هاووڵاتییەکی کورد دەستبەسەر و سزای نەختی بە سەردا سەپا\nزایینی: ١٥-٠٢-٢٠١٥ - هەتاوی: ١٣٩٣/١١/٢٦ - ١٦:٠٥ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا:چالاکێکی مافی ژنان و منداڵان لە مەریوان بە حوکمی دادگای ئینقلاب دەستبەسەر و دواتر بە دانی سزای نەختی دیاریکراو ئازاد کرا.\nبەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی کوردستان میدیا، رۆژی شەممە رێکەوتی ٢٥ی رێبەندانی ١٣٩٣ی هەتاوی، دادگای ئینقلابی مەریوان حوکمی دەستبەسەر کردنی "کامیل هیمەتی" دەرکرد و ئەم چالاکەی مافی ژنان و منداڵان دوای دەستبەسەر کران لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانی رێژیمی ئێرانەوە بە دانی بڕە پارەی نەختی ئازاد کرا.\nئەم هاووڵاتییە کوردە کە کارناسی کۆمەڵناسی لە زانکۆی بەهەشتی تاران و چالاکی بواری مافی ژنان و منداڵانە بە هۆی بە دوادا چوونی قەتڵەکانی بەهاری ١٣٩٣ی هەتاوی، رێکەوتی ١٥ی بانەمەڕ لەلایەن هێزە ئەمنیەتییەکان دەستبەسەر کرابوو.\nکامیل هیمەتی، پاش دەستبەسەرکران لەلایەن هێزە ئەمنیەتییەکان، لەلایەن دادگای ئینقلاب بە تۆمەتی "بڵاو کردنەوەی درۆ و دەلەسە و هەڵشڵەژاندنی رای گشتیی لە رێگەی چالاکی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان" مەحکووم کرابوو.\nئەم چالاکە مەریوانییە، یەکەمین جار رۆژی دووشەممە رێکەوتی ١١ی بانەمەڕی ١٣٨٥ی هەتاوی، لەلایەن هێزەکانی ئەمنیەتییەکانەوە دەستبەسەر و پاشان بە دانانی بارمتە ئازاد کرابوو.\nکامیل هیمەتی، دووهەمین جار هاوکات لەگەڵ سەفەری خامنەیی بۆ کوردستان لە بانەمەڕی ١٣٨٨ی هەتاوی، لە شارستانی سەوڵاوا دەستبەسەر و بۆ ستادی خەبەریی مەریوان راگوێزرا و پاش چەند رۆژ ئازاد کرا.\nلەم پەیوەندییەدا، راپۆرتە بڵاو کراوەکان باس لەوە دەکەن کە لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا، ٩ هاووڵاتیی کورد خەڵکی بانە بە تۆمەتی "تێکهەڵچوون لەگەل هێزە ئینتزامییەکانی رێژیمی ئیسلامیی ئێران" کە لە سالێ ١٣٨٧ی هەتاوی روویدابوو، بە ٤٤٧ میلیون تمەن سزای نەختی مەحکووم کراون.


لە سلێمانی؛151 كارتۆن كێك لەناودەبرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئاسایشی سلێمانی دەست بەسەر بڕێكی زۆر كێكدا دەگرێت و لەلایەن لیژنەكانی قائیمقامیەتەوە لەناودەبرێت.\nلەشكر حەمید، سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، بە گومانی خراپبون، ئاسایشی سلێمانی دەست بەسەر (69) كارتۆن كێكدا دەگرێت و ڕەوانەی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی دەكات بۆ پشكنین و دڵنیابونەوەی لە شیاوی بەكارهێنان.\nدەشڵێت: “دوای پشكنینی فیزیایی، دەركەوتوە بەهۆی خراپ عەمباركردنیەوە كێكەكە كەڕووی كردوە و شیاوی خواردن نییە”.\nئاشكراشی كرد، لەلایەن لیژنەی كۆگاكانی قائیمقامیەتیشەوە دەست بەسەر (82) كارتۆنی دیكەی هەمان كێكدا گیراوه.\nلەشكر حەمید وتیشی، “كۆی گشتی كێكە دەستبەسەردا گیراوەكە (151) كارتۆنە و هەر كارتۆنێكیش نۆ قاپ كێێكی تێدایە، بەفەرمانی قائیمقامی سلێمانی و لەلایەن لیژنەی تایبەتمەندەوە تەواوی كێكە دەستبەسەردا گیراوەكە لەناودەبرێت”.\nئاسایشی سلێمانی چوار كەس دەستگیر دەكات\nخەڵك- بەتۆمەتی ساختەكاری و فرۆشتنی موڵك بە نایاسایی، ئاسایشی سلێمانی چوار كەس دەستگیر دەكات. بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا…\nقائیمقامیەتی سلێمانی؛ كارگەیەكی دروستكردنی خواردنەوە حكولییەكانی داخست\n18 ئازار 2021 7.15 pm\nخەڵك لەسەر زانیاری ئاسایشی سلێمانی و بەهۆی نەبوونی نوسراوی فەرمی و پشكنینی كوالێتی و تەندروستی، قائیمقامیەتی…\n18 نیسان 2021 6.26 pm\nخەڵك بەهۆی هەبوونی بڕێكی زۆر كاڵا و شمەك و خواردەمەنی خراپ و ماوەبەسەرچوو، قائیمقامیەتی سلێمانی ماركێتی ئیلیان…


بیركردنەوەكانمان با ئەرێنی بن | دەزگاى زارى کرمانجى\nبیركردنەوەكانمان با ئەرێنی بن\nبیركردنەوە بە یەكێك لە گرنگترین خاڵە بە هێزەكانی مرۆڤ دا ئەندرێت. كە تێیدا مرۆڤ وەك سەرچاوەیەكی گرنگی پێشكەوتن دای دەنێت. وەك پڕۆسەیەكی فێربوون تێیدا مرۆڤ كردوویەتی بە بنەما. مرۆڤ هەموو رەفتار و پەیوەندییەكانی و مامەڵكردنی لەگەڵ پێشهاتەكان ..هتد لە ئەنجامی بیكردنەوەكانیدا خۆیدا ئەبینێتەوە. واتا مرۆڤ لە هێزی بیكردنەوەكانیدا ئەتوانێت دۆخەكان لە بەرژەوەندی خۆیدا یەكڵابكاتەوە. واتا بیركردنەوەكانت و ئەو بابەتە قوڵانەی بیریان لێ دەكەیتەوە دەبێتە بەشێك لە ئەزموونی كەسی. وەك چۆن هەر بابەتێك كە تۆ وەك خود باوەڕت پێیەتی بەشێوەیەكی راستیدا مامەڵەی لە گەڵدا ئەكەیت. ئەبن بە بەشێك زانیاری و تێكەڵ بە هەست و سۆزت دەبن.\nبۆیە دەروونزانی ئەرێنی گرنگی زۆر بە بیركردنەوە ئەدات، لە پاڵ هەبوونی چەندین جۆری بیكردنەوە. بەڵام دەروونزانی ئەرێنی لەسەر چۆنیەتی بیكردنەوەی ئەرێنی ئەوەستێت. چونكە ئەم جۆری بیكردنەوە كاریگەری راستەوخۆی هەیە لەسەر چۆنیەتی ژیانی تاك كە تێیدا تاك ئەشێت لەم جۆرەی بیكردنەوەدا بگات بە خۆشبەختی. ئەمەش لەپاڵ جۆری بیكردنەوەیان كە بەشێوەیێكی ئەرێنیانە كەبتوانێت بەشێوەیێكی لۆژیكیانە مامەڵە لە گەڵ پێشهاتەكاندا بكات.\nبەچەند خاڵێك ئەتوانین ئەم شێوازەی بیركردنەوە بخەینە ڕوو كە تێیدا تاك جۆری بیكردنەوەی پۆزەتیڤانەیە.\nچۆن بتوانین هەڵسەنگاندن بۆ رووداوەكان بكەین كە تێیدا رووداوەكان بنەمای رەفتارەكانمان نین بەڵكو لەسەر ئەوە دەوەستێتەوە ئاراستەمان بەرانبەر رووداوەكان چۆنە، ئایە خۆشی یاخود ناخۆشیمان لا دروست دەكات.\nئەمەش ئەتوانین كاریگەریە نەرێنیەكانمان بەرانبەر رووداوەكان كەم بكەینەوە، لە ڕێگەی گۆرینی تێڕوانیمان بۆ رووداوەكان.\nهەر رووداوێك كە دێتە پێشمان ئەشێت لە ئان و ساتی خۆیدا چارەسەر گونجاوی بۆ بدۆزینەوە، نەك بەپێی تێپەرینی كات بەسەر رووداوەكان، ئەمەش لە ئێستایی ئێمەدا رووداوی بەو چەشنە هەن وەك هەبوونی( ڤایرۆسی كۆرۆنا )كە ئێمە تێڕوانیمان بۆ ئەم جۆرە نەخۆشییە نێگەتیڤانەیە، بەڵام كەچی رووداوەكە و جۆری نەخۆشیەكە بەرجەستەییە. كەچی بەو جۆرەش هەوڵمان نەداوە رووداوەكە بەگرنگ لێ بڕوانین كە تێیدا خۆپارێزی بە خاڵی سەرەكی دابنێین. ئەمەش وا دەكات پشت بەخۆمان ببەستین بۆ هەر پێشهاتێك دێتە ئاراوە. ئەوە دەروونزانی ئەڕێنیە پێمان دەلێت. با ئیتر بەم جۆری بیكردنەوەیەمان بەڕەنگاری ئەم ڤایرۆسە ببینەوە كە جیهانی بەخۆیەوە ساقاڵكردووە، خودی خۆت سەنتەربیت بۆ چارەسەری خۆت لە ڕێگای ڕێنمایە تەندروستیەكانەوە.\nبیكردنەوەی ئەرێنی بە سەرچاوەیێكی گرنگی بەختەوەری دا ئەندرێت بۆ تاك، چونكە بیكردنەوە ئاراستە و ڕەفتارەكانمان دیاری دەكات، ئیتر با بتوانین سود لەم جۆری بیكردنەوەیە ببینن.\n- بیكردنەوەی ئەرێنی: هەمیشە هەوڵ بۆ چارەسەر ئەدات، هەوڵ بۆ ڕێگای گونجاو باش دەدات، هاوكارە بۆ چواردەورەكەی، خاوەن بیڕوباوەرە بەڵام دەمارگیر نییە.\n- بیكردنەوەی نەرێنی: بیر لە كێشە دەكاتەوە، بەردەوام بە دوای پاساودا ئەگەرێت، هەمیشە چاورێی هاوكارییە لە كەسانی تر. هەمیشە كێشە لە خودی چارەسەر ئەدۆزێتەوە، بیرو باوەری لاوازە بۆ شتەكان، شكستەكان لاوازی دەكات.


پردەکانی جوانی ! بۆ یادی نووسەری ڕئالیست ، بیرمەندی هزرڤان ” حەسەن قزڵجی ! “ | پلاتفۆرمی زاگرۆس\nپردەکانی جوانی ! بۆ یادی نووسەری ڕئالیست ، بیرمەندی هزرڤان ” حەسەن قزڵجی ! ”\nڕەشاد- مستەفا سوڵتانی\nڕێزدار حەسەنی قزڵجی، نووسەرێکی ڕئالیست، ژیر بێژ، و بیرمەندێکی هزرڤان و چیرۆک نووس و کوردی زانێکی شارەزا و ، خاوەن بیری چەپ ، سیکۆلار و ئەندیشەی ئەنترناسیونالیستی بوو . کورتە چیرۆک و بەرهەمە جوان و ناسکەکانی ڕەنگین و لە بواری ئەدبی کلاسیکدا داهێنەرانە بوو . حەسەن قزڵجییە داهێنەری لیهاتووی “پردەکانی جوانی” بوو . لە نیوان بەرهەمەکانی ” گی دی موپاسان” و حەسەن قزڵچی وێک چونێک هەیە. حەسەنی قزڵجی کارناس ، لێزان و شارەزای وشەی کوردی، ئیستێتیک، خاڵبەندی، ڕێنووس ( ئوڕتۆگرافی ) و دیاردەکانیی ڕێزمانی وەک: مۆرفیم ، سینتاکس و فۆنیم بووە . ئەگەر چی بیر و بوچونی بەلای حیزبی توودەدا شکابوەوە ، ئەمما لە پلورالیزم ، فرە چەشنی و بیر جیاوازەکان ڕێزی گرتوە. ئەندامی کۆمەڵەی ژێ – کاف بووە و، لە زمانی کوردی ، فارسی ، تورکی ، بولغاری و عەرەبی فرە شارەزا وبە توانا بووە . لە گەڵ بەڕێزان : هەژار، هێمن و زەبیحی خزمەتی گەورەیان بە ئەدەبی کلاسیک و زمانی کوردی کرد و،لە گۆڤارەکانی جمهوری کوردستان ڕەچەیەکی بەرزیان لە بەستێنی هۆنراوەشیعر، چیرۆک و پەخشانی زمانی کوردی شکاندوە .\nجاڕ بدەن وە ناو کوچەی شاران دا ، وە عیبرەتم کەن جە بازاڕان دا ، شەرت بۆ هەر ساعەت مەیلت زیاد کەم ، خاتر هەر وە عەشق باڵاکەت شاد کەم ! ( خانای قوبادی )\nساڵی ١٩١٣ زاینی لە گوندی قزڵجەی هەرێمی بۆکان لە دایک بووە. ساڵی ١٩٤٢ ی زاینی ئەندامی کۆمەڵەی ژێ – کاف بووە . ساڵی ١٩٨٤ی زاینی لە زیندانی کۆنەپارێزان و حکومەتی توتالیتری جمهوری سێدارەی ئیسلامی گیانی بەخت کرد . ئەمما کار بەدەستان ، رێبەران و حکومەتی سوڤیەت ، نە بۆ مەرگی جەناب حەسەنی قزڵجی و نە بۆ بیرمەندان و ئازادیخوازانی تر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە دەورانێکی دوور و درێژ لە سیاسەت و ڕێبازی سوڤیەت پشتیوانیان کردوە ، هەڵویستێکی مرۆڤدۆستانە، ڕادیکاڵ، عەدالەتخوازانە و ئیعترازی یان نە گرتوە و، وەک جاری جاران سکوتیان کردووە .\nزمانی کوردی خۆم فێر بووم و لە ڕاستیدا گوڵاڵە سوورە بووم و لە سەر بەردی ڕەق ڕوام . هیوادارم خوێنەرانی خۆشەویست و زۆر بە ڕێز بە چاوی لیبوردون و لوتفەوە هەڵسەنگاندن و لێکدانەوەکانم چاو لێ بکە ن و ،لە کانگای دڵمەوە سپاستان دەکەم . هەنگ ئاسا ئارەزووی مژینی شیلەی وتارەکانی حەسەن قزڵجیم و، لە کاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکانی جۆرە هەستێکی نادیاری حورمەت و ڕێز گرتن دامدەگرێت. لە یادی سەدویەکەمین ساڵڕۆژی لە دایک بوونی نووسەر، تەنیا دەتوانم لە گەڵ ئەم وتارە ، دەستەچینەیەک پڕ لە گوڵە بۆنخۆشەکانی داوێنی کویستانەکانی هەورامان و پێدەشتەکانی مەریوان پێشکەش کەم . پۆلبەندی شاکارەکان :\n١- بواری ساتیر، ئێرۆنی و ئیستعارە ڕێزدار حەسەنی قزڵجی لە پێش ڕۆژگار و قۆناغی خۆێ هەنگاوی نا و، یاسا شکین ، سوننەت شکین و داب و نەریت شکین بوو . لە نوسراوەکانیدا ، زۆر بە جورئەتەوە ، لە ئامێری ساتیر بە شێوەیەکی شارەزایانە کەڵکی وەر گرتوە . نووسراوەکانی خیاری گوڵ بەدەم و ناسک و جوانن و تێکهەڵشێلانی کارەساتەکانی دڵگیرانە کردووە . چیرۆکرکان یەک لە یەکتر ناسکتر و جوانترن . نووسراەکانی قزڵجی بەرەوژوور، تا ئاستێکی بەر دڵگر بەرەو چڵە پۆپەی جوانی هەڵکشاون و ئامانجیان پێکاوە . نمونە: بازار هەمووی بۆسە، کەمین و حەشارە بە تەنیشت یەکەوە ، لە هەر حەشارێکدا ڕاوکەرێک دەستی داوەتە چەکی نیوگەز، یا تەڵەی تەرازووی ناوەتەوە و یا خۆی مات داوە . نێچیر وەک لافاو لەم سەرەوە بە ساغی دێن و، لەو سەرەوە کە دەر دەچن هی وایان هەیە نیو گەز گیرفانی دڕیوە و، هی واشیان هەیە کیسەکەی بە تەڵەوە بووە ! هەڵبژاردنی سەر وتارەکان ، لە قاڵبی ئیستعارە و ساتیردا ئاوینەی بالا نوێنی هێژایی و هوشیاری ئەو نیشان دەدەن . لە شیوازی دیالۆگ و قسە و باسی ئاژەڵان زۆر مەبەست و گرفتی کۆمەڵایەتی باس دەکات . نووسەر تەنها لە دوو دانە لە چیرۆکەکانی یانی عادەتی بازار و سەر فیترە باسی ناکۆکی و ئانتاگۆنیزمی شار دەکات . ئەمە بۆ نووسەرێکی ڕئالیست ، کە ناکۆکیەکانی شارۆمەندانی شاری کەمتر لە بەرچاو بووە خاڵی پۆزیتیڤ نیە . دەبوا بەستێنی شار ، کەرەسەیەکی چاک بۆ نووسینی چیرۆکی گرانبەها بوایە. دیاردەی کۆچی ڕەنجبەران بەرەو دڕەندەکانی بازاڕی شارەکان، لە چیرۆکەکانی پێکەنینی گەدا و شەهیدی زۆڵمە ، لە چلەپۆپەی دەسەڵاتی زمانەوانیدا باس کراوە . تەنز و ساتیر وەسیلە و ڕێبازێکی تیژ و چەقۆی لە هەساندراوی نووسەرە ، کە جار ناجار حیکایەتەکانی پێ دەڕازێنێتەوە . بۆ نمونە لە داستانی خەمڵی پەموو کاراکتیری شەخسیەتەکانی ئاوا دەناسێنێت : سۆفی قادر بەرپرسی بانگی مزگەوتە،سۆفی نامیق جووتیارە، خانقا بۆ تەهلیلە و خەتم تەرخان کراوە، شێخ بێکار و خەریکی تەزبیح گێڕانە ، مەلال جەلال کرێکاری دینیە و میرزاعەلی ڕەشایی لەشکرە . ئەگەر کورد خاونی حکومەتی خۆی دەبوو و ، حەسەن قزلچی لە ژێر چەتری ئاڵای وڵاتی سەربەخۆی کوردستان و ستاتوسی حکومەتەکەی بژیبا ، لەئاستی نووسەرانی تری جیهان وەک : سالتیکۆف شچدرین ، عەزیز نسین ، مەلا نەسرەدین*، یولماز گونای ، عوبید زاکانی، سەمەد بیهڕەنگی و کی دی موپاسان لە ئاستی نێونەتەوییدا دەناسرا و نوسراوەکانی بە چەندین زمانی زیندووی جیهان تەرجومە دەکرایەوە . شێخ ڕەزای تاڵەبانی لە هۆنراوە و شیعرەکانیدا ، پەنای بۆ ئامێری ساتیر بردووە . لازمە بۆ شێخ سبەینان گورگە خەو – تابڵێن شێخ عابیدە و نانوێ بە شەو !\n٢- بواری پەخشان : ڕیزداران : حەسەنی قزڵجی ، ئیبراهیم ئەحمەد * ، شوکور مستەفا ، پشکۆ نەجمەدین، فەرهاد شاکەلی ، ڕێواس ئەحمەد ، عەبدوللا ی حەسەن زادە ، ناسری حیسامی، عەلائەدین سەججادی و عەبدولڕەحمان زەبیحی لە مەیدانی پەخشاندا، ڕەچەیەکی بەرزیان شکاندووە . ئاسۆی بیر کردنەوەیان سنورەکانی تێپەڕاندووە و خوێنەر لە خوێندنەوەی چۆڕاوەی مێشکیان هەرگیز وەڕز وماندوو نابێت . نووسراوەکانی قزڵجی بە زمانێکی ڕێک و پێک ، ڕەوان، سادە وهەموار نوسراوە و، هەموویان شەقڵی ساتیر و تەوسیان پێوە دیارە . حەسەن قزڵجی زمانەوان و شارەزای هەموو شێوە دیالکتەکانی کوردستان بووە و، وەک گەنجینەیەکی زمان، کەڵکی لێ وەر گرتون . سەرجەم نووسراوەکانی بە دیالکتی موکریانی نوسیوە و ، دیالکتەکانی هەورامی ، سنە یی و شارەزوریش لە نوسراوکانیدا بەرچاو دەکەون . ئەم زمانە وەک جۆگە و ڕووبار بەرەو دەریا ملی ناوە و بە هێز و بلاوینە . شێوە و قاڵبی نووسینی هەندی جار بەرەو ستیل و داڕشتنی ئیستعارە و ئیشارە هەنگاو دەنێت . قاڵبەکان نووسینەکانی حەسەن قزڵجیان دیاری نە کردووە ، بەڵکوو بە پێچەوانەوە ،دڵسۆزی و کاری نووسەر قاڵبەکانی دیاری کردووە . قارەمانی داستانی شەهیدی زوڵمە ، کفن و شۆردنی ناوێ ،جووتیارێکە ناوی هەباس ە . نووسەر ئەم قارەمانە، لە هەموو کارەساتە تاڵەکان بەشدار دەکات و برسێتی ئەوەندە زۆری بۆ دێنێت کە ، خۆی لە مزگەوتێکدا دەبینێتەوە . خادمی مزگەوت ، پرسیاری لێدەکا و هانی دەدات مزگەوت بەجێ بێڵێت . ورزێر، لە ناچاری مزگەوت جێ دێڵێت و لە تاو برسێتی لە قەراخ شار گیانی لە دەس دەدات . نووسەر بەشێوەیەکی لێزانانە و پسپۆڕانە، قارەمانەکەی تا ئاسوی ئەوسەر نادیاری ئومێد و هیوا پەروەردە دەکات ، بەشکم لە برسا نەمرێت ، بەڵام نووسەر بە پەیامێکی مێژوویی، دور لە ئارەزوو و مەیل و خواستی خۆی ناچارە قارەمانەکەی بکوژێت . ئەو مرۆڤانە کە ویجدانێکی ئاگایان هەیە ، بۆ تراژیدی مەرگی وەرزێر( هەباس ) فرمێسک لە چاوانیان دێتە خوار و هەست بە پەژارەیەکی بەر فراوان و قووڵ دەکەن . لە پێکەنێنی گەدا قارەمانی داستانەکە “حەمە ڕەش ” کەرامەتی لە لایەن سیستەمی تالان کەری جیهانی، داگیرکاران و دەرەبەگایەتیەوە برێندارو شکێندراوە . حەسەن قزڵجی لە شکڵی مێتولۆژی بۆ هەندی لە چیرۆکەکانی کەڵکی وەر گرتوە و خزمەتی گەوەرەی بە فولکلوری کوردیش کردووە .\n٣ – بواری چیرۆک : سەر لە بەری چیرۆکەکان ، تژی لە هیوا و ئومێدە و نووسەر تەسکبین نیە . بوار و مەیدانی وتە بە نرخ و گرانبەهاکانی ، لە شێوازی داستان ( ئێپۆس ) ، بۆ سەردەمی دەورانی فیئودالیزم دەگەڕێتەوە . ئەگەر ژێرخانی ئابوری خولقینەری سەرخانی ئابوریە، حەسەن قزلجی ، ئازایانە ، لیهاتوانە لەو بوارەدا، چیرۆکی جوان و ناسک و دڵگێری بە زمانی “دڵ” نوسیوە . چیرۆکەکان خۆیان لە کاناڵی ئیدئولۆژی چینی هەژار دەبینەوە . لە هەڵسەنگاندنی نووسەر ” حیزب و ڕیکخراو” ئامێری خەباتە و لە پێناو دەستە بەر کردنی بەرژەوەند و مافی چینی ڕەنجبەر تەفسیر و تەرجومە دەکرێنەوە . کورتە چیرۆک ئامێری دەستی نووسەر بۆ خەباتی چینایەتی بووە . لە چیرۆکی بێهێنەو ناوی مەبە ،پێڤاژە و پڕوسەی تێپەڕ بوونی کۆمەڵگای کوردستان لە فیئودالیزمەوە بەرەو سەرمایەداری بانگە واز دەکات . ڕاسپاردەکەی بە ساتیرێکی پڕ مانا ،خوێنەر ئاگادار دەکاتەوە وهەرس هێنانی قۆناغی دەرەبەگایەتی جاڕ دەدات . دوو نووسەری پایەبەرزی کورد ، بەڕێزان : ئیبراهیم ئەحمەد بە نووسین و بڵاو کردنەوەی دوو ڕۆمان بە ناوی کوێرەوەری وژانی گەل و حەسەن قزڵجی بە نووسین و بڵاوی کردنەوە پێکەنینی گەدا و پشکۆ نەجمەدین بە نووسینی ” ئەزمون و یاد ” ڕەچەیەکی فرە بەرزیان لە قۆناغی ئەدەبیاتی کوردیدا شکاندووە و خزمەتێکی گەورەیان بە زمانی ستانداردی کوردی کردووە . لەم چیرۆکانەدا قزڵجی باسی کۆنە پارێزان ، مێمڵەکان و پاڕازیتەکان و چەوسێنەرانی ناو کۆمەڵگای کوردەواری دەکات و ، هەڵویستی ڕەوا و مێژوویی دەگرێت و لە بەرهەم هێنەران و خولقێنەران یانی جووتیاران و ڕەنجدەران پشتیوانی دەکا و بە خوێنەرانی دەناسێنێت . قزڵجی لەم ئاخرانەدا دوو چیرۆکی بە ناوەکانی چەکمە ڕەق و بێچوە قەل نوسیوە . بێچوە قەل بۆ جل و بەرگیکۆنەپارێزان و دماگرژەکان تەرخان کراوە . هاوکات لە گەڵ زیندانی کردنی  نووسەر ئەو دوو چیرۆکەیش بزر و گوم بوون . پەیمانی دوولایی ناوی هۆنراوەیەکی قزلجیە: واسیلیوچ گوگول روسیا ( ١٨٥٢-١٨٠٩ ) ئانتوان چیخۆف روسیا ( ١٩٠٤-١٨٦٠) گی دومو پاسان فەرانسا ( ١٨٩٣-١٨٥٠) کاترین منسفیلد ئینگلیزی ، ویلیام فاڵکنەر ئامریکائی ، ئیوان توڕگیئۆف روسی، تولستوی روسی، ماکسیم گورکی روسی، گابریل گارسیا مارکز کولومبیایی، ئیڕنست هەمینگۆی ئامریکایی ، خۆرخە لوئیز بورخس ، عەزیز نسین تورکیا، سەمەد بیهرەنگی ئازربایجان، ئەحمەد خودا داد کرماشان، لە بواری کورتە چیرۆک ناو بانگیان هەیە و لە مێژوودا ناسراون . مێژووی ڕۆمان و داستان لە ئوروپا ٣٠ سێ سەد ساڵ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە پێش ترە .\n٤- دەوری شانۆ : هەندی لە نوسراوەکانی حەسەنی قزڵجی ، بەرەو سنووری شانۆگەری ملیان ناوە . چەندکەس قسە دەکەن و بیر و باوڕی خۆیان لە لابەلای وشەکاندا دەر دەبڕن . تاج و تەختی کوێخا هومەر و خەمڵی پەموو . نمونەی چاکی مەیدانی شانۆگەرین . چیرۆکی بێهێنە و ناوی مەیە ، شیوازی کومیدی هەیە وشانۆیەکی سەرکەوتوانەیە. لەم وتارانەدا چارە ڕەشی وەرزێر و، پێگەی کۆمەڵایەتی و ستاتوسی ڕەنجبەران بە شێوەیەکی سیحرئاوی ، و بە چاکی شی دەکاتەوە و سەرنجی بێنەر رادەکێشێت .\n٥- کێشەی ژنان و هەڵویستی نووسەر : لە چیرۆکەکانی “نەدیداری حاجی، نە خەوی مزگەوت ” و ” نووشتەکەی ئامینە خان ” هەلویستی ڕیزدار حەسەنی قزڵجی لە جڵەپۆپەدا نیە و لە جێگای خۆیدا نین . کاتێک بۆ بایز قارەمانی داستان ، بە فێڵ و زمان لووسی حاجی، ژنی دووهەم ( زیبا خانم ) لە سابڵاغ مارە دەکەن . ژنە شاریەکە لە ڕادە بەدەر فەخر و لووت بەرزی بە نیسبەت ژنە گوندیەکە ( خەزاڵ ) نیشان دەدات و بە چاوی سووک و تەحقیرەوە پێ دەڵێت ژنە کرمانج . لە وڵامی بایزدا ، دەڵێت : خۆ من کارکەر و قەرەواش نیم بە ژنە کرمانجەکەت بڵێ! ئەگەرچی فەزای داستانەکە وا دەخوازێت ، ئەمما جێگای خۆی و شیاو بوو ، کە لە دەست ڕەنگینی وڕەنج و ئازاری خەزاڵ باسێک کرابا . خەزاڵ وەک ژن ، ڕۆڵەی ڕەنج و کارە و لە داوێنی مەینەت و ژیانی دژواری گوند پەروەردە بووە و ، فەرامۆش کراوە . لە چیرۆکی نووشتەکەی ئامینە خان ، نووسەر هێچ ئیشارە و زانیارییەک سەبارەت بە ئامینە خان بە خوێنەر نادات و دوورە پەرێزە . لە حاڵێکدا ئامینە خان کچێکی گەورەساڵە ، ژیان و گوزەرانی بە مانای واقیعی تراژیدێکی لە تاڵ تاڵتر وڕاستەوخۆ بوتە قوربانی نیزام و سیستەمی فیئودالی . لە بەرهەمەکانی قزڵجی تەنیا یەک جار ” ژن ” قارەمانی داستانەکانە . لەم داستانەدا نووسەر تا رادەیەکی بەر چاو خۆی لە خەم ، پەژارە،ناهومێدی، باری نالە باری ژیانی ئامینەخان بواردووە و لە ڕاستیدا هەر بەجارێک ئامینە خان کە خۆی قارەمانی داستانەکەیە لە بیر کراوە . دەبوا نووسەر دەرد ، مەینەت ، هەژاری و هەرس هێنانی باری سایکۆلۆژی ئامینە خان و برینی ساڕێژ نە بوو و ساڕێژ نەکراوی باس کردبا و زانیاری کامیلی بە خوێنەران پێشکەش کردبا . خۆزگە نووسەرانی کورد سەبارەت بە تراژیدیای ” ئاسکە ون بوەکانی” دەشتی گەرمیان ، کە نزیکەی هەژدە کەنیشکی ناسکۆڵە بوون و ، بەعس ئەسیری کردن و لە وڵاتانی عەربی وەک کۆیلە فرۆشران و ئیستا ژیانیان تاڵ تر لە کەکرەیە، چیرۆکیان نوسیبا.\n٦- داگیرکاران و ژیانی نووسەر: بەرژەوەندی و پێلانی زلهێزەکان لە سەر قەڵاچوی میللەتی کورد و نەمانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد،جێ بە جێ کرا . حکومەتی پاشایەتی ، فیکری نوێ و تازە و قەڵەمی سانسور کردبوو و ، هاو بیرەکان ئیجازەی نوسینیان هەبوو و، بەرهەم و نووسینی دژ بیرکان بە توندی سانسور دەکرا. ئامێری گیوتین* بۆ سەر پەڕاندنی ئازادیخوازان و دژبیرەکان ئامادە کرا و کەوتە کار . بە قەولی هێژا و نووسەر کاک فەرهاد شاکەلی ، کۆماری مەهاباد جوانەمەرگ کرا و ، لەو هەموو تەقەمەنی و چەکە، هیچمان بۆ نە ماوەتەوە ، ئەمما بەرهەمەکانی هێمن ، هەژار، زەبیحی و قزلجیمان هەر بۆ ماونەتەوە . ئازادیخوازان و عەدالەتخوازان ناچار دەبن، ڕۆژهەڵاتی کوردستان جێ بێڵن و بەرەو باشوری کوردستان کۆچ کەن . دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان ژیانی نووسەرانی دەورانی کۆمار، تراژیدیای پڕ و تژی لە مەرگەسات و کارەسات بوو . حەسەنی قزڵجی یەکێک لەو ئازادیخوازانەیە ، کە ژیانی ئاوارەگی بەرەو پیری دێت . ناچار دەبێت بۆ بەڕێوە بردنی ژیانی رۆژانە ، تووتنەوانی، کرێکاری، چایچی گەری، وێنەگری،،جووتیاری و میرزایی ناو دوکانی تاجرەکان بکات . قزڵچی وەک کوردێکی ” دیاسپورا ” لە بولغارستان بەرهەمی جوانی پێشکەش بە گەلی کورد کردووە .\n٧- نووسەر و گۆڤارەکان: هەوراز و نشێوی ژیان ، زیندان ،ژیانی ئاسایی ، ئاوارەگی و هەڵات هەڵات ، ژیانی نووسەری دیاری کردووە و سەنگەر و حەشارگەی زۆری گۆڕاوە . و هەر کات دەرفەتێک و موڵەتێکی گونجاوی دەست کەوتوە، بیر و ئەندیشەی لە وتارە کاندا کۆ کردوەتەوە و لەم گۆڤارانەدا بڵاو بونەتەوە . کۆڕی زانیاری کورد ، هەڵاڵە ، نووسەری کورد، بەیان ، ڕۆشنبیری نوێ، ڕێگا، کوردستان، ئاوات، نیشتمان، هیوا، ڕۆژی نوێ. کاتێک گەڕاوە بۆ کوردستان لە ڕۆژنامەی خەڵک ( مردم- ئوڕگانی ناوەندی حیزبی توودەی ئێران ) وتاری نوسیوە و کاری تەرجومەی کردووە.\n٨- ژیانی رەنجبەران و ستەمی تۆخی نەتەوایەتی : لە سیا ساڵەکان ناسیونالیزمی پاوان خواز و ڕەگەز پەرستی داگیرکاران دەیان لوراند و ئەمنیە و پولیس ، گیرفان بڕی هەژارانی کوردستان بوون . دەزگای داپلۆسێنەری کەم هاوتا ، ڕەنجی شانی ڕەنجبەرانی هەڵدەلوشی. سیستەمی سەرکوتگەری داگیرکاران ،تۆزقاڵێکێش لە نامەردی و دڵ بەردی خۆیان نە دەبوارد . بێ گومان ستەمی نەتەوایەتی ئازاری میللەتی کورد دەدات ولێی بێزارە. میلان کوندێرا* ١٩٢٩ زاینی سەبارەت بە زمان دەڵێت : هەوەڵین هەنگاو بۆ فەوتاندن و لە ناو بردنی نەتەوەیەک ، سانسور وسڕینەوەی فەرهەنگ ، زمان وکولتوریەتی . لە ئاسۆی بیرو باوڕی نووسەر گزیر، ئاغا، شێخ ، سەید، بەگ ، کوێخا لە پڕۆسەی بەرهەم هێناندا نین . ئەگەریش هەبن فرە کز و لاوازن و، وەک مێمڵ لە سەر بەرهەمی ڕەنجی شانی کرێکاران ، ڕەنجدەران و وەرزێران دەژین . حسین قولی کە ژاندرمەیە دەڵێت: من پیاوی حکومەتم و، دەبێ دەستور و فەرمانی دەوڵەت بەجێ بگەیەنم . لە مەلای ئاوایی کە جل و بەرگی ” کوردی” لە بەر کردووە، پەڵپ و بەهانە دەگرێت، بۆ جل و بەرگی” فەرەنگی” لە بەر نە کردووە ؟ پێنج تمەن پارە داوا دەکات . سێ تمەن کۆدەکرێتەوە و لە باتی دووتەمەنەکەی تر ، لە مەلا داوا دەکات ، قورئان بۆ دایکی مردووی بخوێنێت . لەم دوو ڕەستەدا ، ئاماژە بە دڵڕەقی کاربەدەستانی حکومەت و تێنەگەیشتوویی ژاندارەکە کراوە و، پەردەر لە سەر ئاستی بەرزی ستەمی نەتەوایەتی لا دەبا . لە داستانی چایی دیواخان، خاوەن مال شڵەژاوە و دڵەراوکی گرتویەتی ، کە ڕەنگە ژاندارەکان لە تەویلە و ئاخۆڕی ئەسپەکان ، لە ناو کادێن ولە کونەدیوارێک فیشەک قایم کەن و بشارنەوە . و گێچەڵ و پەڵپی پێ بفرۆشن و فیشەکەکان بدۆزنەوەو ناچاریان کەن تاوانی قورس و جەریمە بدەن .\n٩- لایەنگری راستەوخۆ لە عەدل و داد : کاتێک حکومەتی نیڕویژ دیاری و خەڵاتی نوبیل بە هینری کی سینجر وەزیری دەوەوی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئامریکا دەبەخشێت ، هاواری نووسە بەرز دەبێتەوە . ئەمە لە بارودۆخێکدایە کە چاوی راست لە چاوی چەپ، دەستی ڕاست لە دەستی چەپ و هەنگاو لە ڕێگا و قەلەم لە کاغەز دەترسێت وئەم هەڵویستە شەهامەت و خۆبەخشیی دەوێت . پاش شکستی بزووتنەوەی کورد لە ١٩٧٥ی هەتاوی کی سینجر لە دیدار لە گەڵ ڕۆژنامەوانەکانی جیهانیدا وتی: ئێمە پشتی کوردەکانمان بەر دا . سیاسەتی ئێمە بەرامبەر بە کوردەکان بێ ڕەوشتانە بوو . وازمان لە کوردەکان هێنا ، تا عێراق دەستی بۆ لێدانی سووریا ئازاد بێت . کەواسا نووسەر هینڕی کیسێنجر بە شیاوی ئەو خەڵاتە نازانێت . نیکسون سەرۆک کۆماری ئامریکا داوا لە عێراق و ئێران دەکات کە بزووتنەوەی کورد سەرکوت و ناکۆکییەکانی خۆیان چارەسەر کەن و شۆڕشی کوردیش بە ” سەرەتان ” ناو دەبا . قزڵجی بە توندی ڕەخنە لە سیاسەتی فەرانسا و ئامریکا دەگرێت . ڕەخنەکان لە دیالۆگیکدا کە کاراکترکان بەراز، گورگ، ورچ، چەقەڵ وکەروێشکە ، باس دەکات.\n١٠- تەرجومەی شاکارەکان : ڕێزدار حەسەنی قزلچی ، هەندی لە شاکارە جوان و ناسکەکانی نووسەرانی جیهانی بۆ سەر زمانی کوردی تەرجومە کردوەتەوە . تەرجومەکان بەرەو لووتکە بەرزەکانی خەیاڵ هەنگاو دەنێن . دوای ئاوا بوونی کۆماری کوردستان ١٩٤٧-١٩٤٦ ی زاینی دەنگی ئازادیخوازانی نرخناس، ڕووناکبیرانی مرۆڤدۆست کپ کرایەوە . و لەو بار و دۆخ و سە ردەم و خولە تەم و مژاوی و تاریکەدا و، لە تاراوگە و هەندەران دیسان مەشخەڵی ڕووناکبیری و نوێخوازی و بیرمەندی هەڵگرتوە . قزڵجی بۆ پلورالیزم و فرە چەشنی ڕێزی هەیە . ئەم ساڵانە هەندی کتێب لە باشوری کوردستان، لە لایەن تاقمێک ” زڕە نووسەر” کاڵ فامانە تەرجومە کراوەنەتەوە ،هەر گیز ئەمانەتداریان نە کردووە و تەرجومەکان لە دارێکی زڕ و بێ بەر و ، لە تاڵاو و خومێکی حەوت ڕەنگ دەچن . لە واقیعدا تەم و مژ تەرجومەکانی داگرتوە و ، ئەوپەڕی سوکایەتی بە فەرهەنگی کورد، خوێنەری کورد و زمانی کوردی کراوە . تەرجومەکانی قزلجی:\n* مەرگی فەرمانبەر هئ ئانتوان چیخۆف بووە. * چارە ڕەشەکان (چیرۆک ) هی ویکتور هۆگۆ بووە . * پەنجەرەیەک بەرەو ڕۆژئاوا هی عەزیز نسین بووە . * بەرهەمەکانی شولۆخۆف ، ماکسیم گورگی و ئی- هانری ئامریکایی * ئەڤین – عیشق- هی نووسەری بولغاری بە ناوی دیمیتر نیڤانۆڤ بووە . دیمیتر نیڤانۆڤ زۆر تر بە ناوی ئێلین پێلین ناسراوە . * خۆکوشتن هی ئانتوان چیخۆف بووە .\n١١- کاراکتری قزڵجی لە ماسمێدیا : ڕێزدار حەسەنی قزڵجی ماوەیەک بەر پرسی بەرنامەی فارسی و کوردی ڕادیو پەیکی ئێران بووە . ئاسۆی بیر کردنەوەی جیهانگەرایی* و سێکۆلار* بووە . لەم ماسمێدیاوە چەندین بەرنامەی عیلمی سەبارەت بە ماکسیزم و لنینیزم ئامادە کردووە و بلاوی کردوەتەوە . سوسیالیزم ، ماتریالیزمی مێژوویی، خەباتی حیزبایەتی،ئیستراتژیک ، دیالکتیک ،شۆڕشی کۆمەڵایەتی،ماتریالیزمی فەلسەفی، سەرمایەداری ، پەیوەندیەکانی بەرهەمهێنان ، چینەکانی کۆمەلگا ، دەوڵەت ، تیئوری و پراکتیک و شێوە کاری نهێنی گرینگترین وتارەکانی بووە .\n١٢- ئاسۆی بەرهەمەکانی نووسەر: نووسەرێکی ڕئالیست و پێشکەوتوو بۆ زۆربەی هەرە زۆری شارۆمەندان دەنوسێت و، نووسراوەکانی لە خزمەت بەرژەوند و ئامانجەکانی ڕەنجبەراندایە . لە ڕوانگەی نووسەری ڕئالیست دیواری حیزبی و ئامانجە بەرتەسکەکانی تاکە کەس و ڕێکخراوە هەرگیز نابێت پیرۆز، تاپۆ و موقەدەس بێت . لێرەدا لێکدانەوەکان و هەڵسەنگاندم ، هەرگیز کەم ڕێزی بە نووسەر نیە . یەک ١: بەرهەمەکانی نووسەر بە گشتی سەبارەت بە ڕەنجدەران و “خۆش نە ژین ” ە کانی دێهاتی کوردەواری نوسراون . دەردەکان، برسێتی، نەخۆشی و نەخوێندەواری، ئازار و کوێرەوەری ڕەنجدەرانی گوندەکانی کوردستانی زەق کردوەتەوە و بۆ زۆربەیان ڕاسپاردەی کۆمەڵایەتی و مرۆڤدۆستانەی پێشنیار کردووە . ئایا ژیان و گوزەرانی هەژاران و قەراخ نشینەکانی شار ، لە گەڵ مەینەت و کوێرەوەری تێکەڵ نە بووە ؟ ئایا چینی تازە پێگەیشتوی بوژوازی بە نیسبەت نەداران و قەراخ نشینەکانی شارەوە، دلۆڤان و میهرەبان بووە؟ ئەگەرچی سەنعەت و پیشەسازی گەورە و پەیوەندی کۆمەڵایەتی بورژوائاسا هێشتا لە بەستێنی شار کز و لاوازە، ئەمما ناکۆکیەکانی ژیانی شاری و مەدەنی لە نووسراوەکانی قزڵجیدا لە ئاستێکی بەرزدا نیە و کەمتر باس کراوە و ڕەنگی داوەتەوە . لە واقیعدا بەشی ڕەنجدەرانی شار لە لایەن نووسەرەوە زۆر کەمە . پارادوکسی ناو شار و کێشە کەڵەکەبوەکانی کەمتر باس کردووە . قزڵجی لە شار ژیاوە و شار ناسە . خودی نووسەر شار بە دەری دەستی سیستەمی بورژوازی ئێرانە کە وەک کادرێکی پەڕیوە و ئاوارە، لە هەرێمی کامیاران گیرساوەتەوە . ئایا دەتوانین ئەم دیاردەیە لە خانەی ڕەخنەدا پۆلبەندی کەین؟ دوو٢ : لە چیرۆکی ” کەشکۆڵی جادوویی ” ئەگەرچی زۆر بیر و ئەندیشەی پێسکەوتووی تێدایە ، ئەمما خۆزگە نووسەر لە سەر شیواز و قاڵبی سیمبۆل و هێما داستانەکە ی نوسیبا. هەموو بەستین و زەمینەکان واقیعی و ڕئالیستین ، پاشان بەرەو ئەفسانە ی خورافی هەنگاو دەنێت . ئایا نووسەر لە ئاستێکی بەرز و شارەزایی زماندا نە بووە ، کە داستانەکە لە بەستێنی هێما و سیمبۆلدا مەترح دەکات ؟ قارەمانی داستانەکە کوڕێکی ئازا و ماندوویی نە ناسە کە ناوی وەیس ە . وەیس لە تاڵی ژیان و زەحمەتی نان بەدەس هێنان وەڕز، ئاوارە و سەرگەردان دەبێت . پێرەمێردێک چارەی دەردی دەکات . کەشکۆڵی جادوویی بە وەیس دەدات . وەیس پێ وایە و بەو قەناعەتە گەیشتوە کە لە هەموو ڕەنج و مەینەت و برسێتی ڕزگاری دەکات . ئایا کەشکۆڵی جادوویی دەتوانی چارەی دەردی دەیان میلیون هەژار وەک وەیس بکات ؟ ئایا هەڵویستی نووسەر لەم چیرۆکەدا، عیلمی و لۆژیکە ؟ ئایا نووسەر پەنای بۆ دیاردەی میتولۆژی نە بردووە؟ ئایا بیری پێشکەوتوانە ومودێڕن و عیلمی لێرەدا بزر و گوم نیە ؟ سێ٣ : لە داستانی خەمڵی پەموو ، نووسەر بە ڕاشکاوی دەور و نەقشی سەید، شێخ ، مەلا،کوێخا وگزیر کە ئامێری دەستی بەگ و فیئودالەکانن نیشان دەدات و دژی تاقمی مێمڵ و بێکارە کەبازرگانیان بە ئاین و ئاین زاکانەوە کردووە قسە دەکات. نووسەر بە ڕاشکاوی دژی هەڵسوکەوتی شێخ، بەگ، مەلا و کوێخا بووە و، هەمیشە بە چاوی گاڵتە، تەوس پەردەی لە سەر بیر و باوڕیان لا بردووە . لە یەک کەلامدا نووسەر دژی داب و نەریتی کۆن و داڕزیو و خورافی ناو کۆمەڵگا یە . بە ڕاشکاوی لە جووتیاران ، پاڵە و ڕەنجبەران دیفاعی کردووە . سۆفی نامیق  قارەمانی چیرۆکەکە، هەڵویستێکی ئازایانە دەگرێ و لە گفت و قسەدا قەولی بەرخودان دژی چەوسێنەران دەدات . ئایا سۆفی نامیق لە حاست خاوەن زەوی و دەست و پێوەندەکانی بەرخودان و ئیعترازی کرد؟ لەم پیڤاژەدا هێچ شتێک ڕوون و دیار نیە و قارەمانی داستان،کە لە داخان دەهری بووە پەیمان شکینە و لە گفتی پاشگەز بوەتەوە وسکوتی کردووە. بۆ قارەمانی داستانەکە تۆلەی خۆی نەکردەوە ؟ پەیام و ڕاسپاردەی ئەم چیرۆکە لێڵ و مژاویە . چوار٤ : لە داستانی عادەتی بازاڕ ، چەوسێنەر و خاون کار پێش ئەوەی نهێنی و ڕازەکانی ئاشکرا بێت ، مێرزا و کاتب دەر دەکات . خۆزگە نووسەر وای گونجاندبا کە کاتب خۆی دەستی لە کار کێشابا و وازی لە کارەکە هێنابا . ڕاسپاردە و پەیامەکە لە جێگای شیاوی خویاندا نین ! پێنج ٥ : لە چیرۆکی چایی دیواخان ، قارەمانی داستانەکە یەک کاراکترە . میرزا ڕەحمان بازرگانە و لە شاردا دەژێت . پلە و ستاتوسی کۆمەڵایەتی و چینایەتی خۆی نزم دەکاتەوە و دەبێ بە ئاغا میرزا ڕەحمان و بەرەو ژیانی گوندنشینی ، شار بە جی دێڵت ولەم پڕوسەیەدا جێگای چینایەتی خۆی دەگۆڕێت و دەبێتە فیئودال . یانی جێگای چینایەتی خۆی لە بورژوازی ناو شارەوە بۆ فیئودالی ناو دێهات دەگۆڕێت . بە پێ ئوسول ، مەنتیق، قازانج و ئامانجی ئابوری باشتر وا بوو جێگۆڕکی چین و توێژەکانی ناو کۆمەڵگا مەنتیقی و لۆژیک بن . مەسەلەن ڕەحمان ئاغا ی فیئودال بەرەو شار ڕویشتبا و ببوایە بە میرزا ڕەحمانی بازرگان . لیرەدا بوچونێکی نا ئاسایی و ئاوەژوو لە ستاتوسی بورژوازی بۆ دەرەبەگایەتی هاتوتە ئاراوە . ئەم خەسڵەت و عادەتانە لە ناو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا ئاوارتە و دەگمەنن . لە پێوانە ئابوری و ڕەوتی گۆڕانی کۆمەڵگا ،کۆچی فیئودالی دەوڵەمەند بەرەو شار و هەڵبژاردنی شوغڵی بازرگانی ئاساییتر، عادی تر و گونجاو ترە . چونکوو لافاوی گۆڕان ، هەمیشە دیاردە کۆن و بەسەر چوەکان ڕادەماڵێ . ئایا دەکرێ ئەم دیاردەیە لە یانەی ڕخنەدا پۆلبەندی بکرێت؟ مەنتیقی بیرەحمی ئابوری بە پێچەوانەی ئەم جێگۆڕکی قسە دەکات و هەڵویست دەگرێت . دەبوا فیئودالەکە ، بەرەو ژیانی شاری ڕۆیشتبا و ستاتوسی کۆمەڵایەتی و ئابوری خۆی گۆڕیبا. لە نمونەی چیرۆکی نەدیداری حاجی و نە خەوی مزگەوت . نووسەر سەرکەوتوانە ڕەوتی جێگۆڕکی چین و توێژەکان نیشان دەدات . بایز قارەمانی داستانەکە لە پێگە و ستاتوسی جووتیاریەوە بەرەو دووکانداری ( وردە بورژوازی ) ناو شار ملی ناوە و نووسەر ئەم جێ گۆڕکی و کۆچە ی شارەزایانە و سەرکەوتوانە باس کردووە . * * * * *\nکورد یەک نەتەوە و کوردستان یەک نیشتمانە ! ئێمە لە ناو ساتە تاریکەکانی مێژوودا تێپەڕ دەبین . ئایا متمانە بە خۆ لە مێشکی ڕووناکبیرانی کورددا ، سەقامگیر بووە ؟ داگیرکاران تەنیا بە چەک و کیمیا باران ، کۆچی زۆرەملی، قەڵاچۆ، زیندان وگازی شیمیایی و لە سێدارەدان، شەڕ لە گەڵ گەلی کوردا ناکەن ، بەڵکوو بە ئامێری ماسمێدیا لە گەڵ فەرهەنگ ، کولتور و زمانی کوردیش شەڕ دەکەن . کوردستان داگیر کراوە ، کە وایە سەرخان و ژێر خانی ئابوری و هەل و مەرجی مێژوویی ئیستای کوردستان بۆ خەباتی چینایەتی گونجاو نیە . گەلی کورد ئیستا لە قۆناغی شەڕی ناوخۆیی چینە جیاوازەکانیدا نیە ، بەڵکوو لە قۆناغی شەڕی ڕزگاری نیشتمانیدایە . وەرچەخانی مێژوویی و شنەی گۆڕان ، پڕۆسەیەکی کتوپڕ نیە . هەندی فاکتور و بنەمای کۆمەڵایەتی لەئاکتیڤ و پاسیو بوونی ڕوداوەکان دەوریان هەیە . بە خاتری سکوتی ئازادیخوازان و مرۆڤە ڕادیکاڵەکان و نە بە خاتری سیستمە خراپەکان ، جیهان پڕە لە جەنایەت و بێ عەدالەتی . تەرجومەی شاکارەکانی ئەدەبیاتی جیهان* بۆ سەر زمانی کوردی، دەتوانی، پردی پەیوندی بێت و زمانی کوردی لە گەڵ ئەدەبیاتی جیهانیدا گرێ بدات . مرۆڤ سەری سورماوە بۆ حەجمی بەرهەمی شاعیرانی کوردستان لە حەجمی پەخشانی نووسەرەکان زۆر ترە ؟ نووسەرانی تر بەرهەمی چاکیان نوسیوە و ،کاتێک بە بیرخانەی مێشکم دا چوومەوە ناوەکانیانم وە بیر نەهاتەوە . بە باوشێکی تژی لە خۆشەویستی بۆ ئەو نووسەرانە هیوادارم دڵمەند نەبن و دڵنیام لە بیر چوونی ناوکانیان لە گەورەییان کەم ناکاتەوە .\nئوکتوبری ٢٠١٦ سوید\n———————————- ———- تەواو زانیاری پێویست : ١- ئەحمەد خودا داد(١٩٥٥-١٨٨٢ ) یەکەم چیرۆک نووسی کوردە ، لە گوندی دینەوەری ناوچەی کرماشان لە دایک بووە ، کتێبی- روزگار سیاە کارگر- ی نوسیوە کە جەناب عەبدواللەی مەردۆخ بە ناوی چارە ڕەشی وەرزێر کردوویە بە کوردی . ساڵی ١٩٢٧ ی زاینی بۆ یەکەم جار بە زمانی فارسی لە کرماشان چاپ و بڵاو کرایەوە . ساڵی ١٩٣٠ زاینی لە لایەن ئەلف – شەهری یەوە بە زمانی روسی تەرجومە و لە مۆسکۆ بڵاو کرایەوە . وساڵی ١٩٣٥ ی زاینی دیسان لە تاشکەندیش چاپ کرایەوە . ٢- ئێبراهیم ئەحمەد : سەر نووسەری گۆڤاری گەڵاوێژ چەندین چیرۆکی ئینگلیزی بە زمانی کوردی تەرجومە کردوە و،لە گەڵ کورتە چیرۆکەکانی خۆی لەم گۆڤارەدا بلاوی کردونەتەوە . ئیبراهیم ئەحمەد شیعری ” یاران ” کە هی خۆی بووە بە بۆنەی لە سێدارەدانی قازی موحەمەد و شیعری ” ئەی نائومێدی” پیرە مێردی بە بۆنەی ڕوخانی کۆماری کوردستان لە گەلاوێژدا بڵاو کردوەتەوە . ٣- ساتیر : هەمان ئێرۆنی ، گاڵتە،تەنز و توانجە . کە نووسەر بۆ دەربڕینی ڕاسپاردە، پەیام و مەبەستەکانی، پەنا بۆ ئەم گەنجینە هونەریە دەبا. ٤- ژێ – کاف : ڕێکخراوەیەکی نهێنی ئازادیخوازان و شۆڕشگێڕانی رۆژهەڵاتی کوردستان بوو . کە ڕێزدار و هێژا جەناب عەبدولرەحمان زەبیحی ، . لە ئاستێکی بەرزدا، ڕێبەری ئەم ڕێکخراویەی دەکرد . لە ئەساسدا ناوی ڕێکخراوەکە، کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان بووە .\n٥ – دیاسپورا : وشەیەکی یونانیە و، لە جڤاک ناسی هاوچەرخدا بە پرژ و بڵاو بونەوەی جولەکە لە جیهاندا، دیاسپورا دەڵێن . پێم وایە ئەم تەعبیرە بۆ کوردی هەندەرانش لۆژیک و گونجاوە. ٦- مەلا نەسرەدین : گەورەترین هونەرمەندی سوڕیالیست بوو . ئیستاش چەند ولات و لە وانە: تورکیا، ئێران ، کوردستان ، سوریا ، عیراق مەلانەسرەدین بە نووسەری خۆیان دەزانن . ئایا زمانی دایکی مەلا چ بووە و بە چ زمانێک قسەی کردووە ، هیشتا مەعلوم نیە . ٧- بەڕێزان: ئیبراهیم یونسی و موحەمەدی قازی دوو وەرگێڕی پایەبەرزی گەلی کورد، شاکارە جوانەکانی ئەدەبیاتی جیهانیان بۆ سەر زمانی ” فارسی ” تەرجومە کردوەتەوە و ، پردی پەیوەندی نێوان کولتور، فەرهەنگ و زمانە جیاکانی جیهان بوون . هاو کات خزمەتی گرانبەهایان لە بواری تەرجومەدا تۆمار کردووە. ٨- ئەحمەدی خانی( ١٧٠٧-١٦٥١ زاینی) مەم و زین ی نوسیوە کە لە واقیعدا ڕمئو و ژولیت ی گەلی کوردە . ٩- دوکتور گیوتین : خەڵکی فەرانسا بوو و، ئامێری سەر بڕینی دروست کرد و تەنانەت خودی دوکتوریش لەم ئامێرە ترسناکە ڕزگاری نە بوو و، سەری خۆیشی پەڕاند و داپاچی . ( Satir , Ironi ) , Orthography,Globalization,Secularism,Milan Kundera,Diaspora


سبەی وەزارەتی شارەوانی كۆنفڕانسێك دەبەستێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسبەی وەزارەتی شارەوانی كۆنفڕانسێك دەبەستێت\nوەزارەتی شارەوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت ، سبەی وەزارەتی شارەوانی كۆنفڕانسێك بە مەبەستی ڕێكخستنەوە و زیادكردنی داهات لە ھەولێر دەبەستێت، بۆ ئەوەی ڕێژەی داهات زیاد بكرێت، ئەمەش لەسەر داوای ئەنجومەنی وەزیرانە، كە داوای ڕێكخستنەوەی داهاتی كردووە.\nكوردۆ شابان، وتەبێژی وەزارەتی شارەوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی ڕاگەیاندووە، لەسەر داوای ئەنجومەنی وەزیران، داوا لەو وەزارەتانە كراوە، كە داهاتیان هەیە، تا ڕێكخستنەوە بۆ داهاتیان بكرێت ، بۆیە بۆ ئەوەی ڕێژەی داهات زیاد بێت و پشت بە داهات ببەستین.\nڕاشیگەیاندووە، حكومەتی ھەرێم وەك یەكەم وەزارەت كاری لەسەركرد بۆیە بڕیارماندا بیكەینە كۆنفڕانس بە ئامادەبوونی لیژنەكانی پەڕلەمان و چەند وەزارەتێك، كە ئەوانیش پەیوەستن بەو بابەتەوە، بۆ ئەوەی سوودی لێ وەرگرن.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە ، كە لە كۆنفڕانسەكەدا دوای ئەوەی گفتوگۆ لەسەر پرسەكان دەكرێت ، دواتر كۆنووس دەكرێت و ئاڕاستەی ئەنجومەنی وەزیران دەكرێت، بۆ ئەوەی بڕیاری لەسەر بدرێت و لە كۆتاییدا بكەوێتە خزمەت هاووڵاتییان.\nناوبراو باسی لەوەش كردووە ، سبەی سەعات ١٠ی بەیانی كۆنفڕانسەكە لە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گەشتوگوزاری ھەولێر بەڕێوە دەچێت لە گەڕەكی ٣٢ی پارك، پشت مزگەوتی ئەسعەدی و هەر سبەی وردەكاریی كۆنفڕانسەكە باس دەكرێت.\nبانە پاش (شێتم) گۆرانی (دەستم بگرە) بڵاودەکاتەوە\n“مامەڵەی سلێمانی لەگەڵ بەغداد هەڵەیەكی گەورەیە”\nوەزارەتی شارەوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان


Sunday, 03.01.2020, 23:49\nچەند رستەیەکی دیرۆکی لە کتێبێک!\nمێژوو دەگەڵ ژیاننامە دووتەوەری جیاوازن. مێژوو رووداوەکانی رابوردوو پێناسە دەکا و هەڵیان دەسەنگێنێ و دەیداتە دەست رێگوزەریی زەمان بۆ ئەوەی ببێتە ئەزموونێکی بە نرخ بۆ رابووردوان. دیرۆک بە بێ چاوەڕوانی دەبێتە مامۆستای مرۆڤایەتی و پەیامهێنەری راستیەکان. لە قۆناغە جودا جوداکانی مێژوودا کۆمەڵگای هوشیار و هەستیار بڕیار دەدەن. مێژوو وانەبێژە و خەڵکیش قوتابیی، کێ زانایە دەتوانێ هەوراز و نشێوی دیرۆک بە رەنجی شانی تێپەڕێنێ. نەزان لە مێژوودا جگە لەخ ۆی کەسانی دیکەش بە خۆیەوە دەسووتێنێ و دەیکاتە پەندی زەمانە. بنەماڵەی بارزانی تەنیا بۆ مانەوەی خۆیان تێکۆشاون نە بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد. بەرچاوترینی ئەو ئاکارە دزێوانەی کە لە مێژوودا هیچکات ناسرێتەوە، قیادەمووەقەت بووە دوای رووخانی دەسەڵاتی شاهەنشایی لە ئێران. مەلامستەفا هەڵات کوردستانی بە جێ هێشت و هەرچی پارەی حیزبیی بوو دزی و ڕۆیی، پاشان لە ئامریکا سەری نایەوە و مرد. کوڕ و کوڕەزای زۆر زوو خۆیان گەیاندە دەسەڵاتی خومەینی و دەسەڵاتی مەلاکان. بۆ ئەوەی خۆیان بکڕنەوە بەبێ یەک و دوو بوونە نۆکەری کەمەربەدەستی مەلاکان لە ئێڕان، بە مەرجێک نۆکەرایەتیان لێ قەبوڵکرا کە دژی حیزبەکان و سەرهەڵدانی رۆژهەڵاتی کوردستان چەکی سەرشۆڕی دەشان بکەن و لە سەر ناوی قیادەمووەقەت ژیننامەیەکی تازەیان بۆ خۆیان تۆمارکرد، شکستیان بە خەباتی ئەو حیزبانە لە رۆهەڵاتی کوردستان هێنا کە داوای خودموختاریان بۆکورد دەکرد. لە کۆتاییشدا نێوئاخنی کەمپەکانیان کردن ووەک لێفەی مەلا نەسرەددینیان بە سەرهاتووە کە هەر گۆشەیەک لە حیزبەکانیان بە دەسەت تاقمێکەوە داڕزاوە!\nمەلامستەفا بارزانی بەو شێوەیە خۆی دەناسێنێ!\nسەرچاوە: کتێبی شەڕی چەکداری یا نەهامەتی و رۆژانی رەش\nلە نووسینی: ئەردەڵان عەبدوڵلا\nوەرگێڕانەوە لە فارسی، بۆ هەنگوین زمانی کوردی: جەعفەرکەریمی\nئاورتێبەردانی کتێبێکی قاچاغی مێژوویی لە کوردستانی عێڕاق: کتێبی شەڕی چەکداریی یان نەهامەتیی و رۆژانی رەش لە نووسینی ئەردەڵان عەبدوڵلا. ئەو کتێبە بە رادەیەکی کەم بڵاو کرایەوە! بەڵام لە لایان پاڕتی نا دێمۆکڕاتی کوردستانی عێڕاق / سەربە بنەماڵەی بارزانی / کۆ کرایەوە ئاگری تێبەردرا، پێویست بە وەبیرهێنانەوەیە کە جاری یەکەم نییە، ئەو بنەماڵەیە ئەو جۆرە کتێىانەی کە رەخنەیان لێدەگرێ، بە لادەر و کافرو، خراپ و... پێناسە دەکەن ولە ناویان دەبەن و دەیاسووتێنن، هەروەها پێناسەی گومانئاویی و دژە کورد وسیخۆر و خایین وخۆفرۆش و...دەدەنە پاڵ ئەو نووسەرانەی کە رەخنە لە مەلا مستەفا دەگرن.\nنووسەری گەنج ئاماژە بە بابەت گەلێک دەکا کە بە چاو بینراوە، مەلامستەفا کاتی خۆی بە زمانی خۆی گووتویەتی، بۆ نموونە:\nبە عەبدولکەریم قاسمی گووتووە، من سەربازی تۆم. من قەیتانی کەوشەکانی تۆم، هەروەها کاتی خۆی بە ئەدمۆنزی نامە نووسیوە و خۆی بە نۆکەریی ئینگلیز و دڵسۆزیی راستگۆی لەندەن زانیوە! هەروەها بۆ خەتتی خۆی نامەی بۆ مەکتەبی سیاسی حیزبەکەی نووسیوە وگووتویە:\nمن پێمخۆشە قەحبە بم نەک رێبەریی ئێوە! من وەک لەشفرۆشێک بناسن! نە حیزبیی!\nناساندنی کەسایەتیی مەلا مستەفا لە لایان نووسەریی ئەو کتێبە:\nیەک: مەلا کەسێکی ئاسایی و بێ سەواد بووە. هیچ زانستێکی سیاسیی نەبووە، توانای خوێندەنەوە و نوسینی نەبووە!\nدوو: نازناوی درۆزنانەی مەلا و ژێنڕاڵی لە خۆی ناوە!\nسێ: باوەڕی بە دێمۆکڕاسی و ئازادی نەبووە.\nچوار: مرۆڤێکی بێ کەسایەتی بووە، رەش بین وف ورسەت تەڵەب بووە، هیچ بەرپرسایەتی ئەخلاقی نەبووە!\nپێنج: کەسانی رەخنە گریی خۆی بە هاسانی تڕۆری فیزیکیی کردوە و لە ناوی بردون!\nشەش: لە ساڵی ١٩٤٥ دژبەرانی خۆی سەرکوت کردوە و داهێنەریی شەڕی برا کوژی بووە لە کوردستانی عێڕاقیش لە ساڵی ١٩٤٦ بەردەوام بووە لەو کارە!\nحەوت: بۆ خۆی نیشانی داوە کە نۆکەریی پێ عەیب نییە بەرانبەر بە هێزە بیانییەکانی وەک، شای ئێڕان، بەرپرسانی وڵاتانی وەک، لەندەن، عێڕاق، میسر، شووڕەوی، ئیسڕاییل وئامریکا!\nهەشت: لە ئاست خەڵكدا خۆی گەورە بینیوە!\nنۆ: کەسێکی پۆپۆلیست و فریودەربووە!\nدە: جنێوفرۆش و زار پیس بووە!\nکام یەک لەو دەخاڵە راست نین با خوێنەریی هوشیار بۆ خۆی بڕیار بدا.\nسەرچاوە: رەجانیوز، کتێبی، خەباتی پێشمەرگایەتی یان کارەسات و ماڵوێرانی؟\nج / کەریمی


بابەت لەسەر ئینتەرنێت:http://www.sarbast.com/post/2608\nلەوەرزی ھاویندا شەوان سەختە بخەویت و ئامێری فێنککەرەوەت نەبێ بۆیە ھەندێکمان پەنا دەبەنە بەر پانکەی ئاسایی ئەمەش ھەڵسوکەوتێکی ئاسایی و باوە و شارەزایەکی تایبەت بەخەوتن ئاماژە بەوە دەکات کەزیانی ھەیە بۆ تەندروستی و ئەمەش گرفتی زۆری دروست کردووە.\nلەوبارەیەوە (مارک ریدیک) شارەزای بواری خەوتن ھۆشداری دەدات کەکارپێکردنی پانکە کاریگەری ھەیە لەسەر ووروژاندن و بەرزکردنەوەی تەپوتۆز لەژوورەکەدا، ھاوکات ھێندە پلەی گەرما دادەبەزێنێت بۆ ئاستێک کەرەنگە زیانی ھەبێت.\nلەوبارەیەوە رۆژنامەی (مترۆ)ی بریتانی بڵاویکردەوە کەکارپێکردنی پانکە لەشەودا گرفت و ھەستیاری و رەبۆ و ھەوکردنی ماسولکەکان دروست دەکات، سەرباری ئەوەش لەش و پێست توشی وشک بونەوە دەکات ئەگەر ئەو کەسە شەو خۆی دانەپۆشێت.\nشارەزایان دەڵێن پلەی گەرمای نمونەیی و گونجاو بۆ شوێنی خەوتنی مرۆڤ لەنێوانی ١٦ بۆ ١٨ پلەی سەدیدایە.\nشارەزایەکەی بواری خەوتن رێنمایی دەدات کەبوتڵی ئاو و خوێیاو لەبەردەم پانکەکە دابنێن.\nدەبێ ئەو کەسانەی لەبەردەم پانکە دەخەون لەسەر بێدێکی دروستکراو لەلۆکە بخەون و جلوبەرگی فراوان لەبەربکەن و ئاوی تەواو بخۆنەوە\nڕێکەوتی بڵاوبوونەوەی بابەت: 2018-07-30


ھەفتەی داهاتوو دانیشتنەکانی دادگای تایبەت بە لەکارلابردنی ترەمپ دەستپێدەکات\nسەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ لە دەستبەکاربوونییەوە تا ئێستا دووچاری ناڕەزاییەکی زۆر بووەتەوە، بڕیاریشە لە ھەفتەی ئایندەوە دانیشتنەکانی دادگا تایبەت بە لەکارلابردنی ناوبراو دەستپێبکەن.\nئاوێنه: دانیشتنەکانی دادگا بۆ ڕای گشتی کراوە دەبن و ھاووڵاتییان و ڕۆژنامەنووسانیش دەتوانن تیایاندا ئامادەبن.\nسەرۆکی لیژنەی ھەواڵگری لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا ئادەم شیف لە ھەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر ڕونکردنەوەیەکی بڵاوکردووەتەوە و نوسیویەتی، ''ھەفتەی ئایندە یەکەمین دانیشتنی دادگا تایبەت بە لێکۆڵینەوەی لیژنەی ھەواڵگری ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا بۆ لەکارلابردنی دۆناڵد ترەمپ بەڕێوەدەچێت''.\nشیف ئەوەشی خستوەتەڕوو کە لە دانیشتنەکەی ١٣ی تشرینی دووەمدا ھەریەکە لە باڵیۆزی ئەمریکا لە کیڤی پایتەختی ئۆکرانیا ویلیام تەیڵەر لە ساڵانی ٢٠٠٦ تا ٢٠٠٩ و بەرپرسی کاروباری دەرەوەی ئەمریکا جۆرج کەنتی ئامادەدەبن و لەبەردەم ڕای گشتیدا گوتەی لێ وەردەگیرێ.\nهاوکات ماریا یۆڤانۆڤیچ کە تا مانگی ئایاری ئەمساڵ باڵیۆزی ئەمریکا بووە لە کیڤ، ڕۆژی ١٥ی تشرینی دووەم دەچێتە بەردەم دادگا و گوتەی لێ وەردەگیرێ.\nجێی وەبیرھێنانەوەیە، لە ماوەی ڕابردوودا دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ترەمپ لە مانگی تەمموزدا پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ سەرۆکی ئۆکراینا زێلێنسکی ئەنجامداوە و پێیڕاگەیاندووە لە کاتی لێکۆڵینەوەکردن لە جۆ بایدنی ڕکابەری و خێزانەکەیدا ئەمریکا یارمەتی ئۆکراینا دەدات.\nلەسەر بڵاوبوونەوەی ئەم دەنگۆیەش دیموکراتەکانی ناو کۆنگرێسی ئەمریکی داواییەکیان بۆ لەکارلابردنی ترەمپ پێشکەشی دادگا کرد.\nھەرچەندە ترمپ جەختی لەوە کردەوە کە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی لەگەڵ سەرۆکی ئۆکراینا تەواو یاسایی بووە بەڵام ئەو ڕونکردنەوەیەی کە باس لەوە دەکات پێش پەیوەندییە تەلەفۆنییەکە ھاوکاری سەربازیی و دارایی بۆ ئۆکراینا بە گوژمەی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار ھەڵپەسێردراوە بووەتە جێگای سەرنج.\nکۆشکی سپی تۆماری دەنگی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی بڵاوکردوەتەوە و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەو گفتوگۆیەی نێوان ھەردوو سەرۆک پەیوەندیی بە ھاوکارییەکانی ئەمریکا بۆ ئۆکراینا نەبووە.


نامیلکەی( کۆرونانامەی ژنێک) – KDPmedia\n[ 23/10/2020 ] دیاریکردنی ٥ میلیۆن دۆلار خەڵات لە لایەن ئەمریکاوە بۆ زانیاری لەسەر فەرماندەکانی حیزبوڵای لوبنان هەواڵ\n[ 23/10/2020 ] بەڕێوەچوونی کۆڕی ماتەمین بۆ کۆچی دوایی ئەندامێکی حیزب لە وڵاتی دانمارک هەواڵ\n[ 23/10/2020 ] خالید عەزیزی: سیاسەت و خەباتی ئێمە تابعێک نییە لە ئاکامی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا دیمانە\n[ 22/10/2020 ] کۆچی دوایی دایکی ئەندامێکی حیزبی دێمۆکرات لە تاران هەواڵ\nHomeتایبەتنامیلکەی( کۆرونانامەی ژنێک)\nنامیلکەی( کۆرونانامەی ژنێک)\n16/10/2020 تایبەت, وتار\nنووسینی: دوکتور نەزەند بەگیخانی\nئامادە کردنی: ڕەحمان نەقشی\nکورتە ژیاننامەی د. نەزەند بەگیخانی پرۆفایل\n* د. نەزەند بەگیخانی نووسەر و شاعیر، مامۆستای زانکۆیە لە بەریتانیا، زانکۆی بریستل. لە ١٩٨٧ ەوە لە مەنفا دەژی و خوێندنی باڵای لە زانکۆی سۆربۆنی فەڕەنسی تەواو کردووە. نامەی دکتۆراکەی تایبەت بووە بە “وێنەی ژنی کورد لەناو ئەدەبییاتی ئەوروپی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم” کە بە پلەی شەڕەفی باڵا لە ١٩٩٧ پێی بەخشراوە….\nد.نەزەند بەگیخانی وەکو شاعیرێکی جیهانی ناسراوە و جگە لە کوردی بە ئینگلیزی و فەڕەنسیش دەنووسێ. بە کوردی شەش دیوانی شیعری و بە ئینگلیزی و فەڕەنسی سێ دیوانی هەیە. لە ساڵی ٢٠١٢ دیوانی “دوێنێی سبەینێ” خەڵاتی فێمینی شیعری فەڕەنسی بەناوی سیمۆن لاندری وەرگرتووە.\n* شایانی باسە کە د. نەزەند بەگیخانی لە چەندەها کۆنفرانسی نێودەوڵەتی بەشداری کردووە وەکو کۆنفرانسی نێودەوڵەتی یوئێن دەربارەی ژن لە پەکین (١٩٩٥)، رێپێوانی جیهانی ژنان لە واشینتن و بەشداری لە کۆنگرەی یوئێن لە نیۆرک (٢٠٠٠)، کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی لە سوید بۆ بەرەنگاربوونەی تاوان لەسەر بنەمای شەرەف (٢٠٠٤). هەروەها رۆڵێکی دیاری هەبووە لە ئاراستەکردنی ستراتیژیی تایبەت بە کوشتن و تاوانەکانی شەرەفپارێزی لەسەر ئاستی ئەوروپا و کوردستان و یوئێن دا. وەکو پسپۆڕ لەگەڵ یوئێن ویمێن و یونامی و حکومەتی سویدی و سکۆتلەندیاردی بەریتانی کاری راوێژکاری کردووە. ئێستاش وەکو پسپۆڕ راوێژکاری نێودەوڵەتیی خوێندنی باڵاو جێندەرە لە هەرێمی کوردستان و دامەزرێنەری سەنتەری خوێندنی جێندەر و توندوتیژیی زانکۆی سلێمانییە، هەروەها لە رێگای نووسینی پرۆپۆزەڵەوە بناغەی دوو سەنتەری دیکەی ئەکادیمی لە کوردستان داناوە، لەوانە زانکۆی سۆران و زانکۆی ئەمریکی. دوا توێژینەوەی د. نەزەند بەگیخانی تایبەتە بە وێنەی ژن لەناو میدیا لە کوردستان کە بەهاوکاری سەنتەری خوێندنی جێندەر و توندوتیژی زانکۆی سلێمانی ئەنجامی داوە….\nبۆ خوێندنەوە و دابەزاندنی ئەم بابەتە کلیک لێرە بکە\nنامیلکەی(خوێندنەوەیەکی کولتووری بۆ شکستەکانی کورد ..)\nمایک پۆمپێئۆ: ئەمریکا دەیهەوێت کۆتایی بە ڕێژیمی گەندەڵ و تێروریستی ئێران بهێنێت


ANF | ئەمریكا رەشنووسی بڕیارنامەی دژ بەئێرانی رەوانەی ئەنجوومەنی گشتی ئاژانسی وزەی ئەتۆم كردوە\nئەمریكا رەشنووسی بڕیارنامەی دژ بەئێرانی رەوانەی ئەنجوومەنی گشتی ئاژانسی وزەی ئەتۆم كردوە\nبەگوێرەی وتەكانی نێد پرایس، وەڵامنەدانەوەى ئێران بە راپۆرتی بەرێوەربەری گشتیی ئاژانسی وزەی ئەتۆم هۆكاری نیگەرانیی جددیە.\nشه‌ممه, 4 Jun 2022, 11:27\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا راپۆرتەكانی سەبارەت بەهاوڕابوونی سێ وڵاتی ئەوروپایی لەسەرپێشكەشكردنی رەشنووسی بڕیارنامەی مەحكومیەتی رژێمی ئێرانی داوەتە ئەنجوومەنی گشتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی. هاوكات بەرێوەبەری گشتی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی لە چوارچێوەی چوونی بۆ ئیسرائیل رایگەیاندوە؛ ئەگەر رێككەوتنێك پێكنەیەت، ئیسرائیل خۆی دەست بەكار دەبێت.\nنید پرایس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دوێنی رایگەیاند؛ ئەمریكا جەخت دەكاتەوە كە هاوشان لەگەڵ بەریتانیا و فەرەنسا و ئەڵمانیا لەدوای بڕیارنامەیەكە، كە جەخت لەسەر هاوكاری تەواوەتی ئێران لەگەڵ ئاژانسی نیودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی بكاتەوە.\nرەشنووسی بڕیارنامەی چوار وڵاتە رۆژئاوایەكە بڕیارە لەدانیشتنی حەفتەی داهاتوو ئەنجوومەنی حۆكم بكرێتە رۆژەڤ.\nبەگوێرەی قسەكانی نێد پرایس، راپۆرتی بەرێوەبەری گشتی ئاژانس هۆكاری نارەحەتی جددییە لەسەر وەڵامنەدانەوەكانی ئێرانە بەئاژانسەكە.\nرافائیل كرۆسی؛ بەرێوەبەری گشتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی لە راپۆرتی خۆی بۆ ئەنجوومەنی حۆكم رایگەیاندوە؛ ئێران تا ئێستا وەڵامێكی باوەڕپێكراوی لەسەر بابەتی ماددەی رادیۆ ئەكتیڤ كە لەسێ وێستگەی پیتاندنی ئەتۆمی ئێراندا دۆزراوەتەوە نەداوەتەوە.\nرافائیل كرۆسی لەچوونی بۆ ئیسرائیل لەگەڵ نفتالی بنێت سەرۆك وەزیری ئیسرائیل لەسەر بابەتی ئەتۆمی ئێران قسەیان كردوە.\nبەرێوەبەری گشتی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی راشیگەیاندوە؛ ئیسرائیل رێگەی دیبلۆماسی بۆ رووبەرووبوونەوەی لەبەرامبەر بە گەیشتنی ئێران بەچەكی ناوەكی لەپێشدا دەبینێت، بەڵام لەكاتێكدا كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نەتوانن لەكاتی پێویستدا بگەنە ئامانجەكانیان، ئەوا ئیسرائیل بۆ خۆی دەستوەردانی رەوشەكە دەكات.


بەڕێوەبەرایەتییەك 10 هەلی كار بە مووچەی 600 هەزار ڕادەگەیەنێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/07 - 7:30 PM\nبەڕێوەبەرایەتی كار و ڕاهێنانی پیشەیی گەرمیان 10 هەلی كار لە كۆمپانیایەكی كەرتی تایبەت بۆ دەرچووانی زانكۆ و پەیمانگاكان ڕادەگەیەنێت، كە مووچەی مانگانە 600 هەزار دینار دەبێت.\nبەڕێوەبەرایەتی كار و ڕاهێنانی پیشەیی گەرمیان لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەی دەست (خەڵك) كەوتووە، ڕایگەیاندووە، هۆبەی كاری بەڕێوەبەرایەتیمان هەلی كاری ڕەخساندوە لەكەرتی تایبەت لە كۆمپانیای (شاندز)، كە پێویستی بە (١٠) كارمەندە لە ڕەگەزی (نێر).\nڕاشیگەیاندووە، مەرجە داواكار هەڵگری بروانامەی دبلۆم یان بەكالۆریۆس بێت لە بواری كارەبا.\nئاشكراشی كردووە، كە كاتی كار كردن (٨) كاتژمێرە لە ڕۆژێكدا بە مووچەی ڕۆژانە (٢٠,٠٠٠) بیست هەزار دینار.\nبەڕێوەبەرایەتی كار و ڕاهێنانی پیشەیی گەرمیانزانكۆ و پەیمانگامووچەهەلی كار\nئەمریكا و ئێران خۆیان بۆ شەڕ ئامادە دەكەن


دکتۆر شێرکۆ جەودەت: داهاتی مانگانەی هەرێمی کوردستان زیاتر لە یەک ملیار دۆلارە\nپشکی شێری داهاتی هەرێمی کوردستان فرۆشتنی نەوتە؛ ئەمە بێجگە لە داهاتی گومرگ و خاڵە سنورییەکانی هەرێم و بودجیەک کە لەبەغداوە دێت، بەڕای شارەزایان کۆی ئەو داهاتە مانگانە ملیارێک دۆلار تێدەپەڕێنێت کە زۆرترە لە کۆی خەرجی و تێچوونی مانگانەی هەرێمەکە. بەڵام هێشتا بارودۆخی هەرێمی کوردستان لەڕووی ئابوری و بژیۆی ژیانی خەڵک و بازاڕ و وەبەرهێنانی کۆمپانیاکانەوە لاوازەو گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ تیایاندا رووی نەداوە.\nلەکاتێکدا له مانگی 10ی 2018 دا نرخى یه‌ك به‌رمیل نه‌وتى برێنت بۆ 85.03 دۆلار به‌رز بۆ‌وه، ئه‌مه‌ش سێ ئه‌وه‌نده به‌رزبوونه‌وه‌یه به‌راورد به ساڵ 2016. له ئێستادا جگه له‌وه‌ى نرخى نه‌وت به‌راورد بە دوو ساڵى ڕابردوو، سێ هێنده زیادی كردووه ڕێژه‌ى به‌رهه‌مهێنانى نه‌وتیش زیادى كردووه.\nسەبارەت بەو پرسەو بەدواداچوون داهاتی هەرێمی کوردستان؛ ئاسۆ جەبار وتووێژی لەگەڵ پەرلەمانتاری هەرێمی کوردستان دکتۆر شێرکۆ جەودەتدا سازکردووە...\nسەبارەت بە روونئاشکرایی لە داهات و خەرجییەکانی هەرێمدا؛ شێرکۆ جەودەت دەڵێت "حکومەت نەک هەر ژمارەی تەواوەتی نانێرێت بەڵکو دیوانی چاودێری داراییش بە یاسا رێپێدراوە چاودێری هەموو داهات و خەرجییەکانی هەرێم بکات، بەڵام رێگری لەوانیش دەکرێت."\nدەشڵێت "داهاتی مانگانەی هەرێمی کوردستان زیاتر لە یەک ملیارد دۆلارەو خەرجییەکانی هەرێم 600 بۆ 700 ملیۆن دۆلارە مانگانە؛ نزیکەی 300 بۆ 400 ملیۆن دۆلار مانگانە دەمێنێتەوە."\nدەشڵێت 300 ملیۆن دۆلار مانگانە بۆ بوژاندنەوەی ئابوری میلەتێکی 5 ملیۆن کەسی بەسە؛ لەکاتێکدا دەشڵێت "زیاتر لەسەدا 90 داهاتی هەرێمی کوردستان فرۆشتنی نەوتە."\nکەواتە گرفتەکە لەکوێدایە؟ شێرکۆ جەودەت دەڵێت "کێشەکە لەنەبوون و کەمی داهاتدا نیە، داهاتی هەرێمی کوردستان زۆر زیاترە لە خەرجییەکانی، بەڵام کێشە لەنەبوونی شەفافییەت و وردبینی و بەڕەنگاربوونەوەی گەندەڵیدایە."


فەتاح ئەمیری: لە رۆمانەکانی پێشوومدا نووسەرێکی گوندیم\nفەتاح ئەمیری، نووسەر و رۆماننووسی کورد، لەو چاوپێکەوتنەدا بۆ "وشە" باس لە دۆخی ئێستای رۆمانی کوردی و گرفتەکانی چاپ و بڵاوکردنەوەی کتێب لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەکات کە رووبەڕووی نووسەر دەبێتەوە و دەڵێ: "لە رۆژهەڵاتی کوردستان چاپکردنی کتێبێک موسیبەتە، هەتا تەواو دەبی و لێی دێیە دەر و دەکەویە بەر رەخنە و ئیرادی ئەو هەموو روناکبیرە کە هەریەکەو ئاوازێک دەژەنن و هەریەکەو ئیرادێکی لێ دەگرن، دواییش بەو چه‌رمه‌سه‌رییه چاپ بکرێت". هاوکات تیشک دەخاتە سەر ئەو سانسۆر و ئاستەنگانەی لەبەردەم نووسەری کورد هەیە لە رۆژهەڵات بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی چاپی بەرهەمەکەی و پێی وایە "هەرێمی کوردستان نەک ئاوڕی لە نووسەری جدی پارچەکانی تر نەداوەتەوە بگرە هاوکاری قەڵەمە جدییەکانی باشووریشی نەکردووە".\n*لە هەردوو رۆمانی "هەوارەبەرە و میرزا"دا زمان دەوری سەرەکی دەبینێ، ئەو زمانەی بەکارت هێناوە زمانی گوندە، بۆچی ئەو شێوازە زمانەت کردووە بە تەکنیکی نووسین، ئایا تەنیا هۆکار ئەوە بووە کە کەمتر بەو ستایلە کار کراوە؟.\n- ئێمە دوو جۆرە ستایلمان لە رۆماندا هەیە، یەکیان رۆمانی گوندییە کە من لەو دوو رۆمانەدا نووسەرێکی گوندیم، هەر بەو زمانەم نووسیوە کە لە دێهاتەکاندا قسەی پێ دەکەن. ئەگەرچی خۆم زۆر کەم لە گوند ژیاوم، بەڵام پێم وابوو ئەو شێوازە پێویستە. ئەو وشە و دەستەواژانەی لەناو هەوارەبەرە و میرزادا هەیە، لە ئەدەبیاتی ئەوڕۆی شارستانیدا نییە، پێم خۆشبوو ئەوانە بمێننەوە و هەر لەبەرئەوەش هاتمە سەر ئەو رێبازە. دواتر هەندێک کە هەڵیان دەسووڕاند و لێکیان دەداوە لایان وابوو رەنگە ئەو نووسەرە زمانی شار نەزانێ. هەر ئەوە وایکرد بیر لەوە بکەمەوە رۆمانێک بە زمانی شار بنووسم، نووسین بە زمانی شار بۆمن زۆر خۆشتر و ئاسودەترە، دەستم کرد بە نووسینی رۆمانی "زیندەخەو" کە لەرووی زمان و داڕشتنەوە جیاوازییەکی یەکجار زۆری هەیە لە رۆمانەکانی ترم.\nهاوارەبەرە کاری ٣٠ ساڵ لەوەو پێشی منە، ئەوکات تەنانەت لەودیویش "باشووری کوردستان" ژمارەی رۆمان یەکجار زۆر کەم بوو، لە رۆژهەڵاتیش رۆمان هەر نەبوو. یەکەم کەس کە دەستی بۆ رۆمان نووسین برد من بووم، منیش لە فەرهەنگی گوندیڕا دەستم پێکرد. ئەو شێوازە بۆ ئەو سەردەمە گونجاو بوو, بەڵام، رۆژ بەڕۆژ و بەپێی سەردەم شێواز و خواستەکان دەگۆڕێن. ئەو زمانەی من کارم پێکردووە کوردییەکی رەسەنە, بەڵام زمانێکی گوندییە.\n*بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ئاماژەتان پێدا پێشتر رۆمانی کوردی زۆر کەم بووە، دۆخی رۆمانی کوردی لە ئێستادا چۆن هەڵدەسەنگێنی؟.\nلەچاو پێشووتر ئێستا دۆخی رۆمان زۆر باشتر بووە، بەڵام ئایا بۆ دنیای ئەوڕۆ ئێمە دەتوانین وەڵامدەر بین و بڵێین ئێمە سەرێکین لەنێو سەران. ئەگەرچی ئێستا رۆماننمان لەچاو ساڵانی پێشوو زۆرترە, بەڵام دیسانیش رۆمانمان زۆر نییە و لەناو ئەوانەشدا هەندێکیان زۆر بێ ناوەڕۆکن و ئەوەش ناتوانێ وەڵامدەر بێت بۆ دنیای ئەوڕۆ. ئەگینا زۆر رۆمانی باشمان هەیە و کۆمەڵێک کەس زۆر ماندوو بوون و ئەرکی زۆریان کێشاوە و کاریان کردووە, بەڵام ئەوە بەس نییە. ئێستا لە دنیادا زمان باڵی گرتووە و لەوانەیە ئەگەر ئاوا بڕۆین زمانی ئێمە لە ریزی زمانەکان بچێتە دەرەوە، لەکاتێکدا ئێستا لە روانگەی نێودەوڵەتییەوە زمانی کوردی یەکێکە لە زمانە زیدووەکانی دنیا و ئەگەر کاری لەسەر نەکەین بەو شێوەیە نامێنێتەوە.\n*ئەگەر ئەدیبێک لە نەتەوەیەکی ترەوە ناوی چەند رۆمان و نووسەری کوردت لێ بکات، ئەو رۆمانانە کامانەن کە پێی دەناسێنی؟.\nمەرج نییە رۆماننووس هەموو ئەو رۆمانانەی دەینووسێ نایاب بن، هەندێک نووسەر هەیە جوان دەنووسن، رۆمانێکی بەختیار عەلیم خوێندەوە بەناوی جەمشیدخانی مامم، ئەو رۆمانە بەلای منەوە یەکجار زۆر جوانە، لەکاتێکدا دوایەمین هەناری دنیای ئەو نووسەرە دەنگدانەوەی زۆر زیاتری هەبووە، بەڵام من پێموایە جەمشیدخانی مامم کتێبێکی یەکجار باشە و زبانەکەشی خۆشترە لە زبانی کتێبەکانی تری. هەروەها رۆمانەکانی شێرزاد حەسەن و حەمە موکری و مامۆستا حوسێن عارف زمانی نووسینیان بەلای منەوە یەکجار جوانە. لە رۆژهەڵاتیش هەندێک کەس هەیە کە ماندوو بوونە و رۆمانی جوانیان نووسیوە و زمانی نووسینیان باشە.\n*ئێستا ژمارەی رۆمانی کوردی بە بەراورد لەگەڵ دەستپێکی نووسینی ئێوە زۆر زیاترە، تێبینیت لەسەر زمانی نووسینی ئەو رۆمانە کوردیانەی ئێستا چاپ دەکرێن چییە؟.\nئێمە کێشەمان لەسەر زمان زۆرە، تا ئێستا ساغ نەبووینەتەوە کاتێک کوردی دەنووسین، بە چ زمانێک دەنووسین، جا ئەوە چ رۆمان بێ یان هەر کتێبێکی تر بێت. ئێستا زمان بۆخۆی کێشەیەکی زۆر گەورەیە لە کوردستاندا. ئایا ئێمە کامە شێوەزارمان قبووڵ بێت، زۆر وشە هەیە لەناو هەولێر کە پایتەختە، رەچاو ناکرێ. زۆر دەستەواژە هەیە کە جێگە و مانای خۆی هەیە ناینووسن و دەستەواژەیەکی تری لەجیاتی بەکار دێنن. بۆ نموونە وشەی "پێ دەچێ"، ئەو وشەیە لە روانگەی کاتەوە گەر لێکی بدەیەوە تۆ دەڵێی من لەو سەفەرە ١٠ رۆژم پێ دەچێ، یان دەگوترێ ئەو کەسە بەو نەخۆشییە پێ چوو، واتا مرد. ئەوە لەکاتێکدا لە موکریان بۆ ئەو وشەیە دەڵێین "وێ دەچێ" ئەوە لە زمانی فارسیشدا هەر بەم شێوەیەیە. وێ دەچێ هەمان "وەش"ە، وەک قەرەواش کە لە تورکیشدا هەیە، یان لە هەندێک شوێندا لە موکریان لە جیاتی وێ دەچێ دەگوترێ، "لێ دەچێ"، ئەوە بەو مانایەیە کە شتێک لە شتێکی تر دەچێ. ئێمە زۆر دەستەواژەمان هەیە کە مانای خۆی هەیە و دەبێ لەجێی خۆی بەکار بهێنرێت.\nبەداخەوە ئەوهەموو گرفتەی بۆ کوردستان هاتووەتە پێش رێگەی ئەو دەرفەتەی نەداوە بتوانین لە جێگەیەک کۆ ببینەوە و ئەو گرفتانەمان چارەسەر بکەین. کێشەی زمانمان زۆرە، میدیاکان کاتێک هەواڵ بڵاو دەکەنەوە، بە کوردییەکی زۆر عەیبدار دەینووسن و دەیخوێننەوە، ئەو تابلۆیانەی لە هەولێر و سلێمانی دەیانبینین بەسەر دووکان و بازاڕەکانەوەن زۆربەیان هەڵەن. ئەوانە دەبێ کاریان لەسەر بکرێت، ناتوانین لە ماوەیەکی کەمدا ئەو گرفتانە چارەسەر بکەین، دەبێ کۆمەڵێک کۆ بکرێنەوە لە هەموو زاراوە و بنزاراوەکانی کوردی و فەرهەنگستانێکیان بۆ درووست بکرێت، ئەوانە بە یەکەوە دابنیشن و هەر وشەیەک لە هەریەک لە زاراوەکان هەیە بەکاری بێنین و ئەو وشانەیش کە نیمانن درووستی بکەین.\n*لەسەر دروستبوونی زمانی ستاندەری کوردی ئەوانەی لەگەڵ دیالێکتی سۆرانی بوون بەسەر دوو بەرەدا دابەش دەبوون، هەندێکیان پێیان وابوو دەبێ شێوەزاری سلێمانی دەستنیشان بکرێت و گونجاوترە لە هەموو شێوەزارەکانی تر و رایەکی تریش هەبوو جەختی لەسەر شێوەزاری موکریانی دەکردەوە، ئێوە پێتان وایە لەرووی دەوڵەمەندی وشە و ئاخاوتنەوە کام یەک لەو شێوەزارانە توانایی زیاتری هەیە بۆ نووسین؟.\n- ئەگەر سەیری شێوەزاری هەورامی بکەی بۆت دەردەکەوێ لە هەندێک روو شێوەزارێکی سەربەخۆیە، لە سۆرانیدا شێوەزاری موکریانی بنزاراوەیەکی سۆرانییە، بەڵام ئەوەندە گەورەیە خەریکە سۆرانی وەبن خۆی دەدات، ئەوکات کە هاوارەبەرەم چاپ کرد پێوەندیکردن و نامەگۆڕینەوە ئەستەم بوو، مامۆستا حسێن عارف نامەیەکی بۆ ناردم و تیایدا نووسیبووی ئەگەر بە ئینسافەوە قسە بکەین، زمان واتا زمانی موکریان. شێوەزاری سلێمانی هەندێک لە موکریانی نزیکە، لەبەرئەوەی موکریان لە نزیک سلێمانی تەواو دەبێت، ئەوە لەکاتێکدایە من لە بۆکانم و نیو کاتژمێر لە سەقزەوە دوورم، شێوەزارمان لەگەڵ سەقز جیاوازییەکی یەکجار زۆری هەیە. موکریان خۆی ناوچەیەکی تایبەتی خۆی هەیە. پێم وایە شێوەزارێکی یەکجار زۆر شیاوە بۆ ئەوەی ئێمە بیکەین بە بنەما، نەیکەینە ئەسڵ و لە هەموو زاراوە و بنزاراوەکان کێشەوەی وشە و دەستەواژەی بۆ بکەین و دەوڵەمەندتر و جوانتری بکەین. ئەگەر وشە، یان دەستەواژەیەکی ناحەز و لەشانان ناخۆش و نالەباری هەبوو، هیچ پێویست ناکا دەمارگرژیمان بۆ موکریانی هەبێ و لێی دەرهاوێژین، پێویستە خەمخۆرییەکە بۆ زمانی کوردی بێت نەک زاراوەیەک، رەنگە ئێستا ئەگەر من ٦ مانگ لە هەولێر بمێنمەوە، بتوانم وەک هەولێرییەکان قسە بکەم، بەڵام بابەتەکە ئەوەیە کە ئەو شتەی بۆ ئێمە دەبێتە دەستمایە و بنەما، کارێکی رێکوپێک بێت, ئەوەش کاری نەفەرێک و دوو نەفەر یان رۆژێک و دوو رۆژ نییە.\nئەو کات ئێمە لەناو کۆڕی زانیاریدا زۆرمان باس لەسەر ئەو بابەتە کردووە و بە پێویستی دەزانم ئەو کارە لە کتێبی دەرسییەوە دەست پێ بکا، ئەگەر لە قوتابخانەکانەوە منداڵان لەسەری را هاتن و خوێندییان ئەوە دەبێتە فەرهەنگ و عادەت. موکریانی لە هەموو شێوەزارەکان تاسوو لووستر و رێکوپێکتره و کەسی زۆر گەورەشی لێ هەڵکەوتووە.\n*رۆمانی "زیندەخەو" کە دوا بەرهەمی ئێوەیە، لە باشووری کوردستان چاپ کرا، دۆخی چاپ و بڵاوکردنەوەی کتێب لە رۆژهەڵات وای کردووە کە نووسەرێکی وەک ئێوە پێشتر بەرهەمەکانت بە تیراژی زۆرەوە چاپ دەکرا و هەمووی دەفرۆشرا ئێستا بێن لە باشوور کتێب چاپ بکەن؟.\n- دوو رۆمانی پێشووترم لە رۆژهەڵات چاپ بوون و بەدەست هەموو کەسێکیش گەیشتبوو کە مەبەستی خوێندنەوەی هەبووبێت، ئێستا لە رۆژهەڵات تا مۆڵەت بۆ چاپی کتێب وەردەگری زۆری پێ دەوێ، دوای مۆڵەت وەرگرتن تا چاپی دەکەیت گرفتی خۆی هەیە و چاپخانە پێشەکی پارە وەردەگرێت. نووسەرێک ئەو هەموو ئیمکانیاتەی نییە و دەبێ یارمەتی بدرێ و بن پیلی بگرن و بۆی چاپ بکەن، کە ئەوە نەبوو و خۆی پارەی چاپخانەکەی جێبەجێ کرد، ئینجا گرفتەکە لەوێڕا دەست پێدەکات کە چۆن بڵاوی بکاتەوە، من ئەگەر کتێبەکەم بخەمە بن باڵم و بڕۆم لە شارێکی وەک سنە بە کتێبخانەیەکی بفرۆشم و دواتر کابرای کتێبفرۆش پارەکەی بۆ دابین نەکرێ چی دەکەی؟. ئینجا تەواوی ئەو خەرجیانەی نووسەر لەو رێگەیەدا دەیبێ ناهێڵێ هیچی بۆ بمێنێتەوە، ئەی ئەو نووسەرە بە چی بژی؟. دەبێ دەسەڵات پشتی ئەو نووسەرە بگرێت ئەگینا ئەوە کاری نووسەرێکی بێ دەرەتان نییە بە ٥ ساڵ کتێبێک بنووسێت و بەو شێوەیەی لێ بەسەر بێت.\nئێمە ئێستا لە رۆژهەڵات هێڵی سوورمان زۆرە، لە نووسیندا خۆمان هەندێکی رەچاو دەکەین و هەندێکیشی لەلایەن حکوومەتەوە بژار دەکرێن و دەڵێن ئەوانە دەربهاوێ و رێکوپێکی بکەوە بۆ ئەوەی مۆڵەتی چاپکردنت پێ بدەین, بەڵام مۆڵەتی چاپت پێ بدرێ سەرەتای کێشەکەیە، ئەی پارەی چاپخانە چۆن دابین بکەم؟، کە ئەویشم پەیدا کرد ئینجا چۆنی بڵاو بکەمەوە؟.\n*ئاماژەت بەوەدا کە سانسۆر و هێڵی سوور زۆرە بۆ چاپی کتێب، دنیای رۆمان و فەرهەنگی زمانی کوردی فەرهەنگێکی کراوەترە بۆ دەربڕین، بۆ نموونە عەلی ئەشرەفی دەروێشیان لە چاوپێکەوتنێکدا بۆ "وشە" ئاماژەی بەوە دا وشەی مەمک قەدەغەیە و من دەبا بمنووسیایه، مناڵەکە دەمی بە سنگی دایکییەوە نا، ئەو سانسۆرانە چەندە کێشەی لەو شێوەیە بۆ نووسەر درووست دەکات؟.\nنووسین وەک توێکارییەکە کە خوێندکارێکی پزیشکی بۆ مەیتێکی دەکات. تەرمەکە لەت لەت دەکات بۆ ئەوەی هۆکاری مردنەکەی بدۆزێتەوە، هۆ چییە کە نەیانتوانیوە چارەسەری نەخۆشییەکەی بکەن. ئەو دەردە بۆچی نەناسراوە؟ لەوانەیە تەرمی پیاوێک بێت و بیدەن بە دکتۆرێکی ژن، دەبێ رووتی بکاتەوە، لەتی بکات و بی پشکنێ و بیدۆزێ. یان لەوانەیە تەرمی ژنێک بخرێتە بەر دەستی پیاوێک. لێرەدا نووسەریش کە دەست بۆ قەڵەم دەبا مەبەستی ئەوە نییە کۆمەڵگە بەرەو لاڕێ ببات, بەڵکو مەبەستی تێگەیشتنە لە شتەکان. بەداخەوە ئەو هێڵە سوورانە هەیە. ئەگەر بتەوێ کتێبێک چاپ بکەیت دەبێ لەپێشدا بیدەی بە لایەنی پێوەندیدار، ئەگەر خۆت نەتتوانیبێ ئەو خاڵانە پێڕەو بکەیت و بە جۆرێک بیان گەیەنیت کە هەم مانای خۆی بگەیەنێت و هەمیش هێڵەکەی نەبەزاندبێ، دیسانیش رەنگە لە هەندێک جێگە لێت تێک چووبێت، بانگت دەکەن و پێت دەڵێن لەو شوێنە خاڵەکانت پێڕەو نەکردووە، یاسا لەو مەملەکەتەدا بەو شێوەیەیە و تۆ لەو چوارچێوەیەدا دەنووسی، جێگەی گلەییش نییە و دەبێ یان نەنووسی یان دەبێ ئەو چوارچێوەیە بپارێزی، ئەگینا مۆڵەتی چاپت پێ نادرێ.\n*تیراژی کتێبەکانی هەوارە بەرە و میرزا لە سەرووی ٣ هەزاردانە بوو، ئێستا تیراژی کتێب لە رۆژهەڵات چۆنە؟.\nتیراژی کتێب لە رۆژهەڵات سەرباری ئەو چەرمەسەرییانەی ئاماژەم پێ کرد, هێشتا زیاترە لە هەرێمی کردستان. من لە باشووری کوردستان دەبینم تیراژی هەندێک کتێب زۆر کەمە و لە نێوان ٥٠٠ بۆ هەزار دانەیە، ئەگەر بەو پێیە بێت خۆ لە رۆژنامەدا بڵاوی بکەیەوە باشترە. کتێبی سەربەخۆ لانیکەم دەبێ ٥ بۆ ٦ هەزار دانەی لێ بفرۆشرێت هۆکاریش ئەوەیە کە خەڵکەکەشمان ناخوێننەوە. ئەوانە هەمووی کێشەن بۆ نووسەری کتێبەکە.\n*لە رۆژهەڵاتی کوردستان سەرباری ئەوەی خوێندن بە زمانی کوردی قەدەغەیە، چۆنە تیراژی کتێبی کوردی دەگاتە ٣ هەزار دانە؟.\nلە کتێبە فارسییەکانی ئێراندا تیراژی کتێب هەر ٣ هەزار دانەیە، بەڵام کتێبی وا هەیە ٢٠ جار لە چاپ دەدرێتەوە و دەشفرۆشرێت. لە رۆژهەڵات لەبەرئەوەی رێژەی کورد زۆر نییە و ئەوپەڕی ١٠ ملیۆنە، تیراژی ٣ هەزار دانە تا رادەیەک باشە و هەر ئەوەندە کتێب دەخوێننەوە، بەڵام کتێبی فارسی کە دەردەچێ فرۆشی زۆرە، لەبەرئەوەی منی کورد و ئازەری و بەلوچ و هەموو نەتەوەکانی تر دەیخوێننەوە. ناکرێ کتێبی کوردی بەراورد بکەین لەگەڵ فارس کە مێژووی هەزاران ساڵەی حوکمڕانی هەیە، رۆژنامەگەری کوردی ئەوپەڕی ١٢٠ ساڵی تەمەنە، ئێمە درەنگمان دەست پێکردووە، بەڵام پێموایە خراپمان دەست پێ نەکردووە و نووسەرەکان کاری خۆیان کردووە، ئەوە حکوومەتەکانن کە کاری خۆیان ناکەن، ئاخر ئەو بێ سەرەوبەرییە بۆچی؟ بەڕاستی چاپکردنی کتێبێک موسیبەتە، هەتا تەواو دەبی و لێی دێیە دەر و دەکەویە بەر رەخنە و ئیرادی ئەو هەموو روناکبیرە کە هەریەکەو ئاوازێک دەژەنن و هەریەکەو ئیرادێکی لێ دەگرن، دواییش بەو چه‌رمه‌سه‌رییه چاپ بکرێت. ئێستا بۆ رۆمانی زیندەخەو کە لە باشووری کوردستان چاپم کرد، لە واشنتنەوە تەلەفۆنم بۆ دەکرێ و دەڵێن کتێبەکەمان خوێندەوە و دەستخۆشیم لێ دەکەن، بەڵام من یەک دانەم لەماڵەوە نییە، ئەوە نموونەیەکە لە کێشەکانی ئەمڕۆی نووسەر لە رۆژهەڵات. ئێستا من سی ساڵە دەنووسم، نە کتێبەکانی پێشووترم کە چاپ کرابوون دووبارە چاپ بوونەتەوە و دوا کتێبیشم کە لە باشوور چاپم کرد دانەیەکی نەپەڕییەوە رۆژهەڵاتی کردستان، ئەوە وای کردووە کە بمێنمەوە، مرۆڤ لەخۆیەوە دڵخۆشی لەدەست دەدات و هومێدەکانی لاواز دەبێت.\n*کاتێک حکوومەتی هەرێم لە باشووری کوردستان پێک هات، چاوەڕوانی ئەوە دەکرا لانیکەم پشتگیری نووسەرانی کوردی پارچەکانی تر بکرێت بۆ چاپی کتێبەکانیان، ئایا ئەو پاڵپشتییە دەستەبەر بوو بۆ نووسەرە جدییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان؟.\n- پێش ساڵی ١٩٩١ هەندێک گۆڤار و بڵاوکراوە لەلایەن کۆڕی زانیارییەوە لە بەغدا دەردەچوو زۆر کەڵکیان لێ وەردەگیرا و کتێبی جدی و باش چاپ دەبوو، بەڵام دواتر کە حوکمڕانی کەوتە دەست کوردەوە، کارێکی ئەوتۆیان نەکردووە. بەداخەوە کتێبی زۆر بێ ناوەڕۆک چاپ کراوە، ئینجا بۆ ئاوڕدانەوە لە نووسەرانی رۆژهەڵات من پێم وایە ئاوڕێکی ئەوتۆی لە نووسەرە جدییەکانی باشووریش نەداوەتەوە چ جای نووسەرانی پارچەکانی تر، لە حاڵێکدا کە دەبوو کتێبیان بۆ چاپ بکرایه، بەڵام نەکراوە. کە بمانەوێ بڵێین با لە ئێستاوە دەست پێ بکەن، کارێکی ناحەزە، لەبەرئەوەی شەڕی تیرۆریان هەیە و کێشەی ئابووری و مووچەی خەڵک هەیە، لە وەها دۆخێکدا درووست نییە باس لە هاوکارییەکی لەو شێوەیە بکرێت.\n*لە رۆژهەڵاتی کوردستان چەند ساڵ دوای گۆڤاری "سروە" لە مهاباد گۆڤاری "مهاباد" دەستی بە وەشان کرد، ئەو گۆڤارە توانی ببێت بە ئەڵتەرناتیڤی سروە؟، یان لانیکەم ئەو رێچکەیە درێژە بدات کە سروە گرتبوویە بەر؟.\n- هەردووک گۆڤارەکە توانیویانە کاری خۆیان بە باشی بکەن، مامۆستا هێمن کە گۆڤاری سروەی داهێنا و دواتر ئەحمەدی قازی درێژەی پێدا، هەردووکیان کاری گەورەیان کرد. ئەو سەردەمە هیچ گۆڤار و بڵاوکراوەیەکی کوردی لە ئێراندا نەبوو. ئەوان کە گۆڤاری سروەیان دەرکرد، زمانی کوردیان هێنا ناو ماڵەکانەوە، منداڵ لێیەوە فێری کوردی بوون. چەند ساڵ تێپەڕبوو ئینجا گۆڤاری مهاباد هاتە دەرێ، گومان لەوەدا نییە کە گۆڤاری مهاباد گۆڤارێکی بەهێز و باشە، بەڵام ئەوکات کە سروە دەرچوو، بە تەواوی موکریان یارمەتیان دەدا و بابەتیان بۆ دەنارد و لە تیراژی ١٥ هەزار دانەدا چاپ دەکرا و یەک دانەشی لە بازار نەدەماوە، دواتر وردە وردە لاواز بوو و پاش ئەوەی گواستیانەوە سنە هەر لەوێ گۆڤاری سروە مرد. گۆڤاری مهابادیش هەوڵ و ماندووبوونی زۆری تێدایە و ئێمەش هەموومان پێشنیاریان پێ دەکەین و ئەوانیش قسەکانمان بە سنگێکی فرەوانەوە لێ قبوڵ دەکەن. بە بڕوای من مهاباد ناتوانێ جێگەی سروە بگرێتەوە لەبەرئەوەی رەسەنایەتی و گەورەیی سروە لەوەدا بوو کە بۆ یەکەمجار بابەتی زمانی هێنا گۆڕێ. ئێمە رچەمان هەیە و کوتەمان هەیە و پێ پێمان هەیە. ئەو کەسەی یەکەمجار دەڕوا هونەری کردووە، سروەش یەکەمجار رۆیشت و خەڵکەکەی فێر کرد و بەدوای خۆیدا رای کێشان. ئێمە ئێستا بەبێ ئەوەی بە زمانی کوردی بخوێنین، تا رادەیەک فێری بووین و کاری پێ دەکەین.\n*ئێستا لە رۆژهەڵاتی کوردستان ماڵپەڕ یان دەزگایەک هەیە کە نووسەران بتوانن وەک سەکۆیەک تیایدا بابەت و وتارەکانیان بڵاو بکەنەوە؟.\n- بە شێوەی تاکەکەسی کەسانێک هەن کە وێبلاگیان درووست کردووە و بابەتەکانی خۆیانی تیادا بڵاو دەکەنەوە بەڵام، ئەگەر بڵێی بنکەیەک هەبێ بۆ ئەو مەبەستە، من شوێنی ئاوام پێ شک نایە.\n*دۆخی ئێستای رۆژنامەگەری لە رۆژهەڵات، جا چ لەرووی ئازادی و چ لە رووی پیشەیی و زمانەوە چۆن هەڵدەسەنگێنیت، پێت وایە کرانەوەیەک لەو رووەوە هەیە یان هەر لە دۆخی پێشووتردا ماوەتەوە؟.\nلەو بابەتەوە هیچ گۆڕانێکی ئەوتۆی بەسەردا نەهاتووە و هەر وەک جارانە، لە ئێراندا بابەتی راگەیاندن زۆر بەهێزە، بەڵام لێپرسینەوەشی هەیە و گرفتی خۆشی لەدوایەدا دەبێ. ئەو گرفتانە وەک خۆیان ماون و چارەسەر نەبوون. ئەوە هەر بۆ کورد نا, بەڵکو بۆ فارس و تورک و.. هەیە، بەڵام سەرباری ئەو کێشانە هەندێک کەس هەر کار دەکەن. نایشکرێ پێشی پێ بگیرێ، هەر هەواڵێک هەبێ دەتوانی هەموو دنیای لێ تێ بگەیەنی، بەڵام هەموو دنیا چی لەو هەواڵە بکات.


وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا ڕۆژی هەینی هەڵوێستەکانی توندکرد بەرابەر تورکیا لەسەر ڕێککەوتنی ئانکەرە بۆ بەدەستهێنانی سیستمی بەرگری موشەکی ڕوسیایی، پلانێکی خستە ڕوو بۆ دەرکردنی ئەو وڵاتەی هاوپەیمانی ناتۆ لە بەرنامەی فڕۆکەی جەنگی F-35 کە بریتیە لە ڕاگرتنی ڕاهێنانی نوێ بۆ فڕۆکەوانە تورکەکان لەسەر فڕۆکەی پێشکەوتوو.\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا بە وەکالەت پاتریک شانەهان نامەیەکی بۆ هاوشانە تورکەکەی ناردووەو تیایدا هەنگاوەکانی بۆ دەرکردنی تورکیا لەو پرۆگرامە خستۆتە ڕوو.\nئاژانسی ڕۆیتەرز لە ڕۆژی پێنجشەممە ڕاپۆرتێکی بڵاو کردەوە کە تیایدا باس لەوە دەکات بڕیار دراوە وەرگرتنی فڕۆکەوانی زیاتری تورکیا بۆ ڕاهێنان لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا ڕابگیرێت. ئەمەش بەهۆی یەکێک لەو خاڵانەی کە واشنتن و ئانکەرە ناکۆکن لەسەری.\nوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا دەڵێت بەدەستهێنانی سیستمی بەرگری موشەکی ڕوسیایی S-400 لەلایەن تورکیاوە دەبێتە هەڕەشە بۆ سەر فڕۆکەی F-35 کە تورکیا بە نیازە ئەوەش بکڕێت. ئەمەریکاش دەڵێت تورکیا ناتوانێت هەردووکی هەبێت.\nشانهان لە نامەکەیدا ڕوونی دەکاتەوە " هیچ ڕاهێنانێکی نوێ" بە فڕۆکەوانە تورکەکان ناکرێت.\nبڕیار بوو لە کۆتایی ئەمساڵ 34 خوێندکار ڕاهێنانەکانیان لە ئەمەریکا ئەنجام بدەن. بەڵام شانەهان دەڵێت " ئەم ڕاهێنانە ناکرێت چونکە ئێمە تورکیا لە پرۆگرامی F-35 دەردەکەین، چی تر پێویست ناکات ڕاهێنان لەسەر ئەو سیستەمان بکەن."\nسەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیپ ئەردۆغان ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند بە هیچ شێوەیەک تورکیا پاشگەز نابێتەوە لە سەوداکەی لەگەڵ مۆسکۆ. ئەردۆغان گوتی ئەمەریکا پێشنازەکەی بە ئەندازەی S-400 بۆ ئێمە باش نەبووە.\nئەمەریکا دەڵێت S-400 سیستمێکی ڕوسیاییە کە بۆ لێدانی فڕۆکەکانی وەکو F-35 دروست کراوە.


بەرەسۆر - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبردە‌سور - Berdesor\nپۆتانەکان: 37°26′17.5″N 44°49′39.5″E / 37.438194°N 44.827639°E / 37.438194; 44.827639پۆتانەکان: 37°26′17.5″N 44°49′39.5″E / 37.438194°N 44.827639°E / 37.438194; 44.827639\n١٬٥٩٤ مەتر (٥٬٢٣٠ پێ)\nبەرەسۆر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nبەرەسۆر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ھەڵەفەڵە.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی زێڕیخان.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی جێرمێ.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٠٧) کەس و (٣٥) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بەرەسۆر&oldid=909357»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:١٠ی ٩ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ئەنجومەنی وەزیرانی ئۆزباكستان باڵاپۆشی بۆ قوتابیانی قۆناغی ناوەندی قەدەغە كرد.\nئەنجومەنی وەزیرانی ئۆزباكستان باڵاپۆشی بۆ قوتابیانی قۆناغی ناوەندی قەدەغە كرد.\nبه رواری داگرتن : 2018-07-11 11:15\nبیشكه ك - دوای كۆچی دوای ئیسلام كەریمۆژو لە 1ی ئەیلولی ساڵی 2016 ئومێد هەبو ژیانی مسوڵمانەكان خۆشتر بێت، بەڵام فشارەكان لەسەر مسوڵمانەكان زیاتر بوینە.\nئەنجومەنی وەزیرانی ئۆزباكستان لە 27ی حوزەیرانی 2018 بڕیاری دا بە قەدەغەكردنی بڵاپۆشی لە قوتابخانەكان، هەواڵەكەش لە ڕۆژنامەی فەرمی بڵاو كرایەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی ئاینی لە ئۆزباكستان لە 23ی حوزەیران لە ماڵپەڕی تایبەتی خۆیان بڵاویان كردبویەوە كە قوتابیان دەتوانن بچن بۆ قوتابخانەكان، بەڵام دوای ئەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی وڵات بڕیاری قەدەغە كردنی باڵاپۆشیان دا بەڕێوبەرایەتی ئاینی بڕیارەكەی خۆیان لە ماڵپەڕەكە لابرد.\nشایەنی باسە بریارەكەی ئەنجومەنی وەزیران دەنگۆی زۆری لێكەوتەوە لە ناو كۆمەڵگا.\nهەر لە بڕیار نامەكەدا هاتوە:" دەبێت قوتابیان باڵاپۆش نەبن، لەهەمان كات ئەگەر قوتابیان سەرپێچی بڕیارەكە بكەن بەخێوكەری قوتابی سزا دەدرێت لە سەر ئەوەی قوتابیەكە سەر پێچی كردوە." (İLKHA)\nبليته كان باڵاپۆشی،قەدەغە،ئۆزباكستان،بڕیار\nکۆڵانەکانی فەڕەنسا ئاڵۆز بون: ٧٢٠ کەس دەستگیر کراون\nپۆلیسەکان لە بەرامبەر خۆپیشاندانەکانی فەڕەنسا ڕاوەستاون و لە ئەنجامدا ٧٢٠ کەس دەست بە سەر کران.\nلە تەواوی توركیا هاوكاری بۆ یەمەن كۆ دەكرێتەوە\nلە لایەن سەرۆكایەتی كاروباری ئاینی توركیا لە تەواوی توركیا هاوكاری بۆ یەمەن كۆ دەكرێتەوە.\nبەهۆی بالاپۆشیەکەی ڕێگەیان نەدا بەژداری تاقیکردنەوە بکات\nن. ش. باسی لەوە کرد، لە ئەستەمبۆڵ بەهۆی بالاپۆشیەکەی ڕێگەیان نەدا بەژداری تاقیکردنەوەی DHBT (تاقیکردنەوەی زانستی خزمەتەکانی ئاینی) بکات.


📕 ئەلبوومی بەدرخانییەکان Library\n📅 Added on Apr 21 2015 11:15AM\n👁 This item has been viewed 12,979 times\nنووسینی: حەمید ئەبوبەکر بەدرخان [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ M.B. 21-4-2015 11:15:51\n👪 بەدرخان Clan - the tribe - the sect\n📅 Added on Jan 4 2013 12:01AM\n👁 This item has been viewed 14,640 times\n... [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 34 ✔ 60% ✍ H.B. 4-1-2013 0:01:22\n📷 بەدرخانییەکان Image and Description\n📅 Added on Nov 15 2009 8:36PM\n👁 This item has been viewed 11,113 times\n... [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ H.B. 15-11-2009 20:36:37\n📷 بەدرخانییەکان - کۆنگرەی خۆبوون بەیروت 1929 Image and Description\n📅 Added on Nov 4 2015 11:52AM\n👁 This item has been viewed 9,372 times\n... [ More... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ M.B. 4-11-2015 11:52:10\n📕 بەدرخانییەکان.. ماڵباتێکی خەباتکار Library\n👁 This item has been viewed 13,606 times\nنووسینی: یوسف مەنتک ئەم کتێبە لە ساڵی 2005 دا لەل [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 22-12-2010 14:41:14\n📕 رۆڵی بنەماڵەی بەدرخانییەکان لە گەشەپێدان و پێشخستنی هونەرەکانی رۆژنامەگەری کوردیدا 1932-1964 Library\n👁 This item has been viewed 8,074 times\nعەبدولسەمەد ئیسلام تەها دۆسکی سلێمانی-2010 [ More... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 31-3-2014 0:40:07


ساڵی ٢٠٢٠، ساڵێکی زۆر خراپ بووە بۆ ئێران و کۆرەی باکوور – کوردستان و کورد\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2020/10/24\nیوناح جێرێمی باب/ و: کەماڵ حەسەن‌پوور\nڕیزگریی سەربازیی، مووشەک و پڕووشەی کاغەزیی ڕەنگاوڕەنگ لە وێنەدا جوانن، بەڵام تەنانەت دوو مانگ پێش کۆتایی ئەمساڵ، شتێکی ئاشکرایە کە ئێران و کۆرەی باکوور لە ساڵی ٢٠٢٠ ساڵێکی زۆر خراپیان بەڕێ کردوە.\nهەردوو پیونگ یانگ و تاران لە بەربەرەکانی دژی وڵاتە یەکگرتووەکان ناچار بە پاشەکشە کراون و، لەبەر ئەو هۆیە ئاسایشی ئیسڕائیل کەمێک باشترە.\nبڕیاری کیم یونگ ئون، ڕێبەری کۆرەی باکوور، لەمەڕ نیشاندانی مووشەکێک لە کۆتایی حەوتووی ڕابردوودا، کە وێدەچی مەزنترین مووشەکی ویشکارۆبەزێنی بالیستیکی بێ کە لە ڕیزگریی سەربازییدا نیشان دراوە، شتێک لە مەسەلەکە ناگۆڕێ.\nدەکرێ دوو ئاکامگیریی لە ڕیزگرییە سەربازییەکە، لە پێوەندیی لەگەڵ پرسی کۆرەی باکوور – وڵاتە یەکگرتووەکان و یەکیش لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ئێران – وڵاتە یەکگرتووەکان – ئیسڕائیل، بکرێن. هەموویان لە کۆتاییدا دەرخەری لاوازیی ڕێژەیی کۆرەی باکوور و ئێران لە هەلومەرجی ئێستادان.\nیەکیان ئەوەیە کە کۆرەی باکوور لە ٢٠١٧ بەولاوە توانایی بە ئامانج گرتنی وڵاتە یەکگرتووەکان بە مووشەکێکی خاوەن کڵاوی ناوەکیی هەیە، ئێستا لەوانەیە بتوانێ مووشەکێک باوێ کە چەند کڵاوی ناوەکیی هەن.\nئەوە بەو مانایەیە کە ئەگەر وڵاتە یەکگرتووەکان هیوادار بوو بتوانێ بە کەڵک وەرگرتن لە سیستەمی THAAD و توانایی دیکەی دژە مووشەکیی هێرشی مووشەکی لە باکوورەوە بوەستێنێ، لەوانەیە ئێستا دژوارتر بێ بتوانێ خۆی لە بەرانبەر هێرشێ هاوکاتی چەند مووشەکی خاوەن کڵاوی ناوکی بپارێزێ.\nبەڵام بە شێوەیەک، تەنانەت ئەوەش شتێکی تازە نییە، چونکە گریمانە دەکرا کە کیم لە ٢٠١٧ بەولاوە چەند دەرزەن چەکی ناوکیی هەبن. ئەوە بەو مانایەیە کە یەکەم ئاکامگیریی ئەوەیە کە کۆرەی باکوور ئەوپەڕی، سەرکەوتنێکی تاکتیکیی بچووکی وەدەست هێناوە. کەوابوو ئەگەر جەنگێکی هەمەلایەنە دەست پێ بکا، کۆرەی باکوور لە وەڵامی هێرشی وڵاتە یەکگرتووەکاندا، لە جیات هاویشتنی مووشەکێک و چەکێکی ناوکیی، لەوانەیە ئەو ڕێژیمە تاوانکارە بتوانێ بە مووشەکێک وەڵام بداتەوە کە چەند چەکی ناوکیی لێ بار کراون.\nڕەنگبێ کیم، پێش کۆتایی حەوتووی ڕابردوو موشکیلەی هاویشتنی چەند چەکی ناوکیی لە یەک کاتدا و لەئەگەری کەوتنە بەر هێرشی ئاسمانی یا فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکای هەبووبێ.\nئاکامگیریی دووهەم ئەوەیە کە چ شتێک نەقەوما: هیچ تاقیکارییەکی ناوکیی نەکرا. نەبوونی ئەو تاقیکارییە “کیم“ی لاواز نیشان دا و، ئەوە گەلێک گرینگترە. ئەوە بە زەرەری کیم تەواو دەبێ و ئاشکرای دەکا کە چ ساڵێکی خراپ بووە بۆ کۆرەی باکوور.\nبۆچی ئەوە گرینگە؟ بە هۆی ئەو شتەی کە پێش ٢٠٢٠ ڕووی دا.\n٢٠٢٠ بە شکستی کیم لە ئاشکرا کردنی سورپڕایزێکیترسێنەر لە کریسمەسی ٢٠١٩، بۆ زەخت خستنە سەر وڵاتە یەکگرتووەکان دەستی پێ کرد، بە هەمان شێوە هەڕەشە زێدەڕۆیانەکانی لە ژانوییە کە هەرگیز ئاسەوارێکیان لێ نەبینرا.\nزۆر کەس پێیان وابوو کیم پەنا بۆ بۆمبێکی ناوکیی نوێ دەبا تا گوشار بخاتە سەر بەڕێوەبەرایەتیی ترامپ بۆ ئەوەی هەڵوێستێکی نەرمتر لە دانوستانە ناوکییەکان بگرێتە بەر. بەڵام وێدەچێ ترس لە تۆڵە کردنەوەی ئەمریکا، هەموو ڕیسەکانی لەو هەڕەشە و گوڕەشانە لێ کردبنەوە خوری. ئەوە لە کۆتاییدا وا دەکا تا ڕیزگری و نیشاندانی مووشەکی زەبەلاحی نوێ وەک ڕاسانێکی ڕووکەشی بێتە بەرچاو.\nلە پێوەندیی لەگەڵ ئاکامگیریی سەبارەت بە ئێران، مێژوویەکی کۆنی هاوبەشیی تێکنەلۆژیی مووشەکیی ناوکیی لە نێوان تاران و پیونگ یانگ هەیە. پێش ئەوەی کە جان بۆڵتۆن ببێتە ڕاوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی ترامپ، لە ٢٠١٧ لە ئورشەلیم پۆستدا باسی ئەوەی کرد کە کۆرەی باکوور دەتوانێ هەر کات بیهەوێ مووشەکێکی ناوکیی ئامادە “بە پارە” بدا بە ئێران. ئەو ئیددیعایە لە مانگی سێپتامبر لە لایەن کاردەبەدەستێکی وڵاتە یەکگرتووەکان، کە نەیویستوە ناوەکەی ئاشکرا بێ، پشتڕاست کراوەتەوە.\nبەڵام، وێدەچێ لێدوانی کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان زۆرتر هەوڵێک بێ بۆ بیروڕای گشتی بۆ پشتیوانی کردنی گەڕاندنەوەی گەمارۆکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە ناوی “مێکانیزمی پەلەپیتکە” بۆ سەر ئێران تا هەڕەشەیەکی سەربازیی ڕاستەقینە.\nیەکەم، ئیددیعای کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان هۆشدارییەکی سەیروسەمەرەی لە بارەی دەست‌پێڕاگەیشتنی ئێران بە چەکی ناوەکیی لە ٢٠٢٠ بڵاو کردەوە، ئەگەرچی هیچ کەس لە کۆمەڵگەی هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل ئەو هەواڵەی بە جیددی وەرنەگرت.\nئەوە ڕاستە کە ئێران دەتوانێ هێندە ئۆرانیۆم بپیتێنێ کە بۆ چەکێکی ناوکی بەس بێ، بەڵام ئەو شتە لە مانگی مارس بەولاوە زانراوە، و ئێران هێشتا پێویستە گیروگرفتی تەقاندن و هاویشتنی چەکێکی ئەوتۆ جێبەجێ بکا. لە کاتێکدا کە پاراستنی ئابلۆقەی چەکوچۆڵ بۆ گوشار خستنە سەر ئێران بە گشتی و سنووردار کردنی چەکوچۆڵی ئاسایی ئەو وڵاتەش پێویستە، ئەوە لە ڕوانگەی چەکی ناوکییەوە پرسێکی زۆر مەزن نییە.\nلەوە زیاتر، کاربەدەستە نهێنییەکەی وڵاتە یەکگرتووەکان، بۆ ئەوەی گۆمەکە قووڵتر بکا، وشەی “کۆرەی باکووری”یشی زیاد کرد، بێ ئەوەی کە بتوانێ بەڵگەیەک پێشکەش بکا.\nلە تیۆریدا، لەوانەیە کۆرەی باکوور بە نهێنی یارمەتی بە تواناییەکانی ئێران بۆ بەرهەمهێنانی کڵاوی ناوکیی بۆ یەکێک لە ژمارەیەکی زۆر لە مووشەکە بالیستیکییەکانی ئەو وڵاتەی کردبێ. بەڵام هەر وەک کاربەدەستانی هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان، ئیسڕائیل و پسپۆڕانی ناوکیی دەرەکیی گوتوویانە، ئەو هاوکارییە دوای بڕیاری ئێران بۆ هەڵبژاردنی ڕێبازێکی تیکنیکیی جیاواز و هەڵبژاردنی گەشە پێدانی تێکنۆلۆژیی نێوخۆیی، کۆتایی پێ هات.\nئەو دوو وڵاتە هێشتا پێکەوە هاوکاری دەکەن، بەڵام ئەو سێناریۆیەی کە کۆرەی باکوور یارمەتیی ئێران بکا تا بە شێویەکی چاوەڕوان‌نەکراو تواناییەکانی پەرە پێ بدا، لە لایەن هیچکام لەو کاربەدەستانەوە بە جیددی وەرناگیرێ. ئەوە زۆرتر لەبەر ئەو هۆیەیە کە ئێران دەیهەوێ بۆخۆی وەستای هەموو بڕگەکانی چەکەکان بێ و پێویستی بە یارمەتیی کۆرەی باکوور نییە. لە جیاتان، ئەگەری جووڵەی ئێران بەرەو چەکی ناوەکیی بڕیارێکی سیاسییە.\nئەو بێ گومان توانایی پیتاندنی ئۆرانیۆمی هەیە و وێدەچێ بەشێک لە پرسە تایبەتییەکانی جێکردنەوەی کڵاوەیەکی ناوکیی لە سەر مووشەکێکی بالیستیک بە بێ یارمەتی کۆرەی باکوور چارەسەر بکا.\nجگە لەوە، ئێران دەیان ساڵە مووشەکی بالیستیکی هەن کە بتوانن بگەنە ئیسڕائیل. کەوابوو تەنیا شتێک کە کۆرەی باکوور بە ڕاستی بتوانێ بیدا بە ئێران، توانایی هەنگاوتنی وڵاتە یەکگرتووەکانە. ئاکامگیرییەکە بۆ ئیسڕائیل ئەوەیە کە ئەو مەترسییەی ئێران لە سۆنگەی کار لەگەڵ کۆرەی باکوور دەتوانێ ئاراستەی بکا هەر وەک ئەو مەترسییەیە کە بۆخۆی بە تەنیا دەتوانێ بیکا.\nبەڵام تا ئێستا هیچ لایەنێک چەکی ناوکیی ئامادەی نەداوە بە ئێران، ئەگەر چی پاکستان و کۆرەی باکوور دەتوانن هەرکات بیانهەوێ ئەو کارە بکەن.\nئابلۆقەی چەكوچۆڵی نەتەوە یەکگرتووەکان دژی ئێران حەوتووی داهاتوو کۆتایی پێدێ، بەڵام هێچ کەس بە جیددی باوەڕ ناکا کە ئابلۆقەیەکی ئەوتۆ توانیبێتی پێش بە پاکستان یا کۆرەی باکوور بگرێ کە تێکنۆلۆژیی ناوکیی بدەن بە کۆماری ئیسلامیی، ئەگەر ئەوان بڕیاریان دابا ئەو کارە بکەن.\nتەنیا ڕێگای پێشگرتن بەو کارە هەواڵگریی وڵاتە یەکگرتووەکان، ئیسڕائیل و هاوپەیمانان و توانایی چاودێریی سەربازییە. بەڵام ئێران بڕیاری هەنگاونان بەرەو دروست کردنی چەکی ناوکیی لە ٢٠٢٠ نەداوە و هیچ نیشانەیەک نابینرێ کە ئەوان بیانهەوێ کارێکی ئەوتۆ بکەن.\nلە ڕاستیدا، لە مانگی مای بەولاوە یا ڕەنگبی مانگی مارس، ئێران گەشە پێدانی بەرەو چەکی ناوەکیی وەستاندوە. ئەو لە ٢٠٢٠ لەلایەن وڵاتە یەکگرتووەکانەوە و هەر وەها لە لایەن ئیسڕائیلەوە چاوترسێن کراوە و جگە لەوە قەیرانی پەتای کۆرۆناش کاریگەریی هەبووە.\nساڵی ٢٠٢٠ لە مانگی ژانوییە بە کوشتنی فەرماندەی سوپای قودسی سەر بە سوپای پاسدارانی ئێران، قاسم سولەیمانی، لە لایەن وڵاتە یەکگرتووەکانەوە دەستی پێ کرد. سەرچاوەکانی نزیک لە سەرۆکی موساد، یوسی کۆهەن، پێشدا بە گۆڤاری ئورشەلیم پۆستیان گوتوە کە جێگرەوەی سولەیمانی، ژەنڕاڵ ئیسماعیل قائانی، وەک ئەستێرەیەک یا هەڕەشەیەکی مەزن لە ئاستی فەرماندەی پێش خۆی سەیر ناکرێ. قائانی دەیان ساڵ وەک پاشکۆ و کەسێکی پشتیوانی سولەیمانی بووە بەڵام کەمتر شارەزایی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکانی ئیسڕائیل و خۆرهەڵاتی نێوەڕاست هەیە.\nلە کۆتایی حەوتووی ڕابردوودا، سەرۆکی لێکۆڵینەوەی سیخوڕیی هێزە بەرگریکارەکانی ئیسڕائیل، درور شالۆم، کە قەرارە دەست لە کارەکەی بکێشێتەوە، بۆ یەهودی ئاخرۆنۆتی پشتڕاست کردەوە کە تەنانەت ١٠ مانگ دوای کوژرانی سولەیمانی، قائانی نەیتوانیوە وەک ناوبراو ببێتە مەترسی.\nلەوە زیاتر، ئەگەرچی ئیسڕائیل بە توندی کەوتە بەر هێرشی کۆرۆنا، بەڵام ئێران و بەرنامە ناوکییەکەی خراپتر تووش بوون.\nڕۆژی یەکشەممە، ئێران پشتڕاستی کردەوە کە سەرۆکی ڕێکخراوی ناوکییەکەی تووشی کۆرۆنا بووە و، تا ئێستا پتر لە نیو میلیۆن کەس لە هاووڵاتییانی گیرۆدە بوون و دەیان هەزار کەسیش بەو پەتایە مردوون، و وێدەچێ ئەو ژمارانە کەمتر لە ڕێژەی ڕاستەقینە بن.\nهەر لە مانگی مارس، سەرچاوەکانی هەواڵگریی ئیسڕائیل بە ئورشەلیم پۆستیان گوت کە بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئێران ناتوانێ خێرایی پێشووی لە پیتاندنی ئۆرانیۆم و چالاکییەکانی دیکەی پێوەندیدار بە پرۆگرامی ناوکییەکەی بپارێزێ.\nسەرچاوەکان گوتیان ئێران یەکیک لەو وڵاتانەیە کە بە توندترین شێوە کەوتۆتە بەر شاڵاوی قەیرانی کۆرۆنا، و هیچ شوێنێکی وڵات یا بەڕێوەبەرایەتییەکەی، لە نێویاندا پسپۆڕانی ناوکیی ئێران، لەو پەتایە پارێزراو نەبوون.\nلەبیرمانە تا کاتی کۆرۆنا لە مانگی مارس، لە هەموو ماوەی کەمپەینی ئابلۆقەکانی “ئەوپەڕی زەخت”، ئەگەرچی جێ پێی ئێران لە لوبنان و حیزبوڵڵا لەرزۆکتر ببوو، بەرهەمە ناوکییەکەی و پێشێلکارییەکانی بە کردەوە زیاتر ببوون.\nبە پێچەوانە، کۆرۆنا مەسەلەیەکە کە گوێ ناداتە هەوڵەکان بۆ سنووردار کردنی ئاسەوارەکانی. لە هەموو شوێنێک کە مرۆڤی لێن، و زانستکارانی ناوکی هێشتا شاکلیلەی گەشە پێدانی پرۆگرامی ناوەکیین، دەشێ گیرۆدەی ئەو پەتایە بن و پرۆگرامەکە خێراییەکەی کەم بێتەوە.\nبەڵام تەنانەت دوای مانگی مای ٢٠٢٠، کۆماری ئیسلامیی درێژەی بە پەرەپێدانی کەڵک‌وەرگرتن لە سانتریفیوژی پێشکەوتوو دەدا، کە هەمیشە فاکتەرێکی یەکلاکەرەوە بوون و لەوانە بوو ئیزن بدەنە ئایەتوڵڵاکان کە قەڵەمبازێک بەرەو تێپەڕ بوون لە چوارچێوەی کاتیی چاوەڕوانکراو بۆ پیتاندنی ئورانیۆم بهاوێن.\nئەوسا هاوینی ٢٠٢٠ی کارەساتبار و ئابڕووبەرانەی ئێران، کاتێک کە دەرزەنێک تەقینەوە لە بنکەکانی ئێران، کە وێدەچێ چەند دانە لەوان پێوەندییان بە بەرنامەی ناوکییەوە هەبێ، گەیشتە جێ. لە ٢ی مانگی جولای، تەقینەوەی نەتەنز پرۆگرامی پێشکەوتووی تاران بۆ پیتاندنی ئۆرانیۆمی دوو ساڵ وەپاش خست، کە لە لایەن سەرچاوەکانی فەرمی و ناحکوومیی پشتڕاست کرایەوە. ئەوە کەرەستەیەکی بەرچاوی ئێرانی بۆ کورت‌کردنەوەی ماوە بۆ هەنگاونان بەرەو چەکی ناوەکیی، لە چنگ ئەو وڵاتە دەرهێنا.\nبێگومان، مووشەکە زەبەلاحەکەی کۆرەی باکوور جێگای نیگەرانییە.\nهەواڵگریی ئیسڕائیل و وڵاتە یەکگرتووەکان دەبێ بۆ پێشگرتن بە نزیکتر بوونەوەی ئێران لە چەکی ناوکی، چ بە توانایی خۆی یا بە یارمەتی کۆرەی باکوور، یا تەنانەت ئەکتەری تاوانکاری پاکستانی، لە هەموو کات زیاتر لەسەر هەست بن. بەڵام لە ٢٠٢٠ هەم کۆرەی باکوور و هەم ئێران لە گەیشتن بە ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە.\nئەوان هەر دوو وەک، ئەگەر نەڵێین بەبری کاغەزی، وڵاتانێک دەرکەوتن کە زۆرتر نیگەرانی چۆنیەتی کاردانەوەی بەرهەڵستکارەکانیان بەرانبەر قووڵتر بوونەوەی دوژمنایەتییەکان بوون تا وڵاتانێک کە لە ڕێگاکانی قووڵتر کردنەوە دوژمنایەتییەکان بگەڕێن.\nهیچ وێنەیەکی ڕیز کردنی مووشەکان ناتوانێ ئەو ڕاستییە بشارێتەوە.\nتاگی بابەت: ساڵی ٢٠٢٠، ساڵێکی زۆر خراپ بووە بۆ ئێران و کۆرەی باکوور\nگەڕانی بەردەوام بەدووی ڕاستییەکان‌دا


هێمن.. رێبواری رێگای عەشق‌و ئازادی\nئەمڕۆ 34 ساڵ بەسەر مەرگی یەكێك لەشاعیرە داهێنەرو هەست ناسكەكانی كورددا تێپەڕی، ئەو شاعیرەی كە نەوەیەكی بەشیعرە جوانەكانی "تاریك‌و رون"و "ناڵەی جودایی" سەرسام كرد.\n"هێـمن" نازناوی شاعیریی "سەید محەمەد ئەمینی كوڕی سەید حەسەنی شەیخولئیسلامی موكرییە"، كە ساڵی 1921 لەگوندی “لاچین”ی نزیك شاری مە‌هاباد چاوی بەژیاندا هەڵێناوە.\nسەرەتای خوێندنی لەقوتابخانەی فەر‌میی‌و پاشان خوێندنی مەلایەتی بوە لەخانەقای شێخ بورهان لەتەمەنی 17 ساڵیدا دەستی لەخوێندن هەڵگرتوەو لەسا‌ڵی 1941ەوە بەهرەی شاعیری لەلا خوڵقاوەو دەستی بەهۆنینەوەی شیعر كردوە.\nساڵی 1942 بوە بەئەندامی كۆمەڵەی ژیانەوەی كورد "ژ.ك"، كاتێكیش كە ناوی ئەو كۆمەڵەیە لە 1945دا گۆڕاوە بۆ حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران، هێمن بوە بەئەندامی ئەو پارتە.\nكە كۆماری كوردستان لە 1946دا دامەزرا، هێـمن شیعری لەو بۆنەیەدا خوێندەوەتەوەو كاتێكیش كە ئەو كۆمارە لە 1946.12.17دا روخێنرا، خەباتی نهێنی دەستپێكردو دوای لەسێدارەدانی قازی محەمەدو هەڤاڵانی روی كردە باشوری كوردستان، ئینجا گەڕایەوە گوندەكەی خۆی‌و ماوەیەكیش لەمەهاباد ژیا.\nلەدوای هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلول، دیسان رویكردەوە باشوری كوردستان‌و چوە پاڵ شۆڕش، لەدوای ڕێككەوتننامە‌ی 11ی ئاداری 1970ش لەبەغدا وەك پەنابەر ژیا تا بەرپابونی شۆڕشی گەلانی ئێران لەشوباتی 1979دا گەڕایەوە رۆژهەڵاتی كوردستان.\nماوەیەك لەناو حزبی دیموكرات كاری كرد كە قاسملو سكرتێری بو، پاشان بەهۆی نەگونجان‌و جیاوازی بۆچونەوە لەدیموكرات جیابۆوەو گۆڤاری "سروە"ی دەركرد.\nرۆژی 17ی نیسانی 1986 لەشاری ورمێ كۆچی دوایی كرد.\nئاگری سینەم بڵێسەی دێ‌و وڵات رۆشن دەكا\nئەو دەمەی خۆم وەك دڵۆپێك دەچمە نێو دەریای عەدەم


👁 ئەم بابەتە 16,263 جار بینراوە\n👁 ئەم بابەتە 12,116 جار بینراوە\n👁 ئەم بابەتە 10,691 جار بینراوە\n📅 03-05-2004 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 7,096 جار بینراوە\n- گیرانی فەرهاد هیرانیی سەرنووسەری رۆژنامەی ئەمڕۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:34\n📅 03-10-2004 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- گیرانی 2 تیرۆریستی عەرەب لە شاری کەرکوک بە 70 کی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:41\n📅 07-04-2004 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- خوێندکارنی زانکۆی کوردستان لە سنە بۆ ماوەی 6 کاژ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:33\n📅 08-01-2005 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- تیرۆریستە عەرەبەکان محەمەد ئەمین خدریان لە شارۆچ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:43\n📅 09-05-2003 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- پێنجەمین دانیشتنی کۆڕی زانستیی زمانی کوردی لەلای [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:30\n📅 13-08-2000 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 6,606 جار بینراوە\n- دامەزراندنی ماڵپەڕی کوردستان نێت لەلایەن عومەر ف [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:30\n📅 14-07-1984 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n- شەهیدکردنی ئەنوەری عەلی نەجار. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:35


ئەرشیفی دلاوەر عەلائەدین - ڕۆڵی سه‌ركرده‌كان\nڕۆڵی سه‌ركرده‌كان له هه‌ڵبژاردنی بێگه‌رد و ده‌نگدانی ئازاد\nڕۆڵی سه‌ركرده‌كان له كه‌مپه‌ينی ياسايی و هه‌ڵبژاردنی بێگه‌رد و ده‌نگدانی ئازاد\nهێشتا ده‌رگای كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردنه‌كانی هه‌رێم به فه‌رمی نه‌كرابووه‌وه، كه به ته‌وژمه‌وه هه‌ڵمه‌ته‌كان له په‌نجه‌ره‌وه هه‌ڵيان كوتايه سه‌ر جاده و مينبه‌ره‌كانی ڕاگه‌ياندن. ئه‌و ده‌سپێكه به‌ركوڵيه نيشانه‌ی جيدديه‌تی هه‌ڵبژاردنه‌كان و ترسی سه‌ركرده‌كان له ده‌ره‌نجامه‌كان ده‌رده‌خات، كه ئه‌وه‌ش خۆی له‌خۆیدا ديارده‌يه‌كی چاكه و له به‌رژ‌وه‌ندی خه‌ڵكدايه. به كه‌مپه‌ينی گه‌رم و گوڕی ياسايی و به شێوازی شارستانيانه كه‌ڵتور و ئه‌زموونی ديموكراسی ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌بێ. به‌ڵام مه‌ترسی زۆر له چاودێران و خه‌ڵكانی هه‌رێم له‌وه‌دايه كه‌وا ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان كۆنتڕۆڵيان به‌سه‌ر گۆته و كه‌مپه‌يندا نه‌مێنێ، وه ڕێگه بۆ هه‌ڵمه‌تی نێگه‌تيڤ و تێكده‌ر خۆش بكه‌ن، ئه‌وا ڕه‌نگه ڕێگا بۆ ته‌قينه‌وه‌ی توندوتيژی و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ده‌ستكه‌وته‌كانی هه‌رێم خۆش بكه‌ن. پرسيار لێره‌دا ئه‌وه‌يه ئايا ده‌بێ كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردن له‌سه‌ر چی بنه‌مايه‌ك بێ؟ ئايا ئه‌رك و مه‌سئوليه‌ته‌كانی سه‌رشانی سه‌ركرده‌كان چيه و چۆن دياری ده‌كرێ؟ ئايا مه‌ترسيه‌كان تا چ ڕاده‌يه‌ك واقيعين، و چۆن ڕێگه‌يان لێ ده‌گيردرێت؟\nكه‌مپه‌ينی پێشبڕكێی سياسی نێوان ده‌سه‌لاتداران و ئۆپۆزيسيۆن پڕۆسه‌يه‌كی به‌رده‌وامه و هه‌تا له دوای ده‌نگدانيش پچڕانه‌وه‌ی بۆ نيه. بۆيه، زوو ده‌سپێكردنی كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردن خۆی له خۆیدا گرفتێكی مه‌زن نيه. مه‌سه‌له جه‌وهه‌ريه‌كه بريتيه له شێوازی كه‌مپه‌ين و ناوه‌رۆكی په‌يامه‌كان. له ڕووی شێوازدا، پێويسته كه‌مپه‌ين كردن له چوارچێوه‌ی ياسادا بێ. ئه‌و ياسايه له به‌غدا و له هه‌رێمدا پێناسه كراوه، و مه‌سئوليه‌تی لايه‌نه فه‌رميه په‌يوه‌نديداره‌كان دياريكراوه. وه بێجگه له ده‌سته‌ی سه‌رپه‌رشتيكردن، ئه‌ركی حكومه‌ت و دادگا و په‌رله‌مانه كه ببنه چاودێر و هه‌ڵگری ميزانی ياسا، تا ڕێگه به پێشێلكردنی نه‌ده‌ن.\nهه‌ڵبه‌ته ئه‌و جۆره گوته‌يه به‌ڵگه‌نه‌ويسته، به‌ڵام دياره  كه ياسای هه‌رێم له پێشتردا هه‌ر وه‌ك مه‌ره‌كه‌بی سه‌ر كاغه‌ز بووه و هه‌ندێ له سه‌ركرده‌كان پێشی داروده‌سته‌كان پشتگوێيان خستووه. هێشتا هيچ جۆره به‌ڵگه‌يه‌كی دڵنياكردنه‌وه له ئارادا نيه، به‌ڵكو نيشانه‌كان وايده‌گه‌يه‌نن كه شێوازی كه‌مپه‌ينی ئه‌و خوله‌ی هه‌ڵبژاردن له‌وانی پێشتر نێگه‌تيڤتر و تێكده‌رتر ده‌بێ و ڕه‌نگه خودی سه‌ركرده‌كانيش ڕۆڵی كاريگه‌ر له‌وه‌دا بدينن.\nبه‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا، هيوای گه‌شبينی هه‌رماوه چونكه پاراستنی ياسا و ئه‌نجامدانی كه‌مپه‌ينی ياسايی له به‌رژه‌وه‌ندی ده‌سه‌لاتداران و خه‌ڵكانی تری ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌لاته، بۆيه‌ش له‌وانه‌يه زۆرينه‌ی سه‌ركرده خاوه‌ن حيكمه‌ته‌كان په‌يره‌وی ياسا و عورفی هه‌ڵبژاردن بكه‌ن. دياره كه پێشبينی كردن له كاتوساتی ده‌رپه‌ڕينی فيشه‌كه شێته‌كان ئاسان نيه، و سه‌ركرده‌كانيش ناتوانن ڕێگه له هه‌موو كارێكی لابه‌لايی تێكده‌ر بگرن، به‌ڵام بۆيان ده‌كرێ كه ميكانيزمی ڕێگرتن له توندوتيژی دابڕێژن و پياده‌ی بكه‌ن. بۆ نموونه، سه‌ركرده‌ی ليست و لايه‌نه‌كان ده‌توانن لێژنه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی كه‌مپه‌ينیان پێك بێنن، و گۆته‌بێژ و نوێنه‌ره فه‌رميه‌كانيان دياريبكه‌ن و ئه‌وانيش له سياسه‌تی ليسته‌كه‌يان و سنووری ئازادی گۆته‌كانيان ئاگادار بكرێنه‌وه.\nبه‌لای خه‌ڵكی ده‌نگده‌ره‌وه زۆر گرنگه كه له ووردی و به ئاسانی له په‌يامی لايه‌نه پێشبڕكێكه‌ره‌كان تێ بگه‌ن، به‌رله‌وه‌ی بڕيار له‌سه‌ر ئاڕاسته‌ی ده‌نگيان بده‌ن. ئيمڕۆ زۆران له خه‌ڵكی هه‌رێم بێزاری له شێوازی كه‌مپه‌ينی حيزبه‌كان ده‌رده‌بڕن و زۆر له‌وانه‌يش ئاماده‌ی ده‌نگدان نين چونكه بێ هيوا بوونه و به‌لايانه‌وه جياوازيه‌كی ئه‌وتۆ نيه له‌نێوان ليسته‌كان و سه‌ركرده‌كان نه‌ماوه. بۆيه‌ش، ئه‌ركی سه‌رشانی حيزب و خاوه‌ن ليسته‌كانه كه ئه‌وجۆره هه‌ستكردنه‌ی خه‌ڵك ڕاست بكه‌نه‌وه و په‌يامی خۆيان به شارستانيانه و به زمانی ساكار بگه‌يه‌ننه ده‌نگده‌ران.\nله به‌رژه‌وه‌ندی هيچ لايه‌نێكدا نيه كه كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردن بايی ئه‌وه‌نده تاڵ و نێگه‌تيڤ و ژه‌هراوی بێ كه خه‌ڵكی ده‌نگده‌ر قێز له پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن بكات. له‌به‌رژه‌وه‌ندی هيچ سه‌ركرده‌يه‌كيشدا نيه كه ئاستی كه‌مپه‌ينه‌كه دابه‌زێننه ئاستی ناوزڕاندنی كه‌سايه‌تی. كه‌ساندنی (شه‌خسه‌نه، پێرسنه‌ڵايز كردنی) كه‌مپه‌ين\nجۆرێكه له گڵاوكردن و ده‌بێته مايه‌ی دابه‌زاندنی ئاستی شارستانێتی كه‌مپه‌ينه‌كه.\nپێويسته كه‌مپه‌ينه‌كان ته‌نيا له‌سه‌ر بنه‌مای مانيفه‌ستۆ و به‌ڵێنی وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پرسياره گرنگه‌كان بن. له‌سه‌ر به‌ڵێنی وڵاتسازی و چاكسازی و داهێنانی سيسته‌می ديموكراسی بن. له‌سه‌ر بنه‌مای پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی هه‌رێم و خه‌ڵكی هه‌رێم بن. به مه‌به‌ستی داهێنانی كه‌ڵتوری سه‌رده‌ميانه‌ی ئيداره‌كردنی وڵات و پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری و سه‌رفرازكردنی ياسا و كۆنتڕۆلكردنی گه‌نده‌ڵيی بن.\nدياره كه ده‌بێ كه‌مپه‌ينی دوو حيزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌كه‌ی ناوحكومه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رگری كردن له ده‌ستكه‌وت و داهێنانه‌كانی سێ ساڵی ڕابوردووی كابينه‌ی پێنجه‌م بێ. لێيان چاوه‌ڕوان ده‌كرێ كه ڕه‌خنه‌له‌خۆگر بن و به مه‌به‌ستی چاكردن باسی سه‌ركه‌وتن و فه‌شه‌له‌كانی پڕۆژه و بڕياره‌كانيان بكه‌ن.\nهه‌ڵبه‌ته ڕۆڵی ليسته‌كانی ئۆپۆزيسيۆنيش ئه‌وه ده‌بێ كه ڕه‌خنه‌ی دروستكه‌رانه له ئه‌دائی حكومه‌ت بگرن و به‌رنامه‌ی ئه‌ڵته‌رناتيڤ بخه‌نه به‌رده‌م ده‌نگده‌ران، و به به‌ڵگه‌وه نيشانی بده‌ن كه له ڕووی سياسی و پێشڕه‌ويه‌وه ئاماده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ده‌سه‌لات بگرنه ده‌ست، وه ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتيان گرته ده‌ست ئه‌وا چاره‌نووسی خه‌ڵكی هه‌رێم ده‌كه‌وێته ده‌ستێكی ئه‌مين. پێويسته ته‌ركيزی كه‌مپه‌ينيان له‌سه‌ر ئه‌وه‌بێ كه قه‌ناعه‌ت به زۆرينه‌ی ده‌نگده‌ران بێنن كه خۆيان له به‌ڕێوه‌بردنی وڵاتدا له دوو حيزبه سه‌ره‌كيه‌كه باشتريان پێ ده‌كرێ.\nله هه‌موو هه‌ڵبژاردنێكدا، ميديا و ڕۆژنامه‌كان ده‌بنه مه‌زنترين مينبه‌ری كه‌مپه‌ين. هه‌ڵسوڕانی خودی ميديا و ڕۆژنامه‌كان له وڵاتانی خاوه‌ن سيسته‌می ديموكراسيدا وه‌ك هه‌موو جۆره‌كانی تری پيشه‌سازی به‌ڕێوه ده‌چن، و به‌هه‌مان شێوه ده‌كه‌ونه ژێر حوكمی بازاڕ و په‌يوه‌نديه‌كانی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمايه‌داری. واته، ته‌نيا ئه‌و ڕۆژنامانه‌ی كه خوێنه‌ری كڕياريان زۆره و داهاتی ڕێكلاميان زۆره توانای مانه‌وه‌يان هه‌يه به زيندوویی. حيزبه سياسيه‌كانيش له كاتی كه‌مپه‌ينی هه‌ڵبژاردندا پاره له ڕێكلام سه‌رف ده‌كه‌ن و له‌جياتی ته‌نيا ڕۆژنامه‌ی خۆيان (كه خوێنه‌ريان زۆر كه‌مه) به‌كار بهێنن، ڕێكلامه‌كانيان له‌و ڕۆژنامانه و كه‌ناڵه تيجاريه‌كان بڵاو ده‌كه‌نه‌وه چونكه  خوێنه‌ريان زۆره.\nله كه‌شی نائاسايی كوردستاندا حيزبه‌كانی گۆڕه‌پان خاوه‌نی ڕۆژنامه و كه‌ناڵی ڕاگه‌ياندن و كۆمپانيای لايه‌نگيرن. حيزبه ده‌سه‌لاتداره‌كان خاوه‌نی چه‌ندين تۆڕی زه‌به‌لاحی ميديان، ته‌نانه‌ت زۆربه‌ی چه‌قه‌كانی ده‌سه‌لاتی ناوه‌وه‌ی حيزبه‌كانيش خاوه‌نی مينبه‌ری تابيه‌تی خۆيانن. له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وانه‌شدا، ميديای به‌ناو بێلايه‌ن وه‌يان سه‌ربه‌خۆ هه‌ن به‌ڵام ئه‌وانيش له‌گه‌ڵ كه‌شی ناهه‌مواری هه‌رێم تووشی ده‌ستێوه‌ردان و كاريگه‌ری نفوزی سياسه‌تمه‌داران بوونه.\nهه‌ڵبه‌ته، ئاساييه ئه‌گه‌ر ڕۆژنامه سه‌ربه‌خۆكان و سه‌رنووسه‌ره‌كانيان ڕا و لايه‌نگيرێتی خۆيان بۆ سياسه‌تی حيزبێك ده‌رببڕن، به‌ڵام ئه‌ركی سه‌رشانی خاوه‌ن ڕۆژنامه‌كانه كه بابه‌تيه‌تی نوسراوی په‌يامنێره‌كانيان و نوسه‌ره‌كانيان له‌ده‌ست نه‌ده‌ن و ڕۆڵی چاودێر و ڕه‌خنه‌گرێتی دروستكه‌رانه له‌ده‌ست نه‌ده‌ن. زۆربه‌ی ڕۆژنامه‌كانی كوردستان ئه‌و ڕۆڵانه‌يان ديوه، زۆرله‌وانه‌يش باج و قوربانیيشيان بۆ ئه‌و ڕۆڵه پيشه‌ييانه داوه. هاوكات، ڕۆژنامه و ڕۆژنامه‌نووسی نامه‌سئوليش له‌ونێوه‌دا هه‌ن و ڕۆڵی نێگه‌تيڤیان ديوه و به‌هانه و پاساویان داوه‌ته ده‌ست ده‌سه‌ڵاتداران تاوه‌كو ڕۆڵی دروستكه‌رانه‌ی ڕۆژنامه‌كان به‌گشتی بشێوێنن. بۆيه، ئه‌ركی سه‌رشانی سه‌رنووسه‌ره‌كانه كه ڕێگه‌ی ئه‌و جۆره شێواندنه نه‌ده‌ن، وه ڕێگه‌ش نه‌ده‌ن كه سياسه‌تكاران مينبه‌ره‌كان بۆ كه‌مپه‌ينی نێگه‌تيڤ و تێكده‌ر به‌كار بهێنن.\nده‌نگدان و چاودێری\nبه به‌راووردی له‌گه‌ڵ جيهانی شارستانی، كه‌ڵتوری ده‌نگدان له هه‌رێمدا مايه‌ی شه‌رمه‌زاريه. له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، ته‌نانه‌ت هه‌ڵبژاردنی ناوه‌كی حيزبه‌كاندا، كه‌لتوری ده‌نگكڕين و ده‌نگفرۆشتن و ده‌نگتۆقاندن و ده‌نگدزين و ده‌نگبه‌فيڕۆدانه‌وه هه‌رده‌م به زيندووی په‌يڕه‌وی كراوه، و به‌ڵگه‌كانيش وايده‌گه‌يه‌نن كه له هه‌ڵبژاردنی ئه‌و جاره‌يشيان ديسانه‌وه په‌يڕه‌وی ده‌كرێ. ئه‌و كه‌ڵتوره تايبه‌ت نيه به ده‌سه‌ڵاتدارانی ئيمڕۆ، به‌ڵكو به ڕاده‌ی زۆر يان كه‌م ئۆپۆزيسيۆن و خه‌ڵكانی خاوه‌ن نفوزی كۆمه‌ڵگاش و سه‌ركرده‌ی كۆمه‌ڵايه‌تی و عه‌شايه‌ری و ئاينیش به‌شداريان له‌و دياردانه كردوه، و ده‌نگی خۆيان و ده‌ورو ده‌روێشه‌كانيان وه‌ك بيزنيس به‌كارهێنراوه. به‌ڵام ئه‌و ديارده ناشرينانه جارێ وا به ئاسانی له كه‌ڵتووردا وون نابن، به‌ڵكو له‌گه‌ڵ گه‌شه‌كردنی ديموكراسيه‌ت و كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و له‌ژێر سايه‌ی ياسا سه‌روه‌ريدا وورده وورده به‌ره‌و كه‌مبوونه‌وه ده‌چن. بێگومان نابێ ئه‌وه بكرێته پاساو بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و دياردانه به‌رده‌وامبكرێن به‌ڵام گه‌ر واقيعيانه سه‌يركرێ، جارێ وا به له‌ناكاوی وون نابن. \nڕه‌نگه هه‌ندێ له سه‌ركرده‌ی حيزبه‌كان وايدابنێن كه ده‌نگدانی ئازاد و نهێنی له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌واندا نيه. به‌ڵام ئه‌و جۆره بيركردنه‌وه ته‌سكه زۆر كورتبينه چونكه به گه‌شه‌كردنی ديموكراسيه‌ت هه‌ر خودی حيزبه جه‌ماوه‌ريه‌كانی ئيمڕۆ سوودمه‌ند ده‌بن و له به‌رهه‌می ديموكراسيه‌ت ده‌دروونه‌وه. ئه‌ركی سه‌رشانی لايه‌نه سه‌رپه‌رشتياره فه‌رميه‌كانه كه به پێی توانا هه‌وڵده‌ن كه‌شێكی وا بڕه‌خسێنن كه ڕێگه بۆ ده‌نگدانی ئازاد و نهێنی خۆش بكه‌ن. ئه‌ركی سه‌رشانی ده‌نگده‌رانه كه ڕێگه نه‌ده‌ن كه‌س له كاتی ده‌نگداندا ده‌ست له ده‌نگيان وه‌ربدات، و ده‌بێ هه‌ر خۆيشيان ببنه چاودێری ده‌نگی ئازاد و نهێنی خۆيان.\nئه‌ركی سه‌رشانی حكومه‌ته كه ڕێگه بۆ به‌شدارێتی چاودێرانی خۆماڵی و بيانی خۆش بكات و خولی ڕاهێنان بۆ چاودێرانی هه‌رێم دابين بكات و ژماره‌يه‌كی له‌بن نه‌هاتووی چاودێرانی بێلايه‌ن بخاته سه‌ر سندوقه‌كان و پڕۆسه‌ی ده‌نگژماردنه‌كانه‌وه. ئه‌ركی سه‌رشانی حيزبه‌كانه كه به شارستانيانه چاودێری ده‌نگدانی يه‌كتر بكه‌ن و ڕێگه به خۆيان نه‌ده‌ن كه كار له خۆيان و خه‌ڵكی ده‌نگده‌ر ئاڵۆز بكه‌ن. ئه‌و جۆره ئاڵۆزكردنه ده‌بێته مايه‌ی بێ متمانه‌يی خه‌ڵك به هه‌ڵبژاردن و بگره مايه‌ی ڕقهه‌ڵسانی ميلله‌ت له سه‌ركرده‌كان.\nئه‌ركی سه‌رشانی كوردی هه‌نده‌رانه كه به پێی توانا هه‌وڵده‌ن چاودێرانی بێا‌نی ڕازی بكه‌ن كه له هه‌رێمدا به‌شداری له چاودێری بكه‌ن. له وڵاتانی ديموكراسيدا، ڕێكخراوی تايبه‌تمه‌ند به په‌ره‌پێدان و بڵاوكردنه‌وه و چاودێری كردنی ديموكراسيه‌ت هه‌ن كه ئاماده‌ن بێنه هه‌رێم و مه‌سره‌فی هاتوچۆی خۆيشيان بگرنه ئه‌ستۆ. هه‌ڵبه‌ته، زۆر له‌وانه چاوه‌رێی بانگه‌وازی فه‌رمی حكومه‌تی به‌غدا يان هه‌رێم ده‌كه‌ن به‌ر له‌وه‌ی به‌شداری بكه‌ن، بۆيه ئه‌ركی سه‌رشانی حكومه‌ته كه به فه‌رمی ده‌عوه‌تنامه بۆ ئه‌و ڕێكخراوانه بنێرێت. وه پێويسته سه‌رۆكوه‌زيرانی هه‌رێم فه‌رمان بداته نوێنه‌ره‌كانی حكومه‌ت له‌و وڵاتانه هاوكاری كورده چالاك و لۆبيسته‌كان بكه‌ن و پێشوازی له خۆبه‌خشێنی ڕێكخراوه بيانيه پسپۆڕه‌كان بكه‌ن و پشتگوێيان نه‌خه‌ن و كارئاسانيشيان بۆ بكه‌ن.\nهه‌ڵبژاردن له هه‌موو وڵاتێكی ديموكراسی وه‌ك جه‌ژن وايه، خه‌ڵك به ته‌وسه‌وه چاودێره و له‌زه‌ت له چاودێریكردنی ململانێ و پێشبڕكێی سياسی سه‌ركرده‌كان ده‌كات. به‌ڵام له هه‌رێمدا، كه‌ڵتوری پێشبڕكێی سياسی بايی ئه‌وه‌نده تاڵ و تاريك و نێگه‌تيڤ بووه كه دوورنيه له‌شوێنی جه‌ژندا تازيه‌ی گشتی لێ په‌يدابێت. ترسی زۆران له خه‌ڵكی هه‌رێم له كاره‌ساتی ته‌قينه‌وه‌ی توندوتيژی ترسێكی واقيعی و زيندووه، نه‌ك ته‌نيا چونكه پشتئه‌سووره به مێژوو و ئه‌زموونی براكوژی دوێنێ، به‌ڵكو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هۆكار و هانده‌ری توندوتيژی زۆرن، هه‌رله خراپڕه‌فتاری تاكه‌كه‌سانه‌وه بگره هه‌تا ده‌گاته هێرشی نێگه‌تيڤی هه‌ندێ له سه‌ركرده زه‌قه‌كان و گۆته‌بێژه فه‌رميه‌كان.\nجا له كاتی به‌رامبه‌ركێ و حاڵه‌تی كرژیدا، ته‌قاندنه‌وه‌ی بارودۆخ ئاسانه و ده‌كرێ لايه‌نێكی سێهه‌م (به ڕێكه‌وت بێ وه‌يان به ئه‌نقه‌ست، به ده‌ستی ناوه‌كی بێ وه‌يان ده‌ستێوردانی دراوسێكان) فتيله‌كه بخاته ناو باروده‌وه، به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزيسيۆن ڕۆڵيان تێدا هه‌بێ. له‌وه‌ش ناچێ كه له حاڵه‌تی ته‌قينه‌وه‌دا هه‌موو سه‌ركرده‌كان نيه‌تی ڕێگرتن له ئاگر وه‌يان توانای ئاگر كوژاندنه‌وه‌يان پێوه ديار بێ. ئاستی ناكۆكی و ململانێيه‌كان له سايه‌ی غيابی ده‌ستوور و ياساسه‌روه‌ريدا ڕه‌نگه بگه‌نه ڕاده‌يه‌ك كه‌كۆنتڕۆلكردنيان زۆر زه‌حمه‌ت بێ.\nهه‌ر له كۆنه‌وه، كاتێ كه سياسه‌تمه‌دارانی چه‌كداری كوردستان كه‌وتوونه‌ته ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی نفوز و ده‌سه‌ڵات و سامان، هه‌رده‌م په‌نايان بۆ هه‌موو جۆره ئامرازێكی به‌رگری له‌خۆكردن و هێرشبردن بردووه. له كڵتوری كورده‌واريشدا، برا و برا له‌به‌رامبه‌ر يه‌كتريدا ئاماده‌ی سازش نين و كێشه‌يان به زه‌بری خه‌نجه‌ر چاره ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌رچی له‌به‌رامبه‌ر بێگانه‌دا (بگره له به‌رامبه‌ر دوژمنی سه‌رسه‌ختدا) پڕاگماتين و عه‌قلانيه‌ت و حيكمه‌ت به‌كار ده‌هێنن.\nئه‌ركی ئارامی له ئه‌ستۆی كێيه؟\nبێگومان ته‌قاندنه‌وه‌ی بارودۆخ له به‌رژه‌وه‌ندی هيچ لايه‌نێكی نيشتيمانیدا نيه، و ته‌نيا دوا سوودمه‌ند دوژمنه ده‌ره‌كيه‌كانن، كه ئه‌وانه هه‌رله ئێستاوه وه‌ك چاودێرێكی لايه‌نگير سه‌يری ڕووداوه‌كان ده‌كه‌ن. به‌لای دراوسێ دوژمن و نه‌ياره ته‌قليديه‌كانی هه‌رێم، كه‌شی هه‌ڵبژاردن به‌پيتترين بواره بۆ ده‌ستێوه‌ردان و ئاژاوه‌نانه‌وه له هه‌رێمدا، وه بۆ ئه‌سيركردنی دۆزی هه‌رێم چه‌نگيانه‌وه. وه فشاری هه‌ڵبژاردنيش له‌سه‌ر لايه‌نه ململانێكه‌ر و پێشبڕكێكه‌ره‌كانی هه‌رێم زه‌مينه بۆ سازشی نيشتيمانی و قه‌بوڵكردنی ده‌ستێو‌ه‌ردانی ده‌ره‌كی خۆشتر ده‌كات. بۆيه، ئه‌ركی سه‌رشانی هه‌موو سه‌ركرده‌كانه كه به‌وپه‌ڕی توانا هه‌وڵده‌ن له كاتی هه‌ڵمه‌ته‌كاندا فاكته‌ری توندوتيژی زه‌ليل بكه‌ن و خۆيان و ميلله‌تيان له ئافه‌ت بپارێزن. ئه‌گه‌ر سه‌ركرده بڕيارده‌ره‌كان هوشيار و هونه‌رمه‌ند نه‌بن و له‌ناخدا نيازی كۆنتڕۆڵكردنی بارودۆخيان نه‌بێت، ئه‌وا فتيلی يه‌كه‌م (جا له ده‌ستی هه‌رلايه‌نێك به‌ڕه‌ڵا ببێ) ده‌بێته پاساو بۆ ته‌قاندنه‌وه و جۆشدانی ئاگری براكوژی.\nئيمڕۆ سه‌قامگيری ئاسايش و ئارامی له هه‌رێمدا له ده‌ستی ده‌زگاكانی حكومه‌ت و له‌ژێر كۆنتڕۆڵی دوو حيزبه ده‌سه‌لاتداره‌كه‌دايه. به ژماره بێ وه‌يان به توانا، هه‌ر ئه‌وان ده‌ستيان به‌سه‌ر ڕووداوه‌كاندا زاڵه. بۆيه‌ش، چاوه‌ڕوانی حيكمه‌ت له‌وان ده‌كرێ و ئه‌ركی ڕێگرتن له توندوتيژی و كۆنتڕڵكردنی ئاگره‌كان له كاتی ته‌قينه‌وه‌ش هه‌ر له ئه‌ستۆی ئه‌واندايه. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ته‌قينه‌وه‌ی توندوتيژی به‌ده‌ستی لايه‌نێكی توندڕه‌وی ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌لات وه‌يان لايه‌نێكی بێگانه‌ی ده‌ره‌كی هاته كايه‌وه، هێشتاش له حكومه‌ت و دووحيزبه ده‌سه‌لاتداره‌كه چاوه‌ڕوان ده‌كرێ كه ئاگره‌كان بكوژێنێته‌وه و ڕێگه له ته‌شه‌نه‌كردنی ڕووداوه‌كان بگرن.\nپێويسته سه‌ركرده‌كانی حيزبه پێشبڕكێكه‌ره‌كان هێلی ته‌له‌فۆنی و ئيمه‌يلی گه‌رماوگه‌رميان له‌نێواندا بێ تاوه‌كو له چركه‌ی يه‌كه‌می هه‌رجۆره ته‌قينه‌وه‌يه‌كدا به‌هه‌موويانه‌وه هه‌وڵی په‌يوه‌ندی شه‌خسی بده‌ن و هه‌وڵی دامركاندنه‌وه‌ی دۆخه‌كه بده‌ن.\nهه‌ڵبژاردنی ئه‌وجاره به‌جۆرێك جيدديه كه كرژی بارودۆخ و تاوله‌رزی كه‌مپه‌ين هه‌رله ئێستاوه گه‌يشتۆته ئاستی هه‌ستپێكراو. خه‌ڵكی هه‌رێم چاوه‌ڕێی ئه‌وه له سه‌ركرده‌كان ده‌كات كه مه‌سئوليه‌تی ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنێكی بێگه‌رد و كه‌شێكی سه‌لامه‌ت بۆ ده‌نگده‌ران بڕه‌خسێنن. ئه‌ركی سه‌رشانی سياسه‌تمه‌دارانه كه ڕووی سياسه‌تكاری له كوردستاندا سپی بكه‌نه‌وه، و ئه‌زموونی ئه‌وجاره بكه‌نه فرسه‌تێك بۆ وه‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی متمانه‌ی خه‌ڵك و هه‌ڵبژاردنه‌كه بكه‌نه مايه‌ی شانازی هه‌موو هاوڵاتيه‌ك.


ئاسۆی ڕۆژ/ دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا رۆژی چوارشەممە بە فرمانێک بەرپرسانی باڵای ڕژیمی دەسەڵاتداری ئێران و بنەماڵەکانیانی بۆ ئەمریکا هەڵپەسارد.\nدەرکردنی ئەم فەرمانە لە دۆخێک دایە کە هەر ئێستا سەرۆک کۆماری ئیسلامی ئێران بە سەرپەرشتی هەیئەتێک لە بەرپرسانی ئێران و لەوانە جەوادی زەریف وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامی لە چوارچێوەی بەشداری کردن لە کۆڕبەندی گشتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئەمریکان.\nڕاگەیاندنێک کە لە ماڵپەڕی کۆشکی سپی بڵاوکراوەتەوە، دۆناڵد ترامپ، دەسەڵاتی ئێران بە پشتیوانی کردن لە تیرۆریزم و هەروەها زیندانی کردنی شارۆمەندە ئەمریکاییەکان تۆمەتبار کردووە.\nسەرۆک کۆماری ئەمریکا لەم بڵاوکراوەیەدا دەڵێت؛ دەسەڵاتی ئێران، دەوڵەتێکی پشتیوانی تیرۆریزمە و سپای پاسداران و هێزی قودس لایەنگری تیرۆریزمە و ڕاستەوخۆی کردەی تیرۆریستی ئەنجام دەدات.\nدۆناڵد ترامپ لەم ڕاگەیاندنەدا بە ئاماژە بە ڕۆلی کۆماری ئیسلامی لە قەیرانە مرۆییەکان، هەڕەشە لە دراوسێکانی، هەڕەشە لە کەشتیوانی نێونەتەوەیی و ئەنجامی هێرشە سایبێرییەکان پێداگری کردووە و دەڵێت؛ سەپاندنی سزای پێشگترن لە هاتنی بەرپرسانی باڵای ئێران و بنەماڵە و کەس و کارە پلەیەکەکانیان چ وەک کۆچبەر و چ وەک سەردان بۆ ئەمریکا لە پێناو بەرژەوەندییەکانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا دەبینم.\nناوبراو دەڵێت؛ هاتنی کەسە دیاریکراوەکان لە بڕگەی یەکەم وەک کۆچبەر و وەک سەردانیکەر بۆ ئەمریکا، جگە لە حاڵەتە دیاریکراوەکان بە زیانی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا دەزانم و هەر بەم پێنە هاتنیان بۆ ئەمریکا سنووردار دەبێت.\nبە بڕگەی یەکی ڕاگەیاندنەکەی سەرۆک کۆماری ئەمریکا هاتووە؛ هاتنی ئەو کەسانە چ وەک کۆچبەر و چ وەک سەردانیکار بۆ ئەمریکا ڕادەگیرێت؛ ئەلف) بەرپرسانی باڵای حکوومەتی ئێران و ب) کەس و کار و ئەندامانی پلە یەکی بەرپرسانی حکوومەتی ئێران.\nلە بڕگەی چوارەمی ئەم ڕاگەیاندنەدا دەڵێت؛ هەموو ئەو کەسانەی کە خاوەنی مافی مانەوەی هەمیشەیین (گرین کارت) و ئەو کەسانەی کە وەک پەنابەری سیاسی یان کۆچبەر قبووڵ کراون، ناگرێتەوە.\nلەم ڕاگەیاندنەدا هاتووە کە ئەو کەسانەی کە هاتنیان بۆ ئەمریکا ڕاگیراوە، تەنیا بە بڕیاری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەتوانن بێنە خاکی ئەو وڵاتەوە (ئەمریکا).\nلە بڕگەی پێنجیش دا هاتووە کە وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دیاری دەکات کە تا چ کاتێکی ئەم ڕاگەیاندنە بە شێوەی تەواو یان بەشێک لەو ڕاگەیاندندە جێ بە جێ بکرێت.\nئەمریکا پووشپەڕی ئەمساڵ سنووری بۆ هات و چۆی دیپلۆماتەکانی کۆماری ئیسلامی لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و خاو و خێزانیان بۆ لە نیویۆرک دا نا.\nدەوڵەتی ئەمریکا پێشووتر سنووری بۆ هات و چۆی جەوادی زەریف دیاری کردبوو. بەرپرسانی ئێران تەنیا لە شوێنە دیاریکراوەکان بۆیان هایە هات و چۆ بکەن کە بریتیە لە شوێنی حەوانەوەی ڕەسمی نوێنەرانی ئێران، ئۆفیسی نوێنەرایەتی کۆماری ئیسلام و بینای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. هەروەها ئەو کەسانە تەنیا دەتوانن لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی جان ئێف کێنێدییەوە لە نیویۆرک دابەزن و هەر لەوێشەوە لە ئەمریکا بچنە دەرێ.\nگرژییەکانی نێوان وڵاتە یەکگرتووەکانی ئێران و ئەمریکا لە ماوەی یەک ساڵ و نیوی ڕابردوو لە گوڵانی ساڵی پارەوە بە دوای هاتنە دەرەوەی ئەمریکا لە ڕێکەوتنامەی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران و سەپاندنی کۆمەڵێک گەمارۆی جەرگبڕ، پێی ناوەتە قۆناغێکی هەستیارەوە.\nئه‌م بابه‌ته 700 جار خوێنراوه‌ته‌وه


👫 ئاکۆ مەحموود ئەحمەد (ئاکۆ سەنگاوی) کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 28 2014 1:53AM\nئاکۆ سەنگاوی لە رێکەوتی 21-03-1984 لە گوندی هەنارە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 9 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-7-2014 1:53:38\n👫 ئیدریس سەنگاوی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ May 19 2011 2:07PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,764 جار هاتیە دیتن\nئیدریس ئەبوبەکر حسێن ناسراو بەئیدریس سەنگاوی ساڵی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ هـ.ب. 19-5-2011 14:07:56\n👫 ئەحمەد محەمەد فەتاح (ئەحمەد سەنگاوی) کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Feb 10 2016 11:06PM\nساڵی 1982 لە ناحییەی سەنگاوی سەر بە قەزای چەمچەماڵ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ س.ئـ. 10-2-2016 23:06:36\n👫 ئەنوەر سەنگاوی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Nov 19 2008 1:37PM\n👁 ئەڤ بابەتە 5,769 جار هاتیە دیتن\nئەنوەر فەرەج سەعدون ناسراو بەئەنوەر سەنگاوی، ساڵی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 19-11-2008 13:37:42\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 9 2019 10:53AM\nمەحمود سەنگاوی چاپی دووەم سلێمانی 2015 [ زێدە... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 9-3-2019 10:53:23\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jul 15 2019 9:15PM\nپشتیوان محەمەد محەمەد 2019 [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 86% ✍ ز.س. 15-7-2019 21:15:38\n📝 بەیاننامەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی سەبارەت بەچوونی مەحمود سەنگاوی بۆ دادگا بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 8 2014 4:50PM\n👁 ئەڤ بابەتە 7,634 جار هاتیە دیتن\nمەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، وێڕای ئی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 8-1-2014 16:50:20\n👫 بەیرون سەنگاوی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Apr 24 2015 12:59PM\n... [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ هـ.ب. 24-4-2015 12:59:27\n📝 دەبێ دەستبەجێ مەحمود سەنگاوی دەستگیر بکرێ بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 28 2013 4:51PM\n👁 ئەڤ بابەتە 9,903 جار هاتیە دیتن\nئەمرۆ 10 ڕۆژ بەسەر بریاری دادگای کەلاردا بۆ دەستگی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 28-12-2013 16:51:52\n📝 راگەیاندراوێک لە مەحمود سەنگاویەوە دەربارەی تیرۆرکردنی کاوە گەرمیانی بەلگەنامە\n📅 دەمێ تومارکرنێ Dec 23 2013 9:11AM\n👁 ئەڤ بابەتە 10,608 جار هاتیە دیتن\nجەماوەری خۆشەویستی کوردستان... هەموو خەڵکی کوردست [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 81% ✍ هـ.ب. 23-12-2013 9:11:55