ئاسانترین و سەلامەتترین ڕێگا بۆ کڕینی bitcoin و iota – کەی ئای تی ئێن\nئاسایشی ئەلیکترۆنی 8, كانونی یه‌كه‌م 2017\nخەڵکێکی زۆر دەپرسێت کە ئایا چۆن بتوانین بتکۆین یاخود ئایۆتا بكڕین. من لێرە باسی ئەوە ناکەم کە ئەم دراوانە چین، تەنها ئەوە نەبێت کە وەک دۆلار و دینار و تومەن… دراون. Cryptocurrencyـیەکانی وەکو bitcoin و iota و data… بەهەمان شێوە دراون. بەڵام ئەم دراوانە کاغەزی نین، بەڵکو دیجیتاڵین. وڵاتان خاوەنداری نین. زۆربەشیان کەس نازانێ کێ لە پشتەوەیەتی. بەهەر حاڵ بابەتێکی درێژە و رەنگە لێرە گرنگترین باس چۆنیەتی کڕینیان بێت.\nچۆنییەتی کڕینی bitcoin\nڕێگاکان زۆرن بەڵام زۆرێکیان فێڵن و وریا نەبیت پارەکەت دەچێتە گۆم. ئەوەی کە خۆم بەکاری دەهێنم بریتییە لە کڕینی bitcoin لە ڕێگای سایتی coinbase. کە هەفتانە دەتوانیت لە ڕێگای کارتی بانکییەوە کەمتر لە ۲٥۰ دۆلار بتکۆین بکڕیت. ئیتر لەم ماڵپەڕە دەتوانیت کڕین و فرۆشتن بکەیت یان ئەگەر سەکۆیەکی باشترت دۆزییەوە دەتوانیت بتکۆینەکانت بگوازیتەوە بۆ شوێنێکی تر. ماڵپەڕی تری بەناوبانگ زۆرن بەڵام زۆربەی هەرە زۆرییان داوای ناسنامەی خۆت و کۆمەڵێک پشگیریت لێدەکات کە بەدەستهێنانیان ئاسان نییە.\nچۆنییەتی کڕینی iota\nئایۆتا چونکە دراوێکی نوێیە زۆر لە ماڵپەڕەکان تا ئێستا مامەڵەی پێوە ناکەن، بەڵام بەناوبانگترین ماڵپەڕ بریتییە لە bitfinex. بۆ ئەوەی پارەی دۆلاریش بخەیتە سەر هەژمارەکەت دووبارە داوای ناسنامەت لێدەکات و ١٥ رۆژێک دەخایەنێت تا چالاک دەبێت (پێ ناچێت پشگیری عێراق بکات بۆ ناسنامە) بۆیە باشترین ڕێگا بریتییە لە گواستنەوەی بتکۆینەکانت لە ماڵپەڕی coinbase بۆ bitfinex کە ماوەی ٥ کاتژمێرێک دەخایەنێت. پاشان دەتوانین بتکۆین بگۆڕیتەوە بۆ ئایۆتا.\nهەنگاوەکان ئاڵۆزن، بە تایبەت ئەگەر بتەوێت بتکۆینی زۆر بکڕیت. یاخود رەنگە هێنانەدەرەوەی پارە کێشەیەکی تر بێت بۆ دانیشتوانی کوردستان و عێراق، بۆیە وریای ئەوە بن.\nکەمێک کاتی دەوێت تا شارەزای بەکارهێنانی ماڵپەڕی bitfinex دەبیت.\nهەندێک لە وێبسایتەکان بە پەیپاڵ ئەم دراوانە دەفرۆشن بەڵام دەبێت وریا بیت فێڵت لێ نەکرێت، چونکە تەنانەت لە ئەوروپا و ئەمریکاش بیت، ناتوانی داوای مافی خۆت بکەیت لەبەر ئەوەی دراوەکان تا ئێستا بە فەرمی نەناسێندراون.\nئەگەر هەر بەنیازی بیکڕیت، ئەوا من پێشنیاری ئایۆتا دەکەم کە بە بڕی کەمتر لە ۱۰۰ دۆلار بیکڕیت. هیچ کەسێک نازانێت دەشکێت یان هەڵدەستێت. بۆیە بەختە کە ئایا پاش چەند ساڵ چی بەسەر دێت، بەڵام بە پێی هەندێک تایبەتمەندی بێت رەنگە نرخی بەرزبێتەوە، بە تایبەت وەک ئەوەی کە سەرنجی خستوەتە سەر بوارێکی گرنگی تەکنەلۆژیا کە ئەویشIoTsـە و رێکخراوێکی قازانج نەویستی لە پشتەوەیە و تێچووی گواستنەوەشی خۆڕاییە.\nتاگەکان ئایۆتا بتکۆین چۆنییەتی دراوی ئەلکترۆنی


یەکەم کاردانەوەى یەکێتى لەسەر کاندیدکردنى زێبارى\nمیدیاى یەکێتى بڵاویکردەوە، هۆشیار زێبارى بەهۆى دۆسیەکانى پێشووى ناتوانێت بۆ پۆستى سەرۆککۆمار خۆى کاندید بکات، پەرلەمانتارێکى پارتیش دەڵێت بارزانى ئەو پۆستە یەکلایی دەکاتەوە.\nئاوێنه: رۆژى چوارشەممە هۆشیار زێبارى ئەندامى مەکتەبی سیاسی پارتى داواکارى فەرمى پیشکەشى پەرلەمان کرد بەمەبەستى خۆکاندیدکردنى بۆ پۆستى سەرۆککۆمار، لەگەڵ بەردەوامى ناکۆکییەکانى پارتى و یەکێتى لەسەر ئەو پۆستە، ئەمڕۆش بەرهەم ساڵح وەک کاندیدى یەکێتى خۆى تۆمارکرد.\nپێگەى فەرمى یەکێتى لەبابەتێکدا بەناونیشانى "هۆشیار زێباری بۆ ناتوانێت خۆی بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار كاندید بكات ؟" ئاماژەى بەوەکردووە، "دوێنی چوارشه‌ممه له‌لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه هۆشیار زێباری وه‌ك كاندیدی ئه‌و حزبه كاندیدكرا بۆ وه‌رگرتنی پۆستی سه‌رۆك كۆماری عێراق، به‌ڵام به‌هۆی بوونی دۆسیه‌ی گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ری به‌پێی یاسا ناتوانێت ئه‌و پۆسته وه‌ربگرێت".\nتا ئێستا دیار نییە ناکۆکییەکانى ئێستاى پارتى و یەکێتى لەسەر ئەو پۆستە بەرەو کوێ هەنگاو دەنێت و پێش وادەى یاسایی بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار لەسەر کاندیدى هاوبەش رێکدەکەون، یاخود وەک ساڵى 2018 بەکاندیدى جیاوازەوە دەچنە ئەو کێبڕکێیەوە.\nسه‌باح سوبحی په‌رله‌مانتاری پارتی بە میدیاى حزبەکەى راگەیاند "پۆستی سه‌رۆك كۆمار، بارزانی یه‌كلای ده‌كاته‌وه، ئه‌و تاكه كه‌سه نه‌ك ته‌نیا پۆستی سه‌رۆك كۆمار، سه‌رجه‌م كێشه‌كانی تریش چاره‌سه‌ر ده‌كات".\nوتیشى "جگه له پۆسته‌كانی كورد و پارتی، پۆسته‌كانی تریش به‌پێی سازان و هاوبه‌شی و هاوسه‌نگی یه‌كلا ده‌كرێنه‌وه".\nدەشڵێت "پارتی زۆرترین كورسیی په‌رله‌مانی به‌ده‌ست ھێناوه له‌ناو كورد و چاوپۆشی له زۆر شت كردووه، یه‌كێتیش لایه‌نێكی سیاسییه و خۆی ده‌زانێ چ ده‌كات، به‌ڵام پارتی به‌ھیچ شێوه‌یه‌ك رێككه‌وتنی له‌گه‌ڵ یه‌كێتی پێشێل نه‌كردووه"


سەرچاوەیەک : مەسرور بارزانی لەم نزیکانە سەردانی تورکیا دەکات – Standard Kurd\nسەرچاوەیەک : مەسرور بارزانی لەم نزیکانە سەردانی تورکیا دەکات\nلەلایەن ستاندار Posted on ته‌مموز 20, 2019 ته‌مموز 20, 2019 722 جار بینراوە 0 سەرنج\nمەسرور بازرانی سەرۆکی حکومەتی هەرێـی کوردستان بە مەبەستی تاوتوێکردنی پرسی نەوت لە نێوانیان لەم نزیکانە سەردانی تورکیا دەکات.\nسەرچاوەیەک باوەڕپێکراو بە ستاندەری ڕاگەیاند کە” مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە دووەم سەردانی خۆی بۆ دەرەوە سەردانی تورکیا دەکات بە مەبەستی تاوتوێکردنی پرسی نەوت لەگەڵ بەرپرسانی ئەم وڵاتە”.\nسەرچاوەکە وتیشی ” سەردانەکە بەم نزیکانە ڕیک دەخرێت و ئەنجام دەدرێت”.\nهەروەها وتیشی ” ئامانجی سەردانەکەی لێکۆڵینەوەی تەواوە لە چۆنیەتی فرۆشتنی نەوتی هەرێمی کوردستان و شێوازەی گەڕانەوەی پارەی نەوت، یەکێکی تر لە ئامانجەکانی سەردانەکەی بەدواداچوونە بۆ ئەو قەرزانەی کە حکومەتی هەرێم لە تورکیا وەریگرتووە”.\nسەرچاوەکە بە ستاندەری ڕاگەیاند کە ” هەرێمی کوردستان هیچ قەرزێکی تورکیای لا نەماوە ، بەڵام سەرۆکی حکومەت دەیەوێت لە نزیکەوە لێکۆڵینەوە لە شێوازی قەرزە دراوەکان بکات”.\nمەسرور بارزانی دوای ئەوەی لە سەرەتا مانگی تەمووز سوێندی یاسای خوارد و بوو بە سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران ئەوە دووەم سەردانیەتی بۆ دەرەوەی هەرێم، یەکەم سەردانیشیان بۆ بەغداد بوو.\nبڵاوکراوەی پێشووئاسایشی هەولێر : ئەنجامدەری ڕووداوی تەقەکردنەکەی هەولێرمان دەستگیرکرد\nبڵاوکراوەی نوێترکامەران خدر : گرژییەکانی ئێستای ئەمریکا و ئێران دەگەڕێتەوە بۆ سەپاندنی سزا ئابوورییەکانی ئەمریکا بەسەر ئێران


شڵەژانی سۆزداری وەرزی (SAD)\nوەرگێڕانی: ڕێناس ێالح – بەکالوریوس دەروونناسی\nشڵەژانی سۆزداری وەرزی (SEASONAL AFFECTIVE DISORDER) جۆرێکە لە خەمۆکی کە لە بەدوا یەک داھاتنی وەرزەکانەوە دروست دەبێت. لە باوترین جۆریانی خەمۆکی زستانەیە کە ئاساییانە لە کۆتایی وەرزی پایز و سەرەتای وەرزی زستان دەست پێدەکات و بە ھاتنی وەرزی ھاوین کۆتایی دێت. بەڵام کەمترین جۆری باو خامۆکی ھاوینەیە کە لە کۆتاییەکانی وەرزی بەھار و سەرەتای وەرزی ھاوین دەست پێدەکات و بە ھاتنی وەرزی زستان کۆتایی دێت.\nوا دادەنرێت کە ھۆکارەکەی پەوەست بێت بەو گۆرانکاریانەی کە لە رێژەی تیشکی خۆرەوە روودەدات لە کاتە جیاوازەکانی ساڵدا کە کاریگەری دەبێت لەسە نیو ملیۆن کەس ھەموو زستانێک لەنێوان مانگەکانی سێپتێمبەر و ئەپریلدا بەتایبەتی لەکاتی مانگەکانی دیسەمبەر و ینایر و فبرایر دا.\nئافرەتان زیاتر دووچاری شڵەژانی سۆزداری وەرزی دەبنەوە وەک لە پیاوان لەگەڵ رێژەیەکی کەم لە منداڵان و ھەرزەکاران. زۆربەی کات کەسانی خوار تەمەنی بیست ساڵی دووچاری ئەم شڵەژانە نابن. بەڵام بۆ کەسە پێگەیشتووەکان رێژەی تووشبوون بە شڵەژانەکانی سۆزداری وەرزی کەمدەبێتەوە لەگەڵ بەتەمەن داچوونیان. ناوچە باکووریەکان بە بەربڵاوترین جێگا دادەنرین بۆ شڵاژانەکانی سۆزداری وەرزی.\n-قورسی لە خەبەربوونەوە لەخەو لەکاتی بەیانیان.\n-دڵ تێکھەڵاتنی بەیانیان.\n-ئارەزوو بۆ زیاتر قووڵبوونەوە لە خەو.\n-زیادەرەوی کردن لە خواردن بەتایبەت ئەو خواردنانەی کاربۆھیدراتیان زۆرە ( شیرنەمەنیەکان )کە دەبێتە ھۆی زیادبوونی کێش.\n-ھەروەھا ھەندێک نیشانەی تر وەک ( نەبوونی ھێز، قورسی لە سەرنجدان و راپەراندنی کارەکان، دوورکەوتنەوە لە ھاورێ و خێزان و چالاکیە کۆمەڵایەتیەکان) ھەموو ئەمانەش دەبنە ھۆی خەمۆکی و رەشبینی و نەمانی چێژ.\nنیشانە بەربڵاوەکان ( باوەکان )ی خەمۆکی زستانە ئەمانە لەخۆ دەگرێت:\n-گۆرانکاری لە ئارەزووی خواردن بەتایبەت ئارەزوو پێکردنی خواردنە شیرین و چەورەکان.\n-ھەستکردن بە قورسی لە دەستەکان یان قاچەکان.\n-دابەزینی ئاستی ووزە.\n-ھەستکردن بە دڵ تێکھەڵآتن.\n-ئارەزوو بۆ درێژکردنەوەی ماوەی خەو.\n-زیادبوونی ھەستیاری بۆ رەتکردنەوەی کۆمەڵایەتی.\n-دوورکەوتنەوە لە ئاھەنگ و گردبوونەوە کۆمەڵایەتیەکان.\nنیشانە بەربڵاوەکان ( باوەکان )ی خەمۆکی ھاوینە ئەمانە لەخۆ دەگرێت:\n-لاوازی ئارەزووی خواردن.\nھەروەھا ھەندێک لە نیشانەکانی شڵەژانی سۆزداری وەرزی ھەندێک نیشانەی تر لەخۆ دەگرێت بۆ خەمۆکی:\n-ھەستکردن بە تاوان.\n-نەمانی گرنگی دان بەو چالاکیانەی کە پێشتر گنگی پێدەدان.\n-ھەستکردنی بەردەوام بە نائومێدی.\n-کێشەی جەستەیی وەک ( سەرئێشە ).\nئەم نیشانانە بەردەوام دەبن لە گەرانەوە ساڵ لەدوای ساڵ لەھەمان کاتی خۆیدا روودەدەنەوە ھەموو ساڵێک.\nگۆرانکاری لە میزاجی کەسەکان بە جۆرێک لە خەمۆکی ناژمێردرێت وەک ( ھەست کردن بە دڵتەنگی بەھۆی بێکاری لە وەرزی زستان ).\nزۆر چارەسەری جیاواز ھەیە بۆ شڵەژانی سۆزداری وەرزی وەک ( چارەسەری بە رووناکی ، دەرمان ، ئامێری دابینکەری ھەوا، چارەسەری رەفتاری زانەکی، تەواوکاریەکانی ھۆرمۆنی میلاتۆنین ).\n3210 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبرینی دەزگای ھاڕین


09:34 - 15/05/2022 848 جار خوێندراوەتەوە\nمستەفا کازمی، سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق، وەڵامی بڕیارەکەی دادگای فیدڕاڵی دایەوە، له‌باره‌ی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی پرۆژه‌یاسای ئاسایشی خۆراک.\nئه‌مرۆ دادگای فیدراڵی، له‌سه‌ر سكاڵای په‌رله‌مانتارێك، دادگای فیدراڵی عێراق پڕۆژەیاسای ئاسایشی خۆراکی هەڵوەشاندەوە، كه له ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه ره‌وانه‌ی په‌رله‌مان كرابوو.\nمسته‌فا كازمی له به‌یاننامه‌یه‌كدا وه‌ڵامی بڕیاره‌كه‌ی دایه‌وه و رایگه‌یاند: حکومەت - وەک حکومەتێک کە کاروباری ڕۆژانە بەڕێوەدەبات - بەپێی دەستوور، پێشتر یاسای "پشتیوانی بەپەلە بۆ ئاسایشی خۆراک و گەشەپێدان"ی پێشکەش بە پەرلەمان کردبوو، بە هۆکاری بەپەلە؛ بۆ چارەسەرکردنی ئەو ئاستەنگە ئابووریانەی کە قەیرانی بەرزبوونەوەی نرخەکانی جیهانی دروستی دەکات؛ ئەمەش لە پێناو بەدەستهێنانی ئاسایشی خۆراک و دابینکردنی سەبەتەی خۆراک، جگە لەوەی پێش وەرزی هاوین پاڵپشتی بەپەلە بۆ کەرتی کارەبا بکرێت؛ بۆ ڕێگریکردن لە هەر قەیرانێک لە بەرهەمهێنانی وزە، یان پچڕانی کارەبا لە سەرتاسەری عێراق.\nكازمی ده‌ڵێت: بەدینەهاتنی هەموو ئەو پێداویستیانە فاكتەرێكە رێگرە لە رۆڵی حكومەت لە بەڕێوەبردنی كاروباری رۆژانەدا كە بەرپرسن لە دابینكردنی پێداویستییەكانی گەلی عێراق و پاراستنی هەژارترین گروپەكان و دابینكردنی خزمەتگوزاری و كارەبا و سنوورداركردنی بەرزبوونەوەی نرخە نێودەوڵەتییەكان.\nوه‌ڵامه‌كه‌ی مسته‌فا كازمی:\nحكومه‌تی عێراق دووپاتی ده‌كاته‌وه كه رێزی ته‌واوی خۆی له ده‌ق و ماددە ده‌ستوورییه‌كان و یاسا پابه‌نده‌كان و ئه‌و بڕیارانە ده‌گرێت كه له‌لایه‌ن دادگای باڵای فیدراڵییه‌وه بۆ لێكدانه‌وه‌ی ئه‌م ده‌قانه ده‌ركراون.\nحکومەت - وەک حکومەتێک کە کاروباری ڕۆژانە بەڕێوەدەبات - بەپێی دەستوور، پێشتر یاسای "پشتیوانی بەپەلە بۆ ئاسایشی خۆراک و گەشەپێدان"ی پێشکەش بە پەرلەمانی بەڕێز کردبوو، بە هۆکاری بەپەلە؛ بۆ چارەسەرکردنی ئەو ئاستەنگە ئابووریانەی کە قەیرانی بەرزبوونەوەی نرخەکانی جیهانی دروستی دەکات؛ ئەمەش لە پێناو بەدەستهێنانی ئاسایشی خۆراک و دابینکردنی سەبەتەی خۆراک، جگە لەوەی پێش وەرزی هاوین پاڵپشتی بەپەلە بۆ کەرتی کارەبا بکرێت؛ بۆ ڕێگریکردن لە هەر قەیرانێک لە بەرهەمهێنانی وزە، یان پچڕانی کارەبا لە سەرتاسەری عێراق.\nهەروەها یاساکە پشتگیری لە چاودێری کۆمەڵایەتی دەکات؛ بۆ پاراستنی چینی هەژار و کەمدەرامەت لە بەرامبەر قەیرانی ئابووری جیهانیدا، پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری لە شارەکان، ڕەخساندنی هەلی کار بۆ دەرچووان و بێکاران، دابینکردنی بودجەی بەپەلە بۆ پاڵپشتیکردنی کەرتی کشتوکاڵ، مامەڵەکردن لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا.\nبەدینەهاتنی هەموو ئەو پێداویستیانە فاكتەرێكە رێگرە لە رۆڵی حكومەت لە بەڕێوەبردنی كاروباری رۆژانەدا كە بەرپرسن لە دابینكردنی پێداویستییەكانی گەلی عێراق و پاراستنی هەژارترین گروپەكان و دابینكردنی خزمەتگوزاری و كارەبا و سنوورداركردنی بەرزبوونەوەی نرخە نێودەوڵەتییەكان.\nحکومەت داوا لە هەموو لایەک دەکات لەبەرامبەر بەرپرسیارێتیدا بوەستنەوە؛ بە مەبەستی چارەسەرکردنی کاریگەرییەکانی ئەو تەحەددایانەی کە ڕووبەڕووی وڵات دەبێتەوە لە ژێر بارودۆخە هەستیارەکانی ئێستادا لەسەر ئاستی ناوخۆیی و جیهانی.\nمستەفا کازمی سەرۆک وەزیران


باشترینەکانی پرێمەر لیگ لە ساڵی 2017\nBy کاروان فاخر on 2017/02/10 ئینگلتەرا, تۆپ, جیهانی\nلەگەڵ دەستپێکردنی ساڵی نوێ, پرێمەر لیگی ئینگڵتەراش بەردەوامی ھەبوو و چەندین یانە توانیویانە ئەنجامی باش بەدەست بێنن, لەوانەش ئێڤەرتۆن, تۆتێنھام, چێلسی و مانچێستەر سیتین.\nئێڤەرتۆن بە سەرکردایەتی رۆنالد کومان لە پێنج یاری ساڵی 2017 توانیویانە چوار سەرکەوتن و یەک بەرامبەر بوون تۆمار بکەن و بە شێوەیەکی بەرچاو بۆ پلەکانی پێشەوەی ریزبەندی سەرکەون و باشترین ئەنجامیشان سەرکەوتن بەرامبەر مانچێستەر سیتی بوو بە ئەنجامی 4-0 .\nیەکێکی دیکە لە باشترینەکانی ساڵی نوێ یانەی تۆتێنھامە, ئەو یانەیە بە سەرکردایەتی پۆکێتینیۆی راھێنەری لە شەش یاریدا چوار سەرکەوتن و دوو بەرامبەریان تۆمار کردووە و یەکێک لە بەھێزترین رکابەرەکانی چێلسی پێشەنگە.\nبێگومان ئانتۆنیۆ کۆنتی ئیتاڵی توانیویەتی چێلسیەکی جیاواز لە ساڵی رابردوو بنیات بنێت, بلوز لە پێنج یاریدا سێ سەرکەوتن, یەک بەرامبەر بوون و شکستێکیان تۆمار کردووە و بە جیاوازی نۆ خاڵ لە پێشەوەی ریزبەندی دێن.\nلەلایەکی دیکەوە مانچێستەر سیتی سەرەرای ئەوەی پێش دەستپێکردنی ساڵی نوێ بارودۆخیان باش نەبوو, بەڵام لەگەڵ ھاتنی ساڵی نوێ و زیادبوونی گابریێل خێسۆسی ھێرشبەری برازیلی, ستیزێن توانیویانە سێ سەرکەوتن, یەک بەرامبەر بوون و شکستێک تۆمار بکەن.


ئازاری کلێنچکە و چارەسەرەکانی\n22/8/2020 05:38 PM\nئازاری کلێنچکە ئازارێکی بێزارکەرە لەناوچەی ئێسکی خوارەوەی بڕبڕەکانی پشتدا دروستدەبێت و دەبێتە هۆی نائاسودەیی لە کەسی توشبوو و لە هەندێک حاڵەتدا توانای رۆیشتن لەناو دەبات. لەم بابەتەدا هۆکار و چارەسەرەکانی ئەم ئازارە دەخوینە روو.\n1. لەئەنجامی پێکان و کەوتن بەپشتدا.\n2. دانیشتن بۆ ماوەیەکی زۆر لەسەر رویەکی تەسک و ڕەق، کەدەبێتە ھۆی ھەوکردنی جومگەکە.\n3. داخورانی جومگەکە.\n4. لەخانماندا زۆر جار بەھۆی منداڵبونی سروشتی رودەدات، کە ئێسک و جومگەکەکە زەبریان پێدەگات لەئەنجامی فشاری منداڵەکەوە.\nئازاری کلێنچکە، ئازارێکی بێزارکەرە، ھەندێک جاریش تیژە، لەھەندێک چالاکیدا زیاتر دەبێت، وەکو دانیشتن، لەکاتی ھەڵسان لەدانیشتنەوە بۆ وەستان بەسەرپێوە، یاخود وەستان بۆ ماوەیەکی زۆر، پیسایکردن و لەکاتی سێکسکردندا، بۆ ئافرەتان ھەندێک کات لەکاتی سوڕی مانگانەدا ئازارەکە زیاد دەکات.\nچەند رێگەیەک بۆ کەمکردنەوە ئازارەکەی:\n1. لەکاتی دانیشتندا دۆشەکەڵەی تایبەت بەکاربێنە، کەناوەکەی کونێکی تیادابێت، یاخود لەشێوەی حەرفی (V) ی ئینگلیزی بێت.\n2. لەکاتی دانیشتندا دەتوانیت خۆت بچەمێنیتەوە بۆ پێشەوە، بۆ کەمکردنەوەی ئازارەکە.\n3. جەوەنە و پاکی سارد یاخود گەرم دەتوانیت بەکاربێنیت بۆ شوێنی ئازارەکە، بەپێی نەخۆشەکە بەکامیان ئارامتر دەبێت.\n4. ئازارشکێنەکان دەتوانرێت بەکاربھێنرێن بەتایبەتی دژەھەوکردنە ناستێرۆیدەکان، بەڵام باشترە لەژێر رێنمایی پزیشکدا بێت لەبەر زیانە لاوەکییەکانیان.\n5. ئەنجامدانی چارەسەری سروشتی و وەرزشی تایبەت بەو کێشەیە، کەپزیشکی پسپۆڕ بۆت دادەنێت.\nئەگەر ئازاری کلێنچکەت بەو چەند رێگەیە چارەسەر نەبو، ئەوا پزیشکەکەت لەوانەیە پشکنینت بۆ بکات بۆ زانینی ھۆکاری تر، ئەشیعەی ڕەش و سپی و ئەشیعەی تەنووری ھەندێک جار پێویستن بۆ بینینی شکاوی، داخوران، یاخود ھەندێک حاڵەتی دەگمەنی وەک شێرپەنجە.\nچارەسەرکردنی ئازاری درێژخایەنی کلێنچکە:\n1. لێدانی دەرزی ستیرۆید، پرۆلۆتێراپی، پلاسما بۆ کلێنچکە لەژێر دەلالەتی سۆنەردا.\n2. بەکارھێنانی ئامێری رادیۆفریکوینسی لەژێر ئامێری (C arm) دا بۆ گرێ دەماری (ganglion impar) بۆ نەھێشتنی ئازاری درێژخایەنی کلێنچک.\n3. نەشتەرگەری، کەئەمیش زۆر بەدەگمەن دەکرێت و ئێسکەکە لادەبرێت.


پرسیار و وەڵام | dinarattigheter\nدایكوباوكم ناهێڵن ئامادەبم لە هەندێ وانە، چی بكەم؟\nوانەوتنەوە لە خوێندنگای سەرەتایی سوێدی زۆرەملێیە، واتە تۆ ناتوانی ئامادە نەبی بێ هۆیەكی پەسەندكراو. تۆ مافت هەیە لە خوێندكاریی و بەشداریكردن لە هەموو وانەوتنەوەكان لە خوێندنگا. هەوڵبدە قسەبكەی لەگەڵ مامۆستاكەتدا و باسی گرفتەكەت بكە بۆی تا مامۆستاكە یان خوێندنگاكە بتوانێ یارمەتیت بدا بە ناوبژیكردن لە نێوان تۆ و دایكوباوكت و ئهوە ڕوونبكاتەوە كە تۆ لەڕاستیدا هەم دەبێ ئامادەبی لە وانەوتنەكاندا و هەم مافتیش هەیە لە ئامادەبوون لە هەموو وانەوتنەكاندا.\nچی بەسەر خێزانەكەم دێ؟\nتۆ و خێزانەكەت مافتان هەیە لە وەرگرتنی ئهو كۆمەك و یارمەتییە، كە پێویستە بۆتان. خزمەتگوزاریی كۆمەڵایەتیی چاوەدێریی ئهوە دەكا كە خێزانەكەت بتوانێ قسەبكا لەگەڵ كەسێك لەبارەی ئهوەی ڕوویداوە، ئهگەر ئهوان بیاندەوێ.\nئایە دەتوانرێ بزانرێ من كچێتیم ماوە؟\nنە، ناتوانرێ. نە دەتوانرێ تەماشای تۆ بكرێ نە تەماشای ناوگەڵت بكرێ بۆ ئهوە بزانرێ تۆ كچێتیت ماوە. كچێتیی بەستراوەتەوە بە شتێك كە پێی دەڵێن پەردەی كچێتی. پەردەی كچێتی هەر هەبوونی نیە. لە ڕاستیدا ئهوەی هەیە لۆچێكی لیكەگلاندە لەدەوری قەراخی كونی خەمشە و پێی دەوترێ بازنەی خەمشە. شێوەی بازنەی خەمشەی ژنان جۆراوجۆرە و ناتوانرێ بزانرێ كە تۆ سێكست كردووە یان نە. هیچ دڵنیاییەكیش نیە بۆ ئهوە كە كاتێ كچ بۆ یەكەم جار سێكسبكا، ناوگەڵی كچەكە خوێنی لێ بێت. لە ڕاستیدا نێزیكەی 70% لە كچان خوێنیان لێ نایەت كە بۆ یەكەم جار سێكس دەكەن. خوێنلێنەهاتن لە كچ ئاساییترە لە خوێنلێهاتن كاتێ كچەكە بۆ یەكەم جار سێكسدەكا.\nئایە مرۆڤ دەتوانێ هاوسەرییبكا پێش ئهوە تەمەنی ببێتە 18 ساڵ؟\nبۆ ئهوە مرۆڤ بتوانێ هەوسەرییبكا دەبێ 18 ساڵی پڕەوەكردبێ، بەڵام مرۆڤ دەتوانێ هاوسەرییبكا پێش پڕەوكردنی 18 ساڵ ئهگەر هۆی تایبەتی هەبوو. ئهو كاتە مرۆڤ دەتوانێ لای بەڕێوەبەرایەتیی هەرێم داوابكا زووتر هاوسەرییبكا. بەڵام ئهو كەسە كە هاوسەرییدەكا، دەبێ خۆی هەمیشە ئهوە هەڵببژێرێ، بەبێ ڕەچاوكردن لە تەمەن. كەسێكیتر نابێ بڕیاربدا، هەر تۆ بڕیاردەدەی لەبارەی هاوسەرییكردنتەوە.\nئایە دەتوانم پەشیمانببمەوە لە سكاڵایە كە كردوومە لای پۆلیس؟\nنە، ئهگەر تۆ سكاڵات كردووە، دەبێ پۆلیس لێكۆڵینەوەیە بكا، بەڵام لێكۆڵینەوەی پۆلیس واناگەیەنێ كە ئهمە بە شێوەیەكی ئۆتۆماتیك دەگەیەتە دادگاییكردن. ئهگەر بەڵگەی تەواو لەبەر دەستدا نەبێ كە بسەڵمێنی مرۆڤ تاوانێكی كردووە، لێكۆڵینەوەكە كۆتایی پێی دەهێنرێ، واتە دادگاییكردن ئهنجام نادرێ.\nلە كوێ پارە وەردەگرم ئهگەر خێزانەكەم بەجێهێشت؟\nئهگەر تۆ تەمەنت لە 18 ساڵ كەمترە و ناتوانێ لەگەڵ خێزانەكەتدا بمێنیتەوە، دەتوانی بڕۆی بۆ لای خێزانێكیتر، كە پێی دەوترێ ماڵی خێزان (familjehem). ئهوان چاوەدێریی پێویستییەكانی تۆ دەكەن لە خواردن و جلوبەرگ و خەرجیی گیرفان. ئهگەر تۆ تەمەنت لە 18 ساڵ زیاترە، دەتوانی داوای كۆمەكی بەخێوكردن بكەی لە خزمەتگوزاریی كۆمەڵایەتیی.\nئایە دەكەومە كوێ ئهگەر خێزانەكەم بەجێهێشت؟\nئهگەر تۆ دەبێ خێزانەكەت بەجێبهێڵی، دەتوانی بڵێی لە كوێ دەتەوێ بژێی، بەڵام دڵنیایی نیە بتوانی بڕۆیتە ئەو شارە كە داوای دەكەی. ئهگەر، بۆ وێنە پێویستیت هەبوو بە ماڵی خێزان، دەبێ ماڵێكی لەبار هەبێ لەو شارە كە تۆ دەگوێزیتەوە بۆی.\nئایە دەتوانم جارێكیتر خێزانەكەم ببینم ئهگەر وازبهێنم لێیان؟\nئێمە دەزانین هەندێ كەس هەستدەكەن زۆر خۆشە ئهگەر خۆیان بە تەنیا بژێن، بەڵام هەندێتر هەن كە بیری خێزانەكەیان دەكەن. لە سەرەتاوە زۆر جار باشە لەگەڵ كەمێ هێمنیی و ئاسوودەیی. ئهگەر دەخوازی چاوت بە یەكێ لە خێزانەكەت بكەوێ، گرینگە بكرێ بە شێوەیەكی ئاسایشانە. هەمیشە ناتوانی خێزانەكەت ببینی لە ئەو كاتە تۆ دەتەوێ چوونكە ئهمە دەكەوێتە سەر بارودۆخەكە. خزمەتگوزاریی كۆمەڵایەتیی دەتوانێ یارمەتیيت بدا لە تەماشاكردنی لەباری چاوپێكەوتنت بە خێزانەكەت و بزانێ تۆ هەستدەكەی بە دڵنیایی. لەوانەیە تۆ بخوازی هاوڕێیەك یان كەسێ، كە كاردەكا لە كێشكی ژنان، لەگەڵتا بێت. لە لایەكی ترەوە هەرگیز پێویست ناكا چاوت بە خێزانەكەت بكەوێ ئەگەر خۆت نەتەوێ.


ڕۆژی بلووم ٢٠٢٠ – نەوا موکرجی\n16/06/2020 Nawa Mukerji وتار و ڕاپۆرت\nڕۆژی بلوومی ٢٠٢٠\nئەمڕۆ لای هەوادارانی ڕۆمانی یولیسیسی جەیمس جۆیس بە «ڕۆژی بلووم» ناسراوە. مەبەست لە (بلووم) کەسێتییە سەرەکییەکەی ڕۆمانەکەیە کە ناوی میستەر (لیۆپۆڵد بلووم)ە. بۆ زایاریی زیاتر دەتوانی لێرەدا کلیک بکەی بۆ ئەوەی وتاری ساڵی ڕابردووم ببینی سەبارەت بە جەیمس جۆیس و یولیسیس و ئەم کەسێتییە.\nئەم ڕۆمانە بە شاکاری سەدەی بیستەم دەناسرێ و ئێجگار ئاڵۆزە، لە ساڵی ٢٠٠٩-٢٠١٠ لە کۆلێژی زمان لە وانەی ڕۆماندا مامۆستاکەمان دکتۆر میران جەلال محەممەد وەک نموونەی وێژەی بەراورد و ڕۆمانی تەوژمی هۆش کەمێک باسی ئەم ڕۆمانەی بۆمان کرد و بووە هۆی ئاشنایی سەرەتایی من و ئەم ڕۆمانە. ڕۆمانە ئینگلیزییەکە نزیکەی ٢٦٥٠٠٠ (دوو سەد و شەست و پێنج هەزار) وشەیە، کە نزیکەی ٣٣٠٠٠ (سی و سێ هەزار) وشەی ئەم ڕۆمانە نادووبارەن. ئەم فرەوشەییە یەکێکە لەو چەند هۆیانەی وا دەکا ئەم ڕۆمانە لای خوێنەرەکەی قورس بکا، چونکە دەبێ زووزوو پەنا ببەیتە بەر فەرهەنگ. هەموو ڕۆمانەکە لە سێ بەشی سەرەکی پێکهاتووە، بەشی یەکەم سێ ئەڵقەیە، بەشی دووەم دوانزە ئەڵقەیە، بەشی سێیەم سێ ئەڵقەیە، واتە بە هەموویان هەژدە ئەڵقەن.\nخوێندنەوەی ئەم ڕۆمانە بۆ ماوەیەکی زۆر یەکێ بوو لەو ئەرکانەی بەردەوام دوامدەخست، بەڵام دواجار دەستم کرد بە خوێندنەوەی و دەتوانم بڵێم یەکێکە لەو کارانەی ئاراستەی ژیان و بیرکردنەوە و زۆر شتت دەگۆڕێ. لە ڕۆژی بلوومی پاردا لاپەڕەیەکی بەکوردیکراوی ئەم ڕۆمانەم هەر لەم ماڵپەڕەدا بڵاو کردەوە، کە لە ڕۆمانەکەدا لاپەڕەی یەکەمی ئەڵقەی چوارەمییەتی. ئەمساڵیش لاپەڕەیەکی بەکوردیکراوتان پێشکەش دەکەم کە بە ڤیدیۆش تۆمارم کردووە. ئەم لاپەڕەیە لە ئەڵقەی پێنجەمدایە.\nبۆ ناو شەقامی کەمبەرلاند وەرچەرخا و چەند هەنگاوێک ڕۆیشت، لە پەنا دیواری وێستگەکەدا ڕاوەستا. کەس. حەوشەی دارخانەکەی مییەید. کۆتەرەداری هەڵپەسێرراو. کەلاوەکان و خانووە هەژارنشینەکان. بەسەر خانەکانی خەتخەتێنێکدا کە توولەکەی بە جێ مابوو بە پێکوتانی وریایانەوە تێپەڕی. هەڵەم نەکرد. نزیک حەوشەی دارخانەکە مناڵێکی هەڵتروشکاو بە تەنیا هەڵماتێنی دەکرد. بە پیلکە دەسکەلاکەی دەهاویشت. گورپەیەکی دانا، سفەنکسێکی چاوداگرەوە، لە چێوە گەرمەکەیەوە تەماشای کرد. گوناهە هەراسان بکرێن. محەممەد پارچەیەکی لە عەباکەی خۆی دادڕی بۆ ئەوەی بێداری نەکاتەوە. بیکەرەوە. کە چووشمە قوتابخانەکەی ئەو پیرێژنەوە جارێک هەڵماتێنم کرد. حەزی لە پیژگ بوو. میسز ئیڵایز و میستەر؟ نامەکەی لەنێو ڕۆژنامەکەدا کردەوە.\nگوڵ. وا بزانم لە جۆری. گوڵێکی زەردە و پەڕەکانی پان بوونەتەوە. کەواتە تووڕە نەبووە. چی دەڵێ؟\nدوایین نامەتم پێ گەیشت کە بۆت نووسیبووم و زۆر سوپاست دەکەم. داوای لێبوردن دەکەم کە دواهەمین نامەمت بە دڵ نەبوو. بۆچی پوولەکانت کردبوونە ناو نامەوانەکەوە؟ من زۆر لێت تووڕەم. خۆزگە بمتوانیایە لەسەر ئەوە سزات بدەم. بە کوڕی لاسار ناوم بردی چونکە حەزم لەو وژەیەی تر نییە. تکایە پێم بلێ واتای ڕاستەقینەی ئەو وشەیە چییە؟ لە ماڵەوە دڵت خۆش نییە ئەی کوڕی لاساری بەسزمان؟ خۆزگە بمتوانیایە شتێکت بۆ بکەم. تکایە پێم بڵێ چۆن بیر لە منی بەسزمان دەکەیتەوە. هەندێ جار بیر لەو ناوە خۆشەت دەکەمەوە کە هەتە. هێنریی ئازیز، کەی یەک دەبینین؟ ئەوەندە بیر لەو ناوە خۆشەت دەکەمەوە هەر باوەڕ ناکەی. هەرگیز ئەوەندە هەستم بە پەلکێشانی خۆم بۆ هیچ پیاوێک نەکردووە ئەوەندەی بۆ تۆ وام. ئێجگار پەرێشانم. تکایە نامەیەکی درێژم بۆ بنووسە و زۆرترم پێ بلێ. بیرت بێ ئەگەر وا نەکەی سزات دەدەم. کەواتە ئێستا دەزانی ئەگەر نەنووسی چیت لێ دەکەم ئەی کوڕە لاسارەکە. ئای چەند تامەزرۆی بینینتم. هێنریی ئازیز. داواکارییەکەم ڕەت مەکەرەوە پێش ئەوەی ئارامیم لێ ببڕێ. ئەوکات هەموو شتێکت پێ دەڵێم. ئێستا ماڵئاوا، ئازیزە لاسارەکەم، سەرئێشەیەکی زۆر خراپم هەیە. ئەمڕۆ. ئینجا بە پۆستەی خێرادا نامە بۆ ئەو کەسە بنووسە کە پەرۆشتە.\nتێبینی: تکایە پێم بڵێ ژنەکەت چ جۆرە بۆنێک بە کار دەهێنێ. دەمەوێ بزانم.\n لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا نووسراوە. لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢دا پێداچوونەوەی بۆ کراوە.\n خەتخەتێن، بە ئینگلیزی (hopscotch): یارییەکی مناڵانەیە، زیاتر کچان دەیکەن. چەند خانەیەک دەکێشرێ و هەریەکە و ژمارەیەکی هەیە. بە پارچە بەردێکی پان یاری دەکرێ کە پێی دەوترێ «توول»، توولەکە هەڵدەدرێتە سەر خانەیەک و یاریکەرەکە دەبێ بە هەڵقونان تا ئەوسەری خانەکان بڕوا و بگەڕێتەوە و توولەکە هەڵبگرێتەوە.~ن.م.\n سفەنکس، بە ئینگلیزی (sphinx): دەعبایەکی باڵداری مێیە لە ئەفسانەی گریکیدا. سەری ژن و لەشی شێری هەیە، بەوە بەناوبانگە کە هەرکەسێک وەڵامی مەتەڵێکی نەزانێ دەیکوژێ. ~ن.م.\n پیژگ، بە ئینگلیزی (mignonette) یان (Reseda): گیایەکی سەوزی قەدباریک و گوڵزەردە. خومی زەرد لە گەڵاکەی دروست دەکرێ. ناوەکە لە فەرهەنگی ڕووەکناسیی کوردستانەوە هێنراوە. ~ن.م.\n وژە: لێرەدا (ماڕثا: نووسەری نامەکە) هەڵەیەکی ڕێنووسی کردووە کە لە بری (وشە) نووسیویەتی (وژە). وا دیارە لە نامەی پێشوودا میستەر بلووم لە نامەکەدا وشەیەکی دیاریکراوی پێی وتووە و ئەو حەزی لەو وشەیە نەبووە، بەڵام (لاسار)ی پێ باشترە. ~ن.م.\n دوای ئەم بڵاوکردنەوەیە جارێکی تر بەم دەقەدا چوومەتەوە و زۆرێکیم دەستکاری کردووە، ئەمە دەقە نوێترەکەیە:\nلا چی دارێم لا مانۆ\nبۆ ناو شەقامی کەمبەرلاند لایدا و چەند هەنگاوێک ڕۆیشت، لە پەنا دیواری وێستگەکەدا ڕاوەستا. کەس دیار نییە. حەوشەی دارخانەکەی مییەید. کۆتەرەداری هەڵپەسێرراو. کەلاوەکان و خانووە هەژارنشینەکان. بەسەر خانەکانی خەتخەتێنێکدا، کە توولەکەی بە جێ مابوو، بە هەنگاوی وریایانە تێپەڕی. هەڵەم نەکرد. نزیک حەوشەی دارخانەکە مناڵێکی هەڵتروشکاو بە تەنیا هەڵماتێنی دەکرد، بە پیلکە دەسکەلاکەی دەهاویشت. گورپەیەکی دانا، سفەنکسێکی چاوداگرەوە، لە ژێربەرانە گەرمەکەی خۆیەوە تەماشای کرد. گوناحە هەراسان بکرێن. محەممەد پارچەیەکی لە عەباکەی خۆی دادڕی تا لە خەو هەڵینەستێنێ. بیکەرەوە. کە چوومە قوتابخانەکەی ئەو پیرێژنەوە جارێکیان هەڵماتێنم کرد. حەزی لە پیژگ بوو. خاتوو ئیڵایز. ئەی مێردەکەی؟ لە ناو ڕۆژنامەکەدا نامەکەی کردەوە.\nدوایین نامەتم پێ گەیشت کە بۆت نووسیبووم و زۆر سوپاست دەکەم. داوای لێبوردن دەکەم کە دواهەمین نامەمت بە دڵ نەبوو. بۆچی پوولەکانت خستبووە ناو زەرفی نامەکەوە؟ من زۆر لێت تووڕەم. خۆزگە بمتوانیایە لەسەر ئەوە سزات بدەم. بە کوڕی هاروهاج ناوتم برد چونکە حەزم لەو وژەیەی تر نییە. تکایە پێم بلێ واتای ڕاستەقینەی ئەو وشەیە چییە؟ لە ماڵەوە دڵت خۆش نییە ئەی کوڕە هاروهاجە بەسزمانەکە؟ خۆزگە بمتوانیایە شتێکت بۆ بکەم. تکایە پێم بڵێ چۆن بیر لە منی بەسزمان دەکەیتەوە. هەندێ جار بیر لەو ناوە خۆشەت دەکەمەوە کە هەتە. هێنریی ئازیز، کەی یەک دەبینین؟ ئەوەندە بیر لەو ناوە خۆشەت دەکەمەوە هەر باوەڕ ناکەی. هەرگیز ئەوەندە هەستم بە پەلکێشانی خۆم بۆ هیچ پیاوێک نەکردووە ئەوەندەی بۆ تۆ وام. ئێجگار پەرێشانم. تکایە نامەیەکی درێژم بۆ بنووسە و زۆرترم پێ بلێ. بیرت بێ ئەگەر وا نەکەی سزات دەدەم. کەواتە ئێستا دەزانی ئەگەر نەتنووسیبوو چیت لێ دەکەم، ئەی کوڕە هاروهاجەکە. ئای چەند تامەزرۆی بینینتم. هێنریی ئازیز، داواکارییەکەم ڕەت مەکەرەوە پێش ئەوەی ئارامیم لێ ببڕێن. ئەوکات هەموو شتێکت پێ دەڵێم. ئێستا ماڵئاوا، نازدارە هاروهاجەکەم، سەرئێشەیەکی زۆر خراپم هەیە. ئەمڕۆ. ئینجا بە پۆستەی خێرادا نامە بۆ پەرۆشەکەت بنووسە.\nTags: بلوومجەیمس جۆیسدەبڵنستیفن دیدەڵسلیۆپۆڵد بلوومیولیسیس


بەردی بناغەی شەقامی 100 مەتریی سلێمانی دانرایەوە – wazho.net\nبەردی بناغەی شەقامی 100 مەتریی سلێمانی دانرایەوە\nلە سلێمانی بەردی بناغەی شەقامی 100 مەتری دانرا، لە ئێستادا تەنها قۆناغی یەكەمی پرۆژەكە جێبەجێدەكرێت، كە درێژییەكەی 32 كیلۆمەترە.\nهەریەك لە مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەت، لە تاسڵوجەوە بەردی بناغەی پرۆژەی شەقامی 100 مەتریی سلێمانییان دانا، كە پرۆژەكە خۆی لە سێ قۆناغ پێكهاتووە، دەست بە جێبەجێكردنی قۆناغی یەكەمی دەكرێت.\nمەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم لە وتارێكیدا پێش دانانی بەردی بناغەی پرۆژەكە رایگەیاند “راستە ئەو پرۆژەیە دەمێكە قسەی لەسەر دەكرێت، بەڵام لەم كابینەیەدا بەڵێنەكەمان بردە سەر، دوای ئەوەی خوێندنەوەیەكی زانستیانە بۆ پرۆژەكە كرا، بە دیزاینێك و بودجەیەكی باشترەوە جێبەجێدەكرێت”.\nشەقامی 100 مەتری سلێمانی لەگەڵ تۆڕی شەقامە لاوەكییەكان 146 كیلۆمەترە و پڕۆژەكە بە سێ قۆناغ جێبەجێ دەكرێت. حكومەتی هەرێم 400 ملیار دیناری بۆ تەرخان كردووە. لە قۆناغی یەكەم 32 كیلۆمەتر تەواو دەكرێت و دواتر دەست بە قۆناغەكانی دیكەش دەكرێت.\nهەروەها، شەقامەكە لە 7 یەكتر بڕ پێكهاتووە، كە چواریان گەورەن و سیانیان بچووكن.\nلە ساڵی 2011وە دەست بە دیزاین و ئامادەكارییەكانی 100 مەترییەكە كراوە، شەش ساڵ لەمەوپێش بەردی بناغەی پرۆژەكە دانرا، بەڵام كاركردن تیایدا دەستیپێنەكرد.\nمسته‌فا كازمى: چیتر رێگه‌ناده‌ین داهاتى خاڵه گومرگییه‌كان بدزرێت


“بەغدا نایەوێت خواستەكانی هەرێم ڕەتبكاتەوە” – تۆڕی میدیایی خەڵک\nچاودێرێكی سیاسی ڕایدەگەیەنێت، بەغدا نایەوێت بە ئاسانی هەموو خواستەكانی هەرێم ڕەتبكاتەوە.\nدوای دەیان كۆبوونەوەی نێوان هەرێم و بەغدا، تا ئێستا نەگەیشتوونەتە ڕێككەوتن بۆ كۆتاییهێنان بە كێشەكانی نێوانیان بەتایبەت بودجەی ئەمساڵ، بەپێی زانیارییەكانیش ئەم هەفتەیە بڕیاری یەكلاكەرەوە دەدرێت.\nهێمن میرانی، مامۆستای زانكۆ و چاودێری سیاسی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، هەرێمی كوردستان لە ساڵی 1991 تاكو 2003 توانیومانە خۆمان بەڕێوەبەرین، بەغدا دەبێت ئەوەی لەبەرچاو بێت، ئەگەر هەوڵی گەمارۆخستنەسەر هەرێم بدات، هەرێم پێشتر ئەو ئەزموونەی هەبووە.\nوتیشی، “ئێمە دووجار گەمارۆمان لەسەر بوو، جارێكیان گەمارۆیەكی عێراقی، جارێكیش نێودەوڵەتی، ئینجا توانیمان بژین”.\nئاشكراشیكرد، ئەو سیاسەتانەی بەغدا ئەگەر بەردەوام بێت، هەرێم ناچار دەبێت چاكسازی بكات و پێداچوونەوە بە خەرجییەكانی بكات، بۆیە هەرێم ناكەوێت ئەگەر لەگەڵ بەغدا ڕێكبكەوێت یان نا، بەڵكو ناچار دەبێت چاكسازی بكات تاكو ئیدارەی خۆی بكات.\nڕوونیشیكردەوە، بارودۆخەكە جیاوازە و ساڵی 1991 نییە و دەرگای دونیامان بەسەردا داخرابێت، ئێمە نەوتی خۆمان دەفرۆشین و سنوورمان هەیە و بازرگانیمان لەگەڵ ئەو وڵاتانەی دراوسێ هەیە و سەرچاوەی نانەوتیمان هەیە، تەنها پێویستی بە ئیدارەدانێكی باشتر هەیە و دەستیش بەوە كراوە كە خەرجییەكان كەم بكرێنەوە، بۆیە هەرێم بەبێ بەغدا دەتوانێت كارەكانی خۆی بەڕێوەببات، بۆیە ئەو تێگەیشتنە لە بەغدا هەیە و نایانەوێت بە ئاسانی هەموو شتێكی هەرێم ڕەتبكەنەوە، چونكە وا تێدەگەن بە ڕەتكردنەوەی هەرێم قازانج بكات لە دوور مەودادا.


ANF | ڕاپۆرتی شرناخ: بارودۆخی زیندانییان خراپه و پێویسته گۆشەگیری هه‌ڵگیرێت\nڕاپۆرتی شرناخ: بارودۆخی زیندانییان خراپه و پێویسته گۆشەگیری هه‌ڵگیرێت\nلە ڕاپۆرتێكدا کە لە لایەن چه‌ند ڕێكخراوێكه‌وه ده‌رباره‌ی زیندانی شرناخ ئاماده كراوه، ئاماژه بۆ ئه‌وه كراوه ٢٢ زیندانی له مانگرتندان و باری ته‌ندرووستییان خراپه.\nچوارشه‌ممه, 15 May 2019, 21:13\nلقی شرناخی کۆمەڵەی مافی مرۆڤ (ÎHD)، وه‌قفی مافی مرۆڤی تورکیا (TÎHV)، ناوەندی سەرچاوەی جزیر، ژووری پزیشكانی شرناخ (ŞTB) و سەندیکای كارمه‌ندانی ته‌ندرووستی و كۆمه‌ڵایه‌تی (SES) سەبارەت بە بارودۆخی ٢٢ زیندانی به‌ندیخانه‌ی پیتی «ت»ی شرناخ کە له‌پێناو هه‌ڵگرتنی گۆشه‌گیریی سەر ڕێبەری گه‌لی كورد عەبدوڵا ئۆجالان لە چالاکی مانگرتن لە خواردندان، ڕاپۆرتێكیان ئاماده كرد و بۆ ڕای گشتی ڕایانگه‌یاند.\nلە به‌شێكی ڕاپۆرته‌كه‌دا کە لە چوار لاپەڕە پێکهاتووه، جێ بۆ نامەكانیش ته‌رخان كراوه كه له لایه‌ن مانگرتوانه‌وه نێردراوه. هه‌روه‌ها ئاماژه به چه‌ند چاوپێکەوتنێك كراوه كه لەگەڵ دادوه‌ری بەندیخانە و بەڕێوه‌به‌ری بەندیخانە و زیندانییانئه‌نجام دراوه. .لە سەرەتای ڕاپۆرتەکەدا ١٣ نامە هه‌ن كه زیندانییانی مانگرتوو بۆ كۆمه‌ڵه‌ی مافه‌كانی مرۆڤیان ناردووه.\nزیندانییان: گۆشه‌گیریمان لەسەره\nلە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بە کێشەکانی بەندیخانەكه کراوە و وه‌ها په‌یامی زیندانییان ڕیزكراوه:\n*«مافێ ئێمەی چالاكییه‌كانی هەفتە ١٠ کاتژمێر لە لایەن بەڕێوەبەرایەتیی زیندانه‌وه سنووردار کراوە. ئێمە ناتوانین لەگەڵ هاوڕێکانمان له قاوشه‌كان خوله‌كێكیش قسە بکەین. بەو شێوەیە ئێمە لە ژووره‌كانماندا گۆشەگیر کراوین.»\n*«هاوڕێ نەخۆشەکانمان فه‌رامۆش ده‌كرێن.»\n*«لە لایەن بەڕێوه‌بەرایەتیی زیندانه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر ڕادیۆی دەستی، بەن، ته‌شته و به‌تانییه‌كانماندا گیراوه کە ئێمە خۆمان كڕیومانن.»\n*«چالاكییه‌كانی ئێمە وەکوو سەرگەرمی، وه‌رزش و شوێنی هونەر و کارە دەستییەکانمان سنووردار کراون.»\n*«بە شێوەیەکی دڕندانه چاودێریمان دەکەن.»\n*«لەنێو هاوڕێیانی ئێمەدا کە سزاکانیان كه‌متر له ساڵێكه، ئەوانەی لایەنگر و لایەنگرنین لە یەکتری جیا دەکەنەوە. لە دژی پره‌نسیپی یه‌كسانیی لیژنەی چاودێری ڕه‌فتار دەکەن.»\n*«فه‌رمانی وه‌زاره‌ت ده‌رباره‌ی چالاكییه‌كان كه ڕێكه‌وتی ٤ی شوباتی ٢٠١٩ به ژماره ٦٦٧٠٨٦٨٩-٢٠٤.٠٨٨٠٠-ئه ٣٢٤\_١٨٩٨٠ به‌هۆی داواكاریی ئێمه ده‌رچوو، جێبه‌جێ ناكرێت.»\nچاوپێکەوتن له‌گه‌ڵ دادوه‌ر و بەڕێوه‌بەری زیندان\nلە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژه بە چاوپێکەوتنی شانده‌كه له‌گه‌ڵ دادوه‌ر و بەڕێوه‌بەری زیندانه‌كه كراوه. له دیداره‌كاندا باس له بارودۆخی بەندیخانە كراوه و داواکراوە کێشەکانی بەندیخانەکە چارەسەر بکرێن.\n«خوێن لە ڕیخۆڵه‌ی مانگرتوان دێت»\nلە بەشی کۆتایی ڕاپۆرتەکەدا ئاماژه به دیداری پاڕێزەران لەگەڵ زیندانییان کراوە. لە چاوپێكه‌وتنه‌كاندا ده‌ركه‌وتووه كه كێشی مانگرتوان زۆر دابه‌زیوه، لە هۆش خۆیان دەچن، بە زەحمەت خەویان لێده‌كه‌وێت، خوێن لە ڕیخۆڵه‌كانیان دێت و به‌رچاویان تاریك ده‌بێت. لە درێژه‌ی ڕاپۆرتەکەدا باس له‌وه كراوه، مانگرتوان عه‌گید، بیلیک، ئەبووبەکر نەنگ، ساڵح کووتلووک و هاکان پەتەکكیا لەنێوان ١٦ و ٣١ی كانوونی دووه‌مه‌وه ده‌ستیان به مانگرتن له خواردن كردووه و تەندرووستییان تێكچووه.\nهەروەها له ڕاپۆرتی هاوبه‌شی ئه‌و ڕێكخراوانه‌دا هاتووه، پاسه‌وانه‌كان له كاتی چالاكییه‌كی زیندانییان ئاژاوه‌گێڕییان كردووه و لە لێپرسینه‌وه‌ی دیسپلینی له‌گه‌ڵ ٨ زیندانی ده‌ستی پێكردووه. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش له ١ی ئایار\_١٠ی گوڵان-ه‌وه پشكنینی كێش، په‌ستانی خوێن و شه‌كره بۆ مانگرتوان ناكرێت. له ڕاپۆرته‌كه‌دا داوا كراوه هه‌موو كێشه‌كانی زیندان و زیندانییان به‌زووترین كات چاره‌سه‌ر بكرێن.\nحەمرین دێرسیم: دەوڵەتی تورک گەورەترین پشتیوانی داعشە و گەلی رۆژئاواش خۆی دەپارێزێت\nلە شرنەخ تیرۆری دەوڵەتی تورک؛ ١٠ کەس دەستگیر کران


نەوت.. نیعمەت یان نەفرەت؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرکۆ یونس – ئابووریناس\nیٔەو پرسیارەی، کە شەو و ڕۆژ، بەمێشکی زۆربەی تاکەکانی یٔەم کۆمەڵگایەدا دێت ئەوەیە؛ یٔاخۆ یٔەگەر نەوتی ژێر زەویمان بەجێبهێشتایە بۆ نەوەکانی داهاتوو، باشتر نەدەبوو؟ یاخود نەخێر با لەیٔێستادا سود لە خێروبێری یٔەم زێڕە ڕەشە وەربگیرێت.\nسامانی نەوت، یەکێکە لەهەرە گرنگترین سامانەکانی زۆربەی نەتەوە و وڵــاتانی جیهان، بە شمەکێکی ستراتیژی گرنگ دادەنرێت بۆ داهات و بودجەی گشتی وڵات، تا لەڕێگەیەوە خزمەتگوزارییە یٔابووری وکۆمەڵایەتییەکان بەبێ جیاوازی بۆ کۆمەڵــانی خەڵک دابین بکرێت.\nبەداخەوە، بەهۆی ڕێککەوتنی حکومەتی هەرێم و تورکیا، ساڵانە بەدەیان ملیۆن دۆلار زیان بە یٔابووری هەرێم دەگات و بەپێی داتاکان نزیکەی (30%) داهاتی نەوتی فرۆشراو دەگەڕێتەوە گیرفانی حکومەتی هەرێمەوە!\nبەگوێرەی کۆتا راپۆرتی کۆمپانیای دیلۆت، لەھەر سێ مانگی(نیسان و یٔایار و حوزەیران)ی ساڵی رابردودا، هەرێم لەبری قازانج(76)ملیۆن دۆلار زیانی بەرکەوتوە!\nلە ماوەی یٔەم سێ مانگەدا، ھەرێم(38)ملیۆن بەرمیلی بەنرخی(15.78)دۆلار فرۆشتوە.\nبەشێکی تری نەوتی کوردستان، بەڕێگای تەنکەر دەگوازرێتەوە بۆ دەرەوە و لەمەزادی یٔاشکرای ناڕەسمیدا دەفرۆشرێت، کەدیسان بەداخەوە یٔەمەش هەروا بەهەدەردان و بەفیڕۆدانی دارایی زۆری تێدا دەکرێت و بەزیانی هەرێم کۆتایی دێت.\nیٔەوەی بارەکەی زیاتر قورستر کردووە یٔەوەیە؛ کە هەرێم لەڕووی یاسایی و نێودەوڵەتییەوە ناتوانێت نەوتەکەی هەناردە بکات و یٔەندام نیە لەڕێکخراوی یٔۆپیک، هەموو یٔەمانە بەربەستن لەبەردەم هەناردەکردندا.\nحکومەتی هەرێم، لەکاتی دەرهێنان و هەناردەکردنی نەوتدا، بەبیانوی یٔابووری سەربەخۆ و بودجەی سەربەخۆ، ئەم پرۆسەیەی دەست پێکرد، بەڵام لەدوای دەیەیەک لە هەناردەکردنی نەوت، نــە یٔابووری سەربەخۆ هاتەدی و نە هەرێمی کوردستان بەرەوپێشەوە چوو، بگرە گۆڕانکارییەکان لەدوای پرۆسەکەوە بەخراپ بەسەر یٔابووری هەرێم و دانیشتوانەکەیدا شکایەوە، هەر یٔەم مەلەفەیە، بووەتە ڕێگر لەبەردەم ڕێکەوتنی هەولێر و بەغدا، تایٔێستاو دوای خوێندنەوەی دووەمی بودجەی گشتی(2021)ی عێراق لەیٔەنجومەنی نوێنەران، ھێشتا ڕێککەوتنی سیاسی و یاسایی یٔیمزا نەکراوە، هەربۆیە مەترسی گەورە هەیە لەسەر پشکی هەرێم، کەبڕی پێشنیارکراوی ڕەشنووسەکە بە(12.67%)دانراوە، بەمەرجی ڕادەستکردنی (250)هەزار بەرمیلی ڕۆژانەو نیوەی داهاتی ناوخۆ و خاڵەسنورییەکانی هەرێم.


ئەم کەسانە هەرگیز تامی سەرکەوتن ناچێژن\n21/7/2020 03:35 PM\nئێمە زۆر جار لامان وایە سەرکەوتن کاتێک روو ئەدات لە لە دەرەوەی خۆمان دۆخێکی گونجاو بوونی هەبێت. بەڵام لەوە بێ ئاگاین کە هەندێک جار هۆکاری سەرنەکەوتن، لە هەناو و دەروونی خۆماندا خۆی حەشار داوە. ئەم کێشانە لە هەر کەسێکدا بە شێوەیەکن و لەڕاستیدا هەر کام لەم هۆکارانە کەسایەتییەکی تایبەت بەرهەم دێنن. ئەم کەسانە لە یەک خاڵدا هاوبەشن و ئەویش ئەوەیە کە هەرگیز رەنگی بەختەوەری و سەرکەوتن ئەزموون ناکەن. لەدرێژەدا لەگەڵ بەشێک لەم چەشنە کەسانە ئاشنا دەبین.\nئەوانەی بە دوای دەنگۆ و قسەڵۆکەوەن\nئەم کەسانە بەردەوام بەشوێن ژیانی تاکەکەسی و پرۆفیشناڵی هاوکارەکانیانەوەن و لای خەڵکی‌تریش باسی ئەکەن. ئەم کەسانە زیاتر لەوەی کار بکەن باسی سیاسەتەکانی شوێنی کارەکەیان ئەکەن. ئەم کەسانە کەشێک دروست دەکەن کە ئیتر کەس متمانەی بە کەس نامێنێت.\nکەسی کۆیلە وڵامی بۆ هەموو شتێک "بەڵێ"ـیە و بەرەنگاری هیچ شتێک نابێتەوە. ئەو کەسانەی کۆیلەی فەرمان و بڕیاری سەرۆکەکەیانن تەنانەت بەرپەرچی بڕیارە هەڵە و نەشیاوەکانیش نابنەوە بۆ ئەوەی بەردەوام وەک کەسێکی باش و گونجاو باسی لێوە بکرێت. ئەم کەسانە لە ئەنجامدانی کاریشدا زۆر خاون و ناکرێ حیسابیان بۆ بکەیت.\nئەم کەسانە بەپێچەوانەی کەسانی کۆیلانە بەرەنگاری هەموو چەشنە ئیدە و پێشنیارێک دەبنەوە؛ چ باش چ خراپ. ئەم کەسانە دۆخی ئێستایی قەبووڵ دەکەن و خوازیاری هیچ چەشنە گۆڕانکارییەک نین.\nگرنگ نییە ئەم کەسانە چ ئەرکێکیان لەسەر شانە، گرنگ ئەوەیە بەرپرسایەتی هیچ کام لە هەڵاکانیان قەبووڵ ناکەن و هەمیشە کەسانی دیکە بە تاوانبار دەزانن. ئەم کەسانە متمانەیان بە کەس نییە و لە بەڕێوەبردنی ئەرکەکاندا زۆر جار تووشی هەڵە دەبن.


زایینی: ٢٥-٠٣-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٧/٠١/٠٥ - ١٣:٤٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: کتێبی ناوازەی "ناڵەی جودایی" مامۆستا هێمن، شاعیری گەل بۆ جارێکی دیکە لە چاپ درایەوە.\nڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٤ی خاکەلێوەی ١٣٩٦ی هەتاوی، لە ڕێوڕەمسمێکدا کتێبی "ناڵەی جودایی" بەرهەمی مامۆستا هێمن، بۆ جارێکی دێکە لە چاپی نوێی ئەو کتێبە لە ساڵۆنی "وەحدەت"ـی شاری مەهاباد بە بەشداریی نووسەران و ئەدیبانی کورد ڕوونوێنی لێکرا.\nلە چاپی نوێی کتێبی ناڵەی جودایی‌دا سەرجەم هەڵە ڕێنووسی و ڕێزمانییەکان ڕاست کراونەتەوە و بۆ ئەو کارەش لە "دیکلمە"ی خودی مامۆستا هێمن کەڵک وەرگیراوە کە ئەو دیکلەمەیەی مامۆستا هێمن ساڵی ١٣٥٩ی هەتاوی لە لایەن "مەناف ئیران پەناه"ەوە تۆمار کراوە.\nکتێبی ناڵەی جودایی بەرهەمی پڕنێوەڕۆکی مامۆستا هێمن بۆ یەکەم جار لە بەغدا پێتەختی عێراق چاپ کراوە و لە ساڵی ١٣٥٧ی هەتاوییە تا ئێستا چەندین جار چاپ کراوەتەوە، چاپی نوێی ئەو کتێبە ٢٥٦ لاپەڕە لەخۆ دەگرێت.\nمحەممەد ئەمین شێخولئیسلامی موکری ناسراو بە ھێمن یان ھێمن موکریانی بەھاری ١٣٠٠ی هەتاوی لە شاری مەھاباد لەدایک بووە و یەکێک لە شاعیر، نووسەر و وەرگێڕانی گەورەی کورده.\nمامۆستا هێمن لە لایەن دوکتور عەبدلڕەحمان قاسملووەوە بە شاعیری گەل ناسراوە.


هێرشی مووشه‌کی - Mehr News Agency\nسەرچاوە عەرەبییەکان ڕایانگەیاند:\nهێرشی مووشەکی کرایە سەر بنکەی سەربازی عەین ئەسەد\nسەرچاوە عەرەبییەکان ڕاپۆرتیان دا کە دەنگی تەقینەوە لە دەوروبەری بنکەی عەین ئەسەد لە ئەنبار بیستراوە.\nهێرشی مووشەکی کرایە سەر بنکەی سەربازی تورکیا لە باکووری عێراق\nسەرچاوە عێراقییەکان لە هێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکەی سەربازانی تورکیا لە موسڵ هەڵکەوتوو لە باکووری عێراق هەواڵیان دا.\nخەساری ئێران لە ئیسرائیل؛\nسپا کامە ناوەندی سەربازیی کردە ئامانج؟\nستراتیژی ئیسرائیل بۆ دروست کردنی کێشە لە ناوخۆی ئێران، شەڕ لە کەشێکی خۆڵەمێشییە، بنەمای ئەو شەرە لەسەر دوو پرسە، خەساری سەربازی کەم و بەرکارهێنانی شەڕی ناڕاستەوخۆ.\nیەکێتی نیشتمانیی کوردستانی عێراق:\nتورکیا هەموو رۆژێ شوێنی نیشتەجێ بوونی خەڵک لە عێراق دەکاتە ئامانج\nیەکێک لە رێبەرانی یەکێتی نیشتمانی وێڕای ئاماژە بە بوونی دەیان بنکەی تورکیا لە عێراق، لە بێدەنگی بەغدا لە بەرانبەر هێرشەکانی تورکیا ڕەخنەی گرت.\nهۆشداری سوپای پاسداران بە رژیمی زایۆنی؛\nدووپات کردنەوەی خراپەکاری وڵامی توندی بەدواوە دەبێت\nسوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی لە بڵاوکراوەیەکدا وێڕای ئاماژە بەوەی ناوەندی ستراتیژیکی پیلان و خراپەکاری زایۆنیستەکان کراوەتە ئامانج، وتی: دووپات کردنەوەی هەر جۆرە خراپەکاریەک وڵامی توندی ئێمەی بەدواوە دەبێت.\nهێرشی مووشەکی بۆسەر بنکەکانی ئیسرائیل لە عێراق\nبڵاوکراوەی بەرخۆدانی ئیسلامی لوبنان سەبارەت بە مووشەکە هاوێژراوەکان بەرەو زایۆنیستەکان\nپاش هاویشتنی دەیان مووشەک بەرەو داگیرکەرە زایۆنیستەکان، بەرخۆدانی ئیسلامی لوبنان بە دەرکردنی بڵاوکراوەیەک کاردانەوەی نیشان دا و بەرپرسیاریەتی ئەم هێرشانەی لە ئەستۆ گرت.\nهێرشی موشەکی کرایە سەر بنکەی سەربازی ئەمریکا\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین رایگه‌یاند، ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ دوشه‌ممه، ژماره‌یه‌ك موشه‌ك ئاراسته‌ی بنكه‌ی سه‌ربازی ئاسمانی به‌له‌د و ده‌وروبه‌ری كراون.\nگومەزی ئاسنین یان ئاوکێش!\nبە شەش مووشەکی کاتیۆشا؛\nهێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکەی ئاسمانی به‌له‌د / 2 کەس بریندار بوون\nسه‌رچاوه ئه‌منیه‌كانی عێراق بڵاویكرده‌وه، ئەمشەو 6 (شه‌ش) موشه‌كی كاتیۆشا ئاراسته‌ی بنکەی ئاسمانی به‌له‌د له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین كرا و له‌ئاكامدا 2 (دو) كه‌س برینداربون.\nهێرشی مووشەکی کرایە سەر بنکەی سەربازی ئەمریکا لە دەیرەزوور\nبەهۆی هێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکەی سەربازانی ئەمریکا لە دەیرەزوور چەند سەربازی ئەو وڵاتە بریندار بوون.\nوێڕای ئیدانە کردنی ئەو هێرشانە؛\nبەرهەم ساڵح: هێرش بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێر تاوانی تیرۆریستییە\nسەرۆک کۆماری عێراق بەرەبەیانی پێنجشەممە بە بڵاو کردنەوەی پەیامێک لە تویتەر بە هێرشی مووشەکی شەوی ڕابردوو بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێر کاردانەوەی نیشان دا.\nیەحیا سەریع ڕایگەیاند:\nهێرشی مووشەکی کرایە سەر فڕۆکەخانەی ئیبهای عەرەبستان\nوتەبێژی هێزە چەکدارەکانی یەمەن لە هێرشی موشەکی بۆ فڕۆکەخانەی ئیبهای عەرەبستان هەواڵی دا.\nئەندامێکی هاوپەیمانی فەتح لە پەرلەمانی عێراق، هێرشی مووشەکی ئەم دواییە بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێری سیناریۆی ئەمریکا و کوردەکان بۆ گوشار هێنان بۆ دەولەتی بەغدا بۆ پەسەند کردنی بودجە وەسف دەکات.\nحەشدی شەعبی : هیچ پەیوەندییەکمان بە هێرشەکەی هەولێرەوە نییە\nوته‌بێژی میحوه‌ری باكوری عێراقی حه‌شدی شه‌عبی جەخت لەوەدەكاتەوە،ئەوان له‌پشت هێرشه موشه‌كیه‌كانی شاری هه‌ولێره‌وه نین و دەڵێت:هه‌ركه‌سێكیش تۆمه‌تبارمان بكات، سكاڵای له‌سه‌ر تۆمارده‌كه‌ین.\nژمارەیەک ماڵ و باڵەخانە زیانیان بەرکەوتووە؛\nباڵێوزخانەی ئەمریکا لە بەغدا هێرشە مووشەکیەکەی پشتراست کردەوە\nجارێکی دیکە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا هێرشی مووشەکیی کرایەسەر و زیانی مادی بەر ناوچەی سەوز کەوت.\nفەرماندەی حەشدی شەعبی لە نەینەوا؛\nهۆکارەکانی هێرش بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێر ڕادەستی دادگا دەکەین\nفەرماندەی ئۆپراسیۆنەکانی حەشدی شەعبی لە. نەینەوا بە ئاماژە بە ئامادەباشی هەموو یەکینە و هێزە ئەمنییەکان بۆ دۆزینەوەی هۆکارەکانی هێرشی مووشەکی بۆ سەر فڕۆکەخانەی هەولێر وتی: ئەوە بۆ ئاژاوە لە عێراق ئەنجام دراوە.\nهێرشی ئەمریکا بۆ سەر بنکەکانی حەشدی شەعبی ٦ شەهید و ١٢ برینداری لێ کەوتەوە\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی هاوبەشی عێراق بە دەرکردنی ڕاگەیێندراوێکی توند لە دژی هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر بنکەکانی حەشدی شەعبی و هێزەکانی عێراقی ڕایگەیاند: ئەو هێرشانە ٦ شەهید و ١٢ برینداری لێ کەوتەوە.\nژنراڵێکی ئیسرائیلی ئاشکرای دەکات؛\nئیسرائیل بەرگەی دەیان هەزار مووشەکی بەرخۆدان ناگرێت/هەڵاتن بەرەو بەرلین\nژنراڵێکی ئیسرائیلی سیناریۆیەکی دەرخست کە بە واتای کۆتایی ئەو ڕژێمەیە و بە پێی توانای مووشەکی بەرەی بەرخۆدان و بێ دەسەڵاتی تێلاڤیڤ بۆ بەرگری کردنە.\nلە درێژەی دان پێدانانەکانی پێنتاگۆن؛\n١٠٩ کەس لە هێرشی عەین ئەسەد مێشکیان بریندار بووە\nوەزارەتی بەرگری ئەمریکا لە ڕاگەیێندراوێک سەبارەت بە دوا ڕێژەی سەربازانی برینداری ئەو وڵاتە لە هێرشی مووشەکی سوپای پاسداران بۆ سەر بنکەی عەین ئەسەد، ڕایگەیاند کە ١٠٩ سەربازی ئەمریکا لەو هێرشە تووشی زیانی مێشکی هاتوون.\nلە ئاکامی هێرشەکەی ئێران;\nڕێژەی بریندارانی بنکەی عەین ئەسەد گەیشتە ٦٤ کەس\nکەناڵی CNN لە زمانی دوو بەرپرسی ئەمریکی ڕایگەیاند لە ژمارەی سەربازانی ئەمریکیی بریندار لە هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر بنکەی عەین ئەسەد لە عێراق بۆ ٦٤ کەس بەرزبۆتەوە.\nپێشتر وتبووری کەس بریندار نەبووە;\nسەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان سەبارەت بە زیانگەیشتن بە هێزە ئەمریکییەکان لە هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر بنکەی عەین ئەسەد، ئیدعای کرد کە برینەکانیان زۆر جیدی نەبووە.\nبە پێی ڕاگەیاندنی بەرپرسانی پێنتاگۆن؛\nژمارەی بریندارانی هێرشی مووشەکی بۆ سەر عەین ئەسەد بەرز بووەوە\nبەرپرسانی پێنتاگۆن ڕایانگەیاند کە دوابەدوای هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر بنکەی عەین ئەسەد لە عێراق، ژمارەی زیاتری هێزەکانی ئەمریکا بۆ پشکنین و دەرمانی گواستراونەتەوە بۆ دەرەوەی عێراق.\nمیدیایەکی عەرەب زمان شرۆڤەی کرد؛\nهێرش بۆ سەر عەین ئەسەد نیشانی دا مووشەکەکانی ئێران شوێنگیری ناکرێن\nمێدیایەکی عەرەب زمان ڕاپۆرتی دا: هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر بنکەی ئەمریکی عەین ئەسەد، هێزی مووشەکە باڵستیکەکانی ئێران و ئەگەری شوێنگیری نەکردنی ئەو مووشەکانەی بە سیستەمی ئەمریکی پاتریوتی نیشان دا.\nدۆخی ئەمریکییەکان لە عەین ئەسەد لە کاتی هێرشی ئێران؛\nسەربازانی ئەمریکی: کاتی هێرشی مووشەکی هەواڵی ئاسمان و زەویمان نەبوو\nمیدیایەکی ڕۆژاوایی لە ڕاپۆرتێکدا لە سەر وردەکاری نوێ لە دۆخی سەربازانی ئەمریکی لە زمانی خۆیانەوە، لە کاتی هێرشی مووشەکی ئێران بۆ سەر بنکەی عەین ئەسەد باسی کردووە.


Diplomatic Magazine | ئێران و ئەوروپا دەتوانن ڕێکەوتننامە ئەتۆمیەکە لە مردن ڕزگار بکەن ؟\nحکومەتەکەی رۆحانی لە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی قورس دا\nبیژەن خواجە پور ـ ئەلمۆنیتۆر\nو: ڕاشد کەمال\nچونە دەرەوەی یەک لایەنەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆک کۆماری ئەمریکا، لە بەرنامەی گشتگیری هاوبەش (JCPOA) واتە رێکەوتنە ئەتۆمیەکە (بەرجام) بارودۆخێکی تایبەتی بۆ ئەوانی دیکە کە ئیمزایان لەسەر کردووە دروستکردووە بۆ پاراستنی ڕێککەوتنەکە. لە کاتێکدا کە کۆمپانیا نێودەوڵەتیەکان ڕووبەڕوی بارودۆخ و ڕیسکی نوێ دەبنەوە، پێویستە هەنگاوی نوێکارانە بۆ پاراستنی ڕێککەوتنەکە بگیرێتەبەر، بەتایبەت کە جێگەی ویست و چاوەڕوانیەکانی ئێران بێت.\nدوای ئەوەی حەسەن ڕۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران، لە ٨ ی مانگی ئایار ڕایگەیاند وڵاتەکەی لەگەڵ لایەنە ئیمزاکارە ئەوروپییەکان بۆ لێکۆڵینەوە لە ئەگەری بەردەوامیدان بە ڕێککەوتنەکە گفتوگۆ دەکەن بەبێ بوونی ئەمریکا، ڕابەری کۆماری ئیسلامی، ئایەتوڵڵا خامنەیی لە ٩ ی ئایاردا بە شێوەیەکی ئاشکرا کارە لە پێشینەکانی حکومەتی ئێرانی هەژمارکرد و وتی:" ئەگەر دەتانەوێت پەیمان ببەستن، دڵنیایی بەدەست بێنن – دڵنیایی واقیعی، دڵنیایی کردەیی- وەگەرنا ئەمانیش سبەی هەمان کار دەکەن کە ئەمریکا کردی.... ئەمڕۆ لێپرسراوانی وڵات لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی گەورەدان، ئایا دەتوانن شانازی و شکۆی ئەم میللەتە خۆشەویستە بپارێزن یان نا؟ پێویستە شکۆی ئەم میللەتە بپارێزرێت، سوودەکانی میللەت پێویستە بپارێزرێت".\nبە شێوازێکی دیکە، پێکهاتەی نوێی JCPOA-پێکهاتووە لە ڕێککەوتن لەگەڵ بەریتانیا و فەڕەنسا و ئەڵمانیا و ڕوسیا و چین ( ناسراوە بە E3+2 یان P4+1)، پێویستە ڕەچاوی شکۆی ئێران بکات و جۆرە گرەنتییەکی پێ بدرێت کە بە ئاسانی پوچەڵ نەکرێتەوە بەهۆی گۆڕانی سیاسییەوە لە پایتەختی ئەو وڵاتانەوە.\nلە وتارێکدا کە لە مانگی ئازار لە ئەلمۆنیتۆردا بڵاوبوویەوە، هەندێک بۆچوون خرانە ڕوو بۆ لەبەرچاو گرتنی نیگەرانییەکانی پلە باڵا ئێرانییەکان، بەتایبەت وەبەرهێنانی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا لە پرۆژەکانی داهاتوو لە ئێران.\nیەکێتی ئەوروپا ڕووبەڕوی ئەو ناڕەحەتییە بۆتەوە کە پێویستە کۆمەڵێک دڵنیایی بدات بە کۆماری ئیسلامی، وە لە هەمان کاتدا پارێزگاری بکات لە کۆمپانیا ئەوروپییەکان لە بەرامبەر سزا لاوەکییەکانی ئەمریکا. لەم ڕێگایەدا، یەکێتی ئەوروپا پێویستە ئاستی هاوکاری خۆی لەگەڵ کۆماری ئیسلامی زیاد بکات، بەتایبەت هاندانی کۆمپانیا ئەوروپییەکان بۆ ئامادەبوون لە بازاڕی ئێراندا. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە کۆمپانیا گەورەکانی ئەوروپا پەیوەستییەکی ئاڵۆزیان هەیە بە بازاڕی ویلایەتە یەکگرتووەکان.\nمەیدان ئازادی ـ شاری تاران\nدەکرێت چاوەڕوان بکرێت کە یەکێتی ئەوروپا زیاتر تەرکیز دەخاتە سەر بازرگانی بچوک و مامناوەند بۆ ئامادەبوون لە بازاڕی ئێراندا. هەندێک لە کۆمپانیا گەورەترەکان لەوانەیە بەشوێن وەرگرتنی مۆڵەتبن لە وەزارەتی دارایی ئەمریکا، بەڵام زۆربەی ئەو کۆمپانیایانە بەردەوامی دەدەن بە ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ ئێران، کە یان ئامادەییەکی کەمیان هەبێت لە بازاڕی ئەمریکا وە یان ئامادەی قبوڵکردنی پارێزگاریی ئەوروپی ببن.\nحکومەتەکەی ڕۆحانی بەشوێن ئەنجامێکدا دەبێت کە بیسەلمێنێت پەیوەندی سیاسی فراوان لەگەڵ ڕۆژئاوا، بێسوود نەبووە و بەفیڕۆدانی توانا و کات نەبووە. لەگەڵ ئەو پێشکەوتنە سنوردارەی کەتا ئێستا هەبووە، پێویستە سودی ئاشکرا بۆ ئێران بوونی هەبێت بۆ مانەوەی لە JCPOA.بە لەبەرچاوگرتنی دڵنیایی دارایی بەئەنجام گەیشتوو.\nتا ئێستا سێ فڕۆکەی نەفەرهەڵگری ئێرباس گەیشتووە بە ئێران لە کۆی ١٠٠ فڕۆکە کە بڕیاربوو بدرێت بە ئێران. لە کاتێکدا کە ئێرباس کۆمپانیایەکی ئەوروپییە، پێویستی بە مۆڵەتی ئۆفیسی کۆنترۆڵی داراییەکانی دەرەوەی ئەمریکا هەیە، چونکە زیاد لە ١٠٪ ی پارچەکانی دروستکراوی ئەمریکایە. ترەمپ مۆڵەتی ئێرباسی پوچەڵکردووەتەوە و سێ مانگ مۆڵەتی بە ئێران و ئەوروپا داوە بۆ گەیشتن بە ڕێگە چارە.\nزیاد لە چاوەڕوانییەکان، تاران بەشوێن هەڵسەنگاندنی دەستکەوتەکان دەبێت لە بەرامبەر سەختترین سزاکانی ساڵانی (٢٠١٢-٢٠١٥). بەهەمان هۆکار، دەکرێت چاوەڕوانبکرێت لە کۆماری ئیسلامی بە شوێن وەرگرتنی گرەنتی بێت لە یەکێتی ئەوروپا لەم بوارانەی خوارەوەدا.\nمامەڵەی دارایی: تا ئێستا پەیوەندی بانکی ئاسایی نەبووەتەوە، بەشێکی بەهۆی نیگەرانییەکانی بانکە گەورەکان لە سزاکانی ئەمریکا و ئاست نزمی ستانداردی کەرتی دارایی ئێران. گەڕانەوەی سزاکانی ئەمریکا بۆسەر ئێران، ڕێگری زیاتر بۆ پەیوەندی بانکی دێنێتە کایەوە. بارودۆخی پرۆژە وەبەرهێنانەکان لە ئێران ئاڵۆزتر دەبێت. لە هەمان قۆناغدا، کاری سەرەکی، بەشداری پێکردنی دەوڵەتە ئەوروپییەکان و بانکە ناوەندییەکانە لە تەئمینی دارایی پڕۆژەکاندا. چ بۆ ئاسانکاری و هەروەها بۆ پارێزگاریکردن لەو کۆمپانیایانەی کە لە ئێران بونیان دەبێت. بە بیروباوەڕی هەندێک، ڕێککەوتنێک بۆ دامەزراندنی بانکێکی بازرگانی ئەوروپی پێک هاتبێت لە بانکە دەوڵەتییەکان و پلە نزمترەکان بۆ ئاسانکردنی مامەڵەی ئەوروپییەکان لەگەڵ ئێران.هەڵبژاردەکانی تر بۆ بەڕێوەبردنی مەترسی، مامەڵە لەگەڵ چینییەکان دەبێت بۆ فەراهەم هێنانی میکانیزمی نوێی دارایی بۆ هەموو کۆمپانیا نێودەوڵەتیەکان. لەگەڵ ئەوەشدا، یەکێتی ئەوروپا پێویستە پارێزگاری لە (SWIFT) بکات لە بەرامبەر سزاکانی ئەمریکا، چونکە نوێکردنەوەی کۆماری ئیسلامی لە لیستی ڕەشدا دەبێتە ھۆی ئەوەی سیستەمی خزمەتگوزاری نامەیی پارەدان، پەیوەندی دارایی بانکی نێودەوڵەتی لەگەڵ ئێران وێران دەکات. ڕێگەیەکی دیکە، یارمەتی گەیاندنە بە کۆمپانیا ئەوروپییەکان بۆ وەرگرتنی مۆڵەت بۆ بەردەوامی بازرگانی OFACلەگەڵ کۆماری ئیسلامی. لە هەمان کاتدا، پێویستە کۆماری ئیسلامی درێژە بە چاکسازییە بەرنامە بۆ داڕێژراوەکانی خۆی بدات و کۆمپانیا ئەورووپییەکان لە شەڕی مەترسییە کارگێڕی و یاساییەکان ڕزگاربکات.\nبەردەوامی هەناردەکردنی نەوت: لە سنورێکی کاتیدا پاش ڕێککەوتنی ناوکی لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٦ هەناردەی نەوتی خاوی ئێران لە یەک ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا بۆ دوو ملیۆن و نیو بەرمیل بەرزبوویەوە. پێداگیری تاران لەسەر ئەوەیە کە هەناردەکردن لە هەمان ئاستدا بمێنێتەوە یان لەگەڵ زیادکردنی بەرهەمهێنان، بەرزتر بێتەوە. زیاد لە ٨٠٪ ئەم هەناردەیە بۆ ئاسیا دەڕوات. دەسەڵاتەکانی سێ لایەنەی ئەوروپی و ڕوسیا و چین کاریگەری کەمی لەسەر ئەم بابەتە هەیە کە کڕیارەکانی وەک کۆریا و ژاپۆن هاوردە نەوتییەکانی خۆیان لەگەڵ ئێران بەردەوامی پێ بدەن یان نا. ئەگەر چی، شتێک کە بۆ ئەم گروپە (E3+2) کردەیی بێتە بەرچاو، گەرەنتی قەرەبوو کردنەوەی زیانەکانە کە لەوانەیە گەڕانەوەی سزاکانی ئەمریکا دروستی بکات. تەنانەت ئەم گروپە دەتوانێت بۆ یارمەتی دانی کڕیارانی نەوتی ئێران، بە دوای وەرگرتنی مۆڵەتی OFACبێت لە لێپرسراوانی ئەمریکا. هەناردەی پترۆکیمیاییش هۆکارێکی گرنگە لە هێنانەوەی کۆماری ئیسلامی بۆ بازاڕە جیھانیەکان و تاران بۆ فرۆشتنی ئەم بەرهەمانە بەشوێن دڵنیایی هاوشێوە دەبێت. لەم ڕێگەدا، گەdشتن بە بەندەر، دڵنیایی کەشتیڕانی و خزمەتگوزاری پەیوەست پێویستە لە بپارێزرێت لە سزا لاوەکییەکانی ئەمریکا.\nئیمزای ترەمپ بۆ چوونە دەرەوە لە رێکەوتنە ئەتۆمیەکە ـ ٢٠١٨.٥.٨\nئەگەر کۆماری ئیسلامی و هێزەکانی E3+2 بتوانن چوارچێوەیەک بۆ پاراستنی کاراکانی داهاتوو فەراهەم بێنن، زۆرێک لە کۆمپانیاکان، بە تایبەت کۆمپانیا بچوک و مامناوەندە ئەوروپییەکان، لە پێگەیەکی بازرگانی گونجاوتردا دەبن لە چاو ڕابردوودا. لەوانەیە جێگەی پێکەنین بێت کە چوونە دەرەوەی ئەمریکا بە سوودی ئێران لە زۆر ئاستدا کۆتایی بێت.\nگواستنەوەی تەکنەلۆجیا و وەبەرهێنانی دەرەکی: یەکێک لە ئەنگیزە و هاندانە گرنگەکانی کۆماری ئیسلامی لە گفتوگۆی ناوکی هێنانی وەبەرهێنان و تەکنەلۆجی ئەوروپی بوو. بە بوونی پێشکەوتنی زۆر کەم تائێستا، ڕوونە کە ئێران هەوڵدەدات بۆ بەرهەمهێنانی هەلی کار، داوای وەبەرهێنانی ئەورووپی وتەکنەلۆجی دەکات. لەگەڵ ئەوەدا کۆمپانیا ئاسیایی و روسییەکان بەردەوامی دەدەن بە کارەکانی خۆیان، تاران جەخت دەکاتەوە لەسەر بەدەستهێنانی تازەترین تەکنەلۆجیای ئەوروپی. لەم سیناریۆیەدا، یەکێتی ئەوروپا ڕێگە چارەیەکی جگە لە وەستان لە بەرامبەر فشارەکانی ئەمریکادا نییە، ولێپێچینەوە لە ڕێکخراوی بازرگانی جیهانی. ئەوەی کە ئەم تازەکارییانە تا چەندێک دەرەنجامیان دەبێت، پێویستە چاوەڕێ بکەین، بەڵام تاران بە دڵنیاییەوە بە شوێن وەرگرتنی دڵنیایی دەبێت کە یەکێتی ئەوروپا ئاسانکاری بکات بۆ وەبەرهێنان و تەکنەلۆجیای نوێ بۆ تاران. لەم ڕێگەدا، بانکە گەشەپێدەرەکانی سێ لایەنەی ئەوروپی لەگەڵ بانکە وەبەرهێنەرە ئەوروپییەکان بارودۆخێکی گونجاوی باشیان دەبێت بۆ ئاسانکاری وەبەرهێنان، لە ڕێگەی پێدەنی قەرزەوە یان بە شێوازی سود وەرگرتن.\nنوێکارییەکانی سەرەوە لەوانەیە هەموو خواستەکانی ئێران بەدی نەهێنێت. حەمید ئەبو تالبی، ڕاوێژکاری سەرۆکی کۆماری ئێران، لە تویتێکدا لە ١١ ی مانگی ئایار دەڵێت« گرەنتییەکان پێویستە هەموو مافە سیاسی و ئابووری و ئەمنییەکانی پەیوەست بە کۆماری ئیسلامییەوە دابینبکەن.» ئەگەرچی، بۆ گەیشتن بە دڵنیایی ئابووری بۆ پاراستنی JCPOA ڕێگەیەکی دوور دەبڕن.\nئەگەر کۆماری ئیسلامی و هێزەکانی E3+2 بتوانن چوارچێوەیەک بۆ پاراستنی کاراکانی داهاتوو فەراهەم بێنن، زۆرێک لە کۆمپانیاکان، بە تایبەت کۆمپانیا بچوک و مامناوەندە ئەوروپییەکان، لە پێگەیەکی بازرگانی گونجاوتردا دەبن لە چاو ڕابردوودا. لەوانەیە جێگەی پێکەنین بێت کە چوونە دەرەوەی ئەمریکا بە سوودی ئێران لە زۆر ئاستدا کۆتایی بێت. بە تەنها مانەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتنێکی چەند لایەنەدا، ئەنگیزەی پێویست بۆ بەئەنجام گەیاندنی ڕێککەوتنێکی نوێ لەلایەن ئێرانەوە، بێنێتە کایەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەر دوو لایەنەکە نەتوانن ڕێککەوتنەکە بپارێزن، بێ متمانەییەکی نوێ سەبارەت بە ڕۆژئاوا دێتەبوون کە گاریگەری جێ دەهێڵێت لەسەر بڕیارەکانی داهاتووی لێپرسراوانی ئێرانی. ئەڵبەتە، لەم دەورانی نادڵنیایی جیۆپۆلەتیکییەدا، یەکشت ئاشکرایە: لە نەبوونی کۆمپانیا ڕۆژئاواییەکان، سوودمەندی سەرەکی لەم بارودۆخە، ڕوسیا دەبێت، کە کۆمپانیاکانی بۆ شوێنێکی تایبەت دەگەڕێن لە ئێران هەروەها چینیش، کە ماوەیەکی زۆرە جێنشینی ئەوروپا بۆتە گەورەترین هاوبەشی بازرگانی کۆماری ئیسلامی.


وەزارەتی داد: گرێبەستی ئەلیكترۆنی ئۆتۆمبێل نایاساییە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی دادی حكومەتی هەرێم لە نوسراوێكیدا كە ئاڕاستەی وەزارەتی ناوخۆی رایگەیاندوە، گرێبەستی ئەلیكترۆنی كڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل پێچەوانەی یاسایە.\nئەمڕۆ یەكشەممە، وەزارەتی دادی حكومەتی هەرێم بەنوسراوێكی فەرمی بە ژمارە ٢٠/١٩٠ لەبارەی گرێبەستی ئەلیكترۆنییەوە وەڵامی وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی داوەتەوە و تیایدا رایگەیاندوە، كە گرێبەستی ئەلیكترۆنی كڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل پێچەوانەی بەشی “٥”ی بڕگەی (١)ی یاسای هاتوچۆ ژمارە (٨٦)ی ساڵی ٢٠٠٤ی هەمواركراوە.\nوەزارەتەكە دەشڵێت، بەگوێرەی گرێبەستی ئەلیكترۆنی هیچ ڕۆڵێك بۆ بریكارنامە ناهێڵێت و ئەمەش پێچەوانەی دەقی مادەی (٤٦)ە لە یاسای دادنوسی ژمارە (٣٣)ی ساڵی ١٩٩٨ی هەمواركراو.\nئاماژە بە ئەوەش دەكات، بڕیاری گرێبەستی ئەلیكترۆنی دژی یاسای شارستانی عێراقی ژمارە ٣٠ی ساڵی ١٩٥١ی هەمواركراوە، كە هەركەسێك مافی پێدانی بریكارنامەی هەیە بە یەكێكی تر كەكارەكانی یاسایی پێ بكات.\nوەزارەتی داد داواشی لە وەزارەتی ناوخۆ كردووە بە پێی یاسا پێداچوونەوە بە رێنمایی گرێبەستی ئەلیكترۆنی بكەن.\nلەماوەی رابردوودا وەزارەتی ناوخۆ بڕیاریدا كە بۆ كڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل دەبێت گرێبەستی ئەلیكترۆنی بكەن كە بۆ هەر گرێبەستێك بڕی ١٠٠ دۆلار وەردەگیرێت.\nئەمڕۆ یەكێتی كاندیدی سەرۆك كۆمار یەكلاییدەكاتەوە


هونەرمەند ڕۆستەم عەزیز پڕۆژەیەکی هونەری بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی کۆمەڵگا دەستپێکرد | ROJnews\nهونەرمەند ڕۆستەم عەزیز پڕۆژەیەکی هونەری بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی کۆمەڵگا دەستپێکرد\nشەممە, 30 نوف 2019 - 20:40\nڕۆستەم عەزیز هونەرمەندی شێوەکار، پڕۆژەیەکی هونەری دەربارەی چارەسەرکردنی کێشەکانی کۆمەڵگا لە باخی گشتی شاری سلێمانی دەستپێکرد.\nئەمڕۆ لە باخی گشتی شاری سلێمانی، هونەرمەندی شێوەکار ڕۆستەم عەزیز و چەند هونەرمەندێکی دیکە پڕۆژەیەکی هونەرییان پێشکەشکرد بەمەبەستی بەرەو پێشبردنی کۆمەڵگایەکی دیموکراتیک و کۆمیناڵ کە بتوانێت گفتوگۆ بکەن و کێشەکانی کۆمەڵگا چارەسەربکەن.\n"گفتوگۆ بکە و بەشداربە"\nلە شاری سلێمانی چەندین جێگای مێژوویی و کلتوری دەڕوخێنرێت، هونەرمەند ڕۆستەم عەزیز و هونەرمەندانی دیکە کە بەشداری پڕۆژەکەیان کردووە، دەیانەوێت خەڵک لەم کێشانە هۆشیار بکەنەوە.\nگفتوگۆکان دەربارەی کۆمەلایەتی، ئابوری، کلتوری و سیاسی بەڕێوەدەچێت، لەو جێگایەی کە کارە هونەرییەکانیان نیشاندا پانکارتی" ئێمە لێرەین، ئێوەش وەرن! گفتوگۆ بکە، بەشداربە" هەڵواسراوە.\nهاوکات تابلۆیەکی ڕەش هەڵواسراوە بۆ ئەوەی خەڵک هەڵوێستی خۆیان بە وشەیەک یان ڕستەیەک دەرببڕن، ئەو کەسانەی کە بەشدار دەبن و هەڵوێست دەردەبڕن، نوسینەکانیان نیشان دەدرێت، پڕۆژەکەش ئەمڕۆ دەستیپێکردو بڕیار وایە بۆ ڕۆژانی داهاتووش بەردەوام دەبێت.\nسەبارەت بە چۆنێتی و ئامانجی پڕۆژەکەیان، ڕۆستەم عەزیز هونەرمەند ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، ئەوان هەوڵ دەدەن تێبگەن کە کەسایەت و کۆمەڵگا چۆن دەتوانن بەشداری ئەو گفتوگۆیە ببن، هاوکات ئامانجێکی دیکەش ئەوەیە کە لەڕێگای هونەرەوە گەل بەشداری چارەسەرکردنی کێشەکانی کۆمەڵگا ببێت.\nڕۆستەم عەزیز هونەرمەندی شێوەکار، ساڵی ١٩٧٦ لەدایکبووە، خەڵکی سلێمانیە، ساڵی ١٩٩٣ دەستی کردووە بە کاری هونەری و بەشی هونەری خوێندووە.


وتووێـژه ئاسایشـیـیه‌كانی نێوان ئه‌فغانسـتان و پاكسـتان له كابوڵ به‌رده‌وامه\nی مانگی هه‌شـت ١٠, ٢٠٠٧\nسه‌دان ســیاسه‌تمه‌داری پاكسـتانی و ئه‌فغانی و ڕێبه‌رانی عه‌شـره‌ته‌كان وان له دووهه‌مین ڕۆژی وتووێـژه‌كانیان له كابوڵی پایته‌ختی ئه‌فغانسـتان بۆ په‌ره‌پـێدانی باری ئاسایشی سـنووره‌كان و بۆ تۆكمه‌كردنی په‌یوه‌ندیـیه دوو لایه‌نه‌كانیش.\nشـانده‌كان گوتویانه دانیشـتـنه‌كانی ڕۆژی هه‌ینی له‌م كۆنفرانسه ئاشـتیـیانه چوار ڕۆژیـیه‌دا كه به جرگا ناسراوه بۆ تاوتوێـكردنی هه‌ندێ مه‌سه‌له‌ی تایبه‌ته كه جیاوازی له‌سه‌ره له‌نێوان هه‌ردوو وڵاتدا.\nئیسـلام ئاباد و كابوڵ یه‌ك ئه‌وی تریان گوناهبار ده‌كات به‌وه‌ی بووه‌ته مایه‌ی زیادبوونی توندوتیژیـیه‌كانی میلیشـیا ئیسـلامیـیه‌كان له ناوچه سـنووریـیه‌كانی نێوان هه‌ردوو وڵاتدا.\nبه‌ڵام عه‌لی محه‌مه‌د جان ئوركزای فه‌رمانڕه‌وای ناوچه‌ی باكوری ڕۆژئاوای پاكسـتان ده‌ڵـێت پـێشـكه‌وتنێـكی كه‌م دێته كایه ئه‌گه‌ربێت و تاڵیبانه له یاسا ده‌رچووه‌كان به‌شـداری نه‌كه‌ن له‌م كۆنفرانسه‌دا.\nڕۆژی پـێـنجشه‌ممه حامید كارزای سه‌رۆكی ئه‌فغانسـتان گوتوویه‌تی ده‌شـێت له ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێـكدا تێرۆریزم له‌ناو بـبرێت ئه‌گه‌ربێت و ئه‌فغانسـتان و پاكسـتان پـێـكه‌وه كاری بۆ بكه‌ن.\nشه‌وكه‌ت عه‌زیز سه‌رۆك وه‌زیری پاكسـتان ده‌ڵێت هێشـتاش گروپه ئه‌فغانیـیه‌كان له نێوان خۆیاندا ڕێـك نه‌كه‌وتوون له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌فغانسـتان ناتوانێت لۆمه‌ی وڵاتانی تر بكات.


ئەبوبەکر جاف: دوا تیری جەنابی سەرۆک، ئاشتكردنەوە و ڕۆیشتن لە گەڵ خەڵك تا ئاستی داوای لێبوردن. – WTARIKURD\nخەڵك و كەسی تر\nپێش هەر شتێک سەرسەختانە پێداگیرم لەوەی کە شتێک نییە بە ناوی بەرە و هێزی دژ بە سەربەخۆیی، ئەوەی هەیە خەڵکانێکی زۆرو بی شوماری جیاوازن دژ بە ڕیفراندۆمن لە هەلومەرجێكی تایبەتدا.\nلێرەوە ئێمە مامەڵەمان لە گەڵ خەڵکێکی ناڕازیدایە، کە بە دەیان پاساو بڕوامان پێدێنن، کە بۆچی دژن بە ڕیفراندۆم و مافی ئەوەشیان هەیە بڵێن نەخێر. ئەوەی پارتی بەم ڕۆژە گەیاند غرورو بێ منەتی و بێباکی پارتی بوو بەرانبەر جەماوەر و خەڵک و هێزێکی هاوپەیمانی خۆیشی. هەمیشە تەماشاکردنی ئاستێکی زۆر سەرو، کە سەر بە خەڵک نییە. مامەڵەکردنی پارتی و قیادەی پارتی لە گەڵ لوتکەکاندا، هەمیشە لە سەر حسابی خەڵک تەواو بووە. تەنانەت ئەم مامەڵەکردنەی بۆ ناوخۆی حزبییش ڕاستە. لێرەوە ئێمە نەوەیەکین شاهیدی ئاوابوون و کەوتن و سەرەولێژبوونەوەی سەرەوەو لوتکەکانین. مامەڵەو سەودای پارتی لە گەڵ چەند ( سەرێکدا)، لە گەڵ چەند ڕەمزێکدا کە چیتر پێیان لە خوارەوە هەڵکەنراوە، لە ناو سەرەولێژبوونەوەدا دەستدەگرن بە تەڵە پوشێکیشەوە، لە ناو ئەو دەستگرتنەدا، دەس بە پارتییەوە دەگرن و چاوەڕوانی پشە پشیانە لە پارتی، بەڵام ئەمانە لە گەڵ خوارەوەدا تاڵە دەزووییەک نایان بەسێتەوە. پارتی هەم باجی ئەم سەواو ماڵە دەدات لەگەڵ سەرگەلێکدا کە لە خنکاندا دەست بۆ یارمەتی تیمساحیش دەبەن.\nجەنابی سەرۆک چی بکات؟\nجەنابی سەرۆک پێش ئەوەی ئەم ڕەمزە ڕووخاوانە وەدەر نێت و نەیان بینێت، ئەو ڕاوێژکارە نەخوێنەوارو بێ ئاگایانە وە دەرنێت کە پێشنیاری بینی ئەو دەمووچاوەیان بۆ دەکەن و، پێش ئەمەش هیچ ڕاستییەک ناگەیەنن. ژووری عەمەلیات ژووری دابەشکردنی پشک و پشکاری و هێنانەوەی بەهاو ئەرزشی لە دەستچووە ( ژوری عەمەلیات جنێو فرۆشەكانی شەڕی ناوخۆن و چاوەڕوانی زیاتریان لێناكرێت). دەسبەرداری گوێگرتن لە سەرکردایەتییەک ببێت کە هێندەی ئاسمان و ڕێسمان لە خەڵکەوە دوورن. شتێک ماوە ناوی خەڵکە، دەبێت تا ئاستی داوای لێبووردن لە گەڵیان بڕۆین. خەڵكی ماندو خەباتگێڕو بەشمەینەتی خۆمانە کە هێشتاکە کوردن، دەی با بەڕیزیان ڕوو بکاتە خەڵک، دابەزێتە ناو خەڵک، شار بەشار، گوند بە گوند، کۆمەڵگە زۆرە ملێی و ئەنفالنشینەکەی من ( سمود) ببینێت. من دێم، ئێوە یەك (سەركردەو ڕاوێژكار) مەهێنن، ئێمەش ناهێڵین یەك (شێخ و ئاغاو دەرەبەگ و بەرپرس و كارگێڕانی لق) ببینن. چیتر با خەڵك نەمان بینێت، ئێوە خەڵك ببینن. ئیتر با تەنیا خەڵك ئێوە نەبینێت، ئێوە خەڵك ببینن. دەیان هەزار دەنگی نەخێر دژ ڕیفراندۆم خاین و نیشتیمانفرۆش نین، هەرگیز، دەنگی نەخێر تەخوین ناكرێت دەبێت لێی تێبگەین. ئەم دوو مانگە دوور لە درۆو دەلەسەی ڕاوێژکارەکان، دوور لەوەی فڵان و فیساری بۆ بهێنن و پێی بڵێن ئەمە نوێنەری خەڵک دەکات، دابەزێت لە گەڵ خەڵکدا تا ئاستی داوای لێبووردن لەوەی بیست و شەشساڵە پارتی و یەکێتی هیچ بەهایەکیان بۆ نیشتیمان و نەتەوە نەهێشتۆتەوە. دەزانم بەڕێزیان دوو دڵە کە بچێتە سلێمانی و گەرمیان و هەڵەبجە ڕووی دەمی لە کێ بکات، بەڵام خەڵک ماوەو، ئەوەی پرس و کێشەی بنچینەییكەیشە هەر خەڵکە و دەیان هەزار كەس تەخوین ناكرێت. بە یادی ئەو خەڵكە خێر لە خۆ نەدیوەش دێنینەوە كە: خێزانێكن لە شێخ عەبدوسەلامەوە تا ئێوە، كورد بوون خوێن بووە. بە داخەوە ئەو تەریقەتە لە ئێستادا گەیشتە كوێ و كێ لێی بەرپرسیارە.\nچوارساڵە نەک هەربینینی جەنابتان، تەنانەت پەیج و ئەکاونتەکەی ئێمەشیان فلتەر کردووە لای بەڕێزتان. چونکە پێش هەر شتێک پێمان دەوتن : ئەو ڕاوێژکارانە شار بەدەر کەن و، بە تكا لە خوارەوە شتێکی دیکە دەگوزەرێت و مەودای نێوان ئێوەو خەڵك، مەودای نێوان سمودو سەری ڕەشە.\nبەرهەم کادار: دەوڵەتی کوردی بەکێ، کەی دروست دەکرێت؟


ژیا، هەرکارێک قورس بێت دەتوانیت دەستپێبکەیت – chawyxelk.org\nژیا، هەرکارێک قورس بێت دەتوانیت دەستپێبکەیت\nزۆر بە زەحمەت ئەم کارەی دەست پێکرد، چونکە ئەوەندە ئاسان نییە ژنێک بەتەنیا لە وڵاتێکی ئەوروپی بۆن بە لۆگۆ و براندی خۆی دروست بکات و کۆمپانیایەک دابنێت. ئەو بەردەوام بە ژنان دەڵێت ویستتان هەر کەرێکی قورس بکەن لێی نەترسن و بەباوەڕ بەخۆببونەوە دەست پێبکەن.\nژیا کەمال قادر، خەڵکی سلێمانییە، چەندین ساڵە لە وڵاتی ئەڵمانیا دەژی، خاوەنی کۆمپانیای تایبەتی خۆیەتی، ئەو دایکێکی میهربانە و خۆی بەخێوکەری دوو منداڵەکەیەتی. ماوەی ٧ ساڵە لەگەڵ کۆمپانیایکی بۆن لە ئەڵمانیا کاردەکات و سەرەتای کارکردنیشی بە مەندوبیی دەستی پێکرد.\nکاتێک ژیا لە کۆمپانیا ئەڵمانییەکە ئیشی دەکرد، بەوپەڕی حەز و خۆشەویستییەوە بەردەوام بووە، فرۆش و ڕیکلامی باشی بۆ بەرهەمەکانی لەگەڵ وڵاتانی تردا کردووە. ئەمەش وایکردووە ڕۆژ بەڕۆژ پلەی بەرزتر بێتەوە تا بگات بەوەی خۆی ببێت بە خاوەنی کۆمپانیا.\n“بۆماوەی ٣ ساڵ لەو بوارەدا خوێندم و بڕوانامەم وەرگرت، دواتر لەگەڵ خاوەنی کۆمپانیاکە قسەم کرد و پێم وتن وەک ژنێکی کورد پێم خۆشە ئەم بۆنانەی لێرە دروستی دەکەم بە براندی خۆم بۆ کوردستانی بنێرمەوە” ژیا وتی.\nبۆ ژیا ئاسان نەبوو لە وڵاتێکی ئەوروپی کارگەیەکی دروستکردنی بۆن دابنێت، بەڵام سوور بوو لەسەر گەیشتن بە ئامانجەکەی، هەر بۆیە گرێبەستی لەگەڵ ئەو کۆمپانیا ئەڵمانییە واژۆ کرد کە خۆی کاری لێدەکرد، بۆ ئەوەی مەکینەکانی ئەو کارگەیە بەکار بهێنێت بۆ دروستکردنی بۆنەکان، بەڵام هەموو مادەکان و پێداویستییەکان خۆی دەیکڕی و پێکهاتەکانی دروست دەکرد.\n” لەدوای ماندوبونێکی زۆر بەتەنیا دەستمپێکرد و هیچ کەس و لایەنێک لە پشتم نەبوون. بەهۆی گرێبەستەکە و تواناکانی خۆم بۆنی (ژیا)م بەرهەمهێنا. ژیا بۆنێکە لەلایەن کچێکی کوردەوە دروست دەکرێت، هەرچەندە بەهۆی ئەو گرێبەستەوە ناتوانم لە ئەڵمانیا بیانفرۆشم، بەڵام لەهەموو وڵاتانی تر توانیومە بیانخەمە بازاڕەوە” نزیکەی ساڵ و نیوێک دەبێت ژیا چەندین بۆنی جیاوازی بەرهەم هێناوە.\nدانانی کارگەیەک بۆ دروستکردنی بۆنەکانی ژیا لە کوردستان کە چەندەها مەکینە و پێداویستی تری دەوێت قورسە تا ئەو کاتەی بەرهەمەکەی بە زۆرترین کەس دەناسێنێت.\nژیا دەڵێت “پشتگیری و هاندانی کەسەکان وام لێدەکات کە ئەو کارە بەرەو پێشتر بەرم، هەرچەندە لە کارەکەم ماندودەبم بەڵام کاتێک دەبینم کەسێک بۆنی ژیای بەدەستەوەیە و ڤیدۆکانم بۆ دەنێرنەوە و دەست خۆشیم لێدەکەن ماندوێتیم دەردەچێت.”\nخەونی ژیا ئەوەیە کە کۆمپانیاو تاقگەکەی بهێنێتەوە کوردستان و لەسەری بنوسرێ (Made in Iraq)، لەو ڕێگەیەشەوە هەلی کار بۆ چەندین کەسی تر دروست بکات کە ئارەزویانە لەو بوارەدا کاربکەن.


پێش 2 هەفتە 75 جار خوێنراوەتەوە\nبەگوێرەی لێکۆڵینەوەیەک کە لە ئەمریکا ئەنجامدراوە، کۆمپانیاکانی تایبەت بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان سەدا ٨٩ی ئەو سکاڵانەیان پشتگوێخستووە کە لەلایەن موسڵمانانەوە لەسەر دژایەتی کردنی ئیسلام، تۆمار کراون.\nناوەندی بەرەنگاربوونەوەی کینەی دیجیتاڵی (CCDH) لەو بارەیەوە راپۆرتێکی ئامادە کردوە و تیایدا راگەیەندراوێکی هاوبەشی ساڵی ٢٠١٩ی کۆمپانیاکانی مێتا، تویتەر و گۆگڵی خستووەتەڕوو کە بانگەشە بۆ لابردنی هەموو ئەو بابەتانە دەکەن کە ناورۆکەکەیان تیرۆر و توندوتیژی لەخۆدەگرن.\nلە راپۆرتەکەدا هاتووە: "جارێکی دیکە ئەوە سەلمێندرایەوە کە راگەیەندراوە رۆژنامەوانییەکان جگە لە بەڵێنی بێبنەما هیچ شتێکی دیکەنین".\nناوەندی سەرەکی (CCDH) لە واشنتۆن، راگەیەندراوێکی لە ماڵپەڕی تایبەتی خۆی بڵاوکردوەتەوە و تیایدا هاتووە: "ئەم راپۆرتە ئەوە نیشاندەدات کە کۆمپانیاکانی تایبەت بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە فەیسبووک، ئینستاگرام، تیک تۆک، تویتەر و یوتیوبیش لەخۆدەگرن، سەدا ٨٩ی ئەو سکاڵایانەیان پشتگوێ خستووە کە لەسەر بابەتەکانی تایبەت بە ئیسلامۆفۆبیا و دژایەتی کردنی موسڵمانان، بڵاوکراونەتەوە".\nئەو لێکۆڵەرانەشی ئەم راپۆرتەیان ئامادە کردوە، ئاماژەیان بەوەداوە کە ئەو کۆمپانیایانە رێگەیان بە بڵاوکردنەوەی ٣٥٠ بابەتی تایبەت بە دژایەتی کردنی موسڵمانان داوە و ئەم بڵاوکراوانەش زیاتر لە ٢٥ ملیۆن جار لەلایەن بەکارهێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، تەماشا کراون.\nلە درێژەی راپۆرتەکەشدا، هۆشداری لەوە دراوە کە رێگەدان بە بڵاوکردنەوەی ئەم بابەتانە دەبنە هۆی ئاسایی کردنەوەی رەفتاری دوژمنکارانە و هاندانی پەلامار و توندوتیژی.


بەرپرسێکی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان وتی نەتەوە یەکگرتووەکان نزیکەی 135 ملیۆن دۆلاری لە بانکی ئەفغانستاندا هەیە بەڵام ناتوانێت بەکاریبهێنێت، ئەوەش بەهۆی ئەوەی بانکی ناوەندی ئەفغانستان کە لە ژێر دەسەڵاتی تاڵیباندایە ناتوانێت بیگۆڕێت بۆ دراوی ئەفغانی.\nبەڕێوبەری پڕۆگرامی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئەفغانستان، عەبدەڵا ئەل دەرداری وتی نەتەوە یەکگرتووەکان دۆلاری ئەمەریکی بردۆتە ناو ئەفغانستانەوە و لە بانکی نێودەوڵەتی ئەفغانستاندا دایناوە، هاوکات " بانکی ناوەندی ئەفغانستان بەڵێنیداوە پارەکە ئۆتۆماتیکی بگۆڕێت بۆ دراوی ئەفغانی."\nئەل دەرداری لە کۆبوونەوەی ئاکامسی جیهانیدا وتی " ئەوە ڕووینەدا." وتیشی پڕۆگرامی گەشەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان بە تەنها خۆی " 30 ملیۆن دۆلاری لە بانکی نێودەوڵەتی ئەفغانستاندا هەیە کە ناتوانرێت بگۆڕدرێت بۆ دراوی ئەفغانی، وەکو خۆشتان دەزانن بەبێ دراوی ئەفغانی ناتوانین سەرجەم پڕۆگرامەکانمان جێبەجێ بکەین."\nتاڵیبان کە لە مانگی هەشتی ساڵی ڕابردوودا کۆنتڕۆڵی ئەفغانستانی کردەوە، بەکارهێنانی دراوی بیانی لە وڵاتەکەدا قەدەغە کردووە، لەکاتێکدا دۆلاری ئەمەریکی لە ئەفغانستاندا بەشێوەیەکی بەرچاو بەکاردەهێندرا.\nتاڵیبان لەژێر سزا نێودەوڵەتیەکاندایە، نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە مرۆییەکان دەڵێن بوونەتە هۆی کۆسپ دانان لەبەردەم ئەرکە مرۆییەکاندا لە ئەفغانستان. زیاتر لە نیوەی دانیشتوانە 39 ملیۆنیەکەی ئەفغانستان ڕووبەڕووی قەیرانی برسێتی و ئابووری و خوێندن و کۆمەڵایەتی بوونەتەوە.\nملیاران دۆلاری بانکی ناوەندی ئەفغانستان لە دەرەوەی وڵاتەکە سڕکراون، ئەوەش لەپێناو ئەوەی ئەو پارانە نەچنە دەستی تاڵیبانەوە.


قەفەز؛ گەشتێک بەناو شوقەکانی نیشتەجێ بوون لە هۆنگ کۆنگ+وێنە\n4/1/2020 06:02 PM\nرێژەی دانیشتوانی دەوڵەتشاری هۆنگ کۆنگ بەنسبەت رووبەرەکەی یەکجار زۆرە و هەر بۆیە ئەم شارە نەک لەسەر زەوی بەڵکو بەئاراستەی ئاسماندا خەریکی پەرەسەندنە. زۆرینەی خەڵکی هۆنگ کۆنگ لە کۆمەڵێک باڵەخانەدا ئەژین کە پێیان ئەگوترێ "ماڵە قەفەزییەکان". دەرەوەی ئەم باڵەخانانه لەگەڵ ناوەوەیان زۆری جیاوازی هەیه. نرخی یەک مەتر دوجا خانوو لە هۆنگ کۆنگ نزیکەی 28,570 دۆلارە. بۆ هەڵسەنگەندنی ئەم نرخه واباشە بزانن لەناوەندی شاری مۆسکۆ نرخی یەک مەتر دووجا خانوو تەنها 3,250 دلارە! هەربۆیه نابەرابەری کۆمەڵایەتی لەم شارە زۆر بەرچاوە و لە یەک باڵەخانەدا ئەکرێ چەندین شۆقەی جیاواز بۆ چەندین چینی کۆمەڵایەتی جیاواز دەست بکەوێت. لە خانووە قەفەزییەکاندا 4 جۆر شوقە بوونی هەیه:\n1-شوێنی خەوتن بۆ هەژاران\nزیاد لە 20٪ـی خەڵکی هۆنگ کۆنگ لە ژێر هێڵەکانی هەژاریدا ئەژین واته 1/5 ملیۆن کەس. لەم باڵەخانانەدا کۆمەڵێک شوقەی تێدایە کە پێی ئەگۆترێ شوێنی خەوتن. پانایی ئەم شوێنانه 60 سانیمەتر و درێژاییەکەی 178 سانتیمەترە. نرخی کرێی ئەم شوێنه تەنگەبەرانه مانگانه 200هەزار دۆلارە. هەڵبەت دانیشتوانی ئەم قەفەزانه هەموویان بێکار نین و بەشێکیان سەرقاڵی ئیشی پاککردنەوەی ماڵ و فرۆشگەکانن.\n2-شوقەی هاوبەش بۆ چینەکانی خوارەوەی کۆمەڵگا\nئەم شوقانه پێکهاتووە لە چێشتخانه و توالێتێکی هاوبەش و هەروەها چەند دانه ژووری بچووک کە پانییەکەیان 150 سانتیمەتر و درێژاییەکەیان 180 سانتیمەترە. لەم ژوورانەدا تەنها جێی تەختێکی خەو ئەبێتەوە و باقی کەلوپەلەکان ئەبێ بە دیوارەوە هەڵواسیت. نرخی کرێی ئەم شوێنانه مانگانه 500 دۆلارە.\n3-شوقەی بچووک بۆ لاوان\nدەسپێکی ژیانی هاوبەش لە هۆنگ کۆنگ زۆر ئەستەمە. چونکە کرێی شوقەیەکی بچووک کە خاوەنی ژوورێکی خەو بێت نزیکەی 1650 دۆلارە و مووچەی مانگانە ئەوپەڕەکەی 2500 دۆلار بۆ پیاوان و 1900 دۆلارە بۆ ژنانه. هەر بۆیه لاوان لە سەرەتای ژیانەوە روو لەم شوقە بچووکانه ئەکەن کە بەشێوەیەکی داهێنەرانه لە رووبەرێکی یەکجار کەمدا دیزاین کراون و هەموو کەرەسە و کەلوپەلەکان کۆ ئەبنەوە و بۆ مەبەستێکی دیکە بەکار دێن.\n4- شوقە بۆ چینی مامناوەند\nکەسانی دەوڵەمەند لە هۆنگ کۆنگ کە داهاتێکی باشیان هەیه روو ئەکەنه شوقەگەلێکی تا رادەیەک گەورەتر لەوانەی وا باسمان کرد کە رووبەرەکەیان ئەگاته 20 بۆ 25 مەتر دوجا.


گرنگییەکانی چیڕۆکە ئەفسانەییەکان بۆ منداڵان.\n(ئه‌لـبێرت ئەنیشـتاین) دەڵێ:" گەر دەتـەوێ منـداڵەکەت زیـرەک بێ، چیڕۆکی خەیـاڵی بۆ بخـوێنـەوە. گەر دەتـەوێ زیرەکـتر بێ، چیڕۆکی خەیـاڵی زیاتـری بۆ بخـوێنـەوە..".\nزاراوەی "چیڕۆکی ئەفسانەیی" و "چیڕۆکی خەیاڵی" لە زمانی کوردی و لە زمانەکانی زۆربەی گـەلانی جیهـانیشدا، بە دوو زاراوەی هـاومان دادەنرێـن، بە زۆریـش لە جـێی یەکتری بەکـاردەهـێنرێن. لەم نووسینەمـدا هـەردوو وشەکەم بەکارهـێناون. هەنـدێ لە نووسەرانی بواری فۆلکـلۆر، ئەوەیان پێ باشە، کە بۆ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، زاراوە ئەڵمانییەکە (مارچـین) یا (چـیروكه سه‌یـره‌كـان) بەکاربهـێنرێ.\nچیڕۆکە ئەفسانەییەکان، چیڕۆکی خەیـاڵئامێزن، بەشێکی دیاریکـراون لە چیڕۆکە میللییەکان. ئاسان نییە کە بتوانین جیاوازی لەنێوان ئەم دوو جۆرە چیڕۆکەدا بکەین. هەردوو جۆرەکەش بەشێکـن لە فـۆلکـلۆر.هەر نەتەوەیەکیش لە نەتەوەکانی جیهان، خاوەنی چیڕۆکی ئەفـسانەیی تایبەت بە خۆیانن و شانـازی پێوە دەکـەن. کـۆمەڵـێک چیڕۆکی ئەفـسانەییش هـەن، بـوونە بە چیڕۆکی گـلۆباڵـیزمی، هەر نەتەوەیـەک بە چیڕۆکی خۆیـانی دەزانـن.\nچیڕۆکە ئەفسانەییەکان، جۆرێکن لە چیڕۆکی کورت. بە زۆریش تایبەتن بە منداڵانەوە.\nجیاوازی ئەم چیڕۆکانە لەوەدایە، کە بە زۆری لە چوارچێوەیەیەکی جـادوویی دان و بە بە گـشتی جـادوو بنەمـای سەرەکی و بەشـێکە لـەم چیڕۆکە ئەفـسانەییانە، پاڵـەوان و کەسایەتی و کارەکتەرەکانی خەیـاڵی و ئەفـسانەیین، وەکو:"جـنۆکە، شـەوە، جادوگـەر، دیـۆ و درنـج، ئەژدیها، رمـۆزن، مەڕنەمووکە، لـۆژەنـد، ئەرژەنگ، چەتەوڵ، شۆمقار، سیمرخ، ئەسپی باڵـدار، گۆڕنەتـەڵە، مـاری حەوت سەر، پەنجەبـاڵا، چەرخ و فەلـەکی ئەفسووناوی، قەقنەس، چەندین دەعبای خەیاڵی تر" یا دەربارەی رووەک و هێزەکانی سرووشتین وەکو:"باران، بەفر، بروسکە، رەشەبا و زریان، لافاو، گەرما، گەردەلوول، داربـەڕوو، دارگوێـز، گـوڵ، سـیۆ،...هـتد" هەموو ئەم رەگەزانەش، تایبەتمەندییەکانی مرۆڤـیان هەیە،باوە کە لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکاندا، ئاژەڵان قسە دەکەن، دار دەڕوات، باڵنـدە بە زمانی کوردی قسەدەکـا. شاخ دەتـۆرێ، گـوڵ زیـزدەبێ، پەپوولە گلەیی دەکـا، هەتـاو پێـدەکەنێ، ئاژەڵەکـان بۆ سەرکەوتن بەسەر کێشە و کۆسپەکـان و نەیارەکـانیادا یەکدەگـرن،فریشەکان دەبن بە فریاڕەسی لێقەوماوان، سیمرخ دەبێ بە تاکسی ئاسمان، چەرخ و فەلەک دەبێت بە کەشتی ئاسمانی و لەسەر ئەستـێرە گەشەکـان دەنیشێتەوە. منـداڵانیش ئەمانەیـان پێ سەیـر نین و ناشـپرسن،کە چـۆن ئـاژەڵ دەدوێ، یا چـۆن باڵندە فـێری زمانی کوردی بووە، یا چـۆن ئەسپ باڵی هەیە و دەفـڕێت، چـۆن مانگ سەردانی زەوی دەکـا؟\nبەشێکی زۆریش لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، پاڵەوان و کارەکتەرەکـانیان کەسایەتی مـرۆڤ، وەک (شا، شاژن، شازادە، میـرزادە، جـووتیار، شـوان، لاو، منـداڵ، پیـرەژن، ریش سپی، فاڵـچی، جـادووگەر،...هتـد).\nئەم چیڕۆکانە پـڕن لە کاری جادوویی، سەرکێشی، جەربەزەیی، ملهوڕی، شەڕانگێزی، پێکەنین، گریـان، خۆشەویستی، تـرس، ئیرەیی، هەڵخەڵەتـاندن، کـاری لە توانابـەدەر.\nزۆر جـار پاڵەوانەکـانیان، لە شەڕێـکی دژواری دەستەویەخـەدان، بـەڵام لە کۆتـاییدا، بەسەر هەمـوو مەترسیـیەکانـدا، زاڵـدەبن و نەیارەکـانیان دەبەزێـنن و سەردەکـەون و ئاهەنگی خۆشی دەگێڕن. سەرکەوتن هەردەم یاوەری ئازایانی کۆڵنەدەر و پیاوباشان و چاکەخوازان و ژیر و داناکانن.بە زۆریش کچـانی جـوانی شاکان، دەبـن بە دەزگـیرانی کوڕانی ئازا و سەرکێش و براوەی گرەو و مەرجەکانی شاکان، یا میرزادە جوانەکانی و رزگـاربووی جادوولێکـراوەکـان.\nپەنابردن بۆ جادوو لەم چیڕۆکانەدا ناچارییە، چونکە ئامانجەکـان بە رێگـای ئاساییەوە نایەنـەدی، دامـان و رامـان و بێ دەسـەڵاتی پاڵـەوانەکـانیش دەگـەنە لـووتـکە، لە رێی جـادووە و ئامانجەکـان دێنـەدی، بە خـۆشی و شـادی کۆتـاییان دێ.\nهەنـدێ جـاریشجـادوو بۆ نیاز و مەبەستی خراپ بەکاردەهـێنرێ، بەڵام بە زۆری ئەم جـادووە خـراپانە، لە کۆتـاییدا بە کـارێکی چاکە و خـێرخوازی، بەتـاڵ دەکرێنەوە. وەکو لە چیڕۆکی (بەفـرین) و (شـازادە و بـۆق) و چەنـدین چیڕۆکی تـردا.\nتەنـانەت بەشـێکی زۆر لە چیڕۆکنووسان و رۆماننوسانی ئەم سەردەمەش، پەنایان بۆ جـادوو بردوون. بۆ نموونە، خاتوو (جـوان رۆلینگ: ١٩٦٥ـ لە ژیان دایە) نووسه‌ری چـیرۆكی (هـاری پـوتـه‌ر)، کە بە شاکـاری بـەرزی جـیهـانی ئـەدەبی منـداڵان دادەنـرێ. جـوان رۆلـینگ بۆ ئەنجامـدانی کارێکی لە تـوانابەدەر و سەرکەوتن و زاڵـبوون بەسەر تەگەرەکان و نەیاری پاڵەوانی سەرەکی چیڕۆکەکەی (هـاری پوتـەر) پەنـای بـۆ جادوو بـردووە، نەیتـوانیوە لـە چـوارچـێوەی چیڕۆکی ئەفــسانەی کـلاسـیکی دەربچـیت.\nلە چیڕۆکی ئەفسانەیی کوردیشدا، چیڕۆکی (پیرەژن و چەرخوفەلک) کە پیرەژن لە رێی جادووەوە بە چەرخوفـەلکێک دەفـڕێت. شاعـیری گەورەی گەلەکەشمان ئەحمەدی خانی (١٦٥٠ـ١٧٠٧) لـە شاکـارە جیهـانییە نەمـرەکەیـدا (مـەم و زیـن) پـەنـای بـۆ جـادوو بـردووە.لە (ئیـنجـیل) و (قـورئـان) یشـدا، چـەنـد چیڕۆکـێکی ئەفـسانەیی هـەن.\nلە دوای هەموو شتێک هەروەکو چیڕۆکنووسی بەناوبانگ (هانز كریستیان ئه‌نده‌رسین) جـارێکـیان وتی:"ژیـان خـۆی نایـابتـریـن چیڕۆکـی ئەفـسانـەییـە ".\nمێـژووی چیڕۆکی ئەفـسانەیی:\nئەستەمە کە بتوانین بە شێوەیەکی کۆنکـریتی، رەسەنـایەتی و مێـژوو و کات و شوێنی سەرهەڵدانی چیڕۆکە ئەفسانەییەکان دیاری بکەین. بە تایبەتیش ئەو چیڕۆکانەی کە بە زارەکی گـێڕاویانەتەوە. بەڵگە نووسراوەکان ئاماژە بەوە دەکەن، کە مێـژووی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان بۆ هەزاران ساڵ بەر لە ئەمڕۆ دەگەڕێنەوە. ئەم چیڕۆکانە بە زارەکی و بە شـێوازێکی درامی، نـەوە لە دوای نـەوە گـێڕاویانەتـەوە و گواسـتوویانەتـەوە، تا بە ئەمـڕۆ گەیشـتوون. ئـەو دەقـە چیڕۆکە ئەفـسانەییانەی کە لە ئەمـڕۆدا دەیـانبـینین، بە درێـژایی ساڵانیرابـردوو دەستکـاری کـراون و گـۆڕانکـارییان تێیانـدا کـردوون. بـۆیە سەیر نییە کە بە چەند شێوازی جیاواز، چیڕۆکە ئەفسانەییەکان بەرچاومان دەکەون، یا بۆمان دەگـێڕنەوە. لەگەڵ ئەوەشـدا، بەشێک لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان لە فۆلکلۆری گەلان و وڵاتانـدا لەیەکـدەچـن، گەرچی جیاوازی لە کات و شوێنیانـدا هـەن. بۆ نموونە: چیڕۆکی ئەفسانەیی (کۆڵـوانەسوور) لە ئێستا وەکو یەکـێک لە چیڕۆکەکانی نووسەری فەرەنسی (چـارلـز پیـرۆ: ١٦٢٨ـ ١٧٠٣) دەخوێنـرێتەوە. بەڵام لە راستـیدا، مێـژووی ئەم چـیرۆ بۆ زیـاتر لە هـەزار ساڵ بەر لە ئێستا دەگەڕێتـەوە.\nچیڕۆکی کۆڵـوانـەسوور لە دەقـە کۆنەکەیـدا، دەربارەی کچێکی بچووکە، کە زەمبیلێک کـێکی پێـیە، کە بیـبات بـۆ داپیـرەی، رێگـاکە کەوتـۆتە نـاو دارسـتانێکەوە. گورگـێکی نەگـریس رێ لە کۆڵـوانەسوور دەگرێت، ئەوەی لێبیست کە بۆ مـاڵی داپیـرەی دەچـێت، کە لە ئەوپـەڕی دارستانەکەدایە.. لەم دەقـە کۆنـەدا، گوورگـە داپیـرەی دەخـوات.\nبەڵام لە دەقەکانی دواییدا دەستکاری کراوە، داپیـرەی خۆی دەشارێتەوە، گورگةەش لە جێگـای داپیـرە راکـشاوە و چـاوەڕێی کۆڵـوانەسوور دەکـات، کە بێـت و بیخـوات. بەڵام (دارەکەرێک) لە هەندی دەقی تردا (راوكه‌رێک) دەبێت بە فـریاڕەس و کۆڵوانەسوور و داپرەی رزگـار دەکـا. چیڕۆکەکە بە مـەرگی گـورگـەکە و بە خـۆشی کـۆتـایی دێـت.\nلە دەقـی ئەم چیڕۆکەدا بۆ منـداڵان، لە ئـەدەبی فـۆلکـلۆری (چـین) دا، کە مێـژووی بۆ زیاتر لە (١٢٠٠) سال پێش ئێستا دەگەڕێتەوە، لە جیاتی گورگەکە، پڵنگێکی نەگریسە.\nلە دەقە کۆنەکەیدا، چیڕۆکی ئەفـسانەیی (بەفـرین)دا،بەفـرین وانە و پەنـد لە هەڵەکەی فـێردەبێت، بەڵـێنی ئـەوەش دەدا، کـە دووبـارە سەرپێـچی لـە ئامـۆژگـارییەکانی دایـکی نەکات. کە دەچـێت بۆ مـاڵی داپیـرەی پلانێکی پاراستـنی بۆ دانـراوە، لە گـورگ نزیـک نابێتەوە، نیـاز و رازی خـۆی بۆ گـورگ بـاس ناکـات.\nلە چیڕۆکی (بەفرین) دا، کە داهێنەری فیلمی کارتۆن و سینەماکاری ناسراوی ئەمریکی و جیهـانی (واڵـت دیـزنی: ١٩٠١ـ١٩٦٦) کردوویـە بـە فـیلمی کـارتـۆنی ئەنیـمەیـشن، دەستکاری دەقـەکەی کـردووە، زۆری لێ گۆڕیـوە. بۆ نموونە لە پێشەکی ئـەم فـیلمەدا، واڵت دیزنی نووسیوێتی:"جارێکیان شازادەیەکی جوان، ناوی سنۆوایت (بەفرین)بوو، قژێکی رەش وەکو شەو، لێوەکانی سووربوون وەکو گوڵ، پێستی سـپی وەکو بەفـر".\nبەڵام لە دەقـە کلاسیکییەکەیـدا، پێشـەکی ئـەم چیڕۆکە، بـەم شێوەیـەیە:" جارێکـیان لە ناوەڕاستی زستانـدا، کە بەفـر وەک پـەڕی سپی لە ئاسمانەوە دەهـاتە خـواروە،شـاژن لای پەنجەرەیەکی کۆشکەکەوە دانیشتبوو، خەریکی دروومان بوو، داری پەنجەرەکەیان لەداری ئەبەنـۆسی رەشبـوو.شـاژن لـە دیمـەنی بەفـربـارینیەکـەی دەڕوانی، خـەیاڵ بـردییەوە. لە پڕێکـدا دەرزییەکە چوو پەنجە تووتەی دەستە چەپیدا، خوێنی لێهات، سێ تنۆک خوێنی ئاڵ کەوتنە سەر بەفـرەکە. شاژن لەبەر خۆیەوە وتی: ئایا منداڵێکم دەبێت، سپی بێت وەکو بەفر، سوورە بێت وەکو خوێن، قـژی رەش بێت وەکو داری چوارچێوەی پەنجـەرەکە؟". دەبینین ئەم پێشەکییە دەوڵەمەنـدە بە وشـەی جـوانی زمـان، منـداڵان بە خوێندنـەوەی یا بە بیستـنی ئەم پێشەکییە، چـێژ لەو وشـە جوانـانە وەردەگـرن.\nدوو تیۆر هەوڵی ئەوەیان داوە، کە رەسەنایەتی و رەگەزە هاوبەشەکانی نێوان چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان لێکبـدەنەوە. کە لەنـاو گـەلانی هەمـوو کێـشوەرەکانـدا بڵاوبـوونـەتەوە.\nتیـۆری یەکـەم، دەڵێ: هـەر چیڕۆکێکی ئەفـسانەیی دیاریکـراو، لە رەسەنـایەتی یـەک سەرچاوەوە سەری هەڵـداوە. دوایش بە درێژایی ساڵان بڵاوبۆتەوە و لە کولتوورێکەوە بـۆ کولتـوورێـکی تر گوێـزراوەتـەوە.\nتیۆری دووەم: ئاماژە بەوە دەکا، کە چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، بەری ئەزموونی هاوبەشی مـرۆڤـایەتیـن، کە لـە دوییـدا بـە شـێوازێـکی رەسەنـایەتی جیـاواز دەرکـەوتـوون.\nچیڕۆکەکـانی، ئەفـسانەنووسی بەناوبـانگی یۆنـانی (ئیـزۆپ : ٦٢٠-٥٦٠ : پ. ز)لە نێوان یەکەمین چیڕۆکە ئەفـسانەییە نووسراوەکانە، کە لە هـەموو جـیهانـدا ناوبانگـیان دەرکـردووە.بەشێکی زۆریشیان بۆ سەر هـەموو زمانەکانی گەلانی جیهان وەرگێڕاون.\nنووسەری رۆمـانی (فـویـدرۆس) لە ساڵی (٣٢٠) ی پێش زایینی، بەشێک لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـانی( ئیـزۆپ) ی وەرگـێڕانەتە سـەر لاتیـنی. ئیـزۆپ، زیـاتـر لە (٦٠٠) چیڕۆکی ئەفـسانەیی نـووسـیوە.\nچیڕۆکنووسێکی تـری یۆنـانی، بە نـاوی (هـیزیـۆدۆس) لـە پێـش ئیـزوپ، لـە سـاڵی (٨٠٠) ی پێش زاینی کۆمەڵـێک چیڕۆکی ئەفـسانەیی نووسـیوە.\nچیڕۆکە ئەفسانەییەکانی، فەیلەسووفی هیندی (به‌یده‌با)  له‌ژێر ناوی (كلیله و دیمنه)دا، مێـژووی ئەم چیڕۆکە ئەفـسانەییانەش بۆ سـاڵانی پێـش زاینی دەگـەڕێنەوە.\nنووسەری بە ناوبانگی فەرەنسی (جان دی لافـۆنتین : ١٦٢١-١٦٩٥) لە پەرتووکێکی دوانـزە بەرگـیدا (٢٤٣) چیڕۆکەشیعـری ئەفـسانەی نووسیون و چـاپی کـردوون.\n(چارلـز پـیرۆ: ١٦٢٨ـ ١٧٠٣) نووسەرێکی فەرەنسی بە ناوبانگە و بە کەڵەنووسەری چیڕۆکە ئەفـسانەییەکانی منـداڵان دادەنـرێ، کۆمەڵـێک چیڕۆکی ئەفـسانەیی بۆ منـداڵان نووسـیووە، کە هەنـدێکـیان بە شاکـاری جیهـانی ئـەدەبی منـداڵان دانـراون. لەوانـەش: سانـدرێـلا، یا (سانـدرێلا و پێڵاوە شووشەییەکە)، کۆڵـوانەسوور، شۆخـە نووستووەکە، ریش شیـنەکە، پشـیلەی چەکمـەلـەپێ.\nبرایانی ئەڵمانی (یاكـوب كـارڵ گریـم : ١٧٨٥- ١٨٦٣) و (ولیـه‌م كارڵ گریـم: ١٧٨٦-١٨٩٥) لە ساڵی (١٨١٢) دا (١٥٦) چیڕۆکی ئەفـسانەییان، کۆکـردنەوە ودووبـارە نووسییاننـەوە و لەژێـر نـاوی (چـیرۆك بـۆ منـداڵان و مـاڵان) لە بەڕلـین چاپکـراوە.\nهەر لە شێوازی برایانی گریمی ئەڵمانی، دوو چیڕۆکنووس و فـۆلکلۆریستی نەرویجی، ناویـان (پیـتەر کـریستین ئـاسبیورنسن: ١٨١٢ـ ١٨٨٢) و (یـۆرگـن ئینگـبریتسن مـۆ: ١٨١٣ـ ١٨٨٥) لـە نێـوان سـاڵانـی (١٨٤١-١٨٤٤)یەکـەمیـن کۆمـەڵـە چیڕۆکی ئەفسانەیی نەرویجییان کۆکردنەوە و نووسییانەوە و لەژێـر ناوی (چیڕۆکە نەرویجـیـیە میلـلییەکـان) دا چـاپیان کـرد، کە بەشـێکیزۆریـان بۆ منـداڵان دەشــێن.\nکەڵە چیڕۆکنووس و شانـۆنووسی بەناوبانگی دانیـمارکی و جیهـانی، (هـانـز كریسـتیان ئه‌نـده‌رسن: ١٨٠٥-١٨٧٥).هـانز ئەنـدەرسن بە بـاوکی چیڕۆکی منـداڵان لە جیهـانـدا دانـراوە ، هـانز لە ساڵی (١٨٣٥) دا یەکـەمین پەرتـووکی خـۆی لەژێـر ناوی (چـیرۆكه ئەفـسانەییەکـان بـۆ منـداڵان) چاپکـرد و بـڵاوی کـردەوە. لەوانـەش ( پێـڵاوی سـوور، تۆمالیزا، کچە شقارتەفـرۆشەکە، کاڵای باڵای ئیمپراتـۆرە تازەکە، جـووچـکە مراوییەکی ناشیرین، شازادەی بەفـر، کچە شـوانەکە، قـازە کێوییەکان، سەربازێکی تەنەکە، پەرییە بچکۆلەی دەریـا، شازادە و دەنکە فاسۆلیا، چیڕۆکی دایکـێک، رۆژنامەنووس،... هتد)تێکـڕا هـانـز ئەنـدەرسـن (١٥٠) چیڕۆکی ئەفـسانەیی بـۆ منـداڵان نووسـیوە. ژمـارەی پەرتـووکە چاپکـراوەکـانیشی (١٦٨) پەرتـووکـن.\nچیڕۆکنووسی بەناوبـانگی ئینگـلیزی (لـویس كـارۆل: ١٨٣٢- ١٨٩٨)، کە چیڕۆکی (ئەلـیس لە وڵاتی عـاجـباتییەکـان) ی نووسیوە، کە بە شاکـارێکی چیڕۆکی ئەفسانەیی منـداڵان لە جیهانـدا دادەنرێ. پاڵەوانی ئەم چیڕۆکە کچێکی بچـووکی (١٢) ساڵانە، بە ناوی (ئەلـیس) ەوە. دەکەوێتە وڵاتـێکی ژێـر زەوییـەوە، کە خەڵکـییەی لەگـەڵ مـرۆڤی سەرزەویدا زۆر جیاوازن، شتی عاجباتی وسەیرلە وڵاتەکەیاندا هـەن. لە دواییدا ئەلیس بە هـۆی جادووگـەرێکەوە، دێتـەوە سەر زەوی و دەگـەڕێتەوە بـۆ مـاڵی خـۆیـان.\nجـوانی لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکانـدا:\nزاناکـان دەڵێن چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، جەخت لەسەر جـوانی دەکەن، نموونەی جوانی مێـینە و گرنگـیدان بە بـەژنی جـوان پانتـاییەکی زۆریـان لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـاندا، گرتوونەتـەوە، ئاماژە بەوە دەکـرێ کە جـوانی و ناشێرینی لە (٩٤%) چیڕۆکەکانن. لە چیڕۆکی (سانـدرێـلا) دا (١١٤) جـار ئامـاژە بە جـوانی مێـینە کراوە، بەڵام (٣٥)جـار ئاماژە بە جـوانی نێـرینە کـراوە.\nلە پەرتووکەکەیبرایانی گریمی ئەڵمانی (جاكوب و ولیەم) کە چیڕۆکەکانیان خەیاڵی و ئەفـسانەیین، کە سەرەتای لەسەدەی حەڤـدەیەمـدا بە زمـانی ئەڵمانی نووسیویانە و لە ساڵی (١٨٥١) دا وەریـان گـێڕاوە بـۆ ئینگـلیزی، بـە زۆری کەسایـەتییە شەڕخـواز و بەدکـارەکـان، کەسانی ناشـیریـن و بـەدن. کارجوانەکـانیشکەسانی بـاش جـوانـن.\nزۆربەی پاڵەوانەکانی چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، لە کچە شۆخ و جوانەکانن، کە گوزارشت لە دڵپـاکی و چـاکە و کارجـوانی و خۆشی و سـۆزداری و خۆشەویستی و ژیـان دەکەن. ناشیرینەکانیش کە لە (١٧%) ی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکانن، گوزارشت لە شەڕخوازی و بەدکاری و ستەمکاری دەکەن. جوانی و ناشیرینی، وەکو توانـای هـەر کەسایەتییەک بۆ بـاشی و خـراپی بەکـاریان هـێناون. بـەڵام بەدەریـش لـەم یاسـا و بۆچـوونـەدا هـەیە بۆ نموونە: باوەژنەکـەی بەفـرین ژنێکی جـوان بوو، بەڵام نیاز و رەفـتاری بەد و ناشیرین و خراپ بوون. لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکاندا، زەحمەتە کەسانێکی ناشیرین بـدۆزرێنەوە، کە دلـۆڤـان و دڵپـاک بـن.\nلە بەشـێکی زۆر لە چیڕۆک بۆ منـداڵان، کچـێکی بچـووک و ژیـر و زیـرەک و جـوان بـووە بە پاڵـەوان یا کەسایەتی سەرەکی چیڕۆک.\nلە زۆربـەی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـانـدا، کـات و شـوێـن دیـاری نەکـراون. بە زۆری، بە پەرگـرافی جارێکـیان دەست پێـدەکەن. چیڕۆکە ئەفـسانییە کوردییەکان بەم دەستەواژانـە دەستپـێـدەکـەن: (هـەبـوو نـەبـوو) یاـ ( جـارێـک لە جـاران) یاـ ( سـاڵـێک لـە سـاڵان). کۆتـاییەکـانیشیان: بە: (چەپـکی گـوڵ و چەپـکی نـێرگـز.. مـەرگـتان نەبـیـنم هـەرگـیزاو هـەرگـیز) یا (منیش هـاتمەوە.. کەوشـەکەم یا ـ كـڵاشه‌كه‌م ـ دڕا.. هـيچـیشم پـێ نەبـڕا). من پێموایە کە جوانترین سەرەتا و جوانترین کۆتایین، لە هـیچ چیڕۆکێکی ئەفـسانەیی گـەلانی تـردا، سەرەتـا و کۆتـایی جـوانی وام بەرچـاو نەکـەوتـوون.\nگرنگییەکانی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان بۆ منـداڵان:\nهـیچ لە لێکۆڵینەوەکان، لەگەڵ ئەوەدا نین، کە چیڕۆکە ئەفسانەییەکان لە لیستی چیڕۆک بۆ منـداڵان لابـدرێن. لیکۆڵـینەوەکان جەخت لەسەر ئەوە دەکـەنەوە، کە چیڕۆکە خەیاڵی و ئەفـسانەییەکان، ســوود و گرنگـییەکی زۆریـان بۆ منـداڵان هـەیە. منـداڵانی ئەمڕۆش چـێژ و خـۆشی لەو چیڕۆکەئەفسانەییانە وەردەگـرن.کە چەنـدین سەدە پێـش ئێستا بە زارەکی بۆ منـداڵانیان گـێڕاونەتەوە. بە کورتی ئەمانە بەشێکن لە گرنگییەکـانی چیڕۆکە خەیـاڵی و ئەفـسانەییەکـان بـۆ منـداڵان:\n١ـ زۆربەی چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، هـیوابە منداڵان دەبەخـشن. ئەوەیان فێردەکەن کە بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان، پێویستیان بە هەوڵ و تێکۆشان و کۆڵنەدانە، فـێری ئەوە دەبن، کە چۆن بەسەر ئەو کۆسپ و تەگەرانەدا سەربکەون کە دێنە رێیان. چۆن گرفت و کـێشەکانیان چـارەسەربکەن. چـۆن لەگـەڵ هەڵـوێستە تـرسناکەکـاندا مامەڵە ورەفتار بکەن. چـۆن رووبـەڕووی هەمـوو ئەو مەتـرسییانە ببـنەوە کە رووبـەڕوویان دەبنەوە. تێدەگەن کە جیهان تەنیا لە گەزۆ و لۆکە و گوڵ و تیشکی خۆر و پەلکەزێڕینە و بەهار دروست نەبـووە، بە گـوژاڵک بـەردی رەق و دڕک و شەوزەنگ و بروسکە و زسـتانی سەخـتیش دروست بـووە.\n٢ـ چیڕۆکە ئەفـسانییەکان، رووڵـێکی گرنگـیان لە رۆشنبیریکـردنی منـداڵاندا هـەیە. لە رۆشنبیریی سەردەمەکـانی کـۆن، بەڵام راستییەکان هـێشتا پەیوەنـدییان بەم سەردەمەوە هـەیە. گـەلێ چیڕۆکی ئەفـسانەیی هـاوبەش لە نێوانی کولتووری گەلانـدا هەیە. چونکە کێشەکان هەمان کێشەن کە رووبەڕوویان بوونەتەوە و دەبن. لە هەر شوێنێکی جیهانـدا بـژین، هـەمـووان بـۆ زاڵـبوون بەسـەر هـەژاری، سـتەم، زۆرداری، چـەوسـانـەوە، کوێرەوەری و بۆ لە ناوبـردنی ئەژدیهـاکـانی (دیکتاتـۆرەکانی) ئەمـڕۆ تیـدەکـۆشـن.\n٣ـ لە دیدی زانستییەوە، منداڵانی خوێنەرانی بچووکی ئەمڕۆ، رۆشنبرانی داهاتوون، بە گوێگـرتن و خوێنـدنەوەی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان. بە شـێوازێکی بابەتیـانە، بنەماکانی چیڕۆک فێردەبن( ئامادەکردن، کەسایەتی، پاڵـەوان، کارەکتەر، گـرێ، بڕیـار، جـووڵەی بۆ سـەرەوە، لووتـکە، وردبیـنی و چارەسـەر، کۆتـایی) جیـاوازیش لە نێـوان چیڕۆکی خەیـاڵی و راستـیدا دەکـەن. کە منـداڵان لەو چیڕۆکـانە تێـبگـەن، دەبـنـە پاڵـپشـت بـۆ پێشبیـنیکـردن و تێگـەیشتن لە چیڕۆکەکانی تـر کە دەیـانخـوێنـنەوە.\n٤ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، خەیـاڵی منـداڵان فـراونتر دەکەن و زیاتر گەشەیپێدەکەن وپێشیدەخەن. خەیـاڵیش گرنگە. (ناپـلیۆن) دەڵێ:"ئەوە خەیاڵە کە جیهـان بەڕیـۆە دەبـا".\n٥ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان، ئەوەیـان سەلمـانـدووە کە خـۆشـەویستی شتـێکی بـاشە، هەمیشەش باشی و خۆشی لێدەکەوێتەوە. لە چیڕۆکی (بەفـرین) دا کە لەژێر کاریگەری جـادوویی باوەژنـەکـەیـدا سڕببـوو، بە هـێزی ماچـکـردنێکی خۆشـەویستی، لە لایـەن میـرزادەیـەکی لاوەوە، جـادووەکە بەتـاڵ بـۆوە و بەفـرین هـاتـەوە هـۆش خـۆی. خۆشەویستی دڕندەیەک دەکات بە میـرزادەیکی نـەرم و نیـان و چاکەخـواز. لە سایەی خۆشەویستیدا، هەمـوو شتـێکی نەرێـنی دەگـۆڕێـن بـۆ ئەرێـنی.\n٦ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان ئەوەیان سەلماندووە، کە باشی باشترین خەسڵەتی مرۆڤە، بـاشی و چـاکە لەگـەڵ کەسانێک کە پێویستیان بە چـاکە هـەیە، رۆژگـار و ژیـانیان لە تەنگـانە و بێ ئومێـدی و رەشبینی و ناخۆشییەوە، دەگـۆڕێت بۆ هـیواو بۆ گەشبینی و خۆشی و شـادی.\n٧ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، گرنگی هـاوڕێی دڵسـۆز بۆ منـداڵان دەسەلـمێنن، کە کەس بە تەنیا نـاژی، هـاوڕێی دڵسۆز لە تەنگانـەدا دەبێت بە فـریـاڕەس و یارمەتی هـاوڕێی دامـاوی دەدات و لە تەنگـانە رزگـاری دەکـات.\n٨ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، ئەوە فێری منداڵان دەکەن، ژیان هەمیشە لە لە گۆڕانگاری و نـوێبـوونەوە دایە، هـەردەم بە هـیوای ژیـان و داهـاتوویەکی باشتر و گەشترەوە بن.\n٩ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان ئـەوە فـێری منـداڵان دەکـەن، کە وانـە لـەشکستییەکـانیان وەربگرن و کۆڵنەدەن و .. ئەوەش بزانن کە ئەستەم بـوونی نییە، لە سایەی خـەبات و خـۆڕاگـری و کۆڵـنەدانـدا، هەمـوو خـەون و خـۆزگە و هـیوایەک دێنـەدی.\n١٠ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، بنەمـای گـرنگ فـێری منـداڵان دەکەن، فـێریان دەکەن کە هەمیشە هـیواخـواز و گەشبـین و لێـو خـەنـدە و پێـکەنین و چاکـەخواز و لێـبووردە و دڵ پڕ لە خۆشەویستی بـن. خۆڕاگـر و متمـانە بە خـۆبن.\n١١ـ گوێکـرتن یا خوێندنەوەی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان لایەن منـداڵانەوە، دەرفـەتێکی باشـە بۆ فـێربـوونی وشە و رسـتەی تـازەی زمـان.\n١٢ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، کـارتێکـردی درامـی باشـیان لەسـەر منـداڵان هـەیە. بە کەرەستەیەکی زۆر باش دادەنرێن، گەر بە شێوەی یـاری کردن، یا بەشـێوەی نمایشی بووکـەڵانـەی بـزوێنی دروستکـراو بۆ منـداڵان پێشکەشیان بکـرێن.\n١٣ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، گەشە بە سۆزداری و نیانی دەروونی منداڵان دەکەن. لە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکاندا، کێشە راستییەکانی ژیان دەردەکەون، لە سیناریۆی خەیاڵیدا، بە زۆری پاڵەوانەکان نابـەزن و بەسەر هەمـوو کێشەکانـدا سەردەکەون. بەڵام منداڵان پێویستییان بەوە هـەیە، کە بـزانن لە ژینـگەی ئارامیشـدا، خـراپە و کارەسات دێنەرێی هەمـووان. کەس لە بەرهەڵستییەکان پارێـزبەنـدی نییە. بۆیـە پێویستیمان بـەوە هـەیە کە سۆزداری لە دەروونی منـداڵان دا بنیادبنێین، تابتوانن لە کاتە دژوار و قورسەکاندا، رووبـەڕووببـنەوە و خۆڕاگـربن. ئـەوە هـەڵـەیە کـە هـەردەم منـداڵەکـانمان بپارێـزین، خۆیان بە لاواز و بێ دەسەڵات بـزانن، بەرەگەی هـیچ گرفت و رووبەرووبوونەوەیەک نەگـرن کە پێویستیـیان بە هـێز بێت.\n١٤ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، زمـانێکی هـاوبەـشن بۆ رۆشنبیریکـردنی منـداڵان، کە پێدەڵـێن (نەهێشتنی نەزانینی رۆشنبیری). بەڵکو ئەم چیڕۆکانە سنووری رۆشنبیری دەبەزێنن، گـەلێ لە کولتوورەکـان هـاوبەشن لە چیڕۆکە ئەفسانەییەکـانـدا. منداڵان لە رۆشنبیری گـەلانی تر کەڵـک وەردەگـرن.\n١٥ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، هـەلی فـێربوونی، شارەزایی بیرکردنەوەی رەخـنەیی بە دایکـان و باوکـانی منـداڵان دەبـەخـشن.\n١٦ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، وانـەن بۆ منـداڵان، بۆ فـێربـوونی رەوشـت و رەفـتاریدروست و پەنـد وەرگرتن وانە فـێربـوون. بۆ نموونە: فـێری ئەو مەبەست و پەنـدانە دەبـن، کە لە چیڕۆکی ئەفسانەیی (ساندرێلا) و (کچە بچـووکەکە ـ گۆڵدیلۆکس ـ و سێ ورچ) و (به‌فـرین) و چەنـدین چیڕۆکی تـردا هـەن.\n١٧ـ منـداڵان بـە خوێنـدنەوەی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان لـە پەرتـووکی وێنـەداری رەنگاوڕەنگی جواندا، خۆشەویستییان بۆ پەرتووک دەبێ و دەبن بە پەرتووکدۆست. چیڕۆکە ئەفسانەییەکان، دەروازەیەکن بۆ چوونە ناو جیهانی ئەفسووناوی پەرتووک. باشتر وایە لە منداڵییەوە، مەیـلی منـداڵان بۆ گرنگـیدان بە لای پەرتووکدا رابکێشین.\n١٨ـ گێڕانەوە یا بۆ خۆێندنەوەی چیڕۆکە ئەفسانەییەکان بۆ منداڵان، کاتێکی پەیوەندی زۆر باش لە نێـوان دایکـان و باوکـان و منداڵانـدا دەڕەخـسـێنن. دەتـوانن لە رێی ئـەم چیڕۆکانەوە، ئیلهـامی خوێنـدنەوەی هەمیشەیی بە منداڵەکـانتان ببەخـشن. تا بـبێ بە خوویەکی جوانیان. ئەم راستییەشتان بۆ دەردەکەوێـت، کە منـداڵان چەنـد تامـەزرۆی چیڕۆکی خەیـاڵی و ئەفـسانـەیی خـۆشـن.\n١٩ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، منـداڵان فـێری رەخـنە دەکەن، لە میانەی روانینیان لە هەڵوێستەکانی کەسایەتی سەرەکی بۆ هـەموو ئەو سەرکێشییانەی کە ملی پێوە دەنێ. دەتـوانن هەڵـوێستی خۆیـان دیاری بکەن، گەر ئـەوان لە شوێنی ئەو کەسایەتیـیانەی چیڕۆکەکـان بن، بە شێوازێکی جیاوز چیـدەکەن؟ بۆ نموونە لە چیڕۆکی (بەفـرین) دا، گەر ئـەوان لە شوێن بەفـرین بوونـایە، سێوەکەیـان لە (پیـرەژن)ەکە وەدەگرت؟ یا لە چیڕۆکی (کۆڵوانەسوور) گەر ئەوان بوونـایە، ئامۆژگارییەکەی دایکیان لەیـاد دەکرد؟ راز و نیازی خۆیـان بۆ گـورگە دەگـێڕایەوە؟ دەیـان وت: دەچـم بـۆ لای داپیـرەم؟\n٢٠ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکان، ئەوەش فـێری منداڵان دەکەن، بە رەواڵـەت و رووخسار لە کـەس نەڕەوانـن، پیـرەژنێک جـوان و بێتـاوانە لە رووخسـاردا، بەڵام لـە چیڕۆکی بەفـرین دا، شـەڕانی و خـراپە و بـەدکـارە، ئیـرەیی بـە جـوانی بەفـرین دەبـات. بەڵام دەشێ گۆرێـلایەکی گەورە و ترسناک، دلۆڤـان بێتو دڵی لە زێڕ بێت، منداڵێکی ئادەمـیزاد بەخـیوبکا. وەک لە چیڕۆکی (تـەڕەزان و مەیمـوونەکـەی)دا دەبیـنین.\n٢١ـ زانای دەروونناسی منداڵان (بـرۆنۆ بتیلهـایم) کە پسپۆرە لە گرنگییەکانی چیڕۆکە خەیاڵییەکان لە قۆناغی منداڵیدا، پێیوایە:"دەشێ چیڕۆکە خەیاڵییەکان یارمەتی منداڵان بـدەن لە رەواندنەوەی دڵەڕاوکێدا، کە هـێشتا ناتوانن لێکدانەوەی بۆ بکەن". بە زۆری لە چیڕۆکە خەیـاڵییەکاندا، منداڵانی کارەکتەر و کەسایەتی سەرەکی چیڕۆکەکان، بەسەر شەڕدا سەردەکـەون.\n٢٢ـ چیڕۆکە ئەفسانەییەکان یا خەیاڵییەکان، گەر سەرکێشییان تێیانـدا نەبێ، پاڵەوانەکان ئامادەیی ئەوەیان تێدا نەبێت، لە ناوچـە و چوارچـێوەی خۆیان دەرنەچـن و شتێکی تـازە تاقینەکەنەوە، ئەو چیڕۆکانە چێژێکی ئەوتۆ نابەخشن. گەر منداڵەکانتان ویستیان مل بە کارێکی سەرکێشییەوە بنێن و خۆیان تاقیبکەنەوە، بۆ فـێربوونی شتێکی تـازە، رێگریان لێمەکەن، هەمـوو داهـێنانەکـان لە ئەنجـامی تاقـیکردنـەوەدا هاتـوونـەتـەدی. بـەڵام بۆ ئەنجامدانی هەر تاقیکردنەوەیەک، پێویستە لە پێشا بە وردی بیری لێبکرێتەوە و پـلانی بۆ دابنرێـت و پێشبینی ئەگەر و گریمانەکان بکرێن. بۆ نموونە لە چیڕۆکی خەیاڵی (سێ به‌رازی بچووک) دا، گرتنە بەری رێگای ئاسان، هەڵـبژاردنێکی زیـرەکانە نیـیە. بـەرازە بچکۆلەکە، پـلانی داڕشتبوو، پێشـبینی ئەگەرەکانی کردبـوو. بۆیە خـانووەکەی لە خـشت دروست کرد، کە شوێنێکی دڵنیایی بـوو. بەڵام دووانەکەی تر خانووەکانیان لە پـووش و لە زەل دروست کردن، بۆیـە گـورگـەکە بە فـووکردن هـەردوو خـانووەکەیانی رووخانـد، هەردووکیان رایان کرد و چـوونە ناو خـانووی ورچـۆلە بچـووکەکـەوە. گورگە نەیتوانی نە بە فـوو و نە بە پاڵانـان خانووکـەی بـڕووخـێنێ.\nدایکـان و باوکـانی خۆشەویست، مامۆسـتا دڵسۆزەکان، سـوود و گرنگییەکانی چیڕۆکە ئەفـسانەیی و خەیـاڵییەکان لەبەرچاوتان بگـرن. پێویستە حەز و تامـەزرۆیی و متـووی منـداڵـەکـانتان بـۆ چیڕۆک بقـۆزنـەوە، بـە پـێی تـەمـەن و قـۆنـاغـەکـانی گەشـەکـردنی منـداڵەکـانتـان، ئەو چیڕۆکە ئەفـسانـەیی یا خەیـاڵییانەیان بـۆ هەڵـبژێـرن کە گونجـاون بۆیـان، بـە دەنگـێکی ناسـک و بە شـێوازێکی شـیرین و بـە چـێژەوە بۆیـان بگـێڕنەوە یا بۆیـان بخوێینـنەوە. ئەوەش بۆ یەکجاری مەخـەنە دڵی منداڵەکـانتـانەوە، کە چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان هـەردەم ترسناکـن، هـەر لەبـەر ئـەوەی کـە هەنـدێکـیان تـرسناکـن یـا دروست نین. بەڵام لە چاپکـراوە تازەکانی ئەمـڕۆدا، دەستکاری بەشێکی ئەو چیڕۆکە ترسناکـانە کـراون. کۆتاییەکـانیان بە خـۆشی و سەرکـەوتن کۆتـایی پێ هـێناون.\n• بۆ نووسینی ئەم بابەتە، بێجگە لە پەرتـووکەکە چاپکـراوەکەی خـۆم، سوودیشم لە چەنـدین نـووسین، کە لە سایتـە ئینگـلیـزییەکـانـدا بڵاوکـراونەتـەوە، وەرگـرتـوون:\n١ـ چـاوپـێخـشانـێک بە مێـژووی ئـەدەبی منـداڵان. رەزا سـاڵح. کەرکـووک. ٢٠١٥.\n٢ـ حیکـایەت و چیڕۆک بۆ منـداڵان. لـۆرا مایـزەر . ٢٠١٧.\n٣ـ مێـژووی چیڕۆک . سـۆزی مـاکـچی.\n٤ـ رەسەنی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان . سـارا گـراسـاد و جـەمشـید تەهـرانی . ٢٠١٦.\n٥ـ سوودەکـانی چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان. نیـپـیان توتـۆرینگ.\n٦ـ چیڕۆکە ئەفـسانەییەکـان، جەخـت لەسەر جـوانی دەکەن . ئـیرین هـاتـفی . ٢٠٠٦.\n٢٨\_١٠\_٢٠٢٠ - نەرویـج


ئانا گابرێلا مۆلینا نمایشكاری جلوبەرگی مەكسیكی، كە هەردوو دەستەكانی نییە دەیەوێت تەحەدای سەرجەم تێگەیشتنەكانی جوانی بكات و ببێتە شاجوانی وڵاتەكەی.\nئانا نمایشكارێكی مەكسیكییە و هەر لەمنداڵیەوە بەبێ قۆڵەكانی لەدایكبوە و كێشەی لەگەشەكردنی قۆڵ و دەستیدا بۆ دروستبوە، بەڵام ئێستا دەیەوێت ببێتە براوەی شاجوانی ویلایەتی فیراكرۆز، كە شوێنی لەدایكبونیەتی.\nئەو نمایشكارە تەمەن 24 ساڵە دەڵێت "قبوڵكردنی بارودۆخەكەی لەلایەن كەسانی ترەوە كارێكی قورس بوو، بەڵام دەمەوێت ببمە نمونەیەكی بەرز بۆ كەسانی خاوەن پێداویستی تایبەت، كە توانیویەتی بەسەر هەموو ئەو كۆسپانەدا سەربكەوێت، كە هاتونەتە رێم".\nئانا، كە خاوەنی بڕوانامەی بەكالیۆریۆسە لە زانستی دەرونیدا رونیشیكردوەتەوە، نەبونی قۆڵەكانی رێگری لێنەكردوە لەوەی بتوانێت نان بخوات و مۆبایل بەكاربهێنێت یان بنوسێت، چونكە ئەو كارانە لە رێگەی قاچەكانیەوە دەكات.\nبڕیارە ئانا لە مانگی 3ی ئەمساڵدا لە پێشبڕكێی شاجوانی ویلایەتەكەی بەشداربێت، كە 8 ملیۆن كەسی تێدا دەژی، ئەگەر لەو پێشبڕكێیەدا براوە بێت، ئەوا بۆ پێشبڕكێی شاجوانی مەكسیك سەردەكەوێت.\nسەبارەت بە بەشداریكردنی لە پێشبڕكێكەدا، ئانا باسی لەوەكردوە، وەك هەر كەسێی ئاسایی بەهەموو تاقیكردنەوەكاندا وەك هەموان تێدەپەڕێت، چونكە هەر بەو شێوەیە ژیاوم، بەلای منەوە كەموكوڕیەكەم رێگری نییە، بەڵكو بە پێچەوانەوە.\nئانا پێشتر براوەی شاجوانی شاری نانچیتاڵی ویلایەتەكەی بوە و لەئێستادا سەرقاڵی وتنەوەی وانەی هاندانە و كاری نمایشی جلوبەرگیش دەكات.


له هۆڵه‌ندا به‌ته‌مه‌نترین تووشبووی كۆرۆنا چاك بووه‌وه\n2020-03-31 20:33 178 جار بینراوە کۆمێنت\nنه‌خۆشی زۆری بینیوە، هەموو نه‌خۆشیەکانی بە هەند وەرگرتووە و شتیان لێوە فێربووە\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 31ی ئادار، ئاژانسه‌كانی هه‌واڵ بڵاویانكرده‌وه كه ژنێكی تەمەن ١٠١ ساڵی تووشبوو به په‌تای کۆرۆنا، به ته‌واوی چاکبووەوه.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و ئاژانسانه، هەفتەو نیوێك له‌مه‌وبه‌ر، ئەو ژنه به‌هۆی كێشه‌ی هه‌ناسه‌ته‌نگی گوازراویه‌وه نەخۆشخانە، دوای پشکنین دەرکەوت كه حاڵه‌ته‌كه‌ی پۆزەتیڤە بە هەڵگری ڤایرۆسی کۆرۆنا و لە نەخۆشخانە هێشتییانه‌وه. تیمی تەندروستی و پزیشك و پەرستیارانی نەخۆشخانەی کاپێلا ئان دێن ئایزل لە شاری رۆتەردام لە هۆڵەندا، خۆشحاڵی خۆیان دەربڕی بەو هەواڵە.\nسونیل راملات، پزیشکی پسپۆری سییەکان رایگەیاند: کە ژنێكی زۆر سەرنجراکێش و بەپره‌نسیپە، بەوەی لەو تەمەنەدا رێنماییەکان زۆر باش پیادە دەکات و چەندین جار بە منیشی گوتووە: کە دوور لەو بوەستم بەپێی رێنماییەکان تا زیانی پێنەگات.\nکچە بچووکی ئەو ژنه‌ش وتی: دایکێکی سەربەخۆی هەیە و لە هەموو ژیانیدا وابووە، هەمیشە زانیویەتی چی دەوێت و چی دەکات، لە ژیانیدا نه‌خۆشی زۆری بینیوە، هەموو نه‌خۆشیەکانی بە هەند وەرگرتووە و شتیان لێوە فێربووە، هەر بۆیەش هەندێك جار زۆر سەرسەختی دەکات.\nداوی چاکبوونەوەی بەتەوای و رزگاربوونی لە ڤیرۆسی کۆرۆنا، رەوانەی ماڵی چارەسەری کراوە، تا هێزی زیاتری بۆ بگەڕێتەوە و چەند رۆژێك لەژێر چاودێریدا بێت.\nلە سەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرانا راگەیەندرا، ئه‌و په‌تایه دوژمنی سەرەکی بە ساڵاچوانە و تەنانەت لە نەخۆشخانەکانیش تا گەنجەکان وەستابن چارەسەری بەساڵاچوان کەمتر دەکرێت.


لە كاتێكدا لە جيهانى عەرەبيدا ناڕەزايەتييەكان لە بەرامبەر لێدوانەكانى سەركۆمارى فەڕەنسا ئيمانوێل ماكرۆن كە لە دژى ئيسلام كردبووى بەردەوامە، دەنگى ناڕەزايەتيش لە بەغدا-ى پايەتەختى عێراقەوە بەرزبوويەوە.\nلە ناوچەى ئەعزەمييەى بەغدا، گرووپێكى سەر بە دامەزراوەى مرۆيى "گرووپى ئەعزەمييە بۆ خزمەتى خێرا" بەهەڵگرتنى وێنەى شێوێندراوى ماكرۆنەوە لە شەقامەكانى پايتەخت دەسوڕانەوە.\nلە كاتى تێپەڕبوونى كاروانى ئۆتۆمبيلەكان هاووڵاتييانيش پاڵپشتييان دەكرد.\nئەو هەڵوێستە دژ بە ئيسلامانەى كە لەم دواييانەدا بەرپرسانى فەڕەنسا دەريانبڕيوە، بووەتە هۆى ناڕەزايەتى رێكخراوى هەماهەنگى ئيسلامى، رێكخراوى خوێندن، زانست و كولتورى ئيسلامى و ئەنجوومەنى هەماهەنگى كەنداو و چەند وڵاتێكى عەرەبى.\nبەغدا عێراق فەڕەنسا


لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا زیاد لە ٤٤ ھەزار لوبنانی کەمپینێکی ئۆن لاینیان لە سۆشیال میدیادا ئیمزاکردوە و تیایدا داوای ئەوە دەکەن فەرەنسا بگەڕێتەوە و وڵاتەکەیان سەرلەنوێ داگیربکاتەوە. کەمپینەکە ئەم ناونیشانەی ھەیە: ”لوبنان بۆ ماوەی دە ساڵ بخرێتە ژێر ئینتیدابی فەرەنساوە“. ئەم کەمپینە دوای سەردانەکەی دوێنێی ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسا بۆ لوبنان بڵاوبوتەوە. ئەوانەی لە پشتی کەمپینەکەوەن باس لەوە دەکەن کە لوبنانیەکان ڕێگاچارەی ریفۆرم و دەسکاریکردنی سیستمە سیاسیی و ئابوورییە حوکمڕانییەکەیان لەبەردەمدا نەماوە و ئەوان دەرەقەتی ھێزە بنەماڵە حوکمڕانەکان و میلیشیاکانیان و دەوڵەتە ئیقلیمییەکانی پشتی ئەو بنەماڵە و میلیشیایانە نایەن.\nڕادەی نائومێدبوون لە دەسکاریکردن و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی دۆخەکە وایکردوە ئەو ژمارە زۆرەی خەڵک پەنا بۆ سەرۆکی فەرەنسا ببەن و داوای لێبکەن فەرەناس بگەڕێتەوە و وڵاتەکەیان داگیربکاتەوە. ئەو سیستمە حوکمڕانییەی لە لوبناندا دوروستکراوە سیستمێکی تائیفیی میلیشیایی داخراوە کە سەرجەمی دەسەڵاتەکانی ئەو وڵاتەی لە دەستی کۆمەڵێک خێزان و بنەماڵەی سیاسیی و دینیدا کۆکردۆتەوە و شتێک لەو وڵاتەدا نەماوە لۆژیکی تائیفیەت بەشینەکردبێت.\nگەندەڵیی و دزیی و جەردەییەکی سیستماتیک، باڵاەستیی ڕەھای مەحسوبیەت و دابەشکردنی پۆست و پلە سیاسیی و ئابوریی و بیرۆکراسییەکانی وڵاتەکە لە ڕێگای مەحسوبیەتەوە، بەربڵاوی دیاردەی میلیشیا و بوونی چەکدار و سوپای خێزانیی و تائیفیی تایبەت، ئامادەگی خەستی ھێزە ئیقلیمییەکان لەو وڵاتەدا و لە دەستدانی تەواوەتی سەروەری وەک دەرەنجامی تەڕاتێنکردنی ھێزە ئیقلیمیەکان لەناویدا، بەرفروانی دیاردەی بێئیشیی و نەبوونی خزمەرگوزارییە سەرەتاییەکان، بڵاوبوونەوەی ھەژارییەکی گەورە و بەناو بەشێکی گەورەی دانیشتواندا، ئاکارەکانی ئەو سیستمەیە کە دروستکراوە. لە ھەموو ئەمانەش ترسناکتر بێئەنجامیی و بێکاریگەربوونی سەرجەمی ئەو ناڕەزاییدەربڕین و خۆپیشاندانانەیە کە لوبنانییەکان بە درێژایی ئەم چەند ساڵەی دوایی پەنایان بۆبردوە بۆ گۆڕین و دەسکاریکردنی ئەو دۆخە. ئەوانەی کەمپینەکەیان ئیمزاکردوە بە ھەمووان پێیانوایە دەسەڵاتدارانی لوبنان بەھەموو جیھانیانا نیشانداوە کە ناتوانن وڵاتەکە بەڕێوەببەن و لوبنانیان لە لێواری مردن و وێرانبوونی تەواوەتی نزیککردۆتەوە.\nدۆخی عێراق بە گشتیی و دۆخی ھەرێمی کوردستان بەتایبەتی لە دۆخی لوبنان باشتر نییە. دەسەڵاتدارانی عێراق و دەسەڵاتدارانی کوردستان لە ھەمان مەعدەنی بۆگەنی ئەوانەی لوبنان دروستکراون و سیستمی حوکمڕانییەکەشیان لەھەمان قوڕ و لیتە و پۆخڵەوات دروستکراوە. ئەوەی لەمڕۆدا جارنەجار ھەم لە ھەرێم و ھەم لە عێراقدا گوێمان لێدەبێت کە خەڵک تەمەنای گەڕاندنەوەی سەدام حوسەین دەکەن، ھەمان لۆژیکی نائومێدبوون و وەڕسبوونی لەم دەسەڵاتدارانەی لەپشتەوەیە. ھەمان ڕەشبینیی بەرامبەر بە چاکسازییکردن و دەسکاریکردنی سیستمە حوکمڕانییە خێڵەکیی و بنەماڵەیەی و خێزانی و تائیفیی و سوڵتانییەکە، خواستەکانی خەڵک دادەڕێژێت. ئەگەر لوبنانییەکان ماکرۆنیان ھەبێت پەنای بۆببەن، ئەوا عێراقییەکان، بە کوردیشەوە، تەنھا وێنەکانی سەدام حوسەینیان ھەیە تەماناکانی خۆیانی پیاھەڵواسن.\nئەو دۆخەی ئەمڕۆکە لە ناوچەکەدا باڵادەستە لەو دۆخە دەچێت کە شاعیری یۆنانی بەناوبانگ کۆستەنتین کاڤافی لە شیعری ”لە چاوەڕوانی بەربەریەکاندا“ باسیدەکات. لەو شیعرەدا کاڤافی باس لە شارێک دەکات کە لە ناوەوەی خۆیدا تەواو بۆگەن و بێمانا و بێھیوا و بێئومێد بووە، دانیشتوانەکەی بۆ ڕزگاربوون لەو دۆخە تەمەنا و چاوەڕێی ھاتنی بەربەرییەکان دەکەن. ئەوان ڕۆژانە خۆیان دەگۆڕن و جلە جوانەکانیان لەبەردەکەن و دەچنە بەردەرگای شارەکەیان و چاوەڕوانی ھاتنی بەربەرییەکان دەکەن. ئەوان ھاتنی بەربەرییەکان وەک ھاتنی ڕزگارکەرێک دەبینن. پێدەچێت میلەت و کۆمەڵگا جیاوازەکانی ئەم ناوچەیە، ھەریەکە و بەجۆرێک چاوەڕوانی بەربەرییە ڕزگارکەرەکانی خۆیان بکەن.


نرخی دۆلار شكا و تمەن بەرزبووەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/15 - 7:20 PM\nبڕیاری بانكی ناوەندی بۆ بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار و بڵاوبوونەوەی نەوەی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا بۆتە هۆی ناسەقامگیری لە ئابووری جیهانی و بەردەوام گۆڕانكاری لە بەهای دۆلار و ئاڵتون ڕوودەدات.\nخاوەنی نووسینگەیەكی ئاڵوگۆڕی دراو لە سلێمانی بۆ (خەڵك) ڕایگەیاند، ئەمڕۆ نرخی دۆلار بەرامبەر بە دیناری عیراقی كەمێك دابەزیوە و 100 دۆلار بە 143 هەزار و 500 دینار مامەڵەی پێوەكرا.\nڕاشیگەیاند، تمەن بەهاكەی بەرزبۆتەوە و 100 دۆلار بە 2 ملیۆن و 270 هەزار تمەن و هۆكارەكەشی بۆ دەرچوونی بایدن لە هەڵبژاردنەكانی ئەمریكا دەگەڕێتەوە، كە پاش چەند ڕۆژێكی دیكە دەستبەكاردەبێت و ئەگەری ئەوە هەیە سزاكانی سەر ئێران سووك بكات و ڕێككەوتنی ئەتۆمی كارابكاتەوە.\nهاوكات بەپێی بەدواداچوونەكانی (خەڵك) لە بازاڕی زێڕنگەرانی سلێمانی، ئەمڕۆ ئۆنسێك ئاڵتون بە 1833 دۆلار بووە و نرخی مسقاڵێك زێڕ بە 370 هەزار و عەیاری 18 بە 317 هەزار دینارە.\nئاڵتونئەمریكائێراندۆلار و تمەن


ئه‌نجامه‌كانی ترس و دوودڵ چین؟\n14/6/2018 09:49 AM\nخۆپارێزی له ترس و دوودڵی هۆكاره‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه چه‌ندین ده‌رئه‌نجامی خراپ دروستده‌كات و مرۆڤ گیرۆده‌ی دۆخێكی ناخۆش و سه‌خت ده‌كه‌ن، بۆ خۆپاراستن له‌و دۆخه‌و ئه‌نجامه خراپه‌كانی د.جه‌عفه‌ر عومه‌ر پزیشكی ده‌روونی به سایتی خاكی راگه‌یاند:\n1- راكردن له‌و شته‌ی لێی ده‌ترسێت: مرۆڤ به‌رده‌وام له‌و شته راده‌كات و لێی دوورده‌كه‌وێته‌وه كه لێی ده‌ترسێت. ئه‌مه‌ش هه‌م كاره‌كه گران ده‌كات و هه‌میش مرۆڤ به‌ره‌و گۆشه‌گیری و لاوازی ده‌بات.\n2- كه‌مكردنه‌وه‌ی ته‌ركیزو سه‌رنجدان: ترس و دوودڵی ده‌بێته هۆی ده‌ردانی هۆڕمۆنی كۆرتیزۆڵ، زۆربوونی ئه‌م هۆڕمۆنه‌ش هۆكاره بۆ كه‌مبوونه‌وه‌ی ته‌ركیز. زۆرجار ئه‌و كه‌مته‌ركیزییه به له‌بیرچوونه‌وه تێده‌گه‌ین.\n3- توشبوون به نه‌خۆشی ده‌روونی و جه‌سته‌یی: له زانستی پزیشكیدا ئه‌وه روونكراوه‌ته‌وه كه دوودڵی ده‌بێته هۆی چه‌ندین نه‌خۆشی، بۆ نموونه برینی گه‌ده‌و دوانزه‌گرێ یان ته‌شه‌نوجی كۆڵۆن كه زۆرێك له تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه هه‌یانه! ته‌نانه‌ت هه‌ندێك سه‌رچاوه ئاماژه به‌وه‌ش ده‌كه‌ن كه ترس و دوودڵی ده‌بنه هۆی تێكچوونی كاری خانه‌كانی مێشك و داخورانی.


لێدوانی بەکارھێنەر:Bawareng2019 - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Bawareng2019!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٤١٬٣٧١ وتار و ١٣٣ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n⇐ئارام وتووێژ💭 ١٠:٣١، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Bawareng2019&oldid=653061»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٠:٣١ی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


پەرلەمانتارێک بۆ سەرۆکی حکوومەت: تا ئێستا نازاندرێت سەرۆکی سامانە سروشتیەکان کێیە\n08.12.2019 07:31 PM\nئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان وەڵامی وتەکانی سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەداتەوە دەڵێت: له به‌ر ئه‌وه‌ی داهاته‌كان ده‌چنه‌وه وه‌زاره‌تی دارایی، به مانای ڕوونی له داهاتدا نایه‌ت، دەشڵێت؛ تائێستا نازاندرێت سەرۆکی سامانە سروشتییەکان کێیە.\nکاروان گەزنەیی ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا وەڵامی سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەداتەوە کە دەستکەوتەکانی حکوومەتی لەماوەی ١٠٠ رۆژی ڕابردوو خستەڕوو.\nگەزنەیی نووسیویەتی:كاتێك باس له كارنامه‌ی حكومه‌ت ده‌كرێت، واتا ستراتیژیه‌تی حكومه‌تێك بۆ كابینه‌یه‌كی دیاریكراو؛ واتا، هه‌موو لێدوانێك له‌و باره‌یه‌وه باتڵه تا ته‌واوبوونی ماوه‌ی حكومڕانی كه به یاسا دیاریكراوه. ئه‌م كارنامه‌یه سه‌نگی مه‌حه‌كی هه‌ڵبژاردنه‌كانی چوار ساڵی داهاتووه.\nدەشڵێت: به‌ڕێزیان باسییان له داهاتی ناوخۆ كرد، و ئه‌وه‌ی به ده‌لیل هێنایه‌وه كه سه‌رجه‌م داهاته‌كان ده‌چنه‌وه وه‌زاره‌تی دارایی؛ له ڕاستیدا هه‌ر له به‌ر ئه‌وه‌ی داهاته‌كان ده‌چنه‌وه وه‌زاره‌تی دارایی، به مانای ڕوونی له داهاتدا نایه‌ت. ماوه‌یه‌كی زۆره وه‌زیری داره‌ی ئێستا و پێشووش هه‌مان ژماره دێته سه‌رزمانییان كه باس له داهاتی نه‌وت ده‌كرێت و بۆ داهاتی ناوخۆش جگه‌له بێده‌نگی، وشه‌یه‌كمان گوێ لێ نه‌بووه و ته‌نانه‌ت په‌ڕه‌یه‌كیش نه‌هاتووه‌ته په‌رله‌مان!\nهەر لە ڕاگەیەندراوەکەی ئەو پەرلەمانتارەدا ئاماژە بەوەکراوە؛ ئێمه چه‌ندان پرسیار و یاداشتمان ئاڕاسته‌ی سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت و وه‌زیری دارایی كردوون و داتای گریمانه‌كراو و پشتڕاست نه‌كراوه‌مان بۆ ناردوون بۆ پشتڕاستكردنه‌وه و بۆ زانین، ته‌نانه‌ت وه‌ڵامی پرسیارێكیشمان وه‌رنه‌گرتووه‌ته‌وه.\nئەوەشدەخاتەڕوو: جه‌نابیان باس له داهاتی وه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كان ده‌كه‌ن و ده‌ڵێن، (به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام داتا و زانیارییه‌كانمان خستووه‌ته ڕوو كه، ئێستا گشت هاووڵاتییان ده‌توانن بزانن كه داهاتی نه‌وت و ناوخۆیی چه‌نده و له چ بوارێكدا خه‌رج ده‌كرێت). له ڕاستیدا نه‌ك هاووڵاتییان، ئێمه وه‌كو لیژنه‌ی سامانه سروشتییه‌كان و بگره له‌سه‌ر ئاستی تاكیش به‌نده چه‌ندان جار پرسیارم ئاڕاسته‌ی وه‌زاره‌ت و حكومه‌ت كردووه، و تا ئێستا ته‌نانه‌ت وه‌ڵامی پرسیارێكیشم وه‌رنه‌گرتووه!\nلە کۆتاییدا گەزنەیی دەڵێت: خزمه‌تگوزارییه‌كان له مه‌ترسی گه‌وره‌دان؛ به‌تایبه‌ت، كاره‌با و ئاو. ئێمه چه‌ندان یاداشتمان ئاڕاسته‌ی به‌ڕێزیان و وه‌زاره‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان كردووه و داوامان كردووه فریای دۆخه‌كه بكه‌ون ئه‌گه‌رنا دۆخی كاره‌با به ڕاده‌یه‌ك خراپه كه ڕه‌نگه بگاته ئاستی شه‌تداون.