شێرکۆ بێکەس‌و کوردبوون\nلەژیانی هه‌موو میلەتێکدا هه‌ندێک ڕووداوی ناخۆش هه‌ن کە دەبنە بەشێک لەیاده‌وەری گشتی ئەو میلەتەو ساڵانێکی درێژ لەگەڵیدا دەمێننەوە، لەمێژووی ئێمەدا بۆ نموونە، ڕووداوی شەشی ئەیلولی ١٩٣٠، لەسێدارەدانی سەرۆک کۆماری مەهاباد، هه‌رەسی ساڵی ١٩٧٥، کیمیابارانکردنی هه‌ڵەبجەو پەلامارەکانی ئەنفال لەساڵی ١٩٨٨دا، کۆڕەوەکەی ساڵی ١٩٩١، گرتن‌و فڕاندنی عەبدوڵا ئۆچ ئالان، تێرۆرکردنی قاسملۆو هاوڕێکانی، بەردبارانکردنی کوشتنی دوعا، کوشتنی سێ خانمە تێکۆشەرەکەی کوردستانی باکور لەپاریس. هه‌ریەکێک لەم ڕووداوانە ڕەهه‌ندێکی نیشتیمانی‌و نەتەوەیی‌و ئینسانی گرنگیان هه‌یە، هه‌ریەکەیان بەشێوازی جیاوازو لەدەروازەی جیاوازەوە بەمێژووی ئێمەوە گرێدراون، هه‌م بەشێکن لەو مێژووەو هه‌م دروستکەری ئەو مێژووەن. پێموایە مردنی شێرکۆ بێکەسیش ڕووداوێکی لەو بابەتەیە، شتێکە ساڵانێکی درێژ لەگەڵماندا دەمێنێتەوە. ئەم پیاوە بەهه‌قیقەت موڵکی هه‌موو پارچەکانی کوردستان‌و موڵکی شیعرە، پیاوێکە وەک درەختێکی بەرز لەناو مێژووی ئێمەدا وەستاوە، ئەوانەی بەناو ئەم مێژووەدا تێدەپەڕن، دەبێت ساتێک لەسێبەری ئەو درەختەدا ڕاوەستن‌و لەڕەگ‌و قەدو گەڵاو گوڵەکانی ڕامێنن. ئەم پیاوە درەختە ساڵانێکی درێژە دەستی لەناو دروستکردنی ھۆشیاریی میلەتی ئێمەدایە، ھۆشیاری بەرامبەر بەخۆی‌و بەدوژمن‌و بەدۆست‌و بەشیعرو بەزمان‌و بەنووسین. شێرکۆ بێکەس یەکێکە لەکەسایەتییە بنەڕەتییەکانی سەدەی بیستەمی مێژووی ئێمە، نووسەرێکە لەهه‌مووان باشتر ماناکانی بوونی ئێمەی وەک میلەتێکی بریندار لەو سەدەیەدا بەرجەستەکردوە.\nکوردبوون وەک گوناهی یەکەم\nئەگەر بکرێت ئەزموونی نووسینی شێرکۆ بێکەس لەڕستەیەکەدا کورتبکەمەوە دەکرێت بڵێم ئەوەی ئەم شاعیرە لەناو ساڵە تاریکەکانی سەدەی بیستەمدا ئەنجامیداوە گواستنەوەی ئەزموونی کوردبوونە بۆ ناو شیعر، کردنی ئەو ئەزموونەیە بەشیعر. بەڵام کوردبوون بەچ مانایەک؟ بێگومان کوردبوون بەمانا ناسیۆنالیستییە بەرتەسکەکەی نا، بەڵکو کوردبوون وەک دۆخی دەرکردنی کۆمەڵێک خەڵک بۆ دەرەوەی مێژوو دەرەوەی زەمەن، وەک گوناهێکی گەورە بەرامبەر بەمرۆڤ، لەڕاستیدا لەئەزموونی شێرکۆ بێکەسدا دەرکردنی کورد لەمێژوو وەک دەرکردنی ئینسان وایە لەبەهه‌شت، دروستکردنی ئێش‌و ئازارو وێڵگەردییەکی بێوێنەیە. شێرکۆ ئەم دەرکردنە وەک ”گوناهێکی یەکەم“، نزیک لەو گوناهه‌ی لەمەسیحیەتدا ناوی ”گوناهی بۆماوە“ی لێدەنێن، دەبینێت. گوناهێک کە دەبێتە ھۆی دروستبوونی قوربانییەک کە خۆی بەرپرس نییە لەدۆخی بەقوربانیبوونی. بەڵام قوربانییەک تەسلیمی قوربانیبوونی خۆی نابێت، خەونێکی بەردەوام بۆ ساتی بەر دەرکردن‌و توڕدانەوە دەرەوەی مێژووەوە دەبینێت، نەک هه‌ر خەونبینین بەڵام ئیشکردن بۆ ئەم گەڕانەوەیە. بەم مانایە شێرکۆ بێکەس مانایه‌کی دینی قووڵ بەکوردبوون ئەبەخشێت، وەک دۆخی تەربی بەدۆخی دەرکردن لەبەهه‌شت‌و کارکردن بۆ گەڕانەوە بۆ بەهه‌شت وێنایدەکات. ئەوەی گرنگە لەئەزموونی ئەم پیاوەدا ببینین ئەوەیە کوردبوون ڕۆحێکی بریندارە بەڵام تەسلیمی برینەکانی نابێت، کوردبوون مرۆڤبوونێکی ڕێزلێنەگیراوە بەڵام تەسلیمی ئەم ڕێزلێنانە نابێت. ئەمەیە وادەکات کوردبوون لەشیعری شیرکۆدا چەند چیرۆکی مرۆڤێکی تێکشکاوو بەناهه‌ق دەرکراوە، ئەوەندەش چیرۆکی مرۆڤێکی یاخی‌و ناڕازی‌و بەرگریکەربێت، چەند بوونەوەرێکی شەڵاڵی خوێن‌و ماندوو بێبڕست بێت، بەڵام هێشتا خاوەنی ئیرادەو وزەی ڕۆیشتن‌و گەڕانی سەرسەختانەبێت: کوردبوون بەهه‌موو خەم‌و پەژارەو خەون‌و ئومێدو جوانی‌و ناشیرینی‌و تێکشکان‌و هه‌ستانەوەکانییەوە. کورد وەک سیزێفێک کە سەدەی بیستەم دروستیدەکات، بەڵام سیزیفێک ئومێدی ئەوە لەدەستنادات لەغەفڵەتێک لەغەفڵەته‌کانی مێژووداو لەسەدەیەک لەسەدە ئاڵۆزەکاندا لەسیزێفیەت ڕزگاریببێت، گەر تەنانەت لەڕێگای ناردنی نامەشەوەبێت بۆ خودا، نامەیەک کە نەبگاتە دەستی خوداو نەبەو زمانەش نووسرابێت کە لەئاسمان قسەیپێدەکرێت. ئەمە وایکردوە شیعری شێرکۆ بێکەس لەهه‌رشتێک بێئومێد بووبێت لەکوردبوون بێئومێد نەبووبێت، کوردبوون هه‌م وەک شوناسی سەرەکی شیعری شێرکۆو هه‌م وەک هێمایەکی توڕە بۆ سەردەمێکی ناهه‌موار لەمێژووی مرۆڤایەتی بمێنێتەوە، سەردەمێک پڕ لەتاوان‌و ژەھرکوژکردن‌و لەناوبردن.\nهه‌رکەسێک سەرنجێکی خێرا لەکارە شیعرییە زۆرەکانی ئەم پیاوە بدات سەری سوڕدەمێنێت لەناوی ئەو هه‌موو مرۆڤ‌و شاخ‌و گوندو شارو لادێ‌و شەقام‌و کۆڵان‌و قەڵاو بەرزایی‌و شەهیدو گۆرانیبێژو شاعیرو پێشمەرگە‌و عاشق‌و ئافرەت‌و کرێکارو قوتابی‌و مۆسیقارو خائینە کوردانە کە لەجوگرافیای فراوانی ئەم شیعرەدا ئامادەن. مرۆڤ لەبەردەم کارە ئەدەبییەکانی ئەم پیاوەدا وا هه‌ستدەکات گەر ئەم شاعیرە بیتوانیایەو بۆی بکرایە هه‌موو کوردی، مرۆڤ بەمرۆڤ‌و دەغڵ بەدەغڵی، دەخستە ناو شیعرەکانییەوەو دەیگەڕاندنەوە بۆ ئەو سەرەتای سەرەتایانەی کە لێیدەرکراون، بۆ ئەو زەمەنەی شوێنێکی پەراوێزیشی پێ ڕەوا نەبینیون. کە دەڵێم هه‌موو کورد، باس لەشوناسێکی ئەتنی ناکەم، بەڵکو مەبەستم سەرتاپای ئەو دونیاو دۆخە تراژیدییەیە کە شوناسی کوردبوونی وەک یەکێک لەقوربانییە گەورەکانی سەدەی بیستەم دروستکردوە، باس لەدۆخی منداڵێک دەکەم لەقەڵایەکی سەخت ده‌رکرابێت‌و هه‌موو دەرگاکانی ئەو قەڵایەشی بەڕوودا داخرابێت. بەڵام منداڵێک کۆڵنەدات لەگەڕانەوە بۆ ناو ئەو قەڵایە، بەهه‌موو ئازارو گرفت‌و نەهامەتییەکانی ئەم هه‌وڵی گەڕانەوە زەحمەت‌و هه‌ندێکجار مەحاڵەوە.\nشیعر وەک ویژدانی مێژوو\nبەم مانایە شێرکۆ بێکەس شاعیرێکە ناتوانین دایببڕین لەمێژووی پڕ کەوتن‌و هه‌ستانەوەی سەدەی بیستەمی میلەتی ئێمە، ناتوانین وەک ویژدانی ئەو مێژووەو وەک بەرجەستەکەرێکی ڕاستگۆی ئومێدو نائومێدی‌و کارەسات‌و سەرکەوتنەکانی ئەو مێژووە نەیبینین. شیعری شێرکۆ تەنها نیشتیمانی مرۆڤە بریندارو یاخییەکان نییە، بەڵکو ژینگەی هه‌موو ئەو باڵندەو درەخت‌و شاخ‌و بەردو کۆڵانانەشە کە بەشێکن لەو مێژووەو بەسەدان شێوە لەشیعری شێرکۆدا تێکەڵن بەئومێدو نائومێدی‌و ئیرادەو بێئیرادەیی ئەو مێژووە. لەئەدەبیاتی هاوچەرخی ئێمەدا کەم نووسەر هه‌یە وەک شێرکۆ بێکەس باوەشی بەم گشتە گەورەیەدا کردبێت‌و لەگەڵخۆیدا ئەو هه‌موو ساڵە درێژانەی سەدەی بیستەمی، بەهه‌موو دووکەڵ‌و ئاگرو دڵشکان‌و مژدەکانییەوە، بەدونیادا گەڕاندبێ. من لەدونیادا هیچ شاعیرێکی تر ناناسم بەڕادەی شێرکۆ بێکەس باوەشی بەمێژووی نیشتیمانەکەیدا کردبێت‌و ئەو مێژووەش بەهه‌موو برین‌و پێکەنین‌و کارەسات‌و سەرکەوتن‌و ناشیرینی‌و جوانییەکانییەوە ڕێگای بۆ ناو شیعر دۆزیبێتەوە. ئەزموونی شێرکۆ بێکەس ئەزموونی گرێدانێکی ئەبەدیی‌و ئەخلاقی‌و شیعرییانەی پیاوێکی داهێنەرو ناسکی کوردە بەمێژووی سەخت‌و ئاڵۆزو خوێناوی میلەتێکەوە کە لەهه‌موو ساتێکی ئەو مێژووەدا چەندان دڵۆپ خوێن‌و چەندان دڵۆپ ئومێدی چاندووە. دەڵێم ناتوانم بیر لەشاعیرێکی تر بکەمەوە لەم پەیوەندییە فاوستییەدا بێت بەنیشتیمانەوە، مەگەر مەحمود دەروێشی فەلەستینی. ڕەنگە تەنها مەحمود دەرویش بەڕادەی شێرکۆ بێکەس بەمێژووی میلەتەکەی خۆیەوە گرێدرابێت‌و فرمسێک‌و خوێن‌و ئومێدی ئەو مێژووەی کردبێت بەشیعر. ئەم دوو شاعیرە پەیمانێکی میتافیزیکی لەنێوان شیعرو مێژوودا دروستدەکەن، لەشیعرەوە دەچنە ناو مێژوو‌و لەمێژووشەوە دەچنە ناو شیعر.\nترسێکی زۆرم هه‌یە مردنی شێرکۆ بێکەس مانای هه‌تیوکەوتنی ئەو مێژووەبێت، نەمانی دەنگێک بێت وەک ئەم پیاوە لەسەر برین‌و کارەساتەکان‌و تریفەکان ئامادەبێت‌و لەشیعردا بیانکات بەبرین‌و کارەساتی نیشتیمانی‌و ئینسانی‌و بەئومێدو خەونی هاوبەش. نیشتیمانی ئێمە بەمردنی ئەم پیاوە شاعیرێکی لەدەستدا کە بێنیشتیمان شیعری بۆ نەدەگوترا. لەمێژووی شیعریی دونیاشدا کەم شیعری باش‌و سەرکەوتوو هه‌یە بەڕادەی شیعری شێرکۆ بێکەس هه‌م شیعر بێت‌و هه‌م نیشتیمانیش بێت.\nکوردبوون لەشێرکۆ بێکەس بسێننەوە بۆشاییەکی گەورەو قووڵ، نەک تەنها دەکەوێتە ناو سەرجەمی ئەزموونی نووسینەکانییەوە، بەڵکو ناو بوونی خۆشییەوە وەک مرۆڤێک، وەک کەسێک کە سەفەرێکی کورت‌و خێرا بەناو دونیادا دەکات‌و دواتر لەقوژبنێکی ئەم ئەستێرەیەدا دەمرێت. شێرکۆ بێکەس بۆ هه‌ر شوێنێک ڕۆیشتبێت، بۆ هه‌ر کەسێک قسەی کردبێت، لەهه‌ر شارو کۆڵانێکی دونیادا ژیابێت، هه‌ر کوردبووە، کوردبوونی خۆی بەکۆڵییەوە بووەو بردوێتی بۆ هه‌موو شوێنەکانی دونیا. بەڵام ئەم کوردبوونە، ئەم ئامێزانبوونە بەمێژووی میلەتێکی بریندار، چەند خاڵێکی پڕ دڵناییە لەئەزموونی ئەم پیاوەدا، واتە شێرکۆ چەند گومانی لەوە نەبووە کە شاعیرەو شاعیرێکی کوردە، بەڵام هاوکات ئەم کوردبوونە هاوشانبووە بەدڵەڕاوکێ‌و قەلەقێکی ئەدەبی‌و شیعریی گەورە، بەچۆنیەتی تەعبیرکردن لەم کوردبوون‌و شاعیربوونە، لەم گونجاندنەی کوردبوون‌و شیاعیربوون‌و کوردبوون‌و شیعریەت. کەم شاعیری کورد هه‌ن بەڕادەی شێرکۆ بێکەس شاعیرێکی ئەزموونگەر، ”تەجریبی“ بن، خاوەنی ئەزموونێکی درێژی نووسینی جیاوازو دەربڕینی جیاوازو بابەتی جیاوازو زمانی جیاوازو ئیقاعی جیاوازو دەرکەوتنی جیاواز بووبن. بەهه‌موو مانایەک شێرکۆ بێکەس شاعیرێکی ئەزموونگەرە، ڕۆحێکی گۆڕانخوازو بێئۆقرە لەسەرجەمی کارەکانی ئەم پیاوەدا ئامادەیە. لەو شوێنانەدا کە چاوەڕێی ئەوە دەکەیت بوەستێت، یان نوچێک بدات، یان جگەرەیەکی پشوودان داگیرسێنێت، لەوێدا سەرلەنوێ دەستیپێکردۆتەوەو سەرەتایەکی نوێی کێشاوە. ئەوەی لەسەرجەمی کارەکانی ئەم پیاوە ڕابمێنێت بۆی دەردەکەوێت ئەم پیاوە لەهیچ گۆشەیەکی شیعریی‌و لەناو هیچ ڕووبەرێکی نووسیندا پشووی نەداوە. شێرکۆ لەجۆری ئەو شاعیرانەیە کە هه‌میشە دەڕوات‌و هه‌میشە بەڕێوەبووە، گرنگ نییە بۆ کوێ دەڕوات، گرنگ نییە بەکوێ دەگات، گرنگ ئەوەیە نەوەستێت‌و سەرسامییەکانی بەڕێوەبوون‌و ڕێکردن ئەزموونبکات. شێرکۆ وەک مرۆڤ دەمرێت بەڵام ئەزموونی بەڕێوەبوون‌و ڕێکردنە شیعرییەکەی بەردەوامدەبێت. دونیای شیعری ئەم پیاوە پڕیەتی لەشیعری هه‌مەجۆر، شیعری کورت‌و درێژ، سادەو ئاڵۆز، شانۆی شیعری‌و نامەی شیعری، ڕۆمانە شیعرو شیعری مەلحەمی، پۆستەرە شیعرو شیعر وەک ئاوێنەی بچووک، شیعری مەنفاو شیعری ناو کەشکۆڵی پێشمەرگە، ھتد... بەبۆچوونی من ئەم ڕۆحە شیعرییە پڕ دڵەڕاوکێ‌و پڕ جوڵەو پڕ نەحەسانەوەیە، بەشێکە لەنیوسەدە هه‌وڵدانی ئەم شاعیرە بۆ تەرجەمەکردنی کوردبوونی خۆی بۆ وێنەو زمان‌و ئیقاعی ناجێگیرو جیاوازو پڕجوڵە. ئەزموونی ئەم شاعیرە ڕوانینە لەخۆی‌و لەکوردبوون لەدەیان گۆشەنیگای جیاوازەوە، ڕازینەبوونە بەدانیشتن بەدیار یەک وێنەو یەک چیرۆک‌و یەک شێوازی تەعبیرکردن لەخۆی‌و لەکوردبوون، وەک دوو دەرکەوتی سەرەکی ئینسانبوون.\nئازادی‌و خۆشەویستی‌و شەهیدبوون\nپێموایە ئەو یاسا نەنووسراوەی سەرجەمی کارەکانی ئەم شاعیرە گەورەیە ئاراستەدەکات کۆکردنەوەی ئەو سێ تەوەرە سەرەکییەیە بەیەکەوە، کۆکردنەوەی ئازادی‌و خۆشەویستی‌و شەهیدبوونەوە بەیەکەوە. شیعری شێرکۆ بێکەس شیعری گەڕانێکی بەردەوامە بەدوای ئازادیدا. ئەو دونیایەی شێرکۆ بێکەسی تێیدا ژیا، ئەو نیشتیمانەی قەدەر کردی بەنیشتیمانی ئەم شاعیرەو ئەو مرۆڤانەی لەگەڵیاندا ژیا، دونیاو نیشتیمان‌و مرۆڤی ئازاد نەبوون. هه‌موویان بەر لەعنەتی سەندنەوەی ئازادی کەوتبوون. ئەمە وادەکات گەڕان بەدوای ئازادیدا، هه‌وڵدان بۆ بەرجەستەکردنی ئازادی، هێنانی ئازادی بۆ ناو ژیان‌و پەیوەندییەکان‌و شیعر، بەشێکی گەورەی ئەزموونی شیعری شێرکۆ بێکەسە. شێرکۆ کە ئازادی لەناو دونیاو پەیوەندییەکاندا نادۆزێتەوە، هه‌وڵئەدات لەناو شیعرەکانی خۆیدا ئازادبێت، هه‌وڵئەدات خولیای خۆی بۆ ئازادی وەک هێزێکی گەورە، فڕێبداتە ناو زمان‌و ناو شێوازو ناو بابەتە شیعرییە جیاوازەکانییەوە. لەم ڕووەوە شیعری شێرکۆ شیعرێکە لەهیچ وێستگەیەکدا ناوەستێت، لەناو هیچ سیحرێک لەسیحرەکانی زماندا جێگیر نابێت، هیچ ئەزموونێکی نووسینیش نەبێتە دواهه‌مین ئەزموونی ئەم شاعیرە. گەڕان بەدوای ئازادیداو دروستکردنی ئەم ئازادییە وادەکات ئەم شاعیرە لەدۆخی دڵەڕاوکێ‌و گەڕانێکی بێکۆتاییدابێت. ئەگەر دونیای دەرەوە بیەوێت ئەم پیاوە بەدەیەها سنووری ئەستورو بازنەی داخراو گەمارۆبدات، ئەوا شیعر دەیکات بەبوونەوەرێکی کۆچەریی، بەگەڕیدەیەکی هه‌میشەیی‌و بێماڵ، بەکەسێک هه‌م ئازادی خۆی لەناو شیعرەکانیدا بژی‌و هه‌م شیعرەکانیشی وەک ناڕەزاییەکی گەورە بەڕووی دونیایەکی نائازاددا بەرزبکاتەوە.\nبەڵام ئەزموونی شیعری شێرکۆ بێکەس ئەزموونی گۆڕینی ئازادیی نییە بۆ دۆخێکی نەفسی ناوەکی، ئەزموونی ئیشراق‌و داگیرسانێکی ناوەکی نییە وەک لای سوفییەکان دەیبینین، ئەم ئازادییە ئازادییەکی نەفسی نییە داپچڕاو لەدونیا، گەڕانەوەو نووقمبوون نییە لەناو خود خۆیدا، یان بازادانێکبێت بەرەو موتڵەق‌و باوه‌شکردنبێت بەئاسمانێک لەئاسمانەکاندا. لەهه‌مانکاتدا ئازادییەکیش نییە تەنها لەڕێگای ئەزموونکردنی شیعرەوە، لەڕێگای دەسکاریکردن‌و تازەکردنەوەی بەردەوامی زمان‌و وێنەو تێکستەکانەوە بەدەستیبهێنێت. ئازادی لەشیعری شیرکۆدا نەئازادییەکی سوفییانەو نەئازادییەکی تێکستیانەیە، ئازادییەک نییە مرۆڤ لەناوەوەی خۆیدا یان لەناو زماندا بۆیبگەڕێت، بەڵکو ئازادییەکی سەرزەمینییانەیەو دونیاییە مێژوویی‌و جوگرافی‌و ماتریالییە، مرۆڤ لەناو موتڵەق‌و خود خۆیدا بۆیناگەڕێت، بەڵکو لەنو دونیادا بەدوایدا دەگەڕێت. ئازادی شێوازێکە لەبیرکردنەوە تیایدا مرۆڤ دوورتر لەخودی خۆی‌و دەڕوات‌و دوورتر لەخودی خۆی دەبینێت. ئازادی لەئەزموونی ئەم شاعیرەدا بەشێکە لەکردەی دوورتر بینین‌و دوورتر ڕۆیشتن لەڕێگای یاخیبوونی سەرزەمینیانەی مرۆڤەوە لەناو مێژوو کۆمەڵگاو لەگەڵ مرۆڤەکانی تردا. کۆتاییهێنانە بەهه‌موو ئەو بەربەستانەی کە ناهێڵن بڕۆین‌و ببینین، ئەم کۆتاییەش لەشیعری شیرکۆدا پرۆژەیەکی دەستەجەمعی دونیاییە. ئەگەر هێزێکی گەورە مرۆڤی لەبەهه‌شت دەرکردبێت، ئەواکات هیچ شاعیرێک بەهێزی خۆی‌و بەهێزی زمان بەتەنها ناتوانێت بۆ ئەو بەهه‌شتە بگەڕێتەوە. ئەم تێگەیشتنە بۆ ئازادی کۆڵەکەی سەرەکی ئەزموون شیعریی‌و هه‌ڵوێستی حەیاتی شێرکۆ بێکەسە. ئەم تێگەیشتنەیە وادەکات شێرکۆ هه‌م خۆی خەباتکەرێکی سیاسی بێت، هه‌م لەناو شۆڕش‌و یاخیبوونی کۆمەڵگاکەیدا بژی‌و بەشداربێت، هه‌م شیعرەکانیشی بەشێکبن لەکردەی فراوانکردنی ڕووبەرەکانی یاخیبوون لەژیانی ڕۆژانەی مرۆڤەکاندا، هه‌م خۆشی وەک شاعیر بەردەوام لەدۆخی بەجێهێشتنی سنوورەکانی زماندابێت کە سنووری دروستکردنی بەربەستن لەبەردەم ئازادیدا. شێرکۆ لەشیعردا دەیتوانی بچێتە ئەودیوی سنوورە ناوەکییەکانی زمان‌و سنوورە ناوەکییەکانی شیعرەوە، بەڵام ئەم دەرچوونە ناوەکییەی پێ کافی نەبوو بۆ ئەوەی بتوانێت لەناو دونیادا ئازادبێت. ئاخر ئەو دونیایەی شێرکۆ بێکەسی تێدا ژیا، دونیایەک بوو پڕ لەمرۆڤ‌و باڵندەو سروشتی کوژراو، سیخناخ بەبای ژەھراوی، پڕ لەفڕۆکەی جەنگی‌و بۆمبای هه‌مەجۆر، لێوانلێو لەعاشقی کوژراوو نائومێد، مرۆڤی ڕووتکراوە لەمرۆڤبوون‌و میلەتی فڕێدراو بۆ دەرەوەی مێژوو. ئەم شتانە وادەکەن ئەو ئازادییەی ئەزموونی شیعری شێرکۆ بێکەس بەدوایدا دەگەڕێت، ئازادی ڕۆحیی ئەم یان ئەو داهێنەر نەبێت، هه‌روەها ئازادی ئەم ئینسان یان ئەویتریان نەبێت، بەڵکو ئازادی ئەو دونیا بریندارو ئەو مێژووە بێمێژووەو ئەو میلەتە دەرکراوانەبێت. ئازادییەکی کۆیی بێت، هی هه‌مووان بۆ هه‌مووان بێت، ئازادی ئینسان بێت لەناو دونیاو لەگەڵ دونیادا، لەناو ئەو ژینگەو نیشتیمانانەدا کە مرۆڤ‌و موقەدەس‌و سروشتی سووتاو دروستدەکات. بەڵام شێرکۆ بێکەس لەناو ژیانداو لەگەڵ ئەوانیتردا، لەهه‌ر پرۆژەو کارێکی پێکەوەییدا بەشداربووبێت، شیعری ئامرازی سەرەکی‌و ماتریالی هه‌رە گرنگی ئەو بووە بۆ هه‌ڵکەندنی بەردەوامی ئەو ئازادییە لەناو مێژووو لەسەر بەردی ئەو دونیایە. شێرکۆ کە ئازادی لەشیعردا وەک ڕۆیشتن بۆ ئەودیوی زمان‌و ئەودیوی داڕشتنەکان دەبینێت، لەدونیادا وەک کردەی ڕۆیشتن بۆ ئەودیوی ڕیزبەستنی پەیوەندییەکان‌و ئیشکردنی قەدەرەکان‌و نەفرەتی لەعنەتە مێژووییەکان دەیبینێت.\nدەمەوێت لێرەوە بپەڕمەوە بۆ بابەتی خۆشەویستی لەشیعری شێرکۆ بێکەسدا. هه‌موو خوێنەرێکی سادەی کارەکانی شێرکۆ بێکەس ئەوە دەبینێت کە خۆشەویستی چ ڕووبەرێکی گەورەی لەئەزموونی ئەم شاعیرەدا داگیرکردوە. بەبۆچوونی من ئەزموونی خۆشەویستی لەشیعری شێرکۆدا پەیوەندیەکی پتەوو ڕاستەوخۆی بەئەزموونی ئازادییەوە هه‌یە بەو مانایەی لەسەرەوە باسمکرد. ئازادی وەک پرۆژەیەکی گەورەی سەرزەمینی‌و هاوبەش لەنێوان مرۆڤەکاندا. خۆشەویستی لێرەدا تەواوکەری ئازادییە، یان ڕەنگە مەرجی گەیشتن بەو ئازادییە بێت. لەخۆشەویستیدا مرۆڤ ئەتوانێت بازبدات، باز بەسەر حەزو تەماحە تایبەتەکانی خۆیدا، دەتوانێت تێپەڕێنێت، قازانج‌و دەسکەوتە تایبەتەکانی خۆی تێەڕێنێت، بەمانایەکی تر خۆشەویستی وەک پێکەوەبوونێکی ناسک‌و باوەشکردنێکی پڕ شەوق‌و پڕ ئولفەتی ئازاد بەیەکتریدا. وەکچۆن ئازادی شتێک نییە بەئینسان درابێت، بەڵکو دەبێت ئینسان دروستیبکات، ئاواش خۆشەویستی شتێکە دروستدەکرێت. خۆشەویستی لەئەزموونی شێرکۆدا وەک کوردبوون وایە، هه‌رگیز لێی نائومێد نابێت، هه‌میشە ئامادەیە، هه‌میشە دروستدەکرێت‌و کەی مردیش دەشێت زیندووبکرێتەوە. وەکچۆن کوردبوون هێمایە بی دۆخێک مرۆڤ تیایدا بەدوای ئازادیدا دەگەڕێت‌و ڕێزی ئازادی دەگرێت، ئاواش مەرجی سەرەکی لەعەشقی ڕاستەقینەدا ڕێزگرتنی ئازادیی کەسەکانە لەیەکتری، خۆشەویستی مرۆڤ بۆ مرۆڤ خۆشەویستییەکی ئازادە.\nلەبەشێکی زۆری شیعری شێرکۆدا خۆشەویستی هێزێکە دژ بەکۆیلەیەتی‌و دژ بەشکاندنی ئیرادەو دژ بەداماڵینی مرۆڤەکان‌و نیشتیمانەکان‌و مەسەلەکانە لەشوناسی خۆیان، بەرگرییە لەو شتانەی ئەو کەسانە دەکەن بەکەس‌و ئەو نیشتیمانانە بەنیشتیمان‌و ئەو مەسەلانەش بەمەسەلە. خۆشەویستی مانای ڕێزگرتنی تایبەتمەندیەتییەکانی یەکتری، لەتایبەتمەندێتی مەعشوقەوە بۆ تایبەتمەندێتی نیشتیمان. لەشیعری شێرکۆدا خۆشویستنی کوردستان، خۆشویستنی شەهیدان، خۆشویستنی مناڵان‌و گەنجان، خۆشویستنی خانمان مانای پاراستنی هه‌موو ئەو شتانە بەو شێوەیەی خۆیان دەیانەوێت هه‌بن‌و ببن. مانای ئەوەی کوردستان بتوانێت کوردستانبوونی خۆی بژی، شەهیدان بتوانن شەهیدبوونی خۆیان بژین، منداڵان بتوانن منداڵبوونی خۆیان بژین، گەنجان‌و ئافرەتان بتوانن گەنجبوون‌و ئافرەتبوونی خۆیان بژین. هه‌موو ئەمانەش جارێکی تر تەنها کردەی تاکەکەسی نین، بەڵکو دەستەجەمعی‌و پێکەوەیین. لەم ئاستەدا تەماهییەکی گەورە لەشیعری شێرکۆدا لەنێوان خۆشەویستی‌و ئازادیدا هه‌یە وەک دوو دەرکەوتی سەرەکی ژیان. بەڵام ژیان تەنها وەک ژیان نا، بەڵکو ژیانێکی ئازادانە. ئەم گرێدانە سەختەی خۆشەویستییە بەئازادییەوە وادەکات بابەتی شەهیدو شەهادەت ببێت بەیەکێک لەبابەتە سەرەکییەکانی تری ناو شیعری شێرکۆ بێکەس.\nشەهید لەشیعری شێرکۆدا بوونەوەرێکی مەرگدۆست نییە، مرۆڤێک نییە بەدوای مردنی خۆیدا وێڵبێت، کەسێک نییە نەیەوێت بژی، یان لەژیان هه‌ڵبێت، بەڵکو بەپێچەوانەوە بوونەوەرێکە هه‌م عاشقەو هه‌م ئازاد، شەهید لای شێرکۆ بێکەس تێکەڵێکی گەورەیە لەخۆشەویستی‌و ئازادی، لەسەودایەکی بەرپرسیارو لەگەڕانێکی بێماندوبوون بەدوای ئازادیدا.\nلەژمارە ٣٩٠ی رۆژنامەی ئاوێنەدا بڵاوکراوەتەوە\n5 لە ”گرێی خۆ بەکەم زانین“ەوە بۆ ”ڕقبونەوە لەخود“\n6 قەرزکردنی چاوەکانی بەعس و ئەتاتورک و خومەینی: خودنەفرەتیی و ڕقی کورد لە خۆی\n7 بۆ زارای محەمەدی: سوپاس بۆ ژنێک کە بەمەرجەوە دەژیی\n8 ڕقبوونەوە لە خود: ئەزموونی جولەکە\n9 ”ڕەخنە لەکورد“ یان ”نەفرەت لەکورد“؟\n10 چەند سەرنجێک لەسەر مەسەلەی ”ھەڵوەشاندنەوەی قەوارەی ھەرێم“\n11 ھێرشی تورکیا بۆسەر کورد: کە وەک کورد پەلاماردرایت پێویستە وەک کود بەرگریی لەخۆت بکەیت\n12 دەسەڵاتدارێتی بەھێز کامەیە؟\n13 ڕۆژی یادکردنەوەی تاوانێکی گەورە، ڕۆژی یادکردنەوەی سەردەشت عوسمان\n14 کرۆناو تەنھایی‌و پێکەوەبون\n15 زینوی وەرتێ وەک خاڵێکی تازە بۆ جەنگ\n16 چەند سەرنجێک لەسەر ماناکانی ماڵ لەمڕۆدا


هاوئاهەنگییە چەواشەکارییەکانی پەرلەمانتاران، لەگەل خەڵکدا.\nهەر کەسێک، بیەوێت لە بیرکردنەوەدا خۆی نەخەڵەتێنێت، خۆی چەواشەنەکات، درۆ لەگەڵ خودی خۆی‌و گەلەکەیدا نەکات، بوێرانەو ئازایانە ڕای خۆی دەربڕێت، باش دەزانێت کە ئەمڕۆ حوکمڕانانی کوردستان ستەمی زۆر گەورە دەکەن بەرامبەر بە گەلی ستەمدیدەی کوردستان.\nسەرکیترین ستەمیش، بە لای منەوە، ئەو هەڵبژاردنە ساختەییانەیە، کە بە ناوی هەڵبژاردنی پەرلەمانتاران‌و ئەنجوومەنی شارەکانەوە ئەنجامدەدرێن، لە بەر ئەوەی بۆمان دەرکەوت لە ماوەی چەندین لەو هەڵبژاردنانەدا، پەرلەمانتاران‌و ئەندامانی ئەنجومەنی شارەکان، پێش ئەوەی بیر لە گەل بکەنەوە، بیر لە خۆیان دەکەنەوە، بیر لە موچەو ئیمتیازەکانیان دەکەنەوە، ئەگەر واز لە مێز کوتان‌و بوتڵی ئاو تێگرتن‌و لێدوانە ئاگرینەکانیان بهێنین‌و لێییتێبگەین وەک خۆی، کە لە پێناوی، لە لایەک خۆیان‌و حیزبەکانیاندا بووە، لە لایەکیتر لە پێناوی مانەوەو دەسەڵاتدارێتی دەسەڵاتی ستەمکارییدا بووە.\nخراپترین ستەم، ئەوەیە، کە بە خۆڵکردنە چاوی خەڵكەوە، بە چەواشەکاریانە، بە شێواندنی ڕاستیەکان، بە تێکەڵکردنی بەرەی گەل‌و بەرەی ستەمکاران، بە خۆ گۆڕینی پەرلەمانتاران، هەر ڕۆژەی بە بەرگێک‌و هەر ڕۆژەی بە ڕەنگێک خۆیان بنوێنن. چوونکە ئەم کارە جگە لەوەی بەردەوامی دەدات بە ستەم، لە لایەکیتریشەوە ستەمکاران‌و ستەملێکراوان تێکەڵ دەکات‌و نایانخاتە دوو بەرەوە، کە لە راستیدا لە دوو بەرەدان.\nکاتێک بوو، لە خۆپیشاندانەکانی ١٧ی شوباتدا، پەرلەمانتارەکانی ئۆپۆزسوێن کێبڕکێیان بوو لە هاوبەشیکردنی خۆپیشاندەرانداو لێوادانی ئاگریین‌و شۆرشگێرانەییاندەدا. بە تووندی لایەنی خەڵکی ستەملێکراویان دەگرت. لەو کاتەدا پەرلەمانتارانی یەکێتی‌و پارتی لە ڕێگەی ڕاگەیاندنە زەبەلاحکانی حیزبەکانیانەوە، هاواریان دەکرد، چۆن دەبێت پەرلەمانتار بچێتە ڕێزی خۆپیشاندانەوە؟ ئەمە یەکێ بوو لە رەخنەگرتنەکانی دەسەڵات لە بەرەی ئۆپۆزسوێن.\nئەمڕۆ، لە خوێنڕێژییەکەی سەیدسادقداو کوشتنی کاکە بڕیاری جوانەمەرگدا، پەرلەمانتارەکانی گۆران‌و بەرەی ئۆپۆزسوێن‌و یەکێتی‌و پارتی پێکەوە دەبن بە ناوبژیکارو نێونەدگیری دەکەن لە نێوان خەڵکی زوڵملێکراوو دەسەڵاتدا.\nلە لایەکتر، لە خۆپیشاندانی خەڵکی هەولێردا، لە ژێر ناوی (کاروانی هێڵە سورەکان) پەرلەمانتارە دیارەکانی یەکێتی‌و پارتی، ئۆپۆزسێون، بێ شەرمانە لە پێشەوەی خۆپیشاندانەکاندان‌و لێدوان دەدەن. داوا دەکەن بکوژانی سەردەشت‌و سۆارانی مامە حەمەو کاوە گەرمیانی بدرێن بە دادگا. ئەمە لە کاتێکدا خودی خۆیان باش دەزانن، یەکێتی‌و پارتی ئەو کەسانەی تیرۆرکردوە، جا بە فەرمانی فەرمیی حیزبەکان بێت، یان بە فەرمانی یەکێک لە سەرکردەکانیان بێت، جیاوازیی نییە، چوونکە ئەوان حەسانەی حیزبیان هەیەو هێزی یاسا لە بەردەمیاندا چۆک دادەدات.\nهەموو ئەوانەی کە پەرلەمانتارەکان دەیکەن، لە هاوئاهەنگییەکی چەواشەکارانە زیاتر هیچیتر نییە.\nمن لەم هەموو چەواشەکاریی‌و درۆو دەلەسەیەدا، لەم هەموو فرتوفێڵەدا، لەم هەموو ساختەچێتیەدا، دەڵێم: تۆزێک مۆراڵ، تۆزێک شەرم، تۆزێک ویژدان.\nلە لایەکیتریش دەڵێم سەدان تف لەو کەسەی کە پێتان هەڵدەخەڵەتێت، (دوور لە نێوچەوانی هەموو ئەو کەسانەی کە بە خواستی خۆیان نییە، تێناگەن لەم کەین‌و بەینە ساختەچێتیە).\nئەمە چ رۆژێکە خەڵکی کوردستانی ستەمدیدەی تێکەوتوە، ئەوی دەتکوژێت، ئەوی ستەمت لێدەکات، ئەوی ماڵت وێراندەکات، ئەوی سەروەت‌و سامانت دەدزێت، ئەوی بە هیچت نازانێت، ئەوی دەخوازێت هەمیشە وەک ئاژاڵ بژییت، ئەوی بازرگانییت پێوە دەکات، خودی خۆی دێت‌و بە چاوی هەڵڕشتنی فرمێسکی تیمساحیانەوە، ناوبژیی دەکات لە نێوان هێزی سەرکوتکەری حیزبەکانیان‌و لە پێيشەوەی خۆپیشاندانیشدا دەبێت دژی ئەوەی کە تۆ دەکوژێت. ئەمە چ جادوگەرێک لە دنیاندا کردویەتیی؟ یان سیحری ئەم دەسەڵاتە نەوت فرۆشە زۆر لە هێزی ڕۆسنبیریی‌و عەقڵی خەڵک گەورەترە، یان ئێمە هەموومان بە تەڕو وشکمانەوە وەک مرۆڤ بیر ناکەینەوە.


جێژنی غەدیری خوم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nجێژنی غەدیری خوم\nجەشنی غەدیری خوم ڕۆژی ١٨ی زیلحەججەیە کە بە باوڕی موسوڵمانانی شێعە ڕۆژێکە کە پێغەمبەری ئیسلام، عەلی وەکوو جێگری خۆی دەستنیشان کردووە. بە باوڕی شێعە محەممەد بە وتنی "هەر کەسێک من مەولای ئەوم، عەلی مەولای ئەوە" مەبەستی دیاری کردنی جێگر بۆ خۆی بووە.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦ ھێنراوە. پارامەترەکە |بەستەری شکاو= پشتگوێ خرا (یارمەتی); پارامەترەکە |ناونیشانی ئەرشیڤ= پشتگوێ خرا (یارمەتی); پارامەترەکە |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ ھێنراوە. پارامەترەکە |deadurl= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=جێژنی_غەدیری_خوم&oldid=739776»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:٠٦ی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


پەرلەمانی مانگرتووەكان و پەرلەمانی جبوری \nلە عیراقدا هەردوو پەرلەمانەكەی بەغدا و هەولێر پەك خراون و لە تەنگژەدان. هەرچەنده پەرلەمانەكەی هەولێر بەسەر دوو پەرلەماندا دابەش نەبووە و پەرلەمانەكەی بەغدا پەرلەمانی مانگرتووەكان و پەرلەمانی جبوریی لێ كەوتۆتەوە، بەڵام پەرلەمانەكەی بەغدا هێشتا زۆرتر لێی رادەبینرێ بتوانێ كێشەكانی چارەسەر بكات و یەكگرتوویی خۆی بپارێزێ.\nخەریكە هاوسەنگییەك لەنێوان دوو پەرلەمانەكەی بەغدا دێتە دی چونكە هیچ كامێكیان نەیتوانیوە دانیشتنی بانگهێشت بۆ كراو ئەنجام بدا و پێگەی سەرۆكی هەردووكیان لەرزۆكە، یەكێكیان لەبەرئەوەی سەرۆكەكەی كاتییە و ئەوی تر لەبەرئەوەی لەلایەن مانگرتووەكانەوە لەكار خراوە و ئایندەشی نادیارە.\nهێشتا ئاراستەكان رون نین بەڵام هەموو فراكسیۆنەكانی ناو پەرلەمان لە سۆنگەی هەست بە لێپرسراوەتی یان لەژێر فشاردا یان لە ترسی دۆخی خراپتر، سەرقاڵی گەڕانن بە دوای چارەسەردا و لە كۆتاییدا هەر دەبێ بیدۆزنەوە. بەڵام رەوتە گشتییەكە زۆرتر بە لای حكومەتێكی تەكنۆكراتدا دەڕوا. هەرچەند تێپەڕاندنی بە بێ ئاستەنگ نابێ و هەرچەند میكانیزمە پەیڕەوكراوەكانی عەبادی هەر لە سەرەتاوە توانجێكی زۆریان لێ گیراوە.\nپەیدابونی كتوپڕی پەرلەمانی مانگرتووەكان ئەو پەیامەی گەیاندە عەبادی كە رێ نادرێ سەرەك وەزیرانێكی دەستڕۆیشتوو لە عیراق پەیدا ببێ. دیارە عەبادی هەر لە سەرەتاوە خوێندنەوەیەكی چەوتی بۆ رەوشی پرۆسەی سیاسی هەبوە و وای زانیوە سەركەوتنەكانی لە تكریت و رومادی ئیلهامبەخشن بۆ هەنگاونان بەرەو تاكڕەوی و بێ منەت بون لە دام و دەزگا دەستوورییەكان و دابەشبونە رەگەزی و تایفەگەرییان.\nنكوڵی لەوەش ناكرێ كە سیاسەتی عەبادی لە بەرەنجامی كۆتاییدا بۆتە مایەی كۆكردنەوەی سێ دژەكەی خۆی كە مالكی و عەللاوی و موقتەدا سەدرن لە ژێر یەك چەتردا بۆ شكست پێ هێنانی. هەرچەند ئەم هاوپەیمانییە سێقۆڵییە زۆر تەمەن كورت بوو، بەڵام خودی پەیدابونی هاوپەیمانیە ناپێشبینیكراوەكە نیشانەی ئاڵۆزیی بارودۆخی عیراقەو ئاماژەیەكیشە بۆ نەبونی هیچ بەربەستێك لەبەردەم سەرهه‌ڵدانی گۆڕانكاریی دراماتیكیی ناچاوەڕوانكراو و گۆڕانی هاوكێشەكان بەخێرایی و زیادبونی دیاردەی سەنگەر گواستنەوە.\nلەم دۆخە ئاڵۆزەدا سەلیم جبوریی سەرۆكی پەرلەمان لەژێر هەڕەشەی لابردن دایە. تا ئێستا لەناو پەرلەمانی مانگرتووەكاندا دوو ئاراستە هەیە كە هیچ كامێكیان یەكلا نەبۆتەوە.\nیەكێكیان داوای گۆڕینی جبوری دەكات و ئەوی تر داواكارە چانسێكی تری پێ بدرێ. ئەگەر جبوری لە پۆستەكەی هێڵدرایەوە، ناتوانێ رۆڵێكی كارا بگێڕێ و ئەگەر لە كاریش خرا هیچ بەڵگەیەك لەسەر ئەوە نییە كە جێگرەوەكەی لەو بەهێزتر دەبێ. ئەمەش دەشێ ببێ بە مایەی بەهێزبونی رۆڵی فراكسیۆنە سیاسییەكانی ناو پەرلەمان بەرامبەر بە دەسەڵاتی راپەڕاندن.\nئەمە بەم مانایە دێ كە دەشێ ئەو ئەنجومەنی نوێنەرانەی كە پاش قەیرانەكە پەیدا دەبێ، زۆر ئەكتیڤتر و هەڵسوڕاوتر بێ و زۆرتر بە تەنگ پڕۆسەی چاكسازییەوە بێ.\nپشتگیریكردنی حكومەتی تەكنۆكرات نیشانەی ئەوەیە كە ئاراستەكە بەرەو نەهێشتن یان تەنگەبەركردنی پشكی حزبەكان لەناو دام و دەزگا گشتییەكان دەڕوا. ئەم هەنگاوە رۆڵی حزبەكان لەناو نابا بەڵام تا ئەندازەیەكی زۆر لاوازی دەكات. هەر بەم مانایە سەرۆك فوئاد مەعسوم لە وتارەكەیدا بۆ گەلانی عیراق داوای چاكسازیی راستەقینەی كرد بە جۆرێك كە ببێتە مایەی كۆتایی هێنان بە دابەشكردنی پۆستەكان بەسەر حزبەكاندا و دۆزینەوەی رێگە چارەیەكی گونجاو بۆ كێشە ئابوورییەكان. وتارەكەی سەرۆك مەعسوم نكۆڵی لەوە ناكا كە دیموكراسی بە بێ حزبایەتی نابێ بەڵام لە هەمان كاتدا سەرنج بەلای ئەوەدا رادەكێشێ كە ئەزمونی دابەشكردنی پۆستەكان بە شێوەیەكی ستوونی بەسەر حزبەكاندا خەریكە وڵات بەرەو كارەسات دەبات.


هۆزان مه‌حمود خه‌ڵاتی ئێما هێمفری برده‌وه – كولتور مه‌گه‌زین\nهۆزان مه‌حمود خه‌ڵاتی ئێما هێمفری برده‌وه\nBy كولتور مه‌گه‌زین\t Last updated مارس 28, 2017\nهۆزان مه‌حمود خه‌ڵاتی ئێما هێمفری ٢٠١٧ برده‌وه\nهۆزان مه‌حمود خه‌ڵاتی ئێما هێمفری برده‌وه .\nهۆزان مه‌حمود ئه‌كتیڤیست و فێمینست و چالاكه‌وانی بواری مافه‌كانی ژنان ، له‌ئێواره‌ی 06.04.2017 له‌ئاهه‌نگێكی تایبه‌ت له‌له‌نده‌ن له Garden Court Chamber خه‌ڵاتی گرنگی ئێما هێمفری برده‌وه. له‌ڕاستیدا له‌چه‌نده‌ها ڕێكخراوی وڵاتی بریتانیادا ته‌نها هه‌شت كه‌سایه‌تی و ڕێكخراوه‌كانیان خرابوونه كورته لیسته‌وه بۆ كێبڕكێی وه‌رگرتنی ئه‌م خه‌ڵاته گرنگه. له‌م هه‌شت كه‌سایتیه ته‌نها دووانیان خه‌ڵاته‌كه‌یان برده‌وه كه هۆزان مه‌حمود و ڕێكخراوی پڕۆژه‌ی كولتوری و شه‌كیلا مان و ڕێكخراوه‌كه‌ی (ساوس هال بلاك سیسته‌رس) بوو.\nهۆزان مه‌حمود وه‌ك ئه‌كتیڤیستێكی بواری مافه‌كانی ژنان و دامه‌زرێنه‌ری پڕۆژه‌ی كولتوری، خه‌باتكار بووه بۆ دووباره ڕیفۆرمكردنه‌وه‌ی ئه‌و یاسایانه‌ی كه‌زیان به‌مافه‌كانی ژنان ده‌گه‌یه‌نێت. هه‌روه‌ها كه‌مپین له‌پێناو (ده‌ستورێكی عه‌لمانی) یه‌كێك بووه له‌و چالاكیه گرنگانه‌ی، كه‌هۆزان ئه‌وسا له‌ڕێگه‌ی (ڕێكخراوی ئازادی ژن له‌ئێراق ) و له‌گه‌ڵ چه‌نده‌ها ڕێكخراوی دیكه، توانیان له‌ڕێگه‌ی فشارێكی زۆری مه‌ده‌نیانه، له‌ئێراق و كوردستاندا ،له‌ڕووی فشاری لۆكالی نێو ده‌وڵه‌تیه‌وه، هه‌نگاوێك بنێن بۆ عه‌لمانیكردنی ده‌ستوری ئێراق و كوردستان.\nهه‌روه‌ها هۆزان مه‌حمود له‌ساڵی ٢٠٠٥ له‌دوای به‌رده‌بارانكردنی (دوعا) كه‌مپینێكی نێو نه‌ته‌وه‌یی ڕێكخست، ئه‌م كه‌مپینه له‌دژی كوشتنی ناموسی و كوشتنی ژنان بوو له‌كوردستاندا. فشارێكی گه‌وره بوو بۆ به‌دیهێنانی هه‌ندێك گۆڕانكاری له مافه‌كانی ژنان له‌دووتوێی ده‌قه‌یاساییه‌كاندا. هه‌روه‌ها له كه‌یسی كوشتن و توندوتیژی ژناندا كاریگه‌ری هه‌بوو بۆ سه‌ر مامه‌ڵه‌ی ده‌زگاكانی حكومه‌ت له‌كوردستاندا له‌گه‌ڵ ئه‌م كه‌یسانه‌دا. به دوای ئه‌مه‌شدا چه‌ندین كه‌مپینی گه‌وره‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی بۆ داكۆكی له مافه‌كانی ژنان له كوردستان و عێراقدا سه‌رپه‌رشتی كردوه.\nجگه له‌مانه هۆزان مه‌حمود به‌رده‌وام بووه له كۆڕ و سیمینار به‌كوردی و زمانی ئینگیلزی له‌كوردستان و له‌هه‌موو جیهاندا، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی ژنانی مافخوراو و زوڵملێكراو و تاوانه‌كانی ژنكوشتن بگه‌یه‌نێته هه‌موو جیهان.\nله‌گوتاری دوای به‌خشینی خه‌ڵاته‌كه‌دا هۆزان مه‌حمود جه‌ختی له‌سه‌ر خاڵێكی گرنگ كرده‌وه به‌وه‌ی؛\n(ژنانی كورد ته‌نها قوربانی نین، یان ده‌ربازبووی توندوتیژی، به‌ڵكو چالاك و شۆرشگێڕن، هه‌روه‌ها تێكشێنه‌ری داعشن له‌ناوچه‌كه‌دا… ئه‌وه‌ی ئه‌ژنۆی (داعشی) شكاند ژنانی كۆبانی بوون) هه‌روه‌ها هۆزان جه‌ختی له‌خه‌باتی ڕه‌وای ژنان كرده‌وه به‌وه‌ی؛ ( ژنانی كورد كۆی وێنه‌ی ژنیان له‌دونیادا گۆڕی له مۆدێلێكی (ئه‌گه‌ری بوون به‌قوربانی) بۆ مۆدێلێكی دیكه كه ژنێكه ڕووداو و دروستده‌كات و مێژوو ده‌گۆڕێت).\nلیژنه‌ی خه‌ڵاتی (ئێما هێمفری) كۆی كاره‌كانی هۆزان مه‌حمودی هه‌ڵسه‌نگاندبوو، هه‌ر بۆیه خه‌ڵاتی ساڵی ئێما هێمفری ٢٠١٦ – ٢٠١٧ ی پێبه‌خشرا.\nهه‌رله‌هه‌مان ئێواره‌دا ( شه‌كیلا مان) كه براوه‌یه‌كی تر خه‌ڵاته‌كه بوو جه‌ختی له‌وه كرده‌وه؛ ( كه‌چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان ته‌نها له‌یه‌ك جوگرافیادا قه‌تیس نییه، به‌ڵكو ڕۆژانه ژنان له‌بریتانیا و له‌ئه‌ورپادا توندوتیژیان له‌به‌رامبه‌ر ده‌كرێت و هێشتا ڕوانینی پیاوگه‌رایانه وه‌ك سێبه‌رێك له‌دادگاكانی ئه‌ورپادا ئاماده‌گی هه‌یه)\nشه‌كیلامان به‌ڕێوه‌به‌ری كه‌مپینه‌كانی ڕێكخراوی خوشكانی ڕه‌شی ساوس هاله Southall Black Sisters و هه‌روه‌ها ئه‌كتیڤیسته له‌بواری مافه‌كانی ژنان به‌تایبه‌ت له دژی توندوتیژی له‌دژی ژنان. خه‌باتكردن بۆ گۆڕینی یاساكان یه‌كێكه له‌چالاكیه گرنگه‌كانی ئه‌م خانمه بوێره. خه‌ڵاتی ئێما هێمفری ساڵی ٢٠١٧ له‌گه‌ڵ هۆزان مه‌حمودا، به‌ئه‌ویش به‌خشرا.\nخه‌لاتی ئێما هێمفری چیه؟\nخه‌ڵاتی ئێما هێمفری بۆ ڕێزلێنان له ژیان و خه‌باتی خاتوو ئێما هێمفریه كه هه‌ر له ته‌مه‌نی منداڵیه‌وه دووچاری توندوتیژی ناوماڵ ده‌بێته‌وه. (ئێما هێمفری-(Emma Humphry له‌شازده ساڵیه‌وه له‌ده‌ست دایكی و باوه پیاره ئه‌لكحولیه‌كه‌ی هه‌ڵدێت، له‌هه‌ژاریدا له‌سه‌ر جاده‌كانی شاری (نۆتێنگهام) ژیان به‌سه‌رده‌بات. پیاوێك به‌ناوی (تریڤۆر ئارمیتاج – Trevor Armitage ) ده‌ناسێت كه‌ته‌مه‌نی سی و دووساڵ ده‌بێت، وه‌ها خۆی نیشانده‌دات كه ئێمای خۆشده‌وێت و داوای لێده‌كات له‌گه‌ڵیدا بژی و واز له‌ژیانی سه‌رجاده بهێنێت. به‌ڵام له‌دوایدا (ئێما هێمفری) بۆی ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ئه‌م پیاوه توندوتیژێكی سایكۆپاته له‌دژی ژن و هه‌موو ڕۆژێك له‌ئێما ده‌دات، ته‌نانه‌ت په‌نجه‌ره‌كانیش به‌بزمار داده‌كوتێت، ئێما وه‌ك به‌ندییه‌ك له‌خانه‌كه‌دا ده‌هێڵێته‌وه. نه‌ك هه‌رئه‌وه، به‌ڵكو جگه له‌ده‌ستدرێژی به‌رده‌وامی له‌سه‌ری، سێ پیاوی دیكه ده‌هێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ته‌عدای بكه‌نه‌سه‌ر. ئێما له‌لایه‌ن سێ پیاوی دیكه‌وه ده‌ستدرێژی ده‌كرێته سه‌ر. ئه‌م ئازاره ده‌رونییه پاڵ به‌ئێماوه ده‌نێت، له‌ڕۆژێكدا كه‌چه‌قۆیه‌كی به‌رده‌ست ده‌كه‌وێت، ده‌ماری قۆڵی ببڕێت بۆ ئه‌وه‌ی چیتر ئارمیتاچ دووباره ده‌ستدرێژی نه‌كاته سه‌ری، به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وه هه‌وڵده‌دات ده‌ستدرێژی بكاته سه‌ری، ئێما به‌هه‌مان چه‌قۆ كه‌قۆڵی خۆی بڕیووه، بۆ به‌رگریكردن له‌خۆی چه‌ند چه‌قۆیه‌ك كوێرانه له تریڤۆر ئارمیتاج ده‌دات . له ( ٢٥ ی فێبرواری ١٩٨٥ ) دا ئێما هێمفری ده‌ستدرێژیكاركه‌ی تریڤۆر ئارمیتاج ده‌كوژێت.\nئێما هێمفری (له‌ناوه‌ڕاستدا) دوای ئازاد بوونی له‌زیندان ؛ گاردیان\n(ئێما هێمفری) كچێكی گه‌نجی هه‌ژار ده‌بێت، بێبه‌ری له‌خوێندن و ته‌واوكردنی خوێندن، ژیانی له‌ژێر دیلی و لێدان و ده‌ستدرێژیكردنه سه‌ر و سووكایه‌تی پێكردن به‌سه‌ر بردووه، ئه‌مه ئه‌و چقڵه ده‌بێت له‌قوڕگی ئه‌م كیژه هه‌ژاره كه‌وه‌ها ده‌كات نه‌توانێت به‌رگری له‌خۆی بكات. ئه‌مه‌ش وه‌ها ده‌كات كه دادگا حوكمی هه‌تاهه‌تی به‌سه‌ردا بسه‌پێنن. ئێما ته‌مه‌نی حه‌ڤده ساڵان ده‌بێت كه‌ده‌خرێته به‌ندیخانه‌وه، ساڵانی به‌ندیخانه بیره‌وه‌رییه‌كانی خۆی ده‌نوسێته‌وه، بیره‌وه‌رییه‌كانی به‌شێكه له‌ئه‌ده‌بیاتی ژنانی زوڵملێكراو له‌جیهاندا.\nله‌كاتی به‌ندیخانه‌یه‌دا ئێما په‌یوه‌ندی ده‌كات به (ڕێكخراوی دادپه‌روه‌ری بۆ ژنان ( Justice For Women و ڕێكخراوه‌كه بۆ ماوه‌ی دووساڵ كه‌مپین ده‌كه‌ن بۆ ئازادكردنی ئێما هێمفری، چونكه (ئێما) قوربانی توندوتیژیه نه‌ك تاوانبار. له ژێر فشاری زۆری ڕێكخراوه‌كانی ژنان و فێمینیسته‌كان و ژنانی پارێزه‌ردا دادگا ناچار ده‌بێت به‌بڕیاره‌كه‌دا بچێته‌وه و ئازادی بكات. ئێما ماوه‌ی ده‌ساڵ له‌زیندان به‌سه‌رد ده‌بات، به‌ڵام دوای ئازاد كردنی به‌درێژایی ئه‌و ساڵانه‌ی له‌ژیانیدا هه‌یبوو، له‌گه‌ڵ ڕێكخراوی (دادپه‌روه‌ری بۆ ژنان ) له‌پێناوی ژنانی سته‌ملێكراودا خه‌باتده‌كات و كه‌مپین ده‌كات و ده‌نوسێت.\nئێما هێمفری كه له‌زیندان دێته ده‌ره‌روه ته‌مه‌نی بیست و حه‌وت ساڵ ده‌بێت و له‌ژێر چه‌نده‌ها نه‌خۆشیدا ده‌ناڵێنێت، سێ ساڵ له‌ژێر چاره‌سه‌ردا ده‌بێت و شه‌وێك دۆزێكی زیاتر له‌چاره‌سه‌ره‌كه‌ی وه‌رده‌گرێت و له‌خه‌ودا ده‌مرێت.\nچیرۆكی ئێما هێمفری و خه‌باتی به‌رده‌وامی ژنانی فێمینیست كاریگه‌رییه‌كی گه‌وره‌ی ده‌بێت بۆ سه‌ر دادگاكانی بریتانیا. ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی چه‌نده‌ها پارێزه‌ر و یاساناس و چالاكه‌وان، مه‌سه‌له‌ی توندوتیژی ژنان له‌بریتانیادا بكه‌نه بابه‌تێكی گرنگ له‌داڕشتنی یاسا و به‌كرده‌ییكردنی له‌ناو مامه‌ڵه‌ی پۆلیس و دادگادا له‌گه‌ڵ قوربانیه‌كان.\nخه‌ڵاتی (ئێما هێمفری) له‌ساڵی ١٩٩٨ وه دامه‌زراوه، هه‌ر ساڵه‌ی جاره‌ی ده‌درێت به‌ئه‌و ئه‌كتیڤیستانه‌ی لێبڕوانه  بۆ ژنان خه‌باتده‌كه‌ن، ئه‌م خه‌ڵاته یه‌كێكه له‌خه‌ڵاته گرنگه‌كانی به‌ریتانیا كه‌دانپێدانانه به‌كاره‌كانی خه‌ڵات وه‌رگر و ڕێكخراوه‌كه‌ی. ئه‌م خه‌ڵاته دانپێدانانێكی كار و چالاكیه‌كانی (هۆزان مه‌حمود)ه له‌بواری هۆشیاری جێنده‌رییدا، نه‌ك هه‌ر له‌سه‌ر ئاستی كوردی و ئێراقیدا ، به‌ڵكو له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا دانپێدانانێكی گه‌وره‌یه.\nكۆیله‌گرتن و خزمه‌تكاری له كوردستاندا


23:09 - 27 جۆزەردان 2716\nلەم دواییانەدا هێندێک باس‌وخواس دەربارەی دروشمی ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامیی ئێران هاتۆتە گۆڕێ. ئەو کەسانەی ئەم دروشمە دەبەنە ژێر پرسیار، بەچەند بەڵگە خوێندنەوەیەکی دروستیان لەم دروشمە نیە. بەڵام بردنە ژێر پرسیاری ئەم دروشمە سەرەکییەی خەباتی ئێمە لەم قۆناغەی تێیداین، لەگەڵ ئەوەی هەڵەیە، ئەم سوودەی لێ دەکەوێتەوە کەپاڵمان پێوە دەنێ هەتا جارێکی دیکە بە شێوەیەکی قووڵتر ئەم دروشمە بۆ خەڵکی خۆمان شی بکەینەوە. هەوڵ دەدەم بەڵگەکانی ناڕاست بوونی ئەم بۆچوونە بە ڕوونی لێک بدەمەوە.\nبەڵگەی یەکەم. ئەم کەسانە پێیان وایە کاتێک حیزبێکی سیاسی دروشمی ڕووخانی سیستمێک هەڵدەبژێرێ، مەبەستی ئەوەیە خودی ئەو حیزبە بەشێوەیەکی ڕەها و بە بێ پێوەندی لەگەڵ فاکتەرە زۆر و زەوندەکانی دیکە سیستمەکە دەڕووخێنێ و هەر بۆخۆشی سیستمێکی ئالتێرناتیڤی لەجیاتی دادەمەزرێنێ. پێویستە ئەم ڕاستییە ڕوون بکەینەوە کە کاتێک حیزبێکی سیاسی دروشمی ڕووخانی سیستمێک هەڵدەبژێرێ، بەر لە هەر شتێک مەبەستی ئەوەیە ئەو ئیدەئال و پڕۆژە و بەرنامانەی ئەم حیزبە لەبەرچاویەتی و ئەم مۆدێلەی ئەم حیزبە بۆ حوکمڕانی بڕوای پێیەتی، لەچوارچێوەی ئەم سیستمەدا وەدی نایە. بە دەربڕینێکی تر مانای ئەم دروشمە ئەوەیە کە مۆدێلی ئەم حیزبە سیاسییە بۆ حوکمڕانی و مۆدێلی ئەم سیستمە بۆ دەسەڵاتداری (مانعەالجمع)ن. واتە تا ئەو کاتەی ئەم سیستمە دەسەڵاتی بەدەستەوە بێ، لە چوارچێوەی ئەم سیستمەدا مۆدێلی سیاسیی دڵخوازی حیزبەکە وەدی نایە و هەر کاتێکیش مۆدێلی دڵخوازی حیزبەکە هەلی بەڕێوەچوونی بۆ ڕەخسا، ئەوە بێ‌گومان سیستمی گۆرین دەسەڵاتی نەماوە. جا ئێستا ئەوانەی گومان لە ڕەوا بوونی دروشمی ڕووخانی کۆماری ئیسلامی دەکەن، با وەڵامی ئەم پرسیارە بدەنەوە چەندە شیمانەی ئەوە دەکەن دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی لە کوردستانی ڕۆژهەڵات دەسەڵاتی تەواوی هەبێ و کورد بتوانێ مۆدێلی حکوومەتێکی فێدراڵیی دێموکرات لە کوردستان دابمەزرێنێ؟\nبەڵگەی دووەم. وەک باسمان کرد کاتێک حیزبی دێموکرات باسی ڕووخانی کۆماری ئیسلامی دەکات، مەبەستی ئەوەیە ئیدەئالە سیاسییەکانی ئەم حیزبە بە نەمانی ئەم سیستمە دەستەبەر دەبێ، نەک بە مانەوەی، کەوابوو حیزب لە ئیئتلاف و هاوبەندیی سیاسی‌دا نابێ خۆی لەنێو ئەم هێز و لایەنانەدا ببینێتەوە کە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ کار بۆ مانەوەی کۆماری ئیسلامی دەکەن و گەرەکیانە بەشێوەی جۆراوجۆر پایەکانی دەسەڵاتی ئەم حاکمییەتە سەقامگیر بکەن.\nئەگەر حیزبێک بڕوای بە ئیدەئال بوون و مومکین بوونی ڕووخانی سیستمێک هەبێ، شێوەی خەبات و تێکۆشانی خۆی و شێوەی دروست کردنی هاوبەندییەکانی، بە چەشنێکی تایبەت ڕێک دەخا و، ئەگەر بڕوای بە ئیدەئال نەبوون و مومکین نەبوونی ڕووخانی ئەو سیستمەش هەبێ، کار و تێکۆشانی خۆی بە چەشنێکی دیکە ڕێک دەخات. ئێستا ئەو کەسانە با وەڵامی ئەم پرسیارە بدەنەوە کە حیزب دەبێ کار و تێکۆشانی خۆی چۆن ڕێک بخات؟\nبەڵگەی سێهەم. هەڵەی بۆچوونی ئەم کەسانە لەوەدایە کە ڕەنگە نەزانن دروشمی ڕووخانی سیستمێکی ناکارامە، فەلسەفەیەکی زۆر قووڵتر لە دروشمێکی دۆن کیشۆت ئاسای ڕواڵەتیی لە پشتە: کاتێک حیزبێک باسی ڕووخانی سیستمێک دەکات، مەبەستی ئەوەیە ئەم سیستمە ناکارامەیە و دژایەتی لەگەڵ ڕەوتی پێشکەوتنی سەردەمیانە، هەم لە بواری فیکری و هەم لە بواری شێوەی دەسەڵاتداری هەیە. کاتێک حیزبێک باسی ڕووخانی سیستمێک دەکات، مەبەستی ئەوەیە ناکۆکییە دەروونییەکانی ئەم سیستمە و ناکۆکییەکانی ئەم سیستمە لەگەڵ ئەو خەڵکەی حوکمڕانییان بەسەردا دەکات، ناکرێ بە شێوەیەکی دێموکراتیک چارەسەر بکرێن، بەڵکوو ئەم سیستمە بە زەبری دامەزراوە ئەمنیەتییەکان و بەهۆی توندوتیژی و بەکارهێنانی زەبروزەنگی نائاسایی، ئەم ناکۆکییانە هەتا ماوەیەک دەشارێتەوە. کاتێک حیزبێک باسی ڕووخانی سیستمێک دەکات واتە بڕوای بە مەشرووعییەتی بەربڵاو و درێژخایەنی ئەم سیستمە لەناو خەڵکدا نیە. کاتێک حیزبێک باسی ڕووخانی سیستمێک دەکات مەبەستی ئەوەیە ئەگەر بێتوو هەلی هەڵبژاردنێکی ئازاد و تەنانەت نیوە ئازادیش بۆ خەڵک بڕەخسێ، پایەکانی دەسەڵاتی ئەم سیستمە شەق دەبەن.\nڕووداوەکانی پێوەندیدار بە هەڵبژاردنی ساڵەکانی ٧٦ و ٨٨ ئەم بۆچوونە پشت‌ئەستوور دەکەن. دەزانین ئەو پڕۆژەیەی لە ئێران‌دا بە هەڵبژاردن ناوی دێ، پڕۆژەیەکی یەکجار زۆر کۆنترۆل‌کراو و حکوومەتییە. لەم دوو دەورەیەدا هەر لەگەڵکوو ـ بە هێندێک هۆ ـ تۆزقاڵێک لەم کۆنترۆڵە کەم کرایەوە، پایەکانی دەسەڵاتی دیکتاتۆری وە لەرزین کەوت. ئەوە لە حاڵێکدایە ئەم هەڵبژاردنانە بە گوێرەی پێوانە ناسراوەکانی هەڵبژاردن، نەدەکرا بە هەڵبژاردنی نیوەئازادیش حیساب بکرێن. قسەی ئێمە ئەوەیە، سیستمێک نەتوانێ تەنانەت پابەندی ئاکامی هەڵبژاردنی کۆنترۆڵکراوی خۆیشی بێ، ناکرێ مەحکووم بە ڕووخان نەبێ.\nکاتێک حیزبی ئێمە دروشمی ڕووخانی کۆماری ئیسلامی پەسند دەکات، مەبەستی ئەوەیە سروشتی ئەو ڕێژیمە لە بنەڕەتدا و سەرەڕای هێندێک جیاوازیی ڕواڵەتی، هەمان سروشتی ڕێژیمی ستالین لە یەکیەتی سۆڤیەتی پێشوو و هەمان سروشتی حکوومەتی سەدام لە عێراق و هەمان سروشتی حکوومەتی قەزافی لە لیبی‌یە. ئەو حکوومەتانە - کاتێک ناتەبایی‌یەکانیان گەیشتە ئاستی لەبەریەک هەڵوەشانەوە - چەندە توانییان لە بەرانبەر ڕووخان‌دا خۆیان بگرن، کۆماری ئیسلامیش لەکاتی خۆی‌دا هەر هێندە دەتوانێ لەبەرانبەر ڕووخاندا، خۆی بپارێزێ.\nبەڵگەی چوارەم.ئێمە بە نیسبەتی دەوری خۆمان لە ڕووخانی کۆماری ئیسلامی، نە دەبێ خۆمان لەوەی کە هەین بە زیاتر بزانین و نە بە کەمتر.\nئەم خوێندنەوانە هەر دووکیان هەڵەن. پوختەی قسەی ئێمە ئەوەیە: ئەو ڕۆژەی کە کۆماری ئیسلامی دەڕووخێ، بزووتنەوەی کوردیش دەور و شوێنی خۆی لەم ڕووخانەدا دەبێ. ئەو کەسانەی دەڵێن کۆماری ئیسلامی بە ئێمە ناڕووخێ، نابێ لە بیریان بچێ، لە ڕووخانی کۆماری ئیسلامی ئێران‌دا کورد و هێزی کورد، بێ تەئسیر نابن. کاتێک حیزبی ئێمە دروشمی ڕووخانی کۆماری ئیسلامی بەرز دەکاتەوە، مەبەستی ئەوەیە حیزبی ئێمە و بزووتنەوەی دێموکراتیک و ڕزگاریخوازانەی گەلی ئێمەش بەشێکن لەو هێزانەی لە کۆتایی‌دا کۆماری ئیسلامی بەرەو ڕووخان پەلکێش دەکەن. بڕوای ئێمە ئەوەیە نەک هەر حیزبی ئێمە، بەڵكوو هەر حیزب و لایەنێک خەباتی دێموکراسی‌خوازانە بەشێوەیەکی جیددی بەڕێوە ببا، بەشێکە لەو هێزانەی ڕێژیمی ویلایەتی فەقیهـ بەرەو ڕووخان دەبا.\nلەبیرمان نەچێ هێزی کورد لە عێراق ڕێژیمی بەعسی پێ نەڕووخا، بەڵام بەشێکی بەرچاو بوو لەو هێزانەی ڕێژیمی بەعسیان بەرەو دۆخی نەمان پاڵ پێوەنا. ئەم قسەیە هەر کورد و هەر حیزبی دێموکرات و هەر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ناگرێتەوە. با قسە لە واقیعێکی سیاسیی بەربڵاوتر بکەین و خوێندنەوەیەکی گشتگیرتر بەدەستەوە بدەین. بۆچوونی ئێمە ئەوەیە: لە هەر سیستمێکی نادێموکرات و ناسەردەمیانەدا، هەر حیزب و لایەنێکی دێموکرات بەشێکە لەو هێزانەی سیستمەکە بەرەو ڕووخان دەبەن. ئەم گوتەیە نەک هەر دەربارەی حیزبی ئێمە و لە ئێران‌دا، بەڵکوو دەربارەی هەر لایەنێکی دیکە، لە هەر وڵاتێکی دیکەی جیهان وەڕاست دەگەڕێ.\nبەڵگەی پێنجەم. هێزێکی دێموکرات و پێشکەوتنخواز چۆن دەبێتە بەشێک لە پرۆژەی ڕووخانی بەرهەست یان نابەرهەستی سیستمێکی ناکارامە و دواکەوتوو؟ مێکانیزمی ئەم بەشدارییە چۆنە؟ هەوڵ دەدەین لەم بەشەدا تیشکێک بخەینە سەر ئەم مێکانیزمە.\nهەر سیستمێکی ناکارامەی نادێموکرات، لە ئەنجامی سێ ناکۆکیی سەرەکی‌دا کەلێنی تێ دەکەوێ و هەنگاو بە هەنگاو بەرەو تێداچوون و لەبەریەک هەڵوەشانەوە دەچێ. ئەم ناکۆکییانە ئەمانەن:\nناکۆکی لەناو خودی لایەنەکانی دەسەڵات‌دا: هەر سیستمێکی نادێموکرات بەگوێرەی سروشتی نادێموکراتی خۆی لە شەفاف بوون دوورە و هەر سیستمێکیش لە دۆخی شەفاف بوون دوور بێ، دەبێتە ژینگەیەکی لەبار بۆ گەشەی هێز و لایەنی ناسڵامەت و شێوە مافیایی و ڕكەبەر. ئەم لایەنانەی ناو حکوومەت لەبەر ئەوەی لە پلەی یەکەم‌دا یەکجار ناتەندروستن و لەپلەی دووەم‌دا لەناو دۆخی ناشەفاف‌دا هەر دێ و زەبەلاحتر و ناتەندروستتر دەبن و هەر دێ و توانای ماددییان زیاتر دەبێ و لە پلەی سێهەم‌دا بە توندی لەگەڵ یەکدا ڕکەبەرایەتی دەکەن و بەرژەوەندییەکانیان ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر بەریەک دەکەوێ، هەر بۆیە هەنگاو بە هەنگاو زیاتر بەرەو دۆخی تێک هەڵەنگووتن و پێک هەڵپڕژان دەچن.\nناکۆکیی دەسەڵات لەگەڵ خەڵکی خۆی: سیستمە نادێموکراتەکان زیاترین هەزینە بۆ کۆنتڕۆل کردنی خەڵکی خۆیان خەرج دەکەن. ئەم سیستمانە لەبەر ئەوەی وەڵامی داخوازییەکانی خەڵکیان پێ نییە، ویست و داخوازییەکانی خەڵک ڕۆژ بە ڕۆژ کەڵەکە کراوتر و داپەستراوتر دەبن و هەر بۆیە کەلێن و دابڕانی نێوان خەڵک و دەسەڵات هەر دێ و زیاتر دەبێ. ئەم سیستمانە هێندێک جار بەهۆی بەکار هێنانی گوشار و زەبر و زەنگی لەڕادەبەدەری دەزگا ئەمنیەتییەکان لەسەر خەڵک، ڕواڵەتێکی سەقامگیر لەو کۆمەڵگایەی حکوومەتی بەسەردا دەکەن پێشان دەدەن، بەڵام ئەو سەقامگرتووییە، تەواو ڕواڵەتییە و کێشە و ناکۆکییە قووڵەکانی نێوان خەڵک و دەسەڵات لە ڕاستیدا عیلاج نەکراون، بەڵكوو بۆ چینە شاراوەکان و توێژە قووڵترەکانی ناو کۆمەڵگا دوور خراونەتەوە و ئەم کێشە و ناکۆکییانە لە دۆخی لەبار وەکوو ئاگرپژێنێک سەر هەڵدەدەن.\nناکۆکیی نێوان دەسەڵات و سروشتی پێوەندییە جیهانییەکان: سیستمی نادێموکرات نەک هەر کێشەی لەگەڵ خەڵكی خۆی هەیە، بەڵکوو کێشەی لەگەڵ جیهانی دەوروپشتی خۆشی هەیە. سیستمی نادێموکرات لە بنەڕەتدا سیستمێکی نەحاواوەیە. هەم لەگەڵ خەڵکی خۆی نەحاواوەیە و هەم لەگەڵ دەوەڵەتە بیانییەکان و کۆڕ و کۆمەڵە نێو دەوڵەتییەکان. ئەم سیستمە بەردەوام تەحریمی دەخرێتە سەر. چوونکە تووشی چەندەها جۆر تاوانی گەورە دەبێ، هەر بۆیە بە چەندین شێوەش تەحریم دەکرێ. ئەم سیستمانە لە تەحریمێکەوە تووشی تەحریمێکی دیکە دەبن و بۆ لابردنی ئەم تەحریمانە دانوستان لە دوای دانوستان و وتووێژ لەدوای وتووێژ دەکەن. هەڵبەت ئەم دانوستانانە هەر بە ڕواڵەت دانوستانن، بەڵکوو لەڕاستیدا پاڕانەوەی شاراوە و ئیمتیازدانی لە چوارچێوەی سیستمی حقوو‌قیی نێونەتەوەیین. ئەو تەحریم و ئیمتیاز دانە بەردەوامانە بەرە بەرە هەم سیستمەکە لاواز دەکەن و هەم خەڵکیش عاجز و تووڕە دەکەن. لە لایەکی ترەوە سیستمی نادێموکرات هەر لە شەڕێکەوە دەگلێتە ناو شەڕێکی دیکە و بۆ هەر شەڕێکێش ناوێکی پیرۆز دەبینێتەوە. شەڕێک دەبێتە بەرخۆدانی پیرۆز و شەڕێک دەبێتە بەرگری کردن لە حەرەمە پیرۆزەکان و... هتد. ئەم شەڕانە بەرە بەرە ژێرخانی ئابووریی وڵات هەڵدەتەکێنن و خەڵکیش ناڕازی‌تر دەکەن.\nبەڵام هێزە دێموکراتەکان لە هەر سێ خاڵی پێشوودا، ناکۆکییەکان مودیرییەت یان بەڕێوەبەرایەتی دەکەن، واتە دەیانکەن بە هێزی بەرەوڕوو بوونەوە لەگەڵ سیستمی داپلۆسێنەر. لە لایەکەوە خەڵکی نێوخۆ و کۆر و کۆمەڵە بیانییەکان لەو ناکۆکییانە ئاگادار دەکەنەوە و لە لایەکی دیکەوە، ئەم ناکۆکییانە لە چینە شاراوەکانی کۆمەڵگاوە دێننە چەقی کۆمەڵگا و دەیانکەنە داینەمۆ و هێزی بزوێنەری خەڵک. سیستم دەیەوێ بوونی ئەم ناکۆکییانە بە دۆخێکی سروشتی وەسف بکات، بەڵام هێزە دێموکراتەکان هەوڵ دەدەن هەرچی زیاتر ناسروشتی بوون و کارەساتبار بوونی ئەم دۆخە ئاشکرا بکەن. ئەم هەوڵانە هەموویان وردە هەنگاوی بەرەو ڕووخاندنی سیستمن و هەموو هێزە دێموکراتەکان لەم هەولانەدا بەشدارن.\nهەر وەک نموونە کارکردی هێزێکی وەکوو حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، مودیرییەت کردنی خەباتی نەتەوایەتیی گەلی کورد لە ئێراندایە.\nسیستمی حاکم دەیەوێ دۆخی نایەکسانیی ئتنیکی لە ئێراندا و شێوەی دەسەڵاتداریی ناوەندخواز لەم وڵاتە وەک دۆخێکی تەواو سروشتی و بێ ئالتێرناتیڤ پێشان بدات، بەڵام حیزبی دێموکرات هەوڵ دەدا هەم ناسروشتی بوون و زۆردارانە بوونی ئەم شێوە دەسەڵاتدارییە نیشان بدا و هەم ئالتێرناتیڤی سەردەمییانە بۆ لابردنی ئەم نایەکسانییە بە خەڵک بناسێنێ و هەم ناڕازی بوونی خەڵك لە ستەمی نەتەوایەتی بکات بە داینەمۆی خەبات بە دژی سیستمی داپلۆسێنەر و بەم شێوەیە بەڕێوەبەرایەتی بەشێک لە ناکۆکییەکانی دەستەی دووەم دەکات، لە لایەکی دیکەوە خەباتی خەڵکی کورد بە دژی سیستم پەرە ستاندنی ئەم خەباتە و تێپەڕینی لە بابەتێکی نێوخۆیی بۆ بابەتێکی ناوچەیی و دەرەکی، ناکۆکیی نێوان دەسەڵاتی نێوخۆ و جیهانی دەرەوەشی لێ دەکەوێتەوە، واتە حیزب بۆی هەیە لە مودیرییەتی ناکۆکییەکانی دەستەی سێهەمیش‌دا دەور بگێڕێ.\nبە کورتی هەر حیزب و لایەنێکی دێموکرات دەتوانێ مودیرییەتی بەشێک لەم ناکۆکییانە وە ئەستۆ بگرێ و بەم شێوەیە ببێتە بەشێک لە پرۆژەی بەربڵاوی ڕووخاندنی سیستمی حاکم.\nدروشمی ڕووخاندنی سیستمی داپلۆسێنەر لە زۆر بارەوە بۆ هێزە دێموکراتەکان گرینگە. لە لایەکەوە ئاسۆی ئایندەیەکی ئیدەئال و دڵخواز وێنا دەکات، لە لایەکی ترەوە سروشتی نادێموکراتی دەسەڵات ئاشکرا دەکات و لە لایەنی سێهەمیشەوە دەبێت بە پرەنسیپێک بۆ ڕێکخستنی شێوەی خەباتی هێزە دێموکراتەکە و پاراستنی خەسڵەتی شۆڕشگێڕ بوونی ئەم هێزە.\nئەو یاسایە هەر ئێمەی کورد ناگرێتەوە؛ هەمیشە وایە ئەگەر خەباتی ڕزگاریخوازانە کاتێکی زۆر بخایەنێ و قۆناغی زۆر ببڕێ، گەورەترین مەترسی کە هەڕەشە لە خەباتکاران دەکات، لەکیس‌دانی خەسڵەتی شۆڕشگێڕ بوونە. دابەزینی گیانی شۆڕشگێڕ بوون سەرەتای ئیستحالەیەکی مەترسیدارە کە ئێمە هاوشێوەی ئەو ئیستحالەیەمان لەو جەریانەی خۆی بە لایەنگری کۆنگرەی چوار پێناسە دەکرد، بە ئاشکرا دیت. حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ڕێک بە دژی ئەم ئیستحالە سامناکە و لەپێناو بەرز کردنەوەی گیانی شۆڕشگێڕانە و بەگشتی لە پێناو پاراستنی پرەنسیپی شۆڕشگێڕ بوون و خەباتی شێلگیرانە و هەمەلایەنە کار دەکات و ئەم شێوە خەباتە بە پرەنسیپێکی نەگۆڕی کار و تێکۆشانی خۆی دەزانێ.\nکەوابوو بڕووخێ هه‌موو سیستمێکی داپڵۆسێنەر و ناسەردەمیانە و نابەرپرس و نادێموکرات.


«زۆر بڵێی لەسەر روباری نیل» رۆمانە ناسراوەکەی نەجیب مەحفوزە لەسەر توێژی خوردە بۆرژوای میسر کە عیدەیەکی زۆر بڵێیان لە عەوامەیەکی لێواری نیل لەبەزم و رەزمی خۆیان ناکەون، تەمبەڵ و تەوەزەل ھەر خەریکی تانەوتەشەرن، بێ ئەوەی کارێکیان لەدەست بێت. لاوانی میسر لە کۆری نەبەزیندا گیانبازی دەکەن بۆ پەڕینەوە لە نائومێدی و بنکۆڵکردنی سەختی بەردەم سەرکەوتن و سەرەنجام لە قاودانی نەیاران، کەچی زۆر بڵێکان ھەر ئەیڵێن و ئەیڵێنەوە و قسەش ، وەك شاعیری نەجیبی قەومی نەجیبی کورد دەیڵێت ، ناچێتە گیرفانەوە.\nنەجیب مەحفوز لەم رۆمانە گەورەیەدا وێنای چارەنووسی توێژێکی مشەخۆری کۆمەڵی میسری دەکات کە فایق بێکەسی شاعیر ، بە رۆمان نا بەڵکو بە دێرە شیعر، وەسفی حاڵی کردون:\n«کوردیەت خورمایە بۆچی یان قسەی شەیتانییە».\nنە مەحفوز و نە بێکەسی باوك کەوتنی ئەم بتی زۆر بڵێیەیان نەدی لە میسر و لە کوردەواری ، بۆیە لەھەشتاکانی سەدەی رابردوو لەگەرمەی نەبەردییەکانی پێشمەرگەی شۆڕشی نوێدا شێرکۆ بێکەسی کوڕ ھاتەوە کایەو لە ئەدەبی موقاوەمەدا توانجی لەم زۆر بڵێیانە گرتەوە.\nئەنجومەنی دادوەری ھەرێمی کوردستان فەرمانی دا بە دامەزراندنی ٤٧ دادوەری نوێی\nکەسێک به‌تۆمه‌تی فێڵكردن لە هاوڵاتیان ده‌ستگیركرا\nقوباد تاڵه‌بانی مامۆستا محسین ئه‌كبه‌ر كه‌سایه‌تیه‌كی جوامێربوو


30/08/2021 333 جار خوێنراوەتەوە\nهەست بە جەنجاڵی وقەرەباڵغی دەکەیت لە ماڵەکەتدا؟ یان دەتەوێت یەکەم جارماڵێک بکڕیت؟ هەرچۆنێکبێت، ئەگەر ماڵەکەت کەمێک بچوک بوو یان قیتاری بوو، ئەمە ئەوەناگەیەنێت کە هەست بکەیت ماڵەکەت بچووکە. بە چەند ئامۆژگاری و فێڵێک دەتوانیت واهەست بکەیت ماڵەکەت گەورەترە.\nلێرەدا چەند بیرۆکەیەک هەن کە دەتوانن وا لە خانوەکەت بکەن گەورەتر دەربکەوێت:\n١-پاککردنەوە و ڕێکخستن\nپێش ئەوەی هەر کارێک ئەنجام بدەیت، پێویستە ماڵەکەت خاوێن بکەیتەوە و ڕێکی بخەیت، و پەرشو بڵاوەکان کۆبکەیتەوە. ئەو جلانەی لەسەر زەوی کەوتون، گۆڤارەکان، رادیۆ و ڕیمۆت و ئامێرەکان، پێنوسەکان، نامە زیادەکان، فڕێدانی پاشماوەکان، شتی زۆر زیاتر و زیاتر دەکەونە سەر زەوی. خاوێنکردنەوەی زەوی و مێزەکان دەبنە هۆی فراوانبوونی بۆشاییە بچووکەکان، تەنها پێویستی بە کەمێک جوڵە هەیە. گەر پارێزگاریت لە پاک و خاوێنی و ڕێکخستنی ژوورێکدا کرد هەمیشە وا هەست دەکەیت کە گەورەترە، ئەم قسانەی ئێمە بە هەند وەربگرە و تاقیبکەرەوە وبیخەمڵێنە.\n٢- ڕەنگەکان بە ژیرانە دیاریبکە\nڕەنگ کردن و بۆیەکردنی سەقفەکان هێندەی دیوارەکان کاریگەرییان هەیە بەکارهینانی سێبەرێکی کەمێک ڕوناکتر لە ڕەنگی دیوارەکە دەبێتە هۆی ئەوەی کە زیاتر فراوانتر دەربکەوێت.\n٣- دانانی ئاوینە\nئاوینەی گەورە دەتوانێت ڕووبەری هەر ژوورێک گەورەتر دەربخات. ئایا کانتۆرێکی دوو دەرگایت هەیە لە ژوورە نوستنەکەتدا؟ گەر وایە ئاوێنەیەک بە دەرگاکانیدا هەڵبواسە، تاکو ئاوێنەکە گەورەتر بێت کاریگەری زیاتر دەبێت، یان ئەگەر دیوارێکی بەتاڵت هەیە لە کاتی هاتنە ژوورەوە؟ کاتژمێرێکی ئاوێنەیی یان تاخمێکی ئاوێنەی بچووکی جوانی پێدا هەڵبواسە. بەڵێ بە دڵنیایەوە ڕێگە بە خۆت مەدە کە بێسەروبەر بیت لە دانانی ئاوینەکاندا، بە ستراتیژی بمێنەرەوە دیزاینەکانت ڕێکبخە. مەبەستەکە ئەوەیە، ئاوێنەیەکی گەورە دەتوانێت کارێکی سەرسوڕهێنەر بکات.\n٤- کەلوپەلە زیادەکان دووربخەرەوە\nئایا پێویستت بە دوو میز هەیە لە تەنیشت قەنەفەکانتەوە، یان پێویست بە دووقەنەفەی تر هەیە لە لای پەنجەرەکانتەوە؟ چی دەربارەی دوو کۆمیدی لە تەنیشت جێگەی نوستنەکەت و مێزێک لە گەرماوەکەت؟ ئایا تۆ پێویستت بەو کەلوپەلانە هەیە کە لەسەر دۆڵابەکەت داتناوە؟ یان ئەگەر ماوەی ساڵێکە هەندێک لە کەلوپەلەکانت بەکارنەهێناوە ئەوا دەچێتە ڕیزی شتە هەڵگیراوەکان یان بێسودەکان، ئەمە یارمەتیت دەدات تاکو ماڵەکەت پەرشو بڵاو نەبێت و ئەگەر یەکەمجارتە بچیتە ماڵێکی نوێ ئەوا ئێستا خۆت دووربخەرەوە لە پەرشو بڵاوکردنی شتەکان بۆ ئەوەی دواتر توشی سەرئێشە نەبێت.\n٥- ڕێک کردنی سەرچاوەی ڕوناکیەکان\nڕوناکی سروشتی زۆر ناوازەیە بۆ ئەوەی ژوورەکە فراوانتر دەربکەوێت، دەستبکە بە ڕێکخستنی ڕوناکی سروشتی لەگەڵ دیوارەکان بۆ دەستکەوتنی ڕوناکییەکی زیاتر. بە درێژایی شەو لەجیاتی ئەوەی گڵۆپێکی گەورە لە سەقفەکەدا بەکاربهێنیت ڕوناکی بچووک لە هەموو ژورەکەدا بەکاربهێنە.\n٦- دیوار و دەرگاکان لاببە\nبڕیار لەسەرکتێبێک مەیە بە بینینی بەرگەکەی، راستە ؟ وەک ئەوە وایە خانویەک لە ڕوکاری دەرەوەی بچوک دەربکەوێت بەڵەم لە ناوەوە زۆر فراوان بێت، ئەگەرلە تواناتدا هەبێت و بتوانیت هەندێک دیوارو دەرگاو بەربەست لاببەیت کە گرنگی ئەوتۆیان نەبێت بە دڵنیاییەوە فراوانتر دەردەکەوێت .\n٧- پارێزگاری لە هێڵە جۆراوجۆرەکان بکە\nئەگەر ژورێکت هەیە و پڕە لە شێوازی هێڵی ستونی، وە ناتەوێت هێڵەکان بە شێوەیەکی هەڕەمەکی دەربکەون. ئەوا پارێزگاری بکە لە مانەوەی هێڵەکان بە هەمان ئاڕاستە یان بە وریاییەوە ڕێکخستن بکەیت و پلانی بۆ دابنێیت بۆ ئەوەی لەگەڵ یەکتریەکبخرێن.\n٨- زیادکردنی کەلوپەلی ناوماڵەکەت\nبیرۆکەیەکی باشە کە وابکەیت قەبارەیەکی بچووک گەورە دەربکەوێت. بە دانانی مێزێکی قاوە خواردنەوە یان بەکارهێنانی مێزی بەڕەفە پاشان دانانی کەلوپەلە پەرشو بڵاوەکان لە ناویدا وەک ڕادیۆو ڕیمۆت و ئامێرەکان ، گۆڤارەکان، شەحنی مۆبایلەکەت، لەجیاتی ئەوەی لە ژووری دانیشتنەکەتدا بڵاوببنەوە. سەرەڕای ئەمەش بەکارهێنانی دیکۆری بەرز جێگایەکی فراوانترت پێدەبەخشیت( تەنها دڵنیابە لەوەی کە خوارەوەی پاکوخاوێنە هیچ کەلوپەلێکی لێ نییە). هەروەها دەتوانیت وریاتر بیت لە ڕێکخستنی دیکۆری کەوانتەرەکەتدا.ڕێگایەکی تر بۆ زیادکردنی کەلوپەلەکانت بەکارهێنانی مێز و کورسییەکانە.


قه‌زای ڕه‌واندز یه‌كێكه له قه‌زاكانی پارێزگای هه‌ولێر، كه ده‌كه‌وێته 117 كیلۆمه‌تری باكوری شاری هه‌ولێر. ئه‌م قه‌زایه له باكوردا له‌گه‌ڵ چیای زۆزگ و حه‌سه‌ن به‌گ, له ڕۆژهه‌ڵاتدا له‌گه‌ل چیای هه‌ندرێن و دۆڵی باڵه‌كایه‌تی، له ڕۆژئاوا له‌گه‌ڵ گردۆڵكه‌كانی كۆتایی چیای گه‌ندی باپشتیان و گۆرزه و چیای برادۆست، له باشوریش له‌گه‌ڵ چیای كۆڕه‌ك و ئارمۆشه هاوسنوره.\nئه‌م قه‌زایه له (ناحیه‌ی ره‌واندز، ناحیه‌ی وه‌رتێ)و 43 گوند پێكدێت، كه ناحیه‌ی ڕه‌واندز ناوه‌ندی قه‌زای ڕه‌واندز پێك دێنێت.\nمێژووی شاری ڕه‌واندز ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رده‌می پێش زایین، له چه‌ندین سه‌رده‌می جیاوازدا پایته‌خت بووه، له‌وانه له ساڵانی ( 722پ.ز _ 705 پ.ز ) پایته‌ختی "ئۆراتۆ" بووه, كه به (موساسر) ناویان بردووه. هه‌روه‌ها له سه‌رده‌می "میرنشینی بابان"دا پایته‌خت بووه.\nشارۆچكه‌ی ڕه‌واندز له ڕابردوو و ئێسایشدا پێشكه‌وتوو بووه له زۆر بواردا، له ساڵی 1813 كارگه‌ی دروستكردنی چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی و دروستكردنی دراوی سكه‌ی لێبووه. كه (وه‌ستا محمد) سه‌رپه‌رشتی كردووه كه له سه‌رده‌می میر محمد پاشای میرنشینی سۆراندا بووه.\nهه‌روه‌ها له‌ڕووی ڕۆشنبیرییه‌وه له ساڵی 1924 دا یه‌كه‌م ژماره‌ی گۆڤاری "زاری كرمانجی" له‌لایه‌ن (حوزنی موكریانی) به چاپ گه‌یه‌نراوه. له‌ڕووی گه‌شتیارییه‌وه شارۆچكه‌ی ڕه‌واندز یه‌كێكه له شارۆچكه گه‌شیارییه‌كان كه ساڵانه ژماره‌یه‌كی زۆر له گه‌شتیار ڕووی تێده‌كه‌ن. مێژووی دامه‌زراندنی قه‌زای ڕه‌واندز ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ساڵانی 627 و 904 كۆچی.\nڕه‌گ و ڕیشه‌ی ناوی ڕه‌واندز لێكدانه‌وه‌و شیكردنه‌وه‌ی زۆری بۆ كراوه، هه‌ندێك ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن كه ناوی ڕه‌واندز له دوو وشه‌ی لێكدراو پێكهاتووه، ئه‌وانیش (ڕه‌وه‌ند + دز). ڕه‌وه‌ند كه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ خێڵی ڕه‌وه‌ندی كه له‌و ناوچه‌یه نیشته‌جێبوون. دز، به‌مانای قه‌ڵا دێت. واته قه‌ڵای خێڵی ڕه‌وه‌ند، به تێپه‌ڕبوونی زه‌مه‌ن كورتكراوه‌ته‌وه بۆ ڕه‌واندز.\nهه‌ندێكی دیكه سه‌رچاوه‌ی ناوی ڕه‌واندز بۆ (ڕوبین دژ) ده‌گێڕنه‌وه كه به مانای (قه‌ڵای پۆڵایین) دێت. ئه‌م بۆچونه‌ی دووهه‌م له‌وه‌وه هاتووه كه میر محمد پاشای میرنشینی سۆران له ڕه‌واندز (1813 _ 1836) له‌سه‌ر ده‌رگای كۆنگه‌ره‌كه‌ی ڕه‌واندز نوسیویه‌تی: "دوكنگرم رانهام برد و پیكر"ڕه‌واندز" شد "ڕویندز" بادیگر). واته ( دوو بورجم بینا كرد له سه‌ر دوو بنه‌ما ڕه‌واندز دیسانه‌وه بووه به قه‌ڵای پۆڵایین (ڕۆبین دژ)".\nهه‌روه‌ها ڕای دیكه‌یش هه‌یه ده‌ڵێن گوایه ناوی ڕه‌واندز له دوو وشه‌ی ( ڕه‌وان یاخود ڕه‌هوان + دز) پێكهاتووه، كه به واتای شوێنی حه‌وانه‌وه دێت. به‌تایبه‌ت ڕه‌وه‌نده‌كان له‌كاتی هاتوچۆكردنیان له‌نێوان گه‌رمیان و كوێستانه‌كاندا كردویانه‌ته وێستگه‌ی حه‌وانه‌وه. هه‌روه‌ها ڕایه‌كی دیكه‌ش هه‌یه ده‌گوترێت ڕه‌نگه (ڕوواندز) ڕاستتر بێت له (ڕه‌واندز). ڕوواندز به واتای قه‌ڵای ڕووان دێت كه مه‌به‌ست لێی ئه‌و قه‌ڵایه‌یه كه ده‌كه‌وێته سه‌رچه‌م. چومگه (ڕۆ) له كوردیدا به‌مانای چه‌م زۆر به‌كاردێت.\nهه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافی قه‌زای ڕه‌واندز له باكور و باكوری ڕۆژئاوا قه‌زای سۆران، له باشور قه‌زای ڕانیه، له ڕۆژهه‌ڵات قه‌زای چۆمان هه‌ڵده‌كه‌ویت، واته ده‌كه‌وێته به‌شی باكوری ڕۆژهه‌ڵاتی پارێزگای هه‌ولێر، له باشوری كوردستان.\nبه‌هۆی هه‌ڵكه‌وته جوگرافیه‌كه‌وه زستانی سارد و به‌فراوییه، هاوینی فێنكه.\nڕووبه‌ری قه‌زای ڕه‌واندز 148,465 كم چوارگۆشه‌یه، كه %20 ده‌شتاییه، %20 گرد، %60 چیایه. به‌رزیی له ئاستی ڕووی ده‌ریاوه 805 مه‌تره.\nژماره‌ی دانیشتوانی قه‌زای ڕه‌واندز به پێی نه‌خشه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانی پێشبینیكراوی ده‌سته‌ی ئاماری سه‌ر به وه‌زاره‌تی پلاندانانی حكومه‌تی هه‌رێمی كودستان بۆ سالی 2018 له 26,887 كه‌س پێك دێت.\nئا/ ئه‌نه‌س محمد ابراهیم


تەنی ڕەش - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nتەنی ڕەش (بە ئینگلیزی: Black body) تەنێکی نمونەییە، کە توانای ھەڵمژینی گشت ئەو تیشکە کارۆموگناتیسیانەی ھەیە کە دەکەونە سەری، وە لە بە بەرز کردنەوە پلەی گەرمیەکەی توانای دانەوەی گشت تیشکێکی ھەیە. بۆیەش ئەم ناوەی لێنراوە چونکە لە پلەی گەرمی نزمدا ھیچ تیشکێک لە تەنەکەوە بۆ دەوروبەر ناگەڕێتەوە و بە شێوەی ڕەش دەردەکەوێ. نمونەیەکی تەنی ڕەش دەشێ کونێکی بچوک بێت لە کیوبێک یا لە دیوارێدا کە بەشێوەی تاریک دەردەکەوون. تەنی سپی بە پێچەوانەوە گشت ئەو ڕەنگانەی دەکەونە سەری دەیداتەوە و ھیچیان ھەڵنامژێت. بەم ھۆیەشەوە تەنەکە بە سپی دەبینرێ چونکە گشت تیشکەکان ڕەنگی سپی دروست دەکەن.\nلە گەڵ دابەزینی پلەی گەرمی تەنی ڕەش چڕی تیشکدانەوەش دادەبەزێ و چڕی ئەو تیشکانەی لێی دەردەچێ بەرەو درێژی شەپۆلەی درێژ دەچێت. لەم وێنەیە دا تیۆری کلاسیکی بۆ تەفسیری تیشک دانەوەی تەنی ڕەش نیشان دراوە کە دورە لە داتای تاقیگەیی.\nکاتێک تەنێکی ڕەش گەر دەکرێت ڕەنگی بەرەو سور دەچێت، واتا لەم پلەی گەرمیەدا بە ڕێژەیەکی بەرچاو ئەو فۆتۆنانە دەردەدات کە درێژی شەپۆلەکەیان یەکسانە بە ڕەنگی سور. پاش گەم کردنی زیادتر، ڕەنگەکە بەرەو سپی ھەڵدەگەڕێ. لەم حاڵەتەدا ماددەکە گشت فۆتۆنەکانی مەودای بینین دەردەدات و بەیەکەوە ڕەنگی سپی بەرھەم دێنن.\n١ نموونەی تەنی ڕەش\n١.١ ئەستێرەکان و ھەسارەکەن\n١.٢ کونی ڕەش\nنموونەی تەنی ڕەشدەستکاری\nتەنی ڕەشی نمونەیی. کیوبێک کە کونێکی بچوکی تێدایە.\nئەستێرەکان و ھەسارەکەندەستکاری\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تەنی_ڕەش&oldid=665407»\nدواجار لە ١٩:٤٨ی ٢٩ی شوباتی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە


بۆچی "به‌جیهانیبوون" شایانی پارێزگاریلێکردنه؟\n26, 12, 2016\nئه‌م بابه‌ته پوخته‌ی موحازه‌ره‌یه‌کی "جێی دۆگلاس گیبسۆن"ه له زانکۆی کوین، کینگستۆن، که‌نه‌دا\nوه‌رگێڕان و کورتکردنه‌وه‌ی له ئینگلیزییه‌وه: هێلین ساڵح\nله ئێستادا، له جیهاندا که‌لوپه‌ل، خزمه‌تگوزاری، سه‌رمایه، خه‌ڵک و، ته‌نانه‌ت بیروڕایش، گه‌لێک زێده‌تر له جاران به‌تایبه‌ت له دوای ڕووخانی دیواری به‌رلینه‌وه له نێوان وڵاتانی جیهاندا ئاڵوگۆڕ ده‌کرێن. ڕێککه‌وتننامه‌ی بازرگانی، که به‌شێکی سه‌یر و به‌رجه‌سته‌ی  قه‌واره‌ی یاساییی "به‌جیهانیبوون" پێک ده‌هێنێ، به‌شه هه‌ره خراپه‌که‌ی ئه‌و گفتوگۆیه‌یه که له جیهاندا له‌سه‌ر پرسی به‌جیهانیبوون له ئارادایه. ناڕه‌زاییی به‌لجیکییه‌ک که به زمانی فه‌ڕه‌نسی قسه‌ی ده‌کرد، له دوا ساته‌کاندا ڕێککه‌وتننامه‌یه‌کی نێوان که‌نه‌دا و یه‌کێتیی ئه‌وروپای هه‌ڵوه‌شانده‌وه.\nلیژنه‌ی هاوبه‌شی که‌ناری زه‌ریای هێمن که ئه‌مریکا و ژاپۆن و ١٠ وڵاتی دیکه‌ی که‌ناره‌که ده‌گرێته‌وه، له ئێستادا له به‌رده‌م کۆنگرێسی ئه‌مریکایه و چاره‌نووسی نادیاره. پێ ده‌چێ ڕێککه‌وتننامه‌ی بازرگانیی نێوان ئه‌مریکا و یه‌کێتیی ئه‌وروپا پرۆژه‌یه‌کی دوور بێت. ئه‌وه تاكه ڕێكکه‌وتننامه‌ی بازرگانی نییه که گرفتی سیاسیی بۆ دروست ده‌بێ، به‌ڵکوو له‌نێو وڵاتانی ئه‌تڵه‌سیشدا هه‌مان کێشه هه‌یه. له زۆربه‌ی ئه‌و وڵاتانه‌دا حکوومه‌ته‌کان خه‌ڵکه‌که-ده‌نگده‌ران - فێر ده‌که‌ن و وایان تێ ده‌گه‌یه‌نن که سیسته‌می کۆن -خۆپارێزی - زیاتر بواری هه‌لی کار و پێشه‌وه‌چوونی بازرگانی ده‌کاته‌وه.\nته‌نیا ڕێککه‌وتننامه‌ی بازرگانیی نوێ نییه که گیروگرفتی بۆ دروست بووه. له هه‌ر دوو به‌ری ئه‌تڵانتیک، سیاسه‌تمه‌داران هه‌ڕه‌شه‌ی کشانه‌وه له بازاڕی کراوه ده‌که‌ن. شتێکی ڕاست نییه که گه‌ڕانه‌وه بۆ بازاڕی ناوخۆیی، وا بکات توانای خه‌ڵک بۆ کڕین به‌رز ببێته‌وه. لێکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر ٤٠ وڵات، ڕوونی کردووه‌ته‌وه کاریگه‌رییه‌کانی داخستنی بازرگانیی نێوان سنووره‌کان چییه: ١٠ له ده‌وڵه‌مه‌ندترین به‌کارهێنه‌ره‌کان توانای کڕین به ڕێژه‌ی ٢٨% له‌ده‌ست ده‌ده‌ن، بۆ ١٠ به‌کارهێنه‌ری لاوازیش ئه‌و ڕێژه‌یه ده‌گاته ٦٣% . ملیارێک هۆکار هه‌یه بۆ هێشتنه‌وه‌ی بازاڕی جیهانیی کراوه. ئابووریی جیهانی، هاوکاریی ملیار که‌سی کردووه تا له قۆناغی هه‌ژاریی مه‌ترسیدار بێنه ده‌ره‌وه و ڕزگاریان ببێ. یه‌کێک له هۆکاره گه‌وره‌کان ئه‌وه‌یه که، به‌جیهانیبوون شایانی پارێزگاریلێکردنه.\nهۆکارێکی زۆر گه‌وره هه‌یه بۆ پارێزگاریکردن له به‌جیهانیبوون\nبازاڕی جیهانیی ئابووریی کراوه، ژیانی ملیاران که‌سی باشتر کرد، چه‌ندان وڵات توانییان واگۆنی خۆیان به شه‌مه‌نده‌فه‌ری خێرا گه‌شه‌کردووی ئابووریی جیهان ببه‌ستنه‌وه. وای کرد که خه‌ڵک و سه‌رچاوه‌کان له بابه‌تی مادده‌وه بۆ بابه‌تی کاری به‌رهه‌مدار بگوازرێنه‌وه. ڕۆژانێک هاوبه‌شه بازرگانییه‌کان ڕه‌خنه‌یان له کۆتاییهێنان به ململانێی بازرگانی گرتبوو لە‌گه‌ڵ ئه‌ڵمانیا، چین و کینیا. هه‌رگیز به‌و شێوه‌یه‌ی ئێستا، پاره  بۆ سنووره یه‌کجار دووره‌کان دوور نه‌ڕۆیشتووه. هه‌رگیز وه‌ک ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ ده‌گوزه‌رێ، گیرفان له که‌سه‌که دوور نه‌که‌وتووه‌ته‌وه. به شێوه‌یه‌کی پێشبینیکراو، ڕێککه‌وتننامه بازرگانییه‌کان بازاڕ به‌کراوه‌یی ده‌هێڵنه‌وه. یاخود هیچ نه‌بێ تا ئێستا به‌و شێوه‌یه هێشتوویانه‌ته‌وه.\nهه‌روه‌ک هه‌ر یه‌که له برانکۆ میلانۆڤیچ و کریستۆڤ لانکه‌ر، له هێڵکاریی "فی- هێڵکارییه‌کی ئابورییه؛"دا، که هێڵکارییه‌کی ئابووریناسانه‌یه، ڕوونیان کردووه‌ته‌وه كه ڕاسته‌قینه‌ی ئه‌و داهاتانه له‌م ده ساڵانه‌ی ئێستادا مت بووه، کاریگه‌ریی هه‌بووه بۆ چینێكی زۆری کۆمه‌ڵگه له زۆر له ئابوورییه پێشکه‌وتووه‌کاندا.\nله کاتێکدا له‌م سه‌رده‌مه‌دا، ڕه‌خنه‌گرتن له بازرگانی ئاسانتره؛ ئه‌مه‌یش زیاتر به هۆی ته‌کنۆلۆژییه‌وه‌یه. هه‌ر له‌و کاته‌وه که یه‌که‌م ده‌سه‌ڵاتی ئامێر له سه‌ده‌ی هه‌ژده سه‌ری هه‌ڵدا، ته‌ونکه‌ره‌کانی بێ کار هێشته‌وه. ته‌کنۆلۆژی، به‌رهه‌می زیاد کرد؛ به‌ڵام بووه هه‌ڕه‌شه له‌سه‌ر ده‌رفه‌ته‌کانی کار بۆ مرۆڤ. لە ده‌یه‌کانی ساڵه‌کانی دواییدا، زاڵبوونی ئامێر وای کرد له وڵاته گه‌شه‌سه‌ندووه‌کاندا به ملیۆنان کارخانه و کاری فه‌رمانبه‌رێتیی ئاست نزم له‌ناو بچن. له ئێستایشدا ئه‌و ڕۆبۆته زیره‌کانه‌ی که له‌زیادبووندان، له‌وانه‌یه کار له ده‌ستی هه‌موو جۆره مرۆڤه‌کان بهێننه ده‌ر؛ له شۆفێری بارهه‌ڵگره‌وه هه‌تا پارێزه‌ر.\nله کاتی ئێستادا، بڕیاری هه‌ندێک له وڵاتان له ناوخۆ به بڕینی باج له‌سه‌ر ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان، گونجانی بازاڕی کاری پشتگوێ خستووه و یه‌کگرتووییی که‌م کردووه‌ته‌وه و نائارامی و نایه‌کسانیی زیاد کردووه. به‌ڵام بازرگانی، بێ نکوڵیلێکردن، بووه به هۆکارێک. کاری کارخانه‌کان وای کردووه که ملیۆنان که‌س له وڵاتانی وه‌ک چین و ڤێتنام، له هه‌ژاریدا بژین. ده‌توانین بڵێین وای کردووه هه‌ندێک له کرێکارانی کارۆلاینای باکوور و والۆنیایش کار له‌ده‌ست بده‌ن.\nڕاستییه‌که ئه‌وه‌یه، له ماوه‌ی دوای ١٩٨٩، که ڕۆژانی گه‌شی به‌جیهانیبوون بوو، ده‌سته‌بژێری سیاسی و کارساز به‌ته‌واوی بیریان له‌و ئه‌گه‌ره‌وه نه‌کرده‌وه - ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی که کۆمپانیا گه‌وره‌کان پرۆژه‌ی کاره‌کانیان ببه‌نه ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌کانیان - ئه‌م بازرگانییه له‌وانه‌یه زیان به هه‌ندێک که‌س بگه‌یه‌نێ؛ ته‌نانه‌ت له کاتی به‌جێهشتنی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کیشدا که به‌گشتی گوزه‌رانیان باش بێ، هه‌ر کاریگه‌ریی خراپی هه‌یه. یه‌که‌م جار ئه‌نجامه‌کانی به شێوه‌یه‌کی زۆر به‌رز جێی هیوا بوون، به‌ڵام به هۆی پلانی نه‌گونجاو، به‌ره خراپ شکانه‌وه. ئێستا، به‌تایبه‌تی له‌و کۆمه‌ڵگه‌یانه‌ی که به هۆی بازرگانی و ته‌کنۆلۆژییه‌وه که‌وتوونه‌ته دواوه، مه‌ترسی له ڕووداوه‌کانی ئایینده هه‌یه؛ به‌تایبه‌ت کاتێک زه‌مینه‌یه‌کی له‌باری دروست کردووه بۆ پۆپۆلیسته دیماگۆگه‌کان تا سوودی سیاسییانه‌ی لێ وه‌ربگرن.\nسێ هه‌نگاو، تا بازرگانیی زیاتر گشتگیر بێ\nبۆ ئه‌وه‌ی بازرگانی، گشتگیر و به‌رفراوان بێ، واته سوودی بۆ زۆربه‌ی خه‌ڵکه‌که بێ، ده‌بێ له سێ ڕووه‌وه کاری له‌سه‌ر بکرێ: یاساکانی بازرگانی، یاسای پارێزگاریی کۆمه‌ڵایه‌تی و هاوکاریی نێوده‌وڵه‌تی بۆ ته‌واوکردنی دوو خاڵی یه‌که‌م.\n١- گفتوگۆکردن له‌سه‌ر ئه‌و ڕێککه‌وتننامه بازرگانییانه‌ی که خزمه‌تی زۆرینه‌ی خه‌ڵک ده‌که‌ن :\nحکوومه‌ته‌کان، ده‌بێ گفتوگۆکردن له‌سه‌ر سوودی به‌رفراوانی بازرگانی بۆ هه‌مووان، به‌هه‌ند وه‌ربگرن. چاککردنی هێزی کڕین و گونجاندنی، یه‌کێکه له سووده سه‌ره‌کییه‌کان. یه‌کێکی دیکه له سووده‌کان، ده‌که‌وێته چوارچێوه‌ی به‌شداریکردنی زیاتری ده‌زگه‌ی بچووک و مامناوه‌ندی، که به‌رپرس ده‌بێ له‌سه‌ر کۆمپانیا و کاره‌کان له ئابووریدا. ئه‌مه‌یش له که‌مکردنه‌وه‌ی تێچووی دیاریکراودا، که په‌یوه‌ندیی به بازرگانییه‌وه هه‌یه، سوودی ده‌بێ. هه‌موو گفتوگۆکان له‌سه‌ر سنوور و گومرگه‌کان بۆ کۆمپانیا بچووکه‌کان سوودی ده‌بێ. هه‌موو وڵاتان، نه‌ک ته‌نیا ئه‌وانه‌ی له گه‌شه‌سه‌ندان، پێویستییان به‌وه‌یه که هه‌ندێک سه‌رمایه‌گوزاری ئه‌نجام بده‌ن، تا وا بکه‌ن کۆمپانیا بچووکه‌کان به بازاڕی ده‌ره‌وه ببه‌ستنه‌وه.\n٢- سیاسه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تیی ناوخۆیی؛ تا هاوکاریی ئه‌وانه بکات که به هۆی هاورده‌کردن و کاری ئامێره‌کانه‌وه جێیان له‌ق بووه.\nبۆ گفتوگۆکردن له‌سه‌ر دابه‌شبوون و کاریگه‌رییه‌کانی دابه‌شبوون له‌سه‌ر بازرگانی و ته‌کنۆلۆژی، پێویسته حکوومه‌ته‌کان له ڕێگه‌ی سه‌رمایه‌گوزاری له سه‌رمایه‌ی توانای مرۆڤ، فێرکردن، به‌هره و ڕاهێنانی پیشه‌یی بۆ گونجاندنی مرۆڤ له‌گه‌ڵ ده‌رفه‌تی کاری زیاتر، وه‌ڵام بده‌نه‌وه. بازاڕی کاری چالاک، پێویستیی به هاوڕێبوونه له‌گه‌ڵ ئه‌و پێوه‌رانه‌دا که بێکاری داده‌به‌زێنن، له‌گه‌ڵ به‌رزکردنه‌وه‌ی که‌مترین کرێیه‌کان بۆ کرێی گونجاو له‌گه‌ڵ ئاستی کرێی جیهانیدا. سیاسه‌تی دووباره دابه‌شکردنه‌وه‌ی ده‌رفه‌ته‌کان  ته‌نیا شتێک نییه په‌یوه‌ندیی به ئابوورییه پێشکه‌وتووکانه‌وه‌ه‌وه هه‌بێ. به‌ڵکوو بۆ هه‌مووانه تا حکوومه‌ته‌کان نه‌توانن ده‌رفه‌ت بۆ هه‌مووان بخه‌نه به‌رده‌ست. ئه‌گه‌ری زۆره ڕووبه‌ڕووی کاردانه‌وه‌ی بێئومێدیی و ناڕه‌زایی خه‌ڵک ببنه‌وه.\n٣- هه‌ماهه‌نگیی نێوده‌وڵه‌تی، ده‌بێته هۆی پشتیوانیکردنی هه‌ر دوو ئامانجی یه‌که‌م.\nهیچ یه‌کێک له‌م دوو به‌رنامه‌یه‌ی پێشوو، هه‌رزان نییه. هه‌ماهه‌نگیکردن بۆ ڕێگری له ڕاکردن له باج، نموونه‌یه‌کی باشه بۆ ئه‌وه‌ی حکوومه‌ته‌کان چۆن ده‌توانن به کاریگه‌ری، پێکه‌وه کار بکه‌ن، تا داهات به‌رز بکه‌نه‌وه؛ به شێوه‌یه‌ک بتوانن هاووڵاتییان له‌گه‌ڵ به‌جیهانیبووندا بگونجێنن. کۆمپانیا جیهانییه‌کانی که ڕوانینی دووریان هه‌یه، پێویسته هاوکاریی ئه‌م به‌رنامه‌یه بکه‌ن.\nئه‌وه‌ی گرنگه له هه‌موو ئه‌وه‌دا، ڕاستگۆییی سیاسییه. له کاتێکدا بووژانه‌وه‌ی گه‌شه‌کردن زۆر کاریگه‌ریی هه‌یه بۆ ئارامکردنه‌وه‌ی نائارامیی ئابووریی، چه‌سپاندنی ڕێپێدرانی کۆمه‌ڵایه‌تیی. هه‌روه‌ها بازاڕی کراوه پێویستی به حکوومه‌ت و کۆمپانیاکانه تا له‌گه‌ڵ خه‌ڵک ڕاستگۆ بن. بازرگانی، هه‌روه‌ک ته‌کنۆلۆژی، بۆ زۆربه‌مان باشه، به‌ڵام بۆ هه‌موو که‌س نا. چه‌ند بازاڕی کراوه‌ی زیاتر هه‌بێ، ده‌بێ سیاسه‌تی دابه‌شکردنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی زیاتر هه‌بێ.\nLast modified on سێ شەممە, 15 ئایار 2018 11:03\n« چاكسازیی ئایینیی مارتین لۆته‌ر و ته‌وه‌زه‌ڵیی سه‌رپه‌رشتیارانی ئایین لە وەڵامی پرسیاری ڕۆشنگەری چییە؟ »


سه‌رۆك بوش و سیناتۆر كێری كۆتاییان به دوا گفتوگۆی ته‌ن به ته‌نی نێوانیان هێنا - 2004-10-14\nسه‌رۆك بوش و ڕەكه‌به‌رەكه‌ی جۆن كێری له ماوەی دوا گفتوگۆی ته‌ن به ته‌نی هه‌ڵمه‌ته‌كانی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیدا له‌سه‌ر هه‌ندێ له بابه‌ته‌كانی وەك ئابوری و باج و خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی ناكۆك بوون.\nسه‌رۆك بوش نه‌یارەكه‌ی به لیبرال وەسف كرد و گوتی ئه‌و باج زیاد دەكات و گوتی پلانه‌كانی من بۆ بوژاندنه‌وە یاخود كه‌م كردنه‌وەی باج له‌سه‌ر خێزانه مام ناوەندەكان دەبێته هۆی یارمه‌تیدانی بارودۆخی لاوازی ئابوری ووڵات.\nسه‌رۆك بوش گوتیشی ئه‌و كه‌سانه‌ی ئێستا گوێ له گفتوگۆكه‌مان دەگرن سوودی ئه‌و پلانانه‌ی باجی ئێمه دەزانن كه بڕیارمان له‌سه‌ر داون. هه‌روەها تێبی به‌وەدا كه ئه‌گه‌ری یه‌كێك منداڵی هه‌بێت یاخود هاوسه‌ری هه‌بێت یا هه‌ر ئه‌وەندە كه باجی دابێت ئه‌وا بوژاندنه‌وەی باج دەیگرێته‌وە كه هه‌موویان له‌لایه‌ن ڕەكه‌به‌رەكه‌مه‌وە له كاتی خۆیدا دژایه‌تی كراوە.\nله‌سه‌ر بابه‌ته‌كانی وەك دابین كردنی كار له ووڵاتدا سه‌رۆك گوتی له ماوەی 13 مانگی ڕابوردودا نزیكه‌ی دوو ملیۆن كار په‌یدا بووە، به‌ڵام سیناتۆر كێری، سه‌رۆكی تاوانبار كرد به‌وەی كه له ماوەی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌كه‌ێ بوشدا بێكارییه‌كی زۆر بڵاوبۆته‌وە. به‌ڕێز كێری گوتی له ماوەی 72 ساڵدا ئه‌مه یه‌كه‌م سه‌رۆكه له ماوەی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌كه‌ی دا 1.6 ملیۆن كار له ووڵاته‌که‌دا نه‌مێنێت.\nله ماوەی ئه‌و گفتوگۆیه‌دا بێ له بابه‌ته ناوخۆییه‌كان باس له شه‌ڕی تیرۆرزم و ئاسایشی ناوخۆ و دابه‌شكردن و ناردنی سه‌ربازەكانی ئه‌مه‌ریكاش كرا. سیناتۆر كێری دژی فراوانكردنی كارە له‌شكرییه‌كان بوو، هه‌روەهاش سه‌رۆكی تاوانبار كرد به‌وەی كه حوكمێكی خراپی به سه‌ر بارودۆخه‌كاندا داوە و به‌ڕێوبه‌رایه‌تی بوش له‌پێكهێنانی هێزێكی هاوبه‌ندی نیونه‌ته‌وەیی ڕاسته‌قینه‌دا سه‌رنه‌كه‌وت.\nسه‌رۆك بوش له به‌رامبه‌ردا گوتی ئازادی له ئه‌فغانستان دەشه‌كێته‌وەو هه‌ڵبژاردنی ئازادی تیا ئه‌نجامدرا و سه‌دام حوسه‌ینی ڕژێمی عێراقیش دەستگیر كراوەو له‌سه‌ر ئه‌و تاوانانه‌ی به ئه‌نجامی گه‌یاندووە دادگایی دەكرێت.\nجێی باسه ئه‌و گفتوگۆیه له وولایه‌تی ئه‌ریزۆنا به‌ڕێكرا كه ژمارەیه‌كی زۆری په‌نابه‌ری نایاسایی لێیه و بۆ هه‌ردوولا گرنگ بوو. به پێی دوایترین ڕاوەرگرتنه گشتیه‌كان لایه‌نگیری بۆ هه‌ردوو به‌ربژار ته‌نها له سێ هه‌فته كه‌متر له پێش ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه‌كان زۆر له یه‌كترییه‌وە نزیكه.\nباوەڕدەكرێت هه‌ردوولا له ماوبی ڕۆژانی داهاتوودا هه‌ڵمه‌ته‌كانی هه‌ڵبژاردنیان له وولایه‌ته‌كانی وەك فلۆریدا و نیڤادا و ئۆریگن و ویسكانسن به‌ردەوام بێت.


پـێشمەرگە هێرشێكى داعشى لە خورماتوو تێكشكاند\nشەوى رابردوو لەناوچەى زەرگەى باشورى خۆرئاواى قەزاى خورماتوى پارێزگاى سەڵاحەدین داعش هێرشى كردە سەر سەنگەرەكانى پێشمەرگەو دواى شەرێكى دوو كاتژمێرى ، هێرشەكە بەگیان لەدەستدانى 2 پێشمەرگە كۆتایى پێهێنرا.\nعەبدوڵا بۆر فەرماندەى میحوەرى خورماتوى هێزى پێشمەرگە، بەدەنگى ئەمەریكاى راگەیاند"داعش هێرشیكردووەتە سەر رەبیەكانى پێشمەرگە لەناوچەى زەرگە، بەڵام پێشمەرگە هێرشەكانى تێكشكاندووە."\nفەرماندەى میحوەرى خورماتوو، ئاماژەى بەوەكرد لەكاتێكدا هێزێكى پێشمەرگە بەرێكەوتوون بەرەو گوندى عەبود و پیر ئەحمەد بۆ بەهاناوەچوونى ئەو پێشمەرگانەى لەشەردا بوون لەگەڵ داعش ، لەوكاتەدا بۆمبێك بەكاروانەكانى پێشمەرگە تەقیوەتەوە، وتى"بەو هۆیەوە 2 پێشمەرگە گیانیان لەدەستداوە و 5 ى تریش برینداربوون."\nبەپێى زانیاریەكانى دەنگى ئەمەریكا، لەشەرەكەى شەوى رابردوودا 2 چەكدارى داعش كوژراون كەهەردوو چەكدارەكە لەبنەرەتدا خەڵكى گوندەكانى دەوروبەرى قەزاى خورماتوون.\nلەلایەكى تریشەوە ، هەر شەوى رابردوو لە سنورى ناحیەى جەبارەى سەربە پارێزگاى دیالە و بەهۆى دروستبوونى كێشە لەنێوان ژمارەیەك پێشمەرگەدا ، پێشمەرگەیەك تەقەى كردووە و لەئەنجامدا پێشمەرگەیەك گیانى لەدەستداوە و دوو پێشمەرگەى تریش برینداربوون.\nنائیب خەلیفە كەسى نزیكى ئەو پێشمەرگەیەى گیانى لەدەستداوە، ئاماژەى بەوەكرد پاسەوانى فەرماندەیەكى پێشمەرگە تەقەى لەژمارەیەك پێشمەرگە كردووە و بەو هۆیەوە ئەو پێشمەرگەكە گیانى لەدەستداوە.\nوتیشى"ئەو پێشمەریەى تەقەى كردووە خۆى ونكردووە، بۆیە ئێمە داوامانكردووە رادەستى دادگا بكرێت بۆ ئەوەى كێشەكە نەبێتە كێشەى عەشایەرى."\nئەمڕۆ هەینیش چەكدارێكى خۆكوژ خۆى گەیاندووەتە نێو حوسەینیەكى شیعەكان لەناحیەى مەندەلى پارێزگاى دیالە و خۆى تەقاندووەتەوە، لەئەنجامدا دوو نوێژ خوێن ى شیعە گیانیان لەدەستداوە.


دابەشکردنی مووچەی مانگی 12 دەست پێ دەکرێت\n”ئەم مانگە 28 ڕۆژە و دابەشکردنەکە پێش دەخرێت“\nدیار عه‌زیز 02/02/2017 - 10:33 بڵاوکراوەتەوە لە ئابووری/كوردستان\nچاوەڕوان دەکرێت لە دوای 10ی شوباتی 2017ەوە، دابەشکردنی مووچەی مانگی 12ی 2016ی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەست پێ بکات.\nسەرچاوەیەک لەنێو وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان کە نەیویست ناوەکەی ئاشکرا بکرێت، بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: ”ئەمڕۆ پێنجشەممە 2ی شوباتی 2017، دابەشکردنی مووچەی مانگی 11ی ساڵی ڕابردوو کۆتایی دێت و هێشتا بڕیار لەبارەی دابەشکردنی مووچەی مانگی 12 نەدراوە“.\nئەوەشی ئاشکرا کرد کە بەهۆی ئەوەی ئەم مانگە 28 ڕۆژە، لەنێو وەزارەتی دارایی تاوتوێی ئەوە دەکرێت کە دوای 10ی مانگ، دابەشکردنی مووچە دەست پێ بکات و سەرەتا وەزارەتی پێشمەرگە و دواتر هاوشێوەی مانگەکانی پێشوو، دامەزراوەکانی دیکە مووچەیان پێ بدرێت.\nبەپێی زانیارییەکانی (باسنیوز)، سەرجەم وەزارەتەکان لیستی مووچەی مانگی 12یان داوەتە گەنجینەکان و هیچ ڕێگرێکی تەکنیکی لەبەردەم ئەو بابەتەدا نییە.\nلەبارەی ئەو پرسیارەی کە ئاخۆ دابەشکردنی مووچە بۆ مانگەکانی ساڵی 2017 چۆن دەبێت؟ سەرچاوەکەی (باسنیوز) ئاماژەی بەوە کرد: ”هێشتا نازاندرێت مووچەی ساڵی 2017 چۆن دابەش دەکرێت؟ تا دابەشکردنی مووچەی مانگی 12 تەواو نەبێت، نازاندرێت ئایا دەستکاریکردنی پاشەکەوتی مووچە چۆن دەبێت و چۆنیش دابەش دەکرێت“.


قەبرەكەی سوڵتان سلێمان و ڕوفاتە گومناوەكانی ئێمە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nقەبرەكەی سوڵتان سلێمان و ڕوفاتە گومناوەكانی ئێمە\n2019/07/30 - 6:53 PM\nسێ سال بەر لەئێستابە كارێی رۆژنامەوانی چومە كۆبانی، دوای سەردانی مەزاری شەهیدان كە جەستەی پیرۆزی كورو كچانی كوردستانی گەورەی لەخۆگرتبوو بەرەو سنوری جەرابلوس رۆشتین كە هێشتا داعش حوكمی تێدادەكرد ، جەرابلوس وەك كۆبانی پشتی بە باكوری كوردستانەوەیە فورات لە كۆبانی جیاكردۆتەوە.\nلەرۆژئاوای كۆبانی چەند سەنگەرێكی یەپەگەو یەپەژە هەبوون سنورەكە توركیا تەلبەندی كردبوو، بەلام بەشێكی وەك “بالوكە” سنورەكەی رۆژئاوای بەزاند بوو دەبابەو مودەرەعەكانی توركیا لوتیان لەسەرسەنكەرەكانەوە دەرپەراندبوو ، ئالای توركیا بەبەرزی دەشەكایەوە هەر رێبوارێك ئەو بالوكەی بدیبا دەیزانی ئەوە سنوری رۆژئاوایە بۆیە منیش چەند هەنگاوێكم نا بەرەو رووی هەڤال چۆمان كە مێرخاسێكی دلێر بوو ئەندازیارێكی لێهاتوو بوو شەو رۆژی خستبووە سەریەك سەرپەرشتی ئاوەدانكردنەوەی كۆبانی دەكرد، وتی هەڤال سالار نابێت نزیكی ئەوێ ببیتەوە، چونكە ئەوە گۆری سولتان سلێمانە و توركیا گواستویەتیەوە ئەوێ بۆ ئەوەی پارێزراو بێت.\nگۆرەكە تائێستا دووجا سالی 1971 بەهۆی دروستكردنی بەنداوی ئەسەد سالی 2015 بەهۆی شەری سوریا گواستراوەتەوە، بەلام چۆن گواستنەوەیەك بە مەراسیمی سەربازی و بەبەشدا ی خودی ئەردۆگان هیچ جارێكیش لەناو خاكی كوردستان دەرنەكرا بەلكو ئێستاش ۱۸۰ مەتر لەناو خاكی رۆژئاوادایەو لەژێر چاودێری توركیادا بەپێی رێكەوتن 40 سەرباز دەیپارێزن، بەلام ئەو تانك و زرێپۆشانە لەدەورین زۆر لەو ژمارە زیاتری دەوێت بێ لە پیادەرەوەكان، بۆ توركیا شانازییە بەرێككەوتن بێت یان بەهێز لەناو خاكی ولاتێكی دیكە خۆی پا ێزگاری لە رووفاتی باپیرانی بكات كە بۆ داگیركاری هاتوون.\nبەلام مەخابن ئەوەی دیمان وبیستمان و بەكورد كراو بەسەریهێنرا دەرسی دانەداین، ئەمرۆ جارێكی دیكە عەسكەرێكی رەشی عەرەب ئەنفالی رۆحیانەتی ئەنفالەكانی كرد و بە كەسوكارە جەرگسوتاوەكەشی گووت ئێوە بونتان نەماوە فەرموو ئەو ئالایەلابەن ئێرە بەس ئالای عیراقی تیاهەلدەكرێت كە ئەم كەسوكارەتانی لەسایەدا بەو شێوە زیندەبەچال كران، ئێوەش سڕانەوە لێرە شتێك نییە ناوی كورد و ئالای كوردستان بێت.\nدەبوو نیوەی كورد ئەمرۆ لەسەماوەبن بە حكومەت و پەرلەمانی كوردستانەوە بەسەرۆك كۆمار و سەرۆك وەزیرانی عیراقەوە بەناوی حكومەتی عیراقیشەوە داوای لێبوردنیان لە كەسوكاری شەهیدان بكردایە، بەلام هاواری یادگارییەكی ئەنفال نەخشبوو “دایە ئیستایش رقیانە لێمان”. ئەوە نیشانەی زیندووبونی بەعسە نیشانەی زیندوێتی ئەو ئەقڵیەتە شۆڤێنیەیە كە هەولی سرینەوەی كوردی ئەدا ئەوە نیشانەی ئەوەیە مەترسیەكانی دووبارەبونەوەی ئەنفال لەجێی خۆیدان.\nدەبێت كورد داوای دادگایی كردنی ئەو ئەفسەرەبكات و نوگرەسەلمانیش بەپێی رێككەوتنێك بكرێت بەمۆزەخانەیەك بۆ ئەنفال و لەلایەن هێزێكی كوردەوە بپارێزرێت چونكە ئێمە تیایدا جینۆساید كراوین بۆ داگیر كردنیشی نەچووین. ئەونیشانەو هەلوێستانی ئەفسەرێكی عەرەب ئەو مەترسیەش دێنێتە ئاراوە كە گۆرە بەكۆمەلەكانی ئازیزانمان بشێوێندرێت وەك چۆن لەسەرەتای پرۆسەی ئازادی بەبەرنامە بەشێكیان شێوێندران.\nكۆتایی بە سوڵحی ساردی پەكەكە و هەرێمی كوردستان دێت؟\nئیتر قسه مه‌كه، تكایه!\nسعودیە، وتاری مزگەوتەكان 10 خولەك تێناپەڕێنن\nدەستور فریادڕەسە یان ڕێككەوتنی ستراتیژی و دەباشان!\nبا بایكۆتی حكومەتی بەغدا بكەین\nپێداگری لە پرسی نیشتمانی نەك وەزارەت و پۆست\nهەنگاوەكانی پرۆسەی ئاشتی كۆریا\n2020/07/15 - 9:28 PM\nحەسیب شێخ صدرالدین\nبە درێژایی مێژوی گەلی کورد بنەماڵەکانی کورد ڕۆڵی کاریگەرییان هەبووه له خەباتی سیاسی و ئاینی و کۆمەڵاتی، بەڵام له ئێستادا دەستێک له ناو سۆشیال میدیادا پەیدا بووە، کە دەیانەوێت هەموو وچان و مێژوی پڕسەروەری بنەماڵەکان زەڕبی سفربکەن، ئەگەر ئێمه قەڵس بین بەرانبەر کەسێک، ناکرێت هەموو کەسی ئەو کەسە بەخراپ بزانین و بێ هیچ فلتەرێک دابارینە سەر بنەماڵه و خانەوادەی، چوونکە هۆزەکانی کورد له پێشکەوتنی بازرگانی و سیاسی و ئاینی و هەموو سێکتەرە سەرەکییەکان ڕۆڵیان هەبوە و چەندین زانای ناو هۆزەکانی کورد توانیان یەکەم کتێبخانە دروست بکەن له زانکۆی ئەزهەر، سەیری مێژووی جافیش بکەین هۆزێک بوونە کە لەبواری کشتوکاڵ و بازرگانی و ئەدەبیات پێشەنگی ناوچەکانی تری کوردستان بوونە، نمونەی شاعیر و ئەدەبزانی ناو هۆزی جاف، (ئەحمەد موختار جاف) که تا ڕۆژگار بە رەوپێش بڕوات تام و چێژی شیعرەکانیان زیاتر دەبێت، له ناو هۆزی شێخدا نمونەی (مەلا شێخ محەمەدی قەردەداغی و صابری و بێخود و شێخ ڕەزای تاڵەبانی)مان هەبووە له هۆزی هەمەوەند (فەقێ قادری هەمەوەندی)مان هەبووه.\nکە ئەم کەڵه پیاوەنە هەر یەکێکیان له هۆزی جیاوازی کورد بوون و خزمەتێکیان کردوە، کە شیعرەکانیان له زانکۆکاندا بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرای تێدا بەدەستدەهێنن، بۆیە ناکرێت خەڵکی بکەوێتە دوای هاتوو هاواری سۆشیال میدیا، بێ ویژدانانە بکەونە گیانی بنەماڵه کوردییەکان، جا هەموو ئەو بنەماڵانەی کە ناو بنچینەیان هەیه، هەموو ئەمانە ئەگەر له سیاسەت یان ئابوری یان ئاینی، ڕۆڵیان نەبووبێت ئەکرێت بڵێن له ئاشتەوایدا پلەی یەکەم بوونە، بۆیە بێویژدانییە هێرش و جنێو بدەین بە کەسایەت و هۆزەکانی خۆمان، چوونکە زۆرێک له کە ساییەتی ناو هۆزەکان سنوری ئەدەبیات و چالاکیان بووە بە نێودەوڵەتی بەڵام لای خۆمان قەدرییان نازانین، کورد ووتەنی زیندوو کوژی مردوو پەرستین.\nبۆیە هه میشە کوردەواری ووتوویانە چەم بێ چەقەڵ نابێت ناکرێت ئێمه بەهۆی خراپی کەسێک هەزاران کەسی دیکە خراپ بکەین کە لەو هۆزو کەسانەی کە خراپییان دەکەین دەیان زاناو شاعیری وەک ئەو کەسانەی تێدایە کە له سەرەوە ئاماژەم پێ کردووە.\n2020/07/14 - 1:26 PM\nئەم ڕێککەوتنەی چین و ئێران وەرچەرخانە چونکە؛\nیەکەم؛ لە ڕووی سەربازییەوە (٥٠٠٠) پێنج هەزار سەربازی چینی لە ئێران دائەبەزن، ئەوەش بە پێی ڕێککەوتنەکە بەناوی پارێزگاریی کردن لە کۆمپانیا چینیەکان. ئەمەش یەکەمین دەستێوەردانی سەربازیی چینیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.\nدووەم؛ ڕێککەوتنەکە پاڵپشتیەکی ئابوریی گرنگە لە ئێران کە (٤٠٠) چوارسەت ملیار دۆلاری چینی تیا وەگەڕئەخرێت و نەوتی ئێران بۆ ٢٥ ساڵ بە چین ئەفرۆشرێ بەنرخی ٣٠٪ ی خوار بازاڕ.\nسێهەم: ئەمە ڕێککەوتنە واتە Initial Agreement نیە. وە ئەکرێت بڵێن هەم گرێبەستە هەم ڕێککەوتن..هەمیشە گرێبەست بەشێکە لە ڕێککەوتن.\nچوارەم؛ ڕێککەوتنەکە ئەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە پاش ئەوەی لەپەرلەمانی ئێران پەسەند ئەکرێ.\nپێنجەم؛ شتێکی گرنگ هەیە، بەدیم کرد. ئەویش بۆ نمونە ئێران پرۆژەیەکی گەورەی بواری تەکنەلۆژیا یان پیشەسازیی هەیە، دوو کۆمپانیا پێشکەشی ئەکەن یەک فەڕەنسی و ئەویتر چینی.. ئێران لەمەدا ئەبێت بە ناچاریی ئەوەی چین هەڵبژێرێت.\nشەشەم؛ ڕووسەکان ئەم ڕێککەوتنەیان پێ ناخۆشە، ئەگەریش سەیر بکەین هەموو کاتێک لە ئەنجومەنی ئاسایش ڕووسیا بۆ داکۆکی لە چین کارتی ڤیتۆی راکێشاوە. بەڵام سەیری چین بکەین و مێژووی چین لە ئەنجومەنی ئاسایش ئەوا هیچ کات وەیان کەمترین کات کارتی ڤیتۆی هەبوە بۆ هەر پرسێک. بگرە لە بابەتی ئێراندا هەموو کات لەگەڵ ئەمریکیەکان بون. بەڵام ئایا لەمەولا وا ئەبێت!؟\nحەوتەم؛ مێژووی ڕێکەوتن لە ئێراندا، لە زەمانی سەفەویەت، قاجار، پەهلەویەت تا ئەگاتە زەمانی دوای شۆڕش ڕوون نییە. زۆر کات هەبوە ئێرانیەکان لە بەشێک خاکی خۆیان خۆشبون بۆ زلهێزەکان. بۆ بەریتانیا ئەمەیان کردوە. بۆ ڕووسەکانیش.\nهەشتەم: ڕێککەوتنەکە ئابورییە، بەڵام بە ئەگەری زۆر ڕەهەندی ئەمنی و سەربازیی ئەبێت. پێدەچێ چین لە ئێران جێگەی خۆی پتەوتر بکاو بچێت بۆ عێراق و لوبنان و سوریا.\nبەئاگایی و نائاگایی\n2020/07/13 - 2:08 PM\nزۆرجار گوێمان لە ووشەی بەئاگایی و نائاگایی بووە بەتایبەت لە بواری دەروونناسیدا کە لەوێدا گرنگیەکی زۆری پێدراوە. ئەوەی شایانی باسە لە ڕاهێنانە دەروونیەکاندا بەشێکی گەورەی گرتووە، ئەویش لەبەر ئەوەی ئەوکەسانەی کە ڕاهێنانی دەروونی ئەنجام ئەدەن ئۆتۆماتیکی هەردوو بەشەکە بەشێوەیەکی پڕاکتیکی و ژیرانە بەکاردەهێنن. مرۆڤ تەنها بوونەوەرێکە کە خودای گەورە توانای پێداوە کە لە هەردوو بارەکەدا بژی. مرۆڤ نزیکەی سێ بەش لە ژیانی لەناو نائاگایدا بەسەر ئەبات، کە ئەویش پێكهاتووە لە خەو، خەون، خەونی ڕۆژانە، بیرکردنەوە و فەنتاسیا.\nڕۆژانە سەدان و هەزاران جار دەچینە ناو نائاگاییەوە، وە ئەگەر نائاگاییەکەمان قوڵتر بوویەوە ئەوکاتە دەچینە بارێکیترەوە کە بە ترانس ناو ئەبرێت. هەریەك گوێگرتن لە مۆسیقا، سەیرکردن و گوێگرتن لە کەسێك، بیرکردنەوە، خەون و فەنتاسیا ئەمانە شوێنیان لە نائاگایدایە لە مێشکی مرۆڤدا. ئەمەش لەبەر ئەوەی کە مرۆڤ لەوکاتەدا ئاگای لەجەستەی خۆی نامێنێ و شتەکانی دەوروبەری کەمتر گرنگیان ئەبێ و تەرکیزی بۆیان نامێنێ. بۆنمونە: ئەوکاتەی کە کەسێك سەیری یاریەکی سەرنجڕاکێش دەکات لە تەلەڤزیۆندا ئەو بەتەواوی لە تەلەڤزیۆنەکەدا دەبێ، تەواوی سەرنجی لە یاریەکەدا کۆدەکاتەوە، هەربۆیە زۆرجار ئەگەر قسەشیان لەگەڵدا بکرێت ئەوان گوێیان لێنابێ. ئەوان تەنها جەستەیان لە ژورەکەدایە و نائاگاییان لەوێ نەماوە. ئەگەر کەسێك بەو شێوەیە تەنها بە جەستە لەوێ ئامادەبوو، ئەوکاتە ئەتوانین کە بڵێین ئەو کەسە لەو شوینەدا ئامادەنییە. ئامادەبوونی کەسێك لە شوێنێکدا پێویستی بەئامادەبوونی هەردوو بەشەکە هەیە (بەئاگایی و نائاگایی). لەو کاتەدا کە خوێندکارەکان لە پۆلەکەدا خەیاڵیان ڕۆشتووە ئەوان گوێیان لە مامۆستا و هاوپۆلەکانیان نابێ، مەگەر دەستیان لێبدرێت و بیان جوڵێنن هەتا بەئاگاییان بۆ بگەڕێتەوە.\nباوکی دەروونناسان (سیگمۆن فرۆیدیش) لە کۆتایی (١٨٠٠)کاندا تیۆری و شیکردنەوەی خۆی هەبوو لەسەر ئەم دوو بەشە گرنگەی مرۆڤ کە تەواوکەری یەکن. بەڵام دەیان ساڵی خایاند کەس نەما باسی ئەم بوارە بکەت هەتا ساڵی (١٩٨١) لە لایەن پزیشکی دەرووناسی ئەمریکی (ڕۆگر سپارێ) لەسەر شیکردنەوەکەی بۆ هەردوو بەشەکەی مێشك (بەئاگایی و نائاگایی) توانی خەڵاتی (نۆبڵ) بەدەست بهێنێت. (سپارێ) لای ڕاستی بە لای نائاگایی شیکردەوە کە ( خەون، خەونی ڕۆژانە، ئاواز، فەنتاسیا، هەست، گرفت چارەسەرکردن، سیمبول، تەماشاکردن و خۆناسین) لەخۆ دەگرێت. لای چەپیش لای نائاگایی کە (مەنیق، زیرەکی، ماتماتیك، توانی خوێندنەوە، توانای نوسین، زمان، شت لێکدانەوە، من”خود”) لەخۆ دەگرێت. کەواتە هەرکات تۆ بەهۆی بیرکردنەوەیەکەوە ئاگات لەخۆت و دەوروبەرت نەما ئەوا تۆ چوویتە ناو نائاگاییەوە/ لای ڕاستی مێشکت.\nبەکارهێنان و چوونە ناو نائاگاییەوە بەشێوەیەکی دروست و باش کاریگەریەکی زۆری هەیە لەبوارەکانی زانست، وەرزش، گرفت چارەسەرکردن، داهێنان و بواری ڕامیاریدا و …تاد. زۆر جار پرسیار لە لایەن دەروونناسەکانەوە لە وەرزشکارە سەرکەوتووکان کراوە؛ کە چ هۆیەك هەیە لە پشت ئەو سەرکەوتنانەیانەوە، وەڵامی وەرزشەوانەکان زۆرجار بە (خۆشم نازانم بۆچی) دراوەتەوە. بەڵام ئەوان پێش یاریەکەیان ئەوەیان هەست پێکردووە کە ئەوان سەرکەوتو ئەبن.\nلە یاریەکانی وەك (مەلەوانی، یاری تێنس، گۆڵف، یاری سەربەفر، باسکە، فۆتبۆڵ و یاریەکانی گۆڕەپان و زۆریاری تری وەك زۆرانبازی و کاراتێ؛ …) هەمیشە ڕاهێنانی دەروونی بۆ پرۆگرامکردن و چوونی وەرزشەوانەکان بۆ لای ڕاستی میشك (نائاگایی) بە شێوەیەکی بەئاگایی، لەوێدا بڕوا بەخۆبوونیان بەهێزتر دەبێت ڕۆڵێکی گەورە و بەرچاوی هەبووە. ئەو یاری چیانە سوودیان لەو پڕۆگرامکردن و چوونە ناو نائاگایی کردووە هەتا لەو رێگەیەوە ئەوان بتوانن ئاسانتر بچنە ناو باری ترانسەوە، بەو هۆیەشەوە ئەوان هەستی دلنیایی و سەرکەوتن لە یاریەکەدا هەست پێدەکەن. بەهۆی ئەو ڕاهێنانە دەروونیەوە ئەوان تەواوی سەرنجیان لەوە دەبێت کە دەیکەن و هیچیتر نابینن و نابیستن بۆ ئەوەی خەیاڵ و سەرنجیان بشێوێنێ، لای ئەوان هەر ئەوکاتە بوونی هەیەو ڕێگر نابینن لەبواری پزیشکیشدا چوونە ناو نائاگایی کاریگەرێەکی بەرچاوی هەیە. ئێستا لە زۆربەی وڵاتە پێشکەوتووەکانی جیهاندا پزیشکەکان دەچن کۆرسی تایبەتی دەخوێنن و خۆیان فێری ڕاهینانی دەروونی دەکەن، بۆئەوەی بتوانن لە بوارە جیاجیاکانی تەندروستی و پزیشکیدا بەکاری بهێنن. بۆ نموونە لە بواری نەشتەرگەری و چارەسەرکردنی دداندا ڕۆڵێکی گەورەی هەبووە. هەروەها بۆ نەخۆشیە دەروونیەکان و ماندوبوون، سترێس، حەوانەوە و گەڕانەوەی وزە و دەسەڵات. خەواندن (هیپنۆس) زانستێکی گرنگە و لە زۆر وڵاتدا گەشەی سەندووە، بەتایبەت لە نەخۆشخانەکاندا کەسانی پسپۆڕ بۆ زۆر چارەسەری دەروونی و نەشتەرگەری بەکاری ئەهێنن.\nبە ئەزموونەوە ئەڵێم کە هاوکاریەکی زۆری بواری تەندروستی دەکات، بۆ کەمکردنەوەی ئازار، ترس و فۆبیا و زۆر کێشەی تر.\nئەبێت ئەو هۆکارانە چی بن لە پشت ئەو کەسانەوەی کە دەتوانن تیر و شمشێر و دەرزی لە لەشی خۆیان بچەقێنن؟ لە وڵاتی هیندستان لە شاری بۆمبای ساڵانە لە ماوەی هەفتەیەکدا لە ئاهەنگی تایبەتی خۆیاندا نزیکەی چل ملیۆن کەس کۆدەبنەوە بۆ بەرز ڕاگرتنی ئەو ڕۆژە پیرۆزەیان. لەوێدا زۆربەی بەشداربووان لەو جۆرە کارانە ئەنجامدەدەن، کە دەبێتە مایەی سەرسوڕمانی تەماشاکەران و شوێنی پرسیار لە لایان. لە کوردستانیش لە هەندێ شوێن و لای هەندێ لە تەریقەتەکان جۆرێ لەم شێوازە بەکاردەهێنن، کە لەشی خۆیان ئەبڕن و شوشە دەکرمێنن. زۆر کەم ڕوویداوە کە ئەوان دووچاری حاڵەتی ناڕەحەت بووبن کە پێویستیان بە چارەسەر بووبێ دوای ئەنجامدانی ئەو کارەیان، یان مردن. ئەوەش دەزانین کە زۆر لەوانەی کە لە بواری جادووگەریدا کاردەکەن بەشێوەیەك توانایەکی تایبەتیان بەکارهێناوە. جادووگەرەکە هاوکاری کەسانی تر دەکات؛ بۆ ئاوات خواستنیان بە تێکدانی دەروونی کەسێك، ماڵی کەسێك، تەنانەت بە مردنی کەسێك⁄ ڤودۆ.\nلە دێر زەمانەوە هەتا ئێستاش، کە زانست لەم سەد و پەنچا ساڵەی پێشوودا پەرەی سەندووە، کەچی هێشتا زۆر کەس وادەزانن کە ئەو کەسانەی ئەو توانایەیان هەیە تەنها بەهرەیە، یان بوێریە. بەڵێ ئەوان بوێرن کە توانیویانە بگەڕێن هەتا ئەو هێزە گەورە بدۆزنەوە، کە ببێتە هاوکاریان و پشت بەو هێزە ببەستن، کە پێیان وایە لە سەر و توانای مرۆڤەوەیە.\nبەپێی لێکۆڵینەوە زانستیەکان سەلمێندراوە، کە هەموو کەس ئەم توانایەی تیایە، ئەگەر متمانەی بەخۆی بەهێزبێت و ئەو سەرچاوەیە بدۆزێتەوە کە لە ناو خۆیدا هەیە و خودا پێی داوە. کەوابوو نابێ ئەو توانایە ببەستینەوە بە بەتوانایی، یان هێزو بەهرەیەك. ئێمە هەموو دەتوانین لەو جۆرە کارانە بەکاربهێنین ئەگەر توانیمان بەشێوەیەکی زانستی بچینە ناو نا ئاگایمانەوە.\nدەبێ بڕوای تەواومان بەوە هەبێ کە دەیکەین و هەموو چەقی قورسایمان/ تەرکیزمان بخەینە گەڕ. ئەو کەسانەی کە لەو جۆرە کارانە دەکەن بە تەواوی خۆیان دەدەنە دەست ئەو شتەی کە ڕوودەدات و تەواو بیریان لێکردوەتەوە.\nئەوان ویستێکی بەهێزیان هەیە لەسەر ئەو کارە، ئەو هەموو شتانە لە کەسەکەدا کۆدەبێتەوە و بەکردنی ئەو جۆرە کارانە هیچ هەست بە ئازار ناکەن لە جەستەیاندا.\nمن لە کۆرسێکی لە بەشی پڕاکتیزەکردنەکەیدا بە سەر خەڵوزی داگیرساودا ڕۆشتم. دەتوانم بڵێم کە بێجگە لەو توانا و ئارەزووەی مرۆڤ هەیەتی لەسەر بە ئەنجامدانی ئەو جۆرەکارانە دەوروبەر و قەرەباڵغی و دەنگە دەنگی بەرز هاندانێك دروست دەکات، کە کەسەکە کارەکە بە ئاسانتر بەئەنجام بگەیەنێت. ئەو وتەیە زۆر شوێنی خۆی دەگرێت کە دەڵێ: ئەو بتوانێ منیش دەتوانم !\nپسپۆڕی ڕاهێنانە دەروونیەکان*


بەرپرسانی کشتوکاڵی ئێران هێرشی بێشوماری کولەی بیابانی بۆسەر 6 پارێزگای ئێران ئاشکرا دەکەن و دەڵێن ئەم هەفتەیە هەفتەی هێرشی کولەکان دەبێت.\nسەعید موعین، بەرپرسی نوسینگەی ڕوبەڕوبوونەوەی کارەساتە سروشتییەکانی ئێران بۆ میدیای فەرمی وڵاتەکەی ئاشکرایکردووە، “ئەم هەفتەیە هێرشی کولەی بیابانی دەگاتە بەشێک لە پارێزگاکانی ئێران و ئێستا لە پارێزگای هورمزگان هێرشی کولەکان دەبینرێت”.\nبە وتەی بەرپرسی نوسینگەی ڕوبەڕوبوونەوەی کارەساتە سروشتییەکانی ئێران، سەرەتا کولەکان لە پاکستانەوە گەیشتونەتە پارێزگای هورمزگان و دواتر دەستەیەکی دیکە لە کولەکان لە وڵاتی کوەیتەوە تێکەڵی کولەکانی دیکە بوون”.\nکولەکان سەرەتا لە بیابانەکانی ڕۆژئاوای کیشوەری ئەفریقاوە چونەتە نیمچە جەزیرەی سعودییە و دواتر بەرەو ئێران هاتوون بەهۆی گۆڕانی کەشوهەواوە، ئەمە وتەی ئەو بەرپرسەی ئێرانە.\nبەرپرسانی کشتوکاڵی ئێران پێشبینی دەکەن پاریزگاکانی بوشەهر و سیستان و بلوجستان و کرمان و فارس ڕوبەڕوی ئەم شەپۆلەی کولەکان ببنەوە.\nهێرشی کولەکان دەتوانێت لە پارێزگای بوشەهری ئێرانەوە کاریگەری لەسەر عێراقیش هەبێت، بەڵام بەپێی خوێندنەوەی سروشتی جوڵەی کولەکان کە زیاتر بەرەو ئاڕاستەی ڕۆژهەڵات دەچن پێناچێت هێرشی کولە بیابانییەکان کاریگەری لەسەر عێراق هەبێت.\nڕەئیسی لە یەكەم وتاری سەرۆكایەتیدا: دەستی هاوڕێیەتی بۆ سەرجەم وڵاتانی ناوچەكە ڕادەكێشم\nسەرۆكی نوێی ئێران ئەمڕۆ لە بەردەم ئەنجومەنی شورای ئیسلامیی وڵاتەكەی سوێندی یاسایی خوارد و بەمەش خولی سیانزەیەمینی سەرۆكایەتیی…\nئێران ڕەتیدەکاتەوە دەستی هەبێت لە هێرشەکانی سەر عێراق\nنوێنەری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە نەتەوەیەکگرتووەکان ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی هیچ دەستی هەبووبێت لە هێرشەکانی ئەمدواییەی عێراق کە کراونەتە…\nكەشناسی ڕێژەی بەفربارینی 24 كاتژمێری ڕابردووی ناوچەكانی بڵاوكردەوە\nبەڕێوەبەرایەتیی كەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێمی كوردستان، ڕێژەی بەفربارینی 24 كاتژمێری ڕابردووی بڵاوكردەوە و زۆرترین بەفریش لە مەرزی کێلێ…


عیبرەتێک لە مشتومڕەکەی:(690) داهێنەر – Denegkan\nعیبرەتێک لە مشتومڕەکەی:(690) داهێنەر\nدەکرێ رۆژی ( 2012 / 12 / 26) لە میژووی میدیای کوردی هاوچەرخدا – بە هەموو لق و پۆپەکانییەوە- بە وەرچەرخانێکی مەزن دەستنیشان بکرێت. لە رۆژەدا هەر دوای چەند سعاتێک لە بڵاوکردنەوەکەی وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان لە ژێر ناونیشانی ” لیستی ناوی ئەو داهێنەرانەی کە لە سندوقی ساڵێ -2012 – دا کۆمەک دەکرێن” هەرچی مایک و سکرینی تیڤی و رادیۆی و رووپەڕی رۆژنامەوە گۆڤاروچایخانەو قاوەخانە هەیە، خێراتر لە خێرای دەنگ و تیشک، کەوتنە گواستنەوەو شیکردنەوەو شرۆڤەکردنی ئەو مەسەلەیە بە شێوەیەک وەک بڵێیت گەورترین و مەترسیدارترین کێشە بێ کە تاکو ئێستا رووبەروی کوردستان و نەتەوەی کورد بوبێتەوە! هەر هەموو گوتارەکان لە نێو بازنەی تەسکی ” نارەزای و رەخنە لێکردن” چڕکرانەوە. هیچ کەسێک لە بەرەی- دژی بۆچوونەکانی ئەوان لەفزی لە زاری نەگەرا، هۆکەشی ، بەلای منەوە ئەوە بوو ، کۆمەکێکی ماددی بڕە پارەیەک ئەرزشی ئەوەی نییە کاتی پێبکوژیت و بۆی بێیتە سەر خەت-\nبەندە ، بریاری دابوو دوای پێگەیشتن و کوڵانی مشتومڕەکە قسەێکی تێدا بکەم، خۆشبەختانە پێش من هەردوو نوسەرو رۆناکبیری هاو قەڵەمم ، کاک تەها ئەحمەد رەسول وکاک یوسف مەنتک – لە ماڵپەری دەنگەکان-دا، مەوزوعیانەو بێلایەنانە ڕاوبۆچوونی خۆیان خستە بەر دیدی خوێنەرانی ئازیز، بە ناو نیشانی ( تاجی شکۆ بێنە سەر نووسەران و هۆنەرمەندان) وە (سوار بوون عەیبێک و دابەزین دووان). لێرەدا من نامەوێ سەرتان بێشێنم و گۆتارەکەی ئەوان ، کە خۆم لە گەڵ زۆری برگەکانی هاوڕام ، دووبارە بکەمەوە، بۆیە تەنیا چەند ئێشارەێکی کورت و ئیزافەێکی پێویست تۆمار دەکەم:\nهەموومان زاراوەی ( داهێنەران)مان پێشیاو نە بوو دەکرا بڵێین (لە پێناو داهێناندا) وەلێ وەک کاک تەها ئەحمەد رەسوڵ ئاماژەی پێداوە ” ده‌شێت هه‌موو ناوه‌كانی ئه‌و لیسته به داهێنه‌ر له‌قه‌ڵه‌م نه‌ده‌ین و روانین و دیدگامان بۆ چه‌مكی داهێنان هه‌روا سه‌رپێیی نه‌بێت و قووڵتر شرۆڤه‌ی بكه‌ین، به‌ڵام خۆ كاركردن له كایه‌كانی داهێناندا شتێكی مومكینه و له بنه‌ڕه‌تدا كرده و كاركردن له ژانره ئه‌ده‌بیی و هونه‌رییه‌كاندا ئیشكردنه له ستاتیكا و داهێناندا، واته هه‌موو كاركردنه هونه‌ریی و ڕۆشنبیرییه‌كان، به‌ڵكو زانستییه‌كانیش ده‌ڕژێنه‌وه نێو كایه‌ی داهێنان و ئه‌فراندنه‌وه و ئاستی كاركردن و شێوازی كاركردن داهێنان ده‌خه‌مڵێنێ.” خۆ کۆمەک کردن و دەستگرتنی نووسەرو هۆنەرمەندان بە درێژای مێژوو هەر بووە وەک کاک یوسف مەنتک دەڵێ:” من به‌هیچ شێوه‌یه‌ک به‌رگری له وه‌زاره‌ت و حکومه‌ت ناکه‌م، چونکوو له‌گه‌ڵ میکانیزمی ئه‌و سندووقه نیم، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وجۆره کۆمه‌ککردنه‌م. نموونه‌ی زۆرمان له جیهان هه‌یه، که خه‌ڵاتیان ڕه‌تکردۆته‌وه. چه‌ندانیان خه‌ڵاتی نۆبڵیان ڕه‌تکردۆته‌وه، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی خه‌ڵاتی نۆبڵیان ڕه‌تکردۆته‌وه خۆیان نه‌ڕۆیشتوون فۆڕم پڕبکه‌نه‌وه، به‌ڵکه به‌هۆی کاری داهێنانه‌وه ناویان ده‌رچووه.”\nمشتومڕەکە پتر لە سەر دوو تەوەر دەخولایەوە: زاراوەی داهێنان و بڕینی و بە فیڕۆدانی قووتی فەقیرو هەژارانی میللەت. زۆربەی ئەوانەی ئیدعای نان بڕین و قووتی خەڵکیان دەکرد گلەیی ئەوەیان هەبوو کە بۆ ناوی ئەوان پەرواێزخراوەو لە ریزبەندەکە دەرنەچووە، کە ئەمەیش پەرادۆکسێکی دیوی دەرەو ناوەوەی ئەوان نیشاندەدا. کاک تەها ئەحمەد راشکاوانە دەڵێ:” پێویسته فه‌رشی سوور بۆ هونه‌رمه‌ندان و نووسه‌ران و ڕۆشنبیرانی كورد ڕابخرێت، تاجی شكۆ بخرێته سه‌ر سه‌ریان و ناویان له مه‌ڕمه‌ڕ بتاشرێت، له‌پێناوی مه‌عریفه و ڕۆشنبیریدا هه‌موو وزه‌كانمان ته‌رخان بكه‌ین چونكه كورد ته‌نها ئه‌و ده‌لاقه‌یه شك ده‌بات كه له‌ناو میلله‌تاندا شانازی پێوه بكات، سه‌باره‌ت به‌و ناوانه‌ی كه لای كه‌س نه‌بیستراون و هێشتاكه كاڵ دێنه پێش چاو، واته ناوی ئه‌و لاوانه‌ی له لیسته‌كه‌دان، من شانازی ده‌كه‌م به‌وه‌ی ناوم له‌پاڵ ناوه‌كانیاندا هه‌بێ، ڕه‌نگه ئه‌وان ببنه داهێنه‌ری ڕاسته‌قینه و هه‌موومان تێپه‌ڕێنن، گه‌ر وا بیرنه‌كه‌ینه‌وه.. باشتر وایه ببینه دیكتاتۆری ڕۆشنبیریی و رێگر و له‌مپه‌ر له‌ڕوویاندا كه ئێستا به‌داخه‌وه زۆرینه‌ی ئه‌قڵیه‌تی ئێمه له‌و هه‌وایه‌دا ده‌سووڕێ و لافی ئه‌وه‌ش لێده‌ده‌ین كه ته‌نها خۆمان داهێنه‌رین و ئه‌قڵی ڕه‌ها له كه‌للـە سه‌ری خۆماندایه.”\nگەر دەشپرسن بۆ دەبێ رۆژی ( 2012 / 12 / 26) لە میژووی میدیای کوردی هاوچەرخدا بە وەرچەرخانێکی مەزن دەستنیشان بکرێت. ئەوا دەڵێم لەو ڕۆژەوە میدیای کوردی ، بەبی مانددوو بوون و وچاندان ، شەو و رۆژ بە هەموو وەسیلەکانییەوە کەوتە چالاکی و جموجۆڵ و بابەتێکی هەستیاری ورژاندو تا کارکەیشتە ئەوەی نە خوێندەوارو بێسیوادەکان وا چەواشەبکرێن کە داهێنەر کەسێکی گۆمڕاو کافرو شەیتان پەرستە ، تەنانەت رۆژێ پیرەمێردێک لێپرسیم ئەو داهێنەرانە کێن؟ پیاوانی قاعیدەن؟ ئەدی بۆ لێیان نادەن و نایانفۆتێنن؟\nهەموومان کۆکین لەسەر ڕۆڵی میدیا لە بونیاتنان و تێکدانی ژیانی سەردەم. وەلێ پرسیارێکی سادە دێتە پێشەوە : ئایا مەسەلەکەی داهێنەران تاکە کۆسپ و تاکە قەیرانی نەتەوەی کورد بوو. ئەدی بۆ لەشکری ئەو میدیایە بیست ساڵی ڕێکە ناهاتە میدان و هاوارکردن بۆ بە ناساندنی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە بە جینۆساید؟ بۆ ئەو لەشکرە حکومەتی بەغدای ملهۆڕیان ملکەچ نەکرد کە دەبێ داوی عەفوبکات لە نەتەوەی کورد دەرحەق بەو هەموو تاوانانەی ئەو پێنج شەش حکومەتەی بەغدا دژی کورد ئەنجامیاندا؟ ئەوەی بە داهێنەران کرا بۆ کەرکوک و پارچە داگیرکراوەکانی تری کوردستانی باشوور بکرا بوایە ئێستا شتێکمان بە شتێ نەدەکرد؟ بۆ بەرابنەر ئەو جاش و خائین و خۆفرۆشانەی هەشتا ساڵە کورد ئەنفال دەکەن و ئابرودەبەن بێدەنگن؟ کۆا دەنگی زوڵالی ئەوان بۆ ڕەشەوکوژیەکانی سێ پارچەکەی تری کوردستان؟ کەی ورتەیان لێوەهاتووە بڵێن، سەرکردەیەکی کوردە هەیە ، وا چواردەساڵە لە ژووری تاریکی زینداندا دەتلێتەوەرو نەخۆشە. کێ ناوی ئاپۆی لە وان بیستووە؟ گەر ئەوان هێندە بە پەرۆشن بۆ قووتی هەژاران بۆ بەهەمان حەماسەتەوە رێگەیان لە نەوتدزو و ساماندزو گەندەڵچییەکانی کوردستان نەگرد؟ بۆ دەهێڵن دەرمانی ژەهراوی و ئاوی بۆگەن و گۆشتی ئیکسپایەر بەسەر میللەتدا ببەشنەوە؟ بۆ رۆژێ لە ئاستی خوێندن و پلەو پایەی زانکۆ مەڵبەندە زانیستییەکانیان نەتۆژیەوە تا بزانن ئەوان لە کۆێن و وڵاتانی تر گەیشتوونە کوێ؟\nبۆ تاکە دەنگێ نە هاتە مەیدان و بڵێ : بۆ ئەو دەها هەزار کوردەتان لە پێناوی دەروازەی ئیبراهیم خەلیل بەکوشتدا؟ کێ بەرپرس بوو ؟ لە پێناوچی؟ بۆ- یەکان کۆتایان نایەت….!\nدەزانن گەر میدیای کوردی وەکۆ رۆژانی دوای ( 2012 / 12 / 26) دیفاع لە کێشەو قەیرانەکانی داهاتووی کورد بکات ئەوا دڵنیاتان دەکەمەوە کە سەرکەتو دەبین و زۆر زۆر خوێنیش دەپارێزین و ناهێلین دایکان جەرگیان بسووتێ و نەوبووک و خۆشەکەکانمان سەر لە قۆڕبگرن!\nراستە منیش ناوم لە لستەکە دابوو، وەلێ شینوو شەپۆڕی من بۆ هەریسەکە نییە، پرۆژەکانی لە فۆڕمەکەدا پێشکەشم کردووە بە دە قاتی ئەو بڕە پارەیە تەواو ناکرێ کە ئەوان بە منیان بەخشیوە. بەڵام سووم لەوەو دەبێتەوە کە یەکێ هێشتا قۆناغی هەلوربەلۆرتەکامێی تێپەڕنەکردبێ لە نووسیندا و ناوی لە گوودەلەی تەڕیشدا نەبێ کەچی سەرجەم نووسەرو هۆنەرمەندەکانی لیستەکە رەفزکاتەوە و زەڕبی سفریانکا!\nPrevious ته‌ڕو وشک به‌یه‌که‌وه مه‌سووتێنه! وه‌ڵامێک بۆ یوسف مه‌نتک\nNext ئه‌وه شێواندنی حه‌قیقه‌ت و شاردنه‌وه‌ی تاوانبارانه له سزا!


هه‌نگاو » بەشی چوارەم: Image resolution\nماڵه‌وه بەشی چوارەم: Image resolution\nهاوپۆل: دیزاین ته‌مموز 5, 2017 81 بینین لێدوان\nوشە سەرەکییەکانی گرافیک دیزاین:\nImage Resolution وشەیەکی ترە لە دیزاینی گرافیک دا زۆر بەکاردێت بە تایبەتی لە کاتی کار کردن بە وێنەی Raster.\nResolution بریتییە لە ژمارەی پیکسڵ لە وێنەیەکدا. هەندێک جار بە ئەندازەی بەرزی و پانی وێنە دیاری دەکرێت، وە هەندێک جار بە ژمارەی تەواوی پیسڵەکان لە وێنەیەک دا دیاری دەکرێت. بۆ نمونە، ئەگەر وێنەیەک پانییەکەی 2048 پیکسڵ بێت و بەرزی 1536 پیکسڵ بێت (2048×1536)، ئەوا وێنەکە لە 3,145,728 پیکسڵ پێک هاتووە (3.1 مێگاپیکسڵ). بەرزی و پانی جاران دەکەین، ژمارەی سەرجەم پیکسڵەکانمان بۆ دەردەکەوێت. بۆیە هەرچەند مێگاپیسڵی کامێرا زیاتر بێ، وێنەکەش گەورەتر دەبێت.\nلە کاتی مامەڵە کردن لەگەڵ Image Resolution دوو کورت کراوەی سەرەکی هەن: DPI و PPI.\nهەرچەندە DPI کورتکراوەی dots per inch و PPI کورتکراوەی pixels per inch هەردووکیان ئاماژە بە Resolutionی وێنە دەکەن، بەڵام دوو شتی جیاوازن. PPI ژمارەی پیکسڵی چوارگوشەیە لەسەر شاشەی دیجیتاڵ (زۆربەی زۆری لە نێوان 67 تا 300ـه). لە بەراوردا، DPI کورتکراوەیەکی چاپەمەنییە کە دەگەڕێتەوە بۆ خاڵەکانی جەوهەرە (حوبر) لەسەر بەرگێک یان کاغەزێکی چاپکراو. بە گشتی ژمارەی خاڵەکان چەند زیاتر بن، کوالیتی وێنەکەش زیاتر دەبێت. بەڵام ستانداردی چاپ کردنی وێنە 300 خاڵە لە ئینجێک دا (300 DPI). بۆیە بۆ چاپ کردنی وێنەیەک بە کوالیتی بەرز 300 DPI پێشنیار دەکرێت. هەروەها بۆ وێب 72 PPI گونجاوە.\nلەبیر مەکەن کە Resolution تەنها بۆ وێنەی (Raster Bitmap) بەکاردێت، بۆ Vector بەکار ناهێت. وێنەی Vector بە پیکسڵ کار ناکات. جیاوازی نێوان وێنەی Raster و Vector لەم بەستەرە بخوێنەوە.\nبەشی دووەم: جیاوازی وێنەی Raster و Vector\nوشە سەرەکییەکانی گرافیک دیزاین – جیاوازی ڕەنگی RGB و CMYK\nGraphic Designer ماوەی چەند ساڵێکە لە بواری گرافیک کار دەکەم، لەگەڵ چەند کومپانیایەکی ریکلام و چاپخانە کاری گرافیکم کردووە. لەم ماوەیەدا زانیاری باش فێر بووم و هەمیشە هەوڵ ئەدەم باشتر فێربم. من زیاتر دیزاینی لوگو دەکەم، کە تەنها بەشێکی بچووکە لە گرافیک، کارەکانی تریش دەکەم، بەڵام لوگو زیاتر لە هەموویان. ئەم کارەم وەک حەزێک دەستم پێکرد و ئێستاش هەر بەردەوامم و دەمەوێ ئەوەی دەزانم پیشانی ئێوەش بدەم لە ڕێی ئەم وێب سایتەوەو هەروەها لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی وەک فێیسبووک و ئینستاگرام و یوتیوب.\n« مارس ئاب »\nداگرتنی ده‌ستكاریكه‌ری ATOM\nداگرتن و ناساندنی Adobe Brackets بو گه‌شه‌پێده‌رانی وێب\nسكریپتی بنكه‌ی باركردنی به‌هێز و هه‌ستیار Arfaly.js


لێدوانی بەکارھێنەر:Abdlaziz rzgar - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Abdlaziz rzgar\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Abdlaziz rzgar!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٧٬٨٠٤ وتار و ١١٦ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- سەرچیا ١٧:٥١، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Abdlaziz_rzgar&oldid=717866»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٥١ی ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


هەموو ڕۆژێ حەسەن زیرەك، بە دەنگی بەرز…، ن: ڕێبوار سیوەیلی – PMNews\nخودایە، بۆ ئەو حەسەن زیرەكەت لێسەندینەوە؟!\nله‌م ده‌وروزه‌مانه‌یه‌دا، گوێم له زۆر ده‌نگه‌ده‌نگ ده‌بێت، بەڵام دەنگی ڕزگاركەر نابیستم، زیاتر هەڕەشە و هاوارهاورم گوێ لێدەبێت. من پێویستیم بە دەنگێكی دیكەیە. دەنگێك بۆنی شادی و بەهار و مرۆڤویستی لێبێت. دەنگێك پڕ بێت لە ستایشی با و ژن و ئەڤین….\nزیرەك یەكەمین نییە، باسكردنی ئەو وەك “یەكەمین هونەرمەند” كە وایكرد و وا چوو، بێمانایە، چونكە لەگەڵ گریمانەكردنی ئەودا وەك “یەكەمین”، دەبێت باس لە دووەمین و سێیەمینەكانیش بكەین و ئەوكاتەش بریقە و باقی “یەكەمین” كاڵ و كاڵتر دەبێتەوە. بەڵام ئەو بەردەوام و لەگەڵ تێپەڕینی ڕۆژگار و وردبوونی زەوقی تایبەتیمان لەژێر زەبری هونەری بازاڕیی بێڕۆحدا، بریسكە و كاریگەریی زیاتر و بایەخدارتر دەبێت. هەموو ئەم قسانە پێماندەڵێن: حەسەن زیرەك، ئەو پیاوە “نەخوێندەوارە”، “شایەرە”، “لۆتییە”ی ڕۆژگارێكی دوور و درێژ لە پێناوی نان و ژیان و هونەردا ئەمدیواو دیوی دەكرد، ئەو مرۆڤەی پۆلیسەكانی سەرسنووری عێراق و ئێرانی دەستكرد، لەسەر خاكی كوردستان، كەلەبچەیان لەدەست دەكرد و ئەو كەسەی عەقڵییەتی هەڕەمەكی كۆمەڵایەتیی كورد، سەدان توانج و ئیدیعایەیان بۆ هەڵبەستبوو، لە مەجلیسەكاندا سووكایەتیان پێدەكرد و كەسایەتی خۆی و هاوسەرەكەیان بریندار دەكرد، بە عارەقخۆر و سووك ناویان دەبرد، هونەرمەندێكی دانسقە و بێنمونە و ئۆریگیناڵ بوو\nپشتگوێخستنی هونەری حەسەن زیرەك بە كەناڵ و میدیا بە كلیپ مەستبوو و بێهۆشكراوەكانی كوردستانەوە، زۆر دیارە. ئەمە سەرەتای جینۆسایدێكردنی موزیكیانە و ئێستاتیكیانەی ئێمەیە. ئەوان بە نومایشدانەوە گیرۆدەبوون و لە زۆرینەی كاتدا لە هونەر و جوانی بەتاڵ. من ئەوەندەی گۆرانیبێژ دەبینم كە گرێ و هەستكردن بە كەمایەتیەكانی خۆی نومایش دەكات و لە كەنار سیمای “كچە جوانەكەی ناو كلیپ”دا سیما و سەلیقەی خۆی دەخاتە پەراوێزەوە، بەزەییم بە داهێنەرێكی گەورەی وەك زیرەكدا دێتەوە، كە نە دەنگی لەو كەناڵ و میدیایانەوە دەبیستم و نە سیمایشی دەردەكەوێ.\nدڵنیام حەسەن زیرەك ئێستا لەناوماندا ژیابایە، یان بەتەواوی لە هونەر دوور دەكەوتەوە، یانیش هونەری بازاڕی و شاشە، دەیقۆستەوە و لەگەڵ “كچەكەی كلیپ”دا، كە بێگومان كورد نەدەبوو، خەریكی تۆران و ئاشتبوونەوە و جیابوونەوە دەبوو. ئەو ئێستا لێرەبایە، دەمرد. بەڵام نەك شوققە و هوتێلیان بەناوەوە نەدەكرد، بەڵكو ناوەكەشیان لەسەر كوێرە شەقام و دێبەرە پاركێكیش نەدەنووسی، چونكە لەگەندەڵكردنی گۆرانیی و مۆسیقای نەتەوەكەیدا بەشداریی نەكردووە!.\nخودایە كە تۆ لە سەردەمی هەرەس و هێرشەكاندا بۆسەر نیشتیمان، حەسەن زیرەكت بەو كوردانە بەخشی، چۆنە ئاوا لەسەردەمی هەرەسی ڕۆح و بێزەوقییدا، لێت سەندنەوە و كلیپ بارانت كردن؟ خودایە غەزەبی ئەو كلیپانەیان لەسەر هەڵگرە، كە هونەری ڕاستەقینەی بیر بردوونەتەوە و لەهەر كات زیاتر تەنیاتری كردوون. خودایە، با ئەو حەسەن زیرەكە بێتەوە.


1 خۆپیشاندانەکەی دهۆک ئەم هەمو شێرو ڕێوی‌و تۆمەت بەخشینەوەی ناوێت؟!\n2 فەلسەفەی حکومڕانيی!\n3 بەڕێز سەرۆکی پارلەمان بوەستە؟!\n4 موچە خۆرانی حزبەکانی دەسەڵات بەشێکی ئەم بێباکیەی حوکمڕانانن؟!\n5 بۆ دەسەڵاتدارە چاوقایمەکانی هەرێم؟!\n6 سێ قسە لەبارەی وڕێنەکانی کاک هێڤیدار ئەحمەدەوە؟!\n7 بۆکاک هێمن هەورامی.. فراکسیۆنی یەکگرتوو گۆشتی لاچەپەری ناوێ؟!\n8 شەنوکەوێکی کابینەی نۆیەم لەژێر ڕۆشنایی وتارەکەی سەرۆکی حکومەتدا\n9 خۆپیشاندانەکانی ئێران: ژان‌و خوێن‌و عارەقەی قۆناغێکی نوێ؟!\n10 کاراکردنەوەی سەرۆکایەتی هەرێم لەم کاتەدا بۆ؟\n11 یەکگرتو خاوەنی سەرمایەیەکی مرۆیی گەورەو فێرگەی هەڵخستنی نەوەکان


من کوردیم خۆش دەوێت: april 2015\nمن کوردیم خۆش دەوێت زمانی من ناسنامەی منە\nفێربوونی مناڵ لە ڕێگای یاریکردن\nGenom den här spelen kan barnen lära sig :\nnamn på formen cirkel, halv cirkel.\nnamn på färger.\nlång och kort.\nئامانجی بابەت: فێربوونی مناڵ لە ڕێگای یاریکردن . لەم یاریەدا دەتوانرێت مناڵ فێرە ئەمانە بکەیت :\nشێوە بازنە و نیو بازنە، ناوی ڕەنگەکان، ژماردن ، کورت و درێژ\nچۆنیاتی یاری کردن:\nئەم یاریە چوار دانە سەر، نیوە بازنەی ڕەنگاوڕەنگیشی تێدایە لەگەڵ زارێک کە هەرلایێکی ڕەنگێکی لەسەرە.\nچوار کەس دەتوانێت بەشدار بێت لەم یاریەدا. یاریەکە بە هەڵدانی زار دەبێت، ناوی ڕەنگەکە دەوترێت پاشان لەلای سەرەکە دادەنرێت. ئەو کەسەی کە هەمان ڕەنگی بۆ دەربچێت دەدۆڕێنێت لە یاریەکە. دوای تەواو بوونی یاریەکە ژمارەی نیوە بازنەکان دەژمێردرێت . لەکۆتای باسی درێژ و کورتی کرمەکە دەکرێت.\nUpplagd av Kazal Kareem kl. 04:23 Inga kommentarer:\nبابەت: پەیوەندی نێوان دەنگ و پیت\nئامانجی بابەت: ناساندنی منال بە پیتەکانی زمانی کوردی و چۆن ئەم پیتانە دەنگیان لێدەردەچێت. بەرێگای نیشاندانی چەند وێنەیەک کە بە پیتی دیارکراو دەست پێدەکات دەتوانی مناڵەکە گوێی لە دەنگی پیتەکە بێت\nمەبەست لە وانەیە ئەوەیە کە مناڵان لە باخچەی مناڵاندا پیتەکان فێر ببن و بیناسنەوە\nUpplagd av Kazal Kareem kl. 12:50 Inga kommentarer:\nبابەت کەش و هەوا\nئامانجی بابەت :ئاشنا بوونی مناڵ بە کەش و هەوا\nبە بینی ئەم وێنانەی خوارەوە مناڵ فێر دەبێت کە ئەم کەش و هەوایە چی پێدەڵێن\nهەور، با، باران و بەفر\nلە هەمان کاتدا لە چ وەرزێک ئەم جۆرە کەش و هەوایە دەبێت\nUpplagd av Kazal Kareem kl. 11:24 Inga kommentarer:\nئەم بابەتە بۆ منداڵانی باخچەی منداڵان و پۆلی ١ و ٢ گونجاوە\nست لەم بابەتە: زانیاری زیاتر لەسەر پەپوولە\nلێرە مامۆستا باسی پەپوولە دەکات بۆ منداڵان و قوتابیان، کە پەپوولە لەسەر باڵەکانی نەخشی و ڕەنگی جۆراوجۆری هەیە. پەپوولە دەفڕێت ... هتد لەم جۆرە زانیارانە. پاشان هەر یەک لە منداڵ و قوتابیان بە کاغەزی کارتۆنی پەپوولە دروست دەکەن. هەر یەکەو ڕەنگێک هەڵدەبژێرێت بە ئارەزووی خۆی، پاشان نەخش جۆراوجۆری بۆ دەکێشن و بە مەقەست دەیبڕن دوای نەخشەکان لەسەر پەپوولە دەچەسپێنن بەم جۆرەیە\n١. فۆرمی پەپوولە\nهەر منداڵێک یان قوتابیێک لەسەر ئەم فۆرمە وێنەی پەپوولەکە دەکێشیت. دوای بە مەقەست دەیبریت و نەخشی بۆ دروست دەکات و دەیچەسپێنێت .\nلەکۆتاییدا دەتوانن بە مژمژە سەر بۆ پەپوولە چاکبکەن. منداڵەکە یان قوتابیەکە دەیباتە ماڵەوە و دەتوانیت مژمژەکە بۆ خۆی بخوات\nهیوادارم سوود لەم وانەیە وەربگرن.\nUpplagd av Kazal Kareem kl. 13:03 Inga kommentarer:\nبابەت :خوێندنەوەی چیرۆک\n.ئەم بابەتە بۆ مناڵانی باخچەی ساوایان دەگونجێت\nناوی چیرۆک: ئێمما دەچێتە دۆکتۆر. یەکەرم جار مامۆستا چیرۆکەکە دەخوێنێتەوە و وێنەی چیرۆکەکە نیشانی مناڵەکان دەدات و باس چیرۆکەکە دەکات . پاشان داوا دەکات مناڵەکان چیرۆکەکە باس بکەنەوە. دوای مامۆستاکە داوا\nدەکات وێنەئەوکەسانە بکێشن کە لە چیرۆکەکەدا هەن\nUpplagd av Kazal Kareem kl. 04:52 Inga kommentarer:\nمن کوردیم خۆش دەوێت\nمن ناوم کەژاڵە، مامۆستای زمانی کوردیم لە شاری ترێلەبۆری لە وەڵاتی سوید.\ntema modersmål sydkurdiska\nBlog modersmål tyska Trelleborg


ئێران داوای بڕیارێکی سیاسی ئەمەریکا دەکات لەسەر ڕێککەوتنی ناوکی\nئێران ڕۆژی چوارشەممە داوای لە کۆنگرێسی ئەمەریکا کرد "بەیاننامەیەکی سیاسی" دەربکات کە تیایدا بڵێت واشنتن وابەستەی شیانی ڕێککەوتنێک دەبێت لە وتووێژەکانی ڤیەننادا بۆ بوژاندنەوەی ڕێککەوتنە ناوکییەکەی ساڵی 2015.\nبە پێی ئەو ڕێککەوتنە سزاکانی سەر تاران سوککران لە بەرامبەر سنووردارکردنی بەرنامەی ناوکی ئێران، بەڵام سەرۆکی پێشووی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ یەکلایەنە لە ساڵی 2018 ئەمەریکای لەو ڕێککەوتنە کشاندەوە و سزا توندەکانی سەپاندەوە بەسەر تاراندا.\nوەزیری دەرەوەی ئێران حسێن ئەمیر-عەبدوڵاهیان لە وتووێژێکیدا لەگەڵ فاینانشەڵ تایمس کە لەسەر ماڵپەڕی وەزارەتەکەی بڵاوی کردووەتەوە داوا لە ئەمەریکا دەکات گرەنتی ڕێککەوتنی ناوکی بدات.\nدەشڵێت " وەکو پرنسیپێک، ڕای گشتی لە ئێران ناتوانن گفتی سەرۆکی وڵات بە گرەنتی ببینن، چونکە ئەمەریکا لە ڕێککەوتنەکە کشایەوە."\nجەختیشیکردەوە کە داوای لە دانوستانکارانی ئێرانی کردووە پێشنیاری لایەنە ڕۆژئاواییەکان بکەن کە "لانی کەم پەرلەمانەکانیان یان سەرۆکی پەرلەمانەکانیان بە کۆنگرێسی ئەمەریکاشەوە لە شێوازێکی بەیاننامەیەکی سیاسیدا پابەندی خۆیان بە ڕێککەوتنەکە ڕابگەیەنن و بگەڕێنەوە بۆ جێبەجێکردنی ئەو ڕێککەوتنە."\nوتووێژەکانی ڤییەنا لە نێوان ئێران، بەریتانیا، چین، فەرەنسا، ئەڵمانیا و ڕوسیا و بە ناڕاستەوخۆش ئەمەریکادا بەڕێوە دەچێت. مەبەستی ئەوان گەڕانەوەی ئەمەریکایە بۆ نێو ڕێککەوتنە ناوکییەکە و لادانی سزاکان لەسەر ئێڕان و مسۆگەرکردنی ئەوەی کە ئێران بە تەواوەتی پابەندی بەدەکانی ڕێککەوتنەکە بێت.\nئەمیر-عەبدوڵاهیان گوتی " وابەستەیی ئێران وەک هاوکێشەیەکی بیرکاری ڕوونە." گوتیشی لە ڕێگەی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە "بەتەواوی ئاشکرایە کە ئێمە دەبێت چی بکەین و چۆن ئەو ڕێوشوێنانە پشتڕاست دەکرێنەوە". گوتیشی بەڵام " نیگەرانی ئێمە لەسەر ابەتی گەرەتییە لەلایەن ئەمەریکاوە، ئێمە لەم کاتەدا ڕووبەڕووی کێشەیەک بوینەتەوە ئەوەیش ئەوەیە کە لایەنی بەرامبەر ڕژدی نیشان نادات."\nگفتوگۆکان لەپایتەختی نەمسا لە کۆتایی مانگی یازدەی ڕابردوو دەستیان پێکردەوە دوای پاش ئەوەی لە دوای هەڵبژاردنی ئیبرهیمی ڕەئیسی سەرۆکی ئێران لە مانگی شەشەوە ڕاگیرابوو.\nئەمەریکا ئامادەیی خۆی بۆ وتووێژی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئێران بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان ڕاگەیاند، بەڵام تاران مەرجی پێشوەختەی هەیە بۆ ئەنجامدانی ئەو وتووێژانە. وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت " ئامادەنین بچینە پرۆسەی وتووێژی ڕاستەوخۆوە لەگەڵ ئەمەریکا ئەگەر بەڵێنێکی ڕوون لەلایەن بەرامبەر بەدی نەکەین بۆ ڕیککەوتنێکی باش و گونجاو ."\nئەمەریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا نیگەرانییان لەمەڕ بەرنامە ناوکییەکانی ئێران هەیە و پێیان وایە ئێران هەوڵی دروستکردنی بۆمبی ناوکی دەدات، هەرچەندە ئێران دەڵێت بەرنامە ناوکییەکانی تەنها بە مەبەستی ئاشتییە.\nوتوێژ سەبارەت بە تێپەڕبوونی 43 ساڵ بەسەر دامەزراندنی کۆماری ئیسلامی ئێراندا\nهاوکاتی دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکانی ڤیەننا، ئێران موشەکێکی نوێی ئاشکرا دەکات\nوتووێژەکان بۆ زیندووکردنەوەی ڕێککەوتنی ناوکی ئێران دەستپێدەکاتەوە


فیلمی "Star Wars: The Force Awakens" مانگی داهاتوو لە سینەماکانی جیهاندا دەست بە نمایشکردن دەکات، ئەمەش دەبێتە خاڵێک بۆ ئەوەی کە ئەمساڵ ساڵێک بێت بۆ نمایشی فیلمە مەزنەکان.\nهەروەها فیلمەکانی تری وەکو "The Avengers" و "Jurassic Park" یەکێکی ترن لەو فیلمانەی لەمساڵدا بڵاوکراونەتەوە، لەگەڵ فیلمی ئەنیمەیشنی وەکو "Inside Out"، وا دەبینرێت ساڵی ٢٠١٥ ساڵی شکاندنی ژمارەی پێوانەیی بێت بۆ هۆڵیوود.\nپاوڵ دێرگارابێدیان، لێکۆڵەری سەرەکی لە ڕێنتراک، مەزەندەی ئەوە دەکات ئەمساڵ بڕی داهاتی بۆکس ئۆفیس بگاتە ١١ ملیار دۆلار (ئەمەش ئەوە پیشان دەدات کە بڕی داهات بەبڕی لە %٥ زیاددەکات لەچاو ساڵی پاردا)، لەکاتێکدا دەکرێت بڵێین بەشێوەیەکی گشتی بڕی داهاتی سینەماکانی دەرەوەی ئەمریکا بگاتە ٤٠ ملیار دۆلار.\nیەکێک لە هۆکارەکانی ئەم گەشەسەندنە بریتییە لە گەیشتنی فیلمەکان بە بینەران بەشێوەیەکی بەربڵاو لە جیهاندا. "Jurassic World" لەم هاوینەدا ئەوەی نیشاندا کە یەکەم فیلمە توانیبێتی لە خێراترین کاتدا بڕی یەک ملیار دۆلار کۆبکاتەوە، کە لە ماوەی ١٣ ڕۆژدا توانی ئەو بڕە داهاتە تێبپەڕێنێت.\nیەکێکی تریش لە هۆکارەکان بریتییە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و یارییەکانی پلەی ستەیشن و چەندین هۆکاری تر کە بوونەتە هۆی ئەوەی بینەران بەرەو بینینی فیلمەکان لە هۆڵەکانی سینەمادا بڕۆن.\nدەتوانین بڵێین هۆکاری سەرەکی ئەم گەشەسەندنەش بریتییە لە بڵاوبوونەوەی فیلمە مەزنەکان، ئەو فیلمانەی کە لەم ساڵدا بەشی نوێی لە سینەماکاندا نمایشکراوە. حەوت لەسەر دەی ئەو فیلمانەی لەمساڵدا توانیوویانە داهاتێکی باش کۆبکەنەوە بریتین لەو فیلمە مەزنانە.


سەرۆکی ڕوسیا ڤلادمێر پوتن ڕۆژی شەممە ڕایگەیاند ڕوسیا بەشداری خۆی لە پەیماننامەی INF هەڵدەپەسێرێت کە لە ساڵی 1987 بە ئامانجی کەمکردنەوەی موشەکە ناوکییە مامناوەندییەکان لە عەمبارەکانی هەردوو وڵات لە ئەوروپا مۆر کرابوو. ئەم هەنگاوەی ڕوسیا پاش بڕیارێکی هاوشێوەی ئەمەریکا بوو لە ڕۆژی هەینیدا.\nپوتن لە وتارێکی تەلەفیزیۆندا ڕۆژی شەممە ڕایگەیاند " هاوبەشە ئەمەریکاییەکان کشانەویە خۆیان لە ڕێککەوتنەکە ڕاگەیاندووە، ئێمەش ڕایدەگرین."\nپوتن گوتیشی ڕوسیا دەستدەکات بە کارکردنی لەسەر دروستکردنی موشەکی نوێ لە ناویاندا هی زۆر پێشکەوتووش. ئەو بە وەزیرانی دەرەوەو بەرگریشی گوتووە دەستپێشخەری وتووێژی چەکداماڵین لەگەڵ واشنتندا نەکەن.\nسەرۆک ترامپ ڕۆژی هەینی لە بەیاننامەیکیدا کە لەسەر ماڵپەڕی کۆشکی سپی بڵاوکراوەتەوە گوتی مۆسکۆ بە نهێنی پەرە بە سیستەمی موشەکی خۆی دەدات، ئەمەش جێی هەڕەشەی ڕاستەوخۆیە بۆ هاوپەیمانانمان و هێزەکانمان لە دەرەوە.\nهەورەها گوتی لە سبەینێوە (ڕۆژی شەممەوە)ئەمەریکا وابەستەیـیەکانی بە پەیماننامەی INF هەڵدەپەسێرێت و پـرۆسەی کشانەوە لە پەیماننامەکە دەستپـێدەکات و لە ماوەی شەش مانگدا بە کۆتایی دەگات، ئەگەر ڕووسیا وابەستەی پەیماننامەکە نەبێتەوە و هەموو ئەو موشەک و سەکۆی موشەک و ئامێرانەی دروستیکردوون، ئەوانەی پەیماننامەکە پـێشێلدەکەن لەناونەبات.