دیوه نه‌بینراو و شاراوه‌كه‌ی ژیان و ڕه‌فتاری میر به‌درخان\nسێ شەممە, 10 ئایار 2011 23:55\nئایا میر به‌درخان هه‌ستی ناسیونالیستیی هه‌بوو؟ تائێستا هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌وه نییه كه میر به‌درخان، میری بۆتان له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌یه‌م، هه‌ستی كوردایه‌تیی هه‌بووه و بیری له‌سه‌ربه‌خۆیی كردبێته‌وه. ئه‌و شه‌ڕه‌ش كه له‌نێوان میر به‌درخان و ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا هه‌ڵگیرسا، به‌قه‌د ئه‌وه‌ی كه شه‌ڕ بوو له‌نێوان ده‌وڵه‌ت و خێڵی یاخی، شه‌ڕ نه‌بوو له‌نێوان پرۆژه‌ی داپڵۆسین و پرۆژه‌ی سه‌ربه‌خۆیی.\nبه‌پێی دیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان، په‌یوه‌ندیی میر به‌درخان له‌گه‌ڵ عوسمانییه‌كاندا په‌یوه‌ندییه‌كی خراپ نه‌بووه و زۆرجاریش عوسمانییه‌كان به‌رپه‌چی به‌ریتانییه‌كانیان ده‌دایه و به‌رگرییان لێ ده‌كرد. له ساڵی 1843دا كاتێك شه‌ڕی كورد و نه‌ستورییه‌كان له هه‌كاری هه‌ڵگریسا، سێر ستراتفۆرد كاننگ باڵیۆزی به‌ریتانیا له توركیا فشاری خسته‌سه‌ر ئیستانبول بۆ سزادانی میر به‌درخان كه تۆمه‌تی كوشتاری نه‌ستورییه‌كانی خرابووه پاڵ، به‌ڵام عوسمانییه‌كان لێبڕاوانه به‌رگرییان لێكرد و ویستیان باڵیۆز ببه‌نه‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه میر به‌درخان بێتاوانه و له‌و شه‌ڕه‌دا نه ده‌ستپێشخه‌ر بووه نه ده‌سدرێژكار، به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه، نه‌ستورییه‌كان ده‌ستپێشخه‌ر و ده‌سدرێژكار بوون.\nله‌ڕاستیدا میر به‌درخان تێوه‌گلا بوو، به‌ڵام ئه‌مه هیچ لێپرسراوه‌تییه‌كی له‌سه‌ر شان لانابا. نه‌ستورییه‌كان دژی به‌درخان نه‌بوون، به‌ڵكو دژی نوره‌ددین به‌گ بوون كه یه‌كێ له‌سه‌ركرده خێڵه‌كییه‌كانی هه‌كاری بوو. كاتێك شه‌ڕ له‌نێوان نه‌ستورییه‌كان و نوره‌ددین به‌گ هه‌ڵایسا، نوره‌ددین هانای بۆ به‌درخان برد و داوای پشتیوانیی لێ كرد.\nبه‌پێی ڕه‌وتی ڕووداوه‌كان، به‌ردخان درێغیی له‌پشتگیریكردنی نوردده‌ین نه‌كرد، به‌ڵام له‌سه‌ر ده‌ستی هێزه‌كانی، تاوانی گه‌وره له‌دژی مرۆڤایه‌تی به‌رامبه‌ر به‌نه‌ستورییه‌كان ئه‌نجامدرا. ئه‌و تاوانانه‌ی له‌م ڕووه‌وه ئه‌نجامدران بۆ هیچ گه‌لێك مایه‌ی شانازی پێوه‌كردن نین. ڕه‌وتی ڕووداوه‌كان نیشانده‌دا كه ئه‌م تاوانانه به به‌رنامه ئه‌نجامدراون.\nبه‌پێی دیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان، گوندی نه‌ستورییه‌كان سووتێنران، كه‌نیسه‌كان تێكدران، ژماره‌یه‌كی زۆریان لێ كوژران و به‌دیل گیران و ژماره‌یه‌كیشیان وه‌ك كۆیله ڕه‌فتاریان له‌گه‌ڵدا كرا.\nژماره‌ی ژن و منداڵه دیله‌كان گه‌یشته 125 كه‌س كه بۆ شاری جه‌زیره‌ی پایته‌ختی میرایه‌تیی بۆتان گوێزرانه‌وه، به‌ڵام ئه‌مه ژماره‌ی هه‌موو دیله‌كان نییه، ده‌یه‌كی دیله‌كانه كه له‌سه‌رجه‌می گشتیدا پشكی به‌درخان بوون.\nنۆ به‌شه‌كه‌ی تر كه ده‌كاته 1125 دیل، وه‌ك ده‌ستكه‌وتی شه‌ڕ به‌سه‌ر ئه‌وانی تردا دابه‌شكران. به‌درخان وه‌ك له‌و سه‌رده‌مه‌دا باو بوو، كه‌وته به‌خشینی دیله‌كان وه‌ك دیاری، له‌وانه مێرد منداڵێكی به‌میری شێروان به‌خشی، چوار به‌زندی ئاغا، هه‌شت ژنی به‌هاوپه‌یمانه‌كانی خۆی. كوڕ و كچێكی مێرد منداڵیشی به‌والیی موسڵ به‌خشی. ئه‌مه به‌م واتایه دێ كه به‌درخان له‌گه‌ڵ والیی موسڵیش په‌یوه‌ندیی دۆستانه‌ی هه‌بووه. له موسڵ، له‌گه‌ڵ گه‌یشتنی دیارییه‌كه‌ی به‌درخاندا، والی فه‌رمانیدا ده‌م و ده‌ست كوڕه‌كه خه‌ته‌نه بكرێ.\nدیله‌كانی تر به‌شێوه‌ی جۆراوجۆر دابه‌شكران و هه‌ندێكیان فرۆشرانه بازرگانه كۆیله‌داره‌كانی شاری ترابزون له‌سه‌ر ده‌ریای ڕه‌ش.\nچه‌رده‌یه‌ك چیرۆكی قێزه‌ون له دوتوێی دیكۆمێنته‌كاندا ده‌بینرێن له‌وانه فڕێدانی پێنج مێرد منداڵ له‌چیاوه و فڕێدانی قه‌شه‌یه‌ك بۆ ناو زێ و كوشتنی به به‌رد. دیكۆمێنته‌كان هه‌ندێ به‌سه‌رهات ده‌گێڕنه‌وه كه پاش 145 ساڵ، له‌شاڵاوه‌كانی ئه‌نفالدا به‌سه‌ر كوردی باشووردا هاتن.\nئه‌وه‌ی كه عارف قوربانی له‌شایه‌تحاڵه‌كانی ئه‌نفالدا ده‌یگێڕێته‌وه، گوایه له‌شاڵاوی ئه‌نفاله‌كاندا ژنێكی كورد له‌پرده‌كه‌وه خۆی فڕێدایه ناو ڕووبار نه‌با سه‌ربازه عه‌ره‌به‌كان ڕاپێچی بكه‌ن و ده‌ستدرێژیی بكه‌نه‌سه‌ر، له‌بۆتانی سه‌رده‌می به‌درخاندا نموونه‌ی زۆره، دیارترینیان ئه‌و چیرۆكه‌یه كه ده‌ڵێ حه‌وت ژنی نه‌ستوریی دیل به منداڵه ساواكانیانه‌وه له‌پرده‌كه‌وه خۆیان فڕێدایه ناو زێ تا له‌ژیانی نه‌هامه‌تی ڕزگاریان بێ. هه‌رچه‌ند دیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان ئه‌م چیرۆكه به‌دڵنیاییه‌وه ناگێڕنه‌وه، به‌ڵام كه‌شی زاڵ به‌سه‌ر ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌دا پاساوی به‌هێز بۆ باوه‌ڕكردن به‌م چیرۆكه و چیرۆكه‌كانی تر پێكدێنێ.\nدیكۆمێنته‌كان ده‌ڵێن به‌درخان 2750 سه‌ر مه‌ڕ و سه‌دان گا و گۆڵی له نه‌ستورییه‌كان به‌تاڵان بردووه و هه‌ندێكی به‌دیاری بۆ والیی موسڵ لێ ناردووه.\nئه‌و منداڵانه‌ی ته‌مه‌نیان له‌نێوان 6- 7 ساڵاندا بوو، ده‌م و ده‌ست خه‌ته‌نه‌كران و خرانه به‌رده‌ستی مه‌لاكان تاكو فێری ڕێنماییه‌كانی ئیسلامیان بكه‌ن.\nله‌بروسكه‌یه‌كدا كه س. ڕه‌سام جێگری كۆنسۆڵی به‌ریتانیا له موسڵ ناردویه‌تی، ده‌رده‌كه‌وێ كه به‌درخان ده‌ستی له‌كوشتنی نه‌ستورییه‌كانی تخوما نه‌پاراستووه و ناچاری كردوون ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌جێبێڵن و ڕوو بكه‌نه ئێران.\nپاش جینۆسایده‌كه‌ی تخوما، نوێنه‌رانی ده‌وڵه‌تانی ئه‌وروپا له توركیا یاداشتی توندیان بۆ سوڵتانی عوسمانی نارد و داوایان لێ كرد سنوورێك بۆ سه‌ره‌ڕۆییه‌كانی به‌درخان دابنێ.\nدیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن كه كاربه‌ستانی عوسمانی داوایان له به‌درخان كردووه بچێ بۆ ئیستانبوڵ، به‌ڵام هێشتا دیار نییه ئاخۆ چووه بۆ ئیستانبول یان نا، هه‌رچه‌ند پێده‌چێ نه‌ڕۆیشتبێ.\nدیاره كوشتاری نه‌ستورییه‌كان كێشه‌ی له په‌یوه‌ندیی نێوده‌وڵه‌تیدا بۆ توركیا له‌گه‌ڵ ئه‌وروپادا دروستكردبوو. توركیا به‌پێی چه‌ند ڕێككه‌وتننامه‌یه‌ك، پابه‌ندبوو به پاراستنی كه‌مینه مه‌سیحییه‌كان و سه‌لماندنی ئازادیی ڕێوڕه‌سمی ئاینییان، به‌ڵام له‌و سۆنگه‌یه‌وه كه هه‌ستی ده‌كرد ئه‌و ڕێككه‌وتننامانه به زۆر به‌سه‌ریدا سه‌پێنراون، زۆری بۆ به‌درخان نه‌هێنا تا واز له‌چه‌وساندنه‌وه‌ی نه‌ستورییه‌كان بێنێ. به‌پێی دیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان، توركه‌كان نوێنه‌رێكیان بۆ لای به‌درخان نارد تا هانیبدا واز له نه‌ستورییه‌كان بێنێ. نوێنه‌ره‌كه، كامل ئه‌فه‌ندی، ویستی به‌درخان له‌وه ئاگاداربكاته‌وه كه توركیا تاكو سه‌ر ناتوانێ به‌رگه‌ی فشاری به‌ریتانیا بگرێ و ئه‌وه‌ی به‌بیر هێنایه‌وه كه به‌ریتانیا پشتگیریی له توركیا كردووه دژی محه‌مه‌د عه‌لی پاشای میسر و له‌م سه‌روبه‌نده‌دا هه‌ڕه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی لێ كرد كه ئه‌گه‌ر واز له نه‌ستورییه‌كان نه‌هێنێ، به‌ریتانیا گوشاره‌كانی له‌سه‌ر توركیا خه‌ست ده‌كاته‌وه و ئه‌گه‌ر توركیا خۆیشی هیچی نه‌كرد، به‌ریتانیا خۆی هێز بۆ بۆتان ده‌نێرێ و ته‌خت و تاراجی میرایه‌تییه‌كه‌ی تێكده‌دا.\nئه‌م ئامۆژگارییانه ده‌چنه‌وه سه‌ر ساڵی 1842، به‌ڵام تائێستا ئه‌وه ڕوون نه‌بۆته‌وه كه چی وای له به‌درخان كردووه سووربێ له‌سه‌ر درێژه‌دان به‌دژایه‌تیكردنی نه‌ستورییه‌كان. چه‌وساندنه‌وه‌ی نه‌ستورییه‌كان تا ساڵی 1847 درێژه‌ی هه‌بوو.\nئه‌وه‌ی كه دیكۆمێنته به‌ریتانییه‌كان په‌رده‌ی له‌ڕوو هه‌ڵده‌ماڵن ئه‌وه‌یه كه ده‌وڵه‌تی عوسمانی نیازی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی میرایه‌تیی بۆتانی نه‌بووه و چه‌ند ساڵێك به‌رگه‌ی گوشاره ئه‌وروپییه‌كانی گرتووه كه داوایان لێ ده‌كرد كۆتایی به‌ده‌سه‌ڵاتی به‌درخان بێنێ. به‌درخان شه‌ست هه‌زار چه‌كداری هه‌بوو، ناوچه‌ی ده‌سه‌ڵاتیشی زۆر سه‌خت و دژوار بوو. له‌به‌رئه‌وه عوسمانییه‌كان سڵیان له‌هێرشكردنه سه‌ری ده‌كرده‌وه، به‌تایبه‌تی كه به‌درخان هیچ هه‌ڵوێستێكی له دژی ده‌وڵه‌ت نه‌نواندبوو و هیچ داوایه‌كی سیاسیی پێشكه‌ش نه‌كردبوو.\nدیكۆمێنته عوسمانی و به‌ریتانی و فه‌ره‌نسییه‌كان هیچ ئاماژه‌یه‌كیان بۆ هه‌وڵی به‌درخان بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت تێدا نییه. به‌درخان له‌سه‌رده‌مێكدا ژیاوه كه تێیدا هێشتا ئۆرۆستۆكراسیی كشتوكاڵیی كورد نه‌گه‌یشتبوه ئه‌و قۆناغه بڵاوه كه‌تێیدا زه‌ویداره گه‌وره‌كان هه‌م ده‌ره‌به‌گ بن هه‌م سه‌رمایه‌دار و به‌هۆی ئه‌مه‌وه گیانی نه‌ته‌وه‌یی له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌نێو كورددا هێشتا په‌یدا نه‌ببوو، بۆیه له‌نێو كورددا هیچ پرۆژه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی بۆ كۆكردنه‌وه‌ی دانیشتوانه هاوزوبانه‌كان له‌چوارچێوه‌ی یه‌ك ده‌وڵه‌ت و جیابوونه‌وه له ده‌وڵه‌تی عوسمانی له‌ئارادا نه‌بوو.\nله‌ڕاستیدا سه‌رچاوه كوردییه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ش هیچ ئاماژه‌یه‌كیان بۆ گیانی ناسیونالیستیی به‌درخان تێدا نییه. ئه‌مه نیشانیده‌دا كه خرۆشانی نه‌ته‌وه‌یی به‌درخان و هه‌وڵدانی بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت له ئه‌فسانه به‌ولاوه هیچی تر نییه. بیركردنه‌وه‌ی به‌درخان له‌چوارچێوه‌ی بیركردنه‌وه‌ی ئۆرۆستۆكراسیی كشتوكاڵیی ئه‌و سه‌رده‌مه نه‌ترازاوه.\nله‌و سه‌رده‌مه‌دا هێشتا بیری ناسیونالیستی سه‌ری ده‌رنه‌هێنا بوو. كه‌واته میتۆدی بیركردنه‌وه و پاساوی ڕه‌فتاری به‌درخان له چ بیروباوه‌ڕێكه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه؟ زۆرتر بیر بۆ ئه‌وه ده‌چێ كه به‌درخان له‌میتۆدی بیركردنه‌وه‌دا زۆرتر پشتی به‌دوو بیروباوه‌ڕ به‌ستووه، یه‌كێكیان ئیسلامیزمه‌وه ئه‌وی تر عوسمانیزم و له‌م چوارچێوه‌یه‌دا یه‌كه‌میان هانیداوه هه‌ڵوێستێكی توند به‌رامبه‌ر به‌نه‌ستورییه‌كان بنوێنێ و ئه‌وی تر یارمه‌تیداوه كه په‌یوه‌ندیی دۆستانه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا هه‌بێ و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دژایه‌تیی نه‌كات.\nشه‌ڕی به‌درخان له‌گه‌ڵ عوسمانییه‌كاندا بیانو نییه بۆ دانانی به‌پاڵه‌وانێكی نه‌ته‌وه‌یی، چونكه له‌و شه‌ڕه‌دا به‌درخان وه‌ك ڕابه‌ری بزووتنه‌وه‌یه‌كی ناسیونالیستیی خاوه‌ن ئامانجی گشتی شه‌ڕی نه‌كردووه. عوسمانییه‌كانیش له‌سۆنگه‌ی پاڵنه‌ری دژ به‌كورده‌وه شه‌ڕی به‌درخانیان نه‌كردووه، به‌ڵكو له‌ژێر فشاری ئه‌وروپا ناچار بوون له‌شكركێشیی بكه‌نه سه‌ر. به‌درخان كاریگه‌ری خراپی له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌كانی توركیا له‌گه‌ڵ ئه‌وروپا به‌جێهێشتبوو، ببوو به‌مایه‌ی تاوانباركردنی توركیا به‌پێشێلكردنی مافی كه‌مینه مه‌سیحییه‌كان و دروستكردنی هه‌ڕه‌شه بۆ سه‌ر ئازادیی په‌رستن.\nمێژووی به‌درخان، جگه له‌ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی دوایین ساڵانی میرایه‌تیی له بۆتان، هیچ تێكۆشانێكی له دژی عوسمانییه‌كان تێدا نییه. عوسمانییه‌كانیش دژی میرایه‌تییه‌كه‌ی نه‌بوون. ته‌نانه‌ت پاش ئه‌وه‌ش كه له كوردستانیان دوورخسته‌وه، میرایه‌تییه‌كه‌یان هه‌ڵنه‌وه‌شانده‌وه، به‌ڵكو به‌خزمێكی نزیكیان سپارد.\nكڕۆكی مه‌سه‌له‌كه ئه‌وه‌یه كه به‌درخان و عوسمانییه‌كانی به داگیركه‌ر نه‌زانیوه و پێی وابووه كه هیچ هۆیه‌ك نییه پاڵی پێوه بنێ له دژیان تێ بكۆشێ و له‌م سۆنگه‌یه‌وه په‌یوه‌ندیی به‌درخان له‌گه‌ڵ عوسمانییه‌كاندا له‌هیچ قۆناغێكدا گرژیی سیاسیی تێنه‌كه‌وتووه.\nهه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێ ده‌قی دیكۆمێنته‌كان بخوێننه‌وه، ده‌توانن بچنه‌سه‌ر ئه‌م سه‌رچاوه‌یه: الدكتور عثمان علی، الكرد فی الوثائق البریطانیه، مۆسسه موكریانی للبحوث والنشر، اربیل، 2008، ص 9- 72.


خەڵکی پێشبینی کاتی مردنیان دەبیستن. کاتێک ئەو کاتە دێت، فریشتەیەکی مردن لە بەردەمیان پەیدا دەبێت و دەیانکوژێت. (جۆنگ جین سوو) سەرکردەی ئاینێکی نوێیە بە ناوی (سێجینریهوی). ئەو قسە لەسەر ئەودیاردەیە دەکات کە تیایدا فریشتەی مردن لە دۆزەخەوە دێت و دەشڵێت کە ئەوە دەرخستنی کاری خودایە. (جۆنگ جین سوو) بەهرەی جووڵاندنی هەستی خەڵکی و پێشڕەوی کردن و ڕوویەکی شارەوە و ئاڵۆزی هەیە\nیوو ئا ئین، پاەک جۆنگ مین، کیم هیۆن جوو، وۆن جین ئا\nیۆن سانگ هۆ\n6 - کۆتایی ئەلقەى


شیعری ژمارە ٢١٢\nچوارینەکان (کۆمەڵایەتی/ سیاسی/ شەخسی)\n(٢٢ تا ٢٦)\nبولبول! وەره با پێکەوه بگرین تک‌تک\nبا هەردوو بسووڕێینەوه بۆ گوڵ لک‌لک\nتۆ دەگری که خونچه بۆچی بۆت پێ نەکەنی،\nمن بۆ گەله فرمێسکێ دەڕێژم چک‌چک\nئەمشەو وەرەلام گوڵم، جحێڵم کەرەوە\nهەرچی خەم و تاڵییە لەبیرم بەرەوە\nزانیومە بەشم ئاخری هەر دار و پەتە\nلەم خوارەوە جێم نییە، دەڕۆم بۆ سەرەوە\nکەلاوەی مەینەت و دەردم ئەوا ڕووخا بە سەر دڵ‌دا\nدڵی مەینەتزەدەم وا کەوتووه جەرگی بە سەر چڵ‌دا\nبه تەنیا چاو بوو وا بوو چاوەڕێی پرسیاری یاری بوو\nکه برژۆڵ ڕێ بدا تا پێی نەچێ یارم به پێکوڵ‌دا\nیاخووا کوێر بم لەمەولا گەر بەخۆشی وەرکەوم!\nیا بە ڕۆژ ساتێ بە بێ یادی شەوانەت بسرەوم\nڕۆژهەڵات هەڵدێم وەکوو دێوانە چونکا ڕۆژی من\nموددەتێکە ون بووە لێم، ئێستە مەمنوونی شەوم! \nئەی چەرخی زەمانە هاتوچۆت ئەمنی کوشت\nبەردەرکی خەڵک، شەرم و شکۆ ئەمنی کوشت\nبەو مەینەتی ڕۆژگارە ماوم بە منەت\nئەی مەرگ وەرە کە دووری تۆ ئەمنی کوشت!\n(بەشێک لە لاپەڕە ٢١١ تا ٢١٧ ی چاپی ئەنیسی و ٣٤٥ و ٣٥١ ی چاپی جەعفەر)\nچوارینەی یەکەم و دووهەم باوەکوو لە شیعری غەرامی دەچن بەڵام بە هەندێک نیشانەدا، شان لە شانی شیعری سیاسی یان کۆمەڵایەتی دەدەن. بۆ نموونە لە کۆتایی شیعری ژمارە ٢٢ (بولبول وەرە...)دا کاتێ دەڵێ من بۆ گەل فرمێسک دەڕێژم، ئیتر بابەتەکە ڕەنگی سیاسی بەخۆیەوە دەگرێت و ئەوەش لەگەڵ کەسایەتی و مێژووی ژیانی شاعیردا یەک دەگرێتەوە. یان لە چوارینەی دواتردا کاتێ دەڵێ بەشم هەر دار وپەتە، بە باشی هەست دەکرێت شیعرێکی سیاسی گوتراوە. ئەوەش کە چارەنووسی شاعیر، وەک زۆر کوردی دیکە، واهەیە هەڵاوەسین و ئیعدام بێت، چوارینەکە دەخاتە خانەی شیعری سیاسییەوە.\nسێ چوارینەی دواتر لایەنی شەخسی و تاکەکەسیی شاعیریان تێدا بەهێزە و وا تێدەگەی کە شاعیر باسی خۆیمان بۆ دەکات. دیارە لە چوارینەکانی دیکەی شاعیریشدا، بە تایبەت لە بەشە ئایینی و غەرامییەکان، ئاماژە بە خۆی دەبینرێت بەڵام لەواندا کاتێکە لە خودا یان دڵدارەکەی دەپاڕێتەوە و خۆی دەخاتە بەر بەزەیی ئەوان واتە لەواندا جگە لە خوداپەرستی یان خۆشەویستییەکی ساکار، هەست و نەست و تایبەتمەندییەکی کەسایەتی شاعیرمان بۆ دەرناکەوێت، بەڵام لێرەدا کەم وزۆر سفرەی دڵی شاعیر دەکرێتەوە و ئاوات بە شێوەیەکی نەجیبانە و هێمنانە، خۆیمان پێ دەناسێنێت؛ بەو بۆنەیەوە من بە شیعرێکیان دادەنێم کە زۆر خسووسی و شەخسین.\nبۆ ئەو دەستەبەندی کردنانە، پشتم بە هەستی خۆم و تێگەیشتنم لە شیعرەکە بەستووە، باوەکوو واهەیە هەندێ جار هەڵەشم کردبێت!\nتک تک و لک لک و چک چک: جیناسی ناتەواویان پێ دروست کراوە و زۆریش جوان.\nلک: لقی دار\nجحێڵ: لاو، جەوان. لە فارسیدا "جاهیل" هەیە کە واتای گەنج ولاوی هەیە و جیاوازە لە "جاهل"ی عەرەبی بەواتای نەزان، گەرچی لە کۆتاییدا ڕەنگە ئیهامێک لە وشەکەدا هەبێت کە لاویەتی و نەزانی وەک یەک دابنێت.\nلەم خوارەوە جێم نییە...: ئەوە دەربڕینێکی گەلێک جوانە. ئەو تەعبیرە لە ئەدەبی کوردی و فارسیدا هەیە و بە هەندێک کەسایەتی مەزن کە لە سێدارە دەدرێن دەگوترێ ئەو کەسە سەر زەویی ئەم دنیایەی بۆی نزم بوو بۆیە چوو بۆ بەرزایی.\nکەلاوە: وێرانە، ماڵە ڕووخاو\nمەینەت: بەدبەختی، کوردێنراوی "محنت" ی عەرەبییە.\nمەینەت زەدە: مەینەت لێدراو، دەبێ لە "محنت زدە"ی فارسی وەرگیرابێت.\nچڵ: لقی دار. کەوتن بە سەر چڵدا بەواتای بریندار بوونە. لقی دار ئەگەر بە لەشی مرۆڤدا بچێت برینداری دەکات و وا هەیە بیکووژێت. لە بەیتی خەج و سیامەنددا سیامەند بە شاخی کەڵەکێوی فڕێدەدرێتە سەر دارەبەنان و هەر بەوەش دەمرێت.\nبرژۆڵ: برژانگی چاو\nپێکوڵ: دڕوو. شاعیر برژۆڵی چاوی خۆی کردۆتە دڕوو و خەمی ئەوە دەخوات ئەگەر یارەکەی لاق بنێتە سەر چاوی، برژۆڵی تیژ لاقی ئازار بدەن. ئەو تەعبیرە بە شێوازی جۆراوجۆر لە ئەدەبی کوردی و فارسیدا بینراوە و تازە نییە بەڵام وشەکان کوردیی ڕەسەنن" پێکوڵ، برژۆڵ.\nوەرکەوتن: ڕاکشان بە ئیستراحەت\nسرەوتن: داکەوتن، ماندوو حەسانەوە\nمەمنوون: منەتبار، بەینەتدار\nمەمنوونی شەوم: شەوم پێخۆشە؛ لەبەر هەڵات هەڵاتی ڕۆژانە، ئاواتی داهاتنی شەو دەخوازم.\nشکۆ: پایە بەرزی\nشەرم: تەریق بوونەوە لە چوونە بەردەرگای خەڵک\nبەردەرکی خەڵک: نیازی شاعیر تەنگدەستییە کە کەسانی بەرزە هیممەت مەجبوور بە چوونی بەردەرگای خەڵک دەکات.\nئەی چەرخی زەمانە...: لە پەراوێزی لاپەڕە ٣٤٨ ی چاپی جەعفەردا ئاوا هاتووە:\n"شاعیری ئەم شێعرە ناوی «عەلی اشتری» [شاعیری ئێرانی]یە و لە لاپەڕەی ٣٠ی کتێبی 'گنجوارە سهیلی' دا چاومان پێی کەوت:\nدر خدمت خلق، بندگی ما را کشت\nوندر پی نان دوندگی ما را کــشت\nای مرگ، بیا کە زندگی ما را کشت!"\nمامۆستا هەژاریش ئەم شێعرەی وەرگێڕاوەتە سەر کوردی:\nچەپگەردی گەردوون! گەڕان کوشتمی\nنـــەزان‌پەرستی بۆ نـــان کوشتمی\nهــــــەر چەوسانەوەی بێ‌حەسانـەوە\nئەی مردن لە کوێی؟ ژیان کوشتمی!"\nتا ئێرە، ڕوونکردنەوەی چاپی جەعفەر بوو، بەڵام من لە باسی ژیانی شاعیرێکی فارسی وێژی ئازەربایجانیدا چاوم بە چوارینەیەکی هاوشێوە کەوتووە کە سید ابولقاسم کوڕی میر یحیی (نباتی) شاعیری فارسی وێژی ئازەەربایجانی گوتوویەتی. نەباتی لە ساڵی ١١٩١ی کۆچی لە دەوروبەری شاری 'جوڵفا' لەدایک بووە و دوور نییە کوردیش بووبێت. ئەوەش چوارینەکەی ئەوە:\n"در درگه خلق بندگی مارا کشت\nای مرگ، بیا کە زندگی مارا کشت!"\nلە ووردبوونەوەدا دەردەکەوێت شیعرەکە لە ئەسڵدا هی نەباتی بێت نەک ئەشتەری؛ یا خود ئەشتەری "اقتدا"ی بە شیعرەکەی نەباتی کردبێت هۆکاری بۆچوونەکەش ئەوەیە ئەشتەری لە ١٣٠١ ی هەتاوی لەدایک بووە واتە ١١٠ ساڵ دوای نەباتی. بەڵام وێچوویی زۆری شیعرەکان پێمان دەڵێ کار لە اقتدا ترازاوە! من تەنانەت پێموایە مامۆستا هەژاریش شیعرەکەی نەباتی بینیبێت و هەر ئەویشی وەرگێڕابنێتە سەر کوردی نەک ئەوەی بە ناوی ئەشتەرییەوە بڵاو بۆتەوە.\nبۆ زانیاریی خوێنەر دەبێ بڵێم مهدی سهیلی کە سەرچاوەی شیعرەکەی ئەشتەری بووە، لە کتێبی "اسرار مگو"دا (دەگوتری لە نووسینی ئەو بێت)، شیعرێکی هەجوی فارسیی شێخ ڕەزای تاڵەبانیشی بە ناوی خۆیەوە چاپ کردووە: "تواضع را ز .... / کە هرجا خوبروئی دید، برخاست"\n چاپی جەعفەر: فرمێسکێ. لام وایە کاتێ چک چک بۆ فرمێسک دەگوترێ، دەبێ زیاتر لە یەک چکە بێت هەربۆیەش "فرمێسکێ"ی چاپی جەعفەرم پێ باش نەبوو و "فرمێسکی" چاپی ئەنیسیم نووسی.\n چاپی جەعفەر: ئەوشۆ وەرەلام.\n چاپی ئەنیسی: جێم نیە\n چاپی جەعفەر: وا چاوەرڕێی ... چاپی ئەنیسی: وا بو چاوەڕێی...\n چاپی ئەنیسی: یاخودا؛ چاپی جەعفەر: یا خوا\n چاپی ئەنیسی: مەمنونی\n لە هەردوو چاپەکەدا هاتووە: "هاتوچۆ ئەمنی کوشت" بەڵام من لە سەر ئەو باوەڕەم شاعیر سکاڵا لە هاتوچۆی خۆی ناکات! ئەو لە گوزەری زەمان و سووڕانی چەرخ بەلای چەپدا گلەییەتی و ئاواتی کۆتایی هاتن بەو سووڕی ئەوچەرخە دەکات و لەدرێژەدا ئاوات دەخوازێ مەرگی دوورەدەست لێی نزیک بێتەوە و لەژیان ڕزگاری بکات.


بەڕێوەبەرایەتی خۆسەری کوردی لە سوریا هەوڵ دەدات سزاکانی ئەمەریکا ناوچەکانیان نەگرێتەوە\nبەرپرسێکی کورد لە سوریا دەڵێت بەڕێوەبەرایەتی خۆسەری لە باکوری رۆژهەڵاتی سوریا لە گفتوگۆدایە لەگەڵ هاوپەیمانێتی لەشکری بە ڕابەرایەتی ئەمەریکا سەبارەت بەو بەڵێنەی پـێـیان داربوو کە سزاکانی ئەمەریکا بەسەر حکومەتی سوریا ناوچەکانیان نەگرێتەوە.\nواشنتن دەڵێت گەمارۆ ئابوریـیەکان، ئەوەی هەفتەی رابردوو خرانە بواری جێبەجێکردنەوە، ئاماژەی دەستپێکێکی هەڵمەتێکی فشاری بەردەوامی ئابووری و سیاسیە بۆ سەر بەشار ئەسەد بۆ راگرتنی جەنگ لە سوریا و ڕازیبوونی بە چارەسەرێکی سیاسی.\nبەدران چیا کورد، جێگری هاوسەرۆکایەتیی ئەنجومەنی جێبەجێکاری بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا گوتی؛ سزاکانی ئەمەریکا کاریگەری لەسەر ناوچەکەیان دەبێت بەو پـێـیەی مامەڵەی بازرگانی دەکات لەگەڵ ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی سوریا و دراوی سوری (لیرە) بەکاردەهێنن کە لە ئێستادا بەهاکەی دابەزیوە.\nچیا کورد گوتیشی سزاکان دەبنە مایەی بەرزبوونەوەی بەهای کاڵاکان بە ئەندازەیەکی زۆر و هەروەها چالاکی بازرگانی لە نێو خۆی سوریا لاوازدەکات، گوتیشی لەلایەکی ترەوە خاڵەکانی پەڕینەوەش بۆ عێراق داخراون.\nهەروەها گوتی "ئەوان پێیان گوتین سزاکانی ئەمەریکای ناسراو بە قەیسەر Caesar ناوچەکانی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەری ناگرێتەوەر ، بەڵام میکانیزم و ئامرازەکانی بۆ ئەم مەبەستە چین، ئەوە لەگەڵ هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی تاوتوێ‌دەکرێت."\nناوی سزاکان (قەیسەر)، لەسەر ناوی وێنەگرێکی لەشکری سوریایە کە دزەی بە هەزاران وێنە بۆ دەرەوەی سوریا کرد و تیایاندا کۆمەڵکوژی و ئەشکەنجەدان و تاوانەکانی دیکەی حکومەتی سوریای ئاشکراکرد.\nبەپـێی ڕۆیتەرز گوتەبێژێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا گوتویەتی یارمەتیـیە مرۆیـیەکان لە هەموو ناوچەکانی سوریا سزاکان نایانگرێتەوە. گوتوشیەتی ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لەوەی لە نزیکەوە هەماهەنگی بکات لەگەڵ هاوبەشەکانی. بەڵام گوتەبێژەکە ئامادە نەبوو لەسەر وتووێژە دیپـلۆماسیـیەکان لێدوان بدات.


گۆرانی وەک بکوژ » DidiMn\nسەرەتا / موزیک/وتار / گۆرانی وەک بکوژ\nئەم گۆرانییە بە هۆی ناوەڕۆکەکەیەوە لە ئەڵمانیای نازییەکان قەدەغە کرابوو، بەڵام هێزی خەمگینیی گۆرانییەکە ئەفسەرێکی سوپای تایبەتیی هیتلەری ناچار کرد کە لە کامپی پلازۆو داوا لە پیاوێک بکات کە کەمانچەژەنێکی کارامە بوو بۆ ئەوەی لە ئێوارەدا ئەم موزیکەی بۆ بژەنێت، لەم ئێوارەیەدا بە بەردەوامی ئەفسەرەکە ئەم موزیکەی بە کەمانچەژەنەکە دووبارە دەکاتەوە تا دەگاتە ئەوەی کە بەرەو باڵکۆنی باڵەخانەکە دەچێت و لەوێش گوللـەیەک بە سەریەوە دەنێت. ئەم گۆرانییە لە مێژووی موزیکدا زیاتر لە هەر گۆرانییەکی تر وەک هۆکارێک بۆ خۆکوژی ناسراوە، ئەمەش زیاتر پەیوەندیی بە زەمەنی بڵاوبوونەوەی ئەم گۆرانییە هەیە، بەتایبەت کە مرۆڤی ئەو سەردەمە بە دەست وێرانکارییە دەروونییەکانی هەردوو یەکەم و دووەم جەنگی جیهانییەوە دەیناڵاند. ئەم گۆرانییە بۆ ماوەی 66 ساڵ لە بی بی سی قەدەغە کرا هەتاکو ساڵی 2002. یەکشەممەی خەمبار هەر لە ساڵی 1936ەوە بە زمانی ئینگلیزی بۆ چەندین جار لە لایەن هونەرمەندی جیاوازەوە تۆمار کرا کە تێکستەکەی لە لایەن سام ئێم. لویس بە دەستکارییەوە نووسرابووەوە، بەڵام دیارترین ڤێرژنی ئینگلیزیی گۆرانییەکە کە بە دونیادا بڵاو بووەتەوە لە ساڵی 1941 لە لایەن بیللیێ هۆڵیدەییە. لە گۆرانییەکەی بیللیێهۆڵیدەی چەمکی مردن و تارمایی زیاتر قووڵ کراونەتەوە. ئەگەرچی بەردەوام تێکستی ئەم گۆرانییە گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە و گۆرانیبێژە نەتەوە جیاوازەکان لە کاتی گوتنەوەیدا شتی تریان بۆ زیاد کردووە، بەڵام هەمیشە تێکست و گۆرانییە ئۆرجیناڵەکە مەزنیی خۆی هێشتووەتەوە. ئەمەی خوارەوە تێکستی گۆرانییە هەنگارییەکەیە کە لە ئینگلیزییەوە وەرمگێڕاوەتە سەر کوردی:\nGoran Rasul, wtari music,


ئینتیمای دەسەڵات و دەسەڵاتیما\nدەسەڵاتی کوردی لەباشور دەسەڵاتیێکی حزبییە، حیزبیش کار بۆ بەرژەوەندییەکانی خۆی دەکات. حیزب وەک کارخانەیەک وایە مرۆڤی حیزبی و بێ ئینتیما دروست دەکات و ئینتیما بۆ نیشتیمان لاواز دەکات. چونکە لەواقعدا تائێستاش ئەم هەرێمە دابەشبوە بەسەر دو زۆندا (سەوز و زەرد) هەریەک لە (ینک و پدک) بەویست یان بێ ویست کار لەسەر لاوازکردنی ئینتیمای تاک دەکەن بۆ خاک و وڵات و لەپێناو سەروەری حیزب، سەروەری خاک پێشێل دەکەن و ئەوەش بەبەڵگەی ئەوەی هەریەک لەم هێزانە رێگەدەدەن بەدەستوەردان لەکێشە ناوخۆییەکانی هەرێم، لەلایەن هێزە هەرێمییەکانەوە، ئەمەش هەم پێشێلکردنی سەروەری خاکە و هەم دەبێتە هۆی لاوازی ئینتیمای هاونیشتیمانیان و نەمانی متمانە بەو هێزانە لەلایەک، لەلایەکی ترەوە دەبێتە هۆی لاوازبونی پشتیوانی نێودەوڵەتی بۆ باشوری کوردستان، چونکە ئەگەر هەرێمی کوردستان نەتوانێت خۆی بڕیاری چارەنوسی خۆی بدات، ناشتوانێ پشتیوانی نێودەوڵەتی بۆخۆی مسۆگەر بکات.\nرەنگە ئەمە خاڵی لاوازی هەرێم بێت کە ناتوانێت دەستی دەرەکی ببڕێت، بۆ ئەوەی پشتیوانی نێودەوڵەتی بەدەست بێنێت. چونکە بەپێی یاسای نێودەوڵەتی دان بەسەربەخۆیی وڵاتێکدا نانرێت، کە نەتوانێت سەربەخۆیی خاکی خۆی بپارێزێت.\nکێشەی بەحیزبی کردنی کۆمەڵگا ئەوەیە، کە دەبێتە هۆی دابەشکردنی کۆمەڵگا و تاکەکان بەچاوی دوژمنکارانە لەیەکتر دەڕوانن و شەڕی یەکتر دەکەن و کۆمەڵگا دەکەوێتە ناو جەدەلێکی پوچ، ئینتیمای حیزبی جێگەی ئینتیمای نیشتیمان دەگرێتەوە. بۆیە جیاکردنەوەی راستیەکان مەحاڵ دەبێت، هەر یەکەو لەبەرژەوەندی خۆی شیکردنەوە بۆ روداوەکان دەکات، تاکێک کاتێک دەبێتە ئەندامی یەکێک لەم پارتانە، راستەوخۆ شێوەی ئەوان وەردەگرێت، وەک چۆن ئاو شێوەی ئەو دەفرە وەردەگرێت کە دەکرێتە ناوی، بۆیە ئەم تاکە بە حیزبی کراوە دەکەوێتە بەرگریکردنی کوێرانە لەحیزبەکەی خۆی، لەجیاتی بیرکردنەوەی عەقڵانی و رەخنەگرتن لە سیاسەتە هەڵەکانی حیزبەکەی، دەستدەکات بە بەڵگە هێنانەوەی نائەقڵانی، ئەمە یە ئینتیمای دەسەڵاتی حیزبی.\nئەم هێزانە لەڕێگەی بەخشینی کۆمەڵێک ئیمتیازات بە لایەنگرەکانیان شەڕی ئیرادە لەگەڵ کۆمەڵگا دەکەن و، ئیرادەی تێکدەشکێنن، ئەم ئیمتیازاتانە لەوەدا خۆی دەبینێتەوە، کە ئەندامێکی رێکخراوە قوتابیان دەسەڵاتی لەڕاگرێکی کۆلێژ زیاترە لەناوکۆلێژدا! ئەمەم وەک نمونە هێنایەوە، ئەگەر نا دەیان نمونەی لەم شێوەیە جێگای باسە. بەڵام ئەگەر تاک بە تاکی کۆمەڵگا ئینتیمای بۆ نیشتیمان هەبێت، دەسەڵاتی حیزب فڕێدەدرێتە دەرەوەی حکومەت و حیزبێک ناتوانێ یاری بەچارەنوسی هاوڵاتیان بکات. هۆکارێکی تر کە دەبێتە هۆی لاوازی ئینتیما بۆ وڵات داڵدەدانی ئەو کەسانەیە کە هاوکاری بەعس بون لەپرۆسەی ئەنفالدا، نەک داڵدەدان بگرە کەمتەرخەمی لەدەستگیرکردنیان دەبێتە هۆی لاوازی ئینتیمای هاوڵاتیان و گومان لەسەر ئەم هێزانە دروست دەکات. کێشەی گەورەی ئێمە ئەوەیە، تائێستاش رۆشنبیرانمان دوای هاتو هوتی لایەنێک دەکەون لەکاتی هەر قەیرانێک، کێشەیەک کە روبەڕومان دەبێتەوە.\nگومانی تێدانییە کە چەکدارەکانی (داعش) بونە هۆی دڵەڕاوکێ لای هاوڵاتیان، بەڵام یەکێک نەهات بەبێ لایەنی مەترسییەکان و مەبەستی ئەم گروپە بۆ خەڵک رونبکاتەوە، زۆربەی زۆریان شوێنی حیزبێک دەکەوتن، بەپێی خواستی ئەو لایەنە شرۆڤەی دەکەن. یەکێک دەیوت: سوننەی دۆست! بێگومان ئەم قسەیە قسەیەکی راست نییە، ئەگەر سوننە دۆست بێت، کورد کێی دوژمنە؟! بێگومان ئەم قسەیە لەوە سەرچاوە دەگرێ، کە لایەنێک نیگەرانە لە مالیکی و کێشە کە بەشەخسی کراوە، پێیانوایە کاتی تۆڵەکردنەوەیە لە مالیکی! کێشەکە لەوە ئاڵۆزترە و سیناریۆکانی داعش لەوە ئاڵۆزترن هەروا بەسانایی لێی دەرناچین. لەحاڵێکدا گەر کۆتایش بە حوکمی مالیکی بێت، کە باوەڕناکەم کۆتایشی بێت، ئەوا سوننەکان دوای خۆگرتنیان کارێکی گرنگ کە بیکەن، ماڵوێرانکردنی کوردە و تۆڵەی خۆیان لە کورد دەکەنەوە.\n18/06/2014 بینین: 3072


Home›هەواڵ›کوردستان›داعش پێشمەرگەیەک و هاوسەرەکەی شەهید کرد\nئه‌مشه‌و جارێكى دیكه چه‌كدارانى داعش له سنوورى خانه‌قین په‌لامارى گوندێكى كوردنیشینیاندا و پێشمەرگەیەک و هاوسەرەکەیان شەهید کردووە و منداڵێکی تەمەن پێنج ساڵانیشیان چارەنووسی نادیارە.\nسه‌رچاوه‌یه‌ك له پۆلیسى خانه‌قین به SNNی راگه‌یاند: كه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر له سنوورى خانه‌قین چه‌كدارانى داعش په‌لامارى گوندى “ته‌فره‌ق”ه‌یان دا و لەنزیک گوندەکە هتڵیانکوتاوەتە سەر ئۆتۆمبیلێک کە خێزانێكى سێ كه‌سیى تێدابووە.\nوتیشی: “پیاو و ژنەکەیان شەهید کردووە کە پیاوەکە پێشمەرگەیە و هەروەها چارەنووسی منداڵە تەمەن پێنج ساڵانەکەیان تا ئێستا نادیارە.”\nئەوەشی خستەڕوو، هه‌ر له نزیك ئه‌و گونده بۆمبێكى چێندراو به چه‌كدارانى حه‌شدى شه‌عبى ته‌قیوه‌ته‌وه و شه‌ڕوپێكدادان له‌نێوان داعش و حه‌شدى شه‌عبى دروستبووه و له‌به‌ر ئه‌و شه‌ڕه‌ش تا ئێستا نه‌توانراوه ته‌رمى ئه‌و خێزانه له‌نێو ئۆتۆمبیلەکەیان بهێندرێته‌وه ده‌ره‌وه.\nئه‌م په‌لاماره‌ى داعش دواى ئه‌وه دێت شه‌وى رابردوو هه‌ر له خانه‌قین په‌لامارى گوندێكى دیكه‌یاندا و دوو هاووڵاتى گونده‌كه‌یان ڕفاندو هه‌ردووكیان دواتر به كوژراوى دۆزرانه‌وه.\nبەهۆی وەرگەڕانی بارهەڵگرێک لە دوکان، دوو کەس گیانلەدەست دەدەن


بە شکستی پرۆژەی باری نائاسایی ئەمریکییەکان لە عێراق و پێکهێنانی کابینەیەکی کاتی و لە ئاکامدا گۆڕانکاری لە دەستووری عێراق لە دژی گرووپەکانی بەرەی خۆڕاگری، قەیرانێکی نوێ لە عێراق هاتە پێشەوە. ئەم قەیرانە کە هاوکات بوو لە گەڵ داواکاری ڕەوای دانیشتووانی باشوری عێراق بە مەبەستی هەبوونی خزمەتگوزارییەکی باشتر و کەڵک وەرگرتن لە پارەی پترۆدۆلار بۆ ئاوەدانی زیاتر، بەشێکی بەرچاوی پارێزگاکانی بەسرە، نەجەف، میسان و بەغدای گرتەوە و مەترسی پەلکێشکردنی بۆ ناوچەکانی دیکەشی لێکەوتەوە.\nداواکاری کۆمەڵانی خەڵکی عێراق وەک چۆن کە ئاماژە درا، بە مەبەستی چارەسەربوونی کێشەکانی کارەبا، ئاو و ئاوەڕۆی بەسرە دەستیپێکرد کە لەم وەرزەی گەرمادا لە دۆخێکی نالەباردا ژیان بە سەر دەبەن. دۆخێکی لەم شێوەیە پێشتر لە ناوچە سنورییەکانی عێراق و لە پارێزگای خوزستانی ئێران ڕووی دا و دانیشتووانی خوزستان بە هۆی کەمی ئاو خۆپێشاندانیان ساز کرد.\nخاڵی هاوبەشی ئەم دوو خۆپێشاندانە، دەستێوەردانی میدیایی بێگانە و هەوڵدان بۆ بەلاڕێدابردنی بوو. لەم نێوەندەدا لە ئێران هەواڵی تایبەت بە گواستنەوەی ئاوی خواردنەوەی ئابادان بۆ بەسرە بڵاو کرایەوە و بە هەمان شێوە لە بەسرەش هەواڵی گواستنەوەی ئاوی عێراق بۆ ئێران بڵاو کرایەوە و کاردانەوەی زۆری بە دوای خۆیدا هێنا. ئەم دوو هەواڵە پیلانێکی ئەمریکا و وڵاتانی هاوپەیمانی بووە بە مەبەستی ئاژاوەگێڕی لە ناوچە سنورییەکانی ئێران و عێراق کە هەوڵێکی میدیایی پەرەی بەم پیلانە دەدا.\nئاڵۆزییەکانی عێراق بوو بە هۆی ئەوەی کە گەشتە ئاسمانییەکانی نەجەف ڕابگیرێن و لەم شارە مەزهەبییەدا باری نائاسایی ڕابگەێندرێت. موقتەدا سەدر سەرۆکی ڕەوتی سەدر داوای لە خۆپێشاندەران کرد داوای مافەکانی خۆیان بکەن بەڵام زیان بە موڵک و ماڵی گشتی نەگەێنن. ئەمینداری گشتی عەسائیبی ئەهلی حەقیش لە کاردانەوەی بەرامبەر بەم خۆپێشاندانانە، داوای بەپەلە چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵک و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵیی کرد.\nهاوکات مەرجەعیەتی باڵاش داوای چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵکی عێراقی کرد. لایەنە سیاسییەکانیش بە هەمان شێوە داوای مسۆگەربوونی ماف و داواکاری ڕەوای خەڵکیان کرد تا پێش کۆبوونەوەی پەرلەمانی نوێ چەشنێک لە یەکڕیزی سیاسی لەم وڵاتەدا ببینرێت. ئەوەی کە لە گۆڕەپانی سیاسی عێراقدا دەبینرێت ئەوەیە کە لایەنە سیاسییەکان لە ڕێگای پێکهێنانی حکومەت و کابینەی یەکڕیزی نیشتمانی هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکانی خەڵک دەدەن، ئەمەش لە کاتێکدا کە ئەمریکا وەک لایەنی بەرامبەری خەڵکی عێراق هەوڵی بەردەوامی قەیرانی سیاسی و چالاککردنی شانە نوستووەکانی حیزبی بەعس و گواستنەوەی تیرۆریستان بۆ ناوچە جیاجیاکانی عێراق دەدات. ئەگەر ئەمریکا لەم هەنگاوەی بۆ بەردەوامی قەیرانی سیاسی عێراق سەرکەوتوو بێت بەغدا ڕووبەڕووی کێشەیەکی جیدی لە بەرامبەر تیرۆریستان دەبێتەوە، بابەتێک کە دەتوانێت یارمەتیدەری ڕاگەیاندنی باری نائاسایی لە عێراق بێت و پیلانی ئەمریکا بۆ پێش هەڵبژاردنەکانی عێراق، ئێستا و پاش بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکان جێبەجێ بکرێت.\nلە ڕاستیدا ئەمریکییەکان هەوڵ دەدەن دۆخی ئاڵۆزی عێراق لە بەرژەوەندی خۆیاندا بە کار بێنن و حکومەتی عێراق ڕووبەڕووی کێشەیەکی جیدی ئەمنی بکەنەوە. بە ئاڵۆزبوونی ڕەوشی ناوخۆیی عێراق، بوونی هێزەکانی ئەمریکا لەم وڵاتە زیاتر دەبێت و دەتوانێت بە بیانووی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و جێگیربوونی دیمۆکراسی بۆ ساڵانێکی دیکە لە عێراق بمێنێتەوە. ئەم بابەتە بۆ گواستنەوەی تیرۆریستانی سوریا بۆ عێراق و جێگیربوونیان لە ناوچە سنورییەکانی ئەم وڵاتە لە گەڵ ئێران جێی گرنگی دەبێت.\nپێدەچێت قەیرانی عێراق تا پێکهێنانی کابینەی نوێ بەردەوام بێت و چارەسەربوونی ئەمەش پێویستی بە پێکهێنانی خێرای کابینەی یەکڕیزی نیشتمانییە. تا ئەو ڕۆژە پێویستە چاوەڕوان بین و بزانین پیلان و سیناریۆی ئەمریکا بۆ ڕاگەیاندنی باری نائاسایی لە عێراق تا کوێ و بە چ شێوازێک درێژەی دەبێت.


سڵاو بۆ 7 ژن دەنێرم… سەحەر ناسر… و: هاوڕێ خالید – Dengekan\nbyHawre Khalid\tApril 22, 2022\tGeneral, Opinion, Women\nبیرۆکەی یەکسانی جێندەری نێوان ژن و پیاو، ناتوانێت قەناعەتم پێ بهێنێت، چونکە بڕوام وایە دۆزی مرۆڤ هەر بەمشێوەیە؛ پیاو یان ژن، دەکرێت دز، بکوژ یان ساختەکار و فریو دەربێت. ئەگەر لەم ساتەوەختەدا کێشەیەکی کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیت نییە، داکۆکی لە ژنان و تواناکانیان هەڵبژێرە بۆ ئەوەی دەرگات بۆ بکرێتەوە، چونکە دەتوانرێت تۆمەتەکانی سەر “ژن” بەسەر هەر کەسێکدا ببەخشرێتەوە، کاتێک لەگەڵ ئەو بیرۆکەیەدا ناکۆک بێت: “بە پێی میزاجی ئەویتر کار ناکات”.\nلە ماوەی سەدەکانی ڕابردوودا هەزاران توێژینەوە و وتار و کتێب چوونەتە ناو دنیای ژنانەوە و سەرکەوتوو بوون و یارمەتیان داون و سوپاس بۆ هەموو ئەوانەی بەشدارییان کرد و پشتیوانیان لێکرد و سەرکەوتووانە لە چێشتخانەوە ژووری نوستنەوە، ژنیان گواستەوە؛ بەرەو ڕاڕەوە سیاسی و کۆمەڵایەتی کۆڕبەندە ڕۆشنبیرییەکان. بەڵام دوای ئەوە چی؟\nلە ڕۆژی جیهانیی ئەمساڵی ژناندا، بە ناونیشانی _(ڕۆژی جیهانی ژنان 2022: یەکسانی ڕەگەزیی ئەمڕۆ بۆ سبەینێیەکی بەردەوام) کە تێیدا سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لەپەیامێکی ساڵانەیدا داوای دەستنیشانکردنی زیاتر لە وەزیرانی (ژن بۆ ژینگە) دەکات، چونکە ژنان زیاتر لە پیاوان لاوازترن لە کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەش و هەوا و زۆرینەی هەژارانی جیهان پێک دەهێنن و زیاتر پشت بەسامانی سروشتی دەبەستن…….ئەمە ئەو فەلسەفەیە کە جیاوازی دەکات لە نێوان ڕەگەزەکان تەنانەت لە ئۆکسجین و هەوا، هەناسە دەدات.\nکێشەی یەکسانی جێندەری لە پەروەردەدا، وەک جوینەوەی بنێشتێکی بێتامی لێهاتووە. ڕاستە نایەکسانی پەروەردەیی لە کۆمەڵگا بێ بەشکراوەکاندا هەیە، گومانی تێدا نییە ئەمە پێویستی بە چارەسەرە. هەروەها کێشەی منداڵانی نێرینەی بێ بەش لە پەروەردە کە لە شەقامەکاندا هەن، یەکسانی جێندەری لە پەروەردە و هاوسەرگیری و دامەزراندن و مووچە و تەندروستی و تەکنەلۆجیا….بەڵام؛ (کێشەی یەکسانی جێندەری) کێشەیەکی سروشتی و خۆڕسکانەیە، بۆیە واز لە دروستکردن و زیادکردنی جیاوازییەکان بهێنن.\nمن ژن وەک پیاو دەبینم لە هەموو پێگە و سەکۆ و بوارەکاندا، ئەگەر پیاوێک ببینم لە ماڵەکەیدا بڵێ من پیاوم، هەروەها ژنێک دەبینم لە ماڵەکەیدا دەڵێت: ئێرە نیشتیمانی منە، من دایک و ژنم.\nئێمە زۆر شانازی دەکەین کە لە ڕۆژێکی جیهانیدا و لەم پرسە گرنگەدا بازرگانیکردن و وەبەرهێنانی ڕەگەزیمان بوەستێنین و دەسکەوت بۆ کۆتایی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان بە دەست بێنین.\nلەم ڕۆژەدا زۆرێک چاوەڕێن بیریان بخەینەوە کە ئەوان ژنن و هۆکارێکیان هەیە بۆ شانازیکردن بەخۆیان.\nلە ڕێگەی پلاتفۆرمی میدیاوە سڵاو بۆ 7 ژن دەنێرم:\nسڵاوێک بۆ ئەو ژنەی کە بەیانیان بە بڕوا بە خۆبوونەوە لە خەو هەڵدەستێت و بەچاوی دوژمن سەیری پیاوەکەی ناکات.\nستایش بۆ ئەو ژنەی کە لەگەڵ خۆی ئاشت دەبێتەوە و بەهۆی گرێ دەروونییەکانی کە ژنانی تر، لەگەڵ پیاواندا تاوانبار ناکەن سڵاو بۆ ئەو ژنەی کە بەرگری لە پرسی مرۆڤایەتی و مرۆڤبوون دەکات و بەرگری لە مافی خۆی دەکات وەک مرۆڤێک بەبێ ئەوەی بانگەشەی ژنبوون بکات سڵاو لەو ژنەی کە دووگیانی و لەدایکبوون وەک بابەتێکی بابەتی دەبینێت و ئەمە ناقۆزێتەوە لە سوکایەتی پیاودا بەکاری ناهێنێت سڵاو لە هەموو ژنێک کە خۆشەویستی لە دڵیا هەڵدەگرێت و پەخشی دەکاتەوە، بێ ئەوەی چاوەڕێی سەلماندن لە پیاوێک بکات.\nسڵاو بۆ ئەو ژنەی کە ژنییەتی خۆی دەپارێزێت و بیر و زەردەخەنەی تیشک دەداتەوە بێ ئەوەی ڕقی لەوە بێت کێ دەدرەوشێتەوە و زەردەخەنە دەکات.\nسڵاو لە هەموو ئافرەتێک کە لە ڕۆح و تێگەیشتن و خۆڕاگری و لێهاتوویی لە کارەکانیدا جوانە و پێشەنگە لە بیرۆکەکانیدا\nوە لە کۆتایدا سڵاو بۆ ئەو پیاوەی کاتێک ژنێک “دڵگران و نیگەرانە”.، باوەش و، زەردەخەنە دەکات و چاکی دەکاتەوە.\nPrevious بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا…6…شەماڵ بارەوانی\nNext سۆشیال میدیا ڕۆڵ و پێگە و کاریگەرییەکانی، لەسەر ڕەوتی ژیانکرن لە کۆمەڵگەی هاوچەرخ دا…


وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات، 3474 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 4365 كەسیش چاكبوونەتەوە و 17 حاڵەتی مردنیش هەبووە .\nوەزارەتی تەندروستی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 32 هەزار و 190 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجام دراوە و دەركەوتووە 3474 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا بوون، هەروەها لە كەركوك 72 و سلێمانی 361 و هەولێر 154 حاڵەت و دهۆك 77 حاڵەت تۆماركراوە.\nڕوونیشی كردۆتەوە، كە 4365 تووشبوو بە پەتاكە چاكبوونەتەوە، كە زۆرینەیان لە بەغدا بوون و هەروەها لە سلێمانی 160 و هەولێر 208 و دهۆك 202 و كەركوك 130 كەس چاكبوونەوە.\nڕاشیگەیاندووە، 17 كەس بە پەتاكە گیانیان لەدەستداوە و لە دهۆك 1 كەس و سلێمانی 2 حاڵەت تۆماركراوە بەوەش ژمارەی مردووان گەیشتۆتە 16351 كەس.\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرایدەكات ، 3655 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 4778 كەسیش چاكبوونەتەوە و 21 حاڵەتی مردنیش هەبووە.…\nتەندروستی عیراق؛ئامارێكی نوێی كۆرۆنا بڵاوكردەوە\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات ، 6948 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 7265 كەسیش چاكبوونەتەوە و 56 حاڵەتی مردنیش هەبووە…\n27 مارس 2021 4.54 pm\nخەڵك وەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشكرای دەكات، 4611 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 4059 كەسیش…\n02 حوزەیران 2021 4.10 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 4583 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە و 4311 كەسیش…


دوگماتیزمی پەروەردە و کۆمەڵگەی خەسیو – KDPmedia\nHomeوتاردوگماتیزمی پەروەردە و کۆمەڵگەی خەسیو\nدوگماتیزمی پەروەردە و کۆمەڵگەی خەسیو\nهاوکات لەگەڵ کرانەوەی قوتابخانەکان و خولی نوێی خوێندن، بە مەبەستی تیشک خستنە سەر بارودۆخی خوێندن لە ئێران ئەم بابەتە نووسراوە.\nزۆربەی خاوەن‌ڕایانی بوارە جۆراوجۆرەکانی کۆمەڵناسی لەو بڕوایەدان پەروەردە گرینگترین ناوەند لە پێکهێنانی کۆمەڵگەیەکی سەرکەوتووە و لەدوای ئەمنیەت بەرزترین ئاستی گرینگیی پرسی هەر وڵاتێکی پێشکەوتوو لەخۆ دەگرێ. ڕەوتی پەروەردە لە بنەماڵەوە دەست پێدەکا و دواتر لە شوێنگەلی فێرکاری کە سەرەکیترینیان قوتابخانەکانن، دەخەمڵێ و یان بە واتایەکی تر دەبێ بخەمڵێ. خودی بنەماڵە چکۆلەترین مۆدێلی کۆمەڵگەیە و منداڵانی دایک و باوکانێکی وا پاشخانێکی دەوڵەمەند لە ئەزموونی پەروەردەییان هەبێ، لە قۆناغەکانی تری پەروەردەدا شانسی سەرکەوتنێکی زۆرتریان هەیە؛ ئەمە بەو واتایە کە پەروەردە زنجیرەئاسا کارتێکەریی لەسەر جیلە یەک لەدوای یەکەکان هەیە. هەر کۆمەڵگەیەک کاتێک دەتوانێ بە ئامانجە دیاریکراوەکانی خۆی، یەک لەوانە گەشە بگا، کە ئەم ڕێگەیە لە سۆنگەی گەشەی مرۆییەوە ببڕێ. فیدبەکی پەروەردەیەکی باش و سالم و کارامە، کۆمەڵگەیەکی باش و سالم و کارامەیە.\nلێرەدا پێویستە بەکورتی باسێک لە خودی چەمکی گەشە وەک یەکێک لە بنەڕەتیترین ئامانجەکانی پەروەردە بکرێ. گەشە بەرهەمی ئاڵوگۆڕی بنەڕەتیی کولتووری، ئابووری، سیاسی، کۆمەڵایەتی و هتدە کە بەمەبەستی بەدیهێنانی ئەگەری نوێ و بەرزکردنەوەی چەندی و چۆنیی توانایی و ماتەوزەی مرۆیی و پەروەردەیی پێکدێ؛ بە واتایەکی دیکە پێویستییەکانی گەیشتن بە گەشە پێکهێنانی ئاڵوگۆڕی بنەڕەتی لەو بەستێنانەدایە، کە دواتر ئاستی بەرزی پتانسیێلی مرۆیی لێ دەکەوێتەوە. گەیشتن بەم گرینگییەش پێش لە هەموو شتێک پێویستی بە گۆڕانی کولتووری و بایەخی (ارزشی)ـی هەر کۆمەڵگەیەکەوە هەیە.\nیەکێک لە جۆرەکانی گەشەش، گەشەی بەردەوام (Sustainable Development)ـە، کە لە پێناسەکەیدا ئاوا هاتوە: بە ڕەوتێک دەگوترێ کە لە حەولی پێکهێنانی داهاتوویەکی گونجاو بۆ کۆمەڵگەی مرۆییدایە. گەشەی بەردەوام کە لە دەیەی ٩٠ی زایینیدا لەلایەن وڵاتانی پێشکەوتووەوە گرینگییەکی زۆری پێدرا؛ ڕەهەندێکی سەرەکی لە «گەشەی مرۆیی» و لە پێوەندی لەگەڵ ژینگە و بەرەی داهاتوودایە، کە ئامانجی گەشەی مرۆیی‌ش وەک لقێکی دیکە لە گەشە، پەروەردەی ماتەوزە مرۆییەکانە لە ڕێگەی پەرەپێدان و پەروەردەی لێزانی و هەروەها زیندوو ڕاگرتنی هیوا و ئاوات لە تاکەکانی کۆمەڵگەدا.\nبەم پێشەکییەوە دەمانهەوێ بەکورتی بچینە نێو ڕیزی هەندێک لە وردەکارییەکانی ئەو ئارێشە و کۆسپانەی کە لە بەردەم سیستمی پەروەردە و قوتابخانەکانی ئێراندا هەیە و بەداخەوە هەتا بە ئێستاش دوورە دیمەنی گەیشتن بە گەشەیەکی گونجاو لە ڕێگەی سیستمی پەروەردەوە لەم وڵاتەدا لێڵ و ناڕوونە.\n١- خوێندن لە ئێران پووڵییە؛ بەپێچەوانەی تەنانەت یاسا نێوخۆییەکان کە دەبێ خوێندن هەتا ئاستی دیپلۆم بە خۆڕایی بێ، ڕەچاوکردنی ئەم سیاسەتە لەو سۆنگەیەوە کە بەپێی ئامارە فەرمییەکان ڕێژەیەکی بەرچاو لە خەڵکی ئەم وڵاتە لەژێر هێڵی هەژاریدان، زیانێکی گەورە لە خوێندنی منداڵان بەتایبەتی چینی هەژاری کۆمەڵگە دەدا و دەبێتە هۆی واز هێنانیان لە خوێندن.\n٢- جیاکردنەوەی قوتابیان، هەر لە سەرەتای خوێندنەوە و پۆلێن کردنیان لەژێر ناوگەل و شوێنگەلی جیاوازی وەک (نموونه، تیزهوشان، شاهد، هیأت امنایی، غیرانتفاعی)؛ ئەمەش یەکێکی دیکە لە سیاسەتە هەڵەکانە کە هەر لە یەکەم هەنگاودا منداڵەکان لەگەڵ هەڵاواردن و باری نەرێنیی ئەم دیاردەیە ئاشنا دەکا. منداڵ لێرەدا هەست بە لاواز بوون و تەنانەت گێژیی خۆی دەکا؛ ئەمە لە کاتێکدایە ستانداردە جیهانییەکان بە ئێمە دەڵێن ئاستی هۆشی ٩٩٪ی خەڵکی جیهان لە ئاستێکی نێونجیدایە و، تەنیا ١٪ی خەڵک هۆشێکی تایبەت و جیاوازیان هەیە کە ئەویش بۆخۆی بەسەر دوو بەشی لاواز و بەهێزدا دابەش دەبێ.\n٣- لەنێوبردن و کوشتنی هەستی هاندەر (انگیزە) لەنێو قوتابییەکاندا؛ ڕێژەی بەرز و زۆری بێکاریی کەسانی خوێندەوار لە بنەماڵە و کۆمەڵگەدا، هێنانی بابەتگەلی دژوار و بێ‌پێوەندی لە کتێبەکاندا، پەرە پێدان بە کولتووری تەمبێ‌گەری و … بوونەتە هۆی وەڕەزبوونی منداڵان و بێهیواییان لە درێژەدان بە خوێندن.\n٤- ڕێژەی باڵای قوتابی لە یەک پۆلی خوێندن‌دا؛ ڕادەی نێونجیی هەر کلاسێک ٣٠ کەسە، ئەمە لە کاتێکدایە ستانداردە جیهانییەکەی ١٨ کەسە. لە ماوەی سەعاتێک یان سەعات و نیوێک مامۆستا فریای وانەگوتنەوە و لێپرسینەوە لە سی کەس بە شێوەیەکی گونجاو ناکەوێ. پێویستە لێرەدا ئەوەش بگوترێ لە کاتێکدا سامانێکی زۆر تەرخانی ناوەندە ئایینییەکان و دروست‌کردنی زیارەتگاکان دەکرێ، لە زۆربەی شار و دێهاتەکانی ئەم وڵاتەدا کانێکس و ژووری نیوەداڕماو و جێی مەترسی؛ وەک قوتابخانە بەکار دەهێندرێن.\n٥- کەمایەسیی پێداویستییەکان (امکانات) لە تاقیگە زانستییەکاندا، یان پێداویستیی کۆن و لەکارکەوتوو؛ بەشێکی گرینگ لە ڕەوتی فێربوون و فێرکاری، بینین و تاقیکردنەوەیە بەتایبەت بۆ ڕشتە زانستییەکان کە بەداخەوە تاقیگەی باش و بەئیمکانات لە قوتابخانەکانی ئەم وڵاتەدا نییە.\n٦- نەبوونی کتێبخانەی باش؛ یەکێک لە باشترین و بەسوودترین پێویستییەکان کتێبە، کتێب وەک هاوڕێیەکی باش و پڕبەهرە ناسێندراوە، نەبوونی کتێبخانە لە زۆربەی قوتابخانەکاندا و یا کەمبوونی کتێبی بەکەلک خەساری قەرەبوونەکراو لە بیر و مێشکی قوتابییانی ئەم وڵاتە دەدا.\n٧- کتێبە دەرسییەکان پڕن لە بابەتی ئیدئۆلۆژیک؛ زۆربەی هەرە زۆری بابەتی کتێبەکان بانگەوازێکن بۆ ئیدئۆلۆژیی زاڵی دەسەڵات بەسەر خەڵکدا، ئەم بابەتانە بەتاڵن لە نێوەرۆکێکی زانستی و زیاتر لە دەوری بابەتگەلێکی لاوەکی و کۆن دەخولێنەوە کە لە سەردەمی ئێستای زانستدا هیچ جێگە و پێگەیەکیان نییە و، زۆرتر بۆ حوجرە و ناوەندە ئایینییەکان بەکەلکن هەتا شوێنێکی زانستی و پەروەردەیی.\n٨- کولتووری شادی و مۆسیقا لە قوتابخانەکاندا نییە؛ بەپێچەوانەی ئەوە کە دەبێ کەشی زاڵ لە شوێنی فێربووندا لەوپەڕی شادیدا بێ و قوتابییەکان هەست بە خۆشحاڵی و ئاسوودەیی بکەن، کولتووری گریان و خەم و خەفەت و تاسەبار بوون بڕەو پێدەدرێ. بە هەموو شێوەیەک دژایەتی لەگەڵ شادی دەربڕین دەکرێ، ئەمە لە کاتێکدایە لە بۆنە ئایینییەکانی وەک «تاسوعا و عاشورا» هەموو منداڵان ناچار بە ڕەشپۆشی و شینگێڕی دەکرێن. ئەم دژایەتی‌کردن لەگەڵ شادی و خۆشییەدا بەشێوەیەکی سیستماتیک بەڕێوە دەچێ و لێرەشدا جەخت و فشارێکی زۆرتر لەسەر قوتابییە کچەکانە.\n٩- گرینگی‌نەدان بە وەرزش؛ بەهۆی ئەوەی کە قوتابخانەکان زۆر بوون و دەتوانێ ماڵێک ببێتە قوتابخانە، شوێنی تایبەت بە وەرزش‌کردنیان نییە و کەرەستە و پێداویستیی تایبەتیان بۆ دابین نەکراوە. منداڵ پێویستە لەباری جەستەییەوە ئامادەگیی باشی هەبێ و هەموو زانایانی بواری پزیشکی لەو باوەڕەدان مێشکی سڵامەت بەندە بە لەشی سڵامەتەوە. بارهێنانی جەستەیی بەشێکی گرینگی پەروەردەیە کە بەداخەوە لە ئێران سەرنجی شیاوی پێ نادرێ؛ بەپێی ئامارەکان لە ساڵی ٩٦دا «٤٠٪ی منداڵە قوتابییەکانی ئێران لەگەڵ کێشەی قەڵەوی بەرەوڕوون.»\n١٠- نامۆیی پرسێکی گرینگ وەک ژینگە لە کتێبە دەرسییەکاندا؛ قوتابیان لە ئێران هیچ ناسیاوییەکیان لە بابەتی ژینگە نییە، ئەم پرسە گرینگە پێشتر هەر نەبووە و ئێستاش تەنیا لە پۆلی یازدەهەمدا کتێبێکی بۆ دیاری کراوە کە مامۆستای تایبەت بەخۆی نییە و زیاتر لە پەراوێزی دەرسەکانی دیکەدا سووکە ئاوڕێکی لێ دەدرێتەوە، ئەویش بە مەبەستی تێست لێدان لە تاقیکردنەوەی کۆنکووردا و هیچ دەسکەوتێکی کرداری و ئەخلاقی بۆ قوتابییان نییە. بە چاو پێداخشاندنێک بە ژینگەی قوتابییان و حەوشی قوتابخانەکان زیاتر ئەم ڕاستییە تاڵە دەردەکەوێ.\n١١- جێگای بەتاڵی گرینگیدان بە ئەخلاقی کۆمەڵایەتی و بزواندنی هەستی کۆیی؛ هەر وەک باسی لێکراوە یەکێک لە ئەرکەکانی سیستمی پەروەردە، بارهێنانی بەرەیەکە کە لە دواڕۆژدا بتوانن کەسانێکی بەکەلک بۆ کۆمەڵگەی خۆیان بن. گەیشتن بەم پرسە گرینگەش پێویستی بە بارهێنان و ڕاهاتنێکی جدییە کە دەبێ لە قوتابخانەکانەوە جێبەجێ بکرێ، کتێبی دەرسی گرینگترین میدیای هەر وڵاتێکە لەبەر ئەوەی کە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ مێشک و هزری ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگە بەخۆیەوە خەریک دەکا. ئێمە ئەگەر لە ڕوانگەیەکی بابەتییانەوە بڕوانینە نێوەرۆکی کتێبەکان دەبینین کەمترین گرینگی بە کاری بەکۆمەڵ، یەکسانی و عەداڵەتی کۆمەڵایەتی، پاراستنی ماف و کەرامەتی کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان، پاراستنی ئازادیی تاکەکان، بەرپرسیار بوون لە بەرامبەر پێداویستییە هاوبەشەکان و … دراوە.\n١٢- سڕینەوەی زمانی دایک لە سیستمی خوێندن و فێربوون؛ خوێندن بە زمانی دایک سەرەڕای ئەوەی کە لە یاسای بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیدا وەک مافێک باسی لێ کراوە، هەمیشە پشتگوێ خراوە. فێربوونی زمانی دایک و فێربوون بە زمانی دایک دوو مافی سەرەتایی و سەرەکین کە هەردەم لەلایەن حکوومەتە ناوەندگەراکانەوە وەلا نراوە؛ جێگای ئاماژەیە ئەم حەولانە لەلایەن زۆرینەی خاوەن‌ڕایانەوە خەسارناسیی پێویستی بۆ کراوە و، لەو بڕوایەدان زەبرێکی قەرەبوو نەکراو لە داهاتووی منداڵان دەدرێ، بەڵام لەدرێژەی سیاسەتی ئاسیمیلە کردنی کەمینە نەتەوەییەکان و دابەزاندنی سیاسەتی یەک زمان، یەک دەوڵەت و یەک نەتەوە درێژەی پێ دراوە. ئەم لەبەرچاو نەگرتنانە تەنیا بە پرسی زمان کۆتایی پێ نایە بەڵکوو هەر لەم سۆنگەیەشەوە کولتوور و ئایین و … لە مەترسیی لەنێوچووندان.\n١٣- پەرەپێدان بە کولتووری توندوتیژی و بیرۆکەی جیهادی؛ هەر لەبەر درگای چوونە ژوورەوەی قوتابخانەکان کولتووری ژێرپێنانی ئاڵای وڵاتان جێگیر دەبێ و قوتابییان ناچار دەکەن پێ لە ئاڵای وڵاتانی تر بنێن، لەسەر ڕیزەکان ڕۆژی خوێندنیان دەبێ بە دروشمی مەرگ و نەمان بۆ خەڵکانی تر دەست پێبکەن. دوژمن، شەڕ، شەهادەت و … باوترین وشەگەلێکن کە لە جیات دۆست، ئاشتی، ژیان، لێبوردەیی و مرۆڤایەتی بەکار دەهێندرێن و دەبیسترێن.\n١٤- خۆ لەگێلی دان لە ئاست ناسینی مافەکانی ژنان؛ کاتێک لە دنیای ئەمڕۆدا پاراستنی مافی ژنان وەک ئەرکێکی گشتی ڕەچاو دەکرێ، لە ئێراندا هیچ بایەخێکی ئەوتۆ بە پرسی ژنان لە کۆمەڵگەدا نادرێ و ئەم چینە بەرچاوەی کۆمەڵگە هێشتاکەش لەژێر کەشی زاڵی دواکەوتووانەترین شێواز و بڕیارەکاندا دەژین. ئەم هەڵاواردنە سێکسیستییە لە نێوەرۆکی کتێبە دەرسییەکانیشدا ڕەنگی داوەتەوە و هیچ هەوڵێک بۆ چاکبوون و نەهێشتنی نەدراوە. ژنان کە نیوەی ڕاستی کۆمەڵگە پێک دێنن، وەک نامووس دەناسرێن و دەبێ پیاوانێک هەبن کە خاوەندارییان بکەن. ئەمە بێجگە لە پێشێلکردنی مافە بنەڕەتییەکانی وەک دییە و شایەدی‌دان و میرات وەرگرتن و هتدە.\n١٥- بڕەودان بە کولتووری سیخوڕی؛ ئەم دیاردە ناشیرینە هەر لە زنجیرە پلەبەندی (سلسلە مراتب)ی ئیدارییەوە سەرچاوە دەگرێ، لێرەدا شێوازی بیرکردنەوە ستوونییە لەباتی ئەوەی ئاسۆیی بێ، هەرئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی هەر کاربەدەستێک لەبیری ئەوەدا بێ ژێردەستەکانی خۆی بەمەبەستی سیخوڕی و کولتووری قیزەونی جاسووسی بەکار بێنێ. کاتێک کە بەرپرسەکان لە ڕووی لێزانی و شارەزاییەوە دانەندرێن و تەنیا پێوەر بەڵێ-بەسەرچاو گوتن بێ سیستم بەرەو گەندەڵییەکی قووڵ هەنگاو دەنێ. هەر ئەم شێوازە ئیدارییە دزەی کردووەتە نێو کلاسەکانیشەوە و قوتابییەکانیشی تێوە گلاندووە.\n١٦- کوشتنی کارامەیی مامۆستایان لە سۆنگەی کەمیی مووچەوە؛ بێگومان یەکێک لە زەحمەت‌کێشترین چینەکانی کۆمەڵگە مامۆستایانن، هەر ئەو کەسانەی کە بناغەی داهاتووی کۆمەڵگە لەسەر دەستیان بنیات دەنرێ. ئەم چینە کاریگەرە کە ڕۆڵێکی هەرە گرینگ لە ڕێگەی گەیشتن بە گەشەدا دەگێڕن، بەبۆنەی کەم‌داهاتییەوە کارامەییان دەمرێ. کاتێک زۆربەی مامۆستایان لە ناچاریدا ڕوو دەکەنە کاری لاوەکی و دەبنە چەند پیشەیی، کاتێک ڕێژەیەکی زۆر لەوان لەپاڵ کارەکەیان بە کاری دیکەی وەک مسافیر کێشی و دووکانداری و مامەڵە و هتدەوە سەرقاڵن، بەشێکی بەرچاو لە وزە و توانایی خۆیان لەو ڕێگەیەدا خەسار دەکەن و؛ کارامەیی ڕاستی و واقعییان بۆ کارە سەرەکییەکەیان نامێنێ.\nهەر وەکوو لە سەرەتای بابەتەکەدا باس کرا، گەیشتن بە کۆمەڵگەیەکی گەشەتەوەر و کارامە پێویستی بە هەندێک پێشمەرج هەیە کە لێرەدا ئاماژە بە چەمکی پەروەردە وەک یەکێک لە سەرەکیترینی ئەو پێش‌مەرجانە کرا. ئەوەش باس کرا کە لە وڵاتی ئێران هەتا چ ڕادەیەک ئەم پرسە گرینگە وەلا نراوە و، بۆتە قوربانیی زێدەخوازی و ئیدئۆلۆگ‌پەروەریی دەسەڵاتی زاڵ بەسەر ئەم وڵاتەدا و؛ هەروەها نەگۆڕی و ڕێفۆر‌هەڵنەگرتنی بایەخە باوەکانی ئەم ڕێژیمە.\nكۆماری ئیسلامی له ده‌ره‌وه‌ی نەزمی نوێی جیهانی\nچاودێریی هێزێکی پەلاماردەر و لێدانی زەبرێکی کاریگەر


بنكە سەربازییەكانی ئێران لە سوریا بۆردومانكران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/12 - 6:45 PM\nجارێكی دیكە هێرشی ئاسمانی كرایەوە سەر بنكە سەربازییەكانی ئێران و هاوپەیمانەكانی لە سوریا.\nڕووانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ ئاشكرایكرد، بەیانی ئەمڕۆ فڕۆكەی جەنگی نەناسراو چوار جار بە چڕی بۆردومانی بنكە سەربازییەكانی ئێران و هێزە هاوپەیمانەكانی ئێرانیان لە ناوچەی ئەلبوكەمال لە سوریا لە نزیك سنورەكانی عیراق كردووە.\nڕاشیگەیاندووە تا ئێستا لە بارەی زیانە گیانی و ماڵییەكانەوە هیچ زانیارییەك بڵاونەكراوەتەوە.\nدوێنێ ئێوارەش هێرشكراوەتەسەر باشوری شاری ئەلبوكەمال لە خۆرهەڵاتی دێرەزوور لەگەڵ سوڕانەوەی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی نەناسراو بەبێ بوونی زانیاری ورد لەبارەی زیانی گیانی و ماڵییەوە.\nمیلیشیا ئێرانییەكان سنوری دێرەزوریان لە سنوری عیراق كردۆتە پێگەی خۆیان، بەڵام لە ترسی هێرشی فڕۆكە ئیسڕائیلییەكان خەریكی شوێن گۆڕینی خۆیانن.


دانراوه له‌لایه‌ن: فه‌رهاد ڕه‌باتی ڕێكه‌وت: ١٢/١٨/ ٢٠١٣\nئاماده‌کردنی فه‌رهاد ڕه‌باتی\nو الصلاة و السلام علی محمد و من والاه الی یوم الدین .\nهه‌موومان ده‌زانین ساڵانه له ده شه‌وی کۆتایی مانگی دوازده‌دا هه‌تا سه‌ره‌تای ساڵی تازه واته یه‌کی کانونی دوهه‌م خه‌ڵکی له هه‌موو جیهاندا سه‌رقاڵی ئاهه‌نگ گێڕانن به بۆنه‌ی هاتنی ساڵی تازه‌وه و ماڵ ئاوای کردن له ساڵی کۆن ! به‌ڵام خه‌ڵکی ده‌بن به دوو به‌شه‌وه به‌شێکیان ده‌زانن بۆچی ئاهه‌نگ ده‌گێڕن وه به‌شێکیان نازانن !؟ کێشه‌که‌ش له‌وه‌دایه هه‌ردوو به‌شه‌که نازانن بۆچی ئاهه‌نگ ده‌گێڕن ! وه‌ك له خواره‌وه به‌ڵگه نه‌زانیی هه‌ردوو به‌شه‌که ده‌خه‌ینه ڕوو :\nئه‌وانه‌ی که ده‌زانن بۆچی ئاهه‌نگ ده‌گێڕن گاوره‌کانن واته النصاری وه به زمانی عوامیش پێیان ده‌ڵێن مه‌سیحیه‌کان . وه‌ك ده‌شزانن گاوره‌کان هه‌ندێکیان ده‌ڵێن مسیح (ع) خودایه هه‌ندێکیان ده‌ڵێن کوڕی خودایه وه هه‌ندێکیان ده‌ڵێن خودا و کوڕی خوداشه له هه‌مان کاتدا !؟ وه له 25-12 ی هه‌موو ساڵێکدا ئاهه‌نگ ده‌گێڕن بۆ له‌دایك بوونی ئه‌و خودا و کوڕی خودایه وه ساڵ ژمێری زاینیش له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه دانراوه واته ئه‌مساڵ 2014 ساڵه خودا و کوڕه‌که‌ی له دایك بوون !؟\nلێره‌دا ئه‌م پرسیارانه سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن : ئایا جه‌ژنه‌کانی له دایك بوون جه‌ژنێکی گاوره‌کانه ؟ وه ئه‌سڵی چییه و له کوێوه هاتووه ؟ ئایا کوڕی مه‌ریه‌م (ع) له 25 ی مانگی دوازده‌دا له دایك بووه ؟ وه زۆر پرسیاری تریش سه‌رهه‌ڵده‌دات ! چاوه‌ڕوانی وه‌ڵامن !! ئه‌م وه‌ڵامانه‌شمان له کوێ ده‌ست ده‌که‌وێت وه‌ك به‌ڵگه نامه‌یه‌ك و ڕاستییه‌ك ؟ ده‌بێت بگه‌ڕێینه‌وه بۆ سه‌رچاوه‌کانیان واته ( ئینجیل ) چونکه ئاینه‌که‌یان له‌وێوه سه‌ری هه‌ڵداوه و ئینجیلیش ته‌رازووه بۆ ده‌رخستنی ڕاستیه‌کان .\nکه‌نیسه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات ڕۆژی حه‌وتی کانونی دوهه‌میان داناوه به ڕۆژی له دایك بوون ( واتا ڕۆژی 7 ی مانگی کانونی دوهه‌م ) به‌لام که‌نیسه‌کانی ڕۆژ ئاوا 24 ی کانونی یه‌که‌میان داناوه ( 24-12 ) که‌واته کامیان ڕاست ده‌که‌ن ؟\nئینجیلی مه‌تا له به‌شی دوو دێڕی یه‌کدا ( مت 2-1 ) ده‌ڵێت له زه‌مانی شا هیرۆدس له دایك بووه . وه‌ك لێره‌دا ده‌قه‌که‌ی ئینجیلی مه‌تا ده‌بینن نوسراوه :\nمت 2-1 : دوای له‌دایكبوونی عیسا له بێت‌له‌حمی یه‌هودیا له سه‌رده‌می شا هێرۆدس ، هه‌ندێك مۆغ له ڕۆژهه‌ڵاته‌وه هاتنه ئۆرشه‌لیم !؟\nبه‌ڵام ئینجیلی مرقس به‌شی 2 دێڕی 1 و 2 ده‌ڵێت له سه‌رده‌می کیرینیۆسدا له دایك بووه !؟ وه‌ك له خواره‌وه نوسراوه :\nمر 2 -1 : له‌و ڕۆژانه‌دا له ئۆگستۆس قه‌یسه‌ره‌وه فه‌رمانێك ده‌رچوو، كه هه‌موو جیهان ناونووس بكرێت\nمر 2 – 2 : ئه‌مه یه‌كه‌م ناونووسین بوو، كاتێ كیرینیۆس فه‌رمانڕه‌وای سوریا بوو\nئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه بۆ مێژووی ڕۆمان شا هیرۆدس چوار ساڵ پێش له له‌دایك بوونی سیدنا المسیح بووه (ع) به‌ڵام مرقص که ده‌ڵێت ساڵی سه‌رژمێریه‌که بووه که له زه‌مانی کیرینۆسدا کراوه ئه‌و مێژووه‌ش 6 بۆ 7 ساڵ دوای له دایك بوونی سیدنا المسیحه (ع) که‌واته هه‌ردووك ئینجیله‌که ڕاست ناکه‌ن وه به ته‌واوی نازانن که‌ی له‌دایك بووه ( 4 ساڵ پێش له دایك بونی مسیح بووه یان 7 ساڵ دوای له دایك بونی مسیح بووه !؟ ئه‌وه هه‌ڵه‌یه‌کی زۆر گه‌وره‌یه و ناتوانرێت چاو پۆشیی لێ بکرێت ؟ )\nپاشان فه‌رهه‌نگی کتێبی پیرۆزی المانی له لاپه‌ڕه 592 دا ده‌ڵێت : هیروس ئه‌نتیباس که له دوای مردنی باوکی ئه‌و حوکمی گرته ده‌ست ( له ساڵی 4 پێش له دایك بوون هه‌تا 39 ی پاش له دایك بوون ) ئه‌و بوو که نازناوی سه‌رۆکی چاره‌کی هه‌بوو ( رئیس الربع ) یان پێیان ده‌گووت هیرودس الملك\nئینجیلی مه‌تا به‌شی دێڕی 19 و 20 ده‌ڵێت قه‌یسه‌ری هیرۆدس مرد که مه‌سیح منداڵ بوو له میسر . بۆیه خه‌ته‌ریات له‌سه‌ر ژیانی مسیح نه‌ماو له میسره‌وه گه‌ڕانه‌وه ئیسرائیل .\nمتا 2-19 كاتێ هێرۆدس مرد، فریشته‌یه‌كی خوداوه‌ند له میسر هاته خه‌ونی یوسف و متا 2-20 وتی: هه‌سته، منداڵه‌كه و دایكی ببه و بڕۆ بۆ خاكی ئیسرائیل، چونكه ئه‌وانه‌ی بۆ ژیانی منداڵه‌كه ده‌گه‌ڕان مردن .\nبه‌ڵام لۆقا دووپاتی ده‌کاته‌وه که هیرۆدس دادگایی مه‌سیحی کردووه پاش 30 ساڵ له دایك بوونی ؟! ئه‌مه چۆن پشت ڕاست ده‌کرێته‌وه پاش 30 ساڵ که مه‌سیح (ع) گه‌وره بو ئینجا هیرۆدس مرد . به‌ڵام ئینجیلی مه‌تا ده‌ڵێت مسیح منداڵ بوو که هیرۆدس مرد !؟\nلۆ 23-8 كاتێ هێرۆدس عیسای بینی زۆر دڵخۆش بوو، چونكه ده‌مێك بوو چاوه‌ڕوانی بینینی بوو، چونكه له‌مه‌ڕ ئه‌وی بیستبوو و به ئومێد بوو ببینێت نیشانه‌یه‌ك به‌هۆی ئه‌و ببێت .\nئه‌م جیاوازیانه‌ش بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه ئه‌م کتێبه ده‌ست نووسی مرۆڤه !؟ ئه‌گینا ئه‌گه‌ر وه‌حیی خودا بوایه به‌و شێوه گه‌وره‌یه جیاوانی نه ده‌بوو له گرنگ ترین ڕووداو له جیهانی گاوره‌کاندا ئه‌ویش له دایك بوونی خوداکه‌یانه !؟ وه هه‌ر ئینجیله‌که‌ی خۆشیان پێمان ده‌ڵێت نه ( 24ی 12 ) وه نه له ( 7 ی 1 ) دا له دایك بووه !؟ با بزانین لۆقا به‌شی دوو دێڕی 8 هه‌تا 11 چی ده‌ڵێت :\nلو 2 : 8-11\n8 - له‌و ناوچه‌یه شوان هه‌بوون له ده‌شت ده‌مانه‌وه و شه‌وان ئێشكیان له مێگه‌له‌كه‌یان ده‌گرت\n9 - فریشته‌یه‌كی خوداوه‌ند بۆیان ده‌ركه‌وت و شكۆی خوداوه‌ند له ده‌وریان دره‌وشا یه‌وه، جا ترسێكی زۆر ترسان\n10 - فریشته‌كه پێی‌ووتن: مه‌ترسن، ئه‌وا موژده‌ی خۆشییه‌كی گه‌وره‌تان ده‌ده‌مێ كه بۆ هه‌موو گه‌له\n11 - ئه‌مڕۆ له شاری داود ڕزگاركه‌رێكتان بۆ له‌دایك بوو، ئه‌ویش مه‌سیحه ، خوداوه‌نده\nلێره‌دا لۆقا پێمان ده‌ڵێت ئه‌و شه‌وه‌ی که مسیح (ع) له دایك بوو له‌و ناوچه‌یه شوان هه‌بوون شه‌و به‌دیار مێگه‌له‌کانیانه‌وه ده‌مانه‌وه له چۆڵه‌وانی !؟ هه‌موانیش ده‌زانین ناوچه‌ی فلسطین و بیت لحم و ڕۆژهه‌ڵات به تایبه‌تی له مانگی دوازده‌دا وه به تایبه‌تی له 24-12هه‌روه‌ها له مانگی یه‌کدا واته 7 ی 1 زۆر ساردن وه به چله‌ی زستان ناو ده‌برێن نه شوان ده‌توانێت له‌ده‌ره‌وه بمێنێته‌وه و نه مێگه‌لیش . هه‌ردووکیان له سه‌رماندا ڕه‌ق ده‌بنه‌وه !؟\nپاشان له‌و دوو مانگه‌دا هیچ سه‌وزاییه‌ك نییه هه‌تا شوان مه‌ڕه‌کانی به‌رێته ده‌شت و ده‌ر و بیان له‌وه‌ڕێنێت هه‌روه‌ها مرۆڤی ئاسایی ناتوانێت له ده‌شتدا بژی چۆن ئافره‌تێکی زه‌یستان ده‌توانێت منداڵه‌که‌ی له‌و که‌ش و هه‌وایه‌دا ببێت ؟\nدائرة المعاریف البریطانیة له چاپی پازده‌هه‌میدا له مجلدی پێنجهه‌م وه له هه‌ردو\nلاپه‌ڕه‌ی ( 642 وه 643 ) دا نووسراوه : هیچ که‌سێك قه‌ناعه‌تی به‌وه نه‌بووه ڕۆژێك یان ساڵێکی دیاری کراو دابنرێت بۆ له دایك بوونی مسیح . به‌لام که قه‌شه‌کانی که‌نیسه له ساڵی 340 دا بڕیاریاندا ڕۆژێك دا بنێن بۆ ئاهه‌نگ گێڕان بۆ له دایك بوونی مسیح . زۆر به وردی و به دانایانه ئه‌و ڕۆژه‌یان دانا که ڕۆژ تێیدا به‌ره‌و درێژ بوون ده‌چێت ( الانقلاب الشمسي ) چونکه ئه‌و ڕۆژه گه‌وره‌ترین جه‌ژنی تێدا ده‌گێڕرا به بۆنه‌ی ڕۆژ درێژ بوونه‌وه . خه‌ڵکیش خۆیان ئاماده ده‌کرد بۆ ئه‌و جه‌ژنه .\nدائرة المعارفی شمبرزیش ده‌ڵێت : کاتی خۆی خه‌ڵکی له زۆر له وڵاته‌کان ئه‌و\nڕۆژه‌ی که ڕۆژی تێدا ده‌گۆڕرا به‌ره‌و درێژ بوون له زستاندا ( الانقلاب الشمسي ) ناویان لێ نابوو ڕۆژی له دایك بوونی خۆر . وه له ڕۆمای وثنیدا ئه‌و ڕۆژه ده‌که‌وته 25 ی کانونی یه‌که‌مه‌وه . وه ئه‌و ڕۆژه پشووی ڕه‌سمی بوو وه ئاهه‌نگیان ده‌گێڕا به‌و بۆنه‌یه‌وه وه که‌نیسه‌ش نه‌یتوانی ئه‌م جه‌ژنه میللیه ڕه‌ت بکاته‌وه ! به‌ڵکو پیرۆزییه‌کی پێ به‌خشی وه‌ك جه‌ژنێکی قه‌ومیی بۆ چاکه کردن بۆ خۆر .\nبه‌ڕێزان ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه بۆ چه‌ند هه‌زار ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر ، گوزه‌ران و ژیانی خه‌ڵکی زۆر زه‌حمه‌ت بووه به تایبه‌تی له بواری دروست کردنی خانوبه‌ره و پێداویستیه‌کانی ناوماڵ . مرۆڤ زیاتر له دارستانه کان یان گوندی بچکۆله یان له ناو شوراکاندا ژیاون وه چۆنێتیی دروست کردنی خانوه‌کان جیاوازیی هه‌بووه له کوخێکی بچکۆله که به پوش و په‌ڵاش دروسیان کردووه هه‌تا خانویه‌کی قوڕینی بچکۆله که له هه‌زار لاوه کون و که‌له‌به‌ری تێدا بووه و هه‌وای ساردی لێوه ده‌هاته ناوه‌وه .\nبێجگه له ناو ماڵه‌کانیش که هیچی تێدا نه‌بووه !؟ و خه‌ڵکی زیاتر له‌سه‌ر پوش و په‌لاش یان پێسته‌ی ئاژه‌ڵ نوستوون و به خۆشیاندا داوه !؟ بۆیه زستان له لایان زۆر قورس و گران بووه و خۆشترین ڕۆژیش له لایان ئه‌و ڕۆژه بووه له زستاندا که شه‌وگار به‌ره‌و کورتی ده‌ڕوات و ڕۆژگاری تێدا درێژ ده‌بێت ( الانقلاب الشمسي ) وه دنیاش به‌ره‌و گه‌رمی ده‌ڕوات وه له‌و سه‌رما و سۆڵه‌یه ڕزگاریان ده‌بێت له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌و ڕۆژه‌یان ناو ناوه ڕۆژی له دایك بوونی خۆر ( ڕۆژ )\nوه له لای خۆشمان هه‌تا ئێستاش ( شه‌وی یه‌ڵدا ) یاد ده‌که‌نه‌وه لێشیان بپرسه ئه‌وه چییه ده‌ڵێن درێژترین شه‌وه له ساڵدا دوای ئه‌و شه‌وه شه‌وگار به‌ره‌و کورتی ده‌ڕوات و ڕۆژگار درێژ ده‌بێت . به‌لام ئه‌وه‌ی که نایزانن هه‌ر هه‌مان ڕۆژی له دایك بوونی ( میثرا ) یه خوداوه‌ندی ڕۆژه له لای فارسه‌کان وه لای زه‌رده‌شتیه ئاگر په‌رسته‌کانیش !؟\nوه ڕۆماش زیاترین ڕێ و ڕه‌سمه ئاینیه‌کانی له فارسه‌کانه‌وه وه‌رگرت بوو ، به تایبه‌تی میثرا وه‌ك سه‌رچاوه مێژوییه‌کان باسی لێوه‌ده‌که‌ن . چونکه ئۆرلیانۆسی قه‌یسه‌ری ڕۆما ( 270 – 275 ) له ساڵی 274 دا دانی نا به میثرادا وه‌ك ئاینێکی ڕه‌سمی بۆ ده‌وڵه‌ت وه ڕۆژی 25 ی 12 ی دانا بۆ ئاهه‌نگ گێڕان به‌و بۆنه‌یه‌وه ! پاشان که که‌نیسه به‌هێز بوو !؟ بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵکه بت په‌رست و بێ دینه‌کان بۆ لای خۆیان ڕا بکێشن . بۆ ئه‌وه‌ی نه‌که‌ونه مشت و مڕه‌وه له‌گه‌ڵ بت په‌رسته‌کاندا که‌نیسه‌ش ئه‌و ڕۆژه‌ی پیرۆز کرد .\nله‌به‌ر ئه‌وه ئه‌گه‌ر میثرا و ئۆرلیانۆسی قه‌یسه‌ر نه‌بوایه .... ئه‌م جه‌ژنی سه‌ری ساڵ و له دایك بوونی مه‌سیحه‌ش (ع) بنه‌مای نه ده‌بوو !؟ به‌ڵام ئێستاش خه‌ڵکی هه‌ر دوای ده‌که‌ون وه‌ك خۆشییه‌ك و چه‌ند ڕۆژێکیش وه‌ك پشوو به‌سه‌ر ده‌به‌ن له ماڵه‌وه بۆیه خه‌ڵکی علمانیش ئه‌وانه‌ی که باوه‌ڕیان به ئاینی مسیح و مه‌سیحیه‌تیش نییه گوێی نادااتێ له دایك بوونی ڕۆژه داره به‌رده مه‌سیحه گرنگ ئه‌وه‌یه له‌و ماوه‌یه‌دا که‌یف و سه‌فای خۆی ده‌کات به بێ گوێ دانه هیچ بنه‌مایه‌ك !؟\nبه‌لام ئه‌وه‌ی ده‌مه‌وێت پێتانی ڕابگه‌ێنم وه‌ك موسوڵمانێك ئه‌م جه‌ژنه له دوو لاوه شرکه : یه‌که‌میان وه‌ك پیرۆز کردن و به‌رز ڕاگرتنی له دایك بوونی ڕۆژ یان شه‌وی یه‌ڵدا وه‌ك لای خۆمان ئێستا زیندوویان کردوه‌ته‌وه . ئێمه‌ش وه‌ك موسوڵمان ده‌بێت خودامان لا گه‌وره بێت نه‌ك ڕۆژ به گوێره‌ی سوره‌تی فصلت 37 : وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ ۚ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّـهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ﴿٣٧﴾\nلایه‌نی دوهه‌میشیان : ئه‌م شرکیاته پابه‌ند کراوه به شرکێکی تره‌وه ئه‌ویش له دایك بوونی خودا یان کوڕی خودایه ( خودا په‌نامان بدات ) تۆش وه‌ك موسوڵمانێك به‌شداری کردنت له‌م ئاهه‌نگانه و ڕێو ڕه‌سمه‌کانیدا ژیاندنه‌وه‌ته بۆ ڕۆژ په‌رستن وه دان نان به عیسای کوڕی مه‌ریه‌م ( خودا لێیان ڕازی بێت ) که خودایه یان کوڕی خودایه له‌و ڕۆژه‌دا له دایك بووه !؟\nبه‌ڵام ئێمه کێشه‌یه‌کی زۆر له‌وه گه‌وره‌ترمان هه‌یه !؟ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه تۆ وه‌ك موسوڵمانێك به‌شداریی ئه‌و ڕێ و ڕه‌سمانه ناکه‌یت به‌ڵام کاتێك گه‌مژه‌یه‌کی وه‌ك ئه‌م مه‌لایه ده‌بینیت که خۆی کردوه به سه‌رۆکی زانایانی ئاینی لقی سلێمانی وه به عه‌مامه‌یه‌کی زله‌وه خۆی ده‌کات به که‌نیسه‌ی مار یوسفی سلێمانیدا وه پیرۆزبایی له دایك بوونی خودایان لێده‌کات به ناوی پێکه‌وه ژیانه‌وه !؟\nپاشان جه‌نابی سه‌رۆکی زانایان خۆت و ئه‌و مێگه‌له مه‌لایه‌ی به‌دوات که‌وتوون . پێکه‌وه ژیان چی په‌یوه‌ندیی هه‌یه به پیرۆز کردنی له دایك بوونی خوداوه ( به‌ڕێزان گاوره‌کانی ڕۆژهه‌ڵات باوه‌ڕیان به‌وه نییه مسیح کوڕی خودایه به‌ڵکو ده‌ڵێن به‌س خودایه )\nفه‌رموون مامۆستا ببینن له کاتی پیرۆز کردنی له دایك بوونی خودادا :\nid => 25998\ndynamicImage => 'CPGLnSAw_20121212.jpg'\nheadTitle => 'ئاهه‌نگی سه‌ری ساڵی زاینی له کوێی ئینجیلدا باسکراوه ؟'\n[0.65 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (((`dangiislam_article`.`id` = 25998)))\n[3.78 ms] UPDATE `dangiislam_article` SET `clicked` = ? WHERE (`dangiislam_article`.`id` = 25998)\n[0.57 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (`dangiislam_article`.`id` = 25998) LIMIT 1\n[0.44 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (id= '25998') AND (status='1') AND (title<>'0') LIMIT 1\n[0.2 ms] SELECT `dangiislam_art_cat`.* FROM `dangiislam_art_cat` WHERE (id = 151) LIMIT 1\n[13.68 ms] SELECT `dangiislam_article`.`id`, `dangiislam_article`.`title`, `dangiislam_article`.`img` FROM `dangiislam_article` WHERE (status='1') ORDER BY `priority` desc, `id` desc LIMIT 4\n[15.55 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (category_id = 151)\n[4.19 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (category_id = 151) AND (id <> '25998') AND (status='1') ORDER BY `id` desc LIMIT 3\n[5.02 ms] SELECT `dangiislam_article_comment`.* FROM `dangiislam_article_comment` WHERE (approved = 'Y') AND (article_id='25998') ORDER BY `comment_id` desc, `featured` desc\n[0.41 ms] SELECT `dangiislam_art_cat`.* FROM `dangiislam_art_cat` WHERE (id = 146) LIMIT 1\n1.11.3/5.3.29 Variables Debug Not authorized 16 in 59.53 ms Registry (6)«


خانەی پارێزگاریی نینا – IKKR\nتوندوتیژیی پەیوەست بە شەرەفەوە: تێگەیشتنی ئێمە\nلێرەولەوێ لە جیهاندا تێگەیشتنی وا لای تاکەکەسەکان و گرووپەکاندا هەیە، کە بەپێی ئیسلام توندوتیژیی شەرف ڕەوایە. ئەم تێگەیشتنە بۆ نموونە لەو ناوچانە پەیڕەو دەکرێ کە ئایین لە کاروباری سیاسی و یاسایی جیانەکراوەتەوە و نوێنەرانی دەمارگیریی جیاخوازیی ئایینیی کاریگەرییان لەسەر سیاسەت و یاساداناندا هەیە. لە ئەورووپایش لەناو تاکەکەس و گرووپەکاندا هەیە، بۆ نموونە لەناو ئەو کەسانەی کە ڕوونکردنەوەیەکی یەکلایەنە لەسەر توندوتیژی و چەوساندنەوەی ژن دەکەن.\nڕاستی ئەوەیە کە توندوتیژیی شەرەف ڕەگی دەگەڕێتەوە بۆ ناو کولتووری پێش ئیسلام، بەڵام دەکرێ ئیسلام و ئایدۆلۆژیای ئایینی تریش ڕۆلی بەهێزکردن ببینێ و هاوئاهەنگ بێت لەگەڵ ستروکتوورەکانی شەرەف. زۆر جار گرووپەکان و تاکەکەس، ئایین بە کار دەهێنن لەبەر ئەوەی جێگای ئەوەی تێدا دەبێتەوە کە ڕەوایی بە توندوتیژیەکان بدەن و نەریتی ٢٠٠٠ ساڵ کۆنی چەوساندنەوەی ژن بهێڵنەوە.\nئێمە کە لە نینا – خانەی پاراستنی ژنان، کار دەکەین، ئەزموونی زۆر و کەسی پسپۆرمان هەیە لە کارکردن دژی توندوتیژیی پەیوەست بە شەرەف لەسەر تاکەکەس، خێزان و گرووپەوە، هەم لە ئەورووپا و هەم لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا.\nکاری خانەی نینا بۆ پاراستنی ژن و منداڵ\nخانەی پاراستنی ژنان (نینا) گفتوگۆ و ڕێنماییکردن بەم زمانانە پێشکەش بەو ژن و گەنجانە دەکات کە دووچاری توندوتیژیی بوونەتەوە – سویدی، عەرەبی، کوردی (سۆرانی و کرمانجیی)، فارسی، داریی، تورکی و ئینگلیزی. ئەمەیش بە کۆبوونەوەی ڕووبەڕوو و هەروەها بە تەلەفۆن و پۆستی ئەلێکترۆنی و چاتەوە دەکرێ.\nبەشێکی گرنگی کاروبارەکان پاڵپشتیکردن و یارمەتیدانە لە پەیوەندییکردن بە دامودەزگاکانەوە، (پۆلیس، خزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتیی، دامودەزگای کۆچ، خزمەتگوزاریی تەندروستیی، نەخۆشخانە، دادگاکان و هی تریش). هەروەها یارمەتیدانی دامودەزگای پەیوەندیدار بە زانیاری و پسپۆریی ئێمە لە کاتی ڕاییکردنی مامەڵەیەکی تایبەتدا.\nتایبەتمەندێکی کاروباری کۆمەڵایەتی، بە کارامەیی لە چارەسەری کێشەی خێزاندا هەم بۆ تاکەکەس و هەم لە گرووپیشدا پاڵپشتی پێشکەش دەکات.\nهەموو هاوکارەکانمان لە – خانە- دا دوو، یان سێ زمان دەزانن و زۆربەیشیان خۆیان ئەزموونی کۆچ/پەناهەندەییان هەیە.\nپەیوەندیمان پێوە بکە ئەگەر لە ماڵەوە کێشەت هەیە\nیارمەتیت بدەین لە هەڵسەنگاندنی دۆخەکەتدا\nزانیارییت بدەینێ و ڕینماییت بکەین کە دەتوانیت چی بکەیت.\nپارێزەری شارەزا ڕێنمایی یاساییت پێ بدات.\nیارمەتی بدرێیت پەیوەندی بە دامودەستگای حکوومییەوە بکەیت.\nیارمەتی بدرێیت کە شوێنی ژیانی پارێزراوت هەبێت.\nیارمەتی بدرێیت کە منداڵەکانت، یان کەسە نزیکەکانت بپارێزرێن.\nتەلەفۆنی ئێشکگرمان، هەفتەی حەفت ڕۆژ و لە کاتژمێر ١٠ ی بەیانییەوە تا ١٠ ی شەو کراوەیە. ئێشکگری چات لە هەفتەیەکدا، دوو ئێوارە کراوەیە. پرسیار لەبارەی پاڵپشتی و یارمەتییەوە بە ئیمەیل دەکرێت، ئێمە بەردەوام نامەگەیشتووەکان کە لە ٢٤ کاتژمێر درەنگتر ناخایەنێت دەخوێنینەوە. لەو کاتەوەی کە نامەکە هاتووە.\nئێمە ئەم زمانانە دەزانین: سۆرانی، کرمانجی، فارسی، داریی، تورکی، سوێدی و ئینگلیزی.\nگەر لە دەرەوەی وڵاتیت؟ ئێمە دەتوانین یارمەتیت بدەین!\nژن و گەنج کە لە دەرەوەی وڵات دەژین، یان بە سەردان لە وڵاتانی ترن و لە دۆخی خراپدان پەیوەندیمان پێوە دەکەن. لە ڕێگای پەیوەندی و تۆڕەکانی خۆمانەوە ئاسانکارییان بۆ دەکەین، کە لەو شوێنەی لێین، یارمەتی بدرێن.\nلە کاتی پێویستدا یارمەتی ژنان دەدەین پەیوەندی بە دامودەزگاکانی سویدەوە بکەن، هەروەها بە توانا و پسپۆریی و شارەزایی خۆمان لەگەڵ دەزگاکاندا هاوکار دەبین.\nئێمە لەهەمان کاتدا یارمەتیی پیاوانیش دەدەین\nلە گرووپی کارماندا ١ – ٢ پیاو هەن کە دەتوانن گفتوگۆ لەگەڵ پیاو بکەن گەر داوای یارمەتی بکەت و بەپێی خواستی خۆت. پەیوەندیمان پێوە بکە ئەگەر پێویستت بە ڕێنمایی و یارمەتییە لە کێشەی خێزان، یان ئەگەر تۆ خۆت ژنەکەت، کچەکەت و خۆشکت دەچەوسێنیتەوە و پێویستت بە یارمەتی هەیە بۆئەوەی خۆت بگۆڕیت.\nهاوکاری دامودەزگاکانی حکوومەت و لایەنە خۆبەخشەکان\nئێمە بە ڕاوێژکرن، ڕێنوێنی، خولی فێرکاریی و دروسکردنی پەیوەندی و شێوەی تر، کارئاسانی و یارمەتی ڕێکخراوی تری هاوشێوەمان، دامودەزگاکانی حکوومەت و لایەنە خۆبەخشەکان دەکەین.\nبنکەی پێشوازیکردنی ڕۆژانە\nستۆری, فیلمه‌كانی رێكخراو\nبەسەرهاتی گوڵنار – بەشی یەكەم


هاوپەیمانێتیەکی سیاسی نوێ لە عێراق بەڵێندەدات ئایدیۆلۆژیای توندڕوانه ریشه‌كێش بكات\nهاوپەیمانێتیە نوێکە گروپه تائیفی و ده‌مارگیره‌كان رەتدەکاتەوە و هەوڵدەدات پڕۆژەیەکی هەمەلایەنە و نەتەوەیی دروستبکات بۆ یارمەتیدانی پلانێك بۆ سه‌رده‌می دوای داعش.\nهاوپەیمانێتی نوێی یەکێتی هێزە نیشتیمانیەکانی عێراق پێیكهێنانی خۆی راگەیاند لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا هەینی (14 تەمموز) لە بەغدا. سەرۆکی پەرلەمان، سەلیم جبوری، رابەرایەتی ئەو هاوپەیمانێتیە نوێیە دەکات. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی رۆژنامەوانی یەکێتی هێزە نیشتیمانیەکانی عێراق]\nهاوپەیمانێتیەکی نوێ راگەیەندرا لە بەغدا هەفتەی رابردوو کە پێك دێت لە چەند هێزی گرنگ و کاریگەر لە پارێزگا زۆرینە سوننە نشینەکانی عێراق.\nدروستبوونی یەکێتی هێزە نیشتیمانیەکانی عێراق لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا راگەیەندرا هەینی (14 تەمموز) لە پایتەختی عێراق.\nسەرۆکی پەرلەمان و سەرۆکی هاوپەیمانێتیە نوێکە، سەلیم جبوری، ئامادەی کۆنگرە رۆژنامەوانیەکە بوو، هاوشانی جێگری سەرەکوەزیران، ئوسامە نوجەیفی و پەرلەمانتارانی تری عێراقی.\nبەگوێرەی مانیفێستۆكه‌یان، هاوپەیمانێتیە نوێکە هەوڵدەدات دژی تیرۆریزم و ئایدیۆلۆژیای توندڕه‌و بجەنگێت و پاڵپشتی حکومەتی عێراق بکات لە هەوڵەکانی بنیاتنانەوە لە ناوچە ئازادکراوەکاندا لەدەست رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nبەگوێرەی جبوری هاوپەیمانێتیە نوێکە داوا لە "هەموو کەسێك دەکات بنه‌مای روون بگرنەبەر و ئەو هەنگاوبنێن به‌ره‌و ده‌رهێنانی وڵاتەکە لە قەیرانە دوبارەبووەکانی و پابه‌ندی بنه‌ما نەتەوەییه‌كان بن."\nوتیشی ئەوە بە پەیڕەوکردنی "کۆمەڵێك هۆکار" دەکرێت "وەك هەوڵی ئاشتەوایی راستەقینە و کارکردن بەرەو سەقامگیری بۆ ئەو بەشانەی وڵات کە تیرۆریزم تیایدا گەشەی کرد، لەکاتێکدا سه‌ركۆنه‌ی ئایدیۆلۆژیا توندڕەوه‌كانی كرد."\nجبوری وتی هاوپەیمانێتیە نوێکە جەختدەکاتە سەر هاوکاریکردن بۆ گەڕاندنەوەی دانیشتوانی ئاوارە بۆ ماڵەکانیان و دابینکردنی ئاسایش لەو ماوە راگوزەرەدا.\nئەو داواشی لە بەرپرسە هەڵبژێردراوەکان کرد بەرپرسیارێتییان بەجدی هەڵبگرن و پشتیوانی هەوڵەکانی ئاوەدانکردنەوە، ئاسایش، گەڕاندنەوەی خێزانە ئاوارەکان و ئازادکردنی ئەو شارانە بکەن کە هێشتا لەژێردەستی داعشدا ماون، وەك حەویجە، رۆژئاوای ئەنبار و تەلەعفەر.\nهەروەها وتی: "هاوپەیمانێتیە نوێکە گروپه تائیفی و ده‌مارگیره‌كان رەتدەکاتەوە و هەوڵدەدات پرۆژەیەکی هەمەلایەنە و نەتەوەیی دروستبکات بۆ یارمەتیدانی پلانێك بۆ سه‌رده‌می دوای داعش" کە تێیدا دەوڵەت رێزی لێده‌گیرێت وەك دەسەڵاتی شەرعی.\nهاوپەیمانێتیەک دژی تیرۆریزم\nپەرلەمانتاری عێراقی، شەزا عەبوسی، کە ئەندامی هاوپەیمانێتیە نوێیەکەیە، بە دیارونای وت کاری لەپێشینەی یەکێتی هێزە نیشتیمانیەکانی عێراق بەرەنگاربوونەوەی ئایدیۆلۆژیای توندڕەوه.\nوتیشی: "ئەم شێوازی بیرکردنەوە لاداوانه زیانێکی زۆری بە کۆمەڵگا گەیاندووە و بووەتە هۆی جەنگ و مایەی ئازار لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا."\nهاوپەیمانێتیە سیاسیە نوێیەکە بەجدی پشتگیری هەوڵەکانی حکومەتی عێراق و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەکات لە شەڕی دژی گروپە توندڕەوەکانی وەك داعش، ئاماژەشیدا به‌وه‌ی كه چەندین ئەندامی هاوپەیمانێتیە نوێیەکە سه‌ربه هۆزەکانن.\nوتیشی ئەو لایه‌نانه‌ی هۆزه‌كان شەڕیانکردووە لەژێر فەرماندەیی حکومەتی فیدڕاڵدا بۆ وەدەرنانی داعش.\nعەبوسی وتی هاوپەیمانێتیەکە پلانی هەیە بۆ پشتیوانیکردنی دوایین پێشڕەویە سەربازیەکان "بە ئامادەکردنی ژینگەیەکی باش بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئایدیۆلۆژیای تیرۆریزم و پەراوێزخستنی لەڕووی کۆمەڵایەتی و خنكاندنی لەڕووی ئابورییەوە."\nوتیشی تیرۆریزم لەناوناچێت بەبێ هاریکاری نێوان هێزە سیاسیەکانی هەر ناوچەیەك و ئاماژەشیدا به‌وه‌ی كه "خەڵك ناتوانێت هەست بە ئارامی بکات یان هەستی نەتەوەیی هەتا شارەکانیان بنیاتدەنرێتەوە و خزمەتگوزاری چاکدەکرێتەوە و هەلی کار بەرجەستەدەبێت."\nهەروەها وتی: "ئەمە بنەمای دەستپێکی هاوپەیمانێتیە سیاسیە نوێیەکە دەبێت."\nوتی لە قۆناغی داهاتودا "ئەو چەند کەسە کەمەی ناوچە ئازادکراوەکان کە ناچارکرابوون مامەڵە لەگەڵ داعش بکەن بە هۆکاری دارایی" دەبێت رەچاوبکرێن.\nوتیشی لەناوبردنی تیرۆریزم داواکارییەکی نێودەوڵەتییە و پشتڕاستیکردەوە كه یەکێتی هێزە نیشتیمانیەکانی عێراق داوا لە جیهان دەکات بۆ زیادکردنی پشتیوانی، بەتایبەتی بۆ پارێزگا ئازادکراوەکان کە شارە وێرانكراوه‌كانیان بنیاتدەنێنەوە.\nپەرلەمانتاری عێراقی و ئەندامی هاوپەیمانێتیە نوێیەکە، ئەحمەد مەساری، بە دیارونای وت ناوچەکە و جیهان پشتیوانی ئەو پارێزگایانە دەکەن بە دروستکردنی میکانیزمێك بۆ کۆکردنەوەی کۆمەك لەگەڵ دروستکردنی سندوقێك کە سەرچاوەی دارایی پێویست دابینبکات.\nجەختیشی لە گرنگی کارکردنی پێکەوەیی کردەوە لەگەڵ حکومەتی عێراقدا و داوای پاراستنی خەڵکی ناوچە ئازادکراوەکانی کرد.\nچەند حیزبێك کە پەیوەندییان بە هاوپەیمانێتیە نوێکەوە کرد ناوەکانیان وەك خۆی هێشتۆتەوە، لەنێویاندا حیزبی یەکێتی بۆ عێراقی ئوسامە نوجه‌یفی و حیزبی بزوتنەوەی نیشتیمانی بۆ گەشە و چاکسازی، جەمال کەربولی، (ناسراو به چارەسەر) وهه‌روه‌ها هاوپەیمانێتی عەرەبییە بە رابەرایەتی ساڵح موتڵەق، جگه له چه‌ند پارتێكی سونیی تر.


مەسعود بارزانی: جیاوازییەكی زۆر لەنێوان ئەفغانستان و كوردستاندا هەیە – لڤین پرێس\nمەسعود بارزانی: جیاوازییەكی زۆر لەنێوان ئەفغانستان و كوردستاندا هەیە\nسەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان پەیامێکی لەبارەی روودوەکانی ئەفغانستان بڵاوکردەوە و رایگەیاند، جیاوازییەكی زۆر لەنێوان ئەفغانستان و كوردستاندا هەیە.\nمەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بارەی رووداوەکانی ئەفغانستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و تیایدا دەڵێت: دەمەوێت خەڵكی كوردستان لەوە دڵنیا بكەمەوە كە دۆخی كوردستان جیاوازییەكی زۆری هەیە لەگەڵ هەموو شوێنەكانی تر.\nئەوەشی وتووە: ئەگەر دوژمنان و ناحەزانیش خەیاڵی ئەوەیان هەبووبێت ئازاری خەڵكی كوردستان بدەن ئەوە هەرگیز بە ئاسانی بۆیان نەچووەتە سەر و، بە دڵنیاییەوە لە ئاییندەشدا بە ئاسانی بۆیان ناچێتە سەر\nدوای ڕووداوەكانی ئەفغانستان ماوەی چەند ڕۆژێكە تەوژمێكی سیاسی و میدیایی بە ئاراستەی دروستكردنی دڵەڕاوكێ و نائومێدی لەناو خەڵكی كوردستاندا كار بۆ بەراوردكردنی نێوان هەرێمی كوردستان و ئەفغانستان دەكەن. لێرەدا پێویستە هەموو لایەك باش بزانن كە هەر میللەتێك ئەگەر پشت بە خۆی و تواناكانی خۆی نەبەستێت هەمیشە ئەگەری هەڕەشە و لەناوچوونی لەسەرە. پاڵپشتیی خەڵكیش ئەو كاتە بەهای هەیە و كاریگەر دەبێت كە بە خۆمان هەبین و ئیرادەمان هەبێت.\nجیاوازییەكی زۆر لەنێوان ئەفغانستان و كوردستاندا هەیە. جیاوازیەكی زۆریش لەنێوان پێشمەرگە و سوپای ئەفغانستان هەیە. پێشمەرگە زادەی مێژوو و خوێن و فرمێسكی گەلی كوردستانە. خاوەنی سەدان داستانی مێژوویی و قارەمانێتییە. نموونەیان داستانی كۆڕێ و تێكشكاندنی ئەفسانەی داعش و داستانەكانی پردێ و سحێلان كە نەیارانی كوردستان پیلانی ئەوەیان هەبوو ئیرادەی گەلی كوردستان بشكێنن. بەڵام پێشمەرگە و گەلی كوردستان بە خۆڕاگری و ئیرادەی پۆڵایینیان پیلانی نەیار و دوژمنانیان هەڵوەشاندەوە.\nلێرەدا دەمەوێت خەڵكی كوردستان لەوە دڵنیا بكەمەوە كە دۆخی كوردستان جیاوازییەكی زۆری هەیە لەگەڵ هەموو شوێنەكانی تر. شوكر بۆ خوای گەورە ئێمە پێشمەرگەی قارەمان و هێزمان هەیە و لە هەمووشی گرنگتر میللەتێكین خاوەن ئیرادە و قەزییەین. ئەگەر دوژمنان و ناحەزانیش خەیاڵی ئەوەیان هەبووبێت ئازاری خەڵكی كوردستان بدەن ئەوە هەرگیز بە ئاسانی بۆیان نەچووەتە سەر و، بە دڵنیاییەوە لە ئاییندەشدا بە ئاسانی بۆیان ناچێتە سەر. هەر كەسێكیش بیەوێ نائومێدی و خۆبەكەمزانین و بەراوردی نابەجێ لەناو خەڵك بڵاو بكاتەوە دیارە هێشتا نەیتوانیوە لە ئیرادە و خۆڕاگریی گەلەكەی تێبگات.\n٢٢ـی ئابی ٢٠٢١\nحکومەتی هەرێم؛ بە تێکڕا لە 10 رۆژی رابردوو زیاتر لە 16 کاتژمێر کارەبا دابەشکراوە


ژیاننامەی موتەلیب ماملێ – ماڵپەڕی فەرمیی ماملێ\n14/02/2019 ماڵپەڕی فەرمیی ماملێMamlê\nموتەلیب ماملێ کوڕی سێهەمی سەعید ماملێ‌یە لە یای خەزاڵ. لە ڕێکەوتی ٥/٦/١٣١٠ی هەتاوی لە مەهاباد و لە گەڕەکی خڕێ لەدایک دەبێت. تەمەنی دەساڵانە دەبێت کە باوکی کۆچیدوایی دەکات بۆیە، باری ژیانی بنەماڵەیان قورس دەبێت و بەناچاری دەست لە خوێندن هەڵدەگرێت و وێڕای براکانی تری وەدوای بژێوی ژیان دەکەون.\nلە ساڵەکانی ١٣٤٧ه هەتا ١٣٥٦هەتاوی لە بەنداوی مەهاباد دادەمەزرێت و لەئاکامدا ئەوکارەی بەدڵ نابێت و لەسەر ویستی خۆی کارەکە بەجێدەهێڵێت و ڕوو دەکاتەوە بازاڕ. بەو ئەزموونەی کە لە ناسینی فەرش و مافووردا هەیبوو، لەو پیشەیە دا ملی لە کارکردن نا و لە مەیدانی مەنگوڕانی مەهاباد، سەرای شافیعی، دوکانێ دانا و تا کۆتایی تەمەنی لەم کارەدا بەردەوام بوو.\nکاک موتەلیب وەکوو کوڕەکانی تری مام‌سەعید ماملێ، خاوەن دەنگێکی خۆش و ئەزموونێکی باش لە گۆرانی گوتن بوو کە لە کۆڕ و دانیشتنەکانی دا دەگەڵ بابی و کاک حوسێنی براگەورەکەی‌دا فرتچک بە هونەری گۆرانی دەگرێت و فێری هەموو چەشنە گۆرانییەکی ناوچەی موکریان دەبێت. بەڕێزیان هیچکات بەشێوەی فەرمی نەهاتە ناو دوونیای گۆرانی و هونەرەوە بەڵام، تا کۆتایی ژیانی گۆرانی و فۆلکلۆری کوردی خۆشدەویست و شەوچرای شەوبێری گەلی خزم وهاواڵان بوو.\nلە کاتی مێرمنداڵی دا ماویەک دەگەڵ براکانی کاک محەممەد و کاک حەسەنی ماملێ کە کاری تجاڕەتی بەروبومی گوندییان دەکرد، ڕەگەڵیان دەکەوت بۆ گوندەکانی دەڤەری موکریان. لە دانیشتن لە کۆڕی دەنگبێژ و دەنگخۆشەکانی ئەو گوندانەدا، ئەڤینداری حەیران و بەیتی کوردی دەبێت و لە فێربوون و گوتنەوەی حەیران دا شارەزاییەکی باش کۆ دەکاتەوە تا ڕادەیەک کە لە بنەماڵەیاندا کەس تۆزیی لە حەیرانگوتنەوەدا ناشکێنێت.\nلەناو بنەماڵەی خۆی دا مرۆڤێکی دڵسۆز و زەحمەتکێش بوو. لە هەر دەرفەتێک بۆی لوابا هانی مناڵانی جیلی تازەی بنەماڵەکای دەدا تا بۆ پێشکەوتنی خۆیان و نەتەوەیان پشت بە زانست ببەستن و پەرە بە گەشەی خۆیان بدەن. رووگەش و قسەخۆش بوو. دانیشتنەکانی بنەماڵەکەی بە بێ گۆرانییەکانی برایانی ماملێ بە گشتی و حەیران و قسە خۆشەکانی کاک موتەلیب بەتایبەتی، ویشک بوون. زۆر جاران محەممەد ماملێ بە دانستە مەیلی بۆ حەیران دەچوو و هانای بۆ موتەلیب‌ی برای دەبرد و داوای حەیرانی لێ دەکرد.\nکاک موتەلیب دوو جاران ژیانی هاوبەشی پێکهێناوە. جاری یەکەم دەگەڵ یای “ئایشێ” زەماوەند دەکات و بەرهەمی ئەو ژیانە دوو کچن بە ناوەکانی “عیسمەت” و “سەبری”. دووهەم جاریش دەگەڵ یای “نوسرەت فەرهاد” زەماوەند دەکات و بەرهەمی ئەو ژیانە دوو کچ و چوار کوڕن بەو ناوانە:\n١–کاوە ٢- کامڕان ٣- کەیوان ٤- فریشتە ٥- پەیمان ٦- بەفرین.\nلە ڕێکەوتی ۱۳۸۹/۹/۲۴ دڵە جوان و پاکەکەی کاک موتەلیب لەلێدان دەکەوێت و لە گۆڕستانی بوداق سوڵتانی شاری مەهاباد بە خاک دەسپێردڕێت.\nبەداخەوە تۆماری دەنگیی کاک موتەلیب زۆر کەم لەبەردەست دان بەڵام، دانەیەکمان پێشتر لە ماڵپەڕەکەمان دا بڵاو کردۆتەوە، بۆ گوێگرتنیان دەتوانن کرتە لەسەر ئەو دێڕانە بفەرموون. تەنانەت بەوەندەش ئۆقڕە ناگرین و ئەوەندەی ئێمە لە مەڵبەندی هونەریی ماملێ بۆمان لوابێت ئاسەوارە دەنگییەکانی کاک موتەلیب کۆ دەکەینەوە و لەو ماڵپەڕەدا پێشکەشی بە ئێوە هۆگران و دڵسۆزانی فەرهەنگ و هونەری کوردی دەکەین.\nکرتە لێرە بکە بۆ گۆرانی پێوەندیدار بە موتەلیب ماملێ.\nکرتە لێرە بکە بۆ فیلمی پێوەندیدار بە موتەلیب ماملێ.\nکرتە لێرە بکە بۆ وێنەی پێوەندیدار بە موتەلیب ماملێ.\n: بیوگرافی, موتەللیب ماملێ, موتەلیب ماملێ, ژیاننامە


ئه‌مریكا.. بۆمب ئاراسته‌ی ماڵی ئۆباما و كلینتۆن كراوه\nماڵپه‌ڕی بی بی سی به‌ریتانی بڵاویكرده‌وه ته‌نی نامۆ كه گومانده‌كرێت بۆمبی تێدابێت ئاراسته‌ی ماڵی سه‌رۆكی پێشوی ئه‌مریكا ئۆباما كراوه و له سندوقی مه‌یڵی ماڵی هیلاری كلینتۆندا بۆمبێك دۆزراوه‌ته‌وه.\nهاوكات باڵه‌خانه‌ی تایم وارنه‌ر له ئێستادا چۆڵكراوه به‌وه‌ی ناوه‌ندی هه‌واڵی كه‌ناڵی سی ئێن ئێن له‌و باڵه‌خانه‌یه‌دایه و به‌هه‌مانشێوه پاكێجێكی گومانلێكراو بۆ ئه‌و بینایه له رێگه‌ی مه‌یڵه‌وه نێردراوه.\nلای خۆشییه‌وه سه‌رۆكی ئه‌مریكا دۆناڵد تره‌مپ له تویتێكدا رایگه‌یاندووه: ئیدانه‌ی هه‌وڵی هێرشكردنه سه‌ر ماڵی سه‌رۆكی پێشوی ئه‌مریكا و هیلاری كلینتۆن و كه‌ناڵی سی ئێن ئێن ده‌كه‌ین و ئه‌و كاره ترسنۆكانه له وڵاتی ئیمه‌دا جێگایان نابێته‌وه.\nله تویته‌كه‌دا سوپاسی لایه‌نه ئه‌منییه‌كانی كردووه له كاردانه‌وه‌ی خێرایان بۆ رووداوه‌كه و رایشی گه‌یاندووه ئه‌وانه‌ی به‌رپرسن رووبه‌رووی یاسا ده‌كرێنه‌وه.\nهاوكات وته‌بێژی كۆشكی سپی سارا سانده‌رس، له‌ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كدا وتی، "هه‌وڵی په‌لاماره‌كان له‌دژی سه‌رۆك ئۆباما، كلینتۆن، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی پێشووتر هیلاری كلینتۆن و كه‌سایه‌تییه‌كانی دیكه ئیدانه ده‌كه‌ین كه له چه‌ند رۆژی رابردوودا ئه‌نجامدراوه."


1 Mga Hari 16 APSD-CEB - یەکەم پاشایان 16 KSS\nیەکەم پاشایان 16:1-34\n1فەرمایشتی یەزدان بۆ یێهوی کوڕی حەنانی هات سەبارەت بە بەعشا: 2«لەبەر ئەوەی لە خۆڵەوە تۆم بەرزکردەوە و تۆم کردە فەرمانڕەوای ئیسرائیلی گەلەکەی خۆم، بەڵام تۆ ڕێچکەی یارۆڤعامت گرتەبەر و وات لە ئیسرائیلی گەلەکەی من کرد گوناه بکەن و بە گوناهەکانیان پەستم بکەن، 3لەبەر ئەوە بەعشا و بنەماڵەکەی ڕیشەکێش دەکەم، بنەماڵەکەی تۆ وەک بنەماڵەکەی یارۆڤعامی کوڕی نەڤاتی لێ دەکەم. 4هەرکەسێکی بەعشا لە شار بمرێت سەگ دەیخوات، ئەوەشی لە کێڵگە بمرێت باڵندەی ئاسمان.»\n5ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی بەعشا، ئەوەی کردی و ئەو پاڵەوانییەتییەی کە نواندی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون. 6بەعشا لەگەڵ باوباپیرانی سەری نایەوە و لە تیرزە نێژرا. ئیتر ئێلەی کوڕیشی لە جێی ئەو بوو بە پاشا.\n7هەروەها لە ڕێگەی یێهو پێغەمبەری کوڕی حەنانیەوە فەرمایشتی یەزدان هات سەبارەت بە بەعشا و بنەماڵەکەی بەهۆی هەموو ئەو خراپانەی لەبەرچاوی یەزدان کردبووی، بەوەی کە بە کردەوەکانی پەستی کرد، وەک بنەماڵەی یارۆڤعامی لێهات، هەروەها بەهۆی ئەوەشەوە کە بنەماڵەی یارۆڤعامی لەناو برد.\nپاشایەتی ئێلە لە ئیسرائیل\n8لە بیست و شەشەمین ساڵی پاشایەتی ئاسا پاشای یەهودا، ئێلەی کوڕی بەعشا لە تیرزە بوو بە پاشای ئیسرائیل، دوو ساڵ پاشایەتی کرد.\n9زیمری کاربەدەستی کە فەرماندەی نیوەی گالیسکەکانی پاشا بوو، پیلانی لە دژی گێڕا. کاتێک ئێلە لە ماڵی ئەرچا بوو لە تیرزە، ئەوەی کە سەرپەرشتیاری کۆشکەکەی ئەو بوو لە تیرزە، دەیخواردەوە و سەرخۆش بوو، 10زیمری هاتە ژوورەوە و لێیدا و کوشتی. لە بیست و حەوتەمین ساڵی ئاسا پاشای یەهودا لە جێی ئەو بوو بە پاشا.\n11کاتێک بوو بە پاشا و لەسەر تەختەکەی ئەو دانیشت، هەموو بنەماڵەی بەعشای کوشت. بە جۆرێک کە هیچ نێرینەیەکی لە کەسوکار و نزیک و دۆستانی نەهێشتەوە. 12زیمری هەموو بنەماڵەی بەعشای لەناوبرد، هەروەکو فەرمایشتەکەی یەزدان کە لە ڕێگەی یێهو پێغەمبەرەوە سەبارەت بە بەعشا فەرمووبووی. 13لەبەر هەموو گوناهەکانی بەعشا و گوناهەکانی ئێلەی کوڕی کە کردیان و بەهۆیانەوە وایان لە ئیسرائیل کرد گوناه بکەن و بە بتە پووچەکانیان یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل پەست بکەن.\n14ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی ئێلە و هەموو ئەوەی کردی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n15لە بیست و حەوتەمین ساڵی پاشایەتی ئاسا پاشای یەهودا، زیمری حەوت ڕۆژ لە تیرزە بوو بە پاشا، سوپاش گەمارۆی گیبەتۆنی فەلەستییەکانیان دابوو. 16کاتێک ئەو ئیسرائیلییانەی کە گەمارۆی گیبەتۆنیان دابوو بیستیان گوترا زیمری پیلانی گێڕاوە و پاشاشی کوشتووە، هەموویان هەر لەو ڕۆژەدا لەناو ئۆردوگاکە جاڕیان دا و عۆمریی فەرماندەی گشتی سوپایان کردە پاشای ئیسرائیل. 17ئینجا عۆمری و هەموو ئیسرائیل لەگەڵی لە گیبەتۆنەوە کشانەوە و تیرزەیان گەمارۆ دا. 18ئەوە بوو کە زیمری بینی شارەکە گیرا، چووە ناو قەڵای کۆشکی پاشا، کۆشکی پاشای بە ئاگر بەسەر خۆیدا سووتاند و مرد، 19ئەمەش بەهۆی ئەو گوناهانەوە بوو کە کردی، بەوەی لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد، بەدوای ڕێگای یارۆڤعام کەوت و هەمان گوناهی ئەوی کرد کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات.\n20ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی زیمری و ئەو پیلانەی کە گێڕای لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n21لەو کاتەدا گەلی ئیسرائیل بووە دوو بەش، نیوەی گەل بەدوای تیڤنی کوڕی گینەتەوە بوون هەتا بیکەنە پاشا، نیوەکەی دیکەش بەدوای عۆمرییەوە بوون. 22ئەو نیوەیەی گەل کە بەدوای عۆمرییەوە بوون زاڵبوون بەسەر ئەو نیوەیەی کە بەدوای تیڤنی کوڕی گینەتەوە بوون، جا تیڤنی کوژرا و عۆمری بوو بە پاشا.\n23لە سی و یەکەمین ساڵی پاشایەتی ئاسا پاشای یەهودا عۆمری بوو بە پاشای ئیسرائیل، بۆ ماوەی دوازدە ساڵ پاشایەتی کرد، شەش ساڵ لە تیرزە بوو. 24ئینجا چیای سامیرەی لە شەمەر بە دوو تالنت زیو16:24 دوو تالنت: نزیکەی 70 کیلۆگرام. کڕی و دەستی بە بنیادنان کرد لە چیاکە، ئەو شارەی کە بنیادی نا، ناوی لێنا سامیرە بە ناوی شەمەری خاوەنی چیای سامیرەوە.\n25عۆمریش لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد، لە هەموو ئەوانەی پێش خۆی زیاتر خراپەی کرد. 26بەدوای ڕێگای یارۆڤعامی کوڕی نەڤات کەوت و هەمان گوناهی ئەوی کرد کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات، بە پەستکردنی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بە بتە پووچەکانیان.\n27ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی عۆمری و ئەوەی کردی و ئەو پاڵەوانییەتییەی کە نواندی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون. 28عۆمری لەگەڵ باوباپیرانی سەری نایەوە و لە سامیرە نێژرا. ئیتر ئەحاڤی کوڕی لەدوای خۆی بوو بە پاشا.\nدەستپێکی پاشایەتی ئەحاڤ\n29ئەحاڤی کوڕی عۆمری لە سی و هەشتەمین ساڵی پاشایەتی ئاسا پاشای یەهودا بوو بە پاشای ئیسرائیل، بیست و دوو ساڵ لە سامیرە پاشایەتی ئیسرائیلی کرد. 30ئەحاڤی کوڕی عۆمریش لە هەموو ئەوانەی پێش خۆی زیاتر لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد. 31نەک هەر تەنها گوناهەکانی یارۆڤعامی کوڕی نەڤاتی بەلاوە کەم بوو، بەڵکو ئیزابێلی کچی ئەسبەعلی پاشای سەیدائییەکانیشی هێنا و چوو بەعلی پەرست و کڕنۆشی بۆ برد. 32لەناو پەرستگای بەعل قوربانگایەکیشی بۆ بەعل دروستکرد، کە لە سامیرە بنیادی نابوو. 33هەروەها ئەحاڤ ستوونە ئەشێرایەکی دروستکرد و لە هەموو پاشاکانی ئیسرائیلیش کە لەپێش خۆیەوە بوون زیاتری کرد بۆ پەستکردنی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل.\n34لە سەردەمی ئەحاڤ، حیێلی بێت‌ئێلی ئەریحای بنیاد نایەوە. کاتێک دەستی بە دانانی بناغەکە کرد، ئەبیرامی کوڕە نۆبەرەکەی مرد، هەروەها کاتێک دەرگاکانی چەقاند سگوڤی کوڕە بچووکەکەی مرد، هەروەک چۆن فەرمایشتی یەزدان لەسەر زاری یەشوعی کوڕی نون فەرمووبووی.\nKSS : یەکەم پاشایان 16


ئایا تشریح (شیتەڵ) كردنی جەنازە بۆ مەبەستی پزیشكی دروستە؟ وە بینینى عەورەتی (پیاو یان ئافرەت) لەكاتی فحص دا ئایا هیچی تێدایە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nئه‌حكامه‌كانى جه‌نازه‌ئایا تشریح (شیتەڵ) كردنی جەنازە بۆ مەبەستی پزیشكی دروستە؟ وە بینینى عەورەتی (پیاو یان ئافرەت) لەكاتی فحص دا ئایا هیچی تێدایە؟\nئایا تشریح (شیتەڵ) كردنی جەنازە بۆ مەبەستی پزیشكی دروستە؟ وە بینینى عەورەتی (پیاو یان ئافرەت) لەكاتی فحص دا ئایا هیچی تێدایە؟\nمن وەكو خوێندكاریكی كۆلێجی پزیشكی دوو پرسیارم هەیە.\nأ-ئایا تشریح(شیتەڵ) كردنی جەنازە بۆ مەبەستی پزیشكی(طبى) حەرامە یان نا ؟ لە كاتێكدا تۆ بۆ بواری زانست بەكاری دێنیت ، ئەگەر نا ئەوە لەوانەیە شوێنی ئەندامەكان نەناسیتەوە لەكاتی نەشتەرگەری (عملیاتدا) وە لە داهاتودا سستت و كەمتەرخەم و كەم زان دەبیت لە كارەكەتدا.\nب-وە بوونی چەند دەرسێكمان لە خەستەخانە ، ئەمە وادەكات عەورەتی (پیاو یان ئافرەت) ببینین لەكاتی فحص دا ئایا هیچی تێدایە؟ حەرامە یان نە؟\nأ/ زانستی شیكاری (علم التشریح) بەردی بناغەیە بۆ زانیاری و زیرەكی پزیشك وەڕێگەی بەدەست هێنانی ئەو زانیاریانەیە بە عەمەلی یان بیر و بە قسە ، و پزیشك ناتوانێ پێویستی بە بەشی كردەیی (عملی) نەبێت لە كاتێكدا (شیتەڵكاری) بناغەیەكی گرنگە بۆ دیاری كردن و دۆزینەوەی نەخۆشییەكان وە پێویست و بەسوودە بۆ دۆزینەوەی هۆكاری مردن كە بەهۆی دەست درێژییەوە بووە یان نا یان بۆ گواستنەوەو جێگۆڕكێی ئەندامەكانی مرۆڤ ئەصڵ و پشت پێ بەستراوە .\nجا كاری شیتەڵكاری سێ هۆكاری سەرەكی هەیە :\nیەكەم : شیتەڵكردنی جەستەی مردوو بۆ دۆزینەوەی جۆری تاوان و تاوانباران .\nدووەم : شیتەڵكردنی بۆ دۆزینەوەی جۆری نەخۆشیەكە .\nسێیەم : شیتەڵكردنی بۆ فێربوون و فێركردن .\nحوكمی یەكەم : هەركاتێ تاوانەكە یان تاوانبار نادیار و نەزانراو بوو ئەوە بۆ پاراستنی حوكمی شەرعی لەبەر نەچوونی بەهەڵەدا وە بۆ پاراستنی مافی مردووەكە كە پاش خۆی بۆ میراتگرانی دەمێنێتەوە وە بۆ چەندین هۆكاری شەرعی تر ئەوە حوكمی ئەم بەشەیە دروست و حەڵاڵ دەردەچێ وە ئەمەش بەڵگەی ئەم ڕێسایانەی كە شەرعزانان وتویانە :\n(ارتكاب أخف الضررين) (الضرورات تبيح المحظورات)\nئەمەش بە چەند مەرجێك :\n1: بۆ ئەو تاوانەی كە كەسەكە پێی مردووە كەسێك تۆمەتبار كرابێت .\n2- شیتەڵكارییەكە بگاتە ئەنجام بۆ دۆزینەوەی تاوانبارەكە .\n3- پێویستی بوون بە شیتەڵكردن بۆ نموونە ئەگەر بەڵگەی تر نەبوو بۆ دۆزینەوەەی تاوانباران تەنها ئەم ڕێگایە نەبێت .\n4- پێویستە ئەو پزیشكەی ئەم كارە دەكات كارامە و لێزان بێت .\n5- ئەو كەسەی شیتەڵی بۆ دەكرێت دەبێ مردبێ .\n6- مۆڵەت لە لایەن دادوەرەوە .\nحوكمی دووم : واتە بۆ دۆزینەوەی نەخۆشییەكان\nدەستەی گەورە زانایانی وڵاتی سعودیە بڕیارێكیان دەركردووە بۆ ئەم سێ بەشەی كە لەپێشەوە باسمانكرد لەبەرواری 20/8/1396 كۆچی ژمارە (47) كە ئەمە كورتەكەیەتی : (يجوز تشريح جثة الآدمي لاجل التحقيق من دعوى جنائية أو أمراض وبائية لما في ذلك من المصالح الكثيرة ويكتفى بتشريح جثث أموات غير معصومين لاجل التعلم والتعليم حفظاً لكرامة المسلم الميت).\nكەوابوو حوكمی سێ یەم : بۆ فێربوون و فێركردن نەكرێت باشترە وەك لە فەتوای ئەو گەورە زانایانە دەردەكەوێت .\nب/ سەبارەت بە پرسیاری دووەم : بینینی عەورەت بۆ كاری پزیشكی تەنها بۆ كاتێكە ئەگەر پێویست بێت ئەگینا نابێ بەتایبەت لە پیاوە بۆ ئافرەتان یان بە پێچەوانەوە پێویستە بۆ ئافرەت پزیشكی ئافرەت هەبێت وە بۆ پیاوانیش پزیشكی پیاو هەبێت لەبەر پاراستنی دین و ڕەوشتی كەسەكان ، ئەگەر نەبوو ئەوكاتە دروستە لەگەڵ ئەم مەرجانە :\nیەكەم : بینین و تەماشاكردن دەبێ (محرم) هەبێت یان ئافرەتێكی متمانە پێكراو هەبێت لەبەر ترسی خەڵوەت بوون كە لە شەرعدا نەهی لێكراوە .\nدووەم : نابێ ئەو پزیشكە تەماشای هیچ شوێنێكی تر بكات تەنها دەم و چاو هەردوو دەستەكانی نەبێت وە تەنها ئەو جێگایەی كە پێویستە چارەسەر بكرێت وە پێویستە لەسەر پزیشكەكان جەستەی ئەو نەخۆشە داپۆشن تەنها شوێنی مەبەست نەبێت .\nسێ یەم : ئەگەر پزیشك توانی تەنها بە تەماشا كردن چارەسەر بكات ئەوە بە دەست دروست نییە ، و پێویستە لە خوا بترسێت و چاو و دەستی لە حەرام بپارێزێت .\nچوارەم : پێویستە لەسەر ئافرەتان ئەگەر پێویستیان بە چارەسەر بوو ئەوە ئەگەر پزیشكی ئافرەت نەبوو پزیشكی موسوڵمانی متمانە پێكراو هەڵبژێرن .\nوەڵامى بەڕێز مامۆستا خلیل أحمد\nئایا دروستە جل و بەرگی کەسی مردوو هەڵبگرین وەکو یادگارى ، ئەگەر دروست نیە چی لێ بکەین؟ ئەحکامەکانی هەڵدانەوەی گۆڕ فەزڵ و گەورەیی پاداشتی شوێنكەوتنی جەنازە بۆ گۆڕستان چیه؟ گەر پیاوێک بمرێت و قەرزار بێت کوڕەکەى بە خاوەن قەرز بڵێت قەرزەکەت لەسەر من ئایا قەرزەکە لەسەر باوکى لا دەچێت؟ حوکمی هەواڵ دان بەمردنی کەسێک بە خزم و کەس و کار و دۆستانی\nسەردان: ٣,٠٤٧ بەش: ئه‌حكامه‌كانى جه‌نازه\nپرسیاری دواتركوتانى خاڵ لەسەر لەش حەرامە؟ئایا ئەو خاڵانه‌ى كه له‌سه‌ر له‌شمان به‌نه‌زانى كوتراوه سوتاندنى دروسته؟پرسیاری پێشترئادابەکانى هاوڕێیەتى کامانەن؟


له‌لایه‌ن: - مونا ڕزگار - به‌روار: 2022-05-28-21:29:00 - کۆدی بابەت: 8823\nنەوت ( بە ئینگلیزی: Petroleum یان Kerosene) سووتەمەنییەکی شلە و لە ناوجەرگەی زەوی دەردەهێنرێت. لە زۆر کۆنەوە مرۆڤ بۆ مەبەستی جیاواز بەکاری هێناوە و سوودی لێ بینیووە، لە هەمان کاتتدا ماددەیەکی زیانبەخشە و دەبێت وریای بەکارهێنانی بیت.\nلەبەرئەوەی نەوت وەک ئاو ماددەیەکی شلە قوورسە منداڵان بتوانن جیاوازی بکەن لەنێوان ئاو و نەوتدا بۆیە حاڵەتی خواردنەوەی نەوت لەناو منداڵاندا زۆر باوە و مەترسیداریشە. منداڵان بەهۆی حەزیان بۆ تاقیکردنەوەی شتە تازەکان زۆرجار تووشی خواردنەوەی نەوت دەبنەوە، یاخود لە سەیرانەکاندا بەهۆی ئەوەی نەوت دەکرێتە دەبەی ئاوەوە زۆرینەی منداڵان به ئاو تێدەگەن و دەیخۆنەوە. خواردنەوەی نەوت مەترسیدارە و پێویستی بە چارەسەری خێرایە.\nنیشانەکانی خواردنەوەی نەوت\nبەم نیشانانەدا دەتوانیت بزانیت منداڵەکەت نەوتی خواردووەتەوە:\nلەدەستدانی هۆشیاری و بوورانەوە\nبەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش\nدەم و دەستی منداڵەکە بۆنی نەوتی لێ دێت\n٪٥٠ـی حاڵەتەکانیش ئازاری توندی سکییان لەگەڵدایە\nیەکەمین هەنگاو لابردنی نەوتەکە و دوورخستنەوەی منداڵەکەیە لەو شوێنەی نەوتەکەی تێدا خواردووەتەوە.\nشۆردنی دەست و دەمی منداڵەکە بە سابوون و لابردنی جلەکانی و لەبەرکردنی جلی نوێ تاکوو بۆنی نەوتەکە زیاتر ئازاری نەدات، هەروەها ئەگەر جەستەی بە نەوت تەڕ بووە، لابردنی جلەکانی هۆکارێکە تاکوو جەستەی نەسوتێت.\nیاخود دەکرێت دەستی نەوتاوی دابێت لە چاو و لووتیشی بۆیە گرنگە ڕووخساری بەباشی بشۆیت و فێنکی بکەیتەوە.\nهەرگیز منداڵەکە مەڕشێنەرەوە، نەوتەکە خۆی بە ئەندازەی پێویست دەم و سورێنچک و گەدەی منداڵەکەی سووتاندووە، بە ڕشاندنەوەی ئەوەندەی تر ئەو ناوچانەی دەسووتێتەوە، هەروەها ڕێگری بکە لەوەی منداڵەکە دڵی تێک بچێت و بڕشێتەوە.\nدوورکەوتنەوە لە پێدانی هەر خواردن و خواردنەوەیەک، بە تایبەت شیر و ئاو.\nدواتر بە خێرایی بیگەیەنەرە نزیکترین نەخۆشخانەی فریاکەوتن.\nئەگەر لە ڕێگەیدا بۆ نەخۆشخانە ڕشایەوە، مەهێڵە ڕشانەوەکە بچێتەوە قوڕگی و بیخواتەوە.\nئەگەر نەخۆشخانەکە دوورە و کاتی دەوێت لە ڕێگەیدا بۆ نەخۆشخانە پارچەیەک سەهۆڵ بکە عەلاگەیەکەوە و لەسەر لای چەپی گەدەی دایبنێ تاکوو ببێتە هۆی فێنکبوونەوەی گەدەی و مەترسی دڵتێکچوون و ڕشانەوەی کەم ببێتەوە.\nچارەسەر لە نەخۆشخانە\nلە نەخۆشخانە چارەسەر بەپێی نیشانە و بڕی ئەو نەوتەیە کە خواردوویەتییەوە، لە حاڵەتێکدا ئەگەر نەوتەکە تەنها لە گەدەیدا بێت، پزیشک گەدەی پاک دەکاتەوە و دەرمانی پێ دەدات تاکوو وردە وردە پاش دەبێت.\nبەڵام ئەگەر منداڵەکە لە کاتی خواردنەوەی نەوتەکەدا کەمێکی چووبێتەوە ناو سییەکانی، یاخود لە کاتی ڕشاندنەوەی و ڕشانەوەیدا حاڵەتەکەی قوورستر دەبێت و پێویستی بە چاودێری زیاتره وەک:\nگرتنی تیشکی ئێکس بۆ سییەکانی منداڵەکە تاکوو لە تەندروستی سییەکانی دڵنیابنەوە\nپێدانی ئۆکسجین لە حاڵەتێکدا تووشی هەناسەتووندی ببێت\nپێدانی دەرمانی دژەبەکتریا بۆ چارەسەرکردنی هەوکردنی سییەکان\nبۆ ڕێگریکردن لەم حاڵەتە زۆر گرنگە خێزانەکان کاتێک دەچنە سەیران و گەشت نەوت لە دەبەی ئاو خواردنەوەدا دانەنێن.\nلە ماڵەوە نەوت نزیکی منداڵ دامەنێن، واتە لە جێیەکدا نەبێت منداڵ بە ئاسانی بتوانێت دەستی پێی بگات، چونکە منداڵ بەگشتی و منداڵی زۆر بچووک بەتایبەت نازانێت و هەرچییەکی دەستکەوێت دەیبات بۆ دەمی و دەیخوات، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە منداڵە زۆر بچووکەکان هەستی تام و بۆنیان نییە.\nکودکی که نفت بلعیده نباید وادار به استفراغ شود\nنەوت خواردنەوەی منداڵ و چارەسەری و خۆدوورگرتن لێی\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : فریاگوزاری سەرەتایی بۆ نەوت خواردنەوەی منداڵ


کوردیپێدیا - رەوەند ساڵح حەسەن\n👫 رەوەند ساڵح حەسەن | 🏷 پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nرەوەند ساڵح حەسەن\n#لێگەڕێن با ژنێک بدوێ\nمن ناوی تەواوم (ڕەوەند ساڵح حەسەن)\nلەساڵی 1995 دەستم کردووە بەنووسین هەرئەو ساڵە دوو شیعرم لەڕادیۆی مەدەنیەت و کوردایەتی خەڵاتی یەکەمی وەرگرت.\nلەدوای ئەو ساڵەوە بەردەوام بووم لەنووسین و ناوبەناو دوور دەەکەوتەمەوەو وازم ئەهێنا، بەهۆی ئەرک و بەرپرسیارێتی ژیانی تایبەتیم.\nدەرچووی کۆلێجی زمان بەشی ئەدەبیاتی کوردییە.\nهەتا ئێستا خاوەنی یەک بەرهەمی چاپکراوم بەناوی لێگەڕێن با ژنێک بدوێلێگەڕێن با ژنێک بدوێ. خاوەنی چەند خەڵاتێکی براوەی فیستڤاڵم هەروەها چەندین خەڵاتی ڕێزلێنان، چەند شیعرێکم وەرگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی و عەربی. لە زۆر کۆڕ، چالاکی، دیمانەی تیڤی، سایتەکان بەشداریم هەبووە. چەندین شیعرم لەسایت و ڕۆژنامەکان بڵاوکراوەتەوە.\nهەتا ئێستا بەردەوامم و بەردەوام دەبم.\nیەک لە شاعیرە هایکونووسەکانە، ئەندامی یانەی شیعری هایکوی کوردییانەی شیعری هایکوی کوردیە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (نالیا ئیبراهیم)ەوە لە: Apr 9 2018 9:46AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Jun 10 2018 11:46PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 21 KB Apr 9 2018 9:47AM نالیا ئیبراهیم\n1. 👁 لێگەڕێن با ژنێک بدوێ


22150 جار خوێندراوەتەوە\nگوندی وێزێ ئێستا فێنکترین ناوچەی هەرێمی کوردستانە، لەوێ خەڵک ئاشنا نین بە ئامێرەکانی فێنککەرەوە و تەنانەت لە وەرزی هاویندا پانکەش بەکارناهێنن.\nوێزێ لە بناری حەسری سەکرانە، کە دەکەوێتە دووریی ١٠ کیلۆمەتری ڕۆژهەڵاتی شارۆچکەی چۆمان، وەرزی هاوین هیچکات دانیشتووانی ئەم گوندەی بێزارنەکردووە، بەڵکو گوندەکە لەم وەرزەدا قەرەباڵغتر دەبێت و هاوین وەرزی ژیان و کار و چالاکیی خەڵکی گوندەکەیە.\nبە درێژایی وەرزی هاوین پلەکانی گەرما لەم گوندەدا لە نێوان ١١ - ١٤ پلەدایە، شەوان پلەکانی گەرما هێندە دادەبەزێت خەڵکی هاوشێوەی زستان لە ژوورەوە دەخەون.\nلەم گوندە نزیکەی ٦٠ خێزان نیشتەجێن و ڕۆژانە سەرقاڵی کاری ئاژەڵداری و کشتوکاڵ و باخدارین، زۆرجار چوار وەرزی ساڵ بەفر دەمێنێتەوە، بەفر و سەرماى زستانان گوندەکە بە خەڵکەکەی چۆڵ دەکات و بە درێژایی وەرزەکە و تا سەرەتای بەهار ئێرە بە چۆڵی دەمێنێتەوە.\nخەڵكی ئێرە ئاوی کانیاوەکان بۆ خواردنەوە بەکاردەهێنن بەبێ بەکارهێنانی هیچ ئامێرێکی ساردکەرەوە، لە ئێستادا گوندەکە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری و زۆر کەس بۆ دەربازبوون لە گەرمای تاقەت پڕوکێنی هاوین ڕۆژانە سەردانی ئێرە دەکەن، گوندنشینانی ئێرەش بە دڵخۆشییەوە ڕۆژەکانی هاوین بەڕێدەکەن.\nئەگەر زۆربەی خەڵک ئێستا ئومێدی ئەوە بخوازن ڕۆژەکانی وەرزی هاوین زووتر بڕوات، ئەوا خەڵکی ئەم گوندە تەمەنای درێژیی ئەم وەرزە دەکەن، چونکە وەرزی کار و چالاکی و ژیانی خەڵکەکەیە و لەم وەرزەدا خەڵک زۆربەی کارەکانیان ئەنجامدەدەن.


دووەم نەخۆشخانەی تایبەت بەكۆرۆنا هیچ نەخۆشی لێ نەما - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت ، دووەم نەخۆشخانە لە سلێمانی كە تایبەت كرا بوو بە كۆرۆنا لە ئێستادا هیچ نەخۆشێكی تێدا نەما، دەشڵێت،” بە خۆپاراستن بەسەر كۆرۆنادا سەر دەكەوین”.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا بڵاویكردەووە، دوای ئەوەی لەماوەی ڕابردوودا یەكەم نەخۆشخانەی تایبەت بە كۆرۆنا لە شاری سلێمانی ،كە نەخۆشخانەی شەهید تاهیر والی بەگ بوو نەخۆشی تێدا نەما ئەمڕۆش وەك دووەم نەخۆشخانەی تایبەت بەكۆرۆنا نەخۆشخانەی ئاسا هیچ نەخۆشێكی تێدا نەما.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، لەماوەی 24 سەعاتی ڕابردوودا تەنها 3 نەخۆش داخڵی نەخۆشخانە كراوە و 5 نەخۆش لە نەخۆشخانە چاكبۆتەوە و لە ئێستادا تەنها 24 حاڵەت هەیە، كە لە ژێر ئۆكسجیندا بێت .\nئەوەشخراوەتەڕوو، 8 نەخۆش لە چاودێری چڕ دایە و 5 نەخۆشیش لە ژێر ئامێری ( cpap ) ی دایە و 2 حاڵەتی مردن تۆماركراوە .\nئاشكراشیكردووە، بەخۆپارێزی و بەكارهێنانی دەمامك بەسەر كۆرۆنادا سەر دەكەوین.\n24 کانونی دووهەم 2021 8.30 pm\nبەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت ، لە ئێستادا تەنها 27 توشبووی كۆرۆنا لە نێو نەخۆشخانەكانی…


Lisää kohteita muodostaa | 24-01-2018\n$باکووری کوردستان$ - حکومەتی تورک ئاژانسی هەواڵی ژن نیوزی داخست بەو بەهانەیەی کە هەواڵی بەڕێوبەرە بەدیلگیراوەکانی میت و دانپێدانانەکانیان لە بارەی کۆمەڵکوژیی پاریسی بڵاوکردووەتەوە. $باشووری کوردستان$ - ئەمڕۆ لە تەنیشت فولکەی مامەڕیشە لە شاری کەرکوک، لە مەراسیمێکدا 33 هەمین ساڵیادی شەهیدکردنی #مامە ڕیشە# و هەڤاڵانیی (موحسین بیکەیسی و سەردار محەمەد) بەرز ڕاگیرا. - شاندێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان کە لە سێ وەزیر و هەر چوار پارێزگارەکەی هەرێمی کوردستان پێکهاتووە، لە شاری بەغدا بەشداری (کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ حکومڕانی لامەرکەزی) دەکات. - #مەسعود حەیدەر#، پەرلەمانتاری #بزووتنەوەی گۆڕان# لە پەرلەمانی عێراق، وەک چالاکترین ئەندام پەرلەمانی گەنجی عێراق خەڵاتکرا. - کۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەرکردایەتی #یەکێتی نیشتمانی کوردستان# دەستیپێکرد، #کۆسرەت رەسوڵ# عەلی، سەرپەرشتیاری کۆبوونەوەکە، بەهۆی باری تەندروستییەوە کۆبوونەوەکەی بەجێهێشت. کۆبوونەوەکە رۆژی کۆنگرەی یەکێتیی لە #03-03-2018#دا دیاریکرد - لەسەر داوای داواکاری گشتی و بە هاوکاری نووسینگەی دەزگای دەستپاکی لە #زاخۆ#، ئەمڕۆ #بژار مونیب#، سەرۆکی شارەوانی زاخۆ بۆ لێکۆڵینەوە برابووە دادگا، پاشان بە بڕیاری دادوەر دەستگیرکرا. - 365 ملیۆن دۆلار هاوکاری ئەمریکا بۆ هیزی پێشمەرگە گەیشتە هەرێمی کوردستان. پارەکە لە بودجەی وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا بڕیاری لێدراوە و بۆ پشتیوانییە لە هێزی پێشمەرگە. $رۆژئاوای کوردستان$ - لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرکۆماری تورکیای دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دایە ئه و وڵاتە سەبارەت بە هێرشەکانی بۆ سەر شاری عەفرینی رۆژئاوای کوردستان و راگەیانددەبێت هێرشەکانتان بۆ سەر عەفرین سنوردار بکەن و دۆخەکە لە رووبەڕووبوونەوەی نێوان تورکیاو ئەمریکا دووربخەنەوە. - فڕۆکە جەنگییەکانی سوپای تورک هاوکات بە بۆردومان کردنی گوندەکانی بلبلێ دەستییان کردووە بە بۆردومانکردنی گوندەکانی دەوروبەری شارۆچکەی شەرای سەربە #عەفرین#یش. - هەزاران هاوڵاتی شاری تەبقا ئەمڕۆ لە چوارڕێیانی شەهیدانی ئەو شارە گردبوونەوە و لەگەڵ پشتگیریکردنی عەفرین، هێرشەکانی تورکیایان شەرمەزارکرد. - بەهۆی بەردەوامی هێرشەکانی دەوڵەتی تورک بۆ سەر عەفرین ژمارەی قوربانییەکان بەرزبوونەوە و تا ئەمڕۆ 35 هاوڵاتی کوژراون و 106ی هاوڵاتی دیکەش بریندار بوون. - مەولود چاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا ئاشکرایکرد کە لە دیداری لەگەڵ رێکس تیلەرسن وزیری دەرەوەی ئەمریکا پێشنیاری ئەوەی کردووە سوپای تورکیا تا قوڵایی 30 کیلۆمەتر دەتوانن بچنە ناو خاکی سوریاوە.


تێزی 'هاوسەنگیی بەها' - ژنەفتن\nتێزی ‘هاوسەنگیی بەها’\n26ی ئه‌یلول، 2021|توێژینەوە\nهەموو ئەم تێز و ئارگیومەنتانەی کە دەکەونە ئەم باسەوە، هەروەهاش تێزەکە خۆی، سەبارەت بە یەکسانیی مرۆڤ نین، یا بەهای یەکسان بۆ بیرکردنەوەی هەموو تاکی بیرکەرەوە نییە. گەرچی ئەو یەکسانییانە هەموویان گرنگن، بەڵام ئەم تێزانەی کە لەسەر ئەم باسە دەیانهێنمە پێشەوە، لەسەر ئەو پرسانە نین و ئەوانە پرسی جیاوازن لەوەی کە لێرەدا دەمەوێت باسیان بکەم؛ لەبەر ئەوەی لێرەدا ئەوەی ڕوو دەدات لە زەمینەیەکی کۆنترۆڵکراودایە کە بەپێی کۆمەڵێک لە مەرجی دیاریکراو سەپێنراون، هەروەهاش تایبەتە بە پسپۆڕە هاوتاکان.\nدەکرێت بڵێم، تێزی ‘هاوسەنگیی بەها’، تێزێكی تایبەتە و تەنها سەبارەت بە بەهای یەکسانە بۆ ئەو سەرەنجام و بڕیارانەی لەو حاڵەتەن وبەپێی مەرجە دیاریکراوەکان دانراون بۆ پسپۆڕە هاوتاکان، لە گەیشتنە بڕیار و سەرەنجام، سەبارەت بە پرسێک. تێزی ‘هاوسەنگیی بەها’ سەرنجی خستۆتە سەر حاڵەتی نەسازانی نێوان پسپۆڕە هاوتاکان.\nلە هەموو سەرنجدانێک لە حاڵەتی ئەم نەسازانەی نێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا، گریمانەیەک لە پشتەوە خۆی حەشارداوە کە بە تێزی تایبەتمەندی ناسراوە. گەرچی دەزانم گەر زۆر زمانی لۆجیک بهێنمە تێکستەکەمەوە؛ خوێندنەوەی ئاسان نابێت. بەڵام تێگەیشتن لەوەی کە بە تێزی تایبەتمەندی ناسراوە، لە ڕووە لۆجیکیيەکەیەوە گرنگە، لەبەر ئەمە، هەوڵدەدەم بە ڕوونی و کورتی باسی بکەم.\nلە تێگەیشتنە لۆجیکییەکەیدا، زمانی دەربڕینە لۆجیکییەکە ئەم مانایانەیان هەیە:\n(پ)= ڕاستی ئەو بابەتەیە کە مشتومڕی لەسەرە و سەرنجی خراوەتە سەر. (ب) = کۆی هەموو بەڵگەکانن لەسەر بابەتی ناوبراو. (د) یەک پرۆپۆزشنی دیار و پلەبەرزە، کە دواتر دەبێت بە سەرەنجام.\nپرۆپۆزشن =ئەو گریمانەیەیە کە ئەگەری ڕاستی تیادایە و لە پرۆسەکەدا ساغ دەکرێتەوە و دەسەلمێنرێت، پاشان دەبێت بە سەرەنجام و بڕیار.\nئێستا، تێگەیشتن لە مانای زمانە لۆجیکیيەکەی و ڕوون بۆوە، ئاسانە تێگەیشتن لە لۆجیکی تێزەکە:\nناوەڕۆکی ‘تێزی تایبەتمەندی’ لە تێگەیشتنە لۆجیکیيەکەیدا ئەمە دەڵێت: بۆ هەر پرۆپۆزشنێک بۆ (پ) سەبارەت بە کۆمەڵێک لە بەڵگە (ب)، تەنیا یەک پرۆپۆزشن لە ناویاندا ڕاستە و ئەو پرۆپۆزشنەش دیار و پلەبەرزە (د)، سەبارەت بە (پ) کە بابەتی سەرنجە.\nبە واتایەکیتر، ناوەڕۆکی تێزی تایبەتمەندی ئەمە دەڵێت: کاتێک چەندین گریمانە و پرۆپۆزشنمان هەن سەبارەت بە ڕاستيی ئەو بەڵگانەی کە لەبەردەستتان؛ لە ناویاندا تەنیا یەکێکیان ڕاستە و ئەوەش ئەوەیانە کە دەبێت دیار و پلە بەرز بێت لە ئارگیومەنتەکەیدا، بۆ سەلماندن و ساغکردنەوەی ئەو بابەتەی کە لەژێر سەرنجدایە.\nئەم تێزە گرنگە، لەبەر ئەوەی کاتێک نەسازان و پێکنەهاتن دروست دەبێت لەنێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا، ئەم تێزە تایبەتمەندییە، یەک پرۆپۆزشن بەهەند وەردەگرێت لەنێوان چەندین پرۆپۆزشندا، گرنگیش نییە هیی کامیانە. ئەو پرۆپۆزشنەش ئەو تاکە پرۆپۆزشنەیە کە لەناو چەندین پرۆپۆزشنیتردا دەگاتە ئەو پلە بەرز و دیارە سەبارەت بەو بابەتەی لەژێر سەرنجی هەموواندایە.\nئەڵبەت ئەم تێزە، ڕێ بەوە دەدات کە دەکرێت هەر پسپۆڕێکی بەشدار بەڵگەی جیاوازی هەبێت و بەپێی ئەو بەڵگە جیاوازانەی کە لەلای خۆیەتی، باوەڕ و گومانی لا دروست ببێت سەبارەت بەو بابەتەی کە لەژێر سەرنجدایە. هەروەهاش ئەم تێزە ڕێگە بەوەش دەدات و ئەوەی لا پەسەندە کە لەوانەیە بەڵگەکان سەرلێشێوێنەر بن: بەڵگەی سەرلێ شێوێنەر ئەو جۆرە بەڵگانەن (ب)؛ لە حاڵەتی ڕاستی (پ)دا دەکرێت ناڕاستی (پ)ی ئاماژە پێ بکەن. یانی دەکرێت ئەو بەڵگانە بە جۆرێک بن کە: هەم پاڵپشتی لە ڕاست بوونی (پ) بکەن و هەم پاڵپشتی لە ناڕاست بوونی (پ) بکەن.\nئەمانە و جگە لەوەی کە باوەڕ بە هەر مەسەلەیەک لە ڕووە ماتماتیکی و ئیحتیمالیيەکەیەوە، واتە بەپێی تێۆری ئیحتیمالات؛ لە هەر دەرەجەیەکی پاش سفرەوە بۆ (١)ە، لەمەدا: سفر؛ بڕوا پێ نەبوونی تەواوەتیيە و هەر دەرەجەیەکی پاش سفر؛ ئەگەر و ئیحتمال دیاری دەکات.\nدەرەجەی یەک(١) بڕوا پێ بوونی تەواوە بە ڕاستيی مەسەلەکە، یا پرۆپۆزشن و گریمانەکە. نیو دەرەجە؛ حاڵەتی پێرفێکتی بڕیارنەدانە (ئەگنۆستیک).\nئەمە جگە لەو ژمارە ماتماتیکیيە سروشتیانەی کە دەکەونە نێوان سفر و یەکەوە؛ وەک ئەو ژمارانەی لەسەرو سفرەوەن و زیاترن لە نیو دەرەجە بەڵام کەمترن لە یەک دەرەجە، ئەمانە هەرچەند زیاتر بن، زیاتر بڕوا بۆ پرۆپۆزشنەکە دروست دەکەن:١/١٠، ١/٨، ١/٦، ١/٤، ١/٢.\nبە ڕەچاوکردنی کۆی هەموو ئەمانەیە، کاتێک تێزی ‘هاوسەنگی بەها’ بەهای تایبەتمەندی دەدات بە یەک پرۆپۆزشنی پلەبەرز و دیار، ڕێگای پێ دەدات سەرکەوتوو بێت بەسەر پرۆپۆزشنەکانی تردا کە بەهادارن بەڵام بوونەتە مایەی نەسازان. هەرئەمەشە وادەکات کە نەتوانین لە هەندێک بابەت و بەڵگەدا هەرگیز بگەینە هیچ سەرەنجامێکی هاوبەش، سەبارەت بە (پ)، نەتوانین بگەینە بڕیارێکی هاوبەش کە لای هەموو پسپۆڕە هاوتاکان پەسەند بکرێت.\nهەندێک جار، بۆ ئەوەی بتوانین بڕیارێکی هاوبەش و میانڕەو دروست بکەین لە کاتی ئەم حاڵەتی نەسازاندنەی نێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا، سەرنجەکە لە سەرەنجام و بۆچوونەکانەوە دەگوێزرێتەوە بۆ سەر نەسازاندنەکە وەک مەسەلە. ئەم سەرنجە کە گواسترایەوە، ئینجا ئەو ئارگیومەنتەی کە ئاماژەم پێکرد بە تێزی ‘هاوسەنگی بەها’ دێتە پێشەوە؛ ئەم تێزە گرنگە، ڕوونکردنەوەی زیاتر و باسکردنی بە گرنگ دەزانم.\nبۆ ئەوەی ئەمە زیاتر ڕوونی بکەمەوە، با وای دانێین دوو کەس کەوتونەتە ئەم حاڵەتەوە و هەموو زەمینە و مەرجەکان یەکسانن. چەند سەرنجێک دەخەمە ڕوو، بۆ ڕوونبوونەوەی ئەوەی ئەم تێزە دەیڵێت، لە کاتی دروستبوونی حاڵەتی نەسازاندا:\nسەرنجی یەکەم: لەسەر مەرجی دابینکەرە. بۆ ئەوەی دووکەس وەک هاوتا پێناسە بکرێن؛ ئەو کەسانە لەسەر ئەو بنەمایە دانراون کە سەرەنجامی هەڵسەنگاندنەکەیان ئەگەری هەیە/ ئیحتیمالی هەیە ڕاست بێت. بەڵام هیچ مەرجێک دانەنراوە بۆ ئەو بەڵگانەی کە هەر یەکێکیان دەکرێت هەیان بێت سەبارەت بەو بابەتەی لە بەردەستیاندایە و لەژێر لێکۆڵینەوەدایە. ئەمە واتە، ئەگەر من هەندێک بەڵگەم لا بێت کە تۆ نەتبێت، پێچەوانەکەشی هەر وابێت؛ واتە تۆ هەندێک بەڵگەی ترت لا بن کە من نەمبێت: لەم حاڵەتەدا ئەو دوو سەرەنجامە نەسازاو و ناکۆکەی کە پێی گەیشتووین پەیوەندە بەو بەڵگانەوە کە هەریەکەمان بە شەخسی هەمانن و بەکارمان هێناون بۆ گەیشتن بە سەرەنجامەکامان.\nئەمە یانی مەسەلەکە لەوەی کە تۆ گەیشتوویتەتە ئەو سەرنجامەی کە جیاواز و ناکۆک و نەسازاوە لەگەڵ سەرەنجامەکەی مندا، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بەڵگانەی کە تۆ هەتە و لای من نین، پێچەوانەی ئەمەش ڕاستە، گەیشتن بەو سەرەنجامەی کە من هەمە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بەڵگانە کە من هەمە و تۆ نیتە.\nئەوانەی کە تێزی ‘هاوسەنگی بەها’ پەسەند دەکەن و هەڵگری ئەو تێزەن، لە وەڵامی ئەمەدا دەڵێن: لەم حاڵەتەدا پێویستە هەردوو بەشداربووەکان سەرەنجام و بڕیارەکەیان سڕ بکەن و هەڵسپێرێن هەتا ئەو کاتەی کە وەکو یەک و بە یەکسانی هەموو بەڵگەکانیان دەکەوێتە دەست. دوای بینینی هەموو بەڵگەکان بە یەکسانی لە لایەن هەموو بەشداربووەکانەوە، پێویست دەکات کە بەسەراچوونەوە بکەن لەو سەرەنجام و بڕیارەی کە پێشتر هەیانبووە. ئەمان پێ دادەگرن لەسەر ئەوەی کە هەموو بەشدارێک پێویستە هەمان بەڵگەی لەبەردەستدا بێت، کە لەبەر دەستی ئەوانی تردایە.\nسەرنجی دووەم: لەم حاڵەتەدا، ئەگەر بێتوو من هەموو ئەو بەڵگانەم لەبەردەستدابن کە تۆ هەتن، بەڵام من بەڵگەی تری لەوە زیاتریشم هەبێت لە ئەزموونی تایبەتی خۆمەوە، ئەوا من باشتر دەتوانم بڕیار بدەم، چونکە زانینەکەم لەوەی تۆ زیاترە. لەبەر ئەوە، هیچ پێویست ناکات لەبەر ئەو سەرەنجام و بڕیارەی تۆ پێی گەیشتوویت، من بەسەر سەرەنجام و بڕیاری خۆمدا بچمەوە و گۆڕانکارییان تیادا بکەم.\nسەرنجی سێیەم: زۆر ئاسانە و ڕوودەدات لە پسپۆڕیدا، من و تۆ تەواو هاوتا بین، بەڵام هێشتا هەڵسەنگاندنمان بۆ بەڵگەکان جیاواز بن، هەروەهاش ئەو کواڵەتییە لاوازەی کە تۆ هەتە لە میتۆدی هەڵسەنگاندنەکانتدا مەرج نییە من هەمبێت، پێچەوانەکەشی ڕاستە بۆ هەبوونی کواڵەتیی بەهێز لە لایەن یەکێ لە پسپۆڕە بەشداربووەکان کە مەرج نییە لەوانی تردا هەبێت.\nئەمەش بە گشتی یانی؛ کواڵەتییەکان دەکرێت جیاواز بن، ئەو کواڵەتییەی کە من هەمە لە مێتۆدی هەڵسەنگاندا مەرج نییە تۆ هەتبێت ، ئەو کواڵەتیيەی کە تۆ هەتە مەرج نییە من هەمبێت.\nگەر ئەم سەرنجانە پەسەند بن، ئەوا تەنها یەک بژاردە دەمێنیتەوە، ئەوەی هێشتا دەبێت ئەوە بەهەند وەربگرین کە جارێکی تر بەسەراچوونەوە لە سەرەنجام و بڕیارەکانماندا بکەین، لەسەر ئەو بنەمایەی کە بۆچوونی یەکتر بەهەند وەربگرین.\nدیاریکردنی خەسڵەت و حاڵەت و سروشتی ئەم کارکردنە گرنگ بوون، هەروەکو لە سەرەتادا وتم. لەدوای دیاریکردنی ئەو زەمینەی کە تیایدا هاوتایی پسپۆڕەکان پێناسە دەکرێت، ئینجا پێویست دەکات مەسەلەی کێشەی ناکۆکی و نەسازانی ئەو پسپۆڕە هاوتایانە بێتە سەر باسکردن.\nبەڵام، پێش ئەوەی باسی ئەو سێ ئارگیومەنتانە بکەم کە سەبارەت بە گرفتی نەسازانن، وەکو چارەسەرن، وەکو ڕەخنەش لە چارەسەرەکان دەستنیشان کراون. دەمەوێت سیناریۆیەک باس بکەم و بیکەم بە نموونەی باسکردنی ئەم گرفتە بە گشتی، ئەمە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا ئەوە دەرکەوێت کە ئەو سێ ئارگیومەنتانەی ئاماژەیان پێ دەکەم، چییان لەپێش چاوگرتووە و ناوەڕۆکەکەیان چی دەڵێت سەبارەت بە حاڵەتی نەسازانی هاوتاکان.\nئەم سینارێۆیە وەک نموونەیەک بۆ تێزی ‘هاوسەنگی بەها’، لە حاڵەتی نەسازانی نێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا بەردەوام دەهێنرێتەوە لە فەلسەفەدا، ئەم سیناریۆیە بە ‘ گرفتی مۆنتی هۆڵ’ ناسراوە و بە مەبەستی ڕوونکردنەوەیە و بەم جۆرەیە:\nمۆنتی هۆڵ، بەرنامەیەکی یاری و ڕابواردنە، پێشکەشکاری هەیە و هەر جارە و کەسێک میوانی بەرنامەکەیە. شوێنەکەی هۆڵێکە و لەم هۆڵەدا سێ دەرگا هەن، تەنیا لە پشت یەکێک لەم سێ دەرگایانەوە؛ بڕە پارەیەکی زۆر وەک خەڵات دانراوە بۆ میوانی بەرنامەکە، بەڵام لە پشت دوو دەرگاکەی تردا چۆڵە و هیچی لێ نییە؛ یەک فلسی تیا دەست ناکەوێت. میوانی بەرنامەکە بە ئاگا نییە لەوەی کام لە دەرگاکان بڕە پارەکەی لە پشت دانراوە، نازانێت و بێ ئاگایە لەوەی پارەی خەڵاتەکە لە پشت کام دەرگایەوەیە، بەڵام پێشکەشکارەکە دەزانێت کە لە پشت هەر دەرگایەکەوە چی هەیە.\nپێشکەشکارەکە بەبێ ئەوەی هیچ ئاماژەیەک بکات بۆ هیچ دەرگایەک، لە میوانی بەرنامە دەپرسێت: فەرموو ئازیز ئێستا دەرگایەک هەڵبژێرە و پێم بڵێ کام دەرگایەت هەڵبژاردوە؛ یەکەم؟ دووەم؟ یان، سێیەم؟.\nپاش ئەوەی کە میوانی بەرنامەکە ژمارەی دەرگایەک هەڵدەبژێرێت، با بڵێین دەرگای ژمارە ٢.\nپێشکەشکارەکە پەسەندی دەکات بێ هیچ پرسیار و سەرنجێک، لە هەمان کاتدا پێشکەشکارەکە هەڵدەستێت و بەرەو دەرگاکان دەچێ و یەکێک لەو دوو دەرگایانەی تر دەکاتەوە کە لە لایەن میوانی بەرنامەکەوە هەڵنەبژێراون، با بڵێین دەرگای ژمارە ٣ دەکاتەوە، کە دەیکاتەوە هیچ پارەی خەڵات لە پشت دەرگاکەوە نییە، پشتی دەرگاکە بەتاڵە.\nئێستا ئیتر، بەم کارەی کە پێشکەشکارەکە کردی، تەنیا دوو دەرگا ماوەتەوە کە نەکرابنەوە لە کۆی سێ دەرگاکە؛ دەرگای ژمارە ١ و ئەو دەرگایەش کە میوانەکە هەڵيبژاردووە، کە دەرگای ژمارە ٢وە. لەم حاڵەتەدا ئەگەرەکە(ئیحتیمالەکە) چڕبۆتەوە؛ یەکێک لەو دوو دەرگایانەی کە نەکراونەتەوە، لە پشتییەوە پارەی خەڵاتەکە دانراوە، خەڵاتەکە بڕە پارەیەکی یەکجار زۆرە.\nئینجا پێشکەشکارەکە لە میوانی بەرنامەکە دەپرسێت: ئایا دەتەوێت ژمارەی ئەو دەرگایەی کە یەکەم جار هەڵت بژاردبوو بیگۆڕێت؟ یان هەر دەتەوێت وەک خۆی بێت؟\nئالێرەدایە، کە ئەم سیناریۆیە گرنگيیەکەی دەردەکەوێت سەبارەت بە گرفتی نەسازان لەنێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا؛ هەروەهاش سەبارەت بە تێزی ‘هاوتایی بەها ‘ لەنێوان ئەو بۆچوونانەی کە لە بەها یەکسانەکاندان. جگە لەمانەش گرنگیی گۆڕینی بیروڕا، سەبارەت بە هەر مەسەلەیەک، لەبەر ڕۆشنایی کاریگەری و بۆچوونی ئەوانی تردا دەردەخات.\nچونکە لێرەدا ئەگەر میوانی بەرنامەکە لە سەرەتادا ئەو دەرگایەی هەڵبژاردبێت کە هیچ پارەی لە پشتەوە نیە، ئەوا بە گۆڕینی ڕای خۆی بۆ هەڵبژاردنی دەرگایەکی تر؛ سوودمەند دەبێت و خەڵاتەکە دەباتەوە.\nبەڵام، ئەگەر لە سەرەتادا ئەو دەرگایەی هەڵبژاردبێت کە پارەکەی لە پشتەوەیە و ئێستا ڕای خۆی بگۆڕێت؛ ئەوا ئەو دەرگایەی بۆ دەردەچێت کە هیچی لە پشتەوە نییە و زەرەرمەند دەبێت.\nگەر سەیری ڕێژەی ئیحتیمال و ئەگەر بکەین؛ لە سەرەتای بەرنامەکەدا سێ دەرگا هەبوون و ئەم دەرگایەکی هەڵبژاردبوو لەناویاندا، ئێستا تەنیا دوو دەرگا ماونەتەوە. ئەمە مانای ئەوەیە ئێستا ڕێژەی ئیحتیمالەکە زیاترە سەبارەت بەو دەرگایەی کە هەڵی دەبژێرێت؛ لەبەر کەمبوونەوەی ژمارەی بژاردەکە لە سێ ژمارەوە بۆ دوو، یەکێک لەو دوو دەرگایە پارەکەی لە پشت دانراوە.\nئەم نموونە سیناریۆیە بۆ ئەوە بوو حاڵەتی نەسازانی نێوان پسپۆڕە هاوتاکان ڕوون بکاتەوە، کاتێک کە ڕێژەی ئیحتیمال و ئەگەری ڕاستی و بەهەڵەداچوون؛ لە گۆڕین و نەگۆڕینی سەرەنجامەکەی خۆتدا زیاتر دەبن.\nوەک لە سەرەتای ئەم ناو بەشەدا باسم کرد سێ ئارگیومەنت هەن وەک وەڵام و چارەسەر، بەڵام دواتر لە باسکردنی ئەم ئارگیومەنتانەدا تیشک دەخەمە سەر کەموکوڕییەکان سەبارەت بە گرفتی نەسازان لەنێوان پسپۆڕە هاوتاکاندا.\n تێبینی: ئەمە بەشێکە لە بەشی چوارەمی کتێبی سۆشیال پیستیۆلۆجی\nتێز، لۆژیک، هزر\n← ڕۆژ و شەوی عیسا\nمەرجی سەرەکیی دیالۆگ یەکسانییە →


دکتۆر فاوچی ئاگاهیدەدات بە ئەمەریکاییەکان\nگەورە پسپۆڕی ئەمەریکا بۆ نەخۆشییە درمییەکان ڕایدەگەیەنێت کە لەوانەیە هێشتا ڕەوشە هەرە خراپەکەی پەتای کۆرۆنا نەهاتبێت بە شێوەیەک کە وڵاتەکە دەخاتە سەختییەکی زۆر قورسەوە.\nدکتۆر ئەنتۆنی فاوچی، ئەندامی تیمی بەرەنگاربوونەوەی پەتای کۆرۆنا بوو و ئێستاش جۆو بایدن، سەرۆکی هەڵبژێردراوی ئەمریکا وەک ڕاوێژکار بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆڤید 19 دەستنیشانیکردووە.\nدکتۆر فاوچی دەڵێت "هاوڕای نیگەرانییەکانی سەرۆکی هەڵبژێردراوم کە دەشێت ڕەوشەکە لەم چەند هەفتەیەی داهاتوودا زۆر خراپتر بێت."\nڕۆژی چوارشەممە، بایدن ئاگاهیدا سەبارەت بەوەی "ڕۆژە قورسەکانی بەرەنگاربوونەوەی پەتای کۆرۆنا لە پێشمانن نەک لە دوامانەوە."\nهەر ئەمڕۆش یەکشەممە، دکتۆر جێرمی ئادەمز، بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی ئەمەریکا هاوڕای دکتۆر فاوچی بوو کە ژمارەی توشبووان پاش پشووەکانی کرسمس و سەری ساڵی نوێ زیاتر دەبن.\nگەشتیاری لەم ماوەی پشووانەدا بە شیوەیەکی بەرچاو لە ئەمریکا کەمی کردبوو، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ڕەوشەکەدا هێشتاش هەر زۆر بوو.\nلە کۆتایی مانگی یازدەدا، پاش ڕۆژی سوپاسگوزاری لە ئەمریکا ژمارەی توشبووان بە پەتای کۆرۆنا لە سەرەتای ئەم مانگی 12یەدا زۆر بەرز بووەوە بە ئەندازەیەک ڕۆژانە ژمارەی تووشبووان دەگەیشتە 200 هەزار کەس و ژمارەی گیان لە دەستدانیش لە هەندێک ڕۆژدا زیاتر لە 3 هەزار کەس دەبوو.\nتا ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، نزیکەی 2 ملیۆن کەس لە ئەمەریکادا ڤاکسینی دژە کۆرۆنایان بەکارهێناوە، ئەمەش زۆر کەمترە لەو ژمارەیەی پێشتر بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆک ترامپ پەیمانی دابوو کە تا کۆتایی ئەمساڵ ڤاکسینەکە بگاتە نزیکەی 20 ملیۆن کەس.\nدکتۆر فاوچی دەڵێت ئەم کورتهێنانە شتێکی ئاساییە لە پڕۆژەیەکی گەورەدا بۆ سەرانسەری ئەمریکا.\nلە لێدوانەکانی ئەمڕۆ یەکشەممەیدا بۆ کەناڵی سی ئێن ئێن، دکتۆر فاوچی ئاماژەی بەوەی کردبوو " لە کاتی پڕۆژەیەکی گەورەی ئاوەهادا، سەرەتا بە خاوی دەستپێدەکات و دواتر زۆر گەورەتر دەبێت." هەروەها دڵنیایی داوە کە تا مانگی 4ی داهاتوو هەموو ئەوانەی وەک قۆناغی بەرایی ڤاکسینەکە بەکاردەهێنن و ئەوجاش دەستدەکرێت بە کوتانی تەواوی دانیشتوانی ئەمەریکا بە ڤاکسینی دژە پەتای کۆرۆنا.