێلی 'پیاوی ڕاوکەر' بەکارناهێنم بۆ دەربڕین و ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە ئەم دوو سیستەمە چۆن پەیوەستن بە یەکەوە. من وا بیردەکەمەوە کە سەرمایەداری بریتییە لە دواترین وێنەی پیاوسالاری. لەبەر ئەوە کەس ناتوانێت خەبات لە دژی پیاوسالاری و خەبات لە دژی سەرمایەداری لە یەکدی جیا بکاتەوە. خەباتکردن بۆ پێزانینی ئیشی بەرهەمهێنەری ژن بەدڵنیاییەوە پێویستە. بەڵام ئەگەر ئەم خەباتە تەنیا بۆ داواکاری کرێی یەکسان بۆ ژنان و پیاوان کورت بکرێتەوە ئەوا ئێمە ناتوانین بگەین بە ئاستە قووڵەکانی پیاوسالاری. بێگومان دیارکەوتن و مانیفێستی پیاوسالاری ئەمڕۆ وەک پیاوسالاری هەزارن ساڵ لەمەوبەر نییە، بەڵام لە جەوهەر و کڕۆکدا هێشتاش هەمان شتن: توندوتیژی دژی ژنان، تێکشکاندنی ژنان، و چەوساندنەوەی ژنان. بۆ نموونە، کۆکردنەوەی ژنان لە شوێنی ئیشەکانیان تەنیا دەرکەوتنێکی مۆدێرنی پیاوسالارییە. ئەوە گرنگە کە تێبگەین نهێنی زاڵبوونی پیاوان بەسەر ژناندا چییە. نهێنییەکە جیاوازی توێکاری جەستەیی نێوان دوو جێندەرەکە نییە، وەک فرۆید باوەڕی کردووە، بەڵکو توندوتیژییە. پیاوان لە رێگەی جیناتەکانیانەوە وەک جەنگاوەر، دەستدرێژیکەری سێکسی، بکوژ یان ڕامبۆ چارەنووسیان دیاری نەکراوە. ئەوان دەبێ ڕابهێنرێن بۆ ئەوەی ببن بە مەکینەی کوشتن. پیاوان دەبێت فێرکرابن بۆ ئەوەی بەسەر خووە سروشتییەکانیان و ترسیان لە کوشتن زاڵ ببن. ئەوان دەبێت ڕاهێنرابن بۆ ئەوەی ببن بە فڕۆکەوان و ڕۆکێت فڕێبدەنە سەر ئامانجە مرۆڤییەکان، یان بە جۆرێکی دی بێژین خەڵکی نەناسراو لەسەر زەوی. دوای تراومای دۆڕانی جەنگی ڤێتنام، پیاوە گەنجە ئەمریکییەکان نەیاندەویست جارێکی دیکە بچنەوە بۆ شەڕ. پاشان فیلمی ڕامبۆ هاتە سینەماکانەوە. ڕامبۆ پیاوێک بوو بە جل وبەرگی شەڕکردنەوە، بەتەواوی چەکدار بوو لە سەرییەوە تاکو پێیەکانی، هەموو جۆرە چەکێکی بە جەستەی خۆیدا هەڵواسی بوو، کڵاشینکۆفی لەناو دەستیدا بوو، لە دژی دوژمن شەڕی دەکرد و دەی کوشتن. ئەم فیلمە زۆر باو بوو لە ئەمریکا بووە هۆی ئەوەی کە پیاوە گەنجە ئەمریکییەکان جارێکی دیکە ئامادەبن بچنەوە بۆ شەڕ. لە ئەمڕۆدا، وەزارەتەکانی بەرگری پێویستیان بە بەرهەمهێنانی فیلمی زیاتی وەک ڕامبۆ نییە بۆ ئەوەی گەنجان بگەڕێننەوە بۆ بەرەکانی شەڕ. ئەم ئیشە زۆر کاریگەرتر لەلایەن پیشەسازی بەرهەمهێنانی و گەشەکردنی یارییە ئەلیکترۆنییەکانەوە دەکرێت.\nجۆریس: یەکێک لە بەشەکانی ئیکۆفێمێنیزم بە هەستە ڕۆحانییەکانە، کە پێشنیازی ئەوە دەکات ژنان زیاتر لە سروشتەوە نزیکن نەک لە پیاوانەوە، هەروەها داهێنانە زانستییەکان خزمەتی بەردەوامی زاڵبوونی کولتوور (هۆشەکێتی/پیاو) بەسەر سروشت (سۆزەکی/ژن) دەکات، لەبەرئەوە کاتێک لێی دەرباز دەبین ئەگەر کۆمەڵگەی یەکسانی ڕاستەقینە هاتبێتە ئاراوە. تۆلە کوێی ئەم باسەدایت، دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر لەبارەی دوانێتی ئیکۆفێمێنیزمی ماتریالی و ڕۆحی بدەیت؟\nهەروەها چۆن وەڵامی ئەو ڕەخنانە دەدەیتەوە کە لە ئایدیۆلۆژی ئیکۆفێمێنیزم دەگیرێن کە پێشنیازی ئەوە دەکەن ئیکۆفێمێنیزم لە ڕێگەی ئەو زمان و ستایلەی بەکاری دەهێنێ لەگەڵ ئەو پشتگیرییەی لە جیاوازییە بنەڕەتییەکانی نێوان ژنان و پیاوان دەیکات، دەبێتە هۆی بەرهەمهێنانەوەی ئەو دوانێتییەی نێوان ژن و پیاو کە هەوڵدەدرێت کۆتایی پێبهێنرێت؟\nماریا میس: من بەشێک نیم لە ڕوانگەی 'ئیکۆفێمینیستی ڕۆحانی'، کە وا بیردەکەنەوە ژنان لە سروشتەوە نزیکترن تا لە پیاوان هەروەها هۆشەکێتی کایەی پیاوانە لە کاتێکدا سۆزەکێتی کایەی ژنانە. ئەمە ڕاستە کە گەشەکردنی زانست و تەکنۆلۆژیی مۆدێرن بەزۆری بەرهەمی ئیشی پیاوانە. بەڵام ئەمە لەبەر ئەوە نییە کە لە جینەکانیاندا وەک داهێنەر دیاریکراون. پیاوان بە هەمان شێوەی ژنان هەم هۆشەکی و هەم سۆزەکین. بۆیە جیاوازییەکی بنەڕەتی لە نێوان ژنان و پیاواندا نییە. ئەو فاکتەی کە ئەمڕۆ پیاوان وەک زۆر هۆشەکیتر لە ژنان دادەنرێن دەرەنجامی پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتییە کە لە ڕێنیسانسەوە دەست پێدەکات دوای ئەوەی زانینی 'ژنە داناکان'، مامانەکان کە دەیانزانی چۆن یارمەتی ژنان بدەن لە کاتی لە دایکبوونی منداڵەکانیاندا، بە شێوەیەکی توندوتیژانە لەناوبران لە ماوەی ڕاوکردن و کوشتنی جادووگەرەکان لە ئەوروپادا. 'پیاوی نوێ' وەک فڕانسیس بەیکن دەی وت، گریمانەی ئەوە دەکرد کە لە ڕێگەی زانستی ئۆبژێکتیڤەوە فەرمانڕەوایی جیهان بکات. ئەرکەکەی بریتییە لە ڕووخاندنی سەرجەم 'سروشتی کێوی' بۆ ئەوەی ڕامی بکات، بە شارستانی بکات و زۆری لێ بکات بۆئەوەی بێتە خزمەتی 'پیاوی هۆشمەند'. ئەگەر ئێمە سەیری ئەو دەرئەنجامە مۆدێرن و زانستەسادەکراوە بکەین، ئەوە دەبینین کە جیهانی نەکردووە بە شوێنێکی باشتر. وزەی ئەتۆمی، تەکنۆلۆژیی بەرهەمهێنانەوە و جینات، داهێنانەکانی بایۆتەکنۆلۆژی و تەکنۆلۆژییەکانی دیکەی پێشخستنی سروشت بوونەتە هۆی زیاتر وێرانکردنی سروشت. خەباتکردن دژی ئەو داهێنانە نوێیانە من و ڤاندانا شیڤای پێکەو کۆکردەوە. ئێمە وانەکانمان لە ڕێگەی دانیشتن لە کتێبخانەکان و خوێندنەوەی کتێبەکانەوە لەبارەی ئیکۆلۆژی و فێمێنیزم فێرنەبووین، بەڵکو لە ڕێگەی بەشداریکردن لە خەباتەکانی دژی پیاوسالاریی سەرمایەداری جیهانی و ستراتیژییە نیولیبڕاڵەکانی کە دەیەوێت دەست بەسەر سروشت و خەڵک دابگرێت و لەپێناو قازانج و بەرژەوەندی خۆی کۆنتڕۆڵیان بکات و بەکاریان بهێنێت. کتێبی ئیکۆفێمێنیزم بریتییە لە دەرەنجامی خەباتە هاوبەشەکانمان.\nلەبارەی دوانێتی نێوان ئیکۆفێمێنیزمی ماتریالی و ڕۆحانی، من ڕای دەگەیەنم کە من ئیکۆفێمێنیستێکی ماتریالیم. ئاخر ڕۆحانییەت ناتوانێ بە تەنیا بوونی هەبێت، بەڵکو دەبێت لەنێو بوونێکی ماتریالیدا بەرجەستە ببێت. ئەم دوانێتییەی نێوان ماتریال و ڕۆحانیەت بە شێوەیەکی سەرەکی ڕەگی لەنێو ئاینە یەکتاپەرستەکانی وەک جودایزم، مەسیحیەت و ئیسلامدا هەیە. خوای ناماتریالی نادیار کە بریتییە لە ڕۆحی پەتی پیاوی لەسەر زەوی دروستکردووە. پاشان ڕۆحی خۆی بۆ ناردووە تاکو زیندوو بێت و بژیت. ئەمە واتای ئەوەیە کە سروشت، زەوی بە تەنیا خۆی توانای دروستکردنی ژیانی نییە. سروشت مادەیەکی مردووە. هەروەها ئەم مادە مردووە ناپاکژ و تاوانبارە. ئەم دوانێتییە لە نێوان ڕۆحی باش و ناماتریال لەگەڵ جیهانی ماتریال، خراپ و ناپاکژدا ئەمە هاوتەریبە لەگەڵ دوانێتی نێوان ژنان و پیاوان. وەک پێشتر وترا: "پیاو هەڵگری زیرەکی و هۆشەکێتییە، ژن سروشتە، زەوییە، کە دەبێت 'دووگیان' بکرێت لە لایەن پیاوەوە، بۆئەوەی منداڵ بخاتەوە، بەتایبەتی کوڕ". ڕۆح توخمی ژیان بەخشە بێگومان بۆیە لە ماتەر (ئەستوو) باڵاترە. ئەم جیهانبینییە شارستانیەتی ئێمەی لە خۆرئاوا دروست کردووە: ئیسۆسەکەی، کولتوورەکەی، زانستەکەی، ئاینەکەی، دامەزراوە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوورییەکانی دروست کردووە. تەنانەت ڕۆشنگەری و سێکولاریسیۆنی ئاینیش ئەم دوانێتییەی نێوان ڕۆحی چاک و مادەی خراپی نەگۆڕیوە.\nجۆریس: دەتوانی لە ڕوانگەیەکی ئیکۆفێمێنیستانەوە باس لە سەرهەڵدان و خۆپیشاندانەکانی ئێستای جیهان بکەی، کە سەرەڕای جیاوازییان هەموویان لە مەدا یەکدەگرنەوە کە داوای دیموکراسی ڕاستەقینە و ڕەتکردنەوە سەرمایەداری نیولیبڕال دەکەن؟ لە ڕوانگەی تۆوە لەم داواکاری و کردارانەی بزووتنەوەی چالاکوانە هاوچەرخەکان چ شتێک ونە؟\nماریا میس: کاتێک من وەک ئیکۆفێمێنیستێک سەیری سەرهەڵدانەکانی ئێستای جیهان دەکەم، وەک: بزووتنەوەی ئۆکیوپای لە ئەمریکا، سەرهەڵدانەکانی جیهانی عەرەبی (میسر، لیبیا، تونس)، لە تورکیا و زۆر لە وڵاتانی دیکەی جیهان، لەوە تێدەگەم کە ئامانجی سەرەکی زۆرینەیان تەنیا 'دیموکراسی ڕاستەقینە'یە. من وا هەستدەکەم کە ئەم ئامانجە زۆر کورتبینانەیە. ئامانجی زۆر لەم خەباتانە تەنیا ڕووخاندنی دیکتاتۆر و دامەزراندنی ڕژێمێکی جیاوازە. من گوێبیستی ئەوە نەبوومە کە خۆپیشاندەران هەروەها لە دژی سەرمایەداری، وێرانکردنی ژینگەش خەبات بکەن و داوای سیستەمێکی ئابووری ئەلتەرناتیڤ بکەن.\nبزووتنەوەی ئۆکیوپای لە نیۆڕک تابووی قسەنەکردن لەبارەی سەرمایەداری شکاند. چالاکوانەکان هێرشیان کردە سەر نیولیبڕالیزم، بانکە گەورەکان و کۆمپانیا جیهانییەکان. بەڵام ئەوەندی من بزانم هیچ ڕەخنەیەکی ڕاستەوخۆ نەبووە بۆ سەر سەرمایەداری پیاوسالار. لە تەلەفیزیۆن بینم کە لە خۆپیشاندانەکانی میسر و تورکیا ژمارەیەکی زۆری ژنان بەشدارییان کردووە، هەندێکیان بە سەرپۆشەوە و هەندێکیان بێسەرپۆش. بۆ زۆربەی خەڵک لە خۆرئاوا پرسیارەکە ئەوەیە کە ئەو ژنانەی بەشداریان کردووە سەریان داپۆشیوە یان نا. سەرپۆش بووە بە ڕەمزێکی ئاینی و سیاسی. جگەلە تورکیا من پەیوەندی کەسیم لەگەڵ ژنانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نییە. لەبەر ئەوە ناتوانم بڵێم ژنان چۆن بیر لە ئامانجەکانی ئەم سەرهەڵدان و خۆپیشاندانانە دەکەنەوە، ئایا دانوستان و گفتوگۆ لەبارەی 'پرسی ژن' هەیە لەم سەرهەڵدانانەدا؛ هەروەها لەبارەی ئەوەی کە پیاوان چۆن لەبارەی ئازادبوونی ژنانەوە بیردەکەنەوە.\nمن ئەوە دەزانم کە لە تورکیا فێمێنیزم کێشەیەکی گرنگە لە بزووتنەوەی پرۆتێستەکان. دوو کتێبم وەرگیڕدراونەتە سەر زمانی تورکی و لە تورکیا بڵاوبوونەتەوە. هاوڕێ تورکەکانم پێیان وتووم کە کتێبەکانم لە تورکیادا زۆر ناسراون. ئەمە ئەوە پیشان دەدات سەرهەڵدانەکانی جیهان سەرەڕای کورتهێنانیان لە بواری ستراتیژی و بنەمای تیۆرییان، ڕەنگە ببنە هۆی هێنانەگۆرێی پرسیاری قووڵی وەک ئەمە: ئێمە لەنێو چ سیستەمێکدا دەژین؟ ئایا مۆدێلی ژیانی خۆرئاوایی شتێکە شایەنی ئەوە بێت خەباتی بۆ بکرێت؟ لە داهاتوودا پەیوەندی نێوان پیاو و ژن چۆن دەبێت؟ بۆچی لە ئەمڕۆدا، شەڕەکان بوونەتە شتێکی زۆر باو؟ ئایا ئاین چ ڕۆڵێکی لەم شەڕە نوێیانەدا هەیە؟ ئەلتەرناتیڤەکان چین؟\nماریا میس: لە ڕوانگەی منەوە ئیکۆفێمێنیزم دەتوانێ ڕۆڵێکی گرنگ بگیڕێت لە سەرهەڵدانە تازەکانی گەنجان لە سەرانسەری جیهان، چونکە خەباتی پاراستنی سروشت و ئازادکردنی ژن لە ئەجێندادایە لە هەموو شوێنێک. تێگەیشتنە تیۆرییەکانی ئێمە ئیکۆفێمێنیستە کۆنەکان کە لە ماوەی خەباتە جیهانییەکەمان بەدەستمان هێناوە دەتوانێ خەڵکانی گەنج فێربکات کە ئەمە شتێکی گرنگ و بەسوودە کە ڕووبەڕووی دەسەڵاتەکانی ئەمڕۆی جیهان ببیتەوە و پێیان بڵێی نەخێر. تیۆرییەکانمان لە ئەزموونەکانمانەوە سەریهەڵداوە کە لە ماوەی خەباتەکەماندا بەدەستمان هێناوە، ئێمە لە پراکتیکەوە فێریان بووین. ئێمە هەرگیز نەماندەتوانی کتێبی ئیکۆفێمێنیزم بنووسین ئەگەر پێشتر ئێمە ڤاندانا لە هیندستان و من لە ئەڵمانیا، یەکتریمان نەبینیبوایە و ئەوەمان نەدۆزیبوایەوە کە خەباتەکەمان هاوبەشە سەرەڕای جیاوازی جوگرافی، کولتووری و تەمەنەوە. ئەمە ئەزموونێکی گەورە و کاریگەر و هیوابەخشە. ئەمە پیشانمان دەدات کە سەرەڕای ئەوەش کە ئێمە جیاوازین بەڵام نابێت ئەو جیاوازیانە دابەشمان بکەن، چونکە ئێمە خاوەنی پرسێکی هاوبەشین. لەبەرئەوە ئێمە بزووتنەوەیەکمان دامەزراند: فرەیی ژنان بۆ فرەیی (DWD). ئێمە جەختمان لەسەر ئەوە کردەوە کە پاراستنی فرەیی لە نێوان مرۆڤەکان، هەروەها لە نێوان ئاژەڵان و ڕووەکەکانیش تاکە رێگەیە بۆ پاراستنی ژیان لەسەر ئەم هەسارەیە. تاککولتووری ژیان دەکوژێت.\nئامۆژگاریم بۆ گەنجە چالاکوانەکان لە هەموو وڵاتان ئەوەیە کە کۆبوونەوەی نێودەڵەتی ڕێکبخەن کە تێیدا خەڵک دەتوانن یەکدی ببینن و ئاڵوگۆڕی فرەیی ئەزموون، ئاستەنگەکان، ئایدیاکان، تیۆرییەکان بکەن و لە ئەنجامدا کۆمەڵەیەکی نێودەوڵەتی سەبارەت بە پرسێکی هاوبەش دروست بکەن. ئێمە بە سەدان کۆبوونەوەی نێودەوڵەتی بەم شێوەیەمان رێکخستووە و بەشداریمان تێدا کردووە، وەک کۆبوونەوەی ئیکۆفێمێنیزم، ژینگەیی، دژە-جیهانگەرایی و کۆبوونەوەی ئاشتی. لەم کۆبوونەوانەدا ژنان و پیاوان ئامادەبوون. کێشەی جێندەر هیچی تر بوونی نەبوو. ئەم جۆرە کۆبوونەوە نێودەوڵەتییانە زەروورن ئەگەر بمانەوێت خەڵک یەکدی بناسن، متمانە بە یەکدی بکەن و ببن بە هاوڕێی یەکدی. بەبێ ئەم جۆرە کۆبوونەوە راستەوخۆیانەی خەڵک بزووتنەوەکە دەبێتە شتێکی بێبەرهەم- پەیوەندی دیجیتاڵی بەس نییە بۆ ئەم جۆرە بزووتنەوە زیندوانە. هیوادارم دووبارە چاپکردنەوەی کتێبی ئیکۆفێمێنیزم کاریگەری لەسەر چالاکوانەکان دابنێت و خەباتەکەیان دەوڵەندتر بکات، تاکو ئەوە ببینین کە خەباتکردن پێکەوە بۆ جیهانێکی باشتر تەنیا ئیشێکی قورس نییە، بەڵکو شادییەکی گەورەشە.


ژن و زه‌لامه‌كێ چینی ل فرۆكەخانەيا هەولێرێ هاتنه ڤه‌گەراندن - رۆژناما بنگەهێ لالش\nژن و زه‌لامه‌كێ چینی ل فرۆكەخانەيا هەولێرێ هاتنه ڤه‌گەراندن\nلێپرسراوی بنكەی نشینگە و پاسپۆرت لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر رایگەیاند، ئەمڕۆ ئافرتێک و پیاوێكی چینییان گەڕاندووەتەوە ئەو شوێنەی لێوەی هاتوون.\nئەمڕۆ یەكشەممە 02-02-2020 رزگار فەرزەندە ئەفەندی، لێپرسراوی بنكەی نشینگە و پاسپۆرت لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، “هۆكاری گەڕاندنەوەی ئەو ژن و پیاوە چینییە رێگریكردن بووە لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا”.\nلێپرسراوی بنكەی نشینگە و پاسپۆرت لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر ئەوەشی خستەڕوو، هەركەسێك هەڵگری رەگەزنامەی چینی بێت، رێگری لە هاتنی دەكەن و ئەوە شەشەمین كەسی چینییە كە رێگیرییان لێكردووە بچێتە نێو هەولێرەوە.\nكۆرۆنا ڤایرۆسێكی گوازراوەیە، واتە لە كەسێكەوە بۆ كەسێكی دیكە، لەنێوان ئاژەڵەكانەوە بۆ مرۆڤ دەگوازرێتەوە و تووشی كۆئەندامی هەناسە دەبێت. كۆكەی قورس، تای بەرز و هەناسەتووندی لە نیشانە سەرەكییەكانی نەخۆشییەكەن.\nكۆرۆنا خێزانێكی ڤایرۆسەكانە تاوەكو ئێستا حەوت جۆری ناسراوە و بۆ یەكەمجار لە ساڵانی 1960 بڵاوبووەوە، بەڵام ئەم جۆرەی کە لە كۆتاییەكانی ساڵی 2019 لە چین دەركەوت، جۆرێكی نوێی ڤایرۆسەكەیە. تاوەكو ئێستاش 14 هەزار و 591 کەس تووشی ئەو ڤایرۆسە بوون، 305 كەس بەهۆیەوە مردوون و 345 كەسیش دوای تووشبوونیان چاكبوونەتەوە.\nالسابق: شانده‌كێ هەرێمێ دێ سەره‌دانا بەغدا كت\nالتالى: سارترين ده‌ڤه‌ر لسه‌ر روويێ عه‌ردێ


📕 بارانی ڕەنگاو ڕەنگ Library\n📅 Added on Dec 3 2015 12:35PM\nکۆی بەرهەمەکانی مامۆستا فەرەیدون عەلی ئەمین ساغکر [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ M.B. 3-12-2015 12:35:27\n📕 دڵشاد مەریوانی - کۆبەرهەم Library\n📅 Added on Nov 15 2011 11:43AM\n👁 This item has been viewed 20,989 times\nدڵشاد مەریوانی دەزگای ئاراس - 2009 [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 15-11-2011 11:43:58\n📕 دڵێکی روناک، لەدونیایەکی تاریکدا Library\n📅 Added on Mar 18 2015 9:05PM\nنووسینی: نەبەز گۆران کۆی بەرهەمە شیعرییەکان [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ M.B. 18-3-2015 21:05:18\n📕 زەمزەمەی زوڵاڵ - سەرجەمی بەرهەمەکانی سوارە ئێلخانی زادە Library\n📅 Added on Nov 7 2011 10:48PM\n👁 This item has been viewed 14,623 times\nسەرجەمی بەرهەمەکانی سوارە ئێڵخانی زادە کۆکردنەوە [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 7-11-2011 22:48:37\n📕 سەربەخۆبوون تاکە چارەسەرە - کۆبەرهەم Library\n📅 Added on Dec 23 2011 12:01AM\n👁 This item has been viewed 6,937 times\nسەربەست مەحمود هەولێر - 2002 [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 23-12-2011 0:01:04\n📕 سەرجەمی بەرهەمی ئەمین زەکی بەگ - بەرگی 1 Library\n📅 Added on Aug 4 2013 8:54PM\n👁 This item has been viewed 12,173 times\nئامادەکردنی سدیق ساڵح [ More... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ H.B. 4-8-2013 20:54:33\n📕 سەرجەمی بەرهەمی حوسێن حوزنی - بەرگی 1 Library\n📅 Added on Nov 7 2011 9:30PM\n👁 This item has been viewed 13,440 times\nکۆکردنەوە و لەچاپدانی: دەزگای ئاراس دەزگای ئاراس [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 7-11-2011 21:30:49\n📕 سەرجەمی بەرهەمی حوسێن حوزنی - بەرگی 2 Library\n📅 Added on Nov 7 2011 9:33PM\n👁 This item has been viewed 13,515 times\nکۆکردنەوە و لەچاپدانی: دەزگای ئاراس دەزگای ئاراس [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 7-11-2011 21:33:31\n📕 سەرجەمی بەرهەمی شاکر فەتاح - بەرگی 2 Library\n📅 Added on Oct 29 2011 8:12AM\n👁 This item has been viewed 12,446 times\nرێکخستن و لێکۆڵینەوەی: ئەحمەد سەید عەلی بەرزنجی د [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 29-10-2011 8:12:21\n📕 سەرجەمی بەرهەمی شاکر فەتاح - بەرگی 3 Library\n📅 Added on Oct 29 2011 8:14AM\n👁 This item has been viewed 12,902 times\nرێکخستن و لێکۆڵینەوەی: ئەحمەد سەید عەلی بەرزنجی د [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 29-10-2011 8:14:36


وتووێژ:زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nوتووێژ:زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان\nھیندوئەورووپایی دروستترە لە زمانی کوردیدا تا ھیندوئەورووپی. ئەوە یەک. دوو ئەوەی کە ھیندوئەورووپایی زمان نییە خێزانی زمانە. واتە ناوە پێشترەکەی ڕاستتر بوو.--Aza ١٤:٣٠, ٢٢ ئەیلوول ٢٠١٠ (UTC)\nسەبارەت بە درووستربوون دەبێ زیاتر بدوێین. تێناگەم چۆن ئەوەیان کوردیتر دەرچووە. سەبارەت بە بابەتی دووھەم، بە شێوەی گشتی ڕاستە، بەڵام نازنم لەیادت بێت یا نا، ماوەیەک پێش ئێستا باس و لێدوان بوو لە ویکی ئینگلیزیدا کە وتارەکانی فەلسەفە و فەیلەسووف یەکبخەن؛ بە خۆمیان وتبا پێکەنینم دەھات. فەلسەفە مەعریفەت و زانستەکەیە و فەیلەسووف خاوەنی ئەوەیە؛ ھەر زۆر جیاوازن لەیەک؛ چۆن دەبێ یەک بن ئەو وتارانە؛ ئێستا دەبینی کە وتاری سەرەکی فەلسەفەیە و فەیلەسووفی بۆ ڕەوانەکراوە. خاڵەکە لەمەدایە کە لە ھەردووی ئەو وتارانە یەک زانیاری دەست دەکەوێت. بەھەمان شێوە لەم وتارەدا ئەگەرچی ڕاستە خێزانە زمانە، بەڵام.....یەک: یائا غەیری ئەو خێزانە زمانە، زمانێک ھەیە بە ناوی ھیندوئەورووپی؟ (ئاشکرایە و خوێنەر لێی دەگات کە مەبەست خێزانە زمانە) دوو: پۆلێنکردنی وتارەکانی وەک ئەمانە لە پۆلی زماندا ساکارترە تاکوو خێزانە زمان. لە لایەکی دیکەوە نووسینی ناوی وتارەکان بەم شێوە دەبێ باو بکرێ. بۆ نموونە "ڕەشەدار" ناوی دارێکە، بەڵام باشتر وایە "ڕەشە (دار)" بنووسرێت(دەکرێ ڕەشەداری بۆ ڕەوان بکرێت دواتر). واتە ڕەشە ناوی جۆرێک دارە، ناوی شار، گوند، فیلم یان کەسایەتی نییە. دەتوانین زیاتر لەسەری بدوێین.--MarMzok لـێدوان-- ١٨:٠٤, ٢٢ ئەیلوول ٢٠١٠ (UTC)\nباشە ئەمە بۆ هیندی ئەورووپییەکانە؟ ئینگلیزییەکەی Indo-European ـە، کە دەکاتە هیندووئەورووپیی یان هیندۆئەورووپیی، کە بۆخۆم ئەوەی دووەمیانم بیستووە و لێرە باوە. --◂ برووسک وتووێژ▸ ٠٢:٣٣، ١٩ی ئازاری ٢٠١٤ (UTC)\nکاک برووسک گیان ئەم قسەیە وەک ئەوەیە بڵیی چون لە ئینگلیزیدا دەڵێن India ئێمەش دەبێ بڵێین ھیندیا! جنابت دەڵێی چون لە ئینگلیزیدا دەڵێن Indo ئێمە دەبێ بڵێین ھیندۆ. ئاخر کەس نییە بڵێ ھیندیا و ھیندۆ چ مانایەک دەتوانێ بدا؟! تۆ دەبێ سەرەتا بزانی Indo- مانای چییە. لە فەرھنگی ئۆکسفۆرددا نووسراوە:\nIndo- /ɪndəʊ/ comb. form1. [f. L Indus, Gk Indos Indian: see -O-.] Forming ns. and adjs. w. the sense "Indian and --", chiefly denoting the combination of Indian with some other (ethnological or linguistic) characteristic.\nدەی لێرەدا ئاشکرا دەبێ Indo- یانی Indian یانی ھیندی. بە عەرەبیش ھەر ئاوا نووسراوە: لغات هندية أوروبية.--چالاک وتووێژ ١١:٠٢، ١٩ی ئازاری ٢٠١٤ (UTC)\nوایە وایە! دەستتان خۆش بێت. ببەخشن کە لەم شتانە نافامین. --◂ برووسک وتووێژ▸ ٢٣:٥٥، ١٩ی ئازاری ٢٠١٤ (UTC)\nبە ڕای من نابێت نێوان هیندی و ئەورووپییەکان بۆشایی بێت چۆن ئەمە بۆ خۆی یەک وشەیە نەک دوو وشە. هەر ئاوا کە سەیری ناوی وتارەکە ئەکەیت بە بۆنەی ئەو بۆشاییەوە وا هەست ئەکرێت کە ئەم وتارە باسی زمانی هیندی و زمانە ئەورووپییەکان دەکات لە کاتێکدا وا نییە و باسی ئەم خێزانە زمانە ئەکات. Eyubm (لێدوان) ١٣:٥١، ٤ی ئابی ٢٠١٥ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:زمانە_ھیندی_و_ئەورووپییەکان&oldid=456846»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٥١ی ٤ی ئابی ٢٠١٥ نوێ کراوەتەوە.


منداڵانی کارکەر لە ئێران؛ قوربانیانی هەژاری و قەیران\n02:10 - 10/02/2021\nمنداڵانی کارکەر لە ئێران؛ قوربانیانی هەژاری و قەیران\nکارکردنی منداڵان بە پارەیەکی کەم لە بازارەکانی ئێراندا سوودێکی زۆری هەیە بۆ خاوەنکارەکان. هەر بۆیە دامەزراوە بەرپرسە حکومییەکان لەم وڵاتەدا نەک هەر هەوڵی چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە نادەن، بەڵکو کەمتەرخەمی سەرەکی ئەوانن. نەوەکانی داهاتووی ئەم وڵاتە لەژێر چەپۆکی کارکردنی تاقەتپڕوکێندان، تەنیا بۆ ئەوەی خێزانەکانیان بتوانن بەزیندوی بمێننەوە.\nئەمڕۆ زۆرێک لە منداڵانی ئێران بەهۆی هەژاری و قەیرانی ئابورییەوە ناچارن واز لە خوێندن بهێنن و بۆمانەوەی خۆیان و خێزانەکانیان روو لە بازارەکانی کار بکەن.\nرووبەڕووی توندوتیژی و ئازاردان دەبنەوە\nئەم منداڵانە رووبەڕووی توندوتیژی و ئازاردان دەبنەوە. کارکردن ئەم منداڵانە پێشێلکردنێکی جدی مافی منداڵانە. زیاتر لە 5٪ کاری بیناکاری لە ئێراندا، کە یەکێکە لە قورسترین کارەکان، لەلایەن ئەم منداڵانەوە ئەنجام دەدرێت.\nراپۆرتێکی ئاژانسی هەواڵی میهر ئاماژەوە بەوە دەکات، بەگوێرەی لێکۆڵینەوەیەکی ئەنجامدارو لەلایەن زانکۆی زانستە کۆمەڵایەتییەکانەوە، ژمارەی منداڵانی کارکەر و منداڵانی سەر شەقام لەشارەکانی ئێراندا نزیکەی 70 هەزار منداڵە.\nکۆڵی قورس لەسەر شانی بچوک\nلە هەموو شارەکانی ئێراندا ئەم منداڵانە دەبینرێن. کۆڵێکیان بە کۆڵەوەیە و لە شەقامەکاندا رێدەکەن. بەدوای خاشاک، باتری پلاستیکی و شتە فڕێدراوەکاندا دەگەڕێن. ئەوان سەردەکەن بەناو خۆڵ و خاشاک، زبڵ، عەمبارەکاندا. بە دیتنیان هەست بەو بارە گرانەی سەرشانیان دەکەی لەچاو تەمەنەکەیاندا، زۆربەشیان منداڵانی بچووکن.\nوەحید یەکێکە لەمنداڵە کارکەرەکان، لەناویاندا لە هەموویان بچوکتر بوو، بەو تەمەنەشیەوە لە هەموان زیاتری ئیشی دەکرد. وەحید وتی " بەدایکم و باوکمەوە، 14 سەر خیزانین و من کوڕە گەورەی ماڵەوەم. باوکم پیرە و گورچیلەیەکی نییە، بۆیە ناتوانێت ئیش بکات."\nکارکردنێکی زۆر و داهاتێکی کەم\nسەبارەت بەوەی لە ڕۆژێکدا چەند سەعات کاردەکات و چەند وەردەگرێت، وەحید دەڵێت "سەعات حەوتی بەیانی لە ماڵ دەردەچم و شەو کاتی خەوتن دەگەڕێمەوە. ڕۆژانە 30 بۆ 40 کیلۆ زبڵ و خاشاکێک ،کە بۆ ریسایکڵین بشێت، کۆدەکەمەوە و لە گەراجێکی تایبەتیدا بە کەسێکی دەفرۆشم. بۆ هەر کیلۆیەک 1500 تومەن وەردەگرم"نزیکەی 10 سەنت".\nکاتێک پرسیار لە وەحیدکرا، ئایا ئەم پارە کەمە بەشی 14 سەر خێزان دەکات یان نا؟، باسی لەوە کرد" نازانم!. هەموو مانگێک دەچمەوە و پارەکە دەدەمە دایکم و دەگەڕێمەوە بۆ گەراجەکە. نازانم بەشیان دەکات یان نا. ناتوانم زیاتر کۆبکەمەوە، مەگەر عارەبانەیەک بکڕم. ئێمە لە مەشهەد ( باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران )ەوە هاتوینەتە ئێرە، خێزانەکەم لە مەلارد (دەوروبەری تاران) دەژین، بەڵام من لە گەراجدا دەژیم، تاوەکو لە زبڵدان نزیک بم. ساڵی دووەمی خوێندنی سەرەتاییم تەواو کرد و کە هاتمە ئێرە ئیتر نەگەڕامەوە بۆ قوتابخانە. برایەکی حەوت ساڵانم هەیە، دەبوو ئەمساڵ بچووایەتە قوتابخانە، بەڵام نەیتوانی گوتیان دەبێت مۆبایلی هەبێت ، مۆبایلمان نییە!."\nشوێنی حەوانەوەی منداڵە کارکەرکان\nهادی 17 ساڵ لەبارەی شوێنی ژیانیانەوە دوا " ئەمە یەکێکە لە گەراجەکانی مامۆستا. مامۆستا لە کەرەج سێ گەراجی هەیە و هەموومان ئیش بۆ ئەو دەکەین. گەراجی "مشکین دەشت" لە دەوروبەری پارکی ئیبراهیم ئابادە، نزیکەی 20 کەسین و شەو لەوێ دەمێنینەوە، هەموو گەراجەکە کراوە بە ژووری مانەوە. هەروەها، چەندین خێزان لەوێ دەژین و کرێ دەدەن بە مامۆستا."\nهادی نەخوێندەوارە و هیچ کات نەچووەتە قوتابخانە. دەستێكی کرێکارانەی زبری هەیە و بە دەنگێکی بەرز قسە دەکات " ئێمەش لە مەشهەدەوە هاتینە ئێرە. باوکم مرد و شەش خوشکم هەیە ، بچووکن و ناتوانن کاربکەن، دایکم لە کارگەیەکی دروستکردنی جلوبەرگدا کار دەکات و شەوان لەوێ لەگەڵ خوشکەکانم دەخەوێت. لە راستیدا، ئەوان وەک پاسوانی شەوانەن. من ئیش دەکەم، تاوەکو خوشکەکانم بتوانن بخوێنن."\nدەربارەی مامۆستا پرسیارمان لە هادی کرد ئەویش وتی: "هەر لەسەرەتاوە هەمووان ( ئەرباب )یان پێدەگوت . هەروەها پێشی دەڵێین مامۆستا. ئەو شتانەی کە کۆی دەکەینە، بە ئەوی دەفرۆشین. هەموو ڕۆژێک پارەمان دەداتێ، هەتا ئێستا من کارم بۆ چەند کەسێک کردووە و پارەیان پێ نەداوم، بەڵام مامۆستا هەموو ڕۆژێک پارەم پێدەدات.»\nسەبارەت بەوەی مامۆستا چی لەو زبڵ و خاشاکە دەکات، هادی وتی " مامۆستا لەگەڵ شارەوانی گرێبەستی هەیە. ئەمە ناوچەی ئەوە و ئێمە تەنها ڕێگەمان پێدراوە کار لە ناوچەکەی ئەودا بکەین. ئەگەر لە دەرەوەی ئەم ناوچەیە کاربکەین، بەرپرسانی شارەوانی دێن و دەمانگرن"\nوحید ئاماژەی بەوەشدا، "مامۆستا سێ گەراجی هەیە، ئۆتۆمبیلێکی مۆدێل بەرزی پێیە، کرێکاری زۆری هەیە و دەوڵەمەندە"\nتەمەنێکی کەم و ئازارێکی زۆر\nهادی و وەحید سەرەڕای تەمەنی بچووکیان، هێندەی بەتەمنێک ئازاریان چەشتووە. کاتێک لە وەحیدم پرسی: «براگەورەت نییە؟» ، خەندەیەکی تاڵ هاتە سەر لێوی و گوتی : ئەگەر هەمبووایە، بەم جۆرە ئیشم دەکرد؟!، ئەمەش بەو مانایە دێت، رازیبووە کە سەرۆکی خێزانێکە و دەبێت ئازار بچێژێت و ژیانیان دابین بکات. ئەمانە چیرۆکە خەیاڵیەکانی هەزار و یەک شەوە نین، ئەفسانە نین، بەڵکو ژیانی تاڵی منداڵانی دەست بریندار و شێوە ژاکاوی ئێرانن، لەبری خوێندن، کۆڵی قورسی زبڵ و خاشاکیان بەسەر شانەوەیە.\nخاڵی هاوبەشی چیرۆکی ئەم منداڵانە هەژاری و بێکارییە. ئەم هۆکارانە ئەوەندە قورساییان خستووەتە سەر شانیان و هێندە زیانبەخشن، کە ڕێگەیان پێنادات لەم بارودۆخەی ئێستا دەرچن. ( وەحید و هادی ) هیچ کات بۆ خۆیان تەرخان ناکەن. لە ئەوپەڕی هەرزەکاریی، لەو ماوە هەستیارەی تەمەندا، لە کاتێکدا کە پیویستیان بە گرنگی پێدان، خۆشی و بەختەوەری هەیە، تەنیا بۆ مامنەوەی خێزانەکانیان لە ژیاندا کاردەکەن. ئەو ڕۆژانەی کە دەبێت لەخزمەتی دروستکردن و پەرەپێدانی کەسایەتی ( وحید و هادی ) دا بێت، لەناو زبڵدانەکاندا تێدەپەڕن.


مانا و جێگەی “مێللیەت” لە رێزمان و سیاسەت‌دا – هه‌ڵوێست\nئەوە چەند ساڵە دەبینین کە هێندێک رێکخراوی ئێرانی (هەروەها بڕێک حیزبی کوردی لە ئەدەبیاتی فارسی خۆیاندا)، بۆ پێناسەکردنی کورد و نەتەوە ژێردەستەکانی دیکەی چوارچێوەی ئێران، لە دەستە واژەی “ملیت” کەڵک وەردەگرن. دەستەواژەیەک کە نەک هەر ئەو مانایە ناداتەوە، بەڵکە مانایەکی بەتەواوی جیاواز و سەربەخۆی دیکەی هەیە .من سەرەتا مەبەست لە بەکارهێنانی ئەم وشەیە لەلایەن حێزبە ئێرانی‌یەکانەوە بەکورتی باسدەکەم و پاشان دەچمە سەر باسی خودی وشەکە لەباری رێزمانی و جێگە و کارکردی لە لە زمان دا.\nهەر لە سەرەتای هاتنە سەرکاری حکوومەتی ئیسلامی و هێرشی بۆ سەر گەلی کورد و دەسپێکردنی دیفاعی رەوای نەتەوەکەمان، ناو هێنانی کورد و بزووتنەوە رەواکەی لەلایەن حێزبی ئێرانی و دەسەڵاتی ئێران(وەک هەموو ئەو دەسەڵاتانەی کە کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە) بەنیسبەت هەلومەرج و تێپەڕبوونی زەمانەوە جیاواز و لە گۆڕاندا بوە. هەموو ئەو جیاوازیی و گۆڕانەش مەبەستێکی تایبەتیان رەچاو کردوە، ئەویش بە نەتەوە نەناسینی کورد و هاوکات بە بەشێک لە “میلەتی ئێران” پیناسەکردنی.\nلە ناو هێزە ئێرانی‌یەکان و رووناکبیرانی دا، تەیاریی فیکریی راست هەمیشە راشکاوانە دژی نەتەوەبوونی کورد بوە و هێندێک جار تا ئەو ئاستەش چوونتە پێش کە بەهۆی ناسینی کوردان بە “ئیرانی رەسەن!!”(ایرانی اصیل) خوازیاری “گەرانەوەی بەشەکانی دیکەی کوردستان بۆ باوشی “مام میهن” واتا “دایکی نیشتمان”(ئێران) “بون. کە نموونەی حیزبی پان ئێرانیستە ، هەمیشە کوردانی بەشەکانی دیکەی کوردستان(باکوور باشوور رۆژئاوا)ی “هاونیشتمانانی ئەودیوی سنوور!!” ناو بردوە.\nلە بەرابەر تەیاری ڕاست دا، تەیاری چەپ هەمیشە هەڵوێستی لەئاست بزووتنەوەی کورد پارادۆکساڵ بوە. لەلایەک لەبەر ئەوە خۆیان بە چەپ و عەداڵەتخواز ناساندوە، بەشێوەەی عام لە مافی گەلان پشتیوانیان کردوە و زۆر جار تەنانەت مافی دیاریکردنی چارەنووسی گەلانیان بە شێوەی لینین تا سنووری پێکهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆ بە رەسمی ناسیوە.( ئەڵبەت هیچکات روونیان نەکردەوە ئەو سنوور بە چ مانایەکە. بەڵام بەتێگەیشتنی من مەبەستیان ئەوە بوو کە لەوێ‌را ئیتر دیفاعی لێ‌ناکەن)، لە حاڵەتی تایبەت(خاص)دا، چەپی ئێرانی هەستی شاراوەی ئیرانی بوون‌یان تووشی پارادۆکسی کردون و زۆرجار هەڵوێستیان لە ئاست کوردان یا نەتەوە ستەملێکراوەکانی دیکە جیاوازیەکی زۆری لەگەڵ جبهەی میلی و پان ئێرانیست و… نەبوە. ئەمەش هەر لە حیزبی توودە هەتا هەموو لک و دەستە لێک‌دابراوەکانی چریکی فیدایی و چەپی مائویست و تروتسکیت و هەموو “ئیست”ـەکانی دیکەش دەگرێتەوە.\nلە سەرەتاکاندا بە نیسبەت پێناسەکردنی بزووتنەوەی کورد، چەپ سەرێشەیان کەمتر بوو. چوونکە یەکەم ئەوەی بزووتنەوەی کوردی خۆی بەهۆی حێزبە سیاسی‌یەکانیەوە لە سەرلێشێواویەکی قووڵدا بوو و خاوەن ئاسۆیەکی روون و پێناسەیەکی کونکرێت نەبوو. ئەوە بوو بزووتنەوەکەی یا بە بزووتنەوەی ملی دێموکراتیک وەسف دەکرد و لەبەیکی بە خومەینی دەگوت، یا لەو پەڕی خۆیدا ناوی بزووتنەوەی موقامەتی خەڵکی کورد ناوی بوو. ئەڵبەت بەبێ ئەوە پێناسەی ئەو موقاومەت(خۆراگری)یە بکرێ کە بەچ مەبەستێک وەرێکەوتوە. بۆیە هەموو (هەم هێزەکوردی‌یەکان و هەم ئێرانی‌یەکان) لە رێککەوتنێکی نەنووسراودا بۆ پێناسەکردنی کورد لە وشەی گەل (بە فارسی خەلق) کەڵکیان وەردەگرد.\nدواتر لە لایەک لەنێو هێزە چەپەکاندا “کەشف”ێکی سەیر کرا و ڕایانگەیاند وشەی “خلق” پۆپۆلیستی‌یە و “سنووری چینە کۆمەلایەتیەکان” دەسنیشان ناکات، بۆیە شێوێنەری خەباتی چینایەتی‌یە. لە لایەکی دیکەشەوە بەهۆی درێژەی خەباتی رەوانی نەتەوەکەمان و هاوکات ئاڵوگۆرە جیهانی‌یەکان، گەلی کورد بەرە بەرە لە پێناسەی خۆی نزیک دەبێتەوە و ئیتر ئەگەر تا ئەو کات لە وشەی نەتەوە بە بێ هیچ پێناسەیەکی روون کەڵک وەردەگیرا، ئەوجار لە ناو کۆمەلگە و بەتایبەت جیلی نوێی خوێندەوار و رووناکبیردا، پێناسەی نەتەوەیی بە ئاگاهی‌یەوە دێتە ئاراوە. لێرەدایە کە چەپی پۆپۆلیست تووشی سەرلێشێواوی دێت و لەبەرابەر بانگەشەی بەر بڵاوی “نەتەوە” بوونی کورد لە لایەن تێکۆشەرانی گەلەکەمانەوە، ئاچمز دەبێت. بەو شێوەیە کە لەلایەک گەر بێتو نەتەوە بوونی کورد بسەلمێنێ، دەبێ “نەتەوەی ئێران”(ملت ایران) بباتە ژێر پرسیارەوە و دەزانێ گەر ئەوە بکات،چوارچێوەی “ئێرانی خۆشەویست”ی دەکەوێتە بەر مەترسیی لێکرازانەوە، لە لایەکی دیکەوە نەیدەتوانی بەئاشکرا بچێتە بەرەی پان ئێرانیست و بەرەی ڕاستەوە و کورد و نەتەوە ستەملێکراوەکان بە “قەوم” (پێناسەیەکی پێش کۆمەڵگای سەرمایەداری) بە خەڵک بناسێنی. ئەوە بوو بەرە بەرە دەستە واژەی “ملیەت” یان هێنایە نێو ئەدەبیاتی خۆیانەوە.\nهینانی ئەم وشەیە (بە مەفهوومی پێناسەی خەڵکێک یا نەتەوەیە) بۆ نێو ئەدەبیاتی سیاسی لە راستیدا بێجگە لە شارلاتنیزم و شانتاژ هیچ مانایەکی نەبوو. چوونکە بەو کارەیان لە لایەک کڵاویان نایە سەری هیندێک حیزب و رووناکبیری کورد (کە هەمیشە لەباری روانگەی فیکری و سیاسی‌یەوە شوێنکەوتووی نەتەوەی سەردەستن) و وەهایان حاڵی کردن کە ملیەت، هەمان نەتەوە ( بە هێندێک ئەملا و ئەولاوە)مانا دەداتەوە، لە لایەکی دیکەوە بۆ ئێرانی‌ێەکان وەهایان باسکرد کە ملیەتەکان پێک هێنەری ملەتی گەورەی ئێرانن!! بەو شێوە سەلماندیان کە ملیەت لەلایەک مافی “نەتەوە بچووكەکانی” رەچاو کردوە و لە لایەکی دیکەشەوە هیچ مەترسیەک ناخاتە سەر چوارچێوەی یەکیەتی خاکی ئیران. واتا پێش بە تەجزیەی ئێران دەگرێ. ئەم تاکتیکەی چەپی ئێرانی هیندە بۆ تەیفی راست(سەلتەنەتخواز و پان ئێرانیست و پارێزەرانی نەتەوە- دەوڵەت) سەرنج راکێش و بەکەڵک بوو، کە ئەوانیش قۆستیانەوە. تا ئەو ڕادەیە کە ئێستە وای لێهاتوە کە هەموو خوازیارانی “ئیرانی یەکپارچە” ( لە نووری زادە و سازگاراوە تا رەزای نیم پەهلەوی و جیبهەی میلی و….) دەستەواژەی ملیەت بۆ نەتەوە ژێردەستەکانی دانیشتووی ئێران دەسەلمێنن و وەها کەش و هەوایەکیان پێکهێناوە کە حیزبی کوردی و هێندێک لە رووناکبیرانمان پێی راهاتون و بەمانای “نەتەوە”، یا لانی کەم “کەمە نەتەوە” وەریان گرتوە. کە ئەمەش لە راستیدا ناشارەزاییان نەک هەر لە سیاسەتی نەتەوەیی، بەلکە تەنانەت لە ئەدەبیات و رێزمانیش نیشان دەدات تا ئەو رادە لە تێگەیشتنی مانای ئەو وشە جەعلی‌یە عاجز و ناتەوانن.\nبەڵام مانای وشەی ملیەت و جێگەی لە رێژمان دا.\nوشەی ملیەت لە ئەسڵ دا لە ذوو واژەی ملی+یەت، کە هەردووکیان عەرەبین پێکهاتوە.\nلە رێزمانی عەرەبی‌دا تێرمێک هەیە کە پێی دەڵێن “مصدر جعلی”( کوردیەکەی دەبێتە “چاوگی ساختە یا دەسکرد”) بەو شیوە کە بۆ داتاشینی وشەیەکی پێویست، دەستەواژەک دێنن و بە ئیزافەکردنی پاشگری”یت” وشەیەکی تازە‌ی لێ دروست دەکرێ کە پێی دەڵێن “مصدر جەعلی(چاوگی دەسکرد). ئەم تێرمە هاتوەتە نێو رێزمانی فارسی‌شەوە و بەهەمان شێوەی عەرەبی لە هیندێک وشەی عەرەبی کە لە فارسیدا (رەنگە بەمانای جیاواز لە عەرەبی‌یەکەی) بەکار دەبرێت، کەڵک وەردەگرن و بە ئیزافەکردنی “یت” لە ئاخرەکەی “چاوگی دەسکرد” دروست دەکەن، کە “ملیت” یەک لەوانەیە. کەوایە وشەی ملیەت، وشەیەکی لێکدراوە و لەباری پێناسەی رێزمانی‌یەوە چاوگی دەسکرد یا “مصدر جعلی”یە.\nگەر بمانەوێ بزانین کە ملیەت چ واتا و مانایەکی هەیە، بە دوو شێوە ئەو کارە دەکەین. یەکەم ئەوە لە باری رێژمانی‌یەوە لێکی بدەینەوە دووەم ئەوە بزانین بۆ چ مەبەستێک دروستکراوە(داتاشراوە).\nوەک باسکرا وشەی “ملیەت لە “ملی + یت” پێهاتوە کە ملی (ئاوەلناوی پێوەندی) و یەت (پاشگر)ە ، کە پێکەوە وشەیەکی لێکدراو پێک دێنن(ملیت) . ئەم وشەیە ئیتر دەچنە تێرمێکی دیکەی رێزمانەوە ەناوی (چاوگی دەسکرد) کە وەک باسکرا لە رێزمانی عەرەبی‌دا هەیە و فارسیش لە عەرەبی وەریان گرتوە. بە پێی رێزمان چاوگ (مصدر) وشەیەکە کە مانای سەرەکیی کردار (فعل)، بەبێ نیشاندانی کات یا ناساندنی کەسێک، دەردەبڕێ. کە لێرەدا(ملیەت) ئاماژە بە وابەستە بوون بە “ملت” (نەوەتە) دەکات. واتا کاتێک کەسێک دەڵیت کە “ملیەت”ی ئآلمانی هە‌یە، پێناسی خۆی(کە ئاڵمانی‌یە) دەردەبڕێت. ئەمە ئیتر هیچ پێوەندیەکی بە وشەی “ملت”(نەتەوە)وە نی‌یە.\nلە باری مانای وشەکەش، راستی ئەوەیە کە وشەی “ملیەت” وەرگێڕاوی وشەی Nationality ی ئینگلیزیە. کە لە عەرەبی دا بە “جنسیە” و لە تورکی‌دا هەر بە میلیەت( milliyet ) وەرگێردراوەتەوە. من نەمدیوە لە کوردی بەچی وەرگێڕدراوە، بەڵام ئەوەندەی من لێ دەگەم، وشەی “پێ‌ناس”م بۆ هەڵبژاردوە. هۆیەکەشی ئەوەیە ئەم وشەیە لە وڵاتانی ئورووپایی دا باوە و زۆرتر بۆ کەسانی کۆچەریی(سیاسی- یا ئابووری) بەکار دەبرێ کە پاش چەند ساڵ مانەوە “پێ‌ناس” یا “جنسیە” یا “ملیەت”ی ئەو وڵاتەی تێدا دەژین وەردەگرن. بۆ نموونە دەڵین فلانەکەس Nationality واتا ملیەت یا جنسیە یا پێناسی وڵاتی سوئێدی وەرگرت. ئەڵبەت هیندێک جار بە ئیجازەی مانەوە(ئیقامەت)یش تەعبیر دەکرێ. کە وایە مانای ملیەت روونە و بەهیچ شێوەیەک ناچیتە هاوتەرازی نەتەوە و قەوم و ئێتینکەوە. جا ئیتر بۆ دەبێ لەباتی نەتەوە بە ئێمەی دەرخوارد بدەن، ئەوە پرسیارێکە کە دەبێ لە هیندێک حیزبی سیاسیی کورد کە بۆ سرنج راکێشانی حیزب و لایەنی ئێرانی هەموو دابەزینێک قەبووڵ دەکەن بپرسین. تەنیا پرسیارێک کە دێتە پێش، ئاخۆ ئەو بەرێزانە کەلە نووسینی خۆیاندا ئەم دەستە واژە جەعلی‌یە بەکار دێنن، کاتێک ئەو دەقانەی کە ئەم وشەی تێدایە وەرگێڕنە سەر زمانی ئینکلیزی، بێجگە لە وشەی Nationalityی چ وشەیەکی لە جێ دادەنێن؟ گەر ئەم وشەیە لە جێگە دانێن، ئەوسا مانایەکی تێکەل پێکەڵ و جێ پێکەنینی دەبێ!! وەکی دیکە ئایا رازی دەبن لە وشەی قەوم (People) یا ئتنیک کەڵک وەرگرن یا ئەوەی وشەی نەتەوە واتا Nationبەکار دەبەن؟ ئەڵبەت گەر بێتو وشەی نەتەوەی لەجێگە دابنێن، ئەوسا ئیتر سازگاراکان و نووریزادەکان لێ‌یان قەبووڵ ناکەن.\n٥ی ڕەشەمەی ٢٠١٢\nPrevious هه‌لبژاردن له فه‌رانسه و دۆخی كورد\nNext دیاردەی دەرکردنی ئەندام لە حێزبی کوردیدا


ژینگە لە ڕوانگەی ئیسلامەوە یان ئیسلام لە ڕوانگەی ژینگەوە! - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Dey ٢ ١٢:٢٧\nNews Code 29999\nژینگە لە ڕوانگەی ئیسلامەوە یان ئیسلام لە ڕوانگەی ژینگەوە!\n"ئاسمان و عەرز وەک ئەمانەتێکی ئیلاهی دراوەتە دەستی مرۆڤ و بەتایبەتی تر موسڵمان. "\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی کلتوور و فەرهەنگ- سوهەیب عەلی: وەک ئەڵێن ژینگە دایکی هەموو شتێکە و هەموو شتێکی مرۆیی، لە باوەشی ژینگەدا پەروەردە ئەبێ . هەر دینێک و هەر مەکتەبێک و هەر ئیسمێک وەک تۆمی گەنم و جۆ ، پێویستە مرۆڤ ببێ و مرۆڤیش پێویستە شوێنێکی بۆ ژیان هەبێ ، تاکو ئێمە ئەو تۆمەی لە دڵا بچێنین . ئەمە شتێکی بەدیهی و ئاشکار و ڕوونە .\nبەڕاستی زۆر سەختە قسە لە شتی بەدیهی و ئاشکراوە بکرێ کاتێ هەموو کەس ئەیناسێ و ئەیزانێ و بە تۆزقاڵێ بیرکردنەوە پێی ئەگات . بەڵام من لەسەری ئەنووسم. ئەنووسم کە ژینگە نەبێ ، نە مرۆڤ هەیە و نە هیچ دین و ئایینێک. (بێ گومان هیچ مەکتەب و فەلسەفە و زانستێکیش بوونی نییە بەڵام لێرا قسە لە ئایین ئەکەم و بەتایبەت ئایینی ئیسلام). بڕێکیش لەوانەیە ئەمەیان پێ واتا نەکرێتەوە و وا بزانن کاتێ قسە لە ژینگە ئەکرێ کۆمەڵێ مرۆڤی لاییک قسەی لێوە ئەکات کە باوڕیان بە خوا نییە و بۆ دژایەتی ئایین باس لە ژینگەوە ئەکەن . بەڵام بۆ چارەسەری ئەمەش ئیستڵاحی قورئانییەکەی بەکار دێنم کە ئاسمان و عەرزە.\nساکارترین دەلیل و بەڵگە ئەوەیە کە مەڵبەندی ئینسان دوو شوێنە و قورئان بە جوانی بۆی باس کردووین کە مرۆڤ پێویستی بە"شوێن" هەیە، پێویستی بە مەکان هەیە و تەنها خوا شوێن و مەکانی بۆ نییە. واتە ئێمە ساحێبی جیسم و جەستەین کە ئەبێ ئەم جیسم و جەستەیە فەزایەک و مەکانێک ئەشغاڵ بکات، واتە داگیری بکات و لە مەکان و شوێنێکدا قەرار بگرێ.\nئەم شوێن و مەکانەش لە سەرەتای خیلقەتی مرۆڤدا، بەهەشت بوو. واتە حەزرەتی ئادەم، سەرەتا لە بەهەشتدا قەراری گرتبوو کە دواجار لەبەهەشتەوە دێتە سەر عەرز. لەبەهەشتەوە ناچێ بۆ "ناشوێن" یان " لامکان "، بەڵکە دێتەوە شوێن و دێتەوە سەر عەرز، تاکو دووبارە هەمان بەستەر و مەکانی ببێ بۆ ئەوەی بژی و ژیان بکا و لە ژیانیشەوە تەکلیف ڕووی تێبکا و دەستووراتی ئیلاهی پێڕەو بکا.\nیەکەم ئەوەی کە ئەبێ بزانین پاراستنی دین و ئایین ، بە بێ پاراستنی ئاسمان و زەوی ـــ وەک وتم بە بێ پاراستنی ژینگە ـــ هیچ واتا و مەفهوومێکی نییە و ئەگەر ژینگە نەبێ مرۆڤ نییە و مرۆڤ نەبێ ئیسلام نییە و ئایین نییە . ئیسلام بۆ مرۆڤە و یەکەم شەرتی تەکلیف ، ژیانە . کاتێ مرۆڤ نەبوو بژی ، تەکلیف چۆن ڕووی تێ بکات و تەکلیف ڕوو لە چی بکات ؟!\nدووهەم هۆکار ئەوەیە ؛ وانەزانین ئیسلام زۆر شتی تێدایە سەبارەت بە ژینگە پارێزی ، ئیدی ئەمە فەخر و شانازییە بۆ ئیسلام . نا ، فەخر و شانازی بۆ ئیسلام ئەوەیە بڕوانین موسڵمانەکان چەندە خۆمان بە بەرپرس ئەزانین و چەندە خۆمان بە مەسئوولی ئەم دەسکردەی خوا ئەزانین . ئیسلام ئایینێکی زۆر فرە لایەن و فرە بەربڵاوە کە ئەتوانێ ئێمەی موسڵمان بە باشترین شێوە ئیدارە بکات . بەڵام کاتێ ئێمەی موسڵمان دەستوور و بەرنامەکانی ئیجرا بکەین . نەک تەنها ئەوە کە بێژین: پێغەمبەر ــ ص ــ ئاسکی نەجات داوە و فەرموویە ئیسراف مەکەن و ... ئیمام ئەبوهورەیرە بە بۆن پیشیلەیەکەوە ئەو لەقەبەی وەرگرت و ئیمامی عومەر وای فەرموو . ئەمانە شانازین بۆ گەورە پیاوانی ئیسلام و بۆ موسڵمانانی پێش ئێمە .\n"عاشقم بر همە عالم ، کە همە عالم ازوست ".\nبەڵام ئەگەر ئێمە نەتوانین ئەم دەسکردەی خوا و ئەم ئەمانەتە ڕادەستی نەوەی داهاتوو بکەین ، وەک ئەم ئایەتە ئەفەرمێ :"لم تقولون ما لا تفعلون" تەنها وتنەوەی ئەم شتانەمان بۆ ئەمێنێتەوە و هیچی تر . ئیدی ناتوانین ئەو پاکی ئیسلامە و ئەو پرۆگرامە بەسوودەی پیادە بکەین و ئەمێنێتەوە تاریف و قسەی بێ عەمەڵ و " داشتم. داشتم "ـی بێ سوود


سەختە بتوانیت لە چواردەورتدا بازنەیەک دروستبکەیت لەسەر بنەمای متمانە و خۆشەویستی، رەنگە لە ژیانتدا توشی ئەو دۆخە بوبێتیت لە خۆشەویستی یان لە پەیوەندی هاوڕێیەتی شکستت هێنابێت، بەڵام چەندین رێگە هەیە یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانت باشتر و بەهێزتر بکەیت، ببیت بە کەسێکی خۆشەویست لای چواردەورەکەت بەم چەند رێگەیە.\nیەکەم: نیشانیان بدە کە گرنگیان پێدەدەیت\nبە گشتی خەڵک ئەو کەسانەیان خۆشدەوێت کە گرنگیان پێدەدات، کاتێک تۆ نیشانی دەدەیت کە گرنگیان پێدەدەیت و بایەخیان پێدەدەیت، خۆشیان دەوێیت.\nدوەم: کەسێکی روخۆش و قسەخۆش بە\nکردنی هەندێک گاڵتە و قسەی خۆش، وادەکات لای چواردەورەکەت خۆشەویست بیت و زیاتر نزیک ببیتەوە، چونکە هەمو کەس بەدوای ئەو کەسانەدا دەگەڕێت کە دڵخۆشیان دەکەن، ئەمە رێگەیەکی زۆر باشە بۆ ئەوەی دڵی چواردەورەکەت بەدەست بهێنیت.\nسێیەم: بۆ هەمو شتێک داوای لێبوردن بکە\nرەنگە پێت سەیر بێت بەڵام لە توێژینەوەیەکدا دەرکەوتوە ئەو کەسانەی بۆ هەمو شتێک داوای لێبوردن دەکەن وادەکات زیاتر لە کەسانی چواردەوریان نزیک ببنەوە.\nچوارەم: چەند تایبەتمەندیەکی خۆتیان پێ بڵێ\nچەند تایبەتیمەندیەکی خۆتیان پێ بڵی کە نەیزانن دەربارەت، ئەمەش وادەکات بیربکەنەوە لەوەی متمانەیان پێدەکەیت، بەم شێوەیە زیاتر کەسانی چواردەورت لێت نزیک دەبنەوە و خۆشیان دەوێیت.\nپێنجەم: زمانی جەستەت بەکاربهێنە\nکاریگەری زۆری هەیە بۆ ئەوەی خۆشەویستی کەسانی دەوروبەرت بەدەست بهێنیت، پێویستە متمانەت بە خۆت هەبێت و لە هەمان کاتدا نیشانی بدەیت کە کەسانی دیکەت خۆشدەوێت، لە کاتی گفتوگۆکردن تەماشای چاویان بکە، بە رویاندا زەردەخەنە بکە.\nئه‌م بابه‌ته 11048 جار خوێنراوه‌ته‌وه


جێبەجێکرانی حوکمی سێدارەی هاووڵاتییەکی کورد لە مانگی رەمەزاندا\n06:43 - 27 April 2020\nهەنگاو: هاوکات لەگەڵ سێهەمین رۆژی مانگی رەمەزان لە ئێران ا کە لەو مانگەدا حوکمی سێدارە بەڕێوە ناچێ، حوکمی سێدارەی هاووڵاتییەکی کورد لە بەندیخانەی ناوەندیی سنە جێبەجێ کرا.\nبە پێی راپۆرتی گەیشتوو بە رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، بەرەبەیانی رۆژی دووشەممە ٨ی بانەمەڕی ٢٧٢٠( ٢٧ی ئاوریلی ٢٠٢٠)، حوکمی لەسێدارەی هاووڵاتییەکی خەڵکی " بوڵوانئاوای"ی دێولان بە ناوی "کەیوان ئەڵڵا مورادی" تەمەن ٢٨ ساڵ، لە بەندیخانەی ناوەندیی سنە جێبەجێ کرا.\nهاوژینی کەیوان ئەڵلا مورادی وێڕای پشتڕاست کردنەوەی ئەو هەواڵە بە هەنگاوی ڕاگەیاند کە، ناوبراو پێنچ ساڵ لەمەوبەر لە تێکهەڵچوونێکی سەر شەقام کەسێکی خەڵکی قوروەی بە ناوی" عیماد خالیدیان" کوشتبوو. ناوبراو دواتر دەستبەسەر کرابوو و لە لقی ١ی دادگای تاوانەکانی سنە بە تۆمەتی "کوشتنی بە ئەنقەست" حوکمی لەسێدارەی بە سەردا سەپابوو.\nکەیوان خێزاندار و باوکی کچێکی ٦ ساڵە بوو. ناوبراو چوار مانگ لەمەوبەر لە بەندیخانەی قوروەوە راگوازرابۆوە بۆ بەندیخانەی سنە.\nلە ماوەی ساڵانی رابردوودا بۆ رێزگرتن لە مانگی رەمەزان حوکمی لەسێدارە لەو مانگەدا جێبەجێ نەکراوە، بەڵام بە پێی سەرچاوەکانی هەنگاو، جەباری، داواکاری گشتی شاری سنە بە هۆی ئەو گوشارەی کە لە ئەنجامی هەڵاتنی بەندکراوانی بەندیخانەی سەقزە لە سەریەتی، سوورە لە سەر جێبەجێکرانی حوکمی سێدارەی چەند هاووڵاتیی دیکە لە رۆژانی داهاتوودا.


گۆڕانى مێشك: لە ئاڵۆز بۆ ڕون - Feropedia\nماڵەوە /بابەتە بەربڵاوەكانى فێركردن/فێركردنە لەسەر بنەماى مێشك/گۆڕانى مێشك: لە ئاڵۆز بۆ ڕون\nسەرچاوەى وێنە https://www.understood.org/\nكاتێك كە خوێنكارەكانت بە ماوەى نەوجەوانيدا تێپەڕ دەبن، مێشكييان بە گۆڕانى بەردەوامدا دەڕوات لە ئاڵۆزييەوە بۆ ڕونى. ئەو گۆڕانكاريانەى لە كاتى ئەم گەشەكردنەدا ڕوودەدات كاريگەرى قوڵى هەيە لەسەر ئەوەى كە چۆن ڕێنموونى ئەو خوێنكارانە بكەيت لەماوەى ئەو ساڵانەى كە بەم گۆڕانكارييانەدا تێدەپەڕن.\nمێشك بە قۆناغێكى كامڵبوونى خێرا دەڕوات لە مانگەكانى پێش لە دايك بوون و دواى لە دايك بوون، وە قۆناغى دووەمى كامڵ بوون و پێگەيشتن دواتر لە قۆناغەكانى ديكەى منداڵى و نەوجەوانيدا ڕوودەدات. لە قۆناغى دووەمى زيادبوونى گەشەى مێشكدا، چينى دەرەوەى بەشى پێشەوەى مێشك ئەو ناوچەيەى مێشكە كە زۆر چالاكە لە ڕێكخستنەوە و گەشەكردنەكەدا. پێش ئەوەى لەوە بگەيت كە چى لەم بەشەى مێشكدا ڕودەدات لەكاتى گەشەى خێراى نەوجەوانيدا. با بگەڕێن و بزانين كە چى لەو بەشەى مێشكدا كە درەنگ دەست بە گەشە دەكات، هەيە.\nبەشى پێشەوەى مێشك ئەو بەشەيە كە زۆرترين تۆڕەكانى تێگەيشتن و كۆنترۆڵى هەستى تێدا كۆبۆتەوە، بە تايبەتى لە ساڵەكانى قوتابى بووندا. ئەم تۆڕانە ئەوانەن كە دەمارناسەكان بە ( executive functions) ناوى دەبەن كە ئەمانەش كۆمەڵە پرۆسەيەكى تايبەت بە مێشكن.\nئەو تۆڕانەى كە لە ( executive functions) هەن ئەو پرۆسە ئاڵۆزە ئەقڵييانە، كە دەردەكەون لەگەڵ گەورە بوون دا، ئاڕاستە دەكەن . وە دەكرێت بڵێين كە ئەمانە كۆمەڵە توانايەكن كە دەبنە هۆى سەرخستنى بەڕێوەبەرى كۆمپانياكە، ئەم توانيانەش دەكرێت ئەمانە ئاسان بكەن:\nڕيزكردن بە پێى گرنگى\nئاخاوتن بە شێوازێكى كاريگەر\nلێكدانەوەى ڕەوايەتى يان ياساى زانيارى و وە هەروەها بەهاى زانيارييەكەش\nدانانى پلانى هەمەچەشن بۆ بەدەستهێنانى ئامانجەكان\nچارەسەركردنى كێشە بە شێوازى داهێنەرانە\nئەم تۆڕانەش ناگەنە تەواوى كاريگەريى و تواناى خۆيان هەتا قۆناغى پێگەيشتن و كامڵ بوون. كاتێك بە باشى ڕاهێنرابن لە ڕێگەى بەكارهێنانيانەوە،لەكۆتايدا ( executive functions) تواناى مێشك ڕێنمونى دەكەن كە هەڵسێت بە ئەنجامدانى ئەمانە:\nبەڕێوەبردنى جێگيرى هەستى\nوەڵامى درووست بۆ فيدباكەكان\nفێربوون لە هەڵەكانەوە\nمانەوە بە بەهێزى لە بەردەم ئاستەنگەكاندا\nبيركرنەوە بە وردى پێش بڕياردان يان هەڵبژاردن\nسەرەتاى قۆناغى نەوجەوانى ( تەمەنى ١٠ بۆ ١٢ ساڵان) كاتێكى زۆر باشە بۆ بنيادنانى كارامەيى و تواناى خوێنكاران لە ڕێكخستن و ڕيزكردنى زانيارى بە پێى گرنگييان و وە ڕێكخستنى كاتيش. ئەو هەلانەى كە تۆ دەياندەيتێ بۆ بەكارهێنانى ( executive functions) خۆى لە خۆيدا دەبێتە هۆى چالاكى كە تۆڕەكان بەهێز دەكات كاتێك كە لە لوتكەى رێكخستنەوەدان . لە ئەنجامدا خوێنكارەكانت تواناى ديكە بنياد دەنێن لە ڕێگەى بوون بە فێرخوازى سەربەخۆ.\nيارمەتى دانى خوێنكاران بۆ ڕێكخستنەوەى خۆيان:\nڕێكخستنى سەركەوتوو پێويستە بۆ ئامادەكردن و تەواوكردنى زۆرينەى چالاكييەكانى قوتابخانە. پێشكەوتنى ( executive functions) زۆر هەستيارتر دەبێت كاتێك بەرپرسيارێتيەكان و پێداويستييەكانى قوتابخانەو چالاكييە دەرەكييەكان زياتر دەبێت بۆ هەر ساڵێك. بەكارهێنانى ڕێگاو ستراتيژى كە وادەكات خوێنكاران بەم توانايانە ئاشنا بن و هەليان بۆ بڕەخسێنرێت بۆ بەكارهێنانى ئەم ڕێگايانە كە بەهۆيانەوە خوێنكاران دەتوانن تواناى مێشكيان بنياد بنێن،\nپرسيارى لەم شێوانە بكە:\nچۆن ميوزيكەكانت ڕێكدەخەيت لە ليستى گۆرانييەكانتدا؟\nچۆن فايلەكانى ناو كۆمپيوتەرەكەت ڕێكدەخەيت؟\nهەروەها پرسيار بكە لە بارەى ئەو شتانەى كە حوێنكاران پێيان ئاشنان و بە شێوازێكى سيستەماتيكى ڕێكخراون، وەكو ئەمانەى لاى خوارەوە:\nچۆن ناوەڕۆكى ئەم كتێبە بەشێوەى چاپتەر ڕێكخراوە؟\nچ جۆرە ڕێكخستنێك دەبينيت لە خشتەى خولى مادەكان يان لە دابەشكردنى ڕووەكەكان يان پۆلێنكردنى گيانداراندا بۆ پۆلێنى وەك شانە و ڕەگەز و چين و جۆر؟\nنيشاندانى نمونە لە لايەن مامۆستا و گفتوگۆكردن:\nبەنمونەوە سيستەمەكانى ڕێكخستنت پيشانى خوێنكاران بدە( پركردنەوە، تۆماركردنى پێشكەوتن، چۆن پۆلەكە ئامادەدەكەيت …….) وە ئاگاى خوێندكاران بەو ستراتيژانەى ڕێكخستن ڕا بكێشە كە لە فێركردندا بە كارى دەهێنيت.\nلە سەرەتادا كاتێك كە ستراتيژييەكانى ڕێكخستن نيشانى خوێنكاران دەدەيت، جەختييان لە سەربكەرەوە لەڕێگەى ووتن و نوسينيشەوە، ڕێنماى ڕون بدەبەخوێنكاران بۆ كارەكان، پرۆژەكان يان ئەو گۆڕانكاريانەى ناو پۆل كاتێك كە نمونەى ڕێكخستنەكە نيشانى خوێنكاران دەدەيت.\nنيشاندانى نمونە لە لايەن خوێنكارانەوە:\nداوا لە چەند خوێنكارێكى هەڵبژێردراو بكە كە ڕێگاى كردنى كارەكان بەنمونەوە نيشانى خوێنكارەكانى ديكە بدەن، بۆ نمونە ڕێگا ڕاست و هەڵەكانى ڕێكخستنى گروپەكانى پۆليان بۆ ئەنجامدانى كارى هەرەوەزى.\nدڵنيابوون لە تێگەيشتن:\nكاتێك كە ڕێنماييەكە ئاڵۆز بوو يان لە چەند هەنگاوێك پێك هاتبوو، پێويست دەكات بوەستين و ڕێگە بە خوێنكارەكان بدەين تا بيريان ڕێكبخەن و گەر پرسياريان هەبێت بكەن. داوا لە خوێنكاران بكە كە تێگەيشتنيان لە ڕێنماييەكان دووبارە بكەنەوە بۆ تۆ تاوەكو ئەوانيش لە ڕێگەى بيروو بۆچونى تۆوە شتەكان بە گونجاوى ڕێكبخەنەوە.\nدەرچوونێكى هێمنانە لە بەرپرسارێتييەكان:\nلە ميانەى ساڵەكەدا، پلانێك دابنێ بۆ كەمكرنەوەيەكى لەسەرخۆى ئەو كەرەستانەى دەيخەيتە بەردەستى خوێنكاران بۆ رێكخستنى كات و ئامانجەكان. بۆ نمونە تۆ دەتوانى كە چيديكە خشتەى تايبەتى خۆتيان نەدەيتێ و ڕێگەيان بدە كە خۆيان ئەم خشتانە دروست بكەن، وە پێداچوونەوە بكە كاتێك كە چاودێرى پێشكەوتنەكانيان دەكەيت.\nچاودێرى پێشكەوتن و كێشەكانى خوێنكاران بكەو بيروو ڕاى خۆت بدە لە بارەيانەوە و هەليان بۆ بڕەخسێنە تاوەكو پێداچوونەوە بكەن بە تواناكانى ڕێكخستنياندا.\nكەيسى هەووڵدان بۆ سەرخستنى (Executive Functions ):\nوەكو چاودێرى مێشكى خوێنكاران لەماوەى ساڵانى گەشەى بەپەلەى بەشى پێشەوەى مێشكدا. ئەو هەلانەى كە بۆيان دابين دەكەيت بۆ بەكارهێنانى ئەم تۆڕە دەمارييە هەستيارە، ديارى بەنرخن. ئەو كەرەستەو كارامەييانەى كە تۆ يارمەتييان دەدەيت بيادى بنێن هێز و توانايان دەداتێ كە بەرزترين ڕادەى توانا ناوەكييەكانيان بەدەست بهێنن، ئەمەش ئاسوودەى و سەركەوتنيان زياد دەكات بۆ ڕوبەڕوبوونەوەى بەربەستەكانى سەدەى بيست و يەك و سوود وەرگرتن لە هەلەكانى.\nبابەتەكان تێكەڵ كردنى خوێنكاران خوێندنى ناوەندى ٦-٨ ڕێگاكانى فێركردن ڕێگاو شێوازەكانى فێربوونى مێشك\nپێشتر کاتێک سەرپەرشتیاری پەروەردەیی دێتە ناو پۆل\nدواتر چۆن بتوانی لە چاوپێکەوتنی کاردا بۆ پیشەی مامۆستایی سەرکەوتوو بیت


هونەرمەندێکی کورد بە ئەندامی ئەنجومەنی شانۆی جیهانیی هەڵبژێردرا\n08:42 - 04/07/2019 56 جار خوێندراوەتەوە\nلە شاری کۆڵنی وڵاتی ئەڵمانیا، لەمیانی کۆنفرانسی شانۆی جیهانیی، دەستەی بەڕێوەبردنی ئەنجوومەنی شانۆی جیهانیی لقی ئەڵمانیا هەڵبژێرا. بۆ یەکەمینجار شانۆکاری کورد ئیحسان عوسمان، وەک ئەندامی بەرێوەبردنی لقی شانۆی ئەڵمانیا هەڵبژێردرا. ئەمە یەکەمیجارە، شانۆکارێکی کورد لە پۆستی بەرێوەبردنی شانۆی جیهانیدا هەڵبژێرێت.\nئیحسان عوسمان، سەبارەت بە هەڵبژاردنی بۆ ئەندامی بەڕێوەبردنیی شانۆی ئەڵمانیی بۆ “کولتووری زەمەن” وتی: “زیاتر لە بیست ساڵە لە شانۆی ئەڵمانیادا کاردەکەم و لە چەندین شانۆو ئۆپێرای گەورەدا وەک ئەکتەر و دەرهێنەر کارم کردووە. لەم پۆستە تازەیەشدا کە یەکێکم لە ئەندامانی بەڕێوەبردنی بۆردی ئینستیوتی شانۆی جیهانیی لقی ئەڵمانیا، کارێکی تازەیە بۆ من‌و هەنگاوێکی نوێیە”.\nئیحسان عوسمان، ساڵی 1989 بەشی شانۆ/ دەرهێنانی لە پەیمانگەی هونەرەجوانەکانی سلێمانی تەواو کردووە. لەسەرەتای نەوەدەکانەوە، لە ئەڵمانیا دەژی و لە ماڵی شانۆی ئەڵمانی، وەک دەرهێنەر کاری هونەریی دەکات. تا ئێستاش وەک دەرهێنەرو ئەکتەر لە دەیان شانۆگەریی ئەڵمانیدا رۆڵی بینیووە.\nبەر لەوەی خودا دەستی بمگاتێ\nجان دۆست: رۆمان داستانی سەردەمە و کتێبی پیرۆزی سەدەیە\n* شەربەتی ترس


لە بیرەوەری هێرشە کیمیاییەکەی کرایە سەر هەڵەبجە\nلەم مانگەدا ئێمە یادی 33 هەمین ساڵڕۆژی هێرشە کیمیاییەکەی کرایە سەر شاری هەڵەبجەی کوردیی لە عێراق دەکەینەوە\nلەم مانگەدا ئێمە یادی 33 هەمین ساڵڕۆژی هێرشە کیمیاییەکەی کرایە سەر شاری هەڵەبجەی کوردیی لە عێراق دەکەینەوە.\nهێرشەکە بەشێک بوو لە هەڵمەتی گەورەی ئەنفالی سەدام حوسەین ئەوەی زۆرێک لە دانیشتوانی لە باکوری عێراق ئاوارە کرد و کوشت. هەڵمەتی ئەنفاڵ لە ساڵی 1986 دەستیپێکرد و لە ساڵی 1989 کۆتای هات و تێدا شارۆچکە و گوندەکان کاولکران و بە دەیان هەزار کورد بێسەر و شوێنبوون یان کوژران و سەدام بە زۆرەملێ سەدان هەزار کوردی لە ماڵەکانیان گواستەوە. هەڵمەتی ئەنفال گروپە بچوکەکانی دیکەی نەژادی و کـۆمەڵگە ئاینیەکانیشی تۆقاند لەوانە ئاشوریەکان ، شەبەک ، تورکمانی عێراقی ، ئێزیدیەکان و هەروەها مەندائیەکان.\nلە ناوەڕاستی مانگی ئازاری ساڵی 1988 دا ، هێزەکانی حکومەتی عێراقی بۆ ماوەی دوو رۆژ بە موشەک و بۆمبی ناپاڵم بۆردومانی شاری هەڵەبجەیان کرد . بۆردومانەکە دەرگا و پەنجەرەی ئەو خانوانەی کە هێشتا بە پێوەماون تێکشکاند و 50 هەزار دانیشتوانی شارەکەی ناچارکرد بچنە ژێرزەمینەکان و حەشارگەکانی ژێرزەویەوە .\nلە ئێوارەی دووەم رۆژی هێرشەکە لە 16 ی مانگی ئازاردا، بۆردومانەکە ڕاوەستا و هەلیکۆپتەر و فڕۆکە جەنگیـیەکانی عێراقی بە چەکی کیمیایی دەستیان بە کیمیابارانی شارەکە کرد لەوانە بە گازی خەردەل و گازی سارین و تابون و هەروەها مادەی ڤی ئێکس کە لە هەوا قورسترە ، ماددە کیمیاییە ژەهڕاوییەکان نیشتنە سەر زەوی و لە ڕێی دەرگای شکاو و چوارچێوەی پەنجەرەکانەوە گازەکان چوونە نێو ماڵەکانەوە و دواتر گازەکان چوونە نێو ئەو شوێنانەی خەڵکان لە ترساندا تیایاندا کۆببوونەوە و چاوەڕوانی کۆتایی هاتنی هێرشەکەیان دەکرد. ئەوە یەکەم جاربوو لە مێژووی نوێدا کە حکومەتێک بە چەکی کیمیایی هێرش بکاتە سەر هاوڵاتیانی خۆی.\nنزیکەی 5 هەزار کەسی سیڤیل لە ئاکامی ڕاستەوخۆی مادەی کیمیایی ژەهراوی کە ڕژێنرا بەسەر هەڵەبجەدا گیانیان لەدەستدا. نزیکەی 10 هەزار کەس بینایان لەدەستدا و برینداربوون و روخساریان شێوێندرا. لە ماوەی دەیان ساڵی دوای هێرشەکە بە هەزارانی دیکە بە هۆی ئاکامە تەندروستیە ترسناک و نەخۆشیە لاوازکەرەکانەوە مردن .\nئەو دوو کەسەی گەورەترین بەرپرسیارێتی ئەم تاوانەیان کەوتە ئەستۆ دەرئەنجام باجی کارەکانیان دا. سەدام حوسەین ئەوەی فرمانی هێرشە ترسناکەکەی ئەنفالی دەرکرد بە ئەنجامدانی تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی دانرا و سزای مەرگ بە هەڵواسین درا . عەلی حەسەن عەبدولمەجیدی ئامۆزای سەدام کە بە عەلی کیمیایی دەناسرێت ئەوەی سەرپەرشتی هەڵمەتی ئەنفالی کرد و هەروەها بەرپرسیاربوو لە هێرشە کیمیاییەکەی کرایە سەر هەڵەبجە ، بە تاوانی جینۆساید دژ بە کوردی عێراق تاوانبارکرا و سزای مەرگ درا.\nهاوکات چارەنووسی ئەوانەی هاندەری هەڵمەتی ئەنفال بوون و بە هەزاران کەسی بێتاوانیان کوشت، دەبێت وەک ئاگادارکردنەوەیەک بۆ کەسانی دیکە بەکاربهێنرێت هەتا جێ پێی تاوانکاری ئەوان هەڵنەگرن . ئاشکرایە بەهۆی بەکارهێنانی گازی سارین لە سوریا ، دەبێت جیهان دژ بە کاری دڕندانە و چەکی بەکۆمەڵکوژ هەردەم بە ئاگابێت.


لە ئەزمەڕ و گۆیژە پارە لە خەڵك سەندراوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەدوو چالاكیدا مەفرەزەكانی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی پێنج تۆمەتباریان دەستگیركرد كە لەشاخی ئەزمەڕو گۆیژە ڕێگرییان لەچەند كەسێك كردبوو.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بڵاویكردەوە، پاش سكاڵای هاوڵاتییەك كە لەشاخی ئەزمەڕ لەلایەن سێ تۆمەتبارەوە ڕێگریی لێكراوەو ساڵانەی ئۆتۆمبێل‌و مۆڵەتی شۆفێری و بڕێك پارەی لێسەندراوە، هێزەكانی پۆلیس لێكۆڵینەوەكانیان بۆ دەستگیركردنی تۆمەتبارەكان دەستپێكردو پاش وەرگرتنی بڕیاری دادوەر، لەلایەن مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی فریاكەوتنەوە توانرا دەستگیر بكرێن.\nئاماژە بەوەشكراوە، لەكاتی دەستگیركردنیاندا دەستیشگیرا بەسەر چەكێكدا لەجۆری كڵاشینكۆف‌و ئۆتۆمبێلێك لەجۆری (تویتا- ئەڤەلۆن) كە بەتۆمەتبارەكان بووە.\nلەئێستادا هەریەك لەتۆمەتباران (ك، ك، أ) و (ك، س، م) و (م، ی، م) بەبڕیاری دادوەرو بەپێی ماددەی 452 لەیاسای سزادانی عێراقی ڕاگیراون‌و لێكۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە.\nلەلایەكی دیكەوەو لەسەر سكاڵای هاوڵاتییەك‌و پاش وەرگرتنی بڕیاری دادوەر، دوو تۆمەتباری دیكە لەلایەن مەفرەزەكانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانەوە دەستگیركران كە لەشاخی گۆیژە ڕێگرییان لەهاوڵاتییەك كردبوو و بڕێك پارەیان لێسەندبوو. لەكاتی دەستگیركردنی تۆمەتبارەكاندا دەستیشگیرا بەسەر ئۆتۆمبێلێكدا لەجۆری (نیسان- سەنی).\nلەئێستادا هەریەك لەتۆمەتباران (ژ، ف، ع) و (ف، ج، أ) بەبڕیاری بەڕێز دادوەرو بەپێی ماددەی 452 لەیاسای سزادانی عێراقی ڕاگیراون‌و لێكۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە.


تورکیا بە چەکی کیمیەوەیەوە لەدژی پەکەکە لەهەرێمی کوردستان - دیدبان حقوق بشر کردستان ایران\nبە پێی ڕاپۆرتی زۆر تورکیا لانی کەم لە سێسد هێرشێک کە لەدژی بنکەکانی پەکەکە لە باکووری ئێراق و هەرێمی کوردستان چەکی کیمیەوەی بەکارهێناوە.\nدەزگای دێمۆکراسی لەمبارەوە ڕاپۆرتێکی تێرو تەسەلی بڵاو کردووتەوە کە زۆر جێگای پشتڕاست کردنەوە نەبوو بەڵام پەیامنێری چاودێر لەڕێگای لێکۆڵینەوە بەڵگەی بەدەست هێناوە کە ڕادەگەینێت پێویستی بە پێکهێنانی لێژنەیەکە بۆ بینینەوەی ڕاستییەکان.\nبە پێی ئەوەی دەستی پەیامنێرەکەمان کەوتووە شەرڤانانی پەکەکە لە ئەشکەوتەکان خۆیان حەشار دەدەن کە نەکرێت بە چەکی ئاساییەوە هێرشیان لەسەر بکرێت و هەندێک گوندنشینانی دەورووبەریان بە پەیامنێریان وتووە کە پێش لە هێرشی ڕاکتی هێرشبەرانی تورک سەرەتا تەقینەوەی ئەو بومبانەوەیە کە بۆنێکی پیسیان لێدەوەشێتەوە و دواتر بوردمان کراوە.\nئەمانە بینیویانە کە دواری یەکەمین تەقینەوە گازی ڕەنگی یا بێ ڕەنگ لە ئاسمان بڵاو بۆتەوە و لەمەوداری ۱۵ بۆ ۲۰ خولەک دوای ئەوە بوردمانی سەرەکی کراوە.\nهەروەها هەندێک لە شوانان کە لەنێزیکی شوێنی بوردمانە کیمیەوەیەک بوون بە هۆی بەرکەوتەی کیمیەوەییەوە گیانیان بەخت کردووە.\nبەدواچوونەکان پیشان دەدات پاشماوەی هەندێک لەم مادە کیمیەویانە لە سەر بەردەکانی شوێنی تەقینەوەی بۆمبەکان هێشتاش بوونی هەیە.\nلەبارەی ئەو گەریلانەی کە دواری تەقینەوە کوژراون وردبوونەوەی زۆرتری دەوێت چونکە خاڵی سەیر بوونیان هەیە.\nلەسەر پێشتی هەندێک لەم تەرمانە کە لەلایەن خەڵکی گوندەوە بینراون بلۆقی گەورە هەڵتۆقیوە و ڕەنگی پێستەکەیان گۆڕدراوە و بێ ئەوەی هەڵدڕینێک هەبێت بەڕواڵەت وەک ئەوەیە خنکابن.\nخاڵی گرنگتر ئەوەیە کە خەڵک گوندەکانی درواسێ ئەم ناوچانە دوای ئەم هێرشانە تووشی نەخوشی تەنگی نەفەسی، سەرئێشەی لەناکاو، خوێنڕژانی لووت و فرمێسکی زۆر زیاد.\nوای پێدەچێت پاوانخوازیەکانی تورکیا لە تەنیشت ناشایستەبوونی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان لەمەڕ چارەسەری کێشەکانی ئەم ناوچە، زەمینەی بۆ ڕوودانی ئەم کێشانە ڕەخساندووە.\nبوونی بەربڵاوی گرووپە ملیشیاکانی سەر بە ڕەوتە جیاوازەکان لە هەرێمی کوردستان پیشاندەری ناشایستەبوونی دەسەڵاتە کە خۆی وەک سەرۆکی هەموو کوردانی جیهان دەزانێت.\nگەندەڵی و ڕانت لەم سیستمە خێڵەکیەدا وەها ریشەی چاندووە کە ئێستا ناکۆکی و شەڕ لە جۆری شەڕی شازادەکانی سەعوودی بۆ گەیشتن بە دەسەڵات لەنێوانیاندا دەبینین.\nلەلایەکی دیکەوە تورکیا بە بیانووی بوونی پەکەکە لەسوریا و شاری عەفرین توانی ئەم شارە ستراتژیە داگیر بکات.\nدوا بەدوای ئەوە کردەوانەی تورکیا، دەیان هەزار کەس ئاوارە و هەڵاتن بۆ کەمپی شەهبا یا بۆ کوردستانی ئێراق و ماڵ و کێڵگەکانیان لەلایەن کەسانی توندڕەوی تورکی داگیرکرا و تەنانەت دارە زەیتوونەکانی عەفرین کە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی خەڵکی عەفرین بوو بڕدران یا لە ڕیشەوە درهێندران و بە بارهەڵگر گوازرانەوە بۆ تورکیا.\nشایانی باسە یەکێتی ئەورووپا ئەم دوایانە تورکیای بە ڕواندنەوەی ئاسایش لەناوچە و پاڵپشتی لە گرووپە توندئاژوەکان و تەنانەت ڕواندنەوەی ئاسایش لە ئەورووپا لە ڕێڕەوی دەریای سپییەوە تاوانبار کردووە.\nئەرووپییەکان ئەم هەنگاو و جووڵەی تورکیا دژی ویستیان بۆ تەڤلی بوون لە نێو یەکێتی ئەورووپادا دەنرخێنن و وتوویانە کە ڕامیاریەکانی نکۆڵی کردن دەبێتە هۆی دوور بوونەوەی تورکیا لە ویستی لەمەڕ ئەندامێتی لە یەکێتی ئەورووپادا.\nبۆ ئەندامانی پەژاک وەک فەرزندە مەزڵوومی لەتورکیا دەکوژرێت؟\nشەڕی دەسەڵات لە هەرێمی کوردستان/دەمپایی سەرۆخواری بارزانی


ڕۆژنامەى ’’خەبات’’ى فەرمى پارتى لاپەڕەى یەکەمى ڕۆژنامەکەى بە سپێتى هێشتووەتەوە\nئۆکتۆبەر و ئاب؛ ئایکۆنى گرژییەکانى پارتى و یەکێتى\n2020.10.17 - 10:40\nساڵیادى ڕووداوەکانى 16ى ئۆکتۆبەر شەڕێکى گەرمى میدیایی لەنێوان پارتى و یەکێتیدا دروستکرد، کە پەڕییەوە بۆ وەڵام و وەڵامکارى لەنێوان تیمەکانیان لە حکومەت.\nڕۆژنامەى "خەبات" ى ئۆرگانى فەرمى پارتى، لاپەڕەى یەکەمى ڕۆژنامەکەى بە سپێتى هێشتووەتەوە و نوسیویەتى ئەوە ناڕەزاییە بەرانبەر "خیانەتى 16ى ئۆکتۆبەر".\nئەوە تەنها هەڵوێستى پارتى نەبوو لەو بارەیەوە، بەڵکو بەدرێژایی دوێنێ شەپۆلێک پەیام و لێدوان و راگەیەنراو لەسەر ئاستى باڵا و بەرپرسانى پارتى لەو بارەیەوە بڵاوکرایەوە.\nلەبەرانبەر ئەوەدا میدیا فەرمییەکانى یەکێتى و بەرپرسانیان دۆسیەى 31ى ئابیان وروژاند، وەک وەڵامێک بۆ پارتى و خوێندنەوەى جیاوازیان بۆ رووداوەکانى 16ى ئۆکتۆبەر کرد.\nرۆژنامەى کوردستانى نوێی ئۆرگانى یەکێتى ئەگەرچى چاپى کاغەزى رۆژانى هەینى دەرناچێت، بەڵام ماڵپەڕەکەى تەرخانکردووە بۆ باسکردن لەو پرسە و وەڵامدانەوەى پارتى.\nوەڵامە توندەکانى هەردوولا بۆ یەکترى لەئاستى میدیاییدا نەوەستان، بەڵکو پەڕییەوە بۆ وەڵام و وەڵامکارى لەنێوان تیمە وەزارییەکانیان لە حکومەت، دواى ئەوەى مەسرور بارزانى سەرۆکى حکومەت پەیامێکى لەو بارەیەوە بڵاوکردەوە.\nدرەنگانى شەوى رابردوو تیمى یەکێتى لە حکومەت لە پەیامێکدا رایگەیاند، ئەگەر بڕیارە حکومەت ھە‌ڵوێست لەسەر رووداو و کارەساتەکان وەربگرێت، پێویستە باس لەسەرجەم روداوەکان وەک یەک بکات بە رووداوە‌كانی ٣١ی ئاب و کارەساتی شەنگال جینۆسایدی ئێزدییەکان.\nلەبەرانبەریشدا تیمى پارتى لەحکومەت وەڵامى تیمى یەکێتى دایەوە و دەڵێت ڕووداوی "خاکفرۆشتن" و لە دەستدانی نیوەی خاکی کوردستان لە 16 ئۆکتۆبەر، زۆر جیاوازە "لە 31 ی ئابی پیرۆز".\nشەڕى میدیایی پارتى و یەکێتى و میدیا سێبەرەکانیان لەساڵیادى رووداوەکانى 31 ی ئاب و 16 ئۆکتۆبەر ساڵانە بەشێوازى جیاجیا دوبارە دەبێتەوە، بەڵام ئەوەى دواترینیان گەرمتر بوو.\nڕووداوەکانی 16 ئۆکتۆبەر نزیكەی سێ هەفتە لەدوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان لە (25 ئەیلولی 2017) ڕوویدا كە بەهۆیەوە لایەنە كوردییەكان (پارتی و یەكێتی) دەسەڵاتیان بەسەر ڕوبەرێكی بەرفراوانی ناوچەی جێناكۆكدا (140) لەدەستدا لەبەرژەوەندی هێزە فیدراڵییەكانی عێراق و حەشدی شەعبی لەپێش هەموویانەوە شاری كەركوك كە پێگەیەكی ستراتیژی و مێژویی هەیە.\nلە ئێستاشدا هۆكارەكانی ئەم پاشەكشە و نسكۆیە بووەتە کەرەستەیەکی گەورەی شەڕی میدیایی و ململانێی میدیای فەرمی و سێبەری پارتی و یەكێتی.\nهەروەها روداوەکانى 31 ی ئابى 1996 کە لەسەر داواى پارتى سوپاى عێراق هێرشیکردە سەر هەولێر و یەکێتى لەو شارە دەرکرد، بەهەمان شێوە بووەتە کەرەستەیەکی گەورەی شەڕی میدیایی نێوانیان.\nبەفەرمى وادەى دابەشکردنى موچە راگەیەنرا\n2020.10.14 - 13:34\nوەزارەتى پەروەردە راگەیەندراوێکى لەبارەى دەستپێکردنى دەوامى فەرمى بڵاوکردەوە\n2020.10.09 - 14:39\nئامارى نوێى کۆرۆنا لەعێراق ’سلێمانى لە پلەى یەکەمى گیانلەدەستداندایە بە کۆرۆنا’\n2020.10.20 - 16:02\nئامارى نوێى کۆرۆنا لە عێراق ’شارەکانى هەرێم لە ڕیزبەندى یەکەمى گیانلەدەستدانن’\n2020.10.12 - 16:02\n2022.05.18 - 12:11


https://1baiser.com ناڕەخنەیی ڕەخنە: ڕەخنە وەک دۆگما |\nHome بیروڕا ناڕەخنەیی ڕەخنە: ڕەخنە وەک دۆگما\nچەمکی ڕەخنە یەکێکە لە چەمکەکانی پاش ڕاپەڕین. مێژووی لە ڕۆژئاوا، بە دیدی فۆکۆ، لە ئاستە باڵاکەی ڕەخنەدا دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆژگاری کانت. بەم پێیە جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان ساتەوەختی ڕەخنە لە ڕۆژئاوا و هاتنی ڕەخنە بۆ کۆمەڵگای ئێمە. ڕەخنە، دەتوانین بڵێین وەک زۆر کاری تر، کارێکی لاساییکەرەوەیە، نەک بەرهەمی ڕەنجی خۆمان. بۆیە پرسی ئەوەی کە ئایا ئەوە چییە کە ئێمە لاسایی دەکەینەوە، پرسێكی زۆر گرنگە، بەڵام هێشتا نەبووەتە پرسیار.\nهەوڵ ئەدەم زیاتر بە زمانێکی ئاسایی قسە بکەم، لە بری زمانی تەکنیکی. بەتایبەت چەمکی ڕەخنە هەتا بڵێی ئاڵۆزە و خەڵکانێکی قسەیان لەسەر کردووە کە ئەدەبیاتیان بە دونیای کوردی ئاشنا نییە، وەک ئەدۆرنۆ، رایمۆند ولیەم، فۆکۆ، هابرماس، جودیپ بەتلەر و زۆری تر.\nئەوەی من ئامانجمە ئەوەیە بە هاتنی ئەم کردەیە، مەبەستم کردەی ڕەخنە، ئێمە بە جۆرێک لە هەڵسوکەوت، بیرکردنەوە، پەیوەندی ئاشنابووین کە پێشتر لە ئاگایی و کولتووری ئێمەدا بوونی نەبووە. بەڵام ئەم ئاشناییە چی لێ بەرهەم هاتووە و چۆن بەڕێوە دەچێت؟\nدەکرێت بە کورتی بڵێین کە ڕەخنە بریتییە لە:\nیەکەم، جۆرێک لە پەیوەندی لەگەڵ ئەوەی کە ڕوودەدات، بەڕێوەدەچێت، دەوترێت و دەکرێت.\nدووەم، ڕەخنە بریتییە لە دۆزینەوەی خود لە هەناو ئەوەی کە لە ئارادایە یان دەخوازێت خۆی بسەپێنێت.\nسێیەم، ڕەخنە بریتییه لە هەوڵدان بۆ ئەوەی حوکم نەکرێیت بەو جۆرەی کە ڕێتمی باڵای حوکمداری دەیەوێت حوکمت بکات.\nلێرەوە دەتوانین بڵێین کە ڕەخنە کردەیەکی مەعریفیە، هەروەها ئەخلاقی و سیاسییشە. لە ئاستی مەعریفیدا بریتییە لە شیتەڵکردنی گوتار و بینینەوەی نەوتراو و جێگەکردنەوەی ئەوەی کە دەبێت بوترێت و ئەو میکانیزمەی کە گیراوەتە بەر بۆ بەرهەمهێنانی بێدەنگی یان نەگوتراو. لە ئاستی ئەخلاقیدا بریتییە لە بونیادنانی خود، لە بەرامبەر هێزی باڵادا، بەوەی ببیتە ئەوەی کە خۆت دەتەوێت. بە مانایەکی تر کردەی بەرگری و بونیادنانی خود. لە ئاستی سیاسیدا بریتییه لە پڕۆسەی ئەوەی کە چۆن حوکم نەکرێیت، وەک فۆکۆ دەڵێت، بەڵام مەبەستی لەوە نییە کە حوکمداری نەمێنێت، یان ئەنارکیزم بێتە ئاراوە، بەڵکو چۆن بەو شێوەیە حوکم نەکرێیت کە سیستەمی باڵا دەخوازێت. بە کورتی پڕۆسەی ڕەخنە بریتییە لە ئاگایی، بەرگری و بونیادنان.\nبەڵام لە کوردستان ئەم پڕۆسەیە بەو جۆرە بەڕێوە نەچوو. ئەوەی لە کوردستان مۆدێلی ڕەخنە بەرهەمی هێنا بریتی بوو لە: یەکەم، پەرچەکردارێکی پەسیف، بەوەی هەمیشە چاوەڕوان دەکەی کە بزانیت ئەوی تر چی دەڵێت هەتا تۆش وەڵام بدەیتەوە. دووەم، ڕەخنە بریتییه لە دۆزینەوەی هەڵە و کەموکورتی، نەک هەڵوەشانەوە لە پێناو بونیادنانەوە.\nسێ، ڕەخنە پڕۆسەیەک نییە بۆ هێنانەئارای جیاواز، بەڵکو بریتییە لە جۆرێک لە دانپیانان بەوەی کە هەیە بە هەوڵدان بۆ ڕیفۆرمی. دەکرێت بوترێت ڕەخنە کردەیەکی ریفۆرمخوازیە نەک شۆڕشگێڕی.\nبەڵام لە ئاستی ئاگاییدا کۆمەڵێک قەیران بەرهەم هاتووە لە ئەنجامی بەعەوامبوونی ڕەخنە. یەکەم، ڕەخنە وەها لێکدەدرێتەوە کە بریتییە لە ئازادی وتنی هەموو شتێک. بەم پێیە هیچ فۆرمێکی مەعریفی و ئاگایی نییە. بەڵکو ڕەخنە بریتییە لە ئازادیی دەربڕینی هەرشتێک کە بەرهەم دێت لە ئەنجامی بەریەک کەوتن. بۆ نموونە ئەجیندای شەخسی، ئیرەیی، باری ناسەقامگیری دەروونی، نەبوونی تۆلەرانس، جنێو، هەمووی وەک جۆرێک لە ڕەخنە تەماشا دەکرێت. دووەم، کاتێک ڕەخنە دەبێتە بەشێک لە فۆلکلۆر ئەوا ئێمە بە پڕۆسەی ڕۆشنگەریدا تێناپەڕین. فۆکۆ پێکەوەگرێدانێکی تۆکمە لە نێوان ڕۆشنگەری و ڕەخنەدا دەبینێت، بەڵکو ئەوەی ئێمە دەیکەین بریتییه لە هەمان شت کە لە چەندین سەدەی ڕابردوودا کردوومانە بەڵام بە ناوێکی جیاوازەوە. سێ، لە کاتێکدا ڕەخنە پڕۆسەیەکی دیموکراسییە، بە مانایەکی تر کەسێک یان هێزێک لە ڕێگای ڕەخنەوە ناتەواویی دیدی ئەوی تر دەردەخات و دەخوازێت جێگای خۆی بکاتەوە، بەڵام ڕەخنە لە دونیای کوردیدا بریتییە لە دژایەتیی دیموکراسی.\nلە ئاستی مەعریفیی باڵادا، ڕەخنە هەوڵێکی پۆستمۆدرێنە بۆ ڕێگەگرتن لە هاتنەئارای تیورە. بەڵام ئەمڕۆ لە هەموو ساتێکی تر زیاتر چینی بیرمەندی ئێمە، هێزی سیاسیی ئێمە پیویستی بە تیورەیە نەک ڕەخنە. سیستمی سیاسیی کوردستان دەبێت بەدیلی بۆ بدۆزیتەوە نەک ڕەخنەی بکەی یان ڕیفۆرمی بکەی. بەم پێیە دەبێت پیاداچوونەوە بە تێگەیشتنماندا بکەین بۆ ڕەخنە و هەروەها هەوڵی هێنانەئارای ئەو تیورە بدەین.


بەهرۆز جەعفەر : وەختى فکرو فەلسەفە نییە ، بچن دەنگ بدەن . – WTARIKURD\nدەنگ ” ئەرکو مافیشە .\nدەنگ ئەرکو مافیشە ، هەندێ لەشارەزایان دەڵێن وەسیلەیەو ئامانجیشە ، چونکە دەقێکى بێ چەندو چونە . ئەگەر دەنگ نەدەیت مافى سیاسیت لەدەستداوەو مافى ڕەخنەگرتن و داواکاریت لەپەرلەمانى نوێدا نییە ، لەبەرئەوە هەموو هاوڵاتیەک تەمەنى لەهەژدە ساڵ بەسەرەوە بێت ، مافى خۆیەتى خانەى بەشدارى سیاسى خۆى فراوانتر بکات و ، ئیرادەى خۆى لەئەزمونێکى وەهادا تاقى بکاتەوە . کەواتە هەڵبژاردن هەمیشە بەتایبەت لەکوردستان دەرفەتێکى باش بێت ، بۆ ئەوەى خەڵکى زۆرتر ئاگادارى چەندوچونى سیاسەتەکانى حکومەت بن ، فەزاى سیاسى کۆمەڵگاش کراوەتر دەکات .\nبۆیە لەخەیاڵدا دەژین ئەوانەى کە بیانەوێ پرۆسەیەکە بەساردوسڕى بەڕێوەبچێ لەدژى دەسەڵاتداران . بەپێچەوانەوە لەبەرژەوەندى دەسەڵاتدارانە . خۆ ئەگەر پرۆسەکە نەزاهەتى تەواو لەخۆ نەگرێت . ڕەنگە تاڕادەیەک ئاسایى بێت بۆ هەڵکەوتى شوێن و کاریگەرى ژینگەیى دەوروبەر لەسەر کوردستان . لەم نێوەندە گەلى کورد خاوەنى ئەزمونى دوو ساڵ حوکمڕانى و دەوڵەتدارى نیە ، تا هیچ هەڵەیەکى بەسەردا تێنەپەڕێ . بۆیە تا بەشدارى خەڵک کەمتر بێت ، بوارى تەزویرو خروقات زیاتر ئەبێت . ئەوەش بزانن ، تەنانەت ئەگەر هەموو پرۆسەى هەڵبژاردنەکە تەنها (100) کەس بەشدارى تیا بکات . شەرعیەتى هەیەو دەیدرێتێ . ئیتر بچن دەنگ بدەن ..\nیەکەم ئەزمونى هەڵبژاردنى گشتى ئازادى لەساڵى 1992 دا لەبارودۆخێکى پەلەو نائارام و ئاڵۆزدا ئەنجام درا ، کە پڕبوو لەساختەکارى و هیچ لایەک ئەوە ناشارنەوە. بەواتایەکى فراوانتر ڕۆژهەڵاتیەکان بەحوکمى ژێر چەپۆکى و کەوتنە ژێرباڵى تۆتالیتاریەت و داگیرکارى ، ئەو گۆڕانە سیاسى و مێژویەى کە بەخێرایى لەژیانى سیاسیدا تێمان پەڕاند . ئەگەر نەزاهەتیش نەبوبێ پاساوى خۆى هەبووە ، بەڵام لەم کاتەدا هەڵبژاردنێکى سیاسى و چارەنوسساز چاوەڕوانى هەرێمى کوردستان و ئایندەى ناوچەکەیەو پێشبینى تەواو دەکرێت کە نەخشەى سیاسى دەسەڵاتەکان بگۆڕێت . بەشێکى بەهۆى جەورو ستەم و بێدادى یەکێتى و پارتى . بەشەکەى تریشى بەهۆى ئاستى تێگەیشتنى خەڵک و گۆڕانە سیاسیەکان و ئامادەگى هێزى نوێ .\nئێستا ئەوەى ماوە ، ئەوەیە ، بڵێین ، کاتى قسەى ئاڵۆز و بەکارهێنانى ووشەى ناو دونیاى جیهانگیریی نییە . کاتى شەرحى فکرو فەلسەفە نییە . بچن دەنگ بدەن ، ئێمە زانیومانە . دونیا بى فکر . سیاسەت بێ دیدو بۆچون و فەلسەفەو حیکمەتێک ماڵى پینەو پەڕۆیە . ئەگەرچى ئەمڕۆکە . خەڵک ئامرازەکانى بەردەمى زۆربون و زانستەکانى تر هاتن . تا ئەندازەیەکى باش جێگەیان بە فەلسەفەو ئەوانى تر لێژکردووە . بۆیە ئەم زەمەنەى ئێستا هەرێمى کوردستانى پیا تێدەپەڕێت ، زەمەنى هەڵوێست وەرگرتنە . زەمەنێکە خوازیارى حکومەت و حکومڕانییەکە خەڵک و کۆمەڵگە وەگەڕ بخات و لەو بەرخۆرییە قوتاریان بکات . بچن دەنگ بدەن .


وتووێژ:ھاوبەر (ئەندازە) - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلە کتێبەکانی باشوور نووسراوە دوو هێڵی تەریب لە فەرهەنگی بیرکاریش هاوبەرە. هاوشانم نەدیتووە. بە متوازی الاضلاع دەڵێن لاهاوبەرە. کەواتە ئەویش دەبێ بڵێین لاهاوشان!؟ لێرەش بۆ موازی نووسراوە تەریب با یەک بن، کامیان دانێین؟ :şûşe (لێدوان) ٠٨:١٧، ٨ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nبەڕێز شوشە، دەستان خۆش. من هەر تەریبم زانیوە. ئەگەر لاریەک نەبێ من ئەتوانم بیگوازمەوە بەڵام ئەگەر بەڕێز ئازا پێی خۆش بوو با خۆی بیگوازێتەوە بۆ "تەریب". سوپاس --هیوا (لێدوان) ١٥:٠١، ٨ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nمن نازانم تەریب بۆ بە مانای parallel ھاتووە. سەیری فەرھەنگەکان دەکەم بۆ نموونە ھەنبانەبۆرینە بۆ تەریب نووسراوە تەقەڵی دریشتی فیچەڵفاچ. تەریب لە وشەی «تضریب»ی عەرەبی وەرگیراوە. ئەو تەقەڵانەی خەیاتان لێی دەدەن و پێی دەڵێن تەریب بە شکڵی نیشانەی لێکدانە (ضرب) یانی وەکوو ئەمانە ✕، ☓، ✖، ✗، ✘ ھەر بۆیە دەڵێن تضریب چون لە «ضرب»ەوە دەچێ. دەی ئێستا پەیوەندەی ئەمە و parallel چییە. خۆ ئەم شکڵە دروست پێچەوانەی parallelە. ئەگەر پێوەندی ھەیە بۆم ڕوون بکەنەوە دەنا من ناتوانم وشەیەکی دژمانای parallel وەک ھاومانای ئەم وشەیە بسەلمێنم! پێم وایە ئەم وشەیەش لە شاکارەکانی وەزارەتی پەروەردە بێ.\nparallel لە ئینگلیزیدا لە یۆنانی وەرگیراوە para allelois بە مانای beside one another یا along each other. وشەی «ھاوبەر» دروست بەم مانایەیە. بەر لێرەدا بە مانای sideە. وەک لە کوریدا دەڵێن بچۆ ئەوبەر، بەوبەردا بڕۆ. بۆیە ھاوبەر وەک beside one another یانی لە یەک بەر، لە یەک لا. لە ئینگلیزیشدا side by side ھاومانای parallelە و side by sideیش یانی لە یەک بەر یان ھاوبەر. بۆیە من ھاوبەرم پێ باشە.\nھاوشان/ھاوشانیم بە دڵ نییە. لە کوردیدا دەڵێن فڵانی ھاوشانی ئێمە نییە یانی لە پلە و پایەی ئێمەدا نییە؛ بە مانای parallel نییە. بۆ ھاوڕیک/ھاوڕێکیش دڵنیا نیم بەرامبەری باش بێ. پێم وایە بۆ collimated/collimation باشتر بێ. سپاس.--چالاک وتووێژ ١٦:٠٣، ٨ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nزۆر سپاس کاک چالاک، تەریب لە هەنبانەبۆرینە ڕێک پێچەوانەی هاوبەرەیە، بەڵام وا جێگای خۆی کردۆتەوە پێم وا نییە بە بەکارنەهێنانی لێرەدا کێشەکە چارەسەر بێ! چۆتە دە نێو ئەدەبیاتیش\nدوو هێڵی تەریب لە کام قۆناخی دەشتی ژیانا دەستی یەک دەگرن؟...\nو ...منیش لەگەڵ هاوبەرەم. şûşe (لێدوان) ٠٧:٤١، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nبەڵام ئەوەش هەیە مانای فیچەڵفاچ چ بێت؟ لە خوارەوەی تەریب، تەریبدان هاتووە، نووسراوە دوختن بە شیوەی مورب ئەودەم دوو هێڵی تەریب دەبن بە دوو هێڵی مورب، دوو هێڵی موربیش موازی دەبن! şûşe (لێدوان) ٠٨:٠٧، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nسڵاو. بە ڕای من "ھاوبەر" تەواوە.--Aza (لێدوان) ١٠:٠١، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nفیچەڵفاچ یانی ناڕاست یان خوار.--چالاک وتووێژ ١١:١١، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\n(دوا کات کوشتنم لەسەر ئەم بابەتەش): مامۆستا جەمال عەبدول و ئەوانەی تر کە داتاشراوە و زۆر وشەی تریان داهێنا پێویستی بەوە نیە کەس لە ویکی دانیشێ گاڵتەیان پێ بکات. ئەوەی باشە هەر نایەنە ئێرە تا بیخوێننەوە. شەش مانگ جارێ دێین ئیشێ بکەین، لە تاو گاڵتەکردن ناوێرین قسە بکەین. هیوادارم ڕێز لە یەکتر بگرین. زۆریش زمان بە شتێکی گرنگ بزانی باشتر وایە کەمێ بخوێنیتەوە. لە ویکی ئینگلیزی و جێگاکانی تریش وایە، ئەبێ تەواوی ژیانت تەرخان بکەی تا یەکێ قەناعەت پێ بکەی پەرداخەکە نیوەی پڕە. کۆتا قسەش، لای تۆ تەریب (3900 ئەنجام لە گوگڵ) مانای نیە، لای منیش هاوشان و هاوبەر (2 ئەنجام لە گوگڵ + 57 ئەنجام بە هـ ی تر کە زۆریان ناون) مانای نیە، کەسیش خاوەنی زمان نیە ئەوەیان ڕوونە. ڕێزم. --هیوا (لێدوان) ١٢:٠٨، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nمنیش قسەی خۆم کردووە و ئەو چەند دێڕەش لەسەر وەڵامی جنابت. تەریب مانای ھەیە. ئەسپیش مانای ھەیە. ئەسپ بە مانای فیل نییە. ئەگەر ئەسپ یانی فیل ئەو دەم ھەق بە تۆیە؛ تەریبیش یانی parallel. ھەر وشەیەک مانای خۆی ھەیە. ئیتر لەو دیو ئەگەر بڕیار دراوە بە فیل بڵێن ئەسپ کێشەی ئێمە و زمانی کوردی نییە. باسی وشە دەکرێ جنابت خێرا دەفەرمووی ھەنبانە. بۆ تەریبش سەرێکی ھەنبانە بدە بزانە مانای چییە.\nخۆ کێشە ھەر تەریب با دەمکوت قەی ناکا. یەک و دوو نییە بڕوانە وتووێژ:لێژی یان وتووێژ:ڕادە (ماتماتیک). خۆ ھەر منیش نیم ھەموو دەڵێن ئەمانە ھەڵەن. خۆ ناکرێ ئاوا کایە بە زمانەکەمان بکەن. بە لێژ بڵێن لار، بە رادە بڵێن ئامانج و تەریب بە مانای خوار و فیچەڵفاچ بە مانای parallel. پیاو ئەوەندە دەمارگیر بێ بڵێ limit دەبێتە ئامانج چون مامۆستا فەرموویەتی وتووێژی چی لەگەڵ دەکەی. ڕێزم.--چالاک وتووێژ ١٣:٢٠، ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nهاوڕێیان لەسەر ئیزنتان دەستکاری وتارەکەم کرد، ئەگەر بە دڵتانە با نێوی وتارەکەش بگۆڕین، وەکوو ئەوانەی دیکە ئاماژەم بە تەریب کردووە، بەڵام زۆرتر ناوە دروستەکە بەکار دێنین. şûşe (لێدوان) ٠٧:٤٣، ١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ (UTC)\nسەیری فەرھەنگی مەردۆخیشم کرد فەرھەنگێکی کوردی بە کوردی-فارسی-عەرەبییە. لەسەر تەریب نووسراوە تەقەڵ لێدانی گەورەی شەفتوور (جۆرە دروونێکە) بە فارسی دوخت ھاتووە (بە مانای دوورمان) و بە عەرەبی تضریب غرز درز خیط شل. ھەر بۆم روون نەبۆوە چلۆن تەریب بۆتە parallel. لە فەرھەنگی کوردستانی مامۆستا گیویشدا نووسراوە «جۆرە دروومانێکە سەری دوو پارچیان پێکەوە دەدوورێن». ھەر نازانم parallel لە کوێوە ھاتووە.--چالاک وتووێژ ١٠:٥١، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:ھاوبەر_(ئەندازە)&oldid=563631»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٤٩ی ١٠ی ئازاری ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


پاپای ڤاتیکان داوای ئاشتی و راگرتنی توندوتیژییەکانی سودانی کرد\nپاش توندوتیژییەکانی چەند رۆژی رابردووی خەرتومی پایتەختی سودان، پاپای ڤاتیکان داوای ئاشتی و راگرتنی توندوتیژییەکانی ئەو وڵاتەی کرد.\nبەپێی هەواڵێکی ئاژانسی "رۆیتەرز"، پاپای ڤاتیکان داوای لەسەرجەم لایەنەکانی سودان کرد ئاشتی وڵاتەکەیان بپارێزن و دەست بەگفتوگۆکانیان بکەنەوە.\nلە ڕاگەیەندراوێکی کۆمیتەکەدا ھاتووە، بەپێی نوێترین ئامار، ژمارەی ئەو کەسانەی کە لەمیانی بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەرانی بەردەم بارەگای فەرماندەیی گشتی سوپا لە شاری خەرتووم کوژراون لە ١٠٠ کەسەوە بەرزبووەتەوە بۆ ١١٣ کەس.\nجێگەی ئاماژەیە، ڕۆژی دووشەممەی ڕابردوو ھێزە ئەمنییەکانی سوودان گۆڕەپانی مانگرتووەکانیان لە ناوەڕاستی خەرتوومی پایتەخت گەمارۆدا و بە زەبری ھێز بڵاوەیان بەخۆپیشاندەران کرد.\nلەمیانی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیی دەربڕینەکاندا کە لە بەردەم بارەگای فەرماندەیی گشتی سوپا لە شاری خەرتووم دەکرێت، خۆپیشاندەران داوا لە ئەنجومەنی سەربازیی ڕاگوزەر دەکەن، دەسەڵات ڕادەستی حکومەتێکی مەدەنی بکات.\nلەمبارەیەوە، پاپا فرانسز لە وتاری هەفتانەیدا رایگەیاند" هەواڵەکانی سودان ئازاربەخشن و جێگای نیگەرانی ئێمەن، دوعای خێر بۆ خەڵکی سودان دەکەین، پێمانوایە توندوتیژییەکان دۆخی چاکەی گشتی نالەبار دەکەن، پێویستە هەموو لایەک بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ".\nھاوکات دوای پەرەسەندنی گرژییەکانیش، ئەنجومەنی ڕاگوزەری سەربازیش سەرجەم ڕێککەوتنەکانی لەگەڵ ئەنجوومەنی مەدەنی ھەڵوەشاندەوە و تەئکیدی لە بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردنێکی پێشوەختە کردەوە بە چاودێری وڵاتان لە ماوەی کەمتر لە نۆ مانگدا.\nلەلایەکی ترەوە، بەهۆی ئاڵۆزییەکانی ئەو وڵاتەوە، ڕۆژی چوارشەممە نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاریدا بەشێک لە کارمەندەکانی خۆی لە سودان بکشێنێتەوە.


مرۆڤی تاک رەھەندو فرە رەھەند\nئەو مرۆڤانەن لەروانگەیەکی روبەر تەسک‌و توندو لێڵ‌و بەرژەوەندگەراوە لەدونیاو کۆی کایەی ژیان‌و روداوەکانەوە دەروانن. ئەم توێژە قەت ئامادە نین بۆ ساتێکیش دەسبەرداری بیروبۆچونە تەسکەکانیان بن لەپێناو گونجان لەنێو ئەو فەزا کۆمەڵایەتی‌و سیاسیە فرە رەھەندیەی تیایدا دەژین.\nئەمانە خاوەنی زمانێکی ئاخاوتنی روکەشگەراو ناپتەوو بازاری‌و بێ ناوەرۆک‌و خاڵی لەپەیام‌و داشۆراو لەھێماو نیشانەی روناکبیری‌و دابڕاو لە بیر تیژی‌و ھۆشیارین.\nئەم تایپە لە مرۆڤ رقی لەھەموو جیاوازیەکانەو لە فەلەکی تاک رەھەندی خۆیدا بەدەور دابینکردنی پێداویستیەکانی ژیانیدا وێڵ‌و سەرگەردانە. پێویستی بەخوێندن و خوێندنەوەو بەرزکردنەوەی ئاستی رۆشنبیری و ھۆشیاری نیە. بەرھەمی سیستەمی سەرمایەداری و پەروەردەکراوی کاپیتالیزم و قۆناغی پیشەسازی و تەوژمی شۆرشی زانیاریە، بەڵام لە چەقی گۆرانکاریەکاندا نیەو پەراوێز نشینێکی پەروباڵ شکاوو دیلێکی دەستەمۆکراوو بێ ئیرادەیە.\nژیان لە روانگەم ئەم، پرۆسەیەکە بۆ تێرکردنی حەزوئاوات و خواستە بێ سنوورەکانەوە. توانای خۆ گوجاندنی لەگەڵ مرۆڤە فرە رەھەندیەکانەوە نیەو بەردەوام لە کێشەدایە. خەمی گشتی، خەم و بەرپرسیارەتی ئەو نیە. خوێندنەوەی بۆ کۆی گشتی رووداوەکان و بەسەرھاتەکان، رووکەشگەرایانەو بە پەلەیە و بۆیە زوو ھەڵدەچێ و بەپەلەش بریار دەردەکات و پەرچەکرداری تووندە.\nئەم تایپە تەنانەت ئەگەر توانی گشت پێداویستیەکانیشی دابین بکات، ئارام ناگرێ و تامەزرۆیی تێر کردنی حەزوئاواتەکانی سنووری نیەولە ھەوڵەکانی بۆ دەست خستنی زیاتر ناوەستێ و دووچاری جۆرێک لە پەتای ناجۆری زۆر خوازی و بەرزەفریەوە دەبێ دواتر خۆی لە کۆمەڵ و ئاسایی بوون و کۆ جیادەکاتەوە. دواجار تاکرەھەندی دەبێ بە بەردی بناغەی ھزرو بیرو تێرامانیەوەو فریوی سێبەری خۆی و پاشخانە فکریە تاک رەھەندیە کەی خۆیەوە دەخوات.\nئەم زاتە حەقیقەتە سادەکان وەک خۆیان نابینێ و شەوو رۆژ لە جەدەلی شرۆڤەکاری رووداوەکاندا لەجینگەڵداندایە و پێی وایە ئەوەی جیالەو بیربکاتەوە نەفام و ھەرزەو نەیارە... مرۆڤە فرە رەھەندەکان بە دوژمن و نەیاری سەرسەختی خۆی وێنا دەکا و تا سەر ئێسقان نەیاری فکرو بیروبۆچوونی جیاوازە لەوەی خۆیەوە... تەنیا حەزی گوێ گرتنە لەو حێکایەتانەی دڵی خۆش دەکەن و ئاسودەیی رۆحی پێ دەبەخشن و بەرژەوەندیەکانی بۆی دابین دەکەن و داھاتووی بۆ مسۆگەر دەکەن.\nئەم تایپە لەمرۆڤ تەواو جیاوازە لەمرۆڤە تاک رەھەندیەکان. ئەمانە بریتین لەو مرۆڤە ئازادبیرانەی جیھان و کایەی ژیان بەفرە رەھەندی دەبینن‌و بەگوێرەی ھەلومەرج و روداوو راستیەکانی ژیان گۆرانکاری بەسەر ئاوەزو دەرک و عەقڵ و تێگەیشتنەکانیاندا دێت‌و لەکونی دەرزیەوە لە جیھان و رەگەزە پێکھێنەرەکان و کاراکتەرەکان و رووداوەکانەوە ناروانن.\nئەم توێژە ھەڵگری کۆمەڵێک تایبەتمەندی و بەھای جوانی وەک بەرپرسیارەتی‌و یێگەیشتن و زانست و زانیاری و جیھانبینی واقعگەران ولە مامەڵەکردن لەگەڵ کایەی ژیان کراوەو ئارامگرو بە ورەو زاناو وردبین و ئیلھام بەخشن.


１-\tپارتی و یەکێتی :\n- ئەم دو حیزبە لە دامەزراوەکانی کەرکوک رۆڵیان هەبوە و بەدەستیانەوەبوە و خاوەن بریاربون. ئێستاش بێ دەسەڵاتن و چەند بەڕێوەبەری دائیرەیەک بەدەستیانەوەیە. پارتی لە دەرەوەی سنوری پارێزگای کەرکوکە.\n-\tلە بەغدا و لای هاوپەیمانان بە شێوەی حیزبیانە دەمسپێتی کەرکوک دەکەن.\n-\tپشکیان هەیە لە سەروەت و سامانی ئەم شارە.\n-\tئاسایش و پێشمەرگە لای ئەم دو حیزبەیە.\n-\tلە هەڵبژاردنە پڕ ساختەکاریەکانی پەرلەمانی عێراق نەیانهێشتوە جگە لە خۆیان نوێنەری هیج حیزبێکی تر دەربچێت.\n-\tبەرپرسن لەو ماڵوێرانیەی بەسەر کەرکوک و کەرکوکیەکان هاتوە. ماڵوێرانیەکە هێند گەورەیە بەو رادەیەی بۆ سوککردنی باری گلاوی خۆیان هەریەک ئەوی تر تەخوین دەکات، نمونە : ١٦ ئوکتۆبەر = ٣١ ئاب.\n２-\tحیزبەکانی تر\n-\tبۆ ئامادەبون لە کۆبونەوەکان زۆر ساز و ئامادەن و تێیاندا هەیە جوت پێ وەستاوە.\n-\tلە هیج بریارێکدا پرس و ڕایان پێناکرێت.\n-\tگوێڕایەڵی زۆریان تێدایە.\n-\tتەنها لە لاوازی هەڵوێست نەبی لە ئاست روداوەکان و ماڵوێرانیەکە بەرپرسنین.\n-\tدەیانەوێ هەنگاو بنێن، بەڵام لە دویاندا نایەت.\n１-\tلە سەرەتاوە دیاربو باسکردن لە دانانی پارێزگارێک بۆ کەرکوک وەک ماسی سەوداکردنە لە دەریا، بەڵام لەگەڵ ئەوەش لە دیاریکردنی ئەم پارێزگارە، ئەو حیزبانە وەک میوانیش پارتی و یەکێتی بانگی نەکردن.\n２-\tئێستاس بۆ شاندی دانوستاندن لەگەڵ بەغدا لەسەر پرسی کەرکوک جگە لە پارتی و یەکێتی نوێنەری هیج حیزبێکی تێدا نیە.\n１-\tریفڕاندۆم: بەشی هەرەزۆری کادرەکانی کەرکوک لەگەڵ ریفڕاندۆم نەبون لە کەرکوک. بەڵام لە سەرکردایەتی پارتی و یەکێتی بریاری لێدرا و جێبەجێکرا. حیزبەکانی تریش هیچیان لە دەست نەهات، جگە لە نەخێرەکەی نەوەی نوێ ئەوانی تر زۆر شەرمنۆکانەبون.\n２-\t١٦ ئوکتۆبەر: لە پشتی کەرکوکیەکانەوە بەرنامەی بۆ داڕێژرا. حیزبەکانی تر ئەم فرسەتەیان نەقۆستەوە.\n４-\tتەواوی کەرکوکیەکان پێیان باشە ، چەمچەماڵ و دوز ...هتد، بگەڕینەوە سەر کەرکوک. بەڵام سەرکردایەتی حیزبەکان بە هۆی تەسکبینی حیزبی و بەرژەوەندی بازرگانیەوە دژی گەڕانەوەیانن. لە کاتێکدا گەڕانەوەی ئەم قەزا و ناحیە و گوندانە بەشێکن لە مادەی ١٤٠.\n５-\tدزین و بە تاڵانبردنی سەروەتی سەرزەمین و ژێرەکەی ، بەبڕیاری کێ بو؟ کێ بردێ؟ بۆ کوێ بردرا؟\n１-\tحیزبی دەسەڵاتداری کوردی شکستی تەواویان هێناوە لە ئیدارەدانی کەرکوک و ناوچە دابڕاوەکان.\n２-\tمانەوەی پارتی و یەکێتی ( نەوەکانی خوا لێخۆشبوان مام جەلال و مەلا مستەفا) لە دەسەڵات بەو شێوەیەی رابردو و ئێستا، نەک هەر دوارۆژی کەرکوک ، بەڵکە هەرێم و بزوتنەوەی کوردایەتیش دەخەنە سەر دوریانی هات و نەهات. ئەمەش راستیەکە باشتروایە بەر لە هەمو کەس خۆیان پێی بزانن.\n３-\tلە پرسی کەرکوکدا هێزەکانی بەناو ئۆپۆزسیۆن بونە بە رابردو.\n２-\tپەیوەندی لەگەل یونامی و هاوپەیمانان دروست بکەن.\n３-\t، کاریگەری بەرچاویان لەسەر شەقامی کەرکوک هەبێت و ببنە جێی متمانەیان.\n５-\tفشارکردن بۆ پەیداکردنی پشتیوانی مادی و مەعنەوی تا بتواندرێت زەمینەی گەڕانەوە بۆ کەرکوک سازبکرێت:\n-\tرۆشنبیر و سیاسیەکانی کەرکوک لە هەرێم.\n-\tئاوارەکانی کەرکوک.\n６-\tپێداچونەوە بە پەیوەندیەکان لەگەڵ پێکهاتەکانی کەرکوک.\n７-\tراستە حیزبە کوردیەکان ماڵوێرانیان بەسەر کەرکوک هێناوە، بەڵام واقعێک هەیە پێویستە ئەو گروپە بە شێوەی تەندروست مامەڵەی لەگەڵ بکات. هۆکاری خێر بێت بۆ نزیکبونەوەی لایەنەکان لە یەکتر. لە هەنگاونان باشترە بیری دژایەتی و هەمو جۆرە کینە و رقێک وەلاوە بنێت. لە ئاست هەر هەڵە و ناهەقیەک دەنگ هەڵبڕێ و پەنا بۆ شەقام بەرێ.\n８-\tدوای ئەم هەنگاوانە پێکهاتەی کورد روسپیتر دەردەکەوێت و دەتوانێت لە خزمەتی کەرکوکدا بێت. بە بێ ئەم هەنگاوانە هەر هەوڵدانێک جگە لەوەی ئاسنی ساردکوتانە ، درێژەدانیشە بە شکستەکانی رابردو.


كه له كه‌پڵه‌كه‌ت جیابویته‌وه، هه‌رگیز ئه‌م 6 خاڵه ئه‌نجام مه‌ده – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/05/22 - 4:02 AM\nزۆرجار كچان و كوڕان له پاش كۆتای هاتنی په‌یوه‌ندیه خۆشه‌ویستیه‌كانیان، كۆمه‌ڵێك هه‌ڵسوكه‌وتی هه‌ڵه ئه‌نجام ده‌ده‌ن كه له بنه‌ڕه‌تدا نابێت ئه‌نجامی بده‌ن، له‌م بابه‌ته‌دا دیارترین ئه‌و هه‌ڵانه ده‌ستنیشان ده‌كه‌ین:\n-ناردنی نامه بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كه‌ت له‌گه‌ل دابڕیووه به ماوه‌یه‌كه‌ی كه‌م له دابڕانه‌كه، به‌تایبه‌تیش گه‌ر بۆی بنوسیت كه چه‌ندی بیر ده‌كه‌ت و خه‌فه‌تباری ئه‌ویت، چونكه ئه‌وه هێنده‌ی دیكه تۆی پێده‌شكێت له به‌رامبه‌ر ئه‌ودا.\n-هه‌ر له ماڵه‌وه مه‌مێنه‌ره‌وه‌و بچۆره ده‌ره‌وه پیاسه‌یه‌ك بكه، چونكه زۆرێك له گه‌نجان له پاش كۆتایی هاتنی په‌یوه‌ندیه‌كانیان به‌به‌رده‌وامی له ماڵه‌وه ده‌مێننه‌وه، كه ئه‌وه‌ش خه‌فه‌ت و ناڕه‌حه‌یان زیاتر ده‌كات.\n-مه‌به به بار به‌سه‌ر هاوڕێكانته‌وه له رێگه‌ی ناڵین و گریانی به‌رده‌وامه‌وه له گه‌ڵیاندا، ده‌كرێت پێكه‌وه كێشه‌كانتان له‌گه‌ڵ باس بكه‌ن، به‌ڵام نه‌ك به‌به‌رده‌وامی بنالێنیت و ئه‌وانیش بێزار بكه‌یت.\n-به‌شێك له گه‌نجان له پاش كۆتای هاتنی په‌یوه‌ندیه‌كه‌یان به ته‌واوی خۆیان سه‌رخۆش ده‌كه‌ن و شه‌وه‌كه به‌وه به‌سه‌ر ده‌به‌ن، كه ئه‌وه‌ش كارێكی هه‌ڵه‌یه‌و زیانێكی زۆریشتان پێده‌گه‌یه‌نێت.\n-خۆردانی زۆر، به‌شێك له گه‌نجان و به‌تایبه‌تیش كچان به‌هۆی ئه‌و خه‌فه‌ته‌ی هه‌یانه، زۆر ده‌خۆن یاخود به‌شێكیشیان هیچ ناخۆن، له هه‌ردوو دۆخه‌كه‌دا كارێكی ناته‌ندروست و خراپه.\n-وه‌ستان له خولیاكان: له كاتی كۆتای پێهێنانی په‌یوه‌ندیه‌كاندا باشترین كار ئه‌وه‌یه خۆت به‌و خولیایانه‌وه سه‌رقاڵبكه‌یت كه حه‌زت پێیانه، نه‌ك به‌هۆی ئه‌وه‌وه واز له خولیاكانتیشت بهێنیت، به‌ڵكوو پێچه‌وانه‌كه‌ی بكه.\nبەهۆی بەکارهێنانی بوکەڵەی سێکسی لە جیاتی هاندەران لە یاریگادا، یانەی سیئۆل بە بڕێکی زۆر غرامە کرا


شاسوار, شێوە یان شاهید؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئه‌یلول 24, 2018 ئه‌یلول 24, 2018 3470 جار بینراوە 0 سەرنج\nمەبەستم لەو نوسینە کەمکردنەوەی هەڵەو پەڵەی نابەجێی حوکمەت نیە بەڵکو ڕوون بینی و چاک ناسینە , لابردنی مەچەک و بابەتی جوانکاری و فریو بەخشینە.\nئەوەی جێی داخ و ئەسەف و کەسەرە دەرکەوتنی جۆرە کەسانێکە لەو سەردەمە لە فەراغی دیارنەمانی جوت سەرکردە نەمانی ئەو سێبە رە خەریکە ئاستی خۆ فودانیان دەگاتە ڕادەێک کە گاڵتەبە تەواوی بەها پیرۆزیەکانی گەل و وڵات بکەن, دەیانەوێت یەک ڕیزی گەل تێک بدەن , خەباتی مەدەنی لێک هەڵوەشێن پەرتی بکەن, لە کاتێکدا یان بێ ئاگان یان خۆیانی لێ گێل دەکەن کە جمکە ی توحمێکن و جۆتمانی درەختێکن هاوشێوە و شکلی تابلۆێکن لەگەڵ ئەوانەی باسیان دەکەن زەمیان دەکەن.\nئەوان دەیانەوێ جمگەیەکیان هاوشێوەکیان بکەنە پەیژە و بیکەنە پرد تاخۆیانی پێ سەربخەن و تەم و مژو دوکەڵ دروست بکەن خۆیانی تیا بشارنەوە و خۆ نەجات بدەن.\nئەو جیاوازیەی ئەوان ( بە فەنتازی )دەی خولقێن و دروستی دەکەن من نابینم من پێم وایە وەکو یەک تیم لە دژی گەل یاری دەکەن, چونکە گیرۆدەی یەک دەردن ئیلهام وەرگری یەک سەرچاوەن سەرخۆش و بێ هۆشی یەک جۆرە بادەن .ئەویش پارەو عانەیە کە نەک بە ئێمە بە باب و باپیری خۆشیانی نادەن .\nلە پێناو ساناکردنی بابەتەکە گفتوگۆی دوو هاوڕێم دەنوسمەوە ،هاوڕێکەم بە هاوڕێی ترمی وت ” لە قیامەت هیچ خراپەیەک و تاوانێک ون نابێت , دەبێت بە وردی ئاگامان لێ بێت” هاوڕێکەی تر وتی ” لەو قەرەباڵغی و هۆسەو هەرایە کە کەس لەبەر خۆی ئاگای لە کەسی تر نەمێنێ ،هەندێک قسەی تاسو لوس و پاکانەی گونجاو ڕێک دەخەم خۆم لە سوتان ڕزگار دەکەم ” هاوڕێی ترم وتی: خەیاڵت خاوە ئەو فێڵەت بۆ ناچێتە سەر (قاچ و دەستت ــ زمان و گوێت تەواوی جەستەت )شاهیدیت لەسەر دەدەن و دەڵێن “درۆی فەرمونەکەن بەری بدەن بۆ دۆزەخ فڕێی بدەن., دەستی دەڵێ دزینی دەخیلەی منداڵ و هەژارانی بە من کرد ، تەوقەی پێ لەگەڵ دوژمن کرد ـ قاچ دەڵێ گەندەڵی و زەوی و زاری بەشاقاوی من پێوانە کرد .بە غاردان پێشوازی لە دوژمن کرد . چاو دەڵێ هەمو دەمێ لە ئاست ڕاستی و ساغی خەڵک منی کوێرو لێڵ دەکرد. چاو ساغی بۆ دوژمنان دەکرد .گوێ دەڵێ منی دەئاخنی و گوێی لە هەنسکی ماف خوراوان و زمانی شیرینی کوردی نەدەگرت. مشک ئاسا لە ئەوامیرو فەرمانی عەرەبی و تورکی و فارسی باش حاڵی دەبووبە زیادە وە جێ بە جێ دە کرد”.\nهاوڕێکەی ترم بەبێ وەستان و شڵەژان وتی: ئەو هەموو تاوانانە بۆ خۆشگوزەرانی و تام و چێژی ئەوانە. ئەوجا شاهیدیم لەسەر بدەن پەردە لەسەر درۆ و پاکانەکانم هەڵبدەن. ببنە بیانوو بۆ بینی دۆزەخ فرێمبدەن. خەمتان نەبێت لەدایکی خێویان دەبەم. ئەوان پێکهاتەی جەستەی منین؟ شاهیدی لەسەر من و خۆشیان تاوانبار دەکەن!! بۆ ناوقەدی دۆزەخ خۆم فرێ دەدەم بابەیەکەوە بسوتێین و هەڵکڕوزێین و بۆگەن بکەین. بەڵکو لەوێش بەیادی جاران لەگەڵ برایم تورکی و ئەردۆغان حەفلە و سەما بکەن”.\nئەم بەسەرهاتەی سەرەوە لەگەڵ کاک شاسوار و هاوشێوەکانی تەواو تەواو کۆکە. ئێوەو پارەکانتان بەشێکن لەو پڕۆسەیە و سیستەمە ناڵێم هەموو جەستەن بەڵام بێ دوو دڵی یان چەند پەنجەن یاخود دەستی. ئێستا بەوەشەوە ناوەستن بونەتە زمان و دەم قەپی ناڕەوا لە ئەم و ئەو دەگرن.\nهیچ نەبێت چەند بلۆکێکن لەبینای گەندەڵی .چاوساغ و دەلیلن بۆ چاوچنۆکی. چەند شە قاوو هەنگاوێکن بەرەو دزی ونەگبە ت. چەند مەتر و پێوانە و دونمێکن بۆ دابڕینی زەوی دەوڵەت. چەند ووشە و دێر و بابەتێکن لەمێژووی پڕ نەفرەت.\nدروست پێتان بڵێین تێڕوانین و پلانەکانتان زۆر هەڵەن, ئەم میللەتە زۆر وشیارە لەڕابردوتان تەواو تەواو ئاگادارە. شەرم بکەن زۆر ووتە هەیە جوان و پیرۆز بۆ گەروی ئێوە ناشازە بیکەن عارە عەیبە. ئێوە لەگەڵ گورگ نۆشتان کردوە خوری و پێستەکەشتان بردوە تازە شیوەنتان لەگەڵ شوانی داماو چ فایدەییە, نەمن نەتۆ نەئێوەی (زمان و گوێ. دەست و قاچ) بینیومانە.\nبینیوتانە لە هیچ دادگاو شەریعەتێک لە هیچ کۆڕو عورف و عادەتێک تۆبە و و پاکانەی تاوان تەنها قسەی باقو بریق و تاس و لوس بێت ؟ بێ گومان شتی وانیە دادگاو شەریعەت و عورف و عادەت لەم بابەتانە خالیە .دەبێ تۆ بەو خۆ پاک کردنەوە پێشەکی نیەتی پاکو ڕاست و ڕونی لەگەڵ بێت , دەبێ جۆرو چەندی شتە دزراوەکان و ماڵی بە هەدەر دراو مافی زەوت کراو قۆرغ کراو لەبەر دەست بێ ڕادەستی حەق خوراو پێ شێل کراو کرابێت. ئەو جا بڕیاری پاکانەو تۆ بەدوا ئیمزای لەسەر دەکرێ بەڵێنی دوو بارە نەبوونەوە وەردەگرێ, بەدەر لەو هەنگاوانەی سەرەوە بێ نیەتیتان نیشان دەدات , بێ کرداریتان زیاتر دەردەخات , دیمجانەی ڕاو کردنی فرست پەرستیتان لادەبات. بە چ ئاوازێک بخوێن بە چ مۆسیقاێک جوانی بکەن وەی ڕازێنن بەبێ کردار بەبێ ڕەفتار لای میلەتی وشیار فلسێکی سوتاو ناهێنێ. مۆسیقاو ئاوازە ڕازاوە تازەکەتان لەلای میلەت تەرجەمە دەکرێ بە دەنگی چەقەڵ وڕێویی و کەمتیاری…\nبڵاوکراوەی پێشووسەركردەیەكی پارتی قسە لەسەر هاوسەرەكەی فوئاد حوسێن دەكات\nبڵاوکراوەی نوێتربۆچی ژیانت ناگۆڕی


’’دەبێت ناوەکانیشیان لە تەلەفزیۆن بڵاوبکرێتەوە’’\nسەرۆکوەزیرانی عێراق بڕیاری دا لیژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لە ئاماری قوربانیانی خۆپیشاندانەکان و هێزە ئەمنیەکان و قەرەبووکردنەوەی خێزانەکانیان پێکبهێنێت.\nئەمڕۆ دووشەممە، 18ى ئایار2020، نوسینگەی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق لە ڕاگەیاندراوێکدا ڕایگەیاند ، "کازمی لیژنەکەی ڕاسپاردوە لیکۆڵینەوە لە ژمارەی مردووان و برینداران و ونبووانی خۆپیشاندانەکان و ئەندامانی هێزە ئەمنیەکان بکەن".\nئاماژە بەوەشکراوە، کازمی بڕیاری داوە جگە لە قەرەبوکردنەوەیان ڕێز لە قوربانییەکان بگیرێت و لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندن ناوەکانیان بڵاوبکرێتەوە.\nڕاگەیاندراوەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، ئەو لیژنەیەی کە کازمی بڕیاری دروستکردنی داوە ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە نوسینگەی سەرۆکوەزیرانەوە، ئەرکی لیژنەکەش ئامادەکردنی ناوی قوربانیانی خۆپیشاندانەکانی چەند مانگی ڕابردووی شارە جیاجیاکانی عێراقە بە شێوەیەکی ورد ودروست ئەوەش بە هاوکاری دامەزراوەکانی دیکە حکومەت وڕێکخراوە نێودەوڵەتییە باوەرپێکراوەکان.\nدروستکردنى لیژنەکە دواى سەردانەى دوێنێی کازمى دێت بۆ وەزارەتى ناوخۆ کە داوایکرد هەموو تواناکانی وەزارەت بخرێتەگەڕ بۆ ئاشکراکردنی چارەنوسی ڕفێنراو و شوێنبزران.\nکازمى جەختیکردبووەوە، "لۆژیکی نییە هاووڵاتیان بڕفێنرێن بەبێ ئەوەی وەزارەتێکی گەورەی وەک وەزارەتی ناوخۆ وەڵامی نەبێت، بۆیە پێویستە بەدواداچوونی ئەو کەیسە بکەن و یەکلایی بکەنەوە."\nکازمى لە کاتى سوێندخواردنى کابینەکەى لە پەرلەمانى عێراق بەڵێنیدا کارى لەپێشینەى حکومەتەکەى ئامادەکارى بۆ هەڵبژاردنى پێشوەختە و بەسزاگەیاندنى دەستدرێژیکارانى سەر خۆپیشاندەران بێت.\nلە یەکەم هەفتەی دەستبەکاربوونیدا کازمی، فەرمانی کرد بە گرتنی پێنج چەکداری میلیشیای (ثأرالله) کە بە دەستڕێژی گولـلە هێرشیان کردبووە سەر خۆپیشاندەرانی خۆپیشاندانەکەی هەفتەی ڕابردووی شاری بەسرە و خۆپیشاندەرێکیان کوشتبوو.


ترامپ: تۆیۆتا ڕووبەڕووی باجێکی زۆر دەبێتەوە ئەگەر ماشێنی جۆری کۆرۆلا بۆ ئەمەریکا لە مەکسیک دروست بکات\nی مانگی یه‌ک ٠٦, ٢٠١٧\nسەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ ڕۆژی پێنجشەممە کۆمپانیای ئۆتۆمبێلی تۆیۆتای کردە ئامانج و هەڕەشەی لێ کرد کە باجێکی زۆر دەخاتە سەر ئەو کۆمپانیا ژاپۆنییە ئەگەر ئۆتۆمبێلی جۆری کۆرۆلای بۆ بازاری ئەمەریکا لە مەکسیک دروست بکات.\nترامپ لە پۆستێکی تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەرزی ڕایگەیاندووە " تۆیۆتا مۆتۆر گوتویەتی کۆمپانیایەکی نوێ لە باهای مەکسیک دروست دەکات بۆ بەرهەم هێنانی ئۆتۆمبێلی جۆری کۆرۆلا بۆ ئەمەریا، ئەمە بە هێچ شێوەیەک نابێت کۆمپانیاکەت لە ناو ئەمەریکا دروست بکە یان باجێکی زیاتر بدە."\nئەمەش دواین لێدوانی ترامپە دژ بە کۆمپانیاکانی دروستکردنی ئۆتۆمبێل کە دەیانەوێت کاردارییەکانیان لە مەکسیک بکەن و یەکەم جارە دژ بە کۆمپانیایەکی دروستکردنی ئۆتۆمبێلی بیانی ئەم لێدوانە بدات.\nهەر پاش ئەو پۆستەی ترامپ سەهمی ئەو کۆمپانیایە لە بازاری سەهمی نیویۆرک دابەزی.\nسەرۆکی تۆیۆتا ئاکیۆ تۆیۆدا ڕۆژی پێنجشەممە لە ژاپۆن ڕایگەیاند کە کۆمپانیاکەی هیچ بەرنامەیەکی دەستبەجێی نییە بۆ کەمکردنەوەی بەرهەمەکانی لە مەکسیک و پێی باشە چاوەڕوان بکات هەتا پاش 20 ی مانگی 1 کە ترامپ بە فەرمی دەبێت بە سەرۆکی ئەمەریکا.\nتۆیۆدا ڕایگەیاند " ئێمە تاوتوێی بژارەکانمان دەکەین کاتێک کە ببینین سەرۆکی داهاتوو چ جۆرە ڕێبازێک دەگرێتە بەر."\nترامپ دژی ئەویە کۆمپایاکان کارەکانیان ببەنە دەرەوەی ئەمەریکا و دەڵێت ئەمە دەبێتە هۆی لە دەستدانی کار لە ئەمەریکا.


👁 ئەم بابەتە 12,195 جار بینراوە\n📷 عەلی مەردان لەگەڵ هەوادارانیدا وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 28 2012 8:31PM\n👁 ئەم بابەتە 9,731 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 28-9-2012 20:31:50\n📷 گواستنەوەی هەوادارانی یەکێتی بە ئەمبوڵانس بۆ بەشداریکردن لە بۆنەیەکی حیزبیدا وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 8 2013 9:50PM\n👁 ئەم بابەتە 3,684 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 8-6-2013 21:50:32\n📷 هەوادارانی پارتی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 3 2012 10:35PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 23 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 3-9-2012 22:35:13\n📷 هەوادارانی یەکێتی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 9 2013 8:41PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 7 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 9-9-2013 20:41:49\n🔤 هەواداربوون وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 19 2019 12:25AM\nباداربوون، بادیهەوابوون، باڕەگوێکەوتن، باسمێڵ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 19-2-2019 0:25:11\n🔤 هەواداری وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 18 2011 9:13PM\nپێناسی رێزمانی: ... پێناسی واتایی: ... رستە: ... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 18-3-2011 21:13:41\n📷 هەوادارێکی بزووتنەوەی گۆڕان وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 5 2012 1:43PM\nسلێمانی 2011 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 5-1-2012 13:43:50\n📷 هەوادارێکی بزووتنەوەی گۆڕان 2 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 9 2013 8:43PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 9-9-2013 20:43:01\n📷 هەوادارێکی بزووتنەوەی گۆڕان 3 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 24 2016 4:58PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 24-10-2016 16:58:07


وێنەی فڕۆکەیەکی نەفەرھەڵگر\nنیل ئاڵدن ئارمسترانگ (بە ئینگلیزی: Neil Alden Armstrong؛ لەدایکبووی ٥ی ئابی ١٩٣٠ لە واپاکۆنەتای ئۆھایۆ – مردووی ٢٥ی ئابی ٢٠١٢ لە سنسیناتی ئۆھایۆ) ئاسمانگەڕێکی ئەمریکی بوو. یەکەم مرۆڤ بوو کە لە گەشتی ڕاسپاردەی ئاپۆلۆ١١ لە٢٠ی کانوونی دووەمی١٩٦٩، ھەنگاوی نایە سەر مانگ. ئەو ئاسمانگەڕی ناسا، فڕۆکەوانی تاقیکردنەوە، ئەندازیاری ھەوافەزا، مامۆستای زانکۆ و فڕۆکەوانی ھێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو و لە شەڕی کۆریا خزمەتی کرد. نیل ئارمسترانگ یەکەم مرۆڤ بوو کە گۆی زەوی لە فەزاوە سەیر کرد. پاش کۆتایی پێ ھاتنی جەنگ، ئارمسترانگ بوو بە ئەندامی ھێزی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و پتر لە ٩٠٠ فڕینی کرد. ئەو دەرچووی زانکۆی پوردو بوو و خوێندنی باڵای خۆی لە زانکۆی کالیفۆرنیای باشووری تەواو کردبوو.\nدواجار لە ٠١:٢٨ی ١٥ی ئایاری ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە