02:07 - 21/06/2020\nتورکیاو ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکانی\nرۆژی (15)ى حوزەیرانی (2020) تورکیا ئۆپەراسیۆنێکی لەناکاوی سەربازی و ئاسمانی بەناوی (چنگی هەڵۆ)، دژ بە بنکە و بارەگاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە سنورەکانی هەرێمی کوردستان دەستپێکرد.\nرۆژێک دواتر، بەدیاریکراویش لەشەوی (16)ى حوزەیران، ئۆپەراسیۆنێکی مەیدانی و زەمینیشی، بەناوی ئۆپەراسیۆنی (چنگی پڵنگ) بۆ ناوچەی هەفتانین لەزاخۆ بە هەمان ئامانج راگەیاند.\nپرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە کەئایا تورکیا ئامانجی لەم ئۆپەراسیۆنانە تەنها بۆ هێرشکردنە سەر پەکەکەیە؟\nیاخود ئامانجی دیکەی هەیە لەم هێرشانەدا و پەکەکە کراوەتە پاساوی هێرشەکە؟\nئایا تورکیا توانیوەتی تا ئێستا ئامانجی ئۆپەراسیۆن و پەلامارەکانی بەدەست بهێنێت؟\nلەرێگەی ئەم نوسینەوە هەوڵدەدەین لەسەر ئەم پرسانە بوەستین، بەتایبەت لەچوارچێوەی ئەو روداوانەی کە لەم چەند رۆژەی سەرەتای ئۆپەراسیۆنەکاندا رویانداوە.\nئەوەش پشت بەست بەلێکدانەوەی ئەو زانیارییانەی کە لەلایەن هەریەک لە وەزارەتی بەرگری تورکیا و دەزگاکانی نزیک لەپەکەکە و سەرچاوەکانی دیکە، لەماوەی چەند رۆژی رابردودا بڵاوکراونەتەوە.\nئامانجەکانی تورکیا لەئۆپەراسیۆن و لەشکرکێشی بۆ هەرێمی کوردستان\nبێگومان تورکیا لەئەنجامدانی ئەم ئۆپەراسیۆنەکانەدا کۆمەڵێک ئامانجی هەیە، لەوانەش ئامانجی (ئاشکرا و شاراوە)، لەگەڵ ئامانجی (کاتی و ستراتیژی).\nبەڵام ئەوەی تائێستا بەرونی دەرکەوتوە ئەوەیە کەتورکیا تائەم ساتە نەییتوانیوە لەهەردو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکەیدا دەستکەوت و ئامانجی گەورەی سەربازی بەدەستبهێنێت.\nبەڵام ئایا دۆخەکە بۆ تورکیا بەم جۆرە بەردەوام دەبێت، یاخود گۆڕانی بەسەردا دێت؟.\nئەمە ئەو پرسیارەیە کە ئاراستەی روداوەکان و بەردەوامبونی ئۆپەراسیۆنەکان وەڵامی دەدەنەوە.\nلەگەڵ ئەوەشدا تورکیا لەم هەوڵانەیدا ژمارەیەک ئامانجی درێژخایەن و ستراتیژی هەیە، بەتایبەت لەهەرێمی کوردستاندا، کە بەرۆژ و دو رۆژ بۆ تورکیا دەستەبەرنابن و لەوپێناوەدا تورکیا بەردەوام پلان بۆ بەدەستهێنانیان دادەرێژێت.\nوەک هەمیشە تورکیا بەئاشکرا رایگەیاندوە ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی، بریتییە لەروبەڕوبونەوەی پەکەکە و لەناوبردنی گەنجینە و بارەگا سەربازییەکانی پەکەکە و لەنێو قوڵای ناوچەکانی هەرێمی کوردستاندا.\nلەگەڵ بەئامانجگرتنی چەند ئامانجێکی دیکە، کەپەیوەستن بە پەکەکەوە، ئەوەش لەسەر بنەمای کۆکردنەوەی زانیاری هەواڵگری، ئەمەش وەک ئامانجێکی سەرەکی و راگەیەندراو ئاشکرای تورکیا.\nلەبەرامبەر ئەمەدا، چەند ئامانجێکی دیکەی شاراوە و نهێنی و ستراتیژی تورکیا لەپشت ئەم هێرشانەوە خۆیان مەڵاس داوە، لەدیارترینیان پەیوەستە بەخواستی تورکیا بۆ پاوانخوازی و فراوانخوازی سنورەکانی و سەپاندنی هەژمونی خۆى بەسەر دەوڵەتانی ناوچەکەدا. بە واتایەکی دیکە خەونی گەڕانەوە بۆ دەستکەوتە مێژوییەکانی سەردەمی عوسمانی.\nلەم سەردەمەشدا هەنگاوە کردەییەکانی ئەم خواستەی تورکیا بەئاشکرا لەهێرش و لەشکرکێشییەکانی دیکەی تورکیادا بۆ داگیرکردنی ناوچەکانی باکوری سوریا (رۆژئاوای کوردستان) و لەشکرکێشی تورکیا بۆ وڵاتی لیبیا بەئاشکرا دەبیندرێت.\nئەوەشی پەیوەستە بەهەرێمی کوردستانەوە، دەسەڵاتدارانی تورکیا لەچەندین بۆنەداو بەئاشکرا و پشت بەست بەنەخشەی (پەیماننامەی عەهدی میللی)، ئەم ناوچەیە بەبەشێکی دانەبڕاو لە خاکی تورکیا دەزانن.\nلەم پێناوەشدا پەکەکە بوەتە باشترین پاساو بۆ ئەوەی تورکیا، بەناوی پاراستنی ئەمنی قەومی و ئاسایشی سنورەکانی و خۆپارێزی، بەردەوام هێزی سەربازی رەوانەی خاکی کوردستان بکات.\nلەئێستاشدا بەفەرمی چەندین بنکەو بارەگای سەربازی و هەواڵگری تورکیا لەم سنورەدا دامەزرێندراون، رۆژانەش زۆر بەئازادانە لەم ناوچانەدا بەپێچەوانەی هەمو پرەنسیپێکی یاسای و نێودەوڵەتی، بەپشتگیری بۆردومانی بەردەوام، ئۆپەراسیۆن و چالاکی سەربازی و ئەمنی و هەواڵگری ئەنجام دەدەن.\nلەئێستادا ئەم ئۆپەراسیۆنە، لەدیوە شاراوە و ستراتیژیەکەیدا ئامانج لێی بەهێزکردن و سەپاندنی حزوری تورکیایە بەسەر هەرێمی کوردستاندا، ئەوەش لەرێی ئەو ناوەند و بنکە سەربازیانەی کە لە ماوەی ساڵانی رابردودا تورکیا لەم هەرێمەدا دروستی کردون، واتە تورکیا دەخوازێت نفوزو دەسەڵاتی خۆیی لەکوردستان، وەک ناوچەیەک کەبەمافی دێرینی خۆیی دەزانێت، بەهێزترو جێگیرتر بکات و لەوێوە هەرکات ویستی هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەکانی دیکەی ببات، لەنمونەی هێرشکردنە سەر قەندیل و شەنگال. لەلایەکی دیکەوە، دەتوانین بڵێین ئامانجی کاتی تورکیا لەئەنجامدانی ئەم هێرشانەدا بۆ ئەوەیە کە لەرێی ئەم ئۆپەراسیۆنانەوە بتوانێت لەرێگەی میدیاوە توانا و هێزی تەکنەلۆژیای سەربازی خۆى لە ناوچەکەدا نمایش بکات.\nهاوکات پەیامێکی هەرێمی و نێودەوڵەتیش بگەیەنێتە وڵاتانی ناوچەکەو جیهان بەتایبەتیش (عێراق و ئێران و ئەمەریکا). لەدیوە ستراتیجیەکەشەوە تورکیا ئامانجیەتی رۆڵ و پێگەی خۆیی، لەنێو هاوکێشە و ململانێ سیاسی و هەرێمییەکانی ناوچەکەدا بسەلمێنێ و بسەپێنێت، بەدیاریکراویش لەنێو ململانێ سیاسی و مەزهەبی و نەتەوەییەکانی عێراق و هەرێمی کوردستاندا... ئەمانەو چەند ئامانجێکی دیکە.\nئایا ئۆپەراسیۆنەکانی تورکیا ئامانجیان پێکا؟\nئۆپەراسیۆنی یەکەم: چنگی هەڵۆ\nشەوی(15) ی حوزەیران، لەهەنگاوێکی لەناکاودا تورکیا ئۆپەراسیۆنی ئاسمانی (چنگی هەڵۆ)ی بەبەشداری (18) فرۆکەی جەنگی دژی پەکەکە دەستپێکرد و توانی بەقوڵای (193) کم بێتە نێو قوڵایی ئاسمانی هەرێمی کوردستانەوە.\nسەعاتێک دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە، وەزارەتی بەرگری تورکیا رایگەیاند: "لە ئۆپەراسیۆنەکەدا، توانیومانە ناوچەکانی (شنگال، قەرچوغ، قەندیل، زاپ، ئاڤاشین، باسیان و خواکوڕک ...) لە باکوری عێراق (هەرێمی کوردستان) بۆردومان بکەین".\nدوای تێپەربونی ١٢ سەعات، بەسەر دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەدا، وەزارەتی بەرگری تورکیا کۆتایی هاتنی ئۆپەراسیۆنەکەی وەک خۆیان دەڵێن؛ "بەسەرکەوتن"راگەیاند. بەڵام وەزارەتی بەرگری تورکیا نەیتوانی بەبەڵگە راستی ئەو سەرکەوتنەی کەبانگەشایان بۆ دەکرد بۆ هەموانی بسەلمێنێت.\nهاوکات حکومەتی تورکیا نەیتوانی وەڵامی ئەم پرسیارانەش بداتەوە، کە لە دەرئەنجامی کۆتایهێنانی خێرای بەئۆپەراسیۆنەکە بۆ هەموان دروستبو.\nلەدیارترین ئەو پرسیارانەش بریتی بون لەوەی کە:\nئایا ئۆپەراسیۆنەکە چۆن دەستی پێکرد و چۆن لەماوەی تەنها ١٢ سەعاتدا سەرکوتو بو؟\nئایا ئەو ٨١ ناوەندەی کەبۆردومانکراون، وەک تورکیا رایگەیاند، ناوەندی پاراستنی هێزەکانی پەکەکە بون؟\nئایا ئەو ناوەندانەی کە لەناوبراون و بەدیاریکراوی لەچ ناوچەیەکدا بون؟\nئایا لەئەنجامی بۆردومانی ئەو ناوەندانەدا تواندراوە چەند گەریلای پەکەکە بکرێنە ئامانج؟\nبێگومان نەبونی وەڵامێکی بەڵگەدار، لەلایەن تورکیاوە بۆ ئەو پرسیارانە، ئەو راستییە دەردەخەن کەتورکیا نەیتوانی لەم ئۆپەراسیۆنە ئاسمانیەدا ئەو ئامانجەی کەخۆی دەبینیەوە لەوەشاندنی گورزی کاریگەر، سەرکەوتوبێت.\nبۆ دڵنیابونەوە لەسەر ئەم راستییە، لێرەدا دێین لەناوەرۆکی راگەیەندراوێکی باڵی سەربازی پەکەکە، کەناسراوە بە هێزەکانی پاراستنی گەل (هەپەگە) ورد دەبینەوە.\nهەپەگە دەربارەی ئاکامی ئەم ئۆپەراسیۆنەی تورکیا بۆ سەر هێزو ناوچەکانیان، ئێوارەی رۆژی ١٦ی حوزەیران، رایگەیاند:"تورکیا لەهێرشەکانیدا ناوچەی هاوڵاتیانی سڤیلی بەئامانج گرتوە، وەک کەمپی پەنابەرانی مەخمورو شەنگال، واتە ئەو شوێنانەی بۆردومانی کردون ناوچەی جموجۆڵی هێزەکانی هەپەگە نەبون و هێزی ئێمەی لێ نەبوە، بۆیە هیچ گەریلایەکی ئێمە لەو هێرشانەدا زیانی بەرنەکەوتوە. بەڵکو تورکیا تەنها خەڵکی مەدەنی کردوەتە ئامانج".\nلەلایەکی دیکەوە یەکینەکانی پاراستنی شەنگال (یەپەشە)، لەراگەیەندراوێکدا دەربارەی ئۆپەراسیۆنە ئاسمانیەکەی تورکیا بۆ سەر شەنگال رایگەیاند:\n"لەئەنجامی هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر شەنگال، شەش بنکەی هێزەکانمان کراونەتە ئامانج و چوار شەڕڤانمان برینداربون".\nئەمانەش بەشێک بون لەو زانیاریانەی کەدەربارەی دەرئەنجامەکانی ئەو ئۆپەراسیۆنەی تورکیاو ئەنجامەکانی لەلایان هەردولاوە بڵاوکرایەوە.\nکەواتە بەسەیرکردن لەماوەی ئۆپەراسیۆنەکە لەراگەیاندن تا کۆتایی پێهێنانی ئۆپەراسیۆنەکە، لەگەڵ هەڵسەنگاندنی لێکەوتەکانی ئۆپەراسیۆنەکە، دەکرێت بڵێین تورکیا نەیتوانی بەدیاریکراوی "ئەو ئامانجە"ی بپێکێت کە پوەست بو بەزەبر لێدان لەپەکەکە لەنێو قوڵای خاکی هەرێمی کوردستاندا.\nهەر ئەمەش وایکرد تورکیا دوای ١٢ سەعات ئەم ئۆپەراسیۆنە کۆتایی پێبهێنێت و ئۆپەراسیۆنێکی دیکە، بەگرتنەبەری رێگاو میکانیزمی جیاوازتر دەستپێبکات.\nئۆپەراسیۆنی دوەم: چنگی پڵنگ\nتورکیا شەوێک دوای کۆتایهێنان بەئۆپەراسیۆنە ئاسمانیەکەی، دوەم ئۆپەراسیۆنی خۆی، لەژێر ناوی ئۆپەراسیۆنی (چنگی پڵنگ)، ئۆپەراسیۆنی زەمینی لە هەرێمی کوردستان راگەیاند. ئەم ئۆپەراسیۆنە تاساتی نوسینی ئەم بابەتە بەردەوامە.\nوەزارەتی بەرگری تورکیا ئاشکرایکرد:” ئەمە ئۆپەراسیۆنێکی مەیدانی و زەمینی هێزی کۆماندۆی تورکیایە، ئەوەش بەپشتیوانی هێزی ئاسمانی لەناوچەی هەفتانین لەزاخۆ، دژ بە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە). بەئامانجی لەچالاکی خستنی ئەو هێزەو لەناوبردنی بنکەو بارەگاکانیان لەخاکی عێراقدا”.\nبەڵام ئەوەی لەدەرئەنجامی چاودێریکردنی روداوەکانی نزیکەی (84) سەعاتی رابردوی ئەو ئۆپەراسیۆنە لەوسنورەدا دەستمانکەوتوە، پشت بەست بەکۆمەڵێک بەڵگە، دەردەکەوێت تائێستا وەک ئەوەی کە تورکیا ناوی لێناوە ئۆپەراسیۆنی مەیدانی، ئۆپەراسیۆنەکە بەو رادەیە مەیدانی نەبوە، هێندەی ئەوەی ئۆپەراسیۆنێکی ئاسمانییە و درێژکراوەو هاوشێوەی ئۆپەراسیۆنەکانی رابردوی تورکیا لەو دەڤەرانەدا.\nبەوپێیەی زۆرینەی هێرشەکانی تورکیا لەم ئۆپەراسیۆنەدا خۆیی بینیوەتەوە لەبۆردومانکردنی ناوچە سنورییەکان، ئەوەش لەرێگەی بۆردومانی فرۆکەو موشەکە دورهاوێژەکانی تورکیاوە.\nلەلایەکی دیکەوە ژمارەی قوربانیانی ئەم ئۆپەراسیۆنەی تورکیا تا ئێستا زۆرینەیان هاوڵاتی مەدەنین، بەجۆرێک کە تائێستا لەئەنجامی بۆردومانی فرۆکە جەنگییەکانی تورکیا شەش هاوڵاتی سڤیلی کورد لەناوچەکانی (سیدەکان و شیلادزێ و کانی ماسی) شەهید کراون.\nلێرەدا چەند پرسیارێکی دیکە دێنە پێشمان، ئەوەیش ئەوەیە کە بۆچی دەتوانین بڵێین ئەم ئۆپەراسیۆنە زیاتر ئۆپەراسیۆنێکی ئاسمانییە نەک ئۆپەراسیۆنێکی زەمینی؟ یاخود بۆ دەگوترێت ئەم ئۆپەراسیۆنە درێژکراوەی ئۆپەراسیۆنەکانی رابردوە؟. هەوڵدەدەین بەخستنەروی چەند بەڵگەیەک وەڵامی ئەم پرسانە بخەینە ڕوو:\n1-هەپەگەلەبارەی ئەم ئۆپەراسیۆنەوە لەراگەیەندراوێکدائاشکرایکرد: سوپای تورکیالە٢٣ی مانگی هەشتی٢٠١٩ەوە لەهەفتانین لەهەرێمەکانی پاراستنی مەدیا، ئۆپەراسیۆن وهێرشی داگیرکاریی زەمینیان دەستپێکردوە، ئەوەی رۆژی١٦ی مانگ ودرەنگانی ئەو شەو رویدا، بەردەوامیدانە بە هەمان ئۆپەراسیۆن، بەڵام بەناو شێوازێکی دیکەوە، ئەوەش بەپشتیوانی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان و هێلیکۆپتەرەکانیان لە ئاسمانەوە.\nئەم راگەیەندراوەی هەپەگە دەریدەخات سەرەرای بەردەوامی جموجۆڵی سەربازی تورکیا لەسنوری هەفتانین، لەساڵی رابردوەوە تا ئێستا، بەڵام ئەم ئۆپەراسیۆنە درێژە پێدەری ئۆپەراسیۆنەکانی پێشوی تورکیایە لەو سنورەدا، ئەوەی زیادی کردوە تەنها زیادکردنی پشتیوانی هێزی ئاسمانی تورکیایە بۆ لەشکرکێشییەکانی تورکیا لەسنوری هەفتانین.\nئەوەشی کەپەیوەندیداربێت بە بەریەکەوتن و روبەروبونەوە و شەڕی راستەوخۆی زەمینی، لەهەفتانین لەنێوان تورکیا و هێزەکانی پەکەکە، رۆژانە هەپەگە راگەیەندراو لەوبارەیەوە بڵاودەکاتەوە، رۆژی ١٨-١٩-٢٠ی حوزەیران، ناوەندی ڕاگەیاندنی هەپەگە، لەسێ راگەیەندراودا چالاکی چوار رۆژی هێزەکانی خۆى لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنەکەی تورکیا، لەسنوری ناوچەکانی هەفتانین، ئاشکراکرد.\nلەراگەیەندراوەکانی هەپەگەدا باس لەبۆردومانی بەردەوامی تۆپهاوێژو هێلیکۆپتەرو فرۆکە جەنگییەکانی توکیا کراوە لە (مەیدانی کەشان، مەیدانەکانی بەکتۆریا، شەهید کەنداڵ، شەهید سیپان، شەهید بێریڤان و تەپی دوپشک، گردی شەهید ئادار و دەوروبەری و ناوچەکانی، پارتیزان، قەسروک، خانتور و گەلیێ پساخا و شەهید جانشێر ...). لەگەڵ باسکردنی روبەروبونەوەکان لەنمونەی شەڕەکانی (گردی شەهید ئادار، گردی قەسرۆک، گۆڕەپانی دۆلێ مازی، گردی کارتالی ناوچەی بەکتۆریا)، کاتێک هێزەکانی تورکیا ویستویانە بەهێلیکۆپتەر سەرباز لەوناوچانە داببەزێنن و خۆیان بۆ پەلامار جێگیریان بکەن، بەڵام بەهۆی گورز وەشاندنی هێزەکانی هەپەگەوە ناچار بەکشانەوە پاشەکشە کراون، باس لەوەشکراوە کە سەربازانی تورکیا چوار جار هەوڵیانداوە گردی شەهید سیپان داگیربکەن، بەڵام هەر چوار جارەکە تێکشکێندراون. هەپەگە باس لەوەش دەکات کە گەریلاکانیان لەگردی شەهید بێریڤان و کاتۆ سولێ چالاکیی بۆمبییان دژی سوپای تورکیا ئەنجامداوە. ئەوەش خراوەتەڕو کە هێزێکی تورکیا هەوڵیانداوە لە گۆڕەپانی پاریزان لە گردی شەهید هەمزەوە بۆ قەسرۆک بچن، لەوێشدا هێزەکانی هەپەگە روبەرویان بونەتەوە. هەپەگە باسی لەوەشکردوە کەهێزەکانیان لەروبەروبونەوانەدا توانیویانە دو هێلیکۆپتەری کۆبرای تورکیا بپێکن.\nدەربارەی ژمارەی کوژراوەکانی تورکیا، هەپەگە بەپێی زانیاریەکانی خۆیان رایگەیاندوە؛ لەو چالاکیانەدا ٢٢ سەربازی تورکیا کوژراون و ژمارەیەکی زۆریشیان برینداربون. دەربارەی ژمارەی شەهیدەکانی خۆشیان، هەپەگە ناوی شەش گەریلای بڵاوکردوەتەوە کە لەماوەی چوار رۆژی ئۆپەراسیۆنەکاندا شەهید بون بەناوەکانی (شاهین، تۆڵهەڵدان، چیا، عەگید، مەزڵوم و ئامارا).\nلەبەرامبەردا تورکیا رایگەیاندوە تائێستا یەک سەربازی لەو ئۆپەراسیۆنانەدا کوژراوە، بەڵام تا ئێستا ئامارێکی ورد نییە لەوبارەیەوە ئەوەی هەیە ئەو ئامارانەن کەلەلایەن هەردولاوە بڵاودەکرێنەوە. بەنمونە وەزارەتی بەرگری تورکیا رۆژی ١٩ی حوزەیران ڤیدیۆیەکی بڵاوکردوەتەوە گوایە هێزەکانیان توانیویانە سێ چەکداری پەکەک لەشیلادزێ بکەنە ئامانج. بەڵام دواتر دەرکەوت ئەو سێ کەسە هاوڵاتی سڤیلی ناوچەی شیلادزێ بون و لەو بۆردومانەی تورکیادا شەهید بون.\nدواجار بە وردبونەوە لەراگەیەندراوەکانی هەپەگە و وەزارەتی بەرگری تورکیا، لەگەڵ بەراوردی ئاماری کوژراو و بریندارەکانی هەردولا و شێوازی روبەروبونەوەکان و بەردەوامی بۆردومانەکانی تورکیا، دەریدەخەن کە شەڕی ناوچەکانی هەفتانین و ناوجەکانی دیکەی بادینان، تا ئێستا نەبوەتە شەڕێکی مەیدانی تەواو، راستە لێرەو لەوێ هەندێک روبەروبونەوەی لەئاستێکی دیاریکراودا لەنێوان هێزەکانی تورکیا و گەریلاکانی پەکەکە لەناوچەکانی هەفتانین و دەوروبەری رویانداوە. بەڵام هێشتا تورکیا زیاتر تەرکیزی لەسەر بۆردومانی ئەو ناوچانەیە لەرێگەی فرۆکەکانیەوە نەک ئەنجامدانی شەڕی مەیدانی.\nئاشکرایە تورکیا ماوەی چەند ساڵێکە ستراتیژی جەنگی دژ بەپەکەکە گۆریوە، بۆیە لەم قۆناغەشدا تاناچار نەبێت موجازەفەی شەری مەیدانی و شەری راستەوخۆی زەمینی لەگەڵ پەکەکەدا تاقی ناکاتەوە.\nتورکیا ماوەی چەند ساڵێکە تەنها بەشەری تەکنەلۆژی و لەرێی فرۆکەی بێ فرۆکەوان و فرۆکەی ئێف ١٦ەوە روبەروی پەکەکە دەبێتەوە.\nبۆیە جەنگی زەمینی، دەبێتە ئەڵتەرناتیڤ یاخود هەنگاوی دوەمی تورکیا. چونکە وەک گوتمان، جەنگی مەیدانی و پارتیزانی بەتایبەت لەناوچەکانی جێ نفوزی پەکەکە، لەبەرژەوەندی تورکیادا نییە. بەپێچەوانەوەی ئۆپەراسیۆنی ئاسمانی کەزیاتر لەبەرژەوەندی تورکیا و زیانی پەکەکەدایە.\nهەر ئەمەش وایکردوە کە ئۆپەراسیۆنی هەفتانین سەرەرای ئەوەی تورکیا ناوی لێناوە ئۆپەراسیۆنی زەمینی، بەڵام تا ئێستاش زیاتر سیمای شەڕێکی ناهاوسەنگی تاکلایەنە و ئۆپەراسیۆنێکی ئاسمانیی پێوە دیارە، وەک لە ئۆپەراسیۆنێکی زەمینی تەواو.\n2-رۆژی١٦ی حوزەیران لەگەڵدەستپێکی ئۆپەراسیۆنی (چنگی پڵنگ)، وەزارەتی بەرگری تورکیا دو گرتە ڤیدیۆی لەتویتەری فەرمی وەزارەتی بەرگری تورکیادا بڵاوکردوە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ پەلامارەکانی ئەو شەوەی ئۆپەراسیۆنەکەیان لەناوچەکانی هەفتانین لەهەرێمی کوردستان.\nهەمان رۆژ ئاژانس ( RUPTLY)ی روسی لەبارەی ئەو ڤیدیۆیانەی وەزارەتی بەرگری تورکیا، لەراپۆرتێکیدا رایگەیاند:"ئەو چەند ڤیدیۆیەی وەزارەتی بەرگری تورکیا لەتویتەر، لەژێر هاشتاگی ئۆپەراسیۆنی چنگی پڵنگ لەباکوری عێراق بڵاویکردونەتەوە، ڤیدیۆی کۆنی کۆکراوە و مۆنتاژ کراون".\nئاژانسەکە راشیگەیاند: "بەشێک لەو ڤیدیۆیانە، تۆماری مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٨ و مانگەکانی ئایار و شوباتی ساڵی ٢٠١٩ی فرۆکەی بێ فرۆکەوان و ئێف ١٦ی تورکیان لە ئۆپەراسیۆنەکانی تورکیا لە سوریادا".\nئەم سەرنجەی ئاژانسە روسیەکە، ئاماژەیە بۆ هەوڵی گەورەکردنی قەبارەی ئۆپەراسیۆنەکان و نیشاندانی دیمەنی سەربازی کاریگەری رابردو لەلایەن سوپاى تورکیاوە، کە ئامانج لێی بەرزکردنەوەی ئاستی بەرگری سەربازان و هاوڵاتیانی پشتیوانیانە لەناوخۆدا بەرامبەر ئۆپەراسیۆنەکە. لەلایەکی دیکەش بۆ کاریگەری دانان و دروستکردنی ترسە لەسەر لایەنی بەرامبەر.\nهاوکات بەشێکی دیکە لەدیمەنە ڤیدیۆییە بڵاوکراوەکانی تورکیا، دەربارەی ئۆپەراسیۆنی چنگی پڵنگ، زیاتر دیمەنی هێرشی ئاسمانی بون. سەرەرای بڵاوکردنەوەی جەند گرتەیەکی مەیدانی، بەڵام هیچ یەکێکیان بەو جۆرە نەبون کەدەریبخەن کۆماندۆکانی تورکیا بەفیعلی لەشەڕدان و ئۆپەراسیۆنی زەمینی بەرفراوانیان دژی پەکەکە لە هەفتانین بەرێوەبردوە.\n3-رۆژی١٧ی حوزەیران، وەزارەتی بەرگری تورکیا رایگەیاند:"لەماوەی ٣٦ سەعاتی رابردودا ٥٠٠ پێگەو بارەگای پەکەکە، لەرێگەی فرۆکەی ئێف ١٦ و فرۆکەی بێ فرۆکەوان و کۆپتەرو کاتیۆشاوە بۆردومانکراون و لەناو براون".\nبەڵام وەزارەتی بەرگری تورکیا نەیگوت لەسنوری هەفتانین لەروی هێرشی زەمینییەوە توانیویانە چی بەدەستبهێنن و پەلاماری چەند ناوەندی پەکەکەیان داوە؟. واتە بەهیچ جۆرێک باس لە هێرشی زەمینی و ئاستی سەرکەوتن و زیانەکانی ئۆپەراسیۆنەکە نەخرایە رو. لەکاتێکدا ئۆپەراسیۆنەکە بە زەمینی ناسراوە، نەک ئاسمانی. بەمجۆرە لێرەشدا دوبارە تورکیا تەنها باسی لە تۆپباران و هێرشی ئاسمانیی کرد لەناوچەی هەفتانین. نەک هێرشی زەمینی لە دژی پەکەکە.\nدەگەینە ئەوەی بڵێین:\nتورکیا لەماوەی ئۆپەراسیۆنەکانی چەند رۆژی رابردویدا تا ئێستا، ئەوەی کە پەیوەست بوبێت بەگورزی بەهێزو لێدانی روخێنەر لە پەکەکە، بەئامانجی لەناوبردن و کەمکردنەوەی مەترسی ئەو هێزە لەسەر تورکیا، نەیتوانیوە ئامانجەکەی بپێکێت.\nبەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانین بڵێین تورکیا چەند مەبەستێکی دیکەی لە ئۆپەراسیۆنەکانیدا بەدەستهێناوە، لەنمونەی زیادکردنی هێزەکانی لەسنوری هەرێمی کوردستان، لەگەڵ پیشاندانی هەژمون و باڵادەستی تورکیا بەسەر ئەو ناوچانەی کە دەکەونە نێو سنوری ئۆپەراسیۆنەکانی تورکیاوە لەهەرێمی کوردستان.\nلەلایەکی دیکەوە تورکیا لەرێی ئۆپەراسیۆنەکانەوە جۆرێک لە سیاسەتی مانۆڕی سەربازی و نیشاندانی هێزی بەسەر بەشێکی گرنگی سنور و ئاسمانی هەرێمی کوردستانی عێراق لەگەڵ تورکیادا نمایشکرد.\nهاوکات تورکیا بەم هەنگاوانەشی پەیامێکی گەیاندە حکومەتی عێراق و وڵاتانی دیکەی وەک ئەمەریکا و ئێران، بەوەی کە تورکیاش یەکێکە لە گەمەکەرانی ناوچەکە و دەتوانێت لە ململانێکانی وڵاتێکی پر کێشەی وەک عێراقدا رۆڵی هەبێت.\nلەگەڵ هەمو ئەم ئامانجە کاتیی و مەعنەویانەدا کە دەکرێت بگوترێت تورکیا لەدەرئەنجامی ئەم ئۆپەراسیۆنانەدا بەدەستی هێناون، بەڵام لەبنەڕەتدا و پشت بەست بەو بەڵگانەی کەباسکران، دەردەکەوێت کە تورکیا هێشتا ئەوەی مەبەست و ئامانجی راگەیەندراوی بوە لەم ئۆپەراسیۆنانەدا، پەیوەست بە پەکەکە و ئامانجە ستراتیژیەکانی لەناوچەکەدا، تا ساتی نوسینی ئەم وتارە لەپراکتیک کردنی پلانەکانیدا ئامانجەکانی نەپێکاون. بە واتایەکی دیکە تورکیا هێشتا نەیتوانیوە ئامانج و دەسکەوتی گەورەی مادی لەم ئۆپەراسیۆنانەدا بچنێتەوە.\nبەڵکو ئەوەی تا ئەم ساتە بینراوە تەنها جۆرێک بوە لەدەسکەوت و مانۆڕی ئیعلامی و مەعنەوی بۆ تورکیا، یاخود بەشۆ کردنی ئەو ئۆپەراسیۆنانە لەمیدیا و دەزگاکانی تورکیادا وەک ئۆپەراسیۆنێکی سەرکەوتوی سنوری بەرفراوانی تورکیا لەسەر خاکی عێراق و هەرێمی کوردستان.\nلەکاتێکدا راستی روداوەکانی چوار رۆژی یەکەمی ئۆپەراسیۆنەکان دەریدەخەن کە ئۆپەراسیۆنەکانی تورکیا، لەسنوری هەرێمی کوردستان، شتێکی نوێ نەبون بۆ تورکیا، بەڵکو درێژکراوەی ئۆپەراسیۆنەکانی ساڵانی رابردوی بوە. هەر بۆیە لەواقیعدا ئۆپەراسیۆنەکان دەسکەوتێکی گەورەی سەربازی و ئەمنی و ستراتیژیان بۆ تورکیا بەدەستنەهێناوە.


٢٤ ئوت ٢٠١٩ - ٠٢ خەرمانان ١٣٩٨ - ٠٠:١٤ تاران\n١٣٩٨/٠٣/٢٢ - ١٢-٠٦-٢٠١٩ - ١٢:١٨ تاران ١٧٩ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: زیندانییەکی سیاسیی خەڵکی گەڕەکی "نازیئاوا"ی شاری تاران، لە زیندانی فەشافوویە، بە دەستی دوو زیندانیی دیکە کوژرا.\nبەپێ ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان، ڕۆژی دووشەممە، ٢٠ی جۆزەردان، زیندانییەکی سیاسی بە ناوی "عەلیڕەزا شیرمحەمەدی"، تەمەن ٢١ ساڵ، خەڵکی نازیئاوای شاری تاران، لە ئەنجامی هێرشی دوو زیندانیی ئاسایی دیکە بۆ سەر ناوبراو، لە زیندانی فەشافوویە کوژرا.\nئەو دوو زیندانییە بە "چەقۆ" هێرشیان کردووەتە سەر ئەو زیندانییە سیاسییە و شادەمار و زکیان بڕیوە. هەروەها پێش لە گەیشتن بە نەخۆشخانە، ئەو زیندانییە سیاسییە گیانی لەدەست دا.\nئەو دوو زیندانییە کە بە کوشتنی "عەلیڕەزا شیرمحەمەدی" تاوانبارن، بە هۆی کڕین و فرۆشتنی مادەی هۆشبەر لە زیندانی فەشافوویەدا بوون.\nئەو زیندانییە سیاسییە ساڵی ڕابردوو، بە هۆی چالاکی لە فەزای مەجازی دەسبەسەر و بە تۆمەتی "بێڕیزی بە پیرۆزەییەکان، بێڕێزی بە دامەزرێنەری ئێران، بێڕێزی بە ڕێبەر و پڕوپاگەندە دژی نیزام"، بە ٨ ساڵ زیندانیی تەعزیری مەحکووم کرابوو.\nعەلیڕەزا شیرمحەمەدی لە دوایین نامەیدا ڕوو بە خەڵک دەڵێت: "من لەسەر مافویستی زیندانی کراوم، نە لەسەر بکوژبوون و تاڵانکەریم."\nماڵپەڕی "هێرانا" سەبارەت بە کوژرانی ئەو زیندانییە سیاسییە بڵاوی کردووەتەوە کە دەسپێڕاگەیشتنی ئەو دوو تاوانبارە، بە "شتێکی تیژ" و کرانەوەی ژووی تاکەکەسیی ئەو زیندانییە سیاسییە ڕووداوێکی نائاسایی دێتە بەرچاو و هەروەها بێدەنگیی بەرپرسانی زیندانی فەشافوویە لەو ڕووداوە، پرسی کوژرانی ئەو زیندانییەی لێل و گۆماناوی وەسف کردووە.\nهەتاکوو ئێستا بەرپرسانی زیندانی فەشافوویە، لەو پەیوەندییەدا هیچ لێدوانێکیان نەداوە و بێدەنگییان هەڵبژاردووە و ئەمەش نیگەرانی و گومانی لای چالاکانی مافی مرۆڤ و هەروەها ناوەندەکانی مافی مرۆڤ، سەبارەت بە چارەنووسی زیندانییانی سیاسیی دیکە دروست کردووە.


بەنداوێك لە كەلار دروست دەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/07/14 - 12:22 PM\nبەپێی نەخشەیەكی ئامادەكراو بڕیارە بەنداوێك لە سنوری قەزای كەلار دروستبكرێت و خەرجییەكەشی حكومەتی عیراق دابینی بكات.\nیونس جاف، جێگری سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، پلانی دروستكردنی بەنداوێك لە ناوچەی بەردەسور لە سنوری شارۆچكەی كەلار تەواو بووە و بڕیارە حكومەتی عیراق خەرجییەكەی بگرێتە ئەستۆ.\nبڕیاری دروستكردنی ئەو بەنداوە لەكاتێكدایە كە دروستكردنی بەنداوە تەواونەكراوەكانی هەرێمی كوردستان بەهۆی قەیرانی داراییەوە ڕاگیراون.\nبەنداوەكە ئەگەر بەپێی پلانی دروستكردنەكەی دروستبكرێت، دەتوانێت 25 ملیۆن مەتر سێجا ئاو كۆبكاتەوە و بەوەش كێشەی كەمبوونەوەی ئاوی خواردنەوە لە سنوری شارۆچكەی كەلار چارەسەر دەكات و دەبێتە سامانێكی نیشتیمانی گرنگیش بۆ ناوچەكە.\nحكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیارە 250 بەنداوی جۆراوجۆر لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستاندا دروستبكات، كە 18 بەنداویان گەورەن و بەوەش هەرێمی كوردستان دەبێتە خاوەنی سەدان ملیار مەتری سێجا لە ئاو.\nناوەندی هاوكاری حیزبەكانی كوردستانی ئێران: بۆ گفتووگۆ ئامادەین\nغالب محەمەد: بەغدا سوتەمەنی بۆ پارێزگاكانی هەرێم دەنێرێت بەڵام نادرێتە هاووڵاتیان


ئەمجەد شاکەلی/ خۆرەگەلێک، جڤاکی کوردستان بنکۆڵ دەکەن(سێیەم)\nدوای 14ی تەممووزی 1958 و گۆڕانی ڕێژیم لە پاشایەتییەوە بۆ کۆماری و دواتریش بزاڤی چەکداریی کورد و دەسەڵاتی حیزبی بەعس، ئیدی ئەو دابەشبوونە چینایەتییە گۆڕدرا. گوند و ئاغا و دەرەبەگ و موڵکدار و وەرزێر، نەمان. زۆرینەی خەڵکی کوردستان، بە تۆبزی و هەندێکیش بە ئارەزوو، ڕوویان کردە شاران و بوون بە "شلەشاری". ئیدی لەبری بەرهەمهێنانی هەموو جۆرە دانەوێڵە، میوە، سەوزە، شیرەمەنی، گۆشت، هێلکە، هەندێک پۆشاک و جلک و کاری دەستیی و شتی نێوماڵ، کە تەواوی ئەوانە پێداویستییەکانی خۆیانی دەشتەکی پڕدەکردەوە و شارییەکانیشیان پێیان دەژیان، تەواوی ئەو شلەشارییانە، لە بەرهەمێنەرەوە بوونە بەرخۆر.\nئەوان، لەوەی لە ئاواییدا خاوەنی جێگە و خانوو و ماڵی خۆیان بوون، لە شاردا بوونە کرێنشین. ئەوان لە فرۆشیارەوە بوونە کڕیاری هەموو شتێک. دەبوو ڕیز بگرن بۆ نانکڕین و هێلکە، مامر، ڕۆن، میوە، شیرەمەنی، نەفت، سەوزە، ئارد، ساوەر، دانەوێڵە، گۆشت و هەموو خۆراکێک و تەواوی شتەکانی دیکەش بکڕن. دەبوو لەبری، وڵاخ(هێستر، کەر، ئەسپ و مایین)، ئۆتۆمۆبیل، ماتۆرسایکل و پایسکیل، بەکاربهێنن و سواری تاکسی ببن. دەبوو لەبری خانووی قوڕ و و دار و قامیش و دارسووتاندن بۆ گەرمی و چێشتلێنان، بلۆک و چیمەنتۆ و ئاسن(بۆ زستان سارد و بۆ هاوین گەرم) و نەفت و گاز و کارەبا بەکارببەن، کە تێچوون و خەرجییەکی زیاد بوو بۆیان. دەبوو منداڵیان لە خوێندنگەکانیاندا لەبری جلکی کوردی یا دشداشە، پانتۆڵ و جلکی ئەوروپایی لەبەر بکەن، چون ئیدی شارنشێنن و ئەو جلکە لادێیانە "شەرمهێنەر" بوون بۆیان. دەبوو لەبری مەڕ و بزندۆشین و شیری چێڵ خواردنەوە و پەنیر و ژاژی و کەرێ و ماست و ڕۆن و دۆینە و قەرەخەرمان وجاجم و بەڕە و لباد و تەلیس و هۆڕ و شەڵتە...دنیایەک شتی تری دەسکردی خۆیان، ببنە کڕیاری تەواوی ئەوانە لە بازاڕدا. دەبوو لەبری خوری و بەرگن و موو و پەڕ و گۆرەوی و پووزەوانە و دەستەوانە و کڵاو و فەرەنجی و کەڕەک و کڵاش، ئیدی وەدووی کەوشی ئیتالی و تورکی و شتی پلاستیکی و تەتکەولەرزانەدا غار بدەن. دەبوو لەبری دروستکردنی ترشی و ترخێنە و ساوەر و قەرەخەرمانی خۆماڵی، هاوردەی تورکیا بکڕن و لەبری بەستووقە و دەفری گڵینی جوان و خاوێنی کەرکووک و خورماتوو، پەقرەجە نایلۆن و پلاستێکی ژاراویی ئێران و تورکیا بەکار ببەن. ئیدی دەیان دەبووی دیکەی لەو جۆرە..\nلە وەها بارێکدا، چینێکی مشەخۆری هەلپەرستی ناوەند(بۆرژوازی) لە شاردا لەسەر حیسابی زۆرینەی دانیشتووانی کوردستان، لەسەر حیسابی گوندی و وەرزێران، لەسەر حیسابی ڕووخان و دادەپینی گیانی هەرەوەزی وەرزێر و ڕەشایی و لادێیی، هەلی قۆستەوە و بە هەموو جۆر و ڕێگەیەک، نایاسایی و تەنانەت بێڕەوشتانەیش، گەشەی کرد و بۆ سەرەوە هەڵکشا و دەستی بەسەر ئابووری وەڵاتدا گرت. ئەم چینە، چینی ناوەند بوو، کە چینێکە لەنێوان"سەرمایەدار و چینی باڵا" و "کارگەر و ڕەشایی و سوعلووک"اندا. چینی ناوەند، کە چینی بۆرژوازیشی پێ دەگوترێ، بۆ خۆی یەک پێکهاتە نییە، بەڵکە چینی ناوەندی باڵا(بۆرژوازی گەورە) و چینی ناوەندی ناوەند (بۆرژوازی ناوەند) و چینی ناوەندی خوارێ(بۆرژوازی بچووک یا وردەبۆرژوازی)، ئەمەی دواییان لە کارگەر و نەدار و وەرزێرانەوە نزیکە، لێ سروشتێکی هەلپەرستانەی هەیە و وەدووی خوانی چەور و پووڵی مفتدا دەگەڕێ و مشەخۆر و بێ بەڵێن و بێ ئاوڕووە، ئەو دووانەی سەرێش، لە سەرمایەدار و موڵکدارانەوە نزیکن و دەزانن چۆن قۆڵ ببرن.\nپاش دامەزراندنی پەرلەمان و حوکوومەت، دەسەڵاتە کوردستانییەکە، لەبری تێکدان و سڕینەوەی تەواوی شوێنەواری بەعس و کردە و نەخشە و بەرنامە و ئەنجامی کارەکانی و کاریگەرییەکانی لەسەر جڤاکی کوردستان، بەوەی گوندەکان چێبکەنەوە و کۆمەک بە وەرزێرەکان و لادێییانی پەڕیوەی شاران بکەن و بیانگێڕنەوە بۆ ئاواییەکانیان و بۆ نێو خانووە قوڕەکانیان، کە خاوێنترین ژینگە بوون و لەبری ڕووخاندنی تەواوی ئۆردووگە زۆرەملێیەکان و لەبری ئەوەی ئاژەڵداری و کشتوکاڵ بکەنە بنەمای ئابووری وەڵات، ئەوان، ئابوورێیەکی بێ بەرنامە و بێ نەخشە و پاشکۆی هەر چوار دەوڵەتانی دەوروبەری کوردستانیان هێنایە گۆڕێ. ئابووری خزمەتگوزار(Service economy) وەک لە ئەدەبی بۆرژوازیدا پێی دەگوترێ، ئابووری بەرخۆر نەک ئابووری بەرهەمهێنەریان چێکرد. ئابوورییەکیان پیادەکرد، لە هیچ نەدەچوو و نموونەی لە جیهاندا نەبوو. زۆرینەی سەران و بەرپرسانی حیزب، ئەوانەی لە چیا، خۆیان بە مامۆستای شۆڕشگێڕی و جەنگاوەری دەزانی و گەلێ جاران لەسەر سۆسیالیزم و مارکسیزم و ماویزم و زۆرێکی دیکە لەو ئیزمانە، ڕایان لە کەس نەبوو و خۆیان بە ڕاستینەی ئەو هەموو ئیزمانە دەزانی، لە ساڵانێکی کەمدا، لەگەڵ چینە بۆرژوازییە هەلپەرستەکەی نێو شار، دەستیان تێکەڵ کرد و دەستیان بەسەر ئابووری وەڵاتدا گرت و بۆ خۆیان، دەمامک و جلکی شۆڕش و جەنگ و مامۆستایی و سۆسیالیستییان تووڕدا و گیرفانەکانیان بەرین بەرین کردەوە و سەرتاپای لەش و جلکیان بوونە شەڵتە و خورج و هۆڕ و هەرچی کونوقوژبنێکیان لەو دنیایە شک دەبرد، پڕیانکرد لە پارەوپووڵ. پارەیان بە ژوور و هۆدەی پڕاوپڕ، بە لۆری، بە میلیۆن و بیلیۆن دۆلار دەژمارد و شانازییان بە بوونی میلیۆنێر و بیلیۆنێرانی کوردستانەوە دەکرد. زەوییان داگیرکرد. خانوو و تەلار و کۆشک و باخیان، دروستکرد. کۆمپانیایان بە میلیۆنان دۆلار پێکەوەنا. بۆ سڕینەوەی بازاڕی کۆنی جاران و فرۆشگەی گچکە و کاری دەستی و خۆماڵی، ئەمان مۆڵی زل و زەلام، نەک دانەیەک دەیانیان قوتکردەوە، کە یەک شتی خۆماڵیی تێدا نییە و سەرلەبەری هاوردەیە. ژن و زارۆکیان، هەموو کرانە مووچەخۆر و هەموو تایبەتمەندییەکیان بۆ دابین کران. سەدان پاسەوانیان وەدووی خۆ خست. ئەوان بۆ خۆیان بەکون فەیەکوون"کن فیکون"ێک، لە چەکدار و شۆڕشگێڕ و جەنگاوەر و سۆسیالیستەوە، کە لەڕاستیدا هیچ یەکێک لەوانە نەبوون و تەنێ بانگەشەی ئەوەیان دەکرد، بوون بە سەرمایەدار و هاوپشکی سەرمایەدار. بەو جۆرە چینێکی مشەخۆری مرۆڤخۆری پێکهاتوو لە: سەران و بەرپرسی حیزب و دەسەڵاتداران+ چینی نێوەندی بۆرژوازی، چینێکی نوێیان پێکهێنا، کە ڕەنگە ئەگەر ڕەوانشاد کارڵ مارکس، ئێستا لە ژیاندا بووایە، نەیتوانیایە ناوێکی لێ بنێ. ئەم چینە نوێیە بوو بە خودانی ئەو ئابوورییە مشەخۆرە، کە تا هەنووکە شیرازەی جڤاکی کوردستانی شڕ کردووە و هەڵوەشاندووەتەوە و هەرچی ڕایەڵە و پێوەندە کۆمەڵاتەییەکان و یادەوەرییە مێژووییەکان و فەرهەنگە ساکار و باو و ڕەسەنە گوندییەکانە، هەمووی لوولداوە و بەرەبەرە دەیانخاتە چاڵی فەرامۆشییەوە. هاتنەگۆڕێ و سەرهەڵدانی وەها چینێکی نوێ، لەسەر بنەمای ئەو پێکهاتەیە، لە هیچ هەژمار و لێکدانەوەیەکدا بە بیری هیچ کەسێکدا نەدەهات.\nگرنگیدان بە خزمەتگوزاری و بانگەشەی ئەوەی، کە مرۆڤی سەردەم هێندەی پێویستی بە خوێندن و بارهێنان و فەرهەنگ و مۆسیقا و وەرزش و مۆبایل و تەلیڤزیۆن و ئۆتۆمبیل و خۆراکی قوتوو و مۆدەی پۆشاکی ئەوروپایی و نێرگەلە و شامپۆ و دارودەرمانی ڕوومەت و پرچ و ئارایشتگە و دیکۆر و نەخش و نیگاری بیانی نەگونجاو و مۆبیلە و...سەدان پۆخڵەواتی دیکەی جڤاکی بۆرژوازی، هێندەی پێویستی بە کەوش وکراس و جلک و نان و ئاو و گەرمی و ساردی و ئەو شتانە نییە، تێزێکە چینە باڵا بۆرژوازییە سەرمایەدارە حیزبییەکەی کوردستان وەک هەموو چینە ناوەندەکان و سەرمایەداران و سۆسیالدیموکراتەکان لە جیهاندا، پەرەی پێدەدەن و پشتی دەگرن.\nچینی نێوەند، چینێکی مشەخۆرە و مارکس بە چینی بۆرجوازی بچووک یا وردەبۆرژوا(Petty Bourgeoisie)ناوی دەبات. ئەو چینە، هەرگیز ناتوانێت وەک هێزیکی بەرهەمهێنەر لە جڤاکە نوێیەکاندا، پێگەی سەروەری وەدەستبهێنێت و بۆ وەها ئەرکێک سست و بێ وزەیە. چینی نێوەند، لەبەر ئەوەی خاوەنی ئامرازێکی بەرهەمهێنان نییە، کە بتوانێت هەموو پێویستییە بنەڕەتییەکانی جڤاک دابین بکات، بۆیە ناتوانێت سیستمێکی جڤاکیی سەقامگیر و چەسپاو دابمەزرێنێت. ئەم چینە بانگەشەی ئەوە دەکات، کە خودانی زانیارییە، بۆیە ئاڵای"ئابووری زانیاری" هەڵدەکات، لێ زانیاری، ئامرازی بەرهەمهێنان نییە. زانیاری، لە کۆمەكکردن بە ئامرازەکانی بەرهەمهێنان زیاتر، تێناپەڕێت، مرۆڤ هەر لەمێژە بەبێ زانیاری نەیتوانیوە ساکارترین ئامێرەکانی بەرهەمهێنان بەکاربهێنێت. دیارە ئەو زانیارییانەی پێویست بوونە بۆ دروستکردنی چەرخ لەو زانیارییانەی، کە ئەمڕۆ پێویستن بۆ دروستکردنی مووشەک یا بۆمبی ئەتۆم، پێشکەوتووتر و باڵاتر بوونە. زانیاری، ئامرازی بەرهەمهێنان نییە و تایبەتیش نییە بە دابەشکردنی کار، تا چینێکی جڤاکی پسپۆر لە بەرهەمهێنانی زانیاریدا چێ ببێت. پێوەندی دیالیکتیکی کارگەر بە ئامرازەکانی بەرهەمهێنانەوە، ئەو پزدانەیە، کە هەموو زانیارییە جیاوازەکانی تێدا دەئافرێن، چون چینی ناوەند بێجگە لە خزمەتگوزاری هیچی دیکە بەرهەم ناهێنێت. ئەو چینە خاوەنی ئامرازی بەرهەمهێنان نییە تا بتوانێت سامانی نەتەوەیی بەرهەم بهێنێت.\nبەم ئابوورییە خزمەتگوزارییە مشەخۆرە، وابەستەیەی داهاتی نەفت و هاوردەی هەموو شتێک، لە تەماتە و هێلکە و ساوەر و هەزاران پێویستی دیکەوە لە هەندەرانەوە، بەم ئابوورییە، کە تەلار و باڵەخانە بۆ حەلحەلەی ئاسمان بەرزدەکاتەوە، بەم ئابوورییە، کە شانازی بە زیادکردنی ژمارەی ئۆتۆمۆبیل و کۆمپیووتەر و مۆبایلەوە دەکات، بەم ئابوورییەوە، کە هەژار هەژارتر دەکات و دەوڵەمەند دەوڵەمەندتر و بە...بە...بە و هەزاران بەی دیکە، هەرگیز کوردستان ناگاتە جێگەیەک و تا دێت پتر دادەتەپێ. چارەسەر ئابوورییەکی کشتوکاڵییە وەک بنگە و بیناکردنی پێشەسازییەکە لەسەر ئەو بنگەیە. ئابوورییەک دەوڵەت، دەوڵەتی خەڵک و مرۆڤە ئاسایی و هەژارەکانی کوردستان، بەڕێوەی ببات. ئابوورییەک هێزی کار تێیدا نۆرەی خۆی ببینێ و بەرهەمهێنەر و وزەبەخش بێت و دواڕۆژ دروست بکات. ئابوورییەک ئەگەر سەدلەسەدیش سۆسیالیستی نەبێت، ڕێژە زۆرەکەی سۆسیالیستی بێت. ئابوورییەک دەستی بەرپرس و حیزب و دەسەڵاتدار و ئەو چینە ناوەندە، کورت بکاتەوە و لە دواییدا بیبڕێ، ئابوورییەک بەها بۆ مرۆڤەکانی خوارێی پلەکانی جڤاک بگێڕێتەوە، نەک هێندەی دی لە قوڕیان بگرێ.\nقانیعی شاعیر(1898 – 1965)، لە شیعرێکیدا بە ناوی"پێنج خشتەکی لەسەر شیعری موفتی پێنجوێنی" دەڵێ:\nلە شیعرێکی دیکەیشیدا بە ناوی "بۆ چییە؟" دەڵێ:\n22 – 01 - 2019


ئەفغانستان ڕوو لە چین و وڵاتانی تر دەکات، لە کاتێکدا ئەمەریکا هێشتا بڕیاری لەسەر شێوازی پەیوەندی لەگەڵ حکومەتی تاڵیبانی ئەفغانستاندا نەداوە\nخۆپیشاندەرێکی ئەفغانی ژن لەگەڵ ئەندامێکی تاڵیباندا لە مشتومڕدایە، 2 ی 9 ی ساڵی 2021\nبەرپرسانی کۆشکی سپی ڕۆژی پێنجشەممە گوتیان پەیوەندی ئەمەریکا لەگەڵ فەرمانڕەوایانی تاڵیبانی ئەفغانستان چووەتە قۆناغێکی نوێی نادیارەوە، لە کاتێکدا بەرپرسانی ئەمەریکا بەردەوامن لە کارکردن بۆ گواستنەوەی نزیکەی 100 ئەمەریکایی کە هێشتا لەو وڵاتە ماونەتەوە.\nهاوکات بەرپرسانی تاڵیبان ئاماژەیان بەوە کردووە کە حکومەتە نوێیەکەیان پەیوەندی لەگەڵ چین و وڵاتانی تردا بەهێزدەکات.\nگوتەبێژی کۆشکی سپی جێن ساکی ڕایگەیاند ئەمەریکا چیتر ئاسمانی ئافغانستان کۆنتڕۆڵ ناکات. ئەو گوتیشی هەتا ئێستا 31 هەزار و 107 کەس هێنراون بۆ ئەمەریکا کە بەشێک بوون لەو 120 هەزار کەسەی کە لە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی گواستنەوەی خەڵکی لە مێژووی ئەمەریکادا ئەنجام دراوە.\nڕۆژی پێنجشەممە گوتەبێژێکی تاڵیبان بە ڕێگای تویتەر ڕایگەیاند گەورە بەرپرسێکی تاڵیبان لەگەڵ کاربەدەستێکی باڵای چیندا کۆبووەتەوە.\nسوهەیل شاهین گوتەبێژی زمانی ئینگلیزی تاڵیبان لە تویتەکەیدا دەڵێت " جێگری وەزیری دەرەوەی چین ڕایگەیاند کە باڵیۆزخانەکەیان لەکابوڵ دەهێڵنەوە و پەیوەندییەکانمان بەبەراورد بەرابردوو پتەوتر دەبێت."\nئاژانسی دەنگو فەرەنسی دەڵێت هەتا ئێستا بێژینگ ئەم قسانەی پشتڕاست نەکردووەتەوە.\nکاربەدەستانی تری تاڵیبان لە تۆڕی تویتەر ڕایانگەیاندووە کە کۆبونەوەی دیپلۆماسیی لەگەڵ بەریتانیا و ئەڵمانیا ئەنجام دەدەن. قەتەر و تورکیاش هاوکاری حکومەتی نوێی ئەفغانستان دەکەن بۆ دامەزراندنی فڕۆکەخانەی سەرەکی لە کابوڵ.\nجین ساکی گوتی لە ئێستادا ئەمەریکا چاودێری ڕەوشەکە دەکات بۆ پەیوەندی بە حکومەتی نوێی هەڵنەبژێردراوی ئەفغانستانەوە.\nئەو جەختی کردەوەی لەوەی ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە هاوکاری نالەشکری بەڕێگای دەستڕاگەیشتن بە بازاڕی جیهانی و هاوکاری دارایی.\nئەو گوتیشی " کەس لە حکومەتی فیدڕاڵی، سەرۆک، وەزیری بەرگری نە دەزگا هەواڵگیرییەکان ناڵێن تاڵیبانەکان ئەکتەری باشن. ئێمە ئەمە ناڵێین. ئەمە یەکێکە لە هۆکارەکانی کە زۆر بە ڕوونی دەڵێین ئێمە پەلە ناکەین لە بە فەرمی ناساندنیان. ئێمە چاودێری دەکەین."\nگوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە نێد پرایس ڕایگەیاند هێزە دیپلۆماسییەکانیش بە وریاییەوە هەنگاو دەنێن بۆ هاوکاری حکومەتی نوێ.\nنێد پرایس گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە\nلە وەڵامی پرسیاری ڕۆژنامەوانێکدا نێد پرایس گوتی " پێداچوونەوە بەسەر بڕیاری هاوکارییەکانمان بۆ حکومەتی ئەفغانستان دەکرێت." گوتیشی " ئێستا ئێمە لە دۆخێکداین کە هێشتا حکومەتێکی نوێ پێکنەهاتووە. کەواتە سەرەتا پێویستە حکومەتەکە ببینین کە پێکبێت. ئەمەش تەنها لە ڕووی تەکنیکییەوەیە ، ئەوەی ئێمە بەلامانەوە گرنگە کاتێک لێی دەڕوانین کردەوەکانی حکومەتە نوێیەکەیە."\nگوتیشی بە تایبەتی ئەوەی بەلای ئەمەریکاوە زۆر گرنگە ئەمانەن " ڕێڕەوێکی پارێزراو، ڕێزگرتن لە مافی خەڵکی ئەفغانستان لە ناویاندا ژنان و کچان و کەمایەتییەکانیش، حکومەتێک کە گشتگیربێت، حکومەتێک کە پەیوەستبێت بە بەڵێنەکانی بەگژداچوونەوەی تیرۆرسم و حکومەتێک کە ڕێز لە نەریتە نێونەتەوەییە گەردوونیەکان بگرێت."\nلە دانانی حکومەتێکی نوێدا، تاڵیبانیش لەنێوخۆدا ڕووبەڕووی بەرەنگاری دەبنەوە، دیارترینیان لەلایەن بەرەی بەرخۆدانی نەتەوەییەوە، بزوتنەوەیەکی یاخیبوونی کە کە بە سەرۆکایەتی کوڕی فەرماندەی موجاهیدینی ناسراو ئەحمەد شا مەسعود سەری هەڵداوە.\nپڕیشکی بەرەنگاربوونەوەی تاڵیبان دەستیپێکردووە\nکوڕەکەی شا مەسعود کە لە بەریتانیا خوێندنی تەواوکردووە گەڕاوەتەوە ئەفغانستان و لە بابەتێکی بیروڕادا کە لە واشنتن پۆست بڵاوی کردووەتەوە بەڵێن دەدات شەڕ بکات بۆ بەدیهێنانی " کۆمەڵگەیەکی کراوە، کە تیایدا کچان بتوانن ببن بە پزیشک، ڕۆژنامەکانمان بتوانن بە ئازادانە هەواڵ ڕابگەیەنن، گەنجەکانمان بتوانن سەما بکەن و گوێ لە گۆرانی بگرن یان بەشداری یارییەکانی تۆپی پێ بکەن لەو گۆڕپانانەی کە ڕۆژانێک لەلایەن تاڵیبانەوە بۆ لەسێدارەدانی خەڵکی بەکار دەهاتن__ کە ڕەنگە زوو ڕووبداتەوە."\nکاربەدەستانی لەشکری دەڵێن ڕەنگە ئەمەریکا هێشتا لەو ناوچەیە بەردەوامبێت لە ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆرزم هەرچەندە گوتەبێژی پەنتاگۆن جۆن کیربی گوتی " ئەرکی لەشکری ئەمەریکا لە ئەفغانستان کۆتایی پێهاتووە."\nئەو گوتیشی ئەوەی ئێمە دەیکەین ئەوەیە بەردەوام بتوانین هێرشی دژ بە تیرۆرستان ئەنجام بدەین کاتێک " هەڕەشەبن بۆسەر بەرژەوەندییەکانمان و وڵاتەکەمان. ئەمە جیاوازە لەوەی بڵێین ئەرکێکی سەربازی بەردەواممان هەیە لە ئەفغانستان."


پاش  7مانگ لە كاركردن بۆ یەكەمجار بەشی شوێنەواری زانكۆی سەلاحەدین بووە خاوەنی مۆزەخانە 2018-02-12\nپـاش 7 مـانگ لـە كـاركردن بووە و كۆكـردنـەوەی پـارچەی شوێنەواری و كەلەپووری بەشی شوێنەواری زانكۆی سەلاحەدین بووە خاوەنی مۆزەخانەیەكی فێركاری. سەرۆكی بەشەكە دەڵێ" لە تـەواوی زانكۆكانی هەرێمی كوردستان مۆزەخانەی لەو شێوەیە نییە". بەوتەی ئەو مەبەست لە دروستكردنی مـۆزەخانەكە بـۆ خوێندنی وانەی كرداری قوتابیانی بەشی شوێنەوارە. لەلایەكی ترەوە یاریدەدەری راگری كۆلێژی ئەدەبـیاتی زانكۆی سەلاحەدیـن دەڵێت" لە هەوڵداین ئەو پارچەی شوێنەواریانـەی لای هاونیشتمانیانە بگـەڕێنرێنتەوە بۆ مۆزەخانـەكـە". چاوەڕوانیش دەكـرێت لە داهاتوودا رووبەری مۆزەخانەی بەشی شوێنەوار فراوانتر بكرێت.\n7ی ئەم مانگە لە هەولێری پایتەخـت بە ئامادەبوونی د.ئـەحمەد دزەیی، سەرۆكی زانكۆی سەلاحەددین و چەندین بەرپرسی حكومی و حیزبی، لە بەردەم بینای بەشی شوێنەواری كۆلێژی ئەدەبیات پەردە لەسەر پەیكەری كۆپی كراوی خواوەندی(عەشتار-ئەربـێلا) لادرا، پـەیكەرە لە سەردەمی ئاشوورییەكانـدا هێما و سـومبلی كـۆنی شاری هـەولـێر بووە. د.زێدان بـرادۆستی، راگری كۆلێژی ئەدەبیات لەوتەیەكدا سوپاسی هەموو ئەو كەسانـەی كرد كە هاوكارییان كردوون و بە مۆزەخانەكەوە ماندووبوون و بوونی مۆزەخانەكەشی گـرنگ وەسفـكرد. پاش مۆزەخـانەی فێركاری بەشی شوێنەواری زانكۆی سەلاحەدین كرایەوە.\nد.عەزیز زێباری، سەرۆكی بەشی شوێنەوار بۆ(خەبات) گوتی" ئامانج لە كردنەوەی مۆزەخانە زۆرن، بەڵام ئێمە مەبەستمانە قوتابیانی بەشی شوێنەوار لەپاڵ وانەی تیۆری وانەی كرداریش لە مۆزەخانەكەدا بخوێنن". گوتیشی" كردنەوەی مۆزەخانەكە یارمەتیدەرێكی باشە بۆ بەشی شوێنەوار و لە زۆربەی زانكۆكانی دەرەوەش مۆزەخانە هەیە". ئاراس ئیسماعیل، دكتۆرا لە زانستی شوێنەوار و یاریـدەدەری راگری كۆلێژی ئەدەبیاتی زانكۆی سەلاحەدین بە(خـەبات)ی گوت" لە تەواوی زانكۆكانی هەرێمـی كوردستان مۆزەخانەی لەم شێوەیە نییە". گوتیشی" راگرایەتی كۆلێژ و بەشی شوێنەوار پاش هەوڵ و ماندووبوونێكی زۆر توانیان ئەم مۆزەخانەیە بكەنەوە". \nناوبراو دەشڵێـت" ئەو پارچە شوێنەواریانەی لە مـۆزەخانەكەدا هەن لە تەواوی عێراق و هەرێـمی كوردستان هێنراون و بـەشێك لە پـارچەكان رەسـەنن و بەشێكی تریان كۆپین". ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد هەندێك لەو پارچـانەی كە هێنراون بەهـۆی نەبـوونی شوێنەوە پیشان نەدراون، بەڵام لە ئاینـدەدا ئەگـەر مۆزەخانەكە گـەورەتر كرا دەكرێت ئەوانیـش نمایش بكرێن. \nروونیشی كردەوە لە داهاتوودا هەوڵدەدەن ئەو پارچە شوێنەواریانەی كە لای هاولاتیانن كۆیان بكەنەوە و وەكو دیاری بگەڕێنرێنەوە بۆ مۆزەخانە یان حكومەتی هەرێم بەشێوەیەكی فەرمی داوا لە خەڵك بكات هەر پارچەیەكی شوێنەواری لای بگەڕێننەوە بۆ مۆزەخانە. \nد.ئاراس ئیسماعیل دەشڵێت" دەكرێت پارچە شوێنەوارییە رەسەنەكانن بدرێن بە مۆزەخانەی شارستانی هەولێر و كۆپییەكەی بۆ مۆزەخانەی بەشی شوێنەوار بێت تا بكرێتە بەرنامە و قوتابیانی شوێنەوار بتوانن لێكۆلێنەوە لە هەموو پارچەكانن بكەن". \nبەشی شوێنەوار لە ساڵی 2000 دامەزراوە، بەشەكە 25 مامۆستا و 160 قوتابی لەهەر چوار قۆناغەكەی خوێندن هەیە. مێژووی پارچە شوێنەوارییەكانی مۆزەخانەی بەشی شوێنەوار لە چاخی بەردینی كۆن 9000 سالا پێش زایین دەست پێدەكات تا سەردەمی عوسمانییەكان1913ی زایینی، ئەو پارچە كەلەپووریانەشی نمایشكراون مێژووەكەیان بـۆ 100-150 سـاڵ دەگـەڕێتەوە. بەپێی ئەو ئامارەی بە(خەبات) دراوە نـزیكەی هـەزار پارچـەی شوێنەواری و كەلەپووری كە خـۆی لـە(پەیكەر، مەنجەنیق، شمشێر، بابەتی جوانكاری ئافرەتـان، كـانزا) دەبـینێتەوە و هی سەردەمە جیاوازەكانن لە مۆزەخانەكەدا هەن.\nسەرپەرشتیاری مۆزەخانەكە، مامۆستا هاوكار ئەحمەد كە خۆی مامۆستای بەشی شوێنەوارە لە كۆلێژی ئەدەبیاتی زانكۆی سەڵاحەددین لەبارەی كردنەوەی مۆزەخانەكە گوتی: "بەدڵنیاییەوە بوونی مۆزەخانە لە بەشی شوێنەواری زانكۆی سەڵاحەددین گرنگیی خۆی هەیە، پڕۆژەی كردنەوەی مۆزەخانەیەكی لەم شێوەیە لە سەرەتای كردنەوەی بەشی شوێنەوارەوە هەیە، چونكە خوێندن لە بەشی شوێنەوار چەندی تیۆرییە دوو هێندە خوێندنی پراكتیكییە و پێویستە فێرخوازان راستەوخۆ مامەڵە لەگەڵ پارچە شوێنەوارییەكان بكەن".\nهەروەها گوتیشی: "لەو كاتەوە چەندین پارچەی شوێنەوارییمان كۆكردبوویەوە و هەندێك لەو پارچانە لە لایەن فێرخوازانی بەشی شوێنەوار بەدیاری دراون بە بەشی شوێنەوار و مۆزخانەكە، هەروەها بەشێكیشی لە لایەن مۆزەخانەكانی هەرێمی كوردستانەوە دراون بە مۆزەخانەكە".\nلەچوارچێوەی كردنەوەی مۆزەخانەكە، پەردە لەسەر پەیكەری خواوەند عشتار كە بە یەكێك لە خواوەندەكانی سەردەمی كۆنی ناوچەی هەولێر دادەنرێت لادرا و ئەو پەیكەرە وەكو كۆپییەك لە لایەن هونەرمەندێكی كورد بە ناوی هاوكار رسكن-ەوە بۆ بەشەكە دروستكرابوو.\nمامۆستا هاوكار ئەحمەد لەدرێژەی قسەكانیدا گوتیشی: "جگە لەوەش بیرمان لەوەكردووە بەشێك لەو پەیكەرانەی بەشێكن لە مێژووی كوردستان و بەتایبەت ناوچەی هەولێر كۆپی بكەین و لێرە دایانبنێین لەو پەیكەرانەی كە یان لێرە نیین یان بەداخەوە تەواو تێكچوون، لێرە فێرخوازان رادەهێنرێن كە چۆن مامەڵە لەگەڵ پارچە شوێنەوارەكان دەكەن".\nلەبارەی پارچە شوێنەوارەكانیشەوە و مێژووەكانییان سەرپەرشتیاری مۆزەخانەكە رایگەیاند "مێژووی زۆر كۆنی عێراق و كوردستانیشی تیادایە و تاوەكو سەردەمی ئیسلام و میرنشینە كوردییەكان و بەگشتی بەشێكییان بۆ سەدان ساڵ پێش زانیین دەگەڕێنەوە، بەشێك لەو پارچانە لە گل و بەشێكیان پارچەی كانزایین و دراوی كۆنیش هی سەردەمی یۆنانی و عوسمانی تا دراوی سەردەمی شاهانە لە عێراق، هەڵگیراون".


له‌عنه‌ت له من ...\nقه‌زای ئه‌و كورده نازداره كه هه‌موومان سه‌رجه‌م هه‌م شاعیرین و هه‌م عاشق و هه‌م سیاسی و هه‌م مێژووناس و هه‌م ئه‌دیب و هه‌م ئه‌ده‌بناس، هه‌م ڕه‌خنه‌ی سیاسی ده‌زانین و هه‌م شێعر لێكده‌ده‌ینه‌وه و هه‌م یارمه‌تی شاعیره‌كانمان ده‌ده‌ین شێعر بخوڵقێنن و ببن به شاعیری گه‌ل... (خۆت هه‌ندێ شتی تریشی پێوه نێ). بۆ بوونی هیچكام له‌وانه‌ش پێویست ناكات هیچی له سه‌ر بزانین، بۆ هیچ قسه‌یه‌كمان به‌ڵگه‌مان پێویست نییه، ته‌نانه‌ت پێویست ناكا ناوی خۆمان له ژێر وته‌كانمان بنووسین.... نااااا، كوردین ئاخر. چوونكه وڵاتێكی سه‌ربه‌خۆمان نییه و چوونكه پارچه پارچه كراوین بۆمان هه‌یه هه‌موو شتێک به هه‌موو شێوه‌یه‌ک تێكه‌ڵ كه‌ین. كوردایه‌تییه ئیتر، نا؟\nماڵپه‌ڕه كوردییه‌كان له بازاری قه‌باكه‌ندی ده‌چن، هه‌ندێكیان ڕێک ده‌ڵێی له ڕووی بازاری "تاناكۆڕا" دارێشتراون، واته شت و متی كۆن به قه‌یمه‌تی هه‌رزان! مرۆڤی بیرته‌سک و هه‌ژار و ته‌نانه‌ت به ته‌ماح هه‌میشه هه‌ن. بازار، نا ببوورن ماڵپه‌ڕی وا قه‌ت بێ موشته‌ری نامێنێت. جا وه‌ک بڵێی له جێیه‌ک به جۆرێک له ناخی خۆماندا هه‌ست به ژانی وژدان ده‌كه‌ین، هه‌ر كارێكی ده‌كه‌ین ناوی "خزمه‌ت به گه‌له داماوه‌كه‌مانی " لێ ده‌نێین. ماڵپه‌ڕ ساز ده‌كه‌ین، بێ گومان مه‌به‌ستمان خزمه‌ت به گه‌لی زوڵم لێكراوی كورده. وتاری بێ ناو و نیشان بڵاو ده‌كه‌ینه‌وه، بۆ خزمه‌ت به مێژووی ئه‌و گه‌له به‌ستزمانه‌یه. ناوه‌ڕۆكی وتاره‌كان پڕن له بوختان و بێ ڕێزی و قسه هه‌ڵبه‌ستن و مۆر لێ ناوچاوانی یه‌كترین دان، ئه‌وه‌ش هه‌ر به مه‌به‌ستی خزمه‌ت به ئه‌و میلله‌ته چاره‌ڕه‌شه‌یه.\nڕادیۆ كوردییه‌كانیش له‌م تایبه‌تمه‌ندییه بێ به‌ش نین. ئه‌وانیش نه‌یانتوانیوه گوێگر له هه‌موو چین و تاقمێک بۆ خۆیان ساز بكه‌ن. ئه‌وه‌ی ده‌توانی له ڕووی ئه‌و كه‌سانه‌ی تله‌فوون بۆ ڕادیۆكان ده‌كه‌ن بزانی. لێكدانه‌وه و "تحلیل" نا، شی كردنه‌وه نا، ڕوون كردنه‌وه نا. فه‌لسه‌فه‌ی كار ئه‌وه‌یه: ئه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی وه‌ک ئێمه بیر ده‌كه‌نه‌وه، فه‌رموون "تریبوونی ئازاد". تا ئه‌و ڕۆژه‌ی به دڵی ئێمه قسه ده‌كه‌ن ئازادن هه‌رچی پێتان خۆشه به گوێی خه‌ڵكی داماوی هیچ نه‌زانی داكه‌وتووی گه‌له‌كه‌مان بگه‌یه‌نن. هه‌موو ڕووناكبیرن. هه‌موو هۆی هه‌موو به‌دبه‌ختییه‌كان ده‌زانن. هه‌موو ڕیشه‌ی دواكه‌ووتووی گه‌لیان دیتۆته‌وه. هه‌موو خۆ به "تاقه ناجی" میلله‌ت ده‌زانن. بێ گومان تاوانبار هه‌میشه كه‌سی به‌رانبه‌ره...\nئامۆزایه‌كی دوورم هه‌بوو - ئێستاش دیاره هه‌ر ئامۆزاییه‌كی دوورمه- هه‌ر له ته‌مه‌نی چوارده پانزده ساڵییه‌وه له ماڵ هه‌ڵات چوو بوو به پێشمه‌رگه. گۆیا هۆی چوونه پێشمه‌رگایه‌تی ئه‌و به‌ڕێزه شه‌هید بوونی براگه‌وره‌كه‌ی بوو كه چه‌ند ماوه‌یه‌ک بوو پێشمه‌رگه بووه. من نازانم - تێناگه‌م به ڕاستی- منداڵێكی چوارده پانزده ساڵه له سیاسه‌ت و حیزبایه‌تی و پێشمه‌رگایه‌تی و چه‌كداری چی ده‌زانێ، قه‌ت تێناگه‌م حیزبێک چۆن ده‌توانێ منداڵ وه‌ک هێزی نیزامی خۆی وه‌رگرێت و چه‌كی بداته ده‌ست، ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ به چاوی خۆم ده‌یبینم مرۆڤێكی شكاوه كه هیچ شتێک دوورتر له لووتی نابینێ. ئه‌وه‌ش شێوه‌یه‌کی خزمه‌ت كردن به گه‌ڵی لێقه‌وماوی كورده، نا؟ كه منداڵه‌كان به جێی ئه‌وه‌ی بیر و باوه‌ڕ و تێبیننیان په‌روه‌رده بكرێت چه‌كیان ده‌درێته ده‌ست. به منداڵی ده‌بنه هێزی نیزامی و به گه‌نجی داده‌بڕێن و به گه‌وره ساڵی ئه‌گه بگه‌رێنه‌وه ناو بنه‌ماڵه و شار و زێده‌ی خۆیان پێیان ده‌گووترێ جاش و ئه‌گه نیشته جێی هه‌نده‌ران بن ده‌بنه ڕۆحێكی ماندووی كه مننه‌ت له سه‌ر هه‌موو كه‌س ده‌كه‌ن چوونكه بۆ خزمه‌ت به گه‌ڵ ئاواره‌ی هه‌نده‌رانن ... كه‌سیش بۆی نییه ڕه‌خنه له قسه‌یه‌ک یان كارێكیان بگرێ، چوونكه ئه‌وان خزمه‌تیان كردووه ...\nكـــــوردین، بێ تاوانین! ئه‌گه قه‌تڵی نامووسی ده‌كه‌ین تاوانبار بێ گومان تورک و عه‌ره‌بن. ئه‌گه ژن و منداڵه‌كانمان ئاگر له خۆیان به‌رده‌ده‌ن بێ گومان تاوانبار ئیسلامه. ئه‌گه شه‌ڕی براكوژی ده‌كه‌ین تاوانبار به‌عسییه‌كان و مه‌لاكانن. ئه‌گه به فلانه كه‌س ده‌ڵێن جــــــــاش بێ گومان تاوانی خۆیه‌تی، بۆ وه‌ک ئێمه بیر ناكاته‌وه! ئه‌گه مۆری "پیس و خراپ و بێ ئه‌خلاق بوون" له ناوچاوانی فلانه كه‌س ده‌ده‌ین، تاوانی خۆیه‌تی، باوكی پیاوی باش نه‌بووه و دایكی له ناو بازار به ده‌نگی به‌رز پێكه‌نیوه...\nئه‌م پرسیاره دیسان له ناو زه‌ینمدا قوت بۆته‌وه: باشه گه‌لی كورد ئه‌و هه‌موو خزمه‌ت كاره‌ی هه‌یه بۆ هیچ به هیچ ناكات؟ تۆ بڵێی له شتێک به هه‌ڵه تێنه‌گه‌یشتبێین؟


ڤایرۆسێکی ئەنفلەوەنزا چارەسەری شێرپەنجەی میزڵدان دەکات. - هاوپەیمانی نیشتمانی\nڤایرۆسێکی ئەنفلەوەنزا چارەسەری شێرپەنجەی میزڵدان دەکات.\n9, ته‌مموز 2019\nبەریتانیا لە توێژینەوەیەکی نوێدا دەریخستووە جۆرێکی ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزا توانای سەرکوتکردنی خانەی شێرپەنجەی میزڵدانی هەیە.\nپڕۆفیسۆر هاردیڤ پانزا، لە زانکۆی سێری و یەکێک لە ئەنجامدەری توێژینەوەکە، ڕایگەیاند” کاتێک ڤایرۆسەکە دەچێتە نێو خانە شێرپەنجەییەکان، پڕۆتینێک دروست دەبێت و ئەمەش وادەکات خانەکانی سیستەمێکی بەرگری دروست بکات، خانە شێرپەنجەییەکان لەناوبەرێت.\nپڕۆفیسۆرەکە ئەوەشی خستەڕوو” گرێ شێرپەنجەییەکان بە گرێیە سادەکان ناسراوە بەهۆی ئەوەی، بەرگری جەستە دژیان چالاکنابن، لەهەمان کاتدا ڤایرۆسەکە لە توانایدا هەیە، بە میکانزمێکی تایبەت بەرگری جەستە دژی گرێیە شێرپەنجەییەکە چالاکبکات.\nڤایرۆسەکە بە ناویcoxsackievirus (CVA21)) جۆرێکە لە ڤایرۆسیەکە، پزیشکانی بەریتانی هیواخوازی خۆیان دەربڕی لە داهاتوودا بتوانن، چارەسەری شێرپەنجەی میزڵدان بکەن و نەخۆش، پێویستی بە چارەسەری کیمیایی نەبێت.


ھەپەگە کوشتنی ١٩ سەربازی تورکیا لەسنوری ھەولێر ڕادەگەیەنێت – Standard Kurd\nھەپەگە کوشتنی ١٩ سەربازی تورکیا لەسنوری ھەولێر ڕادەگەیەنێت\nلەلایەن ستاندار Posted on نیسان 12, 2018 1432 جار بینراوە 0 سەرنج\nھێزەکانی پاراستنی گەل -ھەپەگە- ئەمڕۆ پێنجشەممە لە ڕاگەیەنراوێکدا کە بڵاویکردۆتەوە ڕایگەیاندوە، “سوپای دەوڵەتی تورکی داگیرکەر ڕۆژی ٥ی نیسان لەگردی لیلکان‌و کەوەرتەی باشوری کوردستان دەستی ھێرشی داگیرکاریی کردو ھێزەکانمان لە ٩ی نیسان لەدژی یەکینەیەکی سوپای کۆماری تورکی داگیرکەر، کە ھەوڵیاندەدا لەکەوەرتە بەرەی خۆیان دروست بکەن، چالاکییەکی تەقینەوەیان ئەنجامداو لەو چالاکییەدا ١٠ سەرباز کوژران‌و ژمارەیەکی زۆریش برینداربون، دواتر دەوڵەت بەھەلیکۆپتەر کوژراوو بریندارەکانی ھەڵگرتەوە”.\nلەبەشێکی تری ڕاگەیەنراوەکە ھاتوە “بەرەبەیانی ١١ی نیسان ھێزەکانمان لەدژی سوپای کۆماری تورکی داگیرکەر، کە ھەوڵیان دەدا گردی لیلکان داگیربکەن، چالاکییەکیان تەقەمەنییان ئەنجامدا، لەو چالاکییەشدا پێنج سەرباز کوژران‌و شەشی دیکەش برینداربون”.\nئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، “ھەر لە ١١ی نیسان، کاتژمێر ٠٩:٣٠ خولەک، ھێزەکانمان لەگردی لیلکان لەدژی یەکینەیەکی دوژمن چالاکییەکی تەقینەوەیان ئەنجامداو لەو چالاکییەشدا چوار سەرباز کوژران‌و پێنج سەربازی دیکەش برینداربون”.\nلەراگەیەندراوەکەی ھێزەکانی پاراستنی گەلدا ئەوەش رونکراوەتەوە کە لەبەردەوامیی چالاکیی گەریلادا لەلیلکان، ئەمڕۆ کاتژمێر ٨:٠٠ چالاکییەک دژ بەسوپای تورکیا ئەنجامدراوەو گورزی کوشندەیان لەدوژمن داوە، بەڵام ژمارەی کوژراوو بریندارەکان ئاشکرانەبووە.\nبڵاوکراوەی پێشووبەتۆمەتی کارکردن بۆ لیستی تر یەکێتی پێنج کادیری پێشکەوتووی دورخستەوە\nبڵاوکراوەی نوێترلە كوردستاندا چەند هورجون هەیە ..؟\nPosted on ئازار 28, 2019 0 242\nدوا پەیامی یەکێتی بۆ پارتی\nPosted on نیسان 1, 2019 0 2260\nیەکێتی له‌سه‌ر بڕینی موچه‌ی 70 هه‌زار موچه‌خۆری نایاسایی دێتە دەنگ\nPosted on نیسان 5, 2019 0 2789\nچارەنوسی بەرزاییەکانی جۆلانی سوریاش بە چارەنوسی ٣ دورگەکەی ئیمارات دەچێت !\nPosted on نیسان 10, 2019 0 144\nجوتیارانی هەرێم بۆگێرانەوەی شایستە داراییەکانیان لەبەغدا گردبوونەوە\nPosted on نیسان 16, 2019 0 171


دایە لەجەنگدایە ئەزیزم، دایە لەجەنگدایە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/01 - 6:47 AM\nئیتر بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو توانا جه‌سته‌ییه‌كانیان له پێناو نه‌خۆشدا سه‌رفبكه‌ن، بڕیاریاندا قژیان ببڕن و دواتر سفری بكه‌ن، چونكه ئه‌وان له‌جه‌نگدان.\nتیمی پزیشكی نه‌خۆشخانه‌ی رینمین له زانكۆی وۆهان به‌تێكڕا بڕیاندا كه ئیتر ئه‌وان قژیان بۆچییه، ئه‌گه‌ر نه‌خۆشێكی به‌رده‌ستیان، به‌هۆی سه‌رفكردنی نیو سەعاتی خزمه‌تكردنی قژیانه‌وه، بمرێت؟\nبڕیاریاندا بجه‌نگن دژی كوشنده‌ترین زینده‌وه‌ری سه‌رزه‌مین ئه‌ویش ڤایرۆسی كۆرۆنایه. ئه‌وان ئه‌یانه‌وێت زۆرترین كات بۆ ئه‌م شه‌ڕی مام و نه‌مانه سه‌رفبكه‌ن، چونكه پێیان وایه قژیان دووباره سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه، به‌ڵام كه مرۆڤێك مرد سه‌رهه‌ڵناداته‌وه.\nئه‌م تیمه پزیشكییه په‌ی به‌وه‌ده‌به‌ن، به پاره‌ی سه‌رفكردنی یه‌ك ملیلیتر شامپۆ له نه‌خۆشخانه‌كه‌یان، ئه‌توانن ماسك یان ده‌مامكێكی بۆ نه‌خۆشێك پێبكڕن. ئه‌م خۆبه‌ختكردنه، ئه‌م گیانفیداییه، ته‌نیا كه‌سه ئازاو میلله‌ته ئازاده‌كان، ئه‌توانن به‌دیدبێنن بۆ گه‌له‌كه‌یان.\nچین ئێستا نه‌خۆشه، به‌ڵام سوپه‌رفایزه‌رێكی وه‌ك (شان شینگ)-ی شه‌ڕكه‌ری هه‌یه كه له‌گه‌ڵ ڤایرۆس ئه‌جه‌نگێت، ئه‌و هه‌واڵ و چیرۆكانه‌ی رۆژانه له‌میدیای ئه‌مریكی ده‌یانخوێنمه‌وه، بریتییه له شه‌ڕی مان و نه‌مان له‌گه‌ڵ زینده‌وه‌رێك كه نه‌ك به‌چاو نابینرێت، نه هه‌ستی پێده‌كرێت تا له‌ناكاو له جێیه‌كدا له‌گه‌ڵ زه‌وی یه‌كسانت ده‌كات.\nئه‌م تیمه پزیشكییه پێیانوایه كه نه‌مانی قژیان، ته‌ندروستی زیاتری نه‌خۆشه‌كانیان ئه‌پارێزن. له‌هه‌مانكاتدا له‌بری شوشتن و رازاندنه‌وه‌ی قژیان و رێكخستنی، ئه‌و ده‌یان ده‌قیقه‌یه بۆ رزگاربوونی یان باشبوونی مرۆڤێك ته‌رخانده‌كه‌ن.\nرۆحی گیانفیدایی، رۆحێكی مه‌زنه له ناو ئینساندا، میلله‌تان له‌هه‌موو سه‌رده‌مه‌كاندا كه ناخۆشی روویتێكردوون، ژماره‌یه‌كی هاوشێوه‌ی ئه‌م تیمه به‌رۆحی گیانفیداییه‌وه توانیویانه گره‌و له‌مه‌رگ بكه‌ن و شه‌ڕ له‌دوژمن به‌رنه‌وه، ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له چین ده‌گوزه‌رێت روداوێكی سروشتی و بایۆلۆژیی و سروشتییه كه مرۆڤایه‌تی له‌هه‌موو كاتێكدا ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌یه رووبه‌ڕووی بێته‌وه، كه‌واته پێویستی به رۆحی گیانفیداییه.\nشان شینگ –ی 30 ساڵ كه خاوه‌نی دوو منداڵه، وه‌ك سوپه‌رڤایزه‌ری تیمی پزیشكی نه‌خۆشخانه‌ی رینمین له زانكۆی وۆهان به‌هاورێكانی وتووه: من قژم سفر ئه‌كه‌م، چونكه كاتم نه‌ما بۆ رێكخستنی، ئه‌مه‌وێت چین نه‌مرێت. به‌دوایدا تێكڕای ژنانی نه‌خۆشخانه‌كه وتوویانه ئێمه‌ش به‌شێكین له‌م كار و رۆحی به‌رگرییه.\nئه‌م تیمه ژیان به‌جۆر و ره‌نگێكی تر ئه‌بینین، وایئه‌بینن ژیان له‌چین پێویستی به قژی درێژ و رازاوه و باقوبریق نه‌ماوه، چین پێویستی به ته‌كنه‌لۆژیایی قه‌به و قسه‌ی پیاوانی ئابووری نه‌ماوه، چین ئێستا پێویستس به‌وه‌یه رۆحی بكرێته‌وه به‌به‌ردا، كه‌واته له‌م تێڕوانینیه ساده‌یانه‌وه بۆ ئه‌مان قژی كه‌شخه و باقوبریق زیانی زیاتره له‌قازانج.\nله‌نێو ده‌یان پرچی ره‌شی قه‌ترانی و قاوه‌یی و كه‌سته‌نائی كه‌وتوو له‌سه‌ر زه‌وییه‌كه، هاورێیه‌كی شان، به‌جه‌سووریه‌وه، پێداگری له‌وه‌ده‌كات قژی ببڕن بۆئه‌وه‌ی خێراتر ژیان بكاته‌وه به‌به‌ر نه‌خۆشێكدا. لای ئه‌و كات نه‌ماوه بۆ خۆی. ئه‌و راستگۆیه له‌چین-ی دراگۆن، 18 سه‌عات به‌به‌رده‌وامی كارده‌كات، ئیتر چی تیائه‌مێنێت بۆ خودی خۆی.\nئه‌م گروپه بوون به ره‌مزی به‌رگری له چین. شان شینگ له‌دوای بڕینی پرچه ره‌شه بریقه‌داره‌كه‌ی، منداڵه‌كه‌ی ته‌له‌فۆنی بۆ ده‌كات كه به‌یانی سه‌ری ساڵی چین-یه و كه‌ی دێیته‌وه وه‌ك ساڵانی رابردوو بچن بۆ گه‌شت و گه‌ڕان. به‌گریان و ناڵه‌وه پێیده‌ڵێت:”دوای ئه‌م جه‌نگه، ئه‌زیزم.. دوای ئه‌م جه‌نگه.. دایه له جه‌نگدایه، دوای ئه‌م جه‌نگه پێكه‌وه ئه‌چین بۆ یاری، كاتێكی پڕ خۆشی پێكه‌وه ده‌به‌ینه‌سه‌ر”.\nهاووڵاتیانی شه‌ش وڵات، وه‌ك كۆچبه‌ر بۆیان نییه بێنه ئه‌مریكاوه\nجۆ بایدن داوای پۆشینی ماسك لە ئەمریكییەكان دەكات بۆ ماوەی 100 ڕۆژ


رووسیا مووشەکێك بەکاردەهێنێت 10 هێندەی دەنگ خێرایە | KURDPLAT\nرووسیا مووشەکێك بەکاردەهێنێت 10 هێندەی دەنگ خێرایە\nکوردپلات 3/20/2022 02:50:00 ص ليست هناك تعليقات\nرووسیا هێرشێکی مووشەکیی کردە سەر دەیان سەربازی ئۆکراینی لە شاری میکۆلایڤ، لەو کاتەیدا کە خەوتبوون و دار و بەردی بەسەردا رووخاندن. گوتەبێژی وەزارەتی بەرگریی رووسیاش دەڵێت، یەکەمجارە مووشەکی هایپەرسۆنیک لە شەڕی ئۆکراینا بەکاردەهێنن.\nتاوەکو ئێستا ئامارێکی دروست بۆ ژمارەی گیانلەدەستدان رانەگەیێندراوە، بەڵام سەربازێکی ئۆکراینی دەڵێت، تەرمی 50 سەربازی بە چاوی خۆی ژماردووە. سەربازێکی دیکەش ئاماژە بەوە دەکات، لەو هێرشەدا لانیکەم 100 سەرباز کوژراون.\nڤیتالی کیم، پارێزگاری هەرێمی کیێڤ دەڵێت، "رووسیا بە مووشەک هێرشیکردووەتە سەر سەربازانمان کە خەوتبوون. هەڵمەتی دەرهێنانی تەرمی سەربازان بەردەوامە. منیش چاوەڕوانی داتای فەرمیم لەلایەن سوپای ئۆکراینا بۆ ئەوەی ژمارەی راست و دروست بڵاوببنەوە."\nدووکەڵ ئاسمانی باکووری هەرێمی کیێڤی تەنیوە. نێو شار تا رادەیەک ئارامە، بەڵام رووسیا هێرشەکانی بۆسەر هەریەک لە شارۆچکەی بوچا لە باکووری رۆژئاوای کیێڤ و هۆستۆمێل، ئیرپین و مۆشچوون لە رۆژئاوای شارەکە چڕکردووەتەوە.\nگوتەبێژی وەزارەتی بەرگریی رووسیا دەڵێت، بۆ یەکەمجار مووشەکی هایپەرسۆنیک لە شەڕی ئۆکراینا بەکاردەهێنن، مووشەکەکە کۆگایەکی چەک و تەقەمەنی لە هەرێمی ئیڤانۆ فرانکیڤسک لە رۆژائاوا کردووەتە ئامانج.\nمووشەکی هایپەرسۆنیک توانای بڕینی 2000 کیلۆمەتری هەیە و 10 هێندەی خێرایی دەنگ خێراترە.\nئیگۆر کۆناشینکۆڤ، گوتەبێژی وەزارەتی بەرگریی رووسیا دەڵێت، "ئۆپەراسیۆنی تاکتیکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی رووسی 69 پێگەی سەربازیی ئۆکراینایان لە شەوی رابردووەوە کردووەتە ئامانج، 4 فەرماندە و فیرقەیەکی سەربازی لە زەبویانیا، چوار سیستەمی دژەفڕۆکە، سێ سیستەمی ئێس 300، یەک رادار، سێ سیستەمی مووشەکهاوێژ، 12 کۆگەی تۆپ و مووشەک. 43 پێگەی چەک و تەقەمەنی کراونەتە ئامانج؛ هێزی ئاسمانیی رووسیش 12 فڕۆکەی بێفرۆکەوانی ئۆکراینی خستووەتە خوارەوە."\nدۆخی ماریوپۆل لە ئۆکرانا لە هەموو شوێنێک خراپترە. ئەمانە وێنەی مانگی دەستکردن کۆمپانیای ماکسار بڵاویکردوونەتەوە.دووکەڵ و وێرانکاری گەورە بە شارەکەوە دیارە. لە وێنەیەکی دیکە دەردەکەوێت کە سەروو 200 ئۆتۆمبێلی خەڵکی سڤیل لە شارەکە دەردەچن.


دانیشتوانی گوندێكی چۆمان هەڵمەتێكی پاككردنەوەی گوندەكەیان ئەنجامدا | ROJnews\nچوؤرشەممە, 17 يول 2019 - 22:54\nبەمەبەستی خاوێنكردنەوەی گوندەكەیان لە زبڵ و پاشماوە پلاستیكییەكان، توێژە جیاجیاكانی گوندی دەربەندی سەر بە شارۆچكەی چۆمان لە سنوری پارێزگای هەولێر هەڵمەتێكی پاككردنەوەیان ئەنجامدا و دەڵێن ئەمە دەكەنە نەریتێك بۆ نەوەكانی داهاتویان.\nدوای ئەوەی گوندی دەربەند بەهۆی لافاوەكانی زستانی ڕابردووەوە ڕووبارەكانی پیس ببوون و كۆڵانەكانی سیمایەكی ناشیرینیان هەبوو بەهۆی زبڵ و خاشاكەوە، ئەمڕۆ دانیشتوان و ژینگە دۆستانی سنورەكە هەستان بە پاككردنەوەی گوندەكەیان و داواكارن خەڵك و گەشتیارانیش پاك و خاوێنی بپارێزن.\nشێرزاد خالید یەكێك لە بەشداربووان بۆ رۆژنیوز وتی: لافاو سیمای گوندەكەی شێواندبوو و زبڵ و پاشماوەی پلاستیكی زۆری هێنابووە گوندەكەمان بۆیە لەگەڵ توێژە جیاجیاكانی گوندەكەمان هەستاین بە پاككردنەوەی ڕووبارو كۆڵان و گەڕە‌كەكانی گوندەكەمان لە زبڵ و پاشماوە پلاستیكیەكان.\nشێرزاد داواكارە هاوڵاتیان لە هەموو شوێنەكان هەستن بە پاراستنی ژینگە و شوێنەكانیان لە پلاستیك و پاشماوەكان پاكبكەنەوە بەتایبەت ڕووبارو سەرچاوە ئاوییەكان، وە گەشتیارانیش كە ڕوو لە ناوچە گەشتییارییەكان دەكەن سروشتی ئەو شوێنانە بپارێزن و ژینگە بە خاوێنی بەجێ بهێڵن.\nئەم هەڵمەتەی گوندی دەربەند، لە دوای پاككردنەوەی گوندی ناوپردان دێـت كە خەڵكی ناوچەكە ئەو گوندەیان پاككردەوە و بڕیاریشیانداوە ئەمە بكەنە نەریتێكی ساڵانە بۆ پاككردنەوەی هەموو شوێنەكانی باڵەكایەتی.


ئامرازەکانی گواستنەوەی کارەبایی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئامرازەکانی گواستنەوەی کارەبایی\nئۆتۆمبێلێکی کاروبایی ھەروەھا پێشی دەلێن (EV), یەک مۆتۆری کارەبایی یان زیاتر بەکاردێنێت بۆ دابینکردنی زەبر و خێرایی بۆ ئۆتۆمبێلەکە، ھەر ئۆتۆمبێلێکی کارەبایی کارەبای بۆ دابین دەکرێ کە سەرچاوەکی چ لە دەرەوەی ئۆتۆمبێلەکە کارەبای بۆ دابین دەکریێت وەکو شەمەندەفەری کارەبایی یاخوود میترۆ یان لە ناوەوەی ئۆتۆمبێلەکە کە بەشێوەی پاتری دادەنرێت یان بەشێوەی وزەی خۆر یان بە شێوەی جێنەرەیتەر(generator) کە سوتەمەنی دەگۆرێت بۆ کارەبا.\nسەرەتای دروستبوونی دەگەرێتەوە بۆ ناوەراستەکانی سەدەی نۆزدەھەم کە کارەبایان بە ڕێگەیەکی باش دەزانی لەبەر ئاسان بەکارھێنانی و باشییەکەی بەڵام ئۆتۆمبێلی گازۆلین بەکارھێنانی ئاسان نەبوو. بزوێنەرە نوێیەکانی سووتانی ناوەکی (ic engines) بۆ ماوەی ١٠٠ ساڵ ڕکابەری ئۆتۆمبێلی کارەبایی کردووە بەڵام ھێزی کارەبایی لە ناو ئۆتۆمبێلەکان ھەر مایەوە وەکو شەمەندەفەر و ھەموو جۆرەکانی تری ئۆتۆمبێلی بچووک.\nئیدسۆن[بەستەری مردوو] لە ١٩١٤ز کارەبایی دیترۆید مۆدێل ٤٧ کە دانراوە لە مۆزەخانەی نیشتمانی مێژوویی لە ئەمریکا.\nن[بەستەری مردوو] EV و سەیارە کۆنەکان پیشان دراون لە ١٩١٢ز لە پێشانگای ێۆتۆمبێل.\nلە سەدەی 21 EV نوێبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆی بینی بەھۆی گەشەکردنی تەکنەلۆژیا، ھەروەھا تیشکۆ لەسەر وزانەی کە دەتوانرێت دووبارە بەکاربھێنرێتەوە زیادبکات، و ڕێکەوتنێکی گەورە لەسەر داواکاری بۆ ئۆتۆمبێلی کارەبایی (EV) گەشەی پێدراوە و ھەندێک لە ئەندازیاران دەستیان کرد بە گفتوگۆ لەسەر گۆڕینی ئۆتۆمبێلەکان بۆ کارەبایی. ھەندێک لە وڵاتەکان دەستیان بە گۆرین کردووە وەکوو ویلایەتە نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ولاتانی یەکێتی ئەورووپا.\nلە[بەستەری مردوو] سالی ١٩٧٣ز وێنەی وێستگەی بارگاویکردن پیشاندراوە لە شاری سییەتیل بۆ بەدەست ھێنانی توانای کارەبایی کە مەودایەکی ھەبوو ٥٠ میل بۆ یەک بارگاوی کردن.\nھەرچەندە (EV) کەمێک دەردانی ھەیە، کە ئەم دەردانەش بەھۆی ئەو وزەیە پەیدابووە کە لە جێنەرەیتەر دروست بووە، و عادەتەن پیس بوون بڵاو دەکاتەوە پاشەڕۆک دروست دەکات، مەگەر ئەوە وزەیە دروست دەکرێت لەلایەن سەرچاوەی کارەبایی نوێکەرەوە. EV دەتوانرێت بە چوستی بەرز و چوستی نزم دروست بکرێت یان نا تەندروست و گرانبەھا بێت.\nئەگەر ڕێژەیێکی گەورەی ئۆتۆمبیلی تایبەت بگۆڕن بۆ کارەبای تۆڕ ئەو لەوانەیە داواکارییەکە زیاد بکات بۆ نەوە و ناردن، و دەرچوونی ھەڵکوڵاو. لەگەڵ ئەوەشدا، بە گشتی بەکارھێنانی وزە و دەرچوون لەوانەیە کەم ببنەوە بەھۆیەکە بەتواناییی بڵندتری ئی ڤی س بەسەر تەواو سووڕ. لەگەڵ ئەوەشدا، بە گشتی بەکارھێنانی وزە و دەرچوون لەوانەیە کەم ببنەوە بەھۆیەکە بەتواناییی بڵندتری ئی ڤی س بەسەر تەواو سوورر. لە یو ئێس ئەی ئەو ھەیە ھەرئێستا نزیکەی پێویست ڕوەکی توانای ئێستا و ژێرخانی ناردن مەزەندە کرابوو، وا دا نان کە زۆربەی تاوانبار دەکەن لەوانەیە شەوانە ڕوو بدەن، بەکار ھێنانییەکەترین کارا سەرچاوەی باری بنکەی ئۆفف-پیک.\nلە بەریتانیا لەگەڵ ئەوەشدا، شت جیاوازن. لەو کاتەی تۆڕی نەتەوەییی سیستەمی ناردنی کارەبای ڤۆڵتاجی-بەرز ئێستا دەتوانێت داواکارییەکەی بەڕێوە ببات ١ ملیۆن ئوتۆمبێلی کارەبایی، ھۆلیدێیی ستییڤ (بەڕێوەبەر تۆڕی نەتەوەیی پی ئێل سی) گوتی، «کون کردن سەرەوە و لەسەر ئەوەیە بە پێشھاتێکی ڕاستەقینە. شەبەکەی دابەشکردنی ناوچەیی لە شار وەک لەندەن لەوانەیە ھەوڵ بدات بۆ ھاوسەنگی تۆڕەکانیان ئەگەر لێخوڕ لە ھەمان کات ھەڵ ببژێرن بۆ ھەموو پلاک لە ئوتۆمبێلەکانیان».\nئی ڤی بە شێوەیەکی نموونەیی چارگ لێوە دەرگەی توانای ئاسایی یان پابەند چارگ کردن ئێستگە، کردارێک ئەوە بە شێوەیەکی نموونەیی کاتژمێر دەبات، بەڵام دەتوانێت شەوانە بکرێن و زۆرجار چارگێک بدرێت کە پێویستە بۆ بەکارھێنانی ڕۆژانەی ئاسایی.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئامرازەکانی_گواستنەوەی_کارەبایی&oldid=827582»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٠:٣٠ی ٢٤ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


گوتەبێژێکی وەزارەتی دەرەوەی عێراق وەڵامی بەرپـرسێکی ئێران دەداتەوە\nگوتەبێژێکی وەزارەتی دەرەوەی عێراق دەڵێت وڵاتەکەی لە ژێر کۆنترۆڵی هیچ وڵاتێکی بیانیدا نیـیە، ئەمەش وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ لێدوانی بەرپـرسێکی ئێرانی کە گوتبووی ئێستا وڵاتەکەی 6 وڵاتی ناوچەکە کۆنترۆڵ دەکات، لەوانە عێراق.\nئەحمەد مەحجوب ئەمڕۆ پـێنجشەممە بۆ ڕادیۆ سوای ڕاگەیاند" عێراق پـێزانینی بۆ یارمەتی هەموو وڵاتانی جیهان هەیە لە شەڕی دژی تێرۆردا، لەوانە ئێرانیش، بەڵام لە هەمان کاتدا هەرچ دەستێوەردانێک لە کاروباری ناوخۆی ڕەتدەکاتەوە کە لە لایەن هەرچ وڵاتێکەوە بکرێت."\nگوتیشی عێراق لەگەڵ هەموو وڵاتانی ناوچەکە پەیوەندی سیاسی و ئابوری هەیە کە لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی بەرامبەرە.\nجەختی لەوەش کردەوە عێراق وابەستەیە بە سیاسەتی نەچوون بە ئاڕاستەی هیچ جەمسەرێک لە دژی جەمسەرێکی دیکە لە ناوچەکەدا.\nجێی ئاماژەیە لە چەند ڕۆژی ڕابردوو ڕەحیم‌پـور ئەزغەدی ئەندامی ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی فەرهەنگی ئێران لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی تەلەفیزیۆنی ئوفقی وڵاتەکەی گوتبووی" پـێنج بۆ شەش وڵاتی ناوچەکە لە ژێر کۆنترۆڵی ئەمەریکا دەرچووە و هاتوونەتە نێو بەرەی ئێرانەوە." گوتوشیەتی ئەو وڵاتانە بریتین لە عێراق و سوریا و یەمەن و لوبنان و کەرتی غەززە و ئەفغانستان.\nئەم بەرپـرسە ئێرانیە هەروەها گوتویەتی" جەماعەتەکەی ئێمە سەدام حسێنیان لەسێدارە دا"، ئەمەش مەبەستی ئەو گروپە شیعەیانەیە کە لە عێراقدا پەیوەندیـیان بە ئێرانەوە هەیە.


پشێوی، تاقیکردنەوە و هیوا – fgulen\nپشێوی، تاقیکردنەوە و هیوا\nلە ڕۆژگاری ئەمڕۆماندا، ڕووداوەکان تەنیا لە ڕوانگەی ڕواڵەتی دەرەکییەوە هەڵسەنگاندنی بۆ دەکرێت، بە شێوەیەکی بەردەوام ترس، نیگەرانی، ئەندێشە و نادیارییەکی داخورپێنەر هەیە لەو شتانەی کەوا ڕوودەدەن. نیەتەکان هەتا بڵێی تاریک، وتە و کردارەکان هەتا بڵێی فریودەر، ئەمەلەکانیش لە ژێر تێخورینی هەڵپەکاندان، ئەم دونیا گەورە و زەبەلاحە کەوا بە شێوەیەکی دەراسا هاوسەنگی خۆی وەرگرتووە، لە ئێستادا ئەمانەتی دەستی چەند کەسێکی ماجەراپەرست کراوە. دیارنیە کەوا کێ چی کارێک ئەنجام دەدات؛ ئارەزووەکان شتێکن و ووتە و بەڵێنەکان شتێکی تر؛ هەرکەسە بۆ خۆی بە فریودانی ئەوانی تر هەڵدەستێت. ئەگەرچی کەسێکیش باوەڕ بە قسەکانیان نەکات، بەڵام کەسانی بکوژ و پلیشێنەروە چەندین بەهانە بۆ کارەکان دروست دەکەن؛ ستەملێکراوان و غەدرلێکراوان بە تەواوی لە هەموو شتێک بێ ئاگان. هەرکەسێک دەمرێت بە شەهیدی ناو دەبەن و، ئەوەشی ڕزگاری دەبێت بە جەنگاوەر ناو دەبردرێت. لە ڕاستیدا ئەمانە بۆ دڵدانەوەی مرۆڤەکانە بەڵام پێویستی بە ئیمان هەیە. ئەوانەی باوەڕیان بەم شتانەش نیە، لە ڕێگەی مەدالیا و پاداشتەوە، مژووڵ دەکرێن.\nلە هەموو لایەکەوە دڵەکان وەک قەڵەمی قامیش کسپە کسپیان لێوە بەرز دەبێتەوە.. قەڵەمگەلێکیش کەوا هەردەم کسپەیان لێهەڵدەستێت، بەو مرەکەبانەیانەوە کەوا ڕەنگی خوێنی گرتووە، زۆر تێبینی شەرمئاوەر لە یەکێک لە پەڕەکانی مێژوودا تۆمار دەکەن: لە هەموو لایەکەوە تەمومژ، لە هەموو سووچێک خوێن، تەڵەزگە و فرمێسک هەیە. لاشەکان بوونەتە قەڵغانی گیانەکان، گیانەکانیش لە نێوان هەیەجانی ژیان و خەفەقانی مەرگدا هەڵدەلەرزن بە لەرزین. زۆردارانیش چەشنی ئەو سەگەئاویانەی بۆنی خوێنیان کردووە بە دوای نێچیری خۆیانەوەن، هەرکەسێک دەبینن پەلاماری دەدەن و ددانی خۆیانیان پشان دەدەن. ستەملێکراوان-غەدرلێکراوانیش بەردەوام لە نێو سەرسوڕماندان و ماندووی کۆششە بێ هوودەکانیانن. لە هەموو لایەکەوە لورەی گورگ و دەنگی چەقەڵەکان دێت؛ ئەو سینانەش کەوا لە بەردەم ئەم دەنگانەدان، لە نێو ناڵەی بێچارەییدان. چێژوەرگرتن لە ژیان لەلایەک بوەستێت، کۆمەڵانی خەڵک بە شێوەیەکی بەردەوام بە هۆی ئەو هەواڵە پڕ ئازارانەی دێن و خۆیان بە ڕۆحەکاندا دەدەن، لە نێو نیگەرانیدان. کەشوهەوای گشتی مرۆڤەکان چەشنی سیمای مرۆڤەکانی ڕۆژگاری ئەمڕۆ تاریکونوتەک، ڕووداوەکانیش هەردەم وەک کەشوهەوای نێو مێشکی ئەوان پڕ تەمومژن.. نە حەقی ژیان وەک خۆی بدرێت، نە ژیان بەوپەڕی قوڵاییەکانی خۆیەوە هەستی پێدەکرێت..بە شێوەیەکی بەردەوام لە نێوان هیوا-ئازار دێن و دەچن، مرۆڤەکانیش هەموو ئانێک بە دەرد و ئازارێکی جوداوە دەمرن و زیندوو دەبنەوە.\nجار جار گازندە لە حاڵی خۆیان دەکەن، بەڵام ئەویش جگە لەوەی موسیبەتەکانی سەرشانیان دوو قات دەکاتەوە، هیچ سوودێکی تری نیە. هەموو کات و ساتێک لە نێو هەڵخلیسکانی بیرکردنەوە و لادانی تێڕوانینەکانیاندان؛ بە شێوەیەکی وەها قوڵ لە نێو بێ ئاگاییدان، ئەگەری ئەوە لە ئارادایە کەوا بە دەنگی کەڕەناش بێدار نەبنەوە…\nلە پاڵ ئەمانەشدا، ژمارەی ئەو کەسانەش کەم نین کەوا چاوەکانیان بە ڕووی جیهانی ئەودیو فیزیکدا کراوەیە و، سەریان چەشنی مۆمەکان لە بەردەمیانە و بەو هاوارانەی لە دڵیانەوە هەڵدەقوڵێت عەرز و حاڵی لە بەردەم جەنابی حەقدا دەکەن. ئیمانیان پتەو، هیواکانیان کامڵ، هەموو کارەکانیشیان بە پلانەوە ئەنجام دەدەن، ئەم مرۆڤانە کەوا پلانەکانیشیان تەواوە، تەنیا لە ڕوانگەی ڕواڵەتی دەرەکی ڕووداوەکانەوە پلانەکانیان داناڕێژن؛ بەڵکو بوون و خودی خۆیشیان لە نێو بووندا بە دروستی دەخوێننەوە، بە دروستی ڕاڤەی دەکەن و، بە تەواوی قوڵاییە ماددی-مەعنەویەکانیانەوە بە شێوەیەکی گشتی هەڵسەنگاندنی بۆ دەکەن؛ لە پشتی ئەو شتانەی کەوا ناشرین دەبینرێن هەست بە جوانیەکان دەکەن؛ هەست بەو چەشە لەدونیانەش دەکەن کەوا لە ناسۆرییەکانەوە سەرچاوەی گرتووە، بەردەوام لە پێکی موسیبەتەکانەوە قوم لە ئاوی کەوسەر دەدەن.\nلە ڕاستیشدا، لە پشت تەواوی ئەم کردارە ئیلاهیانەی ڕوودەدەن و لە ڕواڵەتدا ناخۆش دەبنرێن، کۆمەڵێک لایەنی جوان هەیە؛ بەڵێ، هەندێک جار کار و چالاکی ئیلاهی وەها هەیە، لە ڕوانگەی ڕواڵەتی دەرەکییانەوە هیچ لایەنێکی جوانی بە نیسبەت مرۆڤەکانەوە تێدا نیە، بەڵام لە ڕوانگەی ناوەکی و سەرئەنجامەکانیانەوە، بە نیسبەت هەموو کەسێک و هەموو شتێکەوە، بە تەواوی لایەنە جیاوازەکانیەوە هێندە لە شوێنی خۆیاندان و نایابن، ئەوانەی ئەم ڕووداوانە وەک خۆی دەبینن، لە جیاتی “ئاخ-ئۆف”، بەوپەڕی سەرسوڕمانەوە دەڵێن ” لەمە جوانتر نیە”.\nبەڵێ، وەک ئەوەی بەفر و زستانەکان لە نێو هەناویاندا بەهرەکانیان هەڵگرتووە، ڕەشەباکانیش لە هەناویاندا پیتاندنی بەریانێکی بەرفراوانیان هەڵگرتووە، ئەو گۆڕانکاری و وەرچەرخانەی لەسەر رووی زەوی ڕوودەدەن دیمەنی نوێی جوانیان لەگەڵ خۆیان هەڵگرتووە، هەروەها زۆرێک لەو ڕووداوانەی کەوا بە نیسبەت ئێمەوە دڕندانەن، بە نیسبەت سیستەمی ژینگەییەوە جوانی وەهایان لە خۆیان گرتووە، ئەو کەسانەی بەم شێوەیەی خۆیان هەستی پێدەکەن، حەیران نەبوون پێیان لە دەستی کەسدا نیە؛ لە تەواوی ئەمانەشدا کامڵێتی و لە شوێنی خۆیدا بوون و جوانییەکی دەراسا هەیە؛ بەڵام تێگەیاندنی ئەمانە لەو کەسانەی کەوا دەیانەوێت هەموو شتێک بە گوێرەی هەوا و هەوەسی خۆیان بەڕێوە بچێت، هەتا بڵێی کارێکی سەختە…\nئەو کەسانەی لەوە تێدەگەن کەوا هەرچی لە زەوی و ئاسماندا هەیە، بە گوێرەی پڕۆگرامێکی زانستی و بە ویستی ئافرێنەرەکەیان بەڕێوەدەچن، هەموو شتێک بە شێوەیەکی جیاواز دەبینن و هەڵیدەسەنگێنن. لە ئاسۆی ئەواندا گروپە جیاوازەکان ڕەنگی هەڵهاتنی ڕۆژێکی نوێی هەڵگرتووە، کارەساتەکان ڕەنگی ئاسودەییان لەگەڵ خۆیاندا هەڵگرتووە، ئازارەکان ئەدای سەرکەوتن و، ئەو ستەم و غەدرەی کەوا لە دەستی مرۆڤەکاندا نیە، ئامرازی بەختەوەری داهاتوویان لەگەڵ خۆیاندا هەڵگرتووە. ئەوان زیاتر لە ڕووی ترشوتاڵی ڕووداوەکان سەیری سیمای پڕ زەردەخەنەی دەکەن، لە پاڵ لایەنی تاڵی ڕووداوەکان، هەوڵی بینینی لایەنە شیرینەکانیان دەبینن. هەربۆیە لەو مێشکە ڕۆشنانەی ئەواندا، لە شوێنی خۆیدا خاک و خۆڵ دەبێتە ئاڵتون؛ ژەهریش دەبێتە شەکر و شەربەت؛ باهۆز-باوبۆرانیش ڕەنگی ڕەحمەت دەگرێت، ئازارەکانیش وەک داڵانی هیواکانی لێدێت و هەریەک لە ناسۆریەکانیش وەک ژانی پێش لە دایکبوونی لێدێت. تەنانەت مەرگی بە کۆمەڵ و ئەو موسیبەتانەی کەوا کایەیەکی بەرفراوانیان داگیرکردووە، لە چاوی ئەواندا وەک پەیامی بەهاری لێدێت. ئەوان پەڕاندنی لقە وشکبوەکانی سەر درەختەکان، وەک ڕێگە خۆشکردن بۆ کرانەوەی چرۆی نوێ سەیر دەکەن.. بەڕێزەوە سەیری ئەو بڕین و قرتاندنانە دەکەن کەوا لە قەدەرەوە دێن. لەمەش زیاتر، ئەوەی ڕوودەدات وەک سزای کردەوەکانیان، بەریانی پشاندانی ڕەزامەندی بەرامبەر قەدەر، کەفارەتی گوناحەکانیان و، وەرزی بانگهێشتی هەندێک چاودێری نوێی جەنابی حەق، ئامرازی ڕووتێکردنی ئەو ئەژمار دەکەن، هەردەم لەبەردەم الله دەبن بە دووکەرتەوە، هەرکاتێکیش ڕووبەڕووی بەڵا و موسیبەت بوونەوە، چاک ئەوە دەزانن کەوا چۆنی ڕووبەڕووی دەبنەوە. چونکە لە ڕاستیدا ئەوان شعوری ئەوەیان هەیە کەوا لە ڕێگەی ڕەشەبایەکی خۆڕسکەوە بەرەو ئەم دونیایە ڕاپێچنەکراون، هێندەی ئەوەی بە توندترین گەردەلولیش لە شوێنی خۆیان هەڵنەکەندرێن و نەڕۆن، حەقی ئەو پێگەیە دەدەن کەوا بوونیان تێیدا هەیە. هەڵوەستەیەکی وەهایان هەیە، نە جەنگ و ئاژاوە، نە ئەو ڕووداوانەی کەوا هاوتای هەستانی قیامەتن-بە پارێزگاری الله-هەرگیز لە شوێنی خۆیان نایانبزوێنێت.\nشەڕەکان لە کەشوهەوای ئەم جۆرە کەسانەدا ڕەنگی خێر دەگرن؛ ناسۆری و ئازارەکانیش سەرئەنجامی ئەوەی لیدەکەوێتە بێگەرد ببن و بەرەو جەوهەری خۆیان بگەڕێنەوە. بوولێڵە بوونی کەشوهەوا، گۆڕینی حاڵەکان بۆ ئەوەی چیدی شایەنی ژیان نەبن، چڕبوونەوەی ئەوان زیاد دەکات و بەرەو بێداربوونەوەی زیاتر پەلکێشیان دەکات. لە شوێنێکدا کەوا زوڵمی زاڵمان و، خۆسەپێنی بەڵاکان کەوا بڕانەوەی بۆ نیە و یەک بە دوای یەکدا دێن، یان ئەوەی پیلانی یەک لە دوا یەکیان بۆ دادەڕێژرێت و کول بوونی تەواوی هۆکارەکان دەبینن، وەها لەوان دەکات کەوا بە تەواوی ڕوو لە چارەی بێچارەکان بکەنەوە و وەک ئیبراهیم حەقی دەڵێن” لەو شوێنەی کەوا ناچار دەبیت، لەناکاوا دەکاتەوە دەرگە، دەبێتە دەرمانی گشت دەردان”؛ ئیدی هەموو شتێک باشتر دەخوێننەوە و باشتر هەڵسەنگاندنی بۆ دەکەن و، لە تافی دۆڕاندندا سەرکەوتنی یەک لە دوا یەک بەدەست دەهێنن.\nچەندین ساڵە ئێمە هەوڵی ئەوە دەدەین بەرامبەر ئەم جۆرە تێگەشتنە بە ڕاستگۆیی بمێنینەوە، بەرەنگاربوونەوەی فیتنە و گەندەڵی وەک دروشمی ئێمەی لێهاتووە. لە پێناو سەلامەتی گەلەکەماندا، بێ ئەوەی هاتوهاوار بکەین، بەرامبەر دەستدرێژی و زۆرداریەکان وەستاینەوە و، بەردەوام هەوڵی ئەوەماندا بە چاکە وەڵامی خراپەکاریەکان بدەینەوە. لە بەرامبەر ئەو کەسانەی زوڵمیان لێکردین و هەرچی پیلانێک کەوا بە ئەقڵی مرۆڤدا نەیەت لە دژی ئێمە گێڕایان، تەنانەت بە یەک وشە وەڵاممان نەدانەوە. لە بەرامبەر کەسانێک کەوا خۆیان پابەندی بوختان و ساختەکاری کردووە، تەنانەت یەک جاریش نەمانوت” الله لەناویان بەرێت”.


بازگەی وەهمی، پلانی نوێی چەکدارانی داعش\nی مانگی دوو ٠٣, ٢٠٢٠\nپلانی نوێی داعش دانانی بازگەی وەهمی و رفاندنی هاوڵاتیانە بەجل و بەرگی سەربازیەوە، بەشێوەیەک تەنها لەماوەی هەفتەی رابردوودا، 10 کەسی سڤیلیان لەسنوری ناحیەی قەرەتەپەی پارێزگای دیالە و ناحیەی زینانەی سەربە قەزای خورماتوو رفاندووە.\nچەکدارانی داعش لە ڕۆژدا هیچ چالاکی و جم و جۆڵێکیان نیە، بەڵام لەگەڵ خۆراوابوون دا، لە حەشارگەکانیان دەردەچن و پەلاماری رەبیە سەربازیەکان دەدەن و لەسەر جادە سەرەکیەکان بازگە دادەنێن.\nکۆتایی هەفتەی رابردوو، داعش لەسەر جادەی سەرەکی نێوان قەرەتەپە و قەزای کفری، بەجل و بەرگی سەربازیەوە بازگەی داناو 8 کەسی رفاند، کەدواتر تەرمی یەکێک لە رفێنراوەکان دۆزرایەوە.\nمحەمەد عومەر بەرپرسی کۆمیتەی قەرەتەپەی یەکێتی، بەدەنگی ئەمەریکای وت"داعش 8 رفێنراوەکەیان بردووە بەرەو زنجیرە چیای حەمرین، چونکە لەوێ زیندانیان هەیە."\nدانانی بازگەی وەهمی بەجل و بەرگی سەربازیەوە لەلایەن چەکدارانی داعش، ترس و دڵەراوکێیەکی زۆری لە نێو خەڵکدا دروستکردووە، بەشێوەک هاتووچۆکردن لەشەواندا بەتەواوەتی کەمکراوەتەوە.\nدانیشتوانی ناوچە کێشەلەسەرەکان، متمانەیان بەو بازگانە نیە کە لەشەوان دا دادەنرێن، لەوە دەترسن بازگەکان هی داعش بن و بەناوی هێزە ئەمنیەکانەوە دانرابن.\nمحەمەد عومەر، وتی"ترس و دڵەڕاوکێیەکی زۆر لەنێو خەڵکدا بڵاو بووەتەوە."\nدوا چالاکی داعش چەند شەوێک لەمەوبەربوو، کە بازگەی وەهمی لەسەر جادەی سەرقەڵا و زینانە دانا، دوو کوردیان رفاند کەبرای یەکتری بوون.\nبەپێی زانیاریەکانی دەنگی ئەمەریکا، دوو رفێنراوەکە سەرقاڵی ئاژەڵداری بوون و شوانێکی عەرەبیان هەبووە، کەلەکاتی ڕووداوەکەدا شوانەکە دیارنەماوە، کەگومان دەکرێت دەستی لەگەڵ داعشدا هەبووبێت.\nداعش لەناوچەی پەڵکانەی نێوان خورماتوو و گەرمیان بارەگای هەیە، فەرمانرەوایەتی نزیکەی 25 کم دەکات، ئەو ناوچەیە سەختە و لەنێوان هێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراقدایە، کەچەکدارەکان دوای رفاندنی دوو براکە، بەرەو ئەو ناوچەیە ڕۆیشتوون.\nچەکدارانی داعش گوندنیشینەکانیان ئاگادار کردۆتەوە، کەسنوری فەرمانڕەوایەتیان نەبەزێنن، هەروەک چاودێری جم و جۆڵی چەکدارەکانی خۆشیان دەکەن و گومانیان لە هەر چەکدارێکیان بێت دەیکوژن، بەتایبەت ماوەیەک لەمەوبەر چەکدارێکی گومانلێکراوی خۆیان کوشتووە.\nعەقید جمهور رۆستەم فەرماندەی پێشمەرگە لەدیالە، بەدەنگی ئەمەریکای وت"ئەو چەکدارانەی بەشەوان دەچنە سەر جادەکان، ئەو چەکدارانەن کەلەناوچەی پەڵکانە بارەگایان هەیە."\nپێگەی سەرەکی داعش ناوچە کێشە لەسەرەکانە، بەتایبەت ئەو ناوچانەی کەدەکەونە نێوان هێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراقەوە و هیچ هێزێکی دەوڵەتیان تێدا نیە.


ماڵپەری فیردەوس | خوای گەورە دەفەرمووێت : (( الذین ینفقون فی السراء والضراء.....)) [ ال عمران : ١٣٤ ] . مال بەخشین کاتی بەرفراوانی دیارە بەلام کاتی تەنگانە چۆن مال دەبەخشرێت کە هیچی نییە یان کەم ماڵی هەیە ؟\nسەردێری پرسیار: خوای گەورە دەفەرمووێت : (( الذین ینفقون فی السراء والضراء.....)) [ ال عمران : ١٣٤ ] . مال بەخشین کاتی بەرفراوانی دیارە بەلام کاتی تەنگانە چۆن مال دەبەخشرێت کە هیچی نییە یان کەم ماڵی هەیە ؟\nبەرواری دانان :2018-11-13 کۆدی پرسیار:819\nپرسیار // خوای گەورە دەفەرمووێت : (( الذین ینفقون فی السراء والضراء.....)) [ ال عمران : ١٣٤ ] . مال بەخشین کاتی بەرفراوانی دیارە بەلام کاتی تەنگانە چۆن مال دەبەخشرێت کە هیچی نییە یان کەم ماڵی هەیە ؟\nوەڵام // خوای گەورە دەفەرمووێت : ئایەتی ۱۳٤ لە سورة ال عمران دەلێت : (( الذین ینفقون فی السراء والضراء.....)) [ ال عمران : ١٣٤ ] .\nواتە : خوای گەورە باسی هەندێک لە کردەوەی خەلکی بەهەشت دەکات ئەویش ئەوەیە مال دەبەخشن لە کاتی خۆشی و بەرفراوانی وەکاتی تەنگانەدا.\nئەم ئایەتە زانایان چەند وتەیان لەسەر ھەیە :\n(۱) هەندێک زانا دەلێن مەبەست پێی بەخشینی مالە لە کاتی لەش ساغی (السراء) و نەخۆشی (الضراء) .\n(۲) هەندێک زانای تر دەلێن مەبەست پێی بەخشینی مالە لە ژیان دا (السراء) وە لەسەرەمەرگ دا ( الضراء ) وەسیەت دەکات دوای مردن ئەوەندە مالەم بۆ بکەنە خێر .\n(۳) هەندێک دەلێن مەبەست پێی بەخشینی مالە لە کاتی بۆنەکان(السراء) وە ژن گواستنەوە یان ....وە نەخۆشەیەکانە (الضراء).\n(٤) ابن عثیمین رەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( مال بەخشین لە (السراء) بەرفراوانی دیارە بەلام کاتی تەنگانە بەخشین چۆنە ؟\nوەڵام : دەبێت ئەوە بزانین کە بەخشین تایبەت نییە بە خەلکی دوور " واتە : کەسێک خزمی تۆ نییە و لێت دووڕە لەڕووی خزمایەتی " ، بەلکو گشتییە ئەگەر مال ببەخشی بە کچی خۆت یان کوڕی خۆت یان خێزان یان دایک یان باوک بەلکو بۆ خۆتیش هەر بە بەخشین حساب دەکرێ و پاداشتی لەسەر وەردەگری بە صدقەش حساب دەکرێ ، پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت بە سەعدی کوڕی ئەبی وەقاص دەفەڕمووێت : " بزانە تۆ ھەر شتێک ببەخشیت مەبەستت خوا بێت ئیلا پاداشتی لەسەر وەردەگریت ، ھەتا ئەوەی دەخەیتە ناو دەمی خێزانی خۆتیش . " ئایا بەخشین ھەیە لە کاتی تەنگا و ھەژاری ؟ وەڵام : بەڵێ دەکرێ مرۆڤ لە خراپترین باری ھەژاری بێت دەبەخشێت بە خێزانی خۆی و بەلکو بۆ نەفسی خۆش . )) تفسیر سورة آل عمران ج٢لاپەڕە ١٧١


نوشته شده توسط سارۆ خوسرەوی دسته: مطالب\nنمایش از 15 فروردين 1399\tبازدید: 357\nیارسان گەنجینەیەكی فەرهەنگی، فیكری و كۆمەڵایەتی خەڵكی كوردە، كە بەداخەوە لەلایەن نەیاران و تاریكپەرەستان ، زۆر زوڵمی لێكراوە و نەیان هێشتووە كۆمەڵگای كوردی لێی بەهرەمەند بێت و ببێتە جێی شانازی بۆ خۆی.\nزۆڵمی دەسەڵاتداران ، تێنەگەیشتن و سوونەتیبوونی كۆمەڵگای كوردەواری و هەروەها "خان و خانبازی" لەنێو خودی كۆمەڵگای یارسان بوونەتە هۆكاری ئەوەی هەتا چەند ساڵی دوایی یارسان بێدەنگ بێت و نەتوانێ خۆی بناسێنێت.\nبەڵام لەم نێوەندەدا كەسێك لە نێو جەرگەی كۆمەڵگای یارسان لەتەمەنی بیست ساڵیدا سەر هەڵدەدات و دەست دەكات بە توێژینەوە، نووسین ، رۆشنگەری و تێكۆشان لەبارەی ئایینی یاری و كۆمەڵگای یارسان.\nتەیب تاهیری، لەبنەماڵەیەكی یارسانی لە"سەحنەی"ی كرماشان پەروەردە بووە و هەر لەسەردەمی مناڵیدا دەستی كردووە بەخوێندنی كەلامەكانی یاری.\nبەر لەبیست ساڵ "سەرنجام" كە كەلامەكانی سەردەمی "سولتان سەهاک"ـە كۆیكردووەتەوە و پاشان كەوتووەتە دوای وەرگرتنی ئیزن و مۆڵەتی چاپی كتێبەكەی، بەڵام لەدوای چەند ساڵ سەرگەردانی لە ناوەندە پەیوەندیدارەكانی ڕژێمی ئێران، هاوكاری ناكرێ و دواجار بەناچاری دەچێتە باشووری كوردستان و لەوێ یەكەمین و كامڵترین نوسخەی" سەرنجام" بەڕێنووسی كوردی چاپ و بڵاودەكاتەوە.\nخانەكانی یارسان و ڕژێمی ئێران لەدژی ئەم كارە رادەوەستن و بەشێوازی جۆراوجۆر ئازاری دەدەن.\nسەڕەڕای هەموو جۆرە ئازار و دروستكردنی ناو و ناتۆرەی بێ بنەما بۆ ناوبراو، بەڵام ئەو كۆڵنادات و درێژە بەچالاكیەكانی خۆی دەدات و لەساڵی ٢٠٠٩ زایینیدا "مێژوو و فەلسەفەی سەرنجام " چاپ دەكات. ئەم كتێبە شیكارییەكە لە"مێژوو و فەلسەفەی سەرنجام".\nلە كتێبەكەدا ئاماژە بە زیاتر لە پێنسەد سەرچاوە و زیاتر لە پێنج هەزار وشەی كۆن و كلاسیكی "گۆرانی" كراوە.\nئەم كتێبە لەبەرئەوەی بەشێوەی زانستی و سەربەخۆ، دیالێكتیكی گۆرانی ناساندووە و لە ئیسلام جیای كردووەتەوە، لەگەڵ دژایەتی سەختی پاوانخواز و جیرەخۆران ڕووبەڕوو بووەتەوە و دژایەتی لەگەڵ نووسەری کتێبەکە گەیشتووەتە لووتكەی ئازار.\nدروستكردنی دەنگۆی دوور لە ڕاستی، تۆمەت و بانكردنی بۆ ناوەندە حكومیەكان و هەڕەشەی كوشتن، دیسان نەیتوانیوە ناوبراو لە كار و ئامانجەكانی سارد و پەشیمان بكاتەوە و لەبەرامبەر هەموو ئەمانەدا درێژەی بە تێكۆشانی خۆی داوە.\nساڵی ٢٠١٠ی زایینی توێژینەوەیەكی چڕوپڕی لەسەر رۆژمێری كوردی لەژێر ناوی "زیك ئاریائی كوردی " ئەنجام داوە و بەچاپی گەیاندووە.\nساڵی٢٠١٣ زایینی "زەبوور حەقیقەت"ی بەشێوەی زانستی و ماناكردنی وشە سەختەكانی ئەم کتیبە كە چل دەفتەر لەخۆ دەگرێ، چاپ و بڵاوی كردووەتەوە.\nلەدوای "زەبوور حەقیقەت" كتێبی"بانگ سەرحەدان"ی بڵاو كردووەتەوە كە لەم كتێبەدا فەلسەفەی بنەمایی كەلامەكانی یارسان شرۆڤەكراوە.\nتاهیری لە نێو ئەم كتێبەدا دەڵێت: گەورەترین و بەهێزترین فەلسەفەی جیهان لە نێو دڵی كوردستان و كوردایەتیدایە، بەڵام بەداخەوە دوژمنانی كورد رێگە نادەن كورد ببێتە خاوەنی ئەم فەلسەفەیە و خاوەنداری لەمیراتی ، فیكری، فەرهەنگی و كۆمەڵایەتی خۆی بكات.\nتەیب تاهیری لەبارەی ڕەچەڵەكی كۆمەڵگای یارسان دەڵێت: " یارسانەكان لەنەژادی ئارین و دەچنەوە سەر گەلانی هیند و ئەوروپی و نزیكەی چوار هەزار ساڵ بەرلە زایین كۆچیان كردووە بۆ سەر خاكی كوردستان".\nئەوان لەكەنارەكانی دەریای "باڵتیكا" كۆچیان كردووە بەرەو ناوچەی "زاگرۆس" و لەوێ نیشتەجێ بوون. لەدوای سەدان ساڵ تێكەڵی لەنێوان خەڵكانی زاگرۆس و "هیند و ئەوروپی" خەڵكانێكی نوێ پەیدا بوون كە پێیان دەوترا" گۆتی، لۆ لۆ، كالدی، هۆری". ئەمانە چوار هۆزی گەورەبوون. لەدەوروبەری ساڵانی ١٠٠٠ ی بەرلە زایین هۆزێكی تری ئارییەكان بەرەو شاخەكانی زاگرۆس هاتوون و لەگەڵ ئەو چوار هۆزەی تردا تێكەڵ بوون. لەم تێكەڵییەدا خەڵكانێكی تری تازە پەیدا بوون بەناوی "ماد / مێد" كەئەمانە ڕەچەڵەكی كوردی ئێستان كە كۆمەڵگای یارسانیش بەشێكی دانەبڕاوەن لەم كۆمەڵگایە.\nلەسەدەی پێنجەم واتە دووسەد ساڵ بەر لەدایكبوونی "سولتان سەهاک" لە هەورامان زۆر گوندی یارساننشین هەبوون، بەڵام دواجار لەبەر شەڕ و كێشە و ململانێ لەگەڵ ئیسلامیەكان زۆرێك لەوان ناچار بوون بۆ پاراستنی گیانی خۆیان كۆچ بكەن بۆناوچەكانی تر.\nبەڵام لەدەورانی "پردیوەر" لە بەرزەنجەی هەورامان گشت یارانی "یاری" لە دەوری یەك كۆبوونەتەوە و لەسەر بنەما ، ڕێچكە و دەستووری ئایینی یاری دەستیان كردووە بە تێكۆشان و برەویان بەئایینەكەیان داوە. ئەم شۆرش و تێكۆشانە بە سەرهەڵدانی سولتان سەهاک بەهێزتر بووە ".\nسولتان سەهاک ساڵی ٦٢٢ هەتاوی لەبەرزەنجەی هەورامان لەدایك بووە.\nئەو بنەمای فیكری یارسان ئامادە"تدوین" دەكات و لە چوارچێوەیەكی دیاریكراودا یاسا و و ڕێسای بۆ دیاری دەكات.\nتاهیری دەڵێت: "لەزەمانی "پردیوەر" بیروباوەڕی یارسانی گەیشتووەتە لووتكەی شكۆمەندی خۆی. واتە یارسان وەك ناوەندێكی فیكری كە بتوانێ ڕێنوێنی گەلانی ناوچەكە بكات، رۆڵی كاریگەری هەبوو و هەر لەو چوارچێوەیەدا زۆر كەس ڕوویان لە"پردیوەر" كردووە و لەوێ ئامێزیان بۆ كراوەتەوە.\nهەروەها باس لە شۆرشگێڕی مرۆڤی یارسانی دەكات و دەڵێت: مرۆڤی شۆڕشگێر لە ئایینی یارساندا جێگای خۆی هەیە و خۆفرۆش نییە و لەبەر بەرژەوەندی مادی، گەلی خۆی نافرۆشی، بەپێچەوانەوە دژی زوڵم و تاریكپەرەستی تێكۆشان دەكات.\nئەگەر كەسێك لە نێو كۆمەڵگای یارساندا بكەوێتە دوای دوژمن بۆ ئەوەی زیان بەكۆمەڵگای خۆی بگەیەنێت، ئەوە بە"نوتفە" ناودەبرێت واتە لەبنەڕەتدا یارسانی نییە ، بەڵكو دزەی كردووەتە نێو كۆمەڵگای یارسان. یارسانی راستەقینە هیچ كات لە پەیوەندی لەگەڵ ئەو شتەی کە وەک حەقیقەتگەرایی پێناسەی بۆ كراوە خیانەت ناكات".\nتاهیری لەلایەكی دیكەوە یارسان بە بزووتنەوەیەكی فیكری فەلسەفی پێناسەدەكات و دەڵێت: "ئایینی یاری ڕاستییەكی بزاوتەیە بە درێژایی مێژوو بەشێوەی دەروونی لەلای پیاوچاكان لەسەردەمانی جیاوازدا هەر لە"هووریگەرییەوە تا مێهرپەرەستی و زەردەشتگەری" هەبووە و تا سەدەی حەوتەمی كۆچی گەشەی كردووە".یارسان خاوەن فەلسەفە و ڕوانگەی مرۆڤ مەدارییە و باوەڕی بەدونیای پاش مردن و هەستانەوەی دوبارەییە بۆ گەیشتن بە ڕزگاری ، ئازادی ، حەقیقەت و مرۆڤخودایی.\nبەهەشت و دۆزەخ لە ڕوانگەی یاری بەواتای زانین و نەزانین دێ، واتا مرۆڤی پێگەیشتوو و زانا بەهەشتی ژیان بۆ خۆی هەڵدەبژێرێ و مرۆڤی دوگم و نەزانیش لە بازنەی دۆزەخ دا دەخولێتەوە.\nبناغەی باوەڕی یاری ، ڕێزگرتن لە مرۆڤایەتییە كە ئەوەشیان لە تەوەری خۆناسی و "مرۆڤخودایی" كە بنەمای فیكری ئەم ئایینەیە دەردەكەوێت.\nئەم بۆچوونە وا لەمرۆڤ دەكات كە وەڵامی خراپە بەچاكە بداتەوە و هەر ئەمەش دەبێتە هۆی پەروەردەی دەروونی بۆ باشتر بوون و گەیشتن بە پلەیەكی ئەخلاقی بەرز. واتە مرۆڤایەتی و مرۆڤدۆستی یەكێكە لە تەوەرە سەرەكییەكانی ئایینی یارسان ، كە ئەم هزرە لەسەدەی چوارەم و پێنجەمی كۆچیدا داڕێژراوە و لەسەردەمی "سولتان سەهاک" دا گەشەی كردووە. لەم ئایینەدا هزری مرۆڤدۆستی و ڕێزگردن لە مرۆڤ، پەیوەندی بەئەخلاقەوە هەیە. ئەخلاق لەئایینی یاری دا رێبازێكە بۆ پەروەردەكردنی كەسایەتی پەیڕەوانی لە هەموو بوارێك دا. پەروەردەی ئەخلاقی دەبێ بگاتە ئەو پەڕی لەخۆ بردوویی و خۆبەخشی لەپێناو بەرژەوەندی مرۆڤایەتی بە گشتی و یارانی هاوئایین بەتایبەت، كەئەمەش بە باشترین شێوە لە یەكگرتوویی و یەكبوونی یاران لە"جەم " دا ڕەنگ دەداتەوە. پەیڕەوانی یارسان "تاكەخودایی" لە"زۆرینەی باوەڕی" دا دەبینن، بەپێی ئەم بۆچوونە، نووری خودا لە هەموو شتێكدا هەیە. هەر ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی كە "هەتاو" لە ئایینی یارساندا ڕێزی تەواوی هەبێت و بە پیرۆز دابنرێت.\nبناغەی باوەڕ بە"كۆ" و دووركەوتنەوە لە "تاك" ، كە لە لایەن "سولتان سەهاک"ەوە دانراوە بە مەبەستی پاراستنی كۆمەڵگای یاریی و دوورخستنەوە لە خۆ بەزلزانی پەیڕەوانی بووە. پێداگری لەسەر ئەم بۆچوونە بۆ ئەوەیە كە لە هزردا تاكپەرستی و خۆ بەزلزانین بوونی نەبێت.\nیەكێكی دیكە لە بنەما سەركیەكانی ئایینی یاری هزری ڕزگار كردن عەقل و ئەندێشەیە لە زەنجیری خورافات و دیاردەی دواكەوتوویی.\nهێز و دەسەڵاتیش ، لە هەر چەشنێك، دەتوانێت ببێتە هۆی لادان و خۆ بەزلزانین و لەخۆ دەرچوون، كەواتە ئەم دیاردەش دەبێت كۆنترۆڵ بكرێت و ڕیگەی دەركەوتنی پێنەدرێت تا لەچوارچێوەی مرۆڤایەتیدا بمێنێتەوە، چونكە ئەگەر وا نەبێت دەبێتە ئامرازێك بۆ دابینكردنی بەرژەوەندی تاكەكەسی و داسەپاندنی بۆچوونی تاكەكەس بەسەر كۆمەڵگادا، ئەمەش یەكێكە لە گەورەترین و مەترسیدارترین دوژمنەكانی یاری و یارسان.\nیارسان بە پێچەوانەی ئاینەكانی دیكەوە، نەچووتە مەیدانی شەڕ و كوشتار، بەڵكو هەمیشە هەوڵی داوە لە رێگای داگیرساندنی مۆم یان رووناكیەك لەگەڵ تاریكایی و زوڵم تێكۆشان بكات. یارسان لەبەرامبەر زوڵم بێدەنگ نەبووە، بەڵام لەباتی شەڕی فیزیكی رەخنەی كردووە و لەگەڵ بەرامبەرەكەی كەوتووەتە دیالۆگ وململانی فیكری.\nیارسانی رەخنەگرە، لەبەر ئەوەی حەقیقەتگەرایە و تا ئامانجەكەی دەگاتە سەرنجام دەبێ بەردەوام بێ لەرەخنەگردن لەخۆی و لەبەرانبەرەكەی.\nلەبارەی یەكسانی "عەداڵەت"ەوە تاهێری دەڵێت: كاتێك جەم پێك دێنی، ئەو جەمە خۆی لەخۆیدا هێمای یەكسانییە. لەقوربانی نێو جەمدا هەمووان بەشێوەی یەكسان بەشی خۆیان وەردەگرن، كە ئەمە جۆرێكە لە ڕەچاوكردنی یەكسانی لەنێو كۆمەڵگا.\nلە پەیوەندی لەگەڵ ژینگەدا تاهیری دەڵێت: لە ڕوانگەی یارسانەوە بڕینەوەی دارێك بەواتای لەناوبردنی رۆحێكە لەبەرئەوەی یارسان گرنگیەكی زۆری داوە بە ژینگە.\nجێگای باسە، تەیب تاهیری جیا لەكار و تێكۆشانی لەنێو خۆی كۆمەڵگای یارسان، لەدەرەوەی "یارسان"یش هەوڵی زۆری داوە بۆ ناساندی حەقیقەتی یارسان. ئەو بۆ ئەوەی هەموو ئەو تۆمەتانەی كە دوژمنانی كورد داویانەتە پاڵ یارسان پووچەڵ بكاتەوە، شار بە شار و وڵات بە وڵات گەڕاوە و لەدەیان سیمینار و كۆبوونەوەدا، زانیاری ڕاست و دروستی لەبارەی یارسان خستووەتە خزمەت خەڵك و لایەنە شاراوەكانی یارسانی بۆ خەڵك شرۆڤەكردووە.\nتەیب تاهیری، ئێستاش بەشێوەی چڕوپڕ سەرقاڵی توێژینەوە و شرۆڤەی ئایینی یارییە.\n- تاریخ و فەلسەفەی سەرنجام - تەیب تاهیری\n- بانگ سەرحەدان- تەیب تاهیری\n- دیمانەی تایبەتی بەندە لەگەڵ تەیب تاهیری لەئاریەن تیڤی\n- دوو سیمیناری نووسەر لەستۆكهۆڵم و ئیسكلستۆنا\nئامادەکردنی سارۆ خوسرەوی


هاوڕێکانی لە زیندان: مامۆستا گۆکهان لە ئەنجامی ئەشکەنجەدان گیانی لەدەستدا – بزاڤی خزمەت\nهاوڕێکانی لە زیندان: مامۆستا گۆکهان لە ئەنجامی ئەشکەنجەدان گیانی لەدەستدا\n203 5 minutes read\nئێجە سێڤیم سەرنوسەری دەزگای میدیای جاغداش ڕایگەیاند، هاوڕێکانی گۆکهان ئاچککۆڵ وتیان کە لە ئەنجامی ئەشکەنجەدان لەکاتی دەستبەسەرکردندا گیانی لەدەستداوە.\nئێجە سێڤیم سەرنوسەری دەزگای میدیای جاغداش نوسینێکی بۆ مامۆستا گۆکهان بڵاوکردەوە کە دوای کودەتاکەی 15 ی تەمووز دەستبەسەرکرا و لە ئەنجامی ئەشکەنجەدانێکی زۆر گیانی لەدەستدا، پاش تێپەڕبوونی ساڵ و نیوێک بەسەر ڕووداوەکە، بەڵگەی بێتاوانی دەرچوو پاشان گەڕێندرایەوە سەر کارەکەی.\nئۆزتەرک چاوپێکەوتنی لەگەڵ هاوڕێکانی ئاچککۆڵ لە زیندان کردووە و ئاماژەیان بەوە داوە کە لە ئەنجامی ئەشکەنجەدان گیانی لەدەستداوە.\nشایەنی باسە نوسینەکەی لە سەردانەکەی وەلی ساچڵک ئیلهامەکەی بۆ هاتووە و هەروەها بە ئاماژە بۆ پارێزەرە هاوڕێکەی کەمال ئوچار بە ناونیشانی “بۆ ویژدانەکان” بڵاوکردەوە.\nنوسینەکە بەم شێوەیەیە:\nوەک هەزاران مامۆستا کە لە کارەکەی دوردەخرایەوە و لە ڕۆژنامەکانەوە هەواڵەکەی دەبیست، ئەمیش لە 23 ی تەمووزی 2016 بە بڕیاری نایاسای 667 کە لە ڕۆژنامەکان بڵاکرایەوە، زانی کە لە کارەکەی دورخراوەتەوە.\nهەمان ڕۆژ نزیکەی کاتژمێر 11ی شەو بەشی ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر هەڵدەکوتنە سەر ماڵەکەی. لە پشتەوە دەستی ئاچککۆڵ بە کەلەپچە بەسترا و بەڕێوبەری بیناکەش لەگەڵ هاوسەرەکەی وەک گەواهیدەر بانگکران. لەکاتێکدا بەڕێوبەری بیناکە لەوێبوو وەک گەواهیدەر، ئاچککۆڵ لێدانێکی باشێ خوارد و بەبێ ئەوەی دەستی بکرێتەوە، دەرزی ئینسولینیان بۆ دابەزینی نەخۆشی شەکرەکەی لێدا.\nدوای فشارێکی زۆر، مامۆستا گۆکهان دەستبەسەر دەکرێت و لەناو ئۆتۆمبێلی پۆلیسیشدا ئەشکەنجە دەدرێت. لەکاتی پشکنینی پزیشکیشدا، لێدان لە پشت و لاچاوی و سەرشانی بەردەوام دەبێت.\nخێزانەکەی لە کۆنیا ڕۆژی 24 ی تەمووز بە تەلەفۆنێکی کارمەندێکی پۆلیس هەواڵی دەستبەسەرکردنی کوڕەکەیان دەزانن. دوای ئەمە مومینە ئاچککۆڵ سەردانی بنکەی پۆلیس دەکات و جلوبەرگ و دەرمانەکانی بۆ دەبات.\nگۆکهان ئاچککۆڵ دوای 7 ڕۆژ لە دەستبەسەرکردنی، پارێزەری بۆ دابیندەکرێت. مومینە خانم لەسەر داوای پارێزەرەکەی چاویلکەیەکی بۆ دەبات.\nمومینە خانم ڕایگەیاند کە هەستی کرد مامۆستا گۆکهان ئەشکەنجە دراوە، ویستویەتی داوای یاسای تۆمار بکات. بەڵام پارێزەرەکە دەڵیت لەو شوێنانەی کە دیارە نیشانی ئەشکەنجەی پێوە دیار نییە و ناتوانین داوای یاسای تۆمار بکەین.\nمامۆستا گۆکهان 13 ڕۆژ لە زیندان دەستبەسەرکرا و لەو ماوەیەدا 3 جار جەڵدە لێیداوە. مامۆستاکە بە کەلەپچەی پێچەوانەوە بەنێو خەڵکیدا دەبرێت و بەسوکایەتییەوە دەڵین کە ‘ئەم پیاوە کودەتاچییە، ئەم پیاوە تیرۆرستە، خائینی وڵاتە’.\nمامۆستا گۆکهان لەکاتی هەموو پشکنینێکی پزیشکیدا، باسی ئەشکەنجەدانەکەی دەکات و بێدەنگ نابیت. لە ڕاپۆرتە پزیشکییەکاندا بە ئاشکرا ئاماژە بە ئەشکەنجەکانی دراوە. مۆربونەوە و سوربونەوە و خوێن بەربوون بەردەوام بوو. لە چوارەم ڕۆژی دەستبەرکردنەکەیدا، لەکاتی کۆنترۆڵی پزیشکیدا، باسی هەموو ئەو ئەشکەنجانە دەکات کە ڕوبەڕوی بۆتەوە و سەری بە دیوارەکەدا کێشراوە. لەکاتی پشکنینەکەدا لە چاوی ڕاستیدا نیشانەی لێدان، برینداری لە نێوچاوانیدا، پشتی سەریشی ئاوساوی و لە ژێر چاوی ڕاستیشی برین دەستنیشان کراوە.\nدوای ئەوە لە ڕۆژی پێنجەمی دەستبەسەرکردنیدا ڕەوانەی کۆما دەکرێت، بەڵام سەرەڕای نەخۆشی شەکرە و پانیک دوبارە ڕەوانەی زیندان دەکرێتەوە.\nمامۆستا گۆکهان دوای 13 ڕۆژ لە مانوەی لە ژووری ژمارە 3 لە بنکەی پۆلیسی ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر، لە 5ی ئابی 2016 گیان لەدەستدەدات. دوای ئەوەی دڵی وەستا، بۆ ماوەی 40 خولەک دڵیان بۆ شێلا، بەڵام نەتوانرا ڕزگار بکرێت.\nمومینە خانم دەڵێت، لەکاتی وەرگرتنەوەی کەلوپەلەکانی، دەرکەوت کە هیچ لە دەرمانەکانی پێنەدراوە. دوای هەموو نانخواردنێک، دەبوایە دوو ئینسولین بەکار بهێنێت، بەڵام لە 100 دەرزی هەست دەکات کە تەنها 4 دانە کەمی کردووە. تەنها دەرمانەکانی بردەوە لەگەڵ چاویلکە شکاوەکەی.\nلەکاتێکدا مامۆستا گۆکهان دەستبەسەر کرابوو، لەگەڵ ئەویشدا پارێزەر ئێمرا بیچیریش لەسەر دۆسیەیەکی جیاواز دەستبەسەر دەکرێت، و لە 20 ی ئەیلولی 2016 دا داوایەک بە دەستنوسی خۆی پێشکەش دەکات و گەواهی دەدات لەسەر ئەوەی کە مامۆستا گۆکهان بە ئەشکەنجە کوژراوە.\nلە نامەکەی پاڕێزەر بیچێر هاتووە “لەکاتی دەستبەسەرکردنمدا نزیکەی بۆ ماوەی 13 ڕۆژ لەگەڵ مامۆستا گۆکهان ئاچککۆڵ مامەوە کە لەسەر دۆسیەیەکی دیکە زیندانی کرابوو. مامۆستا لە ئەنجامی لێداندا مردووە. نزیکەی 15 کەس گەواهی ئەمە دەدەن. بەڵگەکان جێگیرن. ئەگەر دۆسیەیەک بۆ ئەم کەسە کراوەتەوە، داوا دەکەم ژمارەی دۆسیەکەم پێڕابگەیەنرێت. لەگەڵ ڕێزمدا”.\nپرۆفیسۆر د. شێبنێم کۆرور فنجانی سەرۆکی وەقفی مرۆیی تورکی و ئەندامی سەندیکای پزیشکان لە ڕوونکردنەوەیەکی 14 لاپەڕەیدا کە لە 8ی تشرینی یەکەمی 2017 بڵاوی کردۆتەوە، هاتووە کە دەبێت هۆکاری مردنەکەی بە ئەشکەنجەدان بنوسرێت.\nبەڕێوبەرایەتی پزیشکی دادوەری لە ڕاگەیەنراوێکدا کە 29ی ئابدا بڵاویکردۆتەوە، هاتووە ‘دەرکەوتووە کە لە ملی و پشتیدا خوێن بەربوون ڕویداوە، کە ئەمەش پشتراستی ئەشکەنجەدانی ئاچککۆڵ دەکاتەوە لەکاتی دەستبەسەرکردنیدا.\nداواکاری گشتی بەبێ ئەوەی ئیفادەی پارێزەرەکە وەربگرێت، دۆسیەکەی داخست.\nدوای بڵاوبونەوەی بەڵگەیەک کە لەلایەن وەزارەتی پەروەردەوە بڵاوکراوەتەوە تێیدا گۆکهان ئاچککۆڵ بەهۆی بێتاوانییەوە دەگەڕێنرێتەوە سەر کارەکەی و ئەمەش داخستنی دۆسیەکەی لەلایەن داواکاری گشتییەوە دووبارە سەرهەڵدەداتەوە، منیش قسەم لەگەڵ گوڕاڵ بەربەر شارەزا لە دادوری پزیشکی کرد کە لەگەڵ مامۆستا گۆکهان لەیەک ژوری زینداندا ماوەتەوە.\nترسناکی ئەو ڕۆژانە بە قسەکانی دکتۆرەکەوە دیاربوو\nبەبێ ئەوەی دادگایی بکرێت و ئیفادەی لێوەربگیرێت، بەبێ ئەوە بزانرێت کە تاوانی ئەنجام داوە یاخود نا، مامۆستا گۆکهانی 42 ساڵ لە ئەنجامی ئەشکەنجە گیان لەدەست دەدات، بە ڕەحمەتەوە یادی دەکەینەوە، بڕیارەکە بۆ ویژدانەکانتان بەجێدەهێڵم، لەکاتێکدا بێجگە لە ویژدانەکانتان باوەر بە هیچ دادپەروەریەک ناکەم.\nوتەکان بۆ ئەو کەسە بەجێدەهێڵم کە لەگەڵ مامۆستا گۆکهان لە یەک ژوری زینداندا ماوەتەوە:\n“بارودۆخێکی سەخت بوو بۆ هەموومان. منیش دەستگیر کرام و نێردرام بۆ زیندانی سیلیڤری، گەر ئەوێ ببینن دەڵین بووە بە ئەکادێمی، هەر ئەکادیمییەک کارەکەی جوان کردووە، کۆکراوەتەوە و براوە بۆ ئەوێ. سەربازەکان نازانم بەڵام ئەوێش بەهەمان شێوە بوو. بەدڵنیاییەوە ڕۆژانی دەستبەسەرکردنم، ڕۆژانێکن کە لەبیر ناکرێن.\nکاتێک گۆکهان دەستگیرکرا و هات بۆلامان، ئەو ئەشکەنجانەی گێڕایەوە کە لە ماڵەکەیدا و لە بنکەی پۆلیس بەرامبەری کراوە. زۆر دەترسا و دوودڵبوو. دەترسا کە دووبارە بیبەن و ئەشکەنجە بدرێت. ئێمەش دڵنەوایمان دەدایەوە و دەمانوت خەفەت مەخۆ، ئەوەی بووە تازە ڕۆشت، ئیتر کەس هیچت لێناکات. بەڵام نەیدەتوانی بخەوێت، زۆربەی کاتەکانی لە جێگەدا دەجوڵایەوە. ئێمە چاکماندەکردەوە لە جێگەکەیدا بەڵام دووبارە وەک خۆی لێدەهاتەوە.\nهاتن گۆکهانیان بردوو ئەشکەنجەیاندا و دووبارە هێنایانەوە. ئێمەش نەماندەتوانی دووبارە پێی بڵێنەوە مەترسە ناتبەنەوە. ئەویش دەیوت بە من دەڵین خائین، من براکەم پۆلیسە، تەحەمولی ئەم قسانە ناکەم، زۆر ئازار دەدرا.\nنەماندەویست بچین بۆ نەخۆشخانە، چونکە گاڵتەیان پێدەکردین و دەیانوت بۆ ڕۆیشتن لێرە بەدوای بیانوەوەن و بە کەلەپچەوە دەیانبردین و لەڕێگە قسەی ناخۆشیان پێدەوتین.\nکاتێک گۆکهانیان هێنا، پارێزەر ئێمرا لەوێبوو، باوەشی پیاکرد و بوو بە قەڵغانێک بۆ مامۆستا. گۆکهان 15 خولەک گریا، پاشان دەستی کرد بە گێڕانەوە، باسی ئەشکەنجەکانی دەکرد. بەقاچ بە پشتیان کێشاوە، تا ئەو شەوەی کە مرد، دەستی بە سنگیەوە گرتبوو، ئازارێکی زۆری هەبوو.\nپێیان وتبوو ناومان پێ بڵێ و با ئازادت بکەین. باسی ناوێکیان دەکرد بەناوی حەبیبی دەرمانخانە، کە ناوی ئەمی دابوو ئازادکرابوو.\nپێشتر دووجار جەڵدەی لێدابوو کە لە ژووری زینداندا بوو. کێشەی شەکرەی هەبوو، شەکرمان دەداپێی. پاشان توشی توڕەی بوو، تۆزێک پیاسەمان پێکرد و باش بوو. ئەگەر کارمەندەکە لەوێبوایە دەیتوانی دەرمانەکان بەکار بهێنرێت، باری دەرونی ئێمەش تێکچووبو، باوەڕ بکەن ئەم ڕوداوانە زۆر سەخت بوو.\nئەو شەوەی گۆکهان وەفاتی کرد، منیش خەوم نەدەهات، درەنگ خەوتم. گۆکهانیش ئەو شەوە بە دەستی سنگی دەگوشی و دەجوڵایەوە. من هەستم کرد بەم هۆیە گیانی لەدەستدا، وتیان جەڵدەی دڵ بووە.\nهەندێک دەیانوت ئەشکەنجە نییە بەڵکو جەڵدەی دڵە، قسەیەکی پڕوپوچ بوو. ئایا کەسێک کە ئەشکەنجە دەکرێت و بە جەڵدەی دڵ گیان لەدەست دەدات، کاریگەری ئەشکەنجەکە نەبووە لەسەری؟ بۆ نمونە ئەگەر لەقە لە ئافرەتێکی دووگیان بدرێت و منداڵەکەی لەبار بچێت، دەتوانین بڵێین کە ئەم ئافرەتە منداڵەکەی هەر لەبار دەچوو؟ ئایا کە لەژێر ئەشکەنجە و ئازاردبوو، گرنگە بۆ ئەوەی بزانرێت چۆن مردووە؟\nئەگەر 10 ڕۆژ یاخود 20 ڕۆژیش دوای ئەو ڕۆژە بمردایە، کاریگەری ئەو ئەشکەنجەیەی لەسەر دەبوو، چونکە بابەتی لێکچوو وەک ئەمە زۆر هەیە.”\nوتی: چیتر دڵم بەرگە ناگرێت؛ بۆ یارمەتی ستەملێکراوان ڕۆشت بۆ ئەسینا بەڵام لەوێ دڵی وەستا\nزیندانییەکی تر گیانی لەدەستدا


چەند تایبەتمەندیەکی کچی پاریس کە وادەکات زۆر جوان بن! – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/07/19 - 11:57 PM\nكچانی فه‌ڕه‌نسی به جوانی و روخساره سروشتیه‌كه‌یان ناسراون، هه‌ر بۆیه زۆركات له جوانیی و شیكپۆشیدا به نمونه ده‌هێندرێنه‌وه، ئه‌م خاڵانه‌ی خواریشه‌وه گرنگترین ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ن كه لای كچانی فه‌ڕه‌نسا باوه و نهێنی جوانیانه:\n-كچانی فه‌ره‌نسا حه‌ز به مكیاجی تۆخ ناكه‌ن و ته‌نانه‌ت ئه‌ساسی ده‌موچاویش ناكه‌ن تا پێستیان به سروشتی بهێڵنه‌وه.\n-به‌بێ لێكردنه‌وه‌ی میكیاج و به‌كارهێنانی كرێمی شێداركردنه‌وه‌ی پێست شه‌وانه ناچنه جێگاوه.\n-له میكیاجدا گرنگی زۆر به چاویان ده‌ده‌ن و ماسكه‌را ده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵ بۆیه‌یه‌كی لێوی سور، كه روخساریان جوان ده‌رده‌خات.\n-بۆیه بۆ گۆڕینی ڕه‌نگی قژیان به‌كار ناهێنن، مه‌گه‌ر بۆ شاردنه‌وه‌ی تاڵه سپیه‌كان نه‌بێت، جگه له‌وه‌ی كه‌مترین كات موجه‌فیفه به‌كارده‌هێن و پشت به رێگای سروشتی ده‌به‌ستن بۆ وشككردنه‌وه‌ی قژیان له پاش شۆردن.\n-له فه‌ره‌نسا خانمان شه‌یدای بۆنی خۆشن، به‌تایبه‌تیش ئه‌و بۆنانه‌ی كه بۆنی فانیللا و گوڵی سروشتی دروستكراون.\n-ئاو زۆرده‌خۆنه‌وه، هه‌ر بۆیه پێستی روخساریان به گه‌شاوه‌ی ده‌مێنێته‌وه.\n-ماسكی سروشتی بۆ روخساریان زۆر به‌كارده‌هێنن، به‌تایبه‌تیش له رێگای به‌كارهێنانی هه‌نگوین و زه‌ردێنه‌ی هێلكه و لیمۆ.\nچەند ڕێگایەکی سەریر لەکۆندا بۆ جوانکاری بەکار هاتووە


Diplomatic Magazine | ھیلالی شیعی ئامەنجە لە مێژینەکەی ئێران\nئێران ده‌یه‌وێت له ڕێگه‌ى هیلاى شیعییه‌وه شه‌ڕ له تاران‌و قوم دوور بخاته‌وه\nلەدوای دروستبوونی بەھاری عەرەبی و دەرکەوتنی ئەو زانیارییە نھێنیانەی کە ئەمریکا کار بۆ ئەوە دەکات کە رووبەروی راستەوخۆی ئێران ببێتەوە، ئێرانییەکان پشتوێنەیەکی بەھێزیان بەناوی ھیلالی شیعی لە رۆژھەڵاتی ناوەراست و ئەفغانستان و ئاسیا دروستکرد، ئەم پشتوێنەیه کار بۆ ئەوەدەکات کە ئێران وەک ئەوەی ئێستا کە ھەیە بپارێزت و بەبەھێزی بمێنێتەوە.\nئێران، ناوه‌ندێكی سه‌ره‌كی بۆ په‌ره‌دان به‌هیلالی شیعی له‌ناوچه‌كه‌دا.\nپێگەی ئێران لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوو گۆڕانێکی زۆر بەسەردا ھاتووەو بۆتە ھۆی ئەوەی کە ھەژمونی لە خۆرھەڵاتی ناوەڕاست ڕوو لە زیاد بوون بکات، ئەم گۆڕانەش ئێرانی وەک وڵاتێکی زلھێز و پێشەنگی وڵاتە ئیسلامییەکان دەرخستوە.\nئێران پێیوایە کە دەوڵەتێکی سەرەکییە لە ناوچەکەدا، بەو پێیەی خاوەن پێگەیەکی ستراتیژی گرنگ و کەڵتورێکی دێرین و دانیشتوانێکی زۆری ھەیە،سەرباری ئەوەی کە خاوەن توانایەکی ئابوری بەھێزە.\nڕژێمی ئێستای ئێران بە پێچەوانەی سەردەمی شاوە ئیسلام بەگشتی و ئاینزای شیعە بە تایبەتی وەک ئامڕازێک بەکارئەھێنێت.\nھەوڵی ئێران بۆ ھەژمون لە ناوچەکە تەنیا پەیوەست نییە بە ئێستاوە کە سەردەمی کۆماری ئێرانە بەڵکو ئەو ھەوڵە لە سەردەمی شاوە دەستی پێکردووە.\nڕژێمی ئێستای ئێران پێیوایە کە دروستکردنی ئێرانێکی بەھێز پێویستی بە دروستکردنی ڕژێمێکی ئیسلامی نوێیەو ھەر لەو پێناوەدا ڕژێمی ئێستای ئێران بە پێچەوانەی سەردەمی شاوە ئیسلام بەگشتی و ئاینزای شیعە بە تایبەتی وەک ئامڕازێک بەکارئەھێنێت.\nلە دوای کۆتای ھاتنی جەنگی ھەشت ساڵەی نێوان عێراق و ئێران، کۆماری ئیسلامی ئێران ستراتیجیەکی نوێی گرتە بەر. لەدوای سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامییەوە، ئێران کاری لەسەر ناردنە دەرەوەی شۆڕش و ھاندانی وڵاتانی دیکە بۆ شۆڕشی ھاوشێوە کرد.\nئەوەی کە گۆڕانی لەم ستراتیجیەتەدا کرد کۆمەڵێک ھۆکاربوون لەوانە، ڕوونەدانی ئەو شۆڕشانە، زیانی گیانی و ئابووری بەھۆی جەنگ، ڕاگرتنی پلانەکانی پەرەپێدان و کەڵەکەبونی ئەزمونی پیاوانی ئایینی لە دەسەڵات و حوکمڕانیدا.\nکۆی ئەم ھۆکارانە پاڵی بە ئێرانەوە نا تا ستراتیجێکی دیکە بگرێتە بەر. چەمکی ھیلالی شیعی، چەمکێکی سیاسیەو بەکارھێنانی بۆ یەکەمجار لەلایەن شای ئەردەن مەلیک عەبدوڵڵای دووەمەوە لە دیسەمبەری ٢٠٠٤ لە ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست لەمیانەی سەردانێکی بۆویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەکارھاتووە.\nئه‌رده‌ن، هۆشداری له مه‌ترسی بڵاوبونه‌وه‌ی مه‌زهه‌بی شیعه‌گه‌رایی به وڵاتانی ئیسلامی سونه مه‌زهه‌ب گه‌یاندووه له‌ناوچه‌كه‌داەیەکی.\nبەپێی ھەندێک سەرچاوە، ئەم ھیلالە لە ئەردەنەوە لەشێوەی ھیلالێکدا درێژدەبێتەوە تا کوەیت، یان بە واتایەکیتر وڵاتانی ئێران، سوریا، بەحرەین، عێراق، یەمەن، لوبنان دەگرێتەوە.\nبەڵام بەپێی چەند سەرچاوەیەکیتر،شای ئەردەن لە چەمکی ھیلالی شیعی زیاتر مەبەستی ( ئێران،عێراق، سوریا، لوبنان) بووە ھۆشداری داوەتە وڵاتانی عەرەبی لە ڕۆڵ و ھەژموون و ھەیمەنەی ئێران لە خۆرھەڵاتی ناوەڕاستدا.\nئامەنجی ئێستا ئەم ھیلالە لە زۆر شوێن کاری تەواوی خۆی دەکات، لە غەززە بەتەواوەتی لەژێر رکێفی خۆیدایە لە لیبیا شەری بەوەکالەت بووە بە شەڕی راستەوخۆ، لە سوریاش بەتەواوەتی کایەکە لەشەر موشەکە بوەتە شەری دەستەو یەخە و، لە عێراقیشدا بەتەواوەتی کاری دیبلۆماسی خۆی دەکات و لە زۆر شوێنیش حوکمم دەکات.\nئێرانییه‌كان بۆ پاراستنی وڵاته‌كه‌یان، زۆر هه‌نگاویان ناوه له‌ناوچه‌كه‌دا.\nئەمە لەکاتێکدایە ئەم دەسەڵاتە گەیشتەوە ئەفریقا و خواروی ئاسیاش ھەموو ئەمانەش بۆ ئەوەیە درەنگتر ناڵەی موشەک و گرمەی ئێف ٣٥ بگاتە ئاسمانی ئێران، ئێرانییەکان لەبەرامبەر پاراستنی وڵاتەکەیان زۆر شتی گەورەتریان لە ناوچەکەدا کردووە.\nلە لایەک بەگژی ئەمریکا دادەچن لەلایەک بەگژی ئیسرائیل داو لە لایەکی تر تەنگی بە سعودیەکان ھەڵچنیوەو دەیانەوێـت زۆر وڵاتیتر تێوە بگلێنن بۆ ئەوەی تاران و قوم لە شەڕ بپارێزن.\nسوود لە کتێبی "ھەژموونی ھیلالی شیعی لە خۆرھەڵاتی ناوەڕاست"دا، بنراوه.


لە پەراوێزی بودجەی ساڵی 2018دا\nبودجەی ساڵی 2018ی عیراق كە حكومەتی عەبادی دایناوە، یەكەم بودجەیە كە پاش ریفراندۆمەكەی كوردستان دادەندرێ. هەر وردبونەوەیەك لەو بودجەیە دەری دەخا كە بەغدا هەموو كارتەكانی لە مستی خۆی كۆكردۆتەوەو بێ مننەتییەكی زۆری بەرامبەر بە هەرێمی كوردستان نیشانداوە. ئەمەش ئەو بۆچونە پشت راست دەكاتەوە كە پێش ریفراندۆم دەخرایە روو سەبارەت بەوەی كە ئەنجامدانی ریفراندۆم بەو پەلەپەلییەو بەبێ ئامادەكاریی پێویست پێگەی هەرێم لەپاش ریفراندۆم بێهێز دەكاو هیچ كارتێكی بۆ مانۆری سیاسی بەدەستەوە ناهێڵێ. سیاسەتی سەركێشی و لێكدانەوەی چەوت هەمیشە ئەنجامی خراپی دەبێ، وەك لە كوردستاندا دەیبینین.\nبەپێچەوانەی بودجەی ساڵانی رابردووەوە، هیچ پشكێك بۆ هەرێمی كوردستان دیاری نەكراوە. مەسەلەی دیاریكردنی پشكەكە بۆ رێژەی دانیشتوان بەپێی پارێزگاكان هێڵدراوەتەوە. بەم پێیە...\nكودەتا بێدەنگەكەی سوپای زیمبابۆی لە دژی سەرۆكی وڵات رۆبەرت مۆگابی كە 37 ساڵە كورسیی دەسەڵاتی قۆرخ كردووەو ئامادە نیە واز لە دەسەڵات بێنێ، مشتومڕێكی گەرم‌و گوڕی دەربارەی سایكۆلۆژیای فەرمانڕەوا دەسەڵات پەرستەكان‌و نەخۆشیی پارانۆیای كورسیی دەسەڵات ناوەتەوە. هەرچەند تاوتوێ كردنی ئەم بابەتە لە ناوەندە كۆمەڵناسی‌و دەرونناسییەكاندا شتێكی تازە نیە، بەڵام ناوبەناو سەرهەڵدانی مۆدێلێكی تازە لەم بارەیەوە، تیشك دەخاتەوە سەر بابەتەكەو پرسیارە كۆنەكان دەوروژێنێتەوە. لەنمونەی مۆگابی دا كە تەمەنی 93 ساڵەو ئامادە نیە بۆ یەك ساڵیش دەست لە دەسەڵات هەڵگرێ، دەردەكەوێ كە لێپرسراوی دەسەڵات پەرست كەس لە خۆی بەشایستەتر بۆ پۆستەكە نازانێ‌و هەموان بەبچوكتر لە خۆی دادەنێ. بەشێوەیەكی گشتی، خۆی بە مەزن‌و خاوەن پەیام دەزانێ‌و بەهیچ شێوەیەك دان بەپێداویستییەكانی...\nمێزی وتووێژ لەچاوەڕوانیی دانوستانكاراندا\nنیاز وایە ئەم هەفتەیە یان هەفتەی پاشتر، شاندی حكومەتی هەرێم بۆ دەستپێكردنی خولێكی تازەی وتووێژ بۆ چارەسەركردنی كێشە هەڵپەسێردراوەكان بچێتە بەغدا.\nبەر لەوەی ئەم شاندە بچێت بۆ بەغدا، هەولێر دوو پەیامی بۆ بەغدا نارد. یەكێكیان بەیاننامەیەكی فەرمییە تێیدا حكومەت ئامادەیی دەربڕیوە بۆ وتووێژ "لە چوارچێوەی دەستوری عێراقدا" كە ئەمە دەست هەڵگرتنێكی ناڕاستەوخۆیە لە ئەنجامەكانی ریفراندۆم و دووەمیان وتارەكەی بەڕێز سەرۆكی حكومەتی هەرێمە كە تێیدا رایگەیاندووە ئەگەر بەغدا 17%ی بودجە بۆ هەرێم دابین بكات، حكومەتەكەی نەوت بە هەموو وردەكارییەكانییەوە رادەستی بەغدا دەكات. ئەم دوو پەیامە روخسارە گشتییەكانی پرۆسەی وتووێژی هەولێر- بەغدا دیاری دەكەن.\nوتووێژی ئەمجارە وتووێژێكی درێژخایەن نابێت چونكە حكومەتی هەرێم زۆربەی كارتەكانی پێشووی لە دەست داوە، بۆیە...\nوتووێژی هەڵپەسێردراوی هەولێر و بەغدا\nبژاردە سەختەكانی پاش ریفراندۆم


هاوپێوەندیی خۆمان لەگەڵ داخوازەکانی گەلانی وەزاڵە هاتووی ئێران دەردەبڕین - PDKI NORGE\nلەلايەن Chiya Qadri\t لەسەر کانونی دووهەم 7, 2018 59\nلە ئاکامی دەستەڵاتی گەندەڵ و سەرەڕۆیانەی حکومەتی کۆماری ئیسلامیدا، ئەمڕۆ ئێران گیرۆدەی قەیرانێکی قوڵی سیاسی و ئابووری بۆتەوە.\nلە لایەک ناکۆکی نێوان دارودەستە جۆراوجۆرەکانی نێو دەستەڵات پەرەی ئەستاندوە. لەلایەکی دیکەشەوە هەژاریی رۆژلەرۆژ زیاتر، بێکاری و گرانی و مەینەت بەشی ژیانی لە زۆربەی هەرە زۆری خەڵکی وڵاتەکەمان تاڵ کردوە. سەرەڕای هەموو ئەوانە لە نێوچونی ژینگە وفشارو پەڵەپەستۆی دەرەوە و دوورە پەریزکەتنەوەی ئێران لە ئاستی نێونەتەوەیی و ناوچەییشدا بە نۆرەی خۆی ئەو قەیرانەی هێندەی دیکەش توند تر کردوە. پاش تێپەرینی پتر لە سێ دەیە بەسەر دەستەڵاتداریەتی ئەو ریژیمەدا، ئێستا ئیدی بۆ هەموو لایەک دەرکەوتووە کە دەستەڵاتی ئاخوندی نەک هەر ناتوانێ هیچ کام لە گیروگرفتەکانی ئێران چارەسەرکات، بەڵکو بۆخۆی سەرچاوەو ماکەی هەموو ئەو بارودۆخە دژوارەیە کە وڵاتە خۆشەویستەکەمان ئەمڕۆ لە نێویدا بەسەر دەبات.\nلەو چەند رۆژو هەفتانەی دواییدا، دونیا شاهیدی پەرەسەندنی بێزاریی و ناڕەزایەتی بەرینی خەڵک لەسەرتاسەری شارو شاڕۆچکەکانی وڵاتەکەماندایە. پەرەسەندنی ئەو ناڕەزایەتیانە بە شێوەی خۆپێشاندان و وەرێخستنی بزووتنەوەی بەرینی ئیعترازی بە دژی سیاسەتەکانی ریژیم، بە دژی گرانی و ئاوسان و سەرکوت و زەبروزەنگی دام و دەزگا دەوڵەتیەکان، بە دژی نەبوونی ئازادی و و پێشێلکرانی ماف و ئازدیە بنەرەتیەکانی هاووڵاتیان لە ئاستێکی بەریندا دێتە بەرچاو.\nئەو بزووتنەوە ئیعترازیانە ئەوە دەردەخەن کە ناڕەزایەتی خەڵک لە وەزعی مەوجود گەیشتۆتە ئاساتێکی بەرز. بەجۆرێک کە جامی سەبری خەڵک پڕبووەو ئیتر ئامادەن لە پێناو ئازادی و مافە سەرەتاییەکانی خۆیاندا بێ هیچ ترس و دوودڵیەک بە دەستی خاڵی بڕژێنە سەر شەقامەکان و داخوازیەکانیان بێننە گۆڕێ. بە پێچەوانەی ئیدیعای کاربەدەستانی رێژیم کە ئەو خۆپێشاندانە سەرتاسەریەی خەڵک بە پیلانی دوژمن دەزانن، بیروڕای گشتی ئەو حەرەکەتە جەماوەریە بەرینە، بە خواستی خەڵک بۆ پێکهێنانی ئاڵوگۆڕ لە قەلەم دەدا. ئاخر لە مێژە خەڵک هیچ ئومێدێکی بە پێکهاتنی هیچ چەشنە ئاڵوگۆڕیک بە قازانجی خەڵک و ئازادی لە چوارچێوەی ئەو رێژیمەدا نەماوە.\nلە راستیدا ئەوەی ئەمرۆ لە ئێران دەگوزەرێ، بە باشترین شێوە ئەوە نیشان دەدات کە خەڵک داوا دەکەن کۆتایی بە دەستەڵاتی ڕەش و سەرەڕۆی ئاخوندەکان بهێنرێت. داوا دەکەن چەوسانەوە و سەرکوت و زەبرو زەنگ کۆتایی پێ بێت. خەڵک داوای دامەزراندنی سیستەمێکی سیاسی دەکەن کە لە سەر بناخەی دێموکراسی و عەداڵەت دامەزرابێ. سیستەمێک کە پێوەندیی ئاسایی دەگەڵ دراوسێکانی و کۆمەلگای نێونەتەوەیی هەبێت. بەجۆرێک کە ئێران چی دیکە وەک سەرچاوەی شەڕ و ئاژاو و تیرۆر نەناسرێ.\nئێمە هاوولاتیانی ئێرانی دانیشتووی نۆروێژ، کە ئەمڕۆ شەممە، ٦ی ژانۆیەی ٢٠١٨ی زایینی، لەبەردەرگای وەزارەتی دەرەوەی نۆروێژ و سەفارەتی کۆماری ئیسلامی کۆبوینەتەوە.هاتووین تا پشتیوانی خۆمان لە داخوازە رەواکانی گەلانی وەزالەهاتووی ئێران دەربڕین و هاوپێوەندی سیاسی و ئەخلاقی خۆمان لەگەڵ ئەو حەرەکەتە ئیعترازیانەنیشان دەین کە لە نێوخۆی ولاتەکەماندا و لە ئاستێکی بەرین و سەرتاسەریدا بە رێوە دەچن. لە هەمان کاتدا ئەو سەرکوت و زەبروزەنگە مەحکوم دەکەین کە هێزە سەرکوتکەرەکان رێژیم بە دژی خۆپێشاندەران و بۆ خەفەکردنی دەنگی ئەوان و پاشەکشەکردن پێ یان بە رێوەی دەبەن. داواش لە کاربەدەستانی نۆرویژ وبیروڕای گشتی نۆروێژ دەکەین کە پشتیوانی و هاوپێوەندیی سیاسی خۆیان لەگەڵ خۆپێشاندەران و داخوازە رەواکانی گەلانی ئێران و خەباتی ئەوان بۆ ئازادی و دێموکراسی ڕاگەیەنن.\nخەبەرەکان ئەوەدەڵێن کە رێژیم لەبەردایە هەموو هێزە دژی گەلیەکانی وەک بەسیج و سوپای پاسداران بۆ سەرکوت و ترساندن و خەفەکردنی دەنگی نارەزایەتی خەلک راکێشیتە مەیدان. هەر ئێستا شەقەمەکانی شارە گەورەکان بە جۆرێک میلیتاریزەکراون و زۆرتر وە مەیدانی شەڕوتێک هەڵچون دەچن تا شوێنی ژیان و کاروکاسبی. لە لایەکی دیکەشەوە رێژیم ئینتڕنێتی هەڵبڕیوە و کۆسپی گەورەی بۆ ڕاگەیەنە گشتی و کۆمەلایەتیەکان پێکهێناوە تا خەڵک نەتوانن پێوەندی دەگەل یەکتر بگرن ودەنگی خۆیان بە دونیای دەرەوە راگەیەنن. لە هەلومەرجێکی ئاوادا خەلکی ئێران چاوەڕوانن تا بیرورای گشتی دونیاو کۆڕوکۆمەلە نێونەەوەییەکان لە هەموو تواناو پرستیژی خۆیان و کاناڵە دیپلۆماسیەکان کەڵک وەگرن تا رێژیم ناچارکەن رێز لە مافی هاووڵاتیان بۆ خۆپێشاندانی هێمنانە بگرێ و رێگابدات خەڵک بە ئازادی بیروبۆچونەکانی خۆیان دەربڕن و کۆروکۆبونەوەی هێمنانەو ئاشتیخوازانە بەرێوە بەرن. مافێک کە لە کۆنڤانسێونە نیونەتەوەییەکاندا بەرەسمی ناسراوە.\nلێرەدا داواش لە هێزە نیزامی و ئینتیزامیەکان دەکەین کە پشتیوانی لەخەڵک بکەن و نەبنە گۆپاڵی رێژیم و سوپای پاسداران بۆ سەرکوتی خەڵک. ئاخر خۆشیان بەشێکن لەو خەلکە. هەروەها داواش لە هەموو هێزە نیشتیمانی و دێموكراتەکانی وڵاتەکەمان دەکەین کە یەکبگرن و لەسەر پڕۆژەیەکی میللی بۆ وەلانانی کۆماری ئیسلامی و دامەزراندنی رێژیمیکی دێموکڕاتیک رێککەون. ئەوە باشترین وەڵامدانەوەیە بەو وەزعە کە لە وڵاتەکەماندا لە گۆڕێدایە.\nتا دێ راپەرینی خەڵک بەرینتر دەبێتەوە. هەر بەو ئەندازەیەش رێژم سەرکوت و زەبروزەنگی خۆی پەرەپێدەدات. تا ئێستا بە دەیان کەس کوژراون، بە سەدان کەس بریندارن و بە هەزاران کەسیش رەوانەی شکەنجەگاکان کراون. ئەو خۆپێشاندانانە، بریتین لە ڕق و بێزاریی خەڵک لە سیاسەتەکانی رێژم، لەو فەقر و گرانی و هەژاری و مەینەتبەشی و بێکاریەی رێژیم بەسەر خەلکیدا سەپاندوە. کەچی کاربەدەستانی رێژیم لەوپەڕی ڕووهەڵماڵاویدا ئەو خەلکە بە نۆکەر و مەئموری ئەمریکاو ئیسڕائیل و سعودیە لە قەڵەم دەدەن.\nئێمە هاووڵاتیانی ئێرانی لە نۆروێژ کە ئەمڕۆ لێرە کۆبوینەتەوە، ئەو ئیدیعایانەی کاربەدەستانی ڕێژیم نەک هەر بە هێند ناگرین، بەڵکو ڕادەگەیەنین کە حەرەکەتە ئیعتڕازیەکانی گەلانی ئێران ریشەیان لەو واقعیەتە عەینی یەدا هەیە کە کۆماری ئیسلامی لەماوەی دەستەڵاتی خۆیدا پێکی بهێناوە. واتە مەینەت بەشی، سەرکوت، گرانی، بێکاری، نەبونی ئازادی و لەگۆرێدابونی بێ عەداڵەتی و هەڵاواردن و تەبعیز و پێشێلکرانی مافەکانی مرۆڤ.\nهەر بۆیە هاتووین لێرە تا بەدەنگی بەرز ڕاگەیەنین کە ئێمە پشتیوانی لە خۆپێشاندانی خەڵک لە نیوخۆی وڵادا دەکەین و خۆشمان بەشێک لەو جەماوەرەین کە ئەوە چەند ڕۆژە بومەلەرزەی خستۆتە کۆشکی ستەم و زۆرداری ئاخوندەکان. داوا لە دەولەت و گەلی نۆروێژ دەکەین کە لەو هەلومەرجە دژوارەدا لەپەنا گەلانی ئێران بن و لە خەبات بۆ ئازادی و دێموکراسی و مافەکانی مرۆڤدا بە تەنیایان مەهێڵنەوە. داوای ئازدی بۆ هەموو زیندانیانی سیاسی بە گشتی و بەتایبەتی ئازادکرانی ئەو کەسانەدەکەین کە لەو ڕۆژانەی دواییدا بە تاوانی بەشداری لە خۆپێشاندانەکان دا گیراون. داوای کۆتایی هاتن بەو سەرکوت و زەبروزەنگ و سەرەڕۆییە دەکەین کە کۆماری ئیسلامی پتر لە سێ دەیەیە بەسەر وڵاتەکەمانی سەپاندوە. داوا دەکەین کۆتایی بەو زوڵم و زۆری و بێعەداڵەتی و هەلاواردن و تەبعیزە بێت کە هەر لە هەوەڵەوە بەشێک بووە لە ماهیەتی دەستەڵاتی ئاخوندی. داوا دەکەین رێژیم هەموو هێزە سەرکوتکەرەکانی خۆی لە سەر شەقام و كوچەوکۆڵانەکان لابەرێ و بیانگێڕیتەوە بۆ بنکەو بارەگاکانیان و بەو جۆرە رێگا بۆ پێکهاتنی خۆپێشاندانی هێمنانەی خەڵک ئاواڵابکات.\nداودەکەین لە هەموو ئیمکاناتی وڵات و ئیمکاناتی نێونەتەوەیی بۆ کۆتایی هێنان بەو گرانی و ئاوسان وفەقر و مەینەت بەشیە کەڵک وەرگیرێ کە خەڵکی ئێران دەگەڵی گیرۆدەیە. ئەوەش بەوە دەکرێ کە سەروەت و سامانی ئێران لە پێناو خێروخۆشی و ڕەفاهی گەلانی ئێراندا خەرج بکرێ، نەک بۆ بردنە پێشی سیاسەتە دژی گەلیەکانی رێژیم لە ناوچەکەدا، واتە پەرەپێدانی شەڕو تێرڕۆڕ.\nداوا لە بیروڕای گشتی و کۆڕوکۆمەڵە نێونەتەوەییەکان، بەتایبەتی یەکیەتی ئوروپاو رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان دەکەین کە رێگا نەدەن رێژیم خۆپێشاندانی هیمنانەی خەڵک سەرکوتبکات و دەنگی بێزاریی و ناڕەزایەتی دەربرێنی ئەوان خەفەبکات و لەو رێگایەوە خۆپێشاندانەکانی خەڵک ناچار بە گرتنەپێشی رێگای ڕادیکال بکات.\nسەرکەوێت بزووتنەوەی ئێعتڕازیی خەلكی ئێران لە پێناو ئازادی و عەداڵەت.\nسڵاو لە شەهیدانی رێگای ئازادی ئێران لە دیکتاتۆری و ئیستبدادی رەشی مەزهەبی\nسڵاو لە خەڵکی قارەمانی ئێران، کە جارێکی دیکە بە دونیایان سەلماند کە ئامادەن باجی ئازادی و دێموکراسی بدەن و تاسەرکەوتن لەو رێگایەدا دەرؤنە پێش.\nکۆمیتەی پشتیوانی و هاوپێوەندیی نیشاندان لەگەڵ خۆ پێشاندانەکانی خەڵکی ئێران/ نۆروێژ\nئۆسلۆ ٦ی ژانۆیەی ٢٠١٨