بۆچى لە دواى ناشتنى مردوو چەند کەسێک لاى گۆڕەکەى دەمێنێتەوە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nئه‌حكامه‌كانى جه‌نازه‌ناشتنى مردووبۆچى لە دواى ناشتنى مردوو چەند کەسێک لاى گۆڕەکەى دەمێنێتەوە؟\nبۆچى لە دواى ناشتنى مردوو چەند کەسێک لاى گۆڕەکەى دەمێنێتەوە؟\nلە دواى ناشتنى مردوو فەرمودەیەک هەیە کە ڕێنمونیمان دەکات کە لاى گۆڕەکە بمێنینەوە بە ئەندازەى سەربڕینى حەیوانێک و دابەشکردنى گۆشتەکەى ئایا ئەمە ماناى چیە؟\nئەمە لە فەرمودەى صەحیحى پێغەمبەردا نەهاتووە بەڵکو ئەمە وەسێتى هاوەڵى بەڕێز (عەمرى کوڕى عاصە) ڕەزاى خواى لێ بێ کە فەرمویەتى : دواى ناشتنم لاى گۆڕەکەم بمێننەوە بە ئەندازەى سەربڕینى حەیوانێک و دابەشکردنى گۆشتەکەى .\nبەڵام پێغەمبەرى خوا ﷺ ڕێنمونى ئوممەتەکەى نەکردوە بۆ ئەم کارە و مانەوە لەدواى ناشتنى مردوو بەو ئەندازەیە ، وە هەروەها هاوەڵان رەزاى خوایان لێ بێ ئەم کارەیان نەکردوە ئەوەندەى ئێمە بزانین .\nبەڵکو پێغەمبەرى خوا ﷺ کاتێک لە ناشتنى مردوویەک ببوایەتەوە لەسەر گۆڕەکەى ڕادەوەستاو دەیفەرموو : (استغفروا لأخيكم ، وسلوا له التثبيت ، فإنه الآن يسأل) واتە : داواى لێخۆش بوون بكه‌ن له خواى په‌روه‌ردگار بۆ براكه‌تان كه لێى خۆش بێت ، و دامه‌زراوى بكات ، چونكه ئێستا پرسیارى لێ ده‌كرێت .\nبۆیە ئەوەى کە سوننەتە ئەوەیە لەسەر گۆڕەکەى لە دواى ناشتنى دوعاى دامەزراوى و لێخۆشبونى بۆ بکەى و بڵێى : ( اللهم ثَبِّتْهُ، اللهم ثَبِّتْهُ، اللهم ثَبِّتْهُ، اللهم اغفر له، اللهم اغفر له، اللهم اغفر له) .\nبەڵام مانەوە لە لاى گۆڕ شەرعى نیه .\nئەو کارانەی دروست نین سەبارەت بە گۆڕ ئەگەر مردوو خرایە گۆڕەوە دروستە نوێژی لەسەر بكرێت ؟ ئەگەر کەسێک مرد و یەکێک لە ددانەکانی ئاڵتوون بوو دروستە دەرى بێنین ؟ دواى ناشتنى مردوو بۆچی بۆ پیاو سێ بلۆک دادەنرێ لە سەر و خوار و ناوەڕاستى بەڵام بۆ ئافرەت دوو دانە؟ حوکم و ئادابەکانى هەڵگرتنی جەنازە و شوێن کەوتنی بۆ گۆڕستان\nسەردان: ٤,٠٣٠ بەش: ناشتنى مردوو\nپرسیاری دواترئایا دروستە لە سەرئاودا وەڵامی بانگبێژ بدرێتەوە؟پرسیاری پێشترشەڕی نێوان علی و معاویە ڕەزاى خوایان لێ بێ لەسەر چی بوو؟


ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ئه‌مه‌ریکا بڕیارێـکی مێژوویی بۆ چاکسـازی له خزمه‌تگوزاری ته‌ندروسـتیدا ده‌دات\nی مانگی سێ ٢٢, ٢٠١٠\nئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ئه‌مه‌ریکا به‌رنووسێـکی په‌سه‌ندکرد بۆ چاکسـازیـیه‌کی ته‌واو له سیسـتمی خزمه‌تگوزاری ته‌ندروسـتی له وڵاته‌که‌دا.\nبه‌رنووسه‌که له لایه‌ن زۆرینه‌ی دیموکراته‌کانه‌وه پـه‌سه‌ندکرا و ئه‌وه‌ش بۆخۆی سه‌رکه‌وتنێـکی گه‌وره‌یه که بۆ سه‌رۆک باراک ئۆباما تۆمارده‌کرێت له به‌دی‌هێنانی یه‌ک له گرنگترین ئه‌و به‌ڵێنانه‌ی به گه‌لی ئه‌مه‌ریکای دابوو.\nشه‌وی یه‌کشه‌ممه ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران به 219 به‌رامبه‌ر به 212 ده‌نگ ئه‌م به‌رنووسه‌ی په‌سه‌ندکرد که پـێشـتر ئه‌نجومه‌نی سینات ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ده‌ربڕیبوو.\nکۆماریـیه‌کان که که‌مینه‌ن له ئه‌نجومه‌نه‌که‌دا هه‌ر هه‌موویان له دژی به‌رنووسه‌که ده‌نگیان دا. هه‌روه‌ها 34 دیموکراتیش ئه‌وانیش به نه‌رێ ده‌نگیان دا. به‌رنووسه ته‌نها پـێویستی به ده‌نگی 216 نوێنه‌ر هه‌بوو تا په‌سه‌ندبکرێت.\nلایه‌نگرانی به‌رنووسه‌که ده‌ڵێن ئه‌م یاسای چاکسـازیـیه ده‌بێته مایه‌ی ئه‌وه‌ی 32 ملیۆن ئه‌مه‌ریکی بیمه‌ی ته‌ندروسـیان هه‌بێت که ئێسـتا نیانه. ئه‌وانه‌شی له دژین ده‌ڵێن ئه‌مه وا ده‌کات خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی پاره و پـولی زیاتری بوێت و هه‌روه‌ها زیادبوونی ده‌سـتێوه‌ردانی حکومه‌ت له بڕیاره‌کانی په‌یوه‌ست به خزمه‌تگوزاری ته‌ندروسـتی.\nپاش په‌سه‌ندکرنی به‌رنووسه‌که سه‌رۆک ئۆباما له کۆشـکی سـپی گوته‌یه‌کی پـێشـکه‌ش کرد و تیایدا سـوپاسی هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌ی کرد که ده‌نگیان بۆ به‌رنووسه‌که دا و هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌شی له پـێناویدا کاریان کرد.


ئێران و تورکیا دژایەتی خۆیان بۆ ڕیفراندۆمەکەی هەرێمی کوردستان دووپاتدەکەنەوە\nئێران و تورکیا جارێکی دیکە دژایەتی خۆیان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی دووپاتکردەوە و دەڵێن دابەشکردنی وڵاتانی ناوچەکە بە هیچ شێوەیەک بۆ ئەوان جێی قبوڵ نیـیە.\nحەسەن ڕوحانی سەرۆکی ئێران و ڕەجەب تەیب ئەردۆغان هاوتا تورکەکەی ئەمڕۆ چوارشەممە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە تاران ئەمەیان ڕاگەیاند.\nڕوحانی گوتی لە میانەی کۆبوونەوەکانیان باسیان لە پرسی ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان کردووە و ئەوان بە هیچ شێوەیەک گۆڕانکاری لە سنوورە جوگرافیـیەکانی وڵاتانی ناوچەکە قبوڵ ناکەن و چەختی لەوە کردەوە خاکی هەریەک لە عێراق و سوریا وەکو خۆیان دەمێنەوە.\nگوتیشی ئەوان نایانەوێت گوشار بخەنە سەر خەڵکی هەرێمی کوردستان، بەڵام هەندێک لە ڕابەرانی هەرێم بڕیاری هەڵەیان داوە و دەبێت قەرەبووی ئەو هەڵانە بکەنەوە. گوتیشی هەر یەک لە ئێران و تورکیا و عێراق بڕیاریان داوە هەنگاوی جدی بنێن بۆ پاراستنی ئامانجە ستراتیژیـیەکانیان.\nئەردۆغانیش لای خۆیەوە هەرێمی کوردستانی بە هەرێمی باکوری عێراق ناودێرکرد و گوتی لەسەر ئاستی باڵا لەگەڵ ئێران کاردەکەن لە بەرامبەر هەرێم کە ڕیفراندۆمێکی نا شەرعی ئەنجامداوە. گوتیشی جگە لە ئیسرائیل هیچ وڵاتێکی دیکە نیـیە دان بەم کارەی هەرێم بنێت.\nهەروەها گوتی لەو بڕوایەدایە هەرێمی کوردستان بەم هەنگاوەی خۆی گۆشەگیردەکات، وە تورکیا و ئێران کۆمەڵێک هەنگاوی قورس لە دژی هەرێم دەنێن.


هاوکارییەکانی پەدەکە بۆ تورکیا بە خیانەتی مێژووی دەزاندرێت – کوردی – RojNews.News\nهاوکارییەکانی پەدەکە بۆ تورکیا بە خیانەتی مێژووی دەزاندرێت\n22/06/2020 - 5:05:46 pm\nچوؤرشەممە, 10 يون 2020 – 07:27 ڕۆژنیوز – هاوڕێ کرێکار\nهاوکات لەگەڵ بەردەوامیی داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورکدا، ناڕەزاییەکانی هاوڵاتیانیش داژی داگیرکاریی و پەرتەوازەیی کورد بەردەوامە، لەم چوارچێوەیەدا ڕۆژنامەنووس، هونەرمەند و مامۆستایانی گەرمیان بۆ ڕۆژنیوز دەدوێن.\nبە وتەی هێمن قادر’ی ڕۆژنامەنووس ڕێگادان و چاوساغیی “حزبێکی دەسەڵاتداری وەک پارتی دیموکراتی کوردستان، بۆ ڕژێمی داگیرکەری تورک بۆ ناوخاکی باشوری کوردستان خیانەتێکی مێژووییە و بۆ هەتاهەتایە لە مێژووی ئەو حزبەدا دەمێنیتەوە”.\nهێمن بە نیگەرانییەوە دەڵێت: بەداخەوە ئەگەر خیانەت و ناپاکی حیزبە کوردییە دەسەڵاتدارەکانی باشور نەبێت، تورکیا ناتوانێت بە ئارەزووی خۆی بۆردوومانی هەر شوێنکی ئەم هەرێمە بکات کە خۆی بیەوێت و داگیری بکات.\nزارا حەسەن هونەرمەندێکی شانۆکارە و دەڵێت: ئەوەی جێگای نیگەرانییە حکومەتی هەرێمی کوردستان بێدەنگە بەرامبەر بە داگیرکاریی تورکیا، ئەو بیانوە لاوازانەشی بۆ بێدەنگبوونی دەیهێنێتەوە لای خەڵکی کوردستان مایەی قبوڵ نیە و خەڵک بڕوای پێی نییە.\nبە باوەڕی ئەم شانۆکارە، گرنگە هەموو هاوڵاتیان دژی داگیرکاریی بێنە دەنگ و ناڕەزایی دەرببڕن، بەوەش حکومەت و دەسەڵاتەکان ناچاربن هەڵوێستیان هەبێت.\nهەروەها مامۆستا عومەر عەبدوڵا لەسەر داگیرکارییەکانی تورکیا دەڵێت، دەوڵەتی تورک پەرتەوازەیی و ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسییەکانی باشوری بە هەل و دەرفەت زانیوە بۆ هێرش و داگیرکاریی هەرێمی کوردستان.\nمامۆستا عومەر باشترین ڕێگا بۆ ڕێگەگرتن لە داگیرکاری تورکیا دەگەڕێنێتەوە بۆ “ڕێکخستنەوەی ناوماڵی کوردی و دوستبوونی یەکێتییەکی نەتەوەیی، ئەو کات هەمووان پێکەوە دەتوانن تورکیا لەو هێرش و داگیرکارییە ڕابگرن”.\nپەرلەمانی ئێران پرۆژەی ڕووبەڕووبوونەوەی ئیسرائیلی پەسەندکرد\nهێزەکانی ڕژێم باشوری ئیدلبیان تۆپباران کرد


https://1baiser.com سووككردنی خوێندن وه‌ك مۆدێلێك بۆ په‌كخستنی سیاسی |\nHome بیروڕا ناوخۆیی ئاڵنگاریی سووككردنی خوێندن وه‌ك مۆدێلێك بۆ په‌كخستنی سیاسی\non: تشرینی یه‌كه‌م 05, 2016 In: ئاڵنگارییNo Comments\nبه پێچه‌وانه‌ی زۆربه‌ی ده‌وڵه‌تانی دونیاوه، سه‌ركرده سیاسییه‌كانی ئێمه، دونیابین و خوێندوار نیین. زۆر به ده‌گمه‌ن نه‌بێت، هیچ سه‌ركرده‌یه‌كی كوردمان نییه كه بتوانێت له داڕشتنێكی ساده زیاتر بنووسێت. یان قسه‌یه‌كی تازه بكات. نیمانه كه وه‌كو خۆی خوێندنه‌وه‌ی كردبێت بۆ مێژوو و هه‌ڵه‌كانی كردبێت به په‌ند و وانه‌ی لێ وه‌رگرتبێت. سه‌ركرده‌مان تیا ده‌رنه‌كه‌وتووه كه بتوانێت دنیابینیی هه‌بێت بۆ ئایینده. سه‌ركرده‌مان نییه كه پسپۆڕیی له بوارێك له بواره‌كانی ژیاندا هه‌بێت.\nسه‌ركرده‌كانی ئێمه زۆر ڕووكه‌شن. ئه‌وانه‌ی سه‌ربازیین، هه‌یانه پاش نیو سه‌ده شه‌ڕی پارتیزانی و سه‌ربازیی، ناتوانن پێمان بڵێن كه په‌یڕه‌وكاری كام قوتابخانه‌ی سه‌ربازیین. ئه‌وانه‌ی سیاسیین، به‌ده‌گمه‌ن، خۆشیان نازانن هه‌ڵگری كام فه‌لسه‌فه‌ی سیاسیین. ئه‌وانه‌ی كه ئابووریناسن، تا هه‌رێمی كوردستانیان نه‌خسته سه‌ر ساجی عه‌لی، ده‌ستیان لێ به‌رنه‌دا. ئه‌وانه‌ی تریش كه پانتاییه‌كی فراوانی ژیانی گشتییان داگیر كردووه، جگه له خۆدووباره‌كردنه‌وه و چه‌قین له ڕه‌وتێكی ناهاوسه‌نگدا، په‌یامێكی ڕوون و ئامانجێكی ڕه‌وایان بۆ خه‌ڵك پێ نییه.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌م سه‌ركردانه به‌رهه‌مهاتووی دوو قۆناغی جیاوازی په‌روه‌رده و فێركردنن. نه‌وه‌ی یه‌كه‌می شۆڕش كه كه‌وتبوونه نێوان به‌رداشی سوودمه‌ندبوون له هه‌یبه‌تی په‌روه‌رده و فێركردنی عێراقی كۆن و پێشمه‌رگایه‌تی و خۆپۆشته‌كردنی پاش ڕاپه‌ڕین. له هه‌ردوو قۆناغه‌كه‌دا، سه‌رباری هه‌وراز و نشێوه‌كانی، هێشتا خوێندن پڕۆسه‌یه‌ك بوو بۆ بنیاتنانی تاك و كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی هۆشیارتر و هێشتا سیستمێك به ناوی په‌روه‌رده و فێركردن پێوێستیی و به‌ها و ڕێزی مابوو.\nبه‌ڵام له‌و كاته‌وه‌ی حكوومه‌ته ساواكانی هه‌رێم یه‌كیان گرته‌وه و سیستمه كوردستانییه‌كه كرا به سویدی، په‌روه‌رده و فێركردن هه‌ره‌سی هێنا و خۆپیشاندانه‌كانی ساڵی ٢٠١١ و په‌كخستنی زانكۆكان و شكاندنی هه‌یبه‌تی خوێندنی باڵا له په‌راوێزی تواناسازی و دواتریش خۆپیشاندانه‌كانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ و ئه‌مساڵ و نیومووچه و ڕوبعه‌مووچه و ڕاگرتنی خوێندن و داخستنی مه‌ڵبه‌نده‌كانی فێركردن و كردنه‌وه‌ی ده‌یان كه‌ناڵی ته‌له‌فزیۆنیی بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی جه‌هل و به‌سه‌ربازیكردنی كۆمه‌ڵگه و به‌ئه‌منیكردنی كۆی كێشه سیاسییه‌كان، پڕۆسه‌ی خوێندنی به‌ره‌و هه‌ڵدێرێكی ترسناك بردووه و چاودێری بێلایه‌ن وا لێ ده‌كات كه گومان بكات سه‌ركرده‌كانی ئێستا، هه‌ندێكیان، بۆ مانه‌وه‌ی ڕه‌وایه‌تیی خۆیان و په‌كخستنی گه‌شه‌ی سیاسیی كۆمه‌ڵگه، به به‌رنامه خوێندن، په‌روه‌رده و فێركردن ئه‌تك ده‌كه‌ن.


ئەو کارمەندەی ناسا کە لە لایەن تورکیاوە دەستگیرکراوە: یاسا بۆ من هەڵپەسێردراوە، وەک بارمتە مامەڵەم لەگەڵ دەکرێت – بزاڤی خزمەت\nئەو کارمەندەی ناسا کە لە لایەن تورکیاوە دەستگیرکراوە: یاسا بۆ من هەڵپەسێردراوە، وەک بارمتە مامەڵەم لەگەڵ دەکرێت\nسەرکان گۆلگە کارمەندی دەزگای ناسایە لە ئەمریکا. دوو ساڵ پێش ئێستا بە مەبەستی سەردانکردنی خانەوادەکەی لەگەڵ هاوسەرەکەی و دوو منداڵەکەیدا گەڕانەوە بۆ شاری هاتای لە تورکیا. بەڵام ڕۆژی ٢٣ی تەموزی ٢٠١٦ لەسەر هەواڵ لێدانی کەسێکی نەناسراو بە تۆمەتی ‘سیخوڕی CIA’ و ‘هاوسۆزی بزاڤی خزمەت’ دەستگیرکرا. دواتر و دوای ١٤ ڕۆژ ڕەوانەی گرتووخانە کرا. دادگای شاری هاتای لە دانیشتنی ٨ی شوباتی ئەمساڵدا بە تۆمەتی “ئەندامبوون لە گروپی تیرۆریستی” سزای ٧ ساڵ و شەش مانگ زیندانی بۆ دەرکرد.\nهێزەر ناوێرت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا هەمان ڕۆژ ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند ئەو بەڵگانەی پێشکەش بە دادگا کراوە دادگا بڕیاری لەسەر داوە هیچ بنەمایەکیان نییە، لەبەر ئەوە ئەمریکا لەو بڕیارەی دادگا زۆر نیگەرانە.\nبەم شێوەیە جگە لە قەشە ئەندرۆ برونسۆن سەرکان گۆلگە تاکە هاوڵاتی ئەمریکایە کە لە لایەن دادگاکانی تورکیاوە سزای بەسەردا سەپێندرابێت. ئازاد نەکردنی ئەو دوو زیندانییە لە لایەن تورکیا کێشەی لە نێوان تورکیا و ئەمریکادا درووست کرد و بووە هۆی ئەوەی لیرەی تورکی بە ڕێژەیەکی زۆر بەهاکەی لە بەرامبەر دراوە بیانییەکان لەدەست بدات. بەرپرسانی ئەمریکا داوا دەکەن جگە لە قەشە برونسۆن هەموو هاوڵاتییە ئەمریکییەکانی دیکە ئازاد بکرێن و بگەڕێندرێنەوە بۆ ماڵەکانیان.\nئاژانسی T24 لە ڕێگەی کوبرا گۆلگە هاوسەری سەرکان گۆلگەوە کۆمەڵێک پرسیاری بۆ سەرکان گۆلگە ناردووە و ئەویش لە زیندانەوە وەڵامی پرسیارەکانی دایەوە و وتی: “ماوەی دوو ساڵە بە هۆی دۆسییەیەکی بەتاڵ و بێ بنەما بە کۆمەڵێک بەڵگەی پێچەوانەی هەموو یاساکان خراومەتە زیندانەوە. خستنە زیندانم بەم شێوەیە دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە وەک بارمتە مامەڵەم لەگەڵ دەکرێت. ئەم دۆخێکە کە ویژان دەهەژێنێت.”\nسەرکان گۆلگە لە زانکۆی فاتیح لە ئەستەمبوڵ بەشی فیزیای تەواو کردووە و دواتر لە ساڵی ٢٠٠٣ چووەتە ئەمریکا. لە ئەمریکا بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرای بەدەستهێناوە و دواتر لە ساڵی ٢٠١٣ لە دەزگای ناسا دەستی بەکار کرد.\nسەرکان گۆلگە لە دانیشتنی دادگادا وتی: “ئەگەر لەسەر ئەم هەواڵە بێ بنەمایە دەستگیر نەکرابامایە، ئێستا لە نووسینگەکەی خۆم لە دەزگای ناسا لەگەڵ هەزاران زانا و ئەندازیاری بەتوانادا کارم لەسەر پرۆژەی گەورە دەکرد. پۆلیس بە بیانووی ئەوەی یەک دۆلارییەک لەو ماڵەدا دۆزراوەتەوە کە من لێی میوان بووم، تاوانبارم دەکات. هەموو لایەک دەزانن کاتێک پۆلیس ماڵەکەی دەپشکنی بۆ ماوەی یەک کاژێر هیچ بەڵگەیەکیان لە دژی من لە ماڵەکەدا نەدۆزییەوە، بەڵام لە گەڕانی دووەمدا پۆلیس یەک دۆلارییەکی لە ماڵەکەدا دۆزییەوە و منی پێ تۆمەتبار کرد. من هیچ گومانم لەوەدا نییە خۆیان ئەو یەک دۆلارییەیان لە شوێنێکدا داناوە بۆ ئەوەی وەک تاکە بەڵگە لە دژی من بەکاری بهێنن.”\nماوەی زیاتر لە دوو ساڵە سەرکان گۆلگە لە زیندانی تاکە کەسیدا دەمێنێتەوە. هەتا ئێستا چەند جارێک سەرکان گۆلگە لە ڕێگەی پارێزەرەکەیەوە داواکاری پێشکەش بە دادگایی ناوخۆیی و دادگایی دەستووری کردووە بۆ ئازادبوون، بەڵام سەرجەم ئەو داوایانە ڕەت کراونەتەوە. بڕیار وایە ڕۆژی ١٩ی ئەیلول جارێکی تر دادگایی خۆجێی لەو دۆسییەیە بکۆڵێتەوە.\nنوێنەری ١٠ ملیۆن موسوڵمانی ئەمەریکا دێنە لای م.فەتحوڵا گولەن و پێی دەڵێن..\nدادپەروەری بناغەی موڵک و، مرۆڤایەتیشە!


راپۆرتی لیژنەی دارایی لەسەر پرۆژە یاسای بودجەی 2021ی عیراق\nلیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق راپۆرتێکی لەسەر بودجەی 2021ی عیراق ئامادەکردووە و تیایدا لیست و ناوی سەرجەم وەزارەتەکانی راگەیاندووە لەگەڵ بڕی بودجەی تەرخانکراو بۆیان، کە زۆرترین بودجە بۆ وەزارەتی بەرگری و کەمترینیشیان بۆ وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاو دیاریکردووە.\nبەپێی راپۆرتێکی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بودجەی ئەمساڵی 2021 جیاوازترە لە بودجەی ساڵەکانی پێشوو.\nلە راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە، بوونی ڤایرۆسی کۆرۆنا هۆکارێکی گرنگ بوو بۆ وەستاندنی زۆربەی جومگە بازرگانییەکانی زۆرینەی وڵاتانی دنیا، بێگومان عیراقیش لەو دەرهاوێشتە و کاریگەرییانە بەدەر نەبووە، دابەزینی نرخی نەوت و داخستنی زۆربەی سێکتەرە ئابووریەکان، هۆکارێکی گرنگ بوون بۆ ئەو قەیرانە یەک لە دوای یەکانەی رووبەروی خەڵک بوونەتەوە و ئاشکرایە خەڵک لە ئێستادا لە بارودۆخێکی ئابووری سەخت دا دەژین.\nراشیگەیاندووە، لە ساڵی رابردوودا لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق راسپێردرا بە دانانی پلانێکی چاکسازی بۆ ئەمساڵ و رووبەروبونەی هەموو ئاستەنگییەکان و دانانی رێگە چارەیەک بۆ پرۆژە گرنگ و لە پێشینەکان.\nلە راپۆرتەکەدا هاتووە، لیژنەی دارایی هەستاوە بە ناردنی نوسراوێکی فەرمی بۆ ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران لە بەرواری 10ی کانوونی دووەمی 2021 بە مەبەستی گوێبیست بوون لە راو و پێشنیازەکانیان.\nبەپێی ناوەرۆکی راپۆرتەکە، ئامانجی لیژنەی دارایی لەم راپۆرتەدا بریتییە لە: کەمکردنەوەی کورتهێنان، رێکخستنەوەی داهاتەکان، دابینکردنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی، هەوڵدان بۆ زیادکردنی داهەتەکانی دەوڵەت لە بوارە جیاوازەکاندا، هاوکاری کردنی پرۆژە بیناسازییەکان، و هەروەها هاوکاری کردنی کەرتی تایبەت و پرۆژەکان بۆ بنیادنانەوەی ئابووریەکی بەهێز.\nهەروەها جەختیان کردوەتەوە کە چەندین ئاڵەنگاری رووبەروویان دەبێتەوە لەوانەش (زۆری رێژەی ئەو بڕە پارەیەی کە پێویستە بۆ بنیادنانەوەی بناغەی ئابووری دەوڵەت، ڤایرۆسی کۆرۆنا و دەرهاوێشتەکانی، و نەبوونی ئیرادەیەکی بەهێز بۆ بەرەوپێشچوون و گەشەسەندنی وڵات).\nبودجەی 2021ی عیراق بە 91 ترلیۆن دینار مەزەندا کراوە و ئەم رێژەیەش %11.8 لە بودجەی ساڵی 2019 کەمترە. دابەش کراوە بەسەر دوو بەشدا، داهاتە نەوتی و نا نەوتیەکان.\nداهاتە نەوتییەکان: %78ی کۆی گشتی داهاتەکان پێکدەهێنێت و بڕەکەی 73 ترلیۆن دینارە و بە رێژەی %22 لە ساڵی 2019 کەمترە، ئەمەش بەهۆی ئەوەی نرخی بەرمیلێک نەوت لە 46 دۆلارەوە دابەزیوە بۆ 42 دۆلار، هەروەها کۆی گشتی بەرهەمهێنانی نەوت لە سێ ملیۆن و 388 هەزار بەرمیلی رۆژانەوە کەمبووەتەوە بۆ سێ ملیۆن و 250 هەزار بەرمیلی رۆژانە.\nداهاتە نا نەوتییەکان: %22ی کۆی گشتی داهاتەکان پێکدەهێنێت و بە 22 ترلیۆن دینار مەزەندە دەکرێت. ئەم جۆرە داهاتەیان بە رێژەی %70 لە ساڵی 2019 زیاترە ئەویش بەهۆی زۆربوونی باجی گومرگی و هەناردە و هاوردە بڕەکەشی دەگاتە پێنج ترلیۆن و 500 ملیۆن دینار.\nداهاتەکانیش بەم شێوەیە دابەشکراون بەسەر وەزارەتەکاندا:\nوەزارەتی بەرگری: 27 ترلیۆن و 700 ترلیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %16.8 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی پەروەردە و فێرکردن: 12 ترلیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %7.5 لە کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی وزە: 33 ترلیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %20 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی تەندروستی: حەوت ترلیۆن و 300 ترلیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %4.4 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی: 31 ترلیۆن و 400 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %19.1 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی گواستنەوەو گەیاندن: 900 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %0.6 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی کوشتوکاڵ: 900 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %0.6 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی ئاوەدان کردنەوە و نیشتەجێبوون: ترلیۆنێک و 600 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %1 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی پیشەسازی: ترلیۆنێک و 700 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %1 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی رۆشنبیری و لاوان: ترلیۆنێک و 600 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %1 کۆی گشتی بودجە.\nکارگێڕییە ناوخۆیی و بیانییەکان: 23 ترلیۆن دینار کە دەکاتە %14.2 کۆی گشتی بودجە.\nدیوانە ناوخۆیی و بیانییەکان: 22 ترلیۆن کە دەکاتە %13.5 کۆی گشتی بودجە.\nوەزارەتی سەرچاوەکانی ئاو: 600 ملیۆن دینار کە دەکاتە رێژەی %0.3 کۆی گشتی بودجە.\nسەبارەت بە بودجەی تەخانکراوی وەزارەتەکانی پیشەسازی و سەرچاوەکانی ئاو و رۆشنبیری و لاوان مشتومرێکی زۆری ناوەتەوە بەهۆی دابینکردنی بڕێکی کەمی بودجە بۆ ئەو وەزارەتانە.


پارێزەری محەممەد نەزەری لە دۆخی بریگرتەکەی نیگەرانە\n14:14 - 18 پووشپەڕ 2719\nکوردستان میدیا: بەرپرسانی زیندانی ناوەندیی شاری ورمێ، پێشیان بە چارەسەریی پزیشکی لە دەرەوەی زیندان بۆ زیندانییەکی سیاسیی کورد گرتووە.\nمحەممەد حوسێن ئاقاسی پارێزەری محەممەد نەزەری، زیندانیی سیاسیی کورد لە گرتووخانەی ناوەندیی شاری ورمێ، لە توویتێری شەخسیی خۆیدا باسی لە دۆخی نالەباری بریگرتەکەی کردووە.\nناوبراو لەم توویتەدا نووسیویەتی: محەممەد نەزەری پێی ڕاگەیاندووم کە لە ئەنجامی مانگرتنە ٩٩ ڕۆژەکەیدا لە زیندان، "لک"ێکی گوماناوی لە گەدەیدا بەرچاوە کەوتووە، بەڵام بەرپرسانی ڕێژیم لە زیندان بۆ وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی لە دەرەوەی زیندان ئیزنیان پێ نەداوە.\nبە وتەی ئاقاسی، ناوبراو لە ساڵی ٧٣ی هەتاویدا بە تۆمەتی "محاربە" حوکمی لەسێدارەدانی بەسەردا سەپاوە و دواتر حوکمەکەی بۆ زیندانی هەتاهەتایی کەم کراوەتەوە؛ ناوبراو هەروەها وتوویەتی: "هەوڵەکانی من بۆ دووبارەبوونەوەی دادڕەسی (اعاده‌ی دادرسی) و کەمکردنەوەی بۆ ٢٥ ساڵ زیندان کاریگەری نەبووە، لەو پەیوەندییەدا، بۆیە بە سەختی نیگەرانم."\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لە زیندانی ورمێ باسی لەوە کردووە کە بەرپرسانی زیندانی ورمێ تەنانەت ئیزنی چارەسەری پزیشکی لە بێهداریی زیندانیان بە محەممەد نەزەری نەداوە.\nمحەممەد نەزەری، زیندانیی سیاسی کورد، خەڵکی شاری "سایین قەڵا"، ڕۆژی ٩ی جۆزەردانی ساڵی ٧٣ی هەتاوی، لە لایەن مەئموورانی ئەمنییەتیی سپای ئەبووزەری شاری بۆکانەوە دەستبەسەر کرابوو.


هەورامان عەلی : 14 ی ئاب , ئەم مێژووی خوێنە لەیاد مەکەن ! – WTARIKURD\nهەورامان عەلی : 14 ی ئاب , ئەم مێژووی خوێنە لەیاد مەکەن !\nئەوەی لە ناوچەی شەنگار رویدا و ڕودەدات ، درێژکراوەی رەشەکوژی و پاکتاوەکەی چواردە سەدە لەمەوبەری جەلەولایە ، کە لە گەل هاتنی سوپای خێلە عەرەبە بیابان نشینەکان لە مێژووی ئێمەدا تۆمارکراوە . بەدرێژایی ئەم چواردە سەدەی رابردوو کورد قوربانی سەرەکی ئەو چیرۆکە خوێناو و خەمبارەیە کە پێی دەوترێت بلاوبونەوەی ئاینی ئیسلام ! چواردە سەدەیە نیشتمان و بریاری کورد داگیر و دابەشکراوە ، چواردە سەدەیە مالمان تالاندەکرێت ، زەوی و لەوەرگا و باخ و باخاتمان دەسوتێنرێت ، چواردە سەدەیە زمانمان ، شارستانیەت و باونەریتمان ، کلتور و ئەدەب و هونەرمان ، خێر و بێری ولاتمان ئەنفال و تالاندەکرێت ، مندال و نێرینەکانمان بە کۆیلە دەکرێت و کچ و ژنەکانمان دەکرێنە کەنیزەك و جاریە ! بەدێژایی ئەم مێژوە خوێناویە ، هیچ خێڵ و ناوچەیەکی کوردەواری نەبوو ئەنفال نەکرابێت و دەیان تاوانی گەورە و بچوکی تێدا ئەنجام نەدرابێت. بەلام راستیەکی مێژوویی هەیە دەبێت بیزانین . ئەویش ئەوەیە کە هیچ ناوچە و خێل و بەشێکی کورد هێندەی ئەوانەی تەسلیمی ئاین و بیرکردنەوەی عەرەبە بیابان نشینەکان نەبوون ، باجی قورسیان لە مێژووی ئێمەدا نەداوە. ئەوانە بەدرێژایی ئەم ١٤٠٠ سالەی رابردوو هەمیشە پرۆژەیەکبون بۆ پاکتاو کوشتار و تالانی ، هەرجارەی لەلایەن دەسەلاتێکەوە هەر لە سوپاکەی فاروقەوە تا ئەمەوی و عەباسیەکان ، هەرلە سوپایی سەفەوی و قاجری و عوسمانیەکانەوە تا خومەینی و سەدام حسێنەکان .\nداعش درێژەپێدەر و تەواوکەری پرۆژە تەواو نەکراوەکەی ئەوانە ! ئەوەی رێزی خۆی و مێژووی خۆیی بگرێت ، نابێت گومانی لەم راستیە مێژوویە هەبێت . .\nلە ١٤ ئابی ٢٠٠٧ تاوانێکی گەورە لە ڕێگەی تەقینەوەیەکی خۆکوژیەوە لە ( گر عزیزی ) شەنگار ئەنجامدرا ، ئەو تاوانە ترۆریستیە گەورەترین تاوانی خوێناوی نێو خۆیی عێراق و لە ئاستی جیهانیشدا دوای تاوانەکەی ١١ سبتمبر بە پلەی دووەم دەژمێردرێت. لەو تاوانەدا زیاتر لە ١٠٠٠ کەس بونە قوربانی .\nمایەی شەرمە ڕاگەیاندنی کوردی ئاگایانە هەموو ئەو تاوانە گەورانەی بەرامبەر ئێزیدیەکان لەم ساڵانەی دوایدا ئەنجامدرا ، بە فەرامۆشی سپاردووە …. ئەوەی لەو ڕۆژەدا ڕویدا هیچی کەمتر نیە لە تاوانەکەی قەلادزێ و هەڵەبجە . لەیادی هەشت ساڵەی ئەو تاوانە گەورەیەدا ، سلاو لە یادی قوربانیە بێشومارەکانی ئێزیدیەکان .\nئەبوبەکر جاف : ھەیمەنەی خێڵ و ماسکەکانی .\nبزانە نێچیرڤان چ ورتەورتێکی ژێر بەژێریی لەگەڵ نەوشیروان کردووە .


ڕێژەی لێبڕینی مووچەی فەرمانبەران ئاشكرا كرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری دارایی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، ئەگەر بەغدا پارە نەنێرێت بە لێبڕینی 21% مووچە دابەش دەكرێت.\nئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، هەرچەندە لەگەڵ بەغدا ڕێكەوتوون، بەلام ئەگەر بەغدا شاسیتە داراییەكانی ئەم مانگەی هەرێم نەنێرێت، مووچەی ئەم مانگە بە لێبڕینی 21% دابەش دەكرێت.\nوتیشی”ناتوانين بەبێ لێبڕین مووجە دابەش بکەين، چونکە ئەو بودجەیەی بەغدا دەینێرێت، بەشی مووچەی 682 هەزار فەرمانبەر دەکات، لەکاتێکدا هەرێمی کوردستان زیاتر لە یەک ملیۆن و 200 هەزار فەرمانبەری هەیە”.\nئەمەش لەكاتێكدایە، دوای ڕێكەوتنی هەرێم و بەغدا بڕیار بوو مووچەی فەرمانبەران بەبێ لێبڕین دابەش بكرێت، بەڵام تاكو ئێستا هیچ ڕوئیایەك بۆ جێبەجێكرنی ڕێكەوتنەكە لە ئارادا نییە.\nحەماس هاوكاری تیرۆرستان دەكات\nخەڵك- ئەنجومەنی وەزیران كۆبوونەوەی ئاسایی هەفتانەی خۆی ساز دەكات. (زیاتر…)\n11 مارس 2021 7.30 pm\nخەڵك- فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، بڕیاری قەدەغەكردنی هاتووچۆ لەمڕۆوە دەستپێدەكات…


فێستیڤاڵی زمان و کەلتور لە بەلجیکا سازکرا – بزاڤی خزمەت\nفێستیڤاڵی زمان و کەلتور لە بەلجیکا سازکرا\n64 کەمتر لە خولەکێک\nحەڤدەهەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی زمان و کەلتور(IFLC)، لە ئانتوێرپ دووهەم شاری گەورەی بەلجیکا، ساز کرا.\nفێستڤاڵەکە لە وڵاتە جیاوازەکانی دونیا ئەنجام دەدرێت و ئەمجارەیان بەلجیکا وەک وڵاتێکی ئەوروپی، میوانداری لە منداڵانی دونیا کرد.\nمنداڵانی خوێندنگەکانی خزمەت لە وڵاتانی وەک ئەمەریکا، ئەڕنەوت، فەڕەنسا، ئوستورالیا، ئەڵمانیا، ئۆکرانتیا، ئەندەنۆسیا، ئازەربایجان، بەلجیکا، ڕوسیای سپی، ڕۆمانیا بەشداریان لە فێستڤاڵە کرد و بە زمانی دایکیان سرود و گۆرانی ئاشتیان وتەوە.\nئیبراهیم ئەناز سەرۆکی پلاتفۆرمی پیاوانی کاری فێداکتیۆ، لە وتاری پێشەکیدا وتی” ئێمە وەک دانیشتویەکی ئانڤێرس شانازی بە میوانداری هەزاران کەس لە هەر چواردەوری دونیاوە، دەکەین. هەروەها بە تایبەت سوپاسی بەشداری هونەرمەندان و سیاسەتمەدارانی ناسراوی بەلجیکا لەم فێستیڤاڵە دەکەم و پاڵپشتیان بۆ بانگەوازی ئێمە کە بریتیە لە ئاشتی و پێکەوە ژیان، وام لێدەکات جارێکی تر سوپاسی خۆم دووپات بکەمەوە. لە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا کە جیاکاری لە برەودایە، ڕێکخستنی ئەم فێستیڤاڵە کە وەک سیمبولی ئاشتی و پێکەوە ژیانە، شانازیەکی جیاوازە بۆ ئێمە و خۆشحاڵین بەوەی گەر ئێمەش لە سازکردنیدا سوودێکمان گەیاندبێت”.\nفێستیڤاڵەکە لە کەناڵی یوتیوبی تایبەت بە ماڵپەڕی TR724 و کەناڵی یوتیوبی IFLC International لە پەخشی ڕاستەوخۆدا پێشکەش کرا.\nفێستیڤاڵەکە لە ڕێگەی کۆکردنەوەی منداڵانی وڵاتە جیاوازەکانی دونیا لەسەر یەک ستەیج، کە خۆی لە خوێندکارانی خوێندنگەکانی ١٦٠ وڵاتی دونیا دەبینێتەوە، پەیامی ئاشتی و پێکەوە ژیان و لێبوردەیی بە هەموو دونیا دەگەیەنێت.\nجۆن پاڵ: دەمویست شاهێدی بدەم لەسەر حەقیقەت\nتێڕوانینی مامۆستا م.فەتحوڵڵا گولەن بۆ بیرکردنەوەی شیکارکاریانە


هیومان رایتس ۆوچ راپۆرتێکی لەبارەی سزادراوانی بادینان بڵاو کردەوە – لڤین پرێس\nهیومان رایتس ۆوچ راپۆرتێکی لەبارەی سزادراوانی بادینان بڵاو کردەوە\nرێکخراوی هیومان رایتس ۆوچ راپۆرتێکی نوێی لەبارەی سزادراوانی بادینان و دۆخی خراپی دادگاکان و دادوەریی لە کوردستان بڵاوکردەوە و دەڵێت: “پرۆسەی دادگایکردنی ئەم کەسانە لە دادگای تاوانەکانی هەولێر پێشێلکاری یاسایی و دەستتێوەردانی سیاسی زۆری تێدا بوو”.\nهیومان ڕایتس ۆوچ لە ڕاپۆرتەکەی ئەمڕۆیدا ڕایگەیاند، لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢١، دادگایەکی هەرێمی کوردستانی عێراق لە پرۆسەیەکی پڕ لە کەموکورتیدا سزای شەش ساڵ زیندانی بەسەر سێ ڕۆژنامەوان و دوو چالاکواندا سەپاند. بەرپرسان هێشتا دوو کەسی تریان لە زیندان ئازاد نەکردووە سەرەڕای بڕیاری دادگا لە نەبوونی بەڵگەی تەواو بۆ دادگایکردنیان. هیومان ڕایتس ۆوچ لەم کاتەدا تۆێژینەوەکەی لەسەر دادگایکردنەکان بڵاودەکاتەوە لەبەرئەوەی ئەگەری زۆر هەیە لە دەرکردنی بڕیاری پێداچوونەوەی کەیسەکان لەلایەن دادگای پێداچوونەوەوە. پرۆسەی دادگایکردنی ئەم کەسانە لە دادگای تاوانەکانی هەولێر پێشێلکاری یاسایی و دەستتێوەردانی سیاسی زۆری تێدا بوو.\nدەبێت ئەو بەرپرسانەی لە بڕیاری پێداچوونەوەی کەیسەکان بڕیاریان هەیە ئەم پێشێلکارییانە ڕەچاو بکەن لە کاتی بڕیاردان لە پێداچوونەوەی کەیسەکان.\nبەرپرسانی پارێزگاکانی هەولێر و دهۆک لە هەرێمی کوردستان هەستان بە دەستگیرکردنی دوو پیاو لە مانگی ئابی ٢٠٢٠ لەگەڵ دەستگیرکردنی پێنچ کەسی تر لە مانگی تشرینی یەکەم بە بیانووی پلاندانان بۆ ڕێکخستنی خۆپیشاندانی بێ مۆڵەت. لە مانگی مایس تاوەکو تشرینی یەکەم، چالاکوانان و مامۆستایان لە ناوچەی دهۆک هەستان بە ئەنجامدانی چەند خۆپیشاندانێک بۆ داواکردنی موچەکانیان؛ کە لەلایەن بەرپرسانەوە دواخرابوو.\nبەڵقیس وویڵی، توێژەری باڵای جەنگ و قەیران لە هیومان ڕایتس ۆوچ، ووتی، “پرۆسەی دادگایکردنی پرکەموکورتی لە هەرێمی کوردستانی عێراق شتێکی نوێ نیە. بەڵام، پشتگوێخستنی سەرەتایترین پرنسیپەکانی دادگایکردنێکی دادگەرانە بۆ سزادانی خەڵک بەهۆی ئەوەی گوایە پلانیان داڕشتووە بۆ ڕێکخستنی خۆپیشاندان ئاست نزمییەکی نوێ و لەڕادەبەدەر دەردەخات.”پارێزەرێک کە ناسیاوی یەکێک لە دەستگیرکراوەکانە لەگەڵ سەرچاوەیەکی تری سەربەخۆ کە لە پرۆسەی دادگایکردنەکاندا ئامادەبوون چەند زانیاریەکیان لەسەر پرۆسەکە باسکرد کە جێگەی نیگەرانی بوو. ئەو ڕۆژنامەنوسانەی سزادران پێکهاتبوون لە ئەیاز کەرەم بروشکی، گۆهدار محەمەد زێباری، لەگەڵ شیروان ئەمین شیروانی. دووانەکەی تر، شڤان سەعید عومەر بروشکی و هەرویان عیسا ئەحمەد کە دوو چالاکوانن بەردەوام ڕەخنە لە کارەکانی حکومەت دەگرن و داوای چاکسازی دەکەن.\nهەر پێنچ کەسەکە لە دادگایکردنێکی هاوبەشدا سزای زیندانیکردنیان بەسەردا سەپێنرا بەپێی ماددەکانی ٤٧ و ٤٨ و ٤٩ ی یاسای سزادانی عێراقی و ماددەی ١ی یاسای ژمارە ٢١ی ساڵی ٢٠٠٣ و ماددەی ١٥٦ی هەموارکراوی یاسای سزادانی عێراقی ؛ کە کاری بەئەنقەست بۆ دروستکردنی مەترسی لەسەر ئاسایش و سەقامگیری و سەروەری دامەزراوەکانی حکومەت بە تاوان دەکات.\nدەستگیرکراوەکان داوایان بۆ پێداچوونەوەی بڕیارەکەی دادگای تاوانەکان پێشکەشکردووە.هەروەها سێ سەرچاوەکە ووتیان کە حکومەت بەڵگەی پێویستی لە دژی دوو کەسی تر بەناوەکانی بەدەل بەرواری چالاکوان و ئومێد حاجی ڕۆژنامەنووس نەخستۆتەڕوو بۆ سزادانیان و کەیسەکانیانی گەڕاندۆتەوە بۆ دادگای لێکۆڵینەوە. بەڵام، بەرپرسان هێشتا ئازادیان نەکردوون لەکاتێکدا لە چاوەڕوانی داواکارانن بۆ پێشکەشکردنی بەڵگە لەدژیان.\nسەرچاوەکان ووتیان شیروانی کە لە ٧ی تشرینی یەکەم دەستگیرکرا بۆماوەی یەک هەفتە ڕێگەی هیچ جۆرە پەیوەندییەکی بە جیهانی دەرەوە پێنەدراوە لە زینداندا. ناسیاوێکی شڤان بروشکی وتی لە پاش ئەوەی هێزە ئەمنیەکان دەستگیریان کردووە لە ماڵەکەیدا لە ٢٣ ی تشرینی یەکەم، خێزانەکەی بۆ ماوەی دوو مانگ هەوڵیان داوە سۆراخ و شوێنی دەستگیرکردنی بزانن. لە کۆتایدا، ڕیگەی پێدراوە تەلەفۆن بۆ هاوسەرەکەی بکات و پێی بڵێ کە لەلایەن ئاسایشی حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە لە هەولێر دەستبەسەرە. سێ سەرچاوەکە ووتیان کە هەر حەوت کەسەکە بۆماوەی چەندین مانگ لەکاتی زیندانیدا پارێزەریان نەبووە، بەوکاتانەشەوە کە لێکۆڵینەوەیان لەلایەن ئاسایشەوە لەگەڵ کراوە و لەبەردەم دادوەری لێکۆڵەر کەیسەکانیان بیستراوە.\nلە مانگی مارس، لە پاش ئەوەی ڕێکخراوی کۆمیتەی پارێزگاریکردن لە ڕۆژنامەنوسان ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە و تێیدا نیگەرانی لەبەرامبەر کەیسی دادگایکردنی دوو لە پیاوەکان دەربڕی، دیندار زێباری ڕێکخەری حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ داکۆکیکردنی نێودەوڵەتی لە ئیمەیڵێکدا لە ١٤ی مارس وەڵامی ڕاپۆرتەکەی دایەوە و وەڵامەکەی بۆ هیومان ڕایتس ۆوچیش نارد کە تێیدا وتی، ” ئەوان [شێروانی و زێباری] پارێزەریان هەبووە لەکاتی چاوەڕوانی دادگایکردندا.”بەڵام، سێ سەرچاوەکە ئەم بانگەشەیەی زێباریان ڕەتکردەوە و ووتیان کە بەرپرسان بۆ یەکەم جارو تەنها بۆماوەی چەند خولەکێک ڕیگەیان بە پاریزەرەکان داوە قسەیان لەگەڵ بکەن بەر لە دەستپێکردنی دانیشتنەکانی دادگا لە بەرواری ١٥ و ١٦ شوبات. هەروەها ووتیشیان کە دەستگیرکراوان زۆر بەکەمی ڕێگەیان پێدراوە خێزان و کەسوکاریان ببینن و تەنها یەک جار ڕێگەیان پێدراوە کە کەسوکاریان ببینن بۆ ماوەی چەند خولەکێک لە سەرەتای دەستگیرکردنیانەوە.\nناسیاوێکی شڤان بروشکی وتی کە باوکی ڕێگەی پێدراوە یەک جار بۆماوەی پێنج خولەک سەردانی بکات لە کانوونی دووەم بەڵام ئەفسەرانی ئاسایش لەناو ژوورەکەدا بوون لەکاتی سەردانەکەدا، پارێزەرەکە وتی خۆیی و چەند پارێزەرێکی تر کە بەرگریان لە کەیسی پیاوەکان کردووە هەوڵی وەرگرتنی فایلەکانیان داوە بەرلە دەستپێکردنی دادگایکردنەکان، بەڵام ئاسایش ڕەتی کردۆتەوە کە فایلەکانیان ڕادەستی پارێزەرەکان بکات سەرەڕایی نامەی دادگا لە پێدانی مۆڵەت بۆ وەرگرتنی فایلەکان لە ئاسایش. ئەو ووتی، تەنها حەوت ڕۆژ بەر لە دەستپێکردنی پرۆسەی دادگایکردنەکە، پارێزەرەکان ڕۆژی دەستپێکردنی دادگایکردنەکەیان پێگوترا. پارێزەرەکە وتی، “پێمان گوترا کە دادوەر نەخۆشەو دەبێت چاوەڕوانی دواخستنی دادگایکردنەکە بکەین، بەڵام لە ناکاو ڕۆژی دادگایکردنەکە ڕاگەیەنراو هیچ کەسمان خۆمان ئامادە نەکردبوو.” ناسیاوەکەی بروشکی ووتیشی،کە خێزانەکەی بروشکی نەیانتوانی ئامادەی دادگایکردنەکە بن لەبەرنەبوونی کاتی پێویست.هەروەها ناسیاوەکەی بروشکی ووتی کاتێک ئەندامانی هێزەکانی ئاسایش بروشکییان دەستگیرکرد، بەبەرچاوی خێزانەکەیی و منداڵەکانیەوە لێیاندا.\nپارێزەرەکە وتی، لەکاتی دادگایکردنەکەدا، شێروانی نەیدەتوانی بەپێوە بووەستێ، دەردەکەوت بەهۆی برینداری جەستەییەوەیە. ئەو بە دادوەری وت کە هێزەکانی ئاسایش هەڕەشەیان لێکردووە، هەروەها هەڕەشەی دەستدرێژی سێکسیان بۆسەرهاوسەرەکەی و دایکی کردووە ئەگەر نوسراوی دانپێدانانەکە واژوو نەکات. ئەو وتی، “دادوەر هیچ وەڵامێکی نەدایەوە تەنانەت کاتێک دەیبینی کە ناتوانێت بەپێوە بووەستێت.”پارێزەرەکە و سەرچاوە بێلایەنەکە ووتیان دادوەر و داواکاران بەردەوام و دووبارە باسی زانیارییان “لە سەرچاوەی نهێنیەوە” دەکرد کە گوایە دەستگیرکراوان سیخوڕن، بەڵام هیچ لەم سەرچاوانە لە دادگادا ئامادەنەبوون. لەبەرئەوەی ئەم سەرچاوانە لەبەردەم دادگا ئامادەنەبوون، پارێزەرانی بەرگریکار چانسی ئەوەیان نەبوو کە پرسیاریان لێبکەن لێکۆڵینەوە لە ڕاستی ووتەکانیان بکەن.\nهەردوو سەرچاوەکە کە لە دادگایکردنەکەدا ئامادەبوون وتیان کە ئەفسەرێکی ئاسایش کە بەشێک نەبوو لە تیمی داواکاران ناوە ناوە هەڵدەستاو دەستی بەرزدەکردەوە؛ پاشان دادوەر ڕێگەی پێدەدا کە بەڵگەی نوێ بخاتە ڕوو کە پارێزەرانی بەرگریکار پێشترو بەهیچ شیوەیەک ئەو بەڵگانەیان نەبینی بوو. دادوەر ڕێگەی بە پارێزەرانی بەرگریکار نەدەدا پرسیاری لێبکەن و لێکۆڵینەوە لە ڕاستی ووتەو بەڵگەکانی بکەن.هەرسێ سەرچاوەکە نیگەرانیان دەربارەی پاشکۆیی تۆمەتەکان لەدژی بەرگریکاران دەربڕی. بۆ نموونە، ئەو دوو سەرچاوەیەی ئامادەی دادگایکردنەکە بوون ووتیان کە ئەندامەکەی ئاسایش ئاماژەی بە وێنەیەک دەکرد کە شێروانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان پۆستی کردبوو لەگەڵ ژێرنووسێک کە دەڵێت گەشتی ئاسمانی نێوان تورکیا و هەرێمی کوردستان کە بۆماوەیەک هەڵپەسێردرابوو دەستی پێکردۆتەوە و ئەندامەکەی ئاسایش جەختی دەکردەوە کە ئەمە بەڵگەیە بۆئەوەی کە شێروانی سیخوڕ بووە.هەرسێ سەرچاوەکە ووتیان کە زۆرینەی ئەو بەڵگانەی لەلایەن داواکاران و نوێنەرێکی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان خرانەڕوو لەکاتی دادگایکردنەکەدا گریمانەبوون و لەسەربنەمای بەڵگەی ڕاستەقینە نەبوون و پارێزەرانی بەرگریکار ڕێگەیان پێنەدرا پێداچوونەوەیان بۆ بکەن.\nلە ١٦ی نیسان، سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان نیگەرانی لەبارەی دادگایکردنەکانەوە دەربڕی. ئاسۆس هەردی کە ڕۆژنامەنوسێکی ناودار و چالاکوانێکی مافەکانی میدیاکارانە ووتی کە ئەو لەو باوەڕەدایە هەر حەوت کەسەکە دەستگیرکراوون و دادگایکراون و بەندکراون تەنها لەبەرئەوەی هەوڵی خۆپیشاندانیان لەدژی حکومەتی هەرێم داوە: “یاسایەک هەیە کە گرەنتی مافی ئەنجامدانی خۆپیشاندان دەدات، ئەگەر ئەو یاسایەیان پێشێلکردووە، دەبێت بەپێی ئەو یاسایە دادگایی بکرێن،” ئەو وتی: “یان ئەگەر پێشێلی یاسای ڕۆژنامەوانیان کردووە وەک ڕۆژنامەنووس، دەبێت بەپێی ئەو یاسایە دادگایبکرێن. هیچ هۆکارێک نیە لەپشت ئەوەی کە ئەم کەسانە تاوانبار بکرێن بە هەوڵدان بۆ تێکدانی ئاسایشی هەرێمەکە بەهاوکاری لایەنی دەرەوە. داواکاران هیچ بەڵگەیەکی ڕاستەقینەیان بۆ ئەو تۆمەتە نەخستۆتەڕوو. لە کۆتایدا، ئەم دادگایکردنە ئەوە دەسەلمێنێ کە پارێزگاریکردن لە ئازادی ڕادەربڕین چەندە کەمبۆتەوەو هاتۆتە خوارەوە لە هەرێمی کوردستان.”هەروەها هەرسێ سەرچاوەکە نیگەرانیان لەسەر دەستتێوەردانی سیاسی خستەڕوو.\nزێباری لە ئیمەیڵەکەی مانگی مارسیدا ووتی کە دادگا سەربەخۆیە لە حکومەت و سیاسی نیە و حکومەتی هەرێمی کوردستان بەهیچ شێوەیەک دەستتێوەردانی لە پرۆسەکەدا نەکردووە. بەڵام، هەفتەیەک بەرلە دادگایکردنەکە، سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا وتی کە دەستگیرکراوان “نە چالاکوانن و نە ڕۆژنامەنووسن.” هەندێکیان سیخوڕ بوون و سیخوڕییان بۆ ووڵاتانی تر کردووە….هەندێکی تریان ئاژاوەگێڕبوون.” هیومان ڕایتس ۆوچ ووتی، ئەم ووتەیە بە ماوەیەکی کەم بەرلەدەستپێکردنی دادگایکردنەکان دەستتێوەردانێکی سیاسی نەشیاوە لە ئاستێکی باڵا لە کەیسەکان و پێشیلکارییە لە ئەگەری بێتاوانی بەرگریکاران.پارێزەرەکە ووتی کە تیمەکەی چاوەڕوانی وەڵامی دادگای پێداچوونەوەن بۆ داواکەیان لە پێداچوونەوەی کەیسەکان. ئەو بەرپرسانەی حکومەت کە بڕیاریان هەیە لە داوای پێداچوونەوەی کەیسەکان دەبێت ڕەچاوی هەموو ئەو پێشیلکاریانە بکەن کە لە پرۆسەی دادگایکردنەکاندا کراوە لەکاتی بڕیاردان لەوەی کە داوای پێداچوونەوەکە پەسەند بکەن یان پشتگیری بڕیارەکەی دادگای تاوانەکان بکەن. وویڵی ووتی، “سەپاندنی ئەم سزایانە تەنها ناوبانگی خراپی هەرێمی کوردستان خراپتر دەکات وەک ناوچەیەک کە تێیدا خەڵک ڕووبەڕووی دادگایکردنی نادادپەروەرانە دەبنەوە بەهۆی ڕەخنەگرتنیان لە سیاسەتەکانی حکومەت و دەربڕینی نیگەرانیەکانیان دەربارەی نوخبە سیاسیەکان.”\nوەزارەتی دارایی خشتەی دابەشكردنی مووچەی ئەم مانگەی بڵاوكردەوە\nسێ تەقینەوە لەسەر ڕووی خۆر ڕوویاندا


نرخی ڕۆن و برنج بەرزبووەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nنرخی ڕۆن و برنج بەرزبووەوە\nبەپێی بەدواداچوونەکانی (خەڵک) نرخی ڕۆن و برنج لەبازاڕەکانی هەرێمی کورستان بەرزبووەتەوە.\nلەگەڵ چەند فرۆشیارێک گفتوگۆمان ئەنجامدا، جەختیانکردەوە، جۆرێک لەڕۆن دوو هەزار دنیاری چووەتەسەر، واتە سەتڵێک ڕۆنی ٤ کیلۆیی لە١٤ هەزار دینارەوە بووەتە ١٦ هەزار دینار.\nباسیان لەئەوەشکرد، برنجیش بەهەمانشێوە نرخی بەرزبووەتەوە، بەجۆرێک زۆرینەى کیسە برنجە ١٠ کیلۆییەکان نرخیان لەسەروو ١٠ هەزار دینار و ٥٠٠ دینارەوەیە.\nئەو فرۆشیارانە هۆکاری بەرزبوونەوەی نرخەکان دەگەڕێننەوە بۆ زۆری گومرگ، هەروەها بەرزبوونەوەی نرخ لەجیهاندا.\nفرۆشیارێکی جوملە بۆ (خەڵک)ی ڕوونکردەوە، بەراورد بەشەش مانگی ڕابردوو هەر تۆنێک برنج نزیکی ٢٠٠ دۆلاری چووەتەسەر، تۆنێک ڕۆنیش نزیکی ٢٥٠ دۆلاری چووەتەسەر، ئەمانە بوونەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی ئەو بەرهەمانە کاتێک دەگاتە دەستی هاوڵاتی.\nئەو باسی لەئەوەکرد، چاوەڕێدەکرێت نرخەکان زیاتریش بەرزببنەوە، چونکە لەجیهاندا کەرەستەی خاو کەمیکردووە و لەسنوورەکانی کوردستانیش گومرگ زیادیکردووە.\nئەمە لەکاتێکدایە لەماوەی ساڵی ڕابردوودا کاتێک بەهای دۆلار بەرزکرایەوە، گۆڕانکاری لەنرخی شتومەک لەنێو بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق ڕوویاندا، دواتریش گۆڕانکاری لەگومرگ کرا و نرخەکانی ئەوێش بەرزکرانەوە، بۆیە جارێکی دیکە نرخی شتمەک بەرزبووەوە، ئێستاش جارێکی دیکە بەرزبوونەوەی نرخەکان لەنێو بازاڕەکان بەدیدەکرێت.\n٥ ڕێگای جیاواز بۆ تەقشیری قاچ و لابردنی قڵشەکانی\nهەرێمییە كوردییەكان دەوازەكان بەڕووی یەكدیدا دادەخەن


جێگری وه‌زیری بازرگانی ئێران ڕایگه‌یاند: گه‌وره‌ترین ناوچه‌ی تایبه‌تی ئابوری ئێران له بانه بنیات ده‌نرێت - IUVMPRESS\nجێگری وه‌زیری بازرگانی ئێران ڕایگه‌یاند که گه‌وره‌ترین ناوچه‌ی تایبه‌تی ئابوری ئه‌م وڵاته له خاڵی سفری سنوری له بانه بنیات ده‌نرێت.\nبە پێی ڕاپۆرتی IUVMPRESS بە گێڕانەوە لە جام کوردی، سادق نه‌جه‌فی کارگێڕی گشتی ڕێکخراوی پیشه‌سازی بچووک و شارۆچکه پیشه‌ییه‌کانی ئێران به ئاماژه به بنیات نانی گه‌وره‌ترین ناوچه‌ی تایبه‌تی ئابوری له خاڵی سفری سنوری بانه وتی: به کردنه‌وه‌ی ئه‌م ناوچه‌یه ڕێژه‌ی قاچاخ له سنوره‌کانه‌وه که‌م ده‌بێته‌وه و له لایه‌کی دیکه‌وه به مۆنتاژ ڕێگری له هاورده‌ی کاڵا بۆ ناوخۆی ئێران ده‌کرێت.\nناوبراو وتی: ئه‌و کارگه و یه‌که وه‌به‌رهێنه‌رانه‌ی که له‌م ناوچه‌یه چالاکی ده‌که‌ن هیچ باج و ڕسووماتێکی گومرۆکی نایانگرێته‌وه و به گشتی چالاکی ئه‌و کارگانه له بواری وه‌به‌رهێنانی که‌لوپه‌لی نێوماڵ ده‌بێت.\nجێگری وه‌زیری بازرگانی ئێران ڕایگه‌یاند که ناوچه‌ی تایبه‌تی ئابوری بانه له ڕووبه‌رێکی 100 دۆنمی ده‌کرێته‌وه. وتیشی: کارگه‌کان ده‌توانن هه‌ر کاڵا و به‌رهه‌مێک که ویستی خۆیانه ڕه‌وانه‌ی بازاڕه‌کانی ناوخۆ و ده‌ره‌وه بکه‌ن.\nجێگری سه‌رۆکی ژووری بازرگانی ئێران پێش بینی چه‌ند مانگی داهاتووی ئابوری ئه‌م وڵاته ده‌کات\nسه‌رۆکی ژووری بازرگانی هاوبه‌شی ئێران و عێراق ڕایگه‌یاند: ئێران و عێراق ئاڵوگۆڕه‌کانیان به پێی دۆلار نییه/ بازرگانی به ڕیاڵ و دیناره‌وه ده‌کرێت\nحقوق و مزایای کاری


رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ئێران سه‌ركۆنه ده‌كات\n:: PM:01:24:19/11/2020 \nبڕیارنامه‌ی سه‌ركۆنه‌كردنی ئێران له‌سه‌ر پێشێلكردنی له راده‌به‌ده‌ری مافی مرۆڤ له لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی گشتیی رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان، به زۆرینه‌ی ده‌نگ په‌سند كرا.\n67ه‌مین بڕیارنامه‌ی تایبه‌ت به پێشێلكردنی مافی مرۆڤ له لایه‌ن ئێران، به 79 ده‌نگی به‌ڵێ و 32 ده‌نگی دژ و 64 ده‌نگی بێلایه‌ن له لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نه‌كه په‌سند كرا. ئه‌و بڕیارنامه‌یه له‌سه‌ر پێشنیاری كه‌نه‌دا به پاڵپشتی كۆمه‌ڵێك وڵاتی وه‌ك ئه‌مه‌ریكا، به‌ریتانیا، ئه‌ڵمانیا و فڕه‌نسا پێشكه‌شی رێكخراوه‌كه كرابوو.\nله بڕیارنامه‌كه باس له په‌ره‌سه‌ندنی سزای سێداره‌دان به تایبه‌تی سێداره‌دانی گیراوانی سیاسی، ئه‌شكه‌نجه‌دانی گیراوان به تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی له ژێر ته‌مه‌نی یاساییدان، گوشاری له راده‌به‌ده‌ر له‌سه‌ر كه‌مینه مه‌زه‌وییه‌كان و پێشێلكردنی مافی گیراوه سیاسییه‌كان و رێنه‌دان به‌ده‌ست پێڕاگه‌یشتنیان به پارێزه‌ر، وه‌رگرتنی ددانپێدانانی زۆره‌ملێ و كۆمه‌ڵێك پێشێلكاری تر كراوه كه كۆماری ئیسلامی ره‌چاویان ده‌كات.\nداوا له كۆماری ئیسلامیی ئێران كراوه واز له ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌دانی كه‌مینه و ئه‌و كه‌سانه بێنێت كه رای جیاوازیان هه‌یه.\nله بڕیارنامه‌كه داوا له كۆماری ئیسلامیی ئێران كراوه واز له ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌دانی كه‌مینه و ئه‌و كه‌سانه بێنێت كه رای جیاوازیان هه‌یه. هاوكات داوا كراوه چیتر گیراوان ئه‌شكه‌نجه نه‌دات و واز له هه‌ڵسوكه‌وتی نامرۆیی بهێنێت.\nله‌دوای په‌سندكردنی بڕیارنامه‌كه، وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی كه‌نه‌دا گوتی پێداگره له پاڵپشتیكردنی مافی مرۆڤ هه‌موو هاوكارییه‌ك پێشكه‌شی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی ده‌كات تا رێوشوێنێك بۆ ئه‌و پێشێلكارییانه‌ی ئێران ده‌ستنیشان بكات.\nله لایه‌كی تره‌وه جیسۆن مه‌ك راوێژكاری نوێنه‌رایه‌تی ئه‌مه‌ریكا له رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی، نیگه‌رانی خۆی له به‌رده‌وامبوونی پێشێلكارییه‌كانی ئێران ده‌ربڕی. به‌رپرسه‌كه‌ی ئه‌مه‌ریكا ئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا دامه‌زراوه حكوومییه‌كانی ئێران به‌تایبه‌تی ده‌زگای دادوه‌ری و دادگای شۆڕش له پێشێلكارییه‌كانی مافی مرۆڤ رۆڵی به‌رچاویان هه‌یه و واز له ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌ی خه‌ڵك ناهێنن.\nئێران به بێ هۆكار خه‌ڵكی گرتووه و ئه‌شكه‌نجه‌ی داون و راپێچی گرتووخانه‌ی كردوون.\nبه‌گوێره‌ی رادیۆ فه‌ردا یه‌كێك له‌و كێشانه‌ی جیسۆن مه‌ك ئاماژه‌ی پێ كردووه ئه‌وه‌یه، ئێران به بێ هۆكار خه‌ڵكی گرتووه و ئه‌شكه‌نجه‌ی داون و راپێچی گرتووخانه‌ی كردوون. جگه له‌مه گیراوان ده‌ستیان به چاودێری ته‌ندروستی راناگات و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه به‌شێك له‌و گیراوانه پێویستییان به پزیشك هه‌یه، كه‌چی مۆڵه‌تی ئه‌وه‌یان پێ نادرێت ماوه‌یه‌ك له لایه‌ن پزیشكه‌وه چاودێری بكرێن.\nسكرتێری گشتی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانیش ماوه‌ی رابردوو باسی له‌وه كردبوو پێشێلكردنی به‌رده‌وامی مافی مرۆڤ له لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی كۆماری ئیسلامیی ئێران، مایه‌ی نیگه‌رانی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تییه.\nله دوو مانگی رابردوودا به تایبه‌تی دوای ئه‌وه‌ی ئێران پاڵه‌وانێكی زۆرانبازی به ناوی نه‌ڤید ئه‌فكاری له سێداره دا، كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی زیاتر له جاران گرنگی به پرسی مافی مرۆڤ له ئێران ده‌دات و به‌رده‌وام هۆشداری به به‌رپرسانی ئێران داوه.\nئێران له كاتێكدا سه‌ركۆنه ده‌كرێت كه ساڵێك به‌سه‌ر به‌ڕێوه‌چوونی خۆپێشاندانه‌كان له دژی ئه‌م وڵاته تێده‌په‌ڕێت\nئێران له كاتێكدا سه‌ركۆنه ده‌كرێت كه ساڵێك به‌سه‌ر به‌ڕێوه‌چوونی خۆپێشاندانه‌كان له دژی ئه‌م وڵاته تێده‌په‌ڕێت. سه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه رێكخراوی چاودێری مافی مرۆڤ داوای له ئه‌نجوومه‌نی مافی مرۆڤی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان كردبوو، له‌باره‌ی پێشێلكارییه‌كانی ئه‌و مافه له میانه‌ی خۆپێشاندانه‌كانی ساڵی رابردووی ئێران، له ژێر چاودێری رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان لێكۆڵینه‌وه بكرێت.\nرێكخراوه‌كه گوتبووی سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه ساڵێك به‌سه‌ر رووداوه‌كه‌دا تێپه‌ڕیوه، به‌ڵام هێشتا ئێران هیچ به‌رپرسیارێتییه‌كی له ئه‌ستۆ نه‌گرتووه.\nپێویسته بگوترێت ناڕه‌زایه‌تییه‌كان له دژی حكوومه‌ت رۆژی هه‌ینی 15ی تشرینی دووه‌می ساڵی 2019 دوای بڕیاری گرانكردنی نرخی به‌نزین ده‌ستی پێ كرد. خۆپێشاندانه‌كان ته‌واوی ئێرانی گرته‌وه و له ده‌یان شاری گه‌وره خه‌ڵك به دروشمی زۆر توند داوای لاچوونی یه‌كجاره‌كی ئه‌و رژێمه و رووخانی ده‌سه‌ڵاتیان كرد. ئه‌وكات به فه‌رمانی عه‌لی خامنه‌یی رێبه‌ری كۆماری ئیسلامیی ئێران، بڕیار درا به هه‌ر نرخێك بێت خۆپێشاندانه‌كان سه‌ركوت بكرێن.\nله چوار ده‌یه‌ی رابردوو كه كۆماری ئیسلامیی ئێران دامه‌زراوه، پێشێلكردنی مافی مرۆڤ به باڵای دروواوه\nله چوار ده‌یه‌ی رابردوو كه كۆماری ئیسلامیی ئێران دامه‌زراوه، پێشێلكردنی مافی مرۆڤ به باڵای دروواوه و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته حیسابی بۆ بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ نه‌كردووه.


– سوارە بوت نیە…! – | ماڵپه‌ڕی فەرمی جەلال مەلەكشا\n– سوارە بوت نیە…! –\nسوارە بوت نیە…!\nسروه 75 | جەلال مەلەکشا\nرەخنەی ئەدەبی، لە کوردستانی ئێراندا نەک هەر رەگەئاژۆی نەکردووە، بەڵکوو بۆتە بازاڕێکی ئاڵۆز و بێ سەروبن….. لەراستیدا، ئەوانەی خۆیان وەک رەخنەگر لەقەڵەم دەدەن، جگە جنێو فرۆشی و نان بەیەک بەقەرزدان و داکاری یەکتر، هیچیتر لە بەرچاو ناگرن. و لەم بێنەدا، ئەوەی کە مەترەح ناکرێ بابەتە رەخنەیییەکەیە! رەخنەگری بەڕێز، بە جێگەی رەخنەی ماقووڵانە و بنەڕەتی دەست دەکاتەوە، بە جێی گەڵاڵەی مەبەستەکە، لە لایەنە شەخسییەکان دەکۆڵێتەوە، بارودۆخی ژیانی تایبەتی یەکتی دەخەن ژێر تیخی قەڵەم. کەرامەت و حورمەتی قەڵەم پێشێل دەکەن و زار بە تەشەروتانووت و جنێو – کە دوور لە شەڕافەتی خاوەنی قەڵەمە- دەکەنەوە…. ئەمانەش هەمووی بەوبۆنەوەیە کە رەخنەگرە بەڕێزەکانمان فارس گوتەنی (کونی دوعایان ون کردووە). نازانن لە کوێوەیەوە لەغاوی کەن. لە سەرەتاییترین بابەتە بنەڕەتییەکانی رەخنە بێخەبەرن. ئەرکی سەرشانی رەخنە گرێکی لێزان و بەئەدەب ئەوەیە بابەتەکە بخاتە ژێر موتاڵا و لێکۆڵینەوە. بەڵام رەخنەگرانی ئێمە یان تەنیا لایەنە سستەکان لە بەرچاو دەگرن یان ئامانجیان وێران کردن و رووخاندنی کەسایەتی غەنیمەکەیانە!! ئەرکی رەخنەگر چیە؟ غەیری ئەوەیە وەک سەرپشکێکی بەئاوەزو پسپۆڕ و داوەرێکی بێ لایەن بابەتەکە هەللاجی بکات؟ خاڵە سستەکان نیشان بدا و لە بەرانبەردا لایەنە بەقوەتەکانی بابەتەکەش لە بەرچاو بگرێ و ئەگەریش بتوانێ خاوەنی بەرهەم رێنموونی بکات؟ من کارم بە رۆژنامە و گۆڤارەکانیترەوە نیە. ئەو بەرهەمانەی تا ئێستا وەک رەخنە لە گۆڤاری سروەدا چاپ کراون بۆ جارێکیتر چاوێکی پێدا بخشێنن. بزانن جگە چەند بەرهەمی قامک ژمێر، شتێک وەک رەخنە دەبینن. رەخنەگر یا مەنزووری خۆهەڵکێشان بووە، یا نان قەرزدان، یان گۆپاڵ وەشاندنو تەمێ کردن. تەسفیەحیسابی شەخسی…..\nئێمە هێشتا تا گەیشتن بە رەخنەی عیلمی مەودایەکی زۆرمان ماوە، ئەوانەی کە خورجینی رەخنەیان لەکۆڵ ناوە و ئیدعای رەخنەگری دەکەن. لە سەر یەکەم پلەی پەیجەی رەخنەگری راوەستاون و بۆ ئاسمان دەڕوانن. قەڵەمەکانیان بەرەوخانخی مەبەست شۆڕنابێتەوە. هیندێ جار تەنانەت بێ ئەوەی بزانن خاوەنی بەرهەم چی گوتوەو چی دەڵێ دەست بەجێ تیخی قەڵەم لەکالان هەڵدەکێشن و یاڵڵا، کێ پیاوی شەڕە…. ئەوە مەیدان و ئەوەش شیری من!!\nپەتایەکە وتووشی بووین! پەتای (بوت تاشین) چ بکەین عادەتمانە. دێین و لەیەکێک بەت دەتاشین. دەیکەینە بوت و لەبەرانبەریەوە چۆک دادەدەین و سوجدەی بۆ دەبەین! بێ ئەوەی هێندێ تەنانەت شیاوی ئەوە بن، ببن بە بوت!! کاتێ بوتەکەمان تاشی. جا ئیتر پیاومان دەوێ بڵێ لەل! پیاومان دەوێ، جورعەت بە خۆی بدا و زبانم لاڵ، بڵێ کوڕە خۆ تاڵەموویەکی سەری ئەو بوتە لارە! جا ئێرە دیار تیر شیر هەڵکێشان. دەبێتا گەلەکۆمە. خوێن بەرچاوان دەگرێ، بە کورتی کارێ دەکەن ئیتر کەس لەم جۆرە غەڵەتانە نەکا و خوانەخواستە، چەپ تەماشای بوتەکە نەکا! هەموو چەشنە تۆمەت و بوختان بۆ کابرای فزوول رێزدەگرێ. هەر دەیهاڕن. گۆڤاری سروەش چونکە رەوشتێکی ئازاد و دیموکراتێکی هەیە و بەهەموو قەڵەمێ مەیدان دەدا، هەموو ئەو بوختان و تۆمەت و تانەوتەشەرانە چاپ دەکا. هەرچەند من بۆ خۆم وەک یەکێک لە ئەندامانی دەستەی نووسەران بڕوای پتەوم بە ئازادی قەڵەم هەیە و پێم وایە دەبێ بە هەموو قەڵەمێک بە هەر بیر و بڕوایەکەوە مەیدان بدرێ. ئێستا بەو عەقیدە گەیشتووم دەبێ لەمەولا، قەڵەمە دەم هەراش و جنێو فرۆش و بوختان کەرەکان نەختێک بەربەست بکرێن. چونکە ئەم جۆرە قەڵەمانە کەرامەتی نووسەر لەکەدار دەکەن و شەرافەتیان دەخەنە ژێر پرسیار.\nعەرزم کردی. کاتێ یەکێک، بوو بە بوت، ئیتر، هیچ قەڵەمێ حەقی ئەوەی نیە ئەو ئاخڵە پیرۆزەی وا بەدەوریدا کێشراوە بشکێنێ. یان زاتی ئەوەی ببێ لایەنێکی بخاتە ژێر رەخنەوپرسیار، ئەم شێوانە دروستە، سوننەتێکی رووخێنەرە. راوەستان و ئیستێکی ئەدەبییە.\nهێندێ کەس، سوارەی ئیلخانیزادەیان کردووە بە بوت و هێندێکیش وەک مەجێوەری مەزاری ئەدەبی سوارە گۆپاڵ بەدەست لە چەقی ئاستانەکەیدا راوەستاون. لە پشتی کێلی قەبرەکەیەوە سەنگەریان گرتووە و بە ئەسڵەحەی قەڵەمەکانیان بەکەس ئیزنی ئەوەش نادەن تەنانەت بڵێ: کاکە گیان لەکن گوڵەکانی سەرمەزاری سوارەوە دڕوویەک شین بووە! نەخێر، دڕوو غەڵەت دەکا بە خۆی ئیزنی شین بوون لەسەرمەزاری سوارە بدا. چاوی ئێوە کوێرە و بە جێگەی گوڵ دڕک دەبینن! ئاخە مەگەر دڕک دەتوانێ لە گوڵستانی سوارەدا بڕۆی. بەراستی بڕێ جار ئەم مجێورانە دەبن بە دەستەیەکی لاتی چەقۆکێش و ….\nمن بە گوێرەی تەمەنم، سوارەم دەناسی لە نیزیکەوە دەمناسی. چەند جارێکیش پێکەوە دانیشتووین. لانی کەم بەرهەمەکانم خوێندۆتەوە. یان گوێم لێ بووە، هەموو بەرنامەکانی تاپۆ بوومەلێڵم بیستووە. لە زۆر لەیەنی ژیانی سوارە خەبەرم هەیە کە تەنانەت مجێورەکانی ئێستای نەیان بیستووە. پێم وایە و لە قووڵایی دڵمەوە دەڵێم سوارە یەکێ لە باشترین شاعیرانی کوردی کوردستانی ئێرانە. چەند پارچەیەک لە شێعرەکانی بەراستی شاکارن. هەر چەند زۆربەی لە پەخشانەکانی وەرگیراو و وەرگێڕدراون، بەڵام شاکار و بێ هاوتان. شێعری خەوە بەردینە، هەرچەند ئیلهامەکەی لە ماسیە رەشە چکۆلەی سەمەدی بەهرەنگی وەرگرتووە بۆ خۆی شاکارێکە. وەک شاعیرێکی بەهرەدار، شێعری نویی کوردی لە ئیراندا رەواجدا، جێگایەکی تایبەتی بۆ خۆی هەیە “هەرچەند پێش لە سوارە عەلی حەسەنیانی و چاوە شێعری نوێی کوردیان دەست پێ کرد” بەڵام شێعرە فارسییەکانی سوارە (جگەیەک دوانیان) لە رەدیفی شێعرە دەرەجە سێهەمەکانی فارسی دان و هەر ناویان لێ نەبرێ باشترە! من هەرگیز ناتوانم سوارە وەک شاعیرێکی باشی فارسی وێژ ناوببەم. بەڵێ دەتوانین سوارەی ئیلخانی زادە وەک باشترین و گەورەترین شاعیری نوێخوازی کوردستانی ئێران بناسین و بناسێنین. بەڵام ئەوەش نابێتە دەلیل ئیتر کەس نەتوانێ رەخنە لە سوارە بگرێ. ئەوە نابێتە دەلیل ئیتر کەسێ بە خۆی ئیزن نەدا بڵی فڵانە واژەی لە فڵانە شێعری سوارەدا سست و نارەسەنە یان فڵانە شێعری زەعیفە! ئێوە هیچ شآعیرێکی گەورە نادۆزنەوە هەموو شیعرەکانی شاکار بن و رەخنەیان لێ نەگیرێ. نازانم هێندێ کەس بۆ دەیانەوێ سوارە بکەنە بوت؟ ئایا هۆیەکەی بەزەیییە؟ چونکە سوارە ماڵئاوایی لە دنیا کردووە؟ یان ئەوەی کە سوارە لەشەوەزەنگی رەژیمی شاهەنشاهیدا بەستەڵەکی شکاندووە و لە رادیۆدا تاپۆ بوومەلێڵی بڵاوکردۆتەوە؟ هەرگیز ئەم هۆیانە مەکەن بە خاڵی موسبەتی سوارە. چونکە بێئەوەی خۆتان بزانن چی دەکەن لە باری سیاسی-یەوە سوارە دەخەنە ژێر پرسیاری نالەبار! خۆ سوارە ئاشیلی رویین تەن نەبوو بتوانێ بەزۆری شان و با هۆترووای رادیۆ داگیر بکات و هیلنی زمانی کوردی رزگار بکات. ئاخە پاژنەپای ئاشیل…!!\nکوتم سوارە شاعیرێکی گەورەیە. چەند شاکاری خستەسەر گەنجینەی ئەدەبیاتی کورد. بەڵام بوت نیە. زۆر لە بەرهەمەکانی چ پەخشان و چ شێعر شیاوی رەخنەن. لە ئەدەبیاتی فارسیدا، نیما یووشیج وەک باوکی شێعر نوێی جێگایەکی بە نرخ و تایبەتی هەیە بنەڕەت-دانەری شێعری نوێی ئێرانە. شاکاری هەرمانی زۆرە. شێعری زۆر خراپیشی هەیە. ئەوەش قەبووڵ کەن هەرگیز ناتوانین سوارە لەگەڵ نیما هەڵسەنگێنین. بەم حاڵشەوە نیمایان نەکردووە بە بوت. هەزاران رەخنەیان لە سەر بەرهەمەکانی نووسەوە. مجێوەرەکانیشی قەمەورەمیان هەڵنەکێشاوە، بەرهەمەکانیان هەللاجی کردووە، رێوەرانی شێعری نوێی تەنانەت دۆستان و یارانی خودی نیما، لە شاملووەوە بگرە تا بەراهەنی و حوقووقی و دەست غەیب لایەنە سستەکانی شێعرییان خستۆتە بەر چاوی خوێنەر و شاعیرانی لاو. کەسیش سەرکوتیانی نەکردووە. بەراستی ئەگەر شاعیرانی وەک لۆرکا نێروەدا هۆگرانی وەک سوارەیان ببایە خۆ دنیا نوقمی خوێن دەبوو. مەبەستم لە هەموو درێژدادڕییە رەخنەیەک بوو، باوکی تارا، لەسەر شێعری (شاری) سوارەی نووسی. یاخوا ئەوەی ئێمە دیتمان ئێوە نەی بینن، لەهەموو لایەکەوە قرمژنی جنێو داباری. لەناکاو بەرقی شمشیرەکان چاوی ئاسمانی مۆڵەق کرد. ئاخە مەگەر دەبێ؟ ئەوە کام کافری بێدینی و لامەزهەبەکە بەخۆی ئیجازەی داوە بە سوارە بڵێ (با لای چشمت ابروست!) جگە مارفی ئاغایی کە رەخنەیەکی ماقووڵانەی لە جوابی رەخنەی باوکیتارا دانووسی، دیتران هەموو بەگەلەکۆمەو جنێودان دەستیان کردە خۆپیشاندانێکی مەستانە و هەراوهوریا. من نامەوێ لە باوکی تارا دیفاع کەم. ئایا بەراستی ئەم گەلەکۆمە، گەلەکۆمەیەکی ناوچەیی نەبوو؟ کاکە گیان لە زەمانی ئێمەدا (شەڕەگەڕەک) نەماوە. ئەمجۆرە شەڕانە یادگاری دەربەگایەتی و عەشیرەوعەشیرەت-بازییە. زەمان، زەمانی لۆجیک و مەنتیقە. رەنگە باوکی تارا، لە هەمووان زۆرتر هۆگری سوارەوبەرهەمەکانی بێ.\nتەنیا تاوانی جەلیل ئەوەیە کە قسەی دڵی ناشارێتەوە. روک و راستە. تارا، ناوی کچەکەیە و خۆیشی باوکی تارایە. تاوانەکانی دیکەی جەلیل ئەوەیە کە لەسەر بیروبڕوای تایبەتی خۆی رەخنەی لە شێعرەکەی سوارەی گرتووە. لەم دنیایە هەر کەس بەپێی بیروبڕوای خۆی لە دیاردەکان دەڕوانێ دەرەبەگ، وەک بورژوا و مەلایەک وەک خۆی و…. ئەوەش سووچ و تاوان نیە. هەروا کە ئێوەش لەسەر عەقیدەی خۆتان بە جنێو و بوختان! ئەنگۆ کە خۆتان بەراژەگەرانی فەرهەنگ و ئەدەبیاتی کوردی دەزانن بەجێ ئەوەی تاڵانە بۆرواندنی شەتڵی گوڵ خۆش بگەن، گوڵ دەپڕووکێنن، کارتان وێرانکارییە. بهێڵین با قەڵەمەکان بێسام و سڵ لایەنەکانی بەرهەمی سوارەشی بکەنەوە. سوارەش وەک هەموو شاعیرێک هەم شێعری چاکی هەیە و هەم شێعری خراپ. بەشانتاژ و هەرەشە دەمی قەڵەمەکان مەبەستی بهێڵێن با قەڵەمە بەهرەدارەکان سەمەر بگرن. سوارە نیازی بە مەجیور و ئەسکۆرت نیە. بەرهەمەکانی سوارە ناسێنەری هونەری سوارەن، بە داکۆکی نەفامانە لە سوارە بەرهەمەکانی ئاڵوودە مەکەن!\nhttps://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2018/04/jalal_malaksha_banner_04.jpg 250 845 jalal malaksha http://jalalmalaksha.com/wp-content/uploads/2021/03/jalal-malaksha-logo-2.png jalal malaksha2018-04-26 21:50:522021-03-24 20:41:32– سوارە بوت نیە…! –\n– شێعری نوێی کوردی و… – – خەمی نان، تەنانەت… –


مێژووی جووە كوردستانیەكان\nلە سەرەتای سەدەی ٢٠وە هەندی جووی کورد چالاکبوون لە بزوتنەوەی زایۆنیدا. یاکێ لە ئەندامە هەرە دیارەکانی شەڕکەرانی ئازادی بۆ ئیسرائیل، مۆشە بارزانی بووە کە خانەوادەکەی کۆچیکردووە لە کوردستانی عیراقەوە بۆ ئورشەلیم لە کۆتایی ١٩٢٠کاندا.\nڕۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل ڕاپۆرتیدا لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣دا، "ئامڕۆ نزیکەی ٢٠٠ هەزار جووی کورد لە ئیسرائیلدا هەن و نیوەیان لە ئورشەلیم دەژین. زیاتر لە ٣٠ گوندی کوشتوکاڵی لە هەموو وڵاتدا هەن کە لەلایەن کوردەوە دامەزرێنراون".\nڕابی (ڕابای) مۆشێ گابای\nمۆشێ بارزانی (ماوەی ژیان: 20ی حوزەیرانی 1928 تاکوو 21ی نیسانی 1947) جووی کوردی عێراقییە، لە ماڵباتێک لە ناوچەی بارزان ژیاوە ھەربۆیەش پاشناوی بارزانی ھەیە، مۆشێ بارزانی ئەندامی ڕێکخراوی لحا بوو کە گرووپێک بوو بۆ ئازادی ئیسرائیل تێدەکۆشان و دژی ئیمپریالیزم بوون.\nیووسف شیلواخ (بە عیبری: וסף שילוח / کوردی: پیرۆز یوسفیان) (١٩٤١-٢٠١١) ئەکتەرێکی ئیسرائیلی و نەژاد کورد بوو. ئەو یەکێک لە خوشەویست‌ترین ئەکتەرانی درامای ئیسرائیل بوو و ڕولی یەھودیانی میزراحی دەگێڕا و بەرنامەیەکی کومێدی ھەبوو. ھەروەھا ئەو لە چەند فیلمێکی نێودەوڵەتی وەکو رامبو ٣ ڕولێکی کورتی وەرگیرا. ئەو لە ساڵی ١٩٤١ لە کوردستانی ئێران لە دایک بووە و لە تەمەنی ٩ ساڵی دا لەگەڵ بنەماڵەکەی بەرەو ئیسرائیل چوو. لە سالی ٢٠١١ و دوای ماوەیەکی درێژ لە نەخوشی پەنجەشێر، بەم نەخوشیەوە کۆچی دوایی کرد.\nئیسحاق موردەخای (عیبری: יצחק מרדכי) سیاسەتمەدارێکی ئیسرائیلی بە ڕەچەلەک کوردە. ئیسحاق لە ساڵی ١٩٤٤ لە شاری زاخۆ لە باشووری کوردستان لەدایکبووە. کە دەولەتی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ دامەزرا، لەگەل باوک و ئەندامانی تری خێزانەکەی بەرەو ئەوێ کۆچی کرد.\nلە سەرەتای کاری سیاسیی دا ئەندام بوو لە ناو پەرلەمانی ئیسرائیل دا بە ناوی کینیست، دواتر لە نێوان سالانی ١٩٩٦ و ١٩٩٩ وەزیری بەرگری ئیسرائیل بوو و دواتر تا سالی ٢٠٠١ وەزیری گواستنەوەی حکومەتی ئیسرائیل بوو.


ماكرۆن داوا لە ئێران دەكات ڕەوشەكە " خراپتر" نەكات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nسەرۆكی فەڕەنسا داوا لە كۆماری ئیسلامی ئێران دەكات ڕەوشی پەیوەست بە دۆسییە ئەتۆمییەكەی “خراپتر” نەكات و بەردەوام نەبێت لە پشێلكردنی بەرپرسیارێتییەكانی لە ڕێككەوتنە ئەتۆمییەكەی.\nئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەڕەنسا لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی هاوبەش لەگەڵ هاوتا ئیسڕائیلییەكەی (ڕەئوڤین ڕیڤلین) ڕایگەیاند، پێویستە لەسەر ئێران چیتر ڕەوشی ڕێككەوتنە ناوەكییەكە خراپتر نەكات لەڕێی پێشێلكارییەكانیەوە.\nوتیشی، “دەبێت ئێران پابەند بێت بە بەرپرسیارێتیەكانیەوە، كە لە ڕێككەوتننامە ئەتۆمییەكی ساڵی 2015دا بۆی دیاریكراوە”.\nجەختیشی كردەوە، فەڕەنسا ئامادەیە بۆ دووبارە دۆزینەوەی چارەسەرێك بۆ ئەم قەیرانە، ئەوەش مانای ئەوەیە بگەڕێینەوە سەر كۆنتڕۆڵكردن و سەرپەرشتیكردنی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران بەشێوەیەك، كە بگونجێت لەگەڵ چاودێریكردنی چالاكیە بالیستیكیەكانی ئێران لە ناوچەكەدا.\nپەڕلەمانتارێكی لیژنەی دارایی: شاندەكەی هەرێم به‌ده‌ستی به‌تاڵ ناگەڕێنەوە\nماكرۆن لە بەغدایە\nخەڵك- سەرۆك كۆماری فەڕەنسا گەیشتە بەغدای پایتەختی عێراق و بڕیارە سەردانی هەرێمی كوردستانیش بكات. بەیانی ئەمڕۆ شەممە 28ی ئاب، ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆك…\nخەڵك-بەشی هەواڵ وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 17080 كەس تووشی كۆرۆنا بوون. (زیاتر…)\nفەرماندەیەكی باڵای سوپای قودس كۆچی دوایی كرد\nخەڵك- پەیوەندییە گشتییەكانی سوپای پاسدارانی كۆماری ئیسلامی ئێران ئاشكرایكرد، جێگری فەرماندەی فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران بەهۆی وەستانی دڵ كۆچی…\nكازمی داوای چی لە ئەمریكا و ئێران كردووە؟\nخەڵك- سەرۆك وەزیرانی عێراق ئاشكرای دەكات، كە وڵاتیان دوورخستۆتەوە لەو ململانێیانەی عێراق بەرەوڕووی دەڕۆیشت بەهۆی ڕووداوەكانی پاییزی ساڵی 2019ەوە…\nلیستی یاریزانانی ئیسپانیا بۆ یۆرۆ هیچ یاریزانێكی ڕیال مەدریدی تێدا نییە\nخەڵك لویس ئێنریكی، ڕاهێنەری هەڵبژاردەی ئیسپانیا، لیستی یاریزانانی هەڵبژاردەكەی بۆ جامی نەتەوەكانی ئەوروپا ڕاگەیاند و هیچ یاریزانێكی یانەی ڕیال…\nخەڵك- كۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخان ئاشكرای دەكات، لە سبەینێوە هاتووچۆی گەشتیاری بەڕووی هاووڵاتیاندا دەكرێتەوە. كۆمەڵگای دەروازەی…\n16 ئاب 2021 2.00 pm\nخەڵك- وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 41164 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\n12 شوبات 2021 12.15 pm\nخەڵك- دیمەنی ناشایستەی نانەواییەك لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەك كاریگەری لەسەر هاووڵاتیان دروستكردووە.


زیندانی 5 ئەستێرە\nMonday, 10.25.2021, 5:43\nیەکێ لەو ئەرکە سەرەکیی و بنەما مرۆڤایەتیانەی داکۆکیمان لێ کردوە و بەردەوام داکۆکی لێ ئەکەین مافی مرۆڤە. کاتێ ئەبینین خەڵکانی شۆڕشگێر و بەئاگا لەخەمی هاوڕێی و هاوڵاتیاندا کۆشش ئەکەن بۆ ئەوەی مافیان نەخۆرێ و ژیانێکی شایستەیان بۆ دابین بکەن و دەستیان بگرن بۆ ئەوەی بەرەو کەناری ئارامی بیان گووزەرێنن، ئەوا جگە لەوەی ئەبێتە مرۆڤێکی بەکەڵك بۆ خۆی و خێزان و کۆمەڵگاکەی، لە هەمان کاتیشدا ئەبێتە ڕەقیبیك بەسەر دام و دەزگاکان و لە کوێدا پێوستی بەوە کرد هەڵەیەك چاك بکاتەوە لەوێدا ئامادە باشی هەیە و بەوپەڕی مەردایەتیەوە، خەباتی بۆ ئەکا.\nبەدەل بەرواری و ئەو کۆمەڵە لاو و گەنجی بادینان هەستیان بە نا دادپەروەی و بێ سەروبەری یاسا و نەبوونی ئاسایش و کەمی خزمەتگوزاریی و چەوت و چێڵی دەزگای پۆلیس و بێ کارایی و بێ شارەزایی حکومەت و قۆرغکردنی دەسەڵاتی یاسا لەلایەن پارتی و لەخزمەتی ئەم بنەماڵەیە.. هەستان بە چەند چالاکیەك لە ئاکامدا دەسەڵاتی بنەماڵە کەوتنە گرتنیان و زیندانی کردنیان.\nئێمە وەك کاری هەمیشەییمان ئەو کارەی پارتی و دەزگای بەدناوی پاراستمان لە قاو داو دارو بەردمان تێگەیاند و ئەو کارەمان بە کارێکی نا مرۆڤایەتی و تیرۆریستی ناساندا. پێمان وابوو ئەوە نەریت و فەرهەنگی ئەم بنەماڵە خاینەیە دژ بە گەلەکەمان و هەر کاتێ دەنگێکی بڵند دژیان شەپۆلی دابێ، ئەمان دژی وەستاونەتەوە و لەناویان بردوون. بۆیە لەڕێگای نامە ناردن بۆ دەزگای un و سەفارەتی ئەمریکی و ئەوروپی تا بتوانن ڕۆڵی خۆیان ببینن دژ بەم بەربەریەی بنەماڵەی بارزانی و کاریگەری لەسەریان دروست بکەن. ئێمە پێمان وایە لە داهاتووشدا هەر هەمان کار ئەکەین و ئەوە پرنسیپی هەموو مرۆڤێکی خاوەن ئیرادە و ویژدانە لەکاتی پێوستدا هەستێ بە ئەرکی خۆی.\nبەدەل بەرواری یەکێ لەو زیندانیانەی بادینان کە لە کۆتاییدا چۆکی بۆ دەسەڵاتی خۆسەپێن داو نەیتوانی تا کۆتایی لەسەر ئەو پەیامەی هەڵیگرتبوو،بەردەوام بێ. دیارە ئەمەش وەك مامەڵەیەك کۆتایی پێهێنرا کەوا بە بەرەکردن و ئازادکردنی لە زیندانی پاراستن ئەبێ ئەو پەیامە بڵاو بکاتەوە کە دەسەڵات داوای لێ کردوە. بەدەل و هەموو ئەوانی تر لەسەر داوای میتی تورك زیندانی کران و لەیەکەمین ڕۆژوە جگە لە ئازاری جەستەیی، چەندین ئازاری دەروونی دراون و بە هەموو شێوەك سووکایەتیان پێ کردوون. کێ هەیە پاراستن و زیندانە نهێنی و پیاوە شەلاتی و لات و پووتەکانیان نەناسێ و نەزانێ ئەوان لەگەڵ زیندانیەکان چەندین کاری نەشیاو و نا مرۆڤانە دژیان ئەکەن. ئێدی چ پێوست ئەکا ئەم دەسەڵاتە جوان بکرێ و بووترێ ئەشکەنجە نەدراوین و ڕێزمان لێ گیراوە!؟ دیارە ئەوە مایەی دڵخۆشی هەموومانە کاتێ ئەبینین زیندانیان بە خێزانەکانی خۆیان شاد ئەبنەوە، لێ بەمەرجێ ئیرادەیان تێك نەشکێنرابێ و ژێر بە ژێر مامەڵەیەکی نا هەوسەنگ واژوو نەکرابێ کە دوا ڕۆژ ببێتە مایەی پرسیاری بێ وەڵام.


مردن بەهۆی 'مەی ساختە'وە لە توركیا گەیشتە 63 كەس\nخواردنەوە كحولییەكان فۆتۆ: Google\nدەسەڵاتدارێتی توركیا ڕایدەگەیەنێت، حاڵەتەكانی مردن بەهۆی مەی و خواردنەوە كحولییە خراپ و ساختەكانەوە لە وڵاتەكەی گەیشتووەتە 63 كەس، ئەمەش لە 9ی ئەم مانگەوە.\nسەرچاوە تەندروستییەكانی ئەو وڵاتە ئەمڕۆ چوارشەممە 21ی تشرینی یەكەم ئاشكرایانكرد، حاڵەتەكان لە 10 شاری سەرەكی ڕوویانداوە، كە لە نێویاندا ئیزمیر و زونگوڵداك و مێرسین و زموگلا هەیە.\nهەر بەپێی سەرچاوەكان مردنەكانی ئەم چەند ڕۆژەی دوایی بەهۆی مەیە بەسەرچوو و ساختەكراوەكان بووە كە بووەتە هۆی ژەهراویبوونی ئەو كەسانە.\nلای خۆیەوە دەسەڵاتدارێتی ئەمنیی توركیا ڕایگەیاند، هەڵمەتەكانی درێژەپێدەدات بۆ دەستگیركردنی تێوەگلاوانی ئەو تاوانە.\nبەپێی پۆلیسی ئەو وڵاتە لە دوایین هەڵمەتدا دوو تێوەگلاو دەستگیركراون و دەستیش گیراوە بەسەر دوو تۆن خواردنەوەی كحولی ساختەكراودا، تەنها هەفتەی ڕابردووش 285 گومانلێكراو دەستگیركراون و یاداشتی دەستگیركردن سەبارەت بە 76 كەسیان دەرچووە.\nپاش ئەوەی حكومەتی توركیا بەڕێژەیەكی بەرز باجی خستووەتەسەر خواردنەوە كحولییەكان، بەرهەمهێنانی خواردنەوەی ساختە و هەرزان زیادیكردووە.\nپێشتر ئاژانسی ڕۆیتەرز ئاشكرایكرد، “ئەو خواردنەوە كحولییانەی لە ناوخۆی وڵاتەكە بەرهەم دێن بەڕێژەی 443% باجیان خراوەتەسەر، جۆرێكی بیرەش بەڕێژەی 365% و جۆرێكی دیكەی مەی-یش 234% باجی خراوەتەسەر”.\nئەو باجە زۆرەش وایكردووە خواردنەوە كحولییەكان گران بن، ئەوانەشی كە مەی دەخۆنەوە بەدوای جۆرێكی هەرزانتردا دەگەڕێن.\nنەوتی كۆگاكراوی ئەمریكا بەهای نەوتی لە جیهان دابەزاند\nدوای ئەوەی شەوی ڕابردوو لە کەرتی غەززەوە چەند موشەکێک ئاراستەی ئیسرائیل کران، لەلایەن سیستمی بەرگریی موشەکیی ئیسرائیلەوە بەشێک…\nلێبوردنی نێودەوڵەتی: كۆچبەرانی سوری ڕوبەڕووی ئەشكەنجە و دەستدرێژی سێكسی دەبنەوە\nڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ڕایدەگەیەنێت، ئەو كۆچبەرانەی بۆ سوریا دەگەڕێنەوە لەلایەن هێزە ئەمنییەكانەوە ڕوبەڕووی دەستگیركردن، ئەشكەنجە و تەنانەت دەستدرێژیی…\nوڵاتانی كەنداو جەخت لە “یەكبوون”ی سیاسەت و ئابوری دەكەنەوە\nسەرانی ئەنجومەنی هاریكاری كەنداو جەختدەكەنەوە لەسەر پێویستیی “یەكبوون” لە سیاسەتی دەرەوە و بواری ئابوری، پاش ساڵێك بەسەر چارەسەری…\nجێگری وەزیری دەرەوەی ئێران گەشبینی لەبارەی وتوێژەكانی ڤیەننا دەربارەی بەرنامەی ئەتۆمی وڵاتەكەی نیشاندەدات، وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیاش دەڵێت، پرسە…


گفتوگۆی خه‌یاڵکردی نێوان مارکس و باکونین*\nوه‌رگێڕانی له فاسییه‌وه : هه‌ژێن\nمارکس: کامه تاوان؟ تا ئێستاکه هه‌رچییه‌کم له مێژوودا خوێندووه‌ته‌وه، ته‌نیا تاوانێك که ئاڵمانه‌کان و پۆلۆنییه‌کان به‌رامبه‌ر سلاڤیه‌کان کردوویانه، به‌رگرتن بووه له‌وه‌ی که ببنه تورك. ئه‌گه‌ر ئه‌و وڵاته بچووك و پرشوبڵاوانه له دژی دوژمنی هاوبه‌شییان یه‌کیان نه‌گرتایه، تووشی هیچ به‌ڵایه‌ك نه‌ده‌بوون.\nباکونین: وه‌ك هاوپه‌یمانێك پارێزگارییان لێ نه‌کراوه، به‌ڵکو سوکایه‌تی و به‌هره‌کێشییان به‌رامبه‌ر کراوه.\nمارکس: له‌وانه‌یه له‌و نێوه‌دا چه‌ند گوڵێك له‌ژێر پێدا هه‌ڵوه‌ری بن، به‌ڵام به‌بێ زۆر و توندوتیژیش هیچ شتێك له مێژوودا به‌ده‌ست نایێت.\nباکونین: هه‌میشه وه‌ك ئاڵمانییه‌كی ته‌واو قسه ده‌که‌ی.\nمارکس: به‌پێچه‌وانه‌وه، من هه‌میشه دژایه‌تی ده‌مارگیری نه‌ته‌وه‌یی ئاڵمانه‌کانم کردووه. من هه‌میشه وتوومه که ئاڵمان له‌چاو وڵاته مێژووییه گه‌وره‌کانی وه‌ك ئینگلاند و فه‌ره‌نسه دواکه‌وتووه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که به‌رامبه‌ر به نیشتمانی خۆم هه‌سته‌وه‌ر نیم، بۆیه هه‌ستی خۆشباوه‌ڕانه‌ی سلاڤه‌کانیشم پێ باش نییه.\nباکونین: له‌وانه‌یه هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش لایه‌نگریت له جه‌نگی پروس و دانیمارك کرد.\nمارکس: من له‌به‌ر هه‌مان هۆ که لایه‌نگریم له جه‌نگی فه‌ره‌نسه‌ییه‌کان له جه‌زائیر کرد، لایه‌نگریشم له جه‌نگی پروس دژی دانیمارك کرد. به‌رفراوانی په‌ره‌سه‌ندن‌ی پیشه‌سازی سه‌رهه‌ڵدانی سۆشیالیزم خێراتر ده‌کات.\nباکونین: تێڕوانینی من به‌رامبه‌ر ئاڵمان تێڕوانینێکه که ڤۆڵتێر «Voltairer» ده‌رباره‌ی خوا هه‌یبوو. واته ئه‌گه‌ر بوونی نه‌بووایه ده‌بوو دروستی بکه‌ین. بۆ زیندووهیشتنه‌وه‌ی یه‌کێتی سلاڤه‌کان، هیچ شتێك له نه‌فره‌ت له ئاڵمانه‌کان کاراتر نییه.\nمارکس: ئه‌مه بۆ خۆی به‌ڵگه‌یه‌کی تره که یه‌کێتی سلاڤه‌کان که تۆ مه‌به‌سته، کۆنه‌په‌رستانه‌یه. چونکه له‌بری نه‌فره‌ت له دوژمنی ڕاسته‌قینه‌یان واته بۆرژوازی خه‌ڵکی فێری ئه‌وه ده‌که‌یت که قینیان له ئاڵمانه‌کان بێته‌وه.\nباکونین: ئه‌م دووانه ده‌ست له‌ناو ده‌ستی یه‌ك ده‌ڕۆنه پێشه‌وه و ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌ی پێشکه‌وتنێکه که به‌رامبه‌ر نیشتمانپه‌روه‌ری کرچوکاڵی سه‌رده‌می لاوێتی له مندا به‌رهه‌م هاتووه. تێڕوانینی ئیسته‌ی من ئه‌مه‌یه که ئه‌گه‌ر زۆرینه‌ی خه‌ڵك له خوێندن و په‌روه‌رده، نان و ڕۆژانی پشوو بێبه‌ش بن، بۆ ئه‌وان ئازادی له درۆیه‌ك زیاتر نییه.\nمارکس: من هه‌روه‌ك خۆت ده‌زانی به دۆستی خۆمت ده‌زانم و ئه‌وه‌ش که تۆ به سۆشیالیست بزانم هیچ گومانێکم نییه، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ...\nباکونین: سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی چی؟\nمارکس: ئه‌وه‌ی که هۆگریت بۆ ڕامیاری نییه.\nباکونین: من به دڵنیاییه‌وه خۆشم له پارله‌مانه‌کان، پارته‌کان، ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ران و ئه‌م جۆره دامه‌زراوانه‌ی نوێنه‌ران نایێت. مرۆڤایه‌تی له دووی دونیایه‌کی باشتر وێڵه. دونیایه‌کی نوێ، به‌بێ یاسا و به‌بێ میرییه‌کان.\nمارکس: واته ئه‌نارکی.\nباکونین: به‌ڵێ، ئه‌نارکی، ئێمه ده‌بێت سه‌راپای ڕژێمه رامیارییه‌کان و مۆراڵه‌کانی ئه‌وڕۆکه‌ی کۆمه‌ڵگه له‌سه‌ره‌وه تا خواره‌وه تێك ده‌ین. ئاڵوگۆڕی ئه‌و ده‌زگایانه‌ی که هه‌ن، هیچ ده‌ردێك چاره‌سه‌ر ناکات.\nمارکس: من ئاره‌زووی له‌نێوبردنیانم نییه و ته‌نیا ده‌ڵێم که ده‌بێت کارگه‌ران بیانخه‌نه ژێر ڕکێفی خۆیانه‌وه و دواتر بیانگۆڕن.\nباکونین: ئه‌وانه ده‌بێت به‌ته‌واوی له‌نێو بچن، ده‌وڵه‌ت خواست و توانایی و لێهاتوویی ئێمه له‌نێو ده‌بات و یه‌که‌مین بنچینه‌ی هه‌ر سۆشیالیزمێکی که‌تواری هه‌ڵگێڕانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌یه.\nمارکس: هه‌ڵبه‌ته پێناسه‌یه‌کی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه بۆ سۆشیالیزم.\nباکونین: من ئه‌وه‌نده هۆگریم بۆ پێناسه‌کان نییه و له‌م ڕووه‌وه له‌ته‌ك تۆدا جیاوازیم هه‌یه. من باوه‌ڕم به‌وه نییه که سیسته‌مێکی ئاماده و له‌به‌رده‌ست بتوانێت ڕزگارکه‌ری دونیا بێت. من هێشتاکه سیسته‌مێکم نییه و به دوایدا ده‌گه‌ڕیم. من فره‌تر باوه‌ڕم به غه‌ریزه هه‌یه تا ئه‌ندێشه.\nمارکس: به‌ڵام به‌بێ به‌رنامه ناتوانیت سۆشیالیست بی.\nباکونین: هه‌ڵبه‌ته به‌رنامه‌م هه‌یه و ئه‌گه‌ر حه‌ز ده‌که‌ی خاڵ به خاڵ به‌رنامه‌ی خۆمت بۆ ڕوون بکه‌مه‌وه. یه‌که‌م، هه‌ر جۆره یاسا و بڕیارێکی ده‌ستکردی مرۆڤ وه‌لا ده‌نێم.\nمارکس: به‌ڵام به‌بێ یاسا ناکرێت. چونکه جیهانی هه‌ستیش یاسای خۆی هه‌یه.\nباکونین: هه‌ڵبه‌ته ناتوانرێت یاساکانی سروشت وه‌لا بنرێن. له‌وه‌شدا له‌ته‌ك تۆدا هاوڕام که مرۆڤ به هوشیاری و ده‌رککردنی یاساکانی سروشت که به‌سه‌ر دونیای هه‌ستیدا زاڵن، ئازادییه‌کی فره‌تر به‌ده‌ست بهێنێت. مرۆڤ ناتوانێت له‌ده‌ست سروشت قوتار بێت و هه‌وڵیدان بۆ کارێکی وه‌ها بێ سه‌رئه‌نجامه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی که من پێشنیاری ده‌که‌م هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گشت یاسا دروستکراو و دانراوه‌کانی ده‌ستی مرۆڤن، له‌وانه یاسا رامیارییه‌کان و یاساکانی دادگه‌ری.\nمارکس: هه‌ر به‌راست پێتوایه که کۆمه‌ڵگه نابێت هیچ یاسایه‌ك به‌سه‌ر تاکه‌کانی خۆیدا بسه‌پێنێت؟\nباکونین: کۆمه‌ڵگه نابێت پێویستی به سه‌پاندنی یاسا هه‌بێت. مرۆڤ بوونه‌وه‌رێکی کۆمه‌ڵایه‌تییه و له‌ته‌ك بوونه‌وه‌رێکی دڕنده‌دا جیاوازه. هه‌لبه‌ته له کۆمه‌ڵگه سه‌رمایه‌دارییه‌کاندا که کێبڕکێ و موڵکایه‌تی بوونیان هه‌یه و که‌سه‌کان له به‌رامبه‌ر یه‌کدی ده‌وه‌ستنه‌وه، پێویستمان به یاساگه‌لێك ده‌بێت. له‌به‌ر ئه‌وه به‌بێ سۆشیالیزم، ئازادی نایێته دی.\nمارکس: من هه‌رگیز لایه‌نگری له سۆشیالیسم به‌بێ ئازادی ناکه‌م.\nباکونین: به‌ڵام مارکسی خۆشه‌ویست تۆ ئه‌م کاره‌ت کردووه، چونکه خوازیاری دیکتاتۆری پڕۆلیتاریای.\nمارکس: دیکتاتۆری پڕۆلیتاریا به‌شێکه له ئازادی و ئازادیگه‌ری.\nباکونین: کاتێك که له ئازادی ده‌دوێین، له خه‌یاڵی خۆمدا ته‌نیا جۆرێك ئازادی که شایسته‌ی ئه‌م ناوه‌یه، له‌به‌رچاو ده‌گرم. ئازادییه‌ك که تێیدا لێهاتوویه هزری و ماددییه‌کان که له پێكهاته‌ی هه‌ر مرۆڤێکدا هه‌ن، به‌ره‌و پێگه‌یین په‌روه‌رده بکات. ئازادییه‌ك که هیچ سنووربه‌ندییه‌ك بێجگه له‌وه‌ی که سروشتی مرۆڤ پێکده‌هێنێت، په‌سه‌ند ناکات و دواجار مه‌به‌ست له ئازادی، ئازادییه‌که که له‌بری ئه‌وه‌ی که ئازادی که‌سانی تر سنووربه‌ندی بکه‌ن له‌ته‌ك ئازادی هه‌موواندا ته‌با ده‌بێ و په‌ره ده‌سێنێت. من بیر له ئازادی ده‌که‌مه‌وه که به‌سه‌ر هێزی دڕنده و بنه‌ماکانی ئۆتورییه‌گه‌ریدا سه‌رده‌که‌وێت.\nمارکس: گوێم له قسه‌کانت بوو، به‌ڵام نازانم چۆن لێکیان بده‌مه‌وه. ته‌نیا خاڵێك ده‌خه‌مه ڕوو و ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه که به‌بێ بنه‌مای ئۆتوریته یارمه‌تی به ده‌رکه‌وتنی سۆشیالیزم ناکرێ یا له ڕامیاریدا ده‌ستکه‌وتت نابێت.\nباکونین: سۆشیالیزم پێویستی به بنه‌مای ڕێكوپێکی هه‌یه نه‌ك ئۆتوریته. ئه‌م ڕێکوپێیه‌ش نه‌ك له ده‌ره‌وه به‌ڵکو به‌هۆی ڕێکوپێکی که‌سی و دڵخوازییه‌وه که هیچ جۆره ناکۆکییه‌کی له‌ته‌ك بنه‌مای ئازادیدا نییه، دێته دی.\nمارکس: له‌وه ده‌چێت له‌مه‌ڕ شۆڕشه‌کانت هیچ ئه‌زموونت وه‌رنه‌گرتبێت. وه‌ها بزووتنه‌وه‌گه‌لێك به‌بێ بنه‌مای ئۆتوریته پێناگه‌ن. ته‌نانه‌ت له سوپای ئه‌نارکیستیشدا پێویستمان به ئه‌فسه‌ران ده‌بێت.\nباکونین: ئه‌وه ئاساییه که له کاتی جه‌نگدا، ئه‌رك و ڕۆڵه‌کان به‌پێی لێهاتوویی که‌سه‌کان له ڕووی هه‌ڵسه‌نگاندن و بڕیاردانی گشت بزاڤه‌که‌دایه، له نێوان ئه‌واندا دابه‌ش ده‌کرێت. هه‌ندێك که‌س فرمان ده‌ده‌ن و هه‌ندێك فه‌رمان جێبه‌جێ ده‌که‌ن، به‌ڵام هیچ ئه‌رکێك جێگیر نییه و هه‌میشه‌یی نابێت. پله‌به‌ندی بوونی نییه و فه‌رمانده‌رانی ئه‌وڕۆکه له‌وانه‌یه فه‌رمانبه‌رانی سبه‌ینێ بن. هیچ که‌س به‌رامبه‌ر به‌که‌سی تر به‌رز ناکرێته‌وه و ئه‌گه‌ر وه‌ك کاتیش پێویست بێت، دواتر ده‌گه‌ڕێته‌وه دۆخی جاران. وه‌ك شه‌پۆلی ده‌ریا که دواجار ده‌گه‌نه ڕاده‌ی به‌رابه‌رییه‌کی شایسته.\nمارکس: زۆر باشه باکونین، ئه‌گه‌ر تۆ دان به بوونی رابه‌ری و فه‌رمانده‌یی له جه‌نگدا ده‌نێیت، له‌م باره‌دا ناکۆکیمان نییه. من بۆخۆم هه‌میشه وتوومه که دیکتاتۆری پڕۆلیتاریا ته‌نیا له قۆناخه سه‌ره‌تاییه‌کانی سۆشیالیزمدا پێویسته و هه‌ر که کۆمه‌ڵگه‌ی بێ چین له‌سه‌ر پێ بوه‌ستێت، پێویستییه‌ك به ده‌وڵه‌ت نییه و به قسه‌ی هاوکارم ئه‌نگلس، ده‌وڵه‌ت گۆڕ به گۆڕ ده‌بێت.\nباکونین: له (مانیفێستی کۆمونیست)دا که تۆ و ئه‌نگلس نووسیوتانه، قسه له‌سه‌ر له‌نێوچوون نه‌کراوه، هه‌رچۆن بێ نامیلکه‌یه‌کی زۆر باشه و ئه‌گه‌ر پێم باش نه‌بووایه وه‌رم نه‌ده‌گێڕایه سه‌ر زمانی ڕوسی. ئاساییه ئه‌م راستییه هه‌ر له‌جێی خۆیدایه، که له ده خاڵێك که وه‌ك به‌رنامه‌ی سۆشیالیستی له‌و نامیلکه‌دا دیاریتان کردوون، نۆ جار پێداویستی گه‌وره‌تربوونی ده‌وڵه‌تی به‌رجه‌سته کردووه و له‌و به‌رنامانه‌دا ده‌وڵه‌ت خاوه‌نی ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنانه، بازرگانی و بانکداری کۆنترۆڵ ده‌کات، کاری کردووه‌ته زۆره‌ملێ، باج ده‌سێنێت و زه‌ویوزاره‌کانی خستووه‌ته ژێر چنگی خۆی و په‌یوه‌ندییه‌کان (پۆست و تێله‌فۆن و تێله‌گراف)ی له‌ده‌ستدایه و فێرگه و زانستگه‌کانیش به‌ڕێوه ده‌بات.\nمارکس: ئه‌گه‌ر خۆشت له‌م به‌رنامه‌یه نایێت، سۆشیالیزمیشت خۆش ناوێت.\nباکونین: به‌لام ئه‌وه سوشیالیزم نییه، به‌ڵکو شیوه‌یه‌که له باڵایی ده‌وڵه‌تگه‌رایی، که زۆر جێی سه‌رنجی ئاڵمانه‌کانه. سۆشیالیزم بریتییه له به‌ڕێوه‌بردنی پیشه‌سازی و کشتوکاڵ له‌لایه‌ن خودی کارگه‌رانه‌وه.\nمارکس: ده‌وڵه‌تێكی سۆشیالیستی، ده‌وڵه‌تی پرۆلیتاریایه، هه‌ردووکیان ڕاسته‌خۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ده‌که‌ن.\nباکونین: به‌لام ئه‌مه بۆ خۆی نموونه‌یه‌کی به‌رچاوه له خۆشباوه‌ڕی له سیسته‌می دیموکراسی بۆرژواکاندا، که خه‌یاڵ ده‌که‌ن خه‌ڵك ده‌توانێت ده‌وڵه‌ت کۆنترۆڵ بکات. به‌پێچه‌وانه‌وه له کرداردا ئه‌وه ده‌وڵه‌ته که خه‌ڵك به‌ڕێوه ده‌بات و هه‌رچه‌ند به‌هێزتر بیت، ده‌سه‌لاتی وی له‌ناوبه‌رتر ده‌بێت. سه‌رنجی رووداوه‌کانی ئاڵمان بده. به‌و راده‌ی که ده‌و‌ڵه‌ت گه‌شه‌ی کردووه، سه‌راپای گه‌نده‌ڵی سه‌رچاوه‌گرتوو له ناوه‌ندێتی ده‌سه‌ڵاته‌وه ته‌شه‌نه‌ی کردووه‌ته تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌وه که له‌وانه‌یه ڕۆژگارێك راستگۆترین و پاکترین که‌سانی دونیا بووبن. سه‌رباری ئه‌مه چه‌پاوڵگه‌رییه‌کانی سه‌رمایه‌داریش له‌ته‌ك خێرایی گه‌شه‌ی ده‌وڵه‌ت گونجاوه و فراوان بوون.\nمارکس: گه‌شه‌ی چه‌پاوڵگه‌رییه‌کانی (انحصار) سه‌رمایه‌داری ڕێگه بۆ سه‌رده‌رهێنانی سۆشیالیزم خۆش ده‌که‌ن. هۆی ئه‌وه‌ی که ڕوسیه تا ئه‌و راده‌یه له سۆشیالیزمه‌وه دووره، ئه‌وه‌یه که تازه خه‌ریکه له ده‌ره‌به‌گایه‌تی(فیئۆدالیزم) ده‌رده‌چێت.\nباکونین: مارکس ئه‌زیزم، خه‌ڵکی ڕوسیه واوه‌تر له وێناکردنی تۆ له سۆشیالیزمه‌وه نزیکن. جوتیارانی ڕوسی ڕێسای (سوننه‌تی) شۆڕشگێڕانه‌ی خۆیان هه‌یه و بۆی هه‌یه ڕۆڵێکی گه‌وره له ئازادکردن و ڕزگاری مرۆڤایه‌تیدا ببینن. شۆڕشی ڕوسی له تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی خه‌ڵکه‌که‌یدا ڕیشه‌ی هه‌یه. له سه‌ده‌ی هه‌ڤده‌دا گوندنشینانی باشووری خۆرهه‌لاتی راپه‌ڕین و له سه‌ده‌ی هه‌ژده‌شدا پۆگاچێف «Pougatchev» هه‌ڵچوونی جوتیارانی له ده‌وروبه‌ری ڤۆڵگا «Volga» بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ رابه‌رایه‌تی کرد. ڕوسه‌کان ده‌ست له یاخیبوون هه‌ڵناگرن و له‌و باوه‌ڕه‌دان که نه‌مامی پێشکه‌وتنی مرۆڤ به خوێنی مرۆڤ ئاو دراوه. هه‌روه‌ها ده‌ست له یاریکردن به ئاگر هه‌ڵناگرن و هه‌روا ئاگربه‌رانه مۆسکۆ به‌مه‌به‌ستی تێکشکانی ناپلیۆن دیارده‌یه‌کی ته‌واو ڕوسی بوو. له‌م مه‌شخه‌ڵانه‌دا بنه‌چه‌ی مرۆڤ له کۆت و به‌ندی کۆیله‌تی ڕزگاری ده‌بێت.\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی وه‌رگێڕانه فه‌ره‌نسییه‌که‌ی کلیکی ئه‌م لینکه بکه:\nبۆ خوێندنه‌وه‌ی وه‌رگێڕانه فا‌رسییه‌که‌ی کلیکی ئه‌م لینکه بکه:


پەڕاوی کیشلۆڤسکی: من فیلم دروست دەکەم، چونکە نازانم کارێکی دیکە بکەم » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/سینەما / پەڕاوی کیشلۆڤسکی: من فیلم دروست دەکەم، چونکە نازانم کارێکی دیکە بکەم\nدیدی من – محەمەد تاهیر\nبە ساڤان پێشکەشە\nقسەکردن لە بارەی سینەمای کیشلۆڤسکی، ڕاستەوخۆ پەیوەستی دوو قۆناغ دەبێت. قۆناغی یەکەم کارکردنی وەک دەرهێنەرێک کە بە دروستکردنی فیلمی دۆکیۆمێنتەرییەوە سەرقاڵە. قۆناغی دووەم کاتێک دەست پێ دەکات کە دۆستایەتی لەگەڵ ”krzysztof piesiewicz” فیلمنامەنووس دروست دەکات. لێرەوە کیشلۆڤسکی جیهانێکی تایبەت بە خۆی بونیاد دەنێت. دروستکردنی فیلم لە بارەی مرۆڤی مۆدێرنەوە، کۆکردنەوەی هەموو دژیەکیەکانی وەک مەرگ و ژیان، جبر و بژاردە، بەخت و قەدەر، خیانەت و وەفاداری، نائومێدی و ئومێد، هەموو ئەمانە پێکەوە بە جۆرێک تایبەتمەندی سینەمای کیشلۆڤسکی پێک دەهێنن، گەرچی لە هەموو حاڵەتەکاندا (مەرگ، جەبر، قەدەر، خیانەت، نائومێدی) سەردەکەون.\nلە سەرەتای سینەماکەیدا کیشلۆڤسکی زیاتر لە رێگەی دیالۆگەوە ڕووداوەکان ئاشکرا دەکات، یاخود باری دەروونی کارەکتەرەکانمان نیشان دەدات. ئەمەش بە ڕوونی لە فیلمەکانی (ئەماتۆر، بەختی کوێر، برین و فەرمانبەران)دا دەتوانین بیبینینەوە، بەڵام لەگەڵ بەردەوامبوون و دروستکردنی سینەماکەیدا، دەمانباتەوە بیری ئەو ڕستەیەی گۆدار کە دەڵێت ”هەندێک جار دەبێت گوێبیستی وێنە بین و تەماشای دەنگ بکەین.” بە هەمان شێوە کیشلۆڤسکی لە کارەکانی دواتریدا بە شێوەیەکی بەرچاو لە (دیالۆگ، دوو ژیانەکەی ڤێرۆنیکا، سپی، شین، سوور)دا ئەم ڕستەیەی گۆدارمان بۆ پشتڕاست دەکاتەوە. لە تەواوی ئەم کارانەدا پشت بە گێرانەوەی وێنەیی دەبەستێت، تەواو لە دیالۆگ دوور دەکەوێتەوە، ناچارمان دەکات لە ڕێگەی وەستان و بێدەنگی و باری سایکۆلۆجی کارەکتەرەکانییەوە لە هەر کردەیەکدا کە بە ئەنجامی دەگەیەنن تێ بگەین.\nلەدەستدانی دایک و باوکی هەر لە سەرەتاکانی تەمەنیدا، کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر دونیای سینەمای ئەو دەبێت. وەک خۆی دەڵێت ”هیچ یادەوەرییەکی جوانم لەگەڵ منداڵیدا نییە.” دونیایەک پر لە قەلەقی و ناجێگیری، هەتا لەو کاتانەشدا کە شتەکان بە سانایی بەرەو پێشەوە دەرۆن، لەناکاو ڕووداوێک ڕوو دەدات کە هەرگیز پیشبینیمان نەکردووە. هەر بۆیە دەتوانم بڵێم سینەمای کیشلۆڤسکی بە تەنیشتی مەرگەوە دەڕوات، ئەمەش بە تەواوی دەتوانین لە فیلمەکانی (شین، بەختی کوێر) و بەشێک لە فیلمەکانی نێو زنجیرەکەیدا بیبینینەوە.\nگەرچی لە سەرەتاکانی کارکردنیدا وەک سینەماکارێکی سیاسی دێتە ئەژمار، کاتێک فیلمی بەختی کوێر دروست دەکات بۆ ماوەی شەش ساڵ بڵاوکردنەوەی قەدەغە دەکرێت، هەر لە ڕێگەی ئەم فیلمەیشییەوە تەواو لە ناو دونیای سینەمای پۆڵەندیدا جیگەی خۆی دەکاتەوە وەک دەرهێنەرێک کە ئەخلاق مەسەلەیەکی گرنگە لە سینەماکەیدا. بەڵام ئەو فیلمسازێکی سیاسیی نییە هەتا کاتێک کە ”krzysztof piesiewicz” پێشنیاری دروستکردنی زنجیرەیەکی تەلەفیزیۆنی بۆ دەکات، کە لە بارەی دە پەیامەکەی مووساوە دروستی بکەن. لەوێشدا زنجیرەکە فۆڕمێکی ئایینی وەرناگرێت، بەڵکو لە کۆی زنجیرەکەدا پرسی (ئەخلاق، کوشتن، خیانەت) دەبێتە پرسی بنەڕەتی و بەردەوام لەو بارەیەوە پرسیاری جیاوازمان بۆ دروست دەکات. ئایا ئەو بڕیارەی ئێمە دەیدەین تا چەند بڕیارێکی ئەخلاقییە؟ لە کۆی زنجیرەکەدا تەنها لە ئەڵقەی یەکەمدا کیشلۆڤسکی یەقینی زانستی دەخاتە ژێر پرسیارەوە، هەندێک جار دەکرێت زانستیش بە هەڵەدا بچێت و گریمانەیەکی ئاینی ڕاست دەربچێت، بەڵام بەشەکانی دیکەی دراماکە ئێمە لەگەڵ ئەگەرێک یاخود زانینێکدا لە کێشمەکێشمداین کە کۆتاییەکەی ڕووبەڕووی ئەوە دەبینەوە ئاخۆ هەموو ئەوەی ئێمە بە ئەنجامی دەگەیەنین تا چەند کردەیەکی مۆڕاڵییە؟ لە سینەمای کیشلوڤسکیدا ئەخلاق بە مانا ئایینی و میتافیزکییەکەی نییە کە لە ژێر دەسەڵاتی هێزێکی موتەعالیدا دروست دەبێت، هەتا بە مانای گرێبەستە ڕۆسۆییەکەش نایەت واتە پەیوەستی گرێبەستێکی کۆمەڵایەتیی بێت. بەڵکو تەواو کێشەیەکی فەلسەفییە بۆ کیشلۆڤسکی، ئەخلاق پێشمەرجی هەر ئاکتێکی سوبێکتانەیە کە بە ئەنجامی دەگەیەنین، واتە ئەوەی بۆ من ئەخلاقییە دەکرێت لەجێگەیەکدا یاخود لە بارودۆخێکدا بۆ ئەوی تر نائەخلاقی بێت. بۆیە بەردەوام کارەکتەرە تەنیاکانی ئەم، خۆیان لە ناو ئەم کێشمەکێشمەدا دەبیننەوە.\nدیمەنی ڕاکردن بەدوای شەمەندەفەردا، فیلمی بەختی کوێر\nلە دونیای ئەدەبیاتدا هەر کات لە بارەی حاڵەتی سایکۆلۆجی کارەکتەری ڕۆمانێکەوە قسەیەک بکرێت، ڕاستەوخۆ دەچینەوە سەر ”تاوان و سزا”ی دۆستۆڤسکی، کە لەوێدا خودایەک بوونی نییە و ”ڕاسکۆڵنیکۆف” لە ناو بارودۆخێکی سەختی دەروونیدا دەبینینەوە. وەک فڕۆید لە وەسفیدا دەڵێت: هیچ کەسێک وەک دۆستۆڤسکی دەروونی ئینسانی نەناسیوە. لە ڕاستیدا گەر ئەم دێڕە لە فڕۆید وەربگرین ڕەنگە بە هەڵەدا نەچین گەر بڵێین، هیچ دەرهێنەرێک وەک کیشلۆڤسکی دەروونی ئینسانی نەناسیوە و هێندەی ئەم لێی نزیک نەبۆتەوە. کارەکتەرەکانی لە تەنیاییەکی قووڵدا دەمێننەوە، بە تەنیا خۆیان لەگەڵ ئازارەکانیان دەمێننەوە. بەر پوچییەکی ڕەها دەکەون.\nهەمیشە لە سینەمای کیشڵوڤسکیدا بەر ڕووداوێک دەکەوین، کە دووچاری کارەکتەری سەرەکی دەبیت، بە تەنیا ئەم ڕووداوەش وا دەکات تەواوی ژیانی کارەکتەرەکە بگۆڕێت، وەک لە فیلمی (بەختی کوێر)دا کە هەر جارێک کارەکتەرەکە لە وێستگەی شەمەندەفەرەکەدا بە دوای شەمەندەفەرەکەدا دەڕوات، گەیشتن یاخود نەگەیشتنی، سەرلەبەری ژیانی ئەو دەگۆڕێت. بە هەمان شێوە هەمان ڕووداوی ماشێنەکە لە دەسپیکی فیلمی شیندا، سەرلەبەری ژیانی کارەکتەرەکە دەگۆڕێت. لە فیلمی سووردا دووچاری هەمان بابەت دەبینەوە، بەڵام نابێت ئەوەمان بیر بچێت کە ئەم ڕووداوانە دەتوانن گۆڕانکاری گەورە لە ناو ژیانی کارەکتەرەکاندا دروست بکەن، بەڵام سەرەنجام بە کۆتاییەکی پوچ و بێهودەیان دەگەیەنێت.\nلە جیهانبینی کیشڵوڤسکیدا شوێنێک نییە بۆ خۆشبەختی، هەمیشە مەرگ لە چاوەڕوانیدایە. گەر تەماشای (کورتە فیلمێک لە بارەی عەشق)ەوە بکەین باشتر لەمە تێ دەگەین، یاخود (بەختی کوێر) لە سینەمای کیشڵوڤسکیدا هەمیشە کارەکتەرەکان بە جێگەیەک دەگەن کە بە خۆیان دەڵێن ”لەمە خراپتر ڕوو نادات.” بەڵام هەر زوو لەوە تێ دەگەن کە خراپتر لەوەش بوونی هەیە و هەمیشە ئەگەری ڕوودانی هەیە. زۆربەی جار ئەوە ڕوو دەدات کە پێشبینیمان نەکردووە ڕێک وەک ڕووداوی لەدەستدانی دایکی و باوکی لە ژیانی خۆیدا.\nلە کۆتاییەکانی کارکردنیدا کیشلۆڤسکی سەرنجی زۆر دەخاتە سەر کارەکتەرەکانی نەک چیرۆک، بەو مانایەی بە زۆری کارەکتەرەکانمان لا دەمینێتەوە، بەڵام هاوشێوەی کارەکتەرە هۆڵیودییەکان نا کە هەمیشە کێشەیەک چارەسەر دەکەن، یاخود گەر بڵێین سیستمی باوی هۆڵیود بەم کڵێشەیە ئیش دەکات کە بریتییە لە ”نەزم ئارامی سەرەتا، نائارامی و پشێوی، لە دواجاردا گەڕانەوەی نەزم.” بە جۆرێک هیچ ڕێگەچارەیەک نییە جگە لە گەڕاندنەوەی نەزم و ڕێکی و ئارامی. لەم ڕێگەیەشەوە بەر کارەکتەرێکی بەهێز دەکەوین، کە هیچ شتێک ناتوانێت بیوەستێنێت و هەموو لەمپەرەکان تێدەپەڕێنێت. ئەمە ڕێک پێچەوانەی کارەکتەرەکانی کیشلۆڤسکین کە کێشەکانیان تەواو واقعین و بە زۆری تێک دەشکێن و تەنیا دەمێننەوە. کە لە ڕاستیدا یەکەمیان تەواو کارەکتەریکی ئایدۆلوژییە و زیاتر لە خەون و خەیاڵەوە نزیکە و دووەمیان ڕەنگە لە ئەزموونی هەریەکێکماندا هەبێت.\nهاوشێوەیەکی زۆر لە نێوان دونیابینی کامۆ و کیشڵوڤسکیدا هەیە، هەردووکیان مامەڵەیان لەگەڵ پوچی و ئەفسوردەگی دونیادایە، بەڵام کامۆ بە پێنووسەکەی دەینووسی و کیشلۆڤسکیش لە ڕێگەی کامێراکەیەوە. پرسیاری هەرە گرنگ لای کامۆ پرسی خۆکوشتنە. ئایا خۆکوشتن ڕەوایە؟ ئەو دەلێت ئەگەرچی ئێمە دەزانین دونیا پووچە، بەڵام بە هەموو جۆرێک خۆکوشتن رەت دەکاتەوە، دەڵێت دەبێت لە ناو ئەم پوچییەدا مانایەک دروست بکەین یاخود بدۆزینەوە. کارەکتەرەکانی کیشلۆڤسکی لەڕاستیدا ئەم مانایەی کە کامۆ داوای دەکات دروستی ناکەن، بەڵکو کیشڵوڤسکی بە جۆرێک لە جۆرەکان پرسیارەکە ئاوا لێ دەکات: ئێمە کە دەزانین دونیا پووچ و بێئامانجە، هەوڵدانەکانمان کە دەکرێت بە تەنیا ئەگەرێکی وەک نەگەشتنمان بە شەمەندەفەرێک، یاخود ڕووداوی پێکدادانی دوو ماشێن، یاخود بە خیانەتێک هەموو شتێک تێکوپێک بچێت، ئاخۆ خۆماندووکردنی ئینسان لەم پێناوەدا پوچ و بێمانا نییە؟ لێرەدا ئەم تێگەیشتنە لە کیشڵوڤسکی، بە مانای پاسیڤبوون نایەت بەڵکو بەو مانایە دێت کە هەمیشە ئەگەرێک هەیە و وەک درز و بۆشاییەک دەمێنیتە، ئێمە هەرگیز چاوەڕوانیمان بۆی نەبووە. هەر وەک لە فیلمەکانیدا گەرچی کارەکتەرەکان لەم پێناوەدا تێدەکۆشن بەڵام ئەوان تێکدەشکێن و سەرەنجام بە دەروونێکی ئاڵۆزەوە بە تەنیا دەمێننەوە. مەرگی هەردووکیان لە تەمەنێکی کەمدا پشتڕاستی ئەو پووچییە دەکاتەوە کە مامەڵەیان لەگەڵی دەکرد.\nهاوشێوەیەکی زۆر لە نێوان دونیابینی کامۆ و کیشڵوڤسکیدا هەیە، هەردووکیان مامەڵەیان لەگەڵ پوچی و ئەفسوردەگی دونیادایە، بەڵام کامۆ بە پێنووسەکەی دەینووسی و کیشلۆڤسکیش لە ڕێگەی کامێراکەیەوە\nکیشلۆڤسکی یەکێک بوو لەو دەرهێنەرانەی لەگەڵ هەر کارێکی نوێدا کە بە ئەنجامی دەگەیاند، هەنگاوێک زیاتر دەچووە پێشەوە. لە کاتی دروستکردنی سێینەی (شین، سپی، سوور) لە دەرەوەی پۆڵەندا کە لە درووشمی شوڕشی خوێندکارانی ٦٨ی فەرەنساوە وەری گرتبوو کە دروشمەکە دەڵیت (ئازادی، یەکسانی، هاوڕێیەتی) گەشتە ئاستێکی بەرز لە دونیای فیلمسازیدا. ئەو دەربارەی دونیایەک فیلمی دروست دەکرد کە زۆر باشی دەناسی و بە باشی لێی تێگەشتبوو. هەر بۆیە بەر هەر شتێک دەکەوین لە ناو فیلمەکانیدا، دەرهاویشتەی ئەو دونیایەیە کە خۆی درکی کردبوو. هەم وەک ئەزموون هەم وەک بیرکردنەوە.\nئەگەر باس لە کیشلۆڤسکی بکەین ناکرێت نەڕوانینە کارە گرنگەکانی ئاوازدانەری فیلمەکانی”zbigniew preisner” کە یارمەتیدەرێکی گەورەی سینەماکەی ئەو بوون، هەم لە ئەفراندنی فەزایەکی تایبەتیی وێنەیی و هەم قوڵبوونەوەی ئەو ئازارانەی لە ناو فیلمەکانیدا نیشانی دەداین. میوزیک لە کارەکانیدا بەشێکی سەرەکییە لەو خەلاقیەتەی کیشلۆڤسکی، واتە میوزیک بەشێکە لە کارەکتەرسازی و بەشێکە لە چیرۆک و گێڕانەوەکەی، کە ئەم ئاوازدانەرە هاوشێوەی”ennio morricone” بۆ سێرجیۆ لیۆنە، هەروەها هاوشێوەی ”johan townwr Williams” بۆ سپیلنبرگ. کیشڵوڤسکی زیاتر لە فیلمسازێک بوو، بەڵکو فەیلەسوفێک بوو کە مامەڵەی لەگەڵ کێشەکانی مرۆڤی مۆدێڕندا دەکرد کە بە شێوەیەکی تەواو هونەرییانە گوزارشتی لێ دەکردن.\nئەوەی وەک ئازارێکی گەورە بۆ بینەرەکانی مایەوە ئەوە بوو لە لوتکەی کاری فیلمسازی خۆیدا بڕیاری دەستهەڵگرتنی لە کاری فیلمسازیدا، هەرچەندە دوای بڕیارەکەشی ویستی ئەوەی هەبوو کار لە (کۆمیدیای)ی ”دانتێ”دا بکات و سێینەیەکی دیکە دروست بکات. بەڵام مەرگ ڕێگەی نەدا و ئەو کارەی هەر وا بە ناتەواوی مایەوە.\nلێرەدا بە پێویستی دەزانم بە دێڕێکی خۆی بابەتەکە بە کۆتا بهێنم کە لە چاوپێکەوتنێکیدا دەڵێت ”لە کاتی کارکردنم لە فیلمی ”سەرە قسەکەرەکان”دا دوو پرسیارم لە خەڵک کرد، تۆ کێیت؟ چیت دەوێت؟ دواتر هەمان ئەم دوو پرسیارەم لە خۆم کردەوە، بەڵام لەڕاستیدا خۆم نە دەزانم کێم، نە دەزانم چیم دەوێت.”\nسوودم لەم سەرچاوانە بینیوە.\n٤_ لە سفرەوە تا سینەما.


سەرۆک شارەوانی ئوستورالیا: پشتگیری کۆلیجەکانی ئامیتی دەکەین – بزاڤی خزمەت\nسەرۆک شارەوانی ئوستورالیا، لە میانەی بیستەمین ساڵیادی کردنەوەی خوێندنگەکانی ئامیتی و کردنەوەی بینایەکی نوێی زنجیرە خوێندنگەکانی ئامیتی لە قاڕەی ئوستورالیا، پشتیگیری خۆی بۆ خوێندنگەکانی خزمەت لە وڵاتەکەی دووپات کردەوە.\nکەمپی ئیلاوارا کە پێش ٧ مانگ بناغەکەی دامەزرێندرا، لە مەراسیمێکی قەشەنگدا، بە بەشداری سەرۆک شارەوانی و پەڕلەمانتار و کەسایەتیە دیارەکانی ئەو وڵاتە کرایەوە.\nدکتۆر مەهمەت ئاسلان بەڕێوەبەری خوێندنگەی وۆلۆنگۆنگ ئامیتی، لە وتاری پێشەکی مەراسیمەکەدا، سوپاسی ئامادە بووانی مەراسیمەکەی کرد و، بە هەڵوێستێکی واتاداری ناوزەند کرد.\nئاسڵان ئاماژەی بەوەدا کە خوێندنگەکانی ئامیتی، بە خۆشحاڵیەوە لەلایەن هاوڵاتیانی ئەو وڵاتەوە پێشوازی لێدەکرێت و، ئەمساڵ لەسەرو توانای وەرگرتنی خوێندنگەکەیانەوە، هاوڵاتیان ناوی منداڵەکانیان تۆمار کردووە.\n” منداڵی سەر بە ٤٠ نەتەوەی جیاوازی دونیا لە خوێندنگەکەدا بوونی هەیە”\nدەنیز ئێردۆغان بەڕێوەبەری گشتی خوێندنگەکانی ئامیتی، لە وتارێکی ئاماژەی بەوەدا کە پێش ٢٠ ساڵ، بە هۆی فیداکاری کۆمەڵێک مرۆڤی دەستەبژێری خزمەتەوە، خوێندنگەکانی ئامیتیان لەو وڵاتە کردۆتەوە و، لە سەرەتادا تەنیا خوێندکارە تورکەکان ڕوویان تێکردووە.\nبەڕێوەبەرەکە ئاماژەی بەوەشدا کە ئێستا خوێندنگەکانیان بە ڕووی هەموو کەسێکدا ئاوەڵا بووە و، خوێندکارەکانیان سەر بە ٤٠ نەتەوەی جیاوازی دونیان.\nدەنیز ئێردۆغان ئاماژەی بەوەش دا کە لە حاڵی ئێستادا لە قۆناغی سەرەتاییەوە هەتا قۆناغی ناوەندی خوێندکاریان هەیە و، پاشان مژدەی ئەوەی دا، لە ساڵی ٢٠٢١ خوێندکاری قۆناغەکانی پۆلەکانی ١١ و ١٢ دواناوەندیش وەردەگرن.\nناوبراو باسی لەوەش کرد کە جگە لە پەروەردەکردنی خوێندکارەکان، خوێندنگەکانی ئامیتی لە ڕێگەی پرۆژە جیاوازیەکانیەوە هەماهەنگی کۆمەڵایەتی لەناو کۆمەڵگای ئەو وڵاتە دروست کردووە و پاشان وتی” پاڵپشتی ماددی و مەعنەوی حکومەتی ئوستورالیا،هاندەری ئێمەیە بۆ کاری زیاتر”.\n“موسوڵمانەکان سوودی زۆریان بە جیهانی زانست گەیاندووە”\nگۆردۆن برادبێری سەرۆک شارەوانی وۆلۆنگۆنگ لای خۆیەوە پیرۆزبایی کردنەوەی خوێندنگە نوێکەی ئامیتی کرد و پاشان وتی” موسوڵمانان لە سەدەکانی ناوەڕاستدا، سوودی زۆریان بە زانستەکانی بیرکاری، فەلەکناسی، پزیشکی گەیاندووە. ئەو داهێنان و توێژینەوانەی زانایانی موسوڵمان لە سەدەکانی ناوەڕاستدا پێشکەشیان کردووە، دەوڵەمەندیەکی زۆر جددی خستۆتە سەر میراسی زانستی مرۆڤایەتی. دونیای زانست، زۆر شت قەرزاری زانا موسوڵمانەکانە”.\nسەرۆکی شارەوانی لە درێژەی قسەکانیدا وتی” ئەو چالاکیانەی خوێندنگەکانی ئامیتی لە بواری هەماهەنگی کۆمەڵایەتی پێشکەشی دەکەن، گرنگیەکی زۆری هەیە. هەروەها لە ڕوانگەی چالاکیەکانی لە بواری دیالۆگی نێوان کەلتور و ئاینیەکان، لە ڕیزی پێشەوەیە. ئەم خوێندنگانە لە پاڵ پێشکەش کردنی پەروەردە بە هاوڵاتیانی وڵاتەکەمان، چالاکی کۆمەڵایەتی گرنگیش ئەنجام دەدا. بە تایبەت لە مانگی ڕەمەزاندا، هەموو لایەک لە چواردەوری سفرەکانی بەربانگ کۆ دەکاتەوە، هەر بۆیە بە ناوی تەواوی ئەندامانی ئەنجومەنی شارەوانی و خۆشمەوە سوپاسیان دەکەم و ئامادەیی هەموو جۆرە هاوکاری و هەماهەنگیەکین”.\nمنداڵێکی ساوای نەخۆش ماوەی ١٠ مانگە لە زیندانە


تورکیا لەئێستادا چەند بنکەی سەربازی لە هەرێمی کوردستان هەیە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ پووشپەڕ ٦ ٠٩:٤٤\nNews Code 37953\nپەرلەمانتارێکی عێراقی ئاشکرای دەکات\nتورکیا لەئێستادا چەند بنکەی سەربازی لە هەرێمی کوردستان هەیە\nئەندامی کۆمیسیۆنی ئاسایشی پەرلەمانی عێراق پاگەندەی کرد کە تورکیا 70 بنکەی سەربازیی لە هەرێمی کوردستان دامەزراندووە و 30 هەزار هێزی سەربازیشی تێدا جێگیر کردووە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەدر زیادی، ئەندامی کۆمیسیۆنی ئاسایشی پەرلەمانی عێراق لە لێدوانێکدا پاگەندەی کرد کە تورکیا بەگشتی 70 بنکەی سەربازیی لە دەرەوەی سنوورەکانی خۆی لە هەرێمی کوردستان کردووەتەوە.\nبە پێی هەاڵی ئاژانسی بەینولنەهرەین، بەدر زیادی، ئەندامی کۆمیسیۆنی ئاسایشی پەرلەمانی عێراق پاگەندەی کرد کە تورکیا 70 بنکەی سەربازیی لە هەرێمی کوردستان دامەزراندووە و 30 هەزار هێزی سەربازیشی تێدا جێگیر کردووە.\nناوبراو درێژەی دا: تورکیا 16 کیلۆمەتر لە سنووری عێراقی داگیر کردووە. ئەگەر دەوڵەتی عێراق هەمبەر ئەو بابەتە بێدەنگ بێت، تورکیا پێشڕەوی زیاتر دەکات.\nماڵپەڕی هەواڵی ئیندیپندنت تورکیش لە مانگی فێڤریە ڕاپۆرتێکی دا کە بە پێی ئەوە تورکیا لە قووڵایی 40 کیلۆمەتری خاکی هەرێمی کوردستان 10 هەزار هێزی سەربازیی جێگیر کردووە. بە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە نزیک بە 60 هەزار هێزی سەربازی تورکیا لە دەرەوەی سنوورەکانی ئەو وڵاتەن، واتا لە هەر حەوت هێزی چەکداری تورکیا یەکێکیان لە دەرەوەی سنوورەکانی تورکیایە.


15:24 - 29 رێبەندان 2717\nکوردستان میدیا: یه‌کيه‌تیی پیشه‌یی مامۆستايانی کوردستانی ئێران، به بۆنه‌ی رۆژی جیهانی زمانی دایکی ڕاگەیەندراوێکی ڕوو لە مامۆستایان و قوتابیانی کوردستان بڵاو کردەوە و تێیدا داوایان لە کۆمەڵگەی کوردستان کردووە وەک ئەرکی ئینسانی و نیشتمانی پشتیوانی لە مامۆستایانی ده‌روه‌ست و مافویست بکەن.\nمامۆستایانی مافخواز و قوتابیانی خۆشەویستی کوردستان!\nیونسکۆ، بەشی کولتوور و پەروەردەی رێكخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، بە مەبەستی بەرگری لە رەوتی توانەوەی زمانی نەتەوەكان و رەواندنەوەی ترس و هەڕەشەی نژاد پەرەستانە، رۆژی ٢١ی فێوریەی وەک رۆژی داکۆکی لە زمانی دایکی لە سەرانسەری جیهان تۆمار کرد. بەم بۆنەوە یونسکۆ هەموو دەوڵەتانی ئەندام رادەسپێرێ کە یادی رۆژی زمانی دایکی بەرز رابگرن و رێوشوێنی گونجاو بگرنەبەر تا هەموو منداڵان لە مافی خوێندنی یەکسان بەهرە وەربگرن. هه‌رچه‌ند رێژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران، ئەندامی ئەم رێكخراوەیە و هەموو بڕیارنامەکانی واژۆکردووە و بە رواڵەت خۆی پابەند بە خاڵەکانی نیشان دەدا، بەڵام له کردەوەدا هیچ كام له به‌ند و خاڵه‌كانی رێكخراوه‌ی یونسكۆی ئیجرا نه‌كردووه.\nگرینگی خوێندن بە زمانی دایکی لە یەکەم ساڵەکانی چوون بۆ قوتابخانە دەست پێدەکا و وردە وردە پێوەی گەورە دەبێ تا زانیارییەکانی پەرە دەستێنێ. مرۆڤ بە زمانەوە دێتە دنیا و لە بازنەی زمانی خۆیدا دەژی. هەر بەو زمانەشەوە خەم و کوڵەکان و شادییەکانی دەدرکێنێ. هەروەها زمانی هەر گەل و نەتەوەیەک پێناسە و شوناس و بوونی ئەوان لە گۆی زەویدا دەسەلمێنێ. زمان ئەو زاتەیە كە زۆر نەتەوەی دنیا بە رۆحی نەتەوەی خۆیانی دادەنێن. زمان ئەو كارەكتەرەیە لە نێو هەر نەتەوەیەكدا كە بە گژ هەرجۆرە چەوسانەوە و ئینكار و سووك كردنێكدا دەوەستێتەوە و هەوڵی رەواندنەوەیان دەدات. دژایەتی رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئێران لەگەڵ زمانى نه‌ته‌وه‌كانی دیكه و به‌تایبه‌ت نه‌ته‌وه‌ی كورد له رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا، هەر لەمەوە سەرچاوە دەگرێ. هه‌روه‌ها زمان وەك گرنگترین ئامرازی گواستنەوەی رەمزی و گرنگترین هۆکاری درووستكەری پێوەندی لە نێوان نەوەكانی نەتەوەیەك، رۆڵی بنیاتنەر لە بنیاتنان و بەخشینی هەستی باوەڕبەخۆبوونی مێژوویی بە تاكەكانی هەر نەتەوەیەك دەبەخشێ و بەمەش درووستبوونی نەتەوە، هەرچی زیاتر سانا دەكا. لە بەر ئەوەشە کە لە زۆر بارەوە بە رۆحی نەتەوە ناودێر كراوە؛ کەوابوو نابێ لە بیرمان بچێ کە هەرچی گرنگی بە زمان و هێزی زمانی خۆمان بدەین، ئەوەندەش ئاسۆی سەركەوتنمان بۆ دەستەبەربوونی مافە رەواکانمان نزیك دەبێتەوە.\nقوتابیانی ئازیز! بنەماڵە بەڕێزەکان!\nزمانی كوردی وەك زمانی دایكی ئێمەی كورد، یەكێكە لەو زمانانەی كە بە درێژایی مێژوو لەلایەن داگیركەرە جۆراوجۆرەكانەوە هەوڵی وشک كردن و لاواز كردنی دراوە. ئەوان کە گیرۆدەی نەخۆشی راسیسم و رەگەزپەرەستی هاتوون و خەونی گوولی بە داهاتووی گەلەکەمانەوە دەبینن، زۆر باش دەزانن کە پەنجە لەسەر چی دابنێن و لە كام رەهەندەوە زامدارمان بکەن. داگیرکەران هەستیان بەوە کردووە کە زمانی كوردی ئامرازی گرینگی درووست كردنی هەستی هاوپێوەندی کۆمەڵگەی کوردەوارییە و وەک رۆحی هاوبەشی مێژوویی لە نێوانیاندا دەمێنێتەوە.\nئەوان دەزانن كە بەهێزبوونی زمان بە مانای بەهێزبوونی توانای داهێنان و پەروەردەكردنی كەسایەتییە و ئەمەش واتە خۆبەدەستەوە نەدان و سووربوون لە سەر داوای رەوای گەلی خۆمان.\nمامۆستایانی سه‌نگه‌ری زانست و فیربوون!\nئەمساڵ لە حاڵێکدا بەرەوپیری رۆژی جیهانی زمانی دایکی دەچین کە گه‌لانی ئێران لە هەموو کاتێک زیاتر و روونتر، رووی دزێوی دەسەڵاتی ره‌شی كۆماری ئیسلامییان بۆ دەرکەوتووە. گه‌لانی ئێران له به‌فرانباری ئه‌مساڵ به‌دژ ته‌واوییه‌تی كۆماری ئیسلامی چوون و به دروشمی رووخانی ئه‌و سیسته‌مه گه‌نده‌ڵه بۆ ماوه‌یه‌ك كۆڵه‌كه‌كانی له‌رزۆكی ئه‌و رێژیمه‌یان وه‌له‌رزه خست. له پارێزگاكانی كوردستانی ئێران هه‌ر له ئیلامەوە تا ورمێ، خه‌ڵكی كورد به دروشمی نه‌ته‌وایه‌تی رژانه سه‌ر شه‌قام. هه‌روه‌ها لەم ساڵدا خەڵکی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان، به هاوخەمی کردن و به هانا چوون و یارمه‌تی كردنی قوربانیانی زەوی لەرزەی کرماشان و بە رژانە سەر شەقام بۆ پشتیوانی و هاودەنگی گه‌لی كورد له باشووری كوردستان، لە لایەک بێزاری خۆیان لە نیزامی نگریسی دیکتاتۆری ویلایەتی فەقیهی دەربڕی و لە لایەکی دیكه‌وه سەلماندیان کە کوردستان یەک نیشتمانە و هەتا وەدیهاتنی ئامانجە رەواکانیان دەست لە خەبات و تێکۆشان هەڵناگرن.\nئێمە وەک یەکیه‌تیی پیشەیی مامۆستایانی کوردستانى ئێران، هاوکات لە گەڵ ئەوەیکە پێداگری لەسەر ویست و داخوازایيەکانی مامۆستایان و قوتابیانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان دەکەین و مافی خوێندن بە مەسەلەیەکی مرۆیی دەزانین کە دەبێ بۆ جێبەجێ کردنی بە دواداچوونی جیددی بۆ بکرێ. بۆ ئەم مەبەستەش لە تێکڕای کۆمەڵگەی کوردستان بە تایبەت بنەماڵەی قوتابیان داواکارین کە بە گوێرەی دەرفەت، وەک ئەرکی ئینسانی و نیشتمانی پشتیوانی لە مامۆستایانی ده‌روه‌ست و مافویست بکەن.\nمامۆستایانی دڵسۆز، قوتابیانی خۆشەویست!\nبە باوەڕی ئێمە ئەرکی مامۆستایانی مافخواز و دڵسۆزی کوردە كه له به‌ره‌به‌ری رۆژی زمانی دایكی، ئه‌و مافه بنه‌ڕه‌تیيانەی مه‌نشووری جیهانی مافی مرۆڤ و ئەرکی دەوڵەتی ئێران له‌و پێناوه‌دا بۆ قوتابیان بەرجەستە بکەن و بۆیان روون كه‌نه‌وه و پێداگری لە بەڕێوەچوونی ئەو مافه‌گرینگانه بکەن. هەروەها چاوەڕوانی دەکه‌ین کە مامۆستایانی زانستی زمانه‌وانی و کۆمه‌ڵناسی، پێویستی خوێندن و نووسین به زمانی دایکی بۆ قوتابیان شرۆڤە بکه‌ن و لەم رێگایەوە ئەم پرسە بۆ بنەماڵەکان بگوازنەوە. پێویستە بنەماڵە و مامۆستایان هاوکاری قوتابیان بکەن تا ئەوانیش جل و به‌رگی کوردی بپۆشن و بە پێشکه‌ش کردنی په‌خشانه شێعر و نه‌مایش کردنی شانۆی پێوەندیدار، ئه‌و ڕۆژه جیهانی و تایبەتییە پیرۆز راگرن. له به‌ره‌به‌ری ڕۆژی جیهانی زمانی دایکیدا و به مه‌به‌ستی رێزگرتن لەم بۆنەیە، ئەرکی سەر شانی مامۆستایان و دڵسۆزانی گەلەکەمانە کە لە رێگەی سازدانی سمینار و کۆبوونەوەی پێوەندیدار، سه‌رنجی نه‌وه‌ی نوێ و سەردەم بۆ بایەخی زمانی دایکی رابکێشن. هەروەها دەکرێ له قوتابخانه‌کاندا باس و بابه‌تی جۆراوجۆر بۆ قوتابییه‌کان بێتە ئاراوە و دەرفەتی ئاڵوگۆڕی بیرورایان بۆ بڕەخسێ.\nرێژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران، لە روانگەیەکی بەرتەسکی ئایینی- شۆڤێنیستییەوە لە مەسەلەی کورد دەڕوانێ. بەرپرسانی حکوومەتی لە رۆژهەڵاتی کوردستان هەوڵی تواندنەوەی کەلەپوور و وێژەی کورد دەده‌ن و لە دەرەوەی سنوورەکانیش هەوڵی لە گرێژەنە بردنی پرسەکانی گەلی کورد دەدەن. به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران ئیستا لە هەموو کات زیاتر هەست بە زەبوونی دەکەن و بە روونی بۆیان دەرکەوتووە کە چیتر گەلانی ئێران و لە سەرووی هەموویانەوە خەڵکی کوردستان حەز بە مانەوە و دەسەڵاتی کۆنەپەرەستانەیان ناکەن. هاتنە سەرشەقامی خەڵکی ناڕازی ئێران، لەلایەک تەختی ستەمی ئاخوندەکانی هێناوەتە لەرزە و لەلایەکی دیکەوە مژدە بەخشی خەڵکی وەزاڵەهاتووی کوردستانە کە بە زوویی شاهیدی شایی ئازادی و سەربەستی دەبن. بە دڵنیاییەوە تا مامۆستایانی شۆڕشگێڕ و رۆڵە دەروەستەکانی کوردستان لە مەیداندا دیار بن، ئاڵای تەقەلا بۆ بە رەسمی ناسینی زمانی كوردی هەروا سەربەرز و شەکاوە دەمێنێتەوە.\nلە كۆتاییدا یه‌كیه‌تیی پیشه‌یی مامۆستایانی كوردستانی ئێران، بە بۆنەی رۆژی جیهانی زمانی دایك، پیرۆزبایی لە هەموو ئاخێوەرانی زمانی كوردی، مامۆستایان، قوتابییان و توێژی فه‌رهه‌نگی دەكەین و سەری رێز و نەوازش بۆ ئەو تێكۆشەرانە دادەنەوێنین، كە بە بێ هیچ چاوەڕوانییەك و لە سەختترین هەل و مەرجەكاندا، قۆڵی هیممەتیان لێ هەڵماڵیوە و خزمەتیان بە زمان و ئه‌ده‌بیاتی كوردی كردووە و ده‌كه‌ن.\nیەكیەتیی پیشەیی مامۆستایانی كوردستانی ئێران\n٢٨ی رێبەندانی ١٣٩٦ هەتاوی\nهەواڵەکانی ناوەندی هەواڵی تیشک، شەممه ٢ی پووشپەڕی ١٣٩٧\n20:25 - 2 پووشپەڕ 2718


<< < دەرچوون 16 > >>\n١ لەدوای ئەوە لە ئێلیم کۆچیان کرد و هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل هاتنە چۆڵەوانی سین* کە لەنێوان ئێلیم و سینایە، لە ڕۆژی پازدەی مانگی دووەم لەدوای کۆچکردنیان لە خاکی میسر. ٢ هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل لە چۆڵەوانیدا بۆڵەبۆڵیان لەسەر موسا و هارون کرد. ٣ نەوەی ئیسرائیل پێیان گوتن: «خۆزگە بە دەستی یەزدان لە خاکی میسردا بمردبووینایە، بۆ خۆمان لای مەنجەڵی گۆشت دانیشتبووین و بە تێری نانمان دەخوارد، بەڵام ئێمەتان دەرهێنا بۆ ئەم چۆڵەوانییە هەتا هەموو ئەم کۆمەڵە بە برسیێتی بکوژن.»\n٤ یەزدانیش بە موسای فەرموو: «من لە ئاسمانەوە نانتان بۆ دەبارێنم، گەلیش دەبێت بچنە دەرەوە و هەر ڕۆژە و پێویستی ئەو ڕۆژە هەڵیبگرنەوە. بەم شێوەیە تاقییان دەکەمەوە ئاخۆ بەگوێرەی فێرکردنەکەم دەڕۆن یان نا. ٥ ئەوە دەبێت لە ڕۆژی شەشەم ئەوەی دەیهێنن ئامادەی بکەن، ئیتر دەبێتە دوو ئەوەندەی ئەوەی ڕۆژانە هەڵیدەگرنەوە.»\n٦ جا موسا و هارون بە هەموو نەوەی ئیسرائیلیان گوت: «ئێوارە دەزانن کە یەزدان ئێوەی لە خاکی میسر دەرهێنا. ٧ بەیانیش شکۆی یەزدان دەبینن لە گوێگرتنی لە بۆڵەبۆڵتان لە دژی یەزدان، بەڵام ئێمە چین تاکو لە دژمان بۆڵەبۆڵ بکەن؟» ٨ موسا گوتی: «ئێوە بەوە دەزانن کە یەزدانە کاتێک ئێواران گۆشتتان دەداتێ و بەیانیان نانتان دەداتێ بیخۆن، چونکە گوێی لە بۆڵەبۆڵتان بوو لە دژی. بەڵام ئێمە کێین؟ بۆڵەبۆڵتان لە دژی ئێمە نییە، بەڵکو لە دژی یەزدانە.»\n٩ موسا بە هارونی گوت: «بە هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل بڵێ: ”نزیک ببنەوە بۆ بەردەم یەزدان، چونکە گوێی لە بۆڵەبۆڵتان بوو.“»\n١٠ ئەوە بوو لەو کاتەی هارون لەگەڵ هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل دەدوا، ئاوڕیان دایەوە بەرەو چۆڵەوانی و بینییان شکۆمەندی یەزدان لەناو هەور دەبینرێت.\n١١ یەزدانیش بە موسای فەرموو: ١٢ «گوێم لە بۆڵەبۆڵی نەوەی ئیسرائیل بوو، لەگەڵیان بدوێ و بڵێ: ”ئێواران گۆشت دەخۆن و بەیانی تێر نان دەبن، ئیتر ئێوە دەزانن کە من یەزدانی پەروەردگارتانم.“»\n١٣ ئەوە بوو لە ئێوارە سوێسکە* بەرز بوونەوە و ئۆردوگاکەیان داپۆشی، بەیانیش شەونم لە دەوروبەری ئۆردوگا کەوتبوو. ١٤ کاتێک شەونمە کەوتووەکەش بەرزبووەوە، بینییان وا لەسەر ڕووی چۆڵەوانییەکە شتێکی وردی وەک توێکڵ، ورد وەک زوقم لەسەر زەوییەکەیە. ١٥ کاتێک نەوەی ئیسرائیل ئەمەیان بینی بە یەکتریان گوت: «ئەوە چییە؟» چونکە نەیاندەزانی چییە.\nموساش پێی گوتن: «ئەوە ئەو نانەیە کە یەزدان بە ئێوەی داوە بۆ ئەوەی بیخۆن. ١٦ ئەمە ئەو شتەیە کە یەزدان فەرمانی کردووە: ”با هەریەکە و بەگوێرەی خواردنی لێی هەڵبگرێتەوە، ئۆمرێک* بۆ هەر یەکێک بەگوێرەی ژمارەی کەسەکان هەریەکە بۆ ئەوانەی لە چادرەکەی ئەون دەیباتەوە.“»\n١٧ نەوەی ئیسرائیلیش بەم جۆرەیان کرد و زۆر و کەم هەڵیانگرتەوە. ١٨ بەڵام کاتێک بە ئۆمر پێوایان، نە ئەوەی زۆری کۆکردووەتەوە زیادی کردووە و نە ئەوەی کەمی کۆکردووەتەوە کەمی کردووە، هەریەکە و بەگوێرەی خواردنی هەڵیگرتەوە.\n١٩ موسا پێی گوتن: «هیچ کەس لێی نەمێنێتەوە بۆ بەیانی.»\n٢٠ بەڵام گوێیان لە موسا نەگرت، بەڵکو هەندێک خەڵک لێیان هێشتەوە بۆ بەیانی، جا کرم لێیدا و کەڕووی کرد، موساش لێیان تووڕە بوو.\n٢١ ئیتر هەموو بەیانییەک هەڵیاندەگرتەوە، هەرکەسە بەگوێرەی خواردنی، کە خۆریش گەرم دادەهات دەتوایەوە. ٢٢ ئەوە بوو لە ڕۆژی شەشەمدا دوو ئەوەندە نانیان هەڵگرتەوە، دوو ئۆمر* بۆ هەر یەکێک، ئیتر هەموو ڕابەرەکانی کۆمەڵ هاتن و بە موسایان ڕاگەیاند. ٢٣ ئەویش پێی گوتن: «ئەمە ئەوەیە کە یەزدان فەرموویەتی: ”بەیانی پشوودانە* ، شەممەی پیرۆزە بۆ یەزدان، ئەوەی دەیکەن بە نان بیکەن و ئەوەی لێی دەنێن لێی بنێن، هەرچی دەمێنێتەوەش لەلای خۆتانی دابنێن هەتا بۆ بەیانی هەڵبگیردرێت.“»\n٢٤ جا دایاننا بۆ بەیانی هەروەک موسا فەرمانی دا، ئیتر نە کەڕووی کرد و نە کرم تێدا پەیدابوو. ٢٥ موسا گوتی: «ئەمڕۆ بیخۆن، چونکە ئەمڕۆ شەممەیە بۆ یەزدان، لە دەشتودەر نایدۆزنەوە. ٢٦ شەش ڕۆژ هەڵیدەگرنەوە، بەڵام لە ڕۆژی حەوتەم شەممەیە و تێیدا نییە.»\n٢٧ ئەوە بوو لە ڕۆژی حەوتەم هەندێک لە خەڵکەکە چوونە دەرەوە بۆ ئەوەی هەڵیبگرنەوە، بەڵام نەیاندۆزییەوە. ٢٨ یەزدانیش بە موسای فەرموو: «هەتا کەی ئێوە ڕەتی دەکەنەوە فەرمان و فێرکردنەکەم بپارێزن؟ ٢٩ بڕوانن، یەزدان شەممەی پێداون، بۆیە لە ڕۆژی شەشەمدا نانی دوو ڕۆژتان پێدەدات، با هەریەکە لە شوێنی خۆی دابنیشێت، با کەس لە ڕۆژی حەوتەم شوێنی خۆی بەجێنەهێڵێت.» ٣٠ ئیتر گەل لە ڕۆژی حەوتەم پشوویان دا.\n٣١ بنەماڵەی ئیسرائیلیش ناویان لە نانەکە نا مەن* . وەک تۆوی گژنیژ سپییە و تامیشی وەک ناسکە نانی* بە هەنگوینە. ٣٢ موسا گوتی: «ئەمە ئەو شتەیە کە یەزدان فەرمانی کردووە: ”ئۆمرێکی لێ پڕ بکەن و با بۆ نەوەکانتان بپارێزرێت، بۆ ئەوەی ئەو نانە ببینن کە لە چۆڵەوانی دەرخواردم دان کاتێک لە خاکی میسر دەرمهێنان.“»\n٣٣ ئینجا موسا بە هارونی گوت: «گۆزە ببە و پڕ بە ئۆمرێک مەنی تێبکە. ئینجا لەبەردەم یەزدانی دابنێ تاکو بۆ نەوەکانتان بپارێزرێت.»\n٣٤ هەروەک یەزدان فەرمانی بە موسا دا، لە دواییدا هارون مەنەکەی لەناو سندوقەکەی پەیمان* دانا بۆ پاراستنی. ٣٥ نەوەی ئیسرائیل چل ساڵ مەنیان خوارد هەتا هاتنە خاکی ئاوەدانی، مەنیان خوارد هەتا هاتنە سنووری خاکی کەنعان.\n٣٦ ئۆمریش دەیەکی ئێفەیە.*


بەڕێوەبەرایەتی ئۆباما ڕادەگەیەنێت ڕێژەی ئەو کەسانەی کە سەردانی پەیجی تویتەری دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) دەکەن لە ماوەی دوو ساڵی ڕابوردوو لە سەدا 40 کەم بۆتەوە، ئەمەش لە کاتێکدا ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی بەردەوام بۆ وێنە و گرافیک بەرپەرچی ئەو پەیامانەی سەر ئینتەرنێتیان داوەتەوە کە پروپاگەندە بۆ ئەو ڕێکخراوە توندڕەوە دەکەن.\nلە پەیامی بەرپەرچدا وێنەی ورچێکە کە کە بە زمانی عەرەبی لێی نوسراوە داعش منداڵ کوژە، خەڵکی بێتاوان دەکوژێت، پاکی لەناو دەبات، و یان بێڕێزی بە منداڵان دەکات. وێنەیەکی تری تێدایە کە دەستی پیاوێک دەمی ژنێکی گرتووە و لێی نوسراوە " داعش دەنگی ژنان ناهێڵێت". وێنەیەکی تریش کە ژنێکە بە نیقابێکی ڕەشەوە چاوی فرمێسی خوێنی لێ دێت و لێی نوسراوە ژنان لە ژێر دەسەڵاتی داعش، بە کۆیلە دەکرێن، ئازار دەدرێن و بێڕێزیان پێ دەکرێت.\nکار بەدەستانی ئەمەریکا کەم بوونەوەی سەردانی پەیجی داعش بە پێشکەوتنێک لە کەمکردنەوەی پروپاگەندەکانی داعش دەزانن.\nکاتێک ئەمەریکا هاوپەیمانی نێونەتەوەیی لە مانگی 9 ی ساڵی 2014 دژ بە داعش دامەزراند، بەڕێوەبەرایەتییەکە چەندین ئامانجی دیاری کرد ئەوانەش بریتی بوون لە کرداری لەشکری، ڕێگەگرتن لە چوونی شەڕکەرانی بیانی بۆ ناو داعش و بڕینی هاوکاری داراییان و هەروەها ڕووبەڕوو بوونەوەی ئایدۆلۆژیای توندڕەوی گروپەکەو کەم کردنەوەی ناوبانگیان لە جیهانی عەرەب و تەواوی جیهان.\nپەیامەکان لە سەرەتاوە کاریگەری کەم بوو چونکە زۆربەی بابەتەکانی دژ بە داعش بە زمانی ئینگلیزی بوون لە سەر ئەنتەرنێت. لەو کاتەدا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان شێوازی تێکنالۆژیای نوێیان کەمتر بوو.\nکاربەدەستانی ئەمەریکا لەو بڕوایەدان ئەم کەموکورتییانە چارەسەر کراون. کورتە نامەکان و وێنەکانی کە گوزارشت لە هەڵسوکەوتی گروپەکە لەگەڵ ژنان، منداڵان و کەسانی تر نزیکەی بە تەواوەتی بە زمانی عەرەبی بڵاو دەکرێنەوە. پێشتر ئەمەریکا ئەم شتانەی هەر خۆی بڵاو دەکردەوە بەڵام ئێستا ئەو پەیامانە بە ڕێگای حکومەتە موسوڵمانەکان، ڕێبەرە ئاینییەکان، خوێندنگا، ڕێبەرانی گەنجان و گروپە چالاکوانەکان بڵاو دەکاتەوە بە ناو کۆمەڵگاکاندا.\nلە ناو تەواوی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیشدا سەرنجێکی زۆر خراوەتەوە سەر تویتەر کە بە زۆرترین شێوە لەلایەن داعشەوە بەکار دێت.


یەكێك لە خانمە ئەكتەرەكانی هۆڵیود كە لە هەمانكاتدا دەرهێنەریش، لە مەراسیمی ئۆسكار-ی ساڵی 2020دا بە پۆشینەوەی هەمان عەزی 16 ساڵ لەمەوبەر، بوە جێی سەرنجی رۆژنامەنوسان.\nئێلیزابێت بانكس، خانمە ئەكتەر و دەرهێنەری هۆڵیود لەكاتی بەشداریكردنیدا لە مەراسیمی خەڵاتەكانی ئۆسكار بۆ ساڵی 2020، هەمان ئەو عەزییەی پۆشی كە لە هەمان مەراسیمی ساڵی 2004دا پۆشیبوی، لەوبارەیەشەوە رایگەیاند "پڕ بە بەرمە، بۆچی نەیپۆشم؟".\nلەمیانی بەڕێوەچونی مەراسیمی خەڵاتەكانی ئۆسكاری ساڵی 2004دا، بانكس عەزییەكی سوری درێژی پۆشیبو، ساڵی 2020یش بە هەمان عەزیەوە دەركەوتەوە و لە هەژماری فەرمی خۆی لە ئینستاگرام هاوپێچ لەگەڵ وێنەیەكی خۆی نوسیویەتی "لەگەڵ وێندی نیكۆڵ-ی خانمە دیزاینەر بیرمانكردەوە، سەبارەت بە گۆڕانی كەشوهەوای زەوی هۆشیاری بڵاوبكەینەوە".\nئاماژەی بەوەشكردوە "لەڕێگەی بڵاكردنەوەی هۆشیاری سەبارەت بە بەكاربەریی لە فاشیۆن و پۆشینی جلوبەرگ و بەرهەمهێنان و بەكاربردندا كە سەرجەمیان پەیوەستن پێكەوە و بە گۆڕینی كەشوهەوا و زەویەوە، هۆشداریمان سەبارەت بە گەرمبونی زەوی بڵاوكردەوە".\nئەو خانمە ئەكتەرە نوسیویشیەتی "لەگەڵ دو رێكخراودا پێكەوە هەماهەنگیمان كردوە، كە هەرودكیان كاردەكەن بۆ كەمكردنەوەی رێژەی بەكارهێنانی كاربۆن لە بەرهەمی پۆشاكیی كۆمپانیاكان و رەچاوكردنی هاوسەنگیی ژینگەیی كاردەكەن".\nئێلیزابێت بانكس تەنها خانمە ئەكتەر نیە كە ئەو هەنگاوە بەرەو بڵاوكردنەوەی هۆشیاریی ژینگەیی بنێت، جەین فۆندا-ی خانمە ئەكتەریش كە لە هەمانكاتدا نمایشكاری جلوبەرگ بوە و چالاكوانی سیاسیە، بە هەمان عەزی 6 ساڵ لەمەوبەرەوە دەركەوت.\nئەو خانمە ئەكتەرە، كە لەئێستادا تەمەنی 82 ساڵە، لە چەندین ساڵی رابردودا بە شێوەیەكی بەردەوام بەشداربوە لە خۆپیشاندانەكانی دژ بە گەرمبونی زەوی و بەوهۆیەوە چەندینجار دەستگیركراوە.\nئه‌م بابه‌ته 14232 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدەیڤد بێکام بۆ یەکەمینجار لەبارەی شازادە هاری دەدوێت\nخۆشەویستە کۆنەکەی جێنیفەر لۆپێز لەسەر جێنیفەر هاتە دەنگ


6 کەس لە شنۆ بە تۆمەتی چالاکیی سیاسی گیراون – چاونیوز\n۶ کەس لە شنۆ بە تۆمەتی چالاکیی سیاسی گیراون\n7ی ئابی , 2018\tهەواڵ ناردنی کۆمێنت 516 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\nلە ماوەی حەوتووی رابردوودا زیاتر لە ۶ کەس لە شاری شنۆ بەهۆی ناوەندە ئەمنیەتییەکانەوە دەسبەسەر کراون.\nڕۆژی یەکشەممە، ۱۴ی گەلاوێژ هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعات هەڵیان کوتاوەتە گوندی حەسەن نووران و لەو ئاواییەدا کەسێکتان بەناوی کامیل ئەحمەدی دەسبەسەر کردوە.\nکامیل ئەحمەدی، کوڕی حاجی محەممەد مامە شێخ بە تۆمەتی پێوەندی هەبوونی بە حیزبێکی کوردیی دژبەری کۆماری ئیسلامی گیراوە و بۆ شوێنێکی نەزانراو گواستراوەتەوە.\nهەروەها لە ئاوایی سینگانیش دوو کەس بەناوەکنای مەغدید کاکە و تەییب بامرۆوەت لەلایەن هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتەوە دەسبەسەر کراون. ڕۆژی شه‌ممه، ۱۳ی گه‌لاوێژ ئیداره‌ی ئیتلاعاتی شنۆ هه‌ڵی کوتاوه‌ته شوێنی کاری کورش عه‌زیزی که ته‌عمیرگای تراکتۆری بووه و ناوبراویان ده‌سبه‌سه‌ر کردوه و له‌گه‌ڵ خۆیان بردوویانه.\nهێزه‌کانی ئیداره‌ی ئیتلاعات له په‌لامارێکی دیکه له‌و شاره‌دا له گوندی تاچیناوێ که‌سێکیان به ناوی یوسف ئه‌حمه‌دی ده‌سبه‌سه‌ر کردوه.\nوه‌ک ده‌گوترێ هەموو ئەو دەسبەسەرکراوانە به تۆمه‌تی پێوه‌ندی هه‌بوونیان به حیزبێکی کوردیی دژبه‌ری کۆماری ئیسلامی و چالاکیی ئه‌منیه‌تی دژ به ڕێژیم ده‌سبه‌سه‌ر کراون و تا ئێستا شوێنی گیران و به‌ندکرانیان نەزانراوە.


ئەگەر كەسێك زۆر فەقیر بوو توانای نەبوو فیدیە بدات حوكمی چیە ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nڕۆژووقەزا کردنەوە و کەفارەت و فیدیەى ڕۆژووئەگەر كەسێك زۆر فەقیر بوو توانای نەبوو فیدیە بدات حوكمی چیە ؟\nئەگەر كەسێك زۆر فەقیر بوو توانای نەبوو فیدیە بدات حوكمی چیە ؟\nئه‌گه‌ر كه‌سێك له‌به‌ر هه‌ژاری و بێ توانایی، توانای فیدیه دانی نه‌بوو، وه له‌و كه‌سانه‌ش بوو كه نه‌یده‌توانی به‌ڕۆژوو بێ، وه‌كو ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ ده‌بینرێ پیره‌ژن و پیره‌مێرد یان كه‌سانێك گیرۆده‌ی نه‌خۆشیه‌كی سه‌ختن و خۆیان زه‌كاتیان پێ ده‌درێت: ئه‌وه نه ڕۆژوویان له‌سه‌ر و نه فیدیه.\nبه‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه ئه‌وه‌یه :\nخواى گه‌وره ده‌فه‌رمووێ: [ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا] البقرة: ٢٨٦.\nواته:«خودا ته‌كلیف له هیچ كه‌س ناكات ته‌نها به ئه‌ندازه‌ی توانای خۆی نه‌بێت».\nوه هه‌روه‌ها «أَبُوْهُرَيْرَةَ» ده‌یگێرێته‌وه‌و ده‌فه‌رمووێ:\nئێمه له خزمه‌تی پێغه‌مبه‌رداـ ﷺ ـ دانیشتبووین، له پڕ پیاوێك هات و وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا ـ ﷺ ـ ڕه‌نجه‌ڕۆ بووم.\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ: «وَمَا شَأْنُكَ؟» واته: « چیت به‌سه‌رهاتووه؟»\nوتی: له ڕۆژانی ڕه‌مه‌زاندا له‌گه‌ڵ خێزانم جووت بووم.\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ:« فَهَلْ تَسْتَطِيعُ تُعْتِقُ رَقَبَةً؟» واته: « ئه‌توانی له كه‌فاره‌تی ئه‌و ئیشه‌دا كۆیله‌یه‌ك ئازادبكه‌ی»؟\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ: « فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ؟» واته: « ئه‌ی ئه‌توانی دوومانگ له‌سه‌ر یه‌ك و بێ بچڕاند به ڕۆژوو بی»؟ وتی: نه‌خێر.\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ: « فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا؟ » واته:«ئه‌ی ئه‌توانی خواردنی شه‌ست فه‌قیر بده‌ی»؟\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ: « اجْلِسْ » واته: « دانیشه ».\nئه‌ویش دانیشت، له‌و كاته‌دا زه‌میله‌كی گه‌وره خورمایان هێنا بۆ پێغه‌مبه‌رـ ﷺ ـ .\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ فه‌رمووێ:« خُذْ هَذَا فَتَصَدَّقْ بِهِ» واته: « ده‌بڕۆ ئه‌م زه‌میله خورمایه بیكه به خێرو بیبه‌خشه به‌ناو هه‌ژاره‌كانی شاری مه‌دینه‌دا».\nئه‌ویش وتی: بیده‌م به ماڵێك له خۆم هه‌ژارتر! له شاری مه‌دینه‌دا له ئێمه هه‌ژارتری تێدا نییه.\nپێغه‌مبه‌ر ـ ﷺ ـ پێكه‌نی هه‌تا ددانه‌كانی ده‌ركه‌وتن پێی فه‌رموو:« أَطْعِمْهُ عِيَالَكَ» واته: « ده‌بڕۆ بیده به ماڵ و منداڵه‌كه‌ت بابیخۆن »(1).\nكه‌وابوو ئه‌گه‌ر كه‌سێك ئه‌وه‌نده هه‌ژاروو ده‌ستكورت بوو نه‌یتوانی فیدیه بدات، ئه‌وه له‌سه‌ری واجب نییه(2).\n(1)صحيح البخاري - كتاب كفارات الأيمان- باب قوله تعالى : قد فرض الله لكم تحلة أيمانكم - حديث : 6341، وباب يعطي في الكفارة عشرة مساكين - حديث : 6343. صحيح مسلم - كتاب الصيام- باب تغليظ تحريم الجماع في نهار رمضان على الصائم - حديث : 1935\n(2)صحيح ابن خزيمة - (ج 3 / ص 220). « باب الدليل على أن المجامع في رمضان إذا ملك ما يطعم ستين مسكينا و لم يملك معه قوت نفسه وعياله لم تجب عليه الكفارة »\nئایا قەزاكردنەوە پێویستە لەسەر ئەو كەسەی كە ڕشانەوە زۆری پێ دێنێت لە ڕۆژانی ڕەمەزاندا ؟ ئافرەتێکى شیردەر کەوتە سوڕى مانگانەوە پێویستە ڕۆژووەکەی قەزا بکاتەوە؟ حوکمی جیماع کردن بەئەنقەست لەکاتی قەزا کردنەوەی ڕۆژوی ڕەمەزان شکاندنی ڕۆژووی ڕەمەزان بەبێ بوونی عوزر بڕی ئەو خواردنە چەندە كە دەدرێت بە فەقیر بۆ فدیەی ڕۆژوو؟\nسەردان: ١,٥٠١ بەش: قەزا کردنەوە و کەفارەت و فیدیەى ڕۆژوو\nپرسیاری دواتر ئەگەر ئافرەت لە ڕەمەزاندا بەو نیەتەوە خۆی دابپۆشێت كە دوای ڕەمەزان دەست پێ بكاتەوە لەسەر ئەو خۆ دانەپۆشینە حوکمى چیە؟پرسیاری پێشتربڕی ئەو خواردنە چەندە كە دەدرێت بە فەقیر بۆ فدیەی ڕۆژوو؟


لاوک کونجرینی : لەوە دەچێت بەرزانی خەونەکەی بێتە دی . – WTARIKURD\nلاوک کونجرینی : لەوە دەچێت بەرزانی خەونەکەی بێتە دی .\nچەند ڕۆژێکە عێراق و هەرێمی کوردستان نوقمی کێشە یەکلاکەرەوەکان بووە ، دەسەڵاتدارانی عێراق و هەرێم لەسەر کۆمەڵێك ئاست هاتوهاواریانە . کۆی کێشەکان جگە لە دەستڕۆیشتۆکانی عێراق و هەرێم ، خەڵکی هەردوو بەشەکە بەترسەوە تێی دەڕوانن .\nهەواڵەکانی ناوخۆ و ناوچەکەو جیهان ، ئەم ململانییە دەبەستنەوە بە ململانێی سێبەرەکانی ئەمریکا و ئێران ، لەکاتێکدا هەفتەی ڕابردوو ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کیریی لەگەڵ بەرپرسانی عێراق و هەرێم کۆبووەوەو ، پشتیوانی ئەمریکای بۆ چاکسازییەکەی عەبادی ڕاگەیەنرا .\nبەرەی مانگرتووەکان پێکهاتووە له به‌شێکی زۆری ده‌وڵه‌تی یاساو ته‌یاری سه‌درو عه‌لاوی و چه‌ند کوتله‌یه‌کی بچووک و دوو ئه‌ندام په‌رله‌مانی کورد .\nبەرەی پێگپارێز پێکهاتووە لە فراکسیۆنه کوردیه‌کان و یه‌کێتی هێزه عێراقیه‌کان ( سونه‌کان ) ، ئه‌نجومه‌نی باڵاو به‌شێک له ده‌وڵه‌تی یاساو چه‌ند کوتله‌ی تر .\nگەرچی شیعەکانە بوون بەدوو بەشەوەو سونەکانیش جگە لەکوتلەی عەلاویی ، کە لەسەر کوتلەی سوونەکان هەژمار دەکرێت کەوتوونەتە سەر بەرەی مانگرتووەکان . بەڵام کوتلەی سوونکان کە زیاتر بە کوتلەی عەرەبە توندڕەوەکان لەگەڵ کورد و ئەنجومەنی باڵا و بەشێکی کوتلەی دەوڵەتی یاسا لەبەشی پێگپارێزەکانن .\nلەم هەرایە بڕوانین ، جگە لەشەڕی دەسەڵات و پێگە ، هیچ کڵێشەیەکی گشتگیری بۆ کۆمەڵگایان پێ نییە ، ئەوانەی لەسەر پێگپارێز ململانێیانە ، دەبێت چ بەرنامەیەکیان هەبێت و بەرەی مانگرتووکان ڕێگر بن ؟ و ، ئەوانەی مان دەگرن دەیانەوێت چ گۆڕانکارییەک لە دەسەڵاتدا بکەن ، کە خۆیان دەسەڵاتی جێبەجێکاریان بەدەستەوەیە .\nلێرەوە بروانینە ، خۆشمەیی ئەم ململانییەی ، کە عیراقی پیا تێپەڕ دەبێت وەک :\n1 – شیعەکان بوون بەدوو بەشەوە ، لەکاتێکدا ئێران باڵادەستی بەسەر بڕیارەکانی عێراق و هەرێم بەتەواوی هەیەو ، مەجلیسی ئەعلا و بەشێک لە کوتلەی دەوڵەتی یاسا ، کە بەشێکی گرنگی پێگپارێزەکانە بە هێزی لاکەرەوەی بڕیارەکانی ئێران دەخوێنرێتەوە . بەشەکەی تر ، کە مانگرتووەکانن ، ئەمانیش ڕاستەوخۆ ئێران دەیان جوڵێنێت .\n2 – کورد لەهەرێم لەنێوا قەیرانێکی قوڵی یاسایی نایەکلاکەرەوەیە لەنێوان پارتی و بزوتنەوەی گۆڕان + لایەکانی تر بەردەوامەو ، چاوەڕوانی کۆتایی هاتنی نایەت . کەچی بزوتنەوەی گۆڕان و پارتی وەک لەوەی لەهەڕێم هیچ کێشەیەکیان نەبێت لەبەغداد کۆک و تەبان .\nلەم هەرایەدا ئێران لەوە گەیشتووە ئەمریکا گۆڕانکاریی لەناوچەکەدا دەکات و ، دەستپێشخەری خۆی دەکات ، بەو شێوەی وەک هێزی باڵادەست لەدابەشکردنەکدا بوونی هەبێت . شیعەکانی کردووە بەدوو بەشەوە بۆ ئەوەی ئۆباڵی دابەشکردنەکە ببەستێتەوە بە کۆی ململانییەکی ناوخۆی عێراق ، نەک بەپیلانی خۆی . ئەمریکاش ئەم هەنگاوەی ئێرانی پێخۆشە ، لەبەر ئەوەی دەبێتە کلیلی کردنەوەی هەنگاوەکانیان . لەسەرو ئەمانەشەوە بەرزانی لە خەونەکەی نزیک دەبێتەوە ، بۆ ئەوەی لەژێر باڵی ئەودا بەیانی سەربەخۆیی دەوڵەتی کوردی بکات .\nبەدیوەکەی تردا گەر زەمینەسازی لەئارادا نەبوو بۆ دابەشکردنەکە ، شیعەکان لەهەردوو بەرەدا بڕیار بەدەستدەبن و پارتیش خەونێکی تری دێتە دی ، ئەویش سەندنەوەی پێگەکەی ئارام شێخ محەمەد ـ ە لە بزوتنەوەی گۆڕان .\nشەماڵ عادل سەلیم : کوردستانێکی وێران و ئاڵایەکی سەراوژێر .\nفەوزی ڕەمزی : ساڵ و ڕۆژمێری کوردی ـ عارەبی ـ زاینی ـ ئێرانی .