فەلسەفە بەرامبەر بە زانست: کامیان دەتوانن پرسیارە گەورەکانی هەمبەر ژیان وەڵام بدەنەوە؟ | فیزیک\nبڵاوکراوەتەوە لە لایەن فیزیک بۆ کورد · 17/06/2019 · Updated 17/06/2019\nگفتوگۆی نێوان لۆرانس کڕاوس و جولیان بەگینی\nوەرگێڕانی سەروەر محەمەد\nفەیلەسوفی بەریتانیایی جولیان بەگینی ترسی هەیە لەوەی کە چەند زیاتر لەبارەی گەردوونەوە بزانین، زاناکان زیاتر و زیاتر سووردەبن لەسەر ئەوەی مۆری خۆیان لەسەر بوارەکانی تر بنەخشێنن. لێرەدا ئاڵەنگاریی فیزیکزانی تیۆریی لۆرانس کڕاوس دەکات لە پای زێدەگاڤییەکانی بە بەراورد بە هاوکارەکانی.\nجولیان بەگینی هەرکەسێک کە تەنانەت لە بەشێکی ئەوە تێگەیشتبێت کە زانست لەبارەی گەردوونەوە پێی وتووین ترسی هەیە لە گەردوون و زانست. کاتێک فیزیا لەگەڵ زانستە کۆمەڵایەتییەکان بەراورد دەکرێت، بۆ زاناکان ئاسانە لەخۆبایی ببن و تەواوی ئێمەش هەر بەخیلیمان بۆ بمێنێتەوە. بەتایبەت دەکرێت فەیلەسوفان لە نەبوونی سەدریی تاقیگەدا ئازار بچێژن. ئەگەر دەستکەوتەکانی ئێمەش ئەوەندە ڕوون و یەکلاییکەرەوە دەبوون! چەند نایاب دەبێت ڕزگارت بێت لەوەی هەمیشە پاساو بۆ بەهاکانی بوارەکەت بهێنیتەوە.\nهەرچەندە- هەروەها دڵنیام دەبینیت کە “بەڵام” ێک دێتە پێشەوە- دەمەوێ بزانم ئایا بەم دواییانە زانست بەهۆی کەمێک زێدەگاڤییەوە زیانی بەر نەکەوتووە. نەک هەر بەوە ڕازی نەبوون کە زۆریان بەدەست هێناوە، هەندێک زانایان دەیانهەوێت پەل بهاوێنە ناو مەیدانی بوارەکانی ترەوە. خۆم بە خاوەنی کێشە فەلسەفییەکان نازانم. مێژوو فێری کردووین کە زۆرێک لە ئاریشە فەلسەفییەکان دەتوانن گەورەبن، لانە بەجێ بهێڵن و لە شوێنێکی تر بژین. پێشتر زانست فەلسەفەی سروشتیی بوو و سایکۆلۆجیی بە هاوتای مێتافیزیک دادەنرا. بەڵام هەندێک ئاریشەی پەیوەست بە بوونی مرۆڤ هەن کە زانستیی نین. بۆ نموونە، نازانم چۆن بەتەنها فاکتی پوخت دەتوانێت ئەو ئاریشەیە یەکلایی بکاتەوە کە چی بەشێوەی ئەخلاقیی ڕاست و هەڵە چییە.\nهەندێک لەو شتانەی وتووتن و نووسیوتن پێشنیاری ئەوە دەکەن کە تۆ هەندێک لە مەرامە داگیرکارییەکانی زانستت تێدایە. کەوایە پێم بڵێ، پێت وایە زانست تا چ ئاستێک دەتوانێت و پێویستە وەڵام بۆ ئەو پرسیارانە پێشکەش بکات کە هێشتا وا لەبەرچاو دەگیرێن کە بکەونە ناو بواری فەلسەفەوە؟\nلۆرانس کڕاوس سوپاس بۆ وشە جوانەکانت لەبارەی زانست و هەڵوێستە بەخشندەکەت. هەرچی لەبارەی “بەڵام” ەکەت و هەستەکەت لەبارەی مەرامە داگیرکارییەکانمە، من بە هیچ شێوەیەک وەکو داگیرکاریی نایبینم. ئەوە تەنها جیاکردنەوەی ئەو پرسیارانەیە کە وەڵام دەدرێنەوە و ئەوانەی کە وەڵام نادرێنەوە. لە سەرەتادا دەکرێت بە نزیکەیی بڵێین هەموو ئەو پرسیارانەی وەڵام دەدرێنەوە دەکەونە ناو مەیدانی مەعریفەی ئەزموونیی، واتە زانست.\nبۆ نموونە، پرسیارەکەی تۆ لەبارەی ئەخلاقەوە، زانست بنەماکان بۆ بڕیارە ئەخلاقییەکان دابین دەکات، کە تەنها کاتێک ژیرانەن ئەگەر لەسەر بنەمای ئەقڵ بینا کارابن، کە ئەوەش بۆخۆی لەسەر بەڵگەی ئەزموونیی بینا کراوە. بەبێ بڕێک مەعریفە لەبارەی دەرەنجامەکانی کردارەکان، کە پێویستە لەسەر بەڵگەی ئەزموونیی بینا کرابێت، ئەوا پێم وایە “ئەقڵ” بەتەنیا پەککەوتەیە. ئەگەر نەزانم کردارەکانم چی درووست دەکەن، ئەوا ناتوانم بڕیارێکی ژیرانە لەبارەی ئەوەوە بدەم کە ئایا ئەخلاقیین یان نا. لە کۆتایدا، پێم وایە تێگەیشتنمان لە نیورۆبایۆلۆجی ، پەرەسەندنی بایۆلۆجی و سایکۆلۆجی تێگەیشتنمان لە ئەخلاق بەرەو ئاقارێک دەبەن کە تێیدا دەبن بە هەندێک چەمکی بایۆلۆجیی باش-پێناسەکراو.\nئەو پرسیارە فەلسەفییە سەرەکیانەی کە گەورە دەبن ئەوانەن کە لانە بەجێ دەهێڵن. بەتایبەت ئەمە پەیوەندیی بە فیزیا و گەردوونناسییەوە هەیە. گفتوگۆ فەلسەفییە ناڕوونەکانی هەمبەر هۆ و ئەنجام و هەندێک جار شت و هیچ- کە من پێویست بوو لە کتێبەکەمدا مامەڵەیان لەگەڵ بکەم- نموونەی زۆر باشی ئەم بابەتەن. دەکرێت یەکێک گفتوگۆ بکات هەتا دەگاتە ئەو ئاستەی لە بەردەم مانای “نەبوون” دا دۆش دادەمێنێت، بەڵام لە کاتێکدا دەکرێت ئەمە پرسیارێکی فەلسەفیی سەرنجڕاکیش بێت، پێم وایە لە ڕاستیدا تەواو پڕ کەموکوڕییە. هیچ بیرۆکەیەکت لەبارەی ئەوەوە ناداتێ کە ئایا لە ڕاستیدا چۆن دەکرێت شتەکان پەیدا ببن و پەرەبستێنن، ئەمەش ئەو شتەیە کە سەرنجی من ڕادەکێشێت.\nجولیان بەگینی زیاتر لەوەی چاوەڕوانی دەکەیت لەگەڵت هاوڕام. هاوڕام کە زۆرێک لە پرسیارە مێتافیزیکییە کۆنەکان ئێستا زانایان بە باشترین ڕێگا لێیان نزیک بوونەتەوە و کارێکی ناوازە دەکەیت کە دەڵێیت “بۆچی لەجێگای هیچ شت هەیە؟” یەکێک لەوانەیە. بەڵام کاتێک دەڵێین، وەک ئەوەی تۆش وتت، ” ئەو پرسیارە فەلسەفییە سەرەکییانەی گەورە دەبن ئەوانەن کە لانە بەجێ دەهێڵن ” شتێکمان لەبیر کردووە. پێم وایە تۆ بۆیە ئەوە دەڵێیت چونکە ڕێسایەک دەردەکەیت تێیدا جیاکردنەوەی بنچینەیی ئەوەیە کە پرسیارە ئەزموونییەکان ئەوانەن کە وەڵام دەدرێنەوە و پرسیارە نا-ئەزموونییەکان ئەوانەن کە وەڵام نادرێنەوە.\nناکۆکییەکەی من ئەوەیە کە دەڵێم پرسیارە فەلسەفییە سەرەکییەکان ئەوانەن کە گەورە دەبن و لانە بەجێ ناهێڵن، ئەو پرسیارە گرنگانەن کە لە کاتێکدا هەموو فاکتەکان لەبەرچاون بەڵام هێشتا بە وەڵامنەدراوەیی دەمێننەوە. پرسیارە ئەخلاقییەکان نموونەی دیارن. هەرگیز هیچ دۆزینەوەیەکی پشتئەستوور بە فاکت ناتوانێت پرسیارێکی هەڵە و ڕاست یەکلایی بکاتەوە. بەڵام ئەوەش مانای ئەوە نییە کە پرسیارە ئەخلاقییەکان پرسیاری بەتاڵ و زڕە-پرسیارن. دەتوانین باشتر بیریان لێ بکەینەوە و تەنانەت دەتوانین لەبەر ڕۆشنایی فاکتە تازەکاندا گفتوگۆی بەرهەمدارتر بکەین. بۆ نموونە، لەو کاتەوەی زیاتر لەبارەی هۆشی نا-مرۆڤیی-ەوە دەزانین، بۆچوونەکانمان لەبارەی ئەخلاقی پەیوەست بە ئاژەڵەکانەوە گۆڕاوە.\nئەوەی کە بەشێوەی سوکایەتیی بە ساینتیزم بانگ دەکرێت سوورە لەسەر ئەوەی کە ئەگەر پرسیارێک نەچێتە چوارچێوەی چارەسەرە زانستییەکانەوە ئەوا بە هیچ شێوەیەک پرسیارێکی گرنگ نییە. من دەڵێم ئەوە تایبەتمەندییەکی لە ڕیشەنەهاتووی ژیانی مرۆڤە کە ڕووبەڕووی زۆرێک ئاریشە دەبینەوە کە بە زانست سۆراخیان ناکرێت، بەڵام لەگەڵیاندا بکەوینە ململانێ، ئەوەندەی بتوانین بە باشترین شێوە لێیان تێبگەین و دەتوانین ئەمەش بە وردیی و گرنگیی مێشکمانەوە بکەین.\nبۆ من وادەردەکەوێت کە تۆ ئەمەت قبووڵ نییە و بۆچوونە زانستییەکە لەبەرچاو دەگریت. ئەوە ڕاستە؟\nلۆرانس کڕاوس لە ڕاستیدا، زیاتر لەوەی چاوەڕوانی دەکەیت لەگەڵتدا هاوڕام. پێم وایە کە گەنگەشە فەلسەفییەکان بەهۆی ڕێگەدان بە لێوردبوونەوە لە فاکتەکان دەتوانن لە زۆر ڕێگەی گرنگەوە پڕۆسەی درووستکردنی بڕیار بەرهەمدار بکەن، بەڵام لە کۆتایدا تاکە سەرچاوەی فاکتەکان لە ڕێگەی گەڕانی ئەزموونییەوەیە. هەروەها، هاوڕام لەگەڵت کە ژمارەیەکی زۆر تایبەتمەندیی ژیانی مرۆڤ هەن کە تێیاندا هەندێک ئاریشە هەن بڕیاری وەهایان پێویستە کە بەشێوەی زانستیی سۆراخ ناکرێن. مرۆڤ و بابەتە مرۆییەکان هێندە ئاڵۆزن کە ئەقڵ و تەنانەت بەڵگەی ئەزموونیی بە تەینا ناتوانن چاوساغمان بن. وتوومە کە پێم وایە لویس کارۆڵ ڕاستی دەکرد کاتێک لەسەر زمانی ئالیس وە پێشنیاری ئەوە دەکات کە پێویستە پێش نانی بەیانی بڕوا بە چەندین شتی ئەستەم بهێنین. ئێمە هەموو ڕۆژێک بۆ ئەوەی بتوانین لە ناو جێگا بێینە دەرەوە ئەوە دەکەین- لەوانەیە ئەوەی کە حەزمان بە کارەکەمانە یان هاوژینەکانمان خۆشدەوێت یان خۆمان خۆشدەوێت.\nئەوەی کە لەوانەیە لەگەڵی هاوڕا نەبم ئەو بەشەیە کە دەڵێت ئەمە بەپێی کات ناگۆڕێت. ئەوەی کە ئەمڕۆ بەشێوەی زانستیی سۆراخ ناکرێت لەوانەیە سبەینێ بکرێت. ئێمە نازانین بیرۆکەکان لە کوێوە دێن، بەڵام ئەمە ئەوەیە کە گەشتی دۆزینەوەکان سەرنجڕاکێشتر دەکات. پێشم وایە کە ئەو دۆزینەوانەی بە فاکت پشتئەستوورن دەتوانن تەنانەت پرسە ئەخلاقییەکانیش چارەسەر بکەن.\nهاوڕەگەزبازیی بە نموونە وەربگرە. لەوانەیە نووسراوە کۆنەکان بڵێن کە هاوڕەگەزبازیی “هەڵەیە”، بەڵام دۆزینەوە زانستیەکانی هەمبەر دووبارەبوونەوەی ڕەفتارە هاوڕەگەزبازییەکان لە ناو ئەندامە جیاوازەکانی جۆرێکدا پێمان دەڵێن کە ئەوە لەناو بەشێکی جێگیری کۆمەڵەکەدا بەتەواوی سروشتییە و هیچ کاریگەرییەکی ڕوونی نەرێنیی پەیوەست بە پەرەسەندنی نییە. بەدڵنیاییەوە ئەمە پێمان دەڵێت کە بە شێوەی بایۆلۆجی جێگیر کراوە، زیانبەخش نییە و خۆماکیانە “هەڵە” نییە. لە ڕاستیدا، پێموایە کاتێک باسی ئەوەت کرد کە توێژینەوەکانمان لەبارەی هۆشی نا-مرۆڤیی بۆچوونی ئێمەی لەبارەی ئەخلاقەوە گۆڕیوە، لەم خاڵەدا لەبارەی کاریگەریی زانست هاوڕا بوویت.\nدان بەوەدا دەنێم کە دڵخۆش بووم کاتێک ئەوەم خوێندەوە کە تۆ دەڵێیت ” بۆچی لە جێگای هیچ شت هەیە؟” پرسیارێکە زانایان بە باشترین شێوە لێی نزیکبوونەتەوە. بەڵام، لەم بارەدا، هەروەکو وتوومە کە پرسیاری “بۆچی” لەڕاستیدا پرسیاری “چۆن” ە، ئایا تۆش هاوڕایت کە هەموو پرسیارەکانی “بۆچی” هیچ مانایەکیان نییە چونە گریمانەی “مەبەست” دەکەن کە لەوانەیە بوونی نەبێت؟\nجولیان بەگینی بێگومان شتێکی گەوجانەیە کە بە ئەندازەیەکی زۆر ئەو شیمانەیە نادیدە بگیرێت کە ئەوەی ئێستا وا دەردەکەوێت پرسێکی پشتئەستوور نەبێت بە فاکت لەوانەیە ڕۆژێک لە لایەن زانستەوە وەڵام بدرێتەوە. بەڵام ئەوەش گرنگە گومانمان لە توانای زانست هەبێت ئاخۆ تا چ ئاستێک دەتوانێت بڕواتە پێش. ئەگەر وا نەکەین ئەوا لەوانەیە زۆر بە خێرایی و پێشوەختە ئاریشە فەلسەفییە گرنگەکان بکەینە زانستیی.\nنموونەکەت لەبارەی هاوڕەگەزبازیی تەواوە. هاوڕام لەگەڵت هۆکارە سەرەکییەکان بۆ بیرکردنەوە لەوەی کە هەڵەیە پەیوەستن بە ڕێگا کۆنەکانی بیرکردنەوە. بەڵام بەو ڕێگایەی تۆ دەیڵێیت، لەبەرئەوەی زانست پیشانی داوین کە ڕەفتاری هاوڕەگەزبازیی ” بەتەواویی سروشتییە”، “هیچ کاریگەرییەکی ڕوونی نەرێنی پەیوەست بە پەرەسەندنی نییە”، “بە شێوەی بایۆلۆجی جێگیر کراوە” و “زیانبەخش نییە” لەمەشەوە دەتوانین بڵێین خۆماکیانە “هەڵە نییە”. بەڵام ئەمە فۆڕمەکانی پاساوی ئەخلاقیی و زانستیی تێکەڵاو کردووە. هاوڕەگەزبازیی بەشێوەی ئەخلاقیی قبووڵکراوە بەڵام نەک بەهۆی هۆکارە زانستییەکانەوە. ڕاست و هەڵە هەر وا بە ئاسانیی بابەتی کاریگەرییەکانی پەرەسەندن و سروشتیبوون نین. بۆ نموونە، بانگەشەی ئەوە کراوە کە دەستدرێکیی سێکسی هەم سروشتییە و هەم سوودی پەرەسەندنی هەیە. بەڵام ئەو کەسانەی ئەو بانگەشەیان کردووە بە پەرۆشەوە جەختیان لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە ئەمە مانای ئەوە نییە ئەم کردارە ڕاست بێت – ئەو هەوڵانەی کە بەداخەوە ڕەخنەگران پشتگوێیان خستوون. هەمان بانگەشە بۆ ناپاکیی (خیانەتی سێکسی) کراوە. ئەوەی کە زانست لەبارەی سروشتیبوونی ڕەفتارە سێکسیە دیاریکراوەکان پێمان دەڵێت بیرکردنەوە ئەخلاقییەکان دەوڵەمەند دەکات، بەڵام دەرەنجامەکان دیاری ناکات. پێویستە لەم بارەوە ڕوون بین. ئەوەی کە قبووڵی بکەین لەوانەیە ڕۆژێک ئەم ئاریشانە لە لایەن زانایانەوە باشتر وەڵام بدرێنەوە شتێکە و کردنیان بە بابەتی زانستیی بە شێوەی پێشوەختە شتێکی ترە.\nلۆرانس کڕاوس جارێکی تر، تەنها چەند جیاوازییەکی کەم لە نێوانماندا هەیە. ئێمە ئەقڵمان هەیە لەبەرئەوە دەتوانێت لە ژێر ناوی نەزمی کۆمەڵایەتیدا زاڵبێت بەسەر ژمارەیەکی جیاواز لە خواستە بایۆلۆجیەکانی تر. لەگەڵ ئەوەشدا، پێم وایە کە زانست دەتوانێت دەستکاری باوەڕە مۆڕاڵییەکانی ئێمە بکات یان دیاریان بکات. بۆ نموونە، ئەو ڕاستیەی کە ناپاکیی فاکتێکی بایۆلۆجییە پێویستە بۆ هەر کەسێکی بیرکەرەوە تاوانبارکردنی “ڕەها” ی ئەو کردەیە بگۆڕێت. زیاد لەوەش، ئەوەی کە زۆرێک لە باوەڕە مۆڕاڵییەکان لە کۆمەڵگایەکەوە بۆ کۆمەڵگایەکی تر دەگۆڕێن مانای ئەوەیە کە فێردەکرێن و لەبەرئەوە سەر بە هەرێمی سایکۆلۆجین. ئەوانەی تر زیاتر جیهانین، لەبەرئەوە ئاڵۆزن- بابەتی نیورۆبایۆلۆجین. زۆر گەڕانەوە بۆ بڕیاری مۆڕاڵیی گریمانەی هەندێک جۆر لە باوەڕی وەهمیانەیە بە ویستی ئازاد کە پێم وایە شتێکی ساویلکانەیە.\nلێرەدا دەمەوێت باسەکە بگۆڕم. دان بەوەدا دەنێم کە دڵخۆشم بەوەی تۆ هاوڕایت لەگەڵ ئەوەی “بۆچی لە جێگای هیچ شت هەیە” پرسیارێکە بەباشترین شێوە لەلایەن زانایانەوە وەڵام دراوەتەوە. بەڵام بە شێوەیەکی گشتیتر بانگەشەی ئەوە دەکەم کە پرسیارە مانادارەکانی “بۆچی” لە ڕاستییدا پرسیارەکانی “چۆن”ن. ئایا تۆ هاوڕایت؟\nبا نموونەیەکت بدەمێ تا شتەکان لە میانی خۆیاندا دابنێم. ئەستێرەناس جۆهانس کیپلەر لە ساڵی ١٥٩٥ بانگەشەی وەڵامدانەوەی پرسیارێکی گرنگی “بۆچی” کرد: بۆچی شەش هەسارە هەن؟ پێی وابوو وەڵامەکە لەناو پێنج شکڵە پلاتۆ-ییەکان دایە کە دەتوانرێت ڕووەکانیان لە فرەلا ئاساییەکان پێکبهێنرێن- سێگۆشەکان، چوارگۆشەکان و هیتر- هەروەها دەتوانرێت بەهۆی گۆیەکانەوە کە قەبارەیان لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی ڕووەکان زیاد دەبێت، لە چێوە بگیرێن. لەبەرئەوە ئەگەر ئەم گۆیانە، گریمانەی ئەوەی کرد، خوولگەکانی هەسارەکانیان جیاکردەوە، لەوانەیە لە دوورییە ڕێژەییەکانیان لە خۆر و ژمارەیان وەک ئاشکراکردنی ئەقڵی خودا تێبگەین، هەڵبەت بە هەستێکی قووڵ.\nلەو کاتەدا “بۆچی” مانادار بوو لەبەرئەوەی ماناکەی مەبەستی گەردوونی ئاشکرا دەکرد. ئێستا، دەزانین کە پرسیارەکە بێمانایە. نەک تەنها دەزانین شەش هەسارە نین، بەڵکو زیاد لەوەش، دەزانین کۆمەڵەی خۆری ئێمە تاقانە نییە و بە شێوەیەکی زەروریی ئاسایی نییە. ئینجا پرسیارە گرنگەکە وای لێهات: ” چۆن کۆمەڵەی خۆرەکەمان ئەو ژمارە هەسارانەی هەک کە بەو شێوە دابەش بوون کە بوون؟ ” بۆ نموونە، لەوانەیە وەڵامی ئەم پرسیارە تیشک بخاتە سەر ئەگەری دۆزینەوەی ژیان لە شوێنێکی تری گەردووندا. نەک تەنها “بۆچی” بووە بە “چۆن” بەڵکو ئیتر “بۆچی” هیچ مانایەکی بەسوودی نییە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە گریمانەی مەبەست دەکات کە بۆ ئەوە هیچ بەڵگەیەک لەئارادا نییە.\nجولیان بەگینی نازانم ئەوە باشە یان خراپ بەڵام لە فەلسەفەدا شتێک بەناوی “تەنها” لەبارەی جیاوازییە کەمەکانەوە نییە! بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی لەسەر بابەتە ئەخلاقییەکان لەوانەیە زۆر لەیەک نزیک بووبین، با قسە لەسەر جیاوازییەکانمان لەبارەی پرسیارەکانی “چۆن” و “بۆچی” بکەین.\nجارێکی تر، لەگەڵ زۆرێکی ئەمەشدا هاوڕام. بۆ نموونە، بەو ئارگومێنتە قایل نەکراوم کە دەڵێت هەرگیز هیچ ناکۆکییەک لە نێوان ئایین و زانستدا نییە چونکە ئەوەی دواییان مامەڵە لەگەڵ پرسیارەکانی” چۆن”دا دەکات و ئەوەی پێشەوە مامەڵە لەگەڵ پرسیارەکانی “بۆچی”دا دەکات. ناتوانرێت ئەو دووانە وا بە ئاسانیی لەیەک جیابکرێنەوە. ئەگەر مەسیحییەک بڵێت خودا لێکی دەداتەوە کە بۆچی بیگ بانگ هەبوو، ئەوا بەبێ گومان لەبارەی ڕۆڵی خودا لە چۆنیەتی هاتنەبوونی گەردوونیش قسەی خۆی هەیە. بەڵام تا ئەو ئاستەش ناڕۆم کە بڵێم تەنها دەتوانرێت بە گونجاوی لە هەموو پرسیارەکانی “بۆچی” وەک پرسیارەکانی ” چۆن ” تێبگەین. ڕوونترین نموونە لێرەدا کردەی مرۆڤە، کە تێیدا بە دەگمەن لێکدانەوەی پێوست بەبێ پرسیارەکانی ” بۆچی ” دەست دەکەوێت. ئێمە بە هۆکار شتەکان ئەنجام دەدەین.\nزۆرێک لە فەیلەسوف و زانا پڕاکتیکییەکان وەکو خەیاڵێکی قایلکەر وەسفی ئەمە دەکەن، بیرۆکەیەکی ناڕاست. دەڵێن لێکدانەوەی ڕاستەقینە بۆ کردە مرۆییەکان کەوتووەتە ئاستی “چۆن”ەوە، بەتایبەت چۆن مێشک زانیاریی وەردەگرێت، پڕۆسێسی دەکات و ئینجا کردە درووست دەکات.\nبەڵام ئەگەر بمانەوێت بزانین بۆچی کەسێک قوربانیی بۆ کەسێکی نزیکی داوە، وەڵامێکی ڕووتی نیورۆبایۆلۆجی تەواو نابێت. ڕاستییە تەواوەکە ئەوەیە بڵێیت “بۆچی” یەکیش کاریگەر بووە: خۆشەویستیی. بێگومان خۆشەویستیی لە بنچینەدا بەرهەمی داگیرساندنی نیوڕۆنەکان و دەردانی هۆڕمۆنەکانە. ئەوەی کە چۆن بۆچوونە بایۆ-کیمیاییەکان و سایکۆلۆجییەکان بەیەکەوە دەگونجێن لوغزێکی دیارە و هەروەکو وەلانانی ویستی ئازاد لەلایەن تۆوە پێشنیاری دەکات، گریمانە ساویلکەکانی ئێمە لەبارەی ئازادیی مرۆڤ بە نزیکەیی بەبێ گومان هەڵەن. بەڵام هیچ هۆکارێکمان نییە بۆ ئەوەی پێمان وا بێت ڕۆژێک زانست کردنی پرسیارەکانی “بۆچی” لەبارەی ئەو کردانەی مرۆڤ کە وەڵامەکانیان شتی وەک خۆشەویستییە بکات بە شتێکی ناپێویست. یان ئەوە شتێکی بێنرخی ڕۆمانتیکییە؟ هیچ هۆکارێک نییە بۆ ئەوەی کە تۆ بۆچی ئەم گفتوگۆیە دەکەیت، هەر لەبەرئەوە دەیکەیت چونکە مێشکت بەو شێوەیە کاردەکات کە دەیکات؟\nلۆرانس کڕاوس باشە، بێگومان من چێژ لە گفتوگۆیەکە وەردەگرم، بۆیەش وا دەردەکەوێت کە “بۆچی” دەیکەم. لەگەڵ ئەوەشدا، دەزانم کە چێژەکەم لە پڕۆسەگەلی ئاڵۆزەوە دێت کە وا دەکات مژۆڵبوون بە زمان و فەلسەفەوە چێژبەخش بێت. پێم وایە پێویستە پرسیارەکەت هەڵبگێڕمەوە و بپرسم بۆچی (ئەگەر چاوپۆشی لە پرسیاری “بۆچی” بکەیت!) وا بیردەکەیتەوە کە شتی وەک خۆشەویستی هەرگیز بۆ داگیرساندنی نیوڕۆنەکان و کارلێکە بایۆ-کیمیاییەکان کەم نابێتەوە؟ ئەگەر ئەوە بابەتەکە نەبێت، ئەوا پێویستە شتێک هەبێت زیاتر لە “مادەی فیزیکی” کە دەسەڵاتداربێت بەسەر ئاگاییمانەوە. پێم وایە شتێک نییە پێشنیارێکی وەها بکات. بێگومان، بەهۆی پەرەسەندنی بایۆلۆجیەوە پێشتر لە زۆرێک لە دەرکەوتەکانی قوربانیدان تێگەیشتووین. لە زۆر باردا قوربانیی بۆ مانەوەی گروپێک یان نزیکێک شتێکی باشە. لەم بارەدا بۆ ئاکتی خۆنەویستانە، بۆ هەندێک خەڵک بەشێوەی پەرەسەندن مانادارە، ئەگەر لە تێگەیشتنی بنەڕەتیدا بڵاوبوونەوەی جینەکان بریتی بێت لە کردەی هاندەر. ئەمە بازێکی گەورە نییە لە خەیاڵکردندا تا چاوەڕوانی ئەوە بکەین ڕۆژێک بتوانین ئەو کردە کۆمەڵایەتییانە تێکبشکێنین و لەسەر ئاستی ماکڕۆ لێکۆڵینەوە بکەین بۆ کارکێکە بایۆلۆجییەکان لە ئاستێکی مایکڕۆدا.\nبە مانایەکی پڕاکتیکی پوخت دەکرێت ئەنجامدانی ئەمە بە شێوەی هەژماریی لە داهاتوویەکی نزیکدا زۆر قوورس بێت، لەوانەیە بۆ هەمیشەش بەو شێوەیە بێت، بەڵام هەموو ئەو شتەی لە بارەی گەردوونەوە دەیزانم وا دەکات لە بەکارهێنانی وشەی هەمیشەدا توشی خەجڵین بم. بە جۆرێک، ئەوەی کە لەلایەن یاساکانی فیزیاوە وەک شیمانە لانەبراوە حەتمییە. لەبەرئەوە، ئێستا من ناتوانم خەیاڵی ئەوە بکەم بتوانم بە شێوەی هەژماریی جووڵەی تەنۆلکەکانی ناو ئەو ژوورە دیاری بکەم کە تێیدا هەناسە دەدەم، لەبەرئەوە پێویستە چەندییەتیەکی تێکڕا وەربگرم و ئامار بەکار بهێنم تاوەکو ڕەفتارە فیزیاییەکان هەژمار بکەم. بەڵام ڕۆژێک لە ڕۆژان، کێ دەزانێت وادەبێت؟\nجولیان بەگینی کێ دەزانێت؟ بێگومان. هەر لەبەر ئەوەشە پێویستە فەلسەفە قبووڵی بکات کە لەوانەیە ڕۆێک ببێت بە ناپێویست و زیادە. بەڵام پێویستە زانستیش ئەوە قبووڵ بکات کە لەوانەیە سنوورێکی هەبێت.\nپێم وانییە لە گەردووندا شتی زیاتر لە شتی زانستە فیزیاییەکان هەبێت. بەڵام گومانم هەیە هەرگیز ڕەفتاری مرۆیی بەتەنها لەلایەن فیزیا و زیندەوەرزانییەوە لێکبدرێتەوە. هەرچەندە ئێمە ڕێک لەو شتە درووست بووین کە ئەستێرەکانی لێ درووست بووە، ئەو شتە بە شێوەیەکی هێندە ئاڵۆز خۆی ڕێکخستووە کە شتی وەکو ئاگایی دەرکەوتوون کە ناتوانرێت تەنها بە لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە بنچینیەییەکانی وەک بۆزۆن و فێرمیۆنەکان بەتەواوی لێی تێبگەین. بە لایەنی کەمەوە من پێم وایە ناتوانن. پێم خۆشە کە فیزیکزانەکان هەوڵبدەن. بەڵام تا کاتێک سەردەکەون، پێم وایە پێویستە خۆیان بە دوور بگرن لەو بانگەشانەی کە دەڵێن تاکە پرسیارە مانادارەکان پرسیارە زانستییەکانن و تەواوی ئەوەی تر ژاوەژاوە. ئەگەر ئەوە ڕاست بووایە، ئەم گفتوگۆیەش ژاوەژاو نەدەبوو؟\nلۆرانس کڕاوس کەواتە دەتوانین بە هاوڕاییەکی بنچینەیی کۆتایی پێبێنین. پێم وایە زۆرێک لە خەڵک پێیان وایە زۆرێک لە گفتوگۆیەکانی من لە ژاوەژاوێک زیاتر نین، بەڵام لە هەر بارێکدا، لە ڕاستیدا ئێمە وەڵامی ئەوە نازانین کە ئایا زانست وێنەیەکی تەواوی حەقیقەت دەستەبەر دەکات یان نا، تا هەوڵ نەدەین وەڵامەکە نازانین. من و تۆ بەشێوەی بنچینەیی هاوڕاین کە حەقیقەتی فیزیایی هەموو ئەوەیە کە هەیە، بەڵام تاکە جیاوازیمان لە ئاستی گەشتبینیماندایە لەبارەی ئەوەی کە تا چەند دەتوانین بە شێوەیەکی کاریگەر و تەواو بەهۆی میتۆدە زانستییەکانەوە لەوە تێبگەین. سەرسوڕمانی من بەهۆی ئەو بەرەوپیشچوونەوە بەردەوام دەبێت کە شتێکی شیاوە لە سایەی کردنی پرسیارەکانی هەمبەر سروشت و وەڵامدانەوەیان بە تاقیکردنەوە. پێم وایە تێگەیشتن لە ئەستێرەکان ئاسانترە لە تێگەیشتن لە مرۆڤەکان، بەڵام ئەمە ئەو شتەیە کە پڕۆژەکە سەرنجڕاکێشتر دەکات. نهێنییەکان ئەوانەن کە وا دەکەن ژیان شایەن بە ژیان بێت و ئەگەر ڕۆژێک بێت نەتوانین چیتر ئەو پرسیارە وەڵامدەرەوانە بدۆزینەوە کە هێشتا پێویستیان بە وەڵامە و ئەو گرێکوێرانە بدۆزینەوە کە دەکرێت بکرێنەوە، خەمبار دەبم. ئەوەی سەرسامم دەکات ئەوەیە کە چۆن بووین بە قوربانیی سەرکەوتنەکانی خۆمان، بە لایەنی کەمەوە لە هەندێک بواردا. کاتێک باس دێتە سەر گەردوون وەکو گشتێک، لەوانەیە بە شێوەیەکی ترسناک لە سنوورەکانی لێکۆڵینەوەی ئەزموونیی وەک ڕێپیشاندەرێک بۆ تێگەیشن نزیک بووبینەوە. لە دوای ئەوە، پێویستە تەنها پشت بە ئایدیا باشەکان ببەستین، ئەمەش هەمیشە زۆر قوورسە و کەمتر پشتپێبەستراوە.\n – suffer from lab-coat envy\n – five Platonic solids\nby فیزیک بۆ کورد · Published 03/08/2017\nحەوت کورتە وانەی فیزیک: وانەی سێیەم\nNext story تیشکدانەوەی هۆوکین\nPrevious story فیزیا پێویستی بە فەلسەفەیە/ فەلسەفە پێویستی بە فیزیایە\nOptics_شیکردنەوە و ڕاڤەکردنی چەند تاقیکردنەوەیەکی بواری بینای\nکتێب لە سەر زانستی ئیلیکترۆنیک


له‌یادی پێنجه‌مین ساڵه‌ی ئازادبووندا: – Denegkan\nbyدارا\tApril 8, 2008\tگشتی\nده‌سه‌ڵاتێکی گه‌نده‌ڵ و کۆمه‌ڵگایه‌کی ته‌مبه‌ڵ..!*\nئه‌م ڕۆژانه پێنج ساڵ به‌سه‌ر خستنه‌خواره‌وه‌ی په‌یکه‌ره‌که‌ی سه‌دام حوسێن له‌یه‌کێک له‌گۆڕه‌پانه‌کانی به‌غدادا تێده‌په‌ڕێت که بوو به سیمبۆلی ڕووخانی ئه‌و رژێمه. ڕووداوێک که ساڵیانێکی دوورو درێژ خه‌ونمان پێوه‌ده‌ده‌یت و بووبوو به پیرۆزترین ئاواتێک که‌گه‌لێکان به‌حه‌سره‌تیه‌وه سه‌ریان نایه‌وه.\nدیاره کورد 12 ساڵ به‌رله‌ڕووخانی ئه‌و ڕژێمه، و له‌ئه‌نجامی ڕاپه‌ڕینی به‌شکۆی خه‌ڵکی کوردستانه‌وه داموده‌زگا سه‌رکوتکه‌ره‌کانی ئه‌و ڕژێمه‌و به‌گشتی ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی له‌خاکی خۆی وه‌ده‌رنا. به‌ڵام ئازادییه‌که‌ی ناته‌واوبوو. چونکه له‌سه‌رێکه‌وه هه‌میشه دڵه‌ڕاوکێی ئه‌وه‌مان بوو که‌ڕه‌نگه ڕۆژێک گوشاری نێوده‌وڵه‌تی له‌سه‌ر ئه‌وڕژێمه نه‌مێنێت و جارێکی تر کوردستان داگیربکاته‌وه. له‌لایه‌کی تریشه‌وه شه‌ڕی ناوخۆ وایکرد کورد نه‌توانێ به‌پێی پێویست سوود له ئازادییه‌که‌ی وه‌ربگرێت.\nبه‌ڵێ! ئێمه له‌ده‌ست ئه‌و ڕژێمه زاڵمه ڕزگاربووین. و ئه‌و قه‌واره سیاسییه‌ی کورد له‌کوردستاندا دایمه‌زراندبوو شێوازێکی یاسایی و ده‌ستووری به‌خۆیه‌وه گرت و کورد بوو بو به‌شێکی چالاک له ناو پرۆسه‌ی سیاسی ده‌وڵه‌تی نوێی عیراقدا. ئه‌مه‌ش به‌ڕۆڵی خۆی کوردی کرده خاوه‌نی کۆمه‌ڵه‌کارتێکی سیاسی گرنگ که‌له کێشه سیاسییه‌کاندا به‌کارییان بهێنێت. هه‌روا به‌شێک له برینه‌کانی شه‌ڕی ناوخۆ تیمارکران و ئیتر به‌ره‌به‌ره که‌وتینه بنیاتنانی هیواو ئاره‌زووه ڕه‌واکانمان. به‌ڵام مه‌خابن! زۆر زوو ده‌سکه‌وته گه‌وره‌کان له‌به‌رده‌م پاشه‌کشه‌کاندا که‌مڕه‌نگ بوونه‌وه‌و هیواکانمان بوونه بڵقی سه‌رئاو.\nهه‌ڵسه‌نگاندنێکی پرۆسه‌ی دیموکراسی:\nهه‌نگاوه سه‌ره‌تاییه‌کان، که‌به به‌راورد له‌گه‌ڵ سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی پێشوودا ده‌کران، دڵخۆشکه‌رو هیوابه‌خش بوون. پاشانیش نه‌مانی شه‌ڕی ناوخۆو ئاشتبوونه‌وه که دامه‌زراندنی کۆمه‌ڵیک داموده‌زگای لێکه‌وته‌وه له‌پێش هه‌موویانه‌وه په‌رله‌مانێکی یه‌کگرتوو، که‌گه‌رچی دنیایه‌ک که‌موکوڕی له‌گه‌ڵ خۆیدا هێنا به‌ڵام دیسانیش گوتمان: گرفتمان زۆره‌و که‌مئه‌زموونین و پاشان باشتر ده‌بین!.. به‌ڵام ئه‌و باشتر بوونه نه‌هاته‌دی. پرۆسه‌ی به‌دیموکراسیبوون، گه‌یشته بنبه‌ست و ته‌نیا بوبه ڕواڵه‌تێکی ئاخاوتن.\nدیارترین و کاریگه‌رترین سیمای نادیموکراسی له‌سیسته‌می پارتایه‌تیدا خۆی دیته‌وه. سیسته‌مێک که ده‌سه‌ڵات و یاساو ته‌واوی واتاکانی دیموکراسی له‌ناوخۆیدا توانده‌وه‌و له‌بری ئه‌وه‌ی ببێته ئامرازێک بۆ په‌یڕه‌وکردنی دیموکراسی، خۆی بوو به‌ئامانجێکی وا که‌ته‌واوی ئامانجه‌کانی تری له‌ناو خۆیدا شارده‌وه.\nله ناو هه‌ر سیسته‌مێکی دیموکراسی له‌جیهاندا، ڕۆڵی پارت له‌سه‌روبه‌ندی هه‌ڵبژاردنه گشتییه‌کاندا به‌دیارده‌که‌وێت. که بریتییه له داڕشتنی پلان و پڕۆژه‌و هێڵه گشتییه‌کان بۆ ئه‌و حکومه‌ته‌ی له‌نێوان دوو هه‌ڵبژاردندا ده‌سه‌ڵات ده‌گرێته ده‌ست. ئیتر هه‌رکات هه‌ڵبژاردن ئه‌نجامدرا ڕۆڵی حزب به خۆئاماده‌کردن بۆ هه‌ڵبژاردنێکی تر، سنووردار ده‌بێت. و سیاسه‌تی هه‌رحزبێک ته‌نیا له ڕێگای نوێنه‌ره‌کانی له‌په‌رله‌مان ده‌خرێته ڕوو. به‌ڵام له‌کوردستان پارت خودی ده‌سه‌ڵاته. ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی پارتێکی ده‌سه‌ڵاتدار، له‌ئه‌ندامی په‌رله‌مان و ته‌نانه‌ت وه‌زیریش ده‌سه‌ڵاتدارترو قسه ڕۆیشتووتره. که ئه‌مه نه‌ک هه‌ر به‌دیمه‌کراسی نامۆیه به‌ڵکو دژی بنه‌ما‌کانیشییه‌تی.\nسه‌ره‌ڕای ئه‌مه پارتایه‌تی له‌کوردستاندا وه‌ک ئه‌ختابووت په‌لوپۆی خۆی بوهه‌رشوێنێک و ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش که‌قه‌ڵه‌مڕه‌وی ئه‌و نین هاویشتووه. بۆ نموونه: زانکۆ له‌ژێر سایه‌ی سیسته‌مه دیموکراسییه‌کاندا دامه‌زراوه‌یه‌کی زانستی ڕووت و ته‌واو سه‌ربه‌خۆیه. و به‌هیچ شێوه‌یه‌ک ناکه‌وێته ژێر کۆنترۆڵی پارت یان ته‌نانه‌ت ده‌سه‌ڵاتیش. هه‌روا هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌سیاسه‌تیشه‌وه نییه مه‌گه‌ر له بواری ئاکادیمیکدا. به‌ڵام له‌کوردستان، به‌ر له‌یه‌کگرتنه‌وه‌ی دوو ئیداره‌ی سلێمانی و هه‌ولێر. زانکۆی سلێمانی هی یه‌کییه‌تی و زانکۆکانی هه‌ولێرو دهۆکیش هی پارتی بوون. دوو ئیداره له‌یه‌ک ده‌سه‌ڵاتدا یه‌کیان گرته‌وه. به‌ڵام هێشتا ئاستی ئینتیمای پارتایه‌تی، پله‌و پایه‌کانی زانکۆکان ده‌ستنیشان ده‌کات. نه‌ک ئاستی زانستی و شاره‌زایی ئیداری. به‌واتایه‌کی گشتی تر زانکۆ ته‌نانه‌ت ئه‌و سه‌ربه‌خۆییه‌ی نییه که مزگه‌وت هه‌یه‌تی. چه‌ندان ڕاگرو به‌رپرسی به‌شی زانکۆیی هه‌ن که نه‌ک هه‌ر بێتواناو ناشاره‌زاو لێنه‌هاتوون به‌ڵکو ته‌نا‌نه‌ت گومان له‌و بڕوانامه‌یه‌ش ده‌کرێت که‌هه‌یانه به‌ڵام ئیداره‌ی زانکۆ بێ گه‌ڕانه‌وه بۆ ئه‌و پارته‌ی ئه‌وی داناوه، ناتوانێ هیچ کارێکی له‌باره‌وه ئه‌نجام بدات. هه‌روا پارت ئه‌گه‌ر ڕاسته‌وراستیش فه‌رمان ده‌رنه‌کات ئه‌وه سێبه‌ره‌که‌ی له‌هه‌ر بڕیارێکدا ئاماده‌یه‌و ته‌نانه‌ت له‌وه‌رگرتنی قوتابیان بۆنموونه له‌خوێندنه‌کانی باڵا، قووتابی سه‌ربه‌ده‌سه‌ڵات و پارت مه‌رجه‌کانی وه‌رگرتن ده‌ربازده‌کات، و جاریش هه‌یه له‌به‌رخاتری پارت مه‌رجه‌کان هه‌مووار ده‌کرێن. بۆنموونه ئه‌گه‌ر بۆخوێندنی باڵا پێنج قووتابی پێویست بێت. و قووتابیه‌کی سه‌ربه پارت له‌ڕیزدا بکه‌وێته هه‌شته‌م. زانکۆ ناچاره قووتابی شه‌شه‌م و حه‌وته‌میش وه‌ربگرێت. و ته‌نیا له‌به‌رخاتری پارت ئه‌و پێنج قووتابییه‌ی که‌سه‌ره‌تا بڕیار بوو وه‌ربگیرێن به‌رزبکاته‌وه بۆ هه‌شت.\nنموونه‌یه‌کی تر ده‌زگای قه‌زاییه. که سه‌ربه‌خۆیی و بێلایه‌نی ئه‌و ده‌زگایه مه‌رجی بنه‌ڕه‌تی هه‌رسیسته‌مێکی دیموکراسییه.  له‌کوردستاندا ده‌زگای قه‌زایی به‌فه‌رمانی ڕاسته‌وڕاستی پارت یان ده‌سه‌ڵات کارناکات و په‌راوێزێکی له‌ئازادی هه‌یه‌و ئه‌مه‌ش په‌ره‌سه‌ندنێکی باشه. به‌ڵام له‌ئاکامدا سنووری ئه‌و ئازادییه تائه‌وجێگایه‌یه که‌خودی ده‌سه‌ڵات و سیمبۆله‌کانی ئه‌وده‌سه‌ڵاته‌و پله‌دارانی ده‌وڵه‌ت نه‌گرێته‌وه. بۆنموونه ئه‌گه‌ر کادرێکی حزبی داواکارییه‌کی قه‌زایی له‌دژ کرابێته‌وه. داوه‌ر هه‌واڵی بۆده‌نێرێت که‌وه‌کیله یاساییه‌که‌ی، یان پارێزه‌ره‌که‌ی بنێرێت و کێشه‌که‌ی چاره‌سه‌رده‌بێت. و تائێستا که‌س له‌کوردستان نه‌یدیوه‌و نه‌یبیستووه ده‌سه‌ڵاتدارێک له‌سه‌ر سه‌رپێچییه‌کی یاسایی سزادرابێت. یان واڕێکه‌وتووه کادرێکی باڵای سه‌ربه پارتێکی ده‌سه‌ڵاتدار به‌کاره‌ساتی ئۆتۆمبیل که‌سێکی له‌ده‌ست کوژرابێت. ته‌نانه‌ت له‌م حاڵه‌شدا ناکه‌وێته ژێر لێپرسینه‌وه‌و ڕاگرتنی یاسایی. و پاشان کێشه‌که به‌وه‌چاره‌سه‌رده‌کرێت که‌که‌سوکاریی قوربانی به‌هه‌رشێوازێک بێت ناچاربکه‌ن لێخووشبوونی خۆی ڕابگه‌یه‌نێت و ته‌واو.\nنزیکه‌ی دوو مانگ له‌مه‌وبه‌ر شوفێری وه‌زیرێک به‌یه‌کێک له‌شه‌قامه‌کانی هه‌ولێردا به خێرایی زۆرتر له 120 لێده‌خوڕێت و له‌ئاکامدا له مامۆستایه‌کی گه‌نج. خاوه‌ن هاوسه‌رێک و چوارمنداڵ به‌ناوی دلاوه‌ر ده‌دات و هه‌رله‌وێ گیانی له‌ده‌ست ده‌دات. له ڕاپۆرتی پزیشکی یاساییدا هاتووه که ئۆتۆمبیله‌که هێنده خێرا بووه و هێنده به گوڕ له قوربانی داوه که ته‌نانه‌ت یه‌ک ئێسکیش له له‌شیدا له‌شکان و وردبوون ده‌رباز نه‌بووه. هه‌رئه‌وکاته شوفێره‌که ده‌گیرێت. به‌ڵام به‌رله‌وه‌ی پرسه‌ی قوربانی به‌سه‌ر بچێت، به‌رده‌بێت. و ده‌نێرێته لای که‌سوکاری مامۆستا دلاوه‌ر. که‌خۆیان به‌شکات و شکاتکارییه‌وه خه‌ریک نه‌که‌ن. چونکه هیچیان ده‌ستگیر نابێت و ئه‌گه‌ر له‌دادگا لێخۆشبوونی خۆیان ڕاگه‌یه‌نن ده‌کرێ هه‌ندێک پاره‌یان بده‌نێ. خێزانی قوربانی به‌ناوی جیهان خان ڕازی نابێت به‌پاره‌و ده‌خوازێ پرۆسه‌ی یاسایی به ڕێگای ئاسایی خۆیدا بڕوات و دادگایی بکرێت. به‌ڵام قاتل له‌وکاته‌وه تائێستا ڕۆژانه به‌به‌ر چاوی که‌سوکاری قوربانییه‌وه ئازادانه دێت و ده‌چێت. نه‌دادگایه‌ک له‌گۆڕێیه‌و نه لێپرسینه‌وه‌یه‌ک. جا ئه‌گه‌ر شوفێری وه‌زیر یاسا پێی نه‌وێرێ ده‌بێ وه‌زیر چ فیرعه‌ونێک بێت..!؟\nبه‌مجۆره ده‌پرسی بۆچی به‌رپرسان له‌سه‌ر سه‌رپێچییه‌کانیان سزانادرێن..؟ ده‌ڵێن چی بکه‌ین سکاڵاکه‌ران لێێان خۆش ده‌بن. ده‌ڵێین: بۆچی ژنکوژان سزاناده‌ن..؟ ده‌ڵێن چی بکه‌ین کاتێک که‌سێک سکاڵایه‌کی یاسایی پێشکه‌ش نه‌کات ..\nئه‌مه کۆمه‌ڵێک دیارده‌ی ناشیرینی هێناوه‌ته کایه‌وه ، له‌ناویاندا ئاماژه به‌یه‌کێکیان ده‌که‌م که کولتووری مه‌راییه.  له‌هه‌ر وڵاتێک یان له‌ناو هه‌ر کۆمه‌ڵگایه‌کدا کاتێک یاسا به‌وجۆره‌ی پێویسته په‌یڕه‌و نه‌کرێت. نابه‌رابه‌ریی، بروکراسی.. سیمای بارودۆخێک بن خه‌ڵک بۆ به‌ده‌ستخستنی خواسته‌کانیان له ئه‌ڵته‌رناتیڤی تر ده‌گه‌ڕێن. یه‌ک له‌و ئه‌لته‌رناتیڤانه مه‌رایی و ماستاوه که له‌سڵاوێکی ساده‌وه تا ده‌گاته هه‌ڵوێستی پارتێکی سیاسی به‌دیارده‌که‌وێت. مه‌رایی له‌هه‌مووشوێن و بۆنه‌یه‌کدا له گۆرانی داواکراودا تانووسین و گوتارو داڕشتنی یاسا. ئه‌مه‌ش ڕوویه‌کی دیکه‌ی ڕه‌فتاری ده‌سه‌ڵاته. ده‌سه‌ڵات زارو قه‌ڵه‌م ده‌کڕێت، و له‌کۆمه‌ڵگاشدا فرۆشیاری ئه‌م بازاڕه سووکه په‌یدا ده‌بن.\nله‌ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌دا کێشه‌ی که‌مال سه‌یدقادرمان دیت که‌گه‌لێک واتادار بوو. دکتۆرکه‌مال کارێکی کرد له‌ده‌ره‌وه‌ی پرێنسیپ و ئوسوڵه‌کانی ڕاده‌ربڕیندا بوو. و په‌یامێکی هه‌ڵه‌ی گه‌یاندو پاشان خۆشی لێی په‌شیمان بۆوه. واتا ئه‌وکاره‌ی ئه‌وکردی هێنده بچوک و بێ ناوه‌رۆک بوو که‌نه‌ده‌توانین له چواه‌رچێوه‌ی ڕه‌خنه‌و نه له‌ده‌ربڕینی بیرو نه له لێکدانه‌وه‌ی سیاسیدا جێگای بکه‌ینه‌وه. به‌ڵام کاره‌که له‌وه‌ی هه‌ڵه‌یه‌ک بێت شتێکی تر نه‌بوو. که‌چی داوه‌رێک هات و سزای 30ساڵ زیندانی به‌سه‌ردا بڕییه‌وه. سزایه‌ک که‌هیچ لۆژیکێکی یاسای و ئوسوڵی تێدا نه‌بوو. به‌ڵام زۆرڕوون بوو که‌ئه‌و حوکمه ته‌نیا مه‌راییه‌ک بوو داوه‌ر بۆده‌سه‌ڵاتی کرد. و پێێ وابوو که له‌ئاکامدا پاداشت و ده‌ستخۆشی له‌ده‌سه‌ڵات وه‌رده‌گرێت و ئاگای له‌وه‌نه‌بوو که‌به‌و کاره‌ی چ گرفتێک بۆ ده‌سه‌ڵات دروست ده‌کات. ئیتر هه‌موومان دیتمان کێشه‌که چ گۆنگه‌ڵێکی نایه‌وه‌و به‌چ شێوازێک چاره‌سه‌رکرا ..!\nهه‌روا چه‌ندان نموونه‌ی ترمان هه‌یه له دیارده‌ی مه‌رایی و ماستاو. که‌دیارترینیان له‌کاتی سه‌ردانه‌که‌ی مه‌سعودبارزانی بوو بۆ زانستگای دهۆک. که مامۆستایه‌ک ڕاستبۆوه‌و پێشنیازی کرد بڕوانامه‌ی دکتۆرا به مه‌سعودبارزانی بدرێت و پاشان خۆی ڕه‌تیکرده‌وه. هه‌روا دواترینیان پڕۆژه‌ی ده‌ستووری هه‌رێمی کوردستان و پرۆژه‌ی یاسای ڕۆژنامه‌وانی هه‌رێمی کوردستان که‌له‌چه‌ندان جێگا مه‌راییه‌کی ئاشکرای تێدایه بۆ سه‌رۆکی هه‌رێم.\nهه‌روا جیاوازی نێوان پارته‌کان کاڵترو کاڵتر ده‌بنه‌وه‌و هه‌رپارته خۆی له بازنه‌ی پارتێکی مه‌زنتردا ده‌بینێته‌وه. ئیتر له‌ته‌واوی گوتاری ئه‌وپارته بچووکترانه‌دا به ئاشکرا مه‌رایی بۆ پارتی ده‌سه‌ڵاتدار ده‌بینرێ.\nزاڵبوونی بارودۆخێکی ئاوا به‌سه‌ر ژیانی کۆمه‌ڵگادا هه‌م یاسا لاوازده‌کات و هه‌م عه‌داله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناوده‌بات و له‌ئاکامیشدا کولتوورێک دروستده‌کات که‌ته‌واوی داموده‌زگاکانی ده‌وڵه‌ت بێ ئه‌وه‌ی فه‌رمانی ڕاسته‌وڕاستی ده‌سه‌ڵاتیان پێبگات هێڵه‌سووره‌کانی خۆیان بزانن. مه‌ترسی ئه‌م کاره له‌وه‌دایه که ده‌سه‌ڵات خۆی له‌ژێربه‌رپرسیاری ده‌هێنێته ده‌ره‌وه‌و ئۆباڵی کاره‌که یان به‌ئه‌ستۆی خه‌ڵکیدا ده‌دات و یانیش بۆی ده‌بێته پرده‌بازی ڕزگاربوون له لێپرسینه‌وه یاساییه‌کان.\nئازادی و ڕه‌خنه:\nله‌ڕووی ئازادییه‌وه، هه‌لومه‌رجێکی ته‌واو نوێ خوڵقا، فه‌زایه‌کی کراوه که پێشتر پێی ڕانه‌هاتبووین هاته ئاراوه. ئه‌م هه‌لومه‌رجه نوێیه هاوکاتیش بوو له‌گه‌ڵ پێشکه‌وتنی گه‌وره‌ی ته‌کنیکی له‌سه‌ر ئاستی جیهان: په‌ره‌سه‌ندن و بڵاوبوونه‌وه‌ی که‌ناڵگه‌لی ته‌له‌فزیۆنی فه‌زایی، ئێنته‌رنێت ، دامه‌زراندنی سایت و ماڵپه‌ڕ که‌له‌ژماردن نایه‌ن، په‌ره‌سه‌ندنه‌کانی بواری په‌یوه‌ندی ته‌له‌فۆنی مۆبایل… هتد که‌ئه‌مانه بواری نوێیان بۆده‌سه‌ڵات و له‌هه‌مانکاتدا هه‌ر تاکێک هێنایه‌کایه‌وه تا ئازادانه بیروڕای خۆی ده‌ربڕێت.\nئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ده‌سه‌ڵاته‌وه هه‌بێت، له‌سه‌رێکه‌وه خۆی بوارێکی سنوورداری بۆ ئازادی کرده‌وه. چونکه نه‌ده‌کرا هه‌روه‌ک پێشدان بێت. و له‌سه‌رێکی تریشه‌وه به‌هۆی ئه‌و هه‌لومه‌رجه جیهانیانه‌ی له‌سه‌ره‌وه باسمان کردن جڵه‌وی سانسۆری له‌ده‌ستدا نه‌ما. و له‌مانه‌ش گرنگتر له‌به‌ر هه‌بوونی چه‌ند حزب که‌گه‌رچی هه‌روه‌ک پێشدان گوتمان مه‌رایی سیمای گوتارو ڕاگه‌یاندنه به‌ڵام به‌دیوێکی تریشدا بووبه‌هۆی هێنانه‌کایه‌ی چه‌ند سه‌کۆ، به‌جۆرێک ئه‌گه‌ر له‌یه‌کێکیاندا بواری ڕه‌خنه‌گرتن به‌ده‌ستنه‌هات، ئه‌وه ڕه‌نگه له‌وه‌ی تریاندا به‌ده‌ست بێت، به‌مجۆره پرۆسه‌یه‌کی ڕه‌خنه‌گرتن هاته ئاراوه. به‌ڵام له‌ناو ئه‌و پرۆسه‌دا یه‌کجار که‌م هه‌بوون که‌به‌ساده‌ترین بنه‌ماکانی ڕه‌خنه‌گرتن ئاشنابن. ئیتر ڕه‌خنه زۆربه‌ی کاته‌کان جێگای خۆی بۆ سووکایه‌تیکردن به‌کاسایه‌تییه‌ک یان لایه‌نێک و یانیش جنێودان و قسه‌ی پووچی بازاڕی چۆڵده‌کرد. و ئه‌م ڕه‌وشه تائه‌مڕۆش به‌رده‌وامه.\nله‌ولاشه‌وه ده‌سه‌ڵات پێناسه‌ی کۆن و نوێی بۆ ڕه‌خنه دیاریده‌کرد. تاوێک به‌دابه‌شکردنی ڕه‌خنه به‌سه‌ر بنیاتنه‌رو ڕووخێنه‌ر. و تاوێکی تر به قبوڵکردنی ڕه‌خنه له پاڵ ستایش و سه‌رئه‌نجامیش به‌ده‌مچه‌ورکردنی نووسه‌ران و ڕۆژنامه‌نووسان و به‌خشینی یارمه‌تی مادی و مه‌عنه‌وی بۆ ڕکێفکردنییان و ماڵیکردنیان له بازنه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا. و ته‌نانه‌ت کارگه‌یشته ئه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌گران به‌نۆکه‌رایه‌تی بێگانه تۆمه‌تباربکرێن. له حاڵێکدا ڕه‌خنه پرۆسه‌یه‌کی زانستی مه‌عریفییه. و له‌سه‌ر بنه‌مای کۆمه‌ڵه داده‌یه‌ک و له ڕێگای به‌کارهێنانی شێوازه جۆربه‌جۆره‌کانی زمانه‌وه و به پشتبه‌ستن به زانیاری و ئه‌زموون به‌ڕێوه‌ده‌چێت. و په‌یامی ڕه‌خنه هه‌میشه‌ش پۆزه‌تیڤه. ئیتر چ بنیاتنه‌ربێت یان ڕوخێنه‌ر. و له‌ڕاستیدا هیچ بنیاتنانێک به‌بێ ڕووخان نابێت. کۆن و خراپ ده‌ڕوخێنرێن و له جێگاکه‌ی نوێ و باش بنیات ده‌نرێنه‌وه.\nهه‌روا هه‌بوونی سه‌کۆی جۆربه‌جۆرو په‌راوێزێکی باش له‌ئازادیی دبووایه سه‌رخستنی ئاستی ئه‌ده‌ب و هونه‌ریشی له‌گه‌ڵدا بووایه. ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به ئه‌ده‌بیاته‌وه هه‌بێت، کۆمه‌ڵێک چاپخانه‌و ده‌زگای بڵاوکردنه‌وه‌ی حزبی و غه‌یره‌حزبی دامه‌زران و ژماره‌یه‌کی باش له‌کتێبی جۆربه‌جۆر، باش و خراپ چاپکران. گۆڤارو ڕۆژنامه به‌تایبه‌تمه‌ندی جیاواز ده‌رچوون و بابه‌تی باش له زمانه‌کانی بێگانه‌وه وه‌رگێردرانه کوردی و بۆیه‌که‌مین جار کۆمه‌ڵه‌بابه‌تێکی نوێ ده‌رباره‌ی باسه‌کانی وه‌ک: ئازادی، دیموکراسی، عه‌داله‌ت، فیدرالیزم، کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی، مۆدێرنیزم…هتد هاتنه ناو گۆڕه‌پانی هزری کوردی و بوونه بابه‌تی لێکۆڵینه‌وه‌و لێدوان. به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌م بواره‌دا به‌دواکه‌وت ئاستی زانکۆکان بوو. که له‌ڕووی ناوه‌رۆکه‌وه: ئاستی شاره‌زایی مامۆستاکانی زانکۆ، مه‌نهه‌ج و شێوازی خوێندن، مۆتیڤی ده‌رس خوێندن له‌زانکۆ، هیچ پێشکه‌وتنێکی به‌خۆیه‌وه نه‌دیت. یان باهه‌ربڵێین پێشکه‌وتنی پێویستی به‌خۆیه‌وه نه‌دیت. و هه‌ربۆیه‌ش شه‌هاده‌ی زانکۆکانی کوردستان له‌ڕۆژئاوا ئیعترافی پێناکرێت و ئه‌گه‌ر ده‌رچووی کۆلۆژێک له‌کوردستانه‌وه بێته ئه‌وروپا ئه‌وپه‌ڕی شه‌هاده‌که‌ی بۆ به‌ساڵیک خوێندن حساب ده‌که‌ن و ده‌بێ سه‌رله‌نوێ بخوێنێته‌وه‌و ئیمتحان بداته‌وه.\nجائه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌ی زانست له زانکۆکاندا ببینینه‌وه ئه‌وه ده‌بینین که مۆتیڤی خوێندن، به‌ده‌ستخستنی زانست نییه به‌ڵکو به‌ده‌ستخستنی بڕوانامه‌یه. له کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا به‌ده‌ستخستنی بڕوانامه بۆته مۆدێکی وه‌ک مۆده‌کانی جلوبه‌رگ و ئارایشی موو. ئیتر هه‌ڵپه‌ی به‌ده‌ستخستنی بڕوانامه، له‌و به‌ڕه‌ڵایی و هه‌رکه‌س هه‌رکه‌سییه‌دا کارێکی هێنده زه‌حمه‌ت نییه‌و هه‌ر له بڕوانامه‌ی ساخته‌وه بگره تاده‌گاته ئه‌وه‌ی له‌ڕێگای واسیته‌و به‌کارهێنانی پله‌و پایه‌ی حزبی و حکومی و ماڵباتی و ده‌ستڕۆیشتوویی مادییه‌وه به‌ده‌ست دێت. پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵگاو ئاستی پێشکه‌وتنی زانستیی هه‌رگیز به ژماره‌ی هه‌ڵگرانی ئه‌و بڕوانامانه ناپێورێ به‌ڵکو به ئاستی زانستی و چلۆنایه‌تی خاوه‌نه‌کانیان و له ئاکامیشدا کۆی ئاستی توێژینه‌وه‌و داهێنان و به‌رهه‌مهێنان له وڵاتدا که له‌کوردستاندا له‌پله‌کانی هه‌ره خواره‌وه‌دایه.\nبه‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی خواسته ڕواڵه‌تییه‌کانی خه‌ڵک، له‌سه‌ر حسابی ناوه‌رۆک و پێشکه‌وتنی هزریی هاتۆته کایه‌وه. لاساییکردنه‌وه سیمای ژیانمانه. له‌به‌رنامه‌کانی ڕادیۆو ته‌له‌فزیۆنه‌وه بگره تاده‌گاته شێوازیی بیرکردنه‌وه‌و لێکدانه‌وه‌مان.\nلاساییکردنه‌وه پێویسته ببێته کاری سوودوه‌رگرتن له ئه‌زموونی گه‌لان. ئه‌مه‌یان کارێکی شیاوو پێویسته‌و به‌بێ هه‌وڵدان و په‌یڕه‌وکردنی ئه‌مه ده‌گه‌ڕێێنه‌وه بۆ ده‌وری به‌رد. به‌ڵام کاتێک کاریی سوودوه‌رگرتن له هه‌ر ئه‌زموونێک بوو به لاساییکردنه‌وه‌یه‌کی ڕووت ئیتر له‌ناوه‌رۆکه‌که‌ی خۆی ڕووتده‌بێته‌وه‌و ته‌نیا ڕواڵه‌تێکی لێ ده‌مێنێته‌وه.\nله‌مڕوه‌وه هه‌ڵه‌ی هه‌ره گه‌وره‌مان به‌راوردکردنی خۆمانه نه‌ک له ڕوی لایه‌نه باشه‌کانه‌وه به‌ڵکو خراپه‌کاندا :\nده‌ڵێین: له کوردستان گه‌نده‌ڵی هه‌یه، ده‌ڵێن: جا چییه له به‌لجیکاش گه‌نده‌ڵی هه‌یه. ده‌ڵێین له کوردستان مافیا هه‌یه، ده‌ڵێن: جا چییه له ئیتالیاش مافیا هه‌یه. ده‌گوتری له کوردستان دوو حزبی سه‌ره‌کی گۆڕه‌پانی سیاسه‌تی مۆنۆپۆلکردووه، ده‌ڵێن: جا چییه ئه‌وه‌نییه له‌ئه‌مه‌ریکاش دوو حزب هه‌یه. به‌مجۆره پاساو هێنانه‌وه خراپ و نالۆژیکمه‌ندانانه وڵاتێک بنیاتده‌نێین له هی سه‌ده‌کانی ناوه‌ڕاست بچێت.\nئه‌م شێوازی بیرکردنه‌وه‌یه، شێوازی بیرکردنه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتیانه‌یه. که کوشتنی داهێنان و خوڵقاندن. و خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانی قه‌ده‌رو حازرخۆری به‌ر سێبه‌ره. ئه‌وروپاییه‌ک ئه‌گه‌ر رووداوێک به ته‌نیا له‌دوورگه‌یه‌کی بهاوێ یه‌که‌مین بیرێک که به مێشکی دادێت ئه‌وه‌ده‌بێت که چۆن که‌شتییه‌ک یان به‌له‌مێک دروستکات و له‌ودوورگه‌یه ڕزگاریی بێت. به‌ڵام ڕۆژهه‌ڵاتییه‌ک له‌وه‌ی له‌به‌ر خوا بپاڕێته‌وه‌و چاوه‌ڕێێ مه‌عجیزه‌یه‌ک بێت شتێکی تر ناکات.\nبه‌ڵام با بزانین ڕۆڵی ده‌سه‌ڵات له‌خوڵقاندنی ئه‌م باروودۆخه‌دا چییه..! ده‌ڵێن له‌کوردستاندا حه‌وتسه‌دهه‌زار مووچه‌خۆر هه‌یه. ئه‌گه‌ر پێشبینی بکه‌ین که له‌هه‌ر ماڵێکدا پێنج سه‌رخێزان هه‌بێت ئه‌وه‌ده‌بینین سێ ملیۆن و نیو خه‌ڵک به‌ته‌واوی یان نیوه‌چڵی له‌سه‌ر مووچه ده‌ژی.\nله‌م ناوه‌دا لایه‌نی هه‌ره‌گرنگ ئه‌وه‌یه که‌له‌وڵاتی ئێمه‌دا مووچه له‌پاداشتی کار نادرێت. به‌ڵکو ته‌نیا له‌پێناوی نه‌هێشتنی بێکاری و ڕازیکردنی خه‌ڵکیدا.\nڕوواڵه‌تی ئه‌مکاره جوانه‌و هه‌رتاکێکیش بگری پێێ خۆشه کارێک نه‌کات و مووچه‌ش وه‌ربگرێت. به‌ڵام ئاکامه‌که‌ی وێرانی هه‌ر وڵاتێکه ئابوورییه‌که‌ی ئاوا بنیاتنرابێ. پێشکه‌وتنی هیچ وڵاتێک به ئاستی هه‌بوونی سه‌رمایه‌و ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌و وڵاته ناژمێردرێ به‌ڵکو به‌چۆنیه‌تی به‌کارهێنانی ئه‌و سه‌رمایه‌یه. بۆنموونه ئه‌گه‌ر ئێمه به‌راوردێک له‌نێوانی وڵاتێکی وه‌ک عه‌ره‌بستانی سعودی له‌گه‌ڵ وڵاتێکی بچوکی وه‌ک لوکسمبۆرگدا بکه‌ین. ده‌بینین عه‌ره‌بستان له‌سه‌ر خه‌زێنه‌ی نه‌وت و گازو زێر ده‌نوێت، و لوکسمبۆرگیش هیچکام له‌وانه‌ی نییه. که‌چی ده‌بینین عه‌ره‌بستان کۆمه‌ڵگایه‌کی دواکه‌وتوو که له‌ژێر سایه‌ی جه‌هل و خورافاتدا ده‌ناڵێنێت. وڵاتێک که ناتوانێ ئه‌وه‌ی پێ ته‌حه‌مول بکرێت ژنان ئوتۆمبیل لێبخوڕن. له‌مه‌ش خراپتر ده‌بینین چۆن گه‌نجه‌کانیان ده‌بنه سووته‌مه‌نی خۆراکی تۆڕه تێرۆریستییه‌کانی وه‌ک ئه‌لقاعیده. لوکسمبورگیش ده‌بینین..!\nهۆکاره‌که‌ی ئه‌وه‌یه کاتێک مووچه په‌یوه‌سته‌ی کاربێت. خه‌ڵک ناچاره بۆ به‌ده‌ستخستنی پاره کاربکات. کاریش به‌واتای به‌رهه‌مهێنان و له‌ئاکامیشدا داهێنان و خه‌لاقییه‌ت. به‌ڵام کاتێک مووچه له‌به‌رانبه‌ر کارێکدا نه‌بێت. ئیتر له‌و وڵاته‌دا که‌ئه‌مڕۆ نموونه‌که‌ی ده‌بین خه‌ڵک ناچار نییه بۆ نموونه په‌نا بۆ کشتوکاڵ و چاندن ببات و به‌ناچاری ده‌بێ میوه‌و سه‌وزی له‌و زه‌وییه به‌پیته‌ی کوردستان و ئاووهه‌وا سازگاره‌که‌ی نه‌چێنرێت و په‌نا بۆ سوریاو ئێران و تورکییا ببه‌ین. که‌ئه‌مه‌ش پاشان ده‌بێته هۆی په‌یوه‌سته بوونی سیاسی و ئه‌گه‌ری درووستبوونی چه‌ندان گرفتی پێشبینی نه‌کراو. و له‌لایه‌کی تریشه‌وه ئه‌وکۆمه‌ڵگایه‌ی به‌مجۆره بنیاتده‌نرێت له‌کۆمه‌ڵگایه‌کی ته‌مبه‌ڵ به‌ولاوه شتێکی تر نابێت. کۆمه‌ڵگای ته‌مبه‌ڵیش چه‌نده ڕواڵه‌تێکی مۆدێرنی هه‌بێت، هه‌میشه ناوه‌رۆکێکی ته‌پیوی ده‌بێت. ناوه‌رۆکی ته‌پیویش به‌واتای: دواکه‌وتوو، بێ به‌رهه‌م، به‌رخۆر، خورافاتی، ده‌ست و پی سپی، هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنراو، له‌خۆبایی، خۆنه‌ناس، که‌مئاگا، ڕواڵه‌تبین… و هتد\nدیاره لێره‌دا من واژه‌ی ته‌مبه‌ڵ! به‌واتا بازاڕییه‌که‌ی و بۆ سووکایه‌تیکردن به‌کار ناهێنم. به‌ڵکو وه‌ک وشه‌یه‌کی زانستی. و هه‌ربه‌م بۆنه‌یه‌شه‌وه، و بۆ نموونه‌و ڕوونکردنه‌وه‌ی مه‌به‌سته‌که‌شم: چه‌ندڕۆژ له‌مه‌و به‌ر گۆڤاری زانستی ئۆکسفۆرد ئیکۆنۆمیک په‌یپه‌رس ئاکامی توێژینه‌وه‌یه‌کی خۆی بڵاوکرده‌وه که‌چه‌ندان ساڵه زانایان لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر ده‌که‌ن، ئاکامی لێکۆڵینه‌وه‌و توێژینه‌وه‌کان ده‌ڵێت: مرۆڤێک ئه‌گه‌ر کارنه‌کات، یان که‌م کاربکات، یان کارێکی ئاسان بکات به‌جۆرێک که‌مێشکی تێدا چالاکانه به‌کار نه‌هێنێت. مێشکی ئه‌و مرۆڤه ته‌مبه‌ڵ ده‌بێت. ته‌مبه‌ڵیش (که‌خودی توێژینه‌وه‌که ڕوونی ده‌کاته‌وه)، به‌واتای ئه‌وه‌ی ئه‌و مرۆڤه زوو شتی له‌بیرده‌چێته‌وه، توانای خێرایی له‌بیرکردنه‌وه‌دا له‌ده‌ست ده‌دات، له‌کاتی پێویستدا ناتوانێ کاردانه‌وه‌ی دروست له‌خۆی نیشان بدات،… و به‌کوورتی ناتوانێ به‌شێوازێکی سروشتی ئه‌رکه‌کانی خۆی جێ به جێ بکات. جا ئه‌گه‌ر ئه‌مه تاک بێت و کۆمه‌ڵگایه‌کیش له‌م جۆره تاکانه پێکهاتبێت، ده‌بێته کۆمه‌ڵگایه‌کی ته‌مبه‌ڵ. واتا توانای داهێنان و خوڵقاندن و به‌رهه‌مهێنانی لاواز ده‌بێت.\nلێره‌دا پرسیاری هه‌ره‌گرنگ ئه‌مه‌یه که‌ئایا ئه‌م ڕه‌وشه تاکه‌ی به‌رده‌وام ده‌بێت..؟ شتێکی ئاشکرایه که پێشکه‌وتن و باشبوون په‌یوه‌سته‌ی فاکته‌ری کاته. و له‌پرۆسه‌ی بنیاتنان و پێشکه‌وتنیشدا کۆمه‌ڵێک گرفتی گه‌وره‌و بچوکی پێشبینی نه‌کراو دێنه ئاراوه، و به‌تایبه‌تیش له‌وهه‌رێمه‌ی ئێمه‌و ده‌وروبه‌رماندا که له‌گرفتی سیاسی جۆربه‌جۆردا ده‌کوڵێت. هه‌مووکارێکیش پێویستی به ئه‌زموون و فێربوون هه‌یه. ئه‌مانه ئه‌و خاڵانه‌ن که‌ده‌سه‌ڵات جه‌ختیان له‌سه‌رده‌کاته‌وه‌و ڕاستیشن. به‌ڵام ئه‌مانه هه‌موو لایه‌نه‌کانی کاره‌که‌نین و ده‌بینین که له‌لایه‌کی تره‌وه تێر ئاگای له‌برسی، و ده‌سه‌ڵاتدار ئاگای له‌بێده‌سه‌ڵات نییه. خه‌ڵک ئه‌مڕۆ گه‌یشتوونه‌ته ئه‌و ئاسته‌ی تاڕاده‌یه‌ک ڕاستییه‌کان بخوێننه‌وه. بڕوام وایه خه‌ڵک ته‌حه‌موولی بێ کاره‌بایی بکه‌ن کاتێک توانای ده‌سته‌به‌رکردنی له‌ئارادانه‌بێت. به‌ڵام هه‌رگیز پێیان ته‌حه‌مول ناکرێت و قبوڵی ناکه‌ن به‌شێکی که‌م هه‌یبێت و به‌شێکی زۆریش نا.\nهه‌مووده‌زانین که گه‌نده‌ڵی له‌ناو هه‌رکۆمه‌ڵگایه‌کدا هه‌یه، ئه‌مه‌یان گرنگ نییه. گرنگ ئه‌وه‌یه ده‌سه‌ڵات له‌پێناو نه‌هێشتنیدا چی ده‌کات. ساڵێک پێش به‌ڕێز سه‌رۆکی حکومه‌ت دانی به‌وه‌دا نا که‌گه‌نده‌ڵی له‌کوردستاندا هه‌یه. به‌ڵام پێیوایه زیاده‌ڕه‌وی زۆر له‌باره‌یه‌وه ده‌گوترێت. ده‌ڵێین سوپاس سه‌رۆکی حکومه‌ت! که لانیکه‌م دانت به‌مه‌دا نا که‌گه‌نده‌ڵی هه‌یه. به‌ڵام ئێوه به‌م دانپێدانانه‌تان خۆتان خسته ژێر به‌رپرسیاری و ده‌ڵێین: به‌ڕێزتان تا ئێستا چیتانکردووه بۆ به‌ربه‌ره‌کانی ئه‌وئاسته‌ی خۆتان قبوڵتانه له‌گه‌نده‌ڵی..؟ به‌ڕێزیان ده‌ڵێن: ده‌بێ خه‌ڵک به‌ڵگه‌و ده‌لیلمان بۆ بهێنن..! چه‌نده سه‌یره ده‌سه‌ڵاتێک دانی به‌مه‌دا نابێت که‌گه‌نده‌ڵی هه‌یه‌و خۆی خاوه‌نی داموده‌زگای پۆلیس و موخابه‌رات و ڕاگه‌یاندن و قه‌زا.. بێت که‌چی له‌سه‌ر ئه‌وه ڕاوه‌ستابێت تامن و ئێوه به‌ڵگه‌ی بۆ ببه‌ین. له‌حاڵێکدا به‌ڵگه ڕۆژانه به‌به‌رچاوی هه‌مووانه‌وه‌یه. با هه‌ندێک نموونه‌ی بچوک بهێنینه‌وه:\nله‌یه‌کێک له‌به‌رنامه‌کانی (کوردستان تی ڤی) دا ڕۆژنامه نوسێک له‌گه‌ڵ ئه‌ندازیارێکی ڕێگاوباندا له‌کاتی قیرتاوکردنی ڕێگایه‌کدا ده‌دوێت و لێی ده‌پرسێت: به‌ڕێز ماوه‌ی چه‌ندمانگ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌م جاده‌یه‌تان قیرتاوکرد که‌چی قیره‌که‌ی هه‌مووی هه‌ڵیداو خراپبۆوه، ده‌کرێ هۆکاره‌که‌یمان پێ بڵێن..؟ ئه‌ندازیار وه‌ڵام ده‌داته‌وه: جا ئه‌مه که‌ی موشکیله‌ی ئێوه‌یه..؟ خراپبووه خۆمان چاکی ده‌که‌ینه‌وه..؟ وه‌ڵامی ئه‌ندازیاره‌که ته‌واو ده‌بێت و برای ڕۆژنامه‌نووسیش جورئه‌ت ناکات یان عه‌قڵی پێ ناشکێت بپرسێ: چۆن موشکیله‌ی من نییه..! تۆ جارێک قیرتاوت کرد و خراپ بوو. جاری دووهه‌م پاره‌که‌ی له‌خه‌زێنه‌ی باوکت ده‌رناهێنیه‌وه. به‌ڵکو په‌نا بۆ خه‌زێنه‌ی ده‌وڵه‌ت ده‌به‌یته‌وه که به‌شی منی پێوه‌یه..؟ ئیتر که‌سێک ناچێت بڵێت قیرتاوێکی نوێ هه‌روا له‌خۆیه‌وه بێ هۆ، له‌ماوه‌ی چه‌ند مانگێکدا خراپ نابێت و ده‌بێ هۆکاره‌که‌ی له‌به‌رده‌م ده‌زگایه‌کی خاوه‌ن سه‌لاحیه‌تدا ڕوونکاته‌وه‌و لێپرسینه‌وه ئه‌نجام بدرێت.\nنموونه‌یه‌کی له‌مه‌گرنگتر: ده‌سه‌ڵات له‌کوردستاندا بڕی له‌سه‌دا حه‌ڤده‌ی بوجه‌ی عیراقی به‌رده‌که‌وێت. که‌ده‌کاته نزیکه‌ی هه‌شت ملیار دۆلار. له‌م پاره‌یه هه‌ندێکی بۆ خه‌رجی سه‌رتاسه‌ری وه‌ک وه‌زاره‌تی دیفاع لێ ده‌بڕێت و باقیه‌که‌ی که پتر له شه‌ش ملیار ده‌کات به خاوێنی ده‌گاته ده‌ست هه‌رێم. به‌ڵام ئه‌دی ئه‌وپارانه‌ی له‌گومرگی ئیبراهیم خه‌لیل و باشماخ و باج و خه‌راج ده‌ستیان ده‌که‌وێت کوان..؟\nیان نموونه‌یه‌کی تر: پارته‌کان به‌پشتبه‌ستن به یاسایه‌ک و به پێی ژماره‌ی ئه‌ندامه‌کانیان له په‌رله‌مان پاره له‌ده‌وڵه‌ت وه‌رده‌گرن. کارێکی باش و یاساییه. به‌ڵام ئه‌وپاره‌یه‌ی که‌وه‌رده‌گیرێت به‌هیچ جۆرێک به‌رابه‌ر نییه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن پارته‌کانه‌وه خه‌رج ده‌کرێت. مافمان هه‌یه بپرسین ئه‌م هه‌موو خه‌رجه‌ی پارتی و یه‌کییه‌تی له‌کوێوه‌دێت و حسابی ساڵانه‌یان بۆ ئاشکرا ناکه‌ن…!\nنمونه‌یه‌کی تر: له‌هه‌رسیسته‌مێکی دیموکراسی له‌جیهاندا حکومه‌ت مووچه ده‌داته چه‌ند کادری سه‌ره‌کی پارته سیاسییه‌کان. که‌ئه‌مانه هه‌ڵسوڕێنه‌رانی ئیداری ئه‌و پارتانه‌ن. که‌ژماره‌یان له‌په‌نجه‌کانی ده‌ست یان بڕێک زۆرتر تێناپه‌ڕێت. که‌چی له‌کوردستاندا ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی و کۆمیته‌کانی باڵا هیچ..! مووچه ده‌درێته ته‌واوی ئه‌ندامانی مه‌ڵبه‌ندو لق و ناوچه‌و ڕێکخراویش که له‌گوندێکدا ده‌بن. ئه‌مه له‌حاڵێکدا که له‌هه‌ندێک شوێن ژماره‌ی لقێک یان مه‌ڵبه‌ندێک له سێسه‌دکه‌س تێپه‌ڕده‌کات و ده‌پرسین ئه‌مه پارته یان ته‌مبه‌ڵخانه‌یه..!؟\nئه‌مانه چه‌ند نموونه‌ن له‌به‌ڵگه‌ی گه‌نده‌ڵی و به‌به‌ڕێز سه‌رۆکی حکومه‌ت ده‌ڵێین که ئه‌گه‌ر بخوازیت له‌م نموونانه هێشتا یه‌کجار زۆر هه‌ن..!\nپرسیاری له‌وانه‌ی سه‌ره‌وه گرنگتر لێره‌دا ئه‌مه‌یه که ئایا ده‌سه‌ڵات به‌ڕاستی ده‌خوازێت به‌سه‌ر گه‌نده‌ڵیدا زاڵ بێت. و بۆ ئه‌مه‌ش ئایا کارێک ئه‌نجام ده‌دات..؟\nوه‌ڵامه‌که‌ی ئه‌مه‌یه که هه‌رده‌سه‌ڵاتێک ئارامی و سه‌قامگیری و ژیانێکی خۆش بۆ کۆمه‌ڵگاکه‌ی ده‌خوازێت. که ئه‌مه‌یان گرنگ نییه. به‌ڵکو ئه‌و میکانیزم و ڕێگاوشوێنانه چین که ئه‌و ده‌سه‌ڵاته له‌وپێناوه‌دا ده‌یانگرێته‌به‌ر. و ئه‌و به‌هایه‌ی له‌و پێناوه‌دا پێشکه‌شی ده‌کات. ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتی کوردی به‌زوویی ده‌ستبه‌کار نه‌بێت، و چاره‌یه‌ک بۆ ئه‌م گرفته په‌یدا نه‌کات خۆی خۆی ده‌خواته‌وه‌و له ناو ناکۆکی و قه‌یرانه‌کانی خۆیدا نقوم ده‌بێت و وه‌ک ده‌سه‌ڵات یان ده‌بێت دیکتاتۆرییی په‌یڕه‌وبکات و پێشبینی ئاکامه‌کانیشی بکات، یانیش هیچکات ئارامی و سه‌قامگیریی و پێشکه‌وتن به‌خۆیه‌وه نابینێت.\nبابۆ ڕوونکردنه‌وه‌ی ئه‌مه‌ش نموونه‌یه‌کی تر بهێنینه‌وه: ڕۆژێک به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی له‌هه‌ولێره‌وه به‌ره‌و سه‌لاحه‌دین ده‌ڕوات و له‌ڕێگا له‌ناو ئۆتۆمبیله‌که‌یه‌وه ده‌بینێت له‌ملاو له‌ولای ڕێگاکه بناغه‌ی خانوو لێدراوه‌و خه‌ریکی بینا سازین و به‌سه‌رسووڕمانه‌وه ده‌پرسێت: ئه‌مه که‌ی لێره ده‌ست به بینا درووستکردن کراوه‌و کێ ئه‌وکاره‌ی کردووه. ناوی که‌سێکی ده‌ده‌نێ که سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵاته. ده‌ڵێن به‌ڕێزیان زۆر تووڕه ده‌بێ و ده‌ڵێت: که‌مێک به‌زه‌ییتان به‌م ئاووخاکه‌دا بێته‌وه ئه‌مه زه‌وی و زاری کشتوکاڵه خۆنابێ هه‌رکه‌س ڕاستبۆوه به‌هه‌وای شان بیدایه به‌ر پاچ و بێڵ و بیکاته خانوو. و هه‌ر له‌وێ فه‌رمان ده‌رده‌کات بیناسازی له‌و شوێنه‌دا ڕابگیرێ. به‌ڵام هیچکات ڕانه‌گیراو بینایه‌کان ته‌واوبوون. ئه‌وه‌ی ئێمه لێره‌دا ده‌توانین پێشبینی بکه‌ین ئه‌مه‌یه کاتێک فه‌رمانی مه‌سعود بارزانیان به‌خاوه‌نی پڕۆژه‌که داوه سه‌رپێچی کردووه‌و گووتوویه‌تی له‌ناو ئه‌م هه‌موو سه‌رپێچی و یاسا پێشێلکردنه‌دا چما ملی من ده‌گرن. با مه‌سعود بارزانی سه‌ره‌تا پێش به براو کوڕو خزم و فڵان و فیسار بگرێت ئه‌مجار ڕووله ئێمه بکات..؟\nئه‌وه‌ی که‌له‌م ناوه‌دا له‌سه‌رشانی سه‌رۆکی هه‌رێمه ئه‌مه‌یه که له‌نێوان دوو ڕێگادا یه‌کێکیان هه‌ڵبژێرێت. یه‌که‌میان ئه‌مه‌یه که‌بڵێت: ئێمه تائێستا هه‌ڵه‌ی زۆرمان کردووه هه‌موومان یاسامان پێشێلکردووه. به‌ڵام لێره‌به‌دوا چێتر ڕێگا ناده‌ین و ئه‌م بینایانه نابێ دروست بکرێن. خاوه‌نه‌که‌ی لێمان زیزده‌بێت با زیز بێت! له‌پارتی یاخی ده‌بێت بایاخی بێت! نهێنییه‌کانمان ئاشکرا ده‌کات بابیکات… بڕیاره‌و له‌ئێستاوه پێش به‌سه‌رپێچییه‌کان بگرین. دوومیان ئه‌مه‌یه که به‌ڕێزیان بڵێن بابه لێیگه‌ڕێن چیده‌کات بابیکات ده‌می مه‌که‌نه‌وه‌و هیچمان له‌هیچ..!! به‌داخه‌وه به‌ڕوونی دیاره که به‌ڕێزیان ڕێگای دووهه‌میانی هه‌ڵبژاردووه..!\nئێمه پێویسته ئاستی چاوه‌ڕوانییه‌کانمان له‌ده‌سه‌ڵات له ئاستێکی گونجاودابێت. ئه‌مه‌ڕاسته که‌ده‌سه‌ڵات کۆمه‌ڵێک کۆسپ و گرفتی له‌به‌رده‌مدایه که ڕه‌نگه ئێمه که‌له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وده‌سه‌ڵاته‌ین نه‌یانبینین. و ڕه‌نگه زۆر شتیش که‌به‌گوێی ئێمه‌ده‌گه‌ن ده‌رباره‌ی که‌موکوڕی و پێشێلکارییه‌کان ڕاست نه‌بن . به‌ڵام له‌مانه گرنگتر ئه‌مه‌یه کاتێک کاردانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات له‌به‌رانبه‌ر گرفته‌کاندا ده‌بینین بێهیوا ده‌بین.\n* ئه‌م بابه‌ته ناوه‌رۆکی سیمینارێک بوو که ئێواره‌ی 6/4/2008 له‌ژووری کوردستان یونایتدی پاڵتاک پێشکه‌ش کرا.\nPrevious نامەیەكى كراوە بۆ مام جەلال\nNext فاروق هۆمە‌ر لە تەوەرى نوسینو خوێندنەوە


وتووێژ:بیرگەی ھەر-خوێندنی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n@کاردۆ جاف: پێم وایە خوێندەنی دروستترە. کاک چالاک ئەم جۆرە شتانە باشتر ئەزانێ. --Aza (لێدوان) ٠٤:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nئەم (ھەر)ـە چییە؟! لە ویکییەکانی تریش (فقط) نوسراوە. ئێستا بە مانای ھەر دێت؟ پێشووتر ناوی ئەم وتارە وای بۆ دەچم لێرەوە وەرگیرابێت. بۆ خوێندنی و خوێندەنییەکەش پێم وابێ دووەمیان دروست بێت. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ٠٨:٠١، ١١ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nسەرەتا ببوورن کە بێوتووێژ گواستمەوە وام زانی کە ھەڵەیەکی نووسینە، بەڵام بۆ چی خوێندەن دروستترە؟ ڕای کاک چالاکە؟ لە فارسیدا بە خوەندن/خوێندن ئەڵێن خواندن وەک خاندەن دەیخوێننەوە وا دەزانم ئەمەش لەوەوە وەرگیراوە ئەگینا لە کوردیدا وشەیەکمان نییە وەک خوێندەن دەرببڕدرێ. لە فارسیدا دەڵێن فقط-خواندنی یان وشەگەلێک لەم چەشنە و خواندنی یانی قابلی خوێندن یان چتێک کە دەکرێ بخوێنرێتەوە، وەک خواردنی لە کوردیدا (قابلی خواردن، ئەو چتانە کە دەخورێن، خواردەمەنی)، وەڵڵاھی نازانم کە ئەم جۆر وشەگەلە بە بنەڕەت کوردین یا نە ئێستا من مێشکم تێکەڵی فارسییە و باش نازانم بە بنەڕەت کوردییە یان نە بەڵام بۆ بابەتە سەرەکییەکە خوێندنی دروستتر دەزانم. با بزانین کاک چالاک بۆچوونی چییە. -- کاردۆ جاف (لێدوان) ١٩:٣٦، ١١ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nلێرەدا دوو شت ھەیە. لە فارسیدا کە دەڵێن خواندَنی ئایا ئەمە لە خواند + -َنی پێکھاتووە یان خواندَن + -ی؟ ئەگەر بۆچوونی یەکەم دروست بێ ئەوە لە کوردیدا دەبێتە خوێندەنی بەڵام بە بۆچوونی دووەم خوێندنی. بە پاشگری -ەنی ئێمە چەند وشەیەکمان لە ناو فەرھەنگەکاندا ھەیە وەک پۆشەنی، دۆشەنی، خواستەنی، سووتەنی، فرۆ(شـ)تەنی، نیشتەنی، وتەنی و ... . وێدەچێ لە کوردیدا وایان زانیبێ وشەگەلێک وەک خواندَنی و رفتنی و دیدنی و ... لە فارسیدا لە پاشگری -َنی پێکھاتوون و لە ڕووی ئەمە لە کوردیشدا بەم پاشگرە ھەندێک وشەیان داتاشیبێ. ئەگەری تر ھەیە لە کوردیدا ئەمە پاشگرێکی سەربەخۆ بێ و فڕی بە ئەوەی فارسییەوە نەبێ. وەک لە کرمانجیدا بە دۆشەنی دەڵێن دۆشانی. ئەمە پێویست بە لێکۆڵینەوە و کاری زیاتری ھەیە.\nکێشەیەکی گەورە کە ھەیە و دەبێ ژیرانە چارەسەر بکرێ ئەمەیە خوێندن بە مانای read نییە بەڵکوو یانی study. دەڵێن خوێنەر مەبەستیان readerە کەچی خوێنەر دەبێتە کەسێک وا پیشەی studying بێ و لە ڕاستیدا بەرامبەری studentە! خوێندنەوە دەبێتە read نەک خوێندن.\nبۆ ھەر-ەکەش بە ھەڵەی نازانم بەڵام پێم وایە تەنیا بنووسرێ باشترە چون باوترە. لە فەرھەنگی zkurdدا بۆ readable نووسراوە خوێندەنی کەچی لە ROMدا خوێندنی ھاتووە ئەمەش جێگای داخە. نووسینی "-"یش لە کوردیدا ھیچ پێویست نییە و ئەمە تایبەتی ڕینووسی ئینگلیزییە. سەیر کەن لە فارسیشدا نەھاتووە، لە عەرەبی و تورکیشدا.-- چالاک وتووێژ ١٠:٢٠، ١٢ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nسپاس، مام چالاک، بەڵام نەت گوت خۆت کام بۆچوون بە دروست دەزانی. بۆ بابەتی خوێندن و خوێندنەوە کە فەرمووت نازانم مەبەستت چی بوو کە کێشەیەکی گەورە هەیە، کێشەکە لێرەدایە یان بە گشتی عەرزت کرد؟\nتەنیا بۆ بیرخستنەوە لەم بابەتەدا، یانی پرسی خوێندن و خوێندنەوە، لە شێوەزارەکاندا هەندێ جیاوازە لەگەڵ یەک، بۆ نموونە زۆر جار ئێمە لە ئاستی چاوگدا پاشگری ـەوە نالکێنین بە وشەکانەوە و بە پەتی دەری دەبڕین بۆ نموونە مەڵبەندی ئێمە بە read و study هەر دەڵێن خوەندن بەڵام کاتێ لە ڕستەدا بەکار تێ پاشگرەکەی پێوە دەلکێنین وەک: ئەمە بخوێنۆ (بخوێنەوە) بەڵام بۆ study بۆ نموونە دەڵێن دەرس بخوێن (نەک بخوێنەوە) بەڵام هەر وەک وتم لە ئاستی چاوگدا هەر خوەندن/خوێندن بەکار تێ. لە کەڵهوڕیشدا هەر وایە: ئییە بخوەنەو، دەرس بخوەن، وا دەزانم لە سنەیشدا هەر وایە. لە شێوەزارەکانی کورمانجی و زازاکی و ... یشدا جیاوازترە لەمە. بابەتێکی تریش بەم بۆچوونە کە وتت خوێنەر دەبێتە student تەکلیفی reader چی دەبێ؟ خوێنەرەوە لە زۆر لە شێوەزارەکاندا بەکارنایە و لە سۆرانیشدا ناباوە.-- کاردۆ جاف (لێدوان) ٠٧:٤٨، ١٣ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nبۆ بابەتی یەکەم بڕیاردان زۆر زەحمەتە. ئەوەی کە داخۆم لە سۆرانیدا ئەمە لاسایی فارسییە یان شتێکی رەسەنە. دەی ئەگەر ئەوەی کرمانجی رەسەن بێ ئایا ئەم پاشگرە بە ستێمی ڕابردوو دەلکێ (وەک خوێندانی) یان ھی ڕانەبردوو (وەک خوێنانی).\nبۆ خوێندن و خوێندنەوە تەنیا نموونەیەک بوو و مەبەستم کێشەیەکی گەورەتر بوو. با جارێ باسی کوردی ستاندارد بکەین و نەچینە ناو باسی شێوەزارەکانەوە. بۆ نموونە ئەگەر بە analyze بڵێین شیکردنەوە ئەگەر بپرسین analyzer دەبێتە چی ڕەنگە زۆر کەس بڵێ شیکەر یان شیکار. لە کاتێکدا ئەمانە دەچنەوە سەر فێعلی شیکردن نەک شیکردنەوە. نموونەیەکی تر درێژکردن/بوون و درێژکردنەوە/بوونەوە کە ئەمانە مانایان جیاوازە. ئەوەی ئاخری بە ئینگلیزی دەبێتە lengthen و لەگەڵ ئەوەی یەکەم فەرقی زۆرە. یان گەڕان و گەڕانەوە. تۆ بتھەوێ ناوی فاعیل دروست بکەی و بڵیی بگەڕ ئەمە یانی کەسێک/شتێک کە دەگەڕێ و قەت مانای ئەمە نییە کەسێک کە دەگەڕێتەوە! دەی بۆ فیعلی دووەم دەبێ چ بکەین؟!\nجا بۆیە دەڵێم ئەمە کێشەیەکە ھەیە و دەبێ ژێرانە چارەسەر بکرێ. بۆ کێشەی student و reader کە ئێستا تێکەڵ بوون وا ھەیە بە reader دەڵێن خوێنەرەوە. سێرچێکی بچووک بکەی دەزانی وایە. بەڵام ئەمەش کێشەی تری ھەیە ھەر وا ئاسان نییە. دەی باشە reader بوو بە خوێنەرەوە ئەی readable دەبێتە چی؟ خوێندەنیەوە؟! ھەڵبەت ئەمە دروست نییە. ھەر ئێستاش زۆر کەس ناڵێ خوێنەرەوە چون پاشگری -ەوە وشەکە زۆر قورس دەکات. بۆ فیعلی لێکدراویش ھەروەھا بۆ نموونە analyzed دەبێتە شیکراوەوە کە دیارە زۆر ناشیرینە و ھەموو کەس ھەر دەڵێ شیکراوە. پێشنیاری باش ھەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەمانە و دەبێ حەتمەن فکرێکی بۆ بکرێتەوە بەڵام من لەم ئاستەدا نیم بڕیار بدەم. سپاس.-- چالاک وتووێژ ١٠:١٧، ١٣ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nجا خەممان چییە؟ ئازیزگەلێکی زۆرزۆر هەنە لە ئەکادیمیی زمانی کوردیدا کە شەووڕۆژ خەریکن، ئەوان بێگومان چارەسەری دەکەن، خەمت نەبێ! -- کاردۆ جاف (لێدوان) ٢٠:١٨، ١٣ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:بیرگەی_ھەر-خوێندنی&oldid=572959»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:١٨ی ١٣ی ئایاری ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


كۆشـكی سـپـی ده‌ڵێت هیچ ڕێـكـكه‌وتنێـك له‌سه‌ر سیستمی به‌رگری موشه‌كی له‌م پـشـووی هه‌فته‌یه‌دا پـێـشبینی ناكرێت\nكاربه‌ده‌ستانی كۆشـكی سـپـی ده‌ڵێن ئه‌وان پـێـشبینی ناكه‌ن له‌م پـشووی هه‌فته‌یه‌دا سه‌رۆك جۆرج ده‌بلیو بوش و سه‌رۆكی ڕوسـی ڤلادیمیر پـوتن سه‌باره‌ت به سـیسـتمی به‌رگری موشـه‌كی كه ئه‌مریكا ده‌یه‌وێت له ناوه‌ندی ئه‌وروپادا دایبنێت به ڕێـكـكه‌وتنێـك بگه‌ن.\nپه‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مریكا كێنت كڵاین له واشـنتنه‌وه ڕاپـۆرتێـكی ئاماده‌كردووه و هاوكارمان سـمكۆ عه‌زیز وه‌ریگێڕاوه‌ته سه‌ر زمانی كوردی.\nهه‌ردوو سه‌رۆكی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و ڕوسـیا له هه‌وارگه‌ی سۆچی له‌سه‌ر ده‌ریای ڕه‌ش وا كۆده‌بنه‌وه كه تیایدا پلانه‌كانی ئه‌مریكای په‌یوه‌ست به سـیسـتمی به‌رگری موشـه‌كی بابه‌تی كارنامه‌ی كۆبوونه‌وه‌كه ده‌بێت. وته‌بێـژێـكی كۆشـكی سـپـی كه یاوه‌ری گه‌شـته‌كه‌ی سه‌رۆك بوش ده‌كات گوتی وتووێـژه‌كان له‌سه‌ر ڕێڕه‌وی ڕاستی خۆی بوون، به‌ڵام گوتیشی دوای كۆبوونه‌وه‌كه‌ی سـۆچی پـێویست به ئه‌نجامدانی كاری زیاتر ده‌بێت.\nسـیسـتمی به‌رگری موشـه‌كی پـێشـنیازكراو له‌نێو پـۆڵۆنیا و كۆماری چیكدا داده‌به‌سرێن. وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا ده‌ڵێت مه‌به‌ست له‌و سـیسـتمه بۆ پاراسـتنی ئه‌وروپایه له‌و موشـه‌كانه‌ی كه ئێران وا به‌رهه‌میان ده‌هێنێت. هاوكات ڕوسـیا به توندی دژایه‌تی پلانه‌كه ده‌كات و گوتوویه‌تی دابه‌سـتنی ئه‌و موشـه‌كانه هه‌ڕه‌شه‌یه له‌سه‌ر ئاسایشی ڕوسـیا.\nسه‌رۆك بوش دوای سه‌ردانی كرواتیا له‌وێوه گه‌یشته هه‌وارگه‌ی سـۆچی، ئه‌مه‌ش دوای كۆبوونه‌وه‌ی لووتكه‌یی هاوپه‌یمانی ناتۆی ئه‌م هه‌فته‌یه.\nله وتاری ڕادیۆیی هه‌فتانه‌ی ڕۆژی شه‌ممه‌یدا سه‌رۆك بوش پـێشـوازی له‌و پـێشـڕه‌ویـیه كرد كه كرواتیا له ماوه‌ی 10 سـاڵی ڕابردوودا به‌ده‌سـتی هێناوه و ئه‌و كاره‌ی زه‌مینه‌ی بۆ كرواتیا ڕه‌خسـان بانگهێشـتی په‌یوه‌ندیـكردن به هاوپه‌یمانی ناتۆ بكرێت.\n" له‌و ده‌مه‌وه‌ی سه‌ربه‌خۆیی‌یان به‌ده‌ست‌هێنا هاوڵاتیـیانی كرواتیا هه‌وێنی ئازادی مرۆڤیان پـیشـانی جیهان داوه. كرواتیـیه‌كان به‌سه‌ر جه‌نگ و سـاته دژواره‌كاندا زاڵبوون له‌پـێناو ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی ئاشـتیـیانه له‌گه‌ڵ هاوسـێـكانیاندا بـبه‌سـتن. له‌م هه‌فته‌یه‌دا هاوپه‌یمانی ناتۆ بانگهێشتی كرواتیا و هه‌روه‌ها ئه‌لبانیای بۆ په‌یوه‌ندیـكردنیان به هاوپه‌یمانه‌كه‌وه كرد. ئه‌م دوو وڵاته به‌ره‌وپـێشـچوونی له ڕاده‌به‌ده‌ریان له‌سه‌ر ڕێـڕه‌وی به‌ره‌و ئازادی و گه‌شه‌كردن و ئاشـتیـیان كردووه."\nڕابه‌رانی ناتۆ و كرواتیا و ئه‌لبانیایان بۆ ده‌ستپـێـكردنیان به‌ره‌و به ئه‌ندامبوون له‌نێو هاوپه‌یمانه‌كه‌دا بانگهێشت كرد. سه‌رۆك بوش مه‌خابنی خۆی ده‌ربڕی له‌مه‌ڕ ئه‌وه‌ی مه‌سه‌دۆنیا بانگهێشـتی به ئه‌ندامبوون نه‌كرا، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ناكۆكی له‌گه‌ڵ یۆنان سه‌باره‌ت به ناوی وڵاته‌كه.


ئەم وێنەیەی بەندەرێکی نەوتی ئێران لەلایەن کۆمپانیای نیشتمانی نەوتی ئێرانەوە لەسەر ئینتەرنێت دانرا لە 29 کانونی دووەم.\nبەهۆی سزا سەپێنراوەکانی سەر هەناردەی نەوتی ئێرانەوە، کۆماری ئیسلامی تووشی چەرمەسەری بووە لە دۆزینەوەی کڕیاری نێودەوڵەتی و هەوڵەکانی برەوپێداوە بۆ بەقاچاخبردنی نەوتی خاو بۆ دەرەوەی وڵات، بەرپرسان و پسپۆڕان بە دیارونایان وت.\nلە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا، هەناردەی نەوتی ئێران لە سێ ملیۆنەوە کەمیکرد بۆ کەمتر له 500,000 بەرمیل لە رۆژێکدا بەهۆی سزاکانەوە.\nپسپۆڕان وتیان بەڵام وادیارە رژێم چاوەڕوانی ئەوە ناکات هەناردەی بگاتە سفر، تەنانەت گەر ئەو چاوپۆشینه‌ی ئەمریکاش بۆ چەند وڵاتێك دەریکردووە لە سزاکان هەڵبگیرێت، کە وایکردووە ئێران بێبەشبێت لە زیاد 10 ملیار دۆلاری ساڵانە لە داهاتی نەوت.\nمامۆستای زانستی سیاسەت لە زانکۆی موستەنسیریە، عیسام فەیلی بە دیارونای وت: "ئێرانیەکان بەردەوام رایانگەیاندووە کە ئەوان بۆ شێوازی شیاو دەگەڕێن بۆ خۆلادان لە سزاکان."\nوتی: "هیچ گومانێك نیە کە پەنایان بردۆتە بەر قاچاخ تا نەوت ببەخشن بە هاوپەیمانانیان لە ناوچەکە، بەتایبەت رژێمی سوریا."\nوتیشی: "ئەو کاروانە نەوتییانەی بە قاچاخ براون لە ئێرانەوە بۆ سوریا لە ئایاردا پشتڕاستی نیازی پێشتریان دەکەنەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، تەنانەت گەر باجێکی گەورەشی هەبێت."\nلە سەرەتای حوزەیراندا وێنەی مانگە دەستکردەکان لە ماڵپەڕی تانكه‌ر تراكه‌ر (به‌دواداچوونی كه‌شتییه‌كان) کە کاروانه‌كان و هەڵگرتنی نەوتی خاو لە چەندین ناوچەی پەیوەست بەدەردەخات، پێنج کەشتی ئێرانی نیشاندا کە گەیشتنە بەندەری بانیاس له سوریا لە سەرەتای ئایاردا.\nبەگوێرەی راپۆرتێکی 11 حوزەیرانی ۆڵ ستریت جورناڵ، هەر کەشتییەك نزیکەی ملیۆنێك بەرمیل نەوتی پێبوو، کە نرخی ئێستای زیاد لە 60 ملیۆن دۆلارە.\nفەیلی وتی ئێران دەیەوێت بە بەردێك دوو چۆلەکە بکوژێت، لەبەرئەوەی هەوڵی بەدەستهێنانی داهاتی نەوت دەدات لە سوریاوە، تەنانەت گەر پارەدانەکە دوابکەوێت، لەکاتێکدا هاوکات یارمەتی رژێمی سوریا دەدات بۆ کەمکردنەوەیفشاری ناوخۆ لە کورتهێنانی سوتەمەنی.\nوتی ئێران ده‌ركده‌كات بە مەترسی ناڕەزایی جەماوەریی تەشەنەسەندوو دژی رژێمی سوریا و بەرژەوەندییەکانی لە ناوچەکە و ئاماژەیکرد بەوەش كه بەرژەوەندی تاران پاراستنی رژێمی بەشار ئەسەد و رێگرتنە لە داڕمانی.\nوتیشی بە پشتگیریکردنی رژێمی سوریا بە هەناردەی نەوت و لەڕێگەی دیکەوە، هەوڵی دڵنیاییدان دەدات بە سوریا کە بەشێك دەمێنێتەوە لە بەناو "تەوەری بەرەنگاری".\nتێوەگلانی میلیشیا عێراقیەکانی سەر بە ئێران\nهەندێك میدیا دەڵێن تاران میکانیزمێکی نوێی قاچاخ بەکاردەهێنێت کە تێیدا میلیشیا عێراقیەکانی سەر بە ئێران نەوتی ئێرانی دەگوێزنەوە بۆبەندەری بەسرەی عێراق، کە دواتر دەنێردرێت بۆ شوێنی دیکە بەهۆی کەشتییەوە هه‌روەك ئه‌وه‌ی نەوتی عێراقی بێت.\nفەیلی وتی لەم رێگەیەوە، ئێران توانیوێتی "ملیۆنان دۆلار داهاتی نەوت" بچنێتەوە.\nرۆژنامەوان و نوسەری عێراقی، زیاد سنجاری بە دیارونای وت: "میلیشیا عێراقیەکانی [سەر بە ئێران] هەر شتێکیان پێبکرێت دەیکەن بۆ نیشاندانی دڵسۆزیی بێپایانیان بۆ سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی (پاسداران)."\nوتی لەڕیگەی ئەم کارانەوە، ئەم میلیشیانە زیان بە ئابوریی عێراق دەگەیەنن و عێراق دەهاوێژنە نێو قوڵایی زریانەکەوە.\nوتی ئێران سزاکانی بەهۆی هەڵەی خۆیەوە بوو، لە ئەنجامی سیاسەتەکانی و دەستێوەردانی لە کاروباری وڵاتانی دیکە.\nوتیشی: "خاکی عێراق و بەرژەوەندییەکانی لەئێستادا لەلایەن رژێمی ئێرانەوە پاواندەکرێن بەهۆی ئەم گروپانەوە کە بەئەنقەست زیان لە عێراقیەکان دەدەن و سەروەریی وڵاتەکەیان پێشێلدەکەن."\nشیکاروانی سیاسی و پەرلەمانتاری پێشووی عێراق، تەها لەهیبی بە دیارونای وت پێیوایە كه دوورنیە میلیشیا عێراقیەکانی سەر بە ئێران نەوت بە قاچاخ ببەن لە ئێرانەوە بۆ سوریا بە کەشتی و دواتریش بۆ شوێنی دیکە بۆ لایەن و مامەڵەکاری دیکەی بازاڕی رەش.\nلەهیبی وتی کەسانی سەر بەم میلیشیانە دزەیانکردۆتە نێو دەزگاکانی دەوڵەتی عێراقه‌وه و رۆڵی سەرەکییان هەیە لە بە قاچاخبردنی نەوت بۆ نێو عێراق لە ئێرانەوە و پڕکردنی بازاڕی عێراقی لە شمەکی دیکەی ئێرانی.\nئاماژەشی كرد بە چەند راپۆرتێکی میدیای ئەمدواییانە کە دڵسۆزانی ئێرانیان تۆمەتبارکرد بە "پێدانی گرێبەستی ژێرخان لە چەندین کەرتی ئابوریی جیاوازدا بۆ ئەو قەوارانەی بە نهێنی پەیوەندییان بە پاسدارانەوە هەیە و پارە دەڕێژنە نێو گیرفانیانەوە".\nوتی بە یارمەتیدانی ئێران لەسەر حسابی بەرژەوەندییەکان و داهاتووی خەڵکی عێراق، ئەم میلیشیانە "یاری بە ئاگر دەکەن".\nئێوه زوڕنای پڕوپاگه‌نده‌ی هه‌رزانی ئه‌مریكان. ئێران گوێ به ئێوه نادات. یاریزان به‌هره‌ی خۆی له گۆڕه‌پاندا پیشانده‌دات!\nپێده‌چێت ئه‌وانه به عیبری قسه‌بكه‌ن.\nرق و كینه‌تان له ئێران بخه‌نه لاوه! كاتێك ئابڵوقه خرایه سه‌ر عێراق، نه‌وته‌كه‌ی دا به ئێران بۆی بفرۆشێت. ئیتر رق و دوژمنكارێتیتان به‌سه! ئه‌م شێوازانه راگرن.


پەکەکێ وەکە ھەر جار دیسا بەرێ لوولەیا چەکێ خوە زڤراندە سەر کوردان - دارکا مازی\nپەکەکێ وەکە ھەر جار دیسا بەرێ لوولەیا چەکێ خوە زڤراندە سەر کوردان\nپەکەکێ گەفێن کوشتنێ ل رەوشەنبیر، نڤیسکار، لێکۆلینەر، سیاسەتمەدار و وەلاتپارێزێن کو ل سەر مەدیایا جڤاکی وان رەخنە دکەن، کرن. ژ بلی مەدیایا جڤاکی، ھات بھیستن ب رێکا مالباتان گەف ھاتنە کرن و گۆتن؛ “بێژنە کورێ خوە بلا دەڤێ خوە بگریت یانا ئەم دێ وی بێدەنگ کەین”.\nژ بەر کو د ڤان سالێن داوی دا سەنگا رێخستنا پەکەکێ د ناڤا گەل دا کێم بوویە و دەردۆرێن ل دژی وێ زێدەتر بوونە، گەلەک نەرحەتە. ل دەمێ کو ئالیێن تاری یێن دیرۆکا پەکەکێ د مەدیایا جڤاکی دا دهێنە کەشف کرن، دیسا د سیاسەتا رۆژانە دا ھەلوەستێن وێ یێن دژ-کورد تێنە رەخنەکرن و ھێزا پەکەکێ یا ل سەر مەدیا جڤاکێ دهێتە پاشڤەبرن، پەکەکە ل ھەمبەر ھەموو جوورێن دژایەتیێ ل کوردستانێ عاجز و ئێریشکار دبیت.\nفەردا چەتین ئیشارەت پێدا، ترۆڵان «سوپایێ ئەلکترۆنی» دەست ب ئێریشێ کرن\nھەری داوی ژی گەف ل کەسێن کو ل سەر مەدیایا جڤاکی شرۆڤە کرین ھاتنە کرن. یەکەمین کەسێ کو بانگا گەفکرنێ کری، خەباتکارێ پەکەکێ یێن ژ چاپەمەنیا ل ئەورۆپایێ دژیت «فەردا چەتین» بوو. فەردا چەتین د 27ێ ئادارێ دا گەف ل پارێزەر، سیاسەتمەدار و پارێزڤانێ مافێن مرۆڤان «سدقی زیلان» کرن ژ بەر رەخنەیێن وی یێن ل سەر تویتتەرێ. «سدقی زیلان» ل سەر تویتەرا خوە رەخنە ل چالاکیێن پەکەکێ یێن ل باشوورێ کوردستانێ گرتن و گۆت، “بەرپرسیارێ رۆژئاڤا حکوومەتا رۆژئاڤایە، ژ باشوورێ کوردستانێ ژی حکوومەتا باشوور بەرپرسیارە”.\nپشتی ڤێ بوویەرێ ترۆلێن پەکەکێ یێن ل سەر مەدیایا جڤاکی دەست ب تەھدیدکرنا یەک ب یەک یا کەسێن کو پەکەکێ رەخنە دکەن کرن. ترۆلان ل سەر مەدیایا جڤاکی نڤیساند کو “ئەو دێ قانوونێن شۆرەشێ ل دژی کەسێن کو وان رەخنە دکەن جێبەجێ کەن و پەکەکە چ تشتان بێ بەرسڤ نەھێلیت”. ترۆلێن پەکەکێ د داخویانیێن خوە دا ناڤێ گەلەک رەوشەنبیر و سیاسەتمەدارێن کورد ژی ئاشکەرا کرن. د ناڤا کەسێن کو گەف ل وان ھاتیە کرن دا نڤیسکار، سیاسەتمەدار، لێکۆلینەر، رۆژنامەڤان و پارێزەر «سەربەست فەرھات سندی» ژی ھەنە.\nسیاسەتا پەکەکێ یا گوھارتنا رۆژەڤێ و “کوردان ب دەستێ کوردان شکاندنێ”\nد ڤان دەمێن داویێ دا ھەموو خەباتکار، سازی و سیاسەتمەدارێن پەکەکێ بەرێ لوولییا تفەنگا خوە دایە کوردان. ھەما ئەم دکارین بێژین کو چاپەمەنیا پەکەکێ رەخنەکرنا داگیرکەران ژبیرکرییە. تەنێ ئێرشان ل سەر نرخ و دەستکەفتێن کوردان دکەت و دخوازیت کوردان ڤێکرا بەردەت و ژ ھەڤ دوور بێخیت. راگەھاندنا پەکەکێ تەنێ ژ بۆ فەسادییا ناڤمالا کوردی کار دکەت. ئاشکەرا دهێتە زانین کو؛ کەنگی کو پەکەکە کوردان دکەتە ئارمانچ، بزانن کو ل پشترا پلانەکا دن جێبەجێ دکەت. خویایە سەدەما ڤێ یەکێ یا کو پەکەکێ ڤێ جارێ کری ئەڤە بوو کو د پەیوەندیێن خوە یێن لگەل دەولەتێن داگیرکەر دا، رۆلا دژمناتییا کو ژ بۆ کوردان گێرایە ڤەشێریت. ئەڤە تەکتیکەکا پەکەکێ یا ئاشکەرایە.\nدیرۆکا پەکەکێ دیرۆکا شکەستنا کوردانە\nئارمانجکرنا کوردێن کو سەێ خوە بۆ پەکەکێ نەتەواندی گرێدایی دیرۆک و جەوھەرێ راستییا پەکەکێ یە.\nدەما کو دیرۆکا پەکەکێ دهێتە لێکۆلینکرن، دهێتە دیتن کو پەکەکێ گولـلەیا یەکەم ل کوردان خستییە، نە ل داگیرکەران. بەری دەستپێکرنا شەری د سالا 1984ێ دا، پەکەکێ د ناڤبەرا سالێن 1974-1984ێ دا ژ لەشکەر و کارمەندێن دەولەتا ترک زێدەتر کوردێن ئازادیخواز کوشتن. پەکەکێ ژ بلی پارتیا خوە ھەموو پارتیێن دن وەکە خایین راگەهاندن، ب سەدان ئەندام و چەکدارێن پارتیێن دن کوشتن. سەرۆکێ رێخستنا دەنگێ کاوا «فەرید ئوزون» یەک ژ وانە.\nپشتی سالا 1980یێ پەکەکێ ئێرش کرە سەر جڤین و کۆنسەرێن رێخستنێن دن یێن ل ئەورۆپایێ و گەف ل خەباتکارێن وان کرن.\nھەر وھا پەکەکێ ھەموو کەسێن کو ل ھەمبەری وان موخالەفەتێ دکەن و ھەر کەسێ کو وان رەخنە دکەن ئارمانج کرن و کوشتن.\nھەمان دەم پەکەکێ لاینگرێن خوە یێن کو د ھندەک بابەتان دا رەخنەکاربوون ژی کرن ئارمانج و بێدەنگ کرن. «ئاپێ مووسا عەنتەر» یەک ژ وان کەسان بوو. ھەر چقاس «مووسا عەنتەرێ» ناڤدار ب ھەموو رەنگان ھاریکاریا وان کر بوو ژی لێ دیسا ژی «ئاپێ مووسا» ھاتبوو تەھدیتکرن.\nپەکەکێ جوانێن کورد ژ بۆ خوە وەکە تەتیککێش بکار ئانین\nپەکەکێ چەند جوانێن کورد کو ئێریشی ھەر جورە دژبەرەکێ بکەن و د کارێن خوە یێن تاری دا بکار بینیت ب تایبەت پەروەردە کرن. رێڤەبەریا پەکەکێ ئەڤ جوانێن سەرهشک ل چیایان ژ بۆ بێدەنگکرنا ئۆپۆزسیۆنا د ناڤا رێخستنێ دا ژی ب کار ئانی و ل ئەورۆپا ژی کۆمەکا ب ھەمان رەنگی ئاڤا کر. دکان و خوارنگەھێن کو باج نەددان پەکەکێ شەوتاندن و خوەدیێن وان دھاتن لێدان. دەما کو «شڤان پەروەر» رەخنە ل پەکەکێ دگرتن ژی ھەولدان کو «شڤان پەروەر» ل سەر دیکێ بقووتن و کۆنسەرتا وی بەتال بکەن. کەسێن کو بەشداری چالاکیێن پەکەکێ نەدبوون د ھاتن تەھدیتکرن. پەکەکێ جوانێن کو ل ئەورۆپایێ کۆم ببوون، یان دشاندنە چیایان، یان ژی ئەو ب شێوازێن مافیاواری ددانە کارپێکرن. ھەموو جوانێن کو ژ سالێن 1990ێ و ڤر ڤە ل ئەورۆپایێ ل دۆرا پەکەکێ کۆم بوویی، ژ بەر سەرەدەریا پەکەکێ تەڤلی گروپێن چەتەیان بوونە.\nل سەر مەدیایا جڤاکی گەف ل رەخنەگران کرن\nپەکەکێ نھا ژی ل سەر مەدیایا جڤاکی کارەکێ ب ڤی رەنگی دکەت. وان کۆمەکا نەزان یا سەرهشک ئاڤا کر کو ھەر رەخنەگرەکێ ب سیخوریێ تاوانبار دکەت. ب رەنگەکێ کو وان دەست ب تەھدیدکرنا چەند رەخنەگرێن کو لاینگرێن پەکەکێ نە ژی کر. د نەورۆزێ دا ژ بەر کو خەباتکارێ وان یێ ب ناڤێ ا. پ. رەخنە ل پەکەکێ گرتن کو د نەورۆزا سویسرا دا گۆت بوو “بۆچی تەنێ وێنەیا ئاپۆ ل قادا نەورۆزێ یە” ھاتە تەھدیتکرن.\nترۆلێن پەکەکێ گەفان ل کەسێن نەتەوپەروەر دکەن و دبێژن “ئەم ناڤنیشانا وە دزانین” ئەم دێ وە کوژین.\nکورد نە کوردێن بەرێ نە\nد ناڤبەرا سالێن 1990ێ دا کو وی دەمی پەکەکێ ب گەفان گەل بێدەنگ دکر و ئیرۆ دا جوداهیەکا مەزن ھەیە. شەرت و مەرجێن راگھاندنا پێشکەتی رێکێ ددەت کو مرۆڤ بگەهیتە زانیاریێن راست. یا کو پەکەکە ژێ نەرەحەتە ژی ئەڤەیە. پەکەکە دخوازیت تشتێن کو ئەو دبێژیت وەکە ئایەتێن قوورئانێ پیرۆز بن، نەهێنە گوھەراندن، نیقاش ل سەر نەهێتە کرن و کەسێ شک تێدا نەبیت. گەر ئەڤ یەک پێکنەھات ئێدی دەست ب گەف و تووندرەویێ دکەن. گەلێ کورد راستیێن ڤەشارتی یێن دیرۆکا پەکەکێ و تێکلیا وان یا لگەل داگیرکەران دا ھەیی دیتن، دێ هێژ پێتر ژی هێتە دیتن. د ڤێ مژار و ئەرکی دا رۆلا ھەری مەزن دکەڤیتە سەر ملێ رەوشەنبیر و نڤیسکارێن کورد.


لێدوانی بەکارھێنەر:Husên yaaaas - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Husên yaaaas\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Husên yaaaas!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٨٬٥٥٠ وتار و ١٣٧ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n⇐ئارام وتووێژ💭 ١٣:١٥، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Husên_yaaaas&oldid=731695»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:١٥ی ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


سەرەتا»سیسته‌م OS»ویندۆز»چۆنییەتی دابەزاندنی Windows 10 هەنگاو بە هەنگاو لەرێگەی Flash ەوە .\nلەلایەن Hunar Ali لە 16/03/2016 0 Comments\nسەرەتا پێویستمان بە Windows 10 یەک هەیە بە پاشگری ISO دەتوانن لێرەوە دایبەزێنن .\nئێستا Windows ەکەمان دابەزاند پێویستە بیخەینە سەر فلاش ئەویش بە چەند بەرنامەیەک دەکرێت و بەرنامە زۆرە بۆ ئەو کارە , من لێرەدا بەرنامەی Rufus بەکار دێنم کە کێشی زۆر کەمە و بەکارهێنانیشی زۆر ئاسانە .\nکلیک لێرە بکە بۆ دابەزاندی بەرنامەکە\nئێستا بەرنامەکەمان دابەزاند و Windows کەشمان دابەزاندوە و هەردووکیان ئامادەن. پاشان بەرنامەی Rufus دەکەینەوە و فلاشەکە دەدەین لە کۆمپییوتەرەکە .\n( بەپێی قەبارەی ویندۆزەکە فلاشەکە دیاری دەکەین لێرەدا وا باشترە لە 8 GB کەمتر نەبێت )\nکلیک لەو Icon ە بکە کا دیاریم کردووە و Windows ەکە هەڵبژێرە کا دامان بەزاندووە ، پاشان هەموو شتەکانی تر وەک وێنەکە لێ بکە و کلیک لە Start بکە .\nدواتر ئەمە پشان دەدات ، چاوەڕێبە هەتا تەواو دەبێت\nئێستا تەواو بوو وەک دەبینین لە خوارەوە نووسراوە Ready واتە ئێستە فلاشەکە ئامادەیە کلیک لە Close بکە .\nئێستا دێینە سەر چۆنییەتی Install کردنی Widnows ەکە . سەرەتا دەبێت بووتی کۆمپیوتەرەکە بکەین بە فلاش ئەوەش لە کۆمپیوتەرێک بۆ کۆمپیوتەرێکی تر دەگۆڕێت و لە نێوان مۆدێلەکانیشدا دەگۆڕێت ، بۆ نموونە HP بەکار دێنم بە دوگمەی ESC داخڵ دەبێت دواتر F9 دەکەم و USB هەڵدەبژێرم .\nدوای داخڵ بوون کەمێک چاوەڕێ بکە ئەمە پشان دەدات .\nکلیک لە Next بکە .\nلێرەدا کلیک لە Install Now بکە .\nپاشان سەح لە I accept the license terms بدە و کلیک لە Next بکە .\nدواتر لێرەدا دو جۆر Install کردن هەیە تۆ کلیک لە جۆری دووەم بکە کە نووسراوە Custom .\nلێرەدا ئەو Partition ە هەڵ بژێرە کە دەتەوێت Windows کەی تێدا Install بکەیت ، بەڵام ئاگادار بە پێویستە دوای هەڵبژاردن کلیک لە Format بکەیت بۆ ئەوەی Windows ە کۆنەکە بسریتەوە ئەگەر نا کۆمپییوتەرەکەت دوو Windows ی تێدا دەبێت و زۆر خاو دەبێت دوای هەڵبژاردن و فۆرمات کردنی Partition ەکە کلیک لە Next بکە .\nچاوەڕێ بە تا تەواو دەبێت .\nپاشان ئەمە پشان دەدات و Restart دەکات کۆمپیوتەرەکەت و دەستکاری هیچ مەکە خۆی دادەگیرسێتەوە .\nدواتر ئەمە پشان دەدات تەنها چاوەڕێ بە ..\nپاشان ئەمە پشان دەدات و تۆش کلیک لە Use Express Setting بکە .\nلێرەدا ناوێک بنووسە دواتر دەبێتە ناوی کۆمپیوتەرەکەت .\nلە کۆتایی دا بەم شێوەیە و بە سەرکەوتوویی Windows ەکەمان دابەزاند و ئەمە روکاری Windows 10 .\nئەوەی پێویستە ئێستا Active کردنی Windows ەکەیە ئەویش لە رێگەی پرۆگرامی KMSpico دەکرێت .\nلێرە پرۆگرامەکە دابەزێنە\nکلیک لێرە بکە بۆ ئەکتیڤ کردن ..\nبابەتەكانی پێشووترپرسیارە بێوەڵامەکان وەڵامدانەوەی ٢٠٠ گومان لەسەر ئاینی ئیسلام (ئه‌ندرۆید)\nبابەتی دواتر وێنەی سێڵفی شتەکانت بۆ دەکڕێت\nکۆمپانیای TSMC بەهۆی هێرشێکەوە تەواوی سیستمەکانیان لەکار کەوتوون!!\nلەلایەن Ehsan Faramarz 05/08/2018\nکۆمپانیای TSMC ــــۍ بەڕێوەبەر و دروستکەری چیپەکانی کۆمپانیای ئەپڵ بەهۆی چەند هێرشێکی ڤایرۆسەوە تەواوی سیستمەکانیان…\n10 ساڵ تێپەڕ دەبێت بەسەر راگەیاندنی یەکەم ئایفۆن لە لایەن ستیڤ جۆبز\nلەلایەن Rawezh Saeed 09/01/2017\nلە رۆژێکی وەکوو ئەمڕۆدا و لە ساڵی 2007 ، ستتیڤ جۆبز دامەزرێنەر و بەرێوبەری جێبەجێکاری…


٧ ئیمەیلی بەسود | گروپی ٢٤\n٧ ئیمەیلی بەسود\nچەند کۆمپانیاو سایتی جیا جیا بۆ ئاسانکردنی کاری سەردانکەرانیان، هەریەکەو ئیمەیلێکی تایبەت بە خزمەتگوزارییەکانیان داناوە. لەکاتی ناردنی ئیمەیل بۆ ئەم ناونیشانانە، بەشێوەی خۆکار، هەریەکە کارێکت بۆ جێ بەجێ دەکات. ئەوەش لیستی ئەو ٧ ئیمەیلانە:\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): ئه‌گه‌ر بێتو ئیمه‌یلێک بۆ ئه‌م ناونیشانە بنێری و فایلێکی وێردی پێوە بلکێنی (ئەتاچی بکەی)، هەمان فایلت بۆ دەکات بە PDF و بۆت دەنێرێتەوە.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): فلیکەر ئه‌م ئیمه‌یله‌ی ئاماده کردووه که ئه‌گه‌ر له رێگای ئه‌مه‌وه وێنه بنێری، ئه‌وکات وێنه‌که‌ت له فلیکر ئاپۆلۆد ده‌بێت. بابه‌تی نامه و مانشێت، ده‌بن به زانیاری وێنه‌که‌ت.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): ئه‌م ئیمه‌یله بۆ گووگڵ دۆکه و له‌م رێگایه‌وه ده‌توانن بابه‌ته‌کانتان بۆ گووگڵ دۆک بنێرن.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): له رێگای ئه‌م ئیمایله‌وه ده‌توانی تێکسته‌کانت وه‌ربگێڕی.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): ئه‌گه‌ر له مێنۆی ئیمه‌یله‌که‌تان ، هەڵبژاردنی "ناردن له رێگای ئیمه‌یل" هه‌ڵبژێرن، دەتوانن لەم ڕێگەیەوە سەردانی بلۆگەکەتان بکەن.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): پی دی ئێفەکانان بۆ ئه‌م ئیمه‌یله بنێرن و به وۆرد وه‌ریانبگرنه‌وە.\n(ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.): ئه‌گر هاتو ماڵپه‌ڕیکتان بۆ نه‌کرایه‌وه له‌م ئیمه‌یله که‌ڵک وه‌ربگرن و کۆپیه‌ک له ماڵپه‌ڕه‌که‌تان پێ ده‌دات.\nدنیاکەمان سەیر گۆراوە! وانییە؟ بەهیوای سودمەندبون.


کوردیپێدیا - لە کامپی هول لە 8 مانگدا 26 کەس کوژراون\n📊 لە کامپی هول لە 8 مانگدا 26 کەس کوژراون | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە کامپی هول لە 8 مانگدا 26 کەس کوژراون\nکامپی هول 67 هەزار کەس لە بنەماڵە و ئەندامانی چەتەکانی داعشداعش لە 50 وڵاتی جۆراوجۆری تیادایە و بە 'یەکێک لە مەترسیدارترین کامپەکانی جیهان' دەناسرێت.\nدوای ئەوەی هێزەکانی سوریای دیموکراتیک (قەسەدەقەسەدە) لە 21ی ئازاری 2019دا شارۆچکەی باغۆزیان لە دێرەزۆر کۆتاییان بە داعش هێنا، رای گشتی هەوڵ دەدات چاوپۆشی لە داعش لە کامپی هول بکات و لە بیری خۆی بباتەوە.\nهێرشەکانی دەوڵەتی تورک داعش زیندوو دەکاتەوە\nئەو روودانە لە کامپەکە روودەدەن و بە تایبەتی لە دوای هێرشی دەوڵەتی تورک بۆ سەر باکوور – رۆژهەڵاتی سوریا، ئاماژەیە بۆ سەرلەنوێ زیندبوونەوەی داعش. ئەوەش مەترسیی کامپی هولی زیاتر کردووە.\nلەگەڵ دروستبوونی قەیرانی سیاسی لە عێراق و دوای هێرشە داگیرکەرییەکانی دەوڵەتی تورک بۆ سەر باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا، داعش لە عێراق و سوریا و زۆرێک لە ناوچەکانی تر سەرلەنوێ دەستی بە جموجوڵ کردووەتەوە.\nبەپێی لێدوان و راگەیاندراوەکانی هاوپەیمانیی نێونەتەوەیی لە دژی داعش دووبارە ئەوە پشتڕاست دەبێتەو، کە داعش دەستی بە جموجوڵ کردووەتەوە و بۆ پێشگرتن لە سەرلەنوێ زیندوبوونەوەی داعش رێوشوێنی پێویست نەگیراوەتەبەر. داعش دوای ئەوەی توکی خستووە سەرلەنوێ خۆی رێکدەخاتەوە. یەکێک لە هێلانە سەرەکییەکانی داعش-یش کامپی هولە، کە لە باشووری رۆژهەڵاتی حەسەکەحەسەکەدایە.\nهاووڵاتییانی 50 وڵات لە کامپەکەدان\n67 هەزار کەس، کە هاووڵاتیی 50 وڵاتی جۆراجۆرن لە کامپەکەدان. هاووڵاتییانی وڵاتانی وەک، سوریا، عێراق، تورکیا، تورکمەنستان، ئازەربایجان، ئۆزبەکستان، چیچان، قرقیزستان، تونس، سعودیە، فاس (مەغریب)، جەزائیر، فەرەنسا، میسر، ئەڵمانیا، بەلجیکا، نەرویج، هۆڵاندا، فینلاندا، نەمسا، ئەمریکا، تورکستانی رۆژهەڵات، ئەندەنوسیا، مالیزیا و هێندستان لەو کامپەدان. رێکخستنی چەتەکانی داعش هەوڵ دەدات خۆی لەو کامپەدا سەرلەنوێ زیندوبکاتەوە.\n67 هەزار کەس لە کامپەکەدان\nچەند مانگ لەوە پێش زیاتر 70 هەزار کەس لە کامپەکەدا بوون، کە زۆرینەیان ژن و منداڵ بوون. نزیکەی 5 هەزار کەسی سوریایی بەهۆی ئەوەی 'بە زۆر و لە رووی ناچارییەوە بوون بە داعش' لەلایەن ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و رۆژهەڵاتی سوریاوە ئازاد کراون. نزیکەی 1200 کەسی بیانیش گەڕێندراونەتەوە بۆ وڵاتەکانیان. بەپێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی کامپەکە لە ئێستادا 67 هەزار کەس لەو کامپەدان.\nرێکخستنی ئەل حسبە لە کامپەدا\nکامپەکە بە گشتی لە 13 بەش پێکدێت. داعش هەوڵ دەدات لە کامپەکەدا سەرلەنوێ خۆی رێکبخاتەوە. داعش هەوڵ دەدات خۆی لە ناو ژناندا لە رێگەی رێکخستنێک بە ناوی ئەل حسبە لە ناو کامپەکەدا بونیاتبنێتەوە. ئەو رێکخستنە بە زۆری لە کەسانی بە ناو 'موهاجیر' یان 'جیهادییەکان' پێکدێت و لە کامپەکەدا بە شێوەیەکی نهێنی کاری پەروەردە دەکەن و دادگا دادەنێن و سزا دەسەپێنن.\nلە 8 مانگدا 26 کەسیان کوشتوە\nئەو رێکخستنە لە رێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتیی تێلگرامەوە پەیوەندیی لەگەڵ دونیای دەرەوەی کامپەکە دروستکردووە و بڕیاری کوشتن بۆ ئەو کەسانە دەردەکات، کە بەرەنگاری رێکخستنەکەیان دەبنەوە و دەیانکوژن. لە کامپەکەدا لە ماوەی 8 مانگی رابردوودا 26 ژن بە پاساوی 'لەدژی رێکخستن وەستاونەتەوە و گوێڕایەڵی فەرمانەکان نەبوون' لەلایەن ئەو رێکخستنەوە کوژراون. بەڵام بەڕێوەبەرانی کامپەکە رایانگەیاند، دەبێت ژمارەی ئەو کەسانە لەلایەن ئەو رێکخستنەوە لە کامپەکەدا تیرۆر کرابن زیاتر بێت لەو ژمارەیە، چونکە ئەو ژنانە کە زۆرتر بە چەقۆ دەکوژرێن لە ژێر خێمەکاندا دەیانکەن بە ژێر گڵەوە و دەیانشارنەوە.\nهێرشەکانی دەوڵەتی تورک جموجوڵ و هاندانی زیاتر کردوون\nرێکخستنی بە ناو 'ئەل حسبە' یەکەم رێکخستنی چەتەکان نییە، بەڵکو لە شاری عەین عیساش داعش ناوەندێکی هاوشێوەی ئەو رێکخستنەی دروستکردووە. دەوڵەتی تورک لە 9ی تشرینی یەکەمی 2019 / 17ی رەزبەر و کاتێک هیرشی کردە سەر گرێ سپیگرێ سپی و سەریکانی، خێرا و سەرەتا روویکردە بنەماڵەی چەتەکانی داعش لە کامپی عەین عیسا و بەو هۆیەوە ژمارەیەکی زۆر لە چەتەکانی داعش توانیان لە کامپەکە رابکەن. دەوترێت ئەوە بووەتە هاندرێکی گەورە بۆ رێکخستنی 'ئەل حسبە' لە کامپی هول و ئەوانیش دەیانەوێت بەپێی دەرفەت کارێکی لەو شێوەیە بکەن.\nکامپی هول یەکێکە لە 6 کامپە زۆر قەرەباڵغەکەی جیهان، بەپێی یاسای نێونەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکان پێناسەی 'کامپی پەنابەران و کۆچبەران' بۆ کامپەکە ناکات. لە هیچ کامپێکی پەنابەرانی سەرتاسەری جیهاندا ئەوەندە مرۆڤی ناسنامە جیا لە وڵاتە جۆراوجۆرەکانەوە بوونیان نییە. ئەو کەسانە لە ناو سیستمی هیراراشیکی داعشدان. ئەوەش سەرلەنوێ رێکخستنەوەی داعش لە کامپەکەدا و سەپاندنی سزا بە ناو 'حقوقییەکانیان' بە روونی دەخاتە بەرچاو.\nهەڕەشەیەکی گەورەن بۆ داهاتوو\nحەمرین حەسەن یەکێک لە بەڕێوەبەرانی کامپەکە لەبارەی ئەو کوشتن و تیرۆرانەی رێکخستنی ئەل حسبە و لە وەڵامی پرسیارەکانماندا وتی، تاوەکو ئێستا 26 ژن لەلایەن ئەو رێکخستنەوە کوژراون. ئەل حسبە رێکخستنێکی لەو جۆرەیە کە راستەوخۆ بەپێی فەرمانەکان دەجوڵێتەوە و لە کامپەکەدا بەرپرسیاری جێبەجێکردنی پێوانە و پێوەرەکانی داعشە.\nحەمرین حەسەن وتیشی، ئەو دۆخە لە داهاتودا بۆ هەرێمەکە و جیهان دەبێتە کێشە و مەترسییەکی گەورە.\nنەتەوە یەکگرتووەکان بە بەرپرسیارێتیی خۆی هەڵناستێت\nحەمرین حەسەن ئەوەشی وت، نەتەوە یەکگرتووەکان لە هەموو شوێنەکانی تری جیهان بەرپرسیارێتیی کامپەکان لە ئەستۆ دەگرێت، بەڵام لە کامپی هول ئەرکەکانی خۆیان ئەنجام نادەن. لەبەر ئەوەش بەرپرسیارێتیی کامپەکە لە ئەستۆی بەڕێوەبەرایەتیی خۆبەڕێوەبەری باکوور – رۆژهەڵاتی سوریادایە.\n#داعش | #قەسەدە | #حەسەکە | #گرێ سپی | #03-02-2020 |\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Feb 3 2020 9:04AM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 3 2020 9:10AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 3 2020 9:10AM باشترکراوە


بومه‌له‌رزه شارێكی هه‌رێمی هه‌ژاند\nسه‌در سه‌رزه‌نشتی خۆپیشانده‌ران ده‌كات\nپه‌روه‌رده له‌باره‌ى پشوى خوێندگاكان به‌هۆى سه‌رماوه رونكردنه‌وه‌ى بڵاوكرده‌وه\nبكوژی ئه‌و ژنه‌ده‌ستگیركرا كه به كوژراوى دۆزرایه‌وه\nرێنمایی سه‌باره‌ت به هەڵگرتنی پاره‌ى پاشه‌كه‌وتى مووچه له بانكدا ده‌رده‌كرێت\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی له‌باره‌ی بڵاوبونه‌وه‌ى ڤایرۆسه "مه‌ترسیداره‌كه" روونكردنه‌وه ده‌دات\nباڵیۆزخانه‌ى ئه‌مریكا له به‌غدا هۆشداریه‌كى نوێى بڵاوكرده‌وه\nبۆچوون / بیروڕا :: 28/10/2017\nنووسینی: سەمیر عەتەڵـڵا\nهیچ ساڵێك نییە كۆمەڵێك كتێب دەربارەی ستالین و هیتلەر دەرنەچووێنرێن، ستالین و هیتلەر ئەو دوو دوژمنەی كە مۆری قووڵترین برینی بێوێنەیان داوە لە سەدەی بیست و مێژووی مرۆڤایەتی. چۆن و لەكوێ نووسەران و مێژوونووسان، هێشتا مادەی دیكەی نەزانراو دەدۆزنەوە، نازانین. زۆرجاریش تەنیا تیۆرگەل و پوختە و پاڵفتەی تازەن و پشتبەستوون بە بەڵگە و دۆكیۆمێنت و توێژینەوە كۆنەكان.\nتوێژینەوەیەك دەربارەی هیتلەر سەرنجی راكێشاوم، دەڵێت هەڵكشانی ئەو بۆ لوتكەی سەركردایەتی لە ئەڵمانیا، بەتەواوی ناكۆك بووە لەگەڵ سروشت و نەریتی كۆمەڵگەی ئەڵمانیدا. چونكە پێچەوانەی كۆمەڵگەكانی تری ئەوروپا كە هەڵكشانی سەركردەكان لە نێوەندە گشتیەكەوە بووە، وەك لوید جۆرج لە بریتانیا و مۆسۆلۆنی لە ئیتالیا، كۆمەڵگەی ئەڵمانی چینێكی ئیمپراتۆریی بوو. ئەفسەرانی سوپا سەر بە خێزانە ئەرستۆكراتەكان بوون و دەرچووی زانكۆ گەورەكان بوون. لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو سوپایەی كە جارێك سوپای بسمارك-ی یەكخەری ئەڵمانیا بوو، بە پەرۆشییەكی سەرسوڕهێنەوە كەوتە دوای عەریف یەكەم-ێكی پێشووی سوپای نەمسا كە هیچ رەگ و ریشەیەكی ناچێتەوە سەر خێزانێكی ناسراو نە لە نەمسا و نە لە ئەڵمانیا.\nلەبەر ئەمە لەسەرەتادا كەس ئاوڕی لە بوونی نەدەدایەوە و هێندە بە گرنگ و جدیی وەرنەگیرا. رۆژنامەكان وایان دەبینی كە دیاردەی "وتاربێژە بچكۆلەكە" ئەمڕۆ یان سبەی كۆتایی دێت. بەڵام ئەڵمانیا تووشی سەرسوڕمان بوو كاتێك لە ساڵی 1932 دا هیتلەر گەیشتە پلەی راوێژكار و تا ئەوكاتەیش ئەڵمانیا لەو باوەڕەدا نەبوو كە دیاردەكە بەردەوام بێت یان كابرا ئەوروپا سەرقاڵ بكات و پاشان هەموو جیهان بخاتە حاڵەتی جەنگەوە.\nهتلەر دوو خەسڵەتی سەرەكیی تێدا نەبوو كە ئەڵمانەكان جەختی لەسەر دەكەنەوە: بنەچە و ژیریی. بەڵام ئەو توانی هەردوو مەرجەكە تێپەڕێنێت و رۆژ دوای رۆژ بەرزترین كۆمەڵگەكانی ئەوروپا راماڵێت.\nبەڵێن و پەیمانی بەسەر هەموو توێژەكاندا هەڵڕشت، بە راست و چەپدا، هەر توێژێك ئەوەی پێدا كە دەیبیست، ئیتر هەرچەندە لەگەڵ لۆژیكیشدا ناكۆك بوایە و نەیشهاتایەتەوە. بۆ نموونە بەڵێنی ئەوەی بە فرۆشیارە بچووكەكان دا كە عەمبار و كۆگا گەورەكان دادەخات، كەچی تا ئێستایش ئەم كۆگایانە لە فراوانبووندان و تا ئەمڕۆیش دووكانە بچووكەكان ون دەبن و نامێنن. تەنانەت هەر لەگەڵ گەیشتە دەسەڵات، نكۆڵیی لە رێككەوتنەكانی دابەشكردنی دەسەڵاتیش كرد لەگەڵ حزبەكانی تردا. چینی كرێكاریش كە بەڵێنی "رزگاربوون لە كۆیلایەتی"ی پێدابوون، زۆر هەژارانە بوون. تەنیا چینی پیشەساز، كە بەلایەوە بەربەستێك بوو لەرووی شیوعیەتدا، خۆی بە پێشكەوتوو و پەرەسەندوو دەبینی، بەتایبەت لەگەڵ پەرەسەندنی پیشەسازیی چەكدا.\nئاخۆ لە راستیدا هەموو ئەم دیاردەیە ئەدۆڵف هیتلەر بووە یان گەلی ئەڵمان كە كەوتبووە شوێنی هەتا بەردێك بەسەر بەردێكەوە لە وڵاتەكەدا نەما؟ مەگەر مەسەلەكان بە كۆتاییەكانیان ناپێورێن؟\nسەمیر عەتەڵڵا:: پێش 1 هەفتە\nراوند ده‌لعۆ:: 2 رۆژ پێش ئێستا\nخالد ئەلقشتینی:: 4 رۆژ پێش ئێستا\nغەسان شەربل:: 5 رۆژ پێش ئێستا\nئه‌حمه‌د نور ئه‌لدین:: پێش 1 هەفتە\nئەحمەد ئاڵتان:: پێش 1 هەفتە


ڕه‌وشی ئێستای هه‌رێمی کوردستان؛ ده‌ره‌نجامی ناته‌بایی سیاسی یا ڕێکه‌وتنی شاراوه؟\nچەند رۆژێکە پۆلیسی فیدراڵ و حەشدی شەعبی کۆنترۆڵی پارێزگاری کەرکوکیان کردووە، بارودۆخی شارەکە بە تەواوەتی شڵەژاوە و زۆربەی خەڵکی کورد ماڵ و حاڵیان بەجێهێشتوە. لە ڕووداوەکانی شاری کەرکوک و ناوچەکانی دەوروبەریدا هێزەکانی حەشدی شەعبی کە بەشێکی زۆریان سەر بە کۆماری ئیسلامی ئێرانن و هێزی لەشکری عێراق بەشدارییان کردووە .\nئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستانیش پێشتر ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا باسی ئەوەی کردبوو ئێران پشتیوانی و ڕێبەڕی حه‌شدی شه‌عبی دەکات. که واته ده‌توانین بڵێین ئه‌مه سه‌رکه‌وتنی قاسم سۆلێمانی و سیاسه‌تی ئێران له ناوچه‌کەدا‌یه؟ له‌و بارودۆخه‌ی کوردستان کێ ده‌بێ بریار بدات؟ کێ به‌رپرسیاره له‌م بارودۆخه‌ی که‌رکوک؟\nڕەوشی هەرێمی کوردستان ئاڵۆزە و هەروادێ هێزە ئاسایشییەکانی عێراق لە پێشڕەوی زیاتردان و هێشتا هیچ بەرچاو ڕوونییەک نییە ئایا سنورەکانی هەرێمی کوردستان دەگەڕێتەوە بۆ پێش شەڕەکانی ساڵی 2014 ی داعش یان بۆ پێش ڕووخاندنەکەی ساڵی 2003 ی دیکتاتۆری عێراق؟\nهاوکاتی پاشەکشەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لەو ناوچانە، میدیاکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەسبەجێ کەوتنە گوناهبارکردنی یەکتر بە خیانەت کردن.\nسەرۆکی هەرێمی کوردستانیش لە وتارێکدا وەک ئاماژەیەک بە ڕووداوەکانی ڕۆژی دووشەممە وتی "ئەوەی لە شاری كەركووك ڕووی داوە، دەرئەنجامی بڕیاری تاكلایەنەی چەند كەسێك لەنێو لایەنێكی سیاسیی ناوخۆی كوردستان بوو، كە دواجار بووە هۆی ئەوەی هێزەكانی پێشمەرگە بەو شێوەیەی كە دیترا پاشەكشە بكەن."\nبۆ باس له سه‌ر ئه‌م مژاره له به‌رنامه‌یێکی تایبه‌ت میوانداری به‌ڕێزان خاتوو هیوا په‌ناهی، ئاکادمیسینی کورد له نیۆیۆرک و کاکه ڕه‌زا شامۆرادی، چاودێری سیاسی و چاڵاکی مافه‌کانی یارسان دانیشتووی ئۆستۆراڵیا ده‌که‌ین.


دووڕوویی میدیایی، میدیاكاری ئافرەت بەنموونە\nوريا روستم بلباس\nلای هەموو لایەكمان ئاشكرایە نیوەی كۆمەڵگەی كوردی بگرە زیاتریش لەرەگەزی ئافرەتن، ئەمەش وا دەخوازێت ئافرەتان شان بەشانی پیاوان رۆڵی ئەرێنیان لەنێو كۆمەڵگە هەبێت و رۆڵیان لە پیاوان كەمتر نەبێت لەبەرەو پێش بردنی كۆمەڵگەدا.\nئافرەتان رۆڵیان وەك ئافرەت، خوشك، ژن، كابان، دایك، مامۆستا، پزیشك، ئەندازیار، پارێزەر، قوتابی، سەركردەو ... هتد بگێرن و لەنێو كۆمەڵگەدا وەك ئافرەت و ژن سەیر بكرێت نەك وەك رەگەزی مێ و مێینە ؟! بەڵام مەخابن زۆرجار چ لە نێو كۆمەڵگەدا، چ لەنێو خودی ئافرەتانەوە، ئافرەت وەك رەگەزی مێ سەیر دەكرێ یان بەكاردەهێنرێت، هەر ئەمەشە هۆكاری بەدبەختی و دژواری ژیانی زۆربەی ئافرەتانی كۆمەڵگەی كوردیە.\nكارەساتەكە لەو كاتەیە كە خودی ئافرەت ئەو رۆڵە بگێرێت و ببێتە ئەڵقەیەك لە ئەڵقەكانی سوكایەتی كردن و لەكەداركردنی كەرامەت و هەیبەت و لێوەشاوەیی ئافرەت، بۆیە بەندە لە دوو خاڵی سەرەكی ئەو راستیە دەخەمەروو، بۆ ئەم مەبەستە ئافرەت و میدیای كوردی بە نموونە دەهێنمەوە.\nیەكەم: زۆر جار لە كەناڵە كوردییەكان، هەندێك لە میدیاكارو چاڵاكوانی مەدەنی و رۆشنبیرو بگرە خودی سیاسەتی كەناڵ و ... هتد، لەلایەك رەخنە لە سیستەمی سیاسی و دەسەڵاتی توركیا دەگرن بەوەی كە دیكتاتۆرو ستەمكارو خوێنمژە دەرهەق بە كورد، كەچی لەلایەكی دیكەوە پاڵپشتی ئابوری و دارایی هەمان سیستەم دەكەن، ئێستا ئەگەر رۆژانە لە فرۆكەخانەی هەولێری نێودەوڵەتی وردبیەوە دەیان بگرە سەدان كەس لەو جۆرە كەسانە سەردانی توركیا دەكەن بو بەسەربردنی پشووی سەری ساڵ و بەفیڕۆدانی دەیان دەفتەر دۆلار بوژانەوەی ئابوری ئەو وڵاتە، كە بەبۆچوونی خۆیان خوێنمژو دیكتاتۆرە، لەلایەكی دیكەوە ئەوانەی هەر كە دەمیان بكرێتەوە رەخنە لە سیستەمی ئەو وڵاتە دەگرن كەچی دەیان و سەدان دەفتەر دۆلار دەبەخشنە ئەو سیستەمە بە كڕینی درامای توركی و دۆبلاژكردنیان بۆ سەر زمانی كوردی ! ئەگەر توركیا بە تۆپ و فڕۆكە هاوڵاتی كورد قڕ بكات ئەوا ئەو میدیا كارو ئەو كەناڵانە بە پارەی كورد دەیان و سەدان تاكی كورد لە رێگەی دراما توركیەكانەوە بەزیندوویی قڕ دەكەن و لاڤیش بەسەرمان لێدەدن كە كورد پەروەرن و نیشتمان دۆستن !\nدووەم: میدیاكاری ئافرەت و رێكخراوی بەناو بەرگری لەمافی ئافرەت و هەڵمەتی (16) رۆژەی بەرەنگاربوونەوەی توندو تیژی دژ بە ئافرەتان سەری زمان و بنی زمانیان مافی ئافرەت و خەندەق لێدان و هێرشكردنە سەر پیاوان و بگرە تۆمەت خستنە سەر دابو نەریت و كۆمەڵگەو ئاین و ... هتد كە بەبۆچوونی خۆیان هۆكاری سەرەكی نەهامەتی و بەدبەختی ئافرەتان بوینە، بەناوی ئازادی و مافی ئافرەتان دەیان میدیاكاری فاشل و شوراو لە دابو نەریتی رەسەنی كوردایەتی، رۆژانە لەشەقام و ئامرازەكانی میدیاوە دەیان سوكایەتی بە كەرامەتی ئافرەتان دەكرێ، نەك پیاو بیكات بەڵكو خودی ئافرەت دەیكات ! ئافرەت دەكوژرێت و لەسەر شەقام فڕێدراوە ! ئافرەت بەناوی لەدەستدانی ئەقڵی فڕێدراوە ! دەیان ئافرەت بەندكراون بەتاوانی جۆراوجۆر! دایك بەخێوناكرێ و دەربەدەر دەكرێ ! ئافرەت دەسوتێنرێت ! ئافرەت ئەتك دەكرێ ! ئافرەت و... هتد، كەچی جەنابی ئافرەتی میدیاكارو كەناڵەكەی هەم و خەمی ئەوەیە چۆن كوڕو كچێك یەكتریان خۆش بوێ ؟ چۆن كچەكە بە كوڕەكە بڵێ تۆم خۆش دەوێت ؟ چۆن كچەكە تەلەفۆن بۆ دایكی بكات موژدەی دووگیانی پێبدات ؟\nلەو كاتەی ئافرەت دەسوتێنرێت ! ئەو ئاهەنگی شاجوانی بۆ دەكات !\nلەو كاتەی ئافرەت لەسەر شەقامەكان فڕێدەدرێت !\nئەو لە هۆڵ و مۆڵەكان سەماو هەڵبەڕكێ بەخۆیی و ئافرەتانی دیكەوە دەكات.\nلەو كاتەی هانی كچ و ئافرەتان دەدرێت بۆ هەبوونی بەناو كەپڵ و خۆشەویستی !\nكچان و ئافرەتان ماڵ و حاڵیان تێكدەچێت و شیرازەیی خێزانیان پەرتەوازەو وێران دەبێت.\nلەو كاتەی بە بیست هەزارو سی هەزار هانی ئافرەت دەدرێت گۆرانی بە سەر لاشەو جەستەی خۆی و بەناو دۆستەكەی بڵێت !\nدایكان و ئافرەتان بەدیار كۆرپەلەو جەرگەكەی بە ساردو سەرماو بێ گەرمكردنەوە لای لایەو گۆرانی بە چاو فرمێسكەو بۆ دەڵێت !\nئەوانەو دەیان نموونەی دیكە هەن و جەنابی میدیاكارو بەناو بەرگریكار لە ئافرەتان تۆمەت دەخاتە پاڵ پیاوو كۆمەڵگەو ئایین و دابوو نەریت و ... هتد.\nسەرباری هەموو ئەوانەی سەرەوە، چەندین رێكخراوەی تایبەت بە ئافرەتان گردبوونەوەو نارەزایی دەردەبڕن كە تاوانبار پیاوە ؟\nكەسیان جورئەتی ئەوەیان نیە داوا بكەن ئەو كەناڵ و ئەو میدیاكارانەی كە هۆكاری سەرەكی ئەو قەیرانن دادگایی بكرێن و دابخرێن و مۆڵەتی كاركردنیان لێوەربگیرێتەوە.\nهەروەها پێویستە لەسەر كەناڵ و میدیاكاری دیكەوە كەمپی تایبەت گردبوونەوە بەو جۆرە كەناڵ و ئەو جۆرە میدیاكارانە ئەنجام بدەن، رێگە نەدرێت بەو شێوەییە سوكایەتی بە خێزان و كچ و ئافرەتان بكرێت ئەو جۆرە بەرنامەو ئەو جۆرە میدیاكانە كە بووینە تێكدانی ئاسایشی كۆمەڵایەتی و هەڵوشانەوەی یەكەو پێكاتەی خێزانی كوردی.\nدامەزراوە ئەكادیمییەكانی تایبەت بە بەشەكانی راگەیاندن لە زانكۆو پەیمانگاكان بینە سەر خەت و كاری جدی بۆ ئەو مەبەستە بكەن.\nبە هەموو لایەك هەیبەت و كەرامەتی خێزان و ئافرەتان بگەڕێنیەوە شوێن و پێگەی خۆی و ئافرەت وەك ئافرەت سەیر بكرێت نەك وەك رەگەزی مێینەو بكرێتە هۆكاریك بۆ ئابرو بردنی و لەناوبردنی.


ئەمریکا سزای بەسەر گروپێکدا سەپاند\nوەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا لە هەنگاوێکیدا بەهۆی یارمەتیدانی گروپی چەکداری قاعیدە و پاڵپشتیکردنیان سزای بەسەر گروپی چەکداری تەحریر شامی نزیك لە تورکیادا سەپاند.\nوەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژەی بەوەداوە، ئەمریکا زانیاری هەبووە لەسەر ئەوەی دوو کەس پاڵپشتی دارایی گروپێکی چەکداری لە سوریا دەکەن کە یەکێک لەو دوو کەسە لە تورکیا دەژی و ئەوەی دیکەیان لەسوریا.\nئاماژەی بەوەشداوە، ئەو دوو کەسە کاریان هەماهەنگیکردن و حەواڵەکردنی پارەی ئەو گروپە بووە بۆ تورکیا.\nبەگوێرەی راگەینراوەکە، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا سزای بەسەر گروپی چەکداری تەحریر شام و پێنج بەرپرسی دیکەی نزیك لە حکومەتی سوریادا سەپاند، سزای پێنج بەرپرسەکەی بۆ ئەشکەنجەدانی گیراوانی لەو وڵاتە گێرایەوە.\nئەندریا جاکی، بەڕێوەبەری نووسینگەی کۆنترۆڵی سامانەکانی دەرەوە رایگەیاند،گروپە چەکدارەکانی وەک قاعیدە و تەحریرشام بەردەوامن لەکۆکردنەوەی کۆمەک و دامەزراندن لەرێگەی ئینتەرنێتەوە لە جیهاندا بەسوودوەرگرتن لەکەرتی بانکی نێودەوڵەتی بۆ پشتیوانیکردن لەچالاکیەکانیان.\nئاماژەی بەوەشدا، "وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا دەیەوێت پشتیوانی تۆڕەکانی قاعیدە و گروپەکانی هاوپەیمانی سڕبکات و نەیان هێڵێت".\nئەوەشی خستەوەتەڕوو، ئەندامانی قاعیدە هەژماری بانکی بۆ کۆکردنەوەی کۆمەکیکی و بەردەوامبوونی جوڵەکانیان لەسەرتاسەری باکووری ئەفریقا، خۆر ئاوای ئەوروپا و ئەمریکای باکوور بەکاردەهێنن.\nبەگوێرەی رەگەیەنراوەکە، ئەمریکا بەپێی مادەی١٣٢٤٤ی تیرۆر سزای بەسەر گروپی تەحریر شام سەپاندووە.


📕 باسی کۆتایییەکان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 6 2011 1:56PM\nکردنەوەکانی بەجیهانیبوون و تەڵەزگەکانی شوناسنامە [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 6-11-2011 13:56:01\n👪 پاڵەوان هۆز - تیرە - بنەماڵە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 4-1-2013 0:01:22\n📕 پاڵەوانی هەزارڕوو پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 27 2020 9:13PM\nجۆزێف کامبڵ سەڵاح حەسەن پاڵەوان لە ئینگلیزیەوە کر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 27-2-2020 21:13:31\n📕 تیۆدۆر ئادۆرنۆ پەڕتووکخانە\n👁 ئەم بابەتە 2,778 جار بینراوە\nنووسەر:- سەڵاح حەسەن پاڵەوان چاپی یەکەم ساڵی 2007 [ زۆرتر... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 10-6-2012 16:51:49\n📕 داهێنان و مەرگ پەڕتووکخانە\nنووسینی: سەڵاح حەسەن پاڵەوان چاپی دووهەمی ئەم کتێ [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 22-12-2010 14:41:04\n📕 دڵنەواییەکانی فەلسەفە پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 21 2014 10:18AM\nوەرگێرانی سەڵاح حەسەن پاڵەوان 2013 سلێمانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ م.ب. 21-12-2014 10:18:08\n📕 دەسەڵاتی ئەفسانە - گفتوگۆی بیڵ مویرز لەگەڵ جوزیف کەمبڵ پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 14 2011 10:29PM\nگفتوگۆی بیڵ مویرز لەگەڵ جۆزیف کەمبڵ وەرگێڕانی سەڵ [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 14-11-2011 22:29:13\n📕 زۆڵەکەی ئیستانبووڵ پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 11 2018 9:38PM\nنووسەر: ئەلیف شەفەق وەرگێڕ: سەڵاح حەسەن پاڵەوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ م.ب. 11-1-2018 21:38:17\n📕 شیعری کراوە لە ئەزموونی شیعری نوێی کوردیدا پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 20 2012 9:22PM\nسەڵاح حەسەن پاڵەوان [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 20-9-2012 21:22:38\n📕 شیکردنەوەی دەروونی پەڕتووکخانە\n👁 ئەم بابەتە 8,575 جار بینراوە\nتیری ئیگلتۆن سەڵاح حەسەن پاڵەوان دەزگای سەردەم 2 [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 22-12-2010 14:40:55


پیتی - م\nمعاوية بن الحكم السلمي: یه‌كێكه له هاوه‌ڵان، له مه‌دینه نیشته‌جێ بووه، سیازده فه‌رمووده‌ی گێڕاوه‌ته‌وه، ئیمامی مسلم یه‌ك فه‌رمووده‌ی لێوه هێناوه، ئیبن كه‌ثیرو عطای كوڕی یه‌سارو دجگه له‌وانیش لێیانه‌وه ڕیوایه‌ت كردووه.\nمحمد بن الحسن العسكري: ئه‌بو القاسم موحه‌ممه‌د كوڕی حه‌سه‌نی عه‌سكه‌ری كوڕی عه‌لی الهادی كوڕی موحه‌ممه‌د الجواد كوڕی عه‌لی الرِضا كوڕی مووسای كاظم كوڕی جه‌عفه‌ری الصادق كوڕی موحه‌ممه‌د الباقر كوڕی عه‌لی زین العابدین كوڕی حوسه‌ین كوڕی عه‌لی كوڕی ئه‌بی تالیب، كۆتاییینی دوانزه ئیمامه‌كانی شیعه‌ی دوازده ئیمامیه، ناوی ئه‌به‌ن به به‌ڵگه‌و مه‌هدی چاوه‌ڕوانكراوو خاوه‌نی سه‌رداب، شیعه لافی ئه‌وه لێ ئه‌ده‌ن كه له سامراء له دایك بووه، وه كاتێك ته‌مه‌نی پێنج ساڵان بووه باوكی مردووه، جا كاتێك ته‌مه‌نی گه‌شتۆته ده یان یازده ساڵان چۆته سه‌ردابێكه‌وه له ماڵی باوكیدا له ساڵی (265)ك یان (257)ك وه ڕۆژێك له ڕۆژان دێته ده‌ره‌وه\nمحمد ناصر الدين الألباني: عه‌لامه‌ی فه‌رمووده‌ناس، موجه‌دید، شاره‌زای سه‌له‌فی، باوكی عبدالرحمن محمد ناصرالدین كوڕی نوحی نه‌جاتی بنه‌ڕه‌ت ئه‌لبانی، له وڵاتی ئه‌لبان له ساڵی (1334)ك له دایك بووه، له ژێر چاودێری باوكی كه یه‌كێك بووه له زانایانی ئه‌و كاته‌ی ئه‌لبانیا گه‌وره بووه، خێزانی شێخ له ژێر ده‌ستی عیلمانیه‌تی شیوعی ئه‌و وڵاته كۆچیان كردووه، فێری زانستی شه‌رعی بووه لای زانایانی سه‌رده‌می خۆی له وڵاتی شام و وازی له خوێندنی نیزامی هێناوه، خه‌ركی زانیاری شه‌رعی بووه خوێندنه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه، تا خوای گه‌وره ده‌رگای لێكرده‌وه‌و بووه تاكه‌كه‌سی سه‌رده‌می خۆی، ئیتر كه‌وته نوسین و دانان و لێكۆڵینه‌وه‌و ئه‌وه‌ی كردی كه‌سانی جگه له‌و لێی بێتوانا بوون، به‌و عیلمانه ناوبانگی ده‌ركرد، پاش ئه‌وه‌ی نوسین و دانراوێكی ئیجگار زۆری له چه‌ند ڕوویه‌كه‌وه له پاش خۆی به جێ هێشت، به ڕه‌حمه‌ت بێ له ساڵی (1419)ك وه‌فاتی كرد.\nمجموع الفتاوى: كۆمه‌ڵێ له فه‌تواو نامه‌كانی شێخی ئیسلام ئیبن ته‌یمیه‌ن، شێخ عبدالرحمن كوڕی قاسم و كوڕه‌كه‌ی كۆیان كردۆته‌وه، كۆمه‌ڵێكی گه‌وره و زۆرن و ناوبانگیان دنیایان پر كرد، له (37) به‌رگدا خۆیان ده‌بیننه‌وه.\nمتشدق: كه‌سێكه زۆر درێژه به قسه‌كانى ده‌دا و خه‌ڵك بێزار ده‌كا.\nمتفیهق: به‌و كه‌سه ده‌وترىَ كه به جۆرێ قسه ده‌كا وا نیشان ده‌دا له به‌رامبه‌ره‌كه‌ى شاره‌زایی زیاتره و چاكتره.\nمتفق عليه: هه‌ردوو پێشه‌وای فه‌رمووده موسلیم و بوخاری ڕیوایه‌تیان كردووه.\nماتریدیه‌كان: تاقمێكی كه‌لامین و پاڵ ئه‌درێنه لای ئه‌بی مه‌نسووری ماتریدی، له سه‌ده‌ی چواره‌مه‌ی كۆچیدا له سه‌مه‌رقه‌ند پێگه‌یشتن و گه‌وره بوون، به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی عه‌قڵیان به كار ده‌هێنا له به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی موعته‌زیله‌و جه‌همیه‌كان و ئه‌وانی دیكه‌شدا، هه‌وڵیان ئه‌دا له نێوان ئه‌وان و ئه‌هلی سوننه‌تدا نێوه‌نێك پێك بێنن له عه‌قیده‌و بیروباوه‌ڕدا، جا ئیتر پله‌و پایه‌ی ژیریان له به‌رامبه‌ر نه‌قڵدا به‌رز كرده‌وه، وه وتیان به ته‌ئویل و ته‌فویض و مه‌جاز له قورئاندا، وه وتیان كه قورئان مه‌خلوقه، وه به هۆی ئه‌وه‌ی له په‌یڕه‌وانی مه‌زهه‌بی حه‌نه‌فی بوون ئه‌وه ڕۆڵ و كاریگه‌ریه‌كی به‌رچاوی هه‌بوو له بڵاوبوونه‌وه‌ی مه‌زهه‌بی ماتریدیدا تا ئه‌مڕۆش.\nمالیكی كوڕی ئه‌نه‌س: مالیكی كوڕی ئه‌نه‌س كوڕی عامر كوڕی عه‌مر كوڕی حارثی ئه‌صبه‌حی، پێشه‌وای داری كۆچ (مه‌دینه) بوو، یه‌كێكه له چوار پێشه‌وا به ناو بانگه‌كه، په‌یڕه‌وی مالیكی بۆ لای ئه‌و پاڵئه‌درێ، له ساڵی (179)ك وه‌فاتی كردووه\nمیسر: وڵاتێكی عه‌ره‌بیه ئه‌كه‌وێته سه‌رووی ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌فریقیا، عه‌مری كوڕی عاص له سه‌رده‌می عومه‌ری كوڕی خطاب‌دا ڕزگاری كرد، وه كردیه بنكه‌یه‌ك بۆ ڕزگاركردنی ئه‌فریقاو مه‌غریب و ئه‌نده‌لوس، قاهره پایته‌خته‌كه‌یه‌تی.\nئايا (جن) دەچێتە لەشی مرۆڤەوە ؟\nجێندەر يان هاوڕەگەزبازى چييە.؟\nئايا فەرموودەى لاواز كارى پێدەكرێ.؟\nئایا حەواڵە بە قەرز درووستە.؟\nشوكردن بەبێ ڕەزامەندى كەسوكار.؟\nموعجيزەى ئیسراو میعراج کەى ڕوویدا.؟\nکۆکردنەوەی نوێژ بەهۆی خۆڵ بارینەوە دروستە.؟\nمێژووی ساختەکراومان فێردەکەن.!\nکەسێکی دی هەڵنەکەوتوو هاوشێوەی سەیید کاریگەری لەسەر ئوممەت هەبێت.!\nئاگاداری سیلەی ڕەحم و خزمایەتی بن.!\nڕەگەزپەرستی بێ باوەڕان.!\nئەگەر بیرتان لە مردن بکردایەوە.!\nئەگەر ئامۆژگارييان كردى..!!\nچاكترین خێر و خۆشی دونیا ئافرەتێکی ساڵحەیە؟\nوەڵامێک بۆ دوژمنانی قورئان.!\nئایا کافران لە دیدی موسڵمانەکانەوە پیسن؟\nزيادە ڕەوي مەكەن لە ئاودا.!


لەبەر رۆشنایی ئەو بابەتانەی ئەیزانین، گرنگترین پرسیاری هەڵبژاردنەکانی حەوتی مانگی حوزەیران ئەوەیە کە هەدەپە ئەتوانێت زیاتر 10%ی دەنگی پێویست بەدەستبهێنێت. بێگومان، وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە چەندین دەرەنجامی گرنگ لەگەڵ خۆیدا هەڵئەگرێت. چونە ناو پەرلەمانی هەدەپە وەک حیزبێک، بەشێوەیەکی کاریگەر باڵانسی سیاسی باشوری رۆژهەڵات ئەگۆڕێت. چونکە زۆربەی کاندیدەکانی ئاک پارتی ناتوانن بچنە پەرلەمان. هەروەها هەلێکی باش ئەبێت بۆ هەدەپە بۆ هێنانی هەندێک ئەندام پەڕلەمان لەخۆرئاوای تورکیا بۆ ناو پەڕلەمان. هەدەپە بتوانێت ساتێکی گرنگ پیشان بدات لەسیاسەتی کوردیدا.\nلەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەر هەدەپە 10%ی دەنگەکان تێپەڕێنێت و بچێتە پەرلەمان وەک حیزبێک، ئەوکاتە دەرەنجامی تر لە پشت ژمارە تازەکانی پەرلەمانەوە ئەبێت وەک پرسیاری ئەوەی کە ئاک پارتی ئەتوانێت رابەرایەتی زۆرینەی پەرلەمان بکات بۆ گۆڕینی دەستور. من لە گرنگی ئەمە کەم ناکەمەوە. بەخشینی دەسەڵاتدارێتی رەهاو حەزکردن بە مانەوەی ئەردۆگان لەسەر کورسی دەسەڵات بۆ رزگارکردنی خۆی و خێزانەکەی، هۆکاری زۆر هەیە بۆ نیگران بون.\nئەوترێت، حاڵەتێکی تری گرنگی سەرکەوتنی هەدەپە ئەوەیە کە گرنگیەکی زیاتر ئەبەخشێت بە هەڵبژاردن. نیازی هەدەپە ئەبیستین بۆ دەربازبون لەو وێنەی کە هەدەپە تەنیا بنیاتنراوە لەسەر ئامانجەکانی نەتەوەی کورد، بەڵکو ئەیانەوێت ببن بەپارتێک بۆ هەمو تورکەکان. لەکاتێکدا ئەمە جێی دەستخۆشییە لەڕوی مەبەستەوە، بەڵام ئەوەی ئەمێنێتەوە ئەوەیە کە ئەم نیازە ببینرێت جێبەجێبکرێت لەئەرزی واقیعدا. گرنگی راستەقینەی چونە ناو پەڕلەمانی هەدەپە ئەوەیە کە لەوانەیە ببێتە خاوەن بەشێکی گرنگ لەجەستەی سیاسی تورکیادا. کە من پێموایە ئەمەش گرنگی راستەقینەی رۆڵی هەدەپەیە لەناو پەرلەماندا. هەدەپە کە زیاتر 10%ی دەنگەکان بەدەستبهێنێت و کارەکانی لە "چوارچێوەی سیستەمەکەدا" جێبەجێ بکات. پێموایە ئەمەش ئەبێتە هۆی ئەوەی کە زیاتر لەگەڵ هاونیشتیمانیە کوردەکانمان یەکبگرینەوە و یارمەتیدەر بێت بۆ چارەسەرکردنی کۆمەڵێک کێشە لەناو سیاسەتی دیموکراسیدا.\nهەڵبژادنی گشتی (7)ی حوزەیرانی داهاتو، ساتێکی یەکلاکەرەوە ئەبێت بۆ پرسی رێگەخٶشکردن بۆ تورکیای دوای ئەردۆگان. نەک بەتەنیا بینینی ئەو نا ئارامیەی کە ئێستا لەناو ئاک پارتیدا هەیە جێی دڵخۆشیە، بەڵکو هەروەها دەرکەوتنی زیاتری رەزامەندی خەڵکە لە پارتەکانی مەهەپەو هەدەپە. هەدەپە کەمترین دەرفەتی هەڵەکردنی هەیە لە کەمپینی ئەم هەڵبژاردنەدا. یەکەم ئەرکی ئەوەیە کە ناوی کاندیدەکانی ئاشکرا بکات و ژمارەیەکی زۆر تورک هەبن لەکاندیدەکاندا. بنیاتنانی ستراتیجیەتی کەمپەینەیەکەیان لەسەر هاوسەرۆکی هەدەپە سەڵاحەدین دەمیرتاش لەوانەیە هەڵبژاردنێکی باشبێت. هەدەپە ئەرکێکی گەورەی لەپێشە لە دڵنیاکردنەوەی ئەوکەسانەی کە گومانیان لە دەنگدان هەیە، بەوەی کە هیچ جۆرە ڕێکەوتنێکی نهینیان لەگەڵ ئەردۆگان نیە بۆ پاڵپشتیکردنی لە دوای هەڵبژاردن لەبەرامبەر ئۆتۆنۆمی کوردەکان. هەروەها، توندوتیژی لە شارەکانی تورکیا ئەبێتە هۆی ئەوەی کە زۆرێک لەدەنگدەران لە هەدەپە دوربکەونەوە.\nهەدەپەو دەمیرتاش پێویستە ئەوە نیشانی دەنگدەرانی تورک بدەن کە ئەوانیش وەک ملیۆنەها تورک لەسەر ئەو بۆچونەن کە ئەیانەوێت کۆتایی دەسەڵاتی کارەساتاوی چوار ساڵیە زۆرینە- ئیسلامیەتیەکەی ئەردۆگان ببینن.\nسەرچاوە: تودەیس زەمان


09:45 - 15/05/2019 62 جار خوێندراوەتەوە\nدوای راپەڕین، بەشدارییەکی کەمم لە گۆڤاری “وێران” هەبوو، دەمویست ئیش لەسەر دەنگی “تاک”ی ئێمە بکرێ. من دواتر کشامەوە، چونکە ئەو رەنگە سوریالی ئامێزە، زۆر زاڵ بوو، وەک دووبارەکردنەوەیەک بوو بۆ رێبازی سوریالی، سەرەتای سەدەی بیستەمی فەڕەنسا. هەستم بە جۆرە “ئەناکرۆنیک”ێک دەکرد کە وەک دووپاتبوونەوەی ساڵانی بیستی سەدەی رابردوو بێ، راستە زۆر نوێ بوو بۆ کۆمەڵگەی کوردیی دوای راپەڕین، بەڵام ئەوەی ئاگاداری ئەدەبییاتی فەڕەنسی بێ، دەیزانی کە زۆر دووبارەبوونەوەی تیایە!.\nلە دیوانی “زەردک”ەوە من پێداگریی لەو دەنگە تاکە دەکەم، تاکێکی ئازاد، هەژموونی نیشتیمان بە مانا سیاسییەکەی، تەنانەت بە مانا حیزبییە بەرتەسکەکەی تیا نەمابێ، پاکبووبێتەوە لە هەژموونی ئایدۆلۆژیی چ ئاینیی چ عەلمانی، جەختکردن بێ لەسەر کاری ئافراندن و گەڕان بە دوای خودێکی بزربوودا، چونکە لە هەموو حاڵەتەکاندا، تاک لە کۆمەڵگەی ئێمەدا، یا لە کۆمەڵگەی رۆژهەڵات بە گشتی، لە ژێر مێژووییەکی تێکچڕژاو و ئاڵۆزدا ون بووە. راستە ئەم هەوڵە رەنگێکی تاکگەرای پێوە دیارە، بەڵام تەنها ئەمە لەباربوو. ئەدەبییاتی ئێمە، لە دوای دابڕانی لە ئەدەبییاتی “حوجرە”ەوە، بە دوای ناسنامە و شوناسێکی دەستەجەمعییدا دەگەڕێ. لەلای زێوەرو فایق بێکەس و پیرەمێردو تەنانەت لەلای گۆرانیش ئەمە زۆر روونە، (شێرکۆ بێکەس) هەمیشە لە هەوڵێکدا بوو کە ئەو دەنگە تاکگەرایە بپارێزێ، بەڵام پرۆژەکەی تا دوا سنوورەکانی نەبرد، چونکە ئەو وابەستەی مێژوویەکی فەرهەنگی و سیاسیی و حیزبیی بوو، بۆیە ئەم گەمەیەی تا دوا تخووبەکانی نەکرد.\nژیانی تاراوگە لەبارتر بوو، بۆ ئەوەی مرۆڤ هەست بکا لە دەرەوە کەمتر لە ژێر چاودێریی کۆمەڵایەتی و ئەدەبیی و سیاسیی دایە، لە نێو تەونێکی نوێدا ئیش دەکات کە بە لایەن کەمەوە هەست بە ئازادییەکی بێ سنوور دەکات، ئەگەر چی هەموو کۆمەڵگەیەک سنووری بۆ ئەو ئازادییانە داناوە، جا بە گوتراو بێ و بە نەگوتراو، بەڵام تاکی پەناهەندە، سەرەتا نازانێ ئەو سنوورانە چۆن دیاریی کراون. لێرەوە کاری پێداچوونەوەو شەنوکەو و مشتوماڵکردنی دنیادیتنێکی نوێ چەکەرە دەکات.\nسەرجەم ئەو تەونانە بەسەر دەکاتەوە کە تاک بە کۆمەڵ، تاک بە مێژوو دەبەستێتەوە، مەبەست لەو مێژووەیە کە تاکو حاڵی حازر کاری خۆی لەسەر کۆمەڵگەو تاکەکان دەکات، بە مێژووی ئەدەبیی و سیاسیی و کۆمەڵایەتی و هتد..یەوە.\nهەندەی بارستاییە هەندە مێژوو نییە. ئەم شوێنە نوێیە خاوەن گوتاری نوێیە، چونکە لە هەلومەرجێکی دیکەدا دەگوترێ، بێگومان ئەم پەیوەندییە میکانیکیی نییە، بەڵکو بەرهەمی لێکدانی دوو کەلتوورە، لە پێکگەیشتنی دوو جیهانبینییەوە سەرهەڵدەدا؛ لەهەمان کاتدا، بە دوو دیویشدا ئیش دەکات، هەم بەرهەمی پرسیار وروژاندنەوە سەبارەت بە کەلتوور و پێکهاتەکانی کەلتووری بنەڕەت، هەم پرسیار وروژاندنیشە سەبارەت بە کەلتووری نوێ.\nئەم لێکدان و لێکترنجاندنەوە هەمیشە قەیراناوییە، بەڵام هەمیشەش بە سوود کۆتایی دێ. چونکە تاکی ئێمە، لە پێگەیەکی زۆر لەرزۆکدا پەروەردە دەکرێ، لە نێو رەتابەتێکی بێ بەرهەمدا ژیانی بەڕێ دەکات، تەنانەت هەندێجار پرسیارەکانیشمان ورد و قووڵ نین...\nتێزێکی ئەدۆنیس هەیە مایەی سەرنج بوو، بە تایبەتی بۆ ئەو قۆناغە، کە پێداگریی لەسەر خاڵێکی زۆر بنەڕەتی دەکات ئەویش “بەشۆڕشکردنی زمانە، یا تەقینەوەی زمانە” لە جیاتی ئەوەی شیعر داوای شۆڕش بکا، یا داوای ئازادی بکات، با سەرەتا خۆی لە ئەو کۆت و زنجیرانە رزگار بکا کە کەلەپوور بەسەریدا سەپاندونێتی. ئارەزووم دەکرد وشەکان بکوژم، بۆ ئەوەی سەرلەنوێ زیندوویان بکەمەوە.\nرەنگە ئەمە کرۆکی کردەی شیعر نووسین بێ. وەک هینری مێشونیک دەڵێ شیعر هەم کار لەسەر بەردەوامیی دەکات، هەم کار لەسەر دابڕان. هەموو وشەیەک بەرهەمی بەردەوامییە، هەموو کوشتنێکی وشە دابڕانە تاکو سەرلەنوێ لە دایکبێتەوە. ئەمە بنچینەی پرۆژەی “زەردک” بوو.\nلەگەڵ گۆران .... باسکردن لەجوانیی\nحەسار و سەگەکانی باوکم\nبەراوردێکی لاسەنگ لـــــــــــــە نێوان نالی و مەولەوی دا\nخودا هی كێ یە؟


هێرش بۆ سه‌ر به‌ندكراوانی سیاسی زیندانی ورمێ – کۆمەڵە\nهێرش بۆ سه‌ر به‌ندكراوانی سیاسی زیندانی ورمێ\nبه پێی ڕاپۆرتی ڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، پێش نیوه‌ڕۆی ڕۆژی سێشه‌ممه گاردی تایبەتی زیندانی ورمێ هەڵیانکوتاوەتە سەر بەندی زیندانیانی سیاسی و وێڕای لێدان و کوتانی بەندکراوان تێلویزیۆن و یەخچاڵی ئەوبەندەیان تێکشکاندووە و بەندکراوانی سیاسی و مەزهەبیش له ناڕه‌زایه‌تی به‌م کردەوەیە مانیان لە خواردن گرتووە.\nبەپێی ئه‌م ڕاپۆرته، بەندکراوانی سیاسی زیندانی ورمێ ڕۆژی سێشەممە ٢٥ی خەرمانان، بە نیشانەی ناڕەزایەتیی دەربڕین بە دۆخی نالەباری بەند، پچڕانی بەردەوامی کارەبا و ئاوی ناو زیندان، نانی ژەمی بەیانییان وەر نەگرتووە. هاوكات جێگری بەرپرسی ماڵی زیندانی بەڵێنی پێیان داوە کە تا ١٠ ڕۆژی دیکە بیانگوازنەوە بۆ بەندی نوێ یان ئەوەی داواکارییەکانیان جێبەجێ بکەن. بە وتەی به‌ندكراوانی مانگرتوو، دوای چوونە دەرەوەی ناوبراو هێزەکانی گاردی تایبەت لە هەر دوو دەرگای بەندی سیاسی جێگیر بوون و دواتر گاردی تایبەت بە هاوکاری هێزەکانی پاراستنی زانیاری ڕژاونه‌نته ناو بەند و بەندکراوانیان دایە بەر لێدان و کوتان. شایانی باسه، دوای هێرشی گاردی تایبەت بۆ سەر بەندی زیندانیانی سیاسی، سەرجەم بەندکراوانی ئەو بەندە کە ٤٥ کەسن مانیان لە خواردن گرتووە و ژەمی نەهاری خۆیان ڕژاندووەتە سەر ئەرز.\nهه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی حوكمی ئێعدامی هوشمه‌ند عه‌لی پوور زیندانی سیاسی\nپشتیوانی یه‌كێتییه كرێكارییه‌كانی بێلژیك له مانگرتنی كرێكارانی پێترۆشیمی ئێران


بۆ خۆپارێزی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا دوو ڕێگەی سنووری ڕواندز دادەخرێن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/04 - 10:57 PM\nقائیمقامییەتی شارۆچكەی ڕواندز لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەبەوەدەكات:”لە چوارچێوەی ڕێكارە خۆپارێزییەكان بۆ بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، دوو ڕێگەی هاتوچۆ لە سنوورەكەیان دادەخەن”.\nقائیمقامییەتی شارۆچكەی ڕواندز ڕوونیشیكردووەتەوە:” لەسەر فەرمانی وەزارەتی ناوخۆ و لەپێناو سەلامەتی هاووڵاتییان ڕێگەی نێوان شارەدێی وەرتێ- ڕانیە و گۆجاڕ- پشدەر داخران”.\nقائیمقامییەتی شارۆچكەی ڕواندز ئەوەشیخستووەتەڕوو:”بڕیاری داخستنی ڕێگەكان كاتییە”.\nقائیمقامییەتی شارۆچكەی ڕواندز، داواشی لە هاووڵاتییان كردووە كە هاوكاریان بن لە جێبەجێكردنی بڕیارەكە و بۆ هاتوچۆكردنیش دەتوانن ڕێگەی بالیسان لە سنووری شارەدێی خەلیفان سەر بە شارۆچكەی سۆران بەكاربهێنن.\nبالیسانپشدەرخەلیفانڕانیەڕواندزسۆرانڤایرۆسی كۆرۆناگۆجاڕوەرتێوەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێم\nوەزارەتی تەندروستی عیراق: لە بەغدا دووەم حاڵەتی گیان لەدەستدان بە كۆرۆنا تۆماركرا\nد. شەماڵ جەبار یاوەر دەنگۆیەك ڕەتدەكاتەوە\n“ئەو كەسانە دەدەینە دادگا”\nئابوری20 کاتژمێر پێش ئێستا\nعێراق21 کاتژمێر پێش ئێستا


◄ Result: Found 144, page 1 of 15 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 01-05-1981 Dates & Events\n📅 Added on Jan 20 2017 8:53PM\n👁 This item has been viewed 6,353 times\n- بەستنی کۆنفڕانسی مالیمۆس. [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ H.B. 20-1-2017 20:53:31\n📅 25-05-1981 Dates & Events\n📅 Added on May 26 2016 12:26PM\n👁 This item has been viewed 4,847 times\n- بەئامادەبوونی (185) ئەندام لە 1981/5/25 تا 1981- [ More... 👁] ✖ ✖ 3 0 ✔ 70% ✍ S.E. 26-5-2016 12:26:09\n✌ ئارام حەمە سەعید Martyrs\n📅 Added on Apr 5 2009 8:46PM\nلەساڵی 1966 لە سلێمانی لەدایکبووە، ساڵی 1982 پەیوە [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 5-4-2009 20:46:03\n✌ ئارام شەفیق (ئارامی وەستا شەفیق) Martyrs\n📅 Added on Sep 26 2016 11:29AM\nلەساڵی 1962 لە سلێمانی لە دایکبووە. لەساڵی 1979 پ [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ M.B. 26-9-2016 11:29:43\n📷 ئارام و کۆمەڵێک پێشمەرگە... Image and Description\n📅 Added on Nov 29 2009 7:22PM\n👁 This item has been viewed 16,957 times\nڕیزی سەرەوە لای چەپەوە دووهەم نەبەز (خولەی جگەر)، [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ H.B. 29-11-2009 19:22:11\n📷 ئامادەکاری بۆ يەکەم کۆنفراسی کۆمەڵە Image and Description\n📅 Added on Jun 14 2017 9:46AM\nئەم وێنەيە ديمەنێکە لە يەکەم کۆنفراسی کۆمەڵەی مارک [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ A.Î. 14-6-2017 9:46:49\n📄 ئاڵای شۆڕش (ڕۆژنامە) Publications\n📅 Added on Jan 2 2016 11:27PM\nرۆژنامەیەکە، تەنها 1 ژمارەی لێدەرچووە. شاسوار جەلا [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ S.E. 2-1-2016 23:27:24\n👫 ئومێد سەعید گەوهەر Biography\n📅 Added on Feb 19 2019 10:49PM\nپێشمەرگەی دێرینی کۆمەڵە و کوڕی کەسایەتیی بەناوبانگ [ More... 👁] ✖ ✖ 3 3 ✔ 99% ✍ H.B. 19-2-2019 22:49:42\n👫 ئومێد عیسا (رەوەز) Biography\n📅 Added on Dec 7 2014 11:51PM\nچالاکوان ساڵی 1962 لە هەولێر لە گەڕەکی (جولەکان) ت [ More... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ M.B. 7-12-2014 23:51:54\n✌ ئیبراهیم شێخ مەحمود محەمەدی باخ ناسراو بە (دکتۆر رێباز) Martyrs\n📅 Added on Jun 9 2015 8:34PM\n👁 This item has been viewed 2,843 times\nکادیری کۆمەڵە و برای شەهید شەماڵ (محەمەد شێخ مەحمو [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ M.B. 9-6-2015 20:34:11


براوەی خەڵاتی ماملێ 2022 ناسێندرا\nتاريخ: ۱۴۰۰ دوشنبه ۲۷ دي ساعت ۲۰:۳۵ بازدید: 1187 نظرات: 0 کد مطلب: 17446\nلە ڕێ‌وڕەسمێکدا کە ئەمڕۆ، ٢٧ی بەفرانبار لە شاری مەهاباد بەڕێوە چوو، کاوە فەقیەزادە، ژەنیاری مۆسیقا و ڕێبەری ئۆرکێسترای فیلارمونیکی موکریان، خەڵاتی مەڵبەندی ماملێی ئەمساڵی پێ بەخشرا.\nلەم ڕێوڕەسمەدا کە بەشداریی کۆمەڵێک لە هونەرمەندان و ئەدیبانی مەهاباد بەڕێوە چوو، لەسەر کەسایەتیی و باری مۆسیقایی بەرهەمەکانی مامۆستا محەممەد ماملێ قسە کرا.\nعەبدوڵڵا ماملێ، کوڕی مامۆستا ماملێ لە لێدوانێک لەگەڵ هاژەدا گوتی: ڕێ‌وڕەسمی خەڵاتی ماملێ ساڵانە لە لایەن مەڵبەندی ماملێ‌ـوە بەڕێوە دەچێت، ئامانجی ئەم مەڵبەندە نوێکردنەوەی پێوەندییەکانی بنەماڵەی مامۆستا ماملێ لەگەڵ هونەرمەندانە.\nعەبدوڵڵا ماملێ لەبارەی چالاکیی مەڵبەندی هونەریی ماملێ گوتی: ئەم خەڵاتە وەک هاندانێک بۆ هونەرمەندان و هۆگران بە هونەری کوردی دەست‌نیشان دەکرێت کە بتوانن بە فەرهەنگ و زمانی کوردی خزمەت بکەن.\nماملێ هەروەها ڕایگەیاند: بە بۆنەی تێکۆشان و خزمەتەکانی هونەرمەند کاوە فەقیەزادە لە بواری مۆسیقا و گەشەپێدان بە هونەری کوردی، خەڵاتی هونەریی مەڵبەندی ماملێ ٢٠٢٢ـی پێ بەخشرا.\nکاو فەقیەزادە لە ساڵی 49ی هەتاوی لە شاری مەهاباد لەدایک بووە. ساڵی ١٣٧٨ی هەتاوی چالاکییە هونەرییەکانی خۆی لە بواری کۆکردنەوەی ئەلفوبێی مۆسیقا، واتا نۆتنووسی و نوێکردنەوەی بەرهەمە کلاسیک و ڕەسەنەکانی هونەرمەندانی کورد دەست پێ کردووە. بۆ ماوەی چوار ساڵ لە شاری سلێمانی ژیاوە و لەوێ خەریکی توێژینەوە و لێکۆڵینەوە بووە لە ئەنیستیتۆی کوردی ئەو شارە. هەروەها لە باشووری کوردستان مامۆستای زانکۆ بووە.\nلە ماوەی ٣۵ ساڵ لە ژیانی هونەریی خۆی، ناوبراو تا ئێستا ١٢ کتێبی تایبەت بە مۆسیقای کوردی لەچاپ داوە.\nکاوە فەقیەزادە ساڵی ١٣٨٨ی هەتاوی، ئۆرکێسترای فیلارمونیکی موکریان بە بەشداریی ژەنیارانی ناوچە لە شاری مەهاباد دامەزراند و لەم بوارانەدا چالاکیی خۆی درێژە پێ بدا.\nخەڵاتی ماملێ، وەک هێمایەکی ڕێزلێنان لە هونەرمەندی کورد، ماوەی ١٣ ساڵە چالاکە و لەلایان مەڵبەندی هونەریی ماملێ‌ـوە ساڵانە پێشکەش بەو هونەرمەندە ماندوو و تێکۆشەرانە دەکرێت کە لە خزمەتکردنی هونەری کوردیدا تێکۆشاون و گەشەیان پێ بەخشیوە.\nتا ئێستا مامۆستایان، قالەمەڕە، ئەندریاس خەمۆ، عەبباس کەمەندی، عەزیز شارۆخ، ناسر ڕەزازی، زۆزان، تیپی مۆسیقای سلێمانی، مەزهەر خالەقی، خەلیل خەمگین، حوسێن سەفامەنش، محەممەدڕەزا دارابی و دڵشاد سەعید خەڵاتی ماملێان لە ساڵەکانی ٢٠٠٩ تا ٢٠٢١ پێ بەخشراوە.