دەوڵەتی ئیسلامی چارەکێکی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی لە عێراق و سوریا لە دەستدەدات\nی مانگی حه‌وت ١٠, ٢٠١٦\nIHSڕێکخراوی ڕادەگەیەنێت گروپی دەوڵەتی ئیسلامی لە ماوەی 18 مانگی ڕابردوودا پانتاییەکی بە هێندی ڕوبەری ئێرلەندە کە چارەکێکی ناوچەکانی ژێردەستی بوو لە عێراق و سوریا بە هێزەکانی نەیاری لەدەستدا و ڕەنگە ئەم گروپە هێرشەکانی بۆ سەر خەڵکانی سیڤیل لە چەند مانگی داهاتوودا زیاد بکات.\nئەو ناوچانەی لەلایەن ئەو گروپە توندڕەوە سونەیەوە کۆنترۆڵ کرابوو 35 هەزار میل دووجا بوو شەش مانگ پاش ئەوەی کە خەلافەتەکەی لە عێراق و سوریا ڕاگەیاند، ئیستا پانتایی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی نزیکەی 26 هزار میل دووجایە.\nشارەزایان دەڵێن ئەمەش وای کردووە گروپەکە هێرشەکانی بۆ سەر کەسانی سیڤیل لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپا زیاتر بکات.\nشارەزای باڵای ڕێکخراوی HIS بۆ لێکۆڵینەوە لە زانیارییەکان دەڵێت لە کاتێکدا خەلافەتەکەی دەوڵەتی ئیسلامی بەرتەسک دەبێتەوە زۆر بە ڕوونی دیارە کە پرۆژەکانی حکومەتەکەی سەرکەوتوو نییە، گروپەکە سەرنج دەدەنەوە سەر یاخیبوون.\nڕێکخراوەکە دەڵێت لە ئەنجامی ئەمەش بە داخەوە ئێمە پێشبینی هێرشی زیاتر دەکەین بۆ سەر کەسانی سیڤیل لە سەرانسەری عێراق و سوریا.\nلەشکری عێراقی لە مانگی ڕابوردوو فەلوجەی ئازاد کرد و ئەمەش بوو بەهۆی زیاد کردنی هێرشەکانی داحش بۆ سەر شیعەکان. نزیکەی 300 کەس گیانیان لە دەستدا کاتێک هێرشبەرێکی داعش لە بازارێکی قەرەباڵغی بەغدا هەفتەیەک لەمەو بەر هێرشەکەی ئەنجام دا.


ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال\nیەکێتی تۆپی پێی پورتوگال (FPF)\nکریستیانۆ ڕۆناڵدۆ (158)\nکریستیانۆ ڕۆناڵدۆ (88)\nداڕێژە:FIFA World Rankings\nبەرزترین پلەی فیفا\nنزمترین پلەی فیفا\nیەکەم یاریی نێونەتەوەیی\nئیسپانیا 3–1 پورتوگال\nپورتوگال 8–0 لیختنشتاین\nپورتوگال 8–0 کووەیت\nپورتوگال 0–10 ئینگلتەرا\n7 (یەکەم لە 1966)\nپلەی سێیەم (1966)\nجامی نەتەوەکانی ئەوڕوپا\n7 (یەکەم لە 1984)\nپاڵەوان (جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦)\nخولی نەتەوەکانی ئەوڕوپا\n1 (یەکەم لە 2019)\n1 (یەکەم لە 2017)\nپلەی سێیەم (2017)\nھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال (پورتوگالی: Seleção Portuguesa de Futebol) نوێنەری تۆپی پێی پیاوانی وڵاتی پورتوگالە کەوا لە ساڵی ١٩٢١ەوە دامەزراوە. ھەڵبژاردەکە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی وڵاتەکەەوە سەرپەرشتی دەکرێت.\nیەکەمین بەشداریکردنی پورتوگال لە پاڵەوانیەتێکی گەورەدا لە مۆندیالی ١٩٦٦ بوو، کاتێک بە سەکردایەتی ئوزیبیۆ توانیان پلەی سێیەم بەدەستبێنن. دوو بەشداریکردنی داھاتووی پورتوگال لە مۆندیالی ١٩٨٦ و ٢٠٠٢ بە کرانەدەرەوەیان لە قۆناغی گروپەکان بەکۆتا ھات. بەدەر لەوە پورتوگال توانیویانە بگەنە یاری پێش کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ١٩٨٤، کە تێیدا لە گێمی زیادکراودا بە پاڵەوانی جامەکە فەڕەنسا دۆڕان. ھەڵبژاردەکە لە ھەریەک لە پاڵەوانیەتەکانی مۆندیالی ٢٠٠٦، یۆرۆی ٢٠٠٠ و ٢٠١٢ چۆتە یاری پێش کۆتایی. لە جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ٢٠١٦، ھەڵبژاردەی پورتوگال یەکەمین نازناوی فەرمی بردەوە دوای بردنەوەی لە فەڕەنسا بە تاکە گۆڵی یاریزان ئێدەر. بەو بردنەوەی پورتوگال گەیشتە یەکەمین جامی کیشوەرەکان کە لەوێشدا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. ھەروەھا پورتوگال میوانداری پاڵەوانیەتی تازە دانراوی خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپای کرد، کەوا توانیان جامەکەش ببەنەوە دوای بردنەوەیان لە ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا.\nیاریگای ھەڵبژاردەکە یاریگای ئیستادیۆ ناسیۆنالە لە ئۆیرس، ھەرچەندە زۆربەی یاریەکانیان لە یاریگای جیاواز لە سەرتاسەری پورتوگال ئەنجام دەدەن. ڕاھێنەری ئێستا فێرناندۆ سانتۆسە و کاپتنی ھەڵبژاردەکەش کریستیانۆ ڕۆناڵدۆیە، کەوا ڕیکۆردی زۆرترین گۆڵ و زۆرترین یاری ھەڵبژاردەکەش بەناوی خۆیەتی.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Portugal national football team»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣ی ئابی ٢٠١٩.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ھەڵبژاردەی_تۆپی_پێی_پورتوگال&oldid=821667»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٤٠ی ١٠ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


◄ ئەنجام: Found 251, page 1 of 26 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 01-02-2020 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Dec 2 2019 10:14PM\n👁 ئی بابەتۍ 51,967 جارۍ ۋینیێنە\nباکووری کوردستان - لەیلا ئاشکان چالاکوانی بزووتنە [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 25 11 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 12/2/2019 10:14:37 PM\n📅 05-02-2020 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Jan 1 2020 12:19AM\n👁 ئی بابەتۍ 37,743 جارۍ ۋینیێنە\nباکووری کوردستان - لەکاتی رزگارکردنی دوو کەسدا لە [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 34 12 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1/1/2020 12:19:15 AM\n📅 05-04-2019 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Mar 1 2019 4:08PM\n👁 ئی بابەتۍ 2,639 جارۍ ۋینیێنە\nرۆژهەڵاتی کوردستان - خەڵکی زیانلێکەوتووی لافاوەکە [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 15 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3/1/2019 4:08:12 PM\n📅 05-06-2019 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی May 11 2019 9:13AM\n👁 ئی بابەتۍ 2,843 جارۍ ۋینیێنە\nرۆژهەڵاتی کوردستان - هێزە نیزامییەکانی حکوومەت، ل [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 15 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 5/11/2019 9:13:06 AM\n📅 06-03-2018 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Mar 6 2018 12:00AM\n👁 ئی بابەتۍ 6,801 جارۍ ۋینیێنە\nباکووری کوردستان - هەپەگە ڕایگەیاند: گەریلاکانمان [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 7 6 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3/6/2018 12:00:00 AM\n📅 06-04-2019 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئی بابەتۍ 3,269 جارۍ ۋینیێنە\nباکووری کوردستان - معسووم پامای گیراوی سیاسی کورد [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 11 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 3/1/2019 4:08:12 PM\n📅 06-09-2019 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Aug 2 2019 7:46AM\n👁 ئی بابەتۍ 3,094 جارۍ ۋینیێنە\nرۆژهەڵاتی کوردستان - ئەندامێکی خۆجێیی سپای پاسدار [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 14 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8/2/2019 7:46:59 AM\n📅 08-05-2020 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Apr 5 2020 8:48AM\n👁 ئی بابەتۍ 30,096 جارۍ ۋینیێنە\nرۆژهەڵاتی کوردستان - کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی کەیوا [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 18 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 4/5/2020 8:48:56 AM\n📅 11-05-2019 ڕېکۆت و ڕۇداۋە (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Apr 5 2019 2:54PM\n👁 ئی بابەتۍ 2,219 جارۍ ۋینیێنە\nباشووری کوردستان - بەڕێوبەری گشتیی سەرچاوەکانی ئا [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 4 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 4/5/2019 2:54:29 PM\n📊 125 هەزار پەنجەماسی دەخرێتە سێ بەنداوەوە ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتو تۊمارکەرڎەی Dec 30 2018 10:28AM\n👁 ئی بابەتۍ 2,907 جارۍ ۋینیێنە\nبەمەبەستی زیادکردنی بەرهەمی سامانی ماسی، لەسەر بود [ زېیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 12/30/2018 10:28:55 AM\nفایلەی پێوەنیدارە 56,844


هەڤاڵنامە: چواره‌مین فیستیڤاڵی ساڵانه‌ی زانکۆی جیهان\nچالاکییه به‌رچاوه‌کانی ئه‌م فیستیڤاڵه به‌م شێوه‌یه بوو؛ کۆلیژی زانست به‌شی بایۆلۆژی به پێشانگایه‌کی تایبه‌ت به به‌شه‌که‌ی خۆیان و تاقیکردنه‌وه‌ی شیکردنه‌وه‌ی خوێن، گرتنی په‌ستانی خوێن و چه‌ند چالاکییه‌کی دیکه که له لایه‌ن خوێندکارانه‌وه ئاماده‌کرابوو، به‌شداری فیستیڤاڵه‌که بوون.\nبه‌شی زمانی ئینگلیزی به شانۆگه‌رییه‌ک و پێشانگای شاعیر و ناوداره بیانییه‌کان به‌شداربوون. کۆلیژی ئه‌ندازیاری به‌شی گه‌یاندن، به پێشانگای ئامێری پێشکه‌وتووی بواری گه‌یاندن به‌شداربوون.\nچالاکی کۆلیژی یاسا و په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌کان، بریتی بوو له درووستکردنی باڵوێزخانه‌ی تیۆری و پێشکه‌ش کردنی چه‌ند لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی یاسایی و نمایشکردنی چه‌ندین کتێب و نامیلکه‌ی تایبه‌ت به‌و به‌شه.\nماڵی کورده‌واری، که ماڵێکی فۆلکلۆرییه و له‌سه‌ر شێوه‌ی کۆن درووستکراوه، پێشانگایه‌کی شێوه‌کاری دکتۆر نه‌وزاد باجگر سه‌رۆکی ده‌سته‌ی ئه‌میندارییه‌تی زانکۆی جیهانی تێدا نمایش کرابوو.\nهه‌روه‌ها چه‌ند کۆمپیانیایه‌کی بواری گه‌یاندن و فامیلی مۆڵ و چه‌ند کۆمپیانیایه‌کی دیکه‌ی بازرگانی، نمایشی کاڵاکانی خۆیان کردبوو.\nزانکۆی جیهان، زانکۆیه‌کی سه‌ر به که‌رتی تایبه‌ته، ساڵی 2007 له هه‌ولێری پایته‌ختی باشووری کوردستان دامه‌رزاوه.\nنێردراوە لە لایەن Heval Nezhad at 7:09 AM\nسەکەوتوو بیت کاک هەڤاڵ\nهاوڕێی هێژا، کاکه چیا، زۆر سپاس و هیوای سه‌رکه‌وتن بۆ به‌ڕێزیشت.


عێراق 16/09/2021 - 20:21 ڕێبه‌ند سه‌عدوڵا\nئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە ڕێكخراوی فڕۆكەوانیی مەدەنیی ئێران بڕیاری دا سەرجەم گەیشتە ئاسمانییەكانی كۆمپانیای هێڵی ئاسمانیی عێراق ڕابگرێت، ئەمەش وەكو سزایەك لە بەرانبەر پابەند نەبوونی عێراق بە یاسای دەركردنی ڤیزای گەشتیاران.\nڕێكخراوی فڕۆكەوانیی مەدەنیی ئێران ڕای گەیاندووە تەواوی گەشتەكانی كۆمپانیای هێڵی ئاسمانیی عێراقی ڕاگرتووە، بە گەشتەكانی سەردانیكەرانی مەزارگەكانیشەوە.\nهەروەها ئاماژەی داوە كە پێشتر چەندین جار كۆمپانیا عێراقییەكەیان ئاگەدار كردووەتەوە كە بلێتی گەشتكردن بە گەشتیارانی ئێران نەفرۆشنەوە، تا ئەو كاتەی گەشتیارەكان ڤیزای عێراق وەردەگرن، بەڵام كۆمپانیا عێراقییەكە پابەند نەبووە.\nدەشڵێن بەم هۆیەوە ڕێكخراوی فڕۆكەوانیی مەدەنیی ئێران بڕیارەكەی داوە و تەواوی گەشتە ئاسمانییەكانی چوون و هاتنەوەی هێڵی ئاسمانیی عێراقی راگرتووە، لە سبەینێ هەینییەوە بڕیارەكە جێبەجێ دەكرێت.\nئاژانسی هەواڵی (ئیرنا) بڵاوی كردەوە كە ڕێكخراوە ئێرانییەكە بڕیاری داوە كۆمپانیا عێراقییەكە بە زووترین كات پارەی بلیتی ئەو گەشتیارانە بگەڕێنێتەوە كە نەیانتوانیوە بەهۆی نەبوونی ڤیزاوە سەردانی عێراق بكەن.


ده‌قی پرسیار: ئایا ئه‌و سه‌یارانه‌ی به قیست ڕای ده‌کێشرێن حه ڵاڵه یان حه رامه؟\nئایا خوای گه‌وره که‌ئینسانی دروست کردووه خێروشه‌ڕی داناوه ئه‌ی بۆ ئینسان به‌س چاکه ناکات بۆ گوناح ده‌کات.\nده‌قی پرسیار: ئایا پێغه‌مبه‌رایه‌تی به‌میراتی ماوه‌ته‌وه.\nده‌قی پرسیار: گه‌رکه‌سێك برینی هه‌بێت چی بکات بۆنوێژکردن بۆده‌ست نوێژ.\nده‌قی پرسیار: ئایا چ ئافره‌تێك باشه موسڵمان بیخوازێت وه‌نیشانه‌ی ئافره‌تی باش چین.\nده‌قی پرسیار: ئایاڕاگرتنی به‌رازدروسته یاخوت فرۆشتنی.\nده‌قی پرسیار: ئایا دروسته ڕاگرتنی سه‌گ وه ئایا به‌ڕاگرتنی سه‌گ له‌وماڵه دا نوێژ کردن دروسته.\nده‌قی پرسیار: ئایا به‌خه‌ت هه‌ییه له‌شه‌ڕعدا.\nئایا دروسته بچیتە سەر قەبری كەسێك و بڵێیت خوایە بۆ خاتری ئەم كەسە لێم خۆشبە یاخود شیفام بدە یاخود هەر دوعایەكی تر.\nئایا دەست پەڕواته استمناء به‌ده‌ست گوناحە وە بۆ چی وه‌ئایا جیاوازی ئه‌وه چیه چ به‌خۆت بکه‌یت یاخوت خێزان بۆت بکات ئه‌م کاره‌ییه ئەی ئەگەربیکه‌یت له‌ترسی ئه‌وه‌ی توشی گوناحی گه‌وره تر نه‌بیت بۆنمونه وه‌ك زینا خوا په‌نامان بدات ئایا چی بکه‌ین تکاییه\nكه سێكی مه سیحی پرسیار له موسڵمانێك دەكات و دەڵێت ئایا شاهیدی دانی 4 شاهید لەسەر ئەو كەسەی كه زینای كردووه ڕێگا خۆشكردن نییه؟! بۆ تاوان و زینای زیاتر چوونكه ئاماده بوونی 4 شاهید مه حاڵه.\nحوكمی نەچوونه نوێژی جەماعەت بەبێ عوزر چیه ؟؟؟ جزاك الله خیرا.\nمن تازە ژنم مارە كردووە كاتێك گواستمەوە چۆن یاخود چی بكەین تا منداڵمان نەبێت من هیچ شارەزاییەكم لێ نیە واتا جارێ حەزمان لە منداڵ نیە تەمەنیشمان بچوكە تەمەنی من 21ساڵه خێزانیشم 18ساڵە وەزۆریش زەعیفە پێم خوشە لەوكاتە منداڵمان هەبێ كاتی بتوانین پەروەر دەیەك\nمن زور بەی جار كاتیك قسە لەگەل دەسگیرانم دەكەم ئاوێكی سپی لە زەكەرم دێت لە كاتی تەلەفون كردن مارەش كراینە لێك ئایا غوسل واجب دەبێت یان نا.\nئافرەت دوای ئەوەی مناڵی ئەبێت، شیر لە مەمکەکانیدا دروست ئەبێت، ئایا بۆ پیاوەکە دروستە ئەوکاتە مەمکی بمژێت؟ ئەگەر شیررۆشتە دەمیەوە حوکمی چییە؟\nده‌قی پرسیار: ئایا ژماره سێ زده له‌ڕووی ئیسلامه‌وه چی له بۆ هه‌یه تکاییه وه‌ڵامان بدانه‌وه؟\nئایا درێژكردنی نینۆك گوناحه؟نوێژم قبول ده بێت ئه گه ر نینۆكم درێژبێت؟\nئایاكه سێك بۆجوانی حه وزی ماسی دابنێت له ماڵەوه ماسی زۆری تیا بێت تاوان بار دەبێت.\nزه حمه ت نه بێ ئه گه ر داری سیواك فرێ بده ی بۆنموونه له ناو ته نه كه یان هه ر جێگایه کی تر ئایه گوناهه؟\nده‌قی پرسیار: ئايا داپۆشينى ده‌موچاو بۆئافره‌تان سونه‌ته يان واجبه ؟


هەرێمی کوردستان: وڵاتێکی دەرۆزەکەرو سیاسەتی دەستپانکردنەوە\nدیمەنی بەشینەوەی کارتۆنە خۆراک لەسەرووەختی کۆرۆناو بەزمی مووچەدا، وێنەی برسێتی پاش راپەڕینی(١٩٩١) هێنایەوە بەرچاومان. پاش کشانەوەی دامودەزگاکانی حکومەتی ناوەند، ژیان و گوزەرانی خەڵک پشتی بەکۆمەکی و هاوکاری نێودەڵەتی دەبەست. هەرێمی کوردستان وەک "سەبەتەخۆراکێکی مەزن" کەوتەسەر نەخشەی رێکخراوە مرۆییەکان. هەرێم بووە مۆڵگەی رێکخراوە "خێرخوازییەکان".\nکەمخۆراکی نەوەدەکان بەشێکی دانەبڕاوی ژیانی خەڵکە، تەنانەت ئەوانەی لەو دەیەدا هاتنەدنیاوە مۆرکی ناڕێکی تەندروستیان بەهۆی بەدخۆراکیەوە بەلەشولارەوە دیارە. دەرچەی دەربازبوون لەو دۆخەش، کەڵکەڵەی رووکردنەوە ئەورپا یان چاوبڕینە هاوکاری مادیی رێکخراوەکان بوو. لێرەوە، زەمینەی لەکارخستن و پشتبەخۆنەبەستن، دەبێتەسروشتی دووەمی مرۆڤی ئێمە. نەبوونی کارو داهات رێخۆشکەربوو کە پشت بەئازوقەوەرگرتن و دانیشتن لەماڵەوە بێت.\nخەڵکانێکیش لەخزمەتگوزاریی ئاسایی پزیشکی و کشتوکاڵییەوە تاسیخوڕیکردن کاریان لەرێکخراوەکاندا دەکرد. دووزلحزبەکەش دوای کەوتنی رژێم و لێشاوی پەترۆدۆلار، بێکاری و نەبوونی گوزەرانیان قۆستەوە تا خەڵکەکە ببێتە چەکدارو دەنگدەر بەبەرامبەر بەدامەزراندنیان. رێکخراوە ئایینەکان، ئیسلامییەکانیش دەرفەتیان قۆستەوە. لەژێر پەردەی هاوکاری مرۆیی و خێرخوازیدا، خەڵکیان کردە پاشکۆی باوەڕەکانیان.\nهەموو ئەم کارانە کەناوی "خێرخوازی و هاوکاریی مرۆیی"بوون کە هێندەیتر مرۆڤی ئێمەیان کردە بەرخۆرو کارنەکەرو پاڵدانەوەو حەزکردن بەماڵی ئییف و موفت تێیاندا چێندرا. ئەم وێنە گشتییە، راستیەکیتریش دەردەخات؛ کە چۆن هەرێم و مرۆڤی ئێمە بەچ پرۆسەیەکی بەرخۆریی و دەرۆزەکەر-سواڵکەریدا تێپەڕییووە. تەنانەت، لەئاستی و حکومەت و دامەزراوەکانیشدا ئەمە رەنگیانداوەتەوە. ئێستە کە حکومەت -بەووتەی خۆی- توانای پێدانی موچەو تێرکردنی ئەو هەموو موچەخۆرەی نییە، بوونەتەبار بەسەرییەوەو زەبرێکی پشتشکێنی لەکارتی دانوستانەکان هەرێم/بەغدا داوە.\nپەتای کۆرۆناو دابەزینی نرخی نەوت و ناکۆکی لەگەڵ حکومەتی ناوەند، وایکرد دیمەنی هەژاری جارێکیتر بگەڕێتەوە. پەیتا پەیتا میدیاکان بۆ نێشاندانی بارودۆخی سەختی گوزەران، خەڵکانێک بەچاو فرمێسکاوییەوە دەهێنە بەرکامێرا. لەولاوەشەوە سەرمایەدارو بازرگانەکان وەک 'حاتەمی تایی' هەڵمەتی خێروخوازیان کردۆتە مانشێیتی هەواڵەکان.\nئیدی، جارێکتر مرۆڤی ئێمە فێری دەرۆزەکردن، چاوشۆڕی و دەستپانکرندەوە دەکرێت. نکولی لەوەناکەم کەسانێک لەسەرهێڵ و ژێر هێڵی هەژاریدان، بەڵکو تاسەر رەگ دژ بەو وێناکردنەی دۆخەکەم. کارەساتە، مرۆڤی ئێمە بەو جۆرە بێئیرادەو بێئختیار بکرێت. لەناچاریدا سەر بۆ خێرخوازێک دانەوێنێت. مەترسیدارترین شت بیرۆکەی خێرخوازییە.\nبەبیانوی دۆخی نائاسایی و قەیرانەوە، حکومەت و دامەزراوەکانی لەئەرک و کارەسەرەکیەکانیان خۆیان دەدزنەوە. دابینکردنی پێداویستییەکان بەرێکخراو خێرخوازانەوە دەسپێرن. ئەمە کۆیلایەتیکردنی مۆدێرنی بەناوی خێرەوە. مرۆڤ شایەنی بەزەیی و خێرپێکردن نییە. بەڵکو مافی سروشتی لەسەر حکومەتە کە هەلیکارو ژیانی دابینکات. تواناو بەهرەکان پەرەیان پێبدرێت. کوشتنی مرۆڤ ئەوەیە کە تەنها فێری سکپڕکردن بکرێ تا بیرلەهیچیتر نەکاتەوە.\nکارەساتە حکومەت خۆی داوا لەدەوڵەمەندو سەرمایەداران بکات تا هاوکاری هاونیشتمانیان بکەن. بەوە حکومەت کۆتایی بەڕۆڵ و مەرجی هەبوونی خۆی دەهێنێت. هەڵمەتی خێرخوازی، هەوڵێکترە بۆ رزگارکردنی حکومەتە لەکەمتەرخەمیەکانی. چونکە، بەخشینی خۆراک/پارە بەناوی خێرخوازییەوە، دەچێتە خانەی ئارایشتکردنی کەموکورتیەکانی دەسەڵاتەوە.\nبەشێکی رێکخراوەکان راستەوخۆ بە"سامانی حزب" رووی خۆیان سپیدەکەنەوە. ئەوانەی کەرتی تایبەتیش، پشکی بەرپرسن یان سوودمەندبوون لەپرۆژەکانی شارەوانی و گومرگ و حکومەت و ئاسانکاریان بۆکراوە. سەیرنییە، کۆمپانیایە لەبوارێکدا خەڵکی دەڕەتێنێ کەچی دێت باسی هەتیو بێوەژن و هتد... دەکات.\nئەوەشی کەناوی هاوکاریە، جگەلە ریکلامی بازرگانی و پەردەپۆشکردن کاری نایاسایی و نامۆراڵی زێتر نییە. کوشتنی تواناو بەهرەی مرۆڤە لەوەی بەدەست و رەنجی شانی خۆی بژێویی دابینکات. بەزەبری نان، ملکەچ و کۆنترۆڵی بکەیت. هەرچی شکۆو ئیرادەیە، مەردایەتی و جوامێرییە بەناوی هاوکاری و خێرەوە بکوژیت.\nمن لەگەڵ هاندان و رەخساندنی دەرفەت و هەلی باشترکردنی ژیان و گوزەراندام. دژی بیرۆکەی خێروچاکەم. چونکە، پڕە لەخۆپەرستی و خۆپەسەندی و نەوی سەیرکردنی ئەوتیر. هەر لایەنێک باوەڕی بەچاکەکاری هەیە، با لەپرۆژەی بنیانتنان و پەرپێدانی بەردەوامی تواناو بەهرەکانەوە دەستپێکات. لەڕێی رەخساندنی دەرفەتەوە هاوکاربێت. پرۆژەیەک کە مرۆڤ بەهۆیەوە هەست بەرپرسیارێتی و بڕیاردەربێ لەسەر چۆنیەتی ژیان و دابینکردنی گوزەرانی بدات. مرۆڤ سەربەخۆبکات نەک کۆیلە.\nسوود لەتواناو بەهرەو شارەزایی پیشەییان وەربگرێ. دەستوبازویان بەگەڕبخات، نەک لەژێر پەردەی هەژاریدا لە دەستوپێیان بخات. بیرۆکەی خێروخوازی -بەدەر لەنیازو مەبەستی کەسەکە- خاڵی نییە لەبەرژەوەندی بێبەرامبەر. تەنانەت ئەگەر بۆ ئەودونیا/خوابکرێ. لەبەرئەوەی کەسەکە بەباوەڕی خۆی دەقاتی لەدونیاکەیتر وەردەگرێ. یان لەپێناو سڕینەوە خراپەیەکدا دەیکات. تەنانەت، ئاسوودەیی ویژدان و دەروون لەهاوکاری و خێردا بەدەرنییە.\nبەرژوەندی هاوبەش لەخێرخوازیدا ئەوەیە بێبەرامبەر نییەو چەواشەکاری تێدایە. باشترە چەمکەکە بگۆڕدرێت. چونکە، سووکایەتیکردن بەوەرگری تێدایە. لەجیاتی ئەوە 'پەرەپێدان و بنیاتنانی مرۆیی' دابنرێت. ئەمەش هەر ناوگۆڕین نییە بەڵکو وەگەڕخستن، دۆزینەوەو رەخساندنی دەرفەت بۆ تواناو بەهرەکانە لەبواری خۆیاندا.\nئاخر، ئەوە چییە تۆ مەڕێ بکەیت بەخێر بۆئەوەی بیست خێزان گۆشت بخوات، دەمانگی رەبەق زەقەی چاوی بۆ ژەمێکی گونجاوبێت؟ لەجیاتی ئەوە پرۆژەی درێژخایەن و خۆژین سازبکەن. وەک ووتراوە؛ مامۆستای باش ئەوەیە فێری راوەماسیت بکات، نەک ماسیت بۆ بگرێ. ئەم هەموو خێرانە، وامان لێدەکەن تەنها خەون بەژەمێک و سکپڕکردنێک بکەینەوە نەک کێشەو گرفتەکان چارەسەربن. تکایە، مرۆڤ مەکەن بەرەجەبی ژیر دارهەنجیرەکە کەپیشەی رۆژانەی دەمکردنەوەیە و خەون بەهەنجیرێکەوە کە بەڕێکی راستەوخۆ بکەوێتەدەمییەوە ببینێت.\n3 هەزارجار بەڵێ بۆ شەڕی ناوخۆ\n4 چۆن کۆرۆنا پرسە فەلسەفیەکانی بەگەردوونیکردەوە\n5 کۆرۆنا لەنێوان فاکت و فەنتازیادا\n6 پەرلەمان و بەیاساییکردنی ناعەدالەتی\n7 پشتیوانکردنی بەغدا رازیبوونە بەهەژموونی ئێران\n8 ئەو کارەساتە راگرن کەناوی زانکۆیە\n9 حکومەت بەسیاسەت نەک بەبڕیار بەڕێوەدەبرێت\n10 به‌رخۆریی هزریی له‌روناکبیری کوردیدا\n11 سێ خەسڵەتی مه‌ترسیداری یه‌کێتی‌و پارتی


ناوی شێخ ئەحمەد کوڕی شێخ محەممەد جزیرییە. وشەی جزیری لە ناویدا ئاماژە بە جزیرەی بۆتان دەکات. ساڵی ١٥٧٠ لە جزیرەی بۆتان ھاتووەتە دنیاوە کە سەردەمی ئەمیر شەرەف خانی کوڕی میر ئەبدال بووە. لە تەمەنی (10)دە ساڵییەوە لەلای باوکی دەستی بە خوێندن کردووە و پاشان چووەتە لای زانا بەناوبانگەکانی جزیرە و فێری زانست بووە. بە فەقێیەتی ھەموو ناوچەکانی جزیرە و ھەکاری و ئامێدی و دیاربەکر و عەمادیە گەڕاوە و لە تەمەنی ٣٢ ساڵیدا ئیجازەی مەلایەتی پێدراوە، پاشان بووەتە مەلا و زۆربەی کاتی بۆ وانەوتنەوە تەرخان کردووە.\nقاڵب و وەزن[دەستکاری]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مەلای_جزیری&oldid=902883»


Scream » DidiMn\nبوون و بیانووە ساختەکانی\nپێش ئەوەی دەرفەتی بیرکردنەوەمان بۆ بڕەخسێت\nوەک لیبوک بۆ بەردەوامییان بەکاریان هێناین.\nکاتێک ویستمان لەگەڵ خۆر، لەگەڵ سروشتدا ئاوێزان ببین،\nكتێبی هونه‌ری سه‌ده‌ی بیست: فێرناندۆ بۆتێرۆ\nخێزانێك، سەریان ئاوساو و جەستەیان خڕومڕ، وەک هەمیشە چێژ لە سەیرانی دوانیوەڕۆیەکی یەکشەممە دەبینن. باوکیان بە جگەرەیەکەوە لەسەر لا پاڵی لێ داوەتەوە. دایکیان خۆی رازاندۆەتەوە و بۆی داکەوتووە و چاودێری دوو منداڵی خڕومڕ دەکات. کوڕەکەیان کە دەستێک جلی دەریاوانی لەبەرکردووە، وەک پاسەوان لە پشتیانەوە وەستاوە.


رۆسۆ ؛ ڕێبازی مرۆڤ، ڕێبازی هاوڵاتی، ڕێبازی مەدەنی – سه‌رده‌م\nرۆسۆ ؛ ڕێبازی مرۆڤ، ڕێبازی هاوڵاتی، ڕێبازی مەدەنی\n(لە پەیمانی کۆمەڵایەتیەوە، بەرهەمی ڕۆسۆ)\nهەندێک لە تیورە دێرینەکانی لێکبوردن بەهۆی ئەوەوە کە هیچ کەس ناتوانێت دڵنیا بێت لەوەی بڕواکانی خۆی هەقیقەتە، پێشنیاری لێبوردن بەرامبەر بیروڕای ئەوانی دی و ئازادهێشتنیان بۆ هەلبژاردنی ڕێبازی خۆیان دەکەن. چونکە کاتێک هیچ هەقیقەتێکی بێگومان بوونی نەبێت، هیچ ڕەهایەک نیە بۆ ئەوەی بەسەر خەڵکیدا بیسەپێنیت. ڕۆسۆ بنەمای یەکەم قەبوڵ دەکات،بەڵام گومان لە دووهەم دەکات: ئازادی ڕێبازو مەزهەب دەشێت دەرئەنجامی کارەساتاوی بۆ ئاشتی کۆمەڵایەتی هەبێت، ڕێکخستنی سیاسی پێویستی بە ڕێباز و مەزهەبێکی هاوبەشی گشتی هەیە. ڕۆسۆ بەپێچەوانەی لۆکەوە دین بە بەشێک لە بواری تایبەتی نازانێت. دین مەسەلەیەکی گشتیە، چونکە بەرپرسیاری کرداری ڕاستی هاوڵاتیانە: دین بە پێکەوەگرێدانی مرۆڤەکان لەسەر بناغەی شێوە خەیاڵی و سۆزداریەکان بەشێوەیەکی هەستپێکراو، مۆری سەلماندن لەو ڕێکەوتنە عەقڵانیانە دەدات کە پەیمانی کۆمەڵایەتی درووست دەکەن. دین ڕەهەندی پیرۆزی پەیمانی کۆمەڵایەتی بەهێز دەکات. دەوری سەرەکی دین خزمەتکردنی مەدەنیەتە، لەڕێگەی هاندانی هاوڵاتیانەوە بۆ ئەنجامدانی ئەرکە ئەخلاقیەکان.\nبەڵام سەرەتا دەبێت ببینین مەبەست لە مەزهەب یان ڕێباز چیە؟ ڕۆسۆ چەندجۆرە ڕێبازێک دەناسێت: ڕێبازی مرۆڤ، ڕێبازی هاوڵاتی و مەسیحیەت. ئەم دابەشکردنە سەیر دێتە پێش چاو. ئایا ڕۆسۆ فەرامۆشی ڕێبازەکانی دی دەکات؟ لەڕاستیدا ئەو پێشتر ئەو ڕێبازانەی تاوتوێ کردووە: ئەگەر چەند خوا پەرستی نەریتی (پۆلو تئیسم) دەرئەنجامی دابەشبونی نەتەوەییە، چەند خوا پەرستی دوایی (پاگانیسم)یش تەنیا ڕێبازە نەتەوەییەکان بە ڕێگەپێداراو دەناسێت و لەنێوان خواکان و یاساکاندا جیاوازی ناکات. لە ئەنجامدا جەنگی سیاسی دەگۆڕێت بۆ جەنگی دینی، چونکە بۆ بڕواپێهێنانی نەتەوەکانی دی بە ڕێبازی خۆت، ئامرازێک جگە لە زاڵ بوون بەسەریاندا نیە: مانای ئەم قسەیە ئەوەیە ڕێباز و مەزهەبە نەتەوەیەکان لێبوردنیان نیە. ڕۆسۆ دەڵێت لەبارەی حەزرەتی محەمەدیشەوە هەروایە. ئەو توانی ڕژێمە سیاسیەکەی لەگەڵ دیندا بەیەکەوە گرێ بدات، بەڵام دواجار لەگەڵ دابەشبوونی سەرزەمینەکەیدا، دابەشبوون مەزهەبی لەو ڕژێمەدا ڕوویدا.\nلەبنەرەتدا ئەوەی لەم شیکردنەوانەدا گرنگە، شێوازەکەیەتی. شێوەی لێکۆڵینەوەی ڕۆسۆ لەبنەڕەتدا شێوەیەکی پراکتیکیە: ڕۆسۆ دینەکان بەپێی دەوری کۆمەڵایەتیان تاوتوێ دەکات، نەک بەپێی بەهای ڕاستەقینە بوونیان. پێوەرەکەی ڕۆسۆ سوودمەندیانە. بە بڕوای رۆسۆ دەکرێت مەزهەبەکان بە پێی ئەوەی ئایا پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکانیان بە بەهێزکردنی هەستی نیشتیمانپەروەری، پتەو کردووە یان نا، تاوتوێ بکرێت. نوێکردنەوەی پراکتیکی (دەوری مەزهەبەکان، کۆمەلایەتیە) دەبێتە جێگرەوەی ڕەدکردنەوەی تیوری (دەوری مەزهەبەکان، پێشاندانی هەقیقەتی خودا نیە). ڕۆسۆ مەسەلەی هەقیقەتی مەزهەبەکان دەخاتە لاوە، چونکە ئەوەی گرنگی زۆرتری هەیە، دەرئەنجامەکانی بیروڕای هاوڵاتیانە بەسەر ڕەفتار و کرداریاندا، نەک ناوەڕۆکی حوکمەکان و دۆگماکان. رۆسۆ لە کتێبی ئەمیلا پێچەوانەی ئەمە شتێک ناڵێت: “من هەموو مەزهەبەکان بە چاوی دەزگایەکی ڕزگارکەر سەیر دەکەم کە لەڕێگەی یەک ڕێبازەوە، شێوەیەکی یەک ڕیتم بۆ ستایشی خودا، لەهەر وڵاتێکدا بەرپا دەکەن”. هەر ڕژێمێکی سیاسی مەزهەبێکی فەرمی بۆ خۆی هەیە: لەبەرئەوە دینی فەرمی “شتێکە پاوانی ڕێکخستنی سیاسی وڵاتە”.\nهەنوکە دەتوانین باشتر لە مانای ڕێبازی مرۆڤ و ڕێبازی هاوڵاتی تێبگەین. رێبازی مرۆڤ”پەرستگاو میحراب و ڕێوڕەسمی نیە”،”سنوردارە بە پەرستنی دەروونی خودای مەزن و ئەرکە نەمرە ئەخلاقیەکان”. ڕێبازی مرۆڤ خوا پەرستیە، ژمارەیەکی کەم حوکمی دۆگمای هەیە: پلەی جێگری قەشە (لەم مەزهەبەدا) وا فێردەکات کە بوونێکی باڵا هەیە کە ئیرادەکەی بە ڕێکخستنێکی عاقڵانە، بوونەوەرەکان ئەخاتە جوڵە و سروشت ئەخاتە جموجۆڵ، و دادپەروەری خودایی و دەروونی مرۆڤ کە جیا لە جەستەیە و نەمرە، لە جیهانێکی تردا پاداش دەکات یان سزا دەدات. کەوابوو ئەم ڕێبازە لەبنەڕەتدا چەمکێکی ئەخلاقی هەیە، چونکە “ئەرکە ئەخلاقیەکان دەستنیشانی دەکات”. ئەمە بە چ مانایەکە؟ بەمانای ئەوەیە ئەرکەکان نوێنەری ئەخلاقیاتێکن کە کەس ڕاینەگەیاندووە، دەرئەنجامی پەیمانی کۆمەڵایەتی نیە، بەڵکو سروشتیە، واتە لەخودی مرۆڤدا هەیە. لێرەوە رێبازی مرۆیی ڕێبازێکە سەرتاپاگیر و گەردوونی کە لەناو دەروونی ویژداندا فێرکراوە. ویژدانی مرۆڤ ئەخلاقیاتێکی خۆڕسکی لەگەڵ خۆیدا هەیە کە ڕێگەی گواستنەوەیەی بۆ ژیانی کۆمەڵایەتی خۆش دەکات. جێگری قەشە پشتراست دەکاتەوە: “کەوابوو لە قوڵایی دەروندا بنەمای خۆڕسکی دادپەروەری و پاکژی بوونی هەیە”، و بناغەی ڕێبازی مرۆڤ هەمان شتە. “ویژدان! ویژدان! غەریزەیەکی خودایی، بانگێکی نەمر و ئاسمانی…” ئەگەر سروشت بنەمای ئەخلاقە، ویژدانی ئەخلاقی وەک غەریزەکەی خودایی دەردەکەوێت. جێگیربوونی لە جەستەدا، مرۆڤ لە حاڵەتی ئاژەڵی ڕزگار دەکات و بەرزی دەکاتەوە بۆ بەرزترین حاڵەتی ئەخلاقی.\nڕۆسۆ ڕێبازی مرۆڤ لەگەڵ مەسیحیەتدا بەیەک شت دەزانێت. تێبینی ئەوە دەکات لەنێوان ڕێبازی مرۆیی و مەسیحیەتی مێژوویدا یان “دینی قەشە” جیاوازی هەیە: ڕێبازی سروشتی هەمان مەزهەبی ئەنجیلەکانە، بەو مانایەی ئارەزووی گەردوونی بوون و سەرتاپاگیری هەیە. چونکە لەم دینەدا هەموو مرۆڤەکان کە مناڵی یەک خودان، یەکتر بە برا دەزانن. بەڵام ئەم دینە لەخزمەتی سیاسەتدا نیە: “دەسەڵاتی بەرهەمهاتووی یاساکان، بۆ یاساکان بەجێدێڵێت”. ڕۆسۆ ڕەخنەی بەها بەرگریەکانی مەسیحیەت لەسەر بناغەی پێوەری سودمەندی دەکات. کە پێشتر دەستنیشانی کردووە: مەسیحیەت لەبەرئەوەی مەدەنی نیە، مەحکومە، چونکە پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکان بەهێز ناکات. “دینێکی تەواو ڕۆحانیە”، ئەو فەزیڵەتانەی فێری خەڵکی دەکات، ئەنداماکانی بێتوانا دەکات بۆ بەرگریکردن لە نیشتیمانی خۆیان، و “پابەندی و پێکەوە بەستن” درووست دەکات. ڕۆسۆ ڕەخنەکانی بیل لە مەسیحیەت دووبارە دەکاتەوە، بەڵام دەرئەنجامی جیاوازی لێ وەردەگرێت. ناسوودمەندی فەزیڵەتە ئەخلاقیەکانی مەسیحیەت، نابێت هاوکاری ئەو بیرۆکانە بکات کە خوانەناسییش دەتوانێت پایەیەک بێت بۆ کۆمەڵگا. ڕۆسۆ بە پێچەوانەوە دەڵێت دەبێت شێوەیەکی تری دین قەبوڵ بکرێت کە لەگەڵ ڕێبازی سروشتی و ڕێبازی مەدەنیدا بگونجێت.\nڕۆسۆ جیاوازی لەنێوان ڕێبازی هاوڵاتی و ڕێبازی مەدەنیدا دەکات. ڕێبازی هاوڵاتی کە گەل بە نیشتیمانەوە گرێ دەدات، ڕێبازێکی نیشتیمانیە. دۆگماکان و ڕێوڕەسمەکانی لە یاسا مەدەنیەکاندا دێت. ئەگەر ئەو سوودەی هەیە کە هاوڵاتیان بە یاساکانەوە پابەند بکات، ئەو عەیبەی هەیە کە هەرچیەک بێگانە بە نەتەوە بێت، بە دڕندانە دەناسێنێت. تەنیا بۆ هاوڵاتیان ئەرک دیاری دەکات، نەک بۆ سەرجەم مرۆڤایەتی. بە دەربڕەنێکی تر پێچەوانەی مەسیحیەتە کە بۆ سەرجەم مرۆڤایەتی ئەرک دیاری دەکات، بەڵام لەناوەڕۆکدا خەڵکی لە بەرگریکردن لە نیشتیماندا بێ توانا دەکات.\nرێبازی مەدەنی باشیەکانی هەردوو رێبازەکەی هەیە. وەک ڕێبازی مرۆیی بەرگری لە ” بوونی خودای بەتوانا، هوشیار، چاکەکار، پێشبینیکەر و خۆشبەختی چاکەکاران، سزای گوناهباران، پیرۆزی پەیمانی کۆمەڵایەتی و یاساکان” دەکات. حوکمەکانی کە کورت بۆتەوە بۆ کۆمەڵیک دۆگمای کەم، لەلایەن میرەوە دانراوە. دەسەڵات و سەلاحیاتی میر مەزهەبی نیە، بەڵکو سیاسیە، تا ئەو جێگەیەی کە ڕێبازی مەدەنی تەنیا سەرنجی لەسەر ڕەفتاری کەسەکانە، نەک بیروڕایان (لانیکەم تا ئەو جێگەیەی کاریگەری لە کردارەکانیان نەبێت). پەیمانی کۆمەڵایەتی و دەوڵەت وەک شتی پیرۆز بە هاوڵاتیان دەناسێنێت، و پەیڕەوانی خۆی لەپەیوەندیەکی هاوبەش و دیاردا بە بەرژەوەندی مەدەنیەوە دەبەستێتەوە. ڕێبازی مەدەنی بەم مانایە نوێنەری ” هەستە کۆمەڵایەتیەکانی مرۆڤەکانە کە بێ ئەو مومکین نیە هاوڵاتیانی باش یان پەیڕەوانی وەفادار بن”. ڕێبازی مەدەنی نیشتیمان پەروەری لە هاوڵاتیاندا درووست دەکات، کە ئەمیش دەیانبەستێتەوە بە یاساکانەوە و دەبێتە هۆی ئەوەی ئەرکە مەدەنی و ئەخلاقیەکانی خۆیان خۆش بوێ. بێ ئەوەی ویژدانەکان ناچار بکات، دڵەکان یەکدەخات، چونکە پێی لەناو ڕێبازی سروشتیدایە.\nئەگەرچی ڕێبازی مەدەنی لێکوبردنی هەیە (چونکە هەمان هەمەکی و سەرتاپاگیری ڕێبازی مرۆیی هەیە- بەڵام سنوورێک بۆ لێکبوردن لەبەرچاو دەگرێت. ڕۆسۆ بڕوای وایە دەوڵەت مافی ئەوەی هەیە کەسانێک کە نایەنە ناو ڕێبازی مەدەنیەوە، نەک وەک بێ باوەڕ، بەڵکو وەک ئاژاوەگێر و ناکۆمەڵایەتی لەوڵات دوور بخاتەوە. خوانەناس ناتوانێت هاوڵاتیەکی باش بێت. ئەو کە لەدادپەروەری خودا نەترسێت و بەهۆی ڕێبازی مەدەنیەوە خۆشەویستی نیشتیمان، یاسای مەدەنی و ئەرکەکانی خۆی نەناسێت، ئەوا تەنیا بەدوای بەرژوەندیەکانی خۆیەوە دەبێت و تەنیا سزا مەدەنیەکان دەتوانێت کۆنتڕۆڵی بکات. ئەم بەڵگاندنە پێشینەی هەیە: لەبەرئەوەی خوانەناس ئەخلاقی نیە، ناتوانێت پابەند بێت بە پەیمانەکانیەوە وەک شتێکی پیرۆز، لەکاتێکدا پەیمانەکان بناغەی پەیمانی کۆمەڵایەتین. بەڵام ڕۆسۆ ئەم ئەرگومێنتە چاک دەکاتەوە و دەڵێت دەبێت هەستێکی هاوبەش کە خۆشەویستی ئەنجامدانی وەزیفە دەوروژێنێت، بۆ عەقڵانیەتی پەیمانی کۆمەڵایەتی زیاد بکرێت. ڕۆسۆ لەنێوان لێکبوردنی زەمینی و لێبوکردنی دینیدا جیاوازی ناکات: ئەم دووانە لەیەک جیا نابنەوە، چونکە دین سەرچاوەیەکی گرنگی بڕواهێنانە بە یاسا دەوڵەتیەکان وناسینی ئەرکە مەدەنی و ئەخلاقیەکان. ڕۆسۆ بەمشێوەیە دەیەوێی لە بیل و ویلیام ڤاربرتۆن دوور کەوێتەوە: لە بیل لەبەر ئەو هۆیە کە دەوری کۆمەڵایەتی دین قەبوڵ ناکات، لەکاتێکدا بە بڕوای ڕۆسۆ هیچ دەوڵەتێک بێ بناغەیەکی دینی دانەمەزراوە، و لە ڤاربرتۆن لەبەرئەوەی مەسیحیەت بە سەقامگیرترین پایەی دەوڵەت دەزانێت، و سەرنج لەوە نادات کە یاسای مەسیحی لەڕاستیدا بەرلەوەی بۆ درووستبوونی دەوڵەت سودمەند بێت، زیانبەخشە.\nبەڵام تێبینیە سیاسیەکان بخەینە لاوە، باسی مافەکان بکەین و بۆ ئەم مەسەلە گرنگە بنەماگەلێک دابڕێژین. مافێک کە پەیمانی کۆمەڵایەتی بە میری دەدات لەبەرامبەر پەیڕەوانی خۆیدا، وەک گووتم لە سنووری سودمەندی گشتی تێناپەڕێت. لەبەرئەوە ئەندامانی کۆمەڵگا ناچار نین لە بواری بیروڕاکانی خۆیاندا جگە لەوانەی کە گرنگی بۆ کۆمەڵگا هەیە، لەبەردەم میردا لێپرسینەوەیان هەبێت. بەڵام بۆ دەوڵەت گرنگە هەر هاوڵاتیەک ڕێبازی خۆی هەبێت کە عەشق بۆ ئەنجامدانی ئەرکی تیا درووست بکات. بەڵام حوکمەکانی ئەم ڕێبازە جگە لەو جێگەیانەی کە پەیوەندی بە ئەخلاق و ئەرکەکانەوە هەیە کە پەیڕەوان لەبەرامبەر ئەوانی دیدا هەیانە، پەیوەندی بە دەوڵەت و ئەندامانی دەوڵەتەوە نیە. هەرکەس دەتوانێت هەر باوەڕێکی دەوێت هەیبێت ، و مافی میر نیە ئاگادار بێت لێی. چونکە میر هیچ دەسەڵاتێکی لە جیهانەکەی تردا نیە، کەوابوو چارەنووسی هاوڵاتیان لە ژیانی ئایندەدا هەرچیەک بێت، بەو مەرجەی لەم جیهانەدا هاوڵاتی باش بن، پەیوەندی بەوەوە نیە. کەوابوو تەنیا یەک جۆر دانپیانانی بیروڕای مەدەنی بوونی هەیە کە میر دەبێت ڕێساکانی دابنێت، ڕێساگەلێک کە نەک رێک وەک دۆگما دینیەکان، بەڵکو وەک جۆرێک هەستی کۆمەڵایەتیە کە بێ بوونیان ناکرێت هاوڵاتیەکی باش یان هاونیشتیمانیەکی وەفادار بن. میر دەتوانێت هەرکەس بڕوای پێ نەبێت لە وڵات دەربکات و نەفی بکات، نەک وەک بێ باوەر، بەڵکو وەک کۆمەڵایەتی نەبوون، وەک ناشایستەیی لە عەقشقی ڕاستەقینە بۆ یاساکان، بۆ دادپەورەری و لە حاڵەتی پێویستدا خۆفیداکردن لەپێناوی ئەنجامدانی ئەرکدا. ئەگەر کەسێک پاش قەبوڵکردنی ئەم حوکمانە، ڕەفتاری بەشێوەیەک بێت کە گوایە قەبوڵی نەکردووە، سزای مردنی هەیە، کەسێکی وا گەورەترین تاوانی کردووە، لەبەرامبەر یاساکاندا درۆی کردووە.\nدۆگماکانی ڕێبازی مەدەنی دەبێت سادە، کورت، ڕوون و بێ ڕوونکردنەوە و تەفسیر بن. بوونی خودایەکی بەتوانا، هۆشمەند، چاکەکار، ئایندەبین، ئامادەکەری ژیانی ئایندە، خۆشبەختی چاکەکاران، سزادانی خراپەکاران، پیرۆزی پەیمانی کۆمەڵایەتی و یاساکان و حوکمە پۆزتەیڤەکانە. بەڵام من حوکمە نیگەتیڤەکان تەنیا کورت دەکەمەوە بۆ یەکێک کە ئەویش نەبوونی لێکبوردنە. نەبوونی لێکبوردن لەو شێوانەیە کە ئێمە ڕەدی دەکەینەوە.\nبە بڕوای من کەسانێک کە جیاکاری لە نێوان نەبوونی لێبوردنی مەدەنی و نەبوونی لێبوردنی دینیدا دەکەن، هەڵەن. ئەم دوو لێبووردنە لەیەک جیانابنەوە. ژیانی بە ئاشتیانە و ئارامی لەگەڵ کەسانێکدا کە بە مەلعون دەناسرێن، مومکین نیە. خۆشویستنیان نەفرەت دەبێت لەخودایەک کە سزایان دەدات. دەبێت ئەوانە یان بگەڕێنرێنەوە بۆ ڕێگەی ڕاست، یان سەرکوت بکرێن. لەهەرشوێنێک نەبونی لێبوردنی دینی قەبول بکرێت، مەحاڵە دەرئەنجامی مەدەنی نەبێت، و هەرکەواش بوو، میر چیدی میر نابێت، تەنانەت بۆ ماوەیەکی کورتیش: هەر لەو ساتەوەختەوە ئیدی قەشەکان دەبنە سەرداری ڕاستەقینە و شاکان دەبنە خزمەتکاریان. هەنوکە کە چیدی ڕێبازێکی نیشتیمانی یەکتا بوونی نیە و بوونی نابێت، دەبێت لێبووردە بین لەگەڵ سەرجەم ئەوانەی لێبوردوون بەرامبەر کەسانی دی، تا ئەو شوێنەی حوکمە مەزهەبیەکانیان ناکۆک نیە بە ئەنجامدانی ئەرکەکانی هاوڵاتیان. بەڵام هەرکەس جورئەتی ئەوە بکات بڵێت: “لەدەرەوەی کەنیسە ڕزگاری نیە، دەبێت لە وڵات دەربکرێت، مەگەر ئەوەی دەوڵەت و کەنیسە و شازادە، ئەسقەف بێت. حوکمێکی وا دۆگمایی تەنیا لە یەک حکومەتی مەزهەبیدا ڕاستە و لەهەر حکومەتێکی تردا زیانبەخش و ترسناکە. ئەو هۆیەی بۆ باوەڕهێنانی هانری چوارهەم بە مەزهەبی کاسۆلیکی دەیهێننەوە، دەبێت وا لە هەموو مرۆڤێکی شەرافەتمەند و بەتایبەتی هەر شازادەیاک بکات کە توانای ئەرگۆمێنتی هەیە واز لەو دینە بهێنێت\n Emile لە بەرهەمە بەناوبانگەکانی ڕۆسۆ.\n لەبارەی پەیمانی کۆمەلایتیەوە، بەشی جوارهەم، ٧.\n هانری چوارهەم (١٦١٠-١٥٥٣) پاشای فەڕەنسا. پێش گەیستن بە پاشایاەتی سەردەمی کوشتاری پرۆتساتنەکان بە دەستی کاسۆلیکەکان، نکۆڵی لە مەزهەبی خۆیکرد کە پرۆستتانت بوو ، و دانی بەوەدا نا کە کاسۆلیکە. بەڵام ئەم نکۆڵی و دان پیانانە ڕاستگۆیانە نەبوو، کە دواتر پاش راکردنی ڕابەرایەتی پرۆستتانەکانی لە ئەستۆ گرت. بەڵام جارێکی تر لە ساڵی ١٥٩٣ لەبەر هۆی سیاسی وازی لە مەزهەبەکەی خۆی هێنا و بۆ گەیشتن بە پاشایەتی فەڕەنسا بوو بە کاسۆلیک. (و.ف)\n2021-03-03 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Untitled-1-copy.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-03-03 19:59:182021-03-03 20:00:35رۆسۆ ؛ ڕێبازی مرۆڤ، ڕێبازی هاوڵاتی، ڕێبازی مەدەنی


ئەمەریكا و توركیا؛ ناكۆكی لەسەر ناسنامە\nناسنامە و بەرگریكردن لە ناسنامە یەكێكە لە پرسەكانی دنیای ئەمڕۆ! یەكێكە لە تەوەرەكانی ململانێ لە پێوەندییە نێودەوڵەتییەكان. دیارە ئەمەریكا و توركیا وەك دوو یاریزان، وەك دوو یەكەی خاوەن هێز و رابردوو بە قووڵی و بە چڕی لەسەر ناسنامە و چۆنیەتیی پاراستنی ناسنامەكەیان لە ناكۆكی و دژیەكی و ململانێدان! ئەمەریكا ناسنامەی سیاسەتی دەرەوەی خۆی لەسەر كۆمەڵێك بەها و رێسا و پێوەر داڕشتووە و پارێزگاری لێ دەكات! توركیا بڕێكی گەورەی ناسنامەی سیاسەتی ناوەكی و سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەی گرێ داوە بە چەمكی ئاسایش و سنوور و پاراستنی چوارچێوە و نۆرمە ناوخۆییەكانی! دیارە ئەم دوو ناسنامەیە ئێستە دژبەیەك كار دەكەن، دژبەیەك دەجووڵێن و بەرەنگاری یەكتر دەبنەوە! لە زۆربەی دۆخەكاندا سیاسەتی دەرەوەی ئەم دوو وڵاتە لە دوای سەرهەڵدانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام، هیچ زمانێكی سیاسی و ستراتیجی هاوبەش بەیەكەوەیان نابەستێتەوە. زمانی سیاسی واتە چۆن دوو ئەكتەری سیاسی لە ڕووبەرێكی جیۆگرافی دیاریكراو، لەدەرەوەی سنوورەكانی خۆیان خەیاڵ و بنەمای هاوبەش دابڕێژن، بەیەكەوە كار بكەن و بڕیار بدەن! ئەم مۆدێلە لە بیركردنەوە لە سیاسەتی دەرەوەی بەلای توركیای سەردەمی ئەردۆغاندا نامۆیە، جێی قبووڵ و كارپێكردن نییە! بەتایبەت لە پانتاییەكی وەك سووریا كە پڕە لە ئەكتەری نێودەوڵەتی و هەرێمی و ناوخۆیی جیاواز و دژبەیەك! ئەمەریكا تا ئێستە كوردانی رۆژئاوای كوردستان وەك هاوبەش، وەك دیفاكتۆ و باڵانسی هێز سەیر دەكات. ئەم شێوە بیركردنەوەیە بەلای توركیاوە دژ بە ناسنامەكەیەتی! دژ بە پایە و بنەمای مێژوویی حوكمڕانی وڵاتەكەیەتی. پێ دەچێت توركیا ترسی لەوە هەبێت ئەمەریكا كار بۆ سەرخستنی ناسنامەی كوردی بكات بەسەر ناسنامەی تورك و رەگەزەكانی، بونیادەكەی.. هتد هەریەك لە (دۆناڵد تڕەمپ و ئەردۆغان) لە پەراوێزی لووتكەی "جی ٢٠" یەكتریان بینیوە! گفتوگۆیان كردووە، لەبارەی داهاتوو و چۆنیەتیی داڕشتنەوەی پێوەندییەكانیان بیروڕایان گۆڕیوەتەوە. پێ دەچێت بەشێكی ئەم یەكتربینینە پاڵنەرەكەی دژیەكی ناسنامەی ئەو دوو وڵاتە بێت.\nدۆناڵد تڕەمپ لە مانگی تەمووزدا سەردانی توركیا دەكات. دیارە كڕۆك، وێنە، تێما، باكگڕاوند و پاڵنەری هەموو ئەم سیستمی پێوەندییەی نێوان ئەمەریكا و توركیا؛ پرسی بونیادی سەربازی و جیۆپۆلەتیكی توركیایە! رووسیا لەدوای رووداوەكانی جۆرجیای ساڵی ٢٠٠٨ەوە دەیەوێت لە خۆرهەڵات و ناوچەكەدا ئامادە بێت! خاوەن پڕۆژە و خەیاڵ و گەڕانەوەیە! گەڕانەوە بەمانای ئەوەی چۆن لەرێی بونیاد و یەكەی جیۆپۆلەتیكی تازەوە و ببیت بە خاوەن سنوور، باڵایی و بڕیار لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nرووسیا كار بۆئەوە دەكات لەڕێی پڕۆژەی [ئوڕاسیا]وە كە (ئەلێكسەندەر دووگین) دیزاینەریەتی وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست و بەشێك لە وڵاتانی تری خۆرهەڵاتی دەریای سپی بلكێنێت بە بونیادی جیۆپۆلەتیكی رووسییەوە! دیارە ئەم پرۆسەیە، ئەم خەونە ستراتیجییە پێویستی بە دوو یەكەی وەك ئێران و توركیایە! ئێران و رووسیا یەك حیكایەت، یەك ركابەر، یەك چوارچێوەی سیاسی بەیەكەوەیان دەبەستێتەوە؛ بەڵام دۆخەكە بۆ توركیا ئاڵۆز و فرە مانا و پڕ لە سەركێشییە! توركیا لەڕووی بونیاد، مێژوو، رابردوو و ململانێكانی سەر بە دنیای ئەمەریكی و رۆژئاوایە! سەر بە بەها و نۆرم و پەیكەری سیاسی و سنوورەكانی خۆرئاوایە. ئەردۆغان دەیەوێت ئەو پاڕادیمە بگۆڕێت! دەستكاری بكات و دایبڕێژێتەوە.\nڕاستییەكەی ئەردۆغان دەیەوێ دابڕانێك لەنێوان توركیا و وڵاتانی خۆرئاوا دروست بكات! دیوارێك لە نێوان توركیا و رابردووەكەی بونیاد بنێت. رووسیا ئەم دۆخە بە هەل دەزانێت؛ بەدەرگەی سەرەكی نۆژەنكردنەوەی جووڵە، ناسنامە، پەیام و رۆڵی خۆی دەزانێت. رووسیا دەیەوێت لەڕێی ناسنامەیەكی سەربازی و جیۆسیاسی هاوبەش لەگەڵ توركیا لە پێوەندیدا بێت و هێز بەرهەم بهێنێتەوە! ئەم خواستەی رووسیا بە ئاشكرا لە سووریا دیار دەكەوێت كاتێك رێ بە توركیا دەدرێت بۆ ئامادەبوون و رۆڵگێڕان (عەفرین و ناوچەكانی تر)! ئەم پڕۆژە بیرلێكراوەیە بۆ ئەمەریكا جێی ترس و دڵەڕاوكێیە! ئەمەریكا نیگەرانە لەوەی پێوەندی رووسی-توركی ببێت بە پێوەندییەك بونیاد، بەها، ناسنامە و جیۆپۆلەتیك بەیەكەوەیان ببەستێتەوە. لە دۆخی تەكتیكبوون و كاتیبوون دەربچێت.\nئێستە وێنەی زاڵ لە كێشەی نێوان ئەمەریكا و توركیا پرسی سیستمی بەرگری، كڕینی S-400 و دەرچوونە لە بونیادی سەربازی ئەمەریكی، بەڵام ئەوە تەواوی چیڕۆك و ململانێكان نییە. ئەمەریكا ترسی لەوە هەیە رووسیا و توركیا بونیادە جیۆپۆلەتیكییەكەیان تێكەڵ بەیەك بكەنەوە! هەردوولا خەونی گەڕانەوەیان هەیە بۆ رۆژهەڵات، گەڕانەوە بۆ نوستالیجیا و سنوورەكانی ئیمپڕاتۆربوون! ئەمەریكا لەوە دەترسێت توركیا و رووسیا بەیەك فۆڕمی سەربازی، یەك خەونی سیاسی بۆ ناوچەكە، یەك فۆرم لە بەرگریكردن و مانەوە، یەك جیۆگرافیای سیاسی جووڵە بكەن و بڕیار بدەن! رۆڵی ئەمەریكا سنووردار بكەن! گۆڕانی ناسنامەی سەربازی توركیا جێی ترسە بەلای ئەمەریكییەكانەوە، توركیا لە رابردوو پۆلیسی ئەمەریكا بووە! پاسەوانی ئەمەریكا بووە!\nپێ دەچێت تڕەمپ لەرێی بژاردەی سووریاوە ئەردۆغان كەمێك لە رووسیا دوور بخاتەوە! دیارە ئەمەریكییەكان ئیستە نایانەوێت ئێران و توركیا هاو-ناسنامە و هاو-خەیاڵ و ستراتیج بن. رووسیا دەیەوێت لەڕێی ئەم دوو یەكەیەوە [ئێران و توركیا] ئەمەریكا بێ جووڵە بكەن! بەتایبەت لە جیۆگرافیای سیاسی سووریا كە رووسیا بە قووڵایی ستراتیجی خۆی دادەنێت. گٶڕانی ناسنامەی توركیا وەك هێزێكی هەرێمی، وەك خاوەن ژێرخانی سەربازی خۆرئاوا؛ دەرگەیەكی گەورە لە ململانێ، رووبەڕووبوونەوە، دەورەدان، سزا و هێرشی سنووردا لە نێوان ئەكتەرەكان دەكاتەوە. پێ دەچێت ئەم ئایندە پڕ لە مەترسییە بەتەواوی بیری لێ كرابێتەوە لەلایەن ئیدارەی تڕەمپەوە.\nئه‌م بابه‌ته 136 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nپێشه‌سازیی سیاسی له عێراق\nجێنده‌ر و سێكس..دووانه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و بایه‌لۆجی\nڤیڤۆ خێراترین مۆبایل دروست ده‌كات\nڤۆكسواگن لاسایی تۆیۆتا ده‌كاته‌وه


په‌روێز موشـه‌ڕه‌ف وه‌ك سه‌رۆكێـكی سڤیل سوێندی قانونی ده‌خوات\nسه‌رۆكی پاكسـتان په‌روێز موشـه‌ڕه‌ف وه‌ك سه‌رۆكێـكی سڤیل ده‌ستیكرد به گه‌ڕێـكی نوێی پـێنج سـاڵی سه‌رۆكایه‌تی وڵاته‌كه‌ی.\nڕۆژی پـێـنجشه‌ممه به‌ڕێز موشـه‌ڕه‌ف سوێندی قانونی له كۆشـكی سه‌رۆكایه‌تی خوارد، وه ئه‌و هه‌نگاوه‌ی خۆی به به‌ردی بناغه‌ی بردنی پاكسـتان به‌ره‌و دیموكراسی ناوزه‌ندكرد. موشه‌ڕه‌ف به ڕۆژێـك پاش وازهێنانی له پـۆسـته‌كه‌ی وه‌ك سه‌رۆكی له‌شـكر و كۆتایی هێنانی به 46 سـاڵ له خزمه‌تی له‌شـكری سوێنده‌كه‌ی خوارد.\nڕێبه‌ری پاكسـتان له گوتاره‌كه‌یدا گوتی گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌ردوو سه‌رۆك وه‌زیرانی پـێشـوو بێنه‌زیر بۆتۆ و نه‌واز شه‌ریف بۆ وڵات شتێـكی باش بووه بۆ ئاشـتبوونه‌وه‌ی سیاسی. به‌ڵام هه‌ردووكیان ئاماده‌ی ڕێوڕه‌سـمه‌كه نه‌بوون كه له ئیسلام ئاباد به‌ڕێوه‌چوو.\nهه‌روه‌ها به‌ڕێز موشـه‌ڕه‌ف به‌ڵێنی خۆی بۆ سـازدانی هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیـیه‌كان له 8 ی مانگی یه‌كدا دووباره كرده‌وه. گوتیشی هه‌رچـۆنێـك بێت هه‌ڵـبژاردنه‌كان له مانگی یه‌كدا ئه‌نجام ده‌درێت. به‌ڵام ئاماژه‌ی به‌وه نه‌دا كه‌ی ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه كۆتایی به باری نائاسایی بهێنێت، ئه‌وه‌ی له 3 ی مانگی یازده‌وه له وڵاته‌كه‌دا ڕاگه‌یه‌ندراوه.\nهاوكات ژماریه‌ك پارێزه‌ر و پـۆلیس له پـێـكدادانێـكدا له شـاری لاهوری ڕۆژهه‌ڵاتی وڵاته‌كه برینداربوون، كاتێـك پـۆلیس دار و تێڵای بۆ بڵاوه‌پـێـكردنی 200 پارێزه‌ر به‌كارهێنا كه ده‌یانویست له دژی حوكمی به‌ڕێز موشـه‌ڕه‌ف ڕێـپـێوان سـازبكه‌ن.\nبڕیاره هه‌ر ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه سه‌رۆك موشـه‌ڕه‌ف گوتارێـكی نیشـتیمانی پـێشـكه‌ش بكات.\nسه‌باره‌ت به‌م هه‌واڵه په‌یامنێری به‌شی ئینگلیزی ده‌نگی ئه‌مریكا ئه‌یاز گول له ئیسلام ئاباده‌وه ڕاپـۆرتێـكی ناردووه و هاوكارانمان موعته‌به‌ر شیروانی و سمكۆ عه‌زیز وه‌ریانگێڕاوه‌ته سه‌ر زمانی كوردی و ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه.


پەروەردە چاوەڕێی بڕیاری لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنایە – Politic Press\nپەروەردە چاوەڕێی بڕیاری لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنایە\nبەرپرسانی وەزارەتی پەروەردە جەخت لە بەردەوامی هەوڵەكانیان بۆ پاراستنی خوێندنی ئەمساڵ دەكەنەوە، بۆ كردنەوەی دەرگای قوتابخانە و خوێندنگەكانیش چاوەڕوانی بڕیاری لیژنەی باڵای رووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنان.\nسەیوان عەلی بریكاری وەزیری پەروەردە بۆ پۆڵەتیك پرێس باسی لەوەكرد، چاوەڕێن رۆژی 16ی ئەم مانگە لیژنەی باڵای كۆرۆنا كۆبێتەوەو بڕیار لە بارەی كردنەوەی دەرگای قوتابخانەكان بدات.\nئاماژەی بەوەشكرد، لە ئەگەری كردنەوەی دەرگای قوتابخانە و خوێندنگەكان، دوای 16 ی ئەم مانگە وەزارەت پلانی خۆی داناوە، یەكێك لە خاڵەكانی پلانەكە ئەوەیە رۆژانی پشووە فەرمییەكانیش دەوام بكرێت، هەروەها كاتی وانە لاوەكییەكان وەكو وەرزش و هونەر بدرێت بە وانە سەرەكییەكان.\nبریكاری وەزیری پەروەردە باس لەوەدەكات، یەكێكی دیكە لە پلانەكانیان ئەوەیە لەسەر ئاستی هەر بەڕێوەبەرایەتییەكی گشتی پەروەردە، بەهەماهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی لیژنەی هاوبەش پێكدەهێنرێت بۆ چاودێری كردنی رەوشی خوێندكاران و پشكنین و چاودێری كردنییان.\nلەبارەی مەترسی هەژمارنەكردنی خوێندنی ئەمساڵ لەلایەن رێكخراوی یونسێفەوە، سەیوان عەلی ئاشكرایكرد لەگەڵ رێكخراوی یونسێف و ئەو رێكخراوە جیهانییانەی دیكە كە لەبواری پەروەردەدا كاردەكەن گفتوگۆ و كۆبوونەوەی بەردەوامیان هەیە و هەموو هەوڵێك دەدەن خوێندنی ئەمساڵی نەفەوتێت.\nئەوەش لەكاتێكدایە، مامۆستایانی ناڕازیی باس لەوە دەكەن نەكردنەوەی دەرگای قوتابخانەكان بەهۆی نەبونی موچەوەیە، نەك ڤایرۆسی كۆرۆنا، بەوهۆیەشەوە بڕیارە 13ی ئەم مانگە خۆپیشاندان ئەنجام بدەن.\nTags: سەیوان عەلی\nوەزارەتی پەروەردە تاوتوێی دەستپێكردنەوەی خوێندن دەكات\nوەزارەتی پەروەردە روونكردنەوە لەسەر خوێندنی ئەمساڵ دەدات\nبڕیاری نوێ لە بارەی بەردەوامی خوێندنەوە دەدرێت


ANF | ئۆپڕاسیۆنی قڕکردنی سیاسی رسوا کرا: لە دژی فاشیزم، خۆڕاگریی هاوبەش!\nهه‌ینی, 25 Sep 2020, 19:35\nداواکاری گشتی ئەنقەرە بە بیانووی رووداوەکانی شاری کۆبانێ لە بەرواری ٦-٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ لە ٧ شاری تورکیا و باکوری کوردستان "لێپرسینەوەی کۆبانێ'ی دەستپێکرد. لە چوارچێوەی ئەو لێپرسینەوەیەدا بڕیاری دەستگیرکردنی ٨٢ سیاسەتمەداری هەدەپە درا. بۆ ئیدانەکردنی ئەم ئۆپڕاسیۆنە رێکخستنەکانی هەدەپە لە چەندین شار، ئەو هێز و لایەنانەی پشتیوانی هەدەپە دەکەن و رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی، لە چەندین شاری کوردستان و تورکیا چالاکیان ئەنجامدا.\nلەیلا گوڤەن لە وتەیەکدا لە بەرامبەر ئۆپڕاسیۆنەکە ناڕەزایەتی دەربڕی و وتی:"ئەوانەی لە ساڵی ٢٠٠٩دا هاوسەرۆکی شارەوانیەکانی ئێمەیان کەلەپچە کرد، شکستیان هێنا. ئەو سەردەمە ئۆپڕاسیۆنی جەماعەت و ئەمڕۆش ئۆپڕاسیۆنی ئاکەپە و مەهەپە بەردەوامە. ئەوانەی دوێنێ دەیانوت، 'لە دەشت سیاسەت بکەن'، ئەمڕۆ رێگریان لە سیاسەتی دەشتیش کردووە. ئێوە ناتوانن رێگری لەم سیاسەتە بکەن. ئێمە وەکو هەدەپە هیوایەکمان دروست کرد. ئێوە ناتوانن چۆک بە هەدەپە دابنێن کە ١٠ هەزار ئەندام و بەڕێوەبەریتان خستووەتە زیندانەوە. کۆتایی بە ئاکەپە و مەدەپە دێت. ئەوەی لە ناوخۆ و لە دەرەوەش تووشی ئاڵۆزی بووە، تۆڵەی خۆی لە هەدەپە دەسەنێتەوە. ئەو بەربەستەی بۆ هەڵبژاردنەکان داتاننا، هەڵمان وەشاندەوە. ئێمە بووین بە هیوا، هەموو رۆژێک گەورەتر دەبین و دواجاریش سەردەکەوین. وتیان کۆبانێ کەوت، وا دەکەوێت. بەڵام کۆبانێ نەکەوت، ئەوەی راست و دروستە دیالۆگ و دانوستانە. ئێمە سواری قیتاری ئازادی بووین و دەگەین بە ئامانجمان."\nرێکخستنی هەدەپەی شاری جۆلەمێرگ لە بەردەم ناوەندی رێکخستنەکە لێدوانێکی بڵاو کردەوە. سەعید دەدە پەرلەمانتاری هەدەپەی شاری جۆلەمێرگ قسەی کرد و وتی:"کۆبانێ نەکەوت و ناشکەوێت. وەکو چۆن کۆبانێ نەکەوت، هەدەپەش ناکەوێت."


کیپا بەتەواوى بڕیارى بەجێهێشتنى چێڵسى داوە\n578 جار خوێندراوەتەوە\nکیپا دەیەوێت لە گواستنەوەى زستانەدا چێڵسى بەجێبهێڵێت لەپێناوى ئەوەى بەشدارى لە جامى یۆرۆدا بکات.\nرۆژنامەى زەسەنى بەریتانى بڵاویکردووەتەوە، کیپا ئەریزابالاگاى ئیسپانى گۆڵچى یانەى چێڵسى ئینگلیزى گەشتووەتە ئەو بڕوایەى لە ئێستادا ڕۆڵى لە یانەکەیدا نەماوە و بڕیاریداوە بەخواستن ریزەکانى بەجێبهێڵێت لە ماوەى گواستنەوەى زستانەى داهاتوودا، کە کانونى دووەمى داهاتوو دەکات.\nزەسەن ئاماژەى بەوەکردووە، کیپا ئامادەیە موچەى هەفتانەکەى، کە ١٥٠ هەزار یۆرۆیە، کەم بکاتەوە لە یانەیەکى تردا لە پێناوى ئەوەى یارى زیاتربکات، کە لە ئێستادا پێگەى سەرەکى یانەکەى لەدەستداوە بەهۆى ئاست بەرزى ئیدواردۆ مێندى گۆڵچى نوێى یانەکەیەوە.\nباسى لەوەشکردووە، لویس ئینریکى راهێنەرى ئیسپانیا بە کیپاى راگەیاندووە، گەر لە یانەکەیدا یەدەگ بێت بانگهێشتى ناکات بۆ جامى یۆرۆى داهاتوو، کە لە کەمپى رابردووى هەڵبژاردەکەشدا دوورخرابووەوە، هەر بۆیە کیپا بیرى لە بەجێهێشتنى چێڵسى کردووەتەوە.\nگ . ف\nکلۆپ کێشەی هەیە و داوای بەرگریکارێکی بایرن میونشن دەکات\nفلێک داوای گواستنەوەی بەرگریکارێک دەکات\nیاریزانانی ڕیال مەدرید پێشەنگن لەشێوازێکی گۆڵ کردندا\nفڕۆکەیەک لەبەرازیل کەوتە خوارەوە\nمۆرینۆ داواکاریەکی لە گاریس بەیڵ هەیە\nتۆقێنەرەکەی جاران دەگەڕێتەوە؟\nنەیمار چۆن دەتوانێت بگەڕێتەوە بەرشەلۆنە؟\nجەماوەری خولەکانی دەڤەری راپەڕین و ھیوایەک\nبەس ئەمساڵ بە کارگێڕی یانەکان بڵێن نا!\nتۆپی پێ و شتی تریش\nئینتەرمیلان - ئەی سی میلان\nوێست برۆمیچ - مانچستەر سیتی\nساوسامبتۆن - ئارسناڵ\nویکۆمب - تۆتنهام\nئەتلەتیکۆ مەدرید 1 - 3 ڤالانسیا\nمانچستەر یونایتد 2 - 3 لیڤەرپوڵ\nئێلچی 2 - 0 بەرشەلۆنە\nشالکە - بایرن میونشن\nچێڵسى 1 - 3 لوتۆن تاون\nیۆڤانتۆس 0 - 2 بۆلۆنیا\nبەرگریکارەکەى ڕیاڵ دەچێتە پاریس\nخشتە.. سبەینێ هەفتەیەکى نوێى پریمەر لیگ دەستپێدەکات\nبێژەرەکەی ئێن ئا ڕ تی ئاشناتان دەکات بەیاری ئەسپسواری\nلیڤاندۆڤسکی لە پێش ڕۆناڵدۆوەیە\nچی دەربارەی زیدان دەزانیت ؟\nکام لەم گۆڵانە ھەرگیز لەیادی ناکەیت ؟\nسەرهەنگ موحسین گۆڵچییە دڵشکاوەکەی هەولێر\nچاکی ئەکەن یان بە شاسوار عەبدولواحید بڵێین ؟\nتیروپشکی قۆناغی چارەکی کۆتایی جامی شای ئیسپانیا راکێشرا\nکاتی یارییە دواخراوەکانی بەرشەلۆنە و ریاڵ مەدرید بزانە


لە ویلایەتی كونیكتیكوتی ئەمریكا مزگەوتێك سوتا زیانی مادی بەركەوت\nلە ویلایەتی كونیكتیكوتی ئەمریكا مزگەوتێك سوتا زیانی مادی بەركەوت\nبه رواری داگرتن : 2019-05-14 10:19\nناوەندی ھەواڵەكان - لە شاری نیوهیفنی سەر بە ویلایەتی كونیكتیكوتی ئەمریكا مزگەوتێك كە كاروباری ئاینی دروستی كردبو كار كردن تیای بەردەوام بو سوتا زیانی مادی بەركەوتوە.\nبە پێی زنیاریەكان ئەو مزگەوتەی لە شاری نیوهیفنی ئاگری گرت بەڕێوبەرایەتی كاروباری ئاینی دروستی دەكرد و كاركردن تیای بەردەوام بو هەروەها ئاگرەكە گەشتە نەهۆمی سێیەمی مزگەوت.\nشەفی ژۆهن ئالستۆن بەرپرسی فریاكەوتن باسی لە هۆكاری ئاگركەوتنەوە كرد ناو براو وتی بە ئەنقەست ئاگر لەو مزگەوتە بەردراوە. هەروەها چەندین تۆن ئاو بەكار هاتوە تاكو توانراوە ئاگرەكە كۆنتڕۆڵ بكرێت هەر بۆیە زیانی مادی زۆری بەركەوتوە.\nدكتۆر فاتیح كانجا سەرۆكی ناوەندی ئاینی ئەمریكا باسی لەوە كرد ئاگرەكە هیچ زیانی گیانی نەبوە كەسسیش بریندار نەبوە تەنها زیانی مادی هەیە، بە زوترین كات قەرەبوی مزگەوت دەكەینەوە.\nناوەندی موحەمەد ئیسلام لە هارتفۆرت سوتاندنی ئەو مزگەوتەی بە توندی ئیدانە كرد.(İLKHA)\nبليته كان ئەمریكا مزگەوت سوتا


بەئامانجی سەرخستنی پڕۆسەی خوێندن لە زانكۆكانی هەرێمی كوردستان و، دوركەوتنەوە لە پەتای كۆرۆنا، كونسڵگەری كۆماری میللی چین، كۆمەڵێك هاوكاری پزیشكی پێشكەش بەوەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی كرد.\nلەو چوارچێوەیەدا، ئەمڕۆ پێنچ شەممە، ڕێكەوتی (14/1/2021) نی روچی کونسڵی گشتی كۆماری میللی چین و وەفدێكی هاوڕێی سەردانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستییان كردو، لەلایەن د. عبدالفتاح عبدالرزاق بریكاری وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و ستافى وەزارەت بەگەرمی پێشوازییان لێكرا.\nلە دیدارێكدا، كە بەئامادەبونی د.ئامانج عەبدوڵا ڕاوێژكاری وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و، د.محمد حسین سەرۆكی دەزگای سەرپەرشتى و دڵنیایی جۆری د. جوان جەلال شەریف بەڕێوەبەرى گشتى نێردراوان و پەیوەندییە رۆشنبیرییەکان ئامادەیبون، گفتوگۆ لەبارەی پتەوكردنی پەیوەندییە زانستی و ئەكادیمییەكانی نێوان كۆماری میللی چین و وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی كرا.\nلەو بارەیەوە، د. عبدالفتاح عبدالرزاق دوای بەخێرهێنانی وەفدی میوان، ڕایگەیاند: كونسڵگەری كۆماری میللی چین كۆمەڵێك هاوكاری و پێداویستی پێشكەش بەوەزارەتەكەمان كردوە، ئەم هەماهەنگی و هاوكارییە بەرز دەنرخێنین.\nپاشان كونسڵگەری گشتی كۆماری میللی چین لە هەولێر، دوای ئەوەی سوپاسی ئەو پێشوازییە گەرمەی كرد، ڕایگەیاند: بەر لە هاتن و بڵاوبونەوەی پەتای كۆرۆنا پەیوەندی وڵاتەكەمان لەگەڵ وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی داڕشت و، لە میانەی ئیمزاكردنی چەند ڕێكەوتنامەكەیدا بازنەی پەیوەندییەكانمان لە ڕوی زانستی و كلتوری فراوان كرد، بۆ ئەوەش جگە لە ڕەوانەكردنی چەندین گروپی خوێندكاران و قوتابیانی زانكۆكانی كوردستان بۆ وڵاتی چین و ئاشنابون بەكەلتور و كەلەپور و لایەنی زانستی و پێشكەوتنی وڵاتەكەمان، لەهەمان كاتدا ساڵانە لە زانكۆكانی چین لە ڕێگەی سكۆلەرشیپەكانمان توانیومانە دەرفەتی خوێندن بۆ ژمارەیەكی زۆر لە خوازاریانی خوێندنى باڵا لە تەواوى دونیاو هەرێمى كوردستان بۆ تەواوكردنی خوێندنی باڵا بڕەخسێنین.\nهەر لەو كۆنگرە ڕۆژنامەوانیەدا، د. عبدالفتاح عبدالرزاق بریكاری وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ڕایگەیاند: گەلی كورد لەگەڵ كۆماری میللی چین پەیوەندییەكی لە مێژینەیان لەگەڵ یەكتردا هەیە، وتیشی كۆماری میللی چین وڵاتێكی ئیلهام بەخش بوە بۆ زۆرێك لە نەتەوەو گەلە چەوساوەكان، هەر بۆیە لە كاتی لێقەومانەكانی كوردا هاوكارییەكی زۆری پێشكەش بە بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی كورد كرد و، گەنجانی كورد ئیلهامی زۆریان لە شۆڕشەكانی ئەو وڵاتە وەرگرتوە.\nلە كۆتایی وتەكەشیدا، د. عبدالفتاح عبدالرزاق سوپاسی ئەو هاوكاری و كۆمەكە پزیشكیەی كرد، كە ئەمڕۆ پێشكەشی وەزارەتیان كرد، هیواشی خواست لە داهاتودا گرنکی زیاتر بەسێكتەرەكانی دیكەی پەیوەندییەكانی نێوانیان بدرێ.\nPUKmedia بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندنی وەزارەتی خوێندنی باڵا


ڕاستی … به‌ختیار محه‌مه‌د – Dengekan\nbyBaxtyar Muhamad\tDecember 10, 2016\tGeneral, Opinion\nباجی گوتنی ((ڕاستی)) یه‌كجار قورسه: چ له لایه‌نی سیاسی، چ له لایه‌نی كۆمه‌ڵایه‌تیش. هه‌ر كه ڕاستیت گوت، دنیا و بنیا لێت ده‌تۆرێ: له ڕووی سیاسییه‌وه، ده‌سه‌ڵات (ده‌سه‌ڵاتی سیاسی نادیموكراسی) ده‌بێته دوژمنت؛ له ڕووی كۆمه‌ڵایه‌تیشه‌وه، له كۆمه‌ڵگه‌ی دووڕووی پارێزگاری وه‌ك كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا، نزیكترین كه‌ست (ئه‌ندامانی خێزان، خزم و كه‌س و كار، هاوڕێكانت… تاد.) لێت ده‌تۆرێ، تا ده‌گاته ڕاده‌ی دوژمنایه‌تی و پێوه‌ندی پچڕان.\nدیاره ڕاستی و ڕه‌خنه دوو ڕووی دراوێكن. واته، كه تۆ ڕه‌خنه ده‌گری، ڕاستی ده‌ڵێی؛ ده‌شێ، كه ڕاستیش ده‌ڵێی، ئه‌وه ڕه‌خنه‌ت گرتووه. لێره‌شه‌وه ڕه‌خنه و ڕاستی له كۆمه‌ڵگه‌كانی ئێمه‌دا، چ له ئاستی سیاسی و چ له ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تیشدا، دوو به‌های په‌سه‌ندكراو نین.\nئه‌وانه‌ی ڕه‌خنه‌گر و ڕاستی دۆستن، هه‌میشه له ژیانی سیاسی و له ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی تایبه‌تی خۆیاندا، باجی قورس ده‌ده‌ن و ده‌بنه قوربانی: قوربانی سته‌م و نه‌زانی…\nئه‌و ڕۆژنامه‌نووس و كه‌سایه‌تییانه‌ی له‌م ساڵانه‌ی دواییدا (ته‌نانه‌ت هه‌تا چه‌ند حه‌فته‌یه‌كیش له‌مه‌وپێش) له كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا تیرۆركران، ته‌نها له‌سه‌ر ڕاستی و ڕه‌خنه تیرۆركراون. له ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تیشدا ئه‌وانه‌ی داوای مافی خۆیان ده‌كه‌ن، هه‌میشه تووشی كێشه ده‌بن و به‌ر نه‌فره‌ت ده‌كه‌ون. به نموونه، ئه‌گه‌ر ئافره‌تێك (له زۆربه‌ی خێزانه‌كانی ئێمه‌دا) داوای مافی میراتی یه‌كسان بكا وه‌ك براكه‌ی، ئه‌وه دژایه‌تی ده‌كرێ و به‌ر نه‌فره‌ت ده‌كه‌وێ؛ نه‌ك هه‌ر ئه‌وه، ته‌نانه‌ت هه‌ندێك جار نیوه به‌شه‌كه‌شی نادرێتێ؛ له‌سه‌ر ئه‌م نیوه به‌شه‌شی، ئه‌گه‌ر به‌جواب بێ، ئه‌وه جۆرێك به‌ر نه‌فره‌تی داب و نه‌ریت و عه‌قڵیه‌تی پیاوسالاری خێزانه‌كه‌ی ده‌كه‌وێ.\nلێره‌وه ((ڕاستی)) تێكۆشانه له پێناو مافدا.\nPrevious قه‌فه‌زێك له ناخى باڵنده‌يه‌كدا … گۆران ڕه‌ئوف\nNext خۆڕێکخستن  ئەلف و بای هەر تێکۆشانێکی سەربەخۆی جەماوەریی و کۆمەڵایەتییە … ھەژێن


کاریگەریی قاوە لەسەر خەو\n17/7/2021 10:59 AM\nکارناسان باس لەوە دەکەن بۆ ئەوەی شەوێکی باشتان هەبێ لە نیمەڕۆ بە دواوە ئیتر قاوە مەخۆنەوە. ئەگەرچی زۆر کەس ناتوانن واز لە خواردنەوی قاوەی ئێواران و شەوان بەڵام دەبێ بزانن کە ئەم خووە زیان بە پرۆسەی خەو دەگەیەنێت.\nئەگەر دەتانهەوێ سیستمی خەوەکەتان رێک بخەن، نابێ لە نیمەڕۆ بەم لاوە قاوە بخۆنەوە و ئەگەرش خواردتانەوە دەبێ قاوە بێ کافەئین بەکار بێنن. ئەم بابەتە بەتایبەت کاتێک گرنگیی دەبێت لە تەمەنتان لە سەرەوەی ٣٥ سال بێت، چونکە بە هەڵکشانی تەمەن خێرایی میتابولیزمی جەستە کەم دەبێتەوە، هەر بۆیە ئەگەر بە گەنجێتی خواردنەوەی قاوە هیچ کاریگەرییەکی لەسەر خەوەکەمان نەبوو، ئێستا بەدڵنیاییەوە کاریگەری دەبێت.\nکارناسان دەڵێن دەبێ کاتژمێرێک بەر لە خەو سەرجەم کەرەستە ئەلەکترۆنییەکان، هەر لە مۆبایلەوە تا لاپ تۆپ و تەلەفیزیۆن بکوژێننەوە و ژوورەکەتان تاریک بکەن. لەو رووەوە کە گەیشتن بە ئارامی گەرەنتییە بۆ بوونی خەوێکی باش لە شەودا، واباشە بەر لە خەوتن حەمامێک بکەن بە ئاوی گەرم یان هەندێک کتێب بخوێننەوە. قاوە ئەگەر بە رادەیەکی کەم و هاوسەنگ بەکار بێت سوودی تەندروستی هەیە ئەگینا رێگە خۆش دەکات بۆ سترێس، نەخۆشییەکانی سیستمی هەرس، بەرزبوونەوەی فشاری خوێن و ماندوویەتی.


مزگەوتی قودس ژمارەیەكی پێوانەیی لە ژمارەی نوێژخوێنان تۆمار كرد – تۆڕی میدیایی خەڵک\nمزگەوتی قودس ژمارەیەكی پێوانەیی لە ژمارەی نوێژخوێنان تۆمار كرد\n2019/06/01 - 9:08 AM\nلە بەڕێوەچوونی كۆتا هەینی مانگی پیرۆزی ڕەمەزان بە سەدان هەزار فەلەستینی ئامادەبوون.\nتۆڕی سبوتنیك بڵاویكردەوە، سەدان هەزار موسڵمان لە مەراسیمی كۆتا نوێژی هەینی مانگی ڕەمەزان لە مزگەوتی ئەقسا ئامادە بوون.\nئاماژە بۆ ئەوەش دەكات، زیاتر لە 250 هەزار نوێژخوێن لە مزگەوتەكە ئامادەبوون، ئەمەش لەكاتێكدایە هێزێكی ئەمنی زۆری ئیسڕائیلی خۆیان گەیاندوەتە ناوچەكە بۆ پێشگیری لەو موسڵمانانە.\nهاوكات سوپای ئیسڕائیل هێزەكانی خۆی بەتایبەت لە دەرگا كۆنەكانی مزگەوتەكە داناوە و پشكنینێكی توند و وردی تەواوی ئەو كەسانەی دەچنە نێو مزگەوتەكەوە ئەنجامدا.\nكۆتا هەینی مانگی پیرۆزی ڕەمەزان بە ناونیشانی ڕۆژی قودس ناو هێنرا و 30 وڵاتی جیهان لەنێویشیاندا عیراق و ئێران و لوبنان خۆپیشاندانی هاووڵاتیان ئەنجام دەدرێت بەتایبەت وەك بەرگرییەك بۆ جێبەجێكردنی ڕێككەوتنی سەدە كە بڕیارە دوای مانگی ڕەمەزان بەڕێوەبچێت.\nنەسروڵڵا: بە موشەكەكانمان سیمای ناوچەكە دەگۆڕین\nگۆڤارێكی فەرەنسایی هەڵاتنی بەغدادی بۆ وڵاتێك ئاشكرا دەكات\nبەوێنە..ڕیكۆردە نایابەكانی جیهان


زەبەنگ بەهادین: تونی بابا و یاسای میدیای ئەلکترۆنی. – WTARIKURD\nزەبەنگ بەهادین: تونی بابا و یاسای میدیای ئەلکترۆنی.\nئەگەر پرۆژە یاسای میدیای ئەلکترۆنی ئیمزا کرا، ئەو کات لە دوای پەسەندکردنی یاساکە من ئاوا دەنوسم: ئەم دەسەڵاتە توانیویەتی دادپەروەر بێت، یەکسانی بە شێوەیەکی رەها بەرپا کردووە لە نێوان تاکەکانی کۆمەڵگا. هەموو دۆسیەکانی بەرێوەبردنی ووڵات شەفاف و روونن وەک دۆسیەی نەوت و دەروازە سنوریەکان و داهاتی ناوخۆ. لە هیچ شوێنێک دەرمانی خراپ و خواردنی ناتەندروست نابینیت رێگە بدرێت بە قاچاغ بێتە ناو هەرێمەوە. کارگەی هەموو بەرهەمە ناوخۆیەکانی دروستکردوە، بۆیە ناتوانین تەماتە یا هەنار رەوانەی دەرەوە بکەین. هێندەمان کارگە هەیە خۆمان فریای بەرهەمهێنانیان ناکەوین.\nتاکە دەسەڵاتە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست گەندەڵی تێدا نییە، ئەم دەسەڵاتە بەهۆی سیستمی تەلکترۆنی توانی بندیوار نەهێڵێت. لە ماوەیەکی زۆر کەمدا توانیویەتی چاکسازی سەرتا سەری جێبەجێبکات. هەرگیز جیاوازی بەدی ناکەیت لە نێوان مناڵانی خەڵکی هەژار و بەرپرسەکان لە رووی خوێندن و خوێندنگاکانەوە. گەورەترین بەرپرس لە خەستەخانەیەکی ئاسایی لا کۆڵاندا چارەسەر وەردەگرێت وەک خەڵکە ئاساییەکە. لە کاتی دامەزراندن و پۆست وەرگرتن و خوێندندا هیچ جیاوازییەک بەدی ناکەی لە نێوان مناڵی هەژارێک و مناڵی بەرپرسەکان، تەنانەت لە جل و بەرگ و شوێنی مانەوە و هۆکارەکانی هاتووچۆ هەموو وەک یەک یەکسانن.\nبرۆ سەیری شەقامەکان بکە بەئاستەم روداوێکی هاتوچۆ ببینیت بە تایبەت لە رێگای کەلار ، خەستەخانەکان پرن لە پێداویستی پزیشکی بە بێ بەرامبەر فەراهەمکراوە بۆ خەڵک ،ئەو کات دەنوسم زۆر زۆر سوپاس بۆئەم دەسەڵاتە کە توانییویەتی دوبەیەکی رازاوەو سویدێکی یەکسان وئەڵمانیایەکی دادپەروەری بۆ دابینکردوین لەم هەرێمە بچکۆلەیەدا، سوپاسیان دەکەین کە بەیەک چاو دەرواننە هەموان سوپاسی ماندو بوونیان دەکەین کە هەمیشە لە ناو خەڵکن، تێکەڵی ئازار و مەینەتیەکانی هەژارانن. سوپاس بۆ راستگۆی و شەفافیەتیان لەگەڵماندا. سوپاس بۆ ئەو ئازادیە رەهایەی بۆیان فەراهەم کردوین.\nئیتر خۆ بروا ناکەم لەسەر ئەم مەدح و سەنایە تورە بن لێمان و زلەیەکمان لێبدەن یا بمان خەنە ئاوی ئامان و تونی باباوە.\nنەوزادى موهەندیس: تاکەى هەرێمەکەمان لە قەیراندا دەمێنێتەوە؟


پیشه‌ی نووسینه‌وه‌ی ئایه‌تی قورئان به‌ده‌ست له‌سه‌ر كفن له كه‌ربه‌لا به‌ره‌و نه‌مان ده‌چێت | Institute for War and Peace Reporting\nره‌زاق مسته‌فا كاتب ئایه‌ته‌كانی قورئانی پیرۆز به‌ده‌ست له‌سه‌ر كفن ده‌نووسێته‌وه و به‌رگی موسڵمانانی شیعه‌مه‌زهه‌ب بۆ جیهانی دوای مردن ئاماده ده‌كات.\nهه‌رچه‌نده ره‌زاق ده‌یان ساڵه ئه‌و كاره ده‌كات، به‌ڵام ده‌ڵێت ئێستاش له‌كاتی ئه‌نجامدانیدا ترس دایده‌گرێت. ره‌زاق بۆ ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر خۆیدا زاڵبێت، نزاكانی ناو قورئان ده‌خوێنێته‌وه و به‌شێكیش له‌و ئایه‌تانه به‌ده‌ست له‌سه‌ر كفنه‌كان ده‌نووسێته‌وه.\nره‌زاق وتی، "من وه‌ك زرێیه‌ك ده‌ڕوانمه كفن كه له گۆڕدا پارێزگاری له جه‌سته ده‌كات و له كرم ده‌یپارێزێت".\nره‌زاق له باوكییه‌وه ئه‌و پیشه‌یه‌ی بۆ ماوه‌ته‌وه و ئه‌م داب و نه‌ریته‌ش چه‌ندین سه‌ده‌یه له كه‌ربه‌لا بوونی هه‌یه.\nبه‌ڵام پیشه‌ی ره‌زاق و كه‌سانی وه‌ك ئه‌و له‌مه‌ترسیدایه و ئێستا نووسینه‌وه‌ی ئایه‌ته‌كانی قورئان له‌سه‌ر كفن زیاتر له‌ڕێی ستێنسڵه‌وه ئه‌نجامده‌درێت. ستێنسڵ پارچه كاغه‌زێكه ئایه‌ته‌كانی قورئانی له‌سه‌ر هه‌ڵكه‌ندراوه و ته‌نها به پرژاندنی بۆیه به‌سه‌ر ئه‌و كاغه‌زه ئایه‌ته‌كانی قورئان له‌سه‌ر كفنه‌كه به‌جێده‌مێنن. ئه‌م شێوازه زۆر جیاوازه له شێوازه كه كۆنه‌كه كه بریتییه له نووسینه‌وه‌ی ئه‌و ئایه‌تانه به‌ده‌ست و كارێكی قورسیشه.\nبازرگانانی شاره‌كه ده‌ڵێن كڕیاره‌كانیان ئه‌و كفنانه‌یان پێ باشتره كه به شێوازه نوێیه‌كه قورئانیان له‌سه‌ر نووسراوه‌ته‌وه چونكه هه‌رزانترن و زووتریش ئاماده ده‌كرێن. خۆشنووسه به‌تواناكانی شاره‌كه‌ش ده‌ڵێن به‌م هۆیه‌وه ئیشیان كه‌م بۆته‌وه.\nره‌زاق ده‌ڵێت، "كاتی خۆی، ٢٠ كفنم له ماوه‌ی ١٠ رۆژدا ده‌فرۆشت. ئێستا له هه‌مان ماوه ١٠ دانه ده‌فرۆشم". ناوبراو ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شكرد كه ژماره‌ی ئه‌و كفنانه‌ی به شێوازه نوێیه‌كه ئاماده‌ده‌كرێن زۆر زیادیكردووه.\nساڵانه هه‌زاران كفن له كه‌ربه‌لا ئایه‌ته‌كانی قورئانیان له‌سه‌ر ده‌نووسرێته‌وه و ئاماده‌ده‌كرێن. به‌لای شیعه‌كانه‌وه، شۆردنی لاشه له كه‌ربه‌لا و ئاماده‌كردنی بۆ ناشتن به‌ر له‌وه‌ی له شاری نه‌جه‌ف بنێژرێت كارێكی پیرۆزه.\nئه‌م دوو شاره رۆڵێكی گرنگیان گێڕاوه له ئیسلامی شیعه و تا ئێستاش كاریگه‌رییه‌كی زۆریان به‌سه‌ر لایه‌نی رووحی شیعه‌كانی عێراقه‌وه هه‌یه كه زۆرینه‌ن له وڵات.\nمه‌زاری ئیمام حوسێن كه‌وتۆته كه‌ربه‌لا. ئیمام حوسێن به‌لای شیعه‌كانه‌وه زۆر خۆشه‌ویسته و له شه‌ڕێكی چاره‌نووسسازدا له سه‌ده‌ی حه‌وته‌می زایینی له‌و شاره شه‌هید كراوه.\nخۆڵی ئه‌و شاره به‌لای شوێنكه‌وتووانی ئه‌و ئیمامه‌وه پیرۆزه و تێكه‌ڵ به‌و مه‌ره‌كه‌به ده‌كرێت كه ئایه‌ته‌كانی قورئانی له‌سه‌ر كفنه‌كاندا پێ ده‌نووسرێته‌وه، هه‌ندێ جار زه‌عفه‌رانیشی له‌گه‌ڵ به‌كاردێت.\nبه‌لای شیعه‌كانه‌وه هه‌ڵبژاردنی كفن بڕیارێكی ئێجگار تایبه‌تییه و ده‌كرێت پێش مه‌رگیش ئه‌م بڕیاره بدرێت. زۆرێك له شیعه‌كان كفن بۆ خۆیان ده‌كڕن تا به‌بیریان بێنێته‌وه كه ژیانی دونیا تا سه‌ر نییه و ده‌یانه‌وێ ببێته پاڵنه‌رێكیش تا چاكه بكه‌ن.\nزۆرێك له شیعه‌كان خۆیان ئه‌و ئایه‌تانه دیاری ده‌كه‌ن كه له‌سه‌ر كفنه‌كانیان ده‌نووسرێنه‌وه، هه‌رچه‌نده كفنی حازر له بازاڕه‌كانی كه‌ربه‌لا ده‌ستده‌كه‌وێ.\nئه‌و كفنانه‌ی كه ئایه‌ته‌كانی سه‌ریان به ده‌ست ده‌نووسرێنه‌وه چه‌ند رۆژێكیان پێ ده‌چێ تا ئاماده ده‌كرێن، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه ئایه‌ته‌كانیان به ستێنسڵ ده‌نووسرێنه‌وه له ماوه‌ی چه‌ند خووله‌كێكدا ئاماده ده‌كرێن.\nكفنی چاپكراو، واته ئه‌وه‌ی به ستێنسڵ ئایه‌تی قورئانی له‌سه‌ر ده‌نووسرێته‌وه، هه‌رزانتره و ٧،٠٠٠ دیناری عێراق تێده‌چێت، ئه‌مه‌ش ده‌كاته نیوه‌ی پاره‌ی كفنی ده‌ستنووس، واته ئه‌وه‌ی كه به‌ده‌ست ئایه‌تی له‌سه‌ر ده‌نووسرێته‌وه.\nكفنی نایابیش كه به‌ده‌ست نووسرێته‌وه و زه‌عفه‌ران له مه‌ره‌كه‌به‌كه‌یدا به‌كارده‌هێنرێت و سه‌راپای به ئایه‌تی قورئان داده‌پۆشرێت چه‌ند هه‌فته‌یه‌كی پێ ده‌چێت تا ئاماده‌ده‌كرێت و زیاتر له ١٠٠،٠٠٠ دیناری تێده‌چێت.\nئیراهیم سه‌ید زه‌نگه‌نه، خاوه‌نی دووكانێكی تایبه‌ت به كفنه له كه‌ربه‌لا، دووپاتیكرده‌وه ئه‌و كفنانه‌ی كه به ستێنسڵ له‌سه‌ریان ده‌نووسرێته‌وه ره‌واجیان زیاتره.\nكفنی چاپكراو له نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردوو كه‌وته بازاڕه‌وه و دوای ٢٠٠٣ ده‌ستی به‌سه‌ر بازاڕدا گرت كاتێك داواكاری له‌سه‌ر كفنی ده‌ستنووس زۆر زیادی كرد و نه‌توانرا به به‌پێ ژماره‌ی داواكارییه‌كان دابین بكرێت.\nزه‌نگه‌نه هۆكاری ئه‌مه‌ی گه‌ڕانده‌وه بۆ دوو شت: یه‌كه‌م، نه‌مانی حوكمی دیكتاتۆری پێشوو سه‌دام حوسێن كه بووه هۆی سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی زیاره‌تكارانی شیعه، دووه‌م، بازاڕه‌كانی شاره‌كه ناچاربوون رووبكه‌نه كفنی چاپكراو تا بتوانن داواكاریی هه‌زاران زیاره‌تكاری عێراق و ئێران جێبه‌جێ بكه‌ن.\nزه‌نگه‌نه ده‌ڵێت به‌رهه‌مهێنه‌رانی كفنی ده‌ستنووس ئه‌ركیان قورستر بوو به‌هۆی ئه‌و شه‌ڕه‌ی كه به‌رۆكی عێراقی گرت دوای شاڵاوه‌كه‌ی ئه‌مریكا له ساڵی ٢٠٠٣.\nزه‌نگه‌نه وتی، "خه‌ڵكێكی زۆر كوژران، بۆیه داواكاری رووی له زیادیكرد. نه‌ده‌كرا به‌گوێره‌ی داواكارییه‌كان كفنی ده‌ستنووس به‌رهه‌م بهێنرێت".\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، زه‌نگه‌نه وتی ئێستاش ژماره‌یه‌كی زۆر له كفنی ده‌ستنووس به‌رهه‌م ده‌هێنێت و عه‌مباریان ده‌كات. هه‌ندێك له كڕیاران پێیان وایه كفنی ده‌ستنووس ره‌سه‌نتر و وردتره.\nره‌خنه‌گرانی كفنی چاپكراو ده‌ڵێن ئه‌و كفنانه به‌په‌له به‌رهه‌م ده‌هێنرێن بێ ئه‌وه‌ی كه‌سێك له نزیكه‌وه لێیان وردبێته‌وه و ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ری روودانی هه‌ڵه زیاد ده‌كات. ته‌نها هه‌ڵه‌یه‌كی بچووك له ستێنسڵه‌كه له‌وانه‌یه مانای ئایه‌ته‌كه بگوڕێت.\nخه‌ڵكی كه‌ربه‌لا بۆچوونی جیاوازیان به‌رامبه‌ر به‌م بابه‌ته هه‌یه.\nفیراس توعمه وتی، "كفنی ده‌ستنووسم پێ باشتره. كفی چاپكراو ره‌نگه هه‌ڵه‌ی تێدا بێت یان وشه‌ی تیا په‌ڕێنرابێت ئه‌مه‌ش ده‌كرێت ته‌واوی مانای ئایه‌ته‌كانی قورئان بگوڕێت".\nساهیب موسا جه‌عفه‌ر، دووكانداره، كفنی ده‌ستنووسی پێ باشتره و وتی، "له‌ڕووی ئایینییه‌وه ئه‌و كفنه باشتره چونكه هه‌ڵه‌ی رێنووسی تێدا نییه".\nبه‌ڵام جومانه قاسم، ژنی ماڵه‌وه‌یه، كفنی چاپكراوی به‌دڵه و وتی، "هه‌ردووكیان كفنن. ده‌توانی هه‌موو كاتێك كفنی چاپكراو بكڕیت و هه‌رزانتریشه".\nعه‌قیل جه‌للوب، شوفێری ته‌كسییه، به هه‌مان شێوه كفنی چاپكراوی پێ باشتر بوو و وتی، "خودا سه‌یری ئه‌و قوماشه ناكات كه مرۆڤی تیا پێچراوه، به‌ڵكو سه‌یری ره‌فتاری ده‌كات كاتێك زیندوو بووه".\nئه‌م راپۆرته له‌لایه‌ن په‌یامنێرێكی راهێنراوی IWPR له كه‌ربه‌لا كه نه‌یوست ناوی ئاشكرا بكرێت ئاماده‌كراوه.\nپرۆگرامی په‌روه‌رده‌ی ئیسلامی له عێراق به‌هۆی لایه‌نگیریی تائیفییه‌وه رووبه‌ڕووی ره‌خنه ده‌بێته‌وه


لە%70ی كێڵگە پەلەوەریەكان بە تاڵ بوون - تۆڕی میدیایی خەڵک\nنرخی ئەمڕۆی مریشك لە كێڵگە پەلەوەریەكان چەندە؟\nخاوەن پڕۆژەیەكی پەلەوەری لە هەرێمی كوردستان دەڵێت، بە بەهای زیاتر لە 20 ملیار دینار زیان بە خاوەن پڕۆژە پەلەوەریەكان گەیشتووە و لە%70ی كێڵگەكان لە هەرێمی كوردستان و عێراقیش بە تاڵ بوون.\nنازم عەبدوڵا، خاوەن پڕۆژەی پەلەوەر و وتەبێژی پێشووی كۆمەڵەی كێڵگە پەلەوەریەكانی هەرێم بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند، لە سێ مانگی ڕابردوو خاوەن پڕۆژە پەلەوەریەكان نەك تەنها لە هەرێمی كوردستان بەڵكو لەسەرانسەری عێراقدا بەرەو ڕووی زیانێكی گەورەبوون و تێچووی هەر كیلۆ مریشكێك 400 بۆ 500 دینار لەسەر خاوەن پڕۆژەكان زیادی كردووە.\nوتیشی، بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار بەرامبەر بە دیناری عێراقی تەنێك عەلەف 40 بۆ 50 دۆلار گران بووە ، غاز و ڤاكسین و ڤیتامین لەسەر خاوەن پڕۆژەكان گران بوون و بە بەهای زیاتر لە 20 ملیار دینار زیان بە خاوەن پڕۆژە پەلەوەریەكان گەیشتووە.\nنازم عەبدوڵا دەشڵێت، بەهۆی ئەو گۆرانەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە نرخی مریشكدا ڕوویداو بەرز بووەوە لە%70ی كێڵگەكان لە هەرێمی كوردستان و عێراقیش بە تاڵ بوون و لەترسی زیانی زیاتر نەتوانراوە پڕبكرێنەوە.\nئاماژەی بەوەشكرد، ڕاستە ئەو ژمارە زۆرە لە كێڵگەكان بەتاڵ بوون، بەڵام مەترسی كەمبوونەوەی مریشك نەماوە چونكە ئێستا جوجكی 10 بۆ 20 ڕۆژ زۆر زۆرە لەناو پڕۆژەكاندا.\nوتیشی، نرخی ئەمڕۆی مریشك 2 هەزار و 800 دینارەو فرۆشیارانی مریشكیش بە ویستی خۆیان نرخی فرۆشتنەكەی بە هاووڵاتیان دادەنێن.\nدەشڵێت، ئومێد دەكەم نرخەكە كەم بكرێتەوە بەڵام بەجۆرێكیش نەبێت خاوەن كێڵگەكان و مریشك فرۆشان زیانیان پێبگات.\nلە هەرێمی كوردستان 1625پڕۆژە ی پەلەوەر هەیە.


کڕۆنا و هەژاری – چاونیوز\nچاونیوز: لەم ساتانە کە نەخۆشی کڕۆنا باڵی بە سەر هەموو جیهان و بە تایبەت وڵاتی ئێران گرتووە،لێکدانەوەی هەژاری و بێ دەرەتانی خەڵکانی ئێران کە دووهەمین وڵاتە لە بواری کانگا ژێرزەمینی و سروشتیەکانەوە لەم ڕۆژانە بوەتە باسی سەرەکی ئابووریناسانی ناوەوە و دەرەوە؛چوونکە هەنووکە زیاتر لە هەشتا لە سەدی خەڵکی ئەو وڵاتە بەهۆی ناکارامەیی و گەندەڵی بەرپرسانی دەوڵەتی لەژێر هێڵی هەژاریدان و چینی مام ناوەند بوونی نەماوە. ڕێژەی هەژاری لە ئێران لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردووە تا بە ئێستا بە زیاتر لە هەشتا لە سەد گەیشتوە و نرخی هێڵی هەژاری ئێستا بە پێ ڕاپۆرتێ کۆمیتەی ئابووری و لێکۆڵینەوەکانی پارلمان ،نزیک بە هەشت میلیۆن تمەنە کە کارەساتێکی مەترسیدارە. هەژاری لە ڕادەبەدەر لە کۆمەڵگەی ئێران ئاکامی سیاسەتی داروخاو و هەڵەی کۆماری ئیسلامیە کە بوو بە هۆکاری داخرانی کارگە و شەریکەکان و یەکەکانی بەرهەمهێنان، لە ناوچوونی وەرزێڕی و پەرەسەندنی بێکاری سەرەڕای ئەوەش گرانی و هەڵاوسان تەنانەت پێش لە بێ بایەخ بوونی پارەی ئێران یەخەی خەڵکی گرت و خەڵکی ئێران ئێستاکە لەگەڵ بارودۆخێکی نالەبار و ژیانێکی کۆلەمەرگی و بی هیوایی بەرەوروون.\nکۆمەڵانی خەڵک لە کوردستان و دیکەی ناوچەکانی ئێران لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین و ئەوەش لە کاتێک دایە کە بەرپرسانی ئێران بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی هەژاری تەنیا دروشم دەدەن.\nبەپێی ڕاپۆرتی هاوڕێیانی هەواڵی بەشی نهێنی لە شاری ڕوانسەر سەر بە پارێزگای کرماشان بنەماڵەیەکی حەوت کەسی بەهۆی هەژاری و دەسکورتییەوە لە نێو خێوەتدا دەژین و بەرپرسانی ئەو شارەش هیچ هەوڵێکیان بۆ چارەسەریی کێشەی ئەو بنەماڵەیە نەداوە.ئەمە یەک نموونە لە دەیان نموونەی ئەو جۆرەیە.ئەو بنەماڵەیە سەرەڕای ئەوی کە پەیوەندییان بە بنکە پەیوەنددارەکانی شارەکە گرتووە هیچ وڵامێکیان پێ نەدراونەتەوە و تەنانەت یارمەتییەکانی وەک کۆمیتەی یارمەتیی (کۆمیتەی ئێمدادی خومەینی)یان لێ بڕیون.\nدیاردەی هەژاری لە وڵاتی ئێراندا لەژێر سێبەری دەسەڵاتدارانی کۆماری ئێسلامی هێڵی هەژاری بەزاندووە و بەرپرسانی ئەو ڕێژیمە باس لەو دەکەن کە لە داهاتوودا لەو وڵاتە نیوەی حەشیمەتی ئێران دەڕۆنه ژێر هێڵی هەژارییەوە.\nئامار و هەواڵەکانی پەیوەندیدار سەبارەت بە هەژاری لە جێگەی سەرسووڕمانە و بەرپرسانی ئێرانیش تەنیا دروشم دەدەن.ئەوە لە کاتێکە لەم ڕۆژانە و سەرەتای یەکەم مانگی هاوین نرخی دۆلار بیست هەزار تمەنی تێپەر کردووە و ئابووری ئێران بەرەو داڕمانە و ڕێژەی تەوەڕۆم بەرەو لووتکە دەکشێت.\nئامارە فەرمییەکان سەرەڕای هەموو سانسۆر و دەسکارییەکان، باس لەوە دەکەن کە هەژاری لە ئێران لەو پەڕی خۆیدایە و بەرپرسانی ئێرانیش ئەو ڕاستییە ناشارنەوە.\nماوەیەک پێش ئێستا حوسێن ڕاغفەر، ئابووریناس و لێکۆڵەری بواری هەژاری، لە لێکۆڵینەوەیەکی گرووپیدا، پەیوەندیی نێوان هەژاری و گەشەی ئابووری لە چوار بەرنامەی پەرەسەندنی ئابووری هێنایە بەرباس و ئاشکرای کرد کە لە ۴۰%ی خەڵکی ئێران لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین.\nساڵی ڕابردووش بەرپرسی کۆمیتەی ئیمدادی خومەینی باسی لەوە کردبوو کە ڕێژەی هەژاری و لێقەوماوی ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە ئێران لە حاڵی بەرزبوونەوە دایە و دەوڵەتە یەک لە دوای یەکەکان نەیانتوانیوە ئەو کێشەیە چارەسەر بکەن.\nبە باوەڕی کارناسان گەمارۆ ئابوورییەکانی وڵاتانی رۆژئاوا بۆ سەر ئێران، داخرانی زۆربەی یەکە پیشەییەکان و کۆتاییهێنان بە وەبەرهێنان لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا لە هۆکارە سەرەکییەکانی دروستبوونی قەیرانی ئابووری و نەمانی هەلی کار لە ئێران دێنە ئەژمار.\nژمارەیەک کارناسی دیکەش دەڵێن: هۆکاری پەرەسەندنی هەژاری لە ئێران دەگەڕێتەوە بۆ یارمەتییە ماڵییەکانی ئێران بە رێژیمی بەشار ئەسەد، میلیشیاکانی حیزبوڵڵا، حوسییەکان و ژمارەیەک لە گرووپە میلیشیاکانی عێراق.\nبێکاری لە ئێران، لە ئاستێکی بەرزدایە. بەپێی داتای ناوەندی ئاماری ئێران لە ساڵ ۲۰۱۹دا، ڕێژەی (٪١٢.٧)ی ئەو کەسانەی کە توانای کارکردنیان هەبووە (دەستی کار)، بێکار بوونە (١٠). لە ڕاستیدا دەکرێت ڕێژەکە لەمە بەرزتر بێت، ئەگەر بێت و لێکدانەوەیەکی وردی شێوازی دەستنیشانکردنی ڕێژەی بێکاری بکەن. بەپێی ڕاپۆرتی ناوەندی ئاماری ئێران (١١) تەمەنی دەستی کار لە ١٠ ساڵی بەرەو سەرەوە هەژمار کراوە، کە لە زۆربەی وڵاتاندا ئەم تەمەنە لە ١٥ ساڵ بەرەو سەرەوە دەست پێ دەکات. بەپێی هەمان ڕاپۆرت هەر کەس کە هەفتانە تەنیا یەک کاتژمێریش کار بکات، بە بێکار هەژمار ناکرێت. هاوکات هەر کەسێک کە لە دامەزراوەی سوپادا بێت (سەرباز) بە بەکار هەژمار کراوە. هاوکات پێویستە ئەمەیش ڕەچاو بکرێت کە ڕێژەی بێکاری لە پارێزگه‌یەک بۆ پارێزگه‌یه‌كی تر جیاوازە. لە ئێران لە هەندێ پارێزگه‌دا (بۆ نموونە کوهکیلویە و بۆیر ئەحمەد) دەگاتە نزیکەی ١٨٪ (١٢)؛ ئەمە و سەرەڕای جیاوازی لە نێوان شار و گوند.\nلەم ماوەیەش کە کڕۆنا وایکردووە کە خەڵک بە تایبەت کرێکارانی فەسڵی و کارگەکان لە ماڵ نەیێنەدەرەوە و بۆ دابین کردنی ژیانیان داوای بیمەی بێکاری بکەن کە مەبلەغێکی یەکجار کەمە و بۆ بنەماڵەکان نابێتە مسۆگەری هەزینە و خەرجەکانیان.\nبەڕێوبەری کاروباری بیمەی سازمانی تەئمینی ئێجتماعی ڕایگەیاندووە کە بۆ کرێکارانی کە ژن و مناڵیان نییە دوو لە سێ ۵۵لە سەدی حەق دەس کە لە ساڵی پار یەک ملیۆن و پانسەد هەزار تمەن بووە وەک مووچەی بێکاری پێیان دەدرێت.\nبۆ ئەفرادی ژن و مناڵدار ۵ لە سەدی حەق دەسی ساڵی پار کە ئەکاتە نزیکەی ۷۵هەزار تمەن زێدە دەبێ .\nمووچەی کەسانێک کە بە هۆی کڕۆنا تووشی کێشە بوون بوەتە یەک ملێۆن یانێ بۆ هەر کەسێکی خێزانەکانیان ۹۰هەزار تمەن ئێزافە بووە.\nسەرەڕای ئەو گشت نەهامەتی و داڕمانی ئابووری پەتای کڕۆنا لە زۆربەی شارەکان،بە تایبەت لە کوردستان بەرەو هەڵکشانە و وایکردووە کە بەرپرسانی تەندروستی ئێران مەجبوور بن سەردانی شارەکان بکەن.\nجێگری وەزیری تەندرۆستی ئێران لە میانەی سەردانی بۆ سنە وتوویەتی کە لەم شارە شایی و زەماوەنێک لە کارواش بەڕێوە چووە و تیایدا ۱۲۰کەس تووشی کڕۆنا بوون و هەموو ئاسەوار و تاوانەکانی خستە ئەستۆی خەڵکەوە.جێگری وەزیر ئاماژەی بە بەرپرسیاریەتی دەوڵەت لە ۸پارێزگای تر کە ڕێوشوێنی سوور لە بەر چاو گیراوە نەکرد.\nلە سەرەتای دەسپێکردنی ئەو پەتایە زۆربەی دەوڵەتەکان خۆیان لە ئاست پارێزگاری خەڵکی وڵاتەکانیان بەرپرسیار زانی و ئامرازی پێویستیان بۆ کەرەنتینە کردنی هاوڵاتیان بە کار برد.کەچی دەزگاکانی پەیوەست بە سڵامەتی خەڵک\nبە تایبەت دامودەزگای تەندروستی و ئۆستانداری و فەرماندارییەکان نەیانتوانیوە و نەیانویستووە لە بواری ئێمکاناتەوە خەڵک دابین بکەن.\nکڕۆنا، هەژاری، ئێران، کوردستان، چاونیوز\t2020-06-28\nتاگەکانی بابەتکڕۆنا، هەژاری، ئێران، کوردستان، چاونیوز


بەهرۆز جەعفەر : (2014) کورد ئەبێتە دەوڵەت . – WTARIKURD\nگۆرانیبێژى فەلەستینى ( مارسیل خەلیفە ) هۆنراوەیەکى ( مەحمود دەروێش ) ى کردووە بەگۆرانى و دەڵێت :” إننی ڕرتشف القبلە . من حد السکاکین”. تواناى هەڵلوشین و ڕاکێشانى ماچم هەیە ، لەوکاتەى چەقۆیەکى تیژ ئەهێنن بەسەر لێومدا ، کاتێک تیغەکە بەرى هەردوو لێوى گرتووە ، ئەو هێشتا دەتوانێ لەجیهانى دەرەوە تێبگا و بەرەو خۆى کەمەند کێشى بکا !. گرنگ نییە لەکوردستان چى ڕووئەدا ، گەوهەر ئەوەیە بزانیت ئەم ڕووداوانە بەرەو کوێ دەچن ؟. بگەى بەو شتانەى لەودیو پەردەکەوە دەگوزەرێن . بەشی هەرە کەمى سیاسەت ، ئەوەیە لەسەر زارى خەڵک و ڕووپەڕى ڕۆژنامەو پێگەکانە ، ئەوەى دەمێنێتەوە بەرژەوەندیی هاوبەش و ڕێککەوتنە نهێنیەکان بڕیارى لەسەر ئەدەن ، بەواتایەکى دى وێستگەکەکانى بڕیاردانى سیاسیی ناوەستێتە سەر ئەوەى ، کە بۆچى تا دوێنى ( س) گۆشت و ئێسقانى دەهاڕیم ، ئەمڕۆ لەگەڵى بکەومە گفتو گۆ ، ئەگەر وایە پێویستە ستراتیجیستەکان و مەرکەزیی بڕیارى سیاسیی وازبهێنن و،بکەونە ڕۆماننوسین و میسالیاتەوە ( نا بەو مانایەى لەماهیەتى میسالیات و ڕۆمان کەم بکەینەوە ) .یاخود خەریکى مەعمەعەی نیۆخۆیی و تەشهیرو یەکدى سەرقاڵ کردن بن . چونکە لەسیاسەتدا تەنها ئەوە هەیە : ( چى ئەبەخشى و چى وەرئەگرى .ئەتوانم چى بکەم،ناتوانم چى بکەم ) . (wahat can do you) (wahat can not do you) . هەرئەمەش وا دەکات وێنەى هەقیقى ڕووداوەکان بدەیت بەدەستەوە . وەلى چەند سەیرە !. کەسێک ( 37 ) ساڵ لەبەرکوردایەتى و شۆڕشگێڕیی دەربەدەر بکرێت ، قوڕگى دڕا ، ئەوەندە ئاوازیی کوردیی بچڕێت ، بۆیەکجار وەکو ئەوان بیرنەکاتەوە ، بەویژدانەوە ، دان بەکەسێکدا بنێ ، ئیتر بەجاش و جاسوس و وڵاتفرۆش بناسێنرێت .بۆیە ئێمە لەدەرەوەى ئەم گێژەنگە.دەمانەوێ لاقەى پرسێکى هەستیارو ئاڵۆز بکەین .\nئایندەى ململانێکانى پارتى و پەکەکە .\nلە ناوەڕاستى ساڵى نەوەدەکان ، لەمیانەى نوسینێکى نێچیرڤان بارزانیدا هاتبو کە ( زاخو دەرگاى ئەوروپایە ) . هەر ڕۆژێ تورکیا فرسەخێک لە ئەوروپا نزیک بۆیەوە ، ئێمەش پردێکى پەڕینەوەو هاوبەشی هەرسێ قاڕەى ( ئاسیا – ئەوروپا – ئەفریقا) ین . بۆیە ئەوەى هەیە چۆن لەباکورو ڕۆژئاوا ، لەرۆژهەڵات دان بەبونى پەکەکەدا دەنرێت ، ئاوهاش لەشیکردنەوەدا،دان بەوەدا بنێین پارتى هێزى یەکەمە لەباشورى کوردستان و ، بارزانیش سەرۆکى هەرێمى باشورى کوردستانە . ئەگەر بەرەو پێشچونێک لەسیاسەتى نەوت و غاز و دیبلۆماسیەتى کوردیدا هەبوبێت ئەوان ڕێبەرایەتى یان کردووە ، ئەگەریش کەموکورتیەک هەبوبێت هەر ئەوان ڕێبەرایەتى یان کردووە .\nسەرەتاى شۆڕش لەسوریا ، پارتى و پەکەکە نێوانیان هەبو ، بەسەریەکدا دەچون و دەهاتن و گەلێک شتى نهێنى تریش کە جێی باس نییە ، هەروەک لەگەڵ ( ى ، ن ، ک) یش بەهەمان شێوە . کەشۆڕش دەستى پێکرد لە سەرکردایەتى پەکەکەدا خەڵکانێکى گونجاو هەبون ، کوردى سوریا بون ، گورج بە (3000) چەکدارەوە ، گەیشتنە خاکى ڕۆژئاواى کوردستان ، هەتا پارتى فریاکەوت ، چەند حزبێکى بچوک نزیک لەپارتى و یەک دوانێکیش نزیک لەیەکێتى ببنە ژمارەیەکى سیاسیی ، لەولاوە پارتى یەکێتى دیموکراتى ( پەیەدە ) بوو بە هێزێکى ڕێکخراو ، لەسەرەتاوە پەیەدە جۆرێک لەتاکڕەوى نواند بەشدارى بەحزبەکانى تر نەکرد ، بەڵام دواتر هەر پەیەدە بوو ، توانى نوێنەرایەتى زیاتر لە (2) ملیۆن کورد بگرێتە ئەستۆو ، هیچ نەبێت ناوچە کوردییەکان لەقەزف و تۆپبارانى ئەسەد بپارێزێ ، پەیەدەش نەبوایە هیچ هێزێک لەڕۆهەڵاتى ناوەڕاستدا نەیدەتوانى لەماوەیەکى دیاریکراودا ، لوتى قاعیدەو بەرەى نوسرە وا بشکێنێت . ئێستا پەپەدە وەک باڵێکى پەکەکە هێزى یەکەمە لەڕۆژئاوا و (30%) ى کانە نەوتەکانى سوریاشی کەوتۆتە دەست ، یارییەکى سیاسیی نوێ دەکات . بەزانینى ئەوەى چەندین هێزى ئیقلیمى لەم ناوچەیە ئارەزوى بونى پەیەدە دەکەن ، هیچ نا لەبەر گەشە نەکردنى قاعیدە لەسوریا. بێجگە لەوە دونیایان لەخۆیان ئاڵۆز نەکرد ، بەوەى یەکسەر جیابونەوەى خاکى کوردستان ڕابگەیەنن ، بەڵکو ئەمڕۆکە حکومەتى خۆجێیی و سبەى پەرلەمانى کاتى و ، دوسبەى ….. تادەگاتە مەقێەد.\nپەکەکە ، بەدەستێک ئیش لەسەر قۆناغى ئاشتى دەکات و ، لەگەڵ تورکیا شەوو ڕۆژ چاودێریی ڕەفتارەکانى یەکدى ئەکەن لەمەڕ پرسەکە ، بەدەستێکى تریش لەخەتى ( ئێران – مالکى – ئەسەد- حزبۆڵلا ) یارى ئەکەن . کورد ( ئەبێت بپرسێ ئەسەد بڕوخێ من چیم دەست ئەکەوێ ، ئەگەر نەڕووخێ چیم دەستدەکەوێ ) . هەرچى پارتیشە دەستێکى کەوتۆتە ناو گرفتە نێۆخۆییەکانى هەرێمى باشورەوە ، وەکو ( پێکهێنانى حکومەت ، پرسی دەستور ، ناڕەزایی خەڵک) . دەستەکەى تریشى لەمەسەلەى نەوت و غازو خۆگونجاندنە لەگەڵ شەپۆلە سیاسییەکەدا. لەدەساڵى ئایندەدا ئیدى کێبڕکێ و ململانێی سیاسیی نێۆخۆیی کورد ، تەنها دابەش ئەبێت بۆ بەرەى پارتى و بەرەى پەکەکە . ئەم ململانێیانە بەردەوام دەبن و بابەتێکى وارید و ئاسایی ناوکایەى سیاسەتیشن ، بەڵام لەهەمووى گرنگتر ، ئێستا هەوڵێک هەیە بۆ ڕێککەوتنەوەى پارتى و پەکەکە ، وەک چۆن جاران ئەو نێوەندگیریی و هاتوچۆیە هەبو ، هەردولا هەست بە گرنگى و فرسەتەکە دەکەن ، هەردولاش بەشی خۆیان تاکڕۆییان هەیە . بۆیە لەسەرداواى ( بارزانى) بەمزوانە ( ئەحمەد تورک ) دێتە هەولێر . باس لەپرۆژەیەکى هاوبەش دەکەن . ئەم پرۆژەیەش ئەو ئامادەگیانەیە بۆ دەوڵەتى کوردى ، کەوا پێشبینى دەکەم لە ناوەڕاستى (2014) دا بڕیارى کۆتایی لەسەر بدرێت .\nقسەى کۆتایی ئەوەیە : کوردستان ، فرسەتێکى گەورەى لەبەردەستدایە ، بەڵام کەوتۆتە سەر ئیرادەى پیاوى ئاقڵ و بیرى تیژ و ، پێکەوە هەڵکردن .


تاهیر تۆفیق، ئەو دەنگەی هەمیشە زیندووە – كوردى پۆست\nrojikurd.net\tتاهیر تۆفیق، ئەو دەنگەی هەمیشە زیندووە\t19/10/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\tڕۆژی کورد\nڕۆژی کورد: بە بۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی مامۆستا تاهیر تۆفیق\nساڵی 1922-(1300)، لە ماڵی تۆفیقی ئەولرەحماندا کۆرپەیەکی جوان چاوی بەم دنیا هەڵهێنا و ناو نرا تاهیر.\nتاهیر تەمەنی ۷ ساڵان دەبێ کە باوکی دەیـباتە سوختەخانە و هەر لەوێشەوە فێری ئەلف بێی کوردی و عەرەبی دەبێت.\nتەمەنی 14ساڵان بوو کە وەک کەسێکی دنگخۆش، گۆرانی چڕینی دەست پێکرد و بە ناوی تاهیر تۆفێق، ناوی دەرکرد و دواتر لە لای دانیشتوانی کۆیە بەخاڵە تاهیر ناسرا.\nخاڵە تاهیر خزمەتێکی زۆری بە گۆرانی و موزیکی کوردی کردووە و زۆرێک لەو مقام و بەستانەی کە لە سوختەخانە و خانەقاکاندا قەتیس مابوونەوە هێنایە ناو موزیکی کوردییەوە و لە فەوتان ڕزگاری کردن.\nبە هۆی ئەو دەنگ خۆشی شارەزایەی کە لە مەقام و بەستە چڕیندا هەیبوو زۆر زوو جێگەی خۆی لە ناو دڵی کۆمەڵگەکەیدا کردەوە.\nبۆ یەکەمجار لە ساڵی 1945-(1324)دەچێتە ئیسگەی ڕادیۆ بەغا و مەقامی ” ئەی لەگورێ لە سوورە گوڕێ” و بەستەی ” کراس زەردێ”ی تۆمار کرد و بڵاو بوویەوە.\nخاڵە تاهیریش وەک هەر هونەرمەندێکی دیکەی گەلەکەمان لە هەژار و دەربەدەری، گرانی چەرمەسەری، ساردی و سوێر ژیان بێ بەش نەبووە!\nلە گرانیەکی ساڵی 1942-(1321)دا کە هەموو دنیای گرتبووەوە، خاڵە تاهیریش بە ناچاری دەست لە خوێندن هەڵدەگرێ و بەشێک لە ئەرکی بنەماڵەکەی دەکەوێتە سەر شانی ئەم هونەرمەندە.\nهەرچەند ئەو هۆکارانە کاریگەرییان لە سەر ژیانی ئەو هونەرمەندە داناوە بەڵام نەیانتوانی ببنە لەمپەر لە بەردەمیدا و زۆرێک بەستە و مەقام بە هونەری موزیکی نەتەوەکەمان پێشکەش کردووە.\nبە ناوبانگترین مەقامی ئەم هونەرمەندە ” شیرن بەهارە”یە کە هۆنراوەی م. ئیبراهیم ئەحمەدە و بە یەکێک لە بەچێشترین مەقامە کوردییەکان دادەنرێت.\nم. تاهیر تۆفێق لە هۆنراوەی شاعیرانێی وەک نالی، مەحوی، بێخود و سافی هێرانی و …هتد\nلە مقامەکانیدا کەڵکی وەرگرتووە و ڕەنگ و چێژێکی تایبەتی بەم هۆنراوانە بەخشیوە.\nبە داخەوە ئەم هونەرمەندە مەزنە لە ڕێکەوتی 20/10/1987 (28/7/1367)دا دڵە گەورەکەی لە لێدان کەوت و بۆ هەتاهەتایە ناوی بە نەمریی لە ئاسمانی هونەر و موزیکی کوردیدا بە درەوشاوەیی دەمێنێتەوە.\nتاهیر تۆفیق، ئەو دەنگەی هەمیشە زیندووە\tڕێدۆزیی بابەت\nبابه‌تی پێشووپێشمه‌رگه ناچێتە ناو شاری موسڵبابه‌تی داهاتووڤیدیۆیی … میسی بارسا بەرەو سەرکەوتن دەبات وه‌ڵامدانه‌وه هەڵوەشاندنەوەی وەڵام\tEnter your comment here...


Monday, 04.23.2018, 14:36\nکام چینی کۆمەڵایەتی دەتوانێت ژیانێکی شایستە دابین بکات کەگشت لایەک لێی بەهەرمەند بێت؟ ئاخۆ ئەو چینە،چینی کرێکارە یان چینی سەرمایەدارانی چەوسێنەر؟\nچینی دەوڵەمەندەکان ژیان ناگۆڕن تالەبەرژەوەندی چینەچەوساوەو بەرهەمهێنەرەکاندا بێت.چونکە کارێکی وا پێچەوانەیە بەخودی کۆی سیستەمە چەوسێنەرەکان،هەر لەسیستەمی کۆیلایەتیەوە تادەگات بەسیستەمی دەرەبەگایەتی و خودی ئەم سیستەمە سەرمایەداریە دڕندەیە کەتەمەنی نەگریسی واخەریکە دەبێتە چوار سەدە. گەر ئەو چینەچەوسێنەرانە ژیانیان بگۆڕیایە کەلەخزمەت و بەرژەوەندی ئابوری و سیاسی چینە ژێردەستەکاندا بوایە،ئەوکات شتێک نەدەمایەوە کەناوی چەوساندنەوەی چینایەتی، بوایە. مێژووی گشت کۆمەڵگاکان تائێستا،مێژووی ململانێ چینایەتیەکانە.کارڵ مارکس. ئەم ووتە بەپێزە گەر ناواخنەکەی بەوردی نەبینین،ئەوا وادەزانین زادەی خەیاڵەو ئەوەی مێژووی تائێستای جوڵاندوە،ئەوە تەنها خواست و هەیبەتی چینەدەسەڵاتدارەکان بوە. بەڵام لەڕاستیدا پێچەوانەکەی دروستەو ئەوەی کۆی مێژوو دەجوڵێنێت ململانێی نێوان سەردارو کۆیلەو ئاغاو ڕەعیەت و سەرمایەدارو کرێکار (کارو سەرمایە) بوە. هەر بۆیەیش چینەچەوسێنەرەکان بەردەوام لەڕێگەی داهێنانە هەڵخەڵەتێنەرەکانیان بۆسەر چینی کرێکار تاهۆشیار نەبێتەوەو دەست نەبات بۆ بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی سۆسیالیستی خۆی،لە دامەزراندنی دەیان و سەدان دامودەزگای سەرکوت گەرو فریودەر،بۆگێژ کردنی کۆی چینەبەرهەمهێنەرە کرێ وەرگرەکان،بۆ چرکەیەکیش نەوەستاون و ناوەستن. ئەویش تەنها ترسە لەو چینەکۆمەڵایەتیە زۆرینەیە کەقورسای ژیان و بەرهەمهێنانی خراوەتە سەرشان،ئەویش چینی کرێکارو جوتیارو کۆی خەڵکی زەحمەتکێش و بێکارو کرێ وەرگرەکانن.\nئەم چینەکۆمەڵایەتیە گەورەیە،تەنها خۆیەتی دەتوانێت لەڕێی بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتیەوە،نەک لەڕێی پەرلەمان و سندوقەکانی دەنگدانەوە، هەم خۆی ڕزگاربکات و هەمیش کۆتای بهێنێت بەکۆی سیستەمی پارێزەرانی خاوەندارێتی تایبەت و دیموکراسیەتە پڕوپوچەکانیان و ئازادیەک کەهەمیشە بوەتە بنێشتە خۆشەی سەر زاریان.\nچینی کرێکارو کۆی بەش خوراوان،دەتوانن کۆمەڵگەی هەرەوەزی سۆسیالیستی زانستیانە دابمەزرێنن و کۆتای بەگشت چەوساندنەوەی چینایەتیش بهێنن. هەربۆیە شۆڕشی کۆمەڵایەتی گرنگترین کارێکە بۆ چینی کرێکارو کۆی مرۆڤایەتی تاچیتر ڕۆژانەو بەردەوام نەچەوسێنرێتەوە لەلایەن دەوڵەت و دەسەڵاتی چینەچەوسێنەرەکانەوە.\nدەوڵەمەندەکان هەمیشە چینێکی کەمایەتین،کەدەستیان گرتوە بەسەر ئامرازەکانی بژێویدا.بۆیە هەژاری کۆتای پێنایەت تادەسەڵات لەو چینەکەمایەتیە وەرنەگیرێتەوە کەئامرازەکانی کارکردن و بەرهەمهێنانیان خستۆتە ژێر هەیمەنەی خۆیانەوە. چوارچێوەی دەوڵەت و یاساو دادگاکان و سەربازو پۆلیس و زیندانەکان بەکۆ داهێنراوی ئەو چینەچەوسێنەرانەن کەهەمیشە ئابوری و ژێرخانی بەرهەمهێنانیان داگیر کردوە.\nبۆیەیش تاسیستەمی پارێزەری چینەکەمایەتیەکان مابێت،تائەوکاتەیش کاری کرێ گرتەو هەژاری وبێکاری و برسێتی بۆ چینەکۆمەڵایەتیە بەرهەمهێنەرەکەیش درێژەی پێ دەدرێت.\nحزبە بۆرژواکان و وردە بۆرژواکان هەمیشە بەدرۆ گەورەکانیان و بەناو بەڵێنی چاکسازیەکانیان دەیانەوێت چینەچەوساوەکان بخەڵەتێنن و دواجاریش لەڕێی گەمەی دەنگدانەکانیانەوە سندوقەکانیان کردۆتە سەنگی مەحەک،نەک بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی. کەوایە بۆچی نایانەوێت کۆتای بهێنرێت بەچەوساندنەوەیەک کەلەسەر چینەچەوساوەو بەرهەمهێنەرەکانن؟ ئاخۆ تەنها لەبەر ئەو هۆکارە نیە کەخۆیان هەمیشە سەرداربن و سامان و ئابوری وڵات لەژێردەستیاندا بمێنێتەوە؟ ئاخۆ گەر دەنگدانەکان شتێکیان بگۆڕیایە کەلەبەرژەوەندی چینەچەوساوەکاندا بوایەو لەو ڕێگەیەوە ئاستی هۆشیاری سیاسی چینایەتی چینەهەژار کراوەکان بچوایەتە سەرەوە بۆ ئەوەی دەست ببەن بۆ بەرپاکردنی شۆڕشی سۆسیالیستی،ئێستا دەمێک نەدەبو کەلەلایەن چینەچەوسێنەرەکانەوە قەدەغە کرابو؟(ناوەڕۆکی ئەو ڕستەیە هی نووسەرێکە کەدەڵێت:گەر هەڵبژاردنەکان شتێکی بگۆڕیایە ئێستا دەمێک بو قەدەغە کرابو. بەڵام دەبوا بیوتایە کەشتێکی لەبەرژەوەندی کۆتای هێنان بەسیستەمی کاری کرێ گرتە بگۆڕیایە،ئێستا دەمێک بو یاساغ کرابو).کەوایە دەکرێت دیمەنەکە لای خودی مرۆڤە زەحمەتکێش و بەرهەمهێنەرەکانی ژیانی ڕۆژانە ڕون بێت،کەنەئەم سیستەمەو نەحزبە جۆراوجۆرەکانیان نایەن یان نایانەوێت چینی کرێ گرتەی بەرهەمهێنەر ڕزگاری ببێت لەدەستی چەوسانەوەیەک ڕۆژانە دەیچێژێت بەدەستی چینێک کەپارێزەری ئەم سیستەمە دڕندەیەن،ئەویش سیستەمی سەرمایەداریە. هەربۆیەیش بەکۆ،لەهەر کوێیەکی ئەم سەر زەمینە بڕوانین، ئەوکات تێدەگەین کەئەم سیستەمە چەوسێنەرە چینایەتیە چ بەڵایەکە بەسەر کۆی مرۆڤایەتی و بەرژەوەندیە بەرزەکانی چینی کرێکاری بەرهەمهێنەرەوە.\nلەهەرکوێیەک جۆرێک لەژیانێک هەبێت،ئەوا لەوێوە دەبێت ئاستی هۆشیاری سیاسی چینی کرێکارو دنیای پێشکەوتنی بەرهەمهێنانەکە ببینین،نەک بەپێچەوانەوە،وابرانین کەلەو کۆمەڵگەیەی بڕێک ژیان هەیە،ئەوە دیاری و مەرحەمەتی چینی سەرمایەدارو سیستەمەکەیانە.\nئەم سیستەمە برەو بەهەرچ دەزگایەکی سیاسی و ئاینی بدات،ئەوا باشیش دەزانێت کەئەو دەزگایە لەخزمەتیدا دەبێت نەک لەدژی. کۆی بەهاو ئەخلاق و ئاین و پەروەردەیەک کەهەیە،ڕەنگدانەوەی خودی سیستەمی زاڵ و ئاستی جۆری ئابوریە ژێرخانیەکەیە لەهەر وڵاتێکدا.\nنیولیبراڵیزمی سەرمایەداری ئەو ئازادیە دەناسێت،کەئازادیژبازاڕو ئازادی چەوسانەوەی چینایەتی دەباتە پێشەوەو دەرگا واڵا دەکات لەبەردەم شەریکاتە تاڵان چیەکانیداو جەنگەکانیشیان،تەنها بۆ مانەوەی خودی سیستەمەکەیان و داگیرکردندایەو ئەوەی پاڵ بەبەرپاکردنی جەنگەکانیانەوە دەنێت،لەلایەک خواستی بازاڕو ململانێ نامرۆڤانەیەکانیانە بۆ ساغ کردنەوەی کاڵاکانیان و لەلایەکیتریشەوە،بەرپاکردنی جەنگەکان،دەرخەری ململانێ چینایەتیەکانە لەناوخۆی هەر وڵاتێکداو دەر ئەنجامی قەیرانەکانیانە. هەربۆیە تائەم سیستەمە جەنگڵستان ئاسایە بمێنێتەوە،تائەوکاتەیش چەوساندنەوەی چینایەتی کۆتای پێ نایەت.


سیستمی سەرۆکایەتیی یان سیستمی پەرلەمانیی کامیان بۆ کوردستان باشترە\nئەم بابەتە بە چوار بەش لێرە بڵاودەکەمەوە، هەر ڕۆژەی بەشێک\nلە رۆژی ٢٢-٨-٢٠٠٦ یەکەمین رەشنوسی دەستوری هەرێمی کوردستان خرایەبەردەستی هاوڵاتیان بۆ سەرنج‌و تێبینی نوسین بەمەبەستی دەوڵەمەنترکردنی. دیارە بێجگە لە سەرنج‌و تێبینی، رەشنوسەکە رەخنەیەکی زۆریشی لەلایەن سیاسەتوانان‌و پارێزەران‌و پسپۆران‌و ئەکادیمان‌و رۆژنامەوانان لێگیرا. رەخنە زۆرەکان مانای ئەوە نەبوون کە دەستورەکە هیچ خاڵی باشی تێدا نییە بەڵام رەشنوکە هەندێک ماددەو بڕگەو چەمک‌و پەیامی لەخۆگرتبوو کە جێگای هەڵوەستەکردن بوون‌و نەدەکرا بەسەریاندا تێپەڕین. سەرەڕای ئەمە، دەستورە رەشنوسەکە بە دەستکارییەکی زۆر کەمەوە لە هاوینی ٢٠٠٩ لە پەرلەمانی کوردستان دەنگی لەسەردراو تێپەڕێندراو بوو بە پڕۆژە دەستور.\nبەپێی بڕیارو پێکهاتنەکانی پەرلەمان دەبوایە پڕۆژە دەستورکە لەلایەن خەڵکی هەرێمەوە دەنگی لەسەر بدرایە بۆئەوەی ببێت بە دەستورێکی هەمیشەیی.\nئەوە بۆ سێزدە ساڵ دەچێت کەچی پرۆژە دەستورەکە هەروا لە چاوەڕوانی ئەوەدایە بخرێتە دەنگدانەوە. دیارە بێجگە لە رەخنەکانی خەڵکی کوردستان پرۆژەکە رەخنەی لایەنە عێراقییەکانیشی لێکەوتەوەو ئەمریکاش وەدەنگ هات، واپێدەچێت ئەمانە هەموو هۆکار بووبن بۆ راگرتنی دەستورەکەو نەناردنی بۆ دەنگدان.\nلە دوای خۆپیشاندانەکانی ٢٠١١ رەخنەکان لەسەر پرۆژەکە چڕتربوونەوەو پەرلەمانی کوردستان بڕیارێکی دەرکرد بە کۆی دەنگ بۆ گێڕانەوەی پرۆژەکە بۆ پەرلەمان. ئەم بڕیارە دیزە بە دەرخۆنەی پێکرا. بەڵام دوای ئەوەی جەلال تاڵەبانی، سەرۆک کۆماری عێراق‌و سکرتێری گشتی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەگەڵ نەوشیروان مستەفا ئەمین، رێکخەری بزوتنەوەی گۆڕان کۆبوونەوەیەکیان لە ٢٤ ئەیلولی ٢٠١٢ کرد، هه‌ردوولا لە بەیاننامەیەکدا هاوڕایخۆیان دەربڕی له‌سه‌ر گه‌ڕاندنه‌وه‌و هه‌مواركردنی پرۆژە دەستورەکە "به‌شێوه‌یه‌ك كه ته‌وافوقی هه‌مولایه‌نه‌كانی له‌سه‌ر بێت‌و سیستمی سیاسی كوردستان له‌گه‌ڵ بنه‌مای سیستمی سیاسی عیراق، كه له ده‌ستوری عێراقدا په‌سه‌ندكراوه بگونجێنرێت‌و بكرێت به سیستمی په‌رله‌مانی" (ماڵپەڕی سبەی ٢٤ ئەیلولی ٢٠١٢).\nیەکێک لەو ماددە سەرەکییانەی کە پێش کۆبوونەوەکەی گۆڕان‌و یەکێتی‌و دواتریش مشتومڕێکی زۆری لەسەر کرا سیستمی سیاسی/حوکمڕانی هەرێم بوو وەک ئەوەی لە دەستورەکە پێناسەی بۆ کراوە کە مەبەست لێی ئەوەیە بکرێت بە سیستمی پەیڕەوکراو لە کوردستان لە دواڕۆژ، ئەمە ئەگەر نەڵێین کە هەر ئێستاکانی پێش دەنگ لەسەردانیش پەیڕەو لە سیستمی سەرۆکایەتی دەکرێت. بەپێی پرۆژە دەستورییەکە کوردستان هەرێمێکە لەناو دەوڵەتی فیدرالی عێراق کە "سیستمە سیاسییەکەی پەرلەمانی، کۆماری، دیموکراتییە". دیارە ئەوەی لە واقعدا ئێستا پراکتیز دەکریت یەکناگرێتەوە لەگەڵ پێناسەکە چونکە سیستمی کۆماری/سەرۆکایەتی نەک پەرلەمانی لە کوردستان پەیڕەودەکرێت. هاوکات ئەوەی کە پێناسەش کراوە هەر هەڵەیە چونکە ئەو سیستمەی کە مەبەستە لە پێناسەکە سیستمی پەرلەمانی کۆماری نییە بەڵکو سیستمی نیمچە-سەرۆکایەتییە/کۆماریییە، وەک لە ماددەکانی دیکەی دەستورەکە دەردەکەوێت.\nلە چەند ڕۆژی ڕابردو جارێکی دیکە پرسی جۆری سیستەمی سیاسی لە هەرێم لە پەرلەمانی کوردستان گفتوگۆ کرا. ئەمجارە نەک لە چوارچێوەی دەستوری هەرێم بەڵکو لە میانی یاسای كاراكردنه‌وه‌ى دامه‌زراوه‌ی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمى كوردستان. یاسای كاراكردنه‌وه‌ى دامه‌زراوه‌ی سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمى كوردستان بەناڕاستەخۆ سیستەمی سەرۆکایەتی لە هەرێمی کوردستان، لانیکەم تا پەسەندکردنی دەستوری هەمیشەیی، دەسەپێنێت. بۆ بەچاکی دەزانین جارێکی دیکە ئاوڕ لەو بابەتە بدەینەوە.\nوتارو باسی دیکە زۆر نوسراوە لەسەر ئەم بابەتەو زۆربەیان کۆکن لەسەر ئەوەی کە سیستمی سه‌رۆكایه‌تی به‌كه‌ڵكی كۆمه‌ڵگای کوردستانیی نایه‌ت‌و پێشنیازی سیستمی پەرلەمانی دەستوری دەکەن. ئەم بابەتە کە بە چوار بەش بڵاودەکرێتەوە هەوڵدەدات بە گەڕانەوە بۆ ئەو لێکۆڵینەوە زانستییانەی لەسەر ئەزموونی گەلان‌و وڵاتانی دیکە ئەنجامدراون پەنجە لەسەر چەند بابەتێک دانێت. لەوانە، یەکەم، ناساندن‌و پێناسەی هەردوو مۆدێلە سیاسییەکە، پەرلەمانی و سەرۆکایەتی، ئاوڕێکیش لە نیمچە سەرۆکایەتی دەداتەوە. دووەم، خاڵە بەهێزو لاوازەکانی هەردوو مۆدێلەکە. سێیەم، هەر بە پشتبەستن بە لێکۆڵینەوەکان هەوڵدەدات کە پێشنیازی ئەو مۆدێلە بکات کە بە گونجاوتر دەزانرێت بۆ ئەو وڵاتانەی وەک کوردستان لەسەرەتاکانی گەشەی دیموکراسیدان.\nناساندن‌و پێناسەی سیستمی پەرلەمانی‌و سەرۆکایەتی\nچەندین سیستمی سیاسی بۆ حوکمڕانی لە جیهاندا هەیە، بەڵام مەبەستی ئەم بابەتە قسەکردنە تەنها لەسەر دوو مۆدێل: پەرلەمانی (وەک بەریتانیا، ئوسترالیا، ئەڵمانیا) لەگەڵ سەرۆکایەتی (وەک ئەمریکا). کە باس لە سەرۆکایەتی دەکەین مەبەستمان سیستمە نیمچە-سەرۆکایەتییەکانیشە (وەک فەرەنسا)، کە تێیاندا هەم سەرۆکێکی راستەخۆ هەڵبژێردراو هەیەو هەم سەرۆک وەزیرانێکی کاندیدکراو لەلایەن سەرۆک‌و دەنگپێدراو لەلایەن پەرلەمان. باس لە سیستمی دیموکراسی تەوافیقی ناکەین (وەک سویسرا). سیستمە نادیموکراسییەکانیش لە باسەکە وەلانراون چونکە خەمی ئێمە ڕزگاربوون یان ڕێگریکردنە لەم ئەزمونانە نەک کۆپیکردن‌و لاسایکردنەویان.\nسیستمی پەرلەمانتاری مۆدێلێکی دیموکراسی حوکمکردنە کە تێیدا حکومەت (دەسەڵاتی جێبەجێکەر/کابینە) شەرعیەت لە پەرلەمان (دەسەڵاتی یاسادانان/تەشریعی) وەردەگرێت‌و بەرپرسیشە لە بەرابەری، واتە پەرلەمان وەک دەزگایەک کە نوێنەرایەتی گەل دەکات چاودێری‌و لێپێچینەوە لە حکومەت دەکات. لەم حاڵەتە حکومەت‌و پەرلەمان تێکئاڵاون‌و تەواوکەری یەکدین. لە سیستمی پەرلەمانی دیموکراسی سەرۆکی دەوڵەت (head of state) کەسێکی جیایە لە سەرۆکی حکومەت (prime minister). لەم جۆرە سیستمەدا دەکرێت پاشا/ئیمپراتۆر یان حاکمێک ببێت بە سەرۆکی دەوڵەت/هەرێم‌و رۆڵێکی تەشریفاتی وەربگرێت (وەک بەریتانیا، سوید، یابان)، یان کەسێکی هەڵبژێردراو لەلایەن پەرلەمانەوە ببێت بە سەرۆک‌و ڕۆڵە تەشریفاتییەکە بگێڕێت (وەک ئێرلەندا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا)، سەرۆک وەزیرانیش دەبێت بە سەرۆکی حکومەت. هەرچۆنێک بێت، لە سیستمی پەرلەمانیدا حکومەت‌و پەرلەمان پشتبەیەکدی دەبەستن چونکە حکومەت دەبێت لەلایەن زۆرینەی پەرلەمانییەوە پشتیوانیلێبکرێت‌و دەشڕوخێت ئەگەر متمانەی لێوەربگرێتەوە، هاوکات حکومەت، زۆرجار بە هاوکاری لەگەڵ سەرۆکی دەوڵەت دەسەڵاتی هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمانی هەیە‌و دەتوانێت داوای هەڵبژاردنی پێشوەختە بکات.\nبەپێچەوانەی سیستمی پەرلەمانی، سیستمی سەرۆکایەتی مۆدێلێکە لە حوکمڕانی کە تێیدا حکومەت (دەسەڵاتی جێبەجێکەر) لەلایەن کەسێکەوە بەڕێوەدەچێت کە پێیدەگوترێت سەرۆک، ئەو کەسە هاوکات هەم سەرۆکی دەوڵەتە (head of state) هەم سەرۆکی حکومەت (president). سەرۆک بەگشتی راستەوخۆ لەلایەن گەلەوە هەڵدەبژێردرێت. لە سیستمی سەرۆکایەتیدا دەسەڵاتی جێبەجێکەر دەسەڵاتێکی جیایە لە پەرلەمان (دەسەڵاتی یاسادانان). لەم سیستمەدا پەرلەمان توانای چاودێری هەیە بەسەر سەرۆک بەڵام دەسەڵاتی لێپێچینەوەی نییە لە سەرۆک لە حالەتی زۆر دەگمەن نەبێت، وەک ئەوەی لە ئەمریکا پێیدەگوترێت تانەلێدان (impeachment)، وەک لێپێچینەوەکەی کۆنگرێسی ئەمریکی لە بیل کلینتن لەسەر بوونی پەیوەندی سێکسی سەرۆک لەگەڵ مۆنیکا لویسکی. لە سیستمی سەرۆکایەتیدا سەرۆک‌و پەرلەمان هەر دەزگایەی لە ئاستی خۆی سەربەخۆیی خۆی هەیە. ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە هەم پەرلەمانتاران هەم سەرۆک راستەوخۆو بە جیا هەڵدەبژێردرێن، بۆیە هەردوولا شەرعیەتی خۆیان لە گەل وەرگرتووەو ئەمەش سەرچاوەی دەسەڵاتی هەردوولایەو هەرلایەنەش بەرنامەو مانداتی (mandate) خۆی هەیە.\nمەبەستی ئەم بابەتە ئەوەندەی قسەکردنە لەسەر گونجاوی‌و نەگونجاوی ئەم دوو مۆدێلەی حکومڕانی ئەوەندە قسەکردن نییە لەسەر بەراوردکردنی ئەم دوو سیستمە بۆیە زیاتر قسە لەسەر جیاوازییەکان ناکەین‌و گرنگی بە ئەزمونی گەلانی دنیا دەدەین لە پەیوەند بە هەڵبژاردنی سیستمەکەو کاریگەرییەکانی لەسەر گەشەی دیموکراسی هەم لەو وڵاتانەی ساڵانێکە پەیڕەو لە یەکێک لەو دوو مۆدێلە دەکەن هەم ئەو وڵاتانەش کە تازە چەند ساڵێکە یەکێک لەو سیستمانەیان هەڵبژاردوە.\nدوابەدوای روخانی بلۆکی رۆژهەڵات‌و رزگاربوونی کۆمەڵێک گەلانی ئەوروپای رۆژهەڵات لەژێر دەسەڵاتی سیستمە تۆتالیتارییەکان‌و دروستبوونی کۆمەڵێک دەوڵەتی نوێ، ئەم دوو پسپۆرە بەبنەما لەسەر ئەزمونی وڵاتانی دنیا بەراوردێکیان لەنێوان سیستمی پەرلەمانتاریی‌و سەرۆکایەتیی ئەنجامدا. مەبەست لە توێژینەوەکەیان ڕێنمایکردنی ئەو وڵاتە تازەڕزگاربوو و تازەبەدیموکراسیبووانە بوو تاوەکو ئامۆژگاری نوخبەی سیاسی ئەو وڵاتانە بکەن داخۆ پەیڕەوکردنی کامە مۆدێل لەم دوو مۆدێلە زیاتر خزمەت بە گەلانی ئەو وڵاتانە دەکات‌و دەکرێت ببێت بە نمونە‌و مۆدێل بۆ گەلانی دیکە لە ناوچە جیاجیاکانی جیهان. بۆیە نرخی ئەم لێکۆڵینەوەیە بۆ خەڵکی کوردستان بەگشتی‌و نوخبەی سیاسی کوردستان بەتایبەتی، کە ئێستا لەسەروبەندی نوسینی دەستورن‌و لە خەمی هەڵبژرادن‌و دیاریکردنی سیستمی حکومڕانین، بایەخێکی بێپایانی هەیە.\nلە سێ بەشی داهاتووی ئەم زنجیرە وتارە ئەو داتایانە دەخەینەڕوو کە چەندین توێژەرو ئەکادیمی پێیگەیشتوون، لەژێر رۆشنایی ئەنجامەکانی توێژینەوەکان‌و ئەزمونی گەلانی دنیا هەوڵدەدەین پەیوەستیان بکەین بە بارودۆخی کوردستان ئەنجامگیریان لێبکەین.


دژایەتییە دوو جەمسەرییەکانی ئاینی زەردەشت\nدژایەتییە دوو جەمسەرییەکانی ئاینی زەردەشت (بەشی پێنجەم)\nد.هێرش قادری ــ 29/ 8/ 2017 لە ماڵپەڕی دابڕان\n"له کاتی سه‌رگه‌ردانیی ئه‌هریمه‌ن، هورموزد دوو جیهان ده‌خولقێنێت. یه‌کێکیان جیهانی به‌هه‌شتی و ئه‌وی دیکه‌یان جیهانی مێدیادی، که ته‌واوکه‌ری یه‌کترن. له جیهانی به‌هه‌شتیدا، هورموزد و شه‌ش ئمشاسپه‌ند که بریتین له : وهوومه‌ن، بانه‌مه‌ڕ(ڕاستی)، گه‌لاوێژ، سپه‌ندارمه‌ز(عه‌قڵی پیرۆز یان زه‌وی)، جۆزه‌ردان، (ڕزگاریی یه‌کجاری)، خه‌رمانان (مانه‌وه‌ی هه‌تایی) هه‌ن. شه‌ش خولقێندراوی مێدیای: ئاسمان، ئاو، زه‌وی، گیا، مانگا و گیۆمه‌رس، ...ئاگر که له هه‌ر شه‌ش خولقێندراوه‌که‌دا بڵاو بۆته‌وه. به‌رانبه‌ره‌کانی زه‌ویی هورموزد به مرۆڤ(پاشا یان فه‌ڕڕی خودایی)، ڕێبه‌ندان به چوارپێیان، بانه‌مه‌ڕ به ئاگر، سپه‌ندارمه‌ز به زه‌وی، جۆزه‌ردان به ئاو، خه‌رمانان به گیا، گه‌لاوێژ به ئاسن، که ئاسمان له ئاسنه، ئه‌م دوو جیهانه لێکدراوه، بۆ شه‌ڕکردن له به‌رانبه‌ر ئه‌هریمه‌ن خولقێندران"(احتمال بندهش...به نقل از زنر، همان، 36). بۆیه دیسپلین زه‌وینی له ئاینی زه‌رده‌شتدا نه ته‌کووزێکی خۆته‌وه‌ر، له‌سه‌ر هاوده‌نگی و په‌یمانی خه‌ڵکی، به‌ڵکوو له درێژه‌ی دیسپلین گەردوونییه. له دیسپلین میتراییدا خه‌ڵکی خۆیان باش و خراپ دیاری ده‌که‌ن و په‌یمان ده‌به‌ستن، به‌ڵام له ئاینی زه‌رده‌شتدا سه‌رچاوه‌ی ته‌کووز خودایه و خه‌ڵکی خۆیان توانایی لێککردنه‌وه‌ی ڕاستی له ناڕاستییان نییه.\n"ئه‌ی خه‌ڵکینه: به‌هۆی ئه‌وه‌ی که خۆتان ناتوانن ڕێگای ڕاست دیاری بکه‌ن و هه‌ڵبژێرن، مه‌زدا ئه‌هوورا منی وه‌کوو نێوانجیگه‌ری هه‌ردوو گرووپه‌که (مه‌زداپه‌رستان و دێوپه‌رستان) به‌ره‌و لای ئێوه نارد تا ڕێگای ڕاست به ئێوه نیشان بده‌م و ژیانی ڕاسته‌قینه به پێی ئاینی ڕاسته‌قینه به‌سه‌ر ببه‌ین، مه‌زدا ئه‌هوورا خۆدی من ده‌ناسێت و شایه‌تی ڕاستیی ئایینی منه"(یسنا: هات31 بند2). هه‌رکه‌سێک که له‌به‌رانبه‌ر یاسای ئه‌هوورامه‌زدا که له ڕێگای زه‌رده‌شته‌وه و یان دواتر له ڕێگای پاشاکانه‌وه ڕاده‌گه‌یه‌نرێت، سه‌رپێچی یان خۆڕاگری بکات، هێمای درۆ، بشێوێنی و ئه‌هریمه‌نه. که‌وایه زه‌رده‌شت له به‌رانبه‌ر واتای گرێبه‌ستی کۆمه‌ڵایه‌تیدا که دیسپلین زه‌وینی و خۆته‌وه‌ر به‌ده‌ستی مرۆڤه‌کانه و جیاواز له ئاین هه‌ڵگری واتای به‌رابه‌رییه، په‌یامهێنه‌ری دیسپلین گەردوونی/پله‌به‌ندی کراو، و یه‌کێتیی ئاین و ده‌وڵه‌ته که له دژبه‌ری له‌گه‌ڵ دیسپلین زه‌وینی/گرێبه‌ستیی میترا/مێدیا، په‌یامهێنه‌ری دیسپلین گەردوونیی پاشایه‌تیی پارس بوو. له فه‌رهه‌نگی ئاینی زه‌رده‌شتدا دژبه‌رانی دیسپلین پله‌به‌ندی کراوی سیاسیی پاشایاتی به شێوه‌ی ئه‌هریمه‌ن و ئه‌ژدیها وێنا ده‌کرا. " بێ سه‌ره‌وبه‌ره‌یی به شێوه‌ی ئه‌ژدیها وێنا ده‌کرا که خودا ده‌یکوشت و دیسپلین گەردوونیی دامه‌زراند"(هینلز، 153). وه‌کوو ئاژی ده‌هاک/زه‌حاک، هه‌ربۆیه، لێره‌دا ده‌گه‌ینه دژبه‌رییه‌کی دیکه‌ی ئه‌ژدیها/مار له به‌رانبه‌ر هه‌ڵۆ که هێمای ئاسمان و بیری میتافیزیکییه.\nمیترا له زۆرێک له هێما کۆنه‌کاندا به جه‌سته‌ی مرۆڤ، سه‌رشێر، به ئه‌ژدیها/مارێک که به ده‌وریدا ئاڵاوه نیشان ده‌درێت(فون گال، کلوسکا، همان،565، رضی، 298، 1381). " اهریمن(میترا) چون ماری از آسمان به زمین جست به ماه فرورئاین و خرفستران را بر زمین هشت : مار و اژدها و کژدم"(بهار، 1376: 85). زه‌رده‌شت، ماری وه‌کوو گه‌وره‌ترین درۆ و ئافرێنراوی ئه‌هریمه‌ن و ڕووخێنه‌ری جیهان ده‌زانی(پیرنیا، 1383: 102). له وه‌ندیدای موبدان له گیانله‌به‌ره ئه‌هریمه‌نییه‌کان بووه و له که‌رسته‌یه‌ک به ناوی مارگن یان مارکوژ که‌ڵکیان وه‌رگرتووه و کوشتنی مار به‌ئیجبار بووه (رضی، 180: 1386). مار له هه‌موو ئوستوره‌کاندا هێمای زه‌وی و وارسکه‌ی جنسی بووه و کوشتنی مار خێر بووه. یاخیگه‌ریی جنسی و شه‌یتانی زه‌حاکیش به شێوه‌ی ده‌رهاتنی مار له‌سه‌ر شانیان نیشان دراون. مار، هێمای زه‌وییه له دژبه‌ری له‌گه‌ڵ هه‌ڵۆدا که هێمای ئاسمانه(فون گال، کلوسکا،همان، 571). مار هێمای شادمانی زه‌وی و وارسگه و یاخی بوونی جنسییه. ماره که حه‌وا به‌ره‌و لای خواردنی میوه‌ی مه‌عریفه هان ده‌دات(تورات/باب سوم، نقل از مسکوب، 14، 1385) که، خودی مرۆڤ بووه‌ته لێزانی باش و خراپ و پێویستی به یاسا و ڕێسای شه‌ریعه‌تی ئاین نییه. زه‌حاکیش وه‌کوو میترا، به دوو مار له‌سه‌ر شانی و سێ سه‌ر وێنا کراوه.\nمێدیاکانیش به زه‌حاکی ماردووش و سێ سه‌ر و شه‌ش قه‌پۆس ناوزه‌د کراون (علی اف، 1388، 172). ده‌ستکه‌وته‌کانی شوێنه‌وارناسیی هرتسفلد سه‌لمێنه‌ری په‌رستنی مار له نێو مێدیاکانه. مار تووتمی هه‌ندێک له عه‌شیره ناوخۆییه‌کانی مێدیا بووه و له ده‌قه کۆنه‌کاندا مێدیاکان به مارزاده ناسراون (علی اف، 1388، 456) له مێدیادا "پێش له هاتنی ئاریاییه‌کان په‌رستنی مار باو بووه"(هرتسفلد، 21) مێدیاکان خوداکانی مارگویان ده‌په‌رستی (علی اف، همان، 115). زه‌حاکی مارله‌شان و سێ سه‌ر و شه‌ش قه‌پۆس و ... ناوه‌ڕۆکی ئه‌ڤێستا پڕه له چیرۆکی شه‌ڕی ئێرانییه‌کان له‌گه‌ڵ مێدیاکاندا(علی اف، همان، 172). به پێچه‌وانه‌ی فه‌رهه‌نگه‌کانی دیکه مار له فه‌رهه‌نگی کورده‌کاندا، ڕۆڵی خێرخوازانه‌ی هه‌یه(نیکیتین، 1377، 535). هه‌ر به‌م هۆیه، مێدیاکان له فه‌رهه‌نگی یۆناییه‌کان به مدوسای گێسوومار و له فه‌رهه‌نگی ئێراندا به ئاژی ده‌هاک ناسراون. ئه‌مڕۆکه زۆرێک له شوێنه‌کان له کوردستان هێشتا پاشگری ماریان هه‌یه. مه‌عبه‌دی مار له ئازه‌ربایجان که له‌سه‌رده‌می مێدیاکانه‌وه به‌جێ ماوه. مه‌ریوانیش به واتای تاقی ماره.\nله دژبه‌ری له‌گه‌ڵ ماردا، ئه‌وه هه‌ڵۆیه که شتێکی پیرۆزه.له حیکایه‌ته نه‌ته‌وه‌یی و ئاینی ئێرانی/زه‌رده‌شتییه‌کاندا، فه‌ڕڕی پاشایی هه‌میشه به په‌له‌وه‌رێک له تیره‌ی هه‌ڵۆ پێوه‌ندیی هه‌یه(شهبازی، 1350: 342) هێمای هه‌خامه‌نشیان و پاشا ئێرانییه‌کان، هه‌ڵۆ یان شه‌هێن بووه(کوک، 1383: 265). تووتمی هه‌خامه‌نشیه‌کان هه‌ڵۆیه‌کی باڵ کراوه بووه. موغانه‌کان به هۆی ڕێزێک که بۆ هه‌خامه‌نشیه‌کان بوویانه، ئاڵای هه‌ڵۆیینی ئه‌وانیان پاراستووه و به شێوه‌ی فرووهه‌ر که‌به ئه‌هوورامه‌زدا ناسراوه، ڕاگیراوه(رضی، 1385: 64-65). له ئوستوره‌کانیشدا ئه‌وه هاتووه که باپیری هه‌خامه‌نشیه‌کان، هه‌خامه‌نش، له به‌رده‌ستی هه‌ڵۆ په‌روه‌رده کرا(کوک، 1383: 282). " هه‌ڵۆ نانی به هه‌خامه‌نش ده‌دا.....پێوه‌ندیی هه‌ڵۆ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی پارسدا پشتڕاست کراوه‌ته‌وه"(بریان، 1380: 169).\nخواره‌وه‌ی جه‌سته‌ی ئه‌هوورا یان فه‌ڕڕیش، به‌رده‌وام به شێوه‌ی هه‌ڵۆ بووه(شهبازی، 1350: 341). نه‌ته‌نیا هه‌ڵۆیه‌ک هه‌خامه‌نشی په‌روه‌رده کردووه به‌ڵکوو به‌وته‌ی مووسا خورنی، باڵی به‌سه‌ر ئه‌رده‌شیریش کێشاوه(نلدکه، 1537: 18). هه‌ڵۆ له هه‌مبه‌ر ماردا که هێمای زه‌وییه، هێمای ئاسمانه،(فون گال، کلوسکا، همان، 571). زئووس بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه و ڕه‌نجدان به پرومته‌ی یاخی به‌دژی خوداکان، هه‌ر ڕۆژ هه‌ڵۆیه‌ک ده‌نێرێت که جگه‌ری به زیندوویی بخوات. کاتێک که نیچه ده‌لێت هه‌ڵۆیه‌ک و مارێکم دیت وه‌کوو دۆستی یه‌کدی بوون، مه‌به‌ستی شکاندنی دوالیزم و کۆتایی هێنان به دژبه‌ریی ئاسمان(هه‌ڵۆ) و زه‌مین(مار) بوو. له ئاینه میتافیزیکییه‌کاندا، ئاسمان هێمای رووناکی و ڕووناکی خۆره و زه‌وی هێمای تاریکییه. لێره‌دا ده‌گه‌ینه دژبه‌رییه‌کی دیکه‌ی رووناکی له هه‌مبه‌ر تاریکی. جه‌ختکرده‌نه‌وه‌ی زه‌رده‌شت له‌سه‌ر رووناکی و خۆر و ئاگر، دیسان له دژبه‌ری له‌گه‌ڵ میترایه که له‌سه‌ر تاریکی و دژه‌خۆر بوون جه‌خت ده‌کاته‌وه.\nمیهر به پێچه‌وانه‌ی خۆر و پاش له ئاوابوونی خۆر هه‌ڵدێت، و پێش له هه‌ڵهاتنی خۆر، ئاوا ده‌بێت. میهر و خۆر له زۆربه‌ی نووسراوه‌کانی ئاینی پاڵه‌وی، پازه‌ند و میهریشتدا، دوو خودای جیاوازن(ورمازرن، 1345: 8). " میسه‌ره پێش له خۆر له کێوان......ئاشکرا ده‌بێت....له کاتی ئاوابوونی خۆردا ده‌ست ده‌کات به پاسه‌وانی..... سووڕانه‌وه‌ی ئه‌و له ڕۆژئاواوه به‌ره‌و ڕۆژهه‌ڵاته..."(میهریشت، کرده24). که‌وایه، میترا هیچکاتێک خۆر نه‌بووه و زۆرتر خودای شه‌و و ئه‌ستێره‌یه تاوه‌کوو خۆر و ڕۆژ و، هه‌ڵهاتن و ئاوابوونی ئه‌و پێچه‌وانه‌ی خۆره. له ڕۆژئاواوه، پاش ئاوابوونی خۆر هه‌ڵدێت و له ڕۆژهه‌ڵاته‌وه پێش هه‌ڵهاتنی خۆر، ئاوا ده‌بێت. له ڕاستیدا هه‌ڵهاتنی خۆر، ئاوابوونی میترایه(هه‌ر به‌وجۆره‌ی که هه‌ڵهاتنی ئێرانییه‌کان و زه‌رده‌شت ئاوابوونی مێدیاکان و میترا بوو) هه‌ربۆیه، میهر هیچکاتێک نه ئاین بووه و نه خۆر(اشتیانی، بی تا: 32).\nبۆ سه‌لماندنی ئه‌مه‌ی که میترا نه‌ته‌نیا خۆر نه‌بووه به‌ڵکوو دژه خۆر بووه، سه‌ره‌ڕای میهریشت، ده‌توانین سه‌رنج بده‌ینه تاقه‌کانی سه‌رانسه‌ری دنیا و ئه‌و وێنانه‌ی که له له‌دایکبوونی میترا له دڵی گاشه‌به‌رده‌وه به‌جێ ماون. به‌داخه‌وه له ئێراندا به هۆی دوژمنایه‌تیی ئاینی زه‌رده‌شت و داریووش له‌گه‌ڵ میترادا، سه‌رجه‌م به‌رهه‌مه‌کان و تاقه‌کانی میترا فه‌وتێندراون(هینتس، 1386: 371). ئێمه ناچارین بڕوانینه سه‌رجه‌م ئه‌و شوێنانه‌ی دنیا. به‌ڵام پێش ئه‌وه با له‌دایکبوونی میترا ڕوون بکه‌ینه‌وه. له به‌ردنووس و وێنه‌گه‌لێک که له له‌دایکبوونی میترا به‌ده‌ست هاتووه، کوڵاوێکی فریژی له‌سه‌ر دایه و له ده‌ستی چه‌پیدا مه‌شخه‌ڵ، له‌ده‌ستی ڕاستیدا چه‌قۆ هه‌یه. که به‌ئه‌م چه‌قۆیه ده‌بێت ڕحژێک گای نێر بکوژێت(هینلز، 1385: 124) یه‌که‌مین شه‌ڕی میترا، بۆ ڕێکخستنی کاره‌کانی خۆی، پاش له‌دایکبوونی، شه‌ڕ له‌گه‌ڵ خۆر، شکستدانی و به‌چۆکدادانی خۆره(رضی، 1381، 304-297). له گاتاکانیشدا میترا وه‌کوو بکوژی مانگا و شکستده‌ری خۆر ناسراوه(زنر و لومل به نقل از بیانکی، کلوسکا، همان، 48). که‌وایه میترا نه ته‌نیا خۆر نه‌بووه، به‌لکوو له بنه‌ڕه‌تدا خۆی به دژبه‌ر و دژه‌خۆر ده‌زانێت. بیوار بڕوای وایه که میهر پێوه‌ندیی له‌گه‌ڵ خودای ژیرزه‌وی یان جیهانی مردووه‌کانی نێوانچۆمی واته نه‌رگل(هادس)هه‌یه (هنسمن، همان، 255). مه‌شخه‌ڵێک که له‌ده‌ستی چه‌پی میترادا هه‌یه هێمای دژه‌خۆره و مه‌شخه‌ڵ له ئه‌شکه‌وته تاریکه‌کان و له شوێنێک که رووناکیی خۆر نییه که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گیریت، شوێنێک که رووناکیی خۆر هه‌یه ئیدی پێویست به مه‌شخه‌ل نییه.\nبه‌ڵام دژه‌خۆر بوونی میترا به ئاشکرایی له ڕێوڕه‌سم و وێنه‌یه‌ک که له ئه‌شکه‌وتی تاریکی دوور له رووناکیی خۆردا ده‌رده‌که‌وێت. هه‌موو تاقه‌کانی سه‌رانسه‌ری دنیا (چ سرووشتی و چ ده‌ستکرد)، له نێو ئه‌شکه‌وتی تاریکی دوور له رووناکیی خۆر ئه‌نجام دراوه. " میهرئاینان خودای خۆیان له ئه‌شکه‌وتی زۆر تاریک ده‌په‌رستن که گوایه له‌وێدا تاریکییه‌کانی ئه‌هریمه‌ن ده‌شاردرێنه‌وه و له رووناکی و ڕووناکی هه‌ڵدێن" (ماترینوس به نقل از رضی، 1381، 274). ئه‌گه‌ر میترا خودای خۆره، بۆچی ڕێوڕه‌سمه‌کانیان به‌دوور له رووناکی و له تاریکایی ئه‌شکه‌وته‌کاندا به‌ڕێوه بردووه؟\nله هه‌موو تاقه‌کانی ژێرزه‌وی وێنه‌ی ئه‌ستێره له‌سه‌ریان ده‌کێشرا و سه‌رنجدان به ئه‌ستێره‌کان زۆر به‌هێزه(رضی، همان، 269-297). ئه‌ستێره ته‌نیا له شه‌ودا دیاره. ده‌رکه‌وتنی ئه‌ستێره‌کان له کاتی ئاوابوونی خۆره و هه‌ڵهاتنی خۆر ئاوابوونی ئه‌ستێره‌کانه. میهراوه‌کان له نێو ئه‌شکه‌وت به‌دوور له رووناکیی خۆر دروست ده‌کران و له‌سه‌ریان ئه‌ستێره‌یان ده‌کێشا. واته میترا خودای شه‌و و ئه‌ستێره‌یه نه ڕووناکی و خۆر. هه‌روه‌ها ئه‌ستێره‌کان جۆراوجۆر و زۆرن به‌ڵام خۆر یه‌کێکه و به‌ته‌نیایی رووناکیی له‌ده‌سته. ئه‌مه هێمایه‌ک له چه‌ندده‌نگی سیاسیی ده‌سه‌لاتدارێتیی مێدیاکان به پێی گرێبه‌ستی کۆمه‌ڵایه‌تییه و خۆر هێمایه‌ک له تاکگه‌رێتی ده‌سه‌ڵاتدارێتی سیاسیی پارسه‌کانه.\nهه‌میشه له وێنه‌ی قوربانی(کوشتنی) مانگا به‌ده‌ستی میترا له نێو ئه‌شکه‌وته تاریکه‌کاند، دوو که‌س به ناوه‌کانی "کوتوس" و "کوتوپاتس" ده‌بینرێن. شادبوونی کوتوس و غه‌م و په‌ژاره‌ی کوتوپاتس به ڕوونی دیاره(ورمازرن، همان، 104). له مه‌عبه‌دی سنت ریسک، کوتوس به ڕه‌نگی نارنجییه‌وه و کوتوپاتس به ڕه‌نگی شینه‌وه نیشان دراوه. کوتوس مه‌شخه‌ڵی گڕدار و کوتوپاتس مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی به‌ده‌سته‌وه‌یه(همان). له پشته‌سه‌ری کوتوسه‌وه که مه‌شخه‌ڵی گڕداری به‌ده‌سته‌وه گرتووه، دیمه‌نی له‌دایکبوونی میترا و وێنه‌ی ئه‌ستێره له‌سه‌ر به‌رده‌که جێگیر بووه و له پشته‌سه‌ری کوتوپاتسه‌وه که به حوزنه‌وه مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی به ده‌ستی چه‌په‌وه گرتووه، وێنه‌ی خۆر کێشراوه(رضی، 1381، 289) شایی، ڕه‌نگی نارنجی و مه‌شخه‌ڵی گڕداری کوتوس و ڕه‌نگی شین و مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی کوتوپاتس نیشانه‌ی چییه؟\nورمازرن وه‌کوو کومون، ئه‌گه‌رچی به باشی وێنه‌کانی نێو تاقه‌کان شرۆڤه ده‌کات به‌ڵام له لیکدانه‌وه‌یه‌یان سه‌ر له تورکستان ده‌ر دێنن."ورمازرن" مه‌شخه‌ڵه گڕداره‌که‌ی کوتوسی به هه‌ڵهاتنی خۆر و مه‌سخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی کوتوپاتسی به یاوابوونی خۆر ده‌زانێت(ورمازرن، همان، 104). به‌ڵام لێکدانه‌وه‌ی ورمازرن چه‌نده ڕاسته؟ پێشتر گوتمان که ده‌رهاتن و ئاوابوونی میهر به پێچه‌وانه‌ی خۆره و میهر پاش ئاوابوونی خۆر ده‌رده‌که‌وێت، واته خودای شه‌و و تاریکییه. که له‌ئه‌م تاقگه‌له‌دا پێچه‌وانه‌ی لێکدانه‌وه‌ی ورمازرن به باشی ئاشکرا بووه. کوتوس که مه‌شخه‌لی گڕداری له ده‌ستی ڕاست گرتووه، پشته‌سه‌ره‌که‌ی وێنه‌ی ئه‌ستێره کێشراوه و پشته‌سه‌ری کوتوپاتس که مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی به‌ده‌سته‌وه‌یه، وێنه‌ی خۆر کێشراوه. ئه‌ستێره هێمای ئاوابوونی خۆر و شه‌وه که‌وایه، مه‌شخه‌ڵی گڕداری کوتوس له کاتی قوربانی کردنی مانگادا، هه‌ڵهاتنی میترا و یاوابوونی خۆره - پێشتر گوتمان که مه‌شخه‌ڵ دژه‌خۆره- و کوتوپاتس به مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخخونه‌وه، یاوابوونی مترا، و هه‌ڵهاتنی خۆر نیشان ده‌دات. دیمه‌نی له‌دایکبوونی میترا له ته‌نیشت وێنه‌ی ئه‌ستێره، له پشته‌سه‌ری کوتوسدا، له‌دایکبوون/هه‌لهاتنی میترا له کاتی یاوابوونی خۆر و له شه‌وێکی پڕئه‌ستێره نیشان ده‌دات.\nکوتوس به ڕه‌نگی نارنجی و کوتوپاتس به ڕه‌نگی شین نیشان دراوه. ڕه‌نگی نارنجی ڕه‌نگی یاوابوونی خۆره. هه‌میشه له‌کاتی ئاوابوونی خۆردا، ڕه‌نگێک مه‌یله‌و نارنجی له ئاسۆی ئاوابوونی خۆردا، ده‌رده‌که‌وێت. بۆیه ڕه‌نگی نارنجیی کوتوس که مه‌شخه‌ڵی گڕداری له‌ده‌سته، هێمای ئاوابوونی خۆره، که هه‌ڵهاتنی میترایه. ڕه‌نگی شین نیشان له دره‌وشانه‌وه‌ی خۆر له ئاسمان و ده‌رکه‌وتنی خۆره. له‌کاتی هه‌ڵهاتن و نواندنه‌وه‌ی، ئاسمان ڕه‌نگی شین به‌خۆوه ده‌گرێت. ئاسمان له شه‌ودا لێڵه. که‌وایه، ڕه‌نگی شینی کوتوپاتسی به‌په‌رۆش به مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوون، له هه‌ڵهاتنی خۆره‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت که له پشته‌سه‌ریه‌وه وێنه‌ی خۆر کێشراوه.\nبه‌ڵام شایی کوتوس و په‌ژاره‌ی کوتوپاتس نیشانه‌ی چییه. کوتوس و کوتوپاتس که له هاوڕێیانی میتران، هه‌رچێک ببن هێشتا چه‌ندایه‌تییان بۆ ئێمه ڕوون نه‌بۆته‌وه. مه‌شخه‌ڵی گڕدار نیشان له هه‌ڵهاتن(میترا) و له‌دایکبوون و مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوون نیسان له ئاوابوون و کزبوونه. کوتوس که مه‌شخه‌ڵی گڕداری له ده‌ستی ڕاست گرتووه شادمان و خوشحاڵ نیشان دراوه به‌ڵام کوتوپاتس که مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی له ده‌ستی چه‌پ گرتووه، خه‌مۆکه که ده‌ستی ڕاستی له‌ژێر چه‌ناکه‌ی داوه. به‌ئه‌م واتایه که له کاتی هه‌ڵهاتنی میترا که ئاوابوونی خۆره، هاوڕێیانی میترا شادمان و خوشحاڵن به پێچه‌وانه‌ی کاتی ئاوابوونی میترا، که هه‌ڵهاتنی خۆره، و به مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونی ده‌ستی کوتوپاتس نیشان دراوه، هاوڕییانی میترا خه‌مۆک و ناڕاحه‌تن. هه‌ڵهاتن و ئاوابوونی میترا که به دوو مه‌شخه‌ڵی گڕدار و سه‌ره‌ونخوون نیشان دراون ڕێک به پێچه‌وانه‌ی هه‌ڵهاتن و ئاوابوونی خۆره. که‌وایه، دڵساردیی کوتوپاتس به پێچه‌وانه‌ی وته‌ی ورمازرن، نه‌وه‌ک له بێ مه‌یلیی به‌شداری له دیمه‌نی قوربانی کردنی مانگا، به‌ڵکوو نیشان له کۆتایی هاتنی قوربانی کردن، ئاوابوونی میترا و هه‌ڵهاتنی خۆره. چومکوو ڕۆڵی کوتوپاتس به مه‌شخه‌ڵی سه‌ره‌ونخوونه‌وه له‌ژێر وێنه‌ی خۆردا کێشراوه. ئه‌مه‌ی که به یه‌ک ده‌ست کلکی مانگا به‌ده‌سته‌وه گرتووه و ڕاستی کردۆته‌وه به‌ئه‌م مانایه‌یه که به ئاوابوونی میترا و هه‌ڵهاتنی خۆر دیسان مانگا زیندوو ده‌بێته‌وه.


ھەولێر لە نێوان ئەمەریکا و روسیادا؟ – لڤین پرێس\nھەولێر لە نێوان ئەمەریکا و روسیادا؟\nساڵی 2017 کاتێک حکومەتی ھەرێم رێککەوتنی لەگەڵ کۆمپانیای رۆزنەفتی روسی واژۆکرد، دوای ئەم رێککەوتنە ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرز گوتی؛ ھەولێر کە ھاوپەیمانی ئەمەریکیەکان بوو، لە ئێستادا بوو بە ھاوپەیمانێکی گرنگی ڕوسەکان. دوای ئەوە یەکەم کاردانەوەی ئەمەریکەکان بەرانبەر ئەو رێککەوتنە بێ ھێزکردنی کورد بوو لە بەغدا، بەڵام گوێ نەگرتنی هەولێر بەم فشارە لەسەرخۆیە؛ ئەمەریکا کاردانەوەی خراپتر دەبێت، چونکە ئەوەی تا ئێستاش قەوارەی ھەرێم دەپارێزێت ئەمەریکا و ھاوپەیمانەکانن، نەک ھێزی تر.\nئەوەی جێگای سەرنجە لە ئێستادا، بەردەوامیدانی ھەولێرە بەو سیاسەتە ھەڵەیەی لە ڕابردوو کردوویەتی، لە جیاتی ئەوەی بگەڕێتەوە سەر ھێلە راستەکە، بە پێچەوانەوە جاڕی ھەڵەکەی دەدات.\nسوود وەرنەگرتن لە مێژوو و ھاوپەیمانێتی لەگەڵ روسەکان ھەمیشە وێران بوونی نەتەوە و نیشتیمانی بە دوایی خۆیدا ھێناوە، خۆ بەناو سەرکردایەتی کورد ئەزموونی رابردوویان لەگەڵ روسەکان ھەیە کە بە شەو و رۆژێک پشتی تێکردن و چی بەناو شۆڕش ھەبوو کردی بە بڵقی سەر ئاو.\nروسەکان نزیکی 25 ساڵ سەرخان و ژێرخانی سودانیان تاڵان کرد، بەڵام ئامادەنەبوون رێگری لە لەت لەت بوونی خاکەکەیان بکەن و رێگربن لە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی کە فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ عومەر حەسەن بەشیر دەرکرد.\nئێستا ھەولێر خەریکە لەنێوان ئەو دوو زلھێزە دەھاڕدرێت، ئەوەی مایەی پێکەنینە؛ ھەولێر ناتوانێت بەرگری لەخۆی بکات و داوای ھاوکاریش لە ئەمەریکیەکان دەکات تا بیپارێزێت، لە کاتێکدا نیوەی سامانی سروشتی ھەرێمی کوردستان لە لایەن روسەکانەوە کۆنترۆلکراوە، حکومەتی ھەرێم دەبێ سوپاسگوزاربێت کە ئەمەریکەکان ئەو پەندە کوردیە نازانن کە دەڵێت؛ کێ کەبابی خواردووە با ئەویش بچێتە ژوورەوە، نەوت و غازیشی رادەستی کێ کردووە با ھەر ئەویش رێگری لە درۆن و موشەکەکان بکات بۆ پاراستنی ھەولێر.\nرەنگە ئێستاش کات مابێت، وەرنەوە بۆ دەچن ئێران؟\nئێران ئەگەر چارەسەری لابووایە چارەسەری خۆی دەکرد، ئەگەر دەتانەوێت کورسی و دۆلارەکانتان سەلامەت بێت بگەرێنەوە لای ئەمەریکەکان و داوای لێبوردن بکەن، ئەگەرنا زیاتر لە ئێستا بچووکتر دەبنەوە تا دەکەون بەسەر پێیان.\nئەوقاف لەسەر نوێژی پەرلەمانتارێک ڕونکردنەوە دەدات\nئەنفالی نوێ لە بادینان