عەلائەدین (فیلمی ١٩٩٢) - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n١٩٩٢ فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی\nعەلائەدین (بە ئینگلیزی: Aladdin) فیلمێکی ئەنیمەیشنی ئەمریکی، میوزیکاڵ و خەیاڵییە. فیلمەکە لە ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی لە ساڵی ١٩٩٢ بەرھەمھێنراوە، ھەروەھا لەلایەن کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرز بەسەر سینەماکان دابەشکراوە. فیلمەکە ٣١یەمین فیلمی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنییە، ھەروەھا بە چوارەم ئەنیمەیشنی سەردەمی نوێببوونەوە یان ڕێنیسانسی دیزنی دادەنرێت. بنەمای فیلمەکە لەسەر کەلەپووری عەرەبی، چیرۆکی عەلائەدین و چرا جادوویەکە لەیەک ھەزار و یەک شەوە داڕێژراوە، زۆرینەی کاسەیەتی و چیڕۆکی ئەم فیلمە دەگەڕێتەوە بۆ فیلمی دزەکەی بەغدا (١٩٤٠)، ھاوکات لۆکەیشنی فیلمەکە گۆڕاوە لە بەغدا بۆ شارێکی عەرەبی خەیاڵی بەناوی ئەقرەبە.\n٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢\n٢٨ میلیۆن دۆلار\n٥٠٢ میلیۆن دۆلار\nفیلمەکە جۆن مۆسکەر و ڕۆن کلێمنتس دەریانھێناوە، ھەروەھا سیناریۆی فیلمەکەشیان نووسیوە، پێشتریش بەھەمان شێوە ھەردووکیان فیلمی (پەری دەریا ١٩٨٩) دەرھێنا. دەنگەکانی عەلائەدین لەلایەن سکۆت وێنگەر، جۆناسان فریمان، لیندا لارکین، فرانک وێلکەر، جێلبەرت جووتفراید، دۆگلاس سیل، گرتنی چراکە لەلایەن ڕۆبن ویلیامز. فیلمی عەلائەدین لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ بڵاوکرایەوە، یەکێک بوو لە فیلمە سەرکەوتوەکانی ساڵی ١٩٩٢، توانی ٢١٧ میلیۆن دۆلار داھات کۆبکاتەوە، ھەروەھا زیاتر لە ٥٠٤ میلیۆن دۆلار لەھەموو جیھان. فیلمەکە بووە سەرچاوەی ئیلھام بۆ دروستکردنی چەند فیلمێکی دیکە لەوانە، فیلمی (جەعفەر دەگەڕێتەوە، ١٩٩٤)، (عەلائەدین و پاشایی دزەکان، ١٩٩٦).\nجەعفەر وەزیری سوڵتان، ھەوڵدەدات دەستی بگاتە چرا ئەفسوناوییەکە و ئەشکەوتی سەمەرە. جەعفەر توتییەکی ھەیە کە شوێنی ئەشکەوتەکە دەزانێت بەڵام تەنھا کەسێک دەتوانێت گەوھەرەکە بێنێت «گەوھەرەکە لە قورێکدایە» لەناو ئەشکەوتەکە. یاسمین (کچی سوڵتان) بە زۆرپێکردنی ھاوسەرگیری دڵگران بوو بۆیە ھەموو داواکارییەکانی ڕەت کردەوە، دواتر ھەوڵیدا و ڕایکردە بازار لەوێ چاوی بە بەعەلائەدین و مەیمونەکەی کەناوی (ئابۆو) یە دەکەوێت. عەلائەدین شوێنی ئەشکەوتەکە دەدۆزێتەوە بۆ ئەوەی بچێت گەوھەرەکە بێنێت، بەڵام پڵینگێک کە سەری ئەشکەوتەکەیە ئاگاداریان ناکاتەوە کە دەست لەچی دەدەن ئاسایە تەنھا چراکە نەبێت، جەعفەر بە ئامێرێک شوێنێ عەلائەدین دەبینێتەوە، شێوەی خۆی بۆ کەسێکی بەتەمەن دەگۆڕێت بۆ ئەوەی بچێتە ئەشکەوتەکە عەلائەدین بکوژێت و گەوھەرەکە ببات، عەلائەدین و مەیمونەکەی لە ئەشکەوتەکە مافوورێکی جادووی لەگەڵ گەوھەرەکە دەدۆزنەوە، دواتر چاوی بەچراکە دەکەوێت دەیەوێت چراکە لە قورەکە دەربھێنێت و بیبات بەڵام نازانێت ھۆکاری ڕووخانی ئەشکەوتەکە دەرھێنانی ئەو چرایەیە لەو قوڕە، پاشان کە چراکەی دەرکرد ئەشکەوتەکە دەستی کرد بە لەرزین و ڕوخان، دواتر بە مافوورەکە ویستیان دەربچن و ڕزگار بن لە ئەشکەوتەکە جەعفەر لەسەر شێوەی کەسێکی بەتەمەن دەست درێژ دەکات بۆ یارمەتیدانی عەلائەدین تەنھا بۆ بەدەستھێنانی گەوھەرەکە، دەستی عەلائەدین دەگرێت توانی گەوھەرەکە لە عەلائەدین بدزێت عەلائەدینی فرێدایە ناو ئەشکەوتەکە بەڵام نەمرد بەڵکوو گیری خواردبوو، خۆشبەختانە چراکەیان لەلابوو، پاشان دەستێکیان بە چراکە خشاند و جنۆکەیەکی گەورەی شین لە چراکە ھاتە دەرەوە، داوای سێ ئارەزوو لە عەلائەدین دەکات بۆ بۆ ئەوەی بۆی جێبەجێ بکات، بەڵام عەلائەدین دەڵێت دەمەوێت لەم ئەشکەوتە بمانبەیتە دەرەوە، دواتر لێی دەپرسێت ئەی تۆ ئارەزووی چی دەکەیت، جنۆکەکە دەڵێت ئارەزوو دەکەم ئازاد بم چونکە من بەندکراوی نێو ئەو چرایەم، عەلائەدین بەڵێنی پێدەدات بۆ ئەوەی ئارەزووەکەی بێنێتەدی. جەعفەر پیلان دادەنێت کە یاسمین و سوڵتان بکوژێت، بەڵام پیلانەکەی شکستی ھێنا، چونکە عەلائەدین ھەروەک (شازادە عەلی) ھاتە ناو کۆشکەکەوە. بەڵام یاسمین ئەوی ڕەتکردەوە، وەک کەسێکی گاڵتەچی ڕەچاوی کرد، بۆ شەوەکەی عەلائەدین و یاسمین چاویان بەیەک کەوت، عەلائەدین مافوورە جادویەکەی بە یاسمین ناساند، دواتر یاسمین بۆی دەرکەوت کە عەلائەدین ئەو کوڕەی بازارەکە بوو کە بینی.\nڕۆبن ویلیامز (ڕۆڵی جنۆکە): جنۆکەیەکی کۆمیدی و گاڵتەجارە، خەریکی ھەموو شتێکە، دەتوانێت ھەموو شتێک بکات کەدەیەوێ بەڵام ئەو تەنھا بەقسەی ئەو کەسە دەکات کە دەست دەخشێنێ لەسەر چراکەی. جنۆکەیەکی شینە، برچێکی ڕەشی درێژی ھەیە.\nجۆناثان فریمان (ڕۆڵی جەعفەر): وەزیری سوڵتان بوو، دوژمنی سەرەکی فیلمەکە بوو، لەسەرەتادا ویستیان وەک کەسێکی بێزار دایبنێن، بەڵام دواتر لەلایەن بەڕێوبەران ڕەتکرایەوە، بڕیاریاندا وەک کەسێکی بێدەنگ و خراپ دایبنێن بۆ ئەوەی زیاتر لەناوەوە ترسناک بێت.\nفڕانک وێڵکەر (ڕۆڵی ئەبۆ): مەیمونەکەی عەلائەدین، گیاندارێکی کۆمیدییە لە فیلمەکەدا، لەگەڵ عەلائەدین خولیای دزین بوو. بۆ دروستکردنی مەیمونەکە لە فیلمەکەدا، لە باخچەی ئاژەڵانی سانفرانسیسکۆ وێنەی مەیمونێکیان گرت بۆ دروستکی (ئەبۆ).\nلیندا لارکین (ڕۆڵی یاسمین): شازادە یاسمین لە کۆشکێک لەگەڵ باوکیدا دەژیا، باوکی سوڵتانی کۆشکەکە بوو، یاسمین لەگەڵ عەلائەدین کەوتە داوای خۆشەویستی، قژێکی ڕەش، جلێکی شینی لەبەرە.\nعەلائەدین لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان\nعەلائەدین لە ئۆڵمووڤی\nعەلائەدین لە بۆکس ئۆفیس مۆجۆ\nعەلائەدین لە ڕاتن تۆمەیتۆز\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عەلائەدین_(فیلمی_١٩٩٢)&oldid=901191»\nدواجار لە ١٩:٤١ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٤١ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


گوڵاڵە سوورەی سەر گۆڕی شەھیدی ون\nTuesday, 08.25.2020, 7:53\nسڵاوێکی کوردستانی، من کاک سەلاح ناناسم، بەڵام بە داخم بۆی، وەک بە داخ بوونم بۆ ھەموو ئەو کچ وکوڕانەی نەتەوەکەم، کە لە ڕیزەکانی یەکێک لەو حیزبانەی باشوور و ڕۆژھەڵاتدا گیانیان بەخشی، ئەوان ڕۆڵەی نەتەوەیەکی دابەشکراو و زوڵم لێکراو بوون، موڵکی نەتەوەکە بوون، بەدوای شتێکدا دەگەڕان کە پێیان ڕەوا نەدەبینرا، نیشتمانێکی ئازاد، کەواتە نیشتمانێکی ئازاد لای ئەوان بەنرخ تر بوو لە:\n- خۆشەویستی دایک.\n- چاوی نێرگزی دڵبەر.\n- فرمێسکی شاراوەی باوک و..... ھەموو ئەو بەھاونرخانەی، کە حیزبەکان دەمێک بوو،، داشۆرابوون لەم هەستانە و هیچ نرخێکی نەمابوو لەلایان.\nمەکینەی زەبەلاحی حیزب، بەخوێنی ھەمووکاک سەلاحەکان دەگەڕا و بەرھەمەکەی، سەرکردایەتی حیزبەکان دەیان چنییەوە، ئەوسەرانەی بوونە بەڵای گیانی کورد و دۆزەخی ناکۆکی نێوانیان بە خوێنی دەیان ھەزار کاک سەلاحیش ھەر پڕنەبوو.\n- کاک سەلاحەکان بوونە پەیژەی سەرکەوتنی سەرکردایەتییەکان بۆ سەر لوتکەی ھەرەمی دەسەڵات، ھەتا ئێستایش خوێنی ئەوان، ناوی ئەوان، کاڵایەکە و سەرەکانیش، بازرگانێکی زۆر شارەزا بۆ فرۆشتنی ئەم کاڵایە.\n- کاک سەلاحەکانی حیزبەکان، بوونەتە ژمارەیەک، ئەو حیزبەی کاک سەلاحی شەھیدی\nزیاتر بێت، خۆ ڕانان و ناز و نووزی زیاترە!!.\nلە حاڵێکدا، شەھیدەکان کوڕی دایک و باوکێکی کورد بوون، خۆ ئەوان کوڕی حیزب\nنەبوون، ئەی بۆچی بەناوی حیزبەوە، بانگەشەیان بۆ دەکرێت؟!.\nمانای دوای ئەوەی گیانیشیان بەخت کرد بۆ نیشتمانێکی ئازاد، ھێشتایش ئەوەیان پێ ڕەوا نابینن، کە بەیەک ناو بانگیان بکەن، (شەھیدی ئازادیی نیشتمان).\nھاوڕێ، ھەڤال و ھاوبیرانی کوردستانیم، کاک سەلاحەکان لە ناو ویژدانیاندا ( بۆ گەشەی کوردایەتی) دەخەبتین، بۆیە:\nگیان چی بوو؟!\nدایک و دڵبەر و ژیانیشیان دەکردە قوربانی!!.\nوەلێ: لەو سەرەوە، لەو باڵای باڵایەوە، کاک سەلاحەکان کرانە قوربانی بۆ کاڵکردنەوەی:\n- ھەرچی شتێ سەر بە کورد بوو، لە ناویاندا کوردایەتی.\n- بۆیە ئێستا تۆ دەیبینی و من دەیبینم: ھەرچی شتێ سەر بە کوردە، لە ناویاندا کوردایەتی، تازە مەشخەڵی گەش دەبێتەوە.\nتۆ بڕوانە مامۆستایەک لە سنەی ئازیز، هەر بەتەنیا، دەچێتەوە بەگژ ستەمی تاریکترین ڕژێمی ھەموو سەدەکاندا:\nزمانی دایکی دەکاتە تاجی سەری و وەک سەروویەک، بەرز بەرز سەری دەگرێ و بەزمانەکەی خۆیەوە دەنازێ.\nئێستا خوشک دەستی برای دەگرێ و شێوەی تازەی خەباتی فێردەکات.\nئێستا ژنانی کورد، دڕ بە تاریکی ستەمی نەتەوەی سەردەست دەدەن و بە شوێنیاندا، پیاوەکانمان،\nگوڵی ئازادی دەچننەوە.\nبەمە دەڵێی: کاڵ بوونەوەی کوردایەتی؟!\nتازە خوێن لە گیانی کوردایەتیدا دەجمێ،\nبەھاری عومری کوردەواری، ئێستایە.\nماوەیەکە کوردەواری، لە زیندانی حیزبەکاندا، دەرباز بووە و\nئێستا ئیتر وا لە ناو دڵ و ویژدانی، تاک بە تاکی کوردستاندا.\nئێستا گەرمەی زەماوەندی خەباتی کوردەوارییە، کوردەواری وەک:\n- خۆ خاڵی کردنەوە لە کلتووری حیزبایەتی، بە مۆدێلی باشوور و ڕۆژھەڵاتی.\n- خوێندنەوەی نوێی مێژووی سیاسی حیزبەکان.\n- داھێنان لە شێوازی بەرەنگار بوونەوەدا.\n- بایەخدانی بە زمان، چون زمان ئامرازە ھەرە لە پێشەکەی بەرەنگار بوونەوە و پێکەوە گرێدانی نەتەوەیەکە، وەک نان و ئاوە بۆ زیندوێتی میللەتێک.\n- پێشخستی ھەموو مێتۆدەکانی خەبات.\nتۆ بڕوانە، ئەو ڕۆژە دێت:\nنەتەوەکە، لەپای گیان سپاردنی کاک سەلاحەکاندا لە ناو کورەی سوتێنەریی شەڕی دۆڕاوی نێوان سەرکردایەتی حیزبەکاندا بە ناوی کوردایەتییەوە، سەرانی باشوور و ڕۆژھەڵات، دادگایی بکات، چون ئەوانەی گیانیان بەخشی، کوڕی نەتەوەکە بوون.\nئەو ڕۆژە ژمارەی شەھیدەکان، ئاستی بەرپرسیاریی سەرکردەکان، دەخاتە ژێر پرسیارەوە.\n- تا تینی کوردەواری گەرمتر بێت.\n- زمانەکەی زوڵاڵ تربێت.\n- تاکی کورد وشیارتر بێت.\n- یەکێتی نەتەوەیی بەھێزتربێت.\n- کاڵ بوونەوەی کلتووری حیزبایەتی بە مۆدێلی، باشووری و ڕۆژھەڵاتی، خێراتر و ڕۆژی لێ پرسینەوەش نزیکتر دەبێتەوە و\nیەکەم گوڵاڵە سورەی ئازادیی، لە سەر گۆڕی ونی شەھیدی کورد، مژدەی\n(نیشتمانێکی ئازاد و گەلێکی بەختیار)، بە گوێی جیھاندا دەدەن.\nخەباتی کوردستانیتان بەردەوام و پیرۆز بێت.\nئەرشیفی (کامەران قازی)ی نووسەر


لە نیوەی ئەمشەوەوە باران و هەورە بروسکە ئەم شارەى کوردستان دەگرێتەوە\n2020.10.07 - 22:51\nكەشناسی هەرێمی كوردستان پێشبینی خۆی بۆ كەشوهەوای سبەی (8ى تشرینى یەکەمى 2020) خستەڕو و هەروەها چاوەڕێ دەكرێت بارانبارینێكی كاتی لە نیوەی ئەمشەوەوە تا بەرەبەیان لەگەڵ هەورە بروسكە پارێزگای سلێمانی بگرێتەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان، لە راگەیەندراوێكدا پێشبینی كردوە كە بەشێوەیەکى گشتى سبەى ئاسمانی هەرێمی كوردستان لە نێوان ساماڵ و پەڵە هەوردا بێت و لە ناوچە شاخاویەکان هەندیکجار بگۆڕێت بۆ نیمچە هەور.\nهەروەك ئەوەشی خستۆتەڕو كە سبەی خێرایی با لە سەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت لەنێوان (5-15) کیلومەتر لەكاتژمێرێكدا و هەندێكجار چالاک دەبێت بۆ 25 کیلۆمەتر لەسەعاتێكدا.\nلەلایەكی دیكەوە لاپەڕەی كەشوهەوای كوردستان لە فەیسبوك پێشبینی كردوە كە لەکاتەکانی نیوەی ئەمشەو بۆ بەرەبەیانی سبەی بەھۆی چالاکبوونی ھەورو رەشەبا لە ھەندێک ناوچەی سنوری پارێزگای سلێمانی بۆ ماوەیەکی کاتی برێک باران ببارێت و ھەورە تریشقەی لەگەڵ بێت.\nبەگوێرەی كەشناسی لە 12 كاتژمێری رابردودا لەم ناوچانەی هەرێم بڕی باران بارین بەمجۆرە بوە:\nدهۆک: 0.7 ملم\nئامێدى: 0.2 ملم\nبامەڕنێ: 0.6 ملم\nبارزان: 1.4 ملم\nکانى ماسى: 0.8 ملم\nکڵۆت بوونی خوێن لە تووشبوانی كۆرۆنا چۆن ڕوودەدات؟\n2020.10.16 - 16:45\nئاهەنگێکى بوک گواستنەوەى جیاواز لە هەولێر..سەرجەم ئۆتۆمبیلەکان سزادران\n2020.10.16 - 16:34


ئه‌مریکا و ڕوسیا بۆ ووتوێژکردن له‌سه‌ر کێشه‌ی ئێران کۆده‌بنه‌وه\nی مانگی سێ ٠٧, ٢٠٠٦\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی روسیا, سێرجی لاڤرۆڤ، ڕۆژی سێشه‌ممه له‌گه‌ڵ سه‌رۆک بوش و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا کۆنده‌لیزا رایس کۆبونه‌وه له کاتێکدا که هه‌ردوو وڵات ڕوبه‌ڕووی جیاوازی ڕێبازی ده‌ره‌وه‌یان ده‌بنه‌وه به تایبه‌تی له‌سه‌ر کێشه‌کانی وه‌ک به‌رنامه‌ی ناوه‌کی ئێران و گروپی چه‌کداری فه‌له‌ستینیه‌کان(حه‌ماس).\nوه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ڕوسیا و ئه‌مریکا یه‌کگرتوویی خۆیان نیشاندا له به‌رامبه‌ر ڕوبه‌روبونه‌وه‌ی به‌رنامه‌ی ناوه‌کی ئێران و گوتیان مۆسکۆ و واشنتۆن سوورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که ده‌بێت ئێران پیتاندنی یۆرانیۆم له‌سه‌ر خاکه‌که‌ی ڕابگرێت.\nلێپرسراوانی ڕوسی هه‌وڵیاندا تاران قایل بکه‌ن به‌وه‌ی که یۆرانیۆم له‌سه‌ر خاکی ڕوسیادا بپیتێنێت، به‌ڵام ووتوێژه‌کانی له‌و باره‌یه‌وه ئه‌نجامدران، به‌ره‌وپێشچوونێکی ئه‌وتۆیان به‌خۆوه نه‌دی.\nهه‌روه‌ها به‌ڕێز لاڤرۆڤ له‌گه‌ڵ سه‌رۆک بوش کۆبۆوه و له پاشدا به ڕۆژنامه‌وانانیان ڕاگه‌یاند که‌وا گفتوگۆیان له‌سه‌ر هه‌وڵه‌کانی پاراستنی پاشماوه ناوه‌کیه‌کان و شه‌ڕی دژه تیرۆر کردووه.\nبه‌ڕێز لاڤرۆڤ گوتیشی سه‌رۆک بوش به‌رده‌وامه له پشتگیرکردن بۆ گه‌یشتن به کۆتایی ئه‌و گفتوگۆیانه‌ی سه‌باره‌ت به به‌شداریکردنی ڕوسیا له ڕێکخراوتی بازرگانی جیهانی‌دا به‌ڕێوه ده‌چێت.\nله لایه‌کی تریشه‌وه، کاربه‌ده‌ستان له واشنتۆن نیگه‌رانی خۆیان نیشانداوه به‌رامبه‌ر به سه‌ردانه‌که‌ی ئه‌م دواییه‌ی حه‌ماس بۆ مۆسکۆ. گروپی چه‌کداری حه‌ماس دوا به دوای سه‌رکه‌وتنی له هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانتارییه‌کانی مانگی یه‌کی ڕابردووی فه‌له‌ستین‌دا سه‌رکه‌وتنیان به ده‌ست هێناو تاوه‌کو ئێستا توندوتیژییان ڕه‌ت نه‌کردۆته‌وه و دانیان به بوونی ئیسرائیل‌دا نه‌هێناوه.


كێ دەبێتە باوكی نوێی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست؟\nلەلایەن مەجید نیزامەدین گلی 10/7/2018\n"ئێستا پێویستییەكی زۆر هەیە بۆ كردنەوەی كەناڵی پەیوەندی و گفتوگۆی جدی لە نێوان ئێران و ئیسرائیل و سعودیە" باڵیۆزی وڵاتێكی ئەندام لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ئەمەی گوت. ئەمە تەنیا هیوای دیپلۆماتكارێك نییە بۆ ئاشتی، بەڵكو رەنگدانەوەی گۆڕانكارییەكە كە لە مێژووی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی مۆدێرندا رووی نەداوە. ئەو دیپلۆماتكارە ئاستبەرزە پێش ماوەیەك لەگەڵ هەریەك لە دۆناڵد ترەمپ و فلادیمیر پوتین و بەرپرسانی باڵای سعودیە و ئێران و ئیسرائیلیش گفتوگۆی كردووە. ئەو دەزانێت باسی چی دەكات.\nئەو پێویستیەی ئەو باڵیۆزە باسی كرد، رەنگدانەوەی سەرهەڵدانی واقیعێكی نوێیە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. واقیعێك كە لەدوای جەنگی دووەمی جیهانییەوە لە ناوچەكە ون بووە. بۆ یەكەمین جار ئەمریكا نایەوێت و ناتوانێت ببێتە هێزی پارێزەری سەقامگیری و نێوەندگیر لە ناوچەكەدا. لە دوای جەنگی دووەمی جیهانییەوە تاوەكو راپەڕینەكانی بەهاری عەرەبی و كەمبوونەوەی خواستی ئەمریكا بۆ نەوتی عەرەبی، هەریەك لە میسر، سعودیە و ئیسرائیل، سێ هێزی بزوێنەری گۆڕانكارییەكان و كلیلی سەقامگیریی ناوچەكە بوون. بێ نێوەندگیری و رۆڵی ئەمریكا پەیوەندییەكانی هەرسێ وڵات خراپ دەبوو، سەقامگیریی ناوچەكەش دەكەوتە هەڕەشەوە. باشترین نموونەش ساڵانی شەستەكانە كاتێك بزووتنەوەی عروبەی عەبدولناسر و تەوژمی دژە ئەمریكایی بووە رێگر لەوەی كە واشنتن ئەو رۆڵە بگێڕێت.\nراستە ئێران و عێراقیش لە چەند قۆناغێكی جیاوازدا بەهێز و دەوڵەمەند بوون، بەڵام كاریگەرییان لەسەر باڵانسی هێز لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئەوەندەی میسر و ئیسرائیل و سعودیە نەبووە. ئەمریكا پەیوەندی لەگەڵ ئێران و عێراق باش بووایە یان نا، هەموو ناوچەكە پێكەوە نەدەكەوتە شڵەژانەوە.\nبەڵام دوای بەهاری عەرەبی و كەمبوونەوەی بایەخی نەوتی عەرەبی بۆ واشنتن، ئەم هاوكێشەیە بەرەو كۆتایی دەڕوات و تەنیا ئەو وڵات و هێزانەی كە لەو گۆڕانكاریە تێدەگەن، چانسی سەركەوتنیان دەبێت.\nئێران پڕچەكتر و دەوڵەمەندتر نەبووە، بەڵام بەو چەكە كەم و پارەیەی هەیەتی، خۆی كردووەتە هێزێكی بزوێنەر كە دەتوانێت هەڕەشە لە سەقامگیری و باڵانستی هێزی هەموو ناوچەكە بكات.\nچ وڵاتێك دەبێتە "هێزی بزوێنەر و كلیل بۆ سەقامگیری" لە ناوچەكە؟ ئەو هێزەی كە بتوانێت هەڕەشە لە رێڕەوەكانی دەریای ناوەڕاست و گەرووی هورمز و سەقامگیریی دەریای عەرەب بكات.\nلە دوای دروستبوونی هێڵی بازرگانیی هیندوستان بۆ ئەوروپا و دواتر بوونی نەوت بە كاڵایەكی ستراتیژی، بۆ وڵاتە رۆژئاوایی و دەوڵەمەندەكان ئەوەندە گرنگ نییە كە تۆ چەندێك چەك و پارەت هەیە. زۆریی چەك و پارە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نەكردووە بە هێزێك كە پایتەختە گرنگەكان حیسابیان بۆ بكەن، بەڵكو توانای ئەو وڵاتانە بووە لە دروستكردنی گۆڕانكاری لە ئەمنیەتی دەریای ناوەڕاست، گەرووی هورمز و دەریای عەرەب.\nئێستا ئێران لە یەمەن و سووریاوە دەتوانێت وەكو میسر و سعودیە و ئیسرائیل ئەو كارە بكات. ئەوە زیاتر لە چوار ساڵە هەوڵێكی زۆر هەیە كە لە سووریا و یەمەن كۆتایی بەو رۆڵەی ئێران بهێنرێت، بەڵام شكستیان هێناوە. كار گەیشتووەتە ئەو رادەیەی كە سەرەڕای هێرشی ئاسمانیی راستەوخۆی ئیسرائیل لە دژی ئامانجە سەربازییەكانی ئێران لە سووریا، ئێستا هێزە هاوپەیمانەكانی ئێران لەسەر سنوورەكانی ئیسرائیل لە باشووری رۆژئاوای سووریا تانك و چەكی قورس بەكاردێنن. ئەم جۆرە جووڵە سەربازییە لە كۆتایی شەستەكانەوە رووینەداوە.\nجاران كاتێك پەیوەندییەكان لە نێوان میسر و ئیسرائیل و سعودیە تێكدەچوو، (كە سێ كلیلی سەقامگیریی ناوچەكە بوون) ئەمریكا پەیوەندی لەگەڵ هەموویان هەبوو، بایی ئەوەندە سەقامگیریی ناوچەكەی لا گرنگ بوو كە رۆڵی نێوەندگیر بگێڕێت و ئەو باڵانسی هێزە شلۆقەی ناوچەكە بپارێزێت.\nهۆكاری سەرەكی باڵادەستیی ئەمریكا لە ناوچەكە تەنها وجودی سەربازی لە كەنداوی فارسی و دەریای ناوەڕاست و دەریای سوور نەبوو. بەڵكو زیاتر ئەو رۆڵە نێوەندگیرە بوو كە كردبووی بە "باوكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست". لێرەدا گرنگیی دیپلۆماسیەت دەردەكەوێت. دیپلۆماسیەت تەنیا بۆ كۆتاییهێنان بەشەڕ یاخود ئەنجامدانی سەفقە گرنگ نییە لە نێوان دوو یان كۆمەڵێك وڵات و لایەن. بەڵكو دەكرێت دیپلۆماسیەت بكرێتە ئامرازێك كە تێیدا بێ ناوەندگیری وڵاتێك، دۆخی كۆمەڵێك وڵاتی دیكە تێكبچێت.\nجاران ئەمریكا ئەو رۆڵەی هەبوو لە ناوچەكەدا، لەبەر ئەوە بوو كە سەربازی هەبووایە یان نا، لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، لە زۆربەی حاڵەتەكاندا قسەی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا یەكلاكەرەوە بوو. ئێستا ئەمریكا لەڕووی وجودی سەربازییەوە لە ناوچەكەدا زۆر گۆڕانكاری بەسەردا نەهاتووە، بەڵام لەبەر كۆمەڵێك هۆكار ویست و توانای ئەوەی نەماوە ئەو رۆڵە دیپلۆماسی و نێوندگیریە بگێڕێت. ئەگەر ئەو وزە دیپلۆماسیە نەبوو، بوونی سەدان هەزار سەربازی ئەمریكیش ناتوانێت ئەو رۆڵەی بۆ بگێڕێتەوە.\nئێستا رووسیا چاوی بڕیوەتە ئەو رۆڵە. هەر پێش هەفتەیەك، باڵیۆزی رووسیا لە وەڵامی پرسیارێكمدا بۆ یەكەمین جار پێشنیازی رێكخستنی دایەلۆگێكی كرد لە نێوان ئێران و وڵاتانی كەنداو بۆ "دیاریكردنی رۆڵی هێزە ئیقلیمییەكان".\n"رووسیا دەكرێت ئەو رۆڵە بگێڕێت، بەڵام ئێمە بە جدی ئەو پرسیارە لە خۆمان دەكەین، ئەمە مانای چی دەگەیەنێت بۆمان؟" دپلۆماتكارێكی یەكێتی ئەوروپا ئەمەی گوت. بە پێچەوانەی ئەمریكاوە، رووسیا پەیوەندی لەگەڵ سعودیە و ئیسرائیل و مسر و ئێرانیش باشە. هەروەها ویستێكی سیاسی بەهێزی هەیە بۆ خەرجكردنی پارە و بەكارهێنانی هێزی سەربازی لە ناوچەكە بۆ پاڵپشتی لە هەوڵە دیپلۆماسیەكانی سێرگێی لاڤرۆڤ. بەڵام رووسیا بەربەسێكی گەورەی لە پێشە كە ئەمریكایە. ئەمریكییەكان لەوانەیە ئیتر رۆڵی باوكایەتی ناوچەكەیان لەدەست نەبێت، بەڵام بێگومان هەژموونێكی زۆریان هەیە لە ناوچەكەدا. ئەگەر رووسیا بەردەوام بێت لە هەوڵەكانی بۆ ئەوەی جێگەی ئەمریكا بگرێتەوە و ببێتە "باوكی نوێی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست"، ئێمەی كوردیش وەكو ئەو دیپلۆماتكارەی یەكێتی ئەوروپا، دەبێت لە خۆمان بپرسین: ئەوە بۆ ئێمە مانای چی دەگەیەنێت؟ چۆن كاریگەری لەسەر ئەو نیمچە سەربەخۆییەمان دەبێت كە لە باشووری كوردستان هەمانە؟\nباشتركردنی پەیوەندییەكان لەگەڵ رووسیا مەرج نییە وەڵامی راست بێت بۆ ئەو پرسیارە. هێشتا نە رووسیا ئەو رۆڵەی گرتووەتە دەست و نە ئیسرائیل و سعودیەش ئەوەندەی واشنتن متمانەیان بە مۆسكۆیە.\n*بەرپرسی نووسینگەی تۆڕی میدیایی رووداوە لە بارەگای نەتەوەیەكگرتووەكان لە نیویۆرك\n6 0 ره شید | 11/7/2018\nئه گه ر وابیت که موعجیزه روویداوه چومکه په یوندی کورد و روسیا به تایبه ت له هه ریمی کوردستان به قه وه ته و به ره و به هیزی پتریش ده روا به لام پیت وایه "مامه سامه " هه روا ده س له ناو ده س دانی و رولی خوی بو روسیای برسی به جی بهیلیت؟\nنیشانەکردن : ۆژهەڵاتی نێوەڕاست\n3420 ژمارەی بینین


لیڤه‌رپوڵ 3-2 میلان\nمانچسته‌ر سیتی 6-3 لایپزیک\nکله‌پ بروج 1-1 پاریس سان جێرمان\nئینته‌ر میلان 0-1 ڕیاڵ مه‌درید\nویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لوتکەی جیهانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا لەخۆدەگرێت و بڕیارە کۆنگرەکە لەم مانگەدا بەڕێوەبجێت.\nڕۆژنامەی واشنتن پۆستی ئەمریکی بڵاویکردەوە، جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا بانگهێشتی سەرۆکی وڵاتانی جیهان، ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، سەرمایەدارە جیهانییەکان و ڕێکخراوە ناحکومییەکانی کردووە بۆ بەشداریکردن و یەکخستنی هەوڵەکانیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا.\nبەپێی میدیاکانی ئەمریکا کاتی ئەنجامدانی کۆنگرەکە لە کۆتایی مانگی ئەیلولدا دانراوە و بڕیارە بەشێوەی ڤیدیۆکۆنفرانس بەڕێوەبچێت.\nڕۆژنامەی پۆلێتیکۆ لەزاری سەرچاوە ئاگادارەکانەوە ئاشکرایکردووە، کۆنفرانسەکە تیشکدەخاتەسەر وەڵامدانەوەی وڵاتان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پەتای کۆرۆنا و هەروەها هەوڵە جیهانییەکان بۆ کوتان دژی ڤایرۆسەکە.\nویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە پلەی یەکەمی وڵاتانی جیهاندایە بۆ زۆریی ژمارەی تووشبوون و گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا، تائێستا 41 ملیۆن تووشبوو و 671 هەزار گیانلەدەستدانی بە ڤایرۆسەکە تۆمارکردووە.\nلوتکەی جیهانی بۆ ڕوبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا\nپێگەیشتنی تەماتەی پێنجوێن هاوردەی ئەو بەرهەمەی بۆ هەرێم قەدەغەکرد\nلیڤه‌رپوڵ 3-2 میلان 16/09/2021\nمانچسته‌ر سیتی 6-3 لایپزیک 16/09/2021\nکله‌پ بروج 1-1 پاریس سان جێرمان 16/09/2021\nئینته‌ر میلان 0-1 ڕیاڵ مه‌درید 16/09/2021\n(ڤیدیۆ) ڕیاڵ و لیڤه‌رپوڵ له گه‌وره‌کانی میلانیان برده‌وه و پاریس یه‌کسانبوو 16/09/2021\nبومەلەرزەیەك فۆكۆشیمای لە ژاپۆن هەژاند\nبومەلەرزەیەك بە گوڕی 5.2 پلە، ڕۆژهەڵاتی كەناراوەكانی پارێزگای فۆكۆشیما-ی ژاپۆنی هەژاند، تائێستا هیچ مەترسییەك لەبارەی ڕوودانی تسۆنامییەوە نییە.…\nوەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایگەیاندووە، دەیانەوێت پەیوەندییە ئابوری و ئەمنییەكانیان لەگەڵ یاباندا بەهێز بكەن. لە گەشتەكەیدا بۆ ئاسیا، ئانتۆنی…


تائێستا لەسەدا یەکی ڕوفاتی قوربانیانی ئەنفال دەرهێنراون\n2019.04.14 - 12:00\nبەپێی ئامارەکانى وەزارەتى کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی هەرێم، لەکۆی 182 هەزار قوربانی جینۆسایدی ئەنفال، تەنها ڕوفاتی دوو هەزار و 672 کەس دەرهێنراون کە دەکاتە 1.2%ی ڕوفاتی تەواوی قوربانیان.\nله سه‌ر مه‌زارى ئه‌نفالکراوه‌کان له گوندى دێبنه‌ى سنورى گه‌رمیان، مه‌راسیمى 31هه‌مین ساڵیادى جینۆسایدی ئه‌نفال به‌ڕێوه‌چوو، هاوکات لە چەمچەماڵ و چەندین شار و شارۆچکەى هەرێم یادی ئەنفال کرایەوە.\nلەماوەى نزیکەى 200 ڕۆژدا، لە شوباتی 1988 تاوەکو ئەیلولی ئەو ساڵە، ڕژێمی بەعس لە هەشت قۆناغ و لە شەش ناوچەی جیاوازی کوردستان جینۆسایدی ئەنفالی دەستپێکرد.\nبەپێی ئامارەکان، زیاتر لە 182 هەزار پیاو و ژن و منداڵی کورد ئەنفال کران و تەرمەکانیان خراوەتە گۆڕە بە کۆمەڵەکان کە زۆربەیان دەکەونە پارێزگای میسان و دیالە کە بەپێی ئامارە نافەرمییەکان، نزیکەى 150 گۆڕی بەکۆمەڵ دەبن.\nکەسوکاری ئەنفالکراوان لە پاڵ خەم و ئازاری بێ کۆتایی قوربانییەکانیان، بەدەست بێ خزمەتی و قەرەبوونەکردنەوەیان دەناڵێنن، ئەوان ڕەخنە لە سستی هەڵدانەوەى گۆڕە بەکۆمەڵەکانیان دەگرن و داوا دەکەن لیستى موچەی کەسوکاری ئەنفالکراوان لەگەڵ هاوتای شەهیدانی عێراق بکرێت.\nلە ساڵی 2007دا، حكومەتی ھەرێم بڕیاریدا ڕۆژی 14ی نیسان بکرێتە ڕۆژی یادكردنەوەی تاوانەكانی ئەنفال و ساڵانە لە 14ی نیساندا یادی ئەنفال دەکرێتەوە.\nقۆناغەکانى جینۆسایدی ئەنفال\nئەنفال بە هەشت قۆناغ جێبەجێ كرا و زیاتر لە 200 رۆژ بەردوام بوو كە لە كۆتایی مانگی شوباتی 1988 لە شەش ناوچەی جیاواز دەستی پێكرد تا 6ی ئەیلولی هەمان ساڵ بەردەوام بوو.\nقۆناغی یەكەمی ئەنفال؛\nلە 23ی شوباتی 1998 تا 18ی ئازاری هەمان ساڵی خایاند، لە ناوچەكانی دۆڵی جافایەتی لە سنوری قەزا و ناحیەكانی ( دوكان، بنگرد، چوارتا، قەڵاچوالان، سەرچنار، سورداش) ی سەر بە پارێزگای سلێمانی دەستیپێكرد، كە لە بەرەبەیانی 23ی شوباتدا خەڵكی یاخسەمەر و سەرگەڵوو بەرگەڵوو، خەڵک بە دەنگ و ناڵەی تۆپی بەعس بە ئاگاهاتن كە ئەوە بەیەكەم تەقەی دەستپێكردنی ئەنفال دادەنرێت.\nرژێمی بەعس لەو هێرشەیدا، 20 لیوا و 60 فەوج و 10 فەوجی سوك و مەفرەزەی تایبەت جگە لە دەیان دەبابە و پاڵپشتی هێزی ئاسمانی ئامادە کردبوو.\nلە 22 ئازار تا 1ی نیسانی 1988ی خایاند، ناوچەكانی قەرەداخ و بازیان و دەربەندیخانی گرتەوە كە لەو هێرشەدا 80 گوند و دوو هەزار و 241 خانوو وێران كران.\nئەو هێرشەی ئەنفال بە كاریگەرترین و كوشندەترین هەڵمەت دادەنرێت لە 7ی نیسانی 1998 دەستیپێكرد و 20ی نیسانی هەمان ساڵ كۆتایی هات كە ناوچەكانی (چەمچەماڵ، سەنگاو، قادركەرەم، دوز، كفری، كەلار، پێباز، تیلەكۆ) ی گرتەوە و فراوانترین هێرشی ئەنفال بوو كە زیاتر لە 500 گوندی گرتەوە و زیاتر لە 500 گوندی گەرمیان وێرانکران و نزیکەى 30 هەزار گەنج و ژن و منداڵ و پیر بێسەروشوێن کران.\nلە 15ی ئایارى 1998 تا 25ی ئابی 1998ى خایەند، ناوچەكانی ئاغجەلەر، ناوشوان، چەمی رێزان، دەشتی كۆیە، تەقتەقی لە هەرسێ پارێزگای هەولێر و سلێمانی گرتەوە كە لە رۆژی 3ی ئایار بە كیمیابارانكردنی گوندی گۆپتەپە دەستیپێكرد.\nقۆناغی پێنجەم و شەشەم و حەوتەمی ئەنفال؛\nلە 15ی ئایاری 1998 دەستسپێكرد و لە 26ی ئابی هەمان ساڵ كۆتایی هات، هێرشەكە بۆ نێو چیاكانی شەقڵاوە و رەواندوز بوو، كە گوندەكانی (وەرە، عەلیاوا، سماقوڵی نازەنین) ی گرتەوە.\nقۆناغی هەشتەم و كۆتایی ئەنفال؛\nلە 26 ی ئاب دەستیپیكرد و لە شەشی ئەیلول كۆتایی هات، ئەو هێرشەش بۆ سەر ناوچەكانی بادینان بوو، ئەو گوندانەی بەهۆی ئەو شاڵاوەوە وێرانكران، 450 گوند بوون، كە 19 گوند لە قەزای شێخان و 35 گوند لە ئاكرێ و 100 گوند لە زاخۆ و 233 گوند لە ئامێدی و 63 گوندی سەر بە سەنتەری شاری دهۆك بوون.\n2019.05.03 - 15:35\nتەقینەوەیەکی دیکە سریلانکای هەژاند\n2019.04.24 - 08:41


ژمارەیەک ڕێکخراوی کۆمەڵی مەدەنی داوای بەدواداچوون لە پەرلەمان، دەستەی دەستپاکی و داواکاری گشتیی دەکەن لەسەر ئەو ڕاپۆرتە ئەمەریکییەی باس لە کڕینی خانویەکی گرانبەها لەلایەن مەسرور بارزانی و هەروەها بردنە دەرەوەی ملیارێک و 27 ملیۆن دۆلار دەکات.\nزیاتر بخوێنەرەوە: مەسرور بارزانی لەبارەی ’’کڕینی ڤێلایەک لە ئەمەریکا’’ ڕوونکردنەوە دەدات\nدەقی نوسینەکەی ئەو ڕێکخراوانە:\n20 رێكخراوی كۆمەڵی مەدەنی\nداوای بەدواداچوون دەكەن\nبەپێی یاسا بەركارەكان، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان سەرۆكی دامەزراوەی خزمەتی گشتییە، لە ئێستادا لە رۆژنامەیەكی بەناوبانگی ئەمەریكی بەناوی (The American prospect) راپۆرتێكی (بنكۆڵكاری) بەناونیشانی (دەرمانخانەیەكی كاوبۆیی... پاشماوەی گەندەڵی لەعێراقەوە بۆ میامی) بلاوكردۆتەوە، تیایدا ئاماژە بە كڕینی موڵكێك كراوە بە بەهای (18 ملیۆن) دۆلار، كەتیایدا هاتووە خاوەنە راستەقینەكەی بەڕێز مەسرور بارزانیە، لەهەمان راپۆرتدا باس لە بڕێكی زۆری سەروەت و سامان كراوە كە بردراوەتە ئەمریكا كە بەهاكەی (ملیارێك و 27 ملیۆن) دۆلارە.\nئەمە لەكاتێكدایە هەرێمی كوردستان بەدەست قەیرانی داراییەوە دەناڵێنێت، پرۆژە خزمەتگوزارییەكان وەستێنراون، چەندین موچەی ساڵانی رابردووی فەرمانبەران لای حكومەت ماوەتەوەو لەئێستاشدا موچە لەكاتی خۆیدا نادرێت، پێداویستییەكانی هێزی پێشمەرگە دابین ناكرێت، خۆپیشاندانەكانی خوێندكاران بەمەبەستی گێڕانەوەی دەرماڵەكانیان بەردەوامە كە ماوەی حەوت ساڵە بڕاوە، ئەمانەو چەندین گرفت و كەموكوڕیی تری پەیوەست بە قەیرانی داراییەوە.\nئەم راپۆرتە هەفتەیەكە بڵاوكراوەتەوەو وروژێنراوە، كەچی نابینرێت هیچ بەدواداچوونێك كرابێت، لەكاتێكدا پەرلەمانتاران لەسەر هەموو بابەتێك لێدوان دەدەن، كەچی لە ئاست ئەم بابەتەدا بێدەنگن! دەستەی دەسپاكی موخبیری هەیە بۆ بەدەستهێنانی زانیاری، كەچی لەئاست ئەم راپۆرتەدا بێدەنگە كە لە رۆژنامەیەكی موعتەبەردا بڵاوكراوەتەوە! داواكاری گشتی لەسەر پۆستێكی تۆڕی كۆمەڵایەتی و كۆمێنتێك خەڵكی داوە بەدادگا، كەچی لەسەر ئەم بابەتە بێدەنگە! هەر بۆیە ئێمە وەك رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی كاتێك ئەم بێدەنگییەمان بینی بە پێویستمان زانی داوا بكەین پەرلەمانتاران و داواكاری گشتی و دەستەی دەسپاكی بەئەركی یاسایی خۆیان هەڵسن و لەسەر ئەم پرسە بەدواداچوون بكەن، روونی بكەنەوە ئاخۆ ئەو بابەتە راستە یان نا. ئەگەر راست بێت دەبێ ئیجرائاتی یاسایی بكەن، ئەگەر راستیش نەبێت پێویستە رونكردنەوە بە خەڵكی كوردستان بدەن و لە دەرەوەش بە فەرمی سكالای یاسایی لەسەر رۆژنامەنوسەكەو ئەو دەزگایە تۆمار بكەن كە بڵاویان كردۆتەوە، چونكە ئەم جۆرە راپۆرت و هەواڵانە ئەگەر بنەمایان نەبێت و ناڕاست بن، ئاسایشی ناوخۆیی تێكدەدەن و هاوڵاتیان توڕەو نائومێدتر دەكەن و ناوبانگی هەرێمی كوردستانیش لەكەدار دەكەن.\n- لیژنەی دەسپاكی لە پەرلەمانی كوردستان.\n- سەرجەم فراكسیۆنەكان لە پەرلەمانی كوردستان.\n- سەرجەم ئەندامانی پەرلەمانی كوردستان.\n1-ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان.\n3-رێكخراوی پایتەختی ئاشتی.\n4-پەیمانگای ناوین بۆ پەیوەندیە نێودەوڵەتیەكان.\n5-ئینستتیوتی برادۆست بۆ گەشەپێدان.\n6-رێكخراوی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی كوردستان.\n8-تۆڕی رێكخراوەكانی سلێمانی.\n9-رێكخراوی قەرەداغ بۆ گەشەپێدان.\n10-رێكخراوی خۆری ئاشتی.\n11-رێكخراوی منداڵانی كوردستان.\n12-سەنتەری باشور بۆ لێكۆڵینەوەی ستراتیژی.\n13-رێكخراوی یاوەر بۆ پەرەپێدانی زانست و رۆشنبیری.\n14-رێكخراوی كابانە بۆ پەرەپێدانی خێزان.\n16-رێكخراوی خوشكانی ئیسلامی كوردستان.\n17-رێكخراوی هیوا بۆ هاوكاری مناڵی كەمدەرامەت.\n18-رێكخراوی توانست بۆ گەشەپێدانی تواناكان.\n19-رێكخراوی دابین بۆ گەشەپێدانی دیموكراسی ومافی مرۆڤ.\n20-رێكخراوی دادپەروەر بۆ پرسە یاساییەكان.\nشێخ نەهرۆ کەسنەزانی داوایەک لە مەسعود بارزانی دەکات\n2021.12.16 - 19:01


دیمانە: لاپەرەی کولتوور\nنووسەر و وەرگێڕ رزگار ئەمین نژاد، خەڵکی شاری بانەی رۆژهەڵاتی کوردستانە. سەرەتای کاری ئەدەبی بە شێعر دەستپێکردووە کە لە گۆڤارەکانی هەرێمی کوردستان بڵاو کراونەتەوە. لە سەرەتای نەوەدەکان ئەندامی ئەنجوومەنی ئەدەبی شاری بانە بووە و دواتر پەریوەی باشووری کوردستان بووە. لەساڵی ٢٠٠٠ دا رۆمانی “نان و شەراب” لە نووسینی ئینیاتیسیۆ سیڵۆنە، لە فارسییەوە وەرگێراوەتە سەر کوردی کە دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم چاپی کردووە.\nدووهەمین بەرهەمی وەرگێڕانی رۆمانی “سەمفۆنیای مردووەکان”، لە نووسینی رۆماننووسی ناسراوی ئێرانی عەبباس مەعرووفی یە، کە لە ساڵی ٢٠٠٢ دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم چاپی کردووە.\nسێهەمین بەرهەمی کوورتە رۆمانی “ئەوورا” لە فارسییەوە کە لە نووسینی کارلۆس فۆنتێس ە. ئەم بەرهەمەی لە ساڵی دووهەزاردا وەرگێراوەتە سەر کوردی، رزگار ئەمین نژاد ئۆگرییەکی زۆری بە خوێندنەوەی رۆمان و چیرۆک هەیە، هەربۆیە چەندان بەرهەمی چیرۆکیشی هەیە و بەتەمایە بەردەوام بێت لە نووسینی چیرۆکدا. خوێندنی لە کۆمەڵناسی دا و لە زانکۆی ئۆسڵۆ لە وڵاتی نەرویج تەواو کردووە و کتێبێکی تیۆری فکری لەمەڕ بنەما تیۆرییەکانی کۆمەڵناسان سەبارەت بە شوێنگەی تاک لە کۆمەڵگا دا، لەبەر دەست دایە، بە نیازە لە داهاتوویەکی نێزیکدا چاپی بکات. بەدەرفەتمان زانی بەرێزیان لەمەڕ هوونەری وەرگێڕان و کێشەکانی بدوێنین:\nکولتوور: زۆرجار لە پێوەندی بە کاری وەرگێڕاندا ئەم پرسیارە دێتە ئاراوە کە وەرگێری باش و کارامەِ چۆن دەکارێ لەوەرگێڕانەکەیدا بنەماو رێزمانی نووسەرەکە لەبەرچاو بگرێت؟ زمان لای وەرگێر چ تایبەتمەندییەکی هەیە و وەرگێڕ دەبێ چۆن ماملە لەتەک زماندا بکات؟\nرۆگنار رۆمێتڤەت (١٩٢٤-٢٠١٧)\nرزگار ئەمین نەژاد: کاتێ باس لە وەرگێڕان و ئەزموونی وەرگێران دێتە ئاراوە، رەنگە یەکەم شتێ کە سەرنجی خوێنەر بەلای خۆیەوە راکێشێ پرۆژەیەکی “دەق/زمانی” بێت، بەڵام لەم میانەیەدا توخمێکی گرینگی دیکە لە ئارادایە کە ئەویش هوونەری “گێڕانەوەیە”. بە واتایەکی دیکە ئەگەرچی زمان و شارەزایی لە هەردوو زماندا مەرجێکی گرینگە بۆ کاری وەرگێڕان، بەڵام توانایی گێڕانەوە بە بۆچوونی من تایبەتمەندییەکی ئەوتۆی هەیە کە بەجوانی لە دەقێکی وەرگێڕدراوی سەرکەوتوودا هەستپێدەکرێت. ئەگەر ئەم تیۆرە وەک بنەمایەک بۆ کاری وەرگێڕان رەچاو بکەین، دەبینین وەرگێڕ لە ئاست دوو توخمی سەرەکی بۆ کاری وەرگێڕان راوەستاوە؛ یەکەم زمانە و ئەوی دیکەیان هوونەری گێڕانەوەیە. سەبارەت بە پرسی “زمان” و پێناسەی زمان، رۆمێتڤەیت (Rognar Rommetveit 2005) باس لە سێ مۆدێل یا بەواتایەکی دیکە سێ جۆرە خوێندنەوەی تێرمۆلۆژیکی بۆ پێناسەکردنی زمان دەکات:\nخوێندنەوەی یەکەم؛ زمان وەک پێکهاتە (structure) رەچاو دەکات، واتە ئەو بەشانەی کە پێکهاتەی زمان لەخۆدەگرن بۆ نموونە، فۆنۆلۆژی، مۆرفۆلۆژی، سینتاکس، سێمانتیک و هتد. ئەم خوێندنەوەیە تەرکیز لەسەر دوو لایەنی کارکردگەرایی (functionalism) زمان دەکات؛ یەکەمیان پێوەندی هەیە بە لایەنی زمانەوانی (Linguistics) و، ئەوەی دیکەیان لە پێوەندی بە شووناسی سایکۆلۆژیانەی زماندا (cognitive psykologi) دەکاردێت.\nخوێندنەوەی دووهەم؛ توخمی زمان نەک هەر لەپێوەندییەکی پێکهاتەشووناسیدا دەبینێ بەڵکە لەوە زیاتر، زمان لە روانگەیەکی کۆمۆنیکاتیڤییەوە شرۆڤەدەکات. زمان لەم گۆشەنیگایەوە وەک مێدیۆمێک بۆ دیالۆگ (یان بە واتایەکی دیکە کۆمۆنیکاشێن) و دەربڕینی مەبەست و تەنانەت داهێنانی موعانات پێناسە دەکرێت. کەواتە زمان لێرەدا وەک ئامێر، وەک بەرهەڤی سازگار بوون لەگەڵ دۆخە تایبەتەکاندا و دەلالەتێکی سەبژە/ ئۆبژەیە بۆ چێکردنی پێوەندی نێوان مرۆڤ و تەنانەت بنەمایەکە بۆ هاودژی و ماملە کۆمەڵایەتیەکانی نێو کۆمەڵگە.\nخوێندنەوەی سێهەم؛ کە زیاتر لە خوێندنەوەی سایکۆلۆژی کۆمەڵایەتی ، کولتور، سیاسەت، کۆمەڵناسی و ئادیالۆژی دا بەرچاو دەکەوێ، تەرکیز لەسەر دەکارکردنی زمان دەکات و، هەروەها خوێندنەوەی خۆی لەسەر کارکرد (function) و ناوەرۆکی زماندا چڕدەکاتەوە کە زۆرتر لەپێوەنییەکی کۆمۆنیکاتیڤیدا دەکاردێت.\nخوێندنەوەی یەکەم لەمەڕ زمان، واتە زمان وەک “پێکهاتە”، لەپێوەندی بە کاری وەرگێڕاندا زۆر بەدەگمەن رەچاو دەکرێت. بەڵام خوێندنەوەی دووهەم و سێهەم، واتە زمان وەک “میدیۆم” و وەک “کارکرد”، بابەتەێکن کە دەشێ لەپێوەندی بە کاری وەرگێڕاندا رەچاوی بکەین. بەم پێیە ئێمە لە چەمکی دیارەناسیانەی (phenomenology) زمان دێینەدەرو لە چەمکی دووهەم واتە دەق (contextual) وەک بنەمایەک بۆ قسەکردن لەسەر زمان نێزیکتر دەبینەوە. لەم سۆنگەیەوە ئێمە لەگەڵ رەهەندی سایکۆلۆژی زمان بەرەوروو دەبینەوە کە گرینگترین کارکردی خۆی لە دوو دۆخی سایکۆلۆژیانە دا، واتە واقعی سایکۆلۆژیانە (دەروونی) و واقعی سیمبولیک (دەرەکی) لەمەر تێگێشتن و موعاناتی زماندا دەبینێتەوە. واقعی سایکۆلۆژیانە پێوەندی بە چۆنیەتی بیرکردنەوە و هەروەها تۆڕە گوزارەییەکانی (semantic network) زمان و چۆنیەتی دەکارکردنی وشەکان هەیە و، واقعی سیمبۆلیک پێوەندی بە ماملەی زمانیی (گوتار)، دەق و هەروەها رێکەوتنێکی موعاناتییەوە هەیە (واتە کاتێ ئەندامانی کۆمەڵگە بۆ دەڕبڕینی مەبەستێکی تایبەت، وشەیەکی تایبەت دەکار دێنن). لە وەها دۆخێکدا ئێمە تووشی پێوەندییەکی سێکۆچکەیی دەبین کە چەمکی دەکارکردنی زمان لە سیکلێکی ئینتەراکشێنی دا بە یەکەوە دەبەستێتەوە، ئەم سێکۆچکەیە بریتین لە ” تاک – زمان – کۆمەڵگە “. پرۆسەی “وشە/ دەق” لە هاتووچۆیەکی بەردەوامدایە لە نێوان ئەم سێ فاکتە گرینگە دا. واتە فاکتی “تاک”؛ کاتێ تاکێکی کۆمەڵایەتی زمانەکە – کە بەرلەخۆی بوونی هەبووە- دەکات بە هی خۆی، بەڵام بەپێی زەمەن کارتێکەری خۆی لەسەر ئەو زمانەدا پیشان دەدات و زمانەکە گەشە پێدەدات (بۆ نموونە کاتێ دەبینین وەرگێڕێک وشەگەلێکی نوێ دادەهێنێت بۆ دەربڕینی موعاناتێکی تایبەت. ئەم وشەیە کاتێ لەلایەن کۆمەڵگاوە پەسند کرا، دەچێتە نێو قامووسی زمانەوە). فاکتی “زمان”؛ نیازی سەردەمە بۆ لێکتێگێشتن و کۆمۆنیکاشیۆن. لەوەها دۆخێکدا زمان وەک پردێک رەچاو دەکرێت بۆ چێکردنی پێوەندی نێوان تاک و کۆمەڵگە (لایەنی ئامێری زمان). فاکتی “کۆمەڵگە”؛ مەیدانی پراکتیزەکردنی زمانە، بە واتایەکی دیکە زمان وەک کاردانەوە (interaction) و هەروەها وەک فاکتێکی دیاریکەر دەبینێ بۆ ماملە کۆمەڵایەتییەکان. لە ئەنجامدا دەبینین چەمکی زمان لای وەرگێر پێویستە ئەم تایبەتمەندیانە لەخۆی بگرێت و وەرگێر لەم گۆشەنیگایەوە لەتەک زماندا ماملە بکات.\nکولتوور: ئێستا بە پێی ئەم لێکدانەوەیە لە زمان، چی روو دەدا کاتێ وەرگێر بەرەورووی دەقێک دەبێتەوە بۆ کاری وەرگێڕان؟ لەکاتێکدا ئێمە دەزانین هەر زمانێک تایبەتمەندێتی خۆی هەیە لەرووی سینتاکس و ئیدیۆم و فۆرمۆلۆژیدا کە لەزمانەکەی دیکەی جوێ دەکاتەوە؟\nرزگار ئەمین نەژاد: پێکهاتەی زمان وەک لە پرسیاری یەکەمدا باسم لێکرد، بەشێکە لە لایەنی دیاردەشووناسی زمان کە بەدەگمەن لە کاری وەرگێڕاندا گرفت سازدەکا. لەکاری وەرگێڕاندا کۆنتێکستی زمانەکەیە کە پێویستە وەرگێڕ تەرکیزی لەسەر باکات. بەڵام لەم میانەیەدا پێویستە سەرنج بە بابەتێکی دیکە بدەین کە ئەویش پێوەندی بە چۆنایەتی دەقەوە هەیە. بە واتایەکی دیکە وەرگێر لەکاری وەرگێڕاندا تووشی دەقی فرەچەشن دەبێت، بۆ نموونە دەقی شێعری، دەقی ریوایەتی، دەقی ئاکادێمی، دەقی رەخنە و هتد. من پێم وایە هەرکام لەم دەقانە خاوەنی پانتایەکی تایبەتی زمانین و تەنانەت لە مێتۆدی دەکارکردنی زمان، بینای رستەکان، رێزمان و جێکردنەوەی وتەزاکاندا هەرکام لەم دەقانە مشووری تایبەت بە خۆیان هەیە. بەڵام لە لایەکی دیکەوە دەبێ ئەم فاکتەیش رەچاو بکەین کە کاتێ نووسەرێک دەقێک دەنووسێ، بێگوومان لەبیری ئەوەدایە کە موخاتیبی هەیە و، نووسەر لە رێگای ئەو وشانەی کە لە دەقەکەیدا دەکاریان دەکا دەیهەوێ زیاترین کاردانەوە لە خوێنەری خۆیدا پێکبێنێ کە ئەم فاکتە بەشێکە لە تۆڕی گوزارەیی زمان. واتە هەر وشەیەک لەپێوەندی بە مانای وشەیەکی دیکەدا دەکاردێت و لە ئەنجامدا ئاماژە و سەرەتایەیکن بۆ گەیاندنی پەیام و، هەروەها دەربڕینی چەمکێکی تایبەت. وشە لەخۆیدا خاوەن پوتانسییەل و کۆدێکی ماناییە کە خوێنەر و بە تایبەتی وەرگێر لەکاتی شکاندنی ئەم کۆدانەدا (decoding) لەمەبەستی نووسەری دەقەکە نێزیک دەکاتەوە (بەرهەنگاری واتایی). کاتێ ئێمە لە دەقێکدا تووشی وشەکان دەبین، قەرار نییە کارکردی ئەم وشانە بەس چێکردنی وێنەیەک بێ لە زەینی ئێمەدا، بەڵکە ئەم وشانە و چۆنیەتی دەکارکردنیان، لەگەڵ جیهانی بیرکردنەوەی نووسەردا ئاشنامان دەکات. ئەوە ماوەتەوە بڵیم کە وشە لە کۆنتێکستەوە سەردەردێنێ و، ئەمە کۆنتێکستەکانن کە کارمان لێ دەکەن.\nکولتوور: مەبەست چییە لەوەی کە دەگوترێ وەرگێڕ دەبێ شێوازی دەربڕینی نووسەر بپارێزێت؟ یان لەکاتی هەڵبژاردنی وشەو دەستەواژەی دروست و خۆشئاوازدا ئەرکی وەرگێڕی شارەزا چییە؟ کورتکردنەوە یان ئیختیزالکردن لە دەقێکدا تاچەند لە کاری وەرگێڕاندا مەجالی هەیە؟\nرۆڵڤ میکێل بلاکار\nرزگار ئەمین نەژاد: لەکاری وەرگێڕاندا ئێمە شتێکمان نییە بە ناوی کورتکردنەوە یان ئیحتیزالکردن. بە بۆچوونی من لەوەها دۆخێکدا وەرگێڕ چاوپۆشی لە تۆڕی گوزارەیی زمانی دەقەکە دەکات و، ئەمە لەخۆیدا بەمانی ئەستاندنەوەی دەسەڵاتە لە نووسەری دەقەکە. پرۆفیسۆر بلاکار (٢٠٠٦) کتێبێکی هەیە بەناوی “زمان دەسەڵاتە”  کە لەوێدا باس لەپێوەندی زمان و دەسەڵات دەکات و پێم وایە پێویستە زۆر بەکورتی لێرەدا باسێکی لێ بکرێت. ئەو پێی وایە زمان لەرێگای پێوەندییە کۆمەلایەتییەکانی مرۆڤەوە پێناسەی خۆی وەردەگرێت و، ئەو کەسەی کە زمان دەکار دێنێت خودی خۆی بەشێکە لە پەیامی سەرەكی یاخۆ مەبەستی سەرەکی زمانەکە. چوونکە تاک لە رێگەی سیستەمی زمانەوانییەوە باس لە خولیا و روانگەکانی خۆی دەکات و لە دەق یان ئاخاوتنەکانیدا هەوڵدەدات مەبەستێکی تایبەت بپێکێ. هەربۆیە بە بۆچوونی بلاکار واقعە کۆمەڵایەتییەکان لەرێگای زمانەوە دادەرێژرێن، بەرگریان لێدەکرێن و تەنانەت فۆرمیان پێدەدەین. کەواتە کاتێ باس لە زمان دێتە ئاراوە، نابێ چاوپۆشی لە پانتای کارکردی زمان بکەین. ئەم پانتایە تەک رەهەندانە نییە، بەڵکە سیکلێکی کاردانەوەییە کە لە نێوان دوو جەستەی کۆمەڵایەتیدا لە گەڕان دایە. لایەکی ئەم پانتا زمانییە هەنێردەیە ( واتە ئەوکەسەی دەقێک دەنووسێت یاخۆ وتارێک پێشکەش دەکات) و ئەوەی دیکەشیان وەرگرە (واتە ئەو کەسەی کە موخاتیبی دەق یاخۆ گوتارەکەیە). کەواتە مەیدانی دەسەڵاتی نووسەر لە چۆنیەتی دارشتنی سیستەمی زمانی دەقەکەیدا دەردەکەوێت، واتە نووسەر (هەنێردە) لەرێگای کۆدبەندی کردنی (encoding) وشەکانەوە دەسەڵاتی خۆی لە مەیدانی کۆمۆنیکاشێنیدا پیشان دەدات، بە واتایەکی دیکە نووسەر بە ئانقەست وشەگەلێک دەکار دەکات کە باشترین کاردانەوە لەمەڕ تێگێشتن بەلای خوێنەرەوە (وەرگر) چێبکات. وەرگریش لە رێگای شکاندنی ئەم کۆدە زمانیانەوە هەوڵدەدات لە مەبەستی سەرەکی نووسەر تێبگات و، ئەمە لەخۆیدا ئەو سیکلە کاردانەوەییە کە باسم کرد.\nبەم چەشنە دەبینین کە ئەرکی وەرگێڕ بەجوانی روون دەبێتەوە. وەرگێر دەبێ ئەو تواناییەی هەبێت کە ئەم کۆدە زمانیانە بشکێنێت و بچێتە نێو کۆنتێکستی دەقەکە و، لە ئەنجامدا هەمان ئەرکی نووسەری دەق (هەنێردە) رەچاو بکات و لە رێگای دانانی کۆد بۆ وشەکان، هەوڵبدات سیستەمێکی زمانی هاوچەشن لە دەقە وەرگێڕدراوەکەیدا رەچاو بکات.\nکولتوور” بۆچوونێک هەیە کە دەڵێ کاری وەرگێڕان لە ئێستادا بووەتە بەشێک لە بازرگانیکردن نەک بەرپرسیاریەتی. بۆچی وەرگێران نەبۆتە پرۆسەیەکی مەعریفی لەناو ئێمەی کوردا لەکاتێکدا توانستی ماددی و مانەوی بۆ ئەم پرۆسەیە دابینکراوە؟\nرزگار ئەمین نەژاد: سەرەتا حەزدەکەم ئاماژە بەوە بدەم کە دیاردەی بازرگانی کردن بەس لای ئێمە مانایەکی نەگەتیڤی هەیە، دەنا ئەم دیاردەیە لە خۆیدا دەتوانێ پاڵنەرێکی باش بێ بۆ کاری وەرگێڕان وەک چۆن لە زۆر وڵاتاندا ئەم دیاردەیە هەیە. بەڵام ئەگەر بازار لە بەربژار کردنی دەق بۆ کاری وەرگێراندا دەوری هەبێت و لە درێژخایەندا رچەی رۆشنبیری بەرەو تاکرەهەندی ببات، ئەمە جێگای نیگەرانییە.\nکە دێینە سەر ئەوەی کە بۆچی کاری وەرگێڕان نەبۆتە پرۆسەیەکی مەعریفی، بەرای من بەپرۆسێسکردنی کاری وەرگێران نیازی بە دووهۆکار هەیە؛ یەکەم نرخاندنی کاری وەرگێرانە لە کۆمەڵگادا و، ئەوەی دیکە بوونی رەخنەی نوخبەی رۆشنبیرە. بەبۆچوونی من وەرگێڕ هیچکام لەم هۆکارانە شک نابات، چوونکە ئەگەر کۆمەڵگا کاری وەرگێڕان بەرز بنرخێنێ، بەستێنی بەپرۆسێس کردنی ئەمکارە هەموار دەبێت. لەلایەکی دیکەوە روانگەیەکی رەخنەیی لەمەر کاری وەرگێران لە سەحەی رۆشنبیرییدا شک نابەین کە مەجالێک دابین بکات بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی رۆشنبیری خەڵک لە پێوەندی بە کاری وەرگێڕاندا. بەگشتی کاری وەرگێران و ناساندنی بەرهەمی باش پێویستی بە هەموارکردنی کولتور بۆ ئەم ئەرکە هەیە و نوخبەی رۆشنبیر لە رێگای رەخنەکانیەوە دەتوانێ لەم پرۆسێسەدا کاریگەرییەکی ئەوتۆی هەبێت.\nئەم دیمانەیە لە رێکەوتی ٢٣/١١/٢٠١١ لە لایەن فەرەیدوون سامان، بەرێوەبەری لاپەرەی کولتوور لە هەفتەنامەی ئاڵای ئازادی ئامادە کراوە و لە ژمارە ٩٣٢ ئەم هەفتەنامەیەدا بڵاو کراوەتەوە.\nلینکی هەفتەنامەکە بە (PDF)\n پرۆفیسۆری سایکۆلۆگی لە بەشی زمان/سایکۆلۆگی زانکۆی ئۆسڵۆ لە وڵاتی نەرویج، کە بەرهەمەکانی لە کاری زمانەوانی و کاریگەری زمان لە سایکۆلۆژیا دا بەناوبانگن. ناوی کتێبەکەی: “språk, tanke og kommunikasjon”\n Språk er makt. Blakar Rolv Mikkel. Oslo 2006.


سیفاتی چوارهەمی میراتگرانی زەوی! – بزاڤی خزمەت\nم.فەتحوڵڵا گولەن سەبارەت بە سیفاتی چوارهەمی میراتگرانی زەوی دەڵێت” میراتگرانی زەوی سەرلەنوێ چاو بە تیبینیەکانی گەردون و مرۆڤ و ژیان دەخشێننەوە و بە شێوازێکی ڕەخنەگرانە ڕاستی و هەڵەکان هەڵدەسەنگێنن.”\nئەم وتە پوختەی مامۆستا بە شێوەیەکی درێژتر لەلایەن حەزرەتی بەدیعوزەمان سەعید نورسیەوە لە ساڵانی ١٩٢٠ کان باس کراوە.\nنورسی سەبارەت بە حەدیسێکی شەریفی ناو سەحیحی ئیمامی بوخاری کە دەفەرموێت ” حەق بەرزە و کەس بەسەریدا سەرناکەوێت و هەرگیز ژێر ناکەوێت” دەپرسێت کەوا لەبەرچی کافران بەسەر موسوڵماناندا زاڵبوون و بەسەریاندا سەرکەوتون؟\nنورسی لە چوار خاڵدا وەڵامی ئەو پرسیارە دەداتەوە و تەنانەت ئەم پرسیارە کە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆشماندا شیاوە بپرسرێت لە ڕۆمانی ” عەلی و نینۆ” کە لە ساڵی ١٩٢٥ لە ئازەربایجان نوسراوە دەکەوێتە پێش چاومان.\nگەرچی مامۆستا نورسی پێش ٥ ساڵ لە نوسینی ئەم ڕومانە، لە شاکاری تیشکەکاندا وەڵامی ئەو پرسیارەی داوەتەوە.\nگەر بە پێی توانای تێگەشتنی خۆمان وەڵام بدەینەوە ئەوا دەتوانین بڵێین:\nپەیامی ڕاستی لەلایەک و شێوازی بەدەستهێنانی ئەو ڕاستیە لەلایەکی ترە، گەر پەیامت ڕاستی بێت و هۆکارەکانی بەدەستهینانی ناڕاست بێت، ئەوا لەبەردەم هۆکارە ڕاستیەکاندا توشی دۆڕان دەبێت.\nلە ڕاستیدا ئەوەی دەدۆڕێت ڕاستیەکان نیە، بەڵکو ڕێگە ناڕاستەکانە کە دەیانەوێت بگەن بە ڕاستی، واتە لە کرۆکی بابەتەکەدا هەر سەرکەوتنی هۆکارە ڕاستەکان خۆی حەشار داوە.\nموسوڵمان پێویستە لەسەر شانی هەموو کردارێکی ڕاست و دروست بێت، بەلام بەداخەوە هەندێک جار لە واقعدا پێچەوانەکەشی دەبینین.\nلە کەسانێکی ناموسوڵمانیشدا هەندێک سیفاتی جوان و دروست دەبینین کە سیفاتی موسوڵمانانە و شیاو بە کەسی موسوڵمانن.\nحەزرەتی ئوستاد لە ڕاڤەی ئیشاتول ئیعجازدا ئاماژەی بەم تایبەتمەندیە کردوە و دەڵێت:\nحەزرەتی ئادەم سەلامی خودای لەسەر بێت وەک یەکەم مرۆڤ و لە هەمان کاتدا یەکەم پیغەمبەر، لە دوای ئەویش ١٢٤ هەزار یاخود ٢٢٤ هەزار پێغەمبەری تر نێردراوە. ئەم ڕابەرە گەورانە لە پاڵ ئەوەی ٦ بنەمای سەرەکی ئیمانیان هێنا لە هەمان کاتدا هەرچی ڕەوشتی جوان و بەهای گەردونیە لەگەڵ خۆیان هێنایان و بە جوانترین شێوەش نوێنەرایەتیان کرد. خۆ گەر مرۆڤەکان دواتر وازیان لە بنەما سەرەکیەکانی ئیمانیش هێنابێت، ڕەوشت و بەها جوانەکانی مرۆڤایەتی وەک دابونەریت و کەلتورێک لە نیوانیاندا ماوەتەوە و ژیاندویانە.\nهەربۆیە ڕەوشتی جوان لە زۆر کەسی نا موسوڵمانیشدا بەدی دەکرێت.\nهەربۆیە گەر موسوڵمان لەم ڕەوشتە جوانانە دوور بکەونەوە و لە بەرامبەردا کەسانێکی تر خۆیان بکەنە خاوەنی ئەو ڕەوشتە جوانانە، ئەوا لە کاتی ڕوبەروبونەوەیاندا بەسەر موسوڵماناندا سەردەکەون. واتە هەر سیفاتەکانی حەقە ئەوەی لە ڕاستیدا سەرکەوتوە.\nسێهەم شت کە دەبێت ئاماژەی پێبکەین ئەوەیە: صحوف و تەورات و زەبور و ئینجیل و قورئان لە سیفاتی کەلامی جەنابی حەقەوە سەرچاوەیان گرتوە و ڕێکار و رێساکانی ئاینیان ڕوون کردۆتەوە.\nهەرکەس پابەندی ئەم ڕێسا ئاینیانە بێت ئەوا لە دوا ڕۆژدا پاداشتی ڕاستەقینەی خۆی وەردەگرێت. بێگومان سوودی دونیایشیان زۆرە، بەڵام گەر بەراوردی بکەین بە خۆشبەختی نەبڕاوەی ژیانی ئەو دونیا، ئەوا قازانجە دونیایەکانی ئەم بابەتە شایەنی باسکردن نین.\nپابەندنەبون بەو ڕێسایانەش سزاکەی بە هەمان شیوە لە ژیانی ئەودا وەردەگرین.\nهەروەها لە سیفاتی ئیرادەی جەنابی حەقەوە یاساکانی گەردونیش هاتونەتە بوون.\nگەرچی مرۆڤەکان هەندێک جار بە هەڵە ناوی ‘یاساکانی سروشت’ ی لێناون، بەڵام ئەمە پرەنسیپ و ڕێسا نەگۆڕاوەکانی خودان کە لە گەردوندا دایناون. تەواوی زانست و تەکنەلۆژیا لە سایەی ئەو یاسایانەوە هاتونەتە بوون. پابەند بوون بەو یاسایانەشەوە پاداشتەکەی لەم دونیا وەردەگرین و پێشێلکردنیشیان سزاکەی هەر لەم دونیادایە.\nگەر موسوڵمانان ڕوبەڕوی سەردەمی خۆیان نەبنەوە و لە ڕێڕەوی مێژووی سەردەمی خۆیان دواکەوتبن ئەوا لەلایەن کەسانی ترەوە دەچەوسێنرێنەوە.\nهەربۆیە مامۆستا م.فەتحوڵڵا گولەن دەڵێت کەوا سیفاتی چوارهەمی میراتگرانی زەوی ئەوەیە: سەرلەنوێ چاو بە تیبینیەکانی گەردون و مرۆڤ و ژیان دەخشێننەوە و بە شێوازێکی ڕەخنەگرانە ڕاستی و هەڵەکان هەڵدەسەنگێنن.\nبۆ ئەم مەبەستەش دەتوانین ئەماژە بە چەند تایبەتمەندیەک بکەین:\nیەکەم: گەردون کتێبێکە لەلایەن خوداوە خراوەتە بەرچاوی ئێمە کە پێویستە زوو زوو چاوی پێدا بخشینینەوە، مرۆڤ بڵاوکراوەیەکی خودایە کە قوڵایی تەواوی بونی لێوە دەبینرێت و پێڕستێکی شەفافی تەواوی دونیاکانی دەرەوەی ئێمەیە، ژیانیش لەم کتێب و پێڕستەوە بە ئاوێتە لەگەڵ بەیانیە خودایەکان هەڵێنجێندرێت و بەرجەستە دەکرێت.\nئەگەر ئەوە قبوڵ بکەین کەوا گەردون، مرۆڤ و ژیان لە ڕوی ڕواڵەتەوە جیاواز بن لە یەکتری بەڵام لە هەمانکاتدا ڕوی جیاوازی هەمان حەقیقەت بن – کە هەرواشە- جیاکردنەوەی ئەمانە لە یەکتری هەروەک چۆن هەماهەنگی حەقیقەت دەشێوێنێت لە هەمان کاتدا بێڕیزیشە بەرامبەر مرۆڤ و ژیان.\nبەڵێ هەروەک چۆن فەرزە لەسەرمان بەیانی خودا کە لە سیفاتی کەلامی جەنابی حەقەوە سەرچاوەی گرتوە، بخوێنینەوە و لیی تێبگەین و گوێرایەڵی لێبکەین و لە ژیاندا جێبەجێی بکەین، بە هەمان شێوە پێویستە لە دروستکراوەکانی خودا تێبگەین کە لە سیفاتی ئیرادەی ئەوەوە سەرچاوەی گرتوە و، تەواوی بونەوەر و ڕوداوەکان کە لە زانستی خۆیە سەرچاوەی گرتوە بخوێنینەوە و لێی تێبگەین و لە ژیانماندا جێبەجێی بکەین.\nبەڵی فورقانی خاوەن شکۆ کە لە سیفاتی کەلامی خوداوە سەرچاوەی گرتوە، ڕۆحی هەموو بوونە و ، تەنیا سەرچاوەی خۆشبەختی دونیا و ئاخیرەتە و، کتێبی گەردونیش وەک بەرجەستە بوونی ئەم حەقیقەتە وەهایە.\nگەردون بە تەواوی لقە جیاوازەکانی زانستیەوە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ژیانی ئەم دونیا دادەنێت و لە هەمان کاتدا دینامیکێکی گرنگی ژیانی دواییشە.\nدووەم: دەبێت قوڵای ڕاستەقینەی مرۆڤەکان لە هەست و هزر و کەسایەتیاندا بەدی بکەین و، پێگە و پلەی مرۆڤەکان لای خودا و خەڵکیش هەر بەم تایبەتمەندیانە دیاری دەکرێت. خۆ هەر لە ڕاستیشدا مرۆڤەکان لای خودا و خەڵکیش بە گوێرەی کەسایەتی بەرز و سیفاتە بەرزەکانیان پێگەیان بۆ دادەنرێت و پاداشت وەردەگرن.\nسێهەم: ئامانجێکی حەق و ڕەوا دەبێت لە رێگەی هۆکار و ڕێچکەی حەقەوە هەوڵی بەدەستبهێنرێت، بەڵێ ئەوانەی خۆیان لە ڕێچکەی ئیسلامدا دەبینن دەبێت لە هەموو کارێکیاندا بە شێوازێکی ئایدیال(غایەی خەیاڵی) هۆکارەکانیان مەشروع بێت، دەبێت تەواوی هۆکارەکانیش وەک ئامانجەکەیان مەشروع و ڕەوا بێت.\nگەر ڕەزامەندی جەنابی حەق و گەشتن بەو ڕەوچاو نەکرێت ئەوا هەروەک چۆن گەشتن بەو ئامانجە ئەستەمە، خزمەتکردن بە ئیسلام و ئاڕاستەکردنی موسوڵمانانیش بۆ ئەو ئامانجە لە ڕێگە شەیتانیەکانەوە بە هیچ شیوازێک هەلی بەدیهاتنی نیە.\nهەروەها زۆر جار لە جیاتی خزمەتکردن بەو ئامانجە پێچەوانەکەشی بینراوە و ئەوانەی ڕێگەی ناڕاست دەگرنە بەر هەموو لوتفێکی خودای لە دەست دەدەن و لای خەڵکیش ئەرزشی خۆیان لە دەست دەدەن، هەرگیز ناتوانین بیر لەوە بکەینەوە کە ئەو جۆرە کەسانە بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ سەرکەوتوو دەبن.\nهەربۆیە میراتگرانی زەوی دەبێت زۆر بە وردیەوە سەرنجی ئەم تایبەتمەندیانە بدەن.\n"هیچ بەڵگەیەکمان لەسەر تێوەگلانی گولەن لە کودەتاکە لانیە"


بەبۆنەی 69هەمین ساڵوەگەڕی دامەزراندنی پارتی دیموكراتی كوردستان لەلایەن هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە سكرتێری گشتی كۆمەڵە پەیامێكی پیرۆزبایی ئاراستەی بەڕێز مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان كرا.\nكۆمیتەی ناوەندیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان بە بۆنەی 69هەمین ساڵوەگەڕی دامەزراندنی پارتی دیموكراتی كوردستان پەیامێكی پیرۆزبایی ئاراستەی مەكتەبی سیاسی ئەو حیزبە كرد.\nبرای گەورەو بەڕێز\nجەنابی کاک مەسعود بارزانی\nلەگەڵ رێزو سڵاو، لە لایەن خۆم و هاوڕێیانی کۆمیتەی ناوەندیی کۆمەڵە 69هەمین ساڵوەگەڕی پارتی دێمۆکراتی کوردستان و رۆژی لەدایکبوونی جەنابتان، لێ پیرۆز دەکەم.\nهیوادارم ساڵی نوێ لە ژیانی پارتی و جەنابتدا، وەک هەمیشە ساڵی تێکۆشان بێ بۆ وەدیهێنانی مافی رەوای گەلی کوردستان. ئاواتەخوازم ساڵی سەرکەوتن بێ بەسەر تیرۆریستان و دوژمنانی گەلداو ببێتە هۆی پەرەپێدانی دێمۆکراسی و یەکڕیزی گەلی کوردستان و هێزە سیاسیەکانی.\nلەگەڵ رێزو حورمەتی دووبارەم\nبراتان عومەر ئیلخانیزادە\nسکرتێری گشتی کۆمەڵەی زەحمەتێکشانی کوردستان\n16ی ئاگۆستی ( ئاب ) 2015\nhttps://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/08/kaomar-barzani.jpg 500 700 عەتا https://www.komala.com/wp-content/uploads/2014/03/logo.png عەتا2015-08-17 11:06:502015-08-17 11:06:50پەیامی پیرۆزبایی سكرتێری گشتی كۆمەڵە بۆ سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان\nپەیامی پیرۆزبایی كۆمەڵە بۆ مەكتەبی سیاسی پارتی... بەشداری وەفدێكی كۆمەڵە لەكردنەوەی بنكەی نوێنەرایەتی رۆژئاوای كوردستان لە سلێمانی...


سوید بەنیازە چەک بۆ فەڕەنسا بنێرێت - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nFoto: Cristophe Ena/TT\nسوید بەنیازە چەک بۆ فەڕەنسا بنێرێت\nبڵاو کرایه‌وه fredag 18 mars 2016 kl 12.38\nپەرلەمانی سوید دەنگ لەسەر پێشنیازەکەی حوکوومەت دەدەن کە ئاخۆ سوید چۆن هاوکاریی فەڕەنسا لە جەنگ دژ بە داعش، بکات.\nبەپێی هەواڵەکانی تەلەفزیۆنی گشتیی سوید (SVT) ئەو پێشنیازە تایبەتە بە فرۆشتنی جۆرە چەکێک بە فەڕەنسا کە بریتییە لە بۆمبی نیشانپێک کە بە لێزەر کۆنترۆڵ دەکرێت.\nئەو جۆرە بۆمبە لە ئەمەریکا بەرهەمهێنراوە و لە خەزێنەکانی هێزی بەرگریی سویددا هەن. وەزیری هێزی بەرگریی سوید پێتەر هولتکڤیست لە پارتی سۆسالدیموکراتەکان لایەنگری پێشنیازەکەی حوکوومەتە بۆ فرۆشتنی ئەو بۆمبانە بە فەڕەنسا.\nئەو بۆمبانە ئەو کەرەستە جەنگییانەن کە فەڕەنسا خواستێکی زۆری لەسەر بووە و لە لیستی داواکارییەکانیاندا یەکەمن. ئێمەش لە هێزی بەرگری پێمان وایە کە لە جێی خۆیدایە ئەو بۆمبانە بە فەڕەنسا بفرۆشرێن، تا پێداویستییەکانیان لەو لایەنەوە پڕ بکەینەوە.\nپێتەر هولتکڤیست هەروەها دەڵێت، پارەی ئەو بۆمبانە کە دەیفرۆشین بە فەڕەنسا هەر لەو بۆمبانەی پێ دەکڕینەوە و دەیخەینەوە خەزێنەکانمان.\nجێی باسە چاوەڕێ دەکرێت هاوپەیمانیی بەرەی ڕاستیش دەنگ بەم پێشنیازەی حووکوومەت بدەن. بەڵام پارتی چەپ دەنگ نادەن. ستیگ هێنریکسۆن وتەبێژی پرسی سیاسەتی بەرگری لە پارتی چەپ دەڵێت، نابێت سوید چەک بەو وڵاتانە بفرۆشێت کە لە جەنگدان، لەبەرئەوەی لەسەدا 95 ی قوربانییەکانی هەموو ئەو بۆمبانەی کە لەجۆری نیشانپێکیشن، خەڵکی سڤیلن. بەو شێوەیە ئێمەش بەشدار دەبین لە زیادکردنی قوربانییەکانی جەنگ.


ماوەیەک پێش کە پەری لە فێیس بووک لینکی "مێعرێکی کوردی" دانا کە بە سەر ژنی کورد کە لە هەندەران خۆیان لێ‌دەگۆڕدرێت و جیادەبنەوە، هەڵگوتبوو، بیرم کردەوە ئەم ڕوانگە خواروخێچە هەر هی کاکی ماعیر نییە و بەداخەوە زۆر کەس هەن کە بە خەیاڵی خۆیان خەمی فەرهەنگی بە باچووی کورد لە لایان ژنانەوە دەخۆن!\nنازانم ئەم جەماعەتە هەر ئەوەندەی تێدەگەن یا کورد گوتەنی لە گوێی گای دا خەوتوون و ئاگایان لەوەی بە سەر ژن دێت نییە. ئەوەشم بەلاوە زۆر سەیرە کە ژمارەیەکی زۆر بەلایەنەوە سەیرە کە ژن کە هاتنە هەندەران دەگۆڕدرێن. یەکەم شت ئەوەیە کە گۆڕانکاری دەکووتن و دووهەم شت ئەوە کە گۆڕانکاری ژنی کورد بە " بە با چوونی فەرهەنگی نەتەوەی کورد" دەبینن. بیر کە دەکەمەوە ڕەنگە زۆریش سەیر نەبێت ئەو میللەتە شتەکان ئاوا دەبینن. پیاو کە دێنە هەندەران نابن بە "کەسێکی تازه" ڕاستە هەندێکیان هەوڵ دەدەن زمان فێڕ بن و کار بکەن و دەرس بخوێنن بەڵام بە مێشک، بە باوەڕ، بە ڕوانگە جیاوازییەکیان دەگەل ئەوەی لە وڵات بوون، نییە. ژمارەیەکی زۆری ژنان بەڵام لە هەندەران چاویان بە پێوانە تازەکان ڕوون دەبێتەوە و تازە بۆیان دەردەکەوێت کە له پەیوەندی تاک و کۆمەڵایەتیەکانی خۆیاندا دەتوانن دەورێکی تریان هەبێت، بۆیان دەردەکەوێت کە یاسایەک هەیە و مافێک هەیە. لێرە ژن کەم کەم فێر دەبێ خۆی لە دەرەوەی "جنسییەتی" خۆی ببینێت و وەک مرۆڤ چاو لە خۆی بکات. بۆی دەردەکەوێت کە ژن بوون هۆوییەت و کەسایەتی ئەو نییە و تەنیا جنسییەتی ئەوە و جنسییەت نابێ و ناشی بناغەی ماف و ڕێز و پلەی کۆمەڵاتەتی بێ. ئەوە خۆی پێگەیشتنێکی گەورەیە. ئەوەی کە ئەو پێگەیشتنە دەبێتە هۆی چ گۆڕانکارییەک دەگەرێتەوە سەر ئەوەی کێ بووی و چ بیر و باوەڕێکت هەیە و چۆن لە خۆت و ژیان حاڵیی و چیت لە خۆت و ژیانت دەوێت. زۆر شت دەچێتە ژێر پرسیار و زۆر پرسیار پڕت دەکات لە ترس و گومان و دوودڵییەکان ڕۆژگارت لێ‌تاڵ دەکەن و ماوەیەکی زۆر دەگرێ تا خۆت دەبیننیەوە.\nئەو تاریفەی لەوەێ وەک ژن بە گوێماندا خوێندراوە دەگەڵ ئەو تاریفەی لێرە پەسەند کراوە یەک ناگرێتەوە و دەوری دیاری کراوی مرۆڤەکان لە لە سەر هەندێ یاسا و پێوانەی تر دارێژراوە کە بۆ ئیمەمانە نامۆیە.\nئەوەی کە دەڵێم ژن لێرە فێر دەبێ خۆی لە دەرەوەی جنسییەتی خۆی ببینێت و ژن بوونی بە هۆوییەتی خۆی دانەنێت دەگەرێتەوە سەر ئەو داب و نەریتەی لەوێ پێی پەروەردەکراوین. لەوێ هەموو شت ژنانە، پیاوانەیە و یەک شت و هەمان شت بۆ پیاو و ژن دوو مانای جیاوازی هەیە. لەوێ یاسا و ڕێسا و داب و نەریت ژن و پیاو تەنانەت لە پلە و پایەی مرۆڤ بوونیش وەک یەک چاو لێ ناکات، هەر ئەوەش نییە، تەنانەت کار، ژیان، مافی هەڵبژاردن و هەست و ویست و دڵداری کردن، دەرس خوێندن و کەی و لە کوێ و دەگەل کێ قسە کردن و چەندە و چەندجار چوونە دەر و چی لە بەرکردن هەمووی دەگرێتەوە. هەرچی دەگەرێتەوە سەر ژن و و هەڵبژاردنەکانی ژیانی لە بازنەیەکی داخراوی تەنگ و تەسک دا جێکراوەتەوە. ژن ڕوو لە هەر لایەک دەکات دەرگاکەی لە سەر داخراوە، هەموو ش‌ت بۆی بڤەیە و هەموو شت گرێدراوی "حەیا و نامووس و شەرفه" ئەویش نەک هی خۆی کە هی بناماڵە و خزم و کەس و هاوسێ و بقاڵ و بزازی گەرەکیش. بەراوەرد کردنی شتەکانیش کەس نازانێ چۆن دیاری کراون. حەز لێکردووی بۆ ژن مایەی شەرم و سووک بوونێتی و بۆ پیاو نیشانەی "پیاوەتی". لێدان و کوتان و زمان شڕی پیاو نیشانەی غیرەت و شەرفە و بۆ ژن نیشانەی "ڕووداماڵدراوی و بێ‌حەیایی". "چاوحیز بوون و دەست بۆبردن و بە قوربانی سەر و سینگی ژنان بوون" بەشێک لە "سروشتی" پیاوانەیە و "خوا وای ساز کردوون" و کە ژن چاوی لە چاوی پیاوێک کرد ئەوە یانی "پێی خۆشە و خۆی ئیشتیایی لێیە". ژن دەبێ خۆداپۆشێنێ کە پیاو "تووشی گوناح" نەبێ کە چی کەس تەنانت زۆربەی ژنان خۆشیان باوەڕ ناکەن کە ژنیش مەیل و هەوس و نیازی جنسی هەیە و "ئیشتیا" دەکات! هەر ئەوەشە "پەردەی کچێنی" بێ ئەوەی بزانن چییە و لە بوون و نەبوونی تێگەیشتنێکی زانستیان هەبێ بۆتە پێوانەی "حەیا و عیسمەت و پاکداوێنی" ژن.\nدەی سەیر نییە کە تا ئەو سنوورە تەنگ و ترشانە هەن ژن فێر نابێ خۆی لە دەرەوەی ژن بوونی خۆی ببینێ و فێڕ نابێ خەون و ئاواتی گەورەی بۆ ژیانی هەبێت و فێر نابێ بە دەنگی بەرز بیر بکاتەوە. فێر نابێ کە نا، ناوێرێت، چوونکە دەبینین هەر ژنێک کە وێراوێتی ئەو سنوورانە بشکێنێ یا تەنانەت مسقاڵێک لادا، دەیکەن بە "قەحبە و جندە"، لوتی دەبڕن، دەیکوژن یا بەردەبارانی دەکەن. هەر بۆیە ئەو ژنەی دەستدرێژی پێ دەکرێت لە تاوانباری مارە دەکەن و چەند دڵۆپە خوێنی شەوی بووکێنی سەری باب و برا و تەنانەت براژنی پێ بەرزدەبێتەوە!\nلە کۆمەڵگەیەکی ئاوا دەرفەت هەیە بۆ خۆناسین؟ لە خۆوردبوونەوە؟\nهەندەران نابێتە هۆی ئەوەی "ژن خۆی لێ بگۆڕدرێت" تەنیا ڕێگە بۆ گۆڕانکاری تاکە کەس خۆش دەکات. خۆ لێگۆڕان نییە، گۆڕانە، خۆدیتنەوەیە. دەرفەتە تا بۆ یەکەم جار لە خۆت بپرسی "چیم لە ژیانم دەوێ؟" ... دەرفەتە بۆ خۆ دیتنەوە. هەر ئەوەشە هەندە جار کە ژن وردە وردە خۆدەناسن و خۆی ڕاستیان دەبیننەوە دەگەنە ئەم قەناعەتە کە ژیانی کۆنیان ناوێ، کە ئەو پیاوی دەگەڵی دەژین پیاوی ژیانی ئەوان نییە.


تەندروستی هەرێم: هێشتا ژمارەی مردن زۆرە\nkurdiu 9 22/11/2020 - 09:14 هەواڵ/كوردستانی\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی روونكردنەوە لەبارەی ئامارەكانی كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان دەدات و دەڵێت،"هێشتا ژمارەی مردن زۆرە".\nد.ئاسۆ حەوێزی وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی هەرێم لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند،" لەگەڵ ئەوەی ژمارەی تووشبوون کەمی کردووە، شوێنەکانی چاودێریی چڕمان سنووردارە، ئەو کەمبوونەوەیەی ژمارەی تووشبووانی کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان بەپێی خواستی ئێمە نییە، بەداخەوە ژمارەی مردن هێشتا زۆرە."\nئاماژەی بەوەشداوە،"هۆکاری کەمبوونەوەی ژمارەی تووشبووانی کۆرۆنا بەگشتی بۆ چەند هۆکارێک دەگەڕێتەوە، وەک داخستنی چەند شوێنێك کە کردنەوەیان پێویست نەبووە، داخستنی قوتابخانەکان و پابەندیی هاوڵاتیان رۆڵی بەرچاوی هەبووە".\nدەشڵێت، "دەبێت ئەو کەمبوونەوەی ژمارەیە نەبێتە متمانەیەکی زیاد، دەکرێت هەر شتێک رووبدات ئەگەر پابەندیی نەمێنێت."\nوتیشى: "له سه‌ره‌تاى مانگى داهاتوودا لێژنه‌ى باڵاى ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى كۆرۆنا كۆدەبێتەوە و ڕه‌وشى كۆرۆنا باس ده‌كه‌ن".\nجێگەی باسە، لە دوایین ئاماری وەزارەتی تەندروستی هەرێمدا، دوای سێ مانگ و 20 رۆژ کەمترین ژمارەی تووشبوون بە کۆرۆنا لە هەرێمی کوردستان تۆمارکرا كە 361 توشبوو بوو.\nبه‌پێی دوایین ئاماری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ،تا ئێستا 92 هەزار و 938 کەس له هه‌رێمی كوردستان تووشی كۆرۆنا بوون، لەو ژمارەیەش 57 هەزار و 517 کەس چاکبوونەتەوە و دوو هه‌زار و 977 کەسیش به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه گیانیان لەدەستداوە.


ئەبوبەکر جاف : لە پێناوی سلێمانیدا ـ گەرمیانییەك بۆ سلێمانی . – WTARIKURD\nشەڕت دەكەم ، شەڕیشت بۆ دەكەم\nتەنیا لە وشەدا بۆ شەڕو یارو نەیاری مەگەڕێ ، بزانە قسەكەرێك چ جەبرو چ هابیتوس و چ باكگراوندێك دەیهێنیتە قسە . قسەكردن دەیەوێت چی بڵێت ؟ قسەكردن دەركەوتنی بەركەوتن و پەیوەندییەكانی قسەكەر/ قسە لە سەركراو و . واتە دەبێت دوورتر لە ڕستەو وشەیەك بڕوانین بۆ ئەوەی ستراكتۆرو خەیاڵدان و ( گرێیەك ) بدۆزینەوە كە قسەكردن بە زیمنی و بە ئاشكرا باسی دەكات .\nسلێمانی نەوەی یەكەمی خەیاڵ و خەیاڵكردنی ناسیۆنالیستانەی ئینسان و بەیاغی دەستەجەمعی ئێمەیە . لە كارێكتەری سیاسی و هونەری و ئەدەبی و شاعیرەكانەوە ، بۆ كۆمەڵێك بكەری دیكە گوزارشتن لە ڕۆحی نەتەوەو ئینسانی ئێمە . سلێمانی بە تەنیا بزوتنەوەیەكی سیاسی نییە ، سلێمانی خولقێنەرو داهێنەری خەیاڵی شعری و هونەری و سیاسی بوونێكە ، كە ئەگەر سلێمانی نەبوایە زۆر نوقسانیمان هەبوو . سلێمانی مەولانا خالیدی نەقشەبەندی و نالی و مەحویو سالم و كوردی و شێخ نوری و پیرەمێردو گۆران و بێكەسی باوك و كوڕیش و ….. سلێمانی جوڵەو هەستانەوەكانی سەرای نیوەی یەكەمی سەدەی بیست . سلێمانی ساڵانێك كە بارزانی نەمر وەك پەناگەیەك لەوێ ژیا . سلێمانی یەكەمین تاراوگەی بارزانی باوك . بۆچی ؟\nدەبێت لە ڕووی سیاسی و سۆسیۆلۆژییەوە لەو برینە تێبگەین ، لەو جێ خەنجەرە تێبگەین كە ، سلێمانی لە ڕۆحی چەپ و كۆمۆنیست و ماركسییەكانی سۆڤیەتگەراو عێراقچێتی دا . ڕۆژگارێك بۆ منەورانی كورد عەیبە بوو ماركسی نەبن . بەڵام سلێمانی تێكشكێنەرو ابراهیمی بتشكێنی ئیدۆلۆژیای عێراقچێتی شیوعییەكان بوو . سلێمانی بە كوردیكردنەوەی خەیاڵ و خەیاڵكردن و بە خەیاڵكردنی خەم و بە تەنگەوە هاتنی نەتەوە بوو . سلێمانی برینێكە لە جەستەی زۆڵەكوردو غەیرە كوردەكاندا تا ئەو ئاستەی دەیان ساڵی دیكەش دەڕوات . ئیشقاق و كەرتبوونی سلێمانییەكان لە حزب و پارتە ئەنتەرناسیۆنالیستەكان تەنیا خەیاڵی ( كوردبوون ) لە پشتیوەیەتی . سلێمانی لە خەیاڵی نالی و سالمەوە بۆ خەیاڵی ڕەهەندییەكان چییە جگە لە بت شكاندن . سلێمانی كە کاری تەنیا بتشكاندن نییە ، بەڵكو ڕیشەیی تر كاری ( بتپەرستی شكاندن و تەقسی بتپەرستییە ، بۆیە بتەكان زۆر نامێننەوە . شیوعییەكانیش ئەو بتە ئاوابوو مردووەن كە بە ئێستاشەوە شوێن خەنجەری سلێمانییان پێوە دیارە . ئەگەر سلێمانی چاوەڕوانی ستایشی شیوعییەكان بێت ، گەمژەیی و گێلێتییە . تەنانەت كۆمەڵەو كوڕانی كۆمەڵەی كوردستانیش كوردبوونەوەو نە كوردیكردنەوەی خەیاڵ و وەهمی ئەنتەرناسیۆنالیزم و برایەتی گەلان بوو . ئەگەر ئەمە ئەكتی سیاسی و خەیاڵكردنی سلێمانی بێت ، هەر دەبێت چاوەڕوانی ڕق و كێنەو بوغز بێن بەرانبەر سلێمانی لە لایەن كەس و گروپێكەوە كە سلێمانی دەستی هەبووبێت لە نەخیفكردن و شكاندنی شكۆو غروری ئەنتەرناسیۆنالیستییاندا .\nپارتی بە قورسی و بە قورسایی لە ساڵانی شەست و حەفتاو هەشتاكاندا ڕۆحی لە سلێمانی دابووە . خێزانێك نابینیەوە لە سلێمانیدا كەسێكی بە جۆرێك لە جۆرەكان پەیوەندی بە شۆڕشی ئەیلولەوە نەبووبێت . هەرچی ئێستایە ، پەیوەندی ناڕێكی و زیزبوون و زویربوون و نیگەرانی و دڵگرانی ئێسڕای سلێمانییە ، لە سەرەتاوە بۆ كۆتایی پەیوەندی بە دووركەوتنەوەی پارتییەوە هەیە كە ناتوانێت خەیاڵ بكات و خەیاڵی هەبێت . پارتی لە دەیان شوێندا كوڕی سلێمانییەو لە مناڵدان و خەیالدانی كوردییانەی سلێمانییەوە هاتۆتە دەرەوە . بەڵام ئێوەیەك هەر بە خەیاڵی ئەنتەرناسیۆنالیستییەوە لە سلێمانی و خەیالی سلێمانی بڕوانن ، هەر بەو حەسرەت و داخ و برینەوە دەمرن .\nشەری سلێمانی بە كۆنەقین و كۆنە برین و خەیاڵی پێش كوردبوونەوە ناكرێت . شەری سلێمانی لە نالییەوە بۆ ڕەهەندییەكان بە ئیۆلۆژیاوە ناكرێت . دەبێت چەكی نوێت پێ بێت . دەبێت خاوەنی سەرمایەو كاپیتاڵی جیاواز بیت . دەبێت بزانیت لە كوێداو چۆن و بە چی شەر دەكەیت . دەبێت سلێمانی بناسیت . شەڕی سلێمانی دەبێت بە شەڕێك بێت لە پێناوی سلێمانی . من شەڕی سلێمانی دەكەم بۆ سلێمانی ، بەڵام دەزانم لە كوێدا خۆشم دەوێت و لە كوێشدا نیگەرانم لێی ، نەك ڕق و كینەو بوغز . شەڕ ی سلێمانیی و شەڕ بۆ سلێمانی بە هەژاری و كڵۆلی مەعریفییەوە ناكرێت . بەڵام شەڕی سلێمانی و شەڕیش بۆ سلێمانی دەبێت نییەتی پاك و ئیرادەی پاكی هەبێت . بۆ ئەوەی شەڕی سلێمانی بكەیت دەبێت بەشێك بیت لە سلێمانی بە عیشق و نیگەرانییەكانیشتەوە . واتە عیشق و توڕەیشت هەر بۆ سلێمانی بێت .\nبەکلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاورێکانت\nدکتۆر محه‌مه‌د ئه‌مین گه‌ناویی : قه‌یران ـ قاتی‌و قڕان .


گۆڕانکاری گەورە لە هەر کۆمەڵگەیەکدا بەبێ گۆڕانکاریی لە پەروەردەدا کەموکورتە. هەر کاتێک ویستمان گۆڕانی ڕیشەیی لە کۆمەڵگەیەکدا ئەنجام بدەین ئەوا پێویستە بەر لە هەر شتێک لە پەروەردەوە دەست پێ بکەین. هەموو گۆڕانکارییەک بەبێ سێکتەری پەروەردە گۆڕانێک دەبێت لە بەشێکی کۆمەڵگەدا و گۆڕانێکی سەرتاسەریی و گشتیر نابێت. ڕەنگە نموونەی هەرە دیار و نزیک لە خۆمانەوە وردبوونەوە بێت لە سیستمی پەروەردەی هەرێمی کوردستان، کە لە دوای نزیکەی 30 ساڵ تا هەنووکە نەتوانراوە سیستمی پێشکەوتوو و نوێخواز جێگیر بکرێت و هەر چەند ساڵ جارێک بە ناوی ڕیفۆرمەوە دەستکاریی لە بەشێکی سیستمی پەروەردە دەکەن. بەڵام بەشی هەرە زۆری دەستکاریکردنەکان دەستکاریکردنی جەوهەری نین، بەڵکو دەستکاریکردنێکن تەنها لە ڕووکەشی سیستمەکەدا، یان دروستتر بڵێم دەستکاریکردنی توێکڵن، نەک ناوەڕۆک.\nدەشێ بپرسین کوێی سیستمی پەروەردەی هەرێمی کوردستان پێویستی بە گۆڕان و دەستکاریکردنە؟ من زوو زوو گوێم لەم پرسیارە دەبێت، بەڵام وەڵامی ئەم پرسیارە هێندە سەخت نییە، بەر لە هەر شتێک پێویستمان بە گۆڕینی میتۆدی وانە وتنەوەیە، کە تا هەنووکەش لە بەشی هەرە زۆری خوێندنگەکاندا بە حکومی و ئەهلییەوە میتۆدێکی بانکییە، نەک میتۆدێکی پێشکەوتنخوازی دیالۆگی. وەکو ئەو میتۆدەی پاوڵۆ فێری پەروەردەکاری بەڕازیلی پێشنیاری دەکات. دەشێ ئەمە هەنگاوی یەکەمی ریفۆرمی پەروەردەیی و سەرەتاکانی گۆڕانکاری بێت لە سیستمی پەروەردەدا. خاڵی دووەم ڕەخساندنی کەشێکی لەبار بۆ گەیاندنی وانەکان و زەمینەیەکی لەبار و شیاو بۆ فێرخواز، کە هەست بە بێزاریی نەکات و بە دەروونێکی ئارامەوە گوێبیستی وانەکان بێت.\nبێگومان دوای ئەم دوو خاڵە ئەوەی زۆر گرنگە ئەو پرۆگرامەیە کە پێویستە بۆ فێرخواز ئامادە بکرێت. بێگومان دەشێ بەشێکی لە وانەکان ساڵانە، یان دوو ساڵ جارێک پرۆگرامەکانی بگۆڕدرێت و وانەکان تەنها زانیاریی جێگر نەبن (بەتایبەت لە پۆلە ناکۆتاکاندا)، بەڵکو دەشێ گۆڕانکارییان تێدا بکرێت و بەشێک لە حەز و خولیاکانی فیرخواز لە هەندێک لە وانەکاندا ڕەچاو بکرێت. (بێگومان ئەو وانانەی کە بواری ئەوەی تێدایە وەکو وانەی کۆمەڵایەتی، یان پەروەردەی مەدەنی). بێگومان ئەم هەنگاوانە هەنگاوی قورس و سەخت نین، بەڵکو تەنها ئیرادەیەکی دەوێت بۆ جێبەجێکردن. ئەگەر تەنها لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا بەشێک لەم خاڵانە جێبەجێ بکرایە، ئێستا بەرئەنجامی ئەمانەمان دەبینییەوە.\nبۆ ڕیفۆرم و گۆڕانکاریی لە پرۆسەی پەروەردەدا هیچ کاتێک درەنگ نییە، بەڵکو دەشێ ئێستا و لەم بۆنەیەدا کە رۆژی جیهانی پەروەردەیە (24 کانوونی دووەمی هەموو ساڵێک ڕۆژی جیهانی پەروەردەیە). بکەینە دەرفەتێک بۆ ریفۆرمکردنی سیستمی پەروەردە و پێداچوونەوە بەتایبەت بە میتۆدەکانی وانە وتنەوە و ڕەخساندنی کەشێکی لەبارتر بۆ فێرخواز، تا بە حەز و ئارەزوویەکی زۆرەوە ڕوو لە فێرگەکان بکات و هەست بە ئاسوودەیی بکات تێیاندا، نەک هەست بە ماندووبوون و بێزاری.\nبێگومان من نامەوێت هەموو ئەو ریفۆرم و هەنگاوە پەروەردەییانە لە چەند ساڵی ڕابردوودا لە نێو سیستمی پەروەردە لە هەرێمی کوردستاندا نراون نادیدە بگرم و بەشی هەرە زۆریان جێگەی دەستخۆشین، بەڵام هێشتا گۆڕانکاریی ریشەییتر ماوە کە پێویستە ئەم کابینەیە و ئەم وەزیرەی ئێستای پەروەردە کاری لەسەر بکات. بە جۆرێک تا دوای چەند ساڵێکی دیکە هەست بەو گۆڕانکارییانە بکەین، کە لەنێو سیستمی پەروەردەدا نراوە و بەرئەنجامەکەشی لەسەر فێرخوازان ببینین.


چیرۆک/ چارەنووسی خۆمدایە دەستی کچێكەوە.. ن/جەلال قادر – Dengekan\nbyJalal Qader\tDecember 29, 2020\tGeneral, Literature\nسێ چوار خوشک و برا بووین، لەگەل دایک و باوکم لەیەک ژوور دەنووستین. هەرجارێک دایک و باوکم لەیەکتر زویربوونایە، شەوان دوور لەیەکتر دەنووستن، ئەمەش دەبوە هۆی ئەوەی جێگەی خەوتنمان تەنگتر بێت و بەتەنیشت یەکترەوە بنووین. سپێدە، کاتێ باوکم دەچوو بۆ سەرکار هەریەک لە من و خوشک وبراکانم پێشبڕکێمان دەکرد لە چوونە سەر جێگەکەی باوکم.\nشەوان لە ژێر جێگەوە خەونم بەوەوە دەبینی ڕۆژێک لەڕۆژان بەتەنیا لەسەر دۆشەکێک ئاسوودە بنووم و پێم بەر پێی کەس نەکەوێت.\nلە سەردەمی هەرزەکاریم بووم بە چایچی لە یەکێ لە چایخانەکانی ناو بازاڕی زێڕنگران. دوکان بە دوکان چاییم دەگێڕا بەسەر دوکانەکان، لەگەل زۆربەیان بووم بە ئاشنا، وەستاکەم خۆشیدەویستم و مانگی جارێک ڕۆژانەکەی بۆ زیات دەکردم.\nبینای چایخانەکە زۆرکۆن بوو لە قایەوگەچ دروستکراوبوو، لەجیاتی کورسی سەکۆیەکی چوارگۆشەیی لەناوەڕواستی دوکانەکەدابوو، فەرشێکی ئێرانی بەسەردا پۆشرابوو، منیش مۆڵەتم لە وەستاکەم وەرگرتبوو شەوان لەوێ دەماوە، ئەگەرچی نەختۆکەک ساردبوو، بەڵام وەک پاشا لێی دەنووستم.\nهەفتەی جارێک دەگەڕامەوە ماڵەوە، ڕۆژانەکەم دەدایە دەستی دایکم. دایکیشم چێشتێکی خۆشی بۆ ڵێدەنام. خوشک و براکانم زۆریان پێخۆشبوو کاتێ بە هەفتە ماڵم بەجێدەهێشت، چونکە جێگەی نووستنیان فراوانتر دەبوو.\nبەیانیان پێشئەوەی وەستاکەم بێت، سەماوەرم گەرم دەکرد و تڵپە چایە کۆنەکانم فڕێدەدا و قۆریییەک چای بۆندارم ڵێدەنا.\nلەبەرئەوەی سەردەمی جەنگ بوو، زۆربەی کات سەربازو ئەفسەرە پڵەدارەکان یەکەمین موشتەریم بوون.\nڕۆژیکیان ئەفسەرێک هات و دووسێ چایی گەرمی نۆشی و چاوێکی بەناو دوکانەکە گرداو بە تووڕەییەوە وتی : ئەوە بۆچی وێنەی سەرۆکتان هەڵنەواسیوە؟ جارێکیتر بێمەوە ئێرە، وێنەکەیتان هەڵنەواسیبێت دوکانەکەتان دادەخەم.\nتا ئەوسا هەروامدەزانی تەنها مندالان لەیەکتر تووڕە دەبن، نەمدەزانی گەورەکانیش لە تووڕەبوون تۆقێنەرو شارەزان.\nئەفسەرەکە چایخانەکەی بەجێهێشت بەبێئەوەی پارەی چایەکانی بدات. ڕووداوەکەم بۆ وەستاکەم گێڕایەوە، خێرا چووە ناو بازاڕو وێنەیەکی سەرۆکی هێناو بەقەد دیوارەکە هەڵیواسی.\nنزیکی دووساڵ لەو چایخانەکە شاگردبووم، زۆربەی دوکاندارەکانی ناوبازاڕ ببوونە دۆستم، بەخشیش و جەژنانە و دیارییان پێدەبەخشیم. منیش دیارییەکانم بۆ خوشک و برا بچکۆڵانەکانم دەبردەوە و شادمانیانم دەکرد.\nتا ڕۆژێکیان وەستاکەم، تووند دەستی گرتم و وتی وەرە کوڕی خۆم با چەند ئامۆژگارییەکت بکەم :\nتۆ ئێستا گەورە بوویتە و پێویستە بۆخۆت خێزانێکی جوان پێکبهێنیت. جا لەبەرئەوەی شاگردی و کرێکاریت لەوانەبێت زۆرکەس ئامادە نەبن ژنت پێبدەن. بەلام لەبەرئەوەی چەندین ساڵە لەلای من کاردەکەیت، دەزانم تۆ کوڕێکی دەستپاک و بە ڕەوشتی، هەربۆیە دەمەوێت پێتبڵێم کچێکی عازەبم هەیە ئەگەر یەکتر ببینن و ڕازیبوون، ئامادەم بتکەم بە زاوای خۆم.\nپێشبینی ئەوەم نەدەکرد وەستاکەم لەپڕێکا سوپرایزم بکات، پاشان بیرمکردەوە ئەگەر ژن بهێنم لە کوێی دابنێم و لە کوێ بژێم؟\nوتم : وەستا گیان…یەکەم من دەستکورتم، دووەم نە شوێنم هەیە و نە جێگەونە ڕێگە….جگە لە چایچیەتی هیچتر نازانم.\nگوێی مەدەرێ، من هاوکاریت دەکەم…خانووەیەکشت بۆ بە کرێ دەگرم.\nنەمدەزانی چی وەلامی وەستاکەم بدەمەوە، داواکاری وەستاکەم لە کوتوپڕێکا بوو، قوڕگی گرتبووم.\nکوڕی خۆم… لەدوا ڕۆژ هەردەبێت ژن بهێنیت و دابمەزرێت… هەروەها منیش کچەکەم عازەب بوەو خزمان دێن بۆ داخوازی، دەمەوێت ئەوە بزانیت کە باوک کچی خۆی زۆرخۆشدەوێت، ئەگەر بزانم تۆ کوڕێکی خەراپی هەرگیز ئەم پێشنیارەم نەدەکرد.\nبەردەوام بیرمدەکردەوە، ئەگەر ژن بهێنم دیسان دەبێت جێگەکەم لەگەل کەسێکیتر بەشبکەم. ببمە کرێچی و لەگەل منداڵەکانم لە ژوورێکی تەسکدا بخەوین. دەشترسام بڵێم نەخێر وەستا گیان من لێرە زۆر مورتاحم و بەتەنها دەنووم و نامەوێت ئەو ژیانە هەڵبژێرمەوە کە خوشک و براکانمی تیادا ئاسوودەنین.\nئینجا کوڕی خۆم…بۆئەوەی خەڵکی نەڵێن زاواکەم شاگردە، ئامادەم چایخانەکەت بۆ بە جێبهێڵم، دڵنیام تۆ کوڕێکی کاسبی لە ئاییندە دەتوانیت خانووەیەکیش بکڕیت.\nهێشتا خەیاڵم لای ئەوەبوو، کە ئەم سەکۆیە خۆشەم لێدەسەنرێت و دەبێت ئێواران وەک کرێکارێكی ماندوو بگەڕێمەوە ماڵ، لە ئامێزی ژنێکدا بووم کە هێشتا نەمبینیوە و ببم بە باوکی دوو منداڵ ئەوانیش لە ژوورێکی ساردوسڕدا بە هەژاری بەخێوکەم و بیاندەمە دەست قەدەرەوە… لەهەمان کاتدا نەمدەوێرا بە وەستاکەم بلێم نەخێر، چونکە دەترسام ئیشەکەم لەدەست بدەم.\nلەبیرکردنەوەیەکی قووڵدا بووم. وامدەزانی دونیا ڕووخاوە بەسەرمدا.\nلەپڕێکا وەستاکەم وتی : وەرە کوڕی خۆم.. دەستی مامت ماچ کە، ئەوەندە لەماڵەوە ستایشی تۆم کردوە دڵنیام ئەوانیش ڕازین.\nوەک سەرخۆشێک هەڵسام دەستی وەستاکەم ماچکرد، چارەنووسی خۆم دایە دەستی کچێکەوە بەڵکو بتوانم لە ئامێزی گەرم ببمەوە!\nPrevious ئەردۆگان گێڕەکە دەگۆڕێ!.. عەبدوڵا ساڵح\nNext مەنسور حیکمەت و کۆمۆنیزمی سیاسی.. حەمید تەقوایی


Saturday, 11.16.2019, 21:26\nلە دواهەمین خۆپیشاندانی موسڵمانەکان لە فەرەنسا مانگی ئۆکتۆبەری 2019، دژی ئیسلامۆفۆبی، نزیکەی سیانزە هەزار کەس بەشداریان تیادا کرد لە پاریس بۆ بەرگری کردن لە موسڵمانانان، هەندێک لە موسڵمانەکان ئەستێرەیەکی زەردیان بە جلەکانیاندا هەڵواسیبوو، وەک چۆن لە سەردەمی ڤیشیدا سەپێنرابوو بەسەر جولەکەکانی فەرەنسادا، ئەستێرەی داڤید بەجلوبەرگەکانیانەوە بدرون لە کاتێکدا دەچوونە ناو شار، هەتاوەکو لەدوورەوە بناسرێنەوە، کە جولەکەن، مێژووش پێمان دەڵێت کە ئەوە قۆناغی پێش بردنیان بوو بۆ کامپی مردن و کوشتنیان بە گاز.\nئەستێرەی ئیسلامی ئەستێرەی داڤیدی جولەکە\nهەڵواسینی ئەستێرەی زەرد بە شانی موسڵمانەکانەوە، هەندێک لە پیاوانی سیاسی و ڕۆشنبیر و ڕێکخراوی توشی شۆک کرد، هەندێک کەسیش بەپێچەوانەوە بە کارێکی ئاساییان دەزانی. کەسایەتیەکی ناوداری جولەکە لەو ڕووەوە وتی: (ئەو کچە بچوکۆلانەیەی لە خۆپیشاندانەکاندا ئەستێرەیەکی زەردی کردوە بە شانیەوە، خۆ ئەگەر رۆژێک مەترسی ئەوەی لێبکرێت ببرێتە ژووری گازەوە ئەوا من ئامادەم ژیانی خۆم بکەم بە قوربانی بۆ ڕزگارکردنی، بەڵام بەراوردکردنی ئیسلامی ئەمڕۆ لە فەرەنسا بە جولەکەی سەردەمی ڤیشی، شتێکی زۆر گاڵتەجاڕی و بێ مانایە). لەدوای ئەم ڕوداوە، هەندێک لە موسڵمانەکانیش دانیان بەهەڵەی خۆیاندا نا .\nوێنەی کچۆڵەیەک بە ئەستێرەی زەردی ئیسلامیەوە\nپاش ئەوەی بۆ خەڵکیان ڕونکردەوە کە ئەو ئەستێرەیە هەمان ئەستێرەی جولەکە نییە و ئەستێرەی موسڵمانە کە پێکهاتوە لە پێنج سێگۆشە لە بری شەش سێگۆشەی ئەستێرەکەی داڤیدی جولەکەکان، بەڵام راستیەکەی ئەوەیە کە هەمان وێنەمان وەبیر دەهێنێتەوە و بەهەمان مەبەست کراوە، هەر بەو مەبەستەش ئەستێرەکە بەگوێرەی مانگەکەوە قەبارەی زۆر گەورەکراوە، بۆ ئەوەی تەواو لێکچونێک هەبێت لە نێوان ئەو دوو ئەستێرە و ئەو دوو ڕووداوەدا، گوایە ئەوان کەسانێکن رووبەرووی توند و تیژی بوونەوتەوە، هەروەها دروشمی تریشان بەتەنیشتەوە هەڵواسیبو، کە نوسرابوون: (دوێنی جولەکە ئەمڕۆ موسڵمان). بۆیە زۆر لە پیاوانی سیاسی و ڕێکخراوەکان ئەم رووداوەیان بە کارێکی زۆر قیزەون دەبینی، لەبەر ئەوەی بڕوایان وا بوو، کە ناتوانرێت بەراورد لە نێوان ئیسلامی ئەمڕۆ و جولەکەی سەردەمی ڤیشی فەرەنسا بکرێت. کام موسڵمان مەترسی کوشتنی لەسەرە لە فەرەنسا ؟ کام موسڵمان نێرداروە بۆ ژووری گاز ؟ هەتاوەکو ئەوان خۆیان بچوێنن بە جولەکەکانی سەردەمی ڤیشی؟ موسڵمانەکان لە ئەوروپا لەسەرجادە نوێژ دەکەن، لەبەردەم سکەی تراموایاد هەر بۆ خۆنواندن، لە مانگی ڕەمەزاناندا پۆلیس پارێزگاری لە مزگەوتەکان دەکات، لە هەندێک گەڕەکی دەرەوی پاریس ئەوان حوکم دەکەن.\nسیاسەتی موسڵمانەکان لە ئەوروپا و لەجیهاندا ئەوەیە، کە دەیانەوێت هەمیشە خۆیان وەها پیشان بدەن، گوایا ئەوان وەک موسڵمان هەمیشە غەدریان لێکراوە و خەڵکی ڕەگەزپەرستن بەرامبەریان، بەڵام ژمارەکان خۆیان ئەدوێن؛ لەساڵی 2018 دا ئەو تاوانانەی لەفەرەنسا کراون بەناوی دینەوە دژی کریستیانیەکان 1063 تاوانە و دژی ئیسلامیەکانیش تەنها 514 تاوانە، لە ساڵی 2019 دا زۆر کەمتریش بۆتەوە. هەمو کەسێکیش دەزانێت کە لە هەندێک گەڕەکی پاریسدا بوونت وەکو کەسێکی مەسیحی هەروا ئاسان نییە. بارەکەش گەیشتۆتە ئەو ئاستەی کە سالێک لەمەوبەر وەزیری ناوخۆی فەرەنسا بەئاشکرا وتی: (دەبێت ئەو ناوچانەی دەرەوی پاریس داگیربکەیەنەوە). بەکارهێنانی زاراوەی داگیرکردنەوە زیادەڕۆیی تێدا نەکراوە و لە جێی خۆیدایەتی. خۆ ئێمە ناڵێین ڕەگەزپەرستی بوونی نییە، بەڵام زۆر کەمترە لەئاستی ڕەگەزپەرستی لە ولاتانی ئیسلامیدا؛ کەسێکی عەرەبی سعودی هیچ ڕێزێک بۆ مەغریبیەک دانانێت کە هاو زمان و هاو دینی خۆیەتی و بەپێجەوانەشەوە، بەمەرجێک هیچیان نەچوونەتە وڵاتی ئەوی تریان بەمەبستی ئیشکردن و وەرگرتنی موچەی بێکاری.\nهەندێک لە پیاوانی موسڵمان و زۆرێک لە ڕێکخراو و پیاوانی سیاسی چەپڕەو بەشداریان نەکرد لە خۆپێشاندانەکاندا، وتیان کە ئەوان ئامادە نین بەتەنیشت کەسانی سەلەفی و جیهادیستەوە خۆپیشاندان بکەن، ئەبێت بوترێت کە ڕیکخستنی ئەم خۆپیشاندانانە بەهاندانی هەندێک ڕێکخراوی سەلەفی و جیهادیست ئامادەکرا بوو، بەیارمەتی هەندێک ولاتانی عەرەبیش بە مەبەستی ڕێگە خۆشکردن بۆ ئیسلامێکی سیاسی.\nهەرچەندە سیستەمی سیکۆلاری فەرەنسی زۆر شازە و جیاوازە لە ولاتانی ئەوروپی، ئەوەش بەرهەمی شۆڕشی فەرەنسیە، بۆ نمونە لە فەرەنسا وەک وڵاتانی ئەوروپا هیچ پارتێکمان نییە بەناوی کریستیانی دیموکرات وەک لە ئەڵمانیا، لەبەر ئەوەی کە سیاسەت و دین تەواو جیابونەتەوە لە فەرەنسا. ئەوەی لەم سەردەمەدا موسڵمانەکانیش داوای دەکەن لە حکومەتی فەرەنسی ، وەک داوای تورکیا وایە بۆ چونە ناو ئەوروپا؛ دەیانەوێت بە قانونی خۆیانەوە بێنە ناو سیستەمی سیکۆلاریزمی فەرەنسیەوە، کە بۆ فەرەنسیەکان ئەمە مەحاڵە، چونکە فەرەنسا لەسەر ئەو سیستەمە بەندە و پارێزراوە، کەس ناتوانێت بیگۆڕێت. ئایا لەداهاتودا گۆڕانکاری رووئەدات ؟ واتە پارتێک دروست دەبێت بە ناوی پارتی ئیسلامی هەتاوەکو ئیسلامیەکان کۆبکاتەوە و ببێتە پاڵپشتێک بۆ بەرەی چەپ دژی راستە ڕەگەزپەرستەکان؟\nلە ڕۆامنی؛ رازی بون La soumission، نووسەری بەناوبانگی فەرەنسی ؛ میشێل وێلبێک michel Houellbecq ، کە لە رابوردودا وتارێکم لە کوردستانپۆستدا لەسەر نووسی، ڕۆمانێکی خەیاڵیە، نووسەر باسی ساڵی 2025 دەکات لەکاتی هەڵبژارنەکانی فەرەنسادا، چۆن پارتێکی ئیسلامی دروست دەبێت بەسەرۆکایەتی کەسایەتییەکی ئەنتەلەکتوێلی ئیسلامی فەرەنسی بە ناوی (بن عەباس). پارتە چەپەکان لەگەل ئەودا دەبن بەیەک دژی پارتی ژۆن ماری لوپێن، پاش ئەوەی تەقینەوە و ئاڵۆزیەکی زۆر رووئەدات لەناو جادەکانی پاریسدا. بن عەباس دەبێتە سەرەک کۆمار و، پاشان بەیارمەتی ولاتانی عەرەبی هەموو قەرزەکانی فەرەنسا ئەدرێتەوە و دانشگای سۆربۆن دەبێتە دانشگایەکی ئەهلی و هەندێک وانە قەدەغەدەکرێن و ئەو مامۆستایانەی کە ناچنە ناو ئەو سیستەمەوە خانەنشین دەکڕین.....تاد. بێگومان ئەمە چێرۆکێکی خەیاڵیەوە نووسەر خەیالەکانی گەیاندۆتە ئەوپەڕی سەرپەلی. بەڵام ئەو راستیەی دەبێت بیزانین ئەوەیە کە ژمارەیەکی زۆر موسڵمانی ئەفریقای باکور لە فەرەنسا بوونیان هەیە، ئەم ژمارە زۆرەش لە سیستەمی دیموکراسیدا کاریگەری لەسەر هەڵبژاردنەکان دەبێت، بەڵام ئەمڕۆ لەئەوروپا هیچ کەسایەتیەک نییە ببێتە پێشڕەوی ئیسلامییەکان، تەنها کەسێک کە چاوەڕوانی لێ دەکرا، تاریق ڕەمەزان بوو، تاریق رەمەزان کچەزای حەسەن بەنایە و مامۆستای تێۆلۆژی بوو لە دانشگای کەمبرییچ لە ئینگلتەرا، فەرەنسییەکی باشی دەزانی و توانای دیبەتیت و کۆنفرانسی هەبوو، بەڵام تاریق رەمەزان لە دوای ئەو کۆنفرانسانەی کە کردی، ئێستاکە لە بەندیخانەیە و تاوانی لاقەکردنی چەند کچێکی موسڵمانی دراوەتە پاڵ لەهۆتێلەکانی پاریسدا، ئەو کچانەش لەلایەن کارۆلن فورێست caroline Fouresteەوە هاندران هەتاوەکو بێدەنگی بشکێنن و شکاتی لێ بکەن. کارۆلین فۆرێست ئەو کچە فێمینیستەیە کە فلیمێکی لەسەر ڕۆژاڤا کرد، بەناوی؛ کچانی چەک .\nکاغۆلین فوغێست لەکاتی دەرهێنانی فیلمی کچانی چەک\nلە رابردوودا ولاتانی ئەوروپی ئێرەییان بەفەرەنسا دەبرد، دەیان وت؛ فەرەنسیەکان چۆن دەتوانن بیانیەک بکەن بە فەرەنسی و ئێمە ئەو توانایەمان نییە. بەڵام کتوپڕ ئەم سیاسەتە پێچەوانە بویەوە، بە دابەزینی باری ئابوری و سەرهەڵدانی ئیسلامی سیاسی و رادیکال، توانیان ئەم گەنجانەی فەرنسا ڕاکێشن بەلای خۆیاندا، پێیان وتن؛ فخێغ (اخ، بە مەبەستی وشەی ئیخوان موسلیمون) ئەگەر تۆ بێکاربیت، ئەگەر تۆ زەلیلو داماوبیت، ئەگەر تۆ جێگەت نەبێتەوە لە کۆمەڵگەی فەرەنسیدا، لەبەر ئەوەیە کە تۆ پەیڕەوی دینەکەت ناکەیت، پەیڕەوی ڕێنمایەکانی ئیسلام ناکەیت، دایک و باوکیشت بەهەمان شێوە دەچەوسێرانەوە، لەبەر ئەوەی ئەوان نەزان بوون، لەبەر ئەوەی کە ئەوان نەخوێندەواربوون، ئەوان قورئانیان نەدەخوێندەوە، وەرە تۆ قورئان بخوێنەوەرەوە و ڕێنمایەکانی جێەجێ بکە، بڕۆ بۆ جیهاد، ئەوسا بوونت وەک کەسێک لەکۆمەڵگەدا گرنگ دەبێت. بۆیە لە شارەکانی دەوری پاریس وەک لە ولاتانی ئیسلامیدا چەندە تۆ ریشت درێژ بوایە هێندە ڕیزت زیاتر دەبوو. دەبێت لێرەدا راستیەکیش بدرکێنین ئەویش ئەوەیە، کە ئەم رووداوانە بوونە مەسجێک بۆ ئەوروپا ؛ ئەگەر تۆ قبوڵم نەکەیت ئەوا دەچم ڕیگای ردیکال هەڵدەبژێرم. هەر ئەمەشە کە پێی دەڵیین ململانێ لەسیستەمی دیموکراسیدا.\nئیتر بینیمان ڕیش و بورکە لە دەوروبەری پاریس وەک دڕکی دەشت، پەلی دەهاویشت و بەهەموو شوێنێکدا بڵاودەبویەوە و بە تەقینەوەکانی باتاکلان و شارلی ئێبدۆ کۆتایی هات.\nئەم خۆپیشاندانە دژی ئیسلامۆ فۆبی، لەو رووداوەوە دەستی پێکرد، کە چەند هەفتەیەک لەوەو بەر، دایک و باوکی قوتابییەک بە جلی ئیسلامییەوە چووبوون سەردانی مندالەکەیان کردبوو لە قوتابخانە. لە سیستەمی سیکۆلاریزمی فەرەنساشدا لە هیچ شوێنێکی حکومیدا بۆت نییە نیشانەی دینی یان سیاسی خۆت ئاشکرا بکەیت ( لەو بارەیەوە وتارێکم نووسی بەناوی: هەمو هاوینانێک ئیسلامیەکانی......)، هەرچەندە ماکرۆنو سەرۆک وەزیران، ویستیان نەرمی بنوێنن، کە گوایە ئەو قانونە کەسوکاری قوتابی ناگرێتەوە، بەڵام لە کۆتاییدا سێنا بڕیاری دا کە ئەوانیش دەگرێتەوە.\n(کلیکی ئەم دوو بابەتەی خوارەوە بکە):\n1- هەمو هاوینانێک لەگەڵ گەرمادا جلی ئیسلامی لەفەرەنسا تەنگژی دەنێتەوە\n2- ناوچەی 93 لە پاریس، کەمی مێینە و گەشتیاری عەرەب\nکتێک فەرەنسا بورکەی قەدەغەکرد، هەندێک لە وڵاتانی ئەوروپی دژایەتیان کرد و مافی مرۆڤیان کردە بەدیل دژی ئەو بڕیاردانە، بەڵام ئەوانیش ناچار بوون هەندێک قانونی دیموکراسی بگۆڕن، بۆ نمونە کاتێک ئەبو هومزە بەخۆیی و دەستە قولاپیەکەیەوە لەبەردەم مزگەوتەکانی لەندەندا دژی ئینگلتەرا و ئینگلیز ئەدوا و هەڕەشەی دەکرد، کەس بۆی نەبوو بە قانونی دیموکراسی ئینگلتەرا ڕێگری لێ بکات، بەڵام ئەمڕۆ ئەو کارە بە هەندانی توندوتیژیی حوکم دەکرێت. بۆیە ئەوروپا وردە وردە قانونەکانی خۆیان گۆڕی بەرامبەر بەئیسلامی رادیکاڵ. نەک تەنها حکومەت بەرامبەر بە ئیسلامی رادیکاڵ، بەڵکو شەریکەکانی ئاسیۆرانسیش لەگەل هاتنی بیانیەکان، کاتێک بە سەیارەکانیانەوە دەڕۆیشتنەوە بۆ ولاتی خۆیان و گومیان دەکردن گوایە کە دزراوە.\nئێستاکە هەمو ئەوروپا چاوی بڕیوەتە فەرەنسا، ئەگەر لەڕابوردودا فەرەنسا توانیویەتی بیانیەک بکات بەفەرنسی، ئێستاکە چۆن لەگەل ئیسلامی سیاسیدا هەڵسوکەوت دەکات. لە هەمان کاتدا ئیسلامیەکانی جیهانیش چاویان بڕیوەتە فەرەنسا وەک قەڵایەک کە بیانەوێت داگیری بکەن. بەرگریکردنی فەرەنساش لە ڕۆژاڤا و دژایەتی کردنی تورکیا هەر لەو ڕووەوەیە. هەرچەندە ئەوەی فەرەنسا دەپارێزێت سیتەمی سیکۆلاریزمەکەیەتی کە زۆر شاز و جێاواز، بە جۆرێک هیچ دینێک ناتوانێت لێوەیەوە بێتە ژوورەوە و کەلێنێکی تێبکات هەتاوەکو قانونی خۆی بسەپێنێت، بەڵام ژمارەی ئیسلامیەکان و چەمکی کۆلۆنیالیزمی فەرەنسی و شەڕی جەزائیر کە هەتاوەکو ئێستاکە لەبیرەوەری باپیرەکانی فەرەنسییەکاندا ماوە و وەک باسێکی تابو دەبینرێت، کاریگەری لەسەر تاکی فەرەنسی هەیە، کە جۆرێک لە دلفراوانی و لە هەمان کاتدا خۆ خەتابارکردنیان هەیە، کە دەرئەنجامەکەی ئەوەیە دەیبینین؛ هەندێک لە کەسایەتی چەپ کەوتونەتە هەڵەوە و شتەکان وەک خۆیان نابینن، نازانن بەرامبەر بە چی خۆیان دەبیننەوە، لەهەمان کاتدا ئەستەمە بۆ تاکێکی مەسیحی بتوانێت لەناخی ئیسلامییەکی ئیخوانی تێبگات کە چی لەناخیدا چ ڕق و قینێک بەرامبەر بەوان حەشارداوە!\nشتەکان وردە وردە گۆرانکارییان بەسەردا دێت؛ ئەگەر لە رابوردودا زاراوەی هاورێ، کەمەغاد؛ (Camarade ) یان هەڤاڵ باو بوو، ئەوا ئەمڕۆ بەئاسانی گەنجان زاراوەی؛ فخێخ؛ frère ، برا، بەکار دەهێنن لەسەر ئاوازی ؛ اخ، وەک ئەخی ئیخوان موسلیمون، ئەم گۆرانکاریانەش زۆر زەقن، بێگومان چەندەها زاراوەی عەرەبی و مەغریبی هاتونەتە زمانی فەرەنسیەوە و گەنجان تەنانەت کەسانی گەڕەکی دەوڵەمەندەکانیش بەکاری دەهێنن وەک چۆن زاراوەی ئینگلیزیش بەهەمان شێوە و شتێکی ئاساییە، بەڵام وشەی برا، وەک هیمایەک بۆ ئیخوان موسلیمین تەواو بەربڵاوە و بێ تاوان نییە.


پاولۆ کۆییلۆ؛ سەما لەگەڵ فریشتەکاندا دەکات – سه‌رده‌م\nپاولۆ کۆییلۆ؛ سەما لەگەڵ فریشتەکاندا دەکات\nسەما لەگەڵ فریشتەکاندا دەکات\nسازدانی دیدار: ڤالێری رایس\nلە ئینگلیزییەوە: شێرزاد حەسەن\nپایزی پار بوو، كە من لەسەر ئینتەرنێت پەیوەندیم بە پڕ فرۆشترین نووسەری برازیل-ی كرد، خاوەنی ڕۆمانی «كیمیاگەر» و دەیەها ڕۆمانی دیكەی بەناوودەنگ، من واقم وڕماو بووم لەبەردەم وەها بەجیهانیبوونێكی بەربڵاوی ئەم نووسەرە. لە نیویۆرك و لە هۆتێلەكەی خۆی بوو لە «میلان»، كە یەكدیمان دواند، لە هەموو لایەكەوە عاشقانی ئەدەبەكەی بە پرسیار گەمارۆیان دابوو، لە میسر-ەوە بۆ سوید و ئیسپانیا و ئێران و شوێنانی دیكە. هەموان دەیان خواست بزانن كە لە كام سەرچاوە و لە كوێوە بیر و خولیاكانی بۆ دێت، خوو و خدە و هەڵسوكەوتی چ جۆرێكە، داوای ڕێنماییان لێ دەكرد، كە ئەوانیش چۆنچۆنی بە دوای گەنجینەی شاراوەی نێو زاتی خۆیاندا بگەڕێن و بیدۆزنەوە. ناوبانگی سەرسامكەری پاولۆ كۆییلۆ لە كتێبەكانییەوە هاتووە، كە بۆ شەست و سێ زمان وەرگێڕدراون، لە هەموو شوێنێكدا دڵی خوێندەوارانی بە لای خۆیدا ڕاكێشاوە، زۆر بە قووڵی و زۆر بە سادەیی لە ڕێگەی ئەو پەیامە ڕۆحانیانەی خۆیەوە خەڵكی لە دەوری خۆی كۆ كردۆتەوە.\nئەو نووسەرە تەمەن پەنجا و نۆ ساڵە و زێدە خۆشەویستە بە هەوەسی خۆی حەزی كرد بمبا و بمهێنێت، ئەوەبوو بەم دواییە لە ماڵەكەی خۆیدا و لە «پاریس» ەوە زەنگی بۆ لێ دام بەو نیازەی كە سەبارەت بە دوا كتێبی قسان بكەین: كتێبی «جادووگەرەكەی پۆرتۆبیللۆ»، قسە لەسەر ئەوەی لەبەرچی حەز دەكات سەما بكات، باسوخواسێك لەمەڕ «كەتالۆسیزم»ە دژوار و پڕ لە قرتوپرت و دوودڵییەكەی، یان بۆچی زۆر گرنگە باوەش بۆ خۆشەویستی بكەینەوە، هەتا گەر خودی خۆشەویستی ببێتە مایەی دەردەسەری و ئازار و تلانەوەش.\nچۆن بڕیارت دا كە سەبارەت بە جادووگەر بنووسیت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: یەكەم جار بیرم لەوە دەكردەوە بە وردی شتێك سەبارەت بەو لایەنە و دیوی مێینەیی كە لە خوداوەند- دا هەیە بنووسم. شتێكە كە ئێمە بایەخێكی زۆری پێ نادەین، بە لایەنی كەمەوە لەنێو شارستانییەتی خۆماندا. سێ ئایینە سەرەكی و بەربڵاوەكە – مووساپەرستی، عیساپەرستی و ئیسلام – بە جۆرێك لە جۆرەكان نكوڵی لەوە دەكەن، كە خودا بۆ خۆی ڕەهەند و ڕووییەكی مێینەیی هەبێت. هەرچۆنێك بێت، گەر ئێوە بچنە ناو دەقە پیرۆزەكان، لەوێدا ئامادەگییەكی مێینەیی – فێمینی – دەبینن. دووەم پاڵنەر بۆ ئەم هەوڵەم خواستێك بوو بەوەی بتوانم ئەم بابەتە بە واقیعێكی بەرچاو و بەرجەستە ببەستمەوە، بەو مانایەی كە هەست بكەین بە چواردەوری ئێمەوە چی دەگوزەرێت. بۆ من هەموو شتێك پیرۆزە، سەرەتا بەم سەرزەمینەوە دەست پێ دەكەم، بەڵام دەچمەوە سەر پیرۆزكردنی هەموو ئەو شتانەش، كە بە دەستی مرۆڤ دروست كراون.\nدوا جار.. كتێبی «جادووگەری پۆرتۆبیللۆ» سەبارەت بە خەڵكانێكە، كە دەوێرن چەند هەنگاوێك بنێن ڕووەو گەشتێكی رۆحی نائاسایی. هەر لە ئێستاوە وەك جادووگەر ناسراون – دەی باشە، جادووگەر وشەیەكە كە پڕ بووە لە كینە و لایەنگیری و ئازار و زیان و لەڕێ لادان و حوكمی خۆڕاییو جۆرێك لە ستەمگەری. ئەم كتێبە سەبارەت بە هەموو ئەو شتانەیە. جادووگەر كەسێك بووە، كە لەگەڵ یاسا و ڕێسا و دەستوورە دامەزراوەكاندا كۆك و گونجاو نەبووە، بۆ هەمیشە هەوڵی داوە ئازا بێت و بوێرێت دوورتر بڕوات و پەرژینەكان بشكێنێت و بە ڕۆحێكی ئاهەنگسازییەوە ڕوو لە ژیان بكات، نوقمی خۆشەویستی بێت، شاد و خۆشبەختانە لەزەت لە زیندەگی بكات ئەو كاتەی سەرگەرمی ژیانە.\nلە كتێبەكەتدا كارەكتەرێك دەڵێت: «هەر هەموو ژنەكان جادووگەرن». تۆ لێرەدا مەبەستەكەت لە ڕوانگەیەكی جوان و پۆزەتیڤەوە هاتووە؟\nپاولۆ كۆییلۆ: هەڵبەت.. بەڵێ.. بەڵێ.. بەڵێ. هەموو خانمان وردو بە سەلیقەترن سەبارەت بەو توانایەی هەیانە بۆ تێگەیشتن و هەستكردن بە كەسەكان و شتەكانی دەوروبەر، لەوەدا پێش پیاوان كەوتوون. كەواتە.. ئافرەتان بۆ هەزارەها ساڵە لە باری مرۆیی و ڕۆحییەوە كپكراون و سەركۆنە كراون، ئارەزووەكانیان خنكێندراون و جڵەوگیر كراون، ئەوەش بەوە كۆتایی هات، كە ئەوان هەستی شەشەمیان پتر گەشە بكات، لە پاڵ پەیداكردنی بەهرەیەكی زۆرتر لە تێڕامان و بیركردنەوەو خۆشەویستی. ئەوەشیان شتێك بوو كە ئێمە زۆر بە زەحمەتو ماوەیەكی درێژترمان ویست، تاوەكو دانی پێدا بنێین و قایل بین بەوەی كە ئەوان و ئەو توانا دەگمەنەیان بەشێكە لە كۆمەڵگە. ئێمە هەوڵ دەدەین واقیع وەك دیوە فیزیكی و بەرجەستەكەی ببینین، بە واتا لەو دیوە مادییەی دوورتر و واوەتر ناڕوات، بەڵام ئەو شتەی بۆ هەموومان پێویستە، كە ژنانیش دەگرێتەوە، پەرەپێدان و بەهێزكردنی زۆرتری ئەو ڕەهەندە مێینەیی و ژنانییەی ناو زاتی خۆمانە، كە دەكات وردبینی و سەلیقە و ژیری و پێشبینی، بە واتا كراوە بین بۆ بینین و دەركپێكردنێكی تازە بە واقیع، كە دیارە بە گشتی لەوەدا ئافرەتان كراوەترن.\nبۆچی تۆ وا بیر دەكەیتەوە، كە زۆرینەی خەڵكی لە بەرامبەر ئەو ڕەهەند و ڕووە مێینەییەی یەزدان – دا هەست بە هەڕەشە دەكەن؟\nپاولۆ كۆییلۆ: چونكە ئەوەیان وا دەخوازێت، كە ئێمە پتر پێشوازی لە خۆشەویستی بكەین وەك ڕێبەر و پێشەنگێك بۆ ئاڕاستەكردنی هەموو ژیانمان. كەچی ئێمە وا ناكەین لە ترسی ئەوەی نەبا بتلێینەوە و ئازار بچێژین. لەوە دەچێت ئێمە قیبلەنوماكەمان بزر كردبێت و جڵەوی خۆمان بۆ نەكرێتو نەزانین ڕووگەمان لە كوێیە. لەوە دەچێت پەلمان بگرن و بمانخەنە سەر ڕێگایەك، كە نەزانین بۆ كوێمان دەبات.\nبۆچی خۆشەویستی بۆ زۆربەمان وەها سەختگیر و كوشندەیە، كە ناتوانین پەسندی بكەین و باوەشی بۆ بكەینەوە؟\nپاولۆ كۆییلۆ: چونكە لە ناوئاخندا هەڵگری ئازار و تلانەوەیە. تۆش ئەوە دەزانیت. دەی باشە.. یەكەمیان ئەوەیە كە خۆشەویستی گرنگترین هەستوسۆزە لە ژیاندا. دووەمیان كە مەرجە بیزانین: خۆشەویستی خەسڵەتێكی تەواو كێویانەی هەیە، كە لەوەدایە ڕووەو بەهەشت یان دۆزەخ بمانبات. من ناڵێم خۆشەویستی بۆ هەمیشە دەتباتە بەهەشت. دەكرێت ژیانت ببێتە مۆتەكە و مێردەزمە و سواری سەرت بێت، بەڵام ئەوەش وتراوە كە خۆشەویستی ئەوە دەهێنێت ڕیسك بكەیت و مل لە تیغ بسوویت.\nلە ناوئاخنی كتێبەكانی تۆدا بۆ هەمیشە كێشەی ئەو ئەگەرە لەئارادایە، كە مرۆڤ ئەو رێڕەوە رۆحانییە بدۆڕێنێت، گەر كەوتە ناو خۆشەویستییەكی ڕۆمانتیكی چ وەك نێر و چ وەك مێ؟\nپاولۆ كۆییلۆ: بە دڵنیاییەوە. بەڵێ.. وایە. ئەوەشیان شتێك نییە مرۆڤ لێی بترسێت.\nبەڵام لەوە دەچێت كارەكتەرەكانت هەر بە ڕاستی كەم و زۆر ئەو ترسەیان هەبێت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: بەڵێ.. چونكە ئێمە وەك بنیادەم ترسێكی وامان لە دڵدایە، كە لەمیانەی خۆشەویستی ڕۆمانتیكی ڕۆحی خۆمان لەدەست بدەین، بەڵام لە كۆتایی ڕۆژدا – زۆر چاكە.. بسرەوەو ئارام بە.. خۆش ڕابوێرەم چونكە دوا جار ژیان و زیندەگی هەر وا بووە.\nهەروەها لەم كتێبەی تۆدا مۆسیقا فاكتەرێكی مەزنە. ئەرێ تــۆ سەما دەكەیت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: هەڵبەت سەما دەكەم. ئەو كاتەی سەما دەكەم، بیر لە هیچ شتێكی دیكە ناكەمەوە. هەنووكە كە لێرەم.. بە هەموو بوونێكمەوە لێرەم، كە لەناو گەرمەی سەمادا بم، بە تەواوی لەوێندەرم. تۆ تێم دەگەیت؟ ئەو هەستەش لەوەدا چڕ دەبێتەوە، كە من لە خۆم دوور كەوتبێتمەوە. بە واتا ڕۆحم لە تەك فریشتەكاندا سەما دەكات و لەشیشم لە تەك ژنەكەمدا سەما دەكات.\nئەوە چ مۆسیقایەكە كە سەمات پێ دەكات؟\nپاولۆ كۆییلۆ: ئەها، نەوەی من.. هەموومان لەسەر مۆسیقای «رۆك ئاند رۆڵ» ی كلاسیك ڕاهاتبووین. ئەگەر ئێستا بچیتە ناو هەر یانەیەكی سەمای شەوانە، چیتر گوێت لەم جۆرە مۆسیقایە نابێت. بە تەنها گوێت لەو زرموكوتە دەبێت: بانگ بانگ.. بووم بووم، كەواتە من ناچارم لەسەر ئەم مۆسیقایە سەما بكەم. من نازانم كێ گۆرانی دەڵێت، ناشزانم جێبەجێكەر كێیە و كۆی باندەكە كێ ڕای دەپەڕێنێت. من تەنها حەز دەكەم بچم بۆ یانەكەو لەوێندەرێ سەما بكەم، چونكە من هەست دەكەم لە ڕووی سۆزدارییەوە سەماكردن بە تەواوی هاوسەنگیم دەپارێزێت. جار و بار زۆر پێویستە لە ڕێگەی سەماوە كۆنترۆڵی خۆمان لەدەست بدەین، بە لای كەمەوە هەفتەی جارێك.\nئەو كاتەی كە لە ماڵەوەیت مۆسیقا دەخەیتە سەر …\nپاولۆ كۆییلۆ: ئەوەیان شتێكی تەواو جیاوازە.. بەڵێ. وەلێ جیاوازییەكەی لەوەدایە، بۆ نموونە.. من ناتوانم بنووسم و لە هەمان كاتدا گوێ لە مۆسیقا یان گۆرانی بگرم. چونكە ئەو كاتە مۆسیقاكە ئەوەندە بەهێز دەبێت، كە لە نووسین ڕامدەگرێت و ناچارم دەكات بەوەی كە گوێی بۆ ڕادێرم. كەواتە من ناتوانم گوێ لە مۆسیقایەكی وەك جۆری «موزارت» بگرم.. تۆ دەیزانیت؟ چونكە ئەو جۆرە مۆسیقایە ئاهەنگسازە و دەم خاتە سەر هەوای شان بادان. نەخێر..نا. سەبارەت بە خۆم مۆسیقا داوام لێ دەكات، كە بە تەواوی خۆمی بۆ تەرخان بكەم.\nلە كارەكانتدا زۆر جاران ئاماژە بەو ناكۆكییە دەكەیت، كە لە نێوان یاسا و ڕێساكانی كڵێسا و فەرموودە و ڕێنماییەكانی ئینجیل- دا هەیە. تــۆ گەرەكتە شتێك سەبارەت بە ڕیاكاری و دووڕوویی لەوێــدا بدركێنیت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: من بە تەنها دەتوانم قسە لەسەر ئایینەكەی خۆم بكەم، كە كاسۆلیكی-م. من كاسۆلیكیم، چونكە خۆم هەڵم بژاردووە، هەروەها دەچم بۆ نوێژی بەكۆمەڵ لە كڵێسا، كە هەمدیس خۆم هەڵم بژاردووە. ئەوەیان كەوتۆتە دەرەوەی ویستی ئازادانەی خۆم، بەڵام دواتر كە من لە هەندێك جاردا بەریەككەوتنێكی مرۆیانە دەبینم، كە بە تەنها لە چوارچێوەی سرووت و نەریتێكی پیرۆزدا ڕێزی دەگیرێت، ئەوسا بە خۆت دەڵێیت: ئۆهـ.. وای خودای من، ئەوەیان هەمان ئەو شتە نییە، كە عیسا پێغەمبەر وتوویەتی. عیسا زۆر كراوەتر بوو – پڕ بوو لە خۆشی و شادی و ژیان، چونكە ئەم كەسێك بوو بۆ هەمیشە لە گەشت و گەڕان نەدەكەوت، ژنان بە دەورییەوە بوون، شەرابی دەخواردەوە. تۆ دەزانیت كە ئەم گفتوگۆی سەیر و مەزنی هەبوو لە تەك مرید و شاگردەكان و شوێنكەوتووەكانی.\nلەو كڵێسایەی هەنووكە من پێوەی پەیوەستم، زۆر لە جاران پتر، سەردارەكانی دژ بە هەر ڕێڕەوێكی سرووشتیانەی مرۆڤدۆستی و مرۆڤپەروەرین. ئەم پاپا تازەیەی كە هاتووە كارەساتە، با ڕوونتر بدوێم.. من نیازم نییە بەرگری لە پاپایەك بكەم، بۆ نموونە.. كە دژ بە بەكارهێنانی «كۆندۆم» وەستاوەتەوە. من ئامادە نیم بەرگری لە پاپایەك بكەم، كە وا مەزەندە بكات هێشتا لە سەدەكانی ناوەڕاستدا دەژین و بڕوای وا بێت كە بیروباوەڕی كاسۆلیكی تاقانەیە و هەر خۆمان ڕاستین. ڕەنگە هەنووكە تۆ لێم بپرسیت: تۆ بۆچی وەك كاسۆلیكی خۆت دەناسێنێت، گەر لەگەڵ پاپا و قەشەو سەرۆك قەشەكان و پیاوانی ناو كڵێساكە یەكدی ناگرنەوە؟ زۆر چاكە.. وەڵامی من ئەوەیە: چونكە بۆ من ئایینەكەم زۆر بایەخدارتــرە لەو پیاوانەی كاری تێدا دەكـەنو ئاراستەی دەكــەن.\nبەڵام سرووتەكانی نوێژی بە كۆمەڵ لە كڵێسا و فەرموودەكانی عیسا لە لای من پەسندن. ئەوە ئێمەین كە پاپامان هێشتۆتەوە. نوێژە بەكۆمەڵەكە بۆ من ڕاز و نهێنی تێدایە، ئەوەش بۆ من سرووتێكی تەواو و بێ كەموكوڕییە.\nلەسەر ئاستی هەموو جیهاندا ململانێ و ناكۆكی ئایینی تین و تاوی پتری سەندووە. ئەوەیان چۆن وای كردووە خەڵكی پتر برسی كتێبەكانی تۆ بن، كە خەڵكی سەر بە مەزهەب و ئایینی جیاواز پەنای بۆ دەبەن؟\nپاولۆ كۆییلۆ: من نازانم بۆچی كتێبەكانی من لای ئەو خەڵكە پەسندن، چونكە من بۆ ئەوە دەنووسم تاوەكو لە خۆم تێبگەم. ئەو كاتەی من «جادووگەر»م نووسی، واو، من هەموو ئەو بیرو بۆچوونانەم لە مێشكدا هەبوو، وەك مەتەڵ. كەواتە من دەبوو هەموویان پێكەوە گرێ بدەم، تاوەكو هەموو وێنەكە بە تەواوی ببینم و تێبگەم. كەواتە ئەو كاتەی من دەنووسم، ئەوسا روون و ئاشكراتر خۆم دەبینم.\nمن كە دەنووسم زۆر گەرماوگەرم و خۆڕسك سەرگەرمی ئەو كارەم. من بابەتەكانی خۆم لەو شتانەوە دادەتاشم، كە هانم دەدەن و دەموروژێنن و دنەم دەدەن. ئەو كاتە كتێبەكانم فرۆشی لە سەرتۆپی لیستەكەدایە. ئەوەشیان بۆچی؟ زۆر چاكە.. من نایزانم بۆ. لەوانەشە ئەو رۆژەی من نهێنییەكەی دەزانم، ببێتە مایەی دۆڕانی ئەو سەلیقەیە و گەرموگوڕی و خۆرسكییەم لە نووسیندا. ئەوسا ناچار چەند بارە خۆم دووپات بكەمەوە. ئەو كاتە لە خۆم ون و نامۆ دەبم، چونكە كتێبەكەم چیتر نابێتە ئامڕاز و ڕێگەیەك بۆ خۆدۆزینەوە. كتێبەكە بە تەنها وەك بەرهەمێك، یان كاڵایەك دەكەوێتە بەر چاوان. ئەوساش بۆ من بە تەواوی مانای خۆی دەدۆڕێنێت.\nئایا ئەو دۆخ و شێواز و زەمینەسازییە چین، كە وا لە تۆ دەكەن لە ڕووی فیزیكی و ڕۆحییەوە ئامادەی نووسین بیت؟ هەندێك لەو سرووت و نەریتانە چین، كە تۆ بۆ نووسین گڕ دەدەن و پێویستت پێیانە؟\nپاولۆ كۆییلۆ: باشترین ڕێگا بۆ ئەوەی ئیلهام و سرووش بۆ نووسین بخوازیت- كە تایبەت بە خۆم بێت- بینینی خەڵكە. كە تۆ ڕووبەڕووی خەڵكی دەبیتەوە، فێر دەبیت و گوێ دەگریت. هەندێك جاریش گوێت لە خۆت دەبێت. تۆ دەكەویتە بەردەم ئاوێنەوە. تۆ باشتر خۆت دەبینی. من دوو ساڵ جارێك كتێبێك دەنووسم. من بە یەك مانگ ئەو كتێبە تەواو دەكەم، چونكە پێشتر كتێبەكە لەناو ڕۆحمدا تەواو بووە و نووسراوە. هەڵبەت دواتر.. وەك هەلومەرجێكی مرۆیی من تێكەڵ بە ژیان دەبمەوەو بەشی خۆم لەو زیندەگییە لە تەك ئەوانیدیكەدا ڕێدەخەم. چونكە تۆ ناچاریت بەوەی پشكی ئەو بەشدارییەت هەبێت. گەر بەشدار نەبیت، ئیدی ون دەبیت.\nئەی سەبارەت بەو پەڕی پەلەوەرە چی دەڵێیت؟ گوایە دەڵێن كە تۆ چاوەڕوان دەبیت بۆ ئەوەی ئەو پەڕە سپییە ببینیت بەر لەوەی بنووسیت…\nپاولۆ كۆییلۆ: ئۆو.. پەڕە سپییەكە. وایە.. وایە.. وایە. ئەوەیان خوویەكە خۆم دروستم كرد. ئەو كاتەی تەمەنم چل ساڵ بوو، هێشتا هیچ كتێبێكم بڵاو نەكردبۆوە، بەڵام خەونێكم هەبوو كە ببم بە نووسەر. من ئەو حەجەی خۆم بەجێگەیاند. بۆ ماوەی پەنجاو شەش ڕۆژ بە پیادەڕەوی ڕێگەم گرتە بەر بەو نیازەی بچمە سەر مەزاری «سەینت جەیمز-ی پیرو پیاوچاك» لە سانتیاگۆی – ئیسپانیا. ئەوسا وتم، « ئاهـ خودای من.. خەونی من ئەوەیە ببم بە نووسەر، بەڵام من هەمیشە دوای دەخەم.»\nهەر ئەو كات بە خۆمم وت، « ئەگەر ئەمڕۆكە من پەڕی سپی پەلەوەرێك ببینم، ئەوەیان دەبێت بە هێما و نیشانەی ئەوەی خودا دەیخاتە بەر چاوی من، تاوەكو كتێبێكی تازە بنووسم.» هەر ئەو وەختە من پەڕێكی سپیم بینی بەسەر پەنجەرەی دوكانێكەوە. هەر لەو ساوە.. لە مانگی یەكەمی هەر دووەمین ساڵێكدا، واتا ساڵ نا ساڵێك پێویستیم بەوەیە كە پەڕێكی سپی ببینم. ئەو ڕۆژەی دەیبینم، دەستوبرد بۆ نووسین ئامادە دەبم. هەڵبەتە من رۆژانە پەڕی سپی هەڵوەریوی باڵندەكان دەبینم، بەڵام بینینی پەڕێكی سپی لە مانگی بەفرانباردا ڕێك تایبەت بە خۆمە. هەڵبەتە من پەڕێكی سپی زۆر و زەبەندم لە ناو بەرگی نامەكاندا پێدەگەن، كە خوێنەرەكانم بۆم دەنێرن، بەڵام گەرەكمە پەڕە سپییەكەی خۆم بدۆزمەوە.\nدوای ئەوە تۆ خەریكی چی دەبیت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: هیچ.\nهەست دەكەم ئەوەیان جوان بێت!\nپاولۆ كۆییلۆ: من لەم قۆناغەدا خەریكی هیچ نیم بێجگە لە ژیان، بە تەنها سەرگەرمی زیندەگیم و هیچی دیكە، یان خۆم دەدەمە دەست «با»، تاوەكو بە كەیفی خۆی بمبات. پەڕە سپییەكەی من لە ئایندەدا هەر دەبێت لە بەفرانباری 2008 دا دەربكەوێتەوە. تا ئەو حەلە من زۆر چاك خەریكی خۆمم.. خۆش دەگوزەرێت، من دەژیم. خەڵكی دەبینم. من سەرگەرمی سەما دەبم. هەرچییەكی كە خۆم حەزی پێ بكەم.. درێغی ناكەم و دەیكەم.\nدوا پرسیارم: بۆ تۆ خودا چی دەگەیەنێت؟\nپاولۆ كۆییلۆ: خودا كردارێكە بۆ من، فەرمانێكە و تافێكە. خودا ڕەفتار و كردەوەیەكە، جوڵەیە.. ئیش و كارێكە. بەڵێ خودا- تەنها كردارە. ڕاستی ناتوانیت پێناسەی بكەیت.\nئەو كاتەی مووسا پێغەمبەر دەپرسێت، «تۆ كێیت؟» یەزدان دەڵێت: «من منم.»\nئەم ناڵێت من ئەمە و یان ئەوەم یان واو وام. تەنها بە وشەیەك دەژنەوێت، «منم.»\nكەواتە.. وا مەزەندە دەكەم ئەوەیان پوخترین پێناسەیە، ئاخۆ تۆش دەیزانیت؟ ئەم ئەوەیە!\n* بەرواری سازاندنی دیدار: 2006


چەند ڤایرۆسێک تێکەڵبوو.. دواجار زانایان لە نهێنی زوو گەشەکردن و بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا تێگەیش\nبۆچى تواناكەى 1000 هێندەى ڤايرۆسەكانى تر؟\nلە كۆتاييدا زانايانى پەيمانگاى فرانسيس كريك لە بەريتانيا توانيان لەوە تێبگەن كە ڤايرۆسى كۆرۆناى نوێ COVID-19 چۆن گەشەى كردووە و بۆچى بەو شێوە ئاسانە بە جيهاندا بڵاودەبێتەوە، جەختیش كراوەتەوە كە ڤايرۆسەكە لە يەكگرتنى چەند ڤايرۆسێكەوە دروست بووە.\nگۆڤارى "نيوز ويك" بڵاويكردوەتەوە، تيمێكى پەيمانگاى "فرانسيس كريك" بە سەرۆكايەتى ئەنتۆنى ووربڵ و دۆناڵد بێنتۆن توانييان بگەنە ئەوەى كە ڤايرۆسى كۆرۆنا وەك هەر ڤايرۆسێكى تاجى تر وايە و لەڕێگەى پرۆتينەكەيەوە دەتوانن بچێتە خانەى مرۆڤەوە.\nئەوەش هاتووە، كۆرۆناى نوێ زۆر لە ڤايرۆسى كۆرۆناى شەمشەمەكوێرە كە بە RaTG13 ناسراوە دەچێت و لێكچونيان 97%ە.\nبەپێى ڕاپۆرتەكە، شارەزايان ئەوەيان بۆ دەركەوتووە كە پرۆتينى كۆرۆناى نوێ سەقامگيرترە لەچاو RaTG13، ئەوەش واى كردوە كە تواناى ئەوەى هەبێت 1000 هێندەى كۆرۆناى شەمشەمەكوێرە زياتر بچێتە خانەكانى مرۆڤەوە.\nزانايانى لێكۆڵينەوەكە باسيان لەوەكردوە، لێكۆڵينەوەكەيان ئەوە ئاشكرا ناكات كە بنچينەى ڤايرۆسەكە چييە بەڵام هاوكاريان دەكات لە چۆنێتى گەشەكردنى تێبگەن، ڤايرۆسەكە لە يەكگرتنى چەند ڤايرۆسێكى ترەوە هاتووە و لەيەك ڤايرۆسدا گەشەيان كردوە.\nسەبارەت بە چۆنێتى يەكگرتنەكە پێيان وايە، لەوانەيە گياندارێك تووشى زياتر لە يەك جۆر ڤايرۆسى كۆرۆنا بووبێت و لەناو لەشى ئەو گياندارەدا يەكيان گرتبێت و بووبێتە يەك ڤايرۆس.\nشارەزايان پێيان وايە كۆرۆنا زۆر خێراتر لە ڤايرۆسەكانى هاوشێوەى بڵاودەبێتەوە و ئەوەش هۆكارە بۆ ئەوەى كە ژمارەيەكى زۆر خەڵك توشبوون.\nتائێستا لە جيهاندا زياتر لە 12 مليۆن و 665 هەزار كەس تووشى ڤايرۆسى كۆرۆنا بوون و نزيكەى 564 هەزار كەسيش گيانيان لەدەستداوە، ژمارەى توشبوانيش بەشێوەيەكى ترسناك بەردەوامە لە بەرزبوونەوە، بەپێى وتەى زانايان ئەو ژمارە توشبووە زۆر لە ژمارەى توشبوانى ڕاستەقينە كەمترە، چونكە زۆرينەى توشبووان نيشانەكانيان تێدا دەرناكەوێت بۆيە نازانرێت كە توشبوون.


چەكدارە شیعەكان هەڕەشە لە هەرێم دەكەن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nچەكدارە شیعەكان هەڕەشە لە هەرێم دەكەن\nگروپی چەكداری شیعەمەزهەبی عێراقی رەبعوڵڵا لە بەغدا خۆپیشاندانی چەكدارییان ئەنجامدا لە بەیانی ئەمڕۆ پێنج شەممە.\nگرووپە چەكدارییەكەی شیعە لە راگەیەنراوێكدا هۆشداریی توندیان دایە مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق لە بارەی نرخی دۆلارەوە، داوایان كرد نرخی دۆلار دابەزێنرێتەوە و بەهای دیناری عێراقی بەرز بكرێتەوە.\nهاوكات هۆشداریشیان دایە هەندێك لایەنی سیاسی عێراق كە چی دیكە پەسەندكردنی بودجە دوا نەخەن، لەبەر بەرژەوەندییە تایبەتەكانی خۆیان بە پێچەوانەوە بێدەنگییان درێژە ناخایەنێت.\nئەو گرووپە هەڕەشەیان لە هەرێمی كوردستانیش كرد لە پاڵ لایەنەكانی دیكەدا داوایان كرد پارێزگاكانی باشوری عێراق فەرامۆش نەكرێن.\nئەم گرووپە چەند كردەوەیەكیان ئەنجامداوە لە بەغدا لەوانە سوتاندنی بارەگای كەناڵی ئێم بی سی سعودی و بارەگای پارتی دیموكراتی كوردستان لە بەغدا.\n“پابەند نەبوونی هاووڵاتیان ئاماری كۆرۆنا بەرز دەكاتەوە”\nكەش و هەوای هەرێم


"كورد كرێ چی و پەنابەر نیە"\n"كورد كرێ چی و پەنابەر نیە"\nبه رواری داگرتن : 2018-04-19 15:49\nدیاربەكر - زەكەریا یاپجی ئۆغلۆ سەرۆكی گشتی هودا پار لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانی سەبارەت بە چارەسەری"كێشەی كورد" هەڵوێستی پارتەكەی بڵاو كردەوە.\nیاپجی ئۆغلۆ لە لێدوانەكەیدا وتی پێویستە چارەسەری "كێشەی كورد" بە دادپەروەری بكرێت، كورد كرێ چی و پەنابەر نیە كورد خاوەنی ئەو وڵاتەیە لەو كەسانەن كە ئەو وڵاتەیان دامەزراندوە.\nیاپجی ئۆغلۆ ئاماژەی بەوەكرد بەر لەوەی تورك بێنە سەر خاكی ئەنادۆڵ كورد بەهەزاران ساڵ لە سەر ئەوخاكە ژیاون:" گەڵی كورد لەگەڵ براكانی تورك مێژویان بەیەكەوە هەیە، لە ساڵی 1071 بەیەكەوە قەتحی ئەنادۆڵیان كرد لە ساڵی 1514 ڕێگایان لە گەڵانی تری ئیسلام كردەوە، لە ساڵی 1915 دەرگای بۆغازی جاناقەلی لە ئیمپریالیزمەكانی ڕۆژئاوا گرت. بۆیە گەڵی كورد نەپەنابەرە نەكرێ چیە بەڵكو خاوەنی دامەزرێنەری ئەو وڵاتەیە.\nكورد بەسەدان ساڵ لەگەڵ گەڵانی تر ژیاون بەڵام كاتێك بیری نەتەوەی سەری هەڵدا كێشەكان دەركەوتن. لەو كات ناسنامەی كورد دژایەتی كراوە، لەگەڵ ئەوەی دانیان بەبونی كرد دانابو بەڵام شێوازێكی باشیان بەكار ناهێنا لەگەڵ كورد. دواتر كێشەی كورد بەرەو خراپتر چوە. كەچی بانەگەشەی ئەوە دەكرا مافی كرود دراوە هیچ كێشەی نیە. كێشە كۆتای نەهاتوە. بەردەوامی هەیە. كێشەی ئێمە بەتەواوی دەبێت چارەسەری بكرێت.\n"دەبێت زمانی كوردی بكرێتە زمانی فەرمی"\nیاپجی ئۆغلۆ، لەبەردووامی قسەكانیدا وتی:" دەبێت دەوڵەتی توركیاو سوریاو عێڕاق و ئێران ئەو كێشەیەی هەیانە بەرامبەر كورد بەركاری نەهێن. دەبێت بۆ چارەسەری كێشە ببنە هاوكار. دەبێت كۆتای دژایەتی زمانی كوردی بێت. دەبێت هەمو كەسێك بەزمانی دایك پەروەردە ببینێت. هەروەها زمانی كوردی ببێتە زمانی فەرمی." (İLKHA)\nبليته كان دیاربكر،هودا پار،كورد،كێشە،زمان،فەرمی،دایك


هەوڵەکانی هەرێمی کوردستان بەردەوامە بۆ بە جینۆسایدناساندنی دۆسییەی ئێزدییەکان لە ئاستی جیهاندا\nوشەی"زۆرینە"و"کەمینە" لە قورئاندا\nئەیلول 14, 2021\nشۆڕشی سەلماندنی ئیرادە و گەڕاندنەوەی ھیوا\nئەیلول 12, 2021\nئێن ئاڕتی یاری بە عەقڵی خۆی دەکات یان بە بینەرەکانی؟\nئەیلول 13, 2021\nبەپێی ڕاپۆرتی ڕۆژنامەیThe Korea Herald : زیاتر لە 450 هەزار …\nئەیلول 09, 2021\nحکوومەتی هەرێمی کوردستان، هەموو هەوڵێکی خۆی داوە چ لە ناوخۆی عێراق و چ لە دەرەوەی وڵات جینۆسایدی ئیزدییەکان بە فەرمی بناسێنێت، هەرچەندە لە ئاستی ناوخۆیی و هەندێک وڵات سەرکەوتوو بووە، بەڵام بەهۆی ئەوەی کە عێراق لە دادگای نێودەوڵەتیی تاوانەکان ئەندام نییە، ئەم دۆسیەیە لەو دادگا نێودەوڵەتییە نەجووڵێنراوە.\nحەوت ساڵ بەسەر جینۆسایدی ئێزدییەکان تێپەڕی، بەڵام هێشتا ئێزدییەکان بە دەستی برینی قووڵی لەدەستدانی ئازیزانیان دەناڵێنن. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش جگە لە سۆز هیچ هەنگاوێکی پراکتیکی بۆ ساڕێژکردنەوەی برینی ئیزدییەکان نەناوە. لە سێی ئابی ساڵی 2014 لە دوای هێرشی تیرۆریستانی داعش بە سەدان هەزار کەس لە ئێزدییەکان ئاوارە بوون و بە هەزارانیشیان بە بارمتە گیرانیان کوژران. ئەم رووداوە لە سەدەی نویێ زاینی یەکێک بوو لە کارەساتبارترین و دڵتەزێنترین تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی کە جیهانی هەژاند.\nئەوەی تا ئێستا بۆ ئیزدییەکان کراوە زیاتر لە لایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستان بووە چ لە رووی خزمەت و داڵدەدانیان لە هەرێمی کوردستان و چ لە رووی هەوڵەکان بۆ رزگارکردنی رفێنراوان و بەرەو پێشبردنی دۆسیەکەیان بۆ بە جینۆسایدناساندن لە دادگاکانی ناوخۆیی و جیهانی.\nدوو ساڵ لەمەوبەر پەرلەمانی كوردستان، بە زۆرینەی دەنگی ئەندامانی، پرۆژەبڕیاری بە جینۆسایدناساندنی ئێزدییەكانی، پەسەند كرد، بەوەش ڕۆژی سێی ئابی هەموو ساڵێك وەك ڕۆژی كۆمەڵكوژیی ئێزدییەكان دادەنرێت و ئەویادە دەكرێتەوە.\nئەو کات بڕیار درا، جگە لە دیاریكردنی رۆژی كۆمەڵكوژیی ئێزدیەكان، قەرەبووی كەسوكاری قوربانیان بکرێتەوە و خۆشگوزەرانی بۆ ئێزدیەكان دابین بکرێ و چارەنووسی ئەو منداڵانەیش بەهۆی ئەم كارەساتەوە کە بێ دایك و باوك ماون دیاری بکرێت.\nلە هێرشەکەی ساڵی 2014 داعش زیاتر لە شەش هەزارو 500 ژن و منداڵ و پیروپەككەوتەیان بێسەرشوێن كرد، كە تاوەكو ئێستایش چارەنووسی هەزارانیان نادیارە.\nئێزدییەکان دوای هێرشەکە رووبەڕووی ئاوارەیی، برسێتی، راوەدوونانی و کۆمەڵێک کیشەی تر بوونەوە و داعش دەیویست تەواوی ئەو خەڵکە لەناو بەرێت چونکە پێی وایە ئەوانە موسڵمان نین و دەبێت لەناو ببرێن. داعش بە هەزاران کەسی کوشتن و لە گۆڕە بە کۆمەڵەکان حەشاری دان و گەورەترین تاوانی دژی ئیزدییەکان ئەنجام دا.\nدوای هێرشی داعش بۆ سەر شنگال و ناوچەکانی دەوروبەری، بەدەیان گۆڕی بە کۆمەڵ لەو ناوچەیە دۆزراونەتەوە و دواین ژمارەی گۆرە بە کۆمەڵەکان 82 ە کە بەشێکیان تاوەکو ئێستا هەڵنەدراونەوە و بوونی ئەو ژمارە زۆرەی گۆڕی بەکۆمەڵ دەرخەری ئەو راستییەیە کە تاوانی جینۆسیاد دژی ئەوان كراوە..\nحکوومەتی هەرێمی کوردستان چ لە رێگەی رێکخراوەکان و چ لە رێگەی وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان هەوڵی داوە بەڵگەی پێویست بۆ تاوانی جینۆسایدی ئیزدییەکان بدۆزێتەوە بەڵام دوای ئەوەی حەشدی شەعبی بەشێک لە ناوچە کوردستانییەکان و لەوانەش شنگالی داگیر کرد ئیزدییەکان نەک خۆیان وەک پێویست نەیانتوانیوە بگەڕێنەوە زێدی خۆیان بگرە نەیانتوانیوە بە ئاسانی لە چارەنووسی بێسەروشوێێنەکانیشیان بکۆڵنەوە.\nلە ئاستی نێودەوڵەتیش بە هۆی ئەوەی کە عێراق لە دادگای نێودەوڵەتیی تاوانەکان ئەندام نییە، دۆسیەکە لە دادگای لاهای وەرناگیرێت و حکوومەتی عێراق سەرەڕای ئەوەی کە بە قسە پشتگیری کردوون بەڵام بە پراکتیک نایەوێت دۆسیەکە بەرەو پێش بچێت.\nبەهمەن کاک عەبدوڵا ئەندامی لیژنەی کاروباری شەهیدان و ئەنفال و جینۆساید لە پەرلەمانی کوردستان بۆ هەولێر ئاماژەی دا وەک هەرێمی کوردستان هەموو هەوڵیکیان داوە تا وڵاتانی تر هاوشێوەی پەرلەمانی بەلجیکا جینۆسایدی ئیزدییەکان بە فەرمی بناسێنن.\nناوبراو دەڵێ چاوەڕوانیان لە حکوومەتی عێراقیش هەیە بڕیاری دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق بۆ بە جینۆسایدناساندنی ئەنفال و کیمیاباران جێبەجێ بکات، چونکە ئەم بڕیارە دواین تاوانی جینۆسایدی ئێزدییەکانیش دەگرێتەوە و ئەرکی حکوومەتی عێراقە قەرەبووی تەواوی کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان بکاتەوە.\nهاوکات ئاماژەی دا هەوڵەکانیان بەردەوامە بۆ ئەوەی عێراق لە دادگای نێودەوڵەتی تاوانەکان ببێتە ئەندام و لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ئەو تاوانە دژە مرۆڤایەتییەی دەرحەق بە ئێزدییەکان کرا بە جینۆساید بناسێنرێت.\nرێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان جگە لە دەربڕینی سۆز و هەندێک جاریش راگەیاندنی راپۆرت هیچ هەنگاویکی پراکتیکی نەناوە بۆ ساڕێژکردنەوەی دەرد و برینی ئیزدییەکان.\nرێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بە پێویستی زانیوە پاڵپشتی لەم قوربانیان بکرێت و تاوانبارانیش سزا بدرێن و داوای لە عێراقیش کرد بەرپرسیارانە بەرانبەر بەم پرسە بجووڵێتەوە .\nبەپێی دواین ئامارەکان 360 هەزار كوردی ئێزیدی بەهۆی هێرشەكانی داعشەوە ئاوارە بوون، ئێستا 150 هەزار ئاوارەی كوردی ئێزیدی گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان . بەهۆی ئەو كوشتارەی داعش دوو هەزار و 745 منداڵی كوردی ئێزیدی بێباوك مانەوە. هاوکات نزیكەی 100 هەزار كوردی ئێزدی پەنایان بۆ وڵاتانی دەرەوە بە تایبەت وڵاتانی ئەورووپا بردووە، چەكدارانی داعش شەش هەزار و 417 كوردی ئێزیدییان رفاندووە و لەوانەش سێ هەزار و 548 یان پیاو و منداڵی كوڕ بوون و دوو هەزار و 869شیان ژن و منداڵی كچ بوون.


هاوسه‌رگیری له کوردستان ۸.۳ که‌می کردووه - Mehr News Agency\n24 berfanbarê 2017 - 10:40\nNews Code 15483\nله چاو ساڵی رابردوو؛\nهاوسه‌رگیری له کوردستان ۸.۳ که‌می کردووه\nبه‌ڕێوه‌به‌ری ئیداره‌ی تۆمار ی باری که‌سێتی کوردستان ڕایگه‌یاند که له ۸ مانگی یه‌که‌می ئه‌مساڵدا ۹ هه‌زار و ۸۶۹ حاڵه‌تی هاوسه‌رگیری ئه‌نجام بووه که له‌چاو ساڵی ڕابردوو ۸.۳ له سه‌د که‌می کردووه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، موحسن ئاقایی، به‌ڕێوه‌به‌ری ئیداره‌ی تۆمار کردنی باری که‌سێتی له پارێزگای کوردستان به ئاژانسی مێهر وتی: له ۸ مانگی یه‌که‌می ئه‌مساڵدا ۹ هه‌زار و ۸۶۹ حاڵه‌تی زه‌واج (هاوسه‌رگیری) ئه‌نجام بووه.\nئه‌و ئاماژه‌ی دا که شاری قوروه به ۱۲.۴ له هه‌زار زیاترین و سنه به ۷.۷ له هه‌زار که‌مترین ڕێژه‌ی زه‌واجی هه‌بووه. به گشتی حاڵه‌تی زه‌واج کردن به نیسبه‌ت ساڵی ڕابردوو ۸.۳ له سه‌د که‌می کردووه.\nئاقایی وتی: میانگینی ته‌مه‌نی زه‌واجی پیاوه‌کان ۲۶.۸۹ ساڵ و کچان ۲۲.۷ ساڵ بووه. زیاترین ته‌مه‌نی زه‌واجی پیاوان له نێوان ۲۵ بۆ ۲۹ ساڵ بووه. له ژنانیشدا له ته‌مه‌نی ۲۰ بۆ ۲۴ ساڵان بووه.\nئه‌و هه‌روه‌ها ڕایگه‌یاند که ۱.۵ له سه‌دی جیابوونه‌وه له ۸ مانگی ڕابردوودا زیادی کردووه و وتی: له‌م ماوه‌یه ۲ هه‌زار و ۶۹۱ جۆری ته‌ڵاق ڕووی داوه که زیاترینیان له مه‌ریوان بووه و که‌مترینی له سه‌وڵاوا ڕووی داوه.\nئه‌و هه‌روه‌ها له کۆتایدا ئاماژه‌ی دا: میانگینی ته‌مه‌نی جیابوونه‌وه‌ی پیاوان ۳۴.۳۵ له ساڵ و هین ژنان ۲۹.۲۴ ساڵ بووه. هه‌روه‌ها میانگینی ژیانی هاوبه‌شی ئه‌م ڕێژه‌یه که جیابوونه‌ته‌وه، ۶.۴۹ ساڵ بووه. زۆربه‌ی ئه‌و پیاوانه‌ی جیابوونه‌وه‌ته‌وه ته‌مه‌نیان له نێوان ۲۵ بۆ ۲۹ ساڵه و ژنانیش ته‌مه‌نیان له نێوان ۲۰ بۆ ۲۴ ساڵ دایه.\nشایانی باسه که جیابوونه‌وه و زه‌واج نه‌کردن سه‌رچاوه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی زۆری هه‌یه، به‌ڵام له ئێستادا نه‌بوونی کار و پیشه یه‌کێکه له گرنگ ترین هۆکاره‌کانی زه‌واج نه‌کردن و جیابوونه‌وه.


یانه‌ی یۆڤێنتوسی ئیتالی ده‌سته‌واره‌یه‌كی پێشكه‌شی ماورۆ ئیكاردی، هێرشبه‌ری ئه‌رجه‌نتینی یانه‌ی ئینته‌رمیلان كردووه، بۆ ئه‌وه‌ی له هاویندا بیگوازێتەوە بۆ ریزه‌كانی.\nڕۆژنامەکانی ئیتاڵیا بڵاویاکردووەتەوە، یانەی خانمە پیرەکە ئاماده‌یه گرێبه‌ستێكی 5 ساڵی پێشكه‌شی یاریزانە ئەرژەنتیینیەکە بكات و مووچه‌یه‌كی ساڵانه‌ی 8 ملیۆن یۆرۆیی پێبدات، لەگەڵ گۆڕانکاریی مووچە وه‌ك پاداشت لەکاتی بەدەستهێنانی ناسناو.\nسەرچاوەکە ئاماژەی بەش کردووە، کە ماورۆ ئیکاردی لە ئێستادا پەیوەندی باش نییە لە گەڵ یانەی ئینتەرمیلان و دەیەوێت ڕیزی یانەکە بە جێبهێڵێت، ئەمەش وای لە یانەی یۆڤێنتووس کردووە چاوی لەسەر یاریزانە ئەرژەنتییەنیەکە بێت، بۆ ئەوەی لە مێرکاتۆی داهاتوودا بیگوازێتەوە.\nپێشتریش یاریزانی ناوبراو چەندین جار کێشەی لەگەڵ یانەکەدا هەبووە و سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە دەکرد کە بەڕێوەبەری کارەکانی ئیکاردی، کە هاوسەری یاریزانەکەیە، هۆکاری کێشەی یاریزانەکەیە و، هەر بەهۆی ئەوەیش بوو یانەی ڕیال مەدریدی ئیسپانی کاتێک دەیویست بۆند لەگەڵ ناوبراو مۆر بکات، لە بۆندی ئیکاردی کشایەوە.\nجێی سەرنجە، یاریزانە ئەرژەنتینیەکە تا ئێستا چەندین بۆندی بۆ نوێکردنەوەی گرێبەستەکەی لەگەڵ یانەکەی ڕەتکردووەتەوە و پێدەچێت بە بۆندە پێشنیازکراوەکەی خانمە پیرەکە ڕازی بێت و وەرزای داهاتوو ڕوو بکاتە تۆرینۆ و لە ڕیزەکانی یۆڤێنتوسدا یاری بکات.\nبۆ زانین، جگە لە یوڤی، هەریەك لە یانەكانی ناپۆلی، چێڵسی و ریاڵ مەدرید، گرینگیی بە تواناكانی ئەو یاریزانە دەدەن و دەیانەوێ بیبەنە ریزەكانیانەوە.


زمانی کوردی – Yalla\nأرشيف الوسم:زمانی کوردی\nچەند جیاوازییەکی زاراوەیی لە باشوری کوردستان\nئیدریس پاڵانی وەکو هەموومان دەزانین زمانی کوردی بە یەکێك لە زمانە زیندووەکانی جیهان دادەنرێت، وە زیاتر لە ٤٠ ملیۆن کەس قسەی پێدەکات. جیاوازی لە نێوان شێوەزار و زاراوەکان کێشەیەکی گەورە بووە لەبەردەم دامەزراندنی زمانێکی ستانداردی کوردی، جگە لەو جیاوازییەی لە نێوان شێوەزارەکان بەدی دەکرێت، تەنانەت لە ناو یەك شێوەزاریشدا جیاوازی هەیە. ئەم جیاوازییانە تەنها شێوازی …\nمتابعة قراءة “چەند جیاوازییەکی زاراوەیی لە باشوری کوردستان”\nتمّ النشر بواسطةيلا ديسمبر 28, 2017 ديسمبر 28, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: زمانی کوردی،سلێمانی،هەولێر،وشە،کورد،کەرکوكاترك تعليقًا على چەند جیاوازییەکی زاراوەیی لە باشوری کوردستان\nبا بزانین تا چەند لە زمانی سێگردکانی دەزانیت؟…\nسێگردکان ناحیەیەکە سەر بە قەزای کۆیە ، دەکەوێتە خۆرئاوای ناحیەی تەقتەق بە شێوەزاری ڵوڕی قسە دەکەن ، کە زمانێکی تەواو جیاوازە لە ناوچەکانی دەورەبەری… [viralQuiz id=395]\nتمّ النشر بواسطةيلا ديسمبر 21, 2017 ديسمبر 21, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: تاقیکردنەوە،زانا،زانیاری،زمان،زمانی کوردی،شاری سێگردکان،پرسیاراترك تعليقًا على با بزانین تا چەند لە زمانی سێگردکانی دەزانیت؟…\nبا بزانین تا چەند لە زمانی کوردی بەهێزیت؟\nتمّ النشر بواسطةيلا أكتوبر 21, 2017 أكتوبر 21, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: تاقیکردنەوە،زانا،زانیاری،زمانی کوردی،پرسیاراترك تعليقًا على با بزانین تا چەند لە زمانی کوردی بەهێزیت؟\nناوەکانی تری گیانداران لە زمانی کوردییدا\nتمّ النشر بواسطةيلا أكتوبر 3, 2017 أكتوبر 3, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: تاقیکردنەوە،زمانی کوردی،گيانەوەراترك تعليقًا على ناوەکانی تری گیانداران لە زمانی کوردییدا\nچەند زاراوەیەکی باوباپیران لەسەر خاک، بزانە تۆ چەندیان دەزانیت؟\nتمّ النشر بواسطةYalla یه‌ڵڵا أبريل 2, 2017 أبريل 2, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: ئەنجام،جوتیار،رەسەن،زمانی کوردی،زەوی،وەڵام،کوردستان3 تعليقات على چەند زاراوەیەکی باوباپیران لەسەر خاک، بزانە تۆ چەندیان دەزانیت؟\nبڤە یان کخە؟ لە زمانی کوردیدا چۆن مامەڵە لەگەڵ منداڵدا دەکرێت! وەڵام بدەرەوە\nتمّ النشر بواسطةYalla یه‌ڵڵا مارس 1, 2017 مارس 1, 2017 نُشر فيوێستگه‌ی شادیالوسوم: تاقیکردنەوە،زاراوە،زانیاری گشتی،زمانی کوردی،كویز،منداڵاترك تعليقًا على بڤە یان کخە؟ لە زمانی کوردیدا چۆن مامەڵە لەگەڵ منداڵدا دەکرێت! وەڵام بدەرەوە