Saturday, 11.17.2018, 1:45\nئیسپانییەکان دەڵێن :\n"بێهیوایی وەک پولی دۆمینە وایە، هەر ئەوەندەی دانەیەکی کەوت، ئەوانی تریش هەرەس دەهێنن"\nنازانم چەندین جار، چاکترە بڵێم چەند شەو لەگەڵ هاوڕێکانمدا چوینەتە شاری سلێمانی ؟ هەندێک جار بەپلان و بەرنامە ی داڕێژراو هەندێک جار هەربەبێ پلان و تەنها وەک دەنگێکی یاخی و گەڕانەوەی هیوا بۆ خەڵکو شار .\nئەو سەردەمانە بەڵێشاو خەڵک دەبونە جاش، دەڵێن لە 7 نێرینەدا 5 نێرینەی خۆفرۆش بوو، دوانەکەی تریش یان لە چیابوو یان لە زیندانی بەعسدابوون، ئەوانەی لە چیابوون مەرج نەبوو کە پێشمەرگەبووبن، هەندێ خەڵکی زۆریش ڕوویان لە ئۆدوگاکانی ئیران کردبوو یان هەڵاتووی سەربازی بوون . لەو کاتەدا کەس بڕوای بەوە نەدەکرد، "کە هەموو دەسپێکێک کۆتایشی هەیە"...! بۆیە لایان وابوو بەعس بەو هەموو هێزەوە کە هەیبوو هەرگیز هەرەس ناهێنێ، ئەوەی ئێمە دەیکەین کوتانی ئاوە لە دەسکەواندا.\nدایکم ووتەنی:" دوایی کڵاوی بابردوو کەوتوون"، بەڵام گەنجی واتایی سەرکێشی، ئەگەر مرۆڤ لەگەنجیدا سەرکێشی نەکات، مەرگی خۆی ڕاگەیەنێت باشترە . ئێستا کە لە گەنجانی نیشتمانەکەم دەڕوانم هەست بە داماویان دەکەم، ئاخر شەرم نییە مرۆڤێک لەهەڕەتی لاویدا بێت و حیمایە بێت؟ یان ئەو هەموو نابەرابەری ونادادپەروەری و هەرس هێنانی ڕەوشتە ببینێت و هیچ نەکات؟ ئەو هەموو ژنکوژیی و دەرۆزەکەر و کوڕوزانەوەی خەڵک ببینێت و سەرگەرمی نێرگەلە کێشان بێت و بەشەقامەکاندا گڵۆبەڕۆژە بقرتێنێ و بیر لەخۆی و داهاتووی نیشتمان نەکاتەوە ؟\nبەڕاستی شەرمە گەنج بیت و سەرکێشی نەکەیت، ئاخر مرۆڤێک بۆ ئەوەی بژی و بڵێت بە ڕاستی ژیانم کردوە، دەبێت خاوەنی چیرۆک بێت و لەناو چیرۆکەکەدا پاڵەوانێک بێت، یان لایەنی کەم رۆڵێکی هەبێت . ئایا دەزانی لەسەرکێشیدا مردن ون دەبێت؟\nڕاستە لەو جێگەیەی ستەم هەیە، بێدەنگیش حاکمێتی دەکات، بەڵام گەنج دەتوانێت هەم بێدەنگی نەهێڵێت هەم حاکمدارەکان وەک گۆرەوی بگۆڕێت. دواجار گرنگ نییە بیرەوەرییەکان چەند ناخۆش بن، هەندێک جار بیرکەوتنەوەیان هێزێزێکی زۆرت پێدەبەخشێت .\nئەم جارە ئێمە بەپلانێک چوبووین کە لەسەر شەقامی دوڕیانەکەی سەرچنار لای کارگەی چکلێتەکە وابزانم ناوی کارگەی شوان بوو، لە دوو پیکابی "قوات خاسە" هێزە تایبەتییەکەی ڕژێم بدەین، کە زۆربەی شەوان لە کاتژمێر 11 بۆ 12 لەوێوە تێپەڕ دەبوون ناوەندی پیکابەکان بەسەرنشینەکانییەوە 20 بۆ 25 مەتردە بوو، بەشەقامەکەدا دەچوون بۆ هاوینە هەواری سەرچنار و دەگەڕانەوە، ئەوەی هەواڵەکەی بۆ هێناین باوکێک بوو، کە کوڕەکەی ماوەیەک بوو لە لایەن ڕژێمەوە گیرابوو، سۆراغی لەهیچ شوێنەکەوە دیارنەبوو، بەداخەوە ئێستاش نازانم چیرۆکی باوک و کوڕەکە بەکوێ گەیشت؟ بەهیوام دوای ئەم نووسینە یەکێکیان بەهەواڵی خۆشەوە سەر دەربهێنن، کە گومانم هەیە کەسیان مابن .\nبەر لە دەمژمێرێک ئێمە لەوێ بووین، ناوی ماڵێکمان پێبوو کە خۆفرۆشێکی کورد بوو بەناوی "خەتاب" خەڵکی شاری کەرکوک بوو و خێزانەکەی دەرکرابوون، کەچی لە باتی ئەوەی هەڵوێست وەربگرێت ببوە خۆفرۆش و خزمەتکاری بەعس . ئەو لەگەڵ ئاسایشی سلێمانیدا دەستی تێکەڵ کردبوو، سەیر لەوەدا بوو، زۆربەی ئەو کەسانەی کە ڕاگواسرابوون ولەناوچەی خۆیان و دەرکرابوون، ببوونە جاش شەعبی و ئەمن و خزمەتکاری بەعس، من زۆریانم دەناسی کە کاتێک ماڵمان لە گەڕەکی ڕزگاری بوو.\nئێمە چوینە ماڵەکە دوو ژن و کوڕێکی گەنجی لێبوو، وامان دەزانی گەنجەکە "خەتاب"ە، بەڵام برای بوو، دوای گەڕانمان بەماڵەکەدا دووتفەنگمان دۆزییەوە دەستمان بەسەردا گرت، یەکێک لە ژنەکان کە گەنچ بوو جڵێکی سوری لەبەردابوو زۆر بێزارکەربوو، دەیوست بەو دەنگە دەنگەی کە دروستی کردبوو بڵێت، ئێمە هیچمان نەکردوە، براکەیمان هێنا، سەیر لەوەدا بوو لە هەموو ئەو گەڕەکە دا نەمان توانی شەرواڵێک بدۆزینەوە تا لەبەر براکەی بکەین و لەگەڵ خۆمانا بیبەین، من لە دەرکی ماڵێکم دا ژنێک لە ناودەرگای گەراجێکەدا ووتی: بەر لەوەی ئێوە بێن ئەو سەرسەرییە ڕای کرد، بۆ کۆڵانی پشتەوە، لەبەردەم دیواری قوتابخانەیەکدا برای خۆفرۆشەکەمان ڕاگرتبوو، مامە قالە بە دیارییەوە بوو، ئێمە سۆراخی ئەو خۆفرۆشەمان دەکرد، من کە گەڕامەوە دیم براکەی هەر ١٥ یان ١٦ ساڵێک دەبوو دەلەرزی، پێپرس کردن بەکەس ووتم: بڕۆ ونبە لەبەرچاومان، گریا ڕێگەمان پێدا بڕواتەوە ماڵێ، ئێمە ماوەیەک لەو جێگەیەی بەنیاز بووین لە هێزە تایبەتییەکە بدەین سەنگەرمان گرتبوو، دیار نەبوون یەک دوو ئۆتۆمۆبێلی سڤیل بەشەقامەکەدا گوزەریان کرد، ئێمە هیچ خۆمان ئاشکرا نەکرد. دوای ماوەیەکی زۆر هەستاین کە زیاتر لەو کاتەی هەموو شەوێک ئەم داگیرکەرانە بەم شەقامەدا گوزەریان دەکرد، گەڕاینەوەو، شەوی داهاتوو، کە من و چەند هاوڕێیەک لەبەر ماندوو بوون نەچووین، لەهەمان شوێن سوپەرێکی سپیان ڕاگرتبوو "بەڕێوبەری کارگەی چیمەنتۆی تاسڵوجە و سەرەک جاشێکیان گرتبوو" وابزانم ناوی عوسمان بوو دەستێک جلی ڕانک وچۆغەی سپی لەبەردابوو، تفەنگێکی یەک لاقی دوودەسک و دەمانچەیەکی ١٦خۆریان پێبوو، سەیر لەوەدا بوو هەر کە هەواڵەکە بڵاو بۆوە خەڵکی گوندەکانی "چەقژ و قایکەن و وابزانم باخ یش " هاتن بۆ شکوا کردن و بەربوونی بەڕێوبەرەکە، کە تورکمان بوو، دەیان ووت: لەوەتەی ئەم پیاوە لەوێیە ئەوان حەساونەتەوە و سوپا و جاش نایەن بۆ گوندەکەیان، هەردوو کەسەکە بەڕێوبەر و سەرەک جاشەکە نێردانەوە، جاشەکە بەڵێنی دا کە بیکەسی بکڕێت بۆ کەرتەکە، بەڵام بەڵێنەکەی بووە بڵقی سەر ئاو، کە ئەم دوو بەشەرەیان ئاوا ئاسان بەردا، لەبەر خۆمەوە ووتم: باش بوو نەچووم لەگەڵیاندا دەنا هەر تەنها ماندوو بوونمان دەچنییەوە.\nئێستا کە ئەم بیرەوەرییە بەژانەوە دەنوسمەوە، دەڵێم بڵێی ئێستا ئەو پیاوە تورکمانە پەیوەندی بەو کارگەی چیمەنتۆوە مابێت؟ بڵێ پشکی نەبێت لەوێ ؟ نایزانین، کارتەکان واتێکەڵ کراوە .......!\nهیچ مەبەستێکی دیاری کراوم نییە لەپشتی گێڕانەوەی ئەم چیرۆکە کورتانە، تەنها ئەوەندە هەیە دەمەوێت بڵێم، ئەمڕۆ کەسانی نامۆ و ترسنۆک و فایل ئەستور دەیانەوێت مێژووی ئەو هەموو ڕووداوە داگیربکەن و بۆخۆیانی بەرن، بیکەنە مێژووی کەسایەتیان کە نیانە. زۆریان نە لەدوور نە لەنزیک ئاگایان لەم هەموو ڕووداوانە نەبوە و ئێستا هاتونەتە سەر حازری و فشە دەکەن بە شتێکەوە کە هی ئەوان نییە، ئەم چیرۆکانە بەردەوام دەبێت.


١٩ ئوت ٢٠١٩ - ٢٨ گەلاوێژ ١٣٩٨ - ٢١:٢٣ تاران\nبەڕۆژکراو: ١٣٩٨/٠٥/٢٨ - ١٩-٠٨-٢٠١٩ - ١٧:٤٢ تاران\n١٣٩٨/٠١/٣١ - ٢٠-٠٤-٢٠١٩ - ١٣:١٧ تاران ٢١٥ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: دۆسیەی مردنی گومانئاوی خوێندکارێکی ئایینیی کورد خەڵکی شاری بانە، بەبێ ڕاگەیاندنی ئاکامی ئەو دۆسیەیە، بەسترا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، هۆکاری گیان لە دەستدانی خوێندکارێکی کورد بە ناوی "تەها قادری" تەمەن ٢٤ ساڵ خەڵکی شاری بانە، لە لایەن سپای پاسدارانەوە "خنکان لە بەنداوی نەنۆڕ"ی ئەو شارە، ڕاگەیاندراوە.\nیەکێک لە نزیکانی بنەماڵەی تەها قادری بە ئاژانسی کوردپا لەو بارەیەوە ڕایگەیاندووە: ئەو لاوە کوردە بە هۆی ڕەخنەگرتن لە مەراجعی تەقلید، لە ئێران، چەندین جار بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعاتی بانە کراوە.\nئەو سەرچاوە دەڵێت: ناوبراو دوایین جار کە بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری بانە کراوە و لێپرسینەوەیان لەگەڵ کردووە و لە لایەن هێزەکانی سپای پاسداران بردراوەتە تەنیشت بەنداوی نەنۆڕ و دواتر ناوبراو لەو بەنداوە دەخنکێنن.\nبە وتەی ئەو سەرچاوە ئاگادارە، هێزەکانی سپای پاسداران کەلوپەلی ئەو خویندکارە ئایینییە کوردە لە تەنیشت ئەو بەنداوەیان بەجێهێشتووە و خەڵکی ئەو ناوچەیە پاش دۆزینەوەی تەرمی ناوبراو لە بەنداوی نەنۆڕ بە موبایلی شەخسی ئەو خویندکارە بنەماڵەکەیان لەو ڕووداوە ئاگادار دەکەنەوە.\nئەو سەرچاوەیە دەڵێت: تەرمی ئەو لاوە کوردە، سەرەتا بۆ پۆلیسی ئاگایی و دواتر بۆ پزیشکی یاسایی دەگوازنەوە.\nسەرچاوەی باوەڕپێکراوی کوردپا دەڵێت: لە ژێر گوشاری سپای پاسداران، پزیشکی یاسایی گیان لە دەستدانی ئەو لاوە کوردەی بە خنکان لە بەنداوی نەنۆڕ ڕاگەیاندووە و هەروەها بنەماڵەی ناوبراوی ناچار بە واژۆ کردوە، سەبارەت بەوەیکە ئەو بنەماڵەیە لە هیچ کەسێک شاکی نیین و ئەو دۆسیەیان داخستووە.\nڕۆژی سێشەممە ٢٤ی خاکەلێوە، ٢٤ کاتژمێر پاش نادیاربوونی تەها قادری، تەرمی ناوبراو لە تەنیشت بەنداوی نەنۆڕی بانە دۆزرابووە.\nتەها قادری، خوێندکاری زانستی ئایینی دارقورئانی محەممەد ڕەسوڵ‌ئەڵلای قایبەردی شاری بانە بووە.


هەولێر: سبەی دەست بەپێدانی ڤاکسینی کۆرۆنا دەکرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدوای ئەوەی وڵاتی چین، ٥ هەزار ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنای پێشکەش بەهەرێمی کوردستان کرد، بریارە سبەی پێنچ شەممە ٤ی ئاداری ٢٠٢١ پێدانی ڤاکسینی کۆڕۆنا لەهەولێر دەست پێ بکات.\nد.بژار مووسا، وتەبێژی بەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، سەرجەم ئامادەکاریەکان تەواو کراون، بۆ ئەوەی ئەو ڤاکسینەی هاتۆتە هەرێم دەست بەپێدانی بکرێت بۆ ئەو چین و توێژانەی بەپێی ئەولەویەت دەست نیشان دەکرێن.\nدەشڵێت؛ بەپێی ئەو ڕێنماییە تەندروستیانەی دیاریکراون، سبەی پێنج شەمە دەستدەکەین بە پێدانی ڤاکسین لە سنووری پارێزگای هەولێر، کە ۳سەنتەر دیاریکراون لە نەخۆشخانەی رزگاری و لەهەریەکە لەشارۆچکەکانی سۆران و کۆیە.\nڕۆژی سێ شەممە، وەزارەتی تەندروستی هەرێم، وەك پشكی هەرێمی كوردستان لە عیراقدا، بڕی ٥٠٠٠ ڤاكسینی دژە كۆرۆنای لە جۆری (سینۆفارم)ی چینی وەرگرت.\nئەم ئامادەکارییە بۆ پێدانی ڤاکسین لە کاتێکدایە، کە وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لە ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا، ٥٢٢٩ پشكنین ئەنجام دراوە و دەركەوتووە لە هەولیر ١١٢ كەس و سلێمانی ٤٥كەس و لە گەرمیان ٨ كەس و دهۆك ٧٢ كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nئاشكراشی كردووە، كە ١٤٧كەس چاكبوونەوە و ٣ كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\n17 ئازار 2021 1.18 pm\nسلێمانی – نزار جەزا بەڕێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگای ته‌ندروستی رایگەیاند، دەرگامان کراوەیە بۆئەوەی کەسێک بیهەوێت…


بەرپرسێكی باڵای یەكێتی هەرەشەی بڕیارێك لە سەركردایەتی حزبەكەی دەكات\nrebwar 10/08/2019 - 16:15 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی رایدەگەیەنێت ئەگەر ئەنجومەنی سەركردایەتی ڕۆژی كۆنگرە دیاری نەكات ئێمە ئەو بڕیارە دەدەین و خۆمان ڕۆژەكە دیاری دەكەین.\nزوبێر عوسمان جێگری یەكەمی سكرتێری ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی پەیامێكی پیرۆزبایی بە بۆنەی چەژنی قوربان بڵاو كردۆتەوە و وێنەیەكی دەست كوردیو كەوتووە تێدا داوادەكاتە ئەنجومەنی سەركردایەتی بڕیاربدات كە لە كۆتایی ئەمساڵ یەكێتی كۆنگرەی خۆی سازبكات.\nزوبێر عوسمان نوسیویەتی " بەفرەسەتی دەزانم ڕوو لە كادیر و ئەندام و جەماوەری یەكێتی بكەم و پێتان ڕابگەیەنم وەك ئەنجومەنی ناوەندی هەوڵ و فشارەكانمان بەردەوامە بۆ بەستنی كۆنگرەی چوارەمی یەكێتیی نیشتیمانی كوردستان لە كۆتایی ئەمساڵدا و پێویستە بە گیانێكی هەڤاڵانەوە هەموومان بەرەو بەستنی كۆنگرە هەنگاو بنێین."\nهەوواها دەلێت "داواش لە ئەنجومەنی سەركردایەتی دەكەین لە كۆبونەوەی داهاتوویدا بڕیار لەسەر دیاری كردنی رۆژی بەستنی كۆنگرە بدات چونكە هیچ لەمپەر و بەربەستێك لە بەردەم ئەنجامدانی كۆنگرە نەماوە،بەستنی كۆنگرە لە كۆتایی ئەمساڵدا بۆتە پێداویستیەكی گرنگ و هەنوكەیی بۆ یەكێتی."\nلە ئەگەری وەڵام نەدانەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی بە دواكەیان جێگرەكەی ئەنجومەنی نادەوندی دەلێت "ئەگەر ئەنجومەنی سەركردایەتی بەم زوانە بڕیاری دیاری كردنی ڕۆژی بەستنی كۆنگرە نەدات ئەوا ئەنجومەنی ناوەندی ناچار دەكەن ئەو بڕیارە گرنگ و چارەنوسساز و مێژووییە بدات."\n"فیكری جیاكردنەوە و ڕۆڵی سەركر…


بەریتانیا وەکو سەد ساڵ لەمەوبەر پێیوایە کورد بۆ هاوسەنگی عێراق گرنگە\n10:47 - 05/02/2020\nبەریتانیا وەکو سەد ساڵ لەمەوبەر پێیوایە کورد بۆ هاوسەنگی عێراق گرنگە\nکاروان جەمال تاهیر نوێنەری حکومەتی هەرێم لە بەریتانیا، گەشبین و خۆشحاڵە بە بەشداری کورد لە سێکتەرە جیاوازەکانی بەریتانیا هەر لە سیاسەت و حکومەتە خۆجێیەکانەوە بیگرە تا بزنس و هونەر و زانستدا.\nلەم دیدارەدا لەگەڵ پەیسەر کاروان دەڵێ: بۆ ٢٠٢٠ پلانیان داناوە کە پەیوەندییەکانی بەریتانیا و هەرێم زۆر پێش بخەن و قەرەبووی چوار ساڵی پیشوو بکەنەوە کە ئاستەنگی زۆر هاتووەتەڕێی ئەو پەیوەندییانە.\nسەبارەت بە کێشە کۆمەڵایەتییەکانی رەوەندی کوردی لە بەریتانیا، ئاماژە بەوە دەکات لەبەر ئەوەی زۆرترینیان کیشەی شەخسین، ئەوان دەستوەرنادەنە کێشە کۆمەڵایەتی و شەخسییەکانەوە.\n* وا نزیک دەبینەوە لە ١٠٠ ساڵەی دامەزراندنی عێراق کە بەریتانیاییەکان ئەندازیارو نەخشەکێشی بوون، ئێستا بەریتانییەکان چۆن دەڕواننە عێراق و کوردستان؟\n- ڕاسته سه‌ده‌یه‌ک مێژوویه‌کی دووره، به‌ڵام ڕوداوه‌کان و لێکه‌وته‌کانی ئه‌و وه‌خته ئه‌وه‌نده نادادپه‌روه‌رانه بووه که تائێستاش ئاسه‌واره‌کانی هەرماون. به‌ریتانیاییه‌کان ئه‌م ڕاستییه مێژووییه باش ده‌زانن کە تێڕوانینی ئه‌وکاته‌یان بۆ دروستکردنی عێراق، به‌بێ خواستی خودی گه‌لی کورد دوو ڕه‌هه‌ندی هه‌بووه، یه‌که‌م عێراق که ده‌که‌وته ئه‌و ناوچه‌یه‌ی به‌ر به‌ریتانیاییه‌كان ده‌که‌وت، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندتربێ له‌ڕووی سه‌رچاوه‌ی سروشتی، دووه‌میش پێیانوابووه لکاندنی ناوچه‌کوردنشینه‌کان عێراق شارستانیی ده‌کات ئه‌مه وێڕای ئه‌وه‌ی ته‌رازوی پێکهاته‌ی سوننه‌و شیعه ڕاده‌گرێ. هاوکات له‌ڕووی جوگرافیاشه‌وه ناوچه‌کانی کوردستان ده‌بێته ته‌واوکه‌ری بیابانه‌کانی باشوور، ئه‌م تێڕوانینانه له به‌ڵگه‌نامه‌کانی به‌ریتانیادا هه‌یه.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رسوڕمانه ئه‌م تێڕوانینه له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیادا هێشتا گۆڕانکاری به‌سه‌ردا نه‌هاتووه. پێیانوایه کورد و ناوچه کوردستانییه‌کان بۆ به‌شارستانێتیبوونی عێراق و ڕاگرتنی هاوسه‌نگی گرنگه، ئه‌مه‌ش له‌زاری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا پشتڕاستکرایه‌وه کە له دوای ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆ‌م و ڕووداوه‌کانی ١٦ی ئۆکتۆبه‌ر، لە پەرلەمانی بەریتانیا پرسیاریان لێکرد سەبارەت مافی سه‌ربه‌خۆیی کوردستان. وه‌ڵامه‌که‌ی ئه‌وه‌بوو گوتی " کورده‌کان و ناوچه کوردستانییه‌کان بۆ به‌شارستانیکردنی عێراق و ڕاگرتنی هاوسه‌نگی گرنگن"سه‌رۆکی لیژنه‌ی ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان گوتی" پێم سه‌یره دوای تێپه‌ڕبوونی ١٠٠ ساڵ وه‌زیری ده‌ره‌ی به‌ریتانیا هه‌مان ڕسته‌ی وه‌زیری موسته‌عمه‌ره‌ی ئه‌و وەختە به‌کارده‌هێنیته‌وه"\nپێدانی ڤیزەی بەریتانی بە هاوڵاتیانی هەرێم زۆر زیادیکردووە\nبه‌ریتانیاییه‌کان پێیانوایه که پێکهاته‌ی عێراق ئالۆزه‌و کورد ده‌توانێ و هه‌میشه‌ش ڕۆڵی گرنگی بینیوه له ڕاگرتنی هاوسه‌نگی عێراق، ده‌زانن که سه‌ده‌یه‌ک پێش ئێستا خواستی کوردیان پشتگوێخستووه، به‌ڵام هه‌میشه‌ش هه‌وڵی ئه‌وه‌یانداوه که که‌س نه‌توانێ شوناسی کورد بسڕێته‌وه و خواستی گه‌وره‌یان هه‌رێمێکی کوردستانی به‌هێزه و له‌و تێڕوانینه‌شه‌وه هه‌میشه له‌هه‌وڵی به‌هێزکردن و پێشخستنی هه‌رێمی کوردستاندان.\n* بەراورد بە وڵاتانی تر، بەشداری کۆمپانیا بەریتانییەکان لە هەرێمی کوردستان ژمارەیان کەمن.\n- له‌ڕاستیدا ئاماری کۆمپانیا بیانییه‌کانم لانییه له هه‌رێمی کوردستان، به‌ڵام کۆمپانیا به‌ریتانیاییه‌کان که له هه‌رێم کارده‌که‌ن ئێستا ژماره‌یان ١٤٠ کۆمپانیایه له سێکته‌ره جیاجیاکاندا. هه‌میشه خواستی دۆزینه‌وه‌ی ده‌رفه‌تی وه‌به‌رهێنانیان هەیە له هه‌رێم. به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه دۆخی سیاسی عێراق و ناوچه‌که که زۆربه‌ی کات ناسه‌قامگیرییه‌ک هه‌یه و چوار ساڵی سه‌رهه‌ڵدانی داعش و ئەو رێنماییانەی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا بۆ هاوڵاتیانی بۆ گەشتکردن بۆ عێراق که هه‌میشه به "ناوچه‌یه‌كی نائارام" وه‌سفیکردووه، ئەمانە کاریگه‌ریان هه‌بووه له‌سه‌ر ڕێژه‌ی وه‌به‌رهێنه‌رانی به‌ریتانیی له عێراق و هه‌رێمی کوردستان.\nبۆ زیادکرنی وه‌به‌رهێنانی به‌ریتانیی، نوێنه‌رایه‌تییه‌که‌مان بێوچان کارده‌کات له‌گه‌ڵ کاربه‌ده‌ستان و خاوه‌ندکاران و ناوه‌نده بازرگانی و وه‌به‌رهێنانه‌کان به‌ئامانجی فراوانکردنی به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری له نیوان هه‌رێم و به‌ریتانیادا.\nیەکێك لە کاره له‌پێشینه‌کانمان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ ژیاندنەوەی پەیوەندییە ئابورییەکانه لەگەڵ بەریتانیادا که لە ماوەی پێنج ساڵی ڕابردوودا دووچاری چەندین ئاستەنگ بوویەوە. خواستێکی به‌هێزی ترمان هاندانی به‌ستنه‌وه‌ی ئاسمانی ڕاستەوخۆی نێوان هەرێمی کوردستان و بەریتانیایە له‌لایه‌ن هێڵی ئاسمانیی به‌ریتانیاییەوەبێ یان هه‌ر هێڵێکی تری ئەم وڵاتە، ئێمه ده‌مانه‌وێ گه‌شتیاری زیاتری به‌ریتانیی بهێنین تا سه‌ردانی شاره جوانه‌کانمان و گونده‌کانمان بکه‌ن له هه‌رێمی کوردستان چونکە دڵنیام که سه‌رسام ده‌بن به‌وه‌ی ده‌یبینن.\n* لە رووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەردا کۆمپانیاکانی بەریتانیا زۆر دەستوبرد کەوتنە کارکردن لەگەڵ حکومەتی عێراق لە کەرکوک، ئایا بەریتانییەکان دەیانویست کەرکوک بگەڕێتەوە ژێر رکێفی بەغدا؟\n- من نازانم مه‌به‌ستتان له کۆمپانیاکانی به‌ریتانیا کێیه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستتان پریتش پترۆلێۆمهBP ئه‌وه به‌وشێوه‌یه نییه که کاتی خۆی باسی لێده‌کرا. بی پی کۆمپانیایه‌کی زەبەلاحی بواری نه‌وته، وابزانم ساڵی ٢٠٠٥ گرێبه‌ستی له‌گه‌ڵ عێراق هه‌بووه بۆ دیراسه‌کردنی یه‌ده‌گی کێڵگه‌ی که‌رکوک کە به‌هۆی خراپ به‌کارهێنان و هه‌ڵهێنجانی نه‌وت به‌شێوه‌یه‌كی نازانستی له‌لایه‌ن حکومه‌تی دیکتاتۆرەوە. هاوکات پێشکه‌شکردنی پرۆژه‌ی چاککردن و گه‌شه‌پێدانی کێڵگه‌که پاش دیراسه‌تکردن. جێبه‌جێکردنی ئه‌م گرێبه‌سته له‌لایه‌ن حکومه‌تی هه‌رێمەوە ڕه‌خنه‌ی لێگیرا به‌تایبه‌ت پاش ڕاگه‌یاندنی ڕ‌شنووسی یاسای هایدرۆکاربۆنی عێراق و پاشانیش ده‌رچوونی یاسای نه‌وت و گازی هه‌رێمی کوردستان، ئه‌مه‌ش وایکرد کۆمپانیای ناوبراو گرێبه‌سته‌که‌یان هه‌ڵپه‌سێرن.\nلە بەریتانیا بازرگان و هونەرمەند و کەسانی بلیمەتی کورد هەڵکەوتوون\nپاش ڕوداوه‌کانی ١٦ ی ئۆکتۆبه‌ر، له‌به‌ر خێرایی ڕووداو و کاردانه‌وه‌کان و نه‌شئه‌ی سه‌رکه‌وتن له‌لایه‌ن زۆرێک له کاربه‌ده‌ستانی حکومه‌تی عێراقەوە، داوایان له کۆمپانیای ناوبراوکرد که به‌خێرایی ده‌ست بکات به جێبه‌جێکردنی گرێبه‌سته‌که‌یان. ئه‌مه‌ش بۆ پیشاندانی ئه‌وه‌ی که حکومه‌تی عێراق پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی بۆ که‌رکوک وه‌به‌رهێنان و که‌رتی نه‌وتی که‌رکووک باشتر ده‌کات. به‌ڵام حکومه‌تی عێراق موه‌فه‌ق نه‌بوو تێیدا، ئێستا کۆمپانیای بی پی له‌به‌ر چەند هۆکارێک وازی له‌کاره‌کانی هێناوه.\nبێگومان به‌ریتانیا ده‌یه‌وێ وه‌به‌رهێنەران و کۆمپانیاکانیان ده‌رفه‌تی گه‌وره‌و زیاتر بدۆزنه‌وه له عێراق و هه‌رێمی کوردستاندا، به‌ڵام نایه‌نه‌وێت له‌سه‌ر حسابی نه‌هامه‌تی لا‌یه‌نی تربێ. به‌ریتانیا زۆر به هه‌ستیاری له‌و هاوسه‌نگییه ده‌ڕوانێ و هەمیشە هه‌رێمی کوردستان به "دوورگه‌یه‌کی ئارامی وه‌به‌رهێنان" هه‌ژمار ده‌کات.\n* پار باڵیۆزی بەریتانیا لە عێراق سەردانی هەولێری کرد و بەڵێنی ئەوەیدا کە لەمەودوا ئاسانکاری زیاتر بکرێ بۆ پێدانی ڤیزە بە هاوڵاتیانی هەرێم، ئێستاش وەرگرتنی ڤیزای بەریتانیا ئاسان نییە.\n- پرسی ڤیزه پرسێکی گه‌وره‌یه‌و هه‌میشه گوێمان له ڕه‌خنه ده‌بێ له‌و ڕووه‌وه. به‌ڵام ڕه‌خنه‌کان هه‌ندێکیان دروستن و هه‌ندێکیان په‌یوه‌ندی به‌شێوازی پێشکه‌شکردنی ڤیزه‌و به‌ڵگه‌کانەوە هه‌یه. بۆ ره‌خنەکان ئێمه لێره لۆبیمان بۆ کردووه و هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رمان بۆ داون، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌کی گشتیی سیستمی ڤیزه‌ی به‌ریتانیا سیستمێکی سه‌ربه‌خۆیه و تاڕادەیەک ئاڵۆزه. به‌ڵام که‌سی پێشکه‌شکار ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوه‌تی پابه‌ندی ڕێنماییه‌کانی پیشکه‌شکردنبێ به‌بێ که‌موکوڕی، ئه‌وا هیچ کێشه‌یه‌کی نابێ. به‌ڵام بچووکترین هه‌ڵه له فۆڕم و به‌ڵگه‌کان یان نوقسانی ئه‌وا یه‌کسه‌ر داواکارییه‌که ڕه‌تده‌که‌نه‌وه، بۆیه پێویسته که‌سی پێشکه‌شکار وردبێ له دۆکۆمێنته‌کانیدا. ئێستا رێژه‌ی پێدانی ڤیزه زیادی کردووه به به‌راورد به دووساڵ پیش ئێستا.\n* بەشداری رەوەندی کوردی لە بەریتانیا ئێستا بەشدارییەکی چۆنە لە بواری سیاسەت و بزنس و ئیدارەی ئەو وڵاتەدا؟\nتاڕاده‌یه‌کی باش له گه‌شه‌کردندایه و کوردستانیان و نه‌وه‌ی دووه‌م له به‌ریتانیا چالاکن. به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌کان بوونه‌ته به‌شێک له لۆبیکردن بۆ کوردستان، به‌ڵام بێگومان ئه‌م لۆبیکردنانه پێویستیان به ڕێکخستن و ئاراسته‌کردن هه‌یه و پێویسته زیاتر لۆبی نیشتمانیی بن. ناوی کورد و کوردستان به‌شێوه‌یه‌کی به‌رفراوان ناسراوه له به‌ریتانیادا، خودی کوردستان و ئه‌و ڕۆڵه‌ی ده‌یگێرێت له هاوکێشه نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا، ڕۆڵ و قاره‌مانێتی پێشمه‌رگه له بەرپەرچدانه‌وه‌ی تیرۆر، ده‌رفه‌ته ئابوورییه‌کان. هه‌روه‌ها له به‌ریتانیاش ئێستا به‌شێوه‌یه‌کی فراوان کوردستانییان خۆیان به‌شدارن له سیاسه‌ت و ژماره‌یه‌کی باش له حزبه‌کانی به‌ریتانیادا کاری حزبیی ده‌که‌ن. ئه‌مه‌ش وایکرد که له هه‌ڵبژاردنه‌کانی کانوونی دووه‌می ٢٠١٩ چوار کاندیدی کورد هه‌بن له حزبه جیاجیاکان که خۆشبه‌ختانه دووانیان بوونه ئه‌ندام په‌رله‌مان.\nئێستا ١٤٠ کۆمپانیای بەریتانیا لە هەرێمی کوردستاندا سەرمایەگوزاری دەکەن\nژماره‌یه‌ک کورد له شاره‌وا‌نییه‌کان و ده‌زگا حکومییەکاندا کارده‌که‌ن، له‌ڕووی بزنسه‌وه ژماره‌یه‌کی زۆر کورد خاوه‌ن بزنسن و به‌شدارن له ئابووری به‌ریتانیادا. ته‌نانه‌ت داهێنه‌ریش له ناو کوردانی به‌ریتانیا ده‌رکه‌وتووه که خه‌ڵاتی داهێنه‌ری ساڵی ٢٠١٩ی به‌ده‌ستهێناوه، له نه‌وه‌ی دووه‌میش ژماره‌یه‌کی زۆر له گه‌نجان بوونه‌ته نموونه‌ی سه‌رکه‌وتوو له بواره‌کانی هونه‌ر و وه‌رزش و شێوه‌کارییدا.\nهه‌روه‌ها کەسانی زانستیی که خه‌ڵاتیان به ده‌ستهێناوه، له‌بواری هونەری کۆمیدیاشدا کەسانی هه‌ڵکه‌وتوو دەرکەوتوون و کارەکانیان له گه‌وره‌ترین و به‌ناوبانگترین هۆڵه‌کانی له‌نده‌ن (هۆڵی ئه‌پۆڵۆ) نمایش کراوه، که به‌ڕاستی ئه‌م نموونه سه‌رکه‌وتووانه بونه‌ته باڵێۆزی ڕاسته‌قینه‌ی کوردستان.\n* ئەو دوو پەرلەمانتارەی کورد لە پەرلەمانی بەریتانیا، چ کاریگەرییەکیان دەبێ بۆ پرسە جیاوازەکانی کورد؟\nبه‌دڵنیاییه‌وه کاریگه‌ری زۆریان ده‌بێ، خاتوو فریاڵ که ته‌نیا مانگێکه بووەته په‌رله‌مانتار، بووەتە ئه‌ندامی گروپی په‌رله‌مانتارانی به‌ریتانیا بۆ دۆستایه‌تی هه‌رێمی کوردستان. له ئاینده‌دا له‌گه‌ڵ دۆسته‌کانی ترمان له په‌رله‌مان پرس و بابه‌ته‌کانی په‌یوه‌ندیدار به هه‌رێمی کوردستان له په‌رله‌مانی به‌ریتانیا ده‌خه‌نه‌ڕوو. هه‌روه‌ها کاک نه‌دیم زه‌هاوی که ئێستا ئه‌ندام په‌رله‌مان و وه‌زیریشه له‌کابینه‌ی حکومه‌تی به‌ریتانیا هاوکار و پشتیوانێکی به‌رده‌وامی کوردستانه له‌گشت مه‌حفه‌له‌کاندا.\n* پەیوەندی ئێوە بەو پەرلەمانتارانەی کوردەوە چۆنە؟\nپه‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ هه‌ردووپه‌رله‌مانتار زۆر زۆر باشه‌و له په‌یوه‌ندی به‌رده‌وامداین.\n* ئەی بە گشتیی کێشە کۆمەڵایەتییەکانی رەوەندی کوردی لە بەریتانیا زیاتر لە چیدا خۆی دەبینێتەوە؟ کێشەی شەخسیی زۆرە یان کێشەی خێزانیی؟\n- ئەوانەی کە لێرە هەن، کێشه‌و گرفتی تایبه‌تیی و شه‌خسین و په‌یوه‌ندییان به نوێنه‌رایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانەوە نییه. ئه‌رکی ئێمه نییه ته‌داخول له‌و جۆره کێشانه‌دا بکەین.\n* کوردان زیاتر بۆ چ کارێک دێنە نوێنەرایەتی هەرێمی کوردستان لە بەریتانیا؟\nئه‌وخزمه‌تگوزارییانه‌ی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم پێشکه‌شی ده‌کات خزمه‌تگوزاریی کونسوڵگه‌ریین له‌وانه: ده‌رهێنانی بریکارنامه به هه‌موو جۆره‌کانییەوە، ڕاستاندنی به‌ڵگانامه و به‌ڵگه‌نامه‌کانی زانکۆ و کۆلێژ و ئه‌ستۆپاکی، به‌رزکردنه‌وه‌ی داواکاری ئه‌و هاووڵاتییانه‌ی که فه‌رمانبه‌ری حکومه‌تی هه‌رێمن و له به‌ریتانیا نیشته‌جێن، هه‌ر پرس و بابه‌تێکی تر که له‌چوارچێوه‌ی ئه‌رک و ده‌سه‌ڵاته‌کانی نوێنه‌رایه‌تیماندابێ. تێکڕای ئه‌م خزمه‌تگوزارییانه بێبه‌رامبه‌ر پیشکه‌ش به کوردان ده‌کرێ.\n* بڕیارە ئەمساڵ سەرژمێری گشتیی بکرێ لە عێراق، بۆ دەرەوەی عێراق هیچ ئامادەکارییەک کراوە؟\n- تائێستا ئاگادارنین و پێمان ڕانه‌گه‌یەنراوه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بڕیاری سه‌رژمێری بردێت ئه‌وا به‌دڵنیاییه‌وه ئه‌رک و ڕۆڵی خۆمان ده‌بێ.\n* ئامار و داتان لایە لەسەر کوردە بەندکراوەکانی بەریتانیا؟\nنه‌خێر هێچ ئامارێکمان لا نییه، هه‌ندێک جار له‌لایه‌ن کاربه‌ده‌ستانی گرتووخانەکان یان زیندانییه‌کانەوە په‌یوه‌ندیمان پێوه‌ده‌کرێ، ئێمه‌ش به‌پێی پێویست هاوکاریان پیشکه‌ش ده‌که‌ین.\n* زۆرترین هۆکارەکانی سزادانی ئەوانە چی بووە؟\n- ببورن ئامارو زانیاری ئەوەمان لانییه.\nئەم دیدارەی کاروان جەمال تاهیر، لە ژمارە ٨ی گۆڤاری پەیسەردا بڵاوکراوتەوە\nدكتۆرە كوردستان: حاجی قادری كۆیی لەسەركردەكانی ئەمڕۆی كورد نەتەوەیی تر بوو


ئازاد چلچه‌مه –\nگەلانی مزۆپۆتامیا لە بواری بەرخۆدان و راوەستانی مێژووییدا، هەمیشە مۆری خۆیان لە مێـژوو داوە. ئەوە لە یەكێتی ناوبەینی مادەكان و ئۆرارتۆكانەوە هاتووە كە لە سەردەمی ئیمپراتوورییەتی ئاشووردا بە درێژایی سێسەد ساڵا بەردەوام ئامانجی هێرش بوون و توانییان خۆیان بپارێزن. هەڵبەت خۆڕاگری لەو بەشە لە جیهاندا فەرهەنگێكی هەمیشەییە و لە بەر ئەوەش توانیویانە كە پێكهاتەی خۆیان بپارێزن و لە نەمان، بە دووری بگرن. پێداگری لە سەر فەرهەنگ و ژیان كردن بەو فەرهەنگە، هەمان راوەستانە. ئەوەی كە وەك دیاردەیەكی مێژوویی دەكرێ ئاوڕی لێبدەینەوە، ئەوەیە كە پاش كۆتایی هاتنی پێواژۆی زێرینی مادەكان و ئۆرارتۆكان، جارێكی دیكە لەو جوغرافیایەدا شایەتی وەدیهاتنی دووبارەی ستاتۆ نەبووین. بێ‌گومان ئەوەش لە بواری جیاجیادا كاریگەری لە سەر كۆمەڵگای كوردی داناوە و بۆتە هۆی دروست بوونی كەسایەتێكی تایبەت بۆ مرۆڤی كورد و رەفتاری سیاسی و كرداری تایبەتی بەخشیوە بە گەلی كورد و هەر چەند كورد لە جوغرافیایەكی بەربڵاودایە، بەڵام بە هەمووی پێكهاتەی خۆیەوە جلی ئەو تایبەتمەندییانەی لەبەر كردووە.\nكورد تا ئێستا نە دەوڵەتی پێكهێناوە و نە سەری بۆ هیچ دەوڵەتێك دانەواندووە. كاتێك كە باس لە هەبوونی دەوڵەت دەكەین، مەبەستمان ئەوەیە كە باس لە میرنشین و پاشا بچووكەكان ناكەین كە ریشەیان لە قووڵایی هەمان راوەستانی مێژووییدا هەیە و هەر لە بەر پاراستنی نرخەكانیان بووە كە ستاتۆیەكی دەمكورتیان ئاوا كردووە. زیاتری ئەو دەسەڵاتانەش، ریشەی عەشیرەییان هەیە. عەشیرەتیش شێواز یان فۆڕمێكی خۆڕاگری كۆمەڵگای دیموكراتیكە كە پێداگرە لە سەر بنەماكانی ئازادی و پێوانەكانی كۆمەڵایەتی و بە كۆمەڵگا بوون. لە كۆنفدراسیۆنی مادەكانەوە بگرە هەتا ئەمڕۆ، لە شێوازی رێكخستن و رێكخراوەییدا، بە بەردوامی كۆمەڵگای كوردی دووچاری ئاڵۆزی و ناتەبایی بووە و وەك گرێیەكی نەگریسی لێهاتووە كە ناكرێـتەوە. لەوانەیە كە گەلێك جار شەرت‌ومەرج، هەلێكی پێك هێنابێ كە رێكخەربێ و سازدەربێ، بەڵام بە هۆی نەبوونی ژێرخانی تایبەت سوودی لێوەرنەگیراوە.\nیەكێك لەو هەل‌ومەرجانە كە دەكرێ باسی لیوە بكەین، كۆماری كوردستانە. لە دووی رێبەندانی ساڵی 1324دا، مێژووی گەلی كورد قۆناخێكی تازەی بە خۆیەوە بینی و شایەتی رووداوێكی تازە بوو. لەو كاتەدا بۆ جارێكی دیكە ئیمكانی ئەوە خوڵقابوو كە ستاتۆیەكی بەرفراوان وەدیبێ. بەڵام بە هۆی گەلێك مژاری ورد‌ودرشتی ناوخۆ و دەرەكی، رووبەڕووی بنبەست بۆوە و مێراتەیەكی لە ئەزموون و تەجرەبە بۆ جێهێشتین. لەوانەیە كە لە سەر كۆماری كوردستان و چۆنێتی و چەندایەتی زۆر نووسرابێ، بەڵام بەرز راگرتن و پێرۆز راگرتنی نرخەكانمان بە قووڵبوونەوەی زیاتر و تێڕوانینی تازە وەدی دێ. هەروەها لەوەش ئاگادارین كە ئازادی و بەرخۆدان و راوەستان و گەیشتن بە ترۆپكی رزگاری، پرۆسەیەكی درێژخایەنە و خاوەنداری لە مێژووی ئازادی و راپەڕین و راوەستان، بەشێكی خەباتە و دەبێ بەڕێوە بچێ.\nقۆناخێك كە كۆماری كوردستان لەودا لە دایك بوو و تەمەنی كەمی خۆی بەسەر برد، كاتی كۆتایی شەڕی دووهەمی جیهانی بوو. ئەو كاتە قەیرانێكی(كائووس) گران و بەربڵاو، جیهانی لە خۆگرتبوو. لە كاتی قەیران و ئاریشەی وەهادا، كام لایەن بتوانێ كە بە زووترین كات شكلێكی باش بگرێ و خۆی رێك بخا، دەتوانێ لە قەیران دەركەوێ. لە كاتی قەیراندا بە هۆی كەش‌وهەوای تایبەت، ئیمكانی وەدی هاتنی هەرچەشنە رووداوێك هەیە. ئەوەی كە لە كاتی ئاریشەكاندا قسەی یەكەم و كۆتایی دەكا، رێكخستنە؛ هەڵبەت ئاگاداری لە هاوسەنگێكان و دروستكردنی پێوەندی بەجێ و ئاوێـتەبوون یان خۆبەدوورگرتن لە كاتی خۆیدا، مەرجی سەرەكی دەركەوتنی سەلامەت، لە ناو ئاریشە و قەیرانن. هەروەها دەبێ لە بواری ناسینی كات و وەختدا شارەزاییمان هەبێ. مەبەستم ئەوەیە كە بزانین كە كام قەیران لە پێش ئەوی دیكەدا تەواو دەبێ و كاتی درێژی و كورتی و پانتایی ئاڵۆزییەكان بزانین و بە گوێرەی ئەوانە تاكتیك و ستراتژی خۆمان دانێین و هەنگاو بە هەنگاو بەرەو پێش بچین.\nكاتێك كە باس لە وەدی هاتنی هەر جۆرە پێشهاتێك دەكرێ، لە بەرامبەردا دەبێ كە خۆشمان بۆ هەر جۆرە رووبەڕوو مانەوەیەك، ئامادە بكەین و تەگبیری پێویست وەرگرین. ئەگەرنا لەناو دەچین و بێ‌پیلانی دەمانباتە بەر هەر درگایەك و موحتاجی هەر كەسێكمان دەكا. كەڵك وەرگرتن لەو چەند فاكتەرە ئەساسییە، دەبێتە هۆی بە خەسار نەچوونی هێز. چون لە كاتی قەیراندا چونێتی بەكارهێنانی هێزیش لە ئەگەرەكانی دوایی كەم دەكاتەوە. بەرژەوەندییەكان لە كاتی قەیراندا زۆر زوو دەگۆڕێن و متمانە كردن دادەبەزێتە رادەیەكی ژێر و نابێ ئیزنی ئەوە بدرێ كە نرخت بۆ دیاری بكەن.\nبەو تێبینیانەوە كاتێك كە چاو لە كۆماری كوردستان دەكەین، بە باشی ئەوەی كە لە سەرتاوە باسمان كرد دەردەكەوێـتە پێش چاومان. بۆ وێنە باسمان كرد لە فەرهەنگی عەشیرەتی و مانەوەی ئەو لە كوردستاندا بە درێژایی هەزاران ساڵا و پتەو بوونی لە ناو كێلگەی زەینی مرۆڤی كورددا. هەر فەرهەنگێك كە لە شوێنێك سەقامگیر بوو، زەحمەت رێگە بە فەرهەنگێكی دیكە دەدا كە مەودای ژیان ببینێـتەوە و سەرهەڵدا. لە بەر ئەوەش بۆ رێكخستنی كۆمەڵگا، ناسینی تان و پۆی ئەو كۆمەڵگایە یەكجار گرینگە، یانی ناسینی زەمینێكی كە دەخوازین كاری تێدا بكەین. لە سەردەمی كۆماری كوردستانیشدا بەر لە هەر شتێك ئەوەی كە زەربەی گەورەی لێدا و نەیهێشت كە بەرەو پێش بچێ، گرینگی نەدانە بە رێكخستنی ناوخۆیی و ساكار چاو لە مەسەلە كردنە. یانی دەبێ كە هەر دوو بواری پێكهاتەی عەشیرە لە بەر چاو گیرابایە. بەهێز بوونی نەریتێكی ژیانی دەتوانێ(ئەگەر كە لەبەر چاو نەگیرێ) هەمووی پیلانەكان تێك بدا. نەتەوەپارێزی سەرتایی و لە بەرامبەریشدا عەشیرەگەری رۆچوو بە ناخی كۆمەڵگای كوردی لە كاتێكدا دەكەونە رووبەڕووی یەك، كە بەر لەوە هەموو هێزە دەركییەكانی وەك ئینگلیس و رووسییە خاوەن پیلانی تایبەت بوون لەو بەشەدا و خۆیان رێكخستبوو. لە پێوەندی ناو بەینی عەشیرەكانی مەنگور و مامش و پیران(فیدراسیۆنی بلباس) لە تەك كۆماری كوردستان، ئەوە دەردەكەوێ. راستە كە بەرخۆدانی عەشیرەتەكان لە هەمبەر دەسەڵات و ئیستبداد قەت ئینكار ناكرێ، بەڵام هەمان زەمین، بە ئاسانی دەكەوێتە خزمەتی داگیركەرانەوە.\nلە لایەكەوە، ئەو هەموو راوەستانە لە بەرامبەری حوكمەتی تاران هەیە بۆ پاراستنی ژیانی عشیرەیی، و لە لایەكی دیكەوە، بەربەرەكانێ لە تەك كۆماری كوردستان هەیە. لەبەر ئەوەیە كە دەبێژم هەر دوو بواری فەرهەنگی عەشیرە دەبایە كە لە بەر چاو گیرابا. بە روونی دەبینین كە لە سەردەمی كۆماری كوردستان، هەوڵدان یەكجار كەمە بۆ رێكخستنی هێزی عشیرەتەكان بە تایبەت كە فەرهەنگی تەریقەتیش لە ناو عشیرەتەكاندا هەبێ. هەروەها دەبینین كە وڵاتانی داگیركەر یانێ رووس و ئینگلیس، بە ئاسانی لە بەشی باشوور و باكووری كوردستانی رۆژهەڵاتدا خۆیان لە تەك نەریتی عەشیرەیی بە باشی رێك خستووە و هەركات كە بخوازن بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەكاریان دەهێنن. لە لایەك هەتا سنووری سەقز لە دەستی ئینگلیس دایە و لە شنۆ بەرەو ژووریش لە دەستی رووسەكاندایە. تەنێ مابەینی ئەوانە دەكەوێتە بن دەسەڵاتی حوكمەتی كوردستانەوە كە بەداخەوە لەوێشدا ئاڵۆزی ناوبەینی عەشیرەتان هەیە. هەڵبەت دەستی دەرەكی تێدا دەبینین و ئاگادارین لەو ئاڵۆزییانەی كە لە لایەن ئەو وڵاتانەوە دروست كراوە. تەنانەت لە پێشی گرتن لە پەیوەست بوونی شارەكانی وەك، بانە و سەقز و مەریوان بە كۆماری كوردستانەوە، رۆڵی سەرەكییان هەبووە. رووسەكانیش لە بەكار هێنانی كۆماری كوردستان بۆ بەرژەوەندییەكانی خۆیان هیچ دەریغیان نەكردووە. بە تایبەت بۆ وەرگرتنی و مسۆگەر كردنی گرێبەستی نەوتی ناوبەینی خۆیان و ئێران كە بە پشتگیری قەواموسەڵتەنە پێشیان دەخست لە هەر چەشنە بێ‌پێوانی سوودیان وەرگرت.\nلەوانەیە كە كۆماری كوردستان لەوەی كە هەبوو، زیاتریش راوەستانی كردبایە بەڵام ئەو كۆمەڵە كێشەیەی كە باسمان لێوە كرد لە ئاكامدا هەر بەرەو نەمانی دەبرد. هەمیشە رووخان و داڕمان ناكرێ وەك دیاردەیەكی ناوخۆیی چاوی لێبكرێ، چونكوو هۆكارەكان دوو بەشن: یەكەم، هێزی ناوخۆیی كە باسمان لێوە كرد یانی هێزی عەشیرەیی و رێكخستن نەكراو( هۆكاری ناوخۆیی) و دووهەم، هێزە دەرەكییەكان كە خۆازیاری ستاتۆ نەبوون بۆ گەلی كورد (هۆكاری دەرەكی)، هەڵبەت هەر وەك لە رۆژی ئەمڕۆدا نین. دەبێ كە هەوڵدان بۆ رێكخستنیان هەبووبێ، بەڵام پەیڕەو نەكردنی یاساكانی كاتی قەیران كە باسمان كردن، دەبێتە هۆی لەدەست چوونی هێز و بڕست.\nخەبات و تێكۆشانی گەلی كورد لە كۆماری كوردستاندا، خەباتێكی گشتییە و هەركاتێك خاوەنی دەرسی تازەیە. پشت بستن بە هێزی دەرەكی كە نامانگەیەنێـتە ئەنجام یەك لەو دەرسانەیە. ئاستی سیاسەتی داسەپێنراوی ئەو وڵاتانە بە ئاشكرایی دەبیندرێ. تەنانەت لە هەڵبژاردنی ناوی تازە بۆ كۆمەڵەی(ژـ ك)دا، كە دەگۆردرێ بە حیزبی دیموكرات، ئەوە دەبینین. یانی دەبێ كە ئەوان ناو و ناوەڕۆك دیاری بكەن. ئەوان بە ناوەكانیش حەساسن. كاتێك كە دوو جەمسەری هێز لە جیهاندا بۆ كورت كردنەوەی دەستڕۆیشتوویی یەكتری هەوڵدەدەن، ئاسایی دەبێ كە نەك كۆماری كوردستان، بەڵكوو وڵاتێكی وەك ئێرانیش رووبەڕووی مەترسی ببێتەوە. یانێ نابێ كە چاوەڕوانی لەوە زیاترمان هەبێ لەو هێزانە، هەڵبەت كە خێرخوازی گەلەكەمان نین و نەبوون. لەوانەیە بوترێ كە دەبوایە هێزی دەرەكی ئێمەیان بە فەرمی ناسیبایە و دانیان بە هەبوونی ئێمە دانیبایە. بەڵام هەتا ئێستا، بەڵگەیەك دەرنەكەوتووە كە نیشانی بدا كۆماری كوردستان بە فەرمی ناسرابێ. ئەوەی كە ئێمە وەك گەلی كورد لە جیهاندا بە فەرمی دەداتە ناسین و دەبێتە هۆی رێزدانین، تەنێ یەك مژارە ئەویش هەبوونی هێزی رێكخستنییە.\nئەگەر رێكخراو بین، كەس ناتوانێ بكەوێـتە ناومانەوە و بمانخەڵەتێنێ. ئەو دیاردەیە لە كۆماری كوردستاندا بەرچاوە، مەبەستمان پێش نەكەوتنی بواری رێكخستنییە. لە چوارچێوەی سیاسەتی سەقامگیری و بەرقەرار بوونی هێمنی و ئارامی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، هەردوو بەرەی جیهانی پشتگیری لە پێكهاتنی قەوارەی نوێ سیاسی و كۆمەڵایەتی دەكەن، هەڵبەت تا كاتێكی كە بەرژەوەندی قەوارەیەكی دیكە لە هەمان ئاراستەدا نەخاتە مەترسییەوە. لەو كاتەدا كۆماری كوردستان مەترسییەكی گەورە بوو بۆ سەر بەشەكانی دیكە و ئەگەر مابایەتەوە، هاوسەنگییەكانی تێك دەدا. ئینگلیسییەكان هیچ پێیان خۆش نەبوو كە بەرەی سوسیالیسمی بونیادنراو، سنوورەكانی خۆی بەرفراوانتر بكاتەوە. ئەو كاتە لە دونیادا هیچ جووڵانەوەیەكی سیاسی نابینین كە بە تەواوی دابڕاو بێ لە سیاسەتی جیهانی و مەنتەقەیی، كۆماری كوردستانیش بەشێكە لەو سیاسەتانە و دەبێ شرۆڤەی راستەقینەی بۆ بكرێ.\nدیسان لە كۆماری كوردستان، ئەوەی كە شیاوی باس بێ، مژاری رێوەبەرییە كە بەردەوام یەكێكە لە كێشەكانی كۆمەڵگای كورد و خەساری تایبەت لە تەك خۆی دێنێ. باس لە فیدایی بوون و لەخۆبوردوویی نیە، مەبەست بوون بە هێز و هزری رێوەبەرییە كە هەر كەسێك بتوانێ كەڵكی لێوەرگرێ. لە راستیدا بەردەوامی شێوازی رێوەبەری خانەدانی و عەشیرەیی یانیش كاریزماتیك ـ لە كاتی كۆماری كوردستاندا ـ وەڵامدەر نەبووە و نەیتوانیوە كە هەمووی بەشەكانی كۆمەڵگای كوردستان لە بن چەترێكی رێوەبەریدا كۆ بكاتەوە. هەوڵدانیش بۆ تێپەڕاندنی كەم‌وكورتییەكان لەو پێوەندییەدا هەیە. خۆدی نەمر قازی لەو مەسەلەیە بە باشی تێگەیشتووە و خوازیاری ئەوەیە كە بە دروست كردنی پێكهاتەیەكی نوێ لە رێوەبەری ـ كە دەكرێ بە شێوەیەكی دیموكراتیك بەناوی بكەین ـ چاەرسەری بۆ كێشەكە بدۆزێتەوە. بڵام دیسان عەقلییەتی كۆن، ئاستەنگی دەهێنێتە رێوە. لەوانەیە كە دانە پێشی خانەدانێك لە كوردستاندا لە لایەن هێزەكانەوە و نەهێشتنی ئەوەی كە رێكخستنی نوێ بە رامانی تازەی رێكخستنی سەرهەڵدا، پیلانێك بێ كە بە ئاسانی لە كۆتاییدا بتوانن پێكهاتەكانی كۆنی كۆمەڵگا لە هەمبەری بەكار بهێنن.\nكاتێك كە هەمووی ئەو مژارانە رادەخەینە بەر چاو، دەزانین كە كۆماری كوردستان بۆچی نەیتوانی درێژە بە رێگای پیرۆزی بدا. ئەمما هەبوونی كەم و كووڕی لە گرینگی دەسكەوتەكە كەم ناكاتەوە و وەك ئەزموونێك لە بواری پێكهێنانی كۆمەڵگای دیموكراتیك، دەبێ چاوی لێبكرێ. بۆیە دەبێ بێژم كە كۆماری كوردستان لە سەرەتادا و بەر لە هەر شتێك، ئەزموونێكە كە هی هەمووی كۆمەڵگای كوردە و كەس ناتوانێ وەك مڵكییەت نزیكی بێـتەوە. نزیكایەتێكی بەو جۆرە گەلێك تەیمان دەخاتە بەر ناسینی راستییەكان و لە تاپۆوە بەرەو تابۆ بوون و نامۆ بوونی دەبا. بە ناو كردنی كۆماری كوردستانیش لەو نووسراوەدا بە جیێ كۆماری مەهاباد لەسەر ئەو ئامانجەیە كە لەو قالب و چوارچێوە تەنگەی بەرگری دەكا لە ناسینی دەریخەین.\nكۆماری كوردستان هەڵبەت كە دیاردەیەكی دیموكراتیكە. چون لە پێكهێنانی ئەودا گرینگی دراوە بە سیستەمێكی دیموكراتیك كە ریشەی لە مێژووی گەلی كورددا هەیە و نموونەی بەرخۆدانی بەو جۆرە زۆرن. ئامانجی سەرەكی دابین كردنی ستاتۆ بۆ خەڵكە و ستاتۆیەكی كە بە ساڵان لیێ دابڕابوو. نەبوونی تەقلید و لاساییكردنەوە، مژارێكی بنچینەییە و نیشاندەدا كە لەسەر داخوازی گەل و بە پێشنیاری خەڵك سیستەم دابین دەبێ و ئەوە رەمزێكی سەركەوتنە. ناكرێ لێرەدا پێشكەوتنی خزمەت گوزاری لە بەینی گەلدا نەبینین و وەك هەر دەسەڵاتێكی دیكە چاوی لێبكرێ. ئەوەی كە دەبێ لەبەر چاو بگیرێ، مەسەلەی گەشەی سیستەمێكی دیموكراتیكە. یانی هەر سیستەمێك بۆ گەشەی زیاتر و مەزن بوون ناچارە كە خۆی بەرفراوان و بەربڵاو بكاتەوە و نابێ قەت لە حاڵەتی پاراستنی تەواودا بمێنێتەوە. مانەوە لە حاڵەتی پاراستنیدا، رێگە بۆ هێرش هەم لە دەرەوە و هەم لە ناوەوە دەكاتەوە. دەبوایە كە كۆماری كوردستانیش پیلانەكانی گەشە پێدانی یەك لە دوای یەك بخستبایەتە گەڕ و بەو جۆرە هەمیشە هێزكانی دەرەكی ناچار بكردایە دەرهەق بە گەلی كورد هەنگاوی كرداری هەڵگرن. یەك لەو پیلانانەی كە كەم ماوە و پێك نەهات چوون بەرەو باشووری رۆژهەڵاتی كوردستان یان بەشی ئەردەڵان بوو. هەر لە ناو شاری مەهابادیشدا، دەبینین كە هەوڵدان بۆ دامەزراندنی سیستەمێكی دیموكراتیكە كە رای گەل لە سەرووی هەموویانەوە بێ.\nهەبوونی مەسەلەیەكی بەو جۆرە، ئامادەیی كۆمەڵگا بۆ خۆبەڕێوەبردنێكی دیموكراتیك نیشان دەدا و دەبینین كە لەو سیستەمەدا مژارێكی دیكەی بەرچاو هەیە ئەویش نەبوونی حیزب و حیزبایەتییە. ئەگەر حیزب ببێـتە ئامێرێك لە دەستی گەلدا بۆ سەركەوتن و گەیشتن بە ئامانجەكانیان، راست دەبێ و جێگای ناكۆكی نابێ. بەڵام ئەگەر كە حیزب بوو بە چینێكی ژووری كۆمەڵگا و گەل بوو بە ئامێری سیاسەتەكانی، ئەو كاتەیە كە گەندەڵی دەردەكەوێتە پێش و كۆمەڵگا بەرەو هەڵدێر دەبا. بەڵام لە دیاردەیەكی دیموكراتیكدا قەت كێشەی بەو جۆرە دەرناكەوێ و هەرچی بەرەو پێش دەچێ، ستاتۆ زیاتر مسۆگەر دەبێ و رێكخراوەكان بەهێزتر دەبن.\nلە كۆماری كوردستاندا ئامانجی سەرەكی دانینی بەردەكانی بنچینەیی ژیانی گشتییە و رێكخستن بە بنەما وەردەگیرێ. پەرەپێدانی خەباتی وەك پەروەردە و ئابووری، دەستنیشان كردنی خەباتی دەمی پێش نیشان دەدا و یەكجار گرینگە. گەلێك خەباتی بۆ وشیاری ئاستی نەتەویی بەڕێوە چووە، بەڵام ناتەواو بووە و لە ئاستی بەربەرەكانی لەتەك زهنییەتی كۆندا نەبووە. بەڵام كارەكانی كۆمار لە بواری ئەدەبێ و وێژەییدا خاوەن گرینگی تایبەتن. كاتێك كە باس لەوە دەكەین با چاوێك لە باشووری رۆژئاواش بكەین كە لە ئێستادا سیستەمێكی دیموكراتیكی تێدا بەڕێوە دەچێ و هەوڵدانێكی بەرفراوان هەیە بۆ سەقامگیر كردنی هێمنی و ئاسایش لەو بەشەدا. دەكرێ وەك هەڵسەنگاندنێك باس لە سیستەمی پاراستنی بكرێ. لە باشووری رۆژئاوا، هێزی بەرگری بە پیلان و بەرنامەیە و هەنگاوی مەزن لەم بوارەدا هەڵگیراون، بەڵام لە كۆماری كوردستاندا ئەركی پاراستن خرایە سەر هێزێك كە بۆخۆی ئاوارەیە و تەڤگەری دەكەوێتە ناو یاساكانی سەردەمی قەیران و ئاریشە. لەو بڕوایەدام كە دەكرا لە بواری بەرگریدا زیاتر لە سەر بنەمایەكی خۆماڵی كار بكرێ و بیرۆكەیەكی بەوجۆرە ساز بكرێ كە مرۆڤ دەبێ لە دەسكەوتەكانی خۆی خاوەندارێتی بكا و هێزی بەرگری تەنیا بۆخۆیەتی و كەسی دیكە بەبێ بەرژەوەندی دەست ناداتە پاراستن. بەو جۆرە دەكرا هێزێكی هەڵقوڵاوی ناخی گەل دروست ببێ.\nئابوورییەكی خۆماڵی، یەكێكە لە بنەماكانی سەربەخۆیی و تێكۆشان لە سەر ئەو بنەمایە لە سەردەمی كۆماری كوردستاندا دەبینین و هاوكاری گەل بە شێوەی هەرەوەزی ـ وەك تایبەتمندێكی كۆمەڵگای دیموكراتیك ـ بەرچاوە. بە هەموو ئەو مژارانەوە دەتوانین بلێین كە كۆماری كوردستان پێكهاتەیەكی دیموكراتیكە. كە لە راستیدا میراتەیەكی هەموومانە و نابێ وەك موڵكی كەس بیبینین. دەبی كە لەو مژارە تێبگەین، خۆ بە خاوەنی ئەو میراتەیە زانین بە شێوەیەكی سروشتی ئەرك و بەرپرسیارێتی گران دەخاتە سەرشانی مرۆڤ و بێ‌گومان ئەرك و بەرپرسیارێتی لە هەمبەر گەلی كورد و نەمر قازی بۆ درێژە پێدان لە سەر رێبازی و بە ئەنجام گەیاندنی لە كاتی ئێستادا شیاوی باسە. تەنی ناكرێ بە هی خۆ كردن و تاپۆ كردنی میراتەیەك بگوترێ لەسەر ئەو رەوتە بەڕێدا دەچین. ئەگەر بەو شێوەیە رەفتار بكرێ، وەك مژاری میرات بەش كردنی پاش مردووی لێدێ و لە تەك چەمكی فەلسەفی ئەو مژارە راست نابێ. یەكەم ئەوەی كە میراتەی گەلە و كەس ناتوانی بیكا بە موڵكی خۆی و بە جۆرەیەك دەبێتە دزی لە گەل و دزی لە گەل كاری چینی دەسەڵاتدار و پاوانخوازە و نەریتێكی راست نابێ.\nبڕوام وایە لەسەر دەسكەوتە دیموكراتیكەكانی كۆماری كوردستان، دەكری زیاتر بیر بكەینەوە و رۆژانەیان بكەینەوە و بەوجۆرە خاوەندارێـتیان لێبكەین. بە تایبەت خەباتی رێكخستنی و فەرهەنگی كۆمەڵەی(ژـ ك) كە زۆر نزیكی خەباتێكی نەتەویی و گشتییە و رامانێكی پیرۆزی تێدایە و بەتایبەت بواری فرهەنگییەكەی خاوەن گرینگی تایبەتە. چون گەلی كورد گەلێكە لە ناو پەنجەكانی ژینۆسایدی فەرهەنگیدا و هەتا ئەوڕۆش بە فەرهەنگی خۆی راوەستانی كردووە. بەوجۆرە دیتن و روانین بۆ خەباتی كۆمار، پێشی لە رانتی سیاسی دەگرێ. ئیدی نابێتە پەلی داری رەز بۆ داپۆشینی جەستەی ناهەمواری رەز. ئەگەر كە بە باشی سەرنجی سەدەی رابردوو بدەین، لەوە تێدەگەین كە خەباتی فەرهەنگی پێواژۆی وەك كۆماری كوردستان و كۆمەڵەی (ژـ ك) بووە كە لە گرانترین قۆناخەكاندا كەناری هێمنی نیشان داوین. هەموو دوژمنانی گەلەكەمان لەوە تێگەیشتوون كە تەنیا بە قرتاندنی رەگەكانی فەرهەنگی گەل دەتوانن راوەستانمان لەبن بێنن و پەیوەستمان كەن بە سیستەمی جیهانییەوە.\nبەڵام لە دونیای دوارۆژدا هیچ هەبوونێكمان نابێ، ئەگەر تەنیا پێكهاتەیەكی بێ مەعنەویات بین و فەرهەنگمان وەك بەشێك لە فەرهەنگی مرۆڤایەتی چاوی لێنەكرێ. لەبەر ئەوەش پێداگری لە سەر فەرهەنگی كۆمار وەك فەرهەنگێكی دیموكراتیك پێویستییەكە.


👁 این آیتم 1,759 بار مشاهده شده است\n📊 ئاستی ئاو لە هەردوو بەنداوی دوکان و دەربەندیخان ئاشکرا دەکرێت آمار و نظرسنجی\n👁 این آیتم 2,097 بار مشاهده شده است\nئاستی ئاو لە بەنداوی دوکان بەرزدەبێتەوە و بەهۆی کە [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ ن.ئـ. 27-4-2018 12:14:06\n📊 ئاستی ئاوی دەربەندیخان 13 مەتر دابەزیوە آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Jun 6 2018 1:55PM\nئاستی ئاو لە بەنداوی دەربەندیخان بەراورد بە ساڵی ر [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 6-6-2018 13:55:29\n👁 این آیتم 2,102 بار مشاهده شده است\n📊 ئاماری شەش مانگی رابردوی نەخۆشخانەی گشتی دەربەندیخان آمار و نظرسنجی\n👁 این آیتم 7,833 بار مشاهده شده است\nئا: دڵشاد ساڵح سەربەست نامیق بەریوەبەری ئاماری نە [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 65% ✍ هـ.ب. 23-7-2013 21:27:50\n📝 بۆ هاوڵاتیانی شاری دەربەندیخانی خۆشەویست اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Mar 25 2020 10:18PM\n👁 این آیتم 455 بار مشاهده شده است\nبۆ هاوڵاتیانی شاری دەربەندیخانی خۆشەویست بەرێزان/ [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 25-3-2020 22:18:35\n📊 بەرهەمهێنانی کارەبا لە بەنداوی دەربەندیخان دوو هێندە زیادیکردووە آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Dec 12 2018 10:01AM\n👁 این آیتم 1,266 بار مشاهده شده است\nبەهۆی ئەو شەپۆلە بارانبارینە چڕەی چەند ڕۆژی ڕابردو [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 12-12-2018 10:01:56\n📊 بەشی یەکەمی ڕێگای مەرگ کەلار - دەربەندیخان تەواو بووە و بەردی بناغەی بەشی دووەمیش دانرا آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Mar 11 2018 9:42PM\n👁 این آیتم 1,721 بار مشاهده شده است\nدواڕۆژ، دەشتی ئەنوەر وتەبێژی ئیدارەی گەرمیان ئاشک [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 11-3-2018 21:42:12\n🔣 بەنداوی دەربەندیخان متفرقه\n📅 زمان اضافه کردن Jan 28 2009 4:52PM\n👁 این آیتم 12,757 بار مشاهده شده است\nبەنداوی دەربەندیخان (65کم باشوری رۆژهەڵاتی سلێمانی [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 4 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 28-1-2009 16:52:11\n📷 بەنداوی دەربەندیخان لە سەرەتای دروستبوونیدا تصویر و توضیحات\n📅 زمان اضافه کردن Jun 23 2012 9:36PM\n👁 این آیتم 8,030 بار مشاهده شده است\n... [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 23-6-2012 21:36:36\n| مدت زمان ایجاد صفحه: 5,756 ثانیه


شورشی گه لانی ئیران بەم زووانه سەردەکەوێ!، قاسم ته‌یمووری – PMNews\nدۆخی ئێران ڕۆژ له دوای ڕۆژ خراپتر دەبێ و ئاڵۆزیی زیاتر به خۆیه‌وه ده‌بینێت. کاربه‌ده‌ستانی کۆماری ئیسلامیی ئێران سەرەڕای ئەوە کە هیچ به‌رنامه و پلانێکی ئه‌وتۆیان بۆ گەلانی پڕ ڕەنجی وڵاتەکە نییە، هێشتا به‌رده‌وامن له درۆ و فریودان و به‌رده‌وامن و ده‌یانه‌وێت به‌م شێوه‌یه له ده‌سەڵات بمێننه‌وه.\nگەلانی وەزاڵەهاتووی ئێران چیدیکه ملکەچی ئه‌م وه‌زعه نابن و نایانه‌وێت بێ ده‌نگ بن له ئاست ئه‌م هه‌موو زوڵم و ستەمکارییە. وڵاتی ئێران له هه‌موو ڕوویه‌که‌وه داڕووخاوه و خه‌ڵکیش له ژێر گووشارێکی پشتشکێن و سه‌ختدا ژیان دەگوزەرێنن، بۆیه‌کا به دووری مه‌زانن ڕاپه‌ڕینێکی سه‌رتاسه‌ری سه‌رهه‌ڵدا و ڕژێمیی ئاخوندانی کۆنەپەرستی ئێران ڕابماڵێ.\nلەوە دەچێ ڕاپه‌ڕینی ئه‌مجاره جیاواز بێ له ڕاپه‌ڕینه‌کانی تر. ئاخر ئه‌مجاره، نه هیچ به‌ربه‌ستێک خه‌ڵک سارد ده‌کاته‌وه، نه ڕژێمی تینووبەخوێنی ئاخوندانیش ئه‌و هێزه‌ی تێدا ماوه بەرگری لە رووخانی پایە خوێناوییەکانی دەسەڵاتەکەی بکات.\nلێم ڕوونە کە خۆری ئازادی درەنگیان زوو به یه‌کجاری هه‌ڵدێ و هه‌موومان ڕووخانی ڕژیمێکی دیکتاتۆری خوێنمژ به چاوانمان دەبینین، ئه‌و ڕژیمه‌ی هه‌موو جۆره سته‌مێکی دژی گەلانی ئێران تاقی کردۆته‌وه و بووه‌ته قووتابخانه‌یەک بۆ گشت ڕژیمه دیکتاتۆره‌کانی تر.\nئومێدم وایه حیزبه ئێرانییه‌کان هه‌ماهه‌نگییه‌کی وایان هه‌بێت کە بتوانن له داهاتووی ئێرانێکی ئازاد و دیموکراتدا ڕۆڵی گرنگ بگێڕن و ولات به‌ره‌و پێشکه‌وتن به‌رن. ئەم ئاواتەم پتر حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان دەگرێتەوە که ئه‌رکی زۆریان له سه‌ر شانه. لەبەر تیشکی ئەم ڕاستییەش، پێویسته هه‌ر له ئێستاکەوە ئامادە بن و ژیرانه مامه‌ڵه له ته‌ک ئاڵووگۆڕه کتووپڕه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین بکه‌ن.\nڕووڕەشی بۆ دژبەرانی ئازادی و مافی چارەنووسی گەلانی ئێران!


کۆدی هەواڵ: 4282\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 09:14 - 2021/12/01\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- مەسعوود بارزانی دەیەوێت لە 2022 راپرسی دەستوور ئەنجام بدرێت و هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستانیش لەكاتی خۆیدا ئەنجام بدرێت.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، ئاژانسی درەو میدیا بڵاوی کردەوە دوێنێ لە پیرمام مەسعوود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان لەگەڵ هێمن هەورامی جێگری سەرۆكی پەرلەمان و زانا مەلا خالید سەرۆكی فراكسیۆنی پارتی كۆبووەوە.\nمەسعوود بارزانی بە تیمی پەرلەمانی پارتی راگەیاندووە، كە دەبێت بەزووترین كات دەستوری هەرێم ئامادە بكرێت و لە 2022 بخرێتە راپرسیەوە.\nسەبارەت بە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستانیش مەسعوود بارزانی رایگەیاندووە دەبێت هەڵبژاردن لەكاتی خۆی ئەنجام بدرێت و كۆمسیۆنێكی نوێ درووست بكرێت ئەگەر لایەنەكان لەسەر پێشنیازەكانی پارتی رازی نەبوون ئەوا 9 دادوەر دابنرێت بۆ كۆمسیۆن.\nئەگەرچی یەكێتی نیشتمانی كوردستان رایدەگەیەنێت لەگەڵ ئەنجامدانی هەڵبژاردنە لە وادەی خۆیدا، بەڵام بەپێی بارودۆخی ناوخۆییان یەكێتی و بزووتنەوەی گۆڕان خوازیارن هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دوابخرێت.\nبەڵام نەوەی نوێ و یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان كە دەنگ و كورسیەكانیان لە پەرلەمانی عێراق زیادیان كرد لەگەڵ هەڵبژاردنن لەوادەی خۆی، خوازیاری هەڵبژاردنی كۆمسیۆنێكی نوێشن بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمانی هەرێمی كوردستان.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەرلەمانی ئەڵمانیا، پڕۆژە بڕیاری حکوومەتی وڵاتەکەی بۆ مانەوەی هێزە مەشقپێکەرەکانی لە هەرێمی کوردستان و عێراق پەسند کرد.


وێنەهەواڵ؛ یادکردنەوە لە شلێر فەرهادی لە سەر گۆڕەکەی | مەسعوود مەناف|Masoud Manaf\nماڵه‌وه > NNSROJ\t> وێنەهەواڵ؛ یادکردنەوە لە شلێر فەرهادی لە سەر گۆڕەکەی\nوێنەهەواڵ؛ یادکردنەوە لە شلێر فەرهادی لە سەر گۆڕەکەی\n3 تشرینی یه‌كه‌م 2015 Rojpress\tلێدوانێک بنووسە Go to comments\nNNSROJ: ئەندامانی بنەماڵەی “شلێر فەرهادی” و هاوڕێیانی لەسەر گۆڕەکەی، یادی ئەو خوێندکارە گەنجەیان کردەوە.\nشلێر فەرهادی، کارناسی زانستە سیاسییەکان، تەمەن ٢٣ ساڵە و خەڵکی گوندی “قەلەگلێنەی”کۆزەران لە پارێزگای کرماشان، رۆژی هەینی ١٥ی بەفرانباری ساڵی ١٣٩١ی هەتاوی، بۆ ئەوەی نەگەڕێندرێتەوە گرتووخانەی ئێڤین و ئازار و ئەشکەنجەکرانی دووبارە نەبێتەوە، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنابوو.\nئەو کچە کوردە پاش سەردانێکی سەیدعەلی خامنەیی، ڕێبەری ئایینی ئێران بۆ کرماشان و کۆبوونەوە لەگەڵ خوێندکارانی زانکۆی ڕازی کرماشان لە مانگی ڕەزبەری ساڵی ١٣٩٠ی هەتاویدا لە لایەن ئیتلاعاتی شارەکە قۆڵبەست و بێسەروشوێن کرابوو. نزیک بە پێنج مانگ پاش بێسەروشوێنکرانی دەرکەوتبوو کە شلێر پاش قۆڵبەستکرانی ڕەوانەی گرتووخانەی ئێڤین کراوە و لەوێ ئەشکەنجە دراوە. پاش ئەو ماوەیە ناوبراو بە شێوەی کاتی ئازادکرابوو بەڵام کاتێک ئیتلاعات ناوبراوی بانگهێشتی گرتووخانەی ئێڤین کردبۆوە، ناوبراو دوور لە چاوی بنەماڵەکەی کۆتایی بە ژیانی هێنابوو. بەسەرهاتی ئەو خوێندکارە کوردە، ساڵێک دوای مەرگی و پاش ئەوە ئاشکرا بوو کە “محەمەد نووریزاد” ڕۆژنامەنووسی ئێرانی بە هەڵکەوت چاوی بە مەزاری ناوبراو کەوتبوو و پاشان بۆ دۆزینەوەی هۆکاری مەرگی، لێکۆڵینەوەی کردبوو و چاوی بە بنەماڵەکەی شلێر کەوتبوو.\nبۆ دیتنی وێنەهەواڵەکە کرتە لەسەر ئەم لینکە بکەن\n4 تشرینی یه‌كه‌م 2015 له 13:31\nارسال شده توسط: محمد نوری زاد در تاریخ ژانویه 8, 2014 در بخش جدید ها, مصاحبه ها 41 نظر\nمراسم سالگرد مرگ شلر فرهادیمراسم سالگرد مرگ شلر فرهادی\n4 تشرینی یه‌كه‌م 2015 له 13:38\nوێنەهەواڵ؛ یادکردنەوە لە شلێر فەرهادی لە سەر گۆڕەکەی | كوردى پۆست\nبەردەوامی هێرشی پۆلیس و سوپای تورکیا بۆ سەر باکووری کوردستان هێرشی گرووپێک تورکی توندڕۆ بۆسەر ڕێوڕەسمێکی بەساڵاچووان لە حەوت کانیی نەغەدە


((جەنگ و فتوحاتەكانی سەردەمی دەوڵەتی عەبباسی)) (فەتحی عمووریە _ ملازگرد _ زەلاقە _ حطین _ عەین جالووت) – History Of Kurd\nHome / مێژووی ئیسلام / ((جەنگ و فتوحاتەكانی سەردەمی دەوڵەتی عەبباسی)) (فەتحی عمووریە _ ملازگرد _ زەلاقە _ حطین _ عەین جالووت)\nكه‌یفی عمر 2016-04-05\tمێژووی ئیسلام, مێژووی ده‌وڵه‌تی عه‌باسی لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ((جەنگ و فتوحاتەكانی سەردەمی دەوڵەتی عەبباسی)) (فەتحی عمووریە _ ملازگرد _ زەلاقە _ حطین _ عەین جالووت) 3,579 Views\nنووسینی: محمد سعید موسی\nوەرگێڕانی: نهاد جلال جبیب الله\n_فەتحەكە لەساڵی(223) ی كۆچیدا بوو.\n_جەنگەكە لەنێون موسڵمانەكان بەسەركردایەتی خەلیفە موعتەصەم ونێوان ڕۆمدا بوو بەسەركردایەتی ئیمپراتۆر توفیلی كوڕی میخائیل.\nهۆكارەكەی بریتی بوو لەوەی پاشای ڕۆم كەوتە دەستدرێژی كردنە سەردەورو بەرەكانی دەوڵەتی ئیسلامی. لەوانە شاری زوبەطرە كە سوتاندنی و پیاوەكانی كوشت و ژن و منداڵەكانیشی برد، ئەوەش وەك وەڵامێك بۆچونی سوپا ئیسلامی یەكان بۆ ئازرباینجان ودەورو بەری.\n_موعتەسەم خەڵكی بانگ كرد بۆ دەرچوون بۆ جیهادو ئامادەسازی بۆجەنگ.\n_موعتەسەم عەجیفی كوڕی عەنبەسەو عومەری فەڕغانی و موحەمەد كۆتەو هەندێ لەسەركردەكانی تری نارد بۆ زوبطرەو سەرسنوری یەكانی دەوروبەری بۆیاریدەدانی خەڵكەكەی. ئەوانیش دیتیان پاشای ڕۆم گەڕاوەتەوە بۆ وڵاتەكەی خۆی، ئەوانیش كەمێك مانەوە تا ئەوەی خەڵكەكە گەڕانەوە بۆ گوندەكانیان و دڵ ئارام بوون.\n_موعتەصەم هەواڵی پێگەشت ئافرەتێكی هاشمی كەلەدەست ڕۆمەكاندا دیل بوو هاواری كردبوو (وا معتصمای) (ئەی موعتەصەم هاوار) ئەویش وەڵامی دایەوە: بەڵێ بەسەرچاو بەڵێ. ئینجا فرمانی كرد سوپایەكی گەورە ئامادە بكرێت بۆجەنگی عمورییەكە سەرسەختترین و پتەوترین قەڵای ڕۆم بوو كەلە قوستەنتینیە لەلایان پیرۆز تربوو.\n_موعتەصەم بەسوپایەكی بێوێنەوە بەڕێكەوت كەخەلیفە پێشترسوپای وای ئامادە نەكردبوو.\n_موعتەصەم لە سەر ڕووباری لمس وەستاو سوپاكەی دابەش كرد بۆسێ بەش:یەكێكیان بەسەركردایەتی(ئەفشین)و فرمانی پێكرد یەكەم جار پێشكەوێ،دووەم بەسەركدایەتی(ئەشناس)و فرمانی پێكرد تالەدوای ئەفشین پێشكەوێ، سێیەمیش بەسەركردایەتی خۆی بەدوای سوپاكەی ئەشناسدا دەڕۆیشت. شاری ئەنقەرەشی كردەشوێنی چاوەڕوانی و بەیەكگەیشتنەوەیان.\n_ پادشای ڕۆم گەیشت بەسوپای ئەڤێشن وسوپای پیادەی ئیسلامی شكاند،بەڵام سوارەكانی سوپای ئیسلامی سوپای ڕۆمیان تێكشكاند و بڵاوەیان پێكردو پاشای ڕۆم گەڕایەوە بۆ قوستەنتینیە.\n_سوپای موسوڵمانان لەدەوروبەری عمورییە بەیەك گەیشتن، وەخەڵكی ئەوێ شارەكەیان چۆڵكردبوو ڕایان كردبوو.\n_ سوپای موسوڵمانان چوو بۆ عمورییە و گەمارۆی دا،ئەو شارە شورەی زۆر پتەوی هەبوو.\n_ یەكێ لەموسوڵمانەكان بەدیلی ڕۆمەكان گیرا، ئەویش بەڕوخسار وای نیشاندا بوو كەبووە بەمەسیحی. ئینجا كەبەردرا چوو بۆلای موعتەصەم تاكەلەبەری شوراكەی پێ بڵێت كە ڕوخابوو ئەمیری عمورییە تەمبەڵی نواندبوو لەچاككردنەوەیدا.\n_ موعتەصەم مەنجەنیقی بەرەو كەلەبەرەكەی شورەكە دامەزراند و وێرانیان كرد ڕۆمیش بەدارو بەرد هێندەی پێیان دەكرا چاكیان دەكردەوە.\n_ئەمیری عمورییە نامەیەكی نوسی بۆپاشای ڕۆم و باسی بارودۆخی خۆیانی بۆنوسی و نامەكەی بەپیاوێكدا نارد كە دەیتوانی بەجوانی قسە بەعەرەبی بكات تا موسوڵمانەكان نەتوانن بیدۆزنەوەو بیگرن و نامەكەی بخوێننەوە. بەڵام موعتەسەم كە دۆزی یەوە بڕێ پارەی پێ دا.ئەویش موسولمان بوو هەواڵی شوێنی سەركردەی ڕۆمی بە موعتەسەم ڕاگەیاند.\n_سەركردەی ڕۆمەكان كەلەبەرەكەی دەپاراستن ‘ هەوڵیدا سەركردەكانی تری ڕۆمیش بدەنە پاڵی،بەڵام ئەوان ئامادە نەبوون یارمەتی بدەن.ئەویش داوای لە موعتەصەم كرد كە ئامادەیە خۆی بدات بە دەستەوە لە بەرامبەر ئەوەی ژن و منداڵ و شمەك و چەكەكانیان پارێزراو بن. موسوڵمانەكان لەو كەلەبەرەوە چونە ژوورێ و دەستیان گرت بەسەر هەرچی شتی عموریدایە.\n-جەنگەكە لەساڵی 463ی كۆچیدا بوو.\n-لە نێوان موسوڵمانەكان بە سەركردایەتی سوڵتان ئەلب ئەرسەلان و نێوان ڕۆمەكاندا ڕوویدا بەسەركردایەتی ئەرمانووس.\n-ژمارەی موسڵمانەكان پانزەهەزار بوو،لەكاتێكدا ژمارەی ڕۆمەكان دەگەیشتەدووسەدهەزار.\n-ئەرمانۆسی پاشای ڕۆمەكان بە دووسەدهەزار ڕۆم وفرەنج وڕوس وكەرج وچەندێكی تری خێڵەكانی وڵاتەكانی ترەوە كەوتەڕێ وچوو بەرەو وڵاتی ئیسلام تا لە ناوی ببات تاگەیشتە مڵازگرد.\n-سوڵتان ئەلب ئەرسەلانی سوڵتانی وڵات كەلەشاری(خوی)بوو لە ئازەربایجان لە دوای ئەوەی لە حەلەبەوە هەواڵەكەی پێ گەیشت.\n-سوڵتانی موسڵمانان لەبەر دووری خۆی و نزیكی دوژمن نەیتوانی سەرباز كۆبكاتەوە،بۆیە تەنهابەپانزە هەزارەوە لەسوارەكانی چوو بەرەو ڕووی ڕۆم.\n-سوڵتان وتارێكی بۆ سەربازەكانی داو وتی:من بەچاوەڕێی پاداشت وبە خۆڕاگرانە دەجەنگم.ئەگەر نەكوژرام ئەوە بەخششێكی خوایی یە،ئەگەریش شەهید بووم،ئەوامەلیكشاهی كوڕم جێگیرمە.\n=پێشڕەوی سوپای موسوڵمانان لەگەڵ پێشڕەوی ڕۆمەكان پێكگەیشتن كە ڕۆمەكان دەهەزار بوون ڕۆمەكان شكستیان خواردو سەركردەكەیان بەدیل گیرا، سوڵتان لوتی بڕیی و ناردی بۆلای خەلیفە.\n=سوڵتان ئەلب ئەرسەلان لەكاتی نزیكبونەوەی هەردوو سوپادا نوێنەری نارد بۆلای پاشای ڕۆم و داوای ئاگر بەستی لێكرد، بەڵام پاشای ڕۆم ڕازی نەبوو. سوڵتان بەوە بێزار بوو، پێش ئەو زاناكەی سوڵتان كەناوی ئەبوو نەصر موحەمەدی كوڕی عبدولمەلیكی بوخاری حەنەفی بوو، پێی ووت:(تۆبە ئاینێكەوە دەجەنگیت كە خوای گەورە بەڵێنی داوە سەریبخات بەسەر هەموو ئاینەكانی تردا، لەخوا دەپاڕێمەوەو خوازیارم كە ئەم فەتحەی بەناوی تۆوە نووسیبێت. دەی لە ڕۆژی هەینی و لەدوای نیوەڕۆدا كەوتار بێژەكان لەسەر مینبەرەكانن بڕۆ بەرەو ڕوی دوژمنان. چونكە لەوكاتەدا ووتاربێژەكان نزای سەركەوتن بۆ موجاهیدەكان دەكەن لەو كاتەشدا نزا گیرا تردەبێت).\n_سوڵتان نوێژی كردو گریاو خەڵكیش گریان تانزیك ببنەوە لە پەروەردگاریان. ئەو زۆر دەكڕوزایەوە لە نزاكەیداو خەڵكیش نزایان لەگەڵدا دەكرد، ئەو بەخەڵكەكەی ووت: كێ دەیەوێت بگەڕێتەوە بابگەڕێتەوە، لێرە هیچ سوڵتانێ نیە فرمان بكات و ڕێگر بێت,\n_ئینجا سوارەكەی بەدەستی خۆی توندو تۆڵ كردەوەو سەربازەكانیشی وەك ئەویانكرد. ئینجا جلی سپی پۆشیو ووتی: ئەگەر كوژرام ئەمە دەبێتە كفنم.\n_ڕۆمەكان وموسوڵمانەكان بەرەو ڕووی یەكتر كشان و هەردوو لا بەیەكتر گەیشتن, موسوڵمانان بە دڵی خۆیان لێییان كوشتن و خوا سەركەوتنی خۆی بۆ دابەزاندن، ڕۆمەكان شكستیان خواردوو ژمارەیەكی بێشوماری وایان لێكوژرا كە جەستە كانیان زەویان داپۆشیبوو.\n-پاشای ڕۆم گیراو داوای لەسوڵتان ئەلب ئەرسەلان كرد تا بیكاتە جێگیری خۆی و بەماڵ ئازادی بكات. ئەویش مەرجی ئەوەی لەسەر دانا كە هەموو دیلێكی موسوڵمانی نێو وڵاتی ڕۆم ئازاد بكات و هەركات ویستی سەربازی ڕۆمی بۆبنێرێ و خۆشی بەملیۆن ونیوێك ئازاد بكات. سوڵتان لەچادرەكەی خۆیدا دایناو هەندێ لە بەتریكەكانی بۆئازاد كردوو دەملیۆن دیناری پێدا بۆ خۆسازدانی و بۆماوەی پەنجا ساڵ ئاگربەستی لەگەڵ ڕاگەیندو گەڕاندییەوە بۆ وڵاتەكەی خۆی و دەستە سەربازێكیشی لەگەڵدا نارد تا بیگەیەننە شوێنی خۆی سوڵتان خۆی تا فەرسەفێك لەگەڵیدا چوو.\n_ جەنگەكە لەساڵی 479ی كۆچیدا لەنیوەی مانگی ڕەجەبدا ڕویدا دەشڵێن لەسەرەتاكانی ڕەمەزاندا بووە.\n_جەنگەكە لەنێوان موسوڵمانەكان بەسەركردایەتی یوسفی كوڕی تاشفین ئەمیری موڕابیتەكان و نێوان خاچپەرستەكاندا ڕوویدا بەسەركردایەتی پاشا ئەلفونسوی شەشەم.\n_هۆكارەكەی ئەوە بوو كەلەساڵی 478ی كۆچیدا شاری تولیتلە بەردەستی ئەو مەسیحییە ئیسپانیانە كەوت كە هەڕەشەیان دەكرد لەناوچەكانی موعتەمەدی كوڕی عبادی كاربەدەستی ئیشبیلیە. ئەویش ئامادەبوو پێیبدات. بەڵام ئەوان داوایان دەكرد چەندقەڵایەكیان بداتە دەست. ئیبن عەباد بیری لەوە كردەوەكە داوای فریا گوزاری لەیوسفی كوڕی تاشفینی ئەمیری موڕابیتەكانی مەغریب بكات.( )\n_ لەساڵی 479ی كۆچیدا ئیبن عباد گەیشتە لای یوسفی كوڕی تاشفین و داوای لێكرد فریای موسوڵمانەكانی ئەندەلوس بكەوێت و بنەوێتە جیهاد له ڕێگەی خودا. یوسفی كوڕی تاشفینیش وەڵامی دایەوە:(من یەكەم كەسم بەرەو سەرخستنی ئەم ئایینە دەچم و كەس جگە لەخۆم ئەم كارە ناگرێتە دەست).\n_یوسفی كوڕی تاشفین سوپای كۆكردەوە بۆ جیهادو سەرخستنی براكانی و بەرەو دورگەی سەوزی بردن.\n– كەشتی یەكانی سوپای موسڵمانان لە وشكانی دەبڕان تا ئەوەی یوسفی كوڕی تاشفین چوویە پێش كەشتی یەكەی ولە خوا پاڕایەوەو وتی):خودایە: ئەگەر دەزانیت لەم چوونەمدا خێرو چاكەی موسڵمانانی تێدایە،دەی ئەم ڕێی دەریایەم لێ ئاسان بكە،ئەگەریش وانی یە هێندە سەختی بكە كە تێی نەپەڕێنم) دەریا هێور بوویەوە و كەشتی یەكان بەپەلە دەچوون، كاتێ یوسف گەیشتە خاكی ئەندەلوس،كڕنوشی سوپاسی برد بۆ خوای گەورە.\n_گەورەی خێڵەكان دایانە پاڵ سوپای یوسفی كوڕی تاشفین لەكاتێكدا یوسف لە رێگەدا بوو. هەروەها هەندێ لەموسوڵمانە خۆبەخت كەرەكانیش دایانە پاڵی تا ئەوەی ژمارەی سوپاكەی گەیشتە بیست هەزار كەس.\n_سوپای ئیسلامی ویلایەتەكانی بڕین تا گەیشتن بە ئەلفۆنسو لە شوێنێك كە لە نزیك بەطلیمۆسەو پێی دەوترا زەلاقە.\n_ئەلفۆنسۆ سوپایەكی پەنجا هەزار كەسی بانگ كردو كاتێ ژمارەی زۆریانی و پڕچەكیانی بینی،هاواری كردو وتی: (بەم جۆرە كەسانەوە لەگەڵ شەیتان و جنۆكەو فریشتەدا دەجەنگم).\n_ئەلفۆنسۆ پەنای برد بۆ فێڵبازی، بەوەی داوای كرد تا جەنگەكە لە ڕۆژی هەینیدا نەبێ كە جەژنی موسوڵمانانە،شەمەیش نەبێت كە جەژنی جوولەكەكانە كە وەزیری مەسیحی یەكان بوون لە ئەندەلوس. یەكشەممەیش نەبێ چونكە جەژنی مەسیحی یەكانە. بەڵام كە ڕۆژی هەینی هات و یوسفی كوڕی تاشفین چوو بۆ نوێژ،هێرشی خاچ پەرستەكان دەستی پێكرد.\n_موعتەمەدی كوڕی عباد لە پێشەوەی سوپاكەدا بوو، كەوتە ناو فێڵەكەی مەسیحییەكان و بە چەكەكەیەوە كەوتە ڕێگری هێرشی مەسیحییەكان تا مورابیتەكان سوپای مەسیحی لەناو ببات،جگە لە ئەلفۆنسۆ و پێنج سەد سوار كەسی تریان رزگاری نەبوو.\n_یوسفی كوڕی تاشفین لە دوای ئەوەی خوای گەورە سەری خست،گەڕایەوە بۆ ئەفریقا تا بەڵێنی خۆی لەگەڵ پاشا و موسوڵمانەكانی ئەندەلوس بباتەسەر كە بە ڵێنیدابوو ئەندەلوس نەخاتە سەر موڵكی خۆی. بەڵام بنكە پارێزێكی سێ هەزار كەسی بەجێ هێشت بۆ یارمەتیدانی موسڵمانەكان لە ئەندەلوس بەسەر دوژمنەكەیاندا.\n_جەنگەكە لەساڵی 583ی كۆچی و هاوكات لە چواری یۆلیۆی ساڵی 1187 ی زاینی بوو.\n_جەنگەكە لە نێوان موسوڵمانەكان بەسەركردایەتی صەلاحەدینی ئەییوبی و نێوان خاچپەرستەكاندا بوو بە سەركردایەتی پاشای بەیتولمەقدیس (جابی) و سەركردە خاچ پەرستەكان.\n_هۆكارەكەی جگە لە داگیركاری خاچپەرستەكان بۆ وڵاتی موسوڵمانان لە شام،ئەوە بوو كە (ئەرناط)ی ئەمیری قەڵای كەرك هەستابە هەڵوەشاندنەوەی ئاگر بەست لەگەڵ موسوڵمانەكان و هێرشی كردە سەر یەكێ لە كاروانەكانی حەج و قسەی ناشرینی بە پێغەمبەری خوا ( صلى الله عليه وسلم) وئیسلام ووت.ئەوە ئەو تاوانە بوو كە ئاگری جەنگەكەی هەڵگیرساند.صلاحەدیین سوێندی خوارد ئەگەر خوای گەورە سەریبخات بەسەر ئەرناط دا،بەدەستی خۆی دەیكوژێت لە كارەكەیدا.\n_صلاحەدیین بە سوپایەكی گەورەوە چوو بۆ شام.\n_صەلاح الدین ویستی تۆڵە لە خاچپەرستەكان بسەنێتەوە و بەرەو جەنگی خۆی رایانكێشێت .بۆیە چوو بۆ طةبەری و گەمارۆی دان و لەگەڵ خەڵكەكەی جەنگاو هەندێ لە بورجەكانی وێران كرد. زۆرێك لە مەسیحییەكان لە قەڵاكەدا كەوتنە بەرگری لەسەروو هەمووشیانەوە ژنە سەركردەی مەسیحیی و منداڵەكانی.صەلاحەدیین ئامانجەكانی خۆی هێنایەدی كە توانی خاچپەرستەكان ڕابكێشێ بۆ جەنگان لەگەڵیدا.\n_موسوڵمانەكان دەستیان گرت بەسەر شوێنە ئاوییەكانی ناوچەی حطین وئاویان لە خاچپەرستەكان بڕی تا ئەوەی تینوێتی زۆری پێهێنان و لەترسی موسوڵمانەكانیش نەیاندەتوانی بگەڕێنەوە.بۆیە ناچاربوون هەرلەوێ بمێننەوە.\n_ژمارەی موسوڵمانەكان دوانزە هەزار بوو جگە لە خۆبەخشەكان، ژمارەی خاچپەرستەكانیش نزیكەی شەست و سێ هەزار بوون.\n_پاشای بەیتولمەقدیس (جای) خۆی سەركردایەتی دڵی سوپای خاچپەرستی دەكرد، كۆنتی تەرابلوسیش (ڕیمۆند)سەركردایەتی پێشەوەی دەكرد،(ئەرناط)ی ئەمیری كەركەریش سەركردایەتی دواوەی دەكرد.\n_سەلاحەدیین تیر هاوێژەكانی لە پێشەوە دانا.\n_سوپاكە(اللەاكبر و لاالەالااللە) یان دەكرد بەدرێژای شەو.\n_لەگەڵ نزیك بوونەوەی هەردوولادا،سوڵتان صەلاحەدین فرمانی بە تیر هاوێژەكان كرد تا دوژمن تیر باران بكەن،ئەوانیش جەنگێكی توندیان كرد.\n_مەملوكێكی دلێر كەلەمەمالیكەكانی صەلاحەدیین بوو هێزێكی بردە سەرخاچپەرستەكان و ژمارەیەكی گەورەی لێ كوشتن.ئینجا خاچپەرستەكان كوشتیان.بەوە موسوڵمانەكان ورەیان زیادی كرد و بەهێزێكی توند بۆسەر دوژمن تۆڵەی موسوڵمانەكەیان سەندەوە.\n_كۆنت(ریموند)ی فەرمانڕەوای مەسیحی تەرابلوس لە جەنگەكەدا ڕایكرد.ئەمەوای كرد خاچپەرستەكان بیر لە خۆبەدەستەوەدان بكەنەوە. بەڵام بینیان هیچ لە مەرگ نایانگرێتەوە جگە لەوەی بچن بە ڕووی مەرگدا، بۆیە بە سەختی كەوتنە جەنگ و ئەگەر سۆزی خوای گەورە نەبوایە،خەریك بوو موسوڵمانەكان ڕیشەكێش بكەن.\n_هەندێ لەموسوڵمانەكان ئاگریان لە زەوی دوژمندا نایەوە كە دەسوتان، ڕەشەبایش ئاگرەكەی دەبرد بەرەو ڕووی خاچپەرستەكاندا، بەو جۆرە گەرما تەواو تینوی كردن، گەرماو برسێتی و گەرمای هاوین و گەرمای ئاگرو گەرمای جەنگ، بەو جۆرە بەرگرییەكەیان داڕما.\n_ئوسقوفی عەككا كوژرا،هەروەك موسوڵمانەكان ئەو خاچە مەسیحیە گەورەیان برد كەبەخاچی صەڵبوت ناویان دەبرد. دەگێڕنەوە كەپارچە دارێكی تێدابوو كە مەسیحی لەسەر لەخاچ دراوە (بەپێی تێڕوانینی ئەوان) ئەوەیش گەورەترین چەرمەسەری بووبۆیان و دوای ئەوە دڵنیابوون كەدەكوژرێن و لەناو دەچن.\n_جگە لەكەمێكی ئەسپەكانی دوژمن نەبێ كەلەناوچوون زۆربەیان ڕایانكرد بۆهەرێمی طرابلوس.\n_ژمارەی دیلە موسوڵمانەكان گەیشتە (30)هەزار كەس بوو ژمارەی كوژراوەكانیش ئەوەندە دەبون، وەڕاكردوەكانیش (3)هەزار خاچ پەرستبوون.\n_سەڵاحەدینی ئەیوبی وەستاو ئەرناطی بانگ كرد بۆ چادرەكەی كەهەستابوو بەهێرش كردنە سەر حاجییەكانی موسوڵمانەكان وجنێودان بەپێغەمبەری خوا ( صلى الله عليه وسلم)و بەگاڵتەپێكردنی،صەڵاحەدین پێی ووت:تاموسوڵمان ببێت.بەڵام ڕازی نەبوو. صەڵاحەدین پێی وت بەڵێ من بەڵێن بەپێغەمبەری خوا( صلى الله عليه وسلم) دەدەم كە ئومەتەكەی سەربخەم،بۆیە وەك وەفا بەبەڵێنەكەی دابووی بەدەستی خۆی كوشتی.\n-بەهۆی ئەوجەنگەوە قودس و زۆرێ لەوشارو قەڵایانەی كەخاچ پەرستەكان دەستیان بەسەردا گرتبوو فەتح كراون.\n_خۆشیەكی بێوێنە وڵاتی موسوڵمانانی گرتەوە خەڵكی رۆژانە شكۆداری ئیسلامیان ئەهاتەوە یادو كەوتنە نزا كردن بۆصەڵاحەدین ئەوەش ڕۆژێكی دیاربوو لە ڕۆژە نەبڕاوەكانی ئیسلامدا.\n_جەنگەكە لەساڵی(658)ی كۆچیدا ڕویدا.\n_جەنگەكە لەنێوان موسوڵمانەكاندا بەسەركردایەتی سەیفەدینی قوطز و نێوان تەتەردا ڕویدا بەسەركردایەتی كەتبەغا.\n_هۆكاری جەنگەكە بریتی بوو لەداگیركردنی تەتەر بۆجیهانی ئیسلامی ڕوخاندنی خیلافەت لە بەغداد پاشان هەڕەشە كردنیان لەداگیركردنی میصرو سوربونی تەواوییان لەسەری.\n_شێخ عیزی كوڕی عەبدولسەلام سەركردایەتی ئامادەسازی مەعنەوی موسوڵمانەكانی گرتە دەست، زاناكانی تریش كەوتنە شوێنی، ئیدی لەسەر مینبەرەكان بانگەوازیان بۆ جیهادو قوربانیدان دەكرد لەڕێی خوادا، شێخ ڕێگەی بەهیچ كام لەو وتار بێژانە نەدەدا كەئەو كارەبكەن مەگەر هەردو سورەتی ئەنفال و تەوبەی نێو قورئانی بەچاكی لەبەرنەبوایە یان نەزانیبا. لەئەنجامی ئەمەوە مینبەرو بانگۆو كۆڕەكان تێك ئاڵاوی ئایەتەكانی جەنگ بووبوون.\n_شێخ عیزی عەبدولسەلام فەتوای دەركرد كەفەرمانڕەوا بۆینیە هیچ لەماڵ وسامانی خەڵك ببات مەگەر كاتێك سەركردەكانی مەمالیك لەجل وبەرگ و شمەكی جوانكاری زێڕو زیو هیتردا لەگەڵ كۆی خەڵكیدا یەكسانبن. ئەگەر یەكسان بونو ئەمیر تەنها ئەسپ و شمەكی جەنگی پێبو، ئەوكات فەرمان ڕەوا بۆی هەیە لەماڵ و سامانی خەڵك ببات بۆڕێگری لەدوژمنەكانیان، قوطز یش ئەمەی تێدا بەدیار كەوت كاتێك لەخۆیەوە دەستی پێكردوو چی ماڵ و سامانی هەبو هێنایو داینا، پاشان پێش ئەوەی باجەكان بسەپێنێ بەسەر خەڵكەكەدا لەسەركردەكانیشی وەرگرت.\n_هۆلاكۆ كەسێكی بەنامەیەكی هەڕەشە ئامێزەوە نارد بۆلای سەیفەدین قوطز،كەتیایدا باسی ئەوەی بۆدەكرد شمشێرەكانیان هەورە بروسكەن و ڕمەكانیان لەناو بەرن و سۆزیان بۆ سكاڵاكارو میهریان بۆكەسێ نیە بگیرێت، قوطز ڕاوێژی بەسەركردەكانی دەوروبەری كرد كەچۆن وەڵامی تەتەر بداتەوە؟ زۆربەیان ئاماژەیان بەوەدا كەهێدی وبەسۆز بێت لەگەڵ نێردراوانی هۆلاكۆداو خوازیاری ڕێكەوتن بێت لەگەڵیاندا بەوەی وەك سەرانە هەمو ساڵێك پارەی پێبدەن تا هێرشیان نەكاتە سەر. لەوێدا پاشا موظه فەر تەواو توڕە بوو ووتی:خوای گەورە لەكتێبەكەیدا دەفەرموێت:(حتی یعطوا الجزیە عن ید وهم صاغرون) (التوبە:29) ئێوە دەتانەوێت ئەم ئایەتە پێچەوانە بكەینەوە وبڵێین هەتا ئێوە سەرانەبدەنو ژێڕ دەستە بن پاشان چو بۆلای گەورەكەیان شمشێرەكەی لەدەستی سەندو لەسەر ئەژنۆی شكاندی دواتر فڕێیدایە بەردەمی وتی: شمشێرێ كە هەڵگرەكەی بترسێ لەجەنگ باشتر وایە ئاوەها بشكێت و بدرێتەوە بەنێوچاوی خاوەنەكەیدا پاشان فرمانی كرد كەنوێنەرەكانی هۆلاكۆ بهێنن و هەمویانی كوشتن سەری هەڵواسین بەدەرگای (زوەیلە)دا جگەلەوەی یەكێكیان هێشتەوە تا هەواڵ بباتەوە بۆ هاودەمەكانی دیدگایەكی سەربازی سوپای میصریشی پێنیشانداو دواتر پێی ووت: باسی دیمەنی هەندێ لەهێزەكەمان بكە بۆ پاشاكەت كە چیت بینیوە و پێی بڵێ پیاوانی میصر وەك ئەوانە نین كەئەو لەپێش ئێمەدا بینیویەتی ئینجا وەڵامێكی مۆركراوی دایەدەست تابیداتە هۆلاكۆو كەتیایدا بەرپەرچی هەڕەشەو گوڕەشەكەی وچاوەڕوانی پێك گەیشتنی لەخۆ گرتبو.\n_قوطز پێی باش بو ئەوەی تەتەر بچن بەرەو ڕوی ئەو دەستپێشخەر بێت و پێش ئەوەی هێرشی بۆبكەن ئەو بچێتە شام بۆیان، بۆیە ڕێنماییەكانی خۆی دابەزاند بۆسەركردەكان تاسەربازەكانیان بانگ بكەن تابچن بۆ صاڵحیە خۆیشی پێش بكەوێ و لەصاڵحیە چاوەڕێیان بكات تاهەموو سەربازەكان بگەن.بەڵام سەیری كرد هەندێ دەیانەوێت دابنیشن و دوابكەون.ئەویش هاواریكرد بەناویاندا:(بەڕاستی ڕایەكی لاوازی خراپتان هەیە سوێند بەخوا تەنها ترس و سامی شمشێرەكانی تەتار وای لێكردون كەوا بن نەوەك ئەو ملانەتان ببڕن كەبەپارەی ئومەت پێگەیشتون.ئەی سەركردە لاسارەكان نازانن هەر گەلێ لەشوێنی خۆیاندا جەنگیان كردبێ سەرشۆڕبوون؟ ئەی سەركردەكانی موسوڵمانان،ئێوە سەردەمانێ لەماڵ وسامانی بەیتولمال(خەزێنەی موسوڵمانان)تان دەخوارد، كەچی لەجیهاد ڕادەكەن…شەو ڕۆژ چیان لەیەك دەچێو ئەوانەیش چیان لەدوو ڕوەكانی سەردەمی پێغەمبەری خوا( صلى الله عليه وسلم) دەچێت سوێند بەخوا لەگەڵ هاودەمەكانمدا دەكەومە ڕێ بۆجەنگان دژ بەدوژمنانی خوا،جا كێ لەئێوە جیهاد هەڵدەبژێرێ،باهاودەمم بێت. كێش دەیەوێت بابەبێ دڵتەنگ بون بۆی بگەڕێتەوە بۆماڵەوە، چونكە خوای گەورە ئاگای لێیەتی، قوڕبەسەری موسوڵمانانیش لەگەردنی دواكەوتوەكاندایە.(قسەكەی تەواو نەبوبو تائەوەی ڕیشەكان بەفرمێسك تەڕبوون و هەمویان بەپەلە بەیعەتیان پێدا).\n_دوای ئامادەسازی قوطز شاڵاوێكی هەواڵگری بەسەركردایەتی ظاهربێبرس نارد بۆ غەززە توانی سەركەوێ بەسەر شاڵاوێكی گەورەی تەتاریداو لەوێ مایەوەو لەڕوی مەغۆلدا دەجوڵاو تا بەبزاوتی سوپای سەرەكی نەزانن كە قوطز لەمیصرەوە سەركردایەتی دەكرد.\n– قوطز لەكەناری باكوردا دەڕۆیشت بەرەو عەككاو هەڕەشەی لەخاچ پەرستەكان دەكرد كە ئەگەر هەر ناپاكیەكیان لێبوەشێتەوە ئەوا بەسەختی لێیان دەدات داواشی لێكردن تا بێلایەن بوەستن.\n_ قوطز و بیبرس پێكگەیشتن و تەتارەكان كاتێك لە.\n_هەردوو سوپا لەعەین جالووت پێكگەیشتن و تەتار دایانە مەیدانەكە وجەنگێكی قورس لەنێوان هەردوولادا ڕوویدا.\n_لەكاتی جەنگەكەدا ئەسپەكەی قوطز كوژرا، بۆیەلەسەرپێ جەنگی دەكرد.ئەو ئامادەنەبوو ئەسپی هیچ سەركردەیەكی تر ببات لەدوای ئەوەی ئەسپێكیان پێ دا وتی:(نامەوێ سودی تۆ لە موسوڵمانان حەرام بكەم).دواتر بەردەوام بووبەوجۆرە تا ئەسپێكیان بۆ هێنا.\n_ قوطز لەكاتی تێكهەڵپڕژانی جەنگەكەدا كڵاوەكەی گرتە دەستی و هاواری كرد (ئیسلامەكەم).\n_لەكاتی جەنگەكەدا كەتبەغا كوژراوكوڕەكەیشی بەدیل گیرا.\n_ قوطز فەرمانی بەئەمیر بیبرس كرد تابكەوێتە شوێن ڕاكردووەكان،ئەویش كەوتە شوێنیان تاگەیشتە حەلەب.\n_هەرچی تەتاری ناودیمەشق بوو ڕایانكردو موسوڵمانەكانی دیمەشقیش كەوتنە شوێنیان و دەیان كوشتن و موسوڵمانەكانی بەردەستیان ڕزگار دەكرد.\n_جەنگەكە كۆتای هات و دەموچاوی موسوڵمانەكان لەتاو خۆشی و مژدەخوازی ئەو سەركەوتنە گەورەیە دەگەشایەوە كەپێشتر بەخۆیانەوە نەدیبوو، بەڵكو مەلیك موظەفەر كڕنوشی برد بۆ پەروەردگاری و سەری بۆماوەیەك بەرزنەكردەوە،دواتر سەری بەرزكردەوە لەكاتێكدا فرمێسكەكانی دەڕژان بەسەڕیشیدا تا ئەوەی نوێژەكەی تەواو كرد. ئینجالەسەر پێ وەستاو وتارێكی بۆ سوپاكەی داو ووتی: ئەی موسوڵمانان وریابن بەم كارەتان سەر كەش نەبن،بەڵكو سوپاسی خوا بكەن و ملكەچی هێزو شكۆی بن چوزانن نزای برا موسوڵمانەكانتان لەسەر مینبەرەكان لەم مانگەگەورەیەی ڕەمەزاندا لەو شمشێرانەی ئێوە توندتر نەبوبن لەسەر دوژمنەكانتان یان لەو ڕم وتیرانە ی كە لێتیان داون. بزانن جیهادی ئێوە تەواو نەبوە، بەڵكو دەستتان پێكردوە تامافی ئیسلام بدەن بەوەی دوژمنەكانی لەهەموو وڵاتەكانیدا دەربكەن، ئەو ڕۆژە موسوڵمانان دڵخۆش دەبن بەسەركەوتنی خوا. ئەمڕۆیش پێویستمان بەو بانگەوازە نی یە، ئایا ئێمە ڕازین ؟ دەی خاوەن بیناییەكان پەند وەربگرن.\n_لەساڵی 702ی كۆچیدا بوو لەنێوان موسوڵمانەكان بەسەركردایەتی خەلیفە موستەكفی و نێوان تەتاردا بەسەركردایەتی قطلوشاه.\n_قازان پاشای تەتار بەسوپایەكەوە لەعێراقەوە كەوتە ڕێ و لەفورات دابەزی و لەپێش خۆیەوە سەركردەی خۆی قطلوشاه ی لەگەڵ چاكترین سەركردەكانیدا بەهەشتا هەزار جەنگاوەرەوە جەنگاوەری تەتاری یەوە نارد تاموسوڵمانان لەناو ببەن و وڵاتی شام بگرن.\n_سەربازانی میصرو شام لەگەڵ خەلیفە موستەكفی و ناصرقلاوون وسەركردە بیبرس و طوغرول و كرای و لاجین دا چوون بۆ جیهاد.\n_سوپای ئیسلام لە(مەرج صەفەر) لەشام كۆبونەوەو داوا لەخەڵكی دیمەشق كرا شوراكان بپارێزن و پەیوەستی قەڵاكەبن.\n_شەیخولئیسلام ئیبن تەیمیە خەڵكی هان دەدا بۆجەنگ و لەبەردەم سەربازەكاندا لەڕەمەزاندا نانی دەخوارد تابۆیان دەربكەوێت ڕۆژو شكاندنەكەیان دروستە هەتاوەكو بەهێزتر ببن.\n_لەپێش جەنگەكەدا وردە جەنگێ ڕوویدا لەنێوان هەزارو پێنج سەد سواری موسوڵمان و چوار هەزار تەتاریدا بەشكستی تەتار كۆتای پێهات.\n_هەردوو سوپاكە لەشەقحەب لەباكووری مەرج صەفەر لەدیمەشق بەیەكگەیشتن، تەتار هێرشیان كردە سەر موسوڵمانەكان و خەریك بوو شكستیان تووش بكەن ئەگەر سەقامگیری سوڵتان و خەلیفە نەبوایە لەگەڵ شەیخولئیسلام ئیبن تەیمیەو سەركردە گەورەكانی وەك بیبرس كە هەموویان دایان بەسەر تەتاردا تا ئەوەی ناچار بەڕاكردنیان كردن بۆبەرزاییەكانی شاخەكان و كەوتنە شوێنیان و هەموویان لەناو بردن.\n_تەتار لەدوای ئەو جەنگە نەیانوێرا جەنگ لەگەڵ موسوڵماناندا بكەن لە میصرو شامدا.\nPrevious مەرجی وەزیری لە سەردەمی عەبباس و سەلجووقیدا\nNext دروستبوونی ئەوروپا\nئا: چۆمان ته‌قێدین ناوی ته‌واوی جه‌عفه‌ر کوڕی یه‌حیا کوڕی به‌رمه‌ک کوڕی جامامش کوڕی بشتاسف …


ماكیاژ له‌سه‌رده‌می كۆن و نوێدا\nمیكیاژ یان (makeup)، بەو ماددانە دەوترێت كە ئارایشتی پێدەكرێت. مەبەستی سەرەكی لە ئێستادا، جوان پیشاندانی ڕووخسار و دەموچاوە لای ئەوانی تر، شاردنەوەی ئەو شتە نامۆ یان بەدڵنەبووانەیە كە لەسەر ڕووخسار هەن.\nلە ڕووی مێژووییەوە میكیاژ، لەسەردەمیی میسرییە كۆنەكانەوە بەكارهاتووە، لەو سەردەمە پیاوان و ژنان بەكاریان هێناوە؛ ئەگەرچی زیاتر دەورووبەری چاوی گرتووەتەوە و، بۆ ئەمەش ماددەیەكیان بەكارهێناوە پێی دەوترێت(كل)، لە ئێستاشدا ئەمە هەر ماوە بەڵام بەشێوەیەكی زۆر كەم و، زیاتر لای كەسە بە تەمەنەكان بەكاردێت.\nمیسرییە كۆنەكان، لە بەركارهێنانی میكیاژدا، پشتیان بە ئەفسانەیەك بەستبوو، گوایا ئەم كارەیان، دووریان دەخاتەوە لە (هێزی خراپەكار)!\nئەگەر لەسەردەمە كۆنەكاندا، ئەو مانایەی وەرگرتبێت و كەسی بەكارهێنەر بەو نییەتەوە میكیاژی كردبێت كە لەسەرەوە ئاماژەم پێكردووە، ئەوا لەسەردەمەكانی تردا، مانای تر وەردەگرێت و، دەچێتە خزمەتی بازرگانیی و سەرمایەوە، كۆمپانیاكانی ئەم بوارە دەچنە كێبڕكێوە..\nلەسەرەتای سەدەی بیست-ەوە، میكیاژكردن بە شێوەیەكی بەربڵاو گەشەی كرد. بوونی میدیا و شاشە ڕۆڵی بەرچاویان بینی لەم تەشەنەسەندنەدا؛ ئەوە میدیا و سینەما و تیڤییەكان بوون، لەڕێی پیشاندانی ئەستێرەكانی سینەما و میدیاكاران و كەسانی بەناوبانگەوە، كە ناچاربوون بە بەكارهێنانی میكیاژ، تاكو بە سەرنجڕاكێشترین شێوە دەركەون لای بینەر، ئەمانە وایكردووە میكیاژ زیاتر بەربڵاوتر ببێت.\nلە ڕوویەكی ترەوە، بەكارهێنانی میكیاژ، ڕۆڵی لە كرانەوەی كۆمەڵگە بینیوە بە ڕووی دەرەوەدا؛ چونكە پەیوەستە بە مۆدێلاتەوە، وڵاتێكی داخراوی وەكو سعودییە، لەم یەك دوو ساڵەی دواییدا، بەهۆی چاكسازییەكانی پادشای جێنشینەوە، كە كۆمەڵێك بڕیارییدا خزمەتبوون بە كرانەوە و ژن، لە ماوەیەكی كەمدا، بڕێكی زۆر لە ماددەكانی میكیاژیان بەكارهێنا، كە بوو بوو بە جێ سەرنجی میدیاكان.\nزۆرجار ئەوە بە گوێی ژناندا دراوە، یاخود وەكو سوكایەتییەك بەكارهێنراوە، كە هەر خەریكی میكیاژن لەگەڵ كۆمەڵە قسەوقسەڵۆكێكی تر، وەك جیاكارییەكی ڕەگەزی، بەرامبەر ژنان بەكارهاتووە؛ لە ئیستادا بەهۆی ئەوەی كە كوڕانیش بەكاریدێنن ئەو قسانەش گرنگییەكی نەماوە.


ئاوڕێک لە سەر وەزعی ئێستای کوردستان، حاجی جوندی – PMNews\nئەگەر کولتور و ئیرادەی میللی و نەتەوەیی لەنێو نەتەوەدا جێگیر نەبێ، بەرژەوەندی گشتی لەسەر ھەموو بەرژەوەندییەک دانەنرێ و ستراتەژییەکی درێژخایەن بۆ گەشەکردن و پێشوەچون نەبێ، ئەو نەتەوەیە نابێتە نەتەوەیێکی زیندو و پێشکەوتوو.\nئەم ئیرادە و کولتورە میللیە دەبێ ھێزی سیاسی و پارتی و رێکخراوە مەدەنی و سنفییەکان لە نێو گەل و کۆمەلگەدا پێک بێنن.\nئێمەی کورد پێویستیمان بەم ئیرادە و کولتورە میللیە ھەیە، چونکە وەلاتمان ئازاد نییە، سنوری جۆگرافیای کوردستان بە رەسمی دیاری نەکراوە، ئیدارەی خۆمان بە دەست خۆمان نییە.\nلێرەدا پرسیار ئەمەیە،گەلۆ ھێزە سیاسییەکانی کورد و کۆمەلە مەدەنیەکانی خۆمان ئەم ئەرکە نەتەوەیەیان بە باشی و تەکمیلی بەڕێوە بردوە یان نا؟ بە بۆچوونی من نەخێر کەم و کوڕیمان زۆرە.\nئەگەر ئاورێک لە سەر وەزعی ئێستای کوردستان بە گشتی و وەزعی ھێزە سیاسیەکانی کوردستان بەتایبەتی بدەینەوە، ئەم راستیە دەبینین کە ھێزە سیاسیەکانی کورد زۆر پرش و بلاون، لەناوخۆدا تەبا نین، پاش دەیان سال خەبات و قوربانی دان، زۆر بە ئاسانی یەکتر بە خاین و خۆفرۆش نیشان دەدەن، بۆ شکەست دانی یەکتر چیان لە دەست دێ دەیکەن.\nئایا لێرەدا ئەرکی ھێزە سیاسییەکانی کوردستانە تەحلیلێکی راست و گونجاو لە سەر وەزعی ئێستای کوردستان، دیالۆگ و ھاوکارییەکی کوردانە لەبەین خۆیاندا دامەزرێنێن و بۆ ئەوە لە ھەر فرسەت و روداوێک کەلک وەرگرن، بۆ دامەزراندنی کیانێکی کوردی لە وەلات دا.\nمێژو نیشانی داوە ھیچ رێژیمێکی دیکتاتۆر ماندەنی نییە تا ئەبەد.\nھەمومان باش دەزانین نەبوونی ئیرادە و کولتورێکی بە ھێزی میللی زەربە لە یەکرێزی و دەسکەوتەکانی گەل دەدا. تەماشە بکەن پاش سەد سال خەبات و قوربانی دان، باشوری کوردستان لە سالی ١٩٩١ دا ئازاد بوو، ھەلبژاردنی ئازاد کرا و پارلەمانی کوردستان دامەزراو و نیوچە سەربەخۆییەک لەم بەشەدا بە دەست ھاتووە، ئەم وەزعە بوو بە مایەی دڵخۆشی و بەرزبوونی ھەستی نەتەوەیی لە چوار پارچەی کوردستاندا، هەروەها لە رۆژئاواش لە سالی ٢٠١١ دە پێشھات، رێژیمی ئەسەد لە کوردستان نەما رۆژاوای کوردستان ئازاد بوو، ئەمە فرسەتێکی زێرین بوو بۆ کورد. ئەرکی سەرەکی ھێزە سیاسیەکانی باشوری و رۆژئاوای کوردستان دەبوا خەبات بۆ رزگاری و سەربەخۆیی یەکجاری بویا نەک ململانەی ناو خۆیی ھێزە سیاسیەکان، دەبوایا فەرھەنگ سازی نەتەوەی و گەلیان بۆ ئارمانجی نیھایی ھوشیار و ئامادە کردبایە. ئەرکی حیزبەکانی باکور و رۆژھەلاتیش ھاوکاری و پشتیوانی لە حیزبەکانی باشور و رۆژئاوا بوایا و ئەم دەسکەوتانەی لەم دو بەشەی کوردستان دا ھەن پاراستبا.\nبە داخەوە ھێزە سەرەکیەکانی باشور و رۆژئاوا ئەرکی مێژویی و سەرەکی خۆیان لە بیری خۆیان بردۆتەوە. وەھا کاریێکیان کردوە کە گەل لێیان بێزار بووە. پاش سی سال دەبینین بەناو پارلەمەنتەری کورد لە بەغدا پروژە ئامادە دەکەن چۆن جاریێکیتر پەت بکەنە ملی کورد و سەرەکەشی بدەن بە دەستی عەرەب، ھەموو رۆژێک دەبینین لە سەر شاشەی تێلەڤیزیۆن لایەن و کەسانێ بە ناوی سەرۆک کوتلە و بە ناوی سیاسەتمەدار و رۆشەنفکر تەبلیغی ژەھراوی دەکەن و بێ شەرمانە داوا لە بەغدا دەکەن وەرن ھەموو دەسەاتێک لە دەست حکومەتی ھەرێم بستێنن و خەلک فێر دەکەن چۆن پشت لەم دەسکەوتانە بکەن و خوێنی رۆلەکانی بفرۆشن و دیسان رو لە بەغدا بکەن. پێم سەیرە چ زو لە بیریان چووە بەغدا بە درێژایی مێژو چ بەلایەکی بە سەر کورد و کوردستاندا ھێناوە، چ زوو ئەنفال و کیمیابارانیان لە بیریان چۆتەوە، ئەم بێ ئەقلانە لە خۆیان ناپرسن گەلی کورد یەک دەریا خوێنی لە پێناوی چیدا رشتووە.\nبەداخەوە لە رۆژئاوا کور و کچی کورد دەکرێتە قوربانی بۆ دێمۆکراتیزە کردنی سوریە و تورکیە، بۆ دامەزراندنی کۆنفەدرالی لە رۆژھەلاتی ناوین دا. بەداخەوە دیسان خەریکە شەری براکوژی لە سەر خاکی ھەرێمی کوردستان دەست پێدەکا لە ناو پارتی و پ ک ک دا.\nئەگەر گەلی کورد و ھێزە سیاسی و نیشتیمان پەروەرەکانە ئەگەر پێش لەم رەوتە چەوتە نەگرن و بەخۆدا نەچنەوە و باش بیر لەم وەزعە نەکەنەوە زەرەر لە ئارمانجی شەھیدان و گەل و نشتیمان دەدەن. لە بیرمان نەچێ دوژمن و ناحەزانی کورد دەلێن کورد ناتوانێ ئیدارەی خۆی بکا، کەس نالێ کورد ناتوانێ شەر بکا. پێموایە وەختی ئەوە ھاتووە کورد جارێ کلاوی خۆی لە پێش خۆی داینێ و بلێ گەلۆ ئەم وەزعە بەرەو کوێمان دەبا، بۆچی ئێمە یەکتر قەبول ناکەین وە بۆ دەرس لە مێژو وەرناگرین.\nلە دونیادا گەورەترین بەدبەختی ئەوەیە کە تەسلیمی دوژمنی خۆ ت بی.


“ئێوە بایلۆکتان پێ نەبووە، بە خۆڕایی خۆتان کوشتووە!” – بزاڤی خزمەت\n“ئێوە بایلۆکتان پێ نەبووە، بە خۆڕایی خۆتان کوشتووە!”\nنوسینی: عومەر فاروق گێرگێرلی ئۆ‌غڵوو\nنوسەر ‘عومەر فاروق گێرگێرلی ئۆ‌غڵوو’ لە نووسینێکیدا لە گۆشەی Artı Gerçek” لە بارەی 4 کەسەوە نووسی بووی کە ناویان لە تۆماری بەکار هێنەرانی ‘بایلۆک’دا هەبووە و ئێستا خۆیان کوشتووە. نووسەر دەڵێت: “دەیان کەس خۆیان کوشتووە، تاوانەکانتان گەورە دەبێت، ئەم ڕاستییە پەسەند بکەن”\nنووسینەکەی گێرگێرلی ئۆغڵوو بەم شێوەیە:\nئابڕووچوونەکانی OHAL و KHKبەردەوامیان هەیە. لە ئێستاشدا ئەوەیان پەسەند کردووە کە لە بایلۆکیشدا هەڵەیان کردووە و 1148 کەسیان بە هەڵە لە کارەکانیان دوور خستۆتەوە. سەرەڕای ئەوەی چەندین مانگە چەندین جار ئاگادارمان کردوونەتەوە، بەڵام 1148 کەسیان بەشخووراو کرد، ئیستاش بێ ئەوەی هیچ داوایەکی لێبووردن بکەن، بێ ئەوەی بیر لە قەرەبووی مادی و مەعنەوەی بکەنەوە، تەنها دەڵێن: “ئێوە بایلۆکتان لا نەبووە، هەڵەمان کردووە” و لە کارەکانیان بەردەوام دەبن.\nچەندین مانگە ئەوەندە پێمان ڕاگەیاندوون پیادەکردنی یاساکانی OHAL و KHKهەڵەیە، زمانمان ئاوسا. لە وڵاتدا کەش و هەوایەکی ئەوەندە زۆرە ملێ هەیە کە تەنها بە بەکار هێنای یەک بەرنامە ڕەنگە نیشانە بخرێتە سەرت و بەس دەبێت بۆ ئەوە بە دوژمن ڕابگەیەنرێن.\nکاتێک دەمان وت: “ئەم کارانە هەڵەیەکیان تێدایە”، لایەنگرانی ئاکەپە پێیان دەوتین ئێوە ‘فێتۆجون’. فەرموون ئەمە یەکەم نموونەیە…’موستەفا یەمان’ کە لەسەر لیستی پارتی سەعادەت لە بەڕێوەبەرانی شاری ئیستانبووڵە، بە هۆکاری تۆماری ‘بایلۆک’ لە کارەکەی دوور خراوەتەوە. گوایە لە تەلەفۆنەکەیدا 4900 نامەی بایلۆک هەیە… !\nئیستا هاتوون و هیچ شەرم ناکەن و دەڵێن: “لە بایلۆکدا هەڵەمان کرد”. چەندین مانگ ئەمەمان وت، لایەنگرانی ئاکەپە پەلاماریان دەداین. 4 کەس سەرەڕای ئەوەی بەرنامەی بایلۆک لە تەلەفۆنەکانیاندا نەبوو پێیان وتن:”لە تەلەفۆنەکانتان بایلۆک هەیە” و بوونە بەرکەوتووانی یاسای KHK. ئەم 4 کەسە نەیان دەزانی بۆچی وا تاوان بار کراون، بۆیە خۆیان کوشت.. ! ئایا ئێستا پێیان دەڵێن: “ئێوە بایلۆکتان لا نەبووە، بە خۆڕایی خۆتان کوشتووە.. !” ؟ ئەی باری نائاسایی خوازەکان، چەند هەڵەی ترتان هەیە.. ! دەیان کەس خۆیان کووشتووە، تاوانەکانتان گەورە دەبێت، پەسەندی بکەن.. !\nفەرموون، لە بارەی ئەمەوە چەندان وتارم نووسیووە. سوپاس بۆ خودا لە وانە نین ئەوەی دوێنێ ئەنجامتان دا ئەمڕۆ لە بیرمان بچێ، بەڵام مافی خۆمانە چاوەڕێی داوای لێبووردن بکەین لەوانەی بیریان چۆتەوە دوێنێ چیان وتووە.\nهەتا لە حوزەیرانی 2017شدا وتوومە: “وا مەکەن، کاری ئەم بایلۆکە کشەی تێدا دەبێت.”\nئەمەش وتاری تشرینی دووهەممە لە ساڵی 2017 دا، تۆماری هەڵەی بایلۆک سوپای بەشخوراوانی دروست کردووە.\nکاتێک ئەمانەمان دەنووسی چەندەها سوکایەتی، جنێو و بوختانمان بۆ دروست دەکرا لەلایەن بە کرێ گیراوانی ئاک پارتییەوە، کەچی ئێستا بە دەم فیکە لێدانەوە پیاسە دەکەن.\nئایا ئەوەی ئێستا ئەنجام دەدرێت ڕاستە؟ باوەڕ ناکەم. چەندان هەڵەی تر هەیە. خۆ ئێمە ئاماژەمان بەمانە داوە، هەمیش بە لێکۆڵینەوەیەکی گەورە ئاماژەمان پێداوە. ئەو پلاتفۆڕمی حەق و دادوەرییەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا من وتە بێژی بووم، تێیدا ڕاپۆرتی زووڵم لێکراوانی OHAL و KHKی ڕوون کردەوە. ئەوەمان وت کە یاساکانی OHAL و KHKهەم لە ڕووی تەکنیکی دەستووری و هەم لە ڕووی بوونی پێشێلکارییەوە، چەندین هەڵەیان دروست کردووە. چەندین بەڵگەی دڵ سوتێنمان خستە ڕوو، هەروەها وەک تۆمار خستماننە مێژووەوە. زۆر باش دەزانین زۆربەی ئەو کارانەی ئێستا بە ناوی ‘فێتۆجوو”وەوە ئەنجامی دەدەن، دوای ماوەیەک بە دەم وتنی ‘هەڵەمان کرد’ەوە فێڵبازانە دانی پێدا دەنێن.\nلەو تۆمارانەشدا کە پێی دەڵێن تۆماری “چاکردنی هەڵەکانمان” یان “تۆماری بێ هەڵە”، زۆر ناو هەیە کە بەهیچ شێوەیەکی بەرنامەی بایلۆکیان بەکار نەهێناوە. کەواتە ئەم بابەتی بایلۆکە وەک بوخچەیەکە کە چەندین جار پینە کراوە. ئایا ئەمە بوو بە چەندەم تۆماری چاککراو، کەس هەیە بیری هەبێت؟\nئەوەی گرنگە ئەوەیە ببینە دەوڵەتی یاسایی. ئەگەر نەبینە دەوڵەتی یاسایی، کاتێک تۆمارێکی نوێ بۆ کەسێک ڕوون دەکەنەوە، دەبێت ڕووتان سوور بێتەوە لەو کاتەدا، بەڵام کە کەسانێکی وا نەمێنن ڕەخنە بگرن و دژ بەیەک بوونی کردارەکانتان پیشان بدات،ئەو کاتە ئەوەش پێویست ناکات.. !\nبا هەر کەس لای خۆیەوە هەندێك بچێتەوە بە خۆیدا، نەک تەنها بۆ ئەو نا دادپەروەریانەی بەرامبەر خۆی کراوە، بەڵکو تا ڕەخنە لە هەموو نا دادییەکان نەگرین، حەق نادۆزینەوە. ئەگەر بەرامەبەر ڕۆبۆسکی بیدەنگ بیت، ئەو کاتە لەبەرامبەر خۆتەوە لە جێی دەوڵەتی یاسایی، دەوڵەتی باری نا ئاسایی دەبینیتەوە. چەند ڕۆژ پێش ئێستا ساڵ ڕۆژی یادی ڕۆبۆسکی بوو، باسی ئەو دۆسییەیە دەکەین کە 6 ساڵە داخراوە. ئەگەر ئەو ڕۆژە لەبەرامبەر ئەم ڕووداوە دڵ تەزێنەدا بێدەنگ نەبوونایە، ئەم ڕۆژانەمان نەدەبینی. کۆمەڵ کوژی ڕۆبۆسکی چ ئازارێکی گەورەیە.. !داپۆشینی چ گوناهێکی گەورەیە.. ! چ نا دادپەروەرییەکی گەورەیە فاییلەکانی بشاردرێنەوە.. ! چ بە سوێیە نەبوونە دەوڵەتی یاسایی.. !\nئومێد هۆرزوم لە ئەرزڕۆم بە ئوتومبێلی ڕەش ڕفێنرا و 25 ڕۆژە هەواڵی نییە\n'دەڵێین ئەمەش لە قەدەردا هەبوو، لە خۆڕاگری زیاتر چارەیەکی تر نییە'


ڕێکارە یاسایی یەکانی ڕیفراندۆم .\nساڵی پار بەرواری ٢/٢/٢٠١٦سەبارەت بەئەنجام دانی ڕیفراندۆم لەھەرێمی کوردستان،بەڕێز.. بارزانی لە پەیامێکدا ووتی بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم پێویستمان بە زەمینە سازی نیە.!! تائێستاش جەنابیان وبەرپرسە باڵاکانیان ھەمان ڕاو بیرو بۆ چونیان ھەیەو بەڵکو زیادیشی دەخەنەسەر ودەڵێن: تەنانەت پێویستمان پەڕلەمانیش نیە.!!\nئاخر گەلۆچۆن دەکرێت بۆ پرسێکی واھەستیارو مێژوویی زەمینە سازی بۆ نەکرێت و دامەزراوە شەرعیەکان بەلاوەبنرێت.!! بەڕاستی بیروبۆچونێکی لەوچەشنە نالۆژیکیەو نەک لەگەڵ ئەم بارودۆخە پڕ لەقیراناویە ناگونجێت بەڵکو پێچەوانەی دەستورو بنەما یایاییەکانە.\nلەبەر ئەوەی ریفراندۆم وەک ھەنگاوێکی چارەنووسساز بەر لە بڕیاردان پێویستی بە زەمینەسازی وکۆدەنگی و ئاشتەوایی سیاسی و رێگای یاسایی ھەیە، دیارە بۆ ئەوەی کارێک یان دیاردەیەک بەم پڕۆسەیەدا بڕوات ، دەبێت بنەمای لە زەمینەی واقیعدا ھەبێت ، بارودۆخ و ھۆکاری زیندووی بۆ رەخسابێت . بەبێ ئەوانە گەشەکردنی یان پێگەیشتنی بۆ وەرچەرخان بە یەک واقیع نایەتەدی. لە رووی یاساییەوە دەبێت لە ھەرێمی کوردستان یاسایەکی تایبەت بە ریفراندۆم ھەبێت، بۆ ئەو مەبەستە ئێستا لە پەرلەمانی کوردستان پرۆژە یاسایی گەڵاڵە کراوەو پێشکەش کراوە ، بەڵام تائێستاش چاوەڕێی نووسینی راپۆرتی لیژنەی کاروباری یاسایی و پەسەندکردنیەتی لەلایەن پەرلەمانەوە.!! وەک دەزانین کە بۆ ماوەیەکی زۆرە ئەو دەزگا شەرعیە پەکخراوە.!\nھەرچەندە لەڕووی یاساییەوە تەنھا پەیماننامەو ڕێککەوتننامەو جاڕنامە نێودەوڵەتیەکان بەس نین -ھەندێک لە شارەزایان پێیان وایە ئەو بڕیارو ڕێککەوتننامانەی نەتەوە یەکگرتووەکان ھێزی پابەندێتی (الزامی)یان نیە- بۆ ئەوەی گەل، نەتەوە، ھەرێم یا ھەر پارچەیەک لە دەوڵەت ئارەزووی جیابونەوە بکات‌و ڕیفراندۆمی بۆ ئەنجامبدات. بەڵکو پێویستە دەستورو ڕێساو یاسای ئەو دەوڵەتە ئەو مافەی پێ بەخشیێت. بۆ نمونە لەدەستوری ھەمیشەیی ٢٠٠٥ی عێراقدا بەم جۆرە باس لەم بابەتە کراوە.\nچونکە دەروازەی یەکەم بۆ ڕاگەیاندنی ریفراندۆم دەبێت بەر لە ھەر شتێک ئاشتەوایی سیاسی بەدی بێت و پەرلەمان رۆڵی بۆ بگێڕدرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانێت یاسایەک پەسەند بکات بۆ دیاریکردنی میکانیزمی ریفراندۆمەکە و پێدانی دەسەڵات بۆ راگەیاندنی ریفراندۆم.\nدیارە بۆ ئەوەی کارێک یان دیاردەیەک بەم پڕۆسەیەدا بڕوات ، دەبێت بنەمای لە زەمینەی واقیعدا ھەبێت ، بارودۆخ و ھۆکاری زیندووی بۆ رەخسابێت . بەبێ ئەوانە گەشەکردنی یان پێگەیشتنی بۆ وەرچەرخان بە یەک واقیع نایەتەدی . کەواتە پێگەیشتنی بارودۆخێکی گونجاو یەکێکە لە بنەماکانی گەیشتن بە واقیعێکی نوێ.\nریفراندۆم ، وەک ھەر کارێکی یاسایی و سیاسی، وەک شێوازێکی تێکۆشان بۆ بڕیاردانی چارەنووس ، بۆ ئەوەی ببێتە واقیع ،نابێت شوێنە جێ ناکۆکەکان بە نادیتە وەربگیرێت چونکە ھەرێمی کوردستان لەڕووی یاساییەوە دەسەڵاتی تەنھا بەسەر ئەو ناوچانەدا دەشکێت کە تا ٩/٤/٢٠٠٣ پێیان وتراوە ھەرێم، بۆیە ناتوانرێت لە ناوچە جێناکۆکەکان ڕیفراندۆم ئەنجام بدات،دەبێت لەگەڵ حکومەتی عێراقدا ئەو کێشانە یەکلابکاتەوە.\nدەبێت ئاماری سەرجەم دانیشتوانی ھەرێمی بەگشتی وشوێنە کێشە لەسەرەکان لەبەردستدابێت،بۆئەوەی ھیچ کەلێنێکی یاسایی دروست نەبێت وڕای گشتی جیھان بەلای خۆماندا ڕاکێشین وتا ھەنگاوی دووەم کەسەربەخۆییە متمانەیان بەدەست بھێنیین.\nدەبێت سەرەتا سەرجەم ڕێکارە یاساییەکان کە باسمان لێوە کرد ھەنگاوبە ھەنگاو بگیرێتەبەر،ئەگەربەم میکانیزمەی ئێستابێت،ئەوە مەحاڵە وتەنھا مەرامی سیاسی لە پشتەوەیەو خۆڵکردنە چاوی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانە وھیچیتر .


شاندەکەی بەغدا چەند پێشنیازێکی نوێی داوەتە کوردستان – basknet.org\nشاندەکەی بەغدا چەند پێشنیازێکی نوێی داوەتە کوردستان\nرۆژی چوارشەممە شاندێکی حکومەتی عێراق بۆ ماوەی دوو کاتژمێر سەردانی ھەولێری کرد و لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی و ئەنجوومەنی وەزیراندا کۆبووەوە. شاندەکە لەسەر داوای عەبادی پەیامی تازەی بەغدایان بۆ ھەرێمی کوردستان لەبارەی چارەسەری کێشەکان ھێنابوو.\nسەفین موحسین دزەیی، وتەبێژی حکومەتی ھەرێمی کوردستان ئاشکرای دەکات، بەغدا داوای ھەڵدانەوەی لاپەڕەیەکی نوێی کردووە لە ھەولێر.\nسەفین دزەیی وتیشی “شاندەکە ھەندێک پرۆپۆزەڵ و پێشنیازی ھەبوو کە ھەردوولا تاوتوێی دەکەن، ئێمە ئەو ھەنگاوە بە باش دەزانین بەتایبەت بۆ چارەسەری کێشە ھەنووکەییەکان”.\nحکومەتی عێراق لەڕێگەی شاندەکەیەوە داوای ھاوکاری ھەرێمی کوردستان دەکات بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکانی موسڵ، ھەروەھا ئاوەدانکردنەوە و دابینکردنی ئاسایشی شارەکە.\nشاندەکەی بەغدا بە سەرۆکایەتیی عەبدولجەبار لعێبی، وەزیری نەوت، لە وەزیرەکانی کارەبا، کشتوکاڵ و پەروەردە پێکھاتبوون. ئەوەی لەگەڵ ھەولێر باسیان کردووە لەگەڵ خۆیان بردیانەوە بەغدا و دەیخەنە بەردەست سەرۆکوەزیرانی عێراق.\nشاندەکەی حکومەتی عێراق بۆ چەند کاژێرێک لە ھەولێر مانەوە و لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکوەزیران و وەزیرە ھاوتاکانیان کۆبوونەوە. یەکەم شاندی فەرمی عێراقە دوای بڕیاری گشتپرسی باشووری کوردستان دێنە ھەولێر.\nپێشنیازی تازەی حکومەتی عێراق لەبارەی نەوت و وزە لەکاتێکدایە، ھەرێمی کوردستان دەیەوێ لە کۆتایی ئەمساڵدا ھەناردەکردنی نەوتی بۆ بازاڕەکانی جیھان بۆ یەک ملیۆن بەرمیل نەوت بەرزبکاتەوە.\nبەپێی راگەیێندراوی ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان، ھەردوولا گفتوگۆیان بەردەوام دەبێ بۆ پێکھێنانی کۆمیتەیەکی ھاوبەش بۆ رێکخستنەوەی ھەماھەنگیی نێوان بەغدا و ھەولێر بە تایبەت لە بواری نەوت و کارەبادا.\nبەغدا هەولێر\t2017-07-13


سێیەمین فێستیڤاڵی کلتوریی شەهید گەنجۆ کۆتایی هات – کوردی – RojNews.News\nسێیەمین فێستیڤاڵی کلتوریی شەهید گەنجۆ کۆتایی هات\n02/10/2020 - 8:07:33 pm\nسێیەمین فێستیڤاڵی کلتوریی شەهید گەنجۆ کۆتایی هات و تیایدا چەندین چالاکی هونەری و کلتوریی پارچەکانی کوردستان نمایشکران، بە شانۆگەرییەک داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک شەرمەزارکرا و بانگی تێکۆشان و سەرکەوتن دژی داگیرکاریی درا.\nسێیەمین فێستیڤاڵی کلتوریی شەهید گەنجۆ‌دا، بە بەشداریی چەندین گروپی شانۆ، موزیک و هەڵپەڕکێ و گۆرانیبێژ، لە شار و شارۆچکە جیاوازەکانی باشوری کوردستانەوە ئەنجامدرا و تێیدا زنجیرەیەک چالاکی هونەریی و جۆراوجۆر پێشکەشکران و بە ئاهەنگ و هەڵپەڕکێ کۆتایی بە فیستیڤاڵەکە هات.\nلە دەستپێکرنی چالاکییەکانی ئەمڕۆی فێستیڤاڵەکە، لەلایەن هەریەک لە گروپی موزیکی هونەرە جوانەکانی کورد و گروپی موزیکی مەخمور، چەند پارچە گۆرانی و موزیکی کلتوری و شۆڕشگێڕیی پێشکەشکران.\nهەروەها گۆڤەند و هەڵپەڕکێی پارچە جیاوازەکانی کوردستان لەلایەن گروپی هەڵپەڕکێی شەهید ڤیان سۆران نمایشکرا، دواتر گروپی نەغمەی دەشت بۆ شانۆی سکێچ، شانۆگەرییەکی کۆمیدییان نمایشکرد.\nهەروەها لەلایەن گروپی شانۆیی سەردەمەوە، شانۆگەرییەک لەسەر تەماحکاریی و پاوانخوازیی دەوڵەتی تورک لە ناوچەکەدا و سیاسەتی داگیرکاریی لەسەر کوردستان پێشکەشکرا، وێڕای شەرمەزارکردنی داگیرکارییەکان، بانگی تێکۆشان کرا بۆ سەرکەوتن بەسەر فاشیزم و داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک.\nلە کۆتاییشدا لەلایەن هونەرمەندانی میللی بەهمەن کەمال، ئەشکان دەرسیم، چەند گۆرانییەکی شاد وتران و بە هەڵپەڕکێ و گۆڤەند کۆتایی بە فێستیڤاڵەکە هێنرا.\nبەتەقەی هێزەکانی ئێران کۆڵبەرێک بریندار بوو\nئێران و ڕوسیا نیگەرانن لە بردنی چەتە لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە بۆ شەڕی ئەرتەساخ


خورافەتی دادگای ئازاد و ئەفسانەكانی تر...\nخورافەتی دادگای ئازاد و ئەفسانەكانی تر...\nمەریوان وریا قانیع\nیەكێك لە درۆ ھەرە گەورەكانی ناو ئەو حوكمڕانییە سوڵتانییەی لە ھەرێمدا دروستكراوە باسكردنی ئازادییە. ئازادیی لەم ھەرێمەدا ھەرچیەك بێت، پرنسیپێكی سەرەكییە نییە كە ئەزموونی حومكڕانییەكە و ئەخلاقی ھێزە سیاسییەكانی و ھەڵسوكەوتی بنەماڵە حوكمڕانەكان دەستنیشانبكات. جگە لە شتێكی كەم لە ئازادیی نووسین و بڵاوكردنەوە كە لە ئێستادا بە شێوازی جیاواز لە ژێر ھەڕەشە و فشاردایە و دەیان لەمپەری گەورەی بۆ دروستكراوە، ھیچ فۆرمێك لە فۆرمەكانی تری ئازادیی بوونی نییە. نە ئابوریی ئازادە، نە میدیا ئازادە، نە دەزگا بیرۆكراسییەكانی دەوڵەت ئازادن، نە كۆمەڵگای مەدەنیی ئازادە و نە دادگاكانیش.\nلە ڕاستیدا شتێك بەناوی ئازادییەوە لە خەیاڵ و عەقڵیەتی سیاسیی خێزان و بنەماڵە حوكمڕانەكانی ھەرێمدا بوونی نییە. ئەوەی ھەیە و لەئارادایە پرۆژەی بەڕەعیەتكردنێكی تەواوی سەرجەمی كۆمەڵگاكەیە لە بەردەم دەسەڵاتی ئەو خێزان و بنەماڵە سوڵتانیانەدا، كە لەسەرێكەوە بەتەمان تا ڕۆژی قیامەت حوكمڕانبن و لەسەرێكی دیكەشەوە تا دێت ململانێی ناوەكیی نەوە گەنجەكانیان، ناشیرینتر و ملشكێنتر و ترسناكتر دەبێت.\nبێگومان بڕ و ڕادە و شێوازی كۆنترۆڵكردنی ھەر یەكێك لەو بوارانەی ھێمامان پێكردن جیاوازە، ھەریەكێكیان بە شێوازی جیاواز دەستیان بەسەردا گیراوە و بە میكانیزمی تایبەتیش كۆنترۆڵكراون، یەكێكیان لەویتریان زیاتر و توندتر جڵەوكراوە.\nلە ھەمووان كۆنتڕۆڵكراوتر سێ بواری سەرەكیی ژیانن لە ھەرێمەكەدا. یەكەمیان كۆنترۆڵكردنی ئابورییە، كە بە پلەی یەكەم ئابوریی نەوت و وزەیە، تێكەڵ بە ئابوریی بازرگانی قاچاخ و ناقاچاخ لە ھەرێمەكەدا. دووھەمیان، دەزگا بیرۆكراسییەكانی دەوڵەت خۆیەتی كە لە دامەزراندنی سادەترین كارمەندەوە تا دامەزراندنی گەورەترینیان، بە شێوەیەكی سەرتاسەریی كۆنترۆڵكراوە. سێھەمیشیان كۆنترۆڵكردنی سیستمی داوەریی و دادگاكانە. ئەمەی دواییان بۆ دوو مەبەست. لە سەرێكەوە بۆ پارستنی حوكمڕان و دارودەستەكەیان لە ھەر لێپریسنەوەیەكی یاسایی. لەسەرێكی دیكەوە بۆ دادگاییكردنی ھەر كەس و ھێز و لایەنەێك بیانەوێت تۆمەتباری بكەن و لە زیندان توندیبكەن. سیستمی داوەریی لە ھەرێمدا بە ھیچ مانایەك و لە ھیچ شێوەیەكەدا ئازاد و سەربەخۆ و خاوەن بڕیاری تایبەتی خۆی نییە، حیزب و بنەماڵە سیاسییەكان تەواو كۆنترۆڵیانكردوە و بەوشێوەیە ئاراستەی دەكەن كە دەیانەوێت.\nكۆنترۆڵی ئەم سێ پێگە سەرەكییە، ئابوریی و بیرۆكراسیەت و اوەریی، ئاكاری ژمارەیەكی ئەو سیستمە سوڵتانییەیە لە ھەرێمەكەدا دروستكراوە. ئەوەشی ئەم سیستمە دەپارێزێت ئەو سوپا و ھێزە ئەمنیی و گروپە بەڵتەجییە تایبەتانەیە، كە بنەماڵە سیاسییەكان بۆپاراستنی خۆیان و دەسەڵاتەكەیان، دروستیان كردوە.\nئەوەی لێرەدا مایەی گریان و پێكەنینە ئەوەیە سەرە گەورەكانی ناو ئەم بنەماڵانە، كە دەسەڵاتدارە تاكڕەوەكانی ھەرێمن، وا دەزانن كەس ئەو وێنە ناشیرینە نابینێت، وادەزانن ھەم خەڵكی كوردستان و ھەم دونیای دەرەوە وەك پاڵەوانی بونیادنانی دیموكراسیەت و قارەمانی پاراستنی مافەكانی مرۆڤ، دەیانبینن. كەی كێشەیەكیش دروستبوو ئەوان ھەم خۆیان و ھەم نوێنەرەكانیان دەتوانن بە دەركردنی یەك دوو بەیاننامەی پڕ لە درۆ، جەوھەرە ناشیرن و ترسناكەكانی حوكمڕانییەكەیان بشارنەوە. ئەم خورافەتە تا دێت ھەم لەبەرچاوی خەڵكی كوردستان و ھەم لەبەرچاوی دونیای دەرەوە ناشیرینتر و قەبیحتریان دەكات.\nئێستا ئیتر ڕەخنەكان تەنھا لەلایەن چەند ڕۆژنامە و سایتێكی ئەلكترۆنی و ڕۆشنبیر و چالاكەوانێكی ناوەكییەوە سەرچاوەناگرن، بەڵكو پەڕیوەتەوە بۆ ئەو ھێزە نێودەوڵەتیانەش كە لە ساڵی ١٩٩١ ەوە ھەرێم دەپارێزن، دوای پەڕینەوەیان بۆ لای دەیان ئۆرگانی نێودەوڵەتی گرنگ كە لە جیھاندا بەرگریی لە ماف و ئازادییەكان دەكەن و بەگژ گەندەڵیی و دزیی و جەردەیدا دەچنەوە. ئەم دۆخەی لەمڕۆدا دروستبووە گەورەترین ھەڕەشەیەكە لە ڕۆژی دروستبوونییەوە لەسەر ھەرێم و دانیشتوانەكەی دروستبووبێت . زیندانیكردنی ڕۆژنامەنووسان و چالاكەوانەكانی بادینان لەڕێگای دادگاوە، ئەو مۆدێلە ”تازە - كۆنە"ی مامەڵەكردنی كۆمەڵگایە، كە شەرمی تەواوەتی لەوە شكاوە ناشیرینەكانی ببینرێن، باكی بەوە نییە دۆست و دوژمنەكانی وەك خراپەكارێك باسیبكەن، ھەم دۆر بۆ خۆی و ھەم درۆ بۆ كۆمەڵگاكەی و ھەم درۆ بۆ جیھان دەكات. ئەم شەرمشكنە ھەمەلایەنە، ئەم پیشەسازیی درۆكردنە و ئەم گەمژەییە سیاسییە ھەمەلایەنە، سەرەتای دروستكردنی جەھەنەمێكی نوێیە، جەھەنەمێك ئەمجارەیان ئاگرەكەی ھەمووان بەیەكەوە دەسوتێنێت.


ده‌وڵه‌ت و دین/سەردار عەزیز – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / ده‌وڵه‌ت و دین/سەردار عەزیز\nده‌وڵه‌ت و دین/سەردار عەزیز\nسێ شه‌ممه 5 ئاب 2014\tوتار 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئه‌مرۆ که له کوردستان باس له ده‌وڵه‌ت ده‌كرێت زیاتر مه‌به‌ست چوارچێوه‌ی ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌یه، نه‌ك ناوه‌ڕۆک. ده‌وڵه‌ت وه‌ك چوارچێوه گرنگه، چونکه چوارچێوه بریتیه له پانتایی یان بوار که پێویسته بۆئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا تیایدا خۆی رێکبخات به‌و جۆره‌ی که خۆی خوازیاریه‌تی. به‌بێ بوونی ئه‌م چوارچێوه‌یه ناتوانرێت بیر له ئاسایش، خاوه‌ندارێتی، شوناس، په‌یوه‌ندی و زۆر بواری تر بکرێته‌وه. به‌ڵام گه‌ر بیر له ناوه‌ڕٶک بکه‌ینه‌وه، ئه‌وا ناچار رووبه‌رووی که‌لتور و به‌هاو دونیابینی ده‌بینه‌وه. که سه‌رتاپایان کاریگه‌رییان هه‌یه له سه‌ر چۆنێتی بونیادنی ده‌زگا، سیسته‌می ئابوری، بازاڕ، کایه‌ی سیاسی و زۆر بواری تر.\nکاتێک وڵاتانی پاش کۆلۆنیال له دونیای سێیدا بوونه خاوه‌ن سه‌روه‌ری خۆیان، ئه‌وا چوارچێوه‌یه‌كیان بۆخۆیان دیارکرد له سه‌ر نه‌خشه‌ی جیهان، به‌ڵام له رووی ئه‌وه‌ی که ئایا چۆن له ناو ئه‌م چوارچێوه‌یه‌دا بتوانن ده‌وڵه‌ت وه‌ک باڵاترین سیسته‌می به‌رێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگا بێننه ئاراوه، شکستخواردوو بوون. به‌ڕای من یه‌کێک له شا هۆکاره سه‌ره‌كیه‌كانی شکستی ده‌وڵه‌ت له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا دینه. گه‌ر له ده‌وڵه‌ت وه‌ها بنواڕین بریتیه له دۆخێکی عه‌قڵی که تیایدا مرۆڤ به عه‌قڵی خۆی کاروباری ژیانی خۆی به‌ڕیوه ده‌بات ئه‌وا چۆنێتی عه‌قڵ یان چۆنێتی ئه‌م عه‌قڵه مایه‌ی پرسیاره. ئایا له ناو کایه‌ی کۆمه‌ڵگایه‌كی دینیدا ده‌توانرێت عه‌قڵی ده‌وڵه‌تی بێته ئاراوه. دین له کۆمه‌ڵگای کوردیدا به گشی دوو جۆره، دینی شه‌عبی و دینی سیاسی. دینی شه‌عبی سیخاناخه له ئه‌فسانه و سه‌ربورده‌ی نامێژووی و ترس و به‌ربه‌ست دروستکردن. ئه‌م دینه رێگره له‌وه‌ی که مرۆڤ وه‌ك بونه‌وه‌رێکی به‌رپرس له هه‌ڵسوکه‌وتی خۆی، له چاره‌نوسی خۆی، له ژیانی خۆی، بێته ئاراوه. به‌م پێیه دینی شه‌عبی ئیراده کوژه. کرۆکی کوشتنی ئه‌م ئیراده‌یه له‌وێدایه که مرۆڤ خۆی بۆ خۆی بیرناکانته‌وه، به‌ڵکو بۆ به‌رێوه‌چوونی ژیانی پێویستی به‌وه‌ی سه‌رزه‌نشت بکرێت، ئامۆژگاری بکرێت، رێگای پێپێشان بدرێت، له زۆر دۆخدا بترسێنرێت. ئه‌مه دۆخێکی کانتیه ئینجا فۆکۆیی. د\nۆخه کانتیه‌كه‌ی بریتیه له بوونی رێگریه‌كی خۆر له ڕۆشنگه‌ری، کاتێک که‌سێک قه‌ده‌ری خۆی ده‌داته ده‌ست که‌سێکی تر ئه‌وا له‌وه ئه‌كه‌وێت مرۆڤێکی ڕۆشنگه‌ری بێت. لای کانت ڕۆشنگه‌ری نه‌مانی هیچ رێگرێکه به سه‌ر عه‌قڵی مرۆڤه‌و بۆئه‌وه‌ی ببێته به‌کارهێنه‌ری عه‌قڵی له ناو کایه‌ی یاسادا. له ڕاستیدا ئه‌م تێزه کانتیه لای کۆمه‌ڵگای کوردی ده‌روازه‌ی ئه‌وه‌مان به روودا ده‌کاته‌وه که بتوانین بڵیین یه‌كێک له رێگره‌كانی پیاده‌نه‌کردنی یاسای مه‌ده‌نیه‌ت دینه، ئه‌مه به روونی له بواری خێزان، ئافره‌ت، مناڵ، په‌یوه‌ندی به که‌سانی خاوه‌ن باوه‌ڕی جیاواز، ئاژه‌ڵ، سروشت، سیسته‌م، مه‌عرفیه و زۆر بواری تر. به‌ڵام گه‌لێک کایه‌ی تر هه‌یه که دین دهكاته به‌ربه‌ست له به‌رده‌م هاتنه ئارای کۆمه‌ڵگایه‌كی عه‌قڵانی ده‌وڵه‌تی. گه‌ر ده‌وڵه‌ت دوا قۆناغی عه‌قڵ بێت بۆ مامه‌ڵه‌کردنی عه‌قڵ له گه‌ڵ خۆیدا ئه‌وا له کۆمه‌ڵگای ئیسلامی کوردیدا نه‌بوونی ئه‌م عه‌قڵه وه‌ها ده‌کات که ده‌وڵه‌ت نه‌بێته باڵاترین شێوازی کارگێڕی کۆمه‌ڵایه‌تی. ئه‌م دۆخه زیاتر روونه کاتێک که قسه له سه‌ر مۆدێرنه و سه‌رمایه‌داری ده‌که‌ین. کۆمه‌ڵگای مۆدرێن و سه‌رمایه‌داری پیویستی به‌وه‌یه‌که تیایدا ئازادی تاک، ئازادی بیرکردنه‌وه، ئازدای جودایی، کێبڕکێ، زانست، سڕینه‌وه‌ی به‌ربه‌ست و سنوره‌كان بێنه ئاراوه. به‌ڵام دین به پێچه‌وانه‌وه له قاڵب ده‌ری ئازادیه، سیسته‌مێکی له ئاڵۆزی پر له کۆت و به‌نده، ناتوانڕیت له کۆمه‌ڵگای دینیدا ئازدی هه‌بێت، یان بوونی ئازادی هیچ نرخێکی نیه له کۆمه‌ڵگای دینیدا چونکه کاتێک هه‌موو ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگا ده‌بێت ئه‌خلاقیان وه‌ک یه‌ك وه‌هابێت، وه‌ك یه‌ك جل بپۆشن، بخۆن و بخۆنه‌وه، وه‌ك یه‌ک هه‌ڵویست بنوێنن، وه‌ك یه‌ك بیربکه‌نه‌وه، ئه‌وا تۆ کۆمه‌ڵێک خه‌ڵكی له‌یه‌كچوت هه‌یه که هیچ جیاوازییان له گه‌ڵ یه‌کتردا نیه. بێ جیاوازی کۆمه‌ڵگا نه مۆدرێنه و نه سه‌رمایه‌داری. با بێینه سه‌ر ڕه‌هه‌نده فۆکۆییه‌که‌ی، له کۆمه‌ڵگای دیدنیدا ئه‌و تاکه‌كان نیه که خۆیان حوکمی جه‌سته‌ی خۆیان ده‌که‌ن، یان حوکمی رۆحی خۆیان ده‌که‌ن، یان حوکمی ده‌رونی خۆیان ده‌که‌ن به‌ڵکو ئه‌وه دینه له رێگای رێپێدراوی و رێپێنه‌دراویه‌وه، حه‌ڵاڵ و حه‌رام، جایز و ناجایزه‌کانیه‌وه حوکمی ژیانی که‌سه‌كان ده‌کات. چۆنێتی حوکمدارێتی کرۆکی ده‌وڵه‌ت مۆدرێرنه‌یه، کاتێک حوکمداری بێسنوره، ڕه‌نگاڵه‌یه، پڕ له جیاوازیه ئه‌وا کۆمه‌ڵگایه‌كی سه‌رمایه‌داری دێته ئاراوه، کاتێک حوکمداری هاوشێوه‌یه، هه‌مان ڕه‌نگه، ئه‌وا ناتوارێت قسه له کۆمه‌ڵگایه‌كی نوێکه‌ره‌وه، به‌رده‌وام گه‌شه‌كردوو، چالاک بکرێت.\nکه‌وتاه دین رێگره له میکانیزمه‌کانی گه‌شه، نوێبوونه‌وه، بیرکردنه‌وه‌ی زانستی، ئه‌خلاقی تاک، ژیانی هونه‌ری، چێژدۆستی و زۆر بواری تر. ئێستا بابێینه سه‌ر ئیسلامی سیاسی. ئیسلامی سیاسی له ساته‌وه‌ختی کۆتایی خه‌لافه‌تی عوسمانیدا سه‌ر هه‌ڵئه‌دات. ئه‌م ساته‌وه‌خته بێ مه‌به‌ست نیه. خه‌لافه‌ت وه‌ك سیست‌می ئیداره‌ی کۆمه‌ڵگا سیسته‌مێکی دژه ده‌وڵه‌تیه. که‌واته له ساته‌وه‌ختی هاتنی بیری ده‌وڵه‌ت تۆوی دژه ده‌وڵه‌ت ده‌چێنرێت یان بیری ناده‌وڵه‌تی پێش ده‌وڵه‌ت درێژه‌ی پێده‌درێت. خه‌لافه‌ت جۆرێکه له ئیمپراتۆریه‌ت. ئیمپراتۆریه‌ت سیسته‌مێکه جیاواز له ده‌وڵه‌ت. بۆ نموونه ئیمپراتۆریه‌ت سنوری نیه یان سنوری دیاریکراوی نیه به‌ڵکو سنوری بریتیه له سنوری قه‌ڵه‌مڕه‌وی. کاتێک سنور دیاریکراو نیه ئه‌وا کرۆکی سیسته‌می کارگێڕی کۆمه‌ڵگا په‌یوه‌سته به‌شه‌ڕه‌وه. هه‌موو ئیمپراتۆریه‌ته‌کان کاتێک بێتوانابوون له فراوانکردنی پانتاییان له ده‌ست به‌سه‌راگرتنی سامانی خه‌ڵکانی تر، له به کۆیله‌كردنی خه‌ڵكی نوێ ئه‌وا ساته‌وه‌ختی هه‌ره‌سیان ده‌ستی پێکردوه. خه‌لافه‌تی عوسمانی که له نزیک ڤییه‌نا ده‌شکێت ئیتر ناتوانێت زیاتر فراوان بێت بۆیه خاڵی وه‌رچه‌رخانی ده‌ست پێده‌کات. هه‌بوونی بیری ئیخوان وه‌ك بیری دژه ده‌وڵه‌ت، وه‌ك بیری دژه مۆدرێن، ئه‌مڕۆ له کۆمه‌ڵگای کوردیدا به روونی هه‌ستی پێده‌که‌یت.\nهۆکاری دژه ده‌وڵه‌ته که دژایه‌تی بیری نه‌ته‌وایه‌تی کوردی ده‌كرێت، که دژایه‌تی عه‌لمانیه‌ت ده‌كرێت. بۆ نموونه هه‌موو هێزه ئیسلامیه سیاسیه‌کانی کوردی کۆکن له دژایه‌تی عه‌لمانیه‌ت، تا ئاستێکی باشیش سه‌رکه‌وتوبوون له فریودانی کۆمه‌ڵگا و خه‌ڵكی ساده که عه‌لمانیه‌ت یانی کوفر. ئه‌م هه‌وڵه له کرۆکی دژایه‌تی ده‌وڵه‌تدایه. ده‌وڵه‌ت یانی عه‌لمانیه‌ت. کاتێک که جه‌نگی سی ساڵه‌ی دینی ئه‌وروپا کۆتایی پێدێت کۆنگره‌ی وێستڤیلیا ده‌به‌سترێت، یه‌کێک له بنه‌ماکانی ئه‌و کۆمنگره‌یه عه‌لمانیه‌ته له گه‌ڵ ده‌وڵه‌تدا. گه‌ر باس له ده‌وڵه‌ت بکه‌ین ئه‌وا ڕاسته‌وخۆ باس له عه‌لمانیه‌ت ئه‌که‌ین. ده‌وڵه‌ت گه‌ر عه‌لمانی نه‌بێت ئه‌وا ده‌وڵه‌تێکی دینیه. ده‌وڵه‌تی دینی یانی ده‌وڵه‌تی ناعه‌قڵ، یانی کورتکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت وه‌ک کۆده‌زگایه‌ك بۆ جێبه‌جێکردنی خواسته ئاینیه‌کان. به پێکهاته‌یه‌كی وه‌ها ناتوانرێت بوترێت ده‌وڵه‌ت. چونکه ده‌وڵه‌تی دینی بریتی نیه له کۆده‌زگای به‌رێوه‌بردنی ژیان و ژیاری خه‌ڵکی وه‌ك ئه‌وه‌ی که ده‌خوازن به‌ڵکو بریتیه له کۆده‌زگایه‌ك بۆ سه‌پاندنی کۆمه‌ڵیک به‌ها و ئه‌خلاقی تایبه‌ت به سه‌ر سه‌رجه‌م تاکه‌كانی ناو سنوری ده‌وڵه‌تدا. به جۆرێک ده‌وڵه‌تی دینی هه‌میشه ده‌وڵه‌تێکی پۆلیسی، حه‌سحه‌سی دڵڕه‌قه، که خۆی له سه‌ری کۆمه‌ڵگاوه داده‌ن‌ێت و کۆمه‌ڵگا وه‌ك پانتاییه‌ك ده‌ىینێت که ئه‌رکی ئه‌وه‌یه به ڕه‌نگه‌کانی خۆی، یان له ڕاستیدا به تاکه‌ڕه‌نگی خۆی ڕه‌نگڕێژی بکات. دیاره ڕه‌نگه زۆرێک بڵێین که ئیسلامی سیاسی له سه‌ر حوکم نه‌بووه، یان ده‌وڵه‌تی دیدنی له ئارادا نیه. به‌ڵام ئه‌مه دیدێکی ه‌ڵه‌یه، چالاک بوونی ئیسلامی سیاسی و ئیسلامی شه‌حبی نا مۆدرێن بڕبڕه‌ی پشی ئه‌و کۆمه‌ڵه زۆره له به‌ربه‌ست و گرێکوێرانه‌ن که کۆمه‌ڵگا پێوه ده‌ناڵێنێت. چالاک بوونی ئه‌وان له ناو کایه‌ی کۆمه‌ڵگادا وه‌هایکردوه که ده‌وڵه‌ت له په‌یوه‌ندیه‌كی دژایه‌تی و به‌كاربردن و سازشکردندابێت بۆیان، بۆیه له ئه‌نجامدا ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تیش ئامانجی مۆدرێن بێت ئه‌وا له ئه‌نجامدا بێتوانابووه له فه‌راهه‌م کردنی. بیری دینی رووبه‌رووی ڕاستی کێشه‌كان نابێته‌وه به‌ڵکو هه‌موو کێشه‌یه‌ك له ناو هاوکێشه‌ی دینی و نادینیدا ده‌بینێت.\nکاتێک شای ئێران له ئه‌نجامی گه‌شه‌ێ نه‌وت شاره‌کانی ئێران هه‌ڵده‌ئاوسێنێت به خه‌ڵكی لادێی به پشت به‌ستن به داهاتی نه‌وت، ئه‌وا کاتێک که نه‌وت نرخی هه‌رزان ده‌بێت و ناتوانرێت درێژه به‌م سیسته‌مه بدرێت خه‌ڵكی له ئه‌نجامدا خه‌ڵکی درێژه ده‌ده‌ن به ناڕه‌زایی ده‌ربڕین ئه‌وا دین دێت ئه‌م قه‌یرانه ئابوریه کارگێڕیه ده‌قۆزێته‌وه بۆ قه‌یرانی به‌هاو ئه‌خلاق له ئه‌نجامدا ئه‌م کۆماری ئیسلامیه دێنێته ئاراوه که هه‌موومان باش ده‌زانین به‌رهه‌مه‌که‌ی چی بوو. دین به‌تایبه‌ت ئیسلامی سیاسی، ه‌تا ئێسقان فریوده‌ر و هه‌لپه‌رست و دڵڕه‌ق و ده‌رون ته‌نگ و پڕ له کینه‌یه. قسه‌کردن له مۆدرێرنه له سایه‌ی ئه‌م به‌هایانه‌دا، یان قسه‌كردن له ئازادی، سه‌ربه‌خۆیی، جیاوازی، زانست، به‌های نه‌چه‌سپیو، هه‌موو قسه‌كردنێکی پوچه. کاتێک دین هێنده پڕ له قه‌یران و قه‌یران باره به‌ڵام توانایه‌كی ئێجگار گه‌وره‌ی هه‌یه له نکوڵیکردن، له خۆ پاککردنه‌وه، له هه‌ڵاتن له به‌رپرسیارێتی. دین که ده‌گاته خوێنڕستن خێرا رووپۆشی راسته‌قینه و ناراسته‌قینه دێنێته ئاراوه.\nبه‌مجۆره هه‌میشه لای خه‌ڵكی سادده سه‌رکه‌توو ده‌بێت له‌وه‌ی که خۆی به پاکی ڕابگرێت. تالیبان ئیسلامی راسته‌قینه نین، کۆماری ئیسلامی ئیسلامی راسته‌قینه نین، قاعیده ئیسلامی راسته‌قینه نین، داعش و هاوشێوه‌کانی ئیسلامی راسته‌قینه نین، ئه‌نسار و السنه و نه‌قشه‌به‌ندی ئیسلامی راسته‌قینه نین، هه‌روه‌ها به‌م شێوه‌یه. گریمان ئه‌مانه راسته‌قینه نین، به‌ڵام بۆچی له ناو کایه‌ی ئیسلامدا دێنه ئاراوه. چونکه کۆمه‌ڵگای ئیسلامی کۆمه‌ڵگایه‌كی دژه ده‌وڵه‌ته. ناتوانێت به عه‌قڵی ده‌وڵه‌ت رووبه‌رووی قه‌یرانه‌کانی ببێته‌وه. عه‌قلی دینی که جێگره و رێگری عه‌قڵی ده‌وڵه‌تیه هه‌میشه خوێنرێژ و دڵڕه‌و خاوه‌ن دیدی پاک و پیس و ڕه‌ش و سپیه. تاکه چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه که دینی که‌سه‌کان بۆ خۆیان. نه‌ك دین ببێته بنه‌مای پاککردنه‌وه و کوشتوکوشتار له پێناو هێناه ئارای دیستۆپیایه‌كی کوشنده‌دا.


دوو لاوی کورد بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی سپای پاسداران گیانیان لەدەست دا\n15:23 - 11 خەرمانان 2719\nئاژانسی کوردپا: دوو لاوی کوردی خەڵکی شارەکانی مەهاباد و پیرانشار، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی سپای پاسداران لە مەهاباد گیانیان لەدەست دا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی هەینی، ٨ی خەرمانان، دوو لاوی کورد بە ناوەکانی "سادق ئاگوشی" کوڕی "کاوە"، خەڵکی شاری پیرانشار و "بایەزید ڕەسووڵی" کوڕی "عەلی"، خەڵکی گوندی "حەسەن چەپـ"ـی شاری مەهاباد، بە تەقەی هێزەکانی سپای پاسداران لە مەهاباد گیانیان لەدەست دا.\nهێزەکانی سپای پاسداران لە کاتی ڕاودوونانی ئەو دوو لاوە کوردە، بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوو، تەقەیان لێ کردوون.\n"کاوە ئاگوشی" و "شێرکۆ ئاگوشی"، باوک و برای "سادق ئاگوشی"، پاش شەڕی هێزەکانی سپای پاسداران لە گوندی "قەڵەڕەشە"ی شاری سەردەشت، لەگەڵ هێزەکانی حدک لە ڕۆژی چوارشەممە، ٦ی خەرماناندا، دەسبەسەر کران و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزران.\nکۆمیسیۆنی تەشکیلاتی "حیزبی دێموکراتی کوردستان" لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایگەیاند کە "سادق ئاگوشی" و "بایەزید ڕەسووڵی" لە ئەندامانی ئەو حیزبە بوون و لە لایەن هێزەکانی سپای پاسدارانەوە هێرش کراوەتە سەریان.\nکۆمیسیۆنی تەشکیلاتی "حیزبی دێموکراتی کوردستان" لەو ڕاگەیەندراوەدا ئەوەشی خستووەتە ڕوو کە هێزەکانی سپای پاسداران، بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە، تەقەی لەو دوو لاوە کردووە.


پرسیارێكی هەڵەیە و نابێت بكرێت، بەڵام بڕیاربەدەستانی كورد دوای هێرشە مووشەكی و درۆنییەكانی ئەم دواییە زۆر دەیكەن. لەبەرئەوە من هەوڵی وەڵامدانەوەی دەدەم و پاشان دەڵێم، بۆچی هەڵەیە ئەو پرسیارە بكەین بەگوێرەی ئەو زانیاری و سەرچاوە نێودەوڵەتییانەی كە لەم ماوەیەدا گفتوگۆم لەگەڵ كردوون.\nیەكەم شت با لە وەڵامە هەڵەكانی ئەو پرسیارە دەستپێبكەم كە ئاگادارم بە جیددی باسی لێوەدەكرێت.\nیەكەم وەڵامی هەڵە: "ئەگەر ناتوانن بمانپارێزن، با كوردستان جێبهێڵن".\nسوودی بوونی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق و هەرێمی كوردستان رێگەگرتنە لە هەر پلانێكی شیعی بۆ كۆتاییهێنان بە هەرێمی كوردستان وەكو قەوارەیەكی سیاسی. ئەمە راستییە ستراتیژییەكەیە و بۆچوون نییە و تێنەگەیشتن لێی جۆرە گەمژەییەكی سیاسییە. ئەمریكا نە ئامادەیە و نە دەتوانێت بچووكترین كێشەی ئەمنیت بۆ چارەسەر بكات. كێشە نییە، بڕۆ داوا بكە لێیان كە ئەو كێشانەت بۆ چارەسەر بكەن، بەڵام تۆی هەرێمی كوردستانێك كە بە سەدان هەزار چەكداری حەشد دەورە دراویت، ناتوانیت بە عەقڵیەتی مەرجداری وەكو "ئەگەر ناتوانن بمانپارێزن، كوردستان جێبهێڵن" قسە بكەیت. ئەو قسەیە لەوانەیە بە بەغدا و ریاز بكرێت، بەڵام بۆ هەولێر باجەكەی دەكرێت قورس بێت.\nئەو شرۆڤەیەم لەسەر بنەمای نیەت و مەبەستی ئەمریكیەكان دانەڕشتووە. ئەوان هێزەكانیان لەوێن: 1- بۆ سنووردانان بۆ ئێران، 2- داعش و 3- ئەگەر زۆر سەرئێشەیان بۆ دروستنەكات، پاراستنی هاوپەیمانەكانیان وەكو كورد. بەڵام نیەت و مەبەستی ئەمریكا هەرچی بێت، تەنیا بوونی سەربازیی ئەوان لە عێراق واتە گەرەنتیی شكستهێنانی هەر پلانێكی شیعییە بۆ كۆتاییهێنانی پراكتیكیی هەرێمی كوردستانی عێراق وەكو قەوارەیەكی سیاسیی خاوەن بڕیار و دەسەڵات. ئەگەر پێیان بكرێت، بڕیاربەدەستانی شیعە هەموو شتێك دەكەن بۆ كۆتاییهێنان بە هەرێمی كوردستان. ئەگەر لەو باوەڕەدا نیت كە بڕیاربەدەستانی شیعی ئەو كارە ئەنجام بدەن، بڕۆن لە سوونەكان بپرسن و بزانن چۆن شیعە تەنانەت رەگ و شیرازەی كۆمەڵگەكانیانی هەڵكەندووە كە لە سەردەمی خەلافەتی عەباسییەوە، كەم و زۆر وەكو خۆی مابوویەوە.\nدووەم وەڵامی هەڵە: "با ئەوەی ئێران دەیەوێت، بیكەین".\nداوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا بكەن و دروشمی "مەرگ بۆ ئسرائیل و واشنتن" بەرزبكەنەوە. ئەمە داواكاریی ئێرانە لە سەركردایەتیی كورد. هەندێك دوای هێرشەكان ترساون، بیر لە سازشكردن و قبووڵكردنی ئەو داواكارییانە دەكەنەوە، گوایە "بەرزكردنەوەی ئەو دروشمە هیچ كاریگەریی لەسەر سیاسەتی ئەمریكییەكان نابێت و چی زەرەر دەكەین؟"\nبەڵام كاریگەریی دەبێت لەسەر بۆچوونی ئەمریكییەكان بەرامبەر كورد. ئەوەی وای لە ئەمریكییەكان كردووە جارجار لە لەناوچوونی حەتمی بتپارێزێت، ئەو باوەڕەیە لە واشنتن كە "كورد هاوپەیمانی ئەمریكایە". یەك ڤیدیۆ خۆپێشاندانێك لە هەولێر كە بە ستایلی ئێرانی ئاڵای ئیسرائیل و ئەمریكا لەژێرپێ نرابێت و یەك بەیاننامەی فەرمیی هەرێمی كوردستان كە داوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا بكات، دەكرێت ببێتە گەورەترین چەك لەدەستی لۆبیی لایەنە نەیارەكانی كورد لە واشنتن. ئەگەر لەو باوەڕەدایت لە ئەمریكا لۆبیی چەند وڵاتێك نییە كە كار لە دژی كورد دەكات، ئەوە زۆر هەڵەیت.\nدوای ئەوە، با بڵێین سازشت بۆ ئێران كرد و چوویتە بەرەی "مەرگ بۆ ئەمریكا" و داوای كشانەوەی هێزەكانت كرد، چیت دەستدەكەوێت؟ راستە لەوانەیە بۆ ماوەی چەند مانگێك چەند هەرزەكارێكی شیعە بە دوو پیكاپەوە بە مووشەك هەولێر نەكەنە ئامانج؛ بەڵام ئایا ئەو "دەستكەوتە" بایی ئەوەیە كە ناوبانگی خۆت لە واشنتن تێكدەیت؟ ناوبانگێك كە بە پراكتیكی چەندین جار هەرێمی كوردستانی لەسەر لێواری مەرگ گەڕاندووەتەوە. ناوبانگێك كە لە شەستەكانەوە كورد قوربانیی دنیای بۆ داوە تاوەكو دروستبووە. ناوبانگێك كە بەهۆی بڕیاری حەكیمانەی چەند سەركردەیەكی ئێستا و پێشووی كورد دروستبووە، كە گوێیان لەو دەنگە كورتبینانە نەگرت كاتێك دەیانگوت "لە ساڵی 1974 خیانەتیان لێمان كرد، با كاریان لەگەڵ نەكەین" و "ئەمریكا جێگەی متمانە نییە".\nبەڵێ راستە ئەمریكا جێگای متمانە نییە و ئەمڕۆ بەرگریت لێدەكات و سبەی پشتت لێدەكات، بەڵام متمانە نەبوون و بوون گرنگ نییە بۆ بڕیاردان لەم حاڵەتەدا. هەست و رەفتاری ئەمریكییەكان ئەوەندە گرنگ نییە بەراورد بەو راستیەی كە بوونی سەربازی و دیپلۆماسیی ئەمریكا تەگەرەیە لەپێش ئەو وڵات و لایەنانەی كە نەمانی هەرێمی كوردستان بۆیان لە بەرژەوەندیی ستراتیژییانە.\nتەنانەت نێتی ئەمریكییەكانیش گرنگ نییە لەم حاڵەتە. ئەمریكا و وڵاتە رۆژئاواییەكان لە حەفتاكانەوە دەڵێن "رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئیدی ئەوەندە گرنگ نییە بۆمان و سەركردایەتیمان بڕیاریداوە كە ئەولەویەتمان رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە و دەكشێینەوە". لە جی می كارتەر و كلنتنەوە بۆ ئۆباما و ترەمپ، هەموویان "بڕیاری ستراتیژیی كشانەوە"یان داوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. جگە لە سەردەمی جۆرج بووشی كوڕ و باوك نەبێت و لەگەڵ دوو ساڵی سەرەتای سەرۆكایەتیی رۆناڵد رەیگن، ئەمریكا زیاتر لە 40 ساڵە "نێتی كشانەوەی" هەیە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵام چەندێك كورد سەركەوتوو بووە لەوەی كە ببێتە دەوڵەت، ئەوەندەش ئەمریكا سەركەوتوو بووە لە كشانەوەی لە ناوچەكە.\nلەڕاستیدا ئەگەرێك هەیە كە مەیدانی ململانێی داهاتووی نێوان چین و ئەمریكا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بێت، كە سەرچاوەیەكی وزەی سەرەكییە بۆ چین. هێشتا بۆ لای كەمی 20 ساڵی دیكەش نەوت هەر وەكو كاڵایەكی ستراتیژی دەمێنێتەوە و ئەمریكا دەزانێت چین بە سەرچاوەی وزەی وەكو "خۆر" و "با" ناتوانێت كێبڕكێی ئابووریی لەگەڵدا بكات.\nبە هەرحاڵ، لەكاتی بڕیاردان دەربارەی هەڵوێست لەسەر بوونی هێزەكانی ئەمریكا، ئەوەندە گرنگی بە نێت و ئامانج و متمانە و ئەم بابەتانە نەدرێت باشە. ئەو جۆرە بیركردنەوەیە بۆ بابەتی ستراتیژی زۆرجار دەستنادات. گرنگ راستییە سەربازی و سیاسییەكانە، هەروەها بەرژەوەندییەكانی لایەن و وڵاتانی دیكەیە.\nمن لە سەرەتاوە گوتم ئەو پرسیارە "ئەمریكا یان ئێران؟" هەڵەیە، چونكە لەڕاستیدا ئەو بژاردەیە بۆ هەرێمی كوردستان بەردەست نییە. ئێران وڵاتێكی دراوسێی گرنگە بۆ بەرژەوەندییەكان و سەقامگیریی هەرێمی كوردستان. هەوڵدان بۆ باشتركردنی پەیوەندییەكان لەگەڵ تاران گرنگە. راستە نوێنەرانی تاران هەوڵدەدەن بە كورد و هەموو لایەنە عێراقییەكان وا پیشانبدەن كە باشتركردنی پەیوەندییەكان لەگەڵ ئێران، پێویستی بە دژایەتیكردنی ئەمریكا هەیە.\nبەڵام ئێرانییەكان لە زووەوە لەو راستیەش تێگەیشتوون كە كورد و زۆربەی لایەنە عێراقییەكان دژایەتیی ئەمریكایان پێناكرێت. ئەو باڵانسی هێزە و ئەو پشتگیریەی ئەمریكا دەتوانێت لە عێراق بەردەستی بكات، ئێرانییەكان پێیان ناكرێت. ئێران نە لە بەرژەوەندییەتی و نە دەتوانێت گەرەنتی مانەوە و سەقامگیریی هەرێمی كوردستان بكات بەرامبەر بەو تموح و ئامانجانەی كە زۆربەی سەركردەكانی شیعە هەیانە لە عێراق.