ئینتەرنێتی مەترسیدار یا شاراوە “Dark Net”\nسەرەتا»جۆراوجۆر»راپۆرتی تەكنەلۆژی»ئینتەرنێتی مەترسیدار یا شاراوە “Dark Net”\nلەلایەن Tech Eye لە 20/02/2016 0 Comments\nDark Net چییە؟\nدارک نێت یا ئینتەرنێتی شاراوە بریتییە لەو بەشەی ئینتەرنێت کە کەسەئاساییەکان واتا بەکارهێنەرە ئاساییەکانی ئینتەرنێت توانای بینینیان نییە ناتوانن پێی بگەن کە کەڕێژەی لە %٩٠ ئینتەرنێتی زەوی پێک دێنێت و ئەو لە سەدا ١٠% کە ماوەتەوە ئێمەی بەکارهێنەر ئەیبینین\nلەچی پێک دێت؟ Dark Net دارک نێت ئەو پڕۆژە گەورەیە کە پێک دێت لە سیستەمێکی خەیاڵی یا بڵێین شاراوە وە یا پێک دێی لەوبەشەی دیکەی ئینتەرنیت کە پڕە لە شتی نائاساسسی و نایاسایی دارک نێت پێک دێت لە و ئینتەرنێتەی کە ئێمە بەکاری ئەبەین بەڵام لەڕێی پڕۆگرامی تایبەتەوە ئەتوانین پێی بگەین کەی سەری هەڵدا؟ Dark Net\nبە نیزیکەیی دەتوانین بڵێن لە ساڵی ٢٠٠٤ وە سەری هەڵدا کاتێک کۆمەڵێک ماڵپەڕی شاراوە سەریان هەڵدا.\nمەبەست لەم پڕۆژەیە چی بوو؟ دەتوانین بڵێن زیاتر بەکار دەهات بۆ ئەو ئیمەیڵ و نامەنهێنیانەی کەئاڵوگۆڕی پێ دەکرا لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانوە وە بۆ پاراستنی زانیارییەکان.\nئایا بۆچی قەدەغە ناکرێت؟\nبەدڵنیاییەوە کە بیان توانیبا ئەوەیان دەکرد! لەبەر چەندان هۆکار…هتد بەڵام توانای ئەوەیان نییە کە ئەم پڕۆژەیە ڕابگرن چونکە بەبەردەوامی نوێکردنەوەی نوێ و ڕێگای نوێ بەکار دێت بۆ بەکار هێنانی ئەم پڕۆژەیە یا بڵێین ئەم ئینتەرنێتە\nئایا ئەتوانین بەشدار بین یاخود سود لەم ئینتەرنێتە ببینین ؟\nهیچ شتێک مەحاڵ نییە لە جیهانی تەکەنلۆژیدا بەڵێ ئێمە دەتوانین سودی لێ ببینین یاخود بەکاری بهێنین لەڕێی پڕۆگرامی تایبەتەوە Tor Project کە پێی دەڵێن پڕۆژەی تۆڕ وە لەڕێی براوسەری تۆڕەوە دەتوانین سودی لێ ببینین ئایا سەلامەتە یا ئاسساییە ؟ نەخێر بەڕایی کولی من بۆچی؟ یەکەم شارەزایی تۆ لەوەیە شارەزایی تەواوت لە ئینتەرنێتی ئاشکرا نەبێت نەوەک ئینتەرنێتی شاراوە وە دووەمیش بە کردنی هەڵەیەک لەوەیە شوێن پێت ئاشکرا بێت وە لەوەیە لەکاتی ئینستاڵ کردنی پڕۆگرامەکەدا هەڵەیەک ئەنجام بدەیت و ئەمنیەتی خۆت بخەیتە مەترسییەوە و ببێتە هۆی دەستگیرکردنت.هتد بە پشتیوانی خودا لە بابەتەکانی تردا بە درێژی باسی ئەکەین بەشی دووەم باسی چۆنیەتی چونە ناو دارک نێت ئەکەین بە شێوەیەکی پڕۆفیشناڵانە\nمافی بڵاوكردنەوەی ئەم بابەتە پارێزراوە بۆ تیمی تارمایی ShadoW-HacK-TeaM و ماڵپەری تێك ئای…\nبابەتەكانی پێشووترئاگاداری ئه‌م گۆڕانكاریه‌ی فه‌یسبووكیت؟\nبابەتی دواتر بۆ ئه وی پارێزراو بیت له هاک کردن ،ئه م کرداره ئه‌نجام بده\nماڵپەڕی زانکۆکەی هاککرد بۆ دەستکاریکردنی نمرەکانی\nفێرخوازێکی زانکۆی کەنساو(Kennesaw ) بە هۆی چوونەژورەوەی نایاسایی قۆڵبەستکرا. لاوی هەککەر ناوی کریس هیوز(Chris Arthur Hughes)ە…\nکیبۆردی Grammarly بۆ فێربوونی رێزمانی ئینگلیزی\nکیبۆردێکی نوێ بەرهەمهات کەبەGrammarly ناسراوە کەھاوکاریت دەکات لەنوسین لەنێو ھەر ئەپڵیکەیشنێکی مۆبایلی زیرەکەوە کەبەئینگلیزی دەنوسێت…


باشترین ئه نتی فایرۆس چیه | kurditgroup\nباشترین ئه نتی فایرۆس چیه\nسلاو بۆ گشت به رێزانی به رێوه به ر وه وشاره زاكانی ومیوانان\nبه رێزان ئایا باشترین ئه نتی فایرۆس چییه وه له كوێ ئه توانرێ دابه زاندی به لام گرنگ ئه وه یه ته مه ن درێژبێ نه ك دوو هه فته یی یان مانگێك\nمن دانەكەم هەیە عەقدەكەی تا ڕۆژی زیندوو بوونەوەیە.\nناوەكەشی خۆشە Norton Antivirus Corporate Edition ئەمەیان باشترینیانە.\nببوورە ئەمە ناوی تەواویتی Symantec Antivirus Corporate Edition.\nوەڵاه مەگەر من لۆت بنێرم ئەگینا یان بە kazaa یان بەو پڕۆگرامانەی كە شتی پێ ئەهێنیت لەوێ هەیە منیش گەر لۆت بنێرم دەبێت تۆش كەرستەی یاپراخم لۆ بنێری.\nباشه له كوێ ده ست ئه كه وێ برا به خێره یان شه ر\nدیاره كۆی ته واوی ده ۆلمه و شێخ مه حشی كۆیان به ناوبانگه به س ئه وه 1 كۆیی داوای به رامبه ر بكات چونكه خزمان له كۆیه هه یه وه من مه سیحیم له هه رموته هه ر هه مانه چونكه مه سیحیه كان ئه وه ژیانمان بوه په ناهینده ی كورد بووین هه مو عاداتو ته قالیدی كوردیمان هه لگرتوه ته نانه ت له كوێ كورد هه یه ئێمه له وێین به س به داخه وه سه دامی خوێن مژ بلاوی كردین بۆ ناوجه عه ره بیه كان. له خزمایه تی وه جه وسانه وهش هه ر شه ریك خه م بوین\nكه واته كۆیی و خۆییی كوو لۆم بنێری كه ره سه ی یاپراخ به ئه توانم به رده یا پراخت لۆ بنێرم\nسەرچاوم هاتی واتا تۆ ئی شارەكەی خۆمانی هەر بژیت بە هەرمۆتەو خارە سێوە.\nمن ئەتوانم بە MSN لۆت بنێرم گەر MSN ت هەیە ئاگادارم كەوە.\nجا بەرده یاپراخی بۆ چییه؟ سابوون حەمامتان ناوێ؟\nشەلا خانم مەسیحیەكانی هەرمۆتە عەرەقی فەلی باشی هەیە، كاتێك من لەوێ بووم 99% ئەلكولی هەبوو، چەند كەسیشی كوێر كردبوو، ئیتر نازانم ئێستا گەیشتووەتە چە‌ند %؟ بۆ ئاگاداریت دێتوانی دواین ڤیرژنی ئانتی ڤایروس له www.kurdpc.com دابەزێنی.\nكاك حەمید تۆ لەگەڵ حیزبی دیموكڕاتی ئیران بوی لە كۆیە، وە خوێندنت كردیە لە قوتابخانەكانی كۆیە چونكە من لەگەڵم بوون لە مەكتەب؟\nهۆژان گیان من لە نەخۆشخانەكەی ئازادی كارم دەكرد، ئەوكات لەبەشی ددانسازی دا بووم، پێنج شەمانیش بۆ خەڵکی كۆیە و دەوروپشتی بوو. بەڵام بەداخەوە لەوێ نەمخوێندووە كەچی زۆر مامۆستا و پیاوچاكی كۆیش دەناسم. وێنەگرەكەی لای فەلەكە و هەیكەلەی حاجی قادر (كاك رۆستەم) برادەری زۆر خۆشەویستم بوو.\nهەر بژیت بۆ ئەم زانیاریانەی لێرەدا بۆمان دەنووسی.\nكاكه هۆژان، چیه دیسان له عاشق ناپرسی؟ وه ڵا منیش ئه مه وێت...نا ئه نتی ڤایرۆسه كه ی منیش یاپراخه كه ی تۆ خۆ‌ش\nنازانم كاتت ئه بێت یان نا؟؟؟\nكاك حامید لای پزیشكە ژنە فەڕەنسیەكە قەت بووی لە ئامریە ئەوی حەفتەی جارەك بۆ خەڵكی كۆیە بوو سەردانی بكات؟ چونكە من زوو زوو دەهاتم  سەردانی ماڵێ هاوڕێكانم ئەكرد لەوێ جارو بار نانیشم دەخوارد ئەو نانە تەنكەكەیان لۆ دەیناین  بە تەماتەو ڕوونی دەمان خوارد بەخوا خۆش بوو... زۆر سوپاس لۆ هەستی بەڕێزت ، كاك ڕۆستەم باش ئەناسم.\nكاك هیوا بەچاون بەڵام چۆن لۆت بنێرم گەر MSN هەیە ئەم ناوە لای خۆت add كە hozhan@kurdmirc.com\nئه نتی ڤیروس بوو به ئه نتی خواردن یان بلێین ئه نتی یاپراخ\nده ستان خۆش هه موو به رێزان باشترین ئه نتی ڤیرووسم دابه زاند تا رۆژی حه شر كارده كات له كوورد پسی\nوه سوپاس بۆ كورد پیس گشت به رێزان\nده ستان خۆش برایان\n40 / هۆژه كۆیی\nدوعا بكە تۆ تا رۆژی حەشر بژیت سندان لە anti virus بدات ....


ڕاوێژکارى ئابورى سەرۆک وەزیرانى عێراق ڕایگەیاند، داهاتى نەوت قەرەبووى هەموو کورتهێنانێکى بودجە دەکاتەوە، ئەگەر تێکڕاى نرخ 62 دۆلار بێت کە لە بودجەدا بە 45 دۆلار خەمڵێنراوە ئەوا زیادەکەى وەکو داهاتێکى کاش دەمێنێتەوە.\nمەزهەر محەمەد ساڵح (26ى ئایارى 2021) لە میانەى لێدوانێکیدا بۆ ڕۆژنامەى (المدى) ڕایگەیاندووە، بودجە خەرجى و داهات دەگرێتەوە و داهاتى ئەم مانگەش بە 45 دۆلار بۆهەر بەرمیلێک نەوت دیاریکراوە سەربارى قەرزەکان و لەکاتى زۆربونى داهاتیشدا قەرزەکان ڕادەگیرێن.\nئاماژەى بۆ ئەوەشکردووە، بودجە پلانى دارایى ساڵانەیە و داهاتەکانیش بەپێى پلانەکانى ئەو بودجەیە خەرج دەکرێت و لەکاتى زیادکردنى پلەى وەزیفى یاخود پڕۆژە و پرسى تر ئەوا خەرجیەکانیش بەپێى بڕگەکانى بودجەکە و لەڕێگەى داهاتە نەوتى و ناتەوتییەکانەوە جێبەجێ دەکرێت.\nساڵح دەشڵێت، ئەگەر داهاتەکان بەشى خەرجییەکانى کرد بەبێ قەرزکردن ئەوا دۆخەکەش هاوتەریب دەبێتەوە بەڵام ئەگەر داهاتەکان زیاتربوون لەخەرجییەکان ئەوا زیادەى مانگى ڕابردوو دەکرێتە داهات بۆ مانگى داهاتوو.\nبەپێی ئامارەکانى وەزارەتى نەوتى عێراق، بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت، لە مانگی نیسانی رابردوودا داهاتى نەوت زیاتر لە 74 ملیۆن دۆلار زیادی کردووە.


شێخ عێزەدین حوسەینی\nشێخ عێزەدین حوسەینی بەهاری ساڵی 1300ی هەتاوی واتە 1921ی زایینی لە شاری بانە لەدایکبووە.\nساڵی 1317 (1938) لە گوندی سیسێر لە لای مەلا سەیدحوسەین چووە فەقێیەتی؛ سێ ساڵ لەوێ مایەوە؛ دەچێتەوە بانە و دواتر لە نمەشیر، دیسانەوە سیسێر و ماوەیەکیش لە ئاوایی بالیک لە ناوچەی مەریوان خوێندوویەتی.\nساڵی 1321 (1942) بۆ درێژەدان بە خوێندن دەچێتە ناوچەی موکریان و ساڵی 1322 (1943) لە ناوچەی بۆکان، بە نێوی نهێنی “هەوێن” ئەندامەتی کۆمەڵەی ژێ‌کاف ی پێبەخشرا و بووە چالاکی سیاسی.\nساڵی 1324 (1945) چالاکانە لە ڕێوڕەسمی هێنان و هەڵدانی ئاڵای کوردستان لە شاری بۆکان بەشداریکرد.\nبەهاری ساڵی 1325 (1946) دەچێتە مەهاباد کە لە ژێر دەسەڵاتی کۆماری کوردستاندا بوو درێژە بە خوێندن دەدات.\n1327 (1948) لە لای مامۆستا مەلاعەلی وەڵزی لە گوندی حەمامیان ئیجازەی ئیفتا و تەدریس وەردەگرێت و بە ڕەسمی دەبێتە مەلا و مودەڕیس لە گوندی کانییە ڕەش لە ناوچەی موکریان.\nلە نێوان ساڵەکانی 1330 هەتا 1337 (1958- 1951) لە گوندەکانی کانییە ڕەش، گۆلێ و قارەوای موکریان مەلا و مودەڕیس بووە.\nساڵی 1337 (1958) لە مەهاباد دەبێتە مودەریس لە مەدرەسەی علوومی دینی\nساڵی 1347 (1968) بوو بە ئیمام جومعە لە مەهاباد.\nهەر ئەو ساڵە شەپۆلێکی بۆ ماوەیەکی کورت گیرا\n17ی پووشپەڕی ساڵی 1357 واتە 7ی مانگی شەشی 1978 لە ڕێوڕەسمی ناشتنی تێکۆشەری لە مێژینە عەزیز یوسفی کە تازە بە نەخۆشی لەزیندان ئازاد کرابوو وتارێکی پێشکەش کرد.\nلە مانگی خەزەڵوەردا بووە سەرۆکی شورای شاری مەهاباد\nرۆژی 29ی ڕێبەندانی 1357 (18ی مانگی دووی 1979) یەکەم دەستەی نوێنەرایەتی حکوومەت کە داریوش فروهەر یەکێک لە ئەندامانی بوو، هاتە مەهاباد دواتر لە کۆبوونەوەیەکی گەورەدا بڕیارنامەیەک لەلایەن نوێنەرانی شارەکانی کوردستانەوە لەوانە رێبەرانی حیزبی دیموکرات و کۆمەڵە پێشکەشی نوێنەرانی دەوڵەت کرا.\nرۆژی شەشی خاکەلێوەی 1358 (26ی مانگی سێی 1979) مامۆستا رایگەیاند لەبەر ئەوەی ناوەرۆکی کۆماری ئیسلامی نادیارە لە ریفراندۆمدا بۆ دەنگدان بە کۆماری ئیسلامی لە ئێران بەشداری ناکات.\n28ی گەلاوێژی 1358 (19ی مانگی هەشت 1979) فەرمانی جیهادی خومەینی بۆ سەر کوردستان دەرچوو؛ لە گەڵ تێکۆشەرانی گەلی کورد چووە شاخ\nلە پاییزی ساڵی 1361دا (1982) مامۆستا سەفەرێکی نۆ هەفتەیی کرد بۆ پاریس و دواتر بۆ عەرەبستان بەمەبەستی ڕاکێشانی سەرنج بۆ بارودۆخی گەلی کورد. لە عەرەبستان حەجی عەمرەی بەجێهێنا.\nساڵی 1367 (1988) سەفەرێکی کرد بۆ وڵاتی توونس بۆ دیدار لەگەڵ یاسر عەرەفات و دواتر سەردانی سوێد و فەرانسەی کرد و پاشان گەڕایەوە بۆ کوردستان.\nلە کۆتایی هاوینی ساڵی 1369 (1990)دا لە وڵاتی سوید نیشتەجێ بوو.\nبە درێژایی ژیانی خەریکی خوێندنەوەی کتێب بووە و لەم بوارەش دا گرینگی بەوەداوە تا چ ڕادەیەک لە باری مێژوویی، زانستی و ئایینییەوە ناوەرۆکی کتێبەکە بەپێز بووە؛ هەربۆیە تا دوایین رۆژەکانی ژیانی بەردەوام لە هەموو بوارەکاندا کتێبی خوێندووەتەوە.\nدوایین دەرکەوتنی لە میدیاکاندا رۆژی 16ی خەرمانانی 1389 (7ی سیپتامبر 2010) لە تەلەڤیزیۆنی فارسی بی‌بی‌سی لە پرۆگرامی “بەعبارت دیگر”دا بوو؛ لەوێدا وتووێژێک بە زمانی فارسی لەگەڵ مامۆستا بڵاوکرایەوە\nشێخ عێزەدین حوسەینی ساڵی 2011 لە شاری ئۆپسالای سوید، لە تەمەنی 89 ساڵیدا کۆچی دوایی كردو تەرمەکەی لە شاری سلێمانی لە گردی سەیوان بە خاک سپێردرا.


هۆكارەكانی ئازاری مل رەق بوون بزانن\nHiwa 11/06/2019 - 10:27 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی\nئازار و ڕەقبوونی مل نەخۆشییەكی تاڕادەیەك بڵاوە، بە تایبەت بۆ ئەو كەسانەی كە زۆر كۆمپوتەرو مۆبایل بەكاردەهێنن، هەروەها جگە لەو هۆكارانە بەهۆی هەڵسوكەوت و جووڵانەوەی هەڵە یان نەخۆشی دیاریكراو هەندێك كەس تووشی ئازاری زۆرو رەقبوونی مل دەبنەوە.\nلەچەند خاڵێكدا پزیشكان ئاماژە بە چەند هۆكارێك دەكەن كە بریتین لەمانە:\n1. تووشبوون بە چەند نەخۆشیەك وەك خزینی كڕكڕاگەیی و بەركەوتنی گورز بەرمل و بڕبڕەی پشت و هەوكردنی رۆماتیزمی جومگەكان.\n2. پچڕانی ماسوولكەی مل، بەهۆی پەستانی دەرەكی كتوپڕو هەڵگرتنی شتێكی قوڕس لەسەر سەر یان كەوتن و بەریەككەوتن لەگەڵ كەسێكی تر.\n3. دۆخی خەوتنی هەڵە، دیارترین هۆكارەو دەتوانیت راستەوخۆ دوای لەخەوهەستان تێبینی بكەیت كە ئازاری هەیەو بەزەحمەت دەجووڵێندرێت، رەنگە هۆكارەكەی سەرینەكەت بێت یان نووشتانەوەی مل لەكاتی نوستن، هەر بۆیە سەرینەكەت بگۆڕەو سەرینێكی گونجاو بەخۆت دابنێ.\n4. زۆر بەكارهێنانی مۆبایل و تابلێت، یان نووشتانەوەی مل لەكاتی بەكارهێنانی مۆبایل و بۆ كاتێكی دوورودرێژو پشوو نەدان بە خۆتان ئەمەش گرفتێكی گەورەتان بۆ دەهێنێتە پێش و هۆكارە بۆ دروست بوونی ئازارو ڕەقبوونی مل.\nچۆن خۆت لە ڕەقبوونی مل دەپارێزیت ؟؟\nبۆ خۆپاراستن لە رەقبوونی مل پزیشكان ئامۆژگاری خەڵك دەكەن كە هەوڵبدەن شێوازی جموجۆڵ و ژیانیان بگۆڕن و لە هەڵسوكەوتە هەڵەكانی رۆژانەیان خۆیان بەدوور بگرن بۆ ئەوەی پارێزگاری بكەن لە ملیان.


حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nحیزبی شیوعی کوردستان ـ عێراق، لە ئاکامی پەرەسەندنی ھۆشمەندی چینایەتی و سیاسی گەلی کوردستان بە گشتی و رۆڵی کرێکاران و رەنجدەران لە تێکۆشانە نیشتمانی و چینایەتییەکاندا، دامەزراوە.\nئەم رێکخراوە لە یەکەمین کۆنگرەی حیزبی شیوعی عێراقدا لە ساڵی ١٩٤٥دا بە ڕەچاوکردنی تایبەتمەندێتی نەتەوەیی، بەناوی لقی کوردی حیزبی شیوعی عێراق ڕاگەیەنراوە و مافی دانانی بەرنامە و پێڕەوی ناوخۆی پێدراوە، پاشان بوو بە لقی کوردستان.\nلە ئایاری ١٩٦٦دا لقی کوردستان یەکەمین کۆنفرانسی خۆی بەست و دواتر لە سێیەمین کۆنفرانسی حیزبدا لە کانوونی یەکەمی ١٩٦٧ گۆڕا بۆ رێکخراوی ھەرێمی کوردستانی حیزبی شیوعی عێراق و، لە ئایاری ١٩٦٩دا کۆنگرەی یەکەمی خۆی بەست و بەرنامەیەکی نیشتمانی و دیموکراسی داڕشت.\nلە دوای ئەو وەرچەرخانە مێژووییەی کە لە ئەنجامی راپەڕینی ئاداری ١٩٩١دا ھاتەکایەوە، رێکخراوی ھەرێمی کوردستان دووەمین کۆنگرەی خۆی لە (٣٠/٦/١٩٩٣)دا بەست و حیزبی شیوعی کوردستان ـ عێراقی وەک درێژەپێدەری رێکخراوی ھەرێمی کوردستان، ڕاگەیاند.\nڕۆژنامەی ئازادی یەکەمین ڕۆژنامەی سیاسی شیوعی کوردیە لە عێراق ١٩٤٥-١٩٦٠\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=حیزبی_شیوعی_کوردستان-عێراق&oldid=910467»


ئه‌و گۆڕانگارییانه‌ی به‌سه‌ر مێشكی عاشق دێت\n28/6/2018 10:50 AM\nئایا راسته عاشقه‌كان هه‌ست و سۆز به‌سه‌ر ئه‌قڵ و ژیریاندا زاڵ ده‌بێت؟\nبه‌گوێره‌ی توێژینه‌وه‌یه‌ك كه له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵێك پزیشكی مێشك و ده‌ماره‌خانه‌كانه‌وه ئه‌نجامدراوه، به هاوكاری ئامێری نوێ و پێشكه‌وتووی ئه‌و بواره وه‌ك C.T.Scan له‌سه‌ر مێشكی كه‌سانی ئاسایی و ئه‌وانه‌ی عاشق بوون ئه‌نجامدراوه. زانایان ئه‌و گریمانه‌یان له‌به‌رچاو گرتووه كه عاشق له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ست و سۆز بڕیار ده‌دات و گرنگی به ئه‌قڵ و ژیریی نادات.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و ده‌رئه‌نجامانه كه له توێژینه‌وه‌كه‌دا كه‌وتووه‌ته‌وه، كه‌سانی عاشق گۆڕانكاری كیمیایی زۆر له مێشكیاندا رووده‌دات. خاڵی زۆر سه‌رنجڕاكێش به‌لای زانایانه‌وه ئه‌وه‌یه كه كۆمه‌ڵێك ده‌مارو خانه‌ی میشك خامۆش و بێ كاریگه‌ریی ده‌بن، هه‌ر له‌م توێژینه‌وه‌یه‌دا هاتووه كه به‌هۆی هه‌ندێك گۆڕانكارییه‌وه عاشقه‌كان تووڕه‌ترو توندتر ده‌بن له كه‌سانی ئاسایی.\nوێڕای ئه‌م لێكۆڵینه‌وه پزیشكییه، زانایه‌كی بواری سایكۆلۆژی رایگه‌یاند كه هه‌میشه بیركردنه‌وه‌و بڕیاردان لای كه‌سه‌كه خۆیه‌تی. نه‌ك به‌ته‌نها عاشق، به‌ڵكو كه‌سێكی ئاسایی و مامۆستایه‌ك و خوێندكارێك و دادوه‌رێكیش چالاكی و گۆڕانكاری له‌ناكاوی به‌سه‌ر مێشكدا دێت، هاوكات زۆر كاریگه‌ری به‌سه‌ر بڕیاردانییه‌وه نابێت و پێویسته كه‌سی له‌بارو شیاو خۆی له‌گه‌ڵ هه‌موو گۆڕانكاری و پێشهاته‌كاندا رابهێنێت.


ئەیاد عەلاوی: یاسای بووجەی عێراق پێشێلکاری و کێشەی یاسایی زۆری تێدایە\n2018-03-18 [12:27 PM]\nجێگرێكى سه‌رۆك كۆمار، ڕای ده‌گه‌یه‌نێت، به‌هۆى پێشێلكاریی ده‌ستووریی، فوئاد مه‌عسووم یاسای بودجه‌ى گشتیی عێراقی بۆ په‌رله‌مان نارده‌وه. جه‌ختیشیكرده‌وه، كه ڕێژه‌ى بودجه‌ى هه‌رێمى كوردستان، سیاسییه و بۆ فشارخستنه سه‌ر هه‌رێمه.\nئه‌یاد عه‌لاوى، جێگرى سه‌رۆك كۆمارى عێراق، له به‌رنامه‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنیدا، ڕایگه‌یاند: "یاسای بودجه پێشێلكاریی و كێشه‌ى ده‌ستوورى زۆرى تێدایه، بۆیه سه‌رۆك كۆمار بۆ په‌رله‌مانى گه‌ڕانده‌وه، ئه‌وه‌ش مافی خۆیه‌تى".\nجه‌ختیشی كرده‌وه، كه پێشتر په‌رله‌مان هه‌ڵه‌ى كرد له‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى ته‌واوى به حه‌یده‌ر عه‌بادى، سه‌رۆك وه‌زیران دا: "ئه‌مه له‌سه‌ر گۆى زه‌ویدا شتى وا نییه و نه‌بووه".\nباسى له‌وه‌ش كرد، كه ئه‌وكاته‌ى سه‌رۆكى حكوومه‌ت بووه، ڕێژه‌ى 17%ى بودجه‌ى به هه‌رێمى كوردستان داوه، له‌به‌ر پێشمه‌رگه و پرسه ئیدارییه‌كان، هه‌روه‌ها بۆ بووژاندنه‌وه‌ى ژێرخانى هه‌رێم، بووه، گوتیشی: "ڕێژه‌ى بودجه‌ى هه‌رێم له یاسای بودجه‌ى سیاسییه و بۆ فشارخستنه سه‌ر كوردستانه".\nپێشتر سه‌رۆكایه‌تى كۆمارى عێراق، ڕای گه‌یاند، كه فوئاد مه‌عسووم، سه‌رۆكى كۆمار، یاسای بودجه‌ى بۆ په‌رله‌مان گه‌ڕانده‌وه: "زیاتر له خاڵى تێدایه كه پێچه‌وانه‌ى یاسای به‌كاربه‌ره‌كانن".


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: بۆ دەزگای پاراستن تووڕەیە!\nئەمە لە کاتێکدایە کە رۆژانە راگەیاندنی پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق و دەزگای پاراستن، پەکەکە و برادۆستیەکان وەک تاوانبار نیشان دەدەن و سەرقاڵی ئەوەن کە ئاگری شەڕ خۆش بکەن و رای گشتی بۆ ئەوە ئامادە بکەن.\nهاورێی هێژام، شاریار حەبیب پەنا دەڵێت، گرینگی پرسی تیرۆری سولەیمان کۆسە لە رێستورانی حوقەباز بەقەد پرسی کوژرانی رۆژنامەوان خاشقچی گرینگە.\nئەو تەسپیتە زۆر لە جێگەی خۆیدایە. بەڵام نەبوونی راگەیاندنێکی بەهێز و سەردەمیانەی خاوەن ستراتێژی راگەیاندن و پرۆپاگەندە لە لایەن پەکەکەوە، بۆشاییەکی وەهای سازکردوە کە بەپێی پێویست لەسەر ئەو رووداوەی رێستورانی حووقەباز راوەستە نەکرێت. تەنانەت پدک و پاراستن لە جیاتی بکەونە پۆزیسیۆنی خۆپاراستنەوە ئێستاکە دەستیانکردوە بە هێرشی راگەیاندنی.\nئەو رێپۆرتاژەی کە دەگەڵ کاک جانی لەسەر ئەو بابەتە هەمبوو کاردانەوەی لێکەوتۆتە و ئەندامانی پاراستن لەسەر لاپەرەی فەیسبووکی دەنگی ئامریکا هێرشیکی بەرفراوانیان بۆ سەر من، کاک جانی و دەنگی ئامریکا دەست پێکردوە.\nپاراستن لە رۆژی یەکەمەوە هەوڵ دەدات مەتین بارزانی لەو رووداوە قوتار بکات. رۆژانە بە دەیان بابەتی وەک رووداوی ئاڵا لە ترابزۆنی تورکیە دەخەنە رۆژەڤەوە بۆ ئەوەیکە ئەم بابەتە لە بیر خەڵک بەرنەوە، بەڵام کاتێک ئێمەمانان دێن و ئەو بابەتە دەورۆژێنین، تووڕە و عاجز دەبن و بێرێزی دەکەن.\nلێرەدا دووبارەی دەکەمەوە و دەڵێم:\nدەبێت رۆژنامەوانان و کاناڵەکانی راگەیاندن بەدواداچوون بۆ ئەو پرسە بکەن و داوا لە مەتین بارزانی بکەن کە وەک شاهیدی ئەو رووداوە قسە بکات. هاوکات دەبێت پاراستن فیلمە راستەقینەکانی کامێرای چاودێری ناو ئەو رێستورانتە بڵاو بکەنەوە و ئەو بەشەش نیشان بدەن کە ئەو کاتە مەتین بارزانی لە رێستووراندا چی کردوە.\nلە بەشی کۆمێنتدا هەم لێدوانی مەگەکە و هەم ئادرەسی بابەتەکەی فەیسبووکی دەنگی ئامریکا دادەنێم.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۵/۰۸/۱۳۹۸ ۱۱:۴۲:۰۰ بعدازظهر


کۆمەڵێک دیمەنی مێژووی دەیسەلمێنێت ژیان بەشێوەیەکی زۆر سەیر گۆڕاوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمانەی خوارەوە کۆمەڵێک وێنەی سەرسوڕهێنەری کۆنن کە تەواو جێی سەرنجن.\nبەرلین لە نێوان ئێستا و 1945 دا.\nهێمای یانە وەرزشییەکان بەم شێوەیە بەرزکرابوویەوەلە کۆندا.\nکۆمەڵێک سەماکەری یەکێتی سۆڤیەتی کۆن.\nیەکەمین تاقیکردنەوەی بۆمبی ئەتۆمی.\nیەکەمین ئاراشتی قژ لە ساڵی 1923.\nیەکەمین تاقیکردنەوەی چاویلکەی سێ دووری.\nیەکەم وێنەی سێڵفی 1900\nمنداڵەکان خەویان لێکەوتووە لە دەرەوەی نەخۆشخانەکە،\nمۆڵەتی لێخوڕینی فڕۆکەی وەرگرتووە.\nیەکەم بەرهەمی کۆمپانیای ئەپڵ.\nزاناکانی ناسا لە کاتی شیکارکردنی پرسیارەکاندا.\nفڕۆکەخانەی ئەمستەردام 1961\nهەویەیەکی ساڵی ١٩٤٣\nوێستگەی ئەتڵەسی لە ساڵی 1958\nئۆتۆمبێلێکی ساڵی لەلایەن بۆب ڕایلەڵییەوە دیزاین کراوە.


بەغداو تاران لەسەر هەناردەی نەوتی هەرێم لەئێرانەوە گفتوگۆ دەكەن\n2016-10-04 | 07:07:31\nخەندان- محەمەد بەختیار\nهەردوو وەزارەتی نەوتی عیراق‌و ئێران سبەینێ لەتاران كۆدەبنەوەو لەسەر هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان لە ڕێگەی ئێرانەوە گفتوگۆ دەكەن.\nئاژانسی فارس نیوز، لەزاری سەرچاوەیەكی بەرپرس لە وەزارەتی نەوتی عیراقەوە بڵاویكردەوە"سبەی گەڕێكی تری دانوستانەكانی حكومەتی عیراق‌و حكومەتی ئێران لەشاری تاران لەسەر ئاڵوگۆڕی نەوتی هەرێم لە ڕێگەی خاكی ئێرانەوە دەستپێدەكات".\nسەرچاوەكەی ئاژانسە ئێرانیەكە دەشڵێت"بڕیار وایە ڕۆژانە 50 هەزار بەرمیل ئاڵوگۆڕ بكرێت‌و ئەم ڕێژەیە دەكرێت بۆ 200 هەزار بەرمیل بەرز بكرێتەوە".\nبەوتەی سەرچاوەكەی وەزارەتی نەوتی عیراق"بڕیاروایە نیوەی هەناردەی نەوتی هەرێم لە ڕێگەی خاكی ئێرانەوە ئاڵوگۆڕی پێبكرێت، ئەگەر حكومەتی ئێران ڕەزامەندی لەسەر ئەم پرسە نیشان بدات".\nخەندان بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر پەیوەندیكرد بە عاسم جیهاد وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق، ناوبراو ئەنجامدانی گفتوگۆی لەگەڵ ئێران لەبارەی نەوتی هەرێم پشتڕاست كردەوە، وتی"سبەی گفتوگۆكان ئەنجامدەدرێن".\nهەناردەی نەوتی هەرێم لەخاكی ئێرانەوە ماوەی ساڵێكە باسی لێوەدەكرێت، پێشتریش عەلی پەناهی جێگری سەركونسوڵی ئێران لە سلێمانی لە لێدوانێكیدا بۆ خەندان پشتگیری وڵاتەكەی بۆ ئەو پرسە ڕاگەیاند، وتی"ئێران ئامادەیە نەوتی هەرێم لەڕێگای خاكی خۆیەوە هەناردەی دەرەوە بكات".\nهاوكات بڕیاروایە بەمزووانە مەسعود بارزانی بە سەرۆكایەتی شاندێكی ئەمنی‌و ئابوری سەردانی ئێران بكات‌و چاوەڕواندەكرێت ڕاكێشانی بۆری نەوتی نێوان هەرێم‌و ئێران یەكێك لەو بابەتانەبێت كە گفتوگۆی لەسەردەكەن لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتە.\nلەئێستادا حكومەتی هەرێم لەرێگەی بۆری سەربەخۆی خۆیەوە نەوت هەناردەی بەندەری جەیهانی توركیا دەكات‌و لەوێوە دەنێردرێتە بازاڕەكانی جیهان.


📝 Les bøker-unngå angst og stress بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 15 2020 11:29AM\nHei alle kjære medborgere både i Kurdistan og i No [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-3-2020 11:29:36\n📝 بە کتێب بخوێندنەوە، لە دلەراوکێ دوور بکەوە و پابەندی بریارە تەندروستیەکان بە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 15 2020 10:11AM\n👁 ئی بابەتە 1,396 جارێ وینیان\nدۆستان و هاورێیان هاونیشتیمانیانی کوردستان و نۆر [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 15-3-2020 10:11:57\n📝 پۆلیس لە سلێمانی رێکاری توندتر دەگیرێتەبەر بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 8:10PM\n👁 ئی بابەتە 368 جارێ وینیان\nبەمەبەستی پاراستنی تەندروستی هاوڵاتیان و رێگری کرد [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-3-2020 20:10:13\n📝 راگەیاندراوێک لە کۆمسێۆنی ژینگەی (کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان) سەبارەت بە پەتای کۆرۆنا بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 15 2020 8:35AM\n👁 ئی بابەتە 369 جارێ وینیان\nهاووڵاتیانی بەڕێز، گەلی خۆڕاگر لە کوردستان، لە ئ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 15-3-2020 8:35:32\n📝 روونکردنەوەی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە دابەشکردنی مووچە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 8:45PM\n👁 ئی بابەتە 479 جارێ وینیان\nبەداخەوە، ئەمرۆ لە روونکردنەوەیەکدا ئاماژەمان بەوە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-3-2020 20:45:51\n📝 سەندیکای پزیشکانی کوردستان هۆشداری لە بەکارهێنانی هەندێک دەرمان بە هاووڵاتیان دەدات بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 8:03PM\n👁 ئی بابەتە 425 جارێ وینیان\nپەیامی سەندیکای پزیشکانی کوردستان ژمارە (6): هاوڵ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-3-2020 20:03:40\n👫 عەبدوللەتیف بامۆکی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 3:47PM\nزانای ئاینی و نوسەر و وەرگێڕ و پەرلەمانتاری پێشوی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-3-2020 15:47:37\n📝 قائیمقامیەتی سۆران: ئەوانەی بە قاچاغ هاتوچۆی ئێران دەکەن دەبێت رووبەڕووی دادگا بکرێنەوە بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 4:30PM\n👁 ئی بابەتە 403 جارێ وینیان\nئاگاداری بە پەلە بۆ خەڵکی دەڤەری سۆران 1- لە بەر [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-3-2020 16:30:39\n📝 وتاری مەسرور بارزانی تایبەت بە رێکارەکانی بەرەنگاربوونەوەی پەتای کۆرۆنا بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2020 8:00PM\nبەناوی خوای گەورە و میهرەبان هاووڵاتییانی خۆشەویس [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 14-3-2020 20:00:16


ئایا قورئان لەبەر بکەم، یان بە دووی زانست بکەم؟\nهەندێك ئازیز ئەم پرسیارەیان کردووە. وەڵامەکەیشی ئەوەیە: لە بنەڕەتدا قورئان خۆی زانستە!\nخوا گەورەش ئاوای ناو ناوە کە بە پێغەمبەرمان(صلی اللە علیە وسلم) دەفەرمووێت: (وَلَىِٕنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَاۤءَهُم بَعۡدَ مَا جَاۤءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن وَلِیࣲّ وَلَا وَاقࣲ) رعد ـ ۳۷. واتە: سوێند به‌خوا ئه‌گه‌ر شوێنی ئاره‌زووه‌کانی ئه‌وان بکه‌ویت، دوای ئه‌وه‌ی زانستی و زانیاری ته‌واوت (له‌لایه‌ن خواوه) بۆ هات، ئه‌وه هیچ پشتیوان و پارێزه‌رێکت نی یه له سزای خوا بتپارێزێت)، لە جگە لەم ئایەتەیش.\nکاتێ پێغەمبەری خوا(صلی اللە علیە وسلم) لەو زانستەی بۆ هات کە قورئانە، نەیفەرموو: قورئان یان زانست؟ بەڵکوو قورئان ترۆپکی زانست و دەروازەیەتی، بێگومان شیکەرەوە و تەفسڵاتیشیەتی.\nبەڵام پرسیارێك دەمێنێ: بزانە کە دۆخی نموونەیی بریتییە لە، دامەزراوی لە لەبەرکردنی قورئاندا لەگەڵ فێرخوازی لە کەمترین ئاستیدا لەو زانستانەی پێویستیی موسوڵمانن، تا نەزانین لەخۆی بتارێنێ و بانگخوازی لەسەر دیدڕوونی ئەنجامبدات، بەڵام لەگەڵ دۆخی خوێندن یان کاردا، یانیش بەرپرسیارێتیی ژیان؛ مەودای ئەو کاتەی دەشێ تایبەت بکرێت پێوەی؛ سنووردارە، ئایا قورئانی تیا لەبەر بکەم، یان دیراسەی زانستە شەرعییەکانی وەکوو تەفسیر، فەرموودە، شەرعزانی و جگە لەوان لە پێشتر دانێم؟\nمن ئامۆژگاریی برایان و خوشکانم بۆ ڕاگرتنی پارسەنگی ئەکەم بەم شێوەیە:\n۱. ڕامان لە ئایەتەکان و تێفکرینیان، لەگەڵ خوێندنەوەی تەفسیر تا مانایانت لە شاراوە نەبێت.\n۲. گەشەپێدانی بەهرەی بەڵگەهێنانەوە؛ بەجۆرێك کە کەوتیتە هەڵوێستەیەکەوە، یان دۆخێکی جیاڕایی هاتە پێش، یان پرسیارت ئاراستە کرا، یان گومان، یانیش ویستت دامەزراو بیت یان ئامۆژگاریی بێ لە خۆت بکەیت؛ توانای هێنانەوەی ئایەتی گونجاوت بەو بارودۆخە هەبێت. ئەمەش زۆر گرنگە، بەڵکوو هەر خۆی گرنگترین مەبەستە.\n۳. لانی کەم لەبەرکردنی هەندێك سورەت بە باشی، بە شێوازێك لە خوێندنی لە نوێژدا بە جۆرێك جۆرە خشوعێكت بۆ درووست بکات، بۆ خوێندنیشی لە پەیوەندی و کاتی ماندویەتیی ڕۆحدا بۆ پەیامی خوایی، هەروەها کاتگەلێکی زۆری فەوتێنراو لە پێچەوانەی قورئاندا؛ لە بریکردنەوەی ئاڵۆز، بەڵکوو هەندێجار ختوورە.\nوای دەبینم ئەوە لە پێشتر بێت لە کورتهەڵهێنان لە لەبەرکردنی قوڕئان، کە زۆرجار خاوەنەکەی بەرەو ساردبوونەوە دەچێت.\nـ بێگومان لەگەڵ جەختلێکردنەوە گرنگیی پابەندیی ڕۆژانەی ویردی قورئانەوە، ئەوە ژیانەوەی دڵەکانە، وەکوو ئاوە بۆ ماسی.\nـ ئەگەر کەسێک وتی: ئەوەی لە سەرەوە باست کردووە، زۆرە و کات بەشی ناکات، لە وەڵامدا ئەڵێین: تێڕابمێنە ڕۆژانە چەند کات بە فیڕۆ دەدەین لە شتی بێکەڵ و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، لە کۆتاییشدا هەر بە تینوێتی دێیتە دەرەوە و ـ‌هیچت بە هیچ نەکردووەـ، چەند کاتی تریش بە فیڕۆ دەدەی لە گلەیی، دڵتەنگی و هەستکردنی بە کاتبەفیڕۆدان! تێڕابمێنە، بۆت دەردەکەوێت کە کاتت زۆرە.\nـ خوای گەورەش زاناترە.\nد. ئەیاد قونەیبی\nو. ئا‌مەد کامەران ـ فێرخواز لە پۆلی دووەمی ئامادەیی ئامەدی ئیسلامی\n900 جار خوێندراوه‌ته‌وه


پەرلەمانتارێکى هاوپەیمانێتی فەتح-ی سەربە هادی عامری ڕایگەیاند، شاندی دانوستکاری هەرێم بەهۆی بوونی کێشە لەگەڵ لایەنەکان دانیشتنی دەنگدانی لەسەر بودجە جێنەهێشتووە، بەڵکو بەهۆی بەشداریکردنەوە بووە لە ئاهەنگگێڕانی یادی نەورۆز.\nمحەمەد ساحیب دەراجی کە ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراقە (22 ئازاری 2021) لەمیانی چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیونیدا لەگەڵ کەناڵی "دیجلە"ی عێراقی کە "ناس کورد" بینویەتی وتی "شاندی هەرێم بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ لایەنە سیاسییەکاندا دانیشتنی پەرلەمانیان تایبەت بە دەنگدان لەسەر بودجە بەجێنەهێشووە، بەڵکو هۆکاری گەڕانەوەیان بۆ هەرێم بەمەبەستی ئەوە بووە کە بتوانن فریای ئاهەنگگێڕانی یادی نەورۆز بکەون".\nوتیشی "هەندێ لایەنی سیاسی بە ئەنقەست گرفت بۆ ڕێککەوتنی نێوان و بەغدا و هەولێر دروست دەکەن، بەڵام دەبوایە شاندی دانووستکاری هەرێم هەندێک ترنەفەس درێژبێت و نەرمی پیشانبدات لە بەرانبەر داواکاریی ئەو لایەنانە".\nدەراجی وتیشی "تائێستا نەمانزانیوە هۆکار لەپشت دواخستنی دانیشتنی دەنگدان لەسەر بودجە بۆماوەی هەفتەیەک چییە".\nئاماژەی بەوەشکرد "هەندێ لەوەزیرەکان ئیحراجییان بۆ حکومەت دروست کردووە، بەشێک لە بڕگەکانی ناو بودجەیان بەشێوەیەک دارشتووە کە ببێت مایەی پەڵپ و تانەی لایەنە سیاسییەکان".\nبەوتەی پەرلەمانتارەکەی فەتح "دواکەوتنی بودجە بە هیچ شێوەیەک کاریگەری نابێت لەسەر موچەى فەرمانبەرانی عێراق، لەکاتی خۆیدا موچەکانیان خەرج دەکرێت".\nبەبڕوای ئەندامەکەی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق، پرۆژە یاسای بودجە ڕۆژی شەممەی داهاتوو یان پێش کۆتایی ئەو هەفتەیە پەسەند دەکرێت، ئەگەر نا ئەوا حکومەت، پەرلەمان و لایەنە سیاسییەکان توشی ئیحراجییەکی گەورە دەبنەوە.


12:08 - 15/01/2022 367 جار خوێندراوەتەوە\nخالید رەزا لە هۆلەندیەوە کردویەتی بە کوردی\nهاورێ یەک پەندێکی جوانی بیر خستمەوە: ئەگەر ویستت گوێت بخورێنی، بە ئانیشکت بیخورێنە!\nهەوکردن (ئیلتیهاب) ی گوێچکەم هەیە!\n* ڕەنگە پێستی ناو کونی گوێت هەوی کردبێ.\n* کەواتە ئازارت هەیە، ئەخورێ، یان هەست بەسوتانەوەی ناو گوێت ئەکەیت.\n* لەوانەیە کەمتر گوێت لەشت بێ، چونکە پێستی ناو گوێچکەت ئەستور بوە.\n* هەروەها لەوانەیە گوێچکەت تەڕی لێ بێتەدەرەوە.\n* یەکەم جار دکتۆری خێزانی گوێچکەت بە ئاو پاک دەکاتەوە.\n* قەترەی گوێت ئەداتێ کە ترش و هۆرۆمۆنی تیا بێ.\n* رۆژی ٣ جار هەر جارێک ٣ دلۆپ بکەرە گوێچکەتەوە.\n* زۆربەی جار ئیلتیهابەکە لەماوەی ١ تا ٣ هەفتەدا نامێنێ.\n# هەوکردنی جۆگەی بیستن(کونی گوێ- ڕێڕەوی بیستن) چیە؟\nکونی گوێچکە، لە پەڕەی گوێچکەوە هەتا تەپڵە پەردەیە(ژمارە ١ تا ٢ ی وینەکە). پێستی جۆگەی گوێ، ئەشێ هەو(ئیلتیهاب) بکات.\n1. جۆگەی بیستن\n2 . تەپڵە پەردە\n3،4،5 . ئۆرگان (ژور) ی بیستن (چەکوش،دەزگا، ئاوزەنگ)\n6. گوێێ ناوەڕاست\n7. دەزگای هاوسەنگی\n8. جۆگەی ئۆستاکی\n9. ژورە لوولپێچ\n10. دەماری بیستن\n# هەست بەچی دەکەم کاتێک جۆگەی بیستنم هەودەکات؟\n* ئازارت هەیە، هەست بەخوران و سوتانەوەی ناو گوێت ئەکەی.\n* جۆگەی بیستن گرێ گرێ دەبێت و سور دەبێتەوە و ئەئاوسێ.\n* لەوانەیە تەڕ(لینجاو)ی لێ بێتە دەرەوە.\n* ئەگەر بە هێواشی گوێت ڕاکێشی ئازاری دێت.\n# بەهۆی چیەوە جۆگەی بیستنم هەو(ئیلتیهاب)ی کردوە؟\nهەوکردنی جۆگەی بیستن ئەشێ بەهۆکاری یەکێ لەمانە بێت:\n+ لەکاتی دوشکردن یان مەلەکردن دا ئاو چوبێتە ناویەوە.\n+ گوێت بە چیلکەلۆکە یان دەنکە شقارتە پاککردبێتەوە. زۆربەی جار چیلکەلۆکە کە پاڵ ئەنێ بە چڵک و چەوری ناو گوێچکەوە و زیاتر ئەیباتە ناوەوە تۆپەل دەبێت، ئەو بۆشاییە دەکەوێتە نیوان تۆپەڵە چەوریەکە و پەردەی گوێ وە، بە ئاسانی هەو دەکات.\nئەم هەوکردنە ئەشێ زۆر بخایەنێ بەهۆی:\n+ هەستیاری بەرامبەر بەکار هێنانی ، هێدفۆن، سەماعەی تەلەفۆن و جیهازی بەهێزکردنی بیستنەوە.\n+ هەستیاری بەرامبەر بە سابون و شامپۆ.\n+ حەساسیەت بەرامبەر بە قەترەی گوێ، ئامێری گوێ لێگرتن، یان سپرای قژ.\n+ ئەگەر نەخۆشی پێستت هەبوو، وەکو ئەگزیم(eczeem)، پسۆریاسیس(psoriasis) یان حەساسیەت (allergie).\nهەموو ئەوانە دەتوانن پێست هەراسان (ئیزعاج) بکەن. لە جۆگەی بیستن دا چەوری گوێ هەیە. ئەوە پێست ئەپارێزێ.\n# ئەتوانی چی بکەیت بۆ ئەوەی جارێکی تر توشی هەوکردنی جۆگەی بیستن نەبی؟\n+ گوێچکەکانت لە ناوەوە پاک نەکەیتەوە و چیلکە تیا هەڵنەسوڕێنی.چەوری گوێچکە زۆر گرنگە. پێست دەپارێزی. ئەو پیسیەی کە دێتە ناو گوێچکەوە، بۆ خۆی لەگەڵ چەوریەکە دێتە دەرەوە.\n+ لەکاتی سەرشتن و دوشکردن دا سەرت بۆ خوارەوە دانەوێنە، کەفاو ناچێتە ناو گوێچکەتەوە.\n+ لەدوای دوشکردن و مەلە کردنەوە، پەڕەی گوێ و بەردەرگای کونی گوێت بە باشی وشک بکەرەوە.\n+ لەدوای مەلەکردن هێشتا هەوکردنت هەیە؟ پێش مەلەکردن بە (oordopjes) یان لۆکە بە ڤەزەلین چەور بکە و کونیگوێکانتی پێ دابخە.\n+ ئەو شتانە بەکار مەهێنە کە ئەزانی پێستت پیێ ئیزعاج دەبێ، وەکو سپرای قژ.\n+ ئامێری گوێچکە بەکار دەهێنی و هێشتا هەر کیشەت لەگەلی دا هەیە، لای سەنتەری جیهازی گوێچکە کۆنترۆڵی بکە.\nئەو دەرمانانەی کە بۆ هەوکردنی جۆگەی گوێچکە بەکار دەهێنرێن\n+ یەکەم جار پزیشک بە جیهازی گوێ پاککەرەوە کە زیاتر بە ئاوی شلەتێنە، گویچکەت ئەشوات.\n+ ئینجا پزیشکی خێزان قەترەی گوێت بۆ ئەنوسێ کە پێکهاتوە لە ترشی و هۆرمۆن.\n+ رۆژانە سێ ٣ جار، جاری ٣ دلۆپ بۆ هەر گوێچکەیەک. ئەگەر جۆگەی گوێچکەت زۆر ئاوسابوو، ئەتوانێ تامپۆنی گوێ (oortampon) وەردەگری . ئەمە وا دەکات کە پێستی گوێچکەت کەمتر بئاوسێ، ئەبێ تامپۆنەکە بۆ ماوەی ٢٤ سەعات لە ناو دەرکەوانی گوێچکەدا دابنرێ. لەکاتی قەترە تیکردندا دەبێ تامپۆنەکە بە تەڕی بهێڵیتەوە. لەدوای ٢٤ سەعات بەردەوام بە لە قەترە کردنە ناو جۆگەی گوێچکەتەوە(رۆژی ٣ جار جاری ٣ دڵۆپ).\n+ ئەگەر ئازارت هەبوو پاراسیتۆل بەکار بهێنە. ئەگەر ئازارەکە زۆر بوو رۆژی چوار ٤ جار جاری ٢ دوو پاراسیتۆڵی ٥٠٠ملگم. پاراسیتۆڵ کاریگەری کەم بوو؟ دەتوانی ئیبیپروفین (ibuprofen )، دیکلۆفیناک (diclofenac ) یاخود ناپرۆکسین (naproxen ) بەکار بهێنی. ئەم دەرمانانە بۆ هەموو کەس گونجاو نیە. دەربارەی ناسایدس (NSAID's ) بخوێنەرەوە بزانە ئەتوانی ئەو ئازار شکێنانە بەکار بهێنی.\n# دواتر لەگەڵ هەوکردنی جۆگەی گوێچکە چی بکەین؟\nبە بەکار هێنانی قەترەی گوێ، هەوکردنی جۆگەی گوێچکە لە ماوەی ١ تا ٣ ڕۆدا نامێنی.\nزۆر جار توشی هەوکردنی جۆگەی گوێچکە دەبی؟ دەتوانی لەدوای هەموو مەلەکردنێک یان بەرکەوتنت لەگەڵ ئاودا، قەترەکە بەکار بهێنی. یاخود ئەگەر هەستت کرد نیشانەکانی هەوکردنت بۆ گەڕاوەتەوە. رۆژی ٣ جار هەر جارەی ٣ دلۆپ بکەرە جۆگەی گوێچکەتەوە. ئەمە بۆ ماوەی ٣ رۆژ بکە.\n# کەی لەگەڵ پزیشکی خیزان قسە دەکەی؟\nلەم حاڵەتانەدا تەلەفۆن بۆ دکتۆر بکە\n* ئەگەر تامپۆنی گوێت بۆ دانرابێ و نیشانەکان دوای یەک رۆژ کەمی نەکردبوو.\n* ئەگەر بۆ هەفتەیەک قەترەت بەکار هێنا و نیشانەکان کەمی نەکرد.\n* ئەگەر (تا) ت لێهات و هەستتکرد نەخۆشی.\nسەرچاوەی باوەڕپێکراو: THUISARTS.NL\nتیىینی بۆ خوێنەران. نابێ بەهێج جۆرێک لۆکەی گوێ پاککردنەوە، دەنکە شقارتە، سویچی ئۆتۆمۆبیلەکەت یان کلیلی ماڵەکەت، یان چیلکەی دان پاککردنەوە بکەی بە گوێچکەتدا. ئەگەر ئەمانە بکەیت، ئیتر سکاڵای گوێ ئێشان مەکە. ئەگەر ویستت گوێت بخورێنی بە ئانیشکت بیخورێنە، واتە مەیخورێنە.\nهیوادارم سودی هەبێ.


دابەشكردنی نەوت بەسەر هاووڵاتیاندا دەستپێدەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nدابەشكردنی نەوت بەسەر هاووڵاتیاندا دەستپێدەكات\n2019/08/28 - 8:24 PM\nسەرۆكی لیژنەی وزە و سەرچاوە سروشتییەكانی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، عیراق لە مانگی هەشتەوە تا مانگی چوار دەست بە دابەشكردنی نەوتی سپی دەكات و دەشڵێت: “وەك ساڵانی پێشوو لەسەر ئەو بنەمایە لە هەرێمی كوردستان دابەشكردنی نەوت لەمانگی ئەیلولەوە دەست پێدەكات”.\nكەریم عەلی، سەرۆكی لیژنەی وزە و سەرچاوە سروشتییەكانی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕایگەیاند، ساڵانە عیراق دابەشكردنی نەوت لە مانگی 8-ەوە دەستپێدەكات تا مانگی 4 و دابەشكردنەكەش هەموو پارێزگاكانی عیراق دەگرێتەوە بە شارەكانی هەرێمیشەوە.\nوتیشی، “هاوشێوەی ساڵی پار ئەو بڕەی بۆ پارێزگای سلێمانی دیاریكراوە نەوتی سپی ڕۆژانە لە ڕێگەی تانكەرەوە ڕەوانە دەكرێت و بەپێی میكانیزمی بەڕێوەبەرایەتی نەوت و كانزاكان دەست بە دابەشكردنی دەكرێت”.\nڕاشگەیاند، لە ئێستادا عیراق دەستی كردووە بە دابەشكردنی نەوت لە پارێزگاكانی عیراق و ئەگەر كێشەی سیاسی و گرفت دروست نەبێت لەنێوان هەرێم و بەغدا بۆ ئەمساڵیش بڕە نەوتی دیاریكراو ڕەوانە دەكرێت.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، ڕێژەكە زیاد و كەم دەكات، لەگەڵ باشی و خراپی پەیوەندییەكانی هەرێم و بەغدا، ئەگەر هەردوولاش لەپەیوەندی باش و بەردەوامدابن، ڕێژەی ڕەوانەكردنی نەوتیش بۆ پارێزگاكانی هەرێم زیاد دەكات.\nبڕیاری نوێ لەسەر بەكارهێنانی زەرفی كاغەز دەردەچێت\nمیكانیزمێك بۆ دانەوەی قەرزەكانی سەر حكومەت و پاشەكەوتی مووچە دادەنرێت\nبەڕێوەبەرایەتییەكی سلێمانی لەڕێی لیژنەوە مووچە بۆ فەرمانبەران دەباتە ماڵەوە


پۆلیس و سوپای فلیپین لە یەک کاتدا هیرش دەکەنە سەر ڕێکخراوە پیشەیی و سەندیکا کرێکاریەکان!\nسەرچاوە:بە پێی ڕاپۆرتێک کە لە وێبساییتی سڤێنسن ستیفتلسن دا بڵاوکراوەتەوە\nهێرشی لە ناکاو و بەسەردادانی ڕێکخراوە پیشەییەکان و چالاکانی مەدەنی لەلایەن پۆلیس و سوپاوە بەردەوامی هەیە لە وڵاتی فلیپیندا.\nبۆ نموونە لە شەوی پێنج شەممەی هەفتەی یەکەمی ئەم مانگەدا لە هەڵکوتانە سەرێکی پۆلیس و سوپا لە یەک کاتدا بۆ سەر ڕێکخراوە پیشەیی و سەندیکا کرێکاریەکان ٥٧ کەس دستگیران.\nهێرش و پەلاماری پۆلیس کە لە ناکا وو بێ ئاگاداری پێشینە ئەنجام دەدرێت هەمیشە بەردەوامی هەیە بۆ سەر: گرووپ و تیمەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، چالاکانی مافەکانی مڕۆڤ و چالاکانی بواری ژنان بە گشتی.\nلەو بارەوە پۆلیس و سوپای فلیپین کەوتە بە ڕەخنەی توندی ناوەندە کرێکاری و گرووپەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی وە بۆ نموونە (ئای تی یو سی) کۆنفیدراسیۆنی نێونەتەوەیی ڕێکخراوە پیشەییەکان لە نێوئەوانەدا بوو کە بە توندی ئیدانەی ئەو کارانەی پۆلیس و سوپای فلیپینی کرد.\nچەندین گروپ پەلاماری لەناکاو دران و خافڵگیر کران. بۆ نموونە لە ئۆکتۆبەری ٣١-٢٠١٩ کاتێک کە لە شاری باکۆڵدی سەر بە پارێزگای نیگرۆس کرێکارانی سەربە سەندیکای پاسەکان لە کۆبوونەوەدا بوون لە ساختمانێکدا، لە لایەن پۆلیسەوە هێرشیان کرایە سەر. شایەتحاڵەکان دەڵێن پۆلیس بە جلوبەرگی مەدەنیەوە چەکی شاردۆتەوەو ئەو چەکەشی داوەتە پاڵ ئەو ٤٣ کەسە و بەو هۆیەوە سزای هەبوونی چەکی بێ مۆڵەتیان دراوەتە پاڵ. دیسان لە شوێنێکی تر ٨ کەسیان گرتووەو لە نێویاندا منداڵ هەبووە کە بە هەڕەشەی لوولەی تفەنگ گرتوویانن.\nڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە هیچ شوێنێکی ئەمین نەماوە کە کە پۆلیس و سوپا بە جلی مەدەنی و بە جلی ڕەسمیەوە پەلاماریان نەدات کە بزانن لەو شوێنانەدا چالاکان و گرووپ و سەندیکا پیشەییەکان کۆبوونەوەیان تێدا دەکەن. بۆیە ئەوە وای کردووە کە ئیتر ئەو گرووپ و چالاکانە لە تەواوی بوارەکاندا بیر لە میکانیزمێکی تر بکەنەوە کە بتوانن ژیانی ئەندامەکانیان بپارێزن لە پۆلیس سوپا.\nبە پێی ڕاپۆرتی کۆتایی کۆنفدراسیۆنی نێونەتەوەیی ڕێکخراوە پیشەییەکان، فلیپین بە یەکێک لەو ١٠ وڵاتە هەرە خراپانە دادەنرێت کە سەندیکای کرێکاری و ڕێکخراوی پیشەیی تێیدا وەزاق و زیقە کەوتون لە ترسی پەلاماری پۆلیس و سوپا.\nئەندامانی ئەنجومەنی شاریش دەچنە پاڵ پڕۆژەکەی حکومەت بۆ کەم کردنەوەی کرێی کار\nگەورە شاری کالگەری لە پارێزگای ئەلبێرتای کەنەدا ماوەیەکە خۆپیشاندانی گەورەی کرێکاران و خەڵکی ناڕازی بەخۆوە دەبێنێ. پێشنیارێک لەلایەن پارتی یەکگرتووی پارێزگارانی ئەلبێرتاوە کرا بۆ کەم کردنەوەی بودجەی شارەوانی و کرێی کار.\nیەکێتیە کرێکاری و گرووپ و چالاکانی ناوەندە کرێکاریەکان هاتنە دەنگ و دەستیان بە ڕێپێوان و خۆپیشاندان کرد، بەڵام ئەوەی کە جێگەی سەرسوڕمان بووە بۆ خەڵکی ئەوەیە کە ئەندامانی ئەنجومەنەکەش هاتوونەتە پاڵ پێشنیاری حکوومەتەکەی ئەلبێرتاوە.\nپێشنیاری کەم کردنەوەی کرێی کار بە ڕێژەی ٥٪ کە لایەن یەکێک لە ئەندامانی ئەنجوومەنی کالگەریەوە کراوە بەهانەکەی ئەوەیە کە لە پێناوی زۆرترکرن و جێگیرکردنی کارە بۆ کرێکاران، بەڵام هەر زوو لەلایەن ڕابەرانی سەندیکا کرێکاریەکانەوە ئەو لێکدانەوەیە ڕەتکرایەوە.\nهەر بۆیە فەرمانبەرانی کەرتی گشتی کالگەری ڕۆژی ٦ی نۆڤەمبەر کاتی نیوەڕۆکەی گردبوونەوەیەکیان لەبەردەم شارەوانی کالگەری ڕێکخست و ڕێپێوانێکیشیان ئەنجامدا دژ بەو پێشنیارە.\nڕابەرێکی یەکیەتی فەرمانبەرانی کەرتی گشتی کەنەدا (یو سی پی) بە میدیاکانی ڕاگەیاند کە ئەو پێشنیارەی حکومەتی ئەلبێرتا کاریگەری خەراپی دەبێت لە ژیانی کرێکار و فەرمانبەرو هەروەها لەسەر جێبەجێکردنی خزمەتگوزاریەکان لە ئەلبێرتا.\nبزووتنی ئەندامانی ئەنجوومەنی شار بەرەو کەمکردنەوەی نرخی کار لە کاتێکدایە کە لە تەواوی ویلایەتی ئەلبێرتادا تەواوی یەکیەتیە کرێکاری و چالاکانی کۆمەڵگە شەقامەکانیان پڕکردووە لە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان لە دژی ئەو پڕۆژەیەی حکومەتی ئەلبێرتا.\nتەنانەت دژایەتی کرێکارو سەندیکاکان بۆ ئەو بڕیارەی حکومەت گەیشتە ئەوەی کە سەرۆکی یەکیەتی فەرمانبەرانی کەرتی گشتی ئەلبێرتا بە ناوی گای سمیث بڵێ” حکومەتی ئەلبێرتا کار لەسەر ئەوە دەکات کە کەلێن بخاتە نێوانی کرێکارانی کەرتی تایبەت و فەرمانمبەرانی کەرتی گشتی. حکومەت دەیەوێت دوژمنێک درووست بکات لەبەرامبەرخۆیدا کە بیکاتە پاساو بۆ مانەوەی خۆی.” حکومەت وادیارە کرێکارانی بەرەی پێشەوەی کارکردن وەک دوژمنی خۆی دەیان بینێت”.\nمامۆستایانی ئۆنتاریۆ لە کەنەدا بڕیاری مانگرتن دەدەن و مامۆستایانی شیکاگۆش لە ئەمەریکا سەرکەوتن بەدەست دەهێنن!\nبە پێی هەواڵێک کە لە ٨ ی نۆڤەمبەردا بڵاوکرایەوە لە ڕادیۆی لەیبەرەوە ژمارەیەکی یەکجار زۆری مامۆستایانی ئۆنتاریۆ بڕیاریان دا دەست بدەنە مانگرتن و دەوامەکانیان ڕابگرن.\nبە پێی هەواڵەکە ژمارەی مامۆستایانی مانگرتو وە هەموو ئەو مامۆستایانەی تریش کە لە بەشی پەروەردەو فێرکردندا لە ئۆنتاریۆ دەوام دەکەن و بڕیاری مانگرتنیان داوە دەگاتە ١٣٠ هەزارکەس لە مامۆستایانی سەرەتایی و ناوەندی.\nئەم مانگرتنە تەواوی خوێندنگا سەرەتایی و ناوەندیەکانی ویلایەتی ئۆنتاریۆ دەگرێتەوە.\nبە پێی هەواڵەکە ئەم مانگرتنەی مامۆستایان لە کاتێکدایە کە حکومەتەکەی فۆرد بریاری کەمکردنەوەی کرێی سەعاتکاری داوە.\nبە پێی هەواڵەکەی ڕادیۆ لەیبەر فۆرد بڕیاری داوە زیادکردنی کرێی سەعاتکاری مامۆستایانی سەرەتایی و ناوەندی لە ئاستی ١٪ دا ڕابگرێت و زیاتر هەڵنەکشێت.\nئەمەش لە کاتێک دایە کە یەکیەتی مامۆستایانی ئۆنتاریۆ لە گفتوگۆدایە لە گەڵ حکومەتەکەی فۆرد.\nبە پێی لێدوانی هەندێک لە بەرپرس و ڕابەرانی یەکیەتی مامۆستایان بۆ میدیاکان و ڕادیۆ لەیبەر ئەم مانگرتنەی مامۆستایان لە تەواوی بەشەجیاجیاکاندا دەگرێتەوە. بۆ نموونە مامۆستایانی سەرەتایی و ناوەندی و تا دەگاتە پۆلی دوانزە. هەروەها مامۆستایانی بەسی دەروونناسی و کۆمەڵایەتی و هەتا دوایی…\nلێدوانەکان ئاماژە بەوەدەدەن کە ئامانجی ئەو مانگرتنەی مامۆستایان بۆ هەموو لایەک باشە. واتە بۆ بەرەوپێشبردنی پەروەردەو فێرکرن و لەبەرژەوەندی مامۆستایان و هەروەها خوێندکارو کەسوکاری خوێندکاریشدایە.\nلە هەمانکاتدا و لە کۆتایی مانگی ئۆکتۆبەری ئەمساڵدا مامۆستایانی شیکاگۆ دەستیان دایە مانگرتن و بەجێهێشتنی پۆلەکانیان بۆ ماوەی ١١ ڕۆژ. مانگرتنی مامۆستایانی شیکاگۆ کە بە دەیان هەزاریان دەستیان دایە مانگرتن و بە دەیان هەزاریان ژووری پۆلەکانیان بەجێهێشت.\nئەم مانگرتنەی مامۆستایانی شیکاگۆش بەرەنجامەکەی بە قازانجی مامۆستایانی شیکاگۆ شکایەوەو داواکاریەکانیان جێبەجێ کران.\nبە هۆی مانگرتنی تیمی فڕۆکەخانەی لوفسانسا لە ئەڵمانیا هەزاران گەشتی ئاسمانی پوچەڵ کرایەوە!\nهەواڵی مانگرتنی تیمی فڕۆکەخانەی لوفسانسا لە چەندین وێبسایت و سەرچاوەی ڕەسمی و بەناوبانگی جیهانیدا بڵاوکراوەتەوە. بۆ نموونە بی بی سی و دی دەبلیو هەروەها زلۆکەڵ دی و چەندینی تر…\nپێش ئەوەی تیمەکە مانگرتن دەست پێبکات دەسەڵاتدارانیان ئاگادارکردۆتەوە بەوەی کە ئەگەر کرێی کاروباری ژیانیان باشتر نەکرێت ئەوا مانگرتن دەست پێدەکەن.\nدەسەڵاتداران هەوڵی زۆریاندا تا مانگرتنەکە بوەستێنن و ئەم کێشەیەش درایە دادگا.\nهەردوو دادگای کاری فڕانکفۆرد و دادگای هێسی کار بڕیاری ئەوەیاندا کە ئەو مانگرتنە درووستەو مۆڵەتیان پێدا لە ڕووی یاساییەوە. هەردوو دادگا پێیان وابوو لەبەرئەوەی تیمەکە پێشتر هێڵی ئاسمانی ئەڵمانیایان ئاگادارکردۆتەوە لە دەستپێکردنی مانگرتنەکە. بۆیە هەردوو دادگا ئەو مانگرتنەیان بەڕەوا داناوەو ڕێگریان لێنەکردووە لە ڕووی یاساییەوە.\nهەربۆیەش تیمی فڕۆکەخانەی لوفسانسا نیوەشەوی پێنج شەممە کە دەکاتە ٧ی نۆڤەمبەر مانگرتنیان بە کرداری دەستپێکرد.\nئەم مانگرتنەی تیمی کابینەی فڕۆکەخانەی لوفسانسا بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی ١٣٠٠ گەشتی ئاسمانی. لە هەندێک سەرچاوەش ئاماژە بە ژمارەی زیاتر دراوە. هەڵوەشاندنەوەی ئەم گەشتانە کاری کردەسەر سەفەری ١٨٠ هەزار کەس کە بلیتی سەفەری بڕیبوو.\nبۆ چارەسەرکردنی کێشەی ئەو کەسانەی کە سەفەرەکانیان هەڵوەشابویەوە، هێڵی ئاسمانی ئەڵمانیا بلیتەکانی بۆ گۆڕین بە بلیتی گەشتکردن بە هێڵی شەمەندوفەر لەناو ئەڵمانیادا.\nداواکاری سەرەکی تیمی کابینەی فڕۆکەخانەکە بریتیبوو لە زیادکردنی شایستەکانیان و کرێی کارو هەروەها باشترکردنی باری ژیانیان. ئەم داواکاریانەشیان لەڕیگای سەندیکای پیشەیی تیمەکەوە بە دەسەڵاتدارانی هێڵی هەوایی ئەڵمانی و دەسەڵاتدارانی فڕۆکەخانەی لوفسانساش ڕاگەیاندبوو.\nخۆپیشاندانی دانیشتوانی چەندین دێهاتی فەلەستینی لەسەر تێکچوونی ڕەوشی خوێندن!\nبە پێی هەواڵێک کە لە ألحوار ألمتمدن دا بڵاوکراوەتەوە و ئەوانیش لە قەناتی ألعالمی ئێرانی وەریان گرتووە دانیشتوانی چەندین دێهاتی فەلەستینی دەستیان کردووە بە خۆپیشاندان لەبەر تێکچوونی ڕەوشی خوێندن و پەروەردەی منداڵەکانیان.\nهەر بەپێی هەواڵەکە ژمارەی ئەو گوندو دێهاتانەی کە دانیشتوانەکانیان خۆپیشاندانیان ئەنجام داوە گەیشتۆتە حەوت دێهات.\nجەماوەری دێهاتەکانی وەک : أم بطين، والسيد، ودريجات، وكحلة، ومولدة، ومكحول، وترابين الصانع .\nجێگەی باسە کە ئەو دێهاتانە دەکەونە ئەو ناوچەیەی پێش ١٩٤٨\nبە پێی هەواڵەکە نوێنەرو قسەکەرانی جەماوەری ئەو دێهاتانە لە کۆبوونەوەیەکدا کە ڕۆژی پێشتر ئەنجامیان دابوو بڕیاری ئەو خۆپیشاندانەشیانداوە.\nئەوان دەڵێن ڕەوشی خوێندن تەواو تێک چووەو گرنگی پێنادرێت لەلایەن دەسەڵاتدارانی پەروەردەو فێرکردنەوە. تەواوی ساختمان و ئاوەرۆو ئاودەستی خوێندنگاکان باش نییەو پێویستی بە نۆژەنکردنەوە هەیەو دسەڵاتدارانیش گوێی پێنادەن. پێداویستیەکانی خوێندن وەک و پێویست بۆ منداڵەکانیان لە باخچەی ساوایان و بەشەکانی تری خوێندن دابین ناکرێت و گرنگی پێنادرێت. ئەمان ئەوە بە سیاسەتی دەسەڵاتداران دەبینن لە دژی جەماوەری ئەودێهاتانە.\nئەم هەواڵە لە ڕاگەیاندنەکانی ئیسرائیلیشدا بە زمانی عیبڕی بڵاوکراوەتەوە بۆ نموونە ئیزاعەی عیبڕی.


(لینا)ی سیروان بارزانی و خانەوادەی پێشمەرگە شەهیدەکانی شەڕی داعش\nTuesday, 11.17.2020, 20:24\nگەر هەرێمێک لە لایەن کۆمەڵێک چەتەو مافیاو دزو تاڵانچیەوە بەڕێوە ببرێت ،هەر بەو جۆرە دەبێت کە ئێستا هەیە.ئەوانەی هەرێم دەبەن بەڕێوە لەهەموو بەها و خەسڵەت و پرەنسیپەکانی ئینسانی،ویژدانی ،ئەخلاقی،بەزەیی ،دادپەروەری داماڵراون. ئەوەی ئەمانەی ڕاگرتوە کۆڵەکەو ڕایەڵەکانی پارەو دەستکەوتە. ئامادەن لە پێناو بەدەستهێنانیدا هەموو کارێکی ناشەرعی،نایاسایی ،نا ئەخلاقی ئەنجام بدەن.\nگەر لەبەردەم مایکدا،لە ڕووبەری شاشەکاندا، لە کۆڕوو کۆبوونەوەکاندا،لە بەرەی درۆی جەنگدا ، لە ڕیزی پێشەوەی مەراسیمی بۆنەویادەکاندا ، یەکێک لەم مرۆڤانەتان لەو شوێنانەدا دی و قسەی کرد، و باسی خۆشەویستی خاک و نیشتمان و پیرۆزی شەهیدانی کرد،ئەوە تەواو دڵنیابە کە درۆدەکات و قسەکانی هەنگاوێک بڕناکەن ،وە خودی خۆیشی بڕوای پێیان نیە .خۆگەر کەسێکیش بڕوای بەوقسانە هێنا ،ئەوە با دەست لە ئەقڵی خۆی بشوات.\nئەوەتی ئەم سیاسیە فاشیلانە دەستیان گرتوە بەسەر موقەدەراتی وڵاتدا ، هەربوارێکیان بۆ ڕەخسابێت، بۆخۆ خۆشەویستکردن ،بەقسەی جوان و جۆرەها پێناسەی سەنگین ،باسی پیرۆزی خوێنی شەهیدی پێشمەرگەو هاوکاری زیاتری خانەوادەکانیان کردوە،لەوانەیە هەندێک جار فرمێسکی درۆزنانەشیان ڕشتبێت.دیارە قسەکردن ئاسانە و باجی لەسەر نیە وە لەسەریان نابێت بەماڵ.\nلە واقیع و پراکتیکدا هەردەم پێچەوانەی بەڵێن و قسە سواوەکانی ئەو سیاسیە شکستخواردوانە پەیڕەو کراوە. شاراوە نیە کە هەردوو حیزب بە ئەنقەست سوکایەتی بەخانەوادەی پێشمەرگەی شەهید دەکەن.ئەو دووحیزبە هێندە پێویستیان بە پێشمەرگە هەیە تالەژیاندا شەڕیان بۆ بکات و دەستەڵاتەکەیان بپارێزێت ،ئیدی کە شەهیدبوو لە لیستی خۆیاندا دەیسڕنەوە و خانەوادەکەشی پشتگوێ دەخەن..\nبیستومەو جێگەی بڕوایە کە هەندێک لە سەرکردە شەهوەتبازەکانی هەردوو حیزب بەناوی هاوکاری و ئیمتیازاتەوە داوای پەیوەندی سۆزداریان لە هەندێک له هاوسەری پێشمەرگە شەهیدەکان کردوە،بەتایبەت لە ژنە گەنج و جوانەکان.\nسوکایەتی و بێ ڕێزی دەسەڵاتی مافیا بە خانەوادەی پێشمەرگەی شەهید، هەموو سنوورێکی بەزاندوە ،بەجۆرێک پێگەو ڕێزی ناپاکێک،سەرۆک جاشێک،کۆنە بەعسیەک زیاترە لە خانەوادەی پێشمەرگەیەکی شەهید.\nنوێترین سوکایەتی ڕووداوەکەی هەولێربوو ،کە بەناوی هاوکاریەوە ژمارەیەک خێزانی شەهیدانی دەستی داعشیان بابگهێشتکردبوو بۆ بەردەم نەخۆشخانەی پێشمەرگە.\nهەموو دیتمان بەو هاوکاریە بێ نرخ و بێ بایەخانە چ سوکایەتیەکیان بە خانەوادانەی شەهیدان کرد و چ ڕسواییەکیش بوو بۆ دەسەڵات.\nئەوانەی بەوکارە هەستان دەیانویست بە جلە کۆنە و نەعڵ و دایبی ڕازیان بکەن،دزیەکیش بۆ خۆیان مسۆگەر بکەن و پاشان ڕاپۆرتێکی پڕ لەدرۆ بەرزبکەنەوە بەناوی[هاوکاریکردنی خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان ئەنجامدرا ] .\nئەوەی جێگەی دڵخۆشی بوو هەڵوێستی بوێرانەی ئەو خێزانانە بوو کە بە چەندین گوزارشتی تووند و زبر ،سەرانی پارتیان شەرمەزارکرد و هەر لەوێشدا دیاریەکانیان سوتاند و بێ ڕێزیەکەیان قەبوڵ نەکرد.\nدەبوو پاش ئەو ڕووداوە وەزیری پێشمەرگە داوای لێبووردنی لەو خێزانانە بکردایە، بەڵام بەهۆی نەبوونی وشەی لێبوردن لە فەرهەنگی کاربەدەست و سیاسیەکاندا ئەو شتە ڕووینەدا .هەروەها ئەو لایەنەی ئەو کەلوپەلانەی بۆ خێزانەکان کڕی بوو ،دەبوو لە بەردەم میدیاکاندا داوای لێبووردنی بکردایە ،لەوە زیاتریش دەبوو پێڵاوی ئەو خانەوادانەیان ماچ بکردایە کە ئەو سوکایەتیەیان پێکرا.\nئەمانە هیچی نەکرا ،چونکە بێگومان وەزیری پێشمەرگە دەڵێت ئاگام لەو کارەنیە ، ڕاستیش دەکات [لەبەر ئەوەی پارتی زۆر کاری سەربەخۆی بەناوی وەزارەت و دامەزراوەکانەوە کردوە].\nئەولایەنەش کە پارەی لە ڕێکخراوە ئەمریکیەکە وەرگرتووە ،لەبری پێدانی پارەکە ،جلە کۆنەی بەناوی هاوکاریەوە داوە پێیان، وەک هیچ ڕووینەدابێت بێ لێپرسینەوە و سزا دەربازدەبن،چونکە پشتیان قایمە و بەجۆرێک لە جۆرەکان لینکیان لەگەڵ حیزب هەیە.\nدۆخی ژیانی سەخت و ناهەمواری خانەوادەی شەهیدان لە هەرێم ،بەو جۆرەیە کە ئاماژەم پێدا،لەبەرامبەردا خێزانی سیاسیە فاشلەکان لە کوڕو کچ و کەسەنزیکەکانیان لەسەر حسابی خوێنی ئەو شەهیدانە ژیانێکی شاهانە دەژین. لەهیچ کەمیان نیە ،بێ کێشە سەفەری وڵاتان دەکەن، لەگرانترین بازاڕەکانی جیهان پێداویستیەکانیان دەکڕن، لە ناوەوە دەرەوەی وڵات خاوەنی ڤێلاو مەزرەعەو کۆمپانیای جۆراوجۆرن،لە باشترین زانکۆکانی جیهان دەخوێنن.\nخێزانی شەهیدانیش نە دەتوانن سەفەر بکەن،نە پارەدارن،نە خاوەنی کۆمپانیان ،نە منداڵەکانیان لەزانکۆ ئەهلی و جیهانیەکاندا دەخوێنن ،بەکوورتی و کوردی لەهەموو پێداویستی و خۆشیەکانی ژیان بێبەشن ،تەنها هەوڵیان ئەوەیە پاروە نانێک بە کەرامەتەوە بخۆن .\nگەر کیژەکەی[ماریشاڵ]سیروان بارزانی بزنس مان و خاوەنی کۆمپانیای کۆڕەک بەنمونە بهێنمەوە ،بە ئاسانی ئەو ناعەدالەتی و ناهەقیەمان بۆ دەردەکەوێت.\nئەم کچە کە ناوی [لینا]یە تەمەنی ٢٦ساڵە ،تەنها بەهۆی باوکیەوە دنیایەک پارەی دزراوی خراوەتە بەردەست تا بازرگانی پێوە بکات.\nئەو پارانەی لەبەردەستی ئەم کیژەدایە کە وەک سەرمایە بازرگانی پێوەدەکات، هێندە زۆرە کە بە داهاتی هەموو خێزانی شەهیدانی شەڕی شۆڕشەکانی کورد لەسەرەتاوە تا ئێستا، ناگاتە نیو نرخی یەکێک لە هۆتێلەکانی لینا.\nلینا سیروان بارزانی ساڵی ١٩٩٤ لەدایک بووە.لە ئەمەریکا زانکۆی [جۆرج واشنتۆن]ی تەواو کردوە.\nخاوەنی کۆپانیای [هارد ڕۆک]ە ،کە سەرمایەکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلارە،ئەم کۆمپانیایە ٢٠٠ لقی لە جیهاندا هەیە . بارەگای سەرەکی کۆمپانیاکەی لینا لە ئەمریکایە ،کە ٢٦ کۆمپانیای بچوکتر،١٤ هۆتێل،٦ کارگە،٢٨٦ قاوەخانە، ٥٤٠ ئەپارتمەن،٤٨ ڕێستوڕانت،٧ سەنتەری هەمەجۆر،دوو پڕۆژەی گەشتیاری،نەخۆشخانەیەک و بانکێک لە خۆ دەگرێت..\nگەر ئەم زانیاریانە هەمووی ڕاس نەبن، ئەوە بێگومان نیوەی هەر ڕاستە ، بۆیە جێگەی خۆیەتی بپرسین گەر بە دزی نەبێت کچێک بەم تەمەنە کەمەوە چۆن توانی ببێت بە خاوەنی ئەو گشت سەرمایە؟ دەچێتە ئەقڵەوە لە ماوەی یەکدووساڵی دوای زانکۆ ئەم گشت قازانجە کۆبکاتەوە؟\nئەمە ئەوەمان پێدەڵێت کە لە هەرێم دوو جیهانی جیاوازو دوور لەیەک هەن،جیهانێک هەموو خۆشیەکانی ژیانی تێدا فەراهەم کراوە ،لەم جیهانەدا شتێک بوونی نیە بەناوی کێشەو ئاستەنگی و نەبوونی ،ژیان وەک ئاو بێ وەستان دەڕوات .\nژیانەکەی تریش پڕیەتی لە ئاستەنگی ،نەبوونی ،هەژاری کوێرەوەری، ڕاکەڕاکە بەدوای پێداویستیەکاندا،بێ ئومێدی و خۆکووشتن.\nجیهانی یەکەم کە [لینای سیروان بارزانی] نمونەیەکی زیندوویەتی ،لەسەر حساب و تەزحیاتی جیهانی دووەم بوونیات نراوە .\nجیهانی دووەمیش کە خانەوادەی شەهیدان نمونەیانن ،ئەمانیش بەهۆی بێدەنگی و بێ هەڵوێستی و نا هۆشیاری خۆیان و خۆشباوەڕیان بە بەڵێنی درۆزنەی نوێنەرانی جیهانی یەکەم درووست بووە.\nکەواتە تا ئەم دووجیهانە بوونی هەبێت ،نادادپەروەری و چەوساندنەوە هەر بەردەوام دەبێت.\nکلیک لەسەر بابەتی هاوشێوە بکە:\n1- بزانە برازاکەی سیروان بارزانی خەریکی چییە؟\n2- سەدام بناغەی بەنداوی بێخمەی داڕێژا، بارزانی و تالەبانیش ڕیشەیان هەڵکێشا\nپارتی بە تەنهایە


بۆچى خه‌ومان تێكچووه و زۆربه‌ى كات ناتوانين بخه‌وین؟\nتەندروستی :: 11/06/2019 :: 1104 جار بینراوە\nئه‌م رووه‌كه ته‌ندروستترین ئازارشكێنه\nئه‌م خواردنانه ده‌بنه هۆی قه‌بزبوون\nزانستى خه‌وناسى هۆشدارى ده‌دات له خراپتربوونى خه‌وى مرۆڤى هاوچه‌رخ و به تایبه‌ت ئاماژه ده‌كات بۆ زۆربوونى دیارده‌ى بێ خه‌وى.\nله‌م سه‌رده‌مه‌دا زۆربه‌مان یان كێشه‌ى كه‌مخه‌ویمان هه‌یه یان خه‌ومان تێكچووه. كاتێك كه مۆبایله‌كه‌مان له ته‌نیشت جێگه‌ى نوستنه‌كه‌مانه‌وه داده‌نێین هیچ جیاوازیه‌كى نیه له ئه‌سپه‌كه‌ى ته‌رواده كه له ناكاودا هێرشمان بۆ ده‌هێنێت و بێ به‌ریمان ده‌كات له خه‌و. ئه‌م كه‌لتووره باوه‌ى كه ئێستا بووه‌ته هۆى ئه‌وه‌ى هه‌میشه ئۆنلاین بى و ئینته‌رنێت دانه‌خه‌یت هۆكارى سه‌ره‌كى تێكڕاى ئه‌و كێشانه‌یه.\nبێ خه‌وى له سه‌رتاسه‌رى دنیادا ده‌ره‌نجامى ڕاسته‌خۆى سه‌رده‌مى دیجیتاڵه. ئه‌م كێشه‌یه له چه‌ند ڕوویه‌كه‌وه هه‌ڕه‌شه‌ى گه‌وره‌یه بۆسه‌ر ته‌ندروستى گشتى، ئه‌مه جگه له‌وه‌ى هه‌ڕه‌شه‌یه بۆسه‌ر ته‌ندروستى و بارى ده‌روونى و تواناى كاركردن و به‌رهه‌مهێنانى مرۆڤ.\nهۆكار و پێوه‌رى زۆر هه‌ن كه ئێمه به‌هه‌ند وه‌ریان ناگرین، به‌ڵام گرنگن له چۆنێتى و ماوه‌ى خه‌وى مرۆڤ بۆ نمونه، جێگاى نوستنه‌كه‌مان، ژوورى نوستن، ئاماده‌نه‌بوون یان دوورى كه‌سێك كه له‌لامان بایه‌خدار و خۆشه‌ویسته، بێزارى و توڕه‌یی، پله‌ى گه‌رما و چه‌ندین هۆكارى تر. له ڕاستیدا بابه‌ت و كێشه ئابورى و جه‌سته‌یی و سۆزدارییه‌كان زۆر له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا په‌یوه‌ستن و تێكئاڵاوون و به توندى كارده‌كه‌نه سه‌ر عه‌قڵ و جه‌سته‌مان .\nئه‌م بابه‌تانه له یه‌كترى جیاناكرێنه‌وه به جۆرێك له جۆره‌كان هه‌ریه‌كه‌یان هۆكار و ده‌ره‌نجامى ئه‌وى دیكه‌یه.\nدۆخه‌كه به‌جۆرێك ئاڵۆز بووه كه كۆمپانیا بازرگانیه‌كان و ده‌زگاكانى ڕیكلام كردن هه‌وڵده‌ده‌ن بمانهێننه سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ى كه كێشه‌ى بێ خه‌وى و كه‌مخه‌وى سه‌رین و دۆشه‌كه، ئه‌وه‌ى بایه‌خى نه‌بێت نیگه‌رانى و دڵه‌ڕاوكێ و كێشه جۆراوجۆره‌كانى ڕۆژانه‌یه. ئه‌م ڕیكلامانه واده‌كه‌ن كاتێك كه خه‌ومان ده‌زڕێت خۆمان به ئینته‌رنێته‌وه سه‌رقاڵ بكه‌ین و به‌دواى كۆمپانیا بازرگانیه‌كاندا بگه‌ڕێین.\nپوخته‌ى قسه‌كه ئه‌وه‌یه كه هیچ دۆشه‌ك و سه‌رینێك ناتوانن خه‌ومان لێ بخه‌ن ئه‌گه‌ر ویژدانمان ئازارمان بدات و ده‌روونمان نا ئاسوده بێت.\nتایبه‌ت به خانمان: به‌م خۆراكانه سووڕى مانگانه‌ت رێكبخه‌ره‌وه\nچا بخۆره‌وه بۆ ئه‌وه‌ی توانای مێشكت به‌هێزتر بكه‌یت


حوسێن نەسر : لە دەرەوەی ئایین گەیشتن بە عیرفانی ڕاستەقینە ئەستەمە |\nHome چاوپێکەوتن حوسێن نەسر : لە دەرەوەی ئایین گەیشتن بە عیرفانی ڕاستەقینە ئەستەمە\non: حوزه‌یران 02, 2018 In: چاوپێکەوتن, سەرەکیNo Comments\nدیمانە: د. سەباح موفیدی\nسەید حوسێن نەسر فەیلەسووفی نەریتخوازی ئێرانی، لەدایکبووی ساڵی 1933ی تاران، لە سەردەمی تازەلاویدا بۆ خوێندن دەڕواتە ئەمەریکا و پاش خوێندنگە، سەرەتا فیزیا و پاشان فەلسەفە و مێژووی زانست لە زانکۆی هارڤارد دەخوێنێت. تێزی دکتۆراکەی ״چەمکی سروشت لە بیری ئیسلامی״دا بوو کە لە لایەن زانکۆی هارڤاردەوە لەژێر ناوی ״پێشەکییەک لەسەر وانەکانی گەردوونناسی ئیسلامی״ بڵاو بووەوە. پاش گەڕانەوە بۆ ئێران دەبێتە مامۆستای فەلسەفە لە زانکۆی تاران، سەرۆکی زانینگەی وێژە و هەندێ بەرپرسیارێتی تر لەو زانکۆیە، پاشان سەرۆکی زانکۆی ״ئاریامێهر״ (״سەنعەتی شەریفی״ ئێستا). هەر لەو ساڵانەدا ئەنجوومەنی پاشایەتیی فەلسەفە (دامەزراوەی توێژینەوەی حیکمەت و فەلسەفە) دادەمەزرێنێت و هەندێ خول لە بواری فەلسەفەی ئیسلامی و فەلسەفەی بەراوردکارانە بەڕێوە دەبات.\nلە ساڵی 1978دا بەرپرسیارێتیی نووسینگەی تایبەتی شاژن فەرەح پەهلەوی دەگرێتە ئەستۆ و بەو بۆنەوە لە کاتی شۆڕشی 1979دا ئێران بەجێ دەهێڵێت و دەڕواتە ئەمەریکا. پاش مامۆستایەتی کاتیی لە چەند زانکۆ، لە ساڵی 1984دا دەبێتە مامۆستای زانکۆی جۆرج واشنتۆن لە بواری زانستە ئیسلامییەکاندا. نەسر وێڕای ئەوەی کە سەر بە تەریقەتە عیرفانییەکانە، لە باری فەلسەفییەوە پێڕەوی قوتابخانەی نەریتخوازیی و لایەنگری حیکمەتی هەرمان و هەتاهەتاییە.\nئاژانس: ئێوە چۆن عیرفان و پێوەندیی مەعنەوی پێناسە دەکەن؟ هەندێ جار عیرفان و شەریعەت وەک دوو جەمسەری ناکۆک بینراون، ئێوە چۆن پێوەندیی ئەم دووانە دەبینن؟\nدکتۆر حوسێن نەسر: وشەی عیرفان بە زمانی فارسی واتایەکی جیاوازی لە واتای ئەم وشە بە زمانی عەرەبی هەیە. لە قورئانی کەریم و فەرموودەی نەبەویدا ڕیشەی (ع ڕ ف) بە واتای زانیاریی هاتووە و لە زمانی عەرەبی ئەوڕۆکەشدا هەر بەم واتایە بەکاردەهێنرێت. لە دەقە کۆنەکانی عەرەبیدا وشەی ״المعرفة״ بە واتای عیرفان بە زمانی فارسی بەکارهێنراوە و دەهێنرێت کە هەڵبەت ئەم وشەیە لە زمانی فارسیشدا بە شێوەی ״معرفت״ باوە. و بەڵام وشەی عیرفان بە واتای مەعریفەی ئیلاهی لە سەردەمی سەفەوییەدا پەرەی سەند و لەو کۆڕانەیدا کە لە دواییەکانی سەردەمی سەفەویدا دوژمنایەتی تەسەوفیان دەکرد، لە جێی تەسەوف بوو بە باو. عیرفانی ڕاستەقینە لە مەعنەوییەت جیا نییە بەڵکو گەیشتن بەوە پێویستی بە دەستەبەرکردنی ״فەزیلەتە مەعنەوییەکان״ (ئەوپەڕپێشترێتی ڕەوشتیی) و هەروەها پێڕەوکردنی شەریعەتی محەمەدییە. عارفە گەورەکانی ئێمە لە مەولانا و عەتتار و شەبستەری و جامی بگرە تا ئاغا محەمەد ڕەزا قومشەیی هەموویان حوکمە شەرعییەکانیان بەجێ دەهێنا. دەکرێ لە ڕێگای خوێندنەوەوە بگەیت بە ״ئەلفاز״ی عیرفان، بەڵام گەیشتن بە عیرفانی ڕاستەقینە کردەوەشی دەوێت کە بناغەکەی شەریعەتە گەرچی عیرفان سنووردار نابێتەوە بە ئەحکامی شەرعییەوە. گەر لە مێژووی ئیسلامدا هەندێ جار سۆفییەکان خۆیان لە بەرانبەر زانایانی ڕواڵەتیدا داناوە، هۆیەکەی پاراستنی سەربەخۆیی مەعریفەیە لە هەموو شتێک بێجگە خوای مەزن و هێزی ویلایەت کە لە ئەوەوە سەرچاوە دەگرێت. عیرفان یان تەریقەت وەکو شەریعەت لە هەقیقەتی ئیلاهییەوە سەرچاوە دەگرێت نەک لە شەریعەت، بەڵام لە قۆناخی کردەوەدا پێڕەوی لە شەرع پێویستە. ئەگەر عیرفان و تەسەوف پێوەندیی بە شەریعەتەوە نەبایە چۆن دەکرا زۆربەی مسوڵمانانی هێندستانی گەورە لەلایەن گەورەکانی تەسەوفەوە وەک موعینەدین چشتی ببنە مسوڵمان؟\nئاژانس: ئێستا لە ئاستی جیهاندا هەندێ ڕەوتی عیرفانی و خاوەن مەعنەوییەتی سێکیولار و نائایینی لەگەڵ هەندێ باوەڕی تایبەت و مرۆڤ-تەوەر چالاکییان هەیە. بەپێی خوێندنەوەکانتان لە بواری مەعنەوییەت و عیرفاندا، لە بنەڕەتدا ئاخۆ وەها شتێک بۆی هەیە یان نا خۆی جۆرێ ئاییندارییە؟\nدکتۆر حوسێن نەسر: نابێت عیرفانی ڕاستەقینە و عیرفاننوێنی بە هەڵە بە یەکێک ڕەچاو بکرێن. لە ڕۆژئاوا لە سەردەمی ڕێنێسانسەوە ڕەهەندی مەعنەوی و عیرفانی مەسیحییەت ڕووی کردە لەنێوچوون و تا ڕادەیەك لە بازنەی مەسیحییەتی ڕۆژئاوا چووە دەرەوە یان لانیکەم بڵێین بە ئاستەمی دەکرا دەست پێی بگات، بەڵام دیسان هەندێ ڕۆژئاوایی هەبوون کە پێکهاتەی دەروونی ئەوان وای لێدەکردن کە بگەن بە ڕەهەندی ناوەکی ئایین. زۆرێک لەوانە ڕوویان کردە ئایینە ڕۆژهەڵاتییەکان کە تێیایاندا ڕەهەندی عیرفانیی هێشتا زیندوو بوو؛ هەندێ ڕوویان کردە ئایینەکانی هێندستان و هەندێکی تر تەسەوفی ئیسلامی. لە نێو ئەم گروپەدا هەندێ بە جددی ڕێگای مەعریفەیان بەدواداچوون کرد و هەنووکە ڕێگای ڕاستی تەسەوف و عیرفان لە ڕۆژئاوادا ڕەگی داکوتاوە، بەڵام هەندێکی تر ویستیان لە توێژدا (ئاست) بە ״لب لباب״ (پوختەی پەتی عیرفان) بگەن بە بێ ئەوەی کە سەرەتا ببنە خاوەن توێژ و لێرەوەیە کە عیرفاننوێنی و مەعنەوییەتی سێکیولار و دیاردە هاوشێوەکان هاتنە گۆڕەپانەوە و تەنانەت لە ڕۆژئاواوە بەرەو ناوچەکانی دیكەی جیهانیش تاڕادەیەک بڵاو بوونەوە. گەیشتن بە عیرفانی ڕاستەقینە لە دەرەوەی ئایین بۆی نییە مەگەر لە ئاستی ״ئەلفاز״ و بیرکردنەوەکان و وێناکردنەکاندا. هەڵبەت کەسێکی خاوەن زەوق دەتوانێت لە هۆنراوەکانی مەولانا یان حافز چێژ ببات، یان هەندێ بابەت فێر بێت و ئەمە کارێکی ئەرێنییە، بەڵام عیرفانی ڕاستەقینە تەنیا ئەمە نییە بەڵکو سووتان لە ئاگری ئەوینی ئیلاهی و لەنێوچوون لە مەعریفەی بە هەقە و ئەم کارە بێجگە پێڕەوی لە ئایین و شەرع و پاشان پێوانی ڕێگای بەرەو خوا (طریق الی الله) بۆی نییە. مەعنەوییەتی سێکیولار و عیرفان بە بێ ئایین هەندێ جار تێکۆشانێکی بێ بەرە و زۆربەی کات زۆر نەرێنییە و کاریگەریی زۆر نەرێنی لەسەر ڕۆحی مرۆڤ هەیە.\nئاژانس: لە ئاکار و ڕەوشی مرۆڤی سەردەم بەتایبەت لەو کۆمەڵگایانەیدا کە لە ڕەوشی تێپەڕیندان بە جۆرێ سەرلێشێواوی دەبینرێت. لە ململانێی نێوان مۆدێرنیتە (نۆژەنێتی) لەگەڵ ڕەوشتی سێکیولار، ڕەوتە ئیسلامییەکان لەگەڵ ڕەوشتی ئایینی، عیرفان و مەعنەوییەتخوازیی سەرووی-ئایین، چۆن دۆخی گشتی مرۆڤی سەردەم لە جیهانی ئیسلام و ئێراندا دەبینن؟\nدکتۆر حوسێن نەسر: سەرەتا و بەر لە هەر شتێک سەرنج بدەین کە جیاوازیی زۆر هەیە لە نێوان سەردەم (هاوچەرخ) و مۆدێرندا. هەموو مرۆڤێکی سەردەم و هاوچەرخ مۆدێرن (نوێخواز) نین بەڵکو ملیۆنان مرۆڤ هێشتا درێژە بە ژیانی نەریتی خۆیان دەدەن، بەڵام هاوچەرخی ئەوانەن کە پێڕەوی نوێخوازین بە تایبەت لە جیهانی ئیسلامی و هێند و بووداییدا. بە یەکێک زانینی هاوسەردەم و نوێخواز بۆخۆی یەکێک لە هەڵە ناشیرینەکانی مۆدێرنیتەیە. بەڵێ سەرلێشێواوی لە جیهانی نوێخوازدا چ لە ڕۆژئاوا و چ لە نێو ئەو ناڕۆژئاواییانەیدا کە ڕوانگەی مۆدێرنیتەیان وەرگرتووە بەرچاوە و لە نێو ئەم گروپەدایە کە ململانێی نێوان ڕوانگەی سێکیولار و ئایینی، ڕەوشتی ئایینی و سێکیولار و عیرفانی ڕاستەقینە و درۆیینە دەبینرێت. هەروەها جیهانبینی مۆدێرنیتە یان مۆدێرنیزم (نوێخوازیی) ڕەهاخوازە و کەواتە بەردەوام هەوڵ دەدات بۆ لەنێوبردنی ڕوانگەکانی تر. لە جیهانی ئیسلامیدا لەوانە ئێرانی ئێمە نەریت هێشتا زیندووە بەڵام هەر لەو کاتەدا ناکۆکی نێوان نەریت و مۆدێرنیتە دەبینرێت.\nلە هەندێ وڵاتدا وەک ئێران، تورکیا، پاکستان و هەندێ وڵاتی عەرەبی ئەم ناکۆکییە زیاترە بە تایبەت لە باری هزرییەوە و لە هەندێکی تردا شەڕەکە زیاتر پێوەندی بە جیهانی ئامرازیی و ڕەهەندی کردەوەیی ژیانەوە هەیە و کەمتر سەرنجی بەرانبەری هزریی دەدرێت. لە وڵاتە ئیسلامییەکاندا لەلایەکەوە ئیمانی ئایینی هێشتا بەهێزە و لەلایەکی ترەوە جیهانبینی ئایینی لەلایەن کارگێڕانی مۆدێرنیتەوە بەرەوڕووی کێشە بووەتەوە. بۆ وێنە لە ئێراندا ئەگەر سەیری جیهانی بیرکردنەوە بکەین دەبینین کە هەم هزری ئیسلامی زیندووە و هەم هزری مۆدێرن لە نێو گروپێکی کەم بەڵام تەشەنەدار لە کۆمەڵگا و هەم ناکۆکی نێوان ئەو دووانە. لەلایەک سوهرەوەردی و مەلا سەدرا لە ئەنجومەنی فەلسەفە و حیکمەت لە تاراندا دەگوترێنەوە و لەلایەکی ترەوە ڤیتگنشتاین لە قومدا. هەر ئەم کارە بووەتە هۆی ئەوەی کە جیهانی ئیسلامی لە باری هزرییەوە لە قۆناخێکی قەیراناویدا بێت. ئاکامی ئەم شەڕە هزرییانە بەڕاستی پشکێکی گرنگی دەبێت لە دیاریکردنی ڕێگای شارستانییەتی ئیسلامی لە داهاتوودا.\nئاژانس: بەرەوڕووبوونەوەی کۆمەڵگا ئیسلامییەکان لەگەڵ مۆدێرنیتە و کێشە یان عەیبەکانی ئەم ڕووبەڕووبوونە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟ ئاخۆ هەوڵ بۆ وەرگرتنی هەندێ لایەنی ئەوە وەک تەکنۆلۆژیا و مۆدیرنیزاسیۆن و گۆڕینی لایەنەکانی تری وەک کەلەپووری سێکیولار (هەڵبەت نەک لە واتای دژایەتی لەگەڵ ئایین) بۆ کەلەپووری ئیسلامی بۆی هەیە؟\nدکتۆر حوسێن نەسر: ڕووبەڕووبوونەوەی کۆمەڵگا ئیسلامییەکان لەگەڵ مۆدێرنیتە دوورەپەرێزی لێ ناکرێت. عەیبەکانی ئەم ڕووبەڕووبوونەوە لەم سەردەمەدا ئەوەیە کە یەکەم زۆرێک لەو مسوڵمانانەی کە تووشیاری ئەم بەرانبەرکێیەن گرێی سووکبوون و بچووکییان لە بەرانبەر ڕۆژئاوای مۆدێرندا هەیە. دووەم، زۆربەیان زانیاریی قووڵیان لەسەر ڕۆژئاوا و هزرە هاوردە نوێخوازانەکان نییە. سێیەم، زۆربەیان لەسەر ڕەهەندە حیکەمی و فەلسەفییەکان و زانستی ئیسلامی ئاگادار نین. لە دۆخی ئێستاکەدا وڵاتە ئیسلامییەکان چارەیەکیان بێجگە وەرگرتنی هەندێ لە تەکنۆلۆژیا نوێیەکان نییە، بەڵام لانیکەم تاکەکان دەتوانن ڕەخنەگرانە سەیری بکەن نەک کوێرانە لاسایی بکەنەوە. ئەمن لە بنەڕەتدا لە دژی وەرگرتنی کەلەپووری سێکیولارم، گەرچی هەر لەو کاتەدا دەزانم کە تەکنۆلۆژیای نوێ فەلسەفە و کەلەپووری خۆی لەگەڵ خۆ دەهێنێت. کەواتە جیهادێکی هزریی گەورە پێویستە تاکو لەم دۆخە قەیراناوییەدا کەلەپووری ئیسلامی خۆمان بپارێزین. بەڵام لەسەر پەسەندی خوای گەورە و تێکۆشانی ڕاستییانە دەکرێ لەم جیهادە هزریی و مەعنەوییەدا سەرکەوت بە مەرجێ کە کەلەپووری نەریتی خۆمان تاڕادەیەک کە دەکرێ بپارێزین و لە ڕێگای بنەماکانییەوە بەرەنگاری هێرشی کەلەپووریی ببینەوە. نائومێد نەبین و لە بیرمان بێت کە مۆدێرنیتە وێرای هەموو دەسەڵاتی ڕواڵەتی ئەوە، لە ناوەوە خەریکە تێکدەچێت و لە کۆتاییدا هەقێقەتە کە سەردەکەوێت.\nحوسێن نەسر بەرهەمی زانستی زۆری لە پەرتووک و وتار بەتایبەت لە بواری فەلسەفەی ئیسلامی و مێژوودا هەیە لەوانە ״زانست و شارستانییەت لە ئیسلام״، ״ژیان و بیری ئیسلامی״، ״ئیسلام و تەنگانەکانی مرۆڤی مۆدێڕن״، ״مێژووی فەلسەفەی ئیسلامی״، ״سێ حەکیمی موسڵمان؛ ئیبنی سینا، ئیبنی عەرەبی و سوهرەوەردی״، ״دڵی ئیسلام״ و…. لە پێشکەشکارانی بیرۆکەی ״زانستی ئایینی״یە لە سەدەی بیستەمدا و لە بواری ڕوانگەکانی ئیسلامی لەسەر زانست خاوەن ڕایە. لە باری سیاسییەوە بڕوای بە پێوەندیی نێوان ئایین و سیاسەت هەیە، بەڵام لە دژی حکوومەتی ئایینی لە چەشنی کۆماری ئیسلامییە و حکوومەتی ئایینی بە حکوومەتی مەلایان یان توێژی مەلا نازانێت. لە سەردەمی شۆڕشی ئیسلامی 1979دا بە دوای ئاشتدانەوەی توێژی مەلایان و ڕژێمی پاشایەتییەوە بوو و بیرۆکەی سیاسی ״پاشایەتی ئیسلامی״ وەک سەردەمی سەفەوییەکانی لە مێشکدا بووە تا وێڕای پاراستنی ڕژێمی پاشایەتی، زانایانی ئایینیش لە هەندێ بواردا دەستێوەردانیان هەبێت.


(دكتۆر) مه‌كه‌ن به (دكتۆره)\n27/11/2019 - 18:55\n(حاجی)یه، نه‌ك (حاجیه) و (حه‌جیه)\nله كوردیدا، ئه‌و كه‌سه‌ی حه‌جی كرد بێت، ئیدی چ ژن بێت یان پیاو پێی ده‌گوترێت حاجی.\nبۆ نموونه: ده‌گوترێت حاجی ساڵح و حاجی فاتم، حاجی عه‌وڵا و حاجی خه‌جێ، حاجی كه‌ریم و حاجی شیرین.\nئه‌و كه‌سانه‌ی بۆ ژنێك كه حه‌جی كرد بێت كاتێك ده‌ڵێن یان ده‌نووسن (حه‌جیه) یان (حاجیه)، ئه‌وه‌ی ده‌یڵێن و ده‌ینووسن هه‌ڵه‌یه. دووباره‌ی ده‌كه‌مه‌وه، كه‌سێك فه‌رزی حه‌جی به‌جێ گه‌یاند بێت، ژن بێت یان پیاو، ئه‌وا كورد پێی ده‌ڵێت: حاجی.\nبه‌زمێكی دیكه‌ش په‌یدا بووه، ئه‌ویش (دكتۆره)یه. كه‌سێك بڕوانامه‌ی دكتۆرای هه‌بێت، یان پزیشك بێت، ئیدی نێر بێت یان مێ، ژن بێت یان پیاو، كچ بێت یان كوڕ، كورد پێی ده‌ڵێت (دكتۆر).\nله زمانی عه‌ره‌بیدا كه ده‌گوترێت (دكتور، دكتوره)، ئه‌وه په‌یوه‌ندیی به زمانی كوردییه‌وه نییه، ئیدی وه‌ك چۆن به نێر ده‌ڵێین: دكتۆر دلێر، دكتۆر هیوا، دكتۆر شاهۆ، دكتۆر سه‌ربه‌ست، دكتۆر كاوه... به هه‌مان شێوه دروست ئه‌وه‌یه كه بڵێین: دكتۆر دلبه‌ر، دكتۆر هێرۆ، دكتۆر شیرین، دكتۆر سابات، دكتۆر كاڵێ...\nئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به كوردییه‌كی ره‌وان قسه بكه‌ین و بنووسین، ئه‌وا پێویسته كوردییه‌كه‌مان پاراو بێت، له بن ته‌م و سێبه‌ری هیچ زمانێكی بیانیدا نه‌بێت.\nئێوه سه‌رنج بفه‌رموون، (حوریه)ی عه‌ره‌بی له كوردیدا بووه‌ته (حۆری)، (فاطمه)ی عه‌ره‌بی له كوردیدا بووه‌ته (فاتم). ئاخر ئه‌وه رێسا و ئاوازی زمانی كوردییه وشه بیانی ده‌كوردێنێت. هه‌موو زمانێكی دیكه‌ش هه‌ر وا ده‌كات. بۆ نموونه له زمانی عه‌ره‌بیدا (ئه‌رستۆ) بووه‌ته (ارسگو)، (ئه‌فلاتوون) بووه‌ته (افلاگون)، (ئیتالیا) بووه‌ته (ایگالیا)، ده‌ی ئاخر ئه‌وه رێسا و ئاوازی زمانی عه‌ره‌بییه وا ده‌خوازێت.\nمن ئه‌وه‌م پێ سه‌یره، ئیتالی به وڵاتی خۆیان ده‌ڵێن (ئیتالیانۆ)، له ئینگلیزیدا ده‌بێته (ئیتالی)، دروست وایه ئێمه له كوردیدا پێی بڵێین (ئیتالی یان ئیتالیا)، كه‌چی هه‌ندێك كه‌س وه‌ك عه‌ره‌بی ئه‌و ناوه گۆ ده‌كه‌ن، ده‌یكه‌نه (ئیگالیا). به هه‌مان شێوه (برتن و به‌ریتانیا) له عه‌ره‌بیدا بووه‌ته (بریگانیا) به‌ڵام له كوردیدا ده‌بێ بڵێین و بنووسین (به‌ریتانیا، یان بریتانیا)..


سەرۆکێ بارۆیا شەرنەخێ: هەدەپە ل سەر ئێشا برینێن مالباتێن رۆبۆسکێ سیاسەتێ دکەت - دارکا مازی\nسەرۆکێ بارۆیا شەرنەخێ: هەدەپە ل سەر ئێشا برینێن مالباتێن رۆبۆسکێ سیاسەتێ دکەت\nسەرۆکێ بارۆیا شرنەخێ دەربارا دۆسیەیا کۆمکوژیا رۆبۆسکێ بەرسڤا پەرڤین بولدان دا و گۆت، “خەمسارییا کۆمسییۆنا یاسایی یا ھەدەپێ یە. مخابن پەرڤین بولدان ھەڤالێن خوە یێن سیاسەتمەدار پاراستنە و تۆپ ئاڤێتیە ئالیێ مە.”\nپشتی کو ھەڤسەرۆکا گشتی یا ھەدەپێ په‌رڤین بولدان د ده‌ربارا کومکوژیا رۆبۆسکی ل 9ەمین سالڤەگەرا ڤێ کومکوژیێ دە داخویانی دای و بارۆیا شرنه‌خێ ب کەمترخەم دای خوەیاکرن و راگهاندی ژ ئەگەرێ خه‌مساریا بارۆیا شرنه‌خێ د ڤێ دوسیەیێ دا دادپەروەریێ جھێ خوە نەگرتیە سەرۆکێ بارۆیا شرنەخێ نوشێرڤان ئەلچی، بەرسڤا بوولدانێ ددەت و وێ وەکە دەرەوین دیار دکەت.\nسه‌رۆکێ بارۆیا شرنه‌خێ، نوشێرڤان ئه‌لچی، به‌رسڤا داخویانیا پەرڤین بوولدانێ دا و ده‌ره‌وا وێ ئا‌شکه‌راکر. ئه‌لچی دبێژیت کو نە بارۆیا شەرنەخێ بەلکو هەدەپێ ب خوە دۆسیەیا ڕۆبۆسکێ نه‌شۆپاند و ئه‌و بوون سەدەما ڕه‌دکرنا دۆسیەیا ڕۆبۆسکێ ل دادگه‌ها مافێ مرۆڤان یا ئه‌ورۆپایێ دا.\nئەلچی ھەروھا گۆت، “پشتی کو دۆسیە بۆ دۆزگەریا لەشکەری یا ئەنقەرێ ھاتیە شاندن، ژ وێ دەمێ ڤە دۆسیە د بن کۆنترۆلا یاساناس و پارێزەرێن ھەدەپێ دا بوو” و ئاشکەرا دکەت کو وان ھەموو پرۆسەیا ھقووقی یا وێ دۆسیەیێ شۆپاندنە.\nد دەما گۆتنێن خوە دا ئەلچی دەربارێ بێدەنگیا بارۆیا وان دا دبێژیت، “مە نەخواست ل سەر ئێشا ڤان مالباتان سیاسەتێ بکەین. لێ مخابن ئیرۆ ئەم دبینن کو ل سەر ڤێ ئێشێ سیاسەتێ دکەن، ئەڤ ژی خەلەتە.”\nژ ئالیێ خوە ڤە حەسیب کاپلان، پەرلەمانتەرێ بەرێ یێ ھەدەپێ یێ شرنەخێ، ئاشکەرا کربوو کو ب ناڤبەینکاریا سەلاحەدین دەمیرتاش مالباتێن رۆبۆسکێ ل گەل رەجەپ تەییب ئەردۆگان کو سەرۆکوەزیرێ وێ دەمێ بوو جڤیان. ئەلچی ل سەر ڤێ مژارێ ژی دبێژیت، “ژ بۆ ڤەکرنا بالافرخانەیا شەرفەدین ئەلچی ل وێرێ بوون. لێ نە حەسیب کاپلان و نە یێن ل وێ دەرێ، چ زانیاریەک نەدان مە. ئەم د جڤینێ دا ئامادە نەبوون، ئەم نزانین ئاخافتن ل سەر چ ھاتیە کرن.”


فەرهەنگی کامێرەیی فاست وەشانی ٢.٠ بە کۆمەڵێک تایبەتمەندی گرنگەوە ڕاگەیەنرا – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 30, ئایار 2018\nفەرهەنگی کامێرەیی فاست وەشانی ٢.٠ بە کۆمەڵێک تایبەتمەندی گرنگەوە ڕاگەیەنرا\nفەرهەنگی فاست کە لەلایەن کارزان کەمالەوە گەشەی پێدەدرێت و ئەپەکانی کارزان لە کۆگای گوگڵ پلەی زۆرترین داگرتنیان هەیە بەراورد بە سەرجەم گەشەپێدەرەکانی دیکە، ئەمڕۆ کارزان کەمال وەشانی دووەمی فەرهەنگەکەی خۆی ڕاگەیاند بۆ ئەندرۆد کە خۆی دەبینێتەوە لەم نوێکارییانەدا:\n1- ناسینەوەی ووشەکان زۆر باشتر کراوە لە چاو وەشانی پێشووو.\n٢- زیادکردنی بەشێکی نوێ ئەویش دروستبونی دوگمەیەکە لەسەر شاشەی مۆبایلەکەت کە پەنجە دەدەیت لەو دوگمەیە وێنەیەکی شاشەکەت دەگریت پاشان لەهەرشوێنێکدا وشەیەکی ئینگلیزی هەبێت پەنجەیەکی لێدەدەیت بۆت دەکاتە کوردی.\n٣- لەدەرەوەی ئەپەکە کاتێک وەشەیەک دیاری دەکەیت ئەوە دەتوانی رەوانەی ناو فەرهەنگەکەی بکەیت بۆ ئەوەی بۆت بکاتە کوردی.\n٤- گۆرینی ڕوکاری بەرنامەکە بەگشتی وە بەتایبەتی بەشی دوو زۆر باشتکراوە.\n٥- بچوککردنەوەی قەبارەی فەرهەنگەکە لە ٢٣ مێگابایتەوە بۆ ١١ مێگابایت.\nبەستەری داگرتنی فەرهەنگی فاست، کرتە لێرە بکە.\nڕونکردنەوەی تەواو لەسەر چۆنیەتی بەکارهێنانی ئەم وەشانە نوێیەی ئەپی فاست:\nتاگەکان fast fastdict karzan karzankamal


کتیٛبو(مێژووی سانەکانی هەورامان) – هەورامان\nیانە گردین کتیٛبو(مێژووی سانەکانی هەورامان)\nکتیٛبو(مێژووی سانەکانی هەورامان)\nئی کتیٛبە(میٛژوو سانەکا هەورامانیا )دماو ئیسلامی کوٙنتەرین کتیٛب و سەرچەمەن کەجە فارسیوە هوٙرگیٛڵیان پەی زوانو کوردی سوٙرانی. کە بە دەسەڵاتو بەهمەن بەگی دەس پەنە کەروٙ هەتا سەرەتاو قەڕنەو ویستەمی زاینیی، سەردەمو دەسەڵاتو سانەکانو هەورامانی (لهوٙن و هەورامانی تەخت و ڕەزاو و دزڵییٛ) باسکەروٙ.\nهەرپاسە باسو نەوەدو نوٙپیرەو هەورامانی و چنڎەها باسیٛ تەریٛ و سەرئامیٛ و باو باپیرە وسانەکا کەروٙ، کە چەنی دەسەڵاتو هەورامانیشا بەردەن ڕاوە و پاریٛزنانشا جە دوژمن وناحەزەکا. باسو دویٛ ژەنایچ کەروٙ کە بییٛنیٛ بە سانیٛ هەورامانی.\nنویسەرو ئی کتیٛبەیە قازی عەبدوڵا شەیدا مەردوٙخی بیەن، کە نزیکەو ساڵەو ۱۹۰٦زاینی نویستەنش جە دویٛ نوسخیٛنە کە نوسخیٛوشا لاو بنەماڵەو سانەکاو ڕەزاوی پاریٛزیان.\nکاک ئەحمەد نەزیری گلیٛرش کەردەنوە و سەرش نویستەن. ساڵەو ۱۳۸۳ ڕوٙجیاری (٢٠٠١)زاینی ئیٛراننە بە فارسی وەڵاو کریانۆ.\nبەندەی موخلیستا(سریاس محمد)شەپوٙل هەورامی جە ساڵەو ۲۰۰۷زاینی بە دریٛژای ئاساڵیە به هەوڵ کوٙششیٛوی فراوان هوٙرم گیٛڵناوە پەی زوانوکوردی. دماتەر ساڵەو (۲۰۱۱)زاینی جە کتیٛبخانەو چوار چراو سلیٛمانی پەی یوەمجاری چاپ و پەخش کریان و کەوتەن بازاڕ.\nبەنامیٛ وەڵاوگاو هەورامانیوە دەسوەشی و مانیٛ نەبیەی جە کاک سەریاسی مەکەرمیٛ. ئومیٛدما ئانەن دماڕونە هورش بگیٛڵنوٙنە پەی زوانو هەورامی.\nنویسیای وەڵین دوٙعاو میرزا ئەولقادری\nنویسیای دمایین یەریٛ نونگیٛ دووەتەنگا ئامای چەنی لوای وەرۆو عەمری


مەسەلەی کات: ژان دیلمان،٢٣ کیۆدۆ کۆمێرس ١٠٨٠ برۆکسل – sulyon.com\n[مەسەلەی کات: ژان دیلمان،٢٣ کیۆدۆ کۆمێرس ١٠٨٠ برۆکسل]\nSînema February 16, 2021\nمەسەلەی کات: ژان دیلمان،٢٣ کیۆدۆ کۆمێرس ١٠٨٠ برۆکسل\nنووسینی: ئیڤۆنی مارگولیس\n“ژان دیلمان،٢٣ کیۆدۆ کۆمێرس ١٠٨٠ برۆکسل،” شاکارێکی “شانتال ئاکێرمان”ە. خوێندنەوەیەکی سەرنجڕاکێشە لەسەر مانەوە و چەقبەستن لەگەڵ کات و دڵەڕاوکێی خێزانی. فیلمەکە گێڕانەوەیەکی درێژە لەسەر ڕۆتینی ژیانی کارەکتەری تایتڵەکە. لەم فیلمەدا ئاکێرمان ڕێگە بۆ بینەر خۆش دەکات ئەزموونی مەتریاڵی سینەما و ماوەکەی بکات و لە هەمان کاتدا مانایەکی کۆنکرێتی دەدات بە کارکردنی ژن. ئەو کاتانەی ژان خواردن لێ دەنێت، خۆی دەشوات، نانی ئێوارە لەگەڵ کوڕە هەرزەکارەکەی دەخوات و دواتر دەڕوات بۆ دوکانی میوەفرۆشی و بە دوای قۆپچەیەکی ونبوودا دەگەڕێت، ئێمە سێ کاتژمێر و بیست و یەک خولەکى تەواو سەیری دەکەین. هەموو جووڵە و دەنگێک لە هزرماندا دەچەسپێت، هەر وەک چۆن بە ڕیتمی ئاشنا و ڕەفتاری پێشبینیکراو هێور دەکرێینەوە؛ لە هەمان کاتدا لەگەڵ حەزەکانی ژان بۆ ڕێکخستنی شتومەکەکان دەبینە هاوەڵ. ڕاگرتنی هاوسەنگییەکی نایاب، لە نێوان کاروبارەکانی ژان و وردەکارییە مینیماڵیەکانی ئاکێرمان، سەرنجمان لەسەر ڕۆشتنی ژان بۆ داوێنپیسی لە دوانیوەڕواندا دوور دەخاتەوە. سەرەڕای ئەوەش ئەم دیمەنانە بەردەوام لە کەناری هۆشماندا سەوڵ لێ دەدەن و وردە وردە دەبنە هۆی نائارامیمان. ژان دێلمان تاقیکردنەوەیەکی ڕادیکاڵانەی غەیر درامییە، بەڵام پارادۆکسێکە لە پێویستی ڕەها بۆ دراما.\nفیلمەکە لە ساڵی ١٩٧٥ بەرهەمهێندراوە، ئەو کات ئاکێرمان تەمەنی تەنها بیست و پێنج ساڵ بووە. ئەم فیلمە دەسەڵاتی دژە نیوڕیالیزمی لەسەر “سەرنجی کۆمەڵایەتی” زیاتر کرد. وا پێ دەچوو کارەکەی ئاکێرمان کە پیشاندانی حەقیەقەتی ژیانی ڕۆژانەی ژنێکە، قەشمەری بێت بە داخوازی شەرمنانەی نیۆڕیالستێک بۆ “فیلمێکی نەوەد خولەکی، دەربارەی پیاوێک کە هیچ ڕووداوێک لە ژیانیدا ڕوو نادات.” لە فیلم و ڤیدیۆکانی سەردەمی دوای جەنگدا، بەکارهێنانی دیمەنە سادەکانی هاوشیوەی مەتبەخ لە فیلمەکانی (ئومبێرتۆ دی، ٢ یا ٣ ئەو شتانەی دەربارەی ئەو ژنە دەیزانم، هێماناسی مەتبەخ)، نیشانەی ڕیالیزمێکی تەواو و هێزێکی بە سیاسی کراوی نوێن. ئەو دیمەنانەی لە “وێنە لە نێوان وێنەدا”ی ئاکێرماندا هەن و لە نواندنی کلاسیکیدا ونن، توانایەکی بەهێزی فێمینیستی دەدەن بەم تەوژمە. بەڵام بەدەر لە گۆڕانکاری لە سینەمای تەقلیدیدا. ژان دیلمان لە هەیکەلی ئابووریدا بۆ خۆی وانەیەکە، لەم فیلمەدا تیشکێکی تەواو خراوەتە سەر ئەرکەکانی ڕۆژانە و وە چۆن تێچووەکانیان بوونەتە هۆکاری سەرەکی دیمەنەکانی داوێن پیسی ژان. ئەو ئیشەی کە هێندەی ئامادەکردنی ژەمێک خواردنی پێ دەچێت.\nئاکێرمان لە یەکێک لە چاوپێکەوتنەکانیدا لەگەڵ ڕۆژنامەنووسێک گوتویەتی، شەوێکیان لەدوای ئیشکردن لەسەر دەستنووسی فیلمەکە، بۆ خولەکێک هەستی کرد تەواوی فیلمەکەی لە “کۆتا” فۆڕمیدا بینیووە، بۆیە دواتر بڕیاری داوە بەشە ناسەرەکی و کارەکتەرە ناسەرەکییەکان لابەرێت، تاوەکوو تەرکیزە تەواوەتیەکە لەسەر ژان بێت لە نێو ئەپارتمانەکەیدا. بۆ نمونە “پورە فێرناند؛” خوشکی ژان، لە کەنەدا دەژی و تەنها لە نامەیەکدا دەردەکەوێت کە ژان لە شێوەی خوێندنەوەی سروودی ئاینی بۆ کوڕەکەی دەخوێنێتەوە، یان لە دەرگاکەوە گوێی لە دەنگی دراوسێکەی بوو. کاتێک (ئاکێرمان خۆی ئەم ڕۆلەی بینیووە)، باسی ئەوە دەکات چۆن بۆ ئامادەکردنی نانی ئێوارە بۆ مێردەکەی دەچێت بۆ بازاڕ و هێشتا بڕیاری نەداوە چی بکڕێت، بەڵام لە کۆتایدا وەک هەمیشە هەمان ئەو پارچە گۆشتە گرانبەهایە دەکڕێت، کە کەسەکەی پێش خۆی کڕیویەتی. هەموو مۆنۆلۆگە دەگمەنە نامۆ و دوورودرێژەکانی ناو فیلمەکانی هەرگیز بێ مەبەست نەبووە، هەموویان گوزارشتن لە چەندین فۆڕم لە پەستانی جێندەری، کە ئاماژەن بۆ هاوسەرگیریەکەی ژان. بیرکردنەوە ئۆدپییەکانی کوڕەکەی، هەناسەی مەراقاوی سێکسیانە و هەوڵە زارەکییەکان بۆ کەمکردنەوەی کاریگەری “دیمەنەکانی تر،” کە ئێمە هەرگیز نایانبینین؛ وەک لابردنی دیمەنی دیدارەکانی ئێوارانی ژان.\nئیشکردن لەسەر ئەم کێشانە بۆ دەرهێنەرێکی گەنجی وەک ئاکێرمان، لەسەر ئەم شێوازانە زۆر کاریگەر و ستراتیجی بوون.. هەرچەندە ئەمە یەکەم جاری نەبوو لەسەر ئەو شێوازە کار بکات. کارکردن لەسەر تێکچوونی شیرازەی خێزانی و تراژیدیا، ڕێکخستن و پاشاگەردانی، سەنتەری بیرۆکەکانی شانتال ئاکێرمان بوون لە فیلەمکانی سەرەتایدا. بۆ نموونە هەر لە فیلمی “شارەکەم بتەقێننەوە (١٩٦٨)،” تێیدا ئاکێرمانی بێهەستی هەژدە ساڵ، خۆی لە مەتبەخێکی تەسکدا ڕۆڵ دەبینێت و خەریکی پاکردنەوە و دیسان پیسکردن و خواردن ئامادەکردن و پڕکردنەوە و کەپسکردنی درزی دەرگا و پەنجەرەکانە. ئەمە یەکەم دەرکەوتنی زێڕینی ژان دیلمانی سەرلێشێواوە. شانتاڵ ئاکێرمان لە ساڵی ١٩٥٠ لە بەلجیکا، لە خیزانێکی جوولەکە لەدایکبووە؛ بۆ ڕزگاربوون لە دەستی نازییەکان لە پۆڵەندا هەڵهاتوون. ئاکێرمان مامۆستای خۆی بووە، هەر زوو وازی لە خوێندنی فیلم هێنا و دەستی کرد بە فرۆشتنی شەراکەتی ئەڵماس لە بۆرسەی ئەنتوێرپ بۆ پەیداکردنی پارە و پاشان فیلمی شارەکەم بتەقێنەوەی پێ دروست کرد. نیویۆرک ئەو شوێنەی لە نێوان ساڵانی ١٩٧١-١٩٧٢ تێیدا ژیاوە، ئەزموونێکی بنیادنەر بوو بۆ ئاکێرمان. هەر لەوێ بەردەوام بە ئەرشیفی فیلمی ئەنسۆلۆجیدا دەچووەوە، هەروەها بەر سەمای مینیماڵیستی و فیلمە ماوە درێژەکانی “ئاندی-وارهۆڵ” کەوت. ئەمە جگە لە سەرسامبوونی بە فیلمە یاداشتییەکانی “جۆناس مێکاس” و دەرهێنەرەکانی بوارەکانی تریش. ئاکێرمان گوتویەتی فیلمی “ناوەندی هەرێم”ی “مایکڵ سنەو،” کاریگەرییەکی زۆری لەسەرم داناوە. بە جووڵە هەڕەمەکییەکانی کامێرا لەو فیلەمەدا لە کاتی دیمەنی نامرۆڤانەدا ” تێگەشتنی من، لە پەیوەندی نێوان فیلم و جەستەدا فراوانتربوو، هەروەها ئەوەی نیشاندام کە چۆن کات گرنگترین شتە لە فیلمدا.”\nلە ساڵی ١٩٧٢ ئەو کاتەی لە نیورۆک بوو، بۆ ماوەیەکی زۆر دەستی کرد بە هەماهەنگی لەگەڵ فۆتۆگرافەری بلیمەتی سینەمایی “بابێتی مانگۆلتی” و پێکەوە [ژووری نوستن (١٩٧٢)، هۆتێل مۆنتەری (١٩٧٢)، لانەی گەنجەکان (١٩٧٣)، دەنگوباسی ماڵەوە (١٩٧٧)] یان دەرهێنا. لەم فیلمانەدا کامێرای جێگری ئاکێرمان، هێزیکی چاوەڕوانەکراوی هەیە لە نواندندا. لە فیلمی ژووری نوستندا کامێرا بە پلەی ٣٦٠ بە چواردەوری ستۆدیۆیەکی بچووکدا دەسوڕێتەوە و چاوی کامێرا بە نەگۆڕی دەچێتە سەر کورسی، تەختەی خەو و سێو خواردنی شانتاڵ و جوڵانەوەی ژێر بەتانییەکەی لە هۆتێڵ مۆنتەریدا، لە ژێر ڕووناکی ماوەدرێژی کامێرادا. تەنانەت داڵانە چۆڵەکەش “نمایش” دەکرێت. ئەم دیمەنە یان لە دوورەوە وەک داڵانێک دەردەکەوێت، یانیش لە نزیکەوە لە شێوەی شتومەکدا دەردەکەوێت. بینینی ژنێکی دووگیان لە دەرگایەکی نیوە کراوەوە، ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆیە بۆ گێڕانەوەی چیرۆکێک. ئەوەی ئاکێرمان لە هۆتێل مۆنتەریوە فێربوو، ئەوە بوو کە ماوەی فیلم هاوکێشەی نێوان کۆنکریت و ئەبستراکت – دراما و وردەکارییە وێنییەکان دەگۆڕێت.\nفیلمە چیرۆکییەکانی ئاکێرمان ئەم وانە بنەماییە جێبەجێ دەکەن، لەگەڵ پێشبینییەکی مۆدێرنانە بۆ گرتەی نادرامی. لە مەسەلەی نواندندا ئاکێرمان قەرزاری مۆدێلی شوقەکەی بریسۆن و فیلمە سادە ناسایکۆلجییەکانی “درێیەر”ە، کارەکتەرەکانی لەسەر شێوازی مۆنۆلۆگ دەڕۆن و بێدەنگی ماوەدرێژ دەکەوێتە نێوان قسەکانیانەوە. بە گەڕانەوە بۆ بیرەوەری سروودە ئاینییە جولەکەییەکان و بەکارهێنانی لە هونەرە مۆدێرنەکەیدا، ئاکێرمان گوتویەتی: “ئەوەی لە دایالۆگدا حەزم لێیەتی ئەوەیە کە لەگەڵ ڕیتمی شیعریدا یەکدەگرێتەوە، وەک وتنەوەی بە کۆمەڵی سروودە ئاینییەکان، کە ڕستەکان مانایان نییە.” سەرەڕای ئەوەش تێکەڵکردنی ئەمانە لەگەڵ ئارەزووەکەیدا بۆ نەریتی – خێزانی جولەکەیی – هەر دێڕەکانی مانادار دەکرد.\nئاکێرمان لە ١٩٧٤، لە ڤیستیڤاڵی سینەمای نانسی، کە هۆتێل مۆنتەری تێیدا نمایش کرا، چاوی بە ئەکتەری ژان دیلمان، “دیلفین سیرج” کەوت (ئەستێرە ساڵی پار لە مارینباد، شۆخە دوورەپەرێزەکەی بۆرجوازیەکان و گۆرانی هیندی). هەر لە هەمان ساڵدا، فیلمی “من، تۆ، ئەو کوڕە، ئەو کچەی دەرهێنا.” فیلمێک کە لەوپەڕی گرنگیدا هاندەربوو بۆ باشترکردنی هێڵی پەڕینەوەی نێوان دیمەنی قسەکردن و نواندن لە ژان دیلماندا. ئاکیرمان چاونەترسانە بڕیاریدا بە بەکارهێنانی ئازارەکانی خۆی تا خۆی لەو هەستە دەرباز بکات، کە پێی وابوو لەم فیلەمدا لە فۆڕمێکی چەقبەستوودایە. بە زیاتر نزیکبوونەوە لە هونەری نواندن وەک لە سینەما و خولییاکانی بۆ کارکردن ئەو هێڵانەی لە نێوان نواندن، ژیان و داهێناندا هەبوون لای دەبردن. فیلمەکە بە ئاشکرا و بە شێوازێکی تایبەت و بە ئەنجامدانی سێکس لە نێوان دوو ژندا کۆتایی پێ دێت. دەنگی زۆر و وێنەی کواڵێتی بەرز، دەبنە سیمبوڵی بەهێز بۆ نواندنی شانۆیی ئاکێرمان (بەهەمان شیوەی هاوڕێ دەرهێنەرەکانی لە حەفتاکاندا، فاسبیندەر و ئۆشیم کە ڕێبازێکی پیشکەوتوو و ڕاقیان بۆ دروستکردنی هەیکەلی فیلم بەکارهێنا).\nلە ژان دیلمان کامێرا جێگیر و نزمە ( لەگەڵ باڵای دەرهێنەرەکە یەکدەگرێتەوە) پێکهاتەی فرەیمەکەشی سادە و هاوسەنگە. ئاکیرمان گرتەی نزیک، گۆشەی پێچەوانە، گرتەی (خاڵی ڕوانین) بەکار ناهێنێت. ڕێگە لە “پارچە پارچە کردنی ئەم ژنە ” و “بینینی وەک دیمەنێکی وروژینەری سێکسی” دەگرێت و دەڵێت، کە زیاتر دەست دەخاتە سەر لایەنی فێمینیستی پرۆژەکە. بە گوتنی هەموو کەس بەردەوام “دەزانێت لە کوێدام.”\nدروستکردنی تیشکێکی دەستکردی تێپەڕ بەناو شوقەکەیدا لە ڕۆژدا لەلایەن “مانگۆلتێ”وە و وێنگەرتنی ئەکتەرێکی وەک سیریج، مەبەستە ڕوونەکەی دەرهێنەر کامڵ دەکات. کارەکانی ژان دیلمان وەکوو بۆمبی چێندراو وایە، لە دروستکردنیدا بە تەواوی کلاسیکییە، بەکارهێنانی ڕەنگێکی بەلجیکیانە لە مۆنۆلۆگەکانیدا و ئاڕاستەکردنی چیرۆکەکە لەگەڵ هێنانە ناوەی تێکستی دەرەکی، لە یەکەم و دووەم و سێیەم ڕۆژی فیلمەکەدا، هەموو هەوڵەکانی ئاکێرمان بۆ بەستنەوەی کارەکانی بە ناوەندی جیاکردنەوەی هونەریی سینەمای ئەورووپی دەردەخات. لەگەڵ ئەوەشدا زیرەکی و توانای کۆنکرێتی وێنەکانی دڵەڕاوکێیەکی بیندراو دروست دەکات؛ لەگەڵ بەردەوامی گرتەکە، بینەر ئاگای لە جەستەی خۆی (کچ/کوڕ) دەبێت، بێ ئارام و دووبارە بە پەرۆشەوە. لە دوای “خوێندنەوەی” وێنەی ئەو ژنەی قاپ دەشوات، سەرنجی مرۆڤ دەچێتە سەر کاشی، ڕەنگ و فەرشی ژوورەکە.\nبێزاری بەربڵاوی نێو فیلمەکە، ئەم دڵەڕاوکێ بەردەوامەشی چووەتە سەر. پێویستی ژان بۆ کۆنترۆڵکردن لە خشتەی جێگر و مینیۆکان و نیگەرانییە کوشندەکەی بۆ تەنهایی، بە تۆنێکی سێکسی نزمەوە دەردەکەوێت. لە پێکهاتە وێنەییەکەیدا بۆ گرێدانی پەیوەندی نێوان دوو ڕۆڵی مێینەی جیاواز، (خێزان و سێکس – دایک و سۆزانی). فیلمەکە بە گشتی کار لەسەر کێشە فێمینیستییەکان دەکات و ئەوەی کە جێگەی گرنگیپێدانە، مەسەلەی پەراوێزخستنی ژن و کارکردن و توندوتیژی شاراوەیە لە بەرانبەریدا. بۆ نمونە کوڕەکەی ژان تەنها “پیاو”ی ماڵەکەی ژانە، کەچی ئەویش هاوشانی موشتەرییەکانی ژان پێشبینی ئەوە دەکات ژان خزمەتی بکات و دایکی کۆنترۆڵ بکات؛ لە شوێنێکدا بە دایکی دەڵێت، “قۆپچەیەکت ونکردووە.” لەگەڵ ئەوەشدا زیرەکییە بێوێنەکەی ئاکێرمان لە شێوازی هەڵسوکەوتکردنی ئەکتەرەکانیدا، ڕێگە لەوە دەگرێت فیلمەکە وەک دەقێک بمێنێتەوە. کاتێک ژان لەسەر کورسییەکە دادەنیشێت و نازانێت چۆن کاتە بەتاڵەکەی پڕ بکاتەوە، دڵەڕاوکێیەکی ئاشکرای پێوە هەست پێ دەکرێت. کەمێک دەست دەخاتە سەر سنگ و دڵی و بە ئاگاییەکی زۆرەوە و بە خۆنەویستانە پێش ئەوەی ژوورەکەی بەجێ بهێڵێت، گڵۆپی ژوورەکە دەکوژێنێتەوە و لەگەڵ ئەم جووڵە سادەیەدا جێگایەکی خێزانی لە دانەیەکی تر جیادەکاتەوە؛ ئەویش جیاکردنەوەی مەتبەخە لە ژووری نوستن.\nلەگەڵ ئەم وردەکارییە جوانانەدا و لە بازنەیەکی تەسکی دەسەڵاتی ژنانەدا (ناونیشانەکە لە تایتڵەکەدا ئاماژەی پێدراوە)، ئاکێرمان چیرۆکی خۆیمان لەبارەی لادانی سێکسیەوە بۆ دەگێڕیتەوە.\nئەوەی ئاشنایە و سەر بە خێزانەکەیە، فیلمەکە بە بێگانە دەیناسێنێت. لە ڕووکەشدا دەرهێنەر هەر هاوکێشەیەکی ڕاستەوخۆی پەیوەندیدار بە کارە ڕۆتینییەکانی ژیانی ڕۆژانەی ژانەوە لەگەڵ “چەوساندنەوەی ژن لە ژێر سیستمی پیاوسالاریدا” پشتگوێخستووە و ڕوونی دەکاتەوە ئەمانە ئەو جووڵە ئاشنایانە بوون، کە کاتێک بە وردی چاودێریی دایکی و پووری کردووە لە کاتی چاکردنی پێخەف و خواردن دروستکردن، ئەم حەزی لێی بووە. سەرەڕای ئەم لێدوانە بۆ پاراستنی یادەوەرییە ئاشناکانی خۆی، ئاکێرمان لە فیلمەکەدا سوورە لەسەر دەستخستنەسەر ناشیرینکردنی دیمەنەکانی بە داوێنپیسی.\nلە نیوەی فیلەمەکەدا و لە کۆتای رۆژی دووەمدا، کاتێک بە ڕۆتینەکانی ژان (ئاکێرمان) ڕادێین، شتێک ڕوو دەدات. بێگومان ئەوە کاتێک ڕوو دەدات کە ژان ئەو پارەیەی جۆن دەیداتێت، دەیخاتە ناو قاپێکەوە و بیری دەچێت سەرەکەی بنێتەوە. بە هەر نرخێک بێت لەوانەیە هەندێک لە بینەران تیببینی قژە بژەکەی ژان بکەن، لە کاتێکدا هەندێکی تریان لەوانەیە تێبینینی کوڵانی زۆری پەپاتەکە بکەن ئەو کاتەی خەریکی لێنانییەتی. دواتر ئێمەی بینەر لە گۆشەنیگای دەرگای مەتبەخەکەوە ژان دەبینین. ئەمە یەکەم گۆڕانە لە شوێنە جێگرەکەی کامێرادا و ڕاستی کارەکتەرەکەمان بۆ ئاشکرا دەکات. لە یەکێک لە هەرە هەزەلیترین جووڵەکانی نێو ناوماڵ، ترسی ژانە کاتێک بە مەنجەڵێکەوە لە ناو ماڵەکەدا دەسوڕێتەوە و نازانێت بەو درەنگە چی لێ بنێت. لە دیمەنێکی فێرکارییدا لەسەر لاوازی ڕێکخستن، لە کاتی کەوتنە خوارەوەی چەتاڵەکە و قاپە نەشۆراوەکان و کەوتنە خوارەوەی فڵچەی پێڵاو، فڕەیمەکەی ئاکێرمان هەر وەک خۆی دەمێنێتەوە. هیچ بەشێک و تۆمارێکی موزیکی ئەو شڵەژاویە دەرناخات. ئەم خۆتێهەڵقورتانەی شتومەکەکان ” کە لە خۆیانەوە دەکەون،” شێوەیەکی پلاستیکی دەدەن بەو بیرۆکە نەخوازراو و دووبارەبوەوانەی کە ژانی عەمەلی هەوڵی نەهێشتنیان دەدات.\nکات بە ڕوونی هۆکارە. سەیری ئەو دیمەنە سەرنجڕاکێشانە بکە کە تێیدا قاوەکەی ژان تامی ناخۆشە. پەنا دەباتە بەر هەموو چارەسەرێکی مەحاڵ تا چاکی بکات؛ شیرەکە دەگۆڕێت، تەنانەت دووبارە بە هەمان شێوەی پێشووتر دروستی دەکاتەوە و دوو کڵۆ شەکر دەکاتە ناو قاڵبێکی لاکێشییەوە. پاشان قاوەکە دەڕژێنێتە ناو فلتەری مێڵیتا و چاوەڕێ دەکات، کەچی هەر شێوەی قاڵبێکی شووشەیی نەگۆڕ وەردەگرێت؛ تازە فلتەرەکە ناتوانێت ئەوەی بە هەڵە ڕۆشتووە چاک بکاتەوە.\nکۆتاییە دووانیەکەی ژان دێلمان و پەیوەندی نێوان بەربەست و زیادەڕەوی و کەپتی سێکسی و توندوتیژی نیشان دەدات. لەگەڵ چیرۆکێکی تەواو لۆجیکيدا، بۆ یەکەم جار ئەوە دەبینین کە لە پشتی کامێراوە شاردرابووەوە. دوای ئۆرگازمبوونی لەگەڵ یەکێک لە موشتەریەکانیدا، ژان خۆی دەگۆڕێت و کراسەکەی دەکاتە ناو تەنورەکەیەوە، مقەستێک هەڵدەگرێت و لە پشتەوە لە پیاوەکە دەدات. لەگەڵ ئەم گۆڕانی “لووتکەی چێژەدا،” ئاکێرمان ڕۆتین و درامی، ڕاستی وخەیاڵ، خۆگۆڕین و کوشتن بەراورد دەکات. ئاکیرمان دەڵێت “کاتێک ژان پەرداخی سەر مێزەکە دەشکێنێت، تۆی بینەر وا هەست دەکەیت تەنها شیرەکە ڕژاوە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوە هێندەی کوشتن درامییە.”\nحەوت خولەکی کۆتایی فیلمەکە بە پیشاندانی ژان لەسەر مێزی نانخورادن کۆتایی دێت و ڕووناکی گڵۆپێک بە کزی دەدات لە ڕووخساری. ئەم وێنە لەبیر نەکراوەی کارەکەتەر و هەناسەدانەکانی، گرێبسەتی نێوان دەرهێنەر و خواستی کارەکتەرەکەی بۆ پشوو نوێ دەکاتەوە.\nبڵاوبوونەوەی ژان دیلمان هاوکات بوو لەگەڵ جوڵانەوەی ژنانی ئەوروپیدا” پاکردنی پەتاتە،” یەکێک بوو لەو وتارانەی لەسەر کێشەی مۆدێرنە لەلایەن “سیمۆن دی بۆڤوارەوە” بڵاوکرایەوە، وە لەو کاتەشدا مەسەلەی مافی کارکردنی سۆزانییەکان بابەتی گەرمی گفتوگۆ بوو لە بەلجیکادا. ڕێکخستنی تەواوی فیلەمەکە لە نێوان سیاسەتی سێکسواڵیتی/ جێندەری و سیستەمی ئابووری، بە پیشاندانی چێشتلێنان و کردنی سێکس بە شاراوەیی، لەلایەن ڕەخنەگرانی فیمێنیستیەوە وەکوو بەدیلێکی کاریگەر، بەڵام بەمەبەستی باش و بەکارهێنانی وەک دۆکیومێنتارییەکی سیاسی و ئەخلاقی ستایش کرا. زۆرێک لە هونەرمەندەکان هەستیان بە ڕێکوپێکی کارەکە کرد، کە ئەم چیرۆکەی باس لە کێشەکانی ژنان دەکات زۆر بە سادەیی بەهۆی بەکارهێنانی شارەزایانەی کاتە لە فیلمەکەدا. نواندنی ئاکێرمان بۆ کۆنکرێتیبوون و نائاساییبوونی ژیانی ڕۆژانە، سەرکەوتنێکی بێ وێنە بوو.\nسەرەڕای سادە دەرکەوتنی فڕەیم و گێڕانەوەکانی ئاکێرمان، کەچی هەموویان لە سەر بنچینەیەکی ڕاستەقینە دروستکراون، لەبری درێژکردنەوەیەکی ڕادیکاڵی کە بە ئاسانی دووبارە نابێتەوە، بەڵکوو بە پێچەوانەوە کاریگەری فیلمەکە بە ناڕاستەوخۆ لە سەرهەڵدانی فیمینۆلۆجیەکی نوێی هەستیار و پەیوەندیدار بە وردبینی و قورسایی کات لە کاری دەرهێنەرە هاوچەرخە جیاوازەکانیشدا دەردەکەوێت، وەک: (عەباس کیارۆستەمی، گوس ڤان سانت، پێدرۆ کاسترۆ، ئەپیچاتپۆنگ ویراسیتاکول، تۆد هاینس، ژیا ژانگی، و تسای مین-لیانگ).\nدوای ژان دیلمان، ئاکێرمان دەڵێت هەستی کردووە لەپێناو ڕێگرتن لە خۆ دووبارەکردنەوە، دەبوایە لە تواناکانی خۆی هەڵبێت. لە هەشتاکاندا لە سەرئەنجامی ئارەزووەکانی بۆ ڕیتمی جوڵە و دایەلۆگ بایدایە سەر شانۆی کۆمیدی، موزیک و کۆمیدیا وەکوو پاساوێک بۆ چالاکی زیاتر و هەنگاوی خێرا [تەواوی شەو (١٩٨٢)، هەشتاکان (١٩٨٣)، برسیمە و سەرمامە (١٩٨٤)، بازاڕکردن لەودیو جامەکانەوە (١٩٨٦)، شەو و ڕۆژ (١٩٩١)].\nچیرۆکە پۆلێن نەکراوەکانی دەنگوباسی ماڵەوە و چیرۆکە ئەمریکیەکان: [خواردن، خێزان، و فەلسەفە (١٩٨٨)] دەرهێنا.\nدواتر بە ئاستێکی نزمتر لە فۆڕمی ئەدەبی هاتە مەیدانەوە، وەک: (لە نامەکانی دایکی، نامەی کۆچبەران، نوکتەی جولەکە- لەبارەی دیزاینکردنەوەی زەوی بەڵێن پێدراوەکانی (جولەکەکان)) لە نیۆرک دەردەکەوێت. هێشتاش لە فیلمەکانی تریدا ناڕوونی سووربوونی کارەکەترەکانی بۆ خاوەندارێتی و سەقامگیری ڕامان دەکێشێت. دووان لە تایبەتمەندیەکانی چاوپێکەوتنەکانی، “ئانا (١٩٧٨) و دیل (٢٠٠٠)”ە، کە تێیاندا پاڵەوانە ژنەکان بە نەشارەزاییکەیانەوە لە گۆرانی گوتندا “بە بێ ئاواز” تەعبیر لە تەنیایی خۆیان دەکەن. لە ناو تۆڕێکی فراوانی بەناوبانگی مۆدە و میدیادا، بەهرە هەرە ناوازەکەی ئاکێرمان لە کارە زیندوو و گۆڕانخوازە سەردەمییەکانیدا دەردەکەوێت. دیمەنی زۆر درێژی بێزاری دەگۆڕیت بۆ تامەزرۆیی، سەیرکردنی دیمەنی سرووشتی دۆکیومێنتاریەکانی بۆ ماوەیەکی درێژ هەستێکی تەلیسماوی وەکوو “دی ژا ڤوت” دەداتێت، زمانەکەی پوخت و کورت و هەر لەناو خۆیدا هەزەلی، موزیکییە، جموجوڵەکانی ڕۆژانە داڕێژنراونەتەوە، وەک بەشداریکردن لە بۆنە ئاینییەکان و یادگارییە خۆشەکان.\nلە کاتی فیلمی “ژان دیلمان”دا، ئەو دیمەنانەی لە پشتی کامێراوە لەلایەن “سامی فەری”ەوە گیراوە، بەرچاوڕوونییەکمان لەسەر زیرەکی و سەبری ئاکیرمان دەداتێت. “سیرج” لەگەڵ ئاکێرماندا باس لە هەستەکانی کارەکتەری نێو ڕۆڵەکەی دەکات، کە ئاکێرمان زۆر بە توندی جەخت لەوە دەکاتەوە نمایشێکی ناوێ لەسەر سۆز بنیاد نرابێت. شانەکردنی قژ و دروستکردنی نان بە گۆشت و دڵەراوکێ، هەموویان لە وردەکاری دەستنووسەکانی ئاکێرماندا هەن. جوڵە دەقیق و کورتەکانی ستانداردن. “مانگۆلتێ” پیشنیاری ئەوە دەکات، کامێرا لە دیمەنی چۆڵدا بمێنێتەوە، تا بەو جۆرە جوڵەکانی ژان لە دەرەوەی فرەیم بە ڕاستی ڕوو بدات. “شانتاڵ” چاودێری کات دەکات لە کاتی دانانی شتێک لە سەلاجەکەدا. لە گەرمەی بڕیارێکی پراکتیکیدا وەک ئەوەی چەند هێڵکە بخاتەوە ناو نانی گۆشتەکەوە، نهێنی کات لای ئاکێرمان سەرنجڕاکێشانە لە چەند خولەکێکی سادەی پڕۆڤەکردندا دیسان دەردەکەوێت. “سیرج” لەسەر مێزی مەتبەخەکە دادەنێشێت لەو کاتەدا ئاکێرمان بە سەعات و دەستنووسەکەی دەستییەوە جوڵەکانی ژان دیاری دەکات. سیرج دوای ئاماژەکانی دەکەوێت. “خولەکێک بۆستە، هەستە سەرپێ، بچۆ بۆ باڵکۆنەکە، ٢٥چرکە بۆستە، بگەڕێرەوە، گسکەکە هەڵبگرە، لەوێ دابنیشەرەوە. خێرا دەقەکەت بخوێنەرە و دابنیشە” سیرج دادەنیشێت. لاسایی جوڵەکانی دەکاتەوە و ئانیشکی لەسەر مێزەکە دادەنێت، ئاکێرمان دادەنیشێت و چاوەڕێ دەکات. لە پێناو درێژترین خولەکدا، دەرهێنەر ڕێگە دەدات کاتی سیرج و ژان بەگیانی خۆیدا گوزەربکات. ئەمە ئەو ئەزموونەیە کە بە جوانی و بە ڕوونی بۆ ئێمەی دەگوازێتەوە.


لوبنان بەشی مانگ و نیوێک گەنمی هەیە – لڤین پرێس\nلوبنان بەشی مانگ و نیوێک گەنمی هەیە\nوەزیری ئابووری و بازرگانی لوبنان ڕایگەیاند وڵاتەکەی گەنمی تەواوی بۆ یەک مانگ و نیو هەیە و ئاشکرای دەکات کە هەوڵدەدات بۆ ماوەی ساڵێک بڕێکی زۆر گەنم بۆ لوبنان دابین بکات.\nئەمین سەلام لەچاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا ئەوەی خستەڕوو کە لوبنان لەنێوان 50 بۆ 60٪ ی پێداویستییە گەنمەکانی لەئۆکرانیا هاوردەی دەکات و ئەوانی تر لەڕوسیا و مۆڵدۆڤاو وڵاتانی ترەوە.\nئەو وەزیرە جەختی لەوە کردەوە کە بەدوای ئەوەدایە ڕێککەوتننامەی هاوردەکردن لە وڵاتانی جیاوازەوە ئەنجام بدات و لەگەڵ ئەمەریکا و کەنەدا و فەرەنسا و هیندستان پەیوەندی بکات، چونکە تایبەتمەندی گەنم لەم وڵاتانەدا گونجاوە لەگەڵ پێویستی لوبنان.\nوتیشی: “لە هەفتەیەکدا بۆ 10 ڕۆژ هیوادارین دەست بکەین بە وەرگرتنی وەڵام لەو وڵاتانە و وەرگرتنی نوسراوی مەرجەکان، چونکە دوای مانگێک هیچ داواکارییەک بۆ لوبنان نەبوو، وڵاتانی گەورەی وەک میسر دەتوانن بەشی خۆیان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکڕن”.\nسەلام نیگەرانی خۆی نیشاندا لەوەی کە “نرخی گەنم دەتوانێت بە 30 بۆ 40٪ باز بدات” و دەڵێت ” نرخی تۆنێک گەنم ئەمڕۆ لەنێوان 360 بۆ 400 دۆلارە و دەتوانێت باز بدات بۆ 500 دۆلار”.\nوتیشی لوبنان ساڵانە پێویستی بە 550 هەزار بۆ 650 هەزار تەن گەنمی زیاتر نییە جەختیشیکردەوە کە ” هەوڵدەدات بۆ ماوەی ساڵێک بڕێکی زۆر گەنم بۆ لوبنان دابین بکات بۆ زامنکردنی سەقامگیریی لەم ناوچەیە و دوورکەوتنەوە لە ترس و شڵەژان لەبازاڕی لوبناندا”.\nسەلام وتی لەسەر ئەو بابەتە گەیشتۆتە بانکی پارێزگاری لوبنان ڕیاد سەلامە، چونکە “ناکرێت تەحەممول بکرێت، چونکە شکستهێنان لە تەرخانکردنی پارە بۆ ئەم مەبەستە دەبێتە هۆی کەمبوونی گەنم کە ئەمەش مانای ئەوەیە تووشی قەیران ببێت”\nپەرلەمانی عێراق بە ئامادەبونی وەزیری دارایی گفتوگۆی نرخی دۆلار دەکات\nبە وێنە.. داخستنی کۆگایەکی ئامادەکردنی خواردن


ئاسایشى مرۆیی- بەشى یەکەم\nتۆفیق ڕەحمان مەنتک 07, 07, 2019\nتۆفیق ڕەحمان مەنتک، ماستەر لە زانستە سیاسییەکان و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان\n"ئاسایشى مرۆیى" یەکێکە لەو چەمکانەى کە پێچەوانەى "ئاسایشى سەربازی"یە. بەپێى ئینسایکلۆپیدیاى بریتانیکا چەمکى ئاسایشى مرۆیى، دەرچوون بوو لەو چەمکەى کە پێشووتر زیاتر جەختى لەسەر ئاسایشى سەربازى، واتە ئاسایشى دەوڵەت دەکردەوە. ئامانجى سەرەکیى ئاسایشى مرۆیى، پاراستنى مرۆڤە لە هەڕەشەو مەترسییە تەقلیدى و ناتەقلیدییەکان، وەک: جەنگ، هەژارى و بڵاوبوونەوەى پەتا. بەپێى بڕیارى ژمارە ٦٦/٢٩٠ى کۆمەڵەى گشتیى نەتەوەیەکگرتووەکان لە ١٠ ئەیلوول ٢٠١٢، "ئاسایشى مرۆیى بریتییە لە ئاڕاستەیەک بۆ هاوکاریکردنى وڵاتانى ئەندام لە دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنى ئەو ڕووبەڕووبوونەوە هەمەلایانانەى کە ڕووبەڕووى ژیان و مان و گوزەران و کەرامەتى مرۆڤ دەبێتەوە و مرۆڤ چەق و کرۆکى ئەم چەمکەیە." دواى کۆتاییهاتنى جەنگى جیهانیى یەکەم و دووەم و، هەروەها جه‌نگى سارد و ڕووخانى یەکێتیى سۆڤیەت، بەپێى داتاکان لە پاش جەنگى جیهانیى دووەم تاوەکوو ئێستا ٢٥ جەنگى نێوان دەوڵەتان ڕوویداوە لەگەڵ ١٢٢ جه‌نگى ناوخۆیى، ئەگەر ئێمە بەراوردێکى قوربانیانى جەنگى نێوان دەوڵەتان و شەڕ و ئاڵۆزییە ناوخۆیییەکانى نێو سنوورى وڵاتەکان بکەین، ئەوا بۆمان دەردەکەوێت کە قوربانیانى جەنگى نێوان دەوڵەتان زۆر کەمترە، چونکە لە دواى جەنگى دووەمى جیهانى کە ژمارەی قوربانیانى جەنگى نێو دەوڵەتەکان تەنها ٣ میلۆن و ٣٠٠ هەزار کەس بووە، ئەمە لە کاتێکدا قوربانیانى شەڕ و ئاڵۆزییە نێوخۆیییەکانى ناوەوەى سنوورى وڵاتەکان ژمارەیان گەیشتۆتە ١٦ ملیۆن و ٢٠٠ هەزار کەس. ئەمە بووە هۆى ئه‌وه‌ی کە بەشێوەیەکى گشتى وڵاتانى ڕۆژاوا، کاریان کرد لەسەر بنەماکانى وەک مافى مرۆڤو چۆنێتیه بەشارستانیکردنى ئەنجامدانى جەنگ و پاراستنى گیانى ئەو گرووپانەى کە بەلاواز و بێدەرەتان ناودەبردرێن، وەک: ئافرەت و منداڵ و کەسانى بەتەمەن و خەڵکانى سڤیل. ئەمەیش دەسپێکێک بوو بۆ سەرهەڵدانى بیرۆکەى ئاسایشى مرۆیى. یەکێک لەو چەمکانەى کە نەتەوەیەکگرتووەکان لە ئەنجامدانى کارەکانى پشتى پێ دەبەستێت و جەختى لێ دەکاتەوە،"ئاسایشى مرۆیی"یە. بەپێى كتێبى ڕێکخراوى نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ ئاسایشى مرۆیى، ئامانج لە ئاسایشى مرۆیى، پێشکەشکردنى ڕێگه‌یەکى نوێى بیرکردنەوەیە دەربارەى ئەو ڕووبەڕووبوونەوانەى لە سەدەى بیست و یەکدا یه‌خه‌ی جیهانیان گرتووه و کۆمەڵگه‌ى نێودەوڵەتى چۆن دەتوانێت وەڵامیان بداتەوە.\nقوتابخانەى کۆپنهاگن زیاتر جەخت لەسەر لایەنە ناتەقلیدییەکانى ئاسایش دەکاتەوە و، نوێنەرایەتیى ئەو ڕەوتە دەکات بۆ دوورکەوتنەوە لە دیراساتى ئاسایش بەشێوەیەکى تەقلیدى. بارى بۆزان لە قوتابخانەى کۆپنهاگن بۆ دیراساتى ئاسایش (Copenhagen school of security studies) خاوەنى کتێبى "خەڵک، دەوڵەت، ترس: کێشەى ئاسایشى نیشتمانى لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان"، کە لە ساڵى ١٩٨٣ چاپ کرا. ئه‌م كتێبه لە یەكه‌مین ئه‌و كتێبانه بوو کە باسى لە هەڕەشە و مەترسییە ناسەربازی و ناتەقلیدییەکان کرد، کە ئاسایش ئەمانەیش دەگرێتەوە: ئابوورى و کۆمەڵایەتى و هۆکارە ژینگەیییەکان؛ هەڕەشە ناتەقلیدییەکان وەک: تیرۆرى نێودەوڵەتى و پێشێلکاریى مافى مرۆڤ و بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکان و گۆڕانى ژینگە. ئەم هەڕەشە و مەترسییانە، ڕێک پێچەوانەى هەڕەشە تەقلیدییەکانى بەکارهێنانى هێزى سەربازییە، چونکە لەوانەیە دەرەنجامى خراپى هەبێت لەسەر کوالیتیى ژیان و گوزەرانى دانیشتووانى ئەو وڵاتە و تەنانەت ژیان و مانەوەیان، بەبێ ئەوەى کاربکاتە سەر لەناوچوونى دەوڵەتەکە و، مەترسییەکان زیاتر لەسەر ژیانى مرۆڤەکانە. ئەم جۆرە هەڕەشانە پێویستى بە هەماهەنگیى نێودەوڵەتى هەیە؛ بۆ نموونە بڵاوبوونەوەى پەتاکانى وەک نەخۆشیى ئیبۆڵا و ئەنفلەوەنزاى بەراز و، هەروەها گۆڕانى کەشوهەوا. ئەمانە تایبەت نییە بەتەنیا دەوڵەتێک، بەڵکوو بابەتێکە کە هەڕەشەیە بۆ سەر ژیانى مرۆڤایەتى. بارى بۆزان لێکۆڵینەوەکانى لە بوارى ئاسایشى دەوڵەت فراوانکرد، کە بابەتەکانى وەک ئابوورى و ژینگە و دانیشتووان لەخۆبگرێت و، دواتر یەکەى زیاترى لەخۆگرت، وەک کۆمەڵگه، نەتەوە، کۆمەڵ، تاکەکەس. بۆیە ئەو بە خاڵى پەیوەندى دادەنرێت لەنێوان دیراساتى ئاسایش وەک بابەتێکى تەقلیدیى تایبەت بە دەوڵەت بۆ ڕەخنەگرتن لە ئاسایشى دەوڵەت و، ئەو یەکەمین کەس بوو باسى لە ئاسایشى کۆمەڵایەتى کرد. جەیمس وۆلفهۆنسن، سەرۆکى پێشووى بانکى نێودەوڵەتى، لە وتارێکى لە بەردەم ئەنجومەنى ئاسایشى نێودەوڵەتیدا لە ساڵى ١٥/٠١/٢٠٠٠ گوتى، کاتێک کە ئێمە بیر لە ئاسایش دەکەینەوە، پێویستە لەو چوارچێوەیە دەربچین کە پەیوەندیى بە جەنگ و سنوورەوە هەیە. پێویستە ئێمە بیر لە جەنگ دژى هەژارى و برسێتى بکەینەوە و، سەرکەوتن بەدەست بهێنین.\nدکتۆر ڕامیش تاکور لە زانکۆى نەتەوە یەکگرتووەکان لە تۆکیۆ دەڵێت، بەهۆى ئەوەى لە بەشێکى زۆرى جیهان سیستەمى حکومڕانى بەدەست خانەوادەیەک یاخود گرووپ و کۆمەڵە کەسێکەوەیە، زۆربەى ئاڵۆزییەکانى ئەمڕۆ لەسەر ئاستى جیهان، ئاڵۆزیى ناوخۆیین کە لەنێوخۆى سنوورى وڵاتێکدا ڕوودەدات و کێشەى تایبەت و دیاریکراون، وەک: موسڵمانەکان لە هند، تامیلەکان لە سریلانکا، کۆسۆڤۆیییەکان لە سڕبیا، کوردەکان لە ژمارەیەک وڵات، شیعەکانى عێراق لەژێر دەسەڵاتى سەددام حسێن؛ هەروەها کێشەکانى ترى وەک: قوربانیانى لافاو، پاکتاوى ڕەگەزى، ڕێگرییکردن و خۆپاراستن لە پەتا و نەخۆشیە درمەکان؛ ئەمانە بابەتگەلێکن کە ناتوانرێت لە چوارچێوەى ئاسایشى نیشتمانیدا کارى لەسەر بکرێت. بەشێوه‌یەکى پوخت و گشتى، ئاسایشى نیشتمانى واتە خۆپڕچەککردن و پەرەپێدانى هێزى سەربازى و، هیچ پەیوەندییەکى نییە بە پرسەکانى وەک: تاوانە مرۆیییەکان، بڵاوبوونەوەى پەتا و مەترسییە ژینگەیییەکان. ئاسایشى مرۆیى جەخت دەکاتەوە لەسەر پاراستنى مرۆڤ لەو ڕووداوانەى بە هۆى مرۆڤ یاخود سروشته‌وه، لەناوەوەى وڵات یاخود لە دەرەوەى وڵات ڕوو دەدەن. کاریگەریى ئەم ڕووداوانەیش تەنها لەسەر مرۆڤە کە ئەمەیش جیاوازى نابێت ئەگەر تەنها مرۆڤێک قوربانى بێت یاخود کۆمەڵە مرۆڤێک. هەروەها پرۆفسیۆر جێنفەر لینینگ لە زانکۆى هارڤارد دەڵێت، مرۆڤ بۆ ئەوەى ئاسایشى مرۆییى بۆ بەرجەستەبێت، دەبێت بەلایەنى کەم پێداویستییە سەرەتایییەکانى وەک خۆراک، ئاو، شوێنى حەوانەوەی بۆ دابین بکرێت و لە هەڕەشەکان بپارێزرێت و هەست بە سەلامەتیى خۆى بکات. ئەمانەیش هەمووى پەیوەندیى بە فاکتەرە کۆمەڵایەتى و دەروونى و سیاسى و ئابوورییەکان هەیە، کە پێویستە بەپێى کات بۆ دابینکردنى خۆشگوزەرانیى مرۆڤ پەرەى پێ بدرێت.\nچەمکى ئاسایشى مرۆیى، بەرەبەرە شوێنپێى خۆى گرت تا گەیشتە ساڵى ١٩٩٤ کە ئاژانسى UNDPى سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕاپۆرتى نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدانى مرۆیى (United Nations Human Development Report)دا ده‌ڵێ، کە ئابووریناسان و شارەزایانى نێودەوڵەتى لەگەڵ ئەوە نەبوون کە چەمکى "پەرەپێدان"بە ماناى فراوانبوونى ئابووری بێت، بەڵکوو ئاسایشى مرۆیییه كه ئەو مانایە دەبەخشێت. لە ڕاپۆرتەکەدا بەمشێوەیە باسى ئاسایشى مرۆیى دەکات کە دوو بوارى گرنگ لەخۆ دەگرێت: یەکەمیان سەلامەتى و خۆپاراستن لە هەڕەشەکانى وەک برسێتی، نەخۆشییەکان و چەوساندنەوە؛ دووەمیان پاراستن لەو ڕووداوە لەناکاوانەى کە لە ژیانى ڕۆژانەدا ڕوودەدات؛ ئەمەیش لە کاتى کارکردندابێت یاخود کۆمەڵگه. بەهۆى نیگەرانیى بەشێکى زۆر لە وڵاتانى جیهانى سێیەم، له‌وه‌ی کە لەوانەیە ئاسایشى مرۆیى ببێتە ئامرازێک بۆ دەستێوەردان لە کاروبارى ناوخۆى وڵاتان، بۆ ڕەواندنەوەى ئەو نیگەرانییە، کۆمەڵەى گشتیى نەتەوە یەکگرتووەکان گەیشتە تێگەیشتنێکى هاوبەش سه‌باره‌ت به چۆنێتیی پەیڕەوکردن و جێبەجێکردنى ئاسایشى مرۆیى لە چوارچێوەى سیستەمى نەتەوە یەکگرتووەکان و، بۆیە لەسەر ئەم خاڵانەى خوارەوە ڕێک كەوتن:\nتاکەکەس مافى ئەوەى هەیە کە بەئازادانە و سەربەرزانە بژیت و دەفەرتى یەکسانى بۆ دابین بکرێت کە سوود لە مافەکانى خۆى وەربگرێت و پەرەى پێ بدات.\nئاسایشى مرۆیى داوا دەکات کە ئەو وەڵامدانانەوەى کە دەکرێت، پێویستە جەخت لەسەر مرۆڤ بکاتەوە؛ هەروەها بۆ حاڵەت و بارودۆخێکى دیاریکراوبێت بۆ زیاتر پەرەپێدانى پاراستن و بەهێزکردنى هەموو مرۆڤێک و کۆمەڵگه‌یەک بێت.\nئاسایشى مرۆیى، داندەنێت بە پەیوەندیى بەیەکەوەبەستراوى نێوان ئاشتى، پەرەپێدان و مافى مرۆڤ و یەکسانى، لە ڕووى مافە مەدەنى، سیاسى،ئابوورى، کۆمەڵایەتى و کەلتوورییەکانه‌وه.\nچەمکى ئاسایشى مرۆیى لە ڕووى بیرۆکە و جێبەجێکردن، جیاوازە لە بەرپرسیارێتى بۆ پاراستن (Responsibility to Protect ).\nئاسایشى مرۆیى بەهیچ شێوەیەک هەڕەشە و هێز و ڕێکارە توندوتیژییەکان بەکارناهێنێت و نابێتە جێگرەوەیەک بۆ ئاسایشى دەوڵەت.\nبەرنامەکانى ئاسایشى مرۆیى لەسەر خاوەندارێتیى نیشتمانى بنیات نراوە. ئەمەیش بە هۆى ئەوەى کە بارودۆخە ئابوورى و سیاسى و کۆمەڵایەتییەکان لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکى تر جیاوازە؛ هەروەها لە وڵاتێکى دیاریکراویشدا لە ناوچەیەکەوە بۆ ناوچەیەکى تر جیاوازە. بۆیە پێویستە بەرنامەى ئاسایشى مرۆیى بەپێى تایبەتمەندیى ئەو بارودۆخ و ناوچەیە دابنرێت، کە ئەمەیش بەهێزیى ئاسایشى مرۆیى دەسەلمێنێت.\nحکوومەتى ئەو وڵاتە بەرپرسیارێتیى سەرەکیى لە ئەستۆدایە بۆ مسۆگەرکردنى مان و ژیان و گوزەرانى هاووڵاتیانى خۆى؛ ڕۆڵى کۆمەڵگه‌ى نێودەوڵەتى، تەنیا تەواوکارى و پێشکەشکردنى پشتگیریی پێویستە بۆ حکوومەتى ئەو وڵاتە؛ ئەویش لەسەر داواکاریى خۆى بۆ بەهێزکردنى تواناى وەڵامدانەوەیان بۆ ئەو کارەسات و ڕووداوانە.\nکەنەدا و ژاپۆن\nکاتێک باسى ئاسایشى مرۆیى دەکرێت، ناتوانین هەردوو وڵاتى کەنەدا و ژاپۆن لەبیر بکەین و تیشک نەخرێتە سەر ڕۆڵیان لەو بوارەدا. کەنەدا و ژاپۆن لە وڵاتە هەرە لەپێشینەکان بوون بۆ بانگەشەکردن و بەرزکردنەوەى بیرۆکەى ئاسایشى مرۆیى لەسەر ئاستى جیهان، بەڵام لە هەمانکاتیشدا هەردوو وڵات لە ڕووى سیاسەتى دەرەوە و جێبەجێکردنه‌وه شێوازى جیاوازیان پەیڕەوکرد. ژاپۆن بانگهێشتنامەى کەنەداى بۆ بەشدارى لە تۆڕى ئاسایشى نیشتمانى (Human Security Network) ڕەت کردەوە و، هەروەها داواى لە کەنەدا نەکرد بۆ بەشداریکردن لە کۆمسیۆنى ئاسایشى نیشتمانى (Commission on Human Security). هەرچەندە ژاپۆن و کەنەدا بەشێوازى جیاواز لەسەر ئاسایشى مرۆیى کاریان دەکرد، بەڵام هیچ ئاڕاستەیەکى دژبەیەکیان نەبوو لە بەرنامەکانیان، بەڵکوو زیاتر بە شێوەى هاوتەریب بوو. بەرنامە و شێوازى کارکردنى کەنەدا و ژاپۆن چەند خاڵێکى لێکچوونیان هەیە.\nیەکەم: هەر دوو وەزیرى دەرەوەى کەنەدا و ژاپۆن ڕۆڵێکى بەرچاویان هەبوو کە وڵاتەکانیان ئاسایشى مرۆیى لە چوارچێوەى سیاسەتى دەرەوەیاندا جێبەجێ بکەن. لیۆد ئاکسۆرتى، وەزیرى دەرەوەى کەنەدا لە (١٩٩٦-٢٠٠٠) و کیزۆ ئۆبوچى،وەزیرى دەرەوەى ژاپۆن لە (١٩٩٧ - ١٩٩٨)، كه دواتر بوو به سەرۆکوەزیران لە (١٩٩٨-٢٠٠٠)، جگە لەوەى ئاسایشى مرۆیییان کرد به بەشێک لە سیاسەتى دەرەوەى وڵاتەکانیان، بەڵام بە شێوەیەکى پراکتیکى جێبەجێیان کرد کە پێشووتر بەم شێوەیە لەلایەن حکوومەتەکانى خۆیان و وەزیرانى دەرەوەى وڵاتانى خۆیان کارى لەسەر نەکرابوو.\nدووەم: بەبێ ئەوەى هیچ هەماهەنگییەکى پێشوەخت لەنێوانیاندا هەبێت، ژاپۆن و کەنەدا لە یەک کاتدا ئاسایشى مرۆیییان کردە بەشێک لە بەنارمەى سیاسەتى دەرەوەى وڵاتەکانیان. هەردوو وەزیرانى دەرەوەى کەنەدا و ژاپۆن لە لووتکەى وڵاتانى جى حەوت (G7) لە لیۆن بەشداربوون بەڵام لەسەر پەیڕەوکردنى ئاسایشى مرۆیى لە سیاسەتى دەرەوەدا هیچ هەماهەنگییەکیان نەکردبوو. هەردوو وڵات لە کۆتاییى ساڵانى نەوەدەکان ئەندامى ناهەمیشەییى ئەنجومەنى ئاسایش بوون لە نەتەوە یەکگرتووەکان؛ژاپۆن لە ساڵى ١٩٩٧-١٩٩٨ و کەنەدا لە ساڵى ١٩٩٩-٢٠٠٠، کە بە شێوەیەکى چالاکانە کاریان لەسەر بەرنامە جیهانییەکانى نەتەوە یەکگرتووەکان و بەپەیڕەوکردنى ئاسایشى مرۆیى کرد؛ هاوکات نیگەرانیى خۆیان دەربڕى دەربارەى ئەو کێشە و گرفتانەى دواى کۆتاییهاتنى جه‌نگى سارد ڕووبەڕووى جیهان بوونه‌ته‌وه. هەر لەو کاتەوە ئاسایشى مرۆیى بۆتە بەشێک لە وەڵامەکانى کەنەدا و ژاپۆن بۆ وەڵامدانەوەى پرس و ڕووداوەکان.\nسێیەم: هەردوو وڵاتى کەنەدا و ژاپۆن ڕۆڵێکى گرنگیان هەبوو لە بەرنامەکانى ڕێکخراوى UNDP. وەزیرى دەرەوەى کەنەدا، ئاکسۆرتى، جەختى لەسەر دابینکردنى پێداویستییەکانى ژیان و گوزەران دەکردەوە، وەک بنەمایەک بۆ ئاسایشى مرۆیى. لە هەمانکاتدا ئۆبوچى، وەزیرى دەرەوەى ژاپۆن، جەختى لەسەر بابەتەکانى پەیوەندار بە ڕێگریکردن لە پێشێڵکردنى مافى مرۆڤ و تاوانەنێودەوڵەتییەکان و کێڵگەکانى مین، دەکردەوە. دواتر هەریەک لە کەنەدا و ژاپۆن پێداچوونەوەیان کرد بە سیاسەت و بەرنامەیان بۆ ئاسایشى مرۆیى؛ کەنەدا جەختى لەسەر ڕێگریکردن و چارەسەکردنى ئاڵۆزییەکان، پاراستنى خەڵکى مەدەنى و پاراستنى مافى مرۆڤ و بەرەنگاربوونەوەى تاوانە نێودەوڵەتییەکان کردەوە. لەلایەکى ترەوە ژاپۆن زیاتر بەرەو بابەتەکانى پەیوەندیدار بە پەرەپێدان و تەندروستى و ژینگە هەنگاوى نا.\nبە شێوەیەکى گشتى،ئاسایشى مرۆیى ٧ بوارى سەرەکى لەخۆدەگرێت کە لە خوارەوەدا ئاماژەى پێ کراوە؛ ئەمە جگە لەوەى کە بوارێکى سەربەخۆیە بەڵام هەموویان بەیەکەوەگرێدراوان و کاریگەرییان لەسەر یەکتر هەیە. بۆ نموونە خۆراک و تەندروستى و ژینگە، تێکەڵاوییەکى تەواویان هەیە و ڕاستەوخۆیش ئابووریى وڵات پشتیان پێ دەبەستێت. ئێمە لە بابەتەکانى داهاتوودا هەندێک لە بوارە سەرەکییەکانى ئاسایشى مرۆیى لە ڕێگه‌ى بابەتى تایبەته‌وه دەخەینە ڕوو:\nئەوەى ئێمە لێرەدا بۆمان دەرکەوت، ئه‌وه‌یه کە ئاسایشى مرۆیى چەمکێکى نێودەوڵەتیی فراوانى هەمەلایەنە و پەیوەندیى بە مرۆڤەوە هەیە و، جیاوازنابێت ئەگەر ئەم مرۆڤە لە وڵاتێکى پێشکەوتووى دەوڵەمەند بژیت یاخود له وڵاتێکى هەژار بژیت. چەمکى ئاسایشى مرۆیى، زیاتر جەخت دەکاتەوە لەسەر ئه‌وه‌ی کە چۆن مرۆڤ یاخود تاکەکەس لە کۆمەڵگه‌دا ژیان دەگوزەرێنێت و هەناسە دەدات؛ چۆن بە ئازادانە دەتوانێت بڕیار لەسەر ئەو بژاردانە بدات کە لەبەردەستدان. تاچەند سوود لە دەرفەتە کۆمەڵایەتى و ئابوورییەکان وەردەگرن و،ئایا ئەوان لە ئاشتى یاخود ئاڵۆزیدا ژیان بەسەر دەبەن.\nدواترین لەلایەن تۆفیق ڕەحمان مەنتک\nئاسایشى مرۆیی - بەشى دووەم\nلۆبیكاری (دیاسپۆراى کوردستان) – بەشى سێیەم و کۆتایى\nلۆبیكاری (بەشى دووەم)\nلۆبیكاری (بەشى یەکەم)


زانکۆی چەرموو بەشداری خولێکی ڕاهێنانی زانکۆی ئۆسلۆی كرد لە وڵاتی نەرویج - International Office\nزانکۆی چەرموو بەشداری خولێکی ڕاهێنانی زانکۆی ئۆسلۆی كرد لە وڵاتی نەرویج\nposted May 18, 2022, 2:32 AM by Pshtiwan Faraj Mohammed [ updated May 25, 2022, 1:59 AM ]\nلە چوارچێوەى پڕۆژەى ئەپرایز بۆ ڕیفۆرم و چاکسازی لە سیستەمى حوکمڕانى زانکۆ حکومییەکانى کوردستان، نوێنەرانى زانکۆی چەرموو بەشداری خولێکی یەک هەفتەییان کرد لە زانکۆی ئۆسلۆ لە وڵاتى نەرویج.\nزانکۆی ئۆسلۆ یەکێکە لە 100 زانکۆ باشەکانى جیهان و بەشێکە لە پڕۆژەى ئەپرایز، لەم پڕۆژەیەدا چوار زانکۆی ئەوروپى، زانکۆی ئۆسلۆ لەنەرویج، زانکۆی پیزا لەئیتالیا، زانکۆی مورسیا لەئیسپانیا و زانکۆی ئیفۆریای پورتوگال بەشدارن، زانکۆ کوردییەکانیش زانکۆی چەرموو،هەڵەبجە، گەرمیان، سلێمانى، هەولێر، دهۆک، زاخۆ و دهۆکی پۆلی تەکنیک بەشدارن.\nله خولەکەدت زیاد لە 20 بەرپرسی زانکۆی ئۆسلۆ سیمینار و پریزێنتەیشنیان پێشکەش کرد، هەریەکە لە سەرۆکی زانکۆی چەرموو و زانکۆی زاخۆش پریزیێنتەشنى خۆیان پێشکەش کرد دەربارەى جێبەجێکردنى پرۆسەی بۆلۆنیا.\nهەریەکە لە پرۆفیسۆر د.سه‌ڵاح ڕەزا سەعید سەرۆکی زانکۆی چەرموو، پرۆفیسۆرى یاریدەدەر د. على وەهاب یاریدەدەرى سەرۆکى زانکۆ بۆ کاروبارى زانستى و خوێندنى باڵا، د. پشتیوان فەرەج بەڕێوەبەرى پەیوەندییە نێو دەوڵەتییەکان، مامۆستا لەنجە عاصى حەیدەر بەڕێوەبەری دڵنیایی جۆری بەشدارى ئەم خولەیان کرد، سەرۆکى زانکۆ پ.د. صلاح سەعید ڕه زا سیمینارێکی پێشکەش کرد دەربارەى جێبەجێکردنى پرۆسەى بۆلۆنیان لە زانکۆی چەرموو.\nبابەتەکانى خولەکە بریتی بوون لە:\nڕۆژى یەکەم: پرۆسەى بۆلۆنیا\n- پلاندانانى ستراتیژی، بەڕێوەبردن و دڵنیایی جۆریی و بونیاتنانى تواناکان.\n- پرۆسەى جێبەجێکردنى بۆلۆنیا.\n- بڕوانامە، فێربوون و چۆنیەتى دیزاینکردنى پرۆگرامى کۆرس بەپێ ی بۆلۆنیا.\n- ڕۆڵی خوێندکار لەزانکۆ.\n- ڕیفۆرم و چاکسازی لە سیستەمى خوێندنى لە زانکۆی ئۆسلۆ لە چوارچێوەى پرۆسەی بۆلۆنیا.\n- پرۆسەى بۆلۆنیا و هێزى کار بۆ بازاڕ.\n- دیموکراسی و شەفافیەت لە کەرتى خوێندنى باڵا.\n- فەلسەفەى حوکمڕانى لە کۆمەڵگا بەگشتى و کەرتى خوێندنى باڵا و لایەنى یاسایی.\nڕۆژی دووەم: سیاسەتى حوکمڕانى زانکۆکان و وەزارەتى خوێندنى باڵا لە نەرویج\n- ڕۆڵی حکومەتى نەرویج لە کەرتى خوێندنى باڵا.\n-ڕۆڵی وەزارەتى خوێندنى باڵا لە سیستەمى زانکۆکانى نەرویج.\n- بەڕێوەبەرایەتى توانست و کەرتى خوێندنى باڵای نەرویج و سیاسەتى بونیاتنانى تواناکان.\n- ئاژانسى نەرویجى بۆ دڵنیایی جۆری خوێندنى زانکۆکانز\nڕۆژى سێیەم: بەرپرسیارێتى کۆمەڵایەتى زانکۆ و ڕۆڵی خوێندکاران\n- بەڕێوەبردن و بەرپرسیارێتى کۆمەڵایەتى زانکۆ و خزمەتگوزارى بۆ خوێندکاران.\n- توێژینەوەو تەکنەلۆجیا و پڕۆژەى بچوک.\n- ئۆفیسی تەکنەلۆجیا لە زانکۆی ئۆسلۆ.\n- ژیانى خوێندکاران و ڕێکخراوی خوێندکارانى زانکۆی نەرویج.\n- سەنتەرى کارى خوێندکاران.\n- پانێڵێک لەسەر ڕۆڵی خوێندکاران و دامەزراندن و دیموکراسی.\nڕۆژى چوارەم: دڵنیایی جۆری لە توێژینەوە\n- ڕۆڵی ئەنجومەنى توێژینەوەى نیشتمانى، ئیتیک و ئازادى ئەکادیمى و هاوکاری ماددى بۆ توێژینەوە.\n- ڕۆڵی نوێنەرایەتى زانستى زانکۆی ئۆسلۆ.\n- ئیتیک و توێژینەوە.\n- وانەوتنەوە بە پشتبەستن بە توێژینەوە و ئازادی توێژەر و ئەکادیمى.\n- کوالیتى توێژینەوە.\n- سەرکردایەتى لە توێژینەوە.\n- .پرۆگرامى سەرکردایەتى لە بوارى توێژینەوەدا.\n- سەنتەرى توێژینەوە و هەماهەنگى نێودەوڵەتی.\nڕۆژى پێنجەم: پلاندانانى ستراتیژی لە کەرتى خوێندنى باڵادا\n-لاپلانى ستراتیژی لە چالاکیەکانى زانکۆدا.\n- پلان دانان بۆ شەفافیەت، بەشدارى هەموان، پرۆسەى بڕیاڕدان و دیموکراسی.\n- چەند دانیشتنێکى ڕاهێنان بۆ نوسینەوەى پلانى ستراتیژی.\n- یەکێتى خوێندکارانز\n- پێشکەشکردنى کاری بەگروپ و فیدباکى زانکۆ ئەوروپییەکان.\n- کورتکردنەوەى ئامانجەکانى ڕاهێنانە یەک هەفتەییەکە و ئەو وانانەى فێربووین.\nهەروەها لە کۆتایی خولەکەدا نوێنەرانی هەر هەشت زانکۆکە چاویان کەوت بە نوێنەرانى کردانى دایاسپۆرا لە وڵاتى نەرویج .\nCharmo University representatives participated in the APPRAIS project hosted by the University of Oslo, Norway, from May 9th to May 13th. This project, which is funded by the European Union, aims to improve and develop the Higher Education system in the Kurdistan region.