زمانی كوردی ناسنامه‌ی منه\nدروشمێك كه باوه و له‌سه‌ر زاره، ئه‌وه‌یه كه ده‌ڵێت: (زمانی من ناسنامه‌ی منه). ئه‌م دروشمه بۆ هه‌ر زمان و هه‌ر فه‌رهه‌نگ و نه‌ته‌وه‌یه‌ك دروسته، بۆیه بۆ ئێمه‌ی كوردیش دروسته بێژین: (زمانی كوردی ناسنامه‌ی منه). پاشتر دێینه‌وه سه‌ر باسی ئه‌وه‌ی بۆچی گرنگه له‌م دروشمه‌دا دووپات له‌سه‌ر زمانی كوردی بكه‌ین.\nزمان و ئه‌ركه‌كانی\nمه‌به‌ست له زمان لێره‌دا زمانی ئاخاوتنه كه پاشتر ده‌بێته زمانی خوێندن و نووسین. مه‌به‌ست زمانی جه‌سته یان ئاماژه یان زمانی نابینایان نییه. هه‌موو ئه‌م زمانانه ئامرازگه‌لێكن بۆ ده‌ربڕین، گه‌یاندن، تێگه‌یاندن و لێكتێگه‌یشتن. لێ زمانی ئاخاوتن جۆره تایبه‌تمه‌ندییه‌كی تری هه‌یه، ئه‌ویش كه هه‌ڵگر و گه‌یێنه‌ری فه‌رهه‌نگ (كولتوور)ـه. ئه‌وجا هه‌ر زمانێك بووه، هه‌ڵگری هه‌ر فه‌رهه‌نگێك یان هی هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك بووه، با بێت.\nزمان وه‌ك ئامرازێك ئاسانكاریی گه‌یاندن ده‌كات. ئه‌وه‌ی سه‌خته به زمانی جه‌سته و به زمانی ئاماژه ده‌ریبڕین، به زمانی ئاخاوتن ئاسانتر ده‌بێت. به‌هۆی زمانی ئاخاوتنه هزر، بیروبۆچوونی خۆمان به به‌رانبه‌ره‌كه‌مان ده‌گه‌یه‌نین، تێمان ده‌گات و تێی ده‌گه‌ین. له‌م لایه‌نه‌وه زمان چه‌ندان ئه‌ركی هه‌یه، له‌وانه: فه‌رهه‌نگی، زانستی، كۆمه‌ڵایه‌تی، هه‌ستیاری و هتد...\nبۆچی ده‌بێت دووپات له‌سه‌ر زمانی كوردی بكه‌ین وه‌ك ناسنامه‌یه‌ك بۆ تاكی كورد؟ ئێمه ده‌زانین هه‌ر كوردێكی خوێنده‌وار جگه له زمانی خۆی كه كوردییه، زمانێك یان چه‌ند زمانێكی سه‌رده‌ست ده‌زانێت. له‌و ڕووه‌وه (وه‌ك پێشتر باسمان كرد) كه زمان هه‌ڵگر و گه‌یێنه‌ری فه‌رهه‌نگه، فه‌رهه‌نگیش ناسنامه‌مان پێ ده‌به‌خشێت، ده‌توانین بڵێین زۆر گرنگه ئێمه دووپات له‌سه‌ر زمانی دایك بكه‌ین. ئه‌گه‌ر وا نه‌كه‌ین دوور نییه زمانی سه‌رده‌ست فه‌رهه‌نگی خۆی به‌سه‌رماندا زاڵ بكات و بیكات به فه‌رهه‌نگی سه‌ره‌كیمان، ئه‌مه له كاتێكدا بوونی فه‌رهه‌نگی كوردی به فه‌رهه‌نگی سه‌ره‌كیمان ده‌بێت خه‌می هه‌موومان بێت.\nهه‌وڵی هه‌موومان ده‌بێت بۆ ئه‌وه بێت زمانی كوردی باڵاده‌ست بێت و زمانه‌كانی تر (كه زۆر چاكه بیانزانین) به پله‌ی دووه‌م بێن.\nفره‌زمانی و فره‌فه‌رهه‌نگی\nئه‌مڕۆ كه له وڵاتانی پێشكه‌وتوودا باسی فره‌فه‌رهه‌نگی ده‌كرێت وه‌ك دیوێكی دره‌وه‌شاوه‌ی شارستانی و ده‌وڵه‌مه‌ندیی فه‌رهه‌نگ، به‌ڵام فره‌فه‌رهه‌نگی بێ فره‌زمانی نایه‌ته كایه‌وه. ڕه‌نگه بێ ویست و حه‌زی خۆیشمان بووبێت، به‌ڵام بمانه‌وێ یان نه‌مانه‌وێت, كورد نه‌ته‌وه‌یه‌كی فره‌فه‌رهه‌نگه به حوكمی ئه‌وه‌ی فره‌زمانه.\nئێمه جگه له فه‌رهه‌نگی خۆمان، له فه‌رهه‌نگه‌كانی عه‌ره‌ب، فارس و توركه‌وه به‌هره‌دارین. ده‌كرێت وا لێك بدرێته‌وه كه ئه‌م به‌هره‌داربوونه لایه‌نی ئه‌رێنی و نه‌رێنیی خۆی هه‌بێت. ئه‌رێنی له‌وه‌دایه كه به‌هره‌داربوونمان له‌و فه‌رهه‌نگانه وه‌ك ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌ك وه‌ربگرین و بیخه‌ینه ژێر ڕكێف و كاریگه‌ریی فه‌رهه‌نگه سه‌ره‌كییه‌كه‌مان كه فه‌رهه‌نگی كوردییه.\nنه‌رێنیی له‌وه‌دایه ئه‌گه‌ر بهێڵین فه‌رهه‌نگه‌كانی دی ده‌سه‌ڵاتیان به‌سه‌ر فه‌رهه‌نگه‌كه‌ماندا بشكێت و پێشێلی بكه‌ن و جێی بگرنه‌وه، ئه‌و كاته به شێوه‌یه‌كی خراپ كاردانه‌وه‌ی له‌سه‌ر ناسنامه كوردییه‌كه‌مان ده‌بێت و ناسنامه‌یه‌كی ترمان پێ ده‌به‌خشێت كه فه‌رهه‌نگی زمانه سه‌رده‌سته‌كه بۆمانی ده‌گوێزێته‌وه. لێره‌دا زمانه سه‌رده‌سته‌كه وه‌ك زمانی ده‌سه‌ڵات و بگره داگیركه‌ر خۆی به‌سه‌رماندا ده‌سه‌پێنێت.\nزمان ئه‌نباری فه‌رهه‌نگ، مێژوو، جیۆگرافیا، ئاین، سیاسه‌ت و شارستانییه. ئه‌م چه‌مكانه و زمان خۆیشی، له‌گه‌ڵ منداڵدا له‌دایك نابن. منداڵ به ئازادی له‌دایك ده‌بێت. ئه‌وه خێزان، كۆمه‌ڵگه و ژینگه‌ن ئه‌و وابه‌سته‌گییانه بۆ منداڵ دروست ده‌كه‌ن.\nمنداڵێكی تازه له‌دایكبووی كورد بده‌یته خێزانێكی ئینگلیز و له به‌ریتانیا مه‌زن بێت، هه‌رگیز نابێته خاوه‌ن فه‌رهه‌نگێكی كوردی و چ جاران ناسنامه‌یه‌كی كوردیی نابێت. بۆیه له‌م لایه‌نه‌وه زمانی دایك گرنگییه‌كی تایبه‌تیی هه‌یه.\nزمان بنكه و كۆڵه‌كه‌ی دامه‌زراندنی كه‌سایه‌تیی مرۆڤه، له‌م حاڵه‌ته‌دا بۆ ئێمه‌ی كورد زمانی كوردی و كه‌سایه‌تییه‌كی كوردییه. كه ده‌ڵێین كه‌سایه‌تییه‌كی كوردی هه‌ڵبه‌ته مه‌به‌ستمان ئه‌وه‌یه كه‌سایه‌تییه‌ك به ناسنامه‌یه‌كی كوردییه‌وه. ئه‌مه هیچ پێوه‌ندیی به بیری توندی نه‌ته‌وه‌په‌رستییه‌وه نییه. له هه‌موو شوێنانی دنیادا هه‌ر میله‌تێك شانازی به زمانی خۆیه‌وه ده‌كات. ئاخر گرنگیی زمان له‌وه‌دایه دوژمنانمان به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بووه ده‌یانه‌وێت زمانه‌كه‌مان لاواز بكه‌ن، قه‌ده‌غه‌ی بكه‌ن و له‌ناوی ببه‌ن. ئه‌وان ده‌زانن له‌ناوبردنی میله‌تێك له ڕێی سه‌ركوتكردنی زمانه‌كه‌یه‌وه ده‌بێت، له دواییشدا نه‌هێشتنی فه‌رهه‌نگه‌كه‌ی و ناچاركردنی ئه‌و میله‌ته به قسه‌كردن به زمانی سه‌رده‌ست و پۆشینی فه‌رهه‌نگی باڵاده‌ست.\nهیچ زمانێك نییه له دنیادا هه‌ڵگری فه‌رهه‌نگێك نه‌بێت و ناسنامه‌یه‌ك به قسه‌كه‌ره‌كه‌ی نه‌به‌خشێت، بۆیه هیچ فه‌رهه‌نگێكیش بێ زمان بوونی نییه، واته هه‌ردووكیان ته‌واوكه‌ری یه‌كترن، كار و كاردانه‌وه‌یان له‌سه‌ر یه‌كتر هه‌یه.\nئێمه ئه‌مه‌ی لێره‌دا باسی ده‌كه‌ین و تایبه‌ته به كورده‌وه ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌ییه. ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێ نه‌ته‌وه‌یه‌ك له ناو ببه‌یت، زمانه‌كه‌ی له‌ناو بده، ئه‌و كاته فه‌رهه‌نگه‌كه‌یت له ناو بردووه و ئیتر نه‌ته‌وه‌یش له‌ناو ده‌چێت، چونكه تاكه‌كانی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه ناسنامه‌كه‌یان لێ وه‌رده‌گیرێت و ناسنامه‌یه‌كی تریان به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێت.\nده‌كرێ بگوترێت زمان و فه‌رهه‌نگ دوو دیوی دراوێكن و دراوه‌كه خۆی ناسنامه‌ی تاكێكی سه‌ر به نه‌ته‌وه‌یه‌كه. له‌م لایه‌نه‌وه ئاسایشی زمان له‌گه‌ڵ ئاسایشی نه‌ته‌وه گرێدراوی یه‌كترن.\nهه‌موومان ده‌زانین وڵاته زلهێزه داگیركه‌ره‌كان زمانی خۆیان به زۆری زۆرداری سه‌پانده سه‌ر میله‌تانی خاك داگیركراودا. ئه‌وان گرنگیی زمانیان ده‌زانی و به‌وه نه‌ده‌وه‌ستان خاكی میله‌تان بۆ مه‌به‌ستی ئابووری و بازرگانی داگیر بكه‌ن، بگره داگیركردنه‌كه لایه‌نی فه‌رهه‌گیشی هه‌بوو، جا بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ده‌بوو زمانی خۆیشیان به‌سه‌ریاندا بسه‌پێنن.\nوڵاتانی ئێران و توركیا و سووریا و عێراق (كاتی خۆی) هه‌مان سیاسه‌تیان پێڕه‌و كردووه، ئه‌ویش ڕێنه‌دان به خوێندنی زمانی دایك له قوتابخانه‌كاندا به مه‌به‌ستی ڕێگری له گه‌شه‌سه‌ندنی زمانه‌كه و پووچكردنی و له داهاتوودا مراندنی. هه‌رچی توركیایه به‌مه‌یشه‌وه نه‌وه‌ستابوو، بگره زمانی كوردیی به جارێ قه‌ده‌غه كردبوو، ته‌نانه‌ت بۆ ئاخاوتنیش. ئه‌وه‌ی زمانی كوردیی له باكوردا له‌سه‌ر پێ ڕاگرتووه، هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی و دووپاتكردنه له‌سه‌ر زیندووڕاگرتنی فه‌رهه‌نگی كوردی.\nئایا كورد خاوه‌نی ناسنامه‌یه‌كی تایبه‌ت به خۆیه‌تی؟\nبه‌ڵێ بێگومان تا ئاستێكی زۆر تاكی كورد خاوه‌نی ناسنامه‌یه‌كی تایبه‌ته به خۆی، بۆ ده‌ڵێن تا ئاستێكی زۆر؟ چونكه جیۆگرافیای كوردستان وا كه‌وتووه وه‌ك هه‌موومان ده‌یزانین. ئه‌و كوردانه‌ی په‌رته‌وازه‌ی ده‌ره‌وه‌ی كوردستان بوون زۆربه‌ی جار ده‌كه‌ونه ژێر كاریگه‌ریی زمان و فه‌رهه‌نگی سه‌رده‌ستی ئه‌و جێیانه‌ی تێیدا ده‌ژین، كه زمان و فه‌رهه‌نگی عه‌ره‌بی و فارسی و توركییه. كه‌واته ناتوانین بڵێین ئه‌و كوردانه ناسنامه‌یه‌كی پاقژی كوردییان هه‌یه، به‌ڵام ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ییان لاواز بێت یان به جارێك نه‌بێت.\nتۆ ده‌بینیت گه‌نجی كورد هه‌یه نازانێ یه‌ك ڕسته به كوردی بڵێت، به‌ڵام ئاماده‌یه بۆ كوردستان خۆی به كوشت بدات، له‌به‌رئه‌وه‌ی خاوه‌نی هه‌ستێكی كوردانه‌یه، به‌ڵام هه‌یه له ناوجه‌رگه‌ی كوردستاندا ده‌ژیی كه‌چی هیچ شانازییه‌كی به ناسنامه و كوردبوونی خۆیه‌وه نییه.\nئه‌مڕۆكه هه‌ندێك له حزبه كوردییه‌كان له ڕقی یه‌كتر و له ململانێیه‌كی ناشه‌ریفانه‌دا, وایان كردووه بڕێكی زۆر له گه‌نجانی كورد بێزیان له كوردبوونی خۆیان ببێته‌وه و له هه‌وڵی ئه‌وه‌دان ناسنامه‌ی خۆیان له‌كه‌دار بكه‌ن یان بشێوێنن. هیچ حه‌ز و وابه‌سته‌گییه‌كیان بۆ كوردستان نییه. له زووترین هه‌لدا كه بۆیان بڕه‌خسێت كوردستان جێ ده‌هێڵن و به ته‌مای ئه‌وه نین جارێكی تر به سه‌ردانیش بۆ كوردستان بێنه‌وه. ئیتر چۆن ده‌توانین بڵیین ئه‌م جۆره گه‌نجانه ناسنامه‌یه‌كی كوردییان هه‌یه، چونكه ناسنامه پێوه‌سته به خۆشه‌ویستیی نیشتمانیشه‌وه، له ڕاستییه‌كه‌ی ئه‌مانه دووچاری سه‌رلێشێوان كراون.\nئایا ده‌كرێ تاكێك چه‌ند ناسنامه‌یه‌كی هه‌بێت؟ به‌ڵی بێگومان ئه‌وه ده‌كرێت, به‌ڵام ده‌بێت هه‌میشه ناسنامه ڕه‌سه‌نه‌كه‌ی بناغه بێت، ناسنامه‌كانی تر ته‌نێ بۆ به‌پێوه‌ڕاگرتن و ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی ناسنامه سه‌ره‌كییه‌كه بن.\nناسنامه مه‌رج نییه هه‌ر نه‌ته‌وه‌یی بێت، ده‌كرێ نیشتمانی یان ئاینی بێت. بۆ نموونه: كه‌سێك دانیشتووی كوردستانه و سه‌ر به نه‌ته‌وه‌ی كورد نییه، به‌ڵام چونكه له كوردستان داده‌نیشێت ده‌كرێت ناسنامه‌یه‌كی كوردستانیی هه‌بێت، به‌ڵام كوردێك كه به ڕه‌سمی له‌ناو سنووری ده‌وڵه‌تانی عێراق، ئێران و توركیا ده‌ژیی، هه‌ستی وابه‌سته‌گیی به‌و وڵاتانه‌وه كه‌متره، چونكه كوردستان به زۆری زۆرداری به‌و وڵاتانه‌وه لكێنراوه، بۆیه ناسنامه (نیشتمانییه‌كه‌ی) لاوازه، بگره له هه‌ندێ حاڵه‌ته‌دا هه‌ر به جارێك نییه.\nجۆرێكی تری ناسنامه، ناسنامه‌ی ئاینییه. بۆ نموونه: كوردێكی مسوڵمان ئه‌گه‌ر باوه‌ڕمه‌ند بێت ئه‌وه ناسنامه‌یه‌كی ئیسلامیشی هه‌یه، لێره‌دا گرنگه ئاگامان له‌وه بێت ناسنامه ئاینییه‌كه به‌سه‌ر ناسنامه نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌دا زاڵ نه‌بێت، چونكه ئه‌وكاته تاكه‌كه وابه‌سته‌گیی ئاینی یان تایفه‌گه‌ریی به‌لاوه گرنگتر ده‌بێت, وه‌ك له وابه‌سته‌گیی نه‌ته‌وه‌یی.\nهه‌ر زمانێك بۆ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك پیرۆزه. هیچ زمانێك له زمانێكی تر پیرۆزتر نییه، با زمانه‌كه زمانی ئاینیش بێت، واته بۆ كوردێكی باوه‌ڕمه‌ندی مسوڵمان نابێت زمانی عه‌ره‌بی له زمانی كوردی پیرۆزتر بێت. میله‌تان گشتیان گرنگی ده‌ده‌ن به زمانی خۆیان و له وڵاتی خۆیاندا زمانی خۆیان به گرنگ و باڵاده‌ست داده‌نێن. هیچ تاكێكی ئه‌ڵمانی نییه زمانی ئینگلیزی یان فڕه‌نسیی به لاوه گرنگتر بێت له زمانی ئه‌ڵمانی.\nسوێد وڵاتێكی بچووكه و زمانی سوێدی ته‌نیا له‌و وڵاته‌دا قسه‌ی پێ ده‌كرێت و هه‌ندێكیش هه‌ن له فینله‌ندا به سوێدی قسه ده‌كه‌ن، به‌ڵام زمانی سوێدییان به لاوه گرنگه و به هیچ زمانێكی تری نایگۆڕنه‌وه. له قوتابخانه‌دا هه‌موو بابه‌ته‌كان به زمانی سوێدی ده‌گوترێنه‌وه. ته‌نانه‌ت زمانی ئینگلیزی ئه‌ویش له ڕێی زمانی سوێدییه‌وه ده‌گوترێته‌وه. ئه‌وان له بابه‌ته زانستییه‌كانیشدا وشه‌ی بێگانه به كار ناهێنن، تا ئه‌و ئاسته‌ی توخمه كیمیاییه‌كان ناوی سوێدییان هه‌یه. ئۆكسجین و نایترۆجین و هایدرۆجین و هتد... كه له زۆربه‌ی وڵاتاندا هه‌مان ناویان هه‌یه، له سوێد ناوی سوێدییان هه‌یه.\nگه‌لۆ ئه‌وه چۆن بوو له كوردستاندا بابه‌ته زانستییه‌كان كرابوونه ئینگلیزی؟ له‌سه‌ر چ بنه‌ماگه‌لێكی زانستی ئه‌و كاره كرابوو؟ له‌سه‌ر بناغه‌ی كام تاقیكردنه‌وه، لێكۆڵینه‌وه و ده‌ره‌نجام ئه‌و بڕیاره درابوو؟ ئه‌و كاره خۆی له خۆیدا به ده‌ستی كه‌مگرتنی زمانی كوردییه و پیرۆزكردنی زمانی ئینگلیزییه كه نابێ بكرێت.\nلێره‌دا پێویسته بێژم كه هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و بڕیاره جێی ڕێز و ده‌ستخۆشییه. ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی به‌نده به ئاسایشی زمانه‌وه.\nئایا ناسنامه ته‌نێ ناسنامه‌ی تاكه؟\nناسنامه‌ی كوردی بۆ تاكی كورد زۆر گرنگه، به‌ڵام نابێت ته‌نێ له‌و چوارچێوه‌یه بمێنێته‌وه. بگره ناسنامه ده‌بێت بواره جوداكانی زمان بگرێته‌وه، واته قوتابخانه و ڕاگه‌یاندن و ده‌سه‌ڵات. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته زمانێكی ستاندارد و ڕێنووسێكی ستاندارد پێگه‌كانی ناسنامه به‌هێزتر ده‌كات، به‌داخه‌وه نه‌ك ته‌نێ له‌و دوو لایه‌نه بێبه‌شین، به‌ڵكو كاریشیان بۆ نه‌كراوه. بێ له‌مه, دیمه‌نی شار و ڕێگه‌وبانه‌كان ئه‌وانه‌یش به‌شێكن له ناسنامه، له‌م حاڵه‌ته‌دا ناسنامه‌ی وڵات، كه‌چی ئه‌م لایه‌نه به ته‌واوه‌تی فه‌رامۆش كراوه.\nئه‌گه‌ر مرۆڤ له هه‌ولێری پایته‌خت پیاسه‌یه‌ك به شه‌قامه‌كاندا بكات، ده‌یان تابلۆی جۆراوجۆری سه‌رسوڕهێنه‌ر ده‌بینێت كه به هیچ شێوه‌یه‌ك ئاوێنه‌ی شارێك نین ناسنامه‌یه‌كی كوردیی هه‌بێت. هه‌ر له زمانی تابلۆكانه‌وه بیگره تا ڕێنووس و ناولێنانه‌كان. هه‌روه‌ها زمانی كوردی ده‌بێت زمانی یه‌كه‌م و باڵاده‌ست بێت، به‌تایبه‌تی له شوێنه گرنگ و هه‌ستیاره‌كاندا. بۆ نموونه كارمه‌ندانی فڕۆكه‌خانه‌ی نێوه‌ده‌وڵه‌تیی هه‌ولێر كه بڕێكیان بێگانه‌ن، هه‌ستێكی وات پێ نابه‌خشن كه تۆ له پایته‌ختی هه‌رێمێك بیت به ناوی هه‌رێمی فیدراڵی كوردستان.\nلێره مه‌به‌ست له پۆلیس و ئاسایش نییه. مه‌به‌ست له كارمه‌ندانی خزمه‌تگوزاری و هێڵه ئاسمانییه‌كانه. ئه‌گه‌ر خۆیشیان كورد نه‌بن, پێویسته فێری كوردی بكرێن. ئه‌ویش به مه‌به‌ستی ئاسانكردنی كاروباری هاتوچۆكه‌ران له‌لایه‌ك و دووپاتكردن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه هه‌موومان له كوردستان ده‌ژین و لێره زمانی كوردی باڵاده‌سته.\nبه‌م بۆنه‌یه‌وه شایانی گوتنه كه هه‌موو ئه‌و كارمه‌ندانه‌ی له كوردستان كار ده‌كه‌ن و خۆیان كورد نین، چاكتره خولی زمانیان بۆ بكرێته‌وه و فێری كوردی بكرێن، نه‌ك هه‌ر چاكتره, بگره ده‌بێت بكرێت به مه‌رجی دامه‌زراندن.\nلایه‌نێكی تری گرنگ هه‌یه، نامه‌وێت زۆر له‌سه‌ری ڕاوه‌ستم له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ستیاره، ئه‌ویش هه‌بوونی قوتابخانه به زمانه‌كانی تر، كه من هه‌م به پێویستی نازانم و هه‌میش وه‌ك خه‌ته‌رێكی ده‌بینم بۆ سه‌ر زمان و ناسنامه‌ی كوردیمان.\nمه‌به‌ست لێره ته‌نێ ئه‌و قوتابخانانه نین كه به زمانانی بیانی كراونه‌ته‌وه، به‌ڵكو مه‌به‌ست ئه‌و قوتابخانانه‌یشن كه به زمانی كه‌مایه‌تییه‌كان كراونه‌ته‌وه.\nئه‌م باسه هیچ پێوه‌ندیی به نه‌ژادپه‌رستییه‌وه نییه. جگه له زمانی عه‌ره‌بی كه ده‌كرێت به زمانی دووه‌می ڕه‌سمیی هه‌رێم بێته ژماردن، له باشترین حاڵه‌تدا ده‌بێت كه‌مایه‌تییه‌كان مافی ئه‌وه‌یان هه‌بێت ئاره‌زوومه‌ندانه زمانی دایك بخوێنن، نه‌ك ته‌واوی خوێندنیان و هه‌موو قۆناغه‌كان به زمانی دایك بێت.\nهه‌رێمی كوردستان له وڵاتی سوێد دیموكراتتر نییه. له سوێد پێنج كه‌مایه‌تیی نیشتمانی هه‌ن. منداڵی ئه‌م كه‌مایه‌تییانه له قوتابخانه‌دا زمانی دایك ده‌خوێنن، به‌ڵام بابه‌ته‌كانی تر به زمانی سوێدین، واته قوتابخانه‌یه‌ك نییه هه‌موو بابه‌ته‌كانی به زمانی كه‌مایه‌تییه‌كان بێت. بێ له‌مه, نزیكه‌ی 200 زمانی بیانی له سوێد هه‌ن كه منداڵی ئاخێوه‌رانی ئه‌و زمانانه‌یش بۆیان هه‌یه ئاره‌زوومه‌ندانه زمانی دایك بخوێنن.\nهونەری قسەکردن و سیمینارگێڕان


بەختی ئەمڕۆ "١٦"ـی کانوونی یەکەم - کەی مەگەزین\nبەختی ئەمڕۆ "١٦"ـی کانوونی یەکەم\nئەمڕۆ ھەلێکی گەورەت بۆ دەڕەخسێت کە بەرەو سەرکەوتنت دەبات، بەڵام ھەوڵبدە دوانەکەویت لە ئەنجامدانی کارەکانت، ئارەزوودەکەیت ھەندێک کات لەگەڵ خۆشەویستەکەتدا بەسەر بەریت و بەم زووانە ھەموو شتەکان ئاسایی دەبنەوە.\nڕۆژێکی گونجاوە بۆ دەستپێکی کارە گرنگەکانت و دانانی پلانی گونجاو بۆ پڕۆژەکانت لە داھاتوودا، ئاگاداری ھەنگاوەکانت ببە و سەرکێشی مەکە بە پەیوەندی سۆزداریتەوە چونکە تۆ بەبێ ھاوسەرەکەت ژیانت ئەستەم دەبێت.\nئەمڕۆ ھەندێک کەس دەناسیت و لەگەڵیاندا باس لە کارە نوێیەکان دەکەیت و بەرەوپێشچوون ڕوودەدات لە ڕووی پیشەییەوە، ئارەزووی گۆڕانکاری دەکەیت لە ژیانی سۆزداریتدا و بارودۆخەکان لە قازانجی تۆدا دەبن و متمانەی تەواوت بە خۆت ھەیە.\nھەست بە جۆش و خرۆشێکی زۆر دەکەیت پاش ئەوەی بۆ ماوەیەک بێتاقەت و ھیلاک بوویت و چیتر ڕێگە نادەیت کێشەکان گەورە ببن و زوو چارەسەریان دەکەیت، ڕۆژێکی پڕ لە ھەست و سۆز بەسەردەبەیت و ھەست بە دڵخۆشی دەکەیت لەگەڵ خۆشەویستەکەتدا.\nکۆتایی بە ئاستەنگییەکان و بێھیواییەکان دێت و دووبارە چالاکدەبیتەوە و گەشبین دەبیت بە ڕووداوەکان و زیاتر ھەوڵدەدەیت بۆ بەدەستھێنانی ئەو شتانەی کە دەتەوێت، ئەرێنی بیربکەرەوە لە پەیوەندیت لەگەڵ خۆشەویستەکەتدا چونکە ئەو تەنھا کەسە کە بەبێ ئەوەی ھیچ شتێک بڵێیت لێت تێدەگات.\nھەلێکی گونجاوت بۆ ڕەخساوە ھەوڵبدە بەزیرەکییەوە سوودی لێوەربگریت و لەدەستی نەدەیت، خۆشەویستەکەت دەبینیت و لەگەڵیدا ھەندێک کات بەسەر دەبەیت و ھەردووکتان ھەست بە دڵخۆشی دەکەن.\nئەمڕۆ دەبیتە جێگای باس و سەرنجی ھاوپیشەکانت بەھۆی ئەو پێگە تایبەتییەی تۆ لە کارەکەتدا ھەتە، بیر لە کۆمەڵێک لایەن دەکەیتەوە و نازانیت چۆن بڕیاریان لەسەر بدەیت باشتروایە لەو کاتانەدا ڕای ھاوسەرەکەت وەربگریت.\nھەندێک ڕووداوی ئەرێنی ڕوودەدەن لە کارەکەتدا کە بەھۆیانەوە پەیوەندیت لەگەڵ ھاوپیشەکانت باشتر دەبێت، بارودۆخەکان دڵخۆشت دەکەن و دووبارە ڕۆمانسییەت ڕوودەکاتە ژیانی سۆزداریت.\nمەعنەوییات بەرزە و ئەرێنی بیردەکەیتەوە بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا ئارەزوو دەکەیت ھەندێک کات بە تەنھا بەسەر بەریت، ھەستەکانت بە ڕاستگۆیی دەرببڕە بۆ خۆشەویستەکەت چونکە بەم جۆرە زیاتر تۆی خۆشدەوێت.\nبارودۆخەکان یارمەتیت دەدەن خۆت ئامادە بکەیت بۆ کارە نوێیەکەت و ببیت بە جێگای سەرنجی دەوروبەرت، پێدەچێت لە چیرۆکێکی سۆزداریدا بژیت و کاتەکانت بە خۆشی بەسەر بەریت.\nھەوڵبدە ھەست بە ئارامی بکەیت و خۆت بەدوور بگریت لە ھەستی ناجێگیری و ھیچ ھەنگاوێک مەنێ ئەگەر لێی دڵنیا نیت، چیتر ھیچ شتێک پشتگوێ مەخە لە خۆشەویستیدا و ھەوڵبدە دڵی ھاوسۆزەکەت ڕابگریت.\nئاگاداری ھەموو ئەو شتانەببە کە لە دەوروبەرتدا ڕوودەدەن و زانیاری تەواویان لەسەر کۆبکەرەوە بۆ ئەوەی بگەیت بە ئەنجامی تەواو، بە ئارامییەوە مامەڵە لەگەڵ خۆشەویستەکەتدا بکە و باسی بیرۆکەکانت بکە لەگەڵیدا.\nبەختی ئەمڕۆ "١٧"ـی کانوونی یەکەم


دوماهیک نامەیا نائیل بەلعاوى – خەدەنگ\nنیسان 28, 2020 نیسان 28, 2020\nدوماهى نڤێسینا نڤیسەر و هەلبەستڤانێ فەلەستینى (یێ ل نەمسا) دژیت، نائیل بەلعاوى، روژەکێ بەرى مرنا وى ( ٢١ / ٤ / ٢٠٢٠ ).\nکوردیکرن: مەهدی حەسەن عەلى\nهەتا ڤێ خۆلەکێ ژى من گوهـ ل چو کەسى نەبوویە بێژت؛ سوپاس بو حوکمەتێ، بو کارێ وێ یێ باش، نە ل نەمسا نە ژى ل دەڤ هەڤسۆیا وێ یا مەزن، ئەلمانیا. ڤان هەردوو وەلاتان کارەکێ گەلەک باش و بەرچاڤ ئەنجامدا د ڤان چەند ڕۆژێن بۆریدا شەڕێ ل دژى ڤایرۆسی.\nکەس نابێژت سوپاس مێرکل یان کۆرتز، و چو کەس پەسنا “سەرکردایەتییا حەکیم” ناکت، مەزنترین پەیڤا بێتە گۆتن ژلایی نەمساوییەکێ یانژى ئەلمانییەکێ ڤە لسەر وان ئەنجامێن مەزن یێن هەردوو وەلاتان ب دەستخوەڤە ئیناین ل دژى ڤێ ئێشێ ئەوە کو بێژن: ” حوکمەتێ ئەو ئەنجامدا یا لسەر مللـێن وێ “، یان: ” هەروەکو ئەو کارێ حوکمەت ل دژى ڤایروسى پێ ڕابووی کارەکێ دورست بوو”.\nئەڤرو، ب ڕێکا تەلەفۆنێ من گوتە هەڤالەکێ خوە یێ نەمساوى:\n– ئەو کارێ پروفێشنال یێ حوکمەتا کۆرتزى بەرانبەر ڤێ قەیرانێ ئەنجامداى کارەکێ بالکێش بوو و ئەز سەرسورمانکرم.\n– بەرسڤا من دا: ئەڤە ئەرکێ وێ یێ چاڤەڕێکرى بوو، ئەگەر نەشێت بجهـ بینت، پێدڤییە دەست ژ کارێ خوە بکێشت.\n– دزانم، بەلێ سۆپاسییەکا بچویک چونینە و نە تشتەکێ مەزنە.\n– سۆپاسییەک، ئانکو حوکمەتێ ژلایێ خوەڤە دیارییەک پێشکێشکى مە کریە، و ئەڤە نە دورستە. ئەگەر مە ئەڤرو سوپاسییا وێ کر، سوبەهى ئەم دێ نەچاربن خوە بو ب چەمینن و وەکو کەرێن پەزى بێژن: سوپاس بو وە، بو هەرکارێ هوین ئەنجام ددن و ئەنجام نادن.\nپشتى سوحبەتا مە ب دوماهى هاتى من گوتێ دێ بابەتەکێ نڤیسم لسەر چاوانییا بەرهەمئینان و دورستکرنا کەلتۆرێ کوێلەتیێ و بلندکرنا سەرکردەیان کو بێنە ئاستێ خوداوەندان، و ئەو ” سوپاسییا ” بچویک دەستپێکەکا باشە بو خواندنا پەرتوکا، دکتاتوریەتا مەزن و پیس. هزر ب دلى بوو، من ژى ب دەنگەکێ بلند سوپاسییا وى کر: سوپاس سوپاس، مە کرە کەنى و مە پەیوەندى ب دوماهى ئینا ” کەنییا دو زاروکان دگەل ئێک “.\nCategory: گشتىTag: ئەرکژیاننامە by Diler Ahmed


پێداچوونەوی ٠٠:٠١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠ لە لایەن AdminWiki (لێدوان | بەشدارییەکان)\nمەکۆکان و ویکی چاوگ : گرووپێکی ئایتی کوردین لەبواری سەرچاوەی کراوەدا دەمانەوێت پەرە بەو بوارە بدەین. قەوارەی ئێمە لەئاستێکی نەگۆڕدا نییە و هەر ئێمە بین، بەڵکو هەرکەسێک کەدەتوانێت لەو بوارەدا سوود بگەیەنێت دەتوانێت لەگرووپەکەدا ئەندام بێت و هەمان دەسەڵات و کردەی ئەوانی تری دەبێت. ئێمە گرنگی دەدەین بەسەرچاوەکراوە، لینوکس/یونیکس بەگشتی و بەپڕۆژەی وێب و ڕاژەکار و ڕاژەخوازی وێب. دەماونەوێت ئەوە بنوسین و بکەین کە خۆمان بەدیمان نەکردبێت.\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/w/index.php?title=دەستپێک&oldid=2145»


خەڵکە ئاوارەکەی موسڵ سەردانی نوسینگەکانی حکومەت دەکەن بۆ داواکردنی بەڵگەنامە و ناسنامەی یاسایی، لەجیاتی ئەو بەڵگەنامە نایاساییانەی رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' بەزۆر سەپاندوویەتی بەسەریاندا لەکاتی فەرمانڕەواییدا لە شارەکە. [بەڕێوەبەرێتی ناسنامەی نەینەوا]\nبە دەرکردنی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە خۆرهەڵاتی موسڵ، لەئێستادا دانیشتوان دەتوانن پێناسی باری کەسێتیی مەدەنیی یاسایی دەربهێنن لەگەڵ بەڵگەنامە یاساییەکانی دیکە.\nلەوکاتەدا کە داعش فەرمانڕەوایی شارەکەی دەکرد، گروپەکە دەستیگرت بەسەر بەڵگەنامە فەرمییەکانی هاوڵاتیاندا و گۆڕینی بە بەڵگەنامە و بڕوانامەی نایاسایی خۆی.\nئه‌مڕۆ کاربەدەستانی عێراق کاردەکەن بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو پاشاگەردانیەی داعش دروستیکردووە لە تۆماری هاوڵاتیاندا هه‌روه‌ها بۆ تۆمارکردنەوەی بەڵگەنامەی لەدایکبوون و مەرگ و گرێبەستی هاوسەرگیریی.\nرۆژانە بە دەیان هاوڵاتی دەبینرێن ریزیان بەستووە لەبەردەم نوسینگەی بەڕێوەبەرێتی رەگەزنامە لە شارۆچکەی بەرتەلە، خۆرهەڵاتی موسڵ، لە چاوەڕوانیی نۆرەیاندا بۆ بەدەستهێنانی ناسنامە و بەڵگەنامەی نوێ.\nمحەمەد سه‌ڵاح، 37 ساڵ، دانیشتووی گەڕەکەی موسەننا، وتی زۆر دڵخۆش بووە به لەدایکبوونی كچەکەی حەنین زیاد لە ساڵێك لەمەوپێش، بەڵام هەرگیز لەدایکبوونی تۆمارنەکردووە لە بەڕێوەبەرێتی تەندروستیی شارەکە، کە داعش ناوی نابوو دیوانی تەندروستی، تا "بەڵگەنامەیەکی بەدەست نەگات لەلایەن گروپێکی تیرۆریستییەوە".\nسه‌ڵاح بە دیارونای وت: "دڵنیابووم ئازادکردنی به‌ڵگه‌نه‌ویستی شارەکەمان بەڕێوەیە [و] نەمویست کچەکەم هیچ ناسنامەیەکی پێبێت فەرمی نەبێت، تەنانەت گەر ببێتە هۆی لەدەستچوونی ژیانی خۆم."\nوتی: "دوای لێکۆڵینەوە، کچەکەم لە تۆماری مەدەنیی خێزانەکەمدا تۆمارکرا و ناسنامەی باری مەدەنیم بەدەستهێنا لەگەڵ بەڵگەنامەی رەگەزنامە [بۆی]."\nچاککردنەوەی بێسه‌روبه‌ری و تێكدانه‌كانی داعش\nپەرلەمانتاری عێراقی، ئینتیسار جبوری، ئەندامی لیژنەی پەرلەمانی بۆ [کاروباری] ژنان، خێزان و منداڵان وتی داعش پاشاگەردانی و داڕمانی خسته‌ناو هەموو کایەکانی ژیان، لەنێویاندا بەڵگەنامەی فەرمیی هاوڵاتیان.\nجبوری بە دیارونای وت کاتێك [پرۆسەی] رزگاری دەستیپێکرد و هاوڵاتیان ئازادبوون لە حوکمی چەکدارەکان، "هەوڵە نیشتیمانییەکان بۆ بەهێزکردنی مافی هاوڵاتیان و مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو ئاستەنگانە بوون کە پەیوەندییان بەو کێشەیەوە هەبوو".\nوتی بۆ ئەو دایك و باوکانەی ناسنامەی فەرمی یان تۆماری مەدەنییان هەیە، ئاسانە منداڵەکانیان تۆماربکەن کە لەکاتی فەرمانڕەوایی داعشدا لەدایکبوون.\nدایك و باوکان تەنیا پێویستیان بە فەرمانێکی دادگا هەیە بۆ سەلماندنی خزمایەتی لەگەڵ دوو شایەت و دەبێت ئاگاداری بەڕێوەبەرێتی تەندروستیش بكه‌نه‌وه له له‌دایكبوونیان، تا منداڵەکانیان ناسنامەیان پێبدرێت.\nبەگوێرەی جبوری، گەر دوو کەسەکە هاوسەرگیرییان کردبێت و بەڵگەنامەی نایاساییان هەبێت لەلایەن داعشەوە و منداڵیان بووبێت، دەبێت سەرەتا بەشێوەیەکی یاسایی لەدادگا هاوسەرگیرییەکەیان تۆماربکەن.\nوتی: "لە دۆخێکدا ژنێك هاوسەرگیریی لەگەڵ پیاوێکی عێراقی کردبێت لەکاتی فەرمانڕەوایی داعشدا و مێردەکەی مردبێت، ونبووبێت یان جێیهێشتبێت، مافی ئەوەی هەیە سکاڵای یاسایی تۆماربکات، مافەکانی لە دادگا بەدەستبهێنێت و منداڵەکانی تۆماربکات بەناوی دایك و باوکیانه‌وه."\nجبوری وتی ژن مافی ئەوەشی هەیە کە "بەیاسایی هاوسەرگیرییەکە هەڵبوەشێنێتەوە گەر زۆری لێکرابوو و بە ویستی ئازادی خۆی نەیکردبوو، وەك هاوسەرگیریی بەزۆر لەگەڵ چەکدارانی داعش".\nوتیشی: "هەوڵدەدەین بەسەر هەر بەربەستێکدا زاڵبین کە کاربکاتە سەر دەستپێکردنەوەی ژیانی ئاسایی خەڵک."\nپسپۆڕی یاسایی و سەرۆکی رێکخراوی کلتوری یاسایی، تارق حەرب، وتی دادوەریی عێراقی هەوڵدەدات ئەو شتانە چاکبکاتەوە کە داعش خراپی کردووە لە سیستمی باری مەدەنیدا.\nوتی ئەو گروپە تیرۆریستییە چەندین کێشەی لە موسڵ بەجێهێشتووە.\nحه‌رب بە دیارونای وت هەرچەندە ئەم کێشانە "نوێ نین، لەبەرئەوەی لە ئەنبار و دیالە و سەلاحەدین ئەزموونکراون". وتیشی: "لەمڕۆدا دادگا و بەڕێوبەرێتیه‌كانی نەینەوا مامەڵەیان لەگەڵدا دەکەن وەك هاوه‌ڵەکانیان پێشتر لە پارێزگا رزگارکراوەکاندا کردیان."\nهه‌روه‌ها وتی دادوەری چارەسەریی بۆ هەموو کێشەکان دۆزیوەتەوە، تەنانەت بۆ دۆخی ناوازە و ئاڵۆزیش، تا دڵنیابێت لەوەی بەڵگەنامەی فەرمی دەردەکرێت بۆ هاوڵاتیان و مافی خۆیان بەدەستدەهێنن کە بۆیان دەستەبەرکراوە لە دەستوردا.\nکاریگەرییه دەروونییه‌كانی فەرمانڕەوایی داعش\nچالاکوانی مافی مرۆڤی عیراقی و بەرپرسی رێکخراوی ئەمەل، هەنا ئەدوەر، وتی دادگاکان زۆر کێشەی یاسایی پەیوەست بە تۆماری لەدایکبوون و مەرگ و هاوسەرگیری یەکلایی دەکەنەوە.\nوتی بەڵام کایەیەکی گرنگی دیکە کە نابێت فەرامۆشبکرێت بەهۆی فەرمانڕەوایی داعشەوە ئەو گرێ دەروونییە گەورەیەیە کە تووشیئەو ژنانە بووە کە زۆریان لێکراوە شووبکەن یان لەلایەن ئەندامانی داعشەوە لاقەکراونو منداڵیان لەوان بووە.\nئەدوەر بە دیارونای وت زۆرێك لەو ژنانە لە دۆخێکی دەروونیی سەختدا دەژین و نایانەوێت بچنە دادگاکان یان نووسینگە فەرمییەکان و تەنانەت ددان بە منداڵەکانیاندا بنێن، کە هیچ هەڵەیەکیان نەکردووە.\nوتی لەم دۆخانەدا "دادگا پێویستە دستوەربدات و [کاربکات] لەگەڵ رێکخراوەکاندا بۆ چارەسەرکردنی ئەم گرێیانە و یارمەتیدانی ژنەکان بۆ زاڵبوون بەسەر قەیرانەکانیاندا و بوونەوه به بەشێك لە کۆمەڵگە".\nوتیشی: "پێویستمان بە پسپۆڕی تەندروستیی دەروونیی زیاتر هەیە لەگەڵ هەوڵێکی درێژ و ناوازە تا ئەم کێشەیە چارەسەر بکرێت."


بە ڕاستی ئەم (یەکگرتوو)ە نموونەیەکی تایبەتی کاری ئیسلامییە. حەز ئەکەم لە گەرمەی ڕووداوەکانی ئەم ماوەیەدا هەڵسەنگانی خۆم بکەم:\n۱- ئەوەی کە دۆست و نەیارانیش لەسەری کۆکن ئەوەیە کە (یەکگرتوو) پەروەرشگایەکی بێدەنگ و پەیمانگایەکی مرۆڤسازە. سەرکردەو کادرو ئەندامانی ئەم حزبە، لە هەر کوێیەک بووبن و ببن، خوشک و برا گەورەو خەمخۆرو پێشەنگن.\n۲- سەیرە کە لە قەیرانەکانیشدا زۆربەی ئەندام و کادیرانی، لە ڕێی گلەیی و ڕەخنەو سەرنجەوە، لە خەمی حزبەکەدان..\nواتە: تەنانەت ئەگەر گلەیی لە سەرکردایەتیی و کاربەدەستانیش بکەن، لە سۆنگەی خەمی حزبەکەو داکۆکیی لە ڕەوت و ستراتیژی حزبەکەوەیە، نەک بۆ شکاندنی. ئەم ڕاستییە لە چەندین ڕووداوو هەڵوێستدا دووپات بووەتەوە.\n۳- بۆیە من وا ئەزانم یەکگرتوو بۆ خۆی قوتابخانەیەکە، بە تەنها پرۆگرام و ڕەوت و تەوێژمێکی عەقڵانیی، ئەخلاقیی، ئینسانییە، واتە زۆر گەورەترە لە حزبێکی سیاسی، بە تەعبیری زانستی سیاسەتی هاوچەرخ، بۆیە هەڵسەنگاندنی تەنها بە پێوەرە سیاسییەکان، هەر هەڵسەنگێنەرێک بەهەڵەدا دەبات.\n٤- ئەو خاڵانەی سەرەوە هەرگیز بە واتای بێ لەکەیی یەکگرتوو نیە، بۆ هەڵمژینی دەنگی ناڕازییەکانیش نیە، وێنایەکی واقیعەکەیەتی، چونکە زۆربەی زۆری ناڕازییەکانی، دڵسۆزییان کەمتر نیە لە دڵسۆزیی سەرکردەو بەرپرسەکانی.\n٥-بەڵام پێویستە کەسە زویرو زیزەکانی هەمیشە ئەو ڕاستییەیان لەبیر بێت، سەرەنجام حزبیش کۆبوونەوەیەکی مرۆییەو ملکەچە بۆ دیسپلینە ئینسانییەکان.\n٦- ئەمە وێنایەکی نەرگسیی و فریشتانە نیە بۆ یەکگرتوو، من کە ئەمە ئەڵێم، بۆ خۆم لە پێش ڕاگەیاندنی حزب و دواتریشەوە، (٤۰) ساڵ زیاترە لە جەرگەی کارو کارواندام و ئاگام لە هەموو جووڵەکان، تەنانەت بیرکردنەوەکانی سەرکردەکان و توێژەکانی کادیرانیشیەتی، چونکە پۆستی هەستیار نەماوە لە ئەستۆم نەبووبێت، ڕاگەیاندن، لاوان، خوشکان، ڕێکخستن، شورا، سەرکردایەتیی، مەکتەب سیاسی، بۆیە زۆر باش ئاگام لە ڕاستیی ڕووداوەکانە.\n۷- بە دڵنیایی مێژووی کارمان - هەر لەو سەرەوە تا خوارەوە - دەیان هەڵەی تێدا بووە، لە سەرەوە خەمساردیی و کەمکاریی و دڵشکاندنی کادرو ئەندامان، لە خواریشەوە شکاندنی عەصای طاعەت و سەرپێچیی، لای هەندێک دووبارە بووەتەوە. بەڵام خۆ ئەم دیاردەیە لە خاوێنترین کۆمەڵگەی مرۆییدا ڕووی داوە، کۆمەڵگەی پەروەردەبووی پێشەنگ و گەورەی پێغەمبەران (علیهم السلام).\n۸- بەڵام سێ ستوون هەمیشە ڕاگری قازانی پڕ جۆشی ڕێکخستنی یەکگرتوو بوون: ۱- متمانە ۲- گوێڕایەڵی ۳- لێبڕان.. هەرکات یەکێک لەم پایانە لەق بووبێت، لاسەنگیی دروست بووە.\nبۆیە سەرکردەکان هەمیشە چاویان لەسەر ڕێکخستنەکان بووە، کە پارێزەری ئەو ستوونانەبن. بەڵام ڕێکخستنیش هەمیشە چاوەڕێ بوون کە سەرکردەکان ۱- لەخۆ بوردوو ۲- لێبڕاو ۳- خاکیی و جەماوەریی بن، داوایەکی لەمە زیاتر لە کادیرە فامیدەکانی حزب نەبیستراوە، ئەویش هەر لە دڵسۆزیی بووە بۆ پرۆژە بەرفراوانەکەی حزب.\n۹- ئەبێ ئەوەش بزانین کە هەر حزبێک لە قۆناغەکانی تەمەنیدا ئیفرازاتی خۆی هەیە، پەتا کە ڕووی تێکرد، لەرزو تا لەگەڵ خۆی دێنێ، بەپێی بەهێزیی و لاوازیی جەستەی مرۆڤەکانیش، لاوازیی و بەهێزیی موقاوەمەو موزاعەفات دەردەکەون، بۆیە جۆرێک لە تفینەوەش پەیدا دەبێت.\n۱۰- بۆیە لەم کەش و هەوایەدا وەبیرخۆهێنانەوەی ئەم ڕاستییانە زۆر پێویستن، تاکو هەڵسەنگانمان مونصیفانەو زانستیی بێت و ئامانجی خۆی بپێکێت.\nبەهیوای لێکحاڵیبوونێکی زیاتر.


بەهۆی هێرشەکانی تورکیا دەیان چەکداری داعش دەکوژرێن\nئاژانسی فەرمی دەنگوباسی تورکیا ئەنادۆلا ڕادەگەیەنێت تۆپخانەکانی تورکیا بۆمبارانی مۆڵگەکانی گروپی دەوڵەتی ئیسلامییان کردووە لەو دیو سنوورەکانی سوریاوە و لەئاکامدا 50 ملیتان کوژراون و سێ بنکەی موشەکی و سێ ماشێنیان تێکشکێندراون.\nهەمان ئاژانس دەشڵێت فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا هێرشیان کردە سەر بنکەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە باکووری عێراق و عەمبارەکانی چەک و تەقەمەنیان کردە ئامانج.\nئەو ناوچاونەی کە بوونەتە ئامانجی هێرشی فڕۆکەکانی تورکیا بریتین لە چەند ناوچەیەکی چیاکانی قەندیل ئەو شۆینەی بنکەی ڕێبەرایەتی پەکەکەی لێیە. پەکەکە لە پێناو بەدەستهێنانی ئەتۆنۆمی کوردەکانی تورکیا دەیان ساڵە خەبات دژ بە حکومەتی تورکیا دەکات ولەلایەن ئەنکەرە و هاوپەمانەکانی بە گروپێکی تیروریستی لەقەڵەمدراون.\nهێرشەکانی لەشکری تورکیا لەکاتێکدایە کە تورکیا دووچاری دوو مەترسی گەورە لەلایەن پەکەکە و داعش بۆتەوە و لەوەتای ،مانگی حەوتی ڕابردۆوە شەش هێرشی خۆکوژی تێدا ئەنجامدراوە کە بونەتە مایەی گیان لەدەستدانی بەلایەنی کەم 200 کەس.\nلەم دواییانەدا داعش ڕۆژانە شارۆچکەی کلیس لەناو تورکیا سەر سنووری سوریا موشەکباران دەکات و لەئاکامدا 21 کوژران و زیاتر لە 70 کەسی تریش برینداربوون.


تێده‌په‌ڕن، ڕۆژه‌كان ده‌ڵێم. هێدی هێدی، نه ئاورویه‌ك له ئێمه ده‌ده‌نه‌وه، نه چاوره‌رێمان ده‌كه‌ن بگه‌ینه لایان تا پێكه‌كه‌وه تێپه‌ر بین.\nتێده‌په‌رن، ڕۆژه‌كان ده‌ڵێم، ده‌ڕۆن و ده‌بن به دۆینێ، به ڕابردوو ، به یه‌ك بیره‌وه‌ری یان هه‌ر له بیر ده‌چنه‌وه.\nمن تێپه‌ر بوونی ساته‌كان و ڕۆژه‌كان ده‌بینم و هه‌ر وا چاوه‌رێم . چاوه‌رێی هاتنی ئه‌و ڕۆژه‌ی له هیچ ڕۆژێكی دی ناچێت. ئه‌و ڕۆژه‌ی له هیچ ڕۆژێكی دی ناچێت و چاره‌نووسه‌كان له پێشدا دیاری نه‌كراون. ئه‌و ڕۆژه‌ی من ده‌نگی خۆمم دیتۆته‌وه و گۆرانییه‌كی تازه بۆ ژیان ده‌ڵێمه‌وه. ئه‌و ڕۆژه‌ی له هیچ ڕۆژێكی دی ناچێت و خۆشه‌ویستی تاوان نێت و ئینسان ئه‌وه‌نده هه‌رزان نییه .\nڕۆژه‌كان تێده‌په‌رن و من چاوه‌رێی هاتنی ئه‌و ڕۆژه‌م، وا فڕین خه‌ون نییه و دڵداری چی دی چیرۆكی كۆنی ناو كتێبه كۆنه‌كان نییه. ئه‌و ڕۆژه‌ی دیاری ژیان بۆ من زه‌رده خه‌نه‌ی به‌خته‌وه‌رییه و بیره‌وه‌ری من له ژیان فرمێسكی شادی !\nتێده‌په‌رن، ڕۆژه‌كان ده‌لێم، منیش هه‌ر وا چاوه‌روانی هاتنی ئه‌و ڕۆژه‌م له ده‌نگی ئاشنای ماندۆلین و بۆنی باران و تروسكه تروسكی ئه‌ستێران بێ به‌ش ناكرێم. ئه‌و ڕۆژه‌ی من هه‌ڵده‌ستم بۆ وه‌ی هه‌ر به‌و ده‌سته ماندوو و بریندارانه‌م هێلانه‌یه‌كی تازه بۆ خۆم و دڵم و بیره ئاواره‌كانم ساز كه‌م.\nتێده‌په‌ڕن، ڕۆژه‌كان ده‌ڵێم. هێدی هێدی، نه ئاورویه‌ك له ئێمه ده‌ده‌نه‌وه، نه چاوره‌رێمان ده‌كه‌ن بگه‌ینه لایان تا پێكه‌كه‌وه تێپه‌ر بین. تێده‌په‌رن....\nنازانم ئه‌و ڕۆژه كه‌ی دێت، ئه‌و ڕۆژه‌ی وا له هیچ ڕۆژێكی دی ناچێت. من هه‌ر وا چاوه‌رێم... لێره، له پشت ئه‌و په‌نجه‌ره داخراوه ڕا....


ناوچەی مەککەی پیرۆز\n٦٠٨ مەتر (١٬٩٩٥ فووت)\nناوەکانی مەککە لەقورئان[دەستکاری]\nمەککە: لە سوورەتی فەتح: وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا .\nبەککە: لە سوورەتی ئال عیمران: إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ .\nئومولقورا (بە عەرەبی: أم القري) (واتھ: دایکی شوێنەکان) لە سوورەتی ئەنعام: وَهَـذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ يُحَافِظُونَ .\nشاری دڵنیایی (بە عەرەبی: البلد الأمين) لە سوورەتی تین: وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَطُورِ سِينِينَ وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ .\nیەکەم ماڵی دروستکراو و دانراوی تێدایە بۆ مرۆڤەکان بۆ ئەوەی خواپەرستی ئەنجام بدەن، وەکو خوای گەورە دەفەرمووێت: إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ .\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مەککە&oldid=598267»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٠:٥٠ی ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


تورکیا هۆشداری بە ئەمەریکا دەدات لە بارەی قوبرسەوە\nتورکیا هۆشداری دا بە ئەمەریکا لەوەی هەر هەنگاوێک بنێت بە ئاڕاستەی هەڵگرتنی قەدەغەی سەر ناردنی چەک بۆ قوبرسی یۆنانی دەبێتە هۆی تێکدانی پەیوەندیـیەکانی نێوان ئەنکەرە و واشنتن.\nکۆنگرێسی ئەمەریکا ڕۆژی سێشەممە دەنگی دا بۆ لابردنی قەدەغەی سەر ناردنی چەک بۆ کۆماری قوبرس کە لە ساڵی 1987 وە لەلایەن واشنتنەوە بەسەری سەپـێندراوە وەک فشارێک بۆ ڕازیبوونی بە چارەسەرێک بۆ کۆتایی‌هێنان بە دابەشبوونی دورگەی قوبرس.\nوەزارەتی دەرەوەی تورکیا شەوی سێشەممە ڕاگەیاندنێکی بڵاوکردەوە و تیایدا نووسیویەتی ئەم بڕیارەی کۆنگرێس هیچ ئەنجامێکی نابێت جگە لە دروستکردنی کۆسپ لە بەردەم چارەسەرکردنی کێشەی دورگەکە و زیادکردنی گرژیـیەکان.\nدورگەی قوبرس لە ساڵی 1974 وە دابەشکراوە، پاش ئەوەی تورکیا هێرشی لەشکری کردە سەر دورگەکە کاتێک یۆنانیـیەکانی قوبرس هەوڵیان دا دورگەکە بخەنە سەر یۆنان. لە ئێستادا دوو کۆمار لەسەر ئەو دورگەیە هەیە، کۆماری قوبرس، لە لایەن کۆمەڵی نێودەوڵەتیـیەوە دانی پـیادانراوە و کۆماری باکوری قوبرس تەنیا لەلایەن تورکیاوە وەک وڵاتێک لێی دەڕوانرێت.


حەمەئازاد بەرزنجی: شەڕ شەڕی گەندەڵکارانە. – WTARIKURD\nئیدارەی هەرێم بەدەست پارتە ڕامیارییەکانی کوردستانەوەیە. هەر هەمویان دان بەوەدا دەنێنن، کە کەموکوری هەیە لە بەڕێوەبردنی هەرێم و، گەندەڵیش هەیە لە ئیدارەدانی دامو دەزگاکاندا و، سیستامتیک نییە لە سیاسەتی بەڕێوە بردنیاندا. زۆر لەوە زیاتر، کەلە شاشەکاندا دەردەکەون ودێنە قسە دەڵێن بەڵێ هەمومان بەرپرسین بە خۆیشم وحزبەکەی خۆشمەوە. کەسیان بە قسە و لەکاتی گفتوگۆدا مکوڕی لەو کەموکوڕیانە ناکەن کە هەن و پێشتر هەبوە و لە ئێستایشدا بەردەوامە و بۆ دوا ڕۆژیش دەڕوات. هەر هەمو باسی چاکسازی دەکەن. بەڵام کە دێتە سەر کردار کەس هێندەی تاڵە مویەک و بە کێشی پوشێک مەسئولیات ناخاتە سەر شانی خۆی و حزبەکەی و هاوڕێکانی و، پاس دەدەن بۆ گواستنەوەو خستنەملی گەندەڵی و تاوانەکان بۆ ئەوی بەرامبەر و ونکردنی ڕاستیەکان. کەسیان ئامادەنین ئەندامێکی دەستڕۆیشتوی خۆیان لەسەر بچوکترین تاوان، ساناترین لێپرسینەوەی لەگەڵدا بکەن و تەنانەت ڕەخنەیەکیشی ئاڕاستە بکەن. بۆیە گەندەڵکارانی ناو حزبەکان ڕۆژ بەڕۆژ ژمارەیان زیاتر دەبێت و زیاتر هەڵدەئاوسێن و لەڕوی چەندایەتیشەوە زیاتر گەشەدەکەن و دەولەمەندترو دەبن و پەلوپۆ زیاتر دەهاون و پێکدادانی مەساڵحیان لەگەڵ لایەنی بەرامبەردا توشی بەریەککەوتنی زیاتر دەبێت و ملاملانێکان فراونتر دەبن و شەڕ دەبێتە شەڕی گەندەڵکاران و بەریەککەوتن و پێکدادانی مەساڵحەکانیان.\nئەم ململانێ و بەریەککەوتنە تادێ فراونتر دەبێ و لە بازنەیەکی بێ کۆتادا هەر دەخولێتەوە و دەخولێتەوە. بەڵام گەر نێتی چاکسازییەکە بەکردارەکی هەبێ. ئەوا ئەرکێکی ئەوەندە گران نییە و لە جیهان و وڵاتانی دیکەدا چەندان نمونەی گۆرانکاری باش هەیە و لە خراپەوە بەرەو باش و باشتر و هەنگاوی بەرچاویشیان ناوە و دەوڵەت داریان بە سستماتیک کردوە و ئێستا لە خزمەتی زۆرینەدا، وڵاتەکانیان بەڕێوە دەبەن.\nهەر هەمویان دەڵین و خەڵکیش باش دەزانن لە پشت هەر گەندەڵکارییەک و نایاساییکردنێک و دەستبردن بۆ قوتی هەمو خەڵکێک و هەمو دەوڵەمەندبونێکی نائاسایی و هەمو قاچاخچیەتێکی گەورە، دەستڕۆشتویەکی لە پشتەوەیە. چونکە ئەو کارانە نەک بە هاووڵاتی و کەسانی ئاسایی ناکرێن بەڵکە کەسە ئاساییەکان بونەتە نێچیرو لەسەر حسابی ئەمان، ئەوان دەوڵەمەندو دەوڵەمەندتر دەبن و ئەمان بەرگرییان لە مافە ڕەواو سادەکانی خۆشیان پێناکرێ. گەر بۆ بەدەست هێنانی سادەترین کاری ڕەوایش پەنا بۆ نێوەندگیرێک بەرن و واستەیەکیش بکەن بۆ ئەوەیە مافەکانیان نەخورێ نەک مافی خەڵکی دیکە بخۆن.\nئەوانەی لە پشت گەندەڵکاران و قاچاخچیەکانەوەن دەستڕۆیشتوەکانن. ئەم دەستڕۆیشتوانە چ دەستڕۆیشتویەکن؟ یان ئەوەیە دەستڕۆیشتوی تری ناو حکومەتیان لە پشتە یان دەتڕۆیشتوی ناو حزبەکان. ئەگەر سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی حکومەت و سەرۆکی پەڕلەمان و وەزیرەکان کە هەر هەمویان سوێندیان خواردووە دڵسۆزی خاک و وڵات بن و بەڕژەوەندی گشتی بخەنە پێش بەرژەوەندی تایبەت و بە یەک نەفەسەوە کار بکەن و پەڕلەمان بێلایەنیانە بەدواچون بۆ کارەکانی حکومەت بکات و نێتەکان پاک بێت و کردارەکی بێت و، هیلاک بو و دڵسۆز پاداشت بکرێت و کەمتەرخەم لێپرسینەوەی لەگەڵدا بکرێت، دەسکەوت و داهات و بودجە ڕون و شەفاف بێ و خزمەتگوزاریەکان بە یەکسانی بەسەر ناوچەکاندا دابەشبکرێ بۆ ناتوانرێ چاکسازی بکرێت.\nلەناو حزبەکانی کوردستانیشدا بەوانەی لەناو حکومەت و بەوانەشی کە بەرهەڵستکارو لە دەرەوەی حکومەتن، هەر بەپێی ئەو پەیڕەو و پڕۆگرامەی کە خۆیان بۆ حزبەکانی خۆیان دایان ناوەو دەنگیان لەسەر داوە، لێپێچینەوە و لێپرسینەوە لەگەڵ ئەندامەکانی خۆیاندا بکەن، دەتوانرێت ڕێگری لە هەمو کارێکی نابەجێ بکرێت و سزای کەمتەرخەمان بدرێت و دوربخرێنەوە. بەڵام کێشەکە لەوەدایە کەناکرێ. نەکردنەکەشکردنەکەش دوو ڕەهەندی هەیە.\nڕەهەندی یەکەمیان/ ئەوەیە کە نایانەوێ کەسیان لێ عاجز و دڵگران بێت و ئەوان هەر لە خەمی کۆکردنەوەی دەنگەکانیانن بۆ کاتی هەڵبژاردن کە هەمو کات زۆرینەیان دەوێ و بەکوردی و کورتییەکەی چەندایەتی لەسەر حسابی چۆنیەتیان لاپەسەندا. ناشزانن کە ئەم کارەیەیش تا ماوەیەک بەردەوام دەبێت و، هەرکاتێ کە چۆنیەتی زۆرینە بەرەو خراپی و ڕو لە هەڵدێر ڕۆیشت ئیتر چەندایەتیش لەناو میللەتی بە ئاگادا بەرەو پوکانەوە دەڕوات.\nڕەهەندی دوەم/ ئەوەیە کە بوە بەباو هەر کاتێ حزبێک بیەوێ لێپێچینەوە یان لێکۆڵینەوە لەگەڵ هەر ئەندامیکی پلە باڵای خۆیدا بکات ، ئەوا لایەن و حزبی ڕکابەری، بۆی لە کەمیندایە و یەکسەر ئامادەیە ئەو ئەندامەی حزبی بەرامبەر بە دەسکەوتی زیاترو پلەی باڵاتر لە حزبەکی پێشوتریەوە وەربگرێ و ئیمتیازاتی زیاتریشی بداتێ. ئەم کارانەش ئەو حزبانە زیاتر دەیکەن کە پارەی بەلێشاو و پشت پێوەنەیەشاویان لە بەردەستدایە. بۆ ئەوەی هەمو کات هاندەرێک هەبێ بۆ سەنگەر گواستنەوە و پەشیمان نەبونەوەی سەنگەر گواستووەکە و هاندانی کەسانو ئەندامانی دیکەیش بۆ سەنگەر گواستنەوە. وشەی سەنگەر گواستنەوەش یەکێکە لەو وشە نابەجێیانەی کەتازەکی خۆی خزاندۆتە ناو فەرهەنگی کوردییەوە، وەک چەند وشەگەلێکی دیکەی ئێسکقورس، لەوانە ( جاشێتی، ئاشبەتاڵ، گەندەڵی و گەندەڵکاران، فەرمانبەری بندیوار، خانەنشینی پلە باڵای وەزیفە نەدیو، دەوڵەمەندی لە پڕا هەڵتۆقیو، وەزیری پێشتر دائیرە و وەزارەت نەدیو، پەرلەمانتاری کەم دو و بێ ڕەخنە و پێشنیار پێنەبو و…… چەندانی دیکە )


فەوزی ڕەمزی : شاییەکەی بناویلە ـی ئەو وەخت و سەرچۆپی کێشەکانی بەزموڕەزمی ئێمڕۆمان . – WTARIKURD\nلە نێو کوردەواری خۆماندا ئەم شاییە هەر زۆر بەنێوبانگە و جێگەی خۆی لە نێو لاپەڕە زێڕینەکانی فۆڵکلۆری کوردەواریدا کردۆتەوە و هەر یەکە بە جۆرێك باسی لێوەدەکەن و تاموچەژێکی تایبەت بە خۆی دەدەنێ و ، جارجارەیش کەمێك ترش و خوێی پێوەدەکرێت و بۆ مەبەستێك دەهێنرێتەوە ” …. ” بناویله ” دێیه‌كی زۆر گچکە و دڵڕفێنە له ناوچەی شارباژێری سەر بە سلێمانی و تەواو دەکەوێتە پشت شاخی گۆیژەوە ، له‌سه‌رده‌می کۆندا هه‌ر چەند ماڵێك بوه بەڵام لە تەك ئەوەشدا گرنگی خۆی هەبووە بەوەی سەرەڕێی کاروانچییان بووە و باروبنەیان تێداخستووە .\nجاران لە نێو کوردەواری خۆماندا کە زەماوەند دەکرا دەبوو ( حەوت شەو و حەوت ڕۆژە ) بوایە و بەردەوام لە گەڕدابوایە ….. کاکی شایەر و دەهۆڵکوت و زوڕنا ژەن کە ئەو کات پێیان دەگوترا ” پۆست و ئیدارە “، بە تایبەت بانگهێشت دەکران لە شوێنە تایبەتەکانی کوردستانەوە تا گەرموگوڕییەك بدەنە زەماوەندەکە .\nکاروانچییەکان هەر زۆر کەیفیان بەو ئاهەنگە دەهات و ماندووبوونیان بەو خۆشییە دەحەوایەوە …… سەرچۆپی کێش و جۆش و خرۆشی زەماوەندەکە ، تەنیا هەر دانیشتووی بناویلە خۆی بوون و جارجارەش ڕێیان بە کاروانچییەکانیش دەدا کە تێیداهاوبەش بن .\nکاکەی شایەر و دەهۆڵکوت و زوڕناژەن ، ئەو بەرماڵەیان تەی دەکرد و خولیاندەدا و هەڵدەسووڕان و هەر جارە و لووتی زوڕنا بە نێویاندا بەرزدەکرایەوە بە ڕووی یەکێکیاندا بۆ شاباش و بەخشیش .\nکاکی شایەر بە گۆرانی ئەو سەرودەمانە ئاهەنگەکەی دەخرۆشان ، بەڵام مام کوێخا پێیانی گوتبوو کە بۆ هەر بەزمێ دەبێت ئەم هەوا و نەزمەیشی تیدا بڵێنەوە :\nوەی وەی لە شایی بناویلە …………….. خه‌جه و مه‌جه و فاتیله\nخله، تەلە ، بله و قه‌ویله ……………… سمە و ئەحە و جەمیلە\nگه‌رمیان كردوە به چۆپی …………….. قڕیوه ئه‌گه‌یشته پۆپی\nبەڵام وا منیش بۆ خۆم ئەم بەیتانەی تری بۆ زیاد دەکەم و دەیبەستمەوە بە بارودۆخی ئێستامانەوە .\nبووك و زاوا لە گەورانە …………….. پشت و پەنای خۆمانە\nگوند گوندی خۆمانە …………………. هەرچی دەکەین حەقمانە\nئه‌یوت هه‌روا ئه‌م حاڵه ……………… یاخوا هەر بمێنێ له‌م ماڵه\nئێمە خۆشی خۆمان دەوێ …………… ئیتر با دوژمنمان شەقبەرێ\nئا ئەمە بوو چیرۆکی شاییەکەی بناویلە … ئیتر نازانم ئێوە دەڵێن چی و چۆنی لێکدەدەنەوە ؟\nئەوانەی ئیمڕۆی لای خۆشمان لە مەسئوول و ( مەنسوولەکان ) …. کوشتە و گوێبیستی لەم جۆرە فۆڵکلۆرانەن و زۆر کەیفیان پێدێت و بەردەوام زەماوەندی خۆش خۆشمان بۆ دەگێڕن و هەر جارە و بەیتوبالۆرە و هەوا و نەزمێکی تازەمان بۆ سازدەکەن و بە گوێمانیدا دەدەن .\nخۆ هەر مەپرسە لە جرتوفرت و قریوەقریو و باڵ ڕاوەشانی سەرچۆپیکێشەکانیان .\nزرموهوڕی دەهۆڵکوتەکانیان …. فیقەفیقی زوڕناژەنەکانیان .\nبڕوام نییە قەت بهێڵن جۆش و خرۆش و خۆشی و عارەقەی نێوچاوانی ئاهەنگێڕان وشکبێتەوە و هەر دەکوتن و دەژەنن و دەڵێن و دەڵێن ….. ئەی وا نەبێت ، چۆن شاباشی خۆیان حەڵال کەن .\nهەزاران ڕەحمەت لە گۆڕت ” ڕەمزی ” کە فەرمووتە :\nبه زه‌بری ” ئاڵه‌ت ” ئه‌و جاشولکه‌یه‌ی ئه‌خرێته جرتوفرت\nبه قیمه‌ت تر ئه‌بێ ، گه‌ر بێته سه‌ر به‌یع و شیرا به‌سیه\nئیتر با خەڵکیش هەر خەفەت و پییش بخواتەوە و یەخەی خۆی دادڕێ و لە داخا شەق بەرێ .\n+ داوای لێبوردن لە دانیشتوانی ئەو گوندە سەربەرزە دەکەم کە لانکەی پێشمەرگەکان بوون ـ بەندە بۆ مەبەستێك ئەم باسە فۆڵکلۆرییەم هێناوەتەوە ….. دوبارە داوای لێبوردن دەکەم .


ئەگەر ڤایرۆسەکە تەنیا کێشەی عێراق بوایە، ئەوە دەکرا زۆر جێگەی نیگەرانی نەبوایە\nهێشتا ژمارەیەکی زۆر ئۆتۆمبێل لە شەقامەکانی ناوچەی سەدری بەغدا دەبینرێن؛ زیارەتکاران لە مەزارگەکان نوێژدەکەن و خەڵکی بەکۆمەڵ لە فرۆشگەکان کۆدەبنەوە.\nژمارەیەکی زۆر خەڵک بەو جۆرە سەیری کۆرۆنا دەکەن کە فریودانێکی ئیسرائیلە یان رێگەیەکی خێرایە بۆ گەیشتن بە بەهەشت؛ هەربۆیە ئەوان هەست ناکەن دەبێت پابەندی فەرمان و رێنماییەکانی حکومەت بن بۆ مانەوە لە ماڵەوە. وادیارە حکومەتیش خۆی ئامادە نییە.\nحکومەتی عێراق ژمارەی تووشبووان رادەگەیێنێت، بەڵام بەوە تۆمەتباردەکرێت ژمارەکان کەمدەکاتەوە. نەخۆشخانە حکومییەکانیشی پێداویستیی تەندروستیی تەواویان تێدانییە بۆئەوەی بتوانن رووبەڕووی قەیرانەکە ببنەوە، ئەگەرهاتوو ژمارەی تووشبووان بەرزبوەوە.\nئەگەر ڤایرۆسەکە تەنیا کێشەی عێراق بوایە، ئەوە دەکرا زۆر جێگەی نیگەرانی نەبوایە. بەڵام، عێراق خەریکە مایەپووچ دەبێت، ئەوەش بەهۆی نزمبوونەوەی نرخی نەوتەوە، کە نزیکەی 90٪ی داهاتی وڵات پێکدەهێنێت. لە هەمانکاتدا، بارودۆخی سیاسیی وڵات زۆر خراپە، "میلیشیاکانی" وڵات بێ ئەوەی کۆنتڕۆڵ بکرێن مامەڵەی خۆیان دەکەن و جیهادییەکانی دەوڵەتی ئیسلامیش خەریکی خۆڕێکخستنەوەن. ئەمریکا و ئێرانیش خەریکی شەڕکردنی یەکترین، ئەوە لەکاتێکدایە هەردووکیان لە رابردوودا یارمەتیدەری عێراق بوون بۆ سەرکەوتنی بەسەر قەیرانەکاندا. بەرپرسێکی عێراقی دەڵێت، ترسی ئەوە هەیە دەوڵەت بە تەواوی شکستبهێنێت.\nهەر رێککەوتنێکی سعودیە و رووسیا بۆ کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت دەبێتەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و ئەوەش کەمێک گوشارەکانی سەر عێراق کەمدەکاتەوە. بەڵام ئەگەر نرخی نەوت بەڕێژەی نیوەی ئێستاشی بەرزبێتەوە، هێشتا ئەو وڵاتە رووبەڕووی کورتهێنانێکی زۆریی بودجە دەبێتەوە.\nئەگەر بارودۆخەکە بەمجۆرەی ئێستا بەردەوام بێت، حکومەت ناتوانێت مووچەی مووچەخۆرانی دابینبکات. راستە عێراق نزیکەی 60 ملیار دۆلار پارەی یەدەکی هەیە، بەڵام دەکرێت ئەو پارەیە پێش کۆتایی ئەمساڵ تەواو بێت و ناچاربێت پەنا بباتەبەر سندووقی نەختی نێودەوڵەتی و دەکرێت ئەو رێکخراوەش نەتوانێت یارمەتی بدات. ئەمەش وایکردووە 7 ملیۆن مووچەخۆر و خانەنشینەکەی وڵات نیگەران بن. موەفەق روبەیعی، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی پێشووتری عێراق دەڵێت، "نەمانی مووچە، واتە کۆتایی عێراق".\nئەوە هۆشداریدانێکی جیدییە، ئەوە لەکاتێکدایە عێراق شتێکی ئەوتۆی بە ناوی کەرتی تایبەتەوە نییە تاوەکو پشتی پێببەستێت. زۆربەی کۆمپانیاکان پشت بە گرێبەستەکانی حکومەت دەبەستن. ئێستا کە قەدەخەی هاتووچۆ راگەیێندراوە، گەشتکردن سنووردارکراوە و سنوورەکان داخراون، قەبارەی بازرگانی زۆر دابەزیووە. تەنانەت پێش بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، ژمارەیەکی زۆر عێراقی ژیانیان زەحمەت بوو. ئەو زەحمەتییەی ژیان و گەندەڵیی زۆریش بوونەهۆکاری خۆپێشاندانی گەورە لە ئۆکتۆبەری رابردوودا.\nئێستا خۆپێشاندانەکان کەمبوونەتەوە، چونکە خەڵکی خۆیان لە یەکتری دووردەخەنەوە. بەڵام سیاسەتمەدارانی عێراق سوود لەم هێوربوونەوەیە وەرناگرن. لە هەمانکاتدا، ئەو هێزانەی کە رۆژانێک لە چوارچێوەی حەشدی شەعبیدا دژی داعش شەڕیان دەکرد، ئێستا بەرەو دابەشبوون دەڕۆن. ئەبو مەهدی موهەندیس و قاسم سولەیمانی پێکهێنەرەکانی حەشدی شەعبیان لە دەوری یەک کۆکردبوونەوە، بەڵام هەردووکیان لە کانوونی دووەمی رابردوودا لە لایەن ئەمریکاوە کوژران.\nئێستا ژمارەیەک لە "میلیشیاکان" دەیانەوێت بچنەوە ناو سوپا، بەڵام ژمارەیەکی زیاتریان رێگەی خۆیان دەگرنەبەر. هەروەها ئاماژەی هەبوونی کێشەش لەناو "میلیشیا"کاندا هەیە و هەندێک گرووپ وەک چەتە کاردەکەن.\nئێران بەردەوامە لە بەکارهێنانی "میلیشیا"کان بۆئەوەی پێگەی خۆی لە عێراق بەهێزبکات و هەوڵبدات ئەمریکا لەو وڵاتە بکاتە دەرەوە. رۆژی 11ی ئادار و لە ئەنجامی هێرشێکی مووشەکی، دوو سەربازی ئەمریکی و بەریتانییەک کوژران.\nئەمریکا لە رێگەی ئەنجامدانی هێرشی ئاسمانییەوە بۆسەر کەتائیبی حیزبوڵڵا وەڵامی دایەوە. رۆژی 16ی ئادار، هێرشێکی دیکە ئەنجامدرا، بەڵام کەس نەکوژرا و بریندارنەبوو. گرووپێکی نەناسراو بەناوی عوسبەت سائیرین بەرپرسیارێتی خۆی لە ئەنجامدانی هەردوو هێرش لەئەستۆگرت و هەڕەشەی زیاتریشی لە ئەمریکا کرد. سەنتەری سوفان ، کە ناوەندێکی لێکۆڵینەوەی نیویۆرکە، دەڵێت، ئەو هێرشانە ئاماژەن بەوەی سوپای قودس هێزە نزیکەکانی لە چوارچێوەی هاوپەیمانییەکی نوێدا کۆکردوەتەوە.\nدۆناڵد ترەمپ هۆشداریداوە و رایگەیاندووە، ئێران "باجێکی گەورە دەدات"، ئەگەر هێزە نزیکەکانی لەسەر هێرشەکانیان بەردەوامبن. ترەمپ پێگەی ئەمریکای لە عێراق بەهێزکردووە. زۆربەی ئەو 5200 سەربازەی لە سەرەتای ئەمساڵدا لە عێراق بوون، ئێستا لە بنکە سەربازییە گەورەکاندا کۆکراونەتەوە، کە ئەوانیش زۆربەیان لە ناوچە کوردنشین و سوننەنشینەکاندان. لە هەمانکاتدا، جارێکی دیکە داعش بەهێزبووەتەوە. مایکڵ نایتس، توێژەرەوە لە پەیمانگەی واشنتن دەڵێت، ئێستا داعش توانای جووڵەی زیاترە و زیاتر لە هەر هێزێکی دیکەش بۆ ئەو ڤایرۆسە ئامادەیە.\nلە غیابی نەبوونی سەرکردەیەک و هێزێكی دەرەکییدا کە گرنگی بە بەرژەوەندییەکانی عێراق بدات، روون نییە کێ عێراق بە یەکپارچەیی دەهێڵێتەوە. ئایەتوڵڵا سیستانی لە سیاسەت کشاوەتەوە، کورد، کە پێشتر هەوڵی سەربەخۆییان داوە، دەکرێت جارێکی دیکە پەنا بۆ سەربەخۆیی ببەنەوە، ئەگەر حکومەتی ناوەندی نەتوانێت پارەی بەڵێنپێدراویان بۆ بنێرێت. بەرپرسە سوننەکانیش تاوتوێی دروستکردنی دەوڵەتی خۆیان دەکەن.\nکاتێکیش ڤایرۆسەکە نەما، دەکرێت خۆپیشاندانەکان دەست پێبکەنەوە. سیاسەتمەداران و شرۆڤەکاران بۆچوونی جیاوازیان هەیە لەوبارەوەی کە دەکرێت عێراق شکستبهێنێت، بەڵام زۆربەیان جیاوازییەکە تەنیا لە کاتدا دەبینن و پێیانوایە ئەو شتێکە هەر روودەدات.\nوەرگێڕانی: عەلی زەڵمی\nسەرچاوە: گۆڤاری ئیکۆنۆمیستی بەریتانی- رووداو


رێبین فەتاح/ ریفراندۆم لێره‌وه ده‌ست پێده‌كات\nئێمه به ده‌نگی به‌ڵێ و نه‌خێر و بایكۆته‌وه ده‌توانین كۆك و كۆده‌نگ بین له دروست كردنی فشار له‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تی سیاسی به ئاراسته‌ی كاركردن به ئه‌نجامه‌كانی ریفراندۆم له پێناو كوردستانێكی سه‌ربه‌خۆ و سیسته‌مێكی دیموكرات دا.\nزۆرینه‌ی هه‌ره زۆری ئه‌وانه‌ی به نه‌خێر ده‌نگیان داوه یان بایكۆتی پرۆسه‌كه‌یان كرد، به‌هۆی نه‌بوونی متمانه بوو به‌رامبه‌ر به ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كوردستان و ئامانجی ئه‌وان له پشت ریفراندۆمه‌وه.\nئێسته نه ئه‌ركی ئه‌وان كۆتایی هاتووه و نه ئه‌ركی ئه‌وانه‌ش ده‌نگیان به به‌ڵێ دا، بگره ده‌شێت لێره‌وه ئه‌ركی نوێمان ده‌ست پێبكات، به كۆده‌نگی ده‌توانین ئامانجه هاوبه‌شه‌كه به‌دی بێنین.\nئێمه ده‌توانین له ده‌وری ئه‌و خاڵه‌دا كۆببینه‌وه كه پێكه‌وه سه‌ركردایه‌تی سیاسی بخه‌ینه ژێر گوشاره‌وه له پێناو كاركردن به ئه‌نجامه‌كانی ریفراندۆم، كاركردن بۆ ده‌وڵه‌ت و خاوه‌ندارێتی له مۆدێلێكی دادپه‌روه‌ر و دیموكرات بۆ حوكمڕانی.\nئێسته به‌شێك له هاوڕێیان كه‌وتوونه‌ته ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌وه، كه له جیاتی توندكردنی گوشاره‌كان له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، خه‌ریكی دروستكردنی فشارن له‌سه‌ر ئه‌و خه‌ڵكه‌ی ئه‌وڕۆ به زۆرینه ده‌نگی بۆ سه‌ربه‌خۆیی دا.\nئه‌و كاركردنه ئه‌نجامێكی نه‌رێنی دروست ده‌كات، وا ده‌كات ئه‌وانه‌ی ده‌نگییان بۆ سه‌ربه‌خۆیی دا، پاشه‌كشه له ئامانجی خۆیان بكه‌ن، له‌كاتێكیشدا سه‌ركردایه‌تییه سیاسییه‌كه بیه‌وێ پاشه‌كشه بكات، ئه‌وه به ته‌واوه‌تی ئامانجێكی پێچه‌وانه‌وه و پڕ مه‌ترسی به‌ده‌ست دێ.\nپێویست ده‌كات به‌ره‌یه‌كی هاوبه‌ش و كۆده‌نگ روو له ده‌سه‌ڵاتی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی حزبه سیاسییه‌كان دروست بكرێ، ئه‌نجامی ریفراندۆم وه‌ك كارتێكی به‌هێز له دژیان به‌كار بهێنرێت بۆ ئامانجه بنه‌ڕه‌تییه‌كه نه‌ك به‌لاڕێدا بردنی.\nله به‌لاڕێدابردنی ئامانجه‌كه‌دا، هیچ كامێكمان قازانج ناكه‌ین، به پێچه‌وانه‌وه خه‌ڵك زیانمه‌ند ده‌بێت و سه‌ركرده سیاسییه‌كان كه به‌رپرسن له جێبه‌جێكردنی خواستی خه‌ڵك، وه‌ك به‌رزه‌كی بانان بۆی ده‌رده‌چن.\nكه‌واته ئه‌ركی ده‌سته‌بژێری كۆمه‌ڵگه ئه‌وه‌یه، به هاووڵاتییان بڵێ، ریفراندۆم سه‌ره‌تای پرۆسه‌كه بوو، ئه‌ركه راسته‌قینه‌كه لێره‌وه ده‌ست پێده‌كات كه دروستكردنی گوشاره بۆ كاركردن به‌ره‌و ئامانجی راسته‌قینه‌ی ریفراندۆم.\nسه‌ركۆنه‌كردنی هاووڵاتیان كه ده‌نگییان به به‌ڵێ یان نه‌خێر داوه یان بایكۆتیان كردووه، وا ده‌كات له كۆتاییدا هیچ فشارێك له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات دروست نه‌بێ، به‌پێچه‌وانه‌وه خه‌ڵك خۆی له‌شه‌ڕدایه و ده‌سه‌ڵاتدارانیش به ئاسووده‌ییه‌وه خه‌ریكی سه‌ودای خۆیانن.\nئێمه ده‌بێت له‌وه تێبگه‌ین، دوو جه‌مسه‌ری راسته‌قینه هه‌بێ، جه‌مسه‌ری خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵاته، جه‌مسه‌ری خه‌ڵك و خه‌ڵك و پێكدادانیان، یارییه‌كی شه‌یتانانه‌ی ده‌سه‌ڵاته، له پێناو لابردنی سه‌رنجی كۆی خه‌ڵك له‌سه‌ر خودی ده‌سه‌ڵات. لێره‌دا، ده‌سه‌ڵات بارودۆخێك ده‌ڕه‌خسێنێت، كه خه‌ڵك له‌ناوخۆیاندا له ململانێ بن، نه‌ك له ململانێ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات.\nئه‌وه ئه‌و خاڵه ترسناكه‌یه، كه به‌رده‌وام كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانی تێیدا نقووم كراوه. ئێسته ده‌رفه‌تێك بۆ به ئاگا هاتنه‌وه، بۆ تۆخكردنه‌وه‌ی جه‌مسه‌ره‌كانی خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵات دروست بووه.\nخه‌ڵك نابێت ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ش له كیس خۆی بدات. به‌رپرسیارێتییه گه‌وره‌كه له ئه‌ستۆی بژارده‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه بۆ ئاراسته‌كردنی خه‌ڵك روو له ده‌سه‌ڵات نه‌ك دابه‌شبوون به‌سه‌ر جه‌مسه‌ره دروستكراوه‌كانی نێوان خه‌ڵك و خه‌ڵك دا.\nگه‌وره‌ترین هه‌ڵه ئه‌وه‌یه، به هاووڵاتیان بگوترێ، ریفراندۆم كۆتایی هات و ئه‌ركی ئێوه ته‌واو. هه‌ڵه‌ی گه‌وره‌تر ئه‌وه‌یه، به هاووڵاتیان بگوترێ، ئه‌ها كارتێكی دیكه‌تان دا به‌ده‌ست ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه و ئه‌وانیش له پێناو ئامانجی تایبه‌تی خۆیاندا به‌كاری دێنن. به پێچه‌وانه‌وه ده‌بێ خه‌ڵك هان بدرێت فشار له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات دروست بكات بۆ پێكانی ئامانجه‌كه.\nسه‌ركۆنه‌كردنی خه‌ڵك له‌و پرۆسه‌یه‌دا، له‌سه‌ر بنه‌مای بڕیاره‌كانی، له كۆتاییدا ئامانجی تایبه‌تی ده‌سه‌ڵاتداران به‌دی دێنێت، نه‌ك ئامانجی خه‌ڵك خۆی.\nئه‌وه‌ی ده‌بێ سه‌ركۆنه بكرێ ده‌سه‌ڵاته، له ئه‌گه‌ری به‌لاڕێدانی بردنی دۆسیه‌كه، نه‌ك سه‌ركوت كردنی ئیراده‌ی خه‌ڵك، ئیراده‌یه‌ك كه 26 ساڵه له‌و پێناوه‌دا شكێنراوه و ده‌شكێنرێت.\nتكایه مه‌بن به به‌شێك له‌و هه‌ڵه‌یه.


٢٢ ژولیە ٢٠١٩ - ٣١ پوشپەڕ ١٣٩٨ - ٠٧:٤١ تاران\n١٣٩٧/١٢/٢٩ - ٢٠-٠٣-٢٠١٩ - ١٠:٢٢ تاران ١٩١ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: سەرەڕای گوشاری هێزە ئیتلاعاتییەکان، دانیشتوانی گوندی "دەل" سەر بە شاری مەریوان، ڕێوڕەسمی جێژنی نەورۆز، لەو گوندە بەڕێوەدەبەن.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا، هێزە ئیتلاعاتییەکان، گوشاری خستووەتە سەر دانیشتوانی گوندی "دەل" سەر بە شاری مەریوان بۆ بەڕێوەنەبردنی جێژنی نەورۆز، بەڵام هاووڵاتییانی ئەو گوندە سەرەڕای گوشارە ناوەندە ئیتلاعاتییەکان بڕیاری بەڕێوەبردنی جێژنی نەورۆزیان داوە.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لەو بارەیەوە بە ئاژانسی کوردپا، ڕایگەیاند: لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا، هێزە ئیتلاعاتییەکان بە گوشار خستنە سەر دانیشتوانی گوندی دەل بۆ بەڕێوەنەچوونی ڕێوڕەسمی نەورۆز، ئێوارەی ئەمڕۆ ٢٩ی ڕەشەممە، جێژنی نەورۆز لەو گوندە بەڕێوەدەبەن.\nبە وتەی ئەو سەرچاوەیە، هێزە ئیتلاعاتییەکان، گوشاریان خستووەتە سەر شۆرای گوندی دەل و پێیان ڕاگەیاندووە نابێت ڕێوڕەسمی نەورۆز لەو گوندە بەڕێوەبچیت و ئەو داواکارییەش لە لایەن دانیشتوانی ئەو گوندە ڕەت کرایەوە.\nلەو پەیوەندییەدا، ڕێوڕەسمی جێژنی نەورۆزی مەلەکشاهی بە هۆی گوشاری هێزە ئیتلاعاتییەکان لەو شارەدا هەڵوەشایەوە.\nهێزە ئیتلاعاتی و ئینتزامییەکان هێرشیان کردووەتە سەر شوێنی بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمی جێژنی نەورۆز و کەلوپەلەکانی ئەو ڕێوڕەسمەیان زەوت کردووە.


ساختەکان لە نەفرەتەکانى هۆڵدن کۆڵفیڵدەوە، بەشی دووەم » DidiMn\nسەرەتا / ڕەخنە/کتێب / ساختەکان لە نەفرەتەکانى هۆڵدن کۆڵفیڵدەوە، بەشی دووەم\nبه‌رگی چاپی كوردیی ڕۆمانی پاسه‌وانێك له مه‌زرا - وه‌رگێڕانی ژوان جه‌لال\nهۆڵدن دەڵێت: ”لەم دنیایەدا، ئەگەر شتێک هەبێت ڕقم لێی بێت، ئەوە سینەمایە.” ئەو بەو زمانە مێردمنداڵییەى خۆیەوە هەجوویەکى ئاوێتە بە ڕەخنە و ڕق دەهاوێژێت بۆ سینەما و فیلم، پێی وایە سینەماش یەکێکە لە ساختەچییەکانى ترى جیهان، دەمامکێکە بەسەر دەمامکێکى ترەوە، پەردەیەکە لە پێش پەردەى خۆحەشاردان لە بەرگى دووڕووییدا. بەشێکى ئەم ڕقە لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە سینەما کردەوەیەکى ترى بەکۆمەڵى مرۆڤە ساختەکانە و دەکرێت لە هەر ساتێکدا و لە بچووکترین دەرفەتدا بگۆڕدرێت بە گەورەترین ساختەیى کۆمەڵگە. ئەم تێڕوانینە، هاوشێوەى ئەوەى ئێرە لە بەشێک لە بەرهەمەکانى ترى سالنجەردا ئامادەیى هەیە؛ سالنجەریش سینەمای خۆش نەویستووە و لە زمانى هۆڵدنەوە گوتوویەتى: ”ئاخر لەوە تێدەگەم کەسێک کارێکى دیکەى نەبێت، بڕوات بۆ سینەما، بەڵام کەسێک زۆر مەبەستى بێت و بچێت و تەنانەت بە هەڵەداوان دەڕوات تا زوو بگاتە ئەوێ، ئەوە خەفەتم دەداتێ.” یان کە دەڵێت: ”فیلمە نەفرەتییەکان دەتوانن وێرانت بکەن.” ئەکتەرەکانیش ڕزگاریان نەبووە لە دژایەتییەکانى: ”من ڕقم لە ئەکتەرەکان دەبێتەوە، هەرگیز وەک ئەو خەڵک ئاساییە هەڵسوکەوت ناکەن، بەڵام خۆیان پێیان وانییە. ئەکتەرە زۆر باشەکان کەمێک ئاساییترن، بەڵام هێشتا بەو شێوەیە نییە کە حەز بکەى تەماشایان بکەیت، ئینجا ئەگەر ئەکتەرێک زۆر باش بێت، پێوەى دیارە کە خۆى دەزانێت زۆر باشە، ئەوەش دەیشێوێنێت.”\nدواجار ئەوەى دەمێنێتەوە لەبارەى نەفرەتەکانى هۆڵدنەوە بگوترێت، ئەوەیە کە تفکردن لە هەموو شتێک، خەمێکى قووڵ لە پشتیەوەیەتى، کە لەوانەیە ئەویش بەپێى پێویست درکى بە هەموو لایەنەکانى نەکردبێت. هۆڵدن دەڵێت: ”هەتاو تەنها ئەو کاتانە دەردەکەوێت، کە خۆى مەیلى لێیە.” سەڕەڕاى نا و بەرپەرچدانەوەکانى، جێگرەوەى دزێوییەکانى لە هەگبەدایە. هۆڵدن دەیەوێت بە گەڕانەوە بۆ سروشت و پاکێتیى مرۆڤ، خۆى لەو دنیا ناحەز و قەشمەرە داببڕێت، لەمەشدا ژیان و دەرونى گرفتارە، بە جۆرێک لە نێوان بەرداشى منداڵى و گەورەیى قەتیس ماوەتەوە. قاقاکانى ئەو، پێکەنینە بە گەورەکان تا ڕادەى بێباکى و بزەیە بۆ منداڵ هەتا ئاستى هیوا. ئەمە بە تەواوى ڕوونە لە ڕۆمانەکەدا کە هۆڵدن سۆزى بۆ منداڵان هەیە و پێی وایە هێشتا نەبوون بە مرۆڤى ساختەکار، دەشیەوێت ڕێگر بێت لەوەى ببن بە بەشێک لە دەمامکلەسەرەکان. قارەمانەکەمان بە باسکردنێکى لێوانلێو لە وەسفکردن، تامەزرۆیى خۆى بۆ هەموو پرسیارە جیدییەکانى سروشت دەردەبڕێت: ”بیرم لەو گۆمەى سینتڕەڵ پارک دەکردەوە، کە دەکەوێتە بەشى خوارووى پارکەکەوە، دەمگوت ئاخۆ کاتێک من دەڕۆمەوە بۆ ماڵەوە گۆمەکە بەستبێتى؟ ئەى ئەگەر وابێت، مراوییەکان چوون بۆ کوێ؟ تۆ بڵێى مراوییەکان بۆ کوێ چووبن، کاتێک گۆماوەکە هەر هەمووى بووە بە سەهۆڵ و سەرتاسەر بەستوویەتى؟ ئاخۆ کەسێک بە بارهەڵگرێکەوە هاتبێت و بردبنى بۆ باخچەیەکى ئاژەڵان، یان شوێنێک، یان بۆ خۆیان بۆ دوور فڕیبێتن؟” ئەگەرچى بە گێڕانەوەى تەواوى ئەو سەرگەردانییەى دنیا، ڕۆمانەکە فێرمان دەکات کە ژیانکردن چەندێک کۆمیدى و غەمگینە، لێ بە ساتە زوو ڕابورد و ڕووداوە بچووکەکانى کۆتاییدا لەوە حاڵى دەبین کە هۆڵدن دەیەوێت پێناسەیەکى نوێ بۆ دنیا بکات و منداڵیش خاڵى سەرەکیى ئەم پێناسەیە و پینەیەکى گەشى بەرگە نوێیەکەى جیهانە. هەر بۆیە هەموو هەوڵى ئەو ئەوەیە منداڵان نەگەن بە مەزراى گەوران. خەمى مەزنى ئەو تەنها ڕزگارکردنى خوشکە بچووکەکەیەتى لەدەست ساختەییەکان، بەدەر لەوە هیچ گرنگى بە بەهاکانى کۆمەڵگە نادات. خودى ڕۆمانەکە، کارێکى چڕى ئاڵۆزە لەسەر وێنەى ناشیرینى مرۆڤ لە تەمەنى گەورەییدا، لە لاکەى تریشەوە سالنجەر کار لەسەر پاکێتى و جوانیى مرۆڤ لە سەردەمى منداڵیدا دەکات. هۆڵدنى شکێنەرى یاساغەکان، دوودڵ ماوەتەوە لە نێوان ئەو دوو قۆناغەى تەمەن، لە نێوان دووڕیانى منداڵى و گەورەییدا نازانێت دروست چى بکات. ئارەزوو دەکات گەورە دەرکەوێت و بە هۆکارى دەمامکى گەورەیى خواستى گەورەبوونیشى نییە، بەڵام ناتوانێت بگەڕێتەوە بەرەو دواو.\nنەفرینى پاڵەوانەکە لە گەورەیى، نەفرەتە لە ساختەیى. گەورەکان هەمیشە هۆڵدن نائومێد دەکەن؛ ئەو بەشەى کۆتایى چیرۆکەکە سەبارەت بە هۆڵدن و مستەر ئەنتۆلینى، ئەو تەنها کەسەى کە هۆڵدن هەموو دەم وای بۆ دەچوو دەتوانێت متمانەى پێ بکات، کەچى لادەر دەرچوو. مێردمنداڵەکە ئەم دنیایەى پێ خۆش نییە، چونکە پڕیەتى لەو کەسانەى شتێک دەڵێن و مەبەستیان شتێکى ترە، بۆیە ڕقى لە گەورە گەمژەکان و ساختە گومڕاکانە. لێرەوە سالنجەر بێهیوایى خۆى بەرانبەر گەورەکان و ئومێدى هەڵچنراوى لەسەر منداڵان نماییش دەکات.\nنووسەرەکە پێوەى دیارە کە بەشێکى زۆرى ڕۆمانەکەى تەرخان کردووە بۆ بابەتى گەڕانێکى ماندووکەر بەشوێن دۆزینەوەى خوددا، ئەوەش بە گەڕانەوە بۆ سروشت و منداڵى، کە هەردووکیان خۆدەربازکردنە لەوەى ببیت بە ساختە. لە کن هۆڵدن گەورەکان هەموویان دووڕوو و درۆزنن، بۆیە هەوڵى قارەمانەکە ڕزگارکرددنى منداڵانە لەچنگ تەوژمى گەورەبوون، ئەو ناهێڵێت لە دوندى منداڵییەوە بگلێن و بکەونە ناو خەرەندى گەورەییەوە. هۆڵدن جیاوازیى منداڵى بێخەوش و گەورەى زۆرڕوو تۆخ دەکاتەوە بەو مەبەستەى بیکات بە خەمى سەرشانى و بە ئەرکى خۆى هەڵسێت کە نەهێڵێت منداڵەکان بکەونە دۆڵى گەورەبوون و ساختەییەوە، ئەو لەو نیگا سۆزدارییەوە بەرانبەر خوشکەکەى بە خەوتوویى، خەیاڵى وەردەچەرخێت: ”سەیرە! کە گەورەکان دەبینیت خەوتوون و دەمیان داچەقیوە، زۆر ناشیرینن، بەڵام منداڵان وەها نین، منداڵەکان دیمەنیان ناشیرین نییە، تەنانەت ئەگەر هەموو سەرینەکەشیان کردبێت بە لیک، هێشتا هەر ناشیرین نین.” هۆڵدن خەونەکەى خۆیشى، دوورکەوتنەوە لە کۆمەڵ و بە تەنیا ژیان لە کوخێکدا، لەم پانتاییەددا جێ کردووەتەوە. پاسەوانێک لە مەزرا چیرۆکى هەنگاونانى ئەو ڕۆحە خاوێنەیە بەرەو گەورەساڵى و ناخاوێنى، هۆڵدنیش لە کێشەیەکى دەروونیى سەختدایە لەو بارەیەوە.\nجێرۆم دێڤد سالنجەر، چیرۆکنووس و ڕۆماننووسى هاوچەرخى ئەمەریکى، لە ساڵى 1919دا لەدایک بووە. لە ڕووى پیشە ئەدەبییەکەیەوە تا کۆتاییەکانى تەمەنى پێشکەوتنى بەرچاوى بە خۆیەوە نەبینیوە، جگە لەوەش بەرهەمەکانى سالنجەر کەم و ناوازەن، ئەو بە تەنها خاوەنى چوار کتێبە: کۆچیرۆکێک، دوو چیرۆکى درێژ و ڕۆمانە تاقانەکەى. سالنجەر خاوەنى ناوبانگێکى ڕێزلێگیراوە و بە داهێنانە ئەدەبییە جوانەکانى وەک ئەدیبێکى جیاواز و نوێ لە ئەدەبى ئەمەریکیدا لە سەدەى بیستدا تەماشا دەکرێت. ئەو زیاتر لە چل ساڵى کۆتایى تەمەنى خۆى بە گۆشەگیرى و پەراوێزنشینى بەسەر بردووە، سالنجەر چووە بۆ دارستانێک دوور لە شار، مرۆڤ و دنیاى مۆدێرنە ژیاوە، تەنانەت حەزى بە دیدارى هیچ کەسێک نەکردووە، ئەم ئیحساس و بێدەنگییەى تا کۆتا ساتەکانى تەمەنى درێژەى کێشاوە. ئەو دوورەپەرێزى ئەو، دوورەپەرێزى بووە لە ساختەکان. سالنجەر لە 2010دا ماڵئاوایى لە ژیان و دنیا کردووە.\nپاسەوانێک لە مەزرا یەکەمین و دواهەمین ڕۆمانى سالنجەرە، بە هۆى ناوەڕۆک، زمان و تەکنیکە باڵا و ئاستبەرزەکانى بە شاکارێکى دانسقە دادەنرێت. ڕۆمانەکە سەرەتا بە بەش بەش لە ڕۆژنامەدا بڵاو کرایەوە، پاشتر لە ساڵى 1951دا وەک کتێبێک چاپ کرا. بە پاساوى نائەخلاقى و لادان لە لە یاساکانى کۆمەڵگە، بۆ ساڵانێک ئەم ڕۆمانە قەدەغە کرا، سەڕەڕاى ئەمەش کاریگەرى و شوێندەستى خۆى دانا لە هزرى خوێنەردا.\nکاریگەرىی ڕۆمانەکە هێندە سەرسووڕهێنەرە، کە بووەتە هۆى تاوانى کوشتن: لە ساڵى 1980دا دەیڤد چەپمەن، هونەرمەندى بەناوبانگ جان لینۆن بە چوار فیشەک دەکوژێت، دواتریش لە چاوپێکەوتن و داداگاییکردنەکانیدا ئەوە دەردەخات دواى ڕووداوەکە دەستى کردووە بە خوێندنەوەى پاسەوانێک لە مەزرا و چاوەڕێى پۆلیسى کردووە تا هاتووە و دەستگیرى کردووە، هەروەها ئەوەشى ئاشکرا کردووە کە بۆیە جان لینۆنى کوشتووە، چونکە پێی وابووە ساختەیە، ئەم بیرۆکەیەش لەگەڵ شاکەسى ڕۆمانەکەى سالنجەر، یەک شتە.\nپاسەوانێک لە مەزرا هەردەم لە پێشى پێشەوەى کتێب و ڕۆمانە باش و جوانەکان ناوى هاتووە، ماڵپەڕى تێلیگراف بەپێى بۆچوون و پێشنیارەکانى نووسەر و ڕەخنەگرانى جیهانى، ڕۆمانەکەى لە ڕیزبەندى ئەو سەد ڕۆمانەدا جێ کردووەتەوە کە پێیان باشە خەڵکان بەر لە مردنیان بیانخوێننەوە و لەکیس خۆیانى نەدەن. هەروەک ڕۆژنامەى گاردیانیش باشترین ڕۆمانە هەڵبژێردراوەکانى جیهانى لە لیستێکى دەناویدا بڵاو کردووەتەوە و پاسەوانێک لە مەزراش یەکێکە لەو ناوانە.\nئەم شاکارە ئەدەبییە، لە ساڵى 2012دا، لە زمانى یەکەمییەوە، کە ئینگلیزییە، بە کوردییەکى پاراو و جوان، لە لایەن ژوان جەلالەوە وەرگێڕدراوە و ناوەندى غەزەلنووس چاپ و بڵاوی کردووەتەوە، پاشتریش لە ساڵى 2015دا چاپى دووەمى بڵاو کراوەتەوە. وەرگێڕ بۆ ئەوەى بەرهەمێکى باش و شاییستە پێشکەش بە خوێنەر و کتێبخانەى کوردى بکات، ماوەى دوو ساڵ خەریکى کارەکانى ئەم وەرگێڕانە بووە.


دەقی گفتوگۆى سەرۆك وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەگەڵ دەنگی ئەمریكا- به شى فارسى - VOK Radio\nHome ڕیپۆرتاژ دەقی گفتوگۆى سەرۆك وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەگەڵ دەنگی ئەمریكا- به شى فارسى\nدەقی گفتوگۆى سەرۆك وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەگەڵ دەنگی ئەمریكا- به شى فارسى\nوتوو ويژ له لايه ن: عه لى جه وانمه ردى\nهه لگيراوى وتو ويژه كه له فارسىيه و بو سه ر زمانى كوردى؛ سالار حيسامى\nنێچيرڤان بارزانی سەرۆك وەزیرانی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەڵێت: لەناوبردنی داعش بە رێگەی سەربازی چارەسەر نییە و بە بێ بەرنامەیەكی رێكخراوەی سياسی، لەناوبردنی ريشەیی ئەم گرووپە تیرۆریستە مسۆگەر نابێت. بارزانی لە وتووێژێكی تایبەتدا لەگەڵ دەنگی ئەمریكا سەبارەت بە پرسی جۆراوجۆری ناوچەكە، هەروەها دەڵێت: سوپاس عێراق هێشتا ئامادەیی پێویستی بۆ رزگاركردنەوەی موسڵ نییە.\nدەقی وتووێژەكەی بارزانی لەگەڵ دەنگی ئەمریكا لە خوارەوە هاتووە.\nكورد لە پرۆسەی ئازادكردنی موسڵدا چ رۆڵێكی دەبێت؟\nبۆ ئێمە لە هەرێمی كوردستادا رزگاركردنی موسڵ زۆر گرنگە، چونكە موسڵ شارێكە لە هەوڵێر و دهۆك نزیكە و تا ئاستێكی زۆریش كاریگەری لە سەر كەركووك هەیە. بۆيە بۆ ئێمە وەك هەرێمی كوردستان ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی موسڵ زۆر گرنگە و بێ شك هێزی پێشمەرگە لەو ئۆپەراسیۆنەدا رۆڵی بنەڕەتی دەبینێ، هەر لەو پێوەندییەشدا لە گەڵ بەغد و هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و بەتایبەتی لەگەڵ ئەمریكا هەماهەنگیمان هەیە و لە ئێستادا لە قۆناغی نەقشەداڕێژانین بۆ ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی موسڵ و دوای روونبوونەوەی ئەوەی كە هەر لايەنێك چ رۆڵێكی دەبێت، ئۆپەراسیۆنەكە دەست پێدەكات.\nنيگەرانييەكی زۆر هەیە لەوەی كه لەگەڵ دەستپێكی ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی موسڵ شاڵاوی پەناخواز و ئاوارەكانی شارەكە روو لە هەرێمی كوردستان بكەن، لەو بارەیەوە چ ئامادەكارییەكتان كردووە؟\nوەك دەزانن هەرێمی كوردستان لە ئێستادا لە دۆخی تێپەڕاندنی قەیرانێكی گەورەی ئابووریدايە، لەگەڵ ئەوەشدا ناوەندێكمان لە وەزارتى ناوخۆی حكومەتی هەرێم كردووەتەوە كە لەگەڵ رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان و لایەنە پێوەندیدارەكانی تايبەت بەم قەیرانەدا لە پێموەندیدان بۆ ئەوەی ئامادەكاری پێویست بۆ كاتی هاتنی ئاوارەكان بكرێت. چەند ناوچەیەكیشمان بۆ دروستكردنی كەمپ بۆ ئاوارەكان دەستنیشان كردووە، لەگەڵ بەغداش لە پێوەندیداین. بەپێی لێكۆڵینەوەكان جگە لەو ئاوارانەی كە ئێستا لە هەرێمی كوردستانن، پێشبینی دەكرێ زیاتر لە نیو ملیۆن ئاوارەی موسڵ روو لە هەرێمی كوردستان بكەن. بۆیە چاوەڕوانی هاوكاری زیاتری بەغدا و كۆمەڵگەی جیهانی دەكەین، هەڵبەت هەر لە ئێستاوە هاتنی ئاوارەكانی دانیشتووی مەخموور، شرگات و ناوچەكانی دیكەی موسڵ بۆ هەرێمی كوردستان دەستی پێكردووە.\nپێتانوایە ئۆپەراسیۆنی ئازاكردنی موسڵ تا چەند درێژەی دەبێت؟\nلە ئۆپەراسیۆنی ئازاكردنی فەلوجه و گیاره و ناوچەكانی دیكە، پێشبینیمان دەكرد، داعش بەرگری زیاتر بكات، بۆیە ئەگەر بەو شێوەیە بێت كە تا ئێستا بینیومانە، زۆری پێناچێت، بەڵام لە ئێستادا كاتی دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنی ئازاكردنی شارەكە گرنگە، چونكە هێشتا ئامادەكارییەكانی ئۆپەراسیۆنی ئازاكردنی موسڵ وەكو پێویست ئەنجام نەدراوەن.\nچ كێشەیەكتان هەیە و بۆچی ئامادە نابن؟\nبه بۆچوونی من نەبوونی ئامادەیی بۆ ئازادكردنی موسڵ دوو هۆكاری هەیە. یەكەم: موسڵ لەگەڵ ناوچەكانی دیكە جیاوازی هەیە. دووەم: هەم لە رووی سەربازی، هەم لەو رووەوە كە دوای رزگاركردنی ئەو شارەگەورەیە چۆن بەڕێوە دەبردرێت، دەبێت وردبینی تەواوی بۆ بكرێت، چونكە بەڕێوەبردنی ئیدارەی موسڵ لە دوای رزگاركردنی زۆر گرنگترە. جيا لەوەش ئامادەیی سوپای عێراق هەتا ئێستا لە ئاستی پێویستدا نییە و لەوانەیە چەند مانگێكی پێ بچێت، هەتا بە تەواوی ئامادە بن.\nدەگوترێ رێككەوتننامەی سەربازیی ئەم دواییەتان لەگەڵ ئەمریكا بە یەكێك لە هەنگاوە گرنگەكان بۆ ئازادكردنی موسڵ هەژمار دەكرێت. ناوەرۆكی ئەو رێككەوتننامەیە چیيه؟\nئەم رێككەوتننامەیە دوو بەشی هەیە، بەشێكی هاوكاری دارایی ئەمریكایە بۆ هێزی پێشمەرگە، بەشەكەی دیكەشی پڕۆتۆكۆلی سەربازییە لە نێوان ئێمە و ئەمریكادا، كە بەو پێیە ئەو هاوكارییە سەربازییانەی كە بۆ هەرێمی كوردستان رەوانە دەكرێن، نابێت دەستی لایەنی دیكە بكەوێت. واتە ئەو پێوەرانەی كە ئەمریكا بۆ خۆی بە گرنگی دەزانێت لەو رێككەوتننامەیەدا گونجێندراون و هەردوو لایەن واژوویان كردووە، جگە لەوانەش باسی هاوكاری و هەماهەنگی هەر دوو لایەن كراوە لە سەر ئازادكردنی موسڵ و ئەو ناوچانەی داعش دەستی بەسەردا گرتووە.\nهەواڵی ئەوە بڵاو بووەتەوە كە قاسم سلێمانی فەرماندەی سوپاس قودس داوای لە نوری مالیكی سەرۆكی حزبی دەعوە كردووە، كە لە رێگری لە جێبەجێكردنی ئەو رێككەوتننامەیە بكات، بەتایبەتی بۆ ئەوەی مۆڵەت دەنەد هیچ سەربازگەیەكی ئەمریكی لە هەرێمی كوردستان بكرێتەوە، ئێوە بۆ رێككەوتن لەگەڵ ئەمریكا تا چەند هەماهەنگیتان لەگەڵ بەغدا كردووە؟\nبە راستی ئاگام لەو زانیارییانە نییە، پێشموانییە راست بن.\nئەی بەغدا ئايا لە ناوەرۆكی رێككەوتننامەكە ئاگادارە؟\nپێشتر ئێمە بەغدامان ئاگادار كردووەتەوە و پێموایە ئەمریكییەكانیش بەغدایان لەو رێككەوتننامەیە ئاگادار كردووەتەوە. چونكە ئەو رێككەوتنە شتێكی لەپڕ و نوێ نییە و لە ئەنجامی چەندین جار دانیشتن و كۆبوونەوەكان لە چەندین مانگدا دروست بووە، چەند خاڵێكيشی تێدا بووە كە ئێمە گۆڕیومانە و بڕێكیشی ئەوان گۆڕیویانە.\nپێشتر باسی ئەوەتا كرد كە داعش وەكوو جاران بەرگری ناكات و پێتانوایە موسڵیش ئازاد دەكرێت. ئەی بەرنامەتان بۆ دوای داعش چییە؟\nبه رای من ئەوەی كە دوای داعش چی دەكەین، ئەمە گرنگترین پرسیارە. هاتنی داعش نەهامەتی زۆری بۆ كورد و بەتایبەتی بۆ هەرێمی كوردستان دروست كرد. هیوادام دوای رۆیشتنی داعش ئەو ووداوە دوویارە نەبێتەوە. سەبارەت بە قۆناخی دوای داعشیش، ئەوا ئێمە زۆر نیگەرانین، ئەوەش دوو هۆكاری هەیە. یەكەم: ئەوەی كە برایانی ئێمە لە بەغدا بزانن كە داعش لە ناو جەرگەی كۆمەڵگەی عێراقەوە سەریهەڵداوە و لە شوێنێكی دیكەوە نەهاتووە، واتە روانگە و فیكری داعش لە عێراقدا شكڵی گرتووە و داعش تێكەڵەیەكە لە شۆڤێنیستی عێراقی و ئیسلامییە توندڕەوەكان كە رەنگە دوای ئازادكردنی موسڵ ئیتر خاكێكیان بۆ خەڵافەتی ئیسلامی خۆیان نەبێت، بەڵام داعش وەك رێكخراوێكی تیرۆریستی دەمێنێت و تەنیا جۆری كردەوەكانیان دەگۆڕێت. لە ئێستادا لە دژی داعش شەڕێكی جەبهەیی و بەرەییمان هەیە، بەڵام ئەو كات داعش پەنا بۆ رێكخستنی شانە شاراوەكان و شەڕی پارتیزانی دەبات لە عێراق و بەوجۆرەش رێكاری سەربازی كێشەی داعش لە عێراقدا چارەسەر ناكات. بۆیە پێویستە بە وردبینی و لە رووی سیاسییەوە لێكۆڵینەوەی لەسەر بكرێت و دواتر رێكاری لەناوبردنی بدۆزرێتەوە.\nگریمان لە رووی سیاسیشەوە داعش لەناو بچێت، ئایا پرسی سەربەخۆیی كوردستان گرفتێكی نوێ دروست ناكات، كە تا ئێستا چەندین جار سەرۆكایەتی هەرێم باسی كردووە؟\nلە روانگەی منەوە سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان مافی رەوای گەلەكەمانە و مافی دیاریكردنی چارەنووسیش شتێكی رێپێدراوەو باوەڕم وایە ئەوەش وەك ئامانجێك بۆ ئێمە و هەموو خەڵكی كوردستان دەمێنێتەوە. ئەوەی بۆ ئێمە لە دوای داعش گرنگە، سنوورەكانی كوردستانە و ئێمە دەبێت ئەم سنوورانە كە بە خوێنی پێشمەرگە ئازاد كراون، دیاری بكەین.\nواتە ئەگەر ئەو پرسە چارەسەر كرا، كە مەبەستم دیاریكردنی سنوورەكانە، دوای ئەوە نیازاتان وایە سەربەخۆیی رابگەیەنێن؟\nبەرەو هەر لایەك بڕۆین، دەبێت سەرەتا بزانین حەوشەی خانووەكەمان تا كوێیە. واتە چ لەگەڵ عێراقدا بمێنینەوە و چ سەربەخۆیی خۆمان رابگەیەنین، ئەگەر فیدڕاڵی، یان كونفیدڕاڵی بین، بەرایی(ئەولەوییەت)مان سەرەتا دیاریكردنی ئەو سنوورانەیە كە بە قیداكاری میللەت و پێشمەرگە ئازاد كراون.\nبەڵام ئەگەر سنوورەكانیش دیاری بكرێن، ئایا وا بیر ناكەنەوە كە جگە لەوەی ئێران و توركیا وەك دوو دراوسێی سەرەكیتان دژی سەربەخۆیی كوردستانن، كێشەی ناوخۆییشتان هەیە، بەتایبەتی كە یەكێتی نیشتمانی و بزووتنەوەی گۆڕان هاریكاری نەكەن، لەو هەلومەرجەدا چۆن سەربەخۆییتان رادەگەيەنن؟\nئێمە بە باشی دەركمان بە هەلومەرجەكە كردووە. ئێوە ئەگەر سەیری هەر وڵاتێك بكەن كە بە سەربەخۆیی گەیشتوون، دەبینن لە رووی ئابووری و سیاسی و ... كێشەكانیان زۆر لە كێشەكانی ئێمە زیاتر بووە و پێیان وتوون هێشتا كاتی نییە، كێشەی ناوخۆییتان هەیە و... هتد، ئەمانەش نابێتە رێگر لە بەردەم سەربەخۆیی، یان كونفیدڕاڵی ئێمەدا. وڵاتگەڵێك هەن كە لە پاش سەربەخۆیی لەگەڵ كۆمەڵێك كێشە رووبەڕوو بوونەتەوە، بەڵام چارەسەریان كردووە.\nئێمە بە هێنانەئارای پرسی سەربەخۆیی یان هەر سیستمێكی دیكە بۆ كورد، لە حوكمڕانیی عێراقیشدا ئەوا چەندەها ساڵە كە بۆ هەمووان سەلماندوومانە كه هۆكاری سەقامگیری و ئاسایش بووین و هەین. واتە ئێمە نەك هۆكاری درووستبوونی كێشە نەبووین، بەڵكو هۆی سەقامیگری بووين لە ناوچەكەدا، پرسی سەربەخۆییشمان وەك رێكارێك بۆ چارەسەر باس كردووە، نەك بۆ ئەوەی كێشەكانی عێراق پتر بكەین. كاتێك لە ساڵی 2003 بۆ عێراق گەڕاینەوە، هیوادار بووین كە بەغدا پایتەختی عێراقی نوێیە و دەستوور سیستكی حوكمڕانی رەوانگەیەی نوێتری دەبێت، بەڵام ئێستا لە دوای 13 ساڵ ناكرێ بۆ خاڵی سەرەتا بگەڕێینەوە. لە واقیعدا ئێستا دوو جۆر عێراقمان هەیە، عێراقی پێش داگیركردنی موسڵ و عێراقی دوای داگیركردنی داگیركردنی موسڵ. بۆیە گەڕانەوە بۆ ئۆسووڵی شكستخواردووی عێراق قبووڵ ناكرێ. بەڵام هەر بڕیارێك بدەین، چ سەربەخۆیی و چ كونفیدڕاڵی، باوەڕمان وایە كە عێراق وەك هاوبەشێكی ستراتیژی لەگەڵمان دەمێنێتەوە، ئەم پرسەش سەرەتا لەگەڵ بەغدا تاوتوێ دەكەین، لە دۆخێكی وادا نە ئەنكارا و نه تاران ئەوەندە دیاریكار نابن، واتە یەكەم لایەن كە دەبێت پرسەكەی لەگەڵ تاوتوێ بكەین، بەغدایە.\nبەڵام تەنانەت بۆ كێشەكانی ئێستاتان لەگەڵ بەغدا بە چارەسەر نەگەیشتوون و نەتانتوانیوە كێشە بچووكەكان چارەسەر بكەن، ئيدى چۆن كێشەی وا گەورە چارەسەر دەكەن؟\nئەو روانگەیەی كە دەیەوێت هەموو پرسەكان لە بەغدا چارەسەر بكرێن، گۆڕانی بەسەردا نەهاتووە، بەداخەوە ناوەندگەرایی وەك روانگەیەكی زاڵی زۆرینە وەك خۆی ماوە و لە بیرۆكەشیان پاك نابێتەوە. ئێمە لە ساڵی 1991 سەربەخۆ بووین. راستە ئەندامی نەتەوە یەكگرتووەكان نەبوونین، بەڵام هەموو شتێكمان هەبوو. لە ساڵی 2003 بەو رەوانگەیەوە كە عێراق وڵاتێكی نوێیە، بۆ یەغدا گەڕاینەوە، بەڵام خۆتان بڵێن دەستكەوتەكانی كورد لەو هاوبەشییە لە 12 ساڵی رابردوودا چی بووە؟ تا ئێستا نەك تەنیا دەستوور جێبەجێ نەكراوە، بگرە پێشێلیش كراوە. هەر ئەوەندەی كە هەندێك بەهێز بوون هەوڵیان دا دەبابەكانی خۆیان بۆ چارەسەری كێشەكان رەوانەی كوردستان بكەن. سەرۆك وەزیری پێشوو نوری ئەلمالیكی ئەو كارەی كرد. بودجەی هەرێمی بڕی، بێ ئەوەی ئێمە هیچ كاردانەوەیەكمان هەبێت. بۆیە پرسیار ئەوەیە ئایا كورد دەتوانێت تا دە ساڵی دیكەش هەر لەو دۆخەدا بمێنێتەوە؟ بێ شك من پێتان دەڵێم: نەخێر. راستە ئێمە كێشەی ناوخۆییمان هەیە، بەڵام لەو بوارە تایبەتەدا هەموو لایەنەكان ئەگەر زیاتر لە ئێمە خوازیاری سەربەخۆیی نەبن، ئەوا كەمتر نین.\nلە رۆژانی رابردوو كودتايەك لە توركيا روويدا، كە شكستێ هێنا و دواتر دەستبەسەركردن و گیرانی بەرفراوانی خەڵكی لێكەوتەوە. هەڵوێستی ئێوە لەو بارەیەوە چییە؟\nلە ئەنجامی كودەتاكە و سەركەوتنی ئیرادەی خەڵكی توركیە زۆر خۆشحاڵ بووین. ئەگەر سەرنجی مێژووی كودەتا سەربازییەكانی توركیا بدەن، تێدەگەن كە هیچ كودتایەكیان لە بەرژەوەندی كوردان نەبووە و هەموویان لە دەرەنجامدا زیانی زۆریان لە كورد داوە. هەرێمی كوردستان خۆشحاڵە كە ئەو دەوڵەتەی بە دەنگی خەڵكی توركیا مەشروعییەتی وەرگرتووە، سەركەوت و میللەتیش توانی ئەو دەوڵەتە بپارێزێت.\nيەكێ لە پرسەكانی دیكە، چالاكیی پێشمەرگەكانی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران و پێكدادانیان لەگەڵ سوپای پاسدارانە لە كوردستانى ئێراندا. زۆرێك لە فەرماندەكانی سوپای پاسداران و بەرپرسانی پلەداری كۆماری ئیسلامی و لەم ئاخرانەشدا موحسین رەزایی وتوویانە كە ئەو چالاكییانە بە دنەدانی سعودیەيە و لێرە لە هەرێمی كوردستان سعوديە فێرگەی بۆ هێزەكانی حزبی دیموكرات كردووەتەوە و ئێوە چاوپۆشییان لێ دەكەن. ئەوە تا چەند راستە؟\nپێش هەموو شتێك دەبێت بڵێم ئەو دەنگۆیە هیچ بنەمایەكی نییە و دوورە لە راستی، سعودیەش وەك وڵاتانی دیكە لێرە كنسولخانەی هەیە و ئەوەش لە چوارچێوەی پڕۆتۆكۆڵێكە كە لەگەڵ عێراق هەیانە وەك و چالاكی دیپلۆماسییان هەیە. ئەوەی كە وتراوە لێرە بنكەی مەشق و راهێنانیان بۆ كوردانی ئێران كردووەتەوە، بە هیچ شێوەیەك راست نييە. لە رەوانگەی ئێمەوە پێوەندی دۆستانەمان لەگەڵ ئێران زۆر گرنگە. وەك باسم كرد لە ساڵانی رابردووش ئێمە سەلماندوومانە كە هۆكارێكی سەقامگیری بووین، چ بۆ ئێران و چ بۆ توركیا، لە رابردووشدا بۆ سووریاش. ئەمە چوارچێوەی سیاسەتی ئێمەیە و هەوڵدەدەین لە هەرێمی كوردستان هیچ كێشەیەك بۆ وڵاتانی دراوسێ دروست نەكرێ.\nسەبارەت بە چالاكییەكانی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران لە هەرێمی كوردستانی عێراق زێدەگۆیی كراوە. من دەپرسم لە ساڵی رابردوو پەژاك چەند چالاكی سەربازی ئەنجام داوە و چەند كەسیان لە ئێران كوشتووە، بۆچی بۆ جارێكیش دەنگی بەرپرسێكی ئێرانی نەبیسترا كە قسەی لەسەر بكات.\nئەم دوو رووە جیاوازە بە وتەی خۆتان چ هۆكارێكی هەیە؟\nلە راستیدا هەر ئەوە بۆ ئێمەش جێی پرسیارە. جزبي ديموكراتی كوردستانی ئێران چالاكییەكی ئەنجام داوە.\nهەڵبەت ئێمە سوپاسی جزبی دیموكرات و كۆمەڵە و لایەنەكانی دیكە دەكەین، كە زۆر جار بەرژەوەندییەكانی هەرێمیان رەچاو كردووە و همیشه هەوڵيان داوە، هەرێمی كوردستان نائەمن نەكرێت. ئێستاش بەرامبەر بەو تۆمەتانەی ئێران نیگەرانین. ئێمە لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێراندا لێژنەیەكی هاوبەشمان هەیە و دەكرێ ئەم پرسانە لەوێ تاوتوێ بكرێن و چارەسەری بۆ بدۆزینەوە.\nئەو هەموو هەڕەشە و تۆمەتانەی ئێران رەتدەكەینەوە و هاوكات ئامادەین لەو بوارەدا لەگەڵ ئێران گفتوگۆ بكەین. بێ شك سیاسەتی ئێمە ئەوە نییە كە لە خاكی هەرێمەوە هێرش بكرێتە سەر ئێران، یان كێشە بۆ ئێران دروست بكرێت. ئێران دراوسێیەكی گرنگی ئێمەیە و دەخوازین پێوەندییەكی زۆر دۆستانەمان پێكەوە هەبێت.\nئەگەر دەتانەوێ ئەو پێوەندییە دۆستانەیە بەردەوام بێت، ئەی بۆچی ئەو سیاسەتەی بەرامبەر بە پ ک ک هەتانە، بەرامبەر بە حزبەكانی كوردستانی ئێران نیتانە؟ واتە ئێوە چەندین جار لە نێوان ئانكارا و پ ک ک میانجیگەریتان كردووە، بۆچی هەنگاوی هاوشێوە بۆ میانجیگەری لە نێوان كوردانی ئێران و كۆماری ئیسلامیدا هەڵناگرن؟\nئێمە لە رابردوودا هەنگاوی لەو جۆرەمان ناوە، بەڵام ئەساسی نەبوون، كاتێكيش هەوڵمان دا لە نێوان پ ک ک و ئانكارا ناوبژیوانی بكەین. لە دیدارمان لەگەڵ پلەبەرزەكانی توركیا وەك سەرۆك كۆمار و خوارتر، دەمانبینی بە راستی مەیلی ئەوەیان هەیە كە بە رێگەی دیالۆگ كێشەكە چارەسەر بكەن، بەڵام خواست و مەیلی لەو جۆرە تا ئێستا لە لایەن ئێرانەوە نابیندرێت. واتە لە ئێراندا زەمینەی چارەسەر كێشەی كورد بە رێگەی گفتوگۆ بوونى نییە. ئەگەر ئەو زەمینەیە بڕەخسێت زۆر پێی خۆشحاڵ دەبین گە ناوبژیوانی چارەسەری كێشەی كورد لە رێگەی گفتوگۆوە بكەین.\nلە كۆتاییدا مۆڵەتم بدەن، باسی قەیرانی ئابووری بكەم، كە خۆیشتان پێشتر ئاماژەتان پێدا. لە شەقامەكانی هەولێر لە خەڵكم بیستووە، كە باری ئابوورییان باش نییە. بۆ تێپەڕاندنی ئەو قەیرانە چیتان كردووە؟\nكێشەگەڵێك هۆكاری دروستبوونی ئەو قەیرانە ئابوورییەی هەرێمی كوردستانن. یەكەم: لە سەرەتای ساڵی 2014 بودجەی هەرێم بە بێ هیچ راوێژێك بە ئێمە لە لایەن بەغداوە بڕا. دووەم: بە درێژایی 1100 كیلۆمەتر لە شەڕی دژی داعشداین. تا ئێستا 1500 شەهید و نزیكی 8000 بریندارمان هەیە. سێهەم: یەك ملیۆن و 800 هەزار ئاوارەی شەڕی سووریا و ناوخۆی عێراق لە هەرێمی كوردستان داڵدە دراون. ئەمانە دوابەدوای یەك روویان داوە. سەرباری هەموو ئەوانەش دابەزینی نرخی نەوت بووەتە هۆكاری ئەوەی هەرێمی كوردستان تووشی قەیرانێكی گەورەی ئابووری ببێت. هەوڵەكانمان بۆ كۆنتڕۆڵكردنی ئەو قەیران چڕكردووەتەوە. سوپاس كارمەند و مووچەخۆرانی دەوڵەتی دەكەم كە ئەو دۆخەیان دەرك كردووە. تا هەنووكەش رێكاری چارەسەرمان نەدۆزیوەتەوە، بەڵام بە شێوەیەكی جددی بە كەمكردنەوەی مووچە و پاشكەوتی بۆ كارمەندان و دابەزاندن و كەمكردنەوە خەرجییەكانی حكومەت هەوڵمان داوە قەیانەكە كۆنتڕۆڵ بكەین. بۆ تێپەڕاندن و زاڵبوون بە سەر ئەو قەیرانەشدا نيازمان بە هاوكاری دەرەكی هەیە.\nدەبێت ددان بەوەدا بنێم كە لە رادەبەدەر مووچەخۆرمان هەبووە، ئەوەش میراتیی سیاسەتی رابردووی سەدام بووە، كە 5000 گوندی رووخاندووە و دانیشتووانەكەی بە زۆرەملێ هێنراونەتە نێو شارەكان و كراون بە مووچەخۆر. بۆ چاكسازيی بنەڕەتی لە هەیكەلی حكومەتدا لەگەڵ بانكی جیهانی لە وتووێژداین. لە پرسی نەوتدا، زۆر وردبینانە ناوەندە نێودەوڵەتییەكانمان دەستنیشان كردووە و لەگەڵ بەغدا و سندوقی نێونەتەویی دراودا بەردەوام لە پێوەندیداین. هەموویان لە رێگەی بەغداوە كاردەكەن و بەداخەوە بەغداش وەكو پێویست گرنگی به كوردستان نادات.\nويديو به زبان فارسى: بارزانی در گفت و گوی اختصاصی با صدای آمریکا\nده قى وتوويژه كه به زمانى ئينگليزى؛\nKurdish PM Says Mosul Operation Still in ‘Planning Stage


دیاکۆ خەیات: ساڵی ٩٩ ساڵێکی سەخت و چارەنووس‌ساز دەبێت\n13:24 - 3 خاکەلێوه 2720\nساڵی ١٣٩٨ی هەتاوی لە ئێران بە هاتنی لافاوی کاولکەر دەستی پێکرد و بە تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی کۆرۆنا کۆتایی پێهات. لە ساڵی ٩٨دا کە گەورەترین ڕووداوەکان لەژێر سێبەری ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران هاتنە ئاراوە کە گەورەترین کارەساتی مرۆیی لێکەوتەوە.\nلە ساڵی ٩٨دا وێڕای چڕتربوونی گەمارۆکانی ئامریکا دژی ئێران، چەندین ڕووداوی گەورەی وەکوو خرۆشانی خەڵکی ئێران و کوردستان دژی ڕێژیمی ئێران لە مانگی خەزەڵوەر کە کوژارن و بریندابوونی هەزاران کەسی لێکەوتەوە، کوژرانی قاسم سلێمانی و بە دوای ئەودا خستنە خوارەوەی فڕۆکەی ئۆکراینی لەلایەن سپای تیرۆریستی پاسداران و هەروەها بایکۆتی شانۆی هەڵبژاردنەکان و تەشەنەکردنی نەخۆشیی کۆرۆنا و لێکەوتەکانی، کۆڵەکەکانی ڕێژیمی ئێرانی وەلەرزە خست.\nهاتنی ساڵی ١٣٩٩ لە حاڵێکدایە کە ڕێژیمی ئێران هیچ ڕەواییەکی لەنێو خەڵکدا نەماوە و گەورەترین قەیرانەکان بەرۆکی ئەم ڕیژیمەی گرتووە. لەم پەیوەندییەدا لەگەڵ بەڕێز ''دیاکۆ خەیات''، چالاکی سیاسی لە کانادا، ئەم بابەتەمان خستووەتە بەر باس کە سەرنجتانی بۆ خوێندنەوەی ڕادەکێشین.\n١- ساڵی ۹٨ بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران چۆن تێپەڕی و بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ڕووداو و قەیرانانە کە بەرۆکی ئەو ڕێژیمەی گرتووە، ئێستا کۆماری ئیسلامی لە چ دۆخێکدایە؟\nساڵی ٩٨ درێژە و ترۆپکی ڕەوتێکی قەیراناوی و ڕووخێنەری مێژووی کۆماری ئیسلامی بوو. ڕەوتێکی قەیراناوی کە تایبەتمەندیی زاتی و پارێزهەڵنەگریی کۆماری ئیسلامی بووە و هەیە و درێژەی دەبێت. کۆماری ئیسلامی مەحکووم بە ڕووخانە و ئەو ڕووخانە زەروورەتێکی مێژووییە. ڕەنگە بڵێن ئەو زەروورەتە لە چییەوە سەرچاوە دەگرێت؟ وڵامەکەی لە پێکناکۆکییە بنەڕەتییەکانی کۆماری ئیسلامی دێتەدەر. ئەو کێشەیەی کۆماری ئیسلامی چارەهەڵگر نییە. ئەگەر ساڵانی ڕابردوو کۆماری ئیسلامی "زەخیرەیەکی" هەبوو و دەیتوانی بە هەڵخەڵەتاندن و کایەی سیاسی و فریودان، خەڵک لە چاوەڕوانیی باشتربوونی دۆخی ژیان و کەرامەتیان ڕابگرێت، لە ساڵی ٩٦ـەوە "زەخیرە"کەی بنی هاتووە و کۆمەڵێکی زۆر قەیران لەدوای قەیران بەرۆکی گرتووە و دەگرێت. لە ساڵی ٩٨دا لانیکەم سێ قەیرانی سەرەکی و جیددی کە هەریەک لەوانە بۆ ڕووخانی ڕێژیمێک بەس بوو، بەرۆکی ڕێژیمیان گرت. چاوەڕوانیش دەکرێت کە لە دوای ئەو قەیرانەی کە بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کرۆنا و دەرکەوتنی چەندبارەی ناکارەمەیی ڕێژیم بۆ پارێزگاریکردنی خەڵک لەو قۆناغەدا، هاتووەتە پێش و هەروەها بەهۆی قەیرانێکی قوڵی بێوێنەی ئابووری کە بۆ ساڵی ٩٩ چاوەڕوان دەکرێت، ڕێژیم لەگەڵ شەپۆلێکی دیکەی ناڕەزایەتیی خەڵک کە زۆر بەهێزتر لە جاران دەبێت بەرەوڕوو بێتەوە.\n٢- لە سالی ۹۹دا و وێڕای ئەم قەیرانانەی کە بەرۆکی ڕێژیمی ئێرانی گرتووە، ئایا ئەم ڕێژیمە دەتوانێت درێژە بە تەمەنی خۆی بدات؟\nدیارە ڕێژیم لانیکەم لە دوای ساڵی ٩٦ـەوە بە شێوەیەکی ڕوون و دیار کەوتووەتە نێو قەیرانێکی قووڵەوە کە دەکرێت ناوی بنێینە "قەیرانی ترس لە ڕووخان". بۆیە لانیکەم لەو کاتەوە زۆربەی هەرەزۆری سیاسەت و ستراتیژییەکانی ڕێژیم بۆ دەربازبوون لەو قەیرانە بوونە، بەڵام نەتەنیا سەرکەوتوو نەبووە بەڵکوو سێ ساڵی ڕابردوو نیشانی داوە کە لێژایی هێڵی چەمیاوی ئەو قەیرانە هەر دێت و زۆرتر دەبێت. بۆیە هەروەک پێشتریش عەرزتانم کرد، چەند مانگی داهاتوو دوای ئەو ڤایرۆسە، ڕێژیم لەگەڵ شەپۆلێکی زۆر بەهێز و ڕووخێنەری ناڕەزایەتی بەرەوڕوو دەبێتەوە کە زۆر کەس بە یەکلاکەرەوەی دەزانن. ساڵی ١٣٩٩ لە باری ئابووریشەوە هەروەک باس کرا، ڕێژیم تووشی شکست دەکات. هەڵاوسانێکی بێوێنە و بێکارییەکی لەڕادەبەدەر لە پێش خەڵک دەبێت کە تەحەمولکردنەکەی نامومکین دەبێت. هیچ یەک لەو داهاتانەی دەوڵەت کە لە بودجەی ئەمساڵدا پێشبینیی کردووە نایەتە دی، بۆیە ناچار دەبێت بە چاپکردنی دراو، تێچووەکانی خۆی بدات. بەپێی لێکدانەوەکان، چاپخانەی بانکی ناوەندی سەرەکیترین سەرچاوەی داهاتی دەوڵەت دەبێت کە ئەمەش بە واتای لەبەریەک هەڵوەشاندنی یەکجارەکیی ئابووری دەبێت.\n٣- خەڵکی ئێران لە کاتێکدا پێ دەنێنە ساڵی ۹۹ کە لە هەموو مافەکانیان بێبەش کراون و هەرچی کارەساتە لە ماوەی دەسەڵاتداریی کۆماری ئێسلامی بەسەریاندا تاقی کراوەتەوە، خەڵک دەبێ چی بکات کە چیدیکە ڕووبەڕووی ئەم ئەزموونە تاڵانە نەبێتەوە؟\nخەڵک دەتوانن زۆر شت بکەن بۆ ئەوەی ئەو مێژووە تاڵە بگۆڕن. بەڵام سەرەکیترین کار ئەوەیە کە خەڵک ترسیان لە ڕێژیم بشکێت و باوەڕیان بە هێزی خۆیان هەبێت. ئەوەش لە ساڵی ٩٦ـەوە ڕووی داوە. بەڵام پێویستە فراوانتر و گشتگیرتر بێت. پێویستە لە هەموو دەرفەتێک کەڵک وەربگرن بۆ لەقاودانی ڕێژیم بە هەموو باڵەکانیەوە. پێویستە هەروەک لە ساڵی ٩٦ـەوە پێیگەیشتوون فریوی نمایەشەکانی ڕێژیم نەخۆن. ڕێژیم زۆر هەوڵ دەدات وا بنوێنێت کە ڕیگەچارەکە لەنێو خودی سیستەمەکەدایە و پێویست بە ڕووخان ناکات. بۆ ئەو مەبەستەش سەرنجی خەڵک بۆ لای شەڕ و دمەقاڵەی باڵەکان ڕادەکێشێت و هەوڵ دەدات سەنتێزێکی کە لەنێو دڵی خۆی دێتەدەر وەک چارەسەر پێشکەش بکات، واتە بەدوای حەلێکی "دەروون ساختاریـ"ـیەوەیە. بۆ ئەو مەبەستەش ژوورە فکرییەکانی "شورای ئەمنییەتی میللی" و بەیتی خامنەیی و سپای تێرۆریستی پاسداران بەردەوام بە شێوەی زیرەکانە و لێزانانە کاری لەسەر دەکەن. بۆیە گرینگە کە خەڵک بزانن -کە دەشزانن- هیچ ئاڵترناتیڤێک ناتوانێت لە دڵی ئەو ڕێژیمە بێتە دەر و هەموو پێکهاتەی ئەو ڕێژیمە دەبێ بە مێژوو بسپێردرێت. هەروەها، خەڵکی ئێران و بەتایبەتی کوردستان، پێویستە لە بیریان بێت کە ئەو ژیان و حکوومەتەی ئێستا شیاوی هیچ مرۆڤێکی ئەو سەردەمە نییە و ئەوان شایانی ژیانێکی زۆر لەوە باشترن. بۆیە لەگەڵ ئەوەیکە دەبێ هەموو هێزی خۆیان یەک بخەن بۆ ڕووخاندنی ئەو ڕێژیمە، دەبێت چاویان لە داهاتووش بێت و نەهێڵن جارێکی دیکە ڕەنج بەخەسار بن.\n٤- بە سەرنجدان بەو ئاڵوگۆڕانەی کە لە ساڵی ۹٨دا هاتنە ئاراوە، بە ڕای ئێوە حیزب و لایەنە سیاسییەکانی دژبەری ڕێژیمی ئێران بەپێی پێویست هەنگاویان هەڵێناوە؟\nنە بەداخەوە. بەداخەوە تەنیا خاڵێک کە لەو قۆناغەدا بە قازانجی ڕێژیم و بە زیانی خەڵک شکاوەتەوە نەبوونی ئۆپۆزسیۆنێکی بەهێز و خاوەن پیگەی جەماوەرییە. دیارە ئەوەش ئاکامی ٤٠ ساڵ تێرۆر و کوشتاری دژبەرانی ڕێژیمە. ئەو ڕێژیمە هەر لە سەرەتاوە سەدان کەس لە دژبەرانی خۆی کە دەیانتوانی کاریگەر بن لەسەر ڕێکخستنی ئۆپۆزسیۆن تێرۆر کرد. ئێستاش خەریکە نانی ئەو تێرۆرانە دەخوات. بەداخەوە تەنیا کوردستانە کە خاوەنی وەها ئۆپۆزسیۆنێکە کە دەزانێت چی دەوێت و چۆن بچێتە پێش. بەڵام ئەوەش دەبێ بزانین کە مێژووی هیچ وڵاتێک بە سەرکوت ڕانەوەستاوە. پێشبینی دەکرێت خەڵکی ئێرانیش بەم زووانە بەسەر ئەم کەمایەسییەدا زاڵ دەبن.\n٥- وەکوو خۆتان ساڵی ۹۹ چۆن دەبینن و چ پەیامێکتان بۆ خەڵکی کوردستان هەیە؟\nساڵی ٩٩ ساڵێکی سەخت و چارەنووس‌ساز دەبێت. ڕێژیم بەهۆی سیاسەتە هەڵە و ماهییەتە دژەمێژووییەکەی، هەلومەرجی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئێرانی بە تەواوی تێک داوە. گەمارۆکان زیاتر و توندتر لە جاران بەردەوام دەبن، بودجەی ٩٩ ئابووریی ئێران بەتەواوی وێران دەکات، خەزێنەی دەوڵەت بەتەواوی بەتاڵە، ڤایرۆسی کۆرۆنا ناکارامەیی ڕێژیم و بێکیفایەتیی ئەو سیستەمەی بەڕوونی وەدیار خستووە، شکافی نێوان ڕێژیم و خەڵک لە هەموو کات قووڵتر و بەرینترە و چەندین قەیرانی دیکە دەبنە هۆی ئەوەی کە توانایی ڕێژیم بۆ مەهار و کۆنترۆڵی ڕووداوە چاوەڕواننەکراوەکان، وەک مردنی خامنەیی، هێرشی سەربازیی دەرەکی، کودەتای سەربازی، بەرشکست بوونی دەوڵەت، و... هتد زۆر لاواز بێت و بە چکۆلەترین زەربەیەک کە وەپەیکەری ڕێژیم بکەوێت، تێک بڕووخێت. بۆیە ساڵی ٩٩ لەگەڵ ئەوەیکە بۆ خەڵک سەخت و دژوار دەبێت چارەنوس‌سازیش دەبێت. لەو نێوەدا خەڵکی کوردستانیش کە لە هەموو کات ئامادەتر و ڕێکخراوترن، پێویستە هەر وەک جاران پشتیوانی حیزبە سیاسییەکان بن و یەکگرتوویی خۆیان لە چوارچێوەی پێڕەوکردنی ڕێنمایی و بەرنامەی سیاسیی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات بپارێزن و لە هەر دەرفەتێک بۆ دەربڕینی ئاوات و ویستەکانیان کەڵک وەربگرن. پێویستە بە هەموو دنیا و ئێران ڕابگەیەنن کە دابینکردنی مافی نەتەوایەتیی کوردستان خواستی بەرحەق و بێ ئەم‌لا و ئەولای خەڵکی کوردستانە. دەنگی بەرزی خەڵکی کوردستان دەبێتە پشتیوانەی هێزە سیاسییەکانیان و ڕاستەوخۆ کاریگەریی دەبێت لەسەر چارەنووسی کورد لە داهاتوودا. بۆیە هیوادارم وێڕای پتەوڕاگرتنی یەکگرتوویی خۆیان، وەک هەمیشە دەنگ هەڵبڕاو بن و پشتیوانی حیزبە سیاسییەکانی خۆیان بن. سەرکەوتن و وەدیهاتنی ئاوات و ئامانجەکانی گەلی کورد لە ساڵی ٩٩دا، بۆ منیش وەک تاکێکی کورد هیوایەکی ڕوون و نزیکە.


پڕۆگرامی ژێرنووسکردن AHD Subtitles Maker | kurditgroup\nپڕۆگرامی ژێرنووسکردن AHD Subtitles Maker\nAHD Subtitles Maker: پڕۆگرامێکی خۆڕایی سەرچاوەکراوەیە و بە زمانی #C داڕێژراوە. بەکاردێت بۆ دروستکردنی ژێرنووس بۆ ڤیدیۆ بەشێوەی خۆکارانە یان دەستی. جیاواز لە زۆربەی پڕۆگرامە هاوشێوەکان پاڵپشتی زمانی کوردی دەکات. ئەمانەی خوارەوە کۆمەڵێک تایبەتمەندی زۆر بەسوودی ئەم پڕۆگرامەن:\n- ڕووکاری بەرنامەکە بە زمانەکانی ئینگلیزی و عەڕەبی و کوردی ئامادەیە.\n- پاڵپشتی زمانی کوردی دەکات بۆ ژێرنووسکردن.\n- توانای پاشەکەوتکردنی ژێرنووسی هەیە بە چەندین شێواز و پاشگری جیاواز.\n- توانای گۆڕینی شێوازە جیاوازەکانی فایلی ژێرنووسی هەیە.\n- توانای دابەزاندنی ژێرنووسی ئامادەی هەیە لە ماڵپەڕیOpenSubtitles.org.\n- توانای بارکردنی ژێرنووسی ئامادەی هەیە بۆ ناو ماڵپەڕیOpenSubtitles.org.\n- توانای وەرگێڕانی دەقی ژێرنووسەکانی هەیە بەشێوەی خۆکارانە بۆ زمانە جیاوازەکان کە لە گۆگڵ تڕانسلەیت هەن.\n- پاڵپشتی ژمارەیەکی زۆر لە پاشگرەکانی ڤیدیۆ دەکات.\nتێبینی: تەواوی ڕووکاری بەرنامەکە بە کوردی ئامادەکراوە لەلایەن (هەڤاڵ عبدالکریم).\nدەستەکانت خۆش کاکە هەفاڵ گیان ، لەراساتی دا پرۆگرامەکەم داگرتوە و هەندێک لەو تایبەتمەندیانەی باست لیوەکردوە تاقیکردۆتەوە و زۆر نایابن. ئێستا من لە خۆفێرکردن دام و بەشەسەرەکیەکانی تاقی دەکەمەوە. دووبارە دەستەکانتان خۆش بۆ هەوڵ و ماندوو بونتان و هەر سەکەوتووبن.\nدەست و چاوت خۆش کاک هەڤاڵ، ماندوو نەبیت و نموونەت زۆربێت .\nهەربژیت بۆ ناساندنى ئەم بەرنامەیە\nدەست خۆش کارێکی نایابە\n7 / Kiaaa\nزۆر سپاس کاک هەڤاڵ\nمن نەمتوانی بەرنامەکه دابەزێنم چونکه لای من (Problem loading page) ئەدات و ئەم ئادرەسەم (http://ahd-subtitles-maker.webnode.com/) بۆ دێت دەڵێ هەڵەیه ئەگەر زەحمەت نیه لینکی دابەزاندنی ڕاستەوخۆی بەرنامەکەم بۆ بنێره.\nلەگەڵ ڕێزم بۆت.\n[b]فەرموو کاک[/b][url=http://kurditgroup.org/u/kiaaa]Kiaaa[/url] : [b] [url=http://sourceforge.net/projects/ahdsubtitles/files/latest/download]داگرتن بە بەستەری ڕاستەوخۆ [/url][/b]\n9 / Kiaaa\nزۆر سپاس کاک بڕیار\n10 / Yahiya\nدەستت خۆش بێت کاک هەڤاڵ بەڕاستی بەرنامەیەکی زۆر بەهێزە ،،،بەڵام بێزەحمەت ئەگەر فایلی سەبتایتڵ ئیمبێد کەینە ناو فلمێکی HD دوایی لە کاتی کۆنڤێرت کردنی فلمەکەدا کواڵێتیەکەی دانابەزێت؟\nسوپاس بۆ کاک[url=http://www.kurditgroup.org/u/bryarhawlery]BrYaR_HawlerY[/url] کە وەڵامی کاک [url=http://www.kurditgroup.org/u/kiaaa]Kiaaa[/url] دایەوە.\nبەڕێز [url=http://www.kurditgroup.org/u/yahiya]Yahiya[/url]: بەو بەرنامەی کە فایلی ژێرنووسەکە یەکدەخەیت لەگەڵ فایلی ڤیدیۆکە دەتوانیت کواڵیتی ڤیدیۆکە وەک خۆی بهێڵیتەوە بە هەموو تایبەتمەندیەکانیەوە. بۆ نموونە دەتوانیت بەرنامەی WinAVI All-in-One Converter یاخود Total Video Converter بەکاربێنیت.\n12 / Yahiya\nدەست خۆش کاک هەڤال پێشتریش هەر خۆم ئەو بەرنامەیەم بەکار ئەهێنا کە ئاماژەت پێکرد total video converter\nدەستەکانت خۆش بێت کاک هەڤاڵ، وەرگێڕانەکەت جوانە :)\n14 / Haval.abdulkarim\nزۆر سوپاس کاک [url=http://kurditgroup.org/u/kurdish-eagle]Kurdish EAgle[/url]، بەڕێزیت :)\n15 / Khabatj\nمن دامگرت، بەڵام لای من زمانی کوردی لە لیستی زامنەکاندا نییە :(\n16 / Haval.abdulkarim\nکاک [url=http://kurditgroup.org/u/khabatj]Khabatj[/url] دەتوانی ئەم فایلی هاوپێچە بە شێوەی Run As Administrator بکەیتەوە بۆ ئەوەی زمانەکە پیشان بدات. لە هەندێ ویندۆز ئەو کێشەی هەیە.\n17 / Khabatj\nدەستخۆش کاک هەڤاڵ چارەسەربوو. لەشتساغ بێت\n18 / Khabatj\nکاک هەڤاڵ بەرنامەیەکی باش شک نابەیت بۆ ئەوەی ژێرنووس و ڤیدیکە لە یەک بدەیت، واتە ژێرنووسەکە بە ڤیدیۆکەوە بلکێنین\n19 / Haval.abdulkarim\nسەلامەت بیت، کاک خەبات دەتوانی هەر یەکێک لەم بەرنامانەی خوارەوە بەکاربێنیت. ئەوەی یەکەم زیاتر بەکاردێنم.\n- WinAVI All-in-One Converter\n20 / Khabatj\n21 / Muhamadfaraidun\nدەستت خۆش بێت برام ... بەڵام من کێشەم هەیە لە دیاریکردنی کاتەکەی تکایە یارمەتی .......\n22 / Haval.abdulkarim\nسەبارەت بە بەکارهێنانی پڕۆگرامەکە:\nدەتوانیت ڤیدیۆیەک بهێنیتە ناو پڕۆگرامەکەوە. بڕۆ بۆ لیستی Project ئینجا Change Media لێبدە لە پەنجەرە تازەکە ڤیدیۆیەک بهێنە (بۆ نموونە فیلمێک) دواتر Open. دەبینیت لە خوارەوە ڤیدیۆکە زیاد بووە.\nئینجا لە بەشی دەستە ڕاستی پڕۆگرامەکە هێمای "+" بە سەوزی هەیە کلیکی بکە و خۆکارانە دوو دانە لە دەقی ژێرنووس دروست دەکات لە تەنیشتیەوە. وە لەهەمان شوێن "RTL" هەیە ئەویش لێبدە بۆ نووسینی کوردی چونکە لە نووسینی کوردی لە دەستە ڕاستەوەیە بۆ چەپ.\nلە بەشی ژێرەوە دەستە چەپ کەمێک Timeline ەکە زووم بکە تا دەقە و چرکەکان بە وردی ببینیت و ڤیدیۆکە Play بکە.\nلە هەر شوێنێک قسەکردن هەبوو لەناو ڤیدیۆکە Pause ی ڤیدیۆکە بکەوە بڕۆ بۆ Timeline ەکە لەوێدا کلیکی ڕاست بکەو Add Subtitle لێدە.\nلە کۆتاییدا لە لیستی File ئینجا Export دەتوانیت فایلی ژێرنووسەکە خەزن بکەیت بەو تایبەتمەندیانەی کە دەتەوێت. بۆ کوردی جۆری یونیکۆدی UTF-8 هەڵبژێرە.


چوار شەڕ و یەک خەون- ڕاپۆرتێك لەبارەی خەباتی ڕەوای نەتەوەی کورد و هێزە سیاسیە کوردستانیەکان – Rojpress| ڕۆژپرێس\n2012/12/16 2012/12/16 Rojpress\nچوار شەڕ و یەک خەون- ڕاپۆرتێك لەبارەی خەباتی ڕەوای نەتەوەی کورد و هێزە سیاسیە کوردستانیەکان\nلە نووسینی: ئولریخ لادورنێر\nوەرگێرانی لە ئەڵمانییەوە: پرشنگ شەریفی\nلە مێژووی خەباتی هەر نەتەوەیەکدا شوێنگەلێک بەدی دەکرێن کە لە تەنگانەدا زۆرجار بوونەتە پەناگا و قەڵای پۆڵاینی ئەوان و زۆرجاریش بوونەتە ناسنامەی ئەو نەتەوەیە .بۆ کوردەکان ئەو شوێنە لە “قەندیل” بەولاوە شوێنێکی تر نیە. ناوچەیەکی سەخت و دژوار، بەلام لە هەمان کاتدا جوان و دڵرفێن لە سێگۆشەی نێوان ئێران، عراق و تورکیە. ئێرە لە کاتی تەنگانەدا هەموو کات پەناگای شۆرشگێڕانی کورد بووە. ئەوان لێرە دە‌حەسێنەوە و خۆیان بۆ دەورەیەکی نوێ لە خەباتێکی وەک وێدەچی بێ کۆتایی ئامادە دەکەنەوە. دوژمنەکان بە درێژایی مێژوو زۆر بوون و زۆرن. سپای عراقی سەدام حوسێنی دیکتاتۆر، سەربازەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و ژەنەڕالەکانی تەیب ئەردۆغان، هەموویان هەوڵی لەناو بردنی شۆرشگێرانی کوردیان لە قەندیل داوە. بەلام سەرەڕایی بەکار هێنانی هەموو چەشنە هێزێک (سەرباز، تۆپخانە و فرۆکە)، هەوڵەکانی ئەوان بێ ئاکام بووە، چونکە تا ئێستا ئەو ناوچەیە لە ژێر کۆنترۆڵی گەریلا کوردەکان دایە. مرۆڤ ئەوەش بڵێ کە تەنیا بەشێکی کەم لەو هێزانە تا ڕادەیەک سیمای بزوتنەوەیەکی ئازادیخوازی پێشکەوتوویان پێوەدیارە. ئەوە بە پێچەوانەی ئەو بۆچوونەیە کە ئەوان بۆخۆیان لەبارەی خۆیانەوە هەیانە. هەروەها ئەو هێزانە لە رابردوودا زۆرجار لە شەڕی “براکوژی”دا بەرەو ڕووی یەکتر بوونەتەوە و بە دڕندانەترین شێوە پەلاماری یەکترییان داوە. بەلام هەموو ئەوانە هیچ لەو ڕاستیە ناگۆڕێت کە قەندیل بۆتە سەنبوولی ئاواتی بە ئازادی گەیشتنی نەتەوەیەکی بێ وڵات.\nناوچەی رۆژهەلاتی ناوەراست لە ئاڵوگۆڕ دایە. حکومەتی سوریە دەڕوخێت. عراق بە کردەوە دابەش بووە و ئێرانیش لە ژێر گەمارۆی سەخت دایە و دەبێ چاوەروانی هێرشی نیزامی ئەمریکا و ئیسرایل بکات. ئەو سنوورانەی کە لە ساڵی 1919وە دانراون، وێدەچێ کە لە ناو بچن، و پارچەکانی کوردستان کە بە دەوڵەتانی سوریە، تورکیە، عراق و ئێران لکێندراون لە جموجۆڵ دان و هیوای ئەوە هەیە کە لە دەوڵەتێکی یەکگرتووی کوردیدا یەکبگرنەوە. ئەوە خەونی هەرە لەمێژینەی کوردەکانە، بەلام لە هەمان کاتدا بۆ حکومەتەکانی پێوەندیدار، بە تایبەت بۆ تورکیە کە 20 میلیۆن کوردی تێدا دەژی مۆتەیە.\nئێستا لە کوێستانەکانی قەندیل ئاڵای پارتی کرێکارانی کوردستان (پێکاکا) دەشەکێتەوە و لە دوورەوە لەسەر بەرزاییەکان دیارە. سەرۆکی ئەوان عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە ساڵی 1999 دا لە لایەن دادگایەکی تورکی بە حەپسی هەتاهەتایی حوکم درا. ئۆجەلان ساڵانێکی زۆر دوژمنی دەرەجە یەکی حکومەتی ئانکارا بوو. بەڵام لێرە لە دەروازەی چوونە ناو قەندیلەوە وێنەکانی وەبەرچاو دەکەون کە بە ڕەنگی تەڕ و تازە کێشراونەتەوە. پێکاکا بەو کارەی پەیامێکی ئاشکرا دەداتە حکومەتی تورکیە کە دەڵێ : “ئێوە دەتوانن ئۆجەلان حەپس بکەن، بەڵام )بۆ ئێمە( ئەو هەر سەرۆکمانە “. پاسەوانێکی چەکداری پێکاکا زۆر سەختگیرانە و وەکو پاسەوانێكی ڕەسمی سەر سنوورەکان، ناسنامەکانمان کۆنترۆڵ دەکات، ناوی موسافیرەکان و ناو و نیشانی ئۆتۆمبیلەکەمان دەنوسێت. دواتر لە شوێنێک لە قوڵایی چیاکاندا “شێرزاد کانانجەک” بە هاوڕێیەتی کۆمەلێک گەریلا پێشوازیمان لێدەکات. لەوبەری سنوورەوە تۆپخانەکانی ئێران چەند تۆپێک دەهاوێن کە لە ناو ئەو چیایانەدا وەکو هەورە تریشقە دەنگ دەدەنەوە. شێرزاد بێ باکانە دادەنیشێت. ئەو “کوردی ئێرانە” و یەکێکە لە فەرماندەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک) کە لقێکی پێکاکایە. شێرزاد دەڵێ لەو کاتەوە کە خوێندکار بووە، دەستی بە خەبات بۆ ئۆتۆنۆمی 12 میلیۆن “کوردی ئێرانی” کردوە. ئەو دەڵێ ئۆتۆنۆمی و باس لە جودابوونەوە لە ئێران ناکات، بەڵام ئەو قسانە لە ئێستادا تەواو ڕاست نین، چونکە بە پێچەوانەی قسەکەی خۆی کە دەڵێ بۆ ئۆتۆنۆمی خەبات دەکەم، بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ڕاستیەیەی کە ئێستا سنوورەکان لەناوچوون دان، ئەو لە هەمان کاتدا لە پێناو دروست بوونی دەوڵەتێکی کوردی دا خەبات دەکات. لەم پێوەندیەشدا قەندیل بەردێکی بچووک بەلام گرینگی دیواری ئەو باڵەخانەیەیە کە ناوی “دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستانە”و بناغەکەی تا ڕادەیەک دانراوە. قەندیل بە ئەدەبیاتی پێکاکا “ناوچەیەکی ئازادکراوی کوردیە”.\nناوچە ئازادکراوەکانی لە هەمان شێوە لە زۆر بوون دان، بە تایبەت لەو کاتەوە کە شۆرشی سوریە دەستی پێکردوە. بەڵام بەشار ئەسعەد بە هیچ شێوەیەک دەستبەرداری دەسەڵات نابێ. ئەسعەد هێزەکانی خۆی لە ناوچە کوردیەکانی سوریە کشاندۆتەوە چونکە لە ناوچەکانی دیکە پێویستی بەو هێزانە هەیە، ئەوە لەلایەک، و لەلایەکی ترەوە ئەو کارەی وەکو تاکتیکێک ئەنجام داوە. کاتێک کە سەربازەکانی ئەسعەد ئەو ناوچانەیان بەجێهێشت، شۆرشگێرانی “پارتی یەکێتی دێموکرات” (پەیەدە) ئەو ناوچانەیان خستە ژێر کۆنترۆڵی خۆیانەوە. “پەیەدەی سوری” هەروەکو “پژاکی ئێرانی” لقێکە لە پێکاکا. پێکاکا هەر لە زووەوە پێوەندی یەکی پتەوەی لەگەل رێژیمی سوریە هەبووە. لە دەیان ساڵەی خەباتیاندا، شۆرشگێرانی کورد قەت لە هەڵبژاردنی هاوپەیماندا دوو دڵیان نەکردووە. هەرکەس و لایەنێک کە دوژمنی نەیارانی ئەوان بووبێ ، وەک دۆستی خۆیان حیسابیان بۆ کردووەو هاوپەیمانیان لەگەڵ پێکهێناوە. سەرۆکی پێکاکا عەبدۆڵڵا ئۆجەلان ساڵانێکی زۆر پەنای بۆ سوریە بردبوو و لە لایەن حافز ئەسعەد، باوکی بەشار ئەسعەدەوە، پارێزگاری دەکرا. لە ساڵی 1998 کاتێک کە تورکیە هەڕەشەی هەڵگیرسانی شەری لە سوریە کرد، ئۆجەلان مەجبوور بوو ئەو وڵاتە بەجێهێڵێ. بەڵام تا ئەمرۆ “پەیەدە” کاروبارەکانی بەشار ئەسعەد بەرێوە دەبات. خەباتکارانی ئەوان تەنانەت ڕێگربوون لەبەردەم دەستبەسەرداگرتنی ناوچە کوردییەکان لە لایەن “سوپای ئازادی سوریەوە”.بەشار ئەسعەد کوردە تازە بە ئازادی گەیشتووەکانی سوریە لە بەرامبەر دوژمنی سەرسەختی خۆی، واتە ئەردۆغان دا وەک هەڕەشەیەک بەکار دەهێنێ. پەیامی ئاشکرا، بەلام بە زمان نەهاتووی ئەسعەد بۆ ئەردۆغان ئەوەیە” تۆ سەیر کە چی ڕوودەدات ئەگەر من لەسەر دەسەڵات نەمێنم! -لە سوریە کوردستانێکی سەربەخۆ دادەمەزرێ”. ئەردۆغانیش هەر بە هەڕەشە وەلام دەداتەوە و دەڵێ کە بە هەموو هێز وتوانای وڵاتەکەیەوە پێش لە هاتنە ئارای ناوچەیەکی سەربەخۆی کوردی لە سوریە دەگرێ. لە “کوردستانی تورکیە”ش شەڕ و پێکدادانەکانی تێوان سوپای ئەو وڵاتە و گەریلاکانی پێکاکا لە زۆر بوون دان. گەریلا کوردەکان خۆیان بە ئەندازەی پێویست بۆ هێرش کردنە سەر سوپای ئەو وڵاتە بەهێز دەبینن. لەو درامایەدا کە تەواوی ناوچەکەی گرتۆتەوە، ئەکتەرێکی دیکەش ڕۆڵ دەبینێ. هەرچەند ئەو جارێ ساوایە، بەلام بە شێوەیەکی یەکجار بەرچاو ئەو بایەخ و گرینگی هەیە. لێرەدا قسە لە هەرێـمی کوردستانە.\nسەفەری ئێمە لە لای شێرزادی فەرماندەوە، واتە لە قەندیلەوە بۆ هەولێری پێتەختی هەرێمی کوردستان تەنیا چەند کاتژمێرێک دەخایەنێ. ئەو سەفەرە دەتوانرێ لە هەمان کاتدا وەک سەفەر بەرەو داهاتوویەک کە وێدەچێ چارەنووسی کوردەکانی پارچەکانی دیکەش بێ، سەیر بکردرێ. لە قەندیل مرۆڤ لەگەل دژواری، سەختی و لایەنە تاریکەکانی شەر بەرەوڕوو دەبێ و هاوکات دەورەی مەشقی نیزامی و وێنەی خەباتکارە گیانبەختکردوەکان کە لەسەر دیواری ماڵان کێشراونەتەوە وەبەر چاوی دێ. شەقامەکانی هەولێر بە پێچەوانەوە قەرەباڵغن و پڕن لە ژیان. لێرە ئێستا ئۆتۆمۆبیلی ئاخر مۆدێل بە سەر شەقام و بە لای باڵەخانە بەرزەکاندا دا تێپەڕ دەبن. لە کاتێکدا زیاتر لە 20 سال لەمەوپێش بەشێکی زۆر لە هاوڵاتیانی ئەو دەڤەرە بە هۆی هێرشی سەدام حوسێنەوە، بە زگی برسی و بە سەرمای زستان پەنایان بۆ چیاکان دەبرد. بەلام ئەمرۆ ئەوان بۆ کڕینی پێداویستیەکانیان ڕوو لە “فەمیلی مۆڵ” دەکەن. داهاتی نەوت و گاز نەک هەر سندوقەکانی کوردستان بەڵکو گیرفانی هاوڵاتیانی ئەو هەرێمەشیان پڕ کردووە. هەولێر شارێکە کە بەردەوام لە گەشەکردن دایە و لە هەمان کاتیشدا نموونەیەکە بۆ کوردەکانی دیکە. کام “کوردی ئێران، تورکیە و سوریە” پێیخۆش نیە وەک خوشک و براکانی لە “باکوری عراق” دوور لە ژێردەستی و هەژاری بژی؟\nهەرێمی کوردستان لە ئاکامی شەڕی ئەمریکا لە دژی سەدام حوسێن دروست بوو، و ئەمرۆ بەشێکە لە “کۆماری فێدراڵی عراق”. بەلام زیاتر لە ناوچەیەکی سەربەخۆ دەچێ و ئاشتی بە تەواوی باڵی بەسەر دا کێشاوە. لێرەدا مرۆڤ پارادۆکسێک دەبینێ: کوردەکان بە درێژایی مێژوو هۆی ناسەقامگیری ناوچەکە بوون، بەلام ئێستا بە پێچەوانەوە ئەوان لە ناوچەیەکی پڕ لە قەیران و شەڕدا، دورگەیەکی ئارام و سەقامگیریان بۆ خۆیان پێکهێناوە. لە هەرێمی کوردستان خەڵک نەک هەر لەباری ئابوورییەوە وەزعی باشە، بەلکو ئەو دەڤەرە لەبواری ئەمنیەت و سیاسیشەوە سەقامگیرە. ئاخرین هێرشی تیرۆریستی لێرە لە سالی 2005 دا ڕوویدا. ئەو بارودۆخە هەموارە قازانجی ئابووری و سیاسیشی هەبووە. کوردستان ئێستا بۆتە پردی نێوان سەرمایەدارە نێودەوڵەتیەکان. بە پێی زانیاریەکانی حکومەتی هەرێم، ئێستا زیاتر لە 1000 شیرکەتی تورکی لە هەرێمی کوردستان دا جێگیرن. ئەوە گرینگێکی تایبەتی هەیە، چونکە بە تایبەت حکومەتی تورکیە بە گومانەوە دەڕوانێتە “باکوری عراق”. پێشکەوتنەکانی کوردستان لە ئاکامی سیاسەتێکی ژیرانە و هەندێک پێشهاتی مێژووییەوە وەدەست هاتوون. هەردوو سەرکردەی ناودار، جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی ژیرانە کەڵکیان لەو هەلە وەرگرت کە لە دوایی ڕوخانی رێژیمی سەدام حوسێن لە سالی 2003دا بۆیان هەڵکەوت. لە ساڵەکانی 1990دا ئەوانیش لە دژی یەکتر شەریان دەکرد. بەلام ئەوان ئەمرۆ پێکەوە دەسەڵاتیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کردووە. تالەبانی لە بەغدا، لە شوێنێک کە سوننی و شیعەکان دایم پێکەوە لە ناکۆکی دان، داکۆکی لە بەرژەوەندی گەلەکەی دەکات. ئەوان پۆستی سەرۆک کۆماری عراقیان بەو، واتە بە کوردێک داوە!\nبارزانی “سەرۆکی کوردستانە”. هەردووکیان لەو ڕاستیە تێگەیشتوون کە تەنیا یەکگرتن مەسەلەی کورد بەرەوپێش دەبات. بەرەو پێشەوە بۆ کوێ؟ وەڵامەکەی روونە: بەرەو دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی! لێرەدا پرسیار تەنیا ئەوەیە کە لە چوارچێوەی کام سنووردا ئەو خەونە دێتە دی. حكومەتی هەولێر باش دەزانێ کە ئەو خەونە لەمێژینەیە چ دڵەڕاوکێیەک تووشی وڵاتانی دراوسێ دەکات. فواد حوسێن، “سه‌رۆكی دیوانی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان” دەڵێ :” ئێمە واقعیەت بینین، و دەزانین کە لە چ ناوچەیەکدا دەژین” . ئەوان بەپەلە هەنگاو نانێینەوە و نەبوونەتە هۆی تەحریک کردنی ناپێویستی ولاتانی دەوروبەریان. بەڵام لە هەمان کاتدا شێلگیرانە بەرەو پێشەوە هەنگاو دەنێنەوە. بەڵێ، ئەوە سیاسەتی هەرێمی کوردستانە کە وەکو دەردەکەوێ سودبەخشیش بووە.\nفواد حوسێن بە شانازییەوە باس لە یاسای بەرهەمهێنان دەکات کە حکومەتەکەی تازە پەسندی کردووە. چونکە ئەو یاسایە قازانجی ئابووری باشی بەدواوە دەبێ. حوسێن کوردستان وەک شەریکێکی بازرگانی جێی باوەر پێناسە دەکات و ڕووی پەیامەکەی بەتایبەت لە تورکیەیە. حکومەتی ئانکارا تا ئێستا هەر لەگەل حکومەتی ناوەندی بەغدا لە پێوەندی و گفتوگۆ دابووە. ئەو دەیهەوێ بەم کارەی بە کوردەکان بڵێ: “کوردستان بۆ ئێـمە ئێستاش هەر بەشێک لە عراقە “. بەلام هەڵوێستی تورکیە گۆرانی بەسەردا هاتووە. لەو وڵاتە لۆبی یەکی بەهێز هەیە کە بەهۆی هەبوونی بەرژەوەندییە ئابوورییەکانەوە، پێوەندێکی باش لەگەل هەولێر بە پێویست دەزانێ چونکە حکومەتی هەرێـم توانای دابین کردنی بەشێکی گرینگی لە پێویستییەکانی تورکیە لە نەوت و گاز هەیە. تا ماوەیەک لەمەوپێش کلیلی هەموو بۆرییەکانی گواستنەوەی نەوت لە دەست حکومەتی ناوەندی بەغدادا بوو. بەلام ئێستا حکومەتی هەولێر دەیهەوێ بۆخۆی نەوت بگوازێتەوە، و دوای دوو دڵیەکی زۆر حکومەتی تورکیە بریاری بەشداری کردن لەم پرۆژەیەی دا.\nڕوخانی هەرچی زیاتر چاوەڕوان کراوی حکومەتی سوریە، رۆڵی حکومەتی هەرێم وەک هاوپەیمانێكی سیاسی حکومەتی تورکیە گرینگتر دەکات. بە هۆی زیادبوونی ئەو شەڕ و پێکدادانانەی کە لە نێوان سوپای ئەو وڵاتە وگەریلاکانی پێکاکادا ڕوودەدەن، و هەروەها دروست بوونی “ناوچەی ئازادکراوی کوردی” لە سوریە، تورکیە پێویستی بە هاوپەیمان هەیە کە توانای کاریگەری دانان لە سەر پێکاکایان هەبێ. بۆ ئەو مەبەستە، ئەو چاوی بڕیوەتە حکومەتی هەرێم. ئەردۆغان بۆ ساڵرۆژی دامەزرانی حیزبەکەی مەسعود بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانی بانگهێشتن کردبوو، وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەشی تا ئێستا دووجار سەردانی هەولێری کردووە. بە بێگومان ئەردۆغان ئەو کارە لە ڕووی مەجبوورییەوە دەکات. ئەو هیچ رێگایەکی دیکە شک نابات، و لە نێوان پێکاکاو بارزانیدا، بۆ ئەو پێکاکا دوژمنێکی سەرسەختترە. داخوا بەراستی بارزانی توانای کاریگەری دانان لەسەر پێکاکای هەیە، مرۆڤ تەنیا لە داهاتوو دا ئەوەی بۆدەردەکەوێ. چونکە لە ئێستادا پێکاکا زۆر بەهێزە و جگە لەمەش دەتوانێ پشت بە هاوکاری دیمەشق ببەستێ. بەلام کێشەکان بەبێ حکومەتی هەولێر چارەسەر ناکرێن. بارزانی و تالەبانی دەتوانن ببنە پشتوپەنای نیزیکەی 2 میلیۆن کورد لە سوریەی دوای بەشار ئەسعەد دا. ئەوکات کوردەکان لە دامەزراندنی حکومەتێکی سەربەخۆی کوردیش نیزیکتر دەبنەوە.\nبارزانی و تاڵەبانی باش دەزانن کە چۆن بۆ ئامانج و بەرژەوەندییەکانی خۆیان کەڵک لە هێزە کوردیەکانی دیکە وەربگرن. جگە لە پێکاکا و باڵەکانی (پەیەدە و پژاک) ژمارەیەک حیزبی دیکەش بۆ ڕزگاری کوردەکان خەبات دەکەن. ئەوان لە پێکاکا کەم هێزترن و بە مەیل و ئارەزووی بارزانیەوە بەستراونەتەوە. دوو لەو حیزبانە واتە “حیزبی دێموکراتی کوردستان-ئێران” و کۆمەڵە کە لە سەرەتادا مارکسیستی- لێنینیستی بوو، و بۆ هێزێکی سۆسیال- دێموکرات گۆڕا، لەسەر ئەو خاکەی کە بارزانی سەرۆکیەتی نیشتەجێن. ئەو دوو حیزبە دەیان ساڵە لە دژی رێژیمی تاران خەبات دەکەن، بەلام سەرکەوتنەکانی پێکاکا پێگەی ئەوانی بێ هێز کردووە. ئەوان ئێستا خەباتی چەکداری ناکەن، بەلام “دەورەی نیزامی” بە خەباتکارانیان دەبینن ، دەرسی مێژووی کوردیان پێدەڵێن و بەمشێوەیە بۆ گەڕانەوە بۆ ئێران ئامادەیان دەکەن .بنکە و بارەگاکانی ئەوان لە سنوورەکانەوە و لەو شوێنەی کە ئێستا مێژوو دەخوڵقێنێ، واتە لە قەندیلەوە دوورە. بەلام لەوانەیە کە بۆ ئەوانیش هەلێک بڕەخسێ، بە تایبەت ئەگەر رۆژێک لە نێوان ئەمریکا-ئیسرایل و ئێراندا شەڕ روویدا. بارزانی و تالەبانی زەمینەی دروست بوونی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردیان خۆش کردوە. ئەوکات بەشێکی دیکەی کوردستانیش (واتە رۆژهەلاتیش) دەتوانێ لەگەل پارچەکانی دیکە یەکگرێتەوە، و بەمشێوەیە لە داهاتوودا ئەگەری لە دایک بوونی کوردستانێكی مەزن هەیە !\nسەرچاوە : Die Zeit\nPrevious مناڵانی رۆژهەڵاتی باشوور یادی قوربانیانی شیناوێیان کردەوە\nNext دمکراسی در ميان احزاب کوردی، از شعار تا عمل/ رؤيا طلوعی


گالێن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nگالێن یان جالینوس (١٢٩ - ١٩٩ یان ٢١٧ زایینی) کە زۆرجار بە گالێنی پرێگامۆنی ناوی لێ دەبرێت، فەیلەسووف و پزیشکی بەناوبانگی یۆنانییە. ڕوانگەیکانی ئەو زیاتر لە هەزار ساڵ هەر ڕوانگەی زاڵ بەسەر بواری پزیشکی لە ئەوروپا بوو. (گالێن) خەڵکی "'پرێگامۆن"'ی یۆنان یان هەمان "'برگامای ئێستای تورکیا"' بوو. ناوبراو یەکێک بووە لەو هەشتپزیشکە بێ وێنانەی سەردەمی خۆیانبوون لە (یۆنانی کۆن)داوەک (ئۆسقلبیوس ، غورس ، مینس ، برمانیدس ، ئەفلاتون ، ئۆسلبیوسی دووەم ، بوقرات ، جالینوس.ئەوەی لای خەڵکی و زانایان ئاشکرایە، ئەوەیە کە "گالێن" هەشتەمین و دوواهەمین گەورە پزیشک کە هیچ کەسێک نەیتوانیوە لە بنەمای زانستی شان لە شانی ئەو بدات. گالێن لە هێندێک لە نوسراوەکانیدا دەڵێت\n«باوکم پەیتا پەیتا فێری ئەندازیاری و ژمێریاری و بیرکاری دەکردم، کەتەمەنم گەیشتە پازدە ساڵی، ناردمی بۆ فێربوونی (مەنتیق)، چونکە دەیەویست فێری فەلیەفەم ببم، بەڵام خەوی بینی کەمن ڕەوانەی بواری پزیشکی بکات و هەر ئەوە وای لێکرد لەبواری پزیشکیدا پێم بخوێنێت، ئەوکات تەمەنم حەڤدە ساڵ بوو.»\nلە دایکبوونی گالێن (جالینوس) (۹٥) ساڵ دوای مەسیح بوو، واتا دوای هاتنی حەزرەتی مەسیح. جالینوس بیرمەندێکی فەیلەسوف و سروشت ناسێکی سەردەمەکەی خۆی بووە.وە سەردەمی ئیمپراتۆری ڕۆمدا لەسەردەمی "نرۆن قەیسەری شەشەم"ی ڕۆمدا دەژیا و کاری دەکرد و بە ھۆی کارەکانیەوە زۆر ناسراو بوو، کریگەری گالێن ھەتا ماوەی ھەزار ساڵ لە سەر پزیشکی وڵاتانی ڕۆژاوا ھەر مابوو. لەتەمەنی (٤۲) ساڵیدا زۆۆر شارەزابوو و زانستی (بوقرات)ی زیندوو کردەوە و باسێکی سەبارەت بەکتێبە (لەناوچوەکان)ی نوسی. باوکی ئەندازیارێک بوو کەلە سەردەمی خۆیدا زۆر بێ وێنە بووە. لە تەمەنی ۸۸ ساڵی لە ڕۆمەوە بەرەو (بیت المقدس) بەڕێ کەوت و گەیشتە (سیسیل) و هەرلەوێ گیانی لەدەست داوە. دەوترێت گلێن (جالینۆس) نزیکەی (٤۰۰) کتێبی نوسیوەو کە بەشێک لەوان لە ئاگرکەوتنەوەی (پرستگەی ئاشتی)دا لەناو چوون.\n گالێن بە باوکی توێکاری (ئاناتۆمی) دەناسرێت.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧. لە ڕێکەوتی ٦ی ئابی ٢٠١٣ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=گالێن&oldid=677015»\nدواجار لە ١٣:١٧ی ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:١٧ی ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


یەکێتی تۆپی پێی کوردستان چەند بڕیارێکی گرینگ دەردەکات\n2017-09-09 [07:40 AM]\nئەمڕۆ شەممە ٩/٩/٢٠١٧ لە بارەگەی خۆی لە شاری ھەولێر, یەکێتی تۆپی پێی کوردستان بە ئامادەبوونی سەرۆک و جێگر و سکرتێر و گشت ئەندامەکانی کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجامدا و چەند بڕیار و راسپاردەیەکی گرینگی راگەیاندز..\nجێگەی باسە, کۆبوونەوەکە سێ کاتژمێری خایاند و ھەریەک لە سەرۆکی لقی تۆپی پێی پارێزگاکانی (ھەولێر, سلێمانی, دھۆک و کەرکووک) بەشداربوون, کە پێک ھاتبوون لە:\n١- تاریق عەبدولرەحمان ـ سەرۆکی لقی ھەولێر.\n٢- د. سەردار حەمە عەلی و رزگار باییز وەک نوێنەری پارێزگای سلێمانی.\n٣- نەوزاد قادر ـ سەرۆکی لقی کەرکووک.\n٤- فەرزاد محەممەد عەلی ـ نوێنەری پارێزگای دھۆک.\nلە کۆتایی کۆبوونەوەکەدا, ئەم بڕیارانەی خوارەوە بە واژووی سەرجەم ئەم ناوانەی لە سەرەوە ئاماژەیان پێکراوە درا.\n١- خولی نایابی تۆپی پێی کوردستان بۆ وەرزی ٢٠١٧/٢٠١٨ لە (١٢) یانە پێک دێت و شێوازی بەرێوە چوونی خولەکەیش بەمشێوەیە دەبێت.\n* یانەکان بەسەر دوو گرووپ دابەش دەکرێن.\n* یەک یانە بۆ خولی یانە پلەیەکەکانی کوردستان دادەبەزێت, دوای ئەنجامدانی یاری یەکلاکەرەوە لە نێوان دواین یانەی گرووپی یەکەم و گرووپی دووەم, بە ئەنجامی یاری (چوون و ھاتن) یانەی دۆڕاو بۆ ریزی یانە پلەیەکەکان دادەبەزێت.\n* لە ھەر گرووپێک دوو یانە بۆ قۆناغی کۆتایی سەردەکەوێت و یارییەکانیش بە شێوازی خول (چوون و ھاتن) ئەنجام دەدرێت.\n٢- خولی یانە پلەیەکەکانی کوردستان بۆ وەرزی ٢٠١٧/٢٠١٨ لە (١٨) یانە پێک دێت, شێوازی خولەکەیش بەمشێوەیە دەبێت.\n* سێ یانە بۆ ریزی یانە پلەنایابەکانی کوردستان بۆ وەرزی ٢٠١٨/٢٠١٩ سەردەکەون.\n* دوو یانە بۆ ریزی یانە پلەدووەکانی کوردستان بۆ وەرزی ٢٠١٨/٢٠١٩ دادەبەزن.\n* شێوازی بەرێوە چوونی خولەکە لە کاتی کۆبوونەوەی ھونەری لەگەلڕ نوێنەری یانەکان دیاری دەکرێت.\n٣- داوا لە نوێنەری یانەکانی پلەنایابی کوردستان دەکەین, رۆژی شەممە ١٦/٩/٢٠١٧ لە کاتژمێر ١١:٠٠ ـی پێش نیوەڕۆ بە مەبەستی ئەنجامدانی کۆبوونەوەی ھونەری لە بارەگەی یەکێتییەکەمان ئامادەبن، پێویستە نوێنەری یانەکان (سەرۆک یان جێگری سەرۆک یان سکرتێر) ـی یانە بێت.\n٤- داوا لە نوێنەری یانەکانی پلەیەکی کوردستان دەکەین, رۆژی شەممە ١٦/٩/٢٠١٧ لە کاتژمێر ١:٠٠ ـی نیوەڕۆ بە مەبەستی ئەنجامدانی کۆبوونەوەی ھونەری لە بارەگەی یەکێتییەکەمان ئامادەبن، پێویستە نوێنەری یانەکان (سەرۆک یان جێگری سەرۆک یان سکرتێر) ـی یانە بێت.\n٥ـ داوا لە سەرجەم ئەکادیمیا و قوتابخانە و فێرگەکانی تۆپی پێی لە شار و شارۆچکەکانی کوردستان دەکەین, بە زووترین کات پەیوەندی بە لقی تۆپی پێی پارێزگاکانی (ھەولێر, سلێمانی, دھۆک و کەرکووک) بکەن, بە مەبەستی رێکخستن و ریزبەندی کردن و چۆنیەتی شێوازی ئەنجامدانی چالاکییەکان, تا لە داھاتوو خولەکانی پارێزگاکان و سەرتاسەری کوردستان بە زانستی و بە جوانترین شێوە ئەنجام بدرێت, بۆ ئەوەی ئاستیان و بەھرەیان پەرە پێبدەین, تەواوی کارەکانیان لە یەکێتی تۆپی پێی لقی پارێزگاکان گفتوگۆ و تاوتوێ بکرێت.\n٦- بڕیاردرا ھەموو مانگێک یەکێتی تۆپی پێی کوردستان کۆبوونەوەی ئاسایی لەگەڵ نوێنەری لقەکانی تۆپی پێی پارێزگاکان بکات, ئەمەیش بۆ پەرەپێدان و توندوتۆڵ کردنی پەیوەندییەکان و بەرژەوەندی تۆپی پێی کوردستان.\n٧- بریاردرا بۆ سەرجەم لێژنەکانی یەکێتی تۆپی پێی کوردستان, یەکێتی لقی پارێزگاکان دوو نوێنەر دەستنیشان بکات, یەکێتی تۆپی پێی کوردستان سەرپشکە لە دەستنیشانکردنی یەکێکیان, لەسەر پێشنیاری نوێنەری لقەکان.\n٨- بڕیاردرا بە ئەنجامدانی پاڵەوانیەتیی ساڵانە بۆ ھەڵبژاردەکانی پارێزگاکانی کوردستان, لەسەر ئاستی پێشکەوتووان و لاوان و تازەپێگەیشتووان.\n٩- داوا لە سەرجەم ناوبژیوانانی کوردستان دەکەین ئامادەکاری بکەن، بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکانی (تیۆری و جەستەیی) بۆ ئەنجامدانی چالاکییەکانی وەرزی ٢٠١٧/٢٠١٨ ـی یەکێتی تۆپی پێی کوردستان.\n١٠- تیپەکانی لاوان و تازەپێگەیشتووانی نایاب و پلەیەکی کوردستان, لەگەڵ پێشکەشکردنی لیستی ناوی یاریزانان (کشوفات) پێویستە نووسراوی فەرمی لقی تۆپی پێی پارێزگاکانی کوردستان ھاوپێچ بکات.


ئوسترالیا..گه‌نجێك ژنێكی دایه‌به‌ر چه‌قۆ و كوشتی\nگەنجەکە بە چەقۆکەی دەستییەوە\nله شاری سیدنی ئوسترالیا گه‌نجێك به چه‌قۆوه هاته‌سه‌ر شه‌قامه‌كان و كوێرانه رێبوارانی دایه‌به‌ر چه‌قۆ و ژنێكی كوشت، پۆلیسیش هێرشه‌كه‌ی به تیرۆرستی له‌قه‌ڵه‌مداوه.\nسایتی ده‌یلی مه‌یڵی به‌ریتانیا چه‌ندین وێنه و گرته‌ی ڤیدۆیی گه‌نجه‌كه‌ی له بڵاوكردوه‌ته‌وه و رایگه‌یاندوه كه گه‌نجێك به‌ناوی "مێرت نه‌ی" ته‌مه‌ن 21 ساڵ به چه‌قۆ گه‌وره‌كه‌ی ده‌ستییه‌وه دروشمی "الله اكبر"ی وتوه‌ته‌وه و هه‌ڕه‌شه‌ی له رێبوارانی شه‌قامێكی شاری سیدنی له ئوسترالیا كردوه، پاشان گه‌نجه‌كه وتویه‌تی: "وه‌رن بمكوژن".\nگه‌نجه‌كه چه‌قۆی له خانمێكی ته‌مه‌ن 41 ساڵ داوه و دوای برینداركردنی به‌سه‌ختی، خانمه‌كه گیانی له‌ده‌ستداوه، هاوكات رێبوارانی سه‌ر شه‌قامه‌كه‌ی شاری سیدنی په‌لاماری گه‌نجه‌كه‌یان داوه و دواتریش پۆلیس ده‌ستگیری كردوه.\nله‌سه‌ر روداوه‌كه‌ش پۆلیسی ئوسترالیا رایگه‌یاندوه كه گه‌نجه‌كه بیرۆكه‌ی تیرۆرستیی هه‌بووه و هێرشه‌كه‌شی به تیرۆرستی له‌قه‌ڵه‌مداوه، به‌ڵام راشیگه‌یاندوه كه له‌رووی ده‌رونییه‌وه باری ده‌رونیی گه‌نجه‌كه ناته‌واوه.\nهه‌ربه‌پێی ده‌یلی مه‌یڵ، هاوڕێیه‌كی پێشوی گه‌نجه‌كه ئاشكرایكردوه كه پێشتر گه‌نجه‌كه پۆستێكی كردوه و رایگه‌یاندوه كه چوه‌ته‌سه‌ر ئایینی ئیسلام.\nئه‌م بابه‌ته 9540 جار خوێنراوه‌ته‌وه