09:45 - 12/05/2022\nڤیدیۆ... لە سودان بۆ هەڵسەنگاندنی هێزی زاوا، بەر قامچی دەدەن\n(12)ی ئایاری هەموو ساڵێک وەک رۆژی پەرستاران لە جیهاندا دیاریکراوە، بەپێی دواین ئاماری تەندروستی جیھانی کە لە ساڵی 2020 بڵاوی کردۆتەوە لە سەرانسەری جیھاندا (28) ملیۆن پەرستار بوونی هەیە.\nFlorence Nightingaleی بە رەگەز بەریتانی لە (12)ی ئایاری(1820) لەشاری فلۆرەنسا لەدایکبووە و لە (13) ی ئابی (1910)کۆچی دوایی کردووە، بەهۆی ئەوەی چاکسازێکی کۆمەڵایەتیی، ژمێریار و پەرستار بووە، رۆژی لەدایکبوونەکەی کراوە بە رۆژی پەرستاریی لە جیهاندا.\nئەنجومەنی جیھانی پەرستاران لە ساڵی (1956)ـەوە رۆژی(12)ی ئایاری وەک رۆژی جیھانی پەرستاران دەست نیشان کردووە.\nئەم پەرستارە لە شەڕی (قرم)دا لە(1853-1856)چارەسەری سەربازە بریندارەکانی شەڕی دەکرد، بە چەشنێک لە کۆی کاتەکانی ژیانی لە ڕۆژێکدا چارەسەری سەربازە بریندارەکانی دەکرد.\nNightingale لە ساڵی (1860) لە نەخۆشخانەی (St Thomas) شاری لەندەن قوتابخانەیەکی تایبەت بە پەرستاریی کردەوە، بەمەش پەرستاریی بردە قۆناغێکی نوێوە و بوو بە یەکەم قوتابخانەی پەرستاریی مەدەنیی.\nلە دوای بڵاو بوونەوەی کۆرۆناوە پەرستاران لەگەڵ پزیشکان لە ریزی پێشەوەی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنادان لەو وڵاتانەی کە کۆرۆنا زۆر تیایاندا بڵاوە ، پەرستاران رۆڵیکی گەورەیان بینیوە لە پاراستنی گیانی ئەو کەسانەی کە بەھۆی توشبونیان بە کۆرۆنا دەبرێنە نەخۆشخانەکان.\nرێكخراوی تەندروستی جیهانی لە راپۆرتەکانیدا باسی له‌وه‌كردوه، "لەمیانی بڵاوبونەوە و تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی كۆرۆنادا، خزمەتگوزارییە تەندروستییەكانی سەرتاسەری جیهان تێكڕا پێویستیان بە(5.9)ملیۆن پەرستار هەیە".\nهاوكات بەپێی ئامارەكان ژمارەی پەرستاران لە ماوەی نێوان ساڵانی (2013) بۆ (2016) بە ئەندازەی (4.7) ملیۆن كارمەند زیادیكردوە.\nبەپێى راپۆرتی سەنتەری کۆنترۆڵکردن و پێشگیریکردنی نەخۆشییەکان لە ئەمەریکا، کە لە ناوەڕاستی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا بڵاوی کردەوە، لە (%6)ی هەموو ئەو توشبووانەی کۆرۆنا کە لە نەخۆشخانە خەوێندراون ستافی تەندروستی بوون، لەنێو ئەوانیشدا (%36.6) یان پەرستار بوون.\nلە هەرێمى کوردستانیش، تائێستا ئامارێکى دروست لەبەردەست نیە، بەڵام بەپێى ئامارێکى سەندیکاى کارمەندانى تەندروستى کە 34 هەزار ئەندامیان هەیە و لەو رێژەیەش (64%)یان پەرستارن.\n92 جار خوێندراوەتەوە


پەیامی کورد ... پشتیوانی ئیدارەی ئەمریکا بۆ خۆبەڕێوبەری رۆژئاوا لە لایەن بەرپرسانی باڵای کۆشکی سپی یەوە ڕاگەێندرا .\nبەپێی هەواڵێکی ئاژانسی هاوار نیوز، بەرپرسانی کۆشکی سپی پشتیوانی ئیدارەی ئەمریکایان بۆ خۆبەڕێوبەری رۆژئاوا و ھاوپەیمانی لەگەڵ ھێزەکانی سووریای دیموکرات ھەسەدە ڕاگەیاندووە.\nبە پێی هەواڵ و زانیارییەکان ئەمرۆ ٢٥ی ئەیلوول، ئاژانسی هاوار نیوز، بەیانێکی فەرمی ئەنجوومەنی سووریا دیموکرات-ی بڵاوکردۆتەوە، و تێیدا هاتووە، شاندێکی باڵای "مەسەدە" بە سەرۆکایەتی ئیلھام ئەحمەد سەرۆکی دەستەی بەرێوبەری ئەنجوومەنی سووریا دیموکرات لەگەل ژمارەیەک نوێنەری باڵای ئیدارەی ئەمریکا لە کۆشکی سپی کۆبوونەوە.\nئاماژە بەوەشکراوە، لە کۆبوونەوەکەدا شاندی باڵاکەی کۆشکی سپی جەختیان لە پشتیوانی واشنتون بۆ مەسەدە و ھەسەدە و خۆبەرێوبەری باکووری خۆرھەلاتی سووریا کردۆتەوەە و شێوازی گەیشتن بە چارەسەری سیاسی بۆ قەیرانی سوریاش لە کۆبووەنەوەکەدا تاوتوێکراوە.\nھەروەھا، بەگوێرەی هەواڵەکە، ئیدارەی جۆ بایدن باپەندی خۆیان بە ھاوپەیمانیەتی لەگەل ھەسەدە و مانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە سووریا تا کۆتاییھێنان بە رێکخراوی تیرۆریستی داعش و بەدێھێنانی سەقامگیری لە ناوچەکە راگەیاندووە.\nئەنجوومەن ڕۆژئاوا هەسەدە


چۆن لە دایکێکی تووڕە و کەم تەحەمولەوە دەبیتە دایکێکی پڕ وزە و ئارامی؟\nپێش 3 هەفتە ژمارەی بینراو 166\nکۆمەڵگە هەمیشە لەڕێی شیعر و شانامە و پەیامە کۆمەڵایەتیەکانەوە کار لەسەر هاندانی دایکان دەکات تاکو زیاتر و زیاتر خۆیان فیدا بکەن.\nدەبێت ئەو ڕاستییە بزانرێت کە ئەو پەیامانەی کۆمەڵگە دەیدات بە دایکان کاریگەریی نەرێنی زۆر دادەنێت لەسەر تواناکانیان، هەر لە ئەداکردنی ئەرکی دایکایەتییەوە بیگرە تاکو بەکارهێنانی ئەو خەڵاتانەی کردگار لە پێکهاتەیاندا دایناوە.\nچونکە بەردەوام پێی دەوترێت کە تۆ دەبێت زیاتر و زیاتر خۆت بکەیتە قوربانیی منداڵەکانت.. دەبێ بۆ خۆت نەژیت چونکە ئەمە مانای وایە تۆ خۆپەرستیت.. کە بوی بە دایک پێویستە هەموو خۆشییەکان و ژیانی کەسیی خۆت لەپێناو ئەواندا ببەخشیت.. عەیبە چۆن ئەبێت ئەمە بکەیت تۆ دایکیت! کات بۆ خۆ تەرخانکردن چیە؟ تۆ ئەبێت بۆ منداڵەکانت بژییت! ئەبێت منداڵەکانت گوڵ مواسەفات بن و ماڵەکەشت تا ئەوپەڕی ڕێکوپێک بێت و لە هەمان کاتیشدا میواندۆستێکی عەجیب بیت.\nواتە هەتا زیاتر بە خەمخۆر بناسرێیت و لە خۆ لەبیرکردندا لە ڕیزی پێشەوە بی، لە دیدی دەوروبەر ئەوەندە زیاتر دایکێکی "نموونەییت"!\nهەمان ئەو زیهنیەتەی کە ستاییشی ئەو شێوازە لە دایکایەتی دەکات لە هەمان کاتیشدا لێشت دەخوێنلت کە بۆچی خۆت کوشتوە و دنیا کوا ئەوە ئەهێنێت و منداڵ بێوەفایە و هەرچی بۆ بکەی پێی نازانێت!\nهەموو ئەمانە لە لاشعوری زۆرێک لە دایکاندا کار دەکات و ژیانیان ئاڕاستە دەکات. ئەوجا گلەییش دەکرێت و دەوترێ دایکانی ئەم سەردەمە زۆر تووڕەن!\nئەمانە چ پەیام گەلێکی ژەهراوین کە وا دەکات ژنان باجی بوون بە دایک لەسەر حسابی تاکێتی و خەونەکانیان بدەن!\nئاخر پێم ناڵێن دایکێک کە بنکڕە-وزەشی تیانەماوە و بەس خەریکی ڕاکەڕاک و پێڕاگەیشتنە و شتێک نازانێت بەناوی کات بۆ خۆ تەرخانکردن، گرنگیدان بەخۆی و بەرەو پێشبردنی تواناکانی، دایكێک کە خەمخواردن بە سیمبولی دڵسۆزی دەزانێت، چۆن بتوانێت بەشی لۆژیکی مێشکی بەکار بهێنێت و منداڵانێک پەروەردە بکات کە دڵخۆشن بە ژیان.. ناترسن لە هەوڵدان و چێژ وەردەگرن لە هاوڕێیەتی دایک و باوکیان؟!\nدایكێك بەو هەموو ماندوێتیەوە ژیان بکات چۆن بتوانێت بەرهەمدار بێت؟ چۆن بتوانێت چێژ وەربگرێت لە یاری کردن و تەماشکردنی منداڵەکانی؟ چۆن بتوانێت دایکێکی هێمن بێت و توڕە نەبێت لەکاتێکدا خۆی هیچ شەحنی پێنەماوە؟!..\nئەم دایکە ماندوو و شەکەتانە بەردەوام هەستی خەتاباری یەخەی گرتون. هیچ کات هەست ناکەن وەک پێویست دایکێکی باش بن. وەختێکیش لە منداڵەکانیان تووڕە دەبن خۆیان وەک ستەمکارێک دێتە بەرچاو. پشکی گەورەی ئەم هەڵچوونە دەروونیانەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە بەشی خۆیان وزەیان پێنەماوە ئیتر لەکوێ بەشی بەرگەگرتنی داواکاری و بەزمی مناڵەکانیان پێ بمێنێت!\nباشترین وانە کە دایکان فێری ببن ئەوەیە بزانن چ قەناعەتێکی کۆمەڵگەیە زاڵ بوە بەسەریاندا و بۆچی ئەوەندە خۆیان دەپڕوکێنن لە کاتێکدا ئەگەر پشوو بدەن و کاتی زیاتر بە خۆیان ببەخشن دەبینن منداڵەکانیان هێمنتر و خۆشیان بەرهەمدارتر دەبن و چیژێکی زیاتر لە دایکایەتی وەردەگرن.\nبەداخەوە هەندێکجار پسپۆڕانیش بێ بەزەییانە دادەبەزنە سەر دایکان و قەناعەتە پەکخەرە کۆمەڵایەتییەکان ئەوەندەی تر تۆخ دەکەنەوە.\nئەمە لەکاتێکدا توێژینەوەکان جەخت لەوە دەکەنەوە هەتاکو دایکان متمانە بەخۆبونیان بۆ دروست نەبێت و ڕێز لە خۆیان و تواناکانیان نەگرن ناتوانن ببنە ئەو سەرچاوە بێهاوتایەی کە ژیانەوە و جوانی پەخش دەکات و نەوەی دڵخۆش و سەرکەوتوو بەرهەم دەهێنێت.\nلەم ڕوانگەیەوە، ئەو کتێبانەی لەسەر پەروەردەی منداڵ دەیانخوێنیتەوە، یان ئەو پسپۆڕانەی گوێیان لێدەگریت ئەگەر زیاتر هەستی خەتاباریت تێدا دروست دەکەن و ئەو هەستەت نادەنێ کە شانازی بەخۆتەوە بکەیت کە تۆ چەندە دایکێکی ناوازە و باشیت ئەوا دڵنیابە زیان بە مناڵەکانت دەگەیەنیت نەک سوود. چونکە منداڵان دایکێکیان پێویستە کە متمانەی بەخۆی هەبێت و خۆی پێ باشترین دایکی دنیا بێت.\nمنداڵان دایکێکیان دەوێت شانازی بەخۆیەوە بکات و لە غەیری چێشت لێنان و ئەرکەکانی ڕۆژانە گرنگی بە خۆی و تواناکانی بدات. منداڵان ناتوانن مانای جوان لە ژیان دەربهێنن ئەگەر دایکیان تەنها بە بنکڕەوزە و بەوەی لێی ماوەتەوە دایکایەتی بکات.


محەمەد یوسف مستەفا گوتەبێژی گروپی ناسراو بە "تجمع المهنيين السودانيين" کە لایەنی سەرەکی نێو هاوپەیمانێتی هێزەکانی ئازادی و گۆڕانە، ئەوەی ڕێبەرایەتی ناڕەزایـیە سیڤیلیـیەکان دەکات، ئەمڕۆ چوارشەممە بە ئاژانسی دەنگ‌وباسی ئەسۆشیەتد پـرێسی گوت ئەوان بە تەواوی داواکەی ئەمڕۆی عەبدولفەتاح بورهان سەرۆکی ئەنجومەنی لەشکری ڕەتدەکەنەوە، گوتی" ئەم داوایە جدی نیـیە، چونکە بورهان و ئەوانەی لەگەڵیدان سودانیـیان کوشتووە و هێشتا هەر دەکوژن و ئۆتۆمبیلەکانیان بە جادەکاندا دەگەڕێن و تەقە لە هاوڵاتیان دەکەن."\nگوتیشی لە هەوڵەکانیان بۆ بەدیهێنانی دیموکراسی بەردەوام دەبن لە ڕێگەی فشارخستنە سەر لەشکر تاوەکو دەسەڵات ڕادەستی خەڵکی سیڤیل بکات.\nپـێشتر هەر ئەمڕۆ فەریقی یەکەم عەبدولفەتاح بورهان سەرۆکی ئەنجومەنی لەشکری گوتی ئەنجومەنەکەیان ئامادەیە دەستبکاتەوە بە دانوستاندن لەگەڵ ڕێبەرانی خەڵکی سیڤیلی ناڕازی. گوتیشی لە پـێناو بەرژەوەندی وڵاتەکە ئامادەن لەگەڵ هەموو لایەنەکاندا دانوستاندن بکەن.\nفەریقی یەکەم عەبدولفەتاح بورهان سەرۆکی ئەنجومەنی لەشکری\nبەڵێنیشی دا سزا ئەو کەسانە بدرێن کە بەرپـرس بوون لە بڵاوەپـێکردنی مانگرتووانی بەردەم بارەگای لەشکر لە خەرتومی پایتەخت بە ڕێگەی توندوتێژی.\nلە لایەکی دیکە کۆمیتەی ناوەندی پـزیشکانی سودان، لە ڕاگەیاندنێکیاندا لەسەر فەیسبوکەکەیان نووسیویانە ئەنجومەنی لەشکری بەردەوامە لە کوشتنی خەڵکی سیڤیل و هەتا ئێستا 60 کەس کوژراون و 326 کەسی دیکە برینداربوون.


ANF | هەپەگە: لەزاپ سێ داگیركەر سزا دران و سەنگەرێكی داگیركەرانیش روخێندرا\nهەپەگە: لەزاپ سێ داگیركەر سزا دران و سەنگەرێكی داگیركەرانیش روخێندرا\nلەچالاكی گەریلاكانی ئازادی كوردستاندا سێ سەربازی توركی داگیركەر سزا دران و سەنگەرێكی داگیركەرانیش روخێندرا.\nهه‌ینی, 13 May 2022, 18:35\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لەسەر چالاكی گەریلاكانی لە رۆژانی ١١ و ١٢ گۆڵان لەدژی ئەرتەشی توركی داگیركەر راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە.\nلەبەرامبەر بە ئەرتەشی توركی داگیركەری كە لەزاپ و ئاڤاشین چەكی كیمیاوی و تەقەمەنی لەبەرامبەر گۆڕەپانی بەرخۆدان بەكاردێنێت، چالاكی هێزەكانمان بەهەموو هێزی خۆمانەوە بەردەوام دەكەین.\nزانیاری زیاتر لەسەر چالاكی گەریلاكان وەهایە كە لەئەنجامی ئەو چالاكیانەدا سێ داگیركەر سزا دراون و سەنگەرێكی داگیركەرانیش روخێندراوە.\nلە ١٢ی گۆڵاندا لەكاتژمێر ١٣:٢٠ لەگۆڕەپانی بەرخۆدانی وەرخەلێ، هێزەكانی یەژه‌ئا ـ ستار بەچالاكی هەڵكۆتانە سەر لەبەرامبەر بەو سەربازە داگیركەرانەی كە دەیانوویست بەرەو بەرەكانی شەڕ بچن، چالاكی پێكهات. لەهەمان رۆژدا و لەكاتژمێر ١٥:٣٠ هێزەكانمان بەچەكی قورس لەداگیركەرانیان داوە. دوابەدوای چالاكیەكەدا هێزەكانمان، داگیركەران پێنج جار بەرەكانی شەڕیان بۆردوومانكرد و پاشان هەنگاویان بۆ دواوە هەڵهێنا.\nلە ١١ی گۆڵان لەگۆڕەپانی وەرخەلێ كۆڕەژارۆ لەبەرامبەر بەو داگیركەرانەی دەیانوویست هێرشی بەرەكانی شەڕ لەگردی شەهید تۆڵهەڵدان بكەن، هێزەكانمان چالاكیان پێكهێنا. دوای دەستوەردانی هێزەكانمان، داگیركەران بەناچاری تا ئاستێك پاشەكشێیان كرد.\nلە ١٢ی گۆڵاندا و لەكاتژمێر ١١:٤٠ خۆلەكدا لەدژی داگیركەران لەدەوروبەری بەرەی شەڕ لەگردی ئۆرتە لەگۆڕەپانی بەرخۆدان لە كاركەر چالاكیەكی نیشانەشكێن پێكهات. لەئەنجامدا داگیركەرێك سزا درا.\nلە ١٢ی گۆڵاندا و لەكاتژمێر ١٣:٠٠ لەگۆڕەپانی بەرخۆدان لەشەهید شیلان لەدژی داگیركەران كە بەئامانجبوون بەرێگەی تەقەمەنی هێرشی بەرەكانی شەڕ بكەن، هێزەكانمان بەچەكی قورس چالاكیان پێكهێنا. هاوكات هێزەكانمان لەو گۆڕەپانەدا درۆنێكیشیان كردە ئامانج. بەهۆی دەستێوەردانی گەریلا لەو هەرێمە بەناچاری درۆنە خۆی دوور خستەوە.\nلە ١٢ی گۆڵان لەكاتژمێر ١٢:٣٠ خۆلەكدا لەگۆڕەپانی بەرخۆدان لەچیای رەش، لەدژی ئەو سەربازانە بەئامانجبوون بەرەو بەرەكانی شەڕ لەچیای شەهید سوورخوێن بچن، هێزەكانمان چالاكیان پێكهێنا و داگیركەرێك سزا درا. داگیركەران دوابەدوای چالاكی هێزەكانمان هەرێمەكەیان بۆردوومانكرد و بەناچاری هەنگاویان بۆ دواوە پاشەكشێیانكرد.\nلە ١٢ی گۆڵان لەكاتژمێر ١٥:٣٠ خۆلەك هێزەكانمان بەچەكی قورس لەسەنگەری داگیركەران لەدەوروبەری بەرەی شەڕ لەگۆڕەپانی وەرخەڵی یا كۆڕەژارۆ خست، لەچالاكیەكەدا سەنگەرێك روخێندراو داگیركەریش سزا درا.\nلە ١٢ی گۆڵان لەكاتژمێر ١٤:٣٠ خۆلەكدا لەدژی داگیركەران لەدەوروبەری بەرەی شەڕ لەگردی شەهید شەمدین لەگۆڕەپانی وەرخەلێ یا كۆڕەژارۆ هێزەكانی یەژئا ـ ستار بەچەكی قورس چالاكیان پێكهێنا. بەشێوەیەك سەركەوتوو ئامانجەكەیان پێكا.\nلە ١١ی گۆڵاندا لەكاتژمێر ١٣:٣٠ خۆلەك لەگۆڕەپانی وەرخەلێ لە گردی شەهید شاهین، هێزەكانمان لەداگیركەرانیاندا كە بەئامانجبوون هێرشی بەرەكانی شەڕ بكەن ولەئەنجامدا زەبرێكی قورس لەداگیركەراندرا و بەناچاری داگیركەران بۆ دواوە پاشەكشێیانكرد.\nلە ١٢ی گۆڵاندا لەشەودا گۆڕەپانی بەرخۆدان لە شەهید شیلان، لەبەرامبەر بە بەرەكانی شەڕ لەگردی شەهید بەرخۆدان چەكی كیمیاوی و تەقەمەنی و بۆردوومانی قورس كرا.\nهێرشەكانی ئەرتەشی داگیركەر:\nئەرتەشی توركی داگیركەر بەرێگەی فرۆكەی شەڕكەر، هەلیكۆپتەری هێرشبەر لەبنكەی سەرسنورەوە بە كاتیوشا بۆردوومانێكی قورسی هەرێمەكانی مێدیایان كرد.\nزانیاری زیاتر وەهایە:\nلە ١٢ی گۆڵاندا و لەكاتژمێر ٢٠:٣٠ خۆلەكدا گۆڕەپانی گردی ئامێدێیە و گردی ئیف ئیم لەزاپ چوار جاران لەلایەن فرۆكەی شەڕكەرەوە بۆردوومانكراوە.\nلە ١٢ گۆڵاندا لەنێوان كاتژمێری ١٠:٠٠ تا ١١:٠٠ هەرێمی خاكوركی گۆڕەپانی گردی شەكیف لەلایەن بنكەی سەر سنورەوە بەئۆبیس و هاوەن بۆمبارانكراوە.\nلە ١١ و ١٢ گۆڵان هەرێمی مەتینا، گردی هەكاری، گردی كۆردینە، گردی ئازاد و دەوروبەری گوندی دێشیش، سەراڕۆ، ئێدینێ و هێرۆر بە هەلیكۆپتەری هێرشبەر و لەلایەن بنكەی سەرسنوریشەوە بەئۆبیس بۆردوومانكراون.\nلە ١٢ی گۆڵانیشدا هەرێمی زاپ، گۆڕەپانی چەمچۆ و سیدا لەلایەن بنكەی سەرسنورەوە بەئۆبیس بۆردوومانكراوە.


له‌سه‌ر كێله‌كه‌تان چه‌ند بنوسم؟!!!…..عه‌تا قاجری – Denegkan\nله‌سه‌ر كێله‌كه‌تان چه‌ند بنوسم؟!!!…..عه‌تا قاجری\nله‌سه‌ر كێله‌كه‌تان چه‌ند بنوسم؟!!!ته‌نز\nوانه‌یه‌ك بۆ میراوده‌لی و كوڕه‌كه‌ی برایم وگه‌رمیانی و كوڕه‌شێخ….\nمن میراتگری باپیره ی باپیره‌ی باپیره‌ی باپیره‌گه‌وره‌ی باپیره گه‌وره‌مم و ئه‌م به‌رپرسیاریه‌ته‌م له‌وه‌وه بۆماوه‌ته‌و كه‌ئه‌ویش هه‌ر به بۆماوه‌ی وه‌ری گرتبوو منیش چیرۆكه‌كه‌یتان بۆ باس ده‌كه‌م رۆژیك له‌ڕۆژان ئه‌سكه‌نده‌ری مه‌كه‌دونی ڕو له شاره‌كه‌یان ده‌كات بۆ مه‌به‌ستی داگیركردن و ویرانكردنی ئه‌وكات ئه‌سكه‌نده‌ر له لوتكه‌ی هێزو توانای بووه و ڕوویشی له هه‌ر شۆێنیك بكردایه ده‌بووه هۆی ترس و تۆقینێكی زۆر و هه‌ندێك كه‌س له ترسا ده‌بورانه‌وه‌و و هه‌ندیكی تریش له ماڵ و دوكان و بازاڕه‌كاندا خۆیان حه‌شار ئه‌دا.\nبه‌ڵام له‌م شاره ئه‌ڵێ ی هیچ باسێك نی یه و ئه‌سكنده‌ر هیچ ترسێكیشی به‌دی نه‌كرد و خه‌ڵكه‌كه‌ش زۆی ئاسای گوزه‌رانی خۆیان ده‌كرد ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و جیگای توڕه‌ی و بێزاری بوو، بۆیه شمشێره‌كه‌ی هه‌ڵكیشاو خستیه سه‌ر ملی پیاوێك و به‌ده‌نگی به‌رز هاواری كرد و\nووتی :من ئه‌سكه‌نده‌رم\nپیاوه‌كه‌ش به ئارامی و به‌بێ هه‌ڵچون وتی:منیش فه‌تاح م.\nئه‌سكه‌نده‌ر به توڕه‌ییه‌وه هاواری كرد:من ئه‌سكه‌نده‌رم ئه‌وكه‌سه‌ی كه‌شاره‌كان ئه‌سوتێنێ و هیچ شتێكیش له‌به‌رده‌می خۆی ڕاناگرێ،بۆچی له‌من ناترسی؟\nپیاوه‌كه وه‌ڵامی دایه‌وه:من ته‌نهاله‌یه‌ك كه‌س ئه‌ترسم ئه‌ویش خودایه.\nئه‌سكه‌نده‌ر به‌ناچاری له‌پیاوه‌كه‌ی پرسی:پادشاتان كێ یه؟\nپیاوه‌كه‌ش پێ ی ووت :ئێمه پادشامان نی یه.\nئه‌سكه‌نده‌ر به توڕه‌ی ووتی:ڕابه‌رتان،گه‌وره‌تان ،پیاوه‌ماقولتان كێ یه؟\nپیاوه‌كه ووتی:ئێمه ته‌نها ریش سپیه‌كمان هه‌یه و له په‌ڕی شاره‌كه ئه‌ژی. شۆینه‌كه‌ی نیشان دان.\nئه‌سكنده‌ر له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له سه‌ر له‌شكرانی خۆی ده‌كه‌ونه ڕی بۆ ئه‌و جێگایه‌ی كه پیاوه‌كه نیشانی دان له كاتی ڕێ كردنیان به سه‌رسامیه‌وه سه‌یری ئه‌و چاڵانه‌ی ده‌كرد كه‌وه‌ك گۆڕ وابوون و له به‌رده‌م هه‌رماڵێكدا هه‌ڵكه‌نرابوون.پاش كه‌مێك به گۆڕستانێك گه‌یشتن و ئه‌سكه‌نده‌ر به سه‌رسوڕمانه‌وه سه‌یری نوسینی سه‌ر كیلی گۆڕه‌كانی ده‌كردو ده‌یخۆینده‌وه كه نوسرابوو:عه‌باس یه‌ك كاتژمیر ژیاو مرد!عه‌لی یه‌ك رۆژ ژیاو و مرد!یوسف یه‌ك خوله‌ك ژیاو مرد!!\nئه‌سكنده‌ر بۆ یه‌كه‌م جار ئارقه‌ی ترسی كرد،له‌گه‌ڵ خۆی كه‌وته بیركردنه‌وه‌و پرسیاركردن و له خۆی پرسی ئه‌مانه چین؟ مرۆڤی راستین یا خێو؟\nپاشان گه‌یشته جێگای ڕیش سپیه‌كه و بینی پیره‌پیاوێكی مو سپی و لاواز له خێوه‌تێكدا دانیشتوه‌و كۆمه‌لێكیش له ده‌ورینی.\nئه‌سكنده‌ر چوو پێشه‌وه‌و ووتی:تۆ گه‌وره‌و ڕیش سپی ئه‌م خه‌ڵكه‌ی؟\nپیره پیاو ووتی:به‌ڵێ من خزمه‌ت گوزاری ئه‌م خه‌ڵكه‌م !\nئه‌سكه‌نده‌ر ووتی:ئه‌گه‌ر بمه‌وێت تۆ بكوژم ،تۆ چی ده‌كه‌یت؟\nپیره‌پیاو به‌ئارامی سه‌یرێ كرد و ووتی:باشه بم كوژه!ویستی خودا وایه به‌ده‌ستی تۆ بكوژرێم!\nئه‌سكه‌نده‌ر ووتی:ئه‌ی ئه‌گه‌ر نه‌ت كوژم؟\nپیره پیاوه‌كه ووتی:دیسان ئه‌وه ویستی خودایه بۆ ئه‌وه‌ی بمێنم و گوناهه‌كانیشم زیاد بێت.\nئه‌سكنده‌ر سه‌رسام بوو ووتی:ئه‌ی پیره پیاو من تۆ ناكوژم به‌ڵام مه‌رجم هه‌یه.\nپیره پیاو ووتی:ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێ بمكوژی بم كوژه به‌ڵام مه‌رجی تۆم قبوڵ نی یه.\nئه‌سكنده‌ر به‌ناچاری ووتی:زۆرباشه،دوو پرسیارم هه‌یه وه‌ڵامم بده و من لێره ئه‌ڕۆم.\nپیره پیاو ووتی:بپرسه!\nئه‌سكنده‌ر پرسی:بۆچی له‌به‌رده‌م هه‌رماڵێك چاڵێكی وه‌ك گۆڕ هه‌یه؟ و هۆكاره‌كه‌یشی چی یه؟\nپیره پیاو ووتی:هۆكه‌ی ئه‌وه‌یه كه‌هه‌موو به‌یانیه‌ك كه له‌ماڵ ده‌چینه ده‌ر به خۆمان بڵێن :ئه‌ی فڵانی ئه‌وه جێگای تۆیه و ئاگات له خۆت بێت!ماڵی كه‌س مه خۆ وده‌ست بۆ ناموسی كه‌س مه‌به و زوڵم له‌كه‌س مه‌كه!خۆت له‌سه‌ر كه‌س هه‌ڵ مه‌كێشه!ئه‌وه ده‌رسێكی گه‌وره‌یه بۆ هه‌موو ڕۆژێك!!\nئه‌سكنده‌ر پرسی:بۆچی له‌سه‌ر هه‌ر كێلێك نوسراوه ده خوله‌ك و،فڵانی یه‌ك كاتژمێر،یه‌ك مانگ ژیاو مرد؟!\nپیره‌پیاو وه‌ڵامی دایه‌وو ووتی:كاتێك كاتی مردنی هه‌ر یه‌كێك له خه‌ڵكی شاردێت هه‌موو ده‌چینه‌لای و چاك ده‌زانین كه‌له دوادوایه‌كانی ته‌مه‌ن په‌رده‌یه‌ك له‌سه‌ر چاوی مرۆڤ هه‌ڵده‌درێته‌وه‌و ئیتر ئه‌و له دوخی درۆكردن و هاو شێوه‌ی نامێنێت!!\nچه‌ندپرسیارێكی لێ ده‌كه‌ین:چی زانستێك فێربوویت؟و كاتی فێربوونی چه‌ندی خایاند؟\nچی هونه‌رێك فێربوویت؟وچه‌ندێك توانات بۆ خه‌رج كرد؟\nبۆ چاككردنی بارو گوزه‌رانی خه‌ڵك چه‌ند هه‌وڵت داوه؟چه‌ندكاتت بۆدانابوو؟\nچه‌ند به‌رژه‌وه‌ندی خوتت له‌دوای به‌رژه‌وه‌ندی گشتی داناوه؟و تا چه‌ند هه‌لت قۆرخ كردوه تا خه‌ڵك بكه‌یت به‌ئامراز؟\nئه‌و كه له پیش هه‌موانه بۆنمونه ده‌ڵێت:له‌هه‌موو ته‌مه‌نم بۆ ماوه‌ی مانگێك رۆژی كاتژمێرێك زانست فێربووم،یا بۆ فێربوونی هونه‌ر یه‌ك هه‌فته رۆژی كاتژمێرێك هه‌وڵم داوه.ئه‌گه‌ر هه‌ر كارێكی چاكی كردبێ بۆ خزمه‌تی خه‌ڵك بۆ ریایی نه‌بو بێت و هتد……..\nئێمه‌ش پاش مردنی كابرا هه‌موو ئه‌و كاتانه كۆده‌كه‌ینه‌وه كه به‌ڕاستی پاڵنه‌ریان خه‌ڵك بووه بۆ خزمه‌تی خه‌ڵك بووه و ئه‌و ته‌مه‌نه‌ی هه‌ژماری ده‌كه‌ین و كه‌بۆ سوودی خه‌ڵك بووه و واته ژیانێك لای ئێمه دروسته‌كه پێوه‌ره‌كه‌ی سودی خه‌ڵك بێت!\nئه‌سكنده‌ر به‌سه‌ر سامیه‌وه به‌له‌شكره‌كه‌ی خۆی فه‌رمان ئه‌كات كه شاره‌كه جێ بهێلن ، به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئازار به‌خه‌ڵكی نه‌گه‌یه‌نن و،ڕێزیكی زۆر له پیره پیاوه‌كه گرت و به شه‌رم و سه‌رسامی له شاره‌كه‌چونه ده‌ره‌وه.\nئه‌وه‌ی كرۆكی چیرۆكه‌كه‌یه ئه‌و واتایه ئه‌دات به‌ده‌سته‌وه كه هه‌موو شت له خه‌ڵك و هه‌مووشتیش هه‌ر بۆ خه‌ڵك.\nئه‌گه‌ر ئه‌مه دروشمان بوو ئه‌وا به ئاسانی خۆمان له قه‌ره‌ی هه‌رشتێك ناده‌ین.\nبه‌ڵام ئه‌مرۆكه ئه‌م بڕوایه له‌نگ بووه به‌تایبه‌تی له‌م سه‌رو به‌ندی په‌تای هه‌ڵبژاردنه زۆر شتی سه‌یرو سه‌مه‌ره ده‌بینینن، بۆیه له‌به‌رگرنگی پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم پێم خۆش بوو ئه‌مه بده‌م به‌گۆێ ی هه‌مووان و ئه‌و چوار براده‌ره‌ش چونكه ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌نه‌بم ئه‌و براده‌رانه‌ی سه‌ره‌وه گۆێ یان به پێوه‌ری هه‌موشت بۆ خه‌ڵك نه‌داوه چونكه هه‌رچی سه‌رم هێناو برد شتێكم له براده‌رانه ده‌ستگیر نه بوو گۆیم له شه‌هامه‌ت و ئازاییه‌ك نه‌بوو له باره‌یان بووترێ میژوویوكیش نه‌بوو هه‌ڵی بده‌مه‌وه،ئێستاش خۆ كاندیدكردنیان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی كێ یه؟له‌كاتێكدا دوانیان هه‌موو خه‌میكیان جانتاكه‌ی سه‌فه‌ریانه‌و،دوانیشیان خه‌می بزنس خه‌می گه‌وره‌یانه،چارم نی یه هه‌رده‌بێت شتێك له‌سه‌ر كێله‌كه‌یان بنوسم ئه‌گه‌ر ده‌تانه‌وێت حسابه‌كه‌تان چركه ده‌ر نه‌چێت هێشتا كات ماوه.ئه‌گه‌ریش ناتانه‌وێت له‌سه‌ر كێله‌كه‌تان چی بنوسم؟!!\nPrevious یه‌كێتیی دیارده‌ی گۆڕانه له‌ناوچه‌كه‌دا….محه‌ممه‌د گه‌ڵاڵه‌یی\nNext دیمانه‌ی ڕۆژنامه‌ی بۆچوون له‌گه‌ڵ عه‌بدوڵا مه‌حمود


بۆچی پۆپۆلیزم ئەوەندە ترسناکە؟ لە مێریلاندەوە تا چاڤیلاند\nرۆژێک لە ڕۆژانی هەڵمەتی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ لە بەردەم جەماوەری پارتەکەیدا لە ویلایەتی مێریلاند لە ساڵی ٢٠١٦دا، هاواری دەکرد،" ئۆکەی، ئۆکەی، دیوارەکە دروستئەکەین بەڵام کێ پارەکەی ئەدات؟ جەماوەرەکەی بە پەرۆشەوە ئەیانقیژاند،" مەکسیک، مەکسیک." ئەو رۆژە سەرۆک ترەمپ تەنیا بانگەوازی بۆ دروستکردنی دیوارێکی ئاسایی نەئەکرد، بەڵکو ئەو دیوارە دیواری جیاکردنەوەی ئێمە و ئەوان بوو، پاک و پیسەکان، خیانەتکار و نیشتیمانپەروەرەکان و گەندەڵ و چاکەخوازەکان. هەرچەندە زۆر پێش ترەمپ پۆپۆلیزم سەریهەڵداوە و بازاڕی گەرمبووە بەڵام لە چارەکە سەدەی رابردودا چەندین پۆپۆلیست تەنانەت لەڕێ هەڵبژاردنیشەوە دەگەنە سەر کورسی دەسەڵات و پشکەکانیان بەرەو هەڵکشان دەچن.\nلەساڵانی ١٨٩٠کاندا پۆپۆلیزم وەک دیاردەیەکی بەربڵاو لە ئەمریکا سەرهەڵدەدات؛ پۆپۆلیزم، زاراوەیەکە لە راگەیاندن و زانستی سیاسیدا زۆر بەکاردێت؛ هۆکارەکەش ئەوەیە ئەم رەوتە لە هەڵکشاندایە؛ دۆناڵد ترەمپی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، جێرێمی کۆربینی بریتانیا و رۆدریگۆ دوتێرتێی سەرۆکی فلیپین هەموو وەک سەرکردەی پۆپۆلیست ناوزەددەکرێن؛ نزیکترین نمونەش لە هەرێمی کوردستانەوە رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆکی تورکیایە وەک پۆپۆلیستێکی قەومی کار لەسەر دروستکردنی دوژمنی بەردەوام و پیشاندانی خۆی وەک تاکە سەرکردەی فریادڕەس دەکات، نوێترین تاکتیکی سەرۆکی تورکیا خراپبەکارهێنانی ڤیدیۆکانی پەلامارە تیرۆریستییەکەی نیوزلەندایە لە هەڵمەتی هەڵبژاردندا.\nپۆپۆلیزم لە زانستی سیاسیدا ئەو بیرۆکەیەیە کە کۆمەڵگە دەکات بە دوو بەشی دژ بەیەکەوە- "خەڵکی پاک" و "دەستەبژێری گەندەڵ"، بەگوێرەی لێکدانەوەی زانای سیاسی هۆڵەندی، سیاس مەد، نوسەری پۆپۆلیزم، ناساندنێکی زۆر کورت.\nبەووتەی بێنیامین مۆفیت، نوسەری کتێبی "سەرهەڵدانی جیهانیی پۆپۆلیزم"، سەرکردەی پۆپۆلیست ئیدیعای ئەوە دەکات کە نوێنەری تاک و تەنیای "ئیرادەی خەڵکە"؛ بەرەو ڕووی دوژمن دەبێتەوە، کە خۆی لە "سیستمی ئێستادا" دەبینێتەوە، لە دۆخی هەرێمی کوردستاندا، بۆ نمونە شاسوار عەبدولواحید وەک تاکە فریادڕەسی خەڵک و شۆڕەسواری دژایەتی سیستم خۆی نمایش دەکات. ئەزمونی ئەم جۆرە لە بیرکردنەوە و کردار لە رابردودا ئەوەمان بۆ نمایش دەکات کە چارەسەر لەدەرەوەی ئەو نییە و هەموو ڕێگەی چارەسەرەکان دەچنەوە ناو سەری سەرکردەی تاک و تەنیا و بێوێنە.\nپۆپۆلیستەکان لە زۆربەی ناوچەکانی دنیا دەبینرێن، لە ئەمریکای لاتین، ئیسپانیا، یۆنان و تەنانەت هەرێمی کوردستانیش. زۆربەی پۆپۆلیستەکان تێڕوانینی قوڵی سیاسیان نییە و زوربەی جار لەبەرەی راستڕەوەکاندا دەیانبینینەوە بەتایبەت راستڕەوە پەڕگیرەکان، زۆریش ئاسان دەیاناسیتەوە، دەڵێن، "ئەو کۆچبەرە پیسانە رەوانە دەکەینەوە" یان"ئێمە بەڕێوەیەن، بە خۆشی بێت یان ترشی دەبێت دەسەڵات تەسلیمبکەن- رۆژێک دێت وەک مولازم.... ئەتانکەین بەدارا...".\nسەرکردەی پۆپۆلیست خۆی وەک "رۆحی کۆی خەڵک نمایش دەکات"؛ هاوکات، سەرکردەی پۆپۆلیست سیفاتی زۆر جیاکەرەوەی خۆیان هەیە، لەوانە "بە خراپ رەفتارکردن" دەناسرێنەوە یان بەشێوەیەک رەفتاردەکەن کە لە سیاسەتمەداری ئاسایی ناوەشێتەوە، ئەمەش بەووتەی پرۆفیسۆر مۆفیت؛ ئەگەر سەیری رەفتاری دۆناڵد ترەمپ یان سەرۆکی فلیپین بکەیت بە ئاسانی لە هەڵسوکەوتی سیاسەتمەداری تر جیایان دەکەینەوە، لە کوردستانیش ئەگەر سەیری هەڵسوکەوتی سەرکردەی جوڵانەوەی نەوەی نوێ بکەیت وەک پۆپۆلیستێک بە ئاسانی لە رەفتاری سەکردەی حزبی شیوعی کوردستانی جیادەکەیتەوە.\nهاوکات، سەرکردەی پۆپۆلیست بەردەوام هەوڵی هێشتنەوە و خوڵقاندنی دۆخی نائاسایی دەدات و بەردەوام واینیشاندەدات، کە لە حاڵەتی بەرەوڕوبونەوەدایە. پرۆفیسۆر نادیە ئوربیناتی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا دەڵێت، "یەکێک لە خاڵە بە‌هێزەکانی سەرکردەی پۆپۆلیست درۆکردنە" و بەهەموو لایەکدا بەکاریدەهێنێت. هاوکات دەڵێت، پۆپۆلیست خاڵێکی تری بەهێزی ئەوەیە "بەشێوەیەکی سەرسوڕهێنەر خۆی لەگەڵ هەموو بارودۆخەکاندا دەگونجێنێت".\nخاڵێکی تری کارەساتبار ئەوەیە کە سەرکردەی پۆپۆلیست خۆشی بە سیستمی دیموکراتی ئاڵۆزنایەت و زۆر کەیفی بە دیموکراسی راستەوخۆ و ریفراندۆمە.\nدەرئەنجامەکانی خۆبەدەستەوەدان بە رەوتێکی پۆپۆلیست کارەستبارن؛ یەکەم لەبەرئەوەی پۆپۆلیستەکان خەڵک وەک یەک کوتلەی دانەبڕاو سەیردەکەن و فرەیی سیاسی و کلتوریی و تێڕوانینی جیاواز پشتگوێدەخەن؛ یان لەگەڵمانیت یان بێزراویت، بوار نییە بۆ هێڵی مامناوەند، یان لەبەرەی ئێمە دژی ئەوان دەجەنگیت یان تۆش وەک ئەوانی تر گەندەڵ و بێزراویت.\nپۆپۆلیستەکان کار لەسەر سوککردنی کاری راستەقینەی سیاسی دەکەن و زیاتر هەوڵی ووروژاندنی هەست و سۆزی جەماوەر دەدەن؛ هەوڵی قوڵکردنەوەی بێمتمانەیی لەنێوان خەڵک و کار لەسەر بەدوژمنکردنی ئەوانی تر دەکەن. دواجاریش هەموو ئەو خەسڵەتانەی لە سەرکردەیەکی پۆپۆلیستدا هەیە دەیکاتە کەسێکی پاوانخواز و نادیموکرات. هیوگۆ شافێزی ڤەنزوێلا، جارێک لە جاران ووتی" من تاکە کەسێک نیم، من هەموو خەڵکم." ئیتر لێرەوە دێوەزمەکە دەستپێدەکات؛ جا ئیتر ئەگەر تۆ لەگەڵ خەڵک نەبیت، کەواتە دژی خەڵکیت!\n1 ڕێنمایی بۆ ڕۆژنامەنوسان لە سەردەمی کۆرۆنادا\n2 چۆن هەواڵێکی بێبنەما دەربارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا دەناسیتەوە؟


مۆبایلی Redmi 5A ڕاگه‌یاندرا؛ یه‌كێك له هه‌رزانترین مۆبایله ئه‌ندرۆیده‌كان – کەی ئای تی ئێن\nشاومی 17, تشرینی یه‌كه‌م 2017\nمۆبایلی Redmi 5A ڕاگه‌یاندرا؛ یه‌كێك له هه‌رزانترین مۆبایله ئه‌ندرۆیده‌كان\nچه‌ند مانگێكی كه‌م دوای ڕاگه‌یاندنی Redmi Note 5A، ئێستا كاتی ئه‌وه‌یه نه‌وه‌یه‌ك و مۆدێلێكی تر له مۆبایله‌كانی شاومی بێته سه‌ر سه‌كۆ، بفه‌رموون مۆبایلی نوێی Redmi 5A بناسن. ئه‌و مۆبایله‌ی نرخه‌كه‌ی له ٩٩ دۆلار\_٧٧ یۆرۆ ده‌ست پێده‌كات، كه به‌نزیكه‌یی نرخه‌كه‌ی هه‌مان نرخی نه‌وه‌ی پێشتریه‌تی كه Redmi 4A بوو. كه یه‌كێكن له هه‌رزانترین مۆبایلی ناو مۆبایله ئه‌ندرۆیده‌كان.\nله‌ناو ئه‌م مۆبایله نرخ گونجاوه‌دا، ڕوونمایه‌كی ٥ ئینجی به ڕوونی ٧٢٠ پێكسڵی هه‌یه و پڕۆسێسه‌ری سناپدراگۆن ٤٢٥ و ڕامێكی ٢ گێگایی به بوونی بیرگه‌ی ناوخۆیی ١٦ گێگابایتییه‌وه و هه‌روه‌ها مۆبایله‌كه شوێنی ده‌رچه‌ی بیرگه‌ی ده‌ره‌كی هه‌یه و ده‌توانیت بیرگه‌ی پێ زیاتر بكه‌یت. جێگه‌ی باسه، مۆبایله‌كه ڕاسته‌وخۆ به ڕووكاری MIUI9 به‌رده‌ست ده‌بێت.\nمۆبایلی Redmi 5A خاوه‌نی كامێرایه‌كی ١٣ مێگاپێكسڵییه له‌سه‌ر ڕووی پشته‌وه‌ی به بوونی فه‌تحه‌ی (f/2.2) و كامێرایه‌كی ٥ مێگاپێكسڵی له‌سه‌ر ڕووی پێشه‌وه‌ی بۆ گرتنی وێنه‌ی سێلفی. كامێرای پشته‌وه‌ی توانای گرتنی ڤیدیۆیی هه‌یه به ڕوونی 1080p به ٣٠ فره‌یم (وێنه) له چركه‌یه‌كدا.\nسه‌رباری ئه‌وه‌ی ئه‌مه نه‌وه‌یه‌كی نوێیه، به‌ڵام هێشتا به گۆڕانكاری ڕیشه‌یی هه‌ژمار ناكرێت به‌ڵكو له شێوه‌دا هه‌مان شێوه‌ی نه‌وه‌ی پێشتره و به‌ڵكو له پاترییه‌كه‌یدا ١٠٠ ملی ئه‌مپێر كه‌مكراوه‌ته‌وه و ئێستا خاوه‌نی ٣٠٠٠ ملی ئه‌مپێره.\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وانه‌ش، هێشتاش ناتوانیت له‌گه‌ڵ نرخه‌كه‌ی هیچ بڵێیت. كه‌واته ئه‌گه‌ر ئاره‌زووی كڕینی ده‌كه‌یت له ئێستاوه له چین به‌رده‌سته بۆ ناوتۆماركردنی پێش وه‌خته و دواتریش چه‌ند فرۆشگایه‌كی سه‌ڕهێڵی ده‌ست ده‌كه‌ن به فرۆشتنی وه‌كو Xiaomi Mall و JD.com و Lynx چه‌ند دانه‌یه‌كی تریش.\nتاگەکان mi Redmi Redmi5A Xiaomi ڕێدمی شاومی می


مەترسییەكانی خواردنەوەی "چا" بە گەرمی ئاشكرا كران - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهۆشداری خواردنەوەی چایی گەرم دەدرێت و ئەگەری تووشبوون بە شێرپەنجە زیاتر دەكات.\nڕۆژنامەی جمهوریەتی توركی بڵاویكردەوە، دوای وەرگرتنی 500 كەس لەوانەی كە بە بەردەوامی چای گەرمیان لەسەرووی 65 پلە خواردووەتەوە، تووشبوونیان بە شێرپەنجە زیاتر بووە.\nودات گرال پسپۆڕی كۆچەندامی هەرس ڕایگەباند، هۆكاری تووشبوون بە شێرپەنجەی كۆئەندامی هەرس شەشەمین هۆكارە بۆ گیانلەدەستدانی هاووڵاتیان لە جیهاندا.\nبەپێی ئەو توێژینەوانەی ئەنجام دراون لە ڕۆژهەڵاتی توركیا و چین و قازاقستان و تاجیكستان و ئۆزبەكستان، بەهۆی زۆر خواردنەوەی چا بەشێوەیەكی زۆر گەرم، وایكردووە ڕێژەی شێرپەنجەی كۆئەندامی هەرس زیاتر ببێت.\nبەپێی زانیارییەكان، مەترسی تووشبوونی بەم نەخۆشییە ئەوەیە كە كێشانی جگەرە و خواردنەوە كحولییەكان مەترسییەكان زیاتر دەكات.\nئەو پسپۆڕە ئامۆژگاری هاووڵاتیان دەكات بەوەی كە ئەگەر پەرداخێك چایی هێندە گەرم بێت و نەتوانێت بە دەستەكانت بیگریت، پێویستە 3 بۆ 4 خولەك چاوەڕوانی بكەیت ئەوكات بیخۆیتەوە، بەو شێوەیە نابێت لە ڕۆژێكدا چوار تاكو پێنج پیاڵە چایی بخۆیتەوە.\n26 نیسان 2021 9.25 am


عەلى ئەشرەف دەروێشیان - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nئەم بابەتە پۆلێنکراوە لە پیتی: (ع)\nعەلى ئەشرەف دەروێشیان\n- پیشه‌ى ئه‌ده‌بى: رۆماننوس و نوسەرو رەخنەگرى ئەدەبى\n- لە رۆژى 25/8/1941 لە شارى کرمانشانى رۆژهه‌ڵاتى كوردستان لە دایکبووە.\n- یەکەمین مناڵى بنەماڵەكه‌یان بووه و هەر لە مناڵیەوە لەگەڵ کاركردندا ئاشنا بوه، بە وتەى خۆى: هەر لە پێنج ساڵیەوە لەگەڵ باوکم دەچووم بۆ ئاسنگەرى و کارى من گەساندنەوەى ئاگرەکە بوو، چونکە قاچم نەدەگەیشتە پێداڵەکە ئەبوایە چەند خشتێکم بنیە ژێر پێم.\n- خوێندنى سەرەتایى و دوا ناوەندى لە کرماشان تەواو کرد و بە نووسینى داڕشتنه‌كانى یەکەمین بەردى بناغەى نوسەرێتى دانا.\n- له ساڵى 1947 لە تەمەنی شەش ساڵییەوە خراوەتە بەرکار و شاگردیی بەقاڵی و تەنەکەچی و مسگەری و دەستگێڕیی كردووه.\n- لەگەڵ خوێندندا کرێکاری کردوە هەمیشە یارمەتیدەرو هاوکاری باوکی و ئەندامی خێزانە کەی بوە تا زانکۆی تەواو کردوە.\n- دواى ته‌واوكردنى خوێندن بوه‌ته مامۆستا لە گوندەکانی کوردستان.\n- له ساڵی 1966 لە زانکۆی تاران لەبەشی ئەدەبی فارسی وەرگیراوه و بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە ئەدەبی فارسی بەدەستهێناوە.\n- لە زانکۆی تاران خوێندنى ماستەری له بەشی دەروونناسی پەروەردە خوێندووه.\n- بۆ ماوەی 15 ساڵ لەگوندەکانی ناوچەی کرماشان مامۆستاى بووه.\n- ژیانی دژوارو ناخۆشی گوندنشینەکان و نەهامەتی و نەدارییەکانیان کاریگەرییەکی زۆریان لە سەرژیانى دروست كردووه و هه‌ر ئه‌مه‌ش ده‌بێته هه‌وێنى نوسینه‌كانى.\n- چەند جارێک دەستگیركراوه و ڕەوانەی بەندیخانە كراوه و له‌كار دورخراوه‌ته‌وه و بەردەوام له‌لایه‌ن پەروەردە سزا دراوه و لەم گوندە و بۆ ئەو گوند گواستراوه‌ته‌وه و نه‌یانهێشتووه (3) سێ ساڵ لە گوندێک وانە بڵێتەوە.\n- یەکەمین چیرۆکی لە بەندیخانەدا نوسیوه و هەرلەوێش چیرۆكه‌كه‌ى لەناوچووه.\n- له ساڵى 1974 یەکەمین کۆمەڵە چیرۆکی به‌ناوى (لەم هەرێمەدا) بڵاوده‌كاته‌وه، دواى بڵاوكردنه‌وه‌ى جارێکی تر بەلکێشی بەندیخانە دەکرێتەوە و بەفەرمی نوسین و بڵاوکردنەوەی لێ یاساغ دەکرێت.\n- هه‌ر ئه‌مه‌ش وای لێده‌كات دووەمین کۆمەڵە چیرۆکی بەناونیشانی ئابشوران بەناوی خوازراوی (لەتیف تەڵخستانی) بنوسێت و وەک یەکەم کۆمەڵە چیرۆکی، پێشوازییەکی زۆری لە لایەن خوێنەران و ڕەخنە گرانەوە لێدەکرێت و لەماوەیەکی کەمدا چەندینجار بە تیراژی بیست هەزار نوسخەیی چاپكراوه‌ته‌وه.\n- لەپاش دووهەمین چیرۆكى بڵاوكراوه‌كه‌یدا بە هۆی چاودێری بەردەوامی ساواکەوە بەرهەمە کانی بەچەند ناوێکی خوازراوی ترەوە بڵاوكردۆته‌وه.\n- لەبوارەجیاجیاکانی ئەدەبیاتدا، بەتایبەت لەبواری فەرهەنگی خەڵکی ئاساییدا کۆمەڵێک کارو پرۆژەی بەنرخی ئەنجامداوە.\n- چەندین کتێبی رۆمان و بەرهەمی چیرۆکی بەزمانی فارسی نووسیوە، کە لەم چیرۆکانەدا زیاتر گرینگیداوە بەخەبات و کێشەی گەلی کورد و بابەتە کۆمەڵایەتییەکان.\n- سەرجەمی کتێب و بەرهەمە نووسراوەکانی کە ئامادەى چاپن یاخو چاپكراون زیاتر لە (60) بەرهەمە، کە بریتین لەبوارەکانی چیرۆك، رۆمان، ئەفسانەی كوردی، لێكۆڵینەوەی فۆلكلۆری، زمانەوانی، چیرۆک بۆ منداڵان و مێرمنداڵان.\n- گرنگترین و بەرچاوترین بەرهەمی بریتى بووه له نووسین و کۆکردنەوەی پرۆژەیەکی گەورە بەناوی فەرهەنگی ئەفسانەکانی خەڵکی ئێرانه لە (20) بەرگدا، کە بەرهەمی (22) ساڵ هەوڵ و تێکۆشانی بووه، كه بەهاوکاری رەزا خەندان مەهابادی ئامادەکراو ەو لەلایەن دەزگای چاپ و پەخشی کتێب و فەرهەنگ لەتاران چاپ و بڵاوکراوەتەوە.\n- یەکێک لە گرنگترین بەرهەمەکانى ڕۆمانى (ساڵە هەوریەکان)ه، كه چه‌ندین جار چاپكراوه‌ته‌وه.\n- چیرۆکەکانى لە ژیانى خۆیەوە سەرچاوەیان گرتووه، بۆیه وتویه‌تى: "من نووسەرى چینى کرێکارم و ناتوانم باسى ژیانى ئەشراف بکەم".\n- خاوه‌نى چه‌ند به‌رهه‌مێكى چاپكراوه، له‌وانه، ساڵە هەورینەکان، بەندی 18، کەی دەگەڕێیتەوە کاکە گیان.\n- لەسەردەمی حوكمڕانی شادا ماوەی حەوت ساڵ زیندانی كراوە.\n- لەسەردەمی كۆماری ئیسلامیشدا هەمیشە لەژێر چاودێری و سانسۆردا بووه.\n- ئەندامی یەكێتی نووسەرانی ئێران بووه.\n- لە رۆژى 25/11/2013 لە حەڤدەهەمین فێستیڤاڵی گەلاوێژدا به‌شدارى كردووه و خەڵاتی تایبەتی پێ بەخشراوه.\n- چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتیی وەرگرتووە.\n- لە رۆژى 26/10/2017 لە تەمەنى (76) ساڵى بەنەخۆشى لە شارى تاران کۆچى دوایى کردووە.\nپیشە: رۆماننوس و نوسەرو رەخنەگرى ئەدەبى


نووسین بۆ ژیان - ئەدەب لە عێراقدا: Goethe-Institut Irak\nئەدەب لە عێراقدا\nنووسین بۆ ژیان\nلەم رۆژانەش عێراق، ئەو سەنتەرە هەرە دێرینەی کەلتوورێکی دەوڵەمەند و باڵا، بەرەو ئەوە تەکان دەدا، جارێکی تر بکەوێتە بەر تیشکۆی نیگاکان:\nبەرەیەکی سەربازی عێراقی لە هەوڵی ئەوە دایە، کە موسل لە ژێر کۆنترۆلەی دەعش دەربهێنێت. جارێکی تر ئازار و جەنگ وێنەکە دادەڕێژن و ئەو وێنەیە دەگاتەوە ڕۆژئاوا. "بەڵام ژیانە ڕاستەقینەکە، کەوتۆتە لایێکی دوورە دەستی ئەو وێنەیە." وەک خانمە ئەمەل ئیبراهیم ئەلنوسەیری شاعیر باسی لێوە دەکات. ئەو ژیانەی کە لەناو ماڵەکان و باخچەکان و خوێندنەوەکانی ئەدەبدا بەڕێوەدەچێت.\nخوێندنەوە لە بەغدا، لە باخچە گەشاوەکان؟ لەوانەیە ئەمە لە دیدی ئەوروپاییەکان شتێکی یەگجار نائاسایی بێت. بەڵام بێگومان و بەڕاستی عێراق وڵاتێکی گەشەسەندووە، هەرچی مێدیا رۆژئاواییەکانە، زۆر بە ئاسانی تەنها وێنەی جەنگ و تەنگژەکان دەخەنە بەرچاوان. ئەوەش ئاراستەی نیگاکان دەگۆڕیت و ڕێگە نادات ئەو وێنانەش ببینن، کە لە عێراقدا خەڵکی وا هەن دەژین، خۆشەویستی دەکەن و ئازار دەکێشن، دەخەون و دەخۆن و هەروەها بێگومانیش هی وا هەن: دەنووسن.\nئەمەل ئەلنوسەیری یەکێکی لەو خانمە نووسەرە عێراقییانە.\nپێکەوە لەگەڵ خانمە لەیلا چەممەی وەرگێڕ، خانمە نووسەر ئوللا لێنتزە و خانمە ئەدەبیاتکار کلاودیا کراماچێک لە پێشانگەی کتێب لە فرانکفورت، لەو بارە دانوستاندنیان کرد، کە نووسین لە عێراقدا مانای چی دەدات، هەروەها لە بارەی بایەخ و رۆلی ئالوگۆڕی نێوکەلتووری و رۆلی چالاکی ژنان لە هونەر و سیاسەت.\nپەیمانگەی گوێتە لەگەڵ دەروازە ئەلکترۆنییە ئەدەبییەکی (litrix.de) کە تا ساڵی ٢٠١٧ چەقی قورسایی کارەکانی خستبووە ناو جیهانی عەرەبی، بەم چالاکییە هەڵسان.\nمەکینەیەکی چاپی کۆن جارێکی تر دەکەوێتەوە کار\nلە نێوانی چەندین مێوانی بەشداربوو کەسێکی خۆیی سەرەکی دانیشتبوو: بیرگیت سڤێنسۆن. سڤێنسۆن ساڵانێکی زۆرە تاکە خانمی رۆژنامەنووسە بە زمانی ئەلمانی، کە لە شاری بەسرەدا دەژیت و کار دەکات. هەر کەسێک بە سیرکی مێدیایی ئاشنا بێت، دەزانیت، کە بەڕێوەبەرە مێدیاییە ئەلمانییەکان لە بارەی پرسە تەنگژەدارەکان بەر لە هەموو کەس ڕوو لەم خاتوونە دەکەن.\nئەوە بۆ خانمە سڤینسۆن بەس نەبوو کە پێکەوە لەگەڵ خانمە ئەمەل ئیبراهیم ئەلنوسەیری و چەند خانمە شاعیرێکی تر لە ساڵی ٢٠١٣ کۆکراوەیەکی شیعری بە ناوی "لەگەڵ چاوەکانی ئینانا" لە کتێبێکدا بە زمانی عەرەبی ئامادە بکات، بەڵکوو لە باشووری بەسرە هەڵسا بە چاپکردنی ئەو کتێبە بە مەکینەیەکی چاپی کۆنی ئەلمانی. لە بارێکدا کە چاپکردنی کتێب لە عێراقدا تا بڵێی دەگمەنە.\nلەم دواییەدا ئەو کتێبە بە زمانی ئەلمانی و فەرەنیش بڵاوکرایەوە.\nبەسرە، "شاری ڤێنیسای رۆژهەڵات"ی جاران بوو، بەڵام ئەمڕۆ زۆر پارێزگارترە لە شاری بەغدا. ئەو شارە لە ساڵی ٢٠١٥ بە دواوە بووەتە شوێنگەی زنجیرە وۆرکشۆپێکی سڤینسۆن بۆ ژنانی نووسەری عێراقیی. "لە شاری بەسرەدا زۆر بەربەست هەن، بۆ نموونە ژنان ناتوانن شەوان بەڕێگەوە بەتەنها بڕۆن" وەک ئەمەل ئەلنوسەیری باسی لێوە دەکات. ""بۆیەش لە وۆرکشۆپی یەکەمدا ژمارەی ژنە بەشداربووەکان کەم بوو."\nبەڵام زوو خۆیان ئاوەڵا کرد، چالاکانە بەشداری دانوستاندنەکان بوون، وزە و هێزیان لەگەڵ خۆیاندا هێنا، گرووپەیەکی فێسبووکیان دامەزراند، بۆ ئەوەی بەردەوام ئالۆگۆڕ لەگەڵ یەکتریدا بکەن. ئوللا لێنتزەش لە یەکێک لە وۆرکشۆپەکاندا بەشدار بوو:\n" هەر چەندە لە عێراقدا پیاوان زۆر سالار و یەکانەن، بەڵام ژنان لە بەسرەدا زۆر ئازا و باوەڕبەخۆ بوون. چونکە لەوێ شتێک ڕوویدا، شتێکی باش، دانوستاندنێکی ڕاستەقینە. ئەم رۆژانە چڕترین ڕۆژانی ژیانی من بوون."\nئەمە قسەی خانمە نووسەر ئوللا بوو.\nهێدی هێدی شتهایێک لە دیمەنە ئەدەبیە عێراقییەکان خۆی دەبزوێنێت. ئەمە قسەی ئەمەل ئەلنوسەیری بوو. شەقامی بەناوبانگی موتەنەبی لە بەغدا، جاران سەنتەرێکی پڕ تەوژمی کڕین و فرۆشتنی کتێب بوو لە بەغدا، خەریکە وا جاریکی تر زیدوو دەبێتەوە. سێ خانمە بەشداربووی وۆرکشۆپەکان کتێبەکانی خۆیان بڵاوکردۆتەوە، ئەم ژنانە نووسینگەی تایبەت بە خۆیان لە بارەگای یەکێتی نووسەراندا هەیە. "ئەمانە هەر تەنها نووسراوی بچووک نین، ئەوانە بنچینەکانی گۆڕانکارین." بە باوەڕی لەیلا چەمما. هەروەک ئەمەل ئەلنوسەیری گوتی، بەڕاستی ئەوە ژنانن، کە بەر لە هەمووان رۆلێکی چالاک دەبینن: "لەسەر ئاستی هونەری زۆر چالاکتر لە پیاوان دانوستاندن دەکەن." ژنان کەمێک کەمتر هەستیارن بەرامبەر دەنگلێکهەڵبڕین، جا باسی رۆلی ژنانیش هەر ناکەین، کە خەریکە تازە پەرە دەسینێت."\nئەوەی ژنان دەیانەوێت و پێویستییان پێی هەیە، تەنها فەزایە، ژوورە، بۆ ئەوەی تێیدا کۆببنەوە و بێ کۆسپ و دەربەست خۆیانیان تێدا دەرببڕن. ئەوەەش قەت وا ئاسان نیە، چونکە ئەوەی زۆر ڕەخنە لە ئاین بگرێت، ئەوا دەکەوێتە بەر سێرەی دەمارگیر و توندڕۆیەکان.\nهەر لەبەر ئەوەشە هۆنراوە زۆر فۆرمێکی گونجاو و باشە، وەک ئەمەل ئەلنوسەیری دەڵێت، چونکە فەزایێک دەئافرینێت، کە بتوانیت تێدا شتەکان ڕاستەوخۆ بهێنیتە بەرباس. لەیلا چەمما کە زۆر دەقی بژاردەی "ئینانا"ی بۆ ئەلمانی وەرگێراوە ، لە بەرامبەر ئەوە دا ڕای وایە:\n"من باوەڕم وایە، کە ژنان زۆر بە کۆنکرێتی دەنووسن، ئەوەش بۆ من جێی سەرسوڕمان نیە." چەمما پتر پراگماتیکانە ڕۆشنی کردەوە، کە لەبەرچی هۆنراوە شێوازێکە دەخرێتە پێش شێوەکانی تر، گوتی:\n"هۆنراوە کورت و چڕە، هۆنراوە پێویستی بە کات و پێکهاتە (ستراکچەر) هەیە، ئەمانەش لە باری ئێستادا هەردووکیان لە عێراقدا نین."\nبەشداربووانی فرانکفۆرت هەموویان لەوە هاوڕان، کە ئالۆگۆڕ لەسەر ئاستی ناوچەیی و نێوکەلتوووری بۆ پەرەسەندن و پێشخستن شتێکی گرنگە. هەر لەبەر هەندێش پەیمانگەی گوێتە پشتگیری ئەو زنجیرە وۆرکشۆپانەی بەسرە و وەرگێڕان دەکات لە ئەلمانییەوە بۆ عەرەبی و بە پێچەوانەش. ئەمەل ئەلنوسەیری و هاوپیشەکانیش ئەمەیان لا زۆر گرنگە. بەڵام ناوک و بوونی نووسینەکانیان دەکەوێتە شوێنێکی کوورتر، وەک لەیلا چەمما رۆشنی دەکاتەوە:\n"ئەوان لە قووڵایی دڵی خۆیانەوە دژی بەکارهێنانی هێز دەنووسن، ئەوان بۆ ژیان دەنووسن."\nنووسەر: کریستۆفەر ڕێش، وەک رۆژنامەنووسێکی ئازاد لە لایتزیک دەژیت و کاردەکات. لەبارەی کۆمەڵگە، کەلتوور، دیالۆگ دەنووسێت و کار لەگەڵ هەروەها لە ناو جیهانی عەرەبیدا دەکات.


لەدوای کوژرانی گەنجێک لەبێخاڵ ئاسایشی ڕەواندز ڕونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوەو ڕایگەیاند، بکوژەکە ئافرەتێک بووە و دانی ناوە بەتاوانەکەیدا و کەسێکی دیکەشی لەگەڵدا بووە، دەشڵێت، هیچ کامیان دانیشتووی ڕەواندز نین و ڕووداوەکە لەسەر کێشەیەکی کۆمەڵایەتی ڕوویداوە.\nلە ڕونکردنەوەکەدا ئاسایشی ڕەواندز ڕایگەیاند: "ئەمڕۆ شەممە کاتژمێر 1:25 خولەکی پاشنیوەڕۆ ئاگادار کراینەوە کە رووداوێکی کوشتن لە گوندی بێخاڵ روویداوە و دەست بە جێ مەفرەزەکانمان و تیمی لێکۆڵینەوەی بەرێوەبەرایەتیەکەمان گەیشتنە شوێنی رووداوەکە، دەرکەوت کەسێک بەناوی (آ.غ.ف) کوژراوە و دەستمان بەسەر چەکی بەکارهاتوو لە کوشتنەکە داگرت لەگەل تەواوی ئەو کەلو پەلەی لە شوێنی رووداوەکە هەبووە."\nئاماژەی بەوەشكردووە: " دواتر توانیمان بە کەمتر لە 45 خولەک بکوژەکە دەستگیربکەین بەناوی (ش.ا.ا) کە ئافرەتە و هەروەها کەسێکی تر بەناوی (ع.ج.ق) کەلەگەڵ بکوژەکە دابووە لە شوێنی رووداوەکە و کەسێکی تر بە ناوی (ر،ع،ا) کە هاورێی کوژراوەکە بووە."\nئاسایشی ڕەواندز ئەوەشی خستووەتەڕوو، دوای لێکۆلینەوەیەکی ورد، بکوژەکە دانی بەوە دانا کە ئەو خۆی بە چەکی جۆری دەمانچە دوو فیشەکی لە سەری (ا.غ.ف) داوە و کوشتوویەتی، هەروەها تۆمەتبار (ع.ج.ق) دانی بەوە دانا کە لەگەڵ بکوژ دابووە لە شوێنی رووداوەکە.\nبەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی ئاسایشی ڕەواندز، هیچ کامیان خەڵکی رواندز نین و رووداوەکەش لە ئەنجامی کێشەیەکی کۆمەڵایەتی روویداوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکەدا ئەوەش هاتووە: " دوای تەواو بوونی لێکۆڵینەوە لەسەر فەرمانی بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سۆران بە ئاگاداری دادوەری لێکۆڵینەوەی رواندز تەواوی پەڕاوی لێکۆڵینەوە و هەرسێ دەستگیرکراوەکە و تەواوی کەلوپەلەکان رەوانەی بەشی پۆلیسی رواندز کران.


Diplomatic Magazine | فێڵەکانی سەرژمێری گشتیی ساڵی ١٩٥٧ لە کەرکوک\nچۆن ژماره‌ى عه‌ره‌ب‌و توركمان له كه‌ركووك زیاد كراو ژماره‌ى كوردیش كه‌مكرایه‌وه؟\nدکتۆر جەبار قادر- به‌شى یه‌كه‌م\nلەم وتارەدا بە بەڵگەکانی نێو خودی سەرژمێرییەکە هەندێ لەو فێلانە دەخەمە ڕوو. ئەنجامدانی ئەو فێل و دەستێوەردانانە بۆ ئەوە بووە ژمارەی دانیشتوانی تورکمان و عەرەب لە کەرکوك زیاد بکرێن و ژمارەی کوردیش لە بەرامبەردا کەم بکرێت.\nبە پێوویستی دەزانم هەرچەندە بە کورتیش بێت هەندێ زانیاری لە سەر سەرژمێری دانیشتوان لە عیراق بەر لەوەی ساڵی ١٩٥٧ بخەمەڕوو. سەرچاوەی زانیارییەکانم بڵاوکراوەی ڕەسمی دەوڵەتی عیراقە لە هەردوو سەرژمێری ١٩٤٧ و ١٩٥٧دا. گەلێ زانیاری ورد لە بارەی سەرژمێرییەکانی عیراقەوە تا ساڵی ١٩٥٧ لەو پێشەکییەدا هاتووە، کە بۆ بەرگەکانی سەرژمێری گشتیی دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ نووسراوە. پێشەکییەکە شارەزایەکی بواری سەرژمێری دانیشتوان لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان نووسیوێتی کە پسپۆرێکی میسری بواری جوگرافیای مرۆیی بووە بە ناوی دکتۆر " محمەد ڕیاز ئەلشەنەوانی".\nوادیارە پێشەکییەکە لە هەموو بەرگەکانی سەرژمێرییەکەدا بڵاوکراوەتەوە. ئەو بەرگەی تایبەتە بەکەرکوك و سلێمانی کە لە بەردەستی مندایە پێشەکییەکەی تێدایە. لە دوای هەوڵێکی زۆر بۆ پەیداکردنی ئەم بەرگە و دەیان سۆز و پەیمانی بێ ئەنجام، وێنەیەکی ئەم بەرگەم لە هاوڕێ و هاوپیشەیەکی دڵسۆزی کەرکوکییەوە بە دەست گەیشت، سەد جار ماڵی ئاوا بێت.\nسەرژمێری ساڵی ١٩٤٧ بە یەکەمین سەرژمێری دادەنرێت کە لە ڕێگەی ماڵنووس و دەستەی نانونووسییەوە ئەنجام درا. ئەمانە دەچوونە ماڵان و ڕاستەوخۆ بە پێی پرسیارەکانی نێو فۆرمەکان زانیاری و داتایان لە خێزانەکان وەردەگرت\nبەر لەم سەرژمێرییە گشتییە لە ساڵانی ١٩٢٧، ١٩٣٤ و ١٩٤٧ لە عێراق سێ سەرژمێری تر ئەنجام دران. یەکەمینیان زیاتر لە ساڵێکی خایاند، لە ئوکتۆبەری ١٩٢٧ تا کۆتایی ساڵی ١٩٢٨. لێژنەکانی سەرژمێری لە مزگەوت، قوتابخانە و دامەزراوەکانی حکومەتدا دادەنیشتن و لێژنە مەیدانییەکانیش دەگه‌ڕان بۆ کۆکردنەوەی زانیاری لە بارەی دانیشتوانەوە. دوای چەند مانگێك حکومەت بۆی دەرکەوت کارەکە زۆر ناسەرکەوتووە، بۆیە ئەنجامەکانی پشت گوێخران و لە بیرکران. لە گەڵ ئەوەشدا ژمارەی دانیشتوان بە٢،٩٦٨،٠٥٤ کەس خەمڵێنرا. بە پێی ئەو خەمڵاندنە نێرینەکان ١،٥١٢،٠٧٧ کەس و مێینەکان ١،٤٥٥،٩٧٧ کەس بوون. کەس نازانێت ئەم خەمڵاندنە لە سەر چی بنەمایەك بووە، وادیارە سەرچاوەی زانیارییەکان بەرپرسانی حکومەت بوون لەیەکە کارگێڕییەکان.\nدووەم سەرژمێری لە ساڵی ١٩٣٤ کرا، ئەمەیان بە دوو خول تەواو کرا، جاری یەکەم لە ئەیلول و ئوکتۆبەری ئەو ساڵەو جاری دووەمیش لە ئاب و ئەیلولی ساڵی ١٩٣٥ بوو بۆ ئەوانەی دوا کەوتبوون و لە ساڵی پێشوو خۆیان تۆمار نەکردبوو. لێژنەکان لە شوێنە گشتییەکان دادەنیشتن و موختارەکان سەرۆک خێزانەکانیان بانگ دەکرد بۆ ئەوەی زانیاری پێویست لە بارەی خێزانەکانیانەوە بدەن بەو لێژنانە.\nئەم سەرژمێرییە هەمووعیَراقی گرتەوە، ئامانجی سەرەکی لە سەرژمێرییەکە خزمەتی سەربازی و ئەنجامدانی هەڵبژاردن بوو. هەروەها سەرژمێرییەکە بووە بنەمایەک بۆ پێدانی ڕەگەزنامەی عیراقی کە بە "دفتر جنسیه"دەناسرا و ساڵی ١٩٤٢ ناوەکەی بۆ دەفتەر نفوس گۆڕدرا. ئەم دەفتەرە وەک ناسنامە و بەڵگەنامەی فەرمی لە دامەزراوە حکومی و ناحکومییەکاندا کاری پێ دەکرا. تا ١٣ ئابی ١٩٥٣ بۆ ئەم مەبەستە هەر کار بە زانیارییەکانی سەرژمێری ١٩٣٤ دەکرا، لەو ڕۆژە بەدواوە ئیتر بۆ پێدانی ڕەگەزنامەی عیراقی کار بە ئامارو داتاکانی سەرژمێری ١٩٤٧ دەکرا.\nبە وتەیەکی دیکە شەش ساڵی ویست تا ئەنجامەکانی سەرژمێری ١٩٤٧ تەواو کران. لەم سەرژمێرییەدا ئەوەی گرنگ بوو ژمارەی دانیشتوان بوو، بۆیە هەموو مەرجەکانی دیکەی سەرژمێری دروست پشت گوێ خران. بە پێی سەرژمێری ١٩٣٤ ژمارەی دانیشتوانی عیراق ٣،٢١٣.١٧٤ کەس بوون، کە ١،٦٣٦،٠٥٦ یان نێرینە و ١،٥٧٧،١١٧یانیش مێینە بوون.\nسەرژمێری ساڵی ١٩٤٧ بە یەکەمین سەرژمێری دادەنرێت کە لە ڕێگەی ماڵنووس و دەستەی نانونووسییەوە ئەنجام درا. ئەمانە دەچوونە ماڵان و ڕاستەوخۆ بە پێی پرسیارەکانی نێو فۆرمەکان زانیاری و داتایان لە خێزانەکان وەردەگرت. ئەم سەرژمێرییەش عیراقییەکانی دەرەوەو هۆزە کۆچەرو نیشتەجێ کراوەکانی نەگرتەوە.\nکارەکان لە یەك ڕۆژدا ئەنجام دران کە ڕۆژی ١٩ ئوکتۆبەری ١٩٤٧ بوو. لە ناوچە دووردەست و زڵکاوەکانی باشور مانگێك بەر لەو ڕۆژە دەست کرابوو بە ماڵنووسی، بۆیە لەو ناوەش لە هەمان ڕۆژدا پڕۆسەکە کۆتایی هات.\nسەرژمێری ١٩٥٧ ئامادەیی باشی بۆ کرا، بەڕێوەبەرایەتی گشتی دانیشتوان قانونی تۆمارکردنی دانیشتوانی ژمارە ٥٩ لە ساڵی ١٩٥٥ دەرچواند، ڕێنماییەکانی سیستەم و شێوازی بەڕێوەبردنی پرۆسەکەی دەرکرد.\nلە ئاوایی و لادێکان پرۆسەکە وەک شار و شارۆچکەکان سەرکەوتوو نەبوو. دواتر لە ڕێی سەرژمێری ١٩٥٧ ئەوە دەزانین کە ساڵی ١٩٤٧دا ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک تۆمار نەکرابوون. من چەند جارێکی تریش ئاماژەم بە وتەیەکی خوالێخۆشبوو عەلائەدین سەجادی کردووە کە دەیوت "ئەو کاتە ماڵمان لە بەغدا بوو، تا ئیوارە لە ماڵەوە چاوەڕێمان کرد، بەڵام کەس سەری بە ماڵماندا نەکرد" دواتر دەپرسێت "ئەگەر ئەمە حاڵی بەغدای پایتەخت بێت، ئەی دەبێ لە شوێنەکانی تر چۆن بووبێت؟". ژمارەی دانیشتوانی عیراق بە پێی سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧ بە ٤،٨١٦،١٨٥ کەس خەمڵێنردا، کە ٢،٢٥٧،٣٤٥ کەسیان نێرینە و ٢،٥٥٨،٨٨٠ کەسیشیان مێینە بوون. ئەمە ئەکەمین سەرژمێری بوو کە داتا و زانیارییەکانی بە پێی خشتەی تایبەتی پۆلین کرابوون و ئەنجامەکانی لە سێ بەرگدا ساڵی ١٩٥٤ لە بەغدا بڵاوکرانەوە.\nخشتەی تایبەت بۆ دانیشتوانی هەر یەك لە چواردە لیواکەی عیراق دروست کرابوو، بەڵام داتا گشتییەکانی هەموو عیراق لە بەرگێکی سەربەخۆدا بڵاونەکرانەوە. داتاکانی ئەم سەرژمێرییە بۆ پێدانی ڕەگەزنامەی عیراقی لە ساڵی ١٩٥٣ کاریان پێ کرا.\nپێشتر لێکۆڵینەوەیەکی دوور درێژم لە سەر کەرکوك لە سەرژمێری ١٩٤٧ کرد و لە زیاتر لە شوێنێک بڵاوکرایەوە. لەم سەرژمێرییەدا ئاماژە بە دابەشبوون و پۆلینکردنی دانیشتوان نە لە سەر بنەمای ئەتنیکی و نە زمانی دایک نەکراوە، تەنها باس لە ئاینی دانیشتوان کراوە.\nبۆ دابینکردنی هەموو پێداویستییەکانی پرۆسەکەش زانیاری سەرەتایی کۆکرانەوە. لیستی پرسیار، کارمەندی پێویست بۆ یەکە کارگێڕییەکان و فۆرم و ڕێنمایی بۆ ماڵنووسەکان لە چاپ دران. هەروەها ئامێرەکانی گواستنەوە، کارمەندانی پاراستنی ئاسایش و دادوەری پێویست بۆ کارە مەیدانییەکان دابین کران. هەموو وردەکاری و ڕێنماییەکان لە کتێبێکی گەورەدا لە ژێر ناونیشانی "ڕێنمایی گشتی بۆ سەرژمێری گشتیی دانیشتوان لە ساڵی ١٩٥٧" لە چاپ درا و بڵاوکرایەوە.\nڕۆڵی نەتەوە یەکگرتووەکان لە سەرکەوتنی سەرژمێری ١٩٥٧ کەم نەبوو. شارەزاکەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ماوەی مانگ و نیوێکدا سەردانی هەر چواردە لیواکەی عیراقی کرد و بە ئامادەبوونی موتەسەڕیف، قایمقامی قەزاکانی سەر بە لێواکە و بەرپرسانی باری شارستانی کۆبوونەوە و سیمیناری تایبەتی پێشکەش دەکرد.\nئەم جارەیان میتۆدی زانستیی لە بواری سەرژمێری دانیشتواندا پەیڕەو کرا، ئامادەکاری زۆرو هەمە چەشنە کران، داوای یارمەتی لە دامەزراوە تایبەتمەندەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کرا، بە تایبەتی ئەنجومەنی هاوکاری هونەری سەر بەو ڕێکخراوە، کە نوێنەرێکی تایبەتی لە بەغدا جێگیر کردبوو و شارەزایەکی بواری سەرژمێریشی، کە دکتۆر محەمەد ڕیاز ئەلشەنەوانی میسری بوو بۆ سەرپەرشتی پرۆسەکە دیاری کردبوو.\nلەو کۆبوونەوانە ئەلشەنەوانی بە دوور و درێژی باسی گرنگی و پێویستیی سەرژمێریی دانیشتوانی دەکرد، هێڵە گشتییەکان دیاری دەکردو وردەکاری چۆنێتی ئەنجامدانی سەرژمێرییەکی سەرکەوتووی بۆ مادەبووان ڕوون دەکردەوە. خولی ڕاهێنان بۆ لایەنە پەیوەندارەکان کرانەوە بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبەرانی فەرمانگەکانی نفوسی لە لیواکان کە لە بەغدا بەڕێەوە چوو.\nخولەکە لە مارتی ١٩٥٧دا ڕێکخرا، ماوەکەی سێ ڕۆژ بوو و هەر ڕۆژەی لە ماوەی پێنج کاتژمێردا زانیاری و ڕێنمایی پێویست بە بەشدارانی دەدران. کارمەندانی فەرمانگەی گشتیی نفوسیش بەشدارییان لە خولەکدا دەکرد، بەگشتی ٣٥ کەس تێیدا بەشدار بوون. بۆ هەمان مەبەست خولی ڕاهێنان بۆ کارمەندانی نفوس و فەرمانبەرانی خۆجێی لە قەزاو ناحیەکانیش ڕێکخرا، لەم خولانەشدا ٢٩٢ کەس بەشدارییان کرد.\nبۆ دڵنیابوون لە دروستی و کارامەیی ئامادەکارییەکان، پرۆسەیەکی ئەزموونیی سەرژمێری لە قەزای میقدادیە لە ١٤ حوزەیرانی ١٩٥٧ ئەنجام درا.\nئەنجامەکانی ئەزموونەکە لە ژمارە(١-٢)ی "گۆڤاری وەزارەتی کاروباری کۆمەڵاتی" لە لاپەڕەکانی ١١٦ – ١٤٠ بڵاوکرانەوە. بە بۆچوونی شارەزاکەی نەتەوە یەکگرتووەکان دەبوایە ئەزموونەکە پێش ئامادەکردنی فۆرمەکانی سەرژمێری بکرابایە و لە بەر ڕۆشنایی ئەنجامەکانی پرسیارەکان دابڕێژرانایە، بەڵام تازە درەنگ بوو و نەدەکرا ئەوە کێشەیە چارەسەر بکرێت.\nبە پیی ئەو پلان و پرۆگرامەی بۆ ئەنجامدانی سەرژمێری گشتیی ساڵی ١٩٥٧ دانرابوون، دەبوایە پرۆسەکە لە یەك ڕۆژدا لە هەموو عێراق جێبەجێ بکرێت کە ڕۆژی ١٢ ئوکتۆبەری ١٩٥٧ بوو.\nبەر لە ڕۆژی سەرژمێرییەکە هەڵمەتێکی ڕاگەیاندنی بەرفراوان لە ڕێگەی ڕادیۆ، تەلەفزیۆن کە چەند ساڵێک لە عیراق پەیدا ببوو بەر لە هەموو وڵاتانی دیکەی ناوچەکە و، ڕۆژنامەکانەوە دەستی پێکرد. لەو هەڵمەتەدا باس لە گرنگیی سەرژمێری بۆ دانیشتوان دەکرا و هانیان دەدرا هاوکاری ماڵنووسەکان بکەن و زانیاری دروستیان پێ بدەن.\nلە هەمان کاتدا ڕێنماییەکان بە چاپکراوی بەسەر خەڵکدا دابەش دەکران و لە ڕێگەی فڕۆکەشەوە فڕێدەدرانە خوارەوە. بڵندگۆش خرابوونە سەر ئۆتۆمبیل و بە شەقامەکاندا دەسووڕانەوە و هانی خەڵکیان دەدا چالاکانە لە پرۆسەکەدا بەشداری بکەن.\nباس خواسەکانی گرنگیی سەرژمێری، ڕێنماییەکان و هاندانی هاوڵاتیان بۆ هەماهەنگی لە گەڵ لایەنە پەیوەندارەکان بۆ سەرخستنی پرۆسەکە لە هەمان گۆڤاردا لە لاپەڕەکانی(١٨٦ - ٢٢٦) بڵاوکرانەوە.\nفۆرمەکانی تۆمارکردنی خەڵک سێ ڕۆژ بەر لەوە لە ڕێگەی ناونووسەکانەوە بە سەر خێزانەکاندا دابەشکرابوون. هەر ناونووسێک ٤٠ خێزانی بەرکەوتبوو. ئەو سەرۆک خێزانانەی بە خۆیان دەیانتوانی فۆرمەکان پڕ بکەنەوە ئەوا پڕیان دەکردنەوە، ئەوانەشی نەیاندەتوانی یا نەخوێنەوار بوون، ئەوا دەبوایە ماڵنووسەکان بۆیان پڕ بکەنەوە، هەڵبەتە لە سەر بنەمای ئەو زانیاری و داتایانەی لە سەرۆک خێزانەکانیان وەردەگرت. لێرەدا ناونووسەکان بە هەڵە هەندێ زانیارییان تۆمار کرد و لە هەندێ شوێنی وەک کەرکوکیش فێڵی زۆریان کرد کە دواتر باسیان لێوە دەکەم.\nسەرژمێری ١٩٥٧ هەموو کەسێکی گرتەوە کە ئەو کاتە لە عێراق دەژیا بە بیانییەکانیشەوە، هێزە سەربازییە بیانییەکانی لێدەرچێت کە ئەو کاتە لە عێراقدا جێگیر کرابوون\nلە ڕۆژی سەرژمێرییەکەدا واتا لە ١٢ ئوکتۆبەری ١٩٥٧ قەدەغەکردنی هاتوچۆ لە سەرانسەری عیراق لە کاتژمێر پێنجی بەیانییەوە تا پێنجی ئێوارە راگەیاندرا. ماڵنووسەکان بە سەرپەرشتی بەڕێوەبەرانی تۆماری دانیشتوان توانیان لەو ڕۆژە و لە کاتی دیاریکراودا کارەکانیان تەواو بکەن. لە هەموو عیراق ١٣٢١٣ ناونووس بەشدارییان لە پرۆسەکەدا کرد، ئەوانەشی ئەرکی سەرپەرشتی و بەڕێوەبردنی پرۆسەکەیان کەوتبووە ئەستۆ ٧٢٨ کەس بوون. ژمارەی چاودێرانیش ٣٦٨ کەس بوون. پرۆسەکە لە شار و شارۆچکەکان بەم شیوەیە بوو.\nبەڵام لە ئاوایی و بیابانەکان شێوازێکی دیکەی وەرگرت. بۆ ئەنجامدانی سەرژمێری لەو شوێنانە لێژنە و دەستەی سێ کەسی تایبەت دیاری کران، کە دەبوایە زانیاری و داتاکان لە ڕەشنووسەکانی تۆماری گشتیدا تۆمار بکەن.\nئەم ڕەشنووسانە سەدان بەرگ بوون و هەر یەکەیان ٢٠٠ فۆرمی تۆمارکردنی دەگرتە خۆی. ئەم لێژنە و دەستانە کارەکانیان لە هەمان ڕۆژی ١٢ ئوکتۆبەر دەست پێکرد و بە ئاواییەکاندا دەگران تا لە ١٥ دیسەمبەری هەمان ساڵدا، واتا دوای دوو مانگ و سێ ڕۆژ کارەکانیان تەواو کرد. ژمارەی ئەم دەستە و لێژنانە ٢٠٢٨ دانە بوو. لە سەرژمیری گشتی ساڵی ١٩٥٧ سێ جۆر فۆرمی تۆمارکردن بەکار هێنران: سپی: بۆ تۆمارکردنی هاووڵاتیان لە شار و شارۆچکەکان؛ کەوە یا شین: بۆ تۆمارکردنی ئەو کەسانەی دواکەتبوون و جۆری سێیەمیش ڕەشنووساکان بوو کە لە جۆری دەفتەری تۆمار بۆ ناونووسکردنی دانیشتوانی لادێ و هۆزەکان بەکار هێنران.\nسەرژمێری ١٩٥٧ هەموو کەسێکی گرتەوە کە ئەو کاتە لە عێراق دەژیا بە بیانییەکانیشەوە، هێزە سەربازییە بیانییەکانی لێدەرچێت کە ئەو کاتە لە عێراقدا جێگیر کرابوون. هەروەها عیراقییەکانی دەرەوەشی گرتەوە. سەرژمێرییەکە بە پرۆسەکی زۆر سەرکەوتوو لە قەڵەم درا. دوای دوو مانگ لە ڕۆژی ١٨ دیسەمبەری ١٩٥٧ وەزیری کاروباری کۆمەڵایەتی بە ئامادەبوونی نوێنەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ئەنجامە بەراییەکانی سەرژمێرییەکەی ڕاگەیاندا. بە پێی ئەو ئەنجامانە ژمارەی دانیشتوانی عیراق گەیشتە ٦٥٣٨١٠٩ کەس و لەمانە ٣٢٩٤٠٧٣ یان نێرینە بوون و ٣٢٤٤٠٣٦ شیان مێینە.\nئەو فێڵانەی لە سەرژمێری گشتیی ساڵی ١٩٥٧دا ئەنجام دراون هەمە جۆرن، بەڵام زۆربەی هەرە زۆریان لە یەک خاڵەوە سەرچاوەیان گرتبوو ئەویش پۆلێنکردنی دانیشتوان بوو لە سەر بنەمای زمانی دایک\nلە هەمان کاتدا دەستکرا بە کارکردن لە سەر ئەنجامەکانی سەرژمێرییەکە بۆ ئامادەکردنی خشتەی تایبەت لە سەر بنەمای داتا و زانیارییە کۆکراوەکان لە کاتی پرۆسەکەدا، بۆ ئەوەی ببنە بناغەی پێدانی دەفتەر نفوس بە هاووڵاتیانی عیراقی. بۆ ئەم ئامانجە ٨٠ فەرمانبەری تایبەتی دامەزرێنران کە بە دوو شه‌فتی هەشت کاتژمێری کاریان دەکرد.\nبەشێکی گرنگ لە کارەکەیان پیداچوونەوە بوو بە زانیاری و داتاکاندا. ئەم کارە تا هاوینی ١٩٦١ بەردەوام بوو. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت دوو ساڵ کەمتریان لە سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧ خایاند. خشتەکان کران بە دوو بەشەوە، بەشی یەکەم بریتی بوو لە بیست خشتەی جیاواز کە بۆ هەموو لیواکان بەهەمان شیواز ئامادە کران. ئەم بەشەیان لە ساڵی ١٩٦١ تەواو بوو. بەشەکەی تر بریتی بوو لە کۆمەڵێ خشتەی گشتی بۆ هەموو عیراق لە ساڵی ١٩٦٢ تەواو کرا و لە بەرگێکی سەربەخۆدا بڵاوکرایەوە.\nژمارەی تۆمارەکان (سجلات) ٦٤٩٥ تۆمار بوون و هەموو نێردران بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکانی نفوس لە لیواکان و کۆپی ئەو تۆمارانەش لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی نفوس لە بەغدا پارێزران. لە ١٥ مایسی ١٩٦١ەوە بە پێی ئەم تۆمارانە دەست کرا بە پێدانی دەفتەر نفوس بە هاووڵاتیانی عیراق. دواتر لە ساڵانی ١٩٦٢ و ١٩٦٣ هەموو ئەنجام و داتا و زانیارییەکانی سەرژمێری ١٩٥٧ لە ١٣ بەرگدا لە بەغدا چاپ کران.\nئەو فێڵانەی لە سەرژمێری گشتیی ساڵی ١٩٥٧دا ئەنجام دراون هەمە جۆرن، بەڵام زۆربەی هەرە زۆریان لە یەک خاڵەوە سەرچاوەیان گرتبوو ئەویش پۆلێنکردنی دانیشتوان بوو لە سەر بنەمای زمانی دایک. ئەم بنەمایە لێکەوتەی خراپی لە ناوچە تێکەڵاو و فرە پێکهاتە و کولتورەکاندا لێکەوتەوە. بووە مایەی شەڕی ئامار و بگرە و بەردەی زۆر کە تا ئێستاش خەڵکی ئەو ناوچانە پێوەی دەتلێنەوە.\nزمانی دایک بنەمایەکی هیچ کاتێک دروست نەبووە بۆ دەستنیشان کردنی ئینتیمای ئەتنیکی دانیشتوان. بە دێوێکی تریشدا هەوڵێکە خۆ دزینەوە لە ناوهێنان گەڵ و گروپی ئەتنیکی بە ناوی ڕاستەقینەی خۆیان و لە ئەنجامدا داننەنان بە مافە سیاسی و کولتورییەکانیاندا. دەکرێت لێرەدا ئاماژە بە هەندێ نموونەی سادە بکەم. ئەمڕۆ سەدان هەزار کورد وەک گەلێ گەلانی دیکە لە وڵاتانی دونیا دەژێن. زمانی ئەو وڵاتانە بوونەتە زمانی دەربڕین و بگرە زمانی دایک بۆ بەشی هەرە زۆروی منداڵ و نەوەکانیان، لە کاتێکدا لە باری ئەتنیکییەوە خۆیان بە کورد دەزانن. لە تورکیا زمانی تورکی بووە بە زمانی دایک، دروستتر زمانی دەربڕین بۆ ملیۆنەها کورد، بەڵام لە باری ئەتنیکییەوە خۆیان بە کورد دادەنێن. لە ئێران، سوریا و عیراقیش زمانی فارسی و عەرەبی بۆ بەشێکی گرنگی کورد هەمان ڕۆڵ و پێگەیان هەیە.\nتا دەسەڵاتی بەعس بە تەواوی نەچەسپا و پرۆسەی بەعەرەبکردنی ئاشکرا دەستی پێ نەکرد زمانی بازاڕ، بە تایبەتی لەناو جەرگەی شاردا هەر تورکمانی بوو. ئەم بار و دۆخەی زمانی تورکمانی بە بەشیوەیەکی زەق و بەرچاو لە تۆمارەکانی سەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا ڕەنگیان دایەوە.\nلە شاری کەرکوك لە بەر کۆمەڵێ هۆکاری مێژوویی، ئابوری و کارگێڕی زمانی تورکمانی، کە زیاتر لە زمانی تورکی عوسمانی و ئازرییەوە نزیکە وەک لە زمانی تورکی نوێوە، ڕۆڵێکی زۆر گەورەتری لە پێگە و پانتایی جوگرافی کەمینەی تورکمان لەو شارەدا دەبینی.\nبۆ نموونە لە سەردەمی دەسەڵاتی عوسمانیدا ڕۆڵی زمانی فەرمی لە دام و دەزگا و قوتابخانە و دامەزراوەکانی دەوڵەتدا دەبینی. هەر دەسەڵاتی عوسمانیش بوو هەندێ لە بنەماڵە تورکمانەکانی باڵادەست کردبوو بە سەر بازاڕ و ژیانی ئابوری شاردا.\nلکاندنی کەرکوكیش بە عیراقەوە لە چوارچێوەی چارەسەرکردنی کێشەی ویلایەتی مووسڵدا شتێکی زۆری لەم بارە نەگۆڕی. لە دام و دەزگا و قوتابخانە و دامەزراوەکانی دەوڵەتدا باڵادەستیی تورکمان و زمانی تورکمانی بەبێ دەستکاری مایەوە.\nئەم کارە بە مەبەستی بە کارهێنانی فاکتەری تورکمان لە تەك عەرەبدا، کە ئەو کاتە بە ژمارە زۆر کەم بوون لە کەرکوک، بۆ ڕاگرتنی هاوسەنگی لە بەرامبەر زۆرینەی کوردا کە پلان و داخوازییەکانی جیاواز بوون.\nبە گشتی تا دەسەڵاتی بەعس بە تەواوی نەچەسپا و پرۆسەی بەعەرەبکردنی ئاشکرا دەستی پێ نەکرد زمانی بازاڕ، بە تایبەتی لەناو جەرگەی شاردا هەر تورکمانی بوو. ئەم بار و دۆخەی زمانی تورکمانی بە بەشیوەیەکی زەق و بەرچاو لە تۆمارەکانی سەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا ڕەنگیان دایەوە.\nالجمهوریة العراقیة، وزارة الداخلیة، مدیریة النفوس العامة، المجموعة الإحصائیة لتسجیل عام ١٩٥٧، لوائي کرکوك والسلیمانیة، طبعت بمطبعة العاني، بغداد، بلا.ت\n2. المملکة العراقیة، وزارة الشؤون الإجتماعیة، مدیریة النفوس العامة، إحصاء السکان لعام ١٩٤٧، الجزء الثاني، لواء الموصل – لواء کرکوك – لواء السلیمانیة – لواء أربیل، بغداد ١٩٥٤.\n3. الدکتۆر نوري طالباني، منطقة کرکوك ومحاولات تغییر واقعها القومي، د.م، ١٩٩٩.\n4. دکتور جبار قادر، قضایا کردیة معاصرة، کرکوک – الأنفال – الکرد وترکیا، أربیل ٢٠٠٦.\n5. دکتور جبار قادرمع آخر، قرارات مجلس قیادة الثورة المنحل الخاصة بالکرد وکوردستان، أربیل ٢٠١٣.\n6. جەبار قادر، بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد لە تورکیا لە نیوان هەردوو شەڕی جیهانیدا ١٩١٨ -١٩٣٩، مۆسکۆ ١٩٧٧. (تێزی دکتۆرای بڵاونەکراوە - بە زمانی ڕووسی).


شاناز ئیبراهیم ئەحمەد : ئەمڕۆ ئەو سبەێنێیەیە کە دوێنی لێی ئەترساین . – WTARIKURD\nلە چەند ساڵی رابوردوا دۆست و هاوپەیمانانمان بەردەوام لە هەوڵی ئەوەیابوون کە وێنەیکی جوانی هەرێم نیشانی جیهانیان بەن و زۆر کەس ئەزموونی حوکمرانی و دیموکراسیەکەی هەرێمیان بە نمونەیی لە رۆژهەڵاتی ناوەراستدا وەسف ئەکرد .. خۆشمان لەگەڵ هەموو کەموکوریەکانیشا هەر شانازیمان بە دەستکەوتەکانمانەوە ئەکرد و پاساویشمان ئەهێنایەوە کە گوایە حکومەتەکەمان ساواییە و پەرلەمانەکەمان بێ ئەزموونە .\nکاتێ کە پرسیارمان ئەکرد و رەخنەمان ئەگرت یا بە وەڵامێکی بێ سەروبەر و یا بە تۆمەتێک وەڵام ئەدراینەوە .. زۆرمان ووت و زۆر هاوارمان کرد .. کە ووتمان فریاکەون مردوو بەشداری لە هەڵبژاردەکانی هەرێمەکەمانا ئەکا و سبەینێ دەنگەکانیانمان پێ ئەفرۆشنەوە .\nووتیان قەیناکا دیموکراسیە . ووتمان کە ففتی ففتیەکەمان ئەیتی توێنتیە ، فەرموویان کە ئێوە رەشبینن .\nووتمان شێوازی حوکمرانی لە هەرێمدا بەرەو دیکتاتۆریەت ئەروات ـ ووتیان ئێوە کێشەی کۆنتان هەیە !\nووتمان رێگە مەدەن سەروەت و سامانی گەل ، هەراج بکرێ ـ ووتیان ئێوە دژی دەوڵەتی کوردی و سەربەخۆیی ئابورین !\nووتمان دەرگای بەغدا دامەخەن ـ ووتیان ئێوە لەبەر دڵی ئێران وائەڵێن !\nووتمان کە خەندەق لە نێوان سنورەکانی کوردستاندا لێ مەدەن ـ ووتیان موزایەدەی سیاسی ئەکەین !\nووتمان بۆ شەنگالتان رادەست کرد ـ ووتیان جا چیە ئەیگرینەوە !\nووتمان مەحاڵە سەرۆک کورسیەکەی جێ بهێڵیت ـ ووتیان دژی سازانین !\nدواجار ووتمان کوا مووچە ، خەڵک برسییە ؟ ووتیان پارە نیە .\nووتمان بای بای سەرۆک ـ ووتیان شەڕی ناوخۆ .\nووتمان کوا دیموکراسی و ئازادی و نان و مافی مرۆڤ ؟ ووتیان کورسی .\nووتمان ئەی شەری داعش ؟ ووتیان کورسی .\nووتمان ئەی خەبات و مێژو و خوێنی شەهیدان و کەرکوک و خەونی گەل و کوردستانی گەورە ؟ ووتیان کورسی .\nووتمان دەست بەسەر پایتەخت و پەرلەمان و حکومەتا گرتن ، کودتایە ؟ ووتیان کورسی .\nئایا کاتی ئەوە نەهاتوە کە دان بەو راستیەدا بنرێت کە : هەموو هەرێم کراوەتە قوربانی کورسیک ؟ ئایا تۆمەت هەڵبەستنە کە بڵێین لە هەرێمەکەمانا قەیران بە قەیران و هەڵە بە هەڵە و سازان بە سازان و کورسی بە کورسی چارەسەر ئەکرێت ؟\nئایا هەڵەین گەر بڵێین حکومەت و پەرلەمانە ساواکەی هەرێم پاش تێپەربوونی ٢٤ ساڵ دانی شیریان هەر دەرنەکرد و لە قۆناغی گاگۆڵکێدا ئفلیج کران ؟\nئایا یەکریزی تێک ئەدەین گەر بڵێین ( دیموکراسیەکەو جوانە ) ؟\nئایا ئەمڕو ئەو سبەینێیە نەبوو کە دووێنێ لێی ئەترساین و لە جێی خۆیا نیە کە بڵێین ( بە ئیمانم شەرمە ) ؟


لبیدۆی کوڕی ئاغا | ئاژانس\nHome بیروڕا لبیدۆی کوڕی ئاغا\nقاسم ئاغا، نە بە ״کفنی سپی״یەوە چووە بەردەم قوربانییەکانی ئەنفال و خانەوادەی ئەو پێشمەرگانەی بە دەستی ئەو شەهید بوون، نە دادگایی کرا، نە خودی خۆیشی بەشداریکردن لە کوشتن و دڵڕەقی و داماڵینی مرۆڤ لە ژیان وەک تاوانێک تەماشا دەکات. لەوانەیە زۆر پێویستمان بە مێژوو نەبێت بۆ ناسینی کەسێکی وەک ״قاسمە کوێرە״ وەک خوشکی شەهیدێک وەسفی دەکات. لە چرکەیەکی ئەو ڕاپۆرتە دۆکۆمێنتارییەی ڕۆژنامەنووس زانکۆ بوورهان لەسەر قاسم ئاغای کۆیە ئامادەی کردووە، ژنێک ئەڵێت: خوشکی ئەو شەهیدەم لەبناری کۆسرەت بەدەستی قاسمە کوێر شەهید کرا. پیاوێکیش ئەڵێت: ״لەناو ماڵەکەی خۆمدا ١٣ کەس بە دەستی قاسم ئاغا ئەنفال کراون، ئەمە جگە لەوەی سێ ئامۆزاشم هەر بە دەستی ئەو ئەنفال کراون״. هەر ئەم کەسە باسی ئەشکەوتێک دەکات کە ٧٥ کەس لە کاتی ئەنفالکردنی خەڵکی کوردستاندا، لە دەشتی کۆیە خۆیان تیادا حەشار دابوو، بە دەستی قاسم ئاغا ئەنفال کران. ئەمانە و چەندەها ئاکتی تری کوشتن کە بەشێکن لە ناسنامەی ئەم پیاوە.\nقاسم ئاغایە کە دەکرێت بووترێت کەرەستەیەکی بەردەستی ״کوشتنی ئازاد״ی ناو دەسەڵاتی ستەم بوو لە عێراقدا، لەو پەراوێزەی دیکتاتۆرییەتدا بوو، کە بەعس بەردەوام پەنای بۆ دەبرد و وەک ڕووبەرێکی کۆمەڵایەتیی پیتێنراو تەماشای دەکرد. ئەگەر ناردنی دەرنەچوانی پۆلی سێی ناوەندی بۆ خولێکی شەش مانگیی سەربازی و کردنیان بە ئەفسەر لە سوپا بەشێک بوو لە چڕکردنەوەی دەسەڵات لە عێراقدا، ئەوا ڕۆڵی کوردەکانی پەراوێزی دیکتاتۆرییەت پاراستنی ئەو چڕکردنەوەیە بوو کە بەعس کاری لەسەر دەکرد. ئەو دوو حزبە کوردییە کارتۆنییەی بەعس درووستی کردبوون هیچ کاریگەرییەکیان نەبوو، بۆیە پەنای دەبرد بۆ خڵتەیەکی کۆمەڵایەتی لە لایەک و سەرۆک خێڵ و ئێلەکان لە لایەکی ترەوە. بەعس لە شوێنەکانی وەک کەلار، کۆیە، چەمچەماڵ، زەڕایەن، لە یەک کاتدا دەسەڵاتی دەدا بە سەرۆک ئێلێک و کەسێکی دەرەوەی سەکۆی کۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسی کە دەکرێ وەک خڵتەی کۆمەڵایەتی بناسرێت. هەردووکیان لە یەک ڕووبەری سیاسی و ئەمنیدا و لە دوو ڕووبەری کۆمەڵایەتیی جیاوازەوە، پێداویستییەکی بەعسیانە بوون لە پێناو فراوانخوازیی سەربازی و ئەمنیدا.\nقاسم ئاغا، لەو ڕووبەرە سیاسی و ئەمنییەوە دەرکەوت کە بەعس نەخشەی کێشا و، تیایدا وەک چۆن پێویستی بە هێزی نەرمی سیستمی پەروەردە و کولتوور و هونەر دەبوو، ئاوەهاش پێویستی بەوە بوو خڵتەکان وەک هێزی ڕەق بکاتە بورغوی سیستم. لەو ڕووبەرەدا، هەموو کەسێک، ئەگەر ئاغایەک بوایە یان چەوساوەیەکی دەستی ئاغا، هەمان ڕۆڵی هەبوو: دەکرا بە بورغوی ماشێنێکی ناو سیستمەکەی بەعس. ئەو کەسەی زوو لە ڕووبەرەکەدا دەردەکەوت و لە ئاکتی دڵڕەقی سڵی نەدەکردەوە، شانسی زیاتری هەبوو لە چوونە پێشەوە و دەوڵەمەندبوون و جۆرێکیش لە ״کەڵەگایەتی״ بەسەر کۆمەڵگەوە و بەتاڵکردنەوەی لبیدۆی چەپاو.\nقاسم ئاغا لەو کاراکتەرانە بوو زوو دەرکەوت، چونکە لە ئاکتی دڵڕەقی سڵی نەدەکردەوە و کوشتن بە لایەوە بووبووە ڕۆتین. ئەوەی بەعس بە ״حەزەرەوە״ نەخشەی بۆ کێشا و دوودڵ بوو لە بەرجەستەکردنی و گواستنەوەی بۆ ئاکتێکی ڕۆژانە لە کوردستاندا، لای قاسم ئاغا و هاوشێوەکانی ئاسان بوو. ئەوەتا خۆی ئەڵێت لە شەڕدا ״ڕۆستەم״ بووە، یانی بکوژی پلە نایاب بوو. جگە لەوەی لە کوشتن سڵی نەکردەوە، وێنەیەکی ڕوونی ئەو گۆشە چەپاوەیەش کە لبیدۆ بزوێنەرێتی، دەسدرێژیکردن و کەڵەگایەتی بە سەر ژنێکی کریستیانەوە لە کۆیە، نموونەیە.\nبەشێکی تری چیرۆکەکە لەمڕۆ بەدواوە دەردەکەوێت، ئەویش بەرهەمی حوکمڕانیی کوردییە و لە کوڕەکەیدا بەرجەستە دەبێت کە ناوی (فارس)ـە. ئەو قسە و جنێو و هەڕەشانەی فارسی قاسم ئاغا بە ڕۆژنامەنووس زانکۆ بوورهان-یان دەڵێت، لەگەڵ ئەوەی قسەی کەسێکی داماڵراون لە پرانسیپی بەرپرسیارێتیی ئەخلاقی و یاسایی، دەبنە بەشێک لەو نەهامەتییە ئەخلاقی و سیاسییەی کە دەسەڵاتدارانی کورد درووستی کردووە. ئەم بۆچوونەش لەوەوە سەرچاوە دەگرێت، کە ڕابردووی دڵڕەقی و داماڵینی مرۆڤ لە مافی ژیان، دەکرێت لە قۆناغی دوای کۆتاییهاتنی دیکتاتۆریدا، کەرەستەی بنیادنانەوەی جیهانی قوربانییەکان بێت. ئەویش لە ڕێگەی داوای لێبووردن لە قوربانییەکان و داننان بە تاوانەکاندا.\nلە چیرۆکەکەی قاسم ئاغادا، نەک ئەمە ڕوو نادات، بەڵکوو سیستمی سیاسی دەبێتە پەناگەی بورغوەکانی تۆتالیتێرزمی بەعس. کاراکتەرێکی تری وەک ئەوەی ״ئاغا״ی ساڵانی هەشتاکان دەردەکەوێت، ئەویش ״فارس״ی کوڕێتی بە هەمان ڕەفتار و زمان و ئارەزووی کوشتن و لبیدۆی چەپاوەوە.


11/08/2021 ژمارەی بینراو 252\nهاوڕێیانی سەڵت (سنگڵ)، لەکاتێکدا بڕیاردەدەن کە هاوسەرگیری بکەن، چەند خاڵێک هەیە پێویستە ڕەچاوی بکەن و بە ئاگابن لە بارەیەوە، كه بریتین له‌م چه‌ند دانه‌یه‌ی دكتۆر جه‌عفه‌ر پزیشكی پسپۆڕی ده‌رونی باسیده‌كات.\n1- ئایا بۆ ڕزگاربوونە لە کێشەی کەسی و کۆمەڵایەتی; بۆنمونە هاوسەرگیری بکات هەتا رزگاری ببێت لە کێشەیەکی دەروونی و کەسی وەکو توڕەیی یان گۆشەگیری، جا خێزان ئەو کارە بکات یان کەسەکە خۆی بڕوای وابێت.\n2- لەبەر فشار و داواکاری دایباب و کۆمەڵگە; بۆنمونە کەسەکە بچێت ژن بهێنێت لەبەرئەوەی دایبابی فشاریان خستۆتەسەر، یان کچێک هاوسەرگیری بکات هەتا لە ڕەخنە و لۆمەی خەڵکی ڕزگاریبێت کە بۆ هەتا ئەو تەمەنە شوینەکردووە.\n3- تەنها بۆ تێربوونی ئارەزووی سێکسییە; بۆنمونە کەسێکی باوەڕدار هاوسەرگیری بکات بە مەبەستی خۆپاراستن لە توشبوون بە تاوان و گوناح، یان تەنها پاڵنەری سێکسی ببێتە هۆکاری هاوسەرگیری.\n4- بۆ دەستکەوتی تایبەتی; بۆنمونە لەبەرئەوەی کوڕەکە دەوڵەمەندە یان خێزانی کچەکە دەوڵەمەندن، لەبەرئەوەی کچەکە جوانە، یان بەهۆی بەرزی بڕوانامەوە.\nهەندێک کەس ئەو ئامانجانەی هەیە لە هاوسەرگیری، لەکاتێکدا ئەوانە هیچیان ئامانجی هاوسەرگیری نین! بەڵکو ئامانجی سەرەکی بریتییە لە "دروستکردنی پەیوەندییەکی سۆزدارانە و کۆمەڵایەتی لەپێناو خۆشبەختی و مانەوەی وەچە!" دەرئەنجامی هاوسەرگیری لە ئامانجەکەیەوە بەدیدێت، لەبەرئەوە ئەگەر تەنها بۆ تێربوونی سێکس بوو ئەوە لایەنەکانی تر فەرامۆش دەکرێن، یان ئەگەر لەبەر دایباب بوو ئەوە پەیوەندی ڕووحی و سۆزداری دروست نابێت و بەهەمانشێوە بۆ خاڵەکانی تر...\nیەکێک لە کردە گرنگەکان بریتییە لە ناسینی کەسی بەرانبەر و خانەوادەکەی، لەبەرئەوە پێش ئەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ کەسێکدا بکەیت، هەوڵبدە بزانە ئایا تایبەتمەنییەکانی چین؟ خانەوادەکەی کێیە و چۆنن؟ تەنانەت ژمارەی خوشک و براکانی و باری خێزانییان، هەتا دەتوانیت سەیری ئەکاوەنتەکەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بکەیت!\nئەم لێکۆڵینەوە بۆئەوە نییە کە ڕێگری دروستبکرێت بۆ هاوسەرگیری، واتە بۆ شارەزابوونە لە دۆخی کەسی بەرانبەر. بە دڵنیاییەوە دەبێت بە تەواوی کەسەکە بناسیت و بزانیت کە کێیە، ئەم پرۆسەیە لە کوردەواریدا بوونی هەیە و هەبووە، هەرچەندە هەندێک کاڵبۆتەوە.\n1- خاوەنی توانای هاوسەرگیری بێت؛ بۆ هاوسەرگیری دەبێت کەسەکە لە ڕووی توانای دارایی و جەستەیی و دەروونییەوە ئامادەبێت، لە ڕووی داراییەوە دەبێت کوڕەکە توانای دابینکردنی بژێوی خێزانەکەی هەبێت و پیشەیەکی هەبێت کە داهاتووی ژیانی خۆی و هاوسەرەکەی لەسەر بێت. لە ڕووی جەستەییەوە دەبێت کچ و کوڕ پێگەیشتووبن و تواناکانیان کامڵبێت بۆ کاری ژنومێردایەتی! لە ڕووی دەروونییشەوە دەبێت کەسێک بێت کە توانای ژیری و ڕەفتاری گونجاوبێت، بۆنمونە کەسێکی ئالودەی ماددە هۆشبەرەکان و ئنتەرنێت نەبێت، یان بیرکۆڵی نەبێت، یاخود کەسێکی شەرەنگێز و توندوتیژنەبێت!\n2- هاوئاست و هاوکوفی یەکتر بن؛ هەتا دەتوانن دەبێت هەوڵبدەن کە کەسێک بکەنە هاوسەریان کە لە ڕووی کۆمەڵایەتی، خوێندەواری، ئابوری، ڕۆشنبیری، ئاینی، کلتوری، ... لە یەکترەوە نزیک بن و جیاوازییان زۆرنەبێت!\nجیاوازی زۆری نێوانیان هۆکارە بۆ بوونی کێشە و لێكتێنەگەیشتن، بەتایبەت لەسەر ئاستی خێزانەکانیان! نمونە لای تۆی خوێنەر زۆرە و پێویست ناکات لێرەدا ئاماژەی بۆ بکەین.\n1- کەسێکت لە تۆڕی کۆمەڵایەتییەوە بدۆزیتەوە بۆ هاوسەرگیری؛ بیرت بێت هاوسەرگیری بۆ ژیانی واقیعی و پێکەوەبوونە نەک ژیان لەسەر هێڵی ئنتەرنێت! لە ڕێگەی ئنتەرنێتەوە دەتوانیت کەسێک بدۆزیتەوە بەڵام نازانیت کە کێیە و ئایا لە ڕاستیدا بەوشێوەیە کە خۆی دەردەخات!\n2- ناو و ناوبانگی کەسەکە؛ نابێت هاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک بکرێت لەبەرئەوەی بڕوانامەی بەرزە، یان کەسێکی بەناوبانگ و ناسراوە. لەوانەیە ئەو کەسە ئەوە نەبێت کە بۆتۆ گونجاوە!\n3- سەروەت و سامان؛ بەهێزی لایەنی ماددی بەرانبەر گرنگە، بەڵام بڕیاردان لەسەر هاوسەرگیری لەبەر هەبوونی کەسێک ئەوە کارێکی زۆر هەڵەیە.


23 January 2022 16:51\nپەیامی کورد ... جۆ بایدن سەرۆککۆماری ئەمریکا داوا لە ئەمیری قەتەر دەکات لە سەر پرسێکی گرینگ بە زوویی سەردانی واشینتۆن باکت\nئەمریکا و قەتەر سەبارەت بە فەراهەم کردنی گازی ئەورووپا گفتۆگۆ دەکەن\nبە پێی ڕاپۆرتێک بەرپرسانی ئەمریکی لەگەڵ قەتەر دەربارەی فەراهەم کردنی گازی سرووشتی شل لە جۆری " (LNG) " بە ووڵاتانی ئەورووپایی گفتۆگۆیان کردووە . ئەم گفتۆگۆیانە بە هۆی نیگەرانی ئەمریکا و ئەورووپا لە هێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکراین و پچڕانی گازی ئەم ووڵاتە بۆ ووڵاتانی ئەورووپایی ئەنجام دراوە .\nبلومبێرگ یش هەر لەمبارەیەوە نووسیویەتی جۆۆ بایدن داوای لە شێخ تەمیم بن حەمەد ئالی ثانی ئەمیری قەتەر کردووە بە زوویی سەردانی واشینتۆن بکات . لەم سەفەرەدا بایدن بە نیازە دەربارەی ڕاگواستنی گازی قەتەر بۆ ئەورووپا لەگەڵ ئەمیری ئەم ووڵاتە قسە و گفتۆگۆ بکات .\nیەکیتی ئەورووپا بۆ نزیکەی یەک لە سەر سێی گازی خۆی لە ڕووسیاوە وەردەگرێت و گەمارۆوەکانی ئەمریکا لە دژی مۆسکۆ بە هەر هۆکارێک دەتوانێ ئەم بابەتە تووشی کێشە و ڕاوەستان بکات . هەر جۆرە ڕاگرتنێک لە بواری گازی ڕووسیا بۆ ئەورووپا ، گرفتی ووزە بە هۆی کەمبوونی سووتەمەنی زیاتر دەکات\nبەرپرسێکی ئەمریکی کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت جەختی کردەوە کە دەوڵەتی بایدن لە ئەورووپا و فەراهەم کردنی گاز هاوکات لەگەڵ سەقامگیری بۆ ئەوان پاڵپشتی دەکات .\nڕۆژئاوا ڕووسیا بە کۆکردنەوەی چەک و هێز لە سنوورەکانی ئۆکراین و داڕشتنی وار بۆ هێرش کردن بۆ سەر ئەم ووڵاتە تاوانبار دەکات .


زانستە گشتیەکان - کۆلێژی پەروەردە و زمان\nئاگادارى بۆ خوێندکاران\nسیمینارەکانی پەروەردەو زمان\nزمانى عەرەبى بۆ قسەکەرانى بیانى\nبەشەکان > \nبەشی زانستە گشتییەکان\nبەشی زانستە گشتییەکان بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠١٠ دامەزراوە ، کە یەکێک بوو لە بەشەکانی کۆلیجی پەروەردەی چەمچەماڵی زانکۆی سلێمانی. یەکەم گروپی خوێندکاران لە ساڵی ٢٠١١-٢٠١٢ وەرگیراون. دەرچووانی بەشی زانستە گشتیەکان زانیاری پیشەییان پێ دەدرێت و تەکنیکی زانستیان فێردەکرێت، هەتاکو ئەوانیش لە داهاتوودا خوێدکارەکانیان دەوڵەمەند بکەن لە بوارەکانی زانستە گشتی و سروشتیەکاندا.\nئامانجەکانی بەشی زانستە گشتیەکان\n١- ئامادەکردنی دەرچووانی بەشەکە بە لێهاتوویەکی بەرزەوە بۆ فێرکردن و پەرەپێدانی تواناکانیان بۆ فێرکردنی خوێندکارانی خوێندنگە بنەڕەتیەکان لە داهاتوودا.\n٢- پێگەیاندنی دەرچووانی لێهاتوو بە دابینکردنی کۆرسی ئەکادیمیی چڕووپڕ، کاری تاقیگەیی، ئامادەکردنی پڕۆژە، پێشکەشکردنی سێمینار و ڕاهێنانی پەروەردەیی.\n٣- پێگەیاندنی کارمەندی ئەکادیمی ئاست بەرز لە بوارەکانی خوێندنی باڵادا.\nبەرنامەی بەشی زانستە گشتیەکان\n١- بەشی زانستە گشتیەکان هەنگاودەنێت بەرەو پێشکەوتن و گەیشتن بە ئاستێکی باشتر لە بەرامبەر بەشە زانستیەکانی تردا، لە هەر کۆلیج و زانکۆیەک بێت.\n٢- چاوەڕوان دەکەین کەوا دەرچووانی بەشەکەمان ببن بە مامۆستای باش و سەرکەوتوو لە داهاتوودا بە بەرزکردنەوەی ئاستی زانستیی و ڕۆشنبیریان.\n٣- دەرچووانی بەشەکەمان بە شێوەیەکی ڕێکوپێک فێربکرێن بە ئامادە کردنی پرۆگرام و وانەی نوێ کە لەگەڵ ئەم سەردەمەدا بگونجێت.\n٤- خوێندکارەکانمان فێری وانە بنەڕەتیەکانی زانستە سروشتیەکان فێردەکرێن وەکو بایۆلۆجی، فیزیا، کیمیا و جیۆلۆجی هەتاکو بتوانن ئەو وانانە بڵێنەوە لە داهاتوودا.\n٥- ئێمە دڵنیاین لەوەی کە خوێندکارەکانمان توانای ئەوەیان ئەبێت کە خۆیان بگونجێنن لەگەڵ بارودۆخە جیاوازەکاندا کاتێک کە بە شێوەیەکی گونجاو فێردەکرێن.\nئەرکەکانی بەشی زانستە گشتیەکان\nبەشی زانستە گشتیەکان رێگە بە خوێندکار دەدات کەوا بۆ خۆی سەربەست بێت لە هەڵبژاردنی پرۆگرامی ئەکادیمی لە زانستە گشتی و سروشتیەکاندا. بەشەکەمان کۆرسی چڕوپڕ و نوێ پێشکەش دەکات بۆ ئامادەکردنی نەوەیەکی ڕۆشنبیر، کە بۆ دواڕۆژ لە پیشەکەیاندا سەرکەوتوو بن و ببن بە هاوڵاتی ڕۆشنبیر و کەسانی سەرکردە و پسپۆڕ و ئەکادیمی.\nلە دەرچووانی بەشی زانستە گشتیەکان چاوەڕوان دەکرێت کە:\n· توانای تێگەیشتنیان هەبێت لە بیرۆکەو تیۆرە جیاوازەکان و تاقیکردنەوە جیاجیاکانی بوارەکانی زانستە گشتی و سروشتیەکان.\n· بە توانا بن لە بیرکردنەوەی ژیرانەو چارەسەرکردنی کێشە جیاوازەکان و هەروەها وەڵامدانەوەی پرسیارە ئاڵۆزەکان لەبوارەکانی زانستدا.\n· کاری بە کۆمەڵ ئەنجامبدەن لەناو پۆل و تاقیگەدا.\n· بتوانن ئامێرە زانستیە پێشکەوتووەکان بەکار بهێنن بۆ کارەکانیان.\n· بەئاگا بن لە بەکارهێنانی مادە کیمیاییە جیاوازەکان بە شێوازێکی زانستی و بە پشتبەستن بە ڕێنماییە زانستیەکان.\n· بتوانن کێشە جیاوازەکانی کە ڕووبەڕووی ژینگە دەبنەوە لە ناوچەکەماندا بناسنەوە و چارەسەریان بۆ بدۆزنەوە.\nهەلی کار لە داهاتوودا\nدەرچووانی بەشی زانستە گشتیەکان ئەتوانن کار بکەن بە شێوەیەکی هەمیشەیی لە خوێندنگە بنەڕەتیەکاندا، چونکە تواناکانیان لە لایەنی زانستی و شێوازی وانەووتنەوەوە لە ئاستێکدا دەبێت کە شیاوە بۆ ئەو جۆرە کارە. دەرچووان دەتوانن لە بواری تریشدا کار بکەن بە پێی شارەزاییان. ئەم بەشە بەشێکی گونجاوە بۆ پیشە جیاوازەکان کە پێویستیان بە زانستەکانی وەکو بایۆلۆجی، جیۆساینس، کیمیا، ماتماتیک، و فیزیا دەبێت.\nزمانی خوێندن لە بەشی زانستە گشتیەکان ئینگلیزیە بۆ هەموو کۆرسەکان، تەنیا چەند کۆرسێک نەبێت کە لەبەر پێویستی کۆسەکە زمانی فێرکردن کوردیە.\nکاتی دەستپێکردن ماوەی خوێندن\nخوێندن لە بەشی زانستە گشتیەکان بۆ ماوەی چوار ساڵە بە شێوەیەکی بەردەوام و ساڵی خوێندنی نوێ لە مانگی ئەیلولی هەموو ساڵێک دەست پێ دەکات و مانگی حوزەیرانی ساڵی دواتر کۆتایی دێت.\nتواناکانی خوێندکارانی بەشی زانستە گشتیەکان هاندەدرێت بە دابینکردنی هەلی فێرکردنی جۆراوجۆر، وەکو وانە وتنەوە، شێوازە فێرکایەکان، ۆرکشۆپ، تاقیکردنەوە، ئامادەکردنی ڕاپۆرت لە لایەن خوێندکارەوە، ئامادەکردنی پۆستەر، پێشکەشکردنی سێمینار لە لایەن خوێندکار، کاری مەیدانی ... هتد.\nیەکەی کۆرسەکانی فێرکردن لە بەشەکە\nئەم لینکەی خوارەوە لیستی ئەو کۆرسانەی تیادایە کە لە بەشی زانستە گشتیەکان دەخوێنرێن. هەر کۆرسێک کۆدی ستانداردی خۆی هەیە و بە هایپەرلینک بە پەیجی\n.تایبەتیی خۆیەوە گرێدراوە بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر. هەر کۆرسێک گرێدراوە بە پەیجی مامۆستای وانەکەوە بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر لەسەر پرۆفایلی مامۆستاکە\nدەستەی ئەکادیمی بەش:\nپۆست: سەرۆک بەش\nنازناوی زانستی: مامۆستا\nد. صلاح رضا سعید\nپۆست: سەرۆکی زانکۆی چەرمو\nنازناوی زانستی: پرۆفیسۆر\nد. علی ەهاب کریم\nۆست:جێگری سەرۆکی زانکۆی چەرمو\nنازناوی زانستی: یاریدەدەری پرۆفیسۆر\nد.بشتيوان سعيد امين\nنازناوی زانستی: ماموستا\nد. رەوەند نوری\nد. ئومید محمد مصطفی\nد. هيرو غريب عبدالله\nنازناوی زانستی: مامۆستای یاریدەدەر\nم. لیلی ابراهیم\nم. هاوار فاصل\nپۆست: بەڕێوبەری سەنتەری گەشەپێدانی تواناکان بۆ کار\nم. جمیلە طاهر\nم. عطا عمر صالح


ئەبوبەکر جاف : جێگۆركێی سەرمایەكان . – WTARIKURD\n(لە بارەی دەركەوتنی بكەری نوێ ) وە .\nناتوانین , تاكێك , گروپێگ . كۆمەڵگەیك , ناچار بكەین بە یەك شێوازی هەلسوكەوتكردن و ئاراستە وەرگرتن. لە ناوكایەكانیشدا پەراوێزێك بۆ ئازادی و شوێنگۆڕگێ و ئەكسیۆنی جیاواز هەیە . دەكرێت تاكێك, گروپێك كۆمەڵگەیەك كردە و ئەكسیۆنێك بنوێنێت , لە گەڵ ئەكسیۆنی پێش خۆیدا جیاواز بێت, تەنانەت جۆرێك و فۆرمێك بێت لە دابڕان, ئەمەش دەخالەتی دەست و هێزێكی دەرەكی نا-كۆمەڵگایی نییە . بونێكە لە هێزدا , واتە ئامادەیی و زەمینەیەكە لە هەلومەرجێكی بۆگونجاو بۆ ڕەخساودا دەبێتە كردار . واتە هێزێكی ناوەكی و ناواخنییە . دەكرێت ستراكتۆرێكی شاراوە بێت . دەكرێت ستراكتۆرێكی داپۆشراو بێت لە ڕێگەی ئیدۆلۆژیاوە , بەڵام ئەمە هیچ كات بە مانای نەبون نییە . بونێكە و بەشێكە لە خودی ماهیەتەو جەوهەرەكە , یا بەشێكە لە خودی صەیرورەكە . بازدانیش نییە . یا بەریەككەوتنەی دوهێزە و لە ناو گەمەكەدا ناچارن یەكێكیان یەكلایی بكاتەوە . ئەوە هەلو مەرج و دۆخەكە یارمەتیدەرێك دەبێت بۆ ئەوەی سود و قازانج بە لای هێزێكدا بكەوێتەوە بەلای كەسێكدا بكەوێتەوە .\nئەم هەڵبژاردنەی پەرلەمانی كوردستان, ئەگەر لە ئاستی هێزەكاندا دراوی گۆڕاو زۆر جیاوازی پێنەدابین . ئەوا ئیچكە دراوی ترمان هەیە و ئەم دراوەش هێزێكی ترە و فۆرمێكی تری دەركەوتنی هێزی ترە . لە ناو سەرجەم هێزەكانی ئێمەدا. واتە دەركەوتنی ئەكتەری نوئَ بە سەرمایەی ڕەمزی جیاوازەوە, بە حیكایەتی جیاوازەوە, بە زمانی جیاوازە. ئەم فینۆمینە ڕاستە ئەكتەرو بكەری فەردی و ئیندیڤیدواڵن. واتە كەسین. بەڵام ڕێژەی دەنگەكانیان پێمان دەڵێن هێزن و لەشكرێك لە سەرمایەی ڕەمزی تر ,جیاواز لە سەرمایەی پێشو مۆتیڤی دەركەتنی ئەمە ئیندیڤیدواڵ و تاكانەیە.ئمە بۆ كۆی یا زۆربەی هێزە سیاسیەەكانی ناو كایەی سیاسی كوردی وەك یەكەو.لە كۆی ئەم هێزانەدا دەركەوتون.پارتی, یەكێتی, گۆڕان, ئیسلامییەكان … بۆ نمونە :\nكاتێك ئەندامانی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی حزبێك بە ئەندازەو ڕێژەی گەنجێگ دەنگ ناهێنن ؟! بۆچی بەمشێوەیە ؟! خۆ ئەگەر وابێت ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی,یا سەركردایەتی , كەناڵەكانی كۆكردنەوەی سەرمایەی ڕەمزی و سەرمایەی ماتریالی زیاتر بێت لە گەنج و لاوێك كە سەرمایەكەی تەنیا دەركەوتنێتی لە شاشەكانەوە , بە قسەی ترو میكانیزمی بەرگری تر لەم هێزە سیاسییەی تێدا كار دەكات . دەبوایە ئەندامانی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی كە پانتایی كۆنتاكت و پەیوەندیكردنیان واڵاترو كراوە ترە, زیاتر دەنگیان بهێنایە . یا كاتێك بانگخوازێك لە زنجیرە بەندییەكەی لیستێكی ئیسلامیدا لە پێشەوەیە ؟ بەرانبەر بە مەكتەبی سیاسییەكەی ! چ دەلالەت و هێمایەكی ( سۆسیۆلۆژی ) لە خۆیدا هەڵگرتووە ؟!\nكەواتە ئێمە لە بەردەم,بەرانبەر بە جۆرێك لە دەركەوتنی بكەرو ئەكتەرێك وەستاوین , كە سەرمایەی ڕەمزی جیاوازترە , لە ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی حزبەكەی كە زیاتر دراو و پێداروێكی ئیجماعیانەو ڕێكخستنی و ئۆرگانیانەیە . ئەم ئەكەتەرە نوێە سەرمایەكەی شاخ نییە , بەرپرسیارێتی حزبی و ئیداری نییە … دەكرێت ( بیركردنەوە ) بێت .! بیركردنەوەش دۆخێكی فەردی و تاكانەییە تا جەماعی …\nئێمە لە سەروبەندی دەركەوتنی جۆرێك بكەری نوێداین , كە لە لایەكەوە ( تاكە!ئیندیڤیدوالە ) نەك جەماعی . لە لایەكی ترەوە سەرمایەكانی ڕەمزی و مەعنەوین زیاتر لە دەزگایی و ماتریالی ..\nکادرێکی ڕاگەیاندنی پەکەکە چی لەسەر وێنەکەی بارزانی و ئەردۆگان نوسیووە ..


زەریف گەشتە فەڕەنسا و لە شوێنی كۆبوونەوەی لوتكەی جی7 دەركەوت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/25 - 5:33 PM\nوەزیری دەرەوەی كۆماری ئیسلامی ئێران بە سەردانێكی فەرمی گەیشتە فەڕەنسا و لە شوێنی كۆبوونەوەی لوتكەی جی7 لە بیاریتز دەركەوت و وتەبێژی وەزارەتەكەش دەڵێت: “بەشداری كۆبوونەوە لەگەڵ لایەنی ئەمریكی ناكات”.\nكۆبوونەوەكانی لوتكەی جی7 لە بیاریتزی فەڕەنسا لەنێوان سەرۆكی وڵاتانی (ئەمریكا، بەریتانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، چین، ژاپۆن و كەنەدا) دەستی پێ كردووە و ئەمڕۆ دووەم ڕۆژی كۆبوونەوەكە بووە.\nعەباس موسەوی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاندووە، سەردانەكەی محەمەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوە بۆ فەڕەنسا بۆ بەردەوامیدانە بە گفتوگۆكانی نێوان هەردوو سەرۆكەكانی ئێران و فەڕەنسا لەبارەی ڕێككەوتنی ئەتۆمی.\nوتیشی، “زەریف بەشداری هیچ دانوستان و گفتوگۆیەك لەگەڵ لایەنی ئەمریكی ناكات”.\nهاوكات بەپێی هەواڵێك، كە (سكای نیوز عەرەبیە) بڵاویكردۆتەوە، سەرچاوەیەك لە سەرۆكایەتی فەڕەنسا ڕایگەیاندووە، جەواد زەریف دەچێتە شوێنی كۆبوونەوەكانی جی7 بەڵام پلانی كۆبوونەوە لەگەڵ شاندی ئەمریكا دانەنراوە.\nئاماژەی بەوەشكردووە، گفتوگۆكانی زەریف لەگەڵ وەزیری دەرەوەی فەڕەنسا بۆ تاوتوێ كردنی مەرجەكان سەبارەت بە كەمكردنەوەی ناكۆكیەكانی نێوان تاران و واشنتن.


جێگری سه‌رۆک وه‌زیری عێراقی به‌رهه‌م ساڵح له‌گه‌ڵ کاربه‌ده‌ستانی پنتاگۆن‌دا کۆده‌بێته‌وه\nجێگری سه‌رۆک وه‌زیری عێراق به‌رهه‌م ساڵح و وه‌زیری به‌رگری ئه‌مریکا دۆناڵد ڕامسڤڵد له پنتاگۆن کۆبونه‌وه تاوه‌کو گفتوگۆ له‌سه‌ر توندوتیژی نه‌ژادی و به‌رده‌وامی هه‌وڵه‌کان بۆ زیاتر مه‌شق و ڕاهێنان پێکردن به هێزه‌کانی ئاسایشی عێراقی بکه‌ن.\nدوا به دوای ئه‌و کۆبونه‌وه‌یه، جێگری سه‌رۆک وه‌زیری عێراق به ڕۆژنامه‌وانی ڕاگه‌یاند که‌وا میلیشیا چه‌کداره‌کان هێشتا هه‌ر مه‌ترسییه‌کی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ڕۆڵی ده‌سه‌ڵاتدارێتی حکومه‌تی عێراقی هه‌یه.\nبه‌رهه‌م ساڵح له درێژه‌ی قسه‌کانیدا گوتی ڕه‌وشی له‌شکری کۆسپێکی زۆر زۆر گه‌وره‌یه له‌به‌رده‌م عێراقیه‌کان و حکومه‌تی عێراقیشدا. ئه‌و مه‌سه‌له‌یه کاریگه‌ریشی له‌سه‌ر شه‌رعیه‌تی حکومه‌تی عێراقی و چۆنێتی به‌ڕێوبه‌رێتی داموده‌زگاکانی هه‌یه. سه‌رۆک وه‌زیریش (نوری ئه‌لمالکی) سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که ناتوانرێت ئه‌م دیارده‌یه قبوڵ بکرێت و ده‌بێت ته‌نها ده‌وڵه‌ت خاوه‌نی چه‌ک بێت. "\nجێگری سه‌رۆک وه‌زیری عێراقی گوتیشی حکومه‌ته‌که‌ی له مانگی داهاتوودا له پێناو چه‌ک داماڵینی ئه‌و میلیشیانه، یاسایه‌کی نوێ پێشنیاز ده‌کات و پێشکه‌شی په‌رله‌مانی عێراقی ده‌کات.


پۆلیسی سلێمانی: پلەدارەكەی پێشمەرگە لەلایەن كوڕەكەیەوە كوژراوە\nپۆلیسی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، كوشتنی پلەدارە خانەنشینەكەی پێشمەرگە لەلایەن كوڕەكەی خۆیەوە ئەنجامدراوە و دەشڵێت، تۆمەتبار لەلایەن هێزەكانیانەوە دەستگیركراوە.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ئەمڕۆ چوارشەممە 30ی كانونی یەكەم بڵاویكردەوە، پاش ئەوەی شەوی ڕابردوو لە شاری سلێمانى ئەفسەرێکى خانەنشین بەپلەی عەقید کوژرا، ئەمڕۆ لەلایەن ھێزەکانیانەوە بکوژەکەی دەستگیركرا و دانی بەتاوانەكەیدا نا.\nدەشڵێت، “تۆمەتباری ڕوداوەكە كوڕی كوژراوەكەیە و ناوی (ك. ك. ئ) و لەدایکبووی 1991یە” لەکاتی دەستگیرکردنیشیدا دەستگیرا بەسەر ئۆتۆمبێل و چەکی تۆمەتبارەکەدا.\nپۆلیسی سلێمانی ڕوونیشیكردەوە، لە لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکاندا تۆمەتبار دانی بەوەدا ناوە کە بەھۆی “کێشەی خێزانییەوە” تاوانەکەی ئەنجامداوە.\nشەوی ڕابردوو لە گەڕەكی قڕگەی سلێمانی كه‌سێك به‌ناوی (كه‌مال ئه‌حمه‌د) تەقەی لێكرا و دوای ڕەوانەكردنی بۆ نەخۆشخانە بەهۆی سەختی برینەكەیەوە گیانی لەدەستدا.\nدوابەدوای ڕوداوەكە سامان نادر، به‌ڕێوبه‌ری سه‌نته‌ری فریاگوزاریی خێرای سلێمانی 122 بە تۆڕی میدیایی ئێستای وت، “كوژراوەكە تەمەنی 65 ساڵە و پله‌كەی عه‌قیدی خانه‌نشینی پێشمه‌رگه‌یه”.\nوتیشی، “گولە بەر سەری كەوتووە”.\nبەرەو هەرێم هەڵدێن.. چالاكوانانی عێراقی لەبەردەم هەڕەشەدان\nڕێواز فایەق: ترس هەبوو شەڕە دەبە لەناو پەرلەمان ڕوبدات\nسەرۆكی پەرلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، یاداشتی پرساندنی سەرۆکی حکومەت و جێگرەکەیمان ناردووە بۆ ئەنجومەنی وەزیران، دەربارەی نەبردنە ژوورەوەی دەبەی…


گفتوگۆ لەگەڵ ئەمبرتۆ ئیکۆ (بەشی یەکەم) – سه‌رده‌م\nگفتوگۆ لەگەڵ ئەمبرتۆ ئیکۆ (بەشی یەکەم)\nمنداڵی و ئێستاتیکای سەدەکانی ناوەڕاست\nگۆڤاری پاریس ریفیو/ هونەری خەیاڵ\nسازکردنی گفتوگۆ: : ليلى عزام زانجانيه\nو. لە عەرەبییەوە: هیوا قادر\nخانمە شاعیری ئەمەریکی ئیمیلی دکنس دەڵێت: “هیچ شتێک ناگات بە نووسین، وەک کەشتییەک وایە، دەمانبات بۆ سەر زەمینە دوورەکان”، لەبەرئەوەی منداڵیش ئەو زەوییەیە یەکەم شەتڵی هوشیاری تیادا دەچێنرێت. بۆیە هەر نووسەرە و بۆخۆی ئەزموونێکی تایبەتی لەگەڵ خوێندنەوە و نووسیندا هەیە. وەک ئەوە وایە نووسەر وەستای دروستکردنی کەشتی بێت لە وەرەقە و خوێنەرەکانی بۆ سەرچڵییە سەیر و سەمەرەکان ببات لەگەڵ خۆی، بەڵام هەموو نووسەرێک وەستای شارەزای کەشتی نییە، کەمیان دەتوانن دوای تەواوبوون لە خوێندنەوەی کتێبەکانیان ئەو کاریگەرییە لە دەروونی خوێنەرەکانیاندا بەجێبهێڵن بێ ئەوەی بەسەربچێت؛ چونکە کاتێک خوێنەرەکان دەگەنە سەرزەمینە دوورەکان تەنیا شەیدای شوێنەکان نابن، بەڵکە شەیدای شێوازی دروستکردنی کەشتییەکەش دەبن. ئەمبرتۆ ئیکۆ وەستای دروستکردنی کەشتی ئیتالییە، عەشقێکی تایبەتی بۆ سەفەر بەرەو سەدەکانی ناوەڕاستی ئەوروپا هەیە، چەندان تێزی نووسیوە، بەناوبانگترینیان لەسەر فەیلەسوف و لاهوتی تۆما ئەکوینی ـ یە، لە ساڵی ١٩٥٤ دکتۆرای لە فەلسەفەدا هێناوە، وەک موحەرری ڕۆشنبیریی لە تەلەفزیۆن کاری کردووە، لەسەر سیمائیات و هونەری جوانی نووسیوە و کاری وەرگێڕانی کردووە، لەپاڵ ئەوانەشدا چەندان لێکۆڵینەوەی مێژووی لەسەر سەدەکانی ناوەڕاست نووسیوە. لە ساڵی ١٩٨٠دا لە تەمەنی چل و هەشت ساڵیدا، ڕۆمانی یەکەمی “ناوی گوڵ”ی بڵاوکردەوە کە بوو بە خەون و خولیای هەموو وەشانخانەکانی جیهان بۆ بڵاوکردنەوەی، زیاد لە دە هەزار ملیۆنی لێ فرۆشدا و دواتریش پێنج ڕۆمانی سەرکەوتوی تری بەدوودا هات، کە وایان کرد ئەمبرتۆ ئیکۆ بکەن بە گرنگترین نووسەری زیندووی ئیتالیا هەتا ئەو ڕۆژەی لەتەمەنی هەشتاو چوار ساڵی لە ١٠ی فەبروەری ٢٠١٦ دا دەمرێت.\nلە بەشی یەکەمی ئەم گفتوگۆیەدا ئەمبرتۆ ئیکۆ باس لە خانەوادە و ئەو ڕووداوە زۆر گرنگانەی سەردەمی منداڵی خۆی دەکات، لەوانە جەنگی جیهانی دووهەم، هەروەها ئەو هۆکارانەی پاڵیان پێوەناوە بیکەن بە پسپۆڕ لە بواری لێکۆڵینەوە لەسەر سەدەکانی ناوەڕاست و دواتر بەجێهێشتنی کاریگەری ئەو قۆناغە لەسەر خۆی وەک ڕۆماننوسێک.\nـ لە کوێ لە دایک بوویت؟\nبەناوبانگە. ـ لە شارۆچکەی ئەلیسەندریا، بە شەپقەی بورسالینو\nـ لە چ جۆرە خێزانێکەوە هاتوویت؟\nـ باوکم ژمێریاربوو و دایکیشم خۆشنووس. باوکم برا گەورەی سیانزە برا بووە. منیش کوڕی یەکەمم. خۆشم یەک کوڕم هەیە و ئەویش یەکەم منداڵی کوڕە. خۆ ئەگەر بە ڕێکەوت یەکێکیش بۆی دەربکەوێت ئەوا خانەوادەی ئیکۆ سەر بە ئیمپراتۆریەتی بێزەنتییە، کوڕەزاکەشم (دوفینیا، ئەبێت بە یەکەم کوڕی پاشای فەرەنسا).\nباپیرم کاریگەری گرنگی لەسەر ژیانم هەبوو، لەکاتێکدا زۆر سەردانیشم نەدەکرد، چونکە ئەو نزیکەی سێ میلێک لە شارۆچکەکەمانەوە دووربوو، کاتێکیش مرد من تەمەنم شەش ساڵان بوو. باپیرم کونجکوڵییەکی ڕیزپەڕی بۆ دنیا هەبوو، کتێبگەلێکی زۆری خوێندبووەوە. ئەوەی سەیر بوو کاتێک ماڵنشینکرا دەستی کرد بە تەجلیدکردنی کتێب. ژمارەیەکی زۆر لە کتێبی تەجلیدنەکراوی لە سوچ و قوژبنی شوقەکەیدا هەبوو ـ لەوانە نوسخەی کۆنی ڕۆمانە بەناوبانگەکانی سەدەی نۆزدەی گۆتە و ئەلکسەندەر دۆما، بە وێنەی جوان ڕازێنرابوونەوە. ئەو کتێبانە ئەوانە بوون کە من بۆ یەکەمین جار لە ژیانمدا چاوم پێیان کەوت. کاتێک باپیرم لە ساڵی ١٩٣٨دا مرد، زۆرێک لەو خاوەن کتێبانە دوای مردنی باپیرم داوای کتێبە تەجلید نەکراوەکانیان نەکردەوە، خێزانەکەشی هەموو کتێبەکانیان خستبووە ناو سندوقێکی گەورەوە.\nبە ڕێکەوتێکی سەیر ئەو سندوقە ئەمسەروئەوسەر پێکەرە کەوتە ناو ژێرزەمینەکەی ماڵی باوکم، جار جارە دەیان ناردم بۆ ئەوێ تاکو هەندێک خەڵوز یان شوشەیەک شەراب بهێنم، ڕۆژێکیان ئەو سندوقەم کردەوە، سەروەت و سامانێکی شاراوەم لە کتێب لە ناویدا دۆزییەوە. لەو دەمەوە بە بەردەوامی دەچوومە ژێر زەمینەکەوە، بۆم دەرکەوت باپیرم ژمارەیەکی زۆر لە گۆڤارێکی وێنەداریشی کۆکردوونەتەوە\n” Giornale illustrato dei viaggi e delle avventure di terra e di mare”\nکە باسیان لە سەفەر و سەرکێشییەکانی ناو دەریا و سەر وشکانی دەکرد ـ تایبەت بوون بەو چیرۆکە سەیر و سەمەرانەی لە سەرزەمینە سەیرەکاندا ڕوویان دەدا. ئەوە یەکەم داگیرکردنی من بوو بۆ سەر خاکی چیرۆکەکان. بەداخەوە هەموو ئەو کتێب و گۆڤارانەم لەدەستچوون، بەڵام لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکاندا وردە وردە نوسخەیانم لە لای کتێبفرۆشە کۆنەکان و بازاڕە گەڕۆکەکان دەست کەوتەوە.\nـ ئەگەر تا ئەو کاتەی سەردانی باپیرت نەکردبێت و لەوێ کتێبت بینیبێت، مانای وایە دایک و باوکت هیچ کتێبێکیان لەلا نەبووە؟\nـ شتێکی سەیرە، باوکم لە گەنجیدا خوێنەرێکی بەپەرۆش بووە. بەڵام لەبەرئەوەی باپیرم خاوەنی سیانزە کوڕ بووە، خێزانەکە بۆ دابینکردنی سادەترین پێداویستییەکان جەوری زۆری کێشاوە، باوکم نەیتوانیوە کتێب بکڕێت. بۆیە تەنیا چووە لەبەردەمی شۆسکی کتێبفرۆشییەکاندا لەسەر شەقامەکان بە پێوە وەستاوە و کتێبەکانی خوێندووەتەوە. کاتێکیش خاوەن شۆسکەکە بەبینینی قەڵس و بێزاردەبێت، ناچار باوکم دەچێت بەشی دووهەمی کتێبەکە لە شۆسکێکی تر دەخوێنێتەوە، بەم شێوەیە لەم شۆسک بۆ ئەو شۆسک دەڕوات و دەخوێنێتەوە. ئەم گەڕانە لەیەکبینەیە لە پشتی کتێبەکانەوە وێنەیەکە من زۆر شانازی پێوە دەکەم. کاتێک هەرزەکار بووم باوکم هیچ کاتێکی بەتاڵی نەبوو جگە لە ئێواران، زۆرینەی کاتیش بە خوێندنەوەی گۆڤار و کتێبەکان بەسەری دەبرد. لە ماڵی ئێمە ڕۆمانی کەمی لێ بوو. کتێبەکان لەسەر ڕەفە دانەدەنران و دەخرانە ناو سندوقەوە. هەندێک جار باوکم دەبینی خەریکی خوێندنەوەی ئەو ڕۆمانانەیە کە لە هاوڕێکانی قەرزی دەکردن.\nـ سەرنجی باوکت چی بوو لەسەر ئەوەی لەتەمەنێکی زۆر زووەوە بوویت بە لێکۆڵەر؟\nـ باشە، باوکم زوو مرد، لە ساڵی ١٩٦٢، پێش مردنی هەندێک کتێبم بڵاوکردبوونەوە. کاری ئەکادیمی بوون، پێ دەچوو لەو جۆرانە بن باوکم حەزیان پێ نەکات، بەڵام بۆم دەرکەوت شەوان درەنگ خەریکی خوێندنەوەیانە. کتێبی “کاری کراوە” پێش سێ مانگێک لە مردنی بڵاوکرایەوە. شاعیری گەورە ئەیجینیۆ مونتالی پێدچوونەوەی بۆ کردبوو لە ڕۆژنامەی “پەیامنێری ئێوارەدا” لەسەری نووسی، پێداچوونەوەکەی تێکەڵەیەکی ـ سەیربوو، دۆستانە و لێدەرانەش بوو. بەڵام ئیتر ئەوەش بۆخۆی پێداچوونەوەی ئیجینتۆ مونتالی بوو، پێموایە ئەوەش بەلای ئەوەوە پێشبینیکردنێک بوو لە مەحاڵەوە نزیک بوو. مانای وابوو من کاری خۆم کردبوو، هەستم دەکرد هەموو ئومێدەکانی ئەوم هێناونەتە دی، بەڵام من پێموایە باوکم چێژی زیاتر دەبینی ئەگەر ڕۆمانەکانی منی بخوێندایەتەوە. دایکم دە ساڵ زیاتر دوای ئەو ژیا، ئەو دەیزانی من ژمارەیەکی زۆر کتێبی ترم نووسیوە. لەلایەن زانکۆ بیانییەکانەوە داوەت دەکرێم. دایکم زۆر نەخۆش بوو، بەڵام زۆریش دڵخۆش بوو، پێموانییە درکی تەواوی بەوە کردبێت کە چ باسە. بەڵام وەک دەزانیت، دایک هەمیشە شانازی بە کوڕییەوە دەکات، تەنانەت ئەگەر کوڕەکەی بێ عەقڵێکی هیچ تیابەسەرنەبووش بێت.\nـ منداڵ بوویت کاتێک فاشییەت دەستی بەسەر ئیتالیادا گرت، ئەو کاتە تۆ چۆن هەستت بە دەستپێکردنی جەنگ کرد؟\nـ سەردەمێکی سەیر بوو. مۆسۆلۆنی کەسایەتییەکی زۆر سەرنجڕاکێش بوو. منیش وەک هەموو قوتابییە ئیتالییەکانی ئەو سەردەمە، لە جوڵاندنەوەی گەنجانی فاشیدا ناوم تۆمار کرابوو، ئێمە هەموومان دەبوو جلوبەرگی یەکڕەنگی لەبەربکەین کە جۆرە جلوبەرگێکی سەربازی بوو، دەبوو هەموو ڕۆژێکی شەممانیش ئامادەی ڕێپێوانەکان بین، بەو کارە هەستم بە دڵخۆشییەکی بێ ئەندازە دەکرد. وەک کوڕێژکەیەکی ئەمەریکی ئەمڕۆ کە جلوبەرگی سەربازی هێزی دەریایی لەبەردەکات ـ کە هەست دەکات شتێکی خۆشە. بۆ ئێمەی منداڵیش هەموو بزوتنەوەکە هەر وەک بەفری زستان و گەرمای هاوین کارێکی سروشتی بوو،. توانای بیرکردنەوەی شێوە ژیانێکی ترمان نەبوو. بەهەمان خۆشی جارانەوە وەک هەرشتێکی تری منداڵی ئەو سەردەمەشم بیردەکەوێتەوە، تەنانەت کاتی تەقوتۆقی شەوانەشم بەخۆشییەوە بیردەکەوێتەوە کە لە ژێرزەمینەکاندا بەسەرمان دەبرد. دوای ئەوە لەگەڵ یەکەم کەوتنی فاشیدا هەموو ئەو شتانەش لە ساڵی ١٩٤٣ تەواو بوون.\nلە ڕێگای ڕۆژنامە دیموکراتەکانەوە بوونی بیروڕای جیاواز و حیزبی سیاسی ترم بۆ دەرکەوت. لە ترسی تەقینەوەکانی نێوان سێپتەمبەری ١٩٤٣ تاکو ئەپریلی ١٩٤٥ ـ کە هەرە ساڵە هێدمەگرتووەکان بوون لە مێژووی میللەتەکەمدا ـ من ودایکم و خوشکەکەم ڕامانکرد و چووین بۆ گوند ژیاین. سەرکەوتین بۆ گوندی بیدمونسیە کە بە کانگای بەرگریکردن دادەنرا.\nـ هیچ بەیەکدادانێکت بینی؟\nـ پێکداپژانی قسەکردنم لە نێوان فاشییەکان و دیموکارتەکاندا بینیوە، تاڕادەیەک تەمەنام دەکرد لەو شەڕە قسانەدا بەشدار بم. بیرمە لە یەکێک لەو جارانەشدا لە ترسی گوللەی ویڵ لە جێیەکی بەرزەوە خۆم هەڵدایە خوارەوە و خۆمدا بە ئەردا بۆ ئەوەی بەرم نەکەوێت. لەو دێیەشی کە تیایدا دەژیاین، لە ئەلیساندریا تەقینەوەیەکم بیرە لە شوێنی کارکردنەکەی باوکم، ئاسمان وەک پرتەقاڵێک شەقی برد و تەقییەوە. هێڵەکانی تەلەفوون پچڕان، بەناچاری چاوەڕوانی هاتنی پشووی هەفتەمان کرد تا باوکمان بە زیندووی یان بە مردووی بگەڕێتەوە. لەو سەرەوەختەدا، گەنج دەبوو فێری ئەوە بێت چۆن ژیانی خۆی ڕزگار دەکات.\nـ ئایا جەنگ هیچ کاریگەری لەسەر بڕیاری خۆتەرخانکردنت هەبوو بۆ نووسین؟\nـ نەخێر، هیچ پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی نەبوو. پێش جەنگ من دەستم بە نووسین کردبوو. دوورەپەرێز لە جەنگ. لە هەرزەکاریمدا چیرۆکی وێنەدارم دەنووسی، چونکە زۆر لەو چیرۆکانەم خوێندبوونەوە، چیرۆکی خەیاڵیم دەنووسی ڕووداوەکانی لە مالیزیا و ئەفەریقای ناوەڕاست ڕوویان دەدا. من مەیلم بەلای کامڵیدا هەبوو دەمویست چیرۆکەکان وا دیاربن وەک ئەوەی چاپکرابن، بۆیە بە پیتی گەورە دەمنووسین، ناونیشانم بۆ دروست دەکردن، کورتکراوەکانیانم دەنووسییەوە، وێنەم بۆ دەکێشان، کارێکی قورس و پڕوکێنەر بوو. تەنانەت هیچ کام لەو چیرۆکانەشم تەواو نەکرد. ئەو دەمە من وەک نووسەرێکی مەزنی ئەو بەرهەمانە دەردەکەوتم کە تەواونەکرابوون. بەڵام کاتێک دەستم بە نووسینی ڕۆمان کرد، یادەوەریم لەسەر جەنگ ڕۆڵێکی سنوورداری بینی، بەڵام هەموو کەسێکیش مەیلی زیاتر بەلای یادەوەرییەکانی گەنجێتی خۆیدا هەیە.\nـ ئەو کتێبانەی لەو سەروەختە زووەدا نووسیتن پیشانی کەست دان؟\nـ پێ دەچوو باوکم ئاگاداربووبێت خەریکی چیم، بەڵام پێموانییە دابێتم بە کەسێک سەیریان بکات. نووسینی ئەو کتێبانە بۆ من کارێک بوو بۆ خۆدوورەپەرێز کردن.\nـ لە وتارێکتدا لەسەر نووسین باس لەو قۆناغە دەکەیت کە دەستت بۆ نووسینی شیعر بردووە، دەڵێت: “شیعرەکانم هەمان ئەندامی زیندوو و هەمان ڕوخساری گشتی هەرزەکارێکیان هەبووە کە دەموچاوی بە زیبکە داپۆشراوە”.\nـ پێموایە لە تەمەنێکی دیاریکراودا بوو، لە دەوربەری پانزە شانزە ساڵیدا بوو شیعرم دەنووسی. شیعر وەک شەهوەت وایە. شاعیرە باشەکان دواتر ئەو نووسینانەی سەرەتایان دەسوتێنن، بەڵام شاعیرە خراپەکان بڵاویان دەکەنەوە. منیش بۆ بەختی باشی خۆم هەر زوو دەستبەرداری نووسینی شیعر بووم.\nـ کێ هانی هەوڵە ئەدەبییەکانتی دەدایت؟\nـ نەنکم، دایکی دایکم. خوێنەرێکی هەڵپەکەر بوو. تەنیا تا پۆلی پێنجی ئامادەیی خوێندبوو، بەڵام ئەندام بوو لە کتێبخانەی شارەوانی، هەفتانە دوو سێ کتێبی بۆ ماڵەوە بۆ دەهێنام. ڕۆمانی ڕۆمانسی و هەرزان یاخود ڕۆمانەکانی بەلزاک بوون ـ بەلای ئەوەوە ڕۆمانەکان هیچ جیاوازییەکیان نەبوو ـ هەموویان سەر بە یەک خێزان بوون. لە بری ئەو کتێبانەش دایکم وانەی پێ دەوتەوە و ئامادەی دەکرد بۆ ئەوەی ببێت بە زانایەکی دکتیالی لە دواڕۆژدا (خوێندن لەسەر شوێنەوارناسی و ناسینەوەی). دەستی کرد بە فێربوونی فەرەنسی و ئەڵمانی، لەگەڵ ئەوەی لە تەمەنی گەنجێتیدا زۆری خوێندبووەوە بەڵام تەسلیمی جۆرێک لەو تەممەڵییە بووبوو کە لەگەڵ هەڵکشانی تەمەندا توشت دەبێت. ئەو خۆی بۆ خوێندنەوەی ڕۆمانە ڕۆمانسیی و گۆڤارە ژنانەکان تەرخان کردبوو. بۆیە ئەوانەی ئەو دەیخوێندەوە من بەلایاندا نەدەچووم. بە زمانێکی پارا و ئیتالییەکی باش دەدوا، بەشێوازێکی هێندە جوان دەینووسی هاوڕێکانی ڕوویان لێ دەنا نامەیان بۆ بنووسێت. لەگەڵ ئەوەی لە تەمەنێکی زۆر زووەوە قوتابخانەی بەجێهێشتبوو بەڵام هەستێکی بەرزیی زمانەوانی هەبوو. پێموایە منیش لەوەوە ئەو زەوقە ڕەسەنەم بۆ ماوەتەوە.\nـ تا چ ڕادەیەک ڕۆمانەکانت ڕۆڵی ژیاننامەی خۆت دەبینن؟\nـ پێموایە هەموو ڕۆمانێک بە جۆرێک لە جۆرەکان وایە. کاتێک کەسایەتییەک لە خەیاڵی خۆتدا دروست دەکەیت، بەشێکی لە یادەوەری خۆتەوە دێت و بەشێکی تریشی قەرزدەکەیت. بەشێک لە کەسایەتی خۆت و بەشێکیشی لە کەسایەتی یەکێکی ترەوە وەردەگریت. من هیچ جۆرێک لە ژیاننامە نانووسمەوە، بەڵام ڕۆمانەکان خۆیان ژیاننامەن. بەڵام بە جیاوازییەوە.\nـ ئایا هیچ وێنەیەکت بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ گواستۆتەوە؟ من بیر لە کەسایەتی بلبۆی ناو ڕۆمانی “بەندۆلی فۆکۆ” دەکەمەوە کە لە قەبرسانەکەدا ڕۆڵی ترومپێت دەبینێت.\nـ بێگومان ئەو هەستە هەڵگری جۆرێک لە ژیاننامەیە. من بلبو نیم، بەڵام ئەوە بەسەر خۆمدا هاتووە و زۆریش گرنگە، تەنانەت من ئێستا شتێکت بۆ دەگێڕمەوە پێشتر باسم نەکردووە. پێش سێ مانگێک لەمەوبەر ترومپێتێکی زۆر باشم کڕی بایی نزیکەی هەزار دۆلارێک دەبوو. بۆئەوەی ترومپێت بژەنیت دەبێت بۆ ماوەیەکی زۆر ڕاهێنان بە لێوەکانت بکەیت. کاتێک لە نێوان تەمەنی یانزە و سیانزە ساڵیدا بووم ژەنیارێکی زۆر باش بووم. بەڵام ئەو توانایەم لەدەستدا و ئێستا بە شێوەیەکی زۆر خراپ مۆسیقا دەژەنم. لەگەڵ ئەوەی من ڕۆژانە مۆسیقا دەژەنم. هۆکەشی ئەوەیە دەمەوێت بگەڕێمەوە بۆ منداڵیم. بەلای منەوە، ترومپێت ئەمکاتەوە بەو گەنجەی کە هەبووم. هیچ مەیلێکم بۆ ئامێری کەمان نییە، بەڵام کاتێک چاوم بە ترومپێتێک دەکەوێت هەست بە جوڵەی دنیا دەکەم لە دەمارەکانمدا دێت و دەچێت.\nـ ئەوەت بۆ دەرکەوتووە کە دەتوانیت ئاوازەکانی منداڵیت بژەنیت؟\nـ تا زیاتر مۆسیقا بژەنم زیاتر ئاوازەکانم بەشێوەیەکی ڕوونتر بیردەکەونەوە. بێگومان پارچە مۆسیقای درێژ و زۆر قورس هەن، چەندان جار دووبارەیان دەکەمەوە، بەڵام دەزانم لێوەکانم ناتوانن بەشێوەیەکی باش ئیشی خۆیان بکەن.\nـ هەمان شتیش بۆ یادەوەریت ڕاستە؟\nـ سەیرە، تا تەمەنت گەورەتر بێت، یادەوەرییەکانت زیاتر بیردەکەوێتەوە. نموونەیەکت دەدەمێ: دیالێکتی قسەکردنی عامی من ئەلیساندروییە، تێکەڵەیەکە لە بیادمونتیزی لەگەڵ شتێک لە لومباردیی و جینوفیزیی. من بە دیالێکتی عامی قسەم نەکردووە چونکە خێزانەکەم سەر بە توێژی برژوازی بچووکن، باوکم پێیوابوو من و خوشکەکەم دەبێت تەنیا بە ئیتالی قسەبکەین. بەڵام باوکم و ئەوان لەنێوان خۆیاندا بە عامی قسەیان دەکرد. من باش تێی دەگەیشتم بەڵام نەم دەتوانی قسەی پێ بکەم. دوای نیو سەدە بەڕێکەوت، لە ئەشکەوتی سکمدا یان لە لاشعورمدا دیالێکتی عامییە سەوزبووەوە. کاتێک هاوڕێ کۆنەکانی ئەلیساندرا دەبینم بەو دیالێکتە قسەیان لەگەڵ دەکەم! بە تێپەڕبوونی کات نەک ئەو شتانە گەڕانەوە بۆم کە بیرم چووبوونەوە، بەڵکە ئەو شتانەشم بۆ گەڕایەوە کە فێریان نەبووبووم.\nـ بۆچی خوێندنی ئێستاتیکای سەدەکانی ناوەڕاستت هەڵبژارد؟\nـ من خوێندنی کاسۆلیکیم خویندووە، لە سەروەختی ساڵەکانی زانکۆشدا بەرپرسی ڕێکخراوی کاسۆلیکی نیشتیمانی قوتابیان بووم؛ چونکە شەیدای بیروڕای سەدەکانی ناوەڕاستی سکولائیە و ئەفسانە مەسیحییەکان بووم. دەستم بە نووسینی تێزەکەم لەسەر ئێستاتیکای توما ئەکوینی کرد، بەڵام پێش تەواوبوونی یەکسەر بەر هێدمەیەکی عەقائیدی کەوتم. ئەوەش بۆخۆی پەیوەندییەکی سیاسی ئاڵۆز بوو. من سەر بە بەرەی هەرە موحافزکارەکانی ڕێکخراوی قوتابیان بووم. مانای وا بوو کە گرنگی بە مژارە کۆمەڵایەتییەکان و یەکسانی کۆمەڵایەتی دەدەم. حیزبی ڕاستڕەوی ئەو کاتە لەژێر دەستەڵاتی پاپا بیوسی دوانزەهەمیندا بوو. ڕۆژێکیان حیزبەکەی بە هەرتەقە و شیوعییەت تاوانباریان کردین. تەنانەی ڕۆژنامەی فەرمی فاتیکانیش هێرشی کردە سەرمان. ئەم ڕووداوە پێویستی بە پیاچوونەوەیەکی فەلسەفی هەبوو سەبارەت بەوەی من باوەڕم پێی بوو. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بە ڕێزێکی گەورەوە بەردەوام بووم لە خوێندن لەسەر سەدەکانی ناوەڕاست و فەلسەفەکانی، بێ ئەوەی پێویستیش بکات باس لە خۆشەویستی خۆم بۆ توما ئەکوینی بکەم.\nـ لە پەراوێزێکی “ناوی گوڵ”دا ئەو قۆناغە لە هەموو جێیەکدا دەبینم کە چۆن بە ڕوونی بەسەر خەمی ڕۆژانەدا کشاوە، لە سەدەکانی ناوەڕاست ناچێت و کەچی واشە، خەمی ڕۆژانەی تۆ لە سەدەکانی ناوەڕاستدا چۆنن؟\nـ بە درێژایی ژیانم بەناو بێ ژمارە ئەزموونی سەدەکانی ناوەڕاستدا تێپەڕیووم و بە تەواوەتی لەناویاندا قوڵبوومەتەوە. بۆ نموونە لە کاتی ئامادەکردنی تێزەکەمدا. بە دوو مانگ دەچووم بۆ سەفەر بۆ پاریس، دەچووم لە کتێبخانەی نیشتیمانی لێکۆڵینەوەم دەکرد. بڕیارم دەدا لە ماوەی ئەو دوو مانگەدا بەتەواوەتی لەناو سەدەکانی ناوەڕاستدا بژیم. ئەگەر نەخشەی پاریس بچکۆلە بکەیتەوە، بۆ هەندێک شەقامی دیاریکراو، ئەو کاتە دەتوانیت بە ڕاستی لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بژیت. لەوێوە دەست دەکەیت بە بیرکردنەوە و هەستکردن وەک مرۆڤێکی سەدەکانی ناوەڕاست. بۆ نموونە بیرمە خانمەکەم کە سەرقالی باخەکەی بوو شارەزایی لە هەموو ڕووک و گوڵێکی دنیادا هەبوو. ڕەخنەی لێ دەگرتم لەسەر “ناوی گوڵ” لەبەرئەوەی من لە سروشتدا نەمدیبوون. جارێکیان لە گوند، کورەیەکمان ئاگردا، لەو کاتەدا وتی، سەیری ئەو بزیسکە باڵگرتووانەی نێوان دارەکان بکە. بێگومان من گرنگیم پێ نەدا، بەڵام دواتر کە کۆتا بەشی “ناوی گوڵ”ی خوێندەوە، شتێکی هاوشێوەی ئەوەم بینی بوو، پێی وتم، کەوایە تۆ سەیری بزیسکی ئاگرەکەت کردبوو! وتم، نەخێر سەیرم نەکرد بەڵام دەزانم کە چۆن قەشەیەکی سەدەکانی ناوەڕاست سەیری پشکۆی کردووە.\nـ پێتوایە بە ڕاستی بتوانیایە لەزەت لە ژیانی سەدەکانی ناوەڕاست ببینیت؟\nـ لە ڕاستیدا ئەگەر تیایدا بژیامایە نەدەگەیشتمە ئەم تەمەنەی ئێستام و دەمردم، بێ شک بیرکردنەوەم بە شێوەیەکی تراژیدیایانە جیاوازدەبوو ئەگەر لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بژیامایە. بۆیە پێمباشە تەنیا بیهێنمە بەرچاوی خۆم.\nـ بۆ کەسێکی ئاسایی سەدەکانی ناوەڕاست بە کەشێکی پەنهان و مەودایەکی قوڵ داگیرکراوە، چی تۆ بەرەو ئەوێ ڕاکیشا؟\nـ زەحمەتە بڵێی بۆچی عاشق دەبین؟ ئەگەر ناچار بە ڕوونکردنەوە بکرێم. ئەوا دەڵێم هۆی ئەوەیە کە ئەو قۆناغە زۆر جیاوازترە لەوەی خەڵکی بیری بۆی دەچێت. بەلای منەوە، ئەو سەدانە تاریک نین. سەدەی ڕووناک بوون، ئەو زەویە بەیارە بوو کە سەدەی ڕۆشنگەریی تیادا شین بوو. قۆناغێک بووە لە هەراو گۆڕانی کتوپڕ ـ لەدایکبوونی شاری نوێ، یاسایی بانکی، زانکۆکان، بیرۆکەی تازە لەسەر ئەوروپا بە هەموو زمان و نەتەوە و ڕۆشنبیرییەکییەوە.\nـ تۆ دەڵێیت کتێبەکانت هۆشیارییەکی هاوتەریب لە نێوان سەدەکانی ناوەڕاست و سەدە نوێکاندا دروست ناکات، بەڵام لەوەش ناچێت تۆ لەو کەمەنکێشییە بکات بەرەو ئەو قۆناغە.\nـ بەڵێ، بەڵام، پێویستە مرۆڤ وریابیت لە پێوەرەکاندا. جارێکیان وتارێکم نووسی تیایدا باسی هەندێ خەمی هاوشێوەی سەدەکانی ناوەڕاست و سەدەی ئێستای خۆمانم کردبوو. بەڵام خۆ ئەگەر پەنجا دۆلارم بدەیتێ ئەوا وتارێکت بۆ دەنووسم لەسەر ئەو خەمە لەیەکچووانەی سەدەی ئێستای خۆمان و سەدەی مرۆڤی بەرایی. زۆر ئاسانە لێکچوونەکان بدۆزیتەوە. لەگەڵ ئەوەی من دەزانم کە تۆ گرنگی بە مێژوو دەدەیت ئەمەش مانای وایە هەڵدەستیت بەراوردکردنێکی بەربڵاو و هەمەلایەن لەگەڵ سەردەمی ئێستاماندا. من دان بەوەدا دەنێم کە بەشێوەیەکی ترسناک سەر بە دنیای کۆنم. بەڵام وەک دەڵێن من تاکو ئێستاش باوەڕم بەوەیە کە “مێژوو مامۆستای ژیانە”.\n2021-01-27 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/01/babat-sait-nwe-8.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-01-27 12:53:102021-01-27 12:53:10گفتوگۆ لەگەڵ ئەمبرتۆ ئیکۆ (بەشی یەکەم)


هەرێمی کوردستان لە نێوان ئێران و تورکیا! – Politic Press\n– سوریا بە هۆی کێشە ناوەخۆییەکانی سەرقاڵی خۆیەتی و لە هاژ و هوژ بەولاوە هیچ کاریگەریەکی نییە.\n– تورکیا بە زەبری هێز و بە پاساوی پەکەکە بەشێک لە خاکی هەرێمی کوردستانی داگیرکردوە و هێشتاش بەرە و پێشەوە دێ و بەو ڕێگایەش دەیەوێ هەژموونی سیاسی لەسەر هەرێمی کوردستان و عێراق زیاد بکا.\n– ئێران چاوی لە خاکی عێراق و هەرێمی کوردستان نییە، بەڵام هەرگیز چاو لەسەر نەجەف و کەربەلا هەڵناگرێ و دەستبەرداری هەژموونەکەشی نابێ.\nTags: ئارێز عەبدوڵڵا


ئەگەر هەیە پرۆسەكە بایكۆت بكات\nگۆڕان بەهۆی كەركوكەوە پێداچوونەوە بەهەڵوێستی لەبارەی ریفراندم دەكات\n23/09/2017 1307 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبزووتنەوەی گۆڕان بەهۆی كەركوكەوە، پێداچوونەوە بەهەڵوێستی لەبارەی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان دەكات‌و ئەگەر هەیە پرۆسەكە بەفەرمی بایكۆت بكات.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی باڵاو ئاگاداری بزووتنەوەی گۆڕان بەشارپرێس دراوە، بەهۆی ئەوەی بڕیاردراوە لەشاری كەركوك‌و ناوچە كوردستانییەكانی تری هەرێم ریفراندۆم نەكرێت، ئەو بزووتنەوەیە بڕیاریداوە پێداچوونەوە بەهەڵوێستی لەبارەی ریفراندۆمی سەربەخۆیی بكات.\nهەر بەپێی زانیارییەكان پێداچوونەوەكەی گۆڕان بەشێوەیەك دەبێت، كە گۆڕانكاری بەسەر هەڵوێستی دێت، بەشێوەیەك ئەگەر هەیە ریفراندۆمی هەرێم بەفەرمی بایكۆت بكات، ئەوەش بەهۆی ئەوەی "بەشەرعی نازانێت ریفراندۆم لەكەركوك ناوچەكانی تر نەكرێت".\nریفراندۆمی هەرێم لە 25 ئەم مانگە بەرێوەدەچێت وەك بڕیاری لێدراوە، بەڵام ئەمڕۆ شەممە كۆمەڵێك گۆڕانكاری لەو بارەوە رووداوەو یەكێتی بەفەرمی رایگەیاندووە، بەهۆی مەترسییەكانەوە رێگەنادەن ریفراندۆم لەشاری كەركوك بكرێت.\nگۆڕان پێشتر هەڵوێستی ئەوەبوو، كە ریفراندۆم دوابخرێت، ئەگەر دواشنەخرا، دەنگدەرانی سەربەست بكات، چۆن دەنگ بەریفراندۆم دەدەن بیدەن، بەڵام بەفەرمی پرۆسەكە بایكۆت نەكات.\nئەو سەرچاوەی شارپرێس ئەوەشی راگەیاند، ئەنجامنەدانی ریفراندۆم لەكەركوك ناوچەكانی تر، وا لەبەرپرسانی گۆڕان دەكات "پێداچوونەوە بەهەڵوێستیان بكەن‌و لەو بارەشەوە لەچەند سەعاتی داهاتوو بڕیاری یەكلاكەرەوە دەدەن".


محەمەد حەکیم: پاشگەزبوونەوە عەیبە و حەیاچوون نییە – کوردی – RojNews.News\n02/03/2020 - 5:18:12 pm\nیەكشەممە, 24 سبت 2017 – 11:20\nکارگێڕی ئەنجومەنی سیاسی کۆمەڵی ئیسلامی سەبارەت بە ئەنجامدان یان دواخستنی ڕیفراندۆم دەڵێت، کە بەرپرسان و پارتەکان دەبێت لە نێوان دوو بژاردەی زەرەردا ئەوەیان، کە زەرەری کەمترە ھەڵیبژێرن، دەشڵێت:” ھەرگیز پاشگەزبوونەوە عەیبە و حەیاچوون نییە و ھەندێجار سەرکەوتن و بوێری و ئازایەتییە”.\nمحەمەد حەکیم کارگێڕی ئەنجومەنی سیاسی کۆمەڵی ئیسلامی لە پەڕەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فیسوک ڕاگەیەنداروێکی سەبارەت بە ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و دواخستنی بڵاوکردووتەوە.\nلە راگەیەنداروەکەدا هاتووە:”لەئێستادا کوردستان لە بارێکدایە کە بەرپرسان و پارتەکان دەبێت لە نێوان دوو بژاردەی زەرەردا ئەوەیان، کە زەرەری کەمترە ھەڵبژێرن”.\nهەروەها هاتووە:”بژاردەکان چاک نین تا چاکترینیان ھەڵبژێردرێت، بۆیە وردەکاری وریایی زۆری دەوێت و بابەتەکە چارەنوسی میللەتە و ھەرگیز پاشگەزبوونەوە عەیبەو حەیاچوون نییە و ھەندێجار سەرکەوتن و بوێری و ئازایەتیە”.\nکارگێڕی ئەنجومەنی سیاسی کۆمەڵی ئیسلامی، ئاماژەی بەوەشکردووە، کە ئەمڕۆ و بەیانی کاتێکی چارەنووسازی نیشتمانییە کاتی دڵسۆزی نواندن و قسە و ئامۆژگاری کردنی یەکترە نەک تانە لێدان وشکاندنی ئیرادەو وتەسفیەی حیسابات وئەم سەرکەوتوو وئەو شکستی ھێنا وئەم جۆرە قسانە.\nئەو قسانەی محەمەد حەکیم لە کاتێکدایە، کە لە دوێنێوە بەرپرسانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە ڕاگەیەندراو و لێدوانیان بۆ ڕاگەیاندنەکان پاشگەزبوونەوەی یەکێتی-یان لە ئەنجامدانی ڕیفراندۆم ئاشکراکردووە و پارتی-ش سورە لەسەر ئەنجامدانی لەوادەی دیاریکراوی خۆیدا لە ٢٥/ئەم مانگە.


زایینی: ٣٠-١٠-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠٨/٠٩ - ٠٩:٢٨ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ئا‌گربەستی کاتیی نێوان ئەرتشی ئازاد و رێژیمی سووریه، به ده‌سپێشخه‌ریی ئه‌خزه‌ر ئیبراهیمی، هه‌ر له یه‌که‌م رۆژدا شکستی هێنا و هه‌تا ئێستاش ٣٥٠ که‌س کوژراون.\nهه‌ر دوو لایه‌ن هه‌ر له یه‌که‌م رۆژی جێژنی قورباندا چه‌ندین جار ئاگربەستەکەیان شکاند و دژبه‌رانی رێژیمی ئه‌سه‌د رایانگه‌یاند، هێزه‌کانی ئه‌رتشی رێژیمی سووریە له رۆژانی ئاگربەستدا ناوچه‌کانی ده‌ورووبه‌ری دیمه‌شقیان به توندی بوردومان کردووه.\nبه‌رپرسی چاودێریی مافی مرۆڤی سووریه رایگه‌یاندووه، فڕۆکه جەنگییەکانی رێژیمی سووریه رۆژی دووشه‌ممه ١١ جار گونده‌کانی ده‌ورووبه‌ری "ئه‌دلیب"یان، له باکووری رۆژهه‌ڵاتی ئه‌و وڵاته بوردومان کردووه.\nهه‌مان سه‌رچاوه ئاشکراشی کردووه، پاش راگه‌یاندنی ئاگربەست هه‌تا ئێستا ٣٥٠ که‌س له تێکهه‌ڵچوون و بوردومانه‌کاندا کوژراون.\nله نێو ئه‌و کوژراوانه‌دا ٣٦ هاووڵاتیی مەدەنی و ٢٢ ژن و منداڵ ده‌بینرێن.\nلەسەر دەستپێشخەری ئەخزەر ئیبراهیمی نوێنەری رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیار بوو ئەرتشی ئازادی سووریە و هێزەکانی رێژیمی ئەو وڵاتە ئاگەربەست رابگەینن، ئاگربەستێک کە هەر لە کاتی راگەیاندنێەوە پشت گوێ خرا.


بەڕێوەبەرایەتی شارەوانیەکانی ڕاپەڕین - بەرێوەبەری شارەوانیەکانی راپەرین ئاماری پڕۆژە و خزمەتگوزاری و داهاتەکانی ساڵی (۲۰۱۹)ی خستە روو\nبەرێوەبەری شارەوانیەکانی راپەرین ئاماری پڕۆژە و خزمەتگوزاری و داهاتەکانی ساڵی (۲۰۱۹)ی خستە روو\nڕێكەوتی (۸/ ۱/ ۲۰۲۰) لە دیوانی بەرێوەبەرایەتی شارەوانیەکانی راپەڕین بە ئامادەبوونی دەزگاکانی راگەیاندن ،بەرێوەبەری شارەوانییەکانی راپەرین ئەندازیار (ئاوارە علی حسن) و سەرۆک شارەوانیەکانی (قەڵادزێ،حاجیاوا،سەنگەسەر،ژاراوە) لە پرێس کۆنفراسێکدا ئاماری پرۆژە و چالاکیەکانی ساڵی (۲۰۱۹)ی خستە روو .\nئەندازیار (ئاوارە علی حسن) وتی : بەرێوەبەرایەتیمان پێینایە ساڵی چوارەم و سەرجەم کارو بارەکانی ئیدارەی راپەڕین کە پەیوەند بە شارەوانیەکان لە بەرێوەبەرایەتیمان ئەنجامدەدرێت ،بۆ هیچ پرۆژە و کارێک ناگەرێینەوە بۆ پارێزگای سلێمانی .\nبەمەبەستی زیاتر خزمەتكردنی سنوورەكەمان هەوڵمانداوە بە شێوەیەکی فەرمی لە یاساکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان و وەزارەتی شارەوانی گەشت و گوزار بەرێوەبەرایەتیمان ببێت بە بەرێوەبەرایەتی گشتی .\nلە درێژەی لێدوانەکەی وتی :بریاری (٥٤٤) کە بۆ ماوەی دووساڵ کاری لەسەر کرا تاپۆکردنی خانوە بێ تاپۆکان و لادانی زیادەرۆکان لەسەر شوێنە گشتیەکان کە بڕیاری بەرێز جێگری سەرۆکی حکومەت بوو كە بە بڕیاری هاوڵاتیان ناسرا کە سەدا سەدی داهاتەكەی بۆ پڕۆژە خزمەتگوزاریەكانی شارەوانی پەیوەندی دار تەرخان دەکرا كە نزیکەی ملیارێک و حەوسەد و پەنجاملیۆن دینار داهاتی سەرجەم شارەوانیەکان بوو ، لە هۆبەكانی پلاندانان و تەندەرکاری بەرێوەبەرایەتیمان شەش پرۆژە كاری ئامادەكاری و تەندەری بۆ کرا و بە جێ بە جێ کردنی راستەوخۆ چوونە خزمەتی هاوڵاتیانەوە ،کە چل و پێنج پرۆژەی گەورە و بچووک بوو کە ئێستا لە کارکردندان لە شارەکانی [ رانیە ،چوارقوڕنە،قەڵادزێ،حاجیاوا] .\nئەندازیار ئاوارە علی حسن وتی: بەداخەوە تەنها هەزار و سەد و پەنجا هاوڵاتی توانی لێی سوودمەندبێت بە تاپۆکردنی خانوەکان و لابرنی ئەو خانوانەی لەسەر زیادەرۆکان بوو .\nو قەرەبوو كردنەوەیان بە زەوی\nدەربارەی پلان و نەخشەسازی و پرۆژەکانی وەبەرهێنان و موساتەحە بەرێوەبەری شارەوانیەکانی راپەڕین وتی:ئەو نەخشانەی لە هۆبەی نەخشەدانان و ماستەرپلان پلاندانان پەسندکراون بە هاوکاری بەرێوەبەرایەتی نەخشەدانان و ئاوەدانی راپەرین سی پرۆژە لە سەرجەم شار و شارۆچکەکان پەسندکراون و هەوڵی زۆرمان داوە بۆ ئەوەی زۆرترین نەخشەی شارەکان پەسندبکرێت بۆ ئەوەی سوودمەندبن لە بریاری (٥٤٤) .\nهاوکات سەدو بیست دوو مامەڵەی هاوڵاتیان لە راست کردنەوە و یەکگرتنی ئەنجامدراوە ،چوار پڕۆژەی وەبەرهێنانمان جێ بە جێ کردووە .\nپەنجا پرۆژەی بچووکی پیشەسازی کاری لەسەر کراوە .\nبیست و هەشت پرۆژەی موساتەحە لە ساڵی رابردوو لە سنوری بەرێوەبەرایەتی شارەوانییەکان جێ بە جێ کراون .\nنۆ مامەڵەی پێشنیاری زەویشمان جێ بەجێ كردووە .\nئەندازیار ئاوارە علی حسن سەبارەت بە پرۆژەکان وتی :سی و شەش پرۆژە لەسنوری بەرێوەبەرایەتیمان هەیە نزیکەی شەش پرۆژەیان بە داخەوە دەستیان بە کارەکانی نەکردۆتەوە ،بیست و هەشت پرۆژەش لە جێ بەجێکردندان و چەند پرۆژەیەکیش تەواو بووە .\nئەو پرۆژانەش لەسەر بوودجە جۆرا و جۆرەکانی حکومەتی هەرێم جێ بە جێ کراون .\nهاوکات لە داهاتی زەوی رووکن و نایاب بە بڕیاری تایبەتی وەزارەتی شارەوانی بوودجەکە بۆ شارەوانیەکە خۆی خەرج دەکرێتەوە نۆ پرۆژەمان جێ بە جێ کردووە .\nهاوکات لە بڕیاری (٥٤٤) چل و نۆ پرۆژەمان ئەنجامداوە .\nلە بودجەی وەزارەت بە سووپاسەوە بۆ جەنابی وەزیر یانزە پرۆژەمان ئەنجامداوە .\nلە بودجە جۆرا و جۆرەکانی حکومەتی هەرێم شەش پرۆژەمان چۆتە خزمەتی هاوڵاتیان .\nلە بودجەی بەرێوەبەرایەتی شارەوانیەکانی راپەرین سەدو سی شەش پرۆژەی بچووکی خزمەتگوزاری گشتی ئەنجام دراوە بۆ سەرجەم شارەکانی سنوری بەرێوەبەرایەتیمان چۆتە خزمەتی هاوڵاتیان بە نزیکی حەوسەدو سێ ملیۆن دینار بووە .\nبەرێوەبەری شارەوانیەکانی راپەرین لە درێژەی لێدوانەکەی وتی : پرۆژەی کۆکردنەوەی خۆڵ و خاشاک و دروستكردنی كارگەی ریسایكلین گرینگترین پرۆژەی سنورەکەمانە لە ماوەی ساڵی رابردوو دەملیار دیناری خەرجکراوە و باقی گوژمەکەی تر بۆ ساڵانی ئایندە ماوە .\nئەندازیار ئاوارە علی حسن باسی پرۆژە بچووکەکان دەکات و دەڵێ : زیاتر لە چل و پێنج ئامێری بچووک و گەورەی لەكار كەوتوومان. سیانە کردووە ،کڕینی پێویستی سووتەمەنی بۆ شارەوانیەکان نزیکەی (۱٤۲٫۰۰۰)لیتر گاز و بەنزین بۆ شارەوانیەکانی سنوری بەرێوەبەرایەتیمان دابین کردووە .\nئەندازیار ئاوارە علی باسی داهاتی بەرێوەبەرایەتی دەکات و دەڵێت : سەرجەم شارەوانیەکان کە لەرێگای خۆیانەوە بەدەست هاتووە سێ ملیار و حەوسەد و هەشتاو دوو ملیۆن بووە سەدا حەڤدەیان بە بریاری وەزارەتی دارای و وەزارەتی شارەوانی بۆ خۆیان خەرجکردووە نزیکەی شەسەد و چل سێ ملیۆن دینار بووە خراوەتە خزمەتی هاوڵاتیان .\nهاوكات یەكێك لەدەستكەوتە گرنگەكانی بەڕێوەبەرایەتیمان.\nداڕشتنی پلان و ڕیزبەندی پڕۆژەكانی وەبەرهێنان و ڕووەكی (موساتەحە )ی پێشوەخت بۆ ساڵانی ئایندە و بە تایبەت بۆ ساڵی (٢٠٢٠) لەسەر بنەمای ئامار و پێویستی شار و گەڕەك و ناوچەكە ئامادە كراوە و ڕوون. و شەفاف دەبێت نەك بە (خواستی وەبەرهێن ) كە ستافی هۆبەی پلاندانان و بەدواداچوونی بەڕێوەبەرایەتمان. بە هەماهەنگی هۆبەكانی پەیوەندیدار لە هەر شارەوانیەك ئامادەیان كردووە .\nداهاتی (٥٤٤) یەک ملیار و حەوسەد و پەنجا و یەک ملیۆن دینار بووە .\nهاوکات تیشکی خستە سەر داهاتی زەوی فرۆشتن دووملیار و سێ سەد حەڤدە ملیۆن دینار داهاتی شارەوانیەکان بووە .\nلە کۆتایدا بەرێوەبەری شارەوانیەکانی راپەرین ئاماژەی بە گرنگی توانای مرۆیدا کە لە ساڵی رابردوودا لە چەندین بواری جۆرا و جۆری سیمینار و خول و هەڵمەتی هۆشیاری ژینگە پارێزی ئەنجامدراوە بۆ سەرۆک شارەوانیەکان و فەرمانبەران و خوێندکاران .\nراگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی شارەوانیەکانی ڕاپەڕین


پارەی ساڵێكی خوێندكاران خەرج دەكرێت\nپارەی خوێندنی ساڵێكی كوڕو كچی شەهیدان لەزانكۆكاندا خەرجدەكرێت و بەڕێوەبەری گشتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوانی سلێمانیش رایدەگەینێت"پارەكەیان بۆ دەنێرین، هەر خوێندكارێكیش خۆی پارەی خوێندنەكەی دابێت بۆی دەگەڕێنینەوە".\nئەدیب لەتیف بەڕێوەبەری گشتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوانی سلێمانی، بەSNNی راگەیاند:پارەی خوێندنی كوڕو كچی شەهیدان و ئەنفالكراوان بۆ ساڵی خوێندنی 2017بۆ 2018 هاتووەو مامەڵەكردنمان دەستپێكردووەو بەمزووان دەستدەكەین بەدابەشكردنی پارەكە.\nوتیشی"پەیوەندیمان لەگەڵ زانكۆكاندا هەیەو پارەكەیان بۆ دەنێرین، هەر خوێندكارێكیش خۆی پارەی خوێندنەكەی دابێت بۆی دەگەڕێنینەوە".\nلەبارەی بڕی پارەكە، راشیگەیاند: بڕی پارەكەش بۆ ساڵی 2017بۆ 2018 بۆ سنوری پارێزگای سلێمانی نزیكەی سێ ملیار دینارە، بۆ ساڵی خوێندنی 2018 بۆ 2019 رەزامەندنی خەرجكردنەكەی هەیەو چاواڕوانین لەوەزارەتی داراییەوە بۆمان بنێرن.\nبەرێوەبەری گشتی كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراونی سلێمانی رونیكردەوە، پێشتر هەندێك لەزانكۆكان فشاریان لەخوێندكارانی كوڕو كچی شەهید دەكرد بۆكرێی خوێندن، بەڵام لەگەڵ زانكۆكاندا قسەیان كردووەو كێشەكەیان چارەسەركردووە.\n5 مانگ پێشتر - Nov 7 2018 7:48PM