پیروەلی باغی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپیروەلی باغی گوندێکە کە لە نێوان شارەکانی مەھاباد، میاندواو و بۆکاندا ھەڵکەوتووە. لە نێوان دوو ناوچەی محاڵی ئەختاچی و چۆمی مەجیدخان و محاڵی ئەختاچی دا، ئەگەرچی مەودای لە گەڵ چۆمی تەتەھوو یان بەو جۆرەی ناوچەکەی بە ناو کراوە، چۆمی مەجیدخان، زۆرە. پێشوو سەر بە شارستانی مەھاباد بوو بەڵام دوای ئەوەی بۆکان بوو بە شارستان، ئەو گوندەش وێڕای چەندین گوند و ناوچەی دیکە خرایە سەر ئەو شارە. بە پێی لۆغەتنامەی دێهخودا، پیروەلی باغی سەر بە ناوچەی محاڵی یەختەچی‌یە[بەستەری مردووی ھەمیشەیی]. هەر بە پێی دێهخودا ژمارەی دانیشتوانی گوندەکەی بە ٢١٧ کەس خەمڵێندراوە. ئەوەش هەمان ئەو زانیاریانەیە کە "حاجی عەلیی رەزم ئارا" لە جڵدی چوارەمی کتێبی جوغرافیای ئوستانەکانی ئێران دا سەبارەت بە پیروەلی باغی نووسیویەتی و مێژووی زانیاریەکانی بۆ نێوان ساڵانی ١٣٢٥ تا ١٣٣٥ دەگەڕێتەوە: پیروەلی باغی pir-vali-bäqi دێ لە دێیەکانی ئەختاچی بەشی دەوروبەری شارستانی مەهاباد\n٣٥ کیلۆمیتریی رۆژهەڵاتی مەهاباد.  ٧/٥ کیلۆمیتریی رۆژئاوای جادەی راکێشراوی بۆکان بۆ میاندواو\nکوێستانی - فێنک - مالاریایی - دانیشتوانی ٢١٧ کەس - کوردی سوننی\nئاوی لە کانیاوە - بەروبووی بریتی‌یە لە توتن و دانەوێڵە،\nپیشە؛ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری - بەرهەمی دەسکار، جاجم تەنین، رێگا؛ مالرۆ (رێگای باریک کە تەنیا مرۆڤ و ئاژەڵ دەتوانن پێیدا بڕۆن)\nلە ویکی‌پێدیای فارسی دا حەشیمەتی گوندەکە بە پێی سەرژمێریی ساڵی ١٣٨٥ بە ۳۰۰ کەس و ٥٦ بنەماڵە خەمڵێندراوە.\n٢.١ سەرچاوەی ئابووریی خەڵک\n٢.٢ مێژووی پیرولی باغی\nپیروەلی باغی یان بە فارسی پیرولی باغی، بە شێوەکانی "پلۆری باغ(ی)"، "پللۆری باغ(ی)"، پیرۆلی باغی، پیروەلی باغ یان پیروەلی باغی لە لایەن دانیشتوانی ناوچەکەوە گۆ دەکرێ بەڵام دروستەکەی پیروەلی باغ یان پیروەلی باغی‌یە.\nلە مێژووی نووسراودا دوو کەسایەتی هەبوون کە ناویان وەک ناوی ئەو گوندەیە؛ یەکەمیان پیروەلی برای ئەمیر وەلی و ئەمیر خوسرەوشا و دووهەمیان پوریای وەلی کە ناوی پاڵەوانێکی ئێرانی بووە و گۆیا گۆڕەکەی لە شاری خۆی هەڵکەوتووە. بەڵام بە دووری دەزانم ناوی ئەو گوندە پێوەندی بە ناو و کەسایەتیی ئەو دوانە یان لە یەکێک لەو دوو کەسایەتیانە هەبێ.\nناوی گوندەکە شیمانە دەکرێ لە ناوی شەخس و پیاوچاکێک وەرگیرابێ کە ئیستا گۆڕەکەی لە پەنا ئاوایی‌یە و بە "حاجی وەلی" ناسراوە. گۆڕی حاجی وەلی لە پەنا ئاوایی پیروەلی باغی بە وارش و ئاڵا و کۆمەڵێک بەردی سپی، تەخت و درێژ، لە ناو گۆڕستانێکی تەنیشت ئاوایی هەڵکەوتووە. گۆڕستانەکە بە هۆی تێکەڵبوونی لە گەڵ ماڵەکانی ئاوایی، لە مێژە ئیدی مردووی لێ نانێژرێ بەڵام هەروا نزرگەی کچان و کوڕانە، چلدانەی لێ دەگرنەوەو بەختی خۆیانی پێ تاقی دەکەنەوە. دایکان ئاقیدەیەکی زۆریان پێی هەیە.\nوێدەچێ "وەلی" پێش ئەوەش کە چووبێ بۆ حەج و بووبێ بە "حاجی وەلی"، لە ناو خەڵک دا خۆشەویست و جێگای رێز بووە. وەک گەورەیەکی ئایینی لەقەبی "پیر"ی بۆ بە کار ھێنراوە و پێیان گوتووە "پیروەلی". "پیر" لە ئایینی میترائیسم‌دا دوا پلەی خواناسی و هاوتای خۆر بووە کە دوای هاتنی ئیسلامیش وشەکە بە پلە ئایینیەکەوە هەر وا بۆ پیاوچاکانی ئایینی ماوەتەوە. "پیر" بە مانای پیاوچاک و شێخی تەریقەت. رەنگە "وەلی" ناوی ئەو پیاوچاکە بووبێ یان لە بەر پیاوچاکی، خەڵک بە "وەلی" و جێ‌نشینی پێغەمبەرانیان شوبهاندبێ. ھەرچەند ڕوون نییە کە ئاخۆ ئەو بەراستی شێخی تەریقەتێک بووە یان تەنیا گەورە و خۆشەویستێکی ئایینی و کۆمەڵایەتی. چونکە لە ئاواییەکەدا جگە لە قەبرستانی سەرەکیی ئاوایی کە بە "قەبری سەیدان" ناسراوە، شێخ و سەیدی لێ نین و کەسیش خۆی بە وەچە و نەتیژەی ئەو نازانێ. لە پاڵ مەزاری حاجی وەلی، باغێکی پڕ پیت و بەرەکەت هەیە کە بە ئاوی کانیاوی سەرەکیی ئاوایی پاراو دەکرێ و خەڵک بە "باغی حاجی وەلی" دەزانن. باغەکە داری کۆن و لەمێژینەی گوێز، توو و هەروەها باغێکی گەورەی ترێی لەخۆ گرتبوو. دوای داگیرکرانی کوردستان بە دەست پاسدارانی ناکۆماری ئیسلامی، باغەکە دەستی بەسەردا گیراو لە ئەنجامی پێڕانەگەیشتندا روو لە فەوتانە. هەروەها پێشتریش زیانی پێ گەیەندراوە. لەوانە لە دوای ئینقلابی ساڵی ١٣٥٧ کە دەسەڵاتی مەلایان لە تاران گەمارۆی سووتەمەنی خستبووە سەر کوردستان، بەشێک لە دارگوێزە بە نرخەکانی باخەکە بۆ گەرم کردنی کورەی مزگەوت بڕدران. بە کورتی وێدەچێ ناوی پیروەلی باغ لەو باغ و شەخسە وەرگیرابێ. گوندی "باغی پیروەلی". هەرچەند جۆری تێکهەڵکێش کرانی ئەو دوانە لە ناوی پیروەلی باغی دا، وەک ناوی بەشێکی زۆر لە گوندەکانی موکریان، بیچمێکی تورکانەی هەیە.\nباخەکە پێشتر هی بنەماڵەی قازی بوو و قازی ئەسکەری مامی قازی محەممەد بەسەریدا رادەگەیشت کە دواتر بە شێخانی غەوسابات فرۆشترا. بەڵام دوای ئینقلاب و داگیرکرانی کوردستان لە لایەن کۆماری ئیسلامی، باغەکەش لە لایەن پاسدارەکانەوە دەستی بە سەردا گیرا.\nبۆچوونێکی دیکە سەبارەت بە ناوی پیروەلی باغ یان پیروەلی باغی ئەوەیە کە وشەکە لە بنەڕەتدا "پیروەلی بڵاغی" بووبێ. بە مانای کانیی پیروەلی. وەک "ئاتابڵاغی" و.. ئەویش بەو هۆیە کە مادام جۆری داڕشتنی ناوەکە تورکیە، ناکرێ سەرجەم پێکهاتەکەی (پیر، وەلی و باغ) کوردی یان غەیرە تورکی بێ. هۆکاری سوان و کورتبوونەوەی "پیروەلی بڵاغی" بۆ "پیروەلی باغی"ش رەنگە بۆ دووپاتبوونەوەی دوو جار پیتی "ل" لە ناوەکەدا بووبێ.\nپیرولی باغی لە نێوان ئەو دێھاتانەی خوارەوە دا ھەڵکەوتووە و بە قەولی دانیشتوانی ناوچەکە مەزرایان لێک دەگەڕێتەوە:\nلە باشوور: گۆلی مەرزینگ\nلە باشووری رۆژئاوا: شۆریجە، عەوڵاتەپەسی و کۆنە مەڵالەر\nلە رۆژئاوا: شێخاڵی و قۆرغان\nلە باکوور: غەوساباد و دەوەشاری\nلە باکووری رۆژھەڵات: بەردەڕەشان و مەخسودیان\nلە رۆژھەڵات: ئاغەڵیان، سریلاوا\nلە باشووری رۆژھەڵات: قارنجە و حسین مامە\nئاوی خواردنەوەی گوندەکە لە کانیەک دابین دەکرێ کە لە رێی سیستمی کەرێزە، لە دوو کیلۆمیتریی رۆژئاوای گوندەکەوە کێشراوە و ھەر بە کانی پیروەلی باغی ناسراوە. جگە لەوەش چەندین کانی و ئاوی دیکە مەزرا و کێڵگە بەراوەکانی ئاوایی پاراو دەکەن وەکوو: گۆلی مووچەی کاکی، گۆلی کا حەمە حەسەن، بەردە سووران، کانی گوڵان، کانێ سپی، کانی مەلا، کانی زەنگوڵە و کانی حاجی رەسوڵ.\nکێوەکانی ئاوایی: داغداغانی، سێ لک، کاسە ڕووت، فەندیان یا کێوی سریلاوا، کێوی عەوڵابات و کەلە ملە، وەتەلگی، کێوە سپی، کێوە سوور، کورسیلە یا چراغچی و پاردە.\nلە ساڵی ١٣٧١ کارەبا بۆ گوندەکە کێشراوە و ساڵی ١٣٨٥یش ئاوی لولەکێشی بۆ چووە. هەروەها رێگای گوندەکەش ئیسفاڵت کراوە.\nسەرچاوەی ئابووریی خەڵک[دەستکاری]\nحاسڵات پیروەلی با‌غی خاوەنی زەوی و زارێکی زۆرە بەڵام زۆربەی زەویەکانی دێمەکارن. گەنم، جۆ، نۆک، نیسک، بەروبوومەکانی بێستان وەک شووتی، کاڵەک، تەماتە، خەیار (هارۆ) و ترۆزی لە بەروبوومەکانی کشتوکاڵی گوندەکەن. پێشتر تووتنیشی لێ بەرهەم دەهات کە ئیستا رمێنی نەماوە. هەروەها داری بەریشی لێیە وەک گوێز، بادام، قەیسی، ترێ و تووی رەش. بە شێوەی خۆرسکیش هەر دوو جۆرە داری گێوژ (سوور و زەرد) لە چیاکان هەن. ئەو بەشە لە زەویەکانی ئاوایی کە بەراون، بە ئاوی کانی پاراو دەکرێن کە سەرجەم پێنج مووچە و مەزرای لەو جۆرەی لێیە کە هەر کامیان چەندین کانیان تێدا هەڵکەوتووە. مەزراکان بریتین لە: مەزرای کۆنە دێ، مووچەی کاکی، بەردەسووران، مەزرای مامە حاجی، و مووچەی بەر دێ. دوای میکانیزەبوونی کشتوکاڵ، بیر و پۆمپ لە بەشێکی بەرچاو لە پێدەشتەکانی ئاوایی هەڵکەندرا و بەو جۆرە مووچە و مەزرایەکی زیاتر بەراو کران.\nجگە لە کشت و کاڵ، نیزیک بە هەموو بنەماڵەکانی ئاوایی مەڕدارن. هەموو بنەماڵەیەک لە پاڵ کاری کشت و کاڵ ١٠ تا ١٠٠ سەر و بگرە زیاتریش مەڕیان هەیە کە بە هەر چەند ماڵ، ساڵانە شوانێک مەڕەکان وەک مێگەل لە کێو و پێدەشتەکانی ئاوایی دا دەلەوەڕێنێ. جگە لەوە هێندێک ماڵ چەند سەر مانگاشیان هەیە. هەروەها مریشک، قەل، قاز و مراوی ئەو پەلەوەرانەن کە لە ئاوایی دا هەن و دانیشتوان بۆ هێلکە و گۆشت کەڵکیان لێ وەردەگرن.\nدانیشتوانی ئاوایی: دانیشتوانی پیروەلی باغی سەر بە تایفە یان عێڵ و عەشیرەتێکی تایبەت نین و لە نێویان دا بنەماڵەکانی سەر بە مامەش، مەرزینگ، کوردە، باریک و هیتر هەن.\nمێژووی پیرولی باغی[دەستکاری]\nروون نییە کە پیروەلی باغی کەی بۆ یەکەم جار ئاوەدان کراوەتەوە. ناوەکەی کە زیاتر وەک پێکهاتەیەکی تورکی دەچێ، بۆ سەردەمی هاتن و داگیرکاریی تورکان دەگەڕێتەوە. هەرچەند ئەوەش بەدوور نازاندرێ کە وەک زۆر گوند و ئاوایی دیکەی ناوچەکە، ناوی ئەو گوندەش وەرگێڕدراوی "کانیی پیروەلی" یان "باغی پیروەلی" بێ و لە سەردەمی دەسەڵاتداریی تورکاندا وەرگێڕدرابێتە سەر زمانی تورکی و گۆڕدرابێ. بەڵام بەو حاڵەش بە سەرنجدان بەوە کە بە هەر چەند کیلۆمیتر لە دەوری ئاوایی شوێنەواری کۆنە دێیان هەیەو ئەو شوێنانەش هەر کامیان بە سەردەمێک پێش لەو ئاواییە، ئاوەدان بوون و دواتر بە هۆکاری جۆراوجۆری وەک سێڵاو، گرانی و ... دانیشتوانەکەی بۆ شوێنێکی تر گواستوویانەتەوە، وێناچێ پیروەلی باغ لەو کۆنە دێیانە کۆنتر بێ. بۆ وێنە ئاسەواری ژیان و نیشتەجێ بوون بە شێوەی کۆنەسواڵەت یان کاولە کۆن لە موچەی کاکی، مەزرای کۆنەدێ، کاولان و مەزرای بەردەسووران کەم و زۆر هەر ماوە.\nپیروەلی باغی لە سەدە و دەیەکانی کۆتایی دەورانی فیئوداڵی و سیستەمی ئابووری - کۆمەڵایەتیی ئاغا و رەعیەتی دا مڵکی بنەماڵەی قازی بوو و لە دوایین ساڵەکانیش دا لە نێوان ئاغاکانی دێبوکری و بنەماڵەی قازی دا دابەش کرابوو. هەروەها شێخانی غەوساباتیش زەوی و زاریان لە پەنا ئاوایی هەبوو. بەر لە بنەماڵەی قازی، پیروەلی باغی مڵکی سەیدانی نوورانی بوو. بەڵگەش بۆ ئەوە بەسەرهاتی دەمی ئاویلکەدانی میرزا قاسمی قازی باوکی میرزا فەتاح و قازی عەلی‌یە: "میرزا قاسم مریدی دڵسووتاوی شێخی بورهان بوو. پێش سەرەمەرگ داوای لە شێخ کردبوو کە یەک لە نیزیکانی خۆی بۆ خوێندنی یاسین و دادانی تەڵقینی بنێرێتە ژوور سەری. شێخ مەلای رەوانی یان رەببانی بۆ ئەو کارە رادەسپێرێ. "سەید سەعیدی نوورانی" لە عالەمی باتینیی مەلای رەوانیدا هاتووەتە ژوور سەری میرزاقاسم و پێی دەڵێ؛ "لە تۆڵەی ئەوەی کە ئێوە بە تۆبزی دێی "پیروەلی باخی"تان لە وەرەسەی ئێمە ئەستاندوە، ئەمن ئیمانت لێ دەستێنم."\nسەید سەعید کە پێش میرزا قاسم کۆچی دوایی کرد، لە سەیدانی کولیجە بوو. ساڵی ١٢٦٧ی کۆچی هەتاوی یان ١٨٨٨ی زایینی کۆچی دوایی کردو لە خانەقای شێخی بورهان نێژرا. بەو پێیە سەیدانی نوورانی رەنگە میراتگری حاجی وەلی بووبن و ئەو سەیدانەش کە گۆڕ  و وارشیان بووەتە بناخەی گۆرستانی ئاوایی لە قەبری سەیدان، سەیدی بنەماڵەی نوورانی و خاوەن مڵکانی پێشووی ئەو گوندەن. سەیدانی نوورانی لە سنجاخ، کولیجە و چەند ئاوایی دیکەی ئەو دەڤەرە نیشتەجێن و خانەقای زەمبیل هی ئەوانە. مڵکی پیروەلی باغی دەبێ لە زەمانی میرزا ئەحمەدی باوکی میرزا قاسمی قازی یان هەر لە زەمانی میرزا قاسم دا کە ٧ برای ئازای هەبوو، بۆ ئەو بنەماڵەیە دەستەبەر بووبێ. میرزا قاسم باوکی قازی عەلی، قازی ئەسکەر، سەیفولقوزات و میرزا رەحیم بوو کە ئەوەی دواییان لە تافی لاویدا لە پیروەلی باغی کوژرا.\nهاوکات لە گەڵ بنەماڵەی قازی، بەگزادەی موکریش تەماحیان لە سەر پیروەلی باغی هەبوو. موکریەکان کە دوای کوشتاری موکری قڕان لە لایەن شا عەباسی سەفەوی، لە بداخ سوڵتانەوە جارێکی دیکە درێژەیان بە دەسەڵاتی خۆیان لە ناوچەکە دایەوە، چەند جار شەڕ و تێکەڵچوونیان لە گەڵ بنەماڵەی قازی هەبوو. شەڕی نێوان قازی و بەگەکانی بورهان کە ئاغای کۆنەمەڵالەریش بوون، لە سەر سنوور و کەوشەنی نێوان مەزرای کۆنەمەڵالەر و پیروەلی باغی هاتە ئاراوە. لە یەکێک لەو تێکەڵچوونانەدا میرزا رەحیمی قازی برای قازی عەلی و مامی پێشەوا قازی محەممەد، کە هێشتا جەوان بوو، لە نێوان سێلک و تەپکی گەڵاڵان کوژرا. کوژرانەکەی بەو جۆرە بوو کە میرزا رەحیم جووت و گای بردە سەر ئەو زەویە دێمەکارانەی کە کێشەیان لە سەر بوو. بەگەکان هەڵیانکوتایە سەر میرزا رەحیم و پیاوەکانی و، میرزا رەحیم بە دەستی "مەجیدبەگی بورهان" کوژرا. بە دوای ئەوەدا شەڕ بەرین بۆوە و بنەماڵەی قازی و بەگ لەشکریان لێک کۆ کردەوەو چەندان جار لێکیان دا و لێکیان کوشت.\nلە سەردەمی شەڕی جیهانیی یەکەم دا، دوای ئەوەی خەڵکی شاری مەهاباد و ناوچەکە لە ترسی هێرشی عرووس و لە ململانێی شەڕی رووس و عوسمانی دا ناچار بوون ناو شار و ئاوەدانی بە جێ بێڵن، قازی محەممەدی شەهید و ئەبولقاسمی سەدری قازی برای پێشەوا کە گەنج و تازە پێگەیەیشتوو بوون، لەو گوندە مانەوەو بە سەر دەغڵ و دانی ئاوایی دا رادەگەیشتن. زۆربەی خەڵک بەرەو ناوچە سەخت و شاخاویەکان رایانکردبوو بەڵام میرزا محه‌ممه‌د (پێشه‌وا قازی محه‌ممه‌د)و میرزا قاسم (سه‌دری قازی) له پیروه‌لی باغی ئەرکی ئاگاداری له مڵک و ماڵ و حاسڵات و کاروباری مه‌زرایان پێ سپێردرابوو. ئه‌و دوو لاوه که ئه‌و کاته زۆرتر له پازده یا شازده ساڵ ته‌مه‌نیان تێنه‌په‌ڕیبوو، به یارمه‌تی گه‌وه‌رتاج خانم کچی میرزا فه‌تاحی قازی، خێزانی قازی عه‌سکه‌ر کە پووری ئەوان و شێره‌ژنێکی هه‌ڵکه‌وته‌ی مه‌ڵبه‌ندی موکریان بوو، زۆر ئازایانه کاروباری گوند و مه‌زرایان راپەڕاند و سه‌رکه‌وتووانه له‌و هه‌رێمه‌دا کشتوکاڵ و ئاژه‌ڵداری‌یان کرد. قازی عه‌سکه‌ری مامیان هەروەها گه‌نم و ده‌غڵ و دانێکی زۆری ده‌چاڵ و عه‌مباران دا راگرتبوو که له‌و سه‌رده‌مه‌دا به‌هۆی گرانی و قاتی و قڕی زۆر باش به گران ده‌فرۆشرا. میرزا محه‌ممه‌د و میرزا قاسم وێڕای ئەوە کە بەو گه‌نم و ده‌غڵ و دانه گیانی هەزاران کەسیان لە مەرگ رزگار کرد، بە فرۆشی ئەو دەغڵ و دانە دام‌وده‌زگایه‌کی ده‌سه‌ڵات و ئاغایه‌تی‌یان وه‌ڕێ خست و بە پوڵی ئەو گەنمە دواتر گوندەکانی گوێگجەلی، دەلمە، مشیرابات، کانی کووزەڵە و عەوڵابات لە سەر چۆمی جەغەتوو کڕدران.\nهەر له ماوه‌ی ئەو چه‌ند ساڵەدا که له گوندی پیروه‌لی باغی مابوونه‌وه، میرزا محه‌ممه‌د و میرزا قاسم له‌لای چه‌ند نه‌فه‌ر کاربه‌ده‌ستی رووسی که له میاندواو بوون و هاتووچۆی ئه‌و مه‌ڵبه‌نده‌یان کردووه فێری زمانی رووسی بوون. به‌تایبه‌تی میرزا محه‌ممه‌د زۆربه‌ی کاتی خۆی به خوێندنه‌وه‌ی کتێب و گۆڤار و رۆژنامه و ده‌رسی رووسییه‌وه تێپه‌ڕ کردووه و کاروباری مڵکداری و ئاغایه‌تیی بۆ میرزا قاسم به‌جێ هێشتووه. ئه‌م ماوه‌یه که چه‌ند ساڵی کێشاوه بۆ ئه‌م دوو لاوه وه‌ک پله‌یه‌کی گرینگی پێگه‌یشتن دێته ئه‌ژمار. میرزا قاسم پاش ساڵی شکاک (1924_1920) ده‌گه‌ڵ کچی خاڵی خۆی شاسوڵتان خانمی ناهید کچی مسته‌فا به‌گی سڵه‌مانکه‌ندی که له‌قه‌بی سالاری هه‌بووه زه‌ماوه‌ند ده‌کا. هه‌ر له‌و ساڵه‌دا قازی عه‌سکه‌ر و قازی عه‌لی و سه‌یفولقوزات جوێ ده‌بنه‌وه و هه‌رکه‌و ماڵی خۆی ده‌کا. سه‌یفولقوزات گوێگجه‌لی (گوندێک له‌سه‌ر جه‌خه‌توو) وه‌به‌ر ده‌که‌وێ، قازی عه‌لی له قارنجه و ئاغەڵیان به‌شی خۆی هه‌ڵده‌گرێ و قازی ئەسکەریش (میرزا عەبدوڵا) لە پیروەلی باغی دەمێنێتەوە.\nمیرزا عەبدوڵا (قازی ئەسکەر) وەجاخ کوێر و بە پێچەوانەی براکانی، پیاوێکی کەم خوێندەوار بەڵام بە مشوور بوو. دەورێکی گرینگی لە ئاوەدان کردنەوە و پێڕاگەیشتن بە گوندەکە دا هەبووە. لەوانە سازکردنی حەوز و دەستبەئاو، بینای قەڵات و باڵاخانەیەکی بەرز کە بە خشتی خاو داندراوە کە بە داخەوە بە هۆی بێ خاوەنی روو لە فەوتان و خاپوور بوونە. کە قازی ئەسکەر مرد، مڵک و ماڵەکەی وێڕای قەرزێکی زۆر، بۆ سەیفولقوزات بە جێ ما. ئەویش بە پێی بەڵگەنامەیەک، دوو دانگ لە مڵکی هەر کام لە گوندەکانی پیروەلی باغی و عەوڵاباتی بە حاجی میرزا ساڵحی ئەمینی تاجری سابڵاخی فرۆشت تا قەرزەکانی قازی ئەسکەری پێ بداتەوە. مەبەست لە عەوڵابات لێرەدا هەر ئەو گوندەیە کە لە داوێنی کێوی عەوڵابات لە سەر رێگای پیروەلی باخی بۆ حسین مامە هەڵکەوتوەو دەمێک ساڵە چۆڵ و کاولە. رەنگە هەر لە سەرەتاشەوە لە لایەن قازی ئەسکەرەوە ئاوەدان کرابێتەوەو ناوی خۆی (میرزا عەوڵا - عەوڵابات)ی بەسەردا بڕاوە.\nوێدەچێ قازی ئەسکەر لە سەردەمی ژیانی خۆیشیدا بەشێک لە زەوی و مڵکی پیروەلی باغیی بە ئاغایانی دێبوکری فرۆشتبێ یان حاجی میرزا ساڵح دواتر بەشەکەی خۆی بە زیاتر لە یەک کەس فرۆشتبێتەوە. لە دەیەو ساڵانی کۆتایی سیستمی ئاغاو رەعیەتی دا، سەعدووناغای قۆڕغان کە سەر بە بنەماڵەی ئاغایانی دێبوکری بوو، خاوەنی زەویەکانی باکوور و رۆژئاوای ئاوایی بوو و وەرزێرانی بەشێک لە مووچە و مەزرای گوندەکە رەعیەتی ئەو بوون. دوو بنەماڵەی قازی و دێبوکری لە سەر ئەم دابەشکاریە و کەوشەنی نێوانیان، چەندان جار شەڕ و نێوان ناخۆشیان کەوتە بەینەوە.\nدوای ئینقلابی سپی ساڵی ١٣٤٢ لە لایەن حەمەرەزا شا، دەسەڵاتی ئاغاوەتیش لە سەر مووچە و مەزرای خەڵکی گوندەکە کورت کرایەوە بەڵام دیسانیش بەشێکی زۆر لە مەزرا و مووچەی ئاوایی هەر بۆ ئاغاوەتان مایەوە. بە تایبەت زەویەکانی دەشتی عەوڵابات کە بە میرات بە خانمە خانمی هاوسەری رەحیمی سەیفی قازی و بووکی سەیفولقوزات بڕابوو. دوای ئینقلابی ساڵی ١٣٥٧ حیزبی دێموکرات کە لە ناوچەکە حوکمی دەکرد، ئەو زەویانەی بە سەر قەرە و رەشایی گوندەکە دا دابەش کرد دوای داگیر کرانەوەی کوردستانیش، کۆماری ئیسلامی دەستی لەو دابەشکردنەی حیزبی دیموکرات وەرنەدا.\n^ http://rojhelattimes.org/read.php?id=6345[بەستەری مردووی ھەمیشەیی]\nمامەشێرە؛ بەیتبێژێکی بەناوبانگی سەردەم لە پیروەلی باغی http://www.bokan.de/laperekan/nuseran/Kak%20Anwer/bokan/bokan401.pdf[بەستەری مردوو]\nکورتە مێژووی بنەماڵەی قازی - نووسینی؛ خەلیلی فەتاحی قازی\nژیان و شێعرەکانی سەیفولقوزات - ئامادەکردنی؛ ئەنوەر سوڵتانی و حەسەن قازی\nفەرهەنگی فارسیی دێهخودا\nفەرهەنگی ئوستانەکانی ئێران - حاجی عەلی رەزم ئارا\nتاهیر قاسمی ئامادەی کردوە\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پیروەلی_باغی&oldid=705152»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١١:١٧ی ١ی ئابی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


له‌به‌شی دوه‌می شانۆنامه‌که، پینته‌ر باری سه‌رنجی بینه‌ر ئاڵۆزتر ده‌کا. “تێدی” به دوودڵیه‌وه باسی به‌خته‌وه‌ری و ئاسووده‌یی “رووسا” ده‌کات. قسه‌کانی پچڕپچڕه، وه‌ک زمانی بگیرێت، وایه:\nماکبێس یه‌کێکه لە شاکارە هەرە گرنگەکانی شکسپیر و ناو دنیای ئەدەب. تاکە شاکاری شکسپیرە کە بە خوێن دەست پێ دەکات و بە خوێن کۆتایی دێت. لێکچونێکیش هەیە لە نێوان ڕیچاردی سێیەم و ماکبێس، بەڵام لە ماکبێسدا کوشتنەکان هەمووی لەسەر شانۆ یان پشت پەردەی شانۆ\nله سه‌ره‌تای به‌شی دووه‌می شانۆنامه‌که، “ماکس” و “رووسا” به‌یه‌کتردا هه‌ڵده‌ڵێن. دۆخه خێزانیه‌که گه‌رم و گوڕتر ده‌بێت, کاتێك “ماکس” سه‌رگوزشته‌یه‌کی پڕ خۆشه‌ویستی ژیانی پێشتری ناو خێزانه‌که‌ی ده‌خاته‌ڕوو:\nزۆر له ره‌خنه‌گران شانۆنامه‌ی “گه‌ڕانه‌وه بۆ ماڵ” به باشترین به‌رهه‌می پینته‌ر داده‌نێن. خۆ هه‌ندێکیان به یه‌کێک له به‌رهه‌مه هه‌ره نایابه‌کانی سه‌ده‌ی بیسته‌می ناوزه‌د ده‌که‌ن. له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا، ئه‌م شانۆنامه‌یه، به پێی بۆچونی هه‌ندێ له ره‌خنه‌گره‌کانی ئه‌وێ رۆژێ، هه‌وڵدان بووه بۆ\nبەشی یەکەم: خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ شانۆنامه‌ی گه‌ڕانه‌وه بۆ ماڵ\nهیچ شانۆنامه‌نووسێکی ئینگلیزی له دوای یۆنێڵ کاوه‌رد١(١٨٩٩−١٩٧٧٣) له سه‌رده‌می خۆیدا ئه‌وه‌نده‌ی “هارۆڵد پینته‌ر” نه‌بۆته جێگه‌ی سه‌رنج. ته‌نانه‌ت به پێی گۆڤاری”The New Yorker” یۆنێڵ کاوه‌ردیش له نامه‌یه‌کیدا بۆ هارۆڵد پینته‌ر، که له ساڵی ١٩٦٥ هه‌ر له دوای بینینی\nشانازییەکی گەورەیە بۆ من، پەیامی ڕۆژی جیهانیی شانۆ بۆ ساڵی ٢٠٢٠ بنووسم. زیاتر هەستێکی خۆبەکەمبینانەیە، بەڵام لە هەمان کاتدا بیرکردنەوەیەکی دڵهەژێنە کە شانۆی\nدۆزینەوەی ئومێد لە بێئومێدیی سارا کەیندا\nشانۆنامەنووسی بەڕیتانی، سارا کەین، یەکێکە لە ناوە دیارەکانی شانۆی مۆدێرنی بەڕیتانی و لە هەمان کاتدا کارەکانی و خودی خۆیشی، جێی زۆرترین مشتومڕ بوون. ساڵی ١٩٧١ لە شاری برینتود لە دایک بووە\nکۆمەڵێک گەنجی شاری هەڵەبجە لە باشووری کوردستان، حەوت ساڵی ڕابردوو لەژێر ناوی ”پانتایی شانۆی واڵا” سەرقاڵی کارکرن و دروستکردنی نمایشی شانۆیی بوون. ئەوان لە ڕابردوودا زیاتر کاریان لەسەر دوو چەمکی ”بینەر و پانتایی” کردووە لە کارەکانیاندا\nپێشتر 1 2 3 4 5 6 … 19 دواتر


رێبه‌ر ئاپۆ له دوورگه‌ی ئیمرالی بوو به سه‌نتێزك له میلیونها مرۆڤ\n٤١ ساڵ بە سەر دامەزراندنی تەڤگەری ئاپۆیی و ھەروەھا ٢٠ ساڵ بەسەر گەلەكۆمەی نێودەوڵەتی دژی رێبەر ئاپۆو ئەم تەڤگەرە تیپەردەبێ. ئاشكرایە فکرو ڕامانی رێبەر ئاپۆ سنووری نەناسیوەو كوردستان و ناوچەكەی تێپەڕاندوەو لە ئاستی گەردوونی دا بەرجەستە بووە. ئەو ئایدولۆژیایە وەکوو شەپۆلێک کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گرتووەتەوە و پێناسەیەکی تازەی بۆ تاکی کورد، کۆمەڵگەی كورد، ژن، ئازادی و مرۆڤایەتی هێنایە ئاراوە. جارێکی دیکە گیانی بە جەستەی مردووی کورد بەخشی و زیندووی کردەوەو وەکو ڕێبەری کۆنفیدڕالیسمی دیمۆكڕاتیک، پێکەوە ژیانی گەلانی خولقاند. دوژمنانی گەلی کورد وەها بیریان دەکردەوە کە دەتوانن جارێکی دیکە مێژووی سەر کوردان دووپات بکەنەوەو بە گرتنی ڕێبەر ئاپۆ ئیرادەی گەلی کورد لاواز بکەن و بیرو ڕامانی ئازادی لەناوببەن، بەڵام ئەو پیلانە چەپەڵە، بە دروشمی “کەس ناتوانێ ڕۆژی ئێمە تاریک بکات”، لە هەر چوار بەشی کوردستان و دەرەوەی وڵات وڵام درایەوەو لێگەڕینوانانی ئازادی گیانی خۆیانیان کرد بە کڵپەیەک لە ئاگرو خستیانە ناو جەرگەی دوژمن. بە گرتنی ڕێبەر ئاپۆو خوڵقاندنی سیستەمی ئیمراڵی پیلانی ئەوەیان دارشت کە فکرو هزری ئاپۆ بە دیل بگرن و ببنە بەربەست لە بەرامبەر تیئۆریزەبوونی ئەو فکرە، بەڵام بە پێچەوانەی ئەمە ڕێبەر ئاپۆ ئەو پیلانەی پووچەڵ کردەوەو دوورگەی ئیمراڵی کردە فێرگەیەك کە ئاسۆیەكی تازەی بۆ خوێندكارانی بدۆزێتەوە. ھەر بۆیە هیچ کات لێگەرینی ڕێبەر ئاپۆ بۆ ئازادیی تاکەکەسی نەبوو، بەڵكوو هەموو هەنگاوەکانی لە پێناو بەرژەوەندی کۆمەڵگەداھەڵگرتووە، كە هەر لەم پێوەندیەش دا دەڵێ: ئەگەر رزگاریی تاكەكەسی باجه‌که‌ی ڕاکردن له کۆمه‌ڵگەی خۆت بێ، تاچه‌نده ڕاست یاخود باشه؟ بۆیە پێویستە هەرکەس ئەوە باش بزانێ ئازادی تاک بێ ئازادی کۆمەڵگە مسۆگەر نابێ بەو هۆیە کە، لە بواری سۆسیۆلۆژی ئازادی تاک راستەوخۆ گرێدراوی ئازادی کۆمەڵگەیە .\nبۆیە قۆناخی ئیمراڵی بووە بە قۆناخێکی نوێ لە تێکۆشانی ڕێبەرایەتی و گەلی کورد، دەستەواژەکان گۆڕانکارییەکی مێژوویی تێیدا دروست بووەو پێناسەی زیندان، ژیان، خۆڕاگری، حەقیقەت و تێکۆشان، و لە هەمان کاتدا هەڵسەنگاندنەکانی رێبەر ئاپۆ لە سەر تاک و کۆمەڵگەی ئەخلاقی و پۆلۆتیک، ئەوەی سەلماند کە پێناسەی دیاردەی کورد و کێشەکانی تەنانەت لە میانەیکی ئەخلاقییەوە دەستەبەر ئەبێ. هەر وەک رێبەر ئاپۆ دەڵێت: دۆخی کۆیلایەتی کوردان ئەو دەرفەتەی دروست کرد کە من نەتوانم بڵێم ده‌رفه‌تی ژیانی ئازاد هه‌یه. و باوەریم بەوە هێنا کە دونیایه‌کم نییه به ئازادی تێیدا بژیم.\nبۆیە رێبەر ئاپۆ لە دوورگەی ئیمراڵی بوو بە سەنتێزێک لە میلیۆنان مرۆڤ. رێبەر ئاپۆ ئەوەی فێری هەموو دونیا کرد کە مانای گه‌ردوون له‌ژیاندا شاراوه‌یه و کاتێک هه‌ست به‌و نهێنی یانە بکرێت، ئه‌گه‌ر مرۆڤ له زیندانیش دا بێت، کێشه‌یەک به‌ناوی به‌رگه‌گرتنی ژیان لە ئارادا نامێنێت. ئەوەی بە هەموو دونیا سەلماند کە زیندان جێگەی چاكسازی نیە بەڵام مەیدانێکە بۆ فێربوونی ئەوەی کە بە شێوەیەکی بەھێزو له به‌رزترین ئاستدا ئه‌رکه ئه‌خلاقی و سیاسییە‌کان ده‌رهه‌ق به کۆمه‌ڵگەبوون جێبه‌جێ بکرێت. ڕێبەرئاپۆ به‌ندێتی ده‌ره‌وه بۆ تاک زۆر مه‌ترسیدار ئەبینێ و ئەڵێ ئه‌گه‌ر تاکێکی کورد له ده‌ره‌وه خۆی ئازاد ببینێت و به‌م جۆره‌ش بژیت ئه‌وه به هەڵەیەكی گەورەدا چووە. ژیانێک له ژێر باڵادەستی، به‌هه‌ڵه‌داچوون و درۆوه تێپەڕ بێ، ژیانێکی دۆڕاوه‌و دووچاری خیانه‌ت ھاتووە، نموونە ئەو ژیانەیە کە ئەمڕو هەموو مرۆڤێک خۆی پێوە سەرقاڵ کردوە. مودێرنیتەی کاپیتالیزم گەورەترین و مەترسیدارترین تێگەیشتنی پێشکەشی مرۆڤ کرد، ئەویش ئەمەیە کە مرۆڤ بێ کۆمەڵگە ژیان بکات کە ئەمەی بە تاکتیکی دوور خستنەوەی تاک لە بنەما ئەخلاقییەکان بەڕێوە برد و تاکی لیبراڵی بە دابڕاندنی مرۆڤ لە کۆمەڵگە خولقاند. بۆیە ئەگەر ئێستا ئەبیندرێ کە هێرشێکی هەمە لایەنە لە کەسایەتی رێبەر ئاپۆ لە سەر گەلی کوردو مۆدێلی کۆمەڵگەی دیمۆکراتیک کە وەکوو سەمبولی یەکەم لە ڕۆژئاوا خۆی بەرێخستن کردوە بەرێوە ئەچێ، ترسی دۆژمنانە لەو تێکۆشان و ئەو ژیانەی کە میعمارەکەی ڕێبەر ئاپۆیە، ترس لەوەیە کە گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە پێشەنگایەتی گەلی کورد جارێکی دیکە هیلالی زێڕین بە پێکەوە ژیانی گەلان گەشاوە بکەن. ترسیان لە هه‌ست یا خود په‌یبردنی مرۆڤایەتی بە حه‌قیقه‌ته، بەڵام ئەوە ڕاستییەکی حاشا هەڵنەگرە کە تا ئێستا دوژمن نەیتوانیوە بە ئامانجەکانی بگاو لە داھاتووشدا پێی ناگات. لە بەر ئەوەی کە هەر کاتێک کە دوژمن ویستی پەلاماری سەر رێبەر ئاپۆ بدا تێکۆشانی ڕێبەرایەتی و گەلی کورد و بە تایبەتی ژنان ئەو پیلانانەیان پووچەڵ کردەوە. ئەوە لە مێژووی تەڤگەری ئاپۆیی وەکوو لاپەڕەی زێڕینی لێ هاتووەو هەموو کاتێك ژنان ئەو ئەرکەیان بە رۆحێكی خۆنەویستانە بەڕێوە بردووەو لە هەر پەلامارێک کە بۆ سەر تەڤگەرەکەمان کرابێ، ژنان بە پێشەنگی خۆیان دەستێوەردانی قوناخەکەیان کردوە. لە ساڵی ٩٢، بە پێشەنگیی شەهید بێریتان هێڵی خیانەت بە بن خرا. ساڵی ٩٦، بۆ پووچەڵكردن و مەحكوومكردنی ھەوڵی لەنێوبردنی رێبەر ئاپۆ، شەھید زیلان هێڵی فیدایی بوونی پێش خست. ساڵی ٩٩، بە دوای بەدیل گرتنی رێبەر ئاپۆ، بە “ردوشمی کەس ناتوانێ روژی ئێمە تاریک بکات”، بە سەدان كەس ئاگرێان لە جەستەی خۆیان بەرداو گیانیان بەخشی. ئێستاش لە بەردەوامی گەلەکۆمەی نێودەوڵەتی و گۆشەگیری لە سەر رێبەر ئاپۆ جارێکی دیکە بە پێشەنگایەتی لەیلا گووڤەن لە زیندانی ئامەد ئەو هەنگاوە هەڵگیراو بە درووشمی “ئێمە سیستەمی ئیمراڵی هەڵدەوەشێنینەوە و لەگەڵ ڕێبەر ئاپۆ دەژین”، بە سەدان و هەزاران لەیلا لە هەر چوار بەشی کوردستان و دەرەوی وڵات مانیان لە خواردن گرتووەو ئەمە بەردەوام ئەکات تا گەیشتن بە ئامانج.\nهەر وەک ڕێبەر ئاپۆ دەلێ: تاکه ده‌رمانی هێزی خۆڕاگری پێشخستنی ده‌رک پێکردنی حه‌قیقه‌ته و ئەوە دیارە کە ئێستاش خۆڕاگری لەیلا گووڤەن لەوەدایە کە دەرکی بە حەقیقەتێک کردوە و ئەوەش ئەمەیە “حەقیقەت عەشقە و عەشقیش ژیانی ئازادە”.


CHRA.TV - ده‌روونناسی\nئامادەبووانى ئێستا 63 میوان\nئەوەی دەیڵێی با ئەرێنی بێ\nبڵاوكراوەتەوە لە شەممە, 31 ئایار 2014 08:40\nدەگێڕنەوە، ڕۆژێك قەشەیەكی کاتۆلیکی بانگدەکرێت کە سەردانی نەخۆشخانەیەك بکات بۆ کلینیکی دڵ، بۆ ئەوەی هەندێ شتی دینی بخوێنێت بەسەر یەکێك لە نەخۆشەکاندا کە لە سەرەمەرگدایە. قەشەکە بە هەڵە دەچێتە لای نەخۆشێکیتر کە لە نزیك ئەو\nبەم شێوەیە پشویەی تەندروست بدە\n01 ئایار 2014\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 01 ئایار 2014 05:13\nئایا وشەی پشوو لای تۆ ئەوە دەگەیەنێە تۆ ڕۆژێك نەڕۆیتەوە بۆیان دانیشیت و چایەی گەرم بخۆیتەوە؟ یان جگەرەیەێشی؟ یەمێك بۆی ڕێی؟ ئەی بیەتەوەە پشویەی باش و تەندروست چۆنە؟\nچ گۆڕانکاریەك لە خۆتا دەکەیت لە ساڵی ٢٠١٤ دا؟\nبڵاوكراوەتەوە لە شەممە, 14 کانونی یەکەم 2013 13:27\nعەبدوڵا تۆفیق/ ڕاھێنەری دەروونی: بەلای زۆربەمانەوە کات لە خۆیەوە دەڕوات، تەنانەت بێئاگاین لە گەیشتنمان بەو ئامانجانەی ھەمانبووە کە بێنە دی لەم ساڵەی کەوا خەریکە ماڵئاوایی لێدەکەین. بایەخدان بەوەی کە ئێمە چی ئەکەین و چۆن ببینە کەسێکی باشتر و گەشە بدەین بە کەسایەتیمان و تواناکانمان باشتر بەگوڕبکەین بۆ خزمەتی خۆمان و مرۆڤایەتی، وە لە ھەمووشیان گرنگتر ئەوەیە کە ئێمە چیمان دەوێ و بە چ ڕێگایەک دەیگەینێ، وە ڕۆڵی خۆمان بزانین لە ژیاندا.\n02 نیسان 2014\nبڵاوكراوەتەوە لە چوار شەممە, 02 نیسان 2014 21:25\nبەپێی زۆرینەی لێکۆڵینەوەکان وا دەردەکەوێ کە مرۆڤ بەزۆری لە بیرکردنەوە نەرێنیەکان دەژی. هێزی بیرکردنەوە نەرێنیەکان زۆر لە بیرکردنەوە ئەرێنیەکان بەهێزترن و مێشك ڕایدەکێشێ بۆ خۆی. لە هەمانکاتیشدا بیرکردنەوە نەرێنیەکانمان وزەیەکی زۆرمان لیدەبەن و تووشی\n03 ک یەکەم 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 03 کانونی یەکەم 2013 19:15\nزۆرجار مرۆڤ دەکەوێتە ناو سەرنج و تێبینیەکانیەوە کە بۆچی هەندێجار بەرامبەر مرۆڤەکان لەکاتی مێدیتاشونکردنیاندا مۆمێکی داگیرساو یان ئاگرێك دەبینرێت. ئەگەر بەوردی و کەمێك کات بدەین بەخۆمان بۆ بیرکردنەوە ئەوا دەزانین کە ئاگر مانایەکی گرنگتری هەیە لەوەی کە بەو سادەییە تێیبڕوانین.\nڕاپۆرتێك لەسەر کۆنفرانسی بەهارەی ڕاهێنانە دەروونیەکان ڕۆژانی ١٥و١٦ -٣-٢٠١٤ دا لە سوید\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 18 ئازار 2014 22:13\nهەموو ساڵێ لە مانگی ٣ دا زانکۆی سکاندینافیای نێودەوڵەتی بۆ بواری ڕاهێنانە دەروونیەکان کۆنفرانسی بەهارەی خۆی دەبەستی، لە شاری ئۆرۆبرۆ لە وڵاتی سوید. بۆ ئەم مەبەستەش ڕاهێنەری دەروونی کورد مامۆستا عەبدوڵا تۆفیق وەك باڵویزی زانکۆی سکاندینافیای نیودەوڵەتی بۆ کوردستان، لە زۆربەی ئەم کۆنفرانسانەدا بەشدار دەبێت و ڕاپۆرتی تایبەتی لە سەر چۆنیەتی کارکردن لە سەر ڕاهینانی\nزووتر لەخەو هەستە و بەئاگایت بەهێزترکە!\n24 ت دووەم 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 24 تشرینی دووەم 2013 09:38\nهەر لە سەردەمی کۆنەوە مرۆڤەکان بەیانیان زوو لەخەوهەستاون و درکیان بەوە کردووە کە زوو لەخەوهەستان تەندروستی و خەیر و هۆشیاریان پێدەبەخشێ. لێرەدا مەبەست ئەوە نیە کە زوو لەخەوهەستان ئەوە بگەیەنێت کە مرۆڤەکە بتوانێ کاتێکی زۆرتری هەبێ بۆ کارکردن و پلاندانی لە ڕۆژەکەیدا، بەڵکو مەبەستم ئەوەیە کە مرۆڤ کاتێکی هەبێ لە گەڵ خودی خۆیدا بۆ ئەوەی کە هیچ شتێك نەکات. لەو کاتە زووەی بەیانیدا تەنها هەست ( بە ئارامی،سەربەستی، وەستانی هەموو شتەکان، تاریکی، بێدەنگی، تەنهایی و بەئاگابوونی خۆی) بکات، بۆیە لەو کاتەدا نوێژکردن و زکرکردن و مێدیتاشون زۆر گونجاوو لەبارە.\nهەندێ هۆکاری باش بۆ ڕاهێنانکردن بە دەروون\n25 شوبات 2014\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 25 شوبات 2014 22:39\nلە پشت هەر کارێك کە مرۆڤ خۆی پێوە سەرقاڵ دەکات و ڕۆژانە کاتێکی بۆ تەرخان دەکات، بێگوومان هاندەرێك هەیە. هەندێجار هاندەرەکە دەرەکیەو کەسەکە لە پێناو دەوروبەرەکەی، ئەو کارانە بە ئەنجام دەگەیەنێت کە لەوێدا جگە لە ماندووبوون و دڵتەنگی هەست بە وەرگرتنی وزەو خۆشی ناکات. بەڵام هەندێجاریش کەسەکە لەناویدا تاودانێك و هاندەرێكی مەزن هەیە بۆ کردنی کارەکەی، کە لەم بارەیاندا کۆمەڵێ کاریگەری ئەرێنی لەسەر کەسەکە بەجێدەهێڵێت، لەبەر ئەوەی خواستی داواکردن بۆ ئەو کارە لەلایەن خۆیەوەیەتی و هیچ فشارێکی دەرەکی نیە.\nڕاهێنانێكی دەروونی بۆ هۆشیارکردنەوەی بەئاگایت\n14 ت دووەم 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 14 تشرینی دووەم 2013 08:25\nعەبدوڵا تۆفیق/ ڕاهێنەری دەروونی: زۆربەمان لەبەر زۆری بیرکردنەوەکانمان کاتی ئەوەمان نیە و لەبیرمان دەچێ کە لەو کاتەدا بژین کە ئێمە تیایدا دەژین. لە ئێستادا ژیان ئەگەر چی پڕۆسەیەکی سروشتیەو سەرچاوەیەکی نادیارە لە دەروونماندا و لە بێئاگایماندا خۆی مەڵاس داوە، بەڵام ئێمە زۆرکەم بیر لەوەدەکەینەوە کە ئەو سەرچاوە گرنگە بە ئاگایانەو لە ژێر دەستەڵاتی خۆماندا بەکاربهێنین و هۆشیارانەتر مامەڵە بکەین.\nلێکۆڵەرەوان بۆ مێدیتاشون چی دەڵێن؟\nبڵاوكراوەتەوە لە چوار شەممە, 05 شوبات 2014 14:28\n.ئێمە زۆر جار لەناو بابەتەکانی ڕاهێنانە دەروونیەکاندا باس لە ڕاهێنانی مێدیتاشون دەکەین، لەبەر ئەوەی مێدیتاشون بەشێکی گرنگی لایەنی رۆحی مرۆڤەکانە\nمێدیتاشون تەنها کردەوەیەك یان ڕاهێنانێك نیە بۆ کات بەسەربرن و خۆشی بێت. لێکۆڵینەوەکانی مێشك ئەوەیان بۆ ڕوونکردوینەتەوە کە کردنی مێدیتاشون بە شێوەیەکی ڕێکوپێك و ڕۆژانە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی سترێس، تەندروستیەکی باشتر و زیاترکردنی تەرکیز.\nبەم ڕاهێنانە ئاسانە کۆنتڕۆڵی خەیاڵ ڕۆشتنت بکە!\n05 ت دووەم 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 05 تشرینی دووەم 2013 07:33\nخەیاڵ ڕۆشتن کێشەیەكە کە زۆر جار کەسانی گەنج یان خاوەن کێشە جیاجیاکانی ژیان دووچاری دەبنەوە. ڕەنگە هۆکارەکان زۆربن، بەڵام ئەوە ڕوونە کە لەم سەردەمەی ئێستاماندا مرۆڤەکان زیاتر دووچاری خەیاڵ ڕۆشتن دەبنەوە کە بەشێوەیەك کاری نەرێنی لە خوێندن، لایەنە کۆمەڵایەتیەکان، کارکردن و تەندروستیش بەشێوەیەکی گشتی کردووە. بۆ ئەوەی لەم کێشە دەروونیە ڕزگارمانببێت دەتوانین بەشێوەیەکی ئاسان لەگەل خۆماندا کار بکەین. ئەوەی لێرەدا گرنگە تەنها ئارامگرتنە لەگەڵ هەوڵداندا کە لە ئێستادا بژیت.


بزوتنەوەی گۆڕان لە دەستپێکی سەرھەڵدانیەوە ھێزێکی سیاسی و مەدەنیە و، پایەکانی لەسەر سیستەمێکی ئاسۆییە و دەستوری ناوخۆی بزوتنەوەی گۆڕان دیاری کردوە. بەردەوام روانین و دیدگای جیاواز ھەیە و ئەمەش سەلمێنەری زیندویەتی دامەزراوە و ئۆرگانەکانی بزوتنەوەکەیە.\nباڵاترین دامەزراوەی بڕیاردان لە گۆڕان جڤاتی نیشتمانیە. بەشداریکردن لە کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم بڕیاری جڤاتی نیشتمانی بوە، بۆ ئەمەش بزوتنەوەی گۆڕان بەردەوام هەڵسەنگاندن دەکات و دوا بڕیار لە جڤاتی نیشتیمانی و بە بەشداری هەموان دەدرێت، نەک یەک ئۆرگان. سەبارەت بە ئەنجامدانی هەڵبژادنی ناوخۆیی و کۆنفرانسی نیشتمانی ئەوە خواستی زۆرینەی گۆڕانخوازانە و بڕیاری لەسەر دراوە و کاری لەسەر دەکرێت.\nبزوتنەوەی گۆڕان پێشوازی لە پێشنیاز و پرۆژە و دیدگای جیاواز دەکات لە پێناو بەهێزکردنەوەی کاری رێکخراوەیی و پەرلەمانی و حکومی. سوپاس و پێزانینی هەیە بۆ ماندوبونی سەرجەم گۆڕانخوازان لە یانزە ساڵی رابردودا و هەمو ئەو پڕۆژانەش بە نیشانەی پەرۆشی بۆ بزوتنەوەی گۆڕان دەزانێت.\n٢٠ی ئابی ٢٠٢٠\nبزوتنەوەی گۆڕان پیرۆزبایی جەژن لە مسوڵمانان دەکات


گەڕانەوە بۆ مێژوو.. ژیانی سەرسوڕهێنەری خێزانێكی بەریتانی\n28/11/2018 758 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nژیانی سەرسوڕهێنەری دوانەیەكی بەریتانی، كە هاوسەرن لەزیندەوەرەكان خۆراكی خۆیان دابین دەكەن.\nئەوان جلوبەرگ لە پێستی كەروێشك لەبەر دەكەن و بۆ بەردەوامی ژیان تیروكەوان بۆ ڕاوكردن ئەنجامدەدەن‌و لەشاخی كەڵەكێوی كەرەستەی چێشتلێنان دروست دەكەن.\nكاتەكانی بەتاڵییان لەناوەڕاستی سروشتدا تێدەپەڕێنن و ژیانی ئەشكەوتنشێنی پێش مێژووییان زیندوودەكەنەوە.\n"نعومی وامیسلی" و هاوسەری "دان ڤیستاڵ" بڕیاریانداوە تا بەشێوەی سەردەمی بەردی لەپاڵ یەكدیدا بژین.\nئەوان هەردووكیان كەرەستەكان ژیانی مۆدێرنەیان واز لێهێناوە و بەدروستكردنی ئەشكەوتێك لە نێۆ دارستانی دووركەوتەدا لە ناوچەی كولبروكدیل لە پارێزگای شروپ شڕی بەریتانیا دەژین‌و هەموو كەرەستەكانی ژیانی كۆنیان هەیە.\nئەم ژن‌و پیاوه لەم باوەڕەدان ژیان لە شێوازی سەردەمی بەردیندا دەبێتە هۆی بەردەوامی و پاراستی مانەوە، كە ئامانجیان ئەوەیە ڕێگه بەم شێوازەی ژیان بۆ سەردەمی مۆدێرن بكەنەوەو ناویشیان لێناوە(سەردەمی بەردینی مۆدێرن.\nویستاڵ دەڵێت: "هەمیشە حەزم دەكرد لە هەوای ئازاددا بژیم"، ئەو لە چەند بەرنامەیەكی تەلەفیزیۆنیدا وەكوو كارناسی ژیان لەسروشتدا ئامادە بووە و سیانزە ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ هاوسەری لە دەوروبەری كاردا ئاشنا دەبێت.\nئەو ژن و پیاوە یەكەمجار لە ساڵی 2010 زایینی لە ویلایەتە یەكگرتووەكان شێوازەكانی زیندوو مانەوە بەشێوازی دروست لە سەردەمی بەردیندا بە حەزلێكەران فێر دەكەن.


جلوبەرگ یەکێکە لە پێداویستییە سەرەتاییەکانی مرۆڤ. پێش ئەوەی مرۆڤ جلوبەرگ بدۆزێتەوە و دابهێنێت بە هەزاران ساڵ ڕووت و قووت بووە و بەرگەی سەرما و گەرمای ئەو سروشتە سەختەی نەگرتووە کە تێیدا ژیاوە و پێی مردووە، بۆیە بیری لە خۆپارستن لەو کەشانە کردووه‌تەوە کە بەهۆیەوە زوو ژیانی لەدەست داوە "بەفر و باران و ڕەشەبا و گڕەی گەرما وهتد".\n"پێویستی دایکی داهێنانەکانە"، مرۆڤی سەرەتاییش لە تێفکرین بۆ خۆپاراستن، سەرەتا لە گەڵای دارە خۆڕسکەکان پۆشاکی بۆ خۆی دروست کردووە. لە پێستی ئەو ئاژەڵانەی ڕاوی کردوون جل و پێڵاوی بۆ خۆی دروست کردووە. هێدی هێدی ئەم پیشەسازییەی پەرە پێداوە, کە فێری چاندن بووە و لۆکەی بەرهەم هێناوە، پیشەسازی جلوبەرگیشی پەرە پێداوە و لە لۆکە جل و بالێف و لێفەی بۆ خۆی دروست کردووە.\nمرۆڤ بوونەوەرێکی بیرکەرەوە و داهێنەرە، بۆیە ژیانی لەناو ئەشکەوتەکانەوە تا ناو کۆشک و باڵەخانە هەوربڕەکان، پەرەی سەندووە. لە ڕاوشکارییەوە تا دروستکردنی مانگی دەستکرد و دەفری فڕیوو و سەدان جۆری فڕۆکە و کەشتی، پەرەی بە ژیان و داهێنان داوە.\nمرۆڤ لەو بوونەوەرەوە کە لە سەرما و گەرما دەمرد و بە گەڵای دار پۆشاکی بۆ خۆی دەکرد و لەبەردەم ئەو سروشتە سەختەدا سەرسام و حەیران مابوو، گەیشتە ئەو قۆناغە لە پەرەسەندن کە جیهان بکاتە گوندێکی بچووک. هەنووکە دەستەواژەی گوندی بچووکیش باوی نەماوە و مرۆڤ جیهانی کردووه‌تە پڕ چنگێک, لە ئامێرێکدا کە لەناو لەپی دەستێکی جێی دەبێتەوە، ئاگاداری هەموو جیهان دەبێت.\nبا بێینەوە سەر پرسی جلوبەرگ, ئاسایی و نائاسایی لەم پرسەدا ئەوەیە کە لە ئامرازێکی خۆپارێزییەوە بکرێت بە ئامرازێکی سیاسی و ببێتە ئاوێنەی ئایدۆلۆجیایەکی ترسناک و سەرکوتکار. ژنان بە تایبەت لە یارییە سیاسییەکاندا بەکار براون و دەبرێن و دەکرێنە ئامراز, بۆچی ژن؟ چونکە بە هەزاران ساڵ لە ژێر هەژموونی سیستمی پاتریارکیدا لاواز کراون و لاواز دەکرێن، تا بتوانن ئاسان بکرێن بە کەرەستە و کاڵا و بەکار بهێندرێن بۆ مەبەستە سیاسییەکان، کە ئامانج لێیان دەستکەوت و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانە.\nجلوبەرگی ژن و مۆدێلە جۆراوجۆرەکانی, ئایدۆلۆجیاکان بە وردی بیریان لێ کردووەتەوە و کاریان لەسەر کردووە بۆ پەرەپێدانی بەرژەوەندییەکانی خۆیان و چەسپاندنی دەسەڵات و هەژموونی خۆیان. بۆچی سیستمە سیاسییە نێرسالارەکان بەردەوام هەوڵیان داوە مێ لاواز بکەن و هەژاری بکەن و پەراوێزی بخەن؟\nچونکە، لاواز و پەراوێزخراوەکانی ناو کۆمەڵ، زیاتر و ئاسانتر دەتوانرێت مێشکیان بشۆرێتەوە و دەستەمۆ بکرێن و بەکاربهێندرێن. ژنانیش بە هەزاران ساڵ لەژێر هەژموونی ئەو بیروبڕوا خۆسەپێنانەدا چەوسێندراونەتەوە، بۆیە ئێسته‌یش ئەوان ئاسانتر لە هەر چین و توێژێک دەتوانرێت دەستیان بەسەردا بگیرێت و بکرێن بە کاڵا و کەرەستە.\nدوو ئایدۆلۆجیا لە هەموو ئەوانی تر زیاتر ئافرەتی کردووە بە کاڵا و کەرەستە و جلوبەرگی ئافرەتیان کردووە بە سیمبۆلی بیروباوەڕەکانیان، ئەوانیش سیستمی سەرمایەداری و سیستەمی ئاینین. یەکێکیان بە رووتکردنەوەی و ئەویترین بە داپۆشینی، هەردوولایش ژن لە تایبەتمەندێتی و مرۆڤبوونی خۆی بەتاڵ دەکەنەوە و وەک کەرەستەیەک بۆ خزمەتی غەریزەی سێکسی پیاو، پێناسەی دەکەن.\nداماڵینی ژن لە جلوبەرگ (ڕووتکردنەوە)ی، بە هەمان ئەندازەی شاردنەوەی ژن بە جلوبەرگ (باڵاپۆش)ی، ئاکتێکی سیاسی و ئایدۆلۆجییە و لە هەردووکیاندا جەستەی ژن بە کەرەستە و کاڵا کراوە و عەقڵ و هۆشیاری ژن فەرامۆش کراوە.\nلە هەردوو باردا، پیاویش وەک بوونەوەرێکی غەریزەپەروەر و ناعەقڵانی پێناسە کراوە و ژن تەنیا وەک خزمەتکارێکی غەریزەکانی پیاو، خراوه‌ته ڕوو.\nجلوبەرگ بۆ ژنیش و بۆ پیاویش وەک لە سەرەتادا ئاماژەم پێکرد، پێویستییە و بۆ خۆپارێزییە، بەڵام نەک بۆ خۆپارێزی (مرۆڤ لە یەکتر)، بەڵکو بۆ خۆپارێزی مرۆڤ لە سروشت و دیاردەکانی. ئەوە ئایدۆلۆجیاکانن غەریزەکانی مرۆڤ دەبزووێنن و عەقڵی دەخەوێنن و مرۆڤ وا لێ دەکەن ببێت بە خەتەر بەسەر مرۆڤەوە و دەیکەن بە گورگی مرۆڤ.\nڕووتکردنەوەی ژن هێندەی باڵاپۆشکردنی، باڵاپۆشکردنیشی هێندەی ڕووتکردنەوەی، مەترسیدار و نائاسایین، چونکە هەردووکیان ئایدۆلۆجیا ئاراستەیان دەکات. ئاسایی ئەوەیە ژنیش و پیاویش جلوبەرگ وەک پێویستی ڕۆژانە بۆ بارودۆخەکان بەکار بێنن و عەقڵانی لە پرسی جلوبەرگ بڕوانن. وەک چۆن ئاسایی نییە مرۆڤ لە کاتی بەفردا پاڵتۆی گەرم لەبەر نەکات، ئاواش ئاسایی نییە لە چلەی هاویندا پاڵتۆ لەبەر بکات و پێچەوانەکەشی ڕاستە.\nجلوبەرگ لە کوردستان\nمێژووی جلوبەرگ و پەرەسەندنی، پێوەندی بەتینی هەیە لەگەڵ جیۆگرافیادا. جلوبەرگی کوردی هی پیاوان و ژنانیش، سروشتی کوردستان و هەڵکەوتەی جیۆگرافیاکەی ڕۆڵیان هەبووە لە ڕەنگ و جۆر و دیزاینەکانی، وەک چۆن جیۆگرافیا و مێژووی کوردستانیش ڕۆڵیان هەبووە لە شەکڵگرتنی فەلسەفەی ژیان و بیروباوەڕی باوباپیرانی کورد، بەڵام شەڕ و داگیرکاری و دابەشکردنی کوردستان و کەرت و پەرتکردنی کورد، کاریگەری زۆر خراپیان هەبووە و گۆڕانی نەخوازراویان بەسەر بیر و بڕوا خۆماڵییەکانیدا هێناوە.\nژنی کوردستان بەپێی پێویستی سروشتی وڵاتەکەی جلوبەرگی پۆشیووە و بە ئازادیی ڕەفتاری کردووە. هەر زۆر دوور نەڕۆین و سەدە و نیوێک پێش ئێسته بە نموونە بگرین, کە گەریدە و رۆژهەڵاتناسەکان هاتوونەتە ئەم ناوە و لەبارەی کولتوور و ڕەفتاری مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نووسیوویانە و کوردستانیشیان بەسەر کردووه‌تەوە, لەبارەی ژنانی کوردستانەوە وتوویانە ئەمان جیاواز بوون لە ژنانی گەلانی دەوروبەریان، لە كشتوكالدا لەگەڵ پیاو کاریان کردووە، لە ماڵەکاندا لەگەڵ میوانە پیاوەکان دانیشتوون و گفتوگۆیان کردووە، جلوبەرگەکانیان هاوڕەنگی سروشتە رەنگینەکەیان بووە.\nکە ئەمانەیان باس کردووە و باسی ئازادی ژنی کوردیان کردووە، هیچ ئاماژەیەکیان بە وروژاندنی غەریزەی سێکس نەکردووە و بێگومان ناشبێت بکرێت. چونکە ژن ئازادە و مرۆڤ پێویستە ئازاد بێت بۆ ئەوەی مرۆڤێکی بەسوود و کارا و بەرهەمهێنەر بێت، نەک بۆ ئەوەی غەریزە ببزووێنێ.\nژن کە جلوبەرگی جوان و ڕەنگین لەبەر دەکات، لەبەرئەوەیە سروشت و دەروونی مرۆڤ پێویستی بەو ڕەنگانەیە بۆ گەشە و گەشبینی و کارکردن و داهێنان، نەک بۆ بزوواندنی غەریزەی سێکسی پیاو. ئەوەی ئازادی ژن و جلوبەرگی ژن لە دۆخی ئاسایی دەباتە دەرەوە و پێناسەیەکی سێکسی پێ دەبەخشێت ئایدۆلۆجیاکانن، ئیدی چ سەرمایەداری بێت، چ ئاینی.\nژنی کوردستان کە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە هاتە ناو مەیدانی زانست و خوێندن و لە دوای نیوەی سەدەی بیستەمەوە هێدی هێدی هاتە ناو بازاڕی کارەوە، دیسانەوە پێویستی قۆناغەکە و گۆڕانکارییە مێژوویی و ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان، وایانکرد جلوبەرگی مۆدەی گونجاو لەگەڵ بازاڕی کار و خوێندن، لەبەر بکات. ئەو جلوبەرگەی کە زمانی ئایدۆلۆجیای ئاین ناوی لێناوە سفوور و وەک جلی رۆژئاوایی ناوزەدی کردووە و دژایەتی دەکات و دەیەوێت بە باڵاپۆشکردنی ژنان بەرپەرچی بداتەوە، جگە لە سەپاندنی ئایدۆلۆجیایەکی سیاسی تووندڕۆ, هیچی تر نییە.\nسەرەتاییترین مافی مرۆڤ هەڵبژاردنی ڕەنگ و جۆری جلوبەرگی خۆیەتی، بەڵام کاتێ جلوبەرگ بسەپێندرێت، یان بە میکانیزمە جۆراوجۆرەکانی سیاسەت جۆرێک جلوبەرگ وەک هێمای ڕەوشت و جۆرێکی تر بە هێمای بێڕەوشتی بناسێنرێت، نەک هەر ئاسایی نییە، بەڵکو مەترسییەکی گەورەیشە بۆ سەر ئازادی مرۆڤ.\nئێسته لە کوردستانی ئێمە ڕەوتێکی ئاینی لە چەندان حزبی سیاسیدا خۆیان دەنوێنن و هەندێکیان تووندڕۆ و هەندێکیان میانڕۆن و هەموویشیان ئامانجیان گرتنەدەستی دەسەڵاتە تا سیستمی سیاسی لە کوردستاندا بگۆڕن بەو سیستمەی ئایدۆلۆجیەکەیان دەیخوازێت. بۆ ئەو مەبەستە کەڵکئاوەژوویان لە گەنج و ژن وەرگرتووە.\nبۆچی گەنج و ژن بە تایبەت؟\nچونکە گەنج لە تەمەنێکدایە هێشتا ئەزموونی نییە و بەدوای ناسنامەی خۆیدا دەگەڕێت و لەو قۆناغی هەرزەکارییەدا بە تایبەتی ئاسان دەخرێتە ژێر کاریگەری ئەو بیروبڕوایانەی کە بەڵێنی ژیانی خۆش و داهاتووی گەش دەدەن. هەرزەکار لە ڕووی پێکهاتەی جەستەیی و گەشەسەندنی هۆرمۆنەکان گەشەی غەریزەی سێکسیشی لەو قۆناغەدا دەکرێتە ئامانجی ئەو ئایدۆلۆجیایانەی کە بەڵێنی ژیانێکی تری پڕ لە ڕابواردنی سێکسی دەخەنە زەینیانەوە و بەوە مێشکیان دەشۆنەوە.\nژنیش لەو توێژانەی کۆمەڵن، وەک ئاماژەمان پێ کرد، بە درێژایی مێژووی نێرسالاری لاواز دەکرێن و پەراوێز دەخرێن، بۆیە زووتر دەکەوێتە ژێر کاریگەری ئایدۆلۆجیاکانەوە و تەنانەت ئاسایی دەبێت بەلایەوە هەر لەو ئایدۆلۆجیایەدا وەک نیومرۆڤ و چارەکە مرۆڤ تێی بڕوانرێت و بە تەواوی ئەو دۆخە پەسەند دەکات و وای تێدەگەیەنن کە ئەوە لە بەرژەوەندی ئەودایە و باوەڕ دەکات.\nجلوبەرگ؛ کە نوێنەرایەتی ئایدۆلۆجیا بکات، جلوبەرگێکی ئاسایی و بێبەری نییە، جا چ ئایۆلۆجیا و ئاین بیسەپێنێت یان ئایدۆلۆجیای سەرمایەداری.\nجلوبەرگ پێویستە بێ لایەن بێت و تەنیا بۆ پێویستی بێت. وەک چۆن سووکایەتی و جنێودان ناچنە خانەی ئازادی بیروڕاوە، ئاوا "ڕووتبوونەوە و باڵاپۆش"یش ناچنە خانەی ئازادی تاکەکەسی و مافی تاکەکەسییەوە، چونکە هەردووکیان نوێنەرایەتی فیکر و ئایدۆلۆجیا دەکەن و لە هەردوو باردا مرۆڤ بە پیاو و بە ژنەوە دەکەن بە ئامراز و بەرژەوەندییە سیاسی و مادییەکان، دەکەن بە ئامانج.


قۆناغی کۆڕۆنا وەکو هەر قەیرانێکی تر تێپەڕ دەبێت وجارێکی تر دۆخی هەرێمی کوردستان (بەهەندێک گۆڕانکاری ئابووریەوە) دەچێتەوە باری هاوشێوەی پێش بەڵای کۆرۆناوە، سەرلەنوێ هەر یەک لە حکومەت وئوپۆزسیون دەکەونەوە باسی پەرداخە نیوە پڕ و نیوە بەتاڵەکە. له هەر دوو حاڵەتیشدا بڕی ئاوەکە هەمان ڕێژەیە، کەمترە لە پێداویستیەکانمان.\nگرنگە لەوە حاڵیبیین کە لە ١٥ ساڵی ڕابردوودا حکومەت وخەڵکی کوردستان لە بەڕەی خۆیان زیاتر پێیان ڕاکێشابوو، ئەمەش هۆکاری زۆربەی ئەو نەهامەتییە ئابووریانەیە کە دووچاری بووینەتەوە. نیشاندانی وێنەیەکی نا واقیعی لەسەر داهاتی هەرێم، نیشانەیەکی ئابووری هەڵە بوو کە حکومەت وئۆپۆزسیونی تووشی لەخۆباییوون کردبوو، خەڵکیش بوون بە قوربانیی شەڕی گوتاری نادرووست و لەدەستدانی بالانس وسەرلێشێوان.\nتەخشانی سەروەتی وڵات بە شێوازی جیاواز و ناتەندروست بووە هۆی بەرزکردنەوەی ئاستی بژێوی ژیان، بەرزکردنەوەی هەقدەست و لەناوبردنی توانای کۆمەڵگا لە وەبەرهێنانی ئابووری، ئەمەش ناعەدالەتی لەدابەشکردنی سەرچاوە دارییەکانی لێکەوتەوە.\nبەڵام لەم قۆناغەدا، گۆرینەوەی توومەت وبیرکردنەوە لە هۆکارەکان و گوتاری پۆپۆلیستی چارەسەری مومارەسە ئابووریە سەقەتەکان ناکات، بەڵکو بەرەو هەڵدێرێکی ئابووری وسیاسی خراپترمان دەبات. ئەو وانەیەی کە گرنگە فێری بین ئەوەیە کە دۆخە ئابووریەکەی هەرێم بگرە عێراقیش لەوە شڕترە کە ئێمە دەیبینین. دابەزینی نرخی نەوت لە بازارەکانی جیهاندا بەدڵنییایەوە کاریگەری قورسی دەبێت لەسەر توانای حکومەتی عێراق وهەرێم بو دابینکردنی مووچە و خەرجییەکان لە ٢٠٢٠ دا.\nبۆیە پێویستە لەم قۆناغەدا حکومەت هەنگاوەکانی بەرەو ڕێگەیەکی راست بسوڕێنێت و ئۆپۆزسیون بەرپرسانەتر مامەڵە ببکات وهاوکاربێت لە دەربازبوون لەو قەیرانەی کە چاوەڕوانی کۆمەڵگاکەمان دەکات.\nگەڕانەوە بۆ بنەما زانستیەکانی ئابووی دوور لە بەرژەوەندییە حیزبییەکان، تاکە ڕێگایە بۆ خۆپاراستن لە هەڵدێرێکی ئابووری و دارایی ترسناکتر لە کۆرۆنا. پێداچوونەوە بە سیستمی دارایی، وەبەرهێنان، کۆکردنەوەی داهات وباج لەلایەک و، پەرەپدان بە پڕۆژەی بایۆمەتری، ڕێکخستنەوەی خەرجییەکان ومووچە وبازاڕی کار، لەلایەکی تر دەبێت بابەتی سەرەکی کاری حکومەتی هەرێم بێت.


Diplomatic Magazine | ساختەكاریی لە هەڵبژاردنی 30 ئەیلول لە چیدا لە 12 ئایار جیاواز دەبێت ؟\n" گرنگ نییە كێ دەنگ دەدات، گرنگ ئەوەی كێ دەیژمێرێت"\nلەم راپۆرتەدا گریمانەی شێواز و ڕیگا و قەبارەی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی 30 ئەیلول دەخوێنیتەوە.\nبە شێوەیەكی گریمانەیی لە هەڵبژاردنی 12 ی ئایار نزیكەی 35%ی دەنگی لایەنەكانی دەسەڵات زیاد كراوە، بەڵام ڕێژەی ساختەكاری لە سەروو 60% بووە.\nچونكە لەو هەڵبژاردنەدا لایەنە باڵادەستەكان بە تەنها دەنگەكانی خۆیان زیاد نەكردوە، بەڵكو ئەو دەنگانەی زیادیان كردووە لە دەنگی لایەنە ركابەرەكانیان بردووە، ئەمەش وایكرد كە ساختەكارییەكە دەبڵ بێت.\nلە هەڵبژاردنی پێشوودا لەبەرئەوەی دەنگدان بە شێوازی ئەلكترۆنی بوو لە ڕێگەی خەرقكردنی سیستمی داتای زانیارییەكان و فلاشەكانەوە توانرا یاری گەورە بە دەنگەكان بكرێت و ئەنجامی چاوەڕوانەكراوی لێكەوتەوە.\nبەڵام شێوازی هەڵبژاردنی دەستی چونكە ڕێگەیەكی تەقلیدییە بۆ دەنگدان هەر بە شێوە تەقلیدییەكە ساختەكاریی تێدا دەكرێت كە تارادەیەكی زۆر خاوە و كاتی زۆری دەوێت و لە هەمووشی گرنگتر سنوردارە، بە پێچەوانەی ئەمەوە لە هەڵبژاردنی ئەلكترۆنیدا پرۆسەكە خێرایە و ئاسانە و تەنها بە كلیكێكی كۆمپیوتەر پرۆسەكە جێبەجێ دەكرێت.\nئەوە ڕوونە كە تەمەنی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستاندا بە هێندەی تەمەنی پەرلەمان و حكومەتی هەرێمی كوردستانە.\nبە واتایەكی دیكە لە ساڵی 1992 وە هەتا ئێستا ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكاندا كراوە و بگرە جار لە دوای جار ئەزموونیشی تێدا پەیدا كراوە، بەڵام ئەو ساختەكارییەی لە هەڵبژاردنەكانی 12ی ئایاردا ئەنجام درا لەوانەیە لە مێژووی عێراقیشدا وێنەی نەبووبێت.\nگەورەترین ساختەكاریی لە هەڵبژاردنەكانی هەرێمی كوردستاندا ساڵی 2014 لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی هەرێم ئەنجام درا، كاتێك ژمارەی كورسیەكانی بزوتنەوەی گۆڕان لە 17 كورسی پارێزگاوە هێنرایە سەر تەنها 12 كورسی.\nئەوە شتێكی سروشتییە لایەنەكانی دەسەڵات بەهۆی باڵادەستیانەوە بەسەر فەرمانگە و سەرچاوە مرۆیی و مادیەكانی هەرێمەوە هەموو جارێك لە پاڵ خۆئامادەكردنیان بۆ هەڵبژاردن بە هەمان شێوە خۆشیان بۆ ساختەكاریی ئامادەكردووە و تیمی تایبەتیان بۆ پێكهێناوە.\nئەو دیمەنە مێژووییەی كە بە (ڕووداوی ئەلبیسەكە) ناسراوە و بە هۆیەوە زیاتر لە 200 هەزار دەنگی بزوتنەوەی گۆڕان لەو پارێزگایە دزرا.\nكاتێك هەواڵەكە بە كۆچكردوو نەوشیروان موستەفا درا كە ژمارەی كورسیەكانیان كراوە بە 12 بۆ گۆران و 11 بۆ یەكێتی، ووتی :"باشە، گرنگ ئەوەیە هەڵبژاردنەكەمان لێ بردنەوە".\nلەو كاتەدا بزوتنەوەی گۆڕان لەبەردەم دوو بژارەدت بوو، یان قبوڵكردنی بردنەوەكەی بە 12 كورسی یان فەوزا و شەڕی دەستەویەخە و شەڕی ناوخۆ.\nلە دەڤەری زەرد ساختەكارییەكان بە هەندەسەیەكی دیكە ئەنجام دراون، لە ڕێگەی پلانی وورد و دابەشكردنی ووردی تیمەكان و هەڵبژاردنەی ئەڵقەی لاواز بۆ ئەنجامدانی ساختەكاریی\nلە دەڤەری زەرد ساختەكارییەكان بە هەندەسەیەكی دیكە ئەنجام دراون، لە ڕێگەی پلانی وورد و دابەشكردنی ووردی تیمەكان و هەڵبژاردنەی ئەڵقەی لاواز بۆ ئەنجامدانی ساختەكاریی.\nبە نمونە بەشی زۆری ساختەكارییەكان لە دەڤەری سۆران و پارێزگای دهۆك ئەنجامدراون كە چاودێری حزبەكانی دیكەی لێ نییە.\nبە هەموو پێوەرەكان دەبێت ئاستی ساختەكاریی لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا بۆ ئاستێكی نزم دابەزێت بە تایبەتی بەهۆی ئەو ڕێگا و ڕێكارانەی كە كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی گرتویەتە بەر.\nلە راستیدا كۆمسیۆنەكە سەربەخۆ نییە و لەسەر بنەمای دابەشكاری حیزبی دامەزراوە، ئەمە واقیعەكەیە و ناتوانین لێی هەڵبێین.\nگەڕانەوەی پرۆسەی هەڵبژاردن بۆ ڕێگە تەقلیدیەكە ئەگەرەكانی ساختەكاریی لە چاو هەڵبژاردنی 12ی ئایار كەم دەكاتەوە، ئەگەر حاڵەتێكی تایبەتی وەك ئەلبیسەكە نەیەتە پێشەوە.\nئەو ڕێكارانەی كۆمسیۆن لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا گرتویەتیەبەر، ڕێنمایی جدین و لەوانەیە بتوانن تارادەیەكی باش ڕیگریی بكەن لە ساختەكاریی.\nبە تایبەتی هەڵوەشاندنەوەی ناسنامەی باری كەسێتی وەك بەڵگەنامەی دەنگدان و كورتكردنەوەی پرۆسەكە بۆ سێ فۆرم و هەژماركردنی دەنگی وێستگە و بنكەكان وەك دەنگی كۆتایی و هێنانە ئارای تۆماركردنی ڤیدیۆی دەنگی ناو وێستگەكان لە لایەن بەرپرسی وێستگەكانەوە و وێنەگرتنی دەنگدەر و بەڵگەنامەكانیان لەكاتی دەنگداندا كە بواری ساختەكاریی كەم دەكاتەوە یان راستر بڵێین بواری ئاشكرابوونی ساختەكاریی زیاد دەكات.\nدەروازەی گەورەی ساختەكاریی لەم هەڵبژاردنەدا بریتیە لە نەچوونی خەڵكی بۆ دەنگدان و بایكۆتی هەڵبژاردن، لایەنە دەسەڵاتدارەكان بە نیازن ئەو بەشێكی گەورە لەو ژمارەیەی لە رێژەی دەنگدان دەمێنێتەوە بە ڕێگەی جۆراوجۆر پڕی بكەنەوە.\nئەگەر كۆمسیۆن بتوانێت دووبارەبوونەوەی دەنگدانی هێزی چەكدار كۆنترۆڵ بكات ئەوا دەتوانێت تا ئاستێكی زۆر ڕێگە لە ساختەكاریی بگرێت، چونكە بەشێكی گەورەی ساختەكارییەكان بەهێزی چەكدار دەكرێن لەبەرئەوەی هێزێكن فەرمان وەردەگرن و لە چینەكانی دیكە زیاتر كۆنترۆڵ دەكرێن.


كاندیدی بەهێزی یەكێتی بۆ فەرماندەی هێزەكانی 70\n05:37 - 09/07/2019\nكاندیدی بەهێزی یەكێتی بۆ فەرماندەی هێزەكانی 70\nماڵی تاڵەبانی پشتیوانی لاهورشێخ جەنگی دەكەن، بۆ ئەوەی فەرماندەیی هێزەكانی 70 وەربگرێت، پەیسەرپرێس بۆچوونی باڵەكانی لەسەر پۆستە بەتاڵەكان بڵاودەكاتەوە.\nبەپێی ئەو زانیاریانەی پەیسەرپرێس لەسەرچاوەیەكی ئاگادارەوە دەستی كەوتووە، ئەو پۆستانەی لەیەكێتی بەتاڵبوون كێشە و ململانێی ناوخۆیان لەسەر دروست بووە، ئەوانیش پۆستی بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی یەكێتی كە لەلایەن شۆرش ئیسماعیلەوە بەرێوەدەبرا و ناوبراو كاندیدكراوە بۆ وەزیری پێشمەرگە، هەروەها پۆستی فەرماندەیی هێزەكانی 70 كە لەلایەن جەعفەر شێخ مستەفاوە بەرێوەدەبرا و ناوبراو كاندیدكراوە بۆ جێگری سەرۆكی هەرێم.\nسەرچاوەكەی پەیسەرپرێس دەڵێت ماڵی تاڵەبانی پێیان باشە تا كۆنگرە ئەو پۆستانە بەبەتاڵی بمێننەوە تەنها ئەوەنەبێت كە لاهورشێخ جەنگی بەشێوەیەكی كاتی سەرپەرشتی هێزەكانی 70 بكات. دەزگای هەڵبژاردنیش لەلایەن ئەندامانی دەزگاكەوە بەرێوەببرێت.\nزانیارییەكان ئاماژە بەوەشدەدەن، باڵی كۆسرەت رەسوڵ پشتیوانی ئەوە دەكەن كەسێك بۆ فەرماندەیی هێزەكانی 70 دیاری بكرێت و تائێستاش هەریەك لە مەحمود سەنگاوی و سامان گەرمیانی و جەبار یاوەر و وەستا رەسوڵ خۆیان بۆ ئەو پۆستە كاندیدكردووە.\nهەروەها باڵی كۆسرەت رەسوڵ پێداگری دەكەن كە ئەندامێكی سەركردایەتی یان مەكتەبی سیاسی جێگەی شۆرش ئیسماعیل لەدەزگای هەڵبژاردن بگرێتەوە بەوپێیەی دەزگایەكی هەستیارەوە ناكرێت بە بەتاڵی بهێلدرێتەوە.


بزاڤی خزمەت لەچاوی ئەکادیمیسیانێکی ڕۆژئاواییەوە – بزاڤی خزمەت\nبزاڤی خزمەت لەچاوی ئەکادیمیسیانێکی ڕۆژئاواییەوە\nئەوان هاوڕێ ڕاستەقینەکانی منن!\nلە نوسینی پێشوومدا باسی هەندێک هاوڕێی خۆمم بۆ کردن کە لە ڕێکخراوی London Advocacy League دەستیان کردووە بە ئەنجامدانی زنجیرە ڕێپۆرتاژێک. ئەمڕۆ هەندێک لەو ڕێپۆرتاژەی لەگەڵ دکتۆر مارک پلاتەر کە مامۆستای زانکۆی گۆسەتێستە(Gosseteste) بڵاو دەکەمەوە.\nسەبارەت بە وەڵامی پرسیاری ئەوەیە ” گەشتەکەتان بۆ تورکیا چ کاریگەریەکی هەبوو لەسەر ئێوە و خوێندکارەکانتان؟”، دەڵێت:\nبێگومان تێگەشتنی منی بۆ ئاینی ئیسلام پێشخست، برا ڕاستەقینەکانی ناو خزمەتم، هەموو ئەوانەی بە ڕاستگۆییەوە لە ناو بزاڤی خزمەتن، وەکو هاوڕێی ڕاستەقینەی خۆم دەبینم و لەو باوەڕەدام هەر واشن. ئەمە ئەزموونێکی باشیش بوو بۆ خوێندکارەکانیشم. زۆرێک لەوان بە هۆی ئەوەی لە مێدیاکانەوە پشان دەدرێت، وای دەزانی ئاینی ئیسلام، بریتیە لە کەسانێک کە خۆیان دەتەقێننەوە و لە هەموو شوێنێکی دونیا، ئاژاوە دروست دەکەن. بەڵام ئەوەی بە چاوی خۆیان بینییان بە تەواوی جیاواز بوو. لە بەرامبەریاندا کۆمەڵێک مرۆڤیان بینی، بێگومان تێگەشتن لەوەی ئیسلامی ڕاستەقینە چیە…\nپرسیار: ئایا بینینی ئەو جۆرە مرۆڤانەی کە دینەکەی ئێوە باسی دەکات لە ئاینێکی تردا، کاریگەری لەسەر ئێوە هەبوو؟\nوەڵام: زۆر ئاسان مرۆڤ بڵێت لە مێشکیدا باوەڕی بە فڵان شت هەیە. بەڵام باوەڕی ڕاستەقینە ئەوەیە لە دڵدا بێت و لە کرداری ڕۆژانەدا ڕەنگ بداتەوە. من ئەوەی لە خزمەتدا بینیم لە تێڕوانینی مەعنەوی و خۆ تەرخانکردنیان بۆ ژیانی ڕۆحانی، وایکرد بە کەسانێکی نزیک لە خۆمەوە بێنە پێش چاوم. بەلامەوە گرنگ نیە ئەمانە سەر بە ئاینێکی ترن، خۆی باوەڕی ڕاستەقینە ئەوەیە کە لە دڵدایە. من باوەڕێکی وەها پتەوم لە مرۆڤەکانی خزمەتدا بینی، لە زۆرێک لە ناسیاوە مەسیحیەکانمدا بوونی نیە. مرۆڤەکانی خزمەت وای لێکردم باوەڕی زیاترم بە دروست بوونی ئەو جۆرە مرۆڤانە ببێت، کە حەزرەتی مەسیح لە ئامۆژگاریەکانیدا باسیان دەکات.\nپرسیار: کاتێک ئێوە هاوسۆزانی خزمەت لەگەڵ هاوسۆزی جەماعەتەکانی تورکیادا بەراورد دەکەن، چ جۆرێک لە جیاوازیتان بەدیکرد؟\nوەڵام: من سەردانی زۆرێک لە ناوەندە ئاینیەکانم کردووە لەگەڵ خوێندکارەکانمدا. زۆرێک لە خوێنکارەکانیشم مەسیحیەکی زۆر باوەڕدارن و، قسەی هەندێک لە موسوڵمانەکان زۆر دڵ گرانیان دەکردن. هەروەها لە باسی مافی ئافرەت و شوێنی ئافرەت لە کۆمەڵگادا، قسەی کەسانی موسوڵمان بە لای خوێندکارەکانمەوە جێگای قبوڵ نەبوو. بەڵام لە سەردانەکەماندا بۆ ناوەندەکانی خزمەت، ئەم جۆرە هەستەما لا دروست نەبوو. هەم میوانپەروەر بوون لەگەڵمان، هەم بە ئارەزوویەکی زۆرەوە هەوڵی گەیاندن و باسکردنی بەهاکانی خۆیان دەدا بۆ ئێمە، لە پاڵ ئەمەشدا ئامادەگی ئەوەیان تێدا بوو گوێ لە ئێمەش بگرن.\nپرسیار: ئایا هەستان بەوە کرد کە هەوڵیگۆڕینی ئاینەکەتان دەدەن؟\nوەڵام: جاری یەکەم کە لەلایەن بزاڤی خزمەتەوە بانگهێشتی گەشتەکە کرام، ٤ کەس بووین. لە زانکۆ دوو کەس و لە کلێسەی ئەنگلیکان و ڕۆمان دوو کەسی تر. ئەمە وەک تاقیکردنەوەیەک وابوو بۆ ئێمە. دەمانویست لە نیەتی خزمەت تێبگەین، لە نێوان خۆماندا وتمان” بێگومان ئەمە شتێکی لە پشتەوەیە، بەڵام با بزانین چی دەردەچێت”. لە ئینگلتەرا قسەیەک هەیە ” شتێک نیە بە ناوی خواردنی بەلاش”، کاتێک ڕۆشتین بەم شێوەیە لە بابەتەکەمان دەڕوانی، بەڵام کاتێک هاتینەوە بە تەواوی پێچەوانەی چاوەڕوانیەکانمانەوە هاتینەوە. نەخێر هیچ مژار و ڕۆژەڤێکی نهێنی نەبوو، هیچ شتێکیان بەسەردا نەسەپاندین.\nپرسیار:دوای کودەتاکە، ئەوەی لەسەر بزاڤی خزمەت وترا کاریگەری هەبوو لەسەرتان؟\nکودەتا و ئەو شتانەی من لە هاوسۆزانی بزاڤی خزمەت بیستومە هێندە لە یەک دوورن… من هەر لە سەرەتاوە قەناعەتم ئاشکرا بوو. وتم لەوە دەچێت هەندێک کەس کە پێیان وایە سەر بە بزاڤی خزمەتن لەو کارەوە تێوە گلابن، بەڵام ئەمە بە واتای ئەوە نایەت کە بزاڤی خزمەتیش تێوە گلابێت. کاتێک کاتی بەسەردا ڕۆشت و شێوازی کاردانەوەی هاوسۆزانی بزاڤی خزمەتم بینی بەرامبەر ئەوەی لە تورکیادا بەرامبەریان دەکرێت، ئێستا زیاتر دڵنیام لە جاران. دەیانەوێت خزمەت بکەن بە قۆچی قوربانی. لەناو کەلتوری ئێمەدا باسی ئەوە دەکرێت کاتێک عیسا دەخەنە سەر خاچەکە، بە هاوڵاتیان دەڵێت” ئێوە منتان بینیوە و گوێتان لە قسەکانم بووە، گەر هەڵەیەکەتان لە من بینیوە، ئێوە ببن بە دادوەر و بڕیارم لەسەر بدەن”. هاوسۆزانی بزاڤی خزمەتیش لە بەرامبەر ئەو تۆمەتانەی ئاڕاستەیان کرا، کاردانەوەی توند و هەڵچوونیان پشان نەدا و لە جیاتی هاتوهاوار هەوڵی باسکردنی ئەو زوڵمەیان دەدا کە لێیان کرا. ئێستا سەیری پێشێلکاریەکانی حکومەت و چۆنیەتی بەرەنگاربوونەوەی بزاڤی خزمەت دەبم، بە ڕاستی زۆر سەرسامم پێیان. ئیدی نازانم گەر هەمان شتیان بەرامبەر من بکردایە،ئایا بەو شێوەیە کاردانەوەم پشان دەدا یاخود نا، بە ڕاستی خۆشم نازانم.\nپرسیار: ئایا بە ڕای ئێوە بزاڤی خزمەت هیچ هەڵەیەکی ئەنجام نەداوە؟ یان چی ئەنجام بدات هەڵە دەکات؟\nدەمەوێت ئاماژە بە دوو خاڵ بکەم. خزمەت هەمیشە باسی ئەوە دەکات کە دەیانەوێت نەوەیەکی ئاڵتوونی دروست بکەن و، لە ڕێگەی ئەو مرۆڤە جوانانەوە داهاتوویەکی جوان دروست بکەن. لەمەدا هیچ هەڵەیەک نیە. بەڵام ئەم جۆرە دەستەواژانە زۆر بە ئاسانی ڕێگەی ئەوە دەکاتەوە کە بە هەڵە لێت تێبگەن، ئەم جۆرە قسانە بەوە تۆمەتبار دەکرێن کەوا خۆیان بە هەڵبژێردرا و بەرزتر لە خەڵک دەبینن، ئەمە مەترسیەکە بۆ خۆی.\nدووهەم شت: خزمەت هەمیشە باسی پەروەردە و ڕێگەی ڕاست دەکات. لەمەدا سەرکەوتوو بووە. ئەو مرۆڤانەی بزاڤی خزمەت پەروەردەی کردوون، هەمیشە لە پێگەکانی دەوڵەتدا شوێنیان بۆ خۆیان گرتووە و سەرکەوتووش بوون لە کارەکانیاندا. هەروەها ڕۆژنامەکانیان سەرکەوتووترین ڕۆژنامە بوون. ئەمە شتێکی باشە، بەڵام دەبێت ئەوەش ببینین کە ئەم شتانە دەماری حەسودی لە مرۆڤەکاندا هەڵدەستێنێت. دەبینین لە کتێبی پیرۆزدا چیرۆکی خەوەکەی حەزرەتی یوسف و هۆشداریدانی باوکی لەو بارەیەوە دەگێڕێتەوە بۆمان. هەر بەو هۆیەشەوە براکانی دەستیان کرد بە نەفرەت کردن لێی. پێم وایە ئەوەی لەم دواییانەدا بەسەر بزاڤی خزمەتدا هاتووە، لەگەڵ چیرۆکی حەزرەتی یوسفدا یەک دەگرێتەوە.\nپێویستە کەسانێکی وەک خاوەنیئەم ڕێپۆرتاژە بناسین و لەگەڵیاندا دۆستایەتی دروست بکەین…\nڕاپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە ئەشکەنجەی مافی مرۆڤ لە تورکیا


بەوێنە ...هەشت ستایلی جیاوازی ماكیاجكردن چاو گەشاوەتر دەردەخات\nبەوێنە ...هەشت ستایلی جیاوازی ماكیاجكردن چاو گەشاوەتر دەردەخات\n-ڕێكخستنی ستایلی برۆكانت بەم شێوەیە وادەكات چاو برۆت گەشاوەتر دەربكەوێت بۆ ئەوەش دەتوانیت سوود وەربگریت لە ماسكارای تایبەتی برۆ .\n2- ئەگەر پشت چاوێكی ڕەنگ قاوەی و ژێر برۆكانت سپی بكەیت ئەوە چاوەكانت گەشاوە دەردەكەون .\n- بۆ ئەمجارە ئێی شەدۆیەكی ڕەنگ سپی و قاوەی تێكەڵاو بكە و ناو ضاوەكانت سپی بكە و كەمێك لەو قاوەییە زەردباوەی پشت چاوەكانت بدە لەژێر برژانگەكانت .\n- هەمان ماكیاجی سەرەوە ئەمجارە دەتوانیت ماسكارایەكی ڕەنگ ڕەش بۆ چاوەكانت بەكاربهێنیت .\n- بەكارهێنانی ئێی شەدۆی ڕەنگ تۆخ بۆ پشت چاوو ببینە چۆن شێوەی چاوەكەی گۆڕوە .\n- زیادكردنی بەكارهێنانی ئێی شەدۆی ڕەنگ سپی و كەمكردنەوەی ئێی شەدۆی ڕەنگ قاوەی بۆ پشت چاو و لە هەمان كاتدا بەكارهێنانی ئێی شەدۆی ڕەنگ تۆخ و هەمان ئەو ڕەنگەی بۆ پشت چاوت بەكارت هێناوە بۆ ژێی چاوەكانت و ڕەشكردنی ناو چاوەكان و ماسكارا بۆ برژانگەكانت بەكاربهێنە .\n- دوو ڕەنگی تۆخ بەكاربهێنە وەك شینی بریسكەدار و قاوەی تۆخ و تەماشابكە چاوەكانت چەندە گەشاوە دەردەكەون ، لەم وێنەیەدا ناو چاوەكەش ڕەش كراوە .\n- بەكارهێنانی ئێی شەدۆی ڕەنگ سەوزی تۆخ بۆ پشت چاوەكان و قەڵەمی سەوز بۆ ناو چاوەكانت و سپی كردنی لاتەنیشتی چاوەكانت ، وادەكات چاوەكانت گەشاوە دەربكەوێت ، زیاتر ئەم ستایلە لە ماكیاجكردن بۆ بۆنەكان زۆر گونجاوە.\nئه‌م بابه‌ته 4623 جار خوێنراوه‌ته‌وه


وێژه (ئەدەبیات)ی کوردی، نه‌عره‌ته‌ی به‌رخۆدانه | پلاتفۆرمی زاگرۆس\nبه‌پێی هه‌مووی ئه‌و لێتوێژینه‌وه ئاسه‌وارناسانه‌و ژینگه‌ناسانه‌ی که کراون ئه‌و هه‌رێمه‌ی که ده‌که‌وێته ناوبه‌ینی دوو رووباری دجله‌و فورات و به میزوپتامیا ناوی لێ ده‌کرێت‌و به‌هۆی سه‌رسه‌وزی‌و هه‌بوونی هه‌موو هێماکانی ژیان ناوی هیلالی زێڕینی لێنراوه، یه‌که‌مین شۆڕشی جوتکاری‌و چاندی له‌وێدا هه‌ڵقوڵاوه. ئه‌و شۆڕشه بووبه‌هۆی چڕبوونه‌وه‌ی کۆمه‌ڵبوونی مرۆڤ‌و شۆڕشه دوابه‌دوایه‌که‌کانی مرۆڤایه‌تی، به‌دوای خۆی هانی. شۆڕشی زمان یه‌کێک له گرینگترین شۆڕشه‌کانی کۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تییه که دوابه‌دوای ئه‌م دۆخه هاته ئاراوه. واته هه‌رچه‌ند که مرۆڤ به مه‌به‌ستی پاراستنی خۆی له هێرشه‌کان و سه‌رما و گه‌رماو برسیه‌تی‌و…هتد، که‌ره‌سه‌ی پێویستی بۆ مانه‌وه ده‌خو‌ڵقاندو ناوی لێده‌نان. هه‌ر به‌و چه‌شنه‌ش له‌م هه‌رێمه‌ی که ئه‌مڕۆ کوردستانی پێ ده‌گوترێ، زمان په‌ڕوپۆی به خۆوه گرت.\nپه‌ڕوپۆ گرتنی زمان تا ئاستێک رازاوه‌و پێگه‌ی گرت، که ئیدی وێڕای ناوکردن له‌و ئامرازو که‌ره‌سانه‌ی که مرۆڤ بۆ ژیان به‌رهه‌می هێنابوون، توانی خولیاو هزرو بۆچوونی خۆی بهوونێته‌وه‌و بیکات به ئامرازی درکاندنی بیرکردنه‌وه. توانی وێژه‌ی واتادان به ژیان، به‌مه‌رۆڤبوون، به‌کۆمه‌ڵبوون، به‌سر‌وشت‌و…هتد، به‌رینتر بکات. مه‌به‌ستیش ئه‌وه بوو که وزه‌ی به‌رخۆدان له به‌رانبه‌ر دێوه‌زمه‌ی لادان له سرووشتی هه‌ردوو کۆمه‌ڵگای یه‌که‌م، واته سروشتی که‌یهانی و سروشتی دووه‌م، واته سروشتی مرۆڤ بوون‌و کۆمه‌ڵبوون، به‌ره‌و لووتکه ببات. ده‌قه میتۆلۆژیه‌کانی سوومه‌ری راشکاوانه وێژه‌ی گێڕانه‌وه‌ی به‌رخۆدانی ئیناناو ئافرودێت‌و ئاشتارو…هتد، وه‌ک خۆڕاگرانی نرخ‌و به‌های کۆمه‌ڵگای سروشتی به پێشنگایه‌تی دایکن، که دواتر که‌وته به‌ر ته‌وژمی بیرۆکه‌ی چینایه‌تی‌و پاوانخوازی ئه‌نکیه‌کان و مه‌ردۆکه‌کان که داڵده‌ی کۆمه‌ڵگای سروشتی به‌ره‌و کۆمه‌ڵگای چینایه‌تی‌یان ده‌دات. ئه‌و وێژه میتۆلۆژیه‌ی که له‌وکاته‌وه تابگاته ئیستا، مێژوویه‌کی زیاتر له پێنج هه‌زارساڵی هه‌یه، گێڕانه‌وه‌یه‌که له به‌ربه‌ره‌کانێ دوو توێژی چه‌وسێنه‌رو چه‌وساوه. له‌م بواره‌وه هه‌زاران چیرۆک، رازو رسته‌و هونراوه‌ی خوڕاگرانه سه‌باره‌ت به سه‌رده‌مه جیاجیاکان له رێڕه‌وه‌ی مێژوودا تێپه‌ڕیون‌و گه‌یه‌شتوونه‌ته ئه‌مڕۆ. تا چه‌وسانه‌وه‌ش به‌رده‌وام بێت، ئه‌و ره‌وته به گوێره‌ی پێویستی سه‌رده‌م خۆی نوێ ده‌کاته‌وه.\nئه‌و به‌رخۆدانه‌ی که له درێژه‌ی ئه‌م پێنج هه‌زار ساڵه‌دا له به‌رانبه‌ر هێرشی کاهنه‌کان و پاشاکانی سوومر، وه‌ک شاکانی بابول‌و ئاشوور، هه‌روه‌ها هه‌خامنشیه‌کان، ئه‌شکانیه‌کان، ساسانیه‌کان، بیزانسه‌کان، هلینیه‌کان، عه‌ره‌به‌کان، تورکه خه‌ز‌ه‌ریه‌کان، موغولیه‌کان، تاتاره‌کان، عوسمانیه‌کان، سه‌فه‌ویه‌کان، ئه‌فشاریه‌کان، قاجاره‌کان و هه‌ره‌دوایی چوار ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ی تورک و عه‌ره‌ب و فارس په‌یره‌و کراوه، وێژه‌یه‌کی به‌هێزی به‌رخۆدانی له کوردستاندا به‌دوای خۆی هێناوه. هه‌رچه‌ند به‌رخۆدان پێشکه‌وتووه به‌و ئاسته‌یش وێژه‌ی به‌رخۆدانی کورد پاراوتر بووه و وزه‌ی به‌رخۆدانی بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هێرشه‌کانی دواتر به‌رز کردووه‌ته‌وه. وێژه‌ی کوردی له سه‌ره‌تاوه تا ئه‌مڕۆ له چوارچێوه‌ی ده‌قه زاره‌کی‌و نووسراوه‌کانی ئاینی میترائیسم، مه‌زدائیسم، یاری و ئیزه‌دی، دواتریش له به‌رگی شاهنامه‌ی کوردی و هونراوه‌ی هونیاره‌کانی سه‌ده‌ی په‌نجه‌می زایه‌نی به‌دواوه تا بگاته ئه‌مڕۆ خۆی نواندووه. به‌شێکی زۆری زاره‌کی و به‌شێوه‌ی رازو چیرۆک‌و په‌ندی پێشینیان‌و…هتد، گه‌یه‌شتووه‌ته ئێمه. به‌شێکی زۆریشی خۆی خزاندووه‌ته ناو مێلودی هه‌وره‌و سیاچه‌مانه‌و به‌ندو حه‌یران‌و لاوک‌و…هتد. به‌شێکیشی به شێوازی نووسراوه له ناو په‌رتۆکه ئایینیه‌کاندا وه‌ک ئاوێستا، دیوانه گه‌وره یا سه‌رئه‌نجامی یارسانه‌کان، کتێبه ره‌شی ئیزه‌دیه‌کان و دیوانی ئه‌و هونیارانه‌ی که دیوانه‌کانیان له گه‌زه‌ندی تاڵان پارێزراون، ماوه‌ته‌وه.\nدیوان‌و هونراوه‌ی ئه‌و هونیاره کوردانه‌ی که دیوانه‌کانیان له‌به‌رده‌ستمان دایه، به‌رله‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌کانیان هێزی وێژه‌یی‌و پاراوی و شیرینی که‌لامیان نیشان بده‌ن، خولیاو به‌سه‌رهاته تاڵ‌و شیرینه‌کانی گه‌له‌که‌یان و چیرۆکی خۆڕاگری کۆمه‌ڵگای سه‌رده‌می خۆیان ده‌گێڕێنه‌وه. له بابه‌تی وێژه‌ی گه‌له‌که‌مان که له سه‌ر بنه‌مای به‌رخۆدانی پێش که‌وتووه، ده‌توانین بڵێین: به‌شێکی له رێڕه‌وه‌ی مێژوو و له سه‌رسه‌ختی فه‌ڵکدا فه‌وتاوه. ئیدی بۆ ئه‌م به‌شه ئاهووناڵه‌و به‌سه‌رداماڵین‌و…هتد، که‌ڵکی نیه. له‌ڕاستیدا ئه‌و فه‌وتانه له‌گه‌ڵ قه‌ڵاچۆو کۆسکه‌وتوویی گه‌له‌که‌مان هاوته‌ریب بووه. به‌شێکی‌تری له‌به‌ر کڵۆڵی گه‌له‌که‌مان لێمان دزراوه‌و داگیرکه‌ری بێ‌به‌زه‌ئی دوای تاڵانی وڵاتمان لێمانی ڕفاندووه و کردوویه‌تی به ماڵی خۆی. پێویسته هه‌وڵی ئه‌ستاندنه‌وه‌ی بده‌ین. به‌شێ‌تری له ژێر وێرانه‌ی وڵات‌و سینه‌ی پڕله ئۆخی پیره‌کانمان له شوێنه شاراوه‌کانی وڵاته‌که‌مان شاردراوه‌ته‌وه. پێویسته هه‌وڵی راشکاوی بده‌ین. ئه‌و به‌شه‌یش که له‌به‌رده‌ستدایه پێمان ده‌ڵێ: ئه‌م گه‌له چیی به‌سه‌رهاتووه و وێژه‌ی له‌سه‌ر چ بناخه‌یه‌که‌و تا چه‌نده له قووڵایی به‌رخۆداندایه. یا تا چه‌نده وێژه‌ی ئه‌م گه‌له پاڵپشتی به‌رخۆدانی کۆمه‌ڵایه‌تی‌و نیشتمانی ئه‌م گه‌له چه‌وساوه بووه. ئه‌رکی ئه‌م وتاره راوه‌سته‌یه‌ک، له‌سه‌ر ئه‌م مژاره‌یه.\nوێژه‌ی زه‌رده‌شتی که یه‌کێکی‌تر له ده‌قه‌کانی وێژه‌ی بنه‌ڕه‌تی گه‌له‌که‌مانه، به‌ته‌واوه‌تی ناوه‌ڕۆکێکی به‌رخۆدانوانانه‌ی هه‌یه. بانگه‌یه‌شتی زه‌رده‌شت به جوتکاری و زه‌راعه‌ت له پێده‌شته‌کانی زاگرۆسدا و هه‌روها بانگه‌یه‌شتی گه‌لان بۆ رچاوکردنی پێوه‌ره ئه‌خلاقیه‌کان و پته‌وکردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی و رێکخستنی ــ ئابووری سه‌ربه‌خۆ، به مه‌به‌ستی رێخستنی به هێزی کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هێرشگه‌لێک، وه‌ک هێرشی ئاشووریه‌کان بوو. هه‌را کردنی زه‌رده‌شت له لووتکه به‌رزه‌کانی زاگرۆسه‌وه، رووبه پاشاکانی ئاشوور، که هه‌را داکات: ئێوه کێن له سه‌ر وڵاتی من هێرش ده‌که‌ن؟ بۆ خۆی ناوه‌ڕۆکێکی به‌ته‌واوی خۆڕاگرانه‌ی هه‌یه‌و عوسیانێکی گه‌وره‌ی کۆمه‌ڵگای زاگرۆسه، که له پێکهاته‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی ئه‌م هه‌رێمه ره‌گی داکوتاوه. ئه‌م وێژه‌یه بوو که داڵده‌ی ماده‌کانی بۆ به‌رانبه‌ربوونه‌وه‌ی ئاشووریه‌کانی داو خوێنمێژترین ئه‌مپراتووری ئه‌وکاته‌یان روخاند. ئه‌م وێژه‌یه بوو که له‌و کات و زه‌مه‌نه‌دا، ئیمکانی به‌ره‌نگاربوونه‌وه له گه‌ڵ سوپای هه‌لنی، بۆ کاردوشیه‌کان و مادی بچووک و کوردستانیان به‌گشتی، ره‌خساند. هه‌روها ئه‌و وێژه خۆڕاگرانه بوو که حه‌ماسه‌ی نه‌ورۆزی لێکه‌وته‌وه و کاوه‌ی په‌روه‌رده کرد تا زه‌حاکی خوێنخوار له کۆڵ ئه‌م گه‌له بکاته‌وه. وه‌کووتر ئه‌و وێژه‌یه بوو که مانی و مه‌زده‌کی له‌به‌رنبه‌ر چه‌وساندنه‌وه‌ی ساسانیه‌کان خسته سه‌رپێ و بابه‌کی کرده تووشی خه‌ڵیفه‌کانی شاری “هه‌زارو یه‌کشه‌وی” عه‌باسی، تا بۆ شه‌وێکیش به راحه‌تی له‌گه‌ڵ ماستاوه‌کانی ئه‌بوونه‌واس و چریکه‌ی قه‌ره‌نفه‌ل چاو به‌یکدانن. بێ دڵه‌ڕاوکێ نه‌خه‌ون و به‌رده‌وام له ترسی شمشێری بابه‌کدا بن. ئه‌و شمشێره‌ی که بروومه‌ندی دایکی دایبوو به‌ده‌ستی و گووتووبووی: کوڕم، له ناو بازنه‌ی ده‌سه‌ڵاتی عباسیدا بێ چاو، ژیان ده‌بێت. به‌ڵام بێ شمشێر نابێت.\nده‌قه ئایینیه‌کانی ئیزه‌ده‌کیه‌کان که له ناو کتێبێک به‌ناوی “کتێبی ره‌ش” کۆکراونه‌ته‌وه، توانیویانه بۆ ماوه‌ی ساڵانێکی زۆر، ئه‌و گه‌له بۆ پاراستنی داب‌و نه‌ریتی خۆیان و تووشنه‌بوون به سیاسه‌تی تواندنه‌وه‌ی لایه‌نی سه‌رده‌ست له‌سه‌ر پیان بهێڵێت. ئایینی ئیزه‌دی ریشه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ میترائیسم و مه‌زدائیسم.\nتکسته‌کانی یارسانیش که له کتێبی سه‌رئه‌نجامدا کۆ ده‌بنه‌وه له‌و زه‌مه‌نه، هه‌ستی وڵاتپارێزی گه‌لی کوردیان بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی داگیرکاری ئه‌مه‌ویه‌کان، عباسیه‌کان، موغوله‌کان، تاتاره‌کان‌و…هتد، بزواندووه. ناوی قه‌ڵخانی که به په‌یره‌وانی ئایه‌نی یاریه‌وه چه‌سپێندراوه، بۆخۆی گێڕانه‌وه‌ی به‌رخۆدان و به‌قه‌ڵخانبوونه له پێنا نرخه‌کانی گه‌ڵێک، که له هه‌رلایه‌که‌وه که‌وتووه‌ته به‌ر ته‌وژمی بێبه‌زئیانه‌ی داگیرکاری. ئه‌م تکستانه به‌شێکی گه‌وره‌ی وێژه‌ی به‌رخۆدانی گه‌له‌که‌مانن. ناوه‌ڕۆکیان بانگه‌یه‌شتی گه‌ل بۆ کۆمه‌ڵبوونه، که رازی مانه‌وه‌و ئامرازی سه‌ره‌کی به‌رخۆدانی هه‌ر گه‌لێکه. له‌م گۆڕه‌پانه‌دا گه‌لێک زاتی مه‌زن داخوازی‌و خولیای گه‌لیان هووناوه‌ته‌وه. له‌وانه ده‌توونین به ئه‌م زاتانه ئاماژه بکه‌ین.\nژ جگه‌رێ خوه‌دا ل هه‌مبه‌ر سواری مه‌ی کوردا ب کینه …..\nسه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست دۆخێکی نوێ له هه‌رێمه‌که هاته ئاراوه، رێگه له‌به‌ر تزاری رووس و ئه‌رته‌شی ئینگلیس کرایه‌وه، ئیمپراتووری عوسمانی روخاو ده‌سه‌ڵاتی قاجاریه‌کان هه‌ڵوه‌شایه‌وه. کوردستان له ناوبه‌ینی چوار ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ی چه‌وسێنه‌ر و بێ به‌زئی دابه‌شکرا. ئیدی شێوازی داگیرکاری چڕتربووه و ره‌هه‌ندی جیاوازو به‌رینی چه‌وسانه‌وه هاته ئاراوه. زمان‌و که‌لتوورو شوناس که‌وته به‌ر هێرش‌و هه‌ڕه‌شه. له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و هێرشانه که به درێژایی سه‌ده‌ی بیست له ئارادا بووه و ئه‌مڕۆژیشی له‌سه‌ر بێ، هاوته‌ریب به‌رخۆدانی گه‌لی کوردیش به‌رده‌وام بووه‌و رۆژبه‌ڕۆژ چڕتر ده‌بێته‌و. گه‌لی کورد له درێژه‌ی ئه‌م پرۆسه به‌رخۆدانه سه‌رده‌میانه، هه‌موو ئێش‌و ئازارو خۆڕاگری خۆی هونیوه‌ته‌وه و بووه‌ته خاوه‌ن وێژه‌یه‌کی سه‌رده‌میانه‌ی به‌رخۆدان. گه‌لێک هونیاری دڵسووتاو، به‌رخۆدان و بوێری و نه‌ترسی و مافخوازی گه‌له‌که‌مانیان هونیوه‌ته‌وه. له سه‌دان هه‌ڵبه‌ستی کلاسیک و نوێدا به داگیرکه‌ر گوتوویانه بمانکوژی بمانبڕی، ئێمه ده‌ست له به‌رخۆدان به‌رناده‌ین تا مافی خۆمان مسۆگه‌ر بکه‌ین. به داگیرکه‌ر گوتوویانه ئێمه کوردین و پشت له راستی خۆمان ناکه‌ین و نابین به تۆو هه‌ر خۆمانین. گوتوویانه له کوشتنت ئه‌شکه‌نجه‌ت، زیندانت، سێداره‌ت. چه‌کت، په‌تت، دارت، تۆپت، تانکت و…هتد، ناترسین و گه‌لێکی ئازادیخوازین و به ئازادی ده‌ژین. هه‌رچۆن مامۆستا قانیع ده‌ڵێ:\nله نیوه‌ی دووه‌می ده‌هه‌ی حه‌فتاد به‌دواوه له باکووری کوردستان له‌سه‌ر هێڵ‌و رامانی ئاپۆئیسم، به ئیلهام وه‌رگرتن له به‌رخۆدانی پێنج هه‌زار ساڵه‌ی گه‌له‌که‌مان، به‌رخۆدانێک که‌وته رایه‌ڵکه‌ی تێکۆشانی گه‌لی کورد. کۆشکی داگیرکه‌ر هه‌رله سه‌ره‌تایه‌وه له‌به‌ر زه‌بری ئه‌م به‌رخۆدانه هه‌ژاو قڵاشی لێ‌که‌وت. ئه‌و به‌رخۆدانه‌ی که له‌سه‌ر ئه‌م هێڵه پێگه‌ی گرت، وێژه‌یه‌کی بۆ سووته‌مه‌نی ئاگری به‌رخۆدان خولقاند، که ئیدی هه‌تاهه‌تایه کوژانه‌وه‌ی نه‌بێت. بووبه سه‌رچاوه‌ی به‌رخۆدانێک، هێزم ده‌وێ له‌به‌ر ته‌وژمی شه‌پۆلی خۆی راگرێ. به دوو وشه ده‌ستی پێ‌کرد «کوردستان داگیرکراوه» به هه‌ستانه‌وه‌یه‌ک ده‌ستی پێ‌کرد، به‌ڵام ئه‌و دوو وشه ملیۆنان وشه‌و رسته‌یان لێکه‌وته‌وه که هه‌ریه‌کیان مانیفستۆی به‌رخۆدانی نه‌بڕاوه‌یه. هه‌رچۆن هه‌ستانه‌وه‌که‌ی بێ ڕاوه‌ستانه. ئه‌م ته‌ڤگه‌ره وێژه‌ی به‌رخۆدان‌و کرده‌وه‌ی به‌رخۆدانی تێکچڕژاوی یه‌ک کرد. واته ئه‌وه‌ی ده‌درکا، پێکیش ده‌هات. هه‌رای «به‌ر خودان ژیانه‌ی» مه‌زڵووم دۆغان و تینی کڵپه‌ی ئاگری جه‌سته‌ی له هه‌مان چرکه‌دا، جارێکی‌تر حماسه‌ی کاوه‌ی له‌م وڵاته کۆسکه‌وتووه، بووژانده‌وه. گوته‌ی موحه‌مه‌د خه‌یری دورموش یه‌کێک له پێشه‌نگه‌کانی ئه‌م هێڵه که دوای ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کی تۆقێنه‌رو ده‌یان رۆژ مانگرتن له خواردن  ده‌ڵێ: «له‌سه‌ر گۆڕم بنوسن قه‌رزداری کوردستانم.» ئه‌و په‌یامه ده‌دات که له‌م دۆخه‌ی کوردستانداو هه‌موو کاتدا به‌رخۆدان پێویستیه‌و ئه‌رکه. منه‌تیشی ناوێ بۆ ئه‌وه‌ی وڵاتپاێزو شۆڕشگه‌ره. گوتنی پێشه‌نگی باڵی سه‌ربازی ئه‌م هێڵه، مه‌عسووم قورقماز (عه‌گید) که ده‌ڵێ: «یه‌که‌مین فیشه‌کم به‌ره‌و که‌سایه‌تی کوردێک ته‌قاند، که ئاسته‌نگه له‌به‌ر رێگه‌ی به‌رخۆداندا.» ئه‌و گوتنه عوسیانه لابه‌رانبه‌ر هه‌ر چه‌شنه کۆله‌تیه‌ک که داگیرکه‌ر که‌ڵکی لێ‌وه‌رده‌گرێت. بێگومان سه‌رچاوه‌ی هه‌موو ئه‌م رسته پڕناوه‌ڕۆکانه راڤه‌یه‌که که رێبه‌ر ئاپۆ له سه‌ر راستی تێکۆشان و پێویستی به‌رخۆدان کردوویه‌تی. له‌و رۆژه‌وه تا ئیمڕۆ ئه‌م هێڵه که بناخه‌ی له‌سه‌ر به‌رخۆدانه، وێژه‌ی به‌رخۆدانی پێنج هه‌زارساڵه‌ی گه‌له‌که‌مانی زیندوو کرده‌وه، رۆژانه‌ی کرده‌وه و به‌رینتری کردو خستیه بوواری کرده‌وه. شرۆڤه‌کانی رێبه‌ر ئاپۆ بوونه‌ته سه‌دان کتێب. پارێزنامه‌کانی رێبه‌ر ئاپۆ که له دورگه‌ی ئیمرالی نووسراون وێژه‌ی بونیادنه‌ری ژیانن له پاڵ به‌رخۆدانی به‌رده‌وامدا. وێڕای ئه‌مه به‌سه‌دان‌و هه‌زاران گۆرانی‌و چیرۆکی زاره‌کی‌و نووسراوه‌و رۆمانی به‌رخۆدانی تۆمار کراون. ئه‌م رچکه‌شکاندنه ته‌نیا له پارچه‌یه‌ک له‌کوردستان یاخۆد له به‌رانبه‌ر داگیرکارێک په‌یره‌و نه‌کرا. به‌ڵکوو له هه‌رپارچه‌یه‌کدا به‌ڵاوبووه و به‌رۆکی هه‌ر داگیرکارێکی گرت. چوون به‌ڕاستی هێڵی به‌رخۆدانی گه‌لی کورد، هه‌مووی تینووی ئه‌و وێژه بوو. له رۆژهه‌ڵاتی کوردستانیش له که‌سایه‌تی فه‌رزادو شیرین‌و حوسه‌ین‌و…هتد، دا به‌رجه‌سته کرا. ده‌یان نامه‌و نووسراوی مامۆستا فه‌رزاد و نامه‌کانی شه‌هید شیرین عه‌له‌مهوولوو و شه‌هید حوسه‌ین خزری گێڕانه‌وه‌ی راستاوخۆی ئه‌م راستیه‌ن.\nمه‌خابن به‌رده‌وام له ته‌ریبی هێڵی به‌رخۆدانی کوردان، هێڵی خه‌یانه‌ت‌و ته‌سلیمیه‌تیش هاتووه. هه‌رچۆن له ناو هووریه‌کاندا له به‌رانبه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارانی پاوانخوازی سوومه‌ری هێڵی به‌رخۆدانی کوردان ده‌ستی پێکرد، هه‌ر له‌وێشه‌وه به یه‌که‌مین خه‌یانه‌تێک که ئانکیدۆ کردی و له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سکی خۆی ته‌سلیمی پاداشای ده‌وڵه‌ت ــ شاری ئوروک بوو و پشتی له گه‌له‌کی کرد، له‌وکاته به‌دواش ئیدی خه‌تی خه‌یانه‌ت له‌ناوکورداندا ریشه‌ی داکوتاو به‌رده‌وام ئه‌و هێڵه زیاتر له داگیرکه‌ر کۆسپی له‌به‌ر رێگه‌ی تێکۆشانی هێڵی به‌رخۆدان ناوه‌ته‌وه. ئه‌و هێڵه‌یش خاوه‌نی وێژه‌ی ته‌سلیمیه‌تن، که زۆرتر له‌ناو مه‌ته‌ڵه‌کاندا ده‌ریانبڕیوه. وه‌ک ئه‌وه‌ی که ده‌ڵێن: ده‌ستێک ناتوانی بیشکێنی ماچی بکه، ده‌وڵه‌ت رووباره‌و دوایی نایه‌و…هتد.


لەسەر گرتەیەکی ڤیدیۆیی کۆمپانیای ئەپل ئەندازیارێکی خۆی دەردەکات\n2017-10-29 [04:17 AM]\nکۆمپانیای ئەپڵ بۆ بەرھەمەکانی تەکنەلۆژیا لەسەر بڵاوکردنەوەی گرتەیەکی ڤیدیۆیی کچی یەکێک لە ئەندازیارەکانی , ئەندازیارەکەی لەکارەکەی دوورخستەوە .\nبرۆکی بیتەرسۆن کچی یەکێک لە ئەندازیارەکانی کۆمپانیای ئەپڵە چەند رۆژێک پێش راگەیاندنی (ئایفۆن X ) گرتەیەکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە کە ئایفۆنێکی لەم جۆرەی ھەڵگرتووە و گرتە ڤیدیۆیەکەی لە پێگەی یوتیوب بڵاو کردوە .\nدوای بڵاوکردنەوەی گرتە ڤیدیۆیەکە بەرپرسانی کۆمپانیای ئەپڵ داوایان لە باوکی برۆکی کرد کە گرتە ڤیدیۆیەکە لە سەر یوتیوب لابەرێت بەلام تا رۆژی دواتر ئەم گرتە ڤیدیۆیە ھەر لە یوتیوب مایەوە و نزیکەی یەک ملیۆن کەس سەیریان کردبوو .\nکۆمپانیای ئەپڵ باوکی برۆکی لەکارەکەی دوور خستەوە چونکە وەک ئەندازیارێک پێش بڵاوکردنەوەی بەرھەمە نوێیەکەی نھێنیەکانی ئەم ئایفۆنە نوێیەی ئاشکرا کردوە و دانەیەکی داوەتە کچەکەی، ئەمەش پێچەوانەی یاساکانی کۆمپانای ئەپڵە.\nئەم هەواڵە 34696جار خوێندراوەتەوە


نیوزله‌ندا مانگی داهاتوو ده‌ستده‌كات به كشانه‌وه‌ی ئه‌ركه سه‌ربازییه‌كه‌ی له عێراق و له ناوه‌ڕاستی 2020 دواهه‌مین سه‌ربازه‌كانی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه وڵاته‌كه‌ی، سه‌ره‌كوه‌زیران جاكیندا ئاردێرن دووشه‌ممه (10 حوزه‌یران) وتی.\nوێڵینگتن له 2015 سه‌ربازه‌كانی نارد بۆ ئه‌ركێكی راهێنانی "پشت ته‌له‌كان" بۆ پێشخستنی توانای هێزه ئه‌منییه‌كانی عێراق بۆ شه‌ڕكردن له دژی "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش)، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nئاردێرن وتی گروپه بچوكه‌كه‌ی سه‌ربازه‌كان، كه ئێستا ژماره‌یان 95 كه‌سه و شانبه‌شانی سوپای ئوسترالیا له بنكه‌ی سه‌ربازیی تاجی له باكوری به‌غدا كاریانده‌كرد، ئه‌ركه‌كه‌یان ته‌واوكردووه.\nئاردێرن وتی: "سه‌باره‌ت به عێراق، ئێستا كاتی به‌جێهێشتنه." وتیشی 44,000 ئه‌فسه‌ری هێزه ئه‌منییه‌كانی عێراق له بنكه‌كه راهێنانیان پێكراوه.\n"سه‌ربازانی نیوزله‌ندا و ئوسترالیا له تاجی به باشی كاریانكرد، نه‌ك ته‌نها بۆ راهێنان، به‌ڵكو بۆ دڵنیابوون له‌وه‌ش كه هێزه ئه‌منییه‌كانی عێراق ئاماده‌ده‌بن بۆ گرتنه‌ده‌ستی ئه‌م ئه‌ركه له تاجی له ئایینده‌یه‌كی نزیكدا."\nناوبراو وتی ژماره‌ی سه‌ربازانی نیوزله‌ندا له تاجی له مانگی داهاتوودا كه‌مده‌بێته‌وه بۆ 75 سه‌رباز، دواتر بۆ 45 كه‌س له كانونی دووه‌می 2020، پێش كشانه‌وه‌یان مانگی حوزه‌یرانی ساڵی داهاتوو.\nوه‌زیری به‌رگری، رۆن مارك وتی نیوزله‌ندا له‌گه‌ڵ هاوتا ئوسترالییه‌كه‌ی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كانی كه‌مده‌كاته‌وه.\nئوسترالیا تا ئێستا به فه‌رمی هیچ راگه‌یه‌ندراوێكی ده‌رباره‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كانی له عێراق بڵاونه‌كردۆته‌وه.\nوته‌بێژێكی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئوسترالیا سه‌رنجه‌كانی ماركی پشتڕاستنه‌كرده‌وه، ته‌نها وتی كه "ئێمه به‌رده‌وامده‌بین له كاركردن له‌گه‌ڵ نیوزله‌ندا له‌كاتێكدا به‌هێواشی جێپێی خۆی له عێراق كاڵده‌كه‌ته‌وه".\nوته‌بێژه‌كه وتیشی: "ئوسترالیا به به‌رده‌وامی چاوده‌خشێنێته‌وه به ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی ده‌ره‌وه‌یدا، به له‌به‌رچاوگرتنی پێویستیی حكومه‌تی عێراق و بارودۆخی ئۆپه‌راسیۆنه‌كان له‌سه‌ر ئه‌رزی واقع."\nعێراق سه‌قامگیری و ئاسایشێكی به‌رده‌وام به‌خۆیه‌وه ده‌بینێت له‌كاتی ده‌رپه‌ڕاندنی داعشه‌وه له كانونی یه‌كه‌می 2017، به‌هۆی باشتربوونی تواناییه‌كانی هێزه ئه‌منییه‌كانیه‌وه و هاریكارییان له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ناوچه‌كان.\nكه‌نه‌دا ئه‌ركی مه‌شقپێكردنی سه‌ربازی له عێراق درێژده‌كاته‌وه


واشنگتۆن پۆست: ڕەفسەنجانی لە تێرۆری ئۆپۆزیسیۆندا ڕۆڵی هەبووە\nزایینی: ١١-٠١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٠/٢٢ - ١٢:٠٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ڕۆژنامەی بە ناوبانگی ئامریکایی واشنگتۆن پۆست لە ڕاپۆرتێکدا بڵاوی کردووەتەوە کە ڕەفسەنجانی لە تێرۆری دژبەران لە ئێران و ئورووپادا دەستی هەبووە.\nلە دوای مەرگی ڕەفسەنجانی تێرۆریست، زۆربەی هەواڵدەرییەکانی جیهان باسیان لە مەرگی ناوبراو کرد و باسیان لە سیاسەت‌داڕێژەریی ڕێژیمی ئێران و هەروەها کوشتاری خەڵک و بە تایبەت دژبەرانی ئەو ڕێژیمە بە دەستی ناوبراو کرد.\nلەو پێوەندییەدا ڕۆژنامەی واشێنگتۆن پۆست باسی لەوە کردە کە ڕەفسەنجانی کەسێک بووە کە لە پێگەی سیاسی خۆی بۆ کۆ کردنەوەی سامان و دارایی کەڵکی وەرگرتووە و خەڵکی ئێران ناوبراویان بە کەسێکی گەندەڵ دەناسی.\nئەو ڕۆژنامەیە هەروەها باسی لەوە کردووە کە ڕەفسەنجانی لەگەڵ سرویسه ئیتلاعاتییەکانی خۆی لە تێرۆری دژبەرانی ڕێژیمی تاران لە ئێران و ئورووپادا و هەروەها کوشتاری خەڵکی ئێراندا دەستی هەبووە.\nڕادیۆ فەرانسە سەبارەت بە مەرگی ڕەفسەنجانی باسی لەوە کردبوو کە ڕەفسەنجانی یەکێک لە تاوانبارانی دادگای میکۆنووس و پەرەندەی ئامیا بوو کە لە چوارچێوەی ڕێژیمی ئێراندا خۆی داڵدە دابوو و هیچ سەفەرێکی بۆ دەرەوە نەدەکرد.\nهەروەها کەیهانی لەندەن لە ڕاپۆڕتێکدا باسی لەوە کردبوو کە ڕەفسەنجانی یەکێک لە بکەرانی تێرۆری دژبەران لە دەرەوەی ئێران بووە.\nژمارەیەک لە میدیاکانی کوردی، فارسی و بیانیش لە دوای مەرگی ڕەفسەنجانی باسیان لەوە کرد کە ناوبراو یەکێک لە بکەرانی تێرۆری دژبەران لە نێوخۆ و دەرەوەی ئێران بووە.\nڕێکەوتی ٢١ی بەفرانباریش دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکرات لە ڕاگەیەندراوێکدا سەبارەت بە مردنی ڕەفسەنجانی ئاوڕی لە ژیانی پڕ لە ڕەشایی ئەم تێرۆریستە دایەوە و ڕایگەیاند: ڕەفسەنجانی کە دوای شەڕ و دوای مردنی خومەینی هەشت ساڵ سەرۆک کۆماری ڕێژیم بوو، وێڕای کوشتار و ئێعدام و بێسەروشوێنکردنی خەڵکی ئازادیخواز و مافویست لە نێوخۆ، کارنامەیەکی ڕەش و ئەستووری لە بواری تێرۆر لە دەرەوەی وڵاتیش هەیە کە لە سەردەمی ئەودا یەکەکانی تایبەت بە تێرۆر لە نێو سپای پاسداران و سوپای قودس دروست کران و لە تێرۆرە هەرە بەناوبانگەکان، تێرۆری دوکتور قاسملوو و هاوڕێیانی لە ئۆتریش لە سەر مێزی بەناو وتووێژ بوو کە ڕەفسەنجانی بۆخۆی بەرپرسی پیلانەکە بوو.\nهەروەها تێرۆری دوکتور شەرەفکەندی و هاوڕێیانی لە بێرلینی ئاڵمان کە دوایە دادگای ئاڵمانیش ڕەفسەنجانیی بە یەکێک لە بڕیاردەرانیی تێرۆرەکە ناساند. تێرۆری ناوەندی یەهوودیەکان لە ئارژانتین، پەروەندەیەکی دیکەی ڕەفسەنجانیە کە هێشتاش بە ئاکام نەگەیشتوە و فەرمانی دەسگیرکردنی لەوبارەشەوە بۆ دەرچوو.\nلە کۆتایی ئەم ڕاگەیەندراوەشدا هاتووە: ئەگەر ژیانی ڕەفسەنجانی کۆڵەکەیەک بوو بۆ ڕاگرتن و درێژەی تاوانەکانی ئەو ڕێژیمە، نەمانی ئەو کۆڵەکەیەش لە داهاتوودا شوێندانەری خۆی لە سەر ڕێژیم دەبێ.\nهیوادارین کە سەرانی دیکەی ئەم ڕێژیمە بکەونە دەست دادگایەکی دادپەروەرانەی خەڵکی و هەموو پەروەندەی تاوانەکانیان بۆ خەڵک بخرێتە روو و بە سزای کردارە دژە مرۆییەکانیان بگەن.


ئەردۆغان بیرۆکەی دیکەی هەبوو\nفڕۆكه جه‌نگییه‌كانی توركیا هه‌رێمی كوردستانیان بۆردومان كرده‌وه\nبه‌وێنه..له پێكدادانی سێ ئۆتۆمبیلدا شۆفێرێك گیانی له‌ده‌ستدا\nرێواز فایەق: له‌ئێستادا به‌پێویستی ده‌زانین هێزی هاوپه‌یمانان له‌عێراق و هه‌رێمی كوردستان بمێننه‌وه\n ئەردۆغان بیرۆکەی دیکەی هەبوو\nدەنگدەرەکان منیان وەک سەرۆک شارەوانی هەڵبژارد، سەرۆک ئەردۆغان بیرۆکەی دیکەی هەبوو\nرۆژی 31ی ئادار، وەک سەرۆک شارەوانی مێردینی تورکیا هەڵبژێردرامەوە. ئەوە هەڵبژاردنێکی ئاسایی نەبوو بۆ من و ژمارەیەکی زۆر لە هاوکارەکانم لە پارتی دیموکراسیی گەلان- هەدەپە. ئێمە بەشدارییمان لە هەڵبژاردنەکەدا کرد بۆ وەرگرتنەوەی ئەو پۆستانەی کە بەزۆر لێمان سەنداربوون.\nمن یەکەمجار لە ساڵی 2014 وەک سەرۆک شارەوانی ماردین هەڵبژێردرام، بەڵام تەنیا دوای دوو ساڵ لەو ماوە پێنج ساڵییەی کە ماوەی دەسەڵاتی سەرۆک شارەوانیی هەڵبژێردراوە، سەرۆک رەجەب تەییب ئەردۆغان دەستی بە سەرکوتکردنی سیاسەتی کوردی و کۆمەڵگەی مەدەنی کرد، نزیکەی 100 سەرۆک شارەوانی هەدەپەی لە پۆستەکان دوورخستەوە و کەسانی سەر بە حکومەتی لەشوێن دانان.\nلەکاتێکدا من و دەیانی دیکە لە هاوکارەکانم بە تۆمەتی تیرۆریزم زیندانیکراین - بەڵام لە راستیدا بەهۆی بردنەوەی دەنگدانێکی دیموکراسییەوە بوو- ئەو کەسانەی لە شوێنمان دانران بۆ خنکاندنی ویستی خەڵک کاریانکرد. ئەوان زمانی کوردییان لە شوێنە گشتییەکان لابرد، خۆپیشاندانەکانیان سەرکوتکردن و بەگوێرەی راپۆرتەکانیش، داهاتی گشتییان بە دیاریی گرانبەها بۆ بەرپرسانی دیکەی وڵات خەرجکرد.\nکاتێک لە زیندان ئازادکرام و رێگەم پێدرا بۆئەوەی جارێکی دیکە بۆ پۆستەکەم خۆم بەربژێر بکەمەوە، پابەندبووم بە راستکردنەوەی ئەو هەڵانەی ئەو کەسانە بەرامبەر دەنگدەرانم کردبوویان.\nرۆژی 19ی ئاب، مێژوو خۆی دووبارەکردەوە. لە هەواڵی تەلەڤزیۆنەکانەوە زانیم کە من و سەرۆک شارەوانییەکانی دیاربەکر و وان جارێکی دیکە بە فەرمانێکی وەزارەتی ناوخۆ لە پۆستەکان دوورخراوینەتەوە. لەو کاتەوە، پاڵپشتیکارانمان لە شەقامەکانن و لێیان دەدرێت و بە ئاو بڵاوەیان پێدەکرێت، تەنیا لەبەرئەوەی داوا دەکەن رێز لە دەنگەکانیان بگیرێت.\nئێمە هەموومان تۆمەتبارکراوین بە پاڵپشتیکردن لەتیرۆریزم. لەراستیدا، ئەوەی کردوومانە بریتیبووە لە دژایەتیکردنی سیاسەتە دیکتاتۆرییەکانی حکومەت، هاوشێوەی دەیان هەزار کەس کە لەژێر دەسەڵاتی ئەردۆغاندا هەمان تۆمەتیان ئاراستە کراوە. ئەو سێ کەسەمان نوێنەرایەتی سێیەمین پارتی سیاسیی گەورە لە تورکیادا دەکەین. پێش هەڵبژاردنەکە بەرپرسانی پەیوەندیدار بەربژێربوونی ئێمەیان بۆ پۆستی سەرۆک شارەوانی پەسندکرد. ئێمە بە ئاسانی زۆرینەمان بەدەستهێنا و دەنگی هەدەپەمان لەو ناوچانە زیادکرد کە پێشتریش تیایاندا پارتەکە بەهێزبوو.\nبەڵام دواتر رۆژی 19ی ئاب هات و وەک زۆر بۆنەی دیکەی پێشوو کاتێک حکومەت بڕیاریدا لە نێوان دیموکراسی و هێزدا یەکێکیان هەڵبژێرێت، دووەمیانی هەڵبژارد.\nوەک دەیان ملیۆن کوردی سەرانسەری ناوچەکەمان، سەرکوتکردن لە لایەن حکومەتەوە بەلامەوە شتێکی نامۆ نییە. لەو کاتەوەی وەک پەرلەمانتاری تورکیا لە ساڵی 1973 هەڵبژێردراوم، چەندینجار لە پۆست لابراوم و زیاتر لە پێنج ساڵم لە زیندان بەسەربردووە، ئەوەش بەهۆی ئەنجامدانی ئەو کارەی کە دەنگدەرانم منیان بۆی هەڵبژاردووە. پێش پەیوەندیکردن بە هەدەپەوە، لە دامەزراندنی هەندێک پارتی نزیک لە کورد بەشداریمکرد، کە هەموویان وەک ئەنجامی دادگایی پاڵنەرسیاسیی داخران.\nئەم هێرشە دژە دیموکراسییانە هەمیشە بەناوی "تیرۆریزم" یان "جیاکاری"یەوە شەرعیەتیان پێدراوە- ئەوە لەکاتێکدایە حکومەت خەڵکی دەتۆقێنێت و هەر هەوڵێکی بەئاراستەی دەستکەوتنی ئاشتی شکستپێهێناوە. کاتێک کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پرسیار دەکات کە بۆچی ئەردۆغان هەست دەکات ئەو دەسەڵاتەی هەیە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی شارەوانی ئیستەنبووڵی سەرەتای ئەمساڵ هەڵبوەشێنێتەوە یان ژمارەیەکی زۆر لەرەخنەگرانی بێ دادگاییکردن زیندانی بکات، دەبێت ئەوەش بزانێت کە سەرکردەکانی پێش ئەردۆغان چەندین دەیەیان بە بەکارهێنانی ئەو تاکتیکانە دژی خەڵکی کورد بەسەربرد.\nئێستا ئەردۆغان هەڕەشە لە ئەکرەم ئیمامۆغلو، سەرۆک شارەوانیی ئیستەنبوڵ دەکات بە ئەنجامدانی هەمان جۆرە مامەڵە لەگەڵ من کرا. پێناسەی "تیرۆریزم"ی ئەردۆغان بەرفراونبووە بۆ لەخۆگرتنی ئەو کەسانەش کە هاوسۆزی خۆیان بۆ قوربانییە تەقلیدییەکانی وڵات پیشاندەدەن. ئەم پێشهاتە زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە شتێک روونتر پیشاندەدات، ئەویش ئەوەیە تورکیا ناتوانێت ببێتە دیموکراسییەکی راستەقینە بۆ هیچکام لە هاووڵاتییەکانی ئەگەر نەبێتە دیموکراسییەکی راستەقینە بۆ خەڵکی کورد.\nئەمەش ئەو شتەیە کە هەدەپە کاری بۆ دەکات- وە هەربۆیەشە دامەزراوەکانی وڵات کە دەسەڵاتی تاکڕەوی بۆ دەوڵەمەندکردن و بەهێزکردنی خۆیان لەسەر حسابی خەڵکی بەکاردەهێنن، هێرشمان دەکەنەسەر.\nژمارەیەکی زۆر لەوانەی کە رێز لە دیموکراسی دەگرن، چ لە ناو تورکیا و چ لە لەسەرئاستی نێودەوڵەتی، بێدەنگبوون، ئەوەش کاتێک هەوڵەکانی پارتەکەمان بۆ پارێزگاریکردن لە دیموکراسی هێرشیانکرایەسەر. هەموو جارێک کە هەڵبژاردنێکی بێگەرد بێ دەربڕینی ناڕەزایی تووند هەڵدەوەشێندرێتەوە، دەسەڵات زیاتر دڵنیا دەبێت کە دەتوانێت ئەو کارە دووبارە بکاتەوە.\nپارتەکەمان بۆ هەموو خەڵکی ستەملێکراوی وڵاتەکەمان دەجەنگێت، چونکە باوەڕمان وایە ئەو شەڕە رێگە بۆ ئازادی زیاتر بۆ هەموو کەس خۆشدەکات. کاتی ئەوەیە هەموو ئەوانەی کە رێز لەو ئازادییە دەگرن، پەیوەندییمان پێوە بکەن.\nلەکاتێکدا دەکرێت جارێکی دیکە پۆستی هەڵبژێردراو لەئەستۆ نەگرم، وەک هەمیشە پابەندم بە پارێزگاریکردن لە ویستی خەڵک. دەتوانین رووبەڕووی ئەوانە ببینەوە کە پشت لە دیموکراسی و فرەیی دەکەن، ئەوەش تەنیا لەرێگەی دووپاتکردنەوەی بەهێزیی پابەندبوونە بەردەوام و جیهانییەکەمان بە هەردوو بنەماکەوە. دوای چەندین ساڵ لە چەوساندنەوە، هێشتا باوەڕم وایە کە دەکرێت داهاتوویەک هەبێت کە تیایدا ئەو پابەندبوونە بنەمای حکومەت بێت.\nسەرچاوە: رۆژنامەی واشنتن پۆستی ئەمریکی\nوەرگێڕانی: عەلی زەڵمی-\nهەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی\nهیوا ئه‌حمه‌د مسته‌فا: مەلا مەزهەر شتێکی وتوە کە ڕاستە لەقورئانی پیرۆزدا هاتوە\nپرسی چاکسازی لە نێوان حکومەت و پەڕلەماندا\n٨٠٪ جگەرە بە قاچاخ دێت\n سنوری سلێمانی بەرەو کوێ؟\nدوورکەوتنەوە لە جنێودان و گەڕانەوە بۆ لۆژیک\nقەڵەم و ئەقڵی دەسەڵات\nCopyright 2018. westganews.net. All Rights Reserved.


لاوک کونجرینی: سیاسەت لەلای ئێمە! – WTARIKURD\nهێشتا لە جێگاکەی ڕاست نەبۆتەوە، یەکەم دەم هەڵبڕینی زمانە لە سیاسەت و بەڕاست و چەپدا بێ ئاگایانە شیکاریی بۆ ناوچەکەو جیهان دەکات. بەڵام لەوە نەگات لەم جیهانە ئەو سینارۆیەی ئەو شیکاریی بۆ دەکات، هێندە ئاڵۆزە و ئەستەمە، سیاسییەکانی لەمەڕ ئێمەش سەریی لێدەرکەن. ئەمە لۆژیکی نەزانینی تاکی کوردە.\nسەرت نەسوڕمێ و سەیر بکە:\n1- لە ڕاپەڕینە گەورەکەی گەلەکەمان سەرکردایەتی کورد گەر لە بانی مەقان کۆتاییان بە ڕاپەڕین بهێنایە، ئەوسا شکستی ڕاپەڕینمان نەدەبینی.\n2- بڕیاری سەپاندنی تیرۆریست بەسەر پەکەکەو سەرکردەکانیان بە تیرۆریستی جیهانی، لە ئاستی توانای دەسەڵاتی تورکیادا نییە، نموونەش: خۆ هەموو دنیا ئێستا ئاڵۆزن لە گەڵ تورکیا، کەچی وشەی تیرۆریست بەسەر پەکەکەدا سەپێنراوەو وەک خۆی ماوە.\n3- هەموو شۆڕشەکانی کورد، لە سنوورەکان و لەناوجەرگە و بە پشتیوانی دووژمنەکانمان دامەزراون، لەکاتێکدا دووژمنەکانمان ئەوە دەزانن: هەر شۆڕشێک سەرکەوتن بەدەست بهێنێت، دەبێتە بەربەست بۆ ئاسایشی نیشتمانیان، لەولاشەوە تارماییە دەستڕۆیشتووەکانی جیهان، خاوەن بڕیارن لە هەڵگیرساندن و کۆتایی هاتنی شۆڕشەکانی کوردی و ئاڵۆزییەکان و هێورکردنەوەی نێوان داگیرکەرانی کوردستان.\n4- ماڵی بەرزانی و هەموو دەسەڵاتەکانی هاوشێوەیان لەناوچەکە، نە بیرکردنەوەو نە پچووکترین هەنگاویان بە لۆژیکی خۆیان نییە، بەڵکوو زەمەنی بەژەوەندییەکان و خاڵی جیۆپۆلەتیکی ڕۆژئاوا وەک دایناون، هەر ئەوانیش دەتوانن کۆتاییان پێ بهێنن، لەبەر ئەوەی گەلانی ناوچەکە خاوەن ئیرادەو توانای گۆڕینی دەسەڵاتەکانیان نییە. لەهەر گۆڕانکارییەک لە بەرژەوەندیی مافییەکانی جیهان لەسەر هەرێم، ماڵی بەرزانی لە چرکەساتێکدا بە تراژیدیا دەگۆڕێن و خۆشیان دەبنە فریادرەسمان.\n5- لە دوای پنتاگۆن، بنکەی سەربازی ئەمریکا لە وڵاتی قەتەرە، قەتەریشی لانکەی ئیخوان و قاعیدەو تاڵیبان و کەسایەتییە ئیسلامییە توندڕەوەکانە. سعودیەو ئیمارات و وڵاتانی کەنداو، بە کۆنتڕۆڵی ( سی ئای ئەی) دەجوڵێن، کەچی سینارۆیەکی ئاڵۆزی نێوان قەتەر و وڵاتانی کەنداو، تورکیایان کرد بە بەبەشێک لە تەنگەشە دروستکراوەکە. ئامانج تا ئێستا دیار نییە، بەڵام هەرهەموویان کۆیلەی ئەمریکا و لانکە سیاسیە لێزانەکەی بەریتانیان و بۆ مەبەست خاڵی ناکۆکیان بۆ دادەنێن.\n6- لە نێوان تایوان و چیندا، 140.4 کیلۆ مەترە، بە پێی ئیستحقاقەکانی ئەم دوو دەوڵەتە لە دەریا 60کیلۆ مەترە، بەڵام چین تا ئێستا 50 کیلۆمەتری نێوان ئەم دوو وڵاتەی نەبەزاندووە لە ترسی ئەمریکا. لە کاتێکدا فەرهەنگی ئەمریکا سەرکردایەتیکردنی سەرمایەدارییەو، لەو لاشەوە بە لۆژیکە سەقەتەکانی سیاسی و ئابوری لە کوردستان و هەندێک لە گەلانی ناوچەکە، چین دادەنێن بە پێشبڕکی لەبەرامبەر ئەمریکا. وا دەزانن ئەمریکا قۆچەقانی پێیەو ئەتۆمەکانی بۆ ژێر جێگا داناوەو، هێندە مرۆڤ دۆستە لە بیرکردنەوەیدا نییە کاتێک ویستی هەموو مرۆڤایەتی ناکات بە قوربانی پەلەپیتکەی چرکاندنیان.\n7- هەندێک بیرکردنەوەی سەقەتی ئیسلامی سیاسی، باس لەوە دەکەن داهاتووی وڵاتانی ڕۆژئاوا بۆ ئیسلامە، یان بۆ ئیسلامی سیاسییە. بەڵام لەوە ناگەن ئەوان پێش ئەوەی کەسایەتیەکی هەڵگری دینی ئیسلام، بگاتە وڵاتانی ڕۆژئاوا، خاڵی کۆتاییان بۆ هاتنی هەڵگرانی دینی ئیسلام داناوەو، لەهەر لەرەیەکی سیاسی لە ئایدیایاندا، هەر هەموومان، واتە بە ملیۆنان کەسمان بەسەریەکدا دەچرێنن لە کەشتییەکداو بەرەو کەنارێکی نادیار ڕەوانەمان دەکەن. دەپرسم کێ لەسەرمان هەڵدەداتێت، کێ مێژووی ناشرینی جەنگ و کوشت و کوشتاری ئەم وڵاتانەی ڕۆژئاوایان سڕیوەتە لە پەرتووکە مێژووەکاندا تا ئەمڕۆ وا بەئاسانی خاک و ئاو و ژیانیان بۆ ئێمە خۆش بکەن و ئێمەش خەیاڵپڵاوانە لەسەری دابنیشین؟.\n8- نەفەسی کۆمۆنیستیەت ماوە لە جیهان و کوردستان، بەڵام بەخەیاڵی سەرابیانە دەڕواننە داهاتوو. ئەو هێزانەی هەڵگری بیری کۆمۆنیستن دەبێت ئەوە بزانن بە سۆڤیەتی ڕابردوو لەگەڵ چینی گەورە هێز، نەک نەیانتوانی لەرە بە بلۆکی سەرمایەدار بخەن، بەڵکوو خۆشیان پاشەکشێیان کرد، بوونە سەماکەریی سەرمایەداریی. ئێستا بەتامی چین، وەکوو ئەوە وایە سیاسەت بە دەستی بەتاڵ و مایەپوچی بکەن.\nسەر ئەنجام/ تێگەیشتن لە ئایدیا، هاوتایە بە تێگەیشتن بە خوودی مرۆڤەکان، مەرجیش نییە تێگەیشتنەکە ڕاست بێت. بەڵام خوێندنەوەی ئایدیای فاکت نامان گەیەنێت بە ئەنجام، ئەگەر ڕاستییەکانی پشت سینارۆکان وەک خۆی نەخوێنینەوە. دەبێت لەوە بگەین، هەر سینارۆیەک بەئاسانی خوینرایەوە، گومانی تیا نییە سیاسییەکی سەقەت و کەم مەودا لە دەسەڵات دایناوە.\nئەورپاییەکان بە لیزانانە سیاسەت دەکەن و سینارۆ دادەڕێژن، بۆیە هەمیشە بە لەحزەیەک لە وڵاتانی ڕۆژهەڵات سینارۆکانیان ڕووەو ئامانجگیر پەل دەکێشێت، کاتیک سیاسی و کەسایەتییە بە ناو ئاگاکانی لەمەڕ ئێمـە خوێندنەوەیان بۆ سیاسەت و سینارۆکانی ڕۆژئاوا هەبوو، ئەوە ئەو لەحزە نەبووەیە، کە ئیفلاسی ئەورپاو ڕۆژئاوا بەدیی دەکەین.\nدەبێت لەوە بگەین، سیاسەت بە هێزی سەربازی و تەکنەلۆژیاو ئابووری بەهێز دەکڕێت، کە ئێستاو داهاتوویەکی نادیار هەر هەمووی لەدەست ڕۆژئاوادایە.


شێرزاد شێخانى: هه‌ولێريات (160 ). – WTARIKURD\nهۆنراوه‌يه‌ك لۆ هه‌ولێره‌كه‌م\nهه‌موو خاكى وڵاته‌كه‌م لۆ خۆتان ببه‌ن. بيكه‌ن به‌مه‌زره‌عه‌ى پڕ گوڵ وگولزار و كچى چاوشين وپرچ زه‌رد. چارده‌ورى بكه‌نه سياجى برند برند، ته‌نيا زۆبايه‌كى دارو ژووره‌كى گچكۆكه‌ى گونده‌كى قه‌د شاخى ئه‌و كوردستانه‌م بده‌نێ!.\nزه‌وى هه‌موو شاره‌كانى كوردستان داگييركه‌ن. بيكه‌ن به شوققه سيتى وفێللاو ته‌لارى به‌رزى به‌ره‌و عاسمان.. ته‌نيا سووچى ژووره‌كى حه‌سارى كۆڵانه ته‌سكو ته‌نگه‌به‌ره‌كانى گه‌ڕه‌كى عاره‌بان يان خانه‌قام بده‌نێ!.\nسامانى نه‌وت و گازو داهاتى به‌غداش لۆ خۆتان ببه‌ن.. ته‌نيا پاره‌ى له‌فه‌يه‌كى گه‌سى مام ئه‌لياسى به‌رامبه‌ر ده‌ركه‌ى ئۆرۆزديم بده‌نێ!\nسه‌ياره مۆديل به‌رزه‌كانى وه‌نه‌وه‌شه‌و لێكزس و تاهوو لامبورجينى لۆ خۆتان ببه‌ن. ته‌نيا رێنگى پاسكيله‌كم بده‌نێ كاتى عه‌سران له‌سه‌ر پرد‌ى سه‌يداوه يارى پێبكه‌م!.\nپۆست و پله‌و پايه‌ى وڵات پێشكه‌شتان ده‌كه‌م، ته‌نيا بمكه‌ن به فه‌ڕاشى مه‌كته‌بى خاليديه‌ى ته‌نيشت قه‌برستانه‌كه‌ى شێخ عومه‌ر!.\nهه‌رچى شه‌هاده‌ى دكتۆراو ماجستێرو به‌كالوريوس هه‌يه لۆ خۆتان ته‌زويرى بكه‌ن. ته‌نيا وێنه‌يه‌كى مامۆستا عزه‌دين فه‌يزى و موسى عبدالصمد وعومه‌ر ساقيم بده‌نێ!.\nهه‌رچى مه‌لاو خه‌تيبى مزگه‌وته بيانكه‌نه كۆيله‌ى خۆتان.. ته‌نيا ديوه‌خانه‌كه‌ى ره‌شاد ئه‌فه‌ندى موفتيم لۆ ئاوه‌دان بكه‌نه‌وه!.\nهه‌رچى له‌و وراته‌ى مندا‌يه لۆ خۆتانى ببه‌ن، به‌س رێگه‌م بده‌ن:\n– چايه‌كى شيرينى ده‌ستى سه‌يد سه‌ليم بخۆمه‌وه.\n– قاوه‌يه‌كى تاڵى ده‌ستى مام نادرى گازينۆ عه‌بۆ بخۆمه‌وه.\n– لۆبيايه‌كى سبه‌ينانى مام برايمى پێش ده‌ركه‌ى قه‌ڵات بنۆشمه‌وه.\n– پياسه‌يه‌كى نه‌رمى جاده‌ى باتا و ئه‌سواق سيروان بكه‌مه‌وه.\n– ده ده‌قه له‌دوكانه‌كه‌ى الصباغ الموئه‌دب دانيشم و ماچه‌كى ته‌ڕبووشه‌كى بكه‌م وگێ له نوكته‌كانى بگرمه‌وه.\n– له‌جاده‌ى سينه‌ما حه‌مرا ده‌مێك ته‌ماشاى مه‌مه‌ده شێت وعاره‌بانه‌كه‌ى بكه‌مه‌وه.\n– يه‌ك په‌رداغ ماستاوى ساردى كه‌له‌ته‌زێنى مام سابيرى شێخه‌ڵڵا بخۆمه‌وه.\n– جاره‌كيدى له‌سينه‌ما سيروان سه‌يرى فليمى سه‌نگام و ئوم الهند بكه‌مه‌وه.\n– ئێواره سه‌عاته‌ك بليارد له‌گه‌ر كه‌ماله درێژو نه‌جات عوسمان وجه‌عفه‌ر گاگۆ بكه‌مه‌وه.\n– شه‌و سه‌ردانى دوكانى مامۆستا ئازاد قاوه‌چى لاى مزگه‌فتى كوێتى بكه‌م و ياده‌وه‌رى ساڵانى ئاڵتونيمان بگێرينه‌وه.\n– جاره‌كيدى گێ له‌ده‌نگى په‌ره‌مێزى حه‌مامى شه‌وانى گێژنه‌ى ره‌مه‌زان بگرمه‌وه.\n– پێش نوستن پڕاوه‌يه‌كى جلكو به‌رگى گێژنه‌ى قوربان بكه‌مه‌وه.\n– زستان له‌به‌رده‌م سۆباى عه‌لائه‌دين قه‌مسه‌ڵه ته‌ڕه‌كه‌م هيشك بكه‌مه‌وه..\n– ئێواره‌ى هاو‌ين قومێك ئاوى شه‌ربه‌ى سه‌ر ديواره‌كه بخۆم و بچمه باوه‌شى داپيره نه‌زۆ و گێ له‌حيكايه‌ته خۆشه‌كانى بگرمه‌وه.\n– شه‌و له‌سه‌ر پشت له‌سه‌ر دۆشه‌گى سيرا پاڵده‌مه‌وه‌و ته‌ماشاى ئه‌ستێره‌ى حه‌فت خوشكه‌كه بكه‌مه‌وه.\nهه‌موو شته‌كان لۆ خۆتان ببه‌ن .. ته‌نها ياده‌وه‌رييه‌كانم بۆ به‌جێ بهێڵن..\nياده‌وه‌رى ئه‌و زه‌مه‌نه‌ى ئينسان ئينسان بوو ، ژيانيش مانايه‌كى هه‌بوو .. باقى وه‌لسه‌لام …


22/10/2019 1367 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n"ئاژەڵەكان بۆستێنن"، ئەمە مانشێتی رۆژنامەی زە سەنی بەریتانییە، لەبەرانبەر "خیانەتی ئەمریكا"و بەكارهێنانی چەكی فۆسفۆری سپی لەلایەن سوپای توركیا بۆ سەر شەرڤانان‌و كوردانی رۆژئاوا.\nرۆژنامەكە لەراپۆرتێكدا باس لە حاڵی قوربانییەكانی رۆژئاوای كوردستان دەكات، كە بەهۆی هێرشەكانی سوپای توركیا بریندار بوون‌و كەوتوونەتە نەخۆشخانەكان\nرۆژنامەكە باسی لەوەش كردووە، بریندارەكان شوێن سوتاویان پێوە دیارە و پزیشكەكان بەڵگەیان لایە، كە لەلایەن فڕۆكەكانی توركیاوە بووە و چەكی قەدەغە كراوی فۆسفۆریان بەكارهێناوە دژی كوردەكانی رۆژئاوای كوردستان.\nدكتۆر عەباس مەنسورانی تەمەن ٦٩ ساڵ بۆ ڕۆژنامەی زە سەن لێدوانی داوەو دەڵێت: زۆر بریندارم بینی بەهۆی فڕۆكەكانی توركاوە سوونان.\nئەو دەشڵێت: دەزانم سوتاوی چییە و تەقینەوەكان ئاسایی نین‌و بەهۆی هێرشی ئاسمانییەوە روویداوە، كە ئەمە جیاوازە، سووتاوی قووڵ، شێوە سوتاوی و پارچەی كەم، كە لەگەڵ زامەكەدا تێكەڵ بووە ئەوە مانای وایە، كە بەهۆی چەكی قەدەغەكراوە ئەنجام دراوە.\nلەناو نەخۆشخانەكاندا ژمارەیەكی زۆر قوربانی هەیە، كە لە ١٣ رۆژ لەمەو پێشەوە هێرشەكان دەستیان پێكردووە و لەنێوانیاندا ١٥ بۆ ٢٠ شەڕكەر و هاووڵاتی و منداڵی هەیە و گومان دەكرێت سوتاوی فۆسۆری بێت.\nنەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژی هەینی ئاماژەی بەوەدا، كە دەستیان كردووە بە لێكۆڵینەوە گوایە ئەو كیمیاییە پێشتر وەك چەكێك بەكارهاتووە دواتر قەدەغەكراوە، بەڵام توركیا نكۆڵی لەوە دەكات چەكی قەدەغەكراوی بەكارهێنابێت.\nسوپای توركیا لەرۆژی نۆی ئەم مانگەوە دەستیان بەئۆپەراسیۆنی سەر ناوچەكانی رۆژئاوای كوردستان كردووە، ئەوەش بەبیانووی بوونی شەرڤانانی كورد لەناوچە سنوورییەكانی.\nوەرگێران: ڕەوەند ئیسماعیل


Ku-Iran Briefing – Human Rights Violation by IRGC – نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران لە زیندانی ناوەندیی تەورێز دەستدرێژی جینسی کرایە سەر زیندانییەک - Ku-Iran Briefing - Human Rights Violation by IRGC - نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران\nکوردپا: سەرچاوەیەک ئاشکرای کرد، لەبەر نەبوونی چاوەدێری و کەمتەرخەمیی بەرپرسانی گرتووخانەی تەورێز، دەستدرێژی کراوەتە سەر زیندانییەکی ئەو گرتنگەیە.\nبەپێی هەواڵێک کە لەناو زیندانی ناوەندیی تەورێزەوە بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا گەیشتووە، چەند رۆژ پێش ئێستا لەبەر کەمتەرخەمی و نەبوونی چاوەدێریی پێویست، زیندانییەک بە ناوی “ع . ت” تەمەن ٢٢ ساڵ، لەلایەن ٣١ کەسەوە دەستدرێژی جینسی کراوەتە سەر و بەو هۆیەوە باری تەندروستیی خراپ بووە و رەوانەی نەخۆشخانە کراوە.\nسەرچاوەکە راشیگەیاند: بەندکراوانی کەم تەمەن بەسەر هەموو “بەند”ەکاندا دابەش کراون و ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی کە ناوە بەناوە بە شیوەی بەرچاو دەستدرێژی بکرێتە سەریان.\nهەروەها لەلایەکی دیکەشەوە چەند کەسێک و بەهاوکاریی بەرپرسانی ئەو زیندانە بە شێوەی بەربڵاو مادەی هۆشبەر بڵاو دەکەنەوە، هەر ئەوە بۆتە هۆی ئەوەی کە بە ئاشکرا تووشبوان “تەزریق” ئەنجام بدەن و ژومارەی تووشبوان بە نەخۆشیی ئییدز لەو زیندانە روو لە زیادبوون بکات.\nدوو هاووڵاتیی دیكە لە شاری پاوە دەستبەسەر كران هاووڵاتییەکی دیکەی کورد بە تەقەی هێزە ئینتزامییەکان کوژرا


هەفتەی ڕابوردوو تورکیا هێرشێکی ئاسمانی و زەمینی کردە سەر باکوری ڕۆژئاوای سوریا، کە تیایدا شەڕڤانانی یەپەگەی لە کانتۆنی عەفرین کردۆتە ئامانج. ئەمەش بەرەیەکی نوێی لە شەڕی ناوخۆی 7 ساڵەی سوریا دروست کردو هەروەها پەیوەندییەکانی تورکیای لەگەڵ هاوپەیمانانی ناتۆدا ئاڵۆز کرد.\nلە میانەی وتووێژێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی لۆ فیگارۆ کە لە ڕۆژی چوارشەممە بڵاوبۆتەوە، ماکرۆن دەڵێت " ئەگەر ئەم ئۆپەراسیۆنە ببێت بە هەر شتێکی زیاتر لە شەڕی دژ بە هەڕەشەی تیرۆرستی لە سەر سنوری تورکیا و ببێت بە ئۆپەراسیۆنێک بۆ داگیر کردن، ئەو کاتە دەبێتە گرفتێکی گەورە بۆمان."\nسەرۆک وەزیری تورکیا بینالی یەلدەرەم بەرگری لە ئۆپەراسیۆنەکە دەکات و دەڵێت تەنها بە مەبەستی پاراستنی باری ئاسایشی وڵاتەکەی و پاراستنی، عەرەبەکان، کوردەکان و تورکومانەکانە لە ڕێکخراوە تیرۆرستیەکان.\nلە میانەی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیری لوبنان سەعد حەریری لە ئانکەرە یەلدەرەم گوتی " ئەگەر فەرەنسا ئەم مەسەلەیە وەکو ئۆپەراسیۆنێکی داگیرکاری لێک دەداتەوە، دەبێت هەڵسەنگاندن بۆ کارەکانی ئەوان بکەین کەلە سوریا کردویانە."\nوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و فەرەنسا چەکیان داوە بە یەپەگە و هەروەها مەشق و ڕاهێنانیشیان پێیان کردووە بۆ شەڕی دژ بە داعش لە سوریا.\nماکرۆن گوتوشیەتی ئەو جارێکی تر لەگەڵ سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان باس لەم مەسەلەیە دەکات و دەبێت شێوازی ئۆپەراسیۆنەکە ببێت بە بابەتی وتووێژی نێوان ئەوروپاییەکان بە گەشتی و هاوپەیمانان بە تایبەتی.


بەپەلە.. بەپەلە.. سەرکردایەتی یەکێتی سزای ٣ مانگ سڕکردنی مەلا بەختیاری دەرکرد.. داوا دەکرێت د.ریواز فایەق‌و قوباد تاڵەبانی و شێخ جەعفەر سزابدرێن\nسەرکردایەتی یەکێتی ٣ مانگ مەلا بەختیاری سڕکرد\nداوا دەکرێت د. ریواز فایەق‌و قوباد تاڵەبانی و شێخ جەعفەر سزابدرێن\nسەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە ئەمڕۆ دوانیوەڕۆ لە سلێمانی کۆبوەوە، بڕیاری سزادانی بۆ مەلا بەختیار ئەندامی ئەنجومەنی بالآی یەکێتی دەرکردو، سزادانی قوباد تاڵەبانی و شێخ جەعفەر و د. رێواز فایەقی خستە بەردەم مەکتەبی سیاسی.\nبەپێی ئەو زانیاریانەی دەست سپی کەوتووە، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی شەممەی سەرکردایەتی یەکێتی دا کە لە سلێمانی سازکرا بڕیار درا مەلا بەختیار بەرپرسی پێشووی دەستەی کارێگێڕی مەکتەبی سیاسی یەکێتی و ئەندامی ئەنجومەنی بالآی سیاسی ئێستای یەکێتی بۆ سێ مانگ سڕبکرێت.\nهەروەها بەهۆی بەشداریکردنی هەر یەک لە شێخ جەحفەر جێگری سەرۆکی هەرێم و د. رێواز فایەق سەرۆکی پەرلەمان و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەت لە کۆبوونەوەی سێ سەرۆکایەتییەکەی هەرێمدا کە مەکتەبی سیاسی حیزبەکەیان بڕیاری دەرکردبوو بەشداری نەکەن، سەرکردایەتی یەکێتی پێشنیاری کردووە بۆ مەکتەبی سیاسی حیزبەکەیان کە سزا بدرێن.\nئەوە لەکاتێکدایە کە ناکۆکیییەکانی نێوان هەردوو هاوسەرۆک، لاهور جەنگی و بافڵ تاڵەبانی رۆژ بەڕۆژ لەسەر سیاسەتی حیزبەکەو شێوەی ئیدارەدانی یەکێتی قوڵ دەبێتەوە.


بۆ نابێت خەڵک هیچ ئومێدو چاوەڕوانی یەکیان لە حکومەتی داهاتوی عێراق هەبێت…؟؟!! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 بۆ نابێت خەڵک هیچ ئومێدو چاوەڕوانی یەکیان لە حکومەتی داهاتوی عێراق هەبێت…؟؟!!\nبۆ نابێت خەڵک هیچ ئومێدو چاوەڕوانی یەکیان لە حکومەتی داهاتوی عێراق هەبێت…؟؟!!\nئێستا نزیک بە دوو هەفتە بەسەر گاڵتەجاری هەڵبژادنی پەرلەمانی عیراق تێپەڕ بووە. بەپێی هەواڵەکان لیستی سائیرون، کە موقتەدا سەدر سەرۆکایەتی دەکات و تاقمێکی شیعەگەرای میلیشایی یە، زۆرایەتی دەنگەکانی هێناوەو بوە بە لیستی براوە بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو. وەک ئاشکراشە لیستی سائیرون جگە لە تاقمی سەدر کۆمەڵێک دەستەو لایەنی تری لایەنگر لە مەدەنیەت و سکویلاریزمی تێدایە. لەوانە حزبی شیوعی عیراقیش کە تاکە لایەنێکی سیاسی یە بانگشەی چەپو سکویلاریزمو ئازادیخوازی دەکاتو، لەمبارەیەشەوە مێژوویەکی دێرینی هەیەو نوکولی لێناکرێت.\nشایانی ئاماژەیە کارنامەی موقتەداو تاقمەکەشی وەک تاقمێکی میلیشاییو شیعەگەرا لای ڕای گشتی، بە تایبەتی بەرەی ئازادیخوازیو یەکسانیخوازی، ئاشکرایە کە یەکێکە لە دەستەو تاقمە لۆمپەنەکانی گۆڕەپانی شەڕو کوشتارو سەرکوتو کۆنەپەرستی ئیسلامی لە عێراقدا.\nهەرچەند ئەم بەشداری یەی حزبی شیوعی کەوتە بەر ڕەخنەو ناکۆکی زۆرێک لە ئەندامانی لەسەرەوەو خوارەوەو، لایەنگرانیو، بەرەی چەپو ئازادیخوازی یەوە، بەڵام هیچ گومان لەوەدانی یە ئەگەر پێیان وابێت کە هاوپەیمانیان لەگەڵ ڕژێمی بەعس و هەڵەیەکی سیاسی گەورە بووە، ئەوە ڕۆژێکش دێت ئەم هاوپەیمانییەشیان لا هەڵەیەکی سیاسی گەورەیە دەبێت.\nبەهەر حاڵ ئەوە چەند ڕۆژێکە سەرانی لیستی سائیرون، لە پێشیانەوە سەدر بە سنگ دەرپەڕاندنەوە، کەوتوەتە هاشو هوشو بەڵێندانی بە درۆ.هەر لە بەڵێن لە گۆڕانکاری و چاکسازی بە قازانجی خەڵکی یەوە تا دەگاتە بەڵێنی ئاشکراکردنو دەسگیرو دادگایی کردنی گەندەڵکارانو تاوانبارانو سەپاندنی یاسا لە سایەی حکومەتێکی تەکنۆکرات. هەتا وەدەرنانی ئەمریکاو ڕژێمەکانی ناوچەکەو ڕیگا گرتن لە دەخاڵەتی هیچ دەوڵەتێک بۆ کاروباری عیراقو پاراستنی سەروەری سیاسی عیراق.\nبێگومان ئەمەش وەک هەموو سەرانی دەستەو تاقمەکانی تری پێش خۆی، تا جێگیرکردنی پایەکانی دەسەڵاتی، پێویستی بەم وەعدو بەڵێنی درۆزنانەو ڕیاکاری یە هەیە.\nبەڵام خاڵی سەرنجڕاکێش لە پاڵ هەموو ئەم بەڵێنانە بۆ چاکسازی و گۆڕانکاری و باش کردنی وەزعی خەڵکو سەروەری یاساوە دەبینین سەدر سنگە دەرپەڕیوەکەی کردۆتەوە بۆ پێکهینانی حکومەت لە هەمو لایەنەکانی بەشدار لە هەڵبژاردنو بڕیاری داوە دڵی هیچ لایەنێک نەشکێنێت. ئیتر هەر ئەمە هەمو بەڵینەکانی بۆ گۆڕانکاری و سەروەری یاساو مافی یەکانی هاووڵاتیو چاکسازی بە قازانجی خەڵک بەدرۆ دەخاتەوە.\nجا هەمو ئەم قسەوباسو پەیمانو بەڵینانە دوای پێکهینانی حکومەت بۆتە جێگای پرسوڕاو هەواڵی سەرەکی دەزگاکانی ڕاگەیاندنو ڕای گشتی و بەشێکی خەڵكیان لە ئومێدو چاوەڕوانیدا ڕاگرتووە .\nبۆیە پرسیاری سەرەکیو گرینگ لێرەدا ئەوەیە بۆ نابێت خەڵک هیچ چاوەڕوانی یەکیان لەو حکوتە هەبێت کە لە داهاتودا بڕیارە پێک بێت، بە تایبەتی ئەو کەسانەی کە بەشداری دەنگدانیان بە ئومێدو چاوەڕوانی باش بوونی وەزعیان کردوە؟!\nزۆر بەڵگە هەیە بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە کە بۆ نابێت خەڵک هیچ ئومێدو چاوەڕوانی یەکیان لەو حکومەتە هەبێت کە لە ئاکامی ئەم هەڵبژاردنەوە پێک دێت. وە بە دڵنییایی یەوە ئەو حکومەتەش هەر هەمان ناوەڕۆکی حکومەتە ئیسلامی و تایەفی و قەومی یەکانی ڕابردووی دەبێتو هەر بە ڕێکەوتنی- توافق – نێوان ئەو دەستەو تاقمانە پێک دێت.\nبەڵگەکانیش هەر پەیوەستە بە خودی ئەم هەڵبژاردنەو لایەنەکانی بەشدارو ئەو هەلومەرجە تایبەتی یە کە ئەم هەڵبژاردنەی تیا بەڕێوە چووە. لەمبارەیەوە پێویست بە لێکدانەوەو شیکردنەوەو هەڵسەنگاندنی زۆر بۆ بارودۆخی سیاسی ناوخۆیی و ناوچەیی و جیهانی و ئاڵوگۆڕ لە هاوکێشە سیاسی یەکان ناکات.\nبەڵگەی یەکەم: ئەوەیە کە لە گۆشە نیگای مارکسیستیو بەرژەوەندی سیاسی چینایەتی کرێکارانو جەماوەری ستەمدیدەوە، هەڵبژاردنی پەرلەمانیو سیستەمی پەرلەمانی بە گشتی، کە تەعبیرە لە شێوازی دەسەڵاتی چینی بۆرژوازیو سیستەمە سەرمایەداریەکەی، هەتا پاکترین و دیموکراترینیان لە سکویلارترین دەوڵەتیش، ناتوانێت نەک هەر ئازادی و یەکسانی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و دادپەروەری تەواو دەستەبەر بکات، بەڵکو ناتوانێت جیاوازی یە چینایەتی و سیاسی یەکانو گیروگرفتەکان تا ڕادەیەکی کەمیش کەم کاتەوە. ئەمەش بەهۆی ئەوەی کە خودی هەڵبژاردنی پەرمانیو حکومەتی هەڵبژێردراو و دادوەری یەکەی، کە سێ پایەکەی ڕاوەستانو پاراستنی سیستەمی سەرمایەداریە، هەرگیزاوهەرگیز ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری تەواو لە سایەیدا دەستەبەر نابێت.\nبەڵگەی دووەم: ئەوەیە کە دەسەڵاتو دەوڵەتیک ڕێساو یاساکانی بە فەرمی لەسەر بنەمای ئایینو تایەفەو نەتەوەو قەومو خێڵو .. هتد دامەزرا بێت، وەک عێراقو زۆر ووڵاتی تری هاوشێوەی،هەرگیز ناتوانرێت دەزگای پەرلەمانو حکومەتو دادوەری دیموکراسی لەسایەیاندا دامەزرێت. هەر بەم هۆیەشەوە هەرگیز ناتوانرێت هەڵبژاردنی پەرلەمانی پاکو خاوینو ئازادانە، بە پێوەرە بۆرژوا لیبراڵ و سۆشیال دیموکراسی یەکەی، بەڕێوە بچێت. یانی کاتێک حزبێک یان کۆمەڵە حزبێکی دینی و تایەفی و قەومی و خێڵەکی، میلیشایی یان میلیتاری، دەسەڵاتدار بن ناکرێت و ناتوانرێت هەڵبژاردنی ئازادانە لە سایەیاندا بەڕێوە بچێت. خۆ ئەگەر بەڕێوەش بچێت ئەوە شتێکی ڕواڵەتیو ڕوکەشیانەو ناوەرۆک بەتاڵە. تەنها بۆ شاردنەوەی ناوەڕۆکی دەسەڵاتە سەرکوتگەریو کۆنەپەرستیەکەی خۆیانە. نموونەی ئەمانە هەموو ئەو هەڵبژاردنانەیە کە لە زۆربەی ئەو ووڵاتانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەراستو زۆربەی ئەفریقا بەڕێوە دەچێت.\nبەڵگەی سێهەم : ئەوەیە کە هەمو ئەو هەڵبژاردنانەی لە ساڵی ١٩٩١وە لە کوردستان و لە ٢٠٠٣ لە عێراقدا بەڕێوە چووە ئەگەر چی، بەناوی هەڵبژاردنی پەرلەمانو بۆ پێکهێنانی حکومەتی هەڵبژێردراوو دەزگای دادوەری یە، بەڵام نەک هەر ناچنە خانەی هەڵبژاردنی ئازادانەو دیموکراسی یەوە، بەڵکو جگە لە شانۆگەری یەکی کۆمیدی زیاتر هیچی تر نی یە. چونکە لە سایەی هەلومەرجێکدا بەڕێوە دەچێت ئیتر نەک هەر دەسەڵاتو دەوڵەتێکی هاوچەرخو سیکولارو دیموکراسی بونی نی یە، بەڵکو ئەوەی هەیە کۆمەڵێک دەستەو تاقمی چەتەو ڕێگرو چەقوکیشو مافیایی چەکدارن. ئەمانە چونکە لە سایەی شەڕو داگیرکاریو وێرانکاریو کوشتوبر هاتونەتە سەر دەسەڵات بۆیە بچوکترین بوار نی یە تا هەڵبژاردنی ئازادی تیا بەڕێوە بچێت. بێگومانە هەموو سەرانی ئەم دەستەو تاقمانەو نوسەرو ڕۆشنبیرەکانیان باش ئەم بەڵگەو ڕاستیانە دەزانن. بەڵام ئەوان بۆ شەرعیەت دان بە دەسەڵاتەکەیان لە ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و تەفرەدانی ڕای گشتی پێویستیان بەم بەناو هەڵبژاردنانە هەیە.\nبێگومان ئێمەش ڕووی ڕاو قسەمان لەو کەسانەیە. لە کرێکارانو خەڵکی ستەمدیدە کە نابێت بەشداری لەم شانۆگەری یە گاڵتەجاڕی یە بکەن. وە ناشبێت هیچ ئومێدو چاوەڕوانی یەکیشیان هەبێت لەو حکومەتەی کە پێک دێت تا کەمترین چاکسازی بە قازانیان بکات.\nبەڵگەی چوارەم: ئەوەیە ئەم هەڵبژاردنەی کە لە چەند هەفتە لەمەوبەر بەڕێوە چوو، وسێهەم هەڵبژاردن بوو لە دوای شەڕو داگیرکاری ئەمریکا بۆ عێراق، کەمترین ڕێژەی دەنگدەران بەشداربونەو دەنگیان داوە. بە پێی قسەی دەزگا سەرپەرشتییەکانی خۆیان ڕێژەی کەمتر لە سەدا چلو سێ بەشدار بونە. بەڵام وەک پێشتریش ئاماژەمان پێداوە بە پێی هەندێک سەرچاوە کەمتر لە سەدا بیستو سێ، دەنگی داوە. دیارە ئەم ڕێژەیەش ناکاتە ڕێژەی ستانداری نێو دەوڵەتی کە لە سەدا بیست و پێنجە. ئەم بەڵگەیەش ڕادەیی ڕیسوایی و گاڵتەجاری زیاتری ئەم هەڵبژاردنە دەردەخات.\nتەناتەت ئەگەر لەسەدا سەد ڕێژە فەرمی یەکەی لێژنەی سەرپەرشتیاری عێراق ڕاست بێت ئەوە هەر مایەی گاڵتەجاری یە. چونکە بەپێی خودی ئەو لێژنەیەو زۆربەی لایەنەکانی بەشدار، تەزویر بە شێوازی جۆراجۆر کراوە. لەمبارەیەشەوە بەڵگەی زۆر هەیەو بڵاوکرانەوە. بە تایبەتی بەڵگەکان لەسەر هاک کردنی کۆمپیوتەرەکان.\nخەڵکی بە گشتی و ئەو کەسانەی کە دەنگیان داوە، دەبێت ئەوە باش بزانن کە ئەوەی دەگۆڕێت تەنها هەندێک لە دەموچاوەکانەو بەس. یاخود هاتنە پێشەوەو چوونە دواوەی دەستەو تاقمە ئیسلامیو تایەفیو قەومی و خێڵەکیەکانە کە هەموویان یەک شێوەو ناوەڕۆکو، یەک ئامانجو مەبەستی، کۆنەپەرستی و سەرکوتگەری و دژی ئینسانییان هەیە. ئەوەی بۆیان مەبەست نی یە ئینسانیو خواستو مافەکانی ئینسانە.\nخەڵکی ستەملێکراو بێبەشکراو لە لایەن دەسەڵاتی ئەم دەستەوتاقمانەوە لە جیاتی بەشداری کردن لە سیناریۆ گاڵتەجاری یەکانی ئەمانەو ئومیدب ەستن و چاوەرێ بوون بۆ حکوتەکەیان دەبێت ئومیدو بڕوایان بە خەباتو ناڕەزایەتی بە کۆمەڵو ڕێکخراوی خۆیان هەبێت تا ماف و ئازادی یەکانیان بەسەر حکومەتەیەکەیان بسەپێننو هاوکات بەردەوام بن و درێژە بە خەباتو ناڕەزایەتی یەکانیان بدەن تا کۆتایی بە دەسەڵاتی ئەم دەستەو تاقمانە دێنن. لە جێگایدا دەوڵەتو حکومەتی خۆیان کە شێوازی دەسەڵاتدارێتی شورایی و ناوەرۆک سۆسیالیستی یە دادەمەزرێنن. ئیتر لە سایەیدا دەستەبەرکردنی ئازادی و یەکسانی هەمەلایەنەی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی بێگومانە مەیسەر دەبێت.


کەیهان کەڵهوڕ دەبێتە کەڵەپیاوی مۆسیقای جیهان لە ساڵی 2019 - SAHAR KURDISH (Sorani)\nکەیهان کەڵهوڕ دەبێتە کەڵەپیاوی مۆسیقای جیهان لە ساڵی 2019\nتشرینی یه‌که‌م 28, 2019 18:39 Asia/Tehran\nکەیهان کەڵهوڕ، موزیکزان، مۆسیقادانەر و ژەنیاری بەناوبانگی ئێرانی، ڕۆژی یەکشەممە 278ی ئۆکتۆبەر، خەڵاتی هونەرمەندی ساڵی 2019ی لە فستیڤاڵی جیهانی مۆسیقای گەلان "ڤوومێکس"ی وڵاتی فینلەندای وەرگرت. ئەو یەکەم ژەنیاری ئێرانیە کە ئەم خەڵاتەی پێ بەخشراوە.\nلە میانەی شەڕی داسەپاوی ڕژێمی بەعسی سەددام لە دژی ئێران و پەلاماری هێزە بەعسیەکان بۆ سەر ناوچە مەدەنیەکانی ئێران، هەموو ئەندامانی بنەماڵەی کەڵهوڕ بەهۆی وێککەوتنی مووشک لە خانووەکەیان لە کرماشان تیاچوون.\nکەڵهوڕ تاقە موزیکزانی ئێرانیە کە چوار جار بووەتە بەربژاری وەرگرتنی خەڵاتی گرێمیی ئەمریکا و جارێکیشیان لەگەڵ گرووپی "جاددەی هاورێشم" ئەو خەڵاتەی بردووەتەوە.\nیەکێک لە سەرەنج ڕاکێشترین بەرهەمەکانی کەیهانی کەڵهوڕ، ئەلبۆمی "شاری خامۆش" واتە شاری بێدەنگە کە ئەلبۆمێکی مۆسیقای بێ ئاواز و وتنە لە شێوازی مۆسیقای کلاسیکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە لە ساڵی 1387 ی هەتاوی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بڵاو کرایەوە.\nپارچە مۆسیقای "شاری خامۆش" وەکوو بەرهەمی سەرەکی ئەو ئەلبۆمە دەناسرێت کە ئەو پارچەیە لە یادی قوربانیانی کارەساتە دڵتەزێنەکەی کیمیابارانی هەڵەبجەدا ساز کرابوو.\nخەڵاتی ڤوومێکس کە وەکوو خەڵاتی جیهانی مۆسیقای ئێکسپۆ دەناسرێت، ناوەندەکەی لە ساڵی 1999دا چێ کراوە و هەموو ساڵێک لە مانگی ئۆکتۆبەر و هاوکات لەگەڵ ڕووداوی ڤوومێکس (پیشانگای مۆسیقای جیهان)، خەڵاتێک دەبەخشێتە کەسێک کە شیاوی ئەو پلەوپایە بێت.\nشارەزایی لە ژەندنی ئامێری کەمان، داهێنانی مۆسیقای شوێن دانەر و کاریگەر و ناساندنەوەی مۆسیقای کلاسیک و نەریتیی ئێرانی بە هۆگرەکانی مۆسیقا لە جیهان، لە هۆکارەکانی شاندی نێوبژیڤانەکانی ئەو فستیڤاڵە جیهانیە بووە لە ئاراستەی بەخشینی ئەو خەڵاتە بە کەیهان کەڵهوڕ!\nکاردانەوەی جیهانیی سەرکەوتنی کەیهان کەڵهوڕ زۆر بەربڵاو بووە و هونەرمەندانی جیهان و میدیاکانی دونیا، سەرکەوتنی ئەو هونەرمەندە ئێرانیەیان پیرۆز کردووە.


کۆمپانیاى بەرهەمهێنەر تواناى بەرهەمهێنانى ملیارێک پێکوتەى ساڵانەى هەیە\nبەرپرسێکى جیبەجێکارى کۆمپانیاى "سانوفى" فەڕەنسى بۆ پیشەسازى دەرمان ڕایگەیاند، نرخى ڤاکسینى کۆرۆنا کە کۆمپانیاکە کار لەسەر گەشەپێدانى دەکات لەگەڵ کۆمپانیاى "گلاكسو سميس كلاين"ى بەریتانى، نزیکەى 10 یۆرۆ دەبێت کە دەکاتە 11 دۆلار.\nئۆلیفەر بوگیلوت، بەرپرسى کارەکانى کۆمپانیاکە لە فەڕەنسا بە رادیۆى فەڕەنساى ڕاگەیاندووە، نرخى ڤاکسینەکە کەمتر دەبێت لەوەى پێشتر دیاریکرابوو، کۆمپانیاکە بە نرخێکى گونجاو دەیخاتە بەردەست لەگەڵ پێشوازى گەرمى پێشبینیکراودا لەسەر ڤاکسینەکە.\nوتیشى "کۆمپانیاکەمان هیوادارە بتوانێت ڤاکسینێک بەرهەمبهێنێت بەپێی تەواوى پێوەرەکانى سەلامەتى لەچەند مانگى کەمى داهاتوودا".\nلە حوزەیرانى ئەمساڵدا کۆمپانیاى دەرمانى فەڕەنسى "سانوفى" پێشبینیکردبوو لە نیوەى یەکەمى ساڵى داهاتوودا رەزامەندى بدرێت لەسەر ڤاکسینى چاوەڕوانکراو دژى ڤایرۆسى کۆرۆنا.\nئەو پێشبینییە بە هەواڵێکى دڵخۆشکەر دادەنرێت بۆ مرۆڤایەتى لەبارەى کاتى خستنەڕووى ڤاکسینەکەوە، بەو پێیەى پێشتر هەردوو کۆمپانیاکە پێشبینیان کردبوو لە نیوەى دووەمى ساڵى داهاتوو، نەک نیوەى یەکەم رەزامەندى لەسەر بدرێت.\nکۆمپانیاى سانوفى دەڵێت، تواناى بەرهەمهێنانى ملیارێک پێکوتەى ساڵانەى هەیە لەو ڤاکسینە، هەروەها دەتوانێت دواتر بەرهەمەکە بگەیەنێتە 360 ملیۆن پێکوتەى ساڵانە.\nتائێستا هیچ ڤاکسینێک نییە بۆ خۆپاراستن لە کۆرۆنا کە بەردەوامە لە بڵاوبوونەوەى بەجیهاندا، پزیشکان تەنها پشت بەچەند دەرمانێک دەبەستن بۆ چاکبوونەوەى نەخۆشەکان.\nنرخى زێڕ بازی دا.. هۆکارەکە چییە؟\n2020.09.14 - 22:45\nنرخى نەوت لە بازاڕەکانى جیهان بەردەوامە لە دابەزین\n2020.09.11 - 10:02