زه‌روره‌تی دروست کردنی به‌ره‌یه‌کی به هێزی سه‌ربه‌خۆیی خوازی له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان، هه‌ر ئه‌مڕۆکه!\nسکاڵای دڵ .\nبۆ مادده‌ى (140) له‌واده‌ى خۆيدا جێبه‌جێنه‌كرا؟\nبه‌رێوه‌چوونی سمیناری دووی ڕێبه‌ندان 62 ساله‌ی دامه‌زرانی کۆماری کوردستان\nهه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی مراسمی سه‌ره‌خۆشی یه‌کێتی دیمۆکراتیکی کورد له سنه له لایه‌ن ئیتلاعاته‌وه.\nئه‌وه ماوه‌یه‌که کێشمه کێشم له نێوان فراکسوێنی هاوپه‌یمانی و فراکسوێنه‌کانی تر له ئه‌نجومه‌نی نیشتیمانی ئێراقیدا دروستبووه، له‌سه‌ر داڕشتنی یاسایه‌ک بۆ قه‌ربوکردنه‌و\nپارتی سه‌ربه‌ستیی کوردستان کۆنفرانسی یه‌که‌می به‌ست و 4 ژن له سه‌رکردایه‌تی تازه‌دایه،\nله‌سه‌ر داوای نێچیرڤان بارزانی لیژنه‌یه‌ك بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی وه‌زاره‌ته‌كانی حكومه‌ت پێكهێنرا\nکه‌ناره‌کانی ئه‌ودیو هه‌ڵچوون..م\nڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک بۆ ڕای گشتی, ناوه‌ندی چاک\nپه‌یامی ناوه‌ندی چاک به بۆنه‌ی هاتنه‌وه‌ی پۆلێک له ڕووفاتی ئه‌نفاله‌کان بۆ کوردستان.\nدوو بۆچونی جیاواز له دابه‌ش کردنی عێراقدا\nباسه‌تڵێک ئاوی ساردیش به‌سه‌ری ئه‌حمه‌د تورک داکه‌م\nتیوری و بیردۆزی.\nئێران ڤایرۆسی ئایدز ده‌نێرێته كوردستان\nبه‌یاننامه‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا،له پێوه‌ندی به مه‌رگی ئیبراهیم لوتفوڵایی خه‌ڵکی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان.\nداستانی من و پێناسه ئێرانییه‌که‌م ... حسه‌ین یه‌زدانپه‌نا\nناوه‌ندی چاک، پشتیوانی له داخوازیه‌کانی که‌س و کاری ئه‌نفالکراوان و کیمیابارانکراوان ده‌کات.\nئاغای ڕه‌حمان حسێنزاده و ڕه‌گی دوژمنایه‌تی په‌نا ملی !


بەڵێ دەکرێ شۆڕشی ساڵی ٥٧ی ئێران وەکو قووڵترین گۆڕانکاری مێژووی هاوچەرخی ئێران ناو ببەین کە کۆتایی بە تەمەنی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ئێران هێنا. هەر چەند لە سەرکەوتنی ئەو شۆڕشەدا هەموو لایەنە سیاسییەکانی ئێران و هەموو نەتەوەکانی ئێران بەشدار بوون، بەڵان مەلاکان بە کەڵک وەرگرتن لە هەستی مەزهەبی گەلانی ئێران هەر زوو دەستییان بە سەر ئێراندا گرت و هەر لە بەرێکەوە حیزب و لایەنە سیاسییەکانیان هەڵوەشاوە راگەتاند. بە بڕوای من ئەگەر کورد ئەوکات، یەکگرتوو ببایا بە دڵنیاییەوە بە مافە رەواکانی دەگەییشت. لە لایەکەوە نزیک بە نیوەی کوردی ئێران شیعە مەزهەبن، رژیمی تازە بە دەسەڵات گەیشتوو کە لە سەر بنەمای ئیسلامی شیعە دامەزرابوو، بە کەڵک وەرگرتن لە مەزهەب زۆرێک لە کوردە شیعەمەزهەبەکانی بۆ لای خۆی راکێشا بوو. لە لایەکی دیکەوە ئەو لایەنانە کە لە ناوچە رزگارکراوەکان بوون بریتی بوون لە سێ لایەنی سەرەکی بە سێ بیرو ئەندێشەی بە تەواوی لە یەک جیاواز. یەکەم حیزبی دیمۆکراتی کوردیستانی ئێران کە ئاڵا هەڵگری خەباتی نەتەوەیی بوو لەو بەرەیە بوو. دووهەم کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران کە ئاڵاهەڵگری بەرەی کۆمۆنیزم لە کوردستان بوو. سێهەم تاقمە ئیسلامییەکان بە رێبەرایەتی ئەحمەدی موفتی زادە بوون. هەر سێ لایەن چەکدارو بە جیهانبینی جیاوازەوە. کۆمەڵە ئیسلامییەکانی بە کۆنەپەرەست دەزانی و حیزبی دیمۆکراتی بە بورژوا دادەنا، ئسلامییەکان کە لە لایەن رژیمەوە پشتیبانی دەکران دوو لایەنەکەی دیکەی بە کافر دەزانی، دژی هەر دوو لایەن بوون، حیزبی دیمۆکراتیش هەڵس و کەوتی هەر دوو لایەنی دژ بە بەرژەوەندی کورد دەزانی و بۆیە دەکەوتە بەر هێرشی هەر دوو لایەن. بەڵام حیزبی دیمۆکرات کە دۆکتور قاسملو رێبەرایەتی دەکرد بە پێی بەڵگەکان ویستی یەکگرتووی لایەنەکان بووەو تەنیا کاتێ هێرشیان بۆ کردووە، دژکردەوەی نیشان داوە. رژیمیش دیارە لەم ناتەباییە قازانجی کردووەو ئاگرەکەی خۆشتر کردووە.\nمن لێرەدا دەمەوێ بەوە ئاماژە بکەم کە نامهەوێ لایەنگری لە حدکا بکەم و بڵم بێ تاوانە، هیچکام بێتاوان نین، بەڵام باسی من لە سەر ئۆسوولی بوونی ئامانجەکەیە، کە هەم کۆمەڵە و هەم ئیسلامییەکان هەڵەیان دەکرد، چونکە کێشەی کورد کێشەی دین و ئایین یان کێشەی چینایەتی نەبوو، بەڵکوو کێشەی نەتەوایەتی بوو کە هەر دوو لایەن دژی بوون. بەڵام ئەمڕۆ بە تێپەڕینی کات بەشێکی هەرە زۆر لەو هێزانە هاتوونەتە سەر عەقڵ و داوای ئەو شتەی دەکەن کە لە سەرەتای شۆڕشی ٥٧دا حدکا داوای دەکرد. بۆیە بەرنامەی حدکا هەڵە نەبووە. ئیسلامییەکان بە پاڵپشتی کۆماری ئیسلامی و کۆمەڵەش بە هاوپەیمانی فارسەکان دژی حدکا کە هەڵگری ئاڵای نەتەوایەتی بوو راوەستان. کە بە داخەوە کێشەی نەتەوایەتی بوو بە قوربانیی ئیدئۆلۆژی ئیسلامی و کۆمۆنیستی.\nدەکرێ بڵین بەو پێیە کە سێ لایەنی سیاسی ئەوکات سێ خواستی جۆراوجۆریان بووە، یەکەم کۆمەڵە لە ژێر دروشمی "کرێکارانی جیهان یەک بگرن" خوازیاری هاتنە سەرکار دەسەڵاتی دیکتاتوری پڕۆلێتاریا، نە تەنیا لە کوردستان بەڵکوو لە سەرانسەری ئێران بووە، ئیسلامییەکان خوازیاری هاتنە سەر کاری دەسەڵاتێکی ئیسلامی بوون، کە ئەم لایەنە لایەنگری کۆماری ئیسلامی بوون، حیزبی دیمۆکراتیش لە ژێر دروشمی "دیمۆکراسی بۆ ئێران و خۆدمۆختاری بۆ کوردستان" خوازیاری چارەسەری کێشەی نەتەوەیی کورد بوو. ئیسلامییەکان و کۆمۆنیستەکان کە ئێستا بەشیکیان هاتوونەتە سەر ئەو باوەڕە کە کێشەی کورد کێشەیەکی نەتەوایەتییەو دەبێ چارەسەر بکرێ، ئەو کات بە توندی بەرەنگاری حیزبی دیمۆکرات دەبوونەوەو هەر کامەیان ناوو ناتۆرەیەکیان دەخستە پاڵی. بەڵام ئیمڕۆ بە خۆشییەوە هێندێکیان لە حیزبی دیمۆکرات خۆیان لە باری نەتەوەگەراییەوە تۆخترو رادیکاڵتر نیشان دەدەن. بۆیە بە داخەوە ئەو هێزانە کە کوردیان رێبەری کردووە خواستێکی هاوبەشییان نەبووە، بۆیە بە سانایی رژیم توانیویە بە لە خزمەت گرتنی لایەنێک (ئیسلامییەکان) و کەوتنەوەی ئاژاوە لە نێوان دوو لایەنەکەیتردا (حیزبی دیمۆکرات و کۆمەڵە) بە سەرکوردستاندا زاڵ بێ.\nئەو شتەی کە بە بەرگری رەوا ناوی هاتووە لە مێژوودا، هەر لە سەرەتای هاتنە سەرکار کۆماری ئیسلامییەوە دەستی پێکردووە. بۆ نموونە چەند حەوتوو دوای هاتنە سەر کاری رژیم، نەوروزی خوێناوی سنە روو دەدات. لە ئەساسدا کۆماری ئیسلامی باوەڕی بە کێشەی نەتەوەیی نیە، تا بە دوای چارەسەریدا بێ، چونکە رژیم لە سەر ئەساسی ئیدئۆلۆژی ئیسلامی دامەزراوە کە نەتەوە، نەتەوەگەرایی و مافی نەتەوەیی دژ بە بنەماکانی ئیسلام دەزانێ، چونکە هەر وەک کۆمۆنیستەکان چون بە دوای ریکخستنی کرێکارانی جیهانەوەن، رژیمیش کە رژیمێکی ئیسلامییە لە بیری ساق کردنەوەی ئۆممەتی یەکگرتووی ئیسلامدا بوو، کە دان نان بە مافی نەتەوەیی و چارەسەر کردنی کێشە نەتەوایەتییەکان، لە گەڵ ساق کردنەوەی ئۆممەتی یەکگرتووی ئیسلامیدا یەکی نەدەگرتەوە. بۆیە دەبوو ئەو خواستانە سەر کۆت بکرێن تا رێ بۆ گەیشتن بە پڕۆژەکەیان خۆش بکەن.\nبە داخەوە ئاکامەکانی ئەو شەڕە بۆ کورد، زۆر گران تواو بوون، چون بە دوای شەڕێکی قورس و گراندا کورد بە ئاکامێک نەگەیشت، کە ئەویش دەگەڕیتەوە بۆ چەندین هۆ. لەوانە دەتوانی ئاماژە بکەین بە شەڕی ئێران و عێراق، بە هۆی ئەوەوە کە شەڕێکی گەورەو لە نێوان دوو وڵاتی گرینگی رۆژهەڵاتی ناڤیندا بوو، سێبەری خستبووە سەر شەڕی کوردستان. رژیمیش لەو دەرفەتە کەڵکی وەردەگرت بۆ سەرکوتی دڕندانەو بێ بەزەییانەی ئازادیخوازانی کوردستان. رژیم بایکۆتێکی خەوەری خستبووە سەر شەڕی کوردستان، ئەگەرچی رۆژانە بە دەیان کەس لە هێزەکانی لە کوردستان دەکوژران. دووهەم شتێ کە دەتوانین ناوی لێ بێنین بێ پشتیوانی نەتەوەی کورد بوو. وڵاتانی بە ئیدیعای خۆیان لانکەی دیمۆکراسی، لە بەرامبەر سات و سەودای بازرگانی چاویان لە رژانی خوێنی لاوانی کورد بە دەستی رژیم نووقاندبوو. واتە نەوت و گاز لە بەرانبەر بێ دەنگی کردن لە رژانی خوێنێ لاوانی کورد. بەستنی پەروەندەی تێرۆری دۆکتور قاسملو لە بەرانبەر سات وسەودای ئابوورییەوە... لایەنێکیتری ئەو مەسەلەیە ئەوە بوو کە راگەیەنە گشتییەکان وەک ئەمڕۆ پێشکەوتوو نەبوون. بۆ وێنە ئینتێرنێت کە لە ماوەی چرکەیەکدا هەواڵێک بە گوێی دنیا دەگەیەنێ، نەبوو. شتێکی زۆر گرینگی دیکەش کە لە سەرەوە ئاماژەم پێ دا، شەڕی هێزە سیاسییەکانی کورد پێکەوە بوو، کە بوو بە هۆی خەسارێکی قەرەبوو نەکراوە. دوای شەڕی عێراق و ئێرانیش نەبوونی پشتی جەبهەیەکی قورس قایم و لاواز بوونی رێبەرایەتی حیزبەکان ئەوەندەیتر خەباتی کوردی رۆژهەڵاتی تووشی شکست هێنا.\nـــ نه‌زمی نوێی جیهانی هاته ئاراوه، گۆرانکارییه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی له ئاست ئێراندا هاتبوه ئاراوه، بزووتنه‌وه‌ی ئیسڵاحات به گوتارێکی تازه‌وه هاتبوه مه‌یدان. له‌م بارودۆخه‌دا 2ی جۆزه‌ردان چ په‌یامێکی بۆ کورد هه‌بوو و پرسی کورد بۆ له‌م ده‌رفه‌ته‌ش نه‌بووه خاوه‌ن پێگه‌ی خۆی؟\nئێمە کاتێ باس لە بزووتنەوەی رێفورمخوازی دەکەین، دەبێ بزانین ئەو کەسانە چ باکگراوندێکیان هەیە؟ ئایا ئەوانە کە داوای رێفورم دەکەن کەسانێکی لائیک و دیمۆکرات بوون؟ یان بەشێک لە دەزگای رۆحانییەت و دەسەڵاتی ئێران؟ راستییەکەی ئەوەیە کە ئەوان بەشێک بوون لە دەزگای رۆحانییەت و دەسەڵاتی ئێران، کە باوەڕیان بە ویلایەتی فەقیه و یاسای بنەڕەتی کۆماری ئیسلامی هەبوو. کەواتە نە تەنیا بەرنامەیەکیان بۆ چارەسەری کێشەی کورد نەبوو، بەڵکوو بەشێک بوون لە دەزگای سەرکوتی جووڵانەوەی کورد. باش لە بیرمە کە برای سەرۆک کۆماری رێفورمخواز، محەممەد رەزا خاتمی، کە سکرتێری گشتی "جبهە مشارکت" گەورەترین حیزبی رێفورمخواز بوو، دوای خۆپیشاندانی سێ رەشەمەی ١٣٧٧ی سنە، هاتە شاری سنە لە کۆبوونەوەیک کە بۆ خوێندکاران گرتی ، لە وڵامی پرسیارێکدا کە بۆچی رێفورمخوازەکان بەرانبەر بەو سەرکوتە خوێناوییە هیچ هەڵوێستێکیان نەبوو، وتی ئەوانە خەڵکی سنە نەبوون ئەو خۆپیشاندانەیان کرد، بەڵکوو سێ هەزار کەس لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێرانەوە هێنڕا بوون و ئەو ئاژاوەیان نایەوە!!! یان بۆ نموونە دۆکتور جەلالیزادە نوێنەری ئەوکاتی شاری سنە لە مجلیسی رژیمدا دەڵی جێگری یەکێک لە وەزیرەکان کە رێفورمخوازیش بووە وتوویە کە ئه‌گه‌ر به‌ر پرس و جێگری سۆنیمان له ئێداره‌کاندا هه‌بێت له‌و دۆنیا چ وه‌ڵامێكمان بۆ " فاتمه‌ی زه‌هرا" هه‌یه؟ ئەمە بە کۆرتی عەقڵیەتی رێفورمخوازەکانە بەرانبەر بە کێشە نەتەوەیی و کەمایەتییەکان لە ئێراندا. ئایا ئەم عەقڵیەتە دەتونێ هەڵگری بەرنامە بۆ چارەسەری کێشەی کورد بێ؟\nکەوابوو ئەو گۆتارە وێڕای ئەوەی کە هێندێ ئازادی بەرتەسکی چاپەمەنی بۆ ماوەیەکی کۆرت هێنایە ئاڕاوە، هیچ قازانجێکیتری بە حاڵی کورد نەبوو. چون شێوەی بیر کردنەوەی رێفورمخوازەکان بەرانبەر بە کێشەی کورد هەر وەک ئەو باڵەکانیتری رژیم بوو و لە هێندێ بواریشدا خراپتر، چون ئەمان بە توندی شۆڤێنیزمی فارسیشیان تێکەڵ بە مەزهەبەکە کردبوو، خراپتر بوون. لە لایەکیترەوە وڵاتانی رۆژئاواش بۆ گەیشتن بە قازانجی ئابووری زیاتر بە هەموو شێوەیەک پشتیبانی لە رێفورمخوازان دەکرد، تەنانەت دوای دەرچوونی حوکمی دادگەی میکونووس وڵاتانی ئۆرووپایی باڵوێزەکانیان لە تاران بانگهێشت کردبووە، کە دوای هاتنە سەرکاری خاتەمی هەموویان هاتنەوە، کە ئەمە نیشانە ئەوە بوو کە پشتیبانی لە خاتەمی لە پشتیبانی لێ قەوماوان لە ناو سنوورەکانی ئێراندا، بۆ ئەو وڵاتانە گرینگترە، چون قازانجی زۆرترە. شتێکی دیکە ئەوە بوو کە پارتە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان خەباتی چەکدارییان نەمابوو، کە ئەمەیان کاریگەری زۆری هەبوو لە سەر پەراوێز کەوتنی کێشەی کورد لە رۆژهەڵاتدا.\nئەو شێوازە لە خەبات بە هاتنە سەرکاری خاتەمی و نەمانی خەباتی چەکداری لە لایەن حیزبی دیمۆکراتی کوردستانەوە بە زەقی سەری هەڵدا. خەباتی چەکداری ئەگەرچی نەبووە هۆی چارەسەری کێشەی کورد لە رۆژهەڵات، بەڵام بە رای من کارێگەرییەکی زۆری هەبوو لە پێکهاتنی ئەو خەباتە مەدەنییە. ئەگەر سەرنج بدەین دەبینین کە زۆرێک لەو کەسانە کە دەستیان دایە بنیاتنانی ریکخراوە مەدەنییەکان، یان ئەندامی حیزبە سیاسی و چەکدرایەکان بوون یان باکگراوندێکیان لەو حیزبانە هەبوو. بۆیە ناتوانین بڵین شکستی حیزبە سیاسییەکان بوو. خەباتی مەدەنیش شێوازیتری لە خەباتی نەتەوەی کورد لە رۆژهەڵات بۆ گەیشتن بە مافەکانی بوو و هەیە. بەڵام خۆی بە تەنیا ناتوانێ رزگاری دەر بێ. چون مەسەلەی کورد لە گەڵ شوێنەکانی دیکەی دنیا جیاوازی زۆرترە. ئەگەر ئەو دوو خەباتە هاوکات بێ، یان ئەوەی کە خەباتی مەدەنییەکە هەبێ هێزێکی چەکداریش هەبێ بۆ پشتیوانی ئەو خەباتە، بێ گۆمان بە ئاکام دەگات. چون دنیای ئەمڕۆ دنیای هێزە، هەر لایەنێک هێزی هەبوو ئەوە دنیاش حیسابی لە سەر دەکا. بە واتایەکیتر ئەو دوو شێوازە لە خەبات تەواو کەری یەکن لە وڵاتێک وەک کوردستان. خەباتی مەدەنی لە رۆژهەڵاتی کوردستان ئەگەر هێزێکی قورس و قایم لە پشتی نەبێ وەک پارەی بێ پشتوانەیە. بە کورتی ئەگەر هێز نەبی کەس وڵامت ناداتەوە.\nرێکخرواە مەدەنییەکان لەوانە ژنان، خوێندکاران، کرێکاران و... لە سەر بردنە سەری ئاستی وشیاری نەتەوەیی کورد رۆڵێکی گرینگیان هەیە، هەر کامەیان دەتوانێ ئەو توێژەی وا رێبەرییان دەکا وشیار بکاتەوەو مافە نەتەوەیی و سینفییەکانیان پێ بناسێنن. لە ناوچەیەک وەک رۆژهەڵاتی کوردستان کە رژیم و هێزە ئۆپۆزیسیونەکانی رژیمیش لە دەرەوەو ناوخۆی ئێران دژیێن و خوازیاری سەرکوت کردنیێن و هەروەها پشتیوانێکی دەرەکی نیە، خەباتی مەدەنی ناتوانێ تاقە ئاڵترناتیڤ بێ. بۆیە دەبێ هێزێکی سیاسی و چەکدار هەبێ کە پشتیوانی ئەو خەباتە بێ، تا حیسابی لە سەر بکرێ.\nخواستەکانی کورد خواستگەلێکی عەلمانین، خواستگەلێکی دنیایی وەک دیمۆکراسی، مافی نەتەوەیی، بەرانبەری و یەکسانی کۆمەڵایەتی. بەڵام دیمۆکراسی و مافی نەتەوەیی وەک خواستگەلی عەلمانی لە گەڵ بەرنامەو خواستی رەوتە ئیسلامییەکان یەک ناگرنەوە، چون رەوتە ئیسلامییەکان کار بۆ دنیای فەرزی پاش مردن دەکەن. کەوابوو دوو گۆتاری عەلمانی و مەزهەبی لە کوردستان، بەرانبەر بە یەک رادەوەستن و کوردستان دەبێتە مەیدانی ململانێ دوو گۆتاری جیاواز. بە پێی تەجرۆبەش ئیسلامییەکان ئەو ئاژاوەو شەڕە دەنێنەوە. چونکە گۆتاری مەزهەبی وەک گۆتاری کۆن و سۆننەتی هەست بە مەترسی دەکا. مەترسی لەوە کە گۆتاری عەلمانی خەریکە جێگای پێ لێژ دەکا. بۆیە رەوتە ئیسلامییەکان گەورەترین هەڕەشەن لە سەر بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد. جیا لەوە کوردستان لە دوو مەزهەبی سەرەکی ئیسلام واتە شیعە و سۆننی هەر وەها یارسانی پێک هاتووە (کۆمەڵێکی نە زۆر پێڕەوی ئایینەکانی دیکەش لە کوردستان دەژین)، ئەو رەوتە ئیسلامییانە دەتوانن کوردستان بەرەو شەڕێکی فیرقەیی ببەن وەک ئەوەی عێراق و ئەفغانستان. ئەو هەواڵانەی وا لە کوردستان دێن جێگەی نیگەرانین، ئێمە لە هەواڵەکان دەخوێنینەوە کە چەند لاوی رۆژهەڵات لە ئەفغانستان خۆیان تەقاندۆتەوە، ئەمە مەترسییە بۆ سەر داهاتووی کورد. بۆیە من پێم وایە دەبێ کورد وشیار بێ و هەروەها حیزب و رێکخراوە سیاسی مەدەنییەکانی کورد لەو بارەوە وشیاری بدەنە خەڵکی کوردستان.\nــــ ره‌وتی ئینشعابه‌کان له ناو حزبه‌کاندا سه‌ریان هه‌ڵدا، رێکخراوی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان سه‌ریهه‌ڵدا به مێتۆدی ده‌یه‌کانی شه‌ست و ئایدۆلۆژی ئاپۆیی و چه‌پ؟ به‌ستێنی هه‌موو ئه‌م ئاڵو گۆرانه چ بوون؟\nکاتێ باس لە رەوتی ئینشعابی حیزبەکانی رۆژهەڵات دەکرێ، دەبێ بگەڕینەوە بە بۆ مێژووی لانیکەم ٢٠ ساڵ پێشی ئەو حیزبانە. ئەو حیزبانە نزیک بە دوو دەیە پێش خاوەنی هێندێ کەسایەتی بوون کە سەرو گەردنێک لە هەر هەمووی ئەوانەی ئێستا سەرتر بوون. چ لە باری زاناییەوە چ لە باری شۆڕشگێڕییەوە. رێبەری لێوەشاوە و شۆڕشگێڕ دەتوانێ حیزبێک کە لە حاڵی شۆڕشدایە، بە پێی بەرنامەو رێبازەکەی بباتە پێش، بە بێ ئەوەی لا دانێک لە رێبازی حیزبەکە بێتە ئاڕاوە. دانانی بەرژەوەندی گشتی لە سەروی هەموو بەرژەوەندییەکانەوە، زانستی سیاسی و خوێندنەوەی هاوکێشە سیاسییەکان، هەڵسووڕو چالاک و دڵسۆزی نەتەوەو شۆڕش لە تایبەتمەندییەکانی ڕێبەری شۆڕشگێڕو لێوەشاوەن. بۆیە هەبوونی رێبەرێکی شۆڕشگێڕو لێوەشاوە، بۆ بەهێز بوونی رێکخراوی سیاسی پێویستە. رێبەری لێوەشاوە رەنگە نەتوانێ پێش بە ئینشعاب بگرێ بەڵام ئەو کەسانەیش وا جیا دەبنەوەو دەیانەوێ ئاژاوە بنێنەوە، وەک ئینشعابییەکانی کۆنگرەی هەشتەمی حیزبی دیمۆکراتیان لێ دێ، کە سێبەری قاسملو و شەرەفکەندی نەیدەهێشت بە هیچ شێوەیەک پەلو پۆ بهاوێن. بۆیە هەبوونی رێبەری زاناو شۆڕشگێڕ لە نێو حیزبی شۆڕشگێڕدا پێوێستییەکی بێ ئەملاو ئەولایە.\nنەبوونی دیمۆکراسی لایەنێکیتری مەسەلەکەیە، هێندێ لە ڕێبەرانی ئێستای ئەو حیزبانە دیمۆکراسی و دەنگی خەڵکیان تا کاتێ قبووڵە کە خۆیان دەنگ بهێننەوە، ئەگینا هەر هەمووی یاساو رێساکان کە پێشتر باوەڕیان پێ بوو، ژێ پێ دەنێن، ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوە کە هەستی شۆڕشگێڕی لە وجوودی ئەو بە ناو ڕێبەراندا مردووە، لە لایەکیترەوە لە بەر ئەوەی کە رادەی زانستیان لە ئاستێکی نزمدایە، هەمووکات ترسی لە دەستدانی پلەو پایەی حیزبی دایگرتوون، چونکە دەزانن کە توانایی بەرهەم هێنانی بیری نوێیان نیە، تاکو ئەوەی کە دەنگی خەڵک بۆ بەدەست هێنانی پلەو پایە بە دەست بێنن، بۆیە بە ناچار دەکەونە پەلەقاژەوە و پەنا دەبەنە بەر نامۆعادڵەگەری و هەڵویستی نادیمۆکراتییانە، تەنیا بۆ مانەوە لە دەسەڵاتدا. کە ئەم کردەوە نادیمۆکراتییانە ئینشعابی لێ دەکەوێتەوە. چونکە ئەو بە ناو رێبەرانە بەرژەوەندی خۆیان لە سەروی بەرژەوەندی گشتیدا دەبینن. راست بە پێچەوانەی رێبەرە زاناو شۆڕشگێڕەکان کە بەرژەوەندی گشتی دەخەنە سەروی بەرژەوەندی تاکەکەسی و تەنانەت حیزبیشەوە.\nجیا لەوانە دەستێوەردانی پارتەکانی باشوور فاکتورێکی گرینگە کە ناکرێ بەرچاو نەگیردرێ. هێرشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق و هەڕەشە لە ئێران هۆیەکی دیکەی ئەو ئینشعابانە بوو، چون هێندێ لەو بە ناو ڕێبەرانە پێیان خۆش بوو وەک رێبەر بڕۆنەوە رۆژهەڵاتی کوردستان و خەڵکیش بە چەپڵە پێشوازییان لێ بکا.\nلە سەر پژاک یان لقی رۆژهەڵاتی پەکەکە باس زۆرە. ئەو لقەی پەکەکە لە راستیدا بۆ رزگاری گەلی کورد لە رۆژهەڵاتدا دا نەمەزرا. پەکەکە کە بە دوای دەسگیر کردنی ئۆجەلان کەوتبووە رەوشێکی نالەبارەوە، لە لایەکەوە پێویستی بە ئێران بوو، لە لایەکیترەوە ناوی لە نێو لیستەی تێرۆری رۆژئاوادا بوو. بۆیە دەبوو کارێک بکا کە هەر دوو لایەن بە دەس بێنێ. پەکەکە سەرەتا چەندین جار بۆ دەرباز بوون لە لیستەی تێرۆر ناوی خۆی گۆڕی، بەڵام قازانجێکی نەبوو. دوای شەڕی عێراق و ئەمریکا پەکەکە لەوە دەترسا کە تووشی چارەنووسێک وەک گرووپە ئیسلامییەکانی باشووری کوردستان بێ، کە ئەمریکا هەموویانی هەڵپێچا. جیا لەوەش پەکەکە بە هۆی پاشە کشە لە دروشمی سەربەخۆیی بۆ چوار پارچە توشی قەیرانی ناوخۆیی هاتبوو. بۆیە بۆ دەرباز بوون لەو قەیرانانە، سیاسەتی بنیات نانی پارتی دەسکردی بۆ پارچەکانیتری کوردستان گرت. کە لەم راستایە پژاکی بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان پێکهێنا. پەکەکە دەیهەویست لە رێگەی ئەو لق و پۆپانەیەوە بتوانێ لە گەڵ رۆژئاوا بە تایبەتی لە گەڵ ئەمریکا بکەوێتە دانوستاندن. بۆیە بەو کارەی ویستی وا پیشان بدا کە ئۆپۆزیسیونی دژمنێکی رۆژئاوا، واتە ئێرانە. تا بەم شێوەیە رێگەی رۆژئاوا لە بەردەم خۆی ئاوەڵا بکا. بەڵام ئەم سیاسەتە سەری نەگرت. جیا لەوانە پەکەکە قازانجیتری دەکرد کە بریتی بوو لە کۆ کردنەوەی چەکداری زیاتر و ئیمتیاز وەرگرتن لە داگیرکەرانی کوردستان بە بۆنی کۆنتڕۆڵ کردنی شۆڕشی پارچەکانیتر لە رێگەی ئەو لق و پۆپانەی خۆیەوە. لەم نێوەدا ئێرانیش بەرژەوەندی خۆی لە پێکاهاتنی پژاک هەبوو. کە دەکرێ ئاماژە بکەین بە: خاڵی کردنەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان لە هێزی شۆڕشگێرو کارامە بە فیڕۆ دانی لە تورکیە، گۆشار هێنانی زیاتر بۆ هەرێمی کوردستان، بە ئاڵترناتیو کردنی پژاک وەک هێزێکی گوێ لە مست بۆ حیزبەکانی رۆژهەڵات، سەرکۆتی ساناتری جووڵانەوەی مەدەنی کە بە دوای کۆتایی هاتنی شەڕی چەکداری هێزەکانی رۆژهەڵات پێکهاتبوو، خواستی رژیم لە ناسینی جووڵانەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان وەک جووڵانەوەیەکی تێرۆریست هاو چەشنی پەکەکە لە دنیای دەرەوە. ئەم خواستانەی رژیم بە تایبەتی لە شەڕی ئەم دوایە کە بە شەڕی قەندیل ناسرا دەرکەوت. لە لایەکەوە رژیمی ئێران رۆژانە بۆ جێگیر کردنی ناوی پژاک لە زەینی خەڵکدا پەیتا پەیتا ناوی دەهێنا، لە لایەکی دیکەوە لقی رۆژهەڵاتی پەکەکەش بە دەرکردنی دوو ژمارە لە گۆڤاری "ئاڵترناتیو" کە بە توندی هێرشی کردبووە سەر پارتە کانی رۆژهەڵاتی کوردستان، سیاسەتەکانی رژیمیان بە باشی جێبەجێ کرد. خاڵێکی زۆر گرینگی دیکە ئەوەیە کە بە رەزامەندی پەکەکە-پژاک کۆماری ئیسلامی لە چیای جاسوسان بنکەی دانا، تا باشتر بتوانێ هەرێمی کوردستان کۆنتڕۆڵ بکا.\nلقی رۆژهەڵاتی پەکەکە لە نەبوونی هێزی پێشمەرگەی حیزبەکانی رۆژهەڵات لە ناوچەدا پێک هات، بەڵام بە سیاسەتی هێرشبەرانە بۆ سەر حیزبەکانی رۆژهەڵات. رۆژانە ئێمە دەبینین کە لە میدیاکانی پەکەکەوە هێرش دەکرێتە سەر حیزبەکانی رۆژهەڵات، پرسیار ئەوەیە کە مەگەر ئەوان ئۆپۆزیسیونی ئەو حیزبانەن یان کۆماری ئیسلامی؟ هێرش کردنە سەر ئۆپۆزیسیونی رژیم مانای چیە؟ ئایا دەکرێ ئەو حیزبەی کە پژاک، بە بێ ئەو توانای ئاو خواردنەوەشی نیە، دۆستی کۆماری ئیسلامی بێ و پشتی جەبهەی کۆماری ئیسلامی بێ، بەڵام پژاک کە لقێکە لەو حیزبە، ئۆپۆزیسیونی کۆماری ئیسلامی بێ؟\nبۆیە پژاک پارتی سیاسی و ئۆپۆزیسیونی کۆماری ئیسلامی نیە، بەڵکوو کڵاوێکی گەورەیە کە بۆ کوردی رۆژهەڵات ساز دراوە کە راست هاوشێوەی کڵاوەکەی رۆژئاوای کوردستانە.\nــــ هۆکاره‌کانی یه‌ک نه‌بوونی ماڵی کورد چین؟\nهەر وەک پێشتر باسم کرد، لە سەرەتای شۆڕشی ٥٧ تا ئێستا سێ بیرو ئەندیشەی جیاواز بە سەر کۆمەڵگەی کوردستاندا زاڵ بوون واتە بیری نەتەوەیی، ئیسلامی و کۆمۆنیستی، بەڵام لایەنی نەتەوەیی و ئیسلامییەکەی بە هێزترن. ئەم چەند جۆری بیرو ئەندێشە، شێوازێ لە یەکتر دوور کەوتنەوەی لە نێو هێزە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتدا خۆڵقاندووە. بەڵام لە ماوەی چەند ساڵی رابردووە ئەم ناکۆکییە شێوازێکی نوێی بە خۆوە گرتووە. ئەویش ئینشعابی ناو حیزبەکانی رۆژهەڵاتە. ئینشعاب لاوازی بە دوای خۆیدا دێنێ. بەڵام ئەو ئێنشعابانەی وا لە رۆژهەڵاتدا دەکرێن زۆر دەگمەن و ئەنتیکەن. چون تا ئێستا لە هیچ کوی دنیا من شتی وام نەدیوە. کاتێک جەمعێک لە نێو حیزبەکانی رۆژهەڵاتدا جیا دەبنەوە، ئەوانیش راست حیزبێک دادەمەزرێنن کە بە تەواوی هاوشێوەی حیزبێکە کە لێی جیا بوونەتەوە. واتە حیزبێک هەر بەو ناوە، مێژووە و هێمایانەوە!! کە ئەمە لە قۆناخی یەکەمدا نیشانەی ئەوەیە کە ئینشعابەکان لە سەر کۆرسی بووە، دووهەم دەرخەری ئەوەیە کە ئەو کەسانە یا جیا دەبنەوە و دەڵێن: ئەوە ئێمە بۆیە جیا بوینەوە، چونکە خاوەنی بیری جیاواز بوین و سەرکۆت دەکراین، لە گەڵ خەڵکدا درۆ دەکەن، چون هیچ بەرنامەو بیرێکی نوێیان پێ نیە. چون ئەگەر خاوەنی بەرنامەو بیری نوێ بان، حیزبێکی نوێیان دادەمەزراند. پەنا بردن بۆ ساز دانی حیزبی هاوشێوەی حیزبی رابردوو لە لایەن ئێنشعابییەکانەوە نیشانەی نەبوونی باوەڕ بە خۆ بوون و بێوەری بوون لە هەر چەشنە بیرو هێزرێکی نوێە. لە دنیادا نموونەی زۆر ئینشعابمان هەن کە سەر کەوتوون وەک کادیمای ئیسرائیل کە لە ماوەی شەش مانگدا دەسەڵاتی ئیسرائیلی بە دەستەوە گرت، یان هەر لە کوردستان یەکیەتی نیشتمانی لە پارتی، یان گۆڕان لە یەکیتی نیشتمانی. کەوابوو ئینشعابەکان زیاتر لە سەر کێشەی شەخسی و بنەماڵەیی، ناوچەیی و کورسییە، نە بیری نوێ.\nئەو شێوە ئینشعابانە هێندەیتر کوردیان پەرش و بڵاوتر کردووە. چون خەڵک نازانێ کی کێە؟ کامە هەڵوێست هی کامە لایەنە؟ من لەو باوەڕەم تا ئەو مەسەلەیە چارەسەر نەکرێ باس کردن لە یەکگرتن وەک گاڵتە وایە، چون هێچ لایەکیان ئامادە نین لە گەڵ ئەو لەیەکەیتر دانیشتن بکا. کەوابوو یەکگرتنیش پێک نایە.\nئەگەر چاوێک بە سەر خۆپیشاندانەکاندا بخشێنین، دەبینین کە تەنیا کورد نەبوو کە بێ دەنگی نواند، بەڵکوو نەتەوە غەیری فارسەکانی ئێران هەمو بێ دنگییان نواند. هەر چەند زۆرێک لەوانە وا لە تاران کۆژران لە نەتەوەکانیتر بە تایبەتی کورد بوون. بەڵام وەکو هەڵوێستی نەتەوەیی، بە گشتی ئەو نەتەوانە بێ دەنگ بوون. هۆیەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوە کە بزووتنەوەی سەوز هیچ پەیامێکی بۆ نەتەوە ژێردەستەکانی ئێران پێ نەبوو. بۆیە پشتیوانی لە جووڵانەوەیەک کە مافەکانی کوردی رەچاو نەکردووە، دوورە لە عەقڵیەتی سیاسی و من ئەو بێ دەنگییە بە تەواوی سیاسییانە و ژیرانە دەبینم.\nوڵاتانی عەرەبی تا کورد جیاوازییان زۆرە. ئەوان وڵاتییان هەیە. لە وڵاتەکەیان کەسێکی دیکتاتور دەسەڵات بە دەستە. شۆڕشی عەرەب بۆ رۆخاندنی دەسەڵاتی وڵاتەکەیان و جێگیر کردنی سیستەمێکی دیمۆکراتییە. بەڵام بە داخەوە کورد وڵاتی سەربەخۆی نیە. کورد بەشێکە لەو وڵاتانەی یان بە سەریدا زاڵن. لە ئێراندا نزیک بە یەک لە حەوتی حەشیمەتی ئێران کوردە. بۆیە دەسەڵاتی ئێران بە تەنیا کورد ناروخێ. دەبێ هەموو نەتەوەکان بێنە مەیدان. لە تورکیە سیستەم بە تەواوی جیاوازە، دەکرێ بە دەنگدان دەسەڵات بگۆڕدرێ، بۆیە روخاندن نیە، کێشە لە تورکیە عەقڵیەتی رای گشتی نەتەوەی تورک و دەوڵەتی تورکیەیە بە نیسبەتی کوردەوە کە دەبێ بگوڕدرێ. لە سوریەش کە کورد لە مەیداندایە، بەڵام شۆڤێنیزمی عەرەب لە سووریە بە داخە هەر لە ئێستاوە خەرێکە کورد ئینکار دەکا. بۆیە بە گشتی چارەنووسی کورد بەستراوەتەوە بە چارەنووسی دەسەڵات و نەتەوەکانی ئەو وڵاتانەوە. بۆیە خەباتی کورد بە رای من تا بەهاری عەرەبی جیاوازی زۆرەو ناتوانرێ لە یەک خانەدا دابنرێن.\nـ وه‌ک پرسیاری کۆتایی، بزووتنه‌وه‌ی کورد له ناو دنیای مۆدیرندا که جیهان له ئاڵوگۆڕدایه و دنیای راگه‌یاندنیش کوردستانی گرتوه‌ته‌وه، بۆ ئێمه تاچه‌نده به‌سووده، ئایا راگه‌یاندن ده‌توانێ یارمه‌تیده‌ر بێت له‌م پرۆسه‌یه‌دا؟\nبە دڵنیاییەوە راگەیاندن لە شۆڕشی کورددا رۆڵێکی گرینگی هەیە. راگەیاندن دەتوانێ نەتەوەیەک وشیار بکاتەوە. رووداوە خٶش و ناخۆشەکانی بۆ دنیای دەرەوە بگوازێتەوە. رۆڵۆ مێدیا هەر لەم شۆڕشانەی وڵاتانی عرەبدا دەبینرێ کە چەندە گرینگە بێگۆمان لە کوردستانیش هەر وایە.


کاتی ڕاییکردنی مامەڵەی هاوڵاتییان بۆ پاسپۆرت گۆڕانکاری بەسەردادێت\nوتەبێژی پۆلیسی هەولێر ئاشكرایكردووە، لەسەر دزیكردن كەسێكیان دەستگیركردووە كە پێشتریش بە هەمان هۆكار سزا دراوە.\nهۆگر عەزیز، وتەبێژی پۆلیسی هەولێر ئەمڕۆ چوارشەممە 3ی ئازار، ڕایگەیاندووە، “بەشی پۆلیسی دەشتی هەولێر، بنکەی پۆلیسی شاوێس، تۆمەتبارێکیان بە ناوی (ن.ی.ع) تەمەن (19 ساڵ) دەستگیرکردووە، کە بەپێی مادە (443) لە یاسای سزادان، فەرمانی دەستگیرکردنی هەبووە”.\nوتەبێژی پۆلیسی هەولێر ئاماژەی بەوەشكردووە، “تۆمەتباری ئاماژەپێکراو، پێشتریش چەندین جار دزی کردووە و دەستگیرکراوە، بەڵام پاش تەواوبوونی ماوەی سزادانەکەی، ئازادکراوە، کەچی دواتر دیسان دەستی بە دزیکردن کردووەتەوە”.\nئەوەشی خستوەتەڕوو، “لە ئێستادا بە بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوە، كەسی تۆمەتبار بەند کراوە”.\nیەکشەممەی داهاتوو چوار کلاسیکۆ ئەنجامدەدرێن 21/10/2021\nپارێزگاری هەولێر: هەرکەسێک لە هەر پلە و پۆستێکدا بێڕێزی بە کارمەندانمان بکات سزای توند دەدرێت\nئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر ڕوونکردنەوەیەکی لەبارەی ئەو ژنە شۆفێرە بڵاوکردەوە کە هێرشیکردە سەر کارمەندێکی هاتوچۆی هەولێر و ڕایگەیاند،…\nچەمچەماڵ.. تەقینەوەی ‘گولەتۆپ’ێك دوو قوربانی لێكەوتەوە\n‘گولەتۆپ’ێك لە ناوچەی بانی مەقان لە سنووری قەزای چەمچەماڵ تەقییەوە و بەهۆیەوە كەسێك مرد و یەكێكیش برینداربوو. سەرچاوەیەك…\nوەزارەتی كارەبای عێراق ڕایگەیاند، هێڵی گواستنەوەی كارەبا لەنێوان كەركوك و هەولێر لە كردەوەیەكی تێكدەرانەدا تەقێندرایەوە. لە ڕاگەیەندراوێكدا وەزارەتی…


09:15 - 07/08/2019 235 جار خوێندراوەتەوە\nمــن و شـــارەکـەم\nرۆمانی “من و شارەکەم” کتێبێک گێڕانەوەی یادەوەریی نووسەرو ئەندازیارو چالاکوانێکی سیاسیی، لە سەرەتای شەستەکانەوە دەستپێدەکات، تا ناوەڕاستی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو. زمان لەم کتێبەدا، تێکەڵەیەکە لە خەیاڵ و تەکنیکی تایبەت کە خوێنەر کەمەندکێش دەکات بە وردیی بەدوای ڕووداوەکانی نێو کتێبەکە بڕوات. من و شارەکەم، بە زمانێکی پاراو، هەندێجار غەمگین، هەندێجار پڕ لە تەنزو پێکەنین، زۆرجاریش جدیی و قووڵ شۆڕدەبێتەوە بۆ ناو ڕوداوەکان.\nعومەر حاجی عینایەت، لە دووتوێی 418 لاپەڕەی قەبارە گەورەدا، دنیاو فەنتازییەکی گەورەی خولقاندووە، کە زۆرجار لە بری کارەکتەری سەرەکیی، کارەکتەری ترو مرۆڤە سادەو ساکارەکانی شارەکەی ڕووداوەکان دەگێڕنەوە. بەجۆرێ لە نێوان تایبەتمەندیی شارێکی دیاریکراوی نێو ڕوداوەکانیی کتێبەکە، دەیان شاری تر، ڕووداوەکان چیرۆکی سەیرو پڕ لە نهێنیی ڕۆژگار دەگێڕنەوە. ئەوەی زۆر گرنگ و پڕ بایەخیشە، خوێنەر هەست بە راستگۆییەکی تەواو دەکات، کە لەپشت گێڕانەوەکاندا ئامادەیی هەیە.\nمن و شارەکەم، لەم ڕۆژانەدا لە چاپخانەی کارۆ لە سلێمانی چاپکرا. لەماوەی چەند ڕۆژێکی کەمدا زۆربەی ژمارەکانی فرۆشران، کتێبەکەش لەلایەن کۆمپانیای (بلاڤ پەیک)ەوە لە دوو مەراسیمی جیادا لە سلێمانی خرایەڕوو.\nلە پێشەکی کتێبەکەدا، کامەران سوبحان، بۆ نووسەر دەنووسێت: (من و شارەکەم -بەشی یەکەم. چیرۆکی گێڕانەوەی منداڵێکە لە قۆناغی سەرەتاییەوە بۆ سەردەمی لاویی و تا دەگاتە قۆناغی زانکۆ، لە سەرەتای شەستەکانەوە دەستپێدەکات، بۆ کۆتایی حەفتاکان. ئەم ساڵانە ساڵی کوڵان و بورکانی ڕووداوە سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکانی ئەو ناوچەیە بوو. لە زۆر لایەنی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و پەروەردەیی، نزیک دەبێتەوەو ئەو ڕۆژگارە بۆ خوێنەر دەگێڕێتەوە. بە زمانێکی وەسفیی تێکەڵاو لە خەیاڵ و راستیی. ڕەنگە هەندێ شتی تێدا بێ، بە دڵی زۆر کەس نەبێ، یان بە بەراورد بە ڕووداوە سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و ژینگەییەکانی ئێستا جیاواز بێت.\nئیتیکی رۆژنامەگەریی لە هەرێمی کوردستان\nئەمە ناونیشانی کتێبێکی “کارزان محەمەد”ە سەبارەت بە رەوتی رۆژنامەگەریی کوردیی و ئاستی پاراستن و پەیڕەوکردنی ئاکارو ڕەوشتی کۆمەڵایەتیی و یاسایی. کە لە بنەڕەتدا، ئەم کتێبە توێژینەوەیەکی نووسەرە، کە تێزی دکتۆراکەیەتی کە لە ساڵی ٢٠١٧ لە کۆلیژی بەڕێوەبردنی زانکۆی تاران بەسەرپەرشتی پڕۆفیسۆر د. باقر ساروخانیی پێشکەشی کردووە.\nگرنگترین تەوەری کتێبەکە (مێژووی ئیتیک، پەیوەندی ئیتیک و زانستەکانی تر، سەرهەڵدانی ئیتیک لە بواری ڕۆژنامەگەریدا، بایەخی ئیتیک، ڕێزگرتن لە ژیانی تایبەت، ڕێزگرتن لە ئاین و نەتەوەو ئاینزا و بەهاکانی تری کۆمەڵگە. دەیان ناونیشان و سەردێڕی تری گرنگی توێژینەوەکە.)


شیعر - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە هۆنراوەەوە)\nشیعر، ھۆنراوە، ھۆزان یان ھەڵبەست (بە ئینگلیزی: Poetry) وتەیەکی ھۆنراوی سیحراوییە، کە کار دەکاتە سەر ھەست و ھزری مرۆڤ.\nلایەنگرانی ھۆنراوەی عەرووزی، کێشی عەرووزی، سەرواوە دیکەی تایبەتمەندییەکانی شیعری کۆن بە پێناسەی شیعر دەزانن و تا ڕادەیەک شیعری ئازاد کە ڕەھا لەم بەندانەیە بە شیعر نازانن. شاعیرانی بەرەی نوێ، بە ڕێز گرتن لە ھەر دوو شیعری کۆن (عەرووزی) و شیعری ئازاد، سنووری دژایەتی نێوانیان بەزاندووە و دەلاقەیەکی تازە و بازتریان بە ڕووی شیعردا کردووەتەوە.\n١ مێژووی ھۆنراوە\n٣.١ ڕوانگەی ئەرەستوو\n٣.٢ ڕوانگەی باوی ڕابردوو\n٤ جۆرەکانی ھۆنراوە\n٤.١ ھۆنراوەی بڕگەیی\n٤.٢ ھۆزانی عەرووزی\n٤.٣ ھەڵبەستی نوێ\n٤.٣.١ ڕەوتی نوێخوازی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان\n٥ قاڵبەکانی شیعر\n٥.١ قاڵبەکانی کۆنی شیعر\n٥.٢ قاڵبە بەناوبانگەکانی شیعری جیھان\nکۆنترین ھۆنراوە، ڤێداکانی ھیندووەکانی کەونارایە. کەس بە دروستی مێژووی ھۆنرانی ئەم ڤێدایانە نازانێ، مێژووی کۆنترین ھۆنراوەی ڕیگ ڤێدا بۆ ھەزار تا پێنج ھەزار ساڵ پێش لە زایین دەگەڕێتەوە. گاتاکانی زەردەشتیش سەر بە ڕابردوویەکی زۆر کۆنن، ئەم ھۆنراوانە، وەک یەکەمین ھۆنراوەی بەجێماوی نەتەوەی کورد دێنە ھەژمار. لە ھۆنراوە کۆنەکانی تر دەتوانین پاڵەوانەتی گلگامێش ناو بەرین؛ ئەم ھۆنراوەیە یەکەمین ھۆنراوەی پاڵەوانەتییە. لەو شوێنەدا کە مێژوو دەبڕێتەوە، ئوستوورە دەست پێدەکا. پاڵەوانەتییە گەورەکان لەسەر ئوستوورەکان دامەزراون و ئوستوورە گەورەکانیش بەرھەمی ھەلومەرجەکانی مێژوون. جیھان چەندین پاڵەوانەتی گەورەی بە خۆوە دیوە:\nلە یونان؛ ئیلیاد و ئۆدیسەی ھۆمیرۆس\nلە ھیند؛ مەھاباراتا و ڕامایانا\nلە ڕۆما؛ ئێنید بەرھەمی ڤێرجیل\nلە ئێران؛ شانامەی فیردەوسی\nلە کوردستان؛ مەم و زینی ئەحمەدی خانی\nھەموو ئەم پاڵەوانەتییانە بەرھەمی ساتەوەختە زۆر گرنگەکانی مێژووی نەتەوەکانن.چینییەکانی کەوناراش ھۆگری شیعر بوون؛ کتێبی ھۆنراوەکانی شیچینگ لە چینی کۆنەوە بەجێ ماوە.\nلە زمانی کوردیدا ئەم ناوانەش بۆ چەمکی شیعر ھەیە:\nھۆزان، ھۆنە، ھەڵبەست، ھۆنراوە، ھلبەست، نەوشە\nلە نێو ئەھلی لۆجیک و فەلسەفەی کۆندا، ئەوەی بە گردوکۆیی و تێروتەسەلانە پەرژاوەتە سەر بابەتی شیعر، ئەرەستووە. ئەگەرچی پێش لەویش بوقرات، ئەریستووفانس و ئەفلاتوون لەسەر شیعر قسەیان کردووە، بەڵام ھونەری شیعری ئەرەستوو تەنیا نامیلکەیەکی سەربەخۆ و ڕەخنەگرانەیە کە لەسەر شیعر نووسراوە. ئەرەستوو بیردۆزی ئەدەبی خۆی لەسەر بنەمای «محاکات» (لاسایی ڕووداو) دادەڕێژێ و سێ توخمی کێش (ئیقاح)، وشە (وتە) و ھەماھەنگی بە کۆڵەکەکانی شیعر و کەرەستەکانی موحاکات دەژمێرێت. بە گوێرەی بۆچوونی ئەرەستوو، جۆرەکانی شیعر، واتە حەماسە، تراجیدی، کۆمێدی و جۆرەکانی سەر بەوان وەک گۆرانی، مۆسیقا، شیعری دڵداری، ھەڵپەڕکێ و سەما، پێکڕا لە جەوھەری ھونەریدا ھاوبەشن و جیاوازییان تەنیا بۆ کەرەستەکانی لاسایی (توخمە سیانەکان)، ناوەرۆکی لاسایی و شێوەکانی لاسایی دەگەڕێتەوە.\nئەرەستوو لە بەشێک لە شرۆڤەکانی خۆی لەمەڕ چییەتی شیعر و کاری شاعیر ئاوا دەنووسێ:\n«کاری شاعیر ئەوە نییە کە ڕووداوەکان بە وردی بگێڕێتەوە، بەڵکوو دەبێ بەو جۆرە کە لەوانەیە ڕووی دابێ، نەقڵی بکا. جیاوازی شاعیر و مێژوونووس لەوەدا نییە کە ئەم بە ھۆنراوە ڕووداوێک بگێڕێتەوە و ئەو بە پەخشان؛ چونکە لەوانەیە مێژووی ھێردۆتیش بھۆنرێتەوە، بەڵام بەمە نابێ بە شیعر و ھەر مێژووە. شیعر لە مێژوو فەلسەفیترە و گشتبینترە، بەڵام مێژوو وردبینە و دەپەرژێتە سەر وردەکارییەکان.»\nڕوانگەی باوی ڕابردوودەستکاری\nپاش بزاڤی وەرگێڕان و گواستنەوەی بیردۆزەکانی شیعری یۆنانی بۆ جیھانی ئیسلام، ئەم نامیلکانە شەپۆلێک بیروبۆچوونی لە نێو فەیلەسووفانی ئیسلامی بەدی ھێنا؛ فارابی، ئیبنی سینا، ئەبولبەرەکاتی بەغدادی، ئیبنی ڕوشد و خواجە نەسیرەدینی تووسی ھەرکام بەشێک لە بەرھەمەکانیان بە شیعرەوە تەرخان دا.\nخواجە نەسیرەدینی تووسی بە کارتێکەری ئیبنی سینا لە کتێبی شیفاوە و بە شۆنەڕایی ئەرەستوو، شیعر بە «قسەیەکی دڵڕفێن کە لە وتەگەلی ھۆنراو و بەرابەر پێک ھاتبێ» دەزانێ .\nفارابی سەبارەت بە شیعر دوو بەرھەمی داناوە، یەکێ (مقالة فی قوانین صناعة الشعراء) و ئەویتر (کتاب الشعر) ە. فارابی دەڵێت:\n«لەم وتارەدا، تەنیا دەپەرژینە سەر ئەو وتە و واتایانە کە حەکیم (ئەرەستوو) لە شیعر ھۆنیندا سەلماندوویە، بێ ئەوەی بابدەینەوە سەر تەواو واتاکانی شیعر. چونکە خودی حەکیم بۆچوونەکانی لەمەڕ ھەڵەوێژی تەواو نەکردووە.»\nئەفلاتوون، شیعر لە باری ئەخلاقییەوە بە ماڵوێرانکەر دەزانێ و لە ڕوانگەی مەعریفەتناسییەوە بە دوور لە ڕاستی و بایەخی زانستی دەزانێ. ئەفلاتوون خۆی لە جوانیی ئەدەبی شیعر دەدزییەوە و تەنیا لە دەلاقەی ئەخلاقەوە بۆی دەڕوانی.\nئەو پێناسانەی لە کۆندا بۆ شیعر دەکرا، ئەگەرچی مەرجی پێویست (لانیکەم) ی دەگرتەوە، بەڵام داگری ھەموو مەرجەکانی شیعر نەبوو. واتە زۆرتر توخم و ھێما ڕواڵەتییەکانی شیعری دەبینی، نە گیان و جەوھەری دەروونی و میتافیزیکی ئەو. ڕاستییەکانی نێو دڵی شیعر، نە لە وتن دێ، نە وەردەگێڕدرێ و نە دەخرێتە ژێر ڕەخنە. بەم شرۆڤەوە شیعر خودی ژیانە، واتە ئەزموونی ژیان. کەوابوو وەک خودی ژیان نزم و بڵیندی ھەیە. شیعر ھەم شۆر و ئارەزووی ڕەھایە وەک گۆرانی دڵداری وەلی دێوانە و ھەم تێگەیشتن و ژیری ڕەھایە وەک قەسیدەکانی ئەحمەد موفتیزادە و ھەم ئاوێتەیەکە لە شۆر و ژیری وەک شیعرەکانی مەولەوی کورد، نالی و مەحوی.\nلە ھۆنراوەی بڕگەییدا پایەی کێش، ژمارەی بڕگەی باڵەکانە؛ وەک ھۆنراوەی فولکلوری کوردی کە بیست بڕگەی چوار بەشییە. کێشی بڕگەیی، جۆرێک لە کێشی ھۆنراوە کە چۆنییەتی بڕگەکانی ھۆنراوە (واتە کورت، درێژ و کێشراو) لە بەرچاو ناگیرێت و ژمارەی بڕگەکان، کێشی ھۆنراوەکە پێک دەھێنن. بەم بۆنەوە جاروبار بە کێشی ژمارەییش دەناسرێت. بەم پێیە ھۆنراوەی بڕگەیی بە ٧ بڕگەیی، ٨ بڕگەیی، ١٠ بڕگەیی، ١٢ بڕگەیی و… پۆلێن دەکرێت. نموونەیەک لە ھۆنراوەی بڕگەیی لە مەولەوی کورد و ژمارەی بڕگەکانی:\nھە‌رچی دیت وە چە‌م شی وە سە‌فە‌ردا\n١ ٢ ٣ ٤ ٥ / ٦ ٧ ٨ ٩ ١٠\nھە‌رچی موینی ھانە گوزە‌ردا\nکە‌س حاڵی نە‌بی وە ھیچ نە‌فاما\nئە‌و پە‌ی چێش ویە‌رد، ێێد پە‌ی چێش ئاما\nلێکۆڵینەوەکان پیشان دەدەن کە پێش ھاتنی دینی ئیسلام و لێژ درانی زمان و فەرھەنگی عەرەب بۆ وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین، ھۆنراوەی بڕگەیی لە کوردستان و ناوچەکانی تری ئێراندا لە برەودا بووە. کۆنترین ھۆنراوەی بەجیماو لەو سەردەمە گاساکانی ئەڤێستایە کە لەسەر کێشی بڕگەیی ھۆنراون. لە ساڵی (١٩١٠) لە لێکۆڵینێکی شوێنەوارناسی لە گوندی ھەزار مێردی پارێزگای سلێمانی، پارچە ھۆنراوەیەکی بڕگەیی، ھی سەدەی دووھەمی کۆچی دۆزرایەوە:\nھورمزگان ڕمان، ئاتران کوژان وێشان شاردەوە گەورە گاوران\nزۆرکاری ئارەب کەردنە خاپوور گنای پاڵەیی ھەتا شارەزوور\nشەن و کەنیکان وە دیل بەشینا مێرد ئازا تلێی وە ڕووی ھوونینا\nرەوشت زەردەشترە، مانۆوە بێ کەس بەزیکا نەیکا، ھورمز وە ھیچ کەس\nھەرچەند وێنەی دەستنووسەکەی ئەم شێعرە لە ھیچ سەرچاوەیەکی جێگەی بڕوادا بڵاو نەکراوەتەو و گومان لە دەستکرد بوونیدا ھەیە. بەڵام ئەم ھۆنراوەیە تەنیا ھۆنراوەی کۆنی کوردیی بڕگەیی نییە، شێعرەکانی سەرەنجام و پیرەکانی یارسان، زۆربەی ئەدەبی گۆرانی و بڕێک لە شێعری سۆرانی و کرمانجی وەکوو شێعرەکانی فەقێی تەیران لەسەر وەزنی بڕگەیین.\nلە سەرتاسەری ھۆزانی عەرووزیدا، کێشێکی دیاریکراو، بە ناوی بەحر ھەیە.\nجیاوازی کێشی عەرووزی و بڕگەیی لەوەدایە کە لە عەرووزدا، ھۆزانەکان بڕگە-بڕگە دەکرێن بە کورت، درێژ و کێشراو. نموونەی ھۆزانێکی عەرووزی لە حاجی قادری کۆیی و بڕگە-بڕگە کردنی:\nھە‌تا وک ئاگری بن کان لە‌گەڵ یە‌ک\n¤ - - - / ¤ - - - / ¤ - -\nئە‌گە‌ر تۆفان بێ لە‌شکرتان بە پووشە‌ک\nوتاری سەرەکی: ھەڵبەستی نوێی کوردی\nھەڵبەستێ کە بە ئاھەنگ و کێش و سەرواوە نەبەسرابێتەوە.\nیەکەمین برووسکەی گۆڕانکاری لە ھەڵبەستی کوردی بۆ سەرەتاکانی دەیەی چلی زایینی و بەرھەمەکانی شێخی نووری و شێخ ساڵح دەگەڕێتەوە. ڕەنگە ھەڵبەستی (حەقە ئەمڕۆ)ی شێخی نووری بەس بووبێ بۆ ھەڵگرساندنی شەڕی نێوان کلاسیک و نوێخوازی. شێخی نووری لەم ھۆنراوەیەدا بە تیزەوە چوارچێوە و یاساکانی ھۆزانی کلاسیک دەبەزێنێ. دوایی شێخی نووری لەژێر کارتێکەری وێژەی تورک، بزاڤی نوێخوازی لە ھۆنراوەی کوردی دەجمێنێ و بوار بۆ گۆران خۆش دەکا تا چەندین ساڵ دواتر، شێلگیرانە تێھەڵچێ و ئەو کارە بکا کە نیما لە ھەڵبەستی فارسیدا کردی (ھەرچەن گۆران دایمە شێخی نووری بە ڕچەشکێن و ئاڵاھەڵگری ھۆنراوەی نوێی کوردی دەزانی). بەم پێیە ھۆزانی نوێی کوردی بە دوو قۆناخ دابەش دەبێت:\nقۆناخی پاش گۆران (شیعری سپی)\nگۆران کە ھۆنراوەی کوردی بە باشی دەناسی، کتوپڕ سەری لە کێش و سەروای عەرووزی بادا و شیعری کوردی لە باری فۆرم و ناوەرۆکەوە گۆڕی. گۆران لەو باوڕەدا بوو کە نیزامی عەرووزی عەرەبی لەگەڵ ڕۆحی شیعری کوردیدا ناگونجێ و بە یەکجاری (کێشی عەرووزی) و (بەرابەری بەیتەکان) و (بڕگەی عەرووزی) وەلانا و گەڕاوە سەر بنەڕەتی شیعری کوردی (کێشی بڕگەیی). گۆران بە ئیمانێکی قووڵەوە دەستی بەم کارە کرد و ڕاشکاوانە دەیگوت: "مۆسیقای بەحرەکانی عەرووزی، بێجگە ئاھەنگ، شتێک بە ھەست و نەستی مرۆڤ نابەخشێت. تەنیا ئەوانە چێژ لەم کێشە دەبینن کە خۆیان دانەری بوون و پێی ڕاھاتوون. شیعری کوردی ئەم دیارییەی بۆ قووت ناچێ."\nگۆڕانکارییەکانی گۆڕان، زۆر زوو پێشوازی لێکرا و شاعیرانێکی زۆر ڕوویان تێکرد؛ شاعیرانێ وەک: موکری، ھەرەوی و … بە لاسایی گۆران شیعریان ھۆنییەوە. دووپاتە بوونەوەی بەردەوامی شێوازی گۆران بووە ھۆی مەندی و لەجووڵە کەوتنی بزاڤی نوێی شیعری کوردی و سەرھەڵدانی قەیرانێکی تازە. لەگەڵ کرانەوەی چاو و دڵی شاعیران بە شیعری نوێی وڵاتانی دەوروبەر، شیعری ئازاد یان شیعری سپی کوردی چاوی بە دنیا ھەڵێنا. شاعیرانی شیعری ئازاد لە سێ بەرەدا، بریتین لە:\nشاعیرانی دەیەی حەفتاد: لە سەرەتاکانی دەیەی حەفتادی زایینی، شاعیرانێ وەک شێرکۆ بێکەس، عەبدوڵڵا پەشێو، ڕەفیق سابیر، لەتیف ھەڵمەت و … سەریان ھەڵدا و بە خوێندنەوەی ئەدەبی جیھان -لە ڕێگای وەرگێڕاوە عەرەبییەکانەوە- درکیان بە ڕاوەستانی شیعری کوردی کرد و بە دەردانی بلاڤۆکێک (ڕوانگە)، پێویست بوونی گۆڕانکاری لە شیعری کوردییان ڕاگەیاند. شاعیرانی دەیەی حەفتاد لە دوو پۆلی (ڕوانگە) و (کفری کەرکووک) دەستیان بە چالاکی کرد؛ شاعیرانێ وەک شێرکۆ بێکەس، جەلال میرزاکەریم و… لە پۆلی ڕوانگە و کەسانێ وەک لەتیف ھەڵمەت و فەرھاد شاکەلی و … لە پۆلی کفری کەرکووک.\nلە دیکەی شاعیرانی دەیەی حەفتاد: ڕەفیق سابیر، عەبدوڵڵا پەشێو، ئەنوەر قادر محەممەد، قوباد جەلیزادە، دڵشاد حەبدوڵا و …\nدەیەی ھەشتاد: لە درێژەی ڕەوتی نوێخوازانەی شیعری مۆدێڕنی کوردی و گۆڕانکارییەکانی دەیەی حەفتا، شاعیرانێ تر لە دەیەی ھەشتاد سەریان ھەڵدا کە جیاوازی لە بەرھەمەکانیاندا دیار بوو. چالاکترینیان گرووپی دەسپێکی ھەولێر بوو، کەسانێ وەک: مەھاباد قەرەداغی، محەممەد عومەر عوسمان، جەلال بەرزەنجی و … ھەروەھا بەڕۆژ ئاکرەیی کە لە کۆتایییەکانی دەیەی ھەشتاد شێلگیرانە دەستی بەکار کرد و بە بڵاوکردنەوەی چەندین کتێب لە دەیەی نەوەددا، لەژێر کارتێکەری شیعری فارسی، کەشێکی تازەی لە شیعری کوردیدا بەدی ھێنا.\nدەیەی نەوەد: کۆتایییەکانی دەیەی ھەشتاد ڕێکەوت بوو لەگەڵ گت و ڕاوەستانێکی تر لە شیعری کوردی. زاڵ بوونی شێوازی شاعیرانی دەیەی حەفتاد، ڕەوتی نوێخوازی شیعری کوردی تووشی قەیران کردبوو، لە دەیەی نەوەد، بە ھاتنی چەن شاعیرێکی لاو، ئەم ڕچە شکاو شیعری کوردی دیسانەوە بووژاوە. شاعیرانێ وەک: بەختیار عەلی، دڵاوەر قەرەداغی، فەرھاد پیرباڵ، فەرەیدوون پێنجوێنی و … کە بە کاری نوێ و جیاواز نیشانیان دا کە شیعری مۆدێڕنی جیھانی باش دەناسن و لە تایبەتمەندییەکانی شیعری کوردیش بە باشی ئاگادارن. فەرھاد پیرباڵ لە شیعری «مانیفێستی دووھەمی وێران» (؟) ھەوڵ دەدا بە فۆرمێکی تازەی پێکھاتەی شیعر بگات. پیرباڵ لەم شیعرەدا ھێرش دەکاتە سەر ڕەسم و یاسا و ڕێسا کۆنەکانی شیعری کوردی.\nڕەوتی نوێخوازی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندەستکاری\nڕەوتی نوێخوازیی شیعری کوردی، لە کوردستانی ئێران، پاش شەپۆلی گۆڕانکاری شیعری لە وڵاتانی دراوسێ دەستی پێکرد. پاش شۆڕشی شیعری نیما لە ئێران و گۆڕانی شیعری کوردی لەلایەن گۆرانەوە لە کوردستانی عێراق، شاعیرانێ وەک کاک سوارە، هەڵۆ، هاوار، چاوە و … بە سوود وەرگرتن لە شۆڕشی شیعری نیما و ڕێکخستنی لەگەڵ وێژە و شیعری کوردی، بەرەو نوێخوازی شیعری کوردی ھەنگاوی باشیان نا.\nلە ئاخرەکانی دەیەی پەنجای ھەتاوی و سەرەتاکانی دەیەی شەست، شاعیرانێ وەک جەلال مەلەکشا، عەلی حەسەنیانی و شەریف حسەین پەناھی (شەریف) لەم بوارەدا قەڵەمیان بە دەستەوە گرت. لە دەیەی حەفتادا کۆمەڵێک شاعیری لاو سەریان ھەڵدا کە بە ئاگاداری لە گۆڕانکارییەکانی شیعری جیھان، بەرھەمی تازە و جیاوازیان خولقاند. کەسانێ وەک: مارف ئاغایی، فەرەیدوون ئەرشەدی، ژیلا حسەینی، محەمەدساڵح سووزەنی، ڕەحیم لوقمانی، سیمین چایچی، کولسووم عوسمانپوور و … و ھەروەھا لەم ساڵانەدا شاعیرانێکی لاوتر وەک: ئیبراھیم ئەحمەدی نیا، بێھزاد کوردستانی، ئەمین گەردیگلانی و… بە کاری نوێتر و جیاوازتر، کەشێکی تازەیان لە شیعری کوردی بەدی ھێنا.\nلە شێوەزاری کوردیی باشووری لە ناوچەکانی کرماشان، ئیلام و ناوچە لەکنشینەکانی پارێزگای لوڕستان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان، لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەم گۆڕانکارییەکانێکی ئێجگار قووڵێک لە شیعری شێوەزارەکانی کوردیی لەکی و کەڵھوڕی بەدیھینراوەتەوە. شاعیرانێک وەکوو کۆسار بێستوونی، سەعید عیبادەتیان، جەلیل ئاھەنگەرنەژاد، زاھیر سارایی، جەلیل سەفەربەیگی، ئارەش ئەفزەڵی، ڕزا مۆزوونی، شێردڵ ئێڵپووڕ، ناھید محەممەدی، عەلی ئولفەتی، فەریاد شیری، ئیحسان نەجەفی، ڕێوار ئاودانان، مستەفا بەیگی و دەھان کەسێکی دیکە لە شاعیرانی نوێژەنی ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستانن کە فۆرمەکانی مۆدێرنیان لە شیعری کوردیی باشووری ئەزموون کردووەتەوە.\nقاڵبەکانی کۆنی شیعردەستکاری\nمەسنەوی (دووخشتەکی): قاڵبێکە لە شیعری عەرووزی کە ھەموو بەیتەکان لەسەر یەک کێش ھۆنراون، بەڵام ھەر بەیتێک سەروای سەربەخۆی ھەیە و مەرج نییە لەگەڵ بەیتەکانی تر ھاوسەروا بێ.\nقەسیدە: قاڵبێکی درێژە لە شیعری عەرووزی (زۆرتر لە ١٤ بەیت تا ٢٠٠ بەیت) کە باڵی یەکەم لەگەڵ باڵە جووتەکاندا ھاوسەروایە. جیاوازی قەسیدە و غەزەڵ لە ژمارەی بەیتەکان و بابەتی شیعردایە.\nغەزەڵ: قاڵبێکی شیعرە (لە نێوان ٧–١٢ بەیت) کە ھەموو بەیتەکان لەسەر یەک کێش ھۆنراون و باڵی یەکەم لەگەڵ باڵە جووتەکاندا ھاوسەروایە.\nموسەمەت: قاڵبێکی شیعری کۆنە کە شاعیر شیعرەکەی لەسەر چەن باڵی ھاوسەروا دادەڕێژێ، بەڵام سەروای باڵە ئاخرەکان دەگۆڕێ و سەروای باڵە ئاخرەکانیش پێکەوە ڕێک دەخا. وەک پارچە ھەڵبەستی بەناوبانگی "کرانشینی" ی شامی کرماشانی.\nموستەزاد: ئەم قاڵبە لە ڕاستیدا غەزەڵێکە، کە وشە یان ڕستەی ھۆنراو بە ئاخری ھەموو باڵێکی زیاد دەکرێت (وەک ئەم شیعرەی نالی: "ئەی تازەجەوان پیرم و ئوفتادە و کەوتووم*تا ماوە حەیاتم/ دەستێ بدەرە دەستی شکستەم کە لە دەس چووم*قوربانی وەفاتم)\nقەتعە: نەوشەک، ھەڤۆک، وەند، قاڵبێکی شیعرییە بە ٢ تا ٢٠ بەیتەوە لەسەر یەک کێش و سەروا، کە پێچەوانەی قەسیدە و غەزەڵ باڵی یەکەم و دووھەمی بەیتی دەسپێک ھاوسەروا نین.\nچوارینە: جۆرێک شیعری چوار لەتی سێ سەروایییە لەسەر کێشی لا حَولَ و لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللە ھۆنراوە. وەک چوارینەکانی خەیامی ھەژار.\nچوارخشتەکی: جۆرێک شیعری چوار لەتی کە باڵی ١و٢و٤ پێکەوە ھاوسەروان و پتر لەسەر کێشی (مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل) دەھۆنرێت. وەک چوارخشتییەکانی بابەتاھیر\nفەرد: قاڵبێکی یەک بەیتی، کە زۆرتر دەبێتە پەند.\nقاڵبە بەناوبانگەکانی شیعری جیھاندەستکاری\n^ لێکدانەوەی واتای شیعر، کارێکی ئەستەمە. بۆچوونی جۆراوجۆر بۆ بابەتی شیعر، بووەتە ھۆی سەرھەڵدانی مەکاتیبی وێژەیی جۆراوجۆر. ئەم واتایەی پێشکەش کرا، لێکدانەوەی تاکەکەسی نووسەری ئەم وتارەیە کە داگری کاکڵەی بۆچوونەکانی لایەنگرانی شیعری عەرووزی و ھەروەھا شیعری ئازادە، و لە زەق کردنەوەی خاڵە دژبەرەکان خۆی لاداوە.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣. Retrieved ١١ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ http://razzazi.se/index.php?id=26%7C سروودە ئەھوورایییەکانی زەردەشت\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣. Retrieved ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣. Retrieved ١١ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)\n^ عەبدولحسێنی زەڕینکووب- «یادداشت‌ھا و اندیشە ھا»، لاپەڕەی٦٤\n^ بووتیقا، بەرگی ١٣ Archived ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠, لە وەیبەک مەشین.\n^ "جێگە و پێگەی شیعر لە لۆجیکدا، نووسەر: عەباسی ئەحمەدی سەعدی". Archived from the original on ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. Retrieved ١٢ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\n^ "کارکردھای شعر در نظر فیلسوفان مسلمان، نووسەر: سەید مادی زەرقانی". Archived from the original on ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣. Retrieved ١٢ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. Retrieved ١٢ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\n^ "سەید حەسەن ئەمین، تعریف شعر". Archived from the original on ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣. Retrieved ١٢ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ ڕوونە کە شیعرەکانی ئەحمەد موفتیزادە تێکەڵێکن لە شۆر و دڵداری و ژیری، بەڵام چون باری فێرکاری و پەروەردەیی لە بەرھەمەکانی ئەودا بەرچاوترە، لێرەدا وەک نموونەیەک بۆ شیعری ژیری ھێنراوە. پڕ ڕوونە کە لە نێو شاعیرانی کورددا نموونەی فراوانمان ھەیە کە نووسەری ئەم بابەتە بە بۆنەی ئاشنایی لەگەڵ شیعرەکانی ئەم شاعیرەدا، ئەمی وەک نموونەیەکی ڕوون بۆ ئەم بابەتە ھێناوە.\n^ ئ ا فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان\n^ "یادداشتی بر اوزان ھجایی در شعر کردی". Archived from the original on ٢١ی نیسانی ٢٠١٤. Retrieved ١٤ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help)\n^ تاریخ کردھا\n^ "ھرمزگان؛ اولین شعر مکتوبِ ھورامی". Archived from the original on ١٢ی ئابی ٢٠١٤. Retrieved ١٤ی ئازاری ٢٠١٤. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\n^ سەججادی، ع، مێژووی ئەدەبی کوردی، چاپخانەی مەعارفی بەغدا، 1951.\n^ مارف خەزنەدار، مێژووی ئەدەبی کورد، بەرگی دووەم، ھەولێر: ئاراس ٢٠٠٢.\n^ فەرھەنگی فارسی کوردیی زانستگای کوردستان\n^ نگاهی به جریان نۆگرایی در شعر کردی - مادح علی اقدم\n^ http://www.sherenab.ir/News-View-1800.html[بەستەری مردوو]\n^ وێبلاگی فەرەیدوون ئەرشەدی\n^ سەبارەت بە ژیانی ژیلا حسەینی دەتوانی سەردانی ئەم ماڵپەڕە بکەی.\n^ وێبلاگی کولسووم عوسمانپوور\n^ پژوھش‌نامە و آسیب‌شناسی شعر کُردی (کلھری): با محوریت ایلام و کرمانشاە، تألیف و گردآوری مازیار نظربیگی (راھین)، کرمانشاە: مؤلف، ۱۳۹۵.\n^ ویکی فارسی\n^ فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شیعر&oldid=768721»\nدواجار لە ٢٢:٣٥ی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٣٥ی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ماڵی هێمن ماڵێك بۆ ئاشنابوون بە سیمبولەكانی مەهاباد\nزامدار ئەحمەد 6 / 1 / 2018\nبەشێك لەوانەی رۆژانە لە باكوور و باشووری كوردستان، یان لە شارەكانی رۆژهەڵاتی كوردستانەوە سەردانی مهاباد دەكەن، سەرێك لە مۆزەخانەی هێمن موكریانی دەدەن، دوای ئەوەی بەنێو مۆزەخانەكەدا دەسووڕێنەوە، سەرنج و تێبینییەكانی خۆیان لە نێو دەفتەری یادەوەریی مۆزەخانەكە دەنووسن. بەشێكیشیان بە تایبەتی رۆژهەڵاتییەكان، وەك یادگاری و پاڵپشتیكردنی مۆزەخانە، وێنەی كەسایەتییە دیارەكانی رۆژهەڵات و پەیكەری نووسەر و وەرگێڕ و هونەرمەندان دەكەنە دیاری و كتێب بۆ كتێبخانەكەی دەبەن.\nلەبنەڕەتدا، ئەو مۆزەخانەیە ماڵ و نشینگەی تایبەتی هێمن موكریانی بووە. لەنێوەڕاستی مۆزەخانەكە پەیكەرێكی هێمن دانراوە كە لەلایەن هادی زیائەددینی پەیكەرتاشەوە دروستكراوە. خانووەكە لە پێنج ژوور پێكهاتووە، ژووری دەستەڕاست تایبەتە بە كەلوپەلەكانی نووسەر و وەرگێڕی كورد ئەحمەدی قازی. ژووری تەنیشتی كەلوپەلەكانی هونەرمەند محەممەدی ماملێی لێ دانراوە. ژووری ئەولاتر كەلوپەلی نووسەر و وەرگێڕ و شاعیر هەژار موكریانی، ژووری پێش كۆتا، كەلوپەلەكانی هێمن موكریانی و كۆتا ژوور تایبەتە بە كەلوپەلەكانی نووسەر و وەرگێڕ محەممەدی قازی. ئەو كەلوپەلانە چەپاڵەدراون و لەنێو شووشەدا هەڵگیراون. لەنێوەڕاستی هۆڵەكەشدا، بەشێك لە كەلوپەلەكانی خالید حیسامی (هێدی)ی شاعیر دانراون كە بەر لەكۆچكردنی پێشكەشی مۆزەخانەی كردبوون.\nژووری تایبەت بە هێمن، شاعیری شیعری «كوردم ئەمن»، پێكهاتووە لە «وێنەی هێمن و ئایشێی هاوژینی، دوو وێنەی هێمن و هەژار بەیەكەوە، چەند تابلۆی هەڵواسراو لە شیعرەكانی، بەشێك لەدەستنووسەكانی كە شیعری «بەرەو ئاسۆ» سەرپەڕی دەستنووسەكانە. تاوڵەیەكی داری سپرتۆكراو بە ٣٠ داش و دوو زاری سپیی چكۆڵە، قاپێكی بچووكی زەردكراو. گوێزانێكی سپی و فڵچەیەكی ریش تراشینی تبنی. كاتژمێرێكی دەستیی رەشی نێو پاكەت، سنجاقێكی «قرتە» بۆری سنجاق لەسەرنراو. چەقۆیەكی ژەنگگرتوو، كامێرایەكی ساڵانی حەفتاكان. سپیكەرێكی شێوە لاكێشەیی رەش. تووتن و پەڕەی جگەرە. چوار دانە فیلتەر «مۆننە»ی جگەرە. تەپڵەكێكی گەورەی سپی. چەرخێكی شین. چرایەكی خوێندنەوە.\nدوو قەڵەمی رەنگ شین و زەرد. شەش دانە مۆری بچووكی تایبەت بە جێبەجێكردن و راییكردنی كارەكانی رۆژانە. چاویلكەیەكی قاوەیی یەكلا شووشە شكاو. چاویلكەیەكی رەشی یەكلا ماوە، قات و بۆینباخێكی رەشی شیكی هەڵواسراو. بۆینباخێكی رەشی خاڵاویی سپی و قاوەیی تێكەڵەی شین. قاتێكی شاڵی خۆڵەمیشی. سەركڵاوەی مەرەزی قاوەیی و سپی و خاكی و ملپێچێكی قاوەیی. ئەمانە ئەو كەلوپەلانەن لە دوای هێمنی شاعیر بەجێماون و گشتیان لەنێو چوارچێوەی شووشەدا پارێزراون. ئەو كەلوپەلە تایبەتییانەی هێمن، لای شیعر دۆستان و شاعیرپەروەران لەنرخی گەوهەردان، ئەو هێمنەی لە گوندی «لاچین» چاوی بەدونیا هەڵێنا و بووە سیمبول. ناوێكی نەمری هەمیشەیی لە هزری خەڵكیدا جێهێشت.\nئەو كەسانەی سەردانی مۆزەخانەی هێمن دەكەن، زۆرتر كوردن. خانم هاشمی، لە تارانەوە گەڕاوەتەوە و بەمەبەستی سەردانیكردنی مۆزەخانە لە مهاباد لایداوە. ئەو بە ڤینەوە لە دەستنووسەكانی هێمن رادەمێنێ. لەلای ئەو محەمەدئەمین شێخولئیسلامی موكری (هێمن) پێگە و پلەی باڵای هەیە، بە شاعیرێكی قەڵەم جوان و ناوازەی وەسف دەكات. باوەڕی وایە هەمیشە لەگەڵ ناخۆشی و نەهامەتی و دەردەسەری و كۆڵەوارییەكانی تاكی نێو كۆمەڵگەی كوردیدا ژیاوە و بە شیعر كوڵی دڵ و ناخی خۆی دەربڕیوە، شیعری «بەهاری زەرد» لەدڵەوە گۆ دەكات و دەڵێ «وەرە جەللاد پەتت باوێژە ئەستۆم.. ئەوە پەت نییە، میداڵی ئیفتیخارە». ببینن چ شیعرێكی مانادارە كە بۆ لەسێدارەدانی لەیلا قاسم نووسیویەتی. بۆ كیژانی مهابادیش دەڵێ «لەباری، نازەنینی، نەرم و نۆڵی، دڵتەڕی، شادی.. لەچاوی بەد بەدوور بی ئەی كچی جوانی مهابادی».\nسەرای هێمن (موزەی موفاخیری فەرهەنگی و هونەری مهاباد) ساڵی (٢٠١٢) لەنێو خانووەكەی هێمن كراوەتەوە كە دەكەوێتە نێوان فولكەی مەلا جامی و پردی یەرغوو. لەلایەن شارەوانیی مهابادەوە سەرپەرشتی دەكرێ و سەڵاح پایانیانی، بەرپرسی مۆزەخانەیە.\nئەركی دۆزینەوە و كۆكردنەوە و رازاندنەوە و پاراستنی كەلوپەلە بەنرخەكانی ئەو مۆزەخانەیە لە ئەستۆی پایانیانی بووە و پەیوەندی بە بنەماڵە و هاوڕێ و دۆستە نزیكەكانی ئەو كەسایەتییانەوە كردووە، لەهەر ناوچە و شوێن و گەڕەك و ماڵێكدا كەلوپەلی ناوبراوانی لێبێ بەدوایدا دەڕوا و دەخوازێ بەرەو مۆزەخانەی ببا و خەرمانی كەلوپەلەكانیان بەرەو زیادبوون هەڵكشێ و بیانپارێزێ.\nسەڵاح پایانیانی لەگەڵ سەرپەرشتیكردنی مۆزەخانەكە، خاوەن پڕۆژەی فەرهەنگی زارەكیی موكریانە و ماوەی 25 ساڵە سەرقاڵی ئەم كارەیە. تا ئێستا 12 بەرگی لە فەرهەنگی موكریاندا بڵاوكردووەتەوە.\n( لە ژمارەی ٧١٧ی”کوردستان”دا بڵاو بۆتەوە)ف


سۆفیا لۆرەن و 50 ساڵ خۆشەویستی\n22/9/2019 05:41 PM\nلە جیهانی سینەما و بە تایبەت لە سینەمای هۆلیوددا، پەیوەندییەکان به گشتی درێژخایەن نین.\nبە تایبەت گەر کەسەکان (زۆرتر ئەکتەرەکان)، ناو و ناوبانگێکی زۆریان هەبێت. بەڵام عەشقی ڕاستەقینە کە به گوێرەی زانست ئەگەرەکەی 1 لەسەر 562ـەوە، ئەتوانێ سەرجەم ئەم نەریت و یاسا و ڕوانگانە بگۆڕێت و سەرلەونوێ ئەڤین و خۆشەویستی، ڕۆحێکی نوێی بە بەردا بکرێتەوە. ئەم عەشقە ئەفلاتوونیە به هەڵکەوتیش بێت، ڕووی لە یەکێک لە بەناوبانگترین ئەستێرەکانی سینەمای هۆلیود کرد، واتە خانمە ئەکتەری ئیتاڵی خاتوو سۆفیا لۆرەن. سۆفیا پاش ماوەیەک چالاکی لە بواری سینەمادا لەگەڵ کارلۆ پووێنتی ئاشنا ئەبێت و ئەم پیاوە ئەبێتە ڕێنما و مامۆستای سەرەکی سۆفیا لە ژیانی پرۆفیشناڵیدا.\nئەم دووانە پاش ماوەیەک هۆگری یەک ئەبن و ئەگەرچی سۆفیا 22 ساڵ لە کارلۆ بچووکترە بەڵام جیاوازی تەمەنیش ئەم عەشقە شلوێ ناکات و نایشێوێنێت. کارلۆ لە کاتی ئاشنا بوون لەگەڵ سۆفیا ژنی هەیە و خاوەنی دوو مناڵە و بۆ ئەوەی لە ژەنەکەی جیا بێتەوە و سۆفیا مارە بکات ئەبێ ئیزن لە کڵێسای واتیکان وەربگرێت، بەڵام ئەوان ئیزنی نادەن و ئەوانیش بەناچاری ئاوارەی هەندەران ئەبن.\nپاش چەند ساڵ کە ئەگەڕێنەوە بۆ ئیتالیا هەمیسان کێشەیان بۆ دروست ئەبێت و ئەمجار بۆ هەمیشە لە فەڕەنسا نیشتەجێ ئەبن و تا ڕۆژی مردنی کارلۆ ئەم عەشقە بەردەوام ئەبێت. کارلۆ لە ڕاستیدا سۆفیای کرد بەو ئەکتەرەی کەوا لە مێژووی سینەمادا کەمتر دووپات ئەبێتەوە.


زێر بەشێکی زۆری نرخەکەی لەدەستدا - پرس میدیا\nHome ئابووری جیهان گرنگ هه‌واڵ هەواڵ هەواڵ. زێر بەشێکی زۆری نرخەکەی لەدەستدا\nزێر بەشێکی زۆری نرخەکەی لەدەستدا\nپرس میدیا 8/12/2020 10:54:00 am ئابووری, جیهان, گرنگ, هه‌واڵ, هەواڵ, هەواڵ.,\nماوەی دوو رۆژە بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا روو لە دابەزینە، رۆژی سێشەممە نرخی زێڕ 5% دابەزی و هەر ئۆنسەیەک لە خوار ١٩٠٠ دۆلار مامەڵەی پێوەکرا.\nپاش ئەوەی نرخی یەک ئۆنسە زێڕ لە چەند هەفتەی رابردوودا تا دوو هەزار و ٧٥ دۆلار بەرزبووەوە، بەڵام لە دوو رۆژی ڕابردوودا دابەزینی بەرچاوی بە خۆیەوە بینی و ١٧٠ دۆلار لە نرخەکەی بۆ هەر ئۆنسەیەک لە دەستدا بەوەش نرخەکەی گەیشتە گەیشتە هەزار و ٨٦٣ دۆلار.\nهۆکاری سەرەکیی دابەزینی نرخی زێر بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە سوودی سەرقەواڵە داراییەکانی گەنجینەی ئەمریکا بەرزبووەتەوە، وەبەرهێنەران و بازرگانانی زێر لە جیاتی کڕینی زێڕ روویان لە کڕینی قەواڵە داراییەکانی گەنجینەی ئەمریکا کردووە.\nجگەلەوە پەیوەندی بە راگەیاندنی ڤاکسینی کۆرۆنا لەلایەن روسیاوە هەیە کە وایکردووە ئاڕاستەی بازرگانەکان لە زێڕەوە بۆ دۆلار بگڕۆن ئەمەش بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار.\nتاگەکان # ئابووری # جیهان # گرنگ # هه‌واڵ # هەواڵ # هەواڵ.\nBy پرس میدیا at 8/12/2020 10:54:00 am\nLabels: ئابووری, جیهان, گرنگ, هه‌واڵ, هەواڵ, هەواڵ.\nئابووری جیهان گرنگ هه‌واڵ هەواڵ هەواڵ.


<< < مەرقۆس 1 > >>\nمزگێنی بەپێی نووسینی مەرقۆس\n١ سەرەتای مزگێنی عیسای مەسیحی کوڕی خودا.\n٢ لە پەڕتووکی ئیشایای پێغەمبەردا نووسراوە:\nئەوەی ڕێگات بۆ ئامادە دەکات،]*\n٣ [کەسێک لە چۆڵەوانی هاوار دەکات و دەڵێت:\nڕێچکەکانی بۆ ڕێکبخەن.»]*\n٤ یەحیا هات، لە چۆڵەوانیدا خەڵکی لە ئاو هەڵدەکێشا و جاڕی لەئاوهەڵکێشانی* تۆبەکردنی دەدا بۆ گوناه بەخشین. ٥ خەڵکی هەموو گوندەکانی یەهودیا و هەموو ئۆرشەلیم دەهاتنە لای یەحیا، دانیان بە گوناهەکانیاندا دەنا و لە ڕووباری ئوردون لەلایەن ئەوەوە لە ئاو هەڵدەکێشران. ٦ جلوبەرگی یەحیا لە مووی وشتر بوو، پشتێنێکی چەرمیشی لە کەمەری دەبەست، کوللە و هەنگوینی کێوی دەخوارد. ٧ ئەمە پەیامەکەی ئەو بوو: «لەدوای من کەسێک دێت کە زۆر لە من بەهێزترە کە تەنانەت شایانی ئەوە نیم دابنەوێمەوە و قەیتانی پێڵاوەکانی بۆ بکەمەوە. ٨ من لە ئاوتان هەڵدەکێشم، بەڵام ئەو لە ڕۆحی پیرۆزتان هەڵدەکێشێت* .»\n٩ لەو ڕۆژانەدا عیسا لە ناسیرەوە هات، کە سەر بە ناوچەی جەلیلە و لەسەر دەستی یەحیا لە ڕووباری ئوردون لە ئاو هەڵکێشرا. ١٠ هەر کە عیسا لە ئاوەکە هاتە دەرەوە، بینی ئاسمان شەقبوو، ڕۆحی پیرۆزیش وەک کۆترێک لەسەری نیشتەوە. ١١ دەنگێکیش لە ئاسمانەوە هات: «تۆ کوڕی خۆشەویستمی، بە تۆ زۆر دڵشادم.»\n١٢ دەستبەجێ ڕۆحی پیرۆز عیسای بەرەو چۆڵەوانی برد. ١٣ چل ڕۆژ لە چۆڵەوانیدا لەنێوان ئاژەڵانی کێویدا بوو، شەیتان تاقی دەکردەوە، فریشتەکانیش خزمەتیان دەکرد.\n١٤ دوای دەستگیرکردنی یەحیا، عیسا هاتە جەلیل و مزگێنی خودای ڕادەگەیاند و ١٥ دەیفەرموو: «کاتەکە هاتووەتە دی و پاشایەتی خودا نزیک بووەتەوە. تۆبە بکەن، باوەڕ بەم مزگێنییە بهێنن.»\n١٦ کاتێک عیسا لە کەناری دەریاچەی جەلیل دەڕۆیشت، شیمۆن و ئەندراوسی برای بینی، تۆڕیان فڕێدەدایە دەریاچەکە، چونکە ماسیگر بوون. ١٧ عیسا پێی فەرموون: «وەرن دوام بکەون، دەتانکەم بە ڕاوکەری مرۆڤ* .» ١٨ دەستبەجێ تۆڕەکانیان بەجێهێشت و دوای کەوتن.\n١٩ ئینجا کەمێک دوورکەوتەوە، یاقوبی کوڕی زەبدی و یۆحەنای برای بینی، لەناو بەلەمدا تۆڕەکەی خۆیان چاکدەکردەوە. ٢٠ یەکسەر بانگی کردن، ئەوانیش زەبدی باوکیان لەگەڵ کرێکاران لەناو بەلەمەکە بەجێهێشت و دوای کەوتن.\n٢١ ئینجا چوونە کەفەرناحوم. لە ڕۆژی شەممەدا عیسا چووە کەنیشت و دەستی کرد بە فێرکردنی خەڵک. ٢٢ خەڵکی لە فێرکردنەکەی سەرسام بوون، چونکە وەک دەسەڵاتدارێک فێری دەکردن، نەک وەکو مامۆستایانی تەورات* . ٢٣ لە کەنیشتەکەیاندا یەکێکی لێبوو ڕۆحی پیسی تێدابوو، لەپڕ هاواری کرد، ٢٤ گوتی: «عیسای ناسیرەیی، چیت لێمان دەوێت؟ هاتووی لەناومان ببەیت؟ دەزانم تۆ کێیت، پیرۆزەکەی خودایت!»\n٢٥ عیسا لێی ڕاخوڕی و فەرمووی: «بێدەنگ بە! لێی وەرە دەرەوە!» ٢٦ ڕۆحە پیسەکەش فێی لە پیاوەکە هێنا و بە دەنگی بەرز هاواری کرد و لێی هاتە دەرەوە.\n٢٧ هەموو سەرسام بوون و کەوتنە پرسیار لە یەکتری: «ئەمە چییە؟ فێرکردنێکی نوێیە بە دەسەڵاتەوە! فەرمان بە ڕۆحە پیسەکانیش دەدات و گوێڕایەڵی دەبن.» ٢٨ یەکسەر ناوبانگی بە هەموو ناوچەی دەوروبەری جەلیلدا بڵاو بووەوە.\n٢٩ کاتێک عیسا لەگەڵ یاقوب و یۆحەنا کەنیشتەکەیان بەجێهێشت، چوونە ماڵی شیمۆن و ئەندراوس. ٣٠ خەسووی شیمۆن لەناو جێگا کەوتبوو، تای هەبوو، خێرا باسی ئەویان بۆ عیسا کرد. ٣١ ئەویش هات، دەستی گرت و هەڵیستاندەوە. تایەکە بەریدا و دەستی بە خزمەتکردنیان کرد.\n٣٢ ئەو ئێوارەیە لەپاش ڕۆژئاوابوون، هەموو نەخۆش و ئەو کەسانەیان بۆ دەهێنا کە ڕۆحی پیسیان تێدابوو. ٣٣ هەموو دانیشتووانی شارەکە لەبەر دەرگا کۆبوونەوە، ٣٤ عیسا ژمارەیەکی زۆر نەخۆشی بە جۆرەها دەردەوە چاککردەوە و زۆر ڕۆحی پیسیشی دەرکرد و نەیهێشت ڕۆحە پیسەکان بدوێن، چونکە دەیانزانی کێیە.\n٣٥ بەرەبەیانی ڕۆژی دواتر کە هێشتا تاریک بوو، عیسا هەستا و چووە شوێنێکی چۆڵ و لەوێ دەستی کرد بە نوێژکردن. ٣٦ شیمۆن و هاوڕێکانی بە شوێنیدا گەڕان، ٣٧ کە دۆزییانەوە پێیان گوت: «هەموو خەڵکەکە بەدواتدا دەگەڕێن.»\n٣٨ عیسا پێی فەرموون: «وەرن، با بڕۆین بۆ دێیەکانی دەوروپشت، تاکو لەوێش پەیامەکەم ڕابگەیەنم، چونکە من بۆ ئەمە هاتووم.» ٣٩ ئینجا ڕۆیشت و لە هەموو جەلیلدا لەناو کەنیشتەکانیان پەیامی خودای ڕادەگەیاند و ڕۆحی پیسی دەردەکرد.\n٤٠ پیاوێک هاتە لای عیسا کە نەخۆشی گولی هەبوو و لێی پاڕایەوە، چۆکی دادا و پێی گوت: «ئەگەر بتەوێت، دەتوانیت پاکم بکەیتەوە.»\n٤١ عیسا دڵی پێی سووتا و دەستی بۆ درێژکرد و دەستی لێدا و پێی فەرموو: «دەمەوێت. پاک بەرەوە!» ٤٢ دەستبەجێ گولییەکەی لێبووەوە و پاک بووەوە.\n٤٣ دوای ئەوەی کە عیسا پیاوەکەی بە توندی ئاگادار کردەوە، دەستبەجێ بەڕێی کرد، ٤٤ پێی فەرموو: «ئاگاداربە، هیچ شتێک بە کەس مەڵێ، بەڵام بڕۆ خۆت بە کاهین* پیشان بدە و بۆ پاکبوونەوەکەت ئەو قوربانییەی موسا فەرمانی کردووە بیکە، وەک شایەتییەک بۆیان.» ٤٥ بەڵام ئەو ڕۆیشت و دەستی بە جاڕدان و بڵاوکردنەوەی ئەم هەواڵە کرد، لەبەر ئەوە عیسا نەیتوانی بە ئاشکرا بچێتە ناو شار، بەڵکو لە دەرەوە لە شوێنە چۆڵەکاندا بوو و خەڵکیش لە هەموو لایەکەوە دەهاتنە لای.


چەند ئایفۆنێکی نوێ بە ئاستی بەرزترەوە ڕاگەیەنران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/09/10 - 11:04 PM\nئەوەی گرنگ بوو ئەپڵ لەم کۆنگرەی ئەمجارەدا ڕایگەیاند، کۆمپانیاکە سێ مۆبایلی نوێی ڕاگەیاند کە بریتی بوون لە ئایفۆن ١١ و ١١ پڕۆ و ١١ پڕۆ ماکس.\nئایفۆن ١١ بە شاشەی LCD و قەبارەی 6.11 ئین[ و تایبەتمەندی دۆڵبی ئەتۆمس بە بوونی دوو کامێرای ١٢ مێگاپێکسڵی , کرانەوەی هاوێنەیی f/1.8، هاوێنەکەی تریشی بە کرانەوەی f/2.4.\nکامێراکەی توانای تۆمارکردنی دیمەنەکانی هەیە بە ڕوونی 4K و ٦٠ وێنە لە هەر چرکەیەکدا لەگەڵ تۆمارکردنی تایملاپس و ڤیدیۆی خاو.\nکامێرای پێشەوەش بە ڕوونی ١٢ مێگاپێکسڵ و توانای وێنەگرتنی 4K و ٦٠ وێنە بۆ هەر چرکەیەکی هەیە.\nلەگەڵ بوونی دۆخی تاریکی بەشێوازێکی پێشکەوتوو بۆ وێنەگرتنێکی ڕوون لە کەشی تاریکدا، بە بوونی پڕۆسێسەری A13 Bionic کە دەتوانێت یەک ملیار کردار ئەنجام بدات لە چرکەیەکدا.\nئەم مۆبایلە بە نرخی دەستپێکی 699$ دەبێت لە جیهاندا بە ڕامی ٦ گێگابایت و بیرگەی جیاواز.\nئەوەی گرنگە دەربارەی iPhone 11 Pro Max و iPhone 11 Pro بیزانین بریتییە لە:\nهەردوو مۆبایلەکە خاوەنی سێ کامێران لە بەشی پشتەوەدا بە ڕوونییەکانی ١٢ مێگاپێکسڵ لەگەڵ بوونی تایبەتمەندی Deep Fusion بۆ وێنەگرتنێکی ورد کە لە ئەنجامی وێنەگرتنی ٩ وێنەوە بە دەست دەکەوێت، بە توانای تۆمارکردنی ڤیدیۆی 4K لە هەر دوو کامێراکانیدا.\nمۆبایلەکان قەبارەیان ٥.٨ ئینج بە ٦.٥ ئینجە لە جۆری سۆپەر ڕێتینا ئۆلێد و تەکنەلۆژیای دۆڵبی ڤیژن بە ڕێژەی لەسەدا ١٥ زیاتر وزە دەپارێزێت، بە بوونی پڕۆسێسەری A13 Bionic کە دەتوانێت یەک ملیار کردار ئەنجام بدات لە چرکەیەکدا.\nلە بارەی باتری مۆبایلەکانەوە ئایفۆن ١١ پڕۆ توانای ٤ سەعات زیاتری بەرگەگرتنی هەیە لە چاو ئایفۆنی پێش خۆیدا ئایفۆن ١١ پڕۆ ماکسیش توانای ٥ سەعاتی زیاتری بەرگەگرتنی هەیە بۆ کارکردن لە چاو ئایفۆنی پێش خۆیدا.\nتوانای بارگاویکردنەوەی کەلەشەحنی مۆبایلەکە بە خێرایی ١٨ واتە، و بە نرخەکانی ٩٩٩ دۆلار و ١٠٩٩ دۆلار بەردەستن بە پێی جۆری بیرگەکانیان و ڕامی ٦ گێگابایت.


له باکوری به‌غدا 18 ته‌رم ده‌دۆزرێنه‌وه\nپـۆلیسی عێراق ڕۆژی هه‌ینی ته‌رمی 18 پـیاویان له نزیک شـارۆچکه‌یه‌کی سووننه ئاینزا له باکوری به‌غدا دۆزیوه‌ته‌وه که به ده‌سـتڕێژی گولـله کوژراون.\nله‌و باره‌یه‌وه به‌رپـرسـانی عێراقی ده‌ڵێن ته‌رمه‌کان له کێڵگه‌یه‌کدا له شـارۆچکه‌ی مه‌شاهده له باکوری به‌غدا دۆزراونه‌ته‌وه دوابه‌دوای چه‌ند کاژمێرێـک له‌وه‌ی له لایه‌ن کۆمه‌ڵێـک چه‌کداره‌وه که جلوبه‌رگی له‌شـکریـیان پـۆشیبوو ڕفێندرابوون.\nسه‌رچاوه‌کانی پـۆلیس ده‌ڵێن چه‌کداره‌کان به چوار ئۆتۆمبیله‌وه شه‌وی پـێـنجشه‌ممه چوونه‌ته سه‌ر ماڵی ئه‌و که‌سانه و ڕفاندویانن. له نێو قوربانیـیه‌کاندا ئه‌فسه‌ری پـۆلیس و له‌شـکر و به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌یه‌ک و سه‌رۆک خێڵێـکی سووننه و کوڕێـکی هه‌ن.\nله لایه‌کی دیکه‌وه هه‌ر له نزیک به‌غدای پایته‌خت به هۆی 2 ته‌قینه‌وه 4 که‌س گیانیان له‌ده‌سـتدا.\nیه‌ک له ته‌قینه‌وه‌کان له بازاڕێـکی ئاژه‌ڵی مه‌ڕ بووه له ناوچه‌ی نه‌هراون له باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی به‌غدا و له ئاکامدا 3 که‌س کوژراون و 6 که‌سی دیکه برینداربوون. له ناوچه‌ی ئه‌بو غرێبی به‌غدا بۆمبێـکی لاڕێ ته‌قیوه‌ته‌وه و که‌سێـک کوژراوه و 5 که‌سی دیکه برینداربوون.\nسه‌باره‌ت به‌م کۆشـتنکاریـیه، گۆران تۆفیق په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا له به‌غدا ڕاسته‌وخۆ له به‌رنامه‌کانی ڕادیۆ ڕاپـۆرتێـکی پـێشـکه‌شکرد.


فڕۆکە جەنگیـیەکانی ئەسەد 49 کەس له گوندێـکی باکوری ڕۆژئاوای سوریا ده‌کوژن\nچالاکوانان ده‌ڵێن هێرشه‌کانی ئاسمانی حکومه‌ت بۆ سه‌ر گوندێـکی باکوری ڕۆژئاوای سوریا لانی که‌م 49 که‌سی کوشتووه.\nکومیته‌کانی هەماهەنگی خۆجێی ده‌ڵێن دوو هێرشی ئاسمانی ڕۆژی دووشه‌مه له‌سه‌ر گوندی جا‌نوودیه له پارێزگای ئه‌دلیب 60 که‌سی کوشتووە و که‌سانی تریشی بریندارکردووە.\nڕێکخراوی چاودێری به سه‌ر مافه‌کانی مرۆڤ له سوریا بنکه له بریتانیا ده‌ڵێت هێرشی ئاسمانی  49 که‌سی کوشت که شه‌شیان منداڵن. هه‌روه‌ها ئه‌و رێکخراوه ده‌ڵێت بۆی هه‌یه ژماره‌ی کوژراوان بچێته سه‌ر له ده‌مێکدا خه‌ڵک هێشتا بێ سه‌روشوێنن.\nگه‌لێک جار ڕاپۆرتی دژ به یه‌ک دوای ئه‌م جۆره رووداوانه بڵاو ده‌کرێنه‌وه.\nڕێکخراوه‌که ده‌ڵێت ئه‌و هێرشه ئاسمانیـیه بۆ سه‌ر مه‌یدانێکی گشتی له جا‌نوودیه بوو، که له نزیک شاری جسر ئه‌لشغورە، ئەوەی مانگی چوار لە لایەن چەکدارانی هاوپەیمانێتی ناسراو بە جەیش ئەلفەتح کۆنترۆڵکراوە.\nچالاکوانان ده‌ڵێن له‌وه‌تای شه‌ڕی نێوخۆیی سوریا له مانگی سێی 2011 ه‌وه ده‌ستیپێکردووه هه‌زاران که‌س گیانیان له ده‌ست داوه.\nهه‌روه‌ها هه‌ر ڕۆژی دووشه‌مه سه‌رۆک وه‌زیری سوریا داوای له گه‌نجانی سوریا به‌ڵێنی خزمه‌تی سه‌ربازی خۆیان به جێ بگه‌یه‌نن، له به‌رامبه‌ردا به‌ڵێنی دا مووچه‌ی زیاتر و ڕۆژانه خوارده‌مه‌نێکی گه‌رم بۆ سه‌ربازانی به‌ره‌کانی پێشه‌وه‌ی شه‌ڕ دابین بکه‌ن.


پزیشک بۆ هه‌مووان --- له مایۆ کلینیک ه‌وه\nبگه‌ڕێ له سایتی پزیشک بۆ هه‌موان\nژیانێکی ته‌ندروست >> ته‌ندروستی پیاو\nته‌ندروستی پیاو – حه‌وت قۆناغ بۆ ڕێگه‌گرتن له نه‌خۆشی دڵی\nهه‌رچه‌نده له‌وانه‌یه تۆ ئێستا بزانیت که خواردنی هه‌ندێک جۆری خۆراک ده‌بێته هۆی زیادکردنی مه‌ترسی ڕوودانی نه‌خۆشی دڵ، زۆربه‌ی جار شتێکی گرانه بتواندرێت خۆراک بگۆڕدرێت. هه‌رچۆنێک بێت ئالێره 7 ئامۆژگاری ده‌خه‌رێته ڕوو بۆ خۆپاراستن. هه‌رکاتێک تۆ زانیت چ خۆراکێک پێویسته زۆر بخورێت و چ جۆره خۆراکێکیش پێویسته که‌م بخورێت ئه‌و کات تۆ ڕێگایه‌کی ته‌واو دایت به‌ره‌و خۆراکی ته‌ندروستی دڵ.\nیه‌که‌م/ چه‌وری و کۆلیستڕۆڵی نا ته‌نروست که‌م بکه‌وه\nبه‌رزی کۆلیستڕۆڵی ناو خوێن ده‌بێته هۆی دروست کردنی که‌ڵه‌که‌بوو له ناو لووله‌ی خوێنبه‌ره‌کان، به‌مه‌ش ده‌بێت هۆی ڕه‌قبوونی دیواری لووله‌کان که ده‌بێته هۆی زیاد کردنی مه‌ترسی ڕوودانی جه‌ڵته‌ی دڵی و ده‌ماغی.\nبه‌گوێره‌ی خشته‌یه‌ک که ئه‌نجومه‌نی دڵی ئه‌مریکی ده‌ریخستوه ده‌بێت چه‌وری تێر له خۆراک ته‌نها 7 له سه‌دای ته‌واوی گه‌رمۆکی خوراوی ڕۆژانه پێکبهێنێت. ڕۆژانه ده‌بێت ته‌نها 300 ملیگڕام له کۆلیستڕۆڵ بخورێت بۆ که‌سێکی ته‌ندروست. به‌ڵام ئه‌م بڕه ده‌بێت که‌م بکرێته‌وه بۆ که‌سێکی که کۆلیستڕۆڵی جۆر خراپی له‌شی به‌رزه، بڕه‌که ده‌بێته که‌متر بێت له 200 ملیگڕام.\nله جیاتی چه‌وری تێر بۆ چێشتلێنان، ڕۆنی زه‌یتون هه‌ڵبژێره، به‌ڵام به‌گشتی هه‌موو جۆره چه‌وریه‌ک ڕێژه‌یه‌کی زۆر له گه‌رمۆکه ده‌به‌خشێت، بۆیه هه‌موو جۆره‌کان ده‌بێت به ڕێکی به‌کاربهێندرێن.\nدووه‌م/ سه‌رچاوه‌ی خۆراکی پڕۆتینی که‌م له چه‌وری هه‌ڵژێره؛\nوه‌ک گۆشتی بێ به‌ز، گۆستی باڵنده (به بێ پێست) و ماسی، سپێنه‌ی هێلکه، بقولیات.\nسێیه‌م/ سه‌وزه و میوه زۆر بخۆ؛ سه‌رچاوه‌ی باشن بۆ ڤیتامین و کانزاکان، گه‌رمۆکه‌یان که‌م تێدایه به‌ڵام سه‌رچاوه‌ی باشن بۆ ڕیشاڵه‌کان-فایبه‌ر. فایبه‌ر ده‌بێته هۆی که‌م کردنه‌وه‌ی ئاستی کۆلیستڕۆڵی له‌ش.\nچواره‌م/ دانه‌وێڵه‌ی ته‌واو به په‌لکه‌وه (به که‌په‌ک) بخۆ؛ ئه‌مانه‌ش سه‌رچاوه‌ی باشن بۆ ڕیشاڵه‌کان.\nپێنجه‌م/ خوێ که‌م بکه‌وه له خۆراکت؛ خواردنی خوێی زۆر به‌ژداری ده‌کات له به‌رزکردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێ. به‌گوێره‌ی ئه‌نجومه‌نی دڵی ئه‌مریکی به باش ده‌زانێت ڕۆژانه بڕی خوێی خوراو ده‌بێت که‌متربێت له 2.300 ملیگرام له خوێی سۆدیۆم، به نزیکه‌ی یه‌ک مڵاکی چا.\nشه‌شه‌م/ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که ده‌زانیت چی بخۆیت هه‌روه‌ها ده‌بێت بزانیت چه‌ند پێویسته بخۆیت، هه‌روها پێویسته پلانێک دابڕێژیت بۆ جێ به‌چی کردن، پێویسته لیستێکی خۆراکی بۆ خۆت دروست بکه‌یت که تیاتیدا ژه‌مه‌کانت ڕێک بخه‌یت، هه‌وڵ بده بڕی سه‌وزه و میوه له پلانی خۆراکیه‌کانت زۆربێت.\nحه‌وته‌م/ جووله‌و وه‌رزشێکی ڕێک و به‌رده‌وام بکه.


حەلبوسی داوای لە سەرۆک کۆماری عێراق کرد سەرۆک وەزیرانی نوێ دیاری بکات\nلەدوای پەسەندکردنی نامەی دەست لە کارکێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی لە کۆبونەوەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق، هاوکات داوای لە سەرۆک کۆماری عێراق کرد سەرۆک وەزیرانی نوێ دیاریبکات بەپێی ماددەی ٧٦ی دەستور.\nئەمڕۆ یەکشممە ١ی کانونی یەکەمی ٢٠١٩ پەرلەمانی عێراق بە ئامادەبونی ٢٤١ پەرلەمانتار کۆبووەوە، بەگوێرەی بەرنامەی کۆبونەوەکە لەبارەی تاوتوێی نامەی دەستلەکارکێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی لە پۆستی سەرۆک وەزیران و دۆخی ئەم دواییەی پارێزگاکانی نەجەف و زیقاری کرد.\nمحەمەد حەلبوسی، سەرۆکی پەرلەمانی عێراق لە کۆبونەوەکەدا داوای لە سەرۆک کۆماری عێراق کرد، کەسێک بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق بەگوێرەی ماددەی ٧٦ی دەستوری دیاریبکات.\nماددەی ٧٦ی دەستور لە پێنج بڕگە پێکهاتوە:\nیەکەم: سەرۆک کۆمار کاندیدی ئەو فراکسیۆنە پەرلەمانیەی زۆرترین ئەندامی هەیە رادەسپێرێت بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی وەزیران لەماوەی ١٥ رۆژدا.\nدوەم: سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو ناوی وەزیرەکان دیاریدەکات لەماوەیەکی دیاریکراودا بەمەرجێک لە ٣٠ رۆژ تێپەڕ نەکات لەبەرواری راسپاردنیەوە.\nسێیەم: ئەگەر سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو نەیتوانی لەو ماوە دیاریکراوەی لە بەندی دوەمی ئەم مادەیەدا ئاماژەی پێکراوە حکومەت پێکبهێنێت، ئەوا سەرۆک کۆمار کەسێکی تر رادەسپێرێت بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی وەزیران لەماوەی ١٥ رۆژدا.\nپێنجەم: ئەگەر متمانە نەدرا بە حکومەت، ئەوا لەماوەی ١٥ رۆژدا سەرۆک کۆمار کەسێکی تر رادەسپێرێت بۆ پێکهێنانی حکومەت.


ئاڵا تاڵەبانى: ڕێكکەوتن لەسەر هەندێ پرس ئەستەمە\nئەندامێكی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پەرلەمانی عێراق ئاشكرای دەكات، لەسەر پێنج دۆسیەی هەستیاری سەربازی و ئابوری و سیاسی و ڕۆشنبیری بەغدا و واشنتۆن زنجیرەیەك دانوستان ئەنجامدەدەن.\nئاڵا تاڵەبانی ئەندامی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پەرلەمانی عێراق بەمیدیاكانی وڵاتەكەی ڕاگەیاندووە، لەدانوستانەكان كە بڕیارە نیوەی مانگی حوزەیران بەڕێوەبچن لەگەڵ واشنتۆندا عێراق پێنج دۆسییە دەخاتە بەرباس.\nئاماژەی بۆ ئەوە كردووە، دۆسییەكان بریتین لە هەماهەنگی سەربازی و ئەمنی و داهاتووی هێزەكانی ئەمریكا لەعێراق و پرسی چەكداری و ڕاهێنانەكانی سوپا و تەوەری ئابوری ، سەرباری پرسەكانی پەیوەست بەكەرتی ڕۆشنبیرییەوە.\nئاڵا تاڵەبانی ڕونیشی كردووەتەوە، لێكتێگەیشتنەكان لەسەر ئەو پرسانە سەربازی و ئابوری و ڕۆشنبیری دەبێت.\nبەوتەی تاڵەبانی، نوسینی ڕێكکەوتنی نوێ لەسەر بنەمای هاریكاری هاوبەشی هەردوولا لەزۆر بواردا دەبێت، ئەوەش لەپێناو ڕێكخستنی قۆناغی دوای ڕزگاربوون لەتیرۆر.\nبیرۆكەی دیالۆگی ستراتیژی نێوان بەغدا و واشنتۆن بۆ پێش دەستپێكردنی خۆپیشاندانەكانی تشرینی یەكەمی ساڵی 2019 دەگەڕێتەوە كاتێك چەندین بەرپرسی باڵای ئەمریكا سەردانی عێراقیان كرد و پێشنیاری گرێدانی زنجیرەیەك كۆبونەوەیان كرد.\nئەندامەكەی لیژنەی پەیوەندییەكان هۆكاری ئەنجامنەدانی ئەو كۆبونەوانە لەكاتی خۆیدا بۆ بوونی بارودۆخی هەرێمی و هەندێ ڕوداوی سیاسی و ناكۆكیەكان لەبارەی پێكهێنانی كابینەی نوێوە دەگەرێنێتەوە.\nتاڵەبانی ئەوەشی دركاندووە، چەند خاڵێكی جێ مشتومڕ هەن كە لەدانوستانەكاندا دێنە سەر ڕێگە بەتایبەت بڕیارەكەی پەرلەمان بۆ دەركردنی هێزە بیانیەكان و لەسەر هەندێ پرسیش گەیشتنە ڕێكکەوتن ئەستەمە.\nباسی لەوەشكردووە، وەزارەتی دەرەوە توانای ڕێكکەوتنی لەگەڵ ئەمریكیەكاندا بەتەنها نیە بێ هاریكاری لایەنە پەیوەندارەكانی دیكە، لەبەر ئەوەی وەزارەتەكە ئەركی جێبەجێكردنی ئەو سیاسەتانەی لەسەر شانە كە ئەنجومەنی وەزیران دایدەڕێژێت.\nئاڵا تاڵەبانی ئەوەشی خستووەتە ڕوو، سیاسەتی ئیستای عێراق ئەوەیە پشتیوانی هیچ وڵاتێك لەدژی وڵاتێكی تر ناكات بەڵكو هەوڵی ڕاگرتنی هاوسەنگی لەنێوانیاندا دەدات.\n"هەر ڕێكکەوتنێك لەگەڵ ئەمریكادا دەبێت هاوسەنگی پەیوەندیەكانی نێوان واشنتۆن و تاران بپارێزێت و خزمەتی بەرژەوەندییەكانی عێراق بكات و نابێت بەهاوسۆزی مامەڵە لەگەڵ ئەو دۆسیەیەدا بكرێت" ئاڵا تاڵەبانى وایوتووە.\nبەمنزيكانە پڕۆژە ياساى بودجەى 2020ى عێراق لە پەرلەمان تێدەپەڕێنرێت\n2020.06.07 - 17:40


ئەردۆغان دەیەوێت ڕێككەوتنی ئیستانبۆڵ کە تایبەتە بە ئافرەتان هەڵبوەشێنێتەوە\nلە ماوەی ١٨ ساڵی ڕابردوودا ١٧ هەزار ئافرەت لە تورکیا کوژراون\nکارزان گلی 22/07/2020 - 14:08 ڕاپۆرت\nلە ٢٠١١ رەجەب تەیب ئەردۆغان (رێككەوتنی ئیستانبۆڵی) خستە بواری جێبەجێكردنەوە، كە ئەو رێككەوتنە زیاتر ماف بە ئافرەت دەدات، بەوەی لەلایەن پیاوەوە هەر توندوتیژییەكی بەرامبەر بكرێت، پیاوەكە بە توندی سزا دەدرێت، بەڵام ئەردۆغان دەیەوێت ئەو رێككەوتنە هەڵبوەشێنێتەوە و بەڵێنیشی داوە لە ماوەیەكی نزیكدا لە پەرلەمان هەڵیبوەشێنێتەوە.\nئەو رێككەوتنە بۆ ئەو مەبەستە بوو، كە رێگە بگیرێت لە كوشتنی ئافرەت لە توركیا، تا ئاستێكیش توانی كاریگەریی خۆی هەبێت، بەڵام ئەردۆغان لەژێر كاریگەریی چەند كەسایەتییەكی ئایینیدا دەیەوێت ئەو رێككەوتنە هەڵبوەشێنێتەوە.\nئۆپۆزیسیۆنی توركیا دژی ئەوەیە رێككەوتنەكە هەڵبوەشێتەوە و دەڵێن حاڵی ئافرەت لە توركیا لەوپەڕی خراپیدایە، ئیتر چۆن دەست بۆ رێككەوتنی ئیستانبۆل دەبرێت و چۆن دەتوانن لەوە زیاتر ئافرەت بێئومێد بكرێت؟\nلە ١_٧_٢٠٢٠ ئەردۆغان لە وتارێكدا لە ئەنقەرە گوتی ”ئیتر كاتی هاتووە ئەو رێككەوتنە هەڵبوەشێتەوە، چونكە شیرازەی خێزانی تێك داوە.\nلە رێككەوتنەكەدا مافی تەواو بەو كەسانە دەدرێت كە (گەی و لیسبیانن)، واتە بە هیچ شێوەیەك ناكرێت توندوتیژییان بەرامبەر بكرێت. هەروەها باس لەوە دەكات هەموو رەگەزێك بە پیاو و ئافرەت بۆیان هەیە بە ئارەزووی خۆیان مامەڵە لەگەڵ بەرامبەر بكەن، واتە (گەی و لیسبیان بن).\nنوعمان كورتولمووش ئەندام پەرلەمانی سەر بە ئاكەپە، لە لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامەنووسان، پێیوایە ئەو رێككەوتنە چەند مادەیەكی تێدایە لەگەڵ داب و كولتوور و كۆمەڵگەی توركیا ناگونجێت، بۆیە دەبێت هەڵبوەشێتەوە.\nئاژانسی (BBC) لەمبارەوە بڵاوی كردووەتەوە، كە ئافرەتە ئەندام پەرلەمانەكانی سەر بە ئاكەپە داوایان لە ئەردۆغان كردووە ئەو رێككەوتنە هەڵنەوەشێنێتەوە، ئەردۆغانیش گوێی لێ گرتوون، بەڵام هیچ وەڵامێكی بۆیان نەبووە.\nئەو رێككەوتنە چۆن ئافرەتان دەپارێزێت؟\nزانكۆی (حاجیتەپپە) لە ئیستانبۆڵ لێكۆڵینەوەیەكی لەو ڕووە كردووە و ئاشكرای دەكات كە ٣٦٪ ئافرەتان لە توركیا لە لایەن پیاوەكانیانەوە توندوتیژییان بەرامبەر دەكرێت، ئەو توندوتیژییەش توندوتیژی فیزیكی و عاتفییە.\nبە گوێرەی راپۆرتێكی پەرلەمانی ئەورووپاش لە وڵاتانی ئەورووپا لە هەر ٣ ئافرەت یەكێكیان توندوتیژی بەرامبەر دەكرێت، بۆیە گرنگە ئافرەتان بپارێزرێن.\n(رێككەوتنی ئیستانبۆڵ) رێگە بە پیاو نادات توندوتیژی بەرامبەر بە ئافرەت بكات، هەروەها ئافرەت و پیاوی لەڕووی مافەوە وەكوو یەك حیساب كردوو، هەروەها لە هیچ بوارێكدا پیاو پێش ئافرەت ناخات.\nبەڵام چەند شارەزایەكی بواری سۆسیال میدیا و پیاوانی ئایینی سەر بە ئاكەپە، دەڵێن لەو كاتەوەی ئەو رێككەوتنە چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، شیرازەی كۆمەڵگە تێك چووە و، هەروەها جیابوونەوە لە نێوان هاوسەرەكاندا زۆر بووە.\nئەم رێككەتنە ئەگەرچی لە توركیا چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، بەڵام رێگری نەكردووە لەوەی كوشتنی ئافرەت لە توركیا كەم ببێتەوە، بەڵام تا ئاستێكی كەم كاریگەری هەبووە كە پیاو توندوتیژی بەرامبەر بە ئافرەت كەم بكاتەوە.\nمیدیاكانی توركیا بڵاویان كردووەتەوە لە ماوەی ١٨ ساڵی حوكمڕانیی ئاكەپەدا، لە تەواوی توركیادا ١٧ هەزار ئافرەت بە دەستی پیاوان كوژراون، ئەمەش ژمارەیەكی پێوانەییە.\nبە شێوەیەكی گشتی، رۆژانە لە تەواوی توركیادا ٣ ئافرەت دەكوژرێت و بكوژەكانیش بەشێكی زۆری دوای دەستگیركردن ئازاد دەكرێن و بەشێكیشی خۆیان نادەن بە دەستەوە.


یوتیوب تایبەتمەندی Chapters ـی بۆ ڤیدیۆکانی تۆڕەکەی لە دیسکتۆپ و مۆبایلەکان بەردەستکرد – کەی ئای تی ئێن\nگووگڵ 29, ئایار 2020\nتۆڕی YouTube تایبەتمەندییەکی نوێی بۆ ڤیدیۆکانی تۆڕەکەی لە دیسکتۆپ و مۆبایلەکان بە ناوی Chapters ـەوە بەردەستکرد، کە ئاسانکاری دەکات لە پەڕاندنی ڤیدیۆکان بۆ سەر ئەو بەشەی کە مەبەستتە. ئەم تایبەتمەندییە لە مانگی نیسانی ئەمساڵدا بۆ ژمارەیەکی کەم لە درووستکەرانی ڤیدیۆکان بەردەستکرا.\nهەر وەک بەشی ناو کتێبەکان، ئەم تایبەتمەندییە بەشەکانی ناو ڤیدیۆ جیا دەکاتەوە بە سەردێڕێکی خوازراوەوە. ڤیدیۆکانی تۆڕەکە لە دیسکتۆپ بەم تایبەتمەندییەوە جیاوازتر نین لە ڤیدیۆ ئاساییەکانی دیکەی تۆڕەکە، جیاوازییەکە لە شریتی بەرەوپێشچوون (Progress Bar) ـی خوارەوەی ڤیدیۆکاندا دەردەکەوێت، کاتێک هەر بەشێک بە هێڵێکی ڕەش لێک جیا دەکرێنەوە. وە کاتێک ماوس دەکەیتە سەر چاپتەرەکان (بەشەکان)، ئەوا سەردێڕی تایبەت بەو چاپتەرە بەدی دەکەیت.\nوێنە لە لایەن Cameron Faulkner لە The Verge.\nئەم دیزاینە لە مۆبایلەکانیشدا هەمان شتە، پێویستە شریتەکە ڕابکێشیت بۆ سەر چاپتەرەکان بۆ زانینی سەردێڕەکانیان، لە کاتی ڕاکێشانی شریتەکە بۆ سەر هەر چاپتەرێک، ئامێرەکە تەکنەلۆژیای هەززەی (Haptic Feedback) بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی بزانیت کە چاپتەرێکی نوێت دیاری کردووە.\nلە کاتی دانانی ڤیدیۆکان لە YouTube، خودکارانە چاپتەرەکان زیاد نابن، بەڵکو دەبێت درووستکەری ڤیدیۆکە چاپتەرەکان بۆ ڤیدیۆکانی زیاد بکەن. هیچ سنووردارکردنێک نییە بۆ زیادکردنی چاپتەرەکان، تەنها ئەوە نەبێت کە دەبێت نێوانی هەر چاپتەرێک 10 چرکە یان زیاتر بێت.\nئەمانە هەندێک ڤیدیۆن کە بە هەبوونی تایبەتمەندییە نوێیەکەوە بڵاوکراونەتەوە و دەتوانیت چاپتەرەکان تاقی بکەیتەوە:\nRadiohead performance لە لایەن 2000.\nSouthern Comfort Foods You Need To Try Before You Die لە لایەن Mashed.\nPersona 5 Relaxing Mix لە لایەن Parmpreet Gill.\nYouTube دەڵێت ئەم تایبەتمەندییە بۆ بەشێک لە ڤیدیۆکانی YouTube Originals لە داهاتوودا بەکاردەهێنێت، وە لە داهاتوودا قەدبڕی تایبەت بە تەختەکلیل بۆ تایبەتمەندییەکە زیاد دەکرێت.\nتاگەکان Chapters google Youtube تایبەتمەندی نوێ گووگڵ هەواڵ یوتیوب


ھوشیار ئەحمەدی: لاپەڕێ لە مێژووی بە ئیسلام کردنی خەڵکی کوردستان. – WTARIKURD\nھوشیار ئەحمەدی: لاپەڕێ لە مێژووی بە ئیسلام کردنی خەڵکی کوردستان.\n“لەشەکانیان لە گوندی بێساران ناشتن، سەرەکانیان لە چیای کاڵیسەر”\n“بێساران” ئاواییەکی گەورەی ناوچەی ژاوەرۆی مەریوانە و “کاڵیسەر”یش چیایەکی بەرزی برای شاھۆیە بەڵام ئاوایی “بۆڕیەر” ی لە باوش گرتووە.\nئەم دوو ناوە، بێساران و کاڵیسەر دوو ناون وەک شایەت لە تاوانێکی تری دووانەی ئیسلام_عەرەب. بەڵام ئەمانەش وەک زۆر تاوان و ڕووداوی مێژوویی دیکە دژ بە کورد، بە ھەر ھۆیەکەوە بووە، نە تۆمار کراون، نە بە بەرینیش باسیان لێوە کراوە.\nراستییەکەی ئەوەیە بێساران ، “بێسەران”ە، بەڵام “کاڵیسەر” نەگۆڕدراوە. وەک لە سروشت و ھەڵکەوتەکەیا دیارە، ئاوایی بێساران لە بۆ داگیرکاری ئاسان نەبووە، وەک زۆر شوێنیتری کوردستان و ھەورامان، بە ھەزاران چەتەی عەرەبی ئیسلامی لە ژێر ناوی ئەسحابەدا لە نیشتمانە جوانەکەی ئێمە کوژراون و لە گۆڕ نراون.\nکە ئەچنە ناوچەی ژاوەرۆ، یەک لەو شوێنانەی زۆر بەرەنگاریی ئەو چەتە داگیرکەرانەی کردووە، خەڵکی ئەو شوێنە بووە کە ئێستا ناوی بێسارانە، بەڵام دیار نیە ئەوکات چ ناوێکی بووە، یان ئایا ھەر دێیەکی تایبەت لەو جێگەیەی بێساران بووە یان نا.\nپاش شەڕ و بەرەنگارییەکی زۆر، ئەو شوێنە گەمارۆ ئەدرێ و سەرئەنجام ئەوەی ئەکوژرێ، ئەکوژرێ و باقییەکەیان بە دیل ئەگیرێن. بەڵام ئەو ھێزانەی وەک پاڵەوان لەوێ شەڕیان کردووە، ئەکەونە بەر ڕقی مەشھور و دڕندانەی عەرەبە چەتە ئیسلامییەکانەوە(داعشە کۆنەکان). ئەوەندە ڕق لە دڵ ئەبن بەرامبەر ئەو خۆڕاگرییەی جەنگاوەرەکانی ئەو ناوچەیە نواندوویانە، تەنانەت واز لە تەرمەکانیشیان ناھێنن.\nبۆیە راست داعش ئاسا سەرەکانیان لێ ئەکەنەوە، تەرمە بێسەرەکان لەو شوێنەی ئێستا ناوی نراوە”بێساران” ئەنێنە چاڵ و سەرەکانیان ئەدەن بە کۆڵ کۆمەڵێ کچ و ژنی بەدیل گیرەوا (کچ و دایک و خوشک و ژنی جەنگاوەرە کوژراوە کوردەکان) و تا ئەو چیایەی ناوی “کاڵیسەر”ە و لەوێ سەرە بێ تەرمەکان ئەنێنە چاڵ.\nجا بۆیە ناوی بێساران لە ڕاستییا “بێسەران”ە و بە واتای شوێنی نێژرانی تەرمە بێسەرەکانە. ناوی کاڵیسەریش بە واتای شوێنی “سەرە کێڵراوەکان”ە. ئاخر لە ھەورامییا “کێڵان” ئەبێتە “کاڵان” ، بۆیە کاڵیسەر واتە ئەو شوێنەی سەرەکانی لێ کێڵراوە.\n_تێبینی ١)_ناوی بێسارانیش وەک ناوی زۆر شوێنیتر، دەیان روانگە و بۆچوونی جیاجیا لەسەری ھەس، بەڵام ئەمەیان بە زۆر ھۆ، کەمتر باسی لێوە کراوە و بگرە ھەر خەڵکیش، بەتایبەت نەسڵی لاوان ئاگاداری ئەم چیرۆکە نین.\n_تێبینی٢)_دڵنیام ئێستا کۆمەڵێ ھاوڕێ دێن و ئێژن کوا سەرچاوە؟ لە کوێ نووسراوە؟ کێ باسی کردووە؟ بەڵام راستییەکە ئەوەیە، کورد لە مێژوونووسین و تۆماری رابردووی پڕچیرۆک و بەسەرھات و داگیرکراوی و کۆمەڵکوژی و…ی خۆیا راست وەک ئێستا ھەر کۆڵەوار بووە. ئەوەنیە ئێستاش بەو ھەموو قوربانیدانەوە، بەو ھەموو تاوانانەوە دژمان کراوە، بە بوونی ھەزاران چیرۆکی تاوان دژی ئێزەدییەکان، ھەزاران پاڵەوانەتی پێشمەرگە و گریلا دزی داعشی خوێنمژ، کەچی فارسەکان دێن و بە کلیپێکی چەند خولەکی تیرۆریستێکی پاسدارمان (قاسم قیمە)لێ ئەکەنە ڕزگاریدەر و ئێژن ئێمە نەبوایاین کورد لەناو چووبوو!\nبۆیە ھەزاران تاوانی داگیرکاریی داگیرکەرانی جۆراوجۆر دژ بە کورد ، ھەروا بزر بوون و کەس باسی نەکردوون و کەس نەینووسیونەوە، سەرئەنجامیش وەک ئەوەی ھەر نەبووبن، فەوتاون و لەبیرکراون.\nوێنە: دیمەنێ لە ئاوایی دڵگیری بێساران\nرەزا شـوان: شـێـلـمێکی زەبـەلاح.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| سوعاد قادر: تا رۆڵ بۆ ئافرەت نەگەڕێنرێتەوە ئینتیمای نەتەوەیی لە لاوازیدا دەبێت\nسوعاد قادر: تا رۆڵ بۆ ئافرەت نەگەڕێنرێتەوە ئینتیمای نەتەوەیی لە لاوازیدا دەبێت\nJanuary 2022 23 - 23:21:25\nسوعاد قادر عەزیز، یەک لە ژنە چالاکە ئیسلامییەکانی ناو بزووتنەوەو دواتر کۆمەڵی ئیسلامییە، پیشەی مامۆستایەو دەرچووی کۆلێژی زانستی بەشی کیمیای ساڵی 1979یە. دامەزرێنەری(شورا) بۆ ژنان لەناو بزووتنەوەی ئیسلامی و دواتر رێکخراوی خوشکانی کۆمەڵی ئیسلامییە، لە گفتوگۆیەکی نوچەنێت، باس لە کار وئامانجی رێکخراوەکانی ئافرەتان دەکات و دەڵێت: بەشێکیان کاریان کردووەو بەشێکیشیان زیادن، ئینتیمای نەتەوەیی و نیشتیمانی بە رۆڵی ژن وەکو دایک دەبەستێتەوەو پێیوایە، کە دایک رۆڵی خۆی بینی هەر خێزانێک دەبێ بە دەوڵەتێک.\nنوچەنێت: لە ساڵی چەند دەستت بە کاری سیاسی کرد؟\nسوعاد قادر: لە ساڵی 1994وە پەیوەندیم بە بزووتنەوەی ئیسلامییەوە کرد. رێکخراوێکی ژنانم دروستکرد بە ناوی (شورا) دواتر کە بووە کۆمەڵی ئیسلامی و جیابوونەوە دروستبوو رێکخراوی خوشکانی کۆمەڵی ئیسلامیمان دامەزراند. لە ساڵی ٢٠١٠وە دەستم لە کارکێشایەوەو ئێستا سەنتەرێکم دروستکردووە بەناوی سەنتەری پەروەردەو پێگەیاندنی گەنجان. ئامانج و دروشممان خزمەتکردن بە پێگەیاندنی ئافرەت بوو لە رووی کۆمەڵایەتی و بانگخوازییەوە کە بتوانێ بەهێزبێت.\nنوچەنێت: تا ئێستا ئەم رێکخراوە بە هەمان ئامانج و دروشم بەردەوامە؟\nسوعاد قادر: هەر ئایدیایەک دەکەوێتە ژێر کاریگەری گۆڕانکارییە سیاسی، ئابوری و کۆمەڵایەتییەکان، هەرچەندە ئیسلام دینە ئایدیا نییە. بۆیە گۆڕانکاری بەسەر شێوازی کارکردندادێت و ناتوانی بۆ نمونە بڵێی تەکنەلۆژیا کاریگەری نییە هەندێجار کارەکانمان بەرەو هەڵكشان و هەندێجار بەرەو داکشانە واتە لە ئاستێکدا نامێنێتەوە.\nنوچەنێت: کاتێک ئێوە دەستتان بەکارکرد، لە ناو بزووتنەوەی ئیسلامی کەسانی توندڕەو هەبوون رێگرییان لێنەکردن بە بیانووی رێگەنەدانی شەرعەوە، هەیانە ئێستاش لەسەر هەمان توندڕەوی بەردەوامە؟\nسوعاد قادر: کە رێگری هەبوایە من نەمدەتوانی بگەمە سەرکردایەتی، بەڵکو هانیشیان دەداین بەردەوام بین لە کارکردن. هەتا ئێستاش ئەوە دەبینین ئافرەتان پشتگیری دەکرێن بۆ چوونە پەرلەمان، بە تایبەتیش کاتێک کۆمەڵێک ئافرەت بوونە خاوەن بڕوانامە.\nراستە کەسانێکی توندڕەو هەبوون دواتر ئەوان جیابوونەوەو شتی تریان دروستکرد.\nکەسە توندڕەوەکان جیابوونەوە و شتی تریان دروستکرد\nنوچەنێت: چۆن هاوکارییان دەکردن؟\nسوعاد قادر: هانیان دەداین و رێگەیان بۆ خۆشدەکردین، بە دەنگدان دەچووینە پێشەوە بەپێی بارودۆخ، کاتێک حکومەت دامەزرا بەپێی ئەو بەرنامانەی هەبوو کەسیان هەڵدەبژارد.\nنوچەنێت: کارکردنی ئافرەتان لە ناو هێزێکی سیاسی چەکداری، زادەی واقیع بوو یان باوەڕبوون بوون بە تواناو کاری ئافرەتان؟\nسوعاد قادر: بابەتی چەکداری بزووتنەوەی ئیسلامی، لە سەردەمی رژێمی سەدامەوە دەستیپێکرد، واتە ئەوکاتە دژ بە رژێمی داگیرکار بوو. دوای ئەوە رۆڵی خۆیان بینی هەر لە کاری رێکخستنی ناو شارەوەو زیندانیکردنی خۆیان و کەسوکاریان تا رووبەرووبوونەوەی چەکداری.\nنوچەنێت: لە ئیسلامدا تێکەڵبوونی ژن و پیاو حەرامە، ئێستا سەردەمێکە ئافرەتان ناچارن کاربکەن، ناشتوانین خۆمان ئەو کەسانە هەڵبژێرین کە کاریان لە گەڵدا دەکەین، ئەوە چۆن دەگونجێت؟\nسوعاد قادر: قەت بە یەکلا سەیری ی ئیسلام مەکەن. ئیسلام لەگەڵ واقیع کاردەکات، بۆ نمونە دۆخی کچێکی گەنج لەگەڵ ژنێکی بەتەمەن جیاوازە، کۆمەڵگەو ناوەندێکی پاک کە بتوانێ کەسایەتی و لایەنی جەستەیی و رۆحی ئافرەت بپارێزێ دەکرێ کاری تێدابکەیت. یاساکانی ئیسلام پاراستنی کەسایەتی مرۆڤەکانە بە باشترین شێوە.\nئیسلام کارکردنی بۆ ژن قەدەخە نەکردووە. لەسەردەمی پێغەمبەر(د.خ) ئافرەت لە بازاڕ شتی فرۆشتووە، کەسیش رێگەی لێنەگرتووە. تەنیا ئەو ئایەتەی کە بۆ ژنانی پێغەمبەر هاتووەتە خوارەوە، تایبەتە بە ئەوان کە لە ماڵەوە بمێننەوە.\nنموونەیەکی تر ئەوەیە، ئافرەتێکی جولەکە لە بازاڕ کاری کردووە، کراسەکەی بە شتێک بەستبۆوە کە هەستا لەشی دەرکەوت نەهاتن بڵێن بڕۆ لە ماڵەوە دانیشە ئیش مەکە، ئیسلام ژینگەیەکی دروست کردبوو کە کەسایەتی ژنی تێدا پارێزراوبێت.\nلەسەردەمی عومەر( رەزای خوای لێبێت) بۆ ئاسایشی ئابوری و پارێزگاری ناوبازاڕ و گران نەبوونی نرخ ژنێکی کردبووە بەرپرسی بازاڕ.\nبە دواداچوونم کردووە لە مێژووی ئیسلامدا، زۆر ئافرەت هەبوون کە رۆڵی گرنگیان بینیوە، ژن هەبووە سەرکردایەتی کردووە. لە کوردستان نمونەی ژنی وەکو خانزادی میری سۆران و حەپسەخانی نەقیبمان هەیە. لە شام ئافرەتێک کە لە نەوەکانی سەڵاحەدینی ئەیوبی بووە پارێزگاری شاری ئیدلیب بووە.لەو سەردەمە زانکۆو مزگەوت و رێگابانی دروستکردووە. ئافرەت دەتوانێ کاربکات بە مەرجێک هاوسەنگی رابگرێت لە نێوان ئەرکەکانی وەکو ژنێک و کارەکەیدا.\nحەزرەتی عومەر ژنێكی کردووەتە بەرپرسی ئاسایشی ئابوری لە بازاڕ\nنوچەنێت: بە پێی قۆناخەکان و پێداویستی و بارودۆخ، کارکردنی ژن بووە بە پێویستی، ئافرەت هەیە پێویستی بەوە هەیە بە درێژایی رۆژ کاربکات.\nسوعاد قادر: ئەگەر لێکۆڵینەوە بکەی و بە مێژوودا بچیتەوە، بە درێژایی مێژوو ئەو کۆمەڵگایانەی کە دەستیان بە دینی خواوە گرتووە ئیتر دینە مەسیحی، جو، ئیسلام بووبێت ئەم حاڵەتانەی کە ئێستا دەیبینین رووینەداوە. ژنان کاریان کردووە بەڵام کاتیان بۆ ژنێتی و دایکایەتیش تەرخان کردووە.\nخاتو عایشە ژن بووە بەڵام پیاوەکان پرسیان پێکردووە و 1500فەرمودەیان لیوەرگرتووە، خاتوو خەدیجە بازرگان بووە. بە حوشتر گەشتی بازرگانییان لە مەککەوە بۆ شام کردووە کە رێگایەکی دوورودرێژە. ژن نابێ رادەستی ئارەزوو بێت دەبێ هەرکارێک دەتوانێ بکات بە مەرجێک کەسایەتی خۆی بپارێزێت.\nدەبێ ئێمە بزانین لە مێژووی مرۆڤایەتیدا هەرجارەی بە جۆرێک سامان لای کەسێک یان گروپێک کۆبووەتەوە، بۆ نمونە وەکو سەردەمی فیرعەونەکان یان قارون، لە سەردەمی شیوعییەکان لەدەستی دیکتاتۆری پڕۆلیتاردابووە، لە سەردەمی ئێستادا لای سەرمایەدارەکانە. ئێستا ئەمریکییەکان دەیانەوێت سەرمایەی هەموو جیهان بکەوێتە دەستی ئەوان. کەواتە لەسەردەمێکدا دەژین کە ئافرەت دەبێ زۆر وریای خۆی و کەسایەتی خۆی بێت.\nنوچەنێت: پێتوایە دیارترین و ئاڵۆزترین کێشەی ژن لە کۆمەڵگەی ئێمەدا چییە؟\nسوعاد قادر: ژن دەبێت وەک ژن پەروەردەبکرێت و کەسایەتی سروشتی خۆی لێوەرنەگیرێتەوە. ئێمە ئێستا هەر لە پەروەردەوە هەڵەدەکەین، پەروەردە بووەتە پەروەردەیەکی ماددی روت. لەسەردەمی سەدام حەزمان دەکرد وڵاتێکی سەربەخۆمان هەبێ و ئازاد بین، کاتی خۆی خەومان بە کوردستانێکەوە دەبینی ژن تێیدا سەرکردە بێت، ئەوەش بەوە دەکرێت کە ژنێتی لێنەسنرێتەوە. بەم دۆخەی ئێستا تا دەگاتە وەزیفەو کاروباری خۆی دەبێتە رۆبۆت.\nئافرەت کاتێک کاردەکات نابێ ببێتە پیاو، دەبێ وەکو ژن کاربکات سروشتەجوانەکەی خۆی بپارێزێت. ئەحمەد شەوقی کوردێکی خەڵکی سلێمانییەو کاتی خۆتی چووەتە میسر دەڵێت" کاتێک دایکت گەورەکرد شەعبت بۆ پەروەردە دەکات".\nئافرەت کاتێک ماوەیەک کاری دەرەوەی کردو نیوەی رۆژەکە گەڕایەوە ماڵ، یانیش موچەیەکی بۆ بڕایەوە کە بەشی پێداویستییەکانی بکات و خەریکی پەروەردەکردنی منداڵەکانی بوو، ئەوکاتە هەر ماڵێك دەبێتە دەوڵەتێک و بە ئاسانی دەوڵەت دادەمەزرێنین بە پێچەوانەوە تا ئافرەت رۆڵی راستەقینەی خۆی وەردەگرێتەوە هەموو ئینتیماکان لاوازدەبن.\nژن کراوە بە رۆبۆت و رۆڵی لێوەرگیراوەتەوە\nنوچەنێت: ئینتیما بۆ خاک و نەتەوە بە دایکەوە دەبەستیتەوە، ئەوە بۆ گرنگی رۆڵی دایک دەگەڕێتەوە؟ ئەی رۆڵی پیاو لەم پرسەدا چییە؟\nسوعاد قادر: گەورەترین رۆڵ لە مرۆڤایەتیدا رۆڵی دایکە، ئەو دەتوانێ منداڵی ببێت لە هەموو قۆناخەکان لەگەڵیدابێت و گەورەی بکات. منداڵەکانی لەسەر بەرنامەیەک پەروەردە بکات کە سودیان بۆ خۆیان و کۆمەڵگە هەبێت و دەست بە دینەوە بگرن، چونکە دین دامەزرێنەری ئەخلاقە، ئەوە دینەکەمە بە من دەڵێت نابێت لە ناو نەتەوەی دیکەدا بتوێیتەوە زمان و کلتوری دیکە بەسەر زمان و کلتوری نەتەوەی خۆتدا زاڵ بکەیت. من برایەکم لە ئەبوغرێب زیندانی بوو دایکم دەیگوت، ئەی ئەگەر کوڕی من و کوڕی ئەویتر نەیکات کێ بیکات؟ دایک هەبوو پێنج کوڕی هەبوو دەیگوت بە قوربانی کوردستان بێت، دایکانی ئەوکات نەخوێندەواریش بوون کەچی دایکی ئێستا نازانن ئینتیما چییە؟\nماڵ زۆرگرنگە کە ئافرەت دەبێ تێیدا رۆڵی سەرکردە بگێڕی، ماڵ زەمینەی خێزان و پەروەردەو پێگەیاندنی ئەندامانی خێزان بۆیە دایک دەبێ واز لە دایکایەتی و پەروەردەکردنی منداڵ نەهێنێت.


دەسبەسەر کردنی کچێکی کورد لە لایەن هێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو بە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان ؛ دوێنێ شەو ۳۰ گەلاوێژی ۱۳۹٦ لە شاری بانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران هێرش دەکەنە سەر هۆتێلێک لەو شارەدا و کچە کوردێک کە لە هاوڵاتی شاری “سنە” بوە بەناوی “سارا ڕۆستەمی ” تەمەن ۲۸ ساڵ دەستبەسەر دەکەن .\nجێگای ئاماژەیە تا ئێستا هیچ زانیاریەک سەبارەت بە وردەکاری ئەو دەستبەسەرییە نەزانراوە .\nدەستبەسەرکردنی هاووڵاتییانی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر خۆسەرانە و بە بێ ئیزنی دادگا ئەنجام دەدرێت و هێزە لیباس شەخسییەکان بە هێزە ئەمنییەتیەکانی ئیتلاعات ناسراون و کاتی قۆڵبەستکردنی هاووڵاتییان هیچ زانیارێیک بە بنەماڵە و دەروبەر نادەن.\n← خوکوژی پیاوێکی بەساڵاچوو لەگوندی شمشێر سەربە شاری پاوە\nڕەخنەی لێبوردەی نێودەوڵەتی لەسیستەمی سەرکوتکارانە لەزیندانەکانی ئێران →


کلیلی جینی بۆ بەرەوپێشچوونی مێشک\nFriday, 04.03.2020, 0:55\nوەگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: یاسین محەمەد\nلە دەهەزار منداڵ دانەیەکیان لە کاتی لەدایکبووندا سەرێکی بچوکی نائاساییان هەیە. هۆکاری ئەم بارە نائاساییەیش کە بە سەربچوکی یاخود مایکرۆسیفەڵی (microcephaly)ی ناسراوە، بوونی کەموکوڕییە لە گەشەکردنی شێوە سەرەتایی (ئاوڵەمەیی)ەکەی مێشکدا. منداڵانی هەڵگری مایکرۆسیفەلی گەلێک دوا دەکەون [لە ڕووی گەشەی عەقڵی و جەستەیی و تەنانەت کۆمەڵایەتییشەوە] بە بەراورد لەگەڵ منداڵانی ئاساییدا و ئەگەری ژیانیشیان کەمە. هەندێک حاڵەتی ئۆتیزم و شیزۆفرینیایش پەیوەندییان هەیە بە تێکچوونی باری ڕێکخستنی قەوارەی مێشکەوە.\nهۆکارەکانی لاوازی گەشەی مێشک لەوانەیە هۆکاری ژینگەیی بن (بۆ نمونە: خراپ بەکارهێنانی ئەلکول یاخود تیشکدانەوە) یاخود ڕەنگە هەوکردنی ڤایرۆسی بێت (بۆ نمونە: سورێژەی ئەڵمانی) لە ماوەی سکپڕیدا. لە هەندێک حاڵەتدا لەوانەیە بازدانی جینییش ببێتە هۆی ڕوودانی ئەو کێشەیە.\nدەیڤس کەییس سەرۆکی دەستەیەک لە پەیمانگای IMP جینێکی نوێی دۆزیوەتەوە کە بەرپرسیارە لە مایکرۆسیفەڵی. ئەو لەگەڵ خوێندکارێکی خۆی بە ناوی مارتن بروس کە خوێندکاری دکتۆرایە لەو بوارەدا توانییان جینی TUBB5 بدۆزنەوە کە بەرپرسیارە لەو حاڵەتە. ئەو جینەی لێپرسراوە لە دروستکردنی تیولین، دروستکەری خانەکانی پەیکەری هەناوییە. هەر کاتێک خانەکە بجوڵێت یاخود دابەش ببێت پشت دەبەستێت بەو ڕێبەرەی کە لەو پەیکەرە ناوەکییەدا هەیە کە وەک داربەستێک ڕۆڵ دەبینێت.\nتوێژەرانی IMP پێکەوە بە هەماهەنگی لەگەڵ توێژەرانی زانکۆی مۆناش لە ئوسترالیا، توانییان دەستکاری فەرمانی جینی TUBB5 بکەن لەنێو مێشکی مشکێکی لەدایکنەبوودا. بۆیان دەرکەوت کە کارێکی لەو جۆرە دەبێتە هۆی دروستبوونی بارێکی دژوار لەنێو قەدەخانە و زیان بە گواستنەوەی دەمارەخانەکانیش دەگەیەنێت.\nبۆ بڕیاردان لەسەر ئەوەی ئایا دەرەنجامەکان لە مرۆڤیشدا هەمان ئەنجام دەدەن بە دەستەوە، دەیڤد کەییس لەگەڵ هەندێک پزیشکی دیکەدا دەستیان کرد بە هەماهەنگی. تیمە فەرەنسییەکە بە ڕێبەرایەتی جەمیل چیلی توێژینەوەیان لەسەر 120 نەخۆش ئەنجام دا لەوانەی کە نەخۆشی مێشک و ئیفلیجی بوون. دەرکەوت کە سێ لەو منداڵانە بازدانی جینی TUBB5 تیایاندا ڕووی داوە.\nئەم زانیاریانەیش دەرەنجامێکی گرنگە بۆ ئەو پزیشکانەی کە چارەسەری ئەو منداڵانە دەکەن کە نەخۆشی مێشکیان هەیە. ڕێگەخۆش دەکات لە بەردەم بەرەوپێشبردنی تاقیکردنەوەی جینی نوێ کە بنەمایەک دەڕەخسێنێت بۆ راوێژی جینی و یارمەتی باوان دەدات تا پلان بۆ ئایندە دابنێن. لە ڕێگەی تێگەیشتن لەوەی چۆن جیاوازیی جینی دەبێتە هۆی کەمتوانایی مێشک، ئۆمێد دەکرێت زاناکان ڕۆژێک بتوانن دەرمان و چارەسازی نوێ بدۆزنەوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو جۆرە کەسانە.\nدۆزینەوە نوێیەکەی توێژەرانی IMP لە ڕۆژنامەی Cell Reports بڵاو کراوەتەوە. بە لای دەیڤس کەییسەوە تێگەیشتن لە ئەرکی TUBB5 کلیلی تێگەیشتنە لە گەشەکردنی مێشک. ئەو دەڵێت "پڕۆژەکەمان ئەوە پیشان دەدات چۆن توێژینەوە لە تاقیگەکاندا دەکرێت یارمەتی باشکردنی ژیان بدات لەنێو کلینیکە پزیشکییەکان."\n•\tئەم بابەتە و هەندێک لە بابەتە وەرگێڕراوەکانی پێشووتریش لە ماوەی نێوان ٢٠١١-٢٠١٥ وەرگێڕراون. لێرەدا لە ڕووی زمانەوانی و ڕێنووسەوە ڕێک و یەک خراون. بەم نزیکانە لە توێی چەند کتێبێکدا بڵاو دەکرێنەوە.


شاندێكی زانكۆ به‌شداری له كۆنگرەی زانستی نێودەوڵەتی زانکۆی عەین شەمسی ووڵاتی میسر كرد – زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی\nلە چوارچێوەی بانگھێشتنامەی فەرمی شاندی زانکۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرەی زانستی کۆلیجی ئادابی زانکۆی عین شمسی ووڵاتی میسر بە ناونیشانی (القوی الناعمە… وێناعە المستقبل) رۆژانی (٢٣ – ٢٤- ٢٥ /٣/ ٢٠١٩)به‌شداری كۆنگره‌كه‌یان كرد.\nله كۆنگره‌كه‌دا شاندی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی پێكهاتبوون لە ( د. ھەژار محمد جەلال سەرۆکی شاندو بە یاوەری د. شێرکۆ جبار محمد و د. ئومێد عارف)\nلە یەکەمین رۆژی دەستپێکی کارو چالاکییەکانی کۆنگرەکەدا کە لە لایەن ھەر یەک لە پرۆفسیۆر د. خالد عبدالغفار وەزیری خوێندنی باڵای وڵاتی میسر و د. غادە والی وەزیری ھاوکاری کۆمەڵایەتی و د. ئیناس عبدالدائم وەزیری رۆشنبیری و پرۆفسیۆر د. محمد مختار جمعە وەزیری ئەوقاف سەرپەرشتی دەکراو بە چاودێری پرۆفسیۆر د. عبدالوھاب عیزەت سەرۆکی زانکۆی عین شمس و پرۆفسیۆر د. سوزان ڕحمد القلینی سەرۆکی کۆنگرەو راگری کۆلیجی ئاداب،\nوتاری سەرۆکی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی پ.ی. د ئالان فەریدون عەلی لە بری نوێنەرانی شاندی وڵاتانی عەرەبی لە لایەن د. ھەژار محمد جەلال سەرۆکی شاندی زانکۆی پۆلیته‌كنیكی سلێمانی پێکەشکراو قەڵغانی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی بە ھەریەک لە سەرۆکی زانکۆی عین شمس و سەرۆکی کۆنگرەکە بەخشرا.\nلەلایەن چاودێران و بەرپرسانی زانکۆی عین شمس و سەرۆکی کۆنگرەکە پێگەیزانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی لە رووی پەیوەندی دیبلۆماتی و زانستیدا بەرز نرخێندراو خۆشحاڵی خۆیان بۆ پته‌وكردنی په‌یوه‌ندی نێوان هه‌ردوو زانكۆ دەربڕی به‌تایبه‌ت لە دروستکردنی پەیوەندی زانستی نێوان زانکۆکانی وڵاتی میسرو زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی.\nشایەنی باسە لەم کۆنگرە زانستیەدا زیاتر ٥٠ توێژەرو نوێنەری زانکۆکانی وڵاتی میسر و وڵاتانی عەرەبی و ئەفریقی ناوەندی ئەکادیمی و وزاری و رێکخراوی (NGO) ی نێودەوڵەتی و ناخۆیی بەشدار بوون.\nهەڵمەتێکی هۆشیارکردنەوە و خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا لەشاری کەلار بەڕێوەچوو


نێچیرڤان بارزانی سەرکەوتوو بووە؟\n6/7/2019 4:03:48 PM\n6863 جار خوێندراوەتەوە\nلەسەروبەندی وەرگرتنی پۆستی سەرۆکی ھەرێمدا، گروپێکی تێکەڵ لەکوتلەی حزب و وەزیری موستەفید و میدیای (یەکەمی بێڕکابەر)، خەریکی تەرویجدانن بەو بیرۆکەیە کە گوایە نێچیرڤان بارزانی لە ڕابردوودا، سەرۆک وەزیرانێکی سەرکەوتوو بووە و دەتوانێت لەپۆستی داھاتووشیدا، پۆستی سەرۆکی ھەرێم، سەرکەوتوبێت. بەڵام:\nیەکەم: ئەگەر قسەکە لەسەر سەرکەوتن بێت، دەکرێت بڵێین نێچیرڤان بارزانی لە ڕواڵەتدا سەرکەوتوو بووە، توانییویەتی خۆی وەک کەسێکی سەردەمییانە نمایش بکات، کە شانبەشانی شیکپۆشی و ڕەفاھیەت و خۆشگوزەرانیەکانی سیاسییە میدیاییەکانی دونیای ھاوچەرخ ھەنگاودەنێت. بەشێوەیەک ئەم پیاوە زیاتر وەک نمایشکارێکی جوانپۆش دەربکەوێت تا ئەوەی سەرۆکی میلەتێکی چەوساوە و سەرۆکی وڵاتێکی نەوتی کە توانیبێتی لانیکەم لە چلەی زستاندا تەنەکەیەک نەوت بۆ ئەو خەڵکەی حوکمیان دەکات دابین بکات.\nلەبوارێکی ترشیدا دەکرێت بە دەستکەوت و سەرکەوتن بۆی حسابکرێت: بواری دەستبڵاوی و ھەڵڕشتنی پارەیەکی بێشومار بۆ زۆرێک لە وەزیر و بەرپرسەکانی کابینە یەک لەدوای یەکەکانی، تا ئاستی چاو بەرەوژێر پێکردنیان و کڕین و گۆرینی ئینتمای سیاسیان، ئەمەش لەبەرژوەندی خۆی و حزبەکەی. ھاوکات لەوەشدا سەرکەوتوبووە کە میدیایەکی موسریف و زەبەلاح بۆ ئارایشت و جوانکردنی خۆی دابمەزرێنێت بەپارەی سەرەونوگمکراوی خەڵک، بەشێوەیەک ئەم میدیایە ڕەشی بۆ بکات بەسپی و سپی بۆ بکات ڕەش. بە کورتی ناوبراو وەک پیاوێکی جوان پۆش و موسریف و وەک کەسێک ھەندێک لە وەزیری حزبەکانی تر بکڕێت، کەسێکی سەرکەوتوو بووە.\nدووەم: خۆ ئەگەر قسە لە دەوڵەتداریی بێت، ئەوا شکست و سەرکەوتن پێوەری خۆی ھەیە. ھەموو کارێکیش بە ئەنجامەکەیدا ھەڵسەگاندنی بۆ دەکرێت. دوای نزیکەی بیست ساڵ نێچیرڤان بارزانی حکومەتێکی قەرزار و قاسەیەکی بەتاڵ و ئابورییەکی داتەپیو و ناڕوونیەکی گەورە لە داھاتی گشتی جێدەھێڵێت. چەند ساڵێکە حکومەتی ھەرێم بودجەی گشتی نیە و ئەگەر بەغداد نەبێت توانای دابینکردنی نیو مووچەشی نیە بۆ فەرمانبەرەکانی. ھیچ دەزگایەکی چاودێریش نییە لە داھات و خەرجی بپرسێتەوە. حکومەتێک خاوەنی ھیچ پڕۆژەیەکی ستراتیجی و تەنانەت خزمەتگوزرای گشتی ئەوتۆش نیە. بەو شێوەیەش باس لە کەوتنەژێر قەرزێک دەکرێت کە بەبیست ملیارد دۆلار دەخەمڵێنرێت. ئەمە لەکاتێکدا ڕۆژانە دەیان ھەزار بەرمیل نەوت ڕەوانەی بازاڕەکانی جیھان دەکات، تائێستاش نەمانزانی ئەم (دەوڵەتمەدارە) چەند ساڵە لەگەڵ ئاشتی ھەورامی نەوت دەکڕێت یان دەیفرۆشێت؟!\nسێیەم: سیاسەتی ئابوریی سەربەخۆ دەکرێت وەک کارەساتاویترین پڕۆژەی نێچیرڤان بارزانی و حوکمڕانییەکەی تەماشابکرێت کە تا دەیان ساڵی تریش خەڵکی کوردستان لە ژێر بار و لێکەوتە خراپەکانی دەرناچن. بەھەموو پێوەرێک ئەم شکستە چارەکە سەدەیەک خەڵکی گەڕاندەوە دواە. ئەگەر کوردستان نەبووایە، ئەوا نێچیرڤان و حکومەتەکەی نەک ھەر لەکار دەخران، بەڵکو وەک بەڵایەکی نیشتمانییش دەخرانە ناو قەفەزی دادگاوە.\nچوارەم: گەندەڵی، بەھەدەردانی ماڵی گشتی، بەرتەسککردنەوەی ئازادییەکان، ململانێی بەردەوامی ھەرێم و بەغداد لەسەر نەوت و سەرەنجامیش سزادانی خەڵکی کوردستان، بڕیاری چارەکە موچە و مامەڵەکردنێکی نامەدەنیانە لەگەڵ خۆپیشاندەران و مامۆستایان لە ھەرە سیما دیارەکانی حوکمڕانی نێچیرڤان بارزانییە. وێڕای ئەوە بەھایەکی بۆ پەرلەمان و دەسەڵاتی چاودێریکردن و داداگاکان و داواکاری گشتی نەھێشتەوە. نەک خۆی، بەڵکو ڕێگەی نەدا وەزیرەکانیشی بۆ لێپێچینەوە بچنە پەرلەمان، بەوەش گلۆپی سەوزی بۆ ھەڵکردن بۆ برەودان بەگەندەڵی و سەرپێچیکردنی یاسا.\nپێنجەم: یەکێک لەگەورەترین ئابڕوبەرییەکانی سەردەمی حوکمڕانی نێچیرڤان بارزانی، ڕازیبوونی بوو بەدەرکردنی وەزیرەکانی بزوتنەوەی گۆڕان لە کابینەی ھەشتەم و بەئاشکرا بوو بە بەشێک لە پرۆسەی بێڕێزیکردن بەرامبەر بەدامەزراوەی پەرلەمان و سەروەری یاسا لە کوردستان. وێڕای کشانەوەی وەزیرەکانی کۆمەڵ و یەکگرتووش لە حکومەت، لەکۆی پێنچ ھێزی سیاسیی تەنھا پارتی و یەکێتی مانەوە. بەڵام بۆ درێژەدان بە حکومەتە فاشیلەکەی، زۆرینەی وەزارەتەکانی بەوەکالەت بەڕێوەبرد.\nشەشەم: ڕوون و ئاشکرایە پەیوەندی خوێن و خێزان و بنەماڵە (تەوریسی سیاسی)، ڕۆڵی سەرەکیان ھەبووە لە ھاتنەپێشەوەی نێچیرڤان بارزانی و سەرجەم دەرگاکانی بەڕوودا کراوەتەوە. توانیویەتی لەو ڕێیەوە دەستبەسەر سەرچاوەکانی داھاتدا بگرێت و زۆرێک لەکایەکانی تریشی بۆ مسۆگەر کردووە. وێڕای ئەم دەستکراوەییە و ئەو ماوە زۆرەی لەبەردەمیدا بوو، ناوبراو کە جێگری سەرۆکی پارتیش بووە، بەڵام شکستی خوارد بە ھەموو پێوەرە نێودەوڵەتییەکانی حکومڕانیی باش (شەفافیەت، سەروەری یاسا، کۆنترۆڵکردنی گەندەڵی، لێپرسینەوە، عەدالەت و حکومەتی ھاوڵاتیی، حکومەتی وەڵامدەرەوە، بەشداری پێکردن، لێوەشایی لە بڕیارو کرداردا.)\nحەوتەم: لە ھەمووی کارەساتتر، لەبری خەڵک و چین و توێژە جیاوازەکان ھەڵسەنگاندن بۆ سەردەمی حوکمڕانی نێچیرڤان بارزانی بکەن، بەوپێەی ھەموو ھەنگاو و بڕیارەکانی نێچیرڤان بارزانی لە ژیان و گوزەرانی ئەواندا ڕەنگیداوەتەوە، کەچی کۆمەڵێک وەزیری موستەفید ئەو ئەرکەیان داوە بە سەرشانی خۆیاندا و کەوتوونەتە شایەتیدانی ناھەقی. ئەمە جگە لە کەناڵە (یەکەمە بێ ڕکابەرەکەی ) خۆیشی.\nھەشتەم: مەولود باوەموراد و ڕێباز حەملان دەڵێن، نێچیرڤان بارزانی لە حکومەتدا دەوڵەتداریی دەکات نەک حزبایەتی. زەحمەت نەبێت دەرکردنی چوار وەزیر و سەرۆکی دەستەیەک و چەندین ڕاوێژکار و بەڕێوەبەری گشتیی لەسەر دەستی نێچیرڤان بارزانی، دەوڵەتداریی بوو یان حزبایەتی؟\nنۆیەم: ئەم سەرۆکە نوێیە لە ماوەی تەمەنی حوکمڕانیی دوورودرێژی خۆیدا جگە لە شکست و جێبەجێنەکردنی پەیمانەکانی شتێکی تری لە کەلتوری سیاسیی ھەرێمی کوردستاندا بەجێنەھێشتووە. باڵاترین نموونەش ئەو پەیمانە بوو کە لە دەورەی پێشووی ھەڵبژاردندا بە خەڵکی دا، کە گوایە کۆمپانیایەک دروستدەکات و ھەموو ھاوڵاتیانی ھەرێم لەو کۆمپانیایەدا پشکیان لە فرۆشی نەوتی ھەرێمدا دەبێت. دەرئەنجامی ئەم مژدە و پەیمانە ناڕاستانەش لەمڕۆدا بەڕوونی دیارە، چونکە ھاوڵاتییانی ھەرێم بە چەشنێک بێڕێزکراون وەک منەتکردن بەسەریاندا، چاوەڕوانی مووچەکانی خۆیانن.\nدەیەم: دەشێت چەند ڕۆژێکی تر لە مەراسیمێکی شاھانە و گرانبەھادا، کەسایەتییە سیاسیی و دیپلۆماسییەکانی دونیا داوەتدەکرێن و تاجی سەرۆکایەتی بخرێتە سەرت، بەڵام ئەوەت بیرنەچێت بە دەنگی چەند ھێزی سیاسیی کرایت بە سەرۆکی ھەرێم؟ جەنابتان لە ڕۆژی ٢٨/٥/٢٠١٩، بەدەنگی ٦٨ ئەندام پەرلەمان بویت بەسەرۆکی ھەرێم، ئەرێ بەڕاست کاردانەوەی ڕای گشتی کوردستان (جگە لەکادیرەکانی حزبەکەت، ئەوانیش ھەموویان نا!)، ئیجابی بو؟! یاخود ھەستت کرد ھاوڵاتیان بەگشتی دڵخۆشن؟ بەلایەنی کەمەوە دەبێت دڵخۆشییەکە لە دەنگدەرانی ئەو ٦٨ ئەندام پەرلەمانەدا ڕەنگبداتەوە!


حکومەت چەند بەرنامەیەکی لەکەناڵە کوردییەکان ڕاگرت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەهۆی زیان گەیاندن بەکۆمەڵگە و تێکدانی شیرازەی کۆمەڵگە، وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکومەتى هەرێم ژمارەیەك بەرنامەی كەناڵە ئاسمانیەكان ڕاگرت.\nلەسێ نوسراوی وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاواندا کە ئاڕاستەى سێ کەناڵی ئاسمانی کردووە، داوای کردووە تا هەفتەیەکی دیکە چەند بەرنامەیەکیان ڕابگرن و پێداچوونەوە بەناوەڕۆکی بەرنامەکانیاندا بکەن، ئەگەرنا ڕێکاری یاسایی بەرامبەر ئەو کەناڵانە دەگیرێتەبەر.\nهۆکاری ئەم داواکارییە وەک لەنوسراوەکاندا باسکراوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی، زۆرێک لەگفتوگۆکانی بەرنامەکان نەشیاوە و دوورە لەنەریتی کۆمەڵایەتی، و پێچەوانەى نەریت و ئادابی گشتییە و زیان بە کۆمەڵگە و شیرازەی خێزان دەگەیەنێت.\nبەرنامەکان بریتین لە (بەرنامەی نێتگرام لەنێت تیڤی، بەرنامەی شۆ مەگەزین لە كوردماكس، بەرنامەی نایت شۆ لە کۆڕەک).\nئەمە لەکاتێکدایە ماوەیەکە ناڕەزایەتی و سکاڵایەکی زۆر ئاڕاستەى وەزارەتی ڕۆشنبیری کراوە و لەتۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوە بەشێک لەهاوڵاتییان نیگەرانی خۆیان لەو جۆرە بەرنامانە دەردەبڕن.


👁 ئەڤ بابەتە 4,780 جار هاتیە دیتن\n📊 610 حاڵەتی پێوەدانی مار و دووپشک لە رانیە و قەڵادزێ تۆمارکراوە ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 20 2014 4:37PM\n👁 ئەڤ بابەتە 13,391 جار هاتیە دیتن\nخەندان کامەران عەبدە ساڵح لە ساڵی ڕابردووەوە تائێ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 81% ✍ هـ.ب. 20-1-2014 16:37:05\n📊 ئاگرەکەی بازاڕی مۆبایلفرۆشانی رانیە یەک ملیۆن دۆلار زیانی هەبووە ئامار و راپرسیا\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 2 2017 6:10PM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,862 جار هاتیە دیتن\nگوتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی بەرگریی شارستانی راپەڕین ل [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ ئـ.ئـ.ف. 2-7-2017 18:10:35\n☂ ئۆرکێسترای سەمفۆنی رانیە پارت و رێکخراو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Feb 7 2011 12:38PM\n👁 ئەڤ بابەتە 17,133 جار هاتیە دیتن\nلە(26-08-2010) دامەزراوە و دوای ئەوەی یەکەمین کۆنس [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 7-2-2011 12:38:01\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 9 2015 8:33PM\n(سلێمانی)، لە ساڵی (1980)دا لە ئەمنی سلێمانی لەژێر [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ م.ب. 9-6-2015 20:33:11\n👁 ئەڤ بابەتە 1,175 جار هاتیە دیتن\nئێرانى. [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ ز.س. 27-6-2019 0:07:44\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 13 2019 10:43AM\n👁 ئەڤ بابەتە 1,106 جار هاتیە دیتن\nجوامێران، خۆشمێران، عەگیدان، مێر خاسان، ئێرانییەکا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ ز.س. 13-1-2019 10:43:17\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 3 2018 9:18PM\nفۆکۆ؛ فەیلەسوف و ڕۆژنامەنووس لەبارەی کتێبی ئێرانی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ز.س. 3-10-2018 21:18:56\nمیشێل فۆکۆ وەرگێڕانی: هەژار مەجید [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 69% ✍ هـ.ب. 31-3-2014 0:40:07\n📅 دەمێ تومارکرنێ Aug 24 2020 1:10AM\nئارشیڤی 65 ساڵەی ڕادیۆی ئێریڤان لەسەر بیری کورداند [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 24-8-2020 1:10:16\nفایلێن پەیوەندیدار 50,652\n| دروستکرنا لاپەری 5,584 چرکە!


هەولێر ، هەرێمی كوردستان ، عیراق (GOV.KRD)- ئەمڕۆ سێشەممە 2021/3/9 مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ، سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی تایبەت بە ئامادەکارییەکانی پڕۆژە یاسای بودجەی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی 2021 کرد.\nلە کۆبوونەوەکەدا کە قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەت ئامادەبوو، گفتوگۆ دەربارەی دۆخی دارایی ئێستای هەرێم و ئامادەکارییەکانی پڕۆژە یاسای بودجەی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی 2021 و داتای خەرجی و داهاتی خەملێنراوی وەزارەتەکان کرا. جەخت لەوە کرایەوە کە لە ئامادەکردنی پڕۆژە یاسای بودجە، پێویستە هەموو ئەگەرەکان لە بەرچاو بگیرێن و بودجەیەکی واقیعی و شەفاف بێت و پشت بە داتا و داهاتی نەوتی و نانەوتی و کورتهێنان و خەرجی ڕاستەقینە ببەستێت بەئامانجی برەودانی زیاتر، بە شەفافیەت لە دارایی گشتی هەرێمی کوردستان.\nلە کۆبوونەکەدا هەروەها ، دوا پەرەسەندنەکانی پڕۆژی یاسای بودجەی حکومەتی فیدراڵی بۆ ساڵی 2021 تاووتوێ کرا کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ، دەنگی لە سەر بدرێت.\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ، جەختی لە هەڵوێستی نەگۆڕی هەرێمی کوردستان کردەوە ، بۆ چارەسەرکردنی بنەڕەتی کێشە هەلپەسێردراوەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی، لە نێویشیاندا بابەتی شایستە داراییەکانی هەرێم، لە سەر بنەمای دەستوور .\nسەرۆکی حکومەت هیوای خواست، لایەنە عێراقییەکان ، پێشوازی و پشتیوانیی لە بانگەوازی سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ مستەفا کازمی بکەن، لە پێناو چارەسەرکردنی ڕیشەییانەی کێشەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵ .


👁 اێ بەخشە 103,609 گل سئرکریائە(دێینە)\n📝 رەهبەر سەید برایم؛ بۆ کەسوکاری خوالێخۆشبوو پڕۆفیسۆر د. جەمال نەبەز نوسەر و بیرمەندی کورد وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Dec 8 2018 9:21PM\n👁 اێ بەخشە 1,238 گل سئرکریائە(دێینە)\nبۆ کەسوکاری خوالێخۆشبوو پڕۆفیسۆر د. جەمال نەبەز نو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-12-2018 21:21:42\n📝 مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان بۆ کۆچیی دوایی د. جەمال نەبەز پرسەنامەیەک ئاڕاستەی خانەوادەکەی دەکات وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Dec 8 2018 9:18PM\n👁 اێ بەخشە 1,193 گل سئرکریائە(دێینە)\nبۆ بنەماڵەی کۆچکردوو پرۆفیسۆر دکتۆر جەمال نەبەز ب [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 5 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-12-2018 21:18:47\n📝 کۆسرەت ڕەسول عەلی پرسەنامەیەک ئاراستەی خانەوادەی پڕۆفیسۆر د. جەمال نەبەز دەکات وەڵگەنۆمەل\n📅 زمان اضافه کردن Dec 8 2018 9:29PM\n👁 اێ بەخشە 1,216 گل سئرکریائە(دێینە)\nبەناوی خوای گەورەو میهرەبان بەڕێزان: خانەوادەو کە [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-12-2018 21:29:33\n📊 آمار شؤمارە مەقاڵەل 380,141\nشؤمارە عەسگەل 61,404\n🗄 بنچەکەل(سەرکەنی=سرچشمە) 15,848


7769 جار خوێندراوەتەوە\nمنداڵێكی تەمەن حه‌وت ساڵان قوربانیی توندوتیژیی سێكسییه، شڵەژان و نا ئارامیی دەروونیی پێوە دیارە، ئەو جێهێشتنی دایکی و ترس لەو ڕووداوانەی بەسەریهاتووە، زیاتر هۆگری باوەشی باوکی کردووە.\nباوکی منداڵەکە دەڵێت، له مانگی چواری ئه‌مساڵدا، به یارمه‌تیی باوەژنەکەی و خوشکێکی باوەژنەکەی، له‌لایەن سێ گه‌نجه‌وه، کچەکەی بۆ شوێنێكی نادیار رفێندراوە و ده‌ستدرێژیی سێكسیی کراوەتەسەر.\nباوکی منداڵەکە دەشڵێت، دوای ئاشكرابوونی ڕووداوه‌كە، ئەو پێنج کەسە له‌لایەن پۆلیسه‌وه دەستگیرکراون، بەڵام دواتر باوەژنی منداڵەکە و خوشکی باوەژنەکەی لەلایەن دادگاوە بە کەفالەت ئازادکران، ڕۆژی ١٧ی ئەم مانگەش سێ کەسەکەی دیکە ئازادکران.\nبۆ زانینی وردەکاریی ڕووداوەکە، بەرپرسانی ڕێکخراوی منداڵپارێزی کوردستانیش بەڵێن دەدەن بەدواداچوون بۆ ڕووداوەکان بکەن.\nبه‌كر ڕه‌حمان سه‌رۆكی ڕێكخراوێكی منداڵپارێزان دەڵێت، بەدواداچوون دەکەن، ئەگەر دۆسیەکە راستبێت و ئەو تاوانبارانە ئازادکرابن، سەردانى داواکاری گشتى دەکەن و فشاریان دەکەنە سەر.\nئێن ئاڕ تی بۆ بەدواداچوونی زیاتری دۆسیەکە هەوڵیدا لێدوان لە بەرپرسانی دادگای هەولێر وەربگرێت، بەڵام بەردەست نەبوون و تا ئێستاش دادگای هەولێریش لەسەر ئازادکردنی ئەو تۆمەتبارانە هیچ ڕوونکردنەوەیەکی بڵاونەکردووەتەوە، نازانرێت دۆسیەکە لە چ قۆناغێکی لێکۆڵینەوەدایە.\nئاسۆ هاشم یاساناسیش ڕەخنە لە دەسەڵاتی دادوەریی هەرێم دەگرێت و دەڵێت، دادگاکان لە بەرامبەر هەندێک دۆسیەدا بە شێوەیەکی لاواز مامەڵە دەکەن.\nباوکی منداڵەکە وەک خۆی دەڵێت چەند جارێک پێشنیازی بۆ کراوە، مەبەستی دانیشتن لەگەڵ خانەوادەی تۆمەتبارەکان و ڕێککەوتنە لەگەڵیاندا، بەڵام داواکارییەکانی ڕەتکردووەتەوە و دەیەوێت کێشەکە لە ڕێگەی یاساوە یەکلایی بکرێتەوە.\nبەهۆی بارودۆخی کۆمەڵایەتییەوە، بەشێکی زۆری ئەو دۆسییانە، کەمترین زانیارییان لەبارەوە بڵاودەکرێتەوە، بەشێکی زۆری ئەو کەسانەش کە دەستدرێژی دەکرێتە سەریان بۆ پاراستنی باری کۆمەڵایەتییان، ئامادە نین وردەکاریی دۆسیەکان بڵاوبکەنەوە.


دوكتور قاسملوو سەرکردەیەکى ئاشتى خوازبوو\nیەک شەممە, 09. 8. 2015\tعه‌بدولڕه‌حمان ره‌سووڵ\nتێكۆشان بۆ ئازادى‌و بەختەوەرى ئینسانەكان هەمیشە قوربانى ویستووە. لە ناو گەلانى زۆر لێكراودا بۆ بە دەستهێنانى ئازادى، تێكۆشان‌و بەرخودانى شۆڕشگێرانە لە پێناوى ڕزگاربون لە كۆیلەتى‌و چەوسانەوەى ئینسانەكان بە ڕابەرایەتى ئینسانە دڵسۆزەكان دەست پێ دەكات بەرەو ئاسۆى ڕزگارى هەنگاو دەنێن. یەكێك لەو نەتەوانەى كە كۆیلە ئاسا دەگوزەرێت لە ژێر پەرچەمى دەسەڵاتە دیكتاتۆرەكان ئەویش نەتەوەى كوردە، بە درێژایى چەندین ساڵ بە ئاشى یاساكانى زاڵمانەى دەوڵەتانى ناوچەكە دەهاڕدرێن. لە رۆژ هەڵاتى كوردستان بە درێژایى ئاڵو گۆرەكانى دەسەڵات‌و دەوڵەت لە ئێران نەتەوەى كورد دەورى كاریگەرى هەبووە بۆ گۆرانى سیستەم‌و دەسەڵاتێكى باشتر‌و ئازادتر بۆ خەڵكى ئێران بەڵام بە دامەزراندنى سیستەم‌و حكومەتى تازەى ئێران، كورد دووبارە پەراوێز دەخرێتەوە‌و ڕووبەڕووى چەسانەوە‌و ئاوارەیى دەبێتەوە، دان بە مافە نەتەوەیى‌و فەرهەنگى‌و كەلتورى‌و رۆشنبیرى یەكانى نەتەوەى كورد ناندرێت. خەڵكى كوردستان بە ناچارى دەست بە تێكۆشان دەكاتەوە. لە دواى هاتنە سەر كارى كۆمارى ئیسلامى ئیران، شۆرشگێرانى كورد زۆر هەوڵیان دا كە كۆمارى ئیسلامى دانبنێت بەمافەكانى كورد، چەندین دیدار‌و گفتوگۆ ئەنجامدراوە بەڵام هەر لە سەرەتاى دامەزراندنى حكومەتى ئیسلامى لە ئێران رابەرانى ئیسلامى بەهیچ شێوەیەك داننیان بە مافە ئینسانییەكانى كورد نەناوە هەروەكو كۆیلە ئاسا سەیرى كوردیان كردووە. شەهید دوكتور عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو زۆر ترین هەنگاوى ئاشتى ناوە، گفتوگۆیان لەگەڵ كۆمارى ئیسلامى ئەنجامداوە بە چەسپاندنى مافە سەرەتایەكانى مرۆڤ لە كوردستان ڕازیبوون، هەموو هەنگاوێكیان ناوە بۆ چەسپاندنى مافە نەتەوەیى‌و ئینسانییەكان، بەڵام حكومەتى كۆمارى ئیسلامى بەگشتى‌و خومێنى‌و رابەرانى ترى ئیسلامى بەتایبەتى سەرجەم مافەكانى بۆ خەڵكى كوردستانیان ڕەتكردۆتەوە، زۆر بێ ڕوحمانە دەستى بردووە بۆ چەوسانەوە‌و كۆیلە كردنى خەڵكى كوردستان.\nپەیامى قاسملوو ئەوەبوو كە نابێت مرۆڤ كۆیلە بكرێت، ئینسان چ لە ڕووى جەستەوە، هێزى باسك بۆ بەرهەمهێنان یان لە ڕووى هزرى‌و توانەكانى مرۆڤ كۆیلە بكرێت، كۆیلەبونى مرۆڤ لە ژێر هەر بیانوێكەوە بێت ناشایەستە‌و نائینسانى‌و بە مەحكوم دەزانێ. دوكتور قاسملوو خاوەن‌و فكر‌و ئەندێشەیەكى تایبەت بوو، جوان لە تیۆرەكان تێگەیشتبوو. لە رەفتار‌و كردارى سیاسى نیشانیدابوو كە رەفتارى جیاوازبوو لەوانى تر رەفتار‌و كردارى جیاوازبوو لەو رەفتار‌و كردارەى كە تاكەكانى كۆمەڵگا عاداتى پێكردبوو. وەكو ئەكتەرێكى سیاسى خاوەن كاریگەرى بەهێزبوو چونكە خاوەن بیركردنەوەیەكى سەركەوتوبوو. ئەم رابەرە بڕوایەكى بەهێزى هەبوو بە رەوتى تێكۆشانى ئاشتیخوازانە هەر بۆیە هیچ هەنگاوێكى كفتوگۆى كاربەدەستانى كۆمارى ئیسلامى رەتنەدەكردەوە بەڵكو بەخۆشحالێ وە كفتوگۆى لە بارەوە دەكرد. ئەم سەركردە تێكۆشەرە بۆ مەبەستى كفتوگۆى ئاشتیانە لەگەڵ شاندى ڕژێمى ئیسلامى ئیران چووبوو بۆ شارى ڤەیننا، لە 22پۆشەپەرى 1392 بەرامبەر 13 /7/1989 دوكتور عه‌بدولڕه‌حمان قاسملو، عه‌بدوڵڵا قادرى ئازەر، دوكتور فازل ره‌سووڵ بەیەكەوە تیرۆر كران. هەزاران سڵاو لە یادى 24سالەى تیرۆر كردنى شەهیدى رابەر و سەركردە دوكتور عه‌بدولڕه‌حمان قاسملو‌و هاورێكانى ڕیسوایش بۆ تیرۆرستان‌و بكوژانیان. هەر گیز بەرخودان‌و تێكۆشانى ئەم ڕابەرە لە یاد ناچێت وەكو سمبوڵێكى ئازادیخوازى‌و ئاشتیخوازى ناوى دەچێتە مێژووى تێكۆشانى مرۆڤایەتى یەوە. لە ناو خەڵكى كوردستانیش نەوەدواى نەوە داستان‌و خەبات‌و بیروباوەڕى ئەم ڕابەرە باس دەكرێ سوود لە فكر‌و بیروباوەڕە ئینسانییەكەى وەر دەگیرێت.


هه‌ندێ ده‌رمانی کوڵ و گیا - Yeane.Org ماڵپەری یانی\n١.گوڵه به‌يبون پاش ئه‌وه‌ي ئه‌کوڵێنرێ ره‌نگاوه‌که‌ی ئه‌خورێته‌وه بۆ ژانه سک زۆر به‌که‌ڵکه .\n2.ڕیحانه کێویله پاش کوڵاندینی ره‌نگاوه‌که‌ی ئه‌درێ به‌وکه‌سانه‌ی که خوێن هه‌ڵ دێننه‌وه و خوێنه‌که به‌ربه‌ست ئه‌کات .\n3.گوڵه زه‌رده جگه‌له‌وه‌ی که ئه‌کرێ به حه‌ڵوا وه‌کو چاش ئه‌کوڵێنرێ و بۆژانه سک به منداڵی ساوا ئه‌یرێت .\n4.خاشه به‌وشکی ئه‌کوڵێنرێ و له‌گه‌ڵ شه‌کردا تێکه‌ڵ ئه‌کرێ ئه‌درێ به‌و که‌سانه‌ی که که‌م خه‌ون .\n5.گوڵی (گاوزمان)که‌واکو وه‌نه‌وشه وایه له‌گه‌ڵ لیمۆی به‌سره ئه‌کوڵێنرێ و ڕه‌نگه‌که‌ی ئه‌درێ به‌و که‌سانه‌ی که‌لم له گورچیله‌یاندا هه‌یه .\n6.بنی ڕێواس پاش وشک کردنه‌وه‌ی ئه‌هاڕێته‌وه‌و له‌گه‌ڵ شه‌کردا تێکه‌ڵ ئه‌کرێ ئه‌یرێ به‌و که‌سانه ئه‌درێ که توشی برینی (شێرپه‌نچه بوون ).\n7.گه‌ڵای بی کوتراوه‌و ئاوه‌که‌ی دراوه به‌و که‌سانه‌ی له‌رزوتایان بووه .\n8.گه‌ڵاگۆیژ له‌پاش وشککردنه‌وه‌ی کوتراوه‌و کراوه به‌چاو دراوه‌به‌و که‌سانه‌ی که‌نه‌خۆشی شه‌کره‌یانه .\n9. گه‌ڵای سینه‌مه‌کی پاش کوڵاندنی بۆ ره‌وانی خوراوه‌ته‌وه .\n10.تۆوی که‌تان کوتراوه‌و خراوه‌ته سه‌ر دومه‌ڵ بۆ ده‌ربونی .\n11.جه‌وی بادامی شیرین وه‌کو نقوڵ مژراوه بۆ ته‌نگه‌نه‌فه‌سی به‌کارهێنراوه .\n12.گه‌ڵای دار به‌روو به‌وشکی هاراووه‌ته ئه‌وانه‌ی که‌خوێنی لوتیان به‌ربووه هه‌ڵیان مژیوه و خوێنه‌که‌ی وه‌ستاوه‌ته‌وه .\n13.گوڵه هێرۆ کراوه به چا و دراوه‌به وانه‌که شه‌و زۆر ئه‌کۆکن .\n14.گیا وه‌ردێنه کوتراوه‌و له‌کاتی چاو ئێشه‌دا خراوه‌ته‌سه‌ر چاو .\n15.مازوی شین و شه‌کر به‌یه‌که‌وه هاڕاوه بۆ وه‌ستاندنه‌وه‌ی سک چون خوراوه .\n16.گه‌زۆ دراوه به‌وکه‌سانه‌ی توشی سورێژه بوون .