حه‌وت پرسیار له‌باره‌ى هێرشه‌كه‌ى توركیا بۆ سه‌ر رۆژئاواى كوردستان\n:: PM:03:35:08/10/2019 \nئاژانسى رۆیته‌رز ئه‌مڕۆ به وه‌ڵامدانه‌وه‌ى حه‌وت پرسیار باس له لێكه‌وته‌كانى ئۆپراسیۆنه چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ى توركیا ده‌كات بۆ سه‌ر رۆژئاواى كوردستان و ده‌ڵێ "ئه‌م ئۆپراسیۆنه‌ى توركیا دووباره نه‌خشه‌ى ململانێیه‌كانى سووریا داده‌ڕێژێته‌وه".\nله سه‌ره‌تاى راپۆرته‌كه رۆیته‌رز ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات، ئه‌گه‌ر توركیا ئه‌م ئۆپراسیۆنه ئه‌نجام بدات، ئه‌وا سێیه‌م ئۆپراسیۆن ده‌بێت كه له ساڵى 2016 وه ئه‌م وڵاته له‌ناو سنوورى سووریا ئه‌نجامى بدات. دواتریش رۆیته‌رز ده‌ڵێ ئه‌م هێرشه زه‌برێكه به‌ر ئه‌و هێزانه ده‌كه‌وێت كه كورد به‌ڕێوه‌ى ده‌به‌ن و له دژى رێكخراوى تیرۆریستى داعشه‌وه جه‌نگاون.\nتوركیا چى ده‌وێ ؟\nتوركیا باكورى رۆژهه‌ڵاتى سووریا دوو ئامانجى سه‌ره‌كى هه‌یه، یه‌كه‌میان دوورخستنه‌وه‌ى هێزه‌كانى یه‌په‌گه‌یه له‌سه‌ر سنووره‌كانى، چونكه ئه‌م هێزانه به مه‌ترسى ته‌ناهى ده‌زانرێت، دووه‌میان دانانى ناوچه‌ى ئارامه بۆ ئه‌وه‌ى بتوانێ نزیكه‌ى دوو ملیۆن ئاواره‌ى سووریا بگێڕێته‌وه كه ئێسته له توركیان.\nئه‌نكه‌ره هه‌وڵ ده‌دات ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مه‌ریكا له دانانى ناوچه‌ى ئارام به‌شدار بێت كه بۆ مه‌وداى 32 كیلۆمه‌تر درێژ ببێته‌وه، له هه‌مان كاتیشدا چه‌ند جار هۆشدارى داوه له‌وه‌ى ئۆپۆاسیۆنێكى سه‌ربازى به تاكلایه‌نى ده‌كات و واشنتن به سڵكردنه‌وه تۆمه‌تبار ده‌كات.\nته‌نانه‌ت ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانى سه‌رۆكى توركیا به‌م دواییه باسى له‌وه كرد، زیاتر له سووریا قوڵ ده‌بنه‌وه و ئه‌و ناوچه ئارامه‌ى پێشنیارییان كردووه شارى رقه و دێرەزوور تێده‌په‌ڕێنێ بۆ ئه‌وه‌ى رێ بدرێت ئاواره‌ى زیاتر بگه‌ڕێنه‌وه.\nكورد چۆن به‌م هێرشه‌وه كاریگه‌ر ده‌بێت؟\nماوه‌ى چه‌ند ساڵه هێزه‌كانى سووریاى دیموكرات "هه‌سه‌ده" كه له‌لایه‌ن كورده‌وه فه‌رمانده‌یى ده‌كرێت، كار بۆ فراوانكردنى ده‌سه‌ڵاتى خۆیان ده‌كه‌ن له باكور و رۆژهه‌ڵاتى سووریا، ئه‌مه‌یش به پاڵپشتى هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى دژ به داعشه كه له‌لایه‌ن ئه‌مه‌ریكاوه رێبه‌رایه‌تى ده‌كرێت.\nرۆیته‌رز ده‌ڵێ، كورد نموونه‌یه‌كى ده‌گمه‌نه بۆ به‌ده‌ستهێنانى ده‌ستكه‌وت له جه‌نگى سووریا، ئه‌وان چه‌ندان ئه‌نجوومه‌نیان بۆ خۆڕێوەبه‌رى دروست كردووه، هه‌میشه دووپاتى ئه‌وه‌یش ده‌كه‌نه‌وه ئامانجیان سه‌ربه‌خۆیى نییه به‌ڵكو خۆڕێوەبه‌رییه.\nبه‌ڵام له حاڵه‌تى هه‌ر هێرشێكى گه‌وره‌ى توركیا هه‌موو ئه‌مانه له‌ناو ده‌چن و جه‌نگ له ناوچه‌كه هه‌ڵده‌گیرسێت، ئه‌نجوومه‌نى سووریاى دیموكرات كه باڵى سیاسى هه‌سه‌ده‌یه ده‌ڵێ، هێرشه‌كه‌ى توركیا شه‌پۆلێكى نوێى كۆڕه‌وى لێ ده‌كه‌وێته‌وه.\nتوركیا ده‌یه‌وێ عه‌ره‌به‌كانى سه‌رێكانى و گرێسپى به‌كاربهێنێت\nبۆ هه‌سه‌ده بارودۆخه‌كه زۆر له‌سه‌ر مانه‌وه‌ى هێزه‌كانى ئه‌مه‌ریكا ده‌وه‌ستێته‌وه، له ناوچه‌كانى ترى رۆژهه‌ڵات و باكورى رۆژهه‌ڵاتى سووریا، به‌ڵام هه‌ر كشانه‌وه‌یه‌كى ته‌واوى ئه‌مه‌ریكى له كۆى ناوچه‌كه ئه‌وا وا ده‌كات توركیا زیاتر له‌شكركێشى بكات و یان ئه‌گه‌رى هه‌یه داعش بگه‌ڕێته‌وه و له‌لایه‌كى تریش حكوومه‌تى سووریا به پاڵپشتى ئێران و رووسیا ده‌كه‌وێته هه‌وڵ بۆ گێڕانه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى له‌م ناوچانه.\nكاتێك ئه‌گه‌رى كشانه‌وه‌ى هێزه‌كانى ئه‌مه‌ریكا له سووریا ده‌ركه‌وت، هێزه كوردییه‌كان له ده‌رگاى دیمه‌شقیان دا بۆ ئه‌وه‌ى هێزه‌كانى رژێمى سووریا و رووسیا له سنووره‌كان، به‌ڵام دانوستاندنه‌كان ئه‌نجامێكى نه‌بوو، به‌ڵام ئه‌گه‌رى هه‌یه جارێكى تر ئه‌م بابه‌ته زیندوو ببێته‌وه.\nهێزه‌كانى توركیا تا كوێ ده‌ڕۆن؟\nله وه‌ڵامى ئه‌م پرسیاره رۆیته‌رز وه‌ڵامێكى روونى لا نییه، به‌ڵام ده‌ڵێ ئه‌و ناوچه‌ى كه ئێسته له ژێر ده‌سه‌ڵاتى هێزه كوردییه‌كانه 480 كلیۆمه‌تر درێژه له رووباری فورات له رۆژئاواوه به‌ره‌و رۆژهه‌ڵات و سنوورى عێراق نزیك ده‌بێته‌وه.\nجیا له‌مه‌یش ده‌ڵێ پلانى سه‌ربازى توركیا له ئێسته‌دا هه‌ر دوو شارى سه‌رێكانى و گرێسپییه. به‌هۆى بوونى ژماره‌یه‌كى زۆری عه‌ره‌ب له‌و ناوچانه، رۆیته‌رز به ئه‌سته‌مى ده‌زانێت هێزه‌كانى هه‌سه‌ده بتوانن له به‌رانبه‌ر هه‌ر هێرشێك خۆى رابگرێت.\nچونكه ئه‌گه‌رى هه‌یه توركیا عه‌ره‌به‌كان به‌كار بهێنێ. توركیا تا ئێسته به فه‌رمى سنوورى ئۆپراسیۆنه‌كه‌ى دیار نییه، به‌رپرسێكى تورك كه ناوى ئاشكرا نه‌كراوه گوتوویه‌تى " كات و شوێن و سنوورى ئۆپۆاسیۆنه‌كه دواتر له‌لایه‌ن توركیاوه دیار ده‌كرێـن".\nئایا رووسیا و ئێران پاڵپشتى ئۆپراسیۆنه‌كه‌ى توركیا ده‌كه‌ن؟\nرووسیا و ئێران له ساڵانى رابردوو له‌گه‌ڵ توركیا خۆیان به وڵاتانى گره‌نتیكار ناوده‌برد بۆ دۆسیه‌ى شه‌ڕى سووریا، چه‌ندان كۆنگره و دیدارى لووتكه‌یان كردووه. به‌ڵام له‌ڕووى مه‌یدانییه‌وه به پێچه‌وانه‌ى توركیا رووسیا وئێران پاڵپشتى له هێزه‌كانى ئه‌سه‌د ده‌كه‌ن و له‌سه‌ر ئاستى فه‌رمى هه‌ردوو وڵات دژایه‌تى خۆیان بۆ ئۆپراسیۆنه‌كه‌ى توركیا راگه‌یاندووه.\nئه‌گه‌رهاتوو ئه‌مه‌ریكا به ته‌واوى له سووریا بكشێته‌وه، ئه‌وا له‌وانه‌یه ئه‌م دوو وڵاته هانى هێزه‌كانى رژێمى ئه‌سه‌د بده‌ن، بۆئه‌وه‌ى هه‌وڵى گێڕانه‌وه‌ى ناوچه‌كانى رۆژهه‌ڵاتى سووریا بدات.\nكاردانه‌وه‌ى وڵاتانى رۆژئاوا له‌سه‌ر ئۆپراسیۆنى توركیا چی ده‌بێت؟\nتا ئێسته به شێوه‌یه‌كى فه‌رمى ئه‌وان پشتگیرى گه‌ڕانه‌وه‌ى ئاواره‌كانى سووریایان نه‌كردووه، بۆ ئه‌وه‌ى له ناوچه كوردییه‌كان نیشته‌جێ بكرێن. چونكه زۆرێك له‌و ئاوارانه عه‌ره‌بن و ئه‌گه‌رى هه‌یه توركیا به‌م كاره‌ى دیمۆگرافیاى باكورى رۆژهه‌ڵاتى سووریا بگۆڕێت، ئه‌مه نیگه‌رانى له‌لایه‌ن رۆژئاوه‌وه دروست كردووه.\nدوێنێ وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى فڕه‌نسا داواى له توركیا كرد كارى تاكڕه‌وانه‌ى له‌م شێوه‌یه نه‌كات، چونكه ئه‌م كاره زیان به هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى له جه‌نگى دژ به داعش ده‌گه‌ینێ.\nهه‌روه‌ها رێكخه‌رى كاروبارى مرۆیى له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانى هۆشدارى دایه توركیا له‌وه‌ى ئۆپراسیۆنه‌كه‌ى كاره‌ساتى مرۆیى گه‌وره‌ى لێ ده‌كه‌وێته‌وه.\nبۆ رژێمى ئه‌سه‌د چى ده‌گه‌یەنێت؟\nهه‌رچه‌نده ئه‌و خاكه‌ى له‌لایه‌ن هێرشى ده‌كرێته سه‌ر ساڵانێكه له‌ژێر ده‌ستى ئه‌سه‌د نه‌ماوه، به‌ڵام داگیركردنیان له‌لایه‌ن توركیاوه ماناى ئه‌وه‌یه ناوچه‌كه له‌ژێر ده‌ستێكى نه دۆست، نه دوژمن دێته ده‌ره‌وه، كه ئه‌ویش هێزی سووریاى دیموكراته و ده‌كه‌وێته ژێر ئه‌و هێزانه‌ى ئۆپۆزسیۆنى توركیا كه رووخانى رژێمى ئه‌سه‌د به ئامانج ده‌گرن.\nهه‌میشه رژێمى سووریا توركیاى به داگیركه‌ر زانیوه، كه‌چى له به‌رانبه‌ردا ئاماده‌یى نیشان داوه رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ هێزه كوردییه‌كان بكات. هه‌رچه‌نده ئێسته دانوستاندنیان به بنبه‌ست گه‌یشتووه.\nرۆیته‌رز: بۆ ئه‌سه‌د توركیا داگیركه‌ره به‌ڵام هێزه كوردییه‌كان نه‌دۆست و نه‌دوژمنن\nچ كاریگه‌رىیەکی له‌سه‌ر داعش ده‌بێت؟\nئاژاوه جارێكى تر هه‌لى هه‌ڵسانه‌وه بۆ داعش ده‌ره‌خسێنێ. دواى خستنى ده‌سه‌ڵاتى داعش له مانگى ئادارى رابردوو له باغووز، هێزه‌كانى سووریاى دیموكرات به‌رده‌وام له لێدانى شانه خه‌وتووه‌كانى داعش. پێشتریش سه‌ركرده‌ى هێزه كوردییه‌كان هۆشدارییان داوه له‌وه‌ى ناتوانن له گرتنى داعشه‌كان به‌رده‌وام بن ئه‌گه‌ر ئۆپراسیۆنى توركیا بارودۆخى ناوچه‌كه تێك بدات.\nبه‌گوێره‌ى ئه‌و زانیارییانه‌ى كه هه‌سه‌ده بڵاوى كردووه‌ته‌وه هێشتا نزیكه‌ى پێنج هه‌زار تیرۆریستى داعش له‌لایه‌ن ئه‌وان گیراون و كه زیاتر له هه‌زاریان سه‌ر به 55 وڵاتن.\nله یه‌كێتییه‌وه تا هاوپه‌یمانى نیشتمانى.. حزبه‌كان له بازنه‌یه‌كى دیاركراودا ده‌سووڕێنه‌وه\nسه‌رۆكێكى سه‌رشێت رووبه‌ڕووى تره‌مپ ده‌بێته‌وه


دەنگێک لە مۆڵی ( داون تاون )ی شاری هەولێرەوە… – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 دەنگێک لە مۆڵی ( داون تاون )ی شاری هەولێرەوە…\nدەنگێک لە مۆڵی ( داون تاون )ی شاری هەولێرەوە…\nژیان و ژیانکردن لەهەرێمی کوردستاندا ڕۆژانە بەرەو سەختی و دژواری دەڕوات. دەنگی بێزاری و تووڕەیی و ناڕەزایی و نەفرەت لەلایەن هاووڵاتیانی کوردستان دەبینرێن و دەبیسترێت لەدژی دەسەڵاتی سیاسی لە کوردستاندا. بەدڵنیاییەوە بۆ ئەنجامدانی هەر کارێک، هۆکارێکی لەپشتە و چەندین کاروکردەوەی پۆزەتیڤ و نەگەتیڤی بەدوای خۆی دەهێنێت. ئەم دەنگانەی هاووڵاتیانی کوردستان لەهیچ و خۆڕایی نییە و هەروا بەئاسانی دروست نابێت، بەڵکو لەدەرئەنجامی پیادەکردنی سیاسەتێکی گەندەڵی و مڵهوڕی و بەربەرییەت کە لەلایەن دەسەڵاتی بۆرژوازی میلیشیای کوردستان بەڕێوەدەچێت. هاووڵاتیانی کوردستان روبەڕووی چەندەها کێشە و گیروگرفتی ڕۆژانە دەبنەوە و یەخە و بەرۆکیان پێدەگرێت. کێشە و گرفتەکان ئەوەندە زۆرن کەماوەی زیاتر لەچارەکە سەدەیەکە هەمووی لەسەر یەک کەڵەکە بووە و ئێستاکە روبەڕووی خەڵکی کوردستان بوەتەوە.\nکۆمەڵگەی کوردستان بەهەموو چین و توێژەکانیەوە لەبەر هەژاری و نەداری، بێکاری و گرانی، بێ مووچەیی و نابەرابەری، ترس و تۆقان و سەرکوتی، بێبەشکردنیان لەخزمەتگوزارییەکان و لەپێداویستییە گرنگەکانی ژیان لەچەشنی ئاو و کارەبا و چەندەها کێشە و گرفتی تر کە شەو و ڕۆژ پێوەی دەناڵێنن لەژێر دەسەڵاتی میلیشیای ناسیونالیستی کوردایەتیدا. هەر لەم ڕونگەوە لەڕێکەوتی ( ١٨/٧/٢٠١٧)دا لەکاتژمێر (٦)ی ئێوارەدا بەڕێکەوت بەناو مۆڵی (داون تاون)ی شاری هەولێردا دەڕۆیشتم و لەکۆتایی ڕێگای مۆڵەکەدا دوو گردبوونەوەی هاووڵاتیان و خاوەنی دووکانەکانم بینی کەچۆن بەدەنگی بەرز هاواریان دەکرد و دەنگی تووڕەیی و ناڕەزایی خۆیان دەردەبڕی لەبەرامبەر کزی بازاڕ و گرانی کرێی دوکانەکانیان. تا خۆم گەیاندە یەکێک لەدوکاندەرەکان بەناوی (عبدوالقهار کەماڵ) و چەندین پرسیارم ئاڕاستەی ئەو پیاوە بەڕێزە کرد. لەسەرەتادا لەڕووخسار و دەم و چاوی (عبدوالقهار)دا ترس و گومانێکی زۆرم لێ بەدی دەکرد و زۆر دەترسا قسە بکات و وەڵامی پرسیارەکانی من بداتەوە. بەڵام هەر زوو خۆم بەم پیاوە ناساند و تا لەدوا جاردا (عبدوالقهار) دڵنیا بوو هاتە دەنگ و چەندین قسە و باسی بۆ کردم و وتی: ئەو مۆڵەی ( داون تاون ) دەبینی کە لە (٣) تابوق پێکهاتووە، قاتی سەرە و ناوەڕاست و خوارەوە. نزیکەی (٣)هەزار دووکانی تێدایە. کرێی هەر دووکانێک لە (٤٠٠) دۆلار دەستپێدەکات تاکو زیاتریش. ئێستا بازاڕەکە زۆر کزە و خەڵک زۆر بەکەمی شت دەکڕی. ڕۆژی وا هەیە هیچ شتێک نافرۆشین و دەبێ پارەی کرێی دووکان و دوو جۆرە کارەبا بدەین و زۆر شتی تر. ئێمە (١٥) ئەندامین لەهەموو بەشە جیاجیاکنی ئەم مۆڵە. خۆشم یەکێکم لەو (١٥) ئەندامە. ئێمە چەندین جارە گردبوونەوەمان ئەنجامداوە و دەنگی خۆمان گەیاندۆتە قایمقام و بەرپرسانی ئەم شارە بۆئەوەی بەلایەنی کەمەوە کرێی دوکانەکان کەم بکەنەوە و یارمەتی و پشتگیریمان بکەن لەهەموو ڕوویەکەوە. بەڵام نەک یارمەتی و پشتگیریمان ناکەن بەڵکو هیچ گرنگی و حسابێک بۆ ئێمە ناکەن و بە ئینسانیش قەبووڵ ناکرێن و نامانخوێننەوە. ئێمە حەز دەکەین واز لەو ئیشە بێنین، بەڵام هەر یەکێک لەئێمەی دوکانداران زیاتر لە دەفتەرە دۆلارێک کەل و پەلی لەناو دووکانەکاندایە و دەبێ هەمووی بەزەرەر بفرۆشین. دوای ئەوەش ئێستاکە هیچ ئیش نییە بکەین و هیچ ئیش نەمایە تا ڕووی تێبکەین و ژیانی ماڵ و مندالانی خۆمان بەڕێوەبەرین.\nبەڵێ دەنگی بێزاری و تووڕەیی و ناڕەزایەتییەکانی هاووڵاتیانی کوردستان تا دێت لەهەڵکشان و بەرزبوونەوە دایە، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنج و تێڕوانین و پێزانینە پێویستە ئەم دەنگانە ڕێکخراو و یەکگرتوو بکرێت بەپێکهێنانی چەندین لێژنە و ڕێکخراو و کۆمیتەی جیاواز و سەربەخۆ کە تەعبیر و گوزارش و بەرگری لەتەواوی چین و توێژەکانی کۆمەڵگەی کوردستان بکات. سەرەڕای ئەوەش بەپێکهێنانی لێژنەو ڕێکخراو و کۆمیتە جیا جیاکان دوو لایەنی گرنگ و پۆزەتیڤی دەبێت.\nلایەنی یەکەم: دەتوانرێت لەڕێگای نوێنەران و کەسانی پسپۆڕ و شارەزا لە لێژنە و رێکخراو و کۆمیتە جیا جیایەکانەوە هەرچی داخوازی و داواکاریان هەیە ئاڕاستەی لایەنی دیاریکراوی خۆیان بکەن.\nلایەنی دووەم: بەپێکهێنانی لێژنە و ڕێکخراو و کۆمیتە جیاجیایەکان هاووڵاتیانی کوردستان بەهەموو چین و توێژەکانیەوە دەبێتە خاوەنی هێزێکی زۆر گەورە و کۆنکریتی. لەهەمان کاتدا ئەم هێزە جەماوەرییە لەئامادە باشی دایە بۆ ئەگەری هەر سەرهەڵدان و ڕاپەڕینێکی سەرتاسەری و شۆرشگێڕانە بۆ کۆتاییهێنان بەسیستەمی گەندەڵی و زۆڵم و زۆرداری و چەوساندنەوە و ناعەداڵەتی و پێکهێنانی کۆمەڵگەیەکی خۆشگوزەرانی و مۆدرێن و بەرابەری بۆ سەرجەم پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی کوردستان.


👫 ئیبراهیم خەیات کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 12 2008 11:23AM\n👁 ئەم بابەتە 27,059 جار بینراوە\nناوی ئیبراهیم محەمەد مستەفایە لە ساڵی 1931 لە خێزا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 4 12 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 12-11-2008 11:23:24\n📷 ئیبراهیم خەیات 1 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 7 2015 10:28PM\n👁 ئەم بابەتە 14,094 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 4 0 ✔ 84% ✍ م.ب. 7-1-2015 22:28:54\n📷 ئیبراهیم خەیات لە کاتی ئاهەنگگێڕان وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 20 2012 9:08AM\n👁 ئەم بابەتە 14,306 جار بینراوە\nشارۆجەکەی دوکان 11-03-1971 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 20-5-2012 9:08:31\n📷 ئیبراهیم خەیات و تیپی مۆسیقای سلێمانی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 9 2013 10:58PM\n👁 ئەم بابەتە 17,484 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 9-2-2013 22:58:25\n📷 ئیبراهیم خەیات و هاوسەرەکەی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 20 2012 8:43AM\n👁 ئەم بابەتە 20,937 جار بینراوە\nسلێمانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 20-5-2012 8:43:30\n👫 جیهان ئیبراهیم خەیات کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 25 2010 10:37AM\n👁 ئەم بابەتە 13,589 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 25-8-2010 10:37:35\n👁 ئەم بابەتە 18,403 جار بینراوە\n📷 حەمەی نێرگز، قادر کابان و ئیبراهیم خەیات وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 9 2014 11:48AM\n👁 ئەم بابەتە 14,979 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 9-2-2014 11:48:35\n👫 ژیان ئیبراهیم خەیات کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 27 2009 9:25AM\n👁 ئەم بابەتە 20,178 جار بینراوە\nلەساڵی 1963 لەبنەماڵەیەکی هونەری لە شاری سلێمانی ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 27-11-2009 9:25:22\n👫 سۆران ئیبراهیم خەیات کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 14 2008 3:31PM\n👁 ئەم بابەتە 18,240 جار بینراوە\nلە زمانی خۆیەوە: لەدایکبوی ساڵی 20-12-1975 لەگە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 14-12-2008 15:31:57


دۆخی هەستیارو (21)مین فێستیڤاڵی گەلاوێژ - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nدۆخی هەستیارو (21)مین فێستیڤاڵی گەلاوێژ\nقەیران لە عیراق‌و كوردستان؛ هەیە. شەڕو ماڵوێرانی لە ناوچەكەدا هەیە، سوریاو یەمەن‌و لیبیا وێران كراون. مەترسی روودانی شەڕی گەورەی جیهان، ئەمجارە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا سەری هەڵداوە. زلهێزەكان لە دوای كۆنگرەی (یاڵتا - 1945) ستراتیژی چارەسەری كێشەكانیان نییە. وڵاتانی ئیقلیمی، دوای شكستی پرۆژەی سایكس پیكۆ (1916) هەڵگەڕاونەتەوە بۆ سیاسیەتی عەسكەرتاریەت‌و تەكنەلۆژیایی جەنگی وڵات خاپوركەر؛ لە بری پەرەسەندنی دیموكراسی لە سایەی سیستمی جیهانگیریدا، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆتە مەیدانی ململانێی تایفەگەری‌و كلتوری سەروەری مەزهەبەكان ..تاد.\nلە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست‌و ناوچەكەدا، یەك دوو دەوڵەت جێگەی ئومێدی دیموكراسین‌و هەتا رادەیەكی دیار، ئازادی چاپەمەنی هەیە.\nهەرێمی كوردستان، یەكێكە لەو ئەزمونانەی لە چارەكە سەدەی رابردوودا، لە دیموكراسی پاشەكشەی نەكردوە. گەرچی كێشەی دەستوری‌و باشتركردنی دەسەڵاتەكانی دیموكراسی، هێشتا لە كوردستاندا ماوە. جار جار پێشیلكاریش بەرامبەر ئازادی نوسین‌و نوسەر هەیە. هەر لە دوو هەفتەی رابردوو لەم قەیرانی داراییەداو لە ناو دۆخی تێكچووی ناوچەكەو رۆژهەڵاتدا، لە كوردستاندا، فراوانترین خۆپیشاندانی مەدنی دەیان هەزار موچەخۆری كوردستان رویدا، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە كە، ئەزمونەكەمان، كەموكورتیشی هەبێ، بەڵام داینەمۆی پێشكەوتنەكەی، بە گوڕە.\n(21)مین فێستیڤاڵی گەلاوێژ، لەم دۆخەدا دەبەسترێ، ئەمەش، هەقوایە بمانباتەوە بۆ یەكەمین فێستیڤاڵ كە لە گەرمەی شەڕی ناوخۆدا سازماندا، لە لایەكەوە خوێنی رۆڵەكانمان دەكرایە قوربانی سیاسیەتی شەڕخوازی، لەلایەكی تریشەوە، نوسەرانمان بە چاوی ئومێدەوە هاتنە ناو فێستیڤاڵ‌و رەشبینی شەڕی ناوخۆیان دەگۆڕی بە گەشبینی ئاشتی‌و برایەتی‌و ئازادی.\nئەمساڵیش، راستە قەیران‌و پیلانی دەسەڵاتی عیراق‌و گەمارۆی ئابوری هەیە. بەڵام نەك فێستیڤاڵمان پەك نەخست، بەڵكو بە داوەتكردنی میوانگەلی بەرچاویش، ئەوەتا سازی دەدەینەوە. هاتنی میوانەكان‌و سازدانی فێستیڤاڵ، دەیسەلمێنێ كەوا ئەزمونی كوردستان، لە سەرەتای دەرباز بونێتی لە قەیران‌و پیلانەكان تێكشكان لە باشور. لە كاتێكدا بەخێرهێنانی میوانانی ئازیز دەكەین، ئومێدەوارین لەگەڵ تێكڕای ئەندامان، لەم فێسیتڤاڵەدا، نائومێدی بگۆڕینەوە بە ئومێدو چوارچێوە داخراوەكان، بەرەو كرانەوەی هۆش‌و رەخنەو ئازادی فراوانتر، تێپەڕێنین.


ئه‌گه‌ر خێزان منداڵه‌كه‌ی په‌روه‌رده نه‌كات، ئه‌وا شاشه ئه‌لیكترۆنییه‌كان په‌روه‌رده‌ی ده‌كه‌ن\nگومان له‌وه‌دا نییه كه ئه‌مڕۆ شۆڕشی نوێی ته‌كنۆلۆجیا، زانیاری و پێوه‌ندییه‌كان كه به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی خۆی له ئینته‌رنێت و ئامێره‌كانی پێوه‌ندیكردندا ده‌بینێته‌وه، له ناو كۆمه‌ڵگا و له ژیانی تاكه‌كاندا ڕۆڵێكی گه‌وره و گرنگ ده‌گێڕن. ئه‌م ئامێرانه بوونه‌ته هۆكارێك بۆ به‌یه‌كگه‌یشتنی كۆمه‌ڵایه‌تی و هاوكات ئامرازێكن بۆ به‌سه‌ربردنی كات، وه‌ك چۆن ده‌كرێت میكانیزمێك بن بۆ به‌ده‌ستهێنانی زانست و زانیاری.\nته‌كنۆلۆجیای نوێ توانیویه‌تی جێپه‌نجه‌ی كاریگه‌رییه‌كانی خۆی له‌سه‌ر هه‌موو بواره‌كانی ژیان دابنێت. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی وایكردووه ڕاپه‌ڕاندنی به‌شێك له كاروباره‌كانمان ئاسانتر بێت، به‌ڵام له هه‌مان كاتیشدا لێك دووركه‌وتنه‌وه‌یه‌كی دروست كردووه، ئه‌مه‌ش به تایبه‌ت له نێوان ئه‌ندامانی خێزانه‌كاندا. ئه‌مڕۆ ئه‌گه‌ر به وردی سه‌رنج له شێوازی ژیانی ناو خێزانه‌كان بده‌ین، ده‌بینین هه‌ریه‌ك له ئه‌ندامانی خێزان ئامێرێكی ته‌له‌فۆنی به ده‌سته‌وه‌یه و له دنیایه‌كی تایبه‌ت به خۆیه‌تی و سه‌رقاڵی دنیای مه‌جازی خۆیه‌تی.\nئه‌مه‌ش ته‌نیا گه‌وره‌كان ناگرێته‌وه، به‌ڵكو ده‌بینین منداڵه‌كانیش هاوشێوه‌ی گه‌وره‌كان به ئامێرێكی زیره‌كه‌وه سه‌رقاڵ كراون. ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌مه‌ش شتێكی سانا و ئاسایی نییه، چونكه شێوازه دروست و سروشتییه‌كه بریتییه له دانیشتنی ئه‌ندامانی خێزان له ده‌وروبه‌ری یه‌كتر، به‌سه‌ربردنی كات و باسكردنی هه‌ندێ بابه‌تی رۆژانه و یاریكردنه له‌گه‌ڵ منداڵه‌كان؛ به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئێمه ده‌یبینین پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌یه: ده‌بینین كه منداڵه‌كان زیاتر له دایك و باوكیان، پێوه‌ست بوون به ئامێرێكی ئه‌لیكترۆنییه‌وه؛ ده‌بینین كه ئێسته منداڵه‌كانمان له خۆمان شاره‌زایانه‌تر مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌م ئامێرانه‌دا ده‌كه‌ن و له كاروباری سۆفتوێردا شاره‌زاترن.\nزۆرینه‌ی توێژینه زانستییه‌كان و هه‌روه‌ها ئه‌كادیمیای ته‌ندروستیی ئه‌مه‌ریكی، دووپات له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كه‌نه‌وه كه منداڵی تازه له‌دایكبوو تا ته‌مه‌نی دوو ساڵ، به هیچ شێوه‌یه‌ك ڕێپێدراو نییه بۆ سه‌یركردنی هه‌ر جۆرێك له‌و ئامێره نوێیانه‌دا. منداڵان له نێوان ٣-٥ ساڵاندا ته‌نیا ده‌توانن ڕۆژانه یه‌ك سه‌عات ئایپاد و ئامێری مۆبایلی زیره‌ك به‌كار بهێنن. ئه‌وانه‌شی كه ته‌مه‌نیان له نێوان ٦-١٣ ساڵدایه ده‌توانن ڕۆژانه دوو سه‌عات ئه‌م ئامێرانه به‌كار بێنن. به‌ڵام ئه‌وه‌ی ده‌بینین كه منداڵان زۆر زیاتر له‌م كاته رێیان پێدراوه ئامێره‌كان به‌كار ده‌به‌ن، ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی لێكه‌وتنه‌وه‌ی چه‌ند ده‌رئه‌نجامێكی خراپ له‌سه‌ر ژیانی منداڵه‌كه و تا ماوه‌یه‌كی زۆر كاریگه‌ری له‌سه‌ری ده‌بێت.\nبه‌كارهێنانی ئامێری زیره‌ك و یاریی ئه‌لیكترۆنی له‌لایه‌ن منداڵه‌وه كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر:\n-مێشكی منداڵ و ده‌شبێته هۆی ته‌مبه‌ڵی و دواكه‌وتنی كاركردنی خانه‌كانی مێشك.\n- كه‌مبوونه‌وه‌ی سه‌رنجی منداڵ، چونكه منداڵ ده‌به‌سترێته‌وه به یه‌ك شاشه‌وه و كه‌متر سه‌رنجی ده‌بێت بۆ ئه‌و شتانه‌ی كه له ده‌وروبه‌ریدا هه‌ن یان ڕوو ده‌ده‌ن.\n- كه‌مبوونه‌وه‌ی ئاره‌زوو و ئیشتیهای خواردن.\n-بێ تاقه‌تی و كه‌مبوونه‌وه‌ی جووڵه كه له كۆتادا له‌وانه‌یه ببێته هۆی كێشه‌ی قه‌ڵه‌وی بۆ منداڵ.\n- كه‌مبوونه‌وه‌ی خه‌و؛ منداڵ بۆ به‌سه‌ربردنی كاتی زیاتر له‌گه‌ڵ ئه‌و ئامێرانه له سه‌عات و كاتی خه‌ویان كه‌م ده‌كه‌نه‌وه، ئه‌مه‌ش وا ده‌كات كاته‌كانی خه‌وی ڕێك نه‌بێ.\n- هۆكارێكه بۆ جۆرێك له گۆشه‌گیری؛ له‌به‌رئه‌وه‌ی منداڵ زیاتر حه‌ز به‌و جۆره ئامێر و یارییانه ده‌كات و له دواییدا وای لێ دێت كه‌متر كات له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ردا به‌سه‌ر به‌رێت و كه‌متر تاقه‌تی هاوڕێ و دایك و باوك و كه‌سانی ده‌وروبه‌ری هه‌بێت.\n-كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر چاو و توانای بینینی منداڵ؛ منداڵ تووشی چاوكزی ده‌كات.\n- كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر قسه‌كردنی منداڵ و شێوازی ده‌ربڕینی.\n- دانیشتنی زۆر له به‌رده‌م شاشه‌یه‌ك و شێوازی دانیشتنیان كاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر بڕبڕه‌ی پشتیان.\n- مانه‌وه‌ی زۆری منداڵ له به‌رده‌م ئه‌م ئامێرانه كێشه‌ی میزه‌ڵدانیش دروست ده‌كات، چونكه كاتێكی زۆر ده‌مێننه‌وه له به‌رده‌م ئه‌م شاشه‌یه و ناچنه سه‌ر ئاو.\n- هه‌موو لێكۆڵینه‌وه‌كان ئه‌وه ده‌سه‌لمێنن كه ئه‌و منداڵانه‌ی كاتێكی زۆر له‌گه‌ڵ ئه‌م ئامێرانه‌دا به‌سه‌ر ده‌به‌ن، زیاتر هه‌ست به دوودڵی و ترس و دڵه‌ڕاوكێ ده‌كه‌ن و زیاتر كێشه‌ی سۆزدارییان هه‌یه و زیاتر به ده‌ست كێشه ده‌روونییه‌كانه‌وه ده‌ناڵێنن، به به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌و منداڵانه‌ی كه كه‌متر له دوو سه‌عات ده‌مێننه‌وه له به‌رانبه‌ر شاشه ئه‌لیكترۆنییه‌كان.\nئێمه له‌وانه‌یه وا هه‌ست بكه‌ین كه دانیشتنی منداڵ له به‌رده‌م شاشه‌یه‌كی ئه‌لیكترۆنی شتێكی ئاساییه و به هۆیه‌وه منداڵه‌كه هه‌ست به ئارامی و خۆشی ده‌كات؛ له ته‌نیشت ئه‌مه‌شدا دایك و باوكیش كاتی ڕاپه‌ڕاندنی كاره‌كانیان ده‌بێت، به‌ڵام له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌وه ئه‌و كاته‌یه كه منداڵ خراپترین كاته‌كانی تێدا به‌ڕێ ده‌كات و دواتریش هه‌م منداڵه‌كه و هه‌میش دایك و باوكی باجی ئه‌م كاتانه ده‌ده‌ن. ڕاستییه تاڵه‌كه‌ش ئه‌وه‌یه كه ئه‌گه‌ر خێزان منداڵه‌كه‌ی په‌روه‌رده ناكات، ئه‌وا شاشه ئه‌لیكترۆنییه‌كان په‌روه‌رده‌ی ده‌كه‌ن.\nپێویسته ئه‌وه‌ش فه‌رامۆش نه‌كرێت كه زۆرینه‌ی توێژینه‌وه‌كان ئاماژه به‌وه ده‌كه‌ن كه یه‌كێك له هۆكاره هه‌ره سه‌ره‌كییه‌كان كه منداڵ ئالووده‌ی ئه‌م شاشه ئه‌لیكترۆنییانه ده‌كات، نه‌بوونی جێگره‌وه‌یه.\nواته ئه‌گه‌ر منداڵ به‌م ئامێرانه‌وه سه‌رقاڵ نه‌بێت، چی بكات!؟ بۆیه بۆ ئه‌وه‌ی منداڵان تووشی ئالووده‌بوون نه‌بن به‌م شاشانه‌وه، ده‌بێ دایك و باوك هه‌موو كات جێگره‌وه‌ی ئه‌و ئامێرانه‌یان هه‌بێت بۆ منداڵه‌كانیان وه‌ك چوون بۆ باخچه و شاری یاری، به‌شداری پێكردنی منداڵ له كاروباره‌كانی ناوماڵ، سه‌رگه‌رمییه‌كانی وه‌ك وێنه‌كێشان، سه‌رقاڵكردنی منداڵ به چه‌ند یارییه‌كی فێركاری، خوێندنه‌وه‌ی چیرۆك، وه‌رزشكردن، نووسین، ژه‌نینی ئامێرێكی موزیكی، ئه‌مانه و سه‌دان جێگره‌وه‌ی تر كه یارمه‌تیده‌رن بۆ دوورخستنه‌وه‌ی منداڵ له ئامێره ئه‌لیكترۆنییه‌كان.\nله هه‌مووشی گرنگتر له كاتی به‌كارهێنانیاندا، جێبه‌جێكردنی رێنوێنییه ته‌ندروستییه جیهانییه‌كانن كه پێویسته هه‌موو دایك و باوكێك كاریان پێ بكات.\nله كۆتادا پێویسته دایك و باوك پێشه‌نگی منداڵه‌كانیان بن، چونكه منداڵ به‌ر له‌وه‌ی گوفتاره‌كانیان وه‌ربگرێ، كرداره‌كانیان وه‌رده‌گرێت. وه‌ك ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێ شتێك فێری منداڵه‌كه‌ت بكه‌یت، پێی مه‌ڵێ، به‌ڵكو پێشانی بده، واته خۆت ببه به نموونه‌ی باڵا بۆ منداڵه‌كه‌ت. لێره‌دا پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه: ئایا ده‌كرێت رێ نه‌ده‌ی منداڵه‌كه‌ی مۆبایل به‌كار بهێنێت له كاتێكدا خۆت هه‌میشه مۆبایله‌كه‌تت به ده‌سته‌وه‌یه!؟


وەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٥، ٣١ی ئازاری ٢٠١٠ (بینینی سەرچاوە)\nوەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٨، ٣١ی ئازاری ٢٠١٠ (بینینی سەرچاوە)\n[[Image:Richard-stallman.jpg|left|thumb|150px| ڕیچارد ستۆڵمەن]]\n[[ڕیچارد ستۆڵمەن]] (لاتینی Richard Matthew Stallman) لە ١٩٥٣/٣/١٦ لە ئەمەریکا لە نیویۆرک لە دایکبووە، کەسایەتییەکی چالاکە لە بانگەوازکردن بۆ پرۆژەکانی [[سەرچاوەکراوە]] و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی سەرچاوەکراوە]]. [[ڕیچارد ستۆڵمەن]] بەرنامەداڕێژەرێکی بەناوبانگە و شارەزاییەکانی لە بەرنامەداڕشتندا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی لاوێتی و کاتی خوێندنی دواناوەندی.\n[[ڕیچارد ستۆڵمەن]] (لاتینی Richard Matthew Stallman) لە ١٩٥٣/٣/١٦ لە ئەمەریکا لە نیویۆرک لە دایکبووە، کەسایەتییەکی چالاکە لە بانگەوازکردن بۆ پرۆژەکانی [[سەرچاوە کراوە]] و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی سەرچاوەکراوە]]. [[ڕیچارد ستۆڵمەن]] بەرنامەداڕێژەرێکی بەناوبانگە و شارەزاییەکانی لە بەرنامەداڕشتندا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی لاوێتی و کاتی خوێندنی دواناوەندی.\nوەک پێداچوونەوەی ١٧:٣٨، ٣١ی ئازاری ٢٠١٠\nڕیچارد ستۆڵمەن (لاتینی Richard Matthew Stallman) لە ١٩٥٣/٣/١٦ لە ئەمەریکا لە نیویۆرک لە دایکبووە، کەسایەتییەکی چالاکە لە بانگەوازکردن بۆ پرۆژەکانی سەرچاوە کراوە و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی سەرچاوەکراوە. ڕیچارد ستۆڵمەن بەرنامەداڕێژەرێکی بەناوبانگە و شارەزاییەکانی لە بەرنامەداڕشتندا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی لاوێتی و کاتی خوێندنی دواناوەندی.\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/w/index.php?title=Richard_Stallman&oldid=1831»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٣٨ی ٣١ی ئازاری ٢٠١٠ نوێ کراوەتەوە.


كۆفی ئه‌نـان بۆ قایل بوون به ڕێـكه‌وتنـنامه‌ی دارفۆر هه‌موو لایه‌نه‌كان هان ده‌دات\nسـكرتـێری گشتی نه‌ته‌وه یه‌كـگرتووه‌كان كۆفی ئه‌نان ده‌ڵێت ئه‌و ئومێد ده‌خوازێت هه‌موو لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به كێشـه‌ی دارفۆری سودان ڕه‌زامه‌ندی خۆیان له‌سه‌ر په‌یمانـنامه‌ی ئاشـتی ده‌ربـبڕن بۆ كۆتایی هێنان به‌و خوێن ڕشـتنه‌ی كه به لایه‌نی كه‌مه‌وه بۆته هۆی كوشتنی 180 هه‌زار كه‌س وه ده‌ربه‌ده‌ربوونی زیاتر له 2 ملیۆنی دیكه. به‌ڕێز ئه‌نان ئه‌م تێبـینی‌یانه‌ی دا له هه‌مان ئه‌و ڕۆژه‌ی كه گه‌وره‌ترین كۆمه‌ڵی سه‌رهه‌ڵداوانی دارفۆر ڕێـكه‌وتنـنامه‌یه‌كی ئاشـتیـیان له‌گه‌ڵ حكومه‌تی خه‌رتومدا مۆركردبوو.\nبه‌ڕێز ئه‌نـان له گوتارێـكدا له زانـكۆی جۆرج واشـنتۆن داخوازی له هه‌موو كۆمه‌ڵه‌كانی ناكۆكی ناو دارفۆر كرد ڕازیـبن له‌سه‌ر ئه‌و پـلانی ئاشـتیـیه‌ی كه له دوای گفتوگۆكانی ڕۆژی هه‌ینی ئابوجای پایته‌ختی نایجیریا ڕاگه‌یه‌ندرا.\nتا ئێـستا حكومه‌تی سودان و كۆمه‌ڵه سه‌ركیـیه‌كه‌ی سه‌رهه‌ڵداوان له دارفۆر كه به له‌شـكری ڕزگاری سودان ناسراوه و مینی مینـاوی ڕێبه‌رایه‌تیـیان ده‌كات ڕێـكه‌وتنـنامه‌كه‌یان مۆركردووه، به‌ڵام دوو كۆمه‌ڵی دیكه ڕێـكه‌وتنـنامه‌كه‌یان ڕه‌تـكرده‌وه.\nبه‌ڕێز ئه‌نان هه‌موو لایه‌نه‌كانی هاندا كۆتایی به‌و كوشـتاره له‌و ناوچه وێـرانبووه‌ی ڕۆژئاوای سودان بهێنن، گوتیشی هیوادارم له ماوه‌ی یه‌ك دوو ڕۆژی داهاتوودا ئێمه ڕێـكه‌وتنـنامه‌یه‌كمان هه‌بێت هه‌موو لایه‌نه‌كانی له خۆ گرتبێت. گوتیشی به ڕاسـتی تكا له هه‌موویان ده‌كه‌م ئه‌م هه‌له بقۆزنه‌وه و ڕێـكه‌وتنـنامه‌یه‌كی ئاشتی گه‌ڵاڵه بكه‌ن له پـێناو ئه‌و گه‌له‌یان كه زۆر مه‌ینه‌تی دیوه.\nسـكرتـێری گشتی نه‌ته‌وه یه‌كـگرتووه‌كان ده‌ڵێت كێشه‌ی دارفۆر كاره‌ساتێـكه لێخۆشـبوونی نیه و ده‌ڵێت خه‌ڵكه‌كه‌ی ده‌رده‌سه‌ری و ئازارێـك ئه‌چێژن كه به‌رگه‌ی ناگیرێت.\nهه‌روه‌ها به‌ڕێز ئه‌نان هۆشـداریدا به‌وه‌ی ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هه‌موو لایه‌نه‌كان ڕێـكه‌وتنـنامه‌ی ئاشتی مۆر بكه‌ن، مانه‌وه‌ی گه‌لی دارفۆر هه‌ر له مه‌ترسـیدا ده‌مێـنێـته‌وه.


یەكێتی جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، كە سەردانەكەی مەسروور بارزانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بۆلایان ڕاوێژكاری بووە ، نەوەك بۆ ڕێكەوتن لەسەر هیچ بابەتێك.\nكاروان ئەنوەر بەرپرس لەمەكتەبی راگەیاندنی یەكێتی، لەلێدوانێكیدا بۆ پێگەی "مەعلوومە" دەڵێت: لە كۆبوونەوەكەی سلێمانی (رۆژی دوو شەممە ئەنجامدرا)، یەكێتی پەیامێكی داوەتە مەسرور بارزانی بەوەی یەكێتی دەست لە كەركوك و ئیدارەكەی هەڵناگرێت و ئەوەش بنەما و كلیلی بەشداریكردنییەتی لە حكومەتی هەرێمی كوردستان.\nكاروان ئەنوەر دەشڵێت: بەمەسرور بارزانی راگەیەنراوە، كە بەبێ ئەو رێكەوتنە هیچ كەشێكی سیاسی سەقامگیر درووست نابێت.\nئەو ئاماژەی بۆ ئەوەش كردووە، كە مەسرور بارزانی بۆ وەرگرتنی ناوی پاڵێوراوەكانیان بۆ حكومەت سەردانی بارەگای سەرجەم حیزبەكانی تریش دەكات .\nرۆژی دوو شەممە شاندێكی پارتی دیموكراتی كوردستان بەسەرۆكایەتی مسرور بارزانی سەردانی شاری سلێمانی كرد و لەگەڵ یەكیێتی نیشتیمانی كوردستان و بزووتنەوەی گۆران كۆبووەوە.\nرۆژی ١٢ی حوزەیران نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی نوێی هەرێمی كوردستان ، مەسرور بارزانی راسپارد بۆ پێكهێنانی حكومەت لەماوەی ٣٠ رۆژداو ئێستاش یەكێتی وەك براوەی دووەم چارەسەری كێشەكانی كەركوكی بەستووەتەوە بە بەشداریكردن لەحكومەت.\nیەكێتی داوای دانانی پارێزگارێكی نوێ بۆ كەركوك دەكات‌و بۆ ئەوەش پێستی بەدەنگی ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگاكە لەفراكسیۆنی پارتی هەیە، كە لەو بارەوە هەردوولا كێشەیان هەیە.


مشتومرِ سةبارةت بة يادكردنةوةي هةلَةبجة | Institute for War and Peace Reporting\nمشتومرِ سةبارةت بة يادكردنةوةي هةلَةبجة\nدانيشتواني ئةو شارة ثلانيانداناوة بؤ رِصطرتن لة لصثرسراوان بؤ رِصزلصنان لةو شارؤضكةية، ئةمةش وة كو نارِةزاييةك بؤ ئةو بةلَصنانةي يارمةتيدان كة نةهصنراونةتةدي.\nلة 16/3 دا لصثرسراوة كوردةكان ثلاني ئةوة دادةنصن يادكردنةوةي سالآنةي خؤيان سازبكةن بؤ هةزاران قورباني هصرشصكي كيميايي بؤ سةر ئةو شارة كة 18 سالَ لةمةوبةر لة لايةن سوثاي عصراقةوة ئةنجامدرا.\nبةلآم دانيشتواني ئةو شارة دةلَصن بصزاربوون لة شكستي حكومةتي كوردي لة ثابةندبوني بة بةلَصنةكاني خؤيةوة سةبارةت باشتركردني وةزعي ئةو شارة.\nئةو دانيشتوانة ثلاني ئةوةيان هةية بة درصذايي ئةو رِصطا سةرةكية دابنيشن كة ئةضصتةوة سةر ئةو شارة بؤ رِصطرتن لة لصثرسراوان – كة بؤ يةكةمجار شاندي نصودةولًَةتيان لةطةلَ دةبصت – لة هاتنةناوةوةي هةلَةبجة. واضاوةرِواندةكرصت نزيكةي 500 خؤثيشاندةر بةشداريبكةن.\nمحةممةد كةريمي 61 سالَ كة دوكاندارصكي خةلَكي هةلَةبجةية و ثصنج منالَي لة كيمياييةكةدا تياضوون ووتي "لصثرسراوان تةنها بؤ ناوبانط سةرداني هةلَةبجة دةكةن." هةروةها ووتي "هةلَةبجة هةروةكو ئةو رِؤذة واية كة كيمياباران كرا."\nزةكةريا مةحمودي تةمةن 22 سالَ كة يةكصك بوو لة رِصكخةراني خؤثيشاندانةكة ووتي "ئةمانةوصت نةهصلَين هيض لصثرسراوصك بصتنةوة ناوةوة ضونكة هةموو سالَصك دصن و بةلَصني بةتالَ ئةدةن بة خةلَك."\nلة كاتصكدا لصثرسراواني كورد هةلَةبجة وةكو رِةمزي نةهامةتي كورد دةهصننةوة لة سةردةماني سةدامدا، زؤرصك لة دانيشتواني ئةو شارة سكالآي ئةوة دةكةن كة حكومةتة نيمضة ئؤتؤنؤمةكةي هةرصم شتصكي كةمي كردوة بؤ ضاككردنةوةي ذصرخاني ئةو شارة.\nدانيشتواني ئةو شارة سكالآ دةكةن لة دةست خراثي ضاودصري تةندروستي و خراثي رِصطاوبان و هةروةها خراثي باري نيشتةجصبون. لة هصرشةكةي ئازاري 1988 دا نزيكةي 5000 كةس طيانيان لةدةستدا و 10000 كةسي تريش برينداربون. هةزارةها كةس لةوانة هصشتا بةدةست نةخؤشيةكاني كؤئةندامي هةناسةو شصرثةنجة و نةخؤشي ترةوة دةنالَصنن.\nسياسةتمةدارني دوو حيزبة سةرةكيةكةي كوردستاني عصراق؛ يةكصتي نيشتماني كرودستان و ثارتي ديموكراتي كوردستان هةموو سالَصك لة سالَيادي ئةو شارةدا رِصز لة قوربانياني هةلَةبجة دةنصن و بةلَصني بنياتنانةوةي ئةو شارة دةدةن.\nلة سالآني رِابردوودا نزيكةي 100 سياسةتمةداري كورد لة بةغدا و بةشةكاني تري عصراقةوة هاتون و لة بؤنةيدا ئامادةبوون. ئةمسالَ نوصنةراني حكومةتي ئيتالي و هيرؤشيماي ياباني لةطةلَ خؤيان دةهصنن.\nرِصكخةراني خؤثيشاندانةكة دةلَصن بةشداربوان بة بصدةنطي لةسةر جادةكةدا دادةنيشن بة ئالآي سثيةوة بةبص ئةوةي هيض دروشمصكي ثصوةبصت. ئةو رِصكخةرانة دةلًَصن كاتي بةكارهصناني هةلَةبجة وةكو دروشمي ضةوساندنةوةي كورد بةسةرضوو.\nدانيشتواني ئةو شارة تصبيني ئةوةيانكردوة ذمارةي هصزةكاني ئاسايش لة شارةكةدا زياديكردوة لةو كاتةوةي مقؤمقؤي ئةوة لة ئاراداية كة خؤثيشاندانصك بةرِصوةدةضصت. خةلَكي هةلةبجة ثصصيانواية ئةو هصزانة بؤ ئةوة هصنراون رِصطة لة خؤثيشاندانةكة بطرن.\nئةكرةم ئةحمةدي بةرِصوةبةري ئاسايشي هةلَةبجة ووتي هصزةكاني ئاسايشي ئةو شارة هةولَنادةن رِصطة لة خؤثيشاندانةكة بطرن بةلآم ئيجرائاتي ثصويست دةكةين بؤ رِصطرتن لة توندوتيذي.\nلصثرسراواني كورد داوايان لة دانيشتوان كردوة خؤيا بةدووربطرن لةو كارة لة كاتصكدا شاهؤ محةممةد؛ نوصنةري حكومةت لة هةلَةبجة، ووتي هةولَيداوة لةطةلَ رِصكخةراني ثةناطيريةكةدا رِصكبكةوصت بؤ ئةوةي دوايبخةن بؤ دواي سالَيادةكة.\nبةلآم شاهؤ ثصيواية ئةوان سوورن لةسةر ئةوةي رِؤذي سالَيادةكة ئةنجاميبدةن.\nئةمة يةكةمجار نية خةلَكي هةلَةبجة بيانةوصت خؤثيشاندان بكةن لة ئةنجامي بصئومصديةكانيان لةتاو سستي و ناكارايي حكومةت.\nمانطي ثصشوو، دانيشتواني ئةو شارة رِذانة سةر شةقامةكان و داواي خزمةتطوزاري ئاو و كارةباي باشتريان كرد.\nكةوسةر حةميد عةلي كة دانيشتويةكي تةمةن 46 سالَي هةلَةبجةية و هصشتا بةدةست كصشةي نةخؤشي كؤئةندامي هةناسة و نةخؤشي ثصستةوة دةنالَصنصت ووتي "ئةو هةذدة سالَة من بةدةست نةخؤشيةوة دةنالَصنم و حكومةتيش هيض يارمةتيةكةي نةداوم، ئيتر ضؤن بهصلَين سةردانمان بكةن."\nئامانج خةليل رِؤذنامةنوسصكي رِاهصنراوي (IWPR) ة لة سلصماني و فازلَ نةجيب رِؤذنامةنوسصكي رِاهصنراوي (IWPR) ة لة سلصماني بةشداري لةم رِاثؤرتةدا كردووة.


بۆنی دوای دڵۆپە باران یەکێکە لە بۆنە خۆشەکان. لە دوای یەکەم باران، ئەم بۆنە زیاتر هەستی پێدەکرێت. چەند لێکۆڵەرەوەیەکی ئوستورالی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٤ باس لەم دیاردە سروشتییە دەکەن.\nئەم بۆنە لە ئەنجامی یەکگرتنی ئەو رۆنەی لە زەویدا هەیە لەگەڵ پێکهاتە کیمیاییەکان کە لە خاکەکە دێنە دەرەوە لەگەڵ باران باریندا.\nچەند لێکۆڵەرەوەیەک لە پەیمانگای تەکنەلۆجیای ماسەچوس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، روونی دەکەنەوە کە توانیویانە لە رێگەی کامیرایەکەوە ئەم رووداوە وێنەبگرن کە چۆن بۆنەکە دەچێتە هەواوە.\nلە رێگەی کامێراکانەوە ئەوە دەبینن کە چۆن دڵۆپە بارانەکان بڵقە هەواییەکان دەگرن پاش ئەوەی دەکەونە سەر زەوی. پاشان بڵقەکان بەرەو روی دڵۆپە بارانەکە دەگەڕێنەوە و کۆدەبنەوە و دڵۆپەی زۆر بچوکی شل یان تەنۆچکەی رەقیان لێ دروست دەبێت کە لە هەوادا وەک تەم یان دوکەڵ دەمێننەوە و دەردەکەون.\nوە زاناکان پێیان وایە ئەو تەنۆچکەیەی کە لە هەواکەدا دەمێنێتەوە تەنیا ئەو پێکهاتانەی کە دەتوانرێت ببینرێن لەگەڵ خۆیدا نابات، بەڵکو ڤایرۆس و بەکتریاش دەباتە ناو هەوا کە دەشێت لە خاکەکەدا نیشتبێتن. وەستانی ئەو تەنۆچکانەو دروست بونی ئەو بۆنە لەگەڵ نەرمە باراندا زیاتر دروست دەبێت، لە کاتێکدا بارانی بە لێزمە دەبێتە هۆی بڵاوبونەوەی هەوا.\nدیاردەی لەم شێوەیە پێشتر لەلایەن زانایانەوە روون کراوەتەوە بۆ ئەو بارانەی بەسەر ئاویکدا دەبارێت، بەڵام ئەمە یەکەم جارە بتوانرێت ئەم دیاردەیە لەسەر خاک ببینرێت.\nپێدەچێت ئەم روون کردنەوانە یارمەتیدەر بێت بۆ زانینی هۆکاری گواستنەوەی ئەو نەخۆشیانەی لە خاکدا هەن. لە ئێستادا زانایان سەرقاڵی لێکۆڵینەوەی زیاترن بۆ زانینی ئەو نەخۆشیانەی کە بە هۆی دڵۆپە بارانەوە دەگوازرێنەوە.\nلینکی ڤیدیۆ (https://www.youtube.com/watch?v=Waqmq_GTyjA)


سەرکۆماری فەرانسە: بەرنامەی ناوکیی ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار\n12:49 - 1 سەرماوەز 2720\nسەرکۆماری فەرانسە ڕایگەیاندووە کە بەرنامەی ناوکیی ڕێژیمی ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار و پەرەپێدانی دانیشتنەکان لەگەڵ ئێران سەبارەت بە ڕۆڵی ناوچە و مووشەکە بالستیکییەکانی پێویستییە.\n"ئێمانۆئێل ماکرۆن" سەرکۆماری فەرانسە، ڕێکەوتی ٣٠ی خەزەڵوەر، جەختی کردەوە کە بەرنامەی ناوکیی ڕێژیمی ئێران گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار و توانایی چاوەدێری بەسەر بەرنامەی ناوکیی ئێران لە ئێستادا لە بەراورد لەگەڵ کاتێک کە ڕێککەوتننامەی ڤییەن هەبوو کەمتر بووەتەوە.\nلە ڕاپۆرتی نوێی ئاژانسی جیهانیی ناوکی کە ڕۆژی چوارشەممە ٢٨ی خەزەڵوەر بڵاو کرایەوە، ڕێژیمی ئێران کاری تێکردنی گازی "هێگزا فلۆراید ئۆرانیۆمـ"ـی بۆ سانتریفییووژە نوێیەکانی جۆری "ئەی ئاڕ ٢ ئێمـ"ـی کە لە دامەزراوەی نەتەنزدا دانراوە، دەست پێکردووە.\nئەم هەوڵە نوێیەی ڕێژیمی ئێران نوێترین پێشێلکاریی بەڵێنییەکانی بەرجام بە هەژمار دێت کە باڵوێز و نوێنەری ڕێژیمی ئێران لە ئاژانسی وزەی ناوکیشدا دانی پێدا ناوە.\nهەواڵدەرییەکانی خودی ڕێژیم بڵاویان کردووەتەوە کە باڵوێز و نوێنەری ڕێژیمی ئێران لە ئاژانسی وزەی ناوکیدا جەختی کردووەتەوە کە وڵاتەکەی دەستی کردووە بە تێکردنی گازی "هێگزا فلۆراید ئۆرانیۆم" لەنێو ١٧٤ سانتریفییووژی "یوو ئێف ٦" لە دوو ناوەندی وزەی ناوکی لە نەتەنزدا.\nئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ناوکی دەریخستووە کە ڕێژیمی ئێران یەکەمین زنجیرەی سانتریفییووژی پێشکەوتووی لە دامەزراوەی ژێرزەوینیی نەتەنزدا دامەزراندووە کە بەهۆی ڕێککەوتنی بەرجامەوە تەنیا بۆ بەکارهێنانیان لە بەرەی یەکەمی دەزگاکانی "ئای ئاڕ ١"دا بەکار دێن.


لە ڤەنزوێلا 75٪ ی خەڵک لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین\nبەپێی توێژینەوەیەکی نوێی ئەکادیمی زیاتر لە 75٪ خەڵکی ڤەنزوێلا بەدەست هەژارییەکی سەختەوە دەناڵێنن. ئەو ڕاپرسییەی کە زانکۆی کاتۆلیکی ئاندرێس بلوی ڤەنزوێلا ئەنجامی داوە، ڕووبەڕووی ئامارە فەرمییەکانی حکومەت دەبێتەوە گوایە تەنیا لە سەدا چواری دانیشتووانی ئەو وڵاتە لە هەژارییەکی زۆر سەختدا دەژین .\nقەیرانی ترسناکی ئابووری لە ڤەنزوێلا، كە لەم ساڵانەی دواییدا بڵاوبووەتەوە، و چڕتر بۆتەوە و ئەنجامەکانی توێژینەوەیەکی ئەکادیمی نوێ ڕەهەندێکی بەرفراوانتری ئەم دۆخە دەردەخات.\nئەنجامەکانی ئەم توێژینەوەیە دەریدەخەن کە 76,6٪ ی ئەو خێزانانەی بەشدارییان لەم توێژینەوەیەدا کردووە لە دۆخێکی دارایی زۆر خراپدا دەژین، بە جۆرێك كە داهاتەکانیان پێداویستییە سەرەتاییەکانی خۆراکیشیان بۆ دابین ناکەن. لە بەشێکی دیكەی توێژینەوەکە دەرکەوت کە 94.5٪ ی خێزانەکان لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین و کەمتر لە 1.9 دۆلار لە ڕۆژێکدا پەیدا دەکەن.\nئەم دۆزینەوانە لەگەڵ ئەو ئامارانەی کە کۆنگرەی ئەو وڵاتە بڵاوی کردەوە جیاوازیەكی زۆری هەیە. ڤەنزوێلا پێشتر بانگەشەی ئەوەی کردووە کە تەنیا 17٪ ی دانیشتوان لە هەژاریدان و لە سەدا 4 لە هەژارییەکی سەختدا دەژین.\nئەم توێژینەوەی ئەکادیمییە بە کۆکردنەوەی داتا لە کۆی 17402 خێزانی دانیشتووی 22 ویلایەت لە کۆی 24 ویلایەتی ڤەنزوێلا بەدەست هاتووە. هەروەها ئەم ئامارانە لە ماوەی مانگی شوباتەوە تا نیسانی 2021 کۆکراونەتەوە.\nڤەنزوێلا کە بە یەکێک دەوڵەمەندترین وڵاتانی ئەمریکای باشووردەناسرێت، لە ساڵی 2013ەوە 80٪ی دۆخی ئابووری دابەزینی بەخۆوە بینیوە، دابەزینەکە لە کۆمەڵێک فاکتەرەوە سەرچاوە دەگرێت لەوانە دابەزینی بەرهەم و نرخی نەوت، هەروەها خراپ بەڕێوەبردن و گەندەڵیی ئابووری و قەیرانی سیاسی لە وڵاتدا. تێکەڵبوونی ئەو هۆکارانە بووە هۆی دابەزینی بێ وێنەی دراوی ناوخۆ لەو وڵاتەدا و کارەکەش گەیشتووەتە ئاستێک کە دۆلار لەجیاتی دراوی نیشتمانی لە ئاڵوگۆڕە ناوخۆییەکاندا بەکاردێت.


فەرهەنگ و مێژووی کاوە – پەڕە 3 – ئاوڕدانەوەیێک لە مێژوو و فەرهەنگی نەتەوەی کورد\nئەوبابەتە فۆلکلۆرییەم لە فەیسبووکی کاک ئاگری ئیسماعیلزادە وەرگرتووە و بەڕێپێدانی خۆی لێرەدا پێشکێشتانی دەکەم. وەک کاک ئاگری دەڵێ: دەقی ئەو چیرۆکەم لە زاری نەقل بێژ و هونەرمەند “ڕەسوڵ نادری” بیستووە!! کەڵە سیس دووبارە نوسینەوە: ئاگری ئیسماعیل نژاد **** مام هۆمەر کابرایەکی جوتیار بوو، لە گوندێکی بناری کوێستانی لەند دەژیا، پاییزی […]\nخۆشەویستانی هۆگری فۆلکلۆری کوردی دیسان دێمەوەخزمەتتان بە قەرتاڵەیەک لە بەرهەمی باخی پەندی پێشینان: ئەو ساڵە ساڵی سی بوو، کۆستە برسی بوو. ئەو سەرەسوونە بۆ ئەو بنەسوونە. ئەوسەرینە بخەرە ژێرسەرت. ئەو سوارە و من پیادە. ئەو شوێنەی پاک بێ، خۆمی تیا دائەنیشم. ئەو قسەیەی ئەیوت، هەر ئەیوت. ئاواشی دەڵێن: ئەوەی […]\nبەڕێزان و خۆشەویستان سڵاوێکی گەرم وەک ئاگادارن، لەسەر ماڵپەڕی (https://www.farhangumejuikawa.com/)، فەرهەنگێکی فارسی بە کوردیم، لەگەڵ ژمارەیەک کتێب و بابەتی مێژوویی و فۆلکلۆری داناون. ئەوەی لەخوارەوە دەینووسم، نە خۆ هەڵدانەوەیە و نە گلەیی. هێندێک ئاگادارییە لەسەر شێوەی کاری خۆم، بۆ نوووسینەکانم و بەتایبەتیش بۆ فەرهەنگەکەم، کە لەوبوارەدا بە دوو شێوە دەهانامان […]\nبەڕێزانم، بەلۆچێک لە خەرمانی پەندی پێشینیانی مامۆستا شێخ محەممەدی خاڵ دێمەوە خزمەتتان،،هیوادارم چێژی لێوەرگرن. ئەگەر بەهەوهەوی سواران هیچ نەکرا، بە تڕوتۆپی پیرێژنان هیچ ناکرێ – کاوە. ئاخیری خێربێ – کاوە ئەڵێی نازداری قازی بەنێیە. ئەڵێی نانی بەسەر ساجا سووتاوە. ئەڵێی نانی هاریی گرتووە بەدەمەوە. ئەڵێی نیسکە، بەروپشتی بۆ نییە. ئاواشی […]\nبەڕێزانی بەکاربەری فەرهەنگی سەرهێڵی فارسی-کوردیی کاوە سڵاوێکی گەرم هەر وەک پێشتر ئاگادارم کردنەوە، ئەو فەرهەنگە بەشێوەی سەرهێڵ (online) بۆ کەلک لێوەرگرتن لەسەر ماڵپەڕی (www.farhangumejuikawa.com) بۆ هەمووکەس ئامادەیە. لێرەدا پێویستە هێندێک ڕوونکردنەوە بدەم. وەک پێشتر باسم کردووە، من زیاتر لە ٢٠ ساڵ (مانگی ١٠ی ١٩٩٥ تا ئێستا) تەمەنی خۆمم بۆ نووسینی، […]


نەتەوەیێن ئێکگرتى د پەراوێزا نامەکا سەروکوەزیر دا – ىەرگەه – Bergeh\nنەتەوەیێن ئێکگرتى د پەراوێزا نامەکا سەروکوەزیر دا\nBergeh Kurdistan On 21/05/2019 / نڤیسار\nنەتەوەیێن ئێکگرتى ئێکە ژ مەزنترین و کاریگەرترین رێکخراوێن جیهانى کو ل سەر بنەمایێن ئاشتى و ئاسایشا ناڤدەولەتى، ب تایبەت د قوناغەکێ دا هاتیە دامەزراندن کو جیهان هەمى توشى شەرێن خویناوى ببو، قوربانى و زەرەرمەندێن شەرێن جیهانى بەردەوام د زێدەبوونێ دا بون، کێشە و گرفتێن سیاسى و ئابورى و کومەلایەتى گەلەك بلند بون، بابەتێ ئابورى و مافێ مروڤى د مەترسیەکا گەلەك مەزن دا بون، روژ بو روژێ چەک بەرەڤ زێدەبونێ ڤە دچوو و ژیان ب گشتى ل بن هێرشێن وەلاتێن بهێز دا بوو. لەورا د دەمەکى دا ئەڤ رێکخراوە هاتیە دروست کرن کو ل سەر هەمى ئاستان ئاشتى و ئاسایشا ناڤدەولەتى ب پارێزە.\nراستە بەرى دروستبوونا وێ جڤاتا گەلان (عصبە الامم) هەبوو، لێ بەلێ ژ ئەنجامێ ڤەکێشانا چەند وەلاتان ژ ئەڤێ جڤاتێ رولێ وێ لاواز بوو و نەشیا وەکو پێویست رولێ خو ب گێرە.\nچەندین کێشە و گرفتێن ناڤدەولەتى، ل سەر تەوەرێن سیاسى و لەشکەرى، ژلایێ نەتەوەیێن ئێکگرتى ڤە هاتینە چارەسەرکرن. چونکە وەکو رێکخرواەکا ناڤبژیوان کارێ خو ئەنجام ددە و راپورتێن وێ یان بریارێن وێ بو وەلاتێن ئەندام د پێگیرن، نەخاسمە دەمێ ئێک ژ جڤاتێن وێ ب ناڤێ (جڤاتا ئێمناهیێ) بریارا بدەت پێویستە ئەو بریار بهێنە جێبەجێ کرن.\nبو جارا ئێکێ نەتەوەیێن ئێکگرتى د کەیسەکێ دا (تدخل دولى) کریە ل بن ناڤێ (تدخل الانسانی) ئەوژى لسەر کوچا ملیونى یا (کوردان) بویە ل بوهارا سالا (1991)ـێ و بریارا ژمارە (668) بو دروستکرنا دەڤەرەکا ئارام هاتیە دان. ئەڤە ئێکەم جار بوو بریارەکا ب ئەڤى رەنگى دەربکەڤە و پرانیا وەلاتێن ئەندام دگەل دانا ئەڤێ بریارێ دا بون.\nژبەر گرنگیا رولێ ئەڤێ رێکخراوا جیهانى، سەروکوەزیرێ هەرێما کوردستانێ ب رێکا ئەوێ ناما ل چەند روژێن بوورى بو (نەتەوێن ئێکگرتى) هنارتى ژ بو چارەسەرکرنا پرسێن هەلاویستى دناڤبەرا حکومەتێن (بەغدا و هەرێمێ) دا، دەرگەهەکێ باش لێدایە. ناڤەرواکا ئەڤێ نامێ پتر ژ رامانەکێ هەیە، وەکو ل خوارێ دیار:\nنیازپاکیا هەرێما کوردستانێ بویە ژبو چارەسەرکرنا پرسگرێکێن دناڤبەرا هەردوو حکومەتان دا ب رێکێن ئاشتیانە و دویر ژ بکارئینانا هێزێ.\nبەشدارکرنا لایەنێ سیێ وەکو بژیڤانێ ناڤدەولەتى بێى سەپاندنا هەر هزر یان پروژەکێ تاکرەوانە ژلایێ چ حکومەتان ڤە.\nنەهێلانا زێدەبونا قوربانیێن مروڤایەتى بو مەرمێن سیاسى و نەتەوەیى.\nخالا ژ هەمیێ گرنگتر، بەشداربوونا رێکخراوەکا جیهانێ یە ژبو ئەنجامدان و ئێکلاکرنا ئەڤان پرسان، چونکە نوکە رەوشا روژهەلاتا ناڤەراست د چەندین گورانکاریێن دژوار دا دەرباز دبە.\nپەیاما سەروکوەزیر چەندین نامێن دى بخوڤە دگرە ژوانا؛ گرنگىدان ب پرسێن مروڤى، ئانکو ئاستێ گەشەپێدانا تاکێ کورد ب رێکا دەستنیشانکرنا نوینەرەکێ نەتەوەیێن ئێکگرتى بو کاروبارێن مروڤى. چونکە ژبەر ئەوان زیان و رویدانێن دروست بوین، نەخاسمە ل دمێ قوناغێن بوورى ژ وانا شەرێن ل سەر هەرێما کوردستانێ هاتینە سەپاندن، هەرێما کوردستانێ د ئەڤى بیاڤى دا پێدڤیەکا زور ب بابەتێن گەشەپێدانا مروڤى هەیە.\nژلایەکێ دى ڤە، ئەو کریارێن روژانە یێن دژى خەلکێ کوردستانێ دهێنە ئەنجام دان ل دەڤەرێن مادێ (140) و داخوازکرنا سەروکوەزیر یا ژبو دەستنیشانکرنا نوینەرەکێ نەتەوەیێن ئیکگرتێ بو جێبەجێ کرنا مادێ (140) نامەکا ئاشتیانەیە و جدیەتا هەرێمێ دیار دکە ژبو جێبەجێکرنا ئەڤى مادەى ب رێکێن ئاشتیانە و دویر ژ سەپاندنا سیاسەتا دیڤاکتو، یانژى سەپاندنا سیاسەتا نەتەوەیى یان مەزهبى ل سەر خەلکێ ئەڤان دەڤەران نەخاسمە هژمارەکا پێرابونێن گەلەك خراب دژى خەلکێ کورد ل ئەڤان دەڤەران هەبوینە و ئەڤە ژى هەمى دژى بنەمایێن مافێ مروڤى و وان بنەمایا بوینە یێن نەتەوەیێن ئێکگرتى پێ هاتیە دروست کرن.\nئەڤە نامەیەکە بو هەمى وەلاتێن دونیایێ کو هەرێما کوردستانێ هەرێمەکا ئارامە و پێویستە دان ب هەمى سیستەم و دام و دەزگەهێن ئەڤێ هەرێمێ بهێتە دان چونکە ژ هەمى لایەکى ڤە ئەو گەشەیا ل کوردستانێ دروست بوى ژ هەمى دەڤەرێن دى یێن عێراقێ باشتر بویە. نامەکە کو، فیدرالیزم دڤێت وەکو خو بهێتە جێبەجێ کرن نەک ببیتە خالا ناکوکیان، چونکە پترى ژ هەشتێ ژ سەدێ خەلکێ عێراقێ دەنگ ب ئەڤى سیستەمى دایە. ئەڤێ نامێ دوبارە کر کو هەرێما کوردستانێ هەر دەمەکى یا ئامادەیە ب رێکێن ئاشتیانە و دویر ژ سیاسەتا هێزێ چارەسەریا کێشەیێن .دناڤبەرا هەردوو حکومەتان دا بکە


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-11-19-21:58:00 - کۆدی بابەت: 7218\nسەرۆکی وڵات یاخود بەرپرسی وڵات (بە ئینگلیزی: Head of State) ئەو کەسەیە کە نموونە و بەرپرسی وڵاتێکە و وڵاتەکەی پێ دەناسرێتەوە، بەناوی وڵاتەکەوە بەشداری کۆبوونەوە جیهانی و پەیوەندییە دیبلۆماسییەکان دەکات و بۆ ماوەیەک بڕیارەکانی وڵاتی لەدەستە.\nدەکرێ سەرۆکی وڵات بە ناسناوەکانی (سەرۆک کۆمار و سەرکۆمار و ئیمپڕاتۆر و زەعیم و ڕابەر) بناسرێت.\nشێوازی سەرۆکایەتی: وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە سەرۆکی وڵات سەرۆکی حکوومەتیشە و بڕیاردەری جێبەجێکارە لە وڵات.\nشێوازی پەرلەمانی: لەم شێوەیەدا سەرۆکی حکوومەت لەلایەن پەرلەمانەوە هەڵدەبژێردرێت و سەرۆکی وڵاتیش دەکرێت بە پشتاوپشت یاخود بە هەڵبژاردن لەڕێی پەرلەمانەوە هەڵبژێردرابێت، یاخود پادشا یان ئەمیر بێت، یاخود ئیمپڕاتۆر بێت وەک ژاپۆن.\nشێوازی نیمچەپەرلەمانی: وەک وڵاتی فەڕەنسا کە سەرۆکی حکوومەت لەلایەن پەرلەمانەوە هەڵدەبژێردرێت و سەرۆکی وڵات ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە هەڵدەبژێردرێت.\nلە هەندێک وڵات کاتێک تاکەحیزب ڕەوایە سەرۆکی حیزب زۆرجار دەبێتە سەرۆکی وڵاتیش وەک یەکێتیی سۆڤیەت، لە هەندێک وڵاتیش چەند سەرۆکێک هەن وەک ئەوەی لە بۆسنە و هەرسک سێ سەرۆک بوونیان هەیە، یان وەک سان مارینۆ کە خاوەنی دوو سەرکۆمارە.\nلەو وڵاتانەی کە سەرۆکی حکوومەت و سەرۆکی وڵات جیاوازن سەرۆکی وڵات زیاتر هەوڵ دەدات دوورەپەرێز بێت لە لایەنە سیاسییەکان و بەرژەوەندییەکانی گەل نەخاتە نێو کایەی سیاسی فرەحیزبەکانەوە.\nدامەزراندنی خودایی: لەم جۆرەدا کەسە ئایینییەکان دەبنە سەرۆک و بەڕێوبەری وڵات و پێشتریش دەستیان لە زۆرێک لە کارەکانی دەوڵەت بووە.\nبڕیاری کۆمەڵایەتی: بڕیاردانە لەلایەن زۆرینەی گەل یاخود بەشێکی زۆری بۆ هەڵبژاردنی کەسێک بۆ سەرۆکایەتی وڵات و ناوچەکەیان.\nدەستوور: هەندێک لە سەرانی دەوڵەت لە ژێر دەستووری نیشتماندا پۆستی خۆیان دەگرن، وەک هەڵبژاردنی سەرۆکی کۆماری یوگۆسلاڤیای سۆسیالیستی یەکگرتوو، کە ماددەی ٣٣٣ لە دەستووری ١٩٧٤ دەڵێت هیچ کاتێک بۆ سەرۆک نییە کە چەندە دەتوانێت ببێتە سەرۆکی وڵات.\nپشتاوپشت: سیستمی پشتاوپشت و بۆماوەیی و جێنشینی زیاتر لە وڵاتی پادشایەتی بوونی هەیە، لەم جۆرەدا یەکێک لە کوڕ یان کچانی سەرۆک دەبێتەوە بە سەرۆکی وڵات لەدوای مردن یان نەخۆشکەوتنی باوک یان ئەو کەسەی کە دەسەڵاتەکەی بە پشتاوپشت بۆ هێشتووەتەوە.\nدەنگدان: لە وڵاتە کۆمارییەکاندا زۆرکات ئەم جۆرە هەیە کە سەرۆک بە دەنگدان هەڵدەبژێردرێت، لە هەندێک وڵاتی پادشایەتیشدا بوونی هەیە؛ دەکرێ ئەم جۆرە لەڕێی پەرلەمانەوە بێت و نوێنەران سەرکۆمار هەڵبژێرن، یاخود سەرۆکی وڵات ڕاستەوخۆ لەلایەن گەلەوە هەڵبژێردرێت، یاخود لەڕێی پۆلێک دەنگدەرەوە پۆلێنکاری بکرێن و لە کۆتاییدا کەسێک هەڵبژێردرێت وەک ئەوەی لە ئەمریکا هەیە.\nدیاری کردن: هەندێک سەرۆکی وڵات دەسەڵاتی ئەوەیان هەیە کە کەسی دوای خۆیان هەڵبژێرن کاتێک لە ژیاندان.\nهێز و کودەتا: دەکرێت سەرۆکی وڵات لەڕێی کودەتا و بەکارهێنانی هێزەوە ببێت بە گەورەی وڵات، کە زۆرینەی کات ئەو کەسەی دەبێتە دەسەڵاتدار سەرۆکی حکوومەتیشە و سەروەزیران بۆ ڕاپەڕاندن دانانرێت، وەک کودەتای ١٤ـی تەمووزی ١٩٥٨ و دامەزراندنی کۆماری عێراق و وەرگرتنی دەسەڵاتی سەرکۆماری لەلایەن عەبدولکەریم قاسمەوە، لەگەڵ کودەتاکانی دواتری.\nدەسەڵاتی دەرەکی: دەکرێت دەسەڵاتێکی دەرەکی لە دەوڵەتێکی دیکەوە خۆی هەڵبقورتێنێت و سەرۆکی وڵاتی دراوسێ یان وڵاتی مەبەست هەڵبژێرێت کە لە سوودی خۆیدایە و پێکەوە لە بەرژەوەندیدا هاوبەشن، وەک ئەوەی ڕووسیا لەدوای شەڕی ڕووسیا و سوید (١٧٤١ - ١٧٤٣) دەسەڵاتی نوێی سویدی دامەزراند و کەسێکی نزیک لە خۆی کرد بە سەرۆکی سوید کە ئەدۆڵف فریدریک بوو.


“28 ماددەی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی پەسەندكراوە” – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/03 - 9:50 PM\nسەرپەرشتیاری كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتی گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، 28 ماددەی پەیڕەوی ناوخۆی حزبەكەی پەسەندكراوە.\nمستەفا چاوڕەش سەرپەرشتیاری كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتی گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند: كۆبوونەوەكانی سەركردایەتی گشتی یەكێتی بۆ پەسەندكردنی پەیڕەوی ناوخۆ بەردەوامە و تائێستاش ئەنجومەنی سەركردایەتی گشتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە چڕی گفتوگۆی لەسەر 28 ماددەی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی كردووە و پەسەندیكردووە.\nوتیشی: لیژنەی هەمواری پەیڕەوی ناوخۆ كاری باشیان كردووە و هەنگاوەكانی هەمواری پەیڕەوی ناوخۆش هەنگاوی باشی بڕیوە.\nمستەفا چاوەڕەش ئەوەشیخستەڕوو: پەیڕەوی ناوخۆ بەشێوەیەك داڕێژراوە كە هەمان كات بەرگێكی نوێ بە بەری سیاسەتی یەكێتیدا دەكاتەوە، هەروەها خودی پەیڕەوەكەش لەگەڵ بارودۆخ و سەردەمدا دەگونجێت.\nمستەفا چاوڕەش ئەوەشی ئاشكراكرد، ڕۆژی چوارشەممە بۆ جارێكی تر ئەنجومەنی سەركردایەتی گشتی یەكێتیی نیشیتمانیی كوردستان بۆ تاووتوێكردن و پەسەندكردنی خاڵەكانی تری پەیڕەوی ناوخۆ كۆدەبێتەوە.\nمستەفا چاوڕەشەنجومەنی سەركردایەتی گشتی یەكێتییەكێتیی نیشیتمانیی كوردستان


لە رێنیسانس-هومانیزمەوە ڕووەو نوێسەردەمى ئەوروپى … کاوە جەلال – Dengekan\nbyKawa Jalal\tMay 19, 2018\tGeneral, Opinion, Slider\nتێگەى هومانیزم لە لاتینییەوە وەرگیراوە و بە گشتى واتاى “هەوڵدان بۆ هومانێتى” (مرۆڤێتى) دەگەیەنێت، یان هەوڵدانە بۆ دامەزراندنێکى ئەوتۆی کۆمەڵگە بەڕێى فێرکارى و پەروەردەوە، کە لەتەک کەرامەتى مرۆڤ و ئاوەڵاکردنى ئازادیى تاکەکەسدا بگونجێت. لێ تێگەی هومانیزم لە واتایەکى تەسکدا بریتییە لە دیاریکردنى ئەو بزاوتە فیلۆلۆژى و کولتوورى و زانستییە کە لە سەدەى چواردەیەمەوە تا سەدەى شازدەیەم دەخایەنێت.\nڕێنیسانس و هومانیزم زۆر جار وەک سینۆنیم (مورادیف) بۆ یەکدی بەکاردەهێنرێن. لە بنەڕەتدا هەردووکیان هەمان ناوەرۆکیان هەیە، کە بریتییە لە “ئاوەڵاکردنى مرۆڤێتیى بەرجەستە و زیندوو”. تاکە جیاوازیى ئەم دوو واژەیە لە یەکدی ئەوەیە کە هومانیزم ئاوڕ بۆ نێو کولتوورى ڕۆمى ئەنتیکە دەداتەوە، لێ درەنگتر، بەتایبەتى دواى ڕاونانى گریکەکانى کۆنستەنتینۆبل لە لایەن تورکەکانەوە، ئەم جۆرە خەریکبوونە مرۆڤگەرایە یان ڕێنیسانس ئاوڕ بۆ نێو ئەدەب و کولتوورى گریکى ئەنتیکە دەداتەوە و دەیژێنێتەوە. هەر لێرەشەوە دەگەین بە واتاى ڕێنیسانس: “ژیاندنەوەى مرۆڤى ئازادى ئەنتیکە”.\nئەمەیە کێشە کرۆکیەکەى ڕێنیسانس: “مرۆڤ”، واتا ڕێنیسانس ڕوو دەکاتە ئەو زیندەوەرە یونیڤێرساڵە (گەردوونییە) کە ئاوەزمەندە و دەتوانێت جیهانەکەى ئاگامەندانە ڕێکبخات، هەروەها توانستى هزرین و جوانکاریى هەیە، بۆیە مافى هەیە بۆ ئەوەى توانستە مرۆڤییەکانى لەنێو کرۆکى خۆیەوە ئاوەڵا بکات. لێ ئەم مرۆڤە بۆ ماوەى نزیکەى هەزار ساڵ بە زەبرى دۆگمە ئایینییەکان نەوێنرا بوو، هاوکات ڕێى پێنەدەدرا “خۆى بەدیبهێنێت” (تەحقیق بکات) و گونجاو بە پێداویستییە مرۆڤییەکانى خۆى بژى، بە پێچەوانەوە، ئەم مرۆڤە ژیانێکى سادە و ناڕەخنەیى بەسەر دەبرد، بڕواى بە فریشتەى گووپن و شەیتانى پێمانگایى هەبوو، یان بە ئەودنیا و ئاشتبوونەوەى بەندەى گوناهبار لەتەک خودایەتیدا. لەم ڕوانگەیەوە ئێمە ناتوانین بەگونجاوى لە هومانیزم و ڕێنیسانس تێبگەین، گەر بەرەو پاش بۆ نێو چەرخى نێڤین نەگەڕێینەوە، چونکە لە بنەڕەتدا هومانیزم لەنێو هەناوى کڵێسەوە شکۆفە دەکات.\nبێگومان فەلسەفەی هومانیزم و ڕێنیسانس دژبەرى ئایینى کریستیانى نییە. هومانیستەکان لە یەک ڕاستییەوە دەڕوانن، ئەمەش تێڕوانینێکە کە چە فەیلەسوفەکانى ئەنتیکەى گریک و ڕۆم، چە بیبل و “باوکانى کڵێسە” (پاتریستەکان) نوێنەرایەتییان دەکرد. هاوکات فەلسەفەى هومانیزم و ڕێنیسانس لە شێوازى کارکردنیدا هێشتا هەر بەندە بە شێوازى کارکردنى زانایانى چەرخى نێڤینەوە، ئەمەش لەو واتایەدا کە ئەم فەلسەفەیەش پابەندى تێکستەکانە و بە شێوەیەکى مەزەنەیى کار دەکات. سەرەڕاى ئەوە فەلسەفەى هومانیزم و ڕێنیسانس نوێیەتیى خۆى هەیە: ئێستا لەم فەلسەفەیەدا پەروەردەى کلاسیکى کێش بەسەر ئیمانى کریستیانییەوە پەیدا دەکات. ئاخر هومانیستەکان دەگەڕێنەوە بۆ نێو گاورێتیى ئەنتیکە و شێوازە پەروەردەییەکەی وەک نموونەیەک بۆ پەروەردەی سەردەم وەردەگرن. بەم شێوەیە هومانیستەکان هاوشێوەئ هزرڤانانی ئەنتیکە مرۆڤ بە هێز و توانستەکانییەوە دەهێننە نێو جیهانى ئەزموونەوە. هومانیستەکان نایانەوێت بوارە جیاوازەکانى ژیان و کولتوور، زانست و هونەر، بە شێوەیەکى یەکلایەنى لەنێو جیهانى کریستیانیدا ڕێکبخرێن، بەڵکو دەیانەوێت کۆمەڵگە بەڕێى فێرکارى و پەروەردەوە بە چەشنێک دابمەزرێنرێتەوە، کە ئیدی لەتەک کەرامەتى مرۆڤ و ئاوەڵاکردنى ئازادییە کەسییەکەیدا بگونجێت. لێ هومانیستەکان بۆ بەدیهێنانی ئەم مەبەستەیان پرسیار و “مێتۆدە” هەبووەکانى زانستە سروشتییەکان بەهەند وەردەگرن و پاشان هەمان ئەم مێتۆدانە دەبن بە کێشەی سەروەرى فەلسەفەى نوێسەردەم.\nلە سەردەمى سکۆلاییزمى سەرەتادا (کە لە سەدەى نۆیەم هەتا سەدەى دوازدەیەم دەخایەنێت) دوو کێشەى کرۆکى زیت دەبنەوە: کێشەى دیالێکتیک و یونیڤێرساڵەکان (تێگەکان یان گشتێتییەکان). مرۆ لە پرسى دیالێکتیکدا هەوڵ دەدات ئەو کێشەیە ساغ بکاتەوە کە داخۆ ئاوەز (ڕاسیۆ) یان کڵێسە بڕیارى ڕاستى بدات. لێرەوە ناکۆکییەکى قووڵ دێتە ئاراوە کە بە “ناکۆکیى یونیڤێرساڵەکان” ناسراوە.\nدەرچەی ناکۆکیى یونیڤێرساڵەکان بریتییە لە فەلسەفەى پلاتۆن، کە بوونێکى ڕەها بە ئیدێ دەدات، واتا بەو بوونەوەرە ئەزەلییانە کە تەنیا بە نووس (واتا بە ئاوەزى پەتى) شیاوى لێڕوانین و بەمەش ناسینن، بۆ نموونە یونیڤێرساڵەکانی مرۆڤ، ئەسپ، ڕووەک، کە کرۆکین بە خودی زیندەوەرە ناوبراوەکان. ئەم هەڵوێستە هزرییە ناو دەنرێت “ڕیالیزم”، چونکە ئیدێکان بە ڕیال، واتا بە هەبوو، دادەنێت. بۆ نموونە بەگوێرەی بوونەوەرێکی تایبەت کە مرۆڤە، ناو لە زیندەوەرێکی دووپێی ئاوەزمەندی پەیڤەر دەنرێت. بە واتایەکى دی، تێگەکانى هزر بۆ ڕیالیستەکان بریتین لە کرۆکى هۆشەکی. ئەوان هەبوونی ئەو تێگانە پێش هەبوونى شتە تاکە ماتەرییەکان دادەنێن. لەم ڕوانگەیەوە یونیڤێرساڵەکان سەربەخۆ لە ئاگایی مرۆڤ هەن و دەشێت وەک بناغەی بڕیاردانی (حوکمی) لۆگیکی دابنرێن، بۆ نموونە بکەری “مرۆڤ” و هەڵگیراوی “ئاوەزمەند” بە یاریدەی ئامرازی پەیوەندیی “ە” پێکەوە گرێ بدرێن و وەک سەرەنجام ئەم بڕیارە دەکەوێتەوە: “مرۆڤ ئاوەزمەندە”. هەڵوێستە دژبەرەکەى ئەم شێوازە هزرینە بریتییە لە نۆمینالیزم (ناوگەرایى) کە سەرجەم تێگە گشتییەکان بە “ئەبستراکسیۆن” (تجریدکردن) و هێما دادەنێت. لەم ڕوانگەیەوە تێگەکانی مرۆڤ و ئەسپ و مێز هەبووی ڕیال نین و سەربەخۆ لە مرۆڤ هەبن، بەڵکو تەنیا دروستکراوى مرۆڤن و مرۆڤان لەسەر بنەمای ڕێککەوتن (ئیتیفاق) بەکاریان دەهێنن. لەم ڕوانگەیەوە مرۆ لە هەر بابەتێکی مەبەستلێبوو ئەدگارە تایبەتییەکانی دادەماڵێت تا بە تێگەیەکی گشتی دەگات: لە هەر چوارپێیەک مۆرکە تایبەتییەکانی وەک گوێی تایبەت، قەوارە و موو و هتد دادەماڵێت تا دەگات بە تێگەی ئاژەڵەکە. بۆ نموونە رۆسێلین (1050-1125) کە یەکێکە لە دامەزرێنەرانى ناوگەرایى، هەبوون (ئەکزیستێنس) تەنیا بەو بابەتانە دەدات کە مرۆڤ بە ئۆرگانە سێنسییەکانى خۆی دەرکیان دەکات، واتا دەیان بینێت، دەیان بیستێت یان بۆنیان دەکات و هتد. کەواتە کاتێک ڕیالیستەکان هەبوونی ڕاستەقینە بە تێگەکانى هۆش دەدەن، ئەوا ڕۆسێلین ئەو تێگانە بە هێما دادەنێت و ناویان دەنێت “هەواهەناسەى بە دەنگ دروستکراو”. لێ لەم تێڕوانینەى ڕۆسێلینەوە دەرەنجامێکى پڕمەترسی دەکەوێتەوە: ئەگەر تێگەکان تەنیا هێما بن، ئەوا ترینێتى (واتا سێیەکێتیى خوداباوک، کوڕ و گیانى پیرۆز) هیچى دیکە نین جگە لە تێگەیەکى ئەبستراکت کە لە سێ توخم پێکهاتووە، ئەمەش تێڕوانینێکى بێئیمانانەیە، بۆیە ڕۆسێلین ساڵى 1092 ناچار بوو بیکشێنێتەوە.\nلە سەردەمى سکۆلاییزمى درەنگدا کە دەکەوێتە نێوان کۆتایى سەدەى چواردەیەم و سەدەى پازدەیەمەوە، کاریگەریى زانست پەرەدەسێنێت. ئێستا بەرەى ناکۆکییەکان لە نێوان هەردوو ڕێبازەکەى تۆماسى ئەکوینى و دەن سکۆتوسدا بەش دەبن. رۆجەر بەیکن (1214-1292) کە فەیلەسوفێکی ئینگلیزییە، بە زەحمەت دەتوانین لەنێو سکۆلایزم یان ڕێنیسانسدا دایبنێین، لێ پێکانی بەزۆریی لەنێو ئاڕاستەی دووەمدان. ئەم بە ئاشکرا ڕووی دەمی دەکاتە مرۆڤ و پێی دەبێژێت: “واز لەو خەڵکە بێنە با هەر قسەی خۆیان بکەن. بڕۆ ڕێگەی خۆت بگرە بەر”. بەیکن داوا دەکات کە پێویستە زانست لە تیۆلۆژى جیا بکرێتەوە و بە شێوەیەکى ئەمپیرى، واتا پێکەوە لەتەک ئێکسپێریمێنت (تەجروبەى زانستى) و ماتماتیکدا، بەگەڕ بخرێت. گەر تەجروبە زانینێک نەڕاستێنێت، ئەو زانینە بێبەهایە. بەیکن نووسراوى قەبەى سکۆلاییستەکان وەک بێسوود دادەنێت. ئەم بە پێویستی دەزانێت کە ئەزموون و پێوان و بەڵگەى ئاوەز بخرێنە جێی سەروەریى کلێسە و دۆگمەکانی، یان تەنانەت بە پێویستى دەزانێت کە ماتماتیک و فیزیک بخرێنە جێى تیۆلۆژى. لێ کاتێک بەیکن لە بوارى زانستە سروشتییەکاندا داواى گەڕانەوە بۆ خودى شتەکان دەکات، ئەوا لە زانستە هۆشەکى (مرۆڤایەتى) و زمانەوانییەکاندا داواى گەڕانەوە بۆ سەرچاوەکان و دیراسەى خودى ئەو زمانانە دەکات، ئەمەش تێڕوانینێکە کە پاشان لە هومانیزمدا بە تەواوى بەدیدەهێنرێت. بە دیدی بەیکن سکۆلایستەکان شارەزاییان لە زمانە بیانییەکاندا نییە. بۆ نموونە، وەک ئەو دەبێژێت، تۆماسی ئەکوینی کتێبی قەبە لەبارەی ئەڕیستۆتێلیس دەنووسێت بەبێ ئەوەی گریکی بزانێت و بەمەش بتوانێت نووسینەکانی ئەو بە زمانی خۆی بخوێنێتەوە. بۆیە بەیکن خۆی تەنانەت دوو کتێب لەسەر ڕێزمانی حیبری و گریکی دەنووسێت.\nلە لایەکى دیکەوە ویلیەم ئۆکهام (1285-1347) کە تیۆلۆژ و فەیلەسوفێکى ئینگلیزى و نوێنەرێکى ناوگەراییە، لایەنى ئەو هەوڵانە دەگرێت کە دەدرێن بۆ جیاکردنەوەى هزرى زانستى لە بنەما تیۆلۆژییەکان. بە دیدى ئۆکهام زانینى هۆشەکیى مرۆڤ تەنیا لە ئەزموونە سێنسیەکانى مرۆڤ خۆیەوە سەرهەڵدەدات. مرۆڤ بۆ گەیشتن بە زانین ئەوەندەی پێویستە کە ڕوانینی خۆى لە شتەکانى جیهانى دەرەوە بەهەند وەربگرێت، یان گرنگی بە تێڕوانینە پەرچێنراوەکانى خۆی بدات. لەم ڕوانگەیەوە سەرچاوەى زانینى شتە ڕیالەکان لەنێو ڕوانینی سێنسیانەی خودی مرۆڤدایە. مرۆڤ لێرەوە بەڕێى ئەبستراکتکردنەوە (تەجریکردنەوە) تێگەی گشتى و ڕستەکان دەهێنێتە ئاراوە، لێرەشەوە بەو توخمانە دەگات کە زانست بۆ کارکردنەکەى خۆى پێویستى پێیانە. کەواتە “کرۆک” (تێگە)، لە ڕوانگەى ئۆکهام، بۆ زانینى شتەکان پێویست نییە.\nهومانیزم-ڕێنیسانس دەکەوێتە نێوان سەدەکانى 1400 و 1600. هومانیزم دەیەوێت مرۆڤێتیى بەرجەستە و زیندوو ئاوەڵا بکات، واتا مرۆڤ لەنێو نرخە خۆییە سروشتییەکەیدا وەردەگرێت و پێناسەی دەکات، ئەوەش هەڵوێستێکە کە پێچەوانەى تێڕوانینى سەروەرى کلێسەیە. کەواتە بزووتنەوەى هزرى لە غەیبانییەتەوە وەردەچەرخێنرێت و ئاڕاستەى ئەمدنیا دەکرێت – دەکرێتەوە. ئەم بزاوتە سەرەتا لە بوارى ئەدەب و هونەردا دەگەشێتەوە، پاشان بۆ نێو بوارەکانى دیکەى زانست و فەلسەفە تەشەنە دەکات.\nلە ڕێنیسانسدا گەردووندیدییە جیۆسەنترییەکەی ئەڕیستۆتێلیس هەڵدەوەشێنرێتەوە، ئەویش بە ڕاگەیاندنی بێدوایەکێتیى فەزا (ڕاوم) و دابڕینی لە شتەکانی نێوی. بۆیە پێش ئەوەی بچینە نێو ئەم گۆڕانە قۆناغچێکەرەی ڕێنیسانسەوە، گەرەکە ئاوڕێک لە گەردووندیدییەکەی پلاتۆن و ئەڕیستۆتێلیس بدینەوە و بە کورتی دیارییان بکەین. لە بنەڕەتدا پلاتۆن لە دیالۆگی “تیمایۆس”دا یەکەم هەوڵی فەلسەفەیی دەدات بۆ ئەوەی تێگەی فەزا دیاری بکات. پلاتۆن لەوێدا دەبێژێت کە دوو تێگەکەی بوون و ئارایی (سەیرورە) بەس نین بۆ ڕاڤەی گەردوون، بەڵکو دەبێت ڕەگەزێکی سێیەم ڕوونبکرێتەوە کە ئارایی “لەخۆدەگرێت”، ئەویش فەزایە. کەواتە سەرجەم دۆخگۆڕییەکانی نێو جیهانی ئەزموون (ماتەری) لەنێو فەزادان. پاشان ئەڕیستۆتێلیس ئەم ڕەگەزەی سێیەم کە پلاتۆن گریمانەی دەکات، وەردەگرێت و دەیکات بە دەرچەیەک بۆ هزرینەکانی خۆی لە پرسی بزووتن، واتە بەم ڕێیەوە ڕوو لە پرسی فەزا دەکات. ئەڕیستۆتێلیس فەزا ناودەنێت کۆی سەرجەم ئەو جێیانە / شوێنانە کە شتەکان تێیاندان.\nلەم ڕوانگەیەوە جێ / شوێن بەشێکە لە فەزا، هەروەها سنووری جێ لەتەک جەستەی جێ-گردا / شوێن-گردا (شوێن-پڕکەرەوەدا) یەکدەگرێتەوە. جگە لەوە بزووتن هەمیشە سێ فاکتەری هەیە کە بریتین لە شوێن/جێ و بۆشایی و کات. لێ بزووتن لەنێو گەردوونێکی داخراودایە (دوایەکیدایە) و ئەڕیستۆتێلیس دابەشی دەکات بەسەر دوو کایەی سەروو و ژێر مانگدا. کایەی ژێر مانگ کایەی چوار توخمەکەی ئەرد و ئاو، هەوا و ئاگرە، لێ کایەی سەرووی مانگ کایەی پلانێتەکانە کە لەسەر تەبەقە ئەزەلییەکان چەسپێنراون و کایەکەش بە ئاسمانی ئەو ئەستێرانە کۆتایی دێت، کە ئەو دەمە ناودەنران ئەستێرە سرەوتووەکان، چونکە ئەوها بۆ چاو دەردەکەوتن و وەک ڕێنومای گەشت دادەنران. ئەمیان بریتییە لە کایەی توخمێکی پێنجەم کە ئەڕیستۆتێلیس وەک نەگۆڕ و ئەزەلی دەیبینێت و ناوی دەنێت “ئەسیر”. جگە لەوە ئەستێرە سرەوتووەکان و تەبەقی گۆئاسای ئاسمان بە خێرایی نەگۆڕی خولگەیی و نەبڕاوە بە دەوری گرێژنەی زەمیندا دەخولێنەوە. ئەمە کایەیەکی نەمرە بە پێچەوانەی کایەی ژێر مانگ کە تێیدا زەیندەوەرە بمرەکانی وەک مرۆڤ و ئاژەڵ و ڕووەک هەن، یان تێیدا چوار توخمەکەی ئەرد و ئاو، هەوا و ئاگر بۆ نێو یەکدی دەگۆڕرێن. لێ ئەڕیستۆتێلیس لەپاڵ ئەم دوو کایە ناوبراوەی دۆخگۆڕی و دۆخنەگۆڕیدا بنەمایەکی دیکەی نەشیاوی دەرککردن وەردەگرێت کە هەمیشە لەتەک خۆیدا یەکە و پاڵنەری بزووتنە. ئەڕێستۆتێلیس ئەم بنەمایەی سێیەم ناودەنێت بزوێنەری نەبزۆک و وەک فۆرمی پەتی دایدەنێت، واتا بە دیدی ئەو بەدەرە لە ماتەری و بە هیچ شێوەیەک لەنێو فەزادا نییە. ئەڕیستۆتێلیس ئەم بنەمایە وەک نەبزۆک دادەنێت، چونکە گەر ئەوها نەبێت، ئەوسا شیمانەی دۆخگۆڕیی لە خۆدەگرێت، بەمەش نابێت بە بزوێنەری یەکەم، ئەوجا هۆکار-ئەنجام، هۆکار-ئەنجام هۆکاری ئەنجام تا بێدوایەکی دەخایەنێت، واتا بەبێ خودایەک ڕەوشێک لەگۆڕێ دەبێت، کە بەتایبەتی لە ڕووی مۆرالەوە بۆ ڕەفتاری نێوجیهانییانەی مرۆڤ پڕکێشە دەبێت.\nگەردوونی چەرخی نێڤین بە هەمان شێوە دابەشێنراوە بەسەر کایەی ژێر و سەرووی مانگدا. یەکەمیان بریتییە لە “جیهانی تایبەت بە دۆخگۆڕی و بەسەرچوون”، دووەمیان بریتییە لە “جیهانی ئەبەدی”. هەروەها لە چەرخی نێڤیندا هەموو شتێک خوداییە، مرۆڤیش لەژێر چاودێریى خودایەتیدا دەژی و کردار دەنوێنێت. چۆن ژیانى مرۆڤ لە خوداوە سەرەتا دەگرێت و لاى خوا کۆتایى پێدێت، بە هەمان شێوە گەردوونیش داخراوە. مرۆ هەروەها ئەڕیستۆتێلییانە پێشبینیی ڕاوم (فەزا) دەکات و وەک دوایەکى و بە جەستە پڕبۆوە دایدەنێت.\nلێ ئایا ڕاگەیاندنی بێدوایەکێتیی گەردوون لە ڕێنیسانسدا چە واتایەکی پوخت دەگەیەنێت و بۆچی قۆناغچێکەرە؟ بەو ڕاگەیاندنە پێشبینیی فەزای پانتایی (پانی و درێژی) هەڵدەوەشێنرێتەوە، واتا ئێستا فەزا وەک سێئاڕاستەیی دادەنرێت. کەواتە فەزا هەروەها لەپاڵ پانی و درێژیدا خاوەنی قووڵییە. ڕوونتر ببێژین، فەزا لە هەر سێ ئاڕاستەکەی پانی و درێژی و قوڵیدا ڕووەو بێدوایەکێتى دەڕوات. لێ ئەوە لە بنەڕەتدا ئاڕاستەى سێیەمە، واتا قووڵییە کە دوانەکەى دى لەتەک خۆیدا بۆ نێو بێدوایەکێتى دەبات. پرسیار لێرەدا ئەوەیە، کە: گەر مرۆڤ بە درێژایى هەزار ساڵ بە جیهانبینییەکى داخراو خرابێتە نێو گەردوونێکى دوایەکیى داخراوەوە و لەژێر چاوى خودایەتیدا دانرابێت، هەروەها گەر گەردوون وەک بە جەستە پڕبۆوە پێشبینى کرا بێت و لێوەى گەردوونناسییەک بۆ سەرجەم هزرین و ڕەفتار ئامادە کرا بێت، ئەوا ئایا چى بەسەر مرۆڤى ئەو نێوەندە کولتووریەدا دێت، گەر گەردوونی داخراو و بە جەستە پڕ بۆوە نەمێنێت، بەڵکو تێڕوانینێکى نوێ لەبارەی گەردوونێکى بێدوایەکى و سەربەخۆ لە جەستەکانى نێوى سەرهەڵبدات؟ ئێمە دەتوانین ببێژین کە هزر و ڕەفتاری ئەو مرۆڤە دەشێوێن. هزرى مرۆڤ دەشێوێت، چونکە بەرانبەر بێدوایەکێتیى فەزا بۆ دەرەوە، بێدوایەکێتیی هزرینى خۆیى دەوەستێتەوە، کە مرۆڤ دەبێت چارەسەری هزریی بۆ بدۆزێتەوە، چونکە هزرین ڕۆچوونێکە بۆ نێو بێدوایەکێتى. بێگومان هەروەها ڕەفتاریشى دەشێوێت، چونکە دواى نەمانى چاوى چاودێریکەر و داڵدەدەرى خودایەتى لە سەرەوە، دواى دەرکێشانى زەوییەکەى لە سەنتەرى گەردوون و نەمانى هیچ سەنتەرێک، ڕەفتاریشى دووچارى شێوان دەبێت. لێرەوە گومان سەبارەت بە هەر شتێکى هەبوو دێتە ئاراوە، یان گەر مرۆڤ خەریکى زانست بێت، ئەوا ناچارە لەنێو خۆیدا “پنت”ێک دیارى بکات تاکو لەسەری بووەستێت و لەنێو خۆیەوە جیهان بنیات بنێتەوە. هەر لێرەشەوە ئیدێی پێشکەوتن (ئەلتەقەدوم) سەرهەڵدەدات و لە سەردەمانی درەنگتردا تەنانەت دەکرێت بە ئیدۆلۆژی. ئاخر گەر گەردوون بێدوایەکی بێت و زەمینیش چیدی سەنتەر نەبێت، ئەوا لەوە دەچێت کە مرۆڤ خۆی لەسەر ڕێگەیەکی نەبڕاوە ببینێتەوە: بەردەوام بەرەو پێش بڕوات.\nدێکارت سەرەتا لە توانستەکانى هۆشی مرۆڤ دەڕوانێت و لە نێویاندا تەنیا “ئینتوئیسیۆن” و “دێدوکسیۆن” بە گونجاو دادەنێت. بە دیدی ئەو ئینتوئیسیۆن دەرفەتمان بۆ دەڕەخسێنێت بە مەئریفەی شتەکان بگەین بەبێ ئەوەی بکەوینە هەڵەوە، چونکە ئینتوئیسۆن ڕوانینى ساناى ئاگاییە لە کرۆک یان لە گەوهەر، کەواتە بریتییە لە کرۆکدیدی.\nلێرەدا ئاشکرا دەبێت کە بۆچى بە دیدی دێکارت پێویست نیە لە ڕەوشی ئەم چالاکییەی هۆشدا لە هەڵە بترسێین. مرۆ لە کرۆکدیدیی یان گەوهەردیدیى هۆشدا “بڕیار” (حوکم) نادات. ئاخر ئەوە هەمیشە بڕیارە بەسەر پێشبینییە دەرککراوەکاندا کە مرۆڤ دەخاتە هەڵەوە، واتا دەبێژێت گۆیا پێشبینییەک بەتەواوی ئەوهایە نەک ئەوها، کەچی هەر خۆی زۆر جار بۆی دەردەکەوێت کە لەو بڕیارەیدا بەسەهوودا چووە. لێ ئینتوئیسیۆن بە پێچەوانەى بڕیار بریتییە لە تێگەیشتنى سانای هۆشى پەتی و بەئاگا، کە ئیدی لەسەر شتی ئاگالێهاتوو هیچ گومانێک چێنابێت. ئینتوئیسیۆن، یان لێڕوانینی ڕوون و ئاشکرا، یەکەم بنەماى فەلسەفەى دێکارتە. نمونەکان بۆ ئەم جۆرە لێڕوانینە بریتین لە هزردۆزەکانى ماتماتیک، کە تەنیا لەتەک بابەتى پەتی و سادەدا خەریکن و هیچ شتێکى مەحسوس (دەرکی) وەک پێشمەرج دانانێن، کە ئیدی وەک شت کێشەکە گومانشیاو بکات. بۆ نموونە هزردۆزی پیتاگۆراس، یان ڕستەى “2+3=5” هەمیشە ڕاستە، ئەوەش هیچ گرنگ نیە کە داخۆ بابەتەکان لەتەک 2، 3 یان 5 بگونجێن یان نەگونجێن، بۆیە هەر ئەوەندەی مرۆ بە ڕوون و ئاشکرایی لە کرۆکیانی ڕوانی، ئیدی دەتوانێت بڕیار بدات.\nبۆ من ئێستا پرسیارێکی کرۆکی ئەوەیە کە: گەر جیهانی فیزیکی و بەمەش زانستە سروشتییەکان، ئەوجا ماتماتیک و لە کۆتاییدا تەنانەت خودا شیاوی گومانلێکردن بن، ئەوا چی بۆ من بە مسۆگەری ماوەتەوە، یان ئایا چۆن من درێژە بە هزرینم لەبارەی پرسی ڕاستی/زانین بدەم؟ ئەمەش لە کاتێکدا کە من لەنێو گومانکردندا تەواو نقوم بووم؟ جگە لەوە من ناتوانم بگەڕێمەوە بۆ نێو جیهان، چونکە جیهان جەختیی هزرینم پێنادات. ئەی ئایا چۆن بەرەو پێش بهزرێم بەبێ ئەوەی خۆم پەرش بکەمەوە؟ من لەم ڕەوشەدا تەنیا هێندە دەزانم کە من دەهزرێم، کە من جیهان و ماتماتیک و تەنانەت خودام خستۆتە ژێر پرسیارەوە. من. لێ ئەمە واتایەکی ئەوتۆ دەگەیەنێت کە گەر من بتوانم ئەوها ڕیشەیی گومان بکەم، ئەوا دەبێت من شتێک بم. ئێستا لێرەدا ڕووناکیم لێ هەڵدێت. ئاخر گەر تەنانەت گیانێکی فریودەر بەهەڵەمدا بەرێت یان خودا منی ئەوها جۆر دابێت کە لە ماتماتیکیشدا بەهەڵەدا بچم، ئەوا بەڵگەنەویستە کە ئەوە هەمیشە منم بەهەڵەدا دەبرێت یان دەکەوێتە هەڵەوە. لێ بۆ ئەوەی من بەهەڵەدا ببرێم یان بکەومە هەڵەوە، دەبێت من هەبم. کەواتە من هەم. ئەمە ڕاستییەکی ڕوون و ئاشکرایە و بۆیە پێویست ناکات گومانی لێ بکەم، نەخێر وەک تاکە ڕاستییەک کە پێی گەیشتووم، گەرەکە متمانەی پێ بکەم. کەواتە ئەم منە بەهۆی ڕوون و ئاشکرایی هەبوونییەوە پنتێکە و لەسەری دەگیرسێمەوە، ئەوجا دەیکەم بە دەرچەی لێهزرینەکانی دیکەم، تاکو بزانم لەکوێوە من دەکەومە هەڵەوە. من بە تایبەتی دەبێت بزانم کە داخۆ خودا هەبێت، ئەوجا گەر هەبێت، دەبێت ساغی بکەمەوە کە داخۆ ئەو خودایە فریودەرە یان نا. هەتا ئەم کێشەیە یەکلا نەکەمەوە، ناتوانم لە هیچ شتێک جەخت بم.\nئاشکرایە “من” ناوەرۆکی جیاواز لە خۆ دەگرێت، واتا ئیدێ (پێشبینی)ی هەیە. لەنێو مندا سێ جۆر ئیدێ هەن کە بریتین لە: ئیدێى لە دەرەوە هاتوو، بۆ نموونە ئەو پێشبینییانە کە من لەبارەی شتەکان هەمن؛ ئەوجا ئیدێى خۆکردوو، بۆ نموونە کاتێک من وێناى فریشتە و شەیتان یان جنۆکە دەکەم؛ لە کۆتاییدا ئیدێى لە ناخدا ڕسکاو، واتا ئەو ئیدێیانە کە لە سروشتی هزرینەوە دێنە ئاراوە، بۆ نموونە ئیدێی “من-هزرڤان-م”. کەواتە لەو ڕووەوە کە ئیدێکان تەنیا جۆری تایبەتیی هزری منن، ئەوا هێندە لە یەکدی جیاواز نین، لێ لەو ڕووەوە کە ئەوان پێشبینیی ئۆبژێکتی جیاواز دەکەن، ئەوا زۆر لە یەکدی جیاوازن.\nبۆ نموونە هەندێک ئیدێ تەنیا پێشبینیی گەوهەرن (زوبستانسن)، هەندێکی دی تەنیا پێشبینیی تایبەتمەندییەکانی گەوهەرن، لێرەشدا ئاشکرایە کە ئەوانەی یەکەم مەزنترن و بەگوێرەی ناوەرۆکیشیان یان بەگوێرەی بابەتی پێشبینیکراویان هەقیقیتر و کامیلترن. ئاخر گەوهەر بۆ هەبوونی خۆی پێویستی بە شتی دی نییە، لێ تایبەتمەندی ئەوەیە کە چۆتە پاڵ گەوهەر و پێوەی بەندە. من لەم ڕوانگەیەوە هەرگیز ناتوانم متمانە بە پێشبینییەکانم بکەم کە من بۆ بابەتەکانی جیهان هەمن. بۆ نموونە خۆر بۆ چاو وەک سینییەکی بچووک دیار دەدات، لێ کاتێک من هەوڵ دەدەم بە یاریدەی هزردۆزەکانی ماتماتیک لە خۆر تێبگەم، ئیدی بۆم ساغ دەبێتەوە کە خۆر چەندجای زەمینە. هەمان کێشە ئیدێ خۆکردووەکان دەگرێتەوە، بۆیە ئەمانیش هیچ زەمینەیەک بۆ زانین پێکناهێنن، چونکە تەنیا وەهمن یان چنراوی هۆشن. من دەتوانم پێشبینیی شەیتانێکی پێ-مانگایی یان حۆریی یەکجار جوان بکەم، لێ من ئەو پێشبینییەم تەنیا بەڕێی توانستی وێناکردنمەوە هۆنیوەتەوە. بۆیە من گەرەکە تەنیا متمانە بەو ئیدێیانە بکەم کە لە سروشتی منی هزرڤانەوە (من-دەهزرێمەوە) ڕسکاون، ئیدێکانیش بریتین لە: ئیدێی خودایەکی بێدوایەکی، منی هزرڤان، ڕستە ماتماتیکییەکان، یاسا لۆگیکیەکان و ڕاوم (فەزا). منی هزرڤان ئەو ڕاستییە ڕوون و ئاشکرایەیە کە لە ڕەوتی گومانکردندا ساغبۆتەوە و دەرچەیەکی مسۆگەرە بۆ هزرین، چونکە هیچ پەیوەندییەکی بە ماتەرییەوە نییە. ڕاستییەکانی ماتماتیک بۆ نموونە بریتین لە ڕستەی “2+3=5” یان هزردۆزی پیتاگۆراس. یاساکانی لۆگیک بریتین لە یاسای ئیدێنتیتێ (یەکسانی، هاوشوناسی)، یاسای دژبێژی، یاسای سێیەم بەدەرکەر و یاسای هۆکاری قایلکەر. ئەوجا لە کۆتاییدا فەزا تەنیا تێگەیەکی دیکەیە بۆ “کشان” کە تەواو جیاوازە لە تایبەتمەندییەکانی ماتەری. فەزا بە سێ ئاڕاستەدا بێدوایەکییانە کشاوە و لە نێویدا هیچ بۆشاییەک نییە، بەڵکو تێیدا کەرتە گەردیلە تا بێدوایەکی پەرش بوونەتەوە و تەنیا لە شێوە و بزووتندا لە یەکدی جیاوازن.\n1)\tهزرینى ئاوەزگەری و ئەزموونگەری لە فەلسەفاندندا زۆر کۆنترن لەو ئاوەزگەری و ئەزموونگەرییە نوێیە کە لە نوێسەردەمی ئەوروپیدا سەرهەڵدەدەن. لە بنەڕەتدا ڕەگەکانى هزرینى ئاوەزگەری، نرخاندنى ئاوەزگەرییانەى هەقیقەتەکان یان ئەزموون، هەتا گریکى ئەنتیکە بڕ دەکەن. ئەمە بۆ نموونە لاى پیتاگۆرییەکان دەردەکەوێت کە نرخێکى باڵایان بە ماتماتیک دەدا. یان لە ڕوانگەى پارمێنیدێس تەنیا ئاوەز دەتوانێت بوونەوەر دیارى بکات. هێراکلیت دەبێژێت کە دەرککردنى سێنسى شایانى متمانەپێکردن نییە، نەخێر، مەئریفە بەرهەمى هزرینى ئاوەزمەندە – هزرینێک کە بە خودى مرۆڤ ناخەکییە. ئەوجا سۆکراتێس نوێکردنەوەیەک لە بوارى ئاوەزگەریدا ئەنجام دەدات، لێرەشدا لای ئەو زانینى تێگەیى کە بەگشتى چواندنی هەیە، باڵادەستی وەردەگرێت. پلاتۆنیش خۆى لەم پەیوەندییەدا دەبینێتەوە. پلاتۆن بوونەوەرى ڕاستەقینە (ئیدێ) بە تاکە بابەتى زانین دادەنێت نەک دەرککردنى سێنسى. ئەوجا گەرچى ئەڕیستۆتێلیس فەزلێکى تایبەتی بە ئەزموون دەدات و وەک مەرجى کاتەکییانەى مەئریفە دایدەنێت، سەربارى ئەمە زانینى گشتێتیى لەنێو هزرینى تێگەییدا دادەنێت – هزرینى تێگەیى کە بەندە بە پرنسیپى سەرچاوەییەوە.\nبڕیار / حوکم: (Das Urteil) تێگەیەکى بناغەیى لۆگیکە. بڕیار دەربڕینێکە لەسەر شتەکانى جیهانى دەرەوەى پەیڤەر کە لە دوو پێشدانراو و ئامرازێکی پەیوەندی پێکدێت. وەک: “ڕانیە شارۆچکەیە” یان “بازنە خولگەییە”.\nکلاسیکی: بوونی شێوازێکی ئەدەبی یان هونەری یان پەروەردەیی و هتد بە نموونەی کارکردن بۆ سەردەمانی دی. کوردەکان زۆر جار تێگەی “کلاسیکی” لە واتای “تەقلیدی”دا بەکاردەهێنن، کە ڕاست نییە. ئاخر ئەم دوو تێگەیە جیاوازن و هیچ پەیوەندییەکیان بە یەکدییەوە نییە.\nپەرچاندن: وێنەدانەوە، (بە ئەرەبى “انعکاس”)\nیاسای ئیدێنتیتێ: (a=a)، واتا هەموو شتێک یەکسانە بە خودی خۆی. بۆ نموونە هەموو تێگەیەک دەبێت لە ڕەوتی هزریندا وەک خۆی بەکاربهێنرێتەوە. جگە لەوە تەنیا کاتێک “a” یەکسان دەبێت بە “b”، گەر لە نێوان “a” و “b”دا بەرەهایی هیچ جیاوازییەک نەبێت.\nPrevious بەغدا لە نێوان برێت ماكگۆرك و قاسم سلێمانیدا …. عەلی مەحمود محەمەد\nNext یادی ٥٠ ساڵەی شۆڕشی ١٩٦٨ لە فەرەنسا … ڕزگار عومەر\nدواین فەسڵی بەهەڵمبوونی جورج … ئەنوەری حاجی خدر نامۆ


رق و خۆشەویستی\nبۆچوون / بیروڕا :: 24/03/2019\nنووسینی: عەبدولعەزیز مەحمود\nئێمە وەك چۆن خۆشەویستی فێر دەبین ئاواش فێری رق دەبین. بەهەمان شێوەش ئەو كەسەمان خۆش دەوێت كە خۆشیان دەوێین و رقمان لەوانەشە كە رقیان لێمانە. هەموو كارێك كاردانەوەیەكی هەیە. هەندێك جار لە یەك كاتدا هەم رقمان لە كەسێكە و هەم خۆشیشمان دەوێ. ئەمە غیرەیە. كاتێكیش كە فێڵمان لێ دەكرێ، یاخود كۆنترۆڵی هەست و نەستی خۆمان لەدەست دەدەین ئەو كەسەمان خۆش دەوێ كە رقی لێمانە و رقمان لەو كەسە دەبێتەوە كە خۆشی دەوێین. ئەمە بەڕاستی كێشەیە.\nهەندێك جاری تریش كاتمان نابێ، نە بۆ خۆشەویستی، نە بۆ رق. ئەمە لەو ساتەوەختانەدا روودەدات كە سەرقاڵ دەبین بە خۆمانەوە. دیارە ئەمە خۆپەرستییە. رەنگە سەرقاڵ بین بە خۆشەویستانەوە، بە بوغزاندنی ئەوانەی رقیان لێمانە. ئەمەش ئەوپەڕی ئاقڵییە، چونكە خۆشەویستی ئاسوودەییە و رق سزا و ئازار و ئەشكەنجەیە. كاتێك مامەڵەی هاوڕێیەك وەكو دوژمن دەكەین، ئەو هاوڕێ‌یە دەبێتە دوژمن. ئەمەش كێشەیەی دیكەیە. جا لەبەرئەوەی ئێمە لە ململانێداین لەنێوان ترس و ئارەزووەكانماندا، ئەوا بەدڵنیاییەوە كەسێكمان خۆش دەوێ كە ئارەزووەكانمان بۆ دەهێنێتە دی و رقمان لەو كەسە دەبێ كە ترس لە ناخماندا دەوروژێنێ. جاری واش هەیە تەنیا هەر لەسەر گومان، یان لەژێر كاریگەریی ئەوانەی یاریمان پێ دەكەن رقمان لە كەسێك هەڵدەستێ. ئینجا دواتر راستییەكەمان بۆ دەردەكەوێت. هەندێك جاریش لەسەر بناغەكانی رەنگ و ئایین و رەگەز رق و خۆشەویستی دەردەبڕین. ئەمە رەگەزپەرستییە. خەڵكەكە جۆراو جۆرن .. هەیە گوێ ناداتە ئەوەی كەسانی تر رقیان لێیەتی یان نا، بەڵكو گرنگ ئەوەیە قازانج بكات. مرۆڤی واش هەیە دەیەوێ خۆشەویست بێ، تەنانەت ئەگەر لەسەر حسابی دۆڕاندنی خۆیشی بێ. هەندێك جاریش كە جیاوازی دەكەین لەنێوان منداڵەكانماندا، بەو كارەمان فێری رقیان دەكەین و وایان لێ دەكەین رقیان لە یەكتری و لە ئێمەش بێ. كاتێكیش كە هەست و سۆزەكانمان دەشارینەوە هەموو كێشە دەروونییەكان روومان تێ‌دەكەن.\nرەنگە لەو باوەڕەدا بیت كە رۆژێك لە رۆژان خەڵكەكە دەگۆڕێت، بەڵام مرۆڤ هەر مرۆڤە و ناگۆڕێت. مەگەر لەپێناوی بەرژەوەندییەكانی خۆیدا. ئەوەی رقی لێتە هەرگیز خۆشی ناوێیت، ئەوەی كە خۆشی دەوێیت رەنگە ببێتە دوژمنت و كەسێكیش كە رقی لە خۆی بێ رقی لە خەڵكیشە.\nرق هیچ چارەسەرێكی نییە جگە لە فەرامۆشكردن و گوێ‌پێنەدان. خەڵكەكە تێكەڵەیەكن لە چاكە و خراپە، لە جوانی و ناشیرینی، لە رق و خۆشەویستی.


ژوانگه ی ژنی كورد : ژنێكى كورد له ئه‌مریكا به‌شدارى له‌پێشبڕكێیه‌كى شاجوانیدا ده‌كا\nژنێكى كورد له ئه‌مریكا به‌شدارى له‌پێشبڕكێیه‌كى شاجوانیدا ده‌كا\nچالاكوانى مافى مرۆڤ سوره‌ییا فه‌لاح، به‌م دواییانه وه‌ك شاجوانى كوردستان به‌شداریى له پێشبركێیه‌كی شاجوانیدا كرد له ئه‌مه‌ریكا، سوڕه‌ییا ئه‌گه‌رچى پێیوایه كه كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى له هه‌ندێك رووه‌وه داخراوه به‌ڵام شتى تازه‌ش وه‌رده‌گرێت "به مه‌رجێك به شێوه‌یه‌كى راست بێت". له‌م چاوپێكه‌وتنه تایبه‌تی (باس)دا ئه‌و خانمه كه خه‌ڵكى رۆژهه‌ڵاتى كوردستانه، باس له هۆكاره‌كانى به‌شداریكردنى له‌و پرۆگرامه و به‌ركارى بنه‌ماڵه‌كه‌ى و ره‌وه‌ندى كوردى له ئه‌مریكا ده‌كا.\n(باس)- ده‌كرێ به كورتى باسى ئه‌و پێشبركێیه‌ى به‌شداریت تێدا كرد بكه‌ى؟\nسوره‌ییا: پێشبركێى شاجوانیى Ms. Exoti-Lady پێشبڕكێیه‌كى خێرخوازییه و له‌لایه‌ن رێكخراوێكى قازانج نه‌ویست ئه‌نجام ده‌درێ . پێشبڕكێیه‌كه له 20/5/2011 له هوتێلى یونیڤێرسه‌ل هیلتن له شارى لۆس ئه‌نجلس ئه‌نجام درا به به‌شداریى 12 خانمى چه‌ندین وڵات و كولتوورى جۆراوجۆره‌وه. ئامانجیش هاوكارى كۆكردنه‌وه و تیشك خستنه سه‌ر ژیانى ژن و منداڵانى هه‌ژار و فه‌رامۆشكراو بوو. خانمانى به‌شدار ته‌مه‌نیان له سه‌رووى 35 ساڵییه‌وه بوو كه زۆربه‌یان دایك بوون و له هه‌مان كاتدا كه‌سایه‌تیى چالاكوانى نێو كۆمه‌ڵگه‌ى خۆیان بوون.\n(باس)- مه‌به‌ستت له به‌شداریكردنت له‌و پێشبركێیه‌دا چیبوو؟\nسوره‌ییا: دوو مه‌به‌ستى سه‌ره‌كیم هه‌بوون، یه‌كه‌میان من وه‌كو چالاكوانێكى كورد ده‌مویست له‌و بۆنه‌یه‌دا تیشك بخه‌مه سه‌ر ژیان و خه‌م و ناسۆره‌كانى ژنانى رۆژهه‌ڵاتى نێوه‌ڕاست و به‌تایبه‌تیش ژنانى كورد، هه‌روه‌ها ده‌مویست له رێگه‌ى ئه‌م پێشبڕكێیه‌وه كولتوورى كوردى به خه‌ڵكى بێگانه بناسێنم و ببمه نموونه‌یه‌كى پۆزه‌تیڤیش بۆ كچه‌كه‌م و كچانى كورد به گشتى بۆ ئه‌وه‌ى جوانیى خۆیان ببینن و نرخى خۆیان بزانن و باوه‌ڕیان به خۆیان هه‌بێت بۆ به‌دیهێنانى خه‌ونه‌كانیان. چونكه ئه‌و كچه كوردانه‌ى له ئاواره‌ییدا گه‌وره بوون له‌ژێر فشار و ترسى ره‌وه‌ندى كوردیدا له‌وانه‌یه ئه‌و بوێریه‌یان نه‌بێت به‌شدارى له پرۆگرامێكى ئاوادا بكه‌ن، بۆیه من وه‌كو ژنێكى به‌ته‌مه‌نتر له‌وان به‌شداریم كرد تا له داهاتوودا ئه‌وان هه‌ست به دڵنیایى بكه‌ن.\n(باس)- هه‌ڵوێستى بنه‌ماڵه‌كه‌ت و به‌تایبه‌تیش هاوسه‌ره‌كه‌ت چۆن بوو له به‌شداریكردن له‌و پرۆگرامه‌دا؟\nسوره‌ییا: كوڕ و كچه‌كه‌م زۆر هاوكار و پشتیوانم بوون و زۆریان پێخۆشبوو، به‌ڵام هاوسه‌ره‌كه‌م كه‌مێك راِڕا بوو له‌باره‌ى به‌شداریكردنم، له‌لایه‌ك خه‌مى منى بوو چونكه ده‌بووایه جگه له چالاكییه‌كانم و ئیشوكارى ماڵه‌وه، كار و ماندووبوونى زیاتر بكه‌م، له‌لایه‌كى دیكه‌شه‌وه له هه‌ڵوێست و په‌رچه‌كردارى ره‌وه‌ندى كوردى ده‌ترسا به‌تایبه‌تى له ناوبانگى من وه‌ك چالاكوانێكى مافى مرۆڤ و لێكۆڵه‌ر كه به‌شداریى چالاكى و كۆنفرانسى جۆراوجۆر ده‌كه‌م، به‌ڵام دواى ئه‌وه‌ى هاوسه‌ره‌كه‌م ئاشناى ئامانجه مرۆڤدۆستى و خێرخوازییه‌كانى پێشبركێیه‌كه بوو، رێزى له بڕیاره‌كه‌م گرت و هاوكاریشى كردم.\n(باس)- خۆت ده‌زانى كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى كۆمه‌ڵگه‌یه‌كى داخراوه و تۆ وه‌ك یه‌كه‌مین ژنى كورد كه به‌شداریى پێشبڕكێیه‌كى شاجوانى ده‌كات چۆن ئه‌و هه‌نگاوه‌ت نا؟\nسوره‌ییا: راستییه‌كه زۆری ویست تا ئه‌و كۆته نه‌ریتییه‌م شكاند، به‌ڵام من له هه‌مان كاتدا رێزیشم بۆ دابونه‌ریت و كولتوور و باكگراوه‌ندى خۆم هه‌یه. راسته كۆمه‌ڵگه‌ى كوردى له هه‌ندێ رووه‌وه داخراوه، به‌ڵام له هه‌مان كاتدا شتى تازه‌ش وه‌رده‌گرێت. ره‌وه‌ندى كوردى زۆر به تامه‌زرۆییه‌وه ده‌یه‌وێ خۆى به خه‌ڵكى دیكه بناسێنێ بۆیه پشتگیرى له‌و پرۆگرامانه ده‌كات، به‌ڵام نابێ ئه‌و به‌شداریكردنه له‌سه‌ر حیسابى بێڕێزى بێت به به‌ها و دابونه‌ریته‌كانمان. بۆ نموونه من بۆ به‌شى مه‌له‌وانى جلوبه‌رگێكى مه‌له‌وانیى كۆنسه‌رڤه‌تیڤ و پارێزگارانه‌م له‌به‌ر كرد، كه هه‌رچه‌نده به‌م هۆیه‌وه نمره‌كانمى هێنایه خواره‌وه، به‌ڵام ئه‌وه كارێكى گرنگ بوو تا دواتر هه‌ست به دڵنیایى بكه‌م له بڵاوبوونه‌وه‌ى وێنه‌كانم له‌سه‌ر ئینته‌رنێت، بۆیه ئه‌و قوربانییه‌م دا. بۆ به‌شداریكردن له‌و پرۆگرامانه‌دا مه‌رج نییه هه‌موو سنووره‌كان بشكێنى، چونكه خه‌ڵكى ئێمه شتى تازه قبووڵ ده‌كا به مه‌رجێك به رێگه‌یه‌كى راست بێت. من سوپاسى ره‌وه‌ندى كوردى ده‌كه‌م له باشوورى كالیفۆرنیا كه هاوكارییان كردم بۆ به‌شداریكردن له‌و پرۆگرامه‌دا.\n(باس)- وه‌ك بیستمان چه‌ندین كه‌سایه‌تیى ناسراوى ئه‌مه‌ریكایى ئاماده‌ى ئه‌و پرۆگرامه بوون، ئایا ئه‌وان شاره‌زاى پرسى كورد بوون؟\nسوره‌ییا: زۆربه‌ى ئه‌وانه‌ى من چاوم پێیانكه‌وت نه‌یانده‌زانى كوردستان كه‌وتووه‌ته كوێ. به‌شێك له كاره‌كه‌م ناساندنى كورد بوو، هه‌روه‌ها تیشك خستنه سه‌ر ئه‌و كێشه و ئاسته‌نگانه‌ى دێنه به‌رده‌مم وه‌ك ژنێكى بێ ده‌وڵه‌ت، بۆیه له‌گه‌ڵ زۆریان كه‌وتمه گفتوگۆ له‌باره‌ى زمان و كولتوورى كوردى و تا ڕادده‌یه‌ك پێم ناساندن. هه‌ندێ ئێرانى ده‌یانگوت مادام ئێران به‌شداریى كردووه بۆچى كوردستانیش به‌شدارى بكات؟ بێ ئاگا له‌وه‌ى كورد له چه‌ندین وڵاتى جیاواز هه‌ن. من له به‌شێكى پرۆگرامه‌كه‌دا به جلوبه‌رگى كوردی به‌شداریم كرد و هه‌ڵوێستى جیاوازیش له‌مباره‌یه‌وه هه‌بوو، سه‌ره‌تا دیزاینه‌رانى جلوبه‌رگ دوودڵ بوون، چونكه ده‌یانگوت راسته جلوبه‌رگێكى جوانه به‌ڵام بۆ ئه‌و بۆنه‌یه نابێتـ، به‌ڵام ئه‌وان هێشتا دیزاینى كۆتایى جلوبه‌رگه‌كه‌میان نه‌دیتبوو كه خۆم دیزاینم كردبوو كه راسته كوردى بوو، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ستایلى نوێخوازانه و پۆستمۆدێرن تێهه‌ڵكێشم كردبوو كه سه‌ره‌نجام بووه جێى دڵخۆشى و ره‌زامه‌ندیى ئاماده‌بووان.\n(باس)- رات چییه له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى هه‌ندێك كه‌س پێیانوایه له‌نێو كورددا ژنانى رۆژهه‌ڵاتى كوردستان جوانترینن؟\nسوره‌ییا: به‌ڕاى من هه‌موو مرۆڤه باشه‌كان به‌شێوه‌یه‌ك له شێوه‌كان جوانن. ناشتوانم بڵێم كورده‌كانى پارچه‌یه‌كى كوردستان جوانترن له پارچه‌یه‌كى دیكه، من واى بۆ ده‌چم ژنانى كورد جوانیى تایبه‌تى خۆیان هه‌یه، چونكه به خه‌بات و كارى سه‌ختى خۆیان مێژووى خۆیان له‌گه‌ڵ خۆیان هه‌ڵگرتووه.\n(باس)- جوانی به‌لاى تۆوه چى ده‌گه‌یه‌نێ؟\nسوره‌ییا: جوانیى ژنان پێوه‌ندیى به بڕوابه‌خۆبوونیانه‌وه هه‌یه زیاتر له‌لایه‌نى فیزیكى و له‌شه‌وه. ئه‌و ژنه‌ى كاریگه‌ریى ئه‌رێنى لاى خه‌ڵكى به‌جێ دێڵى ژنێكى جوانه. زۆر جاران پێشوازیكردنێكى به خه‌نده‌وه یان گه‌شبینى و راستگۆیى، ژن جوان ده‌كا. جوانیى برێتى نییه له له‌شولار و قه‌باره‌یه‌كى دیاریكراو یان پرچى درێژ و چاوى ره‌نگاوره‌نگ. ژنى جوان ئه‌و ژنه‌یه كه خاوه‌نى په‌یام و نێوه‌ڕۆك بێت. رێز له خۆى و له خه‌ڵكیش بگرێت.\n(باس)- وه‌كو ژنێكى جوانى كورد په‌یامت بۆ ژنانى كورد چییه بۆ بایه‌خدان به جوانیى خۆیان؟\nسوره‌ییا: ده‌مه‌وێ ژنانى كورد به گشتى خۆشحاڵ بن به‌وه‌ى هه‌یانه و خۆیان به كه‌م نه‌بینن. كاتێكیش ته‌رخان بكه‌ن بۆ بایه‌خدان به له‌شولاریان. ژنان له‌یه‌ك كاتدا كچن، خوشكن، دایكن، هاوسه‌رن، خۆشه‌ویستن، كارمه‌ند و هاووڵاتین و...هتد. له كولتوورى كوردیدا ژنان بڕبڕه‌ى پشتى بنه‌ماڵه‌یه‌كى ته‌ندروستن، به‌ڵام زۆر جاریش گرنگترین لایه‌نى ژیانمان فه‌رامۆش ده‌كه‌ین كه لایه‌نى ته‌ندروستییه جا فیزیكى بێت یا ده‌روونى، ئێمه‌ى ژن زۆر سه‌رقاڵین به بایه‌خدان به‌و كه‌سانه‌ى خۆشمان ده‌وێن به‌ڵام بایه‌خدان به خۆمان فه‌رامۆش ده‌كه‌ین. په‌یامم بۆ ژنانى كورد ئه‌وه‌یه له خواردن خۆپارێزى بكه‌ن و راهێنانیش بكه‌ن. هه‌روه‌ها هیوام ئه‌وه‌یه ژنانى كورد له رووى ئابوورییه‌وه سه‌ربه‌خۆ بن چونكه ئه‌وه دڵنیایى و جێگیرییان پێ ده‌به‌خشێت. چونكه به‌داخه‌وه یه‌كێك له هۆكاره‌كانى ئه‌وه‌ى ژنان له په‌یوه‌ندییه‌كى ناته‌ندروستانه‌دا ده‌ژین و تووشى ده‌ستدرێژى ده‌بنه‌وه ئه‌وه‌یه له رووى ئابووریه‌وه سه‌ربه‌خۆ نین.\nPosted by Soreya Fallah at 8:38 AM\nبه شداری سوره یا فه لاح به جل و به رگی کوردیه وه ل...\nKeçek kurd Sureya Fellah bi cilên kurdî bû xweşika...\nژنێكى كورد له ئه‌مریكا به‌شدارى له‌پێشبڕكێیه‌كى ش...\nکوردستانی نوی سه باره ت به هه لبژادنی شا ژنی جوانی...\nوت و ویژی جانی دیلان له ده نگی ئه مریکا له گه ل سو...


قادر حەمە کەریم: باخ بەرەڵا(١*)\nجاران کە باس لە ڕێبازی سۆفیگەری دەکرا، تەنها دوو ڕێباز سەر زار دەکەوت (٢*)، بەڵام لە سایەی سیاسەتی خۆویستانەی ڕێبەرانی سیاسی هەرێم و داهێنەرانی نوێخوازی ، چەند ڕێبازی سۆفیگەری سیاسی نەک ئاینی هاتنە ئارا. ڕاستە زۆر لە پارێزەرانی دەستەڵاتی گەندەڵی هەموو بنەماڵە سەردەستەکان خۆیان پەرژەوەندی تایبەتیان هەیە، بەڵام توێژێکی سۆفی ئاسا هەیە سەرەڕای ئەو هەموو شکست، دزی، گەندەڵی و بازرگانی بە گیان، و داهاتووی کوردستان هێشتا شێلگیرانە بەرگری لە مانەوەی دەستەڵاتی بنەماڵەیی گەندەڵ دەکەن. بۆ بیانوو هێنانەوە...\nقادر حەمە کەریم: چاکسازی یا......؟\nهەرلە سەرەتای دامەزراندنی کابینەی نۆهەم کە وەک بنەما و دەستەڵاتی بنەماڵە درێژەپێدەری کابینەکانی پێشوو بووە ،هیچ هیوایەک بۆ چاکسازی و باشترکردنی گوزەرانی خەڵکی نەبووە . کابینەکە وەک ئەوانی پێشوتر لە سەرهەمان بنەمای پەرژەوەندی بنەماڵەیی و هەندێک تاکی دەست ڕۆیشتوو دامەزراوە نەک بۆ خزمەتی هاوڵاتیان کە...\nقادر حەمە کەریم: گەردەلوولی تۆڕە\nلە مێژە دەوترێت کورد مێژوو ناخوێنێتەوە، ئایا هەموو کورد وایە یا ڕێژەکەی چەندە بۆمن گرنگ نیە . بەڵام بێگومانم لە کەڕیی، بێهۆشی و نابینایی سەرکردە سیاسیەکانمان . ئەگەینا پاش ئەو هەمو نەهامەتییەی وەک( شەڕی خوێناوی رەنگی پەڕۆکان تا ناوەڕاستی نەوەد، هێنانی سوپای خوێنڕێژی پاسداران بە ناو سلیمانیدا بۆ سەر...


ئەو خواردنانەی دەتپارێزن لە توشبوون بە نەخۆشی زستانە\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی > بنه‌ماڵه‌ی موسوڵمان > له‌ش‌ساغی و خواردن\nبۆ خۆپاراستن لە هەندێک نەخۆشی کە بە هۆی گۆڕانی وەرز و ساردبوونی کەش توشی مرۆڤ دەبێت، خواردنی چەندجۆرە خۆراکێك کۆئەندامی بەرگری چالاکدەکاتەوە و ئەگەری توش بوون بە پەتا کەمتردەکاتەوە.\nلەگەڵ هاتنی وەرزی زستان و سەرمادا، ئەگەری توش بوون بە نەخۆشی و پەتا بە هۆی سەرما و گۆڕانی وەرزەوە زیاتردەبێت، و بە دوای خۆیدا بێتاقەتی و بێهێزی دەهێنێت. بە پێی بلاوکراوەیەک لە سایتی "msn" باس لەوە کراوە کە بۆ خۆپاراستن لە نەخۆشی زستانە و مانەوە بە لەشساخی، دەتوانرێت گربگی بدرێت بە خواردنی کۆمەڵێك خۆراك کە یاریدەدەری جەستەی مرۆڤن بۆ پاراستن لە نەخۆشی و پەتا.\nپرتەقاڵ: دەوڵەمەندە بە ڤیتامین C کە یاریدەدەرە لە چالاککردنی کۆئەندامی بەرگری، ڕێژەی کۆلاجین لە پێستدا زیاتر دەکات تا پێست بە شیداری و گەشی بمێنێتەوە.\nماسی: ماسی لە جۆری سەلەمون، سردین، و ماکریل بە یەکێک لە گرنگترین خۆراکە دەوڵەمەندەکان بە ڤیتامین D دادەنرێن، و یارمەتی جەستە دەدات بۆ زیاتر مژینی کالیسیۆم.\nمۆز: ڤیتامین B6، مەنگەنیز، و ڤیتامین C تێدایە، هەروەها بڕێکی زۆر لە لیمفەماددە و پۆتاسیۆی تێدایە کە پارێزگاری پەستانی خوێندەکات لە وەرزی زستاندا.\nسەوزەوات: سەوزەوان بە شوێنێکی گرنگی بیتا کارۆتین و ڤیتامین C دادەنرێت کە هەردووکیان یاریدەرن لە پارێزگاری کردنی جەستە لە نەخۆشی و بەهێزکردنی کۆئەندامی بەرگری لە وەرزی زستاندا.\nپەتاتە: ئەو جۆرە سەوزەواتانەی کە لەژێر زەویدا گەشە دەکەن بە یەکێک لە باشترین جۆری خۆراکەکان دادەنرێت بۆ وەرزی زستان، پەتاتە بڕێکی زۆر ڤیتامین A تێدایە کە کۆئەندامی بەرگری بەهێزدەکات و توانای بینین باشتر دەکات و پارێزگاری لە شیداری و کراوەیی ڕەنگی پێست دەکات.\nنیسك: دەوڵەمەندە بە ڤیتامین B و ترشی فۆلیك کە یاریدەدەرە لە کەمبوونەوەی هەستکردن بە هیلاکی و بیهێزی، و ڕێژەی کۆلیسترۆل لە خوێندا ڕێکدەخاتەوە و کرداری هەرس کردن باشتر دەکات.\nپیاز: دەوڵەمەندە بە ڤیتامین C و یارمەتی باشتر کارکردنی کۆئەندامی بەرگری دەدات، و ڕێژەی شەکر لە خوێندا ڕێکدەخات.\nشیر: ڤیتامین D و کانزاکان و ڤیتامیناتی دیکەی تێدایە، کە یارمەتی دەرن لە بەهێزکردنی ئێسك و ددانەکان و ڕێکخستنی پەستانی خوێن وپارێزگاریکردن لە پێست و مانەوەی بە شێداری و نەرمی.\nچەرەسات: خواردنی هەندێ جۆری چەرەسات یارمەتی دەرە لە بەهێزکردنی کۆئەندامی بەرگری لە وەرزی زستاندا چونکە ڕێژەیەکی زۆر ڤیتامینات و کانزای تێدایە.\nهێلکە: هێلکە بڕێکی زۆر ڤیتامینات و کانزای پێوویستی تێدایە بۆ چالاککردنی جەستە و تەندروستبوونی، و خواردنی هێلکە ڕۆژانە توانای بینین باشتر دەکات و کۆئەندامی بەرگری بەهێز و چالاك دەکات، و پارێزگاری لە قژ و پێست و نینۆکەکان دەکات.\nگێزەری سپی: دەوڵەمەندە بە ترشی فۆلیك و ڕێژەیەکی زۆر ڤیتامین و کانزای تێدایە کە یارمەتیدەرن لە بەهێزکردنی کۆئەندامی بەرگری و ئەگەری توشبوون بە نەخۆشی شەکرە لە جۆری دووەم و توشبوون بە نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەناسە کەمتر دەکات.\nقارچك: ڤیتامین D تێدایە کە یارمەتیدەرە لە مژینی کالسیۆم لە جەستەدا و ئێسك و ددانەکان بەهێزتردەکات.\nهەنار: ڤیتامین C و ترشی فۆلیکی تێدایە، تەندروستی مرۆڤ بە گشتی باشتردەکات و ترپەی دڵ ڕێکدەخات.\nخورما: بوونی ڕێژەیەکی زۆر ڤیتامینات و کانزا و لیمفەماددە، کە یاریدەدەرن لە باشبوونی تەندروستی دڵ و کرداری هەرسکردن، و چالاکی جەستە زیاتردەکات، کۆئەندامی بەرگری چالاک دەکاتەوە.\nسایتی ئین ئار تی


زانیاری دەربارەی پرۆگرامی ئیراسمۆس پڵەس\nئیراسمۆس پڵەس چییە؟\nئیراسمۆس پڵەس پرۆگرامێكی یەكێتی ئەوروپایە لە بوارەكانی پەروەردەو خوێندنی باڵاو گەنجان و وەرزش بۆ بەردەست خستنی گۆڕانكاری گەورە لە بواری ئابوری كۆمەڵایەتی كە لە ئێستادا كێشەیەكی گەورەن لەو كیشوەرەدا. پرۆگرامەكە بۆ ماوەی شەش ساڵ لەنێوان 2014 تا 2020 كارا دەبێت و ئامانجی سەرەكیشی چارەسەركردنی كێشە ئابوری و كۆمەڵایەتیەكانی یەكێتی ئەوروپایە بەتایبەتیتریش كێشەی گەورەی بێكاری تا كۆتایی 2020.\nئامانجەكانی ئیراسمۆس پڵەس چین؟\nئامانجە سەرەكییەكانی ئیراسمۆس پڵەس بریتین لە:\n• دەستكەوتنی ئامانجەكانی یەكێتی ئەوروپا لە بوارەكانی خوێندنی باڵا لە چوارچێوەیەكی ستراتیجیدا.\n• گەشەپێدانی خوێندنی باڵا لە وڵاتانی هاوبەشی پرۆگرامەكە.\n• بەرز ڕاگرتنی بەها ئەوروپیەكان لەچوارچێوەی ماددەی (2)ی پەیماننامەی ئەوروپا.\n• سەرخستنی ئامانجەكانی (ستراتیجی 2020ی ئەوروپا).\n• بایەخدان بەبواری گەنج لە وڵاتانی یەكێتی ئەوروپاو وڵاتانی هاوبەش.\n• بایەخدان بە بواری وەرزش بەشێوەیەكی گشتی.\nهەرێمە جوگرافیەكانی سەر بە پرۆگرامەكە كامانەن؟\nپرۆگرامەكە بەسەر چەند هەرێمی جۆگرافیدا دابەش بووەو هەر هەرێمێكیش لە وڵاتێك یان چەند وڵاتێك پێكهاتووە بەم شێوەیە:\nهەرێمی 1 پێكهاتووە لە وڵاتانی ڕۆژئاوای ئەوروپا\nهەرێمی 2 پێكهاتووە لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئەورپا\nهەرێمی 3 پێكهاتووە لە وڵاتانی باشوری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nهەرێمی 6 پێكهاتووە لە چەند وڵاتێكی ئاسیایی\nهەرێمی 7 پێكهاتووە لە وڵاتانی ناوەڕاستی ئاسیا\nهەرێمی 8 پێكهاتووە لە وڵاتانی ئەمریكای لاتین\nهەریمی 9 پێكهاتووە لە وڵاتانی كەنداو (عێراق ، ئێران ، یەمەن)\nهەرێمی 10 پێكهاتووە لە تەنها وڵاتی ئەفریقای باشور\nبودجەی تەرخانكراو بۆ پرۆگرامەكە چەندە؟\nبودجەی تەرخانكراوی پرۆگرامەكە بۆ ماوەی 6 شەش ساڵ 14 ملیارو 774 ملیۆن دۆلارە. بودجەی تەرخانكراو بۆ ساڵی 2016 بریتیە لە 1 ملیۆن یۆرۆ.\nكێ پرۆگرامەكە بەڕێوەدەبات؟\nكۆمسیۆنی ئەوروپا پرۆگرامی ئیراسمۆس پڵەس بەڕێوە دەبات لەڕێگەی ئاژانسە نەتەوەیییەكانەوەو بەرپرسیارە بەرامبەر هەریەك لە تەرخانكردنی بودجەو پێشتخستی شتە گرنگ و سەرەكیەكان و دانانی كرایتیریاو پێوانەكان. هەروەها ڕێبەری و چاودێری پرۆگرامەكەش بەشێوەیەكی بەردەوام ئەركی سەرەكی كۆمسیۆنی ئەوروپایە.\nكێ دەتوانێت بەشداری لە پرۆگرانی ئیراسمۆس پڵەس بكات؟\nخوێندكار، قوتابی، ڕاهێنەر، فێرخواز و خەڵكانی گەنج، خۆبەش، پرۆفیسۆر، مامۆستا، شارەزایانی كارا لە بوارەكانی پەروەردەو گەنجان دەتوانن بەشداری لە پرۆگرامەكەدا بكەن. بەشداری كردنیش لەڕێگەی ڕێكخراو و دام و دەزگاو زانكۆكانەوە دەبێت. مەرجەكانی بەشداریكردنیش پەیوەستە بە ئەو وڵاتەی كە خوازیاری تێدا دەژی.\nزانكۆى دهۆك توانى مينحه‌ى 2015 بۆ پرۆپۆزه‌ڵى پێشنياركراو به‌ده‌ستبهێنێت.\nدوامۆڵه‌ت بۆ پێشكه‌شكردنى پرۆپۆزه‌ڵ بۆ ساڵى نوێ ڕێكه‌وتى 10ى شوباتى 2016يه.\nدەتوانن زانیاری زیاتر لەسەر پرۆگرامەكە لە بەستەرو فایلی هاوپێچدا بخوێننەوە.\nرێبەری پرۆگرامی ئیراسمۆس پلەس\nئاماده‌كردن: سازان صلاح، به‌يان عوسمان\nبه‌روار : 2015-10-14 كات : بینراو : 490


سایتە پێگەیشتووەکان کردیان بە باشترین 50 سایتە سەردانیکراوەکان لە سینگاپور\nUpdated: كانونی دووه‌م 23, 2021\nبەڵێ، تۆ بە ڕاست گوێت لێبوو زۆر ئاسانە بۆ ئێمە لەم ڕۆژەدا ئینتەرنێت بەکاربهێنین ، لە مۆبایلەکەت یان کۆمپیوتەرەکەی ناو ژووری دانیشتندا بێت . بەهۆی زۆربوونی توانای چوونە ژوورەوەی ئینتەرنێت لە سەنگاپورە، بڕی ترافیکی وێب بۆ سایتەکانی پێگەیشتوو بێ پرسیار دەترسێت. سەیرێکی ریزەکانی وێبی هاوشێوە بکە لە 50 سایتە هەرە سەردانیکراوەکان لە سینگاپور، و شتێکی نائاسایی ت بینی 4 پێگەی پێگەیشتوو یان زیاتر سایتەکانی p * rn ، کردوویانبە لیستی ماڵپەڕەکان شان بەشانی زەبەلاحەکانی وەک گووگڵ و فەیسبووک و یاهوو . ئەگەر تا ئێستا نەتزانیبێت ، لەسەدا 30 ی ئینتەرنێت بە ناوەڕۆکی پێگەیشتووەوە لافاوی لێدراوە .\nهەندێک وشەمان سانسۆر کردووە کاتێک دژی رێساکانی وێبماستەری گووگڵ دەڕۆین. بەڵام تۆ دەبێت باش بیت ئەوە قورس نییە کە پێشبینی ئەوە بکەین کام وشەیە\nنهێنی بکەوە: وا دیارە، هەندێک لە سەنگاپوریەکان دەزانن چۆن سانسۆرەکان بە خێرایی تێپەڕبکەن بە شێوازێک کە لەوانەیە ئێمە لەگەڵ تۆ دا هاوبەش بینلە بەشی کۆتایی ئەم پۆستەدائاشکرا بوو ) . …پس ئەوە تەنها تەنها فێڵێکی سادە نیە هاوبەش بکە و وەک ئەوە، کەواتە دەزانین کە چەند بە خراپی دەتەوێت!\nلە فەیسبووک بۆ ناوەڕۆکێکی ئاوهاتر دوام بکە\nئەمە 4 سایتە پێگەیشتووەکان/P*rn کە لە ئێستادا بۆ لیستەکەیان دروست کردووە:\n• تەمبڵر (19) (دووەم بەکارهێنانی بەناوبانگ بۆ تەمبڵر ناوەڕۆکی بالغانە)\nوەک هەندێکتان لەوانەیە بزانن (چۆن دەزانی لە ڕاستیدا؟) هەندێک لەم سایتانە لەلایەن دەسەڵاتی پەرەپێدانی میدیایی زانیاری سەنگاپورەوە بلۆک کراوە\nشیکردنەوەی زیاتری ئەم ئامارانە لە کۆتایی ئەم وتارەدا دەکرێت .\nباشترین 5 ووشە سەرەکیەکان گەڕان (جگە لە سایتە پێگەیشتووەکان): سەنگافورە P *rn ، سەنگافورە JC Girl Bl * wjob ، Singaporean P * rn Tumblr ، Singapore P * rn ، Singapore P * rn Sites\nبابەتی نوێی پەیوەندیدار: Popular Times Singaporeans Search for Singaporean P*rn?\nP * rn بێگومان پشت بە پلاتفۆرمی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نابەسێ وەک وەسیلە بۆ سەرچاوەی هاتوچۆ ، بە پێچەوانەی ماڵپەڕە ئاساییەکان . بۆ ئەوەی ئەم لێدوانە بە باشی بسەلمێنێت، پی*rnHub بەم دواییانە بووە هۆی ترس و تۆقلەی هەموو بەکارهێنەرەکانی تەنها ئەم مانگی نیسانە گێلە. سایتی p *rn پێشەنگ گەورەترین شوختێبەی بە ئەنجام گەیشتنی بە فێڵکردن لە بەکارهێنەرانی بۆ بیرکردنەوە لەوەی کە ئەوان بە ئۆتۆماتیکی ڤیدیۆ هاوبەشدەکەن لەسەر هەموو هەژمارە کۆمەڵایەتییەکانیان. بانگەشەی تایبەتمەندی نوێ بۆ “شۆڕشگێڕ” بەکارهێنەران وتیان بەڵام بە خێرایی دڵنیا بوون لە لایەن P*rnHub کە هەمیشە گەڕانیان پارێزراو و پارێزراو دەبێت بە رەمزاندن و پرۆتۆکۆلەکانی HTTPS. پی ئاڕ ئێن هەب\nکەواتە چۆن کردیان؟\nدیسان بەکارهێنانی P * rnHub لە شیکردنەوەماندا بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی پلەی جیهانی بەدەست #21 ، دەبێت سەرچاوەکانی هاتوچۆی خۆی بدۆڕێنیت .\nبە فەرمانی قەبارەی هاتووچۆ:\nڕاستەوخۆ ( 39 . 49 % ) – دەکرێت زیاتر پۆلێن بکرێت بۆ لێدانی ڕاستەوخۆ و ترافیکی کۆمەڵایەتی تاریک . ئەم گروپە ی هاتوچۆ بە زۆری لە سەردانکەرانی دووبارە و دڵسۆز پێکهاتووە . دەکرێت ئەلوودەبوون یەکێک بێت لە کڵێشەکان بەڵام پێکهاتە بنەڕەتییەکان لە بەرهەمهێنانی ترافیکی وێب بۆ گەورەو پێگەکانی p*rn.\nگەڕان (32.97%)- ئایا تەمبەڵ بوون بۆ تایپکردنی تەواوی URL ەکە لەناو میلی ناونیشان یان لەدەستدانی بیرگەی کتوپڕ، ترافیکی گەڕان بە حاشاهەڵنەگیراوە سەرچاوەی سەرەکی هاتووچۆی هەر وێبسایتێکە، تەنانەت بۆ P*rnHub. بەڵام ئەوەی زیاتر ترسناکتر بێت، هاتوچۆی گەڕانیش لەو سەردانکەرانە پێکدێت کە تازە بەر لە گەڕانی پی*rnography، یان نازانن P*rnHub بە هیچ شێوەێک پێش گەڕانی. لە کۆی 15161 مەرجی گەڕانی ئۆرگانی ، ” P * rn ” لە لیستی 2 ە و بە کۆکەی 9 % ی کۆی ترافیکی گەڕانی هەیە . وەک پێشتر ئاماژەی پێ کرا ، بەکارهێنەران بەدوای وشە گرنگەکانی دیکەی وەک سەنگاپورەن P * rn ، سەنگافورە JC Girl Bl * wjob ، سەنگافورە P * rn Tumblr ، Singapore P * rn ، Singapore P * rn Sites هەروەها .\nلینکەکان ( 23 .05 % ) – هاتوچۆ کە لە سایتەکانی ترەوە ئاماژەی بۆ کراوە ، بە شێوەیەکی سەرەکی ماڵپەڕ و دەرهێنەرەکانی تری p * rn / Adult .\nکۆمەڵایەتی ( 3 .54 % ) – هیچ شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر نیە . لەگەڵ ئەوەشدا ، پلاتفۆرمی کۆمەڵایەتی پێشەنگ بۆ P * rnHub ڕیدیت ، نەک فەیسبووک ( 3 ی ناو لیستەکە ) .\nڕیکلامەکان (0.72%)- سەرچاوەی بچوک بەڵام بنەڕەتی هاتووچۆ. ئەمە تاکتیکێکە بۆ فریودانی سەردانکەرانی نوێ و بێ گومان بۆ پی*رن\nمەیڵ ( 0 .24 % ) – دواجار بەڵام بە دڵنیایەوە کەمترین نییە ، هەواڵنامەکان لە ڕۆژانی باشی کۆنەوە ستراتیژییەکی کاریگەر بووە بۆ بەرزکردنەوەی بۆ زۆر سایت . لەگەڵ ئەوەشدا ئەوەی بە دەستی ئێمە ناکەوێ ناوەڕۆکی ئەم هەواڵنامانە\nڕاستیی خۆش: سەردانیکەرانی ژن لە بەرزبوونەوەدا بوون، لانیکەم بۆ ئەوروپا و ئەمریکا بەشی مێینەی هاتوچۆ بە زۆری لە 20-30% دەپێورێ، بەپێی وڵات\nخەڵات – فێڵی سادەی بایپاس\nبەرزترین سەردانی سایتەکان بۆ ناوەڕۆکی چەتە لە سەنگاپورە:\nهەروەها تێبینی دەکرێت کە لەنێوان پێگە پێگەیشتووەکان و ناوەڕۆکی چەتەدا، پەیوەندیەکی ئەرێنی بەهێز هەیە وەک ئەوەی لە بەشی ڕکابەرەکان و سایتە هاوشێوەکانی ئەم ڕاپۆرتانەی سایتە وردەکان دەبینرێت، سایتە ناوڕۆکەکانی چەتە بەردەوام لیست کراون لە سەرەوەی ڕیزبەندییەکان\n• مانگافۆکس (29)\n• ماچئەنیمێ (46)\n• Baidu (22)؟ بوەستە، ئایا هێشتا خەڵک بیدو بەکاردێنێت بۆ داگرتنی مۆسیقای خۆڕایی؟ یان تەنها ویکیپیدیایە بۆ چینیەکان لێرە نیشتەجێن؟\n• thepiratebay.org (49) لە ئەنجامدا سەنگافورە لە ساڵی 2016 دا #9 سەرهێڵ لە ڕیزبەندیدایە.\n*ریزبەندکردنەکان لە خاڵی ئەم بابەتەدا ریزبەند کراون. جا ئەوانه کاتێک که سزاو تۆوی خراپه دەخوێنرێتەوه له ستەمکاران.\nلە هەمووی زیاتر تەنانەت ( The Straits Times ) یش کە لە پلەی ( 28 ) دا بووە ، نەیتوانی پێشبڕکێی هاتوچۆ بۆ سایتە گەورەکان بکات . دەتوانیت چێکین کردنی باقی ریزکردنەکان لەسەر وێبی هاوشێوە. ئایا سانسۆرەکە لە سەنگافورە ئێستا لە ناوچوو؟ ئایا حکومەت هەنگاو دەنێت و دەست لەسەر ئەم ماڵپەڕانە توند دەکات؟ هاوبەشی بکە و هاوڕێکانت دەربکە لەبیرتە لە فەیسبووک شوێنمان بکەویت !\nبابەتی پەیوەندیدار بە پێگە تازەپێگەیشتووەکان: گەڕانی جەماوەری تایمز سەنگاپوران بۆ P*rn؟ (وشە سەرەکیەکان سەنگاپوران دەگرێتەوە P*rn هتد)\nدیارە هێشتا لێرەیت ، بۆ وردنەکردنەوەیەکی ورد لەسەر چۆنیەتی بەکارهێنانی بازنەکان . ژیان بەکارنەهێنیت و بازبدە بە بازرگانیی ئەوان ؟\nڤیدیۆی پێشەکی IMDA:\n• فێستالی کرانیگ: SGCL 2017 B Division (League of Legends)\n• 8 جۆری NSF لە سەنگاپورە (خزمەتی نەتەوەیی)\n• 222 گۆرانی چینی هەموومان حەز دەکەین گوێ لە (زنجیرەی 2-بەش) بگریین\n• گەڕانی جەماوەری تایمز سەنگاپوران بۆ P*rn؟\nHome » Uncategorized @ku » سایتە پێگەیشتووەکان کردیان بە باشترین 50 سایتە سەردانیکراوەکان لە سینگاپور


پەروین بوولدان دانپیدانێ دکەت کو راپۆرتا پێگەها دارکا مازی ل سەر رۆبۆسکێ راستە - دارکا مازی\nپەروین بوولدان دانپیدانێ دکەت کو راپۆرتا پێگەها دارکا مازی ل سەر رۆبۆسکێ راستە\nھەڤسەرۆکا گشتی یا ھەدەپێ پەروین بوولدان، د 9ەمین سالڤەگەرا کۆمکوژیا رۆبۆسکێ دا کو 34 کەس ب بۆمبەیێن بالافرێن ترک ھاتبوون کوشتن بەشداری مەراسیما ل گۆرستانا رۆبۆسکێ بوو.\nبوولدان د ئاخافتنا خوە دا گۆت: “کۆمکوژیا رۆبۆسکێ ئێشەکا بێ داوی و بێ پێناسەیە. ھەلبەت نە بوویەرەکا ئاسایی یە. ئەڤە کۆمکوژیەکا ئاشکەرایە. دەولەت و حکومەتێ ب زانابوون و ب خواستەک بۆمبە ب سەر گەلێ رۆبۆسکی دا باراند.”\nبوولدان ھەروەھا مکور ھات کو کێماسیێن ھەدەپێ ژی چێبوونە کو دۆزا رۆبۆسکێ نەگەھاندیە دادگەھا مافێن مرۆڤان و وەھا پێدا چوو: “ئەز دخوازم بێژم حەتا ئەڤ مەسەلە بهێتە چارسەرکرن و پێڤاژۆیا یاسایی و سیاسی بگەهیتە زەلالیێ چ ژ دەستێ مە بهێت ئەم دێ کەین. د وی سەردەمی دا ھندەک کێماسی پەیدابوونە. مالباتێن رۆبۆسکێ سەر ل دادگەھا دەستوورا بنگەھین دا، لێ بەلێ ژ بەر کو بارۆیا شرنەخێ بەلگەیێن کێم دابوونە دەست دادگەها دەستوورا بنگەهین، ئەڤ دۆسیە ژ بەر بەلگەیێن کێم قەبوول نەکر. ژ بەرکو رێکێن یاسایی یێن ل ترکیێ ب داوی هاتن، مالباتان سەری ل دادگەھا مافێ مرۆڤان یا ئەورۆپایێ دان. دادگەهێ ب بەهانەیا کو رێیێن یاسایا ناڤخوەیی ب داوی نەهاتینە ئەڤ کەیسە قەبوول نەکر. د ڤی واری دا کێماسیێن بەلگەیێن بارۆیا شرنەخێ ھەنە. ژ بۆ کو کەسێن بەرپرس ژ ڤان کێماسیا دەرکەڤن ھۆلێ، بەرپرسیارتیەکا دیرۆکی یە. ھەلبەت مە وەک ھەدەپێ ژی د وارێ یاسایی دا ھندەک کێماسی هەبوونە. مە پێڤاژۆیا شۆپاندن و کۆنترۆلێ باش پێک نەئانیە. مە پێڤاژۆیا یاسایی باش نەشۆپاندیە. ئەڤە ژی کێماسیەکا مە یا مەزنە.”\nئەڤ جارا یەکەم نینە کو هیز و کەسێن سەر ب پەکەکێ ڤە داخویانیێن ب ڤی ئاوا ددەن، پەکەکە و دووڤەلانکێن وێ فێر بوونە کو هەردەم د دەما روویدانا هەر بوویەرەکی دا خوە وەکو خوەدیێن گەلێ کورد بدەنە ناسکرن، لێ هەردەم بوویەران د بەرژەوەندا دەولەتێن داگیرکەر دا ب داوی تینن.\nل ڤێرە چەند پرسیار سەر هل ددەن ئەو ژی ئەڤەنە:\nگەلۆ بۆچی د کەیسا رۆبۆسکێ دا کێماسیێن هەدەپێ هەبوون، قەی کەیسا رۆبۆسکێ کەیسەکا هند بێ بوها بوو کو کێماسی تێدا بهێنە قەبوولکرن یان ژی بریارەک بوو کو ژ ئیمرالیێ دەرکەتبوو؟!\nبوولدان باس ل بەرپرساتیا دیرۆکی دکەت، گەلۆ بەرپرساتیا دیرۆکی یا هەدەپێ و پەکەکێ کی دێ هەلگریت؟!\nبۆچی هەدەپێ پێڤاژۆیا شۆپاندن و کۆنترۆلکرنا بەلگەیان باش پێک نەئانی؟!\nهەدەپە وەکو بەشەک ژ پەکەکێ دێ چەوا باجا کێماسیەک ب ڤی ئاوا مەزن دەت؟\nگەلۆ حەتا چ دەم دێ پەکەکە ب ڤی رەنگی یاریا ب عەقل و هەست و سۆزا کوردان کەت؟!\nئەڤ پرسیارە و ب دەهان پرسیارێن دن د کەیسا رۆبۆسکێ دا هەنە کو پێویستە بەرسڤا وان ژ لایێ پەکەکێ ڤە بهطە دان.\nهێژایی گۆتنێ یە کو پێش نها پێگەها مە د راپۆرەکێ دا ب هۆرگلی باس ل کەیسا رۆبۆسکێ و کێماسیێن پەکەکێ و هەدەپێ ژ بۆی پەردەپۆشکرنا ڤێ کارەساتا مەزن ب بریرا ئۆجەلان د ئیمرالیێ دا کربوو، ئەڤ ئاخافتنا بوولدان ژی راستیا زانیاریێن پێگەها مە ددەتە نیشاندان.


لەگەڵ ئەوەشدا کە زیاتر لە 24 ملیۆن کەس مافی دەنگدانی هەبووە بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بەڵام وەک ئاماژەی پێدەکرێت ڕێژەی دەنگدان کەم بووە.\nهەرچۆنێک بێت پاش بڵاوبوونەوەی ئەنجامە بەراییەکانی ئەم هەڵبژاردنەی عێراقییەکان، ژمارەیەکی زۆر گازەندە لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا دەستیپێکرد و بە تایبەتیش لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا.\nلەگەڵ ئەوەشدا کە بەر لەم هەڵبژاردنەی ڕۆژی شەممە دەگوترا ئامێری ئەلیکترۆنی بەکاردەهێنرێت بۆ دەنگدان و هەروەهاش ئامارکردنی دەنگەکان ئیتر ڕێژەی فێڵ و تەڵەکەکردن لە هەڵبژاردندا بەشێویەکی بەرچاو زۆر کەم دەبنەوە، بەڵام وەک لە ناو هەرێمەوە ژمارەیەک لە لایەنە سیاسییەکانی بەشداربوون لەم هەڵبژاردنەدا دەڵێن یارییەکی گەورەی قێزەون لە ڕێی ئامێرەکانی دەنگدانەوە بە دەنگی دەنگدەران کراوە.\nبزووتنەوەی گۆڕان، هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادوەری، کۆمەڵی ئیسلامی، یەکگرتووی ئیسلامی، حزبی شیوعی کوردستان پێکڕا تەواوی ئەو ئەنجامە بەراییانەی هەڵبژاردنیان ڕەتکردۆتەوە و داواش دەکەن هەڵبژاردن لە پارێزگاکانی هەرێم و لە پارێزگای کەرکوکیش سەر لە نوێ بکرێتەوە.\nلە پارێزگای سلێمانیش پارتی دیموکراتی کوردستان ناڕەزایی خۆیی دەربڕیوە بەرامبەر بە ئەنجامە بەراییەکانی پارێزگای سلێمانی بەڵام هیچ باسی پارێزگاکانی هەولێر و دهۆک ناکات.\nڕەوشەکە لە پارێزگای سلێمانی ئاڵۆز بوو، لەگەڵ ئەوەشدا کە یەکێتی نیشتمانی کوردستان وەک لە ئەنجامە بەراییەکاندا هاتووە، دەنگی زۆرینەی هەیە بەڵام هێزێکی چەکداری یەکێتی هەڵدەکوتنە سەر مەکۆ سەرەکییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان و تەقەش دەکرێت.\nعەزیز ڕەئوف، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی\nمەسعود عەبدولخالق، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی\nزۆرێک لەو لایەنانە داوا دەکەن دەنگەکان بە دەست جیابکرێنەوە و دەشڵێن لە چەند بنکەیەکی دەنگداندا سندوقیان کردوونەتەوە و پاش ئەوەی یەک بە یەکی دەنگەکان ئامارکراون دەرکەوتووە ئەنجامەکان ڕێک پێچەوانەی ئەو ئەنجامانە بوون کە بە ئەلیکترۆنی ئامارکرابوون.\nلە هەڵبژاردنەکانی پێشتردا وەک چاودێرە نێونەتەوەییەکانیش ئاماژەیان پێکردووە فێڵ و تەڵەکە لە هەڵبژاردنەکاندا کراون.\nهێشتا ئاکامی تەواوەتی ئەم ڕەوشە دیار نییە، بە تایبەتیش کە گومانێکی زۆر خراونەتە سەر ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردن لەو ڕوانگەیەوەی وەک دەگوترێت بزربوونی دەنگ و گۆڕینی دەنگەکانە.\nئایا دەستکاریکردنی دەنگەکان هەر لە پارێزگای سلێمانی کراوە یان لە پارێزگاکانی هەولێر و دهۆکیش؟\nئایا کۆمیسیۆن دەتوانێت بڕیاری یەکلاکەرەوەی خۆی بدات؟\nئایا لایەنەکانی ناڕەزاییان هەیە دەتوانن چی بکەن؟\nئەگەر دەستکاری ئەنجامەکان کراون؟ لە پای چیدا بووە؟


ڕاپۆرتی کار و چالاکی پەیوەندییەکانی ناوەندمان لە مانگی ٢٠١٩/١\n١-سەردانی بەڕێز کاک محەمەدی حاجی مەحمود سکرتێری حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان لە بارەگای سەرەکی خۆی لە گوندی گوڵەخانەی شارەزوور و تێیدا باسێکی بارودۆخی ناوخۆی ھەرێم و ناوچەکە و گۆڕانکارییەکان کرا, شایانی باس و سوپاسە بەڕێزیان بەڵینی ھاوکاریی و سەردانی بەناوەندەکەمان دا. لە ڕێکەوتی ٢٠١٩/١/٦.\n٢-پێشوازیکردن لە کەسایەتی ڕۆشنبیری و خاوەن قەڵەم مامۆستا سۆران سێوکانی لە ناوەندی چاوی کورد و باسکردنی ئایندەی سیاسی و سیاسەتی کۆمەڵگای کوردی لە ڕێکەوتی ٧/١/٢٠١٩.\n٣-پێشوازیکردن لە نوێنەری کونسوڵخانەی کۆماری گەلی چین لە ئوتێل گراند میلینیوم لە شاری سلێمانی و وەرگرتنی کتێبی سەرۆکی چین بە زمانی عەرەبی، شایانی باسە ناوەنمان سەرقاڵی وەرگێڕانی کتێبی ناوبراوە لە زمانی ئینگلیزییەوە بۆ زمانی کوردی و بۆ ھەمان مەبەستی بەراوردکاری سودی لێدەبینین. لە ڕێکەوتی ٨/١/٢٠١٩.\n٤-سەردانی بەرپرسی بۆردی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان بۆ لقی سلێمانی سەندیگای ڕۆژنامەنوسانی کوردستان بۆ کاروباری مۆڵەتی فەرمی ماڵپەڕەکەمان لای خۆیان بەشێوەی یاسایی لە ڕێکەوتی ٩/١/٢٠١٩.\n٥-پێشوازیکردن لە د. سیروان ئەحمەد قادر پەرلەمانتاری خولی دوەمی پەرلەمانی عێراق لە ڕێکەوتی ١٣/١/٢٠١٩ کە لەشاری کەرکوکەوە ھاتبو کتێبی ژیانی پەرلەمانتاری خۆی بۆ ناوەندمان ھێنابو وەبەڵێَنی ھاوکاری و پشتیوانی بە پرۆژەکەماندا لە داھاتودا.\n٦-پێشوازیکردن لە بەڕێز بەرزان عوسمان نوێنەری بەرپرسی لقی ٤ ی پارتی دیموکراتی کوردستان کە دیاری کامیرایەکی قۆقزی وێنەگرتنی بە دیاری بۆ ناوەندەکەمان ھێنابو لە ڕێکەوتی ١٤/١/٢٠١٩.\n٧-سەردانیکردنی بەرپرسی بۆردی ئەکادیمی و ڕاگەیاندن و بەرپرسی بۆردی کارگێڕیی ناوەندمان بۆ بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی کازیوە بەمەبەستی پێدانی زانیاری لەسەر کاروچالاکی ناوەندەکەمان بۆ ساڵی ٢٠١٨ لە ڕێکەوتی ٢٠/١/٢٠١٩.\n٨-سەردانیکردنی بەرپرسی بۆردی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی ناوەندمان بۆ لای سەرۆکی دەزگای ئایدیا بۆ لێکۆڵینەوە وە وەرگرتنی چوار گۆڤار و حەوت کتێب کەوەک دیاری درا بە کتێبخانەی ناوەندمان لە ڕێکەوتی ٢٢/١/٢٠١٩.\n٩-پێشوازیکردن لە ڕۆژنامەنوس بەڕێز زانیار سەردار قڕگەیی کە سەردانی ناوەندمانی کرد و چەند کتێبێکی نوسینراوی خۆیشی وەک دیاری پێشکەشی ناوەندمان کرد لە ڕێکەوتی ٢٧/١/٢٠١٩.\n١٠-پێشوازیکردن لە بەڕێزان خەڵەف غەفور سەرنوسەری مەودا پرێس و بەڕێز ھێمن لە ڕێکەوتی ٢٦/١/٢٠١٩.\n١١-سەردانیکردنی مامۆستا عەبدولکەریم شێخانی نوسەری بەئەزمونی شاری کۆیە و پشتیوانی خۆی بۆ پرۆژە و ماڵپەڕەکەمان دەربڕی لە ٢٨/١/٢٠١٩.


چادریان بۆ هەڵدراوە\nهۆشداری دەدرێت.. 100 خێزانی داعش دەگەڕێنەوە موسڵ\nدیمەنێک لە کامپی هۆل\nئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق هۆشداریی لە مەترسیی گواستنەوەی ژمارەیەک خێزانی چەکدارانی داعش لە کامپی هۆلەوە بۆ باشووری شاری موسڵ ناوەندی پارێزگای نەینەوا دەدات.\nلە راگەیەندراوێکدا، شێروان دووبەردانی سەرۆکی لیژنەی هەرێم و پارێزگاکان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ئاشکرایکرد، "کە خواستێک هەیە بۆ گواستنەوەی نزیکەی 100 خێزانی چەکدارانی داعش کە نزیکەی 700 کەس دەبن لە کامپی هۆلەوە بۆ کەمپی جدعە باشووری شاری موسڵ لە چەند رۆژی داهاتوودا".\nدەشڵێت، "گواستنەوەی ئەو خێزان و کەسوکارانەی چەکدارانی داعش دەبێتە هەڕەشە بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیری پارێزگای نەینەوا و دەرئەنجامەکەی دەکەوێتە ئەستۆی حکومەتی فیدڕاڵی عێراق".\nسەرۆکی لیژنەی هەرێم و پارێزگاکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، "داوای لە ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران لە سنووری نەینەوا و بەرپرسانی پارێزگاکە کردووە هەوڵەکانیان بخەنەگەڕ بۆ رێگەگرتن لەم هەنگاوە کە بە وتەی ئەو کاریگەری لەسەر داهاتووی پارێزگاکە دەبێت".\nبڕیارە، رۆژی 1ـی ئایار یەکەم کاروانی خێزانە داعشەکان لە کامپی هۆلەوە بۆ موسڵ بەڕێ بکەون کە لە کەمپی جەدعە-1ـی باشووری موسڵ جێگیر دەکرێن. 500 چادریان بۆ هەڵدراوە و رێکخراوی ئای ئۆ ئێن کە تایبەتە بە ئاوارەکان لەگەڵ وەزارەتی کۆچ و کۆچبەران و رێکخراوی ئۆچادا ئەو کەمپەیان دروستکردووە.\nئەم کاروانەی یەکەمی خێزان و ماڵباتی چەکدارانی داعش لە 100 خێزان پێکهاتوون کە زیاتر لە 700 کەسن کە رۆژی 2ی ئایار 250 کەسیان دەگەنە کەمپەکە.


هیچ ئایه‌ت و به‌ڵگه و نیشانه‌یه‌کیان له ئایه‌ت و به‌ڵگه‌کانی په‌روه‌ردگاریان بۆ نایه‌ت که پشتی تێ نه‌که‌ن و ڕووی لێ وه‌رنه‌گێڕن.\nکاتێکیش پێیان بوترێت ببه‌خشن له‌وه‌ی که خوا پێی به‌خشیون، ئه‌وانه‌ی بێ باوه‌ڕ بوون به‌وانه ده‌ڵێن که باوه‌ڕیان هێناوه: ئایا ئێمه خواردن بده‌ین به که‌سێك ئه‌گه‌ر خوا بیوستایه خۆراکی پێ ده‌به‌خشی؟ ئێوه هه‌ر له گومڕایی و سه‌رلێشێواوییه‌کی ئاشکرادا گیرتان خواردووه!!\n3753 36 48 ويقولون متى هذا الوعد إن كنتم صادقين\nبێ باوه‌ڕان: به گومانه‌وه ڕوو به‌ئیمانداران ده‌ڵێن: باشه، ئه‌گه‌ر قیامه‌ت و لێ پرسینه‌وه ڕاسته، که‌ی ئه‌و کاته دێت ئه‌گه‌ر ڕاست ده‌که‌ن؟!\n3754 36 49 ما ينظرون إلا صيحة واحدة تأخذهم وهم يخصمون\nئه‌وانه ته‌نها چاوه‌ڕێی یه‌ك شریخه و ده‌نگێکی زۆر گه‌وره‌ی سامناك نه‌بێت چاوه‌ڕێی هیچی تر ناکه‌ن، که هه‌موویان ده‌پێچێته‌وه (کۆتایی به ژیانیان ده‌هێنێت) له‌کاتێکدا که سه‌رگه‌رمی کاروباری دنیای خۆیانن، سه‌رگه‌رمی کێشه و به‌ربه‌ره‌کانێی ناحه‌قن.\n3755 36 50 فلا يستطيعون توصية ولا إلى أهلهم يرجعون\nئه‌وسا ئیتر نه ده‌توانن ڕاسپارده‌یه‌ك بگه‌یه‌نن، نه ده‌توانن بگه‌ڕێنه‌وه بۆ ناو ماڵ و منداڵیان (چونکه هه‌موویان له‌ناوچوون، هه‌موویان خامۆش بوون).\n3756 36 51 ونفخ في الصور فإذا هم من الأجداث إلى ربهم ينسلون\nپاشان هه‌ر که فوو ده‌کرێت به- صور- دا، ده‌ستبه‌جێ خێرا هه‌موویان له گۆڕه‌کانیان له توێی خاکه‌وه به‌په‌له دێنه ده‌ره‌وه بۆ لای په‌روه‌ردگاریان (که‌س ناتوانێت سه‌رپێچی بکات، یان خۆی بدزێته‌وه).\n3757 36 52 قالوا يا ويلنا من بعثنا من مرقدنا هذا ما وعد الرحمن وصدق المرسلون\nبه سه‌رسامیه‌کی زۆره‌وه ده‌ڵێن: ئه‌ی هاوار ئه‌وه کێ ئێمه‌ی زیندوو کرده‌وه؟ کێ ئێمه‌ی له شوێنی ڕاکشانمان له گۆڕه‌کانمان ده‌رهێنا؟ (ئه‌وسا ئیمانداران، یان فریشته‌کان یان خوای گه‌وره خۆی ده‌فه‌رموێت): ئائه‌مه به‌ڵێنی خوای میهره‌بانه و پێغه‌مبه‌رانیش له هه‌وڵدانی ئه‌و ڕۆژه ڕاستیان کردووه.\n3758 36 53 إن كانت إلا صيحة واحدة فإذا هم جميع لدينا محضرون\nله‌وماوه‌یه‌دا هیچ ڕوونادات جگه‌له ده‌نگێکی گه‌وره‌ی کوتوپڕ نه‌بێت، جاده‌ستبه‌جێ هه‌موویان لای ئێمه ئاماده‌کراون.\n3759 36 54 فاليوم لا تظلم نفس شيئا ولا تجزون إلا ما كنتم تعملون\nئینجا ئه‌م جاره ده‌درێت: ئه‌مڕۆ هیچ که‌س سته‌می لێ ناکرێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ك، خه‌ڵکینه دڵنیابن که: ته‌نها پاداشتی کارێك ده‌درێنه‌وه که ده‌تانکرد.\n3760 36 55 إن أصحاب الجنة اليوم في شغل فاكهون\n0 ... 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 376 377 378 379 380 381 382 383 384 ... 623


بۆ به‌شداریكردن له كۆبوونه‌وه‌ی 18ی مانگ یه‌كێتی مه‌رجی هه‌یه هۆشمەند سادق : Hekar.net\nبۆ به‌شداریكردن له كۆبوونه‌وه‌ی 18ی مانگ یه‌كێتی مه‌رجی هه‌یه هۆشمەند سادق\nجگە لە یەکێتی و گۆران زۆربەی فراکسیۆنەکانی پەرلەمان خۆیان بۆ کۆبوونەوەی 18ى مانگ یەکلایی کردوەتەوە.\nزۆربەی فراکسیۆنەکان لەگەڵ کۆبوونەوەکەن هەوڵیش دەدەن دوا نەخرێت، ئەوەی یەکلای نەبووه‌ته‌وه ئه‌وه‌یه كه فراکسیۆنی یەکێتی بەشداری کۆبوونەوەکە دەكات یان نا، له‌مباره‌شه‌وه لوقمان وه‌ردی پەرلەمانتاری فراکسیۆنی ئه‌و حیزبه له په‌رله‌مانی كوردستان دەڵێت: چاوەرێی هەڵوێستی حزبین و دەبێت پێش کۆبوونەوەکە پارتی و یەکێتی بگەنە رێککەوتن، بە تایبەت لەسەر پرسی کەرکووک و بە غدا.\nبڕیاریشه بۆ بەشداری لە کۆبوونەوەکە و كارنامه‌ی دانیشتنی پەرلەمان، سەرۆکی کاتی پەرلەمان پێش 18 مانگ لەگەڵ سەرۆک فراکسیۆنەکان کۆدەبێـتەوە و بەرنامەی کاری دانیشتنەکە دیاری دەکەن.\nله‌كاتێكیشدا زۆربه‌ی لایه‌نه‌كان خۆیان بۆ ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه یه‌كلایی كردووه‌ته‌وه، عوسمان کانی کوردەی، پەرلەمانتاری فراکسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامی بە روونی دەڵێت: بەڵی بەشداری دانیشتنەکە دەكه‌ین.\nهه‌رچی گۆڕانیشه هێشتا خۆی بۆ به‌شداریكردن له‌و دانیشتنه‌دا یه‌كلایی نه‌كردووه‌ته‌وه، په‌رله‌مانتارێكی ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه دەڵێت: هێشتا بریارمان نەداوە، دوای کۆبوونەوەی فراکسیۆنەکەیان هەڵوێستی حزبیان بە گرنگ دەزانن. هۆکاری بڕیارنه‌دانی حیزبه‌كه‌شی بۆ ئەوە دەگەرێنێتەوە، كه پارتی و یەکێتی بریاری رۆژی دانیشتنیان داوە.\nله به‌رامبه‌ریشدا یه‌كگرتووی ئیسلامی ئاماژه به بڕیاری كۆتایی ده‌كات و به‌شداری كردن له‌و كۆبوونه‌وه‌یه په‌سه‌ند ده‌كه‌ن، پەرلەمانتارێکی ئه‌و حیزبه‌ش دەڵێت: بەشداری دانیشتنەکەی 18 مانگ دەکەین.\nکارنامەی سەره‌کی دانیشتنەکە بریتییه له هه‌ڵبژاردنی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان، بەپێ رێککەوتنەکە سەرۆکی پەرلەمان بۆ یەکێتی، جێگری یەکەم بۆ پارتی و جێگری دووەم بۆ پێکهاتەی تورکمانە.


کۆمپانیایەکی ئەمریکی تایبەت بە دروستکردنی ڤاکسین دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا هەواڵێکی مژدەبەخشى بڵاوکردەوە و ڕیاگەیاند، ئەو کەسانەی کە لە قۆناغی یەکەمی تاقیکردنەوەی ڤاکسینەکدا پێکوتەکەیان لەسەر تاقیکراوەتەوە بەرگری لەشیان دژ بە پەتاکە کارا بووە.\nکۆمپانیای "مۆدێرنا"ی ئەمریکی کە یەکێکە لەو کۆمپانیانەی لە ئێستادا شان بە شانی کۆمپانیاکانی دیکەی جیهان سەرقاڵی دروستکردنی ڤاکسینن دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا ڕایگەیاند، "تاقیکردنەوەی ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنا لە قۆناغی یەکەمدا ئەنجامەکەی ئەرێنی بووە".\nئاماژەى بەوەشکردووە، تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینەکە لە قۆناغی یەکەمدا بۆ هەشت کەس ئەنجام دراوە، پاش پێدانی پێکوتەکە پێیان، ئەنجامەکەی ئەرێنی بووە و بەرگری لەشی هەموویان کارا بووە بەرامبەر بە ڤایرۆسەکە.\nتال زاکس، بەڕێوەبەری پزیشکی کۆمپانیای "مۆدیرنا" لەو بارەیەوە ڕایگەیاند، "ئاماژەکانی قۆناغی یەکەمی تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینی (MRNA 1273) ئەوەی دەرخستووە کە وەڵامدانەوەی سیستمی بەرگری لەشی ئەو کەسانەی ڤاکسینەکەیان پێدراوە ئەرێنی بووە".\nکۆمپانیای مۆدیرنا کۆمپانیایەکی ئەمریکی تایبەتە بە بەرهەمهێنانی دەرمان و ڤاکسین، لە ئێستادا لەلایەن حکومەتی ئەمریکا و بەبڕی نیو ملیار دۆلار پاڵپشتی کراوە لە پێناو گەیشتن بە دۆزینەوەی پێکوتەیەک دژبە ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nدواى قۆناغى تاقیکردنەوەکە\nبەگوێرەی زانیارییەکان، ئەو کۆمپانیایە لە قۆناغی یەکەمدا ڤاکسینەکەی لەسەر 15 کەس بە سێ قۆناغ تاقیکردوەتەوە، چاوەڕوان دەکرێت لە ئایندەیەکی نزیکدا قۆناغی دووەمی تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینەکە دەست پێبکات ئەوەش لەسەر ژمارەیەکی زۆرتر لە کەسانی خۆبەخش.\nکۆمپانیا ئەمریکییەکە ئاماژەی بەوەکردووە، پێش هاتنی مانگی تەموزی داهاتوو قۆناغی سێیەمی تاقیکردنەوەی تەختی ڤاکسینەکە ئەنجام دەدن کە ئەوەش دوا قۆناغە و مەبەست لێی دڵنیابوونی تەواوەتییە لە کارابوونی ڤاکسینەکە لە بنبڕکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nستیڤان پانسیل، بەڕێوەبەری کۆمانیای مۆدێرنا لە بارەی ڤاکسینەکەوە دەڵێت، "لە ئێستادا تیمی مۆدێرنا سەرقاڵی ئامادەکارییە بۆ قۆناغی سێیەم لە تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینەکە کە بڕیارە لە مانگی تەموزی داهاتوودا بکرێت کە ڕێکارێکی زیاتر دڵنیایی بەخشە".\nئامارى کۆرۆنا لە ئەمریکا و جیهان\nلە ئێستادا ژمارەی تووشبووانی کۆرۆنا لە ئەمریکا یەک ملیۆن و نیوی تێپەڕاندووە، لەو ژمارەیەش زیاتر لە 91 هەزار کەس بەهۆی ڤایرۆسەکەوە گیانیان لەدەستداوە.\nیەکەمین کەیسی تووشبوون بە کۆرۆنا لە ئەمریکا لە 15ی کانوونی دووەمی 2020 تۆمارکراوە، ئێستا لە سەرجەم ویلایەتەکانی ئەمریکا تووشبووی کۆرۆنا هەن و زۆرترین تووشبووش لە ویلایەتی نیویۆرکن.\nلە ڕووی تووشبوون بە کۆرۆنا ئەمریکا لەسەر ئاستی جیهان لە پلەی یەکەمدایە و لەدوای ئەمریکاش هەریەک لە ئیسپانیا و ڕوسیا لە پلەی دووەم و سێیەم دێن.\nلەسەر ئاستی جیهانیش خەریکە ژمارەی توشبووان بە ڤایرۆسەکە نزیک دەبێتەوە لە پێنج ملیۆن کەس، زیاتر 313 هەزار کەسیش بەهۆی پەتاکەوە گیانیان لەدەستداوە.