دووشەممە, 03 کانونی دووەم 2011 13:52\n• ئیسماعیل کێیه و که‌سایه‌تیی چۆنه؟ پێناسه‌ی خۆت بکه؟\nوه‌ک نوسراوه به " ئیسماعیل زاده" بانگم ده‌که‌ن! له کۆتاییه‌کانی ساڵی 1978 له شاری بۆکانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌دایک بووم. بکالۆریۆسی زمان و ئه‌ده‌بی فارسیم وه‌رگرتووه. له سالی 2003ه‌وه به‌ره‌و باشووری کوردستان کۆچم کردووه و له شاری سلێمانی گیرساومه‌ته‌وه.\nله وه‌ڵامی پرسیاری که‌سایه‌تیم چۆنه! له راستیدا با پێت بڵێم پرسیاره‌که بۆ من و رووی له من نییه!! له‌به‌ر ئه‌وه‌ی من ناتوانم باسی که‌سایه‌تیی خۆم بکه‌م. هه‌ر خه‌سله‌ت یان عاده‌تێک له مندا هه‌بێ بۆخۆم ناتوانم بیناسم یان بیزانم و ده‌ستنیشانی بکه‌م، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌وانه به‌شێکن له پێکهاته‌یه‌ک که به ئیسماعیل ناودێر کراوه و ئه‌ویش عاده‌تی پێکردووه، خووی پێگرتووه و له لای ئه‌و هیچ سه‌رنجێک راناکێشن، بۆی ئاسایی بوونه‌ته‌وه، جا ئه‌و خه‌سله‌ت یان عاده‌تانه چ گونجاو بن یان نه‌بن، چ به پێی نۆرمه‌کانی که‌سایه‌تیی باوی کۆمه‌ڵگاکه‌ی بن یان نه‌بن. ئه‌وه تۆی ده‌بێ ئه‌و خه‌سله‌تانه ببینی که بۆت گرینگن و بۆت بوونه‌ته پرسیار. تۆی ده‌توانی که هه‌ست بکه‌ی به خه‌سله‌ته‌کانی که‌سێک، له‌به‌رئه‌وه‌ی تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌و ره‌فتارانه ناژی و ده‌کرێ بۆت تازه بن، ده‌کرێ لایه‌نێک بن که له حاڵه‌ته تاک هێڵییه باوه‌کانی که‌سه‌کانی ده‌روونی خۆت، که‌سه‌کانی ده‌وروبه‌ری خۆت لایان دابێ، به واتایه‌کی دیکه ده‌کرێ ریزپه‌ڕ بن، هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ش پاش ناسینیان و پاش ماوه‌یه‌ک لێوردبوونه‌وه‌یان دیسان ئه‌ویش وه‌ک هه‌موو جوڵه‌کانی دیکه و ره‌فتاره‌کانی دیکه ئاسایی ده‌بنه‌وه و ئیدی سه‌رنجیان پێنادرێ و تۆش به بێ هیچ هه‌ست پێکردنێک به‌لایاندا تێپه‌ڕ ده‌بی و ئه‌م ئه‌م پرسیاره‌ش ناتگرێ!! لێره‌دا با من پرسیارێک له تۆ بکه‌م، ئایا که‌سایه‌تی پیوه‌رێکی ئه‌ونده دیاریکراوی هه‌یه که ته‌نیا به ره‌فتار و هه‌ڵسوکه‌وتی جه‌سته‌یی دیاری ده‌کرێ و سه‌رنجی پێده‌درێ، ئایا ناشکرێ که‌سایه‌تییه‌ک یان خه‌سله‌ته‌کانی مرۆڤێک به حاڵه‌ته سایکۆلۆژییه‌کانییه‌وه، به تۆمارکراوه‌کانییه‌وه، به داهێنان و به‌رهه‌مه‌کانییه‌وه بناسین، بیناسینه‌وه و بیناسێنن!!\n• شیعر چییه و به کێ ده‌لین شاعیر ئایا مه‌رجه شاعیر عاشق بێت؟\nله هه‌ر سه‌رده‌م و قۆناغێکدا پێناسه‌کان ئاڵوگۆڕیان به سه‌ر دادێ. به پێی پێشکه‌وتنه‌کانی کۆمه‌ڵگا، به پێی ده‌ستکه‌وته‌کان و به‌رفره‌بوونه‌وه‌ی شارستانییه‌ت خوێندنه‌وه بۆ هه‌موو شته‌کان ده‌ستنیشان ده‌کرێن. ئه‌گه‌ر باسی ئه‌ده‌ب له کوردستان به گشتی بکه‌ین و بگه‌رێنه‌وه بۆ نموونه دوو ده‌یه له‌مه‌وپێش تۆ ده‌بینی که ئه‌ده‌بیات به پێی بارودۆخی زاڵ به سه‌ر کۆمه‌ڵگای کوردستاندا کۆمه‌ڵێک ئه‌رکی پێسپێردراوه. به‌تایبه‌تی له قۆناغی دژ به سته‌م‌ی نه‌ته‌وایه‌تی و خه‌باتی رزگاریی خوازییدا ئه‌ده‌بیات بیانوویه‌ک بووه بۆ باسکردن له خه‌می نه‌ته‌وه‌یه‌ک، ئه‌ده‌بیات ئامرازێک بووه بۆ ئه‌وه‌ی په‌یامی ئاشکرا و نائاشکرا به گوێ گه‌ل و ته‌نانه‌ت ده‌سه‌ڵاتیش رابگه‌یه‌نێت. تۆ چاولێبکه ئه‌ده‌بیات رۆلی روونکردنه‌وه‌ی به ئه‌ستۆ بووه و وره‌ی به‌رخۆدانی رۆناوه‌ته‌وه نێو گه‌له‌وه. ئه‌گه‌ر له نێو شاره‌کانیشدا، له نێو که‌شوهه‌وای تۆف و به‌ند و پڕ نه‌هاتیی نه‌یتوانیوه راسته‌وخۆ په‌یامه‌که‌ی بگه‌یه‌نێت به شێوه‌ی هێما و به‌که‌ڵك وه‌رگرتن له زمانی مێتافۆر ویستوویه‌تی مه‌به‌سته‌که‌ی بگوازێته‌وه. ئه‌وه‌ی که من باسم کرد باسی ئه‌وه‌یه که ئه‌ده‌ب به‌گشتی و شیعر به‌تایبه‌تی به‌م جۆره لێی تێگه‌یشتوون. له‌م ده‌یه‌یه‌ی ئێستاشدا روانین بۆ شیعر جۆرێکی دیکه‌یه. به سه‌رنجدان به‌وه‌ی که شاعیر ئێمه له رێگه‌ی وه‌رگێڕانه‌وه و به ئاگاداربوون له کولتوور و زمان و ئه‌ده‌بی گه‌لانی دی جۆرێکی دیکه بۆ شیعر ده‌ڕوانێ. ده‌کرێ بڵێین هه‌وڵه‌کان تا ئێستا ئه‌وه بووه که شیعر کاری زمانی له سه‌ر بکرێ و ئه‌ونده‌ی که ده‌کرێ ناوه‌رۆک گرینگ بێ، چه‌ندین ئه‌ونده‌ش له رێگه‌ی زمانی شیعرییه‌وه ده‌رده‌بردرێ. ئیدی ئه‌وه شاعیر تا چه‌نده توانیبێتی باڵاده‌ستیی خۆی له زماندا نیشان بدا یان نه‌دا ئه‌وه تێکسته شیعرییه‌کان ده‌ری ده‌خه‌ن. با له باسه‌که‌ت دوور نه‌که‌ومه و ئه‌و پێشه‌کییه کورته‌م به پێویست زانی که بۆتی باس بکه‌م و ئێستا روانگه‌ی خۆم بۆ شیعر چۆنه یان شیعر و ناشیعر له لای من چۆن جیا ده‌کرێنه‌وه، زمان رۆڵی سه‌ره‌کیی ده‌گێڕی بۆ ده‌ربڕینی مه‌به‌ستێک یان گه‌یاندنی واتایه‌ک. که چاو له په‌یوه‌ندیی رۆژانه‌ی خه‌ڵکی نێو بازاڕ بکه‌ین و گوێیان بۆ رابگرین ده‌بینین که هه‌موو توێژه‌کانی نێو بازاڕ زمانی تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه. ئاخاوتنی تایبه‌ت به زێرینگه‌ران، ئاخاوتنی تایبه‌ت به جل فرۆشه‌کان، قه‌ساب و فیته‌ر و هه‌رچی تۆ شکی ده‌به‌ی و ده‌کرێ ئاماژه‌یان بۆ بکه‌ی. له رووی ده‌سته‌واژه و جۆری به‌کارهێنانی زمانه‌که‌یان ده‌کرێ بزانین که سه‌ر به چ توێژێکن. که له زانست وردبینه‌وه، هه‌موو به‌شه‌کان به پێی زمانی تایبه‌ت به خۆیان ده‌دوێن. کۆمه‌لناسی، پزیشکی، فیزیا، کشتوکاڵ، ئابووری، سیاسه‌ت و ئه‌ده‌ب و هتد. به‌ڵام له‌م نێوه‌نده‌دا که له جۆری به کارهێنانی زمان وردبیه‌وه ده‌بینی که زمان له هه‌ر کام له‌و به‌شانه‌ی که ئاماژه‌م پێکردن زمانی راسته‌وخۆیه. به واتایه‌کی دی، بابه‌ت و ناوه‌رۆک و مه‌به‌ست راسته‌وخۆ و به بێ پێچ و په‌نا راده‌گه‌یه‌ندرێ و هیچ واتایه‌کی دیکه جگه له واتای راسته‌وخۆ بۆ پێکانی ئامانج بوونی نییه. که‌چی کاتێ باسی هونه‌ر و ئه‌ده‌بیات و لێره‌دا مه‌به‌ستی تۆ شیعر بێ ده‌که‌ین. کاتێ له داهێنان و ئافراندنی هونه‌ری و ئه‌ده‌بی ده‌دوێین، زمان جۆرێکی دیکه خۆی ده‌نوێنێ. هه‌ر وشه‌یه‌ک ده‌بێته هه‌ڵگری چه‌ندین واتا و له مانای راسته‌وخۆ و تاک هێڵی خۆی لاده‌دا. ئیدی ئه‌و زمانه ئاسایی یان زانستییه‌ی که راسته‌وخۆ ده‌بێته هه‌لگری مانای دیاریکراو و به خێرایی ده‌بێ مه‌به‌ست بگوازێته‌وه له شیعردا به‌کار نایه. به‌واتایه‌کی دی شیعر ئیدی به پیی ره‌گه‌زی زمان خۆی له هه‌موو به‌شه‌کانی دیکه‌ی ده‌ربڕین جیا ده‌کاته‌وه. به جۆرێکی دیکه‌ی زمانی ده‌گا، ئه‌و توانسته‌ی زمان وه‌گه‌ڕ ده‌که‌وێ که پێی ده‌کوترێ زمانی شیعری. ئه‌مه به‌و مانایه‌یه که زمان ده‌بێته گرینگترین ره‌گه‌زێک که ده‌کرێ بڵێم شیعر له ناشیعر جیا ده‌کاته‌وه. ره‌نگبێ تۆ لێم بپرسی ئه‌گه‌ر وایه شیعر ده‌پرژێته سه‌ر چی. باسی چی ده‌کا و پاش ئه‌وه ئه‌رکه‌کانی چی بن. شیعر ده‌کرێ باسی هه‌موو شت بکا، له دار، به‌رد، شه‌ڕ، ئازار، برسێتی، ئه‌وینداری و سێکس و هه‌رچی که ده‌بنه ژیان، بدوێ. ده‌کرێ و ده‌توانێ خۆی له قه‌ره‌ی ئه‌و شتانه بدا که له لای تۆ ساده‌ن و ده‌وروبه‌ر هه‌ستی پێناکا و له شیعردا و له سه‌ر ده‌ستی شاعیر به راده‌ی بایه‌خ ده‌گا. هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی که له زانستی زینده‌وه‌رزانی به گیاندار و بێگیان دابه‌ش ده‌کرێ، بێگیانه‌کان له شیعر و به‌گشتی ئه‌ده‌ب و هونه‌ردا رۆحیان وه‌به‌ر ده‌نرێ. له سه‌ر ده‌ستی شاعیر ده‌بنه زینده‌وه‌ر و یه‌کێک له به‌رده‌نگه‌کانی نێو شیعر. ده‌بنه کاره‌کتێرێکی زیندووی شیعر.\n• جگه له شیعر له کام ژانریتری ئه‌ده‌ب نوسینه‌کانت ئه‌بێته باڵنده‌یه‌کی گۆشه‌گیر له نێو ژووره‌کان.؟؟؟\nسه‌ره‌تا به شیعر ده‌ستم پێکرد وه‌ک خولیایه‌ک و هه‌میشه له‌گه‌ڵ شیعردا ژیاوم، به‌ڵام هه‌وڵیشم داوه له لایه‌نه‌کانی دیکه مه‌عریفه دانه‌بڕێم و خوێندنه‌وه‌م له بواری فکر و فه‌لسه‌فه‌دا هه‌بووه و به شیوه‌ی جیدی تێکه‌ڵاویان بووم. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له لای من په‌یوه‌ندییه‌کی تایبه‌ت له نێوان شیعر و ژانره‌کانی دیکه‌ی مه‌عریفه‌دا هه‌یه. به نوسین و به‌تایبه‌تی به وه‌رگێڕانی کتێب و ده‌قی فکری و فه‌لسه‌فی په‌رژاومه‌ته ئه‌و ژانرانه وه‌کو کتێبی پرسه‌کانی مۆدێرنیزم که وه‌رگێڕانی چه‌ندین ده‌قی نووسه‌ره به‌ناوبانگه‌کانی جیهانن، هه‌روه‌ها ماوه‌ی دووساڵیشه له سه‌ر ئه‌نیسکلۆپیدیای فه‌لسه‌فه کار ده‌که‌م و تا ئێستا زیاتر له 100 چه‌مک و واتای فه‌لسه‌فیم ئاماده کردووه. هه‌روه‌ها ده‌ستم بردووه بۆ وه‌رگێڕانی چیرۆکی چیرۆکنووسه ناسراوه‌کانی دنیا که کتێبخانه‌ی کوردی به باشی نایاناسێ وه‌ک کۆمه‌ڵه چیرۆکی به‌زاندنی سنورهه‌لبژارده‌یه‌ک له چیرۆکه‌کانی جۆیس که‌رۆڵ ئوتسی ئه‌مریکایی و (ئه‌و رۆژه‌ی ستالین مرد) له نوسینی دوریس لێسینگ براوه‌ی خه‌ڵاتی نۆبلی 2007 و هه‌روه‌ها کۆمه‌له چیرۆکی توبیاس وۆڵفی ئه‌مریکایی..\n• قۆناغی ئێستای شیعر چۆن هه‌لئه‌سه‌نگێنی ئایا له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌کان یان پێش نه‌وه‌ده‌کان چ جیاوازییه‌ک ده‌بینی له رووی فۆڕم و ناوه‌رۆکه‌وه.؟؟\nتاکه لایه‌نێکی له ژیانی کۆمه‌لگای کوردیدا که مه‌به‌ستم ده‌قه زیاترین که‌س خۆی پێوه سه‌رقال کردووه و وه‌ک ئامرازێک بۆ گه‌یاندنی مه‌به‌سته‌کانی به‌کاری هێناوه، ئه‌ده‌ب به گشتی و شیعر به‌تایبه‌تی بووه. ئه‌مه‌ش به ئاوڕدانه‌وه له کتێبخانه‌ی کوردی و له پاشخانی نوسراوی کوردی بۆمان ده‌رده‌که‌وێ. کاتێ سه‌یری خه‌زێنه‌ی زمانی کوردی ده‌که‌ین ده‌بینین که گه‌نجینه‌یه‌کی که‌م و هه‌ژار و که‌م پیتمان هه‌یه و ئه‌وه‌ی که زیاتریش کاری له‌سه‌ر کراوه شیعر و بابه‌ته شیعرییه‌کان بووه. تۆ که وردبییه‌وه زۆر به ده‌گمه‌ن به سه‌ر بابه‌تێکی زانستی داده‌که‌وی. زۆر به‌ده‌گمه‌ن بابه‌تێکی لێکۆڵینه‌وه‌یی ته‌نانه‌ت له سه‌ر ئه‌ده‌ب و شیعریش ده‌بینی. ئه‌م به‌راوردکردنه‌ی من له‌و رووه‌وه‌یه که له چاو ئه‌و هه‌موو به‌ناوشاعیر و ئه‌و رێژه زۆره شیعره‌ی که ده‌یبینی چ له کۆنه‌وه تا ده‌گاته ئێستا که‌متر ده‌قێک ده‌بینی که له بواره‌کانی دیکه‌دا نووسرابێ. به سه‌ره‌نجدان به‌وه ده‌بینین که رێژیه‌یه‌کی زۆر له خه‌ڵک به بێ هیچ ترس و دڵه‌ڕاوکێیه‌ک ده‌ستیان بۆ شیعر و نوسینی شیعر بردووه. به سه‌رنجدان به‌وه ئه‌م پرسیاره له لامان قوت ده‌بێته‌وه، باشه که ئێمه ئه‌م هه‌موو تێکسته به‌ناو شیعرییه ده‌بینین، بۆ شیعری کوردی نه‌یتوانیوه سنوره‌کانی زمانی کوردی ببه‌زێنێ! ئه‌گه‌ر چاوێک به شیعره‌کانی ساڵی نه‌وه‌د و پێش ئه‌وه‌دا بگێڕێن، ده‌بینین که ئه‌و کات شیعر به سه‌رنجدان به قۆناخ و که‌شوهه‌وای تایبه‌ت به‌وکات توانی خۆی ده‌ربخا و مامڵه له‌گه‌ل پرسه‌کانی په‌یوه‌ندیدار به‌وکات بکا. ئه‌و کات توانیویه‌تی چ له رووی فۆرم و چ له رووی ناوه‌رۆکه‌وه به پێی جۆری روانین له ده‌وروبه‌ر و شێوه‌ی به‌رهه‌مهێنانی شیعر تاراده‌یه‌ک سه‌رکه‌وتوو بێ بۆ ئه‌و کات. به‌ڵام شیعری ئێستا و به‌تایبه‌تی پاش نه‌وه‌ده‌کان نه‌یتوانیوه به پێی گۆڕانکارییه‌کانی ژیانی نێو کۆمه‌ڵگا خۆی نوێ بکاته‌وه. نه‌یتوانیوه له‌گه‌ڵ هاتنه‌ئارای دیارده تازه‌کان په‌یوه‌ندیی ساز بکا. نه‌یتوانیوه کاریگه‌ریی له ده‌روبه‌ری وه‌ربگرێ. با روونتر قسه بکه‌م، شیعری ئه‌مڕۆ که مه‌به‌ستی تۆیه هێشتا هه‌ر وه‌ک بیست ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له خۆی و ده‌روبه‌ری و دنیا ده‌روانێ. چ له رووی زمانییه‌وه و چ له رووی فۆرم و ناوه‌رۆکه‌وه. زمانی نوسینی شیعر هه‌مان زمانی وه‌سفی – عاتیفییه که بۆ نموونه له نه‌وه‌ده‌کان پێی نوسرا. هه‌مان تێڕوانینه و هه‌مان داڕشته. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئێمه زه‌مانیش له سه‌ر شیعره‌کان وه‌به‌رچاو نه‌گرین و به پێی رابوردوو و ئێستا هه‌ڵیان نه‌سه‌نگێنین ده‌بینین که زمانی شیعری ئه‌وکات پته‌وتره. له‌و هه‌مووه شیعره‌ی که رۆژانه له توێی نامیلکه و کتێب و رۆژنامه و گۆڤاره‌کاندا بڵاو ده‌بێته‌وه، ئێمه جگه له چه‌ند ناوێک که زۆربه‌یان له‌شاعیرانی ساڵه‌کانی نه‌وه‌د و پێش نه‌وه‌دن!\n• ئه‌و شاعیرانه‌ی که به‌رده‌وام ئه‌یانخوێنیته‌وه یان خود بڵیین کاریگه‌ریی هه‌بێت به سه‌ر تۆوه کێن؟\nکه‌سێکی دیاریکراو و تایبه‌ت نین، هه‌وڵ ده‌ده‌م قه‌ڵه‌می تازه بدۆزمه‌وه و بیانخوێنمه‌وه به‌ڵام ئه‌وه‌ی زیاتر من به‌ره‌و لای خۆی راده‌کێشێ به گشتی شیعری شاعیرانی ناکورده و به‌تایبه‌تیی له رێی وه‌رگێڕانه‌وه. به‌رهه‌می بێجگه‌له شیعری که‌له شاعیرانی پێشوومان که ته‌نیا خه‌زێنه‌یه‌کی که‌من بۆ ئێمه‌ی کورد به‌جێماون، شاعیرانی هه‌وچه‌رخی کورد زۆر به ده‌گمه‌ن سه‌رنجم راده‌کێشن و به‌داخه‌وه ماوه‌یه‌کی زۆره شیعری کوردی له بازنه‌یه‌کی به‌رته‌سکی زمانیدا ده‌خولێته‌وه و به‌رده‌وام دووپات ده‌بنه‌وه. جگه له چه‌ند ده‌نگێکی دیار. ئه‌ویش ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی به‌گشتی شاعیرانی ئێمه جیهانبینییه‌کی به‌رته‌سکیان هه‌یه. له ده‌وروبه‌ری خۆیان قوڵ نه‌بوونه‌ته‌وه، به ناخی خۆیاندا رۆنه‌چوون. نه‌یاتونیوه خۆیان به مه‌عریفه‌وه گرێ بده‌ن. شاعیرانی ئێستای ئێمه له چوارچێوه‌ی زمانێکی ناتۆکمه‌ی وه‌سفی دا گیریان خواردووه. تۆ که چاو له‌و هه‌مووه به‌رهه‌مه به ناو شیعرییه ده‌که‌ی ده‌قێکی جیدی نابینی که بۆ دووه‌م و چه‌ندین جار سه‌رنجت رابکێشن و بیانخوێنییه‌وه. به‌رده‌نگ به‌رده‌وام له به‌رامبه‌ر به‌رهه‌مه‌کانیاندا بێده‌نگن. ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕیته‌وه که به‌رهه‌مه شیعرییه‌کان به ئاستی داهێنان نه‌گه‌یشتوون، به‌و ئاسته نه‌گه‌یشتوون په‌یوه‌ندییه‌کی نوێ له‌گه‌ل به‌رده‌نگ ساز بکا.. هه‌لبه‌ت دیسان ده‌ڵێم که چه‌ند شاعیرێک هه‌ن که به قامک ده‌ژمێردرێن و به‌رده‌وام ده‌یان خوێنمه‌وه، به‌ڵام له چاو ئه‌و هه‌مووه به‌ناو شاعیر و به‌رهه‌می شیعرییه به‌ڕاستی ده‌کرێ ئه‌وانیش له ئیستادا له به‌ر چاوی به‌رده‌نگ ون بن و فه‌رامۆش بکرێن یان ئه‌وه‌ی ببنه هۆی بێزاریی به‌رده‌نگ له شیعر و زۆر ئاسایی به لای ئه‌و هه‌مووه نامیلکه شیعریییه‌دا تێپه‌ڕ بن!\n• ئایا خۆشه‌ویستی تا چه‌ند بۆته کارتێکه‌ر له سه‌ر شیعر نوسین؟\nهه‌موو شتێ ده‌توانێ ببێته هه‌وێن بۆ خوڵقانی شیعر. بازاڕ، شه‌قام، قه‌ره‌بالغی، گوند، شاخ، ده‌ریا، باران، ئاسمان و هه‌رچی که تۆ شکی ده‌به‌ی و له لای ئێمه بوونه‌وه‌ره. به‌ڵام ئه‌وه گۆشه‌نیگا و چۆن تێڕوانینی شاعیره که ده‌توانێ هه‌لسوکه‌وتیان له‌گه‌ڵدا بکا. ده‌توانێ بیانکاته به‌رده‌نگ یان بیانکاته رۆڵگێڕی شیعره‌که‌ی. ئاخێزگه‌ی شێوه روانین چییه و چۆن وه‌گه‌ر ده‌که‌وێ هۆکاری سه‌ره‌کییه بۆ به‌گیاندارگه‌یشتنی بونه‌وه‌ره‌که. بۆ نموونه که‌سێکی وڵاتپارێز و نیشتیمانپه‌روه‌ری وه‌ک کورد ده‌کرێ له شیعره‌که‌یدا مامڵه له‌گه‌ڵ شاخ و سنووردا بکات. شاعیرێک به رۆحی شۆڕشگێڕییه‌وه ئاوێته‌ی واتای راپه‌ڕین و به‌رخۆدان ده‌بێ. به گۆشه‌نیگایه‌کی شۆڕشگێڕانه‌وه، له سه‌رده‌می گه‌رمبوونی چه‌کدا، له فیشه‌ک و تفه‌نگ و په‌نجه‌ی سه‌ر په‌لاپیتکه ده‌ڕوانێ. شاعیرێکی گه‌لقه‌تیسماو له که‌شوهه‌وای دیکاتۆڕی و دڕنده‌یی ده‌سه‌لاتدا باسی ئازادی ده‌کا. ئه‌ویندارێک مامڵه‌یه‌کی رۆمانسیانه له‌گه‌ڵ سه‌روشت و ئاسمان و مانگ و په‌نجه‌ره و شاردا ده‌کا. ده‌مه‌وێ ئه‌وه‌ت پێ بڵێم که چۆن روانین پاڵنه‌ری رۆحی شاعیره که ده‌بێته پێکهێنه‌ری که‌شوهه‌وایه‌کی شیعری و له ئاکامدا به‌رهه‌مهاتن یان خولقانی شیعرێک. ئه‌گه‌ر راسته‌وخۆ بچمه سه‌ر وه‌ڵامی پرسیاره‌که‌ت، ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی که تۆ مه‌به‌ستته توخمی سه‌ره‌کیی ژیانی مرۆڤه به دوو ره‌گه‌زی نێر و مێوه، ده‌لێم که راسته‌وخۆ ده‌بێته هه‌وێنی سه‌ره‌کیی شیعرێک. خۆشه‌ویستی له ژیاندا تاکه هانده‌رێکه که ده‌بێته جووڵه‌ی نێو ده‌ماره‌کانی ژیان. من لێره‌دا پێی ده‌لێم تاکه مۆسیقای ئارامکه‌ره‌وه و خۆشی ژیانی هه‌موو مرۆڤێک که وه‌کو خۆشویستنی نیشتیمان له پێش هه‌موو خۆشویستنه‌کانی دی سه‌رهه‌ڵده‌دا و تا دوایین هه‌ناسه زیندووه. تۆ چاو لێبکه، خۆشویستنی ماڵ کاتییه، سه‌روه‌ت و سامان کاتییه، به‌ڵام خۆشه‌ویستی بۆ ره‌گه‌زی به‌رامبه‌ر جۆرێکی دیکه‌یه که به‌رده‌وام له‌گه‌ل مرۆڤه و له‌گه‌لی ده‌ژی. سروشتی حاشاهه‌لنه‌گری مرۆڤه. له هه‌ر شوێنێ بێ روو ده‌دا. جا بۆ شاعیریش هه‌روایه و به هه‌ستیارییه‌کی زیاتره‌وه. شاعیر ئیدی له دڵیدا قه‌تیس نامێنێ و له سه‌ر ده‌ستیدا ده‌بێته به‌رهه‌مێکی شیعری و تۆماری ده‌کا. له به‌رهه‌می شاعیره کلاسیکه‌کانمانه‌وه بگره تا ده‌گاته شیعری هاوچه‌رخ ئێمه راسته‌وخۆ ئه‌و توخمه سه‌ره‌کییه ده‌بینین.\n• ئه‌گه‌ر شاعیر یان نوسه‌ر نه‌بویتایه حه‌زت ئه‌کرد چ شتێکی تر هه‌ڵبژێری؟\nمن شاعیر یان نوسه‌ربوونم هه‌ڵنه‌بژارد به‌ڵکو تێکه‌ڵاوی بووم و هه‌وڵمداوه خۆمی تێدا بدۆزمه‌وه و پێم وایه نزیکترین لایه‌نێکه که ده‌توانم خۆمی تێدا بدۆزمه‌وه. به‌ڵام له مندالییه‌وه خولایه‌کم هه‌بووه ئه‌ویش مۆسیقایه و به‌تایبه‌تی هه‌میشه له خه‌یاڵمدا بووه که ببمه ژه‌نیاری ئامێری ویۆلۆن (که‌مانچه)، ته‌نانه‌ت پێش ئه‌وه‌ی من تێکه‌ڵاوی دنیای به گشتی ئه‌ده‌بیات بم، ویۆلۆنێکم ده‌سته‌به‌ر کرد و بۆ ماوه‌ی 4 مانگ چوومه‌وه کلاسی مۆسیقا- به‌شی ویۆلۆن. ئه‌و کات ته‌نانه‌ت نه‌متوانی جانتای تایبه‌ت به ویۆلۆنه‌که بکڕم و له عه‌لاگه‌یه‌کی ره‌شم ده‌خست و ده‌رۆیشتم بۆ پرۆڤه. به کۆڵان یان شه‌قامدا تێپه‌ر ده‌بووم یان ده‌چوومه کلاسی پرۆڤه به‌شێک پێم پێده‌که‌نین که ویۆلۆنه‌که‌م له عه‌لاگه‌ی ره‌ش ده‌خست و به‌شێکیش هه‌ر وڕ ده‌مان یان چی نازانم. به‌ڵام مخابن خراپی باری ئابووریم ئیزنی پێ نه‌دام درێژه‌ی پێ بده‌م و بۆ هه‌میشه بووه به ئاواتێکی وه‌دینه‌هاتوو له ژیانمدا.\n• ئایا له‌گه‌ل سیاستدا به‌ینت چۆنه ئایا راسته سیاسه‌ت گه‌وره‌ترین درۆیه؟ ئه‌گه‌ر له دیدی خۆته‌وه پێناسه‌یه‌کی کورسیمان بۆ بکه‌یت؟\nئه‌گه‌ر مه‌به‌ستت خوێندنه‌وه‌ی بابه‌تی سیاسی بێ ئه‌وا هه‌وڵمداوه به پێی پێویستییه‌کانم بپرژێمه سه‌ری. پێویستییه‌کانی که‌سێکی که له بواری ئه‌ده‌ب و فکردا کار ده‌کا تاڕاده‌یه‌کی زۆر روونه و هه‌روه‌ها بۆ ئاگادار بوون له تیۆری سیاسیی هاوچه‌رخ پاش ئه‌ده‌بیات هه‌وڵم داوه کاتی بۆته‌رخان بکه‌م. ئه‌گه‌ریش مه‌به‌ستت نوسینی بابه‌تی سیاسی بێت ئه‌وه من زۆر به ده‌گمه‌ن بووه که خۆ له قه‌ره‌ی بده‌م و پێم وایه که‌سانی تایبه‌ت به خۆیان له‌و بواره‌دا هه‌ن! دیاره به هۆی بارودۆخی زاڵه‌وه که پرسه سیاسییه‌کان له ئێستای کوردستاندا له پێشه‌وه‌ی هه‌موو پرسه‌کانی به‌شداری ژیانی ئێمه‌ن و لایه‌نه‌کانی کۆمه‌ڵگا هه‌نگاوێک له‌پاشترن و ته‌نانه‌ت به‌داخه‌وه زۆر جاران پاش گوێ خراون. ئه‌وه ناچارت ده‌کا کاریگه‌رییان لێوه‌ربگری و به‌جۆرێک له جۆره‌کان روبه‌روویان ببییه‌وه، به‌ڵام ناشی شارمه‌وه که من وه‌ک چاوه‌دێرێک ئاگام له هه‌ڵسوکه‌وته سیاسییه‌کان هه‌یه و به‌تایبه‌تی ئه‌وه‌ی که له سه‌ر ده‌ستی حیزبه‌کان دێنه گۆڕێ، ئه‌ویش ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر ئه‌وه‌ی که ناوچه‌که و به‌تایبه‌تی کوردستان به ته‌واویی به‌هۆی بارودۆخی تایئه‌ویش ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر ئه‌وه‌ی که ناوچه‌که و به‌تایبه‌تی کوردستان به ته‌واویی به‌هۆی بارودۆخی تایبه‌تیی خۆیه‌وه که‌وتۆته ژێر چه‌پۆکه‌ی مامڵه و هه‌ڵسوکه‌وتی سیاسی و منیش به‌شێکم له‌و گه‌له، ده‌که‌ومه ژێر کاریگه‌رییه‌وه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی که من چۆن مامڵه له‌گه‌ل سیاسه‌تدا ده‌که‌م ده‌کرێ ئه‌وه‌ت بۆ شی بکه‌مه‌وه، پێموایه ئه‌دیب و نوسه‌ری بواری فکر و فه‌لسه‌فه‌ی ئێمه ناکرێ تێکه‌ڵاوی یارییه سیاسییه‌کان بن و نه‌گونجاوه که خۆیان به حیزبێکه‌وه گرێ بده‌ن، چونکه ئه‌دیب و شاعیر به واتا راسته‌قینه‌که‌ی خۆیان له نێو هیچ چوارجیوه‌یه‌کدا نادۆزنه‌وه و نمونه‌ش زۆر بووه که پاش ماوه‌یه‌ک نه‌یوانتوانیوه له‌و چوارچێوه یان حیزبه‌دا بمێننه‌وه. له‌بیرمان نه‌چی که کاری ئه‌ده‌بیات له‌گه‌ڵ کاری سیاسی له رووی بابه‌تییه‌وه زۆر لێک جیاوازن و هه‌رکام به ئاقارێکدا ده‌ڕۆن. سیاسه‌ت به دوای به‌رژه‌وه‌ندییه‌وه‌یه و هه‌ول ده‌دا به‌رژه‌وه‌ندی و ده‌سکه‌وته‌کانی به هه‌ر نرخێک بێ بیپارێزێ به‌ڵام ئه‌ده‌بیات راست به پێچه‌وانه‌یه‌تی و هیچ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کی نییه بێجگه‌له خودی ئه‌ده‌بیات نه‌بێ. له لایه‌کی دیکه‌وه ئه‌ده‌بیات هی گه‌لێکه و هه‌موان ده‌توانن خۆیانی تێدا بدۆزنه‌وه به‌ڵام سیاسه‌ت وانییه و ته‌نیا چینێک یان که‌سانێک ده‌توانن تێیدا هه‌لسووڕێن. سیاسه‌ت به پێی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کان ده‌دوێ و هه‌میشه له نێوان په‌یوه‌ندی و دانوستانه‌کاندا رووده‌دا به‌ڵام ئه‌ده‌بیات هه‌ر زیندووه و به‌ده‌ر له هه‌موو چوارچێوه‌یه‌ک خاوه‌نی گه‌وهه‌ریکی نه‌گۆڕه. به‌داخه‌وه سیاسه‌ت ئه‌وه‌ی که له لای ئێمه ناسراوه و کاری پێده‌کرێ ته‌نیا له سه‌ر ده‌ستی حیزبه‌کان رووده‌دا و ئه‌وانیش له رووی فکره‌وه نه‌ریتین و به‌شێکیش له‌وان سه‌له‌فی. ئه‌دیبی ئێمه ئه‌گه‌ر به خه‌له‌ته‌کانی خۆیه‌وه وه‌ک نوسه‌ر و شاعیر هه‌ر وه‌ک نه‌ریتێک که له رابوردوودا باو بووه، بۆ نمونه ده‌بێ خۆت یه‌کلا بکه‌یه‌وه سه‌ر به کام گروپ و ده‌سته و تاقم و حیزبی، بکه‌وێته نێو چوارچێوه حیزبییه‌کانه‌وه له ئاکامدا له نێو ململانێ و به‌رژه‌وه‌ندییه حیزبی و شه‌خسه‌کانی نێو حیزبه‌کاندا سڕ ده‌بن، به‌رهه‌م و کاره ئه‌ده‌بییه‌کانیشیان ده‌که‌وێته ژێر کاریگه‌ریی، بێ ئه‌وه‌ی بیهه‌وێ یان بزانێ ده‌که‌وێته نێو گێژاوه‌که‌وه. له‌م پرسیاره‌تدا که من و که‌سانی وه‌ک من به‌رده‌نگن، پێموایه ناکرێ به‌و راده‌یه‌ش خۆیان له رووداو و کاره‌ساته سیاسییه‌کاندا دوور بخه‌نه‌وه ، به‌ڵام منێک به‌ش به‌حاڵی خۆم، خاوه‌نی هه‌ڵوێستی سیاسیم و وه‌ک هه‌لوێستگرتن له سه‌ر پرسێکی سیاسی روبه‌رووی ئه‌و پرسه ده‌بمه‌وه. هه‌میشه هه‌وڵم داوه به وریاییه‌وه کار بکه‌م و نه‌هێڵم خه‌سار له کاره ئه‌ده‌بی و فکرییه‌کانم بکه‌وێ. له بنه‌ڕه‌تدا چۆن روانینم بۆ ئه‌ده‌بیات وای لێکردووم که به هیچ شێوه‌یه‌ک نه‌که‌ومه نێو سیاسه‌ت ئه‌ویش تاکه به‌ناو سیاسه‌تێک که ته‌نیا له سه‌ر ده‌ستی حیزبه‌کاندا ئاماده‌ن.\nئه‌وه‌ی که تۆ ده‌ڵێی خه‌ڵک گوته‌نی سیاسه‌ت گه‌وره‌ترین درۆیه! ده‌گرێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی که ئێمه چۆن له سیاسه‌ت وه‌ک زانستێک بڕوانین، چۆن مامڵه له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی ئاماده‌ی نێو کۆمه‌ڵگاکه‌مان بکه‌ین و هه‌روه‌ها زۆر گرینگتر ئه‌وه‌یه که سیاسه‌ت چۆن و له چ رێگایه‌که‌وه هاتۆته نێو ژیانمانه‌وه. له سه‌ر ئه‌وه پیداگری ده‌که‌م که کاری سیاسی و زانستی سیاسی و کاری حیزبایه‌تی له نێو ئێمه‌دا تێکه‌ڵ کراون و به هه‌ڵه هه‌موویان وه‌ک یه‌کتر سه‌یر ده‌کرێن. دیسان نابێ له‌بیریشمان بچێ که ئه‌م بیرۆکه‌یه ئه‌گه‌ر له نێو کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا به گشتی له‌گۆڕێدایه ره‌نگبێ یه‌کێک له هۆکاره‌کانی بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر ئه‌وه که گه‌لی ئێمه به درێژایی مێژوو قوربانی ده‌ستی ململانێ سیاسییه‌کان بووه و کاره‌ساتی به سه‌ردا هاتووه، بۆیه هه‌میشه به گومانه‌وه سه‌یری ئه‌م چه‌شنه جووڵانه ده‌کا و زۆربه‌ی جاران به ره‌شبینییه‌وه روانیوێتی.\nله سه‌ر کورسی! به‌هۆی ئه‌وه‌ی که هه‌ر له‌م پرسیاره‌دا کورسی ده‌خه‌یه به‌ر ده‌ست، وای بۆ ده‌چم که باگراوه‌ندیکی زه‌ینی له لای تۆ له‌مه‌ڕ کورسی ئاماده‌یه و له چوارچێوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیدا ده‌یبینی. به‌ڵام ئیزنم بده با من وه‌ک خۆم بڕوانم و وه‌ک پرسیارێکی سه‌ربه‌خۆ چاو له کورسی بکه‌م. له لای من کورسی پێگه‌یه. واته ده‌ستنیشانکردنی شوێن و دانانی سنوور له لایه‌ن که‌سه‌وه. جا دانانی ئه‌م سنوره چ بۆ به‌رامبه‌ر بێ یان بۆ خۆت. زه‌مان ناتوانێ کورسی وه‌خۆ بگرێ. له که‌سایه‌تییه‌کاندا ره‌نگ ده‌داته‌وه. کورسی هه‌ڵگری واتای مانه‌وه‌یه. کورسی که‌سایه‌تی ده‌به‌خشێته‌وه. که‌سایه‌تی به هه‌موو مرۆڤێک و کۆیان ده‌کاته‌وه. کورسی هی هه‌موو که‌سه و هیچ که‌سیش هی ئه‌و نییه.\nدوا وتةت بؤ كوردزين؟\nماندوونه‌بوونی به تۆ و سه‌رجه‌م ستافی ماڵپه‌ڕی کوردژین ده‌لێم.. هیوادارم ماڵپه‌ڕه‌که‌تان بتوانێ ئاوڕی جیدی بداته‌وه له پرسه کولتووری و فکرییه‌کان و هه‌روه‌ها بتوانێ قه‌ڵه‌می تازه بدۆزێته‌وه و به خوێنه‌رانتانی ئاشنا بکا.. هه‌روه‌ها ماڵپه‌ڕی کوردژین بتوانێ له نێو میدیا و رۆژنامه ئه‌له‌کترۆنییه‌کاندا دیار بێ و خزمه‌ت به کولتووری نه‌ته‌وه‌که‌ی بکا\nسڵاوتان لێبیت وەکو ماڵپەڕی یانەی کوردژین بەباشمان زانی دیدارێک لەگەڵ هونەرمەند شوانە ی برابچوکی میکائیل...


ئەوانەی بۆنی ناو دەمیان لەبەر ئەمانەیە !! - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nئەوانەی بۆنی ناو دەمیان لەبەر ئەمانەیە !!\nهەستكردن بە چێژێكی تاڵ یان چێژێكی ناخۆشی وەكو تام سارد لە دەمدا حاڵەتێكی باوە.\nبەگشتی كولبوونی دەم ئەم گرفتە پەیدا دەكات كە گەلێك هۆكاری لەپاڵە وەكو: سووتانی ناوپۆشی دەم لەبەر خواردن و خواردنەوەی گەرم، پاك رانەگرتنی دەم و ددان، بەكارهێنانی فڵچەی ددان بە ناڕێكی كە ببێتە ئەگەری برینی بچووك لە پوك یان زمان یان ناوپۆشی دەم، كەمی ڤیتامین و كەمی كانزایەكان، قەیرانە دەروونییەكان.\nهۆیەكانی تری چێژی ناخۆش لە دەمدا بریتین لە:\nهەوكردنی پشتەوەی زمان و دەم و قوڕگ بە تایبەتی هەوكردن بە كەڕووی كاندیدا كە زیاتر لەو كەسانەدا روودەدات كە بەرگری لەشیان كەمە وەكو منداڵ و پیرەكان و نەخۆشانی شەكرەو تووشبووان بە ئایدز یان شێرپەنجە.\nزۆرجار دەرمانی ددانسازی و هەندێك دەرمانی تری وەكو فلاجیل چێژی دەم ناخۆش دەكەن.\nپەستی توند و قووڵ، خەمۆكی دەبنە ئەگەری گۆڕان لە ناوپۆشی دەمدا بەتایبەتی گۆڕان لە رێژەی دەردانی لیكدا.\nوشكبوونی دەم دەبێتە ئەگەری هەر دوو بۆنی ناخۆش و چێژی ناخۆش لە دەمدا كە گرنگترین هۆكارەكانی بریتین لە كەمخواردنەوەی شلەو زیاد ئارەقەكردن، زیاد قسەكردن، نەخۆشی شەكرە، سستبوونی گلاندی تایرۆید، پەككەوتنی گورچیلەكان، نەخۆشی زە‌هایمەر، نەخۆشی پاركینسۆن، زیانی لابەلای هەندێك دەرمان.\nچارەسەركردنی ئەم گرفتە بە دۆزینەوەو چارەسەركردنی هۆیەكەی ئەنجام دەدرێت، لە ماڵەوە دەكرێت هەر جۆرێكی غەرغەرە یان شووشتنی دەم بە گیراوەی دژە میكرۆب ئەنجام بدرێت.\nزیاد خواردنەوەی ئاو، زیاد خواردنی سەوزەو میوە، كۆنترۆڵكردنی شەكرە، هەنگاوی سادەو گرنگن بۆ رێگرتن لە وشكبوونی دەم.\nجبسی پەتاتە منداڵ تووشی شێرپەنجە دەكات\n?! مه‌لاریا چی یە


زانکۆی سۆران - له ڕێگه‌ی روونكردنه‌وه‌ی لایه‌نه نادیاره‌كانی میژوومان، باوه‌ڕ و متمانه‌یه‌كی به‌هێزتر بۆ نه‌وه‌كانی داهاتوو درووست ده‌كه‌ین\nله ڕێگه‌ی روونكردنه‌وه‌ی لایه‌نه نادیاره‌كانی میژوومان، باوه‌ڕ و متمانه‌یه‌كی به‌هێزتر بۆ نه‌وه‌كانی داهاتوو درووست ده‌كه‌ین\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 21 ئایار 2017 13:03\nئه‌مڕۆ یەکشەممە ڕێکەوتی ٢٠١٧/٥/٢١ ده‌ستنووسخانه‌ی زانكۆی سۆران، وه‌ك به‌شێك له پڕۆژه‌یه‌كی مه‌زنی كاری خۆی و له چوارچێوه‌ی هه‌وڵێكی ستراتیژی بۆ تیشك خستنه سه‌ر لایه‌نه شاراوه‌كانی میژووی كورد، و دوای گه‌ڕان و پشكنینێكی وردی نامه‌خانه و ده‌ستنووسخانه‌كانی سه‌رده‌می عوسمانی له وڵاتی توركیا، توانی چه‌ند چركه‌ساتێكی ناروونی میژووی كورد، روون بكاته‌وه، كه هه‌ندێكیان نێزیك به 100 ساڵه، مێژووی كورد پێوه‌یان ده‌ناڵێنێ.\nگرنگترن ئه‌و كارانه‌ی، كه ده‌ستنووسخانه‌ی زانكۆی سۆران، ئه‌مڕۆ له میانه‌ی كۆنفرانسێكی رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاندن، بریتین له:\n1ــ هه‌بوونى كتیبێك به‌ناوى (هه‌ندێ فه‌وائیدى عه‌قلیه و نه‌قلیه) كه له سالى 1847 نالى نووسیوویه‌تى و بۆ بابى عالى نێردراوه. ئه‌م كتیبه به دووه‌م كتیبى ناوبراو داده‌نرێ له‌دواى كتیبى مه‌نازیرولئینشا.\n2ــ دۆزینه‌وه‌ى مێژووى كۆچى دوایى نالى، كه له به‌ڵگه‌كاندا به مێژووى رۆمى تۆماركراوه و ئێمه گه‌یشتینه ئه‌و ئه‌نجامه‌ى، كه نالى له 23/11/1877 كۆچى دوایى كردووه. ئه‌مه‌ش دواى ئه‌و هه‌موو مشتومڕه‌ى كه ماوه‌ى سه‌ده‌یه‌ك بوو لێكۆڵه‌رانى كورد پێوه‌ى خه‌ریك بوون.\n3ــ هه‌بوون و نه‌بوونى هاوسه‌ر(نالی): به زۆرى له روانگه‌ى شیعره‌كانه‌وه له‌وه ده‌كۆڵدراوه، كه نالى به ره‌به‌نى ژیاوه و هاوسه‌رى نه‌بووه. ده‌ستنووسخانه‌ى زانكۆ ئه‌وه‌ى سه‌لماند، كه هاوسه‌رى نالى ناوى زه‌ینه‌به و دواى پێنج سال، داواى مووچه‌ى مێرده‌كه‌ى كردووه له ئه‌ماره‌تى مه‌ككه.\n4ــ هه‌روه‌ها به‌ڵگه‌كان ئه‌وه نیشانده‌ده‌ن، كه نالی له ئه‌سته‌نبوڵ وه‌فاتی كردووه.\n5ــ ده‌ستنووسخانه وێڕاى ئه‌م كتێبه، سێ به‌رهه‌مى دیكه‌شى له توركیا چاپ كردووه ، كه بریتین له:\nــ به‌هنه‌سا، داستانێكى كوردییه و زیاتر له چوار هه‌زار به‌یته شیعره و له‌گه‌ڵ چوار ده‌ستخه‌تى تر به‌راوردكراوه.\nــ ره‌ئسولغۆل: ئه‌مه‌ش داستانێكى كوردییه و باس له فتوحاتى یه‌مه‌ن ده‌كات و ساغمان كردۆته‌وه.\nــ بیره‌وه‌رى و روانینه‌كانى مه‌لاى گه‌وره\nــ گاڵه و رێزمانى كوردى\nشایه‌نی باسه ئه‌م كاروچالاكییانه، به هه‌وڵی به‌رێز"د. هێمن عومه‌ر خۆشناو" به‌رپرسی ده‌ستنووسخانه‌ی زانكۆی سۆران و به هاوكاری زانكۆی بینگۆڵ له توركیا، به ئه‌نجام گه‌یه‌ندراون.


ناوی گەورە و شاری وێران (( فێستیڤاڵ بەڕێوە دەبەین نە سینەمامان هەیە نە بەرهەم))\nلەم سەدەیە دا سینەما و ڕاگەیاندن بوونەتە چەک، چەکی ئابووری ، چەکی سیاسی و چەکی ...\nکورد لە کوردستانی باشوور چۆن لەم چەکە دەڕوانێ و تا چەند کەڵکی پێویستی لێوەرگرتووە؟ تا چەند لە گرینگی سینەما و ڕاگەیاندن تێگەیشتووە و ئێستا لە چ قۆناغێک داین؟\nئەوانە و کۆمەڵێک پرسیاری دیکە لە لای تاکی دەسەڵاتداری کورد بێوەڵام ماونەتەوە. ساڵانە چەندین فێستیڤاڵی جۆراوجۆری سینەمایی بە هەزینە و تێچوویەکی زۆرەوە لە چەند شارێکی کوردستانی باشوور بەڕێوە دەچێ، بەڵام نە دەسەڵات ویستوویەتی پشتی سینەماکارانی کورد بگرێ و نە فێستیڤاڵەکان بوونەتە هۆکار بۆ بەرهەم هێنانی فیلمی کوردی و خۆماڵی.\nزۆر و بۆر قازانجی نییە ،یەک فێستیڤاڵی ساڵانە لە یەک شاری کوردستان بەسە بۆ ئەوەی سینەماکاران و هونەرمەندان هان بدا کار و ئیشی سینەمایی کوردی بکەن، فێستیڤاڵێکی بەهێز لە چەشنی کەنی فەڕانسە، هالیوودی ئەمریکا یا لانی کەم ڤێنیزی ئیتالیا.\nبایەخ دان بە فیلمی بیانی و ئەکتەری غەیرە کورد بە داخەوە ڕۆژ بە ڕۆژ پەرە دەستێنێ و بەڕێوەبەرانی فێستیڤاڵەکان پێیان وایە ئەگەر فەڕشی سووریان بۆ ئەکتەرێکی ئێرانی و فارس یا تورک و عەڕەب ڕاخست، ئەوە نیشانەی پێشکەوتنی سینەمای کوردییە.\nئەرکی دڵسۆزانی سینەمای کوردییە کە ئەو چەشنە فێستیڤاڵانە کە زیاتر وەک پێشانگای ئەکتەرە غەیرە کوردەکان دەچێ، بایکۆت بکەن .\nئایا بۆ کەس ناپرسێتەوە فێستیڤاڵی فیلمی کوردی چەندین ساڵە لە کوردستان بەڕێوە دەچێ، ئەدی کوا فیلم و سینەمای کوردی گەیشتۆتە کوێ؟ کوا چەند کورتە فیلم و فیلمی سینەماییتان بەرهەم هێناوە کە بتوانێ لە فێستیڤاڵە جیهانیەکان دا بەشداری بکا و دەنگ و ڕەنگی کورد بە دونیا بناسێنێ؟\nدەرهێنەرانی سینەمای کوردی ، کوا چەند ئەستێرەی سینەمایی کوردیتان دروست کردووە؟ تەنانەت ئەوانەی هەشن خەریکن دەیان ڕووخێنن.\nکەڵک وەرگرتن لە ئەکتەری سینەمای فارس و تورک و عەڕەب خزمەت بە سینەمای کوردی نییە.\nفێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی دەبوو بایەخی بە فیلمسازانی کوردی چوار پارچەی کوردستان دابایە ، ئەو جار بە سینەماکارانی بیانی.\nلە کۆتاییدا دەبێ بڵێم بە داخەوە ئێمە فێستیڤاڵی سینەماییمان نییە، پێشانگای نمایش کردنی ئەکتەری غەیرە کوردە و ناوی فێستیڤاڵی خراوەتە سەر.\nسینەماکاری کورد لەیلا مەجیدی\nکۆی سه‌ردان: 17819607


گوشار له سه‌ر ئێران زیاد ده‌که‌ین تاکوو به ڕێککه‌وتنێکی هه‌مه لایه‌نه بگه‌ین! - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ ڕەشەمە ٥ ٠٩:٥٢\nNews Code 25193\nگوشار له سه‌ر ئێران زیاد ده‌که‌ین تاکوو به ڕێککه‌وتنێکی هه‌مه لایه‌نه بگه‌ین!\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا پاگه‌نده‌ی کرد: گوشاره‌کان له سه‌ر ئێران زیاد ده‌که‌ین تاکوو به ڕێککه‌وتنێکی هه‌مه لایه‌نه بگه‌ین!\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له سی ئێن ئێن، وته‌بێژێکی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا پاگه‌نده‌ی کرد: پێویستمان به هیچ بۆچوونێک سه‌باره‌ت به ئێران نییه که خه‌ڵکی ئێران چی دیکه پشتیوانی له حکومه‌تی تاران نه‌که‌ن.\nئه‌م به‌رپرسه‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا که نه‌یویست ناوی ئاشکرا بێت، ئاماژه‌ی دا: ده‌مانه‌وێت گوشاره‌کان له سه‌ر ئێران زیاد که‌ین تاکوو به ڕێککه‌وتنێکی هه‌مه لایه‌نه بگه‌ین! سیاسه‌تی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا له‌م بابه‌ته‌دا، پشتیوانی کردن له ڕێکاری گشتی ترامپه. ڕێکاری ده‌وڵه‌تی ترامپ سه‌پاندنی زیاترین گوشار بۆ سه‌ر ئێرانه تاکوو تاران کرداره زیانباره‌کانی بگۆڕێت!\nئه‌م قسه بێ بنه‌مایانه‌ی ئه‌م به‌رپرسه بێ ناو نیشانه‌ی ئه‌مریکا له حاڵێکدا ده‌خرێته ڕوو که یوکیا ئامانۆ، سه‌رۆکی ئاژانسی نێونه‌ته‌وه‌یی ناڤۆکی دوێنێ له ۱۴مین ڕاپۆرتی خۆی جه‌ختی کرد که ئێران پێبه‌ند بووه به به‌رجام.


مامۆستا عه‌لی باپیر به‌بۆنه‌ی كۆچی دوایی موحه‌مه‌د مورسی؛ په‌یامێكی سه‌ره‌خۆشی ئاڕاسته ده‌كات\nمامۆستا عه‌لی باپیر، ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كوردستان، په‌یامێكی سه‌ره‌خۆشیی به بۆنه‌ی كۆچی دوایی محه‌مه‌د مورسی، سه‌رۆكی هه‌ڵبژێردراوی میسر، ئاراسته كرد كه ئه‌مه‌ی خواره‌وه ده‌قه‌كه‌یه‌تی:\nبه بۆنه‌ی كۆچی دوایی برای به‌ڕێزمان د. محه‌مه‌د مورسی، سه‌رۆككۆماری به كوده‌تای سه‌ربازی لادراو و به ناهه‌ق به‌ركه‌ناركراوی میسر، پرسه و سه‌ره‌خۆشی له خه‌ڵكی موسڵمانی میسر و تێكڕای ئازادیخوازانی دنیا ده‌كه‌ین.\nله خوای باڵاده‌ست و میهره‌بان داواكارین ئه‌و پیاوه ئازاد و ئازایه‌ی به شه‌هید وه‌رگرتبێ و، جێگای به‌هه‌شتی ڕازاوه و نه‌بڕاوه بێت. هیممه‌ت و عه‌زیمه‌تی هه‌موو لایه‌كیشمان له ڕێی بووژاندنه‌وه‌ی ئیسلام و ڕزگاركردنی چه‌وساوان و چه‌سپاندنی دادگه‌ری و ڕیشه‌كێشكردنی سته‌م و خۆسه‌پاندندا به‌هێزتر بكات.\n15ی شه‌والی 1440ی كۆچی


بەم نیشانانەدا بزانە ئۆتۆمبێلەكەت گرفتی فیول پەمپی هەیە\nسەلام بێسانسوری 24/06/2020 - 13:15 هەواڵ/ئۆتۆمبێل\nلەیٔێستادا یەكێك لەكێشە‌و گرفتە دیارەكانی یٔۆتۆمبێل كە شۆفێران پێوەی دەناڵێنن، كێشەی فیوڵ پەمپە، كە لەكاردەكەوێت بەهۆی خراپی كوالێتی بەنزین یاخود كوالێتی خودی فیول پەمپەكە.\nلێرەشدا گرنگترین نیشانەكانی گرفت‌و كێشەكانی فیول پەمپ بۆ شۆفێرانی بەڕێز دەخەینەڕوو، تاوەكو بەرچاوڕوونیان هەبێت: -\n1 - لەكاركەوتنی بزوێنەر بەشێوەیەكی كتوپڕ.\n2 - تێبینیكردنی لەرینەوە (Vibration)ی بزوێنەر‌و سستی لەكاركردن.\n3 - توانا‌و یٔەدای بزوێنەر لاواز‌و كەمدەكات.\n4 - شۆفێر تێبینی دواكەوتنی گۆڕینی گێری یٔۆتۆماتێك لەیٔۆتۆمبێلدا دەكات.\n5 - بەیٔەستەم بزوێنەر كاری پێدەكرێت.\n6 - دروستبوونی تەقە تەق لەبزوێنەردا\n7 - لەكاتی ڕۆیشتن‌و زیادكردنی خێراییدا تێبینی پچڕ پچڕ و بڕین لەكاری بزوێنەردا دەكرێت.\n8 - لەكاتی یٔەنجامدانی پشكنینی كۆمپیوتەر بۆ یٔۆتۆمبێلەكە یٔەوە دەردەخات، كە یٔۆتۆمبێلەكە گرفتی هەیە لەتێكەڵاوكردنی سوتەمەنی‌و هەوادا.\nهاوكات بابەتێكی دیكە هەیە كە پێویستە شۆفێران فەرامۆشی نەكەن، یٔەویش جۆر‌و كوالێتی فیول پەمپە، پێویستە شۆفێران هەرگیز فیول پەمپی كوالێتی خراپ بۆ یٔۆتۆمبێلەكانیان دانەنێن، لەبەریٔەوەی فیول پەمپی خراپ‌و دەستكاریكردنی فیوزەكەی، یەكێكە لەهۆكارەكانی گڕگرتنی یٔۆتۆمبێل.\nپێشتر دانا كەریم مامۆستای زانكۆ‌و خاوەنی بڕوانامەی ماستەر لەبواری میكانیكی یٔۆتۆمبێل تایبەت بەترافیك یٔێف یٔێمی ڕاگەیاندبوو، یٔاگركەوتنەوە لەیٔۆتۆمبێل پێویستی بەسێ هۆكار هەیە، یٔۆكسجین واتە هەوا‌و سوتەمەنی و یٔاگر، یٔاسایی هەوا‌و سوتەمەنیەكە هەیە تەنها پێویستی پریشكەی یٔاگر هەیە، تاوەكو یٔۆتۆمبێل گڕبگرێت.\nمامۆستا دانا كەریم یٔەوەشی ڕوونكردەوە، پێناچێت هۆكاری سوتانی یٔەو دوو یٔۆتۆمبێلە لەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا بۆ بەنزین بگەڕێتەوە، پێدەچێت هۆكارەكە بۆ شۆرتی كارەبا یان خراپی جۆری فیول پەمپ بگەڕێتەوە.


سیستانی کێ یە؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەرچەندە ئەو لە دایک بووی ئێرانە بەڵام 70 ساڵە لەعێراقدا دەژی، قورساییەکی ڕۆحی گەورەی لەسەر شیعەکانی عێراق و جیهان هەیە و کاریگەرییە سیاسییەکەشی لە عێراقدا هاوتای زاڵبوونە ڕۆحییەکەیەتی.\nعەلی سیستانی سەرۆکی حەوزەی زانستی لە نەجەف کێیە و بوونی چ هێزو کاریگەرییەکی هەیە؟\nسیستانی لە دایکبووی ساڵی 1931 شاری مەشهەدی ئێرانە، ماوەی 70 ساڵە لە عێراق ژیاوە، لە ساڵی 1951ەوە لە عێراق نەجەف نیشتەجێیە، عەلی سیستانی بەرچاوترین زاناو شیعەگەری عێراقە و سەرۆکی حەوزەی زانستی نەجەفە، ئەو قوتابخانە ئاینیەی کە تێیدا فێری ( زانستەکانی فیقهو شەریعەت) دەبیت.\nزانای بەناوبانگ سەید محمد باقر، لەلایەن حەوزەی زانستی ئاینی قوم، بەتیروپشک دەبێتە باوکی سیستانی، دایکیشی کچی سەید ڕەزا میھرەبانی سەرابی یە، لەبەر ئەوەی (سیغە) لە مەزهەبی شیعەدا پاداشتیکی زور گەورەی ئاینی ھەیە، دایکی سیستانی چەندین جار هاوسەرگیری سیغەی کردووە.\nلەو پیاوانەی کە بە سیغە دایکی سیستانی شووی پێکردبوو‌ن زاناو فەقیھی گەورە سەید محمد کوھەکمری، ئایەتوڵڵا میرزا محمد مەھدی ئەسفەھانی، سەید محمد باقر.\nسیستانی ھەر لە منداڵییەوە لە تەمەنی پێنج ساڵی دەستی بە خوێدنی ئاینی کردووە، لە ساڵی 1941 دەستی بە خویندن کردووە لە حەوزەی زانستی ئاینی لە قوم.\nلە ساڵی 1951 شاری قوم جێدەھێڵێت و دەچێتە شاری نەجەف.\nلە ساڵی 1961 دەچێتە مەشھەد، دوای ساڵێک دەگەرێتەوە شاری نەجەف.\nسیستانی لەشوێنکەوتووانی مەزهەبی دوازدە ئیمامەکەی شیعەیە، نازناوی ئایەتوڵای گەورەی هەیە.\nبیست ساڵ لەمەوبەر، سیستانی لەسەر شانۆی سیاسی عێراق، بۆ یەکەمجار دەرکەوت، تەنانەت پێش ڕووخانی ڕژێمی سەدام حوسێنیش، بەهۆی قورسایی ئایینی و کولتوورییەوە لە هۆشی عێراقییەکاندا، کاریگەریی سیاسیی بەهێزی هەبوو، بەڵام دەرکەوتنی کاریگەری ئەم کەسایەتییە بۆ دوای ساڵی 2003 دەگەڕێتەوە.\nلە ساڵی 1979 ەوە تا ڕووخانی ڕژێمی سەدام حوسێن لە ساڵی 2003 دا ، شیعەکان بە دەست رژێمی بەعسەوە دەیانناڵاند، ئەگەرچی نوێنەرایەتی زیاتر لە سەدا 60ی عێراقییەکانیان دەکرد، کاریگەرییە ڕۆحی و سیاسییەکەی سیستانیی لە نەهامەتییەکانی شێعەی عێراقی کەمنەکردەوە، تا کات گەیشتە ئەو بارودۆخە دژوار و بۆشاییە سیاسییەی لەعێراقدا دوای ڕوخانی سەدام هاتە ئارا و ناچاری کرد، بەڕاوێژ لەڕێگەی نوێنەرەکانییەوە، ببێتە ئەکتەری نێو شانۆی سیاسی عێراق و کەسایەتییەکی دیاری سەر گۆرەپانەکە.\nسیستانی لە ساڵەکانی 2005 و 2014 دا دووجار بۆ خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی کاندید کراوە .\nئەمڕۆ سیستانی تەمەنی 90 ساڵەو ڕەنگە چیتر نەتوانێت بەهۆی زۆری تەمەنییەوە درێژە بە ئەرکەکانی بدات، وەک ڕابەرێکی رۆحی شیعەکان و گەورە مەرجەعێک.\nرۆژی 6-3-2021 بەیەکێک لە ڕۆژە مێژوویەکانی سیستانی ئەژمار دەکرێت، کاتێک لەگەڵ پاپا فرانسیس، پاپای ڤاتیکان دیداری هەیە و لەسەردانێکدا بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان پاپا بە گرنگییەوە لەگەڵ مەرجەعی باڵای شیعەکان کۆدەبێتەوە و دیدەنی دەکات.


چیرۆکی ئەو ژنە کوردەی بۆتە جێی متمانەی کۆشکی سپی\nتاريخ: ۱۳۹۸ شنبه ۸ تير ساعت ۲۰:۴۱ بازدید: 1119 نظرات: 0 کد مطلب: 11276\nیەکەمجارە لە مێژووی کورددا، بایەخ بە هەواڵی باڵیۆزی نوێی ئەمریکا لە بولگاریا دەدرێت، هۆکارەکەیشی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە یەکەمجارە کوردێک پۆستێکی وا باڵا لەمێژووی ئەمریکادا وەربگرێت. ئەم هەواڵە لەناو تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنگدانەوەی زۆری هەبوو چ بە پێشوازییکردن لێی چ بە کەمکردنەوەی بایەخی ئەوەی ژنە کوردێک باڵیۆزی ئەمریکایە.\nهێرۆ مستەفا ساڵانێکی زۆرە تێکەڵی دیپلۆماسیەتی ئەمریکی بووەو چەندین رۆڵ و بەرپرسیارێتی پێدراوە. بەڵام لە هیچکامیاندا هێندەی پۆستی باڵیۆزی ئەمریکا لە بولگاریا نەبووە جێی باس.\nکچە تاقانەی خێزانەکەی\nهێرۆ ساڵی ١٩٧٣ لە هەولێر لە دایکبووەو یەکەم منداڵی قادر محەمەد ئەمین مستەفا و نەسرین محەمەد عەبدوڵڵایە. ئەو تاقانەی سێ برایە بەناوەکانی هەڵۆ و هەورۆ و بارزان.\nتەمەنی هێرۆ یەک ساڵ دەبێ کاتێ ساڵی ١٩٧٤ شەڕ لەنیوان شۆڕشی کورد و حکومەتی بەعسدا دروست دەبێتەوە. چونکە باوکی هێرۆ ئەندامی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیانی کوردستانە، باوکی دەچێتە چیاو لەگەڵ پیشمەرگەدا دەمێنێتەوە. ساڵی ١٩٧٥ شۆڕشی کورد هەرەس دەهێنێ و خێزانەکەی هێرۆ وەکو هەزاران خێزانی تر، ئاوارەی ئێران دەبن.\nپاش ساڵێک مانه‌وه له که‌مپی ئاواره‌کان له ئێراندا، ساڵی ١٩٧٦خێزانه‌که‌ی هێرۆ روو لە ئەمریکا دەکەن و لە شاری ماینێت لە ویلایەتی نۆرس جێگیر دەبن. هێرۆ هەر لەو شارەدا خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی تەواو دەکات.\nقادری باوکی هێرۆ کە ئێستا لە ئەمریکا دەژی بۆ “زەمەن” وتی: “هێرۆ قۆناغەکانی خوێندنی زۆر بە باشی بڕیوە. تا ناوەندیشی تەواو کرد، هەموو ساڵێک بە پلەی یەکەم دەرچووە. من خۆم سەرسام بووم بەو هەموو زیرەکیی و لێهاتووییەی هێرۆ. ئێستاشی لەگەڵدابێ یەکێکە لە ژنە زۆر بەتواناکان کە بۆ ساتێ نایبینی دابنیشێ و ماندوو ببێ.”\nساڵی ٢٠٠٩ فیلمسازی ئه‌مریکی (کیرک ڕوس) که یه‌که‌مین هاوڕێی ئەمریکیی هێرۆبووە و خه‌ڵکی شاری ماینێتە که یه‌که‌مجار خێزانه‌که‌ی هێرۆ لەوێ گیرسانەوە، فیلمێکی دۆکیومێنتاریی له‌سه‌ر ژیانی هێرۆ دروستکرد به‌ناوی “هێرۆی ئەمریکا” تێیدا چیرۆکی ژیانی ئەو ژنە ده‌گێڕێته‌وه.\nهێرۆ لەناو هاوڕێ و هاوکارەکانیدا به‌وه ناسراوه که توانایه‌کی زۆری هەیە له فێربوون و قسه‌کردن به زمانی جیاواز. باوکی لە قسەکانیدا بۆ “زەمەن” وتی: “زمانی کوردی، زمانی ئاخاوتنی خێزانەکەمانەو هەموو منداڵەکانم زۆر بەباشی قسەی پێدەکەن. بەڵام چونکە نەیانخوێندووە، ناتوانن بە کوردی بنووسن. هێرۆ دەتوانێ بە پیتی لاتینی کوردی بنووسێ، بەڵام بە پیتی عەرەبی نازانێ.”\nبێجگه له زمانه‌کانی ئینگلیزی و کوردی، هێرۆ به زمانه‌کانی عه‌ره‌بی و تورکی و ئیسپانی و یۆنانی دەتوانێ قسە بکات.\nسەرەتای کاری دیپلۆماسی\nساڵی ١٩٩٥ به‌کالۆریۆسی له (ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی) وه‌رگرت له زانکۆی جۆرج تاون، پاشان ماسته‌ری له په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌کان وه‌رگرت له زانکۆی پریسنتۆن. باوکی دەڵێت: لە ئاهەنگی دەرچوونی لە زانکۆی جۆرج تاون، هێرۆ هەستا قسەی کرد و سەرەتا بە باسی کورد و کوردستان دەستیپێکرد کە بۆ خۆی ئەمەی زۆر پێخۆشبوو.\nهەرکە زانکۆی تەواو کرد، هێرۆ له ڕێکخراوی ناحکومییه‌وه ده‌ستی به کارکرد تا له ساڵی ١٩٩٩ تێکەڵی بواری دیپلۆماسیەت بوو، سەرەتا له بەشی خزمه‌تگوزاریی کاروباری ده‌ره‌وه‌ی ئەمریکا. یه‌که‌مجار له ئه‌سینای پایتەختی یۆنان وه‌کو ئۆفیسه‌ر بۆ کاروباری مافه‌کانی مرۆڤ، ئینجا له به‌یروت وه‌کو ئۆفیسه‌ری دیسکی ئێران له ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانیی و پاشان هاوکاری کۆندۆلیزا رایس بۆ کاروباری عێراق دواتر هه‌ماهه‌نگیکاری بریمه‌ر بۆ بارودۆخی موسڵ ئەرک و بەرپرسیارێتی پێدرا.\nهێرۆ ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١١ راوێژکاری جێگری سەرۆکی ئەمریکا (جۆ بایدن) بوو بۆ کاروباری خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. پاشان له هیندستان و ئینجا پرتوگال کاری دیپلۆماسی کردووه. پێش ئه‌وه‌ی تره‌مپ له‌م مانگه‌دا هێرۆ وه‌کو باڵێۆزی ئەمریکا له بولگاریا دەستنیشان بکات، ئه‌و ساڵی ٢٠١٦ جێگری به‌رپرسی تیمی ئەمریکی بوو له باڵیۆزخانەی ئەمریکا له لیشبۆنه‌ی پرتوگال.\nهێرۆ مستەفا یەکێکبووە لەوانەی لە نزیکەوە چاودێری دانوستانەکانی گروپی (٥+١)ی لەگەڵ ئێران کردووە. ساڵی ٢٠٠٥ بە ئەرکێکی سیاسی لە شاری موسڵ کاری کردووە و چەند بەرپرسیارێتی سیاسی لە لوبنان و یۆنان و ئەفغانستانیش هەبووە.\nسالی ٢٠١٢ دوای ئەوەی کۆتایی بەکاری راوێژکارییەکەی دێت لای جۆ بایدن، هێرۆ بەکاری دیپلۆماسی دەچێتە هیندستان و لەوێ دەمێنێتەوە، لەو کاتەدا لەگەڵ پیاوێکی هیندی بەناوی (رەڤنیش) هاوسەرگیریی دەکات، ئێستا بەرهەمی ئەو هاوسەرگیرییە دوو کچە بەناوەکانی ئاشنا و ئاریانا.\nقادر محەمەد ئەمینی باوکی هێرۆ بۆ “زەمەن” ئەوەیشی وت: “کە نە خۆی نە منداڵەکانی، ئەندامی هیچ حزبێکی کوردستان نین. من بۆ خۆم لە ١٩٥٩ تا ساڵی ١٩٨٢ ئەندامی پارتی دیموکراتی کوردستان بووم، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٢ بەدواوە ئەندامی هیچ حزبێک نیم، وەکو یەک لە هەموو حزبەکان هاوڕێ و ئاشنام هەن. ئێستا زۆر شانازی بە هێرۆی کچمەوە دەکەم. وێنەیەکی خۆی‌و جۆ بایدنم لایە بایدن بە خەتی خۆی لەسەر وێنەکە نووسیویەتی “چەندە سەرسامە بە لێهاتوویی و زرنگیی هێرۆ”.\nبرچسب ها: ئەمریکا, باڵیۆز, بولگاریا , هاژه, هێرۆ مستەفا , کورد


نەوشیروان مستەفا موڵکی گەلێک نەک بزوتنەوەیەک – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئایار 19, 2020 237 جار بینراوە 0 سەرنج\n۱- تەنها یەک ڕۆژ ڕۆژی ئەو و یادی ئەو نیە بەڵکو ئەو بۆ هەمیشە و بەردەوام لە یادەوەری تاکی کورد زیندوەو یادی ئەوە .\nیادی ڕەوانشاد نەوشیروان مستەفا لە یەک ڕۆژدا کورت ناکرێتەوە و کۆتایی نایە، تەنها ڕۆژێک یادی ئەو نیە . هەرکەس دەتوانێت ئەو ڕاستیە بزانێت هەموو ڕۆژێک ڕۆژی ئەوە و یادی ئەوە . وەک چۆن هەموو ڕۆژێک ڕۆژی نیشتمانە بەڵام دەکرێ لەنیشتماندا ڕۆژێک هەبێت بۆ ئازادی و سەربەخۆیی .\nنەوشیروان مستەفا ئەو پیاوەی ڕۆژی لە دایک بوونی هەیە، وەک چۆن ڕۆژی کۆچی دوایی هەیە، بەڵام ڕۆژێکی تایبەت نیە بەیادی ئەو، چونکە ئەو بۆ هەمیشە لە یادو یادەوەری هەرتاکێکی کورد، هەر ئازادیخوازێک، هەر شۆڕشگێڕێک و هەرتاکێکی خوێندەوار و هۆشیار دەمێنێتەوە .\nکەسێک ڕۆژی یادی دەبێت تەنها لە ڕۆژێکدا بیر خەڵک بێتەوە، بەڵام نەوشیروان مستەفا مێژوویەکی تۆمار کرد کە هەموو ڕۆژێک ببێ بە یادی ئەو و ببێ بە یادەوەری .\nسەیرکەن لەدوای کۆچی ئەو چەند ڕوداوگەلێک ڕویان داوە، لە هەر ڕوداوێکی سیاسی، ئابوری، سەربازی و ڕۆشنبیری و فەرهەنگی و پێکەوەیی کەچی ئەو چەند ساڵ پێشتر قسەی لەسەر کردوە و پڕۆژەی بۆ هەبوە . بۆیە دەکرێت بۆ هەر ڕوداوگەلێک بگەڕێینەوە بۆ وتەکانی، نوسینەکانی، یادەوەریەکانی .\nئەو لە زەمەنی خۆیدا پێشبینیەکانی بۆ داهاتوو کوردەواری گوتەنی وەک نەخشی سەر بەردبوون .\nهەموو ئەمانە بۆ ئەبەد و لە هەموو ڕۆژێکدا بە زیندویی دەیهێڵنەوە ئەو بوو بە دەستورێکی سیاسی بۆ هەر پێشهاتێک دەبێت بۆی بگەڕێینەوە .\nنەوشیروان مستەفا چۆن بۆخۆی نەژیا، ئاواش تەنها موڵکی شۆڕشێک و بزوتنەوەیەک و تەنانەت یەک قۆناغی مێژووییش نیە ودەتوانین بڵێین سنوری نەتەوەو گەلێک تێدەپەڕێنێ .\nئەو بە نوسینەوەی مێژوو و لێکۆڵینەوە لە مێژوو و ئەدەبی کۆنی ناوچەکە و نوسینەوەی قۆناغێکی گرنگی مێژوو کە خۆی کاراکتەری سەرەکی و ڕابەری بەشێکی بوە، دەبێت بە سەرچاوەیەکی گرنگ و پڕ بە پێز بۆ لێکۆڵینەوە لە مێژووی شارستانیە کۆنەکان و مێژووی نوێ و هاوچەرخ .\n٭ نەوشیروان مستەفا تەنها موڵکی بزوتنەوەی گۆڕان نەبوو بەڵکو بزوتنەوەی گۆڕان موڵکی ئەو بوو وەک دوا پڕۆژەی سیاسی و بە پێی پێویستی ئەم قۆناغەی هەرێم و ناوچەکە پێیدا گوزەری دەکرد . هەڵەیەکی گەورەیە و بێ ویژدانی و لێدانی بە ئەنقەست و بێ ئاگاییە لە سنوردارکردن و ناوهێنان و ناو لکاندنی تەنها بە بزوتنەوەیەکەوە . کەواتە ئەو موڵکی گۆڕان نەبوو بەتەنها بەڵکو موڵکی میلەتێک بوو وەک چۆن کاک نەوشیروان تەنها خاوەنی گۆڕان نەبوو بەڵکوو خاوەنی چەندین پڕۆژەی تر بوو .\n٭ نەوشیروان مستەفا تەنها ڕابەری شۆڕشێکی چەکداری و ئەندازیارێکی ڕاپەڕین نەبوو، بەڵکو ئەو پشتیوانێکی سەر سەختی نوسەران و بیری ئازادبوو، وەک چۆن ڕابەری بیری بەگژداچونەوەی گەندەڵی و نادادی و نا یەکسانی بوو ، ئاواش ڕابەری بیری ئۆپۆزسیۆن بوون و دەنگی ئازاد و گێڕانەوەی متمانەو قورسایی دەنگدەر بوو . ڕابەری گێڕانەوەی مافی مافخوراوو هەژاران بوو نازناوی باوکی هەژاران لە لایەن هەژاران و مافخوراوانی کوردستان لەدوای کۆچی دوایی گەواهی دەری ئەم ڕاستیەن .\n٭ خەبات و شۆڕش و بیری ئەو، گشتگیر و فراوان بوو . خەم و ئومێدی ئەو بۆ ئازادی و ڕزگاری بێ سنور بوو. نیشتمان و شوێنی خەباتی ئەو فراوان بوو پارچەیەک و دووان نەبوو زێتر بوو .\nئەو موڵکی میلەتێک بوو بۆیەش پڕۆژەکانی بۆ میلەتێک بوو دوا پڕۆژەی لە بواری( سیاسی ، ڕاگەیاندن ، ڕۆشنبیری و فەرهەنگی) بۆ خەڵک و بۆ هۆشیاری گشتی بوون نەک تایبەت و خودی . وەک چۆن خەمی میلەتێک موڵکی ئەو بوو .\n٭ ڕابەری شۆڕشی گەل و ڕزگاری نیشتمانی وسەرکردەو ڕابەری شۆڕشی مەدەنی، پێشەوای بەگژداچونەوەی گەندەڵی و جێگە ئومێدی بیری ئازادیخوازی\nڕابەری شۆڕشی هۆشیاری بۆ هەمیشە (نەخێر ) ەکەی تۆ بەڕوی زوڵم و ستەم پەیڕەو دەکرێت و ڕێباوەڕەکەت بۆ ئەبەد بە زیندویی دەمێنێتەوە .\nبڵاوکراوەی پێشووپارتی ڕۆژێک ئەڕوخێت؟\nبڵاوکراوەی نوێتروەزیری پەروەردەی عێراق سڵاو بۆ مامۆستایانی خوێندی کوردی کەرکوک دەنێرێت\nPosted on حوزه‌یران 15, 2020 0 5139\nPosted on حوزه‌یران 26, 2020 0 1731\nPosted on ته‌مموز 1, 2020 0 3538


عه‌لی سوره‌چۆمی – پەڕە 3 – سه‌رده‌شت\nپێشوو « 1 2 3 4 5 6 داهاتوو »\nدوای قۆناغێکی درێژ لە خەبات پێویستە شۆرشگێرەکان بە چاوێکی رەخنەگرانە بڕواننە رابردووی خۆیان.لە زانستی مێژووش دا زۆر جار تا مەودایەک درووست نەبێ لە نێوان رووداوەکان و زەمەن ناتوانی وەک پێویست داکۆکی لە حەقیقەتی رووداوەکان بکەی. درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→\nبەشی پەنجاو یەکی گەرانەوە(۵١) له نووسینی:عەلی سوورەچۆمی\nبەشی پەنجاو یەکی گەرانەوە(۵١) له نووسینی:عەلی سوورەچۆمی.\nپێشمەرگایەتی ئەشقە لە گەڵت دا گەورە دەبێ،خۆ ئەگەر ئەوین و ھیوا بە رزگاری لە دەمارەکانت دا نەبێ،ھەرگیز بەرگەی ئازارەکانی ناگری.ئەو کات چەند جار سەختی و ھیلاکی و نائومێدی بەسە بۆوەی زوو مەیدان چۆڵ بکەی. درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→\nسفرەی ماڵە ھەژارەکانتانین. درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→\nبەشی چل و نۆھەمی گەرانەوە(۴٩) له نووسینی:عەلی سوورەچۆمی\nبەشی چل و نۆھەمی گەرانەوە(۴٩) له نووسینی:عەلی سوورەچۆمی.\nشەڕی گووردانی (وەردێ) تکایەک:\n١-ھەر ھاورێیەک ئەو بیرەوەرییە دەخوێنێتەوە داوام ئەوەیە جارێکی دیکە بەشی چل و ھەشتەمی گەرانەوە بخوێنێتەوە بۆوەی سەرەتای دەست پێ کردنی رووداوەکانی وەک زنجیرەیەک بێتەوە دەست.\n٢- من رووداوەکانم چۆن دیتوە چیم بیرماوە ئەوە دەخەمە بەرپێنووس،ھەر ھاورێیەک روون کردنەوەی ھەبوو یا پێی وابوو شتێکی ئەساسی لە بیر کراوە با بۆم بنووسێت.تەنیا بە ھاوکاری یەکتر دەتوانین ئەو ئەرکە راپەڕێنین. درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→\nلە پەراوێزی گەرانەوە دا: نووسینی:عەلی سوورەچۆمی.\nبڵاوکراوه‌ی : ـ  تشرینی دووه‌م 25, 2018\nلە پەراوێزی گەرانەوە دا:\nلە فەیسبووک سەرگەرمی چاو خشاندن بە سەر چەند وێنەیەک دا بووم.\nلە نێو چەندین وێنەی پێشمەرگەکانی ھێزی گیارەنگ دا کە لە لاپەرەی”دۆڵی دەرماناوە)داندرابوون،وێنەیەک سەرنجی راکێشام.دوای چەند ساتێک بیرکردنەوەو تێرامان خەمێکی گەورە دایگرتم. درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→\nبڵاوکراوه‌ی : ـ  تشرینی دووه‌م 24, 2018\nلە سەرتاسەری کوردستان دەبێتە مانگی حەماسەو دەرخستنی ھێز و توانای بەرنگار بوونەوە، وە نا گووتن بە داگیرکەر.بۆ دوژمن دەبێتە مانگی ترس و بێ ئۆقرەیی ،سەرەرای ئامادە باشی و تەنینی ھەموو رێگاو بانێک،کەچی: درێـــــــژه‌ی بــابه‌ت→


ئەمەریكا: حزبوڵا تیرۆریستە و پاڵپشتی لە حكوومەتی لبنان دەكەین\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا بە فەرمی رای گەیاند كە حزبوڵای لبنان گرووپێكی تیرۆریستییە، بەڵام ئەوان بە تەواوی پشتیوانی لە حكوومەتی لبنان دەكەن. ئەو لێدوانەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا دەریدەخات ئەمەریكا دەیەوێت پێش بە چالاكییەكانی حزبوڵای لبنان بگرێت و نەهێڵێت ئەو گرووپە تیرۆریستییە دەست بەسەر لبناندا بگرێت.\nوەزارەتەكە رەتیشی دەكاتەوە هیچ پێوەندییەكیان بە دەست لەكاركێشانەوەی سەعد حەریری سەرۆك وەزیرانی لبنان هەبووبێت و ئاگاداری ئەم بڕیارە نەبوون.\nبەگوێرەی "ئەلعەرەبیە" بەیاننامەكەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا چەند رۆژ دوای ئەوە بڵاو بووەوە كە سەعد حەریری دەستی لە پۆستەكەی هەڵگرت. ئەو رۆژی شەموو چواری تشرینی دووەم لە سعوودیەوە وازی لە پۆستەكەی هێنا و رای گەیاند كە ئێران دەستی خستووەتە نێو كاروباری لبنان و دەیەوێت ئاژاوە و ناكۆكی لە هەموو ناوچەكە بهێنێتە كایەوە. ئەو باسی لەوەش كردبوو كە هەندێك پیلان بۆ تیرۆركردنی ئەو لە ئارادا بووە، بۆیە بۆ پاراستنی گیانی خۆی لە دەرەوەی وڵات ئەو بڕیارەی داوە.\nئێران و تیرۆر دوو رووی دراوێكن\nبە بۆچوونی حەریری لە هەر شوێنێك ئێران دەستێوەردانی تێدا بكات، ئەوا ماڵوێرانی و دووبەرەكی و فیتنەش زیاتر دەبێت و هەڕەشەشی لە ئێران كرد ئەو ئاگر و ناكۆكییەی ئێران بۆ دەرەوەی دەنێرێت رۆژێك بەربینگی ماڵەكەی خۆیشی دەگرێتەوە.\nكۆماری ئیسلامیی ئێران لە ماوەی رابردوودا زۆرترین دەستێوەردانی لە كاروباری عێراق و تەنانەت هەرێمی كوردستانیش هەبووە، بۆیە ئەنجامی ئەو دەستێوەردانە بە شەڕ و ئاڵۆزی و دووبەرەكی لایەنە سیاسییەكانی لێ كەوتووەتەوە و لە عێراقیش تا ئەو رۆژەی هەژموونی ئێران زاڵ بێت، ئەوا توندوتیژی و تیرۆر و ئاڵۆی واز لە عێراق ناهێنێت.\nدەست لەكاركێشانەوەی حەریری لە لبنان لە لایەن هەندێك خەڵكەوە پێشوازی لێ كرا و هەندێكی تریش رەخنەیان لێی گرت و میشێل عونیش كە سەرۆك كۆماری لبنانە گوتی، تا ئەو كاتەی بە وردی ئاگاداری هۆكاری دەست لەكاركێشانەوەكە نەبێت، دەست لەكاركێشانەوەكە قبووڵ ناكات.\nلەلایەكی ترەوە سامر سەبهان وەزیری كاروباری كەنداوی سعوودیە رای گەیاند، لبنان لە دوای حەریری وەك خۆی نامێنێتەوە و رێ نادرێت لبنان ببێت بە پردی پەڕینەوەی تیرۆر بۆ وڵاتانی عەرەبی. هەروەها گوتی رێبەرانی لبنان دەبێت ئەوە هەڵبژێرن ئایا وڵاتەكەیان دەیەوێت وڵاتێكی تیرۆریستی بێت یان ئاشتیخواز.\nزۆرێك لە چاودێرانی سیاسی پێیان وایە ئەو بڕیارەی حەریری لە سعوودیە دای، بە هاوئاهەنگی ئەمەریكا بووە و هەندێك پلانی نوێ دەگیرێتە بەر دژی ئێران و دیاریش نییە بە چ شێوەیەك دەستی ئێران لە ناوچەكە كورت دەكرێتەوە.\nیەكێك لە سیاسەتەكانی ترەمپ كە هەر لە دوای هاتنە سەركاری پێداگری لەسەر كردووە ئەوە بووە نابێت رێ بە ئێران بدرێت بە ئارەزووی خۆی ئەسپی هەژموونخوازی تاو بدات و توندوتیژی و تیرۆر بۆ ناوچەكە بگوازێتەوە. گەورەترین كێشە كە لە نێوان ئەمەریكا و ئێران هەبووە پرسی چەكی ناوكیی بووە كە لە كابینەی ئۆباما رێككەوتنی لەسەر كرا، بەڵام ترەمپ دەیەوێت هەڵیبوەشێنێتەوە.\nدەسەڵاتی ئێران لە عێراق زۆر زیاتر پەرەی سەندووە و ئامانجی سەرەكیشی ئەوەیە هیلالی شیعی تەواو بكات و لە رێی عێراق و سووریاوە دەستی بە لبنان و دەریای ناوەڕاست رابگات.\nمیلیشیاكانی حەشدی شەعبی دوای كۆنترۆڵكردنی تەلەعفەر و دواتریش داگیركردنی ناوچە كوردستانییەكان، زیاتر لە هەموو كاتێك لە خەونی مێژوویی خۆیان نزیك كەوتوونەتەوە. سوپای عێراق و میلیشیاكان لە چەند رۆژی رابردوودا دەروازەی قائیمیان لە نێوان سووریا و عێراق كۆنترۆڵ كرد، ماوەی رابردووش دەستیان بەسەر رەبیعەدا گرت و هەموو هەوڵێكیشیان ئەوەیە بە تەواوی پێوەندی نێوان باشووری كوردستان و رۆژئاوای كوردستان بپچڕن و لە داهاتوویەكی نزیكدا حەشدی شەعبی و سوپای پاسدارانی ئێران بە ئاسانی بتوانن لە تارانەوە بە ئۆتۆمبێل خۆیان بگەیەننە دیمەشق و لبنان.\nئێران لە رێی ئەو هیلالەوە دەتوانێت چەك و پێداویستی سەربازی بۆ حزبوڵای لبنانی بگوازێتەوە و هەر لەوێڕا هەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل و وڵاتانی عەرەبی دروست بكات.\nحزبوڵای لبنان لە پێنج ساڵی رابردوودا لە سووریا بەرگری لە بەشار ئەسەد كردووە و پێوەندییەكانیشی لەگەڵ فەیلەقی قودسی سوپای پاسدارانی ئێران گەرموگوڕتر بووە، بە یەكەوە خەریكی ئەوەن لە ناوچەكە پیلانەكانی كۆماری ئیسلامی جێبەجێ بكەن، پیلانێك كە هاوكاری هەردوو حكوومەتی عێراق و سووریای لە پشت بووە، هەنگاوێك كە ئەستەمە رۆژئاوا و ئەمەریكا تەنیا لە دوورەوە سەیری بكات.


عوسمان عومەر: کوردستان! – WtariKurd\nهەرچەند من هیچ پسپۆریەکم لەبوارى جوگرافیا و جوگرافیاى مرۆیی نییە، بەلام بەهۆى خوێندنەوەو گەران بەدواى سەرچاوەو گوێگرتن لە شیکەرەوەى ئابورى ناسان و هەندێ لە مێژوو نوسان ئەم بابەتە ئامادە بکەم، چونکە جارێکیان لەبەرنامەیەکى تیڤى کەنالێک پرسیار لەگەنجێکى وا پێدەچوو لەئاستێکى خوێندەوارى باش بێ، پرسیى لێی: روبەرى کوردستان چەندە؟ کەچى چەند کەسێک نەیانزانى کە ئەوە سەرەتایی ترین شتە دەربارەى خاکى وولاتەکەت بیزانى و، بیگومان لەبابەتى جوگرافیاى هەندێ لە پۆلە بنەرەتیەکان خراوەتە ڕوو.\nکورد یەکێکە لەگەلانى سەر ڕووى زەوى هەر لەکۆنەوە خاوەنى شارستانیەتى خۆی و زمان و کەلتورو داب نەریتى خۆى بووە جیاواز لەگەلانى هاوسێ و دەوروبەرى و خاکێکى بەپیتى هەبووە و پێگەیەکى گرنگى هەبووە، بۆیە داگیرکەران هەر لەکۆنەوە تا ئەمرۆ ویستویانەو دەیانەوێ داگیریى بکەن و سەروەت و سامان و خیرو بیرى بۆخۆیان ببەن. داگیرکارى عوسمانى، ئینگلیزى و سەفەوی و نەیان هیشتوە ببێ بەخاوەن دەولەتى خۆى. رەنگبێ داگیرکاریى هۆیەک بێ، بەلام ناتەبایی نێوان کوردانیش هۆکارى سەرەکییە، تا ئەمرۆ نەگەیشتۆتە ئامانجى خۆى.\nکوردستان پێگەیەکى جیۆسیاسى لەخۆرهەلاتى ناوەراست و ڕاڕەوێکى گرنگى فرۆکەوانى شارستانییەو کورتترین رێگایە بەرەو ئەوروپاو باشورى خۆرهەلاتى ئاسیا.\nگەلى کورد تاکە گەلى سەرڕووى زەوى نییە، کە خاوەن دەولەت نەبێ. بۆ نمونە تامیلەکان ژمارەى دانیشتوانیان نزیکەى 77 ملیۆن کەس دەبێ لە هیندستان و سریلانکا دەژین و خاوەنى دەولەتى خۆیان نین. گەلى سند ژمارەیان نزیکەى 60 ملیۆن کەس دەبن ئەوانیش خاوەن دەولەت نین و لە هیندستان پاکستان دەژین.\nجا بابزانین ژمارەى دانیشتوانى کوردستان چەندە؟\nئەو زانیاریانە بەلاى من و تاکى کورد کرنگە کە نەوەى نوێ بیزانن هەرچەندە لەبابەتى جوکرافیاى هەندێ لەپۆلەکان دا باسى لێوەکراوە و، تەنها باسى لە کوردستانى عیراق کردووە. بەلام وانە سەرجەم کورد دەگرێتەوە، ژمارەى دانیشتوانى کوردستان نزیکەى 40 تا 50 ملیۆن کەس دەبێ. ڕیژەى دانیشتوانى کوردستان لە سەر ژمیرى جیهانى دا 7% پێک دەهێنێ. واتە لەهەر 150 کەس یەک کەس کوردە لە ڕووى دانیشتوانەوە. کوردستان پلەى 32 لە ریزبەندى دەولەتانى جیهان هەیە و، ژمارەى دانیشتوانى کوردستان لە هەریەکە لە پۆلەنداو ئەرجەنتین و کەندا زیاترە و هەر 122کەس لەیەک کم2 دەژین و کورد لەدەرەوەى کوردستانیش رێژەیەکى بەرچاوى هەیە بۆنمونە\n1- سێ ملیۆن کورد لە ئەستەمبول دەژین.\n2- یەک ملیۆن کورد لە سوریا بەتایبەت لەحەلەب دەژین\n3- یەک ملیۆن و نیو کورد لەخۆراسان کۆچەرن.\n4- دووسەد هەزار کورد لە ئیسرائیل بونى هەیە.\n5- سی سەدهەزار کورد لەدەولەتانى قەفقاس هەیە.\n6- دوو ملیۆن کورد زیاتر لە ئەوروپا دەژین و یەک ملیۆن لە ئەڵمانیا و نزیکەى یەک ملیۆن لە سوید و وولاتانى ئەسکندنافى و بەریتانیاو فەرەنسا و ئەمەریکا .\nڕوبەرى کوردستان 409,650 کم2 یە، بە درێژى 1000 کم کوردستان لەناو 214 دەولەتدا 58 مینە لە رووى ڕووبەرەوە, کوردستان لە ڕووى ڕووبەرەوە لەگەل هەریەکە لە ژپۆن و ئەلمانیا یەکسانە و کوردستان لە ئیتالیاو سەنیگال و بەریتانیا گەورەترە , 4جار لە کۆریاى باشور گەورەترەو 10 جار لە سویسرا .\nڕووبەرى دارستان لە کوردستان 160 کم2 یە واتە 39%ى خاکى کوردستان دارستانە و بەرزترین لوتکەى شاخیش لوتکەى شاخى ئاگرینە و بەرزیەکەى 5137 مەترە و دەریاچەى وان لە باکورى کوردستان گەورەترین دەریاچەیە لە خۆرهەلاتى ناوەراست و ڕوبەرەکەى 607کم3 یە و پلەى 16 مینە لە رووى دەریاچەکانى جیهان.\n40٤٠ ملیۆن کورد بە زمانى کوردى قسە دەکەن و زمانى کوردى پلەى 26ى هەیە لەریزبەندى زمانەکانى دونیا. ئەوکەسانەى بەکوردى قسە دەکەن، زۆرترە لەوانە بە ئۆکرانى قسە دەکەن.\nدەرامەتى ئابورى کوردستان:\nبەپێى زانیاریەکان پەترۆڵ لە ژێرخاکى کوردستان دا دەگاتە 45ملیاربەرمیل نەوت و، بەرز دەبێتەوە بۆ 100ملیار بەرمیل، گەر زیاتر نەبێ. واتا دەکەوێتە سەرئاستى هێلى ووزەى جیهانى, نەوتى کوردستان دووبەرابەرى نەوتى لیبیا و 4جار بەرامبەر قەتەر زیاترە. نەوتى کوردستان 7,5% ى پەترۆلى جیهان لەژێر خاکى کوردستان دایە و، لە پلەى هەشتەمى ریزبەندى وولاتانى جیهان دایە. کەچى تا ئیستا ڕێژەى هەژاریى لە کوردستان، بەتایبەت باشور بەرچاوە بەهۆى ناشەفافى و ناعەدالەتى و چاوچنۆکى زۆریک لەحوکمڕانانى کوردستان.\nکوردستان هاوسنورە لەگەڵ عیراق و سوریا و تورکیا و ئێران و ئەرمەنستان و ئازەربایجان. بەلام حاجى قادرى کۆیی کە لەسالى 1817 لەدایک بووە و، ساڵى 1879 کۆچى دوایی کردووە سنورى کوردستانى بە هۆنراوەیەک دیارى کردووە کە دەفەرموێ:\nواتە لەسەدەى نۆزدە 20 ملیۆن بوبێ، کەواتە ئیستا خۆى داوە لە 50 ملیۆن زیاترداوە. بەلام داخەکەم کورد خاوەنى نەبوەو نییەتى. چۆن کاویس ئاغا دەلێت: کورد خایەئینن ئەوەو چاوچنوکى و کلک گرێدان لەگەل دوژمنان هیچى بەهیچ نەکردوە تا ئیستا . بیگومان ئەم هۆنراوەى حاجى داگیرکەران و دۆژمانانى گەلەکەمان نارەحەت دەکات، بەتایبەت لە باکور کە دان بەبونى گەلى کورد نانرێ .


هاوکار کەریم ئەحمەد: ڕاپەڕین بەبێ شۆڕش. – WtariKurd\n– Posted on 2019-03-12بابەتی: فرە بابەت\nهەڵسەنگاندن و لێکدانەوەی ڕوداوەکان بە ئاواز و ئەندێشەیەکی مێژووی، وا ئاراستەمان دەکات لە زەمەنێکی بازنەیدا ڕوداوەکان بخوێنینەوە. وا تێبگەین کە کردە مێژوویەکان لە بازنە داخراوەکاندا قەتیس و بێ جوڵەن و کاریگەریان جگە لەمێژوو توانای هیچ هەنگاوێکی نوێیان نیە. بەڵام کاتێک ڕوگەی خوێنەوەی ڕوداوە مێژوویەکان شیتەڵیەکی زانستی بۆدەکرێت و بۆچونە مێژوویەکان دەخرێنە کێشانە و پێوانەیەکی عەقڵی، تێگەیشتنێکی نوێ دێتە ئاراوە کە مێژوو زەمەنێک نیە کە تەنیا لکابێت بە ڕابردوەوە، بەڵکو مێژوو بونیاتێکی ڕوداو خولقێنە لە کاتی ئێستاو ئایندەمان دا.\nئەو بۆچون و تێگەیشتنە جیاواز و لێکنەچووانە زۆرن کە ئامانجیانە پێناسە و هەلسەنگاندنمان پێبدەن دەربارەی ڕاپەڕین و شۆرش، بەڵام هەڵێنجانی بیرو بۆچونی دروست دەربارەی ئەم دوو چەمکە کارێکی قورس و تاقەت پڕوکێنە. چونکە کاتێک لەیەکەم هەنگاودا تێکەڵبوونێک دەبینی لە ئاواز و هۆشی ئەو کەسانەی کە هەڵسەنگاندن بۆ ئەم دوو پڕۆسە مرۆیە دەکەن، تێدەگەیت لای ئەوان جیاوازیەکی ئەوتۆ بوونی نیە لە نێوان ڕاپەڕین و شۆڕش دا.\nجێگەی خۆیەتی ئێمە ڕونی و ئاشکرایيەک بخەینە ڕوو دەربارەی هەریەک لە چەمکی ڕاپەین و شۆرش، ئەو خاڵانەی کە لەیەکتریان جیادەکاتەوە. بۆ ئەوەی تێگەیشەتنێکی دروست بخینە پێش چاوی خوێنەر، باشتروایە باسێک لە مرۆڤ و کۆمەڵگە بگەین و پاشان ئەو باسە ئاراستە بکەین بەمەستی تێگەشتن لە ڕاپەرین و شۆرش کە کۆمەڵگە ئەنجامیان دەدات.\nبە بڕوای من، هەروەک چۆن مرۆڤ یاخی دەبێت کۆمەڵگەش یاخی دەبێت. یاخی بوونی مرۆڤ لە ئاستی تاک دا بەدوو جۆری جیاواز دابەشدەبێت کە یاخیبوونی دەرونی و یاخیبوونی عەقڵی یە. یاخی بوونی دەرونی تاک، هەستێکی ناڕازی بوونی دەرونە و کاتیە. یاخی بوونی عەقلی لەتاکدا ڕەتدانەوەیەکی ئەقڵیە لە ئەنجامی قبوڵ نەبوونی ئەو کەشەی کە کۆمەڵگە لەڕێی سیستەمێکی کۆمەڵایەتی یان سیاسی یاخود هەر سیتەمێکی دیکە کە دژ دێتەوە لەگەڵ عەقڵی تاکی یاخبوودا.\nڕاپەڕین، هەڵچون و کلپەکردنی دەرونی کۆمەڵگەیە، کە ڕازی نەبوونی خۆی دەردەبڕێت بەرامبەر بەو سیستەمەی کە بەڕێوەی دەبات. بەڵام شۆڕش زادەی عەقڵی کۆمەڵگەیە و لەوێوە سەرهەڵدەدات کە کۆمەڵگە گەشەی کردووەو لە ڕوحی دا ئازادی بڵێسە دەسەنێت، لە شۆڕش دا کۆمەڵگە یاخبوونەکەی کاتی نیە و هەمیشەیە.\nشۆڕشگێڕەکان بەوە لە ڕاپەڕیخوازەکان جیاوازن کە پاڵنەری کردارەکەیان سەروەریەکی عەقڵیە و دەرونی نیە، ناوەکیە و دەرەکی نیە.\nبەهۆی ئەم شیکاریە زانستیە تێدەگەین کۆمەڵگەی کوردی ڕاوایەتی هەڵچون و نارازی بوونەکانی خۆی لە دەرونی کۆمەڵگاوە سەرچاوەی گرتووە. شۆرش لە کۆمەڵگەی کوردا بوونی نیە، ئێمەی کورد یاخین بەڵام یاخیبوونەکەمان دەرونیانەیە و عەقڵیانە نیە.\nئاسان دەتوانرێ ئەوە ڕونبکرێتەوە کە بۆچی کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی ڕاپەڕینخوازە نەک شۆرشخواز، چونکە ڕێچکەی گەشەسەندنی کۆمەڵگە سەرچاوەکەی دەرونی کۆمەڵگەیە، نەک عەقڵی ئەو کۆمەڵگاکە.\nچۆن دەتوانرێ لەکۆمەڵگەیەک دا شۆڕش لەدایک بێت، کاتێک دەبینی ڕاپەڕین خوازەکان و ئەندازیارانی ڕاپەڕین لەدوای ڕاپەرین لولەی چەکەکانیان بکەنەیەکدی و هەزاران کەس لەیەکتری بکوژن. ناکرێت تۆ شۆڕشگێر و براکەت بکوژیت کەوەک تۆ شۆڕشگێر، ناکرێ لە شاخ تینووی ئازدی بیت و لەشار بکوژی ئازادی؛ لە شاخ خەونی ئازادی بۆ کۆمەڵگە بینیت و کە هاتیتەوە ناو شار بەبرسیبوون لەناویان ببەیت. چۆن دەکری کۆمەڵگە شۆڕش لەدژی عەگال بەسەرێک ئەنجام بداو جامانە بەسەرێکی خۆی ئازادی لێدیل بکات، ڕقی لە شەقێک بێت کە پۆستاڵ لە پێیەک تێهەڵدەدات و قاچی کڵاش لە پێیەک ماچ بکات.\nکەی کۆمەڵگەی شۆڕشخواز قبوڵی دەکات ئەندازیارانی شۆڕش ڤێلا و ئەپاڕتمان و گردیان هەبێت، خەونی چیاکان شۆڕشخواز چۆن دەکرێ لە ئازادیەوە بگۆڕێت بۆ ئوتۆمبێلی جام ڕەش و بیرە نەوت. شۆڕش کەی ڕوحی کۆمەڵگە دەستەمۆی دەسەڵاتێکی خۆماڵی دەکات و فێری ماستاوچیەتی دەکات. ئەستەمە شۆڕش ڕوبدات لە کۆمەڵگەیەک کە هاوڵاتیەکانی نان بەشۆڕشەوە بخۆن لە ژێرناوی بندیواردا.\nبەڵێ، ئێمەی کۆمەڵگەی کوردی توانامان هەیە ڕاپەڕین بکەین، بەڵام شۆڕش بەئێمە ئەنجام نادرێت؛ ئەندازیارمان هەیە بۆ ڕاپەڕین، بەڵام بۆ شۆڕش دەست و پێ سپین. ئاخر خەجاڵەتیە شۆڕشخواز خۆی بەنوێنەری دیمکراسی بزانێ و بلێ دەسەڵات دەستاو دەست ناکەین ئەگەر کورسیەکیش بێنین! شەرمەندەیە جاش و موستەشارەکان لەباخەڵی شۆڕشخوازەکان بەئارامی بخەون، بەڵام هاوڵاتیان و قوربانی بەخشانی شۆڕش لەبرسان گیان بسپێرن.\nئێمەی کۆمەڵگەی کوردی تا ئەقڵمان یاخی نەبێت شۆڕشمان بۆ ئەنجام نادرێت، تا لەوە حاڵی نەبین کە شۆڕش دایکە بۆ ئازادی، باوکە بۆ دیمکراسی، برایە بۆ سەروەری یاسا و خوشکە بۆ خۆشەویستی و دادپەروەری کۆمەڵگە، ناتوانین شۆڕش ئەنجام بدەین. بەڵکو هەر بە ڕاپەڕینەوە خەریک دەبین و لە ئەنجامدا بتێکی دیکتاتۆریە دەشکێنین و بتێکی دیکەی لێدروست دەکەین.


تازەترین پێناسە بۆ عەشق ئەوەیە عەشق پێناسە ناکرێت .. بەشی دوانزە…خۆدواندنی: ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tOctober 2, 2020\tGeneral\nستیڤان: خۆشم دەوێی، بیرت بێت لە چ سەختییەکی ژیاندا عەشقی تۆم لە بیر نەکردووە، تۆ دەبێت نەهێڵیت بمرم، زۆر ئیشم ماوە و هیچ خەونێکم نەهاتۆتە دی!!. ئاخر هەمیشە لە شەودام و رۆژی من مەرگە بۆیە نامەوێ هەڵبێ!!، ئێستا وەرە تەنیشتم یەک ماچم بکە، تاکوو هەزاران ساڵ تامی بکەم.\nلیزا: لەسەر هەموو شوێنێکی جەستەت سروودی ماچ دەنووسمەوە، لەناو تۆدا وەک پشکۆیەک بەهێمنی گەشاومەتەوە.\nستیڤان: بیرمە یەکەم سات نیگای گەرمت دڵی منی وەک تەنوور گەرم کرد، بیرمە یەکەم چرکە سیحری چاوەکانت تۆوی عەشقی لەناو رۆحمدا چاند.\nلیزا: ژیانی هاوچەرخ عەشق تەنانەت سێکسیشی خاڵی کردۆتە لە بەها و مانا راستەقینەکەی خۆی!.\nستیڤان: مرۆڤی هاوچەرخ چەند لە رووی تەکنۆلۆژییەوە گەشەی سەندووە هێندەش لە بەها بەرزەکان پاشەکشەی کردووە! عەشق بووەتە حکایەتێکی گوێ ئاگردان و زۆرترین پرۆسەکانی سێکسیش بریتین لە پرۆسەیەکی میکانیکی رووت کە لە بری چێژ بەخشین، مرۆڤ ماندوو دەکەن.\nلیزا: چۆن دەکرێت عەشق سێکسی تیا نەبێت یان سێکس عەشقی تێدا نەبێت؟.\nستیڤان: سێکسی بێ عەشق تاوانە و عەشقی بێ سێکس پووچە. ئەمەش تازەترین پێناسەی منە بۆ عەشق.\nلیزا: تازەترین پێناسە بۆ عەشق ئەوەیە، عەشق پێناسە ناکرێت!.\nستیڤان: پێناسەکردنێکی جوان بوو، خۆی لە خۆیدا ئەمەش پێناسەیەک بوو. بەڵام من عاشقی تۆم، ئەو گوڵە بەهارییەم لە پایزی دڵتدا دەڕوێم. ناهێڵم کریستاڵی دڵت درزی تێبکەوێت.\nلیزا: لە شکاندنی شوشەی دڵمدا، تاکە زیانمەند هەر خۆتیت.\nستیڤان: وایە، دڵ وەک بلوری چرا وایە، وریای نەبیت نەک هەر دەشکێت بەڵکو خۆت ئامادە بکە بۆ تیغبوون بە پارچە شکاوەکانی ئەو بلورە ناسکە! دڵی منیش لەو بلورە ناسکترە، بەڵام زۆر سامناکانە تیغت دەکات و زامی قووڵ لە تۆدا دروست دەکات!!.\nلیزا: گوومان لە عەشقت دەکەم، ئاخر چۆن دەتوانیت کەسێک تیغ بکەیت بەشێک بووە لە وجودی تۆ؟! .\nستیڤان: من وردوخاش دەبم و تۆش یاریی بە پارچەکانم دەکەیت، ئەوە دەتبڕێت!! شووشەی شکاو چ گوناهێکی هەیە لە کاتێکدا خۆت وردوخاشت کردبێت؟!.\nلیزا: کەواتە کاتێک هەموو شتەکان دەدۆڕێنیت تەنیا عەشق دەتهێنێتەوە مایە، کاتێکیش لە عەشقدا دەدۆڕێیت هیچ سەرکەوتنێکی تر ناتهێنێتە مایە!.\nستیڤان: نیتچەی فەیلەسووفی ئەڵمانی هەمیشە ئەمەی دەگووتەوە “مرۆڤ بوونەوەرێکی ناتەواوە، هەر کاتێک خۆشم بووێت، خۆشەویستییەکەی دەمکوژێت!” ئەوەتا منیش ئەوەندە تۆم خۆشدەوێت و هێندە قووڵ رۆچووم لە ئەوینتدا بواری گەڕانەوەم نەماوە، هەروەک ئەوەی لە بەرزاییەکەوە فڕێدرابمە خەرەندێکەوە، بەدەم ئازاری ئەو عەشقەوە دەمرم. ئەمە قسەیەکی تۆقێنەرە، بەڵام چەندیش ترسناک بێت قسەی مێشکی خۆم دەکەم.\nلیزا: منیش لەسەر چوار رێسا چینییەکە خۆشمدەوێی! ئەوانیش بریتین لە: مایتری واتە هونەری دڵخۆشکردنی خۆشەویستەکەت. کارۆنا واتە لابردنی لابردنی ناخۆشییەکانی سەر رێی خۆشەویستەکەت. مۆدێتا واتە هەستکردنی بەردەوام بە خۆشی خۆشەویستییەکەم. ئۆپیشکا، واتە هاوسەنگی لە نێوان خۆم و خۆت، بەو جۆرەی من هەر تۆم و تۆش هەر من. کەواتە هەرگیز مەڕۆ لە جوگرافیای دڵی من.\nستیڤان: بە من مەڵێ مەڕۆ، چوونکە نە قاچی رۆشتنم ماوە، نە باڵی فڕین. تۆ پێتوایە لەو گەردوونەی خۆم کە هەر تۆیت دەتوانم بۆ کوێی تر بڕۆم؟ گەردوونێکی تر لە کوێ بدۆزمەوە؟.\nلیزا: لە عەشقدا دوو مرۆڤ بوونی نییە، یەک مرۆڤ هەیە، یەک جەستە و هەست و نەست و رۆح هەیە. ئەگەر عاشق هەست بە ئازارەکانی مەعشوق نەکات و ئازاری پێوە نەکێشێت، ئەگەر غەمەکانی عاشق دڵی مەعشوق دانەخورپێنێ، ئەو پەیوەندییە هەرچییەک بێت عەشق نییە. کافکا وتەنی “سەری هەر سەدەیەک تەنیا یەک عاشق دەردەکەوێت”. لەبەرئەوە عەشق کردەیەکی دەگمەن و شازە، بۆیە مەرج نییە هەموو پەیوەندییەک سەرەنجام بگاتە عەشق، ئەگەر پەیوەندیی لە دامێنی پرۆسەکەدا بێت، عەشق دوا پلە و خاڵی کۆتا و باڵایە.\nستیڤان: عەشق دەبێت بەرچوو “موعجیزە” بخوڵقێنێت، ئەگەر وا نەبوو لە شوێنێکی تر و لە ژێر ناونیشانێکی دیکەدا بۆ پەیوەندییەکەت بگەڕێ. عەشق دەبێتە تاڵاوت لا بکاتە شەربەتی ژیان، دەبێت مازۆخی بیت و ئازار بە خۆشیی لێکبدەیتەوە و وەک بادە بینۆشیت. عەشق بە حوزن و کارەسات کۆتایی دێت، ئەگەر هەموو لەحزەکانت هەر شادیی و ئاهەنگ و قاقا بێت، ئەوە بزانە عەشقت دۆڕاندووە، لە مەملەکەتی ئاهەنگ و کەیف و سەما مافی پەنابەرێتی هەمیشەییت وەرگرتووە. عەشق چاوبازیی و دەستبازیی نییە، وەلێ لە نیگایەکەوە دەستپێدەکات و بە ئازارێکی جاویدانی و فەوتانێکی پڕ لە سوێ کۆتایی پێدێت.\nلیزا: عەشق چییە و چیش نییە؟ عەشق هەموو شتێکە و هیچ شتێکیش، عەشق بە دەست ناگیرێ، بە چاو نابینرێ و بۆن ناکرێت، کەچی باری قورسترین ئەرک لە ئەستۆمان دەنێ!!، بێ ئەوەی هەست بە لەرینەوە و بزاوتنی بکەین، پاڵمان پێوە دەنێت بۆ دروستکردنی ئەفسانە و خوڵقاندنی بەرچوو، بێ ئەوەی رەنگی دیار بێت، رەنگی خۆیمان پێدەبەخشێت، بێ ئەوەی تامی لە توانای وەسفکردندا بێت، هەموو ئازارێک دەکاتە باسوق، هەموو رێگەیەکی پڕ کۆسپ و کەندەڵان لە بەردەمماندا دەکاتە ساباتێکی دڵگیر و کەژێکی تژ لە گوڵ و دیمەنی دڵڕفێنی ژیان.\nستیڤان: عەشق دەمانکاتە کۆیلە و دیلی مەعشوق، وەلێ ئازایەتییەکی تەواومان پێدەبەخشێت. لە عەشقدا هێندە ئازا دەبین، سڵ لە هیچ ناهەموارییەک ناکەینەوە، کەچی هێند سەیرە، ئەوەندەش ترسنۆک دەبین، وا دەزانین کۆتایی عەشق، کۆتایی هەموو شتێکە لە پێشیانەوە کۆتایی خۆمان، واتە کۆتایی فیزیکیی و رۆحی خۆمان وەک بوونەوەرێک.\nلیزا: عەشق پێناسە لە خۆ ناگرێت و کورت ناکرێتەوە بۆ چوارچێوەی یەک پێناساندن، ئەمەش پێچەوانەیە لەگەڵ خووی ئەکادیمییە شارەزاکان کە فێربوون پێناسەیەکی دیاریکراو ببڕن بە باڵای هەموو شتێکدا. قەتیسکردنی عەشق لە بۆتەی یەک پێناسەدا، هەوڵێکە بۆ تیرۆرکردنی، تەقەلایە بۆ سنووربەندکردنی لە میانەی یەک چێوەدا، ئەوەش پەلوپۆکردن و رووتکردنەوەیەتی لەو مانا و تان و پۆ بەربڵاو و گشتگیرەی هەیەتی.\nPrevious ئاشووبی کاتژمێری بوون … شیعر/ کاوە عوسمان عومەر\nNext ناوی كتێب- له‌قینی به‌رده‌كان … نووسینی- سه‌لام عومه‌ر


کوشتنی کۆڵبەران کوشتنی گەلێکە\nیادگار مەحموودی 10 / 6 / 2019\nھێرشی ھەمەلایەنەی داگیرکەرانی کوردستان بۆ سەر گەل و خاک و نیشتمان، لەم ڕۆژانەدا گوڕێکی نوێی گرتووە. بەهۆی ئەوەی کە لە ماوەی جڵ ساڵی ڕابردوودا کوردستان وەک ناوچەیەکی ئەمنیەتی سەیر کراوە، بەردەوام لەشکرکێشیی سەربازیی ڕێژیم لەم دەڤەرە بە تایبەتی لە ناوچە سنوورییەکاندا ڕوو لە زیادبوون بووە و؛ بەتەواوی بۆتە شوێنێکی میلیتاریزە. لەو نێوەدا بەشێک لە گەلی مەینەتباری کورد کە بۆ بژیوی ژیانیان ڕوو لە چیاکانی سەر سنوور دەکەن ڕاستەوخۆ دەکەونە بەر فیشەکی دوژمن و گیانیان لەدەست دەدەن. ئەم نەریتی کوردکوژی و کۆڵبەرکوشتنە بۆتە نەریتێکی جێگیر و چەسپاو لەنێو دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامیدا.\nڕێژیمی کۆماری سێدارەی ئێران بە درێژایی ساڵانی ڕەشی دەسەڵاتی خۆی لە کوردستان بە شێوەی سیستماتیک و پلان داڕێژراو گەلی کوردی ئاسیمیلە کردوە و، ھەوڵی لەبار بردن و ناشیرین کردنی کولتوور و زمان و ڕەسەنایەتیی ئەم گەلەی داوە و ھەروەھا بەردەوام تێکۆشاوە لە باری ئابوورییەوە تاکی کورد گوێ لەمستی خۆی بکا. لەم نێوەدا ئەو کوردانەی کە بەرپەرچی پیلانەکانی ڕێژیمیان داوەتەوە و لە نێوان کۆیلەتی و ژینی سەربەستانەدا، نادەروەست بوون بەم ڕێژیمەیان هەڵبژاردوە و، بۆ خۆبەخێو کردن ڕوویان کردۆتە کۆڵبەری؛ ڕۆژانە دەبنە قوربانیی نان و دەبنە قوربانیی سیاسەتی دژەمرۆیی ڕێژیم.\nکۆماری ئیسلامی بە بەردەوامی ناوچە کوردنشینەکانی لە باری ئابووری و ئاوەدانییەوە گەمارۆ داوە و بۆ دەستەمۆ کردن و لەنێو بردنی پوتانسیێڵە مێژوویی و ئینسانییەکانی کوردان، دەستی لە ھیچ شتێک نەپاراستوە و سامانی ژێرزەوی و سەرزەویی ئەو نیشتمانەی بە ڕۆژی ڕووناک، بە لێدانی دەیان بەنداو و گلدانەوەی سەرچاوە ئاوییەکان و دزینی ئاسەواری مێژوویی ناوچەی زاگرۆسی بە تاڵان بردوە. لە هەمان کاتدا بە بردنەسەرەوەی ڕۆژانەی ڕێژەی بێکاری لە کوردستان، برسی کردن و ئاژاوەنانەوە لە نێوان تاک و بنەماڵە و بە گشتی لەبەریەک ترازاندنی چوارچێوەی بنەماڵە و کۆمەڵگە، بە ئاشکرایی سیاسەتی دژەگەلی خۆی سەلماندوە.\nکۆماری ئیسلامی دەبێ ئاگاداری ئەوە بێ کە بەم شێوە لە دەسەڵاتدارییە تەنیا و تەنیا جێپێی خۆی لێژ دەکا. گیان لەدەست دانی کاسبکارانی کورد بەهۆی کۆماری ئیسلامییەوە، دەبێتە هەوێنی سەر لە نوێ سەرھەڵدانەوەی گڕی تۆڵە و بەھێزتر بوونی کوردان.\nسەرھەڵدانی ڕۆژانەی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بە بۆنەی جۆراوجۆرەوە، تێکەڵ بوونی کچان و کوڕانی کورد بە ڕیزی تێکۆشانی ئاشکرای حیزبە کوردییەکان، خەباتی ئەدەبی و ژینگەپارێزی و کولتووری و … نیشانەی زیندوو بوون و لەسەر پێبوونی گەلی کوردە.


وشکەساڵی خەسارێکی بەرچاوی بە ڕێژەی بەرهەمهێنانی گەنم لە پارێزگای سنە گەیاندووە\n11:45 - 21 خەرمانان 2721\nبەهۆی وشکەساڵی لە ئاستی پارێزگای سنە، بەرهەمهێنانی گەنم لەو پارێزگایە لە ئەمساڵدا ٦٢ لەسەد داکشاوە.\nنوێنەری شیرکەتەکانی بارزگانیی دەوڵەتیی پارێزگای سنە، ڕایگەیاندووە: "وشکەساڵی لە ئەمساڵدا بووەتە هۆی دابەزینی ٦٢ لەسەدی بەرهەمهێنانی گەنم لەلایەن جووتیارەکانەوە و هەتا ئێستا ٢٨٠ هەزار و ٢٢٥ تۆن گەنم کڕدراوە".\n"جەماڵ ساڵحی" لە وتووێژێکدا لەگەڵ هەواڵدەریی حکوومەتی "مێهر" ڕایگەیاندووە: "لە سەرەتای وەرزی کڕینی گەنم لە ئەمساڵدا هەتا ئێستا کڕینی گەنم ٢٨٠ هەزار و ٢٢٥ تۆن بووە و ئەو ڕیژەیەش بە نیسبەت ساڵی ڕابردوودا ٦٢ لەسەد دابەزیووە".\nنرخی کڕینی گەنم لە جووتیاران بە دابەزینی ٤ لەسەد ئەرێنی و هەروەها ١ لەسەد نەرێنی، بە نرخی ٥٠ هەزار ڕیاڵ بووە.\n.ئەو بەرپرسە حکوومەتییە هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، لە ساڵی ڕابردوو زیاتر لە ٧٤٠ هەزار تۆن گەنم لە جووتیاران کڕدرابوو کە بە بەرئاورد لەگەڵ ئەمساڵ بەهۆی وشکەساڵی، دابەرزینی بەچاوی بە خۆوە بینیوە.\nپارێزگای سنە لە ماوەی چوار ساڵی ڕابروودا، یەک لەو ٥ پارێزگایانە بووە کە پلەیەکی باشی لە بواری وەبەرهێنانی گەنم هەبووە.


فێستیڤاڵی نەرمەنایە لەشاری بۆكان كۆتایی پێهات\nزایینی: ٠٤-٠٧-٢٠١٣ - هەتاوی: ١٣٩٢/٠٤/١٣ - ١٢:٥٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nكوردستان میدیا: فێستیڤاڵی نایە ژەنی دوای دوو رۆژ كاری بەردەوام لەشاری بۆكان كۆتایی بەكارەكانی هات.\nبەپێی هەواڵی ماڵپەڕی كوردستان میدیا، یەكەمین فێستیڤاڵی نەرمە نایە بە بەشداری شارەزایانی نایەژەنی رێكەوتی ١١ی پووشپەڕ دەستی پێكرد و ١٢ی پووشپەڕ كۆتایی بەكارەكانی هات.\nهەر لەو رێوڕەسمەدا كۆمەڵێك هونەرمەندی وەكوو ئەكبەر یەزدانی، نەبی خزری، عوسمان محەممەدی، مستەفا ئەحمەد پوور و حوسێن والدی ئامادەی فێستیڤاڵەكە بوون.\nدوو خاتوونی هونەرمەندی بۆكانی بەناوەكانی موژگان و بەفرین كەنگەرلوو لەلایەن لێژنەی داوەرانەوە بەهۆی ژەنینی سازی "تنبك" رێزیان لێگیرا.\nهەر لەو فێستیڤاڵەدا سێ‌هونەرمەندی دیكەی بۆكانی بەناوەكانی "محەممەد، حامید و بێهرووز توانیان خەڵات بەدەست بێنن.\nیەكەمین فێستیڤاڵی نەرمەنایە لەشاری بۆكان بەهاوكاری هونەرمەندان و خوێندكارانی بەشی مووسیقی بەڕێوە چوو.


به‌رواری دابه‌زاندن: 15/10/2014 : 10:34:42\nسوترە (سترة) بریتیە لەدانانی شتێک لە پێش جێگای سوجدە، یان نوێژکردن بەرەو شتێک بۆ ئەوەی کەس بەنێوان نوێژخوێن و ئەو شتەدا نەڕوات .\nدانانی سوترە یەکێک لەو شتانەی بەهەڵە بەناو موسڵماناندا بەگشتی و گەنجان بەتایبەتی بڵاو کراوەتەوە و وایان تێگەیاندوون کە دانانی لە پێش نوێژ واجبە، لەبەر ئەوەی لە چەند فەرمودەیەک دا باسی کراوەو ئەمری پێکراوە، ئەوەش هەڵەیەکی شەرعیەو واجبکردنی شتێکە کە شەرع واجبی نەکردووە .\nزانایانی ئیسلام لەسەر ئەوە یەکدەنگن کە سوترە واجب نیە بەڵکو سوننەتە، واتە دانانی خێرە و دانەنانی گوناه نیە، لەبەر ئەوەی پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم خۆی نوێژی کردووە بێ ئەوەی سوترە دابنێ هەروەک لەم فەرموودانەدا هاتووە:\n« أن النبي صلى الله عليه وسلم صلى بالناس بمنى إلى غير جدار » أخرجه البخاري ومسلم .\nواتە: پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم پێش نوێژی بۆ خەڵک کرد لە مینا بێ ئەوەی دیواری لەبەردەم دا بێت .\n« صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم في فضاء وليس بين يديه شيء » أخرجه أحمد وأبو داود والبيهقي\nواتە: پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وسلم نوێژی کرد لەشوێنێکی کراوەدا بێ ئەوەی هیچی لەپێش بێت .\nلەبەر ئەوە زانایان ئەو فەرموودانەی ئەمر بەدانانی سوترە دەکەن ئەمرەکەیان بە (ندب= سوننەت بوون) لێک داوەتەوە نەک (واجب) بوون، چونکە ئەگەر واجب بایە بێگومان پێغەمبەر صلی الله علیه وسلم وازی لێ نەدەهێناو پشت گوێی نەدەخست .\nژماره‌ی سه‌ردان : 7233958


فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمەریکا، هۆشداریدا لەپەرەسەندنی چالاکییە "گوماناوییەکان"ی ئێران لە ناوچەکە و ڕایگەیاند، هەرچەندە ژێرئاوگەڕێکی ئەتۆمیان ڕەوانەی ئاوەکانی کەنداو کردووە، بەڵام ئەوان خۆیان بە دور دەگرن لە پێکدادانی سەربازیی لەگەڵ ئەو وڵاتە.\nلەمیانەی دیمانەیەکی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ تۆڕی هەواڵی"ئەی.بی.سی"ی ئەمەریکی (23ی کانوونی یەکەمی 2020) کە" ناس کورد" بە دواداچوونی بۆ کردووە، جەنەڕاڵ کێنس ماکینزی، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمەریکا ڕایگەیاند "چالاکییە گوماناوییەکانی ئێران لە ناوچەکەدا پەرەی سەندووە".\nوتیشی "سوپای ئەمەریکا بەهیچ شێوەیەک نیازی ڕوبەڕوبونەوەی لەگەڵ ئێراندا نییە".\nلەبارەی پەرەسەندنی پێشهاتەکان لە عێراق و بەتایبەتی پاش دوایین هێرشی موشەکی بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا لەو وڵاتە، ماکینزی وتی "بابەتەکە جێگای نیگەرانییە".\nلێدوانەکانی فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمەریکا، لە کاتێکدایە کە ڕۆژی (دووشەممە)ی ڕابردوو، ژێرئاو گەڕێکی ئەتۆمی ئەمەریکا بە بڕیارێکی پەنتاگۆن دەرتەنگی (هورمز)ی تێپەڕاند و گەیشتە ئاوەکانی کەنداو، بەرپرسە سەربازییەکانی ئەمەریکاش ناردنی ئەو ژێرئاوگەڕەیان وەک هۆشدارییەک بە ئێران ناوبرد.\nهاوکات سوپای پاسدارانی ئێران وەک لێدوانێکی تەنزئامێز لەبارەى گەیشتنی ژێر ئاوە ئەتومییەکەی ئەمەریکا بۆ ئاوەکانی کەنداو ڕایگەیاند "بە تۆڕی ڕاوکردنی ماسی ژێرئاو گەڕەکەی ئەمەریکا ڕاودەکەین".


ئه‌نجومه‌نی ئاسایش گه‌ماڕۆ زیاتری له دژی کۆریای باکوور سه‌پاند - Mehr News Agency\n23 berfanbarê 2017 - 09:06\nNews Code 15442\nبه کۆی ده‌نگه‌کان؛\nئه‌نجومه‌نی ئاسایش گه‌ماڕۆ زیاتری له دژی کۆریای باکوور سه‌پاند\nئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان به کۆی ده‌نگ گه‌ماڕۆی نوێی له دژی کۆریای باکوور واژۆ کرد.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ڕۆیترز، ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ڕۆژی هه‌ینی به کۆی ده‌نگ بڕیارنامه‌یه‌کی نوێی له دژی کۆریای باکوور واژۆ کرد که گه‌ماڕۆی زیاتر له خۆ ده‌گرێت.\nشاره‌زایان له سه‌ر ئه‌م باوه‌ڕه‌ن که ئه‌م بڕیارنامه‌یه کاریگه‌ری خراپی له سه‌ر کۆریای باکوور ده‌بێت. ئه‌م بڕیارنامه‌یه له لایه‌ن ئه‌مریکا و به بیانۆی تاقی کردنه‌وه‌ی دواین مووشه‌کی کۆریای باکوور سه‌پێندراوه.\nبه پێی ئه‌م بڕیار نامه‌یه هه‌ناره کردنی نزیک به ۹۰ له سه‌دی به‌رهه‌می نه‌وتی به کۆریای باکوور قه‌ده‌غه کراوه و به‌م شێوه‌یه ئاستی هاورده کردنی ئه‌م به‌رهه‌مانه بۆ ۵۰۰ هه‌زار به‌رمیل له ساڵدا که‌م ده‌کات. ئه‌م بڕیارنامه‌یه هه‌روه‌ها داوای کردووه که خه‌ڵکی کۆریای باکوور له وڵاتانی دیکه بگه‌ڕێنه‌وه بۆ پیۆنگ یانگ.\nبه پێی ئه‌م بڕیارنامه‌یه ئاستی هاورده کردنی نه‌وتی خاوی کۆریای باکوور بۆ ساڵی ۴ ملیۆن به‌رمیل نه‌وت که‌می کردووه. ئه‌مریکا له چین داوای کردووه تاکوو چی دیکه نه‌وت به کۆریای باکوور نه‌دات. ئه‌م بڕێارنامه‌یه ۱۰مین بڕێارنامه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشه له دژی کۆریای باکوور که له ساڵی ۲۰۰۶ به کۆی ده‌نگ واژۆ ده‌کرێت.\nنیکی هه‌یلی، باڵوێزی ئه‌مریکا له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له‌مباره‌وه وتی: ئه‌م بڕیارنامه‌یه په‌یامێکی زۆر ڕوونی جیهان بوو بۆ پیۆنگ یانگ که ده‌بێته هۆی زیاتر کۆشه‌گیر بوونی ئه‌م وڵاته له جیهاندا.


کۆبوونەوەی نائاسایی و ئاسایشیی دەوڵەتی ئێراق بە سەرۆکایەتی عەبادی - SAHAR KURDISH (Sorani)\nJul 14, 2018 08:59 Asia/Tehran\nنووسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، کۆڕێکی نائاسایی کۆمیسیۆنی وەزیرانی ئاسایشی ئەو وڵاتە بەسەرۆکایەتی حەیدەر عەبادی بەئامانجی تاووتوێی بارودۆخی ئاسایشیی باشووری عێراق بەڕێوە چوو .\nبەپێی راپۆری کەناڵی ئەلعالەم؛ نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند: کۆمیسیۆنی وەزیرانی ئاسایشیی عێراق دوێشەو(هەینی) دانیشتنێکی لوتکەیی بەسەرۆکایەتی حەیدەر عەبادی فەرماندەی هێزە چەکدارەکانی عێراق بەڕێوە برد.\nلەبەیاننامەی نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراقدا هاتووە: دانیشتنی لوتکەیی بەئامانجی تاووتوێی بارودۆخی ئاسایشی ئەو وڵاتە بەڕێوە چووە.\nلەهامان کاتدا، پاش بەڕێوە چوونی خۆپێشاندانەکان، پۆلیسی نەجەفی ئەشرەفی عێراق، قەدەغەی هاتووچۆی ڕاگەیاندووە.\nئەلعالەم ڕاپۆری دا؛ سەرچاوە خۆجێیەکان لە شاری نەجەفی ئەشرەف ڕایانگەیاند؛ شەوی هەینی لەبەر هاتنی نایاسایی خۆپێشاندەران بۆ ناوفڕۆکەخانەی نەجەفی ئەشرەف، هەموو گەشتە ناوخۆیی و دەرەوەییەکان بۆ نەجەف و پێچەوانەشی، لەبەر هۆکارە ئاسایشییەکان هەتا کاتێکی نادیار دواخراوە.\nخۆپێشاندانی شارومەندانی عێراقی لە بەسرەو چەند شارێکی دیکەی عێراق بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی بە بارودۆخی بشێوی ڕاژەکاری گەیاندن وبێکاری لاوانی عێراقی چووەتە نێو شەشەمین ڕۆژی خۆیەوە.\nکەناڵی لوبنانیی ئەلمەیادینیش شەوی هەینی ڕاپۆری دا؛ لە ئاکامی تێکهەڵچوونی هێزەکانی پۆلیس و کەسانی ناڕازی لە پارێزگای میسان، باشووری عێراق، نزیک بە سی کەس بریندار بوون.\nبەرلەوە، حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ ژمارێک لە کەسایەتییەکانی پارێزگای بەسرەو سەرۆک عەشیرەتەکانی دیداری کرد. سەرۆک وەزیرانی عێراق لەو چاوپێکەوتنەدا وتی: هەموو ئیمکاناتی پێویست بۆ خستنەڕووی راژەکارییەکان و بنیات نانەوە بە پارێزگای بەسرە تەرخان دەکرێ.\nسەرۆک وەزیرانی عێراق وتیشی: بێ ئاسایش عێراق ئاوەدان ناکرێتەوە، ئابووریی چێ ناکرێ و هەلەکانی کارکردن دروست نابن.\nعەممار حەکیم سەرۆکی ڕەوتی حیکمەتی نیشتمانیی عێراقیش رۆژی هەینی چاوی کەوت بە هادی عامری سەرۆکی هاوپەیمانیی هەڵبژاردنیی فەتح لەبەغداو لەبارەی گۆڕانکارییەکانی ئێستای عێراق لەوان خۆپێشاندانەکانی ئەم دواییە لە باشووری ئەو وڵاتە وتووێژی کرد.


هه‌ڵوێستی پارتی له‌سه‌ر كۆچی دوایی هاوسه‌ری نه‌وشیروان مسته‌فا\nئه‌م بابه‌ته 54640 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nپه‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان هاوخه‌میی خۆی بۆ كۆچیی دوایی هاوسه‌ری نه‌وشیروان مسته‌فا، رێكخه‌ری گشتیی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌بڕی.\nئاری هه‌رسین له لاپه‌ڕه‌ی تایبه‌تیی خۆی نوسیویه‌تی"وابزانم زێده‌ڕه‌وی نیه ئه‌گه‌ر بڵێین به‌ڕێزیان به‌شێكی ئه‌و خه‌بات و ماندوبونه‌ی شاخ و شاری كاك نه‌وشیروانیشیان پێ ده‌بڕێت. ئه‌مه‌ش چونكه خۆی و منداڵه‌كانی به به‌رده‌وام له ژێر چه‌قۆی ڕه‌حمه‌تی ڕژێمی فاشیستیدابوون".\nئاری هه‌رسین ده‌شڵێت"ده‌ربه‌ده‌ری و ماڵوێرانی زۆریان له پێناو خه‌باتی كوردایه‌تیدا چێشتوه‌و خاوه‌ن شه‌هیدیشه، ده‌توانین بڵێین ئێمه ئه‌مڕۆ خانمێكی شۆشگێڕو نیشتیمان په‌روه‌رمان له‌ده‌ست دا".\nده‌قی نوسینه‌كه‌ی ئاری هه‌رسین:\nبه داخێكی زۆره‌وه به‌یانی ئه‌مڕۆ خوشكی به‌ڕێزمان شوعله عه‌لی هاوژینی كاك نه‌وشیروان مسته‌فا له سلێمانی كۆچی دوایی كرد. شوعله خان له خێزانێكی تێكۆشه‌رو نیشتیمانپه‌روه‌ری شاری سلێمانیدا هاته دونیاوه‌و گه‌وره‌بوو، به‌ڵام وابزانم زێده‌ڕه‌وی نیه ئه‌گه‌ر بڵێین به‌ڕێزیان به‌شێكی ئه‌و خه‌بات و ماندوبونه‌ی شاخ و شاری كاك نه‌وشیروانیشیان پێ ده‌بڕێت.\nئه‌مه‌ش چونكه خۆی و منداڵه‌كانی به به‌رده‌وام له ژێر چه‌قۆی ڕه‌حمه‌تی ڕژێمی فاشیستیدابوون و ده‌ربه‌ده‌ری و ماڵوێرانی زۆریان له پێناو خه‌باتی كوردایه‌تیدا چێشتوه‌و خاوه‌ن شه‌هیدیشه. بۆیه ده‌توانین بڵێین ئێمه ئه‌مڕۆ خانمێكی شۆشگێڕو نیشتیمان په‌روه‌رمان له‌ده‌ست دا.\nخوای گه‌وره سه‌بوری كاك نه‌وشیروان و نما و چیاو چراو كه‌سو كاره‌كری بداته‌وه و جێگای به‌هه‌شت بێت.


سه‌رۆک بوش پێداچوونه‌وه به‌سه‌ر بژاره‌کانی ڕێبازی ئه‌مه‌ریکا له عێراق ده‌کات\nسه‌رۆک بوش ده‌ڵێت به جدییه‌وه بیر له هه‌موو پێشنیاره‌کانی گروپی توێژینه‌وه‌ی عێراق ده‌کات که له ڕاپۆرتێکدا هه‌فته‌ی ڕابردوو بڵاوییان کردۆته‌وه.\nبه‌ڕێز بوش له میانه‌ی ووتاری هه‌فتانه‌ی ڕادیۆیی‌دا ڕۆژی شه‌ممه گوتی هاوکات چاوه‌ڕێی ڕاپۆرتێکی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه و پنتاگۆن و ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانی سه‌باره‌ت به عێراق ده‌کات.\nکۆشکی سپی ده‌ڵێت به‌ڕێز بوش له هه‌فته‌ی داهاتوودا گه‌ڵ ڕێبه‌رانی کۆنگرس و فه‌رمانده له‌شکرییه‌کان و شاره‌زا بێ لایه‌نه‌کاندا کۆده‌بێته‌وه وه‌ک به‌شێک له ئامانجی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌که‌یان بۆ پێشکه‌شکردنی پلانێکی نوێی ده‌ستکاریکراو له‌سه‌ر عێراق تاوه‌کو کۆتایی ساڵ.\nسه‌رۆکی داهاتووی کۆمیته‌ی زانیارییه‌کان له ئه‌نجومه‌نی هاوس، سڵڤیستر رایه‌س که کۆنگرسمانێکی سه‌ر به دیموکراته‌کانه، له میانه‌ی ووتارێکی ڕادیۆیی وه‌ڵمادانه‌وه‌ی دیموکراته‌کان گوتویه‌تی ده‌بێت ووڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له عێراق‌دا زیاترێک تیشک بخاته سه‌ر ڕاهێنان و نه‌ک ڕووبه‌ڕووبونه‌وه و شه‌ڕکردن. هه‌روه‌ها گوتی ده‌بێت ئه‌مه‌ریکا داخوازی ئه‌نجامی زیاتر له حکومه‌تی عێراقی بکات.\nسه‌رۆک بوش هه‌فته‌ی ڕابردوو له کۆشکی سپی له‌گه‌ڵ ڕێبه‌ری باڵای شیعه‌کانی عێراق عه‌بدولعه‌زیز ئه‌لحه‌کیم و سه‌رۆک وه‌زیری به‌ریتانی تۆنی بلێر کۆبۆوه و گفتوگۆیان له‌سه‌ر عێراق کرد.\nڕۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆستیش ڕۆژی شه‌ممه ڕایگه‌یاند که‌وا به‌ڕێوبه‌رایه‌تی بوش گفتوگۆ له‌سه‌ر سێ بژاری سه‌ره‌کی ده‌کات بۆ پێناسه کردنه‌وه‌ی کاره‌کانی ئه‌مه‌ریکا له عێراق.\nڕۆژنامه‌که ده‌ڵێت یه‌کێک له بژاره‌کان بانگه‌شه‌ی ناردنی 15 هه‌زار بۆ 30 هه‌زار سه‌ربازی دیکه‌ی ئه‌مه‌ریکی ده‌کات تاوه‌کو به‌شداری پاراستنی ئاسایشی به‌غدا و هه‌روه‌ها خێراکردنی مه‌شق و ڕاهێنان پێکردن به هێزه‌کانی عێراقی بکه‌ن. بژاری دووه‌میش ئه‌وه‌یه که ئه‌مه‌ریکا تیشک بخاته سه‌ر گه‌ڕان به دوای تیرۆریستان دا و دوور له مامه‌ڵه‌کردنی له‌گه‌ڵ توندوتیژییه نه‌ژادییه‌کان‌دا. سێهه‌م بژاریش بانگه‌شه‌ی زیادکردنی پشتگیری سیاسی له شیعه‌کان و دوورکه‌وتنه‌وه له هه‌وڵه‌کان بۆ گه‌یشتن به یاخیبووه سونه‌کان.\nواشنتۆن پۆست ده‌شڵێت له نێو کاربه‌ده‌ستانی به‌ڕێوبه‌رایه‌تی بوش دا ده‌نگێکی زۆر هه‌یه سه‌باره‌ت به گواستنه‌وه‌ی به‌رپرسێتی کێشه عێراقی‌یه‌کان بۆ ژێر ده‌سه‌ڵاتی عێراقی‌یه‌كان خۆیان.


پشكۆ رەحیم شاعیر و نووسەری سیناریۆی ساتیر و تەنز، ئەو لە بەریتانیا دەژی و تا ئێستە بەگوتەی خۆی دوور بووە لە چاوپێكەوتنی دەزگەكانی راگەیاندن و بۆ یەكەم جارە "وشە" دیمانەیەكی تایبەت بە نووسینی شیعر و سیناریۆ تەنزەكانی لەگەڵ ساز دەكات.\nپشكۆ كە تەنز و شیعرەكانی زۆر بە فراوانی لە تۆڕەكانی كۆمەڵایەتی بڵاون و هەندێكیان ڤیدیۆ و كارەكتەری بۆ دروست كراوە، وەك خۆی هێمای بۆ كرد "بەهۆی دووری لە كوردستان، نە بەرهەمەكانم چاپ كراون و نە دەزگەیەكی راگەیاندنیش پێوەندی پێوە كردووم".\nلە كەیەوە دەستت بە نووسینی شیعر كردووە؟\nسەرەتای نووسینی شیعر بۆ تەمەنی ۲۳ساڵیم دەگەڕێتەوە كە یەكەم جار دەستم پێ كرد.\nسەرەتا ریتمی ئێستە بوو كە پێی دەگوترێت ساتیر، یا شیعری هەجوو بوو، یاخۆ شیعری بە كێش و سەروا؟\nبەڵێ، ئەوكاتەش بەهەمانشێوە و ستایلی ئێستە ساتیر بوو، بەڵام زیاتر پێوەندییان بە بارودۆخی ئەو رۆژگارەوە هەبوو، ئەوكات ۱۹۹٦ بوو كە كوردستانم جێ هێشت، ئەو بابەتانەی دەمنووسین بەسەرهاتی ڕووداوەكانی ڕێی قاچاخی هاووڵاتییانی هەرێمی كوردستان بوو، كە بە رێی هات و نەهاتدا كۆچیان بەرەو هەندەران دەكرد، بەڵام من ئەو بارودۆخە تراجیدی و نەهامەتییانەم بە شیعر بەرگێكی تەنزاوی پێ دەكرد، كاتی خۆیشی ئەو شیعرانەم وەك گۆرانی دەگوترانەوە.\nزیاتر بە شیعری شێخ رەزا كە بەسەر سیاسییەكانی هەرێمی كوردستاندا گوتوویەتی ناوبانگت پەیدا كرد، ویستت چ پەیامێك بگەیەنن؟\nڕاستە ئەو شیعرەی بە ناوی شێخ ڕەزا گوتم، لە ژوورێكی تۆڕی پاڵتاك خوێندمەوە، زۆر بە خێرایی بڵاو بووەوە، بە چەند جۆرێك كراوە بە ڤیدیۆ و نامە، ئەو شیعرە هەمان ئەو ڕەخنانەی خەڵك بوون كە لە كەموكوڕی و لایەنە نەرێنییەكانی حكوومەت و سیاسییەكان دەگیران، بەڵام من وەك وەكیلی شێخ و بە زمانی شێخ ڕەزا نووسیمەوە.\nبەڵام ساتیرە شیعرەكانت تەنیا لە بازنەی سیاسیدا نین، بەڵكو رەنگدانەوەی لە بابەتی كۆمەڵایەتی و خۆشەویستیشدا هەیە، پێت وایە بەو شێوە جیاوازە پەیامەكانت باشتر دەگات؟\nپێم وایە ئەوەی بە ساتیر یان بە شێوەیەكی گاڵتەئامێز و بە چەند دێڕێكی (وەزن و قافیە) دەیگەیەنیت بە خوێنەر، یان بیسەر هەمان بابەتی دوور و درێژە، بەڵام باشتر وەردەگیرێت، بۆیە پێویستە ساتیرەشیعر بچێتە هەموو بوارەكانەوە، چونكە خۆمان بوونمان هەیە و بەشدارین لە هەموو ئەو بوارانەدا، ئەو رەخنەیەی كە تەنز لە رووی كاریگەری و زوو بڵاوبوونەوە و هەمیش لەلایەن وەرگرەوە هەیەتی، بابەتی تر كەمتر كاریگەریی دروست دەكات. بۆ نموونە ئەگەر بە تەنز رەخنە لە سیاسییەك بگری لێت وەردەگرێت، وەك لەوەی بە زمانێكی زبر.\nچۆنە تا ئێستە بەرهەمەكانت نەكراون بە پڕۆژەی كتێب، یان قەتیسبوونت لە چوارچێوەی تۆڕێكی كۆمەڵایەتیدا بۆ؟\nئەو بابەتانەی دەیاننووسم هەر لە تۆڕی فەیسبووك و یوتیوب دەبینرێن و دەبیسترێن، پێم وایە ئەوانە كەناڵی باشن بۆ گەیاندن، بۆ پرسی چاپەكەش لە داهاتوودا ئەگەر بوار ڕەخسا، دەیكەم بە كتێب.\nزۆر جاریش سیناریۆی تەنز دەنووسی، چۆنە تا ئێستە هەوڵت نەداوە بەرهەمەكانت لەلایەن دەرهێنەر و چەند ئەكتەرێكی كۆمیدیا ببن بە دراما یا شانۆ؟\nڕاستییەكەی زۆر لە خوێنەر ئەو سیناریۆیانەیان پێ سەركەوتووە، بەڵام تا ئێستە نە كەس لەو بوارە پێوەندی پێوە كردووم، نە خۆیشم هەوڵم داوە، ڕەنگە دووریم لە كوردستانەوە بەشێك بێت لە هۆكار.\nدراما بیانییەكان لە كەناڵە كوردییەكانەوە تەواوی تی ڤی خێزانی كوردی گرتووەتەوە، ئێوەش توانایەكی باشتان لە نووسینی سیناریۆی كۆمیدیادا هەیە، بەرنامەت نییە ئەو بەرهەمانە لە چوارچێوەی تۆڕی كۆمەڵایەتییەوە دەرباز بكەیت بۆ ناو خێزان بە توانای هونەرمەندانی كوردستان؟\nڕاستە بوونی ئەو درامایانە زیانێكی زۆری هەم لە بینەر و هەم بە نووسەر و ئەكتەری كورد داوە، خۆزگە بمانتوانیایە بە هەموومان جێمان بەو درامایانە لێژ بكردایە، من لای خۆمەوە هەرچیم پێ بكرێت ئامادەم، لەسەر ئەو پرسیارەشت كاتی خۆی هونەرمەند سیروان جەمال هات بۆ لەندەن شیعری نامەكانی "عەزە و فاتە"م بۆ خوێندەوە /ئەم دەقە زۆر بەربڵاوە لەناو ئەو كوردانەی سۆشیال میدیا بەكار دێنن و بەدەنگ تۆمار كراوە، بەڵام تا ئێستە كەم كەس خاوەنەكەی دەناسێ كە پشكۆ رەحیمە/، گوتی كاك پشكۆ ئەگەر مامۆستا كەمال سابیر بمایە ئەم شیعرە بۆ ئەو گەوهەرێك بوو، چونكە زمانی كەمال سابیر و ئەداكردنی بۆ ئەم بابەتانە وێنەی نەبوو بیكردایە بە كورتە درامایەكی كۆمیدی، بەڵام بەخوا پشكۆ گیان دوای ئەوە، لەودیو شەستیەوە دەبوون بە دوژمنت، چونكە نامەكان گوزارشت لە خێزانێكی دەرەوەی شار دەكات بۆ لەندەن. بە سیروان جەمالم گوت، من خۆم شارەزووریم، بۆیە شێوەزاری ئەو ناوچەیەم بۆ شیعرە تەنزەكەم هەڵبژاردووە.\nساڵانێكە نیشتەجێی ئەوروپایت، كە بەشێك لە هۆكار بەوە ناو دەبەیت لەم سەردەمی جیهانگیرییەدا ئەوە نابێت بە هۆكار، ئایا هۆكاری سیاسی، كۆمەڵایەتی، ئابووری هەن رێگرت بن، یا نەبوونی كۆنتاكتی خۆتە بە ئەكتەر و دەرهێنەرەكانی كوردستان؟\nدووری خۆم بەشێكە و بەشێكیشی نەبوونی پێوەندییە، ئەگەر نا هیچ رێگرییەكی سیاسی نەبووە.\nدەكرێ بزانین كاریگەری كام ساتیرنووس و تەنزنووس بەسەر تۆوە بووە تا ئەو رێچكەیە بگری، یاخۆ خۆڕسكە؟\nوا بزانم تەمەنم نەگەیشتبوو بە 10 ساڵ، لە كتێبخانەكەی خۆمان لە ماڵەوە دیوانێكی قانعمان هەبوو، شیعرێكی تێدایە باسی دڵداری لادێ دەكات، باسی كوڕ و كچێك دەكات، "پەری خان و شەریف" ئەوەم لە هەموو شیعرەكانی تر بەلاوە جوانتر بوو، دیارە تێگەشتنی من وابوو، شێخ ڕەزا و زۆربەی شاعیرەكانی تر بابەتیان هەیە و زۆربەیانم خوێندووەتەوە.\nتۆ لە ناوماڵ و منداڵ و لە كاتی هەڵسوكەوتی رۆژانە دەم بە پێكەنین و قسەخۆشی، یان تەنیا رەنگدانەوەت لەناو سیناریۆ و شیعرەكانی تەنز و كۆمێدیا بوونی هەیە؟\nبە (پێكەنینەوە) ئەو پرسیارە لە ماڵ و منداڵم بكرایە باشتر بوو، بە بڕوای خۆم لە پێكەنین و گاڵتە درێغیم نییە، بەڵام زیاتر ئەم شێوازە لە نووسین و شیعردا ڕەنگدانەوەی هەیە.\nوشە/ خێڵان بەختیار\nئه‌م بابه‌ته 2542 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئەدەبیاتى گێڕانەوە لەناو مێژوودا - قەڵەم\n'حەلیم یوسف' بە نموونە\nئەدەبیاتى گێڕانەوە ڕەگێکى قووڵى هەیە بە ڕابردووەوە، وەلێ ئەوەى لە ڕێگەى ئەدەبیاتى گێڕانەوەوە دەنووسرێتەوە، تەواو جیاوازە لە گێڕانەوەیەکى مێژوویی. تۆمارکردنى مێژوو ئەوەندەى نووسراوێکى ستایشئامێز و پیاهەڵگوتن و دروستکردنى کارەکتەرى پاڵەوانى جەنگە، ئەوەندە خەریکى دیوە جوانەکانى مێژووى نەتەوەیی و مرۆیی نییە، یان ئەوەندە خەریکى دیوە شاراوەکان نییە. بۆیە زۆرجار ئەوەى بە مێژوو ناکرێت، بە ئەدەبیات دەکرێت. ئاخر زۆربەى جاران نووسینەوەى لاپەڕەکانى مێژوو لە پێناو مێژوودایە، مێژوویەک ڕووت و بەبێ هیچ ئێستیتیکایەکى هونەرى. ئەوە جگە لەوەى زۆرجارانیش لەناو مێژوودا غەدرى گەورە دەکرێت لەسەر وەختى تۆمارکردندا. بۆ نموونە: لە تۆمارکردن و نووسینەوەى مێژوودا هەرگیز باس لە ئازایەتى و جوامێرى سەربازێک، یان پێشمەرگەیەک ناکرێت، بەڵکو هەمیشە گێڕانەوە و تۆمارکردنەکە لە ڕێگەى پێشەوا و سەرۆکەکەوە دەبێت. مێژوو نووسراوێکى شانازییە بۆ دەوڵەت و سەرۆک و نەتەوەیەک، وەلێ نووسراوى ئەدەبى شانازییە بۆ هەموو کەسێک. چۆن ئەدەبیاتى گێڕانەوە وەک نووسراوى مێژوویی دەستەمۆ ناکرێت و هەمیشە لە هەوڵى هەڵفڕینە، هەمیشە دەیەوێت سنوورەکان ببەزێنێت و بچێتە ئاسمانى دەوڵەتێکى دیکە، دەیەوێت لە ڕێگەى ئیستیتیکاى نووسینەوە جوانى نیشانى سەرۆکەکان بدات، گەرەکیەتى ببێتە موڵکى هەموو نەتەوەیەک.\nدیارە جیاوازییەکانى نێوان مێژوو و ئەدەبیات زۆرن، وەلێ خاڵێکى بنەڕەتى کە لە یەکیان جیا دەکاتەوە ئەوەیە: مێژوو باس لە شتێک دەکات کە ڕووى داوە، وەلێ زۆرجار ئەدەبیات باس لە شتێک دەکات کە دەشێت ڕووبدات. لە نووسینەوەى مێژوودا گرینگ نییە زمانى نووسین و هونەرى جوانیناسى، بەڵکو ئەوەى گرینگە ستایشکردنى جەنگەکان و شانازیکردنى نەتەوە و تاکەکانیەتى بە سەرکردەکانیان. وەلێ لە ئەدەبیاتدا بە بەتایبەت لە ئەدەبیاتى گێڕانەوەدا، ئەوەى گرینگە زمانێکى تۆکمەى گێڕانەوەیە، چیرۆکێکى نایابە، ...هتد. ئەوەى ئێمە لێرەدا دەمانەوێت لەبارەیەوە بنووسین، ئیشکردنى ئەدەبیاتى گێڕانەوەیە لەناو مێژوودا، دیارە لە هەردووکیاندا بەریەککەوتنێک هەیە کە گێڕانەوەی ڕۆژانى ڕابردووە، یان تۆمارکردنى زەمەنێکە. واتە: هەم لە نووسینەوەى مێژوودا و هەمیش لە ئەدەبیاتى گێڕانەوەدا، دەگەڕینەوە ڕابردوو. دیارە مێژووى کوردیش لەم لایەنانەوە پشکى شێرى بەرکەوتووە، چۆن زۆربەى ئەو سەرچاوانەى کە هەن و لەبارەى مێژووى کوردەوە نووسراون، لەلایەن کەسانى بیانییەوە بوونە. بۆیە بەبڕواى من دووبارە دەستبردن بۆ نووسینەوەى ئەو مێژووە، باشترین ڕێگەیە و شێوازێکى نووسین، ئەدەبیاتى گێڕانەوەیە. دیارە نووسەرانى ئێمەیش درکیان بەم بۆشاییە گەورانە کردووە، بۆیە نووسەرانێک بە پرۆژەى بەردەوام کار لەسەر پڕکردنەوەى ئەم بۆشاییە گەورەیە دەکەن. یەکێک لەو نووسەرانەیش (حەلیم یوسف)ە.\nحەلیم یوسف نووسەرێکى ڕۆژئاواى کوردستانە و خەڵکى شارى عامودێیە و ئێستا لە وڵاتى ئەڵمانیا دەژیت. ئەم نووسەرە خاوەن بەرهەمگەلێکە، وەلێ لەم چەند ساڵەدا بەرهەمەکانى لە کرمانجییەوە کرانە سۆرانى. پێشتر وەک ناو، تەنیا جارێک چیرۆکێکم بینى لە یەکێک لە ژمارەکانى گۆڤارى (ڕامان)دا بڵاوکرابۆوە. بۆیە دووبارە بەرکەوتنم بە ناو و بەرهەمى حەلیم یوسف نائاشنا نەبوو. وەک خۆشى ئاماژەى بە دەستەواژەى (نووسەرى نیوەکورد) دەکات، کە هەتا نووسەرانى کوردى سۆرانینووس بە کرمانجى نەخوێنرێنەوە و نووسەرانى کوردى کرمانجینووسیش بە سۆرانى نەخوێنرێنەوە، نابنە نووسەرى کورد. بۆیە پتەوکردنى ئەو پردە، پتەوکردنى کولتووری کوردییە و باشترین خزمەتێکە ئێمە بە نووسەرانى نیوەکوردى دەکەین.\nکاتێک ماسییەکان تێنوو دەبن:\nئەمە ناونیشانى ڕۆمانێکى ڕۆماننووس حەلیم یوسفە و لە ڕێگەى کارەکتەرێکەوە بەناوى (ماسى)یەوە، خۆڕاگرى شەڕڤانەکان و ژیان و مەینەتى و دژوارییەکانى گەریلاکان دەگێڕێتەوە. ڕۆماننووس لە ڕێگەى (گێڕەرەوەوە) تەکنیکێکى جوانى بۆ هونەرى گێڕانەوەى بەکارهێناوە. کاتێک دەرگەیەکى کۆن دەبێتە گێڕەرەوە، یان نووشتەیەکى بن هەنگڵ، یان سەگێک، یان کڵاوێک، یان قەڵەمێک... هتد. واتە لە هونەرى گێڕانەوەکە ئەوەندە ورد و هۆشیارانە گێڕەرەوەى دروست کردووە، کە خوێنەر بە جۆرێک کەمەندکێش دەکات، زۆرجار بڕوا بەوە دەکات کە بەردێک لە شاخە سەختەکانى کوردستان بۆ گێڕانەوەى واقیعى ژیانى گەریلاکان دێتەگۆ. ڕۆماننووس ئەگەرچى ئەو هەموو گێڕەرەوە لەناو ڕۆمانەکە دروست دەکات، وەلێ بە شێوەیەکى ئەوەندە تۆکمە و هونەرییانەیە کە خوێنەر هەست بە بێزاری و پچڕانى ڕووداوەکان ناکات. چۆن لەناو هەموو چیرۆکەکەدا واقیعێک هەیە کە بوونى کوردە. واتە بوونى ئەو مێژووەیە کە گەلى کورد خەباتى بۆ دەکات. مێژوویەکى بریندار و خوێنبەر ڕۆیشتوو. ئەو مێژووەى کە تێنووە و خەبات و تێکۆشان دەکات بۆ ئاوى سەربەخۆیی. دیارە ڕۆماننووسیش بە مەبەست پەیڤى(تێنوو)ى بەکارهێناوە و دەیەوێت وەک ڕەمزێک بەکارى بهێنێت بۆ گەیشتن بەو ئاوە. زۆرجارانیش بۆ مەینەتى و ئەو ناخۆشیانەیە کە گەریلاکان لە شاخە سەرختەکان بەسەرى دەبن. ڕۆماننووس هێندە ورد و قووڵ چۆتە ناو ڕووداوەکانەوە کە هەرگیز لە مێژوودا وەها باس ناکرێت. ئاخر مێژوو ناتوانێت ئەو هەموو وردەکاریانەى ناو جەنگ باس بکات، یان باسى گەریلایەک بکات بەدرێژایی وەرزى زستان لە ژێرزەمینێک، یان هەڵگرتنى قووى ئاوەتەماتە، یان بوونى ئەڤینێکى ڕاستەقینە لەناو شەڕدا. ئەوانە بۆ مێژوونووس سەختە و مێژوونووس ناتوانێت هێندە ورد بچێتە ناو قووڵایی ڕووداوەکانەوە، یان لەناو دڵى کارەکتەرەکاندا دابنیشێت و هەستەکانیان بخوێنێتەوە. بۆیە دەشێت ئەم ڕۆمانە بەشێک بێت لە مێژووى نەبەردى و قارەمانیەتى گەریلاکان، کە بڕواناکەم هەرگیز لە نووسینەوەى مێژوودا، وەها ورد و جوان بێتە بەرباسەوە.\nژنانى نهۆمە بەرزەکان:\nئەوەیان ناونیشانى کۆمەڵە چیرۆکى حەلیم یوسفە و دووەمین کتێبی چاپ و بڵاوکراوەیەتى و لەدواى بڵاوبوونەوەى کۆمەڵە چیرۆکى (پیاوى ئاوس)ەوە دێت. ژنانى نهۆمە بەرزەکان لە پێنج چیرۆک پێکهاتووە: "ئەڤینى سەرکرمێ- لەداردانى لووتێک- سەردێڕى نووسین- لاشەیەکى خۆبۆغزێن (بەشێک لە ڕۆمانێکى ونبوو)- ژنانى نهۆمە بەرزەکان." بەگشتى ئەم کتێبەیش باس لە مێژووى کورد دەکات و لەناو مێژوویەکى کۆندا چیرۆک دروست دەکات، یان مێژوویەکى کۆن و دەمامکدار دەهێنێت و لەگەڵ مێژوویەکى دیکەدا لێکیان دەدات و چیرۆکێکى تازەیان لێ دروست دەکات. ئەوەى لەناو هەموو چیرۆکەکانیش وەک خەتێکى گشتگیر دەبینرێت، نەهامەتى و ناخۆشییەکانى نەتەوەکەیەتى کە نەتەوەى کوردە. لە چیرۆکەکاندا ژیان و دۆخى خەڵک و مێژووى بەجێماو و تۆمارنەکراوى ئەو ڕۆژانە بوونەتە کەرستەى نووسین و چیرۆکەکانی. واتە بوونى دوو ڕۆژگارى لە یەکتر دوور بە یەکەوە گرێ دەدات و لە ڕێگەى هونەرێکى جوانى گێڕانەوەوە، دەیگێڕێتەوە و دەیکاتە چیرۆکێکى پڕ ڕەهەندى نەتەوەیی. لێرەدا دەمەوێت باسى چیرۆکەکان بکەم و هەر چیرۆکەى بە جیا، بە کورتى لەبارەیەوە هەڵوەستە دەکەم و ڕوانگە مێژوویەکەشى دەخەمە بەر ڕۆشنایی نووسینەوە.\nئەم چیرۆکە ئەوەندە ئیشکردنە لەناو مێژوو و نیشاندانى مەینەتییەکانى گەلى کورد، ئەوەندە باسى کارەکتەر و ڕۆژگار نییە. یان ئەوەندەى ئەو ئەڤینەى کە هاتۆتە بەر گێڕانەوەوە ئەڤینێکى نەتەوەیی و خاک و خۆڕاگرییە، ئەوەندە ئەڤینى ئافرەت و سامان و دەستەڵات نییە. ئاخر حەلیم یوسف ئەوەندە ڕاستگۆیانە باسى ئەو ئەڤینە دەکات، کە خوێنەر ناتوانێت لەسەر دێڕەکانى نەوەستێت: " من پێش دوو هەزار و شەش سەد ساڵ مردبووم. کاتێک کە هەڵوەداى ئەڤینى خاک بووم، دەستم بە خواردنى خۆڵ کرد".\nئەم چیرۆکەیش لە هەوڵێکى چڕدایە بۆ گێڕانەوەى چیرۆکێک لەناو چەند پارچە چیرۆکێکى کۆن و پەراوێز. کە هەموو ڕووداوەکان بە تەنافێک بەستراونەتەوە، کە بوونى لووتێکى گەورەیە. کە ئەمەیش هەم وەک سیمبووڵ بەکارهاتووە، هەمیش وەک گەڕانەوەیەک بۆ مێژوو. ئەو ڕووداوە مێژوویانەیش لە چوارچێوەى چیرۆکدا بەرجەستە بوونە و خەم و ناسۆرى و نەهامەتییەکانى تاکى ڕۆژهەڵات و مرۆڤى کوردى و خاکى داگیرکراو نیشان دەدەن، کە ئەمەیش ڕوونە کە بوونى نەتەوەى کورد بە درێژایی مێژوو باجى بۆ دەدات و لە هەوڵ و تێکۆشانەکانى بەردەوامە بۆ گەیشتن بە ئامانجەکە.\nئەم چیرۆکە ڕاستەوخۆ ئیشى لە دیوێکى شاراوەى ژیانى ئەحمەدى خانى ( نووسەرى داستانى مەم و زین) کردووە، هەموو چیرۆکەکەیش زەقکراوەتەوە بۆ نیشاندانى مێژوویەکى پڕ برین، کە مێژووى کوردە و ئەم مێژوویەش بە دەستى نەیارانەوە بەردەوام بریندار کراوە و چڤاتى کورد بەم هۆیانەوە خوێنى لەبەر ڕۆیشتووە.\nدیارە لەسەروەختى خوێندنەوەى ئەم چیرۆکەدا، ڕۆمانى (میرنامە)ى رۆماننووسى کورد (جاندۆست)م بیرکەوتەوە، وەلێ هیچ یەکێکیان وەک ئەوەى دیکە نەبوون و هەردووکیان بە شێواز و دیگەى جیاواز و تایبەتى خۆیانەوە ژیانى ئەحمەدى خانییان گێڕاوەتەوە و ڕووداوەکانیشیان موتوربە کردوون بە نەهامەتى و ناسۆرییەکانى کورد و خەمى کوردبوون.\nلاشەیەکى خۆبۆغزێن – (بەشێک لە ڕۆمانێکى ونبوو)\nیەکێک لە چیرۆکە تایبەتەکانى نێو ئەم کۆمەڵە چیرۆکەیە، چۆن نووسەر دەستى بۆ بابەتێکى زۆر هەستیارى نێو مێژووى کورد بردووە، کە ئەویش گوشتارى ئەرمەنییەکانە لەلایەن کۆمەڵێک کوردى بە کرێگیراوى دەستى تورک. نووسەر لە ڕێگەى ئەم بابەتە هەستیار و مێژووە ڕەشەى کوردەوە، دەیەوێت لە ڕێگەى چیرۆکى ئەڤیندارییەوە بڵێت: کورد گەلێکى خوێنڕێژ نییە، بەڵکوو گەلێکە پڕە لە خۆشەویستى و ئەڤین. بۆیە لە ڕێگەى ئەڤیندارى کوڕێکى کورد و کچێکى ئەرمەنى، دەیەوێت تیمارى بەشێکى بچووکى ئەو برینە گەورەیەى مێژووى ئەرمەنەکان بکات. هەروەها ئەوەیش بڵێت کە ئەڤیندارى هیچ سنوور و ئایین و نەتەوەیەک ناناسێت و کورد بە تەنیا بڕواى بە ئەڤین هەیە.\nئەم چیرۆکە ئەگەرچى ڕەهەندى جیاوازى هەیە و ئێمەیش دەمانەوێت باسەکەمان مێژوویی بێت و باس لە گێڕانەوەى مێژوو بکەین بە زمانى ئەدەبیات، یان باسى ئەدەبیاتى گێڕانەوە بکەین لەناو مێژوودا. بۆیە تەنیا ڕۆشنایی دەخەینە سەر ئەو لایەنە.\nئەم چیرۆکە باسى ژیانى سترانبێژى کورد محەمەد شێخۆ دەکات و لە ڕێگە مەینەتى و ئازارەکانى ئەو هونەرمەندەوە، نەهامەتى و ئازارى کورد باس دەکات. واتە ژیانى محەمەد شێخۆ بەهانەیەکە بۆ نیشاندانى ئازارى مرۆڤى کورد، کە بێگومان دواجار محەمەد شێخۆیش تاکێکى کوردە و نموونەى هەزاران کوردى دیکەیە کە لەناو نەهامەتى و ئازارى کوردبوون دەژین.\n1- کاتێک ماسییەکان تینوو دەبن – ڕۆمان – حەلیم یوسف – وەرگێڕانى: سەڵاحەدین بایەزیدى. لە بڵاوکراوەکانى ڕۆشنبیرى و هونەریی ئەندێشە – چاپى یەکەم: 2015.\n2- ژنانى نهۆمە بەرزەکان – چیرۆک – حەلیم یوسف – وەرگێڕانى: فەرهاد چۆمانى. لە بڵاوکراوەکانى ڕۆشنبیرى و هونەریی ئەندێشە – چاپى یەکەم: 2017.


وتار/ 16/01/2021 94 جار بینراوە\nدەرێی، قەندی لەندەنی\nوەنەوشەی دەم چیمەنی\nئەگەر تۆ بڵێی حۆریم\nئەمن قەت نارێم؛ وەنی!!!!\nمانی کوردەواری وەتێ وەتێ بە ھۆی مانەوەی زمانەکەی بووە و دەوڵەمەندی زمان نەبووایە؛ ئەوا: لە ئێستادا قەت گوێبیست نەدەبووی و نەتدەدیت کەسێک بڵێت؛ کوردم!؟ مەگەر تاک و لۆق دەنا نەدەیترا.\nبچینەوە؛ سەر ئەو وەسفەی ئەم شایەرە لۆ یار و نازدارەکەی کردووە و تەنانەت کراوە بە گۆڕانی و گۆترایتەوە. (دەرێی؛ قەندی لەندەنی) لێرەدا شایەر وەسفی یارەکەی دەکات و تەمەنەکەشی دیاری دەکات؛ کوو؟ لەبەر ئەوەی (قەندی لەندەن)ی سپی و سفتە! ئەوا وێچوواندنی یارەکەی بەو قەندە مانای وایە کچەکە لە تەمەنی کۆتایی یان ناوەندی ھەرزەکارییە و ھێشتا تەواو ڕەسیدە نەبووە و بەو مانایە تەمەنی لە نۆزدە و خوارتر دەدات! چونکە کچ ئەگەر تەواو ڕەسیدە بێت؛ ئەوا: بڕۆکەک گۆشتن دەبێت و بەو شێوەی باسکراوە چووست نابێت.. وەبیروشو بێت؛ کە: قەند یان شەکر ناوەخنی شیرینە و مرۆڤ بە کلۆیی و بە ووردی حەز بە خواردنی دەکات و دەگەل خوێ بە دوو ماددەی زۆر حەز لێکراو دادەنرێت..ئەوجا ببینە کچەکە ھەرزەکارە، چووست و چالاکە، سپی و سفت و جوانە، ڕێک پۆشە، ھەموو کات دەست ناکەوێت، ویستراوە...\nوەنەوشەی دەم چیمەنی = چیمەن ئاودانی زۆر دەوێت!!! کاتێک ھەر گیایەک یان گوڵێک یان ڕووەکێک لە دەم چیمەن دەڕوێت؛ ئەوا: ئاوی زۆری دەچێتەوە بنێ و تێر ئاو دەبێت؛ وە کوو بڵێی (لە ناوەندێ بخوات و لە ڕۆخێ پاڵ بداتەوە؛ وایە!!). لێرەدا؛ ئەگەر کەسێک خواردن و خۆراکی تەندروست بێت؛ ئەوا: ڕەنگ و ڕوو و ئاکار و ڕەفتاری تەندروست دەبێت و لە دوور ڕا لێی وەدیار دەکەوێت. لێرەدا؛ وەسف کردنەکە لۆ حال و بارودۆخ و جوانی و تەنانەت چاویشی کراوە. کەسێک خواردن و خۆراکی تەندروست بێت؛ ئەوا: چاویشی جوان دەبێت و کاردانەوەی جوانی لەسەر وەدیار دەکەوێت لە ڕووی بیرکردنەوە و ڕەفتار و ڕاکێشانەوە گەنجان جلەوکێش دەکات.\nئەگەر تۆ بڵێی حۆریم، ئەمن قەت نارێم، وەنی!!!! لێرەشدا؛ چەند مەبەستێک دەبەخشێتەوە!!! پاک و بێگەردی کچەکە؛ ناز و مەکریش وێنا دەکات، ئەو جگە لەوەی دیسان جوانی کچەکەش دێنێتەوە بەر باس بەڵام بە شێوەیەکی پەنھانی و شاراوە.... (ئەمن قەت نارێم، وەنی!!!) سەیری پلەی خۆشەویستی و متمانە بوونی کوڕەکە لۆ یار و نازدارەکەی بکە و لە خۆشەویستیدا گەیشتۆتە چ پلەیەک!؟ کە؛ ئەگەر کچەکە خۆی بە فریشتە و حۆری بچووێنێت، ئەوا: ھێشتا کوڕە بڕوا دێنێت. ئەوە بێشکە؛ کە: لەم دونیایەدا کەس (حۆری) نەبینیووە و ھەر کاتێک کەسێک خۆی وا بچووێنێت، ئەوا: مانای پیرۆزی، جوانی، تێڕوانین، ناخ، ژیانی پەنھانی،... ھتد و ڕای کوڕە دەربارەی کچەکە دەگەیەنێت.\nھونەر بە ھەموو جۆرەکانی، وانە و دەرسانێکە بە خەڵک دەگۆترێتەوە و مەبەستیش لێی وەئاگا ھێنانەوەی کۆمەڵگا و تاک و خەڵک و میللەتە و ھەروەک چۆن (مامۆستا) لە پۆلدا دەرس و وانە بە ژمارەیەکی دیاریکراو لە قوتابی دەڵێتەوە؛ وە شانۆ دەرس و وانە بە ژمارەیەکی زیادتر و تەلەفزیۆن بە ژمارەیەکی بەرفراونتر..... کاتێک گۆرانی یان گۆرانی بێژێک لە تەلەفزیۆن دەستکاری ووشە یان دەستەواژە یان پیتێکی ووشەیەک دەکات، ئەوا: مانا و مەبەست تێکدەچێت. تۆ، کە: نەزانیت (لیکاو) و (لکاو) لە یەکتری جودا بکەیتەوە؛ ئەوا: بێگومان ھەق و ماف بە خۆت مەدە لە سەر شاشەی تەلەفزیۆن گۆرانی بڵێیت. کاتێک نەزانیت، کە: کانییەک ئەگەر (زیخ)ی تێدا بێت، ئەوا: ئاوەکەی لۆ خواردنەوە دەشێت و ھەموو کەسێک دەچێتە سەر ئەو کانییە! بەڵام کاتێک کانی (ڕێخ = بەردی گەورەتر لە زیخ)ی تێدا بێت و نەک (ڕیخ!!!!)، ئەوا؛ ئەگەر ئەو کانییەی (ڕێخ)ی تێدا بێت مەرج نییە خەڵک بچنە سەر ئەو کانییە و تەنانەت مەگەر کەسێک زۆر پێویست بێت، دەنا ھەر ئاوی لێ ناخۆنەوە و کەس ناچێت لەسەر ئەو کانییە دابنیشێت!!! ئەوجا تۆ بێیت باس لەو کانییە بکەیت و بڵێیت، کە: لەبەر ماڵ.... واتە لە گوند و ماڵی یارەکە دوور نییە!؟ ئەمەش نیشانەی بێ سەلیقەیی و ناشیرینی گوزەران و ژیانی ماڵی یار و یاوەرەکەت دەگەیەنێت. قەت عاشق و خۆشەویستان یار و نازدارییان بەو چاوە سەیر ناکەن، ھەتا ھەموو ناشیرینەکی یارەکەیان بە جوان دەبینن... لەگەل ھەموو ئەمانە (ڕێخ دانە دانە) مانای بێ سەلیقەیی دەدات و خۆشەویستی نەگەیشتۆتە پلەی عیشق.\nلە کۆتاییدا تێکدانی شیعر و ھۆنراوەی گۆرانی بەمشێوەیە مانای تێکدانی سەلیقە و ئاواز و ھەوای میللەت دەدات، وە زیاتر سەرگەردانی کردن و بەلا ڕێدا بردنی تاک و خەڵک، وە دوژمنایەتی گەلێکی چەوساوە دەدات و ھیچ مرۆڤێکی پاک و ئازادی ویست ئەمەی گەرەک نییە.... ھەر لۆیە؛ ئاماژە پێدان و ڕاستکردنەوەی و دەنگ ھەڵبڕین و ناڕازیی بوون دەربارەی ھەتک کردن و لێدان لە ھونەری کوردی ئەرکێکی مرۆیی و نیشتیمانیی و نەتەوەییە....


توێژینەوە.. کێشانی جگەرە لەکاتی دووگیانیدا هۆکارە بۆ لاوازی بیستنی کۆرپە\n4030 جار خوێندراوەتەوە\nلە نوێترین توێژینەوەی زانستیدا کە لە ژاپۆن ئەنجامدراوە ئاشکراکراوە، کۆرپە و منداڵ ڕووبەڕووی مەترسییەکانی لاوازی بیستن دەبنەوە ئەگەر دایکیان جگەرەبکێشێت بەتایبەت لە قۆناغی دووگیانیدا، بە بەراورد بەو منداڵانەی کە مەترسی دوکەڵی جگەرەیان لەسەر نییە.\nتوێژەران لێکۆڵینەوەیان لەسەر ٥١ هەزار منداڵ کردووە کە لەنێوان ساڵەکانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠١٠ لە شاری کوبی ژاپۆن لەدایکبوون.\nبەپێی ئەنجامی توێژینەوەکە ئەو منداڵانەی دایکیان لە قۆناغی دووگیانی و دوای دووگیانی جگەرەی کێشاوە بە ڕێژەی لە ٤% بوون، ١%ی هەر منداڵێک کە لەکاتی دووگیانی و دوای دووگیانی بەهۆی دوکەڵی جگەرەوە زیان بە ئاستی بیستنی منداڵەکان گەیشتووە.\nبەگوێرەی توێژینەوەکە کە ئاژانسی ڕۆیتەرز بڵاویکردووەتەوە، پشکنین بۆ ئاستی بیستنی ئەو منداڵانە کراوە کاتێک تەمەنیان گەیشتووەتە سێ ساڵ، دەرکەوتووە کە ٤.٦%ی ئەو منداڵانە بەدەست کێشەی لاوازی بیستنەوە دەناڵێنن.\nلە توێژینەوەکەدا هاتووە، ڕێژەی تێکچوونی ئاستی بیستنی کۆرپە کە لە سکی دایکیدایە و دایکەکە جگەرەدەکێشێت بە ڕێژەی ٦٨% مەترسییان لەسەرە، هەروەها ئەو منداڵانەشی کە لە قۆناغی گەشەکردندان و مەترسییەکانی دوکەڵی جگەرەیان لەسەرە بە ڕێژەی ٣٠% هەژمارکراوە.\nبیزۆی پزیشکی پسپۆڕ لە بواری بیستندا ڕایدەگەیەنێت کە ئەو ئافرەتەی لە قۆناغی دووگیانیدا جگەرە دەکێشێت کاریگەری خراپ لەسەر گەشەی مێشکی کۆرپەکەی دەبێت و هۆکارە بۆ تێکچوونی ئاستی بیستنی، هەروەها دوکەڵەکە زیانێکی زۆر لەسەر هەستەوەری بیستنی دەبێت بەجۆرێک شەپۆلە دەنگییەکان بە باشی ناگاتە گوێی منداڵەکە لە قۆناغی گەورەییدا.\nئایا درامای سیمبسۆن پێشبینی تەقینەوەکەی لوبنانی کردووە؟\nنیشانە سەرەتاییەکانی تووشبوون بە شێرپەنجە چین؟\nئەو نیشانانەی دەریدەخەن پیربوویت\nئایا خواردنی ماسی و ماست پێکەوە زیانیان هەیە؟\nوێنە کۆنەکان بوونەتە جێگەی گاڵتەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان\nڤیدیۆ.. کەشی ژووری لەدایکبوونی منداڵ لەکاتی تەقینەوەکەی لوبنان\nچوار مەترسیدارترین ڕێگە بۆ دابەزاندنی کێشی لەش\nئایا زۆر خواردنی برنج مەترسیدارە؟\nئامادەکردنی لوقمی شروبی


چارەسەرییەکی نوێی نەخۆشی ئەلزەهایمەر\nی مانگی شه‌ش ١١, ٢٠٢١\nبەڕێوەبەرایەتی خۆراک و دەرمانی ئەمەریکا یەکەم چارەسەری نوێی لە ماوەی 20 ساڵی ڕابردوودا بۆ نەخۆشی ئەلزەهایمەر پەسەند دەکات. ئەم هەنگاوەش بە هەنگاوێکی مەترسیدار دادەنرێت لە کاتێکدا شارەزایان پێیان وایە بەڵگەی پێویست لەبەردەستدا نییە کە بیسەلمێنێت ئەم جۆرە چارەسەرییە کاریگەرە.\nدەرزی Aduhelm کە لە لایەن کۆمپانیای دەرمانسازی Biogen Inc دروستکراوە، لەسەر بنەمای ئەو بەڵگەیەی کە دەشێت خاوبوونەوەی مێشک کەمبکاتەوە ڕەنگە بۆ نەخۆشی ئەلزەهایمەر یارەمەتیدەر بێت، پەسەند کراوە. پسپۆڕان دەڵێن لەمە زیاترە هیچ بەڵگەیەک نییە کە بەتەواوەتی بیسەلمێنێت کە ئەو نەخۆشی بیرچوونەوەیە ڕادەگرێت یان خاو دەکاتەوە.\nبە شێوەیەکی گشتی لەم جۆرە بارانەدا بەڕێوەبەرایەتی دەرمان و خۆراک داوای تاقیکردنەوەی قوڵتر بۆ سەلماندنی دەرمانەکە دەکات ئەگەر نا ئەوا قەدەغە دەکرێتەوە.\nدکتۆر جەیسن کارلاویش هاوبەڕێوەبەری نێوەندی Penn Memory لە فلادیلفیا دەڵێت " ئەم بڕیارە بنەماکانیپرۆسەی زانستی هەژاند."ئەو دەشڵێت بەڕێوەبەرایەتییەکە کاتێک ئەم بڕیارەی داوە پرسیاری لە ڕاوێژکاران نەکردووە تا بزانێت ئەوان لەسەر تواناکانی ئەو دەرمانە چی دەڵێن.\nکۆمپانیای بایۆجن دەڵێت نزیکەی یەک ملیۆن و 500 هەزار ئەمەریکایی کە قۆناغە سەرەتاکانی نەخۆشی ئەلزەهایمەردان دەتوانن ئەو دەرمانە وەربگرن کە نرخەکەی لە ساڵێكدا بە گشتی نزیکەی 56 هەزار دۆلارە، و بەرنامەی خزمەتگوزاری تەندروستی بەساڵاچووان بەشێکی زۆری لەئەستۆ دەگرێت.


جێنیفێر لۆپێز: 2020 فێری کردم کگرنگترین بابەتی ژیان چییە\n19/11/2020 07:32 PM\n"جێنیفێر لۆپێز لە لێداوانێکدا کە لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی کەناڵی ئەمریکیی E!ـدا ئەنجامی دا گوتی: "خوایە گیان! 2020 زۆر ناخۆش بوو، وایە؟ مەبەستم ئەوەیە کە تا بەر لە 2020 تەواوی بیر و هۆشمان وەرگرتنی ئەم خەڵاتە و کاندید بوون بۆ ئەم خەڵاتە بوو، بەوەوە سەرقاڵ بووین کە ئەلبۆمی کێ لە هەمووان پڕفرۆشترە یان نمایشی یەکەمی فیلمی کێ لەهەمووان پێشوازی زیاتری لێدەکرێت و شتی لەم چەشنە. بەڵام 2020 هەموومانی کرد بە یەک. پێی نیشان داین کە چ شتێک گرنگە و چ شتێک نا. خۆمی دڵنیا کردەوە کە مرۆڤەکان لە هەموو شتێک گرنگترن."\nئەم رێورەسمە چەند سوپرایزی بۆ لۆپێز هەبوو. "نیکۆڵ کیدمان"، "رێنی زلۆگر" و مناڵەکانی لەو کەسانە بوون کە بەشێوەی ئۆنلاین لەم بۆنەیەدا بەشداریان کرد و رێز و سپاسی خۆیان بەنیسبەت ئەم گۆرانیبێژە سەرکەوتووەوە دەربڕی.\nلۆپێز لە دریژەی قسەکانیدا گوتی: "یارمەتی یەکتری، خۆشەویستی بۆ یەکتری، مێهرەبانی بۆ یەکتر. گرنگیی ئەم پەیوەندە، ئەم پەیوەندییە مرۆییە و من تێگەیشتم کە ئەوە هەمان شتە کە لە هەموو کارەکانمدا بەشوێنیەوەم. ئەوەی کە مرۆڤەکان لەگەڵ مرۆڤەکان پەیوەندی بگرم. لێیان تێبگەم. ئەو بڕوا و ئیمانەی بە منتان هەیە من هان دەدا کە درێژە بە کارەکەم بدەم و هەندێک جار کە ماندوو دەبم یان هەرەس دێنم، وەکوو ئەو شتەی ئەمساڵ هەموومان ئەزموونمان کرد، ئەم بنەماڵەیە، هاوڕێیان، مناڵەکان و لاینگرانم، بەڵێ ئێوە دۆستانمن کە ورە بە من دەبەخشن و بۆخۆم بە تەنها ناتوانم هەستمەوە."\nئەو لەم بارەوە گوتی: "وەکوو کەسێکی خەڵکی ئەمریکای باشوور و ژنێک، هەندێک جار ناچار دەبین دوو بەرابەر کار بکەین بۆ ئەوەی هەلێکمان بۆ بڕەخسێت. هەندێک جار بەرزەفڕییەکانم کەسانی دەوروبەرمی تووڕە دەکرد. پێیان دەگوتم تۆ سەماکەرێکی و ناتوانی ببیت بە ئەکتەر. هەرچی ئەوان زیاترین بە من دەگوت کە ناتوانم زیاتر تێدەگەیشتم کە دەبێ ئەم کارە ئەنجام بدەم.


گەشتیارێكی زۆر سەردانی هەرێمی كوردستان دەكەن - باسنیوز\nپێشبینی دەکرێت بە بۆنەی بەهار و جەژنی نەورۆز ژمارەیەکی زۆری گەشتیاری عەرەب سەردانی هەرێمی كوردستان بكەن.\nنادر روستی گوتەبێژی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێمی كوردستان بە (باسنیوز)ی راگەیاند: هەموو ئامادەكارییەكیان كردووە بۆ هاتنی گەشتیاران بە بۆنەی هاتنی جەژنی نەورۆز، گوتی: "سەرجەم ئامادەكارییەكمان كردووە بۆ ئاسانكاری هاتنەناوەوەی گەشتیاران بۆ هەرێمی كوردستان بە بۆنەی بەهار و نەورۆز".\nروونی كردەوە هەرێمی كوردستان لای خۆیەوە سەرجەم رێگاكانی كردووەتەوە، ئەوەی ماوەتەوە كردنەوەی رێگاكانە لەلایەن حكوومەتی عێراقی، گوتیشی: "ئەگەر رێگاكان بكرێنەوە پێشبینی هاتنی گەشتیارێكی زۆری عەرەب دەكەین بۆ هەرێمی كوردستان".\nلە وەرزی زستان ژمارەیەكی زۆری گەشتیاری عەرەب سەردانی هەرێمی كوردستانیان كرد بۆیە پێشبینی دەكرێت بۆ بەهار و نەورۆزیش ژمارەكە زیاد بێت.\nرۆستی ئاشكرای كرد، تاوەكو ئێستا بەرپرسانی عێراقی رێگای هەولێر - كەركووكیان نەكردووەتەوە و ئومێد دەخوازێت رێگاكە بكرێتەوە بۆ كارئاسانی گەشتیاران.\nبە پێی پلانی دەستەی گەشتوگوزار بۆ ساڵی 2018، ئامانجیانە ژماره‌ی گه‌شتیاران بۆ 2 ملیۆن 500 هەزار گەشتیار بەرزبكەنەوە، چونكە لە ساڵی ڕابردوو 2 ملیۆن و 100 هەزار گەشتیار سەردانی هەرێمی كوردستانیان كردبوو.\nمەولەوی جەبار سەرۆكی دەستەی گەشتوگوزار بە (باسنیوز)ی گوت: "چەندە دۆخی هەرێمی كوردستان ئاسایی بێتەوە و فرۆكەخانەكان بكرێنەوە و رێگاكانی نێوان عێراق و هەرێمی كوردستانیش بگەرێنەوە دۆخی ئاسایی خۆیان ئەوە پلانی گەشتوگوزاری كە دامانناوە باشتر دەچێتە پێشەوە".