بە هاوڕێکانت بڵێ\nهەواڵەكان و كۆمێنتەكان\nوتارەکان و توێژینەوەکان\nمن لە یەکی خاکەلێوەی ساڵی ٣٧١٧ی زەڕدەشتی بەرانبەر بە ٧٧١٧ میترایی-ئاریایی لە نەخۆشخانەی ئاریایی تاران لە ئێراندا لە دایێک بووم، لە دایێکێکی فارسی خۆراسانی لە کچە شاکانی ئەفشار بە نێوی نیلوفه‌ر ئەفشار نادری و باوکێشم کوردێکی کوردوستانی بوو لە خانەدانی ئەردەڵان و لە ئەفسەرانی گاردی شاھەنشایی و شارەوانی شاھەنشایی ئێران بە نێوی ئێقباڵ هازڵی.\nبەداخەوە کە رۆژی لە دایێک بوونی من، لە تاریک ترین سەردەمی مێژووی ھاوچەرخی نیشتمانی دایێکی من، ئێرانی تاھەتایی بوو. خۆشەویستی من بە ئێران ھەر لە منداڵیەوە لە دڵی مندا دەخرۆشا و ئەم ھەستەم قەرزداری بنەماڵەی دایکیی و باوکیی و کەس و کاری خۆمم، بە تایبەت دایکم نیلوفه‌ر ئەفشار نادری و خاڵم نادر ئەفشار نادری و پوورەزای بابەگەورەم خوالێخۆش بوو موستەفا زه‌رغامفه‌ر.\nلێکۆڵینەوەی مێژوویی ئێرانم لە ڕابردوویێکی نەک زۆر دوورو لە وڵات داگری گەلی لە بابەو پشتی یازدەھەمی دایکیم نادر شای مەزنی ئەفشارەوە دەست پێ کردووە بە خوێندنەوەی مێژووی ئێرانی کەوناراو بە نووسراوکانی کەڵەپیاوی سیاسەت و کەلتووری ئێران، خوالێخۆش بوو (موشیرودەوڵە حەسەن پیرنیا) گەڕامەوە بۆ سەردەمی ئێرانی کەونارا. عشق بە نگارکێشان و ھونەر بوو بە ھۆی نزیک بوونەوەی من لەگەڵ خوالێخۆش بوو بەھرامی پیرنیا، مێردی خۆشکی دایکم کە ھونەرمەند و ھونەرناسێکی گەورەو دەرچووی زانکوی "ھنرھای زیبا"ی تاران بوو. کاتێک کە خوێندکاری خولی سەرەتایی، ناوەندیی و پاش ناوەندیی بووم کەڵکی زۆرم لە کیێبخانە و کتێبەکانی خاڵم نادر ئەفشار نادری کە پێشکەشی کردبووە کتێبخانەی قوتابخانەکەمان وەرگرت. بەم چەشنە خولی سەرەتایی لە قوتابخانەی سادات و ناوەندیی لە ئازادی میلەت و پاش ناوەندیشم لە زانکۆی حوکومی (باھنر) لە تاراندا تێپەڕاند. سەردەمی تازەلاویی و لاویەتیێکی زۆر سەخت و ناخۆشم ھەبوو. لە لایکەوە بزووتنەوەو شەڕی نێوان ئێران و ئێراق لە لای دیکەوە ئازارگەلێک کە باوکم سەرگورد ئێقباڵ هازلی پاش بزووتنەوەی ئێران تووشی بوو، زۆر ئازاری دەدام. باوکم کە ماوەیێک کورت بوو کە حوکمی سەرھەنگ دووی لە فەرماندە و ھاوڕێ و ھاوزمانی خۆی، تیمسار سپھبد بەدرەیی وەرگرتبوو، خێرا پاش بزووتنەوەکە لە ئێوارەی ٢٢ی ڕێبەنداندا دەسبەسەر کراو ڕۆژی پاش ئەوە تیمسار بەدرەیش بە دەستی ڕاوێژکارانی ئەمریکی لە دەفتەرەکەی خۆی تێرۆر کرا. باوکم کە لە لایەنگرانی موحەمەد ڕەزا شای پەھلەویی بوو دوایی بوو بە یەکێک لە لایەنگران و ھاوبیرانی گیان بەخت کردووی نیشتمان دوکتور بەختیار. باوکم زۆر جار کەوتە بەندیخانەو و ئەشکەنجە کرا و تەنانەت حوکمی سێدارەی بۆ بڕاێەوە بەڵام بە ھۆی بڕشتی بنەماڵەی دایکیم حوکمەکە ھەڵوەشایەوە. ئەگەر چی لە ساڵی ٦٨دا لە پەستا دەست بەسەرو ئەشکەنجە دەکراو بەم چەشنە سەردەمی منداڵی و تازەلاویەتی من تێپەڕبوو. چل ساڵ پاش بزووتنەوە ڕێک لە ڕۆژی ٢٢ی ڕێبەنداندا باوکم بێ ھیچ ھۆکارێکی ئاشکرا کۆچی دوایی کردو شەوی نەورۆز کە ڕۆژی لە دایک بوونی من بوو، چەند کەسی نەناسیاو ئەم ھەواڵەیان پێمان ڕاگەیاند. باوکم ئەفسەرێکی زۆر بوێر لە بنەماڵەی ئەردەڵان و لە بەرەی ھێزۆ خانی ئەردەڵان (ھۆی ناونانی هازڵی بە سەدای پیتی ز، لە ناوی ھێزۆ خانی ئەردەڵان گیراوە کە لە زمانی کوردیدا ھێز و ھاز بە مانای بە ھێز بوونەو "لی" پاشگرێکی قەفقازییە)بوو. دایەگەورەی من خاتوو مەکلەمانی مونتەسێر کاریگەری زۆری لەسەر کەسایەتی مندا بووە.\nئەوینداری ئێران لە مونتەسێرۆڵسۆڵتان گەورەو بە من گەیشت و لە مندا سەقامگیر بوو. ھەروەھا ھاوڕێ و جیرانی بنەماڵەێ دایەگەورەم، سێناتور دوکتور مێھرئەنگیزی مەنووچێھریان کە لە گەورە ژنانی ئێرانی سەردەمی مودێڕن بوو، روڵێکی زۆر گەورەی لە ئاشنا بوونی من لەگەڵ ئەدەبیاتی کلاسیکی فارسی و ئەرووپایدا ھەبوو. قەت لە بیری ناکەم دایکم نیلوفه‌ر ئەفشار نادری لە تەواوی دەورانی خوێندنی مندا بەبوونی بارودۆخی زۆر ناخۆشی ژیان و تووش بوونی شەڕو بزووتنەوە فیداکاریگەلێکی زۆری بۆ سەرکەوتنی من و ئاشناییم لەگەڵ کەلتووری ئێرانی کردووە. ھیچ کات کتێبی چیرۆکەکانی شانامە بۆ منداڵان کە دایکم پێشکەشی کردم لە بیری ناکەم. ئەوەندە ئەم دوو بەرگ کتێبەم ڕۆژو شەو بە دڵ و داوێنەو دەخوێندەوە کە پێم وا نییە پێش و پاش ئەوەدا کتێبێکی ئاوەھام خوێندوەتەوە. عشقی دایکی و عشقی گەورەپیاویی کەلتووری ئێرانی فیردەوسی مەزن لەم کتێبەدا شاراوە بوو کە ڕۆحی ئێرانی خۆم قەرزداری ئەم کتێبەم. ئەم عشقە بە ئێران و بان تر لە ئەوە عشقی بەڕاستی بوو کە منی لەگەڵ پیری زانای ئێران، زەبێحی بێھروز ئاشنا کرد. لە ساڵانی دەسپێکی خۆلی پاش ناوەندی کە ڕشتەم بیرکاری-فیزیک بووم لەگەڵ خوا لێخۆش بوو ئەحمەدی بیرشک، بیرکاری بەناوبانگی ئێرانی و شاکاری ئەو کە شانازیی ھەموو ئێرانیێکە، واتە دەژمێری سێ ھەزار ساڵە کە لەسەر بڕواکانی خوالێ خۆش بوو زەبێحی بێھروز لە کتێبی ڕۆژمێر و مێژوو لە ئێراندا نووسراوە، ئاشنا بووم. کاتێک بە ووردی چاوم لە کتێبەکە کرد لە ووردبوونەوەی زانستی و ڕیازیات و دەمژمێری و ئەستێرەناسی ئێرانی کەونارا سەرم سووڕ مابوو. بەڵێ زەڕدوشت کە تا ئەو کاتە وەکوو پەیغەمبەرو فیلەسووفێک دمەناسی، ئێستاکە زانیومە لە بواری ڕیازیات و ئەستێرەناسیشدا زۆر شارەزا بووەو کارگلێکی زۆر بەنرخی بەجێ ھێشتووە. لە پاشدا زانیم کە ئەمە نەریتێکی موغانە بووە کە موغەکان و فیلەسووفەکان لە زانستەکانی دیکەش کەڵکیان لێ وەردەگرتووەو تێکۆشانێکی زۆریشان بۆ پەرەپێدانی کێشاوە، نەریتێک کە لە سەردەمی ئیسلامدا مەلاو زانا موسڵمانەکان پەیڕەوییان کردووە لە زەڕدەشتیەکان و درێژەیەن پێ داوە.\nکڕوکاش بۆ دۆزینەوەێ سەرچاوەگەلێک لە ئەستێرەناسی و دەمژمێریی ئێرانی کەونارا منی ڕاکێشا بەرەو کتێب فرۆشی زەڕدەشتیەکان تاران و چاپەمەنیەکەیان واتە چاپەمەنی فەروەھەر. لەوێدا گەنجینەیێک لە ڵێکۆڵینەوەی زانیارانی ھاوچەرخ و کۆنی ئێران سەبارەت بە زانست و شێوەناسی لە ئێرانی کەونارام دەست کەوت کە گرینترینیان، کتێبەکانی ڕۆژمێر و مێژوو لە ئێرانی کۆن و دەمژمێری نەورۆزی شەھریاریی نووسراوەی زەنێح بێھروز لە دەمژمێری، ڕیازیار، ئەستێرەناسی ئێرانی کەوناراو کتێبی دەبیرە و ڕێنووس و کەلتوور نووسراوەی زەبێح بێھروز لە زانستی فونێتیک و وشەنگاری و رێنووس و تەجوید لە ئێرانی کەونارا و کتێب گەلێکی بەنرخی دیکە لە چاپەمەنی ئێران کودە و قوتابیان و ڕێبوارانی ڕێگەی زەبێحی بێھروز وەکوو موحەمەد موقەدەم و سادق کیا و عەلی قولی مەحموودی بەختیاری و پووران فەڕۆخزاد و لە لایەنی دیکەوە لەگەڵ کتێبەکانی گەورە پیاوانێک وەکوو مامۆستا پوورداوود و فەرەیدوون جونەیدی و ئێستیفان پانووسی و مۆبدی مۆبدان فیرووزی ئازەرگەشسب و نوسرەتوڵا بەختەوەرتاش و موحەمەد عەلی سەجادیەو پرۆفوسۆر مەھدی فەرشاد لە بواری ئەدەب و ھونەر، ئاکار و کەلتوور، زانست و نژیارڤانی ،بەڕێوبردنی وڵات و ئەندازیاری و مۆسیقا لە ئێرانی کەونارا ئاشنا بووم. ئەگەرچی لە نزیکەوە بەختی ئاشنا بوون لەگەڵ مامۆستا بێھروزم نەبووە بەڵام پێ خۆشحاڵم کە بەخت لەگەڵ من یار بووەو توانیومە بە خزمەتی مامۆستایێکی پایەبەرز وەکوو مامۆستا فەرەیدوون جونەیدی بگەیم و کەڵکی زۆریان لێ وەربگرم. لە ساڵانی دەسپێکی خۆلی پاش ناوەندیدا لەگەڵ کتێبەکانی مامۆستا جونەیدی ئاشنا بووم و ھەر ئەمە بوو بە ھۆی ئاشنا بوونی من لەگەڵ ڕێکخراوەی نەیشابوور و چاپەمەنی بەڵخ کە مامۆستا دایمەزراندبوو. یەکەم جار کە گەیشتمە خزمەت مامۆستا لە نووسینگەکەیا لەگەڵ ئەفشینی کوڕیدا بوو. تا ئەو کاتە قەت پێم وانەبوو کە ئەم ڕێکخراوە کە لە شەقامی جەلالیەی بولواریی کەشاوەرزی تاران، تاکوو ئەو ڕۆژە وا لە تاراندا بووم ببێ بە ماڵی دووھەمم. پاش تۆژینەویێک سەبارەت بە ئێران و پرسینەوەی چەند پرسیار لە مامۆستا، فەرمووی کە لە چاوانی تۆدا مێھر بە ئێران ڕاستی دەبینم و داوای کرد لەمن کە لە کۆبوونەوەکانی ڕێکخراوەی نەیشابووردا بەشداری بکەم. ئەگەرچی مامۆستا دەستی تەنگ بوو و پارەی زۆرێکی نەبووەبەڵام وانەکانی شانامەخوەندن و فێرکاری زمانی پەھلەویی و ئەوێستایی بەخۆڕایی بەڕێوە دەیبرد و قەت لە ژیانی پڕبەھرەی کەلتووری خۆێدا تەنانەت یەک قەرانی وەرنەگرد و پێ باش نەبوو لە کاری کەلتووریدا پارە وەربگرێت. ڕێکخراوەی شانامە خوەندن مامۆستا لە نەورۆزەوە تاکوو نەورۆز درێژەی ھەبوو. لە ساڵێکدا مامۆستا شانامەی فیردەوسی مەزنی لە سەرەتاوەو تاکوو ئاخر دەخوێندەوە، ڕخنەی دەگرت، شیی دەکردەوەو لە بواری زانستیەوە وتارەکەی لەگەڵ وتارەکانی کەونارای ئێران وەکوو ئەوێستا و وتارەکانی پەھلەویی و فارسی تاقی دەکردەوە. چوونکە زمانی پەھلەویی و ئەوێستایی دەزانی، شێوەی سەرەتایی وشەکانی شانامە و چەرخەی گۆڕانی وشەکان لە ئەوێستاییەوە بۆ پەھلەویی و فارسی لە بواری زمان ناسییەوە تاقی دەکردەوەو وشەگەلێکی جوانی لە کەلتوورو ھونەرو ئەدەب و زانستی ئێرانی کەوناوای دەخستە بەرچاو.\nلە وانەکانی زمان ناسی مامۆستا ، زمانی پەھلەویی بەشێوەیێکی ئاسایی کە خودی مامۆستا خولقاندبووی فێر دەبووم و کتێبی "نامەی پاڵەوانی" مامۆستا کە وتارگەلی پەھلەویی زۆری ئێدا بوو بە ڕێنووس و زمانی پەھلەویی دەمانخوێندەوەو دوایی لەگەڵ ھاوقوتابیاندا لەسەر زمانی ئەوێستایی و پەھلەویی باسمان دەکرد، یان راھێنانەکانی مامۆستامان بە زمانی پەھلەویی دەنووسی و بە دەنگ بەرزەوە دەمانخوێندەوە، ئاخ کە چەندە جوان بوو ئەو دەنگە! وتارەکانی ئەردەشیر\nی بابەکان، درەختی ئاسووریک، مینۆی خێرەدو.....\nمامۆستا پاش باسەکان ئیملای بە زمانی پەھلەویی دەکوت و ھەڵە ڕێنووسیەکانی ڕاست دەکردەوە. لەو ڕێکخراوەدا بوو کە لەگەڵ یەکێک لە باشترین و مێھرەبان ترین ھاوڕیێەکانی ژیانم واتە فەرشید ئێبراھیمی ئاشنا بووم. من و فەرشید لە زۆربەی بوارەکانی گرینگی کەلتووری و مێژووییدا ھاوڕا و ھاودڵ بووین، بەڵام نە ھەموو کات. ئەوینداری ئێران بوو بە باسێکی ھاوبەش و ھەر ئەمە بوو بە ھۆی نزیک بوونەوی من و فەرشید. بەم چەشنە نزیک بە پێنج ساڵ واتە لە ساڵی حەوفتادو دوو تاکوو حەوفتاد و حەوفتی زایینی ھاوکات لەگەڵ خوێندنی من لە پۆڵی پاش ناوەندیی و دەسپێکی زانکۆ، لە خزمەتی پیری مۆغانی نەیشابوورو لە مۆغەکەدەکەیدا کەڵکم وەردەگردو بووم بە مۆغ بەچەیێکی بزێو.\nپێش لە ڕوشتنم لە ئێران بە تواوی بووم بە موغێکی ئەوینداری زیرەک کە بە چەندین ھونەر ڕازاوە بووم و لەم ئەندیشەدا بووم کە ئەو کەسەی بزانێت و دەزانێت کە دەزانێت، ئەسپی زانایی لە دەوریی گەردوون دەڕانێت.\nلە درێژەی خوێندنم لە ئێراندا، لە خولی سەرەتایی، ناوەندیی و پاش ناوەندیی، واتە لە ساڵانی شەست و چووار تاکوو حەوفتادو شەشی ھەتاووی ھەموو کات قوتابیێکی سەرکەوتوو بووم، نە تەنیا لە وانگەی خۆما بەڵکوو زۆر جار بە گشتی لە ھەموو قوتابخانە و ناوچە فێرکاریەکانی شاری تاراندا. پاش تەواو کردنی خولی ناوەندیی، لە خولی پاش ناوەندیدا ڕشتەی بیرکاری-فیزیکم ھەڵبژاردو لە ئەزموونی ھەڵبژاردنی گشتی زانکۆدا لە چەندین ڕشتەو چندین زانکۆدا قبووڵ بووم کە بریتین بوون لە ڕشتەی بیرکاری زانکۆی ئەسفەھان و ئەندازیاری میکانیک و ئەندازیاری ماک و مێتالۆژیای پیشەسازیی لە چەند زانکۆی دیکەی تاران و کەرەجدا. پاش دوو ساڵ خوێندن لە زانکۆدا، نازانم چی بوو کە عشقی من بە کۆمپیووتر و ژێنێتیک لە دەروونی مندا داگیرساو بە ھۆی ئەوەی کە خوێندنی ئەم ڕشتەگەلە لە ئێراندا بۆم ناکرا و ھەروەھا پارەی زۆریشم نەبوو کە بڕۆم بۆ ئینگلیس، بۆیە ڕویشتم بۆ کیێف پاتەختی ئۆکراین. کە واتە لە ساڵی نەوەدو نۆی زایینی لە زانکۆی ئەرووپایی کیێفدا قبووڵ بووم و بۆ ماوەی یەک ساڵدا زمان و ئەدەبیاتی رووسی و ئۆکراینیی فێر بووم و لە خولی "پاتفەک"دا بە نمرەی سەرەکی پنجەەوە (بان ترین نمرە لە سیستەمی فێرکاریی یەکیەتی شەورەویی و وڵاتانی ھاوپێمان ڕووسیە)قبووڵ بووم، لەپاشدا لە زانکۆی نەتەوەیی کیێف بە نێویی شێفچێنکۆ لە ڕشتەی ژێنێتیکدا درێژەم بە خوێندن داو تا ساڵی ٢٠٠١ خەریکی خوێندن بووم و پاش ئەوە، چووم بۆ مۆسکۆ لە ڕووسیەداو یەک ساڵی تەواو لە ناوەندیی فێرکاریی جێھانیی زانکۆی دەوڵەتیی لێمانۆسۆفی مۆسکۆدا خەریکی لێکۆڵینەوە لەسەر زمان و ئەدەبیاتی ڕووسی بووم و لەم خولیشەدا بە نمرەی سەرەکی پێجەوە دەرچووم. لە مۆسکۆدا ھاوکات خولی زمان و ئەدەبیات ڕووسی لە زانکۆی ژینەوەرناسی و زەویناسی زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ (لێمانوسۆف) خەریکی لێکۆڵینەوە لەسەر ژێنێتیک و ئەنفۆرماتیک بووم. پاش ئەوە لە زانکۆی کۆمەڵناسی لێمانوسۆف کە لەو کاتە نۆھەمین زانکۆی جیھان بوو، لە چوار ساڵدا توانیم مەستەری یاسا و کۆمەڵناسی سیاسی وەربگرم و دوانامەکەم کە سەبارەت بە ڕژیم گەلی سیاسی بوو، بنووسم. دوایی لە ماوەی دوو ساڵدا واتە ٢٠٠٨ تاکوو ٢٠١٠دا توانیومە کارناسی باڵادەس لە ڕشتەی کۆمەڵناسی ئابووری وەربگرم و زانستنامەکەم کە سەبارەت بە علوومی ئەنفۆرماتیک و ڕوڵی لە جیھانیی بوونیدا پێشکەش کرد و توانیم دیپلۆمی سووری ڕووسیە و مێداڵی تەڵا لەم زانکۆەدا وەربگرم ، چوونکە تەواویی نمرەکانم ھەموو پێنج واتە بان ترین نمرە بوو. ھەروەھا لەو ماوەیەدا چەندین وتارم بە زمانی ڕووسی لە بوارە جۆراوجۆرەکانی کۆمەڵناسی لە گۆڤارگەلی بەناو بانگی زانستی و ئاکادێمیکی ڕووسیەدا بڵاو کردەوە. یەکێک لە باش ترین ڕووداوەکانی ژیانم لە دەورەی خوێندکاری لە مۆسکۆدا، ئاشنا بوون لەگەڵ گەورەترین کەونینەناس شەورەویی پێشین و یەکێک لە گەورەترین کەونینەناسەکانی جیھان، دۆزیاری بنکەی شارستانییەتی باکتریا-مارگیانا (بیی، ئەی، ئێم، سی یان ھەمان ئێرانویچ) و دۆزیاری تەڵای باختەر و شارستانییەتی بەڵخ، پرۆفوسۆر ویکتۆر ئیوانویچ سریانیدی بوو. ھەرچەند کە ڕشتەی من لە زانکۆدا، کەونینەناسی نەبوو بەڵام کاتێ کە لە زانیاری منی سەبارەت بە زمان ناسی و مێژوو تێگەیشت، منی داوەت کرد بۆ گوزەراندنی دەورەکانی زەروور، کە زیاتر لە پێنج دۆزینەوەێ یەک مانگەی بەھاری و پێنج دۆزینەوەێ یەک مانگەی پاییزیدا منی کردە جێگری بەڕێوبەریەتی گرووپەکە و نزیک بە یەک دەیە ڕویشتین بۆ تەپۆڵکەی گونور لە بیاوانی کاراکۆم لە تورکەمەنستاندا.\nداھاتی دۆزینەوەکانی گرووپی ئێمە لەم کەندوکۆڵی کۆنینەناسیەدا، دەیان وتار و چەندین کتێب بە زمانی ڕووسی سەبارەت بە شارستانییەتی سەردەمی زەڕدەشتی و پێش زەڕدەشتی ھێند و ئێراندا بوو کە من لە بواری ئێدیت و نووسینی ئەم کتێبانە یارمەتی زۆرم داوە. کاتێ کە لە ئاسانەی دۆزینەوەیێکی زۆر گەورە لە تەپۆڵکەیێکی نوێدا بە نێوی "تایب"دا بووین و من ڕاپۆرتی سەرەتایی و بەراوەردی ھەبوونی کتێب گەلێکی کەونینەیم لە ئەم تەپۆڵکەیەدا بە مامۆستاکەم ڕاگەیاند. پاش گەڕانەوەمان لە دوایین کەمپی پاییزەدا، پرۆفوسۆر سریانیدی لە ناکاو بێ ھیچ ھۆکارێک کۆچی دوایی کرد و پاش ئەم ڕووداوە ناکۆکی کەوتە نێوان ئەندامان و گرووپەکە ھەڵوەشایەوە. پاش ماوەیێک کە من وەکوو ئەندامێکی سەربەخۆ توانیم چەند کەس لە کەونینەناسانی ئەڵمانی و ئوسترالیاییم ڕازی کرد کە گرووپێک ڕێک بخەین بەڵام تێ گەیشتم کە دەوڵەتی تورکەمەنستان مافی چوونەوە دەری لە من گرتووە و ویزام پێ نادەن. لێرەدا بوو کە زانیم تەپۆڵکەی تایب چەندە گرینگە و نایەنەوێ کەس ئاگادار ببێ. لە پاشدا بڕیارم دا بۆ ماوەیێک دۆزینەوەێ کەونینە ڕابگرم و تەنیا خەریکی خوێندن لە زانکۆی لمونوسۆفی مۆسکۆدا بم. پاشکەوتەکانی خۆم لە بواری فەلسەفە، یاسا، علوومی سیاسی، کۆموڵناسی و کەونینەناسیدا قەرزداری زانکۆی لمانوسۆفی مۆسکۆ بووم کە باش ترین زانکۆی یەکیەتی کۆماری شەورەویی پێشین و فێدراسیونی ئێستایی ڕووسیە و یەکێک لە دەیان زانکۆە باشەکانی جیھانە و زۆربەی زانایانی شەورەویی لە بواری سیاسی، کەلتووری و زانستی دا بە تایبەت ئەژماری زۆر لە سەرکەوتووەکانی خەڵاتی نۆبێل لەم زانکۆدا خوێندکار بوون. سەیرە من تەوای ژیانم دەگەڕام بە دوای ڕاستی و ناسینی زانستی دیاردە جۆراوجۆرەکان و توانیم مانای ڕاستەقینەی زانست لە زانکۆی لمانوسۆف بدۆزمەوە. وشەگەلێک کە لە زمانی فارسیدا بەرانبەر بە "ساینس" دەیھێنن، "دانش" و "علم"ـە. ھەردوو وشە چ "دانش" کە وشەیێکی پارسیە و لە ڕەگی زانیاری و وشەی "علم" یش لە زمانی عەرەبیەوە قەرزگیراوە و لە ڕەگی زانستەو ھاتووە و بەرانبەر بە وشەی "نەولێج" لە زمانی ئێنگلیزیەو ھیچ پێوەندیێکی بە وشەی "ساین"ـەوە نییە. ڕاستیەکەی ئەمەیە کە تا ئێستا لە زۆربەی وڵاتەکاندا تەنانەت لە پلەکانی باڵای کەلتووری و فێرکاریدا لەسەر ھۆکارێکی ساکار واتە ھیچ وشەیێک بەرانبەر و ھاومانای وشەی "ساینس" دانەنراوەو نەداندۆزیوەتەوە. لە زۆربەی ئەو وڵاتانەدا کە پاش سەردەمی ڕۆنێسانس توانیویانە لە بواری "ساینس" و تێکنۆلۆژیادا سەرکەوتوو بن، مانا و ڕاسپێری ئەم وشە بۆیان دەرکەوتووە و دەیناسن و لە ئەدەبیات و کەلتووری خەڵکەکەیان ڕەنگدانەوەی بووە. بۆ نموونە لە وڵاتی ڕووسیەدا بۆ ھەمووان بە تایبەت لە پلەکانی ئاکادێمیکدا بۆ ھەموو کەسێک ئاشکرایە کە بەرانبەر وشەی "ساینس" لە زمانی ڕووسیدا "ناوکا"یە کە لەگەڵ وشەی "زنانیە" کە ھاومانای زانستە زۆر جیاوازە. ئاشکرایە کە دووبارە ناسینی ئەم دوو چەمکە لە زمان و ئەدەبیاتی ڕووسیدا ڕەنگدانەوی بووە، بەڵام ئەم جیاوازییە چیە کە لە ڕوانگەی ڕووناک بیرانی وڵاتی ئێمەو زۆربەی وڵاتەکانی ھاوسێمان شاردراوەتەوە؟ ڕاستیەکەی ئەمەیە کە دەسپێکی "ساینس " نە لە یوونانی کەوناراو نە لە ئێرانی کەوناراو نە لە ھێندو نە لە چین و نە لە میسر و نە لە ھیچ شوێنێکی دیکەی جیھانەوە نەبوە. ڕاستی ئەمەیە کە "ساینس " دیاردەیێکی تازەیە کە لە ئەورووپای پاش ڕۆنێسانسەوە بە تایبەت لە فەرەنسەدا سەری ھەڵداوە و ھەرچی لە پێش ئەمەدا بووە کۆمەڵێک لە زانستەکان و زانیاریەکان بووە کە پێ ئەلێن "نەوڵێج"، بەڵام "ساینس" چییە؟\n"ساینس" شتێک نییە جگە لە خوێندنەوەو لێکۆڵینەوەی ئابجێکتیویی جیھان، لەسەر ڕاستیەکان و فەکتەکانی بێ پەندیواریێکی سابجێکتیو بە لێکۆڵینەر. واتە "ساینس" ھەر "ساینس"ـەو ھیچ پێشگر و پاشگرو گریمانەیێکی پێوە نەلکاوە. لەسەر ئەم بابەتەیە کە باسی زانستی ڕۆژئاوایی، زانستی ڕۆژھەڵاتی، زانستی ئەورووپای، زانستی خاچپەرەستی، زانستی ئێرانی، زانستی ئیسلامی و زانستی زەڕدەشتی ھەموویان ھەڵەین بەڵام بەداخەوە ئەمانە ھەموویان ئێستاکە باون. زانست، زانستە تەنانەت ئەگەر بە ساویلکەیی "دانش"ی پارسی بە جێگای "ساینس "ی ئینگلیزی بەکار دێنن. ئەبێ ئاگادار بین کە ئەگەری خوێندنەوەو لێکۆڵینەوەی ئابجێکتیو لە جیھاندا ئەمەیە کە لە پێشدا ھەمووی ئەو گریمانەو بەگڕاوندگەلی زەینیمان کە وەکوو کەمەندێک لێکۆڵینەری لەبەر گرتووە، خۆمان دەرباز بکەین تاکوو بیرو گریمانەگەلی زەینی سابجێکتیوی ئێمە کاریگەری لەسەر ڕاستی ئابجێکتیوەکەمان نەبێ. تێگەیشتنی ئەم چەمکە ساکارە زۆر گرینگەو ھەر ئەمە جیاوازی زانستی نەریتی کە زیاتر کۆمەڵێکە لە ئاگاداریەکان چ ڕاست و چ درۆ، تێکەڵاو بە حەز و ناحەز و گریمانەگەلێک کە زۆربەیان لەسەر چیرۆک و ئەفسانە دانراون و لەگەڵ "ساینس"ی سەردەمی مۆدێڕن جیاوازە و ھەر ئەمە گەورەیی و گرینگی و سەرکەوتوویی "ساینس" پیشان ئەدات. "ساینس" لە ھیچ جێگایێکی جیھانی کەونارادا نەبووەو تەواوی زانستەکانی ئەو سەردەمە ھەڵسەنگاندنی "ساینس" و پێشڕەوتی ئەو لە جیھانی ھاوچەرخدا وەکوو شەمێکە لە بەرانبەر خۆرەتاودا. زۆر وورد نابمەوە لەسەر باسەکەو تەنیا پێم خۆش بوو یادێک بکەم لەو سەردەمە و ئەمەگناسی خۆم بە ئەو سوێندە کە لە زانکۆدا خواردوومە پیشان بدەم. بەشێک لەو سوێندنامە ئەمەیە: زانست (ساینس) تەنیا ڕێگای تێگەیشتنی ڕاستی جیھانە.\nلە ساڵی ٢٠٠٧ دا لەگەڵ ھاوسەرم ئیرنیا باکڵانوا زەواجم کردو لە ساڵی ٢٠٠٩ دا پاش تەواو کردنی دەورەی کارناسی باڵادەس بە ھۆی دۆزینەوەی کار لە بواری تێکنوڵۆژیای ئاگاداری (IT) و علوومی ئەنفوڕماتیکەوە ڕویشتم بۆ ئەیاڵەتی یەکگرتوویی ئەمریکاو بۆ ماوەیێک لە کالیفوڕنیاو ھەروەھا لە واشێنگتۆندا کارم کردە لەم ماوەیەدا کوڕەکەم ئاریان لە نەخۆشخانەی سیدر ساینای لوسانجلێس لە ساڵی ٢٠٠٩ دا لە دایێک بوو.\nلە ساڵی ٢٠٠٦ ھاوکات لەگەڵ خوێندنی من لە مۆسکۆ و لە ھات و چووەکانمدا بۆ دوبەی گرووپی کۆمپانیای ئاریانم دامەرزاند. ئەم کۆمپانیا کە لە ناوچەکانی ئازادیی توجارەتی دونەیدا ساز کرابوو، خەریکی سەرمایەگوزاریی لە بازاڕی ماڵی دوبەیداو ھەروەھا بەرھەم ھێنانی نەرمامێر و بەنەمەکانی کۆمپیووتر بوو، کە سوودێکی باشی وەردەگرت و ژیانی منی بە باشی دەگەڕاند. بەداخەوە کاتێک کە لە ئەمریکادا بووم، دەوڵەتی ئەمریکا تووشیاری قەیرانی ئابووری بوو، تەواوی بازاڕەکانی بوورس تێکچوون و نرخی ماڵ تا حەوتاد لە سەدی ھاتە خوارەوەو مزەکان کەم بووەو منیش ئیدی ھۆکارێکم بۆ مانەوەم لە ئەمریکادا نەبوو، بۆیە بڕیارم بە درێژە پێدانی خوێندنەوەم لە زانکۆی پێشوومدا داو لە دەسپێکی ساڵی ٢٠١١ تاکوو ٢٠١٣ دا لە پلەی دوکتورا لە ڕشتەی فەلسفەی کۆمەڵایەتی لە زانکۆی کۆمەڵناسی زانستگای لۆمانوسۆفی ڕووسیەدا خوێندو تێزی دوکتوراکەم کە سەبارەت بە فەلسەفەی کۆمەڵایەتی و کۆچ وەرزی و کاریگەری ئابووری و سیاسی لە سەر کۆمەڵگای ڕووسیەدا نووسی. لە کاتێدا کە ئەمریکا تووشی قەیرانی ئابووری بوو، ڕووسیە بە ھۆی پێشڕەوتی ئابووری ساڵانە حەوت لەسەد بەدوای چین دا بوو بە دووھەمین دەسەڵاتی ئابووری و ڕۆژ بە ڕۆژ بەرەو پێشڕەوت دەچوو، کە ئەمە بوو بە ھۆی بەدیھاتنی دەرفەتی سەرمایەگوزاریی بۆ من.\nلە پەستا دەچووم بۆ سەفەر و هەموو ئەو سەفەرانە دەرفەتێکی بێ وێنەی بۆم دەرەخساندن کە یەکێک لەو دەرفەتانە، دیتنی گرینگترین و بە ناوبانگترین مۆزەخانەکانی جیهان بوو، بەتایبەت ئەو بەشانەی مۆزەخانەکان کە بریتی بوون لە کەتییبەکان و دەسنووسەکان.\nلە هەموو ژیانمدا مۆزەخانەکانی ئارمیتاژ لە سەنت پترزبوورگ، بریتیش میووزیومی لەندەن، لوڤری پاریس، ڤاتیکانی رۆم، پرادۆی مەدرید، پێشکینی مۆسکۆ، مترۆپۆلیتانی نیۆیۆرک، گەلەری هونەری واشنگتۆن، مۆزەخانەی ئاکرۆپۆل، مۆزەخانەی دێرینە ناسیی ئاسین، مۆزەخانەی نەتەوەیی میسر لە قاهیرە و هەروەها مۆزەخانەی ئێرانی کەونارا لە تاراندا لەبیر ناکەم.\nشاکارە هونەریییەکانی مێژووی بەشەر کە لە ناو مۆزەخانەکاندا وەکوو یادگارێک ماوەتەوە و بە شێوەی راستەوخۆ و نا ڕاستەوخۆ کاریگەری هەبووە لەسەر پەیدابوونی هزر و بیرۆکە و دەربڕینی رای مەزنی خۆم سەبارەت بە فەلسەفە و کۆمەڵناسیی و زمانناسی و سیاسەت و مێژوو کە دوایی بەیانم کردووە.\nلە وڵاتی ئۆسترالیادا لە ساڵی 2013 سەرەتا دەمویست لە یەکێ لە زانکۆەکاندا وانە بڵێمەوە و تەنانەت چەندین زانکۆی جۆراوجۆرم تاقی کردەوە بەڵام هەرجارێ کە لە کلاسی دەرس و لکچرەکان دەهاتمەدەرێ، قسەکانی مامۆستای خۆم، دوکتۆر فەریدوونی جونەیدیم بیر دەکەوتەوە کە دەیفەرموو؛ ئێمە دەبێ بارام و خەشایار و حەسەن و حوسەین پەروەردە بکەین نەک مایک و جان و بێتی.\nئێمە دەبێ خۆمان وەقفی ئێران بکەین. ئەورووپا هیچ پێویستی بە ئێمە نییەو پەروەردە کردنی ئەجنەبییەکان هیچ شانازیەکی بۆ ئێمە ئێرانیگەل تێدا نییە. دوکتور فەریدوونی جونەیدی بە ئاوا بیر و رایێکەوە لە بنیادی نەیشابووردا خۆی وەقفی لاوانی ئێرانی کرد و بانگهێشتی دپارتمانی ئێرانناسی زانستگای ناپلی ئیتالیای رەتکردەوە.\nئاوا بوو کە منیش بیرم کردەوە خۆم لە باری ماڵییەوە سەربەخۆ ببم و لە جیاتی دەرس وتنەوە لە زانستگاکانی ئۆسترالیا کە زۆریش کاتت لێ دەبا و ئیتر کاتت نامێنێ بۆ لاوانی ئێرانی و فەرهەنگ و کەلتوور و رێگەنادات لە خزمەتی وڵات و نیشتمانی باب و باپیرانماندا بین.\nئاوا بوو کە بە بنیاد نانی کۆمپانیای نەرم ئامێریی و میدیای مهرگلۆباڵ لە ئۆسترالیادا لە رووی ماڵیی و ئابوورییەوە ئازاد و سەربەخۆ بووم و بە ئازادانەو بە دڵی خۆم چووم بە دوای لێکۆڵینەوە و تۆژینەوەی سەبارەت بە فەرهەنگ و کەلتوور و هونەر و ئەدەب و فەلسەفە و نژیارڤانی و زانستە جۆراوجۆرەکانی ئێرانی کەونارادا؛ کە داهاتی بوو بە کۆمەڵە فیلم و لێکۆڵینەوەی سەد و بیست بەشیی بە ناوی "میراث جاویدان ایران باستان" واتە میراتی نەمری ئێرانی کەونارا کە بریتییە لە سەد و بیست بەشی تۆژینەوە و کورتە فیلمی دۆکۆمێنتاری دەربارەی ئێرانی کەونارا.\nئەم کارە مەزنە فەرهەنگییە کە بووەتە گەورەترین پڕۆژەی فەرهەنگی ئێرانیی لە دوای شاهنامەی فێردۆسی. ئەم بەرهەمە بریتییە لە کۆمەڵە فیلمێک کە بیست و یەک بەشی دروست کراوە و تەواو بووە و پاشماوەکەی لە دەستی وەبەرهێناندایە. لە ساڵی 2015ی زایینیدا کە پێشوازی کۆمەڵێک خەڵکم دی لە داب و نەریتی کورشی مەزن لە پاسارگاددا، وەکوو کۆمەڵناسێک لە بەشی تۆژینەوە و لێکۆڵینەوە وە هاتم بۆ بەشی ئەنجامدان و بە مەبەستی پەرەپێدانی وت ووێژی ئێرانگەرایی لە سیاسەتی ئێران و کۆمەڵگا و شارستانییەتی ئێرانیدا خۆمم لە میدیاکاندا وەدەرخست. هەروەها لە ساڵی 2016ی زائینی بە تایبەت لە دوای جیابوونەوەم لە هاوسەری پێشووم، بە بڵاوکردنەوەی (مانیفست مکتب ایران زمین یا ناسونالیسم مدرن ایرانی از دیدگاە تمدنی)، کە دواتر ناویم گۆڕا بۆ (اندیشکدە ایرانزمین) تێئۆری فراوانیی سیاسی و فەلسەفی و مێژوویی و زمانناسی و کۆمەڵناسیم لە قاڵبی وتارگەلی جۆراوجۆر و کتێب و وتاربێژی و شەڕەقسەگەلێکی فراواندا لە ناو تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان و کەناڵە جۆراوجۆرە فارسی زمانەکادا خستە بەرباس کە لە مێژووی ئێراندا بێ وێنەیە.\nیەکێ لە گرنگترین روانگە و بیروڕایێکم کەوا بۆ یەکەم جار لە ئێران و هەندێ لەوانیش بۆ یەکەم جار لە جیهاندا خستمە بەر باس ئەم خاڵانەیە لە لە خوارەوە ناویان دەبەم.\n1. تێئۆری شارستانییەتی ئێرانی و بیرۆکەی پێکهاتنی یەکیەتیی وڵاتانی ئێرانی\n2. بیرۆکەی پاوشایی هەڵبژاردەیی وەکو بیرۆکەی یەکگر بۆ لایەنگرانی پاوشایی پەرلەمانی و کۆماریخوازەکان\n3. بیرۆکەی راپەڕینی ئێران\n4. بیرۆکەی گۆڕینی خەت لە ئێراندا بۆ خەتی ئیرانیک\n5. بیرۆکەی چاکسازیی لادانی شارستانیەتی ئێرانی لە بواری تەوەحوشی عەرەبی ئیسلامییەوە بۆ بواری سەرەکی گەورە شارستانیەتی هندوئێرانی و ئەورووپایی\n6. بیرۆکەی ناسیۆناڵیزمی شارستانیەتی\n7. بیرۆکەی گەورە شارستانیەتی هندوئێرانی و ئەورووپایی\n8. بیرۆکەی بوون ناسی کات\n9. بیرۆکەی بووژانەوەی فەلسەفەی زروانی_میترایی\n10. بیرۆکەی پێناسەی زانستیی نەتەوە و قەومی ئێرانی\n11. بیرۆکەی حکوومەتی یەکپارچەی غەیرەکۆجێیی بۆ ئیدارە کردنی وڵاتی ئێران\n12. بیرۆکەی دەوری رۆم و ڤاتیکان لە رەخساندن و پەرەسەندنی ئیسلام لە سەرەتاوە هەتاکوو ئێستا\n13. بیرۆکەی دوئستاتوس بۆ حەل کردنی کێشەی کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا\nو چەن بیرۆکەی علوومی ئینسانیی کە لە جۆری خۆیدا نە تەنها لە ئێراندا بەڵکوو لە جیهاندا بێ وێنەن.\nئاوا بوو کە هێواش هێواش بووم بە گرنگترین بیرۆکەوانی فەلسەفی و سیاسی و مێژوویی و کۆمەڵناسی ئێرانی هاوچەرخ کە خێرایی بڵاوبوونەوەی ئەندێشەکانم بە رادەیێک بوو کە تەنانەت ئێرانییە بلیمەتەکانیش نەیانتوانیوە بە تەواوەتی دەرکی بکەن. هیوادارم تا ڕۆژێک وا لە ژیاندا ماوم هەر لەم رێگایەدا هەنگاو هەڵگرم.\nتمام حقوق نوشته ها ، مقاله ها ، کتاب ها و فیلمهای مستند دکتر رضا هازلی ( کی اشکان اردلان افشارنادری) بر پایه قانون کپی رایت جهانی و قانون حمایت از مولفین در ایران محفوظ است و متخلفین تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت. هەموو مافەکانی وتار و پەڕتووك و وانەکان دکتۆر ڕەزا هازلی (کەی ئەشکان ئەردەڵان ئەفشارنادری) بە پێی یاسای كۆپی ڕاێت نێودەوڵەتی و یاسای پاراستنی نووسەران لە ئێران پارێزراوە و پێشێلکاران دادگایی دەکرێت .


یەکەم کاروانی حاجیانی عێراق بەرەو سعودیە بەڕێکەوت\n1324 جار خوێندراوەتەوە\nهێڵی ئاسمانی عێراقی بەڕێکەوتنی یەکەم گەشتی حاجیانی عێراقی بۆ سعودیە راگەیاند.\nئەمڕۆ سێشەممە، عەباس عومران ئەلزوبەیدی بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای هێڵی ئاسمانی عێراق راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژەی بەوەداوە، یەكەم کاروانی حاجییان لە رێگەی هێڵی ئاسمانی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغداوە بەرەو فڕۆكەخانەی شازادە محەمەد بن عەبدولعەزیز لە شاری مەدینە بەڕێکەوت.\nخوێندنی باڵا لێخۆشبوونی له به‌شێك لە رسوماته‌كان راگەیاند\nئەوەشی خستووەتەڕوو، لەو گەشتەدا ٣٤٨ حاجی لە فڕۆکەخانەی بەغداوە بۆ مەدینە دەگوازرێنەوە و کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی عێراق هەموو ئامادەکارییەکیان بۆ بەڕێوەچوونی گەشتەکان رێکخستووە و پێداویستییەکان بەردەستن.\nهاوکات نیاز راغب نەقشبەندی بەڕێوەبەری گشتی حەج و عومڕەی ھەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەداوە، لە ١٦ ی ماگ یەکەم کاروانی حاجیانی هەرێم بەڕیدەکەون بۆ وڵاتی سعودیە.\nئەمەش دوای ئەوەدێت، دەستەی حەج و عەمرەی عێراق ئاشکرای کرد، یەکەم کاروانی گەشتی ئاسمانی حاجیان لە ١٤ی ئەم مانگە، کە دەکاتە رۆژی سێشەممە بەرەو شاری مەدینە بەڕێدەکەون و یەکەم گەشتی وشکانیش لە ١٨ی مانگ بەڕێدەکەون.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، گەشتی ئاسمانی حاجیان لە عێراق لە رێگەی پێنج فڕۆكەخانەی وڵاتەوە دەبێت کە ئەوانیش فڕۆکەخانەکانی بەغدا و هەولێر و سلێمانی و نەجەف و بەسرەن.


ڕووسیا و چین جێگرەوەکانی ئەمریکا لە عێراق و هەرێمی کوردستان - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Tir ١٠ ١١:١٣\nNews Code 38017\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، گۆڤاری ئۆیل پرایس لە ڕاپۆرتێکدا لەسەر هەوڵی عێراق بۆ کەم کردنەوەی پێوەندییەکانی لەگەڵ واشنتۆن باسی کردووە. لە ئەو ڕاپۆرتەدا جەخت کراوە کە ڕووسیا وەکوو ڕکابەری ئەمریکا، لە ساڵی 2017 ەوە و لە ڕێگای چوونیان بەرەو پیشەی نەوت و گازی هەرێم هەوڵی داوە ببێتە ڕکابەرێک بۆ واشنتۆن.\nئەو گۆڤارە هەروەها ئاماژەی کردووەتە سەر گرێبەستەکانی نێوان عێراق و چین لە ساڵی 2019 ەوە کە بە پێی ئەوە، کۆمپانیا چینییەکان لە بەرانبەر دزەیان بۆ ناو پیشیە نەوت، ژێرخانەکانی عێراق ئاوەدان دەکەنەوە.\nئۆیل پرایس هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی عێراق لەگەڵ کۆمپانیای ژنگهاو لە هەفتەی ڕابردووی بەهۆی گوشاری ئەمریکاوە وەسف کردووە بەڵام ڕایگەیاندووە کە دەستپێکردنەوەی ئەو گرێبەستە لە هەر کاتێکی دیکەدا ئەگەری هەیە.\nلەلایەکی تریشەوە، بە پشت ڕاست کردنەوەی پڕۆژە ژێرخانییەکان لەلایەن دەوڵەتی ناوەندییەوە لە شاری ئەلزوبەیر بە تێچووی 700 ملیۆن دۆلار، قۆناغی دووهەمی ئەو پڕۆژە دراوەتە پڕۆژەیەکی چینی.\nبە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، هەروەها، هەفتەی ڕابردوو کۆمپانیایەکی چینی پڕۆژەی چێ کردنی فڕۆکەخانەیەکی ناسەربازیی لە پارێزگای زیقار لە ئەستۆ گرت کە دوو گۆڕەپانی نەوتی گەورەی عێراقی تێدا هەڵکەوتووە.\nئۆیل پرایس ئاماژەی کردووە کە ڕووسیا دوو ساڵ خێراتر لە چین هەوڵی داوە بۆ کەوتەن پێشی ئەمریکا لە ئەو وڵاتە و ڕێگای دزەی خۆشی لە بەدەستەوە گرتنی بەشێکی گرینگ لە پیشەی نەوت و گازی هەرێمی کوردستان دۆزیەوە کە لە قەیرانی داراییدا چوونی بۆ ئاوەها سەرماتەدانەریەک بە پێویست دەزانی.\nئەو گۆڤارە بیری هێنایەوە کە کۆمپانیای ڕۆسنفتی ڕووسیا بە پێدانی 1500000000 دۆلار بە دەوڵەتی هەرێمی کوردستان، ئەو سەرمایەی وەکوو بەهای پێش فرۆشی نەوت و دانەوەیی لەلایەن حکومەتی هەرێمەوە لە ماوەی 3 بۆ 5 ساڵدا، ڕێگایەک بۆ دزە لە عێراق دۆزیەوەتەوە.\nئەو کۆمپانیا هەروەها 80 لەسەدی سوودی هەڵکۆڵینی نەوت لە 5 کێڵگەی نەوتیی هەرێمی بە خۆ تەرخان کردووە و هەروەها 60 لەسەدی خاونایەتی هێڵی بۆریی نەوتی هەرێم بۆ جەیحانی تورکیای لە بەرانبەر پەرەپێدانی دەفرایەتی گواستنەوەی ئەو هێڵە بۆرییە بۆ ڕۆژانە یەک ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو و لە باتی وەرگرتنی 1.8 ملیار دۆلاری دیکە بە حکومەتی هەرێم بەدەست هێناوە. لە ڕوانگەی ئۆیل پراسیەوە، ڕووسیا لە پاڵ پەرەپێدان بە دزەی خۆی لە عێراق و هەرێمی کوردستان، بەستێنی بۆ چوونی هاوبەشی خۆشی خۆش کردووە تا بتوانن جێگای ئەمریکا لە عێراق بگرنەوە.


بایکۆتی هەڵبژاردن، وڵامی شایستەی خەڵک بە پەروەندەی پڕ لە گەندەڵی و جەنایەتی کاندیدەکان\nهەڵبژاردن لە کۆماری ئیسلامیدا هەمیشە دوو کارکردی سەرەکی هەبووە.\nیەکەم، شانۆی مەشروعیەتدان بە ڕژیم. شانۆیەک کە بەردەوام باڵەکانی رژیم وەک یەک پێویستیان پێی هەیە. هەرچەند خەڵک زیاتر لەم شانۆگەری هەڵبژاردنەدا بشداری بکەن، کاری کۆماری ئیسلامی لە بە یاسایی کردنی زەوت کرانی مافەکانی خەڵکی ناڕازی و درێژەی ئەم حاکمیەتە، ئاسانتر دەبێت.\nدووهەم، دیاری کردنی ئاڕایشی سیاسی باڵ باڵێنەکانی نێو خۆی ڕژیم. ئەگەر قسە لەسەر نا دیموکراتیک بوونی پرۆسەی هەڵبژاردن، دخاڵەتی "شوڕای نیگابان" و ڕەدکرانەوەی سەڵاحیەتەکان و تەقەلوب لە دەنگداندا و بابەتی لەم چەشنە لە گۆڕێدایە، گشت ئەم خاڵانە دەگەڕێنەوە بۆ پێشێل کرانی قاعیدەی یاریەکە لە نێوان باڵە حکومەتیەکاندا. ئەوەیکە ئایا ئەوان قەواعیدی تەوافوق لەسەرکراو لە بەینی خۆیاندا ڕیعایەت دەکەن، یان پاشقول لە یەکتری دەگرن و پەنا دەبەنە بەر تەقەلوبە باوەکان، دەگەڕێتەوە بۆ تەشخیسی هێزێک کە کاری موهەندیسی کردنی هەڵبژاردنی لە بانترین ئاست و سەربەخۆ لە تەمایولی ئەم یان ئەو باڵ هیدایەت دەکات. ئەم هێزە سپای پاسدارانە و بڕیاری کەڵان لەم بارەیەوە لە بازنەی سیاسی سپادا دەدات. ئەوەی کە لەم رۆژانەدا و لە منازرەکان و تەبلیغاتی کاندیدەکاندا دەیبینین، سیناریۆیەکی کەم و زۆر تەوافوق لەسەر کراوە کە بۆ دابین بوونی نیازی یەکتر سازمان دراوە. باڵێک کە دەسەڵاتی سەرەکی ڕژیمی بە دەستەوەیە، هیچ گرفتێکی لەگەڵ ئاکامی هەڵبژاردن نییە. چۆنیان بوێت ئاکامەکەی بەو شێوەیە لە سندوقەکاندا، یەکلایی دەکەنەوە. هیچ هێز و چاودێرێکی سەربەخۆش بوونی نییە کە نزارەتی بەسەر پرۆسەکەدا هەبێت، خۆیان دەیبڕن و خۆشیان دەیدورن. ئەگەر ویستیان ڕیفۆڕمخوازانی نێوخۆی ڕژیم بێنە سەر دەسەڵات، چاوپۆشی دەکەن، وەک دەورەی خاتەمی، ئەگەر نەیانویست هەڵبژاردنەکە موهەندیسی دەکەن، وەک دەورەی ئەحمەدی نیژاد. بەم جۆرە مەسەلەکە لەسەر ئاکامی هەڵبژاردن نییە. مەسەلە لەسەر چلۆنایەتی بەرەو پێش بردنی پرۆسەی کارەکەیە. ئەم پرۆسەیە، دەبێ بە شێوەیەک بەرەو پێش بچیت کە خەڵک بە هەر حیلە و شگردێک بووە، بهێندرێنە بەردەم سندوقەکانی دەنگدان و لە عەینی حاڵدا لە ئاکامی زیادە رۆییەکان لە تەبلیغاتدا، کۆنترۆڵیان لە دەست نەچێت. لە هەڵبژاردنی ساڵ ١٣٨٨ دا لە لایەکەوە ڕێبەریی ڕژیم بەو ئاکامە گەیشتبوو کە "میر حسێن موسەوی" کەسێکی گونجاو نییە بۆ بەدەستەوە گرتنی ئەم پۆستە و لە لایەکی دیکەوە لەگەڵ جیاوازیەکی بەرچاو لە دەنگەکاندا، بەرەوروو بوون کە خرابوونە سندوقەکانەوە. لەم دەورەیەدا لەبەر ئەوەی هێزی ناڕەزایەتی خەڵکیان بەلاوە گرنگ نەبوو، دەستیاندایە گزی و تەقەلوبێکی بە ئاشکرایی و ئەحمەدی نیژادیان لە سندوقەکان دەرهێنا. بەڵام وادیاربوو لەم دەورەیەدا بەرەو رووی وەها کێشیەک نەبنەوە. زۆربەی خەڵک بۆیان دەرکەوتوە کە هەموو لە یەک قوماشن و ئەمجارە کەس دروشمی "کوا دەنگەکەی من" بەرز ناکاتەوە. لەم رۆژانەدا یەکێک لە مێحوەرەکانی تەبلیغاتی روحانی لەدژی ڕەئیسی ئەوەیە کە بە شێوەی ناڕاستەخۆ ئەو وەک عامل و بکەری کوشتاری زیندانیانی سیاسی لە ساڵی ١٣٦٧ دا دەناسێنێ. خەڵک مافی خۆیانە بە ڕیشی ئاغای روحانی پێبکەنن، کاتێک دەزانن یەکێک لە ئەندامانی ٣ کەسەی کوموسیۆنی مەرگ، "مستەفا پور محەممەدی" وەزیری کابینەکەی ئەو بووە و یان خۆی ساڵانێک لە پۆستی ئەندامیەتی شوڕای باڵای ئەمنیەتی میللیدا یەکێک لە بەرنامە دارێژەرانی ئەم جۆرە جەنایەتانە بووە. یان کاتێک خودی روحانی بە قاڵیباف ئەڵێ "ئەگەر لە کاتی خۆیدا پەروەندەکەتم ئاشکرا بکردایە، ئەمرۆ تۆ لێرە نەبووی"، روحانی دەبێ شعوری خەڵکی بە کەم گرتبێت کە ئەم قسەیە وەک ئیمتیازێک بۆ خۆی بە حێساب بێنێ.\nبەڵام منازرەی توندی کاندیدەکان لەدژی یەکتر، بەهەر مەبەستێک سازمان درابێت، نیشانەی لێڵ بوونی ئاسۆی مانەوەی ڕژیمە لە ڕوانگەی باڵە جۆراو جۆرەکانەوە. هیچکام لە باڵەکان ڕێگا چارەیەکیان بۆ دەرباز بوون لە قەیرانێکی حکومەتی کە داوێنگیری ڕژیمی کۆماری ئیسلامی بووە، نییە. وشەی توند و زبر کە لەم رۆژانەدا، کاندیدەکانی سەرۆک کۆماری لەدژی یەکتر بەکاری دێنن، ئەو ڕاستیە نەوتراوانەن کە لە بارەی یەکترەوە ئاشکرای دەکەن، ئەگەر لە لایەکەوە لە خزمەت بازاڕ گەرمی بۆ شانۆی هەڵبژاردن دایە و بەم هۆکارە چاوپۆشی لێدەکرێت، لە هەمانحاڵدا دەرخەری گەندەڵیەکی قوڵ و بەرینە کە سەرتاپای ئەم ڕژیمەی داگرتوە.\nخامنەیی وەک کەسی یەکەمی ڕژیم، لە هەمانحاڵدا کە ئاگاداری خاسیەتی فریوکارانەی ئەم جۆرە تەبلیغاتەیە لەدژی یەکتره، نیگەرانی خۆشی لە ئاکامی ئەم یارییە ناشارێتەوە. ئەو دەڵێ: "دوژمن سێ ئامانجی کورت ماوە، میان مودەت و درێژماوەی لەدژی ئێمە لەدەستوری کاردا هەیە. ئامانجی کورت ماوەی تێکدانی ئەمنیەتی وڵات و دروست کردنی ئاشوب و فیتنەیە لە جەریانی هەڵبژاردندا. ئامانجی میان مودەتی ئابووری و بەڕێچوونی خەڵکە و ئامانجی سێهەم و درێژ ماوەشی، بەرەنگار بوونەوەی ئەسڵی نیزامی ئیسلامیە کە لە ڕێگای گۆڕینی هەڵسوکەوتی نیزامەوە دەیەوێ بەكردەوەی دەربێنێ".\nخامنەیی بە ئاگادار بوون لەو موشکلات و گرفتە واقعیانەی خەڵکی ناوچە بێبەشەکان و نەتەوە ستەم لێکراوەکان و ئاگادار بوون لە نەفرەت و بێزاریەکی لە ڕژیمیان هەیە، شەییادانە ستەم و هەڵاواردن و نایەکسانیەکان ناودەنێ "لێک بەربوونە ئیعتیقادی و زمانی و قەومیەکان". خامنەیی لە هەمانحاڵدا لەو سوخەنرانیەدا شمشیر بەرووی خەڵکدا لە کالان دەردەکێشێت کە ئەگەر بێت و لەدژی "ئەمنیەتی وڵات" بجوڵێن، ئەوا بە توندترین شێوە وڵامیان ئەدرێتەوە.\nبەڵام نیگەرانیی سەرەکی خامنەیی لە ئاخێز و ڕاپەڕینی جەماوەری خەڵکی ئێران لەدژی بارودۆخی بەڕێچوونی فەلاکەتبارە کە حاکمیەتی سەرمایەداری ئیسلامی بۆ خەڵکی بە دیاری هێناوە. لەم روەوە خامنەیی سیناریۆی دووهەمیشی "ئابووری و بەڕێچوونی خەڵک" ناودەنێ و ئەو بە "ئامانجی میان مودەت" دەزانی. ڕێبەری ڕژیم لە روون کردنەوەی ئەم سیناریۆیەدا وتی "لە تەڕاحی نەیاراندا، ئابووری وڵات نابێ چالاک بێت، بەڕێچوونی خەڵک دەبێ سست و لاواز بێت، کار و بەرهەمهێنان گەشە نەکات و بێکاری وەک بەڵایەک دەبێ گشتگیر بێتەوە تا لە کۆتاییدا، خەڵک لە کۆماری ئیسلامی هیوا بڕاو بن."\nبەڵام دوژمنێک کە خامنەیی وەسفی دەکات کەسێک نییە بێجگە لە جەماوەری خەڵکی توڕە و ناڕازی و وەگیان هاتووی ئێران لە دەست ئەم نیزامە و جەهل و جەنایەتی ئیسلامی سەرمایە. هەڕەشەکان و چاو سور کردنەوەکانی خامنەیی نەک نیشانەی بەهێزیی، بەڵکو دەلیلی بارودۆخی شپرزی ڕژیم و تەنانەت ترسیەتی لە سێبەری خۆی. بایکۆتی بەرینی هەڵبژاردنی فەرمایشی، خۆ بواردن لە چوون بۆ بەردەم سندوقەکانی دەنگدان، وڵامی شایستەی خەڵکە بە هەڕەشەکانی خامنەیی.


כורדיפדיה - نەبوونی بودجە چی بەسەر هەرێمدا هێناوە؟\n📊 نەبوونی بودجە چی بەسەر هەرێمدا هێناوە؟ | 🏷 קבוצה: סטטיסטיקה וסקרים | שפת מאמרים: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nنەبوونی بودجە چی بەسەر هەرێمدا هێناوە؟\nبودجەی هەرێم لە چەند ساڵی ڕابردوودا\nقۆناغەکانی ئامادەکردنی بودجە\nدەبێت ئەمساڵ هەرێم بودجەی هەبێت\nیەکێک لە نەهامەتییە گەورەکان بەهۆی نەبوونی بودجەیەوە\nنەبوونی بودجەی گشتی چی بەسەر وڵاتدا هێناوە؟\nدوای 4 ساڵ زیاتر لە 6 ترلیۆن دینار بۆ پشکی هەرێم\nبەراورد بە 2013 زیاتر لە 8 ترلیۆن دینار بودجەی هەرێم کەمکراوەتەوە\nماوەی چوار ساڵە هەرێمی کوردستان بودجەبودجەی گشتیی نییە و وەزارەتی دارایی-ش بەبێ بوونی پرۆژە یاسایەک مامەڵە بە خەرجی و داهاتەوە دەکات. نەبوونی بودجەیش بە نەهامەتی بۆ هەرێم دادەنرێت. هاوکات پسپۆرێکی ئابوریی باس لەوە دەکات، بەهۆی نەبوونی پرۆژیاسای بودجەوە دەبوایە حکومەتی هەرێم دەستی لەکار بکێشایەتەوە.\nبەهۆی بوونی دوو ئیدارە لە هەولێر و سلێمانی تا 2006 پرۆژە یاسای بودجەی گشتی نەبووە و لە پەرلەمان پەسەندنەکراوە، لە 2007 بودجەی هەرێم، کە بڕەکەی 7 ترلیۆن و 847 ملیار و 660 ملیۆن دینار بووە، چووەتە پەرلەمان و دەنگی لەسەردراوە. لە 2008 دا بودجەکە دابەزییوە بۆ 7 ترلیۆن و 628 ملیار و 783 ملیۆن دینار، بەڵام لە 2009دا زیادبووە بۆ 8 ترلیۆن و 857 ملیار دینار و 263 ملیۆن دینار. لە 2010یشدا بەرزتربووەتەوە و گەیشتووەتە 11 ترلیۆن و 432 ملیار و 176 ملیۆن دینار، لە 2011دا زیادتربووە بۆ بڕی 12 ترلیۆن و 386 ملیار دینار، هەروەها لە 2012دا 13 ترلیۆن و 200 ملیار و 950 ملیۆن دینار بووە. لە 2013دا بڕەکەی بەرزبووەتەوە بۆ 15 ترلیۆن و 257 ملیار و 849 ملیۆن دینار، ئەمەیش دواین ساڵە پرۆژە یاسای بودجە لە هەرێم ئامادەکرابێت، بەهۆی بڕینی بودجە لەلایەن حکومەتی ناوەندەوە.\nبەم پێیە کۆی بودجەی 6 ساڵی هەرێمی کوردستان لە 2007 تا 2013ە بریتیبووە لە 69 ترلیۆن و 547 ملیار و 787 ملیۆن دینار.\nسەبارەت بە قۆناغەکانەی ئامادەکردنی بودجەی گشتی، عیزەت سابیر سەرۆکی لیژنەی دارایی و ئابوری لە پەرلەمانی کوردستان بۆ دواڕۆژ دەڵێت دەبێت لە بەرواری 15ی تشرینی یەکەم، هەموو ساڵێکدا بودجەی گشتی لەلایەن وەزارەتی داراییەوە بنێردرێت بۆ پەرلەمان، دواتر پرۆژە یاساکە ئاڕاستەی هەریەک لە لیژنەکانی دارایی و یاسایی و لیژنە هەمیشەییەکان بکرێت، هاوکات لەلایەن لیژنەی داراییەوە راپۆرتی سەرجەم لیژنەکان کۆدەکرێنەوە و بە یەک راپۆرت ئاراستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان دەکرێت بۆئەوەی بخرێتە بەرنامەی کارەوە، پێویستە پێش 31ی 12 پرۆژە یاساکە پەسەند بکرێت.\nعیزەت سابیر باسی لەوەشکرد، کاتێک عێراق بودجەی خۆی ناردە پەرلەمان دەبوایە لەسەر ئەو ژمارەیەی کە ناوەند بۆ هەرێمی دیاریکرد، حکومەتی هەرێمیش پرۆژە یاسای بودجەی بناردایەتە پەرلەمان و پەسەند بکرایە.\nوتیشی ئەگەر هەرێم پابەندبێت بەو بڕە بودجەیەی کە ناوەند بۆی دیاریکردووە، لە مانگی یەکی ساڵی 2018 دا بەشە بودجە دەنێردرێت بۆ هەرێم.\nسەرۆکی لیژنەی دارایی وتیشی ماوەی چوار ساڵە بەبیانووی ئەوەی نازانرێت داهات چەندە حکومەت بودجەی ئامادە نەکردووە، بۆیە یەکێک لە نەهامەتییە گەورەکان کە بەسەر هەرێمدا هاتووە بەهۆی نەبوونی بودجەی گشتییەوەیە.\nلە بودجەی گشتیدا، سیاسەتی دارایی ساڵێک بە کۆی خەرجی و داهاتەوە دیاری دەکرێت، بودجەش واتە سیاسەتی دەوڵەت لە ماوەی ئەو ساڵەدا.\nکامەران حەمە، پسپۆڕی ئابوری، بۆ دواڕۆژ، کاریگەرییە ئابورییەکانی نەبوونی بودجەی گشتیی دەخاتەڕوو و دەڵێت بودجە واتە داهات و خەرجی، ئەو فەوزایەی رۆژانە دەیبینین بە تایبەت لە میدیاکاندا هەواڵی بەپەلە لەسەر بڵاوکردنەوەی خشەی مووچە هەیە. بازاڕ وەستانی گەورەی ئابوریی هاتۆتە ئاراوە، گەشەی ئابوری لە ژێر هێڵی سفرەوەیە، بێکاریی لە زیادبووندایە و چالاکیی بازرگانی سست بووە، خەرجی تاک بەهۆی کەمیی داهات دابەزیوە، کاریگەریی دۆخی خراپی ئابوری لەسەر چینی مامناوەند و خوارەوەیە، بە تایبەت مووچەخۆران و کاسبکارانی ناو بازاڕ زەرەمەندی گەورەن.\nئەو پسپۆڕەی بواری ئابوری پێیوایە حکومەتێک بودجەی نەبێت دەبێت دەست لەکاربکێشێتەوە، ئەوەی حکومەتی هەرێم دەیکات دەگەڕێتەوە بۆ هەزار ساڵ پێش ئێستا، لە دوای دروستبوونی دەوڵەتی نەتەوە، ئێمەش لاساییمان کردوەتەوە.\nبەپێی رەشنووسی پرۆژە یاسای بودجە بۆ ساڵی 2018، بودجەی گشتیی عێراق بریتییە لە 108 ترلیۆن دینار، زیاتر لە 6 ترلیۆن دینار وەک پشکی هەرێم دیاری کراوە.\nئەحمەدی حاجی ڕەشید، سەرۆکی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق، بۆ دواڕۆژ، باس لەوە دەکات کە بودجەی هەرێم لە رەشنووسی پرۆژە یاسای بودجەی گشتی عێراقدا بریتییە لە 6 ترلیۆن و 840 ملیار دینار، ئەم ڕێژەیە جێگیر نییە و پێدەچێت گۆڕانکاریی تێدا بکرێت.\nدوای 4 ساڵ لە نەبوونی بودجەی گشتیی هەرێم، بەپێی ئەو پشکەی بۆ هەرێم دیاریکراوە بۆ ساڵی 2018 بەراورد بە بودجەی نێردراوی دواین ساڵ کە 2013 یە، بڕی 8 ترلیۆن و 417 ملیار و 849 ملیۆن دینار کەمی کردووە.\nنەبوونی بودجە لە ماوەی 4 ساڵدا، کاریگەریی تەواوی کردووەتە سەر کۆی کەرتەکانی کۆمەڵگە، بەهۆیەوە خەرجی و داهات بەڕێژەی بەرچاو دابەزیوە، هاوکات بڕیاری زۆربەی کۆمپانیا بیانی و ناوخۆییەکان بۆ وەبەرهێنان پەیوەستە بە بوونی یاسای بودجە و ستراتیجی بودجەوە بۆ ساڵێکی دیاریکراو.\n📈 סוג של סטטיסטיקה ⚠\n📈 סוג של סטטיסטיקה 💰 כלכלה\n➕ נוסף על ידי (مانو بەرزنجی) על Dec 11 2017 11:58AM


کورتەڕامانێکى تیۆرى لە شەو\n(546) جار خوێندراوەتەوە\nگریمانەى ئەم نوسینە, پێچەوانەى ڕوانینە باڵادەستەکەیە بۆ شەو و ڕۆژ. ئەو ڕوانینەى کە ڕۆژ بە شوێنى ئاشکرابوون و شەویش بە شوێنى شاردنەوە دادەنێت. بەم پێیە, ڕۆژ شوێنى شاردنەوە و چەپاندنە مرۆییەکانە چونکە ژیانى ڕۆژانە دەکەوێتەگەڕ, یاسا و کەلتور هەموو ئیمکانەکانى خۆیان دەخەنەکار, شەویش ساتى گەڕانەوەى چەپێنراوەکانە, ساتى هەڵماڵین و دەرخستن. وێڕاى ئەم کارکردەى ڕۆژ و شەو, هەردووکیشیان پێکەوە بریتیین لە باگراوەندە سرووشتى/ڕەمزییەکەى خەساندن و خۆدزینەوە لە خەساندن. خەسان بەو واتایەى کە شتێکى بنەڕەتییمان کەمە: ژویسانسێک, فالوسێک, ماهیەت(زات)ێکى پڕ. ڕۆژ داپۆشینى ئەم خەسانەیە و شەو نزیکبوونەوەیەتى, بەڵام پێگەیشتنى نیە, بۆیە هەمیسان لە چاوەڕوانیی ڕۆژدا ژیانە سرووشتییە-ڕەمزییەکەمان تەنگەبەریی شەو دەبڕێتەوە بەرەو ڕۆژێکى تر: خۆرهەڵاتنێکى تر, ژویسانسێکى کۆن بەڵام مامەڵەیەکى نوێ.\nگەر شەو و ڕۆژ بەپێى جوگرافیا, بەهۆى سووڕانەوەى زەوى لەسەر خولگەکەى خۆی و بە دەورى خۆی و بەرکەوتنى بە تیشکى خۆر درووست ببێت, ئەوا لە وێناى مرۆڤدا شەو و ڕۆژ کەمێک جیاوازتر جێگیر بوون: ڕۆژ وەک ڕاستەهێڵێکى کۆمەڵایەتى دەستپێدەکات و شەویش کۆتایی بەم ڕاستەهێڵە کۆمەڵایەتییە دێنێت و هەمیسان لە تەقەلایدایە ببێتەوە بە ڕۆژ. لە وێناى ئێمەدا وەک دوو بڕگەى سەربەخۆ دێن و دەچن, بڕگەیەکى ڕۆشن و بڕگەیەکى تاریک. لێرەوە داخلى ئەو خاڵە مانایی/ڕەمزى/کۆمەڵایەتییە دەبین کە چۆن ڕۆژ ساتى تێکەڵبوون و بەگەڕکەوتنى کۆمەڵگایە, شەویش بەگشتى ساتى تاکبوونەوە و پەرتبوون و کوژانەوەى کۆمەڵگایە. گەر ڕۆژ ساتى یەکگرتن و ئیرۆس بێت, ئەوا شەو ساتى پارچەبوون و تاناتۆسە. بە ڕۆژ مرۆڤەکان لە ماڵ دێنەدەر, یاسا کۆمەڵایەتییەکان دەستپێدەکات, سنورى ماڵ کۆتاییدێت کە سنورى خۆداڕنینە لە چەپاندن. بە مانایەکى تر, شەو ساتى خۆئازادکردنە, کەمتر شت دەچەپێنین چونکە لە ماڵەوەین و بە مەودایەک لەوانیترەوە دوورین. بە ڕۆژ, چەپاندن و سەرکوت زۆرە, چونکە لەگەڵ ئەوانیترداین, ڕێسا و یاساکان دەکەونەکار, جلى کۆمەڵگا و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان دەپۆشین و بەجۆرێک دەبینە ئەکتەرێکى کۆمەڵایەتى. گەر ئەمە بە سیفەتى سەرەکیی شەو و ڕۆژ بزانین لەڕووى فیکرییەوە, ئەوا بە ڕۆژ ناچارین خۆمان داپۆشین نەک شەو. ڕۆژ ساتى داپۆشینە و شەویش ساتى ڕووتبوونەوەمانە لە سانسۆرەکانى ڕۆژ. ڕۆژ گەرچى ڕووناکە, بەڵام ناتوانین هەموو تاریکییەکانى بوونمان بخەینەدەر, وەکچۆن شەویش گەرچى تاریکە بەڵام بە چەند مانایەک ساتى خۆدەرخستن و گەڕانەوەى چەپێنراوەکانە: ئیدى لە ساتى بێدەنگانەى شەوەوە بیگرە کە خۆدواندن هەیە, تا دەگاتە ناو ماڵ کە شوێنى شلکردنى سانسۆرەکانە, سەرەنجامیش تا دەگاتە خەوتن و خەونبینین کە ئارەزووە چەپێنراوەکانى ڕۆژى پێشوو و پاشتریش دەگەڕێنەوە و خۆیان دەنوێنن. هەر لە شەودا ئەوانیتر هەرکەس دەخزێتە نێو تەنیایی خۆى, خەونەکەى خۆى, خەون و سیناریۆکانى خۆى. بە مانایەکى تر, ڕاستە کۆمەڵێک مرۆڤ لە جێیەکدا هەموو خەوتوون, بەڵام لەوێدا هەرکەس خزاوەتە نێو «دەروونپەشێوییەکەى شەوانەى خۆى», ئەوێ کە ئارەزووەکانى ڕۆژ بە فۆرمێکى تایبەت گەڕاونەتەوە.\nلەم ڕووەوە, پێویست بەوە دەکات دیدى کلاسیک بۆ شەو و ڕۆژ کەمێک ڕاکێشین و بۆشاییە ناوەکییەکەى ئەم دیدگایە دەربخەین:\nمەحوى لە یەکێک لە قەسیدە دیارەکانى خۆیدا لەسەر شەو, تێکڕا شەو وەک شوێنى شتە شاراوەکان دەخاتەڕوو, وەک ڕازپۆش و شوێنى هەڵگرتنى نهێنییەکان. خۆى دەڵێت: «نەبووە، نابینی لە شەو مەحرەمترێ تا ڕۆژی حەشر/ پەردەپۆشە، ھەمدەمە، ھەمدەردی عوششاقانە شەو». لەمەش پتر مەحوى کۆتا هۆى وجودى/ئەدەبیی شەو ڕادەکێشێت و دەڵێت:\n«شەو، هەموو شەو چاوەڕێیە ڕۆژ هەڵێ، هەر ڕۆژهەڵات\nمەحوە سەرتاپا لە بەر پێتا فیداکارانە شەو\nخود [یان خۆر]پەرستینە! لە شەو فێری پەرستن بن، کە خۆر\nهەر دیاری دا، بە دەوری سەریەدا قوربانە شەو».\nبەپێى دیدى کلاسیک بەگشتى, شەو کە نائارامە و ئەوینى بۆ ڕۆژ هەیە هەڵبێت و خۆى بۆ بەختبکات, ئێمە خەریکین مامەڵە لەگەڵ دیاردەیەکدا دەکەین لە دەرەوەى ئێمەوەیە. بەڵام لەڕاستییدا هەموو وەسفە دەرەکییەکانى مرۆڤ بۆ دیاردە دەرەکییەکان, لە ڕەهەندێکى شەخسى و سوبێکتیڤ و مرۆیی ئاڵاوە و شتێکمان نیە ناوى دەرەکێتیی ڕووت بێت. بۆیە ڕاڤەکەمان لێرەدا ئەوەیە کە ئەوە نەستى مەحوى خۆیەتى لە شەو هەڵدێت, چونکە شەو شوێنى گەڕانەوەى چەپێنراوەکانە, شوێنى بێ‌ئۆقرەیی نەست. لەڕواڵەتدا وادەردەکەوێت مەحوى لەگەڵ دیاردەیەکى جوگرافی و سرووشتیی تایبەتدا مامەڵەدەکات کە شەو و ڕۆژە, بەڵام بە وردبوونەوە لە هاوشوناسیی شاراوەى دەقەکە, تێدەگەین لەبەردەم کێشەیەکى سوبێکتیڤداین نەک ئۆبێکتیڤ, زاتى و ناوەکى نەک عەینى و دەرەکى. لە زۆرێک لە بەیتە عاشقانە و تەنانەت دەروونناسییەکانیشدا کە ڕۆژنابێتەوە, کەسى عاشق و نەخۆش دەیانەوێت لە ئەشکەنجەى شەو ڕزگاریان ببێت, ئەو ئەشکەنجەیەى کە شەو کەناڵێکە بۆ گەڕانەوەى چەپێنراوەکان و ئەزموونکردنى ئەوەى بەڕۆژ خۆمان لێ لاداوە. ناڵێین بە ڕۆژبوونەوە ئیتر شەو کۆتاییدێت, بەڵکو شەو بە نێوانگریى ڕۆژ کاردەکات. شەو, بە پێچێک لە ڕۆژ دووردەکەوێتەوە. گەر شەو شوێنى گەڕانەوەى چەپێنراوەکان بێت, ئەوا ڕۆژیش هەمان ئەگەر هەیە, بەڵام مادام هەموان لەجووڵەدان و ڕۆژ وەک ئارکیتایپى پێکەوەبوونى لێهاتووە, ئەوا چەپاندن گەورەترین ژێستى مرۆیی ناو ڕۆژەکەیە.\nبەپێى لۆژیکى دەروونشیکارى, شەو ساتى دەرکەوتنەوەى "خەسان"مانە. گەر ڕۆژ شاردنەوەى خەسان بێت, ڕەمزاندن و نکۆڵى بێت, ئەوا شەو لە هەردوو ئاستى واقیع و میتافۆردا دەمکردنەوەى خەسانەکەیە. خەسان خۆى بونیادێکى وەک شەوى هەیە, شەوێکى تارى بێ‌بن, بەڵام خۆیشى ناگاتە بنى خۆى. خەسان و شەو, هیچیان ناگەنە بنى خۆیان چونکە ڕیاڵێک لە بنیاندا نوستووە. بەر لەوەى هەمووکات بگەن بەم ناوکە مەحاڵە, دەڕەمزێن و بەرەو لایەکى تر دەکشێن. بۆنمونە شەو کاتێک دەیەوێت بگاتە بنى خۆى, ڕۆژدەبێتەوە. خەسانیش, کاتێک بیەوێت بگاتە بنى خۆی دەڕەمزێت. بنى هەردووکیان بریتییە لە ئەویترەى کە لەوێیە و نایگەینێ. شەو کە دەشچێتەوە سەر شەوە وجودییەکەى شەوى جیهان, شەوێکى خەسێنەریشە بۆ عەشق لە کەلتورى ئێمەدا: شەوان تراوماى شەو خۆى لە عەشقدا دەردەکەوێت. ئەو عەشقەى بە ڕۆژ لەگەڵیدا هەڵکراوە, شەو لە شێوەى خەم و بیرکردن و ژاندا گەڕاوەتەوە. بە مانایەکى تر, شەو بەتەواوى شەو نیە بۆیە چیرۆکە مرۆیی و ڕەمزییەکان لە هەناوى شەودا نیشتەجێکراون. شەو خۆى سرووشتییە, بەڵام بە چیرۆکى ڕەمزى شیرازەبەند دەکرێت: نالى لە شیعرى یەڵداکەى خۆیدا, شەو لە سەنتەر دادەماڵێت و ئەویترى مەعشوقى تیا نیشتەجێدەکات(لەکۆتا کارکردیشدا, شەو وەک ئاوەڵکارێکى کاتیی لێدێت و لە سوچێک دادەنرێت). پەلەى مرۆڤ لە زۆرینى دۆخەکاندا بۆ ڕۆژبوونەوە, هەوڵێکە بۆ خۆقوتارکردن لەوەى کە شەو شوێنى دڵۆپاندن و هاتنەدەرەوەى چەپێنراوە جۆراوجۆرەکانە. شوێنى هەڵوەستەیە لەسەر ئەو دۆخەى کە تێیدایت. لاى مسوڵمانێکى کورد, کە دەوترێت سەردەخەمە سەر سەرین و ویژدانم محاسەبەم لەگەڵ دەکات, نیشانەى هەموو ئەو ساتانەیە کە چەپێنراو دەگەڕێتەوە. کاتێک سەردەخەنە سەر سەرین, سوپەرئیگۆ دەرفەتدێنێت بەشێوەیەکى کەمتازۆر ئاگایانە محاسەبەى کەسەکە بکات. کارێکى باش یان خراپى کردبێت, لەسەرى دەیژمێرێت. دیالەکتیکى نوێبوونەوە و لەدایکبوونەوەى ڕۆژى ئاساییە لە هەناوى شەوانى درێژەوە(یەڵدا-یلدا- ڕیشەى دەچێتەوە سەر تولد و لەدایکبوون).\nلەژێر هەمان بیرۆکەدا و لە گۆشەیەکى تریەوە, بردنى پشکێک لە شەو بۆ درووستکردنى میتافۆر و وێنەسازى, بردنى بەشێکیشە لە خەسانە بونیادییەکەى ژیانى مرۆڤ. ڕەشماڵ و ڕەشمار و ڕەشپۆش و دڵڕەش و هتد, لەو پشکە خەسانەن کە مرۆڤ لە شەوە سرووشتییەکەوە بردوویەتییە ناو خەسانە مرۆییەکەى خۆیەوە. واتە, هەریەکە لەو سیفەتانە, ئاماژەن بۆ خەسانێک لەناو ژیانى مانای و بەهایی مرۆڤدا. بۆنمونە, کە قژى ژنێک بە ڕەشمار چوێنراوە, ئەم قژە بە مانا فرۆیدییەکەى بیرخەرەوەى خەسانە, چونکە دادانەوەى پەردەیەکە بەسەر هیچییەکدا(نەبوونى زەرکەر و سەرەنجامیش فالووس). تا ئێرە نهێنییە قووڵەکەى خەسان نیە, بەڵکو لەوێدایە کە شەو خۆیشى لەدەست خەسان بێزارە: ئەویش دەیەوێت لە شەو ڕزگارى ببێت. شەویش بۆ پەردەیەکى تر دەگەڕێت بیشارێتەوە, پەردەیەک کە بەشێوەیەکى سەیر بریتییە لە ڕووناکیی ڕۆژ. ڕۆژ بۆیە ساتى چەپاندن و شاردنەوەى نەستى مرۆییە, ساتى شاردنەوەى کرۆکە خەسێنەرەکەى شەویشە. پاشەکشەى دەستەواژەگەلى وەک "بێدارانى شەو", پەیوەندیی بەو ڕووناکییە گڵۆباڵەى شەوەوە هەیە بەڵام زاتى شەو ناسڕێتەوە. چونکە دۆخێکى مرۆیی کە تەکنیکە وایکردووە شەو ڕووناکبێتەوە, بەڵام هەر دۆخە مرۆییەکە وادەکات شەو وەک شەو کۆتایی نەیەت. هەم تاریکییە سرووشتییەکە و هەم سکونە مرۆییەکەش وادەکەن شەو بەیەکجارى کۆتایی نەیەت. زاتى شەو یان تاریکییە یان درێژى. شەوى دەیجور و یەڵدا لە کەلتورەکانى ئێمەدا تەعبیرن لە تاریکى و درێژیی شەو- زاتى شەو. کاتێک ئەمە دەڵێین دەزانین زاتى شەو, جۆرێکە لە بێ ئۆقرەیی. زات شتێکى وەستاو و هەمیشەیی نیە. لەخۆڕا نیە درێژترین شەوى ساڵ, بەشێوەیەکى خۆکردن دەشکێتە ناوەوەى خۆى و ئیدى شەوەکان دەستدەکەن بە کورتبوونەوە. شەو لە لوتکەدا, گەشتى نزمبوونەوەى خۆى دەنوێنێت.\nشەو و ڕۆژ دەبنە ئەویتر بۆ یەکتر, بەڵام لەم نێوانەدا جۆرێک لە ئەویترێتى بۆ مرۆڤەکان دەخوڵقێت. ئەوان لە شەودا ئەم ئەویترێتییە تۆخدەکەنەوە, بەشێک دەنوێت و بەشێک نانوێت. بێدارەکان دەبنە ئەویترى خەوتووەکان. لێرەوە بۆ تێگەیشتن نمونەیەکى کۆنکرێتى زەروورە: شەوى نوسەرێک و شەوى پاسەوانێک جیایە, لە ڕوویەکەوە دوو جۆرە شەوى پێچەوانەشن, بەڵام لە ماهیەتى شەودا و لە پەیوەندییدا بە مرۆڤەکانى ترەوە هەمان شتن: پاسەوانێک بۆیە پاسەوانە تاکو لە ساتى خەوتنى هەموان و کپیی شەودا فەزاى گشتى نەشێوێنرێت و دزى و تاوان و هێرش ڕوونەدات, نوسەرێک یان حەکیمێکیش بۆیە بێدارە تاکو لەژێر فشارى فیزیکى و نافیزیکیی ئەوانیتردا بێتەدەر و ساتى تاکینەى خۆى ئەزموونبکات. واتە شەوان ئەوانیتر خەوتوون, جۆرێک لە هەڵپەساردنى ئەوانیتر دێتەئاراوە. حزوورى خۆیان و ڕێسا قورس و تۆخەکانیان بۆ ماوەیەک سستدەبێت: بەڵام لە نەستى پاسەوانێک و حەکیمێکی بێدرایشدا, دراوسێى باش ئەو دراوسێیە کە خەوتووە. بێداریی ئەوانیتر, دۆخێکى وەک ڕۆژ دەخولقێنێتەوە کە ژویسانە کۆمەڵایەتییەکە دەکەوێتەوەکار و ئەم ساتە تاکینەیە دەشێوێت.\nلە گۆشەنیگاى مرۆڤەوە کە زۆرى لەسەر شەو وتووە لە کەلتورى ئێمەدا, شەو وەک چرکەیەکى نائارام دەردەکەوێت کە چاوەڕێیە ڕۆژ بێت و ئەم بکاتە بەشێک لە خۆى. وەکبڵێى جۆرێک لە هەڵبڕزکانى فۆرمە کاتێک ناوەڕۆکێک لە هاتندایە و دەبێت هەرچى زووە بێت. شەو وەک دەمامکێک وایە بەسەر ڕۆژەوە, دەبێت هەرچى زووە ئەم دەمامکە قڵیش ببات, سپێتییەک دەرکەوێت کە لەژێرەوە ترپەترپێتى: ئەوەى لێرەدا ناویدەنێم "بێ‌ئۆقرەیی شەو", نائارامییەکە بۆ گەیشتنى ڕۆژ, بۆ ڕووناکبوونەوەى ئەم تاریکییەکەى دەروونى شەو. ئەم پەڕینەوە ناوەکییە لە شەوەوە بۆ ڕۆژ, ساتێکى تایبەتە بۆ پانتایی ڕەمزى و کۆمەڵایەتییەکە: گەر نمونەیەک لە ڕابردووى خۆمانەوە وەربگرین ئەوا تێدەگەین لەژێر چەندێتییەکەوە, چۆنایەتییەک لە زەمەنیش دەگوزەرێت. کورد دەڵێت: "وەى لەو خوێنەى شەوێکى بەسەرا بچێت", تەنیا وەک ئەوە وەرگیراوە کە بڕێکى زەمەنى بێت و هیچى تر, چەند سەعاتێک بێت و هیچى تر, بەڵام ڕەهەندێکى ژێرینە لە ماناى شەو لێرەدا هەیە و گەرەکە دەربخرێت: ساتێک کە شەو لە خۆى هەڵدێت و دەیەوێت لە هەناویەوە ڕۆژ بێتەدەر, ساتێکى ترازانە. ساتى گۆڕانى چەندێتی(کمیة)یە بۆ چۆنیەتی(کیفیة)یش, تێپەڕینى چەند سەعاتێک دەبێتە دەسپێکى زەمەنێکى نوێتر کە شەوەکە دەکاتە ڕابردوو. زنجیرەیەى شەومەندى دەپچڕێت و ساتى ڕۆژ دەستپێدەکات. ئەوانەى بۆ تۆڵەکە دەگەڕێن, دەیانەوێت لەناو هەمان زنجیرەدا خوێنە تازەکە بسەنرێتەوە و ئەم ساتانە نەبێتە ساتێکى کۆن. لەو ڕووەى تریشەوە کە شەو ساتى هەڵپەساردنى ڕێساکانى ڕۆژە, کە ڕێساى پێکەوەهەڵکردن و ناچارهەڵکردن و ئاشتیی ناچارى و کۆمەڵایەتییە. جا کاتێک ئەم وێنا زەینییە دەکەین, ڕەنگە بگوترێت شەو خۆ ڕۆحى نیە و عەقڵیشى نیە تا بەم جۆرە بجووڵێتەوە, بەڵام بەپێى باسەکەمان هەموو شتەکانى جیهان پاشکۆى سوبێکتن, بۆ ئەم خۆیان دەنوێنن, بایی ئەمیش خۆیان دەنوێنن و ئەوەى بکەوێتە دەرەوەى ئەم سنورەوە وەک مەحاڵێکى دەرەکیی لێ دێت کە گەڕانەوەکانى کۆمەڵێک ناوى تایبەتى هەیە بۆ مرۆڤ(وەک ڕیاڵ, ڕواڵەتى مەحاڵ, تراوما, بەڵا, موعجیزە و هتد).\nسەرەنجام, گەر گشتێتى(کلیت)ـى ژیانى مرۆڤ وەربگرین, وادەردەکەوێت تەنیا ڕۆژەکان هەژماردەکرێن, شەو لە هەژمارەکەدا خەفەدەکرێت. واتە گەر کەسێک بیر لە ڕابردووى خۆى بکاتەوە و ساڵەکانى بژمێرێت, ئەوا "ڕۆژێتى" بەسەر "شەوێتى"دا دەکشێت و هەستدەکەین تەمەن وەک یەکەى ژماردن بەس لە ڕۆژ پێکدێت. گەر بگوترێت ڕۆژانى عومر, ئاساییترە وەک لەوەى بگوترێت شەوانى عومر. شەوانى عومر, دۆخێکى تاڕادەیەک ئاوارتەى هەیە و دەربڕینێکى زاڵ نیە بۆ ژماردنى تەمەن. ڕەنگە لەکۆدا مرۆڤ بیەوێت بەهۆى ژماردنى ساڵەوە لەڕێگەى ڕۆژەکانەوە, نکۆڵى لە خەسانە بنەڕەتییەکەى بن تەمەنمان بکات...


بۆچی پەرلەمان چۆتە بەرەی حكومەت ؟ – Politic Press\nدەستەی سەرۆكایەتی ئێستای پەرلەمانی كوردستان كە بە پێی یاسا دەسەڵاتەكەیان لەسەرووی حكومەتەوەیەوە، خاوەنی شەخسیەتێكی یاسایی گەورەی خۆیانن، كە چی نەیانتوانیوە تەوازن و هەیبەتی دەسەڵاتی خۆیان لەبەرامبەر دەسەڵاتەكانی دیكه رابگرن.\nكاتێك پەرلەمانتار وەڵامی پرسیار و یاداشتەكانی نادرێتەوه لە لایەن حكومەت، سەرۆكایەتی پەرلەمانیش دانیپێدادەنێن، لەبڕی ئەوەی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان بێنە بەرەی پەرلەمانتار و داوای هاتنی حكومەت بكەن، كەچی بوونەتە پارێزەری حكومەت، پەرلەمانتارانیش بە ناچاری دەست بە هەڵاو تەپل لێدان دەكەن، وەك ئەوەی دەستەی سەرۆكایەتی نوێنەری حكومەتن لە نێو پەرلەمان.\nكاتی خۆی یەكێك لە ئامانجەكانی چوونی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان بۆ لای سەرۆكایەتی هەرێم و حكومەت و پاشان كۆبوونەوەیان لەگەڵ بارزانی و لایەنە سیاسییەكان، لە پێناوی هەماهەنگی بو، كە چی دەبینین ئەو هەنگاوە بوە جۆرێك لە تەسلیم بوون بە حكومەت.\nئەو پارێزگاریكردنە لە حكومەت ئەگەر لە لایەن هێمن هەورامی، یاخود هەركەسێكی دیكە بێت، دەرخەری ئەوەیە دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان لەبەرەی حكومەته و، پەرلەمانتارانیش لەبەرەیەكی دیكە، لەكاتێكدا بەپێی پەیڕەو‌ی ناوخۆ پێویستە هەموو پێنجشەمەیەك نوێنەرانی حكومەت بێنە پەرلەمان، باشە بۆچی دەستەی سەرۆكایەتی ناتوانن ئەو كارە بكەن، ئەگەر لەبەرەی حكومەت نین؟!\nئەگەر دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان راست دەكەن، ئەوا وەكو پەرلەمانتاران داوای راگرتنی دانیشتنەكانیان دەكرد، تاوەكو هاتنی حكومەت بۆ پەرلەمان.\nخورمژەكەی یەكێتیی و گۆڕان !\nلە پەرلەمانی كوردستان، فراكسیۆنەكان بەسەر بەرەی ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات دابەشبوون، بەرەی ئۆپۆزسیۆن هەموو حەقێكیان هەیە لە پەرلەمان قسە بكەن و دەنگ بەرزبكەنەوە، چونكە تاكە شوێنی ئەوان پەرلەمانە، جگە لەو شوێنە هیچ مینبەرێكی دیكە نییە بەرگری لە دەنگدەری خۆیان بكەن.\nهەرچی بەرەی دەسەڵات و ئەوانەی حكومەتی هەرێمی كوردستانیان پێكهێناوە ( مەبەست یەكێتی و گۆڕانە) لە پەرلەمان بوونەتە ئۆپۆزسیۆن و پێیانوایه، ئەو حكومەتە مافیا و دزە دوو رێگایان لە بەردەمە :\nرێگای یەكەم ئەوەیە؛ لە حزبەكەیان ئیستقالە بكەن، وەكو پەرلەمانتاری سەربەخۆ كاربكەن وەك ئەوەی لە پەیڕه و حەقیان پێدراوە، رێگای دووەمیش ئەوەیه؛ لە حزب بمێننەوە لە پەرلەمان ئیستقالە بكات و دواتر داوای لێبوردن لە دەنگدەرانیان بكەن.\nئەو شێوازی كاركردنەی بەشێكی فراكسیۆنی یەكێتیی و گۆڕان گرتوویەتانە بەر دروست نییە، چونكە ئەوان وەكو ئۆپۆزسیۆن نین و نوێنەریان لە حكومەت هەیە و ئاگاداری وردەكاری دا‌تاو زانیارییەكانن و بەرپرسیاریەتیان لە حكومەت هەیه و رێككەوتنیان كردوە.\nهەرچەندە پارتی زۆرینەی پەرلەمانە، بەڵام لە دانیشتنی ئەمجارەی پەرلەمان بەهۆی هەبوونی ئیرادەیەكی بەهێز، سەرەڕای ئەو زۆرینەیه، توانرا بەرنامەی كاری پەرلەمان بگۆڕدرێت، ئەوەش دەرخەری ئەوەیە، ئەگەر لایەنەكان یەك ئیراده و بەهێز بن، زۆرینەكە‌ی پارتی لەرزۆك و لاوازه،  ناتوانێت بە تەنها بڕیار لەسەر هەموو شتێك بدات، بەڵام لاوازی لایەنەكانی دیكه و ئیرادەیان، پارتی كردۆتە زۆرینه و هەمووان ترسیان لێی هەیە.\nلێرە یەكێك كۆمیدیاكانی دیموكراسی ئەوەیه؛ پارتی لە خولی رابردوودا كەمینە بو پەرلەمانی داخست، بەڵام لەم خولەشدا هەمان كاری كرد، تەنها جیاوازی ئەوەبو لە جاری رابردو هەموو جولەیەكی لە پەرلەمان بڕی، بەڵام ئەمجارە جولەیەكی كاریگەری بڕی. ئەم رەفتارەی پارتی دەریدەخات پارتی لە حاڵەتی كەمینە و زۆرینەی هەردەم ترسی هەیە، كەواتە ئەو حزبە نەخۆشە و ترسی لە هەموو شت هەیە.\nبە دیوێكی دیكە بانگهێشت نەكردنی سەرۆكایەتی حكومەت لە لایەن دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان، نەبۆتە هۆكارێك بۆ بەهێزكردن و پاراستنی حكومەت، بەڵكو بۆتە جۆرێك لە سوكردنی ئەو حكومەتە، چونكە ئەگەر ئێوە زۆرینەن، بۆچی ترستان لە حكومەت و نوێنەرەكانتان هەیە بێنە پەرلەمان؟!\nڕاتەكاندن و ڕەتكردنەوە


رێنمایی بۆ خەوێکی تەندروست\nچەند رێنماییەک هەن کە پیویستە رەچاویان بکەین بۆئەوەی خەوێکی تەندروستمان هەبێت، ئەمەش بۆ هەموومان دروستە، بەڵام بۆ ئەو کەسانەی توشی بێخەوی بوون، ئەوە ئەم رێنماییانەی دكتۆر جه‌عفه‌ر پزیشكی پسپۆڕی ده‌رونی چارەسەری بێخەوییەکەی دەکەن، بەتایبەت ئەگەر بێخەوییەکەی بەهۆی قەلەقی و شەکەتی و ماندویەتی و سه‌رقاڵیه‌وە بێت.\nئەم رێنماییانە جێبەجێبکەن هەتا بە ئارامی و ئاسانی خەوتان لێبکەوێت:\nیەکەم: ژینگەی تەندروست بۆ خەوتن ئامادەبکە: ئەمەش ئەمانە دەگرێتەوە:\n-ژوری نوستنەکەت با تەنها بۆ نوستن بێت نەک ئیشکردن! (ژوری خەوەکەت تەنها بۆ خەوتن و سێکس بەکاربهێنە!)\n-کەشوهەوای ژورەکە لە روی گەرمی و ساردییەوە رێکخرابێت.\n-سەرینێکی گونجاو دابنرێت بۆ سەر.\nدووەم: کاتی خەوت با دیاریکراوبێت:\nلە یەک کاتدا بچۆرە سەر جێگە بۆ خەوتن و لە یەک کاتیشدا لەخەو هەستە. ئەمەش کاتژمێری بایۆلۆجی رێکدەخات و خەوت رێکخراودەبێت.\nسێیەم: بچۆرە سەر جێگەی نوستن ئەوکاتەی کە ماندویت بۆ خەوتن:\nواتە کاتێک کە دەزانیت خەوت دێت ئەوکاتە بچۆرە ژوری نوستن و بخەوە.\nچوارەم : ماددەی کافاین کەمبکەرەوە:\nئەو مادەیە هاندەری مێشکە و مرۆڤ توشی بێخەوی دەکات. لەبەرئەوە باشترە چەند سەعاتێک پێشخەوتن ئەو ماددانەی کافایینیان تیایە نەخورێتەوە، ئەو خواردنەووانەش وەکو: چا، قاوە، خواردنەوە گازییەکان.\nپێنجەم: پێشخەوتن خۆت خاڵیبکەرەوە.\nبۆ ئەمەش ئەم رێگایانە بەسودن:\n-خۆتخاوبکەرەوە: بە ئەنجامدانی میکانیزمەکانی خۆخاوکردنەوەبێت یان گوێگرتن لە میوزیکێکی نەرم یان قورئانی پیرۆز بۆ ئەوکەسانەی باوەردارن.\n-کارەکانت تەواوبکە ئینجا بخەوە: ئیشەکانت کە پێویستە ئەنجامیان بدەیت و دەزانیت خەیاڵت دەبات تەواوبکە هیچی مەهێڵەرەوە. هەروەها کارە رۆتینییەکان بەجێمەهێڵە بۆ کاتێکی تر بەڵکو پیش خەوتن هەمویان ئەنجامبدە.\n-دەربارەی چی قەلەقیت بیاننوسە: هەر دلەرواکێ و قەلەقییەکەت هەیە پێش خەوەکەت بیاننوسە و مەیانهێنە ناوجێگای نوستنتەوە. بە تایبەت ئەوشتانەی دەتەوێت بەیانی بیانکەیت و دەزانیت لە کاتی خەوتنتدا توشی خەوزرانت دەکەن.\n- پێویستە کاتێک دەخەویت نە برسیت بێت نە زۆر تێربیت، لەبەرئەوە باشترە سێ سەعات پێش نوستن نانی ئێوارە بخۆیت.\n-وەرزش بکە: بەڵام لە کاتی پێشخەوتن نا بەڵکو چەند سەعاتێک پێش کاتی خەوتنت یان لە رۆژدا ئەنجامی بدە.


گازگرتن لە نینۆک - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nگازگرتن لە نینۆک\nگازگرتنی نینۆک ھەروەھا ناسراو بە [ئۆنیچۆفاگی] یان [ئۆنیچۆفاگیا]، نەریتێکی زۆرلەخۆکەری زارەکیە. ئەوە ھەندێ جار باس دەکرێت ھەروەک چاڵاکیێکی [پارافونکشۆنال]، بەکارھێنانی باوی دەمەکە بۆ چاڵاکیێک جگە لە قسە دەکات، خواردن، یان دەخواتەوە. گازگرتنی نینۆک زۆر باوە، بەتایبەتی لەنێوان مندالی ٢٥–٣٠ لەسەدا لە منداڵ گاز لە نینۆکیان دەگرن\nگازگرتنی نینۆک عادەتەنە بە ھۆی کاریگەریی زیانبەخش بۆ پەنجەکان، وەک ھەوکردن. ئەم سەرەنجامانە ڕاستەوخۆ لە زیانی جەستەییەوەی بیت وەر دەگیرێن یان لێوە دەستەکانن بە ئاڕاستەکراوێکی ھەوکردن. زیادلەوەش، ئەو ھەروەھایێت ھەبێت کاریگەریێکی کۆمەڵایەتی ھەیە.\nدە نینۆکی پەنجەکە عادەتەن بەشێوەیەکی یەکسان گاز دەگیرێن بۆ بە نزیکەیی ھەمان پلە. گازگرتنی نینۆک دەتوانن بن بە ھۆی پێستی تێکچوو لەسەر بەرگی رووەکەکە. کاتێک بەرگی رووەک بەنەگونجاوی لا دەبردرێن، ئەوان کارتێکراون بۆ مایکرەوبیەل و ھەوکردنی ڤایرۆسی وەکو پارۆنیکیا. گازگرتنی نینۆک دەتوانێت سەرچاوەیێکی گوناھ بێت و ھەستی شورەیی لە کاتی گازگرتنی نینۆک، چۆنیەتیێکی کەم کراوەوەی ژیان، و ستیگماتیزاتیۆنی زیاد کرد لەکە بازنەی خێزانی ناوەکی ئۆر\nباوترین چارەسەر، کە ھەرزانە و بەفرەوانی بەردەست، ئەوەیە تایێک ڕوون جێبەجێ بکات، تاڵ چەژتن پۆلیشی نینۆک بۆ نینۆکەکان. بە شێوەیەکی ئاسایی (دەناتۆنیوم بەنزۆایت) بەکار دەھێنرێم، ەکەترین ئاوێتەی کیمیاویی تاڵ ناسراو. تامی تاڵ نینۆکەکە بیت نەریت بێھیوا دەبێت.\nچارەسەرێکی تر بۆ گازگردنی نینۆک درێژخایەن بەکارھێنانەکەی ئامرازێکی بەربەستی ددانیە کە ددانی پێشەوە لێوە ڕێ دەگرێت زیان پێ گەیاندنی نینۆکەکان وەکە چواردەور گرتن بەرگی رووەک. لەدوای نزیکەی دوو مانگ، ئامرازەکەیە بە ھۆی چەوساندنەوەیێکی گازگردنی نینۆک بیت ئارەزوو. پەروەردەی باوکانە بەسوودە لە حالەتەکەی گازکردنی نینۆکی گەنج تا تواناییەکەی بەرنامەی چارەسەر زیاد بکەن، ھەروەک ھەندێک ڕەفتار لەلایەن باوانەکان یان ئەندامی خێزانی دیکە لەوانەیە یارمەتی بدەن تا گرفت دەھێڵێتەوە. بۆ نموونە، سزا نیشان درابوون تا ئارەزووی گازکرتنی نینۆک زیاد بکەن بۆ منداڵ.\nبەڵگە لەسەر تواناییی دەرمان زۆر سنووردارە، و ئەوان بەڕۆتینی بەکار ناھێنرێن. ێک بچووک دووھەند-کوێر دادگایی کردنی پزیشکیی ھەڕەمەکی لە منداڵ و ھەرزەکار ئەو ن-استیلسستەینەیەیان نیشان دا، گلوتاتیۆنەیێک و مۆجەلێیتەی گلووتەمێیت، توانییان، لە زاراوەی کورت تەنھا، کاریگەرتر بە لە پلاسیبۆ لە کەم بوونەوەی ڕەفتاری گازگردنی نینۆک.\nلەو کاتەی ئەوە دەگمەنە لەپێش تەمەنی ٣، نزیکەی ٣٠ لەسەدا لە منداڵ لەنێوان ٧ و ١٠ ساڵی تەمەن و ٤٥ لەسەدا لە ھەرزەکار گازگردنی نینۆک سەرقاڵ دەبن. لە کۆتاییدا، بەربڵاوی کەم دەبێتەوە لە ھەراش. ژمارە لەوانەیە بگۆڕن لەنێوان خوێندنان، و بتوانن پەیوەندیدار بن بۆ جوگرافی و جیاوازیی کەلتووری. ڕێژەی بابەت کە ھەرگیز نەریتەکەیان ھەیانبووە (بەربڵاویی تەمەن) لەوانەیە زۆر بڵندتر بێت لە ڕێژەکەی گازکردنەکانی نینۆک ھەنووکە\nھەرچەندە ئەو وا دەر ناکەوێت کە باوتر بێت لە یان جنس، ئەنجامی خوێندنی ی لەسەر ئەم پێشھاتە بەتەواوی ھاوڕا نیە. ئەو لەوانەیە نەزانرێت لەوەتەی تاکە کەس چاودێری دەکەن تا حاشا لێ بکەن یان نەزانی سەرەنجامی نەرێنیی بن، ئاڵۆز کردنی دەستنیشان کردنی. ی ھەیە باوانێک لەگەڵ ناڕێکیێکی دەروونی ھەروەھا ھۆیێکی مەترسیە.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Nail biting»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=گازگرتن_لە_نینۆک&oldid=646437»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٣٨ی ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


Diplomatic Magazine | حكـومەتی مولزیم و مولزەم\nحكـومەتی مولزیم و مولزەم\nحكومەت هەم مولزیم، واتە پابەندكەرە: ئەرك بەسەر هاوڵاتیاندا فەرز دەكات، هەم مولزەم، واتە پابەندكراویشە: خۆیشی لەسەریەتی لەبەرانبەر ئەو ئەركانەی دەیانخاتە سەرشانی هاوڵاتیان پابەند بێت بەدابینكردنی مافەكانیانەوە.\nبه‌شێوه‌یه‌كی ناڕاسته‌وخۆ مه‌سروور بارزانی له‌یه‌كه‌م وتاری وه‌ك سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان، به‌فه‌رمانبه‌رانی وت: چاوه‌ڕوانی قه‌رزه‌كانتان نه‌بن بۆتان بگه‌ڕینینه‌وه و نه‌كه‌ن هه‌ر له‌ئێسته‌وه توره‌كه‌ی بۆ هه‌ڵ بدوورن.!\nواتە هەم ترسێنەری خەڵكە بۆ پابەندبوون بەئەركەكان، هەم ترساویشە لە خەڵك لە پابەندنەبوونی خۆی بەدابینكردنی مافەكانیان. ناكرێ حكومەت مولزیم بێ و مولزەم نەبێ، ترسێنەر بێ بەڵام ترساو نەبێ. ترسانی حكومەت لە خەڵك نە ترسنۆكییە نە شەرم، بەڵكو هەستبەرزی و ئەخلاقە. حكومەتی نامولزەم و نەترساو حكومەتێكی بێباك و ستەمكارە.\nكابینەی نوێ و نۆیەمی حكومەتی هەرێم 10 رۆژە دەست بەكار بووە و ئەوەندەیش بەهەستیاری پارچەكانی بەیەكەوە لكێنران پیاو ناوێرێ دەستی بۆ ببات نەوەك بشكێ، هێشتا زووە كارەكانی هەڵبسەنگێنین، بەڵام ئەوەی لە چەند رۆژی یەكەمی كاری كابینەكەدا زۆر بەر چاو و گوێ دەكەوێ.\nتەئكیدكردنی زۆرە لەسەر ئەركەكانی خەڵك یان وردتر بڵێین فەرمانبەران، كە هەم خەڵكن و هەمیش بەشێكن لە ماكینەی حكومەت، بەبێ بەخشینی ئومێد بەمولزەمیی حكومەت بەرانبەر بەمافەكانی ئەوان.\nسەرۆكی نوێی حكومەت بەڕێز مەسرور بارزانی لە وتەكەیدا لەكاتی خوێندنەوەی كارنامەی كابینەكەیدا لەبەردەم پەرلەمان لە 10ی ئەم مانگە، راشكاوانە وتی ئێمە حكومەتێكی قەرزارمان وەرگرتوە و ئۆباڵی دانەوەی ئەو قەرزانەیش لە ئەستۆی حكومەتی عێراقییە.\nئەم رستەیە تەنیا پەیام نەبوو بۆ حكومەتی عێراقی، بەڵكو پەیامیش بوو بۆ فەرمانبەرانی هەرێم كە مووچەی دوو ساڵیان بەناوی پاشەكەوتەوە لەلای حكومەتە و پێی وتن:\nنەكەن توورەكە بۆ ئەو قەرزەتان لای حكومەت بدوورن و بۆڵە بۆڵ لە حكومەتەكەی من بكەن كە بۆتان ناگێڕمەوە، چونكە ئەوە ئەركی حكومەتی عێراقە، ئەگەر هەر پێیشتان وایە حكومەتی هەرێم بەرپرسە، ئەوا بچن یەخەی حكومەتی پێشوو بگرن، چونكە ئەوە قەرزی سەر ئەو حكومەتەیە، ئێمە دەستمان لەو موچەبڕینەدا نەبووە.\nئەمە لەكاتێكدا بەپێی یاسا حكومەتی هەر وڵاتێك بەڕەسمی میراتگری حكومەتی پێشووە تەنانەت با دژی یەكتریش بن، هەر لێرەوەیە دوای پازدە ساڵ لە رووخانی رژێمی سەدام حكومەتی عێراق كە دژی ئەو رژێمەیشە، پابەندە بەدانەوەی قەرزەكانی رژێم.\nئه‌و بڕیارانه‌ی دراون له یه‌كه‌م و دووه‌م دانیشتنی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان بڕیاری ڕۆتینین و ئه‌و هه‌وڵانه پێویستی به‌سه‌ر له‌نوێ ده‌ركردنی بڕیاری نوێ نه‌بووه.\nئەو پەیامەی سەرۆكی حكومەت بەداخەوە هیچ دڵخۆشكەر نەبوو. لە یەكەم كۆبوونەوەی كابینەی نوێیشدا چەند بڕیارێك دران، كە دیسان جەختكردنن لە ئیلتیزامی فەرمانبەران بەئەركە رەسمییەكانی خۆیان و وەرنەگرتنی بەرتیل و رێزگرتنی موراجیع و...هتد كە هەموو شتی باشن، بەڵام ئەوانە ئیلتیزامی رۆتینین و بڕیاری تازەیان ناوێ.\nپاش ئەوەیش دیسان وتەبێژی حكومەت لە لێدوانێكیدا جەخت لە دەوامكردنی فەرمانبەران دەكات لە 8 بۆ 3ی پاش نیوەڕۆ، بەپاساوی ئەوەی پاشەكەوت نەماوە. ئەم فەرمانانە هەموو ئاسایین و شتی باشن و ئەركێكی زیادە نیە داهێنرابێ.\nبەڵكو هەوڵدانە بۆ گەڕانەوە بۆ دۆخی پێش داهێنانی سیستمی پاشكەوت لە سەرەتای 2016، بەڵام هاوكات فەرمانبەری ئاسایی نابینێ حكومەت لەبەرانبەر ئەو هەموو پێداگرتنە لەسەر توندكردنی ئەركەكان، لای خۆیەوە مژدەیەك یان ئومێدێكیان بداتێ كە خاترجەم بن ئەو دۆخەی جاران دووبارە نابێتەوە، هاوكات دڵنیاییان بداتێ كە كار بۆ گێڕانەوەی مافە\n- خوراوەكانی بۆ دەگێڕێتەوە، یان هیچ نەبێ رێوشوێنی پێویست دەگرێتە بەر كە مووچەكە وەك بەڵێن درا مانگانە لەكاتی خۆیدا\n-بەبێ مقۆ مقۆ و دواكەوتن و دڵەڕاوكێی فەرمانبەرانی نیوەی وەزارەتەكان كە موچەكانیان لەو چەند سەد ملیۆن دۆلارە دەدرێ كە بەغدا دەینێرێ\n- موچەكەیان وەردەگرن، كە بەو شێوەیە لەباتی ئەوەی لە 30 رۆژدا جارێ موچە وەربگرن 40 رۆژ و زیاتر وەریدەگرن!\nئاخر پیاو سەری سپی دەكات لەئاست حكومەتێك پێی وابێ خەڵكەكەی هێندە ساویلكەن باوەڕ بەوە دەكەن حكومەتی هەرێم بەو هەموو داهاتانەی دەستی دەكەون و بەرپرسانی بەردەوام خۆیان دەڵێن دۆخی ئابووریمان باشتر بووە و باشتریش دەبێ.\nناتوانێ سێسەد چوارسەد ملیۆن دۆلاری جێگیر وەك یەدەگ پەیدا بكات تا چاوەڕێی هاتنی پارەكەی بەغدا نەكا لە بیستەكانی مانگدا و خۆی لەگەڵ سێسەد ملیۆنەكەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكاندا بەیەك وەجبەی لەدوای یەك مووچەی سەرجەم وەزارەتەكان بدات و كاتێ ئەوەی بەغدا هات لە جێگەیدا دایبنێتەوە!!.\nچاكسازی نە بەمەوعیزەدان و ریزكردنی رستەی رەوان، نە بە ئەخلاقیات فرۆشتن و نە بەفەرمانی فەوقیش سەركەوتوو نابێ، بەڵكو بەوە سەركەوتوو دەبێ حكومەت بەكردەوە ئیسپاتی بكات وەك چۆن مولزیمە، بەهەمان شێوە و زیاتر مولزەمیشە.


یەکەمین ڤاکسینی دژەکۆرۆنا بۆ یەکەم خۆبەخش تاقیکرایەوە.\nپەیمانگەی نیشتمانیی ئەمریکا بۆ هەستیاری و نەخۆشییەکان رایگەیاند، یەکەمین ڤاکسینی دژەکۆرۆنا بۆ یەکەم خۆبەخش تاقیکرایەوە.\nئەنتۆنی فووچی، سەرۆکی پەیمانگەی نیشتمانیی ئەمریکا بۆ هەستیاری و نەخۆشییەکان ڕایگەیاند،" بە تاقیکردنەوەی ئەو ڤاکسینە یەکەمین هەنگاومان بە ئاراستەی دروستکردنی دژەکۆرۆنا ناوە و قۆناخی یەکەمیش خێراترین هەنگاوە کە لە جیهاندا نراوە".\nئەوەشخراوەتەڕوو، ئەو ژنەى ڤاکسینەکەی لەسەر تاقیکراوەتەوە تەندروستە و توشی کۆرۆنا نەبووە و ناوی جینیفر هالێرییە و تەمەنی ٤٣ ساڵە مەبەستى تاقیکردنەوەکەش بۆ زانینی کاریگەریی و زیانە لاوەکییەکانی ڤاکسینەکەیە.\nڕاشیگەیاند،" زانایانی ئەمریکی لە دروستکردنی پێکوتەکەدا پشتیان بە داتا و زانیارییەکانی تایبەت بە دژەڤایرۆسی سارس و مێرس بەستووە کە بریتییە لە وەرگرتنی پرۆتینی سەر ڤایرۆسی کۆرۆنا کە لەرێگەیەوە توانیویانە ڤاکسینی دژی ڤایرۆسەکە دروستبکەن".\nئاماژەى بەوەشکرد،" ڤاکسینەکە لەلایەن هەردوو پەیمانگاى نیشتمانیی ئەمریکا بۆ هەستیاری و نەخۆشییەکان و لێکۆڵینەوە تەندروستییەکان لە شاری سیاتڵ خەرجییەکانی دابینکراون و بەهاوکاری لەگەڵ کۆمپانیای دەرمانی مۆدێرنا ئامادەکراوە".\nئەوەش لە کاتێکدایە، تاوەکو ئێستا لە ئەمریکا زیاتر لە ٤٠٠٠ کەس تووسی ڤایرۆسی کۆرۆنابوون.\nمیوانی سه‌رهێڵ: 742\nکۆی سه‌ردان: 19664130


ترامپ ئامادەیە هێرشی سەربازی بکاتە سەر تورکیا - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Mehr ٣٠ ٠٨:٢٩\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە ڕاشاتودی، مایک پەمپێئۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا وێڕای جەخت لە سەر ئەوەی کە واشنتۆن هەوڵ دەدات لە هێز و دەسەڵاتی دیپلۆماتیکی خۆی بەکار بهێنێت؛ ڕایگەیاند کە دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە ئەگەر پێویست بێت بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازی دژی تورکیا بە تواوەتی ئامادەیە.\nناوبراو لە گفتوگۆ لە گەڵ کەناڵی سی ئێن بی سی پاگەندەی کرد: ئێمە واتا ئەمریکا یەکمایەتی دەدەینە ئاشتی تا شەڕ. بەڵام لە دۆخێکدا کە ئۆپراسیۆنی سەربازی پێویست بێت، ئەبێ بزانن کە سەرۆک کۆمار ترامپ بۆ ئەنجامی ئەو کارە ئامادەیی تەواوی هەیە.\nمایک پەمپێئۆ لە درێژەدا زیادی کرد کە واشنتۆن لە دەسەڵاتی دیپلۆماتیک و ئابووری خۆی پێش بەکارهێنانی تۆپخانە کەڵک وەردەگرێت و وتیشی کە بڕیار لە سەر ئەوەی کە ئایا ئەنقەرە هێڵی سووری تێپەڕاندووە یان نا، لە ئەستۆی ترامپە


نا بۆ لەیەکترازان و دوژمنایەتیی یەکتر\nته‌نها و ته‌نها پێکه‌وه و به خۆشویستنی یه‌کتریی ده‌توانین ئاسووده و به‌خته‌وه‌ر و سه‌ربه‌ز له کوردستاندا بژیین. ئه‌رکێکی مۆڕاڵییه له‌سه‌ر هه‌موومان له بچووکمانه‌وه هه‌تاوه‌کوو گه‌وره‌کانمان، که خۆشه‌ویستیی هه‌ڵمانبسوڕێنێت نه‌ک ڕق و کینه و دوژمنایه‌تیی. ئه‌گه‌ر ئه‌م نه‌وه نوێیه، نازانێت زیانه‌کانی دوژمنایه‌تیی چه‌ند گه‌وره‌یه، ئه‌وا با له داپیره و باپیره‌یان بپرسن، ئه‌گه‌ر ناو ئه‌وا بچن مێژووی کورد بخوێننه‌وه، ئه‌گه‌ر هه‌ر هه‌ستده‌که‌ن زۆره و ماندوو ده‌بن، ئه‌وا با لانیکه‌م مێژووی په‌نجا ساڵی ڕابووردمان بخوێننه‌وه، هه‌تاوه‌کوو تێبگه‌ن، که دوژمنایه‌تییکردنی یه‌كتریی له ماڵوێرانیی زیاتر هیچ سوودێکی بۆ کورد نه‌بووه.\nلانیکه‌م هه‌تا بینه‌قاقای په‌نجا ساڵی ڕابووردمان پڕه له ماڵوێرانیی و لێکترازان. لێکترازان هه‌میشه فاکتۆرێکی گه‌وره بووه بۆ ژیانێک له‌وپه‌ڕی نابه‌خته‌وه‌ریی و ده‌رده‌سه‌رییدا. لێکترازان دوژمنایه‌تییه، خه‌مبارییه، ته‌نهاییه و ماڵوێرانییه. لێکترازان و دوژمنایه‌تییکردنی یه‌کتر، وه‌ک کورد بریندار و لاوازمان ده‌کات، که هه‌میشه دوژمنان ئاسان توانیوویانه کۆنترۆڵمان بکه‌ن. ئاکتوێلترین نموونه ڕووداوه‌کانی دوای ڕیفراندۆمن، به‌ڵام پێکه‌وه‌یی و خۆشه‌ویستیی یه‌کتریی هێزێکمان لێده‌خاته‌وه، که هیچ هێزێک نییه بمانشکێنێت. ئه‌مه ترسی گه‌وره‌ی دوژمنانی کورد بووه هه‌ر له سه‌ره‌تاوه هه‌تاوه‌کوو ئێستا.\nپه‌نجا ساڵ زیاتره دوژمنایه‌تییه‌ک له‌ناوماندایه، که ته‌نانه‌ت له کاتی ئاشتییشدا هێشتا به کڵپه‌یه، ئه‌وه‌شی وه‌ها ده‌کات، که ئه‌م دوژمنایه‌تییه درێژه بخایه‌نێت، بریتییه له هه‌ڵسوڕاندنێکی نائاگایانه‌ی تاکی کورد، که به‌رده‌وام له هه‌موو چرکه‌ساتێکی ناسک و تایبه‌ت و هه‌ستیاردا چالاک ده‌بێت. چالاکییه‌ک که له ڕێگای ئاسۆسیاسۆنێکه‌وه، واته له باردوودۆخێکدا، که هه‌ستێک تێماندا، هه‌ستێکی کۆنمان بیرده‌خاته‌وه، ئه‌م بیرخستنه‌وه‌یه وه‌ها ده‌کات، که له ئێستا و ئالێره‌دا بازێکی گه‌وره هه‌ڵبده‌ین و بگه‌ڕێینه‌وه بۆ مێژوو، مێژوویه‌ک، که تێیدا دوژمنی یه‌کین و به خوێنی سه‌ری یه‌کدی تینووین، که شه‌ڕی یه‌کتر ده‌که‌ین. به‌ڵام به هۆشیاریی و ئاگایی ده‌توانین ڕێگا له‌م ئاسۆسیاسۆنه بگرین و له ئێستا و ئالێره‌دا بمێنینه‌وه و یه‌كترمان خۆشبوێت. هه‌ستی خۆشویستنی یه‌کتریی گه‌وره بکه‌ین و په‌ره‌ی پێبده‌ین، وه‌ک له‌وه‌ی هه‌ستی ڕق و کینه و دوژمنایه‌تیی په‌ره‌پێبده‌ین.\nبه کۆی گشتیی ئه‌رکی هه‌موانه، که ڕێگربین له بڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌موو ڕق و کینه‌یه‌ک. ئه‌رکێکی مۆڕاڵییه، که هیچ میدیایه‌ک ڕێگا به بڵاوکردنه‌وه‌ی ڕق و کینه و دوژمنایه‌تیی نه‌دات، به‌ڵکوو په‌ره‌بده‌ین به خۆشه‌ویستیی و لێکنزیکبوونه‌وه‌مان له‌یه‌کتریی. ده‌زانم تاک ده‌ترسێت، ده‌ترسێت له‌وه‌ی، که نه‌خوێنرێته‌وه، ده‌ترسێت له‌وه‌ی، که ڕێزی نه‌گیرێت، ده‌ترسێت له‌وه‌ی ئێکسیستێنسی له‌ده‌ست بدات، ده‌ترسێت له‌وه‌ی، که ژیانی ناخۆش بێت له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ک بێت. به‌ڵام ترس ته‌نها له مێشک و بیرکردنه‌وه‌ماندا بوونی هه‌یه. مێشکیش کار له‌وه‌دا ده‌کات، که بیری لێده‌که‌ینه‌وه. بیر له ترس ده‌که‌ینه‌وه، ئه‌وا مێشکمان کار له‌سه‌ر ترس ده‌کات و هه‌موو جۆره بیرکردنه‌وه‌یه‌کی ئه‌قڵانیی و لۆگیکی بلۆک ده‌کات. تاک پێویسته کۆنترۆڵی بیرکردنه‌وه‌ی بکات، نه‌ک بیرکردنه‌وه‌ی کۆنترۆڵی ئه‌و بکات.\nئه‌قڵ میکانیزمێکی لۆگیکانه‌یه و هه‌میشه هه‌وڵی ڕێگرتن له هه‌ڵه ده‌دات، به‌ڵام ژیان به ته‌نها به ئه‌قڵ به‌ڕێگاوه ناڕوات، به‌ڵکوو هه‌ستیشی له‌گه‌ڵدایه، کاتێک ڕۆشنبیریی هه‌ست به‌شی ئه‌وه ناکات، که کۆنترۆڵی هه‌سته‌کانمان بکه‌ین، ئه‌وا هه‌سته‌کانمان زاڵده‌بن به‌سه‌ر ئه‌قڵ و لۆگیکدا و هه‌ڵه ده‌که‌ین. به‌ڵام ئه‌م هه‌ڵانه هه‌میشه ده‌بنه هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ی تر، که دواجار کاره‌ساتی لێده‌که‌وێته‌وه. ئێمه‌ی کورد خاوه‌نی هیچ ڕێسۆسێک نین بۆ خستنه‌وه‌ی کاره‌سات، چونکه کاره‌ساتگه‌لی وه‌ها ده‌بێته هۆی ماڵوێرانیی، ماڵوێرانییه‌ک، که نامانه‌وێت هه‌مان بێت، نامانه‌وێت جارێکی تر ئێخه‌مان بگرێت.\nپێویسته له‌سه‌ر هه‌موومان، که مرۆڤایه‌تیی له خۆماندا و له که‌سی به‌رانبه‌ردا هه‌میشه وه‌ک ئامانج بهێنینه پێش چاوی خۆمان، نه‌ک وه‌ک ئامڕاز. پێویسته باشه‌یه‌کمان بوێت بۆ کۆی هه‌موو کورد، نه‌ک به ته‌نها بۆ تاکێک یان گرۆیه‌ک. به‌مشێوه‌یه ده‌توانین مۆڕاڵانه مامه‌ڵه بکه‌ین و ڕێگریی له خستنه‌وه‌ی کاره‌سات بکه‌ین. پێویسته یه‌کترییمان خۆشبوێت، چونکه هیچ شانسێکی ترمان نییه، بێجگه له خۆشه‌ویستیی.


19:51 - 21 November 2019\nهەنگاو: دوو بەندکراوی سیاسی کە بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران نزیک بە سێ دەیە لە بەندیخانە بوون، ئازاد کران.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ئێوارەی ڕۆژی پێنجشەممە ٣٠ی خەزەڵوەری ٢٧١٩(٢١ی نۆڤەمبەری ٢٠١٩) عوسمان مستەفاپوور، بەندکراوی سیاسی خەڵکی پیرانشار دوای ٢٨ ساڵ بەندکران و محەمەد نەزەری بەندکراوی سیاسی خەڵکی سایین قەڵا دوای ٢٥ ساڵ بەندکران لە بەندیخانەی ناوەندی ئورمیە ئازاد کران.\nهەنگاو پێشتر ئاگادار کرابوو کە ئەو دوو بەندکراوە بەر فەرمانی لێبوردنی ڕێبەری ئێران (خامنەیی) کەوتوون.\nئەو دوو بەندکراوە لە ماوەی بەندکرانیان لە مافی مەرەخەسی بێبەری بوونە و تەنانەت ئیزنی بەشداری لە ڕێوڕەسمی پرسەو سەرەخۆشی ئەندامانی بنەماڵەی خۆیانیان نەبووە.\nعوسمان مستەفاپوور تەمەن ٥٣ ساڵ و خەڵکی پیرانشار، ڕێکەوتی ٢٣ی پووشپەڕی ١٣٧٠ی هەتاوی ( ١٣ی ژوئیەی ١٩٩١ی زایینی) دوای تێکهەڵچوونێکی چەکداری نێوان پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات و هێزەکانی سپای پاسداران لە ناوچەی تەرگەوەڕی ئورمیە بەدیل گیرا.\nناوبراو هەمان ساڵ حوکمی سێدارەی بەسەردا سەپا و ساڵی ١٣٧٩ (٢٠٠٠ ز) حوکمەکەی هەڵوەشایەوە و بۆ ١٠ ساڵ بەندکران کەم کرایەوە. هە رئەو ساڵە لەلایەن لقی ٣ی دادگای شۆڕشی ئورمیە بە تۆمەتی ئەندامەتی لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران حوکمی ٢٥ ساڵ بەندکرانی بە سەردا سەپا و سەرجەم حوکمەکەی بوو بە ٣٥ ساڵ بەندکران.\nهونەرمەند کامبیز ئەسەدی لە کامیاران دەستبەسەر کرا


شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nشرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار\nشرکەت بەبەرپرسیارێتیی سنووردار\nدامەزراوەی بازرگانیی حکوومی\nچاوپێکەوتنی ساڵانەی گشتی\nیاسای بازرگانیی ناونەتەوەیی\nتێکەڵبوون و دەستکەوتن\nبەڕێوەبەری کاسبی/بەڕێوەبەری برەند\nسەرۆکی کارگێڕی/سەرۆکی بەکارخەری\nبەڕێوەبەری سەرچاوە مرۆڤییەکان\nسەرۆکی زانیاری/سەرۆکی بازاڕدۆزی\nChief product officer/بەڕێوەبەری تێکنۆلۆژی\nخولی گۆڕینی دراو\nشرۆڤەی بەیانی دارایی\nدەروازەی Business and economics\nشرکەتی سنوورداری تایبەت (ئینگلیزی: private limited company) یان شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار (ئینگلیزیی ئەمریکی: Limited liability company) جۆرە دامەزراوەیەکی بازرگانییە بە خاوەندارێتیی تایبەت کە لە زۆر بواری دادمەندیدا بە جیا لە خاوەندارێتیی گشتی بەکار تێ، بە ھەندێ جیاوازییەوە لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر. نموونەکانی LLC لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا و GmbH لە ئەڵمانیادا.\nلە ٢٠١٥ ـەوە حەفت جۆر کۆمپانی ھەنە کە دەتوانن لە ژێر یاساکانی تۆمارکردنی شرکەت لە ئێراندا تۆمار بکرێن. یەکێک لەم حەوت جۆرە کۆمپانی و ھاوبەشییانە، شرکەتی بە بەرپرسیارێتیی سنووردارە (ئینگلیزی: Limited liability partnership یان بە کورتی LLP). وەکوو زۆرینەی وڵاتان لانی کەم دوو کەس بۆ تۆمارکردنی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار پێویستە. شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار بە پێی ئەم شێوازە دیارکراوەی کە بۆ نموونە ھێنراوە ناونراون: "Sherkat Ba Masooliyate Mahdood" translates as "Sherkat شرکت Company" + "Mahdood محدود Limited" + "Masooliyat مسئولیت Liability"\nکەمینەی سەرمایە دەبێ ١٠،٠٠٠ لیرەی تورکی بێت، کەواتە سەرمایە دەتوانێ کەمینەی سەرمایەی گشتی شرکەت بێ. ژمارەی بەشداران کە دای دەمەزرێنن (کەسانی ئاسایی یان کەسانی یاسایی) دەتوانێ لانی کەم یەک کەس و زۆرینەی پەنجا کەس بن. گشت یان ھەندێک لە بەشداران دەتوانن ھاونیشتمانی بیانی بن. ھاوواتای شرکەتی سنوورداری تایبەت (ئینگلیزی ئەمریکی: LLC) لە تورکیدا بەکورتی دەبێتە Ltd. Şti کە یانی Limited Şirket.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Private limited company»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شرکەت_بە_بەرپرسیارێتیی_سنووردار&oldid=897582»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٠٨ی ١ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ئێستا كاتی بەدەنگەوەهاتنی بانگەوازەکەی گوڤەن- ە...\n* سەڵاحەدین دەمیرتاش – گرتوخانەی ئەدرنە\nوێڕای فشار، هەڕەشە، ساختەكاری، بەندكردن و یاریكردن؛ وێڕای كێبەركێی هەڵبژاردن بەشێوەی نایەكسان، نادادپەروەر، هەدەپە توانی بە 67 پەرلەمانتار بچێتە پەرلەمانەوە. پەرلەمانتاری هەكاری لە هەمانكاتدا هاوسەرۆكی DTK بەڕێز لەیلا گوڤەن، ماوەی 54 ڕۆژە مانی لە خواردن گرتووە. وێڕای ئەوەی بە پەرلەمانتار هەڵبژێردراوە وەك بارمتەیەكی سیاسی لە زیندانی دیاربەكر و بەشێوەیەكی نایاساییانە بەڕێز گوڤەن بەندكراوە، لەپێناوی داواكارییەكی زۆر حەق و ڕەوا جەستەی برسیكردووە.\nدواكاری حەق و ئەخلاقی\nلە نیسانی 2015 ەوە تا ئێستا تەنها جارێك توانیویەتی براكەی ببینێت، لەو ڕۆژەوە بەڕێز ئۆجەلان نە هەواڵێكی خۆی هەیە و نە بەندكراوەكانی دیكەی ئیمرالی تاكە هەواڵێكیان نەگەیشتووە، بەڕێز لەیلا گوڤەن پێشەنگی بانگەوازێكی زۆر گرنگ دەكات. چالاكیەكی وەك مانگرتن لە خواردن كە بە تەواوی بەرهەڵستییەكی سڤیلی پەیوەست بە ئیرادەیەتی و بەرلە هەموو شتێك ئەو هەڵوێَستەی بەڕێز گوڤەن سەبارەت بە پرسێكە كە بە تەواوی ژیانی خۆی خستۆتە پێشەوە، هەڵوێستێكی بەنرخ و شكۆدارە. ئەم تایبەتمەندییە پێویستە بە تەواوی بزانرێت، ئێمە هیچ كاتێك نامانەوێت هاوڕێیەكمان مافی ژیانی زیانی بەركەوێت. ڕێك بەپێچەوانەوە لەپێناوی ئەوەی داكۆكیمان لە مافی ژیانی هەموو مرۆڤێك كردووە بە هاوڕێكانمانەوە، خەباتی ئاشتی درێژە پێدەدەین. لەبەرئەوە ناتوانین بە فشار مانی خواردن بە كەسێك بگرین، ئەمە ئەخلاقی نییە. ئەوەی دەكەوێتە سەرشانی ئێمە بۆ داكۆكیكردن و پاراستنی هاوڕێكەمان ئەوەیە بە بەهێزی و پێداگرییەوە پشتیوانی لە داوا ڕەواكەی بكەین و بە زوترین كات ئەنجامی داواكەی بەدیبێت. ئەوەی ماوە ئەوەیە داواكارییكەی نە پێچەوانەی یاسا و نە پێچەوانەی ڕەوشت و نە پێچەوانەی سیاسەتیشە. پێَشوازیكردن و بەدیهێنانی داواكەی تا بڵێی ئاسانە و لە ڕوی یاساییەوە داواكارییەكە دەبێت بەدیبێت.\nوێڕای فشاری زۆر\nوێڕای ئەوەی بەڕێز گوڤەن ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دوچاری مەترسی دەبێتەوە وا دیارە ئەو داواكارییە بۆ ڕۆژەڤبوونی حەقی پێنەدراوە. هۆكاری ئەمەش بێگومان ئەوە نییە كۆمەڵگە بێ هەست بێت، گەلی كورد لەسەروی هەموویانەوە بەشێكی بەرچاوی كۆمەڵگەكەی زۆر گرنگی بە ڕۆڵی ئاشتیخوازانەی بەڕێز ئۆجەلان دەدەن، لە نزیكەوە ئاگادارین بەهۆی ئەوەی ماوەیەكی درێژە هیچ هەواڵێك سەبارەت بە ڕەوشی تەندروستی و سەلامەتی ئۆجەلان نەزانراوە، ئەمەش نیگەرانی زۆری دروستكردووە. بابەتێكی گرنگی وەها و پەیوەست بە ژیانەوە كە نەبۆتە ڕۆژەڤی نیشتیمانی و ڕای گشتی نێودەوڵەتی بەهۆی فشاری زۆری حكومەت، پەلامار و ئابڵۆقەكەیەتی. فشارەكان بە شێوەیەكە تەنانەت دایكانی تەمەن 70-80 ساڵی بەشێوەیەكی نایاسایی لەناو بارەگای پارتدا بۆ ئەوەی ئەو بابەتە نەبێتە ڕۆژەڤ دەستبەسەر دەكەن.\nبە دامەزراوەییكردنی فاشیزم\nلە تەمموزی 2015 ەوە تا ئێستا ئەو فشار و ناقانونیە بەردەوامانەی لەژێر ڕەهەندی باری نائاساییدا بوون، ڕێگەی خۆشكرد بۆ ئەوەی كۆمەڵگە بەگشتی پاشەكشەبكات و نیگەران و ترساو بێت. میدیا، داد، ئەكادیمی، بیرۆكراسی، سیاسەت، بەهۆی ئەوەی فشاری ئەوەندە زۆری لەسەر بوو وایكرد ڕق و كاردانەوەی كۆمەڵگا نەبینراو بێت. تەنانەت بۆ كاردانەوەیەكی دیموكراسیانەی بچوك هەوڵدەدرێت لە رێگەی فشاری بێ شوماری دادگا-پۆلیس سەركوتبكرێت. ڕژێمی ئەردۆغان ترس و تۆقاندن بڵاودەكاتەوە و دەتوانێت درێژە بەو تۆقاندنە بدات بەهۆی ئەوەی دەزانێت بەبێ ئەوانە ناتوانێت لەسەرپێ بوەستێت، هەوڵدەدات لە ڕێگەی فشاری بەردەوامەوە كۆمەڵگا نەفەسبڕ و بێ چارە بكات. لە ڕاستیدا دروستكردنی فاشیزم و بە دامەزراوەییكردنی بە شێوەیەكی دیكە بەدینایەت.\nئاماژەدان بە ڕێگای ڕزگاربوون\nئێستا لەژێر ئەو هەلومەرجە سەختەدا، لە ژینگەیەكی نامومكیندا كە تواناكان تێیدا كەمن، بە ڕۆژەڤكردنی بانگەواز و هاوارەكەی بەڕێز گوڤەن دەكرێت وەك شتێكی سەخت بیری لێبكرێتەوە. بەڵام ڕەوشەكە بە بڕوای من ڕێك بەپێچەوانەیە. بەڕێز لەیلا گوڤەن لەناو ئەو هەلومەرجە دژوار و بە فشارەدا تەركیزی لەسەر خاڵێك چڕكردۆتەوە بەوەی سەرنج بەلای ڕەوشی بەڕێز ئۆجەلان و ئیمرالی ڕابكێشرێت و ڕێگای دەرچوون لەو فشارە نیشان دەدات. واتە بەڕێز گوڤەن بۆ ئەوەی داواكارییە ڕەواكەی ببێتە ڕۆژەڤ، لەبری ئەوەی چاوەڕێی هەلومەرجی گونجاو بكات، پێویستە زۆر باش تێبگەین و باسیبكەین بەوە خۆی دەیەوێت ئەم بابەتە لە ڕێگەی داواكارییەكەیەوە خەبات بۆ گونجانی هەلومەرج بكات.


مێژوی ئەمڕۆ 25/10 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ Oct 25, 2020\n- لە رۆژى 25/10/1400 گیفرى چوسر (Geoffrey Chaucer)، شاعیر و فه‌یله‌سوف و نوسه‌رى ئینگلیزى لە تەمەنى (57) ساڵى لە شارى لەندەن کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1343 لە شارى لەندەن لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 25/10/1806 ماکس ستیرنەر (Max Stirner)، فەیلسەسوف و نوسه‌رى ئەڵمانى لە شارى لپسیا لە دایکبووە، لە ساڵى 1856 له ته‌مه‌نى (50) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى بەرلین کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1825 یوهان ستراوس ئەبن (Johann Strauss)، ئاوازدانه‌ر و موزیسیانى نەمساوى لە دایکبووە، لە رۆژى 3/6/1899 لە تەمەنى (73) بە نەخۆشى لە شارى ڤینا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1838 جۆرج بیزیە (Georges Bizet)، ئاوازدانه‌ر و موزیسیانى فەڕەنسى لە شارى پاریس لە دایکبووە، لە رۆژى 3/6/1875 لە تەمەنى (36) ساڵى بە نەخۆشى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1881 پاپلۆ بیکاسۆ (Pablo Ruiz Picasso)، نیگاركێشى ئیسپانى لە شارى مەلەگە لە دایکبووە، لە رۆژى 8/4/1973 لە تەمەنى (91) ساڵى بە نەخۆشى لە فەڕەنسا کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1925 حسێن نەسار، شاعیر و ئەدیب و ئه‌كادیمیستى میسرى لە شارى ئەسیوت لە دایکبووە، لە رۆژى 29/11/2017 لە تەمەنى (92) ساڵى کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1926 بۆ کارپێلان (Bo Carpelan)، شاعیر و ۆه‌خنه‌گى ئه‌ده‌بى و نوسه‌رى فنلەندى لە شارى هلسنکى لە دایکبووە، لە رۆژى 11/2/2011 لە تەمەنى (85) ساڵى لەشارى ئیسپۆ کۆچى دوایى کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1958 نەسر حەماد، ئەکتەرى میسرى لە دایکبووە، لە ساڵى 1981 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1965 عەبدوڵڵا سنانى، ئەکتەرى سعودى لە شارى مەدینە لە دایکبووە، لە ساڵى 1987 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1966 محەمەد کەمال میسرى، ئەکتەرى میسرى لە تەمەنى (80) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 11/8/1886 لە دایکبووە، لە ساڵى 1928 تاکو ساڵى 1954 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- له رۆژى 25/10/1971 ئەلیف شەفەق (Elif Şafak)، ژنه رۆماننوس و نوسه‌رى تورك له شارى ستراسبۆرگ له فه‌ڕه‌نسا له دایكبووه، به زمانه‌كانه‌ى ئینگلیزى، فه‌ڕه‌نسى و توركى ده‌نوسێت، به‌رهه‌مه‌كانى بۆ زیاتر له سى زمان به‌سه‌ر (40) وڵاتى جیهاندا بڵاوكراونه‌ته‌وه، رۆمانه‌كانى بە پڕفرۆشترین رۆمان دادەنرێت لە توركیا، یەکەم ڕۆمانی بەناوی (شاراوە) نوسویه‌تى، کە لەساڵی ١٩٩٨ خەڵاتی ڕوومی بردەوە، ھەڵگری بڕونامه‌ى دوکتۆرایە لە زانستە سیاسییەکان، باشترین بەرھەمە چاپكراوه‌كانى: چاوتێبڕین، رۆمان، چل رێساكه‌ى عیشق، رۆمان، زۆڵه‌كه‌ى ئیستانبووڵ و ئه‌شق.\n- لە رۆژى 25/10/1971 ماجد موهەندیس، گرانیبێژى عێراقى سعودى لە شارى بەغداد لە دایکبووە، لە ساڵى 1991 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1977 یهوناتان جاترۆ، ئەکتەر و گۆرانیبێژى ئیسرائیلى لە شارى تەل ئەبیب لە دایکبووە، لە ساڵى 2000 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1983 مەحمود دیاب، شانۆنوس و نوسه‌رى میسرى لە تەمەنى (51) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 25/8/1932 لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 25/10/1984 ئارام محه‌مه‌د عەبدولڕەحمان، رۆماننووسى کورد لە ناحییه‌ی بالیسان لە دایکبووە، لە ساڵی 2013 بۆ چیڕۆکی (دەزگیرانی گۆڕستان) لە فیستیڤاڵی هەتاو بۆ ئەدەبی گەنجان خەڵاتی دووەمی چیڕۆکی وەرگرتووە، لە ساڵی 2014 بۆ چیڕۆکی (زمانی دیوار) خەڵاتی یەکەمی فیستیڤاڵی گەلاوێژی بۆ بواری چیڕۆک وەرگرتووە، خاوەنی چەند رۆمان و کۆمه‌ڵه چیڕۆکە لەوانە: سه‌مای سڕبوون، رۆمان، خه‌وتوو، رۆمان، مه‌رگی مێژوونووس، رۆمان، ده‌رگه‌کانیش هیلاکن، چیرۆک، رۆژێک لەو ساڵانە هەڵدەگرم، رۆمان.\n- لە رۆژى 25/10/1984 کیتى پیرى (Katy Perry)، ژنە گۆرانیبێژى ئەمەریکى لە شارى سانتا باربارا لە ویلایەتى کالیفۆرنیا لە دایکبووە، لە ساڵى 2001 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/1985 سیارا (Ciara)، ژنە ئەکتەر و گۆرانیبێژى ئەمەریکى لە شارى ئۆستن لە ویلایەتى تەکساس لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 25/10/1988 کریتیکا کامرا (Kritika Kamra)، ژنە ئەکتەرى هیندى لە شارى مۆمباى لە دایکبووە، لە ساڵى 2007 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 25/10/2002 ریچارد هاریس (Richard Harris)، ئەکتەرى ئیرلەندى لە تەمەنى (72) ساڵى بەنەخۆشى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 1/10/1930 لە شارى لیمریک لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 25/10/2019 سەبریا هەکارى، شاعیرى دێرین کە بە یەکەمین ژنى کورد لە بادینان دادەنرێت لە شیعر نووسیندا کۆچى دوایى کرد، لە سەرەتاى هەشتاکانى سەدەى رابردوو دەستى بە شیعر نوسین کردووە، یەکەم دیوانى بە ناوى (پاڕزینکا داپیرێ) بووە، دوو کۆمەڵەى شیعرى چاپکراوى هەیە، لە ساڵى 1991 لە کاتى کۆچى ملیۆنیەکەى کورد چووەتە ئەوروپا و لە سوید نیشتەجێ بووە، ئەندامى لقى دهۆکى یەکێتى نوسەرانى کورد بووە.\n- له رۆژى 25/10/2019 جۆن ویزەرسپون (John Witherspoon)، ئەکتەری کۆمیدی ئەمریکی له ته‌مه‌نى (77) ساڵى لە ماڵەكەی خۆی لە (شێرمان ئۆكس) لە ویلایەتی كالیفۆرنیا كۆچی دوایی كردووه، له رۆژى 27/1/1942 له شارى دیترویت له دایكبووه، (49) ساڵ لە کارى هونەری بەردەوام بوو، زیاتر لە فیلم و زنجیرە دراما کۆمیدییەکان دەردەکەوت، سەرەتا وەکو نمایشکاری جل و بەرگ دەرکەوت، لەدواییدایەکەم هەنگاوی خۆی لە هونەری دراما تاقیکردەوە، لە ساڵی 1970 لە زنجیرە درامای(Barnaby Jones) بەشدار بوو، دواتر لە چەندین شانۆ و فیلمی سینەمایی و بەرنامەی تەلەفزیونی بەشداری کردووە.


بردنەوەی فەرەنسا و دۆڕانی تورکیا چەندین لێکدانەوەی جیاوازی بۆ دەکرێت. فەهمی تەشکتکین لە ئەلمۆنیتەر کۆمەڵێک هۆکاری ئاماژەپێداوە. لەوانە هۆکاری ئابوریی و تەکنیکی و پەیوەندیی نێوان هەردوولا. بەڵام سەرباری گرنگی ئەم فاکتەرانە هۆکاری تریش لە پشتەوە هەیە. هەندێک وەهای دەبینن کە جۆرێکە لە پاداشت بۆ بەشداریی فەرەنسا لە شەڕی دژ بە داعش. بەڵام بە دیدی من هۆکارەکەی ئەو ترسەیە لای نوخبەی شیعە و ئێرانیش هەیە لە پەلکێشانی تورکیا بۆ ناوچەکە.\nنۆژەنکردنەوەی فڕۆکەخانە، بوارێکی هەستیارە. بەڵام هاتنی کۆمپانیاکانی تورکیا، بەشێکە لە هاتنی سەربازی تورکیاش بۆ ناوچەکە. تورکیا لە ڕەبیعە بارەگای هەیە، بەبێ هیچ بەهانەکەیەک. تورکەکان تەلئەعفەر بە شوێنی خۆیان دەزانن. هەرگیز ئەو پاش نیوەڕۆ گەرمەی ئەنقەرەم لە بیرناچێت کاتێک سەردانی ناوەندی سەدەی بیست و یەکم کرد، بەرپرسەکەی کە تورکێکی سەر بە مەهەپەیە چۆن بە گژماچوو بەوەی درەنگ بووم و بەردەوام کتێبەکەی ڕادەوەشاند کە دەربارەی تەلئەعفەر نوسیبوی. تورکە فاشیتەکان وەک هەموو فاشیستێک توڕە و جنێوفرۆشن.


پارتی دەیەوێت لە بەغدا بەهێز بێت\nجێگری سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان رایگەیاند، كە تا پارتەكەی لەبەغدا بەهێزتر بێت، ئەوە سوودی بۆ هەرێمی كوردستان زیاتر دەبێت.\nبوومەلەرزە هەرێمی کوردستانی هەژاند\nبه‌یانی ئه‌مڕۆ بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك له‌چه‌ند ناوچه‌یه‌كی هه‌رێمی كوردستان ڕوویدا، كه له‌سنوری كۆیه به هێز بووە.\nهەولێر بۆ بەجێ‌ماوانی ئەنفال داوای غەرامەت لە بەغدا دەکات\nهەرێمی کوردستان بە دەرکردنی ڕاگەیێندراوێک بە بۆنەی ساڵوەگەری سی ساڵەی ئەنفال و جەنایەتی سەدام حسێن لە دژی کوردەکانی عێراق، خوازیاری پێدانی غەرامەت بە بەجێ‌ماوانی ئەو کارەساتە بوو.\nبۆ هه‌ڵبژاردنى په‌ڕله‌مانى عێراق؛\nبانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن له هه‌رێمى كوردستان دەستیپێکرد\nبانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن له هه‌رێمى كوردستان ده‌ستیپێکرد، بۆ هه‌ڵبژاردنى په‌ڕله‌مانى عێراق.\nوته‌بێژی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان:\nبەغدا پێشنیاری هەولێر بۆ هەناردەی نەوتی کەرکووک لێکدەداتەوە\nسەفین دزەیی بە ئاماژە بەوەی کە تا ئێستا کاتی دروستی چوونی شاندی هەرێم بۆ بەغدا دیاری نه‌كراوه، ڕایگەیاند: بۆ هەناردەی نه‌وتی کەرکووک له گه‌ڵ به‌غدا نه‌گه‌یشتووینه‌ته رێککەوتنی كۆتایی.\nیەکەم پەیوەندی مەسعود بارزانی و عەبادی دوای ریفراندۆم\nسەرۆک وەزیرانی عێراق بۆ یەکەم جار دوای بەرێوەچوونی ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان پەیوەندی تەلەفۆنی بە مەسعود بارزانی سەرۆکی پێشووی هەرێمی کوردستانەوە کرد.\nبە هۆی وەستانی دڵ؛\nبرایەکى نێچیرڤان بارزانى کۆچی دوایی کرد\nبرایەکى نێچیرڤان بارزانى سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان بەهۆى جەڵتەى دڵەوە لە هەولێر کۆچى دوایی کرد.\nجێگیر کردنی ناوەندی چاودێڕی بەغدا لە فڕۆکەخانەکانی هەرێم\nلێژنەیەک لە بەغداوە بە مەبەستی جێگیر کردنی ناوەندی چاودێڕی بە سەر فڕۆکەخانەکانی هەرێم سەردانی هەولێری کرد.\nسەرۆک کۆماری فەڕەنسا بەڵێنی دا:\nپاریس هێزی سەربازی ڕەوانەی مەنبەج دەکات\nبەرپرسێکی کوردی سووریا ڕایانگەیاندووە، ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەڕەنسا بەڵێنی ئەوەی داوە، هێزی سەربازی ڕەوانەی مەنبەج بکات.\nیەکەمین پێشانگای نێونەتەوەیی کاریکاتێر لە هەرێم بەڕێوەدەچێت\nیەکەمین پێشانگای نێونەتەوەیی کاریکاتێر لە هەرێمی کوردستان بە بەشداری ٤۲ هونەرمەند بەڕێوە دەچێت.\nئەنقەرە هەوڵی دابەش کردنی هەرێمی کوردستان دەدات\nبەرپرسێکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕایگەیاند: تورکیا هەوڵ دەدات هەرێمی کوردستان دابەش بکات ئەوەش لە ڕێگای دروست کردنی فیتنە لە نێو خەڵکی هەرێم لە ڕێگای ڕێگری کردن لە گەشتە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی بۆ پارێزگای سلێمانی.\nبۆ کۆتایی هێنان بە ئاژاوە هەموو ڕێگەیەک دەگرینە بەر\nسەرۆکی حکومەتی هەرێم جەختی کرد کە ئەوان هەموو ڕێگایەک دەگرنە بەر بۆ کۆتایی هێنان بە ئاژاوە.\nژمارەیەک ئەندامی گۆڕان لە هەولێر دەستگیر کران\nبەرپرسێکی گۆڕان لە دەستگیر بوونی ٥ ئەندامی بزوتنەوەی گۆڕان لە شاری هەولێر بە هۆی پشتیوانی لە خۆپیشاندەرەکان هەواڵی دا.\nفڕۆکەکانی تورکیا لە بەیانی ئەمڕۆ سێ شەمەوە دەستیان داوەتەوە بۆردومان کردنی سنووری قەزای ئامێدی.\nلە ناڕەزایەتی بە پاشەکەوتی موچە؛\nخۆپیشاندانی مامۆستایان و فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەستیپێکرد\nمامۆستایان و فەرمانبەران لە سلێمانى و کەلار و کۆیە و ڕانیە دژ بە سیستمى پاشەکەوتى موچە دەستیان بە خۆپیشاندانى ناڕەزایەتى کردەوە.\nخۆپیشاندان لە هەرێمی کوردستان بۆ ئیدانە کردنی بوردومانەکانی تورکیا\nبۆ ئیدانەکردنی بۆردومانەکانی سوپای تورکیا و بۆ پشتگیریکردن لە عەفرین، لە هەولێر و سلێمانی و ڕانیە بە بەشداری ژمارەیەک لە چالاکانی مەدەنی و پەرلەمانتاران و مامۆستایانی ئاینی و چەندین کەسایەتی گردبوونەوە و خۆپیشاندان بەڕێوەچوو.\nبە مەبەستی سەردانی بنکەی سەربازیی تورکیا؛\nژینڕاڵ هولوسی ئاکار سەرۆکی ئەرکانی فەرماندەیی هێزی چەکداریی تورکیا بە هاوڕێتی شاندێکی باڵای سەربازیی تورکیا و بە مەبەستی سەردانی بنکەی سەربازیی تورکیا لە باکووری عێراق، گەیشتە هەرێمی کوردستان.


پیاوان یان ژنان، كامیان زیاتر قوربانی ڤایرۆسی كۆرۆنان؟ - transcultures\nHome/non classé/پیاوان یان ژنان، كامیان زیاتر قوربانی ڤایرۆسی كۆرۆنان؟\n25 ئازار 2020\t464 بینین\nوه‌رگێڕانی له فه‌ڕه‌نسییه‌وه : كاروان بازیان\nبه‌پێی داتاكانی وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستی فه‌ڕه‌نسا زۆربه‌ی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا پیاوانن و ژنان كه‌مینه‌ن.\nسایتی كه‌ناڵی BFMTV كه یه‌كێكه له كه‌ناڵه گه‌وره‌كانی فه‌ڕه‌نسا بڵاویكرده‌وه، به‌پێی ئه‌و ئامارانه‌ی كه رۆژی دوو شه‌ممه ٢٤ی ئازار ٢٠٢٠، له‌لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندرووستی فه‌ڕه‌نساوه ئاشكراكراون، تا ئێستا ٨٦٠ كه‌س به‌هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوه له فه‌ڕه‌نسا گیانیان له‌ده‌ستداوه، له نێو ئه‌و ژماره‌یه‌شدا ٤٩٧ یان پیاون كه ده كاته ٥٧،٨% ی قوربانییه‌كان. ئه‌مه له‌كاتێكدا پیاوان ٤٨،٣% ی دانیشتوانی فه‌ڕه‌نسا پێكدێنن. به‌وپێیه‌ش بێت ئه‌نجانه‌كه وه‌ك ئه‌م شێوه‌یه ده‌بێت :\nله كۆی ٨٦٧٣ كه‌س كه داخلی نه‌خۆشخانه كراون له فه‌ڕه‌نسا، ٤٨٨٢ یان پیاون كه ده‌كاته ٥٦،٣% . به‌وه‌ش ده‌رده‌كه‌وێت كه پیاوان زیاتر داخلی نه‌خۆشخانه‌كراون به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ ژنان.\nژماره‌ی پیاوان له به‌شی چاودێری ورد و ئینعاشن زۆرترن. زۆربه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه ڤایرۆسی كۆرۆنایان به قورسی تووش بووه پیاون كه رێژه‌یان ٧٠ % .\nبۆ ڤایرۆسه‌كانی تریش هه‌مان شێوه‌یه\nئه‌م حاڵه‌ته ته‌نها له فه‌ڕه‌نسا به‌وشێوه‌یه نییه، له مانگی شوباتی ٢٠٢٠ رابردوو سه‌نته‌ری چینی بۆ كۆنترۆڵی نه‌خۆشییه‌كان هه‌مان ئه‌نجامی بڵاوكره‌ده‌وه. به‌پێی لێكۆڵینوه‌یه‌كی سه‌نته‌ره‌كه رێژه‌ی مردنی پیاوان به هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوه له نێو پیاواندا ٢،٨ % بووه ئه‌مه له كاتێكدا له نێوژناندا ١،٧ % بووه.\nده‌ركه‌وتووه بۆ هه‌ریه‌كه له ڤایرهۆشه‌كانی سارس و مێرس به‌هامان شێوه بووه، كه ژنان كه‌متر قوربانی بوون.\nكه‌ناڵه‌كه به پشتبه‌ستن به راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی نیورك تایمز، كه ئاماژه به لێكۆڵینه‌وه‌كانی سابره كلێن له زانكۆی جۆنس هۆپكینس ده‌دات له‌سه‌ر ئه‌و جیاوازییه كه ده‌ڵێت : ئه‌م حاڵه‌ته له زۆربه‌ی ئه‌و ڤایرۆسانه به‌دیكراوه كه هێرش ده‌كه‌نه سه كۆئه‌ندامی هه‌ناسه، كه پیوان زیاتر تووش ده‌بن. به‌ڵام هه‌چی ژنانه سیستمی به‌رگریان به‌هێزتره.\nچۆن ئه‌مه لێكبده‌ینه‌وه؟\nلێكۆڵینه‌وه‌كان له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته زۆر تازه‌ن. هه‌ندێ له زاناكان ئه‌مه به هه‌ڵسوكه‌وتی پیاوه‌وه له كۆمه‌ڵگادا ده‌یبه‌ستنه‌وه كه كه‌متر ئاگاداری ته‌ندرووستی خۆیانن به به‌راورده به ژنان. بۆ نموونه هه‌ر په‌یوه‌ست به ڤایرۆسی كۆرۆناوه ره‌نگه ژنان ده‌ستیان زیاتر بشۆن و زۆر به حه‌زه‌ره‌وه مامه‌ڵه بكه‌ن، كه‌چی پیاو به‌وشێوه‌یه نییه، به‌ڵام ئه‌مه ته‌نها ئه‌گه‌ره.\nهه‌ندێ له زانایان ئه‌مه ده‌به‌ستنه‌وه به به‌هێزی سیستمی به‌رگری جه‌سته‌ی ژنه‌وه، ئه‌ویش به‌هۆی ده‌ردانی هۆرمۆنی ئۆسترۆجینه‌وه له‌لایه‌ن هێلكه‌دانه‌كانه‌وه كه ده‌كرێت رۆڵی پارێزگاری ببینێت. له لایه‌كی تره‌ره سابره كلێن ده‌ڵێت ژنان زیاتر تووشی نه‌خۆشییه‌كانی وه‌ل لوپوس – نه‌خۆشییه‌كه په‌ڵه‌ی سور له‌سه‌ر پێست درووست ده‌بێت – هه‌روه‌ها رۆماتیزمیش كه ٨٠% ی تووشبوان ژنان.\nPrevious كۆرۆنا : پەلاماردانى سروشت بێ باج نییە\nNext ژیان لە زەمەنى ڤایرۆسدا\nموحەمەد ئەحمەد موحە‌مە‌د ئە‌حمە‌د یەکێک لە ئەرکە ھەرە گرینگەکانی ھەر سیستەمێکی سیاسی بریتیە لە ھێنانەئارای …


ڕێککه‌وتنی ۲۵۰ ملیۆن دۆلاری بۆ راهێنانی هێزی ده‌ریایی عه‌ره‌بستان - Mehr News Agency\n24 gulanê 2017 - 14:20\nNews Code 10226\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له سپۆنتیک، ئاژانسی هاوکاری ئه‌منی وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریکا ڕایگه‌یاند که ڕێککه‌وتنێکیان به بڕی ۲۵۰ ملیۆن دۆلار واژۆ کردووه که له ماوه‌ی ۳ ساڵی داهاتوودا ڕاهێنان پێشکه‌ش به هێزی ده‌ریایی عه‌ره‌بستان ده‌کات.\nبه پێی ئه‌م ڕاگه‌یه‌ندراوه، ئه‌م ڕاهێنانه بریتیە له ڕاهێنان به هێزه ده‌ریاییه‌کانی عه‌ره‌بستان بۆ گه‌شت لێدانی باشتر که ناوچه‌که و هه‌روه‌ها به‌رز کردنه‌وه‌ی ئاستی ئه‌منی ڕۆخه‌کانی عه‌ره‌بستان.\nهه‌روه‌ها هه‌ماهه‌نگ کردنی زیاتری هێزه ده‌ریاییه‌کانی عه‌ره‌بستان له‌گه‌ڵ هێزی ده‌ریایی ئه‌مریکا به‌شێکی دیکه له‌م ڕێککه‌وتنه‌یه.\nله‌م ڕاهێنانه ۸۸ ڕاوێژکاری سه‌ربازی ئه‌مریکایی به‌شداری ده‌که‌ن و ڕاهێنان به هێزه ده‌ریاییه‌کانی سعوودییه ده‌که‌ن.\nپێنتاگۆن ڕایگه‌یاندووه که ئه‌م ڕێککه‌وتنه به مه‌به‌ستی به‌رز کردنه‌وه‌ی ئاستی ئه‌منی و هێزی سه‌ربازی عه‌ره‌بستانی سعوودییه که هاوپه‌یمانی ئه‌مریکایه له ناوچه‌که و جیهان ئه‌نجام ده‌بێت.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی پرسیاره ئه‌مه‌یه که ئایا ئه‌م ڕێککه‌وتنه‌ش به‌شێکه له‌و ۳۹۰ ملیار دۆلار ڕێکه‌وتنه سه‌ربازییه نوێیه‌ی که له ڕیاز واژۆ کرا یان ئه‌وه‌ی ڕێککه‌وتنێکی نوێیه و له لایه‌ن عه‌ره‌بستانه‌وه پاره‌ی جیاوازی بۆ سه‌رف ده‌کرێت.


دژواریەکانی ناو جەنگەڵ ( بەشی ١٠ و ١١ )\nتا ئەو کاتە و ئەو شەوە ھەستم بە دوری و دابران نەکردبوو. دابڕانێک کە چارەنوسی نادیار بوو.\nبیری زید و نیشتمان، چیا دۆڵ و ڕوباری کوردستان ھاتنەوە یادم، من و ئەو شوێنە نامۆیە؟ بە دەم ڕێگاوە شار و گوند و قوتابخانە، ھاوڕێ و ھاو پۆلەکانم دەھاتنەوە یاد. دایکم و بابم کە بە زەحمەتێکی زۆر منیان ئامادە دەکرد کە لە دوا ڕۆژ دا ئەمەگیان بدەمەوە، مێشک و زەینی منیان خەریک کرد بوو. زۆر جار بابم دەیگوت: ئەوە چییە وە شوێنیان کەوتوی، بۆ ناچیە نێو حیزبێکی کوردی. بۆ پشویەکی کورت ھەر چۆارمان لە لای یەک کۆبوینەوە و بە ھێندێک قسەی قۆڕ ، خەمەکانم لە بیر بردەوە. وەڕێ کەوتنەوە و ھێرشی خەیاڵات، باشە چۆن شارەزای ئەو جەنگەڵە بین، خۆ سەدان کیلومیتر لە کوردستان دورە، ئاو و خاک و دار و بەردی جیاوازە، خەڵکەکەی ناناسین، فەرھەنگ، زمان و ھەلس و کوتیان بە باشی تێ ناگەین، ئێمە و ئێرە؟ ھەر شۆڕش و شەڕگەیەک سەرکەوتنەکەی لەوە دایەکە شۆڕشگێران ناوچەکە بناسن.\nئێرە بە خەونیش نەمان دیبوو، بۆێە نیگرانی لە چارەنووسێکی نادیار لە چاومان دا دەخوێندرایەوە. لە گەڵ ڕووناکی بەرە بەیان گەیشتینە شوێنی حەسانەوەی سەربەداران ، لە ھۆڵە مەڕێکی بە دار و تەختە دروست کراو دا لە حاڵی پشوو دان دا بوون، بە زاراوەی مازەندەرانی پێیان دەگوت" تەلار". ئەو جەنگەڵە دەیان ھۆڵە مەڕی لەو چەشنەی لێ بوو کە دەکرا خۆت لە بارانی ھەمیشەیی ئەو ناوچەیە بپارێزی. پاش خەوێکی چەند ساعەتە ھاوڕێیان لە دەورمان کۆبوونەوە. زیاتر لە ٣٠ کەسمان دەناسی کە پێشتر لە کوردستان دیتبومانن. ھەر یەکەو دایانین بە گروپێک و لێکیان دابڕاندین. ئەو گروپەی من چووم بەرپرسی نیزامییەکەی محمد بوو. نەدەکرا بڵێین بە یەکەوە دەبین، چونکە ئەو کارەمان بە لادان لە ئەخلاقی کمونیستی دا دەنرا، بۆێە ڕازی بە قەزا و قەدەر بووین.\nدەور و بەرمان بە دەیان مۆڵگە گەمارۆ دابوو. خۆاردن بە زەحمەت گیر دەکەوت.باران و سەرماش تەنگی پێ ھەڵچنیبووین. ڕێژیم شۆانە مەڕ و گاڕانەکانیشی ترساند بوو، نەیاندەوێرا، شیر و پەنیر و ماڵاتمان پێ بفرۆشن. بە زاراوەی مازەندرانی بەا شۆانانەیان دەگووت " گالش". ئەو زەحمەتکێشانەی خۆمان بۆ بە کوشت دەدان، لێمان دەسڵەمینەوە. جێ گۆڕکێی ڕۆژانە، نەبوونی خۆاردەمەنی، ماندویی و سەرما و مێشوولە ژیانی لێ تاڵ کرد بووین. بۆ ھێنانی برینج دەبوو شەوانەی تیمیک ١٢ ساعەت بڕوا و برینج لە سەر جادەی ھەرازەوە بێنێ، ١٠٠ نەفەری برسی بە زەحمەت تێر دەبوو. خواردنی بنەڕەتی برینج بوو، نەک ئەو برینجەی خەڵک دەیخوا، بەڵکوو بۆ ئەوەی زۆر دیاری بکا لە مەنجەڵێکی گەورە دا بە ئاوێکی زۆر دەیانکوڵاند تا زۆر دیار بکا و بتوانێ زگی خەڵکەکە تێر بکات، بێ ڕۆن، بێ خوێ و بێ تام. بە ھۆی بێ ڕۆنی و ھەڵمسانی ئەو برینجەی کە دەمانخوارد، کاری ئاودەست زۆر ئاستەم ببوو. ھەر کەسێک کاری ئاو دەستی ھەبا بە قەدەر منداڵ بونێکی ئازار دەچێشت تا بتوانێ گوو بکا. بە ھۆی ئەو جۆرە ئاوە دەستە و قەوت لە خۆ دانە ئی بووچاوی لە ژیڵا دەھات وخەریک بوو ھەر دوو چاوی بێتە دەر ، بە کارەساتی ئەو قەبز بونەوە کەس گووی بە پاچیش نەدەشکا. ئاو گەرم کردن ھاسان نەبوو، خۆ شۆردن بە زەحمەت و ئاو گەرم کردن بۆ شۆردنی لیباسیش لە بەر دوکەڵ کردن و مەسەلە ئەمنییەتی زۆر دژوار بوو. سەر و ڕیش ھاتوو، چڵکن و دژوێن، کێچ و ئەسپێی ناو ھۆڵە مەڕیش ھێرشیان ھئێنا بوو.\nئاوی خواردنەوی ناڵەبار ھێندێکی توشی زگ چوون کرد بوو ، بۆڵە بۆڵ و قسە لێک ھەڵبەزینەوەی ئەوانەی ماندوو ببون دەستی پێکرد بوو. بەد شانسی ئەو ساڵە بەفرێکی زۆر جەنگەڵەکەی سپی کرد، ئەوەش دەردێکی تر بوو کە ھاتە سەردەردەکانی دیکە. من ئینسانێکی زگە ڕۆ و نەوسن و زۆر خۆر نیم، بەڵام لەو ماوەیەی کە لەوێ بووم قەت تێر نەبووم، ھەمیشە برسی و داماو و چاو بە قووڵ دا چوو. نە تەنیا من بەڵکوو ئەوانی دیکە وەزعیان لەمن شڕتر بوو. گۆشت یان نەبوو یان زۆر بە کەمی مەڕیان پێ دەفرۆشتین. ڕۆژێکیان، ڕەوەیەکی بەرازمان دیت و بە ناچاری تەقەمان لێکردن و چەند بەرازێک کوژران. خۆاردنێکی بە تامی گۆشت بەرازیان ساز کرد، گۆشتێکی بە تام و لەزەتمان خۆارد.\nڕۆژێکی دیکە ئێسترێکی نەخۆشمان بوو، بە ناچاری سەریان بڕی، ھەر چەندی ھێنام و بردم ، نەمتۆانی لەو گۆشتاوە بخۆم. ناوەڕاستی مانگی بەفرانبار وردە وردە خەریکی خۆ کۆ کردنەوە بووین کە بچینە ناو شار. چەندین شەڕ و تێکھەڵچوونی وردو درشت لەو ماویە دا ڕوویان دا .سەرەتاکانی مانگی بەفرانبار ئێمە تیمێکی ٧ کەسی دیدەبان بووین، سەعاتی ٧ ی بەیانی پاسدار و ژاندارم ھێرشێکی توندیان بۆ ھێناین،. یەکەم جار بوو لە جەنگەڵ تێدەکەوتم، لە کوردستان ھێندێک شەڕ و قوونە شەڕم دیبوو . بە ھۆی چڕی دارستان تا نەھاتنە چەند میتری نەماندیتن، لە یەکەم تەقە دا بەرپرسی سیاسی تیمەکەمان بە ناوی " اکبر اصفھان" گیانی لە دەست دا. ڕەوەیەکی گەورەی دوژمن و ٦ کەس ، شەڕی دەستەو یەخە و نارنجۆک، دوژمن زەبری وێکەوت و ئەو جار تۆپی ١٠٦ و خومپارەی وەکار خست، زیاتر لە سەعاتێک نەمانتۆانی خۆ ڕاگرین، زۆرمان ھەوڵ دا جەنازەکە بێنین، بە ھۆی ئاوری دوژمن سەرکەوتوو نەبووین. بە ناچاری پاشەکشە مان کرد و مۆڵگەیەکی گەورەیان لێ دامەزراند.\nھەر ئەو شەوە لەوشوێنە پاسداران بە ھەڵە کەوتنە شەڕ لە گەڵ یەکتر و چەند کەسیان لێ کوژرا. پینج ژنمان لەگەڵ بوو کە کاری دەرمانیان دەکرد، دەتۆانم بڵێم لە ھەموو بارێکە سەرکەوتوو و شۆڕشگێر بوون. لە پێاوەکانی ماندووتر بوون. یەکێک لە ژنەکان مێردی لە گەڵ بوو. جار وبارە لەو دارستانە چڕ و پڕە لە بەر چاوان ون دەبوون .کەس خۆی لە کەس پێ گەورەتر نەبوو، ئەو کەسەی کە کاری ئاشپەزی دەکرد و وەک یەک بە ھەموان ڕادەگەیشت، ناوی "محمد صادق یزدانپنا" بوو، ناوبراو مامۆستا زانکو بوو.\nخۆ پێچانەوە بۆ سەفەری بێ گەڕانەوە (بەشی١١)\nپاش ھەر شەڕ و تێکھەڵچوونێک، بە ساعەت کۆبوونەوەی لە سەر دەکرا. زۆر دەکوترا و کەمیش دەبیسرا. مەیدان، مەیدانی چەنەوڕەکان بوو. کوردەکان لە پێشەوەی ھەموو مەئمورییەتە دژوارەکان دا بوون. کاک سمایل وەک فەرماندەی گشتی ساتێک ئارامیی نەدەگرت، بەردەوام شناسایی، تەداروکات، شوێنی ئیستراحەت، کەمین و دیدەبانی دیاری دەکرد، کاک محمدی برای، سەڕەڕای ئەوە ئەو حەرەکەتەی قەبوڵ نەبوو، بە دڵەوە جێگری فەرماندەیی گشتی و سەرپەرستی دەستەکەی ئێمەبوو. کرماشانییەکان ، لە پێشەوەی کەمین و شەڕەکانەوە بوون. قادر خزری، ئازایەتیەکەی بێ وێنە بوو، ناسری قازی زادەش ڕاھاتووی جەرگەی خەبات و سڵی لە مردن نەدەکردەوە، ئازاد ڕەحیم زادە سەڕەڕای تەمەنی کەمی یەکێک لە باشترین و نەترس ترین کەسە کان بوو . لە ھەموویان خراپتر من بووم. با لەو بارەیەو قسەیەکی خۆشیش باس بکەم. لە ماوەی ئەو لەت و پەت بوونانەی حیزبەکانی کوردستان، ئەندامی یەکێک لەو حیزبانە لە کۆبوونەوەیەک بو خەڵک قسە دەکا، خەڵکەکە بە زەوقەوە چەپڵەی بۆ لێدەدەن، دەپرسن ئایا ئەندامانی حیزبەکەی تۆ ھەموویان ئاوا شارەزان. کابراش ئیحساساتی دەبێ و مستێک لە مێزەکەی بەر دەمی دەدا و دەڵێ، جا ئەوە چیتان دیوە، من کەرەکەیانم.\nلەو ماوەیە دا کەسێکی گوندێکی نزیک جەنگەڵ کە خودا غەزبی لێ گرتبوو و مانگێک بوو ھاتبوە گەڵمان بە تفەنگەوە خۆی تەحویل داوە و بوو بە جاش و ڕێژیم ھەموو شتێکی ئێمەی بۆ ئاشکرا بوو. ڕۆژێک کۆبوونەوەیان بۆ گرتین و وەزعیەتی شاریان بۆ باس دەکردین تورکێکی ئازەربایجانیمان لە گەڵ بوو، لەھجەیەکی زۆر غەلیزی ھەبوو. پێاو دەبوو تورکێکی باش بزانێ تا لە فارسیەکەی حالی بێ. کابرا، نەقڵی قەولی لە ستار خان ێەکێک لە ڕێبەڕانی دەورانی مەشروتە لە تەورێز ھێناوە و گووتی، ستار گوتویەتی یەک مانگ وێنجەمان خۆارد ئازادیمان وەگیر خست، بۆ ئێمە چیمان لەو کەمترە. قسەکەم ھێندە پێ قۆڕ بوو گوتم ، تۆ ئەگەر ٢ مانگیش جۆ بخۆی ناتۆانین پاسگایەک بگرین. تێکرا دەستیان بە پێکەنین کرد، بەڵام دوایە پێیان گوتم نابێ ئەو جۆرە قسانە بکەم. جگە لە فشاری سەرما وبرسیەتی ، زانیمان کە ڕێژیم بە تەمای ھێرشێکی گەوەریە و دەیھەوێ ھەر لە ناو دارستان لە داومان بخا. ئاخر کۆبۆنەوە بۆ ناساندنی شار لە سەر نەقشە گیرا، بەرپرسەکان بە دڵنیایەوە لە سەرکەوتنیان دەڕوانی و دەیانگووت تا چەند ڕۆژی دیکە کۆماری دێموکراتی ڕادەگەیەنین، پاشان دەچینە بابل، ساری ، قائمشھر و نور . خەیاڵ پڵاوێکی خۆش بوو. بە ئازادم گووت، پێم وا نییە سەرکەوتوو بین، ئازاد گوتی، ئەوان بێ لێکدانەوە دەست لە کاری وا نادەن. بەڵام نەتەنیا بێ لێکدانەوە بوو، مەودای زەوی و ئاسمان لە گەڵ واقعییەت دور بوو.\nشەوی یەکی ڕێبەندان لە شوێنەکانمانەوە ھەر ١٠٠ نەفەرەکەمان بە ڕێز بەرەو ئامول بەڕێ کەوتین. ئەو شەوە بەفرێکی باش باریبوو، کوێرە ڕێگاکان بە زەحمەت دەبینرانەوە.رێگا سەخت و خلیسک و ناخۆش بوو، سەرما و بێ ھێزی و برسیەتی، بڕستیان لێ بڕیبوین. ئەو شەوە ١٢ ساعەتمان ڕێگا بڕی. لە چەندین شوێن خواردنی ویشکیان شارد بۆوە کە ھەر کەسەوە بەشی خۆی پێ بدەن و لە کاتی شەڕ دا کەڵکی لێ وەرگرێ. کۆڵە پشتی ئاخندران و قوم قومەش پڕ ئاو کران. ناسری قازی زادە بۆ ئەو شەڕە کەوا و پانتۆڵە کوردیەکەی لە بەر کرد بوو، ئاغا بانووش لە ملدا و لەو نێو ئەو دەیان نەفەرە چڵکنە لە ھەموان خاوێنتر دیار بوو، شڵوارێکی زەیتونی بلوزێکی سەوز و باڵتویەکی خاکیم لە بەر دابوو. ھیچیان ڕەنگی خۆیان پێوە نەما بوو، چڵک و قوڕ و قورمی دوکەڵ تێکەڵی ڕەنگە ێەسڵییەکەی ببون. ھەر یەکەو تفەنگێک و ٥ خەشاب و ٢ نارنجۆک و ١٥٠ فیشەک. تیربارێکی ژ-٣، دوو یان سێ ئار پی جی، ھێندێک شتی زیادی کە قەت کەڵکێ لێ وەرنەگیرا. چەکی سووک بە زۆری ژ-٣ و یەک دوو کڵاشینکۆف ، کەرەسەی نیزامی سەربەداران بوو. ئەرتەشی کرێکاران بەو نەفەر و چەک و چۆڵانە بە گژ حکومەتی پارێزەری سەرمایە دا دەچوو.\nگەڵای زەردی تازە وەریوی دارستان لە سەر ئەو بەفرە، دیمەنێکی جۆانی دا بوو بەو مەڵبەندە. جار و بار دەنگی تەقەیەکی مۆڵگەکانی پاسدار، دەنگی گیان لە بەرانی دارستانی کپ دەکرد. ١٠٠ نەفەر و سەد خەیاڵی جیا، ١٠٠ نەفەر و یەک ئامانج، کێ دەزانێ چەندیان ناگەڕێنەوە و چارە نووس بۆ کوێیان دەبا. یەک پێی وابوو سبەینێ وەک سەرکردەی شەڕ لە سەر پردەکەی ئامول میداڵی لە سەر سینگی دەدەن.، یەکی تر خۆی لە یاریگای شاری ساری دا دەدیتەوە کە زەحمەتکێشی مازەندەرانی گوێیان بۆ قسەکا نی شل کردوە. یەکیش بە خەیاڵ سەفرەیەک نانی گەرمی لە پێشە و پڕ بە دەمی پاروی لێ با دەدا. کەس بە تەمای مردن نەبوو، دەبوو سەرکەوین. مائو وای کوتبوو، لنین بەڕوونی سەرکەوتنی دەست نیشان کرد بوو. مەگەر نەیاندەکوت زەحمەتکێشان ھەر سەر دەکەون.


رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ داوای هه‌نگاونان دەکەن ده‌رباره‌ی چارەنوسی ونبووەکانی سوریا\nرێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دووشەممە (13 ئایار) تکایان لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد بۆ فشار خستنە سەر هەموو لایەنەکان لە جەنگی سوریادا بۆ دەرخستنی چارەنوسی "دەیان هەزار" کەس کە لەماوەی شەڕە چەند ساڵیەکەدا ونبوون.\nهەشت گروپی مافپارێزی سوری و نێودەوڵەتی لە بەیاننامەیەکدا رایانگەیاند: "دەیان هەزار بە زۆر بێسەروشوێن کراون لەلایەن حکومەتی سوریاوە و زۆرێکیان ونبوون دوای رفاندنیان لەلایەن گروپەکانی دژی حکومەتەوە یان رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)."\nلە بەیاننامەکەدا کە ئەمنستی ئینتەرناشناڵ و چاودێری مافی مرۆڤ واژۆیانکردووە، هاتووە: "سەدان لە زیندانەکاندا مردوون بەهۆی ئەشکەنجە یان مامەڵەی خراپەوە."\nروانگەی سوری بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ ونبووه‌كان بە 200,000 كه‌س دەخەمڵێنێت لە دەستپێکی شەڕەوە لە 2011، بەجۆرێك وادادەنرێت نیوەیان لە زیندانەکانی حکومەتدا بن.\nبه‌گوێره‌ی راپۆرتەکە زۆرێکیان رووبەڕووی "ئاستی تێکشکێنەری پێشێلکاری جددی" کراونەتەوە لەلایەن رژێم و هێزەکانی ئۆپۆزسیۆنەوە، لەنێویاندا سێدارە به‌بێ دادگاییكردن، ئەشکەنجە و دەستبەسەرکردنی هەڕەمەکی.\nرایشگەیاند كه چالاکوان، پارێزەر، رۆژنامەنوس و کارمەندی کۆمەکی مرۆییان تێدایە.\nراپۆرتەکە داوای لە ئەندامانی دەوڵەتانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتوەکان کرد "کۆتایی بهێنن بە مەینەتی خێزانی ونبووەکان و دەستبەسەرکراوە هەڕەمەکیەکان" بە "فشار" خستنە سەر ئەنجامدەران و پشتیوانە نێودەوڵەتیەکانیان و دەرخستنی ناو و چارەنوس و شوێنی ئەوانەی باسیان لێکراوە.\nداوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش کرد کە "پاڵپشتی دروستکردنی سیستمێکی یەکگرتوو بکات بۆ تۆمارکردنی کەیسی هەموو ئەو کەسانەی لە سوریا ونبوون".\nلە راپۆرتەکەدا هاتووە كه لە ئایاری 2018، حکومەتی سوریا دەستیکرد بە نوێکردنەوەی تۆماری مەدەنی ناوی ئەو کەسانەی لە زیندانەکاندا مردوون و لە هەندێك دۆخدا بەڵگەنامەی مەرگی دایە خێزانەکان کە هەندێکیان هی 2013 بوون.\nلە راپۆرتەکەدا هاتووە: "بەڵام، حکومەت وەڵامی داواکاریی خێزانی دەستبەسەرکراوانی نەداوەتەوە بۆ پێدانی زانیاری دەربارەی دۆخی بزرکراوە بەزۆرەکان یان هۆکاری مردنیان، یان رادەستکردنەوەی پاشماوەی ئەوانەی کە مردوون."\nراشیگەیاند: "بەم دۆخەی ئێستا، هیچ رێگەیەك نیە بۆ پشتڕاستکردنەوەی مەرگەکان بەبێ گەڕاندنەوەی جەستەکان لەلایەن حکومەتەوە بۆ خێزانەکانیان."\nبەرپرسی ئامار: سوریا مردنی 68,000 کەسی تۆمارکردووە لە 2017\nرێکخراوێکی مافی مرۆڤ پێشێلکاریەکانی تەحریر شام تۆماردەکات\nئەو هاوپەیمانێتیە توندڕەوە خەڵکی بە هەڕەمەکی دەستگیرکردووە لە ئیدلیبی سوریا و کۆسپی خستۆتە بەردەم میدیا و رێکخراوە کۆمەکبەخشەکان و ئەنجومەنە نێوخۆییەکان.