سەرۆ قادر , , پرسە کۆمەڵایەتییەکان\nزمان نەک هەر میللەتان و کۆمەڵگاکان دروست دەکات بەڵکو خالقی یەکەمی مرۆڤایەتیشە. خۆئەگەر نەژادی یەکەمی مرۆڤ، بۆ مانەوەی خۆی مانای بە دەنگەکان نەدابایە و چەندین ئەندامی جەستەی خۆی بۆ تەرخان نەکردبا، دواجاریش زمانی دروست نەکردبا نەیدەتوانی خۆی لەگەڵ سروشت بگونجێنێ و سەرەنجام قڕ دەبوو. کەواتە ئەوە زمانە توانای مانەوە و ناسین و زانین و خۆناسینی بە بنیادەم داوە.\nهەروەها زمانە توانایی کۆکردنەوە و شیکردنەوەی زانیاری بە مرۆڤ دەدات و بیرکردنەوەی بۆ دەڕەخسێنێ. لە ستراکتۆری زمانەوە کەرستەی کولتوور فەراهەم دەبێ و تایبەتمەندییەکانی هەر کۆمەڵگایەک سەرهەڵدەدات. ستراکتۆری زمان لەلای بەشەرییەت یەک شێوەیە بۆیە سەرەڕای جیاوازی لە مانای دەنگەکان و چۆنیەتی دەربڕینی دەنگێکی تایبەت، رێزمان لە هەموو زمانەکاندا هەیە و هەموو رێزمانەکانیش لێكدی دەچن.\nنەهێنی لێکحاڵیبوون و فەهمی هاوبەشی مرۆڤایەتی و خشتی هاوبەشی کولتووری کە دەکرێ پێی بگووترێ کولتووری مرۆڤایەتی، ئا لەو تایبەتمەندییانەی زمانەوە دێت. ئەوەش زانستێکی روو لە پێشکەوتندایە و پەخشان و نووسینی ئەدەبی و روانگای شەخسی نیە. هەر بۆیە هەموو وشەیەک مێژوویەکی لە دروستبووندا هەیە و زەروورەتێک هێناویەتەدی. ئەوە هەقیقەتی زیندوێتی زمان دەردەخات کە بوونەوەرێکی زیندووە و پەرە دەستێنێ و دۆڵەمەند دەبێ و لەوانەیە بشمرێ.\nزیندووێتی زمان کارێکی وایکردووە لەسەر کەتەلۆگ دروست ناکرێ و کۆپیش نابێ. تەنانەت چەمک و وشەی نوێ ئەگەر لەناو پڕۆسەی گەشەسەندنی خودی زمانەکەدا نەبێت و زەروورەتی ژیان داوای نەکات، سەرناگرن. هەر وشە و چەمکێک مێژووی دروست بوون و دۆڵەمەند بوونی خۆی هەیە و بە هیچ کلۆجێک ناکرێ هەر بە حەز یان بڕیار مانای لێزیاد بکرێ و باری زانیاری قەبەتر بکرێ.\nئەگەر کارێکی لەو بابەتە پێویست بێ، ئەوە جاران سیستەمی پەتی ناو کۆمەڵگا بە شێوەیەکی ناخوداگا دروستی دەکرد. لەم رۆژگاری زانستیدا ناوەندە زانستییە دەستەڵاتدارەکان بە میتۆدی شیاو و لەبەرچاوگرتنی خسوسییەتی زمانەکە، رێی زیادبوونی وشە یان وەرگرتن و دروستکردنی چەمک یاخود دۆڵەمەند کردنی باری زانیاری وشە دەدۆزنەوە و بڕیاری لەسەردەدەن.\nدەبێ دەوڵەتێک هەبێت کە دەسەڵاتی زانستی ناوەندە ئاکادیمییەکان دابین بکات و بڕیاری زمانەوانییان راپەڕێنێ. لە هەردوو حاڵەتی گەشەسەندنی پەتی و زانستیدا، وەختێک وەرگرتن و زیادکردن سەردەگرێ کە بنەماکانی زمانەوانی لەبەرچاو گیرابن و ئاسایی بوونی پەرەسەندنەکە رەچاو کرابێ.\nئەو زمانانەی خاوەنی دەستەڵاتداریان نیە، خۆ هەر دەگۆڕێن بەڵام لەوانەیە گۆڕانەکە بەرەو توانەوە لە زمانێکی دیکەدا بێت یان هەر وردە وردە زمانەکە برستی لێ ببڕێ و کوێربیتەوە. لە مێژوودا زۆر زمان مردوون و ئاساریان کوێربۆتەوە. زمانی بێخاوەن چارەنووسی مردنە. ئەوە تەجرەبەی بەشەرییەتە.\nلەم رۆژگارەدا دەرفەتی پەرەسەندنی پەتییانەی زمان نەماوە و کۆمەڵگاکان هێندە لێکدی نزیک کەوتوونەتەوە کە زۆر بە ئاسانی کار لێکدی دەکەن و لە پێشەوە لە رێی زمانەوە روو لە یەکدی دەنێن و بێائاگایانە دەکەونە ژێر کاریگەری یەکدی.\nمەبەستم لە بێئاگایی زاڵبوونی زمانی دۆڵەمەند و لە ژیان بەکارهاتووە کە زمانەکانی دیکە دەخاتە ژێر رکێفی خۆی و وشە و چەمکیان بۆ دەنێرێ و لە نیهایەتدا ئەگەر ئەوانەی بەرانبەری توانای بەردەوامییان نەبێ ئەوە دەتوێنەوە.\nدەکرێ نموونەی زمانەکانی ئینگلیزی و فەڕەنسی و ئیسپانی و پۆتوگالی لەسەر ژمارەیەکی زۆری مستەعمەرەکانی لەبەرچاو بگرین. ئەو زمانە ئەمەریکایی و ئەفەریقاییانەی زۆر سەرەتایی بوون توانەوە، بەڵام ئەو زمانانەی توانایی مانیان هەبوو سەرباری کاروەرگرتن لە زمانەکانی سەروو بەڵام مانەوە.\nوەک زمانی هیندی و پشتوو و عەرەبی. ئەو زمانانە وەک زمانی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی مانەوە بەڵام نەبوونە زمانی زانستی ئەو کۆمەڵگایانەی جاران مستەعمەرە بوون. ئەو میللەتانەی زمانی خۆیان وەک ناسنامە و زمانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی پاراست و زمانی فەڕەنسی یان ئینگلیزیشیان وەک زمانی رەسمی بۆ خوێندن وەرگرت، تووشی هیچ گرفتێک نەبوون و زۆر بە ئاسانی لەگەڵ کەڵک وەرگرتن لە زمانێکی دۆڵەمەندی بیانی، زمانی نەتەوەیی خۆشیان پاراست و پیشیانخست.\nلەو مامەڵەیەدا نەک زەرەریان نەکرد بەڵکو قازانجەکەیان لەوەدا بوو کە زمانێکی ئامادە و دۆڵەمەندی زانستییان هێنایە ناو کۆمەڵگاکەیان بەبێ ئەوەی زمانی خۆیان بدۆڕێنن. حیکمەتی ئەو زمان قەرز کردنە لەوەدایە کە زمانی خۆیان نەیدەتوانی ببێتە زمانی زانست و پردێکی مەعریفی پتەو بێت لەبۆ بارکردنی زانست.\nئەوەش سەرەنجام میللەتەکەی لە پێشکەوتن دوادەخست و ئاستی زانینی خوێندەواران دەهاتە خوارەوە. زمانێک با ناسنامە و کەرستەی خۆدەرخستنی کۆمەڵگایەکیش بێت ئەگەر رابردوویەکی لە کاری زانستی و مەعریفەت نەبێت، هەر بە حیماس و بریاری نەتەوەپەرستانە پازی پێنادرێ و لە شوێن خۆی دەچەقێ.\nکێشەیەکی دیکەی کۆمەڵگا زمان وەرگرەکان، لە یەکنەگرتوویی زمانەکەیان و زۆری شێوەزاری لێکدی جیاواز یان زۆری زمان لە یەک وڵاتدا. بۆ نموونە لە هیندستا نزیک بە ١٤٥ زمان هەیە و هیچیشیان هەمەگیر نین. لە پاکستان حەوت زمان هەبوون. هەڵبەت لە وڵاتانی وەک جەزایر و مەغریب و تونس و مۆریتانیا زمانی عەرەبی زۆرینە بوو زمانی ئامازیغیش هەیە بەڵام دانی پێدانەدەهێندرا. سەرباری ئەوەش زمانی فەرەنسییان وەک زمانی رەسمی لەپاڵ زمانی عەرەبی وەرگرت. بەمەش دەرگایەکی دۆڵەمەندیان لەسەر کۆمەڵگاکەیان کردەوە و دەرفەتی پێشکەوتنیان بۆ کۆمەلگاکەیان رەخساند.\nوەرگرتنی زمان بۆ هەر کۆمەڵگایەک ناگونجێ و دەبێ ئامادەیی کۆمەڵایەتی و زەروورەتی زانیاری و سایکۆلۆجیای وەرگر هەبێت ئەگینا جیا لە ریسکێک هیچی دیکە ناچنرێتەوە. ئەو میللەتانە دەبێ زمانێکی دیکە وەربگرن کە بە کردەوە دەرکەوتبێ زمانی خۆیان جارێ توانایی زانستی تێدا نەبێ. هەروەها پارچە پارچە بوونی زمانەکە لە نێوان چەندین شێوەزار و دان بەیەکدیدا نەهێنانیان رۆلی زمانی ستانداردی پەکخستبێ.\nهەندێک میللەت سەرباری شانازی بەخۆکردنیان و هەبوونی ناسنامە و کیانی سەربەخۆیان، لە رووی زمان هەژارن. هەڵبەت ئەگەر نوخبەی ئەو میللەتە ئەوەندە هوشیار بێت کە پێشکەوتن لە ریزی پێشەوەی ئامانجە میللیەکانی بێت. ئەگینا پەنابردن بۆ هەستی ناسیۆنالیستی و بەخۆداهەڵدان و گەڕانەوە بۆ مێژوویەکی هەژار کارێکی ئاسانە. ئەنجامەکەشی نقوم بوون دەبێ لە دواکەوتووی و یەکدی خواردنەوە و دیکتاتۆری.\nزمانی نەتەوەیی و خۆپێدەربڕینی کۆمەڵایەتی مەرج نیە توانایی زمانی زانستیشی تێدابێت. دەکرێ زمانێک هەموو دەورە کۆمەڵایەتییەکانی خۆی بگێڕێ و گەشەش بستێنێ، لە پاڵیدا زمانێکی بیانی دەوری ئامرازی وەرگرتنی زانستی بگێڕێ. بۆ نموونە دەکرێ زمانی نەتەوەیی رۆلی ئاسایی خۆی لە خوێندن و نووسین و پەروەردەی خۆیی بگێڕێ و زمانی ئەدەب و ئاخاوتنی میللەت بێت.\nلەو حاڵەتەدا کە باری زانستی لە کۆڵ دەکرێتەوە، دەرفەتێکی باشی بۆ گەشەکردن دەستدەکەوێ و دەکرێ ئازادییەکی زۆر بدرێ بە شێوەزارەکانی و هەموویان تەعبیر لە بوونی خۆیان بکەن. لەسەر بنەمایەکی زانستییانەی گونجاو شێوەزارەکانی بە سەمتی لێکدی نزیکبوونەوە گەشە بکەن و کۆتایی بە رەفز کردنەوەی یەکدی و حەساسییەت بێنن. لەوێدا دەکرێ پەنا بۆ هەستی نەتەوەیی و هەمبەستەیی چارەنووس ببرێ و لەو قەراغانەی دەلوێ وشە و چەمکی هاوبەش بەکاربینن و هەنگاو بەرەو تێکەڵبوون بنێن.\nئەوە ٢١ ساڵ بەسەر رزگاری کوردستانی باشووردا تێپەڕی بەڵام زمانی کوردی هەر نەیتوانی ئۆقرە بگرێ و ببێتە جێگای متمانە و کۆکی میللەتی کورد. هەردوو شێوەزاری سۆرانی و کرمانجی بەردەوام یەکدی رەد دەکەنەوە و لە پەرەسەندنی زمانەوانی و وشەسازیدا مەیلی لێکدی دوورکەوتنەوە بەسەر هەردووکیاندا زاڵە. هەڵبەت هەردوو شێوەزاری زازایی و هەورامیش داوای سەربەخۆیی بەکارهاتن دەکەن.\nشێوەزاری کرمانجی لەپێناوی خۆجیاکردنەوە ناوی کرمانجی لەجیاتی کوردی بەکاردێنن و فەرهەنگ و خۆناساندنەکانیان بەو ناوە دەکەن. لە سۆرانیشدا رەوتەکە بەرەو سەمتی خۆسەپاندن و بەهەند وەرنەگرتنی وشە و رۆڵی زاراوەکانی دیکەیە. سەرەڕای ئەوەی نزیک بە ٩٠ ساڵە بە سۆرانی دەنوسرێت و لە قوتابخانەکان پێیدەخوێندرێ بەڵام دیسان نەیتوانیوە جێگای خۆی لەناو هەموو کوردستان بکاتەوە و ببێتە زمانی ستانداردی کوردستان. لە رووی دۆڵەمەندیشەوە ئەو شێوەزارە نەبووەتە زمانێکی پتەو و جێی متمانەی زانستی.\nئێستا بە کردەوە کوردستان بەسەر دوو زمان دابەش بووە و هەردوو شیوەزارەکەی وەک زمانی سەربەخۆ رەفتار لەگەڵ یەکدی دەکەن. بەوەش ئایندەی زمان لە کوردستان تاریک داهاتووە و زمانەکە متمانەی کۆمەڵایەتی بەدەست نەهیناوە.\nئەگەر لە تەمی ناسیۆنالیزمدا خۆم حەشار نەدەم دەبێ ئیعتراف بکەم ئێمە زمانێکمان نیە زانستی پێ نەقڵ بکرێ و لەو رووەوە کۆڵەوارین. نەک هەر نەمانتوانیوە زمانەکە یەکبخەین بەڵکو ئاستی زانستیش هەروا بەرەو نزمی دادەبەزێ. سایکۆلۆجیای گشتی کوردستان بۆ لەت بوونی زمان لەبارە نەک بۆ یەکگرتنی، بۆیە هیچ هێزێک ناتوانێ یەک زمان و یەک شێوەزار بۆ کورد لەم قۆناغەدا بڕیار بدات. ئەوە ئەگەر واز لە بەرژەوەندی حزبایەتی بێنین کە بۆ پاراستنی نفوز یاری بە پرسەکە دەکەن و لەبەرامبەر چارەسەریدا دەستەوستانن.\nهەڵبەت ئەو لاوازییەی لەرووی زمانەوە لە سۆرانیدا هەیە ئەوە لە کرمانجیشدا هەروایە و بگرە کۆڵەوارتریشە، چونکە ئەو شێوەزارە تا ئێستا هەر بە شێوەی پەتی دەژێت و قەت وەک زمانی رەسمی بەکارنەهاتووە.\nشێوەزاری سۆرانی لەسەر ئاستی کوردستاندا زیاتر لە نیو سەدە وەک زمانی چالاکترین بەشی بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی کورد بەکارهاتووە. ئەوەش بۆ ئەو دوو بەشەی کوردستان دەگەڕێتەوە کە بزووتنەوەی رزگاریخوازیان لێ بەهێز بووە؛ کوردستانی بەشی عێڕاق و کوردستانی بەشی ئێرا. کەچی سەرباری ئەوەش نەبووەتە شێوەزاری هەمەپەسند و هەر لە ئاستی ئەدەبیاتی سیاسی و نووسینی ئەدەبی ماوەتەوە و نەبووەتە زمانێکی دۆڵەمەند وەک کۆکەرەوەی ناوەرۆکی شێوەزارەکانی دیکە.\nبەتایبەتی شێوەزاری کرمانجی لە دۆڵەمەند کردنی خۆیدا پشتگوێ خست و زیاتر پشتی بە وەرگرتن لە عەرەبی و فارسی و هەندێکیش تورکی و ئینگلیزی بەستووە. ئەنجامی ئەو پەرەسەندنە هەڵەیە دوورکەوتنەوەی زاراوەکانی دیکە و بیرکردنەوەیان لە خۆناساندنیان بوو. ئەو واقیعە دوای راپەڕین و ئازادبوونی کوردستانی باشوور خۆی دەرخست، ئەوکاتە دەرکەوت کە ئاخافتکارانی هەردوو زاراوە چەند لێکدی دوورن و چۆن هەریەکە زاراوەی خۆی بە کوردی دەزانێ و هەوڵی سەلماندن و پێناسە کردنی خۆی دەدات. لە ناوچەی سۆراندا سۆرانی ناسنامە بوو و لە بادینانیش کرمانجی بووە ئامانج.\nهەر دوای ١٩٩١ بزووتنەوەی رزگاریخوازی کوردستانی باکوور بواری فراوانبوونی بۆ رەخسا و هەرێمی کوردستانی کردە شوێنی مانەوەی خۆی و بایەخێکی زۆری بە زماندا و کرمانجی بوژاندەوە. تکنۆلۆجیای راگەیاندن و بڵاوکردنەوە دەرفەتی دایە بەشی باکووری کوردستان تا شێوەزارەکە ببوژێتەوە و ببێتە زمانی سیاسەت و ئەدەبیات.\nلە ماوەیەکی کورتدا لێشاوێک نووسینی ئەدەبی و سیاسی بە کرمانجی بڵاوبووەوە و ئەلفبای لاتینیان وەک رەمزی کرمانجیبوون هەڵبژارد. بەمەش هەر بە جارێک خۆیان لە کەلەپووری چەندین دەیەی سۆرانی دابڕی و دیواری چینیان لەنێوان دوو شێوەزار دروست کرد. واقیعەکە وایلێهاتووە سۆرانی ئەلفبای عەرەبی بە رەمزی زاراوەکەیان دەزانن و کرمانجیش ئەلفبای لاتینی بە بەشێکی جیانەکراوەی خۆیان دەزانن. تەنانەت کرمانجەکانی کوردستانی سوریا و هەرێمی کوردستانیش هەرچەند خوێندنیان بە ئەلفبای عەرەبی بووە بەڵام لە رووی سایکۆلۆجییەوە لاداری لاتینین.\nلەم قۆناغەدا ئیدی سۆرانی بە تەنیا زمانی ناسیۆنالیزم و ئەدەبی کوردی نیە، کرمانجیش هەوە. تەنیا ئەلفبای عەرەبی (سریانی) بۆ نووسین باو نیە بەڵکو لاتینیش بووە ئەمری واقیع. ئەو مناقەشە تووند و تەکفیرییەی لە نێوان نووسەرانی زمانەوانی سۆرانی و کرمانجیدا هەیە دەربڕی حەقیقەتێکی تاڵە: میللەتەکەمان لەسەر زمان کۆک نیە! دوو شێوەزارەکەی بە تووڕەیی مامەڵە لەگەڵ یەکدی دەکەن، هیچ مەرکەزێکی باوەڕپێکراویش نیە ببێتە بنەمای لێکدی نزیک بوونەوەیان.\nپێویستە شەرم لەم راستیە نەکەین و چیدیکە بە سۆزی نەتەوەپەرستی نەیشارینەوە. دوو شێوەزاری بوون و دوو ئەلفبایی زمانەکەمان عەیب نیە و هیچ لە کوردبوونمان کەم ناکاتەوە. هەر وەک چۆن نزیک بە ١٤٥ زمان بۆ هیندستان کەمی و شورەیی نەبوو.\nحکوومەتی کوردستان بە رەسمی پابەندە بە باڵادەستی زاری سۆرانی، بەڵام لە کردەوەدا یارمەتی بوژاندنەوەی کرمانجیش دەدات. ویدەچێ ئەم سیاسەتە خۆپارێزییە تا ئێستا پێوست بووبێ بەڵام خۆبێدەستەڵات دانانی حکوومەت لە چارەنووسی زماندا ترسناکە. بۆیە پێویستە حکوومەت لە ناوەندە زانستییەکاندا ئەو پرسە چارەنووسسازە چارەسەر بکات و پێشنیارێکی کردەنی بۆ ئایندە بکات.\nمن دڵنیام حکوومەت ناتوانێ هیچ شێوەزارێک بسەپێنێ، بەتایبەتی کە بیست ساڵ بەسەر کێشەکەدا تێپەڕیوە، بۆیە دەبێ بیرێکی چارەسەرییانە بکریتەوە.\nمن پێموایە پێویستە پەنا بۆ تەجرەبەی میللەتانی هاوشێوەی خۆمان بەرین و بیر لە پێشخستنی کۆمەڵگاکەمان بکەینەوە و دەروازەیەکی زانستی ئاسانی بۆ بدۆزینەوە. گەشەکردنی کۆمەڵگا رێگا بۆ چارەسەر و دابین کردنی یەکێتی نەتەوەیی و لێکدی نزیک بوونەوەی زمان دادەنێ.\nئێستا کوردستان کۆمەڵگایەکی پاشکەوتووە و زمانەکەشی نەک هەر لە کێشەدایە بەڵکو بەبێ ئەوەش توانایی زمانی زانستی و پێگەیشتنی کۆمەڵگاکەی تێدا نیە. لە کردەوەدا بەبێ بەرنامە لە کوردستاندا خەڵک پەنایان بۆ پەرەپێدانی زمانی ئینگلیزی بردووە و ئێستا هەر لە باخچەی ساوایان تا دەگاتە زانکۆ خوێندنی ئینگلیزی هەیە.\nخەڵک لە ئەنجامی پێگەیشتنی منداڵەکانیان بە ئینگلیزی رازین، ئاستی زانستی ئەو قوتابیانەی بە ئینگلیزی دەخوێنن زۆر بەرزترە لەوانەی بە کوردی دەخوێنن، خۆگونجاندنێکی واقیعیانەش لەگەڵ ئەم دیاردەیە دەکەن. ئەوە بەبێ پشتگوێخستنی زمانی کوردی ئەنجام دەدرێ.\nزمانی ئینگلیزی و فەرەنسی و ئیسپانی لە ژمارەیەکی زۆر وڵاتی دیکە زمانی رەسمی زانستین. لە وڵاتی ئێمە گونجان لەگەڵ ئینگلیزی رێگای خۆی کردۆتەوە، بۆیە پێشنیار دەکەم ئەم زمانە دوای دیراسە کردن بە یاسا و بە رەسمی بکرێتە زمانی زانستی کوردستان. خوێندن لە سەرەتاییەوە پاڵ بە پاڵی زمانی کوردی ببێتە ئینگلیزی. زمانی کوردیش وەک زمانی نەتەوەیی و ژیانی کۆمەڵگاکەمان لە بواری خۆیدا بخوێندرێ و بایەخی پلەی یەکەمی پێبدرێ و هەردوو شێوەزارەکەش ئازاد بکرێن و بە یاسا رێکبخرێن. زاری هەورامیش ئاسانکاری بۆ بکرێ چەندی دەیانەوێ با بەکاری بێنن. ئێمە لەو ئازاد کردنەدا قازانج دەکەین و پێکهاتەکانمان دەبوژێنەوە و خۆیان دەدۆزنەوە و ناچار دەبن بیر لە لێکدی نزیکبوونەوە بکەن.\nهەر کاتێک زمانی ئینگلیزی ببێتە زمانی خوێندن و حکوومەت نیزامی پەروەردە رێکبخاتەوە، دەرفەت بۆ هاوڵاتیان دەرەخسێت تا کێشەی زمان نەبێتە مایەی دواکەوتنی نەوەکانیان و کوردستانیش بوژانەوەیەکی زانستی بێسنوور بەدەست دێنی و گەشە کردن ئاسان دەبێت. لەلایەکی دیکە هەردوو شێوەزاری سۆرانی و کرمانجی کاتێک باری زانستی و پێگەیاندنیان لەسەر هەلبگیرێ و هەردووک لایان لە سیستەمێکی یەکگرتووی زانستیدا کۆببنەوە، دەتوانن بە مێشکێکی ساردتر پەرە بە زاری خۆیان بدەن و حەساسییەت بەرامبەر بە یەکدی بەلاوە بنێن.\nسیستەمی پەروەردە دەتوانێ بنەمای گەشە کردنی هەردوو شێوەزار بە چەشنێک رێکبخات کە لە جیات دوورکەوتنەوە، ناوەرۆکی پرۆسەکە لێکیان نزیکبخاتەوە. تەبیعەتی مرۆڤ لە ئارامیدا رێی خۆی دەدۆزێتەوە نەک لە منافەسەی تووند.\nبە سیستەمێکی پەروەدەی نوێ کێشەی ئەلفبا ئاسان دەبێ. چونکە خوێندنی زمانی ئینگلیزی حەساسیەت بەرامبەر ئەلفبای لاتین کەم دەکاتەوە و هەردووک ئەلفبا بەکاردێنن. تا کەی؟ ئەوەیان ئەرکی نەوەکانی داهاتووە. لەسەر ئێمە رێچکەیەکی زانستی و لە بەرژەوەندی کۆمەڵگا پێویستە تا نەوەی داهاتوو لە وڵاتێکی بوژاوە و بە عەقڵییەتێکی زانستی هەنگاو بە هەنگاو لێکدی نزیک بێتەوە.


لێکۆڵەرەوان سەبارەت بە مێدیتاشون\nلێکۆڵەرەوان سەبارەت بە مێدیتاشون چی دەڵێن؟\n٢/ ٢/ ٢٠١٤\nئێمە زۆر جار لەناو بابەتەکانی ڕاهێنانە دەروونیەکاندا باس لە ڕاهێنانی مێدیتاشون دەکەین، لەبەر ئەوەی مێدیتاشون بەشێکی گرنگی لایەنی رۆحی مرۆڤەکانە.\nهەزاران ساڵ بەر لە ئێستا مرۆڤ ڕاهینانی مێدیتاشونی کردووە کە بەهۆیەوە ڕۆبووەتە ناو ناخیەوە و سودەکانی هەست پێکردووە، بەڵام وا لەم چەند ساڵانەی پێشودا دەستکراوە بە لێکۆڵینەوە لەسەر ئەوەی کە لەکاتی مێدیتاشوندا لەمێشکدا چی ڕوودەدات. لێکۆڵەرەوان هەستان بە وێنەگرتنی چالاکیەکانی مێشك، کە دەرکەوت زۆر کاریگەری ئەرێنی لە میشکی ئەو کەسانەدا دروست دەبێ کە ڕۆژانە مێدیتاشون دەکەن. لەو کاریگەریە ئەرێنیانەش: توانای تەرکیزیان بەهێزتر بووە، هەستی ئەرێنی لەلایان زۆرتر بووە، داهێنان و چارەسەری کێشەیان باشتر دەکردوە، هەستکردن بە دەوروبەریان زۆرتربووەو هەروەها دوودڵی و نائارامی لەلایان کەمی کردووە.\nلەڕێگەی مێدیتاشونەوە تۆ دەتوانی بەئاگابیت لە بیرکردنەوەکانت و بیانناسیتەوە، کە دەبێتە هۆی باشتر کۆنتڕۆڵکردنی بیرکردنەوەکانت کە باشترینیان هەڵبژێریت یان ئەگەر ویستت وازیان لێبهێنیت.\nمێدیتاشون یارمەتیت دەدات کە ئارامگر بیت و باشتر و ئاسانتر مامەڵە بکەیت لەگەڵ سترێس و ئازارەکاندا. لێکۆڵەرەوانی میشك دەڵێن ئەو مرۆڤانەی کە بەردەوام مێدیتاشون دەکەن نەك تەنها دەتوانن ئارامی خۆیان ڕادەگرن ڕۆژانە بەڵکو تەنانەت لە دۆخێکی سترێسیشدا ئەوان کەمتر سترێس دەبن، بۆ نمونە لە کاتی جێبەجێکردنی کارێکی خێراو زەحمەت یان ڕووداوێکدا.\nسەرەکیترین کاری هەموو جۆرەکانی مێدیتاشون پێکهاتووە لە بەهێزکردنی توانای کەسێك کە بەئاگایانە تەرکیز بخاتە سەر ئەو شتەی کە ئەیەوێت بۆئەوەی لە کاریگەریە دەرەکیەکان خۆی ڕزگاربکات.\nلە ڕاستیدا دەکرێت هەموو جۆرەکانی وەرزشکردن و چالاکیەکانیتر بەشێكبن لە مێدیتاشون، بەڵام مرۆڤەکان لەسەرەتاوە بۆ فێربوونی مێدیتاشون دەیانەوێت دانیشن یان پاڵکەون و چاویان دادەخەن، بۆ ئەوەی کە دەرەوە سەرنجیان نەبات.\nئاسانترین شێوەی مێدیتاشون ئەوەیە کە دابنیشیت و تەواوی سەرنجت بخەیتە سەر هەناسەدانت و بۆ ماوەی چەند خولەکێك. ئەگەر ئەمەت بەلاوە زەحمەتە دەتوانی دانیشیت لە ماڵەوە یان لە دەرەوە لەناو سروشتێکی پاکدا و سەرنجت بخەیتە سەر هەر شتێك، بەمەرجێ تەنها هەموو خەیاڵێکت لەسەر ئەو شتە بێت بۆ ئەو ماوەیە.\nزۆر لە لێکۆڵەرەوان باس لەوە دەکەن کە مێدیتاشون وەك وەرزشی بەهێزکردنی ماسولکە و جەستەیە بۆ مێشك و بەئاگایی مرۆڤ. لەبەر ئەوەی کاریگەریە ئەرێنیەکانی مێدیتاشون زۆرن وا پێویستە کە ڕۆژانە چەند خولەکێك تەرخانبکەین بۆ ئەو ڕاهێنانە ئەگەرچی هەندێجار تاقەتیشمان نەبێ.\nئەوەی جێی گرنگی پێدانە ئەوەیە کە تۆ پێویستە بزانی بۆچی و بۆ چ مەبەستێك تۆ ئەو ڕاهێنانە دەکەیت، هەروەك کە چۆن دەتەوێ وەرزشێکی فیزیکی ئەنجام بدەیت بۆ ئەوەی لەش و دەروونت کاریگەریە ئەرێنیەکانی وەربگرێت. ڕاهێنانی دەرونی و مێدیتاشون زۆر ئارامکەرەوەن و هەستێکی خۆش دەبەخشێت هەر وەك وەرزشە فیزیکیەکان.\nئەگەر ئەتەوێ تاقی بکەیتەوە ئەوا پێش خەوتن مێدیتاشونێك بکە بەهۆی تەرکیزکردنت بۆ سەر هەناسەدانت، تەنها بزانە چۆن هەناسە دەدەیت و خۆت ئارام بگرە هەتا بەئارامی چاوەکانت دەتباتە ناو خەوێکی قوڵ.


وتووێژێک لەگەڵ بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح سەبارەت بە مزگەوتەکانی سونەمەزهەب لە تاران | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nپاككردنه‌وه‌ى دڵ و ده‌روون (17,716)\nوتووێژێک لەگەڵ بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح سەبارەت بە مزگەوتەکانی سونەمەزهەب لە تاران\n- جەماعەت گەلێک جار لە کۆرە گشتییەکان باسی مزگەوتەکانی سونەمەزهەبی تاران دەکات و ئەندامانی جەماعەتیش ئەو دەستەواژەیە بەکار دێنن، لە حاڵێکدا دەزانین کە بە فەرمی لە تاران شتێک بە ناوی مزگەوتی سوننەمەزهەب بوونی نییە.\nجەماعەت هەروەک باقی کەسایەتییەکان و ڕوەتەکانی سونەمەزهەب، بەر لە شۆرشی گەلانی ئێران و پاش ئەویش، ئاواتی هەبوونی مزگەوتی سونەمەزهەبی هەبووە و لە سەرەتای ساڵاکەنی شۆڕشیش بە کردەیی کارێکی هاوبەش کرا بەڵام لەم بوارەدا سەرکەوتنێک مسۆگەر نەبوو. بەڕێوەبەرانی جەماعەت بە خوێندنەوە و تاوتوێکردنی دۆخی هەنووکەی سیاسی و کۆمەڵایەتی، گەیشتنە ئەو ئاکامە کە دەکرێ بە شێوەیەکی تر ئاواتی لەمێژینەی پێشەوایانی سونەمەزهەب بەدی بێنن. لەم ڕووەوە ساڵی ١٣٨٧ی هەتاوی، شوێنێکیان لە یەکێک شارەکانی نزیک تاران بەکرێ گرت و بانگهێشتنی خەڵکی دیندۆستی ئەو دەڤەرەیان کرد کە لە لایەن خەڵکەوە بە گەرموگوڕی پێشوازی لێ کرا. دوابەدوای ئەو هەنگاوە لە مەیدانی سادێقیە، کە لە ڕۆژاوای تاران هەڵکەوتووە، شوێنێکی تر تەرخان کرا و ئێستا پاش نزیک دوو دەیە بە هاوکاری باشی نوێژخوێنان، درواسێکان و دامودەزگاکانی ئاسایش و پۆلیسی شارەوانی لە چەندها شوێنی جیاواز جومعە و جەماعەتەکان بە جوانی بەڕێوە دەچن.\n- بۆ ناوی ئەم شوێنانەتان ناوە مزگەوت، لە حالێکدا هەندێک نویژگەیان پێ دەڵێن؟\nهەندێک لەو هۆکارانەی کە بوونە هۆی ئەویەک لە لایەن جەماعەتەوە بەم شوێنانە مزگەوت بگوترێ بریتین لە:\nیەک: ئەو شوێنانە جیاوازییەکی ئەوتۆیان لەگەڵ ئەو شوێنانە نییە کە لە دونیای ئیسلامدا لە لایەن خەڵکەوە بە مزگەوت ناسراون. بۆ وێنە تەرخانکردنی شوێنی تایبەت، هەبوونی ئیمامی جەماعەت و مجێور و بانگبێژ، بەجێهێنانی نوێژی جومعە(هەینی) و هەندێک جاریش بەجێهێنانی پێنج فەڕزەکان، بەڕێوەچوونی کلاسە قورئانییەکان، هەبوونی کتێبخانە و هەروەها ئەو شوێنانە لە لایەن خەڵکەوە وەک شوێنگەلێک بۆ عیبادەت و بەندایەتی ناسراون و خەڵک لەو گرینگە ئاگادارن.\nجگە لەمەش، مزگەوتەکان بە شێوەیەکی چڕ و بە هاوبیری گشتی بەڕێوە دەچن و کاروباری مزگەوتەکان بەپێی یاسا و ڕێساکانی شۆڕا جێبەجێ دەکرێ و لێژنەی بەڕێوەبەرایەتی، ئیمام و مجێوری مزگەوت هەرکامیان ئەرک و دەسەڵاتی خۆیان هەیە و هیچکامیان خۆی تێکەڵاوی کاری ئەویتر ناکات.\nدوو: لە ئەدەبیات و وێژەی قورئانی و ئیسلامیدا، مزگەوت دەستەواژەیەکی باو و مەنشوورە و لەم سەردەمەدا وێدەچی وشەی نوێژگە، لە شوێنگەلێک وەکوو ڕێستۆرانت و پارک و هۆڵ و کۆمپانیاکان بەکار بێندرێ کە لایان بەڕێوەبەرەکانیان بە شوێنانکی کاتی دێنە ئەژمار و لە هەر کاتێکدا ئەگەری گۆڕان و تەنانەت لابردنیان هەیە. بەکارهێنانی نوێژگە بۆ ئەو شوێنە پیرۆزانەی کە بۆ یەکەم جار لە تاران دامەزراون و ئاواتی لەمێژینەی پێشەنگان و چینی سونەمەزهەبیان هێناوەتە دی، بێموبالاتی و کەم ئینسافی دەرحەق بەو شوێنانەیە.\nسێ: یەکێک لە ئامانجەکانی شۆڕای جەماعەت بۆ کاروباری مزگەوتەکان لە تاران، هەوڵ بۆ جێگیرکردنی ناوی مزگەوت لە زەین و بیرۆکەی بەردەگاندا بووە. پتەوبوونی هەستی شانازی و متمانەی هاووڵاتی سونەمەزهەب بە خۆی کاتێک باشتر مسۆگەر دەبێت کە ناوی مزگەوت لەسەر ئەو شوێنە تایبەتانە بێ نەک نوێژگە. هەروەها کاتێک هاووڵاتیان بە کردەییش هەست بە بوونی مزگەوتی سونەمەزهەب بکەن، تێڕوانینی ئەوان سەبارەت بەو بابەتانە ئەرێنی تر دەکات.\n"شۆڕای مزگەوتەکانی تاران" هەوڵی داوە تا هاووڵاتیانی شیعەمەزهەب گەلێک ساڵ دراوسێی مزگەوتەکانی سوننەمەزهەب بن و تووشی گرفتێکیش نەبنەوە و وەک بابەتێکی ئاسایی سەیری بکەن، لە لایەکی تریشەوە هاووڵاتی سونەمەزهەبیش به هەبوونی مزگەوتی سونەمەزهەب هەست بە عیزەت و سەربڵیندییەکی زیاتر دەکات.\n- بەڵام شوێنی ئەو مزگەوتانە وەقف نەکراوە و مزگەت دەبێ وەقف کرا بێت. سەبارەت بەمە ڕاتان چییە؟\nئەژمارێک لەو شوێنانە وەقف کراون و بەتایبەتی بۆ مزگەوت کڕدراون و هیچکەس مافی بەسەریانەوە نییە و ناتوانێ بۆ هیچ مەبەستێکی تر کەڵكیان لێ وەرگرێ، ئەژمارێکیشان بەکرێ گیراون. خاڵی گرینگ لێرەدا ئەمەیە کە هەروەک چۆن زانایانی پێشوو فەتوای وەقفبوونی شوێنی مزگەوتیان داوە، زانایانی پسپۆری بانگخوازیش دەتواننن بە پێی دۆخی سەردەم و لە حاڵێکدا کە چینی سونەمەزهەب وەک چێنێکی کەمینە لە وڵاتی ئێران دێنە ئەژمار، بە ڕەچاوگرتنی هەلومەرجی گەورەشارەکان بە شێوەیەکی تر فەتوا بدەن. کاتێک زانایانی بەڕێزی پێشوو لە میسر و عێراق بەپێی عورف و نەریتی ئەو وڵاتانە فەتواکانیان دەگۆڕی، هەلومەرجی تایبەتی سوننەمەزهەبیش لە هەر وڵاتێک پێویستی بە بووچنێکی سەردەمیانەی فیقهی هەیە. جێگای سەرەنجە، ئەژمارێک لە کەسایەتییە بەڕێزەکانی دونیای ئیسلام لە بەکارهێنانی ناوی مزگەوت بۆ ئەو شوێنانە ئاگادارن و نەتەنیا دژیایەتییان نەکردووە بەڵکوو لە بواری مەعنەوی پشتیوانی خۆیان دەربڕیوە. سەرەڕای ئەمانەش بۆچوونی وەقبوونی شوێنی مزگەوت بابەتێکی فیقهی و ئیجتیهادە، نەک ئایەتێکی ئاشکرای نەگۆڕ کە هەڵگڕی ئیجتیهاد نەبێت.\n-لە حاڵێکدا کە ئێوە ئەو شوێنانە بە مزگەوت ناو دەبەن کەچی بە شێوەیەکی فەرمی مزگەوت نین و لە بواری یاساییەوە مۆلەتیان نییە.\nئەگەر فەرمیبوون و هەبوونی مۆڵەت، پێوەری مزگەوت بوونی شوێنێک بێت، دەبێ تابڵۆی هەزاران مزگەوتی سونە و شیعە لە ناوچە جۆراوجۆرەکان بهێندرێتە خوارێ. چ ئەژمارێک لەو مزگەوتانەی خەڵک لە ناوچە ناوەندی و سنوورییەکان بینایان کردووە لە بواری یاساییەوە مۆڵەتیان هەیە؟ زۆرینەی مزگەوتەکان بە خەرج و تێچووی خەڵک بینا کراوان و دواتر لێژنەی بەڕێوەبەرایەتی مزگەوتەکان لەگەڵ لایەنە پێوەندیدارەکان هەڵسوکەتیان بووە و بە کردەیی ئەو مزگەوتانە فەرمی بوون. ئەم حاڵەتە لە تارانیش ڕووی داوە، پاش ئاوادانکردنەوەی ئەو شوێنانە وەک مزگەوت، جێگری تایبەتی سەرۆککۆمار بۆ کاروباری کەمینەکان لە دەفتەرەکەی خۆی دەبێتە میوانداری ٢٥ کەس لە ئیمامانی جومعەی سونەمەزهەبی تاران، لەو کۆبوونەوەیەدا بەڕێزیان چەندها جار وشەی مزگەوت بەکار دێنێ و لە نامە و ڕاسپاردە فەرمییەکانیشدا بە بەردەوامی ناوی مزگەوت بەکار هێندراوە.\nجەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح بە مەبەستی دابینکردنی شوێنگەلێکی شیاو بۆ بەجێهێنانی ئەرکە ئایینییەکانی چینی سونەمەزهەب هەنگاوی خۆی ناوە و بۆ هەڵێنانەوەی هەنگاوەکانی تر تێدەکۆشی و لە هیچ هەوڵێكی ئاشتییانە بە مەبەستی گەیشتنی چینی سونەمەزهەب بە ئامانجەکانیان درێغی ناکات و سپاس و پێشوازی لە سەرجەم ئەو لایەنانەش دەکات کە لەم ڕێگایەدا هاوکاری دەکەن.\nسەرەڕای ئەمانەش ئەگەر هەبوونی مۆڵەتی فەرمی بۆ مزگەوت وەک بابەتێکی پێویست قبووڵ بکەین، لانیکەم لە تاران مزگەتێکی سونەمەزهەب مۆڵەتی فەرمی هەیە. مزگەوتی نەبی لە شارۆچکەی دانیشی تاران کە لەژێر چاوەدێری شۆڕای جەماعەت بۆ کاروباری مزگەوتەکاندایە خاوەنی مۆڵەتی فەرمییە.\n- ئایا بەکارهێنانی ناوی مزگەوت بۆ ئەو شوێنانە، ڕەتکردنەوەی قسەی ئەو کەسایەتییە سونەمەزهەبانە نییە کە دەلێن مزگەوتی سونەمەزهەب لە تاران بوونی نییە؟\nڕێزگرتن لە پێشەنگان و کەسایەتییە کاریگەرەکان ئەرکی سەرشانی گشت لایەکە، بەڵام هەبوونی ڕوانگەی جیاواز سەبارەت بە پرسەکان دیاردەیەکی ئاساییە. ڕوانگەی جەماعەت لەسەر ئەمە دامەزراوە کە ئەو شوێنانە بەپێی ئەو شرۆڤەیەی کە ئاراستە کرا بە مزگەوت دێنە ئەژمار. لە شوێنێک کە فەرهەنگی کاری بەکۆمەڵ جێ نەکەوتبێ، هەبوونی ڕای جیاواز بە بێئەدەبی و خۆڕانان دێتە ئەژمار، بەڵام لە ئەدەبیات و وێژەی سەلەفی ساڵح و ئەزموونە نوێیەکانی کۆمەڵگای سەردەمدا نیشانەی گەشە و پێشکەوتی فەرهەنگی کۆمەڵەیاتییە.\n- مزگەوتەکان مەنارە و گومبەزیان هەیە، بەڵام ئەو شوێنانە مەنارە و گومبەزیان نییە و شیاوی چینی سونەمەزهەب نین.\nبە وردبوونەوە لە دەستەواژەی مزگەوت بۆمان دەردەکەوێ کە مزگەوت بریتییە لە ڕووبەڕیک لە زەوی بە قەبارەیەکی گەورە یا بچووک کە پاش خاوێنکردنەوە و بیناکردنی، قیبلە تێیدا دیاری دەکرێ و تایبەت دەبی بۆ نوێژخوێندن. ئەم زەووییە دیاریکراوانە هەندێک جار بە دیوار دەورەیان دەدەن و بە خۆلێکی خاوێن یا حەسیر و فەڕشی گران یا هەرزان ڕادەخرێن. جاری وایە بە گومبەز و مەنارە و میچی بڵیند دەڕازێندرێنەوە و هەندێک جاریش هیچکام لەمانەیان نییە. بەڵام هەمیسان مزگەوتیان پێ دەگوترێ و لەگەڵ مەزنترین مزگەوتەکانیش جیاوازییان نییە و گشتیان پیرۆزن و تایبەتمەندی خۆیان هەیە.\nلە دونیای ئیسلام گەلێک مزگەوت هەن کە لە بواری نژیاروانی و مێعماری وەک مزگەوتە باوەکان دیزاین نەکراون، بۆ وێنە مزگەتی "قوبا"، بەڵام بەردەوام بە مزگەوت دەناسرێن وهیچ گومانێک لەوەدا نییە کە ئەو شوێنانە مزگەوتن.\nبۆ زانیای زیاتری بەردەنگانی بەڕێز چەند مزگەوت لەم وێنەیە بریتین لە:\n*مزگەوت جامیعەی ئەبووبەکری سیدیق لە گەڕەکی براهوویانی کە زیاتر لە ٤٠ ساڵە نوێژی جومعەی لێ دەخوێندرێ\n*مزگەوتی موحەمەەدی لە ئێرانشار\n* مزگەوتی نەبی لە پاوە\n*مزگەوتێک لە ناوچەیەک بە ناوی "چاهدگال" لە شاری بەم لە کرمان\n- کێشەی سەرەکی لێرەدایە کە حکومەت بە نەدانی مۆڵەت بۆ مزگەوتی سونەمەزهەب، نکۆڵی لە شوناسی سونەمەزهەبەکان دەکات و ئێوەش بە ناساندنی ئەو شوێنانە وەک مزگەت ئەو نکۆڵییە ڕەت دەکەنەوە، ئەگینا هەوڵی جەماعەت لەم بەستێنەدا جێی ڕێز و سپاسە.\nهەوڵەکانی جەماعەت بەربەستێکی بۆ هەوڵی ڕەوت و کەسایەتییەکانی بەڕێزی سونەمەزهەب ساز نەکردووە و جەماعەت سپاسگوزاری هەر کەسێکی دڵسۆزی سونەمەزهەبە. ئەوەیکە حکومەت کاتێک بڵێ کە مزگەوتی سونەمەزهەب لە تاران هەیە و بیکاتە بیانوویەک بۆ نەدانی مۆڵەت، لە ڕاستیدا ویستی چینی سونەمەزهەب جێبەجێ کراوە. سونەمەزهەب خوازیاری شوێنگەلێکی وەک مزگەوتە بۆ بەجێهێنانی بەندایەتی و جومعە و جەماعەتی خۆیەتی کە بە کردەیی بەم خواستەیە گەیشتووە. خواستی هەبوونی مزگەوتی سونەمەزهەب، داوایەکی تایبەتی هاووڵاتیانی سونەمەزهەبی تارانە کە بە بەشداری بەردەوام و بەرچاو و سەبر و هەروەها پشتیوانی ئابووری و مەعەنەوی خۆیان، ڕەزامەندی و هاوڕایی خۆیان سەبارەت بە بوونی ئەو مزگەوتانە دەربڕیوە.\nئەگەر جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح توانیوییەتی دوور لە پەڕاوێز و بەبێ هەراوبگرەی میدیایی و دەزگاکانی ڕاگەیاندن خزمەتێکی پایەدار بکات کە پێشتر وێنەی نەبووە، ئایا ڕەوایە بە هەڵسوکەوتی عاتیفی و بەبێ وردبوونەوەیەکی قووڵ، ئەم دەستکەوتە بە شتێکی لاواز و کەمبایەخ وەسف بکرێ!؟


رخی نەوتی ئەمەریكی بۆ یەكەم جار لە دوای سێ ساڵ گەیشتە سەرووی 70 دۆلار. – basknet.org\nكۆتای هەفتەی رابردوو نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت بە 74 دۆلار و 93 سەنت داخرابوو، بەڵام ئەمڕۆ نزیكەی دۆلارێك لە نرخەكەی هەڵكشا و گەیشتە 75 دۆلار و 83 سەنت.\nگرنگترین هۆكاری دابەزینی نرخی نەوت بریتییە لە پەرەسەندنی نیگەرانییەكان لەبارەی ئەگەری كشانەوەی ئەمەریكایە لە رێككەوتنی ناوكیی ئێران. هاوكات دابەزینی بەرهەمهێنانی نەوتی ڤەنزوێلاش ئەمڕۆ كاریگەری خستووەتە سەر بەرزبوونەوەی نرخی نەوت. بڕیارە 12ی ئەم مانگە دۆناڵد ترەمپ دوایین بڕیاری خۆی لەبارەی مانەوە یان كشانەوە لە رێككەوتنی ناوكیی ئێران دەربكات.\nبەگوێرەی dailyfx نرخی نەوتی جۆری ئەمەریكیش كە ناسراوە بە wti ئەمڕۆ دووشەم بۆ یەكەم جار لە دوای سێ ساڵ و نیو گەیشتە سەرووی 70 دۆلار.\nئەوەی لە ماوەی دوو ساڵی رابردوودا كاریگەریی گرنگی بۆ سەر بەرزبوونەوەی نرخی نەوت هەبووە، ئەو رێككەوتنانە بووە كە لە لایەن وڵاتانی ئۆپێك و وڵاتانی دەرەوەی ئۆپێك لەبارەی سنوورداركردنی بەرهەمهێنانی نەوت واژوو كراون.\nگرنگترین رێككەوتن لە كۆتای 2016 واژوو كرا و دوای شەش مانگ لە ساڵی 2017شدا رێككەوتنەكە درێژ كرایەوە. پێشتر وڵاتان بە لێشاو نەوتیان دەخستە بازاڕەوە لە كاتێكدا بازاڕ پێویستی بەو بڕە زۆرەی نەوت نەبوو و كاتێكیش ئاستی خستنەڕوو زۆر بەرزتر بوو لە ئاستی داخوازی، ئەوا نرخی نەوت رووی لە دابەزین كرد. نرخی نەوت لە كۆتای ساڵی 2015 گەیشتە 27 دۆلار كە لەو كاتەدا هەندێك وڵاتی ئەندامی ئۆپێك لە خوارووی 20 دۆلار نەوتەكانیان ساغ دەكردەوە.


ئایا خودا سزامان دەدات کاتێ واز لەسوننەتەکانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بێنین ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nپێغەمبەری خودائایا خودا سزامان دەدات کاتێ واز لەسوننەتەکانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بێنین ؟\nئایا خودا سزامان دەدات کاتێ واز لەسوننەتەکانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بێنین ؟\nئایا خودا سزامان دەدات کاتێ واز لەسوننەتەکانی پێغەمبەر ﷺ بێنین ؟\nتێبینی : هەرجۆرێک لەجۆرەکانی سوننەت بێت جا تاشینی ڕیش بێت یاخود نەکردنی دوو ڕکاتی نوێژی سوننەتی پێش بەیانی\nیەکەم : سەرەتا ئەوە بزانە کە وشەى "السنة" بە دوو واتا دێت :\nأ . ڕێگا و ڕێباز ، کەئەوەش مەبەستی ئەو فەرموودانەیە کەلەو بارەیەوە هاتوون ، لەوانە ئەم فەرموودەیی پێغەمبەر ﷺ : " فمن رغب عن سنتي فليس مني " .\nواتە : هەرکەسێک پشت کات لە سوننەتی من و لەسەری نەڕوات ئەوا لەسەر ڕێبازی من نی یە .\nب . ئەوەی کەزانایان لە ( الأصوليون والفقهاء )پێی دەڵێت (المستحبّ) واتە : سوننەت ، ئەوەش هەر کارێکە کەخاوەنەکەی پاداشت وەردەگرێت ، و ئەو کەسەی ئەنجامی نادات موستەحەقی سزا نی یە ، ئەوەش وەک سوننەتە ڕواتبەکانی نوێژ ، ونوێژی چێشتەنگا ، وهاوشێوەکانیان .\nدووەم: هەر بۆیە لەسەر مانای دووەم ئەو کەسە سزا نادرێت کە ئەو سوننەتانە ئەنجام نادات ، بەڵام سوننەت بە مانای یەکەم : نەخێر وەک دووەم نی یە و هەندێ جار ئەو کەسەی ئەنجامی نەدات سزا دەدرێت ؛ چونکە دابەش دەبێت بۆ واجب وسوننەت .\nسێیەم : بەنیسبەت دوو ڕکاتی سوننەتی پێش بەیانی و سوننەتی ویترەوە ئەوا لەسوننەت موئەکەدەکانن ، ئەوانەی کە پێغەمبەر ﷺ وازی لێ نەهێناون نە لەسەفر و نە لەماڵیش .\nچوارەم : بەڵام دانانی ڕیش ئەوا یەکێکە لەواجبەکان نەک ئەو سوننەتەی کەزانایان پێناسەیان کردوە و مەبەستیانە ، جا هەر کەسێک ڕیشی بتاشێت ئەوا پێچەوانەى فەرمانى پێغەمبەرى کردوە ﷺ و تاوانبار دەبێت .\nجا ئەو کەسانەی کەئەو سوننەتانە ناکەن کە واجبە ئەوا سزا دەدرێن بەڵام ئەو کەسانەی کەسوننەتێک ئەنجام نادەن کەواجب نیە و موستەحەبە ئەوا سزا نادرێن بەڵام پاداشتێکی گەورەیان لەدەس دەچێت وئەوەیان لەدەس دەچێت کەفەرزی پێ پڕدەکرێتەوە لەڕۆژی دوایدا ؛ چونکە لەڕۆژی دوایدا هەرکەسێک کەم وکورتی لەواجبەکاندا کردبێت ئەوا لەسوننەتەکانی بۆی پڕ دەکرێتەوە ، هەروەک چۆن ئەنجام دانی سوننەت هۆکارێکە بۆ پارێزگاری کردن لەواجبەکان لەوەی لەدەس بچێت وبفەوتێت .\nوەهەروەها هەندێ جار زانایان کەلیمەی سوننەت لەبەرانبەر بیدعەدا بەکار دێنن بۆ نموونە : دەڵێن ئەهلی سوننە لەبەرانبەر تاقمە گومڕاکان تردا کەکافرن وەک جەهمیەکان ، وموبتەدیعەکان کەکافرن نین وەک ئەشعەریەکان وجگە لەوانیش ، جا سوننەت بەم ئیعتبار ومانایە واجبە مرۆڤ پەیڕەوی لێ بکات وشوێن ڕێبازی ئەهلی سوننە بکەوێت ولەگەڵیاندا بێت ، و هەرکەسێک دابڕێت لێی ئەوا بەهیلاکدا دەچێت ،هەروەک ئمامی مالیک دەڵێت : (السنة كسفينة نوح من ركبها نجا ومن تخلّف عنها غرق ) .\nواتە :سوننەت وەک کەشتیەکەی نوح وایە هەرکەسێک بچێتە ناوی ڕزگاری دەبێت وهەرکەسێک دوا کەوێت ونەچتە ناوی غەڕق دەبێت ودەخنکێت .\nسوودەکانى صەڵاواتدان لەسەر پێغەمبەرى خـوا صلى الله عليه وسلم چین؟ ئایا پێغەمبەرى خوا صلى الله علیه وسلم زیندووە لەقەبرەکەیدا ؟ چۆنیەتی پارێزگاری کردنی پێغەمبەرى خوا صلى الله عليه وسلم لە تەندروستی خۆی باشترین جۆری صەڵاوات دان لە سەر پێغەمبەرى خوا صلی الله علیه و سلم خواردنى پێغەمبەرى خوا صلى الله علیه وسلم لە کاتى بەربانگ و پارشێو کردندا\nسەردان: ١,٩١٠ بەش: پێغەمبەری خودا\nپرسیاری دواترئەگەر ئافرەتێک چوار ڕۆژ لە عادە بێ پاشان چوار ڕۆژ خوێنى نەیەت پاشان دوبارە خوێن هاتەوە ئەوە بە خوێنى (حیض) حساب دەکرێ؟پرسیاری پێشترلەوەتەى زەواجم کردووە کێشەى داراییمان هەیە و بەرەکەت لەو پارەیەدا نیە کە دێتە دەستمان ئایا چ ئامۆژگاریەکتان هەیە بۆمان؟


گفتگۆی تەلەفۆنی رووحانی و ئۆباما | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nگفتگۆی تەلەفۆنی رووحانی و ئۆباما\nزانرا کە باڕاک ئۆباما و حەسەن رووحانی گفتگۆیەکی تەلەفۆنیان پێکەوە هەبووە و باسیان لە "ئیرادەی سیاسی"ی دوو لایەن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان کردووە.\nئاژانسی هەواڵدەری ئیرنا لە هەواڵێکی کورتدا رایگەیاند کە ئەمڕۆ هەینی[٢٧ی سێپتامبر]، باڕاک ئۆباما، سەرکۆماری ئەمریکا و "حەسەن رووحانی"، سەرکۆماری ئێران، لە رێگەی تەلەفۆنەوە گفتگۆیان کردووە.\nبە گوێرەی سەرچاوەکە، ئۆباما و رووحانی باسیان لە کێشەگەلی نێوان ئەمریکا و ئێران و بەتایبەت پرسی بەرنامەی ئەتۆمی ئێران کردووە و ئامادەیی وڵاتەکانیان بۆ چارەسەری ئەو کێشانە نیشان داوە.\nدەگوترێ لەم دیدارەدا، سەرکۆماری ئێران و ئەمریکا، وەزیرانی وڵاتەکانیان راسپاردووە تا ئامادەکاری پێویست بۆ هاوکاری دوو لایەنە بکەن.\nگفتگۆی تەلەفۆنی ئاماژەپێکراو، یەکەم پێوەندی راستەوخۆ و ئاشکرای نێوان رێبەرانی دوو وڵات لە پاش شۆڕشی ساڵی ١٩٧٩ی زایینی لە ئێرانە و هەر بۆیەش وەک رووداوێکی مێژووی دێتە ئەژمار.\nهەواڵەکە لە لایەن ئاژانسی رۆیتەرزیشەوە پشتڕاست کراوەتەوە.\nبە گوێرەی ئاژانسەکە، ئۆباما لە کۆنفڕانسێکی چاپەمەنیدا، وێڕای راگەیاندنی ئەو هەواڵە، وتتی کە "ئەو خۆزگەی دەخواست کە لە کاتی ئامادەبوونیان لە کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکاندا، چاوی بە رووحانی بکەوێ" بەڵام بەرپرسانی ئێرانی رایانگەیاندووە کە دیدارێکی لەم چەشنە "زۆر ئاڵۆز دەبێ".\nرووحانی، سەرکۆماری ئێرانیش دوێنێ لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندبوو کە بەرنامەیەک بۆ دیداری ئەو و ئۆباما داڕێژرابوو بەڵام بەهۆی چەند دەیە گرژی و ئاڵۆزی لە پێوەندییەکانی نێوان دوو وڵاتدا، ئەو دیدارە ئەنجام نەدراوە.\nناوبراو وتبووی کە "ئیختیاری تەواو"ی هەیە کە سەبارەت بە کێشەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا و وڵاتانی تر گفتگۆ بکات.\nبە گوێرەی رۆیتەرز، ئۆباما لە رێگەی تویتێرەوە ئاشکرای کردووە کە رووحانی لە کۆتایی ئەو پێوەندییە تەلەفۆنییەدا، بە ئینگلیسی ماڵئاوایی لە ئۆباما کردووە و ئۆباماش بە گوتنی "خداحافظ"، ماڵئاوایی لە رووحانی کردووە.\nحەسەن رووحانیش، لە رێگەی گەڕانەوە بەرەو تاران، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی تویتێردا، پێوەندییە تەلەفۆنییەکەی بە "مێژوویی" وەسف کردووە.\nپێوەندیگرتن لەگەڵ ئەمریکا بەردەوام هێڵی سووری سەیدعەلی خامنەیی، رێبەری ئێران و باڵی تونداژۆخواری رەژیمی کۆماری ئیسلامی بووە.\nرۆژی پێنجشەممە، ٢٦ی سێپتامبریش، "محەمەدجەواد زەریف"، وەزیری دەرەوەی ئێران و "جان کێڕی"، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە پەراوێزی کۆبوونەوەی وڵاتانی پێنج زێدە یەک، چاویان بە یەک کەوتبوو و بڕیاریان دابوو کە لە داهاتووشدا، دیداری تریان هەبێت.\nحەسەن رووحانی کە لە هەڵبژاردنی خەرمانانی ئەوساڵدا بە دروشمی میانەڕەوی، پۆستی سەرکۆماریی ئێرانی مسۆگەر کرد، لە دوا کۆبوونەوەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکاندا، وتی کە پەیامی ئاشتی ئێران بۆ جیهانیان هێناوە و ئامادەیە لەگەڵ ئەمریکاش، سەبارەت بە هەر کێشەیەک کە لە نێوان تاران و واشنتۆن هەیە، وتووێژ بکات.\nچاوەڕوان دەکرێ دیداری جان کێڕی و جەواد زەریف، وەزیرانی دەرەوەی ئێران و ئەمریکا و پێوەندی تەلەفۆنی رووحانی و ئۆباما، کۆتایی بە زیاتر لە سێ دەیە سەهۆڵبەندان و گرژی سیاسی، لە پێوەندی دوو وڵات بهێنێ.


הבשורה על-פי מרקוס 12 HHH – مەرقۆس 12 KSS | Biblica\nהבשורה על-פי מרקוס 12 HHH – مەرقۆس 12 KSS\n1عیسا بە نموونە دەستی کرد بە قسەکردن بۆیان: «کابرایەک ڕەزێکی چاند، پەرژینێکی بە دەوریدا کرد، چاڵێکی بۆ ترێ گوشین تێدا هەڵکەند و قوللەیەکی چاودێری بنیاد نا. بە ڕەزەوانانی سپارد و گەشتی کرد. 2لە وەرزی خۆیدا خزمەتکارێکی بۆ لای ڕەزەوانەکان نارد، تاکو بەرهەمی ڕەزەکە لە ڕەزەوانەکان وەربگرێت. 3بەڵام گرتییان و لێیاندا و بە دەستی بەتاڵ ناردییانەوە. 4دیسان خزمەتکارێکی دیکەی بۆ لایان نارد، سەری ئەمیشیان شکاند و سووکایەتییان پێ کرد. 5یەکێکی دیکەشی نارد، ئەویشیان کوشت. زۆر خزمەتکاری دیکەشی نارد، لە هەندێکیان دا و هەندێکیان کوشت.\n6«تەنها کوڕە خۆشەویستەکەی مابوو، لە کۆتاییدا ئەویشی بۆ لایان نارد و گوتی: ”ڕێزی کوڕەکەم دەگرن.“\n7«بەڵام ئەو ڕەزەوانانە بە یەکتریان گوت: ”ئەوەتا میراتگر، با بیکوژین، تاکو ببینە میراتگر.“ 8ئینجا گرتیان و کوشتیان و فڕێیان دایە دەرەوەی ڕەزەکە.\n9«خاوەنی ڕەزەکە چی دەکات؟ دێت و ئەم ڕەزەوانانە لەناودەبات و ڕەزەکە دەداتە خەڵکی دیکە. 10ئەم نووسراوە پیرۆزەتان نەخوێندووەتەوە:\nبوو بە گرنگترین بەردی بناغە12:10 بەردێکی گەورەیە کە لە گۆشەی دیوار دادەنرێت، لەو بەردانە بەهێزترە کە لە دیوارەکە بەکاردێت و دەبێتە هۆی بەهێزکردنی دیوارەکە..\n11ئەمە لەلایەن یەزدانەوە بوو،\nلەبەرچاومان سەیرە]12:11 زەبوورەکان 118:22،23.؟»\n12کاهینانی باڵا دەیانویست بیگرن، چونکە زانییان نموونەکەی لەسەر ئەوان فەرموو، بەڵام لە خەڵکەکە ترسان، ئیتر وازیان لێ هێنا و ڕۆیشتن.\n13کاهینانی باڵا هەندێک لە فەریسییەکان و هێرۆدسییەکانیان ناردە لای عیسا، تاکو بە وشەیەکی تووشی بکەن. 14هاتن و پێیان گوت: «مامۆستا، دەزانین تۆ ڕاستگۆیت و لە کەس سڵ ناکەیتەوە، چونکە تەماشای ڕواڵەتی خەڵک ناکەیت، بەڵکو بە ڕاستی ڕێگای خودا فێر دەکەیت. دروستە سەرانە بدرێتە قەیسەر یان نا؟ بیدەین یان نا؟»\n15بەڵام عیسا بە دووڕوویی ئەوانی زانی و پێی فەرموون: «بۆچی تاقیم دەکەنەوە؟ دینارێکم بۆ بهێنن با بیبینم.» 16هێنایان و پێی فەرموون: «ئەم وێنە و نووسینە هی کێیە؟»\nوەڵامیان دایەوە: «هی قەیسەر.»\n17عیساش پێی فەرموون: «هی قەیسەر بدەنە قەیسەر، هی خوداش بدەنە خودا.»\nئیتر زۆر پێی سەرسام بوون.\n18سەدوقییەکان12:18 چینێکی جولەکە بوون کە زۆربەیان کاهین بوون، باوەڕیان بە فریشتە و هەستانەوە نەبوو.، ئەوانەی کە دەڵێن هەستانەوە نییە، هاتنە لای و پرسیاریان لێکرد: 19«مامۆستا، موسا بۆی نووسیوین12:19 بڕوانە دواوتار 25:5-10.، ئەگەر یەکێک براکەی بە وەجاخکوێری مرد و ژنەکەی لەپاش خۆی بەجێهێشت، ئەوا براژنەکەی دەخوازێتەوە و وەچە بۆ براکەی دەخاتەوە. 20حەوت برا هەبوون، یەکەمیان ژنی هێنا و بە وەجاخکوێری مرد. 21دووەم خواستییەوە و بە وەجاخکوێری مرد، سێیەمیش ئاوا. 22هەر حەوتەکە وەجاخکوێر بوون، لەدوای هەموویان ژنەکەش مرد. 23ئایا لە ڕۆژی زیندووبوونەوەدا دەبێتە ژنی کامیان؟ چونکە ژنی هەر حەوتیان بووە.»\n24عیساش پێی فەرموون: «ئایا ئێوە هەڵە نین، چونکە نە لە نووسراوە پیرۆزەکان دەزانن و نە لە هێزی خودا؟ 25کاتێک لە مردن هەڵدەستێنرێنەوە، نە ژن دەهێنن و نە مێرد دەکەن، بەڵکو وەک فریشتە لە ئاسمان دەبن. 26بەڵام دەربارەی مردووان کە هەڵدەستنەوە، ئایا لە پەڕتووکی موسادا نەتانخوێندووەتەوە، چۆن لە دەوەنەکەدا خودا پێی فەرموو: [من خودای ئیبراهیم و خودای ئیسحاق و خودای یاقوبم]؟12:26 دەرچوون 3:6. 27ئەو خودای مردووان نییە، بەڵکو هی زیندووانە. زۆر بە هەڵەدا چوونە!»\n28یەکێک لە مامۆستایانی تەورات هات، گوێی لە گفتوگۆکەیان بوو، بینی عیسا وەڵامێکی باشی دانەوە، لێی پرسی: «چ ڕاسپاردەیەک لە هەموویان گرنگترە؟»\n29عیسا وەڵامی دایەوە: «لە هەموویان گرنگتر ئەمەیە: [ئەی ئیسرائیل گوێ بگرن، یەزدانی پەروەردگارمان یەک یەزدانە، 30جا بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو بیر و بە هەموو تواناتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ.]12:30 دواوتار 6:4، 5. 31لەدوای ئەویش ئەمەیە، [نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت،]12:31 لێڤییەکان 19:18. هیچ ڕاسپاردەیەک لەم دوو ڕاسپاردەیە گرنگتر نییە.»\n32مامۆستاکەی تەوراتیش پێی گوت: «ڕاستە مامۆستا، ڕاستت فەرموو کە یەک خودا هەیە و بێجگە لە ئەو هیچ خودایەکی دیکە نییە. 33خۆشویستنی ئەویش بە هەموو دڵ و بە هەموو تێگەیشتن و بە هەموو تواناوە، هەروەها خۆشویستنی نزیکەکەت وەک خۆت، لە هەموو جۆرە قوربانی سووتاندن و پێشکەشکراوێک باشترە.»\n34عیسا بینی بە داناییەوە وەڵامی دایەوە، پێی فەرموو: «لە پاشایەتی خوداوە دوور نیت.» ئیتر کەس نەیوێرا هیچ پرسیارێکی دیکەی لێ بکات.\n35کاتێک عیسا لە حەوشەکانی پەرستگا خەڵکی فێر دەکرد فەرمووی: «مامۆستایانی تەورات چۆن دەڵێن: ”مەسیح کوڕی داودە“؟ 36داود خۆی بە سروشی ڕۆحی پیرۆز گوتی:\nهەتا دوژمنانت دەخەمە ژێر پێت.“]12:36 زەبوورەکان 110:1.\n37داود خۆی پێی دەڵێ ”خاوەن شکۆ“، ئیتر چۆن دەبێتە کوڕی؟»\nئاگادارکردنەوە لە مامۆستایانی تەورات\n38لە فێرکردنەکەیدا دەیفەرموو: «ئاگاداری مامۆستایانی تەورات بن، حەز دەکەن بە جلی شۆڕەوە بگەڕێن و پێیان خۆشە لە بازاڕدا سڵاویان لێ بکرێت، 39لە کەنیشتەکان ڕیزی پێشەوە بگرن و لە میوانیشدا لای سەرەوە. 40ماڵی بێوەژن هەڵدەلووشن و بۆ خۆدەرخستن نوێژەکانیان درێژ دەکەنەوە. ئەمانە سزایان گەورەترە.»\n41عیسا بەرامبەر گەنجینەی پەرستگا دانیشت و سەیری کرد چۆن خەڵکی پارەیان دەخەنە ناو گەنجینەکەوە، زۆرێک لە دەوڵەمەندەکان پارەی زۆریان دادەنا. 42بێوەژنێکی هەژار هات و دوو فلسی دانا کە نیو عانەیە12:42 یۆنانی: کودرانتیس. یەک لە 64 بەشی دینارێک..\n43قوتابییەکانی بانگکرد و پێی فەرموون: «ڕاستیتان پێ دەڵێم، ئەم بێوەژنە هەژارە، لە هەموو ئەوانەی دیکە پارەی زیاتر خستە ناو گەنجینەکە، 44چونکە هەمووان لە زیادەی خۆیان بەخشییان، بەڵام ئەم بێوەژنە، سەرەڕای هەژارییەکەی هەموو بژێوییەکەی بەخشی.»\nKSS : مەرقۆس 12


بۆچی یانەی یۆڤانتۆس بە خانمە پیرەکە ناسراوە\nئه‌و چیرۆكه بۆ پێش دامه‌زراندنی یانه‌ی یۆڤانتۆس ده‌گه‌ڕێته‌وه، ئه‌ویش له شاری تۆرینۆی ئیتاڵی پیره‌ژنێك هه‌بوو به‌ناوی (ئیلیانا) كه كاری په‌مو چنین بوو.\nئه‌م پیره‌ژنه زۆر حه‌زی به یاری تۆپی پێ بوو له نزیك ماڵه‌كه‌یان یاریگایه‌كی بچووك هه‌بوو كۆمه‌ڵێك منداڵ یاریان ده‌كرد، ئه‌م پیره‌ژنه هه‌موو كات خواردن و خواردنه‌وه‌ی بۆ ئاماده ده‌كردن به‌بێ به‌رامبه‌ر.\nكاتێ یانه‌ی یۆڤانتوس دامه‌زرا 8 یاریزانیان له كۆی 13 یاریزان له‌و یانه‌یه وه‌رگیران ئه‌م پیره‌ژنه له‌هه‌موو یاری و راهێنانه‌كان ئاماده‌ده‌بوو هه‌رده‌م خواردن و خواردنه‌وه‌ی پێده‌دان به‌بێ به‌رامبه‌ر.\nئه‌و 8 یاریزانه‌ی كه له یۆڤانتۆس یاریان ده‌كرد زۆر چالاك و به‌هێزبوون هه‌ر كاتێ گۆڵێكیان ده‌كرد هاواریان ده‌كرد (لاڤێكا سینۆرا) به واتایی خانمه پیره‌كه.\nرۆژگار هاتوو له‌نێو ئه‌و 8 یاریزانه ته‌نها یاریزانێكیان چوو بۆ تیپی یه‌كه‌می یۆڤانتوس به ناوی (ئه‌لبێرتۆ ڤیلاسكی) كاتێ یه‌كه‌م یاری فه‌رمیان ئه‌نجامدا به‌رامبه‌ر تۆرینۆ له ساڵی 1908 وه‌كو وه‌فایه‌ك بۆی، نازناوی خانمه پیره‌كه‌یان به‌خشی به یانه‌ی یۆڤانتوس كه‌توانی ئه‌م منداڵانه گه‌وره بكات و بچنه یانه‌ی یۆڤانتوس،.\nسەرچاوە:ئێل سپۆرت لوبنانی\n360 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n1/3/2018 3:16:02 PM


رێجیمی دەروونی بۆ ئافرەتان\nچوار شەممە, 22 ئاب 2012 08:42\nZKW: ئەوەی زانراوە لە بواری حەسانەوە‌و ئاسوودەیی جەستەی مرۆڤ، ئەوەیە كە مرۆڤ سیستەمێكی تەندروستی خواردن پەیڕەو بكات‌و هەندێ وەرزشی دیاریكراو ئەنجام بدات‌و كەمێك بحەسێتەوە‌و پشوو بدات، بەڵام ئەگەر گەیشتە ئەوەی مرۆڤ تووشی ماندوو بوون‌و داهێزرانێكی بەردەوام بوو، ئەوا بەو واتایە دێت، كە لە پشت ئەو شەكەتی‌و كفتبوونە بەردەوامەی كەسەكە، هۆكاری دەروونی هەن‌و پێویستە جۆرێكی نوێ لە رێجیم بگریـەبەر بۆ چارەسەری، كە ئەویش رێجیمی دەروونیە، ئەو چارەسەریە دەیگەینێتە ئاستێكی بەرزی تەندروستی‌و جوانی‌و حەسانەوەی دەروونی، جێی سەرنجیشە چەندە راستگۆیی‌و راشكاوی‌و روونی لە جێبەجێكردنی ئەو شێوە رێجیمە لەئارادا بێـت، هێندە زیاتر ئەنجامەكەی باشتر دەبێـت.\nتۆی ئافرەت رۆژێ بیرت لەو چارەسەریە كردۆتەوە؟ ئایا بنەماكانی دەزانی‌و شارەزاییت لە وردەكاری‌و هەنگاوەكانی هەیە؟ فەرموو با بەیەكەوە ئەو شێوە رێجیمە بناسین‌و هەوڵی جێبەجێكردنی بدەین، بۆ ئەوەی بگەینە بارێكی دەروونی تەندروستی بەردەوام.\n*ماندووم و هەست بە شەكەتیەكی زۆر دەكەم، بەڵام دەچمە لای هاوڕێكەم و پیرۆزبایی لێدەكەم:\nB- بیر لە كارەكە دەكەمەوە.\n* ناچار بوویت كارێك بكەیت، كە ئارەزووت نەدەكرد:\nB- كەمتر ڕوو دەدات.\nC- ئەنجامی نادەم.\n*هاوڕێیەكی داماو، ئەویتر تەڵاقدراو، سێیەمیشیان خەمسارد:\nA- رێگرێك نیە بۆ چاوپێكەوتنیان.\nB- دیداریان دوور‌و جیاوازە.\nC- لێیان دوور دەكەومەوە.\n*ئامانجەكەت دێنیتە پێش چاو:\nB- هەندێ جار.\n*مۆڵەت و پشووێكی كورتت لەبەر دەستە و دواتر دەگەڕێیتەوە سەركار:\nA- دەخەوم یان دەخوێنمەوە.\nB- سوودی لێوەردەگرم و دەرفەتەكە دەقۆزمەوە.\nC- پلانی بۆ دادەرێژم.\n*بە ئەزمونێكی شكستخواردووی پەیوەندیدار رەت بووم:\nA- بە دەگمەن.\nC- رێگرێك نییە.\n*ئایا تەندروستیت باشە:\nA- تۆزێك گرفتم هەن.\nB- بەردەوام نا.\n*ئەوەی لە گیرفانمدایە خەرجی دەكەم:\nA- بەردەوام دەستی پێوە دەگرم.\nB- بە دەگمەن دەستی پێوە دەگرم.\nC- رستەیەكە قەناعەتم پێی نییە.\n- ئەگەر زۆرینەی وەڵامەكانت لە گرووپی (A) بن، ئەوا زیادەڕۆیی دەكەیت.\nببوورە هاوڕێم، تۆ تا ئێستاش پاشماوەی رەفتار‌و ئاكارگەلێكت خستۆتە سەر شانت، كە لەگەڵ مرۆڤی سەردەم ناگونجێن، كاتی خۆت لەگەڵ هاوڕێ داماوەكانت بە فیڕۆ دەدەیت، كە هیوا‌و گەشبینیت تیایدا دەكوژن! دڵتەنگ دەبیت‌و لە رابردوودا دەژیت‌و زیادەڕۆیی دەكەیت‌و زیاتر لە پێویست مافی شتەكان دەدەیت‌و لەگەڵ یەكەم ئاستەنگ، كە دێتە رێگات تێكدەشكێیت، ئەو شێوە مامەڵە‌و بیركردنەوەیەشت ڕەنگدانەوەی بەسەر پلان‌و نەخشە ئایندەیەكانت دەبێت، لە روخساریشتدا دیار دەكەوێ، كە بارگرانیت بە خەم‌و ئیتر ئەو كاتانەی پێویستت پێیە خەندەكان فریات ناكەون‌و هەستكردن بە ڕەزامەندی‌و سەقامگیری دەروونیت لا دروست نابێـت و بەردەوام لە حاڵەتی دڵەڕاوكێدا دەمێنیتەوە.\nوەڵامەكەت دەڵێ: كاتەكانی دڵتەنگی و خەمۆكیت لە چركە ساتەكانی خۆشی\nزیاترن‌و روخسارەكانی سیمات گەورەتر لەو تەمەنە نیشانت دەدات، كە تێیدایت‌و وێستگە‌و كاروانی ژیانت بەرامبەر ئەو قوربانیانەی دەیدەیت پەكی دەكەوێت.\nئامۆژگاری ئێمە بۆ تۆ ئەوەیە، خێراكە ئەو بارە قوڕسەی بیركردنەوە چەوتەكانت لە شانتدا فڕێ بدە‌و گرنگی بە خودی خۆت‌و خواردنت بدە..، رێگە مەدە رابردوو باری شانت قوڕس بكات‌و لە نێوان خۆت‌و خودتدا، بڕیاری ئەوە بدە، كە چاوەڕێَی شتی زۆر لە ئەوانی تر مەكە، خودی خۆت بەو شتانە ئاسوودە بكە، كە دەیانبینی‌و گوێبیستیان دەبیت‌و بۆ ئاسوودەیی‌و خۆشی نوێ بگەڕێ، ئەگەر بۆ چەند چركەیەكیش بێت، بەڵام بە بەردەوامی و رۆژانە، دواتر لە ئاوێنە سەیری خۆت بكە، بۆت دەردەكەوێ كە سەرنج ڕاكێشتری‌و لە رووی دەروونی و جەستەیی جوانتر‌و رێك پۆشتر،خۆت دەبینی.\n- ئەگەر زۆرتری وەڵامەكانت لە گرووپی (B) بوون، ئەوا تۆ ئەوینداریت، لە كەسیەتیتدا زۆر لە راڕایی هەیە و لە زۆربەی هەڵوێستەكاندا لایەنە سۆزداریەكانت بەسەردا زاڵن، لەلات ئاساییە‌و سڵ لەوە ناكەیتەوە رەزامەندی خەڵك مسۆگەر بكەیت‌و هاموشۆیان بكەیت‌و لەگەڵیان رابێیت، سەرەڕای باوەڕو بێزاری و ناڕازی بوونت لەو كارەی دەیكەیت، كەچی شەرم دەكەیت بە ڕاشكاوی رەتی بكەیتەوە، یان بڵێیت، (نە)و هەمیشە بە ئەستەمی دەزانی بڕیاری گونجاو بدەیت، لات ئاساییە هاوڕێیەتی داماوەكان بكەیت، ئیدی جیاوازییەك نییە لەنێوان دڵتەنگیەكی بەردەوام بۆ لە دەستدانی كەسێكی خۆشەویست‌و ئازارێك لە شكستی\nپرۆژەیەكتدا بێدارت نەكاتەوە و پێت وا بێت بێ ئەوانە، دونیا و ژیان دەوەستێت.\nرێنمایی ئێمە بۆ تۆ بریتییە لە: رێجیمی دەروونی مایەی حەسانەوەی مرۆڤە، ئەویش لەوێدایە، كە رەفتارێك بكەیت لێی رازی بیت‌و بەخۆشی بەسەرتدا بشكێـتەوە، دەبێ پلان‌و پڕۆژەی پێشوەخت هەبێت‌و هاوسەنگی و میانەیەك لە نێوان پرۆژە و ئامانجەكان و شێوازی ژیانت هەبێـت، بە جۆرێك هەر كار و كەسە مافی خۆی بدەیتێ، بزانە كە ناخۆشی‌و دڵتەنگی كۆتایی هەیە‌و شكستیش كاتی خۆی لە لێپرسینەوە دەدزێت‌و وەردەگرێـت، تاكو بەردەوام بێت.\nئەگەر زۆرترینی وەڵامەكانیشت لە گرووپی (C) بوون، ئەوا تۆ خاوەنی بارێكی گونجاوی دەروونی‌و رێكوپێكی جەستەییت...\nلێرەوە پیرۆزبایی ئەو تەندروستیە دەروونیە باشە‌و ڕەچاوكردنی بنەماكانی رێجیمی دەروونیت لێدەكەم، چونكە تۆ كارێك دەكەیت كە هەست دەكەیت‌و پێت وایە، بەر لەهەمووشتێك ئاسوودەییت بۆ دێنێت، تۆ زۆر جوانی كە لە كاتی پێویستدا دەڵێیت (نە) و لەو كەسانە دوور دەكەویتەوە، كە خراپن‌و زیانت پێدەگەیەنن‌و ئەوانە هەڵدەبژێری كە باشن‌و شتیان لێ فێر دەبیت، ئەوانەی لەگەڵت دان و هاوكارتن لە بڕیاری دروستدا، لەبەر ئەوەی ئەو كارە جۆرێك لە ڕەزامەندی‌و ئاسوودەیی دەروونیت پێدەبەخشێ.\nرێنماییمان بۆت ئەوەیە، دەست بە ئاسوودەیی‌و خۆشی‌و بەختەروەری‌و رێكیی هاوسەنگی دەروونیتەوە بگرە، وەك چۆن گرنگی بە رێكی‌و تەندروستی جەستەییت دەدەیت.\nهەر لەو گۆشەنیگایەشەوە (10) هەنگاوت دەخەینە بەردەم، تاكو بەردەوام لە بارێكی گونجاو‌و هاوسەنگ‌و رێكیی دەروونیدا بیـت:\n- رێگە نەدەیت رابردوو لەگەڵ خۆی راپێچت بكات.\n- چاوەڕێی زۆر لە خەڵك مەكە.\n- بوار مەدە شكست لە ورە‌و بڕوا و متمانەت كەم بكاتەوە.\n- ئامانج و خەونەكانت بە شێوازی ژیانتەوە گرێ بدە.\n- بایەخ بە قژ‌و سیما‌و كێشەكەت بدە‌و پارێزگاری كات بكە.\n- ماف بدە كار‌و شتە بچووكە جوانەكان.\n- بەردەوام لە میانی پشوودان و حەسانەوە خۆشییەك بدە دەروونت.\n- چیتر خۆت‌و خەون‌و توانا‌و هەڵەكانت بۆ ئاسوودەیی خەڵك تەرخان مەكە.\n- دۆستایەتی و هامووشۆی خەڵكی باش بكە.\n- ژیان جوانە‌و چێژ لە ساتەكانی وەرگرە.


"ڕێپێوانی گەڕانەوەی گەورە" تائێستا 112 شەهیدو 13 هەزار بریندار هەیە\n"ڕێپێوانی گەڕانەوەی گەورە" تائێستا 112 شەهیدو 13 هەزار بریندار هەیە\nبه رواری داگرتن : 2018-05-21 14:23\nقودس - وەزارەتی تەندروستی فەلەستین ڕایەگەیاند" ڕێپێواهنی گەڕانەوەی گەورە" لە 30 مارتی ئەم ساڵ دەستی پێكرد تاكو ئێستا112 شەهیدو 13 هەزار بریندار هەیە.\nوەزارەتی تەندروستی فەلەستین دوێنێ ڕاگەیەندراوێكی بڵاو كردەوە سەبارەت بە قوربانیەكانی" ڕێپێوانی گەڕانەوەی گەورە" بەهۆی هێرشی چەتەكانی سەهیۆنی تاكو ئێستا ئێستا112 شەهیدو 13 هەزار بریندار هەیە. هەروەها لە نێو بریندارەكان 2 هەزارو 96 منداڵن، 29 ئافرەتن، لە بریندارەكان 232 كەس برینیان گرانە، 32 كەس كەم ئەندام بوینە.\nخۆپیشاندانەكان لەسەر سنوری غەززە لە ڕۆژی خاك دەستی پێكرد لە ئێستاشدا بەردەوامی هەیە. بزوتنەوەی ئیسلامی فەلەستین (حەماس) ڕایگەیاند تاكو دەگەین بە مافەكانمان خەلكی ئێمە بەردەوام دەبێت لە چاڵاكی ناڕەزای. (İLKHA)\nبليته كان حەماس،قودس،سەهیۆنی،شەهید،بریندار


بەرپرسێكی یوئێن: رێژەی دەستدرێژی سێكسی لە عێراق بەرزبووەتەوە\nجینیفەر كو ئیموند، بەرپرسێكی نەتەوە یەكگرتووەكانە، لە بەرانبەر بەرزبوونەوەی ئاستی دەستدرێژیی سێكسی لە عێراق هۆشیاری دەدات.\nئیدموند، كە یەكێكە لە بەرپرسانی سندووقی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ دانیشتوان، ئەمڕۆ چوارشەم لە راپۆرتێكدا دەڵێ"ئێمە و ئەو كەسانەی لە بواری مرۆیی كار دەكەن، بەرپرسیارێتیمان لەسەرە لە رێگرتن لە دەستدرێژی و بەكارهێنانی سێكس لە عێراق".\nجیا لەمەیش كو ئیموند دەڵێ" لە عێراق مەترسی خراپ بەكارهێنانی سێكس و دەستدرێژیی سێكسی لە بەرزبوونەوە دایە، بە تایبەتی لە كاتی تەنگەژە و ململانێیەكان".\nتۆڕی عێراق كار بۆ پاراستنی هەردوو رەگەز دەكات لەبەرانبەر دەستدرێژیی سێكسی، لە سەرۆكایەتی ئەم تۆڕە هەر یەكە لە سندوقی یوئێن بۆ دانیشتوان و پرۆگرامی خۆراكی جیهان و چەندان رێكخراوی تر كار دەكەن، بۆ ئەوەی سنوورێك بۆ ئەو دیاردەیە دابنێن.\nماوەی دوو مانگە سندوقی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ دانیشتوان بە سپۆنسەری تۆری PESA كار دەكەن بۆ راهێنانی چالاكوانەكانیان لە بواری مرۆیی لە سەرانسەریی عێراق، بۆ ئەوەی رێگریی لە دەستدرێژیی سێكسی بكەن، كە دەكرێتە سەر هەردوو رەگەز.\nسەرچاوە شەفەق نیوز


◄ ئەنجام: Found 5.004, page 1 of 501 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 ئەڤ بابەتە 14,254 جار هاتیە دیتن\n👁 ئەڤ بابەتە 47,224 جار هاتیە دیتن\n👁 ئەڤ بابەتە 538 جار هاتیە دیتن\nپەرتووک : 10 دەه نامە بۆ کچا من نڤێسین : بەدیعە [ زێدە... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.ک. 29-11-2021 16:18:47\nنامیلکە: 10 یاسایێن سەرکەفتنێ نڤێسین: روس کامیرو [ زێدە... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.ک. 9-1-2022 9:11:34\n👁 ئەڤ بابەتە 21,031 جار هاتیە دیتن\n👁 ئەڤ بابەتە 87 جار هاتیە دیتن\nناڤێ پەرتووکێ: 100 فەرموودە بۆ ژ بەرکرنێ ئەوین د ھ [ زێدە... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ر.ک. 20-1-2022 12:56:37\n👁 ئەڤ بابەتە 86 جار هاتیە دیتن\nپەرتووکا: 1001 موسڵمان و داھێنان وەرگێران بۆ زارا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ ر.ک. 2-1-2022 13:24:23\n👁 ئەڤ بابەتە 6,196 جار هاتیە دیتن\n👁 ئەڤ بابەتە 11,815 جار هاتیە دیتن\n- ل گور ئاگاهیێن رێڤەبەریا بەرگری شارستانی ل قەزا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 11-7-2013 10:45:38


هیوای ئەمریکییەکان بە دانوستان لە گەڵ ئێران/ مۆڵەت دان بە 95 هەزار زیندانی - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Ordibehesht ١ ١٦:٣٧\nNews Code 32065\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران باسی کرد:\nهیوای ئەمریکییەکان بە دانوستان لە گەڵ ئێران/ مۆڵەت دان بە 95 هەزار زیندانی\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وێڕای ئاماژە بە هیواداربوونی ئەمریکییەکان بە دانوستان لە گەڵ ئێران، وتی: ئەوە خەیاڵێکی بەتاڵە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، سەید عەباس مووسەوی لە کۆبوونەوەیەکی ڕۆژنامەوانیدا وتی: کۆماری ئیسلامی ئێران بەهۆی چوونەدەرەوە لە ڕێککەوتننامەی بەرجام، گوشار و گەمارۆکانی ئەمریکا، نایەوێت لە گەڵی دانوستان بکات.\nناوبراو وتیشی: ئەوان دەیانەوێت لەم دۆخە هەستیارەی ئێستا کەڵک وەرگرن و ڕێککەوتننامەیەکی نوێ پێک بێنن بەڵام ئێمە دانوستان ناکەین و ئەوە هیوایەکی بەتاڵ و پووچه.\nمووسەوی بە ئاماژە بەوەی کە ئەمریکا بەرگری لە گەڕانی هێزەکانی ئێران دەکات، ڕایگەیاند: ئێمە بەرپرسیاریەتی پاراستنی تەنگەڵانی هورموزمان لە سەرە و وەڵامی پێویستمان بۆ بەرگری کردن لە بەڕێوەبردنی ئەم ئەرکە بە ئەمریکا داوەتەوە و داوا دەکەین خێرا ئەم ناوچە چۆڵ کات.\nئەم بەرپرسە سەبارەت بە ڕاپۆرتی ڕاپۆرتێری مافی مرۆڤ ڕاشیگەیاند: ئەم ڕاپورتە رەت دەکەینەوە و پێویستە بڵێم تا ۱٥ی خاکەلێوەی ئەمساڵ ۹٥ هەزار بەندکراو مۆڵەتیان پێ دراوە و ئەم مۆڵەتەش بۆ هەندێکیان درێژ کراوەتەوە.\nناوبراو وێڕای ئاماژە بە سیاسی‌کاری ئەمریکا سەبارەت بە کۆرۆنا، وتی: ئەمریکا خەریکی پڕوپاگەندەی هەڵبژاردنە و لەم دۆخەشدا بەر بە یارمەتییەکانی بۆ ڕێکخراوەی تەندروستی جیهانی دەگرێ و لەجیاتی کاری سیاسی، باشتر وایە ئیزن بە بیرمەندانی بدات لە سەری بڕیار بدەن.


کوردیپێدیا - 📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان - 20-11\n01020304050607080910111213141516171819202122232425262728293031 - 010203040506070809101112 - 202020192018201720162015201420132011201020092007200620042003200119981996199519901989198719861979197619741945193719191896\n📂 20 November ▾\n- موسلیم کلیچ، هاوسەرۆکی هەدەپەهەدەپە لە دیلۆک و عەبدوڵا ئینجە هاوسەرۆکی دەبەپە، سەلمان توتوملو، هاوسەرۆکی هەدەپەی ناوچەی شەهید کامیلێ، موسلم ئۆزگان، ئەمین کاڤاک، محەمەد گوموشتەکین، سلێمان یاگز و سەردار یلدرم کە لە 14ی تشرینی دووەم لە ماڵەکانی خۆیان دەستبەسەر کرابوون، لە ئاسایش دەرهێنران و رەوانەی دادگای دیلۆک کران. دوای وەرگرتنی وتە لێیان، 8 کەس بە تۆمەتی ئەندامبوون لە رێکخستن لە لایەن دادگاوە بڕیاری زیندانیکردنیان بۆ دەرچوو. سیاسەتمەدارەکانیان ڕەوانە گرتووخانەی پیتی Aی دیلۆک.\n- هاوسەرۆکی شارەوانی سوروج-ی هەدەپە 'خەدیجە چەڤیک' کە لە ئۆپەراسیۆنی قڕکردنی سیاسیدا دەستبەسەر کرابوو، بڕیاری زیندانیکردنی بۆ دەرچوو.\n- بارودۆخی تەندروستیی 4 کەس له بريندارەکانی بۆکانبۆکان ناجێگیرە و 2 کەس له بريندارەکان ڕەوانەی نەخۆشخانەی شاری ورمێورمێ کراون. هێزەکانی سپای پاسداران له نەخۆشخانەی قولی پووری بۆکان جێگير کراون و ئيزن به چوونه ژوورەوەی کەس نادەن و نەخۆشخانە بووەته پادگانی نيزامی.\nخەلیل ئەسەدی بوژانی\n- خەلیل ئەسەدی بوژانی، چالاکی فەرهەنگیی پەیڕەوی ئایینی یارسان، لە گەڕەکی جەعفەرئاوای کرماشانکرماشان، بێ پیشاندانی مۆڵەتی یاسایی لەلایەن ئیتلاعاتی سپای پاسدارانەوە دەسبەسەر کرا. هێزە ئیتلاعاتییەکان هێرشیان کردووەتە سەر خانووی ئەم چالاکە فەرهەنگییە و دوای پشکنین، کەرەستەی کەسی، مۆبایل و کتێبەکانی ناوبراویان لەگەڵ خۆیان بردووە.\n- بەپێی راگەیێندراوێکی دەستەی دەستپاکی عێراق، فەرمانی دادگا دەرچووە بۆ هەریەک لە: یاریدەدەری پارێزگاری کەرکوککەرکوک بۆ کاروباری تەکنیکی، سەرۆکی پێشووی زانکۆی کەرکوک و یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆ بۆ کاروباری زانستی و راگری پێشووی کۆلیژی یاسا و سەرۆکی پێشووی بەشی یاسایی لە زانکۆکی کەرکوک.\n- کەناڵی ئێن ئاڕتی دوو پەخشکردنی زنجیرە فیلم و کلیپی تورکیی بایکۆتکردووە، دوو زنجیرە فیلمی تورکیش کە بەنیازبوو دۆبلاژیان بکات دەگەڕێنێتەوە بۆ تورکیا.\n- دوایین کاروانی کەمپەینی هاواری نیشتیمان کە بۆ پشتیوانی ڕۆژئاوای کوردستان لە هەولێرهەولێر ڕاگەیەندرابوو، کە پێنج تۆن دەرمان و پێداویستی پزیشکی بوو، ڕەوانەی ڕۆژئاوای کوردستان کرا.\n- سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان فەرمانی گەڕانەوەی 53 فەرمانبەری سەر بە یەکێتی لە دیوانی سەرۆکایەتی هەرێم دەرکرد، وەک قۆناغی یەکەمیش 27 فەرمانبەر گەڕانەوە سەر کارەکانیان، دوای ئەوەی لە ماوەی ڕابوردوو فەرمانی گواستنەوەی راژەیان بۆ کرابوو.\n- هەرچەندە هاوڵاتیانی باشوری کوردستان بەبەردەوامیی داوای بوژاندنەوەی بەرهەمی ناوخۆیی دەکەن، بەڵام ئەمڕۆ بەهاوکاری بەرپرسانی حکومەتی هەرێم و بەشداربوونی وەزیری بازرگانی هەرێم، کونسوڵی دەوڵەتی تورک لە هەرێم، پارێزگاری هەولێر، 21ەمین پێشانگای نێودەوڵەتی بۆ بەرووبووم و ئامێرەکانی کشتوکاڵی تورکیا و چەند وڵاتێکی دیکە کرایەوە. لە پێشانگاکەدا زۆرترین کۆمپانیای بەشدار کۆمپانیاکانی دەوڵەتی تورکن، هەروەها کۆمپانیای چەند وڵاتێکی دیکەی بیانی و ناوخۆیی بەشدارن.\n- پرۆژەی کلتوریی 'ئێمە دیارین' کە پرۆژەیەکی هاوبەشی کۆمەڵەی مێسلا و مس گەلەرییە و خۆی لە دروستکردنی خشتی نەخشێندراو بە وێنە و نووسراو دەبینێتەوە و بۆ مۆزەخانەی کۆبانێکۆبانێ دروستکراوە، لە مەراسیمێکدا لە شاری سلێمانیسلێمانی نمایشکرا.\n- هەواڵگری ئەمریکا لە راپۆرتێکدا رایدەگەیەنێت: رێکخراوی داعشداعش لە ناو سوریادا بە ئاشکرا دەرکەوتووەتەوە و لە توانایدایە هێرش بکاتە سەر خۆرئاوا، ئەوەش لەئەنجامی بڕیارێکی مانگی رابوردووی دۆناڵد ترامپ بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە باکوری سوریا.\n- وتەبێژی نەتەوە یەکگرتووەکان داوا لە هێزە ئەمنییەکانی ئێران دەکات، دەستڕێژی گوللە لە خۆپیشاندەران نەکەن و لە زووترین کاتدا هێلەکانی ئەنتەرنێت بگەرێننەوە.\n- سوپای ئیسرائیل لە راگەیاندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، وەڵامی ئەو مووشەکانەیان داوەتەوە کە لەلایەن هێزەکانی ئێرانەوە لە سووریاوە ئاراستەی ئیسرائیل کراون و بەیانی ئەمڕۆ فڕۆکەکانیان چەندین بنکەی فەیلەقی قودس و چەکدارانی سەر بە ئێرانیان لە سووریا کردووەتە ئامانج. سوپای سووریاش لەسەر ئەو هێرشانە بڵاویکردووەتەوە، بەرگری ئاسمانی وڵاتەکەیان لە دەروبەری دیمەشق چەند مووشەکێکی ئیسرائیلیان خستووەتە خوارەوە.\n- گوتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا ''پێنتاگۆن رایدەگەیێنێت، سەرچاوەی داهاتی کێڵگە نەوتییەکانی باکووری سووریا بۆ هەسەدەهەسەدە دەچێت، نەک ئەمریکا.\n- داگیرکەری ئێران، کوژرانی 13 خۆپیشاندەری پشتڕاستکردەوە.\n- حکومەتی سوریا بڵاویکردەوە، بۆردوومانەکانی ئیسرائیل کۆگای چەکی سەر بە ئێرانی لە ریفی پارێزگای دیمەشق کردۆتە ئامانج و بەهۆیەوە 11 کەس کوژراون، کە 7 یان ئێرانین. راگەیاندنی رەسمی سوریا ئەوەشی بڵاوکردۆتەوە، بۆردوومانەکە سەرباری زیانە گیانییەکان زیانی ماددی گەورەشی هەبووە.\n1. 👁 قەسەدە ئەنجامی شەڕ و بەرخۆدانەکانی ڕۆژی 42ەمی ڕاگەیاند\n1. 👁 دوغان رمضان (دلكيش سياجين)\n2. 👁 عەزیز سالح خەلۆ (عەگید شەنگالی)\n1. 👁 ترەمپ بۆ ئەردۆگان: جا ئێوە چین تا لە رێگەی هەواڵگرییەوە پارە بۆ دژایەتیتان سەرفبکەین\nئه‌و خانووه‌ى چه‌مچه‌ماڵ كه 7 ئه‌ندامى خێزانێك تیایدا بوونه قوربانی\n- پارێزەرانی رێبەر عەبدوڵڵا ئۆجەلانعەبدوڵڵا ئۆجەلان، جەنگیز یورەکلی، مەزڵووم دینچ و سینان زینجیر بەمەبەستی دیدار لەگەڵ ئۆجالان، جارێکی دیکە داواکارییان پێشکەش بە سەرۆکایەتی داواکاریی گشتیی له شاری بوورسا کرد. بەڵام ئەم جارەش داواکارییەکەیان ڕەتکرایەوە.\n- چالاکی بزوتنەوەی ژنانی ئازاد زەینەب ئولبەجیزەینەب ئولبەجی لەمالەکەی خۆی لە گەڕەکی قازی لەری ناوچەی پەیاسێ-ی ئامەدئامەد دەستگیرکرا. پۆلیسی تورکیا بەبێ مۆڵەتی دادوەرهەڵیانکوتایە سەر ماڵی ئەو چالاکوانە و دەستگیریان کرد.\n- دەسەڵاتی پارتی داد و گەشەپێدان-ئاکەپە، پێش هەڵبژاردنەکان، دەستی بە بڵاوکردنەوەی خەڵوزی بێبەرامبەر کردووە بۆ کۆکردنەوەی دەنگ، بەڵام دانیشتوانی گوندی حزووێ-ی ناوچەی حەسکێف لە باکوری کوردستان، ئەو خەڵوزانەیان قبووڵنەکرد و لەپێش چاوی بەرپرسانی ئاکەپە ڕژاندیان.\n- بەپێی هەواڵی گەیشتوو ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، مادیح فەتحی هاوژینی سەحەر کازمیسەحەر کازمی چالاکی مەدەنیی دەسبەسەر کراوە خەڵکی شاری سنەسنە و دایکی ناوبراو بە ناوی مەهوەش ئەمیری ماوەی 5 ڕۆژە لە گرتنگەی ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارە دان.\n- لە شاری شووش، مێرمنداڵێکی تەمەن 12 ساڵ بە هۆی تەقینەوەی یەکێک لە مینە کۆ نەکراوەکانی شەڕی 8 سآڵەی ئێران و عێراق، گیانی لە دەست دا. شوناسی ئەو مێرمنداڵە تەمەن 12 ساڵە بە ناوی محەممەد ئەمین قالبی حاجیوەند، ڕاگەیاندراوە.\n- پۆلیسی ئێڕاقی لەکاتی هەڵمەتەکەیان بۆ گوندی زەنقەر لە داقوقداقوق چونەتە سەر ماڵی نەجیب کەریم فارس و بەهۆی شێوازی پشکنینەکەیانەوە کە لەڕووی عەشایەرییەوە قبوڵ نەکراوە، شەڕە بۆکس لەنێوان کوڕێکی ماڵەکە و پۆلیسەکان دروستبووە. لەئەنجامدا هێزەکە تەواوی ماڵەکەیان شێواندووە و نەجیب کاکەیی و هەردوو کوڕەکەیان دەستبەسەر کردووە.\n- لە رووداوێکی ئاگرکەوتنەوە لە چەمچەماڵچەمچەماڵ حەوت کەسی خێزانێک گیانیانلەدەستدا، بەڕێوەبەری پۆلیسی قەزاکە دەڵێت، خێزانەکە عەرەبن و لەژوورێکدا سەرجەمیان سووتاون و گیانیانلەدەستداوە.\n- سەرۆکی ئەنجومەنی گومرگی سەوزە و میوەی هەولێرهەولێر رایدەگەیەنێت: بەهۆی بڕیاری قەدەغەکردنی هاوردەی تەماتە بۆ ناو عێراق، ئەمڕۆ هیچ بەرهەمێکی تەماتە لە هەرێمی کوردستانەوە هەناردەی عێراق نەکراوە، دەشڵێت: ئه و بڕیارەی وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق زیانێکی زۆر بە بازرگانان دەگەیەنێت.\n- لە هۆڵی یەکێتی نووسەرانی کورد لە شاری سلێمانی، کۆمەڵەی ژنانی ڕۆژهەڵات، بەهاوکاری یەکێتی نووسەرانی کورد لقی سلێمانی، سیمینارێک-یان بەدروشمی 'بێدەنگی بشکێنن، ڕێکارێک بۆ بەرگرتن بەتوندوتیژی بەرامبەر بە ژنان!' بۆ 'کەوسەر فەتاحیکەوسەر فەتاحی' چالاکوانی بواری ژنان ئەنجامدرا.\n- حکومەتی هەرێمی کوردستان وەڵامی ئەو راپۆرتانە دەداتەوە کە تۆمەتباریدەکەن بە پێشێلکردنی مافی کریستیانەکانی هەرێمی کوردستان و گۆڕینی دیموگرافیای ناوچە کریستیاننشینەکانی پارێزگای دهۆکدهۆک و دەشتی نەینەوا.\n- سێ هاووڵاتی بەڕەگەز تورکمان دانیشتووی سنووری خورماتووخورماتوو لەکاتی ڕاوەماسیدا لەلایەن چەکدارانی داعشداعشەوە ڕفێندران.\n- بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە گەڕەکی ئەل کەچلێ-ی منبج مینێک تەقییەوە، تەقینەوەکە لە کۆڵانی 30هەمینی گەڕەکی ئەل کەچلێ ڕوویدا. دەربارەی ئەنجامی ئەو تەقینەوەیە هیچ زنیارییەک بڵاو نەبووەتەوە.\n- دادگای مافەکانی مرۆڤی ئەوروپا داوای ئازادکردنی سەڵاحەدین دەمیرتاشسەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆکی پێشوی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپەهەدەپە) و ئەندام پەرلەمانەکانی ئه و پارتە کوردییە دەکات کە لەلایەن تورکیاوە زیندانیکراون.\n- لە وەڵامی بڕیارەکەی دادگای مافەکانی مرۆڤ لە ئەوروپا، ئەردۆغانئەردۆغان رایگەیاند ئەو بڕیارانەی دادگای مافەکانی مرۆڤ لە ئەوروپا دەریاندەکات، پەیوەندییان بە ئێمەوە نییە.\n1. 👁 لە هەرێمی کوردستان قەیرانی نەخوێندنەوە هەیە\n2. 👁 نۆ هەزار ئاوارەی خورماتوو لە گەرمیان ماونەتەوە\n1. 👁 مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ رۆژی شەهیدی یەکێتی بەیاننامەیەک بڵاو دەکاتەوە\n2. 👁 هەپەگە دەربارەی هێرشی ئاسمانی فڕۆکەجەنگییەکانی سوپای تورکیاوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە 20-11-2018\n3. 👁 یەپەگە: لە عەفرین 3 چەتە کوژران 20-11-2018\n1. 👁 زەینەب ئولبەجی\nیارمەتی ماڵی خەڵکی نیشتمانپەروەری تەنگیسەر بۆ بوومەلەرزەلێدراوانی کرماشان\n- پاش چەندین رۆژ لە بوومەلەرزە گەورەکە، رەوشی لێقەوماوانی کرماشان و دەوروبەری باشیی بەخۆیەوە نەدیوە و پێویستیی زۆرتریان بە یارمەتی و ئاوی خواردنەوە هەیە. سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن کە تا ئەمڕۆ قەسری شیرینقەسری شیرین ئاوی خواردنەوەی نییە.\n- ئەمڕۆ ڕێبەری حکومەتی ئێران عەلی خامنەیی بە مەبەستی سەردانی شوێنە زیان بەرکەوتووەکانی بوومەلەرزەبوومەلەرزە گەیشتە پارێزگای کرماشانکرماشان و لە شارۆچکەی سەرپێڵ زەهاوسەرپێڵ زەهاو لە ناو لێقەوماندا قسەیکرد.\n- بەهۆی دەستڕێژی گوللەی هێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە، لە سنووری پیرانشارپیرانشار، کۆبەڵبەرێک کوژراو دوانی دیکەش برینداربوون.\n- کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی لوقمان واحیدی خەڵکی گوندی مێشەدێ لە شاخی کانی خوای شاری پیرانشار بە هۆی تەقینەوەی مین لاقێکی لە دەستدا، ئەو کۆڵبەرە کوردە بۆ چارەسەری پزیشکی ڕەوانەی نەخۆشخانەی شاری پیرانشار کرا.\n- ئێوارەی ئەمڕۆ، بومەلەرزەبومەلەرزەیەک ناوچەکانی گەرمیانگەرمیان و هەڵەبجەهەڵەبجە و هەورامانهەورامان و شارەزوورشارەزووری هەژاند.\n- دادگای باڵای فیدراڵی عێراق بڕیاری دا کە ریفراندۆمریفراندۆمەکەی باشووری کوردستان نادەستوورییە.\n- نێچیرڤان بارزانینێچیرڤان بارزانی، ڕیارەکەی دادگای فیدراڵیی عێراق بۆ هەڵوەشاندنەوەی ڕیفراندۆم بە تاکلایەنە ناودەبات و دەشڵێت: دەمانەوێت کێشەکان لەچوارچێوەی دەستوری عێراقدا چارەسەر بکرێن.\n- خوێندکارانی بەشە ناوحۆییەکانی زانکۆی سلێمانیزانکۆی سلێمانی لەبەر نەبوونی خزمەتگوزاریی و گەرمکەرەوەکان گردبوونەوەیان سازدا.\n- فەرماندەیەکی پێشمەرگە رایدەگەیەنێت، هیچ هێزێکی حەشدی شەعبیحەشدی شەعبی لە ناحیەی زوممارزوممار و رەبیعە نەماوە و دەشڵێت، سوپای عێراقیش دەستی بە کشانەوەی هێزەکانیان کردووە.\n- لە سلێمانی تەقە لە ماڵی پارێزەرێک بەناوی عومەر حەمەعەلی تۆفیق دەکرێت، پارێزەرەکەش دەڵێت پێدەچێت رووداوەکە پەیوەندی بەوەوە هەبێت کە لە رابردوودا کاری لەسەر ئاشکراکردنی چەندین دۆسیەی گەندەڵی کردووە.\n- گردبونەوەی عەرەبی و کوتلەی بەرەی تورکمانیبەرەی تورکمانی لە ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوککەرکوک داوا دەکەن متمانە لە سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک وەربگیرێتەوە و کەسێکی تر کاندید بکرێت بۆ سەرۆکی ئەنجومەن.\n- ئیدارەی گەرمیانگەرمیان ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژە بۆ ئەوە کراوە کە پێشبینییەکانی باران بارین، باس لە ناسەقامگیری و گۆڕانکاری خێرادەکەن، لە کەش و هەوای ناوچەکەدا، هەربۆیە لە ئەگەری دابارین و بەردەوامی ئەوحاڵەتەدا، پێویستە ئەو ڕێگایانەی نزیکی قەدپاڵی شاخەکانن بەهیچ جۆرێک ڕێگاکانیان بەکارنەهێنن.\n1. 👁 چەواشەکاری لە ڕاگەیەندکانی حکوومەتی سەبارەت بە گیان لە دەستداوانی بوومەلەرزە\n2. 👁 داهاتی ناوخۆی هەرێم لە 192 ملیارەوە بۆتە 78 ملیار دینار\n3. 👁 گەرمیان: بوومەلەرزە 4 ملیار دینار زیانی هەبوو\n4. 👁 لە ماوەی 10 مانگی ساڵی 2017دا 54 پیاو خۆیان کوشتووە\n1. 👁 تاوتوێکردنی دۆخی یەکێتی و خۆئامادەکردن بۆ ئەنجامدانی کۆنگرەی چوارەم\n2. 👁 عقارات الدولة في اقليم كردستان\n3. 👁 قرار المحكمة الاتحادية العليا بشأن الغاء استفتاء جنوب كوردستان\n4. 👁 قوباد تاڵەبانی پەیامێکی گرنگ لەسەر بارودۆخی ناوخۆی یەکێتی بڵاودەکاتەوە\n5. 👁 ڕاگەیێندراوێک لە مەسعود بارزانی بۆ ڕای گشتی لەبارەی بریاری دادگای فیدارلی لە سەر ریفراندۆم\n6. 👁 ڕێگانادەین ماف و بڕیاری سەربەخۆیی خەڵکی کوردستان زەوت بکەن\n1. 👁 دعار الجربوع (لقمان قامشلو)\n2. 👁 علي الحسن (حازم شدادي)\nبیستەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژ\n- بەئامادەبونی ژمارەیەکی زۆر لە مامۆستایان و فەرمانبەران و سەرجەم چین و توێژەکان خۆپیشاندان لە هەڵەبجە دەستیپێکرد.\n- یەکێتی مامۆستایان یاداشتێکی ناڕەزاییان ئاڕاستەی نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە بۆ فشار خستنەسەر حکومەتی هەرێم و بەغدا تا کێشەکانی مامۆستایان چارەسەربکەن.\n- لە بیستەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژدا، سەرپەرەشتیاری گشتی فیستیڤاڵەکە وتی، فیستیڤاڵی ئەمساڵ بە ناوی دەمیرتاش و هەڤاڵانی زیندانییەوە بەناو دەکەین کە بەداخەوە لێرە ئامادەنین.\n- قەشەی کەنیسەی مار کۆرکیس لەشارۆچکەی باشیک دەڵێت وای بەباش دەزانن شارۆچکەکە لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستاندا بێت نەک حکومەتی عێراق.\n- ئەمڕۆ بە مەراسیمێک لە شاری قامیشلۆ لە کانتۆنی جزیرە زانکۆیەک بە ناوی زانکۆی ڕۆژئاوا کرایەوە، کە لە چەندین کۆلێژ پێکهاتووە.\n- یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان پشتگیری بۆ ناڕەزایەتییە مەدەنیەکان و داواکارییەکانی مامۆستایان دووپاتدەکاتەوەو داوادەکات حکومەتی هەرێم وەڵامی ئەرێنییان بداتەوەو بڕیاری پاشەکەوتی موچە هەڵبوەشێنێتەوە.\n- فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا ئێوارەی ئەمڕۆ مۆڵگەی شەرڤانانی ئەنجومەنی سەربازی مەنبەج-یان بۆردمانکردو بەهۆیەوە شەڕڤانێک گیانی لەدەستداو چواری دیکە بریندار بوون.\n1. 👁 هەولێر: 92 کامێرای چاودێری گەڕۆک بە بەردەوام لە شەقامەکان دادەنرێن\n2. 👁 هەولێر: لە دوو ملیۆن کەس تەنیا 40 هەزار کارتی نیشتمانی دراوە بە هاوڵاتیان\n1. 👁 Content of the Testimonial Certification from the Defense Ministry of France to the General Commander of PAK forces\n2. 👁 پەیامی مەسعود بارزانی لەبارەی کاراکردنەوەی پەرلەمان، حکومەتێکی نوێ، سەرۆکایەتی هەرێم\n3. 👁 جیاکردنەوەی ڕیزی سەربەخۆی ناڕەزایەتیەکان لەسیاسەت و کارکردی حزبە قەومی و ئیسیلامیەکان، بنەمای ڕاوەستاوی و پێشڕەوی جوڵانەوەکەمانە!\n4. 👁 سوپاس و پێزانینی بنەماڵەی شەهید کارۆخ غەزالی\n5. 👁 وەسێتنامەکەی ستیڤان شەمزینی\n6. 👁 یەکگرتووی ئیسلامی لەسەر پەیامەکەی بارزانی راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە\n- شەڕی نێوان داعش و پێشمەرگە و یەکینەکانی پاراستنی گەل لە کۆبانێ کەوتووەتە دەرەوەی شار و داعش لە پاشەکشەدایە، لە ئێستاشدا شەڕ پێنچ کێلۆمەتر لە ناو شاری کۆبانێ بەردەوامە.\n- چەند چەکدارێک، هەڵیان کوتایە سەر ماڵی سەروەت حاجی رەشید، بەرپرسی پاسەوانەکانی جەلال تاڵەبانی، لەگەڕەکی ئیبراهیم ئەحمەد لە شاری سلێمانی، دوو فیشەکیاننا بەسەرییەوە و کوشتیان.\n1. 👁 سلێمانی: پێنج کورەی خەڵوز و دوو کارگە داخراون\n2. 👁 سێ کرێکاری تر لە هەولێر گیانیان لەدەست دا\n3. 👁 نزیکەی یەک ملیۆن مەسیحی عیراقیان جێهێشتووە\n1. 👁 بەیاننامەی سەرکردایەتی باڵی چاکسازی حزبی سۆسیالست بۆ رای گشتی و جەماوەر\n2. 👁 رونکردنەوەیەک لە بنەماڵەی شەهید (سەروەت حاجی رەشید)ەوە\n3. 👁 ژمارەیەک کادر و ئەندامی یەکێتی داوای هەڵوەشاندنەوەی سەرکردایەتی و مەکتەبی سیاسی دەکەن\n1. 👁 سەروەت حاجی رەشید\n1. 👁 ئەلینا\n1. 👁 ئەحمەد زیرەک\n2. 👁 عومەر ئەژدەر\n1. 👁 کۆمەڵەی کاری دیموکراتی\n- بەرەی تورکمانی لە بەیانێکدا دژی راگەیاندنەکەی مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی وەستایەوە و دژی دواخستنی پڕۆسەی هەڵبژاردنن لە کەرکوکدا.\n- گروپێکی عێڕاقی هەواڵی تیرۆرکردنی دوو ئەندامی پارتیی راگەیاند.\n- سووتاندنی بیرە نەوتێکی کەرکوک لەلایەن تیرۆریستە عەرەبەکانەوە.\n- لەهەردوو زانکۆی سنە و سلێمانی یادێک بۆ هۆزانەوان گۆران رێکخرا.\n- تا 28-11: ڤیستیڤاڵی فیلمیدیالە لە شاری رۆما، فیلمی کیسەڵەکانیش دەتوانن بفڕن لە دەرهێنانی بەهمەنی قوبادی خەڵاتی ئەم ڤیستڤاڵەی وەرگرت. شایانی باسە ئەم فیلمە تاوەکو ئێستا 14 خەڵاتی نێودەوڵەتیی وەرگرتووە.\n- تەقینەوەی ئوتومبیلێک لەبەردەم بارەگای یەکێتی لە کەرکوک، ئەم هێرشە خۆکوژی بوو و بووە هۆی کوژرانی 4 کەس و بریندارکردنی 33ی تر.\n- لە هۆڵی راپەڕینی شاری سلێمانی کۆنسێرتی (ڕێگەبدەن ژێکان بدوێن) بۆ هونەرمەندی گیتارژەن (دانا ئیسماعیل) سازکرا.\n1. 👁 مەتین یورتسەڤەر\n- کۆبوونەوەی پەڕڵەمانی کوردستان لە دەرەوەی وڵات لە شاری ئۆسلۆی پێتەختی نەرویژ، لەو کۆبوونەوەیەدا عەبدوڵڵا ئوجەلان نامەیەکی بۆ پەڕڵەمان نارد و پێی گووتن کە ئێوە لەمڕۆوە نێوتان دەبێت بە پەڕڵەمانی کوردستانی فیدڕاڵی.\n1. 👁 یوسف ئاڵتون ناسراو بە (بۆتان)\n- کۆچی دوایی سڵێمان شێخ محەمەد سڵێمان ناسراو بە باوکی سیروان لە شاری دیمەشق، نێوبراو ئەندامی کۆمیتەی نێوەندیی پارتی کۆمۆنیستی کوردستان - ئێڕاق، بوو.\n- عەبدوڵڵا ئوجەلانی سەرۆکی پکک، بۆ رۆژنامەی ئەل حەیاتی عارەبی رایگەیاند، کە لە شەڕی نێوان پارتی و پککدا 2 هەزار پارتی و 100 پکک کوژراوە.\n1. 👁 حەمەدئەمین خدر محەمەد\n2. 👁 ستار حەمە عەزیز ڕەسوڵ\n3. 👁 عەبدوڵڵا ئەحمەد ڕەسوڵ پیرۆت\n- تا 22-11، هێرشی ئێران بۆسەر چیای گردەڕەشی ناوچەی ماوەتی نزیک سلێمانی.\n- بەبۆنەی بانگەوازەکەی خومەینی و هاتنەوەی کۆمیتەی نێوەندیی حدکا لە شاخەوە بۆ نێوشار، کۆبوونەوەیەکی گەورە لە گۆڕەپانی چوارچرادا سازکرا، لە کۆبوونەوەکەدا د. قاسملۆ و چەند کەسێکی تر وتاریاندا.\n1. 👁 حەمەئەمین چوارتایی\n2. 👁 حەمەئەمینی خەیاتە بەرزەی چوارتایی\n2. 👁 احمد علي ايبش (احمد علي ايبش)\n1. 👁 Ferîd Ebdulkerîm Hiso\n1. 👁 گلاويژ علي امين پيرداود\n- راگەیاندنی کۆماری ئازەربایجان لە باکووری ئێراندا لەلایەن جەعفەر پیشەوەرییەوە.\n- لە سێدارەدانی مەحمود جەودەت.\n1. 👁 مەحمود جەودەت\n- شەریف پاشای خەندانی نوێنەری کورد لە کۆنگرەی ئاشتی لە پاریس و بۆغوس نۆبار پاشای نوێنەری ئەرمەن، رێکەوتننامەیەکیان دەربارەی هاوکاریی کورد و ئەرمەن ئیمزا کرد، بۆ رزگار بوون لە تورکە عوسمانییەکان.


بەغدا دوا وەڵام و داواکاری خۆیان بۆ هەرێم ناردووە\nنوێنەری حکومەتی هەرێم لە بەغدا هۆکاری نەگەڕانەوەی شاندی باڵای حکومەتی هەرێمی بۆ بەغدا ئاشکراکرد و ڕایگەیند، بەغدا دوا وەڵام و بۆچوونی خۆیان دەربارەی ڕێککەوتن بۆ هەرێم ناردووە و بەرپرسانی هەرێمیش تاوتوێی ئەوە دەکەن کە چیبکەن و دواتر شاندەکە بگەڕێتەوە بەغدا.\nئەگەرچی بڕیاربوو هەفتەی رابردوو شاندی باڵای حکومەتی هەرێم سەردانی بەغدا بکاتەوە بۆ درێژەدان بە گفتوگۆکانی نێوان هەردوولا و گەیشتن بە ڕێککەوتن، بەڵام سەردانەکە نەکرا و شاندەکە نەچووەوە بەغدا.\nفارس عیسا، نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا بە ناس کوردی وتی: "تائێستا دیارنییە کەی شاندەکەی حکومەتی هەرێم دەگەڕێتەوە بەغدا و هیچ وادەیەک دیارینەکراوە."\nسەبارەت بە هۆکاری نەگەڕانەوەی شاندەکە، نوێنەری حکومەتی هەرێم لە بەغدا ئاماژەی بەوەکرد: "بەغدا دوا وەڵامی خۆیان داوەتە هەرێم بۆ ڕێککەوتن و لەئێستادا هەرێم تاوتوێی وەڵام و داواکارییەکانی بەغدا دەکەن و هەرکات گەیشتنە ئەنجام شاندەکە دەگەڕێنەوە بەغدا."\nلەچەند رۆژی ڕابردووشدا، ئەحمەد حاجی ڕەشید، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق بە ناس کوردی ڕاگەیاندبوو: "بەغدا سێ داواکاری هەیە، ڕادەستکردنی کۆی گشتیی نەوت، داهاتی دەروازە سنورییەکان و ناوخۆ و دەستگرتن بەسەر دەروازە سنورییەکاندا کە ئێستا کازمی کاری بۆ دەکات."\nئەو پەرلەمانتارە کوردە ئاماژەی بەوەشکردبوو: "بەرپرسانی هەرێم ناتوانن ئەو داواکرییانە جێبەجێبکەن، هەربۆیە قورسە ڕێککەوتن ئەنجامبدرێت."


قورئانەكەی شەقامی 100 مەتری هەولێر چۆن بڵاوبویەوە؟ – wazho.net\nنیسان 24, 2021\t95395 جار خوێندراوەتەوە\nعەباس محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر ئاشكرایكرد: ئەو قورئانەی پەڕەكانی لەسەر شەقامی 100 مەتری بڵاوبوەوە، ژن و پیاوێك لەكاتی ماڵ باركردن لەسەر ئۆتۆمبێلەكەیان بیریان چوە و لەكاتی گەڕانەوە بۆ گوندەكەیان پەڕەكانی كەوتونەتە خوارەوە.\nعەباس محەمەد لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردوەتەوە: پیاوێك دوای ئەوەی نوێژی تەراویحی لە مزگەوت كردوە، لەگەڵ هاوسەرەكەیدا ماڵەكەیان لە شارەوە دەگوازنەوە بۆ گوند، بەڵام قورئانێكیان لەسەر ئۆتۆمبێلەكەیان بیر دەچێت.\nرونیشكراوەتەوە: دوای ئەوەی دەگەنە گوندەكەیان دەزانن كە قورئانەكەیان لەسەر ئۆتۆمبێلەكە بوە و بەهۆی ئەوەشەوە پیاوەكە دەگەڕێتەوە بۆ لای مامۆستای مزگەوتەكە و روداوەكەی بۆ باس دەكات و نیگەرانی خۆی دەردەبڕێت، مامۆستاكەش شایەتحاڵی روداوەكەیە.\nئەندامەكەی ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر جەختیلەوەشكردوەتەوە: مامۆستاكە شایەتی بۆ ئەو پیاوە دەدات كە ئەهلی مزگەوتە و هاوڕێیەتی، ئەو پیاوەش دواتر رونكردنەوە بڵاودەكاتەوە.\nبڵاوبونەوەی پەڕەكانی قورئانی پیرۆز لەسەر شەقامی 100 مەتری شاری هەولێر كاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا و بە هەوڵدان بۆ سوكایەتیكردن بە هەستی موسوڵمانان لێكدرایەوە.\nPrevious چەند زانیاریەکی سەیر لەسەر ئەڵقەی هاوسەرگیری\nNext ژماره‌ی ئه‌و ئاوارانه‌ی هێشتا له هه‌رێمن ئاشكرا كران


مانگی خەرمانانی ساڵی 71 هەتاوی و لە بێنەوبەرەی شتوومەک کڕینی مەدرەسەدا بووین. دەچوومە پۆلی پێنجی سەرەتایی. ئەوکات ساڵ نا ساڵێک\nمانتۆ و شاڵواڕیان بۆ دەکڕیم، جا بە حەقات، دەبوو ئەو ساڵە نەکڕم. بەڵام هەر بەهیوا بووم و چرای ئومێد هەر گرڤەی دەهات...\nدەی خودایه لە دڵی نێی و دایکم بەیانی نا بەیانی، وەک کچی خەڵکی بمباتە بازاڕ و ...\nلە دڵی خۆمدا سەد جارم گوت: بە میراتی بێ...\n"ئەوەندم پێ ناچێ، گێچەڵم بۆ نەنێنەوە و خەڵکم نەهێننە سەیر، تا مەیدانی ماست دەچم و دێمەوە."\n" ئێمە مانتۆی خەڵکی لەبەر ناکەین، خودا دەزانێ کێ لەبەری کردووە."\n"ئێ! لەبەر ناکەن! بۆ کچی قەڕاڵی فەڕەنگن؟ خۆ چاوتان لە کچی خەڵکی ڕەشتر نییه، هەموو بە کۆنە بەڕێ دەچن...ئەوساڵ چی وامان بۆ نەماوەتەوە و ئەوەی هەشە دەبێ بیدەین بە تۆو، ئەی چ داچێنین؟\nخۆ وەسواڵیشمان ناخەن دوابڕاو! دوو ڕۆژی دی زستان دەرگامان پێ دەگرێ...ماڵە، میوان و گێلانە، هێشتا دەغڵ و دان و ئازووقەی پاییزێم نەناوەتەوە. وەڵا بابه بەزمێکی خۆشە، هەر کەسە و لە کەیفی گونی خۆی دایە.\n+ "ئەی بۆ سارا سەرتاپا کڕیوێتی؟ بۆ چیمان لەو کەمترە؟"\n- "خۆتان دێننە ڕێزەی سارای کاک مستەفا؟ ئەو هەشت برای کاسبکاری هەیە، جگە لە بابی. لە بەهاڕێوە قالبی کوورەخانە ڕادەوەشێنن، ئێمه کێمان هەیه؟\nخۆ لەسەر بانک دانەنیشتووم، لە فکری پاشەڕۆژ دابن! دونیا هەر ئەوڕۆ نییە، هەرچی هەیە و نییە بیدەن بە پەڕۆوپاڵ و شڕوشاڵات و لە خۆتانی هاڵێنن و خۆی پێوە ڕانێن، سبەی ڕۆژێش لارەمل و ئەستۆکەج، موحتاجی خوێڕی و نامەرد بن."\n"ئەوەتا، ئیدی خۆ هونەر نییە تۆ 3500 بدەی بە مانتۆ و شاڵوار، ئەوە 20 تمەنم پێداوە، بە ئیشتیای خۆت ئەوساڵ ڕایدە.\nدوو ڕۆژی دی زستانە و بەهارێش مەدرەسە تەواو دەبێ، ئەوەنێ دەڵێن: "زستانێ پینەوپەڕۆ، هاوینێ قیت بۆی بڕۆ.\nئەوەتا کچی خەجە چاوجوان، ڕۆژێ دەستێک دەگۆڕێ و کەس ددانی خێری پێدا ناهێنێ."\n+" باشە تازه ئەوە هیچ، بڵێی بابم قەڵەم ڕەنگیم بۆ بکڕێ، زۆرم دڵ پێوەیە."\n- "قەڵەم ڕەنگیت بۆ چییە؟ جا من ناڵێم بۆخۆت بڵێ، حەیف نییە پووڵ بدەی بە قەڵەم ڕەنگی، سەت شتی پێویستتر هەیە، ئەوەتا ئەوە برایم (جیران) هەیەتی، هەموو کەڕەتێ لێی وەرگرە."\nکتێبی"ملوانکەی شین"م بە دەستەوە گرت و لە چۆڵگە، چیمەن یان شینکەی قەراغ ئاوێک دەگەڕام بۆ خۆدزینەوە لەو ڕاستیانەی نەمدەویست قەبووڵیان کەم و ناعیلاج بووم چون لابەلا و لاسار و پێ‌چەقێن نەبووین و لاقمان لە قەدەر بەڕەی خۆمان ڕادەکێشا.\nقوژبنێکم دۆزییەوە و وەرگڕامە خوێندنەوەی شێعری "هیوا"\nدوو ساڵ دەبوو جلی تاناکۆڕا بە وڵاتدا هاتبوو، باش بوو خەڵکی شارەکەی تۆزێک کۆک و پۆشتە کردبوو...خەڵکی دێهاتەکەش تا چەند ساڵ خۆیان لێ نەدەدا، چون دەبوو دوولینگە و دامەن لەبەر کەن، ئەوانیش لەچاو خەڵکی شاری ڕەسەنتر بوون و لەبەریان نەدەکرد، زۆر جار دەیانگوت: تەعجوب ماوین چۆن بێزتان دێ کۆنەی خەڵکی لەبەر کەن، ئاخری گول دەبن.\nمەدرەسەکەم لەکن حەمامی حاجی شاخە بوو، لەو ڕێگایە هەر بە حەلوا کردن دەڕۆیشتم و دەهاتمەوە. ڕێک پەنجەی لاقیشم لە دەرێ بوو، دەتگوت ئەلحان نا ئەلحان هەڵدەوەرێ...هەر چۆنێک بوو، بە لەقەلەق و پینەوپەڕۆ خۆم گەیاندە بەهارێ.\nمامۆستاکەمان خانم "پەری ئەفشین‌ڕاد"بوو کە دەتوانم بڵێم باشترین مامۆستای ژیانم بووە...لە بەهارێدا پەری خانم زایمانی کرد و وابزانم کچێکی جوانی بوو. دەی زۆریان حەول دابوو، مامۆستایان وەگیر نەکەوتبوو، بۆیە خانم"سارا فەڕشی" کە مودیری قوتابخانە بوو، بانگی کردم و گوتی:\n"قادری، تۆ دەبێ بەجێی خانم ئەفشین دەرس بەو منداڵانە بڵێی، لێیان بپرسییەوە و نمرەش دانێی."\n" بەس نییە ئێمه بۆ پێنج قڕان چاوی خۆمان کوێر نەکردووە"(لیزگەی مووروومان بە پێنج قڕان دەهۆندەوە)\nساڵی داهاتووش، منداڵ هەموو 10 تمەنیان پێبوو، پێنجەکەی من هیچی نەدەکرد، وەکی لێکم دەداوە، یان دەبوو پیفۆکێکی پێ بکڕم یان دوو نووشمەک...\n" چەند کەسین بڕیارمان داوە، بەجێی پووڵ، بابۆڵە بەرین"\n"قەت نەمدەزانی دەبییە ئەو کچە."


ڕه‌شبینی و نۆستالژیا، گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئاگۆتا كریستۆف » DidiMn\nسەرەتا / چاوپێکەوتن/کتێب / ڕه‌شبینی و نۆستالژیا، گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئاگۆتا كریستۆف\nئاگۆتا کریستۆف، نووسەری دەفتەری گەورە، ساڵی ١٩٣٥ لە چیکڤاندی هەنگاریا لەدایک بووە و ڕۆژی ٢٧ی ژوییە لە تەمەنی ٧٥ ساڵی لە شاری نۆشاتێلی سوییس کۆچی دوایی کردووە. ساڵی ١٩٥٦ هەنگاریای کۆمۆنیستی جێهێشتووە و لە سوییس نیشتەجێ بووە و لە کارگەیەکی سەعاتسازی کاری کردووە. کتێبەکانی بۆ زیاتر لە سی زمانی دونیا وەرگێڕدراون. ناوبراو ساڵی ٢٠٠٥، بە چاپی کتێبی جیاوازییەکی نییە کە کۆمەڵێک دەقی کۆنن و لە ماوەی چل ساڵدا نووسراون، بۆ هەمیشە وازی لە نووسین هێناوە و نەیتوانیوە کتێبە نوێیەکەی تەواو بکا. لەم وتوێژەی خوارەوەدا وەڵامی پرسیارەکانی دیدیێ ژاکۆبی داوەتەوە کە لە سوییس ئەم چاوپێکەوتنەی لەگەڵ ئەنجام داوە.\nتیک-تاکی سەعاتی دیوار لەو ئاپارتمانە تاریکەدا دەبیسترێ کە ئەم ژنە ڕۆماننووسە تیایدا بێدەنگ بووە. ئاگۆتا کریستۆف نووسەرێکە لە قسەکردندا هەژارە. خوڵقێنەری دەفتەری گەورە کە لە ساڵی ١٩٨٦دا بە دونیای دەناسێنێ، وەک کچی بێکێت و سیۆران، تینووی ڕستەی قەبە و مانای گەورە نییە.\nدوایین کتێبی جیاوازییەکی نییە لە کۆمەڵێک دەقی کۆن پێک دێ کە لە ئەرشیڤی کتێبخانەی بێرن دۆزراونەتەوە، هەندێک دەقی ریالیست و پووچگەران کە وێدەچێ چل ساڵ لەمەوپێش فڕێ درابنەتە نێو سندووقی پۆستەوە و پۆستەچی هەڵیگرتبنەوە.\nئاگۆتا کریستۆف ئەو کچەی ساڵی ١٩٣٥ لە گوندێکی بچکۆلانەی هەنگاریا لەدایک بووە، چۆن توانیویەتی بگاتە ئەو ئاستە؟ ئاگۆتا لە نێو مریشک و قاز و مراویدا، لە نێو مەزرایەکی دوور لە ئاسوودەیی – بێبەری لە کارەبا، تەلەفۆن، ئاوی خاوێن و نانی ڕۆژانە – گەورە بووە. لەگەڵ جەنگدا، مناڵێتی برسییەتی، بەڵام خۆشەویستی دڵەکزە و ژانی گەدە دەڕەوێنێتەوە: ”شەش ساڵم تەمەن بوو. ئاشقی قەشە ببووم کە بەردەوام دەهاتە ماڵمان. ئەو بێ ڕادە خۆشی دەویستم و بەڵێنی پێ دابووم کە گەورە بووم زەماوەندم لەگەڵ بکا. بەڵام لەگەڵ کەسێکی تردا زەماوەندی کرد. بە خۆمم گوت: تەنانەت قەشەکانیش درۆ دەکەن. هەستێکی سامناک بوو.“\nئاگۆتا دەبێتە کوڕیژگەیەک و دەکەوێتە ژێر کاریگەریی دەسەڵاتی براگەورەکەی، خۆشەویستێکی هەمیشەیی تری. ”براگەورەکەم تەمبێمانی دەکرد. تەنانەت هەندێک خراو بوو. خۆشمان دەویست.“ چونکە باوکی ئاگۆتا هەرگیز بۆ ئەو باوک نەبوو. ”بابم مامۆستا بوو. کتێبی دەخوێندەوە و دەینووسی: بەردەوام لە ژوورەکەی خۆی بوو. کەسێکی جددی بوو.“ لە دوایین چیرۆکی کتێبی جیاوازییەکی نییە، ئاگۆتا ئەم گۆشەگیرییە تاڵە دێنێتەوە بیر کە هەرگیز حەزی لێ نەبووە: ”باوکم لە هیچ کوێ دەست لە نێو دەستی مندا پیاسەی نەکردووە.“\nئاگۆتا کریستۆف لە تەمەنی نۆ ساڵیدا لە شارۆچکەیەک نیشتەجێ دەبێ کە دواتر دەبێتە شاری نێو دەفتەری گەورە. بە درێژایی چەندین ساڵ، یان بەدفەڕی دەکا یان لەگەڵ براکەی خەریکی خوێندنەوە دەبێ. ”ئەمە دایکمی وە گریان دێنا کە ئیرەیی بە خۆشەویستی ئێمە بۆ کتێب دەبرد.“\nلە تەمەنی چواردە ساڵیدا دەچێتە قوتابخانەیەکی شەوانە لە بیست کیلۆمەتری ئەو شارە. ”دابڕانێکی دژوار بوو. مافی ئەوەمان نەبوو بچینە دەرێ، بەڵام من ڕۆژانی یەکشەممە ڕامدەکرد و دەگەڕامەوە ماڵێ.“ بەردەوام گەڕانەوە، بەڵام هەمیشە وازهێنان لە هەموو شتێک. کارەساتیی تا هەتایی ئاگۆتا کریستۆف.\nزۆری پێناچی ساڵی ١٩٥٦ شۆڕش سەرکوت دەکرێ. مێردی ئەو ژنە گەنجە بۆ ماوەی دوو ساڵ لە یەکێتی سۆڤییەت دەکەوێتە گرتووخانەوە. دواجار بڕیار دەدا بە نێو لێڕەواردا بەرەو ئوتریش ڕابکا. ئاگۆتا کریستۆف بە کۆرپە چوار مانگەکەی نێو باوەشییەوە، هەموو شتێک بەجێ دێڵێ. لە ماوەی ساڵانی شۆڕشدا، ڕووسەکان شوێنی سنوورپارێزەکان دەگرنەوە، ئەوان تەقە لە حەوا دەکەن بەڵام ئەو تاپۆیانەی بەرەو ئەو هێڵە دەخووشن کە ناوی لێ نراوە ”سنوور“، گوێیان بەم تەقانە نابزوێ.\nئەوسا ئاگۆتا و بنەماڵە گچکەکەی دەگەنە سوییس. ”من بە دڵی خۆم هەڵنەهاتووم. ئەگەر زانیبام بۆ هەتا هەتایە دەمێنمەوە، زێدی خۆمم جێ نەدەهێشت. لەم هەڵبژاردەیە پەژیوانم.“ ڕستەکان دەکەون، وەک کاغەزێک کە بکەوێتە نێو قەرتاڵەی ژیانەوە.”کارەساتە“، وا دەڵێ. بەڵام ئەی ئازادیی ڕادەربڕین؟ ”من لێرە باشتر نەبووم.“\nئەی بۆچوونی سەبارەت بە هاتنی بۆ نۆشاتێل، ئەو شارەی مێردەکەی بوورسێکی زانکۆی لێ وەرگرت و ئێستاش هەروا لەم شارە دەژی: ”سەرەتا، لە گوندێک ماڵێکی بچووکمان هەبوو و منیش لە کارگەیەکی سەعات سازیدا ئیشم دەکرد. لە هەنگاریا خراپتر بوو. تەنانەت کاتی ئەوەم نەبوو بنووسم. شەوانە پاش خەواندنی مناڵەکان و پاک و خاوێنی، چەند شیعرێکم دەنووسی.“ سوییس وڵاتی ئازارەکانیەتی.\nئێستا هەست ناکەن لە سوییس باشترن؟ بە کورتی وەڵام دەداتەوە خراپ نییە. دەیتوانی بڵێ: ”جیاوازییەکی نییە“، هەروەک سەردێڕی بەرگی ئەو کتێبەی ئەم ڕۆژانەی دوایی چاپی کردووە. ئەم سەردێڕە هیی کتێبەکەیە یان هیی ژیانی؟ ”حەزم لەم شێوازی دەربڕینەیە. یانی: پەیوەندیی بە منەوە نییە. من ڕەشبین لەدایک بووم. تەنانەت کە مناڵ بووم، تێنەدەگەیشتم بۆچی خەڵک پێدەکەنن. کاتێ دەمبینی دایک‌وباوکم پێدەکەنن لۆمەم دەکردن.”\nڕەشبینی و نۆستالژیا. تەنانەت شاکارەکەی ئاگۆتا کریستۆف دەفتەری گەورەیش لە ژێر سێبەری ئەمانەدا نووسراوە: دوابەدوای گێڕانەوەی ژیانی کچێنی بۆ مناڵەکانی بیرۆکەی نووسینی کۆمەڵێ بابەتی کورتی لەسەر جەنگ بە مێشک دەگا. سێ ڕۆمان دەنووسێ، پاشان شانۆنامەیەک، بەسەرهاتی ژیانی خۆی و دواجار ”جیاوازییەکی نییە“.\nئەی ئەمڕۆ؟ ئاگۆتا دەنووسێ بێ ئەوەی بنووسێ. ”چەندین جار لەسەر یەک بەشێک دەنووسمەوە، بەڵام باش دەرنایە. پاشان دەست بە نووسینی بەشێکی تر دەکەم، بەڵام ئەمەش ئەو شتە نییە کە دەمەوێ. پێم وایە لە چاو ڕابردوو چاوەڕوانیم زۆر زیاترە.“ بزەیەکی سارد و پاشان ئەم دانپێدانانە: ”ڕقم لە شێوازی نووسینەکەمە.“ ئەمجارەیان هەوڵ دەدا بە شێوەی کچۆڵەیەکی ئەڤیندار خۆ بنوێنێ. کتێبەکە ئەگەر ڕووناکی ژیان ببینێ ناوی ”ئاگلائێ لە نێو کێڵگەکاندا“ دەبێ. بەڵام زۆر هیوای بەوە نییە تەواوی بکا.\nئاگۆتا بە دەست دەنووسێ، لە نێو کۆمەڵێک دەفتەری جیاوازدا. هەڵەیەک و دەفتەرێکی نوێ. ”دەبێ هەموویان سەر لە نوێ بخوێنمەوە.“ ئەو کارە ناکا. لە خۆی ڕا نابینێ. ئەی ئەگەر بێ ئەوەی هەست پێ بکا، کتێبەکەی تەواو بێ؟ پێدەکەنێ. بێگوناهییەکی کەمێک خەیاڵی، وەک ئەوەی لەناکاو پارچە مۆسیقایەکی بێدەنگی بژەنێ: ”بەڵێ، زۆر باش دەبێ.“\nAgota Kristof, Interview, Salahadin Bayazidi,


وەرگێڕان لە ئینگلیزییەوە: NNSROJ\nسەرەرای پێداگری بەرپرسانی ژاپۆن بۆ گەڕانەوەیان، پەنابەرانی کورد بێ ئیجازە لە پڕۆژە حکومییەکاندا کار دەکەن. ئەوەش بووەتە هۆکاری ئەوەی حکومەتی ژاپۆن بەمەبەستی بچوکردنەوەی بازاڕی کاری ڕەش، سەرقاڵی دانانی یاسای چەتوون و توند بێ سەبارەت بە پرسی پەنابەران.\nوەرابی، ژاپۆن - "مەزڵوم بالی بەی" سەرقاڵی کاری قیرکردنی رێگەوبان، هەڵکەندنی زێراب و ڕاکێشانی ئاووانە(بۆڕی)، هەموو لەبەر ئەوەی حکومەتی ژاپۆن ئەوی ناوێت.\nبالی بەی پەناخوازێکی کوردی موسوڵمانی ٢٤ ساڵەیە، هەشت ساڵ لەوەپێش لەکاتێکدا کە هێزە ئەمنییەکانی حکومەتی تورکیا دووای ئەشکەنجەی باوکی بنەماڵەیەکەیان خستە ژێر گوشار و بەدواداچوون، پەنای بۆ ژاپۆن هێنا و لەوکاتەوە تا ئێستا بەپێی حوکمی ئیدارەی پەنابەران لە ئازادی کاتی دایە؛ داواکاری پەناخوازییەکەی وڵام نەدراوەتەوە و هەر ئێستا ئەگەری ئەوەی هەیە بێن و بیگرن.\nبەڵام ئەم کۆسپانە نەبووەتە رێگر لەبەردەم بالی بەی بۆ کارکردن لە پڕۆژە حکومییەکاندا، کە پێویستی بە هێزی شان و ملی کەسی وەکوو ئەو هەیە، هەرچەندە بارودۆخێکی ناگونجاویشی هەبێت.\nبالی بەی دەڵێت" ژاپۆن دەڵێ ئێوە نابێ کار بکەن. بەڵام هەموو کەس دەزانێ ئەگەر پەنابەرەکان نەبن ئەم وڵاتە بەرەورووی کێشە دەبێتەوە ... . پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان بە کۆتایی ناگەن، چوون ئەو وڵاتە بەڕادەی پێویست کرێکار تێدانییە و گەنجانی ژاپۆنی توانای ئەنجامدانی ئەمجۆرە کارانەیان نییە، حکومەت باشتر لە هەموو کەس ئەوە دەزانێت".\nدوو برای بالی بەییش بێ هەبوونی ئیجازە لە پڕۆژە حکومەییەکاندا وەکوو قیرکردنی رێگەوبان و هەڵکەندی زێراب لە دەوروپشتی شاری تۆکییۆ خەریکی کارکردنن. هەروەها ڕۆیتێرز زیاتر لە سی پەناخوازی کوردی دوواندووە کە ئازادی کاتیان هەیە و بەشێوەیەکی نایاسایی لە پرۆژەگەلی تێکدان و ڕوخاندندا ئیش بۆ کەرتی تایبەت دەکەن.\nدڕدوونگی زۆری ژاپۆن بۆ کەڵک وەرگرتن لەهێزی کاری پەناخوازان، دابەزینی ژمارەی دانیشتووانی ئەو وڵاتە و لەهەمووی خراپتر کەمبوونی هێزی کار لە دوو دەیەی ڕابردوودا، خواستی فرە بۆ پاراستنی یەکپارچەیی کەلتووریی و هەروەها بێ مەیلی سیاسییەکان بۆ کەمکردنەوەی ئاستەنگەکان لەبەردەم پرسی وەرگرتنی پەنابەران لەلایەک و بەرزبوونەوەی ژمارەی خانەنشین بووەکان و تەمەنی هێزی کاری ئەو وڵاتە لەلایەکی دیکە، بووەتە هۆکاری ئافراندنی کێشەگەلێک لەم وڵاتەدا.\nشینزۆ ئابێ، سەرۆک وەزیرانی ژاپۆن لە مانگی سپتامبەری ڕابردوودا بە پەیامنێری ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانی گوتبوو کە ژاپۆن بۆ چارەسەری کێشەی ژمارەی دانیشتووان،بەر لە پێداچوونەوە بە پرسی ڕاکێشانی هێزی کاری بیانی، پێداچوونەوە بەچۆنیایەتی لەکارگرتنی هێزی کاری ژنان و بەرزکردنەوەی تەمەنی خانەنشینبووندا دەکات.\nماساهیکۆ شیبایاما، یاسادانەر و ڕاوێژکاری باڵای "ئابە" بە ڕۆیتێرزی گوت:" لە ژاپۆن بەرامبەر بە وشەی پەناخواز هەستیاری هەیە". ناوبراو لە درێژەدا دەڵێت" خەڵک نیگەرانیان سەبارەت بە ئەمنییەتی گشتی هەیە و نیگەرانن کە پەنابەرانی بیانی هەلی کار لە خەڵکی ژاپۆن قۆڕغکەن".\nتێکەڵبوونی هاوکاتی یاسا توندەکانی پەنابەری و بەرتەسکردنەوەی بازاڕی کاری ڕەش لە کەرتی بیناسازی و خزمەتگوزاریدا، کە بالی بەی و براکانی کاری تێدادەکەن، وایکردووە کە کەرتی بەرهەمهێنان بە تەواوی پێویستییەکی روولەزیادبوونی بە هێزی کاری بیانی هەبێت.\nساڵی رابردوو ڕۆیتێرز ڕاپۆڕتێکی ئامادەکرد کە تەیدا دەردەکەوت چۆن بازاڕی بەرهەمهێنەرانی ئۆتۆمبیلی "سوباڕۆ" بەکەڵکوەرگرتن لە کرێکارانی ئەرزان بایی ئاسیا و ئافڕیقا کە خوازیاری وەرگرتنی مافی پەنابەرییەتی لە ژاپۆنن، گەشەی کردووە.\nبەڕێوەبەرانی تیجاری ژاپۆن خوازیاری پێداچوونەوەی حکومەت بەسەر سیاسەتەکانی وەرگرتنی پەنابەرن. لە ٢٥٩ کۆمپانیای مەزنی ژاپۆنی کە لە ڕاپرسی مانگی ئۆکتۆبری ڕۆیتێرزدا بەشداریان کردبوو، ٧٦ لەسەدیان گوتبوویان کە پاڵپشتی لەکرانەوەی دەرگای وڵاتەکەیان دەکەن بەڕووی کرێکارانی بیانیدا.\nبەهۆیی یارییەکانی ئولەمپیکی ٢٠٢٠ی تۆکییۆ داخوازی بۆ هێزی کار بەرزبووەتەوە. هیتۆ شی ئیتۆ بەڕێوەبەری کۆمپانیای کاجیما، کە دووهەمین کۆمپانیای فرۆشتنی کەرەستەی بیناسازییە لە ژاپۆندا دەڵێت:" هەر بەو هۆکارە ئەو کەرتە "لەڕادەبەدەر" پێویستی بەهێزی کاری بیانی هەیە".\nبالی بەی بەشێکە لە کۆمەڵگەی ١٢٠٠ کەسی ئەو کوردانەی کە لە وەرابی و کاواگوچی دەژین. ناوچەیەک تێکەڵ بە ژیانی ماندووکەری کرێکاری لە پەراوێزی باکووری شاری تۆکییۆ، شەقامەکانی پڕن لە شیشی ئاسن و ئەندامانی گروپە خەلافکارەکان؛ جێگەیەک کە بەهۆی زۆربوونی ژمارەی پەناخوازانی کورد بە "ئۆرابیستان" ناسراوە. ناوچەیەک کە دانیشتووانەکانی نیوە یاسایین و سەرەرای هەوڵدانێکی زۆر ئیدارەی کاروباری پەنابەرانی ژاپۆن تەنیا ٢٧ کەسیانی وەکوو پەنابەر قبوڵکردووە.\nلەمانگی دێسامبرەوە ژاپۆن سێزدە هەزار و هەشتسەد و یەک داواکاری پەنابەری وەرگرتووە و سەرەرای ئەوەیکە ئەو ژمارەیە بە بەراوردی ستانداردەکانی وڵاتانی ئەوروپایی کە تا مانگی ئاوریل زیاتر لە یەک ملیۆن داواکاری پەنابەرییان پێگەیشتووە زۆر کەمە و سەرباری ئەوەی ژمارەی پەناخوازان لە وڵاتانی پڕقەیرانی وەکوو سوریا و ئێریترە یەکجار کەمە، ئەو ژمارەیە بۆ وڵاتێکی دژە پەنابەری وەکوو ژاپۆن ژمارەیەکی پێوانەیی هەژمار دەکرێت.\nبەپێی دووایین زانیارییەکان تا کۆتایی ساڵی ٢٠١٥، چووار هەزار و حەوسەد و یەک پەناخواز لە ژاپۆندا ئازادی کاتیان هەیە و لەو ژمارەیە ٤٠٠ کەسیان لەو کوردانەن کە لە ناوچەی وەرابی دەژین.\nمیتسۆ هیدێ ئیواکی وەزیری دادی ژاپۆن حەوتووی ڕابردوو لەکابینەی حکومەت کشاوە. ناوبراو ئامادەنەبوو وڵامی پرسیارەکانی ڕۆیتێرزی سەبارەت بە ئەو پەناخوازانەی کە مۆڵەتی ئازادی کاتیان هەیە و لە پڕۆژە حکومییەکاندا سەرقاڵی کارکردنن، بداتەوە.\nنائواکی توریسۆ بەرپرسێکی وەزارەتی دادە کە بەرپرسییارەتی چاودێری بەسەر مۆڵەتی کاری کەسانی بیانی لەئەستۆیە، ئەو بە هەواڵدەریی ڕۆیتێرزی گوت" بێ لەبەر چاوگرتنی ئەوەی ئەو پڕۆژانە گشتین یا نا، کارکردنی کەسانێک کە مۆڵەتی ئازادی کاتیان هەیە لەو پڕۆژانەدا خراپ و نایاساییە و رێگری لێدەکەین".\nزۆربەی کوردەکان سەرقاڵی ئەنجامدانی ئیشی کاتی و بێ گرێبەستن، موچەکەیان ڕۆژانە دەدرێت و بەردەوام مەترسی ئەوان لەسەرە کارەکەیان لەکیسبدەن. ئەوان بیمەی دەرمانیی نیشتیمانیان نییە و لە ئەگەری نەخۆش بوونی خۆیان یا ئەندامانی بنەماڵەکەیان دوو بژاردەی بەژانیان لەبەردەستە، یا دەبێ تێچوویی پزیشکی نەخۆشییەکەیان بدەن یا چاوپۆشی بکەن لەدرێژەدانی پڕۆسەی دەرمان.\nبالی بەی کاسپکاری سەرەکی بنەماڵەیەکی گەورەیە، دایک، دو برا، خۆشک و مێردی خوشکەکەی و منداڵی کوڕی خوشکەکەی، ئەو مانگانە بڕی ٢٥٠٠ دۆڵار داهاتییەتی بەڵام ئەو پارەیە تێری تێچووە قورسەکەی ژیانی وان ناکات.\nقەرزی تێچووی پزیشکیان نزیکەی چەند هەزار دۆڵارە. ساڵی رابردوو دێنیز برا حەوت ساڵانەکەی بالی بەی، بەهۆی نەخۆشی سیللەوە رێی کەوتە نەخۆشخانەو و تێچووی چارەسەری پزیشکییەکەی ٥٥٠٠ دۆڵار بوو.\nبالی بەی بۆ یەکەمجار لە تەمەنی مێرمنداڵیدا پێمەڕەی گرتووەتە دەستی، لە پڕۆژەیەکی بیناسازیدا. دەڵێت:" حەزم دەکرد بڕۆمە قوتابخانە، بەڵام ئێمە پارەمان نەبوو". زۆر بە ڕەوانی ژاپۆنی قسەدەکات. " ئەمن لەسەر قوڵکەکان ڕادەوەستام و چاوم لەو منداڵانە دەکرد کە دەچنە قوتابخانە. پێموایە ئەگەر منیش پوڵم هەبا خۆشحاڵ دەبووم و چێژم دەبینی".\nبەگوتەی ئەو هۆکاری ئەوەی بنەماڵەکەی تورکیایان بەجێهێشتووە گیرانی باوکی بە تاوانی هاوکاری پاڕتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) و ڕاگواستنی پارەی ئەو پاڕتە بۆ ژاپۆن بووە.(تورکیا، یەکێتی ئەوروپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا پەکەکە بە ڕێکخراوێکی تیرۆریستی دادەنێن).\nبەدواداچوونی بەڵگەنامەکانی دادگا لەلایەن ڕۆیتێرزەوە نیشانی دەدات کە مستەفا بالی بەی و پێنج کوردی دیکە کە هاوکات لەگەڵ وی دەستگیر کراون، لە ساڵی ٢٠٠٠ دا لەلایەن دادگاوە دۆسیەکەیان بەستراوە.\n"کاتێک من حەوت ساڵان بووم ئەوان باوکمیان لە پێش چاوی خۆم ئەشکەنجەکرد". مەزڵوم ئەو قسەیەی مانگی ماڕسی ڕابردوو لەبەردەم دادوەری ئیدارەی کاروباری پەنابەراندا کردووە. بەپێی دەقی چاوپێکەوتنەکە، ئەو گوتوویەتی" من تا ئێستاش خەونی ئەو گرتانە دەبینم".\nلە ئاکامدا تەجرەبەی ئەو ڕووداوانە بنەماڵەی ئەوی ناچار بە بەجێهێشتنی تورکیا و پەنابردن بۆ ژاپۆن کرد. چەند ساڵ دووایی باوک و دایکی بالی بەی و پێنج خوشک و براکەی تورکیایان بەجێهێشت.\nساڵی ٢٠٠٨ ڕەوانناسێکی ژاپۆنی بە مستەفا باڵی بەی دەڵێت کە بەهۆی ئەشکەنجە و ئەو ڕووداوانەی بەسەری هاتووە تووشی کێشەی دەرونی و دڵەڕاوکە بووە. بۆچوونی ئەم دکتۆرە دەچێتە سەر دۆسیەی پەنابەری مستەفا. ئەو بۆ چەند ساڵ دەوای دژی خەمۆکی، هێدی کەرەوە و ژانبڕی بەکاردەهێنا.\nساڵی ڕابردوو بارودۆخی دەرونی مستەفا بەهۆی دەستپێکردنەوەی شەڕ لەنێوان هێزە ئەمنییەکانی تورکیا و پەکەکە لە باشووری رۆژهەڵاتی تورکیا خراپتر بوو. ڕۆژی ٢٧ی دێسامبر مستەفا دەچێتە باخچەیەکی نزیکی ماڵی خۆیان، پەتێک لەملی گرێدەدات و خۆی لەدارێک هەڵداوەسێت.\nبالی بەی دەڵێت:" ماوەیەکی زۆر بوو نەخۆش بوو، بەڵام لەناکاو خراپتربوو".\nئەو لەدرێژەدا بە دەنگێکی هێدی دەڵێت" ئەمن لەسەر ئیشی خۆم بووم کە پەیوەندیان پێوەگرتم؛ پێیانگوتم کە پیاوێک دیتویەتەوە".\nوەزارەتی ناوخۆ و ژاندارمەری تورکیا وڵامی هیچ یەک لە پرسیارەکانی ڕۆیتێرز سەبارەت بە دۆسیەی بالی بەی نادەنەوە.\nداواکاریی وەرگرتنی مافی پەنابەرییەتی تەواوی ئەندامانی بنەمالە ڕەدکراوەتەوە و کاتی خۆیان تەنیا بە ژانەسەرە یەک لە دووای یەکەکانی حوکمی گەڕانەوە و دەستبەسەرکردن تێدەپەڕێنن. بالی بەی چووارجار داواکاریی وەرگرتنی مافی پەنابەرییەتی پێشکەشکردووە، کە یەکێک لەوان مانگی ئاگۆستی ساڵی ڕابردوو بووە. بەپێی یاساکانی ژاپۆن، پەناخوازەکان تا ئەو کاتەی وڵامی داواکارییەکەیان وەرنەگرتووەتەوە و دۆسیەکەیان لەگەڕدایە مافی ئەوەیان نییە خاکی ئەو وڵاتە بەجێبهێڵن.\nچالاکانی بوواری مافی پەنابەران دەڵێن، ژاپۆن هیچکات مافی پەنابەرییەتی نەبەخشیوەتە هیچ کوردێکی تورکیا. بەرپرسانی حکومی ژاپۆنیش دەڵێن ساڵی ٢٠٠٨ سێ هەزار و ٤٦٣ کەس بە ناسنامەی تورکیاوە داوای وەرگرتنی مافی پەنابەرێتیان لەو وڵاتە کردووە کە ئەو مافە نەدراوەتە هیچکامێکیان.\nسەرەرای نەبوونی مۆڵەتی یاسایی کار، بالی بەی لەگەڵ دوو برا و ئامۆزایەکی لە چەند ساڵی ڕابردوودا لەو پڕۆژانەدا کاریان کردووە کە بودجەکەیان لەڕێگای باجی خەڵکەوە دابین دەبێت. بالی بەی بەخێرای بەسەر وێنەکانی نێو مۆبایلەکەیدا تێدەپەڕێت و لەسەر وێنەیەک کە تایبەتە بە پڕۆژەیەکی رێگەوبان لە وەرابی ڕادەوەستێت و نیشانی ئێمەی دەدات، پڕۆژەکە ساڵی رابردوو بە ئەنجام گەیشتووە و بالی کاری تێداکردووە.\nگفتوگۆ لەگەڵ بنەماڵەی بالی بەی و پێداچوونەوە بە شریتی وتووێژەکە بۆی دەرخستین کە ئەوان کاری ڕێگەوبان، زێراب و تێکدان و ڕووخاندنی بینا کەونەکان بۆ کۆمپانیایەک ئەنجامدەدەن کە گرێبەستی لەگەڵ حکومەتە ناوچەییەکانی کاواگوچی و سایتاما هەیە. بالی بەیییەکان خوازیاری ئەوەبوون کە ناوی کۆمپانیاکان بە پارێزاوی بمێنێتەوە.\nزیاتری کوردەکانی وەرابی لە گوندەکانی دەوروبەری شاری دیلۆک(غازی ئانتەب)ەوە هاتوون، دیلۆک شارێکی پیشەیی کە باشووری تورکیایە. ئەوان لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٠ بۆڕاکردن لەدەستی نەداری و هەژاری و شەڕی نێوان حکومەتی تورکیا و پەکەکە بە ڤیزای توریستی هاتنە ژاپۆن.\nڕێک وەکوو بالی بەی کە وشەی "کوردستان"ی لەسەر دەستی ڕاستی کوتاوە، زۆربەی کوردەکان هەستێکی زۆریان بەرامبەر بە نیشتیمانی خۆیان هەیە، هەموو ساڵێک لە مانگی ماڕسدا کۆمەڵگەی کوردان بەمەبەستی بەڕێوەبردنی جەژنی نەورۆز واتە سەری ساڵی تازەی کوردان، لەژێر دار گێلاسەکانی پاڕکی کاواگوچی لەدەوری یەکدی کۆدەبنەوە.\nسەرەرای ئەوەی ئەوان لە شوێنی ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان حکومەتی تورکیا و چەکدارانی کورد دورن، بەڵام ساڵی رابردوو دووای شکانی ئاگربەستێک کە دوو ساڵ و نیوی خایاندبوو، بۆ نیشاندانی هەستی ناخۆشی خۆیان رژانە سەر شەقامەکان.\nساڵی ڕابردوو بەمەبەستی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی تورکیادا، دەستەیەک لە کورد و تورکە پەنابەرەکان لەبەردەم باڵوێزخانەی تورکیا سڕەیان گرتبوو، لەنێوانیاندا شەڕ روودەدات، بالی بەی و دوو برای بەو هۆیەوە بریندار دەبن. لەو تێکهەڵچوونەدا کەپۆ و پەراسۆیەکی دەشکێت، بە گوتەی خۆی ٢٠٠٠ دۆلار بە خشتەی قەرزە پزیشکییەکانی زیادبوو.\nلەوڵامی ئەو پرسیارەدا کە پەنابەران لەکاتی ئازادی کاتیدا، بێ هەبوونی مۆڵەتی یاسای کار، تێچووی خواردن و نیشتەجێبوون، چۆن دەبێ بژیوی ژیانی خۆیان دابین بکەن؟ حکومەتی ژاپۆن دەڵێت کە دۆستان، خزمان و ڕێکخراوە ناحکومییەکان دەبێ یارمەتیان بدەن. بەڵام ڕاستییەکەی ئەوەیە کە پەناخوازان دەبێ خۆیان، ئاگایان لەخۆیان بێت، هەر بەو هۆکارەیە کە کەسانی وەکوو بالی بەی سەرەرای هەبوونی مەترسی زیندانیکران خوازیاری کارکردنن.\nبەپێچەوانەی زۆربەی بەرپرسانی ژاپۆنی، "نۆبۆ ئوبی نۆکی" شارەداری کاواگوچی حەزی لەوە نییە وەکوو پۆلیسێک دەرکەوێت. " من بەنیاز نیمە کە بەو خەڵکە بڵێم کە ئێوە ناتوانن کار بکەن. هەموو کەسێک بۆ بەڕێوەبردنی ژیانی پێویستی بەکارە و بنەماڵەکانیشیان پێویستیان بە پاڵپشتی هەیە".\nکەسانێک کە ئازادی کاتیان هەیە لەڕووی یاساییەوە ناتوانن ماڵ بەکرێ بگرن، هەژماری بانکی بکەنەوە یا تەنانەت ژمارە مۆبایلێکیان هەبێت. ئەوان بەناچار لە ناو و زانیاری تایبەتیی خزم و دۆستانیان کە مافی پەنابەرێتیان وەرگرتووە کەڵک وەردەگرن.\nهەروەها ئەوان بۆ چوونەدەر لەو شارەی کە لێی نیشتەجێن، پێویستیان بە مۆڵەتی فەرمی بەرپرسانی حکومەت هەیە. کاربەدەستانی ژاپۆن دووای هاتنی بوومەلەرزە و بەرزە شەپۆلی ماڵوێرانکەری باکووری ڕۆژئاوا، لە ڕێکەوتی ١١ی ماڕسی ساڵی ٢٠١١، لەو کاتەدا کە پێویستیان بە یارمەتی کوردەکان هەبوو، مۆڵەتنامەی فەرمی چوونەدەریان پێدان. گروپێک لە پیاوانی کورد، کە تەنانەت ژمارەیەکیان ئازادی کاتییان هەبوو ئامادەیی خۆیان نیشاندا کە بەشێوەیەکی خۆبەخشانە بۆ یارمەتیدانی لێقەوماوان بچنە شوێنی رووداوەکان، ئەنجومەنی کاروباری پەنابەران مۆڵەتی پێدان.\nخۆبەخشە کوردەکان بەهۆیی ئەزمونێکی زۆری کە لە کەرتی بیناسازی و تێکداندا بەدەستیان هێنابوو، بەڕێوەبەرایەتی ناوچەی "ریکوزنتاکاتا ئیواتە"یان گرتە ئەستۆ، کە یەکێک بوو لە هەرە ناوچە زیان پێگەیشتووەکان. ئەو گوندە لە کەنارەی زەریا هەڵکەوتبوو، بەرزە شەپۆلێکی ١٥ متری ١٧٠٠ کەسی کوشتبوو و هەزاران ماڵ و بینای لەجێ هەڵکەندبوو و قوتی دابوون.\nبەگوتەی ئەنجومەنی پەنابەران کە ئەرکی وەرگرتنی داواکاری و ڕێکخستنی کاروباری سەفەری خۆبەخشەکانیلە ئەستۆبوو ، خۆبەخشەکان لە خێوەتدا نیشتەجێ کرابوون، ئەوان پاککردنەوەی شەقامەکان، مەزرای برینج و ماڵە وێرانەکانیان لە ئەستۆبوو.\n" ئەمن بۆ بەدەستهێنانی هیچ شتێک نەچووبوومە ناوچە زیان پێگەیشتووەکان" ئەوە قسەیەکی مەحمود کولکە، پەنابەرێکی کوردە و ئازادی کاتی هەیە، ئەو دەڵێت:" من تەنیا بۆ خەڵکی ریکوزنتاکاتا تاسەباربووم و دەمزانی کە ئیدارەی کاروباری پەنابەران، مافی پەنابەرێتیم پێنادات".\nئاکینۆبۆ کینۆ شیتا بەڕێوەبەری کۆمپانیای نێودەوڵەتی ڕاوێژکاریی بیناکردنی تۆکیۆ دەڵێت:" هەزاران کورد لە پڕۆژەکانی تێکدان و ڕوخاندندا کە تایبەتن بە کۆمپانیای ئێمە کاردەکەن، زۆربەیان ئیجازەی دووبارەکردنەوەی مۆڵەتی کاریان دووای شەش مانگ هەیە. بەڵام سەبارەت بەقسەی ئەو چەند کرێکارەی کە ئازادی کاتیان هەبوو ، کینۆ شیتا دەڵێت کە کاریان پێدەدەم، بێ هیچ بەزەیی و مێهرەبانییەکیش، چوونکە ئەوان بۆ زیندوو مانەوە پێویستیان بەکار کردن هەیە.\nئەگەر ئەو کرێکارانەی بە شێوەیەکی نایاسایی لە پڕۆژە بیناسازییەکانی کینۆ شیتادا کاردەکەن ئاشکرابن، ئەوە سزای ٣٠٠٠٠ هەزار دۆڵاڕی و لانیزۆر سێ ساڵ زیندان چاوەڕێی دەکات. حکومەتی ژاپۆن ڕایگەیاندووە هیچ بەڵگەیەکی لەدژی ئەو بەڵێندەرانەی کار لەبەر دەست نییە کە لە هیزی کاری بیانی کەڵک وەردەگرن.\nڕاکێشانی کڕیکارانی ژاپۆنی بۆکارکردن لە پڕۆژە بیناسازییەکاندا زۆر دڵساردکەرە. وەزارەتی ناوخۆی ژاپۆن لەگەڵ کۆمپانیاکانی بیناسازی، ماڵپەڕێکی تایبەتیان بەئامانجی رازیکردنی گەنجانی ژاپۆنی بۆ کارکردن لەو پیشەیەدا وەڕێخستووە. ئەو ماڵپەڕە کۆمەڵێک لە گەنجانی ژاپۆنی نیشان دەدات کە کڵاوی دڵنیاییان لەسەرە و بزەیان لەسەر لێوە، نوسراوەیەکیشی لەژێرەوە هەیە بەو نێوەرۆکەوە " ئەو ژنانەی کە لە کەرتی بیناسازیدا کار دەکەن، یەکجار کەشخەن".\nبەرپرسانی وەزارەتی ناوخۆی ژاپۆن ئەوەیان قبوڵکردووە کە بەشێوەی پێویست هەوڵیان نەداوە تا ئەو پیشەیە ڕاکێشەر نیشانبدەن. شینزۆ ئابێ لەمانگی مەیدا بۆ بەهێزکردنی ڕەوتی بەرزبوونەوەی ئاستی ئابووری، داوای لە پاڕتی لیبڕاڵ دیموکرات کرد، کە لە ماڵپەڕی خۆیدا سیستمێک بۆ ڕاکێشانی کرێکارانی بیانی بۆ کەرتی کشتوکاڵی و پەرەستاری بکاتەوە، بەڵام ئەو پاڕتە سرنجێکی ئەوتۆی بەوە نەدا و پێشنیازەکە هەر لەڕۆژانی یەکەمیدا بەخاکسپێردرا.\nتۆریسۆ وەزیری دادی ژاپۆن دەڵێت:" هیچ پلانێک بۆ گۆڕینی سیستمی ئازادی کاتی نییە"، ئەو لەدرێژەدا دەڵێت:" ئەو خەڵکەی کە ئازادی کاتیان هەیە ناتوانن ڕای ئێمە بگۆڕن، لەکوێوە هاتوون هەر دەبێ بۆ ئەوێ بگەڕێنەوە".\nنزیک بە یەک دەیەیە، بالی بەی هاتووەتە ژاپۆن، بەڵام هیوایەکی ئەوتۆی نییە کە داواکاری وەرگرتنی مافی پەنابەرێتییەکەی قبول بکرێت. دووای ١٠ کاتژمێر کارکردن لە پڕۆژە بیناسازییەکاندا، ئەو لە جیهانی خۆی ڕادەکات و شەوەکانی بە سەیرکردنی ئەو ڤیدیۆیانەی سەر یوتیوب تێدەپەڕێنێت کە گەنجانی کوردی هاوتەمەنی خۆی لەکاتی شەڕکردن لەگەڵ داعش لە سوریادا نیشاندەدات.\nئەو دەڵێت:" ناتوانم بیر لە داهاتوو بکەمەوە".


گالێریا ڤیتۆریۆ ئیمانویل دوو - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nگالێریا ڤیتۆریۆ ئیمانویل دوو\n45°27′56″N 9°11′24″E / 45.46556°N 9.19000°E / 45.46556; 9.19000پۆتانەکان: 45°27′56″N 9°11′24″E / 45.46556°N 9.19000°E / 45.46556; 9.19000\nهۆکاری گواستنەوەی گشتی بۆ خەڵک\nگالێریا ڤیتۆریۆ ئیمانویل دوو بە کۆنترین مۆڵی بازرگانی دادەنرێت لە ئیتاڵیا کە تائێستا چالاکە و بەردەوامە لە خزمەتگووزاری وە بە یەکێک لە لە شووێنەوارە ھەرە گرینگەکانی شاری میلانۆ دادەنرێت. ئەم گالێریایە بە ناوی ڤیکتۆر ئیمانویلی دوو ەوە ناونراوە کە یەکەم پاشای شانشینی ئیتاڵیا بووە.\nئەم گالێریایە لە ساڵی ١٨٦١ دیزاینی بۆ کراوە و لە ساڵانی ١٨٦٥ تاوەکو ١٨٧٧ لایەن تەلارسازی ئیتاڵی ژویسپێ مەنگۆنی بنیاتنراوە.\n٢ بازاڕ و چێشتخانە و ھۆتێل\nئەم تەلارە پێکھاتووە لە دوو گومەزی شووشەی کە بە ئاسن ڕاگیراوە کە بە شیوەیەکی ھەشت لا (ئۆکتاگۆن) و دەڕوانێتە سەر ھەردوو شەقامی پیازا دێل دوۆمۆ و شەقامی پیازا دیڵا سکاڵا. لەو سەردەمەدا ئەم جۆرە دیزاینە باوترین جۆری دیزاین بوون بۆ تەلاری بازرگانی کە بتوانی شووشە و ئاسن تێکەڵاو بەیەک بکەیت.\nناوەڕاستی ئەم ھەشت لایە گومەزێکی گەورەی شووشەی ھەیە کە تیرەی ناوەوەی ٣٧٬٥ مەترە و بەرزییەکەشی ١٧ مەترە.\nسەقفی ئەم تەلارە بەھۆی جەنگی جیھانی دووەم تووشی تێکشکانێکی گەورە بوو، لە سالێ ١٩٧٠ چەندین ڕاپۆرت ئامادەکران کە کێشەکانی ئەم تەلارەی تێدا باسکرابوون، لە ساڵی ١٩٨٠ تواندرا ھەندێک لە کێشەکان چارەسەر بکرێت. لەڕۆژگاری ئەمرۆدا ئەگەر تەماشای سەقفی ئەم تەلارە بکەین، ئەوە چەندین چاکسازی و چاکردنەوەی تێدا بەدی دەکەین.\nبازاڕ و چێشتخانە و ھۆتێل[دەستکاری]\nگالێریا زۆر کات بە نازناوی «ژووری وێنەکێشانی میلان» ناودەبرێت بەھۆی بوونی ژمارەیەکی زۆر لە شوێنی بازارکردن و نانخواردن تێیدا.\nگالێریا بەوە ناوبانگە کە چەندین بازاڕی گرانبەھا و مێژووی بە نرخی تێدایە لەوانە ھۆتێلی گرانبەھای Town House Galleria و کۆفی شۆپی بیفی Biffi Caffè (کە دامەزراندنەکەی دەگەڕیتەوە بۆ ساڵی ١٨٦٧).\nلە ساڵی ٢٠١٢ شارەوانی میلان دوای ٢٠ ساڵ لە کارکردن گرێبەستی مەکدۆناڵدزی تازە نەکردەوە لەناو گالێریادا، بەمەش کێشە درووست بوو لە نێوان مەکدۆناڵدز و شارەوانی میلان، دواتر مەکدۆناڵدز ناچاربوو لە ناوچەیەکی نزیک لە گالێرا لقێکی تری خۆی بکاتەوە.\nدیمەنێک لە گومەزە شووشەیەکەی گالێریا\nژوورەوەی گالێریا ڤیتۆریۆ ئیمانویل دوو لە سالی ١٨٨٠\nدانانی بەردی بناغەی گالێریا ڤیتۆریۆ ئیمانویل دوو\nدیمەنێک لە ھونەری تەلارسازی دیوی ناوەوە\nنەخشەی زەوی دیوەی ناوەوە\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Galleria Vittorio Emanuele II»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=گالێریا_ڤیتۆریۆ_ئیمانویل_دوو&oldid=695462»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٧:٢٠ی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


لە هەنگاوێکدا بەرامبەر ئەو سزا توندانە بەسەر ڕوسیادا سەپێنراون لەلایەن خۆرئاواوە بەهۆی هێرشەکانی بۆسەر ئۆکرانیا، ڕوسیا بڕیاریدا لە وێستگەی نێودەوڵەتیی بۆشایی ئاسمان بکشێتەوە.\nدێمیتری ڕۆگۆزین بەڕێوەبەری ئاژانسی بۆشایی ئاسمانیی ڕوسیا (ڕوسکۆزمۆس) ڕایگەیاند، “مۆسکۆ لەمەبەدوا هاوکاریی هاوبەشە نێودەوڵەتییەکانی ناکات لە وێستگەی نێودەوڵەتیی بۆشایی ئاسمان” جەختیکردەوە “بڕیارەکەیان بەکردەیی جێبەجێدەکەن”.\nهەروەها ئاژانسەکە بڕیاریشیدا سەرجەم مامەڵە و پەیوەنییەکانی لەگەڵ ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکی (ناسا) و ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەوروپی (ئیسا) بپچڕێنێت.\nئەوەشی ڕوونکردووەتەوە، ڕۆسکۆزمۆس ناچارنییە کاتێکی دیاریکراو دەستنیشان بکات بۆ کشانەوەی لە وێستگەی بۆشایی ئاسمان، لەگەڵ ئەوەشدا پابەنددەبن بەو ماوە دیاریکراوەی دانراوە کە ساڵێکە.\nڕۆگوزۆن جەختیکردووەتەوە، “بڕیارەکەمان بە کردەیی جێبەجێدەکەین و پابەندنابین بە گفتوگۆکردن لەسەری”، ئەمە لەکاتێکدا ڕۆژی هەینی وتی، تا ساڵی 2024 بەردەوامدەبن لەکارکردن لە وێستگەی نێودەوڵەتیی بۆشایی ئاسمان.\nبۆشایی ئاسمان دوایین بوارە کە مۆسکۆ و وڵاتانی ئەوروپا لە هاوکاریکردن و کارکردن بەیەکەوە ماونەتەوە تێیدا، پێشتریش بەرێوەبەری ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ڕوسیا ڕەخنەی توندی لە سزاکانی سەر وڵاتەکەی گرتبوو.\nئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ڕوسی\nوێستگەی بۆشایی ئاسمانی نێودەوڵەتی\nتیک تاک.. چێڵسی فریا نەکەوێت سزای کەمەرشکێن دەدرێت\nحكومەتی فلیپین، فەرمانیكردووە بە هێزەكانی پۆلیس، هەر كەسێك پابەندی ڕێنماییەكانی خۆپارێزی لە كۆرۆنا نەبێت، “داركاری” بكەن. بە درێژایی…


بۆ یەكەمجار عێراق لیستی ناوی 60 داواكراو بڵاودەكاتەوە - ئاوێنه\nرەغدی كچی سەدام لەنێو لیستەكەدایەو ئەبوبەكر بەغدادی تێدا نییە\nبۆ یەكەمجار عێراق لیستی ناوی 60 داواكراو بڵاودەكاتەوە\nبەرپرسانی عێراق بۆ یەكەمجارانی ناوی 60 كەسی داواكراوی سەر بە داعش، رێكخراوی قاعیدەو حزبی بەعس بڵاودەكەنەوە. رەغد-ی كچی سەدام حسێن لەلیستی داواكراواندایە بەڵام ئەبوبەكر بەغدادی خەلیفەی داعشی تێدا نییە.\nئاوێنە: ئاژانسی فرانس پرێس كە لیستی ناوی ئەو 60 داواكراوەی دەستكەوتوە، ئاماژەی بەوەداوە كە رەغد سەدام حسێن كە ئێستا لە ئۆردن دەژی یەكێك لەو داواكراوانە.\nهێمای بۆ ئەوەش كردوە كە لەنێو ناوە داواكراوەكاندا، 28 كەسی سەر بە داعش، 12 سەركردەی رێكخراوی قاعیدە و 20 سەركردەی حزبی بەعسی هەڵوەشاوەی تێدایە لەگەڵ پلەكانیان لەنێو ئەو رێكخراوانەداو هەروەها وێنەی بەشێكیشیان بڵاوكراوەتەوە.\nئەوەشی خستۆتەڕو كە هەمو ئەو ناوانەی لەلیستەكەدا هاتون عێراقین تەنیا یەكێكیان نەبێت لوبنانییە، ئەویش ئەمینداری گشتی پێشوی كۆنگرەی نەتەوەیی عەرەبی “مەعن بەشور”ە كە تۆمەتبارە بە سەربازگرتنی خەڵك بۆ بەشداریكردن لە چالاكییە تیرۆریستییەكاندا لەعێراق.\nبەپێی ئاژانسەكە لەنێو لیستەكەدا ناوی ئەبوبەكر بەغدادی، سەرۆكی رێكخراوی داعش كە بانگەشەی ئەوەی دەكرد خەلیفەی موسڵمانانە و ئێستا لەبەرچاوان ونبوە، نەهاتوە.\nبەرپرسێكی باڵای ئەمنی عێراق بۆ ئاژانسەكە رەتیكردۆتەوە هۆكارەكانی پشت نەبونی ناوی ئەبوبەكر بەغدادی لەنێو لیستەكەدا بدركێنێت بەڵام وتویەتی”لیستەكە گرنگترین داواكراوەكان لەلایەن یاساوە لەعێراق لەخۆدەگرێت، لایەنە رەسمییەكانی عێراق بڕیاریانداوە بڵاوی بكەنەوە.”\nهەروەك لەنێو لیستەكەدا ناوی چەند ئەمیر و بەرپرسی داعش و چەند كەسێك كە هاوكاری مادی ئەو رێكخراوەیان كردوە هاتوە كە پاش كۆتاییهاتنی شەڕی داعش لەعێراق، هەڵهاتون.\nلەنێو ئەوانەدا ناوی فارس محەمەد یونس مەولا هەیە كە وا ئاماژەی پێكراوە “والی سەرو فورات” و بەرپرسی دەستەی سەربازی كەرتی ناحیەی زومار و بەنداوی موسڵ بوە، هەروەها ناوی سەڵاح عەبدولڕەحمان عەبوش رێكخەری گشتی ویلایەتی كەركوك و بەرپرسی سەربازی ویلایەتی زاب هاتوە.\nهەروەك ناوی سەدام حسێن حەمود جەبوری كە ئەمیری ویلایەتی باشوری موسڵ و شەرگات و هەروەها ناوی مەحمود ئیبراهیم مەشهەدانی كە ئەفسەری پێشوی سوپا بوە لەسەردەمی رژێمی سەدام حسێندا، هاتوە.\nلیستەكە ناوی فەواز محەمەد موتڵەگ و سێ لەكوڕەكانییشی لەخۆدەگرێت كە پێشتر ئەفسەر بوە لە فیرقەی “فیداییەكانی سەدام” و لەسەردەمی داعشیشدا ئەندامی ئەنجومەنی سەربازی ئەو رێكخراوە بوە.\nلەنێو دیارترین ناوی سەركردەكانی رێكخراوی قاعیدەشدا، ناوی فەرماندەی سەربازی ئەو رێكخراوە لەكەركوك، ئەحمەد خەلیل حەسەن و هەروەها ناوی عەبدولناسر جەنابی موفتی و پارەدابینەكەری رێكخراوەكە لە ناوچەی جەرف سەخەر لەباشوری بەغدا هاتوە كە پێشتر ئەو ناوچەیە بە سێگۆشەی مەرگ ناوی دەبرا.\nلەپەیوەست بە كەسانی سەر بە رژێمی پێشوی عێراقەوە، لەسەرەتای لیستەكەدا ناوی مەحمود یونس ئەحمەد كە یەكێكە لە سەركردەكانی حزبی بەعسی هەڵوەشاوە، هاتوە.\nئەمەش بۆ یەكەمجارە بەرپرسانی عێراق لیستی ناوی داواكراوان بە تۆمەتی تیرۆر ئاشكرادەكەن.


تەقینەوەی خۆکوژی لە ئیستانبووڵ، کوژرانی لانیکەم دە کەس\nNNSROJ: کاربەدەستانی تورکیا ڕایانگەیاند کە لە تەقینەوەیەکی خۆکوژیدا لە ناوچەیەکی تووریستیی شاری ئیستانبوڵ، کە بە گوتەی ئەوان لەلایەن "هاوولاتییەکی سووری"یەوە ئەنجام دراوە، لانیکەم ١٠ کەس گیانیان لەدەست داوە.\nبەگویڕەی ڕۆیتێرز تەقینەوەکە لە گەڕەکی "سوڵتان ئەحمەد" و لە نزیک مزگەوتێکی ناسراوی شارەکە هاتووەتە ئاراوە و لە ئەنجامیشیدا، بێجگە لە گیان لە دەستدانی ١٠ هاووڵاتی، لانیکەم ١٥ کەسیش بریندار بوون کە بارودۆخی دوو کەسیان بە "زۆر خراپ" وەسف کراوە.\nسەرکۆماری تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، لە لێدوانێکدا بۆ چاپەمەنی، گوتی "تورکیا ئامانجی سەرەکیی گرووپە تیرۆریستییەکانە لە هەرێمەکە" و جەختیشی لەوە کردەوە کە وڵاتەکەی "لەگەڵ هەموویان وەک یەک بەربەرەکانی دەکات".\nبەگویڕەی جێگری سەرۆکوەزیران، زۆربەی قوربانییەکانی ئەم هێرشە خۆکوژییە، هاووڵاتیانی بیانین و ئاشکراشی کرد کە خۆکوژەکە "هاووڵاتییەکی سووریی لەدایکبووی ساڵی ١٩٨٨ بووە".\nشایەدحاڵێکی ڕووداوەکە بە "بی بی سی" گوتووە کە خۆکوژەکەی دیتووە لە پۆلێک توریست نزیک بووەتەوە. شایەدحاڵەکە ساتەوەختەکانی تەقینەوەکەی وەک "کائووس" وەسف کردووە.\n"پۆلیسەکان چاویان لە خۆکوژەکە نەبوو کە هات. ئەوان پەشۆکابوون، بەڵام هاوکات سەرقاڵی ڕاگواستنی هاووڵاتیان بوون لە شوێنەکە چونکە گومانی ئەوەیان دەکرد تەقینەوەیەکی دیکەش ڕوو بدات".\nهاوسەرۆکی پارتی دێموکراتیکی گەلان سەلاحەدین دەمیرتاش، لە لێدوانێکدا هێرشە خۆکوژییەکەی ئیستانبوڵی مەحکووم کرد و ڕاشیگەیاند "تا ئاشکرا بوونی بەرپرسیاران" واز لە دۆزەکە ناهێنن.\nئەنگێلا مێرکڵ سەرۆکی ئەڵمانیاش سەبارەت بەم رووداوە لێدوانێکی دا و وێڕای مەحکوومکردنی تەقینەوەکە، نیگەرانیی خۆی لە ئەگەری بوونی هاووڵاتییانی ئەڵمانی لە ناو قوربانییەکاندا، دەربڕی.\nمێرکڵ، داوای لە هاووڵاتییانی ئەڵمانی کرد؛ لە شوێنە گەشتیاری و قەرەباڵغەکانی تورکیا دوورەپەرێز بن.