نوسەر - فرخ نعمت پور\nناوم فەڕۆخ نێعمەتپوورە و لە شاری بانە لە دایک بووم. یەکەمین نووسینەکانم لە بواری چیرۆک بە زمانی فارسی لە تەمەنی ١۵ ساڵیدا بووە لە ژێر کاریگەریی بەرهەمەکانی ڤیکتۆر هوگۆ کە وەک دەستنووس ماون و وەک بەشێک لە یادگاری ژیان و هەوڵی من بۆ بەنووسەربوون لە ئەرشیڤەکانمدا ماون. هەرچەند یەکجار بە تەمەنێکی کەم دەستم بە خوێندنەوەی هوگۆ کرد و بە گوێرەی پێویست لێم هەڵنەگرتەوە.\nهەمیشە هۆگری توند و تۆڵی خوێندنەوە بووم و لە گەڵیا خەریکی نووسینیش بوومە. لە بیرم دێت هەمیشە دەفتەرچەیەکم لە گیرفاندا بوو و بیر و هەستە کتوپڕییەکانی خۆمم تیا دەنووسینەوە. دواتر بەرەبەرە دەستم دایە نووسینی شیعر و بە تایبەت لە دووای کۆتایی هاتنی شەڕی ئێران و ئێراق و رەخساندنی هەل بۆ ناردنی بابەت بۆ گۆڤاری سروە، بەشێک لە وتار و نووسین و لێکۆڵینەوەکانم لەوێ چاپ کردن. هاوڕێیەتی لەگەڵ شاعیری جوانەمەرگ مارف ئاغایی، هەلێکی زێڕین بوو کە لەم بوارەدا بۆم رەخسا. مارف گرینگییەکی تایبەتی بە نەسر و نێوەڕۆکی بابەتەکانی من دەدا.\nدوواتر بە هەڵکشانی تەمەن ئاستی خوێندنەوەکانم جیددی تر بوون و بەم پێیە زیاتر دەستم دایە نووسین. لە ساڵی ١٣٧١ەوە بەهۆی پەڕیوەبوونم بۆ هەرێمی کوردستان، دەرفەتێکی نوێ رەخسا کە لەوێ نووسینەکانم لە ئاستێکی یەکجار بەربڵاوتردا بڵاوبکەمەوە. لەوێ لە چەندین گۆڤار و رۆژنامەدا بەرپرسایەتیم وەرگرت و بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٨، رۆمانی ‘پەڕەسێلکەکانی کۆچ’م چاپ و بڵاوکردەوە. هەروەها بە دەرکردنی گۆڤاری قەڵەم کە گۆڤاری ئەنجوومەنی قەڵەمی کوردستانی ئێران بوو، گەلێک بابەتی ترم گەیاندە دەستی خۆێنەران. گۆڤارەکانی بیری نوێ، رامان، کاروان و… رۆژنامەکانی رێگای کوردستان و برایەتی و… شوێنی تەراتێنی بابەتە یەک لە دووای یەکەکانم بوون!\nبە دەرچوونم لە هەرێمی کوردستان و کۆچم بەرەو ئۆرووپا کە لە ساڵی ٢٠٠٠ روویدا و کۆتاییەکانی ٢٠٠١ لە دووای ١۵ مانگ ژیانبەسەربردن لە تورکیا، گەیشتمە نۆروێژ، هەلێکی تر بۆ من رەخسا. لەو کاتەوە چالاکییەکانم گڕوتینێکی بەرچاوتریان گرت و هەتا ئیستا توانیوومە دەیان بەرهەم بە تایبەت لە بواری چیرۆک و رۆماندا پێشکەش بە کتێبخانەی کوردی بکەم.\nئیستایش بەردەوامم و بە چەندین کتێبی چاپنەکراوەی دیکەم هەیە کە هیوادارم بەرەبەرە بتوانم بە چایان بگەیەنم. دونیای من بەشێکی یەکجار زۆری لە خوێندنەوە و نووسیندا دەگوزەرێ و لە راستیدا شێوەژیانم پێکدێنن. گەر رۆژێک نەخوێنمەوە و نەنووسم یەکجار غەمگین دەبم و ژیان کتوپڕ ل بەر چاومدا دەبێ بە بیابانێکی بەرەهوتی بێ مانا کە تەنیا لە دووپاتبوونەوەی بۆشی خۆیدا خۆی لەبەر چاوەکانمدا دەنوێنێتەوە.\nیەکێک لە گەورەترین هەلەکانی ژیانی من ئەوە بووە کە بە ناو زۆر کۆمەڵگا و وڵات و کلتوردا تێپوڕیوم و، تیایاندا ژیاوم و ئەمە بووەتە سەرچاوە و هەنبانەبۆرینەیەکی زۆر سەیر بۆ بابەتەکانم. جگە لەهەموو ئەو نەهامەتی و چەرمەسەریانەی کە وەک تاک بەتووشیانەوە بووم و بوونەتە هەوێنی گەلێک پیاچوونەوەی تر بە ژیان لە رێگای نووسینەوە.\n— بەرهەمەکان —-\nپەڕەسێلکەکانی کۆچ — ١٩٩٨\nساڵەکانی خەون — ٢٠١٠\nپێنج سەفەر، وێنەیەک — ٢٠١٣\nباڵندەی بریندار، ماسی سەرسام — ٢٠١۴\nگوناھی گەورە — ٢٠١۵\nچیرۆکی شۆڕش — ٢٠١۶\nخەیاڵاتی بێھودە — ٢٠١٨\nکاتێک ھاشم لە زیندان گەڕایەوە — ٢٠١٩\nماجراهای بابا — (مجموعه داستانهای به هم پیوسته) — ٢٠١٩ — فارسی\nیک روز قبل از عاشورا — ٢٠١٩ — فارسی\nسالهای جنگ — ٢٠١٩ — فارسی\nگێژاو — ٢٠٢٠\nچیرۆکی فەرماندە — ٢٠٢٠\nلەبیرم دێت — ٢٠٢١\nچنین گفت محمد ٢٠٢٢– فارسی\nجنگ و گلهای یاس مادر–٢٠٢٢– فارسی\nئێوارەی شار — ٢٠٠7\nخۆشترین رۆژی دنیا — ٢٠٠٩\nشەوانی بۆن و سەفەر– ٢٠١٢\nلەگەڵ چپەی گەڵاکان — ٢٠١٣\nتەماتەی ئەھرامی سەلاسە — ٢٠١۴\nسێوە گڕاویەکان — ٢٠١۵\nدراکولا و سەفەر بۆ رۆژھەڵات — ٢٠١۶\nپەڵەی لیخن — ٢٠١۶\nسەرۆک — ٢٠١۶\nدەستە کلیل — ٢٠١٨\nنیشتمان بە زمانی با دەدوێ — ٢٠١٨\nرەنگەکان ئەو ساڵانە بەجێمان — ٢٠١٩\nشبی ماهی سیاه کوچولو به خوابم آمد — (داستان برای نوجوانان) — ٢٠١٩ — فارسی\nگوڵەکان و مرۆڤەکان — ٢٠١٩\nپێڵاوەکانم — ٢٠٢٠\nدارستانی داربەڕوو — ٢٠٢٠\nتامی ژیان — ٢٠٢٢\nرەخنەی ئەدەبی / کتێب:\nبۆچی ئەنوسین؟ – ٢٠٢٠\nوەڕگێران / کتێب:\nکاری کرێگرتە و سەرمایە — (کارڵ مارکس، وەرگێڕان لە فارسیەوە) — ١٩٩٩\nگوڵی جاکارندا — Toril Brekke (کۆمەڵە چیرۆک) وەرگێڕان لە نۆرویژیەوە—٢٠٠۵\nفەلسەفە لە مێژودا—Anfinn Stigen (فەلسەفی، وەرگێڕان لە نۆرویژیەوە) — ٢٠٠٩\nئەستێرەکان چیرۆکی عاشقانە دەگێڕنەوە (کۆمەڵە چیرۆک لە ئینگلیزیەوە) — ٢٠١٨\nھیومانیسم و ژینڕوانگە دونیاییەکانی تر (فەلسەفی، وەرگێڕان لە نۆرویژیەوە) — ٢٠١٩\nفەلسەفەی دڵەڕاوکێ — Hans Herlof Grelland –(فەلسەفی)، وەرگێڕان لە نۆرویژیەوە) — ٢٠١٩\nرۆمان چییھ (ئەدەبی، وەرگێڕان لە نۆرویژیەوە) — ٢٠٢٠\nوتووێژ / کتێب\nوتار / کتێب\nشەڕ، ئەخلاق، سەردەمی نوێ\nبراوەی یەکەمین خەڵاتی کتێبی کورد د. ئیبراھیم یونسی رۆمانی (بالەندەی بریندار، ماسی سەرسام) — ۲۰۱۶\nئەندامی دەستەی دامه‌زرێنەری ئەنجومەنی قەڵەمی کوردستانی ئێران.\nFarrokh Nemat poor\nفەڕۆخ نێعمەتپوور نووسەر و رۆژنامەنووس لە ساڵی ١٣۴۴ی ھەتاوی لە شاری بانە، کوردستانی ئێران لە دایکبووە.. خاوەن لیسانسە لە بواری فەلسەفە لە زانکۆی بلیندەرن لە ئۆسلۆ. ئەم نووسەرە لە بواری رۆمان، چیرۆک و وتاری سیاسی و فکری دا چالاکە و گەلێک بەرھەمی لەم بوارانەدا پێشکەش کردووە. ئیستاکە لە وڵاتی نۆروێژ دەژی و بەردەوامە لە کاری نووسین.


لە 20 تەمموز، فەلوجە گەیشتنی یەکەم شەمەندەفەری لە بەغداوە بەخۆوە بینی دوای پێنج ساڵ لە هەڵپەساردنی خزمەتگوزاری شەمەندەفەر لەنێوان ئەو دوو شارە سەرەکیەی عێراقدا. [سەیف ئەحمەد / دیارونا]\nدانیشتوانی ئەنبار پێشوازیده‌كه‌ن لە کردنەوەی وێستگەی شەمەندەفەری فەلوجە دوای پێنج ساڵ لە هەڵپەساردنی هێڵەکە بەهۆی هێرشە تیرۆریستیەکان و تێکشکاندنی هێڵی شەمەندەفەری ئەنباربەدەستی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش).\nئەحمەد دولێمی، ئەندازیارێك کە وێستگەی شەمەندەفەری فەلوجە بەڕێوەدەبات، بە دیارونای وت: "بە هاوکاری کۆمپانیای هێڵی شەمەندەفەری کۆماری عێراق لە بەغدا، وەزارەتی گواستنەوە و کاربەدەستانی حکومی لە ئەنبار، تیمە ئەندازیاری و هونەرییەکانمان توانیویانە نۆژەنکردنەوەی هێڵەکانی شەمەندەفەری نێوان بەغدا و فەلوجە تەواوبکەن و بەشە زیانبەرکەوتوەکانی چاکبکەنەوە."\nوتی: "تەنیا سێ مانگی ویست بۆ نۆژەنکردنەوەی هێڵی فەلوجە و یەکەم گەشتیش لە بەغدای پایتەختەوە بۆ فەلوجە سەرکەوتوو بوو، بەبێ هیچ ئاستەنگێك و ژمارەیەکی زۆر گەشتیار."\nلە 25 تەمموز، وەزارەتی گواستنەوە گەشتی بەخۆڕایی بۆ ماوەی سێ رۆژ راگەیاند بۆ ئەو كه‌سانه‌ی هاتوچۆده‌كه‌ن لەنێوان بەغدا و فەلوجەدا لە هەوڵێکدا بۆ "خزمەتکردنی خەڵکی باشی فەلوجە"، وەك لە بەیاننامەیەکدا هاتبوو.\nلەم چەند مانگەی داهاتوودا ئەنبار وێستگەکانی شەمەندەفەر لە تەواوی پارێزگاکەدا دەخاتەوەگەڕ بۆ دەستپێکردنەوەی گواستنەوەی نه‌فه‌ر و بار لەنێوان شارەکانی عێراقدا دوای ئەوەی لەدەست داعش رزگارکران. [سەیف ئەحمەد / دیارونا]\nشەمەندەفەری نێوان فەلوجە و بەغدا خزمەتگوزارییەکی ئاستی باڵای تێدایە، وەك ئامێری فێنککەرەوەی ئەلیکترۆنی لە فارگۆنەکاندا و شوێنی نوستن و چێشتخانەش. [سەیف ئەحمەد / دیارونا]\nدولێمی وتی: "پێنج ساڵ ماوەیەکی درێژە بۆوەستانی خزمەتگوزاریی شەمەندەفەر کە لە ئەنجامی تێکشکاندنی وێستگە و هێڵەکانی شەمەندەفەر بوو لەلایەن داعشەوە،" بەڵام ئێستا هەموو خزمەتگوزارییەکان خراونەتەوەگەڕ لە ئەنبار.\nبه‌رفراوانکردنی خزمەتگوزاری شەمەندەفەر\nئەندازیارێك لە بەشی چاککردنەوەی وێستگەی شەمەندەفەری رەمادی، عیماد محەمەدی، وتی چەند رۆژێك دوای دەستپێکردنەوەی خزمەتگوزاری شەمەندەفەر لەنێوان بەغدا و فەلوجەدا، یەکەم گەشتی شەمەندەفەر لە بەغداوە بۆ رەمادی دەستپێکرد.\nمحەمەدی بە دیارونای وت: "بنیاتنانەوە و نۆژەنکردنەوەی هێڵەکانی شەمەندەفەر ماوەیەکە بەردەوامە بەجۆرێك دوا وادەی تەواوبوون لە دوو مانگی داهاتوودایە."\nوتی: "پلانی بەردەستی دەزگاکانی حکومەت کردنەوەی هێڵی گواستنەوەی شەمەندەفەرە لە بەغداوە بۆ عەکاشات و قائیم و حەدیسە لە خۆرئاوای ئەنبار لە کۆتایی ئەمساڵدا."\nوتیشی: "بەڕێوبەرێتی شەمەندەفەری فەلوجە نرخی تکت و وادەی گەشتی شەمەندەفەری نێوان فەلوجە و بەغدای دیاریکردووە." هه‌روه‌ها وتی "نرخەکان زۆر شیاون کە 2,000 دیناره (1.70 دۆلار) بۆ هەر گەشتیارێك و 3,000 دینار (2.50 دۆلار) بۆ گەشتیارانی به‌شی بیزنس"، بەجۆرێك رۆژانە دوو شەمەندەفەر لەنێوان دوو شارەکەدا دێن و دەچن.\nعەمید حسێن تەمیمی لە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنبار وتی: "دۆخی سەقامگیریی ئەمنی لە شارەکانی ئەنبار و تەرکیزی حکومەتی خۆجێی و ناوەندی لەسەر بنیاتنانەوە و نۆژنەکردنەوەی ژێرخان بەشێوەیەکی بەرچاو كۆمه‌كی گەڕاندنەوەی خێرای خزمەتگوزارییەکانی کردووە لە پارێزگاکە."\nتەمیمی بە دیارونای وت: "هێزە ئەمنیەکان توانیویانە بەتەواوی هێڵی شەمەندەفەری نێوان فەلوجە و بەغدا ئه‌مینبکەن کە بەنێو کەرمە و ئەبوغرێبدا تێده‌په‌ڕێت بۆ وێستگەی نێودەوڵەتی عەلاوی لە بەغدا."\nوتی ئەمە ئامانجی دابینکردنی ئەمنیەتە بۆ نه‌فه‌ره‌كان و بارەکانیان.\nسەرۆکی ئەنجومەنی شارەوانی فەلوجە تالیب حەسناوی وتی: "شەمەندەفەری فەلوجە گەشتیار و شمەك بەشێوەی رۆژانە دەگوازێتەوە بە نرخێکی شیاو."\nوتی: "ئەمەش کات و وزە دەگەڕێنێتەوە و قەرەباڵغی رێگەکان ناهێڵێت." ئاماژەشیکرد بەوەی کار بەردەوامە تا بەمزوانە وێستگەکانی نەساف و حەلابسە لە خۆرئاوای فەلوجە بکرێنەوە.\nسەرکەوتن بەسەر تیرۆریستاندا\nسارە سەعید، 29 ساڵ، دانیشتوویه‌كی فەلوجە کە بەمدواییانە گەشتێکی شەمەندەفەری کردووه، وتی: "دەستپێکردنەوەی شەمەندەفەری فەلوجە سەرکەوتنێکی دیکەیە بەسەر تیرۆریستاندا، کە نادادپەروەری، کوشتار، خوێنڕێژی و رسواکردنیان بۆ ئەنبارییەکان دەویست."\nناوبراو بە دیارونای وت ئەنبارییەکان "پشتیان بەخۆیان بەست بە گەڕاندنەوەی خزمەتگوزارییەکان لەنێویاندا هێڵی شەمەندەفەر".\nوتی: "گەشتی شەمەندەفەر لە فەلوجەوە بۆ بەغدا نزیکەی 55 خولەکە و تاڕادەیەك خێرایە و دڵخۆشبووین بە خزمەتگوزارییەکان، له‌وانه شاشەیه‌كی تەلەفزیۆنی گەورە و توانیمان دیمەنی جوان لە پەنجەرەکانەوە ببینین کە شەمەندەفەرەکە تێدەپەڕی."\nدانیشتوویه‌كی تری فەلوجە، ئەکرەم جەلال، 38 ساڵ، وتی بەهیوایە خزمەتگوزاریی شەمەندەفەر بەردەوام به‌رفراوانتر ببێت.\nبە دیارونای وت: "رۆژی دوو گەشت بەپێی پێویست نیە بەهۆی ژمارەی زۆری گەشتیاران و داخوازییه‌كان بۆ گەشتی شەوانه و بارهه‌ڵگری گەورەتر تا خاوەنکاران بتوانن شمەکەکانیان بگوازنەوە."\nوتی: "تەنیا کاتێك دڵخۆش دەبین کە هەموو وێستگەکانی نێو ئەنبار خرابنەوەگەڕ لەگەڵ نۆژەنکردنەوەی پرد و رێگەکان تا دڵنیابین لە حه‌وانه‌وه‌ی گەشتیاران و کەمکردنەوەی ئەو کات و وزەیەی گەشتی ئۆتۆمبیل دەیخوازێت لەسەر رێگە کۆنەکان."


ریفراندۆم وەک ئامرازێکی لاواز\nڕێ و شوێن، ئامراز، نەخشەو پلان، دیاریکردنی بەدیل، تەکتیکی گونجاو بۆ گەیشتن بە ئامانج پێکەوە گوزارشت لە ستراتیج دەکەن. سەرچاوەکانی بواری ستراتیج ئاماژە بەوە دەکەن؛ پرۆسەی ئامانج و ئامراز لە ڕێگەی پلاندانانەوە، وا دەخوازێت کە ڕەگەزێکی دیکە هەیە نابێت نادیدە بگیرێت، ئەویش ڕەگەزی (توانا)یە بۆ بەکارهێنانی ئامرازو هۆکارەکان لەپێناو گەیشتن بە ئامانج. ئەو توانایانەش پێویستی بە هونەر و لێهاتویی هەیە. واتە کاری ستراتیجی بۆ ئەوەی ئامانجدار و کاریگەر، سەرکەوتوو بەهێزبێت، دەبێت هونەری بەکارهێنانی ئامراز و تواناکانی بەردەست لە خۆ بگرێت، لەپێناو پێکانی ئامانجەکان.\nلەو چوارچێوەو پرۆسە ستراتیجەییەدا کە "دەوڵەتی کوردی" وەک ئامانجە باڵاکە خۆی دەردەخات، باقی ڕێ و شوێن، میکانیزم و ئامرازەکان، هونەر و تواناکان، نەخشەو تاکتیکەکان کەم ڕون و ناتەواون و "ریفراندۆم"یش دەبێتە یەکێک لە ئامرازە لاوازەکان بۆ گەیشتن بە ئامانجەکەو هیچی تر.\nئەو ریفراندۆمەی کە بڕیارە لە ٢٥ی ٩ی ٢٠١٧ لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەبچێت، لەبنەڕەتدا ئامرازێکی بەهێز نیە بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی، ئەویش بە دوو بەڵگە؛\nبەڵگەی یەکەم: لە کۆی (١٠٧) ڕیفراندۆم کە لە ماوەی زیاتر لە سەدەو نیوێکە لە جیهاندا ئەنجام دراوە (٣٣) پرۆسەیان بە ئامانجی خۆیان گەیشتوون، هەرچەندە (٥٢) پرۆسەشیان دەنگی زۆرینەی "بەڵێ"یان بەدەستهێناوە. لەگەڵ ئەوەشدا بەشێک لەو (٣٣) پرۆسەیە هەوڵبووە بۆ دەرچون لە ژێر دەسەڵاتی کۆڵۆنیاڵ یان هەڵوەشانەوەی دەوڵەت و یەکێتی و...هتد. لێرەدا ئاماژە بە چەند نمونەیەک لەو پرۆسە سەرکەوتووانە دەدەین لەوانە کە بەشێک لە وڵاتان بە ریفراندۆم سەربەخۆییان بەدەستهێناوە؛ لیبریا لە کۆڵۆنیاڵی ئه‌مریکی، میریلاند لە کۆڵۆنیاڵی میریلاند، نه‌رویج لە سویدو نه‌رویج، که‌مبۆدیاو غینیاو جه‌زائیرو کۆمۆرۆس‌و جيبۆتی لە فەرەنسا، مەنگۆلیا لە چین، مالطاو به‌حره‌ين لە شانشینی یه‌کگرتوو،ئه‌رمینیاو ئازه‌ربایجان‌و ئه‌ستۆنیاو جۆرجیاو لاتڤیاو لیتوانیاو ئۆکرانیاو تورکمانستان‌و ئۆزباکستان لە یەکێتی سۆڤییەت، کۆسۆڤۆو مه‌کدۆنیاو بۆسنه‌و هه‌رسک لە يوغوسلافيا... هتد. ئەگەر سەرنج لەم نمونانە بدەین دەردەکەوێت کە ئەم دەوڵەتانە زیاتر لەوەی کە سەرکەوتنی ریفراندۆم ئامرازێکی بەهێزبووبێت بۆ جیابوونەوە، زەمینەیان گونجاوتر بووە بۆ سەربەخۆیی.\nبەڵگەی دووەم: لەئێستادا جیهان لەڕووی جوگرافییەوە دابەشبووە بەسەر نزیکەی (٢٠٠) دەوڵەت کە (١٩٣) دەوڵەتیان بەفەرمی ئەندامن لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، دیاریکردنی سنوری ئەم دەوڵەتانە هێندەی دەرەنجامی و ململانێی قورس‌و هەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆرییەت‌و یەکێتییە گەورەکان و دەرەنجامی جەنگە ئاینی و سیاسییەکانن زۆر کەمتر بەرهەمی پرۆسەی ئاشتیانەو دیموکراتیانەن (مەبەست پرۆسەیەکی وەک ڕیفراندۆمە)، ئەو دابەشبوونەی کوردیش بەسەر چەند دەوڵەتێکدا بەشێکن لەو حاڵەتانەی جەنگ سەپاندوویەتی. لێرەدا مەبەستم ئەوە نیە کە بڵێم تەنها بە جەنگ دەتوانین سەربەخۆیی بەدەست بهێنین، بەڵام مەبەستم ئەوەیە کە تەنها بەنجامدانی ڕیفراندۆمێک ناگەینە ئامانجەکە. چونکە ئەبێ ئەوەمان بیربێت کە ئێمەش بەشێکین لەناو گشتێکدا کە سنورەکانی جەنگ کێشاونیەتی!. بۆیە دەتوانین بڵێن دەکرێت ئەو ئامرازەش بەکارنەهێنین و بگەیەنە ئامانجەکە، ڕونتر بڵێین بەبێ ڕیفراندۆمیش دەکرێت سەربەخۆیی بەدیبێت.\nئەنجامدانی ریفراندۆم بەشە گەورەکەی پاساوێکی دەرەکییە بۆ ئەوەی خواستی خۆمان پیشانی دنیای دەرەوەو دەوڵەتی عێراق بدەین کە دەمانەوێ لە داهاتوودا ئەویش ببێت بە بەشێک لەو دنیا دەرەکییە، هەر بۆیە ئەو بەڵگانەی هێنرانەوە زیاتر سیمایەکی دەرەکی و نێودەوڵەتیان هەبوو، هەردوو بەڵگەکەش بەسن بۆ ئەوەی کە بتوانین بڵێن بەکارهێنانی ئامرازێکی وەک ڕیفراندۆم بەس نییە بۆ ئەوەی ببینە خاوەن قەوارەو سنورێکی تایبەتی خۆمان.\nبەشە بچوکەکەی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم ناوخۆییە، تەنها پرۆسەیەکی شەرعییەو بۆ ئەوەی بزانرێت ڕای گەل چیە لە بارەوە؟، بەڵام بەداخەوە، دەسەڵاتدارانی سیاسی ئێمە پێدەچێت پێچەوانە لە فەلسەفەی پرۆسەکە گەیشتبن، چونکە پێش خۆمان هەموو دنیا دەزانێت ئێمە وەکو گەل چیمان دەوێت، بەڵام سەرکردایەتی سیاسی کورد دەڵێن پرۆسەکە بۆسەربەخۆیی نیە!، جاری واش هەیە دەڵێن بۆ زانینی رای گەلە!.\nکەواتە ئێمە لە دوو ڕووەوە پێویستە کارێک بەکەین کە نەمانکردووە، جارێک لە ڕووی ناوخۆوە زەمینەسازی بۆ سەربەخۆیی بکرێت، جارێکیش لە دەرەوە ڕێگەی بۆخۆش بکرێت.\nلە ڕووی ناوخۆییەوە دەبێت لەسەر چەند ئاستێک هەنگاو بنرێت؛\n1. لەسەر ئاستی سیاسی، ئاشته‌وایی نیشتیمانی له نێوان سه‌رجه‌م لایه‌نه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ڕابگه‌یه‌نرێت. لایه‌نه سیاسییه‌کان بگه‌نه ڕێککه‌وتن و تێگه‌یشتنی هاوبه‌ش سه‌باره‌ت به پرسه ستراتیجی و نیشتیمانییه‌کان. ئاماده‌کردنی دەستورێکی نوسراو، کە مافی هه‌موانی تێدا پارێزراوبێت. به‌دامه‌زراوه‌كردنی په‌یوه‌ندییه سیاسییه‌کان. بونیادنانی سیستمێكی حوكمڕانیی ڕو‌ون و ته‌ندروست.\n2. لەسەر ئاستی یاسایی، چه‌سپاندنی سه‌روه‌ری یاسا. پێداچونه‌وه به‌و یاسانه‌ی ڕه‌هه‌ندی نیشتیمانیان هه‌یه. دامه‌زراندنی دادگای نیشتمانی، چالاککردنی ده‌زگا یاساییه‌کان و پاراستنیان له ده‌ستێوه‌ردان.\n3. لەسەر ئاستی ئابوریی، بونیادنانی ژێرخانێکی ئابوری پته‌و و سەربەخۆ. گرنگیدان بە که‌رته‌کانی وەبەرهێنانی كشتوكاڵی، پیشەسازی، بازرگانی و گه‌شتاری. به نیشتیمانی کردنی دامه‌زراوه ئابووریی‌و داراییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان.\n4. لەسەر ئاستی جوگرافیی، گەڕانەوەی کەرکوک و خانەقین و شەنگار و ناوچە دابڕاوەکانی تر بۆ سەر خاکی هەرێم بە فعلی. دەستنیشانكردنی سنوری جوگرافیی هەرێمی كوردستان.\n5. لەسەر ئاستی سەربازیی، به پیشه‌ییکردن و نیشتمانیکردنی هێزه‌کانی پێشمه‌رگه. یه‌کخستنی هێزه‌کانی پۆلیس، ئاساییش، ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كان و به‌نیشتیمانی کردنیان.\n6. لەسەر ئاستی کارگێڕیی, چەسپاندنی لامەرکەزی ئیداری. گرنگیدان بە ڕه‌گه‌زه‌کانی دیموكراسی لەسەر بنەمای چەسپاندنی سەربەخۆی و هاوسه‌نگی دەسەڵاتەكان. دامەزراوەییكردنی سیستمی حوكمرانی هەرێم، دورخستنەوەو پەراوێزخستنی دەست و فەرمانەكانی حیزب لە بریارەكانی حكومەت. ئەنجامدانی ئاماری ورد و بێگه‌رد له سه‌رجه‌م بواره‌کاندا.\n7. لەسەر ئاستی کۆمه‌ڵایه‌تی و ڕۆشنبیری، گه‌راندنه‌وه‌ی متمانه‌ی هاوڵاتیان به ده‌سه‌ڵاتی سیاسی. ئاشتی کۆمەڵایەتیی لەنێوان چین و توێژو ناوچە جیاوازەکاندا بهێنرێته کایه‌وه. ئازادکردنی کۆمەڵگای مەدەنیی. دامه‌زراندنی میدیای نیشتمانی....هتد\nلەڕووی دەرەکیشەوە دەبێت زەمینەخۆشبکرێت بۆ گەیشتن بە ئامانجە سەرەکییەکە، نەک بە جۆرێک هەموان بە ڕون و ئاشکرا ئەوەت پێ ڕەوا نەبینن کە یەکێک لە ئامرازەکان بەکاربهێنیت، کە لە کاتێکدا خۆت ئەوەت ڕاگەیاندووە کە بەکارهێنانی ئەم ئامرازە دەستبەجێ سەربەخۆیی بە دوادا نایەت دەبێت؛\nلەسەر ئاستی دیبلوماسی و پەیوەندییە دەرەکییەکانەوە کار بکرێت بۆ؛\n1.به‌نیشتیمانی کردنی په‌یوه‌ندییه ده‌ره‌کییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان ده‌بێت کاری له پێشینه بێت، له به‌ر‌ژه‌وه‌ندی فراوانی هه‌رێمی کوردستان به‌کاربێت و نه‌بێته ئامرازێک به‌ده‌ست لایه‌ن یان چه‌ند لایه‌نێکی سیاسی به‌رژه‌وه‌ندی خۆیانی تێدا به‌ده‌ستبهێنن، چونکه حكومەتی هەرێم نەیتوانیوە پەیوەندیەكانی لەگەڵ دەرەوەدا بقۆزێتەوە بۆ بەرەو پێش بردنی كەیسی سەربەخۆیی كورد و بەدەستهێنانی پشتیوانی وپشتگیری وڵاتانی جیهانی.\n2.لۆبیکردن بۆ په‌یداكردنی پشتگیری نێوده‌وڵه‌تیی ڕون و ڕاشکاو بۆ ده‌وڵه‌تی کوردی.\n3.حکومه‌تی نێوه‌ندی به‌و قه‌ناعه‌ته بگه‌یه‌نرێت و که جیابونه‌وه‌ی هه‌رێم بۆ هه‌موان باشه و هه‌رێمی کورستان له داهاتوودا نابێته مه‌ترسی بۆ سه‌ر عێراق، به‌ڵکو ده‌بێته دۆست و دراوسێکی باش له ئاینده‌دا.\n4.گه‌یاندنی په‌یامی دۆستانه‌ی هه‌رێم و قه‌ناعه‌ت پێکردنی وڵاتانی دنیا و له‌پێش هه‌موانه‌وه وڵاتانی دراوسێ که هه‌رێمی کوردستان هه‌ڕه‌شه‌نابێت بۆ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی هیچ ده‌وڵه‌تێک به‌ڵکو هه‌وێنی ئاشتی ده‌بێت له ناوچه‌که‌دا.\nکەواتە هەموو ئەو چاکسازی و هەوڵانەی ئاماژمان پێدا، چ لەسەر ئاستی ناوخۆو چ لەسەر ئاستی دەرەوە دەکرێت وەک ئامراز لێیان بڕوانین، کە لە هەندێک و بگرە زۆرێکیان لە ئامرازێکی وەک ڕیفراندۆم گرنگترو بەبایەخترن، کە هەموویان پێکەوە ئەو توانایە دەبەخشن کە پێویستە بەگەیشتن بە ئامانج لەبەرچاو بگیرێن، زیاتر لەوەش بەشێکیان دەچنە خانەی ئەو پلان و تەکتیک و بەدیل و هونەرو کارامەیی‌یەی لە سەرەتاوە ئاماژەمان بۆ کرد کە پێویستە بەردەستبن.\nئەگەر هەموو ئەوانە پێکەوە کۆببنەوە ئەوجا دەتوانیت ئامرازێکی لاوەکی وەک ڕیفراندۆمیش پشتگوێ بخەیت، کە ڕەنگە لە ئێستادا ئەم پرۆسەیە زیان بگەیەنێت تا ئەوەی سودی هەبێت و هەروەک چۆن هەنوکە هەر دەوڵەتە بەجیاو بەجۆرێک دژایەتی خۆی بۆ ڕادەگەیەنێت.


نه‌به‌ز محه‌مه‌د عه‌لی باس له وه‌رزشیکی که‌م ناو ده‌کات – Knwe.org\nسەرەکی » وەرزش » نه‌به‌ز محه‌مه‌د عه‌لی باس له وه‌رزشیکی که‌م ناو ده‌کات\nنه‌به‌ز محه‌مه‌د عه‌لی باس له وه‌رزشیکی که‌م ناو ده‌کات\nیاری گۆڵ بۆڵ یارییه‌که وه‌رزشکاران و وه‌رزشدۆستان زانیارییان له‌سه‌ری که‌مه، وه‌رزشێکی تایبه‌ت به وه‌رزشکارانی خاوه پێداویستی تایبه‌ته.\nئێستا تیپێکی زۆر باش و به‌هێزی ئه‌م یارییه له سلێمانی هه‌یه، خاوه‌نی چه‌ندین ئه‌نجامی زۆر باشه له‌سه‌ر ئاستی کوردستان و عیراق و تانانه‌ت ده‌ره‌وه‌ی عیراقیش.\nستادیۆم بۆ به‌سه‌ر کردنه‌وه‌ی ئه‌م تیپه‌و بۆ ئاشنا کردنی خوێنه‌رانی خۆی ئه‌م دیداره‌ی له‌گه‌ڵ نه‌به‌ز محه‌ممه‌د عه‌لی راهێنه‌ری تیپه‌که ئه‌نجامداو ئه‌ویش وه‌ڵامی چه‌ندین پرسیاری ئێمه‌ی له‌سه‌ر وه‌رزشه‌که‌و تیپه‌که‌و خۆی داینه‌وه.\n*به کورتی یاری گۆڵ بۆڵ چییه؟\n-گۆڵ بۆڵ یارییەکی تایبەتە بە نابینایان، لە یاریگای بالەدا ئەنجام دەدرێت، یاریگاکه‌ی درێژی 18 مەتر و پانی 9مەترە.\nیاریگاکە کراوە بە سێ بەشی سێ مەترییه‌وه، 3مەتری پێش گۆڵ پێی دەوترێت ناوچەی بەرگری، دواتر 3 مەتری دووەم پێی دەوترێت ناوچەی هێرشبەر، پاشان 3 مەتری دواتر پێی دەوترێت ناوچەی بێلایەن.\nدوو گۆڵ لە کۆتایی هەر هێڵێک دادەنرێت کە درێژی 9 مەترە و بەرزی گۆڵەکە یەک مەتر و نیو دەبێت و بەتۆڕێک داپۆشراوه، هەر تیپە و 6 یاریزانی هەیە و 3 یاریزان یاری دەکات و 3 یاریزان یەدەک دەبێت، ژمارەی یاریزانەکان لەسەر سنگ و له سه‌ر پشتیان دەنوسرێت، دەبێت لە ژمارە 1 بۆ 9 دیاری بکرێت، واتە ئەم یاریە ژمارە 10 –ی نییە .\n*تایبه‌تمه‌ندی تۆپی ئه‌م یارییه چییه؟\n-تۆپەکە دەبێت لاستیک یان مەتات بێت، چێوەی تۆپەکە 76 سم، کێشی تۆپەکە 1250 گرام دەبێت، 8 کون لە دەوری تۆپەکەدایە 4 لەسەرە و 4 لە خوارەوە ،لەناو تۆپەکە 4 زەنگوڵەی هه‌ن کە یاریزانەکان به بیستنی ده‌نگی زەنگۆڵەکان دەزانن ئاڕاستەی تۆپەکە بەرەو کوێیە و بۆ کوێ دەڕۆات.\n*ئه‌م یارییه چه‌ند ناوبژیوانی هه‌یه؟\n* 11 ناوبژیوان یاری گۆڵ بۆڵ بۆ نابینایان بەڕێوە دەبەن، یاسا و ڕێسای ئەم یاریە تایبەتمەندی خۆی هەیە و زۆر جیاوازە، لەوانە پێش یاری بە 30 ده‌قیقه دەبێت هەردوو ڕاهێنەر لەشوێنی تایبەت لەدەرەوەی یاریگا قورعە بۆ یاریەکە بکەن، هەر ڕاهێنەرێک ئامادە نەبێت پەنالتی لەسەر تۆمار دەکرێت.\nهەر گێمێکی یارییه‌که 10 ده‌قیقه‌یه، کە تۆپ چووە دەرەوە کات دەوەستێت، پشووی نێوان هەردوو گێم 5 ده‌قیقه‌یه.\n*ئه‌م یارییه له که‌یه‌وه له کوردستان هاتۆته ئاراوه؟\n-لەساڵی 2010 –ه وە ئەم یارییە لە کوردستان سه‌ری هه‌ڵداوه، ئێستا لە سلێمانی تەنها یەک تیپ هەیە و تایبەتە بە یانەی وەرزشی ڕۆژ بۆ خاوەن پێداویستی تایبەت.\n*تایبه‌تمه‌ندی یاریزانانی ئه‌م یارییه چین؟\n-ئەو یاریزانانەی کە ئەم یاریە دەکەن دەبێت پۆلێن کرابن و لەلایەن لیژنەی پزیشکی تایبەت پشکنینیان بۆ بکرێت، بە 3 جۆر دیاری دەکرێن، B1 B2 B3.\n*تیپه‌که‌تان به‌شداری چه‌ند پاڵه‌وانێتی کوردستان و ده‌ره‌وه‌ی کوردستانی کردووه؟\n– به‌شداریی چەندین پاڵەوانێتی لە کوردستان و ناو شاره‌کانی سلێمانی و هه‌ولێرو دهۆکمان کردووه، جگه له‌وه‌ش بەشداری چەندین پاڵەوانێتیمان له‌ده‌ره‌وه‌ی عیراق کردووە، لەوانه له ئێران و ئیمارات و ئەنجامی بەرچاومان هەبووە.\nلە سلێمانیش پاڵەوانێتییکی گرنگ بە بەشداری هه‌ڵبژارده‌ی ئیماڕات ئەنجامدرا و پلەی دووەمان بەدەست هێنا.\nدواپاڵەوانێتیش هەفتەی پێشوو لەسلێمانی ئەنجامدرا بە بەشداری تیپەکانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەولێر و دهۆک، وە توانیمان نازناوی پاڵه‌وان و پلەی یەکەم دەستەبەر بکەین و نوێنەرایەتی کوردستان بکەین بۆ پاڵەوانێتی عێراق کە بڕیارە مانگی حوزه‌یرانی ئاینده لە بەغدا بەڕێوە بچێت.\n*خۆت وه‌ک شاره‌زایه‌ک له‌م یارییه‌دا چۆن و که‌ی تێکه‌ڵاوی تیپه‌که بوویت؟\n-من پێشتر ڕاهێنەری تیپی نابیستان بووم لە یاری تۆپی پێیداو له یاریگای گەورەدا، هەڵبژاڕدەی گۆڵ بۆڵی عێراق کامپێکی مەشق و ڕاهێنانیان لەسلێمانی هەبوو، داوایان لێکردم کە یاوەری تیپەکە بکەم و زانیاری تەواو سەبارەت بە یاریەکە وەربگرم.\nپاشان بەشداری خوولی ڕاهێنان و ناوبژیوانیم کرد لە بەغدای پایتەخت توانیم سەرکەوتووانە ئاستی زۆر باش بەدەست بێنم، لە خولی ڕاهێنان یەکەم بووم، لە خولی ناوبژیوانیشدا بە پلەی باش ده‌رچوم.\nدواتر لە سلێمانی تیپێکم دروست کرد، هەروەها ڕاهێنەری تیپی کچانیش بووم لە یانەی ڕۆژ.\n*بڕوانامه‌ی ترت هه‌یه؟\nله ئاستی نێو ده‌وڵه‌تیدا به‌شداری خولێکی راهێنانم له هه‌ولێرکردو بە پلەی یەکەم ده‌رچووم، ئێستاش بەردەوامم لەکاری ڕاهێنەری لە تیپی یانەی ڕۆژ و هەڵبژاردەی کوردستان.\n*دوا قسه‌ت چییه؟\n-هیوادارم بەرپرسان ئاوڕێک لە وەرزشکاران و یاریزانانی خاوەن پێداویستی تایبەت و نابینایان بدەنەوە و بە چاوی بەزەیی سەیریان نەکەن.\nمیسی بۆ جاری شه‌شه‌م پێڵاوی زێڕینی برده‌وه\nرامۆس ئاره‌زوی رۆیشتنی له ریاڵ مه‌درید هه‌یه\nداهاتی یاری كۆتایی چامپیۆنس لیگ 123 ملیۆن یۆرۆ ده‌بێت\nكیڤن دۆرانت له یه‌كه‌م یاری كۆتایی ئێن بی ئه‌ی به‌شداری ناكات\nتیپی گۆڵدن سته‌یتی پاڵه‌وانی وه‌رزی رابردووی خولی باسكه‌ی ئه‌مریكا رایگه‌یاند ...


بەھرۆز گەڵاڵی بۆ سپی میدیا: گەر ریفراندۆم دوانەخرێت، دەبێت کورد خۆی بۆ شەڕی کۆڵانەو کۆڵان ئامادە بکات\nبەھرۆز گەڵاڵی کادیری پێشکەوتووی یەکێتی نیشتمانی کوردستان چەندان ساڵە نوێنەرایەتی حیزبەکەی دەکات لە کۆماری ئیسلامی ئێران و تورکیا، ئەو ئەزموونێکی باشی ھەیە لەگەڵ سیاسیەکانی ئەو دوو وڵاتەو، دەزانێت ھەڵوێستی ئەو دوو وڵاتەو بەتایبەتی حکومەتی تورکیا چییە لەسەر کێشەکانی ناوچەکەو کورد بە گشتی و ھەرێمی کوردستانیش بەتایبەتی.\nماڵپەڕی سپی، ئەم چاوپێکەوتنەی لەگەڵدا ساز کردووە، ئەویش زۆر بەڕاشکاوانە ئەو مەترسیە گەورانە ئاشکرا دەکات کە لەئەنجامی ریفراندۆمدا رووبەرووی ھەرێم دەبێتەوە، بەتایبەتی ھەڵوێستی حکومەتی تورکیا، لەوانە سنور داخستن و رێگاگرتن لەھاتن و چوونی فڕۆکە بۆ فرۆکەخانەکانی ھەرێم، تا دەگاتە راوەستانی ناردنی نەوت بەڕێگای بۆری نەوتی کوردستان بۆ بەندەرەکانی تورکیا. ئەمە دەقی چاوپێکەوتنەکەیە:\nسپی: بەرێزت چەند ساڵێکە بەرپرسی پەیوەندیەکانی یەکێتی لە تورکیا، راڤەی تۆ چییە بۆ ھەڵوێستی حکومەتی تورکیا لەسەر ریفراندۆمی ھەرێمی کوردستان؟\nبەھرۆز گەڵاڵی: ئەوەندەی بەندە ئاگاداربم تورکیا نیگەرانە لەو بریارەی کە جەنابی بارزانی و ھەندێ لە حیزبەکان لە ھەرێم دەربارەی دیاریکردنی ڕۆژی ئەنجامدانی ریفراندۆم داویانە و بەبڕیارێکی تاکلایەنە و دیراسەنەکراوی دەزانن. دڵنیاشم لەوەی کە تورکیا لەدژی ئەنجامدانی ریفراندۆمەکەیە و چەندی بابەتەکە زیاتر لە جدییەت نزیکبێتەوە، حکومەتی تورکیا دوای جەژن، رونتر و راشکاوانەتر ھەڵویستی حکومەت و دەوڵەتی خۆیان رابگەیەنن و ھەتا ئەگەری زۆر ھەیە، رەنگە داوەتی بارزانیش بکەن بۆ تورکیا بۆ قسەکردن لەسەر ئەو بابەتە.\nسپی: لەو باوەڕەدایت ھەندێک ناوەندی حکومەتی تورکیا بەو ئاراستەیە کاربکەن کە ھەرێمی کوردستان وەک ئەزمونی قوبرس دابەشبکەن و بەشێک لەھەرێم ھان بدەن بەناوی ریفراندۆمەوە جیاببنەوەو دواتر بچنە سەر دەوڵەتی تورکیا؟\nبەھرۆز گەڵاڵی: نەخێر لەو باوەڕەدانیم و پێشموانیە لە ئەجێندا و بەرنامەی دەوڵەت و حکومەتی ئێستای تورکیادا بابەتی لەم شێوە یە لە رۆژەڤیاندا ھەبێت.\nسپی: ئەگەر تورکیا دژی ریفراندۆم بوو، ھەرێمیش سەرکەشی کردو ئەنجامی دا، پێشبینی چی دەکەیت لەمەڕ ئەو رێوشوێنانەی تورکیا دژی کورد دەیگرێتە بەر؟\nبەھرۆز گەڵاڵی: بارتی تاکلایەنە، بڕیاری خۆی داوە و ھەندێ لە لایەنەکانی تریشی کۆکردۆتەوە و بەبێ کاراکردنەوەی پەرلەمان رۆژی ئەنجامدانی ریفەراندۆمی دیاریکردووە. بەبێ ئەوەی ھیچ ئەرزییەتێکی سیاسی و دیپلۆماسی و یاسایی و ئابوری و ئیداری و ماڵییان بۆ ئامادە کردبێت. بە تورکیایان وتوە ریفراندۆم بۆ دروستکردنی دەوڵەتی کوردستان و جیابونەوە لە عێراق و گەڕانەوەی کەرکوک و شوێنە جێ ناکۆکان نییە. بە ڵکو بۆ ئەوەی وەک کارتێک بۆ گفتوگۆ لە بەرانبەر بەغدا بەکاری بێنین. باشە گەر بۆ ئەو سێ بابەتە نییە، بۆ دەیکەین؟ خۆ کورد دەتوانێ بەبێ ئەنجامدانی ریفراندۆمیش بڕواتە بەغدا و داوای مافی رەوای خۆی بکات و بەدیالۆک و گفتوگۆ و ھەتا داوای سەربە خۆیی کوردستانیش بکەین. ریفراندۆم دوا ھەنگاوە کە لە کۆتاییدا پەنای بۆ بەرین.\nمن خۆم بڕواموایە ریفڕاندۆم لەکاتی خۆیدا ناکرێت. ھەموو دنیا تەئیدی ئەنجامدانی ریفراندۆم لەو کات و ساتەی ئێستادا ناکەن. داوا دەکەن دوا بخرێت، کەچی سەرکردایەتی پارتی بەتایبەتی خۆی بێدەنگ کردووە. وەک ئەوەی کە گوێی لەھیچ نەبووبێت ھەڵسوکەوت دەکات.\nدیپلۆماتەکانیان قسەی خۆشیان بۆدەکەن، دڵنیام ڕاستییان پێناڵێن؟ بەداخەوە حزبەکەی خۆشم، یەکێتی نیشتمانی کوردستان، دەبوایە رەخنە لەم سیاسەتانەی پارتی بگرن، چونکە دۆست ئەوەیە کە بتگرێنێت. بێشبینی دەکەم دوای جەژن تورکیا ھەندێ ھەنگاوی کرداری بھاوێت لەدژی ئەنجامدانی ریفراندۆمەکە، چونکە پێموایە سەرکردایەتی پارتی لەوبارەیەوە حیساباتی وردی نەکردوە.\nدەپرسم ؟ حسابی ئەوە کراوە کە تورکیا ئاسمانی خۆی بەڕووی فڕۆکەکانی کە لە فڕۆکەخانەی ھەولێر و سلێمانی ھەڵدەستن، دابخات؟ حسابی ئەوە کراوە دەرگای ئیبراھیم خەلیلمان لێ دابخات ؟ حیسابی ئەوە کراوە نەوتەکەی کە بە بۆری ئێستا بۆ تورکیا دەنێردری رانەگیرێت و نەھێڵێت بڕوات؟ حیسابی موچە و ژیانی ئەو خەڵکە کراوە؟ حسابی ئەوە کراوە ئەو عەسکەرەی تورکیا کە بە ئاگاداری و ڕەزامەندی سەرکردایەتی پارتی زیاتر لە ١٨ ھەژدە بنکەی سەربازی لە کوردستانی عێراق لە پارێزگای دھۆک و بە شێکی ھەولێر ئامادەگی ھەیە و جێنیشینبووە! بەیانی ریفڕاندۆم بکرێ و دەوڵەت رابگەیەنرێت؟ گەرەنتی ھەیە کە ئەو سەربازانە نایەنە سەرمان و قوڕگمان ناگرن؟ خۆم بڕواناکەم خاوەنی بیرۆکەی ئەنجامدانی ریفراندۆم، بیر لەدروستکردنی دەوڵەتی کوردستان بکاتەوە، چونکە ئەگەر بیری لێبکردابایەتە وە! دەبوایە ھەرزوو مشوری لابردنی ئەو ١٨ قاعیدە عەسکەریانەی سووپای تورکیای بخواردایە کە لەسەرخاکی ھەرێمی کوردستان نیشتەجێن و، دەبوایە بەزووی داوای کشانەوەیانی بکردایە. پێش راگەیاندنی ریفراندۆم و ئیعلانی دەوڵەتی کوردستان.\nسپی:سەرکردایتی کورد لەم ھەلومەرجەدا چی بکات باشە، پێشنیاری تۆ چییە؟\nبەھرۆز گەڵاڵی: پێویستە بەرچاومان روون بێت، لە ئێستاوە بیزانین کە ئامادە کاری بۆ دروستکردنی فیتنە و شەڕ لە دژی گەلەکەمان بە رێگایەوەیە. بێگومان بۆ کەرکوک و شوێنە جێناکۆکەکان. ئایا دەمانەوێت کەرکوک و شوێنە جێناکۆکەکان بکەونەوە دەست حەشدی شەعبی و حکومەتی بەغدا ؟ پێویستە لەمە ئاگاداربین. شەڕ رووبدات شەڕەکە دەکەوێتە ناوچەکانی ژێر دە سەڵاتی نوفوسی یەکێتی و دەوروبەری مەخمور. من پێموایە ئەو شەڕە روودەدات. من لە روانگەی ھەستی نەتەوەییەوە و ھەستکردن بە لێبرسراویەوەتی مێژوویی خۆمەوە، مەجبوورم مەترسییەکانی ھەستی پێدەکەم و ھەیە، پێتانی بڵیم بۆ بەرچاو روونی بیخەمە بەرچاوی سەرکردایەتی کورد. بەندەش وەک ھەموو تاکێکی کورد دەمەوێ کوردستان ببێتە خاوەنی دەوڵەتی خۆی، بەڵام بەو رێگایەی ئێستا دەستمان داوەتێ، ئەو رێگایە بەھەڵەیەکی گەورە دەزانم کە دەستمان داوەتێ و گرتوومانەتە بەر. بەندە ئەو رێگایە بەھەڵەیەکی سیاسی گەورە دەزانم و بەھەنگاوێکی ستراتیژی و زیرەکانەی نازانم، چونکە دەوڵەت بەعینادی بەرامبەر ئەمەریکاو روسیاو فەرەنسا و ئینگلیز و یەکێتی ئەوروپاو وڵاتانی تر دروست نابێت، باسی تورکیا و ئێران و عێراقیش ھەرناکەم، ناتەبایی ناوخۆشمان ھەرباس ناکەم.\nئێستاش ئەگەر سەرکردایەتی کورد بەم سیاسەتەی ئێستادا نەچێتەوە، واز لە سۆزو عاتیفە نەھێنن؟ دڵنیابن ھەرێمی کوردستان تووشی شھڕێکی وا دەکرێت کە پێی دەڵین شەڕی کۆڵان بە کۆڵان، بۆیە داوا دەکەم، تکا دەکەم ! چێکی قەنەواتی زانیارییەکانتان بکەنەوە، فایدەی زۆری بۆ کوردو نەتەوەکەمان دەبێت. ھەقە جەسووربین بیرێکیش لە دواخستنی ریفراندۆمەکە بۆ کاتێکی گونجاوتر بکەینەوە، دڵنیام بۆ گەلەکەمان باشتردەبێت، چونکە ئەوە داواکاری دەوڵەتە گەورەکانە، ھی ئەوانەیە کە کاریگەری سیاسیان ھەیە لە سەر دروستکردنی بڕیاری سیاسی ناوچەکەی ئێمە. مەسەلەی داعش تەواوبێت بە وریای رەفتار نەکەین بەرەو بەغدا مەجبورمان دەکەنەوە، بۆیە داوا لەسەرکردایەتی پارتی دەکەم بەبێ قەیدو شەرت پەرلەمان کارا بکەنەوە، حکومەتێکی نوێی بەھێز دروستبکەین و سیستەمێکی دیموکراسی پشت ئەستور بە یاسای شەرعی و دادپەروەرانە دروستبکەین.\nئەگەر ئەمانەش ناکەین دەبێت خۆمان بۆ شەڕێکی قورسی کۆڵان بە کۆڵان ئامادە بکەین، خۆمان بۆ تەقینەوەو نا ئیستقراری ھەرێم ئامادە بکەین و، چاوەڕێی ئەوەش بکەین لە بەینی ئێمەی کوردو داعش و حەشدی شەعبی و دەوربەرەکانیان شەڕ روودەدات.\nسپی: تۆ ماوەیەکی زۆر بەرپرسی پەیوەندیەکانی یەکێتێ بوویت لە ئێران، چۆن ھەڵوێستێ ئێران دەخوێنیتەوە بەرامبەر راپرسی ھەرێم؟ بەبۆچونی تۆ ئێران چ رێوشێنێک بەرامبەر ھەرێم دەگرێتە بەر ، ئەگەر ھەرێم سووربێت لەسەر ئەنجامدانی ریفراندۆم؟\nبەھرۆز گەڵاڵی: راستە بەندە ماوەیەک نوێنەری مام و یەکێتی بووم لە ئێران، بەڵام من ئەو ھەقە بە خۆم نادەم لە باتی نوێنەری یەکێتی ھاوڕیم مامۆستا نازم وەڵامی پرسیارەکانتان بدەمەوە. دڵنیام بەڕێزیان لە من ئاگاداری وردەکارییەکانی سیاسەتی ئێستای کۆماری ئیسلامی ئێرانە، بەڵام دەتوانم ئەوەندە بڵێم رای کۆماری ئیسلامی ئێران روونە دەربارەی یەکپارچەیی خاکی عێراق، ئەوان فەرشێک بە دەساڵ دروستدەکەن ئەوەندە ھێمن و لەسەرخۆن لە بڕیارداندا، بەڵام لە ئاست ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەتی کوردستانەوە بڕیاری پێشوەختەیان ھەیەو بەدڵنیایەوە لە دژی ریفراندۆمن و دەستەوسانیش ناوەستن. ھەموو رێگایەکیش بە تەدریجی تاقی دەکەنەوە بەمەبەستی دواخستنی ریفراندۆم و ئەنجامەندانی، سەرکردایەتی کورد ئەگەر ئەوە نەزانێ؟ یان حیسابی بۆ نەکردبێ؟ یان بە پێچەوانەی ئەو لێکدانەوەیەی بەندەوە بڕوای ھەبێت؟ مانای وای لە ئەلف و بێی سیاسەتی کۆماری ئیسلامی تێنەگەیشتوون.\n1485 جار خوێندراوه‌ته‌وه


Hooshyar July 4, 2020 هەواڵنێرەکان Leave a comment 71 Views\nPrevious لە لوتکەی قەیران کۆرۆنا.. هاوکاریه‌یل پزشکی دزیا\nNext لە ڕەسمێكا شانم داپۆشراوە، لە ڕەسمێكیشا دانەپۆشراوە، ئەی بینن هۆكارەكەی چییە؟ بەڵێ لەبەر ئەوەی كۆمەڵگا دەڵێت ئەبێت پێستت جوان بێت، لوتت ڕێك و بچوك بێت، لێوەكانت گەورە بن بەس زۆر گەورە نا، جسمت زەعیف بێت بەڵام سنگت و سمتت گەورە بێت ئیگنا پیاو ئێمەی ناوێت. ئایە ئەوە یانی ئەگەر ئەوانەم نەبێت، دڵ خۆش نەبم؟ نەژیم؟ لە ئێوە ئەپرسم، ئایە بۆ كۆمەڵگا و قسەی خەڵك ئەژیت؟ یەكێك پێی وتم ”پۆستی مەكە، شەرم ناكەیت؟ شانت زیپكەی پێوەیە، لوتت گەورەیە و قژت بژە!” بۆ شەرم بكەم؟ هەموومان زیپكەمان پێوە نییە؟ بۆ شەرم بكەم كە بەم لوتەوە لە دایك بووم؟ بۆ شەرم بكەم كە قژم خاو كردەوە بەڵام باران باری ئەو ڕۆژە؟ ئەو كەسەی كە ئەو قسانە دەكات بە وشەی تر دەڵێت; كچێك داون سیندرۆمی هەبێت هەرگیز نابێت بە شاجوان، كوڕێك قاچێكی نەبێت هەرگیز نابێت بە پاڵەوانی لەش جوانی، كەسێك نابینا یان نابیست بێت هەرگیز نابێت بە زانا! زۆر ناشرین و بێ ڕێزییە ئەو قسانە. باشترە بڵێیت” و بە دڵ خۆشی بژیت. شاجوانی کوردستان سانا مەحمود وادەڵێت @sanna.m.official


ئیبراهیم عەلیزادە، سكرتێری كۆمەڵە (رێكخراوی كوردستانی حزبی كۆمەنیستی ئێران) ... دیمانەی ئینتەرنێتی: فەرەیدون بێوار\nWritten by Administrator\tSunday, 24 July 2011 11:04\nفه‌ره‌یدون: ئەو گۆڕانكاری و شەپۆلی خۆپیشاندان و شۆڕشە جەماوەریانەی كە لە سەرەتای ساڵەوە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوینی گرتۆتەوە، ئایا پێشبینی دەكەیت بەم نزیكانەش لە ئێران خۆپیشاندان و شۆڕشی جەماوەری دژی رژێمی ئێران بێتە ئاراوە و رژێمەكە بروخێت؟\nعەلیزادە: كوماری ئیسلامی توشی چه‌ندین قه‌یرانی چاره هه‌ڵنه‌گره. ئابوری ئێران تووشی ئیفلاس بووه و زۆربه‌ی ناوه‌نده‌كانی به‌رهه‌مهێنان، ئه‌گه‌ر دانه‌خرابن به نیوه‌ی زه‌رفیه‌تی خۆیان ئیش ده‌كه‌ن. ئه‌م دیارده‌یه بێكارییه‌كی به لێشاوی به‌شوێندا هاتووه . هەروەها توشی قه‌یرانی ناوخۆیی ده‌سه‌ڵاتە، ریفورمخوازه‌كانیان له ده‌سه‌ڵات ده‌ركرد، به‌ڵام موحافیزه‌كاره‌كان نه‌یانتوانی یه‌كگرتووی ریزه‌كانی خۆیان بپاریزن. توشی قه‌یرانی سیاسیه، واته كه‌وتووه‌ته به‌رده‌م ناڕه‌زایه‌تییه‌كی به‌رینی جه‌ماوه‌ری، بۆ نموونه دو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر به ملیۆنان خه‌ڵك رژانه سه‌ر شه‌قامه‌كان و ته‌نیا به سه‌ركوت و كوشت و بڕ توانی پاشه‌كشه‌یان پێبكات. توشی قه‌یرانی نێوده‌وڵه‌تییه و له ژێر گۆشاری ده‌وڵه‌تانی رۆژئاوا و به تایبه‌ت ئامریكا دایه. رژێمێك به‌م هه‌مووه كێشه و گیروگرفته‌وە، له حاڵێكدا كه هیچ پێگه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تیشی بۆ نه‌مابێته‌وه و توانای هیچ چه‌شنه ریفورمێكی ئابوریشی له ژیانی خه‌ڵكدا نه‌بێت و جه‌ساره‌تی هیچ چه‌شنه رفورمێكی سیاسیشی نه‌بیت، چۆن له‌م هه‌مووه كێشه‌یه ده‌رباز ده‌بێت. ئه‌ویش له كاتێكدا كه سه‌رهه‌ڵدان و خه‌بات و شۆڕش سه‌رتاسه‌ری ناوچه‌كه‌شی گرتبێته‌وه. له‌م ناوه‌دا پێویسته ئاماژه به كاریگه‌ری چاره‌نووسی ده‌وڵه‌تی سوریا له‌سه‌ر كۆماری ئیسلامی بكه‌م. به روخانی ده‌وڵه‌تی سوریا یه‌كێك له كۆڵه‌كه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی كۆماری ئیسلامی له ناوچه‌كه‌دا ده‌روخێت. ده‌ستی كۆماری ئیسلامی تا راده‌یه‌كی زۆر له كێشه‌كانی ناوچه‌كه و له لوبنان و فه‌له‌ستین كورت ده‌بێته‌وه. هه‌ر بۆیه كۆماری ئیسلامی گه‌لێك به چاره‌نوسی ده‌وڵه‌تی سوریاوه ماندووه .\nفه‌ره‌یدون: رێگر چیه بۆ وه‌ها سه‌رهه‌ڵدانێك له ئێران؟\nعەلیزادە: دوو هۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌م سه‌رهه‌ڵدانه‌یان دوا خستووه یان ئه‌توانم بڵێم دوای ده‌خه‌ن: یه‌كه‌م، دیكتاتۆرییه‌تێكی بێ سنووری رژێمێكی مه‌زهه‌بی كه له هیچ تاوانێك ده‌ست ناپارێزێت. دووهه‌م، ئه‌وه‌ی كه جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك هێشتا نازانن دوای روخانی ئه‌و رژێمه چ بارودۆخێك دێته ئاراوه. ئۆپۆزسیۆنی لیبراڵ و ئۆپۆزسیۆنی چه‌پ وه‌كو دوو ره‌وتی سه‌ره‌كی دژ به رژێم هیچ كامیان نه‌یانتوانیوه به قه‌ده‌ر پێویست وه‌كو به‌دیلێك متمانه و سەرنجی جه‌ماوه‌ر به‌ره‌و لای خۆیان رابكێشن. هەر چەندە ئه‌م هۆكارانه ده‌توانن نه‌مێنن. له قوناغی ئێستادا تاكتیكی مانگرتنی گشتی ده‌توانێ له ئاماده كردنی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك بۆ به‌ره‌و روبونه‌وه‌ی یه‌كلایی كه‌ره‌وه له‌گه‌ڵ رژێم ده‌ور ببینێ.\nفه‌ره‌یدون: تێبینی ئەوە دەكرێ كە حزبە كوردییەكانی كوردستانی رۆژهەڵات هەماهەنگ و یەكهەڵوێست نین و گوتارێكی یەكگرتووتان نییە، بۆچی تاوەكو ئێستا پارتە كوردییەكانی رۆژهەڵات خۆیان رێك و یەكنەخستووە بۆ ئامادەكردنی شۆڕش لە ئێران بە تایبەتی لە بەشە كوردستانییەكەی؟\nعەلیزادە: كێشه‌ی ناو حیزه سیاسیه‌كانی كوردستان له‌سه‌ر ئه‌وه نییه كه هه‌ركامه‌یان له چاره‌نووسی پرسی كورد چ پرۆژه و به‌رنامه‌یه‌كیان هه‌یه، هه‌رچه‌ند دیاره له‌م بابه‌ته‌شه‌وه جیاوازیه‌كان كه‌م نین. به‌ڵكو كێشه ئه‌وه‌یه كه هه‌ركامه‌یان چ رێبازێك بۆ گه‌یشتن به‌و ئامانجه ده‌گرنه‌به‌ر، جا ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی كوردی، فیدرالی، خودموختاری، یان هه‌ر شتێكی دیكه بێت. جیاوازیه‌كان به‌ر له‌وه‌ی كه له ئامانجدا ده‌ركه‌وێت له‌و رێبازه‌دا به‌دی ده‌كرێت.\nهۆكاری ئه‌و یه‌كنه‌گرتنه‌وه، ئه‌ونده‌ی بۆ لایه‌نی ئیمه هه‌ڵده‌گه‌رێته‌وه ئه‌و جیاوازییەیە. لایه‌نه كوردیه‌كان هه‌ر كام به پێی سیاسه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان به شوێن هاوپه‌یمانی تایبه‌تی خۆیان له ئاستی ئێراندان و ئه‌وه‌نده‌ی كه بیر له‌و هاپه‌یمانییه ده‌كه‌نه‌وه ئه‌وه‌نده له خه‌می یه‌كخستنی ریزه‌كانی خه‌باتی گه‌لی كورد به‌رانبه‌ر به ده‌وڵه‌تی ئێران، نین.\nفه‌ره‌یدون: رەخنەی ئەوە لە ئێوە (مەبەستم تەواوی حزبەكانە) دەگیرێت كە تاوەكو ئێستا پرۆژەیەكتان بۆ ئێرانی داهاتوو، واتە ئێرانی دوای رژێمی ئیسلامی پێنییە، تەنانەت پرۆژەیەكی یەكگرتووتان بۆ چۆنییەتی چارەسەر كردنی پرسی كورد لە كوردستانی رۆژهەڵات نییە، بۆچی؟\nعەلیزادە: بۆ ئێرانی داهاتووش ئاسۆی جیاواز له ناو حیزبه سیاسیه‌كانی كوردستاندا هه‌یه. هه‌ر ئه‌و جیاوازییه كاریگه‌ری داناوه له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌كانی نێوانیان. له دوو ساڵی رابردوودا كه ریفۆرمخوازه‌كانی ناو حكومه‌ت كه‌وتنه دژایه‌تی ده‌سه‌ڵات له ئێران، ژماره‌یه‌ك له حیزبه سیاسیه‌كانی كوردستانی ئێران به كرده‌وه چوونه پاڵ ریفۆرمخوازه‌كان كه له به‌ره‌یه‌ك به ناوی ره‌وتی سه‌وزدا كۆ بووبوونه‌وه. له حاڵێكدا ئێمه لامان وابوو كه ئه‌م مەسەلەیە له ناوه‌رۆكی خۆیدا هه‌وڵدانه بۆ ده‌رباز كردنی حكومه‌تی ئیسلامی له قه‌یرانێك كه توشی بووه. ئه‌م سیاسه‌تەی كه حیزبه سیاسییه‌كانی كوردستان گرتویانه‌ته‌به‌ر نه‌ك بزوتنه‌وه‌ی ئازادیخوازانه‌ی ئێران بۆ پێشه‌وه نابات، به‌ڵكو هه‌نگاوێك به‌ره‌و دواوەی ده‌كشێنێته‌وه. ریفۆرمخوازه‌كان هیچ لایه‌كیان له حیزبه كوردییه‌كان نه‌كرده‌وه، له راستیدا ئه‌وەی كه حیزبه كوردییه‌كان به شوێنیدا رۆییشتن خۆشه‌ویستێكی یه‌كلایه‌نه بوو. دیاره ئه‌م راده‌یه له جیاوازی رێگره له‌وه‌ی كه ئه‌م حیزبانه له به‌ره‌یه‌كدا له ده‌وری یه‌ك كۆببنه‌وه.\nفه‌ره‌یدون: ئێوە، یاخود حزبە كوردستانییەكان لەگەڵ حزبە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێران، بەتایبەتی موجاهیدینی خەلق پەیوەندیتان چۆنە و دید و بۆچوونی ئەوان سەبارەت بە ماف و پرسی كورد چۆنە؟\nعەلیزادە: ئێمه هیچ په‌یوه‌ندیه‌كمان له‌گه‌ڵ رێكخراوی موجاهیدینی خه‌ڵك نیه. حیزبه سیاسیه‌كانی كوردستان هه‌ر كامه‌یان به پێی هه‌ڵویست و بۆچوون و رێبازێك كه گرتویانه‌ته به‌ر، هاوپەیمانه‌كانی خۆیان له ئاستی سه‌رتاسه‌ری ئێراندا هه‌ڵبژاردوه. ئێمه خۆمان له به‌ره‌ی چه‌پ و سۆسیالیستی ئۆپۆزسیۆنی ئێراندا ده‌بینینه‌وه. له حاڵێكدا حیزبه سیاسیه‌كانی دیكه‌ی كوردستان هاوپەیمانانی خۆیان له ناو رێكخراوگه‌لێك وه‌كو كۆماریخوازان و مه‌لەكییه‌كان و توده و زۆرینەدا ده‌بیننه‌وه.\nروانگه و بۆچونی ئۆپۆزسیۆنی لیبراڵی ئێران، له‌وه‌ی كه پرۆژه‌ی فیدراڵیان بۆ داهاتووی ئێران له حیزبه‌كانی كوردستان سه‌لماندووه، له ئه‌ساسدا ریشه‌ی له ناسیۆنالیزمی ئێرانیدایه. ئه‌وان دڵیان بۆ ئه‌وه ناسوتێ كه نه‌ته‌وه‌ی كورد له ئێران سته‌می لێده‌كرێت، ئه‌وان به شوێن پروژیه‌كه‌وه‌ن كه یه‌كگرتوویی خاكی ئێرانی پێبپارێزن. كه هه‌ر له‌م سه‌ره‌تایه‌وه و له حاڵێكدا هیچ ده‌ستێكیشیان له ده‌سه‌ڵاتدا نیه، ئه‌م بۆچونه له په‌سه‌ند كردنی وه‌ها پرۆژه‌یه‌ك هانده‌ریان بێت، ئاخۆ كاتێك ئا‌رته‌ش و زیندان و ئابووری و یاسایان به ده‌سته‌وه بێت، چون له‌گه‌ڵ كورده‌كان هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كه‌ن؟\nفه‌ره‌یدون: ئایا ئێوە لەگەڵ گۆڕین و رووخاندنی رژێمی ئاخوندی ئێراندان، یان لەگەڵ چاكسازی و گۆڕانكاری دان؟\nعەلیزادە: دیاره ئیمه له‌گه‌ڵ گۆڕین و روخاندنی رژێمی كۆماری ئیسلامی داین و بۆ وه‌ها ئامانجێك تێده‌كۆشین. به‌ڵام ئه‌مه به‌و واتایه نییه كه بۆ پێكهێنانی گۆڕانكاری و ریفۆرم له چوارچێوه‌ی ئه‌م سیستەمەشدا هه‌وڵنه‌ده‌ین. ئێمه له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ین كه ئه‌م رژێمه مادام زه‌ختی جه‌ماوه‌ری به‌سه‌ره‌وه نه‌بێت به‌رانبه‌ر به داخوازیه‌كانی جه‌ماوه‌ر پاشه‌كشه ناكات و هیچ مافێك به ره‌سمی ناناسێت. هه‌وڵدان بۆ پێكهێنانی هاوسه‌نگیه‌كی وه‌ها كه رژێم ناچار بكات هەندێك له داخوازیه‌كانی خه‌ڵك بسه‌لمێنێ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا كه بارێك له‌سه‌ر شانی خه‌ڵك سوك ده‌كات، به‌كرده‌وه هه‌نگاوێكیش له روخاندنی ئه‌و رژێمه نزیكمان ده‌كاته‌وه. ئه‌وه به واتای ئه‌وه نیه كه ناوه‌رۆكی ئه‌و رژێمه گۆڕاوه، به‌ڵكو به واتای پاشه‌كشه‌ی دیاری كراوه به‌رانبه‌ر به زه‌ختی خه‌باتی جه‌ماوه‌ری، ئه‌وه ته‌نیا ده‌توانێ به‌رهه‌می هاوسه‌نگی هیز بێت، نه‌ك هیچ چه‌شنه خۆشباوه‌ڕییه‌ك. ئه‌و هه‌ڵوێسته هه‌م به‌رژه‌وندی ئه‌مرۆی جه‌ماوه‌ری له‌به‌رچاوه و هه‌م ئاسۆی رزگاری دوارۆژیان.\nفه‌ره‌یدون: بەرای ئێوە چارەسەری پرسی كورد لە ئێران چۆن دەكرێ، بە سەربەخۆیی دەوڵەتی كوردی، یان ئۆتۆنۆمی یان سیستەمی فیدراڵی؟\nعەلیزادە: چاره‌سه‌ری پرسی كورد له ئێران په‌یوه‌ندی هه‌یه به‌وەی كه چی رژێمێك له تاران له‌سه‌ر كار بێت. ئێمه له رژێمێكی هاوچه‌شنی رژێمی پاشایه‌تی پێشوو یان رژێمی كۆماری ئیسلامی ئێستا چاوه‌ڕوانی ئه‌وه ناكه‌ین كه به دڵخوازی خۆی مافه سه‌ره‌تایه‌كانی خه‌ڵكی سته‌ملێكراوی كورد به‌ره‌سمی بناسێ و به‌كرده‌وه پێیانەوە پابه‌ند بێت. هه‌ر بۆیه لامانوایه پێویسته شان به شانی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی چه‌وساوه و سته‌ملێكراوی ئێران بۆ روخاندنی ئه‌و رژێمه و هێنانه سه‌ركاری رژێمێك كه مافی دیاریكردنی چاره‌نووس بۆ خه‌ڵكی كورد، واته مافی جیا بوونه‌وه و پێكهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ به ره‌سمی بناسێت. كاتێك كه به هۆی وه‌ها هه‌ڵوێستێكی حكومه‌تی مه‌ركه‌زی هیچ رێگرییه‌كی سه‌ربازی، ئابووری، سیاسی، نێوده‌وڵه‌تی، له‌سه‌ر رێگای پێكهینانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ بۆ خه‌ڵك كوردستان نه‌ما، ئه‌و كات ئێمه و هه‌موو خه‌ڵكی كورد به شێوه‌یه‌كی كۆنكرێت بارودوخه‌كه هه‌ڵده‌سه‌نگێنین و بڕیاری جیا بوونه‌وه، یان مانه‌وه‌ی دڵخوازانه له چوارچێوه‌ی ئێراندا ده‌ده‌ین و زه‌مانه‌تی پێویست بۆ پاراستنی مافی گه‌لی كورد وه‌رده‌گرین.\nفه‌ره‌یدون: حزبە كوردستانییەكانی رۆژهەڵات چالاكی سەربازیتان كەمە یان نییە، ئایا حكومەتی هەرێم رێگاتان پێنادات، یان خۆتان كەم چالاكن یان باوەڕتان بە چالاكی هێز و سەربازی نەماوە؟\nعەلیزادە: دیاره ماوه‌ی چه‌ندین ساڵه به‌هۆی بارودۆخی سیاسی له ئێران و له كوردستانی عێراق، ئه‌و هێزه به‌پێی سیاسه‌تێكی دیاریكراو چالاكییه‌كی راسته‌وخۆی پێشمه‌رگانه‌ی له دژی هێزه‌كانی رژێم به‌ڕێوه نه‌بردووه، به‌ڵاَم به‌ردوام خۆی له‌گه‌ڵ رژێمی ئیسلامیدا له‌حاڵی شه‌ڕدا دیوه و هه‌رگیز به‌م هۆیه‌وه ده‌ور و جێگای خه‌باتی چه‌كداری له ناو ستراتیژی ئێمه‌دا نه‌چۆ‌ته ژێر پرسیار، به پێچه‌وانه‌وه پاراستنی نه‌ریتی ئه‌و شێوه‌یه له‌خه‌بات هه‌تا هاتووه حه‌قانیه‌ت و پێویستی خۆی زیاتر نیشان داوه. ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ له‌كوردستان كه‌سانێك هه‌ن كه جێگا و شوێنی خۆیان له ناو ریزی ریفۆڕمخوازانی حكومه‌تی ئیسلامیدا ده‌بیننه‌وه و هه‌وڵده‌ده‌ن له ناو كه‌لێن و كه‌له‌به‌ره‌كانی لایه‌نگرانی به ده‌سه‌ڵات و بێده‌سه‌لاتی ئه‌و حكومه‌ته‌دا جێگایه‌ك بۆ خۆیان بدۆزنه‌وه، ئه‌وانه‌ی پشت له رابردووی پڕ له شانازی هێزی پیشمه‌رگه ده‌كه‌ن و تۆوی راڕایی و بێ باوه‌ڕی به رێبازی خه‌باتی پیشمه‌رگانه له ناو جه‌ماوه‌ردا بڵاو دەكه‌نه‌وه، ئه‌وانه‌ی وا ده‌نوێنن كه گویا سه‌رده‌می دیالۆگ و گفتوگۆی شارستانیانه‌یه و وه‌لانانی توندوتیژییە له خه‌باتی سیاسیدا، له‌حاڵێكدا كه دوژمنانی ئازادی، خه‌ڵكی كوردستان له سه‌ر سه‌ركوت و داپلۆسین و زیندان و ئه‌شكه‌نجه و ئێعدامی تێكۆشه‌رانی سیاسی به‌رده‌وامن و به زه‌بری چه‌ك حوكمی خۆیان به سه‌ر خه‌ڵكدا ده‌سه‌پێنن، ئه‌وه مافی بێ ئه‌ملاو ئه‌ولای خه‌ڵكی كورده كه بۆ دیفاع له مافه سه‌رتاییه‌كانی خۆی، بۆ پاراستنی حورمه‌ت و شه‌رافه‌تی خۆی، ده‌ست بۆ چه‌كیش ببات وه‌كو ئامرازێكی خه‌باتی سیاسی.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌یكه ئه‌م هێزه له چ سه‌رده‌مێك، له چ ئاستێك و له كام ناوچه‌ی جوغرافی دیاریكراو له كوردستان چالاكی چه‌كدارانه‌ی خۆی رێكده‌خات، كارێكی كۆنكرێته كه په‌یوه‌ندی به‌لێكدانه‌وه‌ی ئێمه له بارودۆخه‌كه‌دا هه‌یه. له هه‌لومه‌رجی ئێستادا ئه‌وله‌وییه‌ت بۆ ئێمه خوڵقاندنی كه‌ش و هه‌وایه‌كه كه خه‌ڵكی كوردستان بتوانن له رێكخراو و كۆڕ و كۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی جۆراوجۆردا له ده‌وری یه‌كتر كۆببنه‌وه و له پێناوی باشتر كردنی بارودۆخی ژیانی خۆیان و بردنه‌سه‌ری وشیاری سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیاندا كه‌ڵك له‌و دامه‌زراوانه وه‌ربگرن. خه‌باتی چه‌كدارانه‌ی ئێمه‌ش له كاتی گونجاوی خۆیدا له خزمه‌ت خێراتر كردنی ئه‌م ره‌وته و ئاسانكاری بۆ سه‌ركه‌وتندا ده‌بێ.\nفه‌ره‌یدون: پەیوەندیتان لەگەڵ ئەمریكادا چۆنە، ئایا بەم نزیكانە دیالۆگتان لەگەڵ ئەمریكا كردووە سەبارەت بەم رەوشە، یاخود تۆ پێتوایە ئەمریكا یارمەتی حزبە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئێران دەدات بۆ ئەوەی شۆڕش لە ئێران بێتە ئاراوە و ئەو رژێمە بروخێت؟\nعەلیزادە: ئێمه هیچ په‌یوه‌ندیه‌كمان به ئامریكاوه نیه. وه‌ها پێوه‌ندییەك به قانجی خه‌باتی ئه‌مرۆی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی ئێران و كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان بۆ ئازادی نازانین. لامانوایه كه په‌یوه‌ندی ئامریكا له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆنی كورد له‌ئێران ئیستاشی له‌گه‌ڵبێ ته‌نیا په‌یوه‌ندییه‌ك بووه له ئاستی هه‌واڵگری و له چوارچێوه‌ی رێكخراوه‌كانی هه‌واڵگریدا. ده‌وڵه‌تی ئامریكا هێشتا نه‌گه‌یشتوه‌ته ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه به كارتی كورد له كوردستانی ئێران دژ به كۆماری ئیسلامی كایه بكات. لاموایه كه هیچ چه‌شنه یارمه‌تییه‌كی جیدیش له لایه‌ن ئامریكاوه به حیزبه سیاسیه‌كانی كوردی ئێرانی نه‌دراوه. ئه‌وه‌ی كه ئایا له داهاتوودا ئامریكا ئه‌م سیاسه‌ته‌ی خۆی ده‌گۆڕێ، له ئیستاوه روون نیه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر چاو له هه‌ڵوێستی ئامریكا به‌رانبه‌ر به مه‌سه‌له‌ی كورد له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست به گشتی بكه‌ین، ئه‌م راستیه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێ كه ده‌وڵه‌تی ئامریكا سیاسه‌تێكی به پارێزه‌وه‌ی به‌رانبه‌ر به كێشه‌ی كورد گرتۆه‌ته‌به‌ر و ئه‌وه‌نده‌ی كه راگرتنی دڵی ده‌وڵه‌ته‌كانی ناوه‌ندی و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆی له‌و وڵاتانه‌ی كه كورده‌كان تێیدا ده‌ژێن، مه‌به‌سته، هه‌رگیز ئه‌وه‌نده ئاوڕی له مه‌سه‌له‌ی كورد نه‌داوه‌ته‌وه. هه‌ر بۆیه ئامریكا ئه‌گه‌ریش رۆژێك له رۆژان خوازیاری روخاندنی رژێمی ئێران بێت، نایە‌و‌ێ ئه‌م رووداوه له ئاكامی شۆڕشێكی به‌رینی كۆمه‌ڵایه‌تی بێته كایه‌وه كه خه‌ڵكی كوردیش تێیدا ده‌ور ببینێ.\nفه‌ره‌یدون: سەركردەیەكی كوردی رۆژهەڵات دەڵێت: ئیتلاعاتی ئێران خۆی خزاندۆتەوە ناو حزبە كوردییەكانی رۆژهەڵاتەوە، ئەمەشە وایكردووە كە حزبە كوردییەكان پێكەوە ناكۆك بن، رای تۆ لەمبارەیەوە چییە؟\nعەلیزادە: ناكۆكی ناو حیزبه كوردییه‌كان هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌وەوە نییه كه ئیتلاعاتی ئێران چه‌نده كاری سیخوری له ناویاندا به‌رێوه ده‌بات. ده‌زگای ئیتلاعاتی كۆماری ئیسلامی له‌م بابه‌ته‌وه فروفیشاڵه‌كانی له‌گه‌ڵ واقعیه‌ته‌كان نایه‌نه‌وه. ئه‌و ده‌زگایه ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده به‌هێز بوایه، پێویستی به‌وه نه‌ده‌بوو كه ته‌بلیغات به شانوگه‌ری له‌چه‌شنی، "ئه‌ڵماسی فریو" بكات و یان خۆی به‌وه رابنێت كه چه‌ند كارێكی سیخوری له ناو ئه‌م یان ئه‌و حیزبی ئۆپۆزسیۆندا كردوهو. ئه‌مجۆره خۆرانانه پێش ئه‌وه‌ی كه نیشانه‌ی هێز و ده‌سه‌ڵاتی ده‌زگاكانی ئیتلاعاتی رژێم بن، نیشانه‌ی لاواز بونێكە كه ده‌یهه‌وێ له‌م رێگه‌یه‌وه بیشارێته‌وه.\nفه‌ره‌یدون: لە دوای 2003ەوە زۆرترین ئینشیقاق لەناو حزبە كوردییەكان روویداوە، بەتایبەتی حزبەكانی كوردستانی رۆژهەڵات، تۆ هۆكارەكەی بۆچی دەگەڕێنیتەوە، پێتوایە دەستێكی دیاری دەرەكی هەیە، یان خۆتان لەسەر پۆست و دەسەڵات و سامان ناكۆكن؟\nعەلیزادە: به بڕوای من بۆ ناسینی هۆكاری سه‌ره‌كی جیابوونه‌وه و ئینشیقاق له ناو حیزبه سیاسیه‌كانی كوردستاندا، پێش ئه‌وه‌ی كه بچینه سۆراغی ده‌ستی ده‌ره‌كی یان خود كێشه له‌سه‌ر پۆست و ده‌سه‌ڵات و سامان، ئه‌وانه له‌وانه‌یه گۆشه‌گه‌لێك له واقعیه‌ته‌كه‌مان پێ نیشان بده‌ن، به‌ڵام هه‌مووی ته‌وزیح ناده‌ن، پێویسته بچینه ناوه‌رۆكی سیاسی كێشه‌كانیانه‌وه. ئه‌گه‌ر ته‌نانه‌ت كێشه‌یه‌كیش له‌سه‌ر پۆست و ده‌سه‌ڵات هه‌بێت، له ناوه‌رۆكی خۆیدا سه‌رچاوه‌یه‌كی سیاسی هه‌یه. ئه‌م ئینشیقاقانه یان راسته‌وخۆ به هۆی جیاوازی بیروڕا، سیاسه‌ت، ستراتێژ و ئامانج روویانداوه، یان ناراسته‌وخۆ له‌ژێر كاریگه‌ری شكست و پاشه‌كشه و ناكامی سیاسی هاتوونه ئاراوه. بۆ نمونه به دڵنیاییه‌وه پێتان ده‌ڵیم كه چی ئینشیقاق له ناو ریزه‌كانی ئێمه‌دا روویداوه، به روونی و به شه‌فافی له ئاكامی گۆڕانكاری له بیروڕا و سیاسه‌ت و ستراتیژی ئه‌و هاوڕییانه‌دا بووه كه هه‌ستیان به‌وه كردووه له چوارچێوه‌ی ره‌وتی ئێمه‌دا ناگونجێن و رێگه‌یه‌كی دیكه‌یان هه‌ڵبژاردووه.\nفه‌ره‌یدون: رەخنەی ئەوەتان لێدەگیرێت كە نەتانتوانیوە لەناو خودی ئێران و بەشە كوردستانییەكەی بەشێوەیەكی رێكخراو خەڵكی وشیار بكەنەوە، تەنانەت پچڕان لە نێوان ئێوە و جەماوەری كوردستان هەیە، ئێوە خەریكی چین؟\nعەلیزادە: ئه‌م هه‌ڵسه‌نگاندنه له‌گه‌ڵ واقیعی سیاسی ئێستای كۆمه‌ڵگای كوردستان نایه‌ته‌وه. پێوه‌ندییه‌كی حاشاهه‌ڵنه‌گر له نێوان خه‌ڵكی كوردستان و چالاكی حیزبی له ئاستی جه‌ماوه‌ریدا هه‌یه. به‌واتایه‌كی تر كۆمه‌ڵگای كوردستان كۆمه‌ڵگایه‌كی حیزبییه و له رووداوه سیاسیه‌كاندا به‌وردی چاوی له هه‌ڵوێستی حیزبه سیاسیه‌كانییه‌تی. بۆ نمونه له دوو ساڵی رابردوودا ره‌وتێك هه‌وڵیدا و ئیستاش هه‌وڵده‌دات كه خه‌ڵكی كورد به‌رێته پاڵ لایه‌نگری له باڵێكی ناورژێم كه ئێستا له ده‌سه‌ڵات دورخراوه‌ته‌وه، له هه‌مانكاتدا ره‌وتێكیتر كه لایه‌نی ئێمه بێت به پێچه‌وانه‌وه هه‌وڵی داوه كه خه‌ڵكی كورد له وه‌ها هه‌ڵویست و رێبازێك بپارێزێ و تێیدا سه‌ركه‌وتوو بووه. ئه‌گه‌ر جه‌ره‌یانی ئێمه واقیعێكی به‌هێزی كۆمه‌ڵایه‌تی نه‌بوایه نه‌یده‌توانی پێش به‌م ره‌وته بگرێت. با رووداوی مانگرتنی گشتی 23ی گوڵانی ساڵی پارتان بیر بخه‌مه‌وه كه چلۆن كوردستان بۆ ده‌ربرینی ناڕەزایی له ئێعدامی پێنج رۆڵه‌ی تێكۆشه‌ر له سه‌ر داوای كۆمه‌ڵه و رێكخراوه‌كانی تر، یه‌كپارچه مانی گرت. یان چه‌ند ساڵ پێشتر له 16 گه‌لاوێژدا چلۆن مانگرتنێكی گشتی له‌سه‌ر داوای ته‌نیا كۆمه‌ڵه سه‌رتاسه‌ری كوردستانی داگرت. ئێمه رێكخراوێكین كه به به‌رده‌وامی له جه‌رگه‌ی ژیان و خه‌باتی خه‌ڵكی كوردستاندا به شێوازی جۆراوجۆردا حزورمان هه‌یه. ئه‌وەی كه لێره ده‌یبینی ته‌نیا ویترینی ئه‌و رێكخراوه‌یه.\nفه‌ره‌یدون: حزبە ئیسلامییەكانی هەرێمی كوردستان (كۆمەڵ و یەكگرتوو و بزوتنەوەی ئیسلامی) پەیوەندی بەهێز و مێژووییان لەگەڵ حكومەتی ئێران هەیە، تۆ پێتوایە پەیوەندی ئەو حزبانە كاریگەری سلبی دەبێ لەسەر پرسی كورد لە كوردستانی رۆژهەڵات، رای تۆ لەمبارەیەوە چییە؟\nعەلیزادە: هێزی ئیسلامی سیاسی له‌كوردستانی ئێران، نه ئێرانی و نه عێراقییه‌كه‌ی، خاوه‌نی هیچ پێگه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی نیه. ئیسلامییه‌كانی كوردستانی عێراقیش نه‌ك هه‌ر نه‌یانتوانیوه سەرنجی خه‌ڵكی كوردستانی ئێران بۆ لای خۆیان رابكێشن، به‌ڵكو گه‌لێك ناخۆشه‌ویستیشن. ئه‌گه‌ر رۆژێك له رۆژان كۆماری ئیسلامی ئێران بیهه‌وێ ئه‌وانه له دژی خه‌باتی خه‌ڵكی كورد له دیوی ئێران به كار بێنێ، وه‌كو ئه‌وه ده‌بێ كه چه‌ند سه‌د كه‌سێك به هێزه‌كانی كۆماری ئیسلامی زیاد بوو بێ، ئه‌وه‌ش هیچ هاوسه‌نگییەك ناگۆڕێ. له كوردستانی عێراقیش له ده پازده ساڵی رابردوودا نه‌ماندیوه كه كۆماری ئیسلامی ئه‌و هیزانه‌ی له دژی ئێمه كه بنكه و بارەگامان له هه‌رێمی كوردستاندا بووە، به كار هێنابێ. بەڵام له ساڵانی 90 بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامی چه‌ند پێشمه‌رگه‌یه‌كی حیزبی دیموكراتیان ته‌حویلی كۆماری ئیسلامی داوه، كه ئیعدام كران.\nفه‌ره‌یدون: ماوەی دوو مانگ لە بەردەركی سەرای سلێمانی خۆپیشاندان كرا، هاوشێوەی میسر نوێژی سیاسی كرا و اللەاكبر دەوترایەوە، باس لەوە دەكرێ كە حكومەتی ئێران لە رێگەی حزبە ئیسلامییەكانەوە هەوڵی تێكدانی رەوشی سیاسی هەرێمی كوردستان دەدات، رای ئێوە لەم بارەیەوە چییە؟\nعەلیزادە: به بڕوای من ئه‌و خۆپیشاندان و حه‌ره‌كه‌تانه له ئه‌ساسدا هه‌ڵقوڵاوی كێشه‌كانی ناوخۆی هه‌ریمی كوردستان بوون و هیچ پێوه‌ندیه‌كییان به ده‌ست تێوه‌ردانی ده‌ره‌كیەوه نه‌بوو. به‌ڵام به هۆی ئه‌وه‌ی كه كۆماری ئیسلامی له هیچ هه‌وڵێك بۆ زه‌ربه‌لێدان له خه‌باتی گه‌لی كورد، له هه‌ردوو لایه‌نی ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵات، له‌هیچكام له‌پارچه‌كانی كوردستان درێغی ناكات، به دڵنیایه‌وه لێره‌ش هه‌وڵیداوه له رێگه‌ی ده‌زگا سیخوری و ده‌ست و پێوه‌نده‌كانییه‌وه كاریگه‌ری سلبی له سه‌ر رووداوه‌كان هه‌بێ. ئه‌وه‌ی كه له به‌رده‌ركی سه‌را له جیاتی دروشمی دیاریكراو بۆ گۆڕانكاری و چاكسازی، دروشمی الله‌اكبر كه دروشمێكی ناسراوی سیاسییه و سه‌رچاوه‌ی ئیلهامه‌كه‌ی رژێمی ئیسلامی ئێرانه به‌رز كرایه‌وه، له لایه‌كه‌وه رێبه‌رانی كۆماری ئیسلامی خۆشحال كرد و له لایه‌كی دیكه‌وه زه‌ربه‌یه‌كی كوشنده‌ی له خه‌بات حوقخوازانه‌ی خه‌ڵكێكدا كه دلسۆزانه له هه‌وڵی به‌ره‌و پێشبردنی پرسی چاكسازی له هه‌رێمی كوردستاندا بوون.\nفه‌ره‌یدون: مەلا كرێكار دەڵێ: كۆمەڵی ئیسلامی پاشكۆ و سەر بە ئێرانە و لە لایەن ئێرانەوە هاوكاری مادی و مەعنەوی دەكرێ، ئایا ئێوە لەمڕووەوە بەڵگە و تێبینی و سەرنجتان هەیە؟\nعەلیزادە: ئێمه به‌ڵگه‌یه‌كمان له‌م بابه‌ته‌وه نیه، به‌ڵام ده‌مێكه كۆماری ئیسلامی مه‌عنه‌ویاتێكی نه‌ماوه تا بڵێین له‌م رێگه‌یه‌وه كاریگه‌ری مه‌عنه‌وی له سه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌كی دیاریكراو داده‌نێ، مه‌لاكان و ئایەتوڵاكان كه سه‌مبولی پاراستنی ناسنامه‌ی ئیسلامی رژێمی ئێرانن له ناوخۆی ئێراندا په‌راوێز كه‌وتوون و تووشی پڕش و بڵاوی بوون. بۆ پاراستنی پێگه‌ی خۆیان له ده‌سه‌ڵاتدا ناتوانن حیسابێكی ئه‌وتۆ بۆ نفوزی جه‌ماوه‌ری خۆیان بكه‌ن. له ده‌ره‌ی ئێرانیش پێوه‌ندییه‌كه له ئه‌ساسدا مادییه و له چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی سیاسی ئه‌م هێز و ئه‌و هێزدا حیسابی بۆ ده‌كرێ. كۆماری ئیسلامی ئه‌و په‌یوه‌ندیانه له كوردستانی عێراق و له فه‌له‌ستین و ته‌نانه‌ت له لوبنانیش وه‌كو كارتی كایه به‌كار دێنێ بۆ ئه‌وه‌ی له دابه‌ش كردنی كاردا وه‌كو زلهێزێكی ناوچه‌یی حیسابی بۆ بكرێ.\nئەم دیمانەیە لە ژمارە (69)ی رۆژنامەی (رووبەر) لە رۆژی (28\_6\_2011) بڵاوكراوەتەوە.


ئێریتریا باڵیۆزخانەی خۆی لە ئەثیوپـیا دەکاتەوە لە پاش 20 ساڵ لە شەڕ و ناکۆکی\nئێریتریا جارێکی دیکە باڵیۆزخانەی خۆی لە ئەدیس ئەبابای پایتەختی ئەثیوپـیا کردەوە، ئەمەش پاش 20 ساڵ لە شەڕ و ناکۆکی نێوانیان کە بەهۆیەوە بە دەیان هەزار کەس کوژران.\nئەمڕۆ دووشەممە لە مەراسیمێکدا بە ئامادەبوونی ئیسیاس ئەفورکی سەرۆکی ئێریتریا و ئابی ئەحمەد سەرۆک وەزیری ئەثیوپـیا جارێکی دیکە دەرگای باڵیۆزخانەکە کرایەوە و هەردوو ڕێبەر پـێکەوە ئاڵای ئێریتریایان تیایدا بەرزکردەوە و موزیکی سروودی نیشتمانی ئێریتریا لە لایەن تیپـێکی موزیکی لەشکری لێدرا.\nیەمانی میسکیل وەزیری ڕاگەیاندنی ئێریتریا لەم بارەیەوە لەسەر تویتەرەکەی نووسیویەتی ئەمە هەنگاوێکی دیکەی گەورەیە بە ئاڕاستەی ئاشتی و دۆستایەتی بەهێز و تایبەتی نێوان هەردوو وڵات.\nجێی ئاماژەیە سەرۆکی ئێریتریا ڕۆژی شەممە گەیشتە ئەدیس ئەبابا پاش چەند ڕۆژێک لەوەی سەرۆک وەزیری ئەثیوپـیا سەردانی ئێریتریای کرد و لەوێ ڕێکەوتننامەیەکی واژوکرد بۆ دەسـتیپـێکردنەوەی پەیوەندیـیەکانی نێوان هەردوو وڵات.\nلە پاش دەیان ساڵ لە شەڕی چەکداری، ئێریتریا لە ساڵی 1993 لە ئەثیوپیا جیابووەوە. بەڵام جارێکی دیکە لەسەر کێشەی سنووری لە ساڵی 1998 شەڕ لە نێوانیان هەڵگیرسایەوە. مەزەندە دەکرێت زیاتر لە 80 هەزار کەس لەو نێوەدا کوژرابن.


شەربەتە شیرینکراوەکان سەرچاوەن بۆ نەخۆشی شێرپەنجە - هاوپەیمانی نیشتمانی\nشەربەتە شیرینکراوەکان سەرچاوەن بۆ نەخۆشی شێرپەنجە\nپزیشکانی پسپۆڕی نەخۆشی شێرپەنجە لە ئەمریکا ڕایانگەیاند” خواردنەوەی شەربەتە شیرینکراوەکان مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجە زیاددەکات.\nپزیشکانی ئەمریکا لە نوێترین توێژینەوەیاندا پەیوەندیەکیان دۆزیوەتەوە لە نێوان خواردنەوەی شەربەتە دەستکردەکان و توشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجە.\nدکتۆر کۆڵین دۆیلی، بەڕیوبەری بەشی خۆراک و وەرزش لە دەستەی پزیشکانی شێرپەنجەی ئەمریکی ڕایگەیاند” خواردنەوەی شەربەتە دەستکردەکان کە بڕێکی زۆر شەکری تێدایە، ئەگەری زیاد بوونی نەخۆشی شێرپەنجە زیاد دەکات، نمونەش، شێرپەنجەی مەمک، پڕۆستات و کۆڵۆن.\nتوێژینەوەکە بەدواداچوونیان بۆ باری تەندروستی 100 هەزار کەس کردووە بۆ ماوەی ٩ ساڵ، بۆیان دەرکەوتووە، ئەو کەسانەی رۆژانە سۆدە و شەربەتە دەستکردەکان دەخۆن، ئەگەری توشبوونیان بە شێرپەنجە بە گشتی بە ڕێژەی ٪١٨ زیاترە، بەبێ جیاوازی لەتەمەندا.\nپزیشکان ڕێنمایی دەدەنە خەڵک و باس لەوە دەکەن خۆیان بەدوور بگرن لە خواردنەوە دەسکردەکان، بەهۆی بوونی بڕێکی زۆر شەکر و ماددەی پارێزەر کە تێیدەکرێت، بۆیە خەڵکی لەبری ئەوان دەتوانن شەربەتی سروشتی و فرێشی میوەکان بخۆن.


ماڵپەڕی بۆنەکان - سەباره‌ت به مۆندیالی 2014\nنیسان 13\tبڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئەحمەد محمد خوێندراوەتەوە 1057 جار\nمۆندیالی 2014 له‌مانگی حوه‌زیران و ته‌موزی داهاتوو له برازیل ئه‌نجامده‌درێت، فه‌رمون له‌گه‌ڵ چه‌ند راستییه‌ك سه‌باره‌ت به‌و مۆندیاله:\n1.یه‌كه‌م مۆندیاله كه ئه‌و ته‌كنۆلۆجیایه‌ی تێدا به‌كارده‌هێنرێت كه پێی ده‌وترێت ته‌كنۆلۆجیای هێڵی گۆڵ (Goal-line technology). ئه‌م ته‌كنۆلۆجیایه له‌ڕێگه‌ی به‌كارهێنانی 14 كامێراوه، یارمه‌تیده‌رێكی باشی ناوبژیوانه‌و رۆڵی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی ده‌بێت له‌ڕاستی و ناڕاستی گۆڵه تۆماركراوه‌كاندا.\n2.دووه‌مین جاره كه برازیل میوانداریی مۆندیال ده‌كات و به میوانداریكردنی ئه‌م مۆندیاله، ئه‌م وڵاته ده‌بێته پێنجه‌م وڵات كه بۆ دووه‌مین جار میوانداری مۆندیال ده‌كات.\n3.ئه‌م میواندارییه‌ی مۆندیال، یه‌كه‌م میوانداریی وڵاتێكی كیشوه‌ری ئه‌مه‌ریكای باشوره له‌ماوه‌ی 36 ساڵی رابردودا.\n4.یه‌كه‌مین جاره له‌مێژودا كه دوو مۆندیالی یه‌ك له‌دوای یه‌ك له‌ئه‌وروپا ئه‌نجام نادرێن.\n5.له‌پێناو دابینكردنی ئاسایش بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌مه‌به‌ستی بینینی یارییه‌كان سه‌ردانی برازیل ده‌كه‌ن و به‌ڕێوه‌چونی یارییه‌كان له‌كه‌شوهه‌وایه‌كی ئارامدا، ده‌سه‌ڵاتدارانی برازیل فڕۆكه‌ی بێفڕۆكه‌وان و رۆبۆت به‌كارده‌هێنن.\n6.ئه‌م مۆندیاله گرانترین مۆندیال ده‌بێت له‌مێژوداو تائێستا زیاتر له 16 ملیار دۆلاری تێچووه. ئه‌م بڕه‌پاره‌یه‌ش له‌كۆی تێچوی هه‌ر پێنج مۆندیالی رابردوو زیاتره.\n7.به‌پێچه‌وانه‌ی مۆندیاله‌كانی تره‌وه كه یه‌كه‌م شوتی ره‌مزیی مۆندیال له‌لایه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كی ناسراوه‌وه لێده‌درا، له‌مۆندیالی ئه‌مساڵدا ئه‌و شوته له‌لایه‌ن هه‌رزه‌كارێكی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ته‌وه لێده‌درێت.\n8.ناوبژیوانان رێگه‌یان پێده‌درێت به‌هۆی ناله‌باری كه‌شوهه‌واوه دوو تا سێ جار یارییه‌كه بۆ ماوه‌یه‌كی كورت، بووه‌ستێنن.\n9.ناوی گۆرانیی ره‌سمیی مۆندیال "We Are One"ه واته "ئێمه یه‌كین".\n10.ناوی سرودی ره‌سمیی مۆندیال "We Will Find A Way"ه واته "ئێمه رێگه‌یه‌ك ده‌دۆزینه‌وه".\n11. ئه‌لبومی موزیكی ره‌سمیی مۆندیال 16 گۆرانی له‌خۆده‌گرێت.\n12.گرانترین هه‌ڵبژارده‌ی به‌شداری ئه‌م مۆندیاله هه‌ڵبژارده‌ی خانه‌خوێ واته برازیله.\n13.گرانترین یاریزانی به‌شداری مۆندیال، لیۆنێڵ میسی هێرشبه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌رجه‌نتین و یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌یه.\n14.هه‌ڵبژارده‌ی پاڵه‌وانی ئه‌م مۆندیاله جگه له‌نازناوه‌كه، 35 ملیۆن دۆلار ده‌باته‌وه، ئه‌مه‌ش چوار ملیۆنی له‌وه زیاتره كه ئیسپانیا له‌مۆندیالی رابردودا پاش به‌ده‌ستهێنانی نازناوه‌كه، بردییه‌وه.\n15.بۆسنه‌و هێرزۆگۆڤین ته‌نها وڵاتی به‌شداری ئه‌م مۆندیاله‌یه كه یه‌كه‌مین جاره له‌مۆندیالدا به‌شداریده‌كات.\n16.هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌ڵمانیا ده‌بێته یه‌كه‌م هه‌ڵبژارده كه یاری ژماره 100ی له‌مێژوی مۆندیالدا ئه‌نجامده‌دات و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ته‌نها پێویستی به ئه‌نجامدانی یه‌كه‌م یارییه كه ئه‌ویش له‌به‌رامبه‌ر پورتوگاله.\n17.ره‌نگه رۆناڵدۆی به‌رازیل كه به تۆماركردنی 15 گۆڵ، خاوه‌نی زۆرترین گۆڵه له‌مێژوی مۆندیالدا، ریكۆده‌كه‌ی له‌ده‌ست بدات چونكه ئه‌گه‌ری زۆر هه‌یه كه یاریزانی ئه‌ڵمانی، میرۆسلاڤ كلۆزه كه تائێستا خاوه‌نی 14 گۆڵه به‌شداری له‌مۆندیالدا بكات.\n18.له‌م مۆندیاله‌دا ته‌نها دوو هه‌ڵبژارده هه‌ن كه به‌درێژایی مێژوی مۆنیال هیچ یارییه‌كیان نه‌بردووه‌ته‌وه، ئه‌وانیش هندۆراس و بۆسنه‌و هێرزۆگۆڤینن.\n19.هه‌ڵبژارده‌ی هیچ وڵاتێكی ئه‌سكه‌نده‌ناڤی له‌م مۆندیاله‌دا بونی نیه.\n20.كامپی زۆربه‌ی 32 هه‌ڵبدژارده به‌شداره‌كه‌ی ئه‌م مۆندیاله، ده‌كه‌وێته نزیك ساوپاولۆو ریۆ دی جانیرۆوه.\n21.ژماره‌ی ئه‌و ناوبژیوانانه‌ی ئه‌م مۆندیاله به‌ڕێوه‌ده‌بن 25ن.\nله‌ئینگلیزییه‌وه/ والی شێخ عه‌لی\nMore in this category: « "گواستنه‌وه‌ی میسی بۆ مانچسته‌ر ته‌نها ده‌نگۆیه"\nHomeوەرزشیسەباره‌ت به مۆندیالی 2014


خەڵك؛ وردەكاری كۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەڕلەمان بڵاودەكاتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك؛ وردەكاری كۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەڕلەمان بڵاودەكاتەوە\n2019/11/09 - 6:09 PM\nكۆبوونەوەی ئاسایی پەڕلەمانی عیراق بە ئامادەبوونی 232 ئەندام ئەنجام درا و ئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، خوێندنەوەی دووەم بۆ یاسای خانەنشینی كرا و هەفتەی داهاتووە دەنگی لەسەر دەدرێت.\nشیروان میرزا، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عیراق بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، دانیشتنەكە تایبەتە بە گفتوگۆكردن لەسەر هەردوو پڕۆژە یاسای خانەنشینی و وەبەرهێنان و لە بەرنامەی ئەمڕۆی دانیشتنەكەدا خوێندنەوەی دووەم بۆ یاسای خانەنشینی كرا و هەفتەی داهاتووە دەنگی لەسەر دەدرێت.\nڕاشیگەیاند، كۆمەڵێك پڕۆژە یاسای دیكە هەیە، كە لە دانیشتنەدا گفتوگۆی تەواویان لەسەر دەكرێت، بەڵام لە دانیشتنەكەی ئەمڕۆ بابەتی خۆپیشاندانەكانی بەغدا و شارەكانی دیكەی تێدانییە.\nكەمێك لەمەوبەر كۆبوونەوەكەی پەڕلەمانی عیراق كۆتایی هات و كۆبوونەوەی داهاتوو خرایە ڕۆژی دوو شەممە.\nسەرۆكی پەڕلەمانی عیراق دەستپێشخەرییەكی نیشتمانی ڕادەگەیەنێت


سەرەتا»هه‌واڵ»Huawei Mate 10 Pro زۆر سەرەنجراکێش تر دەبێت لەوەی پێشبینی دەکرێت!\nلەلایەن Rasty Saeed لە 02/10/2017 0 Comments\nکۆمپانیای هواوی چینی لە ئێستادا یەکێکە لە کێبرکێکارە هەرە گەورەکانی تەکنەلۆژیای مۆبایلە هۆشمەندەکان لەسەر ئاستی جیهانی و بەجۆرێک لە دواین ئامارەکاندا توانیویەتی پێش ئەپڵ بکەوێتەوە لە رێژەی فرۆشی ئامێرەکانی بە تایبەت لە مۆبایلەکاندا.\nلە ئێستا دا ، هواوی کار لەسەر بەرهەم هێنانی نوێترینی بەرهەمی خۆی دەکات کە بریتی دەبێت لە Huawei Mate 10 و بە هەریەکە لە وەشانەکانی standard version, the Mate 10 Pro, and the Mate 10 Lite بەردەست دەبێت.\nئەوەی جێگای سەرسوڕمانە Huawei Mate 10 Pro زۆر ناوازەیە بەگوێرەی دەنگۆیەکان و زانیاریە دزە پێکراوەکان بە جۆرێک کە کامێرای دوانی لە دواوە دەبێت بە کوالیتی 20 و 12 مێگاپیکسڵ و کامێرای پێشەوە بە کوالیتی 8 مێگاپیکسڵ.\nوە پێشبینی دەکرێت هواوی لە ١٦ ی ئەم مانگە ئەم مۆبایلانە رابگەیەنێت.\nبابەتەكانی پێشووترداهاتی كۆمپانیای ئه‌پڵ بۆ ساڵی 2017\nبابەتی دواتر پڕۆگرامی Mobiwol بۆ ىڕینی هێڵی ئینتەرنێت لەسەر پڕۆگرامەکانی ناو مۆبایلەکەت


پێش 4 هەفتە 290 جار خوێنراوەتەوە\nكۆمه‌ڵی ئیسلامی و بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی له كه‌ركووك، جه‌خت له‌سه‌ر پته‌وكردنی په‌یوه‌ندییه‌كان و یه‌كده‌نگی و یه‌كهه‌ڵوێستیی لایه‌نه كوردییه‌كان ده‌كه‌نه‌وه.\nوه‌فدێكی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی، سه‌ردانی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی كۆمه‌ڵی ئیسلامییان كرد. وه‌فده‌كه‌ی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی له حه‌سه‌ن شێخانی، به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ند و ژماره‌یه‌ك له كارگێڕانی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی بزووتنه‌وه‌كه پێكهاتبوون و، له لایه‌ن ڕێباز صابر، به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ند و كارگێڕ و ئه‌ندامانی مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی كۆمه‌ڵی ئیسلامییه‌وه پێشوازی كران.\nله دیداره‌كه‌دا هه‌ردوو جه‌ختیان له‌سه‌ر پته‌وكردنی زیاتری په‌یوه‌ندییه دووقۆڵییه‌كان كردنه‌وه، ئه‌وه‌ش له‌پێناو خزمه‌تكردنی زیاتر به هاووڵاتیانی شاره‌كه.\nهه‌ر له دیداری نێوان هه‌ردوو مه‌ڵبه‌ندی كه‌ركووكی كۆمه‌ڵی ئیسلامی و بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامیدا، به گرنگ زانرا كورد نێوماڵی خۆی ڕێك بخات و له كه‌ركووك یه‌كده‌نگ و یه‌كهه‌ڵوێست بێت.\nهه‌ردوو لا هاوڕا بوون كه بۆ هه‌ڵبژاردنی داهاتووی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك، كورد هه‌نگاوی جدیتر و زیاتر بنێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت ببێته‌وه به هێزی یه‌كه‌م و له هه‌یكه‌لێتیی ئیداریی شاردا ڕۆڵی ئیداری و ئه‌منی‌ی خۆی بگێڕیت.\nكۆبوونه‌وه گشتییه‌كانی ئاماده‌كاری بۆ كۆنگره‌ی چواره‌می كۆمه‌ڵی ئیسلامی به‌رده‌وامه\nئاماده‌كارییه‌كان بۆ كۆنگره‌ی كۆمه‌ڵی ئیسلامی به‌رده‌وامه


ئاماری کوژراوانی په‌که‌که له ماوه‌ی یه‌ک ساڵدا - Mehr News Agency\n27 tîrmehê 2016 - 08:50\nNews Code 4519\nفه‌رمانده‌ی گشتی هەپەگە ئاشکرای کرد؛\nئاماری کوژراوانی په‌که‌که له ماوه‌ی یه‌ک ساڵدا\nفه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی گه‌ل (هەپەگە) باڵی سه‌ربازی پارتی کرێکارانی کوردستان ئاماری شه‌ڕ و چالاكی و رێژه‌ی كوژراوانی یه‌ك ساڵه‌ی نێوان خۆی و سوپای توركیای بڵاوكرده‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، له راگه‌یه‌نراوێكی فه‌رمانده‌ی بڕیارگه‌ی ناوه‌ندی پاراستنی گه‌ل، له ماوه‌ی یه‌ك ساڵه‌ی ده‌سپێكردنه‌وه‌ی شه‌ڕ له ۵ی گه‌لاوێژی ۲۰۱۵ه‌وه بۆ ۵ی گه‌لاوێژی ۲۰۱۶ واتا یه‌ک ساڵ۴۳۵ چه‌کداری باڵی سه‌ربازی په‌که‌که کوژراون.\nله‌و ڕاگه‌یه‌نراوه‌دا هاتووه؛ " له‌ماوه‌ی یه‌ك ساڵه‌ی شه‌ڕدا حكوومه‌تی ئاكه‌په ۳۵۶ ئۆپه‌راسیۆنی زه‌مینی، ۶۵۸ هێرشی باڵه‌فر، ۱۴۷ هێرشی هه‌لیكۆپته‌ر و هه‌زار ۶۴۹ هێرشی تانك و تۆپى كردوه‌ته‌سه‌ر په‌که‌که و ناوچه سنوورییه کوردنشینه‌کانی تورکیا."\nراگه‌یه‌ندراوه‌كه رونیشیكردوه‌ته‌وه "له به‌رامبه‌ردا باڵی سه‌ربازی په‌که‌که هه‌زار و ۹۹ ئۆپراسیۆنی دژی سوپا و پۆلیسی توركیا ئه‌نجامداوه".\nله‌و راگه‌یه‌نراوه‌دا ئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌روو، "له ئه‌نجامی ئه‌و شه‌ڕ و ئاڵۆزیانه‌دا دوو هه‌زار و ۹۷۲ سه‌رباز و پۆلیسی سوپای توركیا كوژراون كه له نێویاندا ۳۶ كه‌سیان پله‌ی باڵایان هه‌بووه، هه‌روه‌ها هه‌زار و ۱۴۶ سه‌رباز و پۆلیسش برینداربوون و ۱۳ شیان به‌دیل كه‌وتوونه‌ته ده‌ستی په‌که‌که."\nئاماره‌که ئاشکراشی کردووه که له به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا ۴۳۵ هێزی په‌که‌که کوژراون و ۱۶ چه‌کداریشیان به‌دیل گیراون."\nئاماری بریندارانی باڵی سه‌ربازی په‌که‌که ڕانه‌گه‌یێندراوه.


کاردانەوەی توندی دیمەشق بە قسەکانی ئەمڕۆی ئەردۆغان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ ڕەزبەر ١٨ ٢١:١٩\nNews Code 28818\nلە بەیاننامەیەکی فەرمیدا؛\nکاردانەوەی توندی دیمەشق بە قسەکانی ئەمڕۆی ئەردۆغان\nوەزارەتی دەرەوەی سووریا کاردانەوەی بە قسەکانی ئەمڕۆ سەرۆک کۆماری تورکیا نیشان دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە سانا، سەرچاوەیەکی سەر بە وەزارەتی دەرەوەی سووریا ڕایگەیاند: پاش پاڵپشتی بەردەوام لە تیرۆریزم و تیرۆریستەکان لە سووریا و پەروەردە و پڕچەک کردنیان و پاڵپشتی کردنیان و ناردنیان بۆ کوشتنی سووریاییەکان، ئەمڕۆ سەرۆک کۆماری ڕژێمی تورکیا قسگەلێکی کرد و لە پاڵپشتی کردنی نەتەوەی سووریاوە قسەی کرد. ناوبراو بکوژێکە کە دەستی بە خوێنی نەتەوەی سووریا سوورە و پاڵپشتی تیرۆریزم و گرووپە تیرۆریستییەکانە کە هێشتا سووریاییەکان دەکوژن.\nوەزارەتی دەرەوەی سووریا وتی: قسەکانی ئەردۆغان و ئەوەی کە نیگەرانی نەتەوەی سووریایە؛ دەرناکرێت مەگەر لە ڕژێمێک کە کوشتوبڕ بکات و لە دروشمی مرۆڤدۆستانە کە لێی دووریشە، قسە دەکات. ئەو رژێمە بە بیانووی شەڕ دژی تیرۆریزم هێرشی بردووەتە سەر دانیشتووانی باکووری سووریا.\nئەو بەرپرسەی وەزارەتی دەرەوەی سووریا زیادی کرد: سووریا کە بە هێرشەکانی تورکیا لە ڕێگای پێکانی هاوپەیمان و تیرۆریستەکانی سەر بە تورکیا و شکستی ئەوان کاردانەوەی نیشان داوە جەخت دەکات کە لە گەڵ دەست درێژییەکانی تورکیا لە هەر خاڵێک لە سووریا بە هەر ئامێر و رێگایەکی ڕەواوە بەربەرەکانێ دەکات. کاروانی شەڕ دژی لە گەڵ تیرۆریزم رێگای خۆی دەپێوێت و قسەکانی ئەردۆغان و وەکوو ئەو نابێتە هۆی ڕاگیرانی. پاڵپشتی لە نەتەوەی سووریا، بەس کاری سوپا و دەوڵەتی سووریایە.\nڕادەست کردنەوەی کوردەکان بە تورکیا\nڕێککەوتنی تورکیا و سوید\nپێوەندی ڕووسیا و ئێران


لیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتیی نیشتمانیی عێراق بڕیاریدا ئەو فەرمانبەر و هاووڵاتیانەی ڤاكسینی کۆرۆنایان وەرنەگرتووە رێگەیان پێنەدرێت دەوام بكەن، ئاماژه به‌وه‌شده‌كات سەردانی وەزارەت و فەرمانگە حكومییەكان بكەن.\nلیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتیی نیشتمانی بە سەرۆكایەتی مستەفا كازمی، سەرۆكوەزیرانی عێراق كۆبووەوەو بڕیاردرا ئەو هاووڵاتیانەی كارتی وەرگرتنی ڤاكسینیان نییە رێگەیان پێنەدرێت سەردانی ئەو فەرمانگە حكومیانە بكەن كە زۆر قەرەباڵخن و رۆژانە خەڵكێكی زۆر بۆ راییكردنی كارەكانیان سەردانیان دەكەن، لەوانە؛ فەرمانگەی خانەنشینی، بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتووچۆ، پاسپۆرت، رەگەزنامەو ناسنامەی باری شارستانی و فەرمانگە قەرەباڵخەكانی دیكە.\nله راگه‌یه‌نراوه‌كه‌دا هاتووه، لیژنەکە له 20ی ئەم مانگەوە نابێت رێگە بە دەوامكردنی ئەو فەرمانبەرانە بدرێت كە ڤاكسینیان وەرنەگرتووە. هەموو وەزارەتەكان و ئەو لایەنانەی سەر بە وەزارەتەكان و پارێزگاكان نین، بەرپرسیارن لە جێبەجێكردنی رێكارەكان و بەدواداچوونی فەرمانبەرانیان، "ئەو فەرمانبەرانەی سەرپێچی رێكار و فەرمانەكانیش دەكەن بە نەهاتوو هەژمار دەكرێن".\nوەزارەتی تەندروستی و ژینگەی عێراق دەڵێت، "کورتترین رێگەیە بۆ کۆنترۆڵکردنی پەتاکە پرۆسەكەش زۆر باش بەڕێوەدەچێت و تاوەکو ئێستا 152 هەزار و 962 کەس لە عێراق پێکوتەی کۆرۆنایان وەرگرتووە".


ئەلێکساندرا کۆڵۆنتای کێیە؟\nنووسینی: خەڵات عەلی\nکۆڵۆنتای یەکێک لە هەرە بەناوبانگترین ژنانی بزووتنەوەی کۆمۆنیزمی ڕووسیایە، مەکسیم گۆرکی دەڵێت: “لە ڕووسیا تەنیا دوو کۆمۆنیست هەن، لینین و خانم کۆڵۆنتای”.\nیەکەم ژن بووە لە جیهاندا پۆستی وەزیر وەربگرێت، لە ساڵەکانی سەرەتای شۆڕشی ئۆکتۆبەریشدا ڕۆڵێکی بەرچاوی هەبوو، پاشان چارەکە سەدەیەک بەردەوام بوو لە خزمەتکردنی دەوڵەتی سۆڤیەت لە بواری دیبلۆماسیدا. بەڵام گرنگترین بەشداریی کۆڵۆنتای ئەو تێکۆشانە بوو کە ژیانی بۆ تەرخان کرد، هەم وەک نووسەر و هەم وەک شۆڕشگێڕێکی کۆمۆنیست. ئەویش خەبات بوو لە پێناو ئازادکردنی ژنان بە گشتی و ژنانی کرێکار بە تایبەتی.\nکۆڵۆنتای لە خێزانێکی ئەرستۆکرات لە دایکببوو، باوانی ڕێیان نەدەدا بچێتە قوتابخانە و بەر هاوپۆلەکانی بکەوێت، بۆیە لە ماڵەوە وانەی تایبەتی وەردەگرت و بەکالۆریۆسی لە (16) ساڵی وەرگرت.\nلە ساڵی 1896 ـدا کە هێشتا تەمەنی (24) ساڵی تێنەپەڕاندبوو خەریکبوو مەیلە سیاسییەکانی خۆی دیاریدەکرد، لە بەهاری ئەو ساڵەدا لە کارگەیەک دەستبەکار بوو و بینیی چۆن مافی دوازدە هەزار کرێکار بە ناشرینترین شێوە قۆرخ دەکرێت. دوای چەند مانگێکی کەم لە دەستبەکاربوونی لە کارگەکە دەستی بە خوێندنی ئابووری و مارکسیزم کرد.\nلە کاتی دەستپێکردنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر کۆڵۆنتای ئەندامی لیژنەی ناوەندیی حیزبی بەلشەفی بوو، دوای سەرکەوتنی شۆڕش دەبوو کۆڵۆنتای پۆستێک لە سیستەمی سۆشیالیستیی نوێ وەربگرێت، بۆیە بوو بە کۆمیسیۆنی خەڵک بۆ خۆشگوزەرانی کۆمەڵایەتی و شەونخونی کێشا بۆ دامەزراندنی نوسینگەیەکی ناوەندی کە چاودێری منداڵان و ئەو ژنانەش بکات کە دەبن بە دایک و ڕۆڵی داینگەکان کە ڕۆژانە منداڵی ژنە کرێکارەکان لەخۆ دەگرن، بکات.\nهەروەها بەردەست خستنی هۆکارەکانی ڕێگریکردن لە دووگیانی بۆ ئەو ژنانەی کە نایانەوێت ببن بە دایک.\nبەرپرسیاریەتییەکەی لە هەمان کاتدا هەم گرنگ و هەم مەترسیدار بوو، لە سایەی کۆمەڵگایەک کە زۆرینەی پێکهاتەکەی جوتیار بوون و بیرۆکە نەریتی و کۆنەپارێزییەکان لە ناویاندا لەوپەڕیدا بوو، هەڵگرتنی ئەو جۆرە بەرپرسیارییەتییە ئاسان نەبوو.\nبەڵام بە بیرۆکە شۆڕشگێڕانەکانی ڕووبەڕووی ئاستی هۆشیاری سیاسی و کۆمەڵایەتی و کلتووری بووەوە لای هەموو چینەکانی کۆمەڵگای ڕووسی.\nکۆڵۆنتای هەوڵی دەدا بەو جۆرە بژی کە وێنای دەکرد بۆ “ژنی نوێ”، ژنێک کە تایبەتمەندی زۆری لە یەک ژندا کۆکردبێتەوە، ژنێکی جوان، ڕۆشنبیر و ڕێکپۆش، زمانزان. لە سەرووی ئەوانەشەوە ژنێکی شۆڕشگێڕ کە بەرگری لە ئازادی ژن بکات.\nکۆڵۆنتای ژنێکی ڕێکپۆش بوو، شۆڕشگێڕییەکەی وای لێنەکردبوو ژنێتی خۆی بخاتەلاوە، تەنانەت ئەو کاتەش کە بەدەست هەژارییەوە دەیناڵاند و جگە لە کراسێک هیچی تری نەبوو.\nناکرێ باس لە ژیانی کۆڵۆنتای بکەین بە بێ وەستان لەسەر ژیانی وەک نووسەر، چالاکییە فیکرییەکانی هەر لەسەر لێکۆڵینەوە و وتار ناوەستێت، بەڵکو لە ئەدەبیشدا دەستی باڵای هەبوو، بەتایبەت لە چیرۆکدا.\nئارەزووە ئەدەبییەکانی بۆ ئەوکاتە دەگەڕێتەوە کە قوتابی بوو. ئامانجی لە داهێنانە ئەدەبییەکانی نواندنی توانای ژنان بوو، یەکەم کۆمەڵە چیرۆکی لە ساڵی (1923) بڵاوکردووە، کە کاردانەوەی زۆر توندوتیژانەی لێکەوتەوە و هەندێک کەس بە “بێ ئەخلاقییەکانی بۆرژوازێکی بچوک” ناویان برد.\nلەبەر ئەوەی تیشکی تەواو خرابووە سەر تێکۆشانی کۆڵۆنتای بۆ ئازادیی سیاسی و ئابووریی ژن، بۆیە کتێبەکەی “ئەخلاقی نوێ و چینی کرێکار” بە گرنگترین هەوڵی ئەو دادەنرێت بۆ ئازادی سێکسیی ژن.\nناودارترین کتێبەکانی بریتین لە “ژنی نوێ” و “مارکسیزم و شۆڕشی سێکسی”. هەروەها ژمارەیەک وتار و دەق لەبارەی کێشە سێکسییەکان و دژایەتی جەنگ و ئازادکردنی ژنە کرێکارەکان.\nلە ساڵی 1952 لە مۆسکۆ لە تەمەنی هەشتا ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، بەڵام هێشتا بیرکردنەوەکانی لەسەری چەندەها ژنی نوێدا دەژین.


ڕاوێژکاری باڵای سەرۆک ترامپ لە یەکەم گەشتی ڕاستەوخۆدا لە ئیسرائیلەوە بەرەو مەغریب دەڕوات\nجارێد کوشنەر، ڕاوێژکاری باڵای سەرۆک ترامپ ڕۆژی سێشەممە لەگەڵ بەرپرسانی دیکەی ئیسرائیلی لە فڕۆکەخانەی تەل ئەبیبەوە بەرەو مەغریب بەڕێکەوت. ئەمە یەکەم گەشتی ڕاستەوخۆی نێوان ئەو دوو وڵاتەیە لەوەتای ڕاگەیاندنی ئاساییبوونەوەی پەیوەندییەکانی نێوان ئیسرایل و مەغریب.\nئاڤی بێرکووێتز یاریدەدەری سەرۆکی ئەمەریکا گرتە ڤیدیۆیەکی ئەندامانی شاندەکانی ئەمەریکا و ئیسرائیلی لە ناو فڕۆکەکە بڵاوکردەوە.\nسەرۆکی شاندی ئیسرائیلیش مێیر بن شەبات ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی و سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی ئیسرائیلە .\nبە نێوەندگیری ئەمەریکا چەندین ڕێککەوتن لە ژێر ناوی " ڕێککەوتنەکانی ئیبراهیم " بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندی وڵاتانی موسڵمان لەگەڵ ئیسرائیلدا ئەنجامدراوە. یەکەمجار ئیسرائیل و ئیمارات پەیوەندییەکانیان ئاسایی کردەوە و دواتریش بەحرەین ڕویشتە ناو ڕێککەوتنەکەوە. سودان سێهەم وڵات بوو کە ڕۆیشتە ناو ئەو ڕێککەوتنەوە و چوارمین وڵاتیش، وڵاتی مەغریب بوو.\nسەرۆک ترامپ لە 10 ی ئەم مانگە لە تویتێکدا وتی "ئەمڕۆ دەستکەوتێکی دیکەی مێژووییمان بەدەست هێنا! ئیسرائیل و شانشینی مەغریب، دوو هاوڕێی زۆر باشمان، ڕێککەوتوون لەسەر ئەوەی پەیوەندی دیپلۆماسیی تەواو لە نێواندا هەبێ."


◄ ئەنجام: 625 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 63 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n💬 ئاردی خۆم لێکرد کەپەکم دابێشت، گەلێکم تاڵی و سوێری دنیا چێشت پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 28 2018 8:39AM\n👁 ئەم بابەتە 1,173 جار بینراوە\nئاردی خۆم لێکرد کەپەکم دابێشت گەلێکم تاڵی و سوێری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ز.س. 28-10-2018 8:39:28\n💬 ئازا کوڵی دڵ دەڕێژێ بە قین، بێ دەسەڵاتیش بە گریان و شین پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 27 2018 11:22PM\n👁 ئەم بابەتە 1,334 جار بینراوە\nئازا کوڵی دڵ دەڕێژێ بە قین بێ دەسەڵاتیش بە گریان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ز.س. 27-10-2018 23:22:16\n💬 ئاش هەر کار دەکا گەنم دادێنێ، چەقەنە سەری خۆی بۆ دەشکێنێ پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 27 2018 10:44PM\nئاش هەر کار دەکا گەنم دادێنێ چەقەنە سەری خۆی بۆ د [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ ز.س. 27-10-2018 22:44:41\n💬 ئاشەکەمان هەر ئەوەندە دێنێ، کاکی ئاشەوان خۆی بی قرتێنێ پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 26 2018 10:49PM\n👁 ئەم بابەتە 1,147 جار بینراوە\nئاشەکەمان هەر ئەوەندە دێنێ، کاکی ئاشەوان خۆی بی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ز.س. 26-10-2018 22:49:34\n💬 ئاو بتبا مەچۆ سەر پردی نامەرد، چش با بخنکێی بە سەد ئێش و دەرد پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 27 2018 12:06AM\n👁 ئەم بابەتە 1,364 جار بینراوە\nئاو بتبا مەچۆ سەر پردی نامەرد چش با بخنکێی بە سە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 7 ✔ 99% ✍ ز.س. 27-10-2018 0:06:01\n💬 ئاو بەئاوردا کراو کۆتا بوو، ئەو شەڕە هەر بۆ لێفەی مەلا بوو پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 27 2018 9:04PM\n👁 ئەم بابەتە 1,171 جار بینراوە\nئاو بەئاوردا کراو کۆتا بوو ئەو شەڕە هەر بۆ لێفەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 90% ✍ ز.س. 27-10-2018 21:04:57\n💬 ئاوا بەڕێوەی دەبەی کارو بار، بەزستان قومار بە هاوین شەوکار پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 27 2018 10:58AM\n👁 ئەم بابەتە 1,112 جار بینراوە\nئاوا بەڕێوەی دەبەی کارو بار بەزستان قومار بە هاوی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 90% ✍ ز.س. 27-10-2018 10:58:44\n💬 ئاوت خواردەوە جارێک لە کانی، بەردی تێ مەخە خۆ تۆ ئینسانی پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 26 2018 10:26PM\n👁 ئەم بابەتە 1,245 جار بینراوە\nئاوت خواردەوە جارێک لە کانی بەردی تێ مەخە خۆ تۆ ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 90% ✍ ز.س. 26-10-2018 22:26:37\n💬 ئاکارت وەکو مشار بێ باشە، هەم بۆلای خۆتە هەم بۆ ئەولاشە پەند و ئیدیۆم\n👁 ئەم بابەتە 1,189 جار بینراوە\nئاکارت وەکو مشار بێ باشە هەم بۆلای خۆتە هەم بۆ ئە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 90% ✍ ز.س. 27-10-2018 21:04:56\n💬 ئای خۆزگە شۆفار لاڵ و کەڕ بوایە، ئاو خواردنەوەی گورگ لەگەڵ مەڕ بوایە پەند و ئیدیۆم\n👁 ئەم بابەتە 1,627 جار بینراوە\nئای خۆزگە شۆفار لاڵ و کەڕ بوایە ئاو خواردنەوەی گ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 5 ✔ 90% ✍ ز.س. 28-10-2018 8:39:26


یەکەمین چیرۆک – كولتور مه‌گه‌زین\nBy فاروق هۆمه‌ر\t Last updated مارس 31, 2017\nگرافیک بەقەڵەمی گونتەر گراس؛ ئۆسکار ماتسەرات منداڵ تەپڵی تەنەکە لێدەر!\nمن کە ئیستا لێرەدا دەربارەی بەرکەوتنم بە یەکەمین چیرۆک لە ژیانما بۆ تۆ دەدوێم، دەیان ساڵ دەگەڕێمەوە بۆ دواوە . دەگەڕێمەوە بۆ ڕۆژگارێک هێندە لە تەمەنی ساوایی خۆمەوە دوورنەبووم . هێشتا لە ڕووباری ئەو زمانەشیرینەی کە زمانی دایکە و جوانترین زمانی دونیایە هێندە قووڵنەبوومەتەوە . تازە خەریک بوو پیتەکانم یەک یەک لێکدەدان و ڕستەی چکۆلە چکۆلەم لێ دروستدەکردن . هەر وەکو ئەو منداڵەبووم چۆن بۆ یەکەمین جار یاری بە میکانۆ دەکات . ئەوە بهێنە بەر چاوی خۆت دەیان کوتە چوارگۆشەی ڕەنگاو رەنگ لەپێش دەمتا هەڵڕژاون و پێکەوە لکانی ئەو پارچانەش خۆشییەکی ئەوتۆی لە گیان دا خوڵقاندوی کە تا ژیان ژیانە ناتوانی لەیادتا نەمێنێتەوە، هەر دەڵێی کانییەکە و لە ناوەوە هەڵدەقوڵێ و هێواش هێواش سەر دەکا و دەبێ بە قەڵبەزە و ئاو بە ئاسمان دا دەپڕژێ و پڕژەی ئاو دەتشواتەوە و تۆش چەشنی باڵندەیەکی تەڕ لەژێریا ڕاکشاوی. پارچە دەهێنی و پارچە فڕێ دەدەیت، پارچە لەسەر پارچە هەڵدەچنی و دواجار نیگاری درەختێک لە پێش دەمتا قووتدەبێتەوە . بەڵام دواجار و دوای ماندبوون میکانۆ تۆی کردۆتە ئەندازیار و لەجێی خوداوەند تۆ درەختێکت خوڵقاندووە . ئەوە درەختی زمانە و لەناو تۆدا رەگی داکوتاوە و لق و چڵوپۆپی درەخت لە کونە لووت و چاڵی چاوەوە هاتونەتەدەرێ .\nئەو چیرۆکە بەسەرهاتی منداڵێکی گوندییە و لە خێزانێکی جوتیاری بچکۆلە و لە یەکێک لە گوندەکانی ئەم دونیا بەرینەی کە ئێمە هەموو پێکەوە تیا دەژین، ئەویش لەگەڵمان دەژی . ئەو چیرۆکە لەناو گۆڤارێکی منداڵان کە بیرم نایەتەوە گۆڤاری ئەستێرە بوو یان گۆڤارێکی دی . بیرم نایەتەوە ئەو چیرۆکەم بە هەقیقی خوێندۆتەوە یاوەخود لە یەکێک لە خەونەکانی منداڵیما دیتوومە . بەڵام دڵنیام چۆن ناوم فاروقە و لە سکی دایکمەوە هاتومەتە دەرێ، ئاواش دڵنیام ئەو چیرۆکەم خوێندۆتەوە . ئامادەشم تا مردن شەڕ لەسەر ئەوە بکەم کە ئەو چیرۆکە هەیە و من بە دووچاوی خۆم دیتومە . بە کامێرای مێشکم لەو منداڵیەم دا تۆمارم کردووە و تا لەم دونیایەش بە تەنیایی هەر خۆم دەڕۆم و هەمووتان بەجێدەهێڵم و فڕێم دەدەنە ناو قەبرێک، من دەستم لەناو خوڵ و خاکی گۆڕەوە دێنمە دەرێ و هاواردەکەم ئەو چیرۆکەم هێشتا لە یادە و ئەوا بۆتان دەگێڕمەوە . من نامەوێ بڕوا بە مردنی خۆم بهێنم و ناشمەوێ ئێوە جارێ بەجێم بهێڵن تا ئەو چیرۆکەتان بۆ نەگێڕمەوە .\nمنداڵ وەکو هەموو ڕۆژێکی ژیانی خۆی، لەژێر ئاسمانی گوندا بە ئاگا دێ و وەکو هەموو سپێدەیێکی دی کە لە دەرگا دەڕواتە دەرەوە یەکەمین شتێک نیگاری درەختێکی زەبەللاح سەرنجی ڕادەکێشێت . دەڕوات و دەیەوێت ئاشنا بێت بە هەموو نەخشەی جوگرافی گوندەکەی . لەسەر کانییەک دەوەستێ و دەستێکی تێدەهاوێژێت و دەریناهێنێتەوە تاوەکو لەناو ئاوی سازگاری کانی دا نەتەزێت . سەرێک هەڵدەبڕی و تەماشای بەژنی زراڤ و بەرزی شاخ دەکات و بە ووردی لە هەڵەمووت دەڕوانێ و وێنەی هەڵۆیەک لەناو مێشکی خۆی دا دەکێشێ و هەوڵدەدات هەڵۆ لەوێ لەسەر بەرزترین پنتی شاخ بگیرسێنێتەوە .\nمنداڵ دەڕوا و دەگەڕێ . لە ئاوایی دوور دەکەوێتەوە و هەموو خەڵک و خوا و ئەوانەی لەوێ دەژین جێدەهڵێت . ئەو دەڕوات و دەیەوێت دونیا ببینێت . ئەو دەیەوێت بزانێت لەو دیووی گوندەکەیانەوە چی دی هەیە . لە پشتی دارێک و لە دووری جۆگە و کانیاوەوە چی دی هەیە . لە ئاسمان دەڕوانێ و خولیای ئەوە گرتوویەتی بزانی ئەو شیناییەی بەو حەواوە وێستاوە چۆن ناکەوێتە خوارێ . باوکی پێیگووتوە لەوێ خوداوەند هەیە . ئەو بەدووی ئەوەدا دەگەڕێ ماڵی خودا بەو ئاسمانەوە چی دەکات . کێ دەچێت بۆ ماڵیان و منداڵەکان لەوێ چ یارییەک دەکەن .\nمنداڵ دەڕوا و چەند دوور بکەوێتەوە جارێکی دی بۆ ناو گوند دەگەڕێتەوە . هەموو دونیا وێنەیەکی دووبارە و هەزار بارەی گوندەکەی خۆیانە .\nمن دەزانم هەرچی بکەم بۆمناکرێت ئەو چیرۆکەتان وەکو یەکەمین جاری خۆی بۆ بگێڕمەوە . چونکە من پیربووم و چی دی ئەو کوریژگەیە نیم کە تازە فێری زمانی دایک دەبووم . منیش وەکو ئەو منداڵە گەڕام و هەموو ئەو وێنانەم بینین کە هەمان وێنەی دووبارەی گوندەکەی خۆمان بوون . دەیان ساڵ تێپەڕین و ڕووداوەکان لە مێشکما گەورەبوون و درێژبوونەوە و چی دی ناتوانم تامی ئەو چیرۆکە وەکو خۆی بگەیێنمە تۆ .\nمنداڵ لەکەناری جۆگەلەیێک دەوەستێ و دەڕوانێ لە نێوانی دوو گاشەبەردەوە ئاوەکە لە ڕەوتی خۆی ترازاوە و ڕووەو گووند رێچکەی گرتووە . بە هەموو ئەندێشەی منداڵی خۆی پێیوایە ئاو دەبێتە لافاو و گوندەکەیان لەگەڵ خۆی ڕادەماڵێت . گوندەیان کە ماڵی دایک و باوکێتی، ماڵی خەون و خەیاڵ و خەونە بچکۆلەکانێتی . ماڵی هاوڕێ و ماڵی هەموو دایک و باوکی هاوڕێکانێتی . ئەو پێیوایە ئەگەر شتێک نەکات و بەوەدا ڕانەگات رێچکەی ئاوەکە بگرێت، هێندە نابات ئاوی سەرشێت گوندەکەیان لەگەڵ خۆی هەڵدەگرێ و داروپەردووی بەسەریەکەوە ناهێڵێت . منداڵ کە تاوێ لەوەوبەر وەکو ئەندازیارێک لەسەر پێکەوەنانی پارچە درەختەکان درەختێکی خوڵقاندبوو و ئارەزووی ئەوەی نەبوو جارێکی دی پارچە پارچە درەخت لەبەر یەک هەڵبوەشێ . هەڵوەشانی درەخت زویرکردنی هەموو ئەو پەلەوەڕانەشبوون کە ئەو ڕۆژە لەنزیک ماڵی ئەوانەوە هەڵدەفڕێن .\nمن لە یادمە و نازانم ئایا هەر بە تەنیا من ئەو چیرۆکەم خوێندۆتەوە یان کەسانێکی دیش. خۆزگە دەخوازم خوێنەرێکی دی لەو ڕۆژگارەی هەفتاکان پەیدا بێ و بە تەواوی بۆ جیهانی ئەو چیرۆکەم بگەڕێنێتەوە . لە وردودرشتی ئەو ڕووداوانەم وشیار بکاتەوە و جارێکی دی سەرلەنوێ و بەشێوازی خۆی، بەشێوازی هەقیقی چیرۆکەکەم ئاشنابکاتەوە .\nمن باسی یادی خۆم دەکەم، کە دوورنییە یادی چیرۆکەکەش بێ . لە یادی من دا منداڵ مەچەکێکی خۆی دەخاتە نێوانی دوو گاشەبەردەکە و دەیەوێت ئاوەکە بە ئاقارێکی دی دا بەرێت . ئەو نایەوێت گوند بێ بەژێر ئاوەوە . چۆن چاوی بەرایی دێنێت دایکی ببینێت ئاو لەگەڵ خۆی بیبات و جارێکی دی نەیبێنێتەوە . ئەگەر لەڕووی هەموو دونیادا وەستاوەتەوە ناهێڵیت گوندەکەی وێران بێت . منداڵ مەچەکی دەهاوێژێتە نێوانی دوو گاشەبەرد و بەر بە لێشاوی ئاو دەگرێ و بۆ تاوێک ئاسودەیە کە زاڵ بوو بەسەر گۆڕینی ڕێڕەوی ئاوەکەدا .\nمنداڵ سەرەتا کارەکەی سادەبوو، بەڵام هێواش هێواش هەستی بەوەکرد کە ئەو لەبەردەم کارێکی تاقەتپڕوکێنایە . هەر ئەوەندەی دەستی بجوڵێنێ، ئیدی کار لەکار دەترازێ و رەنجەکەی بەخەسار دەچێت . منداڵ بڕیار دەدات هەرچی کردووە لە بڕیارەکەی خۆی پەژیوان نەبێتەوە . نەک هەر دەست ناجوڵێنی بەڵکو وەکو پاڵەوانێک لە شوێنی خۆشی ناجوڵێت . خۆر لەمسەری ئاسمانی ئەو ڕۆژەوە دەڕوات بۆ ئەوسەر .. تاریکی دادێت و شەو باڵی بەسەر زەمیندا دەکێشێت و منداڵ هەر لەوێدا لە کەناری ئەو جۆگەلەیدا و لە نزیکی ئەو دوو تاشە بەردەوە دەمێنێتەوە .\nمن لێرەدا پڕبەدڵ دەمەوێت ئاراستەی چیرۆکەکە ڕابوەستێنم و چی دی لەوە واوەتر نەڕۆم . ئەوکات نەمدەزانی چی ڕوودەدات و چیرۆکەکەم بەیەک هەناسە خوێندەوە، بەڵام ئیستا دەزانم چی ڕوودەدات و هەرچی دەکەم بۆم ناکرێت لاپەڕەیەکی دی لێ هەڵبدەمەوە . چەندم پێخۆشە منیش وەکو بوێری ئەو منداڵە بۆمبکرایە دەستم لەسەر چیرۆکەکەم دابنایە و نەمهێشتایە بۆ هەتا هەتایە هیچ کەسێک یەک لاپەڕەی دی لێهەڵبداتەوە . بەڵام من چیرۆکنوسێکی خۆپەرستم و چاوەڕوانم لەدوای تەواوبوونی چیرۆکەکەم ئێوە گوڵبارانم بکەن . باکم نییە و جش لەوەی پاڵەوانی چیرۆکەکەم دەکوژم و دڵی ئێوەی خوێنەریش پڕ دەکەم لە ئێش و ژان . من و ئەو پاڵەوانی چیرۆکە چەند لەیەکدوورین . ئەو لە پێناوی پاراستنی گوندەکەی گیان دەبەخشێت، کەچی منیش لە پێناوی ئافەرینێکی خوێنەر ئەو دەکوژم و باکم بە هیچ نییە .\nلەگەڵ ئەوەشا بۆمناکرێت تۆم تا ئێرە هێناوە و هەروا بەدەستی خاڵی بتنێرمەوە . دەزانی جاران کە چیرۆکبێژەکان بە هەبوونەبوو دەستیان بەگێرانەوەی چیرۆکەکانیان دەکرد تەنیا بۆ ئەوە بوو کە تۆ بەردەوام بزانی لەبەردەم قودەرتی ئەواندا وەستاوی . ئاخر ئەوان دەیانتوانی بۆ هەر کاتێک خۆیان بیانەوێت هەبوو بکەن بە نەبوو و لە نەبووش هەبوو دەربهێنن . ئەوان بۆ هەر کاتێک بیانویستایە و لە کوێ دا خۆیان ئارەزوویان بکردایە دەیانتوانی بڵێن، ئیدی من هاتمەوە و هیچیان نەدامێ . بەڵام خۆ من خۆشمبکوژم بۆم ناکرێت بە قودرەتی ئەوان ئەو چیرۆکەت بۆ بگێڕمەوە .\nمن دەگریام و دەپاڕامەوە بۆ ئەوەی لەوێدا چیرۆک تەواو نەبێ و بەوجۆرە پاڵەوان نەمرێ . کاشکا بۆم بکرایە ! بە ئارەزووی من نەبوو . ڕزگارکردنی پاڵەوان و دوورخستنەوەی لە مەرگ لەدەستی من ترازابوو . ئەو دەبوو بمرێ چونکە خولیای مەرگ لە کەلەیدا بوو . ئەو دەبوو بگاتە ئەو کۆتاییە چونکە لە دڵیا خۆشەویستی ئەوانی دی هەبوو . ئارەزووی گیانبازی لە چارەنووسی نوسرابوو .\nئەو شەوە منداڵ نەگەڕایەوە، دایک و باوک هەموو گوندی بۆ گەڕان منداڵ نەبوو . هەموو خەڵکی ئاوایی لەگەڵ دایکوباوکی چاو گریاوی منداڵ، بۆ منداڵ دەگەڕان و کەوتنە پاماڵکردنی دەشتودەر . دواجار کە منداڵ دۆزرایەوە، گیانی لە نزیکی تاشەبەردەکەوە دەرچووبوو . بەڵام بڕوا ناکەم هیچ یەکێک لە خەڵکانی دێ بەو ئەندێشەیەیان زانیبێ کە لە دڵی سادە و ساوای منداڵەکەدا بوو .. ئەو ئەندێشەیەی کە منداڵ لە پێناوی ئەواندا گیانی بەخشی بوو .\nدرۆکانی پەنابەر، وڕێنەکانی شانۆکار؛ دیداری (یۆتۆبۆری)\nجوویه‌كی ڕاكشاو لە ژێر تریفەی مانگ


ئه‌مریکا هومارێکی گه‌وره‌ی چه‌کی کیمیایی لە دەیرەزوور ته‌قانده‌وه - Mehr News Agency\n13 avrêlê 2017 - 17:48\nNews Code 9328\nئه‌مریکا هومارێکی گه‌وره‌ی چه‌کی کیمیایی لە دەیرەزوور ته‌قانده‌وه\nسوپای سووریا له ڕاگه‌یه‌ندراوێکدا ئاشکرای کرد که له هێرشی فڕۆکه‌کانی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ده‌یره‌زور، هه‌نبانه‌یه‌کی چه‌کی کیمیایی داعش ته‌قیوه‌ته‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ئه‌لعه‌هد، فه‌رمانده‌یی سوپای سووریا له ڕاگه‌یه‌ندراوێکدا ئاشکرای کرد که له هێرشی فڕۆکه‌کانی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ده‌یره‌زور، هه‌نبانه‌یه‌کی چه‌کی کیمیایی داعش ته‌قیوه‌ته‌وه.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، به سه‌دان که‌س له‌م ته‌قینه‌وه‌دا کوژراون.\nئه‌م ناوه‌نده زیادی کرد: ئه‌م ڕووداوه به باشی ده‌یسه‌ڵمێنێت که تیرۆریسته‌کانی داعش و به‌ره‌ی نوسره چه‌کی کیمیاییان له به‌رده‌ست دایه.\nهه‌روه‌ها هاتووه: ئێمه وه‌ک سوپای سووریا له‌مباره‌وه به ده‌یان جار هۆشداریمان دابوو که تیرۆریسته‌کان چه‌کی کیمیاییان هه‌یه. ته‌قینه‌وه‌ی ئه‌م کۆگا کیمیاییه‌ی داعش سه‌ڵماندنی که وڵاتانی بیانی تیرۆریسته‌کان به چه‌کی کیمیایی پڕچه‌ک ده‌که‌ن.\nسوپای سووریا له کۆتاییدا جه‌ختی کرد: ئێمه جارێکی دیکه جه‌خت ده‌که‌ین که سوپای سووریا هه‌رگیز له چه‌کی کیمیایی که‌ڵکی نه‌بردووه و دیسانیش به نیسبه‌ت چه‌کی کیمیایی تیرۆریسته‌کان هۆشداری ده‌ده‌ین.


چۆن نرخ لەڕێی خواست و خستنەڕووەوە دیاری دەكرێت؟ \nهەڵئاوسان واتە، هەڵكشانی بەردەوامی ئاستی گشتیی نرخ، بە گوزارشتێكی تر، پاداشتی داشكانی بەردەوامی بەهای پارەیە، راڤەی هەڵئاوسان پەیوەندیی بە تێگەیشتنی نرخ‌و نەختەوە هەیە. لێرەدا جێی خۆیەتی بە كورتی‌و بە سادەیی چۆنێتی دیاریكردنی نرخ لەمیانی یاسای خواست‌و خستنەڕوو بخرێتەڕوو.\nنرخ، پرنسیپی خستنەڕوو و خواست\nكێشەی یەكەمی تیۆری ئابووری، هەوڵدانە بۆ دۆزینەوەی هاوسەنگیی نێوان دوو جۆری دژ بەیەكی هاندان «خواست‌و خستنەڕوو».\nسروشتی نرخ، بەردەوام لەگۆڕاندایە، زانستی ئابووری ئامرازی سودبەخش‌و كارای بۆ راڤەكردنی ئەو گۆڕانكارییانەی بەسەر نرخدا دێن هەیە، ئەویش تیۆری خواست‌و خستنەڕووە، خواست سەرچاوەكەی كڕیارەو خستنەڕووش سەرچاوەكەی بەرهەمهێنەر یان فرۆشیارانە.\nخواست: پەیوەندیی پێچەوانەی نێوان نرخ‌و بڕی خواستە\nپەیوەندییەكی پێچەوانە لەنێوان نرخ‌و بڕێ خواستی سەر شمەك‌و خزمەتگوزارییەكان هەیە، كاتێك رەوشەكانی تر وەك خۆیان بە جێگیری دەمێننەوە، مەرجی مانەوەی شتەكانی تر وەك خۆیان بە جێگیری واتە دەكرێ خواست لەسەر شمەك‌و خزمەتگوزاری لەماوەی دیاریكراو بەرزبێتەوە، هەرچەندە نرخ لە هەمان ماوەدا بە هۆكاری دەرەكی وەك زیادبوونی داهات یان گۆڕانی ئارەزوو یان بارودۆخی دامەزراوەیی‌و... هتد، بەرزدەبێتەوە.\nزۆر گرنگە كە لە مەبەستی بڕی خواست، ئەو بڕەی كە بەكاربەران ئارەزووی دەكەن تێبگەین، بەشێوەیەكی گشتی كڕیارەكان، كە لەبەرامبەر ئەو شمەكە پارەیەك دەدەن، نەك تەنیا حەزیان لە بەدەستهێنانی هەبێت.\nخستنەڕوو: پەیوەندیی راستەوانەی نێوان نرخ‌و بڕی خستنەڕوو\nپەیوەندیی راستەوانەی نێوان شمەك‌و ئەو بڕەی كە بەرهەمهێنەران ئارەزووی بەرهەمهێنان‌و فرۆشتنی دەكەن، كاتیك شتەكانی تر وەك خۆیان بە جێگیری دەمێننەوە.\nبەرهەمهێنەران ئارەزووی قازانج دەكەن، پاشان چەند دەرفەتی دەستەبەركردنی قازانجی زیاتریان هەبێت، هێندە ئاستی بەرهەمهێنانیان زیاد دەكەن، پێچەوانەكەشی راستە، چەند دەرفەتی قازانجكردنیان كەم بكات، ئارەزوی بەرهەمهێنانی كەمتر دەكەن.\nئەوانەی سەرەوە كورتەی پەیوەندییەكەیە، هەرچەندە وردەكاریی زۆری هەیە كە ئێرە جیی باسكردنی نییە.\nهاسەنگیی خستنەڕوو و خواست\nخستنەڕوو و خواست لەبازاڕ كارلێك دەكەن بۆ ئەوەی هاوسەنگیی لەنێوانیاندا بەدیبهێنن، لەهاوسەنگییدا، تاڕادەیەكی باش نرخ جێگیر دەبێت. كاتێك ئەو هۆكارانەی خستنەڕوو یان خواست پشتی پێ دەبەستێت بگۆڕدرێن، خستنەڕوو یان خواست دەجوڵێت، پاشان هاوسەنگیی بازاڕ چ نرخ یان بڕەكەی گۆڕانی بەسەردا دێت.\nئەوەی سەرەوە بە سادەیی بوو.\nدیاردە ئابوورییەكان زۆر لەو روونكردنەوانەی سەرەوە ئاڵۆزترن، هێزە ئابوورییەكان لە یەك كاتدا كاردەكەن، كار لەسەر جوڵاندنی هەریەك لەخستنەڕوو و خواست دەكەن، چەمك‌و تێڕوانینەكانی سەرەوە بەشی تێگەیشتنی ئەو ئاڵۆزییانە ناكات، هەرچەندە ئەوانە بنچینەن بۆ تێگەیشتن لێیان.\nكاریگەریی كۆچ، نمونەی ئاڵۆزیی لە تێگەیشتنی كاریگەرییەكان\nلە دەوڵەتانی پیشەسازی چەندین كۆڵینەوە لەسەر كاریگەرییەكانی كۆچەری ئەنجام دراون، بەشی زۆری ئەو كۆچەرییانە كە رێگەیان پێدراوە بۆ كاركردنە، كاریگەریی لەسەر كرێی كاركردن هەیە، هاتنی كۆچەر خستنەڕووی دەستیكار زیاد دەكات، واتە داشكانی كرێی كرێكار.\nئایا بەردەوام ئەو چەمكە بنچینەییە دەستەبەر دەبێت؟\nدەرئەنجامی كۆڵینەوەكانی دەوڵەتانی خۆرئاوا لەسەر كۆچەری، كە دابەزینی كرێی لە هەندێك شار لێكەوتۆتەوەو لەهەندێكی تریش هیچ كاریگەرییەكی لێ نەكەوتۆتەوە. چۆن؟ ئەو كۆڵینەوانە لەسەر شارەكانی میامی‌و نیویۆرك كە تەوژمێكی گەورەی كۆچەرییان بەخۆیانەوە دیوە، داشكانی كرێیشی بەخۆیانەوە نەدیوە، بە بەراورد بە شارو ناوچە شارستانییەكانی تر، كە ژمارەیەكی كەمتری كۆچەرییان وەرگرتووە، بەڵام كرێی تێیاندا دابەزیوە، خواست لەسەر دەستیكار لە گروپی یەكەمدا بەهێز بووە، بە پێچەوانەی گروپی دووەمەوە، لەبەر ئەوە پرسەكە تەنیا پەیوەندیی بە جوڵەی خستنەڕوو بەهۆی كۆچەرییەوە نییە، بەڵكو بە جوڵەی خواست لەسەر دەستیكاریشەوەیە.\nكرێ چی لێ بەسەر دێت كاتێك خواست لەسەر دەستیكار زیاد بكات، ئەگەر هاتوو هۆكارەكانی تر وەك خۆیان بە جێگیری بمێننەوە؟، بۆ نمونە هیچ جوڵەیەكی كۆچەری نەبوو.\nئەوكات خستنەڕووی دەستیكار كورت دەهێنێت، گوشار لەسەر كرێ دروست دەكات‌و بەرز دەبێتەوە، ژمارەی ئەوانەی ئارەزووی كاركردنیان هەیە زیاد دەكات، تا بە خاڵی نوێی هاوسەنگیی دەگات. هەڵكشانی كرێی كرێكارانی كۆمپانیاكان هەڵكشانی تێچوونی كاركردنی لێدەكەوێتەوە، بەدوایشیدا، كۆمپانیاكان نرخی بەرهەم‌و خزمەتگوزارییەكانیان بەرز دەكەنەوە، هەروەها دەشێ پەنا بۆ چارەسەری تریش ببەن.


بەشداری سەنتەری نینا لە کۆنگرەی ساڵانه‌ی یەکێتی شه‌ڵته‌ره‌کانی سوید UNIZON ! – IKKR\nبودجه‌ی جێگیر و ئاسانکردنه‌وه‌ی ڕۆتینه‌کان بۆ شه‌ڵته‌ره‌کانی ژنان و گه‌نجان.\nزیادکردنی بودجه‌ی یەکێتی شه‌ڵته‌ره‌کان، به‌پێی زیادکردنی ئه‌ندامه‌کانی.\nدانانی بودجه‌ی تایبه‌ت بۆ گۆڕینی سیسته‌م و یاساکانی ناو شه‌ڵته‌ره‌کان.\nبازرگانی به قوربانیانی توندوتیژی بوه‌ستێنرێت، له‌م پێناوه‌دا نه‌هێشتنی که‌رتی تایبه‌ت بۆداڵده‌دانی قوربانیان له پێناو سودی سه‌رمایه، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا بوژاندنه‌وه‌ی زیاتری شه‌ڵته‌ره‌کان.\nدابینکردنی بودجه‌ی تایبه‌ت بۆ کارکردن له‌گه‌ڵ گه‌نجان و پیاوان، که به‌شێک نه‌بێت له بودجه‌ی شه‌ڵته‌ره‌کان.\nهه‌موارکردنی یاسایه‌ک بۆ وه‌ستانه‌وه له‌به‌رامبه‌ر پۆڕی ئازاد و ڕێگریکردن له ته‌شەنه‌سه‌ندن و به‌ربڵاوی له نێو گه‌نجاندا له ڕێگای چاته‌وه و له ناو قوتابخانه‌کاندا.  له هه‌مان کاتدا زیادکردن و کارکردن له‌سه‌ر وانه‌ی ژیان و سێکس له قوتابخانه‌کان له دیدگایه‌کی ڕه‌خنه‌گرانه‌وه له پۆڕ.


دەوامی فەرمانگەكان لە شارێكی كوردستان راگیرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڕێوەبەرێتی خۆسەرو دیموكراتی شەنگال، دەوامی فەرمانگەو رێكخراوەكانی شارەكەی ڕاگرت.\nبەپێی نوسراوێك، بەڕێوەبەرێتی خۆسەرو دیموكراتی شەنگال، دەوامی سەرجەم فەرمانگەو رێكخراوەكانی شارەكەی تا كاتێكی نادیار ڕاگرت.\nلە نوسراوەكەدا ئاماژە بەوە دراوە “تا كاتێكی نادیار” بڕیارەكە بەردەوامی دەبێت و هەركەسیش سەرپێچی بكات خۆی بەرپرسیار دەبێت.\nئاژانسی (نۆڕس پرێس) بڵاویكردەوە، لە نوسراوەكەدا هۆكاری ڕاگرتنی دەوام لە شارەكە ڕون نەكراوەتەوە.\nئێوارەی شەممە 11-12-2021 فڕۆكەی جەنگییەكانی توركیا پێگەیەكی سەربازی یەكینەكانی پاراستنی شەنگال-یان بۆردومانكرد لەناو كۆمەڵگای خانەسوری سەر بە ناحیەی خانە لە باكوری شەنگال.\nڕۆژی چوارشەممە 8-12-2021 فڕۆكەیەكی بێ فڕۆكەوان لە شەنگال مەروان بەدەل خودیدا، هاوسەرۆكی بەڕێوەبەرێتی خۆسەری شەنگالی لەگەڵ خێزانەكەی بە ئامانج گرت و گیانیان لە دەستدا.


خانم لەتیف - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(1969-01-01) ١ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ (تەمەن ٥١)\nکەمال رەئوف (ھاوسەرگیری ١٩٦٢)\nمالپەری فەرمیی خانم لەتیف\nخانم ڕەحیم لەتیف (لەدایکبووی ١ی کانونی دووەمی ١٩٦٩، لە سلێمانی) ژنەچالاکوانێکی لیبرالە، بەرگری لە یەکسانی مافی ژنان ئەکات لە کوردستانی عێراق[ژێدەر پێویستە]. پەناگەییەک دابین دەکات بۆ ئەو ژنانەی کە روبەروی توندو تیژی دەبنەوە لەسەر بنەمای رەگەزی.\n١ سەرەتای ژیان و بواری خوێندن\n٢ بواری پیشەیی\nسەرەتای ژیان و بواری خوێندن[دەستکاری]\nھەڵگری بروانامەی بەکالوریوسە لە یاسا و زانستە سیاسیەکان ساڵی ٢٠١٤–٢٠١٥ ھەروەھا دبلۆم لە توێژینەوەی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کانتربێری بەریتانی ساڵی ٢٠٠٦.\nخانم لە ساڵی ٢٠٠٠ وە بەشداری لە بزوتنەوەی مافی ژنان کردووە لە کوردستان. ساڵی ٢٠٠٢، خانم یەکەم پەناگەی پاراستنی ژنانی دامەزراند لە سلێمانی، پارێزگاری دابین دەکات بۆ ئەو ژنانەی کە ھەرەشەی کوشتنیان لە سەرە و رووبەرووی توندوتیژی دەبنەوە وە بۆ قوربانیانی توندوتیژی. خانم بەرێوەبەری رێکخراوی ئاسودەیە، کە یەکەم رێکخراوی سەربەخۆی ناحکومییە لە عێراق کە کارئەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان. خانم چەند نامیلکە و کتێبی بڵاوکردۆتەوە بە کوردی وەک «دەرئەنجامەکانی توندوتیژی دژ بە ژنان». ھەروەھا چەندین رێکەوتنامەو دۆکیومێنتی نێودەولەتی دەربارەی مافی ژنان وەرگێراوە بۆ زمانی کوردی.\nکۆبوونەوەی خانم لەتیف لەگەڵ کۆندۆلیزا رایس، وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکا، لە واشنتۆن، ٢٠٠٨\nلە ساڵی ٢٠١٠ وە ئەندامە لە نیودوڵەتی فرۆنتلاین دیفێندەرز، ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١١ وە، ئەندامە لە ئەنجومەنی کۆنگرەی نەتەوەیی کورد (کەنەکە)، لە ٢٠٠٦ وە ئەندامە لە رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی (ئەمنێستی ئینتەرناشناڵ). وە ھەروەھا بەشداربووە لە بریاری ١٣٢٥ ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەگرتووەکان لە عێراق و کوردستان و یەکێکە لە ئەندامەکانی ھاوپەیمانی پلانی نەتەوەیی حکومەتی عێراقی. راوێژکاری سندوقی جیھانی ژنانە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. ھەروەھا ئەندامە لە تۆری ھۆشیاری لەسەر توندوتیژی.\nخانم وەک کاندیدێکی سەربەخۆ پاڵێوراوە بۆ ئەنجومەنی نەتەوەیی عێراق لە ھەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٥. ئامادەیی ھەبووە لە زۆربەی کۆرو کۆنفراس و، وۆرکشۆپ لە سەر ژنان لە بە غداد و شارەکانی تری عێراق. بەشداربووە لە ھەڵمەتی پەسەند کردنی کۆتای لە %٢٥ بۆ بەشداری ژنان لە دەسەڵاتی یاسادانانی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.\nکۆبوونەوەی خانم لەتیف لەگەڵ زەینەب بانگورا، نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ کاروباری توندوتیژیی سێکسی لە شەڕدا، لە نیویۆرک، ئازاری ٢٠١٦\nساڵی ٢٠٠٨، خانم ھەڵبژێردرا وەکو پاڵێوراوێک بۆ خەڵاتی ژنی بوێری وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا و ساڵی ٢٠١٦ پاڵیوراوە بۆ خەڵاتی نیودەوڵەتیی ڤایتەڵ ڤۆیسس بۆ ژنی سەرکردە.\nخانم بەشداری کردووە لە زۆربەی راپۆرتی رێکخراوە ناوخۆیی و نێودەوڵەتی و میدیا دەربارەی کێشەی ژنان لە کوردستان و عێراق وە دیداری لەگەڵ دا کراووە لەسەر مافی ژنان لە عێراق.\nخانم بە بەردەوامی بەشداربووە لە چالاکی نێودەوڵەتی و ھەرێمی و ناوخۆدا لەسەر مافەکانی ژنان و توندوتیژی لەسەر بنەمای رەگەزی لە عێراق. ساڵی ٢٠١٤، دوای ئەوەی گرووپی تیرۆرستی داعش ھەڵمەتی توندوتیژی یان بەرامبەر یەزیدییەکان کرد، خانم دەستی کرد بە گەڕان بە دوای ئەو ژنانەی کە بونەتە قوربانی دەستی داعش. لە ئەنجامدا بەلایەنی کەمەوە ٢٠٠٠ژن رفێندراون لە کاتی ھێرشە دڕندانەکی داعش. ئە ژنانەی کە رایان کردبوو لە دەستی داعش، خانم ھاوکاری و خزمەتگوزاری پێشکەشی ئەو ژنانە کردووە، بەتایبەتی ئەوانەی کە رووبەری ئازاردان و توندوتیژی بونەتەوە، فرۆشرابون یان توندوتیژی سێکسی یان بەرامبەر کراووە.\nخانم لە کاتی وەرگرتنی ١٥ھەمین خەڵاتی نێودەوڵەتیی ڤایتەل ڤۆیسز بۆ ژنانی سەرکردە، لە کێنێدی سەنتەر لە واشنتۆن، ٩ لە ئازاری ٢٠١٦\nخانم ھاوسەری رۆژنامەنوس کەمال رەئوفە، بەرێوەبەری کۆمپانیای شار بۆ بڵاوکردنەوە لە کوردستانی عێراق، خانم کچێکی ھەیە.\nوەک پێزانین و رێزلێنان بۆ کارەکانی لە بواری مافەکانی ژنان لە عێراق، خانم ١٥ ھەمین خەڵاتی نێودەوڵەتیی ڤایتەل ڤۆیسز بۆ ژنانی سەرکردە پێبەخشرا. ئێوارەی ٩ ی مارسی ٢٠١٦ خانم لە سەنتەری کینیدی لە واشنتۆن خەڵاتەکەی وەرگرت، لەگەڵ سێ چالاکوانی تر بە ناوەکانی حەفسەت ئەبیۆلا، ئەکانکشا ھەزاری و یوانی سانچێز.\n^ http://www.kongrakurdistan.net/so/members/[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی]\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣ی نیسانی ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ٢ی نیسانی ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو" (PDF). لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٥ی ئازاری ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١٩ی ئایاری ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ url="وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١٦ی ئازاری ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١٦ی ئازاری ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٦ی ئازاری ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ٢١ی ئازاری ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=خانم_لەتیف&oldid=670675»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:١٩ی ٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


په‌رله‌مانی ئێران پشکنینی داموده‌زگا له‌شکرییه‌کان قه‌ده‌غه ده‌کات\nله کاتێکدا ژماره‌یه‌ک له یاسادانه‌ران دروشمی "مه‌رگ بۆ ئه‌مه‌ریکا" یان ده‌گوته‌وه، په‌رله‌مانی ئێران ده‌نگی قه‌ده‌غه‌کردنی ڕێگه‌پێدانی دا بۆ ناو داموده‌زگا له‌شکرییه‌کان، پێداچوونه‌وه به به‌ڵگه‌نامه‌کاندا و وتووێژ کردن له‌گه‌ڵ زاناکان وه‌کو به‌شێک له ڕێککه‌وتنی داهاتووی ناوکی له‌گه‌ڵ زلهێزانی جیهان له‌سه‌ر به‌رنامه ناوکییه مشتومڕ له‌سه‌ره‌که‌ی.\nئه‌گه‌ر ئه‌م به‌رنوسه بکرێت به یاسا ڕه‌نگه وتووێژه‌کانی نێوان ئێران و شه‌ش زلهێزی جیهانی که بریتین له وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا، به‌ریتانیا، فه‌ڕه‌نسا، ڕوسیا، چین و ئه‌ڵمانیا ئاڵۆز بکات. له کاتێکدا نزیک ده‌بنه‌وه له 30 مانگی 6 ئه‌و دوا مه‌وڵه‌ته‌ی که خۆیان بۆ خۆیانیان دیاری کردووه.\nئه‌م وتووێژانه‌ی که ئێستا له ڤیانا به‌ڕێوه ده‌چێت به مه‌به‌ستی سنوردار کردنی به‌رنامه‌ی ناوکی ئێرانه له‌به‌رامبه‌ردا سزا ئابوریه‌کان له‌سه‌ر ئێران هه‌ڵگیرێت.\nله کۆی 213 یاسا دانه‌ردا ڕۆژی یه‌کشه‌ممه 199 یان ده‌نگیان بۆ ئه‌و به‌رنوسه دا، له کاتێکدا داواش ده‌کات هه‌مو سزاکانی سه‌ر ئێران به ته‌واوه‌تی هه‌ڵگیرێت. پێویسته ئه‌م به‌رنوسه‌ر له‌لایه‌ن شورای نیگه‌هبانه‌وه په‌سه‌ند بکرێت به‌ر له‌وه‌ی بکرێت به یاسا.


سەردار حەمەڕەش, Author at ژنەفتن\n13ی تشرینی یه‌كه‌م، 2021\nدواهەمین بزووتنەوەی هونەری ساڵی 1969 لە فەرەنسا بە ناوی Supports/Surfaces بە واتای “هەڵگر و ڕووبەر”، هەڵگر بە مانای ئەو چوارچێوەیە دێت کە قوماشەکەی لەسەر چەسپ دەکرێت، ڕووبەریش قوماشی سەر چوارچێوەکەیە. بە زمانی ئەکادیمی بەم ڕووبەرەی کە نەخشی لەسەر دەکرێت دەڵێن؛. Espace picturale واتە شوێنی نەخشکردن، ئەو ڕووبەرەیە، ئەو ئێسپاسەیە شکڵ و باس تیایدا وەک لەسەر…\n30ی ئایار، 2021\nئەو دارە جادووییەی کە کاریگەری لەسەر کارێکی هونەری هەیە، وەها دەکات جیاوازی بکەین لەنێوان کارێک و کارێکی تردا، هونەرێک و هونەرێکی تراد؛ ئەمیان وەک هونەر بناسێنێن و ئەویان بە ناهونەر، یان توانای هەیە کەسێک بکاتە کەسێکی هونەرمەند، تەنها ئاگاییە . ئاگایی چییە؟ ئاگایی بە مانای هۆشمەندی دێت بە نەست (inconscience ). وەک فرۆید دەڵێت: من…\n13ی نیسان، 2021\nکاتێک دیکۆر سازکراوە؛ ئەکتەرەکان، کارمەندەکان، بێ بزوان، هەر یەکەیان لە جێی خۆیان هەڵوەستاون. دەرهێنەرەکە لە شاشەیەکەوە چاوی لەسەر ئەو دیمەنەیە، کامێرامانەکە دەستی لەسەر پەلەپیتکەی کامێراکەیە. کوتوپڕ، بە دەنگێکی بڵند، دەرهێنەر ئێژێت: ئەکسیۆن، ئەوسا گشتیان دەکەونە کار بە گوێرەی وێنای ئەوەی پێشنیاری بۆ کراوە لەوە بەر، بە پێێ سینارۆیەکی بڕیاردراو. شەوانە، وەختەکی خەوم لێ دەزڕێت، دێمە…


کۆرۆنا، بانگەشە بەناوبانگەکەی بە کنتاکی ڕاگرت – Politic Press\nکۆرۆنا، بانگەشە بەناوبانگەکەی بە کنتاکی ڕاگرت\nدوای زیاتر لە ٦٤ ساڵ، بەردەوامی بانگەشە بە ناوبانگەکەی، بەهۆی پەتای کۆرۆنا (کنتاکی) یەکێک لە بەهێزترین بانگەشەکانی خۆی ڕاگرت کە دەڵێت؛ دوای خواردنی پەنجەکانیشتی پێوە دەخۆیت.\nزنجیرە رێستۆرانتەکانی کنتاکی لە تەواوی بانگەشەکانیاندا بۆ بەرهەمەکانیان، ئەو بانگەشە باناوبانگەیان لەسەر ئۆتۆمبێل و هۆیەکانی گواستنەوەی بەرهەمەکانیان لابردووە کە ئاماژەیە بۆ تام و چێژی ناوازەی کنتاکی.\nبانگەشە نایابەکەی کنتاکی ٦٤ ساڵە هێز دەداتە بەرهەمە خۆراکییەکانی کنتاکی و سەرنج ڕاکێشییەکەی بە جۆرێک، کە هەمووان حەز دەکەن یەکێک لە جۆرەکانی کنتاکی بخۆن و ئەو دێڕە تاقی بکەنەوە کە ئاگادار بن لەگەڵ خواردنیدا پەنجەکانیشیان نەخۆن یان ئەوەندە خۆڕاگر بن کە چێژی پارووەکەیان لە دەستو پلیاندا نەلێسنەوە.\nکنتاکی لەم بارەوەیەوە، ئاشکرایکردووە؛ ئەو بانگەشەیە بۆ ئێستا یەک ناگرێتەوە لەگەڵ ڕێنماییەکانی خۆپارێزی، وەک پابەندبوون بە ڕێکارەکان و بەشداربوون لەو هەوڵە هەمەجۆرانەی دەدرێن ئیمەش بریارمان دا بە هەڵپەساردنی ئەو بانگەشەیە.\nچەند ئامۆژگارییەك بۆ پێدانی بەردەوامی بەژیانی هاوسەرگیری\nچۆن نینۆكەكانت لە شكان دەپارێزیت؟\nتابلۆیەک بە نزیکەی دوو ملیۆن یۆرۆ دەفرشرێت\nچاویلکەکەی گاندی بە پارەیەکی خەیاڵی فرۆشرا


کورده‌کان، له هه‌ر شوێنێک بن، نه‌خۆشترن |\nکورده‌کان، له هه‌ر شوێنێک بن، نه‌خۆشترن\nئایار 30, 2009 at 12:57\nڕێنێسانس نیوز؛ زانستی: ته‌ندروستیی ڕووحیی خه‌ڵکی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان هێنده خراپه که نابێ چاوپۆشیی لێ بکرێ، ئه‌مه به‌گوێره‌ی تێزی دوکتۆرای ناسری موفیدی، که بڕیاره له چه‌ند رۆژی داهاتوودا له زانکۆی ئومێ‌ئۆ، له به‌رده‌م لیژنه‌ی ڕه‌خنه‌گراندا بیپارێزێ. له کۆتایی ساڵی ڕابردووشدا تێزێکی دوکتۆرا پیشانی دابوو که کورده‌کانی دانیشتووی سوێد، نه‌خۆشترن له دیکه‌ی شارۆمه‌ندان.\nتێزی ئه‌مجاره که له دۆخی ته‌ندروستیی کورده‌کان ده‌کۆڵێته‌وه، له سوێد و له زانکۆی ئومێ‌ئۆ پێشکه‌ش ده‌کرێ و ئه‌و وێنه‌یه‌ی ده‌درێ به ده‌سته‌وه، وێکچوونێکی زۆری تێدایه له گه‌ڵ تێزی د. مالینا ئالۆیان که له ئه‌نستیتۆی کارۆلینسکای ستۆکهۆڵم پێشکه‌شی کردبوو.\nتێزه‌که توێژینه‌وه‌یه‌کی په‌تاناساییانه‌یه (epidemiologi) له‌سه‌ر پرسگه‌لی په‌یوه‌ندیدار به ته‌ندروستیی ڕووحیی خه‌ڵکی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان، که ڕاسته‌وخۆ کاریگه‌ریی شه‌ڕی ئێران ـ ئێڕاقیان له‌سه‌ر بووه له نێوان ساڵه‌کانی 1980ـ 1988. توێژینه‌وه‌که له‌سه‌ر هه‌زار بنه‌ماڵه‌ی سنه‌یی کراوه و تێیدا یه‌کێک له ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌که وه‌ڵامی پرسیارگه‌لێک ده‌داته‌وه که له پێنج پرسنامه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی (GHQ12*)دا ده‌کار کراون. پرسنامه‌که بۆ پێوانی ئاستی ته‌ندروستیی ڕووحیی شارۆمه‌ندان ئاماده کراوه.\nتوێژینه‌وه‌که ئاشکرای کردووه که له‌سه‌دا 27ی شارۆمه‌ندانی کورد، به پێودانگی (GHQ12*)، گیرۆده‌ی ناته‌ندروستیی ڕووحین. هاوکات که‌یتوانیوه جیاوازیی جنسیی “نه‌خۆش”ـه‌کان پیشان بدات. ه‌ڵام ده‌ستنیشان کراوه که کچان و بێکاران گیرۆده‌ترن له‌وانیتر.\nبه‌شداران باسی ئه‌وه ده‌که‌ن که ئه‌زموونی خۆکوشتن، یان هه‌وڵدان بۆ خۆکوشتنیان له بنه‌ماڵه‌که‌یاندا نییه، به‌ڵام ژنان زیاتر مه‌یلیان هه‌یه باسی ئه‌وه بکه‌ن که ده‌کرێ پێش له دیارده‌ی خۆکوژی بگیرێ. ژماره‌یه‌کی که‌م له‌وان تا ڕاده‌یه‌ک باسی بیرکردنه‌وه له خۆکوشتن ده‌که‌ن له یه‌ک ساڵی رابردوودا.\nبه‌پێێ توێژینه‌وه‌که: وێده‌چی پێکهێنانی ژیانی هاوسه‌ری کاریگه‌ریی پێشگرانه‌ی هه‌بێ له‌سه‌ر خۆکوشتنی پیاوان، به‌ڵام له په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ژناندا وا نییه. هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی دڵنیاکه‌رانه نییه له‌نێوان دیارده‌ی خۆکوشتن و وه‌سوه‌سه‌ی دواتراوماییدا، به‌ڵام په‌یوه‌ندیی خه‌مۆکی و وه‌سوه‌سه‌ی دواتراومایی ئاشکرایه. لاوان (کچ و کوڕ) و ژنان زیاتر باسی ئه‌وه ده‌که‌ن که له ژیان بێزارن و ئه‌وانه‌ش وا هه‌وڵی خۆکوشتنیان داوه به‌گشتی لاوترن. له ناو بنه‌ماڵه‌کاندا ژنان زیاتر هه‌وڵی خۆکوشتن ده‌ده‌ن له پیاوان.\nهه‌روه‌ها ئاشکراکراوه که له‌سه‌دا 11ی به‌شدارانی توێژینه‌وه‌که ئاماژه‌ی وه‌سوه‌سه‌ی دواتراومایی‌یان پێوه دیاره. ئه‌مه له‌چاو وڵاتانی دیکه زیاتره، به‌ڵام دیسانیش که‌متره له‌وه‌ی چاوه‌ڕوان ده‌کرا. نیشانه‌کانی خه‌مۆکی له‌لای ژنان زیاتره و زیاتریش باسی ئه‌و ده‌مۆکانه ده‌که‌ن که تێیدا بیره‌وه‌رییه‌کانی سه‌رده‌می شه‌ڕ ده‌ژینه‌وه و ئازاریان ده‌دات.\nیه‌کێک له که‌موکوڕییه‌کانی توێژینه‌وه‌که ئه‌وه‌یه که به‌شداران به‌گشتی خه‌ڵکی شاری سنه‌ن، بۆیه‌ش ناکرێ ئه‌و کوردانه بگرێته‌وه که له گونده‌کان و دیکه‌ی شاره‌کان ده‌ژین. هه‌روه‌ها، له‌به‌ر ئاڵۆزبوونی komplex) ) پرسیاره‌کان، ئه‌وانه‌ی پرسیاریان لێکراوه ئه‌غڵه‌ب خوێنده‌وارترن له کۆی خه‌ڵکی شاره‌که. بۆیه‌ش ده‌بێ ئه‌نجامه‌که هێندێک به وریاییه‌وه چاوی لێبکرێ.\nناسر موفیدی، ده‌رونناس و ئێستا له بنکه‌یه‌کی ته‌ندروستیی لاوان له هه‌رێمی بلێکینگه‌ی سوێد کار ده‌کا و بڕیاره رۆژی 4ی ژوه‌ن، له به‌رامبه‌ر لیژنه‌ی ڕه‌خنه‌گراندا، له زانکۆی ئومێ‌ئۆ، تیزه‌که‌ی بپارێزێ.\nله کۆتایی ساڵی ڕابردووشدا، تێزێکی دوکتۆرا که له ئه‌نستیتۆی “کارۆلینسکا”ی شاری ستۆکهۆڵم پێشکه‌ش کرا، پیشانی دابوو که کورده‌کان، به‌هۆی ئه‌و کێشه و ئاڵۆزییانه‌ی له ڕابردوودا تووشی بوون، نه‌خۆشترن له دیکه‌ی شارۆمه‌ندانی سوێد.\nلێره‌وه ڕاپۆرته‌که‌ی پێشوو بخوێنه‌وه\n* General Health Questionnaire\nپارلمانتارانی سوێد: کۆماری ئیسلامی گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه‌یه له سه‌ر ئاشتیی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست\tگرووپێکی به‌رهه‌ڵستکاری ئێران ده‌که‌وێته لیستی تیرۆری ئه‌مریکاوه\n« تشرینی یەکەم حوزەیران »


2018-11-20 19:05 185 جار بینراوە کۆمێنت\n(21/11/2018) چل‌ودوو ساڵ بەسەر لەسێدارەدانی رێوانی شەهیدانی شۆڕشی نوێ شیهابی شێخ نوری‌و جەعفەر عەبدولواحید‌و ئەنوەر زۆرابدا تێدەپەڕێ. ئەم رۆژە، كرایە رۆژی شەهیدی یەكێتی. بەڵام یادەكە جۆش‌و خرۆشی رۆژگاری شۆڕشگێڕانەی كەمكراوەتەوە!\nبەندە، یەكەمین جار ساڵی (1977) لەگوندی سێگردكانی كۆیە، یادەكەم لەگەڵ شەهید سەعدی گچكەو سەید كاكەدا گێڕا. پاشان، لەسەركردایەتی، هەموو ساڵێك، دوای مشتومڕێكی گەرم لەناو ناوەندی كۆمەڵەدا، كە دەویسترا یادەكەو یادی شەهید ئارامیش نەكرێ، مەراسیممان سازدەكرد.\nئەم یادە، لەمێژووی شۆڕشی نوێ‌و لەویژدانی هەموو ئازادیخوازێكدا، بۆتە ناسنامەی وەفا.\nكاتێك (42) ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێمەوە بۆ دواوە، بروسكەی (بەرێوبەری ئەمنی سلێمانی)ی بیردەخەمەوە كە بۆ شێخ جەنابی براگەورەی شەهید شیهاب ناردبوی، بۆ دوا دیداری شەهید، چۆنیەتی هاتنی تەرمەكەی‌و شوشتنەكەی لەمزگەوتی (بن تەبەق)و هاواری مەلاكە، كە دەیگوت: خوێنەكەی گەرمە، شەهیدە. كاتێك لەگەڵ هاوڕێیانی كۆمەڵەدا، شەوەكەی، بەرنامەی چۆنیەتی ناشتنی لە گردی سەیوان‌و ئاپورەی بێئەندازەی خەڵكەكەم بیردەكەوێتەوە. كاتێك چۆنیەتی تۆڵەسەندنی ئەم پۆلە شەهیدەو لەبۆسەخستنی پارێزگاری سلێمانی لە (21/12/1976) دێنمەوە یادو لەگەڵ یادەوەریەكانی ئێستادا بەراوردیان دەكەم، بەرەنجامێكی پڕاوپڕ لە پەژارە ویژدانم دەهەژێنن. پەژارەی چۆن كرا، چی لێكرا؟!\nشایەنی خۆیەتی، رۆژی شەهید، لەیادی كەڵە پیاوی وەكو شەهید شیهاب‌و جەعفەرو ئەنوەر، ناونراوە. شیهابێك، رۆژی شەهیدكرانی هەزاران كەس كەژاوەی تەرمەكەیان بردەوە بۆ سەیوانی نەمریی. جەعفەرێكیش، شاری كۆیەی وروژاندو گەورەو گچكەی شارەكە، لەپێشەوەدا خاوەن سرودی (پێشمەرگەین بەهەڵمەتین) خالید دلێری كاكی، رێورەسمی شەهید جەعفەریان كردە فێستیڤاڵی پەیمان نوێكردنەوە بۆ شۆڕش‌و مام جەلال. تەنانەت خالید دلێر، بەدەستی خۆی جەعفەری جوانەمەرگی ناشتبوو.\nشەهید شیهاب بەدەم (كەم بژی‌و كەڵ بژی)یەوە، دەستی كردە ملی جەعفەرو ئەنوەرو شێخ جەناب‌و دارۆی برای‌و پێڵاوەكەی بۆ سەر جەلادەكان بەرزكردەوەو پەتی قەنارە كرایە گەردنی جوامێری.\nجەعفەریش، بەدەم سرودەوە، جەلادەكانی ترساندو، پێكەنین لێوە جوانەكانی بەرنەداو لەهاوڕێیەتی گیانی بەگیانی شیهابەوە، كرایە هاو دوا هەناسەی شیهابی رابەری.\nئەنوەریش، رێچكەی هاوڕێكانی گرت‌و گیانی نەمری، ئاوێتەی ئاوازی سەروەران كردو بەهەرسێكیان، بونە سێ ئەستێرەی درەوشاوەی رێپیشاندەری شۆڕشی درێژخایەن‌و خەباتی چەپی رزگاریخواز.\nئەوان لەسەر چیا چاویان لێكنا. ئێمەش لەدامێنەوە، سەیریان دەكەین!


تێلەگرام بە تایبەتمەندی سەکۆی گفتوگۆ بۆ کەناڵەکان و چەندین تایبەتمەندی ترەوە بۆ ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید نوێکرایەوە – کەی ئای تی ئێن\nگەرمترین 2, حوزه‌یران 2019\nئەپی بەناوبانگی چات ناسراو بە تێلەگرام بە تایبەتمەندی ناوازەوە بۆ ئایفۆن و ئەندرۆید نوێکرایەوە. لەم وەشانەدا زۆر جەخت لە تایبەتمەندیەتی، واتە Privacy، کراوەتەوە، هەروەها سەکۆی گفتوگۆ بۆ کەناڵەکان زیادکراوە، و لەگەڵ باشترکردنی بۆتەکان و زیاتریش.\nلەم وەشانەدا، بۆ نمونە، دەتوانیت ژمارە تەلەفۆنەکەت بۆ تەواوی هاوڕێکانت لە گروپێکدا بە دیاربخەیت، و لە گروپێکی تردا لە هەمووانی بشاریتەوە، و ئەمەش بە تەنها چەند هەنگاوێکی کەم دەکرێت.\nکەناڵەکان لەم وەشاندا تایبەتمەندی سەکۆی گفتوگۆیان بۆ زیادکراوە. ئەمە لە ڕاستیدا ئاسانە و گروپێکی ئاسایی ناو تێلەگرام دەبەستیتەوە بە کەناڵەکەت تا سەرەنجی ئەندامەکانت زیاتر ڕابکێشیت و لە گروپەکە زیاتر خزمەتیان بکەیت. ڕاستەوخۆ لە بەشی ڕێکخستنەکانی کەناڵەکەت پەنجە بە وێنۆچکەی Edit دابگرە و پاشان لە بەشی Discussion ئەو گروپە هەڵبژێرە کە دەتەوێت بە کەناڵەکەتی ببەستیتەوە. لەم ڤیدیۆیەی خوارەوە زیاتر ڕوونکراوەتەوە.\nلە دوای زیادکردنی گروپەکە وەکو سەکۆی گفتوگۆ بۆ کەناڵەکە، لەناو کەناڵەکە ڕاستەوخۆ دوگمەی Discuss دەردەکەوێت بۆ ئەوەی بتوانیت بچیتە گروپی پەیوەستەوە و لەوێ گفتوگۆ بکەیت.\nهەر لەم وەشانەدا بۆتەکان زیرەکترکراون و هاوکاریت دەکەن لە چوونەژوورەوە بە هەژماری تێلەگرام بە شێوەیەکی ئاسانتر و خێراتر.\nهەروەک لەمەودوا دەتوانن کەناڵەکانی تێلەگرام لەسەر وێب بەبێ هەژماری تێلەگرام ببینیت و ناوەڕۆکەکانیان بخوێنیتەوە:\nئەمە و پێشاندانی ئاماژەی Scam بۆ ئەو هەژمار و کەناڵانەی کە ناوەڕۆکەکانیان جێگەی گومانە.\nلە تێلەگرامی ئای ئۆ ئێس دەتوانیت وێنەی تایبەت واتە Thumbnailـی تایبەت بۆ پی دی ئێف دابنێیت لە کاتی ناردنی، ئەمە و بە بەستەرکردنی نوسینی مەبەست لە کاتی ناردنی.\nلەسەر ئەندرۆیدیش، چەندین بەشی ئەپەکە نوێکراونەتەوە لە ڕووی دیزاینەوە، هەروەها دیزاینی گەڕان لە پەیامەکان و زیادکردنی خەڵک بۆ گروپەکان گۆردراوە. ئەمە و بوونی شێوەیەکی نوێی گۆڕینی ڕووکارەکان لەناو ڕێکخستنەکانی چات.\nبۆ داگرتنی تێلەگرام بۆ ئەندرۆید کرتە لەم وێنەیە بکە:\nبۆ داگرتنی تێلەگرام بۆ ئای ئۆ ئێس کرتە لەم وێنەیە بکە:\nتاگەکان ئای ئۆ ئێس ئەندرۆید Privacy Telegram