Sunday, 05.13.2018, 1:14\nئەو کاتەی گیڤارا دەستگیرکرا و شوانێک ناونیشانەکەی ئاشکراکردبوو، لێیان پرسی... بۆچی رادەستتکرد و شوێنەکەیت ئاشکراکرد؟ ئەو هەموو ژیانی بۆ بەرگریکردن لە ئێوە و مافەکانتان تەرخانکردبوو؟\nشوانەکە وتی ''شەڕوبێنەوبەردەی ئەو، مەڕەکانمی دەترساند''.\n* دوای ئەوەی محەممەد کەریم پاڵەوانی میسر رووبەڕووی داگیرکاری فەرەنسییەکان بووەوە و دواجار لەلایەن فەرەنسییەکان دەستگیرکرا و فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو.. ناپلیۆن بە شوێندا ناردی و پێی وت\n''گران لەسەرم دەکەوێت پیاوێک لەسێدارە بدەم کە زۆر مەردانە بەرگریی لە وڵاتەکەی خۆی کردووە، هاوکات نامەوێت لە مێژوودا بنووسن، ناپلیۆن کەسانێکی لەسێدارەدا کە بە هەموو توانایانەوە بەرگرییان لە خاکەکەی خۆیان دەکرد''.\nلە درێژەی قسەکانیدا ناپلیۆن دەڵێت بەرێز محەممەد کەریم من لە بەرامبەر 10 هەزار لیرە زێر لێبوردنت بۆ دەردەکەم، ئەوەش باجێکە لەبەرامبەر کوشتنی سەربازەکانمان.\nمحەممەد کەریم وتی ''بەرێز ناپلیۆن من ئەو پارەیەم نییە، هاوکات زیاتر لە 100 لیرە زێر قەرزداری بازرگانە نێوخۆییەکانم''.\nناپلیۆن پێی دەڵێت ''من مۆڵەتت دەدەمی بچیتە نێو خەڵکی خۆت و لەبازاڕەکاندا داوای پارەیان لێ بکەیت''.\nThe story of Mohamed Karim who was executed by Napoleon after entering # Alexandria ..\nدوای ئەوە بە دەست بەستراوی بردیانە نێو بازاڕ دەورەدراوبوو بە کۆمەڵێک سەربازی فەرەنسی، بەڵام هێشتا ئومێدێکی هەبوو، چونکە ئەو سەرکردەی ئەو خەڵکەبوو و لە پێناو ئەواندا خۆی کردبوو ئەو دۆخەوە.. بەڵام تووشی شۆک بوو، تەنانەت یەک بازرگانیش لیرە زێڕێکی پێ نەبەخشی بۆ ئەوەی لە پەتی سێدارە رزگاری بکات، سەرباری ئەوەش بازرگانەکان بە هۆکاری وێرانبوونی ئەسکەندەریەیان لە قەڵەمدا و پێیان گوت تۆ هۆکاری تێکچوونی دۆخی ئابووریت.\nمحەممەد کەریم دەستبەتاڵ گەڕایەوە بۆ لای ناپلیۆن. ناپلیۆن پێی گوت ''هیچ رێگەیەکی دیکەم لەبەردەمدا نییە جگە لەوەی لە سێدارەت بدەم، نەک لەبەر ئەوەی سەربازەکانمت کوشت و رووبەڕوومان بوویتەوە، بەڵکو لەبەر ئەوەی خۆت کردە قوربانی کەسانێک کە بازرگانیان زۆر لە ئازادی وڵاتەکەیان لا شیرنترە''.\nلەسەر ئەم چیرۆکە محەممەد رەشید رەزا دەڵێت ''ئەوەی لەپێناو کۆمەڵگەیەکی دواکەوتوو شۆڕش دەکات، وەکو ئەوە وایە ئاگر لە جەستەی خۆی بەردات تاوەکو رێگە بۆ کوێرێک رووناک بکاتەوە..''.\nوەرگێڕان : شكار لە پەیجی ( پەرتووكی سپی)ەوە


سەرۆکی چین شی جین پینگ\nسەرۆکی چین شی جین پینگ لە پەکین بە سەرۆک وەزیری عێراقی وت کێشەکانی ناوچەی کەنداو پێویستە ئاشتیانە لەڕێی گفتوگۆکردنەوە چارەسەر بکرێن و پێویستە هەموو لایەنەکان ئارام بن و دان بەخۆیاندا بگرن.\nجێی ئاماژەیە دوای ئەوەی هێرش کرایە سەر دامەزراوە نەوتییەکانی سعودیە گرژییەکانی ناوچەی کەنداو زیاتر بوون، ئەمەریکا و بەشێک لە وڵاتانی ئەوروپی پێیان وایە ئێران لە پشت ئەو هێرشەوە بووە.\nسعودیە خۆی ئامادە دەکات لە کۆبوونەوەکەی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووکاندا لە نیویۆرک بەڵگە بخاتە ڕوو کە تیایدا ئێران تۆمەتبار دەکات بە تۆمەتی ئەوەی دەستی هەبووە لە هێرشەکەی سەر دامەزراوە نەوتییەکانی سعودیەدا.\nڕیاز دەڵێت هێرشەکە لە باکوورەوە بووە و چەکی ئێرانی بەکارهێندراوە. لەلای خۆیەوە ئیرانیش ڕەتی دەکاتەوە دەستی هەبووبێت لە هێرشەکەدا و بەڵێنیداوە وەڵامی هەر هێرشێکی سەربازی دژی وڵاتەکەی بداتەوە.\nکەناڵی چین ئاماژەی بەوەدا سەرۆکی چین شی جین پینگ لەمیانەی کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیری عێراق عادل عەبدولمەهدیدا دووبارە جەختی لە داواکەی چین کردۆتەوە کە ئەویش ئارامی و دان بەخۆداگرتنە.\nکەناڵەکە لە زاری شیەوە بڵاویکردەوە " لە ئێستادا ڕەوشی ناوچەی کەنداو و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەستیار و ئاڵۆزە."\nوتیشی "پێویستە لەسەر هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان ئارامی بپارێزن و دان بەخۆیاندا بگرن، هەروەها پێویستە لەسەریان بەشێوەیەکی گونجاو و ئاشتیانە لەڕێی گفتوگۆکردن و دانوستانەوە لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە یەکتری کێشەکان چارەسەر بکەن، ئەمەش لەپێناو کارکردن پێکەوە بۆ پاراستنی ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکە."\nوتیشی چین ئامادەیە لەم بارەیەوە لەگەڵ هەموو لایەنەکاندا گفتوگۆ بکات، بە عێراقیشەوە.\nچین پەیوەندیی ئابووری هەیە لەگەڵ هەریەک لە سعودیە و ئێران لە بواری وزەدا و ماوەیەکە هەوڵدەدات بە وریاییەوە پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەردوولادا بە هاوسەنگی بهێڵێتەوە.\nڕۆژی هەینی شی لەگەڵ پاشای سعودیەدا قسەی کردوو و سەرکۆنەی هێرشەکەی سەر دامەزراوە نەوتییەکانی سعودیەی کرد و داوای کرد لێکۆڵینەوەیەکی ڕاشکاوانە ئەنجام بدرێت و هەروەها داوای لە هەموو لایەنەکان کرد خۆیان بەدووربگرن لە گرتنەبەری هەر ڕێوشوێنێک کە ببێتە هۆی خراپبوونی ڕەوشەکە.\nلەم ساڵدا سعودیە گەورەترین سەرچاوەی نەوتی چین بووە و عێراقیش ئەندامی ڕێكخراوی ئۆپیکە و چوارەمین وڵاتە لە سەرچاوەی نەوت و لە ماوەی حەوت مانگی ڕابردوودا ڕۆژانە نزیکەی 930 هەزار بەرمیل نەوتی ڕەوانەی چین کردووە.


کوردیپێدیا - کاک برایم و گوڵەکانی قورئان\n📕 کاک برایم و گوڵەکانی قورئان | 🏷 پۆل: پەڕتووکخانە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکاک برایم و گوڵەکانی قورئان\nئێرک ئێمانۆئێل شمیت\nوەرگێڕانی: سەلاحەدین بایەزیدی\nکاک برایم و گوڵەکانی قورئان، ڕۆمانێکی بچکۆلانەی ئیریک ئیمانوئیل شمیتە و سەلاحەدین بایەزیدی لە فەرەنسییەوە کردوویە بە کوردی.\nئەم کتێبە پێشتر چەند جارێک وەرگێڕدراوە. بەس بۆ یەکەم جارە لە زمانی یەکەمەوە وەردەگێڕدرێت. هێندێک شوێنی ئەم ڕۆمانە بچکۆلەیە هەمیشە لە زەیندا دەمێننەوە، وەک “ئەگەر دەتەوێت سەفەر بکەیت و هیچ نەبینیت، بە فڕۆکە بیکە.” یان “مرۆڤ یان لە پێڵاوەکانیدا دەژی، یان لە پێخەفەکەیدا.” شمیت زۆر وردەکارانە و بە سادەیی جیهانەکان ئامێتە دەکات، جیهانە جیاوازەکان. بەڵام ڕق و کینە نابەخشێتەوە. ئەدەبیات بۆ ئەو گرینگترە.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Feb 10 2015 1:13AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Aug 14 2015 9:42AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 95 KB Feb 10 2015 1:13AM مانو بەرزنجی


Hanah Hawramy 10/02/2019 - 08:45 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/هەمەڕەنگ\nئاژانسی ناساو دەستەی كەش و هەوای نەتەوەیی ئەمریكا بەیەكەوە ڕاپۆرتی تێكڕای پلەكانی گەرمای گۆی زەویان بۆ ساڵی (2018) بڵاوكردەوە.\nهەروەكو پێشبینی دەكرا ساڵی (2018) وەكو سێ ساڵەكەی پێشووتری (2015, 2016, 2017) پێوانەكانی شكاندو بوو بە یەكێك لە گەرمترین چوارساڵی یەك لە دوای یەك لە مێژووی نوێ، بە وردی لەوەتەی ساڵی (1880) كە دەستكراوە بەتۆماركردنی پلەكانی گەرما تاوەكو ئێستا.\nلەو كاتەوە تێكڕای پلەكانی گەرما هەندێك پتر لە پلەیەكی سەدی زیاتر بووە، لەوانەیە وابزانین یەك پلە زۆر كەمە، بەڵام لەبەر دوو هۆكار ئەو پلەیە كاریگەری زۆرە لەسەر كەش و هەوای گۆی زەوی.\nیەكەم : تێكڕای پلەكانی گەرما لەسەر هەموو ڕووی گۆی زەوی و بە درێژایی ساڵ بریتیە لە (14.9) پلەی سەدی، ئەمە تێكڕایە واتە تێكرای ئەو ملیۆنەهاو ملیۆنەهای پێوانانەی پلەكانی گەرما كە لەهەموو كات و شوێنەكانی سەر ڕووی گۆی زەوی تۆمار دەكرێن بە درێژایی ساڵ، كەواتە ڕێژەی زۆربوونی بە یەك پلە یان هەندێك پتر لە یەك پلە زۆربوونێكی گەورەیە بە بەراورد بە تێكڕاییەكە.\nدووەم : بڕی تێكڕای زۆربوونەكە كە هەندێك زیاترە لەیەك پلە لە هەموو شوێنەكان وەكو یەكتر نیە، بۆ نموونە لە هەندێك شوێن و لە هەندێك كات زۆر زیاترە، لەزەریاكان بەگشتی لە یەك پلە زیاتر بووە ئەمەش بۆتە هۆی زۆربوونی ڕێژەی هەڵمی ئاو لەناو بەرگە هەوادا، هەروەها بۆ نموونە كاتێك كە بەر لە چەند ڕۆژێك شەپۆڵێكی هەوای ساردی بێ وێنە لە هەندێك ناوچەی باكووری ئەمریكاو باكووری ئەوڕوپا جێگیربوو بۆ ماوەیەك، لەهەمان كاتدا شەپۆڵی گەرمای بەهێز لەهەندێك شوێنی تری نیوەی باشووری گۆی زەوی ڕووی دەدا، جیاوازیەكانیش لە پلەكانی گەرما هەروەها توندیەكانی كەش و هەوا وەكو لافاو، ووشكی شەپۆڵەكانی گەرماو سەرما لە ئێستادا زۆرتر بوون.\nلە ئێستادا نیشانە هەرە دیارەكانی گۆڕانی كەش و هەوا كە خۆی لە گەرمبوونی بەرگە هەوای گۆی زەوی دەبینێتەوە بریتین لە:\n1. توانەوەی بەشێكی زۆر لە شاخە بەفرینیەكانی جەمسەرەكان و ناوچەی گریینلاند.\n2. بەرزبوونەوەی ئاستی زەریاكان لەسەرانسەری جیهان.\n3. زۆربوون و توندبوونی شەپۆڵەكانی گەرماو سەرما لە سەرانسەری جیهان.\n4. زۆربوونی لافاوەكان و دیاردەی ووشكی لە سەرانسەری جیهان.\n5. زۆربوونی كەوتنەوەی ئاگرەكان لە وەرزەكانی هاوین و پاییز بەهۆی زۆربوونی درەختە ووشبووەكان بە تایبەتی لەو ناوچانەی چڕن بە دارستانەكان وەكو باكووری ئەمریكا.\nعێراقیشی تێدایە، ئەمساڵ بەرزترین پلەی گەرمی لەم سێ وڵاتە دەبێت


ترەمپ: كۆشكی سپی چۆڵ ناكەم – تۆڕی میدیایی خەڵک\nترەمپ: كۆشكی سپی چۆڵ ناكەم\n2021/01/05 - 6:15 PM\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت”وەك دۆزەخ شەڕدەكەم” بۆ مانەوە لە سەرۆكایەتی ئەمریكا، ئەمەش دوای دۆڕاندنی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی لەبەرانبەر جۆ بایدن سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا.\nئەمڕۆ سێ شەممە، ترەمپ لە ڕێپێوانێكدا لە ویلایەتی جۆرجیا و لە كەشێكی كراوەدا، ڕایگەیاند”ئەو دەنگدەرانەی بایدن لە ڕێگەیانەوە بردییەوە، كۆشكی سپی ناپچڕن”، ئەمەش لەلایەن ئاژانسی (ئەسۆ شێتدپرێس)وە ئاماژەی پێكرا.\nدۆناڵد ترەمپ لە وتارەكەیدا دەنگدەرانی جۆرجیای هاندا بۆ هەڵبژاردنەوەی یەكلاكەرەوەی ئەنجومەنی پیران و وتی”مەحاڵە ئێمە دەنگەكان لە جۆرجیا بدۆڕێنیین”.\nسەرۆكی ئەمریكا بە ئامادەبوانی ڕایگەیاند”دیموكراتە توندڕەوەكان هەوڵ دەدەن دەست بەسەر كورسییەكانی ئەنجومەنی پیراندا بگرن لە جۆرجیا، تا بە ئارەزووی خۆیان دەسەڵاتی ڕەهایان هەبێت بەسەر هەموو لایەنەكانی ژیانتان”.\nلە كۆتایی قسەكانیدا ترەمپ وتی”دیموكراتە لیبراڵەكان دەستیان بەسەر ئەنجومەنی پیران و كۆشكی سپیدا گرت، بەڵام ئەم كۆشكی سپییە نابەن و وەك دۆزەخ شەڕ دەكەین”.\nئەمریكائەنجومەنی پیرانی ئەمریكاجۆ بایدنجۆرجیاجيهاندۆناڵد ترەمپكۆشكی سپیهەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا


بەرهەمهێنانی ڤاکسینی کۆرۆنا لە گەڵای تووتن\n2/4/2020 12:41 PM\nدۆزینەوەی دەرمان و ڤاکسینی کۆرۆنا لەئێستادا بۆتە گرنگترین پرسی کۆمەڵگای جیهانی. کۆمەڵێک کۆمپانیا لەم بوارەدا چالاکیان هەیە و نوێترینیان کۆمپانیای "بریتیش ئەمێریکەن تۆباکۆ"ـیە. کۆمپانیایەک کە تۆمەتی مەرگی ملیۆنان کەسی لەسەرە ئێستا دەیهەوێ بە دروستکردنی ڤاکسینی کۆرۆنا مرۆڤ زرگار بکات.\n"بریتیش ئەمێریکەن تۆباکۆ/ BAT" یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی بەرهەمهێنانی جگەرەیە لەجیهاندا و بەرپرسایەتی چەندین براندی لەئەستۆیە، بۆ نموونە: کێنت، دانهیل و لاکی‌ستریک. BAT رۆژی چوارشەممە رایگەیاند کە یەکەی بایۆتەکنەلۆژیای ئەم کۆمپانیایە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بە کەڵک وەرگرتن لەو پرۆتینانەی کە لە گەڵای تووتندایە خەریکی دروسکردنی ڤاکسینی کۆرۆنایە.\nلەئێستادا ڤاکسینی کۆرۆنا لە قۆناغی بەر لە تاقیکاری راستەوخۆ لەسەر مرۆڤدایە. ئەم کۆمپانیایە رایگەیاندووە کە بۆ بەرهەمهێنانی ئەم ڤاکسینە زنجیرەیەکی جینەتیکی هاوشێوەی کۆڤید-19ـی دیزاین کردووە کە ئەتوانێ "ئەنتی جێن" بەرهەم بهێنێت. "ئەنتی جێن" مادەیەکە کە سیستەمی بەرگری جەستە چالاک ئەکات.\nئەم کۆمپانیایە رایگەیاندووە لە پرۆسەیەکدا "ئەنتی جێن"ـەکان لە گەڵای تووتن دەردێنین و دەیپاڵێوین و پاشان رەوانەی جەستەی دەکەین. بەرپرسی توێژینەوەکانی BAT رایگەیاندووە: "ئێمە لەسەر ئەو بڕوایەین کە بە هاوکاری پلاتفۆرمی تەکنەلۆژیای تووتنی کۆمپانیاکەی خۆمان، حکومەتەکان و سەرمایەدارن، سەرکەوتنێکی گەورەمان دەستەبەر کردووە و ئەتوانین کۆڤید-19 لەناو ببەین."\nKBT واتە یەکەی بایۆتەکنەلۆژیای ئەم کۆمپانیایە چەند ساڵ لەمەوبەر رایگەیاندبوو کە دەرمانی "ئیبۆلا"ـی دروست کردووە و ناوی "Zmapp"ـە. ئەم دەرمانە لەلایەن رێکخراوی دەرمانی ئەمریکاوە مۆڵەتی پێنەدرا.


👁 ئەڤ بابەتە 3,015 جار هاتیە دیتن\n📅 29-06-2017 رێکەوت و رووداو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 29 2017 8:51AM\n👁 ئەڤ بابەتە 15,865 جار هاتیە دیتن\n- بەهۆی ناڕەزایەتی دانیشتوانی ناحیەی بنگردەوە ڕێگە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 5 21 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 29-6-2017 8:51:43\n👁 ئەڤ بابەتە 2,648 جار هاتیە دیتن\n📝 ISIS increases activities in Iraq and Southern Kurdistan بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 1 2019 1:12AM\n👁 ئەڤ بابەتە 1,439 جار هاتیە دیتن\nIn the course of the Turkish invasion of Northern [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 1-12-2019 1:12:43\n👩 Joanna Palani's story دۆزا ژن\n📅 دەمێ تومارکرنێ Feb 24 2020 12:29PM\nJoanna Palani is a 23-year-old politics student fr [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 4 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 24-2-2020 12:29:25\n👫 ئایە عەباس زەنوون کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 20 2020 9:31PM\nئایە ناوێکی نوێیە و بە بچوکترین کچە کوردی ئێزیدیی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 20-9-2020 21:31:48\n📝 ئۆپەڕاسیۆنی قەسەدە بەردەوامە دژی داعش و 6 چەتە دەستگیرکران بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 20 2020 10:55AM\nناوەندی چاپەمەنی قەسەدە لە رۆژی سێیەمی ئۆپەڕاسیۆنی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ر.هـ. 20-7-2020 10:55:35\n👩 ئیمان عیدۆ: پزیشکەکەم دەستدرێژی کردە سەرم دۆزا ژن\n📅 دەمێ تومارکرنێ Nov 15 2019 4:47PM\n👁 ئەڤ بابەتە 1,360 جار هاتیە دیتن\nئیمان عیدۆ، لە تەمەنی 9 ساڵی، لە گوندی حەردان لە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 15-11-2019 16:47:00\n✌ ئەسعەد عەلیی شەهیدان\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 30 2020 12:53AM\nئەسعەد عەلی پێشمەرگە بووە و دانیشتووی گوندی قەڵای [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 30-7-2020 0:53:22\n👫 ئەمیرە (ئایە) کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Sep 5 2020 6:53PM\nئایە یاخود ئەمیرە تەمەنی 11 ساڵانە) داحش پەش فراند [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 5-9-2020 18:53:03


سترانا كوردى و سكسیسزم - وارمیدیا\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2019/07/23 - 5:57 م\nگۆتار – هه‌ڵمه‌ت كوێستانى\nهونەرمەند سەعید گاباری رەخنە ل کرێتکرنا فۆلکلۆرێ کوردی ب رێیا گۆتنا پەیڤێن بێپەردە د سترانێن گۆڤەندان دا ژ ئالییێ هندەک سترانبێژان ڤە، یێن کو ب دەڤێ خوە ب خوە دوپات دکەن، کو تنێ پارە ئارمانجا وانە، گرتن.\nجارێ یێ ئاگەهـ ژ ڤی بابەتی نەبیت، یێ کو ئەڤە چەندین حەفتییە ئازرییە، بلا تەماشەیی بەرنامەیێ بۆچی یێ تێلەڤزیۆنا وار بکەت.\nیەک ژ وان سترانبێژان ب سڤکاتیپێکرنا ھەڤپیشەیێن خوە و پێشەنگێن سترانا کوردی بەرەڤانییێ ژ خوە دکەت و دبێژیت، بەریا وی ژی سترانێن بێپەردە ب بەژنوبالا رەگەزێ مێ ھاتینە گۆتن.\nژ ھەژی گۆتنێیە، کو ئاستێ رەوشت و رەوشەنبرییا ھەر ھونەرمەند/سترانبێژەکێ کو د وی بەرنامەیێ تێلەڤزیۆنا وار دا دەردکەڤیت، ب خوە دیار دبیت، بێ کو ئەز پێناسەیەکێ بدەمێ.\nلێیا گرنگ د بابەتی دا شاشتێگەھشتنا ھونەری و ئازادیا ب ناڤ ھونەرمەندانە.\n1- بلا، ببە سترانبێژ و گەر بخوازی تایبەتمەندیا خوە یا پیشەیی بکە سترانێن بێپەردە. ئەو ئازادی یە و نابیت بھێت سنۆردارکرن.\nلێ… د چارچووڤەیێ بەرھەمێ خوە دا (ئەلبووم، سیدى، ڤیدیۆ…) وەبکە، مینا ئەحمەدێ نالبەند، وەکی ئەو سترانبێژ ب خوە ژی ئاماژە پێ ددەت. وی دەمی گوھدارێن تە ژی ئازادن ل دووڤ داخوازا خوە بریارێ ل سەر تە بدەن.\nدەما ستران ل جھەکێ گشتی مینا شەھیانەکێ ھات گۆتن، ئانکو ل جھەکی، کو رازەمەندیا ھەموو ئامادەبووییان ل سەر سترانبێژ و سترانان نەھاتیە وەرگرتن، ئازادیا وان ھەموویان ل پێشیێ دھێت و ئەو نابیت سنۆردارکرنا ھونەری.\n2- ببە ستراننڤیس، پەیڤان ب دووڤ دلێ خوە ژ بۆ دەربرینا ھەستێن خوە بنڤیسە.. دەستووری ئەو ماف نە تنێ ب نڤیسکاران داییە، ژبۆ ھەمویان پاراستییە.\nلێ… دەما تە ئەو پەیڤێن تایبەت دانان سەر ئاوازەکا نە یا خوە و سترانا خوە ب کراسەکێ فۆلکلۆری پێچا، وی دەمی ژی مافێ گشتی یێ گەلەکی، ژبەر کو فۆلکلۆر پێناسەیا وی یە، ژ مافێ تە یێ ئازادیا رادەربرینێ بھێزترە.\nژ ئالیەکێ دی ژی ڤە ئەڤ بابەتە نە نوویە و ب بھا و پیرۆزییێن جڤاکیڤە گرێدایی یە.\nدەما د سترانێن بەرێ دا باس ل ئەڤینییا کچەک و کورەکی دھات کرن، بێ گۆمان ژ بلی چیرۆکا وان یا ئەڤینیێ ئاماژە ب ھەستێن وان ل بەرانبەر ھەڤدوو ژی دھات دان و سکس ژی دبوو بابەتێ سترانان.\nلێ… جودا یە، دەما سترانەک ب مەرەم تنێ ل سەر سینگوبەرێن کچ یان ژنەکێ دھێت گۆتن.\nخالا دوماھییێ بەلکو ژ بەر بالادەستییا رەگەزێ نێر ھەم د جڤاکی ب گشتی دا، ھەم ژی د ھونەری دا یە و لەو پتر ژ ڤی رووی ڤە، باس ل ھەستێن وی دھێت کرن. ژ دەم بۆ دەمی ھەڤسەنگیا ئازادیا ژن و مێران د ناڤ کوردان دا ھاتیە گوھۆرین. بەلکو ل ناڤ جڤاکێ مە یێ نھا سکسیزم بەرفرەھترە ژ دەمەکێ دی.\nلێ ب گشتی کولتۆرێ کوردی سکسیست نەبوویە، ھەرچەندە نھا ئەم خوەدان جڤاکەکێ سکسیستین. ل ئەڤێ ژی نە دێ سەندیکایا ھونەرمەندان رێگریێ کەت، گرنگە دەستوور و پاسەوانێن وی مە ژێ بپارێزن.\nسکس سرۆشتی یە، چ دەستھەلات نەشێن مرۆڤی ژێ بکەن، تنێ سۆزییا مرۆڤی ب خوە نەبیت. لێ سکسیزم ئایدۆلۆژیەکە مرۆڤ پێ ل جیھانێ دنەریت. گەر جڤاک دروست ھات پەروەردەکرن، ئامادەبوییێن شەھیانان ب خوە ھەموو سترانان قەبوول ناکەن و پێدڤی ناکەت ھونەرمەندەکێ مەزن مینا سەعید گاباری ژی ژ خەمخۆرییێ، خوە بینیت بەرانبەر سترانبێژەکێ بێتۆرە و رووبروویی گەفان ببیت.


گــیان لەدەستدانی دوو کرێکاری کورد بەهۆی نەبـوونی پاراستنی شوێنی کار - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nkmmk: کــرێکارێکی کورد بەناونیشانی ئۆمێد حسێنی چەندد ڕۆژ پێشوتر لە شاری یەزد بەهۆی نەبوونی پاراستنی شوێنی کار تووشی ڕووداو هات و گــیانی لەدەست دا.\nبەگوێرەی سەرچاوەیەکی ئاگادار:«ئەم کــرێکارە کوردە بەهۆی ئەوەی ۷۰ لەسەتی لەشی سووتا بوو پاش چەندد ڕۆژ لە نەخۆشخانە گــیانی لەدەست دا.»\nلەلایەکی ترەوە کرێکارێکی چاڵاو هەڵکەنی خەڵکی ورمێ دوێنێ «۷ی گــەلاوێژی ۱۳۹۷» بەهۆی نەبوونی ئۆکسیژن وپڕوکان لەڕێی گازەوە لە چاڵاوێکی ۲۵ مەتری ماشێن شۆرەوەیەک (کارواش) لەشەقامی شێخ شەڵتووتی شاری ورمێ گــیانی لەدەست دا.\nخاوەنکاران و بەرپرسانی هەموو یەکەکانی بابەت ومژاری ماددەی ۸۵ی یاسای کار ئەرکدارن بەپێی پەسەندکراوی شۆرای باڵای پاراستنی فەنی بۆ دابینکردنی پاراستن وسڵامەت وبێهداشت (پاک وخاوێن)ی کــرێکاران لەشوێنی کار، کەرەستە وشت ومەکی پێویست دابین بکەن وچۆنیەتی کار کردنی ئەو کەرەستانەیان فــێر بکەن ولەهەمبەر لەبەرچاو گرتنی ڕێساکانی پاراستنی و پاک وخاوێنی چاوەدێری بکەن.\nگەرچی یاساگەلێک لەمەڕ پاراستنی تەکنیکی وپاک وخاوێنی شوێنی کار پەسەند کراوە؛ بەڵام بەهۆی نەبوونی پشکنین و چاوەدێری پێویست و کاریگەر لە کارگەکان، نەبوونی فێرکاری کەرەستەی پێوەندیداری شوێنی کار، دیسانەوە شایەتی قوربانی بوونی کرێکارانین.\n← مانگرتنی زەینەب جەلالیان و ۹ زیندانی دیکە دوابەدوای گوشاری بەرپرسانی زیندان\nبەردەوامی پلۆمپی شوێنی کاری ۲۲ی هاوڵاتی بەهایی لە ورمێ پاش تێپەڕینی ساڵێک →


کاری هاوبه‌شمان نابێ هه‌ر به‌یاننامه ده‌رکردن بێ!\nد. ئاسۆ حەسەن زادە: کاری هاوبه‌شمان نابێ هه‌ر به‌یاننامه ده‌رکردن بێ! دیمانه: مه‌نسوور مروه‌تی\nله دۆخی ئێستای ئێراندا چاوه‌دێرانیسیاسی پێیان وایه\nکۆماری ئیسلامی له‌به‌رده‌م دووڕێیانی ڕووخان و گۆڕان دایه. ئه‌وه‌ی به‌لای خه‌ڵکی کوردستانه‌وه گرینگه ئه‌وه‌یه که ئایا پارته سیاسییه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات چه‌نده یه‌كگرتووانه ڕووبه‌ڕووی سیناریۆکانی گۆڕان له ئێران ده‌بنه‌وه، چ له‌نێو خۆیاندا و چ ڕوو به دنیای ده‌ره‌وه و ده‌سه‌ڵات و هێزه سیاسییه‌کانی ئێران.\n«کوردستان» ئه‌و بابه‌ته‌ی له وتووێژێکدا له‌گه‌ڵ دوکتور ئاسۆ حه‌سه‌ن زاده، جێگری سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستان تاوتوێ کردوه.\nئایا وه‌زعیه‌تی ئێستای حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات وه‌هایه که بتوانن پێکه‌وه و یه‌كده‌نگ ڕووبه‌ڕوه‌وی دۆخی ئه‌مڕۆ و ئاینده‌ی ئێران ببنه‌وه؟\nسه‌رباری گرژی و نالێکییه‌کانی ڕابردووی نێوان حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات، دۆخی ئێستای نێوانیان له جاران باشتره، به‌ڵام ئه‌ویش به هیچ جۆر له ئاستی چاوه‌ڕوانیی خه‌ڵک و پێویستییه‌كانی دۆخه‌که‌دا نیه. ئاساییه که هه‌موو گه‌لێک له کاتی پشێوی و گۆڕاندا زۆرتر بیر له یه‌كگرتن و خۆکۆکردنه‌وه بکاته‌وه. به‌ڵام هه‌ڵه‌یه ئه‌گه‌ر بڵێین که ته‌نیا له ئه‌گه‌ری ئاڵوگۆڕدا ئێمه ده‌بێ یه‌ك بگرین. هه‌ر میلله‌تێک که هه‌ڕه‌شه‌ی له‌سه‌ر بێ و له حاڵی خه‌بات بۆ ئازادیی خۆیدا بێ، ده‌بێ یه‌كگرتن وه‌ك ئاسۆیه‌کی بێ کۆتایی له‌به‌رده‌م خۆی چاو لێ بکا. یه‌كگرتنیش به دروشم و به‌ڵێن و ڕاگه‌یاندنی نیه‌ت ناکرێ، به‌ڵکوو به ڕێکار و مێکانیزم و نه‌خشه‌ڕێگا ده‌کرێ.\nباسی ئه‌وه‌ت کرد که دۆخی نێوان حیزبه‌كانی ڕۆژهه‌ڵات ئێستا له جاران باشتره. چی هه‌یه که وه‌ک شتی باش له پێوه‌ندی و هاوکاریی نێوان حیزبه‌كاندا باس بکرێ؟\nشتی خراپ که کۆتایی پێ دێ ئه‌وه بۆخۆی ده‌بێ به شتی باشی حیساب بکه‌ی. له ڕابردوودا لایه‌ن هه‌بوو له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان که له‌سه‌ر مه‌سایلی ئیدئۆلۆژیک له‌گه‌ڵ لایه‌نی دیکه گرژیی ساز کردووه و به‌گشتی پلۆرالیزم له‌لای ئێمه به‌داخه‌وه ئیده‌ئالێکی دژوار و به‌ژان بووه. ئه‌مڕۆ گوتاری نه‌ته‌وایه‌تی بۆته ئه‌وله‌وییه‌ت. ته‌نانه‌ت شێوازی چاره‌سه‌ری پرسی کورد له ئێرانیش، له‌گه‌ڵ هه‌موو که‌موکوڕیی فۆرمووله‌کردنی و هه‌موو ڕه‌خنه و تێبینیه‌کانی بژارده‌کانی کۆمه‌ڵگه و سه‌ره‌ڕای بێ متمانه‌ییمان به ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی، به‌ڵام ئیجماعێکی نیسبیی له‌سه‌ر دروست بووه. پاشان پارته‌کانی ئێمه له‌گه‌ڵ ئه‌وه که دیارده‌ی زیانبه‌خشی تازه‌یان له‌نێودا په‌یدا بووه واته له‌تبوون و دابه‌شبوون، به‌ڵام هاوهه‌ڵوێستی و هاوکاریی نێوانیان ئێستا زۆر زیاتر له پێشوویه و تا ڕاده‌یه‌ک به‌رهه‌میشی بووه.\nمه‌به‌ستت له‌و به‌رهه‌مه به دیاریکراوی چیه؟ ئایا مه‌به‌ستت ناوه‌ندی هاوکاریی حیزبه‌کانی کوردستانی ئێرانه؟\nئه‌وه یه‌ک له به‌رهه‌مه‌كانه. ناوه‌ند بۆخۆی به‌رهه‌می ماوه‌یه‌کی زۆر دانیشتن و ته‌مرینی هاوفکری و هاوهه‌ڵوێستی له‌نێوان پێنج له ڕێکخراوه سیاسییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵات به‌تایبه‌تی حیزبه سیاسییه هه‌ره به‌ڕابردووه‌كانه. ئه‌و نییە ناوه‌نده له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که تا ئێستا شتی باشی کردوه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی تا ئێستا کراوه به هیچ جۆر کافی نیه. چونکه جیا له‌وه که پێویسته ڕوانینێکی هاوبه‌ش سه‌باره‌ت به ئێستا و ئاینده‌ی خه‌باتی خۆمان دروست بکا و مێکانیزمی فراوانبوونه‌وه‌ی خۆی و ته‌ئسیردانانی زیاتر له‌سه‌ر خه‌باتی خه‌ڵک و وه‌سڵ بوونه‌وه‌ی زیاتر به کۆمه‌ڵگه‌ی نێوخۆش دروست بکا، ده‌بێ که‌ره‌سته‌ی خه‌بات له‌نێوان حیزبه‌كان خۆیان و له‌نێوان حیزبه‌کان و کۆمه‌ڵگه‌دا یه‌ک بخا. ڕه‌نگه هه‌ر ئێستا زه‌حمه‌ت بێ به‌ره‌ی کوردستانی دروست بێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ناوه‌ند هه‌نگاوێک به‌ره‌و ئه‌وه  نه‌نێ که له ئاینده‌یه‌کی نزیکدا ئیتلافێکی واقیعیی بلۆکی کوردی له ئێراندا شکڵ بگرێ، ئه‌دی چ ده‌کا؟ لێره‌دایه که هه‌م له به‌ستێنی گوتاریدا، هه‌م له‌بواری کاری به‌كرده‌وه‌دا (دیپڵۆماسی، پێشمه‌رگه، ته‌شکیلات، مێدیا، حیزب و کۆمه‌ڵگه و…) و ته‌نانه‌ت بۆ بیرکردنه‌وه‌ی هه‌ر له ئێستاوه له‌و ئارێشانه‌ی کۆماری ئیسلامی پاش ڕووخانی وه‌ک میراتی مه‌نفی بۆمان به‌جێ دێڵێ و له‌پێناوی سالمسازیی کۆمه‌ڵگه‌ی دواڕۆژ و مه‌سایلی ستراتژیکی گه‌له‌که‌مان به چه‌شنێک چاو له ڕۆڵ و ئه‌رکی خۆی بکا که هه‌ر فه‌سڵه له فه‌سڵی پێشوو چه‌ند هه‌نگاو زیاتر چووبینه پێش.\nخه‌ڵک چاوه‌ڕوانی دروستکردنی به‌ره بوو. مادام حیزبه‌كان نه‌یانتوانیوه شتێکی وه‌ها دروست بکه‌ن، له بنه‌ڕه‌ت ڕا ئێوه چۆن چاو له پێکه‌وه کارکردن ده‌كه‌ن؟\nهه‌ر حیزبێکی ڕۆژهه‌ڵات خۆی به هه‌ڵقوڵاوی به‌ستێنێکی مێژوویی و فیکریی تایبه‌ت به خۆی ده‌زانێ و جه‌هانبینی و روانینی تایبه‌ت به خۆی بۆ پرسی خه‌بات و چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی کورد هه‌یه. قه‌تیش نابێ چاوه‌ڕوانیی ئه‌وه‌مان هه‌بێ هه‌موومان وه‌ك یه‌ك بیر بکه‌ینه‌وه و ببینه یه‌ک. به‌ڵام سه‌رباری ئه‌و جیاوازییانه که هه‌ر بوون و هه‌ر ده‌شمێنن، ده‌بێ چه‌ند شتمان له‌به‌ر چاو بێ. یه‌که‌م، ئێستا و له داهاتووشدا به پێشبینیی من هیچ پارتێکی سیاسیی ڕۆژهه‌ڵات ناتوانێ به ته‌نیا ته‌واوی کایه‌ی سیاسیی کورد له ئێران کۆنتڕۆڵ بکا. مادام ئیمکانی ئه‌و باڵاده‌ستییه نییه، ئێمه دوو ڕێگامان له پێشه: ڕێگای ئه‌وه‌ڵ ئه‌وه‌یه درێژه به ته‌کڕه‌وی و به‌جیا و به‌ته‌نیا کارکردنی خۆمان بده‌ین. جا مادام حیزبه‌کانی دیکه ده‌یکه‌ن، بۆچی حیزبه‌که‌ی منیش نه‌یکا؟ کێشه ئه‌وه‌یه که جیا له‌وه که ئه‌مه، په‌ڕش و بڵاوبوونی وزه‌ی خه‌باتی لێ ده‌كه‌وێته‌وه، مه‌علومیش نییه ئه‌گه‌ر ڕۆژێک گه‌ڕاینه‌وه سه‌ر خاکی خۆمان، ئه‌و ڕکابه‌ری و ململانێیانه چیان لێ شین ده‌بێته‌وه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که خیسله‌ت و سروشتی سه‌ره‌کیی سیاسه‌ت ڕکابه‌رییه، به‌ڵام بۆ ئه‌مڕۆی ئێمه ڕکابه‌ریی بێ سنوور و بێ چوارچێوه زه‌ره‌رمه‌نده‌که‌ی هه‌ر کورد له ئێران به گشتی ده‌بێ. ده‌بێ بزانین که له سبه‌ینێی پاش کۆماری ئیسلامیدا کورد له هه‌ر حاڵدا رووبه‌ڕووی کۆمه‌ڵێک ڕکابه‌ری و ململانه له ده‌ره‌وه‌ی خۆی ڕا ده‌بیته‌وه: بۆ نموونه هێزه توندڕه‌و و سه‌له‌فییه‌کان؛ لایه‌نی توندڕه‌وی قه‌ومی له‌و شوێنانه که دیموگرافیمان له‌گه‌ڵیان تێکه‌ڵه؛ ده‌ستێوه‌ردانی هێزی پارچه‌ی دیکه‌ی کوردستان؛ ئه‌وه جیا له پیلان و مه‌زنیخوازییه‌کانی بیری شۆڤێنیستی و ناوه‌ندگه‌را و زۆر چالشی دیکه که تازه ئه‌وده‌م سه‌ر وه‌ده‌ر ده‌نێن. مادام ئێمه وه‌ک کورد هه‌ر ڕووبه‌ڕووی ئه‌و ڕکابه‌رییانه‌ی غه‌یری خۆمان ده‌بینه‌وه که ڕه‌نگه به‌شێوه‌ی مه‌ترسیدارتر له رابردووش دووباره ببنه‌وه، ڕێگایه‌کمان جگه له بژاری دووه‌م له‌پێش نییه. ئه‌ویش ئه‌وه که به‌ڕاستی قه‌ناعه‌ت به‌وه بێنین که کۆمه‌ڵگه‌ی سیاسیی ئێمه به‌تایبه‌تی له‌سه‌ر بناخه‌ی ناوکه ڕه‌سه‌ن و به‌ڕابردووه‌که‌ی به ته‌فاهومێکی واقیعی و پایه‌دار بگا، که هه‌ر تاکتیک یا بۆ قۆناغێکیش نه‌بێ به‌ڵکوو هه‌روه‌ک گوتم ئاسۆیه‌كی بێکۆتایی له‌پێش خۆی دابنێ که ڕکابه‌ری و ململانێی نێوان حیزبه‌کان له هه‌ر حاڵدا بێ، پرسه گه‌وره و هاوبه‌شه‌كانی چاره‌نووسی گه‌له‌که‌مان پێکه‌وه و به یه‌كده‌نگی ببه‌ینه پێش.\nحیزبه‌كانی ڕۆژهه‌ڵات به‌ڕووی دنیای ده‌ره‌وه و به‌ڕووی ئێرانییه‌کاندا نه‌یانتوانیوه هه‌یئه‌تێکی هاوبه‌ش دروست بکه‌ن. بۆ نموونه جه‌نابت وه‌ك نوێنه‌ری حیزبی دێموکڕاتی کوردستان به‌ته‌نیا سه‌ردانی ئه‌مریکات کرد. دواتر حدکا و کۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕ پێکه‌وه چوون، به‌ڵام له‌ویش لێک هه‌ڵبڕان. هه‌مووی ئه‌و چالاکییانه‌ش جۆرێک ڕکابه‌ریی جێگای نیگه‌رانیی له فه‌زای مه‌جازیدا لێ که‌وته‌وه. ئایا ئه‌مه دروسته؟\nهه‌تا کاتێك به‌ستێن و که‌ره‌سته‌ی هاوبه‌ش بۆ ته‌عامول له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆمانمان نییه ناتوانین گله‌یی بکه‌ین که بۆچی لایه‌نێک به‌جیا ئه‌م دیدار و سه‌ردانانه ده‌كا. حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات چ به‌هۆی به‌رده‌وامیی زێهنیه‌تی ڕکاربه‌ری، چ به‌هۆی جیاوازیی ڕوانین، هێشتا نه‌بوونه خاوه‌نی ئه‌و ئالیه‌ت و که‌ره‌سته هاوبه‌شانه. دیاره وه‌ک حیزبه‌که‌ی خۆمان، حیزبی دێموکراتی کوردستان قسه‌م زۆره که بڵێم چه‌نده خۆمان ماندوو کردوه و چه‌نده مایه‌مان له خۆمان داناوه بۆ گه‌یشتن به‌و که‌ره‌سه هاوبه‌شه، به‌ڵام ڕه‌نگه باشتر وا بێ به‌گشتی وه‌ک کوردی ڕۆژهه‌ڵات چاو له بابه‌ته‌که بکه‌ین و خه‌می لێ بخۆین.\nکاتی خۆی د. قاسملوو ڕچه‌شکێنی ئه‌وه بوو که ته‌نیا حیزبیانه بیر له دروستکردنی دیپڵۆماسیی کوردی نه‌کاته‌وه و پێشدا وه‌ك کورد ده‌جوڵایه‌وه. ئێستا چۆن ده‌كرێ به قه‌ولی خۆت لانیکه‌م وه‌ك کوردی ڕۆژهه‌ڵات بۆ ئه‌و بابه‌ته بچین؟\nئه‌وه به لایه‌نێک به‌ته‌نها ناکرێ. ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌کانی دیکه پێیان وابێ ئه‌و که‌ره‌سه ده‌ڵه‌مه‌یه‌ی هاوکاریی نێوانمان (واته ناوه‌ند) بۆ ئێستا کافییه و به‌وه‌نده قه‌ناعه‌ت بکه‌ن، لایه‌نێك که پێی وابێ که پێویسته زۆرتر و خێراتر بچینه پێش، به‌ته‌نیا ناتوانێ به‌و ئامانجه گشتییه بگا. پێویسته هه‌موو پێکه‌وه به‌تایبه‌تی ئه‌و لایه‌نانه‌ی قورساییان زۆرتره به ته‌فاهوم بگه‌ن، ئه‌وه‌ش پێویستی به ته‌وازووع و خۆماندووکردنی زۆرتر و چاره‌سه‌ری کێشه‌ی شێوه‌ی ڕوانین له خۆمان و له ده‌ره‌وه‌ی خۆمان هه‌یه. هێندێک لایه‌ن ئێستاش به شێوه‌ی ئیدئۆلۆژیک چاو له جه‌مسه‌ربه‌ندییه‌كانی دنیای ده‌ره‌وه و ته‌نانه‌ت ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی ده‌كه‌ن، شتێك که ئێستا باوی نه‌ماوه. ئێمه پێویسته به‌دوور له به‌ستراوه‌یی، مه‌سڵه‌حه‌تی میلله‌تی ئێمه له کوێ بوو پێکه‌وه کاری له‌سه‌ر بکه‌ین. دیاره یه‌كخستنی ڕوانگه زۆر شتی دیکه‌ی پێوه‌ندیدار به ئامانج و شێوازی خه‌باتیش ده‌گرێته‌وه. ئه‌و ڕوانینه هاوبه‌شه‌مان که دۆزیه‌وه، ئه‌وده‌م که‌ره‌سه‌ی هاوبه‌ش ده‌بێ بۆ ئه‌وه دروست بکه‌ین که کاری هاوبه‌شمان ته‌نیا له به‌یاننامه ده‌رکردندا خولاسه نه‌بێته‌وه، به‌ڵکوو له هه‌موو به‌ستێنه‌کانی خه‌بات و له هه‌موو بواره‌کانی تێکۆشانماندا پۆتانسیه‌ل و که‌ره‌سه‌مان هه‌ماهه‌نگ و ته‌نانه‌ت یه‌ك بخه‌ین.\nوه‌ک گوتت پارته‌کانی ڕۆژهه‌ڵات له هاموشۆ له‌گه‌ڵ ته‌یفه‌کانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانیشدا یه‌كگرتوو نین. حدک بۆخۆی له شوورای دێموکڕاسیخوازان دایه. هێندێك لایه‌ن به‌دووی سه‌ڵته‌نه‌تته‌ڵه‌به‌کاندا ده‌ڕۆن. هێز هه‌یه له‌گه‌ڵ موجاهیدینه. له‌سه‌ر ئه‌مه ده‌ڵێن چی و چاره چیه؟\nنالێکی و نایه‌كگرتوویی بۆخۆی نه‌خۆشییه‌کی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانییه (دیاره شتی وا هه‌یه که زۆرینه‌ی ئۆپۆزیسیۆنی به‌ناو سه‌راسه‌ری له‌سه‌ری کۆکه، بۆ نموونه خه‌می ته‌واوه‌تیی ئه‌رزیی ئێران و ئه‌قڵیه‌تی ناوه‌ندگه‌را). بارته‌قای ئه‌و ناڕوونی و په‌رش و بڵاوییانه‌ی له ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانیدا ده‌بینرێ، ڕوانین و ڕه‌فتاری ئێمه‌ش وه‌ک کورد له‌گه‌ڵیان جیاواز و نایه‌کده‌سته. لێره‌شدا بۆ ئه‌وه‌ی ڕێکاری هاوبه‌ش بدۆزینه‌وه، پێویسته له‌پێشدا ڕوانگه و مێتۆدی ته‌عامولمان بکه‌ینه یه‌ك. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که له مانگه‌کانی ڕابردوودا باسی موجاهید و سه‌ڵته‌نه‌تته‌ڵه‌ب زۆر مه‌تره‌ح بووه، ئه‌وله‌وییه‌تی ئێمه وه‌ک حیزبی دێموکراتی کوردستان له جێیه‌کی دیکه‌یه. ئێمه به مێتۆدێکی ماهیه‌تی کار ده‌كه‌ین، واته له‌جیاتی ئه‌وه‌ی سه‌رمایه‌گوزاری له‌سه‌ر لایه‌ن یا که‌سایه‌تییه‌کی به‌ئیستلاح مه‌تره‌حتر بکه‌ین، تێکۆشاوین بۆ شکڵگرتنی ئه‌و بلۆکبه‌ندییانه کار بکه‌ین که له‌وێدا نێوه‌رۆکی ویست و داخوازه‌کانی کورد و نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ی ئێران ڕه‌نگدانه‌وه‌یان هه‌یه. ئه‌وه‌مان له شووڕای دێموکڕاسیخوازانی ئێراندا کردووه، له‌گه‌ڵ هێندێك هه‌مایشی دیکه‌ی ئۆپۆزیسیۆنیش بۆ هه‌مان مه‌به‌ست له هه‌وڵ داین و به‌هیواین بتوانین دواتر ئه‌م جه‌مسه‌رانه‌ی که زۆرترین ده‌رکی پرسی ئێمه‌یان تێدا ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ، پێکه‌وه گرێ بده‌ینه‌وه. شه‌ڕی ئێمه له‌سه‌ر شکڵ و ناو و فۆڕم نییه، به‌ڵکوو شه‌ڕ له‌سه‌ر نێوه‌رۆکه. ئێمه هاوکات له‌گه‌ڵ یه‌کخستنی پایه‌داری نێوماڵی کورد و هه‌وڵدان بۆ دروستکردنی دوفاکتۆیه‌كی ده‌سه‌ڵاتی کوردی له ڕۆژهه‌ڵات، ده‌بێ به دووور له سنووربه‌ندیی ئیدئۆلۆژیی و فیکری و ته‌نانه‌ت به‌دوور له سنووربه‌ندیی مێژوویی و سیاسییش بۆ چه‌سپاندنی کاکڵی ماف و داخوازییه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان تێ بکۆشین. هه‌ربۆیه دانیشتن و دیالۆگ له‌گه‌ڵ هیچ ته‌یفێکی ئۆپۆزیسیۆن نابێ به عه‌یبه دابندرێ و پێویسته کوردی ڕۆژهه‌ڵات به یه‌كگرتوویی له هه‌موو مه‌حفه‌له‌کاندا بچێ قسه‌ی خۆی بکا و قورسایی بلۆکی خۆی نیشان بدا. ئه‌گه‌ر قبووڵمان بێ له‌گه‌ڵ هه‌مووان قسه بکه‌ین، پرسیار ئه‌وه‌یه ئه‌دی له‌گه‌ڵ کێهانه ڕێک بکه‌وین؟ لێره‌شدا ئه‌من له‌گه‌ڵ تابۆسازی نیم. ڕوانین و کارنامه‌ی سه‌رجه‌م ته‌یفه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن به چاک و خراپه‌وه ده‌رهه‌ق به کورد له‌سه‌ریه‌ك زۆر دڵخواز نیته، چونکه هه‌روه‌ک گوتم له‌لای زۆرینه‌ی ته‌یفه به‌ڕابردوو و مه‌تره‌حه‌کان ده‌مارگرژی بۆ ته‌واوه‌تیی ئێران و جۆرێك له بیری شۆڤێنیستی یا لانیکه‌م ناوه‌ندگه‌را زاڵه. هێندێک ته‌یفیش هه‌ن که پاشخان و ئه‌زموونێکی ناخۆشتر و تاڵتر له ته‌عامول له‌گه‌ڵ کوردیان هه‌یه. ئه‌وانه پێویسته پێشدا حازر بن پێداچوونه‌وه به‌و میرات و پاشخانه له زوڵم و ناهه‌قی له‌گه‌ڵ کورد بکه‌ن. چونکه هه‌ر به دروشم و قسه‌ی جوان ناکرێ متمانه‌یان پێ بکرێ.\nنالێکی و ناهه‌ماهه‌نگیی هێزه‌كانی ڕۆژهه‌ڵات شێوه‌کانی خه‌باتیش ده‌گرێته‌وه. ده‌بینی مانگرتنێک ده‌بێ، هه‌ر لایه‌نه بۆخۆی خۆی لێ به خاوه‌ن ده‌کا. یان لایه‌نێک له‌پڕ ته‌ئکید له شێوازی چه‌كداریی خه‌بات ده‌کا و بۆخۆی به‌جیا به‌دوایدا ده‌چێ. لایه‌نیش هه‌یه وه‌ك حدک که وێڕای خه‌باتی پێشمه‌رگانه، سه‌رمایه‌گوزاری له‌سه‌ر خه‌باتی خه‌ڵک له نێوخۆ ده‌کا. ئه‌م نالێکی و ناهه‌ماهه‌نگییه چۆن چاره‌سه‌ر ده‌کرێ؟\nپێش هه‌موو شتێک له‌و باوه‌ڕه‌دام که هیچ لایه‌نێک نابێ ئیدیعای ئه‌وه بکا که مۆنۆپۆلی شێوه‌یه‌ک له خه‌بات له ده‌ست وی دایه. بۆ نموونه حیزبی ئێمه له‌و ده دوازده ساڵه‌دا ڕچه‌شکێنی چوونه‌وه‌ی پێشمه‌رگه بۆ نێوخۆی وڵات و حزووری چه‌کداری بووه، ئاماری شه‌هیده تازه‌کانیشمان باشترین به‌ڵگه‌ی ئه‌م ڕاستییه‌یه. به‌و حاڵه‌ش، ئیجازه به خۆمان ناده‌ین بڵێین هه‌ر ئێمه چالاکی ئه‌و مه‌یدانه‌ین و لایه‌نه‌کانی دیکه باوه‌ڕیان پێی نییه. ئینجا، پێویسته کایه‌ی سیاسیی خۆمان له ته‌نیا شێوازێکی خه‌باتدا نه‌بینین. خه‌باتی ئێمه له هه‌رحاڵدا ده‌بێ خه‌باتێکی فره‌ڕه‌هه‌ند بێ و به یه‌كێک له شێوازه‌کانی خه‌بات کاره‌که‌مان بۆ جێبه‌جێ نابێ. دیاره ده‌كرێ هه‌ر وه‌رزه به‌پێی هه‌لومه‌رج و به‌پێی ده‌رفه‌ت و به‌ربه‌سته‌کان ئه‌وله‌وییه‌ت بده‌ینه یه‌کێک له شێوازه‌کانی خه‌بات. به‌ڵام ئه‌وه‌ش کاتێك سه‌رکه‌وتوو ده‌بێ که پێکه‌وه له‌سه‌ری ساغ بینه‌وه و به هه‌ماهه‌نگی بیکه‌ین. به باوه‌ڕی خۆم دوو شت هه‌ن که وا باشه هیچ حیزبێک ئه‌مڕۆ به ته‌نیا و به‌بێ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌کانی دیکه نه‌یکا، ده‌نا شته‌كه به‌رهه‌می چاوه‌ڕوانکراوی نابێ و هه‌م تێچووی ئینسانی و هه‌م تێچووی سیاسیی کاره‌كه له‌سه‌رێ ده‌بێ. یه‌كه‌میان خه‌باتی چه‌كدارییه، ئه‌وی دیکه وتووێژ له‌گه‌ڵ ڕێژیمه. سه‌باره‌ت به به‌ستێنی نێوخۆش، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که ریساله‌تی مێژوویی پرسی کورد له ئێران له‌سه‌ر شانی حیزبه‌کانه به‌تایبه‌تی حیزبی دێموکڕات، به‌ڵام حیزبێک کاتێك ده‌توانێ به‌ڕاستی کاریگه‌ر بێ و به‌رنامه‌ی خه‌باتگێڕانه‌ی خۆی جێبه‌جێ بکا که پشت به هێزی خه‌ڵک ببه‌ستێ و به کۆمه‌ڵگه‌ی خۆی وه‌سڵ بێته‌وه. لێره‌دایه که پێویسته ئێمه وه‌ك حیزبه‌کان هه‌موومان له‌سه‌ر ئه‌وه ڕێک که‌وین که متمانه و شه‌خسیه‌تی زۆرتر بده‌ین به چالاکانی نێوخۆ و هانیان بده‌ین که هه‌رچی له ده‌ستیان دێ بۆ هێنانه مه‌یدانی خه‌ڵک و به‌جه‌ماوه‌ریکردنی خه‌بات هاوکاریمان بکه‌ن. له‌ولاشه‌وه ئه‌وانیش ده‌بێ بزانین ته‌ئسیر و ئیلهامی زیاتر له حیزبه‌كان وه‌ربگرن و له ڕێگای ئه‌وانه‌وه باشتر به ره‌هه‌ندی سیاسی و مێژوویی پرسی کورد له ئێران وه‌سڵ ببنه‌وه. بۆ ئه‌وه‌ش پێویسته متمانه‌ی زیاتر به چالاکانی نێوخۆ ببه‌خشین بۆ ئه‌وه‌ی هه‌رچی بۆیان ده‌کرێ بۆ له‌مه‌یدانادابوونی زیاتری خه‌ڵک بیکه‌ن. که‌واته هه‌ردوو به‌ستێنی شۆڕشگێڕی و مه‌ده‌نی له‌بری ئه‌وه‌ی به هه‌ڕه‌شه و موزاحیم و به‌دیلی یه‌كتر ببینین، پێویسته به ته‌واوکه‌ری یه‌كتریان دابنێین و پێکه‌وه‌ش به‌رنامه‌ڕێژیی ئه‌م هه‌ماهه‌نگسازییه بکه‌ین. بۆ ئه‌وه‌ش ده‌بێ پشت به گوتارێکی هاوبه‌شی هه‌مه‌لاگیر ڕوو به نێوخۆی کۆمه‌ڵگه ببه‌ستین که هه‌موو جۆراوجۆرییه‌كانی نێو ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه چ له ڕووی فه‌رهه‌نگی و جوغرافیه‌وه، چ له‌ڕووی جنسیه‌تییه‌وه و چ له‌ڕووی فیکری و سیاسییه‌وه وه خۆ بگرێ.\nسه‌باره‌ت به پێوه‌ندیی نێوان حیزبه‌كان خۆیان، هێندێک که‌س ده‌ڵێن ئه‌و حیزبانه‌ی دابه‌ش بوون مادام ناتوانن پێکه‌وه کێشه‌ی خۆیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن و یه‌ک بگرنه‌وه، چۆن ده‌توانن له ناوه‌ندی هاوکاریی حیزبه‌کاندا پێکه‌وه کار بکه‌ن و له‌وێدا یه‌كگرتوو بن. له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه کاتێك له فه‌زای مه‌جازیدا چاو له ڕه‌فتاری ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی حیزبه‌كان ده‌که‌ین، به‌ڕاستی ئه‌و نیگه‌رانییه لای خه‌ڵک دروست ده‌بێ که سبه‌ی ڕۆژ له مه‌یدان و له‌سه‌ر خاکی وڵاتی خۆیان چه‌نده ده‌توانن ته‌حه‌مولی یه‌كتر بکه‌ن و له به‌رامبه‌ر یه‌كتر ڕانه‌وه‌ستن؟\nیه‌ک له‌و زه‌رووره‌تانه‌ی حیزبه‌كان له‌پێشیانه ئه‌وه‌یه که له چوارچێوه‌ی گونجاوی خۆیدا خه‌سارناسییه‌كی ڕابردووی گرژی و نالێکییه‌كانیان بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له سبه‌ینێی ئاڵوگۆڕدا به‌هۆی دووباره‌بوونه‌وه‌ی ئه‌م نێوان ناخۆشی و نالێکییانه ده‌رفه‌ته‌كان بۆ کورد له‌بار نه‌چن یا ڕیزی کوردی ڕۆژهه‌ڵات لاواز و ناڕێك نه‌بێته‌وه. بۆ ئێستا ده‌مه‌وێ پێش هه‌موو شتێک جه‌خت له‌سه‌ر به‌رپرسایه‌تیی تاک بکه‌م که پێش ئه‌وه‌ی شتێک بکا یا شتێک بڵێ پێویسته بیر له ده‌ره‌نجامه‌کانی ڕه‌فتاره‌که‌ی بکاته‌وه. له به‌ستێنی جه‌معییشدا هه‌ر وایه و زێهنیه‌ت و ڕه‌فتاری لایه‌نه‌کان کاریگه‌ری له‌سه‌ر یه‌كتر داده‌نێ. به‌ڵام ئه‌وه که مادام حیزبه پارچه بووه‌کان ناتوانن یه‌ك بگرنه‌وه ده‌بێ له یه‌كگرتنی وانیش بێ ئومێد بین، ئه‌من وا فکر ناکه‌مه‌وه. موشکلێک هه‌رچه‌ند گه‌وره‌ش بێ، کاتێك خرایه نێو زه‌رفێکی گه‌وره‌تره‌وه، له‌وێدا چووکتر ده‌نوێنێ. ده‌بێ بزانین که ژینگه و به‌ستێنه‌کان کاریگه‌رییان له‌سه‌ر ڕه‌فتاری سیاسیی تاکه‌کان و لایه‌نه‌کان هه‌یه. حاشای لێ ناکرێ که دوو حیزب که له ته‌عامولی نێوانیاندا هه‌ر له فکری حه‌زف و ته‌زعیفی یه‌كتردا بن، له چوارچێوه‌ی فراوانتریشدا ڕه‌نگه تا ڕاده‌یه‌ک له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌قڵییه‌ته بڕۆن و ئه‌گه‌ر هه‌ست به به‌رپرسایه‌تی نه‌که‌ن، ده‌توانن ئه‌وێش وێران و نه‌زۆک بکه‌ن. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌وێدا لایه‌نی دیکه‌ش هه‌ن و ئه‌ساسه‌ن سووڕه‌تی مه‌سه‌له‌که له‌وێدا جیاوازه، ورده ورده به قه‌واعیدێکی دیکه‌ی بازی ڕادێن که ده‌توانێ له زه‌ره‌ره‌كانی ڕکابه‌ری و ململانه‌ی ڕاسته‌وخۆ و دوولایه‌نه‌یان که‌م بکاته‌وه.\nله‌سه‌ر فۆرموولی چاره‌سه‌ری پرسی کورد له ئێران پێت وایه ده‌بێ چی بکرێ بۆ ئه‌وه‌ی له‌م مه‌سه‌له ستراتژیک و ئه‌ساسییه‌دا حیزبه‌کان هه‌ماهه‌نگ بجوڵێنه‌وه؟\nلایه‌کی مه‌سه‌له‌که هه‌بوونی تریبوون یان ئالییه‌تێکی یه‌كگرتووی نوێنه‌رایه‌تیکردنی کوردی ڕۆژهه‌ڵات ڕوو به دنیای ده‌ره‌وه و هێزه‌کانی پێکهێنه‌ری ئالترناتیو و ده‌سه‌ڵاته. لایه‌نی دیکه‌ی کاره‌که ڕوانگه‌مان بۆ جۆری چاره‌سه‌ری پرسی کورد له ئێرانه. پێشتر گوتم ئیجماعێکی نیسبی هه‌یه که له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا کورد خاوه‌نی مافی دیاریکردنی چاره‌نووس و ته‌نانه‌ت جیابوونه‌وه‌یه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ماف و مه‌وجودییه‌تی به‌ڕاستی له ئێراندا ته‌زمین بێ، به هۆکاری سیاسی هێشتا قابلییه‌تی کارکردن له‌سه‌ر فۆرموولێکی پێکه‌وه ژیانی گه‌لان له ئێرانی تێدایه، جا ئه‌و فۆرمووله هه‌رچییه‌ک بێ. بۆ سیاسه‌ت و کارکردنی هاوبه‌شیش له‌سه‌ر ئه‌وه، پێم وایه ده‌توانین پره‌نسیپێک له‌پێش خۆمان دابنێین که بریتییه له ئینعتاف له فۆرموولی گشتیی ئێراندا به‌ڵام پێداگری سه‌باره‌ت فۆرموولی تایبه‌ت به کورد. مه‌سه‌له‌ی کورد له ئێران هه‌م گرێدراوه به باقیی ئێران هه‌م تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه. به‌و مه‌عنایه که کورد نابێ غافڵ بێ له هاوچاره‌نووسی له‌گه‌ڵ لایه‌ن و پێکهاته‌کانی دیکه‌ی نێو ئه‌و وڵاته و نابێ ئینکاری پێویستیی دێموکراسی بکا (چونکه دێموکراسی که‌مه‌که‌شی هه‌ر سوودی زۆره بۆ میلله‌تی ئێمه). به‌ڵام کورد ده‌بێ پێش هه‌موو شتێک مافه‌کانی خۆی و ده‌سه‌ڵاتی نه‌ته‌وه‌یی و جوغرافیایی خۆی بۆ گرینگ بێ. بۆ ئه‌وه‌ش پێویسته ده‌ستئاوه‌ڵایی ته‌واوی هه‌بێ بۆ ئه‌وه که به‌ده‌ر له کوللی ئێران داوا بکا مه‌سه‌له‌ی کوردستان حه‌للی تایبه‌ت به خۆی وه‌ربگرێ. ئه‌وه‌ش هیچ دژایه‌تیی نییه له‌گه‌ڵ فیدرالیزم یا لامه‌رکه‌زیکردنی سه‌رجه‌م وڵات. زۆر وڵاتمان هه‌یه (بۆ نموونه ئیسپانیا) که له‌ودا وێڕای سیستمی هاوبه‌شی ئیداره‌ی وڵات، گه‌ل یا پێکهاته‌یه‌ک ستاتووسێکی پێ دراوه که له ستاتووسی پێکهاته‌کانی دیکه جیاواز و له‌پێشتره. ئه‌و ئینعتاف و ده‌ستئاوه‌ڵاییه هه‌روه‌ها ده‌بێ به مانای ئه‌وه بێ که مادام کوردستان ستاتووسی موسته‌حه‌قی خۆی هه‌بێ، کێشه‌یه‌كمان له‌گه‌ڵ شکڵی حکومه‌تیی سه‌رجه‌م وڵات نییه. بۆ نموونه ئێمه له به‌رنامه‌ی خۆماندا گوتوومانه سیستمی کۆماری و فیدرالی ده‌توانێ ده‌سته‌به‌رێکی پێکه‌وه‌ژیانی دادپه‌روه‌رانه و ئاشتییانه‌ی گه‌لانی ئێران بکا. مانای ئه‌وه‌یه که وێڕای ئه‌رجه‌حییه‌تمان بۆ سیستمی کۆماری و فیدراڵی، شه‌ڕی ئێمه به پله‌ی یه‌كه‌م سیستمێکی حکومه‌تیی دیاریکراو بۆ سه‌رجه‌م وڵات نییه به‌مه‌رجێک له ماهییه‌تدا ئه‌و سیستمه گشتییه ژینگه‌یه‌کی له‌بار بۆ جێبه‌جێبوون و پاراستنی مافه نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانی ئێمه بڕه‌خسێنێ. له دنیادا زۆر نموونه‌مان هه‌یه که فیدراڵیشن و کۆمارییش نین.\nته‌وافوق له‌و نێوه‌دا چ جێگایه‌كی هه‌یه؟\nله به‌رامبه‌ر یه‌كتر دانانی ته‌وافوق و دێموکڕاسی له‌ڕووی عیلمییه‌وه هه‌ڵه‌یه. جیا له‌وه که هه‌موو سیستمه دێموکراتیکه‌کان له‌ڕاستیدا به‌رهه‌می ته‌وافوقی نێوان نوخبه‌کانی نوێنه‌ری فره‌چه‌شنییه‌كانی نێو کۆمه‌ڵگه‌ن، ئه‌م له‌به‌رامبه‌ر یه‌كتردانانه کورتکردنه‌وه‌ی دێموکڕاسی له دێموکڕاسیی ئه‌کسه‌رییه‌تیدایه. دێموکڕاسیی ته‌وافوقی بۆخۆی یه‌كێک له شکڵه‌کانی دێموکڕاسییه. به‌رنامه‌ی حیزبی ئێمە هه‌ر له‌دوای کۆنگره‌ی چارده‌وه کۆمه‌ڵێک پره‌نسیپی تێدا هاتووه که ته‌عبیر له دێموکڕاسیی ته‌وافوقی ده‌كه‌ن.\nلە ژمارەی ٧٣٠ی”کوردستان”دا بڵاو بۆتەوە)


دارایی عیراق كاتی دابەشكردنی مووچەی مانگی 1ی 2021ی ڕاگەیاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆك وەزیرانی عیراق جەخت لە دابینن كردنی مووچەی فەرمانبەران دەكاتەوە و وەزارەتی داراییش بە خانەنشینان دەست بە دابەشكردنی مووچەی مانگی 1ی ئەمساڵ دەكات.\nبەپێی هەواڵی میدیا عیراقییەكان، وەزارەتی دارایی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، كە ڕۆژی سێ شەممە 5-1-2021 دەست بە دابەشکردنی مووچەی مانگی ١ی ئەمساڵی خانەنشینان دەکرێت.\nئەمە لەكاتێكدایە، دوێنێ شەممە، مستەفا كازمی، سەرۆك وەزیرانی عیراق ڕایگەیاند، توانیومانە بەردەوامبین لەسەر دابین كردنی مووچەی فەرمانبەران و ڕێگە نادەین عیراق دابڕمێت و مایەپووچ ببێت.\nهەرچەندە حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیاری دابوو مووچە لەگەڵ عیراق دابەش بكات و بەو هۆیەوە 5 مووچەی ساڵی ڕابردووی پاشەكەوت كرد، بەڵام تا ئێستا كاتی دابەشكردنی مووچەی مانگەكانی 11 و 12ی ساڵی ڕابردوو نادیارە.\n17 نیسان 2021 7.00 pm\nخەڵك پسپۆڕێكی دارایی و ژمێریاری دەڵێت، دانانی باج لەسەر مووچە نایاساییە و جێبەجێ ناكرێت ئەگەر حكومەت بیەوێت…\nمەسرور بارزانی؛ حكومەتی هەرێم بە هەموو شێوەیەك داكۆكی و پشتگیریی لە ئازادیی كاری ڕۆژنامەگەریی لە كوردستان دەكات\n01 ئازار 2021 5.13 pm\nخەڵك- حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، حكومەت زەمینەی ئازادی ڕادەربڕینی بۆ ڕاگەیاندنكاران دەستەبەر كردووە…


سەرکردەکانی ئۆکرانیا هەفتەیەک پاش داگیرکاری ڕووسیا زیاتر متمانەیان بە خۆیان هەیە\nهەفتەیەک لە داگیرکاری ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیاوە تێدەپەڕێت و لەم ماوەیەدا هێزەکانی ڕووسیا شارە گەورەکانی ئەو وڵاتەیەیان تۆپباران کردووە و ژمارەی ئەو کەسانەش کە بە هۆی شەڕەکەوە لە ئۆکرانیا هەڵهاتوون لە 1 ملیۆن کەس تێپەڕبووە.\nسەرەرای هێرش و پەلامارەکانی ڕووسیا بۆ سەر خارکیڤ و چەرنیهیڤ و ماریۆپۆل، وەزارەتی بەرگری بەریتانیا ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند هەموو ئەو شوێنانە هێشتا لە ژێر کۆنترۆڵی ئۆکرانیا ماونەتەوە.\nبارودۆخی شاری خەرسۆن لەگەڵ ئەوەدا کە سەربازە ڕووسیەکانی تێدا دەبینرێت، بەڵام هێشتا ناڕوونە و دیار نییە لە کۆنترۆڵی خوودی ئۆکرانیادایە یان هێزەکانی ڕووسیا.\nڤلۆدیمیر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا، سەرەتای پێنجشەممە لە لێدوانێکی ڤیدیۆیدا گوتی "ئێمە ئەو کەسانەین کە لە هەفتەیەکدا پیلانەکانی دوژمنمان تێکشکاندووە، ئەوان لێرە ئاشتی و ئارامی نابینن، ئەوان هیچ خواردنێکیان بۆ نەماوەتەوە و ساتێک ئارامی نابینن."\nئۆڵێکسی ڕێزنیکۆڤ، وەزیری بەرگری ئۆکرانیا کە پێش دەستپێکردنی داگیرکاری ڕووسیا ڕایگەیاندبوو کە پێشبینی دەکات ڕووسیا بە خێرایی ئۆکراینا بگرێت، لە فەیسبووک نوسیویەتی "هیچ کەسێک، نە لە ڕووسیا و نە لە ڕۆژئاوا، لەو باوەڕەدا نەبوون ئێمە هەفتەیەک بتوانین بەرگە بگرین و بەردەوام بین." ئەو گوتیشی "لە کاتێکدا کە کێشەی زۆرمان لە پێشدایە بەڵام ئۆکرانیا هەموو هۆکارێکی هەیە بۆ ئەوەی متمانەی بە خۆی بێت."\nچاوەڕێ دەکرێت ڕۆژی پێنجشەممەش دووهەم خولی گفتوگۆی ئاشتی نێوان هەردوولای بەڕێوەبچێت، هەرچەندە پێناچێت پێشکەوتنێک لەو گفتوگۆیانەدا بێتە ئاراوە و بەرهەمی کۆبوونەوەی یەکەمی ڕۆژی دووشەممەیان تەنها پلان بوو بۆ گفتووگۆی زیاتر.\nسێرگێی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی ڕووسیا ڕۆژی پێنجشەممە بە پەیامنێرانی گوت هێزەکانی ڕووسیا بەردەوام دەبن لە هەوڵەکانیان بۆ لەناوبردنی ژێرخانی سەربازی ئۆکرانیا و گوتی ڕێگە نادەن دراوسێکەیان هەڕەشەی سەربازی بێت بۆ سەر ڕووسیا.\nئەنتۆنی بلیکن، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا گوتی دەرگای ئەمەریکا بە کراوەیی بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی دیپلۆماسی بۆ دۆخەکە دەمێنێتەوە و گوتیشی بەڵام پێویستە ڕووسیا سەرەتا هەنگاو بۆ نەمانی گرژییەکان هەڵگرێت.\nبلیکن ڕۆژی چوارشەممە بەڕۆژنامەنووسانی گوت "سەرکەوتنی دیپلۆماسی کاتێک چەکەکان تەقە دەکەن و تانکەکان دەسوڕێنەوە، زۆر قورسە."\nبلینکن ڕۆژی پێنجشەممە گەشت دەکات بۆ ئەوروپا بۆ زنجیرەیەک چاوپێکەوتن لەگەڵ ناتۆ و هاوپەیمانەکانی تر سەبارەت بە وەڵامدانەوەیان بۆ داگیرکاریی ڕووسیا.\nوەزیرانی دەرەوەی ناتۆ ڕۆژی هەینی لەبرۆکسل کۆبوونەوەیەکی نائاسایی دەکەن و ڕۆژی شەممەش بلینکن گەشت دەکات بۆ پۆڵەندا بۆ تاوتوێکردنی یارمەتی زیاتری ئەمنی و مرۆیی بۆ یارمەتیدانی ئەو پەنابەرانەی کە لەئۆکرانیا هەڵهاتوون.\nبەگوێرەی کۆمیساری باڵای پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان، پۆڵەندا نیوەی زیاتر لەو 1 ملیۆن ئۆکرانییەی کە ئاوارە بوون، لە خۆ گرتوە و دەشڵێت پێشبینی دەکرێت 4 ملیۆن کەسی تر بەهۆی ئەو شەڕەوە ئۆکرانیا بەجێبهێڵن.\nئاژانسی فریاکەوتنی ئۆکرانیا ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند کە بە هۆی هێرشەکانی ڕووسیاوە تاکو ئێستا زیاتر لە 2000 کەس لە سەرتاسەری ئەو وڵاتەدا گیانیان لەدەستداوە.\nوەزارەتی بەرگری ڕووسیاش یەکەم ڕاپۆرتی خۆی لەسەر زیانی گیانی و برینداربوونی هێزەکانی ڕاگەیاندوە و دەڵێت 498 سەربازی لە ئۆکرانیا کوژراون و زیاتر لە 1500ی دیکەش بریندار بوون.\nپنتاگۆن ڕۆژی چوارشەممە نیگەرانی خۆی دەربڕی لەوەی کە هێزەکانی ڕووسیا زیاتر لە ئامانجەکەیان شەڕانگێزی دەکەن و هاوڵاتیانی مەدەنی و ژێرخانی مەدەنی دەخەنە مەترسییەوە.\nبلینکن ڕۆژی چوارشەممە گوتی ویلایەتە یەکگرتووەکان سزای زۆرتر بەسەر کەرتی بەرگری ڕووسیادا دەسەپێنێت.\nبلینکن لە میانەی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا گوتی "بە گشتی22 قەوارەی پەیوەندیدار بە بەرگری ڕووسیا دیاری دەکرێن بۆ ئەوەی سزا بخرێتە سەریان، لەوانە ئەو کۆمپانیایانەی کە فڕۆکەی جەنگی و ئۆتۆمبێلی جەنگی پیادە، مووشەک، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و سیستەمی جەنگی ئەلکترۆنی دروست دەکەن."\nکۆمپانیای ئیکیا هەموو کارەکانی لە ڕووسیا و بێلاڕووس ڕادەگرێت\nدیبلۆماتکارانی ئۆکرانیا لە مۆسکۆوە دەگوازنەوە بۆ لاتیڤیا\nبەڕیتانیا دەڵێت کاروانە سەربازییە گەورەکەی ڕووسیا پێشڕەوییەکی زۆر کەمی بەرەو کیێڤ کردووە\nسەرچاوەیەک: ئەڵمانیا بەنیازە موشەکی دژە فڕۆکە بدات بە ئۆکرانیا


Diplomatic Magazine | ستراتیژی پركێشەی ئەمەریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای باشوردا\nلەلایەن ئەنتۆنی كۆردسمان\nسەرنجی رۆژانەی میدیاكان لەسەر كێشە تایبەت و تاكەكەسییەكانی رۆژانەی خەڵك دەرخەری ئەو راستییەیە كە ئەمەریكا سیاسەت و ستراتیژی خۆی كەم كەم لەسەر بنەمای رووداوەكانی رۆژانە دادەڕێژێت.\nئەم سیاسەتی رۆژانەیەش لەبابەتێك بۆ بابەتێكی تر و لەشوێنێك بۆ شوێنێكی تر دەگۆڕێت و هەندێك جار لەڕووی تاكتیكییەوە سەركەوتن بەدەستدەهێنێت، بەڵام ئەم سەركەوتنە بەرمەبنای ستراتیژێكی روون نیە و زۆر درێژە ناكێشێت و نابێتەهۆی سەقامگیری لەناوچەكەدا.\nئەم سیایەتی رۆژانەیەی ئەمەریكا وەڵامدەرەوەی ستراتیژی كورتخایەنە و سیاسەتە درێژخانەیەكەی زۆر لەو كێشەو ئاژاوەیە بچوكترە كە رووداوە دەرەكییەكان دەیهێننە ئاراوە.\nدرێژترین شەڕی ئەمەریكا ئێستاش بەردەوامە بەبێ هیچ ئامانجێكی روون، ئەو وڵاتە ئێستا دەستوپەنجە لەگەڵ ئاڵەنگارییەكانی وەك ناسەقامگیری گەورەتر نەرمدەكات، بۆنمونە ناسەقامگیری جیهانی عەرەبی و ئێران و دەستێوەردانی رووسیا و شەڕی توركیا لەگەڵ كوردەكان بەو جۆرەی كە دەیبینین. لەوەش زیاترو ئەمەریكا سەرنجەكانی خۆی لەسەر شەڕی داعش و تاڵیبان چڕكردۆتەوە بەبێ بوونی ستراتیژێكی روون بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ئاڵەنگارییە سەربازییەكانی تر لەناوچەكەدا. هەروەها ئەمەریكا هیچ خوێندنەوەیەكی بۆ زیانە مەدەنییەكان نیە و نەبووە لەسوریا و عێراق و ئەفغانسات، لەگەڵ پێویستی سەقامگیریی سیاسی و گەشەكردنی ئابوری.\nشەری داعش كارێكی كرد كە ئێران كاریگەری لەهەریەك لەلوبنان، عێراق و سوریادا زیاتربێت و لەدەرئەنجامدا رووبەرووی ئابورییەكی شكستخواردووی شپرزە ببنەوە لەگەڵ قەیرانی زۆری ئاوارە و بێلانەو ماڵەكان.\nئەگەر سەرنجێك لە رووداوەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای باشور بدەین دەبینین كە هەموو ئەو هێزانەی كە بوونەتە ناسەقامگیریی لەناوچەكە زۆر خراپتربوون و باشتر نەبوون. ئەوەش كەپێیدەوترێت " بەهاری عەرەبی " هیچ سەقامگیرییەكی نەهێناوە بۆ جیهانی عەرەبی، تەنها سەركەوتنێك ئەگەر ناوی بنێین سەركەوتن لەتونسدا بووە كە ئەوێش تا ئێستا لەدۆخێكی ناجێگیردایە.\nلەمیسر و جەزائیریش كێشەكان بەردەوامە و تا ئێستاش دەسەڵاتێكی تۆتالیتار خزمەتی تاقمێكی دەستەبژێر دەكەنو نەك خەڵكەكەی. ئەگەر قسەش لەسەر پرۆسەی ئاشتی عەرەب-ئیسرائیل بكەین دەبینین ئەویش بازنەیەكی بۆش و بێ ئەنجامە بەهەمان ستانداردی ئاست نزمی رابردوو پرۆسەكە دەچێتە پێشەوە و لەگەڵ ئەوەشدا هەریەك لەئێران و رووسیا و توركیا و حزبوڵا ئاڵەنگاری و مەترسی نوێ دەخەنەڕوو كە مترسی سەرهەڵدانی جەنگیان لێدەكرێت.\nئەگەر ئەمەریكا هیچ ستراتیژێكی روونی لەسوریادا هەبێت بۆ بەدەستهێنانی ئامانجێكی بەرهەمدار، ئەوا ئەو ستراتیژە بە نهێنیترین ستراتیژی ئەمەریكا لەمێژووی خۆیدا دادەنرێت كە كەس نایبیستێ و نایبینێ !\nئەوەی پێیدەوترێت " شكستی " خەلافەت لەئایندەدا كادیرە سەرەكییە تونڕەوەكانی خۆیان بەسەلامەتی دەهێڵنەوە، ئەسەد تا ئێستا كۆنترۆڵی زۆرینەی سوریای بەدەستەوەیە و عێراقیش بەشێوەیەكی گشتی لەنێوان گروپە تائیفییەكاندا دابەشكراوە. ئەمەش تەواوی وڵاتانی ناوچەكە جگەلە ئیسرائیل لەناوگێژاوی نەبوونی پلانی نوێبوونەوە پێشكەوتندا دەهێڵێتەوە، لەهەمان كاتدا ئەم وڵاتانە گیرۆدەی شەڕی تائیفی و مەزهەبی بوون، رووبەرووی لەشكرێك لە گەنجی بێكار بوونەتەوە و لەلایەن رژێمە گەندەڵ و بێشیرازەكانەوە بەڕێوەدەبرێن. بەرامبەر دەسەڵاتە دەرەكییەكانیش، ئەمەریكا ستراتیژێكی روونی نیە بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەل رووسیا كە رۆڵێكی بەردەوام و گەشەكردووی هەیە لەشەڕێ نێوان توركیا و كوردەكان.\nهەموو ئەو هێزانەش كە توندوتیژی بەرهەمدەهێنن تا ئێستا ماونەتەوە، ململانێ و شەڕی نێوان سوننە و شیعەش و كورد و عەرەب و پێكهاتەكانی تریش بەردەوامە. چەندین ساڵ لەمەوبەر دێڤد پەترایۆس پرسیارێكی زۆر جەوهەری كرد ئەویش ئەوە بوو " تاكەی جەنگی عێراق بەردەوام دەبێت؟ " ئەوسا و ئێستاش وەڵامێكی روونی ئەو پرسیارە نەدرایەوە. نەك تەنها عێراق، بەڵكو نەبوونی پلان بۆ كۆتایهێنان بەشەڕ ئێستا سوریاشی گرتۆتەوە لەگەڵ هاوبەشیكردنی ئێران لەلایەن هەریەك لە رووسیا و توركیا وەك یاریكەری دەرەكی لەشەڕی سوریادا.\nپێناچێت ئێران بیەوێت بەشێوەیەكی چالاكانە كار لەسەر بەرهەمهێنانی چەكی ئەتۆمی بكاتەوە، بەڵام ئەمەریكا ستراتیژێكی روونی نیە بۆ دانانی سنورێك بۆ پێشكەوتنەكانی ئێران لەو رووەوە بەپێی رێككەوتنە ئەتۆمییەكە و هیچ بنەمایەكی روونی كاركردنی نیە تەنانەت بۆ دەستپێكردنی دیالۆگیش لەگەل هاوپەیمانە ئەوروپییەكانی بۆ چۆنیەتی كۆتایهێنان بەوبابەتە. تا ئێستا هیچ ستراتیژێكی روونی بەیاننەكردووە بۆ چۆنیەتی رێگریكردن لە تەشەنەكردنی رۆڵی ئێران لەناوچەكەدا، لەنێوانیاندا گەشەكردنی موشەكی هەوایی، سیستمی دژەموشەك، لەگەڵ دامەزراندنی بنكەی موشەكی دەریایی لەئاوەكانی مەندا و نزیك ئاوەكانی كەنداوی عومان.\nهەروەها ئەمەریكا شكستی هێناوە لە كۆتایهێنان بە شەڕی مناڵانەی میرەكانی قەتەر و سعودییە و ئیمارات كە ئەنجومەنی هاریكاری كەنداوی لاوازتر و شپرزەتر كردووە. ئەمەریكا نەشیتوانوە دەسەڵاتدارانی بەحرەین ناچاربكات بەرەو چاكسازی هەنگاو بنێن، یارمەتی كوەیتی نەداوە بۆ یەكگرتنی زیاتر، هاریكاری عومانیشی نەكردووە خۆی لەگەڵ كێشەكانی ئابوری و دەرفەتی كار بگونجێنن.\nهەندێك لە یەكە سەربازییەكانی سوپای ئەمەریكا دەستیان لە ململانێ و شەڕەكانی كەنداو و دەریای سوردا هەیە، بەڵام ستراتیژێكی روونیان نیە بۆ چارەسەركردن و چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ كێشەكانی دیكەی ناوچەكە وەك یەمەن و سودان و ئەسیوبیا و سۆماڵ.\nهەندێك لە یەكە سەربازییەكانی سوپای ئەمەریكا دەستیان لە ململانێ و شەڕەكانی كەنداو و دەریای سوردا هەیە، بەڵام ستراتیژێكی روونیان نیە بۆ چارەسەركردن و چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ كێشەكانی دیكەی ناوچەكە وەك یەمەن و سودان و ئەسیوبیا و سۆماڵ، لەهەموشی خراپتر ئەمەریكا هیچ پلانێكی ئەوتۆی نیە بۆ ئەم وڵاتانە كە ئامانج لێی گێڕانەوەی سەقامگیریی و سەربازی بێت.\nئەمەریكا ئاسیای ناوینی پشتگوێ خستووە، گرنگی بە پەیوەندییەكانی لەگەڵ هندستان نادات تا بیكاتە ركابەری چین. بەنگلادش و سریلانكا بەهیچ جۆرێك نخراونەتە بازنەی ستراتیژی دوورخایەنی ئەمەریكا. هەریەك لە ئەفغانسان و پاكستان زۆرترین ئەزمونی شەركردنیان لەگەڵ ئەمەریكا هەیە، بەڵام هێشتا ئەمەریكا وەڵامی ئەو پرسیارەی لانیە كە ئایا ئەم شەرە كەی و چۆن كۆتایی دێت.\nئەمەریكا چاكسازی زۆری لە پلانە تاكتیكییەكەی كردووە لە ئەفغانستان، بەڵام نەیتوانی لەڕووی سەقامگیری سیاسی و مەدەنییەوە. لێرە ئەمەریكا نەك رووبەرووی دۆخی خراپی ئاسایشی بوەتەوە، بەڵكو ستراتیژێكی ئابوری و سیاسی و حكومڕانی روونیشی نیە، ئەو راستییەشی پشتگوێ خستووە كە حكومەتی مەركەزی ئەو وڵاتە بچوكتر دەبێتەوە و خەرێكە دەبێتە حكومەتی كابوڵستان. هەرچی دەربارەی پاكستانیشە، ئەمەریكا هەڕەشەی برینی هاوكارییەكانی لێدەكات و لەوانەیە سزای ئابوریشی بەسەردا بسەپێنێت، بەڵام پلانی بۆ ئەوە نیە كە چۆن پاكستان بكاتە وڵاتێكی واتادار بۆ بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا و یارمەتی بدات سەقامگیری بنیان بنێت.\nسەرۆك ترەمپ فەرمانی بە چەند توێژینەوەیەك كردووە بۆ چارەسەركردنی ئەو گرفتانەی كە باسكران، بەڵام بەرەوپێشچونەكان لەسیاسەت و ستراتیژی ئەمەریكا زۆر كەم و سنوردار بوون ، بەتایبەتی لەهەمبەر چارەسەركردنی كێشەكانی هەندێك لەوڵاتان كە روون و ئاشكرایە مامەڵەی ئەمەریكا زادەی ستراتیژێكی قوڵ و فراوان نیە.\nدەرئەنجام ئەوەیە كە بەرپرسیارێتی گەورە دەكەوێتە سەر یەكەی سەربازی ئەمەریكا كە لەماوەی رابردوودا تەنها هەندێك تاكتیكی سەربازی بۆ چارەسەركردنی كێشەكان بەكارهێناوە و هیچ ستراتیژێكی قوڵ و خوێندنەوەیەكی واقیعییانەی بۆ داعش و تالیبان نەبووە.\nئەوەی ئەمەریكا پشتی پێدەبەستێت لە دروستكردنی هەرای كرداری پچڕ پچڕ و ناڕێكخراو لەگەڵ ستراتیژی كاتی و دروشمی ستراتیژی درێژخایەن كە لەراستیدا بوونی نیە، هیچ نیە جگەلە گۆرینەوەی چیرۆكە خەیاڵییەكان.


دانیشتوانی سەراقیب لە دەوروبەری ئیدلیب خۆپیشاندانێك دەکەن دژی هەریەك لە رژێم و تەحریر شام. [خاوەنی وێنە: پەیجی فەیسبوکی هەواڵەکانی سەراقیب و دێهاته‌كانی]\nبەهۆی گیرخواردنیانه‌وه لەنێوان پێشڕەویی هێزەکانی رژێمی سوریا لەلایەك و هاوپەیمانێتی تووندڕەوی تەحریر شام لەلایەکی دیکەوە، دانیشتوانی پارێزگای ئیدلیب کۆبوونەوە لە ژمارەیەك شارۆچكه بۆ ئەنجامدانی خۆپیشاندان دژی هەردوولا، چالاکوانێکی سوری وتی.\nچالاکوانێكی مەعەرەت نوعمان، هانی نوعمان بە دیارونای وت: "ژمارەیەك خۆپیشاندان لە ژمارەیەك شار و شارۆچکەی ئیدلیب و ناوچە گوندنیشنەکانی ئەنجامدران بۆ دەربڕینی ناڕەزایی دژی پێشڕەویی هێزەکانی رژێم بۆ ناوچەکە."\nوتی پێشڕەویی رژێم شەپۆلێك لە ئاوارەیی دروستکردووە، کە وایکردووە مەدەنیەکان هەڵبێن بۆ ناوچەی سەلامەتتر لە ناوەوەی پارێزگاکە.\nبەڵام تەنیا پێشڕەویی رژێم هۆکاری تەقینەوەی تووڕەیی جەماوەر نەبوو.\nمەدەنی و چالاکوانەکان لە مەعەرەت نوعمان بەشداریده‌كه‌ن لە خۆپیشاندانێكدا دژی رژێم و تەحریر شام. [خاوەنی وێنە: پەیجی فەیسبوکی ئیدلیب پڵەس]\nخۆپیشاندەرێك لافیتەیەکی بەرزکردۆتەوە لەکاتی خۆپیشاندانەکەی مەعەرەت نوعماندا کە ئەبو محەمەد جۆلانی، سەرکردەی بەرەی نوسرە، ئەو گروپەی لە هاوپەیمانێتی تەحریر شامدا زاڵە، تۆمەتباردەکات بەو دۆخە خراپەی سورییەکان پێیدا تێپەڕدەبن. [خاوەنی وێنە: پەیجی فەیسبوکی ئیدلیب پڵەس]\nوتی: "خۆپیشاندانەکان دژی تەحریر شام و سیاسەتەکانیشی بوون،" لەنێویاندا دەستگیرکردنی رکابەرەکانی "یان ناچارکردنیان به جێهێشتنی ناوچەکە".\nنوعمان وتی: "ئەمە سەرەڕای کۆنترۆڵکردنی تەواوی گرێبەستە بازرگانییە بنەڕەتیەکان لەلایەن ئەو هاوپەیمانێتیە تووندڕەوەوە وبەرزبوونەوەی نرخ و سەپاندنی باجسەرەڕای خراپیی دۆخی ئابوری کە خەڵك رووبه‌ڕووی بوونه‌ته‌وه."\nخۆپیشاندان لە سه‌رجه‌می پارێزگاکە\nوتی خۆپیشاندان لە مەعەرەت نوعمان، سەراقیب، بینیش، ئەریحا و کەفر تەخاریم ئەنجامدران.\nوتیشی: "زۆر کەس بەشدارییان تێداکردن، ئاڵای شۆڕشیان بەرزکردەوە، لەگەڵ لافیتە کە هێرشیان ده‌كرده سەر هەریەك لە رژێم و تەحریر شام."\nلافیتەکان داوایان لە تەحریر شام کرد ناوچەکە جێبهێڵێت و تۆمەتباریان کرد بەو دۆخە سەختەی ئێستا مەدەنیەکان رووبه‌ڕووی بوونه‌ته‌وه.\nنوعمان وتی دەرفەتی کار دەگمەنە و خێزانەکان دۆخێکی سەختیان تووشبووە بە دەستپێکی ساڵی نوێی خوێندن و نزیکبوونەوەی وەرزی زستان چونکە بەشێوەیەکی ئاسایی خەرجیی خێزانەکان بەرزدەبێتەوە.\nوتی: "خەڵك لێره ترسێكی راستەقینەیان هەیە لەوەی تەحریر شام دەکشێتەوە لە ناوچەکانیان" بە پێشڕەویی رژێم بۆ ئەو ناوچانە، وەك چۆن لە خان شه‌یخون روویدا.\nوتیشی: "ئەمە دەبێتە هۆی شەپۆلێکی فراوانی ئاوارەیی بەرەو ناوچە سنورییەکان و خەڵك دوو بژاردەی تاڵیان دەبێت: یان دەبێت بڕۆن یان بمێننەوە و تووشی مەترسی دەستگیرکردن ببن لەلایەن رژێمەوە."\nوتی ئەمە نیگەرانییەکی راستەقینەی زۆر کەسە لەبەرئەوەی ژمارەیەکی بەرفراوان لە خەڵك داواکراون لەلایەن رژێمەوە و ئاماژەیکرد بەوەی لەنێویاندا لاوان مەترسیی دەستگیرکردنیان هەیە "بە پاساوی ئەنجامدانی خزمەتی سەربازیی بەزۆر".


۲۲۰ لە سەد بودجه‌ی بانه زیادی کردووە - Mehr News Agency\n11 tîrmehê 2017 - 22:24\nNews Code 11194\n۲۲۰ لە سەد بودجه‌ی بانه زیادی کردووە\nشاره‌داری بانه ئاماژه‌ی به بودجه‌ی ئه‌م شاره کرد و وتی: بودجه‌ی شاره‌وانی بانه له ساڵی ۹۴ به نیسبه‌ت ساڵی ۹۳ له سه‌دا ۲۲۰ به‌رز بووه‌ته‌وه و ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی په‌ره‌ی زیاتری شاره‌که.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، بابه‌ک ڕوسته‌م پوور ئێواره‌ی شه‌مه له کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامه‌وانی وتی: به پێی به‌رز بوونه‌وه‌ی خێرا و بێ پلانی دانیشتوانی شاری بانه کێشه‌کانی به‌شی شاریگه‌ری شاره‌که زیادی کردووه و به‌داخه‌وه ژێرخانی شاریگه‌ری پێویستیش بۆ ئه‌م بابه‌ته بوونی نییه و ئه‌مه‌ش ئاسته‌نگه‌کانی زیاتر کردووه.\nئه‌و زیادی کرد: به‌رز بوونه‌وه‌ی ئاستی ئابووری شاری بانه بووه‌ته هۆی سه‌ره‌کی زیاد بوونی دانیشتوانی شاره‌که. ته‌نانه‌ت له شاره‌کانی دیکه‌شه‌وه خه‌ڵک بۆ کار و پیشه دێنه شاری بانه.\nشاره‌داری بانه وتی: بۆ ئێمه ئه‌نجام دانی گه‌ڵاڵه زانستییه‌کان له یه‌که‌مایه‌تیدا ده‌بێت و لێکۆڵینه‌وه‌ی ورد له ئاستی شاریگه‌ری بانه ده‌که‌ین تاکوو پلانێکی تۆکمه بۆ په‌ره‌دان به شاره‌که و چاره‌سه‌ر کردنی کێشه‌کان ئاماده بکرێت.\nڕوسته‌م پوور وتی: بودجه‌ی بانه له ساڵی ۹۳ به پله‌ی ۱۳ ملیار ته‌مه‌ن گه‌یشتووه و له ساڵی ۹۴یش بۆ ۳۰ ملیار ته‌مه‌ن به‌رز بووه‌ته‌وه. ئێمه وه‌ک به‌رپرس زیاتر له ۷۰ له سه‌دی ئه‌م بودجه‌مان بۆ به‌شی نه‌ژیارڤانی شاره‌که دابین کرد و ئه‌مه‌ش بووه هۆی ئه‌وه‌ی که به‌ستێن بۆ په‌ره‌دان به پلانه‌کان خۆش ببێت.\nشاره‌داری بانه وتی: له ئێستادا ئێمه دوو کێشه‌ی دیکه‌مان هه‌یه که بریتین له ترافیک و زبڵی زۆری شاره‌که که ده‌بێت چاره‌سه‌رێکی بنه‌ڕه‌تی بۆ ئه‌م دوو کێشه‌یه بدۆزینه‌وه. ته‌نانه‌ت ئاستی زبڵی بانه له میانگینی وڵات زیاتره و ئه‌مه‌ش ده‌بێت له لایه‌ن خودی خه‌ڵکه‌وه کۆنترۆڵ بکرێت و ئاستی زبڵ به‌رهه‌م هاوردن که‌م بکرێته‌وه.\nئه‌و له کۆتاییدا وتی: ساڵی ڕابردوو زیاد له ۴۳۰ دۆنم به قه‌باره‌ی شاری بانه زیاد کراوه و ئێسته خه‌ڵک ده‌توانن به فه‌رمی له‌م زه‌ویانه‌دا خانوو بکه‌نه‌وه. هه‌روه‌ها وه‌ک شاره‌وانی بانه جێگه‌ی خۆشحاڵییه ئه‌مه ڕابه‌گه‌یه‌نم که زیاترین بودجه‌مان له ئاستی پارێزگای کوردستان بۆ به‌شی فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌بی شاری بانه ته‌رخان کردووه و چه‌ندین فستیڤاڵی جۆراجۆریشمان پشتیوانی کردووه.


نەرمەکاڵای OsmAnd Maps بە نەخشەی شارەکانی کوردستانەوە بۆ سیستەمی ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 24, حوزه‌یران 2016\nنەرمەکاڵای نەخشەکان ئەمڕۆ بووەتە نەرمەکاڵایەکی پێویست لەسەر مۆبایلەکانمان و هەریەکەمان پێویستە جۆرێک لەجۆرەکانی ئەم جۆرە نەرمەکاڵایانەمان لەسەر مۆبایلەکانمان جێگیرکردبێت چونکە بۆ کاتی پێویستی سودی زۆریان هەیە لە دۆزینەوە و ڕێکردنی دروست لەسەر شەقامەکان. لەبەرئەوە لە بابەتی ئەم جارەم نەرمەکاڵایەکی باش دەناسێنم کە سودێکی یەکجار باشی هەیە بۆ بەکاربەرانی هەردوو سیستەمی وەگەرخەری ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس تایبەت بەم بوارە ئەویش نەرمەکاڵای OsmAnd Maps .\nئەم نەرمەکاڵایە هاوشیوەی نەرمەکاڵای Sygic و Maps.Meـیە کە تایبەتە بە جی پی ئێس و شارەکانی کوردستانی تێدایە و دەتوانن سودی لێوەربگرن بۆ ڕێکردن لەسەر شەقامەکان. جیاوازی ئەم نەرمەکاڵایە لەگەڵ نەرمەکاڵایەکی وەکو سایجیک بریتییە لەوەی بەخۆڕایی و بێ بەرامبەرە، بە تایبەتی بۆ بەکاربەرانی سیستەمی ئای ئۆ ئێس کە کێشەی زۆریان هەیە لە بەکارهێانی سایجیک هۆکاری ئەمەش ئەوەیە کە نەرمەکاڵای سایجیک نرخەکە لە سەروی 44 دۆلارە لە کۆگای ئەپستۆردا. بۆیە لە ئێستادا سود لەم نەرمەکاڵایە وەربگرن بە خۆرایی و بەچەندین تایبەتمەندی ناوازە..\nبۆ داگرتنی نەرمەکاڵا بۆ سیستەمی ئای ئۆ ئێس کرتە لەم وێنەی خوارەوە بکەن.\nبۆداگرتنی نەرمەکاڵا بۆ سیستەمی ئەندرۆید کرتە لەم وێنەی خوارەوە بکەن.\nداگرتنی نەرمەکاڵا بۆ سیستەمی ئەندرۆید بە لینکی راستەوخۆ کرتە لەم وێنەی خوارەوە بکەن.\nزانیاری زیاتر لە سایتی سەرەکی نەرمەکاڵاکە وەربگرە.\nچۆنیەتی بەکارهێنانی نەرمەکاڵاکە سەیری ئەم گرتە ڤیدیۆیەی خوارەوە بکەن.\nتاگەکان ئای ئۆ ئێس ئەپڵیکەیشن ئەندرۆید GPS جی_پی_ئێس نەخشە نەخشەکان نەرمەکاڵا


پشکەکانی هەشت کۆمپانیای تەکنەلۆژیی ئەمریکی زیاتر لە ٤٠٠ ملیار دۆلار دابه‌زیوه\nزیانی بەهای هەشت لە کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیا لە ئەمریکا لە ماوەی سێ رۆژی کارکردنیاندا زیاتر لە ٤٠٠ ملیار دۆلار بووە.\nلە ماوەی سێ رۆژی کارکردنی نێوان ٢٦ بۆ ٣٠ی تەمووزدا، دابەزینی پشکەکانی دامەزراوەی سەرەکی هەریەک لە فەیسبووک، نێتفڵیکس، ئامازۆن، ئەپڵ، مایکرۆسۆفت، ئینتێل و گووگڵ لە بۆرسەی نیویۆرک، کۆی گشتیی زیانی بەهای ئەو هەشت کۆمپانیایە ٤٠١ ملیار دۆلار بووە.\nلەنێوان رۆژی پێنج شەممە ٢٦ی تەمووز و رۆژی دووشەممە ٣٠ی تەمووزدا، پشکەکانی تویتەر بەرێژەی لەسەدا ٢٩ دابەزیون، بەهای کۆمپانیاکە لە بازاڕدا ٩٦ ملیار دۆلار هاتووەتە خوارەوە. هەر لە هەمان ماوەدا پشکەکانی فەیسبووک لەسەدا ٢١،٣ هاتوونەتە خوارەوە و بەهای کۆمپانیاکە لە بازاڕدا ١٣٣ ملیار دۆلاری لێبووەتەوە.\nهاوکات هەر لەو ماوەیەدا نرخی پشکەکانی ئینتێڵ بە بەرێژەی لەسەدا نۆ دابەزیوە و ٢٢ ملیار دۆلار لە بەهای کۆمپانیاکە کەمبووەتەوە لە بازاڕدا. هەر لەنێوان رۆژی پێنج شەممە ٢٦ی تەمووز و رۆژی دووشەممە ٣٠ی تەمووزدا، پشکەکانی نێتفڵیکس لەسەدا ٧،٧ دابەزیون و بەهای لە بازاڕەکاندا ١٢ ملیار دۆلار کەمیکردووە.\nلەو ماوەیەدا پشکەکانی مایکرۆسۆفت لەسەدا ٤،٩ دابەزیوە و بەهای کۆمپانیاکە لە بازاڕدا ٤٢ ملیار دۆلار کەمیکردووە و نرخی پشکەکانی کۆمپانیای ئامازۆنیش لەسەدا ٤،٥ دابەزیوە و بەهای کۆمپانیاکە ٤١ ملیار دۆلار هاتووەتە خوارەوە.\nهاوکات پشکەکانی گووگڵ بەرێژەی ٣،٦ نرخیان لەدەستداوە و ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی بەهای کۆمپانیاکە ٣١ ملیار لەبازارەکاندا بێتە خوارەوە. هاوکات نرخی پشکەکانی ئەپڵ لەسەدا ٢،٥ کەمیکردووە و بەهای کۆمپانیاکە ٢٤ ملیار دۆلارکەمیکردووە.\nگەورەترین كۆمپانیای گەشتوگوزاریی مایەپوچبونی خۆی راگەیاند\nله تورکیا ساڵانە بە بەهای ١٧٥ ملیۆن دۆلار خواردنی بەیانیان بەهەدەر دەدرێت\nوەزیری وزەی سعوودیە: داهاتە داراییەكانیشمان جێگیر دەبێت\nڤۆکسواگن لۆگۆ دەگۆڕێت\nبەهۆی بەردەوامی ناكۆكییە بازرگانیەكانی نێوان چین و ئەمریكا، بەهای دراوی چینی بۆ نزمترین ئاست دابەزی\nمۆدێله نوێیەكانی هواوی بێبه‌ش ده‌بن له خزمه‌تگوزاری و ئه‌پڵیكه‌یشنه‌كانی گوگڵ\nئیسپانیا هۆشداری دەداتە کۆمپانیاکانی وڵاتەکەی لەبارەی مامەڵەکردن لەگەڵ بەریتانیا


8/2/2021 06:11 PM\nبەکارهێنانی جاترە مێژوویەکی کۆنی هەیە. مرۆڤ لەو کاتەوە تا ئێستا ئەم گیا بۆنخۆشەی هەم وەکوو خواردن و هەم وەکوو دەرمان بەکارهێناوە. میسرییە دێرینەکان بەر لە هەموو وڵاتانی جیهان تایبەتمەندیە دژە میکرۆبییەکانی ئەم گیایەیان دۆزیوەتەوە و هەر بۆیە لە مۆمیای کردندا کەڵکیان لێوەرگرتووە. لەدرێژەدا بەشێک لە سوودەکانی جاترە دەخەینە بەر باس.\nچاەرسەری ئێشی قوڕگ: رۆنی جاترە یەکێک لە دژەمیکرۆبە بەهێزەکانە و وەکوو دەرمانێکی کارتێکەر بۆ چارەسەری ئێشی قورگ کەڵکی لێوەردەگیرێت.\nکەمکردنەوەی فشاری خوێن و کۆلستڕۆڵی زیانبەخش: خواردنی جاترە دەبێتە هۆی بەرهەمهاتنی مەوادێک لە دژی فشاری خوێنن. جاترە ئاستی کۆلستڕۆڵی زیانبەخشی خوێن کەم دەکاتەوە و هاوکات ئاستی کۆلستڕۆڵی بەسوود بەرز دەکاتەوە.\nبەرگیری لە ژەهراوی‌بوونی خۆراکیی جەستە دەکات: جاترە جگەی لەوەی دەتوانێ بەرگیری لە ژەهراوی‌بوونی خۆراکەکان بکات، دەشتوانێ ئەو خۆراکانەی پێشتر ژەهراوی بوون پاک بکاتەوە. هەر بۆیە دەکرێ بەر لە خواردنی خۆراکەکان بە تایبەت سەوزەواتەکان هەندێک رۆنی جاترەیان لێ بدەن و ئینجا بەکاریان بێنین.\nوزەبەخشە: «کارواکرۆل»ـەکان بەشێکن لە پێکهاتەی کیمیاوی جاترە کە جگە لەوەی چارەسەری ئێشی قوڕگ دەکەن، کاریگەرییەکی پۆزەتیڤی لەسەر وزە و ورەی کەسەکان هەیە. کارواکرۆلەکان ئاستی دۆپامین و سێرۆتۆنین بەرز دەکەنەوە و ئەم دوو هۆرمۆنەش دوو راگوێزەری گرنگی عەسەبین.\nدژە شێرپەنجەیە: کارواکرۆلەکان لە پێکهاتەی سەرەکی ئەم گیایە بەسوودەن، تایبەتمەندیی دژەشێرپەنجەیان هەیە. بەپێ توێژینەوەیەک کارواکرۆلەکانی ناو پێکهاتەی جاترە بەرگیری لە بڵاوبوونەوە و گەورەبوونی خانەکانی شێرپەنجە دەکەن.


◄ ئەنجام: Found 65, page 1 of 7 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n💎 300 شوێنەواری ئامێدی مەترسیی لەنێوچوونیان لەسەرە کۆنەیاگێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Feb 22 2020 7:01PM\n👁 ئی بابەتە 1,717 جارێ وینیان\n...لە سنووری شارۆچکەی ئامێدی زیاتر لە 300 شوێنەوار [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 22-2-2020 19:01:48\n🏰 ئامێدی یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 18 2008 1:22AM\n👁 ئی بابەتە 21,428 جارێ وینیان\nدکەڤیتە باکورێ روژهەلاتێ سەنتەرێ پارێزگەهێ ب دویرا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 19 59 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 18-12-2008 1:22:24\n📷 ئامێدی ساڵی 1904 وینە و پەنەجناس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jan 13 2016 2:12PM\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ م.ب. 13-1-2016 14:12:36\n📊 ئامێدی: پێشبینیێن ھاتنا رێژەیەکا زۆر یا گەشتیاران بۆ وێ دەڤەرێ دھێتەکرن ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 6 2019 8:24PM\n👁 ئی بابەتە 2,424 جارێ وینیان\nدواڕۆژ، رەڤەند گوھەرزی ل گور گوتنا بەرپرسێ نڤیسین [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 6-3-2019 20:24:54\n🔤 ئامێدیێ وچێ و دەستەواچە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 5 2013 8:19PM\n👁 ئی بابەتە 4,257 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ هـ.ب. 5-3-2013 20:19:20\n📊 ئامێدیێ: پتری 450 تەنێن برنجی دهێتە بەرهەمئینان ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 10 2018 9:19AM\n👁 ئی بابەتە 2,987 جارێ وینیان\nدواڕۆژ، بورهان یەحیا رێڤەبەرێ هۆبا چاندنێ ل دێرەل [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 10-7-2018 9:19:48\n👫 ئیحسان ئامێدى ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 6 2011 4:33PM\n👁 ئی بابەتە 7,958 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 6-5-2011 16:33:42\n👫 ئیدان ئامێدی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 19 2020 12:28PM\n👁 ئی بابەتە 1,344 جارێ وینیان\nهونەرمەندێکی گۆرانیبێژی بەناوبانگە لە ئیسرائیل، بە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 19-6-2020 12:28:23\n👫 ئەبو سعود ئامێدی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Aug 19 2010 11:37AM\n👁 ئی بابەتە 4,542 جارێ وینیان\nزانایەکێ ناڤدار و ب سەنک و بەرخۆ دەرکەفتی و نڤیسەر [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 19-8-2010 11:37:25\n📖 اهم الحروب التي خاضها اهالي العمادیة (ئامێدي) کورتەباس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Sep 4 2013 10:30PM\n👁 ئی بابەتە 6,193 جارێ وینیان\nبسار شالي مجلة الاقواس عدد 2 [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 4-9-2013 22:30:56\n| کاتوو وەشکەردەیو لاپەڕەی: 4,493 چرکە!


ئێران: كۆبوونەوەی دووقۆڵی لەگەڵ ئەمەریكا ناكەین\n2021-04-04 [09:04 AM]\nبڕیارە ئەم هەفتەیە ئێران و ئەمەریكا لە وولاتی نەمسا كۆببنەوە، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێرانیش دەڵێت، "هیچ جۆرە دانوستاندنێکی راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆمان لەگەڵ ئەمریکادا ناكەین".\nعەباس عێراقچی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە لێدوانێکیدا بۆ میدیای فەرمی ئێران رایگەیاند: ئێمە لەگەڵ وڵاتانی چوار کۆ یەک (بەریتانیا، فەرەنسا، چین و روسیا و ئەڵمانیا) کۆدەبینەوە و تاوتوێی لابردنی گەمارۆکان و ئەو هەنگاوانەی کە ئەمریکا دەبێت هەڵیگرێتەوە دەکەین.\nعێراقچی گوتیشی: لەو کۆبوونەوەدا مەرجەکانی خۆیان بۆ گەڕانەوە بۆ رێککەوتنی ئەتۆمی بە وڵاتانی چوار کۆ یەک رادەگەیەنن، مەرج و داواکارییەکانیشیان ئەوەیە کە ئەمریکا دەبێت هەموو گەمارۆکان لابدات، دواتر ئەوان راستی و دروستی لابردنیان هەڵدەسەنگێنن و دەگەڕێنەوە بۆ رێککەوتنەکە.\nبڕیارە وڵاتانی چوار کۆ یەکی ئەندام لە رێککەوتنی ئەتۆمی رۆژی سێشەممە لە ڤییەنا پایتەختی نەمسا پێکەوە کۆببنەوە بۆ ئەوەی رێگەیەک بۆ گەڕانەوەی ئێران و ئەمریکا بۆ رێککەوتنی ئەتۆمی بدۆزنەوە. نوێنەری ئەمریکاش لەوێ دەبێت، بەڵام بەشداریی کۆبوونەوەکان نابێت.


سەرکردە سەربازییەکان لە 13 تەمموز گفتوگۆدەکەن لەسەر پلانەکانی قۆناغی چوارەمی هەڵمەتی سەربازی 'پاڵەوانانی عێراق' بۆ پاککردنەوەی پارێزگای دیالە لە پاشماوەکانی داعش. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی پۆلیسی دیالە]\nهێزەکانی عێراق پێشڕەوییه‌كی بەرچاویان بەدەستهێناوە لەدژی پاشماوەکانی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە كه‌ناره‌كانی پارێزگای دیالە وەک بەشێک لە قۆناغی چوارەمی هەڵمەتی سەربازیی "پاڵەوانانی عێراق".\nلەوکاتەوەی شەممە (11 تەمموز) هەڵمەتەکە دەستپێکردووە، نزیکەی 60 حەشارگە و زیاتر لە 200 گولەئاربیجی و تەقەمەنی دەستکرد، کە لەنێویاندا تەقەمەنی دەستکردی زۆر کاریگەر هەبوون، لەناوبراون.\nحەوت پشتێنه‌ی بۆمبڕێژکراو و بڕێکی زۆر تەقەمەنیش لەناوبران و هەشت ماتۆڕیش دەستیان بەسەردا گیرا.\nسەربازانی عێراق 12 تەمموز هەڵمەتێکی گەڕان و پشکنینیان ئەنجامدا لە قەزای به‌هره‌ز له دیالە وەک بەشێک لە قۆناغی چوارەمی هەڵمەتی سەربازیی 'پاڵەوانانی عێراق'. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nهێزە ئەمنییەکان 186 گوندیان پاککردەوە و کۆنتڕۆڵیان کردن؛ سێ چەکداری داعشیان کوشت، دووی دیکەشیان برینداركرد و حەوتی گومانلێکراویش دەستگیرکران.\nئەندامێكی دیاله‌ی پەرلەمانی عێراق، ئەحمەد موزهیر جبوری وتی هەڵمەتەکانی ئەمدواییە "یەکێک بوون لە سەرکەوتووترین ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەکان" بەگوێرەی ئەو سەرکەوتنە گەورانەی بەدەستهاتوون.\nبە دیارونای وت ئەو گوند و ناوچانەی ئۆپەراسیۆنەکە دەیانگرێتەوە پێشتر مایەی هەڕەشەیەکی راستەقینە بوون بۆسەر ئەمنیەتی پارێزگاکە و تەواوی وڵاتەکە.\nوتی سەرباری کەمبوونەوەی چالاکیە تیرۆریستیەکان لەو ناوچانە لە چەند ساڵی رابردوودا، هێشتا مەترسییەکە بەردەوامە و ئاماژەیکرد بۆ ئەوەش کە پاشماوەکانی داعش هەوڵدەدەن هێرش لە دژی مەدەنیه‌كان و ئامانجه سەربازیه‌كان ئەنجامبدەن لە حەشارگەکانیانەوە.\nجبوری وتی ئەو حەشارگانە زۆربەیان دەچنەوە سەر گردەکانی حەمرین و ناوچەکانی باکوری موقدادیه و دەوروبەری قەزای خانەقین لەسەر سنووری هەرێمی کوردستان.\nوتی سنووره كارگێڕییه‌كه له‌گه‌ڵ پارێزگای سەڵاحەدینیش ناوچەیەکی پڕکێشەیە، کە چەندین شوێنێکی نائه‌مینی لێیه.\nوتیشی هەڵمەتەکە لەسەدا 95 ئەو ناوچەیەی پاککردۆتەوە کە گەڕان و پشکنینێکی تەواوی تێدا کراوە و ئاماژەیکرد بۆ ئەوەش کە هێزەکانی عێراق ژمارەیەک چەکداری داعشیان دەستگیرکردووە و کوشتووە و هەروەها چەندین بنکە و جبەخانەشیان ئاشکراکردووە.\nخاڵی پشکنینی جێگیر\nجبوری وتی گرنگترین رێشوێن دانانی چەند خاڵێکی پشکنینی جێگیرە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ئەو ناوچانەی کەلێنی ئەمنییان هەیە و ئاماژەیکرد بۆ ئەوەش کە نزیکەی 20 خاڵی پشکنین تا ئێستا دانراون، ئەمەش دۆزینەوەی شوێنێکی ئارام لەلایەن تووندڕەوانەوە لەو ناوچانە سەختتردەکات.\nوتی شارۆچکەکانی شێخ بابە و ئیسلاح و زور، لەگەڵ گوندە ستراتیژییەکانی قەزای قەرەتەپە، بەتەواوی ئەمینکراون.\nجبوری وتیشی قەرەتەپە شوێنی ئۆپەراسیۆنە چڕەکانه وەک بەشێک لە هەڵمەتە سەربازییەکە، بەهۆی شوێنە ستراتیژییەکەوە لەنێوان پارێزگاکانی سلێمانی و سەڵاحەدین و کەرکوکدا.\nهەفتەیەک پێش دەستپێکردنی هەڵمەتەکە، چەند سەرکردەیەکی باڵای سەربازی، بەسەرپەرشتی فەرماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی جەزیرە، لیوا قاسم محەمەدی، لە قەرەتەپە جێگیربوون بۆ پێداچوونەوەی پلانەکانی هێرشكردن و سەرپەرشتیکردنی راستەوخۆی هەڵمەتەکانی گەڕان و پشكنین.\nهێزەکانی عێراق قەزایه‌كی خۆرهەڵاتی دیالە ئەمیندەکەن\nئەبو سەیدا لە پاشماوەکانی داعش پاککراوەتەوە کە لە باخەکانی ناحیەکە خۆیان پەنادابوو بۆئەوەی زەبر لە هێزە ئەمنییەکان بدەن.


مەسرور بارزانی: عەرەبكرنێ راوەستینن – Sibehî سبەھی\nBergeh Kurdistan On 22/09/2020 / سیاسی\nمەسرور بارزانی سەرۆكوەزیرێ كوردستانێ د پەیامەكێ دا داخواز ژ حكوومەتا عیراقێ كر كو عەرەبكرنا دەڤەرێن كوردستانێ یێن دەرڤەیی ئیدارەیا ھەرێما كوردستانێ و ب تیابەتی ل پارێزگەھا كەركووكێ راوەستیە.\nپەیما سەرۆكوەزیر ل ژێرە:\nئه‌م گەلەك ب دلگرانی و نەرەحەتی ڤه چاڤدێریا ڕه‌وشا ده‌ڤه‌رێن کوردستانی یێن ل ده‌رڤه‌یی ئیداره‌یا هه‌رێما کوردستانێ دکن، ب تایبه‌تی ل تخووبێ پارێزگه‌ها که‌رکووکێ، کو مخابن سیاسه‌تا عه‌ره‌بکرن و گوهه‌رتنا ده‌مۆگرافیێ ب ئاوایه‌کی کو ژێ ڕا به‌رنامه هاتیه دارشتن، ل وان ده‌ڤه‌ران به‌رده‌وامه، كو ئەو ژی دوباره‌کرنا هه‌مان سیاسه‌تا عه‌ره‌بکرنێ یا ڕه‌ژیمێن به‌رێ یێن عیراقێ یه ل دژی خه‌لکێ وان ده‌ڤه‌رانه. تشتێ کو پتر جهێ دلگرانیێ یه و مه ئه‌جێبمایی دهێله ئه‌وه کو ئه‌ڤ کریار د عیراقه‌کا ده‌مۆکرات دا دھێنە ئه‌نجامدان، کو ل گۆر ده‌ستوورێ نه‌خشه‌رێ و چەوانیا ئاساییکرنا ڕه‌وشا ده‌ڤه‌رێن جهێ ناکۆکیێ و ئاساییکرنا چاره‌نووسا وان هاتیه دیارکرن.\nته‌ڤی کو ئەم ب دژواری سیاسه‌تا عه‌ره‌بکرنا ده‌ڤه‌رێن کێشه ل سه‌ر و ب تایبه‌تی ل که‌رکووکێ، شه‌رمه‌زار دکن، ئه‌م جارەك دن ئا‌شکه‌ره دکن کو حکوومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ چ جار سیاسه‌تێن ب ڤی ڕه‌نگی قه‌بوول ناکه، ب تایبه‌تی ڤه‌گه‌راندن و بجھکرنا که‌سێن کو نه ژ نشته‌جیێن ڕه‌سه‌ن ئێن وان ده‌ڤه‌رانن.\nژ بلی ڤێ ژی گوند و ده‌ڤه‌رێن کوردستانی دھێنە داگیر كرن و وه‌لاتیێن کورد و ترکمه‌ن كو ل سه‌ر ئاخا خوه‌نە دھێنە دەرخستن و زه‌ڤیێن چاندنیێ دھێنە داگیر كرن و جارەك دن ددەنە وان عەرەبان یێن كو بەری 35 سالان ب ئالیكاریا رەژێمێن بەرێ ئەو زەڤی داگیر كربوون.\nژ بۆ چاره‌سه‌رکرنا ڤان مژاران، شانده‌کا حکوومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ هاتیە راسپارتن کو سه‌ردانا به‌غدایێ بکه.\nئه‌م ژ حکوومه‌تا فه‌ده‌رالی داخواز دکن کو ل گۆر وان ده‌ستهلاتێن ده‌ستوورێ ژێ ڕ‌ا دانە ڕێکارێن پێویست بگرە بەر و ڕێگریێ ل هنده‌ک ئیداره‌یێن خوه‌جهی بکه کو سیاسه‌تێن خوه یێن ب ڤێ ئاوایی ڕاوه‌ستینن. حكوومەتا فەدەرال هه‌روسا دڤێ بریارا دوورخستنا هێزێن سه‌ربازی بده ژ به‌ر ئه‌نجامێن ڤێ سیاسه‌تێ و بکارانینا وان د ڤێ پێڤاژۆیێ دا.\nئەم جارەكا دن تەئكیدێ ل سەر داخوازێن خوە دكن ژ بۆ ئاساییکرنا ڕه‌وشا وان ده‌ڤه‌ران و جیبجیکرنا ماده‌یا 140 ئا ده‌ستوورێ. هه‌روها ئه‌م ژ نوونه‌رێ تایبه‌ت ێێ نه‌ته‌وه‌یێن یه‌کبوویی یێ ل عیراقێ داخواز دکن کو بله‌ز هه‌ول بده ڤان بنپێکرنێن ترسناک کو ده‌رحه‌قێ خه‌لکێ ڕه‌سه‌نێ وان ده‌ڤه‌ران دا ژ ئالیێ ئیداره‌یێن خوه‌جهی ڤه تێنه کرن، ڕێگری بکه.\nسه‌پاندنا سیاسه‌ت و ڕه‌فتارێن ب ڤێ ئاوایی گه‌فێ ل ئاشتیا جڤاکی یا وان ده‌ڤه‌ران كە کو به‌ره‌ڤاژی داخوازا مه یێن ژ بۆ پێکڤه‌ژیانا ئاشتیانه و برایانه یا د ناڤبه‌را هه‌موو پێکهاته‌یان دا یە.


بە کتێب ژانە سەر دەگرم...!!\nنیسان 08, 2019\nنامەوێت باسی کەسایەتی مەلا هیوا و چیرۆک و بەسەرهات و قسەخۆشەکانیتان بۆ بگێڕمەوە. لەپێش ڕاپەڕین ناسیاوێکمان هەبوو وەکو مارکسییەک کاری دەکرد، کارکردنەکەی نهێنی بوو، بەڵام لای ئێمە ئاشکرا بوو. بایەخی بەخوێندەوەی کتێب و نووسراوەکانی مارکس و ئەنجلس و لینین و حیکمەت و کۆمەڵەی ئێران دەدا. لەباری سیاسییەوە لێک ئاشکرابووین، بەردەوام داوای لە مەلا هیوا دەکرد کتێب بخوێنێتەوە، ئەویش هێندەی حەزی لەقسە و گێڕانەوەی بەسەرهات و مەجلیسی گۆکردن بوو، بەقە زەرەیەکیش ئارەزووی لەخوێندنەوە نەبوو، بۆیە هەر جارێک، کە داوای خوێندنەوەی کتێبی لێدەکرا، دەیگوت ژانەسەرمە و لای ئێمەش هەر بۆخۆشی و نوکتە دەیگوت ماشەللا من هەر دەست بدەمە کتێبان ژانە سەر دەمگرێت.\nئەم پێشەکییە، دەمگێڕێتەوە سەر کۆمێنتی هاوڕێیەکەم لەفێیس بووک لەبارەی خوێندنەوە و ڕۆژنامەکانی ئێستای کوردستان، دەڵێت "ئەوانەی لەم بوارە کار دەکەن نەخوێندەران". زۆر ڕاستە ڕەنگە بەشێک لەڕۆژنامەنووسان و سیاسییەکان و ئەوانەی خۆیان تێکەڵی هەواڵ و کاری ڕاگەیاندن دەبینین، ئارەزووی خوێندنەوەیان لاواز بێت، تەنیا بەشێکیان دوور نییە خەڵکیان بەکرێ گرتبێت بۆ ئەوەی خەت بەژێر ئەو باسانەدا بهێنن، کە جێگەی بایەخی ئەون. نەبادە بەخوێندەوە ژانە سەر بیگرێت.\nنەک هەر ئەوە ڕۆژێک برادەرێکی خۆشەویستم بابەتێکی یەکێکی وەردەگێڕا، سەیرم کرد نووسینەکەی لەسەر دەم داناوە و پشتی سپی وەرەقەکە دەخوێنێتەوە. گوتم، ها چی دەکەی؟ وەردەگێڕم؟ بەڵام تۆ شتەکان ناخوێنیتەوە چ وەردەگێڕی؟، گوتی من دەزانم ئەو چی نووسییە، بۆیە لای خۆمەوە بۆی تەئلیف دەکەم.\nئەوە سەیر نییە، دۆخی دوای بڵاوبوونەوەی بابەتەکە سەیرە. خاوەنی وتارەکە کە بابەتەکەی بڵاوبۆوە، گوتی وتارێکی چۆنم نووسیوە، منیش گوتم دەستت خۆش!!! ئەوەی لێرەدا پەیوەستە بەسەیر و سەمەرەیی ئەم بابەتە نووسەرەکە خۆی سەریەشەی بە بابەتەکەی خۆی دێت و نایخوێنێتەوە. دڵنیام نموونەی ئەوانە زۆرن. کە لەبەر ژانە سەر ناتوانن بابەتەکانی خۆیان بخوێننەوە.\nگەلێک کەس سەریەشەیان بەخوێندنەوە هەیە، سەیر لەوە دایە کەسێک دکتۆرا بنووسێت، یان ماجستەر بنووسێت بەڵام لەترسی سەریەشە نەتوانێت کتێبێک بخوێنێتەوە و کتێبێک لەماڵی خۆی راگرێت. ئەمە جێگەی سەرسوڕمانە، وانییە؟؟!!.\nلەم وڵاتەی ئێمەدا وەکو ئەوە وایە خوێندنەوە ڤایرۆس بێت و نەخوێندەواریش دەرمان.\nزۆر سەیرە لەم وڵاتەی ئێمەدا کەسانێک دەتوانن بەهەفتەیەک کتێبێک بنووسن، بەڵام ناتوانن لەساڵێکدا یەک کتێب بخوێننەوە.\nلەم وڵاتەی ئێمەدا هەیە زۆرترین کتێبی لەپشت خۆی داناوە بۆ ئەوەی وێنەی لەگەڵ بگرێت، بەڵام جیاوازی نێوان چیرۆک و ڕۆمان، لێکۆڵینەوە و نووسین ناکات. تاکو ئێستاش دەڵێت "نووسین دەکەم و کتێب دادەنێم" ئەمە لەکردنی شتی دیکە دەچێت، نەک مەعریفە.\nلەم وڵاتەی ئێمەدا کەسانێک هەن دەتوانن سەدان کتێب بخوێننەوە، بەڵام ناتوانن یەک ڕستە بکەنە کردار.\nگرینگ گەلێک کەس لەبەر ئەو ژانەسەرە نەعلەتییە ناتوانن کتێب و ڕۆژنامە و کۆمێنێت و بروسکە هەواڵ و مانشێت و سەردێڕی بابەتەکان بخوێننەوە، بەڵام دەتوانن وێنەی لەگەڵ بگرن و ناسنامەی ڕۆژنامەنووسی و یەکێتی نووسەران لەباغەڵیان بنێن.


ئیسرائیل په‌ره به هه‌ڵمه‌ته له‌شـكریـیه‌كانی له دژی لوبنان ده‌دات\nئیسرائیل په‌ره‌ی به هه‌ڵمه‌ته له‌شـكریـیه‌كه‌ی له دژی لوبنان داوه له هه‌وڵێـكی بۆ زامنكردنی به‌ردانی دوو سه‌ربازه‌كه‌ی كه ڕۆژی چوارشه‌ممه له لایه‌ن گه‌ریلاكانی حزبوڵڵاوه ڕفێندراون.\nدره‌نـگ كاتێـكی ڕۆژی پـێنجشه‌ممه ئیسرائیل بۆ جاری دووه‌م هێرشی كرده سه‌ر فڕۆكه‌خانه‌ی به‌یروتی نێوده‌وڵه‌تی. هه‌روه‌ها ئیسرائیلیـیه‌كان دوو بنـكه‌ی ئاسمانی له‌شـكری لوبنانیشیان له نزیك سنووره‌كانی سوریاوه بۆردومان كرد، وه ئابڵۆقه‌یه‌كی ده‌ریایی و ئاسمانیـیان به‌سه‌ر لوبناندا سه‌پاندووه.\nكاربه‌ده‌سـتانی لوبنانی ده‌ڵێن زیاتر له 50 كه‌س له ئه‌نجامی هێرشـه‌كانی ئیسرائیلدا كوژراون. هاوكات ئیسرائیلیش ده‌ڵێت 8 له سه‌ربازه‌كانی كوژراون، هه‌روه‌ها كه‌وتنی ڕۆكێتێـكی حزبوڵـڵا له كاتێـكی زووی ڕۆژی پـێنجشه‌ممه‌دا به‌سه‌ر باكوری ئیسرائیلدا بووه مایه‌ی كوژرانی یه‌كێـك به لایه‌نی كه‌مه‌وه.\nبه‌رپـرسـانی ئیسـرائیلی ده‌ڵێن ئێواره‌ی پـێـنجشه‌ممه هێرشـێـكی ڕۆكـێـتی حزبوڵـڵا كراوه‌ته سه‌ر حه‌یفا كه سـێـیه‌م گه‌وره‌ترین شـاری ئیسرائیلیـیه، به‌ڵام هیچ ڕاگه‌یاندنێـك سه‌باره‌ت به زیانه‌كان بـڵاو نه‌كراوه‌ته‌وه. ئه‌مه جاری یه‌كه‌مه ڕۆكێـت بگاته شـوێنێـكی ئاوه‌ها دوور له ناو ئیسرائیلدا كه نزیكه‌ی 50 كیلۆمه‌تر له سنووری لوبنانه‌وه دووره. حزبوڵـڵاش له‌لای خۆیه‌وه به‌رپـرسـیارێـتی له‌و كاره ڕه‌تـكرده‌وه.\nحكومه‌تی لوبنانیش داوای ئاگر به‌سـتێـكی گشتی ده‌كات.\nشـایانی باسه هێرشی ڕۆكێـتی كرایه سه‌ر حه‌یفا پاش چه‌ند كاتژمێرێـك له هه‌ڕه‌شه‌ی به‌رگری میللی به لێدانی ئه‌و شـاره ئه‌گه‌ر هاتوو ئیسرائیل گه‌ڕه‌كه شـیعیـیه‌كانی به‌یروت بۆردومان بكات، كه بنكه‌یه‌كی حزبوڵـڵایه. ئیسرائیل هه‌ڕه‌شه‌ی لێدانی ناوچه‌كانی باشوری كردووه و ئاماژه‌ی به‌وه‌ش داوه كه له‌وانه‌یه ڕێبه‌ری حزبوڵـڵا حه‌سه‌ن نه‌سروڵـڵا بكاته ئامانج.\nهه‌ر ڕۆژی پـێنجشه‌ممه، وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئیسرائیل ڕایگه‌یاند كه حزبوڵـڵا پلان داده‌ڕێژێت بۆ ڕه‌وانه‌كردنی سه‌ربازه ڕفێندراوه‌كان بۆ ئێران. وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش ئه‌و تومه‌ته‌ی ڕه‌تـكردۆته‌وه.


عاشقی ڕاستگۆ بەشی ٤٣ مامۆستا ئایدیاڵێکی خستە بەردەمی گەنجان – fgulen\nعاشقی ڕاستگۆ بەشی ٤٣ مامۆستا ئایدیاڵێکی خستە بەردەمی گەنجان\n“مامۆستا هەمیشە باس لەوە دەکات کە ئیسلام دینی شەڕکردن نیە و، پێکهاتەیەکی باوەڕە کە تەواوی جوانیەکانی لە خۆیدا کۆکردۆتەوە. گەنجان کە بە دەستی بێ مەفکورەییەوە(بێ ئایدیاڵی) دەیانناڵاند، لەلایەن مامۆستاوە ئایدیاڵێکیان خرایە بەردەم. ئەم بزاڤە کەوا لەم سەدەیەدا تازە دەناسرێت، ئامانجی ئەوەیە مرۆڤی جوان پێبگەیەنێت و وەک دیاری بە تەواوی مرۆڤایەتی پێشکەش بکات”.\nئەو مامۆستا مەردانەی خۆیان بۆ خزمەتی ئایدیاڵێک تەرخان کردبوو\nلە ساڵی ١٩٩٥ ئەو کاتەی یەکەم خوێندنگەی خزمەت لە مۆسکۆی پایتەختی ڕوسیا کرایەوە، یەکێک لە بەرپرسانی پەروەردەی ئەو وڵاتە، سەبارەت بە کردنەوەی ئەو خوێندنگەیە دەیوت” لە مێژووی ڕوسیادا دوو ڕووداوی گرنگ هەیە، یەکەمیان چوونی گاگارین بۆ سەر مانگ، دووهەمیان کردنەوەی ئەم خوێندنگەیە”.\nهەروەها یەکێک لە فەرماندەکانی ناو سوپای ڕوسیا کەوا لە کرغزستان دەژیا و منداڵەکەی ڕەوانەی ئەم خوێندنگەیەی خزمەت دەکرد:\n“دوژمنایەتیە مێژوویەکان لە ڕابردوودا مانەوە. دونیا بەرەو گۆڕان دەڕوات. من لە نزیکەوە ئاگاداری ئەم خوێندنگانەم. دەمەوێت منداڵەکەم لە خوێندنی کوالیتی ئەم خوێندنگانە و سیستەمی پەروەردەییان سوودمەند ببێت”.\nخوێندنگەکانی خزمەت لە ڕێگەی ئەوەی منداڵە ڕوس، ئازەری، کرغزی، کازاخی و تورکمەنەکانی لەسەر مێزی هەمان خوێندنگە کۆکردەوە، سیستەمێکی ناوازی پەروەردەیی پێشکەشی هەموو دونیا کرد. ئەمەش سەرکەوتنی ئەو مامۆستا مەردانە بوو کە خۆیان بۆ مەفکورەکەیان(ئایدیاڵ) تەرخان کردبوو.\n“ئامێز گرتنەوە بۆ تەواوی چینەکانی کۆمەڵگا”\nمامۆستا لە ساڵی ١٩٩٥، لە پێناو بونیادنانی پردەکانی خۆشەویستی و لێبوردەیی لە نێوان تەواوی چینەکانی کۆمەڵگا، هەوڵ و کۆششێکی زۆری خستە گەڕ. لەم کاتە ژیانی لە ئیستەنبول بەسەر دەبرد. مامۆستا لەو باوەڕەدا بوو کەوا هەریەک لە نوسەران، هونەرمەندان، ڕۆشنبیران دەتوانن ڕۆڵێکی گەورە لە بونیادنانی ئەو پردە لە نێوان چینەکانی کۆمەڵگادا بگێڕن. خوازیاری ئەوە بوو، بێ ئەوەی هیچ کەسێک لە کۆمەڵگا جیا بکرێتەوە و پەراوێز بخرێت و بازی بەسەردا هەڵبدرێت، بە خۆشەویستیەوە باوەش بۆ هەموو کەسێک بکاتەوە.\nکاتێک ئەم هەوڵانەی مامۆستا کەسانێکی نارەحەت کرد، مامۆستا دیسان لەو بارەیەوە ڕوونکردنەوەیەکی ئەنجامدا. لە ڕوونکردنەوەکەیدا ئاماژەی بەوەدا، دەستپێشخەریەکانی لە پێناو بەدیهێنانی برایەتی سونی-عەلەوی، چەپ-ڕاست، هەروەها ئەنجامدانی چاوپێکەوتن لەگەڵ حیکمەت چەتینی سەرۆکی پارتی کۆماری تورکیا، هیچ لایەنێکی نەگونجاوی تێدا نیە. هەربۆیە لە یەکێک لە ڕوونکردنەوەکانیدا دەڵێت” ڕەخنەگرتن لەو چاوپێکەوتنانەی لەگەڵ هەندێک لایەندا ئەنجامم داوە، یەکگرتنەوەی ئەم ڕەخنانە لەگەڵ سیفات و ئاستی ئەو لایەنانە، زۆر سەختە لەگەڵ یەکتریدا بگونجێن”.\nهەرچەندە مامۆستا بەر رەخنەیەکی توند درابوو لەو ڕۆژگارەدا، بەڵام خۆی بەم شێوەیە باس لە هەوڵەکانی بۆ دروستکردنی کەشوهەوایەکی لێبوردەیی لە نێو کۆمەڵگادا دەکات:\nلە ڕابردوویەکی نزیکدا، کاتێک لە نێوانماندا وەکو میللەت ڕێز و خۆشەویستی و پەیوەندیە مرۆییەکان زیندوبوو بوویەوە، لەو ماوە کەمەشدا سەرتاسەری وڵات بە شێوەیەکی جیاواز دەبینرا و زیاتر گەرموگوڕی بە خۆیەوە بینیبوو. ئەگەرچی جار جار هەندێک دەنگی ناساز و گیان بێزارکەر دەبیسترا، بەڵام کۆمەڵگا بە تەواوی چینەکانیەوە، وەک ئەوەی بە کەشوهەوای نەورۆزدا تێبپەڕێت، خەونی دوور و درێژی بە داهاتوەوە دەبینی.\nیەکترمان لە ئامێز دەگرت و، بۆنی یەکترمان دەکرد، بەو دڵخۆشیەی کەوا ئاگامان لە یەکە و، بەیەک گەشتووین، یەکترمان دۆزیوەتەوە، هەمیشە سرودەکانی خۆشەویستیمان دەوتەوە.\nلە نێو قۆناغی دیالۆگێکی لەو شێوەیە، وەک ئەوە وەهابوو ڕۆژەکانمان هەردەم بەرەو بەهار هەنگاو هەڵبگرن، بە هۆی ئەو هیوایانەمانەوە کەوا سەوز دەبوون، لە هۆش خۆمان دەچووین، بە خولیای ئەوەی ئەم کەشوهەوا نەرمونیان، ناسک، نازدارە لەلایەن هەموو چینەکانی کۆمەڵگەوە پەسەند دەکرێت، هەڵدەستاین و دادەنیشتین. وەک ئەوە وەهابوو، هەست بە گەڕانەوەی ئەو کاتژمێر و ڕۆژانە بکەین، کە لە ڕابردوودا لە دەستمان دابوون”.\nلەم قۆناغەدا سەردانکەرانی مامۆستا بە ڕێژەیەکی بەرچاو ڕووی لە زیاد بوون کردبوو. نزیکەی سەد ڕۆژنامەنوس و نوسەر سەردانی مامۆستایان کرد. ئەویش لە هەمان کاتدا سەردانی ڕۆژنامەنوسان، هونەرمەندان و پیاوانی کاری دەکرد.\nکەمال سوناڵ یەکێک لە هونەرمەندە دیارەکانی سینەمای تورکیا، لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥، لە ناوچەی ئاڵتونیزادەی ئیستەنبول، کە شوێنی مانەوەی مامۆستا بوو، سەردانی مامۆستای کرد. کەمال سوناڵ ئەوەی دەزانی کە مامۆستا ئیلهامبەخشی کردنەوەی خوێندنگەکانی ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتە. هەربۆیە پێش ئەوەی سەردانی مامۆستا بکات، هەوڵی ئەوەی دابوو زانیاری سەبارەت بە خوێندنگەکانی خزمەت کۆبکاتەوە.\nپارێزگاری کەمال سوناڵ لە بەهاکانی خێزان، لە جیهانی سەرسوڕهێنەری سینەمای ئەو سەردەمە کە مرۆڤەکانی قوت دەدا، یەکێک بوو لەو هۆکارانەی کەماڵ سوناڵی لە چاوی مامۆستادا وەک کەسێکی زۆر بە نرخ لێکردبوو. لەگەڵ هاوسەرەکەی بە ناوی گوڵ سوناڵ کەوا لە ساڵی ١٩٧٤ هاوسەرگیریان کردبوو، خێزانێکی نمونەیی بوون کەوا لە نێو دەستەی هونەرمەنداندا ئاماژەیان بۆ دەکرا. بە گوێرەی مامۆستا، هونەرمەندان دەبوو لە ڕووی ژیانی تایبەتی خۆشیانەوە، بۆ کۆمەڵگاکەیان وەک نمونە وەهابن.\nمامۆستا لە ئیستەنبول ژیانێکی زۆر چالاکی هەبوو. سەردانی ڕۆژنامەکانی دەکرد، هەم چاوی بە خاوەنەکانی دەکەوت، هەم چاوی بە نوسەر و سەرپەرشتیارەکانی دەکەوت. لەو کاتەدا مشتومڕی سەخت لە نێو کۆمەڵگادا سەری هەڵدابوو، دووبەرەکی گەورە دەکەوتە نێوان هاوڵاتیانەوە، هەندێک لە نوسەران بە تۆمەتی مورتەد بوون تۆمەتبار دەکران.\nمامۆستا لە ڕێکەوتی ١٨ ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٥ سەردانی ڕۆژنامەی میلیەتی کرد کە خاوەنەکەی ئایدن دۆغان بوو. لەو کاتەدا یەکێک لە نوسەرانەی ڕۆژنامەکە بە مامۆستای وت” هەندێک کەس هەن ئێمە بە موسوڵمان ئەژمار ناکەن، تەنانەت تۆمەتی مورتەد بوون دەخەنە پاڵمان”.\nمامۆستا ئەمە جاری یەکەمی نەبوو کەوا ڕووبەڕووی ئەم پرسیارە بوو بوویەوە. یەکێک لەو خاڵانەی لە تورکیای ئەو سەردەمدا پێکدادان و مشتومری لەسەر دروست دەبوو،هەر ئەو بابەتە بوو. مامۆستاش باسی لەوە کرد کە هەرکەسێک کەلیمەی شەهادەتی بە دەمدا بێت، یان بە خۆی بڵێت موسوڵمان، کەس مافی ئەوەی نیە بە موڕتەد ناوی ببات.\nمامۆستا خوازیاری ئەوەی بوو چاوی بە ئیلهان سەلجوقی نوسەری ڕۆژنامەی جمهوریەت بکەوێت، هەرچەندە ناوبراو چاوپێکەوتنەکەی قبوڵ کرد، بەڵام دواتر چاوپێکەوتنەکەیان بۆ ئەنجام نەدرا.\nبە هۆی ئەوەی مامۆستا لەم سەردەمەدا زۆر چالاک بوو، داواکاری گشتی ئەنقەرە بە ناوی نوح مەتە، دۆسیەیەکی لێپرسینەوەی لەسەر مامۆستا کردەوە. مامۆستا لەو وتەیەی کە لە رێکەوتی ١٨ تشرینی یەکەمی ١٩٩٥ بە داواکاری گشتی ئەنقەرەی داوە دەڵێت” من خوازیاری گرتنە دەستی دەسەڵات نیم، چونکە خوازربوون بە گرتنە دەستی دەسەڵات، زیان بە پەیوەندی نێوان مرۆڤ و الله دەگەیەنێت. دیموکراسی قۆناغێکە گەڕانەوە لێی، کارێکی مومکین نیە. من تەمەنم ٥٧ ساڵە، هەتا ئەم تەمەنەم هەر لەبەر ڕەزامەندی الله کارم کردووە”.\nداواکاری گشتیش لە ڕێکەوتی ٢٠ تشرینی دووهەمی ١٩٩٥ دۆسیەی لێکۆڵینەوەکەی مامۆستای تەواو کرد و بڕیاری ئەوەیدا چیدی بەدواداچوون بۆ دۆسیەکە نەکات”.\nئەمە چۆن کارێکە؟\nئێوارەیەکیان هەریەک لە ئاڵتەمور کڵچ، ڕۆژنامەنوس مەهمەت عەلی بیراند، عارف ئاشچی فۆتۆگرافەر، بوونە میوانی مامۆستا.\nئاشچی ئەو ئێوارەیە باسی لەوە کرد، چۆن لەگەڵ کۆمەڵێک هاوڕێیدا بە سپۆنسەری هەندێک لە کۆمپانیا گەورەکان، بە مەبەستی وێنەگرتنی کۆریدۆری ئاوریشمی(ئیپەک یۆڵو) کە لە چینەوە هەتا ناوچەی چەنەقەلە درێژ دەبێتەوە، سەردانی کرغزستانیان کردووە و، لە ناوچەی تانری داغلەری چۆنی توشی گەردەلولی سەخت بوون و، دواتر پەنایان بۆ خوێندنگەکانی خزمەت بردووە و بەو هۆیەوە ڕزگاریان بوو.\nلە نێو کاروانی فۆتۆگرافەرەکاندا کە هەندێک کەسی بیانیشی تێدا دەبێت، لە چینەوە دەست بە گەشتەکەیان دەکەن و، بە سواری حوشتر خۆیان دەگەیەننە ناوچە شاخاویەکانی کرغزستان. ئاشچی و هاوڕێکانی کاتێک دەگەنە ئەو ناوچەیە، ڕووبەرووی کەشوهەوایەکی سەختی زستان دەبنەوە. ئاشچی و هاوڕێکانی هەوڵی ئەوەیان دەدا لە شاخەکانی تانری داغلەری وێنە بگرن. بەڵام هەر زوو خواردن و ئازوقەیان پێنەما و هەندێک لە حوشترەکانیشیان مردن. لە نزیکی گۆمی ئسیک ڕووبەڕووی سەرمایەکی زۆر سەخت بوونەوە. ڕێک لەو کاتەی خەریک بوو بێ هیوا دەبوون لە ژیان، ڕووناکیەکیان لە دوورەوە بەدی کرد.\nلە خوار شاخەکانی تانری داغلەری شارێک بە ناوی نارین بوونی هەیە. ئەم شوێنەش یەکێک بوو لەو شوێنانەی کەوا بە نیسبەت هاوڵاتیانی کرغزستانیشەوە ژیان زۆر تێیدا سەخت بوو. ئەم شارەی نزیک شاخەکانی تانری داغلەری، وەک ناوچەیەکی دابڕێندراو لە ژیان وەهابوو. بەڵام لەو شارەشدا خوێندنگەیەکی خزمەت بوونی هەبوو. ئەو روناکیەی لە کاتی هیوابڕاندا لە دوورەوە بەدییان کردبوو، بینای خوێندنگەی دواناوەندی ئسیک بوو. کاتێک گەشتنە باخچەی خوێندنگەکە، ئیدی لەوە دڵنایبوونەوە کەوا لە مردن و برسێتی ڕزگاریان بووە. عارف ئاشچی ئەو ئێوارەیە بۆ یەکەم جار بەوە دەزانێت کە خوێندنگەیەکی خزمەت لەو ناوچەیەش بوونی هەیە. عارف لەسەر مێزی نانخواردنی ئەو ئێوارەیە بەم شێوەیە ڕووداوەکە بۆ مامۆستا دەگێڕێتەوە:\nکاتێک خوێندنگەکانی خزمەتم لە وڵاتانی تریش بینی، ئەوەم بینی کە هەموویان لەسەر ڕێچکەی ڕێگای ئاوریشم دروستکراون. گەر ئەم خوێندنگانە بە ڕوناکی بڕازێندرێنەوە و لە ئاسمانەوە وێنەیان بگریت، وەک ئەوە دەبێت نەخشەی ڕێگای ئاوریشم بکێشیت”.\nئاڵتەمور کڵچیش بە سەرسوڕمانەوە گوێی لەم گێڕانەوەیەی عارف ئاشچی گرت. مەهمەت عەلی بیراندیش کە دەرچوویەکی کۆلیژی گەڵەتەسەرای بوو، بە شێوازە تایبەتەکەی خۆی وتی” مامۆستا لەوێش خوێندنگەتان هەیە؟ ئەمە چی کارێکە ئێوە دەیکەن؟”\nهەروەها ڕۆژێکی تر ڕۆژنامەنوسێکی بواری ئابوری ڕۆژنامەی حوریەت سەردانی مامۆستای کرد، کە لە ڕۆژنامەکەیدا بەوە ناسرابوو ڕۆشنیبرێکی زۆر ئاستبەرزە، لە میانەی گفتوگۆیان لەگەڵ مامۆستا، دیسان باسەکەیان هاتەوە سەر خوێندنگەکانی خزمەت:\nتەنانەت گەر ڕۆژێک ئەم خوێندنگانە دابخرێن و شوێنەکانیان وەک وێرانەیەکی لێبێت، دیسان ئەو داروپەردویەی لە دوای خۆیان جێیدەهێڵن گوزارشت لە واتایەک دەکەن. ئەم خوێندنگانە تەنانەت گەر هەندێکیان بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک بە کراوەی مابێتنەوە، ئەوا ئامانجی خۆیان لەو شوێنەدا پێکاوە”.\nهەروەها لە هەمان سەردەمدا زەفەر موتلوی سەرپەرشتیاری ڕۆژنامەی سەباح و گۆنگور مەنگی سەرنوسەری ڕۆژنامەی ڕادیکاڵ، لەگەڵ مەهمەت یڵمازی بەڕێوەبەری بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەی ڕادیکاڵ سەردانی مامۆستایان کرد. ڕۆژێکی تر مەهمەت ئاڵتانی برای ئەحمەد ئاڵتان، پڕۆفیسۆر عەساف سەواش عەقاد و هاوسەرەکەی بە ناوی نیلوفەر گۆلە، پێکەوە بوونە میوانی مامۆستا.\nمامۆستا سەرەڕای ئەوەی بەم شێوەیە سەرقاڵ بوو، لە کۆتایەکانی ساڵی ١٩٩٥ ، لە میانەی گفتوگۆیەکیدا لەگەڵ ئیسماعیل کۆسە پەڕلەمانتار لە بازنەی ئێرزروم، کە لە هەمان گوندی مامۆستا لە دایکبوو بوو، وتی” دەمەوێت وەک ڕۆژانی ڕابردوو، شوێنێک بدۆزمەوە و خۆمی تێدا بشارمەوە، بە دوای ئەشکەوتێکدا دەگەڕێم ئەو تەمەنەی ماومە تێیدا بەسەر ببەم”.\nقاسم گولەک و نوێژی مردوو(٢٣ ی کانونی دووهەمی ١٩٩٦)\nدوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٤ هەریەک لە مامۆستا و قاسم گولەک، لە کۆبوونەوەی وەقفی ڕۆژنامەنوسان و نوسەران کە لە هۆتێلی دەدەمانی شاری ئیستەنبول ڕێکخراو بوو چاویان بە یەک کەوت، دۆستایەتیەکی گەرموگوڕ لە نێوانیاندا دروست بوو. مامۆستا لە جەژنی ڕەمەزاندا سەردانی ماڵەکەی دەکات و، مامۆستا بەم شێوەیە باسی ئەو بەسەرهاتە دەکات کەوا گولەک بۆی گێڕاوەتەوە:\nلە ساڵی ١٩٥٠ کاتێک دیموکراتەکان هاتنە سەر دەسەڵات، هەندێک لە بەرپرسانی پارتی کۆماری خەڵک وتیان” ئیدی لەمەودوا هاتنە سەر دەسەڵاتی ئێمە و بردنەوەی هەڵبژاردنەکان لەلایەن ئێمەوە کارێکی مەحاڵە. وەرن با کۆتایی بەم پارتەمان بهێنین و دایبخەین”. گولەکیش لەم کاتەدا بەم شێوەیە وەڵامیان دەداتەوە:\n“نەخێر، با پارتەکە دانەخەین. بەڵام وەرن با ببینە پارتی ئەو خەڵکە، هەتا ئەمڕۆ هەر بەناو پارتی خەڵک بووین، بەڵام خۆمان لەناو خەڵکدا نەبووین، لە دەرەوەی خەڵک بووین”.\nدووهەم بەسەرهاتیش کەوا گولەک بۆ مامۆستای دەگێڕێتەوە بەم شێوەیە دەبێت:\nگولەک کاتێک سکرتێری گشتی جەهەپە دەبێت، بڕیاری ئەوە دەدات فەریزەی حەج ئەنجام بدات. هەندێک لەو ڕۆژنامەنوسانەی چواردەوری دەگرن، بەم شێوەیە پرسیاری لێدەکەن:\n“هەر بە ڕاستی ئێوە دەچنە حەج؟”\nتەوافی کەعبەش دەکەن؟\nگولەک: بەڵێ دەیکەم.\nکاتێک گولەک لە حەج دەگەڕێتەوە، ڕۆژنامەنوسەکان بەم شێوەیە پرسیاری لێدەکەنەوە:\n“بەڕێز گولەک، فەریزەی حەجتان ئەنجامدا؟”\nگولەک: بەڵێ، ئەنجاممدا.\n“تەوافی کەعبەتان کرد؟”\nگولەک: بێگومان تەوافم کرد.\nگولەک: بێگومان چوومە عەرەفات.\n“باشە شەیتانیشتان ڕەجم کرد؟”\nگولەک: بەڵێ ڕەجمم کرد، لەوێشەوە بەردم هێناوە، هەتا زۆرێک لە شەیتانەکانی ئێرەش ڕەجم بکەم.\nگولەک، لە ساڵێ ١٩٩٦ ئەو کاتەی لە نەخۆشخانەی ئەمەریکای شاری ئیستەنبول دەبێت، مامۆستا سەردانی کرد. لەو کاتەدا گولەک کەوا تەمەنی ٨٦ ساڵە، بەم شێوەیە قسەی لەگەڵ مامۆستا کرد” مامۆستا بەم حاڵەوە وەک پێویست ناتوانم بەرگری لە ئێوە بکەم، باشتر وەهابوو ببمە ئەندام پەڕلەمان و لە پەڕلەمان بەرگری لە ئێوە بکەم”.\nگولەک سەرەڕای ئەوەی نەخۆشیەکی سەختی لەگەڵدا بوو، بەڵام ئەم دینامیزمەی هەیبوو زۆر سەری مامۆستای سوڕماند. عەلادین کەیا لەو کاتەدا دەڵێت” من پێش ساڵێک لە ژوورەکەی پەنامان قەستەرەیان بۆ کردم. من تەنانەت کاتێک چاوم بەو ژوورە دەکەوێتەوە دڵم تەنگ دەبێت، بەڵام کاک قاسم بەم نەخۆشیەوە بیر لەوە دەکاتەوە لە پەڕلەمان شتێک بۆ ئێمە بکات”.\nگولەک بۆ بەردەوامیدان بە چارەسەری نەخۆشیەکەی، دەبوو سەردانی ئەمەریکا بکات. بەڵام لەو بابەتەدا هێشتا بڕیاری نەدابوو. ئەو ڕۆژە مامۆستای پێشنیاری ئەوەی بۆ کرد سەردانی ئەمەریکا بکات. مامۆستا زۆر پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە گولەک پێویستە سەردانی ئەمەریکا بکات. هەربۆیە بە فڕۆکەیەکی تایبەت ڕووی لە ئەمەریکا کرد و، وەسیەتی ئەوەشی کرد، لە کاتی مردنیدا مامۆستا نوێژی مردووی لەسەر بکات.\nلە ٢٣ ی کانونی دووهەمی ١٩٩٦، لە مزگەوتی کۆجاتەپەی ئەنقەرە، هەم جەنازەی قاسم گولەکم هەم جەنازەی ئەمین بیلگیچی زاوای ئەکمەلەدین ئیحسانئۆغلوی لێبوو. مامۆستا بە هەمان شێوە خۆشەویستیەکی تایبەتی بۆ پڕۆفیسۆر ئەمین بیلگیچ هەبوو. هەریەک لە سولەیمان دەمیرەلی سەرۆک کۆمار و بولەنت ئەجەویدی سەرۆکی پارتی دیموکراتی چەپ بەشدارییان لە مەراسیمی بە خاکسپاردنی گولەک و بیلگیچ کرد و، مامۆستاش نوێژی مردووی لەسەر هەردووکیان ئەنجامدا.\nئایدن بۆلاک یەکێک بوو لەو کەسانەی زۆر بایەخی بەو خوێندنگانە دەدا کە مامۆستا ئیلهامبەخشی دامەزراندنیان بوو، هەربۆیە ساڵی ١٩٩٥ چاوی بە مامۆستا کەوت. بۆلاک لە ساڵی ١٩٩٦ هەریەک لە مامۆستا و ساکیپ سەبانجی و ڕەحمی کۆچی بانگهێشتی ئێوارەخوانێک کرد، کە ماڵەکەی لەسەر کەناری دەریا لە ناوچەی بۆغازئیجی بوو. ئایدن بۆلاک زۆر بایەخی بە ناساندنی خزمەتی خوێندنگەکان دەدا و هەر بە سازکردنی ئەم ئێوارە خوانەش دەستی هەڵنەگرت. هەم لە ماڵەکەی خۆی، هەم لە هۆتێلی فۆر سیزن هۆتێل، لە ڕێگەی ڕێکخستنی ئێوارەخوان بۆ پیاوانی کاری تورکیا، زۆرێک لە سەرمەیەدارانی تورکیای بە مامۆستا ناساند.\nئەم جۆرە ئێوارەخوانانە لە ماوەی جیاواز جیاوازدا ساز دەکرا و ئایدن بۆلاک خۆی ئەوەی دیاری دەکرد کە دەبێت کێ بەشداری تێدا بکات. لە پاڵ ئەوەی هەریەک لە خانەوادەکانی سەبانجی و کۆچ بەشدارییان دەکرد، هەروەها عوسمان بۆینەر، حوسەین بایرەکتار، کامیل یازیجی، ئەنڤەر ئۆرەن کە پیاوانی کاری بەناوبانگی تورکیا بوون، لەگەڵ زۆر سیاسەتمەداری ئەو کاتەی تورکیا وەک عەونی ئاکیۆڵ، وەهبی دینچەرلەر، ئەحاد ئاندیجان، ئەگاه ئۆکتای لە هەمان ئێوارەخواندا بەشدارییان دەکرد. بە شێوەیەکی گشتی نزیکەی ٢٠-٣٠ کەس بەشدارییان لەم ئێوارە خوانانەدا دەکرد و، خودی ئایدن بۆڵاک تەواوی وردەکاریەکانی ساز دەکرد. سەرەتا باسی بابەتە گشتیەکانیان دەکرد، دواتر پرسیاری جیاواز جیاوازیان ڕووبەڕووی مامۆستا دەکردەوە.\nبە تێڕوانینی ئایدن بۆلاک، پیاوانی کاری بەناوبانگی تورکیا، مامۆستایان وەک پێویست نەناسیبوو. تەنانەت هەندێکیان بە حەزەرەوە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرد و، پێیان وەهابوو لە خوێندنگەکانی خزمەتدا وانەی دینی دەوترێتەوە. بەڵام بۆلاک خوێندنگەکانی وەک پڕۆژەیەکی میللی دەبینی و، ناساندنی مامۆستا بە پیاوانی کاری تورکیا وەک ئەرکی سەرشانی خۆی لێکردبوو.\nئەم جۆرە ئێوارەخوانانە بە نیسبەت مامۆستاوە شتێکی نوێ بوو. مامۆستا کەوا لە ژیانی تایبەتی خۆیدا زۆر کەم خواردنی دەخوارد، لەم جۆرە خوانانەدا کەوا شێوازێکی زۆری خواردنی لێبوو، یان کەمێکی لە جۆرە جیاوازەکان دەخوارد، یان هەر هیچی لێنەدەخواردن.\nچاوپێکەوتنەکانی مامۆستا لەگەڵ ساکیپ سەبانجی و ڕەحمەی کۆچ، لە دوای ئێوارەخوانەکانی ئایدن بۆڵاکیش هەر بەردەوامی هەبوو. سەبانجی جارێکیان مامۆستای بانگهێشتی خانووە ناوازەکەی خۆی کرد، کە لە شاری ئیستەنبول بوو، هەروەها خۆیشی جارێکیان سەردانی مامۆستای کرد، کە لە ناوچەی ئاڵتونیزادەی ئیستەنبول دەمایەوە. سەبانجی لە میانەی ئەم سەردانەیدا، گروپێکی لەگەڵ خۆیدا هێنابوو کە لە ئەدەنەوە هاتبوون.\nدواتر مامۆستا سەردانی تاوەرەکانی سەبانجی کرد، کە لە ناوچەی لەڤەنت بوو. لەوێ پێکەوە نانی نیوەڕۆیان خوارد.\nمامۆستا سەبارەت بەم سەردانی دەڵێت:\n“تەواوی ئەم خوانانە لەلایەن کاک ئایدنەوە ڕێکدەخران. کاتێک بۆ پرسەی ئۆزدەمیر سەبانجی سەردانی کاک ساکیپ سەبانجیم کرد، هەر کاک ئایدنم لەگەڵدا بوو”.\nئایدن بۆلاک، کوڕی ڤەهبی بۆلاکی یەکەم وەزیری پەروەردەی کۆماری تورکیا بوو. ئەوەی بۆلاکی لای مامۆستا وەک کەسێکی بە نرخ لێکردبوو، بریتی بوو لەو هەوڵ و کۆششە دەراسایەی کەوا لە پەڕلەمانی تورکیا خستیە گەڕ، هەتا یاسایەکی تایبەت بە وەقفەکان تێپەڕێنێت. بۆلاک لە پێناو تێپەڕاندنی ئەو یاسایە، لە ساڵی ١٩٦١ خۆی وەک پەڕلەمانتاری پارتی کۆماری خەڵک هەڵبژارد. یاساکە مۆڵەتی کاری بەو وەقفانە دەدایەوە، کە لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری تورکیادا مۆڵەتی کارکردنیان لێسەندرابوویەوە. کاری ئەم وەقفانەش بریتی بوو لەوەی یارمەتی کەسانی دارا بگەیەنن بە کەسانی هەژار ولێقەوماو، بێ ئەوەی بهێڵن ئەو کەسە هەژارانە لەبەردەم کەسانی دارادا شەرمەندە ببن. سەرئەنجام لە ١٣ ی تەموزی ١٩٦٧، یاساکە لە پەڕلەمانی تورکیا تێپەڕی.\nئایدن بۆڵاک لە ساڵی ١٩٦٩ وەقفی پێتڕۆڵی تورکیا دامەزراند، کە دەرماڵەی هەزاران خوێندکاری زانکۆی لە ئەستۆ گرتبوو.\nمامۆستا کەوا بە “کاک ئایدن” ناوی ئایدن بۆڵاکی دەبرد بەم شێوەیە باسی دەکات:\n“دەتوانین بڵێین ئەو یاسایە، بە تەنیا بەرهەمی خودی کاک ئایدنە. لە تورکیادا یەکەمین بەشە ناوخۆیەکان لە سایەی ئەو یاسایەوە کرانەوە”. ئایدن بۆلاکیش کاتێک باسی مامۆستای بۆ دۆستەکانی دەکرد، بەم شێوەیە باسی دەکرد” گەر مامۆستا بە دوای دامەزراندنی سیستەمێکی دینیەوە بووایە دەبوو مزگەوت دروست بکات. بەڵام کەسێک خەریکی دروستکردنی خوێندنگە بێت، زیانی لێناکەوێتەوە. لەبەر ئەوەی کارگەلێکی وەهای ئەنجامداوە کە دەوڵەتیش لە توانایدا نیە، وەک هەموو دارێکی میوەدار، بەردی تێدەگرن”.\nهەروەها ئایدن بۆلاک بەم شێوەیەش باسی مامۆستای دەکرد:\nیەکێکم لەو کەسانەی تەمەنیان هاوتای دامەزراندنی کۆماری تورکیایە. لە سەردەمی دامەزراندنی کۆماری تورکیادا هاتوومەتە دونیاوە و، هەلی ئەوەشم بۆ ڕەخساوە کە چاوم بە تەواوی زاناکانی ئەم سەردەمە بکەوێت. ئەگەرچی ئەم پیاوە ئاینیانە خاوەنی زانست و ئەخلاقێکی زۆر بەرزیش بوون، بەڵام هیچیان پیاوی خەبات و تێکۆشان نەبوون. نە کەسیان لە چواردەوری خۆیان پێگەیاند، نە ئیمان و ڕۆحیان بە بەری کۆمەڵگادا کرد و، وەک مرۆڤی خەباتگێڕ و تێکۆشەریان لێکردن. کاتێک گەشتمە تەمەنی ٧٠ ساڵی، بۆ یەکەم جار کەسێکی خاوەن ئاسۆ و فیکری لەو شێوەیەم ناسی. لە دوای ئەم تەمەنمەوە بۆ یەکەم جار کەسێکی خاوەن ئاسۆم ناسی. مامۆستا مەفکورەیەکی پێشکەش بە گەنجانمان کرد، کە بەدەستی بێ مەفکورەییەوە دەیانناڵاند. سەردەمەکەمان کەوا تازە ئەم بزاڤە دەناسێت، ئامانجی ئەوەی مرۆڤی جوان پێبگەیەنێت و، دواتر پێشکەشی هەموو مرۆڤایەتی بکات”.\nیاریدەری ئەم بزاڤە ببن هەتا زیاتر گەورەتر ببێت، پێشبکەوێت و بە هەر چواردەوری دونیادا بڵاو ببێتەوە. بەو کەسانەی بگەیەنن کەوا گوێیان لێینەبووە و ئاگاداری نین. تکای من لە ئێوە ئەوەیە، هەمووتان لە چواردەوری ئەم خەرمانەی خۆشەویستیە کۆببنەوە. وەڵامی تەواوی ئەو قسە و قسەڵۆکانە بدەنەوە کە لە دژی ئەم خەرمانەی خۆشەویستیە ئەنجام دەدرێت.\nبە تێڕوانینی مامۆستا، ئایدی بۆڵاک بە تەواوی واتا ڕۆشنبیر و ئینتەلێکچوەڵ بوو. ئایدن بۆڵاک لە دوا ڕۆژەکانی تەمەنیدا، لە میانەی ئەو پڕۆگرامەی لە تەرەتە پێشکەشی دەکرد، بە شێوەیە پڕ سۆزەکەی خۆی، باسی لە خوێندنگەکانی دەرەوەی وڵات دەکرد بۆ کامێرامان و کارمەندانی ئەو کاتەی تەرەتە. دوای تەواو بوونی پڕۆگرامەکە، کامێرامان و ستافی تەکنیکی تەرەتە، لە نێو خۆیاندا بڕێک پارەیان کۆکردەوە و داواین لە بۆڵاک کرد کەوا پێشکەشی ئەو خوێندنگانەی دەرەوەی وڵاتی بکات.\nچاوپێکەوتنی مامۆستا لەگەڵ قەشە پاتریک بارسەلەمۆس(١٩٩٦)\nچاوپێکەتنەکانی مامۆستا کە لە چوارچێوەی بونیادنانی کەلتوری لێبوردەیی لە نێوان چینە جیاوازەکانی کۆمەڵگادا ئەنجامی دەدا، لە ڕێکەوتی ٤ ی نیسانی ١٩٩٦، لە کەشوهەوایەکی گەرموگوڕدا چاوی بە بارسەلەمۆسی پاتریارکی فەنەر ڕوم کەوت، لەم ڕێگەیەوە قۆناغی دیالۆگی نێوان موسوڵمان و چینی ناموسوڵمانی تورکیا دەست پێکرد.\nنمونەی یەکێک لە دیالۆگەکانی سەردارمانی بۆ ئەم بابەتە دەهێنایەوە. پەیوەندی سەردارمان بە مەسیحیەکانی نەجرانەوە، جوانترین نمەنەی دیالۆگی پشان دەدا. نەجرانیەکان دوای ئەوەی نامەیەکی سەردارمانیان پیدەگات، ١٧ پیاوماقوڵی ئەو کاتەی نەجرانیەکان کەوا زانایەکی بەناوبانگی وەک ئەبولحاریسیشیان تێدا دەبێت، پێکەوە نزیکەی ٦٠ کەس دەچنە حزوری سەردارمان و چەند ڕۆژێک وەک میوان لەلای دەمێننەوە. ٣ کەس لەو پیاوماقوڵانە لە گەورەترین کەسەکانی نەجرانیەکان بوون.\nنەجرانیەکان لە قۆناغی دیالۆگی مەدینەدا، سەبارەت بە دینی ئیسلام، پرسیار و زانیاری زۆریان سەبارەت بە پێگەی حەزرەتی عیسا و حەزرەتی مەریەم کرد و، لەم بابەتەدا زانیاریگەلێکی زۆریان ئاڵۆگۆڕ کرد. حەزرەتی محمد ئەوانی بانگهێشتی ناو دینی ئیسلام کرد، بەڵام لەو بابەتەدا پێداگری زۆری نەکرد. نەجرانیەکانیش لە نێو خۆیاندا بە هۆی هەندێک زانیاری ناو کتێبەکانیان دەستیان بە مشتومڕ کرد.\nسەرەڕای ئەوەی ئەبولحارس وەک زانای گەورەی ناو نەجرانیەکان دانی بەوەدا نا کە حەزرەتی محمد “پێغەمبەرە چاوەڕوانکراوەکە”یە، بەڵام لەو کاتەدا وتی” ئەوەی گەلەکەی من کردوویانە بۆ من، ڕێگرن لەوەی بچمە ناو دینی ئیسلامەوە، ماڵ و موڵک، شانوشەرەفیان پێبەخشیوم، گەر بچمە ناو ئیسلامەوە تەواوی ئەم شتانەم لە دەست دەچێت”، هەربۆیە شاندەکەی ڕازی کرد بەوەی ڕێکەوتننامەیەک لەگەڵ پێغەمبەری خودا واژۆ بکەن. بەڵام دواتر دوو کەس لە سەرکردەکانی ناو نەجرانیەکان موسوڵمان بوونی خۆیان ڕاگەیاند.


چەند بیرەوەرییەک دەربارەی شەهید عەبدولڕەحمان زەبیحی.\nعەبدولڕەحمان زەبیحی "عولەما" تێکۆشەر و شۆڕشگێڕ و سیاسەتمەدار و رۆشنبیر و نووسەر و زمانەوان و فەرهەنگسازێکی زۆر بە توانا بوو.دڵسۆزێکی کەم وێنەیگەلی کوردمانبوو، کوردستان پەروەرێکی راستی تا سەر ئێسقان بوو، شۆڕەسوارێکی جەربەزە و ماندوونەناسی کەڵەمێرد و چاونەترس و کۆڵنەدەر و هەمیشە نەسرەوت و وچانەدەر بوو. هەموو ژیانی و هەموو کاتێکی بۆ خزمەتی گەلی کوردمان و کوردستانی نیشتمانی پیرۆزمان تەرخان کردبوو. مێژوویەکی پڕ لە شکۆداری و شانازی هەیە.\nبە منداڵی لە لای مامۆستا (مه‌لا قادری موده‌ڕیسی) پەرتووکی (گوڵستان) ی سەعدی و وانەی (جه‌بر) ی خوێندووە. مامۆستا مەلا قادر مودەریسی هەستی کوردایەتی لەهـزر وهۆش و دەروونی زەبیحی دا رواند.\n"رۆژێک وەک بەڵای ناگەهانی منداڵێکیان هێنا حوجرەکە، بە تەمەن لە من باوخۆشتر و بە باڵا لە من کورتە باڵاتر بوو. یەکێکی سووری چاوزیت، لێم بوو بە عـیزرائیل، دەبوایە ئەویش گوڵستان بخوێنێ. هەتیو ئەوەندە زیرەک بوو کە نەبێتەوە. من بە هەزار گێرە و نێرە دوو خەتم رەوان دەکرد، ئەو پەڕە و دوو پەڕەی تێ دەپەڕاند. وەک ئاگری قودرەتی وابوو. جا وەرە زللـە و چەپۆک بخۆ؛ کە بۆ ئەو هێندە و هێندەی رەوان کردووە و تۆ هەر منجە منجت دێ؟! هەر لەبەر خۆمەوە لە خوا دەپاڕامەوە ئەو بەدفەڕە بمرێ و لە کۆڵ دنیا بێتەوە. ناوی ئەویش عەبدولڕەحمانی کوڕی سۆفی مینە بوو. کە لە دواڕۆژدا بە ناوی (زه‌بیحی) ناسرا. زەبیحی وەک من فەقێی دایمی و رەسمی نەبوو؛ دەرسی دەخوێند و دەگەڕایەوە ماڵە خۆی. وردە وردە پێکەوە بووینە ئاشنا و لە دەرسی گوڵستان یاریدەی دەدام و ئەو ئاشناییە پتر لە پەنجا ساڵ دەوامی کرد".\nزەبیحی دامەزرێنەری گۆڤاری (نیشتمان) یش بوو، کە بڵاوکراوەیەکی نهێنی (ژ. ك) بوو. زەبیحی نووسینانەکانی کە لە رۆژنامەی (کوردستان: ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان) لە رۆژهەڵاتی کوردستان، و لە گۆڤاری (نیشـتمان) دا،بە ناوی نهێنی (بێـژه‌ن) ەوە بڵاوکردوونەتەوە. شایەنی باسیشە و کەم کەسیش ئەوە دەزانێت، کە عەبدوڕەحمان زەبیحی یەکەم کەس بوو کە ناوی مانگەکانی ساڵی بە کوردی دانا.\nزەبیحی بەشداری لە کارەکانی (كوماری كوردستان) دا کردووە. لە دوای رووخاندنی کۆماری کوردستان، هاتۆتە باشووری کوردستان.. دوایش رووی لە رۆژئاوای کوردستان کردووە، رۆڵێکی گەورەی هەبووە لە هاندانی دامەزراندنی(پارتی دیموكراتی كورد) له رۆژئاوای کوردستان لە ساڵی (١٩٥٧) دا. دووبارە گەڕاوەتەوە بۆ باشووری کوردستان.\nعەبدولڕەحمان زەبیحی لە ساڵی (٣٠/ دێسەمبەر/ ١٩٥٧) دا، چووە بۆ وڵاتی میسر بۆ ئەوەی لەگەڵ (یه‌كێتی خوێندكارانی كورد ـ لە میسر)پێکەوە یاداشتێک دەربارەی مافخوراوی و چەوسانەوەی کورد بدەن بە کۆنگرەی نێونەتەوەیی بە نێوی ( كۆنگره‌ی گه‌لانی ئاسیا و ئه‌فریقا) کە لە قاهیرەدا بەسترا بۆ نەتەوە ژێردەستەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، کە خاوەنی قەوارەی سیاسی نەبوو، بە داخەوە کە عێراق و سوریای دوو دەوڵەتی رەگەزپەرستی داگیرکەری کوردستان، رێگربوون لە بەشداریکردنی کورد. ناوەندی کۆنگرەكەش هەر لە قاهیرەدا بوو. هێچ چارەیەک نەما، ئەوەنەبێت، کە یاداشتەکەیان بە زمانی عەرەبی و ئینگلیزی و فەرەنسی چاپکرد و لە ناو کۆنگرەکەدا دایان بە ئەندامانی کۆنگرەکە.. دوایش لە رێی پۆستەوە یادداشتەکەیان ناردیان بۆ بەشێکی زۆری سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیرانی دەوڵەتان.\nزەبیحی لە دوای ساڵی (١٩٧٩) گەڕاوەتەوە بۆ رۆژهاڵاتی کوردستان. بەڵام جارێکی دیکە گەڕاوەتەوە بۆ باشووری کوردستان. لەدوای ئاشبەتاڵییەکەی شۆشی ئەیلوول، زەبیحی چووە بۆ بەغـدا، سەرقاڵی دوو پرۆژە گەورەی نووسین بوو. یەکەمیان (کۆمەڵەی ژێکاف) و دووەمیان (قامووسی زمانی كوردی) کە (٢٨) بەرگ بوو، بە داخەوە کە تەنها دوو بەرگی لێ چاپکردن، داگیرکەرانی شۆفێنی و رەگەزپەرست لە ساڵی (١٩٨٠) دا، لە کاتی گەڕانەوەی بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان، لە نێوان باشوور و رۆژهەڵاتی کوردستان دا، کە ئەو دوژمنی سنووری دەستکردی نێوان کوردستان بوو. لە هەل و مەرجێکی ئاڵۆزدا، دوژمنانی کورد بێسەر و شوێنیان کرد. کە تا ئەمڕۆش گۆڕونە.\nعەبدولڕەحمان زەبیحی، بێ جیاوازی لە هەر شوێنێکی کوردستان دا، دەرفەتی بۆ هەڵکەوتووبێت درێژەی بە خەبات و بە کوردایەتی داوە.. نووسەر (عه‌لی كه‌ریمی) دەڵێت:" فەرقی بەوە نەدەکردکە ئەندامی کام حیزب و کام بەشی کوردستانە، سەردەمێک لە ریزی پێشەوەی کۆمەڵەی (ژ.ك) و سەردمێک لە ناو پارتی دیموکراتی کوردستان لە باشوری کوردستان، سەردەمێکیش لە ناو پارتی دیموکراتی کورد لە رۆژئاوای کوردستان دا خزمەتی بزووتنەوە و دۆزی کوردی کردووە. ئەو هەتا مردیش یەک رۆژێ ژیانی خۆی سەرفی ژن و مناڵ، کەسوکار، پارە و ماڵی دونیا نەکرد و هەمووی بۆ کوردایەتی تەرخان کرد. ئەو بە هەمووانی سەلماند کە کوردستان بە هەر چوار قوژبنییەوە موڵکی ئەو کوردەیە کە خەباتی بۆ دەکات و بەس".\nلە ساڵی (١٩٦٣) دا، من قوتابی بوو لە پۆلی سێی ناوەندی لە کەرکووک، ئەندامی ناوچەی لقی کەرکووکی یەکێتی قوتابیانی کوردستان و ئەندامی ناوچەی کەرکووکی یەکێتی لاوانی کوردستان بووم. هێڕشێکی بەربڵاوی سوپای دڕندەی عێراق و گاردی نەتەوەیی (الحرس القومي) و جاشە تاڵانکەرەکانی عەرەب، کە سەر بە رژێمی پارتی بەعسی عەرەبی شۆڤێنی و رەگەزپەرستی دەسەڵاتدار بوون، وەکو گورگی هار، لەژێر دروشمی " سەر بۆ ئێمە و ماڵ بۆ ئێوە"دا، پەلاماری شار و شارۆچکەکانی باشووری کوردستان دەستی پێکرد. رەشبگیری بوو.. تا ئێستاش کورد بە (ساڵێ بەعسییەکان) ناوی دەبەن.. ناچار هەموو ئەندامانی ناوچەی قوتابیان و لاوان و پارتی دیموکراتی کوردستان، کەرکووکمان بەجێهێشت و خۆمان گەیاندە بنکەکانی پێشمەرگە لە ناوچەی شوان و جەباری و قەرەحەسەن. ئەندامانی کەرکووکی هەرسێ ناوچەکە روومان لە بنکەکانی دێیەکانی (خاڵەبازیانی) لە قەرەحەسەن و (چنگنی) و (شێرده‌ره)لە جەباری کرد.. دوایی کار و بەرپرسێتیان بە هەریەکەمان سپارد.\nئەندامانی لقی(٣) کەرکووکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بنکە (شێردەرە) بوون. هاوڕێی خۆشەویستم، کۆچکردو کاک (محەمەد موکری: ١٩٤٥- ٢٠١٢) کە ئەندامی یەکێتی قوتابیانی کوردستان بوو. من هێشتا حەڤـدە ساڵم پڕەوە نەکردبوو، محەمەد موکری ساڵێک لە من گەورەتر بوو، ئەو لە بنکەی شێردەرە بوو، رۆژی چووم بۆ لای، بینیم لە تەنیشتی پیاوێکی ئەسمەری کورتەباڵای خڕەوە کە رانک و چۆغەیەکی رەنگ خۆڵەمێشی لەبەردا بوو دانیشتووە. هەردووکیان لێنووس (ده‌فته‌ر) و پێنووسیان بەدەستەوە بوو. دوای چاک و چۆنی لەگەڵ موکری دا، لێم پرسی: ئەو پیاوە کێیە؟ موکری وتی: ئەوە مامۆستا (عولەما) یە بەرپرسی لقی کەرکووکی پارتی دیموکراتی کوردستانە. من پێشتر ناوی عولەمام بیستبوو کە بەرپرسی لقی کەرکووکە. بەڵام تا ئەو کاتە نەیم بینیبوو. موکری بردمی و منی پێ ناساند. محەمەد موکری لاوێکی سوور و سپی باڵابەز بوو. کوڕێکی زیرەک و دڵسۆز و هیمن و هاوڕێ دۆست بوو.\nلەو رۆژەوە مامۆستا عولەمام ناسی هەندێ جاریش بە (عیسازه‌بیحی) ناویان دەبرد.\nوشەی (به‌روار) یش لە جیاتی (رێكه‌وت) یا (مێژوو) بۆ یەکەمین جار مامۆستا زەبیحی بە هەڵە بە کاری هێناوە، دانی بەو هەڵەیەدا ناوە و چیرۆکەکەی دەگێڕێتەوە کە چۆن بە هەڵە بە کاری هێناوە.. دوایی هەڵەکەی راست کردۆتەوە و داوای لێبووردنی کردووە. کەچی تا ئەمڕۆش زوربه‌ی نووسەرانی کوردمان لەسەر ئەو هەڵەیە دەڕۆن و وشەی (بەروار)لە جیاتی (رێکەوتی) یا (مێژوو) به‌كارده‌هێنن،وشەی بەرواری ناوی شارۆچکەی (به‌رواری) یە لە پارێزگای دهۆک. کە نووسەری نامەیەک لە بەرواری ناوی شارەکەی و مێژووی نووسینی نووسیبوو، خەڵکی وا تێگەیشبوون کە بەرواری به واتا مێژووی نووسینی نامەکەیە. لەو رۆژەوە ئەو هەڵەیە بە کاردەهێنرێت.\nلە رۆژی (٢/ یۆلیۆ/٢٠١٧) دا، لە شاری هەولێر پەردە لەسەر پەرتووکی( ره‌تدانه‌وه‌ی کۆسمۆپۆلیتیزم)لە نووسینی مامۆستای نەمر (عەبدولڕەحمان زەبیحی) لادرا. کە لە ساڵی (١٩٥٧)دا نووسیوێتی.. بابەتی ئەم پەرتووکە وەڵامدانەوەیەکە بەو کەس و لایەنانەی کە کورد بە نەتەوە نازانن و وەک عەشیرەت و خێڵ پێناسەی بۆ دەکەن.\nپێمخۆشە هەر بۆ خۆشی خوێنەران دوو نوکتەی نێوان شەهید (مه‌لا جەمیل رۆژبەیانی: ١٩١٣ـ٢٠٠١) و مامۆستا زەبیحی (عولەما) تان بۆ بگێڕمەوە. مەلا جەمیل رۆژبەیانی لە ساڵی (١٩٦٣) دا، وەکو کادرێکی نزیک لە پارتی دیموکراتی کوردستان ـ پارتی نەبووـ بە سواری ماینێک دێیە ئازادکراوکانی ناوچەی کەرکووک دەگەڕا و قسەی بۆ جووتیارەکان دەکرد و هۆشیاری دەکردنەوە.. رۆژێک مەلا جەمیل دەچێت بۆ دێیەک، کوڕێکی لاو بە پیرییەوە دەچێت و دەڵێ:"مامۆستا عولەما بەخێربێی" مەلا جەمیل بە زەردەخەنەیەکەوە وەڵامی دایەوە و وتی :"کورە مـن عولەمـا نیـم مـن عولەنێـرم".\nرۆژێکی دیکەش، مەلا جەمیل رۆژبەیانی و عەبدولڕەحمان زەبیحی بەرانبەر یەکتری دانیشتبوون و قسەیان دەکرد.. لەو کاتەدا "مێشـەکەرانە" یەکی گەورە بە دەوری مەلا جەمیل دا دەسوڕێتەوە.. مەلا جەمـیل بە زەردەخەنەیەکەوە بە مێشەکەرانـەکە دەڵێت: "لـێـت تێکـنەچێ ئـەوەی بەرانبـەرمـە".\nبە داخەوە بە پیلانێکی نەگریس، کە لە لایەن فەرمانگەی ئەمنی رژێمی بەعسی عەرەبی رەگەزپەرستەوە داڕێژرابوو، زۆڵە کوردی خۆفرۆش جێبەجێیکرد. لە رۆژی (٢٧/ئادار/٢٠٠١) بە شێوەیەکی زۆر دڕندانە و نەمەردانە، مەلا جەمیل رۆژبەیانیان لە ماڵەکەی خۆی لە شاری بەغـدا شەهیدیان کرد.. تەرمەکەیان بۆ کەرکووک هێنایەوە و لەم شارە کوردستانییەی زێدیدا، بە رێوڕەسمێکی شایستەدا بە خاک سپێرا.\nمەلا جەمیل رۆژبەیانی زانایەکی مەزن و بلیمەت و مێژوونووسێکی وردبین و نووسەر و توێژێنەر و وەرگێڕێکی زۆر بە توانا، زمانی عەرەبی و فارسی و تورکی دەزانی. خاوەنی چەندین پەرتووکی چاپکراوی هەمەجۆرەیە،بە زمانی کوردی و عەرەبی و کۆمەڵێک پەرتووکی روونووسکراویشی تەواو نەکردبوون یا هێشتا چاپنەکراون.\nبە داخەوە کە تا ئەمڕۆش وەکو پێویست، ئاوڕێکی ئەوتۆ لە زەبیحی و لە رۆژبەیانی نەدراوتەوە، ئەوەی کە بۆیان کردوون زۆر کەمترن لە ئاستی خزمەتی ئەم دوو کەڵە بلیمەت وتێکۆشەری کوردمان، کە شایەنی زۆر لەوە زیاترن.