توركیا\_ عێراق:هێرشه‌كان ڕه‌نگه پێشێلكاری یاسای جه‌نگی تێدابووبێ | Human Rights Watch\nSeptember 19, 2018 12:00AM EDT\n(هه‌ولێر)—هیومان ڕایتس ۆوچ له ڕاپۆرته‌كه‌ی ئه‌مڕۆیدا ووتی، ده‌بێت چوار ئۆپراسیۆنی سه‌ربازی توركی له دژی گه‌ریلاكانی پارتی كێڕكارانی كوردستان (په‌كه‌كه) له باكووری عێراق كه به دڕێژایی ساڵ ئه‌نجامدراون لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌سه‌ر بكرێت به ئه‌گه‌ری پێشێلكاری یاساكانی جه‌نگ. به ووته‌ی شاهێدحاڵان و كه‌س و كاری قوربانیان، هێرشه‌كان بووه‌ته هۆی كوشتنی لانی كه‌م له حه‌وت هاووڵاتی مه‌ده‌نی و بریندار بوونی یه‌كێكی تر.\nماڵی شارۆ مه‌حمود ئیبراهیم له گووندی سه‌ركان پاش ئه‌وه‌ی به‌ر هێرشی ئاسمانی توركیا ده‌كه‌وێت له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨و بێته‌هۆی كووشتنی چوار پیاو. © 2018 Private\nكه‌س و كاری قوربانیان و شاهێدحاڵان له ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندی ته‌له‌فۆنیه‌وه به هیومان ڕایتس ۆوچیان ووت، له چوار هێرشی زه‌مینی و ئاسمانیدا كه ده‌رده‌كه‌وێ له‌لایه‌ن توركیاوه ئه‌نجامدرابێ له نێوان مایزی ٢٠١٧ و حوزایرانی ٢٠١٨ بووه‌ته هۆی كوشتنی لانی كه‌م له شه‌ش پیاو یه‌ك ئافره‌ت له‌گه‌ڵ برینداربوونی پیاوێكی تر. ووتیان كه هیچ ئامانجێكی سه‌ربازی ئاشكرا له نزیك شوێنی هێرشه‌كانه‌وه نه‌بووه. هیومان ڕایتس ۆوچ نه‌یتوانی سه‌ردانی شوێنی هێرشه‌كان بكات، به‌ڵام توانی وێنه‌ی فۆتۆگرافی و بڕوانامه‌ی مردنی قوربانیانی ده‌ستكه‌وێ كه پشتڕاستكه‌ره‌وه‌ی ووته‌كانیان بوو.\nله‌ما فه‌قیه، جێگری به‌ڕێوه‌به‌ری هیومان ڕایتس ۆوچ بۆ خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ووتی، ''له‌كاتێكدا توركیا ئۆپراسیۆنه‌كانی له عێراق زیاد ده‌كات، ده‌بێت هه‌موو هه‌نگاوێكی ووریایی بگرێته‌به‌ر بۆ خۆبه‌دوورگرتن له زیان گه‌یاندن به هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی. ده‌بێت توركیا هه‌ستێ به لێكۆڵینه‌وه له‌و هێرشانه‌ی ئه‌گه‌ری به نایاسایی بوونیان لێده‌كرێ و بوونه‌ته هۆی كوشتنی هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی و سزای ئه‌وانه بدات كه له‌پشت هه‌ڵه‌ی له‌وجۆره‌وه بوون و قه‌ره‌بووی خێزانه‌كان بكاته‌وه.''\nپه‌كه‌كه كه گرووپێكی نایاسایی چه‌كداره له مێژه بوونی له باكووری عێراق هه‌بووه له نزیك سنووره‌كانی توركیا و ئێران و سووریا. هێزه‌كانی توركیا بۆماوه‌ی زیاتر له ده‌یه‌كه ئۆپراسیۆنی سه‌ربازی له عێراق له دژی په‌كه‌كه ئه‌نجام ده‌ده‌ن. ده‌رده‌كه‌وێ له مانگی مارسه‌وه، هێزه‌كانی توركیا پێگه‌و بوونیان له باكووری عێراق فراوان كردبێ به‌لانی كه‌م له ٣٠ كیلۆمه‌تر له چوونه قوڵایی خاكی باكووری عێراق و به دامه‌زراندنی چه‌ندین بنكه‌ی سه‌ربازی له ناوچه گووندنشینه‌كانی پارێزگای دهۆك و هه‌ولێركه له‌ژێر كۆنترۆڵی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندایه.\nدانیشوانی ناوجه‌كان ووتیان، هێزه‌كانی توركیا ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری بنكه‌و باره‌گاكانیان كردووه به ناوچه‌ی دووره ده‌ستی هاووڵاتیان. به‌ڵام بۆ كشتوكاڵ كردن خه‌ڵكی ئه‌م ناوچانه پشت به‌م شوێنانه ده‌به‌ستن كه خه‌ڵكی تێدایه.\nجوتیارێك كه خۆی له‌و كاته‌دا له‌وێ بووه ووتی، له ٣ی مایزی ٢٠١٧، به‌بێ هیچ ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌كی پێشوه‌خت هێزه‌كانی توركیا ده‌ستیان به تۆپبارانكردنی زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كانیان كرد كه به‌دووری شه‌ش كیلۆمه‌تر ده‌كه‌ونه باشووری سنووری توركیا ئه‌مه له‌كاتێكدا بووه كه شه‌ش جوتیار له‌سه‌ر زه‌ویه‌كانیان كاری كشتوكاڵیان كردووه. ئه‌و به هیومان ڕایتس ۆوچی ووت كه هاوه‌نی دووه‌م بووه‌ته هۆی كوشتنی خاڵی و برینداربوونی ئامۆزاكه‌ی كه هه‌ردووكیان هاووڵاتی مه‌ده‌نی بوون. ئه‌و ووتیشی ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و بزانێ چه‌كدارانی په‌كه‌كه له‌وكاته‌دا ٣٠ كیلۆمه‌تر له‌وشوێنه‌وه دووربوون و گوێبیستی هیچ ده‌نگێكی ته‌قه‌كردن نه‌بووه له ئاراسته‌ی ئه‌و شوێنه‌ی كه په‌كه‌كه‌ی لێ بووه.\nله ١٣ی تشرینی دووه‌م و له ده‌ره‌وه‌ی گوندێكی ناوچه‌ی سیده‌كان، هێرشێكی ئاسمانی توركیا ئۆتۆمبێلێك ده‌كاته ئامانج و پیاوێك له‌ناو ئۆتۆمبێله‌كه‌دا ده‌كوژێ، هاوسه‌ره‌كه‌ی ووتی. ئه‌و ووتیشی كه به‌درێژایی ئه‌و ڕۆژه گوێی له ده‌نگی فڕۆكه بووه له ئاسمانی ناوچه‌كه‌دا و ڕۆژانه‌و بۆ ماوه‌ی مانگێك هێرش بۆسه‌ر ناوچه‌كه ئه‌نجام دراوه. هه‌روه‌ها ووتی، باره‌گایه‌كی بێ ناوی په‌كه‌كه به دووری ٢ كیلۆمه‌تر له‌و شوێنه‌وه هه‌بووه، به‌ڵام مێرده‌كه‌ی به‌وشوێنه‌دا نه‌ڕۆیشتووه.\nله ٢٢ی مارسی ٢٠١٨، هێرشێكی ئاسمانی توركیا كه له شه‌ودا ئه‌نجام دراوه ده‌بێته هۆی كوشتنی چوار پیاو كه هه‌موویان ئامۆزابوون و سه‌ردانی ماڵێكی خێزانه‌كه‌یان له گووندێكی ناوچه‌ی چۆمان كردووه. به‌پێی ووته‌ی دراوسێیه‌كیان، هیچ په‌یوه‌ندیه‌كیان به په‌كه‌كه‌وه نه‌بووه‌و هه‌رسێكیان پێشمه‌رگه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بوون كه له جه‌نگدا نین له‌گه‌ڵ توركیا. دراوسێ و كه‌س وكاریان ووتیان نزیكترین پێگه‌ی په‌كه‌كه له‌و شوێنه‌وه ٥ كیلۆمه‌تر دووربووه‌وله‌ناو چیاكه‌دا بووه، ئه‌وه یه‌كه‌م هێرشی ئاسمانی بووه بۆسه‌ر گوونده‌كه.\nتۆپبارانێكی تری توركیا له ٣٠ی حوزه‌یران ده‌وروبه‌ر كاتژمێر ٤ی پاش نیوه‌ڕۆو به دووری ٧ كیلۆمه‌تر له دووری سنوور به‌ر كچێكی ١٩ ساڵی مه‌ده‌نی ده‌كه‌وێ و ده‌یكوژێ. باوكی ووتی كه له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌یی و گرووپێل كه خه‌ڵكی گوونده‌كه بووه بۆ چنینه‌وه‌ی گوێزو گیا. ئه‌و ووتیشی كه بنكه‌یه‌كی توركیا به دووری ٣ كیلۆمه‌تر له شوێنی هێرشه‌كه‌و هه‌بووه‌و ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و بزانێ هیچ گه‌ریلایه‌كی په‌كه‌كه له‌و شوێنه بوونی نه‌بووه.\nڕاپۆرتی میدیاكان و ووته‌ی شاهێدحاڵان كه ئاراسته‌ی هاتنی تۆپه‌كان و فڕۆكه‌یان بینیووه ئاماژه‌ن به‌وه‌ی كه هێزی ئاسمانی توركیا سه‌رچاوه‌ی ئه‌و چوار هێرشه بوون. شاهێدحاڵان ووتیان كه هیچ ئاگاداركردنه‌ویه‌كی پێشوه‌ختیان له عێراق و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و توركیاوه ده‌رباره‌ی خۆبه‌دوورگرتن له‌و شوێنانه‌ی ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه‌كانی لێده‌كرێ پێنه‌گه‌یشتووه. هه‌موو ئه‌و چوار خێزانه‌ی كه كه‌س و كاریان له‌ده‌ستداوه ووتیان، هیچ به‌رپرسێك په‌یوه‌ندی پێوه‌نه‌كردوون بۆ لێكۆڵینه‌وه له هێرشه‌كان یان دابینكردنی هیچ قه‌ره‌بوویه‌ك و نازانن چۆن داوای لێكۆڵینه‌وه‌و قه‌ره‌بوو بكه‌ن.\nهیومان ڕایتس ۆوچ ووتی، ڕاپۆرته‌كانی كوشتنی لانی كه‌م له حه‌وت هاووڵاتی مه‌ده‌نی له‌و شوێنانه‌ی كه ڕه‌نگه هیچ ئامانجێكی سه‌ربازی له نزیكه‌وه نه‌بووبێ ئاماژه‌ن به‌وه‌ی كه ئه‌و هێرشانه نایاسایی بوون به‌پێی یاسای نێوده‌وڵه‌تی و ده‌بێت لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌باره‌وه بكرێ.\nبۆئه‌وه‌ی هێرشه‌كان یاسایی بن ده‌بێت توركیا ته‌نها شوێنی سه‌ربازی بكاته ئامانج. هه‌روه‌ها ده‌بێت توركیا ئاگاداری پێشوه‌خت بدات و هه‌موو ڕێگایه‌ك بگرێته‌به‌ر له پێناو پارێزگاریكردنی هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی و دڵنیابێت له‌وه‌ی كه هێرشه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی كوێرانه زیان به هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی و سه‌روماڵیان ناگه‌یه‌نێ.\nئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه‌كانی توركیا له عێراق له ڕابردوودا كوژرانی چه‌ندین هاووڵاتی مه‌ده‌نی لێكه‌وتوه‌ته‌وه به هێرشێكی ساڵی ٢٠١٥ شه‌وه بۆسه‌ر چیای قه‌ندیل. ڕاپۆرتی میدیاكان ئاماژه‌یان به ١٥ هێڕشی تری ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه‌كانی تورك له نێوان مانگی تشرینی یه‌كه‌می ٢٠١٥ و ئابی ٢٠١٨ كردووه كه قوربانی مه‌ده‌نی لێكه‌وتۆته‌وه. به‌رپرسانی به‌غدا نكۆڵیان له‌وه كردووه كه مۆڵه‌تیان به ئۆپراسیۆنه‌كانی توركیا له باكووری عێراق دابێت، به‌ڵام ڕوون نیه كه عێراق و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان چ ڕێوشوێنێكیان گرتبه‌ته‌به‌ر بۆ لێكۆڵینه‌وه له‌و هێرشانه.\nهیومان ڕایتس ۆوچ به نووسراو داوای له توركیاو عێراق و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كردووه سه‌باره‌ت به‌وه‌ی چ ڕێوشوێنێكیان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه له قوربانیانی مه‌ده‌نی گرتۆته‌به‌ر له‌گه‌ڵ هاوكاری كردنی قوربانیان و خێزانه‌كانیان له داواكردنی قه‌ره‌بوو. له وه‌ڵامێكدا له ١٦ی ئه‌یلول، دكتۆر دیندار زێباری ڕێكخه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بۆ داكۆكیكردنی نێوده‌وڵه‌تی ووتی كه حكومه‌تی هه‌رێمی هاریكاری له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی توركیا نیه ده‌رباره‌ی ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه‌كانیان له باكووری عێراق. ئه‌و ووتی كه حكومه‌تی هه‌رێم هانی هه‌ردوولای داوه به شێوه‌یه‌كی ئاشتیانه ناكۆكیه‌كانیان چاره‌سه‌ر بكه‌ن و به‌رده‌وام ئیدانه‌ی ئه‌و هێرشانه‌ی كردووه كه زیان به هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی ده‌گه‌یه‌نن. وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌رده‌وام ڕاپۆرتی ده‌ره‌نجامه‌كانی هێرشه‌كانی پێشكه‌ش به حكومه‌تی فیدراڵی عێراق كردووه له پێناو كۆتایی هێنان به هێرشه‌كان.\nResponse from Dr. Dindar Zebari on October 17, 2018\nئه‌و ٣٢ ڕاپۆرتی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ی له‌سه‌ر ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه‌كانی ئێران و توركیا له دژی په‌كه‌كه و گرووپی چه‌كداری تر له باكووری عێراق له نێوان كانوونی یه‌كه‌می ٢٠١٦ بۆ ته‌مووزی ٢٠١٨ دایه هیومان ڕایتس ۆوچ. به كوورتی ئاماژه‌ی به گووندانه كردووه كه كه‌وتوونه‌ته ژێر كاریگه‌ری ئه‌و هێرشانه‌و چۆڵكراون به‌هۆی هێرشه‌كانه‌وه‌و ووتی ته‌نها له‌ناوچه‌ی سیده‌كان زیاتر له ٥٠ هاووڵاتی مه‌ده‌نی كوژراون.\nهیومان ڕایتس ۆوچ هیچ وه‌ڵامێكی له به‌رپرسانی عێراقی و توركه‌وه پێنه‌گه‌یشتووه.\nده‌بێت توركیاو حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ستن به ئه‌نجامدانی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی شه‌فاف و بێلایه‌ن له‌وباره‌یه‌وه تابزانن كه هێرشه‌كان یاسایی بوون یان نا. ده‌بێت به‌رپرسانی تورك قه‌ره‌بووی قوربانیانی هه‌ر هێرشێكی نایاسایی بكه‌نه‌وه‌و هه‌موو ڕێوشوێنێكی گونجاو بگرنه‌به‌ر له‌پێناو كه‌مكردنه‌وه‌ی قه‌ربانیانی مه‌ده‌نی. هه‌روه‌ها ده‌بێت عێراق و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان فشار بخه‌نه‌سه‌ر توركه‌كان بۆ لێكۆڵینه‌وه‌و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی ئه‌و هێرشانه‌ی نایاسایی بوون.\nفه‌قیه ووتی، ''له‌كاتێكدا ئه‌نجامدانی لێكۆڵینه‌وه‌و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی قوربانیان ئه‌ركی سه‌رشانی توركیایه، ده‌بێت به‌غداو هه‌ولێریش هه‌موو هه‌نگاوێكی پێویست بگرنه‌به‌ر له پێناو به‌رگریكردن له هاووڵاتیانی عێراقی له ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیه نایاساییه‌كان.''\nتۆپبارانی گووندی سنجی له ٣ی مایزی ٢٠١٧\nئیسماعیل سوبحی ته‌مه‌ن ٢٠ ساڵ برازای سوبحی ئیسلام حه‌فیزوڵای ته‌مه‌ن ٤٠ ساڵ كه دوكاندارێكه ووتی، خۆیی و خاڵی و شه‌ش خزمی تری ته‌نها خێزان بوون له‌ناو گوندی سنجی له ناحیه‌ی ئامێدی مابوونه‌وه، پاش ئه‌وه‌ی زۆرینه‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی له ده‌وروبه‌ری ساڵی ٢٠٠٠ و له‌پاش ده‌ستپێكردنی هێرشه‌كانی توركیا بۆسه‌ر ناوچه‌كه‌یان به‌بیانووی بوونی په‌كه‌كه له ناوچه‌كه‌یان گونده‌كه‌یان جێده‌هێڵن.\nسوبحی ووتی تا مایزی ٢٠١٧ سووپای توركیا به دووری ٥٠٠ مه‌تر له ماڵه‌كه‌یانه‌وه دوور بووه. ئه‌و ووتی كه بینیوویه‌تی هێزه‌كانی توركیا ده‌ستیان به تۆپبارانكردنی زه‌ویه كشتوكاڵیه‌كانیان كردووه له‌كاتێكدا كاریان تێدا كردووه له ده‌وروبه‌ر كاتژمێر ١٠ی سه‌رله‌به‌یانی ٣ی مایز به‌بێ هیچ ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌كی پێشوه‌خت و به‌بێ هیچ هۆكارێك. ئه‌و ووتیشی ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و زانیبێتی كه چه‌كدارانی په‌كه‌كه ٣٠ كیلۆمه‌تر له شوێنه‌كه‌ی ئه‌وانه‌وه دووربوون. سوبحی گوێی له ده‌نگی هیچ ته‌قه‌كردن و ته‌قینه‌وه‌یه‌ك نه‌بووه له‌و ئاراسته‌یه‌وه بێت. ئه‌و ووتی كه له‌سه‌ره‌تاوه بینیوویه‌تی هاوه‌نێك به دووری ٣٠٠ مه‌تر كێشاویه‌تی به زه‌ویه‌كه‌داو پاشان هاوه‌نی دووه‌م زۆر نزیكتر بووه كه حه‌فیزوڵای كووشتووه‌و ئامۆزاكه‌ی به‌ناوی بێوار نایف سدیقی ته‌مه‌ن ٣٢ ساڵ بریندار كردووه كه پارچه به‌رسه‌رو باڵ و سنگی كه‌وتووه. ئه‌و ووتی، هیچ كام له ئه‌ندامانی تری خێزانه‌كه‌ی به‌رنه‌كه‌وتوون.\nسوبحی ووتی، به‌هۆی تۆپبارانی به‌رده‌وام ناچاربوون بۆ ماوه‌ی ٣ ڕۆژ ته‌رمی حه‌فیزوڵا جێبهێڵن تا ئه‌و كاته‌ی چه‌كدارانی په‌كه‌كه له ناوچه‌یه‌كی دراوسێی ئه‌و شوێنه‌وه هاتوون بۆ یارمه‌تیدانیان له هێنانه‌وه‌ی ته‌رمه‌كه. هه‌روه‌ها هاوڕێكانیان له گوونده‌كانی دراوسێی ئه‌و شوێنه‌وه هاتوون و سدیقیان بردوه بۆ نه‌خۆشخانه.\nله ٤ی مایز، میدیاكانی توركیا ووتیان كه له هه‌ڵمه‌تێكی ئاسمانیدا له باكووری عێراق ''چوار شوێنی چه‌ك و جبه‌و دوو ئه‌شكه‌وت و په‌ناگای تێرۆریستان وێران كردووه.'' هیچ ڕووماڵێكی میدیایی له‌وكاته‌دا له‌سه‌ر تۆپبارانی توركیا له‌ناوچه‌كه‌دا نه‌بووه.\nهێرشی نزیك گووندی بارمیزا له ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٧\nهاوسه‌ری ئه‌مداد عوسمان ده‌روێش حه‌سه‌نی ته‌مه‌ن ٢٤ ساڵ ووتی، خۆیی و مێرده‌كه‌ی كه كاری بازرگانی كردووه له نێوان عێراق و توركیادا له به‌رمیزه ژیاون كه گووندێكه به دووری ٥٠ كیلۆمه‌تر ده‌كه‌وه‌ته باكووری ڕۆژئاوای هه‌ولێر. ئه‌و ووتی، له ١٣ی تشرینی دووه‌م ده‌وروبه‌ر كاتژمێر ٤.٥٠ خوله‌كی پاش نیوه‌ڕۆ ته‌له‌فۆن بۆ حه‌سه‌ن ده‌كات تا پرسیاری لێبكات كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ماڵه‌وه تا خواردنی بۆ ئاماده بكات. ئه‌و ووتی، ته‌نها ٢ كیلۆمه‌تر له ماڵه‌كه‌وه دوور بووه.\nئه‌و ووتی، دوو خوله‌ك له پاش ئه‌وه‌ی ته‌له‌فۆنه‌كه‌م داخست، گوێم له ده‌نگی ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره بوو ڕام كرده ده‌ره‌وه‌و دوكه‌ڵێكی ڕه‌شم بینی و ده‌ستبه‌جێ زانیم مێرده‌كه‌م به‌ركه‌وتووه. ته‌له‌فۆنم بۆ باوكی كرد تا پێی بڵێم كه چی ڕوویداوه، به‌ڵام بڕوای پێنه‌كردم و ووتی كه خۆیی به‌ره‌و دوكه‌ڵه‌كه ده‌ڕوات تابزانێ جێ بووه.\nئه‌و ووتی، باوكی حه‌سه‌ن و گووندنشینه‌كان گه‌یشتنه شوێنه‌كه‌و له‌وێ چاڵێكی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر ڕێگاكه به‌دیكردو ئۆتۆمبێله‌كه‌ی حه‌سه‌نیان به هه‌ڵگه‌ڕاوی دۆزیه‌وه. خه‌زووری پێی ده‌ڵێ كه ته‌رمه‌كه‌ی حه‌سه‌نیان به دووری دوو مه‌تر له شوێنی ئۆتۆمبێله‌كه دۆزیوه‌ته‌وه. دوو وێنه‌ی نیشانداین كه له‌لایه‌ن یه‌كێك له گووندنشینه‌كانه‌وه گیرابوون و له وێنه‌كاندا چاڵێكی گه‌وره‌و ئۆتۆمبێلێكی وه‌رگه‌ڕاوی تێدابوو.\nئۆتۆمبێله‌كه‌ی ئیمداد عوسمان ده‌روێش له پاش به‌ركه‌وتنی هێرشێكی ئاسمانی توركیاو كووشتنی ئیمداد له ١٣ی تشرینی دووه‌می ٢٠١٧ له نزیك گووندی به‌رمیزه. © 2017 Private\nهاوسه‌ره‌كه‌ی حه‌سه‌ن كه نه‌یوویست ناوی بڵاوبكرێته‌وه ووتی، به‌درێژایی ئه‌و ڕۆژه گوێی له ده‌نگی فڕۆكه بووه له ئاسمانی ناوچه‌كه‌دا و ڕۆژانه‌و بۆ ماوه‌ی مانگێك هێرش بۆسه‌ر ناوچه‌كه ئه‌نجام دراوه له‌گه‌ڵ هێرشی ناوه ناوه بۆ بۆ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵ. ئه‌و ووتی كه باره‌گایه‌كی په‌كه‌كه به دووری ٢ كیلۆمه‌تر له گوونده‌كه‌وه هه‌بووه‌و ڕه‌نگه هێرشه‌كه بۆ سه‌ر ئه‌و باره‌گایه بووبێ. ووتیشی، به‌هۆی هێرشه ئاسمانیه‌كانه‌وه دانیشتوانی گوونده‌كه زۆر نه‌چوونه‌ته ده‌ره‌وه‌ی ماڵه‌كانیان، به‌ڵام مێرده‌كه‌ی پێویست بوو بچێ بۆ كاری بازرگانیه‌كه‌ی بۆ په‌یداكردنی بژێوی خێزانه‌كه‌ی. ئه‌و ووتی، ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و بزانێ نه به‌رپرسانی عێراقی و نه حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و توركیا هیچ ئاگاداركردنه‌وه‌یه‌كی پێشوه‌ختیان به دانیشتوانی گوونده‌كه سه‌باره‌ت به هێرشه‌كان نه‌داوه.\nژنه‌كه‌ی حه‌سه‌ن ووتی كه سوپای توركیا به دووری ٥ كیلۆمه‌تر له گوونده‌كه‌وه بنكه‌ی هه‌بووه به‌ڵام ناوی بنكه‌كه‌ی نه‌زانی. ڕووماڵی میدیای ناوخۆیی له‌سه‌ر هێرشه ئاسمانیه‌كه ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد سه‌ره‌ڕایی كوشتنی حه‌سه‌ن، هێرشه ئاسمانیه‌كانی تووركیا له هه‌مان كاتداو له هه‌مان ناوچه ئۆتۆمبێلێكیان كردووه‌ته ئامانج و چه‌ند چه‌كدارێكی په‌كه‌كه‌یان تێدا كووشتووه.\nهێرشێكی سه‌ر گووندی سه‌ركان له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨\nڕه‌سول ئاغا عه‌لی ته‌مه‌ن ٤٩ ساڵ كه جوتیارێكی گووندی سه‌ركانه له ناحیه‌ی قه‌سرێی سه‌ربه چۆمان به هیومان ڕایتس ۆوچی ووت، ماڵه‌كه‌ی ٢٠٠ مه‌تر له خانوویه‌كی چۆڵكراوی دراوسێكه‌ی دووربووه به‌ناوی شارۆ مه‌حمود برایمی ته‌مه‌ن ٣١ ساڵ كه ئه‌ندامی هێزی پێشمه‌رگه بووه. عه‌لی ووتی، له ٢١ی مایز، بینیوویه‌تی كه برایم و ئامۆزاكانی ڕۆشتوونه‌ته‌وه ماڵه‌وه بۆ سه‌یران كردن له باخچه‌كه‌یاندا بۆ به‌سه‌ربردنی ئه‌و شه‌وه له‌وێ.\nماڵی شارۆ مه‌حمود ئیبراهیم له گووندی سه‌ركان به‌رله‌وه‌ی به‌ر هێرشی ئاسمانی توركیا بكه‌وێت له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨و بێته‌هۆی كووشتنی چوار پیاو. © 2018 Private\nله ده‌وروبه‌ر ١ی سه‌رله‌به‌یانی ٢٢ی مایز، عه‌لی به‌ده‌نگی فڕۆكه‌كان له ئاسماندا به‌خه‌به‌ر دێته‌وه‌و ده‌نگی ته‌قینه‌وه‌یه‌كی گه‌وره ده‌بیستێ. هه‌ڵده‌ستێت و له‌گه‌ڵ كوڕه‌كه‌ی ڕاده‌كاته ده‌ره‌وه، ئه‌و ووتی، بینیان كه خانووه یه‌ك قاته‌كه‌ی برایم وێران بووه، به‌ڵام هیچ شوێنێكی تری ناوچه‌كه به‌رنه‌كه‌وتبوو.  به‌ناو پاشماوه‌ی خانووه وێرانبووه‌كه‌دا ده‌گه‌ڕێن و لاشه‌ی چوار پیاو ده‌دۆزنه‌وه كه له سووتاویدا ناناسرێنه‌وه. عه‌لی و كوڕه‌كه‌ی لاشه‌كان ده‌گوێزنه‌وه بۆ نزیكترین نه‌خۆشخانه له قه‌سرێ كه ٩ كیلۆمه‌تر دووربووه. عه‌لی وێنه‌ی ته‌رمه‌كانی نیشانی هیومان ڕایتس ۆوچ دا.\nبڕوانامه‌ی مردنی شارۆ مه‌حمود ئیبراهیم كه له هێرشێكی ئاسمانی توركیادا له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨ له ناو ماڵه‌كه‌یدا له گووندی سه‌ركان گیان له‌ده‌ست ده‌دات. © 2018 Private\nئامۆزایه‌كی تری برایم كه ته‌مه‌نی ٣٠ ساڵه‌و یاریده‌ده‌ری پرۆفیسۆره له زانكۆیه‌كی ناوچه‌كه‌و داوای كرد ناوی بڵاونه‌كرێته‌وه ووتی، برایم و ئامۆزاكانی به‌ناوی بێژه‌ن مسته‌فا ئه‌بوبه‌كری ته‌مه‌ن ٢١ ساڵ و محه‌مه‌د ئیسماعیل حه‌مه‌دی ٢٠ ساڵ كه هه‌ردووكیان پێشمه‌رگه بوون له‌گه‌ڵ ده‌رباز محه‌مه‌د یونسی ته‌مه‌ن ٢٤ ساڵ كه پارێزه‌ر بووه له ٢١ی مایز ڕۆیشتوون بۆ گوونده‌كه. ئه‌و ووتی، پاش شه‌ش كاتژمێر له بردنی ته‌رمه‌كان بۆ نه‌خۆشخانه‌ی قه‌سرێ، پزیشكه‌كان په‌یوه‌ندیان پێوه‌كردوون و پێیان گووتون كه هه‌موویان مردوون. ئامۆزاكه‌ی برایم بڕوانامه‌ی مردنی قوربانیه‌كانی نیشانی هیومان ڕایتس ۆوچدا كه تێیاندا هاتووه ئه‌و كه‌سانه له كاتژمێره سه‌ره‌تاكانی ٢٢ی مایزدا له ته‌قینه‌وه‌یه‌كدا گیانیان سپاردووه. له بڕوانامه‌كاندا ناو ته‌مه‌ن و پیشه‌ی كه‌سه‌كان هاتووه. میدیایه‌كی ناوخۆیی ڕووماڵی ئه‌و هێرشه ئاسمانیه‌ی كردبوو.\nبڕوانامه‌ی مردنی ده‌رباز محه‌مه‌د یونس كه له هێرشێكی ئاسمانی توركیادا له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨ له ناو ماڵه‌كه‌یدا له گووندی سه‌ركان گیان له‌ده‌ست ده‌دات. © 2018 Private\nعه‌لی و ئامۆزاكه‌ی برایم ووتیان كه ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌وان بزانن په‌كه‌كه له چیاكان بوون كه ٥ كیلۆمه‌تر له گوونده‌كه‌وه دووربووه‌و هه‌ندێك له چه‌كدارانی په‌كه‌كه سه‌ردانی گوونده‌كانی تری دراوسێیان كردووه به‌ڵام نه‌چوونه‌ته سه‌ركان. هه‌روه‌ها ووتیان هیچ كام له قوربانیه‌كان په‌یوه‌ندیه‌كیان به په‌كه‌كه‌وه نه‌بووه. ئه‌وه یه‌كه‌م جار بووه گوونده‌كه بكرێته ئامانج هێرشی ئاسمانی، ووتیشیان، كه هه‌فتانه هێرشی ئاسمانی بۆسه‌ر ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ر ئه‌و گوونده به‌رده‌وامه.\nبڕوانامه‌ی مردنی بێژان مسته‌فا ئه‌بوبه‌كر كه له هێرشێكی ئاسمانی توركیادا له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨ له ناو ماڵه‌كه‌یدا له گووندی سه‌ركان گیان له‌ده‌ست ده‌دات. © 2018 Private\nئۆفیسی ڕاوێژكاری سووپای توركیا له توویتێكدا له ٢٧ی مایز ڕایگه‌یاند كه ''له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨ له‌ئه‌نجامی هه‌ڵمه‌تێكی هێرشی ئاسمانی له دژی ڕێكخراوه تێرۆریسته جوداخوازه‌كان كه خۆیان بۆ هێرشكردنه سه‌ر هێزه‌كانیان له به‌شی باكووری عێراق له ناوچه‌ی قه‌ندیل ئاماده‌كردبوو، ٤١ تێرۆریست له‌ناوبراون.'' ئه‌و ئۆپراسیۆنه به دوورودرێژی له میدیای توركیدا ڕووماڵی بۆ كراوه. هیچ كام له ڕووماڵی میدیا توركیه‌كان ئاماژه‌یان به مردنی هیج هاووڵاتیه‌كی مه‌ده‌نی نه‌كردبوو هه‌روه‌ها ئاماژه‌یان به‌وه‌كردبوو كه فه‌رمانده‌ی ئه‌ركانی سووپای توركیا، هۆڵوسی ئاكار قسه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌ربازانه كردووه كه ئۆپراسیۆنه‌كه‌دا به‌شداربوون ووتبووی هیچ زیانێك به هاووڵاتیانی مه‌ده‌نی نه‌گه‌یشتووه.\nبڕوانامه‌ی مردنی محه‌مه‌د ئیسماعیل حه‌مه‌د كه له هێرشێكی ئاسمانی توركیادا له ٢٢ی مایزی ٢٠١٨ له ناو ماڵه‌كه‌یدا له گووندی سه‌ركان گیان له‌ده‌ست ده‌دات. © 2018 Private\nله‌پاش هێرشه‌كه، وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی عێراق ئیدانه‌ی ئه‌و ئۆپراسیۆنه سه‌ربازیانه‌ی كرد.\nتۆپبارانكردنی نزیك گووندی هاڵانیان له ٣٠ی حوزه‌یرانی ٢٠١٨\nباوكی دونیا ڕه‌شید مه‌جیدی ته‌مه‌ن ١٩ ساڵ ووتی، له ٣٠ی حوزه‌یران له كاتژمێر ٤ی پاش نیوه‌ڕۆ، خۆیی و كچه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ خزمه‌كانی به ئۆتۆمبێل ڕۆیشتن بۆ ناوچه‌یه‌كی ده‌ره‌وه‌ی گووندی هاڵانیا به دووری ٧ كیلۆمه‌تر له سنووری توركیا بۆ كۆكردنه‌وه‌ی هه‌ندێك گوێزو گیا. به‌پێی ووته‌ی تیمی ئاشتی مه‌سیحی كه گرووپێكی ناحكومیه‌و له‌ناوچه‌كه ئاماده‌یی هه‌یه، به‌رله دوو ڕۆژ ناوچه‌كه له‌لایه‌ن توركیاوه تۆپباران كرابوو. باوكه‌كه كه داوای كرد ناوی بڵاونه‌كرێته‌وه ووتی، خۆیی و خێزانه‌كه‌ی به‌رده‌وام چوونه‌ته ناوچه‌كه‌و له ٣٠ی حوزه‌یران زیاتر له ٣٠ گووندنشین كه منداڵیشیان تێدابووه ڕۆیشتوونه‌ته ئه‌و شوێنه بۆ كۆكردنه‌وه‌ی گوێزو گیا.\nئه‌و ووتی كه نزیكه‌ی ٣٠٠ مه‌تر له دونیاوه دوور بووه كاتێك هاوه‌نێك له نزیكیانه‌وه ده‌یدا به زه‌ویداو دووه‌م هاوه‌ن به‌ر دونیا ده‌كه‌وێ. پارچه به‌ر لاشه‌ی كچه‌كه‌ی ده‌كه‌وێت و ده‌ستبه‌جێ ده‌یكوژێ. به ئۆتۆمبێل لاشه‌كه‌ی ده‌باته گووندی هاڵانیاو له‌وێوه ئۆتۆمبێلێكی فریاگوزاری ده‌یگوازێته‌وه بۆ نه‌خۆشخانه‌ی ئاشتی له مێرگه‌سووری قه‌زای سۆران. بڕوانامه‌ی مردنی كچه‌كه‌ی نیشانی هیومان ڕایتس ۆوچ دا كه تێیدا نووسرابوو ته‌قینه‌وه هۆكاری مردنه‌كه‌ی بووه.\nبڕوانامهی مردنی دونیا ڕهشید نهجیب بهگ كه له تۆپبارانێكی سووپای توركیا له ٣٠ی حوزهیرانی ٢٠١٨ له زهوییهكی كشتوكاڵی نزیك گووندی هاڵانیا گیان لهدهست دهدات. © 2018 Private\nباوكی ووتیشی، بنكه‌یه‌كی توركه‌كان به دووری ٣ كیلۆمه‌تر له شوێنی هێرشه‌كه‌وه هه‌بووه‌و ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و بزانێ هیچ چه‌كدارێكی په‌كه‌كه له‌وناوچه‌یه بوونی نه‌بووه. هه‌روه‌ها به‌رله هێرشه‌كه گوێی له ده‌نگی هیچ ته‌قه‌كردنێك نه‌بووه. ڕێكخراوێكی مرۆیی نێوده‌وڵه‌تی كه وێنه‌یه‌كی شوێنی هێرشه‌كه‌ی بڵاوكردبوویه‌وه‌و ووتبووی له‌شوێنی هێرشه‌كه هاوه‌نی دۆزیوه‌ته‌وه.\nئه‌كاوونتی تویته‌ری سووپای توركیا باسی له ئۆپراسیۆنێكی ئاسمانی له باكووری عێراق و ناوچه‌ی توركیا له ٣٠ حوزه‌یران و ١ی ته‌مووز كردبوو كه تێیدا باسی له له‌ناوبردنی ٨ تێرۆریست كردبوو.'' ڕوون نیه كه ئایا مه‌به‌ستیان له تۆپباران كردنه‌كه‌ی هالانیا بووه.\nJune 28, 2018 Dispatches\nTurkey Has No Excuse to Ban Istanbul Pride March


وەزیری دەرەوەی تورکیا ئاگاهی دەدات لە هێرشی حکومەتی سوریا بۆ سەر ئیدلیب\nوەزیری دەرەوەی تورکیا ئەمڕۆ هەینی ئاگاهیداوە دژی شییانی هێرشیکی حکومەتی سوریا بۆسەر دوا پێگەی ئۆپزسیۆنی سوریا.\nئەم ئاگاهیدانەی مەولود چاوش‌ئۆغڵو لە کاتێکدایە ڕوسیا ئاماژە بە نەمانی پشوودرێژی خۆی دەکات دژی سەرهەڵداوانی سوریا.\nچاوش‌ئۆغڵو بە سەردانێک لە مۆسکۆ بوو بۆ وتووێژکردن لەگەڵ سێرگیێ لاڤرۆڤ و دەڵێت پێویستە تورکیا و ڕوسیا پێکەوە کاربکەن بۆ جیاکردنەوەی سەرهەڵداوان لە تێرۆریستان لە پارێزگای ئیدلب و هەروەهاش ئاگاهیشی داوە سەبارەت بە ئەگەری هێرشی حکومەتی سوریا بۆ ئەو ناوچەیە و وەک دەڵێت ئاوەها هێرشێک دەبێتە مایەی کارەساتێکی مرۆیی.\nوەزیری دەرەوەی تورکیا دەڵێت ئامانجی ئانکەرە سوککردنی نیگەرانییەکانی ڕوسیایە و وەک چاوش‌ئۆغڵو دەڵێت دەرکردنی تێرۆریستانە لەو ناوچەیە. هەروەها جەختیشی لەوە کردەوە کە ئانکەرە و مۆسکۆ دەتوانن کاری پێکەوەیی بکەن بەڵام دەشێت ژیانی خەڵکی سیڤیل بکەوێتە مەترسییەوە هاوکاتی لە ڕەگ و ڕیشەوە هەڵکێشانی ڕێکخراوە ڕادیکاڵییەکان.\nڕوسیا پشتیوانێکی سەرەکی بەشار ئەلئەسەد سەرۆکی سوریایە و لە ساڵی 2015 ەوە بەشداری ڕاستەوخۆی هەیە لە قەیرانی سوریادا و ئەو بەشدارییەشی بە بەرژەوەندی ڕژێمی سوریا کەوتۆتەوە. تورکیاش پشتیوانی بەشێک لە ڕێکخراوە ئۆپزسیۆنەکانی سوریا دەکات.


🏰 ئاڤرین شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 6 2018 8:55PM\nیەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ئەفرینە، ڕۆژانە بریندا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 74% ✍ س.ئـ. 6-3-2018 20:55:37\n🏰 آڤرین شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 6 2018 9:02PM\nاحد مستشفى بمدينة عفرين في غربي كوردستان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 74% ✍ س.ئـ. 6-3-2018 21:02:56\n🏰 بنکەی نشینگەی باشماخ شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2015 12:59PM\nنکەی نشینگەی باشماخ سەربە بەڕێوەبەرایەتی نشینگەی پ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ س.ئـ. 13-10-2015 12:59:21\n🏰 بەشی نشینگەی گەرمیان شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 14 2015 4:21PM\nبەشی نشینگەی گەرمیان سەر بە بەڕێوەبەرایەتی نشینگەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ س.ئـ. 14-10-2015 16:21:42\n🏰 بەڕێوەبەرایەتی نشینگەی پارێزگای سلێمانی شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 14 2015 6:30PM\nبەڕێوەبەرایەتی نشینگەی پارێزگای سلێمانی سەر بە بەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 8 ✔ 98% ✍ س.ئـ. 14-10-2015 18:30:48\n🏰 بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 6 2015 1:57PM\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی، یەکێکە لەو بەڕێوەب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 6 ✔ 88% ✍ س.ئـ. 6-11-2015 13:57:57\n🏰 بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاودێریی و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی- سلێمانی شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 16 2017 1:56AM\nپارێزگای سلێمانی. سلێمانی، خوار گردی جۆگە یان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 16-5-2017 1:56:35\n🏰 پەیمانگەی (زانست)ی ناحکوومی شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 3 2015 8:29PM\nپەیمانگەیەکی پیشەییە سەر بە وەزارەتی پەروەردەی حکو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ س.ئـ. 3-11-2015 20:29:48


دینی ئیسلام لە وڵاتی ئانگولا قەدەغە راگەیەندرا – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / دینی ئیسلام لە وڵاتی ئانگولا قەدەغە راگەیەندرا\nپێنج شه‌ممه 3 ئه‌یلول 2015\tجیهان, هەواڵ 3,128 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nحكومەتی ئانگولا وەكوو یەكەم وڵاتی جیهان، دینی ئیسلامی قەدەغە راگەیاند و هەموو مزگەوتەكانی داخست.\nبە پێی راپۆرتی هەواڵنێریی ئاناتۆلی، “ژۆزە ئێدواردو دوش سانتوش” سەرۆك كۆماری ئانگولا بە شێوەی فەرمی دینی ئیسلامی لەو وڵاتە قەدەغە كردووە.\nناوبرو لە روونكردنەوەیەكدا لەوبارەوە وتوویەتی: قەدەغە كردنی ئەم دینی ئیسلامی پێش بە دزەكردنی ئەو دینە بۆ نێو وڵاتەكەمان دەگرێت.\nئەم بڕیارەی دەوڵەتی ئانگولا رۆژی رابردوو لە لایەن “روزا كروزا سیلوا” وەزیری فەرهەنگی ئانگولا راگەیەندرا.\nوەزیری فەرهەنگی ئانگولا بە ئاماژە بەوەیكە وەزارەتی دادگوستەریی و مافی مرۆڤی ئەو وڵاتە رەوتی یاسایی بوونەوەی دینی ئیسلامی پشتڕاست نەكردووەتەوە، زیادی كردووە كە لەمەوبەدوا مزگەوتەكان و شوێنە پیرۆزەكانی موسڵمانان لە ئانگولا دادەخرێت.\nناوبرو وتیشی، ئەم كارە بە مەبەستی پراستنی فەرهەنگی خۆجێی ئانگولا و بە مەبەستی پێشگرتن لە عەشیرەتە مەزهەبیە نایاساییەكانی ئەو وڵاتە دێتە ئاراوە.\nجێگای باسە، ئەمە یەكەمین جارە كە دینی ئیسلامی لە وڵاتێكدا قەدەغە رادەگەیەندرێت.\nئانگولا وڵاتێكە كە 95% لە دانیشتوویانی مەسیحیەكان پێكی دەهێنن. بە پێی زانیارییەكانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، لەم وڵاتە نزیكەی 90 هەزار موسڵمان دەژین كە زۆربەیان لەو كۆچبەرانەن كە لە ئافریقای رۆژئاوا و لوبنانەوە هاتوونەتە ئەو وڵاتە.


لە عێراق تاووتوێی کەمکردنەوەی موچە دەکرێت\nحکومەتی عێراق لە تاووتوێکردنی کەمکردنەوەی موچەدایە لە بەرنوسی بودجەی ساڵی 2020دا، پاش دابەزینی نرخی نەوت.\nبەرنوسی بودجەی ئەمساڵی عێراق لەسەر بنچینەی نرخی 56 دۆلار بۆ یەک بەرمیل نەوت دانراوە تا بتوانرێت پڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوە و پەرەپێدان لە وڵاتەکەدا بەڕێوەببرێت و هەروەهاش بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی خزمەتگوزارییە گشتییەکان.\nلە ئێستادا کاربەدەستانی عێراق لە مشتومڕی کەمکردنەوەی موچەدان، بە شێوەیەک کە دەرماڵەی کارمەندانی کەرتی گشتی ببڕدرێت تا ئەو کاتەی دارایی وڵاتەکە باش دەبێتەوە.\nکاربەدەستێکی عێراقی، بەو مەرجەی ناوی نەهێنرێت بە ئاژانسی دەنگ و باسی ئەسیۆشێتد پرێسی وتووە، پێشنیازی کردووە کە بەڕێژەی لە سەدا پەنجای موچەی خاوەن موچە باڵاکان کەم بکرێتەوە، وەک ئەم کاربەدەستە عێراقیە وتوویەتی؛ بەو هەنگاوە سەدان ملیۆن دۆلار بۆ عێراق پاشەکەوت دەکرێت و بەمەش دەتوانرێت بڕی لە سەدا پەنجا بۆ لە سەدا حەفتای دەرماڵەی کارمەندانی کەرتی گشتی دابین بکرێت.\nهاوکات پسپۆڕ دەڵێن ئەو هەنگاوە بەس نییە ئەگەر بێتوو نرخی یەک بەرمیل نەوت لە نێوان 20 بۆ 30 دۆلاردا بێت.\nپسپۆڕ لەو بڕوایەدان ئەرکی سەرەکی حکومەتی عێراق و هەر حکومەتێکی تریش لە ئایندەدا، دابینکردنی موچەیە، بەڵام لە هەمان کاتیشدا پێویستە دادوەریی هەبێت لە دۆسێی موچەدا، لەکاتێکدا هەندێک لە موچەکان لە ئاستێکی بەرزدان و هەندێکی تریش لە ئاستێکی نزمدان.\nوەهاش چاوەڕوان دەکرێت عێراق وابەستەی بڕیارەکانی ڕێکخراوی ئۆپیک بێت و ڕۆژانە لە مانگی 5 و 6دا بەرهەمهێنانی نەوت بە بڕی یەک ملیۆن بەرمیل کەم بکاتەوە.\nوێڕای ئەم قەیرانە نوێیەی ڕووی لە عێراق کردووە، هێشتاش ئەم وڵاتە لە مانگی دوازدەی ڕابردووەوە حکومەتێکی کاربەڕێکەر بەڕێوەی دەبات، پاش ئەوەی دکتۆر عادل عەبدولمەهدی، سەرەک وەزیری وڵاتەکە دەستی لە کار کێشایەوە بە فشاری خۆپیشاندەرانی عێراقی، هەر بۆیەشە دەسەڵاتێکی کارای جێبەجێکردن لە ئێستادا لە عێراقدا نییە بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنەکانی تایبەتن بە چاکسازی.\nبڕیارە لە هەفتەی ئایندەدا، موستەفا ئەلکازمی سەرەک وەزیری ڕاسپێردراو، کابینەی حکومەتەکەی بخاتە بەردەم پەرلەمانی عێراق، هەرچەندە هێشتاش لایەنە سیاسییە سەرەکییەکان بەرەنگاری کازمی دەبنەوە.\nتا حکومەتی نوێ لە عێراقدا پەسەند نەکرێت، پێناچێت بودجەی 2020 پەسەند بکرێت، بەمەش توانایی عێراق سنوردار دەبێت بۆ وەرگرتنی قەرز لەسەر بنچینەی بودجە، لە نێوەندە نێونەتەوەییەکاندا.


ئایا دروستە مرۆڤ خۆی ئیلزام کات بەنەزرێکی دیاری کراوەوە لەکاتی پێویستیدا ؟ : ماڵپەڕی وەڵامەکان\nبیروباوه‌ڕ306قورئانی پیرۆز114پێغەمبەری خودا40فەرموودە23پاك و خاوێنى238نوێژ347ڕۆژوو401زەکات و سەرفیترە61حەج و عومرە112ئه‌حكامه‌كانى جه‌نازه103ژنهێنان و خێزان266ئافرەتان147گەنجان و لاوان116سوێند و نەزر و کەفارەت23دوعا و پاڕانه‌وه86سيحر و جادوو37تاوانه‌كان76کار و بازرگانی82خواردن و خواردنەوە27وه‌ڵامى گومانه‌كان74ئادابەکان85مافەکان21تەزکیەى نەفس86زانست و بانگەواز84هەمەجۆر190پزیشکى77فیقهی ئاسانپرسیار و وەڵامی دەنگی22\nسوێند و نەزر و کەفارەتئایا دروستە مرۆڤ خۆی ئیلزام کات بەنەزرێکی دیاری کراوەوە لەکاتی پێویستیدا ؟\nئایا دروستە مرۆڤ خۆی ئیلزام کات بەنەزرێکی دیاری کراوەوە لەکاتی پێویستیدا ؟\nباش نی یە مرۆڤ خۆی ئیلزام کات بەنەزرێکی دیاری کراوەوە ، بەڵام نەزرەکەی سەحیحە ، وە پێویستە لەسەری نەزرەکەی جێ بەجێ بکات ؛ بەبەڵگەی ئەو فەرموودەیەیی کە عبدالله ی کوڕی عومەر ـ خوا لێیان ڕازی بێت ـ گێڕاویەتیەوە و دەڵێ : « نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن النذر وقال : إنه لا يرد شيئًا ، وإنما يستخرج به من البخيل » رواه البخاري ومسلم\nواتە : پێغەمبەر ـ صلى الله عليه وسلم ـ ڕێگری کردووە لە(نەزر)وە فەرموویەتی : نەزر هیچ شتێک ناگەڕێنێتەوە ، بەڵکو تەنها بەهۆیەوە شتێک لەدەستی کەسێکی ڕەزیل دەردەهێنرێت .\nوەهەروەها هەندێ جار تووشی ناڕەحەتی دەکات و ناتوانێت نەزرەکەی بەجێ بێنێت و تاوان بار دەبێت بەو هۆیەوە ؛ بەبەڵگەی ئەو فەرموودەیەیی کە عائشة ـ خوا لێی ڕازی بێت ـ گێڕاویەتیەوە و دەڵێ : پێغەمبەر ـ صلى الله عليه وسلم ـ فەرمووی : « من نذر أن يطيع الله فليطعه ، ومن نذر أن يعصيه فلا يعصه» رواه البخاري .\nهەر کەسێک نەزری کرد کە گوێڕایەڵی خودا بکات با گوێڕایەڵی بکات ، وەهەرکەسێک نەزری کرد بێفەرمانی خوا بکات با بێفەرمانی نەکات .\nوەپاداشت دەدرێتەوە لەبەرانبەر بەجێهێنانی نەزرەکەیدا ؛ بەبەڵگەی ئەم ئایەتە پیرۆزە کەوەسفی ئەو کەسانە دەکات کە نەزرەکانیان بەجێ دەهێنن ، هەروەک فەرموویەتی : (يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا) [الإنسان:7] .\nئەوانەی کە نەزرەکانیان بەجێ دێنن و لەڕۆژێک دەترسن کە ناخۆشی و شەڕەکەی درێژ خایەنە .\nبەڵام(نەزر) نەکردن باشترە ؛ هەرکاتێک حەزی لەسەدەقە کردن بوو با سەدەقە بکات ، وەئەگەر ئاواتی شتێکی هەبوو با داوا لەخودا بکات بۆی بێنێتە جێ ، خوای تەعالی فەرموویەتی : (ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ) [غافر:60].\nواتە :داوام لێ بکەن وەڵامتان دەدەمەوە .\nجا ئەوەی کە لەنێو خەڵکدا باوە و دەڵێن گەر فڵان کەس هات ئەوا حەیوانێک سەر دەبڕم یاخود هەر شتێکی تر ، ئەوا پێی ناوترێ (نەزر)بەڵکو ئەوە وەعدە و باش وایە جێبەجێ بکرێت ، بەڵام وەک (نەزر) واجب نی یە ، والله أعلم .\nنەزرم کرد کە سەیرى فلمى ڕووت نەکەم ، بەڵام نەزرەکەم شکاند ئایا دەبێ سێ ڕۆژ ڕۆژوو بگرم؟ كەسێك نەزری كردووە ئەگەر ناجح بێت ئەوا دووم مانگ بەڕۆژوو دەبێت ، وە پاش سەعاتێك نیەتەكەی گۆڕیوە بۆ یەك مانگ حوکمى چیە؟ سزای ئەو کەسە چی یە کەنەزری کردووە بەڵام جێ بە جێى ناکات و کەمتەرخەمی دەکات لەجێ بەجێ کردنیدا ؟ حوكمی سوێند خواردن بەدرۆ و کەفارەتەکەی بە چ سوێندێک دەوترێت سوێندی (لەغو) ئەو سوێندەی کە کەفارەتی نیە کامەیە؟\nسەردان: ٩٦٣ بەش: سوێند و نەزر و کەفارەت\nپرسیاری دواترچ کاتێک نوێژ جەمع دەکرێت ، و ئەو کاتانە کامانەن کە تیایدا نوێژ جەمع دەکرێت ؟پرسیاری پێشترکەسێک بەدرۆ سوێندی خواردووە بەقورئان ، ئایا ئەمە چ سوێندێکى پێ دەوترێ ؟ وە ئایا کەفارەتی لەسەرە ؟\nسێ شەممە ٤ / ربيع الأوّل / ١٤٤٢ ٢٠ / تشرینی یەکەم / ٢٠٢٠\nکۆی پرسیارەکان ٣,١٥٣


چۆن لە گەردوون تێبگەیت کاتێک لە ناویدا گیرت خواردووە | فیزیک\nبڵاوکراوەتەوە لە لایەن فیزیک بۆ کورد · 22/07/2019\nچاوپێکەوتن لەگەڵ لی سمۆلین\nلی سمۆلین، خاوەنی ئادیایەکی ڕادیکاڵە بۆ چۆنیەتی تێگەیشتن لە تەنێک کە دەرەوەی نییە: وێنای ئەوە بکە نەختە نەختە لە پەیوەندییەکانی نێوان ڕووداوەکانەوە درووست بووبێت.\nگەردوون تەنێکی شێوە مەحاڵە. ناوەوەی هەیە بەڵام دەرەوەی نییە، دراوێکی تاک ڕوویە. ئەم تەلارسازییە مۆبیوسە ئاڵەنگارییەکی تاقانە دەخاتە بەردەم گەردوونناسان، ئەوانەی کە خۆیان لە پێگەیەکی نابەجێدا دەدۆزنەوە؛ گیربوون لەناو ئەو سیستمەدا کە هەوڵی لێ تێگەیشتنی دەدەن.\nئەمە بارودۆخێکە کە لی سمۆلین لە زۆربەی تەمەنی کارکردنیدا لەبارەیەوە بیری کردووەتەوە. فیزیکزانێک لە پەیمانگای پێریمیتەر بۆ فیزیای تیۆریی لە واتەرلوو، کەنەدا. سمۆلین لە گرێی ئاڵۆزی یەکتربڕ لە نێوان میکانیکی کوانتەم، ڕێژەیی و گەردوونناسیدا کاردەکات. با دەنگە نەرم و دەرکەوتە هێمنەکەی لەخشتەت نەبات- بە بیریارێکی یاخی بەناوبانگە و هەمیشە دوای ڕێبازی خۆی کەوتووە. لە ساڵانی ١٩٦٠ دا سمۆلین وازی لە خوێندنی ئامادەیی هێنا، لە باندێکی ڕۆک دا خەریکی ژەنین بوو بەناوی ئدیۆپلاستۆس ، هەروەها ڕۆژنامەیەکی نهێنی بڵاوکردەوە. لە پێناوی بنیاتنانی ئەو گومەزە ڕاگیرانەی وەک ئەوانەی ئاڕ. بەکمینیستەر فولەر ، سمۆلین خۆی فێری بیرکاریی ئاست بەرز کرد- دەرکەوت کە هەمان ئەو بیرکارییەیە کە پێویستە بۆ شیکارکردنی هاوکێشەکانی ڕێژەیی گشتیی ئاینشتایین. ئەوە ئەو کاتە بوو کە هەستی بەوەکرد بووە بە فیزیکزان. لە زانکۆی هارڤارد خوێندی و لە پەیمانگای خوێندنی باڵا لە پرینستن ، نیو جێرسی، کورسیەکی بۆخۆی مسۆگەرکرد، لە کۆتایشدا بووە ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری پەیمانگای پێریمیتەر.\nلە ڕاستیدا، بۆ باسکردن لە شوێنی سمۆلین لە نزیک سنووری ڕێڕەوی گشتیی فیزیا “پێریمیتەر” (چێوە) باشترین وشەیە. لە کاتێکدا زۆربەی فیزیکزانان مژۆڵی تیۆری ڕێسمان بوون، سمۆلین ڕۆڵێکی بنەڕەتی گێڕا لە بنیاتنانی تیۆرییەکی ڕکابەردا بەناوی کێشکردنی کوانتەمیی ئەڵقەیی. کاتێک زۆربەی فیزیکزانان وتیان یاساکانی فیزیا نەگۆڕن، ئەو وتی بەپێی شێوە داروینیزمێکی گەردوونی پەرەدەستێنن. کاتێک زۆربەی فیزیکزانان وتیان کات وەهمێکە، سمۆلین سووربوو لەسەر ئەوەی کە کات ڕاستەقینەیە.\nزۆر جار سمۆلین سەرۆ لە زیندەوەرناسان، ئابووریناسان، پەیکەرسازان، شانۆنووسان، میوزیسیانان و تیۆریسازە سیاسییەکان وەردەگرێت. بەڵام لەوانەیە گەورەترین سەرۆ لە فەلسەفە وەربگرێت- بەتایبەت لە کارەکانی فەیلەسوفی ئەڵمانی گۆتفرید لایبنز ، کە لە سەدەی ١٧ و ١٨ دا کاری کردووە، شانبەشانی ئایزک نیۆتن کاڵکوڵەس ی داهێناوە. لایبنز وتوویەتی (لە دژی نیۆتن)، کە هیچ پاشخانێکی جێگیر بۆ گەردوون بوونی نییە، شتێک نییە بەناوی فەزا، فەزا تەنها ڕێگایەکی بەسوودە بۆ وەسفی پەیوەندییەکان. ئەم چوارچێوەی پەیوەندیییە خەیاڵی سمۆلینی داگیرکرد، هەروەک چۆن تێکستە نهێنی ئامێزەکەی لایبنز واتە مۆنادۆلۆجی هەمان کاری کرد، تێیدا لایبنز پێشنیاری ئەوە دەکات کە یەکەی بنچینەیی پێکهێنەری جیهان بریتییە لە “مۆناد”، شتێک لە شێوەی ئەتۆمی ناو حەقیقەت، هەر مۆنادێک دیمەنێکی تاقانەی تەواوی گەردوون پێشکەش دەکات. ئەمە چەمکێکە کە سەرۆ دەداتە دواین کاری سمۆلین کاتێک هەوڵ دەدات لە گۆشەنیگاکانەوە حەقیقەت بینابکات، هەریەک لەوانە ڕوانینی بەشەکین بۆ گەردوونێکی داینەمیکیی پەرەسەندوو. گەردوونێک کە لە ناوەوە بینراوە.\nکوانتا مەگەزن لەبارەی ڕێگاکەی بۆ گەردوونناسی و میکانیکی کوانتەم قسەی لەگەڵ سمۆلین کردووە، کە لە تازەترین کتێبیدا بە ناوی “شۆڕشە تەواونەکراوەکەی ئاینشتایین” بە وردیی باسی کردووە. بە خاتری ڕۆشنیی چاوپێکەوتنەکە دەسکاری کراوە و چڕکراوەتەوە.\nتۆ دروشمێکت هەیە ” پێویستە یەکەم ڕێسای گەردوونناسی بریتی بێت لە: هیچ شتێک لە دەرەوەی گەردوون نییە.”\nلە فۆڕمولە جیاوازەکانی یاساکانی فیزیادا، لە وێنەی میکانیکی نیۆتن و میکانیکی کوانتەم، پێکهاتەی پاشخان هەیە- پێکهاتەیەک کە پێویستە دیاریکراو بێت و جێگیرە. بابەتی پەرەسەندن نییە، هەر شتێک کە ڕوودەدات کاری تێناکات. پێکهاتەکەی لە دەرەوەی سیستمەکە داڕێژراوە. چوارچێوەیەکە کە شتە بینراوەکانی لەسەر جێگیر دەکەین- چاودێر، کاتژمێرێک و شتی لەو شێوەیە. ئەو گوتەیەی کە دەڵێت هیچ شتێک لە دەرەوەی گەردوون نییە- هیچ چاودێرێک لە دەرەوەی گەردوون نییە- مانای ئەوەیە کە پێویستمان بە فۆڕمولەیەکی فیزیا هەیە بەبێ پێکهاتەی پاشخان. هەموو ئەو تیۆرییە فیزیاییانەی هەمانن، جا بە هەر ڕێگایەک، تەنها بەسەر نیمچە-سیستمەکانی گەردووندا جێبەجێ دەبن. بەسەر گەردوون وەک گشتێکدا جێبەجێ نابن، لەبەرئەوەی پێویستیان بە پێکهاتەی پاشخان هەیە.\nئەگەر بمانەوێت تیۆرییەکی گەردوونیی دابمەزرێنین، بۆ ئەوەی لەسەر ئاستێکی گەردوونیی لە سروشت تێبگەین، پێویستە خۆمان لەوە بپارێزین کە فەیلەسوف ڕۆبێرتۆ ئەنگەر و من بە “سەرلێشێوانی گەردوونیی” ناوی دەبەین، ئەو بڕوا هەڵەیەی کە دەڵێت دەتوانین ئەو تیۆرییانە پەرە پێ بدەین و بەسەرگەردوون وەک گشتێکدا جێبەجێیان بکەین کە بەسەر نیمچە-سیستمەکاندا جێبەجێ دەبن. پێویستمان بە فۆڕمولەیەکی داینەمیکی هەیە کە پشت نابەستێت بە چاودێر یان ئامێری هەژمارکەر یان هەر شتێکی دەرەوەی سیستمەکە. ئەمەش مانای ئەوەیە پێویستمان بە جۆرێکی جیاواز لە تیۆرییە.\nبەم دواییانە تیۆرییەکت پێشنیار کردووە- ئەوەی کە تێیدا هەروەکو خۆت دەڵێیت “مێژووی گەردوون لە دیمەنە جیاوازەکانی خۆی پێکهاتووە”. ئەمە مانای چییە؟\nئەمە تیۆرییەکە لەبارەی پڕۆسەکان، لەبارەی زنجیرەکان و پیوەندییە هۆکارییەکانی نێوان ئەو شتانەی کە ڕوودەدەن، نەک سیفەتە خۆییەکانی شتەکان خۆیان. پێکهاتەی بنچینەیی ئەوەیە کە ئێمە پێی دەڵێین “ڕووداو” ێک. ڕووداوەکان ئەو شتانەن کە لە تاکە شوێن و کاتێکدا ڕوودەدەن؛ لە هەر ڕووداوێکدا هەندێک تەوژم، وزە، بارگە یان بڕە جیاوازە فیزیاییەکانی تر هەن کە لە بژاردن دێن. ڕووداوەکە لەگەڵ تەواوی گەردوون لە کۆمەڵێک پەیوەندیدایە، ئەو کۆمەڵە پەیوەندیانە “دیمەن”ەکەی گەردوون پێکدەهێنن. لەبری ئەوەی وەسفی سیستمێکی دابڕاو بەهۆی ئەو شتانەوە بکەین کە لە دەرەوەوە هەژمارکراون، ئێمە گەردوون وەکو پەیوەندیە پێکهێنراوەکانی نێوان ڕووداوەکان وەردەگرین. ئایدیاکە بۆ ئەوەیە جارێکی تر فیزیا بەهۆی ئەو دیمەنانەوە لە ناوەوە فۆڕمولە بکرێتەوە، لە ناو گەردوونەوە چۆن دەردەکەوێت.\nچۆن ئەوە دەکەیت؟\nژمارەیەکی زۆر دیمەن هەن، هەر یەکەیان تەنها زانیارییەکی بەشەکیی لەبارەی تەواوی گەردوونی ماوە هەیە. ئێمە ڕێسایەکی داینەمیکی پێشنیار دەکەین کە لێیەوە پێویستە هەر دیمەنێک تاقانە بێت. ئەم ئایدیایە لە ڕێسای هاوشوناسبوون ی لایبنز-ەوە دێت. بە شێوەیەکی سروشتی، دوو ڕووداو کە نەخشەی دیمەنەکەیان بەتەواوەتی لەسەر یەک دەکێشرێت هەمان ڕووداون. لەبەرئەوە هەر دیمەنێک تاقانەیە، دەتوانیت بەهۆی دیاریکردنی بڕێک بە ناوی ” جۆرایەتی” ئەندازەی جیاوازیی یەکێک لەوەی تر هەژمار بکەیت. ئەگەر بیر لە گرێیەک [خاڵێک] لەسەر نەخشەیەک بکەیتەوە، دەتوانیت هەنگاوێک، دوو هەنگاو، سێ هەنگاو بچیتە پێشەوە. گەر هەنگاوێک هاوسێیەکت دەداتێ- هاوسێی هەنگاوی یەکەم، هاوسێی هەنگاوی دووەم، هاوسێی هەنگاوی سێهەم. لەبەرئەوە دەتوانێت بۆ هەر دوو ڕووداوێک بپرسیت: پێویستە چەند هەنگاو بچیتە پێشەوە تاوەکو دیمەنەکەیان لەیەک جیادەبێتەوە؟ لە کام هاوسێدا جیاوازن؟ تا هەنگاوی کەمتر بۆ پێشەوە پێویست بێت، دیمەنەکان باشتر شایەن بە جیاکردنەوەن لە یەکتر. ئایدیای ناو ئەم تیۆرییە بریتیە لەوەی کە یاساکانی فیزیا- داینەمیکەکانی سیستمەکە- لە پێناوی زیادکردنی جۆرایەتیدا کاردەکەن. ئەم ڕێسایە- سروشت دەیهەوێت جۆرایەتی زیاد بکات- لەناو ئەو چوارچێوەیەی باسم کرد، بەرەو هاوکێشەکەی شرۆدینگێر دەڕوات، بەم جۆرە و لە سنوورێکی گونجاودا بەرەو چاککردنی میکانیکی کوانتەم.\nلە کتێبەکەتەوە ئەوە دەزانم کە تۆ لە دڵەوە واقیعگەرای (realist)- بەهێزەوە بڕوات بە حەقیقەتی سەربەخۆ لە مەعریفەی ئێمە هەیە- لەبەرئەوە، وەکو ئاینشتایین، پێت وایە کە میکانیکی کوانتەم ناتەواوە. ئایا ئەم تیۆرییەی دیمەنەکان ئەو ناتەواوییە تەواو دەکات کە پێت وایە لە تیۆریی کوانتەمدا هەیە؟\nئاینشتایین- هەروەها کەسێکیش بەناوی لێسلێی بالێنتاین – لایەنگرییان لە ” لێکدانەوەی کۆمەڵە” بۆ نەخشە شەپۆل کردووە [ تەنێکی ماتماتیکیی کە سیستمێکی کوانتەمی نیشاندەدات]. ئایدیاکە ئەوەبوو کە نەخشە شەپۆل وەسفی کۆمەڵێک دۆخی شیاو دەکات. بەڵام ڕۆژێک، کاتێک لە کافێیەک دانیشتبووم کارم دەکرد، لەناکاو بیرمکردەوە: ئەی ئەگەر کۆمەڵەکە ڕاستەقینە بێت؟ ئەی ئەگەر، کاتێک نەخشە شەپۆلێکت هەیە وەسفی تاکە مۆڵیکیولێکی ئاو دەکات، لە ڕاستیدا وەسفی کۆمەڵەی هەر مۆڵیکیوڵێکی ئاو لەناو گەردووندا بکات؟\nکەواتە کاتێک ئێمە ئاسایی وا بیردەکەینەوە کە تەنها یەک مۆڵیکیوڵی ئاو هەیە بەڵام نادڵنیایی کۆمەڵە دۆخێک ، تۆ دەڵێیت کە لە ڕاستیدا نادڵنیایی دۆخەکان بریتییە لە کۆمەڵەی هەموو مۆڵیکیوڵەکانی ئاو لەناو گەردووندا؟\nبەڵێ. کۆمەڵەیەک درووست دەکەن چونکە دیمەنی زۆر لەیەکچوویان هەیە. هەموویان لەگەڵ یەکتردا کارلێک دەکەن، ئەگەری کارلەیەککردن لەلایەن لەیەکچوویی دیمەکەکان دیاریکراوە، نەک بەشێوەیەکی زەروریانە نزیکیان لەناو فەزادا.\nپێویست ناکات شتەکان لەیەک نزیک بن تا کارلێک بکەن؟\nلەم تیۆرییەدا، لەیەکچوویی دیمەنەکان لە فەزا زۆر بنچینەیترە. زۆر جار، دوو ڕووداو دیمەنی لەیەکچوویان هەیە چونکە لەناو فەزادا لەیەک نزیکن. ئەگەر دوو کەس لە تەنیشت یەک بوەستن، لەیەکچوونیان زۆرە، دیمەنە بەیەکداچووەکانی گەردوون. بەڵام دوو ئەتۆم سیفەتی هاوپەیوەندی زۆر کەمتریان لە تەنە گەورە و ئاڵۆزەکانی وەک خەڵک هەن. لەبەرئەوە دوو ئەتۆمی زۆر دوور لە یەک لەناو فەزادا هێشتا دەتوانن دیمەنی زۆر لەیەکچوویان هەبێت. ئەمەش مانای ئەوەیە کە لە بچووکترین ئاستدا، پێویستە کارلێکی زۆری دەرناوچەیی هەبن. ئەمەش ڕێک هەمان ئەو شتەیە کە لە گیرۆدەیی ناو میکانیکی کوانتەمدا دەستت دەکەوێت. بەپێی فۆڕمولەی کۆمەڵەی ڕاستەقینە میکانیکی کوانتەم لەوەوە دێت.\nژمارەیەکی زۆر لەو کارانەم بیردەخاتەوە کە ئیستا لە فیزیادا بەردەوامن، پەیوەندیی سەرسوڕهێنەر لە نێوان گیرۆدەیی و ئەندازەی فەزا-کاتدا دەدۆزێتەوە. پێموایە کە زۆربەی ئەوەی کاردەکات سەرنجڕاکێشە. ئەو گریمانەیەی هاندەریەتی ئەوەیە کە لە میکانیکی کوانتەمدا گیرۆدەیی بنەڕەتە، هەروەها ئەندازەی فەزا یان فەزا-کات لە پێکهاتەکانی گیرۆدەییەوە دەردەکەوێت. ئەمەش پێشکەوتنێکی زۆر ئەرێنییە.\nوتت کە ئەم ئایدیایانە لە مۆنادۆلۆجی لایبنز-ەوە سەرۆیان وەرگرتووە. ئایا بە ڕێکەوت [کتێبی] مۆنادۆلۆجیت دەرهێناو دووبارە خوێندتەوە؟\nیەکەم جار لەسەر پێشنیاری جولیان باربۆر لایبنزم خوێندەوە، سەرەتای ئەو کاتەی خوێندنی باڵام تەواو کردبوو. یەکەم جار نامەگۆڕینەوەکانی نێوان لایبنز و ساموێل کلێرک-م خوێندەوە ، ئەو کەسەی کە هەواداری نیۆتن بوو، کە تێیدا لایبنز ڕەخنە لە فیکرەی نیۆتن لەبارەی فەزای ڕەها و کاتی ڕەها دەگرێت و دەڵێت کە پیویستە بینراوەکانی ناو فیزیا پەیوەندیانە بن. پێویستە لە ئەنجامی کارلێکەکانیان، وەسفی پەیوەندییەکانی نێوان سیستمێک لەگەڵ یەکێکی تر بکەن. دواتر مۆنادۆلۆجیم خوێندەوە. وەکو نەخشەیەک بۆ چۆنیەتی بنیاتنانی تیۆرییەکی لە پاشخان-سەربەخۆی فیزیا دەیخوێنمەوە. جار جارە سەیری کتێبەکە دەکەم. گوتەیەکی جوانی تێدایە، تێیدا لایبنز دەڵێت “هەروەکو ئەوەی کاتێک شارێک لە ئاڕاستەی جیاوازەوە دەبینرێت تەواو جیاواز دەردەکەوێت…. بە هەمان شێوە ژمارەیەکی زۆر گەردوون هەن، هەروەکو هەشبوون، کەچی تەنها گۆشەنیگان بۆ تەنها یەک دانە و بەرئەنجامی گۆشەنیگا جیاوازەکانی هەر مۆنادێکن “. بۆ من، ئەوە دەریدەخات کە بۆچی ئەم ئادیایانە زۆر گونجاون، نەک بە تەنها لە فیزیادا بەڵکو بۆ تەواوی شتەکان هەر لە یاسای کۆمەڵایەتیی و پۆستمۆدێرنیزم-ەوە بۆ هونەر و بۆ چۆنیەتی هەستکردنی تاکێک لەناو کۆمەڵگایەکی جۆراوجۆردا. بەڵام ئەمە باسێکی ترە!\nفەلسەفە زۆر کاریگەریی لەسەر کارەکەی تۆ هەبووە. ئەگەر لە مێژوو بڕوانین کەسانی وەک ئاینشتایین و بۆڕ و جۆن ویلەر هەموویان گرنگی زۆریان بە فەلسەفە داوە؛ کاریگەریی ڕاستەوخۆی لە فیزیای ئەوان کردووە. پێدەچێت ئەمە سیفەتی گەورە فیزیکزانان بێت و هێشتا-\nهەروەها هی فیزیکزانانی ئاسایی.\nباشە، دادپەروەرانەیە! تەنها وا دەردەکەوێت کە ئێستا باسکردن لە فەلسەفە لە ناو فیزیادا وەکو تابووی لێ هاتووە. ئایا ئەوە ئەزموونی تۆشە؟\nنا هەرگیز. زۆرێک لە تیۆریسازە پێشڕەوەکانی ناو فیزیای بنچینەیی- کە تێیدا ئامانج قووڵبوونەوەی مەعریفەی ئێمەیە لەبارەی یاسا بنچینەییەکانەوە- زۆر بەباشی ئاگاداری فەلسەفە بوون. وەکو خوێندکارێک لە کۆلێجی هێمسفیر ، کۆرسی زۆری فیزیا و هەندێک کۆرسی فەلسەفەم وەرگرتووە. کاتێک بۆ خوێندنی باڵا چووم بۆ هارڤارد، ویستم دوو دکتۆرا لە فیزیا و فەلسەفە وەرگرم، بەڵام هەر زوو خوولیاکەم بۆ فەلسەفە ڕووی لە کزی کرد. مەبەستم ئەوەیە فیزیکزانان تەواو لووت بەرز بوون. بەڵام فەیلەسوفان زیاتر.\nکاتێک لە بەشی یەکەمی سەدەی بیستەم-دا لە ئەوروپا شۆڕش لە فیزیادا ڕوویدا، کەسانی وەک ئاینشتایین، بۆڕ، هایزنبێرگ، شرۆدینگێر و ئەوانی تر شارەزای تەواوی فەلسەفە بوون و ئەوەش کارەکانی ئەوانی وەکو فیزیکزان دەوڵەمەند کرد. دواتر، ئەم گۆڕانە پڕاگماتیکیە هاتە کایەوە، کە تێیدا باری زاڵی فیزیا بووە دژە-بنچینەیی و دژە-فەلسەفی.\nمێژوونووسی فیزیا دەیڤد کایسەر لە ئێم ئای تی بە وردیی لێکۆڵینەوەی لەمە کردووە. لێکۆڵینەوەی لە تێکست بووکەکانی (textbooks) میکانیکی کوانتەم و تێبینی وانەکان کردووە و بینیویەتی کە چۆن لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٥٠ لە کۆرسەکانی میکانیکی کوانتەمدا سەرچاوەکانی فەلسەفە و ئاریشە بنچینەییەکان دیارنەماون. جارێک فریمان دایسۆن وتی ئاسایی کەسانی گەنگ یاخین و کەسانی بەتەمەن کۆنەپارێزن، بەڵام ئەو نەوەیەی ئەو پێچەوانە بوو. کەسە گەنجەکان نەیانویست گوێ بۆ بابەتە قێزەونە بنچینەیی و فەلسەفیەکان بگرن، تەنها ویستیان دەربکەون و میکانیکی کوانتەم جێبەجێ بکەن.\nلە نێوان ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٧٠دا، ئەمە شتێکی نایاب بوو بۆ لێکۆڵینەوە لە بەکارهێنانەکانی میکانیکی کوانتەم و بنیاتنانی ستاندارد مۆدێل  و فیزیای مادە چڕەکان و شتی تر. بەڵام دواتر فیزیای بنچینەیی تووشی وەستان هات، بەشێک لە هۆکاری ئەم وەستانەش ئەوەبوو کە ئێمە ڕووبەڕووی کۆمەڵێک کێشە بووینەوە کە بەهۆی ئەم کلتوورە پڕاگماتیکی و دژە-بنچینەییە چارەسەر ناکرێن. پێویستە ئەوە ڕوون بێت کە ئەو بوارانەی کە تێیاندا یاسا پەیوەندیدارەکان کاردەکەن، وەکو فیزیای مادە چڕەکان و ئەسترۆفیزیا، لە گەشەسەندن بەردەوامبن. بەڵام ئەگەر ئامانجی تۆ بەردەوامبوون بێت لە دۆزینەوەی یاسای نوێ و قووڵتر، پێویستە جارێکی تر ئاشنای فەیلەسوفان ببیتەوە. ئەمەش پێشتر زۆر ڕوویداوە.\nکاتێک دەستمکرد بە ئاشنابوون بە فەیلەسوفان، هەندێکی کەمیان هەبوون کە بەڕاستی فیزیایان بەباشی دەزانی بەڵام زۆربەیان نەیاندەزانی. ئەمڕۆ، ئەو خەڵکە گەنجانەی لە فەلسەفەی فیزیادا کاردەکەن، بەباشی فیزیا دەزانن. ئاڵوگۆڕکردن لەگەڵ فەلسەفە وا خەریکە دێتەوە گۆڕێ، پێم وایە ئەوە شتێکی باشە.\n – Möbius بریتییە لەو ئەندازەیەی کە یەک ڕووی هەیە\n – The Monadology\n – Quanta Magazine\n – identity of indiscernibles\n – Schrödinger equation\n – Leslie Ballentine\n – Leibniz–Clarke correspondence\n – David Kaiser\nby فیزیک بۆ کورد · Published 25/03/2017\nby فیزیک بۆ کورد · Published 31/03/2020\nNext story تەفسیرە بچکۆلەکان بۆ ئایدیا گەورەکان\nPrevious story لە نێو چاڵە رەشەکاندا چ خەبەرە؟


سەرۆکى فراکسیۆنى گۆڕان لە ئەنجومەنى پارێزگاى هەولێر، رایدەگەیەنێت؛ وەبەرهێنان لە پڕۆژەى نیشتەجیبون بەشێوەیەکى تەندروست نەهاتە کایەوە، بۆیە نە توانرا بەهۆى ئەو پڕۆژانەوە گرفتى نیشتەجێبون و کرێنشینان چارەسەر بکرێ نە توانراش وەبەرهێنانى سەرکەوتو لە پڕۆژەکانى نیشتەجێبون بکرێ.\nدلێر حسێن، سەرۆکى فراکسیۆنى گۆڕان لە ئەنجومەنى پارێزگاى هەولێر، لەبارەى پڕۆژەکانى نیشتەجێبون لە هەرێمى کوردستان و بەتایبەت لە سنورى پارێزگاى هەولێر ئاماژە بەوە دەکات؛ لە هەرێمى کوردستان وەبەرهێنان لە پڕۆژەى نیشتەجێبون بەشێوەیەکى تەندروست نەهاتە کایەوە، هەرچەندە بە گشتى کەرتى وەبەرهێنان گەشەى کردوە، بەڵام بەپێى خواست و لە بەرژەوەندى هاوڵاتییان نەبوە.\nئاماژە بەوەش دەکات؛ کۆمەڵێک پڕۆژە هەن مۆڵەتیان بۆ وەرگریراوە و تەواو نەکراون، بەشێکى زۆرى پڕۆژەکان دراونەتە خەڵکى حزبى هەندێکیان کە مۆڵتیان وەرگرتوە راستەوخۆ فرۆشراوەتەو ئەمەش بوەتە بارگرانى لەسەر هاوڵاتیان.\nدەشڵێت: نەتوانرا بەهۆى پڕۆژەکانى نیشتەجێبونەوە گرفتى نیشتەجێبون و کرێنشینان چارەسەر بکرێ نەشتوانرا وەبەرهێنانى سەرکەوتو لە پڕۆژەکانى نیشتەجێبون بکرێ، زۆرینەى پڕۆژەکانیش دواى تەواوبونیان گرفتى دیکەى بەدواى خۆیدا هێنا لەروى خزمەتگوزارى و سکویریتى و هتد و خەڵکێکى زۆر لە بەشێکى پرۆژەکانى نیشتەجێ بون زەرەرمەند بون.


مێسنجەر وەرگێرانی ڕاستەوخۆی لە ئیسپانییەوە بۆ ئینگلیزی و بەپێچەوانەشەوە بۆ بەردەست دەکرێت – کەی ئای تی ئێن\nئەم تایبەتمەندیە لە کۆنگرەی F8 2018ـی فەیسبووک بەردەست کرا. لە ڕێگەی ژیری دەستکردی تێکهەکێشراو بە مێسنجەر کە ناسراوە بە M Digital Assistant لەمەودوا بەکارهێنەران بژاردەی ئەوەیان بۆ بەردەست دەبێت کە بتوانن ڕاستەوخۆ کە پەیامێکیان پێ گەیشت و بە ئیسپانی بوو بتوانن ڕاستەوخۆ وەریبگێرن بۆ ئینگلیزی و وە بە پێچەوانەشەوە.\nئەم تایبەتمەندییە لە چەند هەفتەی داهاتوو بۆ بەکارهێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەردەست دەبێت. سەبارەت بە وڵاتانی تر و زمانی تر، چاوەڕوان دەکرێت لە مانگەکانی داهاتوو زانیاری زیاتر بڵاوبکرێتەوە لە هەمبەر بەردەستبوونی زمانی تر بۆ وەرگێرانی ڕاستەوخۆ لە ناو مێسنجەر.\nشایەنی باسە، ئەم تایبەتمەندیە سودێکی باشی دەبێت بەتایبەتی بۆ کاتی گفتوکۆکردن لەگەڵ فرۆشگا و بازاڕگەکان کە ئەگەر بە زمانی تۆ قسە نەکەن، ئەوا دەتوانیت سودی لێ وەربگریت بە ڕاستەوخۆ وەرێگران لەناو مێسنجەرەوە.\nتاگەکان F8 Messenger فەیسبووک مێسنجەر


لەم رۆژانەدا هێندێک لە ڕاگەیەنەرەکانی سەر بە کۆماری ئیسلامی تەبلیغاتێکی بەرینیان لە پێوەند لەگەڵ مەڕاسمی ڕێپێوانی ئەڕبەعین بەرەو کەربەلا وەڕی خستوە. ڕژیم وەک پرۆژەیەکی گرنگ خەریکی سازماندانی هەمە لایەنەی ئەم شانۆیەیە. سەرجەم لایەنەکانی نیزام بۆ بەهرە وەرگرتن لەم دەرفەتە دەست بەکار بوون. خامنەیی رۆژی ١٥ ی خەزەڵوەر لە کۆبوونەوەی خوێندکارانی بەسیجیدا کەوتە مەدح و سەنای ئەم نێعمەتە و وتی :" ئەمەش یەکێک لەو رووداوە زۆر بەرچاوانەیە کە خودای تەعالا لوتفی کردوە و ئەم رووداوەی بۆ ئێمە خوڵقاندوە." دەوڵەت، ئیسحاق جهانگیری جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ناردوە بۆ کەربەلا تا لەژێر ناوی بەشداری کردن لە ڕێپێوان دا، ئامادەکاری بۆ ئەم شانۆگەریە سیاسی دیپلۆماتیکە بە هاوئاهەنگی لەگەڵ دەوڵەتی عێڕاق بکات. وەزیری ڕێگاوبانیش فەرمانی بە فرۆکەخانەکان کردوە کە بۆ مسافیرانی ئەڕبەعین ئاسانکاری زیاتر بکەن و یان ئوتوبوسی کافی و تەیار بۆ گواستنەوەی مسافیرەکانی تر فەراهەم بکەن. شارەداری تاران پێشتر ئامادەیی خۆی دەربڕیبوو کە وێڕای بوجەی ٤٠ ملیارد تمەنی ساڵانەی " ستادی ئەڕبەعین" ئەمساڵ بە کەماڵی مەیلەوە بڕی ٥ ملیارد تمەنی دیکەشی بۆ ئەم ستادە تەرخان کردوە. حەقدەستی ملیۆنی ٥٦ هەزار مەداحی پیاویش ئەدەن. وەزاڕەتی ئیتلاعاتیش سەهمی خۆی لەم پرۆژەیەدا بە دانانی ٣٠ هەزار مەئموری ئەمنیەتی بۆ پارستنی مەڕاسمی ئەربەعین ئەرکی خۆی بەجێگەیاندووە. گۆیا نزیک بە دوو ملیۆن کەس لەم ڕێپێوانەدا بەشداریانکردەوە.\nڕاستیەکەی ئەوەیە کە ئامانجی ئەم هەراو هوریایە و سەرفی ئەم بوجە بەرینه تەنیا بەرێوەچوونی مەڕاسمی مەزهەبی نییە. بەڵکو هەوڵێکە بۆ شاردنەوەی ئەو کێشە و گرفت و قەیرانە قوڵە نێو خۆیی و دەرەکیانەی کە کۆماری ئیسلامی لەگەڵی بەرەو روویە. ئەم ڕاستیە لە ناوەرۆکی قسەکانی خامنەیی و باقی کاربەدەستانی دەوڵەتی و نیزامی ڕژیمدا، بە تەواوەتی بەرچاوە.\nخامنەیی بە پەیڕەوی لە ڕێبەرەکەی خومەینی کە دەڵێت " شەڕ نێعمەتی ئیلاهیە"، شەڕی کەربەلا پیرۆز دەکات و دەڵێ " خوداوەند لوتفی کردوە و ئەم رووداوەی بۆ ئێمە خوڵقاندوە. ئێمە ئەمەمان نەبوایە، هیچمان نەبوو." کۆماری ئیسلامی لە سەرەتای بە دەسەڵات گەیشتنیەوە بۆ سەرکوتی شۆڕش بەرەو رووی گەلێک گیرو گرفت ببۆوە، دەستپێکی شەڕی ئێڕان و عێڕاق بۆ ئەو نێعمەتێک بوو کە بە بیانوی ئەوەوە دەست بداتە کوشتاری جەماوەری خەڵکێک کە شۆڕشەکەیان دەستی بەسەردا گیرابوو. ئێستا ڕێپێوانی کەربەلا بۆ خامنەیی و ڕژیمەکەی نێعمەتێکە کە خودا بۆی خوڵقاندون تا بەڵکو بتوانن لەو ڕێگایەوە بەسەر کێشە و گرفتەکانیاندا زاڵ بن. ئەو لەم سوخەنرانیە کورتەدا نەیتوانی نیگەرانی خۆی لە بارودۆخێکی نابەسامان کە ڕژیمیش تێیدا قەراری گرتوە بشارێتەوە و ئامانج لە ڕێپێوانی کەربەلای بەم شێوەیە دەربڕی: " ئەم کۆبونەوانە دەبێ عەزمی گشتی قایم و پتەو بکات و گرنگە کە لەم ڕێگایەدا نەکەوینە ژێر کاریگەری دژواری و ناهەمواریەکانەوە." ئەمە ئەو نیگەرانیە سەرەکیەی ڕژیمە کە خەڵک نەچنە ژێر کاریگەری موشکلاتێکەوە کە ژیانی لێ ئیفلیج کردون. وادیارە ژیانێکی دژواتر لە داهاتودا لەبەردەم دایە.\nلەم نێوانەدا بۆ گەیاندنی پەیامی ئامانجە نیزامیەکانی ئەم ڕێپێوانە، سپای پاسدارانیش وەک حیزبێکی پادگانی خۆی دەرخستوە و ڕاگەیاندنی بڵاو کردۆتەوە کە تێیدا پێداگری لەسەر گرنگی ئەم ڕێپێوانە کراوە و وەک هێمایەک لە قودرەتی جیهانی ئیسلام جەختی لە سەر کراوەتەوە.\nبڵاو کراوەکانی سەربە باڵە جۆراو جۆرەکان لە تەئید و لە ئاستی ئامانجە سیاسیەکانی ڕژیمدا، دەستیان داوەتە پیرۆز کردنی ئەم حەرەکەتە. لە سەروتاری یەکێک لە ژمارەکانی رۆژنامەی ئیسڵاحخوازی "ئیعتیماد" دا بە روونی ترس و نیگەرانی ڕژیم لەم بارودۆخە دەبیندرێت. ئەم رۆژنامەیە نوسیویەتی:" ئێستا پێویستە کە شیعەکان هێزی خۆیان بە تایبەت لە ناوچەکەدا نیشان بدەن. بەڕێوەچوونی وەها مەڕاسمێکی شکۆدار هەم پەیامێکی نێونەتەوەیی و هەم پەیامێکی بۆ ناوچەکە تێدایە. مەڕاسمی ئەربەعین یارمەتی بە هێز بوونی هێژمونی ئێران لە ناوچەکەدا ئەدات. لەبەر ئەوەی کە لە ڕێگای راگەیەنەرەکانەوە لە هەموو دنیادا بڵاو دەبێتەوە و نیشانی ئەدات خەڵکێک کە لەم ڕێپێوانەدا ئامادەن ئەگەر شتێک رووبدات لە ناوچەکەدا لە گۆڕەپانەکەدا حازرن." ئەوەیە ئامانجی سەرەکی ڕژیم لە ئاکامی ڕێپێوانێک کە بە ملیارد تمەنی بۆ خەرج دەکات.\nهەزینەی کەڵانی ئەم شانۆگەرییە کۆماری ئیسلامی لە حاڵێکدا لە ماڵ و سەروەتی خەڵک ئەیدات کە خەڵکی ئێران لە باری ئابووری و بەڕێچوونەوە لە بارودۆخێکی فەلاکەتباردان. هەژاری و بێکاری و گرانی توانایی لە خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێش بڕیوە. حەقدەستی چوار جار لەژێر هێڵی هەژاریدا، بوونی زیاتر لە هەشت ملیۆن بێکار، بوونی هەزاران ئینسان کە بۆ تێرکردنی سکیان و باقی ئیحتیاجاتی رۆژانەیان ناچارن بەشێک لە ئەندامی جەستەیان بفرۆشن، بوونی بە ملیۆن منداڵی کار و خیابانی، گۆشەیەکە لە کێشە و موشکلاتێک کە ڕژیمی ئیسلامی بە جێگای ئەوەی لەبیری چارەسەر کردنیان و دابین کردنی بەڕێچوونی خەڵکدا بێت، سەروەت و داراییەکانیان لە ڕاستای درێژەی حاکمیەتی لە ڕێپێوانی کەربەلا دا و دابین کردنی سەرجەم هەزینەکانی حیز اللە ی لوبنان و لە شەڕی جەنایەتکارانەی سوریە و یەمەندا بە فیڕۆ ئەدات. لە بەهێز کردنی سپای پاسداران و دابین کردنی تەسلیحات و پەرەدان بە ئۆرگانە سەرکوتگەر و سیخوڕیەکاندا هەزینە دەکات.\nبۆ ڕزگار بوون لەم ژیانە پڕ لە مەترسیەی کە کۆماری ئیسلامی و باقی حکومەت و گروپە ئیسلامیە سەرمایە داریەکان بۆ خەڵکیان بەدی هێناوە، ڕێگایەک بێجگە لە دوور خستنەوەی ئەم حکومەتە دژی خەڵکییە لە دەسەڵات لە ئاخیزێکی ڕێکخراو و سازماندراو لە لایەن کرێکاران و جەماوەری خەڵکی زەحمەتکێشەوە بەدی ناکرێت.


بەشداریی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ لە کۆنگرەی پارتی سۆسیال دێموکراتی ئاڵمان\nڕۆژانی شەممە و یەکشەممە ٢٤ و٢٥ی مانگی ژوئێن ، لە سەر بانگهێشتی پارتی سۆسیال دێموکراتی ئاڵمان هەیئەتێکی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ بە سەرپەرەستی سکرتێری گشتی کۆمەڵە هاوڕێ عەبدوڵڵا موهتەدی بەشدارییان لە کۆنگرەی پارتی 'ئێس،پی.دی' کرد.\nئێوارەی ڕۆژی شەممە لە شاری دۆرتمۆند ئێوارەخوانێک بە خوانەخوێی پاڕتی 'ئێس،پی.دی' بۆ بەرپرسانی باڵای حزبی و میوانانی نێونەتەوەیی ڕێکخرابوو.\nمارتێن شوڵز کەسی یەکەمی حزب بۆ میوانان وتارێکی لە سەر کۆنگرە باس کرد و پاشان لە گەڵ بەشداربوان بۆ نانخواردن و گفتوگۆ تا کۆتایی شەو ئامادەی مەڕاسیمەکە بوو. لە درێژەی ئەم مەراسیمەدا میوانانی بەشداربوو لە گەڵ یەکتر باس و گفتوگۆیان لە سەر تەوەری جۆراوجۆر ئەنجامدا.\nمارتێن شوڵز و هاوڕێ عەبدوڵا موهتەدی کورتە لێدوانێکیان لە سەر ئێران و دۆخی کورد بە تایبەتی ئەنجامدا.\nڕۆژی دووهەم کۆنگرە بە وتاری گردهار شرودر کە پێشتر ڕاوێژکاری باڵای ئاڵمان بوە دەستی پێکرد.\nئامانجی سەرەکی کۆنگرە، تاووتوێ کردنی بابەتگەلی هەڵبژاردنەکانی سەراسەری پاڕڵمانی ئاڵمانی فیدڕاڵ لە ٢٤ی مانگی سیێتامبری داهاتوودا بوو.\nمارتێن شوڵز کە سەرۆکی نوێی پاڕتی 'ئێس،پی.دی'یە لە ڕۆژی دووهەمدا وتارێکی مێژویی بۆ حیزبەکەی پێشکەش کرد کە لە گەڵ پێشوازی جەماوەری حزبەکەی رووبەروو بۆوە و هەزاران کەس لە کاتی وتارەکەیدا بە چەپڵەلێدان و هەستان لە سەر جێگای خۆیان بە نیشانەی پشتیوانی وتارەکەیان پێ دەبڕی.\nلە وتارەکەدا شوڵز باسی بابەتی پەیوەندیدار بە کۆمەڵگای ئاڵمان و کاریگەری حزبەکەی لە سەر دۆخەکە کرد، لە قسەکانیدا گرنگی بە چەند خاڵ کرد کە سرنجی هەموانی ڕاکێشا:\n'ئێس،پی.دی' لە پێناو سیاسەتێکی بەهێزی ئەمڕۆیی و مۆدێڕن بوونی هەیە کە تێکەڵاوێکە لە مافی دادپەروەری و ئابورییەکی سەرکەوتوو. بۆ سیاسەتێکە کە سەقامگیر بوون دێنێت، بەتایبەت لە کاتی گۆڕانکارییەکاندا، بۆ ئاسایشی موچەی خانەنشینان، هەل و دەرفەتی زیاتر بۆ پەروەردی باشتر، موچەی زیاتر، کەم کردنی بێکاری، هەروەها پەرەپێدانی یەکسانی و بەهێزکردنی ئوروپای دێموکڕاتیک وە 'ئێمە چۆن ئاشتی بخەینە ناو ئاسایشەوە لەحاڵێکدا لە دنیادا ئاسایش لە مەترسیدایە' جیا لە هەوڵ بۆ پەرەپێدانی دێموکڕسی و دژە وەستانی تیروریسم کۆمەڵێک بابەتی دیکە باس کران کە پەیوەندییان بۆ ژیانی باشتری هاووڵاتیانەوە هەبوو.\nهەیئەتی بەشداربوو لە تەک سکرتێری گشتی کۆمەڵە بریتی بوون لە، هاوڕێیان کەیوان فەرامەرزی کۆردیناتۆری کۆمیتەی پەێوەندییە نێونەتەوەییەکان، عەلی ئەمینزادە بەرپرسی کۆمیتەی هۆڵەند.\nلە میانە و لە پەراوێزی کۆنگرەدا هاوڕێیانی کۆمەڵە چەندین چاوپێکەوتنیان لە گەڵ بەرپرسانی حیزبی، کاربەدەستانی دەوڵەتی و میوانانی نێودەوڵەتی ئەنجامدا، هەروەها لەم دیدارانەدا سیاسەتەکانی کۆمەڵە و دۆخی ئێستای کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵاتیان بۆ باس کردن.\nلە لایەن هەیئەتی کۆمەڵەوە پەیامی پیرۆزبایی بە بۆنەی سەرکەوتنی کۆنگرە پێشکەش بە سکرتێری نێودەوڵەتی حزب کرا.\nپاڕتی سۆسیالدێموکڕاتی ئاڵمان 'ئێس.پی.دی': یەکێکە لە حزبە کۆنەکانی وڵاتی ئاڵمان و دوهەمین حزبی کۆنی دنیایە کە ساڵی ١٨٦٣ دامەزراوە. ئەو رێکخراوانەی کە ئەو حزبەیان دامەزراند بریتی بوون لە: کۆمەڵەی گشتی کرێکارانی ئاڵمان، حزبی سۆسیالدێموکڕاتی کرێکاران.\n'ئێس.پی.دی' زۆرترین ڕۆڵی هەبوە لە لابردنی سیستمی پاشایەتی و ڕاگەیاندنی شێوەی کۆماری لە ساڵی ١٩١٣. لە دوای شەڕی جیهانی دووهەمەوە پاڕتی 'ئێس.پی.دی' ٣ جار گەورە ڕاوێژکاری باڵای ئاڵمان بوە، ویلی برانت، هلموت شمیت و گرهارد شرودر.\nمارتێن شوڵز سەرۆکی ئێستای پاڕتی سۆسیالدێموکڕاتی ئاڵمان خۆی بۆ ڕاوێژکاری باڵای ئاڵمان پاڵاوتوە و ئەگەری زۆری هەیە لە دوای هەڵبژاردنەکان ببێتە باڵا ڕاوێژکاری ئاڵمان.\nکۆمیتەی پەیوەندییە نێونەتەوەییەکان\n٢٥ی جونی ٢٠١٧


دوو عێراقی لەسەر فڕۆکە میسرییەکەدا بوون کە دیارنەماوە - Yalla\nدوو عێراقی لەسەر فڕۆکە میسرییەکەدا بوون کە دیارنەماوە\nFamilies of passengers who were flying in an EgyptAir plane that vanished from radar en route from Paris to Cairo react as they wait outside a services hall at Cairo airport on May 19, 2016. The EgyptAir flight that vanished over the Mediterranean was carrying 30 Egyptian and 15 French passengers, as well as a Briton and a Canadian, the airline said. / AFP PHOTO / KHALED DESOUKI\nله مارس 19, 2016\nسەرچاوەیەک لە هێزی دەریایی یۆنانەوە رایگەیاند ئەو فڕۆکە میسریەی کە رۆژی پێنج شەمە بزربوو لە کەناراوەکانی دورگەی کارباسۆس لە باشوری رۆژهەڵاتی دەریای ئیجەوە تێکشکاوە، لە کاتێکدا لەسەر هێڵی ئاسمانی میسری بووە.\nسەرچاوەکە بە فرانس پرێسی راگەیاند کە “فڕۆکەکە لە کاتژمێر سێی سەر لەبەیانیدا پەیوەندی لەگەڵ راداردا بچراوە و لە دوری ١٣٠ میل لە دورگەی کارباسۆس تێکشکاوە”.\nسەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکرد کە پێش سێ خولەک بەر لەوەی فڕۆکەکە دیار نەمێنێت پەیوەندییان لەگەڵ فڕۆکەوانەکەدا هەبووە و داوای یارمەتی نەکردوە.\nکۆمپانیا میسرییەکەش لە تویتێکدا لە تویتەر ئاماژەی بەوە کردوە کە ژمارەی سەرنشینەکان ٦٦ کەس بوون کە ٣٠ کەسیان میسری و ١٥ فەڕەنسی و بەڕیتانی و کەنەدی و بەلجیکی و جەزائیری و دوو عێراقی و سعودی و کوەیتییان لە نێودا بووە.\nshort URL: https://yallairaq.com/ku/7w4Ac\nروومادی ئەو شارەی کە سەرتاپا بۆمرێژکراوەوە و خەڵکەکەی ناتوانن بگەڕینەوە بۆ ماڵەکانیان\nپێشانگای “لەسەر رێگای قودس” پێشانگایەکە کە چەندین کاری جۆراوجۆر لەخۆ دەگرێت


ئێرانی ئیسلامی ئەمڕۆ هێزێکی جیهانییە - Mehr News Agency\n12 reşemiyê 2019 - 19:52\nNews Code 24963\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە نەشرە، شێخ ئەحمەد القطان سەرۆکی حەشیمەتی قولنا و العملی لوبنان وتی: ئێرانی ئیسلامی ئەمڕۆ هێزێکی جیهانییە کە هیچ کەسێک ناتوانێت نەیبینێت و ئەمەش هەمووی بەرهەمی شۆڕشێکە کە لە سەر پاراستنی یەکێتی ئیسلامی دانراوە. شۆرشی ئیمام خومەینی شۆڕشی هەژاران و پاڵپشتی هەموو زوڵم لێکراوانی جیهانە و پاڵپشتی ئێرانی ئیسلامی لە درێژەی بزووتنەوەکانی بەرخۆدانی فەلەستینە.\nناوبراو زیادی کرد: ئێرانی ئیسلامی پاڵپشتی بزووتنەوەکانی بەرخۆدان لە فەلەستینە کە بزووتنەوەکانی ئیسلامی سوننەیە ئەو بۆچی پاڵپشتیان دەکات؟ چونکوو ئێران جەختی لە سەر هەژاران و زوڵم لێکراوانە بۆیە پاڵپشتی فەلەستینە.\nالقطان جەختی کرد: ئەوەی بەرخۆدان لە لوبنان بەدی هێنا لە بەرهەمەکانی ئەو شۆڕشە پیرۆزەی ئێرانە. ئێمە تەنیا ئەوەی لە دستمان دێت دەستخۆشی لە ئێرانی ئیسلامییە. ئێمە ئەبێ وەفادار بین بە کۆماری ئیسلامی کە خۆی نابوێرێت لە هیچ یارمەتیەک بە لوبنان.\nناوبراو ڕایگەیاند: بەرخۆدان لە ساڵی ٢٠٠٦ سەرکەوت و پێشتریش لە ساڵی ٢٠٠٠ خاکی لوبنانی ئازاد کرد و بە سەر تەکفیرییەکان سەرکەوت. هەر کەس پاگەندەی پیوەندی داعش و بەرەی نوسرە لە گەڵ ئەهلی سوننە بکات درۆبێژە.


هەپەگە کوشتنى ٨ سەربازى تورکیای لە سەر سنورەکانى هەرێم راگەیاند\n15/09/2019 130 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nناوەندى راگەیاندنى هێزەکانى هەپەگە کوشتنى هەشت سەربازى لە ناوچە سنورییەکانى هەرێمى کوردستان راگەیاند.\nبەپێى راگەیەنراوەکەى ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی هێزەکانی پاراستنی گەل هەپەگە لە ڕێککەوتی 12ی ئەیلول، لە بەرزایی پارتیزانی هەفتانین گەریلا لە دژی سەربازانی دوژمن چالاکی ئەنجام داوە و وێرانی گەیاندنی زیانی زۆری ماددی بە خاڵ و سەنگەرەکانی پێشەوە، 3 سەرباز کوژراون.\nلە 13ی ئەیلولیشدا، لە بەرزایی سیسەری هەمان هەرێم گەریلا لە دوو قۆڵەوە هیرشیان کردووەتە سەر هێزەکانی دوژمن و گورزی قورسی ماددی و گیانی زۆریان لێداون و هێندەی ڕوون بووەتەوە 4 سەرباز کوژران و ژمارەیەکی زۆر سەربازیش بریندار بوون.\nهەمان ڕۆژ لە نێوان بەرزایی سیسەر و گردی هێڵزدا، یەکینەکی سەربازانی داگیرکەری تورکیا کە سەرقاڵی دروستکردنی ڕێگا بوو، لە لایەن گەریلاوە لێی دراوە و لە ئاکامدا بلدۆزەرێکی سەربازی تێکشکیندراوە و سەربازێک کوژراوە.\nپاش چالاکییەکان رژێمی تورکیا بە هەلیکۆپتەری کوبرا ناوچەکەیان بە چڕی بۆردومان کردووە. بەڵام هەم لە چالاکییەکاندا و هەم لە بۆردومانەکەدا گەریلاکان بێزیان بوون و بە سەلامەتی گەڕاونەتەوە شوێنەکانی خۆیان.


(ڕەوانەکراوە لە مۆتزارتەوە)\nئەمە وەشانی جێگرتووە، لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠دا تاوتوێ کراوە.\n^ راگلادر، دانیل دێ. "ماریا ئانا پێرتڵ". roglo.eu (بنکەی بۆماوەزانی گێنێوێب). ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٤ی حوزەیران، ٢٠١٢ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥, pp. ٣٩–٤٠\n^ "مۆتسارت، ڤۆلفگانگ ئامادیوس (١٧٥٦–١٧٩١)". English-heritage.org.uk. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٢٣ی تشرینی یەکەم، ٢٠١٦ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ میردیتر، جۆ (٢٠٠٩). "ژیاننامەی مۆتسارت". midiworld.com. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ١ی تەممووزی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٢٠ی کانوونی یەکەم، ٢٠١٤ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ درێبس، گێرالد (١٩٩٢). 'مێنھایمەر شول' – ئین ناوەڕاستی مۆسیقای کلاسیک و مۆتسارت. دای. ھێیدلبێرگ. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٧ی شوباتی ٢٠١٥. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ پیۆتر ناپیرالا. "ئاوازدانەرانی بۆرۆک (پیۆتر ناپیرالا)". baroquecomposers.blogspot.nl. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ٢٩ی کانوونی دووەم، ٢٠١٥ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ھاڵیوێڵ & ١٩٩٨, chs. 18–19\n^ سادی & ١٩٨٠, vol. 12, p. ٧٠٠\n^ ی ا ب پ سادی & ١٩٩٨, §٤\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥, p. ٢٥٨\n^ مۆتسارت & مۆتسارت ١٩٦٦, p. ١٣٣١ پەیامەکەی لیۆپۆڵد بۆ نانێرلی کچی؛ ١٤–١٦ی ئایار، ١٧٨٥.\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥, p. ٢٩٣\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥, p. ٢٩٨\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥\n^ ویلارد پاڵمەر (٢٠٠٦). ڤۆلفگانگ ئامادیوس مۆتسارت: ناساندنێکی کارە کیبۆردەکانی. بڵاوکەرەوەی مۆسیقی ئاڵفرێد. پەڕە ٤. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئایاری ٢٠١٧ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ی ا سادی & ١٩٩٨, §٦\n^ ی ا ب سۆلمۆن & ١٩٩٥, p. ٤٧٧\n^ کراوفۆرد، فرانکلین (١٤ی شوباتی ٢٠٠٠). "مردنەکەی ڤۆڵفگانگ ئامادیوس مۆتسارت". یورێکئەلێرت!. دامەزراوەی ئەمریکی بۆ پێشکەوتنی زانست. ئەرشیڤ کراوە لە ئەسڵدا لە ٢٦ی نیسانی ٢٠١٤. لە ڕێکەوتی ٢٦ی نیسانی ٢٠١٤ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ ی ا سۆلمۆن & ١٩٩٥, p. ٤٩٩\n"مۆتسارت، فلوتە ئەفسوناوییەکەی مۆتسارت لەگەڵ بێتھۆڤن". دامەزراوەی ڕاپتەس. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠. لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n"خەڵاتی ئۆردەر ئۆف زە گۆڵدن سپەر". ئەرشیڤە شاردراوەکانی ڤاتیکان. ٤ی تەمووزی ١٧٧٠. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠. لە ڕێکەوتی ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ڤۆڵفگانگ_ئامادیوس_مۆتسارت&oldid=664509»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٥٢ی ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


Kurdipedia - جان دۆست\n👫 جان دۆست | Kategori: Kişiler | Başlık dili: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nجان دۆست رۆماننووس لەساڵی 1965 لە شاری کۆبانی لە خێزانێکی ئەدەب و هونەر دۆستدا لەدایکبووە، باوکی مەلا بووە فێری عەرەبی و وانەی قورئانی کردووە.\nجان دۆست چۆن بە دونیای ئەدەب ئاشنابوولە سەرەتادا؟\nبە شیعر دە ستت پێکرد وە دواتر بەرەو دونیای ڕۆمان چوویت بۆ تۆ کارێکی قورس نەبوو؟\nمن بە زوویی نەچومە لای رۆمان. لە سەرەتای ژیانم دا خەریکی شیعر بووم، پاشان دەستم بە وەرگێران و لێکۆلینە وە کرد. هەتا نە گەیشتمە تەمەنی چل ساڵی رۆمانم بڵاو نەکردەوە. راستە کارێکی قورس بوو. زەحمەتی زۆرم کێشا. بەڵام ئەمە خۆشترین زەحمەتکێشان بوو بە رای من.چونکە من وەکو کەسێکی ون بووم، مەست و سەرسام بووم، کاتی کە رۆمانم نووسی خۆمم بینی، هاتوومە تە سەر رێگای راست و دروست.\nرۆمانە کانت کارکردنە لە ناو مێژوودا ئایا سە خت نیە؟\nرۆشنبیر ئەگەر خۆ بە دەسەڵات نەبینێ رۆشنبیر نیە. مەبەستم ئەوە کە رۆشنبیری ئاستێکی گەورەی دەسەڵاتی ئەخلاقیە. رەقیب و چاودێری سیاسەتمەدارە. هەڵەیان قەبوول ناکا و ناتوانێ بێدەنگ بمینێ. بە تایبەتی کاتی کە دەسەڵات خەڵک لە کۆلان دە کوژێ و لە زیندانان ئەشکەنجەیان دەدات، زوڵمی ئاشکرا بکرێت. من رۆشنبیران بە دو بەش دەزانم: بەشێک چاوبەستراو ە، بەشێک دەنگ بەرز و سەرکێشە. لە مێژووی ئەدەبی کوردی دا سەیدای ئەحمەدی خانی نموونەی رۆشنبیری دژ بە دەسەڵات و دەنگبەرزە، هێچ زوڵمی میر و زوڵمی نەیارانی قەبوولی ناکات. نموونەی دووهەمین مەلای جزیریە، کە بە راست شاعیرێکی گەورەی هەمان سەردەمە. بەڵام بە ئەرکی رۆشنبیری رانە.نە بوو. هەر پەسنی میر دەدا و پێی دەگوت: هەر کەسی دژبەری جەنابت بێ دەبێ سەری بە شەمشێر بفرێنی!!! من لە رۆمانی میرنامە دا باسی ئەم مژارەم کردووە.\nمن هەر دەڵیم کە زمانی کوردی یەک نیە، گەلێک زمان هەیە، زمانی سۆرانسۆرانی (کورمانجیی ناوەراست) و زمانی کورمانج (کورمانجیی باکور) و زمانی زازاکی یان دملکی و هەر وەها.. ئەم دیاردە ئاسایی و لە نێو میللەتەکانی دیکەش هەیە. لە هۆلندا سێ زمان هەیە، زمانی فەرمی لە سویسراش، عەیب نیە ئەگەر کورد خاوەن سێ زمان بن. ستاندارکردنی کە جەنابت باسی دەکات، پرۆژە و پرۆسەسێکی دوور و درێژە بەر لە هەر شتێ بە هەوڵی دەسەڵاتێکی سەربەخۆیی مەرکەزیی دە کرێ. بەڵام لە کورمانجی باکور دا ئێستا هەوڵەکان ستانداردکردن بە پێش دا دەچن. ئێمە ئەتوانن بڵێن کە ئێستا زمانێکی کورمانجیی ستاندارد هەیە. بە داخەوە ئاگاداری زێدە دەربارەی پرۆژەی ستانداردکردنی سۆرانیم نیە. نازانم ئایا نووسەرانی کوردی سۆرانینووس لە سەقزسەقز و کەلارکەلار یەکن، لە سلێمانیسلێمانی هەر وەکو لە سنەسنە دەنووسن؟ داوای تێکەلکردنێش هەیە کە مومکنە لە داهاتوو دا بە ئەنجام بێ، هەر زاراوەیەک سوود لە زاراوی تر بستینێ. بە داخەوە کە ئێستا بالانس لە نێوان کورمانجی و سۆرانی دا زۆر کەمە، بەم هۆێە خەتەر زیاترە.\nڕایە ک هەیە دەڵی جان دۆست نوسەری حیزبیکی دیاری کراوە و بەرگری لە سیاسە تی لایەنێک دەکات؟\nمن بیستوومە.. بەلێ ڕایەکی هیچ راست نیە و زالمانەیە. من لایەنگری هیچ حیزبێکی سیاسی نیم. تێدەگەم کە مەبەستیان چیە. ئەوان فکر دەکەن کە من لایەنگرت پارتیم و سیاسەتی سەرۆکی هەرێم پەسەند دەکەم. هێچ راست نیە.. بە پێجە وانەوە من وتارم هەیە کە رەخنە لە شەخسی بەرێز مەسعود دەگرم. کاتی کە لە خۆپێشاندانی شاری سلێمانی لە مانگی شوباتی دو هەزار و یانزدە خەڵک کوژران من بە توندی رەخنە م گرد. وتار کە م بە زمانی عەرەبیە بە ڵام کەسانێک کە بە یەک چاو دەروان نایبینن. هەر وەها کاتی کە سەردەشتسەردەشت عوسمان تیرۆرکرا من کامپنێک لە نێوان نووسەران و رۆشنبیران دەستی پێکرد و ئیمزای نەرازیبوون کۆکردەوە و نزیک چل رۆشنبیر لە بن وتارێکی پرۆتەستۆیانە ئیمزاکردن. من دژی کوشتنی مرۆڤم. بەم هۆیە ئەگەر هێزێکی کوردی کەسانی کورد تیرۆر بکەن دەبێ بێدەنگ بم؟ من لە رۆمانی مژاباد دا رەخنەم هەتا لەکۆماری کوردستان گرتووە چونکە غەفوور مەحموودیان تێرۆر بوو. ئێستا پارتیێکی کورد دەسەڵاتی رۆژاوای کوردستانە. گوناهیان زۆرەدەبێ من بێدەنگ بم؟ من رەخنە لەوان دەگرم. ئەوان خەڵک دەکوژن، خوینی بێگوناهان ئەڕژێنن و منیش مورەکەب ئەڕێژم. ناوی بکوژان دەڵێم. ناوێکی تر نابێژم. مخابن رۆشنبیرانی باشووری کوردستان بە هەستی نەتەوی لە رەوشی رۆژاڤای کوردستان دەنێرن. خەلکی ئاسای ئەتوانن وا بن بەس بۆ رەوشنبیر وابن؟ لە شاری عاموودا شەش گەنجی کورد بە دەستی پەیەدە کوژران، هیچ رؤشنبیرێکی باشووری دەنگی نەکرد!. لە وێ و لە وێ مرۆڤ کوشتن، دەربەردەر کردن، خستنە زیندانان.. ئەگەر ئەم رۆشنبیران ئاگای لە رووداوەکان نەبێ نابێ واتاکە رووداوەکان نین یان ناراستن. من دەبینم، دەبیسم و رەخنە دەکەم. رەخنەکانی منی سیاسی فانتازی و خەیاڵ نین.\nدوبارە دەکەم، من لایەنگرێ هیچ حیزبێکی سیاسی نیم. تەحەددی ئەکەم یەک وتار، یەک رێز، یەک وشە مەدحێکم بۆ دەسەلاتانی کورد کردبێ بابیهێن. من دەزانم کە هێزێکی سیاسی هەیە رەشکردنی جان دۆست مەبەستیانە. حەوسەلەی وان رەخنە قەبوولناکات.\nدواین کارت ڕۆمانی کۆبانیە ناوەڕوکی رۆمانە کە چیە؟\nکۆبانی گەورەترین رۆمانی منە. مەبەستم لاپەرەکان زۆرن ناوەرۆکە ی بەرخۆدانی تێکۆشەرانی کوردە، ئاستی باڵای کە ژنی کوردە گەییشتوویە دەردەبڕێ، پەریشانی، سەختی، من دەبینم ئەمە لە رۆمان زیاتر داستانە. ئێستا بە فارسی و سۆرانی وەردە گێرێ. عەرەبیەکەی ئامادەیە و لە گەورەترین بڵاوکراوەکانی عەرەبی دەردەچێت. کورمانجێش نازانم کەی دەردەکەوێ. سوپاس بۆ ئارامیی و سەبری خوێنەر.\n(دیوانی جان)ی لە ئەستەمبول ودوبەی چاپ کرد.\n#سۆران | #سەقز | #کەلار | #سلێمانی | #سنە | #سەردەشت |\n1. 👁 ضد الاستبداد وذهنية التخوين\n1. 👁 سەبارەت بە زەنگەکانی ڕۆما\n2. 👁 كردستان في الخرائط القديمة\n1. 👁 الحديقة الناصرية في تاريخ و جغرافيا کردستان\n2. 👁 الدر الثمین في شرح مم و زین\n3. 👁 الكرد في معجم البلدان\n4. 👁 پاسە سەوزەکەی حەلەب\n5. 👁 دەستنووسی پیترسبۆرگ ژیانی ژابازیدی\n6. 👁 رسالة في عادات الأکراد وتقاليدهم\n7. 👁 زەنگەکانی ڕۆما\n8. 👁 سێ هەنگاو و سێدارەیەک\n9. 👁 سەربوردەی خەبات کێڵگەی مێڵەگورگانە\n10. 👁 شیعرگەلێک جەنگ لە باخەڵی شاعیرێکدا لە بیری چوون\n11. 👁 عەشیقی وەرگێر\n12. 👁 عەفرین ڕێڕەوی ئارام\n13. 👁 مژاباد\n14. 👁 مم و زين قصة حب من الادب الصوفي\n15. 👁 مهاباد وطن من ضباب\n16. 👁 ميرنامة الشاعر والأمير\n17. 👁 میرنامە\n➕ Bu başlık Hawrê Baxewan tarafından Mar 26 2013 8:24PM tarihinde kaydedildi\n✍ Bu başlık en son Ziryan Serçinarî tarafından Dec 12 2020 12:00PM tarihinde Düzenlendi\n👁 Bu başlık 13,046 defa görüntülendi\n📷 Resim tipi 1.0.1 55 KB Mar 26 2013 8:24PM System Administrator


پێشبڕکێی نێودەوڵەتیی بۆ ئاوازدانەر و ستراننووسە گەنجەکان له شاری كازان به‌ڕێوه‌ده‌چێت » DidiMn\nسەرەتا / موزیک/هەواڵ / پێشبڕکێی نێودەوڵەتیی بۆ ئاوازدانەر و ستراننووسە گەنجەکان له شاری كازان به‌ڕێوه‌ده‌چێت\nپڕۆگرامی میوانداریی ئەدەبی لە ئیسپانیا\nبانگهێشتنامه‌ی فێستیڤاڵی جیهانی ئه‌ده‌ب و موزیك له شاری ئۆدیساوه بۆ شاری سلێمانی\nیونێسكۆ هه‌لی پێشبڕكێی چیرۆك نووسین ڕاده‌گه‌یه‌نێت\nدیدی من – یونسكۆ\nکازان شاری میوزیکی یونسکۆ، پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتی بۆ ئاوازدانەر و ستراننووسە گەنجەکان ڕێکدەخات، کە بە ناوی سۆفیا گوبیدولینا ناونراوە.\nپێشبڕکێی نێودەوڵەتی بۆ ئاوازدانەر و ستراننوسە گەنجەکان کە لە شاری كازان دەستیپێکردوە، تایبەت کراوە بە نەوەدهەمین ساڵیادی گەورە ئاوازدانەری سەردەمی هاوچەرخ سۆفیا گوبیدولینا. ئەم پێشبڕکێیە کراوەیە بۆ ئاوازدانەران و ستراننووسانی سەرانسەری جیهان.\nپێشبڕکێکە کراوەیە بۆ ئاوازدانەری شارەزا و پرۆفیشناڵ، خوێندکاران و دەرچووانی بەشی ئاوازدانان، بە مەرجێک تەمەنیان لە نێوان ١٩ بۆ ٣٨ ساڵان بێت، وە هەروەها ستراننووسان و نووسەرانی بابەتی ڕۆمانسی لە هەر وڵاتێکی جیهان بن. بەشداربووان دەتوانن بەرهەمەکانیان بە زمانی ڕوسی یان ئینگلیزی بنوسن.\nدوا بەروار بۆ ناردنی بەرهەمەکان: ٢٠/١١/٢٠٢٠\nئەو بەرهەمانەی بەشداری ئەم پێشبڕکێیه‌یان پێدەکرێت نابێت پێشتر لەسەر شانۆ پێشکەش کرابن، دەبێت پێشتر بڵاو نەکرابێتنەوە و نابێت لە پێشبڕکێی دیکەدا خەڵات کرابن. بەشداربوان دەبێت مافی بەرهەمەکانیان بدەن بە ڕێکخەرانی پێشبڕکێکە: مافی پێشکەش کردنی بەرهەمەکان، مافی تۆمار کردنی بەرهەمەکان، مافی بەکارهێنانی بەرهەمەکان بۆ ناساندنی پێشبڕکێکە لەسەر ئینتەرنێت و میدیا جۆراوجۆرەکان.\nبراوەکانی ئەم پێشبڕکێیە بڕوانامەی دبلۆمی پلە یەک، دوو هه‌روه‌ها سێیان پێدەبەخشرێت لەگەڵ داهاتی دارایی بۆ هەر پاڵاوتنێک.\nبراوەی یەکەمی هەمو پاڵاوتنەکان بانگهێشت دەکرێت بۆ ئەکادیمیای جیهانی بۆ ئاوازدانەرە گەنجەکان لە مانگی ٩ی ساڵی ٢٠٢١ لە شاری چێکۆڤسکی.\nلە ڕێگەی ئەم لینکەی خوارەوە دەتوانیت هەموو زانیارییەکانت دەست بکەوێت و فۆڕمه‌كه پڕبكه‌یته‌وه بۆ به‌شداریكردن:\ncity of literatire, Slemani city of literature, UNESCO,


بەوێنە، ڕاپۆرتی چالاكی ناوەند مانگی 10/2020\nلەپاش ماوەیەك ڕاوەستان لە ئەنجامدانی چالاكی مەیدانی بەهۆی پابەندبوونی هەمووان بەڕێكارەكانی خۆپارێزی لەدژی ڤایرۆسی كۆرۆنا، جارێكی تر بۆردی پەیوەندییەكانی "ناوەندی چاوی كورد" یش، دەستی بەچالاكییەكانی خۆی كردەوە. بەهیواین هەموو لایەك پارێزراوبن و كوردستان بە كەمترین زیان لەم قەیرانە جیهانییە تێپەڕێنێت.\nدۆسیە: دیدارەکانی ناوەند\n1-ڕۆژی 1/10/2020 لەسەر بانگهێشتی فەرمی "تۆڕی ڕێكخراوەكانی سلێمانی" بەشداریكردن لە سیمینارێكی بەرفراوان لەهۆڵی"ئازادی" هۆڵی چالاكییەكانی "حیزبی شیوعی كوردستان" لەژێر ناوی" فشارە مەدەنییەكان، لەنێوان ئاسۆی گەیشتن بە ئامانجە ڕەواكان و، ئاستەنگەكانی بەردەمیان".\n2-ڕۆژی 2/10/2020 بۆردی ئەكادیمی ناوەندی چاوی كورد، بەهاوكاری چەندین مامۆستای تایبەتمەندی زانكۆكانی"سلێمانی، دهۆك، كەركوك" كوراسەیەكی تایبەتی بەناوی " كورد لەسەردەمی كازمیدا" چاپ و بڵاوكردەوە.\n3-ڕۆژی 3/10/2020 ستافی ناوەندی چاوی كورد سەردانی (مەلابەختیار" سەرپەرشتیاری گشتی "پلاتفۆرمی دابڕان) ی كرد. لەسەردانەكەدا بەوردی تیشك خرایە سەر بارودۆخی ڕۆشنبیری ئەم قۆناغەی كۆمەڵگای كوردی و، ڕێگەچارەی تیۆری كێشە ستراكچەرییەكانی كۆمەڵگە باسیان لێوەكرا.\nهاوكات، بڕیار لە هەماهەنگی نێوان "چاوی كورد" و هەرسێ دەزگای ڕۆشنگەری "ناوەندی ڕۆشنگەری چاودێر، پلاتفۆرمی دابڕان، بنکەی ئەدەبی گەلاوێژ" درا، كەلەماوەی نزیكی ئایندەدا بكرێتە بەرنامەی كاری هاوبەش.\n4-ڕۆژی 7/10/2020 لەهۆڵی سیمینارەكانی ئوتیل "ڕامادا" لەشاری سلێمانی، بۆردی ئەكادیمی ناوەندی چاوی كورد، گفتوگۆیەكی فراوانی سازكرد سەبارەت بە "دۆخی عێراق، فشارەكانی سەركازمی و كاریگەرییەكانی لەسەر هەرێمی كوردستان" ئەم سیمینارە بە بەشداری ژمارەیەكی زۆر لە سیاسەتمەدار و بەرپرسان و ئەكادیمیستەكانی كوردستان بەڕێوەچوو.\nهاوكات ناوەندی چاوی كورد كوراسەی "كورد لەسەردەمی كازمیدا" كەبەهەردوو زمانی "كوردی، عەرەبی" ئامادەو چاپكراوە، بەسەر ئامادەبوواندا دابەشكرد.\n5-ڕۆژی 15/10/2020 لەدرێژەی سەردانەكانی ڕۆشنبیران و نوسەران بۆ ئۆفیسی چاوی كورد، پێشوازی كردن لە " قوتەیبە فازل، هەمزە ڕەنجدەر" كەبەمەبەستی پشتیوانی كردن لەبەرنامە ڕۆشنبیرییەكان و بەشداریكردن لەچالاكییەكانی چاوی كورد، سەردانی ئۆفیسی چاوی كوردیان كرد.\n6-ڕۆژی 24/10/2020 لەسەر بانگهێشتی فەرمی، بەشداری بۆردی پەیوەندییەكانی ناوەندی چاوی كورد، لە مەراسیمی ناساندنی كتێبەكانی " ڕێبوار سیوەیلی" كەلە لایەن ڕێكخراوی "كوردستان دیالۆگ"ەوە سازكرابوو.\n7-ڕۆژی 25/10/2020 بۆردی پەیوەندییەكانی ناوەندی چاوی كورد، ژمارەیەك لە ڕوونووسی كوراسەی " كورد لەسەردەمی كازمیدا" دابەشی سەر ئۆرگانە سیاسییەكان كرد لە هەولێر و سلێمانی.\n8- ڕۆژی 27/10/2020 لەسەر داواكاری و بانگهێشتی فەرمی "بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی لقی 4ی پارتی دیموكراتی كوردستان" ناوەندی چاوی كورد سیمینارێكی سەبارەت بە " گرفت و دەرفەتەكان لەسەردەمی كازمیدا" سازكرد.\n9-ڕۆژی 27/10/2020 ژمارەیەك لەنوسەران و ڕۆشنبیران سەردانی ئۆفیسی سەرەكی ناوەندی چاوی كوردستان كرد.\n10-ڕۆژی 28/10/2020 بەمەبەستی هەماهەنگی نێوان چاوی كورد و نوسینگەی سلێمانی پەرلەمانی عێراق، لەگەیاندنی كوراسەی "كورد لەسەردەمی كازمیدا" بە فراكسیۆنەكانی پەرلەمانی عێراق، ناوەندی چاوی كورد و ستافی نوسینگەی سلێمانی پەرلەمانی عێراق بەڕەچاوكردنی ڕێكارە تەندروستییەكان كۆبوونەوە.\n11-بەشداری ئەندامانی بۆردی ئەكادیمی ناوەندی چاوی كورد لە ژمارەیەك بەرنامە و دیبەیتی تەلەفزیۆنی لەكەناڵە ئاسمانییەكانی كوردستان.