ئانالیزمێکی کورت له سه ر بارودۆخی سیاسی – ئابوری ئه مڕۆی کوردستانی باشور!\nSunday, 06.28.2020, 23:23\nبارودۆخی سیاسی و ئابوری کوردستان چ له رووی سیاسی و چ له رووی ئابوری و ئه منییه وه له ئه و په ڕی ناسه قامگیری و زه خت و فشاردایه. تا سه ر ئێسقان گه نده ڵ ، دزین و به تاڵان بردنی سه ره ت و سامانی گشتی و شه ڕی دائیمی و کۆتایی نه هاتووی (پارتی و یه کێتی) له سه ر به ش و پۆست ، دابه ش بوونی ئه م دوو هێزه سه ره کییه به سه ر دوو ده وڵه تی زلهێز و دکتاتۆر و دژ میلله تی کورد له ناوچه که وه ک (ئێران و تورکیا) . به تێکڕایی ناکارامه یی سیاسی و ئابوری و ئه منی ده سه ڵاتدارانی ئه م هه رێمه بۆه ته دێوه زمه و تراژیدیایه کی وه حشه تناک به سه ر زۆربه ی هه ره زۆری خه ڵکی کوردستانه وه. ئه مه سی ساڵه ئه م ده سه ڵاته دز و فاشله خه ڵکی سته ملێکراوی کوردستانی خستوه ته ژێر باری نه بوونی و فه قر و فه لاکه ت و نا ئه منێکی سیاسی و ئابوری و ئه منی قوڵه وه. ده وڵه تی به نێو (هه رێمی کوردستان) جگه له گاڵته جارێه ک و بوکه ڵه یه کی ده ستی مندال هیچ شتێکی دیکه نییه. ئه مه سی ساڵه که ئه م هه رێمه (کوردستان) به ده ستی دوو حیزبی عه شیره تی و بنه ماڵه یی وه ده ناڵێنێت. سیاسه تێکی فاشل. ئابورێکی داروخاو و پوکاو . گه نده ڵ و تاراجگه رێکی بێ سنوور . بولکه ڵه یه ک به ده ست ده وڵه تانی فاشیزم – ئیسلامی ناوچه که و بێ یاسا و ڕێسا و ده ستور . له مێژه وه خه ڵکی کورد ئاواته خواز بوو ه که ڕۆژێک به ده ستی حکومه تی دیکتاتوری به عس و کاره ساته کانی (تعریب، تبعیس و ترحیلی) رزگاری بێت و بۆ خۆی وه ک هه موو میلله ته کانی دیکه ی ئه م جیهانه حکومه تێکی سه ر به خۆ و به دوور له چه وسانه وه و زه بر و زنگی هه بێت. له پێناو ئه م مه به سته ش به سه دان هه زار کوژراو و بریندار و زۆرێک کاره ساتی جه رگبڕی دیکه ی وه ک کیمیا باران و ئاواره بوون و زیندانی و ئێعدام و ئه شکه نجه و ئه نفالی ته جروبه و ته حه مول کردووه. به ڵام وه ک ئه زمونی مێژووی بێ هیچ ئانالیزم و شرۆڤه کارێک ده بینین که ئایدئولۆژیا و بیر و باوه ڕ و ئه ندیشه ی سیاسی حزب و گروپه سیاسیه کانی نێو یه ک بزوتنه وی سیاسی و جه ماوه ری ، ده ور و کاریگه رێکی ئه ساسی له به دیهێنانی ئامانج و ئاواته کانی خه ڵکیدا ئه بینێت. جگه له مه دنیای ئه مڕۆ زۆر جیاوازی له گه ل دنیای په نجاه و سه د ساڵی ڕابردوودا هه یه. ئه مڕۆ دنیای بورژوازیه ت هه ر له ڕێگای به رهه م هێنانی پێویستێکانی ژیان و دابه شکردنی به شه جۆراوجۆره کانی پیشه و کار تا کۆ کردنی پاره و سه رمایه له ده ستی به شێکی زۆر که می ئینسانه کان ، له واقێعدا کۆمه ڵگای به شه رێتی به عه ینی و عه مه لی دابه شکردووه به سه ر دوو چین و "طبقه" به نێو چینی کرێکار و چینی سرمایه دار.\nجا ئه گه ر ئێمه ئه م " ڕه وه ندی" دابه ش بوونه چینایه تییه ، په سه ند بکه ین یان نه یکه ین ، هیچ له ئه ساسی ئه م سێسته مه جیهانییه ناگۆڕێت. ئه مه وێت بڵێم که ئه مڕۆ هه موو ئینسانه کانی نێو کۆمه ڵگای به شه رێت هه ر له (ڕه ۆشه نفیکر و فه یله سۆف و نووسه ر و شاعیر تا کرێکار سه نعه تی و ده سفرۆش و عه ره بانه چی و قوتابی و مامۆستا و ده وڵه مه ند و فه قیر) به عام دابه ش بوون به سه ر ئه م دوو چین و ئه ڵترناتێڤه دا. ئیتر ده ورانی خه باتی رزگاریخوازی میلله ته کان له ژێر دروشم و ئاڵای جۆراوجۆر وه ک: ناسیۆنالیزم، دیمۆکراسی و لیبراڵیسم و رێفۆرمخوازی بۆ گه یشتن به ئامانجه به حه ق و ڕه واکانی خه ڵک به گشتی و کرێکاران و چه وساوه کان به "خاص" ناتوانێت وه ڵامده ره وی خواست و ئاره زووه کانی کرێکاران و به شی سته مڵێکراوی نێو کۆمه ڵگای به شه رێت بێت. و ئه گه ر ئێمه به وردی چاوێک به سه ر هه موو ئه و سێسته مه سیاسی و ئابوری یانه ی جیهاندا بخشێنین ئه بینین که له واقێع دا هه موو ئه م ئایدیا و ئه ندییشه و جونبشانه له رووی ئابوری و سیاسی یه وه فه شه لی هێناوه و ته واو ئه م سێسته مه سیاسییانه له رووی "کرداری و عه مه لیه وه" هه ر له دیموکرات ترینه که یانه وه تا ریفۆرمخوازه که یان هه موو له پێناوی به رژه وه ندی یه ک چین و (طبقه) دا ئیش و خزمه ت ده که ن و ئه ویش چینی سه رمایه دار و بورجوازی نێو کۆمه ڵگای به شه ریه ته.\nئه بێ ئێمه له وه تێبگه ین که ده سه ڵاتدار، ئه گه ر بنه ماڵه یی بێت یان رێفۆرمخواز ، ئه گه ر ناسیۆنالیست بێ یان لیبراڵ له رووی کردارییه وه فه رق و جیاوازیه کی ئه تۆی بۆ چینی کرێکار و چه وساوه ی نێو کۆمه ڵگادا نییه و باری چینی به رهه م هێنه ر و چه وساوه هه ر چل مه نه. چینی کرێکار و به رهه مهێنه ر به گشتی بۆ رزگار بوونی ته واوه تی له سته م و نابه رابه ری خۆی و کۆمه ڵگا ده بێ له حیزب و ڕێکخراوه ی تایبه تی خۆی دا گرد بێته وه و له تێکۆشان و خه باتی سیاسی خۆی تا ڕوخان و ژێر و ژوور کردنی سێسته می بۆگه ن و زاڵمی سه رمایه داری به هه موو لق و پۆپه کانییه وه وه ک (رێفۆرمخواز، لێبرالیسم و ناسیۆنالیسم و دیمۆکراتخواز) کۆڵ نه دات. ئه مڕۆ رزگار بوونی کۆمه ڵگای به شه رێت که وتوه ته ئه ستۆی چینی کرێکار . چینی کرێکار به هۆی مه وقه عێه تی عه ینی خۆی و رۆڵی خۆی له به رهه مهێناندا له خه باتی سیاسی خۆی دا جگه له خۆی ئه بێت هه موو چین و توێژه کانی دیکه ی نێو کۆمه ڵگایش له گه ل خۆی رزگار بکات. بێ ڕزگار کردنی هه موو چینه کانی دیکه نێو کۆمه ڵگاه کرێکاران ناتوانن ئیدیعای رزگار بوونی خۆیشیان بکه ن. ناکرێت ژنان که نیوه ی کۆمه ڵگان له ژێر سته می ده وڵه تی و پیاوساڵاری و نابه رانبه ری سیاسی و ئابوری دا بژین و کرێکار ئیدیعای رزگار بوون بکات! ناکرێت میلله تێک باڵاده ست بێت و نه ته وه جۆراوجۆره کانی دیکه ی نێۆ کۆمه ڵگاه له هه موو ماف و حه ق و حقوقێكی ئینسانی خۆیان بێ به ش بن و به شێوازی جۆراوجۆر سه رکوت بکرێن و ئازادیان به ته واوه تی پێشێل و زه وت بکرێت و کرێکار ئیدیعای ڕزگار بوونی خۆی بکات!\nناکرێت خه ڵکانێکی زۆر له نێو کۆمه ڵگاه دا به خاتر ڕه نگی پێست و جۆری ئائین و ڕه گه ز و نه ته وهیانه وه بچه وسێنرینه وه و کرێکار ئیدیعای رزگار بوونی خۆی بکات! نه خێر، کرێکار به هۆێ مه وقه عێه ت و جایگای سیاسی و ئابوری خۆی ده بێ هه موو چینه کانی نێو کۆمه ڵگایش له گه ل خۆی ڕزگار بکات تا بتوانێت ئازادی و به رانبه رێکی واقێعی بۆ کۆمه ڵگای به شه رێت به دیبهێنێت.\nئه مه ته نیا ڕێگا چاره ی ڕزگار بوونی هه موو میلله ت و نه ته وه جۆراوجۆره کانی نێو کۆمه ڵگای ئێران و عێراق و ته نانه ت هه موو جیهانه. خه ڵکی بۆ ڕزگار بوونی یه کجاری له هه موو چه شنه زوڵم و سته م و ناعه داله تێکی کۆمه ڵایه تی و به دیهێنانی حکومه تێکی سێکۆلار و عه قڵانی ده بێ له نێو حیزب و رێکخراوه یه کی کرێکاری – سۆشیالیستی عه مه لیدا خۆیان ڕێکبخه ن ، ئه گینا چاوه ڕوان بوون له ئێحزابی بنه ماڵه یی و ناسیۆنالیستی یان لیبراڵی و رێفۆرمخواز هه تا هه تایه ئه وان له کۆت و به ندی چه وساوه یی و بێ مافی و شه ڕ و کوشتار و نائه منی سیاسی و ئابوری ڕزگار ناکات.\nئیتر چاوه ڕوان بوونی ڕیفۆرم و چاکسازی له یه کێک وه ک مه سرور بارزانی یان هه ر که سێکی دیکه ی نێو ئه و سێسته م و حیزب و جونبشانه ، جگه له خۆخڵه تاندن و چاوه ڕوانێکی پوچ ، هیچ شتێک له ئه ساسی مه سه له که و زۆڵم و نابه رانبه ری کۆمه ڵایه تی ناگۆرێت. ئه گه ر قه رار بێت " کرده وه و عه مه ل" پێوانه یه ک بێت بۆ هه ڵسه نگاندنی " چاکه و خراپه" ده ی باشه ئه وه سی ساڵه که ئه م حیزب و تاقمانه به کردار و عه مه ل پیشانیان داوه که ئه وان له هه موو روویه که وه له به ره ی کرێکار و خه ڵکی هه ژاری کوردستاندا نیین و ئه مه سی ساڵه جگه له نهامه تی و دژواری ژیان و بێ مافی و بێکاری ، به بیانوی جۆراجۆر ، خه ڵکی له نێو یه ک بازنه ی داخراوه دا ئه سوڕنننه وه. ده سه ڵاتدارانی کوردستان بۆ خۆیان له هه موو روویه که وه بونه ته فه رعه ونی زه مان و خه ڵکی هه ژار و کرێکارانیش بوونه ته کۆیله ی زه مان. ئایا سی ساڵ حوکمڕانی و نزیک به نیو سه ده حیزبایه تی ئه م تاقمانه به تایبه ت ( پارتی و یه کێتی) جگه له شه ڕ و دوژمنایه تی و ئیفتیراسی کوردستان و تیرۆر و به فیڕۆدان و دزینی سه روه ت و سامانی گشتی خه ڵکی کوردستان و سه رکوتی ئازادی و دروستکردنی جیاوازێکی ئابوری و سیاسی قوڵ له نێوان به شه جۆراوجۆره کانی ئه و کۆمه ڵگایه ، پێم ناڵێن که چ دیارده یه کی پۆزه تێڤ و یاسا و رێسایه کی ئینسانی و شۆڕشگێڕانه یان بۆ خه ڵک به دیاری هێناوه؟ ئایا ئه م هه موو کرده وه مافیایی و دژه ئینسانییه ی ئه م ده سه ڵاتدارانه که خه ڵکی بۆ خۆیان له م ماوه دوور و درێژه دا به رأی العین ده یبینن، ئیتر به س نییه بۆ ئه وه ی که خه ڵکی به عام بیر له ئه ڵته رناتیڤێکی دیکه بکه نه وه؟ ئیتر به س نییه بۆ ئه وه ی که خه ڵکی به پرۆتست و ناڕه زایه تی جه ماوه ری و ملیۆنی هه موو ئه م داروده سته مافیانه له گۆڕ بنێن؟\nئه م حیزبانه وه ک جونبشێکی ناسیۆنالیستی – ئیسلامی نێو بزوتنه وه ی رزگاریخوازی میلله تی کورد فه قه ت نوێنه ری ڕاسته قینه ی به شێکی زۆر که می نێو ئه و کۆمه ڵگان و خزمه ت و حوکمڕانی میلیشیایی ئه وانیش فه قه ت له پێناو ئه و ئه قه لێته زۆر که مه دایه. ئیتر کرێکاران و هه موو چینی سته ملێکراوی نێو کۆمه ڵگای کوردستان نابێت هیچ چاوه ڕوانی و ئینتیزارێکیان له مانه هه بێت و بێ دره نگ که وتن ده بێ له نێو ڕیکخراوه یه کی کرێکاری – سۆشیالیستی ڕاسته قینه دا خۆیان ڕێکبخه ن. ئه مه ته نیا ڕێگای چاره سه ری حه قێقی و ڕاسته قینه ی بنه ماکانی گۆرانی وه زعیه تی ئه مڕۆی نێو عیراق و کوردستانه.\nڕێکه وتی 2020/06/25\nاهداف اساسی و استراتژیک ترکیه و ایران از حمله به کردستان عراق!\nفرۆکەی بێ فرۆکەوان یان ڤایرۆسی بایۆلۆجی Covid-19\nله ڕاستیدا بۆچی ده بێ ئاوا بێت؟


ڕۆژی 12ی تشرینی دووەم\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1035ی زایینی، (كانوتی مەزن)ی پاشای دانیمارك و نەرویژ و ئینگلتەرا كۆچی دوایی كردووە، كە هەوڵی زۆریداوە بۆ دامەزراندنی وڵاتێكی گەورە و بەهێز لە ناوچەكەدا بە شێوەیەك كە زۆربەی خاكی باكوری ئەوروپا بگرێتەوە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1817، (بەهائوڵڵا) لە دایك بووە كە دامەزرێنەری ئایینی بەهائییە لە ئێران و ژمارەیەكی زۆر شوێنكەوتووی هەیە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1847، پزیشك و زانای بەریتانی (جەیمس یانگ سیمبسۆن) بۆ یەكەمجار لە مێژوودا مادەی (كلۆرۆفۆرم)ی بۆ بێهۆشكردنی نەشتەرگەری بەكارهێنا كە بووە سەرەتایەكی گرنگ لە ئەنجامدانی نەشتەرگەریی پزیشكیدا و كاری نەشتەرگەریی ئاسان كرد.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1895، ئەدیب و نوسەری ئینگلیزی (ئەلیزابێس گاسكل) كۆچی دوایی كردووە، كە لە پاش خۆی چەندین بەرهەمی بەپێزی بەجێهێشتووە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1905، نەرویژ ڕیفراندۆمێكی گشتیی لە ناو جەماوەردا ئەنجامدا بە مەبەستی دەنگدان لەسەر سیستمی حوكمڕانی، ئەنجامەكەشی ئەوەبوو كە گەلی نەرویژ دەنگیان بەوەدا دەوڵەتەكەیان بە شێوەی سیستمی پاشایەتی بمێنێتەوە و نەكرێتە كۆماری.\n- لە میانی جەنگی یەكەمی جیهانیدا و ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1914، دەوڵەتی عوسمانی بە شێوەیەكی فەرمی جەنگی لە دژی وڵاتانی هاوپەیمان راگەیاند و چووە پاڵا بەرەی میحوەر كە لە (ئەڵمانیا و نەمسا و مەجەڕ) پێكهاتبوون.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1922، (سمایل خانی شكاك) سمكۆ ڕابەری شۆڕشی كورد لە خۆرهەڵاتی كوردستان لەگەڵ (ئەدمۆنز)ی نوێنەری حكومەتی ئینگلیز كۆبووەوە بە مەبەستی چارەسەركردنی كێشەكانی كورد بەڵام كۆبوونەوەكە هیچ ئەنجامێكی ئەوتۆی لێنەكەوتەوە.\n- بە هۆی ململانێ و ناكۆكی لە نێوان (جۆزێف ستالین)ی سەركردەی یەكێتیی سۆڤێت و (لیۆن ترۆتسكی) یەكێك لە سەركردەكانی پارتی كۆمۆنیستی سۆڤێت، ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1927 بە بڕیاری ستالین ترۆتسكی لە پارتی كۆمۆنیست دوورخرایەوە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1933، (جەلال تاڵەبانی) سكرتێری گشتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرۆك كۆماری پێشووتری عێراق لە دایك بووە، كە یەكێك بوە لە سەركردە گەورەكانی گەلی كورد و رۆڵی زۆری بینیوە لە خەباتی گەلی كورددا.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1938، (هێرمان گۆرینگ) پلانێكی خستەڕوو بۆ ئەوەی مەدغەشقەر بكرێتە نیشتمانی هەمیشەیی جولەكەكان و لەوێ نیشتەجێ بكرێن بەڵام پلانەكە لەلایەن جولەكەكانەوە ڕەتكرایەوە.\n- لە دواساتەكانی جەنگی دووەمی جیهانیدا و ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1948، سزای لەسێدارەدان بۆ ژەنراڵا (هیدیكی تۆگۆ)ی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن دەرچوو بە تاوانی جەنگ و ڕەشەكوژیی تاوانبار كرا.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1948، شاعیری ناوداری گەلی كورد مامۆستا (دڵدار) لە شاری هەولێر كۆچی دوایی كردووە و هەر لەوێش بە خاك سپێردراوە كە خاوەنی مارشی نەتەوەیی (ئەی ڕەقیب)ە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1956، هەریەكە لە وڵاتەكانی (مەراكش و سودان و تونس) وەكو ئەندامی تەواوەتیی ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان وەرگیران.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1966، حەوتەم كۆنگرەی پارتی دیموكراتی كوردستانی عێراق لە ناوچەی گەڵاڵە دەستی پێكرد كە ماوەی چەند ڕۆژێكی خایاند و تێیدا (مەلا مستەفای بارزان) وەكو سەرۆك و (حەبیب كەریم)یش بە سكرتێری پارتی هەڵبژێردران.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1981، سەركردایەتیی هەردوو حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران و حزبی سۆسیالیستی كوردستان لە ناوچەی دۆڵی دیموكرات كۆبوونەوە بە مەبەستی هەڵسەنگاندنی ڕەوشی شۆڕشی كورد لە ناوچە جیاجیاكانی كوردستان.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1982، (یۆری ئەندرۆبۆف) وەكو سكرتێری پارتی كۆمۆنیستی سۆڤێت و سەرۆكی یەكێتیی سۆڤێت هەڵبژێردرا و شوێنی (لیۆنید بریجنیف)ی گرتەوە.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1987، هێزە ئەمنییەكانی بەعس لە گوندی چیمەن و ناوچەی شەقڵاوە هەستان بە گوللـەبارانكردن و كوشتنی چەندین گەنج و هاووڵاتیی كورد كە هەندێكیان پێشتر دەستگیر كرابوون.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 1990، ئیمپراتۆر (ئەكی هیتۆ) بە شێوەیەكی فەرمی وەكو ئیمپراتۆری ژاپۆن هەڵبژێردرا و چووە سەر كورسیی دەسەڵات.\n- دوای ئەوەی سوپای هاوپەیمانەكان هێرشەكانیان بۆ سەر شاری كابوڵی پایتەختی ئەفغانستان چڕكردەوە، ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 2001 بزوتنەوەی تاڵیبان لە شاری كابوڵا پاشەكشەی كرد و شارەكەی بۆ سوپای ئەمریكا بەجێهێشت.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 2003، بە هۆی هێرشێكی خۆكوژییەوە لە شاری ناسرییەی باشوری عێراق بۆ سەر بنكەیەكی سوپای ئیتاڵیا 23 كەس گیانیان لەدەستدا و دەیانی تریش بریندار بوون.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 2006، جەماوەری هەرێمی ئۆسیتیای باشور لە ڕیفراندۆمێكی گشتیدا دەنگیان بەوەدا لە كۆماری جۆرجیا جیاببنەوە و سەربەخۆیی ڕابگەیەنن.\n- ڕۆژی 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 2011، (سیلڤیۆ برلسكۆنی) سەرۆك وەزیرانی ئیتاڵیا دەستی لە پۆستەكەی كێشایەوە بە هۆی ئەوەی زۆرینەی ناو پەرلەمانی لەدەست دابوو ڕووبەڕووی گلەیی و ڕەخنەی زۆر ببووەوە.\n- ئەمڕۆ لە ئازەربایجان بە ڕۆژی دەستوور لە قەڵەم دەدرێت، لە تایوانیش ئەمڕۆ بە جەژنی لەدایكبوونی (سەن یات سین)ی ڕابەری شۆڕش و ڕابەری ڕۆحیی چینییەكان هەژمار دەكرێت و بۆنەی تایبەت بەڕێوەدەچێت، لەلایەن ئایینزا بەهائییەكانیشەوە یادی لە دایكبوونی ئیمام بەهائوڵڵا دەكرێتەوە.


نووسینی: پیتەر سینگەر*\nلەیادی 200 ساڵەی کارڵ مارکسدا لە 5ی ئایاری 1818 زیادەڕۆیی نابێت ئەگەر بڵێین پێشبینییەکانیان گۆڕی، تێۆرییەکانیان بێنرخکرد و بیروباوەڕیان کردە شتێکی بەسەرچوو. ئەی کەواتە بۆچی لە سەدەی بیست و یەکدا گرنگی پێدەدرێت؟\nلە ساڵی 1949وە پاش سەرکەوتنی کۆمۆنیستەکانی چاینە(وڵاتی چین) لەشەڕی ناوخۆدا لەسەردەمی ماوتسی تۆنگەوە تا دەگاتە ڕوخانی دیواری بەرلین، 40 ساڵ پاشتر. گرنگیدان بە مارکس کارێکی بێوێنە بوو، لە هەر ١٠ کەسێدا چوار کەسی سەرگۆی ئەم زەوییە لە ژێر دەسەڵاتێکدا گوزەرانیان دەکرد کە بە خۆیان دەگوت مارکسی. لە زۆربەی وڵاتەکانی تریشدا مارکسیزم ئایدیۆلۆژیای باوی چەپەکان بوو. لە هەمان کاتدا سیاسەتی بەرەی ڕاست دادەڕێژرا لەسەر بنەمای دژایەتی کردنی مارکسیزم.\nلەیادی 200 ساڵەی مارکسدا کە دەکاتە 5ی ئایاری 1818، زیادەڕۆیی نابێت ئەگەر بڵێین پێشبینییەکانیان گۆڕی، تێۆرییەکانیان بێنرخکرد و بیروباوەڕیان کردە شتێکی بەسەرچوو. ئەی کەواتە بۆچی لە سەدەی بیست و یەکدا گرنگی پێدەدرێت؟\nکۆمۆنیزم بەشێوەیەکی خراپ تا ئاستێکی زۆر هەرەسی هێنا، چونکە وەک ئەوەی کە کاریان پێکرد لە یەکێتی سۆڤیەت و چاینە لە سەردەمی ماوتسی تۆنگ، فەشەلیان هێنا لەوەی بتوانرێت ئاستی گوزەرانی خەڵک بگەیەنرێتە ئاستی گوزەرانی وڵاتە سەرمایەدارییەکان.\nئەم نائومێدییە هیچ کاریگەرییەکی لەسەر دیدگای مارکس نییە، چونکە مارکس ئەم وێنەیەی نەکێشاوە، وهیچ گرنگیدانێکی بە شێوە ژیانی کۆمەڵگەی کۆمۆنیستیش نیشان نەداوە. هەر بۆیە کۆمۆنیزم کێشەی قوڵی هەیە، و مارکس کورتی هێنابوو لە تێگەشتنی سروشتی بەشەر.\nئەمەیە بیرکردنەوەی مارکس، شتێک نییە بە ناوی سروشت و بایۆلۆجیەتی مرۆڤ لە سروشتدا. سەبارەت بە کرۆکی مرۆڤ لە تێزەکانی سەبارەت بە فیورباخ "کۆی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان" نووسینی: بەمشێوەیە ئەگەر بتەوێ پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بگۆڕیت، بۆ نموونە کۆمەڵگەیەک پەیوەندی کارو سەرمایەی تێدا نەمابێت ژیان زۆر جیاوازتر دەبێت لە کۆمەڵگەیەک لە ژێر سایەی پەیوەندییەکانی سەرمایەداریدا.\nمارکس لە ڕێی خوێندنەوەوە نەگەیشتووەتە ئەم باوەڕە سەبارەت بە سروشتی مرۆڤ لە سیستمە ئابوورییە جیاوازەکاندا. بەڵکو کارکردی تیۆری هیگڵ بوو سەبارەت بە مێژوو. لە ڕوانگەی "هیگڵ"ەوە ئامانجی مێژوو، ئازادکردنی ڕۆحی مرۆڤە، ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە هەمووان هەست بکەین ئێمە بەشێکین لە هۆشمەندییەکی گەردوونی. مارکس ئەم لێکدانەوە "ئایدیالیستانەی" گۆڕی بۆ لێکدانەوەیەکی "ماتریالیستییانە"، چونکە بزوێنەری هێزی مێژوو پێویستییە مادییەکانمانە، ئازادیش لە ڕێگەی خەباتی چینایەتییەوە ڕوودەدات.\nچینی کرێکار هۆکاری ڕزگاری گشتییە لە جیهاندا، چونکە خاوەندارێتی تایبەتی ڕەت دەکاتەوەو لە جێگەیداخاوەندارێتی گشتی دادەمەزرێنێت.\nئەو دەمەی کرێکار بە کۆ ببێتە خاوەنی ئامرازەکانی بەرهەمهێنان، مارکس بڕوای وابوو ئەو کاتە "بەرهەمهێنانی هەرەوەزی" بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەرانە زیاتر دەبێت لە بەرهەمهێنانی خاوەندارێتی تایبەتی.کەواتە کاری دابەشکردن بە شێوەیەکی زۆر، هیچ کێشەیەکی لەسەر نابێت. هەر بۆیە بە پێویستی نەزانیوە بچێتە وردەکارییەکانی چۆنیەتی دابەشکردنی داهات و کاڵاکانەوە.\nڕاستییەک، کاتێک مارکس پلاتفۆرمێکی پێشنیازکراوی خوێندەوە بۆ یەکگرتنی هەردوو پارتی سۆشیالیستی ئەڵمانی ئەم شێوە دەربڕینانەی "دابەشکردنی دادپەروەرانە" و "مافی یەکسان"ی بە "ئاخافتنێکی بەسەرچووی قۆڕ" پێناسە کرد، چونکە ئەو داواکارییانە هیی سەردەمی نەبوونییە، بەڵام شۆڕش کۆتایی بەوە دێنێت.\nیەکێتی سۆڤیەت وەکو ئەزموونێک سەلماندی کە وەلانانی خاوەندارێتی تایبەتی ئامرازەکانی وەبەرهێنان و جێگرتنەوەیان بە خاوەندارێتی گشتی نابێتە مایەی گۆڕینی خووڕەوشتی مرۆڤەکان. زۆربەی مرۆڤەکان لە جیاتی گرنگیدان بە بەرژەوەندی گشتی، لە هەوڵی وەدەستهێنانی بەرژەوەندییە تایبەتییەکانی خۆیان بوون یان لە هەوڵی وەدەستهێنانی پلەوپایەبوون بۆ خۆیان و کەسە نزیکەکانیان. ئەمە ئەوە دەردەخات کەوا بەرهەمهێنان لە سیستەمی تایبەتدا بەرهەم زۆرتر وەدەردێنێت لە سیستەمی گشتی. دەکرێت ئەم دیاردەیەش ببینین لە مێژووی ئەو وڵاتە گەورەیەی کە تا ئێستاش دەستی بە مارکسیزمەوە گرتووە.\nلەسەردەمی دەسەڵاتی ماوتسی تۆنگدا، زۆربەی چاینییەکان لە ژێر پلەی هەژاریدا گوزەرانیان دەکرد. ئابووری چاینە تەنیا پاش ساڵی 1978 گەشەی بەخۆیەوە بینی، ئەو کاتەی "دینگ شیاوپینگ" شوێنی ماوی گرتەوە.\nلە وتەیەکیدا گوتی: "گرنگ نییە پشیلەکە ڕەشە یان سپی، گرنگ ئەوەیە مشک بگرێت". ڕێگەی دا بە دامەزراندنی کۆمپانیای تایبەت. لە کۆتایشدا ڕیفۆرمەکانی دینگ توانیان 800 ملیۆن کەس لە هەژاری ڕزگاربکات، لە هەمان کاتدا هۆکار بوو بۆ نایەکسانییەکی لە ڕادەبەدەر لە ڕووی داهاتەوە بەراورد بە زۆرێک لە وڵاتە ئەوروپییەکان و (زۆر زیاتریش لە ئەمریکا).\nلەگەڵ ئەوەشدا چاینە تا ئێستا بانگەشەی ئەوە دەکات کەوا سۆشیالیزم بەپێی هەلومەرجی چاینە دادەمەزرێنێ. ئاسانیش نییە ببینین چ جۆرە سۆشیالیزمێک! با مارکس و ئابوورییەکەشی لەولاوە بوەستێت.\nئەگەر چاینە ئیتر لە ژێر کاریگەری فیکری مارکسدا نییە، دەتوانین ئەمە ببینین لە پەیوەند بە سیاسەتەوە، بەهەمان شێوەش ئابووری، لەڕاستیدا پەیوەندی پێوە نەماوە.\nلەگەڵ هەموو ئەوانەشدا کاریگەریفیکری مارکس هەردەمێنێت. تیۆری ماتریالیزمی مێژووییەکەی لە فۆرمە لاوازەکەیدا بووەتە بەشێک لە هزری ئێمە بۆ ئەو هێزانەی کە ئاراستەی کۆمەڵگە دیاریدەکەن. ناکرێت باوەڕ بەوە بێنین کەوا جارێکیان مارکس بەبێ مەبەست گوتی: ماشێنی ئاشی دەستی ئاماژەیە بۆ دەرەبەگایەتی و ماشێنی ئاشی هەڵمی ئاماژەیە بۆ سەرمایەداری. مارکس لە نووسینەکانی تریدا زۆر بە چڕوپڕی باس لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان دەکات،هەروەک بە چ شێوەیەک کاریگەرییان لەسەر یەکتر هەیە.\nگرنگترین وەدەستهێنان و سوودمەندبوون لە ڕوانگەی مارکس بۆ مێژوو، ئەو دیدە نێگەتیڤانەیەتی بۆ گەشەی فیکر، ئاین و هەموو دەزگا سیاسییەکان کە سەربەخۆ نین لەو ئامرازانەی بۆ پێویستییەکانمان بەکاریان دێنین، و نە ئەو ستراکچەرە ئابوورییەی کە بەدەوری ئامرازەکان و بەرژەوەندییە مادییەکانماندا دروستیان دەکەین. ئەگەر ئەمە قسەیەکی ئاشکرایە، ئەوە لەبەرئەوەیە کە ئێمە لەم دیدگایە گەیشتووین. بەو هۆکارە ئێمە هەموومان مارکسین.\nپیتەر سینگەر: مامۆستا لە زانکۆی پرینستۆن و ماڵبۆرن، لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لە 2001وە نووسینەکانی لە ڕۆژنامەکان بڵاو دەکاتەوە.


آوریل 5, 2021 – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nچوونە سەره‌وه‌ی ژماره‌ی قوربانیانی لافاو لە ئەندۆنێزی و تیموری شه‌رقی\nڕۆژی یەکشەممە 15ی مانگی خاکەلێوە، بە هۆی هاتنی سێڵاو و خزانی زەوی، لە وڵاتەکانی تیموری ڕۆژهەڵات و ئەندۆنێزی، لانی کەم 80 کەس گیان لەدست داو و 42 کەسیش بێسەروشوێن بوون. هەڵچوونی ئاوی دەریا، بارانە وەرزییەکان و سەرڕێژ بوونی ئاوی سەددەکان لەو وڵاتانە، بوونەتە هۆکار بۆ لە ناوچوونی ماڵ و کاشانە هەزاران کەس و ئاوارەبوونیان. بەرپرسانی دەوڵەتی لە ئەندۆنێزی و تیموری ڕۆژهەڵات ڕایانگەیاندووە، باروودۆخەکە ڕوولە خراپ بوونە، ئەگەری چوونەسەرێی قوربانی زیاتر هەیەو هەروەها هەواڵێک لە کەسانی بێسەروشوێن بووش لە دەست دانییە.\nهێرشی ڕاكێتی بۆ سه‌ر بنكه‌ی سه‌ربازی ئامریكایه‌كان له باكووری به‌غداد\nرۆژی یه‌كشه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، بنكه‌ی ئاسمانی “ئه‌لبه‌له‌د” له پارێزگای “سه‌لاحه‌دین” له باكووری به‌غداد، به دوو ڕاكێت كرایه ئامانج. به پێی ڕاپۆرته‌كان، ئه‌م بنكه‌یه شوێنی جێگیر بوونی په‌یمانكارانی ئامریكاییه و به‌وته‌ی به‌رپرسانی ئه‌م بنكه‌یه، هێرشه‌كه هیچ زه‌ره‌ر و زیانێكی گیانی و ماڵی نه‌بووه.\nكۆبوونه‌وه‌ی ناره‌زایه‌تی خانه‌نشینكراوانی شاری سنه\nرۆژی شه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، خانه‌نشینكراوانی ته‌ئمین ئیجتماعی شاری سنه هاوكات له‌گه‌ڵ شاره‌كانی دێكه‌ی ئێران بۆ ده‌ربڕینی ناره‌زایه‌تی له به‌رده‌م ئیداره‌ی ئه‌م شاره كۆبوونه‌وه. خانه‌نشینكراوانی شاری سنه به هه‌ڵگرتنی درووشم خوازیاری یه‌كسانسازی حقووقه‌كان و زیاد كردنی به پێی هێڵی هه‌ژاری بوون.\nئازادبوونی دوو زندانی سیاسی له به‌ندیخانه‌كانی ورمێ و ئه‌رده‌بیل\nرۆژی یه‌كشه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، “شه‌هرام كازمییان” زیندانی سیاسی به دانانی وه‌سێقه و به شێوه‌ی كاتی له زیندانی ورمێ ئازاد كرا هه‌روه‌ها “ماهێر كه‌عبی” زندانی سیاسی ته‌بعیدكراو رۆژی هه‌ینی به ته‌واو بوونی ماوه‌ی به‌ند كرانه‌كه‌ی له زیندانی ئه‌رده‌بیل ئازاد كرا. به پێی راپۆرته‌كان، “شه‌هرام كازمییان” ١٢ی ڕێبه‌ندانی ١٣٩٨، له لایه‌ن هێزه‌كانی ئێداره‌ی ئێتلاعاتی ورمێ ده‌ستبه‌سه‌ر و ڕاگوێزی گرتووخانه‌ی ئه‌منی ئه‌م شاره كرا. سایانی باسه، “ماهێر كه‌عبی” به‌ندكراوی سیاسی له ته‌بعید ١٨ی ڕێبه‌ندانی ١٣٩٠، له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌كانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر كرابوو.\nبریندار بوونی كۆڵبه‌رێك له سنووره‌كانی نه‌وسوود\nرۆژی دووشه‌ممه ١٦ی خاكه‌ڵێوه، گرووپێك له كۆڵبه‌ران له سه‌ر سنووره‌كانی نه‌وسوود كه‌وتنه به‌ر ده‌سڕێژی گو‌له‌ی هێزه‌كانی ڕژیم و له ئاكام دا كۆڵبه‌رێك به سه‌ختی بریندار بوو. به پێی ڕاپۆرته‌كان، ئه‌م كۆڵبه‌ره له لایه‌ن ده‌ست و پێوه به‌سه‌ختی بریندار بووه و گواستراوه‌ته‌وه بۆ ناوه‌نده ده‌رمانیه‌كان.\nناره‌زایه‌تی مۆعه‌لیمانی حه‌قۆلته‌دریسی ئێران\nكۆمه‌ڵێك له مۆعه‌ڵیمانی حه‌قۆلته‌دریسی شاره كانی ئێۆان رۆژی یه‌كشه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، به كۆبوونه‌وه له تاران خوازیاری به‌ڕێوه‌چوونی یاسای “كاری یه‌كسان _ حقووقی یه‌كسان” بوون. به پێی ڕاپۆرته‌كان، مۆعه‌لیمانی حه‌قۆلته‌دڕیسی له سه‌رتای ساڵی تازه‌وه له ئاست شێوه‌ی دامه‌زراندنیان له ئامووزش و په‌روه‌رش و هه‌روه‌ها له خواره‌وه‌بوونی حقووقه‌كانیان ناره‌زایه‌تییان ده‌بڕیوه و خوازیاری پێراگه‌یشتن به خواسته‌كانیان بوون.\nده‌ستبه‌سه‌ر كردنی چالاكی سه‌ربه‌خۆی خانه‌نشینكراوه‌كان “ئیسماعیل گرامی”\n“ئیسماعیل گرامی” له چالاكانی سه‌ربه‌خۆی خانه‌نشینكراوان رۆژی یه‌كشه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، له لایه‌ن هێزه ئه‌منییه‌كانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر كرا. به پێی ڕاپۆرته‌كان، هێزه‌كانی ئیداره‌ی ئیتلاعاتی ڕژیم هه‌ڵیانكوتاوه‌ته سه‌ر ماڵی ناوبراو و كه‌ره‌سته تایبه‌ته‌كانی و مۆبایلی خۆی و بنه‌ماڵه‌كه‌یان زه‌وت كردووه. شایانی باسه، هێرشی هێزه ئه‌منییه‌كان بۆ سه‌ر “ئیسماعیل گرامی” له‌به‌ر بڵاو كردنی به‌یانیه‌ی ١٥ی خاكه‌ڵێوه له به‌رامبه‌ر ته‌ئمین ئیجتماعی بووه.\nناڕەزایەتی کرێکارانی شارەداری کارون\nڕۆژی یەکشەممە 15ی مانگی خاکەلێوە، کۆمەڵێک لە کرێکارانی خەدەمات شاری، شارەداری کارون، لە ناڕەزایەتی بە دەرکرانی بەسەدان کەس لە هاوکارەکانیان و پێڕانەگەیشتنی داواکارییەکانیان لە بەرامبەر بینای ئوستانداری کۆبوونەوە. کرێکارانی ناڕازی دەڵین: زیاد لە هەزار کەس لە شارەداری کارون، کاریان کردووە، بەڵام بە هۆی سیاسەتی بێکاركردن، ئێستا تەنها 300 کەس کاریان هەیە و مابەقی دەرکراون. کرێکارانی ناڕازی هاوکات لە گەڵ پێداگری بۆ هێنانەوە سەرکاری هاوکارەکانیان، جەختیشیان کردەوە تا گەیشتن بە داواکارییە ڕەواکانیان درێژە بە ناڕەزایەتی دەدەن.\nبەردەوام بوونی ناڕەزایەتی کرێکارانی فولادی ئەهواز\nڕۆژی یەکشەممە 15ی مانگی خاکەلێوە، کۆمەڵێک لە کرێکارانی فولادی ئەهواز، لە درێژەی ناڕەزایەتییەکانیان بە دەرکردنی هاوکارانیان و پێندەدرانی حەقدەستە وەدواکەوتووەکانیان، کۆبوونەوە. کرێکارانی ناڕازی هاوکات لە گەڵ کۆبوونەوە و وتنەوەی شوعار، دو کرێکاری دەرکراویان بە هێزی خۆیان، سەرڕای بەربەست دانانی حەراسەت، بردەوە ناو شیرکەت. کرێکاران خوازیاری وەکار خستنی کارتی هاوکارانی دەرکراویان بوون، بەڵام هیچ بەرپرسێک وڵامدەرەوە نەبوو.\nكۆبوونه‌وه‌ی كرێكارانی مه‌عده‌نه‌كانی ئاسمینونی مه‌نووجان\nرۆژی یه‌كشه‌ممه ١٥ی خاكه‌ڵێوه، كرێكارانی شیركه‌تی مه‌عده‌نه‌كانی ئاسمینون له سه‌ر جاده‌ی كه‌هنووج– به‌نده‌رعه‌باس ده‌ستیان دایه كۆبوونه‌وه‌ی ناره‌زایه‌تی و ئه‌م جاده‌یان داخست. به پێی ڕاپۆرته‌كان، كۆبوونه‌وه‌ی كرێكارانی ئه‌م مه‌عده‌نه به هۆی بێكار كردنی هه‌زارو ٢٠٠ كه‌س له كرێكارانی ئه‌م سایته‌یه. جێی ئاماژه‌یه كه له ڕێكه‌تی ٩ی پووشپه‌ڕی ١٣٩٩ كرێكارانی ئه‌م شیركه‌ته به هۆی نه‌درانی حه‌قده‌سته دواخراوه‌كانیان ده‌ستیان دابووه كۆبوونه‌وه كه ١٢٠٠ كه‌سیان له لایه‌ن خاوه‌ن كاره‌وه له‌سه‌ر كار ده‌ركران.


میللەتی ئێمە خەریکی چیە؟ – Standard Kurd\nمیللەتی ئێمە خەریکی چیە؟\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 1, 2018 733 جار بینراوە 0 سەرنج\nبێ گومان هەموو دەرەنجامێك فاکتەر و هۆکاری جۆراوجۆر لە دروستکردنیدا بەشدارە. بۆیە ئەگەر بزانین میللەتی ئێمە خەریکی چیە ئەوا دەتوانین وەلامی ئەو پرسیارە میژوییە بدەینەوە (بۆ میللەتی ئێمە بەردەوام قەیران و شکست و دواکەوتن و کارەسات دەستاودەست دەکات نەوە دوای نەوە). بە ڕای من مەسەلەکە بەر لەوەی سیاسی بێت زیاتر فکری و پەروەردەیە چونکە ئەو ژێرخانە فیکری و پەروەردەیەی لە ناو کۆمەڵگای کوردەواری ئێمەدا ڕەگی داکوتاوە بەردەوام ژینگەیەکی کۆمەلایەتی وا دەڕەخسێنێت کە تیایدا بە گشتی تەنها تاك و خێزانی بارگاوی کراو بە کێشەو قەیرانی جۆراوجۆر بەرهەم دەهێنێت، بە هەردوو ڕوویەوە تاوانبار و قوربانی، بە دەوڵەمەند و هەژاری.\nباسی مێژووی کۆن و هاوچەرخ ناکەین، تەنها بزانە لە دوای ١٩٩١ ەوە تاکو ئێستا کە نزیکەی چارەکە سەدەیەكە میللەتی ئێمە لە هەرێمی کورستانی عێڕاق خەریکی چیە. ئەوکات زۆر بە ئاسانی دەرکی ئەوە دەکەیت بۆ سەروسیمای میللەتی ئێمە بەو شێوەیە کە ئێستا دەیبینیت، بەدەر لەوەی ئایا تۆ لە توێژی کەمینەی سوودمەندی یان زۆرینەی ئاسایی یان قوربانیت. بێ گومان هەموو کاتێكیش قوربانی بێ تاوان نیە. بێ گومان بارودۆخی ئێمڕۆش بەرهەمی ئەویە کە تۆ بە چ خەریك بوویت دوێنێ وە ئەوەی ئێستاش پێی خەریکی بێ گومان هەمان بەرهەمی دەبێت لە داهاتوو.\nبەدەر لە بیرکردنەوەی نێگەتیڤانە، ئەگەر بە هەموو سێکتەرەکانی کەرتی گشتی و تایبەتی دا بڕۆیت لە هەرێمی کوردستان، جگە لە قەیرانی جۆراوجۆر زیاتر نابینیت، هەر لە سێکتەری پەروەردەو خوێندنی باڵا بگرە تێپەڕ بە تەندروستی و باری کۆمەڵایەتی تا دەگات بە کشتوکاڵ و کارەبا و …..هتد. وە تاکە خاڵی پۆزێتیڤ و تاکە شتێك هەبێت کە دڵمان پێی خۆش بێت و سەربەرزبین پێی ئەوەیە کە میللەتی ئێمە بەشداری شەڕی دژ بە داعشی کرد. هەرچەندە لە لایەکی ترەوە میللەتی ئێمە بە کوورت بینی و بێ پلانی خۆی ژینگەی گونجاو و پلاتفۆرمی بۆ ئیحتیمالی سەرهەڵدان و تەشەنەکردنی ئەو بیرە دواکەوتوو و وێرانکەرە ڕەخساندووە کە لە میانەی ئەو بابەتە زیاتر ئاماژەی پێ دەکەین. بەڵگەش ئەوەیە لە سەروبەندی شەڕی داعش هەرچەندە من هیچ ئامارێكم لەبەردەستدا نیە بەڵام بیستوومانە کە سەدەها ڕۆلەی کورد لە شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان لەوانەی پەروەردە کرابوون بە فیکری ئیسلامی سیاسی لە گەرمەی شەڕ لەگەڵ پێشمەرگە پەیوەندیان بە بەرەکانی داعش کرد و بەشداریان کرد لە کوشتنی پێشمەرگەی کوردی میللەتی خۆیان. خۆ ئەگەر ئەوانە پەروەردە کرابان بە بیری نەتەوایەتی ڕاست و دروست ئەوا ئەو ڕێباز و چارەنووسە رەشەیان نەدەگرتەبەر.\nخاڵیکی زۆر گرنگ ئەوەیە کە زۆر هەڵەیە ئێمە مەسەلەی گەندەڵی تەنها قەتیس بکەین لە چوارچێوەی بابەتی دارایی و داهات و سەروەت و سامانی گشتی و دەسەڵات و حزبێك یان لایەنێکی دیاریکراو. چونکە لە لایەك گەندەڵی دەرەنجامە هۆکار نیە وە لەلایەکی ترەوە مانای گەندەڵی زۆر فراونتر و هەمەلایەنترە، چونکە جگە لە تەوەری ئابوری و دارایی، لایەنی فیکری و کۆمەڵایەتی و ئیداری و سیاسیش دەگرێتەوە. بۆیە بەو پەڕی قەناعەتەوە دەتوانین بڵێین لە ژینگەی قەیراناوی و دواکەوتوو تەنها گەندەڵی بەرهەم دێت و کۆی گشتی کۆمەڵگا نەك تەنها دەسەڵات تیایدا تێوەدەگڵێت و پشکی خۆی بەردەکەوێت، جا جیاوازی نیە فلان حزب لەسەر دەسەڵات بێت یان عەلان حزب، ئەگەر جیاوازیەکیش بێتە کایەوە ئەوا زۆر کاتی و سنووردار دەبێت و ئیحتیمالی خراپتریشی هەیە.\nلەم بابەتەدا زاراوەی ” مورتەزەقە” بەکاردەهێنین کە زاراوەیەکی عەرەبیە و بە ئینگلیزی پێی دەڵێن “مێرسنەری”\nبۆیە دەبێت لەسەرەتادا پێناسەیەکی کورتی ئەو زاراوەیە بکەین. لە ڕاستیدا ئەو زاراوەیە لە قاموسی سیاسی و قانونی و عەسکەری بۆ پێناسەی ئەو کەس و خەڵکانە بەکارهینراو کە بە شێوازیکی نا یاسایی لە دەرەوەی سیستمی فەرمی عەسکەری ووڵات بەشداری جەنگ دەکەن بە مەبستی دەستکەوتنی بڕێك پارە و هەندێك ئیمتیازاتی تر جیاواز لە مەبەستی سیاسی ووڵات.\nبەڵام ئەو زاراوەیە بە ڕای من تا ڕادەیەکی زۆر شیاو و زۆر بە ووردی گوزارشت دەکات لە دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی باو لە نێو کۆمەڵگاکانی جیهانی ئیسلامی بە گشتی و کۆمەڵگای ئێمە بە تایبەتی وەکو بەشێك لە جیهانی ئیسلامی.\nبۆیە لەم بابەتەدا زاراوەی “مورتەزەقە” بەکاردەهێنین بۆ پێناسەی ئەو کەسانەی کە داهاتی مادی و مەعنەوی لە دەرەوەی کار و پیشەی خۆیان بە شێوەیەکی نا یاسایی و نا شەرعی دەست دەکەوێت. چونکە داهاتی یاسایی و شەرعی بەهەردوو ڕوویەوە مادی و مەعنەوی پەیوستە تەنها بە ئەنجامدانی کارێك کە لە چوارچێوەی پسپۆری و شارەزایی پیشەیی خۆت بێت دوور لە بەکارهێنانی ماسك و لافیتەی نەتەوایەتی یان ئاینی یان مەزهەبی یان حزبی.\nلە ڕاستیدا ئەو دیاردەیە لە کۆمەڵگای پێشکەوتوو و خاوەن سیستمی بەڕێوبەردن و ئابووری بەهێز و پتەو بوونی نیە. چونکە سەنگی مەحەك لە سیستمی عەلمانی و دیموکراسی و کۆمەڵگای ڕۆشنبیر و جێگیر پسپۆری و لێهاتووییە لە سەر بناغەی کەسی شیاو لە شوێنی شیاو. بۆیە ئەندازیارێکی هۆڵەندی یان ئەڵمانی سەرچاوەی داهاتی تەنها مومارەسەی پیشەکەیەتی، نە پێویستی بە ماسکی نەتەوایەتیە و نە ماسکی مەسیحی نا ماسکی ئەو حزبەی لایەنگریەتی بۆ ئەوەی لە ڕێیەوە داهاتی تری دەستکەوێت. لە هەمان کاتدا خزمەتێکی دڵسۆزانەی ووڵاتەکەشی دەکات و منەت و نازیش لەسەر کەس ناکات بە ناوی نەتەوایەتی و ئایینی، ئەوە جگە لەوەی کە خۆی بە گەورەتر و عاقڵتر لە هاوڵاتیان ئەژمار ناکات و مافی دادگایی کردنی خەڵك بە خۆی نادات و نابێت بە وەکیلی خودا لە سەر زەوی.\nبۆ نموونە پزیشك دەبێت سەرچاوەی داهاتی تەنها بەرامبەر ئەو خزمەتە بێت کە بە نەخۆشی دەیبەخشێت، بەڵام کاتێك ناونیشان یان ماسکی حزبی یان ئایینی بەکاردەهێنێت بۆ بەهێزکردنی پێگەی کۆمەڵایەتی و گەرم کردنی بازاڕی پیشەیی و پسپۆڕی خۆی وەکو سەرچاویەکی تری داهاتی ماددی لە پاڵ داهاتی یاسایی خۆی بۆ قەبەکردنی سەرچاوەی داهاتی ماددی و مەعنەوی ئەو کات دەبێت بە پزیشکێکی مورتەزەقە و دەردەچێت لە بەهای بەرزی مرۆڤایەتی و ئەخلاقی. ئەوە بۆ سیاسەتمەدار و سەرمایەدار و بازرگان و ئەندازیار و مامۆستا و کاسبکار و جووتیاریش ڕاستە.\nئینجا با بێین ئاماژە بە هەندێك لەو مەسەلانە بکەین کە بە ڕای ئێمە بەشێکی زۆر لەو میللەتەی ئێمە پێیوە خەریکە. بێ گومان مەبەست بێ ڕێزی کردن نیە بەرامبەر میللەتی خۆمان بەڵکو تەنها پەنجە دانانە لەسەر ئەو نەخۆشیە فیکری و پەروەردەییانەیە کە سەرچاوەی هەموو ئەو قەیران و نەهامەتیانەیە کە میللەتی کوردی ئێمە نەوە دوای نەوە پێی دەناڵێنێت و تەنها توێژێکی دیاریکراو و ناحەزانی ئەو میللەتە سوودی لێ وەردەگرن ئەگینا کۆی گشتی میللەت هەر زەرەرمەند تیایدا دەردەچێت.\n١- بەشێکی مورتەزەقەی کێشەی نەتەوایەتیە، لە پەنای ئەو مەسەلەیە خەریکی بەرژەوەندی تایبەتی و بازرگانی خۆیەتی.\n٢- بەشێکی مورتەزەقەی ئیسلامچیەتیە، لە ژێر لافیتەی ئیسلامی سیاسی و لە ژێر ماسکی دینداری خەریکی بەنج کردن و چەواشەکردنی میللەتە. عەڕڕابی ستراتیژیەت و بەرژەوەندی و ئەزموون و پڕۆژەی حزبە ئیسلامیە شمولیەکان و نەتەوە شکستخواردووەکانی جیهانی عەرەبی و ئیسلامیە لە ناو میللەتی خۆی. نەخۆشی فیکری و پەروەردەی سەقەتی وان لە ناو میللەتی خۆی بڵاودەکاتەوە بەرامبەر ئەو ئیمتیازاتە ماددی و کۆمەڵایەتیانەی دەستیان دەکەوێت لە لایەن سەرچاوەی دەرەکی و لە سەر حیسابی چارەنووسی میللەتی خۆیان. فیکری ئیخوان موسلمین و فیکری ئیسلامی سەلەفی بە هەردوو ڕویەوە ” لایەنگری دەسەلات و دژە دەسەڵات” دوو نموونەی زەقی ئەو دیاردە ڕوخێنەرەن. ئایا میللەتی کوردی ئێمە چ بەرژەوندیەکی هەیە لە دووبارەکردنەوەی ئەزموونی شکستخواردووی ئیخوان موسلمین کە لە خودی سەرچاوەکەی لە ووڵاتی میسڕ فەشەلی هێناوە و بۆتە یەکێك لە سەرچاوەی سەرەکیەکانی کارەساتەکانی جیهانی ئیسلامی. هەموو توندڕەوە ئیسلامیەکانی جیهانی ئیسلامی دەرەنجامی ئەدەبیات و پەروەردەی ئەو قوتابخانە سەقەتەن. قوتابخانەی ئیخوان موسلمین و ئامۆزاکانی لە سەلەفی و گروپە ئیسلامیەکانی تر پلاتفۆرم و هەنگاوی یەکەمن بەرەو سەرگەردانی. وە ئەگەر ئەو پرۆژەیە “کە لە بنەڕەتدا زادەی فیکری دواکەوتووی عەرەبە” گونجاو بێت بۆ عەرەب ئەوا بە هیچ جۆرێك لە بەرژەوندی ئێستا و ئایندەی کورد نیە بەڵکو نێوماڵی کورد وێرانتر دەکات. لە لایەکی ترەوە ئەو هەموو لایەنە ئیسلامیە بۆ کاتی خۆی ٤٠-٥٠ ساڵ پێش ئێستا بوونیان لە نێو ماڵی کورد نەبوو، عەجەبا لە دوای ١٩٩١ ئەو هەموو تایپە ئیسلامیە جۆراوجۆرە ڕوویان لە هەرێمی کوردستان کرد.؟ حەقە تێکڕای خەڵك و ئیسلامیە کوردەکانی خۆمان ئەو پرسیارە لە خۆیان بکەن. وە دەتوانن پرسیارێکی تریش بکەن، ئەو ئیسلامە سیاسیەی ئیستیرادمان کرد لە دەرەوە ناوماڵی کوردی پەرت و بلاوترکرد و کێشە و قەیرانی زیاتر کرد یان بە پێچەوانە بووە مایەی پێشکەوتنی کۆمەڵگا و پتەوکردنی ناوماڵی کورد؟ من دەڵێم بەخوا ئەگەر ئەو ئیسلامە سیاسیە و ئەو تەوژم و هیستریا ئاینیەی کە ناویان لێ ناوە ” ڕابوونی ئیسلامی” خێری بۆ میللەتی کورد هەبوایە ئەوا ئێستا هەر برا موسڵمانەکانمان لە عەرەب و تورك و عەجەم سنووریان دادەخست لەسەر کوردستان بۆ ئەوەی ئەو خێرو بەرەکەتە بە ئێمەی کورد نەگات.\nمن لەوپەڕی قەناعەتدام کە ئەگەر پڕۆژەی نەتەوایەتی و عەلمانی دادپەروەر و بونیاتکەر هەبێت کە بایەخی ڕەها بە پەرەپێدانی مرۆیی و ئاوەدانی بدات ئەوا هەرگیز ئیسلامی سیاسی بوونی نابێت. بوونی ئیسلامی سیاسی و تەوژمی دینداری بە هەموو ڕوویەکانیەوە و تەشەنەکردنی لە ناو کۆمەلگای کوردەواری ئێمە ئاماژەیەکی تەواوی فەشەلی سیستمی سیاسی و ئیداری دەسەڵات و ئوپۆزسیۆنی عەلمانی و تێکڕای میللەتی کوردە.\n٣- بەشێکی وەکو چێشتی مجێور خڕبۆتەوە لە ژێر لافیتەی “ئۆپۆزسیۆن” و خەریکی دەهوڵ لێدانە بۆ دەسەڵات. ئەگەر دەسەڵات دوو فلوس بخاتە بازاڕ ئەوا زۆربەی خەڵك ئاوڕیان لێ ناداتەوە. لە خودی خۆیان بە ڕێژەی جیا جیا بەشێکن لە کێشە و قەیران نەك چارەسەر.\n٤- بەشێکی وەکو سەرمایەداری بێ لایەن لەگەل سەرمایەدارە نوێیەکانی ژێر سێبەری حیزبەکان بە دەسەلات و ئۆپۆزسیۆنەوە هاوسەرگیریەکی ئابووریان لەنێوخۆیان بەستووە و کوتلەیەکی ئابووری بەهێزیان پیکهێناوە سوودمەندن لە سیستمی ئابووری گەندەڵ و قەیرانە جۆراوجۆرەکان و پێداویستیەکانی چینی کەم دەرامەت و هەژار.\nلە هەمان کاتدا سەرمایەداری ئیسلامی هەیە کە لە ڕێی حزبی ئیسلامیەوە بۆتە بە سەرمایەدار پرۆژەی هاوبەشی گەورەی هەیە لەگەڵ سەرمایەداری حزبە بەناو عەلمانیەکان و بەرژەوندیەکی ئابووری پتەو کۆیانی کردۆتە، بەڵام سەیر لەوەدایە، ئەو سەرمایەدارە ئیسلامیانەی کە بە ترۆکانێکی چاو لەناو کۆمەڵگا دەرکەوتن لە ڕێی داهاتی نا یاسایی و نا شەرعی، بە ڕۆژ لە ناو کۆمەڵگا دژ بە هاوبەشە عەلمانیەکانیان لەناو کۆمەڵگا گوفتار دەکەن و ئیسلامەتی بە خەڵك دەفرۆشن کەچی بە شەو و لە تاریکی و لە ژێر پەردە پڕۆژەی ئابووری بە سەرمایەی ملیۆنەها دۆلار لەگەڵ ئەو نەیارە عەلمانیانە بەڕێوەدەبەن. کەواتە دەتوانین بڵێین بەرژەوەندی ئابووری هەموو ڕەنگەکان کۆدەکاتەوە، ئیسلامی ئیسلامیە تا بابەتەکە دەگات بە پارە و پوول، کە مەسەلەکە بوو بە بسنس نە خودا و نە پێغەمبەر و نە ئیسلام و نە میللەت جێگایان نابێتەوە، بۆ بەناو عەلمانیەکەش هەمان شت ڕاستە. بەڵکو عەلمانیەکە زۆر ڕەوشتانەتر ڕەنگە مامەڵە بکات بەراورد بە ئیسلامیەکە. بەوپەڕی قەناعەتەوە دەتوانم بڵێم کە نا پابەندترین سەرمایەدار و بازرگان بە ئەخلاقیاتی پیشەیی لە ئەمانەت و دەستپاکی ئەوانەن کە ئیسلامین یان ئەوانەن کە ماسکی دینداری و ئیسلامیان پۆشیوە، لە بورەکانی تریش بە ڕێژەی جیاجیا هەمان بابەتە.\n٥- بەشێکی مورتەزەقەی حزبایەتیە و خەریکی ڕاوکردنی پۆستی حزبی و حکومیە وەکو سەرچاویەکی تری داهات لە پاڵ پیشەی یان پسپۆری خۆی. تەنانەت لەوانەیە پەنا بۆ تەزویر و شەهادەی تۆزۆباش بەرێت بۆ گەیشتن بەو پۆست و پایە و پێگە کۆمەلایەتیە.\n٦- بەشێکی خەریکی حزبایەتیە بێ ئەوەی هیچی دەستکەوێت، نەك هەر سوودمەند نیە بەڵکو لەوانەیە ماڵیشی وێران بوو بیت، بەڵام لەبەر ئەوەی تووشی نەخۆشی ئیدمانی حزبی بووە بۆیە خووی بە حزبەکەی یان جەماعەتەکی گرتووە و ناتوانیت وازی لێ بهێنێت.\n٧- بەشێکی خەریکی سەنگەر گۆڕینە، لە کوێ زیاتری دەستکەوێت و بەرژەوەندی خۆی تێدا بدۆزێتەوە ڕوو لەوێ دەکات و گێڕی بۆ لای ئەو دەگۆڕێت. پاشان هەزار بیانوو دەهێنێتەوە کە لە پێناو کوردایەتی یان ئیسلامەتی یان میللەت سەنگەری خەباتی گۆڕیوە.\n٨- بەشێکی لەبەر بژێوی ژیانی بۆتە کۆیلەی فلان حزب و عەلان حزب.\n٩- بەشێکی زۆر گرنگیشی کۆمەڵگای کوردەواری ئەوەی ناوی دەنێین بە نیوەی کۆمەڵگا واتە ” ڕەگەزی مێ” کە لە سروشتی خۆیدا کارگەی دروست کردنی تاك و خێزانی تەندروستە بۆتە قوربانی فیکر و پەروەردە و کەلتووری قەیراناوی ڕەگەزی نێر. بۆیە دونیای تایبەتی ئەویش پڕە لە قەیرانی جۆراوجۆری فیکری و کەلتوری تا ئەو ڕادەیەی زۆرجار ڕەگەزی مێ خودی خۆی دژ بە بەرژەوەندی و مافی ئادەمیزادانەی تایبەتی خۆی ڕەفتار دەکات چونکە توێنراوەتەوە لە قالبێکی تەسك بە جۆرێك گیرۆدەی بیرۆکەی هەڵە بووە تا ئەو ڕادەیەی لێی بۆتە ڕاستی ڕەها.\n١٠- بەشێکی بە ناوی ڕۆشنبیری و عەلمانیەت و دیموکراسیەت کە خۆی لە خودی خۆیدا نە ڕۆشنبیرە و نە عەلمانیە و نە دیموکراسیە تەنانەت لە هەموو لایەك موفلیسە ، ئینجا دیت بە ناوی نوێگەرایەتی و عەلمانەیەت و شارستانیەت و کوردایەتی و نەتەوایەتی ئاوازی نەشاز و بێ مانا دەژەنی.\n١١- بەشێکی بە ناوی مودێرن و ڕیفۆڕمخواز ومیانڕەو وا سەرگەردان بووە بە خۆشی پێناسەی خۆی نازانێت، لە هەمان کاتدا عەلمانی و ئیسلامیە، وەکو کابرای شیوعی نوێژکەری لێهاتووە، کە پێیان گۆت قوربان تۆ نە لە شیوعیەت تێگەیشتووی و نە حاڵی بووی لەو ئیسلامەی لە باووباپیرانت بۆت ماوەتەوە ، ئەگەرنا شوعیەت و ئیسلامەتی چۆن کۆ دەکرێنەوە؟؟؟!!!\n١٢- بەشێکی خەریکی مەلا و شیکردنەوەی سیاسی مەلا و حیکایەتەکانی زەید و عەمڕە. مەلا فلان وای گۆت و مەلا عەلان وای بێژی.\n١٣- بەشێکی خەریکی گەرم کردنی بازاڕی خۆیەتی بە کاڵای “ئیسلامەتی و دینداری” کە ئیمڕۆ لە جیهانی ئیسلامی بە گشتی و لە کوردستان بە تایبەتی ڕەواجی هەیە. سەیر لەوەدایە بەشێکی بەرچاویش لە توێژی خوێندەوار لە پزیشك و ئەندازیار و مامۆستای زانکۆ و مامۆستا و فەرمانبەر و تاجیر لەو بازاڕە بێسەروبەرە تێوەگڵاون ئەوە جگە لە شفتی فرۆش و حەلاق و قەساب و سایق تەکسی و باجی و حاجی کە ئەوانیش ئیمڕۆ “بە فەزڵی خودا” شارەزاییان پەیداکردووە لە بانگەوازی ئیسلام و فەتوا و سیاسەت و ئێستا پسپۆڕن لە بواری کۆمەڵایتی و مێژوو و سیاسەتی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە “ڕوانگەی ئیسلام”، وتیایندا هەیە بە دوو ووتاری ئاینی دەبێت بە سیاسەتمەدار و ئەندامی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی یان ئەندام پەرلەمان یان وەزیر.\n١٤- بەشێکی خەریکی هیستریای ئیسلامی سیاسی فاشیلن، کورد بوونی خۆیان لە بیر کردیە و بەنج و سەرخۆش بووینە بە تلیاکی ئیسلامی سیاسی و هەوڵی دووبارەکردنەوەی ئەزموونی شکستخواردووی درێژخایەنی سەدەها ساڵ پێش ئێستا دەدەن و بە خەون و خەیاڵی سەردەمی خەلافەت و بە هیوای فەرمانڕەوایی دەسەڵاتی سیۆقراتی و جێبەجێکردنی شەریعە و ئەلف و بێی فیقهو و مەزهەب لە چوارچێوەی مێژوویەکی سەقەت و پەقەت دەژین و دەخولێنەوە. بە چاویلکەی ڕەشی ئیسلامی سیاسی و فیقهی ئیسلامی دونیا دەخوێننەوە بەجۆرێك خەڵك بە گشتی پۆلێن دەکەن بە برای موسڵمان و “خواص” و ” عوام” و مونافیق و موبتەدیع و موشریك و عەلمانی و مولحید و مورتەد و گومڕاو و جاهیل …هتد بۆیە هەرگیز نە لەنێو کۆمەڵگای داخراوی خۆیان تەبان وە نە لەگەڵ خەلکانی جیاواز لە وان تەبان، تەنانەت ئەگەر دەسەڵاتیان هەبێت ئەوا شەڕی برا کوژی ئیسلامیش بەرپا دەکەن هەر لەنێو خودی ماڵی ئیسلامی خۆیان.\nئەوانە هەرگیز هەڵوەستەیەك لە خۆیان ناکەن و موڕاجەعەیەکی خۆیان ناکەنەوە و بیرناکەنەوە و ناپرسن لە خۆیان ئەرێ بەرهەمی ئەو خەلافەتە نا موبارەکە چی بوو؟ ئەرێ حاڵی جیهانی عەرەبی و ئیسلامی گەلەك جوانە؟ ئەرێ ئێمەی کورد بە درێژایی مێژوو تاکو حاڵی حازر چ خێرێکمان لە خەلافەتی ئیسلامی و فەرمانڕەوایی برا موسڵمانەکانمان لە عەرەب و عەجەم بینیە جگە لە دواکەوتن و ژێردەستەیی و ئەنفال و کوشتن و بڕین ؟\nئێستا ئەگەر عەرەب و تورك خەون بە خەلافەتی ئیسلامی ببین و شێت و شەیدای دینداری بن حەقی خۆیانە چونکە ئەوان بەو ئیسلامە دونیایان داگیر کرد و تێریان خوارد، بەڵام ڕۆڵەی کورد تۆ چ خێرێکت لە خەلافەت و فەرمانڕەوایی ئیسلامی و برای موسلمانانت بینیوە هەتا وا بۆی شێت و عەودال بیت جگە لە ژێردەستەیی و مافخورانی باووباپیران و ماڵ و منداڵت. ڕۆڵەی کورد تۆ بۆ لە مەلیك مەلیکتری و لە عەرەب عەرەبتری، لە موسڵمانانی نەتەوکانی تریش موسڵمانتری. ئەگەر خووت پێوە گرتووە و ناتوانیت لە کۆتك و زنجیرەی کەلتووری سەقەت و سواوی عەرەب دەرچیت، واباشترە ناو و زمان و جل و بەرگە کوردیەکەشت نەمێنێ، فەرموو بیگۆڕە بە ناوی ئەبو کەبشەی یەعڕوبی و عەگالێك لەسەرکەو بەرەو سعودیە هیجرەت بکە یان بیگۆڕە بە تورکچە ئوغڵو و تەڕبوشی عوسمانلی لەسەر کە و بەرەو ئیستەنبۆل هیجرەت بکە. لە پێناو چی خۆت و خیزانت و میللەتەکەت دەخەیتە نێو زەلکاوی شەڕ و ململانێی مەزهەبی درێژخایەن و نەبڕاوەی مێژوویی نێوان نەتەوەکانی هەردوو بلۆکی سوونی و شیعی، بۆ ماڵی میللەتی خۆت وێران دەکەیت؟ ئەی خودا عەقڵ و لۆژیکی بۆ بە ئێمە بەخشیوە ئەگەر بیری پێ نەکەینەوە و پەندو عیبڕەت لە میژووی کۆن و هاوچەرخ وەرنەگرین؟\n١٥- بەشێکی تەنها بۆتە قوربانی و خەریکی ئەوەیە باجی کۆی ئەو سیستەمە کۆمەڵایەتی و سیاسیە سەقەتە بدات.\n١٦- بەشێکی خەریکی ژیانی سەرەتایی خۆیانن، وەکو ئەو قەبیلە سەرەتاییانە وان کە لە دارستانەکانی ئامازۆن دەژین وەکو مرۆڤی نیاندرتال، ئەو قەبیلانەی کە تاکو ئیستا ئاگایان لە دونیای دەرەوەو نیە و شارستانیەتیان پێ نەگەیشتووە.\n١٧- بەشێکی لە هەندەران بە هەمان ئەوعەقلیەت و کەلتوورە سەقەتەی لەگەڵ خۆی هێناوە ژیان بەڕێوەدەبات، چ وەکو تاك چ وەکو جالیەی ئەجنەبی ڕەقەمێك نیە شایانی باس بێت، وە ئەگەر سبەی بگەرێتەوە کوردستانیش ئەوا بە بۆشی دەگەڕێتەوە.\nجا لەبەر ئەوەی ئەو میللەتە خەریکی دووبارە و سەدبارە کردنەوەی ئەو کەلتوور و ئەزموونە فیکری و کومەڵایەتی و سیاسیە سەقەتانەیە بۆیە بەردەوام بە تونێلێکی تاریک دا دەڕوات کە کۆتایی دیار نیە و نەوە دوای نەوە قوربانی دەدات.\nبۆیە تا ئەو میللەتە ساحێبی ئەو عەقلیەت و پەروەردە سەقەتە بێت ئەوا سەد سەدەی تریش ناگات بە ژیانێکی ئازاد و مرۆڤانە وەکو میللەتانی تر، بەڵکو هەر دەبێت لە چوارچێوەی قەیرانی جۆراوجۆر و خۆخۆری و ژێردەستەیی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بخولێتەوە.\nبێ گومان لە دوا ڕۆژیشدا نەوەیەکیان لێ پەیدا نابێت کە بتوانێت شانازی بە خۆی و باوباپیرانی بکات، چونکە هەرگیز بناغەی پووچ ئازادی و دادوەری و ئاوەدانی و میللەتی بەهێزی لەسەر بونیات نابێت.\nبڵاوکراوەی پێشووسیاسەتی دووفاقی لەبەرامبەر درێژكردنەوەی تەمەنی پەرلەمان\nبڵاوکراوەی نوێتربەھۆی فشار و داواکاری تورکیا بەشی کوردی ئاژانسێکی ڕووسی دادەخرێت


بۆنسی پارە داخڵکردن - چۆن بۆنسی پارەدان وەرگریت |IraqBet\nHome » بۆنسی پارە داخڵکردن\nبۆنسی پارەدان یاخود بۆنسی پارە داخڵکردن پارەیەکی زیاترت پێ دەبەخشێت تەنیا بە داخڵکردنی پارە بۆ سەر هەژمارەکەی گازینۆت. هەندێ گازینۆ ئەم بۆنسە پێشکەش دەکات تەنیا بۆ یەکەم پارە داخڵکردن، لە کاتێکدا گازینۆی تر بۆنسەکانی دووبارە پڕکرنەوە پێشکەش دەکات بۆ پارە داخڵکردنەکانی دواتر. ئەم بۆنسە بە گشتی لەسەر شێوازی ڕێژەی سەدییە.\nباشترین بۆنسی پارە کردنە سەر هەژماری گازینۆ\nباشترین بۆنسی پارە داخڵکردنی وەرزشی\nجۆرەکانی بۆنسی پارە داخڵکردن\nچۆن بۆنسی پڕ و تەواو وەرگریت\nهۆکارەکان بۆ ڕەتکردنەوەی بۆنسی پارە داخڵکردن\nبۆنسەکانی پارە داخڵکردن\nبۆنسی پارە داخڵکردن چییە؟\nچۆن بۆنسی پارە داخڵکردن ببەیتەوە\nبۆنسەکانی پارە داخڵکردن چۆن کاردەکات؟\nبەدەستهێنانی بۆنسی پارە داخڵکردن لەگەڵ سپینی خۆرایی\nبۆچی بگەڕێت لە بۆنسی هاوتاکردنی پارە داخڵکردن؟\nبگەڕێ لە لیستی گشتگیری ئێمە لە بۆنسەکانی پارە داخڵکردن\nبۆنسی گازینۆی مۆبایل\nیاریکردنی سلۆتی خۆرایی\nبێت فیناڵ (Betfinal) بۆنسی گازینۆ بە بڕی 1350$ پێشکەش دەکات\nیەکەم پارە داخڵکردن 200% تا بڕی 50$\nدووەم پارە داخڵکردن 50% تا بڕی 500$\nسێیەم پارە داخڵکردن 50% تا بڕی 500$\nلە یەکەم پارە کردنە سەر هەژمار\nبەشداری بێت فیناڵ (Betfinal) بکە و 100% وەربگرە تا بڕی 100$\nهەژمارەکەت تۆمار بکە\nپارە بکەرە سەر هەژمارەکەت و بۆنسەکە هەڵبژێرە\nچێژ وەرگرە لە دروستکەری گرەوی بێت فیناڵ (Betfinal)\nبۆنسە باشەکانی پارە داخڵکردن\nبۆنس تەنیا بۆ وەرزش\nبۆنس تەنیا بۆ گازینۆ\nبا نمونەیەک دروست بکەین\nگەورەترین بۆنسی گازینۆ = €200\nلەم حاڵەتەدا، ڕێژەیی سەدییەکە جیا دەکەیتەوە بۆ ئەوەی دوو ژمارەی دەیی دەرچێت – 125% =1.25\n€160 ئەو بڕەیە کە پێویستە بیکەیتە سەر هەژمارەکەت بۆ ئەوەی €200 تەواو لە بۆنسی گازینۆ وەرگریت\nیەکەم بۆنسی گازینۆ\nدوای ئەوەی خۆت تۆمارکرد، زۆربەی گازینۆکانی ئۆنلاین ئۆفەری دوو هێندە کردنی یەکەم پارە داخڵکردن پێشکەش دەکەن وەک بڕی بۆنس.\nلەم لاپەڕەیەدا، لە نزیکەوە سەیری خاكە باشەکانی بۆنسی پارە دەکەین\nهەروەها لاپەڕەیەکی تەرخانکراومان هەیە بۆ سپینی خۆرایی.\nبیرت نەچێت کە سەیری ئەمانە بکەیت!\nپێویستی داواکراو؛ ئەو بڕە پارەیەی پێویستە کە گرەوی پێ بکەیت پێش ئەوەی بتوانی بۆنسەکە ڕابکێشیت\nکەمترین بڕی ڕێگەپێدراو؛ کەمترین بڕی ڕێگەپێدراو بۆ داخڵکردن تا بۆنسەکە تۆ بگرێتەوە\nکاتی سنوردار ؛ ئەو کاتەی کە هەتە سنوردارە بۆ بەدەستهێنانی بۆنسەکە و تەواوکردنی داواکاریەکان\nگەورەترین. گرەو؛گەورەترین بڕی ڕێگەپێدراوی گرەو بۆ هەر قۆناغێک کە بە بۆنسەکە گرەو دەکەیت\nیارییە سنوردارەکان؛ هەموو یارییەک یارمەتیت نادات کە پێویستیەکان تەواو کەیت\nسنوری بردنەوە؛ ئەگەر بردنەوەی گەورە بەدەستبهێنیت، گازینۆکە ئەو بەشە دەست بەسەردا دەگرێت کە زیاترە لە گەورەترین بردنەوەی ڕێگەپێدراو.\nڕێگاکانی بانکی کە لێی دەرکراون؛ هەموو ڕێگایەکی پارە داخڵکردن بۆ ئەم بۆنسە نابێت.\nبۆ نموونە، لەگەڵ ئۆفەری بۆنسی “100%” تا بڕی 100$، ئەگەر تۆ 100$ بکەیتە سەر هەژمارەکەت، بۆنسێکی 100$ بە خۆکاری و ئۆتۆماتیکی دەچێتە سەر هەژمارەکەت دوای ئەوەی ئەمە تەواو بوو.\nدوای ئەوەی یەکەم بۆنس هاتە سەر هەژمارەکەت، گازینۆکە ڕەنگە ئۆفەری زیاتری هەبێت وەک بۆنسەکانی “پڕکردنەوە”. ئەمانە ئەو بۆنسانەن کە هەموو کاتێک پێشکەش دەکرێن کاتێک تۆ هەژمارەکەت پڕ دەکەیتەوە.\nئەو شتانەی پێویستە سەیریان بکەیت: زۆربەی سپینی خۆرایی تەنیا بۆ هەندێ یاری دیاریکراو دەبن، هەندێکیان کاتیان سنوردارە، بۆیە، هەموو کاتێک دڵنیای بکەرەوە کە لەو کاتەدا بەکاری دەهێنیت بۆ ئەوەی بەسەر نەچێت. هەروەها، هەندێ گازینۆ کاتی دیاریکراو دادەنێن لە نێوان قۆناغەکاندا، بۆ نموونە، ئەگەر تۆ لە نۆڤەمبەر واتە مانگی یانزە خۆت تۆماربکەیت، بەڵام ئەم بۆنسە نەکەیت هەتا مانگی دیسەمبەر واتە دوانزە، ئەم بۆنسە ناتگرێتەوە تەنانەت ئەگەر 100$ بکەیتە سەر هەژمارەکەت. بە هەمان ڕێگا، ئەگەر پارە بکەیتە سەر هەژمارەکەت،، بەڵام گرەو دانەنێیت بە بۆنسەکە بۆ ماوەیەکی دیاریکراو، بۆنسەکە ڕەنگە بەسەر بچێت.\nلە پیشەسازی قومارکردنی ئۆنلاین، چەندین جۆری جیاوازی یارییەکانی گازینۆ بەردەستن، هەر یەکێکیان کە دەکرێت ئەزمونێکی سەرسوڕهێنەری قومارکردنت پێ ببەخشێت. بێجگە لە یارییەکانی بەردەستن، گازینۆکانی ئۆنلاین هەروەها هەندێ ئۆفەری گەورەی خەڵاتیان هەیە. ئەمە یەکێکە لە باشترین خەڵات و ئۆفەرەکان کە دەیدۆزیتەوە لە بێت فیناڵ (Betfinal)، گازینۆیەکی گەورەیە کە ئەم بۆنسانە لەوێ بەردەستن. ئێمە باشترین گازینۆکانی ئۆنلاینمان هەڵبژاردووە و تەنیا ئەوانەش کە ئۆفەری گەورەیان هەیە و لیستمان کردوون بۆتان. تەنیا سەیری ئەوانەی خوارەوە بکە!\nئەم بۆنسانە ڕێگایەکن کە گازینۆکانی ئۆنلاین پاداشتی کڕیارەکانیانی پێ دەکەن بە هاوتاکردنی هەر بڕێک کە یاریزانەکە داخڵی دەکات. لە کاتێکدا چەندین شتی تر هەیە وەک بۆنسی بێ پارە داخڵکردن و خولاندنەوەی خۆرایی کە بەردەستن، هەر یەک لە گازینۆکانی ئێمە پێشنیاری دەکەین بە پەرۆشن بۆ خەڵات کردنی ئەو کڕیارانەی کە پارەیەکی ڕاستی داخڵ دەکەن و بۆنسی هاوتاکردنیان پێ دەدات بە ڕێژەی سەدی.\nئەم بۆنسانە بە گشتی بە جۆرەکانی وەک 100% یان 200% دەبن، ئەمە مانای ئەوەیە کە پارە داخڵکردنەکەت زیاد دەبێت و دەتوانیت دەست بکەیت بە زیاتر کردنی پارەکەت. بۆنسەکەت هەروەها دەکرێت سپینی خۆرایی یان خەڵاتەکانی تر بۆ خۆشحاڵکردنی هەردوو یاریزانی نوێ و ئەوانەشی کە هەن.\nلە عێراق بێت (Iraqbet)، لیستێک لە گازینۆ ئۆنلاینە متمانەپێکراو و باوەڕپێکراوەکانمان داناوە کە ئۆفەری گەورە و بۆنس دەدەن، کاتێکی زۆرمان تەرخانکرد بۆ توێژینەوە و لیستێکمان دروست کرد لە باشترین گازینۆکان کە ئێمەش پێشنیاری دەکەین بۆ کەستەمەر و کڕیار و بەکارهێنەران. تیمی پێداچونەوەکەمان باشترین کار دەکەن بۆ ئەوەی دڵنیایی بکەنەوە کە هەر یەکێک لە هاوبەشی گازینۆی ئۆنلاین کە ئێمە پێشنیاری دەکەین تەواو ڕاستگۆن، سەرکەوتوون لە پارەدان و ڕێگەپێدانێکی ڕاستی قومارکردنیان هەیە.\nبۆ بەدەستهێنانی ئەم بۆنسە، هەموو ئەوەی پێویستە بیکەت ئەوەیە دەست بکەیت بە بەکارهێنانی لیستی بۆنسەکان لەسەر ماڵپەڕەکەمان کە ئۆفەری جیاواز بەردەستە. دوای ئەوەی گازینۆیەکی ئۆنلاینت دۆزیەوە کە باشترین بۆنس پێشکەش دەکات و دەگونجێت لەگەڵ پێویستی یاریکردنی تۆ، دەتوانیت کلیک بکەیت لە لینکی بەردەستخراو و ڕاستەوخۆ دەتگوازێتەوە بۆ ئەو ماڵپەڕەی گازینۆ کە هەڵت بژاردووە. ئاسان خۆت تۆماربکە، یەکەم پارە بکەرە سەر هەژمارەکەت و بۆنسەکەت دەتوانی وەرگریت کە بەکاردێت بۆ یاریکردن لە یاریەکانی وەک سلۆتی گازینۆم ڕۆلێت، و یاریەکانی تری گازینۆ.\nگازینۆی ئۆنلاین ئەم بۆنسانە بەکار دێنێت وەک ڕێگایەک بۆ ڕاکێشانی یاریزانی نوێ بۆ ماڵپەڕەکەی و دەستکردن بە بزنس. ئەم بۆنسە ڕێگایەکی سادەیە بۆ وتنی، ئەگەر تۆ پارەیەک داخڵ بکەیت، ئێمە هاوتای دەکەین! بۆ هەر یەکێک لە نوێیەکان کە دەیانەوێ مەودایەکی قومارکردن دەست پێبکەن یان گرەوەکانیان بەرزترین بکەن، ئەمە ڕێگایەکی سەرنجڕاکێشە بۆ ئەوەی باشترین گرەوت بکەیت.\nبۆنسەکان دەکرێت بەکار بێت بۆ یاریزانەکانی کە پێشتر خۆیان تۆمار کردووە بۆ ئەوەی هانیان بدات بۆ داخڵکردنی زیاتر و هەروەها گرەوی زیاتری گەورە. گازینۆکانی ئۆنلاین هەروەها ئۆفەری جیاواز پێشکەش دەکەن لە نێوان 100% و 200% وەک بۆنسی یەکەم پارە داخڵکردن بۆ یاریزانە نوێیەکان بەڵام بە ئەگەری زۆرەوە پارێزگارتر دەبن لە داخڵکردنەکانی دواتر.\nلە کاتێکدا زۆربەی گازینۆ ئۆنلاینەکان بۆنس و سپینی خۆرایی دەدەن بەو بەکارهێنەرانەی کە هەیانە، بەڵام پێشبینی ناکرێت کە دوبارەی 100% یان 200% بکەنەوە. لەجیاتی ئەوە، ڕەنگە دوای هەر پارە داخڵکردنێک کەمی بکەنەوە لە 200% بۆ 100% بۆ50%، بەڵام ئەمە بەندە لەسەر بنەمای مەرج و ڕێنمایەکان کە لەلایەن گازینۆکەوە دانراون.\nبێجگە لە هاوتاکردنی بۆنسەکەت، گازینۆ دەتوانێت هەروەها سپینی خۆراییت پێ بدات، کە زۆر تایبەتە بۆ یاریکردنی پۆکەر و سلۆتی ئۆنلاین. ئەمە هاندەرێکی گەورەیە کە بەردەست دەبێت ڕاستەوخۆ دوای ئەوەی یەکەم پارەت داخڵکرد یان کاتێک بڕێکی دیاریکراوت داخڵکرد. بۆنسەکانی سپینی خۆرایی زۆر بەناوبانگن لەناو یاریزانە نوێیەکان کە بەهێزی و لاوازی قوماری ئەلکترۆنی فێر دەبن چونکە ڕێگەیان پێ دەدات بەردەوام بن لە گرەو بە مەترسی کەمتری دارایی.\nبۆنسەکانی پارە داخڵکردنی 100%\n10$ داخڵ بکە، گازینۆکە بۆنسی پارە داخڵی کردنی 100% پێدەدات؛ مانای ئەوەیە تۆ 20$ پێ دەبێت لە هەژمارەکەت.\n100$ داخڵ بکە، گازینۆکە 100% دەدات تا بڕی 200$؛ مانای ئەوەیە 200$ پێ دەبێت لە هەژمارەکەت.\nبۆنسی پارە داخڵکردنی 200%\n10$ داخڵ بکە، گازینۆکە بۆنسی پارە داخڵی کردنی 200% پێدەدات؛ مانای ئەوەیە تۆ 30$ پێ دەبێت لە هەژمارەکەت.\n100$ داخڵ بکە، گازینۆکە 200% دەدات تا بڕی 200$؛ مانای ئەوەیە 300$ پێ دەبێت لە هەژمارەکەت.\nپێش ئەوەی بۆنسەکە وەرگریت، عێراق بێت (Iraqbet) تەواو جەخت دەکاتەوە کە سەیری مەرج و ڕێنمای بۆنسەکە بکەیت بۆ ئەوەی دڵنیا بیتەوە هەموو شتێک دەزانیت دەبارەی بۆنسەکە پێش ئەوەی قبوڵی بکەیت.\nکەمترین پارە داخڵ کردنی ڕێگەپێدراو – سەیری کەمترین پارە داخڵکردنی پێویست بکە بۆ بەدەستهێنانی بۆنسەکە. هەندێ گازینۆ هەیە کە دەڵێت هەر بڕێک داخڵ بکە بۆ وەرگرتنی بۆنسێک، لە کاتێکدا ئەوانەی تر داوا دەکەن کە پارە داخڵکردنت پێویستە کەمتر نەبێ لە 100$ پێش ئەوەی بۆنسەکە وەربگریت.\nپێویستی داواکراو – هەندێ گازینۆی ئۆنلاین کە لێرە هەیە داوا دەکات یاری بکەیت بە هەموو بۆنسەکە ئەو کات دەتوانیت بردنەوەکانت ڕابکێشیت. هەروەها، گرنگە بزانیت کە یاریەکان کامانەن یاری تیا بکەیت بۆ ئەوەی پێویستیەکان جێبەجێ بێت. ئەمە چونکە هەموو یارییەکانی گازینۆ هەمان بەشداریان نییە لە گەیشتن بە داواکاریەکانی یاریکردن. لە زۆربەی حاڵەتەکان، سلۆتەکان ڕێژەی سەدی زیاتری بەشداریان هەیە لە گەیشتن بە پێویستیە داواکراوەکان وەک لە یارییەکانی مێز.\nبەرزترین بڕی ڕێگەپێدراو – هەندێ گازینۆ خۆیان دەپارێزن بە دانانی سنور لە هاوتاکردنی بڕی پارەی داخڵ کراو. بۆ نموونە، ئەگەر لە 100$ زیاتر داخڵ بکەیت، گازینۆکە ڕەنگە هاوتای هەمان بڕت نەداتێ چونکە دەڵێن ڕەنگە زۆر بدەین و لە کۆتاییدا زۆر بدۆڕێین. بۆیە، هەموو کاتێک گرنگە کە ئاگات لە بەرزترین بڕی پارە داخڵ کردن بێت کە گازینۆکە دەتوانێت هاوتای بکات.\nئێمە تەواو پێشنیاری ئەوە دەکەین کە بە وریایەوە سەیری مەرج و ڕێنمایەکان بکە پێش ئەوەی بۆنسێک وەرگریت. بەشێک لەو شتانەی کە پێویستە لەبەر چاوی بگریت کاتی وەرگرتنی بۆنسێک لەوانە نزمترین پێویستی داواکراو، پێدانی سپینی خۆرایی (لە کاتێکدا بۆنسەکە لەگەڵ سپینی خۆرایی بێت)، کاتی بەسەر چونی سپینی خۆرایی، یارییە ڕێگەپێدراوەکانی گازینۆ، وڵاتە سنوردارەکان، و بڕی ڕێگەپێدراوی ڕاکێشان.\nشتێکی باوە کە بۆنسێک بدۆزیتەوە بڕێک لە سپینی خۆراییت بداتێ بۆ ئەوەی بەکاری بهێنیت لەسەر سلۆتی جیاوازی گازینۆ بەڵام ڕۆژی دیاریکراوت دەداتێ بۆ بەکارهێنانی خولاندنەوە خۆراییەکان، بە شێوەیەکی گشتی کەمتر لە 7 ڕۆژ. ئەگەر نا، گازینۆکە ئەو خولاندنەوە خۆراییانە دەکشێنێتەوە کە پێی داویت.\nسنوری پارە ڕاکێشان وردەکاریەکی گرنگە کە پێویستە بیرت بێت، بە ئاسایی، زۆر باوە کە ببینیت ئەم بۆنسە سنوری پارە ڕاکێشانی هەیە. ئەمە مانای ئەوەیە کە ناتوانیت زیاتر لەو بڕە پارە ڕابکێشیت کە پێشتر گازینۆکە دیاریکردووە، بە بێ گوێدان بە قەبارەی بردنەوەکەت.\nوەکو پێشتر ئاماژەمان پێکرد، عێراق بێت (Iraqbet) لیستێکی لە بۆنسە جیاوازەکان هەیە لە کارەکانی گازینۆکانی ڕیزبەندی بەرز، بۆیە، ئازاد بە لە گەڕان بە لیستەکە و ببینە کە ئایا خولیای کامەیانت هەیە.\nیەک شت کە هەموومان لەسەری هاوڕاین ئەوەیە کە بۆنس چانسێکی گەورە دەدات بە یاریزانەکان بۆ بردنەوەی پارەی گەورەتر بەتایبەت چونکە یارمەتیت دەدات هەژمارەکەت زیاد بکەیت بە بێ پارە داخڵ کردنی گەورە.\nلە کۆتاییدا، ئێمە هانتان دەدەین کە هەموو کاتێک بە وریایی و ئاگاییەوە مەرج و ڕێنماییەکانی بۆنس بخوێننەوە، چونکە لە کۆتاییدا، ئەم مەرجانەیە کە دیاری دەکات ئایا لە ڕاستیدا بۆنسەکە بەدەست دەهێنیت و چی پێویستە بیکەیت بۆ ئەوەی بردنەوەکانت ڕابکێشیت دوای ئەوەی یاریت کرد بە بۆنسی پارەدان.\nهەندێ لە گازینۆکان، وەک بێت فیناڵ (Betfinal)، بۆنسی تایبەت پێشکەش بە یاریزانەکانیان دەکەن ئەگەر مۆبایل یان تابلێت بەکار بهێنن بۆ یاریکردن لە گازینۆ. دەتوانیت بۆنسی گازینۆی مۆبایل بەدەستبهێنیت ئەگەر بچیتە گازینۆکە بە وێبگەڕی مۆبایلەکەیت یان بە دابەزاندنی بەرنامەی گازینۆکە.\nسلۆتەکان گەورەترین بەشیان بەردەکەوێت لەناو هەموو بۆنسەکانی گازینۆ وەک یاریکردنی سلۆتی خۆرایی، سپین، بۆنسەکانی بەخێرهاتن، بۆنسەکانی بێ پارە داخڵکردن، هتر. دەتوانیت ئەم بۆنسانە بەکاربهێنیت بۆ یاریکردنی سلۆتەکانی کلاسیک، سلۆتی ڤیدیۆیی، و سلۆتەکانی جاکپۆت.


ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ئه‌مه‌ریکا ڕه‌زامه‌ندی ده‌دات له‌سه‌ر دابینکردنی پاره‌ی زیاتر بۆ شه‌ڕی دژی داعش\nئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ئه‌مه‌ریکا پـرۆژه بڕیارێـکی به ده‌نگی 330 نوێنه‌ر به‌رامبه‌ر 119 په‌سه‌ندکردووه بۆ دابینکردنی 584 ملیار دۆلار بۆ وه‌زاره‌تی به‌رگری له سـاڵی داهاتوودا، له نێویدا 5 ملیار دۆلار وه‌ک هه‌نگاوێـکی به په‌له بۆ ئۆپه‌راسیۆنه له‌شـکریـیه‌کانی دژی داعش.\nله ئێسـتادا پـێویسته ئه‌نجومه‌نی سیناتیش پـرۆژه بڕیاره‌که په‌سه‌ندبکات و پاشان سه‌رۆک ئۆباما مۆری بکات و بـبێته بڕیار.\nپـرۆژه بڕیاره‌که ده‌ڵێت له‌و 5 ملیار دۆلاره 3.4 ملیاری بۆ کاره‌کانی هێزه ئه‌مه‌ریکایـیه‌کان ده‌بێت له شه‌ڕی دژی داعشدا. 1.6 ملیار دۆلاره‌که‌ی دیکه بۆ به‌رنامه‌کانی ڕاهێنان و پـڕچه‌کـکردنی له‌شـکری عێراق و هێزه‌کانی پـێشـمه‌رگه ته‌رخان بکرێت.\nهه‌روه‌ها تیایدا هاتووه، به‌رنامه‌ی ڕاهێنان و پـڕچه‌کـکردنی چه‌کدارانی میانڕه‌وی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا درێژبکرێنه‌وه.\nجێی ئاماژه‌یه سه‌رۆک ئۆباما خۆی پـێشـنیاری ئه‌و بڕه پاره‌یه‌ی بۆ ئه‌رکه له‌شـکریـیه‌کان کردووه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شـدا داوای دابینکردنی 520 ملیۆن دۆلاری دیکه‌ی کردووه بۆ هه‌وڵه دیـپـلۆماسی و مرۆیـیه‌کانی ئه‌و شه‌ڕه.


11:11 - 11/06/2022\nلە کۆبوونەووی چوارقۆڵی برۆکسێل چی ڕوو دەدا؟\nستۆلتێنبەری چ باجێک دەدا بە ئەردۆغان و بە چ نرخێک ئەندامەتی فینلەند و سوید مسۆگەر دەکا؟\nنووسینی: ئەشرەف ئۆکوموس Esref Okumus\nو. لە سویدییەوە؛ سیاوەش گۆدەرزی\nمەرجەکانی ئەردۆغان لە سەر هەڵگرتنی ڤیتۆ لە سەر ئەندامەتی سوید و فینلاند بۆ ئەردۆغان گرینگ نین. ئەوەی گرینگە و لە پشتەوەی مەرجەکان خۆی حەشار داوە، گەرەنتی و مانەوەی ئەردۆغانە لە سەر حوکم لە لایەن ناتۆ و ئەمەریکاوە، بە بێ لەبەرچاوگرتنی ئەوە ئاکپارتی لە هەڵبژاردنی ساڵی داهاتوو دەنگ بێنێتەوە یان نەهێنێتەوە.\nئەردۆغان هەتا گەرەنتی مانەوەی لە سەر دەسەڵات لە لایەن ئەمەریکا و ناتۆوە وەرنەگرێ هەروا ئەندامەتی فینلاند و سوید لە ناتۆ بە بارتمە دەگرێ.\nبە پێی یاسای دەسکاریکراوی تورکیا ئەردۆغان ئەو دەسەڵاتەی هەیە هەڵبژاردن دوا بخا یان ئاکامی هەڵبژاردن بە بیانووی وەمەترسی کەوتنی ئاسایشی نەتەوەیی هەڵبوەشێنێتەوە. ئەردۆغان هەتا ئێستا لەم دەسەڵاتە ڕەهایەی خۆی کەڵکی وەرگرتووە وەک کاتێک بۆ تێپەڕاندنی یاسایەک زۆرینەی پارلەمانی لەگەڵ نەبووە یان وەک ئەوەی لە هەڵبژاردنی شارەوانی ستامبوڵدا ڕووی دا. لێرەدایە کە ئەردۆغان کاتێک ئەو دەسەڵاتە ڕەهایەی لە ناوخۆ هەیە تەنیا پێویستی بە گەرەنتی و ئەرێ کردنی ئەمەریکا و ناتۆ لە دەرەوە هەیە.\nئەردۆغان زۆر باش دەزانێ کە سوید قەت ناتوانێ ئەو هاوڵاتییانەی تورکیا تەسلیم بکاتەوە کە مافی پەناخوازیان لە وڵاتی سوید وەرگرتووە. چونکە ئەمە لە دژی یاسای بنەڕەتی سوید و هەرەوها کۆنڤانسیۆنی ئەوروپایە. هەروەها سوید ئەوەش باش دەزانێ کە هەر ئێستا ٣٨هەزار زیندانی سیاسی لە تورکیادا هەن کە بە پێی یاسای دژە تیرۆر زیندانی کراون. لە ڕاستیدا لە بەر ئەوە زیندانی نەکراون کە چییان کردووە بەڵکوو زیندانی کراون لە سەر ئەوە چییان گوتووە یان چیان نووسیووە. ناچو شانێز ئامور Nacho Sánchez Amor نێردەی ئەوروپا لە ڕاپۆرتێکدا نووسیووە “ئەگەر هەموو ئەم کەسانە تیرۆریست بن ئەوە ڕەنگە ئیتر هیچ کەس تیرۆریست نەبێ”. لە بەر ئەوەی دەوڵەتی ئەردۆغان هەموو ئامارەکان بە هەڵە نیشان دەدا، ڕەنگە ئاماری زیندانیانی سیاسی دوو بەرانبەری ئەوەش بن. وەک نموونەی ئاماری فەرمی هەڵاوسانی ئابووری ٧٤٪ لەسەت دیاری کراوە بەڵام ژمارەیەک لە ئابووریزانەکان ڕێژەی هەڵاوسان بۆ هەتا ١٥٠٪ لەسەت بەرزتر دەکەنەوە.\nئەردۆغان باش دەزانێ بەو هەموو تاوانانەی کردوویەتی و بەو هەموو ماڵوێرانی و ژیان شێواندنەی لە دژی ئەو گشتە خەڵکە (لە ماوەی ٢٠ ساڵی ڕابردوودا) کردوویەتی، هەروا ئاسان ناتوانێ پاشکەشە بکا و دەست لە دەسەڵات بەربدا و بڕوا.\nهەر لە بەر ئەمەشە پەلە دەکا کە حکوومەتەکەی لە پێش یان لە پاش دۆڕانێکی حەتمی لە هەڵبژاردندا لە سەرەڕۆیەوە بەرو تۆتالیتەری تەواو کە باڵی بە سەر هەموو جمگەکانی کۆمەڵگادا گرتبێ، بگۆڕێ. بە پێی ڕاپرسییەکان بە بێ لە بەرچاوگرتنی ئەوە ئۆپۆزیسیۆن و بەرانبەرەکەی کێیە و چییە ئەردۆغان لەم هەڵبژاردنەدا دەیدۆڕێنێ.\nهەر لە بەر ئەمەشە ئەردۆغان گەرەنتی لە ناتۆ دەوێ بۆ هێرش بۆ سەر سوریا و هەروەها سەرکوت و هێرش بۆ سەر ئۆپۆزیسیۆنی ناۆخۆیی تورکیا. گەرەنتییەکی لەو شێوەیە تەنیا یەنس ستۆلتێنبەری و جەو بایدن دەتوانن بیدەن. جەو بایدن هەتا ئێستا لە بینینی ئەردۆغان خۆی بواردووە، کەوایە هیوای ئەردۆغان زیاتر لە سەر ستۆلتێنبەرییە.\nئێستا ئەردۆغان هیوای لە سەر کۆبوونەوەی چوار قۆڵی نێوان ناتۆ، تورکیا، فینلاند و سوید هەڵچنیوە کە بە دەستپێشخەری ستۆلتێنبەری بۆ قایلکردنی تورکیا بۆ لابردنی ڤیتۆ پێش لە کۆبوونەوەی ناتۆ لە کۆتایی ئەم مانگەدا، مانگی ژووئەن بەڕێوە دەچێ.\nستۆلتێنبەری بۆ قایلکردنی ئەردۆغان چ جۆر چارەسەرییەکی پێیە و بە چ نرخێک؟\nکاتێک هێزەکانی تورکیا بە هەڵکردنی چرای سەوزی ترەمپ کە “من دەکشێمەوەو سوریا هی خۆتە” لە ساڵەکانی ٢٠١٨ و ٢٠١٩ هێرشیان کردە سەر خۆبەڕێوەبەری کورد لە سوریا، ئەوە هەر هەمان ستۆلتێنبەری بوو کە پشتگیری تەواوی خۆی بۆ داگیرکردنی تورکیا لە سوریا دەربڕی. گۆیا بەو بیانووە کە تورکیا مافی خۆ پاراستن لە بەرانبەر هێرشی تیرۆریستی ترسناکدا بەکار دەبا. درۆیەکی ئاوا گەورە و بێ بنەما ئەویش لە لایەن سەرۆکی ناتۆیەک بەو زەبەلاحییە. ڕاستییەکەی ئەوەیە لە سەت ساڵی ڕابردوودا هەر لە دامەرزاندنی دەوڵەتی نوێی تورکیاوە هەتا ئێستا تاقە فیشەکێک چییە لە لایەن کوردەکانی سورایاوە لەو دیوی سنوورەوە ڕوو بە تورکیا نەتەقێندراوە.\nهەتا ئێستا هەرچی هێرشی خوێناوی و ترسناک لە تورکیا ڕووی داوە هەر هەموو لە لایەن داعشەوە بەڕێوە چووە ئەویش لە ژێر پەرەدەو بە ئاگاداری میت و دوایەش لە هەموو ئەو هێرشانەدا خودی کوردەکان بە ئامانج گیراون. لە ڕۆژی ١٠ ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٥دا خوێناویترین هێرشی تیرۆریستی لە مێژووی تورکیا بەڕێوەچوو. دوو خۆکوژ خۆیان بە کۆبوونەوەیەکی ئاشتیخوازانەی چەند هەزار کەسیدا لە ئانکارا تەقاندەوە. ١٠٠ کەس دەستبەجێ گیانیان لەدەستدا و ٥٠٠ کەسیش بریندار بوون. کۆبوونەوەکە بە دەستپێشخەری هەدەپە و ژمارەیەک سەندیکا ئەنجام درابوو. هەر زوو دەرکەوت کە هەر دوو خۆکوژەکە کەسانێکن کە لە لایەن پۆلیسەوە ناسراون و هەڵسووکەوتیان شەو و ڕۆژ لە ژێر چاوەدێری پۆلیسدا بووە. هەروەها هەر زوو دەرکەوت کە پۆلیس تەواوی کامێراکانی چاوەدێری هاتنە ژوورەوەی ئانکارای ڕاست تەنیا لەو ڕۆژەدا کوژاندبۆوە. هەر بۆیە خۆکوژەکان بە ئاسانی توانیویانە مەودای ٦٠ مایل هەتا نێو کۆبوونەوەکە ببڕن و خۆیان بگەیەننە شوێنی مەبەست بە بێ ئەوەی تاقە جارێکیش لە لایەن پۆلیسەوە کۆنترۆڵ کرابن.\nلە ڕاپۆرتێکی نهێنیدا لە لایەن دەزگای چاوەدێری EU INTCEN یەکیەتی ئەوروپا تەنیا سێ ڕۆژ دوای هێرشە تیرۆریستییەکە هاتووە نیشانەکان ئەوە دەسلمێینن کە ئەو هێرشە تیرۆریستییە لە لایەن ئاکپارتی ئەردۆغانەوە ڕێکخراوە.\nئەمە شتێکە کە هەموو وڵاتانی ئەندام لە ناتۆ باش دەزانن بەو حاڵەشەوە یارمەتی تورکیا دەدەن کە درۆیەکی سادە بکەن بە ڕاستییەکی جیهانیی کە گۆیا ئەوان تێگەیشتنیان بۆ تورکیا هەیە کە لە ژێر مەترسی هێرشی تیرۆریستی کوردەکانن لە سەر سنوور.\nسەرۆکۆماری فەرنسا ئێمانوێل ماکرۆن لەم نێوەدا تاقانەیە. چەند ڕۆژ دوای هێرشی تورکیا بۆ سەر خۆبەڕێوەبەری کورد لە سوریا ڕایگەیاند ناتۆ هاوپەیمانەتییەکە کە مێشکی مردووە. چۆنە لە نێو ئەم هاوپەیمانەتییەدا ڕێگە بە دووەمین گەورە ئەرتەشی ناتۆ دەدرێ کە هێرش بکاتە سەر هەمان کوردەکان کە لە تێکشکاندنی خەلافەتی داعشدا ڕۆڵی گەورە و یەکەڵاکەرەوەیان هەبووە؟\nبەڵام ناتۆ بە پێچەوانەی ماکرۆن هەموو پشتگیرییەکی هێرشی تورکیا بۆ سەر سوریا کرد و ئەوە ماکرۆن بوو کە بە شێت و مێشکی مردوو ناوی دەرچوو.\nئێستا ئێمە جارێکیتر وەرسووراینەتەوە هەمان خاڵی سیفر. ئەردۆغان ئامادەکاری چوارەمین هێرشی خۆی بۆ سەر کوردەکان دەکا. ئەمە گرینگترین بەڵێنی ئەردۆغانە لە بانگەشەی هەڵبژاردندا. هاوکات مزگێنی ڕاگەیاندنی سەرکەوتنێکیش لە جێژی ١٠٠ ساڵەی دامەزرانی تورکیادا.\nهەتا ئێستا دوای هەر هێرشێک بۆ سەر کوردەکان ئەردۆغان ٨٪ لەسەتی دەنگەکانی لە نێو دەنگدەرانیدا زیادی کردووە. شتێک کە ئیمڕۆ لە هەر ڕۆژێک زیاتر پێویستی پێیەتی بۆ گەڕانەوەی ئەو لێشاوە لە لایەنگرانی کە بە هۆی هەڵاوسانی ئابووری و بێ نرخ بوونی لیرە لێی تەکیونەتەوە.\nمەولوود چاوشئوغڵوو ئێستا چەپڵە بۆ ستۆلتێنبەری ليدەدا کە لە سەر قسەی خۆی ڕاوەستاوەو گۆیا تێگەیشتنی بۆ مەرجەکانی تورکیا لە کۆبوونەوەی برۆکسێل هەیە. تورکیا هەر بەوە ڕاناوەستێ کە وڵاتانی ئەندام لە ناتۆ، پارتە کوردییەکانی سوریا بخەنە لیستی تیرۆیستییەوە بەڵکوو چاوشئوغڵوو دەیهەوێ لە هێرشی تورکیا بۆ سەر خۆبەڕێوەبەری کورد لە سوریا وڵاتانی ناتۆ پشتگیری تورکیا بکەن.\nتێبینی: سەردێڕەکە هی وەرگێڕە


سێ وانە و سێ پێشنياز دەربارەی ياداشتی لێکتێگەيشتنی نێوان هەرێمی کوردستان و ئەمریکا\nپێنووس 27, 07, 2016\nلە ڕۆژی ١٢/٧/٢٠١٦ ديپلۆماسییەتی هەرێمی کوردستان هەنگاوێكی باڵا چووە پێش، کاتێك توانیی لەگەڵ ئەمريكا ياداشتێكی لێکتێگەیشتن (Memorandum of Understanding) ببەستێت. ئێمە لێرەدا ناتوانين ناوەڕۆکی ئەم ڕێکكەوتنە شرۆڤە بکەین، چونکە هەردوو لایەنی ياداشتەکە دەقەکەیان بە شێوەیەکی فەرمی بڵاو نەکردۆتەوە، هەروەها هيچ زانیاریەکمان نییە دەربارەی دانوستان و چۆنیەتیی نووسینەوەی ئەم یاداشتنامەیە، بەڵام ئەوەی دەستمان کەوتووە چەند ڕاپۆرت و لێدوانی ڕۆژنامەوانییە و ئەو ڕوونکردنەوەیە کە بەڕێوبەرایەتیی ڕاگەیاندنی وەزارەتی بەرگریی عێراقی لە ڕۆژی ٢٢/٧/٢٠١٦ بڵاوی کردۆتەوە.\nئەوەی مەبەستمانە لێرەدا باسی بکەین تەنها لایەنە ڕووکارییەکەی (شکلییەکەی) ئەم یاداشتەیە، لە ڕێگای سێ وانە هەوڵ دەدەین بە شێوەیەکی ئەکادیمیانە شرۆڤەی لایەنە ئاشکراکانی ئەم ياداشتە بکەین و، هەروەها لە سەربنەمای ئەم یاداشتە، سێ پێشنياز دەخەینە ڕوو بە مەبەستی کاراکردن و بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان.\nیەکەم وانە: ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە بریتییە لە ڕێكکەوتننامەیەکی نێودەوڵەتی.\nهەرچەندە ڕوونکردنەوەکەی وەزارەتی بەرگریی عێراقی دەڵێت: "ئەمە ڕێکكەوتننامە نییە بەڵکو ياداشتی لێکتێگەیشتنە"، ئەم قسەیە هيچ لە بابەتەکە ناگۆڕێت، چونکە پەیماننامەی ڤييەننای ساڵی ١٩٦٩ کە بە پەیماننامەی پەیماننامەکان ناسرا و زۆر ڕوونە، لە مادەی (٢-١-أ) دەڵێت کە ناولێنان لە هەر ڕێکكەوتنێك گرنگیی نییە، ئایا ئەمە پەیماننامەیە، ڕێکكەوتننامەیە، پڕۆتۆکۆڵە، یاداشتە. وا دیارە وەزارەتی بەرگریی عێراقی ویستوویەتی لە گرنگیی ئەم ڕێکكەوتنە کەم بکاتەوە و ناوی لێ بنێت (ياداشت). دەبا بۆیان ڕوون بێت، ياداشتی لێکتێگەیشتن هەر ڕێككەوتننامەیە، کاتێك ئەم یاداشتە ئەرك و ماف بۆ هەردوو لایەنی ڕێکكەوتننامەكه دروست بکەن. بە شێوەیەکی گشتی، سەرۆکی حکومەتی هەرێم، بەڕێز نێچیرڤان بارزانی باسی ماف و ئەرکەکانی هەردوو لای ڕوون کردۆتەوە لە دەنگی ئەمریکا.\nشایەنی وتنە، تا ئێستا پسپۆرترین یاساناس لە بواری یاسای نێودەوڵەتی نەیتوانیوە ڕێکكەوتننامەی نێودەوڵەتی لە ياداشت جیا بکاتەوە، تەنها ئەوە نەبێت کە هۆی ناوهێنانی بە یاداشت ئەوەیە کە لایەنێك لە لایەنەکان دەوڵەت نییە، بۆیە ئەم جۆرە ناوە بە باشترین فۆرمی ناوهێنان دادەنرێت لە حاڵەتی ڕێکكەوتنی ئەکتەرێکی نادەوڵەت (بۆ نموونە هەرێمی کوردستان) لەگەڵ دەوڵەتێكدا. هەر بۆ زانیاری، عێراق خۆی لە مانگی (٥)ی ساڵی ١٩٩٦ (یاداشتێکی لێکتێگەیشتن)ی لەگەڵ ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دەربارەی جێبەجێکردنی پرۆگرامی "نەوت بەرامبەر خۆراك" ئیمزا کرد. پرسیارەکە ئەوەیە چ یاساناسێك دەتوانێت نكوڵی لەوە بکات کە ئەم ياداشتەی ساڵی ١٩٩٦ ڕێکكەوتننامەی نێودەوڵەتی نییە؟\nدووەم وانە: سەرکەوتنێکی مێژوویییە بۆ ديپلۆماسیی هەرێمی کوردستان. ڕێکكەوتننامەی نێودەوڵەتی، بە کۆڵەکەی یاسای نێودەوڵەتی دەناسرێت و بەڵگەیەکی بەهێزە لە توانستی ديپلۆماسیی دەوڵەتێك یان هەر ئەکتەرێکی نادەوڵەت. هەرێمی کوردستان، لە ڕێگای بەڕێز مەسعوود بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، سەلماندی کە پێگەیەکی گرنگی هەیە لە ناوچەکە و بە تایبەتی لە جەنگی دژی داعش. ئەم هەرێمە یەکێکە لە سەقامگيرترین ناوچەكان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لێرەدا، نابێت ڕۆڵی پێشمەرگە لە بير بکەین. پێشمەرگە جگە لەو ڕۆڵە پيرۆزەی لە پاراستنی كوردستان هەیەتی، ڕۆڵێکی تری هەبوو کە کەم کەس درکی پێ کردووە: دەست و بازووی خۆنەویستی پێشمەرگە بووە کە پاڵی بە ئەمریکایەکی زلهێز ناوە دەست بخاتە دەست سەرکردە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان.\nچی وا لە دەوڵەتێکی گەورەی وەك ئەمریکا دەکات کە لەگەڵ ئەکتەرێکی نادەوڵەتیی وەك هەرێمی کوردستان، ڕێکكەوتننامە ببەستێت؟ وەڵامەکەی دیارە؛ ڕۆڵ و ئازایەتیی پێشمەرگەیە. هەر ئەو، ڕۆڵی بزوێنەری ديپلۆماسیەتی نوێی کوردستان بووە. ئەمەش ئەو پرسیارە دێنێتە ئاراوە، لە کاتی نەمانی جەنگی داعش، ئایا ئێمە هەر لەم ئاستە دێپلۆماسیەتە دەمێنینەوە؟\nسێیەم وانە: دانپێدانان بە ڕۆڵی ئەکتەرە نادەوڵەتەکان بە تایبەتی بە هەرێمی کوردستان.\nدەوڵەتان لە مامەڵەکردنیان لەگەڵ ئەکتەری نادەوڵەتی (Non-State Actor) زۆر هەستیارن. دەوڵەتان بە چاوێکی کەمتر لە خۆیان تەماشای هەرێم و ناوچە و ڕێکخراو و هەر حکوومەتێك دەکەن کە لە پلەی دەوڵەتدا نەبێت، یان هەندێك جار دژیان دەوەستنەوە. ئەم ياداشتە هەنگاوێکی مێژوویییە بۆ ئەم جۆرە ئەکتەرانە لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، پێشكەوتنێکە لە بواری یاسای نێودەوڵەتی لە ڕۆڵێکی لاواز و دوورخراوه‌وه بۆ ڕۆڵێکی چالاك و ئەکتيڤ لە كۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا. ڕازیبوونی عێراق لە سەر ئەم یاداشتە - هەروەكو لە ڕوونکردنەوەکەدا هاتووە – شه‌رعییه‌ت و دەستووریبوونی ڕێکكەوتننامەکە دەردەخات و، هەروەها ڕازینەبوونی عێراقیش هيچ لە وانە گەورەکە ناگۆڕێت.\nنوێنەری ڕێگەپێدراوی ئەمریکی، بۆ لە بەغداد نەوەستا بۆ بەستنی ئەم یاداشتە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئەوێ؟ ئایا ئەمریکا نەیدەتوانی هەر ڕاستەوخۆ لە بەغدادەوە ئەو ویستەی خۆی هەیبوو بە سەر دەسەڵاتدارانی بەغداد و هەرێمدا بسەپێنێت، لەو کاتەدا پێویستی نەدەکرد بێت بۆ هەولێر؟ دیارە ئیرادەی ئاشکرا و شاراوەی ئەمریکا شتێکی تر بووە - ئەويش لە بەر هەر هۆكارێك بێت - ویستوویانە بازێكی سیاسی و دیپلۆماسی بە سەر عێراقدا بدەن. لە ڕێی ئەم ياداشتنامەیەوە، ئەمریکا ویستی پەیامێكی ئاشکرا بۆ جيهان بنێرێت کە ئەوان – ئێستا - مامەڵەیەکی ديپلۆماسیی ئاسایی لەگەڵ هەرێمی کوردستان دەکەن.\nلێرەوە دێمە سەر پێشنيازەکانمان دەربارەی یاداشتی لێكتێگەیشتنی نێوان هەرێمی کوردستان و ئەمریکا.\nیەکەم پێشنياز: دروستکردنی قۆناغێکی نوێ لە ديپلۆماسیی هەرێمی کوردستان.\nئەو یاداشتەی کە لە نێوان هەرێمی کوردستان و ئەمریکا ئیمزا کرا، دەبێت بە شێوەیەکی ڕەسمی (ئەو بەشەی کە ڕێگەپێدراوە بۆ بڵاوکردنەوە) لە دەسەڵاتدارانی هەرێمەوە بنێردرێت بۆ هەموو ئەو دەوڵەت و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییانەی (نەتەوە یەکگرتووەکان و یەكێتیی ئەوروپا) كه لە هەرێمی کوردستان قونسلیەت و نووسینگەی خۆیان هەیە، مەبەست لێی: ئاگادارکردنەوەی ڕەسمیی دەوڵەتانە، پيشاندانی قۆناغێکی نوێیە لە ديپلۆماسیەتی هەرێمی کوردستان بە هەموو جيهان، دەستپێکێکە لە پەیوەندیی نێودەوڵەتیی ناڕاستەوخۆ و پاراديپلۆماسییەوە بۆ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ و ئاشکرا.\nلە ئاستی ناوخۆییی هەرێم، دەکرێت سوود لە یاسای عێراقیی ژمارە (٣٥)ی ساڵی ٢٠١٥، سەبارەت بە بەستنی پەیماننامەکان وەرگرین، بەڵام لە کۆتاییدا هەر دەبێت هەوڵ بدرێت لە پەرلەمانی کوردستانەوە و بە یاسا، ئەم جۆرە ڕێکكەوتننامانە ڕێک بخرێت و وتووێژی لە سەر بکرێت. بە شێوەیەکی گشتی، لە داهاتوودا پێویستە سیاسەتی دەرەوەی هەرێمی کوردستان بە یاسایی و دەستووری بکرێت، هەرچەندە لێرەدا دەزانین دەکەوينە دەمەتەقێیه‌کی یاسایی لەگەڵ لایەنگرانی باڵادەستی دەستوری عێراقی. دروستکردنی قۆناغێکی نوێ لە ديپلۆماسیەتی هەرێمی کوردستان، لە ئاستی دەرەوە و ناوخۆدا پێویستیی بە ئامادەسازی و نوێسازی هەیە و هەروەها دامودەزگای نوێی پێویستە.\nدووەم پێشنياز: ئامادەکردنی ياداشتنامەی هاوشێوە لەگەڵ دەوڵەتانی دیکە\nنازانم تا چەند ڕاستم، ئەم شێوە یاداشتە لەگەڵ ئەمریکا، دەچێتە چوارچێوەی ڕێکكەوتنی بەرگریی دوولایەن (Bilateral Defense Treaty)، ئەمە خۆی پەیامێکی بەهێزە بۆ دەوڵەتانی نەیار بە هەرێمی کوردستان. ئێمەی کوردستانی، پێویستمان بەم جۆرە ڕێکكەوتنە بەرگری و ئاسایشییانە هەیە. شاراوە نییە باشترین بەرگریلەخۆکردن لە كۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا بە شێوەی هاوپەیمانیی دوولایەنە یان - لە هەمووی باشتر - فرەلایەنە دەبێت. پێم وایە، سەرۆکایەتیی هەرێم، کە ئێستا ڕۆڵی وەزارەتی دەرەوەش دەگێڕێ، لەبەر نەبوونی ئەم وەزارەتە، پێویستە بير لەوە بکاته‌وه کە لەگەڵ هەر دەوڵەتێك و ڕێکخراوێك و لە سەر هەر بابەتێك ڕێک دەکەوێت، پێویستە بە دەقێك بنووسرێتەوە و لە ڕێوشوێنێکی هاوشێوەی ١٢/٧/٢٠١٦ ئيمزا بکرێت. ئێستا باشترین هەلمان هەیە ئەگەر هاوشێوەی ئەم ياداشتی لێکتێگەیشتنە هەبوو، دەوڵەتان چاو لە ئەمریکا دەکەن و بە هەمان ڕێوڕەسم ئيمزای دەکەن. یاداشتەکەی ١٢/٧/٢٠١٦ پاڵنەرێكی بەهێزە بۆ دەوڵەتانی تر.\nسێیەم پێشنياز: تۆمارکردنی یاداشتەکە لە نەتەوە یەکگرتووەکان.\nلە کۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا باوی ديپلۆماسیەت و ڕێکكەوتنی شاراوە نەماوە. یاسای نێودەوڵەتی، کار بۆ ئەوە دەکات کە نهێنی لە کاره نێودەوڵەتییەکاندا نەهێڵێت چونکە سەرچاوەی کێشەیە. ئێمەی کوردیش چەندین جار قوربانیی دەستی ڕێکكەوتننامە ژێربەژێرەکان بووینەته‌وە. بۆ ئەم مەبەستە، چارتەری (ميثاق) نەتەوە یەکگرتووەکان دەرگایەکی فراوانی واڵا کردووە بۆ تۆمارکردنی هەموو جۆرە ڕێکكەوتننامەیەک کە ڕەهەندی نێودەوڵەتیی تێدا بێت.\nئەم جۆرە تۆمارکردنە، گەرەنتییەکە بۆ هەردوو لایەنی ڕێکكەوتنەکە. ئەمە ژیانە، ئەو کەسانەی کە ئیمزایان کردووە ڕۆژێك لە ڕۆژان نامێنن. لەوانەیە جەنگی داعش هەر درێژە بکێشێت، بەڵام ئەوەی گرنگە ئەم جۆرە ڕێکەوتننامانە بمێننەوە بۆ مێژوو و، بۆ نەوەی داهاتوو ببێت بە بەڵگەیەکی یاساییی چەسپاو. کەواتە گرنگە هەوڵێکی دوولایەنەی کوردستانی و ئەمریکی بدرێت کە ئەم جۆرە یاداشتانە لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان تۆمار بکرێت.\nLatest from پێنووس\nبۆ نووسەرە بەڕێزەکانی ماڵپەڕی پێنووس!\nلێكتێگەیشتنی ئەمریكا و كۆریای باكوور؛ كۆنترۆڵی سێگۆشەكانی شەڕەنگێزی\nپێکەوەژیان و پێکەوەهەڵکردن


پۆلیسی عێراق بەتەواوی بەغدادا بڵاوبوونەتەوە، کە کەمبوونەوەیەکی بەرچاوی رفاندنی بەخۆوە بینیوە. [خاوەنی وێنە: پۆلیسی بەغدا]\nئه‌و کردانه‌ی رفاندن كه تاڕادەیه‌ك رۆژانە لەم چەند ساڵەی دواییدا بەغدایان گرتبووه‌وە، بەشێوەیەکی بەرچاو کەمبۆتەوە، تەنیا هەندێك رووداوی پەرته‌وازه لەئێستادا روودەدەن، ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق لە تشرینی دووەم رایگەیاند.\nبۆ ماوەیەك، شارەکە ئەزمونی زنجیرەیەك لە رفاندن و بەبارمتەگرتنی تاوانکارانە یاخود سیاسییانەی دەکرد، بەجۆرێك زۆرینەی رفاندنەکانی بەغدا لە رەسافە روویاندەدا، بەری خۆرهەڵاتی رووباری دیجلە.\nراگەیاندنی ئەنجومەنەکە باس لە باشتربوونی ئەدای دەزگا ئەمنی و دادوەرییەکان ده‌كات لە رووبەڕووبوونەوەی رفاندندا.\nرایگەیاندووە كه لە سێ ساڵی رابردوودا، 374 گومانلێکراو بە تۆمەتی رفاندن دەستگیرکراون و ئاماژەیکرد بەوەش كه ئەم کەسانە سەر بە باندی رێکخراو بوون کە پێکهاتبوون لە سێ بۆ 14 ئەندام.\nئەندامانی پۆلیسی عێراق دەبینرێن لە دەوریەیه‌كدا له بەغدا. [خاوەنی وێنە: پۆلیسی بەغدا]\nدادوەریی عێراق 638 سزای دەرکردووە بۆ ئەم تاوانانە، كه له‌سه‌دا 90یان سزای مەرگ بوون، لەکاتێکدا ئەوانیدی سزای زیندانیی هەتاهەتایی بوون.\nسەیف محەمەد لە نوسینگەی زانیاریی ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق بە دیارونای وت ئەم ژمارانە هی ئەو کەیسانەی دادگان کە کۆتاییان هاتووە و ئەو کەیسانە لەخۆناگرن کە لە لێکۆڵینەوەدان.\nوتی: "هەموو ئەو کەیسانە لەلایەن یەکەی دژ به رفاندنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغداوە بڕیاریان لەسەر دراوە، کە دادوەرێك سەرپەرشتی دەکات لە دادگای لێکۆڵینەوەی ناوەندی."\nلەناوبردنی هۆکاره ریشه‌ییه‌كانی تاوان\nپسپۆڕی ئەمنی، سەفا ئەعزەم وتی دەبێت هەوڵێك هەبێت بۆ لێکۆڵینەوە لە ره‌گوڕیشه‌ی ئەم تاوانانە، تا دیاریبکرێت "ئایا لە چوارچێوەی تیرۆریزمدا ئەنجامدراون یاخود تاوانی رێکخراو".\nبە دیارونای وت: "هۆکاری زۆربەی رفاندنەکان بەربڵاویی بێکاری و نەبوونی دەرفەتی کارە بۆ لاوان."\nوتی ئەمە وایکردووە هەندێکیان بەشداریبکەن لە رفاندندا بەرامبەر پارە بە سوودی گروپە تیرۆریستیەکانی وەك رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) یان باندە تیرۆریستیەکان.\nئەعزەم وتی بە کۆتاییهاتنی شەڕی داعش، ئەمنیەت دەگەڕێتەوە بۆ بەغدا و شارەکانی باشور. ئاماژەیکرد بەوەش كه زۆربەی هەوڵە ئەمنیەکان "چڕکراونەتەوە لە بەرەکانی شەڕدا کە زۆر دوورن لە شارەکانی ناوەند و باشوری وڵاته‌وه".\nپسپۆڕی ئەمنی، حەیان خەیات وتی دادوەریی عێراق تاوانەکانی رفاندن لە دوو رووەوە دەبینێت: وەك تاوانی هێرشکارانە یاخود وەك تاوانی تیرۆریستی.\nبە دیارونای وت رفاندنی تاوانکارانە "بەگوێرەی یاسای سزادانی عێراقی ژمارە 111ی 1960 مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت" لەکاتێکدا رفاندنی تیرۆریستیانە بەگوێرەی یاسای دژەتیرۆریزمی ژمارە 13ی 2005 مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت.\nوتی ئەو دوو یاسایە هەموو جۆرەکانی رفاندن دەگرنەوە، جا بەهۆی گروپە تیرۆریستیەکانەوە بن یاخود بەمەبەستی پارە سەندن، قاچاخچێتی ئەندامی جەستە، به‌کۆیلەكردنی سێكسی یان تەنانەت هۆکاری خێزانی بێت.\nخەیات وتی هەردوو یاساکە "بەمەبەستی بەرپێگرتن دانراون، کە له زۆربەی دۆخەکاندا دەگەنە سێدارە یاخود هەتاهەتایی".


دووگیانی ئافرەتان لە 40 هەفتەدا (هەفتەی نۆیەم )\nلە هەفتەی نۆیەمدا ئەم پزیشكە پسپۆڕە باس لە گەورە بوونی مەمكەكانی ئافرەت دەكات، هەروەها چارەسەری ئەو ئازارەی لە مەمك و هەستیاری مەمك دروست دەبێت ئاشكرای دەكات.\nدكتۆر گوڵاڵە محەمەد پسپۆڕی نەزۆكی و منداڵان لەڕێگەی "وشە"ەوە هەفتەی نۆیەمی دووگانی ڕوون دەكاتەوە دەڵێ، كڕكڕاگە و ئێسكەكانی منداڵ دەست دەكات بە دروستبوون، هەروەها ڕیخۆڵە وێڵاشی دایك جێ دەهێڵێت و دەچێتە ناو سگی منداڵ.\nئەم پزیشكە پسپۆڕە ئاماژە بەوەش دەكات، دایكی دووگیان مەمكەكانی زۆر گەورە دەبێت زۆریش هەستیار دەبن، باشترین ڕێگا لە هەستیاری و چارەسەری بریتییە لە بەستنی مەمكدان بەبەردەوامی، چونكە مەمكدان ئازاری مەمكەنانی ئافرەت لەم قۆناغە كەم دەكاتەوە.\nدكتۆر گوڵاڵە چەند تێبینیەك لەم هەفتەیە لەسەر ئافرەتی دووگیان دەخاتەڕوو، هەست بە دڵ سووتانەوە دەكەیت، هەروەها واهەست دەكەیت خۆراك لەناو گەدەت هەرس نابێت، زۆرێك لە ئافرەتی دووگیان پەنا بۆ خواردنەوە گازییەكان دەبەن كە زۆر خراپە، چارەسەر پێویسە بە ڕۆیشتن و گفتوگۆ ئەم دڵ سووتانەیەوە تێپەڕێنیت.\nئەو پزیشکە پسپۆرە لە ڕێی "وشە"ەوە بەردەوام دەبێ لە خستنەڕووی زنجیرە ئامۆژگارییەکانی بۆ ئافرەتان لە پرۆسەی سکپڕیدا و لە ئامۆژگارییەکانی داھاتوویداباس لە زیادبوونی كێشی ئافرەت دەكات كە تا 15 كیلۆیە زیاتر و كەمتر زیان و سوودەكانی دەخاتەڕوو.\nئه‌م بابه‌ته 2684 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nخواردنه‌وه‌ی ئاوی گه‌رم ئەم سوودانەی هەیە\nڤیتامین H چییە و چ سوودێك به جه‌سته ده‌گه‌یه‌نێت\nخواردنی گه‌ڵا مێو چی له مرۆڤ ده‌كات\nنه‌خۆشى دەردەڕێوی چییه؟


پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 23ی حوزەیران لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nتوانایەکی باش هەیە و هەوڵدەدەیت بۆ ئەوەی بگەیت بە پێگە و پلەیەکی بەرز لە کارەکەت، بایەخدان بە هەست و سۆزی خۆشەویستەکەت، وادەکات هەست بە ئاسودەیی بکات لە نزیک تۆ، لەپێناو پاراستنی تەندروستیت وەرزش فەرامۆش مەکە.\nهەستدەکەیت کاروچالاکیەکانت کەڵەکەبوە، بەهۆی ئەوەی فەرامۆشکردوە، لەهەموو هەنگاوێکدا راوێژ بە خۆشەویستەکەت بکە، بۆ ئەوەی دڵی رازیبکەیت و پەیوەندیتان پتەوبێت، ئاگاداری جۆری ئەو خواردنانەبە کە لە دەرەوە هەڵیاندەبژێریت، لەپێناو تەندروستیت.\nکاتێکی گونجاوە بۆ ئەوەی خواست و ئامانجەکانت بەدیبهێنیت، رەنگە هەست بە نائارامی بکەیت لە نزیک خۆشەویستەکەت، بەڵام گرنگە راستگۆیانە لەگەڵیدا بدوێیت، رێگامەدە بیرکردنەوەی سلبی زاڵبێت بەسەر دەرونتدا.\nهەرگیز کاتەکانی کارەکەت بە فیڕۆمەدە، پێویستە هەوڵبدەیت چارەسەری کێشەکان بکەیت و ئەرکەکانت لەکاتی خۆیدا جێبەجێ بکەیت، رەنگە حەز بە بینینی خۆشەویستەکەت یان هاوبەشی ژیانت بکەیت لە کەشێکی تایبەتدا، دەکرێت خۆت ئەو بارودۆخە سازبکەیت، راهێنانی وەرزشی بکە و سیستمی خۆراکی تەندروست پەیڕەوبکە.\nکاتێکی گونجاوە بۆ ئەوەی پرۆژەی نوێ بنیادبنێیت لەروی پیشەییەوە پلانی داهاتووت هەبێت، سەرقاڵی خۆشەویستەکەت وادەکات زیاتر بیری بکەیت، دەکرێت کەشێکی رۆمانسی سازبکەیت، کەمێک دەرونت ماندوە و کاریگەری سلبی لەسەر سەرنجەکانت دەبێت.\nهەوڵبدە هەڵەکانت راست بکەرەوە، چونکە فەرامۆشکردنی ئەنجامێکی خراپی دەبێت، لەروی سۆزدارییەوە بارودۆخەکە ئارامە و هەست بە ئاسودەیی دەکەن، لەئێستادا لەروی تەندروستی و دەرونیەوە زۆرباشیت و هەوڵبدە بەشداری چالاکی جۆراوجۆربکە.\nبەرپرسیاریەتی گەورەت لەسەرشانە، بەهۆی ئەوەی متمانەت هەیە لای بەرپرسەکانت، کاتێکی گونجاوە بۆ ئەوەی بەدوای هاوبەشی ژیانتدا بگەڕێیت، بەڵام گرنگە هەمیشە خۆڕاگر و لەسەرخۆبیت.\nپێویستە پلان هەبێت بۆ روبەروبوونەوەی کێشەکان و بوێرانە هەنگاوبنێیت، رەنگە ناکۆکی هەبێت لەروی سۆزداییەوە، بەڵام پێویستە تێگەشتن هەبێت بۆ بارودۆخەکە، بەشێک لە کاتە بەتاڵەکانت بقۆزەرەوە بۆ راهێنانی وەرزشی.\nلەروی پیشەییەوە لەخۆتەوە پشت بە هیچ کەسێک مەبەستە، رەنگە تووشی گرفت بکات، کاتێکی زیاتر تەرخان بکە بۆ خۆشەویستەکەت، چونکە بەربەستێکی زۆرتان تێپەڕاندووە و خۆڕاگربن، کارکردنی زۆر کاریگەری سلبی لەسەر تەندروستیت هەیە.\nروبەروی کۆمەڵێک گرفت دەبیتەوە لەروی پیشەییەوە، پەستانێکی زۆر لەسەردەبێت لەلایەن بەرپرسەکانتەوە، خۆشەویستەکەت پەیوەستە بە تۆوە و رەنگە هەندێکجار بێزاربکات، چونکە داواکاریەکانی زۆرن لەهەموو هەنگاوێکدا، هەوڵبدە سیستمی خۆراکیت رێکبخە.\nجیاوازی لە نێوان بەرهەمی کارەکانت دەکەیت لە ئێستا و رابردودا، لەروی سۆزدارییەوە بارودۆخەکە جێگیرە و پەیوەندیتان زۆرباشە، هەوڵبدە خۆت تووشی دڵەڕاوکێ مەکە و ئارامبەرەوە.\nچانسی زۆر دێتەبەردەمت لەرووی پیشەییەوە، بەڵام دەبێت بزانیت چۆن لە بەرژەوەندی خۆت بەکاریدەهێنیت، لەگەڵ خۆشەویستەکەت یان هاوبەشی ژیانت بەشداری ئەو چالاکیانە بکە کە ئارەزوی دەکات، هەوڵبدە خۆتبەدوربگرە لە خواردنەوەی گازی، چونکە زیان بە تەندروستی دەگەیەنێت.\nئه‌م بابه‌ته 46065 جار خوێنراوه‌ته‌وه


◄ Resultar: Found 4.784, page 1 of 479 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📊 %19 ڕێژەی گەشتیاران زیادی کردوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Sep 2 2018 12:22PM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 1,642\nهاتنی گەشتیار لە جەژنی قورباندا 349 هەزار بوه و بە [ Más... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ H.B. 2-9-2018 12:22:33\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 2,888\n📊 %80ی ناوچە گەشتیارییەکانی هەولێر کەوتوونەتە دەڤەری سۆرانەوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Aug 17 2019 4:04AM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 408\n%80ی ناوچە گەشتیارییەکانی سنووری پارێزگای هەولێر ک [ Más... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ J.O.E. 17-8-2019 4:04:27\n📊 %90ی مامۆستایانی زانکۆ حکومییەکان بوونەتە وانەبێژ لەزانکۆ ئەهلییەکان Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Mar 15 2017 10:23AM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 5,271\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین، [ Más... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ H.B. 15-3-2017 10:23:12\n📊 %95ی بودجەی پەروەردە بۆ مووچە تەرخانکراوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Feb 26 2019 3:21PM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 1,094\nدواڕۆژ، کۆچەر عەلی بەپێی راپۆرتێک لە %95ی بودجەی [ Más... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ H.B. 26-2-2019 15:21:38\n📊 10 پڕۆژەی ئاوەدانکاری لە گوندەکانی ئارمردەی بانە کرانەوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Aug 28 2017 10:19AM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 2,774\nبەشی کوردستان- بەخشداری بەشی ئارمردەی بانە دەڵێت: [ Más... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ H.B. 28-8-2017 10:19:14\n📊 10 شاری باکووری کوردستان لە هەژارترین شارەکانی تورکیان Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Sep 26 2019 3:13PM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 149\nپارێزگاکانی وان، موش، بەدلیس و جۆلەمێرگ لە ریزبەند [ Más... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 26-9-2019 15:13:52\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 4,031\nلە سنووری شارەوانی کەلار، نزیکەی دە گەڕەکی گەورە [ Más... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 2 ✔ 93% ✍ S.E. 14-8-2017 13:43:10\n📊 10 ملیۆن دینار هاوکاری بۆ خانەکانی ساوایان و بێ سەرپەرشتیاران کۆکراوەتەوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Dec 15 2016 9:19PM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 6,151\nڕۆژنیوز - ڕێزان محەمەد بەڕێوبەری گشتی چاودێری و گ [ Más... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ H.B. 15-12-2016 21:19:49\n📊 10 منداڵ بەروداوی هاتوچۆ لە گەرمیان گیانیان لەدەستداوە Estadísticas y encuestas\n📅 Agregado el Jul 11 2015 7:57AM\n👁 Este artículo ha sido visitado veces 6,229\nبەپێی ئامارێکی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی گەرمیان، لەم [ Más... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ H.B. 11-7-2015 7:57:45


✌ ئەحمەد بەرموزی شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:28:12\n✌ جەعفەر پاسبار شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: جێگری پەل ساڵی شەه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:28:13\n✌ حەسەن ئەحمەدی شەهیدان\nدانیشتووی: باڵاگیر، شنۆ بەرپرسایەتی: ئەندام ساڵی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 20-12-2010 22:52:21\n✌ حەسەن پیرۆتی 2 شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 21 2010 11:30AM\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:30:45\n✌ خانکە ئەمیرگورجی شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:28:14\n✌ خەلیل جەعفەری (خەلیل رەشاش) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 15 2015 4:16AM\nیادی پێشمەرگە و فەرماندەی قارەمان کاک خەلێل جەعفەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ م.ب. 15-8-2015 4:16:54\n✌ رەحیم پیرۆتی شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:28:15\n✌ سولەیمان حاجی رەسوڵی شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 11:28:15\n✌ عوسمان حەسەنزادە شەهیدان\nدانیشتووی: جەڵدیان بەرپرسایەتی: پێشمەرگە ساڵی شە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 21-12-2010 13:32:47


بەرنامەیا پارتیا داودۆگلو و پرسا کورد – Sibehî سبەھی\nبەرنامەیا پارتیا داودۆگلو و پرسا کورد\nBergeh Kurdistan On 15/12/2019 / سیاسی\nد به‌رنامه‌یا پارتیا داڤوتۆگلویی دا پرسا کورد و پێوه‌ندیێن ب هه‌رێما کوردستانێ ڕا\nبه‌رنامه‌یا پارتیا گه‌له‌جه‌کێ ژ ۱٤۳ ڕووپه‌لان پێک تێ و پرسا کوردی ژی د بن سێ خالان ده هاتیه ڤه‌گۆتن.\nل گۆر ڤێ پارتیا نوو سه‌ده‌ما پرسا کوردی کێمبوونا مافێن ده‌مۆکراتیکه. ده‌وله‌تێ، ژ به‌ر هندەک خه‌مێن خوه یێن دیرۆکی مافێن ده‌مۆکراتیک ئێن کوردان ئاسته‌نگ کرنه و هنده‌ک ئالی (پەکەکە) سوود ژ ڤێ وه‌رگرتنه. له‌وما ژ بۆ چاره‌سه‌رکرنا ڤێ پرسێ دڤێ ڕێ ل به‌ر جووداکاریێ وه‌ره گرتن و دڤێ باوه‌ری ب کوردان وه‌ره دایین کۆ ئه‌و وه‌لاتیێن وه‌کهه‌ڤ یێن ترکیه‌یێ نه.\nباشکرنا پێوه‌ندیێن ب هه‌رێما کوردستانێ ڕا ژی به‌شه‌که ڤێ چاره‌سه‌ریێ یه. ل گۆر پارتیا داڤوتۆگلویی پێکهاته‌یێن هه‌رێما کوردستانێ خزم و که‌س و کارێن باکورێ کوردستانێ و ترکیه‌یێ نه و دڤێ ب هه‌رێما کوردستانێ ڕا پێوه‌ندی وه‌رن پێشخستن. پارتیا گه‌له‌جه‌کێ چاره‌سه‌رکرنا پرسا ڕۆژاڤایێ کوردستانێ و سوریێ ژی د ڤێ چارچۆڤه‌یێ ده دبینه و دبێژه وه‌کی یا ل هه‌رێما کوردستانێ پێوه‌ندیا خزمایه‌تیێ د ناڤبه‌را پێکهاته‌یێن ڕۆژاڤایێ کوردستانێ و باکورێ کوردستانێ و ترکیه‌یێ دا ژی هه‌یه. له‌وما دڤێ پێوه‌ندیه‌ک نێزک ب وان ڕه وه‌ره دانین. گرینگه، پێکهاته‌یێن ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ د ناڤا ئاشتیێ دا بژین و ده‌ستتێوه‌ردانێن له‌شکه‌ری وه‌رن ئاسته‌نگ کرن. دڤێ ڕێبازێن دپلۆماتیک وه‌رن بکارانین و ژ بۆ ئاشتیه‌کا مایینده شه‌رێ ل سوریه‌یێ داوی وه‌ره. پارتیا گه‌له‌جه‌کێ دگه‌ل جه‌رباندنا ڕێیێن دپلۆماتیک ئاماژه دکه کۆ گه‌فێن ژ باکورێ سوریێ دکاره ب ڕێیێن له‌شکه‌ری ژی وه‌ره ژناڤبرن


هەڵوێستی حەشدی شەعبی، لەسەر موشەكبارانكردنى هێزەكانی پێشمەرگە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوتەبێژی میحوەری باكوری حەشدی شەعبی ڕایدەگەیەنێت، هیچ زانیارییەكیان لەبارەی موشەكبارانكردنی میحوەری پردێی هێزی پێشمەرگە نیە كەشەوی ڕابردوو لەسەر ڕێگای كەركوك- هەولێر كراوەتە ئامانج.\nعەلی حوسەێنی وتەبێژی میحوەری باكوری حەشدی شەعبی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، سەرجەم ئەو دەنگۆیانە ڕەتدەكەینەوە كە تۆمەتبارەمان دەكەن بەوەی هێرشمان كردبێتەسەر هێزەكانی پێشمەرگە و نازانین بۆردومانەكە لەلایەن چ لایەنێك یان لە كام شوێنەوە ئەنجامدراوە.\nوتیشی”هێزەكانمان پەیوەندییان بەو موشەكانەوە نیە، بەڵام چاوەڕێ دەكرێت موشەكەكان لەو ناوچانەوە ئاڕاستەكرابن كە بۆشایی ئەمنی لەنێوان هێزەكانی پێشمەرگە و هێزەكانی عێراقدا بوونی هەیە”.\nشەوی ڕابردوو، سێ موشەك ئاڕاستەی بازگەی شێراوە و میحوەری پردێی هێزەكانی پێشمەرگە لە ڕۆژئاوای پارێزگای كەركوك كران و بەپێی زانیارییەكان، هێرشەكە هیچ زیانێكی لێنەكەوتووەتەوە.\nمەترسی گەورە ڕوو لە ژینگەی عێراق و هەرێم دەكات\nخەڵك- وەزارەتی ژینگەی عێراق ڕایدەگەیەنێت، پێشبینی دەكەین خۆڵبارین بۆ ماوەی 300 ڕۆژ ببارێت. (زیاتر…)\n22 کانونی دووهەم 2022 1.15 pm\nخەڵك- ئەندامێكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، هەرچەندە، پارتی یەكلایەنە چووەتەناو بەرەی صەدر – حەلبوسی…


ئیسرائیل... نزیكەی بە 30 پیاو دەستدرێژی سێكسی دەكەنە سەر كچێكی 16 ساڵی\n2020-08-31 [08:39 AM]\nئەنجامدانی دەستدرێژییەکی بەکۆمەڵی سێکسی لە ئیسرائیل بووەتەهۆی توڕەبوونی بەرپرسان و ژنان، لەئێستاشدا ناڕەزاییەکی گەورە دژی پیاوانی دەستدرێژیکار و هەلپەرست لەو وڵاتە دەستیپێکردووە.\nلەسەرەتای ئەم مانگە لە شاری ئیلیاتی باشووری ئیسرائیل، نزیکەی 30 پیاو لە دەرەوەی ژووری هۆتێلی کچێکی تەمەن 16 ساڵ وەستاون و بەسەرە دەستدرێژییان کردوەتە سەری.\nبنیامین نەتەنیاهوو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەڵێت: "ئەوەی روویداوە شۆکهێنەرە، هیچ وشەیەکی دیکە نییە پێناسەی بکات، ئەوەی روویداوە تەنیا تاوانێک نییە دژی ئەو کچە ئەنجامدرابێت، بەڵکو تاوانە دژی مرۆڤایەتی و دەبێت سەرکۆنە بکرێت و ئەنجامدەران سزابدرێن".\nبێنی گانتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیلیش دەڵێت، "هەوڵدەدەم تێبگەم، بەڵام شکستدەهێنم. ئەو پیاوە دەیەوێت چ شتێک بسەلمێنێت کە لە ریزێکی قەرەباڵغدا لەگەڵ دەیان پیاوی دیکە لە رێگەی ژوورێک دەوەستێت، کاتێک لەو ژوورەدا کچێک راکشاوە؟"\nوەزیری بەرگریی ئیسرائیل دەڵێت، لێکۆڵینەوەی پۆلیس بەردەوامە، بەڵام پێش ئەوەی لە گۆشەنیگای تاوانەوە سەیری ئەم دەستدرێژییە بکرێت، دەبێت رۆح و ناخی خەڵک خاوێن بێتەوە.\nتاوەكو ئێستا رۆژانە خۆپێشاندانی بەرفراوان لە زۆربەی شارەکان بەڕێوەدەچێت، ژنان دەستیان بە کەمپەینێک بەناوی "زیاتر لە 30" کردووە و ئاماژە بەوە دەکەن، دەستدرێژی سێکسی زۆر لەوە بەربڵاوترە کە ئەم رۆژانە قسەی لەسەر دەکرێت.\nبەشێکی سەرەکی کەمپەینەکە لەرێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە ئەنجامدەدرێت و رێکخەرانی داوا لە ژنان دەکەن ناوی ئەو کەسانە ئاشکرابکەن کە دەستدرێژییان کردوونەتەسەر.\nسەرپەرشتیکارانی هەڵمەتەکە ئاماژە بەوە دەکەن، لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا زانیاری شۆکهێنەریان بەدەستگەیشتووە. کچێک نووسیویەتی "کاتێک تەمەنم 17 ساڵ بوو، شۆفێرێکی تەکسی کە تەمەنی نزیکەی 20 ساڵ بوو بەناوی یۆناسان دەستدرێژی کردە سەرم" و یەکێکی دیکە ئاماژەی بەوەکردووە کە باوکی خۆی دەستدرێژی کردوەتەسەری، ئەوەش کاتێک تەمەنی زۆر کەم بووە.\nسەنتەری قەیرانی دەستدرێژی لە ئیسرائیل دەڵێت، رۆژانە نزیکەی 230 ژن و ساڵانە نزیکەی 84 هەزار ژن لە ئیسرائیل هێرشیان دەکرێتەسەر.\nلە هەر 5 ژن لە ئیسرائیل کەسێکیان لە ژیانییدا دەستدرێژی سێکسی دەکرێتەسەر. تووندوتیژیی سێکسی کاریگەری لەسەر هەموو ژنان هەیە.\nپۆلیس دەڵێت، لێکۆڵینەوەکانیان بەردەوامن و تاوەکو ئێستا توانیویانە 2 کەس لە دەستدرێژیکاران بگرن و دەیاندەنە دادگا.\nئەم هەواڵە 5710جار خوێندراوەتەوە


پارێزگای سلێمانی 2021-10-25\nبەپێی دوو نوسراوی سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران/ سەرۆكایەتیی دیوان، بە ژمارەكانی (12382 لە 14/10/2021) و وەزارەتی كارەبا (6382 لە 7/10/2021)، چوار پرۆژەی كارەبا و دروستكردنی قوتابخانەیەكی نۆ پۆلی جێبەجێ دەكرێن.\nبە بڕی (101.668.806) سەد و یەك ملیۆن و شەشسەد و شەست و هەشت هەزار و هەشتسەد و شەش دینار، چوار پرۆژەی كارەبا بۆ سلێمانی جێبەجێ دەكرێن.\nلە نوسراوەكەی وەزارەتی كارەبادا هاتووە: (18.913.900) هەژدە ملیۆن و نۆسەد و سیانزە هەزار و نۆسەد دینار بۆ پرۆژەی چارەسەركردنی كێشەی محاویلە لە گەڕەكی كازیوەی 2/و. ئەزمەڕ/ف 2650 تەرخانكراوە و بڕی (23.087.400) بیست و سێ ملیۆن و هەشتا و حەوت هەزار و چوارسەد دینار بۆ پرۆژەی دانانی محاویلەی مساعد بۆ (38)ەكان لە ئیبراهیم ئەحمەد/و. مەڵكەندی/ف 190 تەرخانكراوە، بڕی (17.916.500) حەڤدە ملیۆن و نۆسەد و شانزە هەزار و پێنجسەد دینار بۆ پرۆژەی دانانی محاویلەی مساعد بۆ محاویلەی 8/ ف 121ی كانی با/و. باشور تەرخانكراوە و راكێشانی كێبڵ بۆ نێوان هەردوو كویسكی انارە لە وڵوبە و بەردەم فامیلی مۆڵ/و. چوارباخ بەبڕی (39.757.500) سی و نۆ ملیۆن و حەوتسەد و پەنجا و حەوت هەزار و پێنجسەد دینار جێبەجێ دەكرێت.\nلەلایەكی دیكەوە و بە پێی نوسراوەكەی سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیرانیش، كە ئاراستەی پارێزگای سلێمانی كراوە، رەزامەندیی دراوە لەسەر جێبەجێكردنی پرۆژەی دروستكردنی قوتابخانەیەكی 9 پۆلی لە گوندی سەرسوراو لە قەزای پێنجوێن.


“جهاد النکاح” کەڵک وەرگرتنی جینسی لە ژنانی تونسی لە شەڕی سووریەدا! وەرگێڕانی بۆ کوردی: حەسەن ئەهوەن – Giareng\n“جهاد النکاح” کەڵک وەرگرتنی جینسی لە ژنانی تونسی لە شەڕی سووریەدا! وەرگێڕانی بۆ کوردی: حەسەن ئەهوەن\nخەڵکی وڵاتەکانی تونس، میسرو لیبی، بە ژن و پیاوەوە، بە یەکەوە رژانە سەر شەقامەکان‌و هاودەنگ بۆ رووخان و ئاڵووگۆڕی حکوومەتەکانی پێشوو بەشدارو هاریکار بوون، بەڵام ئەوە پتر لە دوو ساڵ تێدەپەڕێ‌و لە هەواڵەکان‌ڕا وادەردەکەوێ کە بەهاری عەرەبی ئاڵوگۆڕێکی زۆری لە ژیانی ژنانی ناوچە دا پێکهێناوە. بۆ وێنە هەواڵ‌و دەنگ‌و باسەکان لە تونسەوە، باس لە فتوای کەسایەتیەکی توندئاژۆی ئیسلامی دەکەن کە ژنان و کچانی تەڵاق دراوی ئەو وڵاتە هاندەدا بۆ کردەوەی “جیهادی نیکاح ” لە وڵاتی سووریە.\nتوند مەزاجەکانی ئیسلامیی تونس، داوا لە ژنان و کچانی جیابووە لە هاوسەرەکانیان دەکەن کە بۆ دابینکردنی نیازەکانی جینسی و سێکسی خەباتکارە ئیسلامییەکانی سووریەی دژ بە بەشار ئەسەد، برۆنە سوریەو بەڵێنێ چوونە بەهەشتیان پێداون. توند ئاژۆکانی مەزهەبی ئەو کردەوەیان بە “جهاد نکاح” نێودێر کردووەو بەو فتوایە کچان و ژنانی تونسی رەوانەی وڵاتی شەڕلێدراوی سووریە دەکەن. ئەو بانگەوازە لە کاتێکدایە کە لە رۆژی ٩ی مانگی مای ٢٠٠٧ دا یاسایەک لە وڵاتی تونس دەرچوو کە بەپێی ئەو یاسایە لانیکەمی تەمەنی هاوسەرگیری بۆ کۆڕان و کچانی ئەو وڵاتە دەبێ ١٨ ساڵ بێ و پێچەوانەی ئەو بڕیارە پێشێلکردنی یاسایە و بە تاڵە.\nایلیا جزایری، هەواڵنێری رادیو فەردا لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بابەت چۆنیەتی شکڵ گرتنی “جهاد نکاح” لە تونس دەڵێ: رووداوەکە بە فتوایەک دەستی پێکرد، مەلایەکی توندئاژۆ بەنێوی “محمد العریفی”لە رێگای تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی ئینترنێت، وەک فەیسبووک و راگەیەنە گشتییەکان، ئەو فتوایەی دەرکردو وتویەتی “جهاد نکاح” حەڵاڵەو کچان و ژنان دەتوانن بۆ یارمەتی کردنی شۆڕشوانانی ئیسلامی کە دژی رێژیمی بەشار ئەسەد لە سووریە خەباتی چەکداری دەکەن، بچن و بە شوو پێکردنی سەعاتی ( سیغە ) بە شەڕکەرانی موسوڵمانی دژ بە ئەسەد، رێگای چوونە بەهەشت بۆخۆیان خۆش و دەستەبەر بکەن.\nئەو فتوایە هەڵڵایەکی گەورەی لە تونس لێکەوتۆتەوە. بە گوێرەی راپۆرتەکانی گەیشتوو کۆمەڵێک لە ژنان و کچانی تونسی بەپێی ئەو فتوایە “جهاد نکاح” لە تونسەوە چوونە میسر. رووداوەکە هەر بەوە کۆتایی نایەو تەنانەت لاوێکی توندئاژۆی مەزهەبی ژنەکەی خۆی بۆ ئەوەی بتوانێ بەشداریی ئەو جیهادە بێ، تەڵاق دەدا. بەپێی هەڵسەنگاندنی راگەیەنەرەکان و هەروەها هیندێک لەو تونسیانەی لە سووریەن، رادەی ئەو کچ و ژنانەی لە تونسەوە بۆ ئەو مەبەستە چوونە سووریە، دەگاتە ١٣ کەس. دەنگۆکان لەو چوارچێوەدا دەخولێنەوە. هەر چەند تاقمێک لە نیزیکانی مەلا عریفی دان بە وەها فتوایەکی دراو نادەن، بەڵام خاوەن فتوا تا ئێستا هیچ هەڵوێستێکی فەرمی لەوبارەوە لە خۆی نیشان نەداوە.\n“حسین بن احمد السراجی” لە وتارێکدا لە ژێر ناوی”جهاد نکاح لە سووریە”، وەها جیهادێک بە ریس‌و گوریسی فتوا دروستکەرانی نەزم تێکدەر پێناسە دەکاو دەنووسێ: دەرکردنی ئەم شێوە فتوا هەڵڵا ساز کەرو نەزم شێوێنەرانە، لە کۆمەڵگادا کە بە نێوی ئیسلام دەردەچن، دزێون، چونکە ئەو جۆرە فتوایانە زەرەر بە ئیسلام دەگەیەنن‌و دەبنە هۆی ناساندنی موسوڵمانان بە چاوچنۆکی و تامەزرۆ بوونی هەواو هەوەس. لەحالێکدا جیهاد لە رێگای خودا دەکرێ نەک بۆ وەدیهێنانی ویستەکانی نەفسی.\nبە وتەی ایلیا جزایری ئەوە جاری یەکەم نیە کە باسی جهاد نکاح لە وڵاتانی عەرەبی و بەتایبەتی دوای جووڵانەوەکانی ئەم دوایانە لەم ناوچانەی کە بە “بەهاری عەرەبی” ناسراون روو دەدا. لە درێژەی ئەو باسە دا هەروەها دەڵێ: ئەو فتوایە بە وتەی وەزیری کاروباری دینی تونس فتوایەکی سەیرو بێ پێشینەیە. فتوایەکی لەو چەشنە هیچ پێشینەیەکی لە رابردوو دا لە وڵاتانی عەرەبی نەبووە، بەتایبەت لە نێو سوننی مەزهەبەکان‌دا. چونکە سوننی‌یەکان لایەنی سیغە بە حەرام دەزانن و بۆیە ئەو فتوایە ئەوانی تووشی سەرسووڕمان کردووە.\nوەڵامی “ایلیا جزایری” لەمەر ئەو پرسیارە ئەوەیە: ساڵیانێک لە تونس حکوومەتی سێکولار حاکم بووە. حکوومەتێک کە تێکۆشاوە لە بوارەکانی جۆراجۆرو لەو نێوەدا سەبارەت بە پرسی ژنان، بگاتە ئاستی ستانداردی نێونەتەوەیی، بەڵام ئەو حکوومەتە نەیتوانیوە هەلومەرجێکی لەبار بۆ چالاکییە دێمۆکراتیکەکان دابین بکا. ئەو سیاسەتەی دەوڵەت بەشێکی زۆری لە چینەکانی کۆمەڵگا، لەو نێوەدا ئیسلامییەکانی لە پەراوێز خستبوو و سەرکوتی دەکردن. هەر بۆیە بەدوای رووخانی رێژیمی پێشوو، ئیسلامگەرایانی توند ئاژۆ، مەیدانی چالاکییان بەربڵاو بوو و بە کەڵک وەرگرتن لەو بارودۆخە لەبارە، دەرەتانی دەربڕینی بیرورای دژ بە ژنانیان پتر بۆ رەخساوەو هەوڵ بۆ دامەزرانی بیرۆکەی خۆیان دەدەن. ئەوان بارو دۆخەکەیان لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیان گرتوەو تەنانەت لە بنکەو بنیادە یاسایی کانیش لە هەوڵی ئەوە دان بە ناردنی نوێنەرانیان بۆ پەرلەمان، بیرو باوەری خۆیان داسەپێنن. ئەو بارودۆخە بۆتە هۆکاری ئەوەی کە وەزعی ژنان بەرەو خرابتر بروا.\n“جاد اللە صفا” نووسەری عەرەب لە دژ کردەوەیەک بەو شێخانەی وەها فتواگەلێک دەردەکەن، ئەوان بە “شێخانی قەحبە” نێو دەبا کە تەنیا هەست و مەرامیان بە حەڵاڵ کردنی قەحبەگەرییە، پێداگرە “تا ئەو کاتەی کۆمەڵگا ژن بە چاوی کاڵا، ببینێ، ئەو کۆمەڵگایە شەڕافەتی نیە”.\n“صفا” هەروەها ئەو پرسیارەی خستۆتە روو کە “تا کەی بە ناوی دین، دەستدرێژی بە نامووس‌و شەرەفمان دەکەن‌و ئێمە بێدەنگ بین؟ ”\nبەڵام بەو جۆرەی “ایلیا جزایری” دەڵێ: “ژنانی عەرەب سەبارەت بەم فتوایە بێدەنگ نەماوەنەوە. جگە لەو دژکردەوانەی لێرەو لەوێ کە چاوەڕوان دەکرێ پەرە بگرێ، خاتوو سلمە علامی الرقی یەکێک لە رێبەرانی ناسراوی جووڵانەوەی دەنگی تونس گووتویە ئەو فتوایە پەڵە و شەرمەزارێکی گەورەیە بۆ تونسیەکان‌و لەسەر ئەو باوەرەیە کە بارودۆخی ژنانی تونس بەرەو خراپی دەرواو هەروەها گووتویە کە کۆمەڵە هەوڵێک بۆ پاراستنی ئەو مافە مەدەنییانەی کە ساڵیانێک لەو وڵاتەدا حاکم بووەو یاسایەک کە پێشتر مافی ژن و پیاو تێیدا وەک یەک بووە، لە ئارا دایە. بە وتەی ناوبراو هۆکاری ئەو بارودۆخە نالەبارە لەلایەن لایەنگرانی وهابیت و یەک لەوان العریفی‌و تاقمێک لە رێبەرانی سیاسین کە لە دوو ساڵی رابردووە هەوڵ دەدەن بۆ گۆڕینی یاسا مەدەنییەکان، یەک لەو هەوڵاانەیان لابردنی یاسای هاوسەرگیری ژێر تەمەنی یاسایی و هەروەها چەسباندنی مافی چەند ژنی‌یە بۆ پیاوان. ئەو دەڵێ پێویستە تەواوی چالاکوانانی مەدەنی بەدژی ئەو هەوڵانە راوەستن، ئەگینا ئەگەر وەزعەکە بەو شێوە بڕواتە پێش، مەترسیی ئەوەی لێدەکرێ تونس ببێتە یەکێک لە هەرە دواکەوتووترین وڵاتانی عەرەبی.\nبەپێی هەواڵی راگەیەنەرەکان، “تێعداد” بنەماڵەیەکی تونسی داوای گەڕانەوەی رۆڵەکانیان لە بەرپرسانی ئەو وڵاتە کردووە، نورالدین الخادمی، وەزیری کاروباری دینی تونسیش گووتویە نە خەڵکی تونس و نە هیچ ئۆرگانێکی ئەو وڵاتە بە فتوای جیهادی نیکاح کار ناکا. ئەو بەرپرسە هەروەها لە درێژی ئەو باسە لە وتوووێژێکی رادیۆی تونس دا، لە رەدی ئەو فتوایە دەدوێ و دەڵێ: ” ئەو واژانە دروست کراو و ساختەیە و لە بنەڕەت ڕا بێ مانایە “.


بەڕێوبەرایەتی تەندروستیی پارێزگای دیالە ئاشکرایکردووە زیاتر لە 200 منداڵ کە نەخۆشی شێرپەنجەیان بووە دەرمانکراون و چاکبوونەتەوە.\nلە ڕاگەیەنراوێکدا ئەمڕۆ 26 ی تشرینی یەکەم تەندروستیی پارێزگای دیالە ئاشکرایکردووە، “هەواڵێکی دڵخۆشکەر هەیە لەبارەی چارەسەری شێرپەنجەوە و لە نەخۆشخانەی باقوبی فێرکاری منداڵان چارەسەری زیاتر لە 200 منداڵ کراوە کە هەڵگری نەخۆشی شێرپەنجە بوون”.\nناوەندی دەرمانی چارەسەرکردنی شێرپەنجە لە پارێزگای دیالە لە ساڵی 2012 دامەزراوە و بە هەموو ڕێگە زانستییەکان ڕوبەڕوی حاڵەتی توشبوانی شێرپەنجە دەبێتەوە.\nهەزار و 283 حاڵەتی نوێی كۆرۆنا لە هەرێم تۆمار كران\nپەرلەمانتارێكی عێراق دەڵێت، “بارودۆخی عێراق چاكنابێت تەنانەت ئەگەر پێغەمبەریش بێت و فەرمانڕەوایی بكات.” ئەحمەد جبوری، ئەندامی پەرلەمانی عێراق…\nپزیشكێكی ئەمریكی لەڕێگەی وێنەیەكەوە، ئەو جیاوازییە دەردەخات كە لە سییەكانی دوو كەسی تووشبوو بە كۆرۆنا بەدیدەكرێن، كە یەكێكیان…


7028 جار خوێندراوەتەوە\nئەمڕۆ شەممە، رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا بڕیاریدا ئەرداڵ دێنگر سەرۆكی دەستەی ئاماری نیشتیمانی وڵاتەکەی لە پۆستەکەی دووربخاتەوە.\nنرخی زێڕ نزمتر بووەتەوە\nبەگوێرەی میدیاکانی تورکیا، بڕیارەکەی سەرۆک کۆماری تورکیا دوای ئەوە هاتووە کە ئەو بەرپرسە ئامارەكانی هەڵئاوسانی ئابوری لە سەرەتای ئەم مانگەدا بڵاوکردبووەوە.\nلە سەرەتای ئەم مانگەدا، ئەرداڵ دێنگر ئامارەكانی هەڵئاوسانی ئابوری تورکیای بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، رێژەی هەڵئاوسانی ئابوری لە وڵاتەکەیدا ٣٦.١٪ی تێپەڕاندووە، کە ئەوەش بەرزترین رێژەیە لە ١٩ ساڵی رابردوودا.\nپاش بڵاوکردنەوەی ئامارەکان، چەند بەرپرسێکی پارتەکانی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا باسیان لەوەکرد، ئەو ژمارەیەی ئەرداڵ بڵاویکردووەتەوە کەمترە لەوەی لە راستیدا بوونی هەیە و دەشڵێن، " تێچووی ژیان لە تورکیادا لانی کەم بۆ دوو هێندە بەرزبووەتەوە."\nلە دواتردا، ئەردۆغان بڕیاریدا ئێرهان چینکایا جێگری سەرۆکی پێشووی دەزگای رێکخەری بانکی تورکیا وەک سەرۆکی نوێی دەزگای ئاماری نیشتیمانی و شوێنگرەوەی ئەرداڵ دەستنیشان بکات.\nئەمەش لەکاتێکدایە، بەهۆی دابەزینی بەهای لیرەی تورکی، هەڵئاوسان لەو وڵاتە رێژەی ٣٦٪ تێپەڕاند، کە ئەمەش بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوە و لە ١٩ ساڵی رابردوودا ئەو رێژەیە تۆمارنەکراوە.\nبەپێی میدیاکانی تورکیا، لە ماوەی رابردوودا لێدوانەکانی سەرۆک کۆماری تورکیا کاریگەرییان هەبووە لەسەر دابەزین و بەرزبوونەوەی بەهای لیرە.\nلە مانگی ١٢ی ساڵی رابردوودا، لیرە نزمترین ئاستی مێژووی خۆی تۆمارکرد کە ١٨ لیرە بەرامبەر بە دۆلارێک بوو، بەڵام دوای تەنها رۆژێک لیرە بەرزبوونەوەی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی و ١٢ لیرە بەرامبەر بە یەک دۆلار مامەڵەی پێوەکرا، هاوکات، لە ئێستاشدا ١٣ لیرە بەرامبەرە بە یەک دۆلار.\nپارتەکانی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا، داوای هەڵبژاردنی پێشوەختە دەکەن و سیاسەتەکانی ئەردۆغان بە هۆکاری دابەزینی بەهای لیرە دادەنێن، ئەوەش بەهۆی بانگەشە بۆ ئابوری سەربەخۆ و سیاسەتی کەمکردنەوەی رێژەی سوودەوە.\nدوای ئەو داواکاریانەش، ئەردۆغان رەتیکردەوە ئامادەبێت هەڵبژاردنی پێشوەختە ئەنجام بدات و رایگەیاند، دەبێت بوەستن تاوەکو لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا و لە ساڵی ٢٠٢٣دا هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت.


چۆنایه‌تی سیسته‌می فێرکاری…..به‌شی یه‌که‌م – Denegkan\nچۆنایه‌تی سیسته‌می فێرکاری…..به‌شی یه‌که‌م\nbyهۆمه‌ر\tNovember 8, 2008\tگشتی\nچۆنایه‌تی سیسته‌می فێرکاری په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆی به ئاستی مامۆستاکانی ناو سیسته‌مه‌که‌وه هه‌یه، هه‌رگیز ئاستی باشی سیسته‌می فێرکاری باشتر نابێت له ئاستی مامۆستاکان. به واتایه‌کی تر به‌بێ چاکسازی له شێوه‌ی وانه‌وتنه‌وه‌ی مامۆستایاندا، ئه‌نجامه‌کانی سیسته‌می فێرکاری باش نابێت. شێوه‌ی وانه‌وتنه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆی به‌و مێتودانه‌وه هه‌یه که له کۆلیژی په‌روه‌رده و په‌یمانگاکاندا ده‌خوێنرێن و فێرده‌کرێن. ئاستی خوێندنی دیداکتیک له مه‌ڵبه‌نده‌کانی خوێندنی مامۆستایاندا، ئاستی توانای مامۆستایان له شێوه‌ی وانه‌وتنه‌وه‌دا دیاریده‌کات. پێداگۆگی به‌توانا ئه‌و مامۆستایانه‌ن که هونه‌رمه‌ندن له شێوه‌ی گه‌یاندنی زانست و زانیاریدا بۆ قوتابیان. مامۆستای به‌هره‌دار ئه‌و پێداگۆگه به توانایه‌یه که به ئاسانی ده‌توانێت ئه‌تمۆسفێرێکی شیاو و له‌بار دروستبکات بۆ ئه‌وه‌ی قوتابیان و خوێندکاران به ئاسانترین شێوه زانست و زانیاری وه‌ربگرن. واته پرۆسه‌ی فێرکاری و گه‌شه‌کردن به‌نده به‌توانای مامۆستاکانه‌وه.\nمامۆستا ئه‌گه‌ر کاره‌که‌ی خۆی خۆشنه‌وێت، ناتوانێت که‌شوهه‌وای له‌باری فێرکردنیش بۆ قوتابیه‌کانی بڕه‌خسێنێت. هه‌ربۆیه گرنگه که ڕیفۆرمی بنه‌ڕه‌تی بکرێت له مه‌ڵبه‌نده‌کانی به‌رهه‌مهێنانی مامۆستایاندا. ئه‌و چاکسازیانه‌ی که گرنگن بکرێن بریتین له:\n1. پێش وه‌رگرتنی خوێندکار له کۆلیژه‌کانی په‌روه‌ر‌ده‌دا گرنگه چاوپێکه‌وتنی تایبه‌تی بکرێت له گه‌ڵیاندا، لێیان بپرسرێت، بۆچی ده‌یانه‌وێت ببنه مامۆستا؟ یه‌کێک له بنه‌ماکانی وه‌رگتنی خوێندکار له کۆلیژی په‌روه‌رده دا ده‌بێت ده‌رچوونی بێت له‌و چاوپێکه‌وتنه‌دا.\n2. تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی وه‌رگرتنی ئه‌و خوێندکارانه‌ی که داوای کۆلیژی په‌روه‌رده ده‌که‌ن، بکرێت. ئه‌نجامی تاقیکردنه‌وه‌که بنه‌مایه‌کی تری وه‌رگرتن بێت.\n3. ژماره‌یه‌کی که‌م خوێندکار له کۆلیژه‌کانی په‌روه‌رده وه‌بگیرێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و خوێندکارانه‌ی که ئاره‌زووی کاری مامۆستاییان نیه یا خۆشه‌ویتیان بۆ پیشه‌ی مامۆستایی نیه له کۆلیژه‌کانی په‌روه‌رده وه‌رنه‌گیرێن.\nله‌هه‌مان کاتدا گرنگه مووچه‌ی مامۆستا به‌رزبکرێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی قوتابیه به تواناکان هه‌وڵبده‌ن ببن به مامۆستا. هاوکاتیش پێویسته ئه‌و مامۆستایانه‌ی که ئێستا له ناو سیسته‌مه‌که‌دان هوشیاربکرێنه‌وه به‌ده‌ستنیشانکردنی له لایه‌ک لایه‌نی هێزوتوانایان له وانه‌وتنه‌وه‌دا له لایه‌ک لایه‌نی لاوازیان. به‌هێزکردنی لایه‌نه لاوازه‌کان به کردنه‌وه‌ی خولی به‌هێزکردنی مامۆستایان و ناردنیان بۆ سه‌ر کورسیه‌کانی فێربوون، پێویستیه‌کی هه‌نوکه‌ییه که کاریگه‌ری ڕاسته‌وخۆی ده‌بێت له‌سه‌ر ئه‌نجامی قوتابیه‌کان و گه‌یشتنیان به ئامانجه‌کانی خوێندنیان.\nهه‌ندێ له‌و ڕیفۆرمانه پاره‌ی تێده‌چێت به‌ڵام له ڕاستیدا پاره یه‌کلاکه‌ره‌وه‌ی به‌رزکردنی سیسته‌مه‌که نیه، به‌ڵکو ناوه‌ڕۆکی ڕیفۆرمه‌کان ده‌سنیشانی ئاستی پرۆسه‌ی فێرکاری ده‌کات.\nلایه‌نێکی گرنگی تر که کاریگه‌ری گرنگی هه‌یه له‌سه‌ر به‌ره‌و پێشه‌وه بردنی سیسته‌می فێرکاری، بریتیه له ئاستی توانای به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه له ڕێبه‌رایه‌تی قوتابخانه‌که‌ی و به‌رزکردنه‌وه‌ی ئه‌نجامی قوتابیان له قوتابخانه‌که‌دا. تا ئێستا له کوردستان خوێندن نیه بۆ به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌کان، به‌و شێوه‌یه‌ی که بۆ مامۆستا هه‌یه. واته خوێندنی به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه له کوردستان بوونی نیه. ئه‌م کاره‌ش وایکردوه که به‌شێک له مامۆستاکان ببنه به‌ڕێوه‌به‌ر به‌بێ ئه‌وه‌ی خوێندنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیان خوێندبێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاستی توانایان له بواره‌کانی کارگوزاری، ئابووری، ڕێبه‌رایه‌تی و توانای کۆمه‌ڵایه‌تیدا به‌رزکرابێته‌وه.\nبه بۆچوونی من، گرنگه خوێندنێکی تایبه‌تی بۆ به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌کان سازبکرێت، مه‌رج نیه خوێندنه‌که چه‌ند ساڵێک بێت، له‌زۆرکاتدا شه‌ش مانگ به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی ڕێبه‌ر یا مامۆستا بڕوانامه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌ده‌ستبهێنێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی پێشکات بڕوانامه‌ی مامۆستایی هه‌یه.\nلایه‌نێکی گرنگی تر که تا ئێستا ئاوڕی لێنه‌دراوه‌ته‌وه، نمره‌دانانه بۆ ئه‌نجامی تاقیکردنه‌وه‌کان. به درێژایی مێژووی نمره‌دانان له کوردستان له سفره‌وه بووه بۆ سه‌د (0 – 100)، ده‌رچوون بریتیه له هێنانی په‌نجا، یا سه‌روو په‌نجا، ده‌رنه‌چوونیش ژێر په‌نجا.\nله زۆر وڵاتانی دنیا هه‌ر به ده یا پانزه ساڵێک سه‌یرێکی سیسته‌می هه‌ڵسه‌نگاندنی تاقیکردنه‌وه ده‌کرێت. ئاسته‌کان زۆر جیاوازیان هه‌یه له‌و شێوه کۆنه‌ی کوردستان. بۆ نموونه له سوید تا ده ساڵ له‌مه‌وبه‌ر\nسیسته‌می نمره دانان بریتی بوو له سیسته‌می ژماره، له یه‌که‌وه بۆ پێنج، واته ئاستی جیاواز. ژماره یه‌ک خراپترین بوو، ژماره‌ی پێنج باشترین. ئێستا سیسته‌مه‌که گۆڕاوه بۆ سیسته‌می پیت یا وشه که چوار ئاسته: ده‌رنه‌چون، ده‌رچون، باش ده‌رچون و زۆرباش ده‌رچون.\nله پۆلی هه‌شتی بنه‌ڕه‌تیه‌وه نمره داده‌نرێت. ده‌رچون و ده‌رنه‌چون له وانه‌یه‌کدا بونی هه‌یه، به‌ڵام مانه‌وه له پۆلێکدا. له هیچ قۆناغێکی خوێندندا بونی نیه، واته ئه‌گه‌ر قوتابی و خوێندکار له چوار وانه‌شدا ده‌رنه‌چوو بێت هه‌ر له پۆله‌که‌یدا نامێنێته‌وه و ده‌چێته ئاستێکی به‌رزتر به‌ڵام یارمه‌تی زیاتر له‌و وانانه‌ی که تیایدا ده‌رنه‌چووه، وه‌رده‌گرێت. هه‌روه‌ها قوتابی ده‌بێت زیاتر خۆی هیلاک بکات بۆ ئه‌وه‌ی ده‌رچێت، واته به‌رپرسیارێتێکی زۆریش له سه‌ر قوتابی داده‌نرێت. له کوردستان به پێی بڕیارێکی نوێ هه‌ر قوتابیه‌ک له وانه‌یه‌کیشدا مابێته‌وه له ده‌وری دوودا هه‌ر ده‌چێته پۆلێکی به‌رزتر. ئه‌مه بڕیارێکی زۆر باشه. له‌لایه‌ک یارمه‌تی قوتابی ده‌دات که به‌رده‌وام بێت له‌سه‌ر خوێندن، له هاوڕێکانی جیانه‌کرێته‌وه و مۆری ته‌مه‌ڵی پێوه نه‌نرێت، له‌لایه‌کی تره‌وه به‌رپرسیاری ده‌خاته سه‌ر قوتابی به‌وه‌ی که ده‌رفه‌تێکی تری بۆ بڕه‌خسێ بۆ ئه‌وه‌ی خۆی باشبکات له‌و وانه‌یه‌دا.\nئه‌گه‌ر قوتابی ساڵ له دوای ساڵ له‌هه‌مان وانه‌دا که‌وت، ئه‌رکی قوتابخانه و قوتابیه که چاره‌سه‌رێک بدۆزینه‌وه‌ی بۆ ئه‌و کێشه‌یه. ئه‌گه‌ر گرفته‌که به‌رده‌وام بێت و قوتابی به‌رپرسیارێتی وه‌رنه‌گرێت ئه‌وه زه‌حمه‌ت ده‌بێت بۆی له خوێندنی زانکۆ وه‌ربگیرێت کاتێک که له وانه‌یه‌کی سه‌روکیدا ده‌رنه‌چوبێت. واته به‌هیچ شێوه‌یه‌ک قوتابی ناتوانێت وانه‌یه‌ک پشتگوێ بخات و بڵێت هه‌ر ده‌چمه پۆلێکی تر. له‌م بواره‌دا گرنگه سه‌یری زانست بکرێت وه‌ک تۆڕێک که له هه‌موو وانه‌کان پێک هاتبێت و په‌یوه‌ندیه‌کی ئۆرگانی وانه‌کان تێکه‌ڵ به‌یه‌ک بوبن. له‌و کاته‌دا بۆ نموونه ناکرێت قوتابی وانه‌ی ماتماتیک پشتگوێ بخات چونکه ئه‌وه کاریگه‌ری ده‌بێت له‌سه‌ر وانه‌کانی فیزیا، کیمیا، کۆمپیوته‌ر و وانه‌ی تر.\nPrevious گوناه ……. هەردى شەفیق\nNext مێدیتاشونێك بکه له پایزدا!……..ڕێنماییه‌کانی عه‌بدوڵا تۆفیق


پارێزەرانی ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان عەبدوڵا ئۆجەلان لە بەیاننامەیەکدا وتیان ئۆجەلان وتوویەتی ئامادەیە بۆ گەیشتن بە چارەسەرکردنی دۆسییەی کورد و دەتوانێت لە ماوەی یەک هەفتەدا ململانێکانی نێوان تورکیا و کوردەکان ڕابگرێت.\nبەرپرسانی تورکیا قەدەغەیان کردبوو ئۆجەلان سەردانی بکرێت بەڵام لە ساڵی 2011 دا ئەو سزایەیان لابرد و بۆ یەکەمین جار پارێزەرەکانی چاویان پێکەوت. پارێزەرەکانی وتیان ڕۆژی یەکشەممە جارێکی دیکە چاویان پێکەوتۆتەوە.\nبەپێی بەیاننامەکەی پارێزەرەکان "ئۆجەلان دەڵێت کوردەکان پێویستیان بە دەوڵەتێکی جیا نیە لەکاتێکدا چوارچێوەیەکی کار هەبێت بتوانن شوێنێکیان هەبێت بە هەماهەنگی لەگەڵ پەیوەندییە مێژووییەکانی تورکیا و کورددا."\nهەروەها دەشڵێت " هەوڵ دەدەم ڕووبەرێک بۆ کوردەکان دابین بکەم، لەوێدا چارەسەر بۆ دۆسییەی کورد دەدۆزینەوە."\nوتیشی " من دەڵێم دەتوانین کۆتای بەم ململانێیە بهێنین، لە ماوەی هەفتەیەکدا. دەتوانم چارەسەری بکەم. متمانەم بە خۆم هەیە. ئامادەم بۆ چارەسەر. بەڵام دەوڵەتی تورکیا دەبێت ئەوە بکات کە پێویستە."


چه‌كداره لایه‌نگره‌كانی رژێم هه‌رزه‌كارێكی سوری ده‌كوژن له پاسێكدا له دوماوه\nهێزه لایه‌نگره‌كانی رژێم له سوریا ته‌قه‌یانكرد له پاسێك كه چه‌كدارانی ئۆپۆزسیۆن و هاوڵاتیانی غوته‌ی خۆرهه‌ڵاتی هه‌ڵگرتبوو، ئه‌مه‌ش بووه هۆی كوشتنی كوڕێكی 14 ساڵ، ئاژانسی فرانس پرێس (15 نیسان) رایگه‌یاند.\nروانگه‌ی سوری بۆ مافی مرۆڤ رایگه‌یاند كه چه‌ندین سه‌رنشینی دیكه برینداربوون له هێرشه‌كه‌ی شه‌ممه‌دا بۆسه‌ر كاروانه‌كه كه دومایان به‌جێهێشتووه به‌پێی رێكه‌وتنێكی چۆڵكردنی پاڵپشتیكراو له‌لایه‌ن روسیاوه.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و سه‌رنشینانه‌ی له‌گه‌ڵ كاروانه بوون، به‌هۆی ته‌قه‌وه كه‌سێك كورژا و سێ كه‌سی دیكه‌ش برینداربوون، هه‌موویان سه‌ر به یه‌ك خێزان بوون، دوای ئه‌وه‌ی گه‌یشتنه پارێزگای حه‌له‌بی باكور.\nشه‌ممه، رژێمی سوریا رایگه‌یاند كه ته‌واوی غوته‌ی خۆرهه‌ڵاتی كۆنترۆڵكردۆته‌وه دوای ئه‌وه‌ی دواهه‌مین چه‌كدارانی ئۆپۆزسیۆن دومایان به‌جێهێشت.\nسه‌ركه‌وتنه‌كه‌یان دوای شه‌ڕێكی ئاسمانی و زه‌مینی چڕ هات كه بووه هۆی كوشتنی زیاتر له 1,700 مه‌ده‌نی و گواستنه‌وه‌ی هه‌زارانی دیكه‌ش به پاس بۆ ده‌ره‌وه‌ی ناوچه‌كانی پێشووی ژێرده‌سه‌ڵاتی ئۆپۆزسیۆن.\nئه‌و كاروانانه به ناوچه‌كانی ژێرده‌سه‌ڵاتی رژێمدا گوزه‌ریانكردووه بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ن به ناوچه‌كانی باكوری ژێرده‌سه‌ڵاتی ئۆپۆزسیۆن و ده‌وترێت له‌وه‌پێشیش چه‌ندین جار به‌ردیان تێگیراوه یان ته‌نانه‌ت ته‌قه‌شكراوه به ئاراسته‌ی پاسه‌كان.\nخێزانه‌كان له شارێكی باشور هه‌ڵدێن له‌كاتێكدا رژێمی سوریا بۆمبارانیده‌كات