ماركسیزم و تیۆری دەوڵەت\nبۆچی بابەتی دەوڵەت؟\nـــ لەسەرەتای سەردەمی مۆدرینایەتی و روشنفكریییەوە، هاوكات لەگەڵ گۆرانكارییە سیاسی و فیكری و ئابورییەكان كە سەرمایەداری ئەنجامیداوە تا هەلومەرجی ئێستا، ململانێ سەبارەت بە چەمكی دەوڵەت بەردەوامە. ئەم بابەتە ناونیشانێكی سەرەكی ململانێی ئایدیۆلوجی و سیاسییە لە سەر ئاستی جیهانی و لە چوارچێوەی هەر وڵاتیك.\nبە نیسبەت هێزەكانی چەپ ئەم بابەتە گرنگییەكی تایبەتی هەیە بە تایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەراست باس لە چاكسازی دەوڵەت.. دەوڵەتی یاسا..دەوڵەتی مەدەنی، دەكرێت. ئەم بابەتە یارمەتیمان دەدات بۆ بنیاتنانی هێزی كۆمەلایەتی كاریگەر بۆ ئەنجامدانی گۆرانكاری كۆمەڵایەتی بەتایبەتی بیری ماركسی سەبارەت بەم بابەتە بەردەوام دوچاری شاڵاوی فیكری لەلایەن لیبرالیزمی نوێ و پاشماوەكانی پێكهاتە دوواكەوتووەكان، بۆتەوە.\nباسكردنی تیئۆری دەوڵەت راستەوخۆ پەیوەندی بەو میتۆدەوە هەیە كە مێژووی پێ دراسەت دەكرێ. بۆیە تیئۆری دەوڵەت لای ماركسییەكان فراوانترە لە باسكردنی بابەتی سەروەری و بنەماكانی دەوڵەت ... هتد.. ئەم بابەتە پەیوەندی بە باسكردنی هێزەكانی بزوێنەری مێژووی مرۆڤایەتییەوە هەیە و گۆرانكاری كۆمەڵایەتییەوە هەیە. هەر لەم دیدەشەوە لینین لە یەكێك لە كتێبە گرنگەكانی باسی دەوڵەت و شۆرش بەیەكەوە دەكات، و ناونیشانی كتێبەكەی بەو جۆرەیە.\nــ ئایا ئەم بابەتە لە هەلومەرجی ئێستادا پێویستی هەیە؟\nلە وەڵامدا دەڵین ئێجگار پێویستە چونكە رێرەوی پەرەسەندی كۆمەڵگای مرۆڤایەتی و هێزە بزوێنەرەكانی مێژوو كۆتاییی نەهاتوە. ئەمرۆ فەلسەفەی مێژوو و روداوەكان بە جۆرێك هەڵسەنگاندنی بۆ دەكرێت كە بەكاربێت و بگونجێ لەگەڵ چەسپاندنی نموونەی دەوڵەتی لیبرال كە بە كۆتایی مێژوو دەخرێتە روو. ئەم بۆچونە لە بۆچونەكانی فۆكۆیاما دەردەكەوێت كە دەڵی رەخنەگران بە هەڵە لە من گەیشتوون ... من ناڵیم ئایندە خاڵی وەرچەرخان و گۆرانی تێدا نییە، بەڵكو هەر وەكو چۆن هیگڵ و ماركس ووتویانە كۆمەڵگا مرۆڤایەتییەكان لە پەرەسەندندان. میژوو ناگاتە ئەنجامی خۆی تا مرۆڤایەتی نەگاتە سیستمی سیاسی نموونەیی:( كۆمۆنیزم كە ماركس خەیاڵی پێوە دەبینی یان دەوڵتی لیبراڵ كە هیگڵ بانگەشەی بۆ دەكرد)، كە ئێستا هاتۆتە دی.\nتەماشاكەن فۆكۆیاما كە باسی ماركس دەكات دەڵی خەیاڵی پێوە دەبینی، بەڵام كە باسی دەوڵەتی لیبرالی نمونەی هیگڵ دەكات دەڵی بانگەشەی بۆ دەكرد!\nجگە لەمەش ئایا چەمكی سیستمی سیاسی نمونەیی لە مێژوودا هەیە؟!\nـــ كە باس لە تیئۆری ماركسیزم سەبارەت بە دەوڵەت دەكەین مەبەست خستنەرووی بابەتێكی مێژوویی نییە بەڵكۆ ئەم بابەتە پەیوەندی بە سەرهەڵدانی دەوڵەت و ناوەرۆك و وئەركەكانی و پەرەسەندنی دەوڵەت وەك دیاردەیەكی كۆمەڵایەتی، هەیە. بۆیە تیئۆری دەوڵەت كە ململانێی سیاسی و فیكری لەسەرە و بۆ چەندین بابەتی وردەكاری و لقی جیاواز دابەش دەبێت.\nــ لێرەدا پێویستە ئاماژە بە میتۆدی ماركس بدەین سەبارەت بە چەمكی دەوڵەت. ئەم میتۆدە لە یەك نوسراوی ماركس یان لە یەك بەرهەمی تیئۆرزانە ماركسییەكاندا نییە. بەڵكو لە چەندین بەرهەمەكانی ماركس و ئینگلز ولینین و هتد ئاماژەی بۆ كراوە و لە دراسەتكردنی تێكرای ئەو بەرهەمانە دەتوانین باس لە تیئۆری دەوڵەت لە ماركسیزم بكەین.\nــ بۆ ئەم بوارە گەرانەوە بۆ چەندین بەرهەمی فیكری پێویستە، لەوانە: ئایدیۆلوژی ئەلمانی.. بنچەی خێزان وخاوەنداریتی تایبەت و دەوڵەت كە ئەنگلس سەبارەت بە توێژینەوەكانی مۆرگان نوسیوێتی..فورباخ و وكۆتایی فەلسەفەی كلاسیكی ئەلمانی.. دەولەت و شۆرش.. نامەكانی ماركس.. بنەمانی فەلسەفەی ماركس .. ماتریالزمی مێژوویی. هەژدەی برۆمێر.. مانفێستی حزبی كۆمۆنیست.. هتد.\nـ هەڵبەتە ماركس لە بەرهەمەكانیدا تیئۆرێكی سەرتاسەری سەبارەت بە دەوڵەت نەخستەڕوو. ئەو بابەتانەی كە لە بەرهەمە جۆراجۆرەكانی لەم بوارەدا بەدی دەكرێت، كۆمەڵێك پرنسیپی سەرەكییە بۆ تیئۆرێكی ماركسیزم سەبارەت بە دەوڵەت كە ئینگلز ولینین و بیرمەندە ماركسیستەكان پەرەیان پیداوە. ئەوەی لای ئەو گرنگ بوو كە دەوڵەت وەك دیارەدەیەك بەتەنها شیناكرێتەوە و بونێكی سەربەخۆ بە خۆی نییە.\nـ ئەو بابەتانەی كە پەیوەندی بە چەمكی دەوڵەتەوە هەیە و لە سەرەتاكانی رەخنەگرتن لە هیگل كە لە (رەخنە لە فەلسەفەی ماف لای هیگل) دا هاتووە، ماركس لە چوارچێوەی فەلسەفی و مێژوویی ئاماژە بە جیابونەوەی دەوڵەت لە كۆمەڵگای مەدەنی دەكات و كارتێكردنی فیورباخی لەسەرە، بەڵام دواتر لە كتێبی ئایدیۆلوجیای ئەلمانیی (1845 ـ 1846) دەپەرێتەوە ئەو دیوی هۆشمەندی هیگل و فیورباخ، و بۆچونی نویی خۆی سەبارەت بە تێروانینی ماتریالزمی مێژووی دەخاتەروو. لەم كتێبەدا ئاماژە بۆ كۆمەڵێك بابەتی گرنگ دەكرێ لەوانە: ناوەرۆكی دەوڵەت، دەوڵەت ودابەشبوونی چینایەتی، دەوڵەت و چینی بۆرژوا، سەرچاوەی درووستبوونی دەوڵەت، دەوڵەت و وتۆێژی دەرەبەگایەتی وتوێژە پیشەییەكان، دەوڵەت وكۆمەڵگای مەدەنی، دەوڵەت لە روانگەی هیگلییە لاوەكان ، ورەخنەگرتن لە خولیای سەربەخۆیی دەوڵەت.\nــ ماركس چەمكی دەوڵەتی بە داماڵین لە یاسا و لۆجیكە گشتییەكانی ماركسیەت نەخستەروو، بەڵكو لە چوارچێوەی یاسای گشتی و رێرەوی واقیعی ماتریالزمی دیالكتیكی. دەوڵەت بەشێكە لە سەرخان و رەنگدانەوەی سیستمی ئابوری و پەیوەندییەكانی بەرهەمهێنان و شێوازی بەرهەمهێنانە. كە باسی سیستمی ئابوری دەكەین مانای ئەوە نییە بە شێوازی میكانیكی بروانینە پەیوەندی دەوڵەت بە سیستمی ئابورییەوە. بۆیە كە باسی هێزەكان و پەیوەندییەكانی بەرهەمهێنان دەكەین ناكرێ بە سادەیی پەیوەندی نێوان سەرخان وژێرخان تێبگەین.\nلە كتیبی ئایدیۆلۆجی ئەلمانی كە وەڵامدانەوەیە بۆ هیگڵ، ماركس وئەنگلس باسی پرنسیپە سەرەكییەكانی ماتریالزمی مێژووی دەكەن و شیكردنەوەیەكی رەخنەگرانە بۆ قۆناغەكانی پەرەسەندنی مێژوو دەكەن، و ئاماژە دەكەن كە پەرەسەندی میژوو پەیوەندی هەیە بە كارتێكردنی مرۆڤ لەسەر سروشت و توانای گۆرانكاری لە سروشت كە جێگر وئامرازی نوێ پەیدا بووە و پێداویستی كۆمەڵایەتی سادە ئەنجام بدات وەك ئەلتەرناتیفیك بۆ ئەو گۆرانكارییانەی كە تەنها بە هۆكاری سروشتەوە ئەنجام دەدرا. بەمجۆرە مێژوو بەرهەمهێنانی ئامرازی بوون بووە واتە ژیانی مادی خودی مرۆڤ.\nــ سەبارەت بە لۆجیكی پەیدابوونی دەوڵەت ئەنگلس شیكردنەوە وهەڵەسنگاندن بۆ وتەیەكی هیگل دەكات كە دەڵیت" هەر واقعیك هەبێ ئەوا معقولە، وهەر معقولیكیش واقیعە".\nئەنگلس دەلێت: ئەو بابەتەی كە پێشتر واقیع بووە لە میانەی پەرەسەندن، واقیع بوونی لە دەس ئەدات و پێداویستی نامێنێت و سیفەتی معقول بوونی دەدۆرێنێت. ئەو واقیعەی كە گیان دەدات واقیعیكی نوێ كە لە گەڵ ژیان دەشێت، شوێنی دەگرێتەوە. ئەگەر كۆن عاقل بیت ئەوا بە ئاشتی شوێن بۆ نوێ بەجێ دێلێت. ئەگەر نا ئەوا بە توندو تیژی.\nئەگەر بە پێی دیالكتیكی هیگل وتەكەی هیگل شیبكەینەوە ئەوا ئەو واقیعە بۆ دژەكەی دەگۆردرێت.. هەندی بابەت لە میژووی مرۆڤایەتی واقیع بووە بەڵام بە تێپەربوونی كات دژ بە عەقل بووە. بەم جۆرە ئەوەی وترا هەر واقیعیك مەعقولە دەبیتە ئەوەی كە واقیعێك پێداویستی خۆی لە دەس بدات شایانی نەمانە. ئەم لۆجیكە لەلایەن ماركسەوە شیكردنەوەی گۆرانكاری دەوڵەتەكان بووە.. ئیمبراتۆری رۆمانی جێگای كۆماری رۆمانی گرتۆتەوە. رژێمی پاشایەتی فەرنسا لە 1789 بوو بە ناواقیع.\nـــ ئەم تێروانینەی ماركس ئاماژەیە بەوەی كە گۆمەلگای كامل بوو ودەوڵەتی كامل بوو تەنها لە خیالدا هەیە. هەموو سیستمە كۆمەڵایەتییەكان لەرێرەوی مێژوودا تەنها قۆناغی كاتییە لەكاروانی كۆمەڵگای مرۆڤایەتی كە كۆتایی نایەت.\nـــ تێكرای ئەم بابەتانەی لە سەرەتاوە باسمان كرد مەبەست لێی ئەوەیە كە بلێن چەمكی دەوڵەت لای ماركس لەمیتۆدی ماركس سەبارەت بە پەرەسەندن ومێژوو وململانی چینایەتی جیا نابێتەوە.\nــ بە نیسبەت ماركسەوە دەوڵەت لە ئاكامی توافق و سازشبوون یان سازانی چینایەتی یان گرێبەستی كۆمەڵایەتی نەهاتۆتە كایەوە. لە نامەیەكی ماركس لە 28 كانونی یەكەمی 1846 ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە لەسەدەی هەژدەهەم هەندی "كەسی نیمچە عاقل" وایان دەزانی كە دارشتنێك بۆ نیوانگیری بۆ توێژكان وپاشا و خانەدانەكان وبەرلەمان دەدۆزنەوە، بەڵام شۆرشی فەرنسا هات وهەموویانی تێك وپێكدا.\nـ لە تیئۆری دەوڵەت لای ماركس چەمكی (بەرژەوەندی گشتی) دەوڵەتی درووست نەكردوە، بە هەمان شێوە دەوڵەت رەنگدانەوەی مافی خودایی نەبووە و سەرچاوەی دەوڵەت شەرعیەتی لە ئاین وەرنەگرتوە.\nفیورباخ ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە قۆناغەكانی مرۆڤایەتی لە یەكتر جیادەكرێتەوە بە گۆرانكاری ئاینەكان و بزافی مێژوویی ناگاتە بناغەی خۆی تەنها بە جێگربونی لە دڵی مرۆڤ.\nهەڵبەتە ئەم بۆچونەش وەك ئەنگلس باسی دەكات راست نییە. لە مێژودا وەرچەرخانی مەزن هەبووە كە هاوكات لە گەل گۆرانكارییە ئاینیییەكان نەبووە. بزافە كۆمەڵایەتییەكان كە مۆركی ئینییان وەرگرتوە بە هۆی ئەوە بووە كە سەدەی ناوەراست تەنها لاهوت وئاینی لە بواری ئایدیۆلۆژی بەرهەم هێناوە.\nـــ لە بنەچەی خێزان و خاوەندارێتی تایبەت ودەوڵەت ئەنگلس دەلێت"دەوڵەت بە هیچ جۆرێك بریتی نییە لە دەسەڵاتێكی دەرەكی و بەسەر كۆمەڵگادا سەپێندرابێت، بە هەمان شێوە دەولەت بەرجەستەكاری هزری رەوشتگەری نییە، وێنە و بەرجەسەكاری مێشك نییە وەك هیگل دەلێت.\nدەولەت بەرهەمی كۆمەڵگایە لەپلەیەكی دیاریكراوی پەرەسەندینیدا. دەولەت بریتییە لە دانپێنان كە ئەو كۆمەڵگایە كەوتۆتە نێو ململانێ ودژایەتی لە نێو خودی خۆیدا، و ناتوانی چارەسەری بكات. بۆ ئەوەی دژ بەیەكەكان خۆیان نەكەن بە خۆراكی شەرێكی بێئاكام پێویستیان بەچوارچێوەیەكی بەرزەفتكراو هەیە كە رایان بگرێت. دەسەڵاتێك كە لە ناخی كۆمەڵگاوە هەڵقوڵاوە بەڵام خۆی لە سەروو كۆمەڵگا دادەنێت. دەسەڵاتێك جار لە جار زیاتر لە كۆمەڵگا دابڕاو ونامۆتر ئەویش بریتییە لە دەوڵەت. ئەلێرەدا یاسای یەكێتی و ململانێی دژەكان دەردەكەوێت.\nـــ بەردەوام لەم بابەتە پرسیارێك دەكرێ ئایا لە سەرەتاوە و بۆ یەكەم جار لە مێژوودا دەوڵەت چۆن درووست بوو. ماركسیەت تەماشای دەوڵەت بە دیاردەیەكی كۆمەڵایەتی دەكات كە سەرەتای هەیە ولە گۆرانكاریدایە و لە كاتی نەبوونی پێداویستیی ئەم دیاردەیە نامێنێت. لێرەدا چەمكی پوكانەوەی دەولەت دێتە كایەوە كە هەندێ جار بە شێوەیەكی سادەیی و بە یۆتوبیای ماركس ناودەبرێ لە كاتێكدا ئەم چەمكە دەبێ لە چوارچێوەی فەلسفەی میژوو باس بكرێ نەك وەكو بابەتێكی هەنوكەیی كە تیئۆرزانە بۆرژواكان بەو ئاقارە دەیانەوێ بیبەن وەك بلێی ئەركی ئێستایە.\nئەرنست ماندل لە كتێبی تیئۆری ماركسیزم سەبارەت بە دەوڵەت ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە (دەوڵەت دەزگایەكی تایبەتە لە قۆناغێكی دیاریكراوی پەرەسەندنی مرۆڤایەتی دەردەكەوێت، بەڵام لە چارەی نوسراوە كە بپوكێتەوە لە میانەی ئەم پەرەسەندنە. دەوڵەت بە هۆی دابەشبوونی كۆمەڵگا بەسەر چینەكان هاتۆتەكایەوە، وبە نەمانی ئەو دابەشبوونە دەوڵەت نامێنێت. دەوڵەت ئامرازی دەستی چینی دەسەڵاتدارە بۆ سەپاندنی خۆی بەسەر كۆمەڵگا، و بەنەمانی دەسەلاتی ئەو چینە دەوڵەت نامێنێت.\nكۆمەڵگا سەرەتاییەكان كە دەوڵەتی تێدا نەبووە مانای ئەوە نییە رێكخستنی تێدا نەبووە. كۆمەلێك دابونەریت وریسا هەبووە بۆ رێكخستنی ئەو كۆمەڵگایانە، بەڵام چینێك نەبووە كە خۆی بۆ حوكمرانی كۆمەڵگا فەرز بكات. كەسیش نەبوو كە تایبەتمەندییەكەی حوكمرانی بووبێت. بەڵام كاتێك چەوساندنەوە دەست پێدەكات ودیلەكانی شەڕ دەبنە كۆیلە و لە بەرهەمهێنان بەكاردەهێنرین و لە لایەن خاوەن كۆیلەكانەوە دەچەوسێنرێنەوە، دەسەڵاتی كۆن كە لەسەر رێزگرتنی سروشتی بووە كۆتایی دێت. بارودۆخی نوێ پێویستی بە ریساو و رێكخستنی نوێ هیە بۆ شەرعیتدان بە پەیوەندییە نوێكانی بەرهەمهێنان. شێوازە سادەكانی رێكخستنی كۆمەلگا سەرەتاییەكان بۆ رێكخستنی لە گەڵ بارودۆخی نوێ نەگونجا. قانونی نوی لە سەر بنەمای شەرعیتدان بە چەوسانەوە بوو بە حالەتێكی پێداویستی. ئەلێرەدا رۆڵی خەیالی مرۆڤایەتی دەێتە پێشەوە لە سایەی تێگەیشتنی مرۆڤ بۆ شیكردنەوەی سروشت.بەمجۆرە ئەركێی نوێ بە خوداكان درا بۆ ئەوەی ببنە بنەمایەك بۆ پاراستنی سیستمی نوێ وزامنكردنی رەوابوون بۆ جیاوازە چینایەتییەكان. ئاین ئەم رۆڵەی بینیەوە و حوكمرانە نوێكان بوون بە نوێنەری خودا.\nحوكمرانە نوێكان پێویستیان بە بە كۆمەلێك پیاو هەبوو كە رۆڵی حوكمرانی ببینین و حوكمرانی ببێ بە وەزیفەیان و ئەركیان پاراستنی پەرژەوەندی خاوەن هێزی بەرهەمهێنان بێت. ئەلێرەدا دامودەزگای دەوڵەت پێویستە بۆ ئەوەی ئەم حوكمرانە نوێیانە وەزیفەی خۆییان ببینین. ئەم دامودەزگایانە بریتییە لە پۆلیس و سوپا و وبەندیخانە، جگە لە دامودزگاكانی دیكە وەك سیستمی خوێندن و راگەیاندن و تەنانەت ئەمرۆ بەكارهێنانی سوشیال میدیا.\nئەرنست ماندل لە كتێبێكیدا بە ناونیشانی (تیئۆری ماركسیزم سەبارەت بە دەوڵەت) كە لە ساڵی 1969دا نوسیوێتی، ئاماژە بە هەڵەیەك دەكات كە سۆسیۆلوجستە ئەكادیمییەكان تێیدەكەون ئەویش تێكەڵكردنی چەمكی دەوڵەت و چەمكی كۆمەڵگە (الجماعە) یە كاتێك باسی كۆمەڵگا سەرەتاییەكان دەكەن، و پێیان وایە ئەو دوو چەمكە هاوجوتە و هەمان شتە، بەم جۆرەش ئەو جیاوازییە رچاوناكەن كە بوونی دەوڵەت مانای گواستنەوەی دەسەلاتەكانی كۆمەڵگایە كە هەموو تاكەكان تیایدا بەشداربوون بۆ هەندێ كەسی نێو كۆمەلگا. كاتێك دەوڵەت نەبووە هەموو تاكەكان ئەركەكانی دەسەڵاتیان پەیرەودەكرد بە ئەركی چەك هەلگرتنەوە و لە كۆمەڵگا سەرەتاییەكان پیاو و ژن بێ ئەوەی دامەزراوێك هەبێت كە ناوی سوپا یان پۆلیس بێت ئەم ئەركەیان بەجێدەهێنا. بەڵام كە دەوڵەت درووست دەبێت تەنها دامەزراوێك بەم ئەركە هەڵدەستن، بۆیە ئینگلس دەلێت لە شیكردنەوی كۆتاییدا دەوڵەت دەزگایەكە لە كۆمەڵیك تاكی چەكدار، و كۆمەڵە كەسێك ئەم كارە پاواندەكەن.\nـــ ئەم باسكردنە چیمان پێ دەلێت؟\nلەوەی كە باسمان كرد دەردەكەوێت لە مێژوودا بەردەوام دەوڵەت نەبووە، و دەوڵەتیش لەوكات و شوێنە درووست دەبێ كە كۆمەڵگا بۆ چینی جیاواز درووست دەبێت، و ناكری دەوڵەت لە دیدی ئیرادەی خودایی و لە دیدی فیكرەی رەوشتییەوە تفسیر بكرێ. دەولەتێك نییە لە سەروو بەرژوەندییەكانەوە. لێرەدا دەمەوێ باسی چەمكی سەربەخۆیی رێژەیی دەوڵەت بكەم كە لەسەرەتاوە وەك ئاماژەم پێكرد بۆتە وەزیفەی كۆمەڵە كەسێك، بەڵام لە میانەی تێكۆشاندا كۆمەلێك پرنسیپ هاتۆتە كایەوە كە شارستانێتی فەرزی كردوە ورەنجی تێكۆشانی مرۆڤایەتی بووە، بەلام ئەمە ناوەرۆكی چینایەتی دەوڵەت لا نابات. دەبینین كاتێك خۆپیشاندان و راپەرینەكان دەكرێ حوكمرانان جگە لەوەی داوای مۆڵەت دەكەن راستەوخۆ دەلێن ئێوە هەڕەشەن بۆ دەوڵەت.\nفەیلەسوفی یونانی پولانتزاس كە یەكێكە لە تیئۆرزانە ماركسیستەكان و كارەكانی تەواوكەری كارەكانی گرامشی و ئەلتوسیرە، ئاماژە بۆ چەمكی سەربەخۆیی رێژەیی دەولەت دەكات كە چۆن دەوڵەت لە لایەكەوە ئاسانكاری وهێمنی بۆ چینی سەرمایەداری درووست دەكات و هاوپەیمانی چینایەتی درووست دەكات، بەڵام راستەخۆ دەچێتە نێو پرۆسەی بەرهەمهێنانەوە و لەلایەكەوە دەڕوانێتە بەرژەوەندی سەرمایەداران نەك وەك تاك بەڵكو وەك چین، لەلایەكی دیكەوە دەڕوانێتە بەرژەوەندی كرێكاران وەك تاك نەك وەك چین. لێرەدا چەمكی دەوڵەتی سەپاندن (سلتەوەی) درووست دەبێت كە یەكێك لە نمونەكانی، دەوڵەتی لیبرالزیمی نوێ.\nلە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە شێك لە توێژینەوە نوێكانكان كە شایانی دراسەتە باس لە نمونەیەكی نوێ دەكەن كە پێی دەوترێ "دەوڵەتی دەسكەوت" الدولە الغنائمیە كە جۆرێكە لە سیفەتەكانی نمونەی لیبرالیزمی نوێی دەوڵەت و تێكەڵییەكە لە ئابوری بەرخۆر و هاوپەیمانی گەندەڵی كە بریتییە لە هاوپەیمانی رانەگەینراوی بۆرژوای مشەخۆر و بۆرژوای بیروكرات لە وڵاتی ئێمەدا. دوور لە بەخشینی سیفەتی دەولتی دەسەكەت بۆ ئەم حاڵەتەی لای خۆمان هەیە، ناتوانین نەڵین كە ئاراستەی دەوڵەت لە كوردستان ولە تێكرای رۆژهەڵاتی ناوەراست بە رەهەندی جیاوازەوە بەروە شێوازەكانی نمونەی لیبرالیزمی نوێ دەروات كە بەرهەمەكەی سەرمایەدارییەكی دواكەوتوو لە ئاستی گەشەپێدان و وابەستەبە ناوەندە سەرمایەدارەكانی هێناوەتە كایەوە. ئەم نمونەیەش گەشەپێدانی مرۆیی بەردەوام ئەنجام نادات، و تێكۆشانی چینایەتی بەرەو ئاستێكی نوێ دەبات.\nلێرەوە هێزە چەپەكانی كوردستان پێویستە باسی چەمكی دەوڵەت لە گوتاری سیاسییان دەركەوێت وبایەخی پێ بدەن و ببێتە بنەمایەكی فیكری لە تێكۆشان پێش راگەیاندنی دەوڵەتی نیشتمانی سەربەخۆی كوردستان و دوای راگەیاندنی دەوڵەتی نیشتمانی كە پێ گومان مۆركێكی چینایەتی دەبێت.\nبە بۆچونی من گرنگە لە قۆناغەكانی گواستنەوە و بنیاتنانی دیموكراسی جگە لە ئاماژەكردن بو بنەماكانی حوكمرانی باش و پرنسیپەكانی. پێویستە چەپەكانی كوردستان جەخت لەسەر كۆمەڵێك خاڵی گرنگ بكەنەوە كە پەیوەندی بە سروشتی دەوڵەتەوە هەیە، لەوانە:\nیەكەم/ كاراكردنی رۆڵی دەسەڵاتی تشریعی و بەرچاوروونی سەبارەت بە جیاكردنەوەی دەسەلاتی یاسادانان لە دەسەڵاتی جێبەجێكردن بە جۆریك تێكەڵبوون و كاری هاوبەش نێوان ئەم دوو دەسەڵاتە هەبێت لە چوارچێوەی كاراكردنی چاودێری و زاڵنەبوونی دەزگا تەنفیزییەكان لە سەر دامەزراوە هەلبژێردراوەكان.\nدووەم/ پیادەكردنی رێگای هەڵبژاردن بۆ وەزیفە گشتییەكان لە چوارچێوەی دانانی مەرجی پسپۆری و بە بەستنەوەی بە رێگای هەڵبژاردن.\nسێیەم/ نەهێشتنی موچەی زەبەلاحی ئەندامانی دەزگاكانی جێبەجێكردن و یاسادانان و سەرجەم ئەو تاكانەی كە ئەركی دەسەڵاتی دەوڵەت دەبینن بە جۆرێك موچەی ئەو كەسانە لە موچەی كارمەندێكی لێهاتوو یان كرێكارێكی خاوەن ئەزمون زیاتر نەبێت. بەم جۆرەش وەزیفەی گشتی نابێتە سەرچاوەی دەوڵەمەند بوون و مشەخۆری و كۆمەڵگا لە كەسانی كەمفرسەت و خۆبەرەپێشەوە و مشەخۆر دەپارێزێت.


سعودیە خرایە لیستی ڕەشەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسعودیە خرایە لیستی ڕەشەوە\n2019/02/09 - 8:32 AM\nسعودیە خرایە لیستی ئەو وڵاتانەی شكستیانھێناوە لە بەرەنگاربوونەوەی دەستەبەركردنی دارایی تیرۆر و سپیكردنەوەی پارە.\nFinacial Times بڵاویكردەوە، كۆمیسیۆنی یەكێتی ئەوروپا دوای نوێكردنەوەی لیستی ئەو وڵاتانەی شكستیان ھێناوە لە بەرەنگاربوونەوەی سپیكردنەوەی پارەدا سعودیەشی خستە نێو ئەو لیستەوە.\nبەپێی زانیارییەكانی ئەو ماڵپەڕە، كۆمیسیۆنی یەكێتی ئەوروپا، وڵاتی سعودیە دەخاتە ناو لیستی ئەو وڵاتانەی شكستیانھێناوە لە بەرەنگاربوونەوەی دەستەبەركردنی دارایی تیرۆر و سپیكردنەوەی پارە.\nئاماژە بۆ ئەوەش دەكات، حكومەتی سعودیە كەموكورتی ستراتیژی هەیە لە بەرەنگاربوونەوەی تەوژمی پارەی نایاسای، بەپێی زانیارییەكان هەر یەك لە ئەڵمانیا، فەڕەنسا و بەریتانیا دژی بڕیارەكە وەستاونەتەوە.\nخامنەیی: سعودیە لە رێگەی خودا لایداوە و خۆی رادەستی دوژمنان كردووە\nئێران، مووشەكێكی مەودا بڕی بەرهەمهێنا\nیەكێتی ئەوروپا بۆ ئێران: خۆت بەدوور بگرە لە هەڵكشانی گرژییەكان


1/1/2022 07:57 PM\nبڕیاڕە بوێرانەکەی نۆجوود بۆ کۆتایی‌هێنان بە هاوسەرگیریەکەی خۆی، رووداوێکی مێژووییی بوو لە مێژووی یەمەندا چونکە بۆ کردەوەکەی ئەو تەنها چەند حاڵەتی هاوشێوە بوونی هەبوو. نۆجوود گوتی: «من کیژێکی لادێیی سادەم کە بنەماڵەکەی ناچار بوو کۆچ بکات بۆ پایتەخت و من هەمیشە گوێرایەڵی فەرمانەکانی باوک و براکانم بووم. بەردەوام فێر بووم بڵێم بەڵێ. ئەمڕۆ بڕیارم داوە بڵێم نا.»\nراپۆرتی نۆجوود لە رەوتی دادگا، دەریدەخات ئەو لەوەی کە کەیسەکەی ئاوەها بووەتە جێی سەرنج سەری سوڕماوە: «هەرگیز لام وانەبوو لە ئەم هەمووە پێشوازییە لە کەیسەکەی من بکرێت. من! بۆ چەندین مانگ قوربانییەکی بێدەنگ، لەنەکاو بووم بە ناوەدنی سەرنجدانەکان و لەگەڵ ئەم هەمووە رۆژنامەوانە رووبەڕوو بوومەوە.» هیلاری کلینتۆن، نۆجوودی «بە یەکێک لە گەورەترین ژنانێک کە تا ئێستا بینیومە»، هێناوەتە ئەژمار. کلینتۆن دەڵێ: «ئەو بە بوێرییەکەی بووەتە سەرچەشن.»\nکەیسەکەی نۆجوود بەبێ رێنوێنیی شادا ناسر، پارێزەرێکی دیار لە یەمەن، نەیدەتوانی سەرکەوتن دەستەبەر بکات. ناسر لەدوای ئاگاداربوونەوە لە چیرۆکەکەی نۆجوود لە رێگەی دادوەرێکی هاودڵ لە سەنعا، پێوەندی بە رۆژنامەی تایمزەوە گرت بۆ ئەوەی هەمووان لەم چیرۆکە ئاگادار بکاتەوە. ئەم کارە بوو بە سەرچاوەیەک بۆ پشتیوانیی نێودەوڵەتی. حەزی ناسر بۆ خەبات بۆ مناڵان و ژنان و خۆڕاگری لە بەرامبەر ترس و دڵەڕاوکێی ئەو دادگایانەی لەژێر کارتێکەریی پیاواندا بوون، ئەوی راکێشی هاوشێوە دەکرد. ئەو لەم کەیسانەدا یارمەتی مناڵانی دەکرد بۆ ئەوەی بە رادەیەکی بەرزتر بە نیسبەت ساڵی ٢٠٠٨، لە هاوسەرەکەیان جیا ببنەوە.\nپاش یەکگرتنی یەمەنی باشوور و یەمەنی باکوور لە ساڵی ١٩٩٠، هەندێک لە پرسە یاساییەکان لەلایەن حکومەتی نوێوە پشتگوێ خران. یەمەنی باشووری لیبڕاڵتر، خاوەنی یاسای «تەمەنی لانیکەم ١٦ ساڵ بۆ هاوسەرگیری» بوو بەڵام لە بەشی باکوور ئەم ژمارەیە ١٥ ساڵ بوو. لە کۆتاییدا لانیکەم تەمەنی پێوەندیدار بۆ باکوور پەسەند کرا؛ بەڵام نۆ ساڵ دواتر لەگەڵ هەڵوەشانەوەی تەمەنی لانیکەم بۆ هاوسەرگیری، ئەم لانیکەمە هەڵوەشایەوە و ژیانی زۆرینەی کچانی کەم تەمەن کەوتە مەترسییەوە. یەمەن خاوەنی یەکێک لە بەرزترین ئامارەکانی کاتی مناڵبوونە لە جیهاندا (٣٧٠ لە ١٠٠٠٠٠) و بەشێک لە هۆکارەکانی ئەم راستییە ئەوەیە کە کچان لە تەمەنی ژێر ١٥ ساڵدا ناچار دەبن هاوسەرگیری بکەن. تا ئەو کاتەی کەیسەکەی نۆجوود لە ٢٠٠٨ـدا لە ساحەی گشتیدا خرایە روو، هیچ پێشکەوتنێک سەبارەت بە هاوسەرگیریی مناڵانەوە نەهاتبووە ئاراوە. کەیسەکەی نۆجوود بووە هۆی ئەوەی پەرلەمانی یەمەن دواجار ئەم پرسە بخەنە بەر توێژینەوە و یاسایەک پەیڕەو بکات لە لانیلکەمی تەمەنی هاوسەرگیری بۆ مناڵان بکات بە ١٧ ساڵ. گرووپەکانی مافی ژنان و مناڵان لە یەمەن ئیلهامیان لە کەیسەکەی نۆجوود وەرگرت و هیوادار بوون لە ئەم سەرنجە گشتییە بەنیسبەت یەمەن، پەسەندکردنی ئەم گەڵاڵەیە وەکوو یاسایەک ئاسان بکاتەوە.\nبەداخەوە کۆمیتەی شەریعەتی یەمەن بەخێرایی، واژۆکردنی ئەم یاسایەی راگرت. باسکردن لەم بارەیەوە ئێستاش لەنێوان محافزەکارانەوە کە لەسەر ئەو باوەڕەن کە ئیسلام هیچ تەمەنێکی بۆ هاوسەرگیری دانەناوە و نوێنەرانی لیبڕاڵ لە لەسەر ئەو باوەڕەن هاوسەرگیریی مناڵان رەنجی جەستەیی و دەروونی درێژخایەن دروست دەکات، درێژەی هەیە. لەگەڵ درێژەی باسەکە، مناڵان تووشی رەنجەکانی ئەم راستییە سەختە بوون. لە ١٢ـی سیپتەمبەری ٢٠٠٩، کچێکی تەمەن ١٢ ساڵ لەکاتی بوونی مناڵەکەیدا مرد؛ کچێکی مێرمناڵی دیکە لە ئافریلی ٢٠١٠، بە هۆی خوێنبەربوون لەدوای دەستدرێژی هاوسەرەکەیەوە مرد.\nئەگەرچی کەیسەکەی نۆجوود مژاری هاوسەرگیریی مناڵانی لە ساحەی گشتیدا خستووەتە روو، هێشتاش بۆ مناڵانی کەم تەمەن زۆر ئەستەمە لە لە هاوسەرکەیانیان جیا ببنەوە. بەپێی راپۆرتێکی IRIN، (ناسر) پارێزەرایەتیی چەندین کەیسی تەڵاقی مناڵانی کەم تەمەنی لە ئەستۆ بووە بەڵام قەبووڵی دەکای کە زۆرینەی دۆسیەکانی دۆڕاندووە. تەنها ژمارەیەکی کەم لە مناڵان توانیویەتی بە سەرکەوتوویی لە هاوسەرەکانیان جیا ببنەوە. ئەو ئەم دۆخە لەم مژارە گرێ دەدات کە لە تەڵاقدا، مارەیی دەبێ بە تەواوی یان بەشێکی بدرێت بە پیاوەکە و بەگشتی بنەماڵەی بووک لەوە هەژارترن کە بتوانن ئەم بڕە پارەیە بەتەواوەتی بدەن. زیاتر لەوە، بە هۆی ئەوەی دەبێ تەڵاقەکان لە شوێنێک تۆمار بکرێن کە هاوسەرگیرییەکە رووی داوە کە زۆر جار هەمان گوندی هاوسەرەکەیە، دادوەرێکی عەشیرەیی بێ‌لایەن، کچێکی کەم تەمەن بە ئەگەری زۆرم کەم تەڵاق دەدات.


چیرۆكی هونەریی و، وردە نیگا … نووسینی: دیار لەتیف – Dengekan\nbyDenegkan\tAugust 29, 2018\tGeneral, Literature\n“خوێندنەوەی دەقی ‘كێ مام تۆفیقی دەنگزل دەناسێت؟’ ی ئارام كاكەی فەلاح.”\nئەم لێكۆڵینەوەیە، لەمەڕ دەقێكە بە ناونیشانی “كێ مام تۆفیقی دەنگزل دەناسێت؟” چیرۆكنووس ئارام كاكەی فەلاحە، كە بە كورتە چیرۆک ناوزەند دەكرێت.\nترینویل میسیۆن دایت، دەڵێت: “كورتە چیرۆكی ئاسایی، لە سنووری پێنج هەزار، تا شەش هەزار وشەدا، جێی خۆیی كردۆتەوە.”1\nدەكرێت لە كورتە چیرۆكدا، گازەرەكە سێ لاپەڕە بۆ چوار لاپەڕە بێت، هەر بۆیە باشترین جۆری كورتە چیرۆک، ئەوەیە بە چنراوێكی تۆكمەی زمانیی بچێنرێت؛ هەروەها، “كورتە چیرۆک لە پێناو كردنەوەی گرێكاندا، كات و شوێن، لەبەر یەک بكشێنرێنەوە.”2\nلە كورتە چیرۆكدا، پاڵەوان سنوورێكی دیاریكراوی هەیە، تاڕادەیەک وا باشە لە نێوان “1-3” كەسایەتی، لەسەر تەختەی شانۆی چیرۆكەكە ببن، چوونكە قەرەباڵغی دروستكردن و كێش هێنانەوەی كات و شوێن، ڕایەڵی نێوان كورتە چیرۆک و چیرۆكی درێژ دەپسێنێت و، دەبێتە چیرۆكی درێژ، كە ئەمەش باسێكی ترە.\nلێرەدا، چەند خاڵێک لە لاوازی زمانی ئەم دەقە چیرۆكە دەخەینە ڕوو:\nلە شوێنێكدا، چیرۆكنووس دەنووسێت: “نەمدەتوانی لە ژوورەكانی ناوخۆ، لەگەڵ چەند هاوتەمەنێكمدا بژیم.”\nلە ئێستای پرۆسەی خوێندندا، لە بری ناوخۆ كە لەبەرگرتنەوەی داخلی عەرەبییە. “بەشە ناوخۆییەكان” بەكار دەهێنرێت؛ ئەمە لە لایەک، لە لایەكی ترەوە وشەی “ناوخۆ” ئەگەر گونجاویش بێت، هێشتا هەر لەوێدا ڕێک نایەتەوە، چوونكە گێڕەرەوە دەڵێ: ”نەم دەتوانی،” كەواتە ئەو ڕاناوی “من”ە، كە لەگەڵ چەند هاوتەمەنێكیدا بووە، ناكرێت چەند ژوورێكیان هەبووبێت؛ كەواتە دەبوو بنووسرایە: “نەمدەتوانی لە ژووری ناوخۆیی، لەگەڵ چەند هاوتەمەنێكمدا بژیم.”\n“ئێمە لە تەمەنێكدابووین، كە بە هەموو شتێكی دونیا پێدەكەنین و، گاڵتەمان بە هەموو كەسێک دەهات.” ئەم وتنە درێژبڕی تێدایە، باشتر وابوو بنووسرێت: “ئێمە لەو تەمەنەدا، بە هەموو شتێكی دونیا پێدەكەنین و، گاڵتەمان بە هەموو كەسێک دەهات.” یان “ئێمە بە هەموو شتێكی دونیا پێدەكەنین و، گاڵتەمان بە هەموو كەسێک دەهات.” چوونكە لە هەر دوو بارەكەدا، لەبەر ئەوەی هاوتەمەن هاتووە، پێویست بە “لە تەمەنێكدا بووین” ناکات، كە هاوواتای یەكن.\n“تۆ حەقت چییە بە سەرەوە”\nڕاستییەکەی، ئەم ڕستەیە زۆر ستاندارد نییە و، لە هەمانكاتیشدا “حەق” وشەیەكی عەرەبییە و، لە “الحق”ەوە هاتووە، باشتروابوو بنووسرێت: “تۆ لەوە بگەڕێ.” یان “تۆ مافت بەسەر ئەوەوە نەبێت.” چوونكە هەم جوانكارییە و، هەمیش ستاندارد “یەكگرتوو.”\nلە بری “قەت” كە لە “قگ”ی عەرەبییەوە وەرگیراوە، واباشتربوو بنووسرێت: “هەرگیز.”\nلە بری “فەقیر” كە لە “الفقرا‌و- فقرا”ی عەرەبییەوە وەرگیراوە، باشتروابوو وشەی “نەدار”ی كوردی بنووسرێت.\n“نسیب” عەرەبییە و، تاڕادەیەک “چارە- بەش” هەمبەرییەتی بنووسرابا باشتر بوو.\n“حەسود” عەرەبییە و، دەبووایە بنووسرێت: “ئیرەیی،” کە كوردییە.\n“قاڵدرمە” توركییە و، باشتروابوو “پەیژە، پلیكانە” بنووسرێت.\n“ئەمر” عەرەبییە و، باشتروابوو “فەرمان یاخود داخواز” بنووسرێت.\n“قایم” عەرەبییە و، باشتروابوو “بەهێز، تووند” بنووسرێت.\n“خەبەر” عەرەبییە و، باشتروابوو “ئاگا” بنووسرێت.\n“سەعات” عەرەبییە و، بشتروابوو “كاتژمێر، كاژمێر، دەمژمێر” بنووسرێت.\n“قبوڵ” عەرەبییە و، بشتروابوو “ڕازی” بنووسرێت. بە مشێوە بنووسرێت:”كۆمەڵگە ڕازی بكەیت.” “مشتەری” عەرەبییە و، بشتروابوو “كڕیار” بنووسرێت.\nڕاستییەکەی، ئەم وشە عەرەبییانە، هەموو كوردێندراوە و خراوەنەتە ژێر فۆنەتاكتیكی زمانی كوردییەوە. وشەی “تۆز” كە لەوێدا هاتووە، “هەندێ جار دووقاتی دەوت و ئینجا تۆزێكی لێ دادەشكاند.” وشەی “تۆز” لێرەدا دەگونجێت، بەڵام لەبەر ئەوە وشەكە جوانناسی نییە، باشتروابوو “كەمێک، هەندێک” بەكار بهێنرایە، هەرچەندە ئاشكرایە وشەی “تۆز” لە ڕەهەندە واتاگەراییەكەیەوە، گۆڕانی بەسەردا هاتووە.\nبە دوای كابراكەدا، دەڕوات و دەڵێت: “درۆم كرد، گاڵتەم كرد, سوعبەتم كرد، تۆ گاڵتە نازانی؟” لێرەدا، دەستەواژەی “سوعبەتم كرد” زێدەیە و، پێویست ناكات بنووسرێت. لە شوێنێكدا، وشەی “موكەبەرە” نووسراوە،كە وشەیەكی عەرەبییە و، لە كوردیدا: “بڵندگۆمان” هەیە. پێشگری “هەچ” لەگەڵ “كاتێ،” هاتووە بەمشێوەیە: “هەچ كاتێ،” واباشتربوو بنووسرێت: “هەر كاتێ، هەر كاتێكک،” چوونكە نووسەر دەبێت ڕەچاوی باری زمانی ستاندارد “یەكگرتوو” بكات. “ئەوە دوو سەعاتە دەگری، زۆر بە دەنگی بەرز دەگری، گوێچكە تەحەمولی ناكات.” سەرەتا لە بری “سەعات” دەبوو “كاتژمێر،كاژێر،كاتپێو” بنووسرایە. بەمشێوەیە بنووسرێت: “ئەوە دوو كاتژمێرە زۆر بە دەنگی بەرز دەگری و، گوێچكە بەرگەی ناگرێت،” چوونكە “دەگری” یەكەمی ناوێت و زێدەیە، هەروەها “تەحەمول” عەرەبییە “بەرگەگرتن” كوردییە.\n“ڕۆژێک لە دێیەكەی خۆمان بوومە شوانی كۆمەڵێک مەڕوماڵات، لەگەڵ مەڕ و بزنەكاندا ڕاكە ڕاكەو یاریم كردووە،” لێرەدا درێژبڕی كراوە و دەتوانرا بەمشێوەیە بنووسرێت: “ڕۆژێک لەدێیەكەی خۆمان بوومە شوانی كۆمەڵێک مەڕ و بزن، لەگەڵیاندا ڕاكەڕاكەو یاریم كردووە” چوونكە دەستەواژەی مەڕوماڵات خاوەنییەتی ئاژەڵدارییە. دەبێت ڕەچاوی باری كورتبڕی و واتاداری بكرێت. “بە حاڵ نووزەی دەهات،” وا جوانتر بوو بنووسرایە: “بە ئەستەم نووزەی دەهات.” هەروەها، وشەی “زەعیف” عەرەبییە و، لە بری ئەوە “لاواز” بەكار بهێنرایە. لە بری بە “نیوە قیمەت،” بە “نیوە نرخ یان نیوەی نرخ” بنووسرایە. لە بری وشەی “سەلاجە” کە وشەیەكی عەرەبییە، بنووسرایە: “بەفرگر یان بەفرگرە.” لە شوێنێکی دیکەش نووسراوە، “مودیر،” کە وشەیەكی عەرەبییە و، باشتروابوو بەڕێوەبەر” بنووسرێت. كە هەر لە دێڕی دواتردا وشەی “بەڕێوبەر” بەكاردەهێنێت، كە دەبوو خۆی یەكلا بکردبایەوە، لە نووسینی “مودیر” یان بەكارهێنانی “بەڕێوبەر.” وشەی “موعامەلە” بەكار هاتووە لە دەقەكەدا، “هەڵسوكەوت یان مامەڵە” زۆر و كەم لە بری ئەو وشەیە بەكاردێت بنووسرایە باشتربوو. “ئیمزا” بەكارهاتووە، واباشتربوو “واژوو” بنووسرایە. هەرچەندە وشەی “جنۆكە” كوردێندراوە، كە لە “جنی” عەرەبییەوە هاتووە، بە واتای “نادیار، شاراوە، پەنهان” دێت، هەروەها، وشەی “پەری، لەمەچێتر”یش بەكاردەهێنرێت. لە بری “غەدر” دەتوانرا وشەی “ستەم” بنووسرایە، كە هەم لە ڕووی ئاوازە و، هەم لەڕووی واتاییەوە ڕاستەوانە دێتەوە.\nناونیشانێكی پرسیارییە، هەڵگری پەیامێكی كۆمەڵایەتییە، ناونیشانی پرسیاری هەمیشە شتێک یان گرێیەک لە دەروونی خوێنەردا دەهێڵێتەوە؛ چوونكە هەڵگری چەمكی پرسیارە و هەر بۆیە وا لە خوێنەر دەكات، بە دوای واتا مەعریفیی و شاراوەكانی ناو دەقدا بگەڕێت. لە هەمانكاتیشدا، مەرج نییە هەموو ناونیشانێكی پرسیاری، خاوەن پێگەیەكی قووڵی مەعریفی یاخود دەرگایەكی كراوەی بە ڕووی دەقدا بێت. “ناونیشان بە توخمێكی گرنگی هەر دەقێكی ئەدەبیی و هەر نووسراوێكی مێژوویی و سیاسیی و جوگرافیی و زانستی… تاد دادەنرێت.”3\nمەبەست لە توخم، واتە: بوونیادی هەر دەقێک یان نووسراوێكە، ئیتر چی سیاسیی یان ئەدەبیی یان جوگرافیی و زانستی بێت.\nئەم ناونیشانە، لە لێنراوەكە “دەقەكە” هەم بوونیادێكی ڕستەییە و، هەمیش پرسیاری، هەرچەندە ئامڕازی “كێ” چەمكێكی پرسیارییە و، دەتوانرێت وەكوو پێشگرێک یان ناوگرێک پرسیاری واتایی جیاوازی لێ دروست بكرێت؛ بـەڵام باشتروایە ئامڕازی پرسیار لە پێشەوە دابنرێت، چوونكە ڕاستەوخۆییەكی تێدایە و، كار لە وەرگری دەقەكە دەكات، بە واتایەكی دی، تووشی ڕامانی لەهەمبەر دەقدا دەكات.\nبەڵام ئەگەر لە “ناوگر”دا بوو، كەمتر دەبێتە وەڵامـەتی بزواندن و، تاڕادەیەک بزوێنەری دەقەكە لەكار دەخات و، ئەوكات نزیك دەبێتەوە لە ناونیشانی ناجوانكاریی و پەردەی كپیییەک بەسەر دەقدا دادەدات، ئەمە لە كاتێكدا ئاوازی ناوەكە ئاڵۆزكاو بوو.\nبڕگەی “مام تۆفیق،” ئەم وشەیە، ناوێكی عەرەبییە و، لە كۆندا لەمجۆرە ناوانە لە منداڵ دەنرا، هەروەها، بڕگەی دواتر “دەنگزل” ئەمەش لە دوو وشەی سادە پێكهاتووە: “دەنگ+ زل” كە ئەمەش هەردووكیان بەسەر یەكەوە وشەیەكی لێكدراویان ڕۆناوە.\nئەم وشانە بە جیا، خاوەن واتای تەواو نین و، بە لێكدانیان دەبنە وشەیەكی واتاداری لێكدراو، لێرەدا كۆی وشەكان بریتییە “لە پێنج وشە.” هەرچەندە ئەم ناونیشانە لە ڕووی ئاستەنگی درێژییەوە، كەمێک دروستكەری كێشەی نەمانەوەیە لە یادگەی وەرگرەكاندا؛ هەروەها، هەست دەكەین ئەو كاتەی ڕستەكە تەواو دەكەین، پێویستمان بە پاشخانی بڕە هەوایەكی زۆرە بۆ وتنەوەی. هۆکاری لاوازی درێژی ناونیشان بۆ بە ئاسان نەتوانینی وتنەوەی، لە لایەن تاكەكان بۆ خۆیان دەگەڕێتەوە. هەرچەند لێرەدا، ناونیشانە كە ئەو زانیارییە بە خوێنەر دەدات، كە پیاوێكە و دەنگی زلە. دووەم ناونیشان یارمەتیمان دەدات، بۆ زوو هەرسكردنی لە یادگەماندا؛ هەروەها، بارسووكیش ببێت بۆ وتنەوەیی و لەسەر زار مانەوەی، لەگەڵ ئەوەشدا بەشێک لە نادیاری لە لای خوێنەر بە جێبهێڵت.\nناوەڕۆكی دەقەكە، لە پانتایی چەمكی كۆمەڵایەتییدا چنراوە و، باس لە دیاردەیەكی ناو كۆمەڵگەی كوردی دەكات؛ كە دەڵێت: “ئێمە خۆمان میللەتێكین هەر بە دەگمەن بە دەنگی نزم قسە دەكەین.”٥.\nلێرەدا، وەستانێک لەسەر ئەم واتای وتەیە دەكەین؛ لە كۆمەڵگە دواكەوتووەكاندا، مرۆڤ هەمیشە كۆت و پێوەندییەكی پێوەیە و ناتوانێت لە خۆی بكاتەوە، سنووری ئازادییەكانی زۆر تەسكە و لە زۆركاتدا دەگاتە ڕادەی نەبوون؛ هەر بۆیە كاتێک دەرگای ئەشكەوت بە ڕوویدا دەكرێتەوە، لە خۆوە بە بەرزترین دەنگ هاوار دەكات من ئازاد بووم، بەڵام لەڕاستیشدا وانییە، چوونكە پاش ئەوەی كە دەروونی تاكەكان هەریەک بە جۆرێک كۆمەڵكوژ دەكرێن، كە دیسان ئەم هاوكێشەیە، دەچێتەوە سەر كوژیارەكانی ناو ئەشكەوت، وەک وتمان بە هۆی تێكچوونی بەرنامەی دەروونی مرۆڤەكانەوە لەمشێوەیە دێتەكایەوە.\nئارام كاكەی فەلاح؛ لەم چیرۆكەدا، بە شێوەیەكی ناڕاستەوخۆ پێمان ڕادەگەیەنێت، تاكی كورد لایەنی سۆزداریی زاڵە بەسەریدا. هەربۆیە كێشەی بیركردنەوەی هەیە و، هەمیشە ئەم دەردە ناكۆتایە بووەتە هۆكاری دواخستنی میللەتێكی خاوەن بوون و، پێگەی خۆی؛ كە هەر لە دێر زەمانەوە مۆڕكی نەتەوایەتیی و ڕەسەنێتی خۆیی هەبووە. هەروەها، بەشێكی تر لەتیشكی ناوەڕۆكەكەی دەخاتە سەر لایەنی ژیانی خوێندكار، لە گوزەرانی بەشە ناوخۆییەكان و زانكۆدا.\nلێرەدا، باس لەو كێشەیەی بەشە ناوخۆیانە دەكات، كە ڕێگرە لە بەردەم پێگەیاندنی خوێنكاری بلیمەت و داهێنەردا، چوونكە بە هۆی نەبوونی لێژنەی چاودێرییەوە چەندین خوێنكار دەبنە هێزمی ئەو بارە ناهەموارە؛ وەک لە دەستپێكی چیرۆكەكەوە ڕەهەندە ڕەخنەییەكەمان بۆ ڕووندەكاتەوە، كە گەنجێكی زۆر چالاک و زانستخواز بووە، بـەڵام بە هۆی ئەوەی كە ناتوانێت لە ژووری بەشە ناوخۆییەكاندا گوزەران بكات، ئەویش بە هۆی ئەوەی دەكەوێتە لای كۆمەڵێک هاوڕێی گاڵتەچی و قۆشمەباز و پێچەوانەی باوەڕی تاكێتییەوەی. هەر بۆیە پەنا دەباتە بەر گەڕان بۆ دۆزینەوەی شوێن و دەرباز بوون لەو سەرهێشەیە. ئەنجا، لە كۆتاییدا باس لە دیاردەیەكی تازە دەكات، هەرچەندە ئەم دیاردەیە تازە نییە و، لە فەرمانڕەوایی “شێخ مەحموود”ەوە زۆر و كەم پیادە كراوە و، تا گەیشتۆتە ئەم سەردەمە، گۆڕانی بەسەردا هاتووە، ئەویش بابەتی كۆمەككارییە/ واستە.\nچیرۆكنووس، فلاشی لەو تاریكە دزێوەی ناو كۆمەڵگە داوە،كە كۆمەككاری هێزێكی گەورەی هەیە لە دامەزراندنی خوێندكاردا، نەک خوێندكار، هەنووكە هەموو بوارێكی دامودەزگاكانی گرتووەتەوە. هەر بۆیە لێرەدا، بێئومێدیی خوێنكارانی زانستگەمان لە پاش تەواوكردن بۆ دەردەخات و، دەڵێت: “ئەوە ئێستا بۆ ساڵێک دەچێت من زانكۆم تەواو كردووە، هەر بە دوای ئیشدا دەگەرێم و دەستم ناكەوێت، لەم شارەدا زانكۆش تەواو بكەی بێ واستە هیچ شوێنێک ناتگرێتە خۆی.”6.\nچیرۆكنووس، توانیویەتی باس لەسەر بوونێكی زیندوو و سەردەم بكات و، بە جیا تیشک بهاوێژێتە سەر دیاردە ناشرینەكانی ناو كۆمەڵگەی كوردی.\n١- لەڕووی زمانەوە: هەندێک هەڵەی زمانیی و كۆمەڵێک وشەی بیانی، بە تایبەتی وشەی عەرەبی بەكارهێناوە.\n٢- لە ڕووی ناونیشانی دەقەوە: تاڕادەیەک درێژە و ئاستەنگی بۆ كاتی وتنەوە دروست دەكات، بـەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ناونیشانێكی جوانە و، سەركەوتووبووە لە هەڵبژاردنی ناوەكەدا و، توانویەتی ڕایەڵی نێوان ناونیشان و دەق ڕابگرێت.\n٣- لە ڕووی ناوەڕۆكەوە: كەرەستەیەكی زیندووی كردووەتە بابەتی دەقەكە و، زۆر بە باشی هاوكێشەی قەیرانەكەی بە خوێنەر گەیاندووە.\n•\tهونەری كورتە چیرۆكنوسین، و. مستەفا ساڵح كەریم.\n•\tهەمان سەرچاوە.\n•\tئەزمونی خوێندنەوە، ن: نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد.\n•\tگۆڤاری هەنار، ژ. 55، ئۆگەستی 2010.\nPrevious فەوزای ناو فەزاکە ….. چالاک ئـاغجەلەری\nNext ئه‌مه‌وێ روح له تامی كفرێكی شیرین* نوێ بێته‌وه …. چنوور نامیق


ڕاپۆرتێک لەبارەی فەیسبووکەوە\nسەرەتا»جۆراوجۆر»سۆشیال میدیا»فه‌یسبووك»ڕاپۆرتێک لەبارەی فەیسبووکەوە\nلەلایەن Razwan Omer لە 04/01/2018 0 Comments\nفەیسبووک: ناوێکی ئاشنا لەلای بەکارهێنەرانی ئینتەرنێت. ماڵپەڕی فەیسبووک لە 4 شوباتی ساڵی 2004 لە لایان مارک زوکەربێرگ کە ئەوکات لە زانکۆی هارڤارد دەیخوێند دامەزێندرا. سەرەتا فەیسبووک بۆ مەبەستی پەیوەندی لە نێوان قوتابیەکانی زانکۆ دامەزێندرا بەڵام دوایی پەرەی سەند و لەناو خەڵکی بڵاو بۆیەوە ئێستا زیاتر لە یەک ملیار بەکارهێنەری هەیە لە سەرتاسەری جیهان.\nماڵپەڕی فەیسبووک کاریگەری زۆری هەبووە لەسەر خەڵکی و حکومەتەکان بەتایبەتی لە بەهاری عەرەبی ساڵی 2011 کە فەیسبووک بۆوە هۆی ئەوەی چەندین ڕژێمی عەرەبی بروخێنێت.\nسەرەڕای ئەوەی چەندین سەرکردە و سیاسی بەناوبانگ لە جیهان کە خاوەنی پەخش و راگەیاندنی تایبەت بە خۆیانن بەڵام بڵاو کراوەکانیان و بەیانامەکانیان هەر ڕێگای ئەکاونت و پەیجی تایبەت بە خۆیان لە فەیسبووک بڵاو دەکەنەوە بە بڕوای خۆیان فەیسبووک کاریگەری زۆر زیاتر هەیە لەسەر خەڵکی.\nلە کوردستانیش خەڵکانێکی زۆر بەکارهێنەری فەیسبووکن، هەر چەندە بەکارهێنەرەی فەیسبووک کاریگەری زۆری کردۆتە سەر شیرازەی کۆمەڵایەتی بە جۆرێک لەسەر دین، لەسەر کۆمەڵگا، لەسەر خوێند، لە کار و کاسبی دایبڕاندووین ئەوە جگە لەوەش بووتە هەڵوەشاندنەوە و لێکترازانی چەندین خێزان.\nڕەنگە تا ئێستا کۆمەڵگەی کوردی لە واتەی بەکارهێنانی فەیسبووک تێنەیگەیشتبێت، چەندین کەس هەیە دوانزە بۆ 15 کاتژمێر فەیسبووک بەکاردێنی ئەوەش بێگومان کاری گەری زۆری هەیە لەسەر تەندروستی بەکارهێنەر، هەتا لە نوێترین توێژینەوە دەرکەوتووە دەڵێت نابێت ڕۆژانە لە 10 خولەک زیاتر فەیسبووک بەکاربهێنرێت.\nجگە لەوەش فەیسبووک چەندین سوودی هەیە ئەگەر بێت و بەباشی بەکاری بهێنیت بۆ نموونە بەژداری کردن لە کۆرسەکان و فێربوونی زمان وە بەیەک گەیاندنی چەندین کەس و ڕزگارکردنی چەندین کەس لە سەرە مەرگ.\nلە کۆتاییدا هەمووشتێک سوود و زیانی هەیە خۆی هەیە ئەگەر بێت و بە باشە یان بە خراپە بەکاربێنی فەیسبووکیش یەکێکە لەو شتە.\nبابەتەكانی پێشووترچۆنیەتی بەکارهێنانی ئەپی گووگڵ ئەلو لەسەر کۆمپیوتەر\nبابەتی دواتر لە شەوی سەری ساڵی 2018 زیاتر لە 10 ملیۆن پەخشی ڕاستەوخۆی فەیسبووک کراوەتەوە\nگۆڕینی ناوی گروپی فەیسبووك بە مۆبایل\nبۆ یەکەمجار عەرەبى و فارسى و تورکى زیاد بکە بۆ گالاکسى حەوتەکەت\nلەلایەن KoSraT Hussain 04/10/2016\nسلاوى خوا لە خوێنەرانى تێک ئاى چۆنیەتى زیادکردنى زمانى عەرەبى و فارسى و کوردى بۆ…\nلەلایەن Tech Eye 16/02/2016\nلەم ساڵانەی پێشتردا پێشکەوتنێکی باش لە ئاستی کوالێتی کامێراکاندا رووی داوە،بەجۆرێک کە هەمووان ئێستە کامێرای…\nچۆن وێنه زیاد بكه‌ین بۆ ستۆریه‌كانی سناپ چات و ئینستاگرام و فه‌یسبووك\nله ئێستادا هه‌ر سێ به‌رنامه‌ی سناپ چات و ئینستاگرام و فه‌یسبووك تایبه‌تمه‌ندی ستۆریان هه‌یه بێگوومان…\nوێنەی دزە پێکراوی سامسونگ گالاکسی S7\nلەلایەن Rasty Saeed 09/02/2016\nلە یەکێک لە تۆڕە کۆمەڵایەتیە چینیەکان ، کەسێک وێنەی نوێترین مۆبایلی سامسونگ گالاکسی S7 بڵاو کردۆتەوە.…\nدروست كردنى به‌رنامه‌ى ماك و ئه‌پڵیكه‌یشنى ئایفۆن – وانه‌ى چوارده


حیزبی دێمۆکراتی کوردستان گەورەیە( رەحیم رەشیدی)\n18:47 - 25 خاکەلێوه 2713\nحیزبی دێمۆکراتی کوردستان گەورەیە، مەزنە، خاوەن رابردوویەکی پڕشنگدار و سەدان سەروەری مێژووییە، خەڵک خۆشی دەوێ، هیوا و ئۆمێدی بە میلیۆنان مرۆڤی هەژار و چەوساوەیە، خولیاو ئەوینی بە سەدان هەزار مرۆڤی سەوداسەری ئازادییە.\nحیزبی دێمۆکرات هیچ کاتێک کار و خەباتی خۆی بە چاوی خەڵکی دیکەدا نەداوەتەوە. حیزبی دێمۆکرات زۆر کەسی فێری ژیانی شەرافەتمەندانەو راوەستان لە بەرانبەر دژوارییەکاندا کردووە. لەسەریەک زانستگایەکی بەرینە کە هەر کەس حەزی لێبێ دەتوانێ لێی فێر بێت.\nحیزبی دێمۆکرات کاتی خۆی چاو ساخی هەموو حیزب و رێکخراوە کوردییەکان بوو بۆ ناسین و بەشداری کردن لە کۆڕ و کۆبوونەوەی ئینترناسیۆنالی سوسیالیست و زۆر ناوەندی دیکەی جیهانی دا. ماوەیەکی زۆر بوو کە حیزبی دێمۆکرات بە بەرنامە و بە گوێرەی سیاسەتێکی دیاری کراو زۆر گرینگی بە ئینترناسیۆناڵی سوسیالیست نەدەدا و لەو کارەش ئامانجی تایبەتی خۆی هەبوو. سیاسەتی حەکیمانەی بەڕێز هیجری و تیمەکەی لە رێبەرایەتیدا، لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا وێڕای هیدایەت کردنی سەربەرزانەی حیزب بۆ پێشەوە، چەند دەسکەوتی گەورەی سیاسییان لەئاستی نێوخۆیی، ناوچەیی و نێونەتەوەیی دا دەستەبەر کردووە.\nلە دواین کۆبوونەوەی ئەو رێکخراوەدا لەشاری سلێمانی، لەگەڵ ئەوەی کە سکرتێری حیزب کاک مستەفا هیجری ئامادەی کۆبوونەوەکە نەبوو، بەو حاڵەش لەسەر پێداگری و داوای ئینترناسیوناڵ سوسیالیست و پاش راوێژی لایەنەکان هەوڵی زۆر حیزب و لایەن بۆ پەڕاوێز خستنی دێمۆکرات، ئەو جار حیزبی دێمۆکرات ئامادە بوو کە پۆستی جێگری کۆمیتەی کوردان لەو رێکخراوەدا قبووڵ بکات. ئەمەش نیشانەی گەورەیی، رابردووی درەوشاوەو جێگەو پێگەی حیزبی دێمۆکرات لە کۆڕ و کۆمەڵی نێونەتەوەیی دایە. هەر وەکوو حیزبی دێمۆکرات لە نێو دڵی بە میلیۆنان مرۆڤی کورد دایە!\nپۆستێکی وەها، لەگەڵ ئەوەی بۆ حیزبی دێمۆکرات و لە چاو رابردوو، چالاکی و هەڵسوڕانی بەرینی ئەو حیزبە زۆر کەمە، بەڵام بۆ جارێکی دیکە ئەو راستییەی سەلماندەوە کە حیزبی دێمۆکرات هەر ناو نیەو نێوەرۆکیشە و مێژووی تەژی لە سەروەری ئەم حیزبە هیچ کەس و تاقمێک ناتوانێ بە ئاسانی پاوان و هەرزان فرۆشی بکات.\nحیزبی دێمۆکراتە ئیدی، زەم کردن و هەوڵدان بۆ خەنجەر وەشاندن لە پەیکەری بە سام و هەیبەتی ئاکامەکی هەر بە پێچەوانەیە. حیزبی دێمۆکراتە و نەتەوەی کورد خۆشی دەوێ، دەیپارێزێ و بۆ ئازادی و پاراستی ئەو ئازادییە لە سبەیدا، پێویستیەتی.\nئێستاش بە هەموو پێوانەیەک، بە گوێرەی هەموو عەقڵ و لۆژیکێک، حیزبی دێمۆکرات مەزنترین و چالاکترین حیزبی کوردی رۆژهەڵاتی کوردستانە. حیزبی دێمۆکرات هەتاوێکە و تیشک نەدانی لە پشت هەورەکانەوە کاتییە، با نەیارانی ئەو حیزبە کە هەر دەم هەوڵی ئەوە دەدەن پشتی لە عەرز بدەن، لەوە تێبگەن کە پشت لە عەرزدانی حیزبی دێمۆکرات ئیدی بۆتە نامومکین.\nتکایە بە جێگای دژایەتی لەگەڵ حیزبی دێمۆکرات، ئەگەر دەتانهەوێت گەورە بنوێنن، لە تەنیشتی راوەستن بۆ ئەوەی دیار بن و ببیندرێن، ئاوا بەژن و باڵاشتان جوانترە...


جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «محەممەد ماملێ» - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nجیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «محەممەد ماملێ»\nمحەممەد ماملێ (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:١١، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢\n٣٬٣٦٨ بایت زیاد کرا ، ٨ years ago\nگەڕاندنەوەی دەستکارییەکانی 80.187.107.151 (لێدوان) بۆ دوایین دەستکاریی Calak\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:٠٣، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:١١، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ (دەستکاری) (پووچەڵکردنەوە)\nب (گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانی 80.187.107.151 (لێدوان) بۆ دوایین دەستکاریی Calak)\nزۆر کەس لە سەر ئەو باوەڕەن کە ماملێ بێجگە لە کەسایەتی کۆمەڵایەتی و کوردایەتی خۆی، [[ھونەرمەند|ھونەرمەندێکی]] ڕەسەن و خاوەن قوتابخانەیە. سەبارەت بە ماملێ دەیانگوت: "زۆر بەجێ و ڕێ [[گۆرانی]] دەڵێ". ڕاستە، دەنگخۆشیی بەھرەیەکی دایکزایی‌یە، بەڵام با بزانین چ ھۆکارێک [[محەمەد ماملێ|محەمەدی ماملێی]] بەو پلەیە گەیاند و نێویان لە سەر چڵەپۆپەی [[ھونەر|ھونەری]] [[مەقام]] و [[گۆرانی]] [[کوردی|کوردیی]] نەخشاند.\n== ژیانی تایبەت ==\nماملێ ھەر لە سەردەمی لاوییەوە وەک [[ھونەرمەند|ھونەرمەندێکی]] ئازادیخواز و خەڵک‌خۆشەویست، دەرکەوتووە و بە پێی ئەرکی کۆمەڵایەتی و کوردایەتی، خۆی پێگەیاندووە. لەگەڵ ھیچ دارودەستە و تاقمێکی سەرەڕۆ و زۆردار دانووی نەکوڵاوە و لە ئەستەمترین قۆناخەکانی ژیاندا، وەک بولبولێکی خوشخوێن، سەری لە ھەموو ھەوار و کوێستانەکانی [[کوردستان]] داوە و مزگێنی شادی و ئازادی بۆ ڕێڕەوانی ئەوین ھێناوە. لە ڕۆژانی خۆشی‌دا بە [[بەستە]] و [[گۆرانی]]، بەزم و کۆڕی ھاوقەتارانی ڕازاندۆتەوە و لە ڕۆژانی تەنگانەشدا بە [[قەتار]] و لایلایە خەڵکی لاواندۆتەوە. ماملێ بێجگە لە کوردایەتی، سەربازی ھیچ ڕێبازێکی ئیدەئۆلۆژی نەبوو؛ ئەو تەنیا گیانبازی گەلەکەی بوو.\nلە زۆربەی ئەو وڵاتانەی کە دەسەڵاتی سیاسی لە دەست تاقمێکی خۆبەخودازانی ھیچنەزان دایە، زۆر بە دەگمەن ھەڵدەکەوێ کە [[ھونەرمەند]] بتوانێ لەنگەری خۆی لە نێوان دەسەڵات و خەڵکدا ڕابگرێ و بە پووڵ و پارە ھەڵنەفریوێ و ھەڵە نەڕوات؛ ماملێ چ وەک کەسایەتی کۆمەڵایەتی و چ وەک کەسایەتی ھونەری، ھەم لە [[ڕێژیمی پاشایەتی]] ([[ڕەزاخان]] ١٩٢٥ـ١٩٤١ و [[حەمەڕەزا پەھلەوی]] ١٩٤١ـ١٩٧٩) دا و ھەم لە [[ڕێژیمی مەلایەتی]] (١٩٧٩ـ...؟) دا، توانی بە شێوەیەکی گونجاو، نە تەنیا ئەو لەنگەرە ڕابگرێ، بەڵکوو وەک [[ھونەرمەند|ھونەرمەندێکی]] ئازادیخواز و گەلنەواز لە ساڵی ١٣٤٧(١٩٦٨) لە بەندیخانە بکرێت. بە ڕاشکاوی دەتوانین بڵێین کە ماملێ لە بارودۆخێکی زۆر تایبەتیی [[کوردستان|کوردستاندا]]، وەک ھێمای نواندنی بەشێک لە فەرھەنگی خۆڕاگری و سەرزیندوویی گەلی [[کورد]] کە لە زۆربەی [[گۆارانی|گۆارانییەکانیدا]] ڕەنگی داوەتەوە، ھەمیشە چقڵێک بووە لە چاوی نەیاران و دژبەرانی گەلەکەی. ھەربۆیەش، ھەر [[بەستە]] و [[گۆرانی|گۆرانییەکی]] کە ماملێ دەیگوت و دەیخوێند، بۆ ئەوەی بزانرێ چ مەبەست و ڕەمز و ڕازێک لە [[گۆرانی|گۆرانییەکانیدا]] حەشاردراوە، لە لایەن [[ساواک|ساواکی]] [[مەھاباد|مەھابادەوە]]، بە وردی سەرنجی دەدرایە. ھەڵبەت ماملێش ئەو کەسە نەبوو کە لە خۆڕا بیانوو بداتە دەست [[ساواک]]، زۆر عاقڵانە و ھونەرمەندانە ھەڵسوکەوتی دەکرد و بە شێوەیەکی زۆر مەنتیقی تەقییەی ھونەریی بەکاردەبرد.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/wiki/تایبەت:MobileDiff/175711»


موچەکەت جوانە.. ناپیاو...!\nSaturday, 12.05.2020, 3:18\nکوردستانپۆست: دوای ئەو خۆپیشاندان و ناڕەوزاییدەربڕینەی کۆمەڵێک لە خەڵکی رەشورووتی سلێمانی کە بێ مووچەیی و نەخۆشیی و پێ پارەیی وای لێکردن بڕژێنە سەر شەقامەکان و دەنگی ناڕازیی خۆیان دژی دەسەڵاتی زاڵمی کوردیی و خائین بەرزبکەنەوە.\nدوو بێچووەکەی تالەبانی و کوڕەکانی شێخ جەنگی کۆنەبەعسیی برای جەلال تالەبانی، کە لە دەرەوەی سلێمانی چەکدار و پیاوکوژیان لە ناوچەکانی ترەوە بۆ هێنان و لەو خەڵکەیان بەردان..\nبەو بۆنەیەوە ئیستا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پڕکراون لە ڤیدیۆ و دەنگی ناڕازیی و گاڵەپێکردن بەو دیاردە قێزەوەندەی دەسەڵاتی پارتەکان. یەکێک لەوانە ئەم پارچە نووسینەیە، کە کەسێک بە ناوی (حسێن على شريف) بە زمانی تەنز هێرش دەکاتە سەر ئەو هێزانە.\nئێمە بە بێ سانسۆر و دەستکاریی ناوەرۆکەکەی وەکو خۆی بڵاوی دەکەینەوە، (جگە لەو ناونیشانەی سەرەوە، نەبێت)، ئەم نووسینە بۆ ئەو بەرپرس و دەسەڵاتدارانە ئەرکێکی مێژووییە کە پێویستە بوونی هەبێت، چونکە هەڵسوکەوتی دەسەڵات ئەوەی تێدا نەهێشتۆتەوە، چیدی بە زمانی جوان دیالۆگ و قسەیان لەگەڵدا بکرێت، بەڵکو شایستەی لەوە خراپتریشن، هەرچەندە کەسێک کە شەرەفی کەسێتیی و نەتەوەیی و نیشتیمان لێهەڵگیرا، ئیتر شەرم و شکۆی نامێنێت. هیچ کام لەو بەرپرسانەی نێو پارتەکان لەم قسانە بەدەر نییە، ئەم دەسەڵاتە نەوە و پاشماوەی جادە و کۆڵانەکانن، بۆیە شایستەی ئەوەن، کە بە زمانی رەوشتی خۆیان و کرداری پاسەوانەکانیان لەگەڵیاندا بدوێن.\nمعاشەکەو جوانە گەواد!\nنووسینی: حسێن على شريف:\nبۆ ئەوەی جەنگ لەگەڵ سەگێکی هاردا ببیەتەوە، سەرەتا ئەبێت بیر لە شکاندنی دانەکانی بکەیتەوە!\nکەڵبەی ئەم دەسەڵاتە نابوتە، ئەوانەن کە بە جلی سەربازی و لە ژێر ناوی ئاسایش و پۆلیس و پێشمەرگەدا لە خەڵکی ڕەش و ڕوت ئەدەن.\nهەتا ئەو کاتەی ئەمانە نەگەنە ئەو قەناعەتەی کە ئەوان نابێت دژی مەزڵوم پشتی زاڵم بگرن، هەتا ئەو کاتەی ئەوان تێنەگەن کە ئەوان پارێزەری گورگن دژی مەڕ، ئیمکان نیە خەڵک بتوانێت زەفەر بەم دز و جەردانە ببات.\nمیللەت نەهاتۆتە سەر جادە بۆ فەوزا، نەهاتۆتە سەرجادە بۆ داگیرکردنی بارەگای حیزب، هەڵی نەکوتاوەتە سەر تیاترۆخانە و تاوەر و مۆڵ و کۆمپانیاکانی بەرپرسی خوێڕی.\nمیللەت پەلاماری باخ و ڤیلای سەرکردەی نەداوە و ڕابواردن و خواردنەوەی لێ تێک نەداون.\nمیللەت پەلاماری تەنکەری نەوتی ڕەش و دەروازەی سنوری پڕ لە قاچاخی نەداوە.\nتەنها و تەنها هاتۆتە سەر شەقام و بە گریان و پاڕانەوەوە داوای مافی خۆی ئەکات.\nلەبری داوای یەکسانی و ئازادی و یاسا و شەفافیەت، تەنها و تەنها داوای لەتە موچەیەک ئەکات کە سکی منداڵەکانی پێ تێر بکات.\nکەچی ئێوە وەگ سەگی هار بەربونەتە گیانی ئەو خەڵکە و بە دار و کێبڵ و غازی فرمێسکڕێژ تەعدایان لێئەکەن!\nمعاشەکەت جوانە گەواد!\nتۆ کێ ئەپارێزیت؟ بۆ کێ لە خەڵکی ڕەش و ڕوت ئەدەیت؟\nتۆ کە وەک سەگێکی گەڕ لەبەردەم باخ و ڤێلای بەرپرسەکەتا پاست پێ ئەکەن، تۆیەک کە منداڵی خۆت هیچی نیە و منداڵی بەرپرسەکەت وەک کوڕی فیرعەون ئەژی، پێم بڵێ بە چ ڕویەکەوە دار بۆ ئەم گەوادانە ئەوەشێنیت؟\nتۆیەک دایکت لەبەر نەبونی نەخۆشخانەی حکومی لە ماڵدا گیان لەدەست ئەدات، پێم بڵێ بە چ ئابڕویەکەوە ئەو نامەردانە ئەپارێزیت کە بۆ هەڵامەتێک بەفڕۆکەی تایبەت ئەڕۆنە هەندەران.\nهۆکاری نەهامەتی ئەم میللەتە ئێوەن، ئەگەر ئێوە ئەم حیز و گەوادانە نەپارێزن ئەوانیش ناتوانن ئاوا سواری خەڵکی ببن.\nئەوە ئێوەن لەسەر یەک قسە بە بەرپرسێکی کەمتیار ڕەنگ ، ناودەمی گەنجی ئەم وڵاتە پر ئەکەن لە فیشەک، دواتریش وەک جرجێکی بۆگەن هەر خۆیان تەسفیەتان ئەکەن.\nئەو خەڵکە داوای موچە بۆ تۆ ئەکات، دە تۆش یەک زەڕە کەرامەت بدە بە خۆت و چیدی مەبە قامچی دەستی ئەو نامەردانەی کە چاو لە ژنەکەشت ناپارێزن.


کلاسیکۆ لە بەرشەلۆنە ئەنجام نادرێت\n2019-10-16 [12:39 PM]\nبڕیارە ٢٦ی ئەم مانگە لە یارییەکانی خولی ئیسپانی کلاسیکۆ زەوی لە نێوان یانەی بەرشەلۆنە و ریال مەدرید لە یاریگای کامپ نو لە شاری بەرشەلۆنە ئەنجامبدرێت .\nبەڵام بەھۆی خۆپیشاندانەکانی ھاوڵاتیانی شاری بەرشەلۆنە لە دژی بڕیارێکی دادگای ئیسپانیا کە داوای زیندانی کردنی سەرکردەکانی کەتەلۆنیا دەکات بەھۆی بەشداری کردنیان لە ریفڕاندۆمی سەربەخۆیی ھەرێمی کەتەلۆنیا ، مەترسی لەسەر یاری کلاسیکۆ دروست بووە .\nئەمڕۆش رابیتەی خولی ئیسپانی داوای لە ھەردوو یانە کردووە رەزامەندی بدەن لەسەر گواستنەوەی یارییەکە لە کامپ نو بۆ یاریگای سانتیاگۆ بێرنابیۆی یانەی ریال مەدرید و یاری گەڕانەوەش لە یاریگای کامپ نو ئەنجام بدرێت .\nرۆژنامەی مارکا سەبارەت بەم پرسە نووسیوویەتی ، ھەردوو یانەی ریال مەدرید و بەرشەلۆنە رەتیانکردووتەوە یارییەکە دوابخرێت یا بگوازرێتەوە بۆ یاریگای یانەی ریال مەدرید .\nمارکا ئاماژەی بەوەشداوە، رابیتەی خولی ئیسپانی مۆڵەتی تا رۆژی دووشەممە بە ھەردوو یانەی ریال مەدرید و بەرشەلۆنە داوە بۆ ئەوەی ھۆکارەکانی خۆیان پێشکەش بکەن سەبارەت بە رەتکردنەوەی داواکەی رابیتەی خولی ئیسپانی.\nمارکا بڵاویکردووتەوە ، رابیتەی خولی ئیسپانی دەسەڵاتی ھەیە یارییەکە بۆ یاریگایەکی دیکە بگوازێتەوە یا دوای بخات ، ئەگەر ھەتا ھەردوو یانەش لەسەر بڕیارەکە رازی نەبن.\nئەم هەواڵە 5983جار خوێندراوەتەوە


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | ئاڵای کوردستان\nئاڵای کوردستان پێکاهاتووە لە سێ رەنگ و دروشمێک لە ناوەندی. ئاڵای کوردستان لە لاکێشەی ئاسۆیی پێکهاتوە، لاکێشەی سەرەوە رەنگی =KTML_Red==KTML_Bold=سوور=KTML_End==KTML_End=ە، ئەوەی ناوەند رنگی سپی یە، و لاکێشەی خوارەوە رەنگی =KTML_Green==KTML_Bold=سەوز=KTML_End==KTML_End=ە. بەرینی ئاڵا دوو لەسەر سێ ی درێژییەکەیەتی.=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2009/1526/0001.GIF=KTML_Photo_Alt=ئاڵای کوردستان=KTML_Style=width:100px;height:10%;float:right;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2009/1526/0001.GIF=KTML_Photo_End= دروشمی نەتەوەیی ئاڵای کوردستان =KTML_Mark_Begin==KTML_Bold=خۆری زێڕین=KTML_End==KTML_Mark_End=ە، ئەم خۆرە 21 پەڕ (تیشک)ی یەکسان و هاوشێوەی هەیە. بە لەبەرچاوگرتنی دوو لەسەر سێ یەتی قەبارەی ئاڵا، خۆری زێڕین بە پەڕەکانییەوە یەک (1) پێوەرە و بەبێ پەڕەکان نیو (0.5) پێوەر، ئەم پەڕانە شێوەیان راستە و لە دەرەوە خالێکی تیژ دروست دەکەن. خۆرەکە دەبێ رێک لە چەق (ناوەندی) ئاڵای کورستان جێگیر بێت. خۆر بەشێوەیەک جێگیر کراوە کە ستوونی ناوەندی ئاڵا بە ناو خاڵی تیژی بەرزترین پەڕ(تیشک) تێدەپەڕێت. $ڕەنگەکانی ئاڵای کوردستان بەم شێوەی خوارەوەیە$ سوور : PMS 032 سەوز : PMS 354 =KTML_Mark_Begin==KTML_Bold=زەرد=KTML_End==KTML_Mark_End= : PMS 116 $شێوەکانی بەکار هێنانی ئاڵا$ هەڵواسینی بە دارا، پێویستە خۆرەکەی لە هەردوو رووەوە دیار بێت. بەرز کردنەوەی لە باری پانی، رەنگی سور لە سەرەوە و رەنگی سەوز لە خوارەوە. بەرز کردنەوەی لە باری درێژی، رەنگی سور لە لای چەپ و رەنگی سەوز لە لای راست. لە یەخەدانی وەک رۆزێت لە سەر سینگ، لە لای چەپ لە سەر دڵ هەڵ ئەگیرێت. لە سەر مێز دانانی، پێویستە بە لای چەپدا بشکێتەوه.


خوێنەر و کتێب: قورسایی ڕازەکان » DidiMn\nسەرەتا / خوێنەر و کتێب/کتێب / خوێنەر و کتێب: قورسایی ڕازەکان\nگێڕانەوە، زمان، وێنا لە ڕۆمانەکانیاندا بێئەندازە ناسک و جوانە. بۆ هەریەکێکیان هەست بە سەنگی خۆی دەکەیت. بۆ نموونە ڕۆمانە ناوازەکانی جولی ئۆتسوکا (بەتایبەتی بودای ناو هەورەبانەکە، کە گێڕانەوەیەکی تەواو جیاوازە لە ڕەوتی ڕۆمان)، یان هاروکی مۆراکامی، پاشان ئاکی شیمازاکی… پێنج ڕۆمانە تایبەت و جوانەکەی ئاکی شیمازاکی “تسووباکی، هاماگووری، تسووبام، واسوورەناگووسا و هۆتاروو” ئەدەبیاتێکی تا بڵێیت گرنگ و جوانن. زۆر جار یەک وشە یەک ڕستەیە، هەڵگری مانا و قورسایی خۆیەتی، چونکە هەر ڕۆمانێکیان ١٠٠-١٢٠ لاپەڕەیە. هەر بۆیە دەبێت ئاگاداری وشەکان بیت، ڕەنگە لە هەر چەند وشەیەکی کورتدا ڕازێک هەبێت، مانایەک هەبێت.\nگرنگترین ڕەگەز لەو پێنج ڕۆمانەدا تەکنیکی گێڕانەوەیە. ڕۆمانەکان باس لە سەروەختی جەنگی جیهانیی دووەم و بوومەلەرزەکەی بەر لە جەنگی جیهانیی دووەم دەکەن. شیمازاکی وەک چۆن ڕەخنەی ئەمریکا دەکات لە بەکارهێنانی چەکێکی وێرانکەردا، بە هەمان شێوە ڕەخنەی خۆیشیان (یابانییەکان) دەکات کە سیاسەتێکی حەکیمانەیان پەیڕەو نەکردووە، ئەگەرچی دیوە کۆمەڵایەتییەکەی ڕۆمانەکان زەقترن وەک لە دیوە سیاسییەکەی.\nلێرەدا من نامەوێت سیحری خوێندنەوەیتان لا خاڵی بکەمەوە، خۆتان کە خوێندتانەوە بەر ئەو تەکنیکە تایبەت و چێژبەخشە دەکەون. دەکرێت ڕۆمانەکان سەربەخۆ بخوێنرێنەوە، بەڵام بێگومان بە خوێندنەوەی هەر پێنجیان بەدوای یەکدا لە سیحری ڕۆمانەکان تێدەگەیت و وێنە کامڵەکە پڕ دەکەیتەوە. تەنها شتێک کە ڕەخنەم لێی هەبوو (کە لە زۆر ڕۆمانی تریشدا تێبینیم کردووە) نیشاندانی سێکس بوو کە یەکێکە لە بابەتە سەرەکییەکانی ڕۆمانەکە (یان ڕۆمانەکان)، بەڵام وەک هەمیشە سێکس لە ڕوانگەیەکی نێرانەوە دەگێڕدرێتەوە. ئافرەتەکان تەواو پاسڤن لە گێڕانەوەی سێکسدا، کە بێگومان ئەمە ڕەنگدانەوەی واقیعە، بەڵام نەمدەزانی ئەمە واقیعی وڵاتی ژاپۆنیش بێت. هەمیشە لە کاتی گێڕانەوەی جووتبوونەکاندا ئەوە پیاوەکانن چالاکن، ئەوە پیاوەکانن وەسف و سەنای جەستەی ئافرەتەکان دەدەن، لە بەرانبەریاندا ئافرەتان یان بێدەنگن، یان خۆیان دوور دەخەنەوە و دەستەواژەگەلی ”دوور بکەورەوە” ”وا مەکە” ”دەستت لا بە” بەکار دەهێنن. بۆ نموونە پیاوەکان بەردەوام بەم جۆرە وەسفی جەستەی ئافرەتەکان دەکەن ”پێستی وەک ئاوریشمت…” ”قامکەکانم بەسەر جەستەیدا دەخشاند” ”مەمکە قوت و قینجەکانیم دەگرت و بە هێمنی دەممژی”.\nبەڵام بە درێژایی هەر پێنج ڕۆمانەکە هیچ کام لە کارەکتەرە مێینەکان وەسفێکی کەمیشی جەستەی پیاوەکان ناکەن، هەرگیز حەزی پڕ تامەزرۆی خۆیان لە کاتی بەرکەوتنیاندا ناگێڕنەوە. هەرگیز پێمان ناڵێن ئەی پێستی پیاوەکان بۆ ئافرەتەکان چۆنە؟ دەزانین کە پیاوەکان چووکیان دەچێتە ناو زێی ئافرەتەکانەوە چ لەززەتێک دەچێژن، چۆن دەورووژێن، بەڵام هەرگیز نازانین ئافرەتەکان هەست بە چی دەکەن؟ لە بەرانبەریاندا تەنها بێدەنگن و هیچی تر. لێرەدا هەرگیز مەبەستم ئەو جووتبوونانە نییە کە جۆرێک لە زۆرلێکردن و دەستدرێژیی تێدایە، بەڵکو مەبەستم لەو جووتبوونانە، یان ئەو ڕامووسانانەیە کە لە نێوان ژن و مێردەکان و خۆشەویستەکاندا هەیە.\nئەم کەموکوڕییە نەک لەم ڕۆمانەدا، بگرە لە زۆرینەی ئەو ڕۆمانانەدا کە خوێندوومەتەوە تێبینیم کردووە، کە لەڕاستیدا ئەمە وێنای جۆرێک لە بەبووکەڵەکردنی ئافرەتە و لە مرۆڤبوون دایدەماڵێت، چونکە وەک جەستەیەکی بێڕۆح نیشانمان دەدات. ئەگەرچی ئەگەرێکی لاوازە، بەڵام دەلاقەیەکی بچووکیش بۆ نووسەر دەهێڵمەوە کە ویسبێتی بەمە ڕەخنە لەو دۆخە بگرێت کە ئاماژەم پێ دا، ئەگەرچی لە هیچ جێگەیەکدا من کۆدێکی وام هەست پێ نەکردووە کە لە پشتیەوە ئەم مانایەی هەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا: شایەنی خوێندنەوەیە.\nAki Shimazaki, Book, Novel,


سێ ساڵ پێش ئێستا میشێل هانکە فیلمی عەشقی بڵاوکردەوە و فیلمەکە توانی بۆ پێنج خەڵاتی ئۆسکار بپاڵێورێت لەوانەش؛ باشترین فیلم، باشترین فیلمی بیانی، باشترین خانمە ئەکتەر "ئیمانوێل ڕیڤا"، باشترین دەرهێنەر و باشترین سیناریۆ بۆ "میشێل هانکە". لە کۆتاییدا فیلمی عەشق توانی تەنها خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بباتەوە. هەروەها بۆ یەکەمینجار بوو لە ئۆسکاردا کە فیلمێکی بیانیی بۆ باشترین فیلم بپاڵێورێت.\nلە ئێستادا زانیاری دەربارەی فیلمە نوێیەکەی هانکە بڵاوبووەتەوە و ئەوە ئاشکرابووە کە فیلمە نوێیەکەی ناوی "کۆتایی شادیهێن"ە. ناوەڕۆکی فیلمەکەی هانکە دەربارەی ڕەوشی کۆچبەرانە لە ئەوروپادا ە "ئیزابێل هەپێرت" کە لە فیلمەکانی (Amour, The Time of the Wolf, The Piano Teacher) ڕۆڵیگێڕاوە، هەروەها "جان لویس ترینتیگنانت"ی ئەکتەری سەرەکی لە فیلمی عەشقدا لە دواهەمین فیلمی هانکەدا بەشدارە.\nهانکەی براوەی دووجار خەڵاتی چڵەخورمای ئاڵتوونی کان بڕیاریداوە لە بەهاری ئەمساڵدا دەست بە وێنەگرتنی فیلمەکەی بکات لە کالایسی شاری کەناریی فەڕەنسادا، کە ئەو جێگەیە بە لانکەی هەزاران کۆچبەر دادەنرێت.\nهانکە یەکەمین دەرهێنەر نییە کە کاری لەسەر بابەتی کۆچبەر کردبێت. فیلمی "Mediterranea" ی جۆناس کارپیگنانۆ مانگی پێشوو بە باشترین فیلمی درێژ دەستنیشانکرا لەلایەن Indie Spirit و هەروەها فیلمی "Refugee"ی دەرهێنەری فینلەندی "ئاکی کاوریسماکی" لە پایزی ساڵی داهاتوودا دەست بە بەرهەمهێنان دەکات.


خۆسووتاندن و خۆکوژیی کچ و ژنێک لە شاری مەریوان و سنەدا\n14:19 - 12 بانەمەڕ 2719\nئاژانسی کوردپا: دوو کچ و ژنی کوردی خەڵکی شارەکانی مەریوان و سنە، بە هۆکاری نادیار، کۆتاییان بە ژیانی خۆیان هێنا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی چوارشەممە، ١١ی بانەمەڕ، کچێکی مەریوانی بە ناوی \_"زۆهرە کۆنەپۆشی\_" کچی مەحموود، ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا.\nلە لایەکی دیکەوە، ڕۆژی سێشەممە، ١٠ی بانەمەڕ، ژنێکی کوردی خەڵکی شاری سنە، بە ناوی \_"ئەسرین پیرایش\_"، لە ڕێگای خۆهەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. هۆکاری خۆهەڵواسینی ئەم ژنە هاووڵاتییە کوردە ناڕوونە.\nهەتا ئێستا ئامارێکی ورد و تەواو لەسەر خۆسووتاندنی ژنان لە ئێران و کوردستاندا لە بەردەستدا نییە.


عەزیز گەردی ئەكادیمیستی ناوداری كورد، ماڵئاوا\n10:03 - 2022-06-16\nدكتۆر نووری تاڵەبانی\nئەدیب و نووسەر و وەرگێڕی ناوداری كورد، مامۆستا عەزیز گەردی بە یەكجاریی ماڵئاوایی لێكردین. بەم بۆنەوە بابەتی زۆر بڵاوكرانەوە لەلایەن زۆر لایەنی ئەدەبی و رۆشنبیری و سیاسیی، بە پێویستی دەزانم ئاماژە بۆ رۆڵی ئەو كوردە دڵسۆزە بكەم بۆ هاوكاریكردنی (دەستەی قانوونی باڵای كورد)، كە لە ساڵی هەزار نۆ سەد و نەوەت و دوو، بە بڕیاری خولی یەكەمی پەرلەمانی هەرێم دامەزرابوو بۆ هاوكاریكردنی پەرلەمان و حكومەتی هەرێمی كوردستان. ئەندامانی دەستەكە سێ قانوونناسی ئەو دەمە بووین، بەندە و خوالێخۆشبوو حاكم رەشید عەبدولقادر و دكتۆر عەبدوڕەحمان رەحیم. حكومەتی هەرێم جێگای بۆ دەستەكە دابین نەكردبوو، بۆیە ماڵەكەی خۆم كردبووە بارەگای ئەو دەستە قانوونیە. رۆژانە ئەو دوو ئەندامانەی دی دەهاتنە ماڵەكەمان تا كاتژمێری دووی پاش نیمەڕۆ دەمانەوە.\nكەسێك داوای لە خوالێخۆشبوو مامۆستا عەزیز گەردی نەكردبوو هاوكاریمان بكات، ئەو لەودەمە مامۆستا بوو لە یەكێ لە قوتابخانەكانی هەولێر، بە پایسكل دەهات بۆ وەرگرتنی ئەو پرۆژە قانوونانەی دەستەكەمان ئامادەی دەكردن، تا بیانكاتە كوردی. ئێمە لە دەستەكە هیچ توانایەكمان نەبوو تا بیخەینە بەردەستی، بە دەستی خۆم پرۆژەكانم دەنووسییەوە، چونكە كۆمپیوتەرمان نەبوو و كەسێكیان دەستنیشان نەكردبوو هاوكاریمان بكات بۆ نووسین، یان لانیكەم فۆتۆكۆپیكردنیان پێش ناردنیان بۆ سەرۆكایەتی حكومەت و پەرلەمانی هەرێم. كاك عەزیز بێ ئەوەی كەسێك هاوكاریی بكات، بە پایسكلەكەی دەهاتە ماڵەكەمان بۆ وەرگرتنی ئەو پرۆژە قانوونانەی ئامادەمەمان دەكرد، پاش چەند رۆژێك خۆی بۆی دەهێناینەوە. ئەویش كۆمپیوتەری نەبوو، بەدەستی خۆی، پاش وەرگێڕانی بۆ سەر زمانی كوردی، دەینووسییەوە بۆی دەهێناینەوە، لەگەڵ نوسخە عەرەبییەكە، كە بە دەسخەتی من یان خوالێخۆشبوو كاك د. عەبدوڕەحمان رەحیم دەنووسرا.\nپێشتر كاك عەزیز گەردیمان نەدەناسی، بەڵام ئەو دەیزانی دەستەكەمان خەریكی ئەو ئەركەیە و كەس هاوكاریمان ناكات، رۆژێك سەردانی كردین و ئامادەیی دەربڕی بۆ هاوكاری كردنمان. هەتا دەستەكە بەردەوام بوو لە كارەكانی، ئەویش بەردەوام بوو لەگەڵمان.\nهەزار سڵاو لەگیانی پاكی ئەو كوردە دڵسۆزە.


كارمه‌ندانی پزیشكی چارەسەری نزیکەی 15 منداڵ دەکەن کە توشی تەنگەنەفەسی دەبن دوای بۆمبارانی شارۆچکەی حەموریە له غوتەی خۆرهەڵات لەلایەن رژێمەوە. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی رۆژنامەوانی حەموریە]\nزیاد لە بیست مەدەنی لە شارۆچکەی حەموریەی غوتەی خۆرهەڵات -- زۆربەیان ژن و منداڵ بوون -- تووشی تەنگەنەفەسی بوون دوای هێرشەکەی ئێوارەی دووشەممە (5 ئازار)ی رژێمی سوریا، چالاکوانانی ناوچەکە بە دیارونایان وت.\nگومانده‌كرێت ئەمە بەهۆی هەڵمژینی گازی ژەهراوییەوە روویدابێت کە لەکاتی بۆمبارانی رژێمدا رژێنراوە، كه دابووی له پەناگەیەکی مەدەنیەکان کە ژن و منداڵ پەنایان بۆبردبوو بۆ خۆپاراستن له بۆمباران.\nچالاکوانێكی نوسینگەی راگه‌یاندنی حەموریە، حوسام زەین، بە دیارونای وت شارۆچکەی حەموریە کەوتۆتە ژێر هێرشێکی قورسه‌وه به تۆپبارانی زەمینی و فڕۆکەی جەنگی و کۆپتەر کە لانیکەم 30 کەسیان کوشت و بە دەیانی دیکەیان برینداركرد.\nدوای ئەوەی کۆپتەرەکانی سوپا بۆمبی بەرمیلییان بەردایەوە بەسەر شارۆچکەکەدا نیوەشەوی دووشەممە، دانیشتوان و کارمەندانی بەرگری شارستانی سوریا و خۆبەخشان شایەتی چەندین حاڵەت بوون کە بە "خنکان" ناوزەدیانکرد.\nئەندامانی بەرگری شارستانی توشی تەنگەنەفەسی بوون لە شارۆچکەی حەموریە لەکاتێکدا منداڵ و ژنان رزگارده‌كه‌ن دوای بۆمبارانێكی رژێمی سوریا کە هەندێك دەڵێن گوایە گازی کیمیایی بەکارهاتووە. [خاوەنی وێنە: نوسینگەی رۆژنامەوانی حەموریە]\nبەگوێرەی کارمەندانی بەرگری شارستانی سوریا مادە ژەهراوییەکە کلۆرە، چونکە ئاماژەکانی بەرکەوتن بەو گازە لەنێویاندا تەنگەنەفەسی و سووربوونەوەی پێست دەرکەوتووە.\nزەین وتی بەگشتی، 30 حاڵەتی تەنگەنەفەسی تۆمارکراوە، لەنێویاندا 15 منداڵ و 13 ژن و خۆبەخشی بەرگری شارستانیش کە توشبوون لەکاتی گواستنەوەی بریندارەکاندا.\nوتی هێزەکانی رژێم سەرەتا په‌ناگه‌كه‌یان کردە ئامانج بە بۆمبی بەرمیلیی ئاسایی و زوو دوای ئەوە بە گازێك كه گومانده‌كرێت کلۆر بێت و ئه‌م هێرشه‌ی دووەم کاتێك بوو کە فریاگوزاران چوون به‌ده‌م خەڵكه‌كه‌وه كه په‌ناگه‌كه‌یان بەجێهێشت لەترسی رووخانی.\nزەین وتی شارۆچکەکە رووبەڕووی هێرش بۆتەوە بە بۆمبی بەرمیلی و چەکی گەرمی و بۆمبی هێشوویی.\nوتیشی: "خزمەتگوزاری تەندروستی لەنێو شارۆچکەکە تووشی وەستانبووە و فریاگوزاری سەرەتایی بەڕێوەدەبرێت لە ناوچە نزیكه‌كانی وەك زەمالکه، هەرچەندە گواستنەوەكان رووبەڕووی مەترسی دەبنه‌وه بەهۆی چڕی هێرشی ئاسمانی و تۆپبارانەوە."\nئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند بەڕێوەبەری مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتوەکان زەید رەعد چوارشەممە رژێمی سوریای تۆمەتبارکرد بە سازدانی "ئاخرزه‌مان"ێك کە دەکرێت لە شوێنی دیکەش ئەنجامبدرێت.\nلە راپۆرتی ساڵانەیدا بۆ ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتوەکان، حسێن وتی کارەکانی رژێم لە غوتەی خۆرهەڵات "لەڕووی یاسایی و ئه‌خلاقییه‌وه نەشیاوبوون" و هۆشداری دا كه مۆتەکه‌ی داهاتوو بۆ مەدەنییه سوریه‌كان به‌مزوانه بێ هیچ گومانێك به‌ڕێوه‌یه.\nزەید بە ئەنجومەنەکەی وت: "ئەم مانگە، لە غوتەی خۆرهەڵات، کە بەگوێرەی وشەکانی سکرتێری گشتی، دۆزەخی سەرزەوییە؛ مانگی داهاتوو و مانگێکی دواتر، له شوێنێکی دیکە خەڵك رووبەڕووی ئاخرزه‌مان دەبنەوە - ئاخرزه‌مانێك كه بەمەبەست و پلانبۆدانراوه له‌لایه‌ن كه‌سانێكه‌وه جێبەجێده‌كرێت لەنێو حکومەتی سوریادا، بەئاشکرا و بە پاڵپشتیی تەواوی هەندێك له پشتیوانكه‌ره دەرەکیه‌كانیان."\nوتیشی: "ده‌بێت به‌په‌له ئەم ره‌وته کارەساتئامێزانە پێچەوانەبکرێنەوە و سوریا بدرێتە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی."\nرژێمی سوریا و میلیشیاکانی هه‌واداری هێرشێکیان لە 18 شوبات ئه‌نجامدا بۆ گرتنەوەی غوتەی خۆرهەڵات، دوایین ناوچەی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن نزیك دیمەشق.\nلەوکاتەوە زیاد لەسه‌دا 40ی ناوچکەیان گرتۆتەوە بە پاڵپشتی لە هێرشێکی وێرانکەری بۆمباران کە زیاد لە 800 مەدەنی کوشتووە.\nچوارشەممه، هێزەکانی رژێم لە دەروازەی چەندین شارۆچکەی گرنگ بوون، لەنێویاندا میسرابە، بەیت سەوا، جسره‌ین و حەموریە.\nروانگەی سوری بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ چوارشەممە رایگەیاند لانیکەم 700 چەکداری دیکەی سەر بە رژێم لە حەلەبه‌وه بۆ غوتەی خۆرهەڵات نێردراون.\nهێزە پاڵپشته‌كان نێردران بۆ دوو بەرەی سەرەکی لە بەری خۆرئاوای هه‌رێمه‌كه، لەنێویاندا شارۆچکەی حەره‌سته.\nجارێکی تر گوماندەکرێت گازی ژەهراوی لە هێرشی غوتەدا بەکارهاتبێت\nکارمەندانی تەندروستی دەڵێن ئەگەر هەیە گازی ژەهراوی لە بۆردومانی شەوی چوارشەممەدا بۆ سەر شارۆچکەکانی حەموریە و سەقبە بەکارهاتبێت.\nزۆربەی دەزگا تەندروستیەکانی غوتەی خۆرهەڵات لە کارکەوتوون\nماوەیەکە پزیشك و تەندروستکاران ناچاربوون لە ژێرزەمین و په‌ناگاكاندا کاربکەن چونکە دەزگا پزیشكیه‌كانی ئەو ناوچەیە لەکارکەوتوون.


2019 tîr 20\nعێراق نابێتە بنکەی هێرش کردنی ئەمریکا بۆ سەر ئێران\nسەرۆک کۆماری عێراق جەختی کرد کە هیچ کات ڕێگە نادەن ئەمریکا بنکە سەربازییەکانی لە ناو خاکی عێراق دژی وڵاتانی دراوسێ و ئێران بەکار بێنێت.\nفەرماندەی هەوا فەزای سوپا:\nئەمریکا و هیچ وڵاتێکی تر ناوێرن دەست درێژی بکەنە سەر خاکی ئێران\nفەرماندەی هەوا فەزای سوپا بە ئاماژە بە ئەوەی کە ئەمریکا و هیچ وڵاتێکی دیکە ناوێرن دەست درێژی بکەنە سەر خاکی ئێران، وتی: ئەمریکییەکان ئەبێ ئاگاداری هەڵسوکەوتەکانی خۆیان بن.\nلەم ڕاپۆرتەدا چەندین وێنەی هەڵبژاردەی جیهانی ئاژەڵان دەبینین کە لە ماوەی حەوتەی ڕابردوودا تۆمار کراوە.\nبە ئامادە بوونی جێگری فەرماندەی گشتی ئەرتەشی ئێران؛\nکۆلیژی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی هێزی ئاسمانی ئەرتەش کرایەوە\nکۆلیژی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی هێزی ئاسمانی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامی ئێران لە بنکەی قیام(کوشکی نوسرەت قوم) کرایەوە.\nلە دەرهێنانی دوو گەنجی کورد؛\nفیلمی ئەویتر بەرهەمی هاوبەشی ئێران و هیند نمایش دەدرێت\nکورتە فیلمی ئەویتر لە نووسین و دەرهێنانی هاوبەشی سامان حسێن پوور و ئاکۆ زەند کەریمی بە هاوبەشی وڵاتانی ئێران و هیندستان، ئامادەی نمایشە.\nزریان لە ئەمریکا\nزرینا لە باکووری ئیندیانای ئەمریکا خەساری زۆری گەیاندووەتە بیناکان و دار و دارتەلەکانی شکاندووە.\nدوژمن لە کەنداوی فارس لار بجووڵێتەوە، لە ناوی دەبەین\nفەرماندەی هێزی دەریایی ئەرتەش وتی: دوژمن دەزانێ کە ئەگەری لە کەنداوی فارس کاری هەڵە بکات، بە سەلامەت دەرناچێت و چیتر شکستیان بە خەسار گەیشتنی جیهازاتی کۆتایی پێ نایە.\nوەزیری دارایی ئەمریکا:\nئەم هەفتە زەریف گەمارۆ دەدەین\nوەزیری دارایی ئەمریکا لە درێژەی هەڵوێستە دوژمنانەکانی واشنتۆن دژی تاران وتی: ئەم هەفتە وەزیری دەرەوەی ئێران گەمارۆ دەدەین.\nنوێنەری هەمیشەیی نەتەوە یەکگرتووەکان:\nئەمریکا سەربزێوی سەربازی دژی ئێران کۆتایی پێبێنێت\nنوێنەری هەمیشەیی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان لە پرێس کۆنفڕانسێکدا وتی کە واشنتۆن کۆتایی بهێنێت بە سەربزێوی سەربازی دژی خەڵکی ئێران.\nپێویستمان بە تەنگەڵانی هورموز نییە/ داخوازی ئەمریکا لە ئێران\nسەرۆک کۆماری ئەمریکا ڕایگەیاند: پێویستمان نییە لە تەنگەڵانی هورموز بمێنیننەوە.\nپێچەوانەی بانگەشە بۆ دانوستان؛\nترامپ گەمارۆی نوێ دژی ئێران واژۆ کرد\nسەرۆک کۆماری ئەمریکا گەمارۆی نوێ دژی کۆماری ئیسلامی ئێران واژۆ کرد.\nڕوژنامە وان و توێژەری پرسە فەرهەنگی و مەدەنییەکان:\nکوردستانی ئێران ناوەندی فەرهەنگی هەموو کوردەکانی جیهانە\nسەلاحەدین خەدیو، ڕۆژنامەوان و چالاک و توێژەری فەرهەنگی کورد دەڵێت: داڕێژەران و بەڕێوەبەرانی کۆنگرەی ناودارانی کورد کە ئەم گەڵاڵەیان داڕشتووە و یارمەتی بەرێوەچوونیان داوە دەتوانن ئەو ئیدیعا بکەن کە ئەوە کوردستانی ئێرانە کە ناوەندی فەرهەنگی کوردەکانی هەموو جیهانە.\nپەیوەندییە گشتییەکانی بڕیارگەی حەمزە سەیدولشوهەدا ڕایگەیاند:\nشەڕی سوپا و گرووپێکی دژە شۆڕش لە چاڵدۆڕان/ تیرۆریستێک کوژرا\nپەیوەندییە گشتییەکانی بڕیاڕگەی حەمزە سەیدولشوهەدا لە شەڕی نێوان هێزەکانی ئەم بڕیارگە لەگەڵ گرووپێکی دژە شۆڕش لە ناوچەی گشتی چاڵدۆڕان لە ئازەربایجانی ڕۆژاوا هەواڵی دا.\nوەڵامدانەوەی ددان شکێن بە ئەمریکا دووبارە دەبێتەوە\nفەرماندەی هێزی دەریایی ئەرتەش بە ئاماژە بە تواناییەکانی هێزە چەکدارەکان کە لە ماوەی ڕۆژانی دوایی نیشان درا، وتی: وەڵام ددان شکین بە ئەمریکا دووپات دەبێتەوە.\nهەڵبژاردنی شارەوانی ئەستەنبۆڵ\nلە هەڵبژاردنی شارەوانی ئەستەنبۆڵ، ئەکرەم ئیمام ئۆغڵۆ، توانی بە وەدەست هێنانی ۵۴ لەسەدی دەنگەکان، ڕکابەرەکەی خۆی واتا بینالی ئیلدریم شکست بدات.


:: PM:08:27:17/01/2022 \nئاستی ئاو له به‌نداوی دوكان و ده‌ربه‌ندیخان به‌ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاو به‌رزبووه‌ته‌وه، ئه‌م شه‌پۆله‌ی به‌فر و بارانیش به‌شێوه‌یه‌كی باش كاریگه‌ریی له‌سه‌ر به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی ئاو له هه‌ردوو به‌نداوه‌كه هه‌بووه.\nئه‌مڕۆ دووشه‌م 17ی كانوونی دووه‌م، ره‌حمان خانی به‌ڕێوه‌به‌ری به‌نداو ده‌ربه‌ندیخان، به "وشه"ی گوت، ئه‌م شه‌پۆله چڕه‌ی به‌فر و باران كه نزیكه‌ی هه‌فته‌یه‌كه ڕووی له‌هه‌رێمی كوردستان كردووه ئاستی ئاوی به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌رز كردووه‌ته‌وه.\nروونیشی كرده‌وه كه له ماوه‌ی 36 سه‌عاتدا نیومه‌تر ئاستی ئاو له به‌نداوه‌كه به‌رزبووه‌ته‌وه، هه‌روه‌ها به‌راورد به ساڵی پار نزیكه‌ی حه‌وت مه‌تر ئاو زیادی كردووه.\nلای خۆیه‌وه ئه‌ندازیار كۆچه‌ر جه‌مال به‌ڕێوه‌به‌ری به‌نداوی دوكان، به "وشه"ی ڕاگه‌یاند، له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی ئه‌م شه‌پۆله‌ی باران تا ئه‌مڕۆ نزیكه‌ی نیومه‌تر ئاستی ئاو له‌به‌نداوی دوكان به‌رزبووه‌ته‌وه.\nروونیشی كرده‌وه كه به‌راورد به ساڵی پار نزیكه‌ی پێنج مه‌تر ئاستی ئاو زیادی كردووه له به‌نداوه‌كه‌دا.\nهه‌فته‌یه‌كه شه‌پۆلێكی چڕی به‌فر و باران، هه‌رێمی كوردستانی گرتووه‌ته‌وه و له‌زۆربه‌ی شار و شارۆكه‌كان و ناوچه شاخاوییه‌كانیش به‌فر باریووه.


چەند چاره‌سه‌رێکی سروشتی بۆ ئه‌وانه‌ی سه‌رئیشه‌یان له‌گه‌ڵدایه به‌شێوه‌یه‌کی گشتی\nپەرلەمانی کوردستان بەدواداچوون دەکات بۆ کۆچی گەنجان\nهەنگاوە نیشتیمانپەوەری و نەتەوەپەروەرییەكانی پارتی و بارزانیی..\nروونکردنەوەیەک لە گوتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە پابەندبوونی حکومەتی هەرێم بە رێككەوتنی ئۆپیک پڵەس\nسلێمانی ... ریستۆرانتێك داخرا\n2020-07-19 [10:31 AM]\nشەقیقە یان سەرئێشەی توند یەكێكە لە نەخۆشیە درێژخایەنەكان كە كەسی توشبو ناوبەناو توشی ئازاری سەر دەبێت و سەری بە هەرلایەكدا بجوڵێنێت ئازاری بۆ دروست دەبێت، دکتۆر هه‌ڤین که‌مال شاه محمد، پسپۆڕ له زانستی ئازار و به‌نج، چەند رێگەیەکی سروشتی بۆ چارەسەرکردنی خستوەتەڕو.\nیەکەم: خواردنه‌وه‌ی ئاو به‌ڕێژه‌یه‌کی زۆر، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی وشکبونه‌وه کاریگه‌ریه‌کی گه‌وره‌ی هه‌یه له‌سه‌ر زیادکرنی سه‌ر ئێشه.\nدوەم: خواردنی بڕی پێویست له ماده‌ی مه‌گنیسیۆم، به‌شیوه‌ی خوراک بێت که له‌م خوراکه‌نه‌دا زۆره، سپیناغ، سڵق، ئەڤوکادۆ، شوفان، کاژۆ، برنجی بۆر، شیری سۆیا، ماست.\nیاخود به‌شێوه‌ی حه‌ب که نابێت له 600 ملگم زیاتر بێت، چونکه له‌وانه‌یه گه‌ده ئازار بدات.\nسێیەم: دورکه‌وتنه‌وه له‌خواردنه‌وه کحولیه‌کان به‌تایبه‌تی شەرابی سور.\nچوارەم: خه‌وتن بۆ ماوه‌ی پێویست و له‌کاتی خۆیدا به‌لایه‌نی که‌مه‌وه 6-8 کاتژمێر، به‌ڵام له‌لایه‌کی دیکه‌وه زۆر خه‌وتن بۆ ماوه‌ی زیاتر له 12 کاتمێر له‌وانه‌یه ببێته هۆی دروستبونی سه‌ر ئێشه‌که.\nپێنجەم: دوربکه‌وه له‌و خواردنانه‌ی ماده‌ی هیستامینیان زۆره، وه‌کو په‌نیری قوتو، خواردنی قوتو یان ئامادەکراو به موادی حافزه، گۆشتی ئامادەکراو وه‌کو سوسج یاخود هۆت دۆگ، ماسی ئامادەکراو.\nشەشەم: به‌کارهێنانی زه‌یته بۆنخۆشه‌کان، له‌چه‌ند توێژینه‌وه‌یه‌ک ده‌رکه‌وتوه به‌کارهێنانی ئەو زەیتانە له‌ڕێگەی بونکردنیان، یان له رێگەی مه‌ساج کردن پێیان کاریگه‌ری زۆر باشی هه‌یه، وه کو زه‌یتی نه‌عنا، زه‌یتی گوڵی لاڤێندەر.\nحەوتەم: خواردنی ڤیتامین Bیه‌کان، له چه‌ن توێژینه‌وه‌یه‌کدا دۆزراوه‌ته‌وه که ڤیتامین B2، B6، B12 ده‌ورێکی باشیان هه‌یه له که‌م کردنه‌وه‌ی سه‌ر ئێشه.\nهەشتەم: وه‌رگرتنی ماده‌ی کۆئه‌نزایم CO Q10، به‌شێوه‌ی سه‌پلیمینت، کاریگه‌ریه‌کی زۆر باشی هه‌یه.\nنۆیەم: رێکخستنی خواردن، پێویسته هه‌مو نه‌خۆشێک که شه‌قیقه‌ی له‌گه‌ڵدایه، ده‌فته‌رێکی تایبه‌تی هه‌بێت به‌خۆی تیایدا بنوسێت ئه‌و خواردنانه‌ی که خواردنیان ده‌بێته ده‌ستپێک بۆ دروستبونی سه‌رئێشه‌که، بۆ نمونه مه‌رج نیه ئه‌وخواردنانه له هه‌مو نه‌خۆشێکدا وه‌ک یه‌ک بێت، له‌به‌رئه‌وه نه‌خۆش ده‌بێت بزانێت به چ جۆرێک وای لێدێت، وه بینوسێت لای خۆی، هه‌وڵبدات خۆی به‌دوربگرێت له خواردنیان.\nدەیەم: خۆپاراستن له‌و خواردنانه‌ی ماده‌ی نیتراتیان تیایه ئه‌ویش هه‌مو خۆراکێکی ئاماده‌کراو ده‌گرێته‌وه که ماده‌ی حافزه‌ی تیایه.\nیانزەیەم: دورکه‌وتنه‌وه له به‌کارهێنانی بۆنی تیژ بۆ بۆن خۆشکردن.\nدوانزەیەم: به‌کارهێنانی گیراوه‌ی سروشتی وه‌کو چای زه‌نجه‌فیل یاخود ینسون، چه‌ند توێژینه‌وه‌یه‌ک ده‌ریانخستوه ئه‌م روه‌کانه ماده‌ی دژه ئۆکسان و دژه هه‌وکردنیان زۆره، له‌به ئه‌وه کاریگه‌ریه‌کی زۆریان ده‌بێت له که‌م کردنه‌وه‌ی ئازاردا.\nسیانزەیەم: وەرزشکردن به‌شێوه‌ی رۆژانه، کردنی یۆگا یاخود ده‌رزی چینی کاریگه‌ریه‌کی زۆر باشیان هه‌یه بۆ که‌مبونه‌وه‌ی نه‌وبه‌ی سه‌رئێشه له شه‌قیقه‌دا.\nچواردەیەم: به‌کارهێنانی پاکی سارد بۆ سه‌ر شوێنی ئازاره‌که له‌کاتی سه‌رئێشه‌که‌دا سودی زۆره، چونکه یارمه‌تی کرژبونه‌وه‌ی ئه‌و بۆری خوێنانه دهدات که له‌کاتی سه‌رئێشه‌که‌دا کشاون.\nپانزەیەم: خواردنه‌وه‌ی چا و قاوه که ماده‌ی کافاینیان تێدایه به‌ڕێژه‌یه‌کی که‌م، له‌وانه‌یه ئازار که‌م بکات، به‌ڵام به‌ڕێژه‌ی زۆر به‌پێچه‌وانه‌وه له‌وانه‌یه ئازاری سه‌ر زیادبکات، به‌تایبه‌تی له‌وانه‌ی که‌ڕاهاتون به ڕێژه‌یه‌کی زۆر بیخۆنه‌وه و لەناکاو وازی لێبێنن.\nئەم هەواڵە 7111جار خوێندراوەتەوە


دیپۆرتکردنەوەی خوێندکارانی ئێرانی لە ئەمریکا – کوردستان و کورد\nدیپۆرتکردنەوەی خوێندکارانی ئێرانی لە ئەمریکا\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2020/01/16\nهێندێک لە هەواڵدەرییەکانی ئەمریکا و بریتانیا باس لەوە دەکەن کە ڕێژەی دیپۆرت کردنەوەی خوێندکارانی ئێرانی لە ئەمریکا زیادی کردووە.\nساڵانێکە زۆر لە خوێندکارانی ئێرانی بۆ خوێندنی باڵا و خوێندن لە زانستگە بەناوبانگەکان، ڕوو دەکەنە ئەمریکا. هێندێکیان وەردەگیرێن و هێندێکیشیان دیپۆرت دەکرێنەوە. لە ماوەی ڕابردوودا کە کێشەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا زیاتر تەشەنەی کردووە، کاردانەوەی جیاجیای لێکەوتۆتەوە.\nڕۆژنامەی “گاردییەن” کە یەکێک لە بەناوبانگترین ڕۆژنامەکانی بریتانیایە، سەبارەت بە کێشەکانی ئێران نووسیویەتی:” گەورە بوونەوەی کێشەکانی ئێران و ئەمریکا دوای ئەوەی کە سپای پاسداران ڕایگەیاند تۆڵەی کوشتنی قاسم سلێمانی دەکەینەوە، زیاتر پەرەی سەندووە و ئەمریکا بۆ پێشگرتن لە هەر کردەوەیەکی کۆماری ئیسلامی بایەخی زیاتر بە ئەمنییەتی ئەمریکا دەدا”.\nڕۆژنامەی گاردییەن لە درێژەی ڕاپۆرتەکەیدا نووسیویەتی کە ئەمریکا خوێندکارانی ئێرانی بەهۆی کێشە و ململانێیە سیاسییەکانەوە دیپۆرت دەکاتەوە، هەرچەند ئەگەر خوێندکارەکان ویزای ئەمریکاشیان هەبێ. هەروەها بڵاویشی کردووەتەوە کە هەواڵنێرانی گاردییەن لە فڕۆکەخانەکانی ئەمریکا لەگەڵ خوێندکارانی ئێرانی قسەیان کردووە و ئەوان باسیان لەوە کردوە کە بەهۆی کێشەکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانەوە دیپۆرت کراونەتەوە.\nهەواڵدەریی گاردییەن لەدرێژەدا ئاماژەی بەوە داوە کە لە ڕۆژانی ڕابردوودا ١٠ کەس لە خوێندکارانی ئێرانی دیپۆرت کراونەتەوە و هۆکاری دیپۆرت کرانەوەی ٧ کەسیانی بۆ ئەوە گەڕاندووەتەوە کە لە فڕۆکەخانەکانی ئەمریکا لەگەڵ پۆلیس تووشی کێشە و دەمەقاڵە بوون.


دوو سەرچاوە بۆ (كەركوك ناو):باری تەندروستی نەجمەدین كەریم، پارێزگاری پێشوی كەركوك جێگیر نییە\nدوو سەرچاوە بۆ (كەركوك ناو):\nباری تەندروستی نەجمەدین كەریم، پارێزگاری پێشوی كەركوك جێگیر نییە\nنەجمەدین كەریم، پارێزگاری پێشوی كەركوك، لەژێر چاودێری تەندروستیدایە لە نەخۆشخانەیەكی ولایەتی كالیفۆرنیا لە ئەمریكا و "باری تەندروستی جێگیر نییە"، ئەوەش بەپێی دوو سەرچاوە بۆ (كەركوك ناو) قسەیانكردووە، هەرچەندە سكرتێری رۆژنامەوانی ناوبراو دەڵێت "كێشەی تەندروستی نییە".\nسەرچاوەیەك كە نزیكایەتی هەیە لەگەڵ بنەماڵەی نەجمەدین كەریم، پارێزگاری پێشوی كەركوك و ئەندامی پێشوی مەكتەبی سیاسیی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان، بە (كەركوك ناو)ی وت "نەجمەدین كەریم، چەند رۆژێكە لە ئەمریكا رەوانەی نەخۆشخانە كراوە لە ولایەتی كالیفۆرنیا، باری تەندروستی جێگیر نییە و لەژێر چاودێری تەندروستی دایە".\nئەو هیچ زانیارییەكی تری نەدركاند لەبارەی نەخۆشییەكەیەوە.\nهەروەها سەرچاوەیەكی تر، كە بەهەمان شێوە نزیكایەتی هەیە لەگەڵ نەجمەدین كەریم، وتی "بە تەواوی نازانین چییەتی، بەڵام ئەوە دەزانین كە باری تەندروستی جێگیر نییە و لەژێر چاودێری پزیشكیدایە لە نەخۆشخانە".\nبەڵام نەشوان جەلال، سکرتێری رۆژنامەوانی نەجمەدین کەریم، بە (كەركوك ناو)ی وت "ئەوانە هەموی دەنگۆن و راست نین، ئەو تەندروستی باشە و كێشەی نییە".\nلەبارەی ئەوەی، ناوبراو لەكوێیە، ئەو وتی "راستە لە ولایەتی کالیفۆرنیای ئەمریکایە، بەڵام ئێمە رۆژانە پەیوەندیمان هەیە و پێكەوە قسە دەکەین بۆ راییکردنی کارەکان، ئەو تەندروستی باشە و ئەوانەی بڵاوكراونەتەوە تەنیا پڕوپاگەندەن".\nله كۆتایی ئازاری 2011دا ناوبراو، وه‌ك پارێزگاری كه‌ركوك له پشكی كورد/ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان هه‌ڵبژێردرا و له ئه‌یلولی 2017 به‌بڕیاری په‌رله‌مانی عیراق، له‌و پۆسته دورخرایه‌وه.\nپۆلیسی ئینته‌رپوڵ له‌سه‌ر داوای حكومه‌تی عیراق، لە 21ی ئایاری 2019 نەجمەدین كەریم-ی لە فڕۆكەخانەی رەفیق حەریریی نێودەوڵەتی له به‌یروتی پایتەختی لوبنان ده‌ستگیركرد، كاتێك دەویست گەشتی ئەمریكا بكات.\nدەستگیركردنەكەی بە تۆمەتی "ئیختیلاس" بوو، رۆژی دواتر بە مەرج ئازادكرا و خرایه ژێر مانه‌وه‌ی به‌زۆر. دواتر له‌ژێر فشاردا ئازادکراو بۆ شاری هه‌ولێر گەڕێنرایەوە، به‌رله‌وه‌ی راده‌ستی حكومه‌تی عیراقی بكرێتەوە.\nلە 15ی ئەیلول، دەستەی نەزاهەی عیراق لە راگەیەنراوێكدا، گەشتی دەرەوەی لە هەریەكە لە نەجمەدین كەریم، راكان سەعید و 23ی فەرمانبەری تری پارێزگای كەركوك قەدەغە كرد، ئەوەش بە تۆمەتی "گەندەڵی" لە پڕۆژەیەكی 57 ملیار دیناریدا و بۆ لێكۆڵینەوە بانگهێشتی دادگا كران. بەڵام رون نییە چۆن رێگەیپێدراوە گەشتی ئەمریكا بكات.


فرۆشتنى لەوەڕ و پووش: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nکار و بازرگانیکڕین و فرۆشتنفرۆشتنى لەوەڕ و پووش\nفرۆشتنى لەوەڕ و پووش\nهەندێ لەخەڵکی سنوری زەویەکانیان دەپارێزن کە لەوەڕ و پووشی تێدایە ، پاشان دەیفرۆشن ، ئایا حوکمی ئەم کارە چی یە ؟\nگەر ئەوان ئەزیەت ناخۆن لەهێنانە بوونی ، وهەروەها ئەزیەت ناخۆن لە هێنانی ئاو بۆی یاخود هەرشتێکی تر ، ئەوا دروست نی یە بیفرۆشن ؛ پێغەمبەر - صلى الله عليه وعلى آله وسلم - فەرموویەتی : " الناس شركاء في ثلاث : - وذكر منها - الكلأ " .\nواتە : خەڵک لەسێ شتدا هاو بەشن جا یەکێک لەوانە بریتیە لە ( لەوەڕ) .\nوەڵامى زانای پایەبەرز : مقبل بن هادي الوادعي رحمه الله\nمن شريط : ( الضرغام السادي على فتاوي شريف الصومالي )\nكۆمەڵە پرسیارێكی گرنگ سەبارەت بە كڕین و فرۆشتی ئاڵتون گەر شتێک بکڕیت پاشان پەشیمان ببیتەوە گەر خاوەن دوکانەکە لێت وەربگرێتەوە چ پاداشتێکى هەیە لاى خواى گەورە؟ کڕین و فرۆشتنە حەرامەکان کامانەن ؟ من دوكان دارم بابەتى سەرى ساڵ بفرۆشم حەرامە؟ حوکمی ئەو پارەیەی کە لە جگەرە فرۆشتن کۆکراوەتەوە دوای تەوبە کردن لە فرۆشتنی\nسەردان: ١,٢١٣ بەش: کڕین و فرۆشتن\nپرسیاری دواترفەزڵی زستان و کاری چاکە کردن تیایداپرسیاری پێشترپەشیمان بوونەوە لە هەدێ و دیارى


شاهەنشایی مونا- ماد (کۆتایی وەرزی یەکەم) - قەڵەم\nشەوی چلە، شەوی ئافراندنی ئیزەد میترا، خات (تاوس) ی پاڵەوان\nنازانم سەبارەت بە پاڵەوان وا پەسن و یەکێ لە نازناوە بەناوبانگەکانی خات تاوس ە چۆن دەست پێبکەم لەبەر ئەوەی ئەم کەسایەتی یە ئایینیە ئەوەندە لە سەر ژیانی کورد کاری کردووە کە دەبێ وا بیربکەیتەوە دوای خودای ئافرێنەر خات تاوس بنەمای هەموو باوەڕەکان بووە.\nلەگەڵ ئافراندنی مرۆڤەوە بڕواداری بە خودا و دواترخۆشویستنی ئیزەد خات، ئیزەد تاوس دەستی پیکردوە. خات تاوس لە وشەی کەیان (سومەری) ئوتو وە هاتووە. بە درێژایی چەند هەزارساڵ بە شێوەزارە جۆراوجۆرەکانی ئەم زمانەی وا ئێستا پێی دەڵێن کوردی ئەم وشە بە زماندا هاتووە.\nڕەگەزی وشەی ئوتو وشەی "تو" وە. تو واتە هەسارەی خۆر، "ئو" واتە زات و گەوهەری بنەمای خۆر. بنەما و جەوهەری خۆر بریتی یە لە ئاگر.\nئاگر ژیانی مرۆڤی مانادار کردووە. لە تاریکایی و سەرمادا مرۆڤ جی پێدەکرێ؟ مرۆڤ تێگەییشت کە بێ گەرما و ڕووناکایی خۆر هیچی پیناکرێ،هیچ نیە و خێرا دەپووکێتەوە.\nدژوارە خۆمان بنێینە جێگەی یەکەم مرۆڤ، مرۆڤی وشیار و ژیر کە بوو بە شوێنکەوتەی وەڵامی ئەو پرسیارانەی وا لە مێشکیدا وەک برووسکە ئەهات و مرۆڤی مات دەکرد و لەو ماتبوونەدا بیری لەوە دەکردەوە دەبێ چ بێ، هۆکار چیە؟\nیەک وشەی زازاکی هەیە کە زۆر گونجاوە بۆ ناونانی مرۆڤی هۆشمەند لەبەر ئەوەی ئەم بابەتە قورس و فەلسەفی یە و دەبێ وێناکان گونجاوی باسەکە بن با زووتر تێگەییشتنی لێدەستەبەر بێ.\nوشە زازاکیەکە بریتی یە لە بەرخۆدار، واتە وریا و تەندرووست بەڵام خۆدار واتە خاوەن خۆ، تەندرووست.\nخۆدار یان خاوەن خۆ بریتی یە لە شارەزا بوون بە خۆ یان زاتی خۆت.\nشارەزایی و خاوەن خۆیی و خۆداربوون هەمان معرفت، معرفە، شناخت،visdom, wisdom,cognition بە زمانەکانی عەرەبی، فارسی، ئینگلیزی و نۆروێژی یە.\nئەم خۆداریی و خاوەنخۆییە سەرچاوەی لە ئینساندایە لە ئینسانی زەنگ،ژیرو خاوەن هزری ڕاگیرکردنی ئەزمون و تەجرەبەکان لە مێشک و هەڵسوکەوتی دا و لە گەوهەر یان عنصری ئافراندندا خۆنواندن دەکات. واتە سەنگی ڕەش کە ماکی ئافراندنی مرۆڤی ژیر و زەنگ و زرەنگە وا لە چیرۆکی ئافراندنی مرۆڤدا لە دەقە سۆمەرییەکان کە ئارشیڤی باوک و باپیرانی گەلی کوردە بە یادگار نووسراوە و بە میرات گەییشتووە بە ئێمە.\nئەمانە هەمووی ئەگەڕێتەوە بۆ هزر و حکمەتی کەیانگیر یان کەیان گۆر کە بە حکمەتی گەوهەرانی یان "هزری گاورانی" ناوی دەبەین. لایەنگرانی ئەم ڕێبازە هزری یە بە گاور یان گەوهەری دەناسران کە لە کوردستان دەژیان و لە دەقە ئاشووریەکاندا بە خۆموردی تۆمار کراون.\nلە زمانی کوردی ئێستادا بە زی ئودسودرا دەڵێن جۆمەرد (زازاکی)، جوامێر (سۆرانی)، جامێر (کورمانجی)، جامەرد (گورانی) و خدر (ئارامی).\nکاتێ عەموریەکان ڕوویان کردە وڵاتی مەزۆپۆتامیا واتە ناودووڕووان، بە خەڵکێکی پێشکەوتوو گەییشتن و لە پەنای ئەواندا فێری شارستانیەت بوون، ئەوان بەو خەڵکە پێشکەوتووەیان دەگوت شومور یان گۆمەرد واتە نەتەوەی گۆمەرد لەبەر ئەوەی خەڵکی کەیان گور خۆیان بەو ناوە دەناساند.\nلەو سۆنگەوە زی ئود سودرا یان گەومودرا (گۆمەرد) کە بە خدری زیندوو دەیناسین و باوکی گەلی کورد و مرۆڤایەتی یە لە دەقی ئافراندن دا یەکەم مرۆڤی هزرمەند دەناسێندرێ و گەوهەری هەبوونی دەگەڕێندرێتەوە بۆ بەردی ڕەش (ئاقێقی ڕەش)یان بە کوردی کۆن کیکوڵی، کەیکوڵو یان کەکوڵ.\nتاوس ڕەفیق و دۆستی زی ئود سودرا لە ئەندێشەی گاورانی دا زۆر هێژا و بەڕێز بوو.لەبەر ئەوەی جلوەی تیشکی خۆر بوو. تیشکی خۆر لە جەستەی ئەودا خۆی نیشانی مرۆڤ دەدا.\nخۆر لە خۆیدا هەسارەیەکی هەردەم ڕووناکە کوژانەوە و مۆنی و تاریکایی لە گەوهەری ئەودا نیە و هەر بۆیە تاریکایی لەودا کۆناگرێ،تاریکایی لەودا لە نێو دەچێ. هەر بۆیە لە ڕۆشنایی تیشکی ئەودا تاریکایی وا داپۆشێنەری ڕاستیەکانە لەنێو دەچێ و ڕاستیەکانی ناو تاریکایی ئەوەی وا ئەو بە هێزی تاریکایی خۆی شاردوویەتەوە دیار و ئاشکرا دەبن.\nتاریکایی هۆکاری ون بوون و شاراوەبوونی ڕاستیەکانە، لە ژێر پەردەی ئەودا کاری خراپ دەکرێ و کەس پێینازانێ، خراپ کاران چەواشە دەکەن وکەس نایبینێ.\nهەر بۆیە نادادپەروەری و ستەمکاری زیاد دەکات ،دزەکان بۆ بە شەودا دزی دەکەن و لە دیواری ماڵی خەڵک سەردەکەون؟ تێرۆریستەکان بۆ لە تاریکاییدا خەریکی پلاندانانن بۆ خەڵک کوشتن؟ لە بەر ئەوەی لە تاریکاییدا کەس نایانبینێ و ئەوانیش بە متمانەوە خەریکی خراپەکاری و تێکدانی پیوەندیەکانی نێوانی خەڵکن و بە ترساندنی خەڵک بنەما و شیرازەی کۆمەڵگە تێکدەدەن بۆ ئەوەی خۆیان سوودی لێوەربگرن و تاڵان ودزی زیاتر بکەن.\nهێزی تاریکایی واتە "نغرۆمان" بەردەوام لە هەوڵدایە سنووری دەسەڵاتی خۆی لە بەستێنی ئافراندندا بەرفراوان بکات و تەنیا هێزێک کە ڕێگەر و لەمپەرە لەم ئامانجەدا هێزی "سپێدە مان"ە کە لە ڕووناکایی ڕۆژدا جلوە دەگرێ.\nهەسارەی ڕۆژ بە تیشکی خۆی تاریکایی هەڵدەبڕوسقێنێ و ڕۆژهەڵدێ ،لە ڕۆژهەڵاتەوە و بە یەکەم تیشکی خۆر ئاسۆ ڕووناک دەبێ.\nنغرۆمان و سپێدەمان جمکە و دووانەن و کوڕی زی ئوروان (گەوئورون) واتە خواوەندی کات و دەمن. هەردوو لە زگی باوکیاندا بوون بەڵام نغرۆمان واتە هێزی تاریکایی هەتاهەتایی فێڵی کرد و بە چەقۆ زگی باوکی دڕێ و هاتەوە دەرەوە دەیویست هەموو جیهان و کەشکەشان داگیر بکات بەڵام سپێدەمان واتە هێزی ڕووناکایی بەرەنگار بووەوە و کەوتنە زۆران لەگەڵ یەک و هەرتاوێک وجارێ یەکێکیان سەردەکەوت و بە سەر ئەوی دیکەدا زاڵ دەبوو بەڵام لە کۆتاییدا سپێدەمان لە شەوی ٢١ی دێسەمبەردا واتە ئەمشەو بەسەر نغرۆماندا زاڵ بوو. کاتێ ئەم زاڵبوونە مسۆگەر بوو ئیزەد میترا واتە ئیزەدی پارێزەری تیشکی خۆرهاتە هەبوون.\nزوروان باوکی نغرۆمان و سپێدەمان بڕیاری دا بۆ ئەوەی ستەم لە هیچ لە براکان نەکرێ بۆ ماوەی دیاریکراوی هەزارساڵ دەسەڵات بدرێ هەر یەک لە جمکەکان. دوای ئەو هەزارساڵە برادەرەکەی دیکە ببێت بە دەسەڵاتدار.\nئەم بڕیارە لە هەبوونی ئیزەد میترا لە دڵی بەردێکەوە و لە ئەشکەوتێکەوە لە ژێر دەریای خات خۆی نواند. کاتێ میترا لە دایک بوو کەڵەشێر قوقاندی و مژدەی سەرکەوتنی سپێدەمانی دا. یەکەم تیشک کە ناوی کاک ڕمەیە تیشکێکی زۆر درێژ و کەڵەگەتە و لەگەڵیدا میترا بە چەرخە زێڕینەکەیەوە بە ئاسماندا گەشت دەکات و دنیا ڕووناک دەبێتەوە و تاریکی دەڕەوێتەوە .\nئەم شەڕە شەڕێکی ئاسایی نیە و زۆر دژوارە . دەبێ بە بەرز ڕاگرتنی هەستی مەعنەوی و پاڕانەوە لە پەروەردگار و ئافەرین کردنی ئیزەد میترا ورەی سپێدەمان ی هەتاهەتایی بەرز ڕابگیردرێ تاکوو بتوانێ بە سەر برا ستەمکارەکەی واتە نغرۆمان ی هەتاهەتایی دا زاڵ بێ.\nمیترە یان میهرە، کوردانی کەونار بە مەهرو ناساندوویانە. خواوەندی خۆشەویستی و ژنومێردایەتی، بڕیاروپەیمان وپاڵەوانی و دادپەروەری و ئازایەتی بووە.\nئایینی مەهرانی یان میترایی لە مەزۆپۆتامیا واتە ڕۆژاوای کوردستانی جوغرافیایی و لە مەڵبەندی سۆریش یان هۆریش، فەرا، کە ئێستا لە باکوری کوردستان دایە سەریهەڵداوە (دیارە سۆریاش بە گوێرەی ئۆستورەکان لە سوریگاش واتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەرکی پاراستنی تیشکەکانی خۆری بە میترا سپارد و سوێندی وەفاداری بۆ خوارد).\nئایینی میترایی ئایینی دەوڵەتە کوردیە کەونارەکانی ئەڵوەن، گەوتان، چاردنیای کوش، میتانی وهیتی، ئورارتو، ماننا و شاهەنشاهی ماد بووە. یەکێ لە بەڵگەکان بەردەنووسێک بە ڕێزمانی بزمارییە سەبارەت بە پەیماننامەیەکی نێواندوو دەوڵەتە کوردیەی سەردەمانی کۆن (میتانی و هیتی)و تەمەنی دەگەڕێتەوە بۆ ١٥سەدە پێش زایین و تێیدا سوێند بە ئیزەد میترا خوراوە.\nمەهرو (میترا) نازناوی "نەبەز" یان نەبەرزی پێدەبەخشری کاتێ دوژمنەکانی دەبەزێنێ. چیروانۆکی میترا دەگێڕێتەوە: میترا لە ناخی بەردێکەوە دێتە دەرەوە کە لە ئەشکەوتێکدایە.پاشان لە گەڵ گایێکی ئاسمانی (دەوار، تاوەر، تائورلی لە کوێستانی تاوروس لە ئادیامان) زۆران دەگرێت و دەیبەزێنێ و دەیباتە ناو ئەشکەوتێکەوە و کاردێک دەچەقێنێتە ناوشانی گاکەوە و قوربانی دەکات. سەگ و مار و دووپشک و قاڵاوی لێ پەیدا دەبن. لە شوێنی برینی سەرشانی دەوارەکەوە سێ چڵ گەنم و نمامێکی مێو شین دەبن. دوومەشخەڵدار بە مەشخەڵی ئاگرەوە لە لای ڕاست و چەپی میتراوە ڕاوەستاون یەکیان ناوی "کاوە"یە ومەشخەڵەکەی بەرەو سەرەوە ڕاگرتوە وئەوی دیکەشیان ناوی"کاوە بەد"ە و مەشخەڵە ئاگرەکەی بەرەو خوارەوە گرتوە. کاوە هێمای پیت، سپیایی و بەرەکەتە و کاوەبەد هێمای شوومی و ڕەشی و نەحسی یە. ئەو دوو مەشخەڵدارە ئاماژەن بۆ سپینتە یان ژیان وئەنگەرە یان مەرگ.کاتێ میترا دەیەوێ دەرکەوتەی مادی و جەستەیی هەبێ وەک پەلەوەری مەهرو یان تاوس خۆی نیشان دەدات.\nئایینی میترا ئایینی"پاڵو" یان "پاڵە"کانە.\nئەم زۆرانە چارەنووسسازە لە دەریای فەرای کەرت دەگرن.\nفەرای کەرت خانووی ئیزەد سۆر یان سۆڵە وا لە ڕۆژهەڵاتدایە و پیرۆزایەتی ئەم دەریا بە هۆی ئەوەیە سەرچاوەی ژیان یان ئاوی ژیانە وئەهورامەزدا لە ئاوی ئەم دەریا ئاودێری "داری ژیانی" کرد داری ژیان سەرچاوەی هەموو ڕووەکەکان و گیاوگژ و سەوزەڵانی و شینایی یەکانی جیهانە ولە باخی ئادان لە ڕۆژهەڵاتدایە.\nخواوەند سۆڵ یان سۆر دوای ئەوەی لە ململانێی لەگەڵ خواوەند میترا پشتی لە زەوی درا سوێندی خوارد هەتاهەتایە وەفادار بێ بە میترا.سۆڵ سواری چەرخ، ڕادە یان گەردان (گەردوون) دەبێ وبەرەو خۆردەڕوات. سۆڵ هەتاهەتایە لە خزمەتی میترادایە و میترا سواری گەردوونەکەی خۆی دەکات ولە سەردان و سەیران و هات وچۆکانی میترادا گەردونەوانیەتی.\nهێمای سۆڵ خاچی شکاوە و لە بنی زۆربەی ئەو کاسە وجام و قەدەحانەدا کە لە ژێر زەویدا دۆزراونەتەوە و هی سەردەمانی کۆنن بەتایبەت هی سەردەمی سۆمێریەکان بەناوبانگ بوون نەخشێندراوە لە بەر ئەوەی ئیزەدی سور بڕیاری دا وەفادار بێ بە ئیزەد میترا.\nکوردانی کۆن یادی لەدایکبوونی ئیزەد میترا وا لە جەستەی "ئوتوس" تاوسی پیرۆزدا خۆدەنوێنێ بەرز و پیرۆز ڕادەگرن، موغانی گاور ڕۆژوویان دەگرت و خەڵکی ئاسایی بە خواردنی شەوچەرە و شووتی (زەبەش،شفتی) و پاڕانەوە لە خودای ئافرێنەر وا دەوران دەگێڕێ ئاواتی سەرکەوتنی سپێدەمان و هەڵهاتنی ڕۆژ لە ئاسۆوە دەخوازن.\nبیرکردنەوەی شەوی لە دایکبوونی ئیزەدی پارێزەری هێزی پاڵەوانێتی و هێزی پەیمان و بڕیار و خۆشەویستی وئازایەتی و دادپەروەری وا هەواڵبەری سەرکەوتنی سپێدەمانی هەتاهەتایی بە سەر نغرۆمانی هەتاهەتایی یە لە سەر مرۆڤی کورد ئەرکێکی ئەخلاقی و بیرمەندانە و ویژدانییە. خات (تاوس) کە نمووی ئیزەد میترا لە سەر زەوی یە تەنیا یەک سیمبۆلە و ئافەرین کردنی خات (تاوس) بە واتای شەریک بۆ خودای ئافرێنەر درووست کردن نیە، هەر کەس لافی وا لێبدات درۆزن و بەدڕەوشت و خودانەپەرستە.\nباوکی ئێمەی کورد گۆمەردی زیوای زیندوو ئێمەی فێری خواناسین و خاوەن خۆیی وخۆداری کردووە، بەو ناونیشانەی وا گۆی ڕەش لە دەستی ئیزەد میترادا کە هێمای بیرکرندوە و معرفت و زاناییە ئاماژەیە بە مرۆڤ و خۆناسین و پەروەردگارناسین.\nئیزەد میترا بە پاڵە، پاڵو، پاڵەوان، یاپاڵ، پەیلە، پەهلە، فەیلە، مەهرە و مەهرو، توس، تەوس، توش، توش نەوزەڕ، ماتاوس و خات و ئوتوس، ئوتو بەناوبانگ بووە.\nزمانی کوردی پێشتر بە زمانی پاڵەوی بەناوبانگ بووە و لە سەرتاسەری کوردستان لە ماراش لە کوێستانی تاوەر لە ڕۆژاوای چەمی فراتەوە بگرە هەتا هەنگوماتان (هەمەدان)قسەی پێکراوە.\nگاتا یان گەە بەواتای "تێگەییشتن" کە فەرمایشی پیر زەردەشتە بە زمانی پاڵەوی نووسراوە. ئەم زمانە کە وەک خۆی ماوەتەوە و بە کوردی بەناوبانگە، زمانی حکمەتی گاورانی یە و لە سەردەمی سومەریەکانەوە قسەی پێدەکرێ.\nدروود و ئافەرین لە باوکی ئێمەی کورد گۆمەردی زێوای زیندوو.\nشەوی لە دایک بوونی ئیزەدی پاڵەوان، ئیزەد میترا بەرز و پیرۆز بێ.


(ڕەوانەکراوە لە بمگرە گەر دەتوانی (فیلم)ەوە)\n٥٢ ملیۆن دۆلار\n٣٥٢.١ ملیۆن دۆلار\nبمگرە گەر دەتوانی (بەئینگلیزی: Catch Me If You Can) فیلمی تاوان و ژیاننامەی ئەمریکییە لە دەرهێنانی ستیڤن سپیڵبێرگە وە لە ساڵی ۲۰۰۲ بەرهەم هاتووە. لە پاڵەوانێتی لیۆناردۆ دیکاپریۆ، تۆم هانکس، کریستۆڤەر وۆکین، مارتن شین، ناتالی باییە. چیرۆکی فیلمەکە لە ژیانی کەسایەتی بەناوبانگ فرانک ئاباگنیڵ وەرگیراوە کە توانی ساختەکاری لە چەکی بانکی و بڕوانامەدا بکات وە کاری پێ بکات پێش ئەوەی تەمەنی نۆزدە ساڵی تێپەڕێنێ، کە بووە هۆی ئەوەی نوسینگەی لێکۆڵینەوەی فیدرالی ناچار بکات بکەوێتە دوای بە سەرۆکایەتی کاڕڵ هانراتی. فیلمەکە لەلایەن ڕەخنە گرانەوە ستایش کراوە، وە پاڵێوراو بووە بۆ بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکار وە ۲۲ خەڵاتی تر کە ۱۳ بە دەست هێنا.\nفیلمەکە باس لە فڕانک ویڵیام ئابیگنەیلی بچووک دەکات کە لە تەمەنی ١٦ ساڵییەوە بەهۆی لەیەک جیابوونەوەی دایک و باوکی لە ماڵەوە ڕادەکات و بیرۆکەی ئەوەی بۆدێت ببێت بە فڕۆکەوان، بۆیە جل و بەرگی فڕۆکەوانی دەکڕێت و خۆی وەک فڕۆکەوانێک دەناسێنێت و هەڵدەستێت بە دروستکردنی چەکی بانکی ساختە و وەرگرتنی پارە بە بانکەکان. پاش ئەوەی ماوەیەک بەسەر ئەوەشدا تێدەپەڕێ لە جۆرجیا لە نەخۆشخانەیەک هەڵدەستێ بە دروستکردنی بڕوانامەی ساختە و خۆی وەک دکتۆرێک دەناسێنێ و لەو نەخۆشخانەیە دەستبەکار دەبێت. پاش ئەوەی دەیەوێت کچێک مارەبکات، فڕانک ڕاستییەکان بە باوکی کچەکە دەڵێت و باوکیشی چونکە پارێزەرە دەیبات بۆ تاقیکردنەوەی پارێزەری و فڕانکیش سەرکەوتوو دەبێت و دەبێتە پارێزەر. بەڵام شتەکان دەگۆڕێن و لە شەوی ئاهەنگی گواستنەوە بریکار کارڵ کە ماوەیەکی زۆرە بە دوای دەگەڕێ دەیدۆزێتەوە لەبەر ئەمەش فڕانک هەڵدێت و دووبارە دەگەڕێتەوە سەر کاری فڕۆکەوانی. پاشان دەست بە گەشتێک دەکات بۆ چەندین وڵات و لەو ماوەیەش بریکار کارڵ لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکات و دوایین جار لە فەڕەنسا لەو لادێیەی کە دایک و باوکی فڕانک یەکترییان تێدا بینیوە دەستگیری دەکات و دەیگەڕێنێتەوە ئەمەریکا. بەهۆی ئەو هەموو کارانەی و تاوانانەی کردوویەتی بۆ ماوەی ١٢ ساڵ زیندانی دەکرێت، بەڵام لەبەر شارەزایی لە چەندین کاردا ئێف بی ئای لە زیندان دەریدەهێنن و دەیکەن بە ڕاوێژکاری ئاسایش.\nلیۆناردۆ دیکاپریۆ لە ڕۆڵی فڕانک ئابیگنەیلی بچووک، ئەو کەسەی کە پێش ئەوەی ببێتە ١٩ چەندین ملیۆن دۆلاری کۆکردەوە لە ڕێگەی چێکی بانکی ساختەوە.\nتۆم هانکس لە ڕۆڵی کاڕل هانراتی، ئەو بریکارە تایبەتیەی ئێف بی ئای کە زۆربەی بەشەکانی فیلمەکە بە دوای فڕانک دەکەوێت و لە کۆتاییەکەش لەگەڵ فڕانک دەبنە هاوڕێ.\nکریستۆڤەر وۆکین لە ڕۆڵی فڕانک ئابیگنەیلی باوک، باوکی فڕانکی بچووکە و سەرباز بووە لە جەنگی جیهانیی دووەم. فڕانکی باوک هەموو شتێکی ژیانی لەدەستدەدات بەهۆی سزادان لە خۆلادان لە باج. دواتریش هاوسەرەکەشی لەدەست دەدات و خۆشی پاش ئەوەی بە دوای شەمەندەفەرێک دەکەوێت لە وێستگەی شەمەندەفەر بەردەبێتەوە و گیان لەدەست دەدات.\nناتالی بایی لە ڕۆڵی پاولا ئابیگنەیل، هاوسەری فڕانکی باوک کە دواتر لێی جیادەبێتەوە و شوو بە هاوڕێی فڕانک جاک باڕنس دەکاتەوە.\nئەیمی ئادەمس لە ڕۆڵی پەرستار برێندا، ئەو کچەی کە فڕانکی بچووک دەکەوێتە داوی خۆشەویستی لەگەڵییەوە و دەیەوێت بیکاتە هاوسەری.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئەگەر_دەتوانی_بمگرە_(فیلم)&oldid=528623»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٠١ی ٢ی تەممووزی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


ئه‌ندامێكی جڤاتی گشتی: له‌ڕێگه‌ی لیژنه‌كانمانه‌وه چاودێری كاری تیمه‌كانمان ده‌كه‌ین له حكومه‌ت و په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان\nئه‌ندامێكی جڤاتی گشتی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ڕایده‌گه‌یه‌نێت: بزوتنه‌وه‌كه‌یان ئۆپۆزسێۆنبێت یان له حكومه‌تبێت داكۆكیكاری مافه‌كانی خه‌ڵك ده‌بێت و ئامانجی خزمه‌تی گشتی و جێبه‌جێكردنی داواكاریه‌كانی شه‌قامه.\nئه‌حمه مه‌روه‌یی ئه‌ندامی جڤاتی گشتی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان، به سایتی فه‌ڕمی گۆڕانی وت: ئێمه له جڤاتی گشتی لیژنه‌ی تایبه‌تمه‌ندمان به كاری فراكسیۆنه‌كان و تیمی حكومه‌ت هه‌یه و له‌و ڕێگه‌یه‌وه چاودێری كاره‌كانیان ده‌كه‌ین و هه‌ڵسه‌نگاندنی پێوستیان بۆده‌كه‌ین و داواكاریه‌كانی خه‌ڵكیشیان پێده‌گه‌یه‌نێن.\nوتیشی: له ئێستادا و دوای ده‌ستبه‌كاربونی 23 ئه‌ندامی نوێی جڤاتی گشتی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان هه‌موان پێكه‌وه نوێنه‌ری داواكاریه‌كانی هاوڵاتیان ده‌بین و له‌ڕێگه‌ی پیَشنیاره‌وه ده‌یگه‌یه‌نینه تیمه‌كانمان له حكومه‌ت و په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان.\nله كۆبونه‌وه‌ی ڕۆژی (5/9/2020)، لە مەکۆی سەرەکی بزوتنەوەی گۆڕان لە شاری سلێمانی، جڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان متمانه‌ی به 23 ئه‌ندامی نوێی جڤاتی گشتی به‌خشی.\nناوی کاندیدە پەسەندکراوەکان:\n1/ ئەحمەد محەمەد پیرۆت (ئەحمەد مەروەیی) - پشدەر.\n2/ د.مەریوان حسێن فەرحان فەقێ (مامۆستای زانکۆ) - کفری.\n3/ عەزیز ئەحمەد مەعروف (عەزیز قەتەوی) – هەولێر.\n4/ رەشید کەریم خان عەقراوی (مشرف ئیداری) – دهۆک.\n5/ کەمال خالد مەولود (دەبەگەیی) – هەولێر.\n6/ بیار جعفر سەلیم – زاخۆ.\n7/ محمد عەبدولرەحمان عەلیان (ئەندامی پێشوی جڤاتی نیشتیمانی) – کەلار.\n8/ دڵشاد حافز – چەمچەماڵ / بەریتانیا.\n9/ نازدار ئەسعەد نادر – هەولێر.\n10/ فاخر محمەمەد عەبدوڵا (مامۆستا فاخر) – هەولێر.\n11/ کوێستان کەریم عەلی (کوێستان هەمەوەندی) پەرلەمانتاری پێشوو – سلێمانی.\n12/ کاوە ئەحمەد سەعید (هاوڕێ کاوە) – سلێمانی.\n13/ کەمال تەها تاهیر (ئەندازیاری پێشکەوتوو) – کەرکوک.\n14/ عەبدوڵا ئەحمەد عەبدولقادر (مامۆستا عەبدوڵا هەورامی) – هەڵەبجە.\n15/ شێرکۆ حسێن فەرەج رەزا (سەرپەرشتیاری پەروەردەیی) – هەڵەبجە.\n16/ سالار عەبدولقادر مەحمود (بازنەوانی شێخ تەویل) – کەلار.\n17/ سالار عەبدوڵا رەشید (ژوری بازرگانی) – سلێمانی.\n18/ یوسف عەول سەعید (شێخ یوسفی باخ) – سلێمانی.\n19/ عەزیز عەبدولڕەحمان (عەزیز سێگردگانی) – هەولێر.\n20/ ئەنوەر حەمەلاو – کەلار.\n21/ ساڵح سەعید عەبدوڵا – چوارتا.\n22/ سەربەست نازم محەمەد سلێمان (مەلا سەربەست) – چەمچەماڵ.\n23/ واحید کامەلا حەمەد – رانیە.\nجڤاتی گشتی بەدواداچون بۆ کارەکانی تیمی بزوتنەوەی گۆڕان لە حکومەت دەکات\nجڤاتی گشتی بەدواداچون بۆ کاری فراکسێۆنەکانی گۆڕان دەکات


سەردانی شاندێکی کۆمەڵە لە سکرتاریای حیزبی دێموکراتی کوردستان\nهەیئەتێکی کۆمەڵە، ڕێکخراوی کوردستانیی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران سەردانی سکرتاریای حیزبی دێموکراتی کوردستانی کرد و لەو دانیشتنەدا کۆمەڵە بابەتێکی پێوەندیدار بە پرسی کورد لە ئێران و هەڵسەنگاندنی بارودۆخی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات کە بنکەی ڕێبەرییان لە باشووری کوردستانە، تاوتوێ کران.\nڕۆژی چوارشەممە، ١١ی ڕەزبەر هەیئەتێکی کۆمەڵە، ڕێکخراوی کوردستانیی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران بە سەرپەرستیی سەید برایم عەلیزادە، سکرتێری کۆمەڵە سەردانی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی کرد و لەلایەن هەیئەتێکی ڕێبەریی حیزب بە سەرپەرستیی د. ئاسۆ حەسەن‌زادەوە پێشوازییان لێ کرا.\nپرسی مووشەکبارانی بنکەی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات و کاریگەریی لەسەر هاوکێشەکانی دیکەی پێوەندیدار بە ئەمنییەتی حیزبەکان و مانگرتنە بەشکۆکەی٢١ی خەرمانانی ڕۆژهەڵات و لێکەوتەکانی دوو تەوەری سەرەکیی باسەکانی ئەم دیدارە بوون. دوو لایەن پێیان وابوو کۆماری ئیسلامی ئەگەرچی بەو دەستدرێژییەی بۆ سەر خاکی هەرێمی کوردستان و بەزاندنی سنوورە قانوونی و ئەخلاقییەکان توانی زەبرێکی قورس لە حیزبی دێموکراتی کوردستان بدا؛ بەڵام ئەو هێرشە نەک دەسکەوتی سیاسی و درێژخایەنی بۆ ڕێژیم نەبوو؛ بگرە زیانێکی زۆری کرد و مانگرتنەکەی ٢١ی خەرمانان پیشانی دا کە کوردستان خاوەنی خۆی هەیە و ئەگەر لە هیچ شوێنێکی دیکەی ئێران لە ئێستادا ئەلترناتیڤیکی جیددی بۆ ڕێژیم نەبێ؛ بەڵام لە کوردستان دیارە کە خەڵک کێیان دەوێ و بەدیل بۆ ڕێژیم چییە و کێیە.\nلە بڕگەکانی دیکەی باسەکانی ئەم دیدارەدا وێڕای هەڵسەنگاندنی هەمەلایەنەی ئەم ڕووداوە باس لە کۆمەڵە ڕێکارێک کرا کە حیزبەکانی کوردستانی ئێران بۆ بەرەنگاربوونەوەی سیاسەت و بەرنامەکانی کۆماری ئیسلامی دەبێ پێکەوە بیگرنە بەر.


سردشت (تاریخ - باستانشناسی) - گه‌شتی هێنری ئا. مولێر و هاوڕێیه‌کانی بۆ نێو گه‌ورکان و سه‌رده‌شت\nبۆ نیوه‌ڕۆ گه‌یشتینه " گاکوژه" . ئه‌و دێیه که تازه دروست کراوه، خانووه‌کانی وه‌ک ئه‌وانی دیکه وایه و، له قه‌دی شاخی سازکراوه به شێوه‌یه‌کی ئاوا که سه‌ربانی ماڵێک ده‌بێته هه‌یوانی ئه‌و خانووه‌ی به‌رزتره. ئه‌و شێوازه له خانوو سازکردنه خه‌تی ته‌له‌فون و ده‌ستوێڕاگه‌یشتنی خۆماڵی کوردیش پێک ده‌هێنێ و ده‌کرێ به‌هاسانی برینج، ڕۆن، مریشکێکی زیندوو، یان تاقه که‌وچکێکی که له دێیه‌که‌دا بۆ میوانی به‌وه‌ج له‌به‌رچاو گیراوه پێیدا ده‌ستاوده‌ست بکا. ئه‌وه‌ش به‌و ڕێگایه‌دا هه‌ر دراوسێیه‌ی به مست له دیواره‌که‌ی ده‌دا یان به کونێکی پچووک ڕا که به‌ره‌و ماڵی دراوسێ کراوه‌ته‌وه قسه ده‌کا یان له سه‌ربانییه‌وه هه‌را ده‌کا تا ئه‌وه‌ی په‌یامی مه‌به‌ست ده‌گه‌یێنێ یان ئه‌و شته‌ی داوای ده‌کا ده‌گاتێ. ئه‌وه زۆر هاسانه، و زۆر چاک هه‌ڵده‌سووڕێ.له زۆر ڕووه‌وه ئه‌و سه‌رۆکه جه‌نگاوه‌رانه به شێوه‌ی ژیان، داب و شوێن، و نه‌ریتی خۆیان وه ئێندیانه ئه‌مریکاییه‌کانی خۆمان ده‌چن. ئاغای ئه‌و دێیه تا ڕاده‌یه‌ک به شه‌رمه‌وه بۆی گێڕاینه‌وه، هه‌ر له‌و شوێنه کاتێک خه‌ریکی ڕاو بووه له بن ده‌وه‌نێک دا شتێکی ڕه‌شی دیوه و پێی وابووه ورچێکی ڕه‌شی گه‌وره‌یه و گرم ته‌قه‌ی لێکردووه و دوایه زانیویه ئه‌وه گا قه‌ڵه‌وه‌که‌ی خۆیه‌تی ئه‌نگاوتوویه بۆیه ئه‌و نێوه له‌م دێیه نراوه.\nله ڕۆژی پێنجه‌می ده‌رکه‌وتنمان له ماڵێ (سابڵاغ) گه‌یشتینه سه‌رده‌شتێ. به کورتی ئه‌وه شارێکه له سه‌ر کوتێکی سنووری نێوان ئێران - عێراق هه‌ڵکه‌وتووه، چه‌ندین هه‌زار دانیشتووی هه‌یه و، له‌و ماوانه‌ی دوایی دا له گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌ور و به‌ری قاییم کراوه دووجار به‌ده‌ست کورده پژده‌رییه‌کان سووتێندراوه و تاڵان کراوه.چما بێگانه به بێ پاسه‌وانی نیزامی بۆیان هه‌یه بێنه نێو شاری ؟! بۆیه ده‌ستبه‌جێ ئێمه‌یان بۆ لێپرسینه‌وه برده قه‌رارگای فه‌رمانده‌ری نیزامی، ئه‌فسه‌رێک لێمان هاته پێشێ و داوای پاسپۆرته‌کانی لێ کردین.له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا فه‌رمانده‌ره‌که خۆی، پیاوێکی زۆر له سه‌ردڵان بوو و ده‌ستبه‌جێ به‌خێرهاتنی کردین و دڵنیایی پێ داین. هێنده‌ی پێ نه‌چوو پێی گوتین له مه‌دره‌سه‌ی ئه‌مریکایی له ته‌ورێز خوێندکار بووه و له به‌ر ئه‌وه‌ی زۆر به‌دفه‌ڕ بووه له‌وێ ده‌رکراوه.چاوه‌کانی هێشتا ڕچه‌یه‌کی به‌دفه‌ڕایه‌تی پێوه دیار بوو، پێی گوتین ئه‌و خۆشی سه‌ربازه‌کانی ده‌ر ده‌کا بێتوو ئه‌و به‌دفه‌ڕییه‌ی بۆخۆی کردوویه‌تی بیکه‌ن. ئه‌و زۆرێک له میسیۆنێرییه ئه‌مریکاییه‌کانی به شه‌خسه ده‌ناسی.\nئه‌مریکاییه‌کان میراتێکی ده‌وڵه‌مه‌ندیان له ئێران له دوای خۆیانه‌وه به‌جێ هێشتووه و بۆ ئه‌وه‌ش ئێمه هه‌ر ده‌بێ سپاسی خوڵای بکه‌ین و شوکرانه‌ی ببژێرین.\nخه‌به‌ری ئه‌وه‌ی که دوکتورێکی ئه‌مریکایی گه‌یوه‌ته شاری زۆر به خێرایی بڵاو بووه‌وه. داب و شوێنی ئێرانی ناچاری کردین بچین و سه‌ر له هه‌موو کاربه‌ده‌ستانی شاره‌که بده‌ین و ئه‌وانیش وڵامی سه‌ردانی ئێمه بده‌نه‌وه و بێنه لامان،له‌و چاوپێکه‌وتنانه دا هه‌ر پیاڵه‌چایی بوو و فڕمان ده‌کرد. چه‌ند که‌سێک له دۆستانی سابڵاغی هاتنه سه‌ردانمان، خه‌به‌ر و باسی خزم و که‌سوکاری خۆیان و "دنیای ده‌ره‌وه" یان لێ پرسین.ئه‌وان ئاماده‌یی خۆیان ده‌ربڕی بۆ جێبه‌جێکردنی هه‌ر پێداویستییه‌کی که له‌وانه‌بوو هه‌مان بێ.\nچه‌ندین ئێرانی مه‌سیحی (موسوڵمانی پێشوو) هاتنه لامان و داوای دوایین چاپه‌مه‌نیان لێکردین. ئێمه هه‌موو ڕۆژه‌که له‌و دیوه چکۆڵه‌یه‌ی به‌کرێمان گرتبوو و وه‌ک ده‌رمانگه، دیوی چاوه‌ڕوانی و نێوه‌ندی کاری ئینجیلی به‌کارمان ده‌هێنا، سه‌رمان قاڵ بوو. لێره دا ده‌بێ هێندێک زیاتر باسی هاووڵاتییه ئه‌مریکاییه‌که‌مان ئاغای وێست Mr. West تان بۆ بکه‌م. هه‌ر که گه‌یشتینێ ئه‌و داوای کرد ته‌خته سه‌فه‌رییه‌کی بۆ په‌یدا که‌ین چونکه "چه‌ق و تا" پرزه‌ی لێ بڕیوه و ده‌بێ لێی بکه‌وێ. تین و تای هه‌ر زۆرتر ده‌بوو و ڕۆژی دووه‌م دوکتور ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بوو تووشی نه‌خۆشی که‌وتوویی بووبێ. سه‌رله‌به‌یانی یه‌کشه‌مۆ دوکتور گوتی به داخه‌وه ئاغای وێست تووشی ئه‌و نه‌خۆشییه هاتووه و ئێمه ده‌ستبه‌جێ ده‌بێ به‌ره‌و ماڵ ببینه‌وه، چونکه له‌و هه‌لومه‌رجه دا نه نه‌خۆشه‌که و نه دوکتور ده‌یانتوانی مانگێک بمێننه‌وه.\nمه‌به‌ستی دوکتور له‌و گه‌شته بۆ هه‌موان ئاشکرا بوو، زیاتر له به‌ر بوونی وی، ئه‌من چ دوودڵ نه‌بووم له‌وه‌ی به ئازادانه باشترین ئه‌ده‌بییات و چاپه‌مه‌نی خۆمان له‌وانه ئینجیله‌کان بده‌م به فه‌رمانده‌ر، فه‌رماندار، به‌ڕێوه‌به‌ری مه‌دره‌سه، کاربه‌ده‌ستانی گومرک، و ئه‌وانه‌ی دیکه‌ی که زیاتر سه‌ر به چینی خوێنده‌وار بوون. هه‌موو ده‌رگاکان به‌ڕووی دوکتور دا ده‌کرێنه‌وه‌و ئه‌و ده‌توانێ په‌یامی پێویست به خه‌ڵک بگه‌یێنێ، خه‌ڵکی ئه‌وتۆی که به‌که‌سری شانی ده‌زانن ته‌نانه‌ت وڵامی سڵاویشمان بده‌نه‌وه.\nبۆ وێنه داخودا ئه‌وه باش نییه مرۆ ببیستێ دوکتورێکی عیسایی ڕاسته‌وڕاست به سه‌ر مه‌لایه‌کی پایه‌به‌رز دا بگوڕێنێ و پێی بڵێ: " ئه‌تۆ نابێ له‌وه دڵپه‌شێو بی داخودا شه‌ڕاب نه‌خۆشی سیفلیسه‌که‌ت خراپتر ده‌کا یان نا، له گه‌ڵ خوڵای خۆت ڕاست به و به خاوێنی بژی." (" من گشت ئه‌وانه‌م له تافی لاوێتیمه‌وه ڕاگرتووه") " هێنری، داده‌ی ده‌قی ئه‌و وه‌عزه‌ی سه‌ر شاخیم بده‌یه، سووچ و گوناح چییه، و بڵاڤۆکێک له سه‌ر خواردنه‌وه‌ی ئه‌ڵکۆڵ. فه‌رموو کاکی مه‌لا، ئه‌وانه بگره و بیانخوێنه‌وه و بڕۆ ئه‌وه‌ی پێت ده‌ڵێن بیکه".\nنه‌خۆشه‌که‌مان که تیفۆئید دایگرتبوو ئه‌وه‌نده‌ی هێز ده‌به‌ر دا مابوو خۆی له سه‌ر ئه‌سپ ڕابگرێ.بۆیه ئێمه سه‌عات 3:30 دوای نیوه‌رۆ له گه‌ڵ پۆلیسی نیزامی که ئێسکۆرتیان ده‌کردین به‌ره‌و ماڵێ (سابڵاغ) وه‌رێ که‌وتین. هه‌موو کاربه‌ده‌ستانی سه‌رده‌شت هاتبوون بۆ به‌ڕێکردنمان. ده‌مانه‌ویست حه‌وتوویه‌ک زیاتر بمێنینه‌وه، به‌ڵام ئه‌و جاره‌یان ئه‌وه نه‌کرا. بۆ شه‌وێ، له ته‌نیشت چۆمی که‌ڵوێ له پردی وه‌تمان ئاوا چادرمان هه‌ڵدا.\nڕۆژی دووشه‌مۆ: یازده سه‌عات به سه‌ر زینی ئه‌سپانه‌وه بووین، له ڕێیه ئێرانییه‌کی نیوه مردوومان دیتوه که چه‌نه‌گه‌ی شکا بوو ، قوربانی جه‌رده‌یه‌کی کوردی پژده‌ری بوو. ئه‌و قوربانییه چاره ڕه‌شه‌مان سواری ئه‌سپی خۆمان کرد و ڕێی نیوه‌ڕۆژێک هێنامان به‌ره‌و شاری. دراومان دا به ئه‌فسه‌رێک  ئه‌سپێک په‌یدا کا و ده‌ستبه‌جێ ئه‌و پیاوه که له سه‌ر مردن بوو بنێرێ بۆ سابڵاغێ و له‌وێ دوکتور کاکران حه‌ول ده‌دا گیچ له چه‌نه‌ی بگرێ و بیهێنێته‌وه جێ. کابرای ئه‌فسه‌ر دراوه‌که‌ی "خوارد" [ هێنری مولێر نووسیویه: The officer ‘ate’ the money ] و ئه‌و پیاوه کۆڵه‌واره به چه‌نه‌یه‌کی چڵکردووی زامداراوه حه‌وتوویه‌ک دوای ئه‌وه‌ی دوکتور کاکران سابڵاغی به‌جێهێشتبوو گه‌یشته ئه‌وێ. شه‌وداهابوو و ئێمه هێشتا نه‌گه‌یشتبووینه‌وه سابڵاغێ. کاروانێکی تاک بۆ شه‌وێ له‌وێ چادری هه‌ڵدابوو و ئێمه بیرمان لێکرده‌وه لای ئه‌وان لاده‌ین.\nبه‌ڵام هه‌ر که خه‌ریک بووین لێیان نزیک ببینه‌وه پیرێژنێکی ده‌م هه‌راشمان لێ وه‌ده‌ر که‌وت و به سه‌ر خزمه‌تکاره‌کانمان دا گوڕاندی: " نه نان، نه گیا، نه هیچ، و ته‌نانه‌ت کوتێکیشمان نییه بۆ سه‌ی کافر."\nسه‌عات 9ی شه‌وێ گه‌یشتینه " گوێچکه ده‌رێ" بێ ئه‌وه‌ی شێومان هه‌بێ، هه‌موو شه‌وه‌که بایه‌کی توند هه‌ڵی کردبوو.نانی به‌یانیشمان هه‌ر نه‌خوارد و وه‌ڕێکه‌وتین به‌و هیوایه‌ی دوای ماوه‌یه‌کی کورت له چاییخانه‌یه‌کی سه‌ر ڕێیه لاده‌ین. دووسه‌عات و نیو به سواری بێ ئه‌وه‌ی شه‌وی پێشوو هیچمان خواردبێ، فکری لێ بکه‌وێ ئه‌وه بۆ ئینسانێکی ئیشتیای له به‌رچایی بێ چۆن ڕاده‌برێ! لێره ئاغای وێست سه‌عاتێک حه‌ساوه و به‌و هه‌لومه‌رجه‌ی تێیدا بوو له هه‌موومان ئازاتر بوو. لای نیوه‌ڕۆیه، ئێمه وه‌سه‌ر شاخی به‌رزی لای باشووری سابڵاغ که‌وتین، و شاره‌که‌مان له بن پێ دابوو، له‌وێوه دیمه‌نی ده‌ریاچه‌ی گه‌وره‌ی خوێی ورمێش سی میلێک به‌ره‌و باکوور لێمانه‌وه دیار بوو.


قارەمانی شەڕی پاوە؛ مستەفا چەمڕان یا کاک فواد؟/د. هێمن سەیدی* – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / قارەمانی شەڕی پاوە؛ مستەفا چەمڕان یا کاک فواد؟/د. هێمن سەیدی*\nقارەمانی شەڕی پاوە؛ مستەفا چەمڕان یا کاک فواد؟/د. هێمن سەیدی*\nهه‌ینی 9 ئایار 2014\tوتار 284 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nلە هەردوو حکوومەتی پەهلەوی و ئیسلامیدا، تەنیا گێڕانەوەی حکوومەت لە ناکۆکیی ناوەند و کوردستان، وەک مێژووی فەرمی لەقەڵەم دراوە و هەڵبەت لە تەرازووی ئەو مێژووە حکوومەتییەشدا، هەموو هەڵەکان لەسەر حیسابی کورد نووسراون. ئێستاش کۆماری ئیسلامی، لە سایەسەری کەرەستەی مۆدێڕنتر، بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش و پاساوهێنەرتر، مێژووی هاوچەرخمان پێشان ئەدات. دوا هەوڵی لەو چەشنە، سازکردنی فیلمی “چ” لە دەرهێنانی ئیبراهیم حاتەمی کیا بوو کە تێیدا بە بیانووی لێکدانەوەی قۆناخێکی کورت لە بوونی درێژخایەنی مستەفا چەمڕان لە کوردستان، هەوڵ دراوە سیاسەتی فەرمیی حکوومەت، ئەوجار لە گۆشەنیگایەکی هونەری و بە شێوەی حەماسی نیشانی بەردەنگ بدرێ.تۆ بڵەی ئەگەر لە دەلاقەیەکی جیاوازتر لەو گۆشەنیگایە -واتە لە ڕوانگەی قوربانیانی ئەو شەڕانە- سەیری کرداری چەمڕان لە کوردستان بکەین، ئایا ئەوساش هەر هەمان قارەمان دەبینینەوە؟ ئەی ئەگەر قبووڵ بکەین کە قارەمانی سەرەکیی شەڕی کوردستان چەمڕان بووە، دژەقارەمانی ئەو شەڕە دەبێ چ کەسایەتییەکی نەشیاو بووبێ؟ ئایا مستەفا چەمران هەر بەڕاست خاوەنی ئەو کەسێتییە لیبێراڵ و عارف.ئاسا بووە کە لەو ساڵانەدا لێی ساز کراوە؟ ئا مومکینە گێڕانەوەی حکوومەتی، هەموو یا بەشێک لە ڕاستییەکەی چەواشە کردبێ؟\nلەم نووسراوەدا هەوڵ دەدرێ بێ ئەوەی جەخت لەسەر دروستبوونی بکرێ، بە کورتی، گێڕانەوەیەکی جیاواز لەوەی بخرێتە بەر باس کە حکوومەت لە ڕووداوەکانی کوردستان لە سەرەتاکانی شۆڕش پێشانی داوە و ئامانج، تەنیا ئاشناکردنی خوینەران بە بۆچوونێکی جیاوازە لە ڕوانگە فەرمییەکەی حکوومەتە.\nبێگومان تا ئەو کاتەی مرۆڤ بە ئازادی دەستی وە بەڵگەکانی پێوەندیدار بەو سەردەم ڕانەگات، هیچ گێڕانەوەیەک تەواو و بێ گرێ نابێت. نووسەری ئەم بابەتە، وەک کەسێک کە خۆی لەناو کۆمەڵگای کوردستاندا بووە، لەسەر ئەو باوەڕەیە کە ئەو گێڕانەوە، سەرەڕای جیاوازی و فرەڕەنگیی حیزب و ڕێکخراوە کوردییەکان، باوترین گێڕانەوەی ڕووداوەکانی ئەو سەردەم لە ناو خەڵکی کوردستانە. دوای ئەو ڕوونکردنەوە کورتە، ئاوڕێکی خێرا وە هۆکاری شەڕەکانی مانگە سەرەتاییەکانی دوای شۆڕش و رۆڵی چەمڕان لە دەستپێک و قورستربوونی شەڕەکان دەدرێتەوە و دواتر، “دژەقارەمان”ی ئەو چیرۆکە، کە لە ڕاستیدا قارەمان[خەڵک.و]ی ئەوبەری مەیدانە، بە خوێنەر دەناسێندرێ.\nلە مانگە سەرەتاییەکانی شۆڕش، تاران و کوردستان زیاتر وەک دوو یەکەی سیاسیی جیا دەچوون تا دوو بەش لە وڵاتیک بن. بەهەر هۆکار کە لەو نووسراوەدا ناگونجێ، کەش و هەوای سیاسی و کۆمەڵایەتیی ئەو دوو یەکەی تەواو جیاواز بوو. لە تاران جەخت لەسەر جێگیرکردنی کۆماری ئیسلامی، بێ وشەیەک زیاتر و کەمتر دەکرا کەچی لە کوردستان، کۆی ڕاپرسی سەبارەت بە “کۆماری ئیسلامی”، نادێمۆکراتیک لەقەڵەم دەدرا و بایکۆت دەکرا.\nکەش و هەوای سیاسیی ناوەند، ئیسلامی-چەپی بوو کەچی کەشی سیاسیی کوردستان لیبێراڵ و چەپی بوو. زانکۆکان لە تاران ببوونە شوێنی سەرکوتی جیابیران و قەمەکێشانی پێڕەوی هێڵی ئیمام بەڵام کە کوردستان، شەقامەکانیش پێوەست ببوونە کەش و هەوای زانکۆکان و شرۆڤەی ئازاد.\nداگیرکردنی باڵوێزخانەی ئەمریکا لە لایەن ئایەتوڵا خومەینی، وەک شۆڕشی دووهەم پێناسە کرا و هەموو ڕەوتە سیاسییەکان جگە لە لایەنگرانی مەهدی بازرگان، تەییدیان کرد کەچی لە کوردستان، ئەو کردەوە لە لایەن دوکتۆر قاسملوو و شێخ عێزەدین حوسێنی، وەک کارێکی هەڵە و پڕمەترسی، مەحکووم دەکرا.\nئەگەر لە ناوەندی ئێران، بەربژێری نزیک لە مەلاکان لە چەند هەڵبژاردنی سەرەتایی [مجلس ملی، خبرگان رهبری، شووڕاکان] هەڵدەبژێردران، لە کوردستان کەسانێک وەک غەنی بلووریان، سدیق کەمانگەر و دوکتۆر قاسملوو، دەنگیان دێناوە.\nئاشکرایە کە لە وەها دۆخێکدا، درەنگ یا زوو، ناکۆکی و پێکدادان دێتە ئاراوە. ئەویش لە کەش و هەوایەکی رادیکاڵ ئەوکاتدا کە سیفەتگەلێک وەک خاین، گۆپاڵبەدەست، کۆنەپەرست و هتد، بە ئاسانی بەو بەمەوە دەلکێندرا. شەڕیش لە دوو قۆناخی جیادا بەڕێوە چوو. سەرەتا بە شێوەیەکی پەرش و بڵاو و کورتخایەن[شەڕی نەورۆزی سنە و شەڕی سێ مانگە لە گەلاوێژ تا خەزەڵوەری پەنجا و هەشت] کە بە ناوبژیوانییەکان کۆتایی پێ دەهات و قۆناخی دووهەم کە بوو بە شەڕێکی سەرتاسەری و ئیدۆلۆژیک کە ساڵانێک درێژەی پەیدا کرد و چ ناوبژیوانییەک نەیتوانی کۆتایی پێ بهێنێ.\nچەند مانگ بەر لە سەراسەریبوونی شەڕ، سەروتاری گۆڤاری کتێبی هەینی، کە لە تاران و بە سەرنووسەری ئەحمەد شاملوو بڵاودەبۆوە- شرۆڤەیەکی تەواو جیاواز لەوەی کە حکوومەت باسی دەکات، سەبارەت بە شەڕی سێ مانگەی کوردستان و رۆڵی چەمڕان لەو شەڕەدا پێشان درابوو. شرۆڤەیەک کە لە گرمە و هەرای داگیرکردنی باڵوێزخانەی ئەمریکا و وازهێنانی دەوڵەتی کاتی، لەبەرچاوان ون بوو.\nلە نووسراوەیەکی ژمارە بیستی ئەو گۆڤارەدا هاتبوو: باڵێکی توندڕۆ کە لە دەوڵەت و شۆڕای ئینقلابدا لە ناو کۆمەڵگا پڕۆپاگەندەی بۆ هێرشبردنە سەر کوردستان دەکرد و دواجار قسەی خۆی بردە سەر. مستەفا چەمڕان کە وادیار دەکەوت وتەبێژ و ڕێبەری ئەو باڵە بێت، توانی وەزارەتی بەرگری بگرێتە دەست و ئایەتوڵا خومەینیش بە دانی فەرمانی جەهاد، گڵۆپی سەوزی بۆ داگیرساند و بەم شێوە چەمڕان ئەرتەش و پاسدارەکانی کێشایە نێو مەیدانی شەڕی کوردستان.”\nکەوایە دەبینین لانیکەم لە ڕوانگەی بەشێک لە چاودێرانی سەربەخۆش، کەسانێک لە تاران هەبوون کە خەیاڵی شەڕیان لە مێشکدا پەروەردە و لەناو کۆمەڵگاشدا پڕۆپاگەندەیان بۆ دەکرد. لەم گێڕانەوەدا، چەمڕان زیاترین رۆڵی دەگێڕێ.\nئەگەر فەڕزی قارەمان بوونی چەمڕان لە گێڕانەوە فەرمییەکەی ئەو شەڕەدا قبووڵ بکەین، تەبعەن دەبێ لە بەرەی کوردەکان، کەسێک رۆڵی سەرەکی گێڕابێ و کەسایەتیی بەرانبەر ئەو قارەمانە[ئێرانییە.و] بێت.\nدژەقارەمانی ئەو شەڕە، تەنانەت ئەگەر ئەوکات بۆ زۆرینەی خەڵکی ئێرانیش نەناسراو بووبێ، بۆ شاملوو کە لە کۆمەڵە شێعری “مدایح بی صلە”، وەک “کەسایەتییەکی پۆڵایین” وەسف کراوە، ئاشنا بووە. بەم هۆیە کە لە نموونە[چاپکراوەکانی.و] ناوخۆی ئەو کۆمەڵە شێعرە، ئەو بەشە لە پێشەکییەکەی شاملوو لابراوە، ناوی ئەو کەسە، زۆر ئاشنا نەبێت کەچی لە هەمان کاتدا، ئەو لە کوردستان بوو بە کەسایەتییەکی ئەفسانەیی.\nفواد مستەفا سوڵتانی، کە تەنیا چەند مانگ بەر لە شۆڕش، لە ڕەزبەری پەنجا و حەوت لە گرتووخانە ئازاد ببوو، تەمەنی ئازادییەکەی نەگەیشتە ساڵێکیش ئەوکات کە لە خەرمانانی پەنجا و هەشت، لە لایەن هێزەکانی ژێر فەرمانی چەمڕان کوژرا.\nئەو خەڵکی گوندێکی دەوروپشتی مەریوان بوو. گەنجێکی بەتوانا و تێکۆشەر کە بۆ خوێندن لە قۆناخی دواناوەندیدا ناچار بوو لەگەڵ براکانی بچێتە سنە و پاش کۆتایی هاتنی ئەو قۆناخە، لە بەشی ئەندازیاریی کارەبا لە زانکۆی سەنعەتی ئاریامێهری ئەوسا و سەنعەتی شەریفی ئێستا، قبووڵ بکرێ. ناوبراو پاش کۆتایی هاتنی خوێندن، گەڕایەوە زێدەکەی مەریوان و پاش ماوەیەکی کورت، بە هۆی چالاکی سیاسیی، قۆڵبەست و بە زیندانی درێژخایەن مەحکووم کرا. زیندانیبوونێک کە تا ڕەزبەری ساڵی ٥٧ درێژەی کێشا. دوای ئازادی لە گرتووخانە، دەستی بە دامەزراندنی ڕێکخراوەگەلی مەدەنی و سینفی کرد و مەزنترین یەکێتیی جووتیارانی کوردستانی دامەزراند و بەم شێوە، بەرە بەرە، بوو بە ڕێبەرێکی خۆشەویست و گەلی. لە دوای شەڕی خوێناوی نەورۆزی ساڵی ٥٨ی سنە، ناوبراو رۆڵێکی گرینگی لە کۆتایی هێنان بە شەر و گەڕانەوەی ڕێژەیی هێمنی بە کوردستان گێڕا.\nدوابەدوای ڕووداوی پاوە و فەرمانی جەهادی ئایەتوڵا خومەینی، سەرەتا بۆ نیشاندانی ناڕەزایەتی بەرانبەر بە شەڕ، دەستی بە سازماندانی کۆچی مێژوویی بەکۆمەڵی خەڵکی مەریوان بۆ دەروەی شار کرد، چالاکییەک کە تا ئێستاش وەک مەزنترین نافەرمانیی مەدەنی دێتە ئەژمار. دوای یەکلاییبوونەوەی شەڕ، بوو بە فەرماندەی بەشێک لە بەرەکانی شەڕ لە کوردستان و دواجار، لە خەرمانانی ساڵی ٥٨ی هەتاوی، بە گوللەی تیرباری هێلیکۆپتەرێکی کە لە تاقیبی دابوو، گیانی لەدەست دا.\nماوەیەک بەر لەم ڕووداوە، دوو لە براکانی، لە لایەن سادق خەڵخاڵی، لە پادگانی سنە، لە سێدارە درابوون و پاش گیان لەدەستدانی خۆشی، دوو برای تری لە گرتووخانە لەسێدارە دران. یانی کوژرانی ٥ کەس لە رۆڵەکانی یەک بنەماڵە، لە ماوەیەکی کورتدا.\nسەرەڕای کۆمەڵەیی بوونی فواد مەستەفاسوڵتانی، کەسایەتیی ناوبراو، جێگەی ڕێزی سەرجەم لایەنە سیاسییەکان و بۆ وێنە حیزبی دیمۆکرات و بگرە کەسایەتییە ئایینییەکانی سەربەخۆشە و ئێستاش پاش تێپەڕبوونی سێ دەیە، چیرۆکی ژیان و قارەمانەتییەکانی ناوبراو هەر باسی کۆڕ و مەجلیسەکانی کوردستانە.\n* تێبینی نووسەر:\n– ئەو بابەتە لە لایەن ماڵپەڕی بڵاوکەرەوە[بی‌بی‌سی فارسی] کورت کراوەتەوە و بەشێکی بەرچاوی لێ قرتێندراوە، هەر بۆیە مومکینە لێکدابڕان لە هەندێک لە بەشەکانیدا بەدی بکرێ بەڵام سەرەڕای ئەوەش نووسەر، ڕازی بووە وتارەکە بڵاو ببێتەوە تا بەڵکوو ببێتە سەرەتایەک بۆ کرانەوەی باسەکە لە میدیا فارسییەکاندا. بڕیاریش وایە کە نووسین و شرۆڤەکردن لەسەر ئەو مژارە درێژەی هەبێ. جگە لە کورتکرانەوەی ناوەڕۆکی نووسراوەکە، سەردێڕیش لە لایەن بی‌بی‌سی فارسییەوە گۆڕاوە.\n– ئەم وتارە، لە لایەن مەسعوود مەناف کراوەتە کوردی.