گفتوگۆكانی سوریا له كازاخستان ده‌ستپێده‌كه‌نه‌وه\nدانوستانكارانی ئێران و روسیا و توركیا له ئه‌ستانه‌ی پایته‌ختی كازاخستان كۆبوونه‌وه دووشه‌ممه (14 ئایار) بۆ گفتوگۆیه‌كی دوو ڕۆژه ده‌رباره‌ی پێكاهتنێكی سیاسی له سوریا، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی كازاخستان، ئه‌نوه‌ر ژایناكۆڤ دووشه‌ممه پشتڕاستیكرده‌وه كه شاندی دانوستانكارانی هه‌رسێ هێزه‌كه و رژێمی سوریا گه‌یشتوونه‌ته پایته‌ختی وڵاته‌كه‌ی و كۆبوونه‌وه‌ی داخراویان ئه‌نجامداوه.\nناوبراو له پۆستێكی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا رایگه‌یاند كه پێشبینیده‌كرا شاندێكی دانوستانكاری ئۆپۆزسیۆنیش دره‌نگانێكی دووشه‌ممه بگه‌ن پێش دیداره‌كه‌ی سێشه‌ممه كه كۆتایی به كۆبوونه‌وه‌كان ده‌هێنێت.\nپێشبینیده‌كرا نێرده‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان له سوریا، ستافان دی میستوراش دووشه‌ممه له پایته‌خت ئاماده‌بێت.\nله‌وكاته‌وه‌ی دانوستانه‌كانی سوریا ده‌ستیانپێكردووه له ساڵی رابردووه‌وه، ئه‌وان زیاتر ته‌ركیزیانكردۆته سه‌ر هه‌وڵه‌كان بۆ به‌دوورگرتنی رژێمی سوریا و لایه‌نه ئۆپۆزسیۆنه‌كانی ركابه‌ریان له‌یه‌كتر.\nبه‌ڵام ته‌نانه‌ت ده‌ستكه‌وته سنورداره‌كانیش له كه‌مكرده‌نه‌وه‌ی ناكۆكیه‌كاندا ڕاوه‌ستێنران له مانگی شوباتدا كاتێك هێزه‌كانی رژێم به هاوپه‌یمانیی مۆسكۆ و تاران ده‌ستیانكرد به هێرشێكی وێرانكه‌ر بۆسه‌ر غوته‌ی خۆرهه‌ڵات.


هەڕەشەیەک لە ئەمەریکاوە\nوتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئەمەریکا رایگەیاند، وڵاتەکەی لە کات و شوێنی پێویستدا وەڵامی هێرشەکانی سەر بنکەی ئاسمانیی عەین ئەسەد لەعێراق دەداتەوە.\nبەگوێرەی هەواڵێکی ماڵپەڕی "حوڕە"ی ئەمەریکی ( 6ی ئازاری 2021) کە "ناس کورد" بەدواداچوونی بۆ کردووە، جۆن کیربی، وتەبێژی وەزارەتەکە ڕایگەیاندووە، " ئەگەر پێویست بکات ئەمەریکا وەڵامی هێرشەکەی سەر بنکەی ئاسمانیی عەین ئەسەد دەداتەوە لە کات و شوێنی خۆیدا".\nکیربی، ئەوەشی وتووە، "ئەمەریکا خواستی ئەوە نییە لە ئێستادا دۆخەکە لەگەڵ ئێراندا زیاتر ئاڵۆزبکات، بەڵام ئەوەی گرنگە بەلایەوە پاراستنی هێزەکانییەتی لە عێراق و برەودان بە ئەرکەکانی لە وڵاتە" .\nوتەبێژەکە پنتاگۆن، ئەوەشی خستەڕوو، "دەسەڵاتدارانی عێراق بەردەوامن لە لێکۆڵینەوە لەو هێرشانە و پنتاگۆن دەزانێت کێ لەپشتی ئەو هێرشانەوە بووە، بەڵام ئەو زانیاریانە نادرکێنیت و بەنهێنی دەمێنێتەوە تا ئەوکاتەی لێکۆڵینەوەکان تەواودەبن".\nکێبری ئاماژەی بەوەشکردووە، "ئەو گورزەی کە هەفتەی رابردوو ئەمەریکا لەسوریا وەشاندی دژ بە گروپە چەکدارەکانی سەربە ئێران تەواو یاسایی بوون".\nهەفتەی ڕابردوو، گروپێکی چەکدار 10 موشەکیان ئاراستەی بنکەی ئاسمانی عەین ئەسەد کرد لە پارێزگای ئەنبار لە خۆرئاوای عێراق و لە ئاکامدا بەهۆی موشکبارانەکەوە بەڵیندەرێکی ئەمەریکی بەهۆی جەڵتەی دڵەوەگیانی لەدەستدا.\nپنتاگۆن: وەبەرهێنەکە لەکاتى هێرشە موشەکییەکە بە جەڵتەى دڵ مردووە\n2021.03.03 - 22:12


شارباژێڕ.. ئاگر لە چیای برزووت لە گوندی قامیش كەوتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/12 - 2:57 PM\nئەمڕۆ ئاگرێكی فراوان لەسنووری چیاى برزووت لە گوندی قامیش لە سنووری ناوچەی شارباژێڕ كەوتەوە و بووە هۆی سوتانی حەوت دۆنم زەوی لەپوش و پاوان و داری سرووشتی.\nهێمن كەمەر خان ئەفەندی بەڕێوەبەری ڕاگەیاندنی پۆلیسی دارستان و ژینگەی پارێزگەی سلێمانی بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئەمڕۆ ئاگرێكی فراوان لەسنووری گوندی قامیش كەوتەوە، كە دەستبەجێ مەفرەزەكانی پۆلیسی دارستان و ژینگەی سنووری ماوەت گەیشتنە شوێنی ئاگرەكە.\nئاماژەی بەئەوەشدا، مەفرەزەكانیان بەهاوكاری گوندنشینانی گوندی قامیش و هاوڵاتیانی سنوورەكە، توانییان لەماوەی كاتژمێرێكدا ئاگرەكە كۆنتڕۆڵبكەن.\nباسی لەئەوەشكرد، هۆكاری ئاگركەوتنەوەكە نەزاندراوە و لێكۆڵینەوە لەسەری بەردەوامە.\nئەوەشی خستەڕوو، زیاتر لە حەوت دۆنم زەوی پوش و پاوان و داری سرووشتی سوتاون.\nمەسرور بارزانی سوپاسی سەرجەم فڕاكسیۆنەكانی پەڕلەمانی كوردستان دەكات


"شرۆڤه‌یه‌كی زانستی بۆ شیعرێكی مه‌وله‌وی"\nڕوانگه‌ی مرۆڤ له ده‌لاقه‌ی عه‌قڵ و شهووده‌وه ده‌توانرێت ئافڕینه‌ری دنیای نوێ ئه‌و تاكه بێت.\nتاك له كۆمه‌ڵگه‌دا به شێوازی جیاواز ده‌ژی, واته به ڕێژه‌ی بوونی هه‌ر تاكێ به‌و ڕێژه‌یه شێوازی ژیان بوونیان هه‌یه. شێوازی ژیانیش ده‌رهاویشته‌ی ڕامان و هزری تاكه‌كانه. به‌و شێوه‌یه كه ده‌فكرێت به‌و شێوازه‌یش ژیان به‌سه‌ر ده‌بات. به واتای تر خه‌یاڵ و هزری هه‌ر تاكێك دیزاینی كۆشكی ژیانی ئه‌و تاكه‌یه. چه‌نده به قووڵایی و ڕامانێكی فره‌ڕه‌هه‌ندی تێفكرینی هه‌بێت، به‌و ئاسته دیزاینه‌رێكی سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت، به پێچه‌وانه‌یشه‌وه ئه‌گه‌ر له هاوكێشه‌ی بیروڕای قووڵه‌وه به‌ره‌و بیرێكی ڕووكه‌شی و لاواز هه‌نگاو بهاوێ ئیتاری كۆشكی ژیانی له له‌رزۆك و بێ هێز ده‌بێت.\nمرۆڤ له پانتاییی ژیانیدا به‌ره‌وڕووی زۆر كێشه ده‌بێت، ده‌ربازبوون له هه‌موو ئه‌مانه بێگومان پێویستی به ڕێكاری تایبه‌ت به خۆی هه‌یه و ده‌سه‌ڵاتی هزری تاك یه‌كه‌م به‌رپرسه. بۆ ئه‌وه‌ی تاك به‌ره‌و كه‌ناره‌كانی به‌خته‌وه‌ری ڕاكێشێت یان به‌ره‌و ڕێ هه‌ڵدێره‌كان ڕێبه‌ری بكات.\nده‌ربازبوون له ته‌نگژه‌ی وجوودی و شوناسی ڕاسته‌قینه‌ی مرۆڤ له سه‌ره‌تای ژیانه‌وه به‌رۆكی گرتووه. ئاین و ئاینزا خۆجێییه‌كان ته‌نانه‌ت ئۆله ئاسمانییه‌كانیش وه‌ڵامدانه‌وه‌یان بۆ ئه‌م پرسه كردووه به یه‌كێك له ئامانجه سه‌ره‌كییه‌كانی، تێكسته ئاینییه‌كانیان.\nگێژاوی پرسه چاره‌نووسه‌كانی مرۆڤ زۆر جار بووه‌ته هۆی نغرۆبوونی له پانتایی زه‌ریا بێ وه‌ڵامه‌كاندا.\nپرسیار له مانای بوون، خۆی له خۆیدا له‌گه‌ڵ نه‌بوونی وه‌ڵامێكی یه‌كلاكه‌ره‌وه بۆ مرۆڤ، هه‌رده‌م دیارده‌ی ناخۆشی لێ كه‌وتووه‌ته‌وه. بۆ نموونه هیچخوازی "Nihilism". گێژاوی هیچخوازی و فه‌نابوونی مانا له زه‌لكاو و زۆنگی بیرۆكه‌ی ته‌سكی ئه‌و تاكه‌دا ده‌بێته هۆی له بیركردنی گشت واتا ڕاسته‌قینه‌كانی ژیان. تا ئه‌و ئاسته‌ی مرۆڤ له بوونه‌وه‌رێكی واتادار، ده‌بێت به بوونه‌وه‌رێكی بێ واتا و ته‌نیا وه‌ك بوونێكی بایۆلۆجی سه‌یر ده‌كرێت و هه‌موو هه‌ست و ڕۆحی له بنده‌ستی بیرۆكه‌ی ته‌سكی نیهلیزم سه‌ر ده‌بڕێت له‌پێناو ئه‌م باوه‌ڕه‌دا مرۆڤ له ناخه‌وه به‌تاڵ ده‌بێت و ده‌پووكێته‌وه.\nهۆی پووكانه‌وه‌ی ناخ له ئاست بێ واتابووندا، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ته‌وه‌رێكی گرینگی زانستی كه یه‌كێك له لقه‌كانی سایكۆلۆجیایه. یه‌كه‌م باس له پێوه‌ره‌كانی دوو ده‌روونناسی ناسراو ده‌كه‌ین و به‌پێوانه‌ی ئه‌وان "مه‌وله‌وی" هه‌ڵده‌سه‌نگێنین، دوایی له ڕه‌هه‌ندی حیكمه‌ت و فه‌لسه‌فه‌وه باسێكی كورتی مه‌وله‌وی ده‌كه‌ین.\nده‌روونناسی گۆزارشته له ناخی مرۆڤ و مه‌به‌ستی شیكاری هه‌ڵسوكه‌وت و حاڵه‌تی ڕۆحی تاكه‌كانه. رۆچوون به‌ناو هه‌موو هاوكێشه و بیردۆزه‌كانی سایكۆلۆجیا ئه‌سته‌مه و ئێمه‌یش مه‌به‌ستمان نییه ئه‌و هه‌موو تیۆرانه باس بكه‌ین. به‌ڵام هێندێ له‌و بابه‌تانه‌ی پێوه‌ندییان له‌گه‌ڵ دۆخی ڕۆحی مه‌وله‌وی هه‌بووه، ئاماژه‌یه‌كی كورتیان پێ ده‌كه‌ین.\nیه‌كه‌م: ڕوانگه‌ی ماسلۆ بۆ گه‌یشتن به لووتكه‌ی مرۆڤایه‌تی\n* پێوه‌ری ئابراهام ماسلۆ:\nبیرمه‌ندی ناسراوی ده‌روونناسی ئابراهام ماسلۆ له هه‌ڕه‌مه‌كه‌یدا كه به په‌یژه‌ی پێداویستییه‌كان ناوبانگی ده‌ركردووه .Maslows hierarchy of needs پێداویستی مرۆڤ به شێوازێكی زانستی پۆلێن ده‌كات:\nMaslows hierarchy of needs\nماسلۆ ده‌ڵێت: 1% جڤاك مرۆڤی كامڵ و ته‌واو پێك دێنن. ئه‌وانی تر له پله‌كانی خواره‌وه جێگیر ده‌بن. خۆڕاستاندن قۆناغی دوای ئه‌و دێت كه مرۆڤ یه‌ك به‌یه‌كی ئه‌و پلانه‌ی بڕیبێت و تا دوا قۆناغ گه‌یشتبێت.\nوه‌ك ماسلۆ باسی ده‌كات مرۆڤی كامڵ له "self_ actualization" وه‌ستاوه و هه‌موو كه‌سێك ناتوانێت بگاته ئه‌و ئاسته‌یه. تاكێك له‌و پله وه‌ستابێت له كێشه و گرفتی ڕووكه‌شی ده‌روونی ڕزگاری بووه و له لێواره‌كانی هه‌ڵدێر دوور كه‌وتووه‌ته‌وه و داهێنان و ئه‌و خواسته جوانانه‌ی له ناخی ڕواون، هه‌موویان ته‌جه‌لی په‌یدا ده‌كه‌ن. مه‌وله‌وی بێگومان توانیویه‌تی ئیستاتیكای جوانی ناخی خۆی كه بریتی بووه له كۆشكێك له ئاكار و به‌ها جوانه‌كان، به شێوازی هۆزان دابڕژێت و ئه‌مڕۆش هه‌ر تاكێك له‌م دنیا ته‌كنۆلۆجییه‌دا بیه‌وێت سه‌یری ئه‌م كۆشكه بكات، بێگومان سه‌رسام ده‌بێت به‌و هه‌موو ئیستاتیكا بێوێنه‌یه كه له خشت به خشتی، وشه و واته جوانه‌كانیدا خۆی ڕازاندووه‌ته‌وه.\nمه‌وله‌وی ئه‌ندازیاری بێ وێنه‌ی وشه و به‌كارهێنه‌رێكی زۆر كارامه له ڕووی مانا و واتایه. كاتێك ئه‌م زاته ده‌گاته ئه‌و ئه‌زموونه ده‌روونییه‌ی "ته‌جرووبه نه‌فسییه" خۆی، وه‌ك وه‌رگێڕێكی هونه‌ری ده‌یگوازێته‌وه بۆ دنیای وشه و له‌سه‌ر زمان دایده‌ڕێژێت، هه‌ست ده‌كه‌ی خۆیشت له‌م سه‌فه‌ره‌دا هاوڕا و هاوڕێ ئه‌و زاته بووی. زۆر به ساكاری و سانایی ده‌تبات بۆ دنیای لاهووتی و له دنیای ناسووت دوورت ده‌خاته‌وه. هاوڕابوون و هاوڕێیه‌تی مه‌وله‌وی زۆر چێژبه‌خش و پڕ سووده به تایبه‌ت بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌توانن له كۆشكی خه‌یاڵ و ئه‌زموونی ئه‌ودا سه‌ما بكه‌ن.\nلێره‌دا به دوو ڕه‌هه‌ند و دوو چاویلكه‌ی جیاواز له یه‌كتر به‌ڵام به به‌ستێنێكی زانستی پۆڵێن بندیمان كردووه. له هه‌ردوو ڕه‌هه‌ندا مه‌وله‌وی له پله‌ی به‌رز وه‌ستاوه. به بنه‌ما زانستییه‌كان وه‌ك زانستی سایكۆلۆجیا و زانستی فه‌لسه‌فه، له هه‌ردوو ته‌وه‌ردا ده‌بینین مه‌وله‌وی وه‌ك كه‌ڵه‌پیاوێكی به‌رز و گه‌شه‌كردوو جێده‌ست و پێگه‌ی دیاره و له لووتكه‌ی پێوه‌ره زانستییه‌كانی ئه‌و زانستانه‌دا به‌رچاو ده‌كه‌وێت. بۆیه له درێژه‌ی باسه‌كه‌ماندا ئه‌و دوو خاڵه‌ی كه ئاماژه‌یان پێ كرا، زۆرتر شه‌نوكه‌وی له‌سه‌ر ده‌كه‌ین.\n*وه‌ك پێشتر باسمان كرد، له په‌یژه‌ی هه‌ره‌می پێداویستییه‌كانی ئابراهام ماسلۆ، ده‌بینین دوا قۆناغی بڕینی ئه‌م په‌یژه‌یه ده‌كاته لووتكه‌ی هه‌ڕه‌مه‌كه، ئه‌وه‌ش خۆڕاستاندنهself-actulization و فارسییه‌كه‌ی "خودشكوفایی" پێ ده‌گوترێت.\nله ڕوانگه‌ی ماسلۆدا خۆڕاستاندن ئه‌و قۆناغه‌یه كه مرۆڤ بۆ بنیاتنانی خۆی، پێگه‌یاندن و گه‌شه‌دانی توانا و هێزی خۆی ڕۆڵی سه‌ره‌كی ببینێت. پێڕه‌سته‌كانی ماسلۆ بۆ ئه‌وه‌یه پیشانی بدات تاكێك ئایا گه‌یشتووه به‌م قۆناغه یا له چ پله‌یه‌كدا ده‌وستێته‌وه؟. به كورتی هێندێ له‌و خاڵانه ده‌خه‌ینه به‌رباس و شیكردنه‌وه. به هێنانه‌وه‌ی دێكۆمێنت له‌ناو ده‌قه‌كانی مه‌وله‌وی له‌گه‌ڵ بیردۆزه زانستییه‌كان و هه‌ڵسه‌نگاندیان پێكه‌وه، پێگه‌ی به‌رزی شاعیر زۆرتر ده‌رده‌كه‌وێت.\nبۆ ئه‌م مه‌به‌سته ئاماژه‌كانمان له چه‌ند خاڵ كۆ ده‌كه‌ینه‌وه و ده‌یانخه‌ینه گه‌ڕ.\nله سایكۆلۆجیای باسكراوی ماسلۆدا، كاتێ مرۆڤێك ده‌گاته پله‌ی خۆڕاستاندن واتا شكوفه‌یی، ده‌بێت خاوه‌نی چه‌ندان كاره‌كته‌ری تایبه‌ت به خۆی، به‌و خاڵانه ده‌توانین كه‌سایه‌تی خۆڕاستاو "خۆدشكوفا" بناسینه‌وه. بۆ ڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌م هاوكێشه‌یه و هه‌ڵسه‌نگاندنی له‌سه‌ر پێوه‌ره‌كانی ماسلۆ بۆ هه‌ریه‌ك له پێوره‌كانی ماسلۆ فاكتێك له شیعره‌كانی مه‌وله‌وی دێنینه‌وه تا بزانین مه‌وله‌وی گه‌یشتووه به ئاستی تاكێكی خۆڕاستاو یا نا؟\nبۆ ئه‌م مه‌به‌سته هێندێ له پێوره‌كانی مه‌سلۆ بۆ تاكی خۆڕاستاو به كورتی ئاماژه‌یان پێ ده‌كه‌ین.\nپێوه‌ره‌كانی خۆڕاستادن له تیوری ماسلۆدا بریتین:\n۱- خۆڕاگر بێت له ناڕوونی داهاتوو، له‌گه‌ڵ ڕاستییه‌كاندا وه‌ك خۆی هه‌ڵسوكه‌وت بكات.\nمه‌وله‌وی له دێڕێكدا وا باس ده‌كات كه كه‌س نازانێت دنیا به‌ره‌و چ ئاقارێك ده‌ڕوات و داهاتوو چۆنه، بۆیه باشترین بژارده بۆ ئه‌م دۆخه ناڕوونه هه‌ڵبژاردنی لێبورده‌یییه "Tolerance"، كه مرۆڤ ده‌خاته ناو جۆره كایه‌یه‌كی ژیانه‌وه كه سه‌ربه‌ستی ناخی لێ ده‌ڕوێت و میهره‌بانی و دلۆڤان بوون، ده‌بێته به‌شێكی سه‌ره‌كی له شوناسی تاكه‌كه‌سی ئه‌و. لێبوردن و گه‌ردن ئازادی خه‌ڵك ده‌بێته خۆاستی ڕاسته‌قینه‌ی ناخی ئه‌و.\nمه‌عدوومی له چامه‌یه‌كدا ده‌قاوده‌قی پێوه‌ری سه‌ره‌وه، ئه‌م دێڕه ده‌ڵێت:\nكێ زانۆ چۆن بۆ ئه‌ی دنیای بادی\nبا ببۆنه به‌ین گه‌رده‌ن ئازادی\nحه‌یات و مه‌مات هه‌ردوهانه خه‌و\nلێم مه‌علوم نیه‌ن ئید مه‌یۆ یا ئه‌و\nپێوه‌ری تری ماسلۆ ئه‌وه‌یه ئه‌و تاكه ده‌بێت پێش ئه‌وه‌ی خۆی بكات به سه‌نته‌ر و حه‌ز به چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی خۆی بكات، دێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كه‌سانی ده‌وروبه‌ری به واته‌ی تر خۆنه‌ویسته.\nدیاره مه‌وله‌وی له درێژه‌ی ژیانیدا هیچ كاتێك به دوای ئاسووده‌یی ڕووكه‌شی نه‌بووه. بۆ دابینكردنی ئه‌و كه‌ره‌سته و ئامرازانه‌ی له ژیانی مرۆڤی ئاساییدا ده‌بنه هۆی ئاسایشی هه‌وڵی نه‌داوه، به‌ڵكو به‌دوای دۆزینه‌وه‌ی ڕێكار و ڕێیه‌ك بووه كه كێشه ڕاسته‌قینه‌كانی دنیای مرویی چاره‌سه‌ر بكات.\nنموونه‌ی شیعری بۆ ئه‌م باسه بریتین:\nحه‌یاتم وه مه‌یل باڵای یارانه‌ن\nمه‌یلم هه‌ر ئه‌و مه‌یل جارانه‌ن\nمن كێیان خامه‌ت و یادم كه‌رده‌ن\nحوسنت زیاد بۆ په‌ی دڵان به‌رده‌ن\nوه‌ی من په‌ی سه‌فای یاران هام ده‌م\nئای په‌ی ئه‌و سه‌یران ماردم و كه‌ڵ ره‌م\nجگه له‌م شیعرانه ده‌توانین باسی سه‌هاتێكی مه‌وله‌وی بكه‌ین كه تا چه‌ند خۆنه‌ویست بووه و حه‌زی له‌وه بووه خۆی كێشه‌ی هه‌بێت به مه‌رجێك دڵی كه‌سێك نه‌یه‌شێت. هه‌روه‌ها ته‌نانه‌ت خۆی له‌ناو بچێت، به‌ڵام ڕووی كه‌س لای زه‌رد نه‌بێت. بۆ ئه‌م پێوه‌ره سه‌رهاتێكی مه‌عدوومی ده‌قاوده‌ق ئه‌مه‌یه كه له سه‌ره‌وه باسمان لێوه كرد، ده‌گێڕنه‌وه جارێك مه‌وله‌وی له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌كی به‌مه‌به‌ستی به‌جێهێنانی فه‌ریزه‌ی حه‌ج به‌ره‌و مه‌كه ده‌كه‌ونه ڕێ، له به‌غدا هاوڕێكه‌ی پاره‌ی مه‌وله‌وی ده‌دزێت و دێته‌وه ناوچه‌ی خۆی و ده‌نگۆی ئه‌وه بڵاو ده‌كاته‌وه گوایه مه‌وله‌وی مردووه. كاتێ مه‌وله‌وی دێته‌وه ده‌ڤه‌ری خۆیان و كابرا ده‌بینێ، یه‌كسه‌ر دزه ڕه‌نگی زه‌رد ده‌بێت و زۆر په‌رێشان، كه‌چی ڕۆحی گه‌وره‌ی مه‌وله‌وی له جێی سووكایه‌تی، به‌و پیاوه ده‌ڵێ: ڕووی ئه‌جه‌ل ڕه‌ش بێت كه من ماوم خۆزگه بمردایام و تۆم به ڕه‌نگ زه‌ردی نه‌بینیایه. ئه‌وه گه‌وره‌یی ڕۆحی مه‌وله‌وی پیشان ده‌دات و له‌سه‌ر پێوه‌ره‌كه‌ی ماسلۆ ده‌وستێته‌وه كه ئاسووده‌یی خه‌ڵك پێش ته‌نانه‌ت حه‌یاتی خۆی داده‌نڕێت.\nخاڵێكی تر له په‌یژه‌ی ماسلۆدا ده‌بێت ئه‌و تاكه كه گه‌یشته لووتكه‌ی په‌یژه‌كه، كه‌سایه‌تییه‌كی زۆر چالاك و لێهاتوو بێت، ئه‌م خاڵه زۆر به ڕوونی له ژیانی مه‌وله‌ویدا خۆی پیشان ده‌دات، مه‌وله‌وی پیاوێكی زۆر كارامه بووه، چ له ڕێی نووسینی ده‌ق، كتێب و چ له ڕووی پێوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تییه هه‌مه چه‌شنه‌كانیه‌وه به ته‌واوی دیاره، مه‌به‌ست و ئامانجی گه‌وره‌ی نیشانه گرتووه و خۆنه‌ویستی و خزمه‌تكردن لای گرینگتر بووه.\nوه‌ك میناك ده‌توانین به‌چه‌ند ڕه‌هه‌ند له چالاكییه‌كانی ئاماژه بكه‌ین كه هه‌م له رووی چالاكی هزری و هه‌م چالاكی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌ستی باڵای هه‌بووه.\nڕه‌هه‌نده‌كانی چالاكی مه‌وله‌وی بۆ ئه‌م پێوه‌ره بریتین:\nچالاكی له بواری نووسین كه خۆی له چه‌ندان په‌ڕتووك و نامیلكه و كتێبدا ده‌بینێته‌وه وه‌ك:\n.1 دیوانی مه‌وله‌وی شیعر به زمانی هۆرامی.\n.2 ئه‌لفه‌زیڵه (اَلْفَچِیڵه): ٢٠٣١ شیعری به عه‌ره‌بی.\n.3 ئه‌لفه‌وائێح (اَلْفَوٰائِح): ٥٢٧ شیعری به فارسی.\n.4 عه‌قیده‌ی مه‌رزییه (اَلْعَقِیدَه‌ُ الْمَرْچِێّه): ٢٤٥٢ شیعری به كوردی.\n.5 نامیلكه‌یێك سه‌باره‌ت به ته‌ریقه‌تی. نه‌قشبه‌ندی به فارسی.\nالف: چالاكی له ڕووی سه‌فه‌ركردنه‌وه:\nله ڕووی گه‌ڕان و چالاكی وه‌ك سه‌فه‌ركردن گه‌لێك شار و دێ گه‌ڕاوه وه‌ك ئه‌مانه: كرمانشان، جۆانڕۆ، هۆرامان، مه‌ریوان، سنه، بانه، سابڵاخ، خانه‌گای پاوه، هه‌ڵه‌بجه، شاره‌زوور، كه‌ركووك، خانه‌قین و به‌غدا و زۆری تر.\nب: چالاكی له پێوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی: مه‌وله‌وی له‌م ڕووه‌وه زۆر چالاك بووه. له عالمانی سوننه تا شیعه و كاكه‌یی له پاشا و وه‌زیر تا زیڤار و هه‌ژار، له شێخ و خه‌لیفه تا ده‌روێش و سۆفی. بۆ نموونه ته‌نیا هێندێ له‌و كه‌سایه‌تییانه ناو ده‌به‌ین كه مه‌وله‌وی له‌گه‌ڵیاندا پێوه‌ندی هه‌بووه وه‌ك: شێخ عوسمانی نه‌قشبه‌ندی ناسراو به سیراجه‌دین، شێخ به‌هائه‌دین نه‌قشبه‌ندی، عومه‌ر زیائه‌دین، عه‌بدورٍِه‌حمان تاڵه‌بانی، حاجی كاك ئه‌حمه‌دی شێخ، شێخ فه‌تاح كربچینه‌یی، مه‌حموود پاشای جاف، محه‌مه‌د پاشا، شێخ محه‌مه‌د جه‌سیم سنه‌یی، شێخ حه‌سه‌ن سازانی، شێخ یوسف نۆسمه‌یی، شێخ عه‌زیز جانه‌وه‌ره‌یی، ئه‌حمه‌د به‌گی كۆماسی، ساداتی خانه‌گای پاوه، شێخ عه‌بدوڵای داخی، غولام شاخانی ئه‌رده‌ڵان والی سنه، و زۆر كه‌سانی تر.\nپێوه‌ری چواره‌م له هه‌ره‌می پێداویستییه‌كانی ماسلۆ ده‌بێت كه‌سه‌كه قسه‌خۆش و لێو به‌خه‌نده بێت. بۆ ئه‌م فه‌كته‌ره، به‌سه‌رهاتی مه‌وله‌وی كه ده‌یخوێنینه‌وه، ده‌بینین چه‌ندان داستانی خۆش و حیكایه‌تی به‌له‌زه‌ت له‌و زاته له په‌ڕتووكه‌كان، سه‌رچاوه‌كان و وێژه‌ی زاره‌كی بوونیان هه‌یه. ته‌نیا بۆ سه‌لماندنی ئه‌م ته‌وه‌ره ئاماژه ده‌كه‌ین به دوو به‌سه‌رهاتی خۆش كه له ژیانیدا ڕوویان داوه. دیاره به‌هۆی كه‌م ده‌رفه‌تی حیكایه‌ته‌كان وه‌ك ئاماژه‌یه‌كی كورت باس ده‌كرێت وه‌ك ئه‌مانه‌ی خواره‌وه:\nبه‌سه‌رهاتی یه‌كه‌م: حیكایه‌تی فه‌ره‌ج به‌رزه‌نجه‌یی\nمه‌وله‌وی بۆ مۆركردنی شه‌جه‌ری سه‌یده‌كان ده‌چێته لای فه‌ره‌ج ناوێك له به‌رزنجه. كاك فه‌ره‌ج بۆ گاڵته مۆری ناكات، مه‌وله‌ویش به گاڵته ده‌ڵێت: فه‌ره‌ج.. فه‌ره‌ج ئه‌گه‌ر به شه‌رع ڕه‌فتار بكه‌یت ئه‌وه "خاتمه‌ی ابن حجر" ئه‌گه‌ریش نایكه‌ی ئێمه‌ش ئاماده‌ین بۆ "ابن خنجر". له كۆتادا ده‌ڵێت، حه‌ره‌كه‌ی فه‌ره‌ج له حه‌ره‌كه ده‌خه‌م و ئه‌تكه‌م به "فرج".\nئه‌و پیاوه له كه‌لیانی پاوه و خۆڵكی مه‌وله‌وی ده‌كات و ده‌ڵێت قوربان په‌له‌ت كرد، ئه‌گینا كاوڕێكم دانابوو بۆت سه‌ربڕم. مه‌وله‌ویش ده‌ڵێ جا كه وایه ده‌گه‌ڕێمه‌وه. كابراش مه‌جبوور ده‌بێت كاوڕه‌كه‌ی بۆ سه‌ربڕێت. سه‌ربڕینی كاوڕی كابرای پاوه‌یی، ئه‌وه‌نده به‌سه‌رهاتێكی خۆش بووه ئێسته بووه‌ته قسه‌ی نه‌سته‌قی سه‌ر زاری شه‌قام.\nپێوه‌ری پێنجه‌م له هه‌ڕه‌می پێداویستییه‌كانی ماسلۆ باس له‌وه ده‌كات كه مرۆڤ له‌م قۆناغه‌دا به ڕوانگه‌یه‌كی لۆجیكی سه‌یری دنیا ده‌كات.\nمه‌وله‌وی له ڕامان و ڕۆچوونه‌كانی ژیاندا زۆر به شه‌فافی له‌گه‌ڵ گردوون موعامه‌له‌ی كردووه و هه‌ڵسوكه‌وتی ئه‌و پیاوه له ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ژیاندا، پڕ له حیكمه‌ت و زانایی بووه، گه‌شاوه‌بوونی ڕۆح، شادمانی ده‌روون و گوێنه‌دان به كێشه‌كانی ژیان هه‌ڵده‌بژێرێت. شادی ڕاسته‌قینه‌ی ڕۆحی، ده‌كرێت به سه‌نته‌ری ڕاسته‌قینه‌ی ژیانی و ده‌رد و خه‌می ڕووكه‌شی وه‌لا ده‌دات. له شیعرێكدا ده‌ڵێ:\nوه‌خته‌ن پیاڵه‌ی دڵه‌ی پڕجه ده‌ره\nپڕ كه‌ی جه باده‌ی هه‌وای گه‌رده‌ن زه‌رد\nچه‌نی گه‌رمی نه‌زم به‌زم پڕ شادی\nبویاری وه ره‌غم ئه‌ی دنیای بادی\nئاشكرایه ده‌كرێت باس له پێوه‌ره‌كانی ماسلۆ زیاتر له‌مه هه‌ڵبگرێ، به‌ڵام ئه‌م چه‌ند خاڵه بۆ سه‌لماندنی پله‌به‌رزیی مه‌وله‌وی ته‌نانه‌ت له‌سه‌ر پێوانه‌ی پێوه‌ره نوێكانی زانستی سایكۆلۆجیایش بوو.\n* پێوه‌ری ڤیكتۆر فرانكل "Viktor frankl”\nله زانستی سایكۆلۆجیادا فرانكل كه‌سایه‌تیی ناودار و خاوه‌ن تیۆری گه‌وری لۆگۆتراپییه Logotherapy كه ناوبانگێكی گه‌وره‌ی هه‌یه و به قوتابخانه‌ی "ماناده‌رمانی" ناوزه‌د ده‌كرێت. واتا ده‌رمانی یان لۆگۆتراپی چاره‌سه‌ركردن و ده‌رمانی مرۆڤ، له ڕێی دۆزینه‌وه‌ی مانای ژیان، یان گه‌ڕان به دوای واتادا mens search of meaning.\nئه‌م ده‌روونناسه كێشه‌كانی مرۆڤ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی كه تاكه‌كان توانای دۆزینه‌وه‌ی مانای ژیانیان نییه به پێناسه‌ی تر فرانكل بڕوای به‌وه‌یه كه شیفا و ده‌رمانی تاك له ڕێڕه‌وی واتادا چاره‌سه‌ری خۆی وه‌رده‌گرێت.\nگه‌ڕان به دوای مانای ژیان و كه‌شف و موراقه‌به‌ی نه‌فسی جیاوازی فرانكل له‌گه‌ڵ سیگمۆند فرۆیدا، ئه‌وه‌یه كه نرخی مرۆڤ له دۆزینه‌وه‌ی مانا و واتای ڕاسته‌قینه‌ی ژیانه، به‌ڵام فرۆید كه‌سێك كه به دوای هه‌ست و به‌های ژیاندا بێت لای ئه‌و نه‌خۆشه. به‌ڵام فرانكل پێی وایه كه‌سێك به دوای دۆزینه‌وه‌ی مانای ژیاندا بێت، ئه‌وه مرۆڤایه‌تی له ناخیدا چه‌كه‌ره ده‌كات و ئینسانبوونی ڕاسته‌قینه له ده‌روونیدا ته‌جه‌لی په‌یدا ده‌كات. له‌م ڕوانگه‌وه ده‌رده‌كه‌وێت گه‌وره‌یی مرۆڤ له‌وه‌دایه به‌های مرۆیی له ناخیدا چرۆی كردبێت.\nمه‌وله‌وی بێگومان له پۆلێنی بیردۆزه‌كه‌ی فرانكلدا، ئه‌و تاكه‌یه كه هه‌موو ژیانی ته‌رخان كراوه، بۆ دۆزینه‌وه‌ی واتای ژیان و مانای ڕاسته‌قینه‌ی ژیان. دیاره شه‌نوكه‌وكردن و گه‌ڕان به دوای مانای ژیان گه‌وره‌ترین پانتایی له زه‌ین و بیری مه‌وله‌ویدا بۆ خۆی ته‌رخان بردووه. له هه‌ر ڕوویه‌كه‌وه سه‌یری ژیانی مه‌وله‌وی ده‌كرێت، ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌و هه‌ڵكردنی مۆمێك بووه، بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕێی ڕاستی ژیان و مانا مه‌زنه‌كه‌ی.\nگه‌ڕان به‌م شار و ئه‌و شار، ئه‌م دێ و ئه‌و دێ، ئه‌م مامۆستا ئه‌و شێخ، شتێكی تر نه‌بووه، مه‌گه‌ر ئه‌راگێڵبوونی ئه‌و زاته، بۆ دۆزینه‌وه‌ی ڕه‌هه‌نده‌كانی ژیان و واتا سه‌ره‌كییه‌كه‌ی. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته هێندێ له شیعره‌كانی ده‌خه‌ینه ڕوو كه كتومت پێشانده‌ری حه‌ز و خۆشه‌ویستی ئه‌و بووه بۆ پرسیاره مه‌زنه‌كه، كه فه‌لسه‌فه‌ی هاتنمان و ڕۆیشتنمان له‌سه‌ر خه‌ریته‌ی ئه‌م ژیانه چییه؟\nهه‌رچی دیت وه چه‌م شی وه سه‌فه‌ردا\nهـــــه‌رچــی مه‌ویـــنی هــا نه گـــوزه‌ردا\nكـــــه‌س حالـــَی نـه‌بی و هــیچ نــه‌فاما\nئه‌و په‌ی چێش ویه‌رد، ئێدُ په‌ی چێش ئاما\nهای غه‌فڵه‌ت تاكه‌ی هام سه‌فه‌ر ویه‌رد\nبیدار به خاو كاروان ویه‌رد\nبزانین كێمان ڕاگه گوم كه‌ردین\nكێمان مایه‌پووچ كێمان سوودبه‌ردین\nئه‌وه‌ی تا ئێره باسمان كرد ده‌رخه‌ری ئه‌وه‌یه كه مه‌وله‌وی له تێڕامانی تیۆره‌كانی سایكۆلۆجیادا، له باڵاترین پله‌ی مرۆیی، پۆلێن ده‌كرێت و ده‌توانین بڵێین مرۆڤی كامڵ یا ته‌واوه.\n*پێگه‌ی مه‌وله‌وی له پۆلێنه‌كانی حیكمه‌ت و فه‌لسه‌فه‌دا:\nئه‌و بیرمه‌ندانه‌ی له بواری حیكمه‌ت و فه‌لسه‌فه‌دا كار ده‌كه‌ن دنیا به چوار به‌ش دابه‌ش ده‌كه‌ن.\nیه‌كه‌م دنیای لاهووت:\nلاهووت له "الله" گیراوه و باڵاده‌ستی هه‌موو دنیاكانه كه دنیای خوداوه‌ندیشی پێ ده‌گوترێت. سێ دنیای تر خلقه‌تن و خلقه‌ت سێ مه‌رته‌به‌یه، دنیای سروشت واته هه‌مان ناسووت و دوو دنیای پێوار "علم غیب" كه بریتین له مه‌له‌كووت و جه‌به‌ڕووت.\nلێره باس له‌وه‌یه كه مه‌وله‌وی زۆر به كه‌می خه‌یاڵی له دنیای ناسووت بووه. بێگومان مرۆڤ وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی مادی له‌م دنیایه‌دا جه‌سته‌ی به‌ر ناسووت ده‌كه‌وێت و ناكرێت له‌م ڕاستییه وه‌ك فاكتێكی سه‌پێندراو حاشا بكات. به‌ڵام به دڵنیایییه‌وه له كۆمه‌ڵگه‌ی مرۆییدا، ئه‌و تاكانه كه‌م نین كه توانیویانه له كۆتوبه‌ندی دنیای ناسووت، باڵ بگرن و به‌ره‌و دنیای لاهووت بفڕن. فڕینی مرۆڤ به‌ره‌و ئه‌و مه‌رته‌به‌یه ئافرێنه‌ری ئینسانی كامڵه. ئه‌و مرۆڤه‌ی قامه‌تی ڕۆحیی گه‌شه‌ی ته‌واوی كردبێت، توانیویه‌تی ئه‌ودیو دنیای ناسووت ببڕێت و سه‌ربه‌ست و ده‌رباز ببێت. ئه‌وكاته ئه‌گه‌ر به چاویلكه‌ی ئه‌وان دنیا شرۆڤه بكه‌ین، ده‌بینین هه‌موو كایه‌كانی ژیانی ئاسایی، لای ئه‌وان ده‌بێته، یاریی منداڵانی سه‌ر كۆڵان. به‌ڵام خاڵی گرینگی ئه‌م هاوكێشه‌یه ئه‌وه‌یه ئه‌و مرۆڤه كامڵانه، كاتێك ده‌گه‌نه ئه‌و پله به‌رزه‌ی كه باسمان كرد، له گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ لای مرۆڤه ئاسایییه‌كان، خه‌ڵاتێكی پڕبه‌ها وه‌ك مانا مه‌زنه‌كان به دیاری دێنه‌وه.\nمانای ڕۆحی و واتای قووڵ له چه‌مكی ژیان و مردن، تێفكرین و ڕامانی فره‌ڕه‌هه‌ند له‌سه‌ر مرۆڤ، ده‌سكه‌وتی كه‌ڵه‌پیاوانی ڕۆحی و تێكۆشه‌رانی گۆڕه‌پانی مانایه.\nمرۆڤی ناسووتی كه ده‌بێته مێوانی كه‌ڵه‌پیاوی لاهووتی، سفره‌ی پڕ ده‌بێت له نوێكاری فام و زانایی لاهووتی و هێمای و ئیشاراتی پێوار.\nمیوه‌ی باخی لاهووتییه‌كان بو ناسووتییه‌كان له ڕێی شه‌ته‌حیات، هۆزان، قسه‌ی نه‌سته‌ق ، كردار و نووسین ده‌گوازرێته‌وه بۆ مرۆڤی سانای سه‌ر شه‌قام. مرۆڤی سانا و ئاسایی، به پێی پیمانه و ده‌فری ده‌رك و فامی له‌وان، ده‌توانێت شه‌رابی حه‌قیقه‌ت بنۆشێته‌وه و مه‌ستی خه‌یاڵی باخی ئه‌ڤینیان بێت.\nمه‌وله‌وی له پانتایی گۆڕه‌پانی واتایی و ڕۆحییه‌دا، وه‌ك شۆڕه‌سوارێكی كارامه و بوێر ئه‌سپی خه‌یاڵی تا قووڵایی واتا و مانا ڕۆحییه‌كان، تاو داوه و له ئاكامدا هێندێ له‌و ده‌سكه‌وتانه به شیعر و هه‌ڵبه‌ست هێناوه‌ته‌وه بۆ دنیای ناسووت. مه‌وله‌وی كه زۆرترین به‌شی نووسینه‌كانی ده‌مانڕفێنێت به‌ره‌و دنیای واتا.\n*له ناسووته‌وه به‌ره‌و لاهووت :\nپیرپاك جه گرد خاك ناسووتی\nمه‌نزڵگه‌ی سه‌ربه‌رز سه‌ر مه‌له‌كووتی\nدڵ و نه‌وای به‌زم جه‌به‌رووت ئاوا\nسێراو سه‌راو لاهووتی ماوا\n*له عاله‌مێكی كۆن و ته‌قلیدی به‌ره‌و عاله‌مێكی تازه\nدیم عاله‌مێ تازه جه من هویدا بی\nشه‌خسێ عه‌جیبتر جه من په‌یدا بی\n* له به‌ردێكی بێ قیمه‌ت تا بلورێكی پڕبه‌ها:\nوات سه‌نگی بیم كه‌فته‌ی هه‌واران\nبێ قه‌در و قیمه‌ت ناڕه‌وای شاران\nبیم به بلوورێ پڕ سه‌فا و نوور\nلایق و سوحبه‌ت به‌زم سه‌لم و توور\n* له وجوودی بێ مایه‌وه تا فامی ده‌روازه‌ی واجب ئه‌لووجوده‌وه\nئی گرد مه‌وجوودێ به تۆ گرت مایه\nمه‌جوود هه تۆنی، ماسیوا سایه\nئاشكرایه مه‌وله‌وی زاتێك بووه له تێكۆشانی ڕۆحی و موسافیری دنیای ته‌سه‌وف و تێكۆشان و خه‌باتی زۆری كردووه تا به واته‌ی خۆی بگات به بلووری ده‌روون. تا هه‌موو ناخالێسی و درك و داڵی له ناخیدا لێ بوه‌رێت. هه‌روه‌ك سه‌ردێڕی وتاره‌كه‌م ناوزه‌د كردووه به‌و شیعره‌ی مه‌وله‌وی كه ده‌فه‌رموێت:\n"دیم عالمێ تازه جه من هۆیدا بی"\nئه‌وه یه‌كێك له دێڕه‌كانی شیعری تاقه بلووره كه حیكایه‌تی به‌رزبوونه‌وه و ڕامانی مه‌وله‌وییه له ئه‌زموونه ناوازه ڕۆحییه‌كه‌یدا، كه له ئاكامدا كرانه‌وه‌ی په‌نجه‌ره‌یه‌كی نوێیه به‌ره‌و دنیایه‌كی تازه‌ی ئه‌و. له‌و باوه‌ڕام یه‌كێك له به‌شه هه‌ره گرینگه‌كانی دیوانی مه‌وله‌وی ئه‌م هه‌ڵبه‌سته‌یه كه له هه‌ردوو ڕوانگه‌ی سایكۆلۆجیا و فه‌لسه‌فه‌وه، مه‌وله‌وی له مه‌رته‌به‌ی به‌رزی مرۆیی و ڕۆحیدا وه‌ستاوه.\nله به‌شی سایكۆلۆجی هه‌م به پێوه‌ری ماسلۆ هه‌م به گۆشه‌نیگای فرانكل له لووتكه‌دا پۆلێن ده‌كرێت. مه‌وله‌وی له‌سه‌ر لووتكه‌ی هه‌ره‌می ماسلۆیه و له هه‌مان كاتدا هه‌ڵۆی به‌رزه‌فڕی واتای فرانكله و له نه‌رینی حیكمه‌ت و فه‌لسه‌فه‌دا موسافیری به تاقه و نه‌به‌زی دنیای ناسووت، به‌ره‌و ئاسمانی به‌رینی لاهووته. بێگومان ئه‌گه‌ر قاچی جه‌سته‌ی له دنیای ناسووتدا بێت ئه‌و قاچی تری كه لایه‌نه ڕۆحییه‌كه‌یه، له لاهووتدایه.\nهه‌موو ئه‌مانه‌ی كه باسمان كرد. له تابلۆی شیعری تاقه‌بلووردا به ڕوونی خۆی پیشان ده‌دات. وه‌ك چۆن مه‌ولانای ڕۆمی ده‌ڵێت:\nحاصل عمرم سه سخن بیش نیست\nخام بدم، پخته شدم، سوختم\nمعدوومیش له شیعری تاقه‌بلووردا ئه‌ڵێت:\nورد بیم، جۆشم وه‌رد تاویامه‌وه\nتا وه‌ی روتبه‌ی به‌رز سه‌ر نیامه‌وه\nواتا چ مه‌ولانای ڕۆمی و چ مه‌وله‌وی تاوگۆزیی سێ قۆناغیان تا گه‌یشتن به پله‌ی به‌رز ئه‌زموون كردووه.\nیه‌كێك ده‌ڵێت: خام بدم، پخته شدم، سوختم ئه‌وی تر ده‌ڵێت: ورد بیم، جۆشم وه‌رد تاویامه‌وه\nشیعری تاقه‌بلوور به ڕوونی باسی خۆ پێگه‌یاندنی سۆفییه‌كی ناو خانه‌قایه كه سه‌فه‌رێكی به‌س دژواری له ناسووته‌وه تا لاهووت كردووه و دواجار ده‌بێت به پیری مه‌یكه‌ده‌ی عیرفان و خانه‌قای ده‌روون پڕداخان.\nخه‌ریته‌ی گه‌یشتن به مه‌رته‌به‌ی بلوور بوون واتا كامڵبوون داده‌ڕێژێت و دواجار ئاكام و ئامانجی ژیان له دۆزینه‌وه‌ی ئه‌م ڕێیه‌دا مانا ده‌كات.\nشیعره‌كه باس له‌وه ده‌كات كه مه‌وله‌وی ڕۆژێ له ڕۆژان كه‌ره‌سته‌یه‌كی بلوورینی له هاوڕێكی خۆی پێ ده‌گات. مه‌وله‌ویش به‌و زه‌وق و سه‌لیقه هونه‌رییه تایبه‌ته‌ی خۆی له‌گه‌ڵ بلووره‌كه‌دا ده‌كه‌وێته وتووێژ. تا ڕوون ببێته‌وه هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی به‌های بلوور له چیایه؟ بۆ هه‌موو كه‌سێك به ڕێزه‌وه معامه‌له‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كات و هه‌موو كاتێ هاوده‌مو هاو پیاڵه‌ی شاه و وه‌زیره‌كانه. دیاره وتووێژه‌كه سیمبۆلیك و پڕ له لێچواندن و هێمایییه. وه‌ك ئه‌وه‌ی بلوور هێمایه‌ك له كامڵبوونی ڕۆحی مرۆڤه‌كانه. ئه‌م وتووێژه‌ی مه‌وله‌وی له‌گه‌ڵ بلووردا ته‌نیا به زمانی حاڵ و ئه‌زموونی شهوودی مانا ده‌كرێت.\nپرۆسه‌ی به بلووربوون له به‌ردێكی بێ قیمه‌تی ناو هه‌رده‌وه تا بلوورێكی پڕ له سه‌فا و نوور داستانی كامڵبوونی ڕۆحی ئه‌و زاته‌یه. كه له‌م سه‌فه‌ره ڕۆحییه‌یدا مه‌وله‌وی دێت و به زمانی بلووره‌كه بۆ ئێمه‌ی باس ده‌كات كه چۆن له سلۆكدا ده‌بێت كێشه‌ی جۆراوجۆر به دڵ و گیان قبووڵ بكه‌یت تا لایه‌قی و شایانی به‌رزبوونه‌وه په‌یدا بكه‌یت.\nئه‌گه‌ر، ئه‌م كێشه و زه‌حمه‌ته زۆره‌ی له‌سه‌ر ڕێی سلووكدایه، تێت په‌ڕاند، ئه‌وه خه‌ڵاتی به بلووربوونت بۆ ته‌رخان ده‌كرێت و له پله‌ی به‌رزدا جێگیر ده‌بیت. ئه‌گه‌ر نا هه‌روه‌ك به‌ردی بێ قیمه‌ت ده‌مێنیته‌وه.\nمه‌وله‌وی له گۆزارشتی ژیانیدا فێرمان ده‌كات له بێ قیمه‌تی ببین به خاوه‌ن قیمه‌ت و به‌ها. له به‌ردێكی ڕه‌قی بێ ڕۆحدا ببین به بلوورێكی پڕ له سه‌فا و نوور. له ناسووته‌وه بفڕین به‌ره‌و لاهووت. مه‌وله‌وی گه‌وره ئه‌ندازیاری ڕێی بلوورینكردنی ڕۆحی مرۆڤه. بۆیه پێویسته گۆێ ڕایه‌ڵی بین چونكه باش ده‌زانێ هاوكێشه‌ی بلووریكردن به كام ئاراسته‌دا تێده‌په‌ڕێت. بێگومان مه‌وله‌وی ئافرێنه‌ری مه‌زناهی واتایه و ده‌مانبات به‌ره‌و دنیایه‌كی نوێ كه واتا ڕاسته‌قینه‌كه‌ی خۆت لێ بدۆزیته‌وه و ده‌رگه‌ی دنیایه‌كی نوێت لێ ده‌كرێته‌وه. وه‌ك خۆی ده‌ڵێت:\n"دیم عاله‌مێ تازه جه من هۆیدا بی"\nئه‌م عاله‌مه تازه له رێی گه‌لێك سه‌خت و پڕ له هه‌وراز و نشێودا، تێده‌په‌ڕێت وه‌ك له درێژه‌ی چامه‌كه‌دا مه‌وله‌وی له زمانی بلووره‌كه‌دا باسمان بۆ ده‌كات. له كوتان به پیك تا ئاگری كۆره‌ی ئاسنگه‌ر و وردبوونه‌وه تا ئه‌و راده‌ی پێ بخه‌یته سه‌ر وجوودی خۆت و سه‌ركۆنه و سه‌ركوتی خۆت بكه‌ی.\nگه‌یاندنی ڕۆح به دنیای تازه و نوێ و به بلووركردنی ڕۆح پڕ به‌هاترین وانه‌ی مه‌عدوومییه كه له كه‌شكه‌ڵانی ڕۆحی دلۆڤانی ئه‌ودا، ده‌به‌خشرێت به مرۆڤی سه‌رلێشێواوی سه‌رده‌م، تا ته‌وه‌لوودی دووباره‌ی ببێت و سه‌عاده‌ت و به‌خته‌وه‌ری نم نم له‌سه‌ری ببارێت.\n1.عه‌بدولڕه‌حیم مه‌وله‌وی تاوگۆزی، دیوانی مه‌وله‌وی، كۆكردنه‌وه و لێكۆلینه‌وه‌ی مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی موده‌ڕیس، سنه بڵاوكردنه‌وه كوردستان، 1389.\n2- دكتۆر مارف خه‌زنه‌دار مێژووی ئه‌ده‌بی كوردی، به‌رگی یه‌كه‌م و دووه‌م، ، هه‌ولێر ٢٠٠٤\n3- -عه‌بدولڕه‌حیم مه‌وله‌وی تاوگۆزی، عه‌قیده‌ی مه‌رزییه، به شه‌رحی مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی موده‌ڕیس، به‌غدا، ١٩٨٨\n4- مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی موده‌ڕیس، یادی مه‌ردان، ده‌زگه‌ی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس، هه‌ولێر ٢٠١١\n5- میر به‌سری، ناودارانی كورد، عبدولخالق عه‌لائه‌دین، چاپ و په‌خشی سه‌رده‌م ٢٠٠٢\n6- ده‌قه‌كانی ئه‌ده‌بی كوردی عه‌لائه‌دین سه‌جادی، چاپخانه‌ی كۆڕی زانیاریی كورد، به‌غدا، 1978\n7-جسن فیست - گریگوری جی فیست، نڤریه های شخصیت فیست، ترجمه یحیی سید محمدی،ناشرروان، نوبت چاپ،پانزدهم، 1396\n8- ویكتور امیل فرانكل،انسان در جستجوی معنی ،ترجمه مهین میلانی، عباس میلانی، ناشر درسا، 1395\n9- دوان پی شولتز-سیدنی الن شولتز، نڤریه های شخصیت، ترجمه یحیی سیدمحمدی ، نشر ویرایش1396\n10- ابراهام مزلو و خودشكوفایی، هربرت ال. پتری، ترجمه جمشید مگهری گشی ، مجله معرفت شماره 69 شهریور1382\nDr. Viktor E. Frankl of Vienna, Psychiatrist of the Search for Meaning, Dies at 92” (en). The New York-11 Times Company, 4 September 1997. Retrieved 22 August 2012


وزیرانی دەرەوەی ژمارەیەک وڵات کۆدەبنەوە بۆ چۆنیەتی کاردانەوە بەرامبەر سیاسەتی کۆچبەری سەرۆک ترامپ\nباڵیۆزی ھۆندوراس بۆ مەکسیک دەڵێت وەزیرانی دەرەوەی مەکسیک و سلڤادۆر و گواتیمالا و ھۆندوراس هەفتەی داهاتوو لە مەکسیک کۆدەبنەوە بۆ وتووێژکردن لەسەر چۆنیەتی کاردانەوە بەرامبەر سیاسیەتی کۆچبەری دانۆڵد ترامپ سەرۆکی ئەمەریکا.\nباڵیۆز ئاڵدن ڕیڤێرا شەوی چوارشەممە لە چاوپـێکەوتنێـکدا گوتی وەزیرانی وڵاتانی ئەمەریکای ناوەند خوازیارن هێڵەکانی پەیوەندی بکەنەوە لەگەڵ لویس ڤێدیگارای وەزیری دەرەوەی مەکسیک بە مەبەستی تاووتوێکردنی کێشەی کۆچبەری و دیاردەی کۆچکردن لە وڵاتانی ئەمەریکای ناوەندەوە. گوتیشی کۆبوونەوەی یەکەمیان دەبێت، بۆیە پـێشبینی ناکات کاردانەوەیەکیان هەبێت.\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد وەزیرانی دەرەوەی هەر چوار وڵاتەکە لە شاری مەکسیکۆ سیتی پایتەختی مەکسیک کۆدەبنەوە. بەڵام وەزارەتی دەرەوەی مەکسیک دەڵێت هێشتا بە فەرمی ڕۆژێـک بۆ ئەنجامدانی کۆبوونەوەکە دەسـتنیشان نەکراوە.\nباڵیۆزی ھۆندوراس باسی لەوەش کرد نیگەرانی گەورەی هەیە لە بەرامبەر ئەو گۆڕانکاریـیەی کە بەسەر سیاسەتی کۆچبەری ئەمەریکا دێت و مەکسیک چۆن مامەڵەی لەگەڵدا دەکات کە ئەمەش بۆخۆی کاریگەری بەسەر وڵاتانی ئەمەریکای ناوەندیش دەبێت.\nجێی ئاماژەیە سەرۆک ترامپ بەڵێنی داوە بە ملیۆنان کۆچبەری نایاسایی لە ئەمەریکا بگەڕێنێتەوە بۆ وڵاتەکانیان و هەروەها دیوارێـک لەسەر سنووری نێوان ئەمەریکا و مەکسـیک دروستبکرێت.\nباڵیۆز ئاڵدن ڕیڤێرا گوتی " هیچ وڵاتێـک ئامادە نیـیە بە لێشاو خەڵکی بۆ ڕەوانەبکەنەوە، بە ڕاستی ئاکامی مەترسیداری دەبێت و ڕەنگە ڕووبەڕووی قەیرانێـکی مرۆیی ببینەوە."


له‌لایه‌ن: - ڕێزدار ئەحمەد - به‌روار: 2021-04-19-11:13:00 - کۆدی بابەت: 4630\nباس و پێناسەی چای\nچای بریتییە لە دووەم شلە لە دوای ئاو لە زۆری بەکارهێنانی چونکە لەلایەن عەرەب و ئەوروپی و ئەمریکیەکان وەک شلەیەکی چالاککەرەوە و تێنوویەتی شکێن و هەرسکەر بەکاردێت بەڵام ئێستا دەرکەوتووە کەوا چا کاریگەری دژە ئەکسیدی هەیە و بۆ بەرگری لە شێرپەنجە و پیربوون و نەخۆشیەکانی دڵ بەکاردێت، هەندێک خەڵک چای بە ڕووەک و گیا لە قەڵەم نادەن و پاش کوڵان لەگەڵ ئاو دەخورێتەوە.\nسەرچاوەکەی ئاسیا بە گشتی و چین و هیندستان و سیلان و ژاپۆن و ئەندونیسیایە، چین یەکەم وڵاتە لە بەرهەم هێنان و ٤ ملیۆن دۆنم زەوی بەکارهێنراوە بۆ چای و لە هیندستانیش کشتوکاڵێکی گرنگە.\nئیمپڕاتۆری چینی (شیم نۆنگ) یەکەم کەس بووە چای بەکارهێناوە، گوایە لە چیرۆکی ئەفسوناویدا هاتووە کەوا (بوذا) ٧ سڵ نەخەوتووە تاوەکو بتوانێ شەو وڕۆژ کاربکات و لە ساڵی پێنجەم خەوی هات و لەژێر سێبەری داری جای خەوت و گەڵای ئەو ڕووەکەی خوارد و توانی ئەو دوو ساڵەش بەرگەی خەو بگرێت.\nئەم ڕووەکە لە ساڵی سێیەم بەر دەگرێت و لە ساڵی پێنجەم بەرهەمەکەی زیاد دەکات و تاوەکو ٢٠ ساڵ بەردەوام دەبێت.\nبەشی بەکارهاتووی چای گەڵاکەیەتی کە بەردەوام سەوزە و ناوەکانی چای سەوز و چای ڕەشن زۆر جاریش بەناوی وڵاتی بەرهەمهێنەر ناو دەنرێت.\nچای سەوز لە ژاپۆن و چین زۆر بەکاردێت و باشترە لە چای ڕەش.\nچای ڕەش زیاتر بەکاردێت لە وڵاتانی عەرەبی و ئەمریکا و ئەوروپا.\nتانیک کە قەبزی دەکات.\nپڕۆتین و شەمێ و خۆڵەمێش.\nسیۆفلین و سۆبرۆمین.\nسوودەکانی و بەکارهێنای چای\nچالاککەرەوەیە وەک (کۆفایین و سیۆفلین و سۆبرۆمین)، بە هەمان شێوە قەبزی دەکات.\nلە ساڵی ١٩٨٠ لە ژاپۆن دۆزراوەتۆ کەوا چا مادەی پۆلی فینۆل، ئەو مادەیەش بۆ بەرگری لە شێرپەنجە و پیری و نەخۆشی دڵ و ئاوی سپی و داخوڕانی تۆرەی چاو باشە.\nلە ژاپۆن لێکۆڵینەوە کراوە لەسەر ١٣٩ نەخۆشی شێرپەنجەی گەدە و ٢٨٥٢ کەسی ساغ دەرکەوتووە ئەوانەی چای سەوز دەخۆنەوە بە ڕێژەی ١٠ کوپ ڕۆژانە کەمتر توشی شێرپەنجە دەبن ئەو شێرپەنجەیەش بە ئەنجامی خواردنی خێرا و جگەرە کێشانەوە توشیان دەبێت.\nدەرکەوتووە چای سەوز بۆ شێرپەنجەی کۆڵۆن و سورێنچک و پەنکریاس و سیەکان و مەمک بەکاردێت.\nهەروەها لە ژاپۆن دەرکەوتووە ئەوانەی ڕۆژانە ٨-١٠ کوپ چای سەوز دەخۆنەوە کەمتر توشی شێرپەنجەی مەمک دەبن و زووتر چاکدەبنەوە و دەرئەنجامەکەشی باسترە و کەمتر بڵاو دەبێتەوە لە لەشی نەخۆشەکە.\nلە زانکۆی کەنساس لە ئەمریکا دەرکەوتووە کەوا کاریگەری چای سەوز لەسەر دژە ئەکسەدە ٢٥ جار بەهێزترە لە ڤیتامینی (ئی) و بەرگریکردن لە نەخۆشیەکانی دڵ.\nلە هۆڵەندا دەرکەوتووە کەوا ئەوانەی چای زیاتر دەخۆنەوە کەمتر توشی ڕەقبوونی بۆریەکان دەبن بەتایبەتی ئەوانەی دڵ.\nبەکاردێت بۆ هەناسەتەنگی چونکە مادەی (سیۆفلینی) تیایە.\nبۆ چارەسەری سکچوون باشە چونکە مادەی ترشی تانیکی تیایە.\nلێکۆڵینەوە نوێیەکان دەریانخستووە کەوا چا ڕێژەی کۆلیسترۆڵی ناو خوێن کەمدەکات.\nچونکە مادەی فلۆر و مادەی قەبزی زۆر تیایە بۆ بەرگری لە داخوڕانی ددان باشە.\nمیزکردن و ئارەقە دەردان زیاد دەکات.\nبۆ دژە ڤایرۆس باشە بۆیە لە چین لە دژی هەوکردنی جگەری ڤایرۆسی بەکاردێت.\nبوونی مادەی ئیپیگالۆ کاتیشین وا دەکات بەرگری دژی شێرپەنجە و نەخۆشیەکانی دڵ زیاد بکات.\nوا چاکە لە ٢ ساڵ کەمتر و ٦٥ ساڵ بەسەرەوە چای نەخواتەوە.\nلەکاتی سکپڕی لەوانەیە پشێوی زیاد بکات لە دروستبوونی کۆرپەلە.\nقەبزی و ترشی گەدەش زیاد دەکات.\nتەندروستی و ژنان\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : چای


فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی پێشمەرگە: کەرکووکیان بە نرخێکی هەرزان فرۆشت\nڕاگەیاندراوێکی لەبارەی داستانی پردێ بڵاو کردەوە\nبەختەوەر ئەحمەد 20/10/2018 - 09:54 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی پێشمەرگە ڕاگەیاندراوێکی لەبارەی داستانی پردێ و مەحموودیە و سحێلا و مەخموور بڵاو کردەوە و جەختی لەوە کردەوە کە لەو داستانەدا پێشمەرگە ڕووبەڕووی پیلانێکی ناحەزانی کورد بووەتەوە.\nلەو ڕاگەیاندراوەدا کە وێنەیەکی بۆ (باسنیوز) نێردراوە، ئاماژە بەوە دراوە، لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆ و لە ٢٠ـی ١٠ـی ٢٠١٧ـدا، گەلی کوردستان لە داستانێکی مەزنی پڕ لە قارەمانیدا بەرەنگاری ھێرش و پیلانی ناحەزانی ناوەوە و دەرەوە بوونەوە ”کە ئەو پیلانە لە خیانەتە گەورەکەی ١٦ـی ئۆکتۆبەر دەستی پێکردبوو کە پشتی پێشمەرگەیان بەردا و کەرکووکی دڵی کوردستانیان بە نرخێکی ھەرزان فرۆشت. ئەو خیانەتە وایکرد نەیارانی گەلەکەمان، ھەرێمی کوردستان بە پاروویەکی ئاسان بزانن و ویستیان داگیری بکەن. بۆیە ڕوویان کردە ھەولێری پایتەخت، بەڵام لە بەرگرییە پڕ لە قارەمانییەکەی پردێدا پێشمەرگە پەلامارەکەی نەیار و داگیرکارانی تێکشکاند و مەبەستی گڵاوی ئەوانی لەگۆڕنا“.\nئەوەش ڕوون کراوەتەوە کە لە سحێلا و مەخموور و بەرەکانی ڕۆژھەڵاتی دیجلە، پێشمەرگە پیلانی نەیارانی بۆ لەناوبردنی ھەرێمی کوردستان تێکشکاندووە و کوردستان بە سەربەرزی ماوەتەوە.\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی پێشمەرگە دووپاتی کردووەتەوە: ”٢٠ـی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧، وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە خەباتی میللەتەکەماندا و لەو ڕۆژەدا مێژوویەکی پڕ لە شانازی تۆمار کرا. فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکان ئەو ڕۆژە مێژووییە بە ڕۆژێکی پڕشنگداری پێشمەرگە و کوردستان دەزانێت و یادی بەرز دەنرخێنێت. ئەو سەرکەوتنەی پێشمەرگە بۆ ھەموو لایەکی سەلماند کە گەلی کوردستان خاوەن دۆزێکی ڕەوایە و ئامادەیە ھەتا دوایین دڵۆپی خوێن بەرگری لە خاک و کەرامەتی نیشتمان بکات“.\nلە کۆتاییشدا ئاماژەی بەوە داوە: ”ئەو سەرکەوتنە مەزنە بە خوێنی ئاڵی دەیان شەھید ھاتە ئاراوە. ھەزاران سڵاو بۆ گیانی پاکی شەھیدانی کورد و کوردستان و سوپاس و پێزانین بۆ ئەو پێشمەرگە و فەرماندە قارەمانانە کە ڕۆڵیان ھەبووە لە تۆمار کردنی ئەو سەرکەوتنە مەزنە کە تا ھەتایە لە بیرەوەری میللەتەکەماندا دەمێنێتەوە و بە بەرزی یاد دەکرێتەوە“.\nڕاگەیێندراوی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی ھێزی پێشمەرگە\nپێشمەرگە قارەمانەکانی نەتەوە و نیشتمان\nلە ڕۆژێکی وەک ئیمڕۆ لە ٢٠ـی ١٠ـی ٢٠١٧ـدا گەلی کوردستان لە داستانێکی مەزنی پڕ لە قارەمانیدا بەرەنگاری ھێرش و پیلانی ناحەزانی ناوەوە و دەرەوە بووەوە. ئەو پیلانە لە خیانەتە گەورەکەی ١٦ـی ئۆکتۆبەر دەستی پێکردبوو کە پشتی پێشمەرگەیان بەردا و کەرکووکی دڵی کوردستانیان بە نرخێکی ھەرزان فرۆشت. ئەو خیانەتە وایکرد نەیارانی گەلەکەمان، ھەرێمی کوردستان بە پاروویەکی ئاسان بزانن و ویستیان داگیری بکەن. بۆیە ڕوویان کردە ھەولێری پایتەخت، بەڵام لە بەرگرییە پڕ لە قارەمانیەکەی پردێدا پێشمەرگە پەلامارەکەی نەیار و داگیرکارانی تێکشکاند و مەبەستی گڵاوی ئەوانی لەگۆڕنا.\nبە ھەمان شێوەش لە سحێلای بەرخودان و مەردایەتی و لە مەخموور و بەرەکانی ڕۆژھەڵاتی دیجلە، پێشمەرگە پشت بە خودا و خۆڕاگر و نیشتمانپەروەرانی گەل، پیلانی نەیارانی بۆ لەناوبردنی ھەرێمی کوردستان تێکشکاند و کوردستان بە سەربەرزی مایەوە.\nئازادیخوازان و نیشتمانپەروەرانی کوردستان\n٢٠ـی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە خەباتی میللەتەکەماندا و لەو ڕۆژەدا مێژوویەکی پڕ لە شانازی تۆمار کرا. فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکان ئەو ڕۆژە مێژووییە بە ڕۆژێکی پڕشنگداری پێشمەرگە و کوردستان دەزانێت و یادی بەرز دەنرخێنێت.\nئەو سەرکەوتنەی پێشمەرگە بۆ ھەموو لایکی سەلماند کە گەلی کوردستان خاوەن دۆزێکی ڕەوایە و ئامادەیە ھەتا دوایین دڵۆپی خوێن بەرگری لە خاک و کەرامەتی نیشتمان بکات. ئەو سەرکەوتنە مەزنە بە خوێنی ئاڵی دەیان شەھید ھاتە ئاراوە. ھەزاران سڵاو بۆ گیانی پاکی شەھیدانی کورد و کوردستان و سوپاس و پێزانین بۆ ئەو پێشمەرگە و فەرماندە قارەمانانە کە ڕۆڵیان ھەبووە لە تۆمار کردنی ئەو سەرکەوتنە مەزنە کە تا ھەتایە لە بیرەوەری میللەتەکەماندا دەمێنێتەوە و بە بەرزی یاد دەکرێتەوە.\nھەر شەکاوە بێت ئاڵای کوردستان\nفەرماندەیی ژووری ئوپەراسیۆنەکانی پێشمەرگەی کوردستان\n٢٠ـی ١٠ـی ٢٠١٨


دروستکەری ماڵپەڕ - هۆست کورد\nدروست کردنی ماڵپەڕ هیچ کات بەم شێوەیە ئاسان نەبووە\nماڵپەڕێکی نایاب دروست بکە تەنها بە ڕاکێشان و دانان\nدروستکەری وێبسایتی ویبلی بە شێوەی ڕاکێشان و دانان، ئاسانکاریت بۆ دەکات لە دروستکردنی ماڵپەڕێکی بەهێز و پرۆفیشناڵ بەبێ هیچ کارامەییەکی تەکنیکی. زیاتر لە 40 ملیۆن کۆمپانیا و بزنسی بچووک پێشتر ویبلییان بەکارهێناوە بۆ دروستکردنی ماڵپەڕەکانیان یان وێبلاگیان یان فرۆشگای ئۆنلاین.\nدروستکەری ماڵپەڕ بە شێوەی ڕاکێشان و دانان\nدروستکەری ڕاکێشان و دانان ڕێگەت پێ دەدات وێبسایتێکی پرۆفێشناڵ دروست بکەیت بەبێ ئەوەی هیچ بەهرەیەکی تەکنیکی پێویست بێت. هەڵبژاردنی توخمە جیاوازەکان بۆ زیادکردنی وێنە، نەخشە یان ڤیدیۆ تەنها بە ڕاکێشان و فڕێدانیان بۆ ئەو شوێنەی دەتەوێت، ڕێک لە وێبگەڕەکەتەوە.\nماڵپەڕێکی بەهێز دروست بکە تەنها بە ڕاکێشان و دانان\nسۆلیوشنێکی تەواوی فرۆشگای ئۆنلاین بۆ بزنسەکەت\nفۆڕمی پەیوەندی یان تۆمار کردن یان بانگهێشتنامە دروست بکە\nچەندین تێمپلێت بە دیزاینی پڕۆفیشناڵ کە دەتوانی بە خواستی خۆت بیانگۆڕی\nدەتوانی گەلەری یان سلاید شۆ یان باکگراوندی وێنە دابنێی و دروستی بکەی\nبە چەند خولەکێك وێبلاگێکی نایاب دروست بکە\nڤیسیۆ لە ماڵپەڕە بەهێزەکانەوە دابنێ یان هی خۆت ئەپلۆد بکە\nچەندین ئامێری بەهێزی SEO کە یارمەتیتی دەدات سیستمەکانی گەڕان بتدۆزنەوە\nدوو ساڵ جارێک\nویبلی تاقی بکەرەوە\nهەموو ئەو شتەی کە پێویستتە بۆ دروست کردنی ماڵپەڕێکی بەهێز\nماڵپەڕێک دروست بکە و بیخە ئۆنلاین تەنها لە چەند خولەکێک دا بە بەکارهێنانی ویبلی. پاکێجی بێبەرامبەر پاڵپشتی بێکۆتا لەپەڕە + فۆڕمی پەیوەندی + SEO بە شێوەی سادە دەکات کە ئەمەش هەموو ئەوەیە کە پێویستتە بۆ دەستپێکردن.\n$89.99/yr $179.98/2yrs -\nدروستکردن بە شێوەی ڕاکێشان و دانان\nڕیکڵامی ویبلە لە سەر نیە\nتایبەتمەندی فرۆشگای ئۆنلاین\n3% کرێی مامەڵەی ویبلی\nهەتا ١٠ بەرهەم\nچێک ئاوت و پارەدان لە ڕێی weebly.com ەوە\n$13.99/mo $138.99/yr $277.98/2yrs -\nپاراستن لە ڕێی وشەی نهێنیەوە\nڤیدیۆ و ئۆدیۆی HD\nتا ١٠٠ ئەندام\nهەتا ٢٥ بەرهەم\n$29.99/mo $299.99/yr $599.98/2yrs -\n0% کرێی مامەڵەی ویبلی\nدەتوانم وێبلاگ بەمە دروست بکەم؟\nبەڵێ بە دڵنیاییەوە، وێبلی ڕێگەت پێ دەدات تایبەتمەندی وێبلاگ زیاد بکەی.\nماڵپەڕەکەم گونجاوە بۆ مۆبایل، واتە ڕیسپۆنسیڤە؟\nبەڵێ، هەموو ئەو ماڵپەڕانەی کە لە ڕێی وێبلی ەوە دروست دەکرێن گونجێنراون بۆ ڤیوی مۆبایل.\nدەتوانم وێنە زیاد بکەم بۆ ماڵپەڕەکەم؟\nبەڵێ، دەتوانی وێنە دابنێی بۆ ماڵپەڕەکەت، بەڵام ڤیدیۆی HD و ئۆدیۆ تەنها لە پاکێجی پڕۆ و بزنس دا بەردەستە.\nدەتوانم لە ماڵپەڕەکەمەوە بەرهەم و پڕۆدەکت بفرۆشم؟\nبەڵێ تایبەتمەندی فرۆشگای ئۆنلاین لە هەموو پاکێجەکاندا هەیە، تەنها ژمارەی بەرهەمەکان بە پێی پاێجەکان دەگۆڕێت.\nدەتوانم فۆڕم زیاد بکەم بۆ ماڵپەڕەکەم؟\nبەڵێ، ویبلی ئاسانکاریت بۆ دەکات کە فۆڕمی پەیوەندی یان بانگهێشتنامە یان فۆڕمی دەنگدان بە ئاسانی دروست بکەی.\nچۆن ماڵپەڕەکەم بخەمە ناو ئامێرەکانی گەڕانەوە؟\nهەموو پاکێجەکانی ویبلی ئامێری بەهێزی لە گەڵدایە تایبەت بە ناساندنی ماڵپەڕەکەت بە ئامێرەکانی گەڕان بە مەبەستی پێدانی بەرزترین ڕانکینگ.\nئایا ستایڵی ئامادە هەیە کە لێوەی هەڵبژێرم؟\nبەڵێ چەندین تێمپلێتی ئامادەکراوی پێشوەختە هەیە کە دەتوانی لێیانەوە هەڵیبژێری و بە کاریان بهێنی.\nدەتوانم ئەپگرەید بکەم؟\nبەڵێ هەر کاتێك ویستت دەتوانی ئەپگرەید بکەی. تەنها بچۆرە نێو هەژمارەکەتەوە و لەوێوە ئەو پاکێجە دیاری بکە کە دەتەوێ ئەپگرەیدی بکەی بۆی..\nباوەڕ پێکراوە لە لایەن زیاتر لە 40,000,00 کەس لە جیهان دا


نهێنی دیاردەی بینینی خەونی سێكسی چییە؟\n18/08/2019 11123 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەڵێ لەخەونەكەتدا سێكس كردووە، ئەمەش مانای ئەوە نییە شتێكی نائاساییە، چونكە توێژینەوەكان دەریدەخەن، زۆربەی خەڵك خەون بە سێكسەوە دەبینن.\nبەپێی توێژینەوەكان لە ٪٨ لە شەودا پەیوەندی بە چالاكی سێكسیەوە هەیە، كە ئافرەتان و پیاوان وەك یەك ڕووبەڕووی ئەو ئەزموونە دەبنەوە.\nتوێژینەوەیەكی زانكۆی مۆنتیاڵ دەریخسووە، ئەنجامدانی سێكس لەزۆربەی حاڵەتەكاندا زیاتر بووە لەخەودا، جگە لەو حاڵەتەش كەسەكان ئەزموونی جۆری دیكەی وەك ماچكردن‌و خوەخراپەكان دەبینن.\nخەون بینین بەسێكسەوە یاخود هەر خەونێكی دیكە نابێت بە هەند وەربگیرێت‌و ئەگەر هاتوو لە خەوەنەكە پەیوەندی بەسەر كۆی كارەكەت، یاخود باشترین هاوڕێكەتەوە هەبوو ئەوا مانای وان نییە لە ڕاستیدا دەتەوێت ئەوە ڕووبدات.\nتوێژینەوەكە ئاشكراشیكردووە، هەموو خەونەكان تەنانەت خەونی سێكسیش، پەیوەندیان بەو شتانەوە هەیە لە ژیانی ڕاستەقینەدا ڕوودەدەن، كە هەر كەسایەتییەك لە خەونەكەدا دەردەكەون پەیوەندی بەكەسایەتی خۆتەوە هەیە.\nلان والاس ڕۆماننووس ڕوونیدەكاتەوە، كە كاتێك كەسێك لە خەونە سێكسییەكەت دا دەردەكەوێت مانای وانییە، كە لە ڕاستیدا ئەوەت بوێت، لەبری ئەوە دەكرێت خولیایەك هەیە بۆ كەسی بەرانبەر وەك (دڵسۆی ، نەرموونیانی)، بەڵام خۆت هێشتا دركت پێ نەكردووە.\nلەگەڵ ئەوەش دەكرێت خەونی سێكسی (ئارەزویەكی نەهاتەدی بێت) بەرانبەر كەسێك، كە ژیانی ڕاستیدا ناتوانێت پێی بگەیت، بۆیە لە خەوندا ڕەنگدانەوەی هەیە.


ژنانی گەرمیان: پێویستە داواکارى گشتیی ڕۆڵی خۆی ببینێت لە دۆسیەى کوشتنی ژناندا – کوردی – RojNews.News\nژنانی گەرمیان: پێویستە داواکارى گشتیی ڕۆڵی خۆی ببینێت لە دۆسیەى کوشتنی ژناندا\n25/11/2021 - 3:41:11 pm\nله ٢٥ی نۆڤەمبەر، ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژی ژناندا، ژنانی گەرمیان گردبوونەوە و تێیدا داوایان کرد، کە داواکاری گشتیی ڕۆڵی خۆی ببینێت لە دۆسیەى کوشتنی ژناندا، دەشڵێن، پێویستە یاساکان هەموار بكرێنەوە و ياسای نوێ و باشتر دەربكرێت بۆ ڕێگرییكردن لە توندوتيژیى بەرامبەر ژنان.\nئەمڕۆ لە پارکی مەشخەڵان لە شارۆچکەی کەلاری ناوەندی ئیدارەی گەرمیان، ناوەندی هاوبەشی ڕێکخراوەکانی ژنان و چالاکوانانی گەرمیان، گردبوونەوەیەکیان ئەنجامدا و لە کۆنگرەیەکى ڕۆژنامەنووسیدا ڕاگەیەنراوێکیان بڵاوکردەوە.\nشەیما جەمال، بەناوی ڕێکخراوەکانی ژنان لە کۆنگرەکەدا وتى: ئێمە وەكو ناوەندی هاوبەشي ڕێكخراوەكانى ئافرەتان و ژنان لە گەرميان لەم ڕۆژەدا ئەوە دووپات دەكەينەوە، كە داكۆكيكارى مافەكانى ژنان بين و كاربکەین بۆ بەديهێنانی كوردستانێكى خاڵیی لە توندوتیژیی و پێشێلكاریی مافي ژنان.\nوتیشی: بەداخەوە ئێمە لە هەرێمى كوردستان، كە هەميشە گوێ بيستى ديموكراسيیەت و پاراستنى مافى مرۆڤ دەبين، بەڵام ڕۆژانە تيرۆركردن و كوشتن و سوكايەتىی و توندوتيژیى دژ بە ژنان بەردەوامە.\nشەیما جەمال باسی لەوەشکرد: گۆمەڵگا بە تەواویی پڕبووە لە توندوتيژیى و كاركردن بۆ چارەسەكردنى ئەستەم دەبێت، بۆیە بە پلەى يەكەم ئەركى حكومەتى هەرێمى كوردستانە، كە كارى جدیى بكات بۆ کۆتاییهێنان بە توندوتیژییەکان.\nوتیشی: پێویستە ياسا سەروەربێت و داواكارى گشتیی ڕۆڵى بەرپرسيارێتى خۆی ببينێت لە کەیسەکانی ژنان، تاوانباران بەپێی ياسا سزا بدرێن و ياسا دووربێت لە دەستێوەردان، ئەركى ڕێكخراوەكانى ژنانیشە، كە ڕۆڵی خۆيان ببينن و زياتر كاربكەن بۆ هۆشياركردنەوەى تاكەكانى كۆمەڵگا.\nلەبارەى ڕۆڵى پەرلەمانى هەرێمیشەوە شەیما جەمال ئەوەى خستەڕوو: ئەوياسايانەى، كە لە پەرلەمانى هەرێم دەرچوون، دەبێت هەموار بكرێنەوە و ياسای نوێ دەربكرێت بۆ ڕێگرییكردن لە توندوتيژى پێويستە ليژنەى ئافرەتان و ليژنە پەيوەندىدارەكان ڕۆڵی خۆيان لەوچوارچێوەدا ببينن.\nلە کۆتایشدا ئاماژەیان بەوەشکرد: دۆخی پەناگەی داڵدەدانی ژنانی ھەڕەشە لێکراوی گەرمیان زۆر خراپە، لە رووی دابینکردنی پێداویستی و خزمەتگوزارییەکانەوە، بەشێوەیەک، کە بە کۆمەک و ھاوکاریی خێرخوازان بەڕێوەدەچێت و پێویستە دۆخی شێڵتەرەکە باش بکرێت.\nCPT داوای ئازادکردنی ڕۆژنامەنوس و خۆپیشاندەرە دەستگیرکراوەکان دەکات


هه‌وكردنی جگەری ڤایرۆسی چییه؟ چاره‌سه‌ركه‌ی بزانه\nهەواڵی / 16/11/2020 123 جار بینراوە\nد.محمد سه‌یدعلی به‌رزنجی - پزیشکی پایەبڵندی نەشتەرگەری گشتی - بەکالۆریۆس لە نەشتەرگەری گشتی و هەناوی.\nجگه‌ر یه‌كێكه له ئه‌ندامه گرنگه‌كانی جه‌سته، ده‌كه‌وێته لای راستی خوار قه‌فه‌سه‌ی سنگه‌وه، كێشی جگه‌ر له‌مرۆڤێكی پێگه‌یشتوودا له پیاواندا (1.4 – 1.6) كگم، به‌ڵام له‌ژناندا (1.2 – 1.4) كگم. كۆمه‌ڵێك فرمانی گرنگی هه‌ن وه‌ك ده‌ردانی چه‌ندین ئه‌نزایم و ڤیتامین، دروستكردنی فاكته‌ره‌كانی خوێن مه‌یین، كۆكردنه‌وه‌ی شه‌كر، چه‌وری و پرۆتینه‌كان تاکو له‌كاتی پێویستدا به‌كاربهێندرێنه‌وه. هه‌روه‌ها له‌ش رزگار ده‌كات له جۆره‌ها ژه‌هری مه‌ترسیدار بۆ له‌ش.\nهه‌وكردنی ڤایرۆسیی جگەر:\nئه‌م نه‌خۆشییه یه‌كێكه له نه‌خۆشییه گوازراوه‌كان و به‌شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو له جیهان هه‌یه، بریتییه له هه‌وكردنی جگه‌ر به‌هۆی ڤایرۆسێكه‌وه كه به ڤایرۆسی جگه‌ر ناسراوه و پێنج جۆری هه‌ن ( A.B.C.D.E ). ده‌كرێ كورتخایه‌ن و له‌ناكاو بێت له هه‌ندێ باردا(وه‌ك\_ڤایرۆسی جۆری ئه‌ی و ئی) و درێژخایه‌ن بێت له هه‌ندێ باری دیکەدا (وه‌ك\_ڤایرۆسی جۆری بی و سی).\nهه‌وكردنی ڤایرۆسی جگه‌ر-جۆری ئه‌ی (A):\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌ڕێگای خواردن و خواردنه‌وه‌ی پیسبوو به ڤایرۆسه‌كه‌وه تووش ده‌بیت. رێگاكانی گواستنه‌وه‌ی له كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی دی بریتییه له (فیكۆ-ئۆراڵ) پیسایی بۆ ده‌م واتا گه‌ر شتێك پیسایی و پاشه‌ڕۆی كه‌سی تووشبووی به‌ر بكه‌وێت له‌كاتی ده‌ستلێدان یان به‌ركه‌وتنیدا ڤایرۆسه‌كه ده‌گوازرێته‌وه.\nئه‌و كه‌سانه‌ی تووشی ئه‌مجۆره له‌هه‌وكردنی ڤایرۆسی جگه‌ر ده‌بن، هه‌فته‌یه‌ك به‌ر له‌ده‌ركه‌وتنی نیشانه‌كان تاوه‌كو هه‌فته‌یه‌كیش پاش ده‌ركه‌وتنی نیشانه‌ی نه‌خۆشییه‌كه، كاریگه‌رییان له‌سه‌ر ده‌وروبه‌ر هه‌یه‌و ده‌توانن بۆ خه‌ڵكی دیکەی بگوازنه‌وه.\nڤایرۆسی (جۆری ئه‌ی) زیاتر تووشی منداڵان ده‌بێت و كاتییه، چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك ده‌مێنێته‌وه و ده‌ڕوات. وا باشتره خۆمان له به‌كارهێنانی ده‌رمانی ناپێویست بپارێزین چونكه ره‌نگه تووشی سستبوون و له‌كاركه‌وتنی جگه‌رمان بكات. پشوودان و خواردنه‌وه‌ی بڕێكی باش له شله‌مه‌نی یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت له خێرا باشتربوونه‌وه.\nهه‌وكردنی ڤایرۆسی جگه‌ری ( جۆری بی ):\nئه‌م جۆره‌یان به جۆره مه‌ترسیداره‌كه‌ی هه‌وكردنی ڤایرۆسی جگه‌ر ناسراوه و ده‌كرێ به‌شێوازی كتوپڕ ده‌ربكه‌وێت و له‌هه‌مانكاتدا ده‌گونجێ درێژخایه‌ن بێت و ببێته هۆی ئه‌وه‌ی جگه‌ر له‌كار بخات.\nبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌ڕێگای به‌ركه‌وتنی خوێن و شله‌كانی له‌شی كه‌سی تووشبوو ده‌گوازرێته‌وه، هه‌ربۆیه (به‌كارهێنانی ده‌رزی كه كه‌سی تووشبو به‌كاری هێنابێت، په‌یوه‌ندی سێكسی له‌گه‌ڵ تووشبودا، گواستنه‌وه‌ی خوێنی كه‌سی تووشبوو، ده‌رزی تاتۆ و له‌ڕێگای دایكه‌وه بۆ كۆرپه ... هتد) واتا هه‌رڕێگایه‌ك كه‌ببێته هۆی به‌ركه‌وتنی خوێن و شله‌كانی كه‌سی تووشبوو به كه‌سێكی دی ئه‌وا نه‌خۆشییه‌كه ده‌گوازێته‌وه.\nخۆشبه‌ختانه ئه‌م جۆره‌ش ڤاكسینی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه و له‌زۆرێك له وڵاتاندا ڤاكسین دژی ڤایرۆسی جگه‌ری جۆری بی به‌شێكه له هه‌ڵمه‌تی كوتانی ساڵانه و زۆربه‌ی منداڵان و گه‌وره‌ساڵان پێکوتە وه‌رده‌گرن.\nهه‌وكردنی ڤایرۆسی جگه‌ری ( جۆری سی ):\nلەوانەیە لە سەرەتاوە هیچ نیشانەیەكی نەبێت، یاخود نیشانەی گشتی و ناتایبەتمەندی هەبێت وەك بێهێزی و تا. دواتر دەبێتەهۆی زەردوویی و پاشان پەككەوتنی جگەر و ئەگەری تووشبوون بە شیرپەنجەی جگەر زۆر زیاددەكات.\nئەم جۆرەیان ئێستا چارەسەری بۆ پەیدابووە و تەنانەت هەندێك لە حاڵەتەكانیش بەتەواوی چاكدەكاتەوە ئەگەر زوو دەستنیشان بكرێن و چارەسەر دەستپێبكەن. بەڵام تاكو ئێستا ڤاكسینێك نییە رێگا بگرێ لە تووشبوون بەم نەخۆشییە.\nگواستنەوەی ئەمجۆرە ڤایرۆسە بەم رێگایانە دەبێت: بەركەوتنی خوێنی كەسێكی تووشبوو بەم نەخۆشییە، لە رێگەی سێكسەوە و گواستنەوە لە دایك بۆ منداڵ.\nنیشانه‌كانی هه‌وكردنی جگه‌ری ڤایرۆسی به گشتی:\nنیشانه‌كان له كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی دی ده‌گۆڕێت و مه‌رج نییه هه‌موو نیشانه‌كان ده‌ربكه‌ون.\n-به‌رزبونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رمی له‌ش (تا)\n-بێتاقه‌تی و نه‌مانی ئاره‌زوی خواردن\n-سكچون، رشانه‌وه و ئازاری سك\n-گۆڕانی ره‌نگی میز بۆ ره‌نگێكی زه‌ردی تاریك\n- هه‌وكردنی جگه‌ری درێژخایه‌ن و له‌كاركه‌وتن و به‌مۆمبونی جگه‌ر ( له جۆری بی و سی ) دا ده‌رده‌كه‌وێت.\nدۆزینه‌وه و ده‌ستنیشانكردنی نه‌خۆشییه‌كه:\nجیا له نیشانه‌كانی نه‌خۆشییه‌كه تێكڕای جۆره‌كانی ڤایرۆسی جگه‌ر به‌هۆی پشكنینی خوێنه‌وه ده‌دۆزرێنه‌وه.\nده‌ستنیشانكردنی جۆری ڤایرۆسه‌كه زۆر گرنگه، چونكه جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌و جۆرانه‌ی كه ده‌بنه هۆی هه‌وكردنی درێژخایه‌ن رێڕه‌وی چارسه‌ر ده‌گۆڕێت و پێویستده‌كات ده‌رمانی تایبه‌ت به‌كاربهێنیت تاکو له مه‌ترسی له‌ده‌ستدانی جگه‌ر به‌دووربیت، هه‌ر بۆیه سه‌ردانیكردنی پزیشكی پسپۆڕی نه‌خۆشییه‌كانی جگه‌ر گرنگه.\nوا باشتره سه‌ردانی پزیشك بكه‌یت تا ڕێنمایی پێویستت پێ بدات و به‌دووربیت له هه‌وكردنی درێژخایه‌ن و له‌كاركه‌وتنی جگه‌ر. هه‌رچه‌نده تا ئێستا ده‌رمانێكی تایبه‌ت به هه‌وكردنی جگه‌ری ڤایرۆسی بوونی نییه، بۆیه خۆپاراستن باشترین ڕێگایه تا تووشی نه‌خۆشییه‌كه نه‌بین و خۆشبه‌ختانه ڤاكسینی دژی تووشبوون به( جۆری ئه‌ی و جۆری بی) بوونی هه‌یه.\n-وه‌رگرتنی ڤاكسین و كوتاوه‌كان له‌كاتی خۆیدا.\n-به‌كارهێنانی ئاوی پاك و شوشتنه‌وه‌ی سه‌وزه و میوه.\n-ده‌ستشوشتن پێش سه‌رئاو و دوای سه‌رئاو و گرنگیدانی زیاتر به پاكوخاوێنی.\n-خۆپاراستن له به‌كارهێنانی ده‌رزی و ئه‌و ئامێرانه‌ی كه دڵنیا نین له پاكوخاوێنییان.\n-خۆپاراستن له سێكسی نادڵنیا و دووربوون لە سێكسكردن له‌گه‌ڵ كه‌سانی تووشبوو\n-كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌ركه‌وتن له‌گه‌ڵ كه‌سانی تووشبوودا و له‌ئه‌گه‌ری به‌ركه‌وتندا رێنمایی پێویست له پزیشك و كه‌سانی شاره‌زا وه‌ربگیرێت.\nماوه‌ته‌وه بڵێیین ڤایرۆسی هه‌وكردنی جگه‌ر كه ئێستا له جیهان 400 ملیۆن كه‌س گیرۆده‌ی بوون و ساڵانه یه‌ك ملێون و چوارسه‌د هه‌زار كه‌س ده‌كوژێت له جیهان، نه‌خۆشییه‌كی ڤایرۆسی درمی گوازراوه‌ی ترسناكه، ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ر نه‌كرێت ئه‌گه‌ری توشبوون به گرفتی درێژخایه‌ن و په‌ككه‌وتن و شێرپه‌نجه‌ی جگه‌ری هه‌یه له كه‌سی توشبوو.\nڤایرۆسه‌كه له پێنج جۆری (A,B,C,D,E) پێكدێت كه دوو جۆری (B,C) جۆره هه‌ره مه‌ترسیداره‌كانیانه.\nله كوردستان ئاماره‌كانی ساڵانی ڕابردوو كه‌مبونه‌وه‌ی ژماره‌ی نه‌خۆشییه‌كه ده‌رده‌خه‌ن به‌جۆریك له‌ساڵی 2014 ژماره‌ی توشبوانی ڤایرۆسی جۆری بی (2016) حاڵه‌ت و جۆری سی (347) حاڵه‌ت بووه، وه له ساڵی 2015 بووه به (767) و (174) حاڵه‌ت بۆ ڤایرۆسی جۆری بی و سی هه‌روه‌ها له شه‌ش مانگی 2016 دا (447) و (49) حاڵه‌تی هه‌وكردنی ڤایرۆسی جۆری بی و سی تۆماركراوون.\nتێبینی\_ ئه‌م زانیارییانه مه‌به‌ست لێییان هۆشیاركردنه‌وه و رۆشنبیری ته‌ندروستییه و نابێت بۆ چاره‌سه‌ر و جێگرتنه‌وه‌ی سه‌ردانیكردنی پزیشك به‌كاربهێندرێن.\nد.محمد سه‌ید عه‌لی به‌رزنجی\nبەکالۆریۆس لە نەشتەرگەری گشتی و هەناوی


ژماره‌ی گه‌نجانی خانه‌نشینکراو له سوید زۆر بووه - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nژماره‌ی گه‌نجانی خانه‌نشینکراو له سوید زۆر بووه\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 26 januari 2011 kl 10.47\nله سوید ژماره‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی له ته‌مه‌نی گه‌نجیدا و زووتر له کاتی خۆی، خانه‌نشین ده‌کرێن هه‌ر دێ و زیاتر ده‌بێ. له‌ماوه‌ی چوار ساڵی یه‌که‌می ده‌سه‌ڵاتی حیزبه‌کانی هاوپه‌یمانی ڕاست، ئه‌م زێده‌بوونه 50 له‌سه‌د بوو. ساڵی ڕابردوو نزیکه‌ی 6700 گه‌نجی ژێر 30 ساڵ پێشوه‌خت خانه‌نشین بوون. چوار ساڵ پێشتر، ئه‌و ڕێژه‌یه 4500 که‌س بوو. ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) له حیزبی مۆدێراتی ده‌سه‌ڵاتدار ڕه‌خنه‌ی زۆری له‌م زیده‌بوونه هه‌یه و به سه‌رشۆڕیی ده‌زانێ.\nکریسترسۆن ده‌ڵێ من ئه‌مه به گه‌شه‌سه‌ندنێکی ترسناک ده‌زانم. ئه‌مه شکستێکی گه‌وره‌یه بۆ گه‌لێ که‌سی پێوه‌ندیدار و کاره‌ساتێکه بۆ ئه‌و گه‌نجانه‌ی تووش بوون. ئه‌وانه له کرده‌وه‌دا به ته‌مه‌نی گه‌وره‌یی ژیانێکی هه‌ژارانه‌یان ده‌بێت، پێوه‌ندییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیان زۆر سنووردار ده‌بێ و چ هاوبه‌شێکی کارییان له‌گه‌ڵ که‌س نابێ. ئه‌وان به‌مجۆره ژیانێکی زۆر ناخۆشتر له چاو گه‌نجانی تریان ده‌بێ.\nبه‌ڵام له به‌ر چی ئه‌م ڕه‌وته له ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی هاوپه‌یمانی ڕاستدا ئاوا خێرا بۆته‌وه که دروشمی کار بۆ گه‌نجانێکی زۆرتری هه‌ڵگرتبوو؟\nئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) ده‌ڵێ ئه‌م ڕه‌وته له ماوه‌یه‌کی دوورودرێژدا پێگه‌یشتووه. ئێمه له که‌سێکی تر له‌و ناوه‌دا نه خراپتر بووین و نه باشتریش. ئه‌م گه‌شه‌یه درێژماوه بووه و که‌س نه‌یتوانیوه به‌ری پێ بگرێ. خاڵی دووه‌م ئه‌وه‌یه که ئێمه له‌م پێناوه‌دا هیچ چاکسازییه‌کمان نه‌کردووه.\nئاماره سه‌ره‌تاییه‌کانی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) نیشان ده‌دا که 6700 که‌س له که‌سانی ژێر 30 ساڵ، له ماوه‌ی ساڵی ڕابردوودا خانه‌نشین کران که‌چی ئه‌م ڕێژه‌یه له ساڵی 2006دا 4500 که‌س بوو. ئه‌م زیده‌بوونه‌ش له ماوه‌یه‌کی درێژدا سوه‌ی گرتووه، هه‌روه‌ک کریسترسۆن ئاماژه‌ی پێدا.\nله ساڵی 2008دا ئادریانا لێندر به‌ڕیوه‌به‌ری گشتیی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) توێژینه‌وه‌یکی پێشکه‌ش کرد و پێشنیاز و ڕێچاره‌ی خۆیشی هێنایه گۆڕێ به‌ڵام ئه‌م گه‌شه نه‌رێنییه گوێی نه‌داوه‌تێ و هه‌ر به‌رفره‌تر بووه. ئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه هۆی ئه‌وه‌ی نزیکه‌ی سی هه‌زار که‌سی گه‌نج، پێشوه‌خت خانه‌نشین ده‌کرێن، یا خود پاره‌ی قه‌ره‌بووی نه‌خۆشیی به‌رده‌وام (permanent sjukersättning) وه‌رده‌گرن چییه؟ ئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) وه‌ڵام ده‌داته‌وه.\nئولف کریسترسۆن وه‌زیری بیمه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی (Socialförsäkringsminister) ده‌ڵێ ئه‌مه دوو هۆی سه‌ره‌کیی هه‌یه. یه‌کیان ئه‌وه‌یه که به‌ڕاستی زۆر که‌س ڕاسته‌وخۆ له‌و یه‌کساڵه‌ی بۆ ته‌کمیلکردنی دوایین ساڵی خولی ئاماده‌یی دانراوه، باز ده‌ده‌نه ناو خانه‌نشینیی پێشوه‌ختی سنووردار ناودێر به (tidsbegränsad förtidspension) و ئه‌مه به جێی پاره‌ی یارمه‌تیی خوێندن (studiebidrag) وه‌رده‌گرن. له‌م ناوه‌دا هه‌ندێ که‌س هه‌ر له‌وێدا ده‌چه‌قن و ئه‌مه زۆر شێوازێکی نابه‌جێ و خراپه. به‌ڵام هۆیه‌که‌ی دیکه ئه‌وه‌یه که گه‌نجێکی گه‌لێ زیاتر له بارێکی ناله‌باری ده‌روونیدا ده‌ژین.\nستیگ ئورووست‌فیورد به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رزی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) ده‌ڵێ ئێمه پێویسته خۆمان کۆکه‌ینه‌وه و وبه‌رنامه‌یه‌ک داڕێژین. ده‌ست بخه‌ینه ناو ده‌ستی یه‌ک و کارێک ئه‌نجام بده‌ین. به‌ڵام ئاخۆ ئه‌و قسه‌یه چییه؟ ده‌بێ چ بکردرێ؟\nئورووست‌فیورد ده‌ڵێ شوێنی زیاتری دیکه بۆ دانی پاره‌ی کۆمه‌کی مووچه (lönebidrag) دامه‌زرێن هه‌روه‌ها ئێمه‌ش چالاکانه‌تر یارمه‌تیی ئه‌و گه‌نجانه بده‌ین و فێریان بکه‌ین که چۆناوچۆن بکه‌ونه ناو بازاڕی کاره‌وه.\nبه‌ڵام ئاخۆ پێویسته له‌م پێناوه‌دا بڕیاری سیاسیش بدرێ؟ ستیگ ئورووست‌فیورد به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رزی سندووقی بیمه‌ی بێکاری (Försäkringskassan) ده‌ڵێ من پێم وایه که ئێستا تۆپه‌که له زه‌ویی کاربه‌ده‌ستان دایه و ئه‌وانن که ده‌بێ بڕیار بده‌ن.


“تیری تەرکەش “، لە ترکەش ، یـادێک لە عـــەوڵای مـام سەعــید هێـمای وەرە بەخشی پێشمەرگە، سەدیق بابایی – Peshmergekan\nیاری دێرینی ئاوارە و شەریفزادە. پیاوە ناسراوە لووت بەرزەکەی بناری قەندیل، مەکۆی پێشمەرگە. ڕاوێژکار ، ڕێنما، ئەو کەسایەتیە کە بە درێژایی تەمەنی سەنگەری شۆڕش لە مەڵبەندەکانی ( بەری مێرگان ونەڵێن)، وەک خۆی وتەنی: “هاندەری قەومەکەی بۆ پارێزگاری لە سەنگەری کوردایەتی و مەردایەتی” بوو.\nئەو وەک گەڵای ژیان بەخشی دار و دەوەنی لێرەوارەکانی قەندیل سەنگەری لە گیران نەهاتووی شۆڕش، جارێک شینایی ژیان و هۆمێدی بەقای میلەتەکەی پیر ئاسا بە دەڤەری پیران (شار) دەبەخشی. جارانی تر لووتکە بە لووتکەی شاخە بە هەیبەتەکانی وڵاتەکەی هەور ئاسا بەرەو بنارو پێدەشت دادەپۆشی تا بە نمە بارانی گیان بەخشی شۆڕش بزوێن و داکۆکی کاری مان ومانەوەی نەتەوەکەی بەرانبەر پەلاماری وشک هەڵێنانی داری تەمەنی کورد و کورایەتی لە وڵات بێت.\nلە کاتی بەستەڵەک و هەڵکردنی کڕێوەی زوقم و پەلاماری داپڵۆسێنەری ڕەوەی زستان ئاسای چلە ساڵەکانی دەورەی پاشایەتی نەیاری کورد، دەشتی بێتوێن و بناری سینەمۆکە بە پۆشینی بەرگی تووتنەوانی دەبوو بە لانکەی خۆسازدان و پشووی خۆ تەیار کردنی سەر لە نوێ بۆ بەر پەرچی پلانی دوژمی هار لە کوردستان.\nلە گەڵ سەرهەڵدانی گزنگی خۆری هەر دەرفەتێکی نوێ دیسان هاوشانی قاسپەی کەوی کۆسارانی بناری (زەویان و خەرپاپ ) بە قرمەی بڕنوی شانی مژدەی نۆژەن کردنەوەی (قەڵاتی مووتاوێ ) بە تامەزرۆیانی ژیانی سەرفراز و ناهۆمێد کردنی هەوڵی نەزۆکی دوژمنانی جێگیر لە ( پەسوێ و جەڵدیان ) بە گوێ دۆست و دوژمن دا دەچڕی.\nئەو لە پەنا شێرە کوڕانی (لاجان)، سەڵای دەوامی شۆڕش هەمدیس وەک چۆمە بە خرۆشەکەی (بادیناوێ ) شیو بە شیو و دۆڵ بە دۆڵ ئاودێری دڵی تامەزرۆی وڵات پەروەری دەکرد.\nمێژووی ئەم وڵاتە لە کۆنەوە شاهێدی ئەم ڕەوتە بۆ بەر ئەنگاری دوژمنی هێرشکار لە هەر لایەک و لە هەر سەردەمێک بووە. ئاسەوارەکان راستی ئەم وتە دەسەلمێنن.\n(زەنگیاوێ ) لەوە دەچێت سەردارێکی ئاشووووریەکان بووبێت کە کاتی هێرش لە ٨٣٢ ی پێش زاین بۆ سەر مووساسیر لە ڕەبەت و ناوچە دەکوژرێت و ناوەکەی لەم گوندە دەچێتە نێو مێژووی ناوچەکە. لە سەردەمی کۆماری ئێسلامی ناسر کازمی فەرمانداری پێشوو فەرماندەی سپا لە پاوە ( دەورە دیتووی لۆبنان) وەک فەرماندەری هێزەکانی کۆماری ئێسلامی لە پیرانشار لە ٦/٦/١٣٦١ هەر لەم ناوچە لە هێرشێکدا بۆ سەر پێشمەرگەکانی حێزبی دێمۆکرات بە دەردی زەنگیاو چوو.\nعەوڵای مام سەعــید کاتێک ئیتر بە هۆکاری هەڵکشانی زۆری تەمەن هێزی لەش مەودای درێژە پێدانی ڕێچکە پیرۆزەکەی وەک جاران پێنادا لە ئامێزی “قەومە” بە وەفا کەی واتە خەڵکی ترکەش و دەوروبەر بە پێشوازی گەرمەوە ڕێزی لێ دەگیرا. ئەو سەرەڕای ئەوە لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی دوژمندا ڕۆژانی کۆتایی تەمەنی تێدەپەڕاند، قەت لە ئامۆژگاری و ڕێنوێنیەکانی بۆ دەورو بەر دەست هەڵناگرێت.\nڕۆژێک لە دایرەی (ئێتلاعاتی سپای پاسدارانی پیرانشار) بانگهێشت دەکرێت. بەر پرسی دایرەکە بە تووڕەییەوە پێی دەڵێن”پیرە مەرد، اگر دست از این تحریکات در میان مردم بر نداری تو را بە جوخە اعدام خواهم سپرد.”\nلە وەڵامدا پیری سەنگەری کوردایەتی و مەردایەتی دەستێک بە سمێڵە سپیەکانی دا دێنێت و بە شێوازە تایبەت و گفتەکە شیرینە کەی خۆی لە وەڵامی کابرای داگیر کەر دا دەڵێ : ” جا کوو بم کەنەوە بە پیاو!”\nمام عەوڵای ڕەحمەتی بە ئەم شێوە بە بەر پرسی بکوژانی کورد دەسەلمێنێ ئەو بە هۆی پیری و پەک کەوتەیی هێزی درێژەی خەباتی لێ ئەستێندراوە . لە بەر ئەوە بە ناچار لە ژێر دەستی ئەواندا دەژیت. ئەگەر بێتوو ئەوان وک ئەو وتوویە گوللە بارانی کەن ، ئەوکات ئەو سەر لە نوێ شەرەفی کوردایەتی و پیاوەتی کە بە ژیان لە ژێر دەستی ئەواندا خەوشدار دەزانێ بۆی دەگەڕێتەوە .\n . دوو گوند لە بناری قەندیلی چکۆڵە. پیرانشار\n٤ . قەڵایەکی هەرە کۆن ٢٥٠٠ ساڵ بەر لە زاین. ناوچەی پیرانشار\n . دوو پادگانی مەزنی جێگیر کراو لە سەردەمی پاشایەتی پاڵەوی . ناوەندی گوڵە باران کرانی مامۆستای قوتابخانەی نووسەر ، داریوش نیکوو خەڵکی کرماشان و چەند نەیاری تری پاڵەوی لە دەڤەری هۆرامان.\n. گوندێکی ناوچەی پیرانشار.\n. بادیناوێ، بە جێ ماو لە نێوی بەهدینان واتە دینی بەهی یان پیرۆز.\n . لە کتێبی ئەوێستا ، زەنگیاو Zanigaw لە پاڵەویدا zenigaw لە فارسیدا زنگیاب و لە گوتنی ناوچەکەدا زەنگیاوێ هاتوە . لە سەر دەمی کەیکاوس کیانی بە دەستیئ ئەفراسیاو دەکوژرێت. یوستی ، بە خاوەنی گاوی زیندوو نێوی دەبات . سەر چاوە فرهنگ ایران ص . ٥٤٧\nزەنگیاو سەرۆکی ئاشووریەکان لە پەلامار بۆ سەر ئۆراتۆریای یان ئۆراتۆرەکان ٨٣٢ پ .ز دەکوژرێت نێوی ئەم گوندە لەو کاتەوە ڕەنگە بە جێ مابێت.\nشەڵمانس یا شەڵماش لە ناوچەی سەردەشت لەو کاتەدا وەک یەکێک لە پادشاکانی ئاشوور لە هێرشی بۆ ناوچەی ڕەبەت ( مووسادسیر) تووشی شکست دەبێت وەک نێوی ئەو هێرش کارە بە جێ ماوە .\nیادی بەرز وبەڕێزتر. سدێق بابایی ١٧/٦/٢٠٢٢\nبۆ داگرتنی بابەتەکە بە پ د ف


وێنەیەك کە تەمموزی رابردوو بڵاوکرایەوە لەلایەن داعشەوە، یەکێك لە سەرکردەکانی نیشاندەدات کە قسە بۆ ئەندامە لیبیەکانی دەکات. گروپی واگنەری روسی چەندین تاکتیکی هاوشێوە بەکاردەهێنێت کە داعش بەکاریهێناون بۆ راکێشانی بەکرێگیراوان بۆ شەڕکردن لە شەڕەکانی مۆسکۆ لە جیهاندا، لەنێویاندا لیبیا. [فایل]\nگروپی واگنەر -- کە سوپایەکی کەرتی تایبەتە و کارنامەی سەرۆکی روسیا ڤلادیمێر پوتین جێبەجێدەکات -- تاکتیکی هاوشێوەی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەکاردەهێنێت بۆ راکێشانی خەڵك لە تەواوی جیهاندا، چاودێران دەڵێن.\nگروپی واگنەر سەرەتا لە ساڵی 2014 لە خۆرهەڵاتی ئۆکرانیا دەرکەوتن -- کە مۆسکۆ بە "خۆبەخش" ناویدەبردن -- پەیوەندییانکرد بە ریزەکانی هێزە جوداییخوازەکانی سەر بە روسیاوە و دواتر سەریکێشا بۆ پێکەوەلکاندنی نایاساییانەی کرایمیا (دورگه‌ی قرم).\nسەرەتا، ئەم "سوپای سێبەر"ە لە ریزەکانیدا کەسانی دەرکراو لە سوپا و دز و تاوانباری پێشتر هەبوون کە بەدوای پارە و سەرکێشییەوە بوون، بەڵام به‌درێژایی ساڵان، تاکتیکەکانی گروپەکە گۆڕان.\nله‌ئێستادا، هەمیشە بەپێی خواستەکانی پوتین، گروپی واگنەر دەستیکردووە بە راکێشانی لاوانی ناوچەکان بۆ شەڕکردن لە چەندین ناوچەی شەڕ کە کرملن بەرژەوەندی لێیان هەیە.\nژنان و منداڵانی ئاوارەی سوریا بەنێو قوتو و پاشماوەی خۆراكدا دەگەڕێن لە زبڵدانێكدا لە کەمپی کەفر لوسینی نزیك بە سنووری تورکیا لە پارێزگای ئیدلیب، لە 2019. دۆخی لەمشێوەیە رێیداوه به گروپی واگنەری روسی و داعش کە بتوانن کەسانی نوێ رابکێشنە ریزەکانیانەوە. [عارف وەتاد/ئاژانسی فرانس پرێس]\nبەمدواییانە مۆسکۆ بە بەکارهێنانی گروپی واگنەر وەك پێشڕەوێك، دەستیکردووە بە هەڵمەتێکی راکێشانی بەکۆمەڵ لە سوریا.\nتاکتیکە نوێکان لە هێڵەکانی پێشەوەی شەڕ\nلەم هەڵمەتەدا خەڵك راناکێشێت بۆ شەڕکردن لەپاڵ ئه‌و میلیشیانه‌دا کە شەڕ بۆ رژێمی بەشار ئەسەدی سوریا دەکەن، کە چەندین ساڵه ئه‌وه ده‌كه‌ن، بەڵکو بۆ نوێترین هێڵی شەڕی مۆسکۆ: لیبیا.\nلاوانی سوریا کە بوونەتە بەکرێگیراو، دەنێردرێن بۆ بەهێزکردنی ریزی هێزەکانی مارشاڵ خەلیفە حەفتەری لیبیا، کە پشتیوانی مۆسکۆی هەیە دژی حکومەتی ددانپێدانراوی لیبیا لە تەرابلس.\nشەڕی ناوخۆی سوریا، کە لە 2011 دەستیپێکرد، زۆربەی وڵاتەکەی وێرانکردووە و بۆتە هۆی گیانلەدەستدانی زیاد لە 500,000 کەس و ئاوارەبوونی زیاد لە 7 ملیۆن هاوڵاتی.\nبۆ بەکرێگیراوانی مۆسکۆ، دۆخێکی نمونەییە بۆ راکێشانی لاوانی نائومێد.\nئەفسەرێکی خانەنشینی سوپای کازاخ لە ئاڵماتی، رائید داورێن ئۆسپانۆڤ وتی: "پارەی باش دەدەن، بۆیە ئەمە دەرفەتێکی گەورەیە بۆ پیاوانی بێکار، کە زۆرێکیان بێچارەبوون لە هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی كێشە داراییەکانیان و رێکخستنەوەی ژیانیان."\nبڵاوکراوەیه‌كی هەواڵی عەرەبی، سوەیدا 24، لە مانگی ئازاردا رایگەیاند كه گروپی واگنەر مانگانە موچەی "1,000 دۆلار دەدات بەوانەی وەك خۆبەخش پاسەوانیی دەزگاکانیان دەکەن و 1,500 دۆلار بەوانەی وەك خۆبەخش شەڕ بۆ گروپەکە دەکەن" لە لیبیا.\nئەمە تاڕادەیەك سامانێکی گەورەیە بەراورد بەوەی لە سوریا ده‌ست خەڵك ده‌كه‌وێت.\nدەوترێت موچەی مانگانەی سەربازێکی ئاسایی سوری نزیکەی 30 دۆلارە، لەکاتێکدا موچەی مانگانەی چەند میلیشیایەکی سەربە رژێم -- كه هەندێکیان لەلایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێرانەوە پشتیوانی دەکرێن -- لەنێوان 50 بۆ 100 دۆلاردایە.\nكاته‌لۆگی گروپی 'دەوڵەتی ئیسلامی'\nئۆسپانۆڤ وتی میتۆدەکانی راکێشانی گروپی واگنەر هاوشێوەیی زۆریان لەگەڵ میتۆدەکانی داعش هەیە، وەك بەکارهێنانی پارە بۆ راکێشانی خەڵكی هەژار و دۆزینەوەی لاوانی هەستیار لەڕێگەی ئینتەرنێتەوە.\nسەرەتا، حه‌زكردن به سەرکێشی و سەرابی یۆتۆپیا دوو لە کۆڵەکەکانی راکێشانی خەڵك بوون لەلایەن داعشەوە، بەڵام دوای کەوتنی 'خەلافەت'ی داعش لە ئازاری 2019، گروپه‌كه -- وەك واگنەر -- کار لەسەر نائومێدی ئابوری دەکات بۆ راکێشانی خەڵك.\nئەم تاکتیکە بەمدواییانە لە تورکیا سەریهەڵداوە، کە راکێشەرانی داعش هەوڵدەدەن لاوازی ئابوری بەهۆی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆناوه بقۆزنەوە بۆ بەئامانجکردنی کرێکارانی کۆچبەر لە تورکمه‌نستانەوە.\nراکێشەرانی داعش "كار" دەدەن بەم کۆچبەرە بێکار و بێچارانە کە 1,000 دۆلاری مانگانەیە لەگەڵ 1,000 دۆلار وه‌ك بەخشیش له سه‌ره‌تادا.\nراکێشەران وریان لەوەی وردەکاریی "دەرفەتە ئاشتیخوازانه‌كان" نه‌خه‌نه‌ڕوو، سوورن لەسەر ئەوەی پەیوەندییان بە جەنگەوە نییە.\nزۆرجار، رێك بەوشێوەیەی ساڵانی فەرمانڕەوایی داعش لە بەشێکی گەورەی عێراق و سوریا، ئەم راكێشراوە بێچارانە دەستبەجێ دەنێردرێن بۆ بەرەکانی پێشەوەی شەڕ و رووبەڕووی دۆخی کوشندە ده‌بنەوە.\nگروپی واگنەر و هاوپەیمانانی هه‌مان كاته‌لۆگی كاركردنیان گرتۆته‌به‌ر له‌م بواره‌دا.\nسوەیدا 24 رایگەیاند كه سەرەتای ئەمساڵ نزیکەی 35 لاوی سوری راکێشران بۆ نێو میلیشیایەك بە پرۆژەیەکی هاوبەشی نێوان گروپی واگنەر و حیزبی لاوانی نیشتمانی سوریا، کە رێکخراوێکی فەرمییە و کار بۆ رژێمی ئەسەد دەکات.\nئەم راكێشراوانە دەستبەجێ نێردران بۆ هێڵەکانی پێشەوە بەجۆرێك کەمترین راهێنانی شەڕیان پێکرابوو تا شەڕی یاخیبوانی دژە حکومەت بکەن.\nراپۆرتەکە دەڵێت لەم 35 چەکدارە راکێشراوە، هەر یەکەم رۆژ لانیکەم 10 کوژران و زۆری دیکە برینداربوون یان ونبوون لەکاتی شەڕدا، کە ئاماژەیە بەوەی راکێشراوان وەك قۆچی قوربانی بەکارهێنراون.\nخێزانی راکێشراوەکان، هیچ قەرەبوویەکیان پێنەگەیشت چونکە میلیشیاکە سەر بە هیچ دەزگایەکی فەرمی نەبوو، سەرەڕای ئەو بەڵینانەی لەلایەن سەرکردەکانی گروپی واگنەر و هاوپەیمانانیەوە درابوون.\nشیکاروانی سیاسی و توێژەری کاروباری نێودەوڵەتی، خەڵکی بیشكێك، ئەدیل ئۆسمۆنۆبێتۆڤ وتی گروپی واگنەر دەتوانێت ئەرکی هەواڵگری و سەربازیی وا ئەنجامبدات کە مۆسکۆ ناتوانێت.\nوتی کۆمپانیا سەربازییە تایبەتەکانی وەك واگنەر "سوپای یاسایی چەکدار نین تا بکەونە ژێر یاسای نێودەوڵەتییەوە، ئەو دەوڵەتانەی کە رێکیاندەخەن بەرپرس نین لە کارەکانیان".\nدۆیچە ڤێلە لە 2018 رایگەیاند كه یاسای نێودەوڵەتی و یاسای روسیا هەردووکیان بەکرێگیراوانی سەربازییان قەدەغەکردووە، بەڵام پەرلەمانی روسیا، دوما و وەزارەتی دەرەوە کاریانکردووە بۆ بە یاساییکردنی کۆمپانیا سەربازییە تایبەتەکان لە روسیا.\nهێشتا پێشنیازەکە نەبۆتە یاسا بەهۆی چەند هۆکارێکەوە. بەرپرسان دوودڵن لەوەی رێگە بە پەیوەندی دیاری نێوان کرملن و بەکرێگیراوان بدەن و هەروەها نایانەوێت گروپە چەکدارە نافەرمییەکان ببنە بزووتنەوەی کۆمەڵایەتی یاسایی.\nبەرپرسان لە روسیا نکۆڵی لە بوونی گروپی واگنەر دەکەن، لەکاتێکدا ددان بەوەدا دەنێن كه دەکرێت چەند روسییەك بۆخۆیان بەشداری لە شەڕەکانی دەرەوەدا بکەن.\nبزنسمانێكی سان پترسبۆرگ و هاوپەیمانی پوتین، یەڤگینی پریگۆژین، کە سامانەکەی بە بزنسی چێشتخانە بنیاتناوە، بە بەستنی گرێبەستی گەورە لەگەڵ سوپا و حکومەتی روسیا، بەشێوەیەکی دیار ناسراوە بەوەی لەپشت پشتیوانی دارایی گروپی واگنەرەوەیە.\nئەم پشتیوانیەی کەرتی تایبەت وادەکات کرملن بتوانێت بەرژەوەندییەکانی بەرەوپێش بەرێت بۆ جەنگی دوو رەهەند ئه‌نجامبدات لەژێر پەردەی نکۆڵیكردنێكی شیاوه‌وه.\nئۆسپانۆڤ، ئەفسەری سەربازی خانەنشین، وتی واگنەر ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بەڕێوەدەبات لەو وڵاتانەی کە کرملن بەرژەوەندی ستراتیژی و جیۆپۆلیتیکی تیایاندا هەیە. مۆسکۆ چەنین چەکداریش لەو ناوچانە بەکاردەهێنێت کە پرۆژەی وزەیان لێ ئەنجامدەدات، بۆ نمونە لە ئەفریقا.\nوتی: "گەر وڵاتێك کە روسیا بەرژەوەندی لێی هەیە و بە هاوبەشی ناودەبات دەستبکات بە شتێك کە دژی بەرژەوەندییە جیۆپۆلیتیکیەکانی مۆسکۆیە، ئەوە 'میوانانی ناوەخت' لەوێ دەردەکەون."\nلە لیبیا، شەپۆلی بەکرێگیراوانی سوری کە لەژێر ناوی گروپی واگنەردا هێنراون لەنێوان خەڵکی ناوچەکەدا بۆتە هۆی نیگه‌رانی، بەتایبەتی چونکە دەکرێت زۆرێکیان تووشی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا بووبن.\nدیمەنی هاوشێوە لەو شوێنانەش رووده‌دات كه شه‌ڕیان تێدایه له جیهاندا و مۆسکۆ دەیەوێت نفوزی لێیان هەبێت، لەنێویاندا کۆماری ئەفریقای ناوەندی، سودان، فەنزوێلا و وڵاتانی دی.\nڤایرۆسی کۆرۆنا زەبرێکی کوشندەی وەشاندووە لەو وڵاتانەی ئابورییان لاوازە. لەئاکامدا، بێکارییه‌كی زۆر بەتووندی زیادیکردووە، کە گروپی واگنەر سوودیان لێده‌بینێت.\n[کەنات ئاڵتینبایه‌ڤ لە ئاڵماتی بەشداریكردووه لەم راپۆرتەدا]


هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تی بره‌وده‌دات به پرۆژەکانی ژێرخان لە باکوری خۆرهەڵاتی سوریا\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی و هەسەدە پشتیوانی دارایی پرۆژەکانی ژێرخان ده‌كه‌ن کە دراون بە خاوەنکارە خۆجێیەکان لە هەوڵێکدا بۆ برەودان بە ئابوری ناوچەکە.\nشاندێكی پێکهاتوو لە نوێنەرانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و هەسەدە کۆبوونەوە لەگەڵ خاوەنکارەکانی گەڕەکی شەدادی دەکەن له حەسەکە، لە تشرینی یەکەم. [وێنەکە لە پەیجی فەیسبوکی چاوی حەسەکەوە وەرگیراوە]\nهاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ شەڕ دژی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە هەوڵدایە بۆ برەودان بە ئابوری خۆجێی لە باکوری خۆرهەڵاتی سوریا بە پشتیوانیكردنی پرۆژەکانی ژێرخان.\nکۆمپانیا خۆجێیە سوریەکان و خاوەنکاران لە پارێزگای حەسەکە کێبڕکێ دەکەن بۆ تەندەری بردنەوەی ئەو پرۆژانەی لەلایەن هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تیەوە پشتیوانی دارایی دەکرێن، بۆ برەودان بە تەواوی ئابوریی ناوچەکە، چالاکوانان بە دیارونایان وت.\nئەمەش لە بەرامبەردا بەرپێگرێکە دژی گروپە تیرۆریستیەکان، بەتایبەتی داعش، لەوەی سوودببینن لە دۆخی خراپی دارایی کە رووبەڕووی هاوڵاتیانی سوریا بۆتەوە.\nشاندێکی پێکهاتوو لە راوێژکارانی کردەی هێزی هاوبەش - ئۆپەراسیۆنی ورەی خۆرسك و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) سەردانی شەدادییان کرد لە حەسەکە لە کۆتایی تشرینی یەکەمدا بۆ تەواوکردنی رێکارەکانی تۆمارکردنی تەندەرەکان بۆ ئەو پرۆژانەی لەلایەن هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تیەوە پشتیوانی دارایی دەکرێن.\nچالاکوان عەمار ساڵح بە دیارونای وت تەندەرەکان پەیوەستن بە کاری ژێرخانەوە لە بنکەکانی هاوپەیمانان و شارۆچکە و گوندەکانی باکوری خۆرهەڵاتی سوریا.\nوتی پرۆسەی هەڵبژاردنی کۆمپانیا و کەسەکان بۆ جێبەجێکردنی تەندەرەکان بەگوێرەی چەند پێوەرێکی تووند دەکرێن بەوەی هیچ پەیوەندیەکیان بە داعشەوە نەبێت و ئەو پشتیوانیەی پێیاندەدرێت ئاراستەی پشتیوانیكردنی ئەو گروپە نەکرێت.\nوتی ژمارەی ئەو کۆمپانیانەی بەشدارییانكرد له کۆبوونەوەکەی تشرینی یەکەمدا زۆر بەرزتر بوو لەوانەی بەشدارییانكرد له کۆبونەوەیەکی لەوشێوەیه‌دا چەند مانگێك لەمەوبەر.\nوتی ئەمە دەریدەخات كه خاوەنکارەکانی ناوچەکە ئامادەن کار لەگەڵ هاوپەیمانان و هەسەدە بکەن و وتیشی رەنگە کرۆکێك لە کۆمەڵگەی خاوەنکار پێکبهێنێت کە رێز لە یاسا دەگرێت و پشتیوانی له گەندەڵی یان تیرۆریزم ناکات.\nوتی هاوپەیمانانیش پشتیوانی له زۆر پرۆژە دەکه‌ن کە لەلایەن کۆمپانیاکانه‌وه لە ناوچەی دێرەزوور جێبەجێدەکرێن، لەنێویاندا کەرتەکانی تەندروستی، کارەبا، ئاو و گواستنەوە.\nبرەودان بە ئابوری خۆجێی\nخۆبەخشێك لە رێکخراوێکی خێرخوازی له ناوچەکە، سوممەیە عیسا وتی رێکخراوە فریاگوزاریەکان و بەرپرسە ئەمنیەکان تەرکیزیان لەسەر باشترکردنی دۆخی حەسەکە و دێرەزوورە بۆ بەرگرتن لەوەی داعش هەژاری بقۆزێتەوە بۆ بەکرێگرتنی مەدەنیەکان لەڕێی هانده‌ری داراییەوە.\nبە دیارونای وت ئەم هەنگاوەی هێزەکانی هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تی و هەسەدە بۆ پێدانی گرێبەست لەڕێی تەندەرەوە "بێکاری کەمدەکاتەوە لەنێو کرێکارانی لاودا و لە تیرۆریزم دووریاندەخاتەوە".\nعیسا وتی هاوکات، سوودی بۆ هەندێك پرۆژەی بچوك و مامناوەند هەیە و برەو بە ئابوری دەدات بە زیادکردنی داوا لەسەر ماددە خامەکان. ئەمەش کار برەو پێدەدات بۆ زۆر تەندەر لە ناوچەکە کە بەهۆی پەنگخواردنی ئابورییەوە تەنگیان پێهەڵچنراوە.\nشەریف محەمەد، دانیشتوویەکی ناوچە گوندنشینەکانی حەسەکەیە کە لە کشتوکاڵدا کاردەکات، بە دیارونای وت هێزەکانی هاوپەیمانان پشتیوانی له ژمارەیەك پرۆژە دەکەن کە لەلایەن کۆمپانیا ناوخۆییەکانی سوریاوە جێبەجێده‌كرێن.\nوتی لەنێو ئەمانەدا چەند پرۆژەیەك هەن بۆ دابینکردنەوەی خزمەتگوزاریەکانی کارەبا و ئاو و دامه‌زراندنی پەمپی نوێ، کە هەندێکیان تەرخانکراون بۆ ئاوی خواردنەوە و ئەوانیدی بۆ ئاودێری.\nمحەمەد وتی دابینکردنەوەی کار لە جۆگەکانی ئاودێریدا بەشێوەیەکی باش یارمەتی جوتیارانی داوە تا بەژمارەیەکی زۆرەوە بگەڕێنەوە سه‌ر کار.\nوتی ئەمە برەوی بە ئابوری داوە، چونکە پێویستی بە کرێکاری رۆژانە، شۆفێری تراکتۆر و ئامرازی گواستنەوەی پەیین و دانەوێڵە هەیە.\nوتی هەروەها بازاڕەکانی بوژاندۆتەوە و بۆتە هۆی دابەزینی نرخی هەندێك دانەوێڵە کە ئێستا بە بڕێکی زۆر له‌به‌رده‌ستدان و ئاماژەیکرد بەوەی ئەمە دانیشتوان ده‌حه‌وێنێته‌وه و گوشاری دارایی لەسەریان ئاساندەکات.


وەزارەتى پەروەردەى عێراق دروستكردنى ئەپليكەيشنێكى بە هاوكارى بەڕێوەبەرايەتى گشتى ڕۆژمێر و تاقيكردەوەكان بڵاوكردەوە، كە لە ڕێگەيەوە خوێندكاران دەتوانن لەگەڵ دەرچوى نمرەكانيان لەو ئەپليكەيشنەوە نمرەكانيان وەربگرنەوە.\nوەزارەتى پەروەردەى عێراق لە راگەیەندراوێکدا بڵاويكردوەتەوە، ئەپليكەيشنێكيان دامەزراندووە كە لە ڕێگەيەوە خوێندكاران دەتوانن ئەنجامەكانيان وەرگرن پێش ئەوەى ليستى نمرەكانيان بگاتە خوێندنگاكانيان.\nڕونيشكراوەتەوە، ئەپليكەيشنەكە لە تاقيكردنەوە ئامادەكارييە دەرەكييەكان ئەمساڵ تاقيكراوەتەوە، بەشێوەيەكى فەرمى بەكاردەهێنرێت لە نمرەى ئەنجامى تاقيكردنەوەى خوێندكارانى قۆناغى ئامادەيى/ خولى يەكەم كە بڕيارە لە سەرەتاى مانگى ئەيلول دەستپێبكات.\nجەختیش كراوەتەوە، دامەزراندنى ئەو ئەپليكەيشنە بە مەبەستى ئەوەيە شانبەشانى ئەو پێشكەوتنە تەكنەلۆژيەى لە جيهاندا هەيە بڕۆين.\nوەزارەتى پەروەردەى عێراق هێماى بۆ ئەوەشكردوە، خوێندكار دەتوانێت بچێتە ناو ئەپليكەيشنەكە و ژمارەى تايبەت بەخۆى بنوسێت ئەويش بەشێوەيەكى ڕاستەوخۆ لەڕێگەى مۆبايلەكەيەوە ياخود ئامێرى كۆمپيوتەر و ئەنجامەكەش نهێنى دەبێت و تەنها لاى خۆى دەبێت.\nئەپليكەيشنەكە بۆ خوێندكارانى بەشى ئەدەبى\nئەپليكەيشنەكە بۆ خوێندكارانى بەشى زانستى


سەرۆكێكی باش، یان دەستەبەر؟\n2018-10-30 19:05 316 جار بینراوە کۆمێنت\nلەعێراقدا، زۆربەی وەزیرەكانی كابینەكەی بەرێز (عادل عەبدولمەهدی) لەدانیشتنی پەرلەمانی عێراقدا (19/10/2018) پەسەند كران. باقیەكەی كەوتۆتە گرێكوێرەی ململانێی لایەنە سیاسیەكان. هەر لە سوێندخواردنەكەوە دەركەوت كەوا:\nكێشەی بنچینەیی بەرێز عەبدولمەهدی، ئەوەیە، كە كاندیدی رێك نەكەوتنی لایەنە شیعەكانە، لەسەر كاندیدی دڵخوازیان. واتا: رێك نەكەوتون لەسەر بەرێز سەرۆك وەزیران رێك بكەوون. بەڵكو دوای ئەوەی لەناوخۆیاندا، لەسەر ئەو كاندیدانەی ناویان بۆ سەرۆك وەزیران، لەئارادا بوون، (عادل)یان بەگونجاوترینیان زانیووە.\nبەندە، وەكو زۆر لەسیاسەتمەدارانی تری شارەزای هێزو كەسایەتیە سیاسیەكانی عێراق، دڵنیام كە بەرێز (عادل) كەسێك‌و كەسایەتیەكی شیاوە. راستە، لەسەردەمی سەرۆك مام جەلالەوە، ناوی بۆ سەرۆك وەزیرانی عێراق لەناوانا بووە، بەڵام هەرگیز هەڵپەیەكی ئەوتۆی نەنواندووە بۆ ئەو پۆستە، كەسایەتیە سیاسیەكەی شەرمەزار بكات. بەڵكو، كاتێك دەیزانی پۆست‌و پایە، كەسایەتیەكەی دەشكێنێ، وازی لەجێگری سەرۆك كۆمارو لەسەركردایەتی ئەنجومەنی باڵای شیعەكانیش هێنا. دانیشتنی لەماڵەوە، زۆر پێ شەرەفمەندانەتر بوو، لەوەی گرەو لەسەر كەسایەتی خۆی بۆ پۆست‌و پایە بكات.\nئێستا، كە سەرۆك وەزیرانی عێراقی بەشایستەیی خۆی پێ رەوا بینراوە، ئەركێكی زۆر قورسی كەوتۆتە ئەستۆ. لەپێشەوەیاندا، كێشەو بێشەی لایەنەكانی شیعە. پاشان، پاشماوەی سەرجەم كێشە چارەسەرنەكراوەكانی سەردەمی كابینەكانی پێشوو. هەر پەیوەست بەعێراق، ململانێی نێوان عێراق‌و دەوڵەتانی سونیگەرای ناوچەكە، لەسەروی هەموشیانەوە، كێشەی هەرە گەورەی ئەمریكاو ئێران، فشاری هەمەلایەنەی لەسەر كابینەكەی (عادل) هەیەو لەناو هاوكێشەو روداوەكانی ئایندەشدا، مەترسیەكان فرە رەهەند دەبن!\nئەو كێشانە چۆن بەلای بەرژەوەندییە حیزبی‌و ئیقلیمی‌و زلهێزەكاندا، دەشكێنەوە، با ئەمانەیان بۆ سەرەنجامەكان هەڵبگرین.\nسەبارەت بە كوردستان، كێشەكە رەهەندی دیكەی هەیە. ئەویش بەرای ئێمە، لەمەی خوارەوەدا، خۆی دەبینێتەوە:\nسەرەڕای ئەوەی (عادل) نیو سەدەیە، ئەزمونی لەگەڵ كێشەی كورددا هەیە. لەو ساڵانەدا، بچوكترین پەشمی لەناو كوردستان‌و لەعێراق‌و ناوچەكە، بۆ مافی كورد، نەهێناوەتە سەر خۆی. لەناو كاندیدەكانیشدا، پێموایە، بۆ كوردیش، باشترین كەسیانە. واتا سەرۆكێكی باشە. بەڵام:\nلەدونیای سیاسەتداو لەناو كێشەو هاوكێشە جیهانی‌و ئیقلیمی‌و ناوخۆییەكاندا، سەرۆكێكی باش، چەند باش بێ، ئەمە ناتوانێ دەستەبەری مافە سیاسی‌و یاسایی‌و ئابوریەكانمان بێ. تەنهاو تەنها، رێكەوتنی لایەنە سیاسیەكان، لەپێشەوەدا، لەگەڵ بەرێز سەرۆك وەزیران، دەستەبەری مافە دیموكراسی‌و دەستوریەكانمان دەبێ. نەك تەنها كەسایەتی باشی سەرۆك وەزیران. كە ئەمەش بۆ خۆی زۆر گرنگە.\nمەخابن، هێزە كوردستانیەكان، لەسەرەتای دانوستانەكاندا، دوای هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، باشمان بۆ هەڵكەوت‌و هەوڵی هاوبەشی باشیش، بە پرۆژەی هاوبەشیشەوە، دران؛ بەڵام ریزی یەكگرتویی كوردستان، خراپ پاشەكشەی كرد. ئێستا، لەباتی سازان، ترازان بۆتە سیاسەتی باوی كوردستانی. كەڵبەی هەڵپەی دەستكەوتی حزبی، جێگەی هەڵمەتی دەستكەوتی كوردستانیی، لەبەغداد گرتووە. وەزارەتی كەم بەر كورد دەكەوون. ناوچە كێشە لەسەرەكان دۆخیان تەمومژاوییە. كەركوك بە (6) پەرلەمانتاری كوردەوە، بەپشتیوانی سیاسەتی تایفەگەری، خرایەوە گرەوی شۆڤێنیەتەوە..تاد.\nبەدڵنیاییەوە، ئەگەر هەرێمی كوردستان، لەم ماوەیەدا، لەناو خۆیدا كێشەی لایەنە سیاسیەكان چارەسەر نەكات‌و جارێكی تر، بەیەكگرتویی، بەپێی پرۆژە پێشكەشكراوەكەمان، نەكەوێتەوە دانوستاندن بۆ رێكەوتنێكی دەستەبەر، لەگەڵ لایەنە سیاسیەكان‌و كابینەی نوێ دا، بێگومان، بەم ترازانەی لایەنە سیاسیەكان، هەرگیز، هەرێم، ناتوانێ كێشەكانی مادەی (140)، گفتوگۆی نەوت‌و گاز، بودجەو موچەو تەیاركردنی پێشمەرگە، لەهەلومەرجی ئیداری‌و سیاسی‌و یاسایی، كابینەكەی بەرێز (عادل)یشدا، چارەسەرێكی شیاوی بۆ بدۆزرێتەوە. ئەوەتا، لە بودجەی گەڵاڵەكراوی حكومەتدا پشكی كوردستان (12%) دانراوە. ئەگەر ئەم پشكە، وەكو خۆی لەپەرلەماندا تێبپەڕێنن، ئیدی ئاشكرا دەبێ، هەر داخوازیەكی هەرێم، بچێتە ناو ئەم پەرلەمانە، سەرەنجامەكەی چی بەسەردێنن. بەتایبەتی جێبەجێكردنی مادەی (140)و پرسی نەوت‌و گاز.\nچارەسەری سیاسی ناوخۆیی كوردستان، تاقە رێگەیە، بەرەو دەستەبەری سیاسی‌و ئابوری‌و یاسایی لەعێراقدا، ئەگینا، سەرۆكێكی باشی وەكو (عادل) ناتوانێ لەبەرامبەر ئەو هەموو كێشانەی هەن‌و ئەو هێزانەی هەژمونیان لەپەرلەماندا هەیە، مافەكانمان لەم چوار ساڵەدا، دابین بكات!!\n2020-06-01 23:39 36 جار بینراوە\n2020-05-31 23:25 57 جار بینراوە\n2020-05-31 15:28 44 جار بینراوە


" ثم استوی إلی السماء وهي دخان فقال لها و للأر‌ض ائتیا طوعا أو کرها قالتا أتینا طائعین" فصلت ١١\nسلێمانی لای من و لانی کەم لە پەیوەند بەم باسەدا شارێک نییە، تەنانەت ناوچەیەکیش نییە، سلێمانی هەرێمێکی بەرفراوانە، جوگرافیایەکی گەورەیە، چەندین شار و ناوچە لە خۆی دەگرێت، گەورە شارەکەو پایتەختەکەی شاری سلێمانییە. بۆیە ئەم باسەی من دور و نزیک نە پەیوەندی بە شارچێتیەوە هەیە نە بڕواشم پێی هەیە.\nسلێمانی لە ماوەی سەد ساڵی رابردوودا، واتە رێک یەک سەدە، لە دوڕیانی گەورەدا بووە. لەسەرەتاکانی ئەو سەدەیەدا خەریک بوو ببێتە یەکەم پایتەختی یەکەم دەوڵەتی مۆدێرنی کوردی لە ناوچەکەدا، هۆکاری مردنی ئەو خەونە زۆربوون، وەلی لای من هەڵپەی بەشێک لە رابەرانی ناسیۆنالیزمی کوردی ئەو کاتە، بۆ وەدەستهێنانی چەردەیەک پلەو پۆست لە بەغدای تازە بوو بە دەوڵەتدا، یەکێک لە هۆکارەکانی نەمانی ئەو خەونەی بوون بە دەوڵەتبوو.\nلە ناوەراستی ئەو سەدەیەدا، سلێمانی بوو بە ناوەندی بەگژدا چونەوی عەقڵییەتی خۆسەپاندن و دەسەڵاتی رەهای کەس و بنەماڵەیەک. سلێمانی بوو بە رەمزی ئازادی بیروڕاو دەرکەوتنی سەرکردەکان و کاری هاوبەش و دەستەجەمعی و نەفرەتکردن لە هەیمەنەی تاکە کەس بەسەر بڕیاری شۆڕشدا. سلێمانی ئازایانە بەرامبەر تاکڕەوی و رەوایەتیدان بە هەیمەنەی تەنها کەسێک وتی نەخێر شۆڕش وا ئیدارە نادرێت و ئێمە ئەزبەنی نین. ئەوەش شکستی هێنا، هۆکاری ئەوەش زۆرە، وەلێ یەکێک لە هۆکارە سەرەکیەکان هەڵپەی هەندێک بوو لە ڕابەرانی ئەو رەوتە بۆ چنینەوەی دەستکەوت لە ناوەندی شۆڕشی زەوتکراو و لە بەغدای دوای رێککەوتنی ئازاری ١٩٧٠دا. پلەو پۆست دوو خەونی گەورەی لە دەستی ناوچەکە لەباربرد.\nلە کۆتایی سەدەکەدا قەدەر شانسێکی تری بە سلێمانی دا، بوو بە ناوەندێک بۆ دەرکەوتنی جیاوازی و وتنی نا، بوو بە گۆڕەپانێک بۆ بڕیاری سیاسی گرنگی کورد لە ناوچەکەدا. سلێمانی دوای ئەوەی ساڵانێک بەحەق رەمزی بەرەنگاربونەوە بوو دژ بە رژێمی بەعس و رژێمەکانی پێشوتری، لە دوای دەستپێکردنی شەڕی ناوخۆی ١٩٩٤ەوە، دیسانەوە وەرچەرخا بۆ ناوەندێکی سەرەکی بڕیاردان و حوکمڕانی. ئیتر چاوەکان تەنها لە شوێن و جێگەیەک نەبوون، لە تەنها حزبێک و کەسێک و بنەماڵەیەک نەبوو. لێرە لەم هەرێمەدا، کەسە گەورەکان خاوەنی بڕیار بوون، خاوەنی هەیمەنەو قورسایی بوون. بێ ئەوان، بێ رەزامەندی ئەوان، نەدەکرا و نەدەتوانرا پەنجە بە ئاودا بکرێت.\nساڵ هات و رۆی، هەموو هەوڵێک بۆ پەراوێزخستنی سلێمانی شکستی هێنا. دوو کەسی کاریزمایی خاوەن دەسەڵاتی روحی و سیاسی و کۆمەڵایەتی گەورە، رێگربوون لەبەردەم ئەو هەوڵە. وا هەردووکیان نەخۆشن، دوورن لە بڕیاری سیاسی. یەکێکیان بێئاگایە لەوەی دەگوزەرێت و ئەوی تریشیان سەیری هەوڵی نقومکردنی ئەو کەشتیە دەکات کە سەراپای بەدەستی خۆی دروست کراوە.\nیەکێکیان سەرکردەکانی، دوای نەخۆشی رابەرەکەی سەرقاڵی بەرژەوەندیەکانی خۆیانن، شار و ناوچەو هەرێمیان لە یاد چووە. سەرقاڵی پشکەکان و تۆڵەی کۆنە قین و دەستەگەرێتی و پەنجەی یەک شکاندنن. ئەوی تریشیان هیچ میکانیزمێکی ئەوتۆی بۆ رابەرایەتی کردن لە ساتەوەختی وەک ئێستادا بەجێ نەهێشتوە، بۆیە نازانرێت کێن ئەوانەی بڕیار ئەدەن و چۆن و بە چ ئاراستەیەکدا...\nترسەکە لەوەیە بەهەر هۆیەکەوە بێت دوا تروسکایی و رۆشنایی شار بەدەستی ئەم نەوەیەوە لەدەست دەرچێت، چونکە نەوەیەکن پێشتر لە نێو یەک بازنەدا بون و ئێستاش بەهەمان میتۆد کار دەکەن.\nگەر خوانەخواستە ئەوەش روی دا دەکرێ بە دوای هۆکاری زۆردا بگەرێین، وەلی گرنگترینیان هەڵپەی چنینەوەی دەستکەوەتە لە پایتەختە داگیرکراوە دەوڵەمەندەکەدا!!\nپلانەکە لەسەر سلێمانییە، دەیانەویت سلێمانی بکوژن، نابوتی کەن، ئیفلیجی کەن، دوا بزمار لە روحی بدەن. ئەوەیە نەخشەکە.\nرۆشنە کاری بۆ کراوە، شەونخونی بۆ جێبەجێ کردنی دەکرێت، ئەمە تیۆری موئامەرە نییە، رەمڵ لێدان نییە، پێشبینی نییە. ئەمە فاکتە، راستییە،نەخشەیە، بڕیارە. کاری بۆ کراوە، کاری بۆ دەکرێت، ئۆرگانی بۆ دانراوە، ستراتیجی خۆی هەیە. ئەمە دوا شەڕە، شەڕی کۆتایی و یەکلاکەرەوەیە.\nلایەنێک هەموو کەرەستەو تفاقەکانی ئامادە کردووەو بڕیاری سەرکەوتنی خۆی داوە لەم شەڕەیدا بەهەر نرخ و لە ژێر هەر چوارچێوەیەکی نا ئاسایی و نا لۆژیکیدا بێت، لای ئەو شەڕی مان و نەمانە، چیتر بەرگەی سەرکێشی سلێمانی ناگرێت، دەرفەتەکەش لە غیابی ئەو دوو سەرکردەیەدا ئاڵتونیە. بەتایبەت کە پێ دەچێت هەردوکیان وەجاغکوێری سیاسیی بن!\nلایەنەکەیتریش پێ دەچێت سەرگەردان و وێڵ و داماو بێت و پێێ وابێت ئەمەش دیسان رەشەبایەکە گەر سەری خۆتت خەواند بە سەلامەتی لێی دەرباز دەبیت. نە هەست بە ئاستی بەرفراوانی شەڕەکە دەکەن و نە لە بناغەشدا بەشەڕی دەزانن. بۆیە لە ئەڵقەیەکی داخراوی سەرگەردانیدا دەخولێنەوە. سلێمانی بە پاپۆڕ نازانن، بۆیە پێیان وایە ئەو درزەی لە بەشێکی پاپۆڕەکە کراوە بەشەکەی ئەمان ناگرێتەوە.نازانن دەرباز بوو لەم پلانەدا نییە، ئەمە شەڕی کۆتاییە، لەمەدا یا سەربەرزی هەتایی دەبیت یا دەستەکانت بۆ کەلەپچەی هەتایی ئامادە دەکەیت.\nلەو دیوی سلێمانییەوە، ئەوانەی سەرقاڵی سیناریۆکانی تێکشکاندنی سلێمانین: وردبینانە، دڵرەشانە، بوغزاوییانە، حاقدانە، بەڵام بە پلان، بەهێمنی و لەسەرخۆ خەریکی کارەکەیانن. دەیانەوێت سلێمانی بخنکێنن، ئیفلیجی کەن، وە بۆ هەتاهەتایە بیخەنە دەرەوەی بڕیاری سیاسییەوە. ئیتر نابێ جگە لە پایتەختی خۆیان، هیچ ناوەندێکی تری بڕیاردان هەبێت. نابێ سلێمانی چیتر رەمزی ناڕەزایەتی، رەخنە ، گوتاری جیاواز، فرەیی، ئازادی، فرەدەنگی ،فرەرەنگی بێت. دەبێت سلێمانی تابعێکی زەلیلی بێ ئیرادەی بێ نەفەسی بێروح بێت. ئەمەش بۆ هەتاهەتاییە، ئەم دڕکە دەبێت ئیتر دەرکرێت، دەنا عەرشی سوڵتان ئاسودە نابێت.\nپلانەکە کە وەک وتم نەخشە بۆدارێژراوەو لە باڵاترین ئاستەوە کاری لەسەر دەکرێت، قوناغ بە قۆناغە: گەمارۆی ئابوری، برسیکردن، تێکدانی کەش و هەوای ناوچەکە، ناسەقامگیری، دووبەرەکی، دڕدونگی، بەهێزکردنی ئەمیرە سەربازییەکان کە ئێستا بەشێکیان ئەمیری نەوت و پارەو کۆمپانیاشن، مەترسی دروستبوونی ئیماراتی جۆراو جۆر لە ناوچەکە، زیادکردنی رەخنەو گلەیی خەڵکی لە ئیدارەدانی ناوچەکە، لاوازکردنی رۆڵی لە ئاستی نیشتمانیدا، تا هەنگاو نان بۆ دوا قۆناغ کە بەچۆکدانێتی. قالتا أتینا گائعین.


زیره‌ك، قومێك ئاوی سارد بۆ ده‌روونێكی گه‌رم (باسێكی ده‌روونی) – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » زیره‌ك، قومێك ئاوی سارد بۆ ده‌روونێكی گه‌رم (باسێكی ده‌روونی)\nدکتۆر فه‌همی عه‌لی عه‌زیز*\nمرۆڤ بە گوێرەی پێناسە زانستییەکەی پێکهاتووە لە سێ پێکهێنەری سەرەکی: جەستە، دەروون و ڕۆح. هەرکام لەمانە هەم سەربەخۆ و هەم بە جیایش ئاوێتەی یەکترین و کاریگەرییان لە سەر یەکتری هەیە.\nهەروەکو چۆن تەندرووستی هەیە ئاوهایش دەرووندرووستی هەیە، واتە دەروونیش بۆی هەیە ساغ بێت و بۆیشی هەیە نەخۆش بکەوێت.\nزانستی دەروونناسی ئەوەی دەرخستووە کە هونەری میوزیک و گۆرانی، هۆکارگەلێکی باشن بۆ هێورکردنەوەی دەروون و دەروونێکی درووست. چونکە دەنگێک یان پارچە ئاوازێکی مۆسیقیی ئارام، دەبنە هۆی ڕێکخستنەوەی کۆمەڵێک هۆرمۆنی ناو مێشکی مرۆڤ وەکو (هۆرمۆنی سیرۆتۆنین) کە کاری کۆنترۆڵکردنی لایەنی دوودڵی و ترس و خەمۆکیی مرۆڤە.\nپێش باسکردنی هونەرەکەی، ئەگەر سرنجێک لە جۆری کەسێتییەکەی زیرەک بدەین، ئەوەمان بۆ دەرەکەویت هەر بە سرووشت کەسێتییەکی بەخشندەی ڕۆحسووکی دڵپاکی تەمیزی خۆشمەشرەبی هەبووە. هەمیشە کۆڕەکانی هاوزەمان بووە بە پێکەنین و گەپ و قسەی خۆش و کەمکردنەوەی فشاری دەرەوونی. بە کورتی، شەبەنگی کەسێتییەکەی لەو جۆرانە بووە کە پێی دەڵێن: کەسیتیی ڕووگەشی ئارامبەخش.\nئەگەر خوێندنەوەیەکی فرەلایەنەی دەروونی و کۆمەڵایەتی بۆ کۆی هونەرەکەی (حەسەن زیرەک) بکرێت، دەتوانین بڵێین کە زیرەک وەکو قومێک ئاوی سارد وایە بۆ دەروونێکی گەرمی وەرزی تاوسانی ڕۆژگار.ئاخر کۆی دەنگ و ئاوز و وشەسازییەکانی پێکەوە، بەرامەی ئارامی و گەشبینی و جوانییان لێوە دێت.\nهەر لە ناو زانستی دەروونناسیدا شێوازێکی چارەسەرکردن هەیە کە بریتییە لە قسەکردن و خۆبەتاڵکردنەوەی ناخی مرۆڤ، ئێ زۆر جاران زیرەک هاتووە مەینەتی و ناسۆرییەکانی ژیانی کردووەتە ئاوازێک و چڕیویەتی، لەم ڕێگەیەشەوە هەم خۆی و هەم گوێبیستانیشی لە فشاری دەرەوونی ڕزگار دەکات و ئارامش و ئاهێکی خۆش دەبەخشێتەوە بە دەروونی شەیدایانی.\nسرووشتی دەنگی زیرەک ماکی سۆز و دڵسۆزی و خەمخۆریی پێوەیە، هەر دەڵێی چارەسەری دەروونی بە گوێی بیسەرانیدا دەچپێنێت.\nزۆرجار دەنگێکی کپی گڕی حەنیناوی لەگەڵ ئاوازێکی نەرمی ئەفسووناویدا تێکەڵ دەکات و شاکارێکی وەهای لێ درووست کردووە، هەر دەڵێی وەستای کارامەی دەروونی بووە.\nکاتێ بەرامبەر شێخ و تەکێی بیارە موناجاتەکەی دەکات و (نورانی نورانی گیان) دەنێتەوە، دەبێتە زمانحاڵی هەموو دیندارێکی گوناهبار کە دەیەوێت ئەستۆپاکیی خۆی بکات و بگەڕێتەوە لای خودای خۆی، ئیدی مرۆڤی دینداریش بەم ئاواز و وشانەی زیرەک، دۆخێکی تایبەتیی ڕۆحیی بۆ درووست دەبێت و موچڕکەی شادی بە دەروون و جەستەیدا گوزەر دەکات.\nکاتێک زیرەک بە دکتۆر دەڵێت تا دەردەکەی چارە بکات، هەر بەمە خۆیشی دەردی دەروونیی زۆر عاشقی تری هاوخەم چارە دەکات، واتە لێرەدا زیرەک، هەم نەخۆشە و هەم تەبیب.\nکیژان دەچنە مێرگۆڵان، هەر دەڵێی شاکارەکانی مایکڵ ئەنجیلۆ و داڤینشی و ڤانکوخە، ئەوان بە وێنە و هەڵکۆڵین و ئەم بە ئاواز و دەنگ و، وێناکردنی کیژۆڵانی پەریئاسای دەشتودەری کوردەواری.\nدەست بۆ هەر سوچ و قوژبنێکی باخەکەی زیرەک دەبەیت، یان گوڵێکت دێ بە دەستەوە یان مێخەکێکت پێوە دەنووسێت، یان بۆندار دەبیت بە گوڵەحاجیانە و گوڵاڵەسوورە.\nزیرەک باخێکی هونەریی تایبەت و سەمەرەی درووست کردووە، باخەکەی پڕە لە گوڵ و، پەرژینەکەیشی لە ڕێحانەڕەشە و گوڵەبەیبوون چنیوە. جا دیقەت بدە، گوڵی کردووەتە پاسەوان و باخەوان لە هەمان کاتدا.\nدروود بۆ ڕۆحی پاکی پەپوولەئاسای ئەو هونەرمەندە مەزنەی کورد و مرۆڤایەتی.\n*(پزیشکی پسپۆڕی نەخۆشییە دەروونییەکان)


رێوشوێن دژی ئەو میدیایانە دەگیرێتەبەر كە مۆڵەتیان نییە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی ڕۆشنبیری سەرجەم فەرمانگە حکومییەکانی ئاگادارکردۆتەوە، مامەڵەی فەرمی تەنها لەگەڵ ئەو دەزگا ڕاگەیاندنانە بکەن، کە مۆڵەتی فەرمییان هەیە.\nبەمەبەستی ڕێکسختنی کاری میدیایی لەهەرێمی کوردستان، وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی هەرێم لەڕێگەی نوسراوێکەوە دامودەزگا حکومییەکانی ئاگادارکردۆتەوە، تەنها لێدوان بۆ ئەو دەزگایانە بدەن، کە مۆڵەتی فەرمییان هەیە و خۆیان ناساندووە.\nبەپێی بەداوداچوونەکانی (خەڵک) ئەم هەنگاوەی وەزارەتی ڕۆشنبیری تاکو ئێستا نەگەیشتۆتە سنووری سلێمانی و دامودەزگا حکومییەکانی سلێمانی لەو نوسراوە ئاگادارنین.\nشیروان عەوڵا خورشید، بەڕێوەبەری ڕاگەیاندن و چاپ لەوەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکومەت هەرێم بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، لەوەزارەتی ڕۆشنبیرییەوە داوایان لەهەموو دەزگا ڕاگەیاندنەکان کردووە، ئەو دەزگایانەی مۆڵەتیان نییە، سەردانیان بکەن و خۆیان بناسێنن، چونکە ناکرێت دەزگای ڕاگەیاندن کاربکات و مۆڵەتی نەبێت.\nئەوەشی خستەڕوو، ئەو دەزگا میدیاییانەى کە مۆڵەتیان هەیە لەلیستێکدا کۆکراونەتەوە و تەواوی فەرمانگە و ناوەندە حکومییەکانیان لێ ئاگادارکردۆتەوە، بۆئەوەی تەنها مامەڵە لەگەڵ ئەواندا بکەن.\nباسی لەئەوەشکرد، لەم هەنگاوەدا دامودەزگاکانی حکومەتیان لێ ئاگادارکردۆتەوە، دواتر لەهەنگاوێکی دیکەدا هاوڵاتییانیش ئاگاداردەکەنەوە و هەنگاو بەهەنگاو ڕێگری لەو کارەنایاساییانە دەکەن.\nڕێکخستنی کاری میدیا لەهەرێمی کوردستان ئەرکی وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانە و ئەم هەنگاوە بەهەنگاوە پێویستەکان دادەنرێت، بۆئەوەی هیچ کەسێک بەبێ مۆڵەت و نافەرمی کارنەکەن.\nکاروان ئەنەوەر سەرۆکی سەندیکای ڕۆژنامەنوسان لقی سلێمانی بە (خەڵک)ی ڕاگەیاند، ئەو نوسراوەیان بەدەستنەگەیشتووە، بەڵام دەبێت دەزگا ڕاگەیاندنەکان مۆڵەتی هەبێت دواتر کاربکات، ئەگەر مۆڵەتی نەبێت نابێت کاربکات.\nئەوەشی خستەڕوو، هەرکات ئەو نوسراوەیان بەدەستگەیشت ئەوکاتە مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و بەکارێکی باشی دەزانن.\nباسی لەئەوەشکرد، هەموو ئەو دەزگا ڕاگەیاندنانەى لەسلێمانی کاردەکەن بە ماڵپەڕ و ڕادیۆ و تیڤییەکانەوە مۆڵەتیان هەیە، تەنانەت ئەو پەیجانەى تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان کە کاردەکەن و دیار و فەرمین، داوامان لێ کردوون، کە وێبسایتێک دامەزرێنن و لەسەر وێبسایتەکە مۆڵەتی فەرمی وەربگرن.\nماوەیەک لەمەوبەر وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکومەتى هەرێم ئاگادارییەکی بڵاوکردەوە و داوای لەسەرجەم دەزگا ڕاگەیاندنەکان کرد، کە ئەوانەى مۆڵەتیان نییە خۆیان تۆماربکەن و ئەوانەشی مۆڵەتیان بەسەرچووە بچن مۆڵەتەکانیان نوێ بکەنەوە.


پۆمپیۆ: دەبێت هەموو جیهان بزانێت كوردەكان تیرۆرست نین – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا بەفەڕمی دانی بە جینۆسایدكردنی ئەرمەنییەكاندانا\nوەزیری دەرەوەی ئەمریكا سەبارەت بە “تیرۆرست ناساندنی” كوردەكانی سوریا وەڵامی توركیا دەداتەوە و ڕایدەگەیەنێت، ئێمە لە نیگەرانیەكانی توركیا تێدەگەین.\nمایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە چاوێكەوتنێكی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەی بەوەكرد، كە لە پاڵنەرەكانی توركیا بۆ پاراستنی سنورەكانی و گەلەكەی تێدەگەین و وتیشی، “پێویستە هەمووان ئەوە بزانن، كە كوردەكانی سوریا تیرۆرست نیین”.\nڕاشیگەیاندووە، كاردەكەن بۆ ڕێككردنەوەی ڕێڕەوی سیاسی لە سوریا و گێڕانەوەی ئاوارەكان.\nئاماژەی بەوەشكردووە، دەمانەوێت هاوپەیمانیەكەی عەرەبی بەهێز هەبێت و توانای ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەكانی لە ناوچەكە هەبێت.\nمایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لەم چەند ڕۆژەدا سەردانێكی بۆ ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست كرد و لەو چوارچێوەیەشدا لەگەڵ بەرپرسانی عیراق و هەرێمی كوردستان كۆبووەوە و چاوی كەوت بە مەسعود بارزانی، سەرۆكی پارتی و قسەكانیشی سەبارەت بە كوردەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دوای ئەوە هات، كە سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، “دوای كشانەوەیان لە سوریا هاوپەیمانەكانیان دەپارێزن” ئەوەش وەك ئاماژەیەك بۆ یەپەگە و هەسەدە، كە بە درێژایی شەڕی دژی داعش هاوپەیمانی ئەمریكا بوون.\n2019/12/13 - 10:53 AM\nسەرۆك وەزیرانی پێشووی توریكا پارتێكی نوێی ڕاگەیاند و جەختیشی كردەوە، كە باوەڕیان بە فرە ئایینی و جیاوازی نەتەوەیی هەیە.\nئەحمەد داود ئۆغڵو، سەرۆك وەزیرانی پێشووی توركیا و دامەزرێنەری (پارتی داد و گەشەپێدان)، كە لە ماوەی ڕابردوودا لەو پارتە جیابووەوە، ئەمڕۆ هەینی 13-12-2019 لە ئەنقەرەی پایتەخت پارتێكی نوێی بەناوی (گەلەچەک پارتی: پارتی داهاتوو) ڕایگەیاند و ئاڵای پارتەكەش (گەڵایەكی سنەوبەری شین)ە.\nداود ئۆغڵو لە وتاری ڕاگەیاندنی حزبەكەی وتی، “وەرچەرخانێكی سیاسی نوێ لە توركیا ئەنجام دەدەین و پشتیوانی لە سەرجەم پێكهاتەكانی توركیا دەكەین”.\nوتیشی، “باوەڕمان بە فرە ئایینی و جیاوازی نەتەوەیی هەیە و داواكاری برا عەلەوییەكانیش جێبەجێ دەكەین و ڕێگە نادەین ئایین بۆ مەرامی سیاسی بەكار بهێنرێت”.\nسەرۆكی پارتی ئایندە ئاماژەی بەوەشكرد، فەرمانبەرانی دەوڵەت لە ئێستادا ڕووبەڕووی سوكایەتی دەبنەوە و سزای سیاسی بەسەر فەرمانبەران جێبەجێ دەكرێت، كە ئەوەش خێزانەكانی دووچاری كێشەی زۆر كردۆتەوە.\nجەختیشی كردەوە، كە دامەزراوەكانی دەوڵەت پیرۆزن، نەك سەركردە و سەرۆكەكان و هەروەها دەبێت دامەزراوەكان شەفاف بن.\nدووپاتیشی كردەوە، كە گەورەترین كێشەی توركیا نەبوونی دادگایەكی بێلایەنە، چونكە دادگاكان لەژێر گوشاری سیاسی بڕیار دەدەن.\n2019/12/12 - 10:30 PM\nئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا بەشێوەیەكی فەڕمی دانینا بە جینۆسایدكردنی ئەرمەنییەكان لە سەردەمی جەنگی یەكەمی جیهانییدا لەلایەن ئیمپراتۆریەتی عوسمانییەوە.\nبۆب مینیندز ئەندامی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا ڕایگەیاند، “دەنگمان بە بڕیاری جینۆسایدكردنی ئەرمەنییەكاندا و ئەوەش كارێكی ڕاستە كە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا كردی و ئەم كارەی واتای ئەوەیە لەسەر ڕێگەی ڕاستی مێژوو دەڕوات”.\nلایخۆشیەوە، تيد كروز سیناتۆری تەكساس لەبارەی دەنگدانەكە ڕایگەیاند”ئەمە سێیەمین هەفتەیە لەسەریەك كە دەمانەوێت دەنگ لەسەر ئەم پڕۆژەیە بدرێت. سوپاسگوزارم كە ئەمڕۆ سەركەوتنمان بەدەستهێنا”.\nهەنگاوەكەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا لەكاتێكدایە، دوێنێ چوارشەممە لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەنجومەنەكە دەنگیدا بۆ سەپاندنی سزا بەسەر توركیادا، ئەوەش لە بەرامبەر ئۆپراسیۆنی توركیا بۆسەر ڕۆژئاوای كوردستان و كڕینی سیستمی ئێس 400ی ڕوسیایی.\nپێشتریش، لە كۆتایی تشرینی یەكەمی ڕابردووشدا ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا بە زۆرینەی دەنگ كۆمەڵكوژی ئەرمەنییەكانی بە جینۆساید ناساند.\nتائێستاش 39 حكومەت و پەرلەمان كۆمەڵكوژیی ئەرمەنەكانیان “بەجینۆساید” ناساندووە و “گرنگترین” ناساندنیش لەلایەن یەكێتی ئەوروپاوە بوو. ئەو هەنگاوە كێشەیەكی دیپلۆماسی گەورەی لە نێوان توركیا و یەكێتی ئەوروپا دروست كرد.\nكۆمەڵێك ڕێكخراوی جیهانییش كۆمەڵكوژیی ئەرمەنەكانیان وەك “جینۆساید” ناساندووە وەك: نەتەوە یەكگرتووەكان، پەرلەمانی ئەوروپا، ئەنجومەنی ئەوروپا، ئەنجومەنی كڵێسای جیهانی و ڕێكخراوی مافی مرۆڤ.\nلەسەر ئاستی كەسایەتییەكانیش، لە ساڵی 2007 دا 35 كەسایەتی براوەی خەڵاتی نۆبڵ، پێكەوە یاداشتێكیان واژۆكرد و كۆمەڵكوژییەكەیان بە “جینۆساید” ناساند.\nجێی ئاماژەیە، پڕۆسەی جینۆسایدكردنی ئەرمەنەكان لە ساڵی 1915 تا 1923 لەلایەن ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ئەنجامدرا و تێیدا یەك ملیۆن و نیو ئەرمەنی كوژران.


ڤیدیۆ.. بوراک توشی دۆخێکى شەرمەزاریی بووەوە\n2021.02.22 - 23:37\nبوراک ئۆزدەمیر، چێشتلێنەری بەناوبانگی تورکی لەپێش چاوی کامێراکان دوچاری دۆخێکی شەرمەزاریی دەبێتەوە کاتێک نەیتوانی لە لقی چێشتخانە نوێکەی لە دوبەی مەنجەڵێکی گەورەی خواردن سەرەوخوار بکاتەوە.\nبەگوێرەی گرتە ڤیدیۆیەک کە بوراک ئۆزدەمیر(22ی شوباتی 2021) لە هەژماری خۆی لە تویتەر بڵاویکردووەتەوە و"ناس کورد" بینیویەتى، بوراک لە لقی چێشخانەکەی لە دوبەی لە وڵاتی ئیمارات خۆی ئامادە دەکات مەنجەڵێکی گەورەی خواردن سەرەوخواری بکاتەوە، بەڵام ئەو کارای پێ ناکرێت.\nلە ڤیدیۆکەدا دەردەکەوێت، شێفە بەناوبانگە ئەم جارەیان شکست دەهێنێت لە هەڵگرتنی مەنجەڵە گەورەکە، بەهۆی کێشییەوە، ئەوەش هانی ئەوانە تەنیشتی دەدات ببن بە فریادڕەسی و لەو دۆخە شەرمەزارییە ڕزگاری بکەن.\nلە گرتە ڤیدیۆکەدا ئەوەش دەرکەوتووە، کێشی مەنجەڵە گەورەکە وای لە بۆراک کرد کۆنتڕۆڵ لە دەست بدات ئەوەندەی نەمابوو دەفرەکە بەر زەوی بکەوێت، بۆیە هەندێک لە کارمەندانی چێشتخانەکەی یارمەتییاندا بۆئەوەی بتوانێت قاپەکە بەرزبکاتەوە و خواردنەکەی لە کەوتنە سەر زەوی ڕزگاربکات.\nCzn FAİL🤗 pic.twitter.com/IBLaC98gHA\nبوراک زۆرجار بەهەڵگرتنی قاپەکان لەبەردەم میوانانی چێشتخانەکانی لە تورکیا و دوبەی ئەو جۆرە نمایشانە دەکات و لە هەژمارەکانی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاویدەکاتەوە، ئەوەش وایکردووە هەوادارانی بۆ لای خۆی ڕابکێشێت، بەڵام ئەم جارەیان شکستی هێنا.\nلەنێو ئەوکەسانەی کە لە نمایشەکەی شێف بۆراکدا ئامادەبوون، یاریزانی هونەری جەنگی ڕوسیا حەبیب نورمەحەمەدۆڤى تێدا بوو.\nCzn Burak Dubai Sarma saati🤗🤗 pic.twitter.com/uFxmTmyAIl\n— Burak Özdemir (@CznBurak) February 9, 2021\n2021.03.01 - 13:40


ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nوێنەیێکی سەر بەرد لە تەختی جەمشید، لەم وێنەدا سەربازانی ماد و ھەخامەنسی پێکەوە دەبینرێن.\nھەخامەنشی ناوی زنجیرە پاشایەتیێک بووە وا لە ساڵانی ٥٥٠ ھەتا ٣٣٠ی پێش زایین ھەخامەنشیەکان لە ئیمپراتوریەکی لە دەریای ڕەش تاکوو ھێند حوکمڕانیان کردووە. ناوەندی دەسەڵات‌داری ئەوان لەو شوێنی ئێستای وڵاتی ئێران‌دا بووە. دواتر ئیمپڕاتوریەکە گەورەتر بەوەوە ورۆژئاوای ئاسیای گرتەوە. لە سەرەتادا پاشاییەکە لاواز بوو ، ھەتا سۆپایان پێک ھێنا و دواتر پاشای بەناوبانگی ھەخامەنشیەکان، کورش‌ی گەورە ھێرشی کردە سەر مادەکان کە لەو کاتەدا ئیشتوویگو پاشای ماد بوو شکەستی بە ماد و پاشایەتی مادی کۆتایی ھێنا.\nشوێنی ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی.\n٢ سەبارەت بە ھەخامەنشی\n٣ کورش‌ی گەورە\n٤ تەواو بوونی پاشایەتی ھەخامەنشیەکان\nپارس نەتەوەی ھەخامەنشیەکان لە ٩٠٠ساڵ پێش زایینەوە ناویان لە نووسراوەکانی ئاشووریەکان ھاتووە. پارسەکان لەگەڵ مادەکان پێکەوە کۆچیان کرد و نزیکی دەریای ورمێ نیشتەجێ بوون و بە لاواز بوونی ئیلامیەکان زیاتر بەرەو باشووری رۆژئاوا کۆچیان کرد و لە ناوەڕاستی ئێرانی ئێستادا گیرسانەوە.\nسەبارەت بە ھەخامەنشی[دەستکاری]\nگرینگترین سەرچاوە کە تێیدا سەبارەت بە ھەخامەنشیەکان، نووسراوەکانی سەر بەردە کە لە کێوی بێستوون دۆزراوەتەوە. بەڵام سەبارەت بە ڕاست بوونی لە مێژووناسەکان‌دا ڕێ نەکەوتوون. نووسراوەکانی ھێرۆدۆت و لەوحی پاشای بابل، وتارە بەناوبانگەکەی کورش ھێندێ‌تر لە سەرچاوەکان شاکانی ھەخامەنشی‌مان ئاوا پێ ئەناسنێ :\nکورش گەوەرەترین و زاناترین پاشای ھەخامەنشیەکان بووە. باوکی کورش ناوی کەمبووجیە و دایکی ناوی ماندانا بووە کە کچی ئاستیاک یان ئەژدەهاک ئاخرین پاشای مادەکان بووە.\nکورش پارسەکانی دژ بە مادەکان یەک‌خست ؛ لە شەڕی نێوان ماد و پارسەکان ، ھێندێ لە مادەکان چوونە ڕیزی سۆپای کورش ھەر بۆیە ماد شکەستی خوارد و کورش وڵاتەکانی مادی داگیر کرد و ماد کۆتایی پێ ھات. دوای ئەوە کورش لە پاسارگاد پاشایەتی ھەخامەنشیەکانی دامەرزان.\nدوای داگیر کردنی وڵاتەکانی ماد، ھەخامەنشیەکان بوونە خاوەن سەروەت و شکۆ و کورش ھەر ئەو کارانەی ھووەخشەترە بۆ گەوەرە‌کردنەوەی وڵاتی درێژە دا.\nتەواو بوونی پاشایەتی ھەخامەنشیەکان[دەستکاری]\nدرێژەی پاشایەتی ھەخامەنشیەکان ٢٢٠ ساڵ بووە.سەردەمی پاشایەتی ھەخامەنشیەکان کشت‌وکاڵ و زانیاریەکان گەشەی کرد. کورش ڕێزێیکی زۆر بۆ مرۆڤ ھەبوو و کاتێ بابلیان داگیر کرد خەڵکی لەسەر بیر و بڕوای خۆی ھێشتەوە. پەیماننامەی کورش سەبارەت بە بڕوای ھەموان، یەکەمین پەیماننامەی مافی مرۆڤ بووە لە دونیا دا. ئەسکەندەری مەقدوونی لە ٣٣٠پیش زایین کۆتایی بە زنجیرەی پاشایەتی ھەخامەنشیەکان ھێنا.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە Category:Achaemenids تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئیمپراتۆریەتیی_ھەخامەنشی&oldid=907790»\nویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٤ەمی پ.ز\nویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٥٥٠ی پ.ز\nمێژووی ئایینی زەردەشتی\nمێژووی ڕۆژھەڵاتی ناوین\nھەڵوەشانەوەکانی ٣٣٠ی پ.ز لە ئێران\nدەیەی ٣٣٠ی پ.ز\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٢٢ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە گەرانەوەیەکدا لە جەهەننەمەوە بۆ سەر زەوی – Denegkan\nbyبه‌کر ئه‌حمه‌د\tFebruary 27, 2013\tئەدەب\nمانگێک بەر لە وەرگرتنی خەڵاتی ئەدەبی نۆبڵ بۆ ساڵی ٢٠١٢، رۆمانی ( خیمین ناو و حەوت ژیانەکەیم کڕی). بەوەی رۆمانێکی درێژە، ٦٣٢ لاپەڕە، هێشتا لە خوێندنەوەی تەواو نەبووبووم کە کۆمیتەی نۆبڵ خاوەنی ئەم ڕۆمانەی بە وەرگری خەڵاتی نۆبڵی ئەمسال ناساند. (مو یان ) لە دوای خەڵاتی نۆبڵی ئەمساڵەوە، ناوێکەو لە ئاستێکی بەرینتردا، خوێنەر دەیناسێت. جێی تێرامانە کە تەنها ٣ رۆمانی مۆیان وەرگێردراوەتە سەر زمانی سویدی لە لایەن چاپخانەیەکی گەلەک بچکۆلەوە بە ناوی “ترانان”ەوە.\n“خیمین ناو” و حەوت ژیانەکەی\nخیمین ناو لە ژیاندا، سێ ژنی هەیە و لەگەڵ مردنی ئەودا، هەر یەکەیان بە جۆرێک درێژە بە ژیانی خۆی دەدات. ژنی دووەمییان شوودەکات بە (لان لییان) کە سەپانی خیمین ناوە و دەنگی گێڕەرەوەی دووەمی ڕۆمانە و لە هەر گەڕانەوەیەکی نوێدا وەک ئاژەڵ، بە جۆرێک خیمین ناو دەکەوێتە لای کۆنە سەپانی خۆیی (لان لییان) و لە چاوی ئێستای خۆیەوە وەک کەر، گا ، بەراز، رووداوەکان دەگێرێتەوە. بەڵام لان لییان هەر سەپانێکی ئاسایی نییە، بەلکو تاکە جوتیارێکە کە لە پرۆسەی بە کۆلیکتیڤیزەکردنی زەویدا و لە کاتی دروستکردنی کۆمەلە هەرەوەزییەکاندا کە زەوی کرایەوە مولکی گشت لە کاتی شۆڕشی ماوتسی تۆنگدا، ئەو تاکە جوتیارێکە کە ناچێتە ژیر چەتری یەکێتییە هەرەوەزییەکانی جوتیارانەوە. لە زەمەنیکدا کە مولکایەتی تایبەتی (خاوەنداربوون بۆ زەوی خۆ) قسەکەرێکی نییە و جەبرەکانی شۆڕشی ماو جێگایەک بۆ جوتیار نا‌هێڵێتەوە کە خۆی خاوەنداری زەوی خۆی بێت، لان لییان بە دژی شەپۆلەوە مەلە دەکات و سەرسەختانە لە بەرانبەر دەسەڵاتدا دەجەنگێت. نەک لەبەر ئەوەی لییان دژی شۆرشی ماوە و لە باری ئایدیۆلۆژییەوە ئەم شەرە دەکات، بەلکو تەنها لەبەر ئەو ڕاستییە سادەیەی کە ئەو حەز بە هیچ جۆرە ئاغایەتییەک ناکات و دەیەوێ خۆی بە تەنها ئاغای خۆی بێت.\nیەکێک لە خاڵە سەرکەوتووە جوانەکانی ئەم ڕۆمانە، هونەری گێراندنەوەیە لە زمانی ئاژەلەوە و دواتریش پەڕینەوە بۆ زمانی ئینسان . ئەم تێهەلکێشکردنە هێندە وەستایانە ئەنجامدەدرێت کە هیچ گرێ و گوڵێک بۆ خوێنەر پێکناهێنێت و تەنها وەبیرهێنانەوەیەکی سادە بۆ خوێنەر دێتە پێش کە ئێستا خیمین ناوی کەرە رووداوەکە دەگێڕێتەوە نەک خیمین ناوئ ئینسان.\nبۆ خوێنەر دەکرێ ئەو پرسیارە بێتە پێش کە چۆن دەکرێ مێژووی چەندین ساڵی شارۆچکەیەک لە رێگای سەگێکەوە باس بکرێ، بەڵام کاتێک سەگ لە رێگای ناسینەوەی یەک بەیەکی خەلکی شارەوە بە هۆی هەستی بۆنەوە دەکەوێتە گێراندنەوەی کەسایەتییەکان، هەستدەکرێت چ تەکنیکێکی سادە و هەلبژاردنێکی بە ئاگاهانە بووە بۆ گێراندنەوەی مێژوو لە رێگای ئاژەڵانەوە.\nلەگەڵ هەر بەرزکردنەوەیەکی زیادی مو یاندا سەبارەت بە تواناییەکانی ئەم پیاوە وەک نووسەرێکی گەورە، هەستدەکرێت ئەم ڕۆمانە هەتا بڵێی درێژە. ئەم ڕۆمانە سەجەلەی سێ نەوەیە کە لە دوای خیمین ناوەوە بەشداریی میژووی پەنجا ساڵەی بەشێک لە کۆمەڵگای چینن و لە ژیانی ئەوانەوە، مێژوو دێتە گێراندنەوە. خیمین ناو، منالەکانی خیمین ناو، منداڵی منداڵەکانی خیمین ناو و ئەو هەموو ناوە چینییانەی کە خوێنەر دەبێت ناوە ناوە سەیری سەجەلەی ناوەکان بکات کە لە سەرەتای ڕۆماندا ڕیزکراوە، ئینسان تووشی سەرە گێژەیەکی کاتی دەکات. ئەم لایەنە لە ناو ڕانانە جۆراوجۆرەکانی رۆژنامەکانی سویدیشدا ئاماژەی پێدەدرێت. بەڵام بۆ ئاشنابوون بە جیهانی مو یان، باشترە خوێنەر لە بەرهەمەکانی دییکەی مو یانەوە دەستپێبکات نەک لە (رۆمانی “خیمین ناو” و حەوت ژیانەکە)یەوە.\nمو یان ئەگەرچی پاڵەوانێکی دژی سیستەمی کۆمۆنیستی دەکاتە کەرەستەی رۆمان کە خوازیاری مولکایەتی تایبەتییە، خاوەندارێتی بۆ زەوی خۆی و نەچوونە ژێر چەتری کۆمەلە هەرەوەزییەکانەوە، هێشتاش رۆماننووسی ئەو چین و توێژەیە کە کۆمۆنیزمی چین لە دوێنێ و ئەمڕۆیدا، لە دەنگ بێبەشیکردوە و لە رێگای مویانەوە، هەندێک لە مەراقە ئینسانییەکەیان بۆ ئێمەی خوێنەر دەخرێتە سەر کاغەز.\nPrevious که‌رکووکه‌خه‌م … – یه‌ک –\nNext وه‌رزش … عه‌لی حه‌مه‌ڕه‌شید به‌رزنجی