بەرزو ئەلیاسی بەچەند ساڵێکی کەم، پێش ئەوەی پێی دەوترێت شۆڕشی ئێرانی، لەپادەشتی شاخی داڵەهۆدا لەنزیک سەرپێڵی زەهاو هاتووەتە دونیاوە. لەپاش شۆڕش و هەڵگیرسانی جەنگی عێراق-ئێران، بەرزو لەوڵاتی خۆی هەڵدەکنرێت و لەبیابانێکی تەلبەند لەڕۆژئاوای عێراق دەگیرسێتەوە. لەژیانی هەموو مرۆڤێکدا ساتەوەختێک هەیە، بەئاگایی و بێئاگایی، کە دیدی ئەو کەسە بۆ دونیا تیایدا لەقاڵبدەدرێت، ئۆردگای ئەڵتاش بۆ بەرزو ئەو ساتەوەخت و جێگایەیە. لەوێ بەرزو هەست بەبێ وڵاتی خۆی دەکات، هەستێک کە هەتا ئەمڕۆ بەشێکی گەورەی دونیابینی ئەو دادەڕێژێت، سەرباری ژیانی زیاتر لەچەندین دەیە لەوڵاتی سوید. ئێستا بەرزو مامۆستای زانکۆیە.\nدەوڵەتی فەلەستینی لەزۆر لەناوەندە جیهانییەکاندا وەک هەنگاوێکی پۆزەتیف و سەقامگیرکەر بۆ ناوچەکە دەبینرێت. بەڵام لەپرسی کورددا دۆخەکە بەپێچەوانەیە، ناوی دەوڵەتی کوردی وەک مایەی ناسەقامگیریی ناوچەکە ناودەبرێت. بەم پێیە گێڕانەوەکانی هەردوو پرسەکە تەواو پێچەوانەن\nدواین کتێبی ئەو دەربارەی ئەزمونی بێدەوڵەتی و بەئەویتربونی سیاسییە. Narratives of Statelessness and Political Otherness: Kurdish and Palestinian Experiences ئەم کتێبەی بەرزو بەمزوانە بەزمانی ئینگلیزی لەخانەی وەشانی بەناوبانگی پالگرەیڤ بڵاودەبێتەوە. بەرزو بۆ ئەوەی پرسەکەی زیاتر روون بکاتەوە، لەنێوان گەلی فەلەستینی و گەلی کورددا، وەک دوو گەلی بێدەوڵەت لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەرواورد دەکات. میتۆدی بەراوردکاری لەدونیای کوردیدا بوونی نیە، ئەو جۆرە بەراوردکارییەی کە بوونی هەیە هیچ پەیوەندی بەبەرهەمهێنانی زانست و ئەکادیمیاوە نیە. لەمیانەی بەراوردی نیوان کوردو فەلەستینییەکان ئەوەی جێگای سەرنجە شێوازی وێناکردنیەتی. دەوڵەتی فەلەستینی لەزۆر لەناوەندە جیهانییەکاندا وەک هەنگاوێکی پۆزەتیف و سەقامگیرکەر بۆ ناوچەکە دەبینرێت. بەڵام لەپرسی کورددا دۆخەکە بەپێچەوانەیە، ناوی دەوڵەتی کوردی وەک مایەی ناسەقامگیریی ناوچەکە ناودەبرێت. بەم پێیە گێڕانەوەکانی هەردوو پرسەکە تەواو پێچەوانەن. هۆکارەکانی ئەمە زۆرن.\nئەم دوو دیدە زاڵە کاریگەریی لەسەر دەرونی مرۆڤ کوردو فەلەستینی داناوە. ئەوەی لەپرسی فەلەستیندا هەیە ئەوەیە کە ئایا چارەسەری پرسەکە لەڕێگای یەک دەوڵەتەوەیە یان دوو دەوڵەت؟ بوونی دەوڵەت لەکرۆکی چارەسەرەکەدا بەتەواوی پێچەوانەی ئەو چارەسەرانەیە کە بۆ پرسی کورد پێشنیار دەکرێت. بەڕەوا نەبینی دەوڵەت بۆ کورد، کاریگەری لەسەر دۆخی دەرونی زۆر کوردیش کردووە بەوەی دەترسن ناوی دەوڵەت بهێنن. ئەمە جۆرێکە لەگەیشتن بەئامانج، لەلایەن نکوڵیکەران لەدەوڵەتەوە. لەهەمانکاتدا جیاوازی تری زۆر هەیە لەنێوان هەردوو پرسەکەدا، بۆ نموونە زۆربەی موسوڵمانان پرسی بێدەوڵەتی فەلەستینییەکان وەک پرسی موسوڵمان دەبینێت، بەڵام پرسی کورد نەک هەر بەپرسی موسوڵمان نابینرێت بەڵکو وەک دژ بەموسوڵمان دەبینرێت. جێگای سەرنجە کە هاوشێوەییەک هەیە لەنێوان ئەم دیدەو دیدی چەپەکان بۆ پرسی کورد. بەلای زۆرێک لەچەپەوە پرسی کورد پرسێکی ناسیونالیستییەو لەخزمەت ئیمپریالیزمدایە. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دژایەتی فیکریی و سیاسیی رەوتی چەپ لەگەڵ بیری ناسیونالیزمداو هەوڵدان بۆ نابوتکردن و ناشیرینکردنی ئەو جۆرە بیرکردنەوەیە. ئەم قەیرانە فیکریی و ئەخلاقیەی چەپ کورد باجەکەی دەدات، بەڵام بۆ چەپ هەمیشە سەرکەوتنی ئایدۆلۆژی گرنگترە لەئازاری ئەوانیتر. بێدەوڵەتی پرسێکی پشتگوێخراوە لەئاستی ئەکادیمی و ناوەندەکانی لێکۆڵینەوەدا. بەفەرمی ژمارەی خەڵکانی بێدەوڵەت لەدونیادا تەنها بەچەند ملیونێک لەقەڵەم دەدرێن.\nدیارە کورد وەک خەڵکێکی بێدەوڵەت لەقەڵەم نادرێن چونکە هاووڵاتی وڵاتێکن، گەرچی لەهەناو ئەو وڵاتەدا خەڵکانی بێماف بن. بەم پێیە یەکێک لەچارەسەرەکانی بێدەوڵەتی هاووڵاتی بوون و مافە. بەڵام بەرزو ئەم شێوازە لەتێگەیشتن لەپرسی کورد بەهەڵە دەزانێت و کورد وەک گەلێکی بێدەوڵەت لەقەڵەم دەدات. بێدەوڵەتی تەنها بێبەریبون نیە لەهەبونی کۆمەڵێک دەزگا، بەڵکو لەهەموو ئاستێکی ژیانی کەسەکاندا رەنگدانەوەی هەیە. ئەم پرسە تەنانەت بەئەوەش چارەسەر نابێت کاتێک کورد دەبنە هاووڵاتی وڵاتێکی تر، جیاواز لەوڵاتانی ناوچەکە، بۆ نموونە لەئەوروپا و ئەمریکا. مانەوەی کاریگەریی بێدەوڵەتی کورد لەسەر تاکی کورد لەدەرەوەی کوردستان بۆ خۆی ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پرسی هاووڵاتیبوون چارەسی بێدەوڵەتی ناکات. لای هەندێک بێدەوڵەتی لەدونیای دەوڵەتدا جۆرێکە لەپەشۆکان trauma. تراوما ئەو جۆرە پەشۆکانەیە کە کاتێک تاک بەدەستیەوە دەناڵێنێت هێندە قوڵ و کاریگەر و گەورەیە کە ناتوانێت بەرگەی بگرێت. بەڵگەش بۆ ئەمە ئەوەیە کە ئەو خەڵکانەی کە بەرزو دیداری لەگەڵدا کردوون بۆ کتێبەکەی هەمویان هاووڵاتی وڵاتێکی ترن لەدەرەوەی زێدی خۆیان، بەڵام هێشتا کاریگەریی بێدەوڵەتی بەزەقی لەسەریان دیارە.\nهەرئەمەشە هۆکاری ئەوەیە کەیەکێك لە سەختترین پرسیارەکان کە لەمرۆڤی کورد بکرێت، لەدەرەوەی زێدی خۆی، ئەوەیە کە خەڵكی کوێیە؟ کاتێک خەڵکی لەکەسێک دەپرسن کە خەڵكی کوێی، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە دەبێت هەموو کەسێک خەڵکی شوێنێک بێت و ناکرێت هیچ کەسێک خەڵكی هیچ کوێ نەبێت. ئەمەش هەروەها ئاماژەیە بۆ زاڵبونی سیستەمی دەوڵەت بەسەر رێکخستنی جیهان و سیستەمی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لەسەر گۆی زەوی. لەکاتی پرسیاری ئەوەی ئایا خەڵكی کوێی؟ دەکرێت بڵێیت خەڵکی وڵاتی دووەمم، بەڵام زۆرێک لە خەڵک بۆ ئەو مەبەستە پرسیار ناکەن و ئەو جۆرە وەڵامانە وەک گاڵتە مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت. لە بیرم دێت نزیکەی پانزە ساڵ لەمەوپیش لەڤییەنا بووم، کە خەڵکی لێیان دەپرسیم خەڵکی کوێم، چەند جارێک بۆ خۆشی وتم، ئایرلەندیم، بەڵام زۆرجار خەڵكی لەقاقای پێکەنینی دەداو دەیانگوت کوا قژت سورنیە. بێدەوڵەتی کێشە بۆ بوونی ماف و هاووڵاتیبوونیش دروستدەکات. کەسێک کە ئەزمونی ئەمەی کردووە و کاری فەلسەفی لەسەر کردووە هانا ئارێنتە. ئارێنت لەکۆمێنتی لەسەر دیدێکی ئیدمۆند بێرک، لەسەردەمی شۆرشی فەرەنسیدا کاتێک باس لەمافی پیاو یان مرۆڤ دەکرێت، ئەو دەڵێت مرۆڤ بوونی نیە، ئەوەی هەیە کەسی ئینگلیزی یان کەسی فەرەنسییە، ئینگلشمان، فڕینچمان. هەبوونی ماف وەک ئینگلیزێک باشترە لەمافێکی ئەبستراکی مرۆڤی.\nئەم دیدە دەرخەری ئەوەیە کە ئەوەی کەتەنها مرۆڤە، کەسێکی بێ پشت و پەناو بێ لانکەو لەئەنجامدا بێمافە. ئارێنت جەخت لەسەر ئەم دیدە دەکات، تەنها مرۆڤبوون مایەی لاوازی و دەربەدەری و نەبوونی ئاسایش و بێمافییە. هەر لەم روانگەیەوەیە کە ئارێنت رەخنە لەمافی مرۆڤ دەگرێت کە مافی ئەندامانی دەوڵەتە، نەک مرۆڤ. لەڕاستیدا ئەوەی پێویستی بەمافە، ئەو کەسەیە کە بێدەوڵەت یان دەوڵەتی خۆی دەیچەوسێنێتەوە، مافی مرۆڤ ناتوانێت هیچی بۆ دابین بکات. ئەمەشە پاشخانی ئەوەی داڕێژاوە کە بێدەوڵەتی لای کەسێکی وەک مایکڵ ئەگناتێف بوونە لەدۆزەخێکی مۆدێرندا. بۆیە هەمیشە کاتێک باس لەمرۆڤی بێدەوڵەت دەکرێت، هەرگیز وەک هاوتای مرۆڤەکانی تر باس ناکرێت، بەڵکو هەمیشە هەوڵدەدرێت کە لەژێر باڵ و سایەی مرۆڤە خاوەن دەوڵەتەکاندا جێگایەکی بۆ بکرێتەوە. بەڵام مرۆڤ نابێتە مرۆڤ لەسایەی مرۆڤێکی تردا، بەڵکو مەرجی بوون و سەربەخۆیی بوونیەتی بەخاوەن هێز و سەروەریی خۆی. بێدەوڵەتی هەر تەنها مافەکان لەمرۆڤەکان ناسێنێتەوە بەڵکو مرۆڤەکان دەکاتە بوونەوەری نامرۆیی.\nلەسیستەمی ئەو وڵاتانەی کە کوردستانیان دابەشکردووە مرۆڤی کورد وەک نەفرەتلێکراوێکی جێگای مەترسی و تۆقاندن دەبینرێت. بەتیرۆریستکردنی مرۆڤی کورد، مانای ئەوەیە کە ئەم مرۆڤە خاوەن هیچ بەهاو ئایدیاو ئاگایی و خەسڵەتی مرۆڤبوون نیە. وەک تیری ئیگلتۆن باسی دەکات تیرۆریست یانی بەتاڵبون لەئایدیا، لەپرس و بوون بەکەسێک کە تەنها دەتۆقێنێت لەپێناو تۆقاندن. بەم پێیە تیرۆریست ئەو کەسەیە کە تەنها دەبێت رووبەڕووی مەرگ ببێتەوە، هیچ شتێکی نیە هەتا گوێی لێبگیرێت یان دانوستانی لەگەڵدا بکرێت. ئەمە باڵاترین شێوازی لەمرۆڤخستنە.\nلەمرۆڤخستن پرۆسەیەکی چەند قۆناغییە، کەتیایدا مرۆڤ لەدوا قۆناغیدا دەگاتە ئاستی ئاژەڵێکی دڕندە. لەدوا چاپتەردا کتێبەکە قسە لەسەر قسەنەکردن لە سەر بێدەوڵەت دەکات. لەدونیای ئەکادیمی ئەمڕۆدا دۆخی بێدەوڵەتیی ئەوەندە جێگای بایەخ نیە، وەک جودیت باتلەر دەڵێت ئەوە پرسێکی ساڵانی هەشتاکان بوو، ئێستا هیچ شتێکی سەرنجڕاکێش نیە لەبارەوەیە بووترێت. ئەمە جۆرێکە لەتاوانبارکردنی ئەکادیمیا. دیارە ئەکادیمیا لەسەر بنەمای گرنگی و مرۆیی و رەوایی و دادپەروەری هەڵناسوڕێت. پاڵنەری هەرە سەرەکی ئەکادیمیا هێزو بازاڕە. سی ساڵ لەمەوپێش بەدەگمەن چیناسێکت لەدونیادا دەبینی، ئەمڕۆ کەم زانکۆ هەیە لەدونیادا چین بابەتی لێکۆڵینەوەیان نەبێت. ئەمەش بۆ پرسی کورد راستە. پێش دروستبوونی حکومەتی هەرێم، کورد دڵخۆش دەبوون ئەگەر لەڕۆژنامەیەکدا ناویان بهاتایە. هەرچەندە دۆخی کوردی ئێستا لەقۆناغێکی هەستیاردایە. کتێبەکەی بەرزو لەچەندین لایەنەوە جێگای بایەخ و سەرنجە. بۆچی دوو پرسی هاوشێوەی وەک کوردو فەلەستین، کە بەشێوازی جیاواز بێدەوڵەت بوون، مامەڵەکردن لەگەڵیاندا جودایە؟ ئەم پرسە لەساتەوەختی ئێستادا کە زۆرێک کورد سۆزیان بۆ فەلەستینی هەیە، جێگای سەرنجە. لە هەمانکاتدا پرسی ئەوەی ئایا چ جۆرە مرۆڤێکی کاتێک بێدەوڵەتی لەناو کایەی دەوڵەتدا، وەڵامی ئەم پرسیارە رەنگە چەمکی بان-ی ئەگامبین بۆی گونجاوبێت. بان بەمانای فەرامۆشکراو، بەڵام ئازادنەکراو دێت. هەروەها وەڵامی ئەو پرسیارەی کە ئایا دەوڵەت چارەسەرە، بێگومان دیدی ئایدیالیزم نەخێر، چونکە هەموو دەوڵەتێک بریتیە لە پرۆسەی رێکخستنی گروپێک لەخەڵك لەپانتاییەکدا بۆ بەرهەمهێنانی هێز، ئەم هێزە مەرج نیە هەمیشە لەپێناو چاکەدا بەکارببرێت. بەڵام ئەڵتەرناتیڤی بێدەوڵتی لەدەستدانی هەموو خەسڵەتەکانی مرۆڤبوونە.


رۆژی ٩/ ١٢, ڕۆژی جیهانیی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی بو. فه‌ساد له هه‌رێمی كوردستان گه‌یشتۆته تروپكی تێكدانی كۆی ژیانی سیاسی و ئابوری و ئه‌منیی هه‌رێم, به ڕاده‌یه‌ك كه ئێستا مافیاكانی گه‌نده‌ڵی حوكمی هه‌رێم ده‌كه‌ن.\nگه‌نده‌ڵی له كوردستان نه‌ك ته‌نها بوه‌ته هۆی به‌هه‌ده‌ردانی ده‌یان ملیار دۆلاری سامانی گشتی, به‌ڵكو بوه‌ته هۆی نغرۆ كردنی ئابوریی هه‌رێم له قه‌رزی ناوخۆیی و ده‌ره‌كی.\nئه‌ركی جه‌نگی سه‌ره‌كیی و هه‌نوكه‌یی هه‌مو ئه‌وانه‌ی له گه‌نده‌ڵی نه‌گلاون, ڕێبه‌رایه‌تی كردنی خه‌ڵكی كوردستانه له ڕوبه‌ڕوبونه‌وه‌ی مافیاكانی گه‌نده‌ڵی به هه‌مو شێوازێك.\nوه‌ك له برۆكسل له میانی وتارێكمان له كۆنفڕانسی نێوده‌وڵتیی "یه‌كێتیی ئه‌وروپا,توركیا, ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و كورد" له په‌رله‌مانی ئه‌وروپا پێشكه‌شمان كرد, پشتیوانیی هه‌ر هه‌وڵێكی ناوخۆیی و عێراقی ده‌كه‌ین له شه‌ڕی دژی گه‌نده‌ڵی.\nله هه‌ر شوێنێك له دونیادا بكرێت ده‌بێت به‌دوای گه‌نده‌ڵكارانی هه‌رێم و به‌دادگایی گه‌یاندنیان بچین ماده‌م له هه‌رێمدا ئه‌م كاره ئه‌سته‌م بێت.\nپێشم وایه ئه‌م حكومه‌ته‌ی ئێستا به هیچ شێوه‌یه‌ك ناتوانێت دژی گه‌نده‌ڵی بوه‌ستێته‌وه و چاكسازی بكات, چونكه به‌شێكی زۆریان خۆیان له گه‌نده‌ڵی گلاون و , حكومه‌ت خۆی به‌رپرسیاره له به‌هه‌ردانی سامانی گشتی.\nئه‌و ئیلتیزامه گه‌وره ئابورییانه‌ی ئه‌م حكومه‌ته له‌سه‌ر گه‌لی كوردستان دروستی كردوه, هه‌رگیز پێی جێبه‌جێ ناكرێت.\nبۆیه باشترین كارێك كه ئه‌م حكومه‌ته بیكات داننانه به شكست و, هه‌ڵگرتنی به‌رپرسیاری و وازهێنانه.\nكاتی چاوه‌ڕێ كردن له كۆتایی نزیك بوه‌ته‌وه و ئیتر كاتی هه‌نگاوی كرداریی خێرایه, وه‌گه‌رنا ژیانی خه‌ڵك و قه‌واره‌ی هه‌رێم له مه‌ترسیدایه.\nله په‌یجی تایبه‌تی د. یوسف محه‌مه‌د، سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستان وه‌رگیراوه\nسەرجەم وتارەکانی د.یوسف محەمەد سادق\nململانێ لە پێناو بەرژەوەندیی گشتی، نەک ب...\nلە یادی ڕاپەڕیندا...\nڕه‌وایی دان به كوده‌تا و پاشگه‌زبونه‌وه...\nئاستەنگەکانی بەردەم میدیای ئازا و ئازاد...\nئاستەنگەکانی بەردەم یەکێتیی نەتەوەیی...\nله ڕاپه‌ڕینه‌وه بۆ شۆڕش...\nهەرێمی کوردستان و کانتۆنەکانی ڕۆژئاوا...\nدیپلۆماسی کوردی: سه‌رده‌مێکی نوێ...\nهەڵەبجە دەکەینە پارێزگایەکی نمونەیی...\nلەم خولەی پەرلەماندا چیمان کرد؟...\nمافه‌کانی مرۆڤ ٣٦٥...


ئەڤرو ژ سبە باشترە – مالا مه\nسه‌ره‌كی/رۆژه‌ڤ/ئەڤرو ژ سبە باشترە\n277 3 خوله‌كان\nهەرچەندە ئەڤە بسالانە گەلەک رەوشەنبیر، زانا، بسپور و نڤیسکار ددەلیڤێن جودادا ئاگاداری داینە سەرکردایەتیا پدکێ و ینکێ وەک هێزێن دەستهەلاتدار ل باشورێ کوردستانێ دەربارەی سیاسەتا چەوتا ل گەل بەغدا لێ مخابن ڤان هەردو هێزا ج پویتە ب راهنەمایێن ڤان کەسا نەدا. ئەز بپێویست نزانم دڤێ نڤیسینا خوەدا لسەر هندی راوەستم کانێ بوچی ئەڤ هەردو هێزە ڤێ رەفتارێ لگەل رەوشەنبیرێن مە دکەن، لێ تشتێ بومە گەلەکا زەلال ئەوە کو پرانیا کەسێن هەیا ئەڤرو ل بەغدا کارکرین کەسێن هەرێن نە بسپور و نەزان بوون، ئەڤێن زاناژی مخابن هەمی تشتەک گوری هندەک پارا و بەرژەوەندیێن کەساتی کرن.\nئەم دبینین ڤی دوماهیێ جارەک دن ناڤبەرا دەستهەلاتا بەغدا و هەرێمێ شەرە دەڤی دەستپێکریە، وەک هەمی جارەکێ دەستهەلاتا هەرێمێ دڤێت ل خەلکی تێکدەت، ئەگەرا ناکوکیا ب باوەریا من ب راستی نابێژیت. ژ سەروکێ هەرێما هەیا دگەهیتە بەرپرسێن پایەدارێن بچویک د پدکێ و ینکێ دا باسا مادێ ١٤٠ دکەن، باسا تەکرەویێ دکەن، ب هێزێن نەفەرمی دکەن لێ باسا ئەگەرا سەرەکیا ڤێ ناکۆکیێ ناکەن کو ئەوژی گرێبەستێن نەفتێ نە. د سەرەدانا خوەدا بو پارێزگەها سولێمانیێ و دەڤەرێن گرێدای ئیدارا ینکێ سەروکێ هەرێمێ مەسعود بارزانی د هەمی دیتنێن لوێ دەڤەرێ سازکرین بکورتی یان بدرێژی لسەر ڤێ چەندێ ئاخفت.\nبو هەرکەسەکێ پیچەک دیڤچوونا پەیوەندیێن هەرێمی لگەل بەغدا کربیت ئاشکرا دبیت کو دەستهەلاتدارێن کورد هەردەما باسا پارا یان نەفتی هاتیە کرن گەفێن خوە کێشانی ژ پرۆسێسا سیاسی ل بەرپرسێن بەغدا کرینە، ئەڤ جارەژی وەک جارێن بەرێ یە. بەری دەمەکی یاسا نەفت و گازا ل عیراقێ دەرچو کو نە لگۆر بەژەوەندیا بەرپرسێن هەرێمێ یە بباوەریا من لەوما ڤێ شەرە دەڤێ دەستپێکر. وەک من نڤیسی ل سەری بەرپرسێن هەرێمێ باسا ڤێ چەندێ ناکەن.\nژ خالێن بالکێش بومن دەما سەروکێ هەرێمی باسا رەوشا هیزێن لەشکەری یێن عیراقێ کری، مەسعود بارزانی د بێژیت لەشکەرێ عیراقێ بچەندا جارا پتر ژمارا خوەیا راستە، چەندا فورقێن لەشکەری هاتینە دوروست کرن لبن ناڤێن جودادا، یا هەرا بالکێش دەما گۆتی ئەو فورقێن لەشکەری یێن کوردا سەنگەک دناڤدا هەی بزانا بوون بەرپرسێن بەغدا ناهێلن بچەکێن گران بێنە چەکدار کرن، جەنابێ سەروکێ هەرێمێ ما ئەڤ پێزانینە تازە گەهشتینە جەنابێ تە. یا ئەز دزانم سەرلەشکەرێ عیراقێ ژ پارتی وەیە، هەروەسا ئەوەی دوروست کرنا لەشکەرێ عیراقێ پشتی نەما رژێما بەعس ئەو کەس سەرلەشکەرە، لڤێرە جەنابێ وە گازندێ ژکێ دکەت. ماکێ بەرپرسێن بەغدا داناینە، وە. ماکی دکاریت وان بگهوریت هون. باشە ما گوننەهە هندەک کەس بێنە گوهارتن یانژی لێپرسین لگەل بێتە کرن کانێ تاوانا کێ بویە ئەم گەهشتینە ڤێ رەوشێ. من بخوە د پرانیا دەرفەتێن بۆمن هەلکەفتین چ ل هەرێمێ بیت یان ل دەرڤەی هەرێمێ بیت باسێ ڤێ مەترسیێ کریە، هەروەسا وەک من ئاماژە پێکری لسەری گەلەک کەسان هەولدا هشیاریێ بدەت وەیێن دەستهەلاتێ لێ موخابن دەستهەلاتدارێن مە دگوت ئەم هەفپەیمانێن ستراتیجیێن ئەمریکاینە و بەغدا بێی مە نکاریت چبکەت. ئەڤرو دەرکەفت کو چراستی بو ڤی تشتی نەبو. چونکی ئەم دزانین هوکمەتا ناڤەندی بەردەوام چەک دکری، ژ چەکێن سڤک هەیا فروکێن لەشکەری، کو چ چەکەک ژوان نەددانە لەشکەرێ کوردی.\nجارەک دن وەک هەردەم مادێ ١٤٠ کەفتە رۆژەڤێ، بناڤێ داکوکی کرن ژ دەڤەرێن ڤەقەتیای ( وەک دەستهەلاتدارێن مە بناڤ دکەن)، بوچی هەیا نوكە ڤەقەتیای مان بەرسڤا وێژی نینە، وەک ئەم دزانین لیستا دەستهەلاتێ هەیا ئەڤرو که‌فتی یه هەلبژارتنا لبن درویشمێ ڤەگەراندنا هەرێمێن ڤەقەتیای و هەیا ئەڤرو هەر ڤەقەتیای ماینە، پرس گەلۆ هەیا کەنگی ئەڤە دی نانی خوە بڤان هەرێما خون. سەروکێ هەرێمێ هەیا ئەڤرو باسا نەهێلانا دو ئیدارا دکەت ژ لایەکێ دن دبێژیت پەیمانا ستراتیجی ل ناڤبەرا پدکێ و ینکێ کەس نەشێت خراب کەت. باشه پرسا بومە هەمیا ماکیە ئەگەرا بەردەوام بونا ڤێ رەوشێ، مانێ هەر هوینن ئانکو پدکە و ینکە. ماکێ رێ لوە گرتیە یان ئاستەنگ بو وە دوروست کرینە.\nلڤێ رەوشا ئەم تێدا مە چ ئەلترناتیڤ هەنە، ژ خوەندنا من بو بوچونا دەستهەلاتداریا کورد خویا دبیت کو چ فێرنەبوینە ژ سەربورێن بوری. بەرپرسێن مە بشانازی دگوت مە مالکی کرە سەروک وەزیر، باشە گەلۆ بومە گۆهارتنا کەسا گرنگە یانژی سیستەما دەستهەلاتداریێ؟ پرسا دن نێزیک بونا مە ل گەل لیستا عیراقیە پتر ژ دوژمنداریا مالکی و هەڤالێن وی دێ بومە جئینیت؟ باشە ما ژ سالح موطلەگ و نجێفی خرابتر ئەڤرو هەنە ژبو کوردا ل عیراقێ. وەسا دیارە دەستهەلاتدارێن مە ژبیرکرن کو لژێر ترورا نجێفی و برایێ وی ب ١٠ هەزار کوردا ژ باژارێ میسل هاتن دەرخستن و هەروەسا ب هەزارا هاتن کوشتن، سالح موطلەگ و کەڤنە شوفینیێن عەرەب ب هەمی شیانا خوە و ئاشکرا شەرێ گەلێ کورد کریە ل کەرکوک.\nچارە هەنە ژبو ڤێ رەوشێ لێ بەری هەمی تشتەکی دڤێت:\n١/ دەستهەلاتداریا کورد ل سەر هەمی ئاستەکی شکەستنا خوە راگەهینیت.\n٢/ هەلبژارتنێن تازە یێن پەرلەمانی و سەروکاتیا هەرێمی بێنە کرن دناڤ ٦ هەیڤادا.\n٣/ لپال هەلبژارتنا رێفێرەندوم بێتە کرن لسەر مانا باشورێ کوردستانێ دناڤ دەولەتا عیراقێ دا.\n٤/ سەروک کومارێ عیراقێ دەست ژ کاربکێشیت.\n٥/ لیستا کوردستانی ژ حوکمەتا مالکی دەرکەڤیت.\n٦/ دڤێ ناڤبەرێدا دڤێت هەمی رەنگێ دان و ستاندنا لگەل بەغدا بدوماهی بێت. دڤێت برەنگەکێ فەرمی دەستهەلاتدارێن ئەڤرو ڤێ یەکی راگەهینن.\nگوتنەک روسا هەیە دبێژن درەنگ باشترە ژ چنە، لەوما ئەژی دبێژم بەرێز سەروکێ هەرێمێ ئەڤرو باشترە ژ سوباهی، هەرچەند زویتربیت، هەرچەند کێمتر دێ ژ دەستدەین؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟.\nبه‌هشت نوزانم لێ جه‌هنه‌م سه‌د ده‌ر سه‌ده


ئیبراھیم برۆ: ھەموو ھێزێن رێڤەبەریا خوەسەر بریارێن خوە ژ کادرۆیێن پەکەکێ وەردگرن - دارکا مازی\nئیبراھیم برۆ: ھەموو ھێزێن رێڤەبەریا خوەسەر بریارێن خوە ژ کادرۆیێن پەکەکێ وەردگرن\nئەندامێ کۆمیتەیا دەرڤەیا «ئەنەکەسێ» ئیبراھیم برۆ دەربارێ ئێریشێن ل سەر بارەگەھ و ئۆفیسێن ئەنەکەسێ دا رادگەھینیت، ھەر دەما کو ژ ئالیێ ئامەریکی ڤە نیشان ژ بۆ دەستپێکرنا دانووستاندنێن د ناڤبەرا ئەنەکەسێ و پەیەنەکێ دا تێن دایین، پەکەکە ئێریشی سەر ئۆفیسێن ئەنەکەسێ دکەت و ئەندامێن وێ دگریت.\nئەندامێ کۆمیتەیا دەرڤەیا ئەنەکەسێ ئیبراھیم برۆ دەربارێ ئێریشێن ل سەر ئۆفیسێن ئەنەکەسێ و پارتیێن د ناڤا وێ دا راگھاند، ژ سالا 2013ێ ڤە، ھێزێن سەر ب پەیەدێ ب دەھان جاران ئۆفیسێن مە شەوتاندنە و گرتنە و ئەندامێن ئەنەکەسێ رەڤاندنە و کوشتنە. لێ دو سالن کو دانووستاندن د ناڤبەرا ئەنەکەسێ و پەیەنەکێ دهێتە کرن، ھەر دەما کو ژ ئالیێ ئامەریکی ڤە نیشان ژ بۆ دەستپێکرنا دانووستاندنێن د ناڤبەرا ئەنەکەسێ و پەیەنەکێ دا تێن دایین، پەکەکە ئێریشی سەر ئۆفیسێن ئەنەکەسێ دکەت و ئەندامێن وێ دگریت، ژ بۆ دانووستاندنێن یەکرێزیا ناڤمالا کوردی تێک ببەت.\nدەربارێ داخویانیا ئاسایشا ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ دا کو گۆتبوو کەسێن نەناس ئێریشی سەر ئۆفیسێن ئەنەکەسێ کرنە، برۆ گۆت، بەری دو رۆژان پەیەدێ ب خوە د داخویانیەکێ دا گۆتبوو کو ئەنەکەسە و پارتیێن وێ خایینن و دڤێت ئەو بهێنە جەزاکرن و ھەروھا ھاندانێ ژ بۆ کریارێن وەھا دکەت. ئاسایش ژی دبێژیت کو کەسێن نەناس ئەڤ ئێریش کرنە. ل داویێ، ھێزێن چەکدارێن سەر ب پەیەدێ ڤان ئێریشان دکەن و ھێزەکا وێ یا دن ژی دبێیت کو ئەو ئۆفیسان دپارێزن. ل داویێ ژی ھەموو ھێزێن رێڤەبەریا خوەسەر، بریارێن خوە ژ کادرۆیێن پەکەکێ وەردگرن.\nبرۆ گۆت: پەکەکە 40 سالن شەری دکەت و سیاسەتەکێ دمەشینیت ژ بۆ کورد ل باکور ل ھەرێمێن خوە نەمینن. ل باشوور ژی ب سەدان گوند ڤالا کرنە و ل رۆژاڤا ژی، نیڤا گەلێ مە کۆچبەر بوویە.\nدەربارێ داخویانیا بالیۆزخانەیا ئامەریکی ل شامێ یا ل سەر شەوستاندنا ئۆفیسێن ئەنەکەسێ دا کو دلگرانیا خوە ژ ئێریشان نیشان دابوو، برۆ گۆت: داخویانیا بالیۆزخانەیا ئامەریکی گاڤەکا باشە، لێ چارەسەری ب ڤی ئاوایی نابیت. ئالیێ ئامەریکی گەرەنتیکارێ دانووستاندنێن یەکرێزیێیە و دڤێت ئەو ب بەرپرساتیا خوە رابن و کارەکی باشتر ل ھەمبەر ڤان کریان ئەنجام بدەت.


ئاسایشی سلێمانی دەستگیر كردن و سزادانی 8 كەسی ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/14 - 4:28 PM\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستگیر كردن و سزادانی 8 كەس لەسەر ماددەی هۆشبەر ڕادەگەیەنێت و جەختیشدەكاتەوە، كە غەرامەی ماددیش كراون.\nبەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەی دراوە بە (خەڵك) ئاماژەی بەوەكردووە، لە درێژەی كار و چالاكیەكانی بەڕێوەبەرایەتیمان بەمەبەستی نەهێشتن و بنبڕكردن و بازرگانی پێكردنی هەموو جۆرە ماددەیەكی هۆشبەر و هەر جۆرە كارێكی نایاسایی، هێزەكانمان توانیان لەڕۆژانی 4 /7 /2019 تا ڕۆژی 28 /9 /2019 بەبڕیاری دادوەر لەپارێزگای سلێمانی 8 كەس دەستگیر بكەن.\nڕاشیگەیاندووە، كە دەستگیركراوەكان بەپێی ماددەی ( 14 مخدرات) بووە و لەلایەن دادگای تاوانەكانی سلێمانی 2 ، ڕۆژی 13 /1 /2020 سزادران.\nبەپێی ڕاگەیەنراوەكەی ئاسایش سزادانەكە بەم جۆرە بووە:\n1- ( ڕ ، أ ، ك) لەدایك بوی ساڵی ( 1999 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n2- ( ب ، ی ، م) لەدایك بوی ساڵی ( 1980 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی ( 6 )مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n3- ( ب ، ح ، س) لەدایك بوی ساڵی ( 1979 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n4- ( أ ، ع ، ڕ ) لەدایك بوی ساڵی ( 1990 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n5- ( هـ ، م ، ك ) لەدایك بوی ساڵی ( 1988 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار .\n6- ( م ، ك ، ڕ ) لەدایك بوی ساڵی ( 1991 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\n7- ( أ ، خ ، م ) لەدایك بوی ساڵی ( 1998 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\n8- ( ن ، ت ، م ) لەدایك بوی ساڵی ( 1982 ) ڕەگەزی ( نێر ) ، پیشەی كاسب ، سزادرا بۆ ماوەی (6)مانگ ، غرامەكردنی بەبڕی (450) هەزار دینار.\nئاسایشی سلێمانیماددە هۆشبەرەكان


بایدن: ترەمپ هێرشێكی مەترسیداری بۆ سەر دامەزراوە دیموكراتییەكان ئەنجامدا\nجۆ بایدن، سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا، ئەمڕۆ پێنجشەممە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا تۆمەتباركرد بەوەی "هێرشی مەترسیداری بۆ سەر دامەزراوە دیموكراتییەكان" ئەنجامداوە، ئەوەش دوای ئەوەی دوێنێ لایەنگرانی ترەمپ هەڵیانكوتایە سەر بینای كۆنگرێس.\nئاوێنە: جۆ بایدن، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە، وتەیەكدا روداوەكانی دوێنێی هەڵكوتانە سەر بینای كۆنگرێس بە یەكێك لە رەشترین رۆژەكانی مێژوی وڵاتەكەی و هێرشێكی مەترسیدار بۆ سەر دامەزراوە دیموكراتییەكان ناوبرد.\nهەروەها بایدن ئەو كەسانەی بە "یاخی و تیرۆریستی ناوخۆیی" ناوبرد كە دوێنێ هەڵیانكوتایە سەر بینای كۆنگرێس و وتی"ئەوان خۆپیشاندەر نەبون."\nجەختیشی كردەوە كە ئەوەی دوێنێ رویدا، ئەنجامی راستەوخۆی "هێرشەكانی ترەمپە بۆ سەر دیموكراسی."\nهەروەك جەختیشی كردەوە كە سەرۆكی ئەمریكا لەسەرو یاساوە نییەو بەپێویستیشی زانی متمانە بۆ دەسەڵاتی یاسا بگەڕێنرێتەوە.\nبایدن ئاماژەی بەوەشدا كە ترەمپ چوار ساڵە زمانێكی خراپی دژی دیموكراسییەت و رۆژنامەوانی بەكارهێناوە كە ئەو زمانە دیكتاتۆرەكان بەكاری دەهێنن.\nبەڵام بایدن ئامادە نەبو باس لە پەنابردنە بەر هەمواری 25ی دەستور بكات كە تایبەتە بە لەسەركارلادانی سەرۆكی ئەمریكا.\nهەورەها بایدن لە بەشێكی دیكەی قسەكاندا میریك گارلاند-ی وەك كاندیدی خۆی بۆ وەرگرتنی وەزارەتی دادی ئەمریكا ناوهێنا.\nشەوی رابردو، وێڕای هەڵكوتانە سەر بینای كۆنگرێس لەكاتی كۆبونەوەی تایبەت بە پەسەندكردنی سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكادا، دوای راگرتنی كۆبونەوەكە بۆ ماوەیەك، كۆنگرێس دەستی بە كۆبونەوەكە كردوەو بایدن-ی وەك سەرۆكی هەڵبژێردراوی وڵات پەسەندكرد.


دەھکەدە ئاسایش - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nDehkadeh-ye Asayesh - دھکدە آسایش - Dêhkedeasayêş - کڵێسا\nپۆتانەکان: 37°33′42.5″N 45°10′46.5″E / 37.561806°N 45.179583°E / 37.561806; 45.179583پۆتانەکان: 37°33′42.5″N 45°10′46.5″E / 37.561806°N 45.179583°E / 37.561806; 45.179583\n١٬٣٠٢ مەتر (٤٬٢٧٢ پێ)\nدەھکەدە ئاسایش یان کڵێسا کەندی گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەکشلوچای، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nدەھکەدە ئاسایش ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی قەھرەمانلی نشیو.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی قەرەحەسەنلی.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی قەلیلی.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی مەشکاوا نشیو.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٥٦) کەس و (٩١) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دەھکەدە_ئاسایش&oldid=899669»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٥٧ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


دوو هاووڵاتیی شنۆیی ماوەی سێ حەوتوویە لە گرتنگە ڕاگیراون\n17:21 - 17 بەفرانبار 2720\nدوو هاووڵاتیی کورد بە ناوەکانی "کەماڵ قویتاسی" خەڵکی گوندی "چەشمە گوڵ" و "ڕەحمان یووسفی" خەڵکی گوندی "سەوجە"ی شاری شنۆ، لە یەکێک لە گرتنگە ئەمنییەتییەکان لە ورمێ هێشتا ڕاگیراون.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئەو دوو هاووڵاتییە کوردە لە ماوەی دەسبەسەرکرانیاندا تەنیا جارێک پەیوەندیی تەلەفۆنییان لەگەڵ بنەماڵەکانیان هەبووە و لە دەسپێڕاگەیشتن بە پارێزەر و چاوپێکەوتن لەگەڵ بنەماڵەکانیان بێبەری کراون.\nئەو سەرچاوەیە هەروەها ئەوەشی خستەڕوو: "هێزە ئەمنییەتییەکان ئەو دوو هاووڵاتییە کوردەیان بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی دژبەری حکوومەتی ئێران دەسبەسەر کردووە".\nئەو دوو هاووڵاتییە کوردە ڕۆژی دووشەممە ٢٤ی سەرماوەز بەبێ بەڵگەی یاسایی لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر و دواتر بۆ لێپرسینەوە ڕەوانەی یەکێک لە گرتنگە ئەمنییەتییەکان لە شاری ورمێ کرابوون.\nوێنە: ڕەحمان یووسفی و کەماڵ قویتاسی


لێدوانی بەکارھێنەر:ئیمپای - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا ئیمپای!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٤١٬٨٨٣ وتار و ١٤١ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- > kushared (لێدوان) ١٨:٠٢، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:ئیمپای&oldid=469226»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٠٢ی ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ نوێ کراوەتەوە.


📅 1711 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- لەدایکبوونی هۆزانەوان خانەی داجیوەنی لەک. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:25\n📅 1719 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- تا 1754، سەردەمی فەرمانڕەوایی خەسرەوخانی یەکەمی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:25\n📅 1725 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 2,653 جار بینراوە\n- لەدایکبوونی هۆزانەوان مەلا خدری رواریی. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:25\n📅 1753 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 7,583 جار بینراوە\n- کوژرانی عەلی مەردان خانی سەرۆکی بەختیارییەکان، ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:25\n📅 1772 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- ئەحمەد پاشا، دیسانەوە بووەوە میری بابان. - کۆچی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:26\n📅 1774 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 2,479 جار بینراوە\n- بە دیل گیرانی عەلی مورادخان، لەلایەن ئەحمەد پاشا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:26\n📅 1780 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 8,037 جار بینراوە\n- کۆچی دوایی کەریم خانی زەند.؟ - کۆچی دوایی هۆزان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:26\n📅 1790 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- یان ساڵی داهاتوو: راپەرینی هۆزی ملیی ناوچەی مارد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:26\n📅 1792 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- یان ساڵی داهاتوو: کۆچی دوایی ئۆغوز بەگی میری سۆر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:26\n📅 1818 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- پاشا کۆرە، نازنێوی میری مەنسووری لە خۆینا و بانگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:27


پەیکەرەی کەسایەتییە ناودارەکانی کورد لە سنە دادەنرێت - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ پووشپەڕ ٥ ١٣:٤٥\nNews Code 27123\nبە بۆنەی بەڕێوە چوونی کۆنگرەی ناودارانی کورد؛\nپەیکەرەی کەسایەتییە ناودارەکانی کورد لە سنە دادەنرێت\nشاروانی سنە بە وتنی ئەوەی کە قۆناغە کۆتاییەکانی کردنەوەی پارکی ناودارانی کورد لە ئاویەر خەریکە تەواو دەبێت، وتی: پەیکەرەی ژمارەیەک لە کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کوردلە ئاویەر دادەنرێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە پێوەندییە گشتییەکانی شارەوانی سنە: سەردیسی ناودارانی کورد لە ئاویەر دادەنرێت.\nئەندازیار حشمەتوڵڵا سەیدی وتی: پووشپەڕی ئەمساڵ گەورەترین بەرنامەی فەرهەنگی و هونەری مێژووی پارێزگای کوردستان لە ژێر ناوی " کۆنگرەی نێودەوڵەتی ناودارانی کورد" بۆ لێزلێنان لە گەورە و ناودارەکانی کورد لە سنە بەڕێوە دەچێت.\nناوبراو وتی: بە پێی ئەوەی کە کەسایەتیی بەناوبانگی کورد زمان لە بواری جیاوازی فەرهەنگی، هونەری، ئەدەبی، وەرزشی، زانستی و ... لە جیهان زۆرن بە دڵنیاییەوە بەڕێوە چوونی ئەو کۆنگرە دەبێتە هۆی گەشەی شوناسی فەرهەنگی و هونەری کوردەکان.\nشارەوانی سنە زیادی کرد: لە درێژەی بەڕێوە چوونی ئەو کۆنگرە، شارەوانی سنە بەرپرسایەتی چێ کردنی پارکی ناودارانی کوردی لە ئەستۆیە و بڕیارە پارێکێک کە خەریکی چێ کردنین وەکوو پارکی ناودارانی کورد ناوی لێبنرێت و پەیکەرەی ژمارەیەک لە ناودارانی کورد کە بە دەستی مامۆستا هادی زیائەدینی چێ کراوە لێی دابنرێت.


ل ناڤا سەربازگەهەکە حەشدا شەعبی تەقین چێبوو - دارکا مازی\nل ناڤا سەربازگەهەکە حەشدا شەعبی تەقین چێبوو\nئێڤارا ئیرۆ دەنگێ چەند تەقینێن بھێز ل ناڤ سەربازگەھا “سەقەر” ئا حەشدا شەعبی ل ناڤچەیا دۆرە یا بەغدایێ ھات بھیستن. بەردەڤکێ وەزارەتا ناڤخوە یا ئیراقێ ژی راگھاند، ئەو ھێژ نزانن چەند تەقین ل ناڤ وێ سەربازگەھێ چێ بوونە و لێکۆلینێن وان دەست پێ کرنە.\nشانەیا راگھاندن ئەمنی یا ئیراقێ دەربارێ بوویەرێ دە داخویانیەک وەشاند و راگھاند، “دەمژمێر ١٨:٤٠ ئێڤارا ئیرۆ دو تەقینێن ل پەی ھەڤ ل ناڤچەیا “سیدیە” ل نێزیک جادەیا بەغدا-حللە و ب دیارکری ل سەربازگەھا سەقەر چێ بوونە.”\nد داخویانیا شانەیا راگھاندن ئەمنی دە ھاتیە گۆتن، “ئەو ئاگاھی زانیاریێن دەستپێکێ نە و ئەم دێ زانیاریێن زێدەتر بەلاڤ بکن.”\nژ بال خوە ڤە هنەک سازیێن مەدیایی ل ئیراقێ ئەڤ یەک راگهاند کو دەنگێ 4 تەقینێن یەک ل پەی یەک هاتیە بهیستن.\nهەر وەها هنەک سازیێن دن راگهاندیە کو سێ مووشەک بەر ب ڤێ سەربازگەها حەشدا شەعبی هاتینە تەقاندن و ئەڤ یەک پێکهاتیە، لێ بەلێ هەیا نها نەهاتیە ئەشکەرە کرن زرارێن جانی و مادی یێن ڤان تەقینان ل سەربازگەها سەقەر چەندە.


بەشی سیهەم: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث إلی الأول) - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nبەشی سیهەم: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث إلی الأول)\nهەمەڕەنگ Mar 30, 2020\n(دیباجەی دەستوری عێراق، فڕی بەسەر دیموكراسیەوە نییە)\nهەڵبژاردن، گەورەترین كێشەی تەواوی وڵاتانە كە تازە دەست بە پرۆسەی دیموكراسی دەكەن. تەنانەت لەو وڵاتانەی دوای شۆڕشی پیشەسازی‌و رۆشنگەری‌و ریفۆرمی ئایینیش دەستپێدەكەن. لە بەریتانیا، كە یەكەمین وڵاتە پرۆسەی هەڵبژاردنی كردووە، سەرەتا تەنها بۆ ئورستوكراتەكان، پاشان بۆ خاوەن بڕوانامەكان (بێ دەنگدانی ژن) ئینجا تەواوی خوێنەران، لە دوا ئاكامدا سەرجەم پیاوان‌و لەكۆتاییشدا تێكڕای ژنان، مافی دەنگدانی گشتییان هەبووە. واتا: خەباتی مەدەنی‌و دەستەبەری فیمینیستی، كەوتۆتە دەیان ساڵ دوای شۆڕشی پیشەسازی-دیموكراسیەوە. هەتا دەهەیەك لەمەوبەریش، كێشەی نەتەوایەتی لە بەریتانیادا چارەسەر نەكرابو، هەرچەندە مافە مەدەنیەكانیش دابین كرابوون. تا ئێستاش، لە زۆربەی وڵاتانی رۆژئاوادا، یەكسانی ژن‌و پیاو لەناو پەرلەمانەكاندا دابین نەكراوە. لەوانە، فەرەنسا، ئەمریكا، بەریتانیا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا..تاد.\nسەرۆكی سەنگاپورە، دەركی ئەم كێشەیە كردووە، سەبارەت بە پێكهاتە جیاوازەكان. بۆیە دەنوسێ:\n"كاتێك لەسەرەتای هەشتاكاندا ئەركەكانمان جێبەجێ كرد، بڕیارم دا كە گرنگە یاسای هەڵبژاردن بەجۆرێ بگۆڕین كە بوار بدات كە دوو یان زیاتر لە كاندیدێك لە بازنەكانی هەڵبژاردندا بەشداری بكەن. دوای مشتومڕێكی گەرم، لەپەرلەماندا پەسەند كرا كەوا لە هەر بازنەیەكی هەڵبژاردندا سێ-چوار كەس كێبەركێ بكەن، بەمەرجێ، كاندیدێكی كەمینەكان (هیندی، مەلاوی) تیا بێ. گەر وامان رێكنەخستایە، زۆرینەی چینیەكان لە بازنەكانی هەڵبژاردندا، چونكە زۆرینەن، دەیانبردەوە. لە پەنجاكان‌و شەستەكاندا، دەنگ بە رەمزی حیزب دەدرا. بەبێ گوێ پێدانە پێكهاتە جیاوازەكان. بەڵام دوای ئەوەی پارتەكەمان بنەماكانی حوكمڕانیان چەسپاند، لە هەشتاكانداو دەركەوت لە دەسەڵاتیشدا دەمێنێتەوە، خەڵك دەنگی بە ئەندامی پەرلەمان دەدا، نەك زۆرینەی حیزب".(ل270)\nئەم چارەسەركردنە، دەستەبەری مافی كەمینەكان‌و رێ گرتنە لە باڵادەستی زۆرینەی چینیەكان. دەشڵێ:\n"ئەركمان بوو رێسا و یاساكانی هەڵبژاردن بگۆڕین. لایەنی چاكەی ئەم هەڵبژاردنەی نوێنەرایەتیەكان، ئەوەیە كە كاندیدە چینیەكان نەیاندەتوانی داخوازی شۆڤێنی چینی پێشكەش بكەن، بەبێ ئەوەی (25%-30%)ی دەنگی ناچینیەكان لەدەست بدەن، ئەمانیش پێویستیان بە دەنگی هیندی‌و مەلاوی دەبوو، هەتا بتوانن لە هەڵبژاردن دەربچن".(هەمان لاپەڕە)\nئەم یاسایە، كۆتا نییە. بەڵكو دەستەبەری دیموكراسی‌و پابەندكردنە بە مافی نوێنەرایەتی كەمینەكان. بەمەش، كاندیدی كەمینە بە دەنگی كۆتای كەمی كەمینەكەی دەرناچێ، بەڵكو بە دەنگی یەكسانی لیستەكەی‌و بازنەی هەڵبژاردنەكەی لەگەڵ كاندیدی زۆرینە دەردەچێ.. لەچوارچێوەی رێژەی خۆیاندا.\nكاتێك چارەسەر دەبێتە یاسایی‌و دەستەبەریش دەكرێتە نیشتمانی، ململانێی كەمینەو زۆرینە كەم دەبێتەوە. بەڵكو شوناسی نیشتمانی هاوبەش لە ئەرك‌و مافدا، لە خەباتی مەدەنی‌و كۆمەڵایەتیدا، لە سەروەری یاسادا، لە خزمەتگوزاری‌و هەلی كاردا. تەواوی ئەرك‌و مافەكان یەكسان دەبن. هەستی نیشتمانی هاوبەش، هەرگیز بە سەپاندنی یاسای نەخوازراو، یان رێسای تەنهای ئەركەكان، دروست نابێ.\nوڵاتانی نادیموكرات، لەپێشەوەدا عێراق، تا ئێستاش نەیتوانیووە، ئەو هەستە نیشتمانییە هاوبەشە لای تێكڕای پێكهاتەكانی عێراقی عەرەبی‌و كوردستان بخوڵقێنێ. بۆیە یان شیعە، خۆی دەسەپێنێ (وەكو ئێستا) یان پێشتر سوننە خۆی دەسەپاند. كوردو توركمان‌و كەمینەكانی تر، لە پەراوێزدا بون. تەنانەت دەستوری ئێستای عێراقیش، بە جۆرەها كۆت‌و بەندی وڵاتی نێوان دوو روبار (بلاد مابین النهرین)و هەژمونگەری تایفەگەری-شیعە، وزەی دیموكراسی راستەقینەی لێبڕاوە. دیباجەی دەستورە هەمیشەییەكە، فڕی بەسەر دیموكراسی-مەدەنیەوە نییە!


شۆڕشی خەڵکی میسر بۆ ئازادی (بەشی کۆتایی)\n9/2/2022 05:36 PM\nلەگەڵ ئەوەی ناڕەزاییەکانی ٢٥ـی ژانویە لەسەرەتاوە لەلایەن گەنجانەوە رێبەرایەتی دەکرا، بەڵام پاش ماوەیەک بزووتنەکەوە سەرجەم توێژە کۆمەڵایەتییەکانی گرتەوە. چالاکان هەوڵیان دەدا ئەم پەیامە بە هەمووان بگەیێنن: «ئێمە کۆمەڵێک مافمان هەیە... و ئێمە مافی خۆمان وەردەگرین...» ئەوان دەیانویست میسر لە ژێر دەستی موباڕەک بێننە دەرێ. وائیل غۆنیم دەڵێ: «ئەم وڵاتە، وڵاتی ئێمەیە و هەر کەسێک مافی بەسەر ئەم وڵاتەوە هەیە. ئێوە لەم وڵاتەدا دەنگێکتان هەیە.» لەڕاستیدا، گفتوگۆ تەلەفیزیۆنییەکەی غۆنیم، رۆڵێکی گرنگی لە بەربڵاوبوونەوەی ناڕەزاییەکان، گەیاندنی پەیام بە بەردەنگانی نوێ و زاڵبوون بەسەر دەنگە دژبەرەکاندا هەبوو.\nلەحاڵێکدا کە ئینتەرنێت، بەتایبەت فەیسبووک، بنەمای هەوڵی هەڵسووڕاوان بوو، ئەوان دروشم‌نووسین و بڵاوکردنەوەی پۆستێر و ئێعلامیەشیان ئەنجام دەدا. ئەوان هەروەها کۆڕە بنەماڵەییەکانیشیان بۆ بڵاوکردنەوەی هەواڵ بەکار دێنا. هەروەها ئەم هەڵسووڕاوانە کەسانێکیان دەنارد بۆ ئەوەی لەناو تەکسیدا سەبارەت بە ناڕەزاییەکان قسە بکەن بۆ ئەوەی لەم رێگەیەوە شۆفێر تەکسییەکانیش ئاگادار بکەنەوە. ئەو کاتەی ئینتەرنێت بە ماوەی ٥ رۆژ پچڕابوو، چالاکان لەسەر ئاگادارکردنەوەی تاکەکەسی و بڵاوکردنەوەی رێنوێنی جەختیان دەکردەوە.\nلەجیاتی چڕبوونەوە لەسەر گەڕەکە دەوڵەمەندنشینەکان، رێکخەران، ناڕەزاییەکانیان لە گەڕەگە هەژارەکانی دەست پێکرد، ئەو شوێنەی وا ناڕازیان دەبوون بە دوو تاقم، تاقمێک لەسەر چالاکیی تاکەکەسی لە قاوەخانەکان چڕ دەبووەوە و تاقمێکی دیکە دەڕۆیشتنەوە سەر شەقام و خەڵکیان هان دەەدا کە تێکەڵ بە خۆپیشاندانەکان بن. لەجیاتی چڕبوونەوە لەسەر دیموکراسی، ئەوان پرسە ئابوورییەکانیان کردبوو بە ئەولەویەتی خۆیان بۆ ئەوەی پشتگیرییەکی زیاتر دەستەبەر بکەن. دروشمەکەیان ئەوە بوو: «ئەوان گۆشت دەخۆن و ئێمە دانەویڵە».\nهێدی‌هێدی خەڵک لە کۆڵانەکان کۆ دەبوونەوە و تێکەڵ بە بزووتنەوەکە دەبوون تا ئەوەی کە دەستەیەکی گەورە دەڕژانە ناو شەقامە سەەکییەکانەوە. ئەسما مەحفووز دەڵێ: «هەمووان دەیانگوت هیچ هیوایەک نییە، هیچ کەس نایەتە سەر شەقام، خەڵک پاسیڤن ، بەڵام ترسەکە شکا».\nراپەڕینی میسر بەخێرایی سەرنجی میدیا نێوەدەڵەتییەکانی راکێشا. لە ئەمریکا، ئەم پرسە بوو بە گرنگترین پرسی نێودەوڵەتی لە چوار ساڵی رابردوودا و ٥٦٪ـی هەواڵەکانی هەفتەی یەکەمی فێبرییە تەرخان کرا بۆ ئەم بابەتە.\nبۆ بێدەنگ کردنی میدیا نێودەوڵەتییەکان، پۆلیس و هێزە ئەمنییەکان هێرشیان دەکردە سەر هەواڵنێرە بیانییەکان و هەواڵنێرە ئەمریکییەکانیان دەستبەسەر دەکرد و هێرشیان کردە سەر ناوەندەکانی تۆڕی میدیایی ئەلجەزیرە.\nبەڵام میدیا نێودەوڵەتییەکان بەردەوام وێنەی ئیلهام‌بەخش و هاندەریان لە گۆڕەپانی تەحریر بڵاو دەکردەوە و لەسەر تویتەر، دوایین هەواڵەکانی ناڕەزاییەکانی میسر بڵاو دەبوونەوە و ئەمەش هاوپێوەندیی نێودەوڵەتی بۆ خەڵکی میسری بەهێز دەکرد. ئەوروپا هێڵەکانی ئینتەرنێتی بێ‌بەرامبەر خستە بەردەستی خەڵکی میسر؛ خوێندکارێکی ئەمریکی لە هێڵەکانی تەلەفون کەڵکی وەرگرت بۆ ئەوەی دوایین هەواڵەکانی میسر لە هاوڕێکانی وەربگرێت و لەسەر تویتەر بڵاوی بکاتەوە. گووگڵیش Speak2Tweetـی دامەزراند بۆ ئەوەی ئەم هەلە بۆ خەڵکی میسر بڕەخسینێت بە وەرگرتنی ژمارە تەلەفون و تۆمارکردنی پەیام، هەواڵەکان بەشێوەی ئۆتۆمات لە تویتەردا بڵاو ببنەوە.\nلەکۆتاییدا ملیۆنان میسری بە مەبەستی رووخاندنی موباڕەک یەکیان گرت. ئەو جۆرەی ئەحمەد ماهیر دەڵێ: «کاتێک سەیری دەوروبەری خۆم کرد و ئەم هەمووە روخسارە نەناسیاوەم لە خۆپیشاندانەکەدا بینی، کە هەموویان زۆر بوێرتر بوون لە ئێمە – من زانیم کە ئەمانە هەمووی بۆ رووخانی رژێمە.» موباڕەک لای وابوو کە دەتوانێ بە پێدانی چەند پوانی کەم‌بایەخ دەتوانێ لەدەسەڵاتدا بمێنێتەوە: گۆڕینی کابینە، دانانی سەرۆک‌وەزیران و بەڵێنی رادەستکردنی دەسەڵات بۆ کەسانێکی دیکە. بەڵام هێزە سەربازییەکان لە شکستهێنانی موباڕەک بۆ کۆتایی هێنان بە بشێوی وەڕەز ببوون؛ ئەگەرچی لە ١٠ـی فێبریەدا چاوەڕوان دەکرا موباڕەک دەست لەکار بکێشێتەوە، ئەنجومەنی باڵای هێزە سەربازییەکان، بەیاننامەیەی بۆ شەرعیەتدان بە داواکارییەکانی ناڕازییەکان بڵاو کردەوە. موباڕەک دەبوو دوانیوەڕۆی ئەو رۆژە دەستی لەکار بکێشایەتەوە بەڵام لەژێر کاریگەریی کوڕەکەیدا، ئەو دوایین هەوڵەکانی خۆی بۆ پاراستنی دەسەڵاتەکەی خستە گەڕ و پاشەکشێی نەکرد. خۆپیشاندەران و هێزە سەربازییەکان زۆر تووڕە بوون تا ئەوەی کە دواجار رۆژێک دواتر، موبارەک دەستی لەکار کێشایەوە.\nخەڵکی میسر دەستیان کرد بە هەڵپەڕین و ئەنجومەنی باڵای هێزە سەربازییەکان، دەسەڵاتی بەدەستەوە گرت. ئەنجومەنی باڵا سەرۆک وەزیرانی هەڵبژارد، ئەنجومەنێکی بۆ چاکسازیی یاسای بنەڕەتی بە لەبەرچاوگرتنی رێساکانی پێوەندیدار بە هەڵبژاردنی دادپەروەرانە پێک هێنا و گشتپرسییەکی سەبارەت بە چاکسازییەکان لە مانگی مارسدا بەڕێوە برد. بە مەبەستی سەقامگیر کردنی کۆمەڵگا، زۆرینەی خەڵک دەنگی «بەڵێ»ـیان دا بە: کردەوەی رێگەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی لە سیپتامبەر، ئامادەکردنی یاسای بنەڕەتیی نوێ و هەڵبژاردنەکانی سەرۆک‌کۆماری. موباڕەک مانگی ژوەنی ٢٠١٢ بە تاوانی گەندەڵی و کوشتنی ناڕازیان دادگایی کرا و سزای زیندانی تاهەتایی بەسەردا سەپا.\nسەرەڕای بشێوی و ئاڵۆزییەکانی دوای سەردەمی موباڕەک، گەنجان رێگەی خۆیان بۆ دروستکردنی فەرهەنگێکی نوێی سیاسیی دیموکراتیک لە میسر درێژە دەدەن. بە گوتەی ئەحمەد ماهیر «ئەو گۆڕانە راستەقینەیەی کە ئێمە باسی دەکەین...گۆڕینی رژێم و گۆڕینی یاساکانی یاریی سیاسییە. ئەو گۆڕانەی مەبەستمانە، گۆڕانە لە زەینیەت و فەرهەنگدا. دەستەبەرکردنی خەونەکانی ئێمە سەبارەت بە دیموکراسی ئاسان نییە. ئەم گۆڕانە چەندین ساڵی پێدەچێت».


گۆشەیەكی هەفتانەیە د. خالس قادر ئەحەمەد دەینووسێت\nپشت بەخودا و پابەندبوونی خەڵك، كۆڕۆنا زوو تێدەپەڕێنین\nهەر كەسێك نەساغ بوو تا، كۆكە، سەرئێشە، ئازاری ماسوولكە و بێهێزی زۆری هەبوو، ئەوە سەرمابوون، تەشەنووج و قۆڵنجهاتن نییە بەڵكوو ئەوە كۆڕۆنایە، پێویستیش بەترس و شڵەژان ناكات.\nئەی پێویستە چ بكات؟\nلە ماڵەوە خۆی كەرەنتین بكات، پشووی تەواو بدات، ئاو زۆر بخواتەوە، میوە و سەوزە بخوات، حەبی پاراسیتۆڵ و ڤیتامینات و زینك وەربگرێت بۆ ماوەی دە رۆژ تێكەڵی خەڵك نەبێت، نەچێتە دەرەوە، سەر كار، نەچێتە دەوام، سەردان و گەڕان.\nئەگەر نەخۆشیی درێژخایەنت هەیە یا بەتەمەنی سەروو 60 ساڵن یا تایەكەت زۆرە و بە پاراسیتۆڵ دانابەزێت ، هەناسەتووندیت، ئەوا پێویستت بەسەردانی نەخۆشخانە هەیە ئەگەر نا تەنها لەماڵەوە بمێنەوە و پەیوەندی بە هێڵی گەرمی 122 یا پزیشكەوە بكە بۆ راوێژپێكردن.\n- لە ماڵەوە بمێننەوە\n- ماسك ببەستن\n- دووركەونەوە لەیەكدی\n- دەستان بشۆن


چێوەی هەماهەنگی پاڵپشتیی كاندیدی یەكێتی دەكات پەرلەمانتارێك: سازانی سیاسی لەنێوان چێوە و سوننەكان هەیە\nچێوەی هەماهەنگی پاڵپشتیی كاندیدی یەكێتی دەكات\nپەرلەمانتارێك: سازانی سیاسی لەنێوان چێوە و سوننەكان هەیە\nپەرلەمانتارێكی هاوپەیمانیی فەتح ڕایدەگەیەنێت، سازانی سیاسی لەنێوان چێوەی هەماهەنگی و هاوپەیمانیی سەروەریی سوننەكان هەیە و دەشڵێت، پشتیوانیی كاندیدی یەكێتی دەكەن بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار.\nئەحمەد عەبدولحسێن پەرلەمانتاری هاوپەیمانیی فەتح ڕایگەیاند، سازانێکی سیاسیی لەنێوان چێوەی هەماهەنگی و هاوپەیمانی سەروەری هەیە بۆئەوەی هەنگاو بەرەو پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو بنرێت.\nبە وتەی ئەو هەردوولا لەیەکتێگەیشتنی نوێ لەنێوانیاندا هەیە و “گەیشتوونەتە قۆناغی سازانی سیاسی، بەتایبەت دوای کشانەوەی ڕەوتی سەدر لە پڕۆسەی سیاسی”.\nعەبدولحسێن لە لێدوانێكدا بۆ میدیا عێراقییەكان ئەوەشی خستەڕوو، چێوەی هەماهەنگی پشتیوانیی کاندیدی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان دەکات بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار.\nڕوونیشیكردووەتەوە، ئەگەر ناکۆکییەکانی نێوان پارتى و یه‌كێتى لەسەر پۆستی سەرۆک کۆمار بەردەوامبێت، “ئەوە هاوشێوەی خولی پێشووتر هەر پارتە و کاندیدی خۆی پێشکەشی ئەنجومەنی نوێنەران دەکات و دواتر به‌ده‌نگدان ئه‌و پرسه یه‌كلایی ده‌كرێته‌وه”.\nئەو لێدوانە لەكاتێكدایە بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجومەنی نوێنەران كۆببێتەوە بۆ سوێندخواردنی پەرلەمانتارانی نوێ لە جێگای پەرلەمانتارە دەستلەكاركێشاوەكانی ڕەوتی سەدر.\nدانیشتنەكە نائاساییە و لەسەر داوای ژمارەیەك پەرلەمانتاری چێوەی هەماهەنگی بۆ شوێنگرتنەوەی پەرلەمانتارانی دەستلەكاركێشاوە گرێدەدرێت.\nهاوپەیمانیی (سەروەری)ی سوننەكان لە ڕاگەیەندراوێكدا بەشداربوونی خۆی ئاشكراكرد.\n(سەروەری) كە لە هەردوو فراکسیۆنى تەقەدوم و عەزم-ی محەمەد حەلبوسی و خەمیس خەنجەر پێكدێت، دوای كۆبوونەوەیەكی ئێوارەی دوێنێ لە ماڵی حەلبوسی ئەو بڕیارەی داوە.\nهاوپەیمانییەكە، لەگەڵ پارتی و ڕەوتی سەدر هاوپەیمانییەكیان بەناوی (ڕزگاریی نیشتمان) پێكهێنابوو، بڕیاربوو هەماهەنگی و هەنگاوی پێكەوەییان هەبێت.\nبەپێی زانیارییەكانی تۆڕی میدیایی ئێستا فراكسیۆنی پارتی-ش لەلایەن سەركردایەتیی حزبەكەیانەوە بڕیاریان پێدراوە بەشداریی دانیشتنەكە بكەن.\nڤیان سەبری سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی لە ئەنجومەنی نوێنەران لە لێدوانێكدا بۆ تۆڕی میدیایی ئێستا زانیارییەكەی نە پشتڕاستكردەوە نە ڕەتیكردەوە و تەنها ئەوەندەی وت كە “لە بەغدادن”.\nڕۆژی چوارشەممە سەرۆكایەتی ئەنجومەنی نوێنەران داوای لە كاندیدانی سەرنەكەوتووی خاوەن زۆرترین دەنگ كرد كە دەبنە جێگرەوەی پەرلەمانتارانی فراكسیۆنی سەدر ئامادەی كۆبوونەوەی پێنجشەممەی ئەنجومەن بن.\nدەستەی سەرۆكایەتی بڵاویكردەوە دانیشتنەكە نائاساییە و بەپێی ماددەی 58/ یەكەمی دەستوور لەسەر داواكاری ژمارەیەك ئەندامی ئەنجومەن لە كاتژمێر 11ی پێش نیوەڕۆ ئەنجامدەدرێت.\nبەغداد.. لە ڕێوڕەسمێکی یادی عاشورادا تەقینەوەیەک ڕوویدا و سێ کەس کوژران\nسەرچاوە ئەمنییەکان ئاشکرایانکردووە، بەهۆی تەقینەوەیەک لە کاتی بەڕێوەچوونی یادی عاشورادا لە گەڕەکی جیهاد لە بەغداد سێ کەس کوژراون،…\nسەرۆكی شاندی باڵای هەرێم بۆ بەغداد دەنگۆی شكستهێنانی گفتوگۆكان لەگەڵ كاربەدەستانی بەغداد ڕەتدەكاتەوە و دەشڵێت، گفتوگۆكان بەردەوام دەبن…


پەنابەرانی دانیمارک دەنێرن بۆ ڕواندا.\nپەرلەمانی دانیمارک بە زۆربەی دەنگ یاسایەكی پەسند كرد، كە گۆڕانكاری تەواو لە یاسای كۆچبەران دەكات.\nبە گوێرەی ئەو یاسایە ، هەموو ئەو كەسانەی دەچن بۆ دانیمارك و دوای مافی پەنابەری دەكەن ،دانیمارك ئەو كەسانە دەنێرێتە وەڵاتی سێیەم .\nلەوێ پرۆسەی مانەوەی یان ڕەفزكردنی دەست پێدەكرێت.ئەگەر مافی پەنابەری وەرگرت ،ئەوە دانیمارك یارمەتی دەدات ، بەڵام ئەو پەنابەرە دەبێ لە وەڵاتی سێیەم بژی ،گەرچی مافی مانەوەی هەیە لە دانیمارك .\nئەو كەسە ناگواسترێتەوە بۆ دانیمارك ، بەڵام لە رووی یاساییەوە مافی مانەوەی هەیە لە دانیمارك .\nدانیمارك بۆ ئەوەی پرۆسێسەكەی سەر بگرێ قسەی لەگەڵ ڕواندەو میسر و تونس كردوە،ڕواندە وەڵامی ڕازی بوونی هەیە،بەڵام تا ئێستا هیچ پەیمانامەیەكی دوولایەنە نەنوسراوە. لە ئەگەری گەیشتن بە ڕێكەوتن ئەوا دانیمارك بنكەی بەڕێوبەرایەتی كۆچبەران لەو وەڵاتە دەكاتەوە، هەم كەمپی مانەوەی پەنابەران .\nبە گوێرەی ئەو یاسایە بێ و دانیمارك بەتەواوی دەرگا دادەخا لە وەرگرتنی پەنابەر لە ناو خاكی دانیمارك . ئەو یاسایە ڕووبەرووی ڕەخنەی توند بۆتەوە لەلایەن نەتەوەیەكگرتەوەكان و یەكیتی ئەوروپاو رێكخراوەكانی مافی مرۆڤ .\nبەڵام لە واقیعدا پێدەچی سەربگرێ و چونكە ئەو بیرۆكەیە لە بەریتانیاو هۆڵەند و ئیسرائیلیش هەیە.\nدانیمارك قسەی لەگەڵ ووڵاتەكانی ئەسكەندناڤیەش كردوە.\nبۆ نموونە هاووڵاتی ئەفغانی و پاكستانی و ئێرانی و عێراقی و كوردستان ،كە بیانەوێ داوای مانەوە لە ووڵاتی دانیمارك بكەن ،دەبێ لە ڕواندە چاوەڕوانی وەڵام بكەن و لەوێ بژین تا وەڵام وەردەگرێ و كە وەڵامی وەرگرت دەبێ بە هەوای مانەوەی لە دانیمارك وەك هاووڵاتیەکی ڕواندی لە ڕواندە بژی .\nبەڵام دەتوانێ بڵێ من هاووڵاتی دانیماركیم یان ئیقامەی دانیماركیم هەیە، كە لە ڕاستیدا هەر بەخەوون دانیمارك دەبینێ .\nئەوە سەرەتایەكی تاریكە بۆ ئەوانەی لە سیستەمی ستەمكارەكان ڕادەكەن و ناچار دەبن لە وڵاتێكی وەك مەغریب و ڕواندەو میسر بژین.\nكە خۆیان سستەمێكی دواكەوت و نا دیموكراتی یان هەیە.\nمیوانی سه‌رهێڵ: 288\nکۆی سه‌ردان: 23529924


ئەزموونەکانی چین لە توندڕەوییەوە بۆ میانڕەوی: بەشی چواردەهەم\nئەزموونەکانی چین لە توندڕەوییەوە بۆ میانڕەوی\nسەرۆك پەرستی و گوێ لە رەخنە نەگرتن!!\nزیانەکانی سەرۆكپەرستی، چینی بێڕادە ئازار داوە. بۆیە، باسکردنی ئەو زیانانەو ئاماژەدان بە بۆچونەکانی سەرکردە دیارەکانی چین، پێش ئەوەی زیانی تاك پەرستی ببێتە روداوی کارەستبار، نمونە گەلێکن بۆ ئەو سەرۆکانەی گوێ لە رەخنە ناگرن و پێچەوانەی رەخنەکانیش رەفتار دەکەن.\nمێژووی سیاسەت و رەخنە و سەرەنجام رودانی کارەسات پێکەوە گرێ دراون. دیاردە خراپەکان سەرەتاکانیان دەردەکەوێ؛ سەرکردە و کادرە وشیارەکان رەخنەیان لێدەگرن؛ سەرۆکە تاكڕەوەکان گوێیان لێناگرن؛ سەرەنجام تاکڕەوێتی کارەسات دەخولقێنێ!\nدینگ سیاو پینگ، کە رابەرێکی هەرە دیاری پارتی کۆمۆنیستی چین و هاوڕێی نزیکی سەرۆك ماویش بوو، زوو دەرکی بە تاکڕەوێتی سەرۆکایەتی چین کردبوو؛ رەخنەشی گرتبوو. سودی نەبوو. پێشتریش (لیو چاو چای) کە دوای دینگ سیاو پینگ، رابەرێکی دیار بووە، مەترسی لادان بەلای راستڕەوی و چەپڕەویدا، خستبووە روو. جەختی لەسەر تەواوکردنی پرۆسەی ئارامی دیموکراسی پێش سەپاندنی سۆسیالیزم کردبوو. بەڵام سەرۆك ماو، نەك گوێی نەدایە ئەو رەخنانە، بەڵکو توندڕەوانەتر دەیویست سۆسیالیزم بسەپێنێ و لە مەترسییەکانی بۆرژوایی بیپارێزێ. ئاکام ئەم رەخنەگرانەشی سزا دا!!\nدینگ سیاو پینگ، لەو بارەوە دەڵێ: "سەرەڕای ئەوەی کە پەرستنی کەسایەتی لە حیزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەتدا، وەکو دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی، مێژویەکی دوروردرێژی هەیە، بەڵام بە داخەوە ئێمە، لە ئێستادا هەندێک لە پەلوپۆکانی لەژیانی حیزبی و کۆمەڵایەتیماندا بەدیدەکەین. بۆیە ئەرکی زۆر پێویست و خێرامان، خۆی لەکاری بەردەوامدا دەبینێتەوە بۆ رێگریکردن لە دەرکەوتنی سەرەتاکانی تاکپەرستی و شکۆدارکردنی و، پتەوکردنی پەیوەندیەکانمان لەگەڵ جەماوەرو، جێبەجێکردنی هێڵی گشتی حزب لە پراکتیزەکردنی پرەنسیپەکانی دیموکراسی" (ل: 39)\nلەسەر ئەم رەخنە نایابانە، نەک گوێیان لێنەگرت، بەڵکو سزای توندیش لە شۆڕشی بەناو روشنبیریدا درا. بەڵام مێژوو، رێڕەوی هەڵدێراوی ماو تسیتۆنگی لە تاكپەرستیدا قوت نەدا! ماو.. بە شکست خواردوو خرایە مێژوو. دینگ سیاو پینگ.. وەکو رابەری دەربازکردنی چین لە قەیرانی دارایی و هەڵسانەوە. ناوی دەدرەوشێتەوە.


شاسوار عەبدولواحید چووە بەردەم دادوەر\nنیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنجشەممە ١٦ی ئایاری ٢٠١٩ شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ گەتشتە دادگای سلێمانی و چووە بەردەم دادوەر.\nبەر لە چونی بۆ دادگای سلێمانی، شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە لاپەڕەی فەرمی خۆی لە فەیسبووک پەیامێکی بڵاوکردەوەو رایگەیاند "سەبارەت بەو فەرمانی گرتنە، ئێستا خۆم دەڕۆم بۆ بەردەم دادگا، وەک چۆن پێشتر چووینەتە بەردەم دادگا و سڵمان نەکردووەتەوە".\nدەشڵێت "ئەمەی ئێمە و هاوڕێکانمان دەیچێژین، باجی هەڵوێستەکانمانە، نەک باجی هەڵە! زۆرێک هەن هەڵەی گەورە و تاوانی گەورەیان ئەنجامداوە، بەلام ئازادانە دەسوڕێنەوە لەم وڵاتەدا".\nسەرۆکی جوڵانەوەی نوێ ئاماژەی بەوەشکردووە"گۆڕانکاری گەورە قوربانیدانی دەوێت، پشودرێژی و خاوەن ئیرادەیی دەوێت، ئەوە دەیباتەوە کە باوەڕی بە خۆی و قەزیەکەی خۆی هەیە. هەموو لایەک دڵنیادەکەینەوە کە لە جاران بەهێزتر دەبین و کۆڵنادەین، ئەوەی ئێمە بیری لێدەکەینەوە چەند ساڵێکی ترە، نەک ئەم وێستگە کاتییە بچوکانەی ئێستا، چونکە ئەمانە تێدەپەڕێت، ئەوەی دەمێنیتەوە بۆ مێژوو و بۆ داهاتوو، راستی و خاوەن هەڵوێستییە".\nدوێنێ چوارشەممە 15-5-2019ـش دادگای لێکۆڵینەوەی ئاسایشی گشتیی لە سلێمانی فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ شاسوار عەبدولواحید دەرکرد و رایگەیاند، فەرمانی دەستگیرکردنەکە "لەسەر ماددەی 2 لە یاسای قەدەخەکردنی خراپبەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندییە".\nهەروەها شاسوار عەبدولواحید لەسەر سكاڵای پەرلەمانتار شادی نەوزاد و وتەی چەند پەرلەمانتارێکی دیکەی فراکسیۆنی نەوەی نوێ دەچێتە دادگا کە مانگی رابردوو ئاماژەیان بەوەکرد، لەلایەن سەرۆکی جوڵانەوەی نەوەی نوێ هەڕەشەی بڵاوکردنەوەی گرتەی ڤیدیۆیی دەستکاریکراویان لێکراوە.\nدوای سکاڵاکەی شادی نەوزاد، ئاسایشی سلێمانی دوو سکرتێری شاسوار عەبدولواحید و 10 ئەندامی دیکەی جوڵانەوەی نەوەی نوێی دەستگیرکرد، کە دواتر لە دانپێدانانەکاندا رایانگەیاند، لە سۆشیاڵمیدیای جوڵانەوەکە کاریان کردووە.


ئۆپەراسیۆنی سوپای سوریا دژی داعش لە گرد و پەڕی دیمەشق - SAHAR KURDISH (Sorani)\nئۆپەراسیۆنی سوپای سوریا دژی داعش لە گرد و پەڕی دیمەشق\nهێزەکانی سوپای سوریا لە درێژەی ئۆپەراسیۆنیک لە گردو پەڕی ڕۆژهەڵاتی دیمەشق (پێتەختی ئەو وڵاتە) زەبری گورچکبڕییان لە تاقمی ترۆریستی تەکفیری داعش داوە .\nبە گوێرەی ڕاپۆرتی رۆژی چوار شەممەی هەواڵدەری مێهر، سەربازییەکانیی سوری لەم ئۆپەراسیۆنەدا ، ژماریک لە ترۆریستانیان کوشتووە و زەبری قوورسیان لە وان داوە . سوپا و هێزە چەکدارەکانی سوریا هەروەها لە " دەیرۆزوور" ڕۆژهەڵاتی ئەو وڵاتە پێشکەوتنیی جێ سەرنجیان بووە .\nفڕۆکە جەنگییەکانیی ڕوسی یش مۆڵگەی ترۆریستانی تەکفری داعشیان لە شاری مەیادین لە رۆژهەڵاتی سوریا لە ١٤ کەرەت بۆمباران کردووە .\nئۆپەراسیۆنیی دژی مۆڵگەکانی ترۆریستان لە ستانەکانی حۆمس، ڕەققە، حەماە و دەیرۆزوور بەشێکن لە ئۆپەراسیۆنیی بەربڵاوی سەربازی سوریا لەمەر سەرکووتکردن و لەناو بردنی هێزەکانی ترۆریستی داعش لە ناوچە گرنگەکانیی ئەو وڵاتە .\nهەر لەم حآلە دا ؛ ڕەشەکوژانی " بەرەی نۆسرە" بۆ قەرەبووی شکستەکانی ئەمدواییەی خۆیان ناوچەگەلێکیان لە شارۆچکەی شیعە نشینی" ئەلزەهرا" لە گرد و پەڕی " حەڵەب" ، باکووری سوریا داوەتە بەر پەلاماری خۆیان دا. بە گوێرەی دوایین ڕاگەیاندنی میدیا عەرەبییەکان ، ئەم پەلامارە زەرەری گیانی نەبووە .\nOct 11, 2017 16:33 Asia/Tehran\nپەلاماری تۆپخانەیی سوپای سووریا بۆ سەر بنکە و مەتەرێزی تیرۆریستان لە حەما و ئەدلیب\nپاکتاوکردنی دوایین بنکەی داعش لە سارای سویدا لە لایەن ئەرتەشی سوریاوە\nڕزگار کرانی بەنداوی "هاتیل" لە پارێزگای سوەیدا


2/9/2019 03:26 PM\nهەموومان تا ئەو جێیەی بگونجێ ئاگاداری لە پێستمان ئەکەین. بەڵام هەندێک جار لە ماوەی ڕۆژدا لەگەڵ کۆمەڵێک شت ڕوبەڕوو ئەبینەوە کە زیان به پێست ئەگەیێنن و ئێمە لێیان ئاگادار نین. لە درێژەی ئەم نووسراوەیەدا ئاماژە بە هەندێک لەو هۆکارە شاراوانە ئەکەین.\nوەرزش کردن سوودی یەکجار زۆرە بۆ تەندروستی مرۆڤ. بەڵام پاش وەرزش کردن گەر خۆتان نەشۆن، ئەو ئارەقەی وا به لەشتانەوەیە، زیان بە پێستان ئەگەیێنێت. ئەو ئارەقەیه رێگە بۆ سەرهەڵدانی بەکتریاکان خۆش ئەکات لەسەر پێست و ئەمەش یەکێکە لە هۆکارەکانی دروست بوونی زیپکەیه.\nئێمە بەردەوام دەم و چاومان پاک ئەکەینەوە بەڵام کەم وا هەیه بیر لە پاک کردنەوەی مۆبایلەکەمان بکەینەوە. مۆبایلیش جگە لە دەم و چاو لە زۆر شتی‌تر کە ئێمە بەکاری ئەهێنن ئەدرێت. شاشەی مۆبایلیش هەموو چەشنه ڤایرۆس و بەکتریایەکی لەسەرە و کاتێک بەکاری ئەهێنین ئەم میکرۆبانه دێنە سەر پێست و تەندروستی پێست ئەخەنه مەترسییەوە.\nدڵەڕاوکێ ئەبێتە هۆی بەرزی و نزمی سیستەمی بەرهەمهاتنی هۆرمۆن و ئەمەش هۆکارێکە بۆ چەور بوونی پێست. پێستی چەوریش شوێنێکی گونجاوە بۆ سەرهەڵدانی زیپکە. ئەگەرچی ڕێکارێکی سادە بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی دڵەڕاوکێ بوونی نییە، بەڵام گەر دڵەڕاوکێکەتان زۆری خایاند سەردانی پزیشکی دەروونی بکەن.


جارێكی دیكه‌ش گه‌ڕانه‌وه بۆ نالی و هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه له گۆران.. سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tJanuary 14, 2022\tGeneral, Literature\nمێژووی سه‌رهه‌ڵدان و دروستبوونی زمان، ده‌كه‌وێته دوای دروستبوونی مرۆڤ وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی كۆمه‌ڵایه‌تی. مرۆڤ سه‌ره‌تا به ئاماژه و له ڕێگه‌ی وێنه و هه‌ڵكۆڵینه‌وه، گوزارشتی له بیر و داخوازییه‌كانی كردووه. دواتر زمان، وه‌ك پێداویستییه‌كی ژیان و ئه‌ڵقه‌ی په‌یوه‌ندی له یه‌كتر گه‌یشتن، دێته ئاراوه. بۆیه زمان به گشتی، ئامرازێكه بۆ گوزارشت وده‌ربڕین و گه‌یاندنی ئه‌و هزر و بیرانه‌ی له هزرماندایه. نكۆڵی له‌وه ناكرێت كه زمان، ڕۆڵێكی سه‌ره‌كی و بنه‌ڕه‌تی له ژیانی مرۆڤدا هه‌یه و تاكه خاسییه‌تی جیاكردنه‌وه‌ی مرۆڤیشه له بوونه‌وه‌ره‌كانی تر، به‌ڵام ده‌بێ بزانین، زمان هه‌موو بوونێكی مرۆڤ نییه. چونكه ئه‌گه‌ر بوونی مرۆڤ ببه‌ستینه‌وه به بوونی زمان، ئه‌وكات ده‌بێ بپرسین ئه‌ی ئه‌وانه‌ی زمانییان نییه، چۆن گوزارشت له بوون وهزر و ڕوانینه‌كانییان ده‌كه‌ن؟ چۆن ده‌توانن په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر و ئه‌وانیتر و ژیان به‌گشتی ببه‌ستن؟ من كه بۆ ماوه‌ی سی ساڵه، ڕۆژانه و به به‌رده‌وامی، مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ مرۆڤێكی بێ زمان( كه كه‌ڕوڵاڵه و خوشكمه) ده‌كه‌م، ئیدی زۆرباش له‌وه گه‌یشتووم كه مرۆڤ به بێ زمانیش ژیان ده‌كات و هه‌رگیز بوونی مرۆڤ، به بوونی زمانی نابه‌سترێته‌وه. بۆیه دواجار زمان، هه‌ر ته‌نها ئه‌و گه‌یه‌نه‌ره‌یه كه ده‌ربڕینه‌كان ده‌گه‌یه‌نێت. له‌وه زیاتر، له ئاستی كه‌سی و كۆمه‌ڵایتییدا، هیچ بایه‌خێكی دیكه‌ی نییه. هاوشێوه‌ی ئه‌و هێڵه‌ی ته‌زووی كاره‌با ده‌گوازێته‌وه. كه هێڵه‌كه بوونی نه‌بوو، مانای وانییه ته‌زووی كاره‌باكه بوونی نییه. بۆیه هزر، له پێشه‌وه‌ی زمانه. زمان نابێته پێناسه و شوناس بۆ مرۆڤ، به‌ڵكو چی له پشت ئه‌و زمانه‌وه‌یه، ئه‌وه دواجار ئاگایی و هوشیاریی و ژیری مرۆڤ ده‌رده‌خات. زمان ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و هزرانه‌یه كه مرۆڤ هه‌یه‌تی. وه‌ك چۆن سوقرات ده‌ڵێت:( قسه بكه تا بزانم كێی) قسه‌كردن لێره، به مانای ئه‌وه‌یه چی ده‌ڵێیت. چونكه ئه‌وه هزره له پشت قسه‌كردنه‌وه ده‌وه‌ستێت و ئاماژه به زمان ده‌دات چی بڵێت و چی ده‌رببڕێت. بۆیه به‌ستنه‌وه‌ی هه‌موو لێكدانه‌وه‌یه‌كی ژیان و هه‌موو ئاماژه‌یه‌ك به زمان، تێزێكی هه‌ڵه‌یه. ئه‌وه زمان نییه، مانا دروست ده‌كات و شوناس به شته‌كان ده‌دات، ئه‌وه هزر و بیری مرۆڤه، دیارده و توخمه‌كانی ژیان ده‌خاته چوارچێوه‌ی زمانێكی ئاماژه پێدراوه‌وه. ئێمه كه به‌ردێك، دارێك، ئاو، ئاگر و ده‌یان و هه‌زاران شتی تریش ده‌ناسینه‌وه و گوزارشتییان لێ ده‌كه‌ین، چونكه له بیرماندا ئه‌و توخمانه ناوێكییان هه‌یه و پێیانی ده‌ناسینه‌وه. مه‌گه‌ر مرۆڤێكی (كه‌م ژیر) ئه‌گه‌ر زمانیشی هه‌بێت، ده‌زانێت خێزان، ته‌كنه‌لۆژیا، فڕۆكه و سه‌دان شتی تر چین؟ بۆیه ده‌بێ بزانین زمان به‌رهه‌مێنه‌ری هیچ شتێك نییه ئه‌گه‌ر له پێشدا هزر به‌رهه‌مهێنه‌ری نه‌بێت. له‌و سۆنگه‌یه‌وه كاتێ وتاری (گه‌ڕانه‌وه بۆ نالی و هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه له گۆران) م خوێنده‌وه، كه(حوسێن له‌تیف) نووسیویه‌تی و له ژماره( 277_278) ی گۆڤاری سه‌نگینی (ڕامان) بڵاوبۆته‌وه، وه‌ك خوێنه‌رێك چه‌ند سه‌رنجێكی زمانه‌وانی و بابه‌تیم لادروست بوون، كه به بڕوای من، پێویستییان به هه‌ڵوه‌سته‌كردن و ڕاستكردنه‌وه هه‌یه. چ له چوارچێوه‌ی وتاره‌كه به گشتی، چ له چوارچێوه‌ی دیاریكردنی وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعری كوردیدا. چونكه حوسێن له‌تیف خۆشی، یه‌كێكه له‌وكه‌سانه‌ی ده‌یان وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعره‌كانیدا هه‌یه. كه واتا بۆچی بۆ ئه‌وه ڕه‌وا بێت، بۆ شاعیرانی تر نا؟ ئه‌مه له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی دیكه‌وه، نووسه‌رێك ئه‌و كاته ده‌توانێت ڕه‌خنه له به‌عه‌ره‌بیكردنی زمانی كوردی له شیعردا بگرێت، كه خۆی زمانێكی كوردییانه‌ی په‌تی و ڕه‌سه‌ن له شیعره‌كانیدا به‌رجه‌سته بكات. ده‌نا ڕه‌خنه‌گرتنه‌كه هیچ بایه‌خێكی نییه. نووسه‌ر له سه‌ره‌تای وتاره‌كه‌یدا، له باره‌ی زمانه‌وه به گشتی ده‌دوێت و ده‌نووسێت:(كاتێك زمان وه‌ك سیسته‌مێك له نیشانه سه‌یر ده‌كه‌ین، ده‌شێت له نێو ئاخێوه‌رانی زماندا، جۆرێك له ڕێككه‌وتن له‌سه‌ر نیشانه‌كردن بۆ شته‌كان له ئارا دابێت. هه‌موومان له‌سه‌ر ئه‌وه كۆكین گوڵی سوور نیشانه‌یه بۆ خۆشه‌ویستی و گوڵی سپیش نیشانه‌یه بۆ سه‌ردانیكردنی نه‌خۆش، كاتێ پرسیاری هه‌ر جۆر گوڵێك بكه‌ین فرۆشیاره‌كه ده‌زانێت ئه‌م گوڵانه نیشانه‌ن بۆچی) وه‌ك له سه‌ره‌تادا ئاماژه‌مان پێدا، زمان پێدراوێك نییه و نیشانه‌یه‌ك نییه بۆ داله‌كان، ئه‌وا هۆش و بیری مرۆڤه نیشانه ده‌داته توخمه‌كان. گوڵی سوور كه نیشانه‌ی خۆشه‌ویستییه به نموونه، ئه‌وا له ڕێی زمانه‌وه ئه‌و مه‌دولوله ناناسینه‌وه، به‌ڵكو هزر و تێگه‌یشتنی ئێمه‌یه بۆ گوڵه‌كه، كه وه‌ك هێمایه‌ك بۆ عه‌شق و خۆشه‌ویستی ده‌یبینێت. كاتێ گوڵێكی سوور ده‌ده‌ینه ده‌ست منداڵێكی ته‌مه‌ن شه‌ش ساڵی، ئاخۆ ئه‌و ده‌زانێت ئه‌م گوڵه نیشانه‌یه بۆ خۆشه‌ویستی؟ كه واتا نووسه‌ر چۆن ئه‌و گشتاندنه‌ی زمان ده‌كات كه كاتێ مرۆڤ گوڵی سوور ده‌بینێت، بیری بۆ خۆشه‌ویستی ده‌چێت؟ نه گوڵی سوور و نه گوڵی سپی، هیچ ده‌لاله‌تێكییان نییه ئه‌گه‌ر مرۆڤ خۆی له ڕێی هزرییه‌وه مانایه‌كییان نه‌خاته پاڵ، چونكه ئه‌گه‌ر گریمانه‌ی ئه‌وه بكه‌ین كه هه‌ر كه‌سێك ئه‌و گوڵه‌ی بینی بیری بۆ خۆشه‌ویستی ده‌چێت، كه واتا زمان ته‌نها نیشانه‌یه‌كه بۆ نیشانه كراوێك به ته‌نها. گریمان ئه‌گه‌ر كه‌سێكی كه‌م ژیر گوڵێكی سوور ببینێت، بیری یه‌كڕاست بۆ ئه‌وه ده‌چێت كه هێمای خۆشه‌ویستییه وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌ر نووسیویه‌تی؟ نووسه‌ر له درێژه‌ی وتاره‌كه‌یدا ده‌نووسێت( كه‌سێك به بێ ئه‌وه‌ی هیچ ده‌نگێكی لێ به‌رز بێته‌وه، ده‌توانێت ئێمه تێ بگه‌یه‌نێت كه ئازارێكی هه‌یه، ئه‌ویش كاتێ ده‌ستی له سه‌ر شوێنێكی له‌شی دا ئه‌نێت) با وای دابنێین، كه‌سێك به هه‌ڵه و بۆ مه‌به‌ستی چه‌واشه‌كردن و فریودانی به‌رامبه‌ره‌كه‌ی، ده‌ست له سه‌ر شوێنێكی له‌شی دائه‌نێت و وا خۆی ده‌نوێنێت كه ئازارێكی توندی هه‌یه، كه له‌بنه‌ڕه‌تدا وانییه، ئایا تێگه‌یشتنی ئێمه بۆ زمانی ئاماژه‌ی ئه‌و كه‌سه، لێره‌دا هه‌ڵه‌یه یان ڕاست؟ ئه‌وه‌ی ئه‌و گوزارشتی لێ ده‌كات له ڕێی ئاماژه‌كانی خۆیه‌وه دروست و ماناداره، یان شێواندن و فریودان؟ كێشه‌ی نووسه‌ر ئه‌وه‌یه كه به هه‌مان ئه‌و دیدگا گشتییه‌وه ده‌ڕوانێته زمان، كه نووسه‌رانی كورد وه‌ك پیرۆزییه‌ك ده‌یبینن كه ئه‌ویش كاتێ هایدگه‌ر ده‌ڵێت ( زمان ماڵی بوونه) واتا بوون ده‌به‌ستنه‌وه به زمان. له كاتێكدا زمان هیچ بایه‌خێكی نییه، ئه‌گه‌ر هزری مرۆڤ مانایه‌ك به نیشانه‌كانی ئه‌و زمانه نه‌دات. مرۆڤ ده‌توانێت نماییشی جۆرا و جۆر له ڕێگه‌ی زمانی ئاماژه و ته‌نانه‌ت زمانی ده‌ربڕین و گوتنیشه‌وه بكات، به بێ ئه‌وه‌ی هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به ڕه‌هه‌نده‌كانی زمان خۆیه‌وه هه‌بێت. ئه‌مه لێكدانه‌وه‌كانی مرۆڤه ڕه‌هه‌نده شاراوه‌كانی پشت ئه‌و زمانه لێكده‌داته‌وه و دواتر مانا به ناوه‌ڕۆك و گوتاری زمانه‌كه ده‌دات. هه‌ر له درێژه‌ی وتاره‌كه‌یدا، حوسێن له‌تیف ده‌نووسێت:( هێماكانی هاتووچۆ زمانێكی تایبه‌ت نییه به كولتوورێكی دیاریكراو به‌ڵكو ته‌واوی كۆمه‌ڵگاكانی جیهان ڕێككه‌وتوون كه ئه‌مه زمانی نێوان شوفێر و پیاده‌ڕۆشه) هه‌ڵبه‌ته هێماكانی هاتووچۆ، ته‌نها ئاماژه‌ن بۆ شوفێر و زۆرینه‌ی هه‌ره زۆریان، هیچ په‌یوه‌ندییه‌كییان به پیاده ڕۆوه نییه. ئه‌مه له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی دیكه‌وه، هێماكانی هاتووچۆ ئاماژه‌ی زمانه‌وانی نین، به‌ڵكو ئاماژه‌ی وێنه‌یین. واتا ئه‌و هێمایانه له ڕێی بینینه‌وه ده‌ناسینه‌وه نه‌ك زمان. لێره‌وه‌ش بایه‌خی ئه‌و هێمایانه بۆ كه‌سانێك كه نابینان هیچ نییه، ئه‌گه‌ر زمانی ئاماژه و ده‌ربڕینیشیان هه‌بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌ر نووسیویه‌تی. كه واتا زمان به گشتی، پێدراوێكی سرووشتی و فیزییكانه‌ی مرۆڤه و له ده‌ره‌وه‌ی هۆش و بیركردنه‌وه، هیچ بایه‌خێكی نییه. هه‌موو مانا و ئاماژه‌كانی زمان، ئه‌و كاته ده‌لاله‌تێكییان ده‌بێت، كه هزری مرۆڤ ئاراسته‌یان بكات. ده‌نا بوونی زمان به ته‌نها ناتوانێت ئاماژه و شوناس به هیچ شتێك بدات. به‌شی دووه‌می وتاره‌كه‌ی نووسه‌ر، له باری دیاریكردنی وشه‌ی عه‌ره‌بییه له شیعری دوو شاعیری كورد دا. دیاره ڕه‌نگدانه‌وه‌ی وشه‌ی عه‌ره‌بی و زمانه‌كانی تریش له بینای هونه‌ری ده‌قی شیعریدا، هه‌ر له سه‌رده‌می شیعری كلاسیكه‌وه تاكو ئێستا، له ئه‌زموونی شیعری شاعیرانی كورد به گشتی ده‌بینرێت. ئه‌م گرفته، به‌شێكه له گرفتێكی گه‌وره‌تر كه ئه‌ویش نه‌بوونی زمانی ستاندار و نه‌ته‌وه‌یی و هاوكات كوردییانه‌ی په‌تی و ڕه‌سه‌ن له شیعردا. هه‌ڵبه‌ته زمانی كوردی یه‌كێكه له‌و زمانه ورد و هه‌مه زاراوه و هه‌مه ماناكانی جیهان، كه ورده‌كاری زمانه‌وانی ئه‌و تۆی تێدایه، كه له زمانه‌كانی دیكه‌ی جیهان بوونییان نییه. بۆ نموونه:\n(جه‌سته، ته‌رم، لاشه، ڕوفات) هه‌ر یه‌كه‌یان ئاماژه‌ن بۆ دۆخێكی جه‌سته‌یی دیاریكراو. ئه‌مه له زمانه‌كانی دیكه‌دا (عه‌ره‌بی و ئینگلیزی)بوونی نییه مه‌به‌ستمان لێره‌دا ئه‌وه‌یه، كه كورد گرفتی هاو واتاو زاراوه‌سازیی نییه. بۆیه ئه‌گه‌ر شاعیرانێك وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعره‌كانیاندا هه‌بێت، ئه‌وا په‌یوه‌ندی به دنیابینی و تێگه‌یشتنی خۆیانه‌وه هه‌یه، نه‌ك خودی زمان. كاتێ شاعیرێكیش ڕه‌خنه‌ی ئه‌وه ده‌گرێت كه وشه‌ی عه‌ره‌بی له ئه‌زموونی شاعیرانی تردا هه‌یه، ده‌بێ خۆی زمانێكی ته‌واو كوردییانه و خاڵی له وشه‌ی عه‌ره‌بی هه‌بێت، ئه‌و كاته ڕه‌خنه‌كه‌ی شوێنی خۆی ده‌گرێت. حوسێن له‌تیف، خۆشی له شیعره‌كانیدا، نه‌ك ته‌نها وشه‌ی عه‌ره‌بی، به‌ڵكو ئایه‌تی قوڕئانی پیرۆزی داناوه، كه سه‌رتاپای عه‌ره‌بییه‌كی ڕاسته‌قینه‌یه و هیچ په‌یوه‌ندی به زمانی كوردییه‌وه نییه. به‌و پێیه‌ی قوڕئان به زمانی عه‌ره‌بی دابه‌زیوه. بۆیه ئه‌ویش هاوشێوه‌ی (دلاوه‌ر قه‌ره‌داغی و جه‌مال غه‌مبار)، ده‌یان وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعره‌كانیدا هه‌یه. له كۆمه‌ڵه شیعری (جه‌نگ نیازی ئاوابوونی نییه)، پێنج ئایه‌تی قوڕئانی تێكهه‌ڵكێشی شیعره‌كانی كردووه. شاعیره كلاسیكه‌كانیش هه‌ر ئه‌مه‌یان كردووه. ئه‌گه‌ر پاساوی نووسه‌ر ئه‌وه بێت، كه زمانی قوڕئان عه‌ره‌بییه و بۆیه به عه‌ره‌بی ئایه‌ته‌كانی داناون، ئه‌وا پاساوێكی لاوازه، چونكه ئێستا ئایه‌ته‌كانی قوڕئان به كوردی كراون و ده‌یتوانی به كوردی دایانبنێت، ئه‌گه‌ر له خه‌می زمانی كوردی دایه و له‌و سۆنگه‌یه‌شه‌وه ڕه‌خنه له شاعیرانی تر ده‌گرێت. هه‌رله‌و كۆمه‌ڵه شیعره‌ی حوسێن له‌تیف، ئه‌م وشانه هه‌ن كه هیچیان كوردی نین و هه‌ندێكیشیان عه‌ره‌بین. ئه‌وانیش:\n(موعجیزه، قیبله، مسته‌ر، گۆلف، قارداش، ستیان، مۆدێرنه، زه‌مهه‌ریر، ڕه‌مز، حیجاب، ئیمان، ئاغا، یابه، ته‌وق، میتامۆرۆفۆس) ئه‌م وشانه، هیچیان كوردی نینه و ته‌نانه‌ت هاو واتاشیان هه‌یه له زمانی كوردی. كه‌واتا بۆچی شاعیر ڕه‌خنه له (غه‌مبار و قه‌ره‌داغی) ده‌گرێت، كه وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعره‌كانیاندا هه‌یه. ئه‌گه‌ر ئه‌مان زمانی كوردییان له شیعره‌كانیاندا به عه‌ره‌بی كردبێت، ئه‌وا حوسێن له‌تیف له یه‌ك كاتدا له شیعره‌كانی خۆی، زمانی كوردی به(عه‌ره‌بی، توركی، ئینگلیزی) كردووه. سه‌د هه‌نگاو زیاتر له‌و دوو شاعیره بۆ دواوه، گه‌ڕاوه‌ته‌وه بۆنالی و گۆرانی جێهێشتووه. هاوكات له شیعره‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی شیعری (ده‌رگاكان به زه‌رده‌خه‌نه ده‌كرێنه‌وه) كه ئه‌ویش هه‌ر هی خۆیه‌تی، ئه‌م وشانه ده‌بینرێن (ئه‌جه‌ل ، فۆتۆ، شه‌حاته ، جه‌نه‌ڕاڵ ، سندووق ، موبته‌دا ، خه‌به‌ر ، تیلاوه ، ده‌فته‌ر) ئایا ئه‌مانه، له كوێدا وشه‌ی كوردین، تا شاعیر ڕه‌خنه له شاعیرانی تر بگرێت، كه وشه‌ی عه‌ره‌بی له شیعره‌كانییان هه‌یه؟ بۆیه پرسی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی وشه‌ی بیانی له زمانی كوردیدا، پرسێكی ئاڵۆزه و ناكرێت ئه‌و بابه‌ته ببه‌ستینه‌وه به دوو شاعیری دیاریكراو. وه‌ك خوێنه‌رێك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌روكارێكی زۆرم له‌گه‌ڵ دنیای كتێب و خوێندنه‌وه‌دا هه‌یه، ئیدی ده‌زانم كه‌م نووسه‌ری كورد هه‌یه، له ده‌قه‌كانیدا په‌نا نه‌باته به‌ر وشه‌ی بیانی بۆ نووسین. بۆیه ئه‌م دیارده‌یه ئه‌و كاته نامێنێت، كه زمانێكی ستانده‌ری یه‌كگرتوومان هه‌بێت، یان ده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت به كوردیكردنی نووسین به گشتی بكه‌نه فه‌رمی.\n*ئه‌م بابه‌ته له ژماره(288) گۆڤاری ڕامان، ڕێكه‌وتی 5/10/ 2021 بڵاوكراوه‌ته‌وه.\nPrevious چەمکی (دەردەکورد) لە ڕۆمانی (میرنامە)ی جان دۆستدا.. گۆران سەباح\nNext دەنگەکانی نێو بیرەوەرییەکانی موسا عەنتەر.. نووسینی: یوسف عزەدین\nیاداشتنامەی(پزیشکێکی پێشمەرگە)م خوێندەوە.. گۆران هەڵەبجەیی\nیه‌كه‌مین مه‌فره‌زه له زه‌ڵێی بۆ دۆڵی جافایه‌تی… ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب\nنامه‌كانی ئیشق له په‌نای قایلبوونه‌وه … سه‌ردار جاف\nسارته چوه ناو مێژووی نۆبڵ…له‌وكاته‌ی وه‌رگرتنی ئه‌و خه‌ڵاته‌ی ڕه‌تكرده‌وه …. وه‌رگێر و ئامه‌ده‌كار/حـه‌مه هـیوا\nسەردانی گۆڕ … جەلال عەبدوڵا ساڵح\nژیانی موزیكژەنێكی كورد لە رۆمانێكی سعودیدا.. ئەردەڵان عەبدوڵڵا\nMay 19, 2021\tClosed\nلە نێوان هابیتوس و ئیرۆسدا، مانایەک… ئەحمەد ڕەزا:


سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان راگەیەندراوێکى لە ساڵیادى کۆمەڵکوژى ئێزیدییەکان بڵاوکردەوە و تیایدا داواى لە حکومەتى فیدراڵ کرد قەرەبووى ئێزیدییەکان بکاتەوە.\nمەسرور بارزانى، سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان راگەیەندراوێکى لە شەشەمین ساڵیادی کۆمەڵکوژی ئێزدییان بڵاوکردەوە و ئاماژەى بەوە کرد "کۆمەڵکوژی شنگال و دەوربەری، بە یەکێک لە دڕندانەترین تاوان لە دژی مرۆڤایەتی دادەنرێت لە مێژووی هاوچەرخدا، کە بە شێک بوو لە هێرشی بەرفراوانی تیرۆریستان لە دژی گەلی کوردستان".\nجەختیشى کردەوە، سەرەڕای هەموو ئەو کارەسات و فەرمان و کۆمەڵکوژییانەی ڕووبەڕووی خوشک وبرایانی ئێزدی بووەتەوە، بەڵام بەردەوامن لە بەرگریکردن لە زمان و ناسنامە و کولتوور و ئاینی خۆیان.\nسەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان لە راگەیەندراوەکەیدا بەپێویستیزانى بەڕێزەوە یادی قوربانیدانی پێشمەرگە قارەمانەکان بکرێتەوە لە ڕزگارکردنی شنگال و دەوروبەری بە سەرکردایەتی سەرۆک مەسعود بارزانی.\nهەروەها ستایشی هەڵوێستی خەڵکی کوردستانى کرد لە بە هاناوەچوونی خوشک و برا ئێزدییەکان.\nئاماژەى بە پێویستى هاوکارى هەموو لایەنەکان کرد بۆ ئاوەدانکردنەوە و ئاساییکردنەوەی دۆخی شنگال بە شێوەیەک کە هیچ هێزێکی چەکداری بیانی و میلیشیاکان لە شنگال نەمێنن و حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی، هەماهەنگ بن بۆ پاراستنی ئاسایشی ئەو ناوچانە.\nلەبەشێکى ترى راگەیەندراوەکەیدا، سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان جەختى لەسەر بەردەوامبوونى هەوڵەکانى حکومەتى هەرێم کردەوە بۆ ئازادکردن و گەڕاندنەوەی ئەو ڕفێندراوانەی تا ئێستا ماون، کە ژمارەیەکی زۆریان پێشتر بە هەوڵی حکومەتی هەرێم ڕزگارکراون.\nداواشى لە حکومەتی فیدراڵى عێراق کرد، قەرەبووی خوشک و برا ئێزدییەکان بکاتەوە و یارمەتی ئاوارەکان بدات و زەمینە خۆش بکات، بۆ ئەوەی بە سەربەرزی بگەڕێنەوە بۆ ناوچەکانیان.


21:36 - 3 رێبەندان 2717\nکوردستان میدیا: سێمینارێک لە لایەن یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی کوردستان، ناوەندی باڵا، لەبارەی کۆماری کوردستان لە شاری سلێمانی بەڕێوە چوو.\nڕۆژی دووشەممە ڕێکەوتی ٢ی ڕێبەندانی ۱۳۹٦ی هەتاوی، لە سەر بانگهێشتی (یەکیەتی لاوانی دێموکراتی کوردستان، ناوەندی باڵا) سێمینارێک بۆ ڕێزگرتن لە کۆماری کوردستان لەژێر دروشمی ئاستەنگەکانی پرسی سەربەخۆیی لە کۆماری کوردستانەوە تا ئێستا بەڕێوە چوو.\nلەو سێمینارەدا هەیئەتێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە سەرپەرەستی تەیموور مستەفایی ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات بەشدار بوو و باسێکی لە سەر هۆکارەکانی ڕووخانی کۆماری کوردستان پێشکەش کرد.\nمستەفایی لە قسەکانیدا ،بە وردی تیشکی خستە سەر دۆخی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی ئەو کاتی کوردستان و کۆسپ و لەمپەرەکان کە بوونە هۆی ڕووخانی کۆمار.\nمستەفایی باسی لەوەش کرد کە بە تایبەت خۆ نەگرتنی فیرقەی دێموکراتی ئازەربایجان، بێ دەنگیی زلهێزەکان، نەبوونی زەمینە و بەستێنی گونجاو، بەپێی ئەو تەرکیبە کۆمەلایەتییەی ئەو کات چەند هۆکاری دیکەی ڕووخانی کۆماری کوردستان بوون.\nمەبەستی تەیموور مستەفایی لەو باسە ئەوە بوو کە بە قسەی بیرمەندێک کە دەڵێت:هێندە رەخنە لە خۆت بگرە تا دوژمن دەکەوێتە هەلەکەسەما. پێی وابوو جێگە و پێگەی کۆمار و پێشەوا و کار و خزمەتەکانی بە کەس کەم ناکرێتەوە، بەڵام ڕوانینی ڕەخنەگرانە خزمەت دەکا لە داهاتوودا هەنگاوی باشتر بنێین.\nهەر لەو سێمینارەدا دوو کەسی دیکە بەناوەکانی کەماڵ کریمی وهەژار هەورامی مامۆستای زانکۆ هەر کامیان لە گۆشەنیگایەکەوە ڕوانین و نەزەراتی خۆیان خستەبەرباس.\nهەر لەو بارەیەوە تاهیر مەحموودی ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە بارەی کۆماری کوردستان لێدوانێکی دا.\nدواتر ئامادەبووان بە پرسیار و تێبینیەکانیان باسەکەیان دەوڵەمەندتر کرد.\nلەو سێمینارەدا ژمارەیەکی بەرچاو نوێنەری هێزو لایەنە سیاسییەکانی باشوور، ڕۆژهەڵات و مامۆستا و خوێندکارانی زانکۆ بەشدار بوون.


ژینگەها ئەفرینێ ژ دەست داگیرکەریێ دناڵە\nئەو هەرێما دهێتە ناڤکرن بوکا کوردستانێ ئەفرین یەک ژ جوانترین ھەرێمێن کوردستانێ یە،و ب تایبەتی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ. ھەرێمەکە چیایی ب دار و بەر و چەم وسەر ئەرد و بن ئەرد دارستان و باخچەیان، ب سەیرانگەھ ب کارگەھ سامانا خوەزایی و ب چاندنیێ و ئاڤا خوە ناڤدار و دەولەمەندە ب پڕانیا وارێن کەڤنار پیروزە. دپڕانیا دەڤەران دە ب ناڤێ چیایێ کورمانج تێ ناسکرن.\nدیرۆکا ئەفرینێ ڤەدگەرە دەما ھوری و میتانیان، ھەروھا ژی گەلەک جھێن دیرۆکییێن شارستانیێن کەڤن تێ دە ھەنە، ئەڤ ژی تێ ناسکرن کو گەلەک شارستانیان ل سەر ڤێ ھەرێمێ دەمێن جودا جودا دە دەستھلاتداری کرنە. شەرەفخانێ بەدلیسی د پرتووکا خوەیا “شەرەفنامە” دە بەحسا میرەکی ب ناڤێ ماند دکە. ماند، میرێ ھەرێما ئەنتاکیا بوویە، وێ دەمێ ھەرێما کلس و د ناڤ دە ئەفرین ژی گرێدایی ئەتناکیا بوویە. ژ خوە ھەیا دەستپێکا سەدسالا ٢٠ ان ژی ئەفرین ب ھەرێما کلسێ ڤە گرێدایی بوو، وسا بەردەوام کر ھەیا بەری شەرێ جیھانێیێ یەکەم دەست پێ بکە ھەرێما ئەفرینێ ژ ئالیێ ناڤەندا کلسێ ڤە دھاتە برێڤەبرن، لێ پشتی ھەلوەشینا دەولەتا ئۆسمانیان و ئاڤابوونا سووریێ، ھەرێما ئەفرینێ ژ ناڤەندا خوە قوت بوو و ب سەر دەولەتا سووری ڤە ھاتە بەردان. وسا ژی فەلەکا چیایێ کورمێنج، مینا کۆبانێ و جەزیرێ ب پارچەبوونێ ڤە روو بە روو ما و بوو بەشەک ژ رۆژاڤایێ کوردستانێ کو ژ داییکا مەزن باکورێ کوردستانێ ھاتیە قوتکرن. وسا ژی دیرۆکەک نوو دیرۆکەک ژ سیاسەتێن کەڤنەپەرەست و شۆڤینی و ئەرەبکرنا خاکا کوردی دەستپێکر.\nئەفرین ل ئالیێ هەری داوین یێ رۆژاڤایێ کوردستانێ یە، ل رۆژھلاتێ ئیسکەندەروونێ و دەریا سپی دکەڤە. خەتا ترێنێیا مەیدان ئەکبەزێ و کلسێ سینۆرێن وێیێن باکورن، و ژ ئالیێ رۆژاڤا ژی، چەمێ رەش ب ئەرەبی ژێ رە دبێژن (نھر الأسود) ، ژ ئالیێ رۆژھلات ژی، دەشتا ئەزازێیە و ژ ئالیێ باشور ڤە ژی، ھەرێما چیایێ سامعانێیە. ئەفرین ھەرێمەکە چیایییە. چیایێ ھەری بلند ل ئەفرینێ چیایێ ھاوارێیە(١٢٠٠/ م)یە. ھەر وھا چیایێ لێلوون و خاستیان ژی ھەنە. ل رەخ چیایێن بلند ھن دەشتێن فەرەھ ھەنە، وەک دەشتا جومێ و دەشتا ھەمقێ. د ھەرێما ئەفرینێ دە چەمێ ھەری ب ناڤ و دەنگ چەمێ ئەفرینێیە. ئەڤ چەم ژ باکورێ کوردستانێ دەردکەڤە و د ئەفرینێ رە دیسا دەرباسی ئاخا ترکیێ دبە و ل ئیسکەندەرونێ درژێتە دەریا سپی. فەرھبوونا ھەرێما ئەفرینێ ژ رۆژھلات ھەیا رۆژاڤا ٥٥ کلم و ژ باکور ھەیا باشوور ژی ٧٥ کلم. وسا ژی فەرەھبوونا گشتی نێزی ٣٨٥٠ کلم یانێ ٢% ژ گشتی فەرەھیا سوریێیە و ٠،٧ % ژ فەرەھیا کوردستانێیە.\nئەفرین ناڤەندا ھەرێمێیە وەک پایتەخت جھ دگرە و. ژ بلی ئەفرینێ شەش باژارۆک و ناڤچە ھەنە (شەرا ، بلبلێ ، رەجۆ ، مابەتا ، جندرێسێ، و شیێ). ل ئەفرینێ زێدەتری ٣٦٠ گوندی ھەنە، و ھەژمارا ئاکنجیێن ھەرێمێ دگەهە ٥٢٣ ٢٥٨ کەس ، ل گۆری ئامارا سالا ٢٠١٠ن، و ھەمی نشتەجیێن ھەرێمێ کوردن ، لێ پشتی قەیرانا سووری دەستپێکر و وەک کۆچبەری ل تەڤاھی سووریێ چێبوو، د ھەرێمێن کوردی و د ناڤ کوردان دە ژی چێبوو لەورە ھەرێما ئەفرینێ گەلەک وەلاتیێن ئەرەب ژ حەلەبێ و ھەرێمێن دن کرنە مێڤانێن خوە و ب تایبەت کەسێن ژ بەر شەر رەڤیانە.\nژ بلی دەولەمەندیا خوەزایییا چیایێ کورمانج، ھەرێم ژ ئالی بەرھەمێن دیرۆکی و بەرماھیێن شارستانیان ڤە ژی وەک خەزنەیەکی سەرڤەکرییە وەھا دیارە کو ل ھەرێمێ ژ سەد ھەزار سال ڤر ڤە ژیان ھەبوویە و ئەڤ خاک توو جار خالی نەمایە ل ھەرێمێ شارستانیا ھەری کەڤنارە کو ل پەی خوە بەرماھی ھشتیە هووری-میتانی نە وەک تێ زانین دەولەتا ھووری ژ بۆ پاراستنا ل ئەردیما کو حوکوم ئاژۆتیە کەلەیان ئاڤاکریە یەک ژ ڤان کەلەیان کەلا ھوورییە ئەڤ کەلە ٤٥ کیلۆمەترا دووری ئەفرینێیە، ئەڤ کەلە ھەرچەند ب ناڤێ ھووریان تێ ناسکرن و د دەما وان دە ھاتبە ئاڤاکرن ژی، د دەما مادۆپارسان و سەلۆکیدان دە ناڤ گوھەرتیە و ھاتیە تامیرکرن ل ھەرێمێ ھن بەرماھیێن ژ دەما مادۆ-پارسان ژی مانە ھەنە وەک میناک کەلا سیرۆس سیرۆس (جیرۆس) کو ناڤدانەکە یوونانیە، ناڤێ خوە ژ میرێ مەدی کۆرش ستاندیە\nھەروھا ھەبوونا چەم و ڕوبارێن ھەرێمێ بوونە سەدەم کو گەلەک پرێن گرانبھا ژی بێن ئاڤاکرن کو ھەبوونا وان ھەتا ئیرۆ ژی ددۆمە بەرھەمەکە کو ناڤوودەنگێ ئەفرینێ گھاندیە جیھانا خرستیانیێ ژی ئەزیز سیمۆنە ئەزیز سیمۆن کو د سالا ٣٦٣ان دە ل ئەدەنێ ھاتیێ ژیانێ و پشتی دەما خۆرتانیا خوە ل ئەفرینێ بجیھ بوویە ئیرۆ یەک ژ رەمزێن ئەفرینێیە کەلا سیمۆن ٢٠ کیلۆمەترە دوور باژارێ ئەفرینێیە ئاڤاھیا کو ئیرۆ وەک کەلا سیمۆنێ تێ ناسکرن د دەمێن پێشین دە تەنێ دێرەکی بوویە ئەڤ دێر د ئالەما سەویان دە یەک ژ دێرێن ھەری کەڤن و مەزنە د سالا ٩٧٠ یان دە د دەما بیزانسیان دە ژ بەر بالکێشیا وێ ل دۆرێ دوووارێن کەلەیەکی ھاتیە ئاڤاکرن و ئەڤدەر وەک باژارەکی مەزن بوویە و ل ھەرێمێ بویە یەک ژ ناڤەندا ئۆلا خرستیانی باژار ھنگێ ب ناڤێ تیلاسۆنیس ھاتیە ناسکرن یەک ژ بەرماھیێن ھووریان ل ھەرێمێ باژارێ ئەیندارایە ب کیلۆمەتران دووری ئەفرینێیە و ل سەریا چەمێ ئەفرینێ ئەیندارا ب ئەرەبی تێ واتەیا “چاڤێن دارا وەک تێ زانین دارا یەک ژ میرێ مادۆ-پارسان بوویە ژ ناڤ ئەڤ باژارێ کەڤنارێ چەمەکی بچووک و کاھنیەکی دھەرکە باژارێ کەڤنارە ٥ کیلۆمەترە دووری ئەفرینێ ل کێلەکا گوندێ چاڤدارایە.\nب گشتی ب گرێن بلند و چیایان ڤە خەملاندیە، ل رۆژاڤایێ کوردستانێ ھەرێما بلند تەنێ چیایێ کورمانجە، ئەڤ چیا زنجیرەیا رێزا چیایێن تۆرۆسە\nبلنداھیان گرێن ھەرێمێ ل سەریا ١٠٠٠ مەترەیی نە\nل ئەفرینێ ناڤێن جوومێ، مەیدانکێ و کتێخێ سێ دەشت ھەنە\nل دەشتێن ئەفرینێ ژ بلی کشتووکالێ، لاورڤانی(ئاژەڵ) ژی تێ کەدی کرن ھەلبەت دەما ئەفرین تێ گۆتن زەیتوون تێ بیرا مرۆڤ\nزەیتوونێن ھەرێمێ ناڤێ ئەفرینێ ب جیھانێ دانە ناسکرن\nتایبەت گوتنەک مە پڕ بهیسەیە کو دبێژن کەچێن ئەفرینێ پڕ بەدەو و خوەشکن ژبەر باندورا گەش و هەوای و بەرهەمێن دارا زەیتونێ،\nگەلێ ئەفرینێ ژ چاندنیێ پێکتێ. ل رەخ چاندنیێ، گەلێ ئەفرینێ ل باژارێن مەزن د کارێن جودا جودا دە دخەبتن. ب تایبەتی ژی د کارێن دروونگەھ(تەرزی) ئاڤاکرنا خانیان(ئینشاات) ... ھود. لێ دیسا ژی، چاندنی ژ بۆنا ئەفرینێ د ئاستا یەکەم دەیە. ب تایبەتی ژی چاندنیا دارێن زەیتوونێ. ئاخ، خاکنیگار و باھەوایێ ھەرێما ئەفرینێ ژ بۆنا چاندنا دارا زەیتوونێ گونجاوە.ل ھەرێمێ د ناڤبەرا ١٣ هەیا ١٨ ملیۆن دارێ زەیتوونێ ھەنە\nل گۆر لێکۆلینێن کو ل ھەرێمێ ھاتنە کرن، ھەبوونا دارێن زەیتوونێ ل ئەفرینێ دگەهە ١٢ ھەزار سال بەری زایینێ\nزەیتوونێن ئەفرینێ ب قالیتە، ڤیتامین و مینەرالێن خوە د ناڤ میناکێن خوە دەیێن ھەری باش ھاتنە ھلبژارتن،\nزەیتوون ھەم وەک خوە تێ فرۆتن و ھەم ژی، د کارگەھێن تایبەت دە ژێ زەیتێ د گڤێشن و ڤێ زەیتێ دفرۆشن. ژخوە سابونێن کوردی یێن پر باش ژی، ژ ڤان زەیتوونان ل ئەفرینێ تێن چێکرن و فرۆتن. ل رەخ دارێن زەیتوونێ، گەلەک دارێن دن ژی ھەنە وەک: ھەنار، سێڤ، ھلووک، کەرەز، چەفتەلی، مشمش، ھەژیر، توی، ھورمی، بیھۆک گویز و باھیڤ. ل رەخ چاندنیا داران، گەلەک چاندنیێن دەم سالی ژی ھەنە، وەک: گەنم، جەھ، شووفان، گارس، کونجی، بەرڤەرۆ، نیسک، نۆک، جۆلبان، تووتن، زەبەش (شووتی)، قاوین، شمام، فرنگی، باجانێن رەش، پیڤاز، سیر، کوندور، خیار، ئەنجوور، قەرنەبی، ئیسۆت، ترپ، بامی، فاسوولی، لۆپک و ھود. ئەڤ بەرھەمێن چاندنیێ تێرە ھەرێمێ دکن ویێن زێدە ژی، ژ تەڤایی باژارێن سوریێ یێن دن رە تێن فرۆتن. د ئالیێ ئاژال خوەدیکرنێ دە، د ئاستا تێرکرنا خوەمالی دە تێ کرن. ل ھن دەڤەران می، بزن، چێلەک، مریشک و مێشێن ھێنگڤ تێن خوەدیکرن. لێ خوەدیکرنا ئاژالان ل ڤێ ھەرێمێ ئەڤقاسی نە پێشکەتیە و ھەر رۆژ ب پاشڤە دچە. ھێژایی گۆتنێیە کو بەشەک ژ ئابۆریا ھەرێمێ ژ کارێن سەیرانگەھان (تۆریزیم) و خوارنگەھان تێ. لێ نھا تەنێ ل ھن دەڤەران ھەیە؛ و ب تایبەتی، ژ بۆ ھەوجەداریا مالێ. ھەر وسا ژی مریشک، قاز و وەردەک ھەنە. ھەسپ، بەرگیر، قانتر، کەر، چێل و جامووس ژی، ل ھن جھان، پەیدا دبن. خوەدیکرنا مێشێن ھنگڤ ژی بەرێ پر ھەبوو..\nداگیرکەریا تورکیا و چەتەیێن وێ-\nب دەسپێکرنا ئۆپەرەسیۆنا ل دژی ئەفرین د ٢٠ ێ چلەیێ دە ژ ھێلا ئارتێشا ترکیێ و کۆمێن `یێن گرێدایی وێ، ھەرێم ژ ئالیێ ئابۆری ڤە زیان و ئاستەنگیێن مەزن ژیان کرن. ھەر وھا راستی ونداھیێن مادی و مانەوی ژی ھاتن. گەلێ ھەرێمێ مال و ملکێن خوە وندا کرن، ناسنامەیا دیرۆکا ئەفرینێ ھاتە تالانکرن و ھەبوونا پێکھاتەیان ھاتە بنپێکرن.\nژ دیرۆکا ١٨ێ ئادارێ و ڤر دە گەلێ ئەفرینێ ژ بەر داگرکەریا دەولەتا ترکیێ و کۆمێن یێن گرێدایی وێ بەرێ خوە دا دەرڤەیی ئەفرینێ. گەل ژ بەر زەخت و زۆرداریا کو ئارتێشا ترک ل سەر گوندێن کو دکەتن بن سەروەریا وان دە دکر. لەورا گەلێ ھەرێمێ بەرێ خوە دا کانتۆنا شەھبا و ھن گوندێن گرێدایی ناڤچەیا شێرەوا وەکە دێر جمێل و ئاقیبێ. ھەتا نھا ژی گەلێ ئەفرینێ و خوەزایا خوە ڤە راستی بنپێکرن و مافخوارنێ تێن.\nدەولەتا ترک ل گۆری کو ھاتە خویاکرن ژ بلی ئارمانجێن لەشکەری و سیاسی، خوەستەکا گرتنا رێیا ئابۆرییا ھەرێمێ و ھەولدانا گھشتنا دەریا سپی.\nرووبارا کانتۆنا ئەفرینێ دگەهیتە ٣ ھەزار و ٨٥\nپشتی کو دەولەتا ترک ٢٠ ێ چلەیێ ل ئەفرینێ دەست ب ئێریشان کر و ١٨ێ ئادارێ ژی داگیر کر، ژ ھنگی ڤە ل ھەرێمێ ب رێک و پێک سووجێن ل دژی مرۆڤاھیێ تێن کرن.\nرەژیما ئەنقەرەیێ و چەتەیێن وێ تەرۆرێ ل شێنیێن ھەرێمێ دکن. ب رێیا مالباتێن چەتەیانێن ژ دەڤەرێن دن ئانینە، دەمۆگرافیا ھەرێمێ دگوھەرینن، دەست داتینن سەر مال و ملکێن گەلێ خوە جھی، سڤیلان درەڤینن، ئێشکەنجەیێ ل وان دکن و ئینفاز دکن.\nداگیرکەریا دەولەتا ترک و چەتەیێن وێ ل ئەفرینێ دەما حەملەیەکا تالان و دزینا شوونوارێن ئەفرینێ دانە دەستپێکرن. داگیرکەران گەلەک پارچەیێن شوونوارێن ئەفرینێ دەرباسی تورکیێ کرن و تونەکرنا کەڤنەشۆپیا مرۆڤاھییا ل ئەفرینێ ئارمانج کرن.کۆمکوژیێن ھەری قرێژ دەر ھەقێ وەلاتیێن سڤیل دە پێک ئانین. داگرکەران ھەر وھا گەلەک دەڤەرێن کەڤنار و دیرۆکییێن ھەرێمێ ھلوەشاندن.\nگەلەک دەڤەرێن دیرۆکیێن ئەفرینێ د لیستەیا (UNESCO ) دە جھ گرتنە و ب ریا دەڤەران دیار دبە کو گەلەک شارستانی ل ھەرێما ئەفرینێ ھاتینە ئاڤاکرن. لێ تورکیا ھەول ددە ڤان دەڤەران ھلوەشینە و شوونوارێن وان ب دزە دا کو شارستانیێن ل ئەفرینێ نەیێن پشتراستکرن.\nد ڤێ گوتارا خۆەدا ئەزێ ، ھەول بدم قۆناخێن دیرۆکییێن شارستانیێن د ھەرێما ئەفرینێ رە دەرباس بوونە ڤەبێژن و پشتی داگرکەریا تورکیایێ ل ھەرێمێ چ ب سەرێ ڤان دەڤەرێن دیرۆکی دە ھاتیە.\nھۆری کو ژ باڤپیرێن خوەیێن ھیتیک جوودا بوونە خوە وەکە ھۆری ب ناڤ کرن. ل گۆری شوونوارناس محەمەد نووری عەلۆ، ھۆریان تو جاری قەبوول نەکرن کو د بن دەستھلاتداریا تو ئالیان دە ژیان بکن و ژ بەر ڤێ یەکێ بەریا نێزی ٩ ھەزار سال بەرێ خوە دان ھەرێما ئەفرینێ. نووری پشتراست دکە کو وەلاتیێن رەسەنێن ھەرێما ئەفرینێ کوردن.\nئێزدی ل کانتۆنا ئەفرینێ ل ٢٢ گوندان ژیان دکن و ھەژمارا وەلاتیێن ئێزدییێن ئەفرینێ نێزی ٢٥ ھەزار کەسن. ل کانتۆنا ئەفرینێ ب سەدان مەزارێن ئۆلییێن ئێزدیان ھەنە و دیرۆکا ئاڤاکرنا وان ڤەدگەرە ب سەدسالان. لێ پشتی ئێریشا ئارتێشا ترکا داگرکەر گەلەک ژ ڤان مەزاران ھاتن ھلوەشاندن و کەڤانا پەرەستگەھەکە کەڤنار ل گوندێ کیمارێیێ گرێدایی ناڤچەیا شێرەوا کو دو تاوووس ل سەر ھاتبوون نەخشاندن دزیان.\nد سەردەما رۆمانیان دە ئانکۆ د سەدسالێن دویەمین ھەتا پێنجەمین دە خرستیان ھاتنە ئەفرینێ و ل ڤر پەرەستگەھێن خوەیێن وەکە دێرا جۆلیانۆسا ل گوندێ بەرادێیا گرێدای ناڤچەیا شێرەوا ئاڤاکرنە. ئەڤ دێر کەڤنترینا جیھانێ دەیە و د سەدسالا چارەمین دە ھاتیە ئاڤاکرن. ل ڤر سپارتگەھا کەشە مار مارۆن ھەیە. دێرا کالووتێ و گەلەک دێرێن دنێن ھەرێمێ ل ھەرێمێ ھەر وھا گەلەک دێرێن بیزانسی، ئاڤاھی، گوڤاشگەھ و سپارتگەھێن کەڤنارێن سەردەما رۆمانی ھەنە.\nل گۆری شوونوارناسان ل گوندێ ئەلبیسکێیێ ناڤچەیا رەجۆیا ئەفرینێ دێرەکە نوو کو ڤەدگەرە سەدسلا دویەمین ھاتیە ڤەدیتن و دیوارێن وێ ب مۆزاییکێن ئۆردەک، کەو و تاوووس و سەوالێن وەکە ئاسکە و ھەسپان ھاتنە نەخشاندن.\nمھەمەد ئەلۆ دیار دکە کو خرستیان بێتر ل چیایێ لێلوونا ئەفرینێ ب جھ بوونە و نیشانا ڤێ یەکێ ژی ھەژمارا دێرێن ل ڤی چیایێ نەیێن وەکە دێرا جۆلیانۆس و سپارتگەھا کەشە مار مارۆنن.\nدێرا جۆلیانۆس و سپارتگەھا کەشە مار مارۆن ژ ئالیێ کۆمێن چەتە و ئارتێشا ترک ڤە راستی تۆپبارانێ ھاتن و پشتی داگرکەریا ھەرێمێ لەشکەرێ ترک و چەتەیان گەلەک پارچەیێن شوونوارییێن ڤان دەڤەران دزیان و بەر ب ترکیەیێ ڤە برن.\nد سەردەما خەلیفەتا ئیسلامی ئومەر بن ئەل-خەتاب دە ئۆلا ئیسلامی ل رۆژھلاتا ناڤین بەلاڤ بوو. ئارتێشا ئیسلامی ب پێشەنگتیا خالد بن ئەل-وەلید د سالا ٦٣٦ ان دە سووریەیێ دخە بن سەروەریا خوە و دیرۆکا ئیسلامی ل ھەرێما ئەفرینێ ژ ڤر ڤە دەست پێ دکە.\nیەک ژ مەزارێن پیرۆزێن ھەرێما ئەفرینێ ل گوندێ مەشالێیێ ناڤچەیا شەرا یا ئەفرینێیە. ئەڤ مەزار ل با وەلاتیێن کوردێن ئێزدی و ئیسلامی پیرۆزە. لێ پشتی داگرکەریا ھەرێمێ لەشکەرێن ترک و کۆمێن چەتە ئەڤ مەزار تالان کرن و ھەموو دارێن د ناڤا مەزارێ و دەردۆرا وێ دە نە شەوتاندن.\nمەزارێ شێخ زەیدا ئیسلامی د باژارێ ئەفرینێ دەیە و داگرکەران د ١٨ ێ گولانا بۆری دە خرابکرن و شەوتاندن.\nد ١٦ێ حزێرانا بۆری دە ژی داگرکەران سپارتگەھا شێخمووسایێ ئیسلامی ل گوندێ گەواندایا ناڤچەیا رەجۆ کو دیرۆکا وێ ڤەدگەرە سالا ١٨٨٢عان تالان و خرابکرن.\nل گوندێ مسکێیێ ناڤچەیا جندرێسێ ژی داگرکەران ئالیەکی مەزارا شێخ مھەمەد کو دیرۆکا وێ ڤەدگەرە سەدسالا ١٦ مین خرابکرن. چەتەیان ژی گۆرێن کەڤنار کۆلاندن.\nکۆمێن چەتە ب ڤان دەستدرێژیێن خوە ل دەڤەرێن کەڤنارێن ھەرێمێ ھەول ددن زێر و شوونوارێن کەڤنار ببینن و ل ترکیەیێ بفرۆشن.\nدیسان وەلاتیێن ژ پێکھاتەیا ئەرەبێن ل ئەفرینێ ژیان دکن نێزی ١٤٠٠ مالباتن و پرانیا وان ل ناڤچەیا جندرێسێ ژیان دکن. ئەرەبێن ل ئەفرینێ گرێدایی ئەشیرێن ئومێرات، ئجێل، بۆبەتۆش، بۆبەنا و بۆ ئاسی نە.\nد سالێن ئالۆزیا سووریەیێ دە گەلەک مالباتێن دنێن ئەرەب ژ سەرانسەری سووریایێ بەرێ خوە دان ئەفرینێ و د باژێر دە ب جھ بوون. د ئەنجامێ دە رێژەیا پێکھاتەیا ئەرەب دەرکەت %١٥.\nژ دەستپێکا ئالۆزیا سووریایێ ڤە ١٦ ھەزار پارچەیێن شوونواران ھاتنە دزین، ئارتێشا ترک و چەتەیێن گرێدایی وێ ب ھەڤکاریا ھن کارسازێن ترک د بن چاڤدێریا ئستخباراتا ترکیایێ دە ل سووریەیێ ل شوونواران گەریان و بێتری ١٦ ھەزار پارچەیێن دیرۆکییێن شوونوارێن ئەفرینێ دزیان. ل گۆری برێڤەبەرێ گشتییێ شوونوار و مووزەیێن سووریەیێ مەھموود مھەمەد ژ ئاژانسێن ناڤنەتەوی رە راگھاند کو ئەڤان پارچەیێن شوونواران نھا د کاریگەریا شوونوارێن ترکیایێ دە ھاتنە بجھکرن. محەمەد دا زانین کو مووزەیێن ناڤنەتەوی ژی ھن پارچەیێن شوونوارانێن سووریایێ ب ریا بازرگانێن پارچەیێن شوونواران وەرگرتنە.د سووریێ دا پێتری ٤٥٠٠ دەڤەرێن کەڤنار د داویا سەدسالا بۆری دە ھاتنە ڤەدیتن و ژ دەستپێکا ئالۆزیا سووریایێ ڤە پرانیا ڤان دەڤەران راستی تالانێ ھاتنە.\nتورکیا ھەڤپەیمانا لاھایا پاراستنا شوونواران پاشگوھ دکە، ل گۆری ھەڤپەیمانا لاھایا پاراستنا چاند و دیرۆکێ د دەمێن شەرێن چەکدار دا کو د ١٤ ێ گولانا ١٩٥٤ان دە ھاتیە ئیمزاکرن، دڤێ ملکێن چاندی ب ھەموو جوورەیێن وان بێنە پاراستن، وەکە ئاڤاھی، پارچەیێن ھونەری یان دیرۆکی، ئۆلی یان مرۆڤاھی و دەڤەرێن دیرۆکی و شوونواران.\nد ھەڤپەیمانێ بەندەکە تایبەت ب رەوشێن داگرکەریێ ھەیە، ئانکۆ بەندا پێنجەمین کو رەوشا داگیرکەریا تورکیایێ ل ئەفرینێ دگرە ناڤا خوە. د ڤێ بەندێ دە وھا تێ گۆتن: “ئالیێن کو بەشەکی ژ ئاخا ئالیەکی دن داگر دکن، دڤێ ملکێن چاندی و کەڤنەشۆپیا ڤێ دەڤەرا داگرکری بپارێزن.”\nلێ تشتا کو ل ئەفرینێ روو ددە پشتراست دکە کو ئارتێشا ترکا داگرکەر و کۆمێن چەتەیێن گرێدایی وێ ڤێ ھەڤپەیمانێ پاشگوھ دکن و دەڤەرێن کەڤنار و شوونوارێن ھەرێمێ ھلدوەشینن و تالان دکەن.\n-وەڵاتپارێزیا گەل و پارتیێن ئەفرینێ\nگەلێ ئەفرینێ ب خەبات و وەلاتپارێزیا خوە ب ناڤ و دەنگە. و د رووپەلێن دیرۆکێ دە وەلاتپارێزیا وان و تەکۆشینا وان ل دژی زۆرداریێ خویایە، و ژ دەستپێکا دامەزراندنا تەڤگەرا رێزانی یا کوردی ل کوردستانا سووریێ و ب پێشەنگیا پارتیا دیمۆکراتا پێشڤەروویا کورد ل سووریێ گەلێ ئەفرینێ د زووترین دەم دە تەڤلی خەباتا رێزانی بوون، و د دەمەکە کورت دە شاخێن رێخستنا پارتیێ ل سەرانسەری کورداخێ بەلاڤ بوو، لەورە ھەردو ئەندەزیارێن پارتیا مە ھەڤالێ حەمید و ھەڤالێ رەشید دبێژن دەستپێکا تەڤگەرا رێزانیا کوردی ژ چیایێ کورمێنج ژ ئەفرینێ دەستپێکریە، و ئەڤ خالا زێدەتر خویا دبە د بریارا سەرکردایەتیا پارتیێ دە ب ڤێخستنا ئاگرێ نەورۆزێ ل سێ سەد و شێست گوندی ئەفرینێ دا کو ئستخباراتێن عبدالحمید سراج زانبن کو ھەبوونا گەلێ کورد و تەڤگەرا نەتەوییا کوردی نە تەنێ ل جزیرێیە، لێ ژ وێ زێدەتر ل کورداخێیە ژی، گەلێ ئەفرینێ تو جاری ژ خەباتا نەتەوی و بەرەڤانیا د بەر وەلێت دە خوە نەدایە پاش، لێ بەلێ ھەردەم ب قەھرەمانە خەباتا خوە بەردەوام کریە، ھەر وھا تو جاری گەلێ ئەفرینێ سیاسەتێن عەرەبکرن و تونەکرنا کوردان ل سەر خوە نەپەژراندیە و ھەردەم ژ بۆ دۆزا گەلێ خۆە و پاراستنا خاکا کوردی ل ھەمبەری دەستھلاتدارێن شۆڤینییێن ئەرەب سەری ھلدایە و خەباتەکە بێ ھەمپا کریە.\nچاندا نەتەوییا کوردستانی د ناڤ تەڤاھی کوردێن کوردستانا ڕۆژئاڤا دە بلندە، و ب تایبەتی کوردێن ئەفرینێ د خەباتا خوە دە بێتر گرانیێ ددن چاندا کوردستانی، و ب ھشمەندی خەباتا و تەکۆشینا خوە دکن.لەورە د سەدسالا ٢٠ ان دە، دەما پارتیا کارکەرێن کوردستانێ پ ك ك، دەرباسی کوردستانا رۆژاڤا بوو، پێتر د ناڤا گەلێ ئەفرینێ دە جھ گرتن، و چیایێ کورمێنج ھەمبێزا خوە ژ شەرڤانێن کورد رە ڤەکر.،و ب سەدان ژ کەچ و خۆرتێن خوە کرن قوربانی ڤێ شۆرەشێ ژ بۆ ئازادی و دیموکراتیا کوردستانێ.و ب ھاتنا بایێ ئازادیێ ل رۆژھلاتا ناڤین و شۆرەشا سووری دەستپێکر ملەتێ کورد پێشەنگ بوو د ڤێ شۆرەشێ دە و د ھەمی چالاکیان دە،و د وێ دەمێ دە تەڤگەرا ئازادیخوازا کورد خەباتەکە گران دامەزراندن دەستەیا بلند دامەزراندن، وێ بریارێ ھێڤیێن گەلێ مە بلند کرن، و د دیرۆکا ھەرێما ئەفرینێ دە بالکێشترین و خوەشترین رۆژ ئەو بوو، رۆژا ملەتێ مە ب سەد ھەزاران ژ گوندێن جوان داکەتن کۆلانێن ئەفرینێ، ب لیلیێن دایکان و نالینێن پارتیزان و شەرڤانان و ب ھاوارا زارۆکێن کورداخێ قیریان. هەری داوی دە ژ بوی کو روژئاڤایێ کوردستانێ د ئالیێ رێڤەبرنێ و لەشکەریدا کاریبو بالا تەڤ جیهانێ ژ بخوە راکێشە کو دەمەکی دە دناڤبەرا دوو جەمسەرێن زلهێزێن جیهانێ ژی سیاسەت د دا مەشاندن ڤێ یەکێ روژ ب روژ ترکیا دناڤا گەفێن خوە دا ل هەمبەری گەلێ کورد ل سەر خەتێ سنوری توشی خوسارەتیێ د بوو دناڤخوەیا ترکیێ ژی در ئوپزسیونێ پارتا دەستهەلاتا ئەردوگانی داد و گەشەپێدان توشی نە رەحەتیێ کربو نەخاسمە پروسێسا هەلبژارتنان ژی ل هەمبەری پارتا ئەردوگان بوو لەوان ژی ترکیا نەخاسم شەخسێ ئەردوگان ب خوە چوك دانین، ژ بوی کو روسیا ئیران سوریا گلوپا کەسك ژێرا هەلکە دا کو ب ئالیکاریا گروپێن توند رەو مینا بیلاد شام، ئەحرار شام ، جەبهەت نوسرا ، ئارتێشا ئازادا سوری و ب دەهان کەتیبە و گروپێن دن ئێرشی عەفرینێ بکە ژ بوی وێ یەکێ کو رێ ل هەمبەری نەخشەیێ کوردان ئانکو خەتێ کوردا ب هەڤکاریا ئەمریکا ب دەت گرتن ژ بوی دەریا سپی کو کورد ژ هەژمونا خوە داکەڤن و ئێدی بالا جیهانێ ل هەمبەری روژئاڤایێ کوردستانێ وەرە گوهارتن، د راستیدە نەخشەیێ عەفرینێ ژی خەتێ ئەمریکا دا نە بو ژ بوی وێ یەکێ ژی چەند مەها بەریا وەخت نێرینا خوە دا بو گوهارتن سەنگەرێ بەرخوەدانێ بەر ب رەقا و دێرەزورێ ب دەن مەشاندن هەیا ب گەهە سێ گوشەیا سوریا، عیراق، ئوردن، ژ بوی وێ یەکێ کو جهێن ستراتیژی یێن تەرورێ کونترول بکەن مینا رەقا و دێرەزور ، ترکیا ژی ب هەڤپەیمانێن خوەرا تەنا ب مینە و نێرینێن ترکیا ل هەمبەری ئەمریکا زەلال تر ب بن هەیا ئارامیا سوریا و بریارا نێڤ نەتەوی جی دگرە، ئیرو ژ بوی تەڤ گەلان و رایا گشتی خویا بو کو ترکیا مینا داگیرکەر تێ حەساب کرن و ب تەنا سەرێ خوە ترکیا نکارە دیموگرافیا دەڤەرێ ب گوهرە ژ بەرکو باب کالێن وان یێن ئوسمانلی شاهدێ وێ یەکێنە ۵۸ روژ بەرخوەدان ل هەمبەری حەفتەم هێزا لەشکەری ل جیهانێ ژ ئالیێ گەلێ کورد ل ئەفرینێ ب گشتی و ستراتیژیەتا ئەفرینێ ژ بوی گەلێ کورد ڤێ بەرخوەدانێ دە ئەو یەك ئانی زمان ئەگەر تەنێ هن رێکخراوێن مافێ مروڤی ل سەر خەت بان قەت ترکیا ب هەموو گروپ و ئالیکار و چەکێ خوە یێ هەری خورت و پێشکەتی نەدکاری یەك مەتر بکەڤە ناڤا ئاخا ئەفرینێ لێ ب راستی ژی\nل وێ دەمێ جیهان تەڤدا کەر و لال ب بوو ژ پێخەمەت بەرژەوەندیێن خوە یێن ئابوری کو ب وی قاسێ ترکیا ئەو هەموو نەهامەتی دەرحەق سڤیلان کرین ل ئەفرینێ دگەل دەهبە و درندەیان کربا جیهان وێ تەڤ هاتبا دەنگ و گوتبا نابە درندە ژ ناڤ بچن دڤێ کو توڤێ وان هنەکێ ب مینە، کوردان ژی ب هەزاران بەرخۆەدێر و پاکڕەوان کرن قوربانی خەتا مروڤاتیێ و دیروکا ئەفرینێ ژ بوی کو دڤیا بێژە جیهانێ تەڤایێ ئەم ل خەتێ مروڤاتیێ د مەشین ئەفرین ژی وەکە کانتون ژ بوی مە پر ستراتیژیە هەم ب خوەزایا خوە هەم ب گەلێ خوە هەم ب جوگرافیا خوە، لەوان ژی گەلێ عەفرینێ د سەریدا تەڤدا ل قادەیان بون و د گوتە ترکیا ئەم ل ڤر بوینە ل ڤر د مرین ، پێکڤە ژیان ل ناڤا ڤێ خوەزایێ جوانە کرێت نەکەن لێ وەك مە د سەریدە خویا کری ترکیا ب ئالیکاریا هەڤالبەندێن خوە دەست ب تالانکرنێ و قەتلکرنێ و هێرشکرنێ کر هینا د سەریدە نیەتا وان دزین و تالان کرن بو،\n-شینی و خوازایا ئەفرینێ\nد ھەمان دەمێ دە ئێریش ل چاڤکانیێن دەبارێیێن شێنیێن ھەرێما ئەفرینێ و خوەزایا ھەرێمێ تێن کرن.\nب تایبەتی، زەیتوونێن ئەفرینێ تێن تالانکرن کو یەک ژ چاڤکانیێن بنگەھینێن دەبارێیە. دارێن زەیتوونان تێن بڕین و زەیتوونێن وێ ژی تێن دزین.\nبەریا نھا ئەشکەرە ب بوو کو رژێما ئەنقەرەیێ ب چەتەیان رە ل ھەڤ کریە و پلان کریە کو دەولەمەندیێن ھەرێمێ ل وەلاتێن ھەرێمێ و وەلاتێن ئەورۆپایێ بفرۆشن.\nھەری داوی چاڤکانیەک ژ ئەفرینێ ب رێیا تەلەفۆنێ دیمەن کشاند بوو. د ڤی دیمەنی دە تێ دیتن دارێن ھەرێمێ چاوا تێن راکرن و تالانکرن.\nکریارێ تالانا خوەزایا ئەفرینێ رەژیما ئەنقەرەیێیە. جھ، ھەرێما ماسەکایا ناڤچەیا راجۆیە. د دیمەن دە تێ دیتن بێ دارێن زەیتوونێ ب رێیا دۆزەران ژ بنی ڤە چاوا تێن راکرن هەروەها ل گەر گوتنا خوەدیێن گوندەوارێن ئەفرینێ ب هێجەتا برجی بونا جەنگێ و کینا جەنگێ روبارێن د ئاخا ئەفرینێ را د مەشیان دەرمان د دان ژ بوی کو ماسی و گیاندارێن دن یێن ناڤا روبارا ژ ناڤ بچن.\nئێریشێن ڕژێما ئەنقەرەیێ نە تەنێ ل دژی سڤیلان و بنەسازیا جھ و وارێ سڤیلانە. ب هێجەتا جەنگێ دەولەتا تورک پڕ بنپێکاریێن دیموگرافی و مروڤی خۆەزایی کرن، دیسان ب ڤان کرنێن خوە ل دژی کەڤنەشۆپیا چاندییا ئەفرینێ ھەول ددە ناسنامەیا کوردی ل ئەفرینێ تونە بکە و دیسا دەولەتەکا ئوسمانی ل ور جهی بگرە لێ ئەم نا بێژن سوپاس کو ترکیێ ئەفرین داگیر کری لێ ئەمێ بێژن ئەڤ میناکا ترکیا و کومێن ب سەر ترکیا ل ئەفرین دای خویا بوو قەد ترکیا نکارە هەڤ دوو ژیانێ چێبکە و نەتەوێن دن قەبول بکە، لڤر هن پرس تێن هولێ؟ گەلو رەوشا ئەفرینێ بەریا نها ئارامتر و جوانتر بو ژ هەمو رویەکی ڤە یان پشتی داگیر کاریا ترکیا، گەلو کومێن ب سەر ترکیێ دکارن ژ غەیری مریشك دزینێ و تالانکرنێ رێڤەبرنێ بکەن، کو دەمەکی دە د گوو ئەمێ دەڤەرێن ئارام ژێ دروستکرین، گەلو ئەوان کاری شارستانیەتێ ب پارێزن یان گەلو ئەو کارین ژ چارچوڤێ دلێنی(عاتیفا) ئولی خوە دەربینن؟.