https://1baiser.com سینه‌ماخانه‌ی بێ سینه‌ما |\nHome گشتی فەرهەنگ سینه‌ماخانه‌ی بێ سینه‌ما\non: شوبات 27, 2019 In: فەرهەنگNo Comments\nله کۆتاییه‌کانی سه‌ده‌ی نۆزده‌یه‌مدا، وه‌ک نوێترین فۆڕمی هونه‌ریی دونیا، سینه‌ما ده‌رکه‌وت. کاریگه‌ریی و به جیهانییبوونی هه‌ر زوو بڵاو بووه‌وه. ئه‌م فۆڕمه نوێیه‌ی هونه‌ر، شانبه‌شانی پێشکه‌وتنه ته‌کنه‌لۆژییه‌کان، ئه‌میش پێشکه‌وت. به‌ڵام سینه‌مای کوردی هێشتا لاوازه.\nله دیمه‌نێکی فیلمی سینه‌ما پارادیزۆ، که فیلمێکی ئیتاڵییه، کاتێک سینه‌ما-له‌به‌ر-دڵانه‌که‌ی خه‌ڵکیی ته‌خت ده‌کرێت و ده‌کرێته پارکی وه‌ستاندنی ئۆتۆمبێل، یه‌کێک له کاره‌کته‌ره‌کان ده‌ڵێت؛ ئیتر هه‌موان له ماڵه‌وه ته‌له‌فزیۆن و ڤیدیۆ سیدییان هه‌یه. ئه‌مه وه‌ک ئاماژه‌یه‌ک بۆ لاوازبوونی ڕۆڵی سینه‌ماخانه‌کان، هه‌روه‌ها ئومێدێکیش بۆ گه‌شه و گه‌وره‌بوونی سینه‌ما، کاتێک ده‌چێته هه‌موو ماڵه‌کانه‌وه.\nله دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه و به تایبه‌ت له کۆتایی نه‌وه‌ده‌کاندا، به هه‌وڵی بچووک و تا ڕاده‌یه‌کیش زۆرله‌خۆکردن بۆ درووستکردنی، فیلم درووست کرا. ئه‌و کات له سلێمانی سینه‌ما دڵشاد، سینه‌ما سیروان، سینه‌ما ڕه‌شید هه‌بوون، که وه‌ک ڕووداوی فیلمه‌که‌ی سینه‌ما پارادیزۆ، ئه‌وانیش کران به شوێنی بازرگانیی و ئیتر تا ئه‌م دواییانه سینه‌ماخانه له سلێمانیدا وه‌ک کانییه‌کی وشک، ته‌نیا شوێنه‌واری مابووه‌وه. ئه‌میش بێگومان له دوای 2003ـەوە و له‌گه‌ڵ ده‌رکه‌وتنی ڤیدیۆ سیدیدا ده‌رکه‌وت. ئه‌وه‌تا سینه‌مای دونیا و ئه‌مه‌ش سینه‌مای کوردی. ئه‌وه‌ی خاڵی جیاکه‌ره‌وه‌یه، ئه‌وان سینه‌مایان هه‌یه و ئێمه سینه‌ماخانه بۆ په‌خشکردنی سینه‌مای ئه‌وان.\nبۆچی له سینه‌مای کوردیدا، هێشتا تاکوته‌را فیلمی باش یان که‌مێک جێی ئومێد بوونی هه‌یه؟ هه‌ڵبه‌ته به له‌به‌رچاوگرتنی سینه‌مای ئاستبه‌رزی وه‌ک به‌همه‌ن و جه‌میل و یه‌ک-دوو سینه‌ماکار و ده‌رهێنه‌ری دیکه. بێگومان به‌شێکی زۆری هۆکاری به-که‌لتوور-نه‌بوونی سینه‌مایه له ژینگه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌که‌دا، لاوازیی ئاستی به‌شێکی بینه‌ری کورده، نه‌بوونی ئه‌کادیمیایه‌کی ڕێزلێگیراوه بۆ پێگه‌یاندنی سینه‌ماکاران.\nسرووشت و ده‌روونی ئینسانی کورد نه‌وه به نه‌وه، له گۆڕانێکی به‌رده‌وام پێچه‌وانه‌دایه، خه‌ڵکی ئه‌م شارانه‌ی ئێمه، هه‌میشه سه‌رقاڵن به درووستکردنی بازنه‌ی کاتییه‌وه، بازنه‌کان هه‌ر سه‌رده‌مه و به ده‌وری لۆگۆیه‌کدا ده‌خولێنه‌وه. ڕۆژانێک په‌یوه‌ست به‌م ڕایه، ته‌نانه‌ت وای لێ هاتبوو به کامێرای مۆبایلی ئاسایی، فیلم درووست ده‌کرا. خه‌ڵکی ئێمه خه‌ریک بوو ڕا ده‌هاتن، پاره‌یان ده‌دا به سیدی و سه‌یری فیلمیان ده‌کرد. ئه‌مه خاڵی وه‌رچه‌رخان نه‌بوو، چونکه هه‌م بازرگانییه‌ک بوو به کاڵای ستۆکه‌وه، هه‌م بینه‌ریش ئه‌و ئالووده‌بووه نه‌بوو، که دوای بینینی ئه‌م فیلمانه ببێته عاشقی سینه‌ما و به‌رده‌وام بێت. له دوای 2003 تا کۆتایی 2010یش، ده‌یان مرۆڤی ئاسایی ئه‌م نیشتیمانه‌ی ئێمه، بوونه ئه‌کته‌ری کۆمیدیا، که هه‌ر ڕه‌خنه‌گرێکی بێگانه، بێگومان ئه‌م فیلمانه‌ی ببینیایه، ده‌گریا بۆ ئه‌م کۆمیدیایه. ئێستا ئه‌وه‌یشمان نییه.\nئێستا، عاشقانی فیلم و هونه‌ری سینه‌ما، ئالووده‌بووانی ئێمه له‌م فۆڕمه‌ی هونه‌ر، بێگومان به تاسه‌وه به دیار خه‌ڵاته‌کانی بۆ نموونه ئۆسکار و کان و گۆڵدن گڵۆبزه‌وه داده‌نیشن، به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست به‌و بۆشایییه بکه‌ن که له سینه‌مای نیشتیمانه‌که‌یاندا بوونی هه‌یه. به بێ ئه‌وه‌ی له‌بیری ئه‌وه‌دا بن که ده‌کرێت تا کوێ چاوه‌ڕێ بکه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی هیچ نه‌بێت وه‌ک سینه‌مای ئێرانی دراوسێمان، لانی که‌م دوو ساڵ جارێک ئاماده‌ییمان له جیهانی سینه‌مادا له جیهان و فێستیڤاڵه نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا هه‌بێت.\nئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ن، زۆربه‌ی سینه‌ماکارانی ئێمه، ئێستا کاسب و بێژه‌ر و لێشیان ده‌ناسم، شۆفێری ته‌کسیین؛ چونکه ئیتر ئێمه به یه‌ک دونیا هۆکاره‌وه، ده‌رکه‌ی ئه‌م فۆڕمه‌ی هونه‌رمان له‌سه‌ر خۆمان داخستووه. هه‌وڵی تاکه‌که‌سی ده‌ده‌ن و گڕوپف! پشتگیری لاواز ده‌که‌ن و له‌وسه‌ره‌وه، وه‌سڵی نانخواردن به بێ فیلمی باش ده‌هێننه‌وه. سینه‌مای ئێمه به یه‌کجاری نه‌مردووه، به‌ڵام ئه‌و لاشه بۆگه‌نه‌یه، که تینویه‌تی و نابوژێندرێته‌وه، هیچ که‌س ئاماده نییه، قومێک ئاوی بداتێ. ئه‌م کیسه‌ڵی هونه‌ره، که‌وتووه‌ته سه‌رپشت و که‌سێک شه‌قێکیشی تێ هه‌ڵنادات.\nئامارى دانیشتووانى هەرێم لە بەغدا کورتى هێناوە


دەسەڵات لە سێبەری حەساردا\nڕاڤەی ڕۆمانی (حەسار و سەگەکانی باوکم)ی شێرزاد حەسەن\nن: ڕەزا خەندان\nو: مەریوان هەڵەبجەیی\nڕەزا خەندان، ڕەخنەگری گەورە و دیاری ئێرانی و خاوەن زیاتر لە سی کتێب لە بواری ڕەخنە و لێکۆڵینەوەدا، لە بوارەکانی، ڕەخنەی چیرۆک و ڕۆمان و لێکۆڵینەوە لە ئەفسانەدا، دەیان وتار و لێکۆڵینەوەی بڵاو کردووەتەوە و زیاتر لە سی ساڵە دەنووسێت و کار دەکات و ماوەی هەژدە ساڵ دەبێت بەوردی چاودێریی ئەو بەرهەمانە دەکات، کە لە ئەدەبیاتی کوردییەوە وەردەگێڕدرێنە سەر ئەدەبیاتی فارسی. لە شارەکانی تاران و کرماشان و کەرەج و چەندین شاری تر کۆڕی ڕەخنە و لێکۆڵینەوە لەبارەی ئەدەبیاتی کوردی و بەتایبەت بەرهەمەکانی بەختیار عەلی و شێرزاد حەسەن بەڕێوە بردووە و وتار و بابەتی لەبارەیانەوە نووسیوە و وەک ئەدەبیاتی گرنگ و بەتوانا و جێگای شایستە ناوی بردوون. ڕەزا خەندان، ماوەی چەند ساڵێکە سەرۆکی ناوەندی نووسەرانی ئێرانە. وتاری (دەسەڵات لە سێبەری حەساردا)، یەکێکە لە وتارەکانی دەربارەی ڕۆمانی (حەسار و سەگەکانی باوکم)ی نووسەری کورد شێرزاد حەسەن.\nکتێبی حەسار و سەگەکانی باوکم، لە نووسینی شێرزاد حەسەن، یەکەم جار ساڵی ٢٠٠٤ بە وەرگێڕانی مەریوان هەڵەبجەیی، لە لایەن خانەی چاپ و بڵاوکردنەوەی (چەشمە)وە، کە دیارترین و بەناوبانگترین خانەی چاپ و بڵاوکردنەوەیە لە ئێراندا، چاپ کرا و لە لایەن خوێنەرانی ئێرانەوە پێشوازییەکی زۆری لێ کرا و لە ماوەیەکی زۆر کەمدا چوار جار چاپ کرایەوە و چاپی پێنجەمی قەدەغە کرا و لە کتیبخانەکاندا کۆ کرایەوە. ئەم ڕۆمانە لەپێش چاپبوونییەوە، وەک زۆر کتێبی تر لە ئێراندا لە چەقۆی سانسۆر پارێزراو نەبوو و پێش چاپبوونی بە سانسۆرەوە زیاتر لە پێنچ ساڵ چاوەڕانی مۆڵەتی چاپی کردووە. وەزارەتی کولتووری دەوڵەتی ڕیفۆرمخواز (ئەگەر بە دروستی لە یادم مابێت) شازدە جێگای لە ڕۆمانەکە سانسۆر کردبوو و داوای دەستکاری و گۆڕانکاریی لە هەندێ شوێندا کردبوو، تا پاشان ڕازی بێت بە چاپ و بڵاوکردنەوەی، پاشان مافی چاپی لێ سەندرایەوە و پاش قەدەغەبوونی، چەندین جار بە شێوەی قاچاغ چاپ کرایەوە. ئێستا سێزدە ساڵ بەسەر ئەو ڕۆژگارەدا تێدەپەڕێت، بەڵام تازە و لەم ڕۆژانەدا، ئەو کتێبە لە فەزای بەرتەسکی قەدەغەبوون ڕزگاری بووە. بەو مەرجەی لە چاپە نوێیەکەدا نە نووسرێت چاپی شەشەم و بنووسرێت چاپی یەکەم و وەک کتێبێک کە یەکەم جارە و تازە دێتە نێو کتێبخانەی فارسییەوە! هەروەها سانسۆرێکی زۆر کراوە! پاشان مۆڵەتی چاپی نوێی دراوە! چونکە لە ڕابردوودا سکاڵای لایەنە توندڕەوە نیزامی و ئایینییەکانی ئێرانی لەسەر بووە و کۆ کراوەتەوە. وەک زۆری بەرهەمی تر، ئێستا لە فەرمانگەی سانسۆر زیاتر لە پەنجا جێگای ڕۆمانەکە لە وشەوە تا دێڕ، ئەگەر دەستکاری بکرێن، ئەوا مۆڵەت دەدەن چاپەکانی بەشێوەی یاسایی بڵاو بێتەوە، ئەم ڕوونکردنەوەیە لەو ڕووەوە بە پێویست دەزانم، کە بزانین خوێنەرانی فارسزمان لە ئێرانی ئەو کاتەدا، ئاشنایەتییەکی ئەوتۆیان لەگەڵ کەسێک بە ناوی (شێرزاد حەسەن)ی نووسەری حەسار و سەگەکانی باوکمدا نەبوو (یان ڕەنگە بە هیچ شێوەیەک نەیانناسیبێ) پێشوازییان لە کتێبەکە کرد، بۆچی؟ وەڵام، یان بەشێک لە وەڵامەکە ئەوەیە، کە کەشێکی تا ڕادەیەک هاوبەشیان لەنێوان خود و جیهانی ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکمدا هەست پێ دەکرد، دەڵێم تا ڕادەیەک هاوبەش چونکە جیهانی ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکم زۆر نەریتییە و نامۆدێرنە و خوێنەری ئێرانی لە ڕاستیدا چەندین ساڵە لەو کەشە دوور کەوتوونەتەوە، بەڵام ئەوەی جێگای ئاماژە پێکردنە ئەوەیە، کە لەگەڵ ئەو دوورییەشدا، هێشتا بەتەواوەتی لەو ڕەگەز و تابۆیانە دەرنەچووە، ویستی تابۆشکاندن و ڕەخنەگرتن لە ڕەگەزەکانی جیهانی نەریتی، هۆکارێکی ترە بۆ ئەو پێشوازییە زۆرەی خوێنەری ئێرانی (هەروەها ترس سەرنجڕاکێشی جوانیناسی هەیە!) لەو ڕۆمانە کرا و لە لایەن خوێنەرانی ئێرانییەوە و بەتایبەت بۆ بابەتە سێکسییەکان، کە دووان لەبارەیانەوە لە جیهانی ڕاستەقینەی خوێنەرانی ئێرانیدا سزای یاساییان لەسەرە، جەسارەتی شێرزاد حەسەن لە دەربڕینی بابەتە سەرنجڕاکێشاکان و هەوڵ و کۆششی سێکسییانەی کارەکتەرەکانی ناو ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکم، تابۆ شکێنانەیە، بەڵام لە کۆمەڵگەی ئێرانیدا یاساشکێنانەشە، ئەمەش وا دەکات ئەو خوێنەرانە جۆش و خرۆشێکی زیاتریان بۆی هەبێت. دیارە دەبێت سەرنجڕاکێشیی قەڵەمی نووسەرەکەش بە گرنگییەوە لەبەرچاو بگیرێت. ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکم، چیرۆک یان ڕوداوێکی سادەی هەیە. خێزانێك بێزار بوون لە توندوتیژی و ستەمی باوک و کوڕی گەورەی خێزانەکە، لە دەست تێکەڵکردنێکدا لەگەڵ گەنجترین ژنی باوکیدا، کە عەشقێکی شاراوەشی هەیە بۆی، باوکی دەکوژێت. لەم جۆرە چیرۆک و ڕووداوانەمان زۆر بیستووە یان خوێندووەتەوە. نووسەریش لە هەمان چەند لاپەڕەی سەرەتادا چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە و لەم ڕێگایەوە نیشانی دەدات، کە چیرۆکی ڕۆمانەکە زۆریش گرنگ نییە، بەڵکوو چۆنیەتیی دروستبوون و گێڕانەوەکەیەتی کە گرنگە. کاڵکردنەوەی چیرۆک یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی چیرۆکی مۆدێرن. لە بنەمادا جۆری ڕەفتاری نووسەر لەگەڵ ڕەگەزەکانی چیرۆک و ڕۆماندا و بەتایبەت چیرۆکی ناو ڕۆمان و شێواز و جۆری ڕۆمانەکە، دیاری دەکات. لە چیرۆکنووسینی کلاسیکدا و شێوازی ڕیالیزمی کۆندا، چیرۆک یان بابەت ڕۆڵێکی گرنگیان هەیە لەناو ڕۆماندا. تا ڕادەیەک هەموو ڕەگەزەکانی تری چیرۆک لە خزمەتی پەروەردەکردن و گەشەی بابەتیی چیرۆکەکەدان. لە چیرۆکنووسینی مۆدێرندا، بابەتی چیرۆکەکە بایەخێکی تایبەتی و ئەوتۆی نییە و ڕەگەزێکە لەپاڵ ڕەگەزەکانی تری چێرۆکدا. لە ڕاستیدا چیرۆکنووسین لە قوتابخانە و قۆناغە جۆراوجۆرەکاندا، یان بەدوای (چیی بووە؟) یان (چۆن بووە و چی ڕووی داوە؟)دان. چیرۆکنووسینی مۆدێرن بە کاڵکردنەوە و کەمکردنەوەی ڕەگەزی چیرۆک و دانانی لەپاڵ ڕەگەزەکانی تردا لە (چیی بووە؟) تێدەپەڕێت و کار لەسەر (چۆن بووە) دەکات. چیرۆکنووسینی پۆست مۆدێرن هەوڵ دەدات، بە هیچ شێوەیەک چیرۆکێکی نەبێت، چیرۆکەکەی بەبێ ڕووداو دەبێت.\nلە ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکمدا، چیرۆکی ڕووداوەکە لە سەرەتادا و لە زمانی گێڕەرەوەوە دەگێڕێتەوە. خوێنەر هەر لە سەرەتاوە پەی بە ڕووداوەکان دەبات، بەڵام ئەو شتەی ڕایدەکێشێت بۆ ئەوەی درێژە بە خوێندنەوەی بدات، چۆنیەتیی ڕووداوەکەیە. ئەو جیهانەی لە حەسار و سەگەکانی باوکمدا وێنا کراوە، زۆر نەریتی و سروشتی و نامۆدێرنە. هیچ نیشانەیەکی تێدا نییە کە پەیوەندیی بە جیهانی مۆدێرنەوە هەبێت. نە ئۆتۆمۆبێل، نە شەقام، نە ئامرازی پیشەسازی و نە هیچ کاڵا و شتێك، کە پەیوەندیی بە مۆدێرنیزمەوە هەبێت، بەرچاو ناکەوێت. ژیانی خێزان لە حەسارێکدا، کە دروستکراوی باوکە و بە شێوەیەکی بەدەوییانە دەڕوات بەڕێوە و مرۆڤەکان پەیوەندییەکی ئاساییان بەیەکەوە هەیە. ئەوان ئەندامی خێزانێکن، کە لەژێر دەسەڵات و سەرپەرشتیی باوکدا ڕۆژگار بەسەر دەبەن. باوک بە دەسەڵاتێکی ڕەهاوە حوکمڕانی دەکات و کەس توانای ڕووبەڕووبوونەوەی ئەوی نییە. ئەوە، ئەو باوکەیە کە بەش و شێوازی ژیان بۆ تاکەکانی تری ژێر دەسەڵاتی دیاری دەکات و کەس نابێت ناڕەزاییەتی بەرامبەر بەو بەشەی کە بۆی دیاری کراوە، دەرببڕێت:\n(هەر هەموومان لە سپێدەی سەحەرەوە تا شەوخەوتنان نەدەسرەوتین. خوشکێکم لە بەیانییەوە تا ئێوارە جلەکانی پینە دەکرد. ئەمی تریان مانگای دەدۆشی، ئەوی دیکەیان بزن و یەکێکیان مەڕ و ئەوی دیکەیان ڕەفتەی دەچنی و یەکێکی دیکەیان کڵاوی دەدوری و ئەویان مەشکەی دەژەند و ئەوی تریان تەشی دەڕست. ئەمیان ئاوی لە بیرەکە هەڵدەهێنجا و دۆلکەکەی قڵپ دەکردەوە نێو پەقرەجاکان و ئەویان گەسکی لە ژوورەکان دەدا، ئەمیان پەنجەکانی توانەوە، ئەوەندەی دەرپێیەکانی بۆ بشوات و یەکێکی دیکە پیازی پاک دەکردەوە و ئەوی تریان سەوزەی بژار دەکرد و ئەویان ڕۆنی دەقرچاندەوە، ئەویان کۆترەکانی دان دەدا و ئەمیان گیای بۆ کەروێشکەکان ڕۆ دەکرد. ئەویان دەرگای حەساری لە مەڕ و و بزن و ڕەشەوڵاخەکان دەکردەوە و ئەمیان قەفەزی بولبول و کولانەی سەگەکانی لە ڕیقنە و گوو پاک دەکردەوە، بەیانییان زوو...هەر هەموو خزمەتکار و گزیر و کارەکەرەکان لەبەردەمیدا ڕیز دەبووین. ئەو خزمەتکارانەی یان خەسیو یان نێرەمووک بوون. ڕێك سەیری پنتێکمان دەکرد لە ئاسۆ و چاومان نەدەترووکاند، بەرلەوەی گزنگ بدا، دەستی دەگەیاندە قامچی و گۆچانەکەی بە دەستی ڕاستی قامچی و بە چەپ کامەی گۆچانەکەی دەگرت و خۆی بەسەردا دەدا...)، (ل ٥١-٥٢)، گێڕەرەوە بەدرێژایی ڕۆمانەکە، چەندین جار باس لە چەوساندنەوەی ئابووریی ژنان و منداڵەکان لە لایەن باوکەکەوە دەکات، بەڵام ئەوەی بووەتە هۆی ڕق و بێزاریی ئەوان لە باوکیان، ئەم جۆرە ستەمانە نییە، ئەوەی وا دەکات لە ئەوان تا مەرگی باوکیان بوێت، بێبەشبوونیانە لە سێکس:\n(چی لەو خوشکە قەیرانەم بکەم، کە تا ئەو شەوە بۆنی پیاویان نەکردبوو، لە حەیبەتا دەچوونە گژ ئەسپەکانی باوکم، نێری و کەڵەکێوییەکانی ئەو نێرە پشیلانەیان بەدزییەوە ڕاو دەکرد، کە باوکە بۆ ڕاوەمشک حەساری لێ پڕ کردبوون. نەگبەت بوون ئەو خوشکانەم) (ل٤١).\nلە جێگەیەکی تردا گێڕەرەوە لە زمانی براکانییەوە دەڵێت:\n(... تاکەی ئێمە ئەسیر بکات، تا کەی شەوانە بەدزییەوە بچێتە گژ ماکەر و ئەسپەکانی؟) (ل ٤٧).\nپاڵنەری سێکسیی کارەکتەرەکانی ڕۆمانەکە و بێبەشبوونیان لە سێکس لە حەساردا، هێندە زۆر و بەهێزە، کە خەونی مرۆڤەکانیشی داگیر کردووە:\n(... شەوەهای شەو لەتاو هاوار و زریکە و ڕاوەی ناوەختی ئەوان خەویان لە چاوانم دەزڕاند...ناوی ئەو پیاوانەیان بە زماندا دەهێنا، کە دەکەوتنە نێو تەڵەی خەونەکانیانەوە.بە پەلەپڕوزێ دەرباز دەبوون، شەوەهای شەو دەکەوتنە دوای ئەو تارماییانە. نێوتەوێڵیان بە دەرگاو پەنجەرە و دیواردا دەکێشا، کە بەیانییان لە خەو ڕادەبوون و نەیاندەزانی ئەو خوێنە مەیوەی بەلاجانگیانەوەیە چییە....) (ل٥٢).\nداڕشتن و دروستکردنی کەسێتی لە ڕۆمانەکاندا بە شێوازی جۆراوجۆر ئەنجام دەدرێت و پشت ئەستوورە بە فەلسەفەیەکی تایبەتەوە. لە ڕۆمان نووسینی کلاسیکدا، کارەکتەر خاوەنی تاکگەرایی نییە و ئەوەی ڕەفتاری کەسێتییەکەی دیاری دەکات (کۆمەڵە). لە ڕۆمان نووسینی ڕۆمانتیکدا کەسایەتیی خاوەن (من)ە، بەڵام (من) لە ڕەهەندی سۆزداری و حەز و ئارەزووەکانی دڵەوە دروست دەبێت. لە شێوازی ڕیاڵیستیدا (واقیعیەت) بنەمای بنیاتی و کەسێتی دروست دەکات و لە شێوازی مۆدێرنیستیشدا کەسێتی بوونەوەرێکی تەنیایە لە جیهانێکی پەرێشاندا و بوونێکی زەینیی هەیە و لە گۆشەنیگای ڕەنگدانەوەی جیهانی دەرەوەیە، کە لە زەینیدا پێکهاتەی چیرۆک لەخۆ دەگرێت. پێشتر نووسیم، ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکم ڕۆمانێکی مۆدێرنە، کەسێتیی سەرەکیی ڕۆمانەکە کە خۆیشی گێڕەرەوەیە، لەناو کۆمەڵێکی نامۆ و جیهانێکی خراپدا کەسێکی تەنیایە. کۆی ڕۆمانەکە لە زەینی ئەوەوە دەگێڕدرێتەوە. دیارە گێڕانەوەکەی ئەو دەربڕ و نیشاندەری دیدگا و فەلسەفەیەکی تایبەتە. ڕەفتارەکانی کەسایەتییەکانی ڕۆمانەکە لەسەر بنەمای ئەم دیدگایانە و تێگەیشتنێکی تایبەت دەربارەی مرۆڤ بنیات نراون. هەموویان حەز و ئارەزوو و دڵەڕاوکێی سێکسییان هەیە، ڕەفتارەکان و پەیڤەکانیان لەبارەی بێبەش بوونیانەوەیە لە سێکس. لەتاو پێویستبوونێکی زۆر بە سێکس، کە لەلایەن باوکەوە سەرکوت کراوە، هاواریان لێ هەستاوە و گرنگترین کرداری ناو ڕۆمانەکە، واتە کوشتنی باوک، بەهۆی ئەوەوەیە، کە ڕێگرە لەسەر ڕێگای پێداویستییەکانی و دەیەوێت ئەو بەربەست و ڕێگرە لابەرێت. دەستەواژەی (گرێی ئۆدیب)مان زۆر بیستووە و خوێندووەتەوە. لە دەروونشیکاریی فرۆیدیدا کوڕی منداڵ دەیەوێت بگات بە عیشقی دایک. لەم ڕێگایەشدا باوک بە ڕکابەری خۆی دەزانێت. لەناوبردنی باوک و گەیشتن بە دایک خەونی ئەوە. گێڕەرەوەی ڕۆمانی حەسار و سەگەکانی باوکم، چەندین جار ژنە جۆراوجۆرەکانی باوکی بە (دایک)ە، بانگ دەکات. کەواتە (رابی)ش، کە گەنجترین هاوسەری باوکێتی، بە (دایک)ی دادەنرێت. ئەو عاشقی (رابی)یە و واتەی عاشقی دایکی خۆیەتی و بۆ گەیشتن بە ئەو، باوکی دەکوژێت. ئەم پەیوەندییە لەسەر بنەمای نموونەی (گرێی ئۆدیب) بنیات نراوە و کاری لەسەر کراوە. هەروەها ڕەفتارەکانی تری کەسێتییەکانی ڕۆمانەکە، نموونەیەکی فرۆیدین. کەسایەتیی بەرامبەر بە گێڕەرەوە (پیاوە گۆڕهەڵکەنەکەیە) کە کار و کردارەکانی بەتەواوەتی سێکسییە:\n(زێوانێکی شەل و شەهوەتبازیش بوو بە یەکەمین عاشق و دڵداری خوشکە دڵ شکاوەکانم. نامەردانە گەڕا و بازاڕیی لە هەموویان ورد دەبووەوە و قاچێکی بەدوای خۆیدا ڕادەکێشا و بەر و پشت تێیان ڕادەما، نوقورچی لە ڕوومەت و لە کوڵمی یەکە بە یەکیان گیر دەکرد، تا بزانێ هی کامەیان پتر خوێنی تێ دەزێ، چنگی لە ڕانی زۆریان گیر کرد، تا بزانێ هی کامەیان تورتە و هی کامەشیان لەرپە و داکەوتووە...) (ل٤١).\nشەهوەتی سێکسیی (گۆڕهەڵکەن) نمرەی ئاسایی مرۆیی زیندووی تێپەڕاندووە و جیهانی مردووەکانیشی گرتووەتەوە..\n(من دەمدی.... ئەو شەلە شەهوەت بازەم دەدی، کە کچە تازە مردووەکانی لە گۆڕ دەردەهێنا... بۆنی دەکردن...وەک ئەرژەنگ... لە دواجاردا ئەو کافربابە بێ بنی دەکردن و کەس نەزانم دەنێو گۆڕەکاندا پاڵی دەخستنەوە...) (ل٤٢).\nبە لەبەرچاوگرتنی ئەمانە، کار و کردارە سێکسییەکانی (گۆڕهەڵکەنەکە) لەسەرووی زەمەنەوەیە. ئەو هێمای پاڵنەر و بزوێنەری سێکسە، کە زەمەن ناناسێت و وەکوو ڕەگەزی (ئیگۆ)یە، لە دەروونشیکاریی فرۆیددا تەنیا بیر لە گەیشتن بە چێژ دەکاتەوە، گۆڕهەڵکەنەکە هێمای مێژووی نێرسالارییە، ئەو نیشانە مێژوویەیی کە لە ڕوانگەی نووسەرەوە ناتەواوە، هەر لەم ڕووەشەوەیە ئەو بە شەل، یان بەو جۆرەی کە گێڕەرەوە بە (گۆج) بانگی دەکات، خولقێندراوە. ئەو پاسەوانی ئەسپە مردووەکەی باوکی و گۆڕستانەکەیە. ئەسپ هێمای نێربوون و دەسەڵاتی سێکسییە. گۆڕستانیش هێمای مەرگ و مێژووی مردووەکانە. هەر ئەم پێکهاتەیە لە چاوی (گۆڕهەڵکەندا) دەبینین. گێڕەرەوە لە وەسفی چاوەکانی ئەودا دەڵێت:\n(یەکەم جار بوو ببینم بنیادەمێک ئەهریمەن ئاسا چاوەکانی دە نێوە چڕی تاریکیدا بە دووباریکەی تروسکەی سوور بدرەوشێتەوە...)(ل٣٩).\nڕەنگی سوور، ڕەنگی ئاگرە، ڕەنگی هێماخوازی شەهوەت، چاوانی سوور بەبیرهێنەرەوەی چاوی گورگە، گورگیش هێمای دڕندەیی و مەرگە.\nپیاوە گۆڕهەڵکەنەکە ناوی نییە. وەک باوک و وەک خودی گێڕەوە، کە ناویان نییە. ئەوان نە لە زەمەندا دەگونجێن و جێیان دەبێتەوە و نە لە چوارچێوەی ناوێکدا، کەواتە هەر وەک بزوێنەر و پاڵنەرێکی سێکسی، لە دیدگای (فرۆید)ەوە ئەزەلی و ئەبەدین.


هەواڵ – پەڕە 82 – چاونیوز\n۱۷ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\n۱۴ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\n۱۳ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\n۱۱ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nمحەممەدعەلی تاهێری سەرلەنوێ بە ئێعدام مەحکوم‌کرا\n۸ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nدامەزرێنەری “عیرفانی بازنە” ئەندازیار محەممەد عەلی تاهێری لە ژێر گوشاری چەند مەرجع تەقلیدو، ناوەندە ئەمنییەکان بۆ جارێکی دیکە حوکمی لە سێدارەدانی بە سەر سەپا. عەلیرەزا تەباتەبایی پارێزەی محەممەد عەلی تاهێری رۆژی یەکشەممە هەواڵی سزای ئێعدامی ناوبراوی ڕاگەیاند و ئەمەش کاردانەوەی جۆراوجۆری لێکەوتەوە. شایانی باسە محەممەد عەلی تاهێری بە بانگەشە کردن …\nسارا ڕۆستەمی لە بانە به تۆمه‌تی سیاسی ده‌سبه‌سه‌ركرا\n۴ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nكچێك له شاری بانه به بێ هیچ مۆڵه‌تێكی قانوونی و قه‌زایی به تۆمه‌تی سیاسی ده‌سبه‌سه‌ر كرا. شه‌وی ٣٠ی گه‌لاوێژ كچێك به ناوی سارا ڕۆسته‌می له هوتێلێك له شاری بانه به بێ به‌ڵگه‌ی ده‌زگایی قه‌زایی كۆماری ئیسلامیی ئێران له‌لایه‌ن مه‌ئمورانی لیباس شه‌خسی ده‌سبه‌سه‌ر و بۆ شوێنێكی ناڕوون گواستراوه‌ته‌وه. به‌پێی ڕاپۆرتی ناوه‌ندی …\nبرینداربوونی کۆڵبەرێک لە بانە بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی دەوڵەت\n۲ی خەرمانانی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nکۆڵبەرێک لە بانە بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی بریندار بوو. ڕۆژی پێنجشەممە، ۲ی خەرمانان پۆلێک کۆڵبەری ناوچەی بانە لە شوێنێک لە نیزیک بەنداوی کێلێ کەوتوونەتە کەمینی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی و لەلایەن ئەوانەوە دراونەتە بەر دەستڕێژ. لەو پەلامارەدا کۆڵبەرێک بەناوی نیژاد فەرەجپووریان بە توندی بریندار بووە. هەواڵدەریی موکریان دەڵێ …\nسێ کەس لە ناوچەی هەوشار دەسبەسەر کران\n۳۱ی گەلاوێژی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nناوەندە ئەمنیەتییەکانی ڕێژیم لە تیکاب سێ خەڵکی گوندی ئەحمەداوایان دەسبەسەر کرد. ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری تیکاب ڕۆژی ۲۴ی گەلاوێژ هەڵی کوتاوەتە سەر گوندی ئەحمەداوا و سێ کەسێ خەڵکی ئەو گوندەی بە ناوەکانی حامید سەبزی، بێهزاد بەرادەران و سامان سەبزی دەسبەسەر و لەگەڵ خۆیان بردوویانن. بەپێی زانیارییەکان ئیدارەی ئیتلاعات تۆمەتی ئەندامەتی و …\nتازەلاوێکی کورد لە ماکۆ بە تەقەی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی کوژرا\n۳۰ی گەلاوێژی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nتازەلاوێکی تەمەن ۱۷ ساڵی کوردی خەڵکی ماکۆ بە گوللەی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی کوژرا. شەوی یەکشەممە لەسەر دووشەممە، ۳۰ی گەلاوێژ لە ناوچە سنوورییەکانی ماکۆ پۆلێک کۆڵبەر کەوتوونەتە بەر دەستڕێژی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی و یەک لەوان بە ناوی وەحید دەوڵەتخا کوژراوە. بەپێی ڕاپۆرتی هەواڵدەریی موکریان وەحید تەمەنی ۱۷ ساڵ و …\nدوو کەس لە ئیلام و کرماشان بە تۆمەتی سیاسی دەسبەسەر کران\n۲۷ی گەلاوێژی , ۱۳۹۶\tهەواڵ 0\nناوەندە ئەمنیەتییەکانی کۆماری ئیسلامی لە ئیلام خوێندکارێکیان بە تۆمەتی چالاکیی سیاسی دەسبسەر کردوە. لە شاری سەرپێلی زەهاویش باوکێک بە تاوانی ئەوەی کوڕەکەی ئێرانی جێهێشتووە گیراوە. بەپێی ڕاپۆرتی ناوەندی دێموکراسی و مافی مرۆڤی کوردستان ڕۆژی ۲۵ی گەلاوێژ خوێندکارێکی زانکۆی باختەر لە ئیلام بە ناوی سۆهەیل محەممەدپوور گیراوە و بۆ شوێنێکی نادیار …\nلاپەڕەی 82 لە 94یەکەمین «...506070«8081828384\t»\t90...» دواین


دکتۆر سەردار عەزیز : کوشتنی ژن راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی هه‌یه بە باوه‌ڕی ئێمه ، به ئه‌خلاقی ئێمەوە . . – WTARIKURD\nدکتۆر سەردار عەزیز : کوشتنی ژن راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی هه‌یه بە باوه‌ڕی ئێمه ، به ئه‌خلاقی ئێمەوە . .\nلەسەر بەشی فەیسبووکەکەی ڕوووناکبیرو توێژەر دکتۆر سەردار عەزیز ” لە کورتە نوسینێکیدا ، خوزیارە تاکی کورد بڕیاری لەناکاو نەداد لەکات تەنگەشە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکاندا . ئەو دەنوسێت و دەڵێت : کوشتنی ژن راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی هه‌یه بە باوه‌ڕی ئێمه ، به ئه‌خلاقی ئێمه ، به نه‌رێتی ئێمه ، به شێوازی ژیاری ئێمه ، به تێگه‌یشتنی ئێمه بۆ خۆمان وه‌ك مرۆڤێک . بۆ نموونه‌ی ئه‌وه‌ی له سه‌یدسادق روویدا ڕه‌گی هه‌یه له هه‌ڵوێستی ئێمه به‌رامبه‌ر هه‌ژاران ، به‌رامبه‌ر که‌سانی خاوه‌ن کێشه‌ی ده‌روونی ، به‌رامبه‌ر ئه‌خلاق ، به‌رامبه‌ر پاک و پیسی ئاینی و ئایده‌لۆژی .\nئەمەی خوارەوە تەواوی کورتە نوسینەکەیە ..\nخۆزگا لەکاتی روودانی تراژیدیایه‌كی کۆمه‌ڵایه‌تیدا ، خه‌ڵكی کورد خۆیان به دوور ئه‌گرت له قسه‌ی زل ، خۆپاککردنه‌وه ، هه‌ست به گوناهکردن ، هه‌ست به که‌می ، تفکردن ، نه‌فره‌تکردن ، جنیودان ، شیعرنوسین ، دروشم وتنه‌وه ، رۆبوتی ئایده‌لۆژی ، هه‌ڵچون ، گریان ، گشتگیری ، گێنگڵی ده‌روونی ، هه‌ڵوێست نواندن . چونکه هه‌موو ئه‌مانه هێنده‌ی درێژایی رێکلامێک کاریگه‌ریان هه‌یه و پاشان که‌سه‌كه ده‌گه‌رێته‌وه بۆ دۆخه‌که‌ی جارانی خۆی ، به‌ڵام به وێژدانێکی حه‌ساوه‌وه .\nکوشتنی ژن راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی هه‌یه بە باوه‌ڕی ئێمه ، به ئه‌خلاقی ئێمه ، به نه‌رێتی ئێمه ، به شێوازی ژیاری ئێمه ، به تێگه‌یشتنی ئێمه بۆ خۆمان وه‌ك مرۆڤێک . بۆ نموونه‌ی ئه‌وه‌ی له سه‌یدسادق روویدا ڕه‌گی هه‌یه له هه‌ڵوێستی ئێمه به‌رامبه‌ر هه‌ژاران ، به‌رامبه‌ر که‌سانی خاوه‌ن کێشه‌ی ده‌روونی ، به‌رامبه‌ر ئه‌خلاق ، به‌رامبه‌ر پاک و پیسی ئاینی و ئایده‌لۆژی .\nمن دڵنیام له هه‌موو شارێکی کوردستان خه‌ڵکی هاوشێوه‌ی ئه‌و ئافره‌تانه‌ی سه‌یدسادق بوونی هه‌یه . خه‌ڵکانێک که به ده‌ست هه‌ژاریه‌وه ده‌ناڵێنن ، خه‌ڵکانێک که به ده‌ست کێشه‌ی ده‌روونیه‌وه ده‌ناڵێنن ، خه‌ڵکانێک که بێلانه‌ن . به‌ڵام ئێمه هیچ چالاکیه‌ك نابینین بۆ چاره‌سه‌ری ئه‌م کێشه‌یه .\nله رۆژئاوا دوو جۆر حکومه‌ت هه‌یه : حکومه‌تی ئه‌وروپی و ئه‌مریکی . ئه‌و‌روپی زۆربه‌ی کاره‌كانی کۆمه‌ڵگا به‌رێوه‌ده‌بات به‌ڵام خه‌ڵك له به‌رامبه‌ردا باجێکی زۆر ده‌ده‌ن ، باجی ئابوری . له ئه‌مریکا باج که‌مه به‌ڵام حکومه‌ت زۆربه‌ی کاره‌كان لێده‌گه‌ڕێ بۆ کۆمه‌ڵگا . له سیسته‌می کوردستان ئێمه هیچ کامیانمان نیه و ناتوانین هیچ کامیانمان هه‌بێت . بۆ خۆشمان هه‌تا ئێستا ئه‌وه‌نده عه‌قڵمان نیه هه‌تا مۆدێلی گونجاو بۆ خۆمان پێک بهێنین . به‌ڵکو ئه‌وه‌ی هه‌یه جۆرێکه پریدۆتۆری . خه‌ڵك تاوانباری یه‌كه‌من .\nLatest posts by دکتۆر سەردار عەزیز (see all)\nدوکتۆر سەردار عەزیز: ئەمریکا و پەکەکە. - 2018-11-07\nدکتۆر سەردار عەزیز : چۆن ئەردۆگان و پوتین بەیەک گەیشتن ؟ - 2016-08-11\nدکتۆر سەردار عەزیز : ئەم هەڵبژاردنەی ئەمریکا . - 2016-08-10\nئازاد حەمدى : وەنەوشە سەرشۆڕەکەى ژێر تووتڕکەکانى باخى میر …


بۆچی کۆرپەلە لە منداڵداندا لاق دەوەشێنێت؟ | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nپووشپەڕ ۱۲, ۲۷۱۸ Hojan تەندروستی و زیندەورناسی, هەواڵ و زانیاری 0\nبۆچی کۆرپەلە لە منداڵداندا لاق دەوەشێنێت؟\nبۆچی کۆرپەلە لە منداڵداندا لاق دەوەشێنێت؟ وێڕای ئەوەی منداڵدان شوێنێکی تەسکە بۆ مەشقکردن، دەرکەوت کە ئەو لاقھاویشتنانە زۆر گرنگن بۆ دروستیی گەشەی ئێسک و جومگەکانی کۆرپەلە. کۆرپەلەی مرۆڤ، ھەر زوو لە حەفتەی حەوتەمەوە دەست بە جووڵە دەکات، لەو کاتەوە ئیدی لەسەرخۆ ملیان دەچەمێننەوە. بەپێی وتارێکی پێداچوونەوە کە لە جورناڵی Ultrasound in obstetrics and gynecologyدا بڵاو کراوەتەوە، کاتێک کۆرپەلە گەشە دەکات، پلەبەپلە جووڵەی زیاتر و جیاوازتر بۆ لیستی جووڵەکانی زیاد دەکات؛ بۆ نموونە نزگەرە، جووڵەکانی قۆڵ و لاق، خۆدرێژکردنەوە، باوێشک و پەنجەمژین. دایکەکە تاوەکوو ماوەی نێوان ھەفتەی ۱۶ بۆ ۱۸ی سکپڕییەکەی ھەست بە جووڵە بەھێزەکانی وەکوو مستەکۆڵە و لاق وەشاندن ناکات، کە ئەو وەختە کۆرپەلە ھەندێک بەھێزترە.\nکۆرپەلەکانیش پێویستییان بە مەشقکردن ھەیە!\nوەکوو نیام نۆولان، زیندەئەندازیار لە کۆلێژی شاھانەی لەندەن دەبێژێت؛ مەیدانێکی فراوانی لێکۆڵینەوەکان بۆ زانینی ئەوە تەرخانکراون کە، ئایا کۆرپەلە زاڵە بەسەر جووڵەکانی خۆی، یان ئەوەتا ئەو جووڵانە تەنھا کاردانەوەیەکی خۆنەویستن؟ ”جووڵەکانی سەرەتا وێدەچێت تەنھا کاردانەوە بن، بەڵام وەختێک جووڵەکان زیاتر ڕێک دەبنەوە، وێدەچێت ئەو وەختە مێشک ئەوە دیاری بکات چەندە و کەنگێ کۆرپەلەکە بجووڵێتەوە، ئەمە لە کاتێکدایە کە کاردانەوە خۆنەویستەکان، لە دڕکەپەتکەوە سەرچاوە دەگرن و پێویستییان بە زانیارییە ھاتووەکانی مێشک نییە”.\nڕەنگە زانایان بەدڵنیاییەوە نەزانن ئایا جووڵەکان خۆویستن یان خۆنەویست، بەڵام بەپێی لێکۆڵینەوەکە ئەوە یەکلا بووەتەوە کە، جووڵە گرنگە بۆ کۆرپەلە. نۆولان دەبێژێت: بۆ ئەوەی کۆرپەلە دوای لەدایکبوون تەندروست بێت، بۆ دروستیی ئێسک و جومگەکانی، پێویستیەتی لە منداڵداندا بجووڵێت. ھەروەھا بەپێی ڕیڤیویەکی تر، نۆولان ئەوەی ڕوون کردووەتەوە کە چۆن کەمیی جووڵەی کۆرپەلە، دەتوانێت ببێتە هۆی چەندین ناتەواویی زگماکیی جیاواز، بۆ نموونە کورتبوونەوەی جومگە، ھەروەھا تەنکبوونەوەی ئێسک بە ڕادەیەک زیاتر و زووتر بشکێت.\nبۆ ئەو ئافرەتە دووگیانەی کە دەپرسێت، ئایا منداڵەکەی زۆر جووڵۆکە؟ یان ھێند بە پێویست جووڵۆک نییە، ھیچ بڕە جووڵەیەکی دیاریکراو بۆ کۆرپەلە لە ماوەی سکپڕیدا نییە. ھەر ھێندەیە پێیان دەوترێت چاودێریی گۆڕانکاریی گرنگ بکەن لە جووڵەی کۆرپەلەکانیاندا، وێڕای ئەوەی ئەمە ئامۆژگارییەکی ھێند ڕوون نییە، بەڵام لە ئێستادا تەنھا ئەوەندە دەتوانرێت ببەخشرێت.\nھۆکاری ئەمە ئەوەیە، پێوانی جووڵەکانی کۆرپەلە کارێکی دژوارە، چون تەنھا لە کاتێکی دیاریکراو و لە نەخۆشخانەکاندا ئەم کارە دەکرێت و کورتخایەنیشە. بۆ خۆلادان لەم بەربەستە، نۆولان و ھاوکارانی کار لەسەر پەرەپێدانی مۆنیتەرێکی جووڵەی کۆرپەلە دەکەن، کە دایکەکە دەتوانێت تەنانەت لە کاتی کارە ئاساییەکانی ڕۆژانەیشیدا بیبەستێت. لێکۆڵەران مۆنیتەرەکەیان لەسەر ۴۴ئافرەت تاقی کردەوە کە لە ماوەکانی نێوان حەفتەی ۲۴ بۆ ۳۴ی دووگیانیدا بوون و توانیان بە وردی جووڵەکانی ھەناسەدان، ڕاچەڵەکان و جووڵە گشتییەکانی تری جەستەی کۆرپەلە بپێون.\nئایا جیاوازییەک لە نێوان ڕادەی جووڵانی کۆرپەلەی کچ و کوڕدا هەیە؟!\nلێکۆڵینەوەیەک کە لە ساڵی ۲۰۰۱دا بڵاو کراوەتەوە ئەوەی ڕوون کردووەتەوە، ڕەنگە کوڕان زیاتر لە کچان لە منداڵداندا بجووڵێنەوە. مامناوەندیی ژمارەی جووڵەکانی لاق لە کوڕانی ۲۰ و ۳۴ و ۳۷ ھەفتەییدا زۆر زیاتر بووە لە کچانی ھەمان ئەو ھەفتانە؛ چون قەبارەی نموونەکانی لێکۆڵینەوەکە فرە نییە -تەنھا ۳۷ کۆرپەلەیە- ھەربۆیە زانایان دوودڵن لەوەی بڵێن؛ پەیوەندییەک ھەیە لە نێوان ڕەگەز و جووڵەی کۆرپەلەدا.\nھەستکردنی دایک بە جووڵەی کۆرپەلەکەی، لە دایکێکەوە بۆ ئەوی دی، و لە دووگیانبوونێکەوە بۆ یەکێکی تر جیاوازە. دایکەکە ھەستیارترە بۆ جووڵەی منداڵەکە لە دووگیانیی دووھەمدا وەک لەوەی یەکەم، بە ڕادەیەک دەتوانێت بڵێت پێی کۆرپەلەکە لە کوێدایە. نۆولان ئەم جیاوازییە وا گریمانە دەکات، ھۆکارەکەی زیاتر کشانی ماسوولکەکانی منداڵدانە لە پاش دووگیانیی یەکەم.\nڕوونترین جووڵەی کۆرپەلە کە دایکەکە ھەستی پێبکات، لاقھاویشتنە. بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی ئەم دواییانە، کاریگەری لاقھاویشتنەکە لە ۲ کیلۆگرام ھێزەوە لە ھەفتەی بیستەمدا زیاد دەکات بۆ ۴کیلۆگرام ھێز لە ھەفتەی سیییەمدا. لە پاش ئەو خاڵەوە ھێزی لاقھاویشتنەکەی بۆ ژێر ۲ کیلۆگرام کەم دەکات، زانایان وای بۆ دەچن ھۆکارەکەی ئەوە بێت، کە چیدی کۆرپەلە ھێندە مەودای نییە بە سانایی بجووڵێتەوە.\nکۆرپەلە لە منداڵداندا تەنیا لاق ناھاوێژێت. وەختێک دەگاتە ھەفتەی پازدەیەم، مستەکۆڵە دەھاوێژێت، دەمی دەکاتەوە و دادەخات، سەری دەجووڵێنێت و پەنجەگەورەیش دەمژێت. چەند ھەفتەی دواتر چاوەکانیشی دەکاتەوە و دادەخات، بەڵام دایکەکە تەنھا ھەست بە جووڵە ئاشکراکانی وەکوو لەقە و مستەکۆڵە ھاویشتن و ڕەنگە ھەست بە نزگەرەی توندیش بکات.\nکۆرپەلە جووڵەکانی ھەناسەدانیش بەجێ دەگەیەنێت. وێڕای ئەوەی ھەوا ھەڵنامژێت، ھەمان جووڵەکانی هەناسەکێشان بەجێ دەگەیەنێت، بەڵام لەبری ھەوا، شلەی نێو منداڵدان ھەڵدەمژێت. ئەو کۆرپەلانەی ئەم کردەیە ئەنجام نادەن، زۆر جاران وەختێک لە دایک دەبن کێشەی ھەناسەدانیان ھەیە، چون ھێند بە پێویست ماسوولکەکانی سنگیان بەھێز نەکردووە.\nڕەنگە ھەستکردن بە لاقوەشاندنی کۆرپەلە لە منداڵداندا ھەستێکی نامۆ بێت، بەڵام زۆر بە سادەیی، ئەوە نیشانەی گەشەیەکی تەندروستە.\nReview paper وتاری پێداچوونەوە\nAmniotic fluidشلەی نێو منداڵدان\nئامادەکردنی: شەنیار جەلال\nبۆچی ڕێژەی بەکتریای سەر مۆبایلەکەت لە سەر کورسیی توالێت زیاترە؟\nبۆچی ڕێژەی بەکتریای سەر مۆبایلەکەت لە سەر کورسیی توالێت زیاترە؟ مۆبایلەکەی دەستتان ١٠ قاتی کورسیی…\nبۆچی فلامینگۆکان لەسەر یەک لاق دەوەستن؟\nبۆچی فلامینگۆکان لەسەر یەک لاق دەوەستن؟ تویژینەوەکان دوو هۆکاریان دەرخستووە: ١. کاتێک کە فلامینگۆکان لەسەر…


پەرلەمانتارێکى پێشووى عێراق بە پێنج ساڵ زیندانى سزادرا\nدۆسیەیەکى نوێی گەندەڵى لە عێراق، پەردەى لەسەر مامەڵەى کڕین و فڕۆشتن بە کورسییەکانى پەرلەمان و وەزارەتەکانەوە ئاشکرا کرد، کە بەهۆیەوە دەستەى نەزاهە سزاى پێنج ساڵ زیندانیکردنى بۆ پەرلەمانتارێکى خولى پێشوو دەرکرد.\nدۆسیەکە تایبەتە بە کڕین و فڕۆشتن بە کورسییەکى پەرلەمان و وەزارەتێکەوە، کە لەلایەن دەستەى نەزاهەى عێراقەوە ئاشکراکراوە. لەو چوارچێوەیەشدا دەستەکە فەرمانى زیندانیکردنى بۆ پەرلەمانتارێکى پێشووى عێراق دەرکرد، بەتۆمەتى کڕینى کورسییەکى پەرلەمان بە بڕە پارەیەکى زۆر.\nدەستەى نەزاهە لە ڕاگەیەنراوێکدا ڕایگەیاند، دادگاى تاوانەکانى کەرخ تایبەت بە دۆسیەکانى نەزاهە، بڕیارى زیندانیکردنى یەکێک لە ئەندامانى خولى پێشووى پەرلەمان بۆ ماوەى پێنج ساڵ دەرکردووە، بەپێی ماددەى 312 لە یاساى سزادانى عێراقى.\nهەرچەندە دەستەکە ناوى ئەو پەرلەمانتارەى خولى پێشووى نەهێناوە، بەڵام بەپێی میدیا عێراقییەکان پەرلەمانتارەکە شەزا عەبوسییە.\nبەپێی ڕاگەیەنراوەکەى دەستەى نەزاهە، سزادانى ئەو پەرلەمانتارەى خولى پێشتر بە پشتبەستن بووە بە تۆمارێکى دەنگى کە دەزگاکانى ڕاگەیاندن بڵاویانکردووەتەوە کە تێیدا تۆمەتبارکراوە بە کڕینى کورسییەکى پەرلەمانى لە ساڵى 2018 بەبڕى 250 هەزار دۆلار.\nتۆمارە دەنگییەکە کە مێژووەکەى دەگەڕێتەوە بۆ ساڵى 2018 بەخێرایی لە عێراق بڵاوبووەتەوە، کە دەگەڕێتەوە بۆ زاح سەدید ئەمیندارى گشتى کوتلەى گردبونەوەى عزەى نیشتیمانى کە لەگەڵ شەزا عەبوسى قسە دەکات.\nلە تۆمارەکەدا هەردوولا باس لە پەنابردن بۆ کۆمپانیایەکى بیانى دەکەن بە نێوەندگیریی عەبوسى بۆ بردنەوەى کورسییەکى پەرلەمانى، لە هەڵبژاردنى ئایارى ساڵى ڕابردووى پەرلەماندا.\nعەبوسى هەروەها دانبەوەدادەنێت کە پەناى بۆ ئەو کۆمپانیا بیانییە بردووە تا لە ساڵى 2006 کورسییەکى وەزارى دەستبکەوێت، خۆشى وەکو نێوەندگیر لەگەڵ کۆمپانیا بەریتانییەکە دەناسێنێت بۆ کڕینى پێنج هەزار دەنگ، لەبەرانبەر بڕە پارەیەک کە دەگاتە 350 هەزار دۆلار.\nكڕین و فڕۆشتن


ئاكار بەرەكانی جەنگی لە هەرێمی كوردستان بەسەركردەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزیری بەرگری توركیا: شەڕ بەردەوام دەبێت\nخولووسی ئاكار وەزیری بەرگری توركیا بەرەكانی جەنگی لەگەڵ گەریلاكانی پەكەكە لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستان لە پارێزگەی دهۆك بەسەركردەوە.\nسوپای توركیا لە هەفتەی رابردووەوە لە ناوچەكانی مەتینا، ئاڤاشین، زاپ هێرشی چڕی دەستپێكردووە بۆ سەر بنكەكانی پەكەكە، لەوێ شەڕێكی قورس لەنێوانیاندا روو دەدات، هەردوولایەنی شەڕ چەندین ئاماری زیانەكان بڵاو دەكەنەوە، ئاماری كوژراو و بریندار لەهەردوولایەن بڵاودەكەنەوە.\nخوولی ئاكار وەزیری بەرگری توركیا لە میانەی بەسەركردنەوەی بەرەكانی جەنگدا رایگەیاند شەڕ بەردەوام دەبێت.\nفەرمانڕەوایانی توركیا باسیان لەوەكردووە ناوچەی مەتینا گرنگی خۆی هەیە بۆ توركیا بۆیە بەنیازن بنكەیەكی نوێ لەوێ بكەنەوە، ئەمەش كاردانەوەی عێراقی لێ كەوتووەتەوە، لەسەر چەندین ئاست دژایەتی كراوە.\nكۆرۆنا هیندییەكە گەیشتە ئوردن


ئێران ئازادکردنی ١ میلیارد دۆلار دارایی خۆی لەباتی ڕاگرتنی پیتاندنی ٢٠ لەسەدی ڕەت کردەوە\n11:43 - 18 خاکەلێوه 2721\nجێگری سیاسیی وەزارەتی دەرەوە و دانووستانکاری باڵای ناوکیی ئێران لە دانیشتنی ئەندامانی بەرجامدا وتوویەتی کە تاران ئازادکردنی ١ میلیارد دۆلار لە داراییەکانی لە باتیی ڕاگرتنی پیتاندنی ٢٠ لەسەدیی ئورانیۆم ڕەت کردووەتەوە.\n"عەباس عێراقچی" جێگری سیاسیی وەزارەتی دەرەوە و دانووستانکاری باڵای ناوکیی ئێران، لە دانیشتنی ڕۆژی سێشەمەدا وتوویەتی: "دەستپێڕاگەیشتن بە هەر چەشنە ڕێکەوتنێک لە بابەت ئازادکردنی ١ میلیارد دۆلار لە پارەی ئێران لەباتیی ڕاگرتنی پیتاندنی ٢٠ لەسەدی ڕەت دەکاتەوە".\nڕێژیمی ئێران پێشتر ڕایگەیاندبوو، تەنیا پاش نەمانی بەتەواوەتیی گەمارۆکانی ئامریکا و لێکدانەوەی ڕاستی بوونیان، دەگەڕێتەوە بۆ بەڵێنییە ناوکییەکانی؛ ڕێژیمی ئێران هەروەها دژایەتیی خۆی لەگەڵ نەمانی بەرەبەرەی گەمارۆکان ڕاگەیاندبوو.\n"ئێنریک مۆرا" جێگری سەرۆکی گشتیی سرویسی هەوڵی دەرەکیی یەکیەتیی ئورووپا و سەرۆکی دانیشتنی ئەندامانی بەرجام، ڕۆژی سێشەممە ڕایگەیاندووە کە دەبێ هەوڵەکان بۆ نۆژەنکردنەوەی بەرجام بخەنە گەڕ.\nناوبراو وتوویەتی، ئامانجی ڕوونی ئەو دانیشتنانە گەڕانەوەی تەواو و کاریگەری سەرجەم لایەنەکانە بۆ بەڵێنییە ناوکییەکانیان بەپێی بەرجام.\nناوبراو هەروەها ڕایگەیاندووە کە دەوڵەتی "جۆ بایدن" بەدوای گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی بەربڵاوتر و درێژترە تا سەرجەم چالاکییەکانی ئێران لەوانە بەرنامەی ناوکی و ناوچەیی ئێران لەبەر بگرێتەوە.


ماکرۆن بووه سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا/لۆپه‌ن پیرۆزبایی کرد - Mehr News Agency\n8 gulanê 2017 - 08:53\nNews Code 9857\nئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆک کۆماری ۲۰۱۷ فه‌ڕه‌نسا؛\nماکرۆن بووه سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا/لۆپه‌ن پیرۆزبایی کرد\nدوێنێ خه‌ڵکی فه‌ڕه‌نسا ماکرۆنی ۳۹ ساڵانیان به سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا هه‌ڵبژارد، ئه‌و له په‌ره‌سه‌ندی یه‌کێتی ئه‌ورووپا پشتیوانی ده‌کات.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، دوێنێ له کۆتایی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا و دوای ڕکابه‌ری دژوار له نێوان ئێمانۆئل ماکرۆن و ماریه‌ن لۆپه‌ن، ماکرۆن به سه‌رۆک کۆماری فه‌ڕه‌نسا هه‌ڵبژێردرا.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ماکرۆن که‌سێکی ۳۹ ساڵانه و ئه‌گه‌رچی لاوه به‌ڵام کاریزمایه‌کی باشیشی هه‌یه و توانی به ده‌نگی ۶۱ له سه‌د به سه‌ر ماریه‌ن لۆپه‌نی ڕه‌گه‌ز په‌ره‌ستدا سه‌رکه‌وتوو بێت.\nلۆپه‌ن ڕکابه‌ره‌که‌ی ماکرۆن دوای ئه‌و سه‌رکه‌وتنه پیرۆزبایی له هه‌ڵبژاردنی ماکرۆن کردوووه.\nماکرۆن له‌گه‌ڵ ژنێکدا زه‌ماوه‌ندی کردووه که ۲۴ ساڵ له خۆی گه‌وره‌تره و هه‌ر ئه‌م بابه‌ته بووه هۆی ئه‌وه‌ی که زۆربه‌ی خه‌ڵکی فه‌ره‌نسا ڕێزی لێبگرن، به تایبه‌ت ژنانی فه‌ڕه‌نسایی. ماکرۆن ڕایگه‌یاندووه که نه وه‌ک سۆسیالیسته‌کان هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات، نه‌ک وه‌ک کۆماری خوازه ڕاسته‌ڕه‌وه‌کانی فه‌ڕه‌نسا. به‌ڵکوو هه‌وڵ ده‌دات ڕێگایه‌کی مامناوه‌ند له‌به‌ر بگرێت و له بڕینی ئه‌و ڕێگایه‌شدا جدی ده‌بێت.\nماکرۆن هه‌روه‌ها ڕایگه‌یاندووه که لاینگری په‌ره‌دان به یه‌کێتی ئه‌ورووپایه و لای وایه که ئه‌م ڕێکخراوه‌یه ده‌بێت به‌هێزتر بێت و سیاسه‌تی زۆر ڕوونی هه‌بێت، به‌ڵام ماریه‌ن لۆپه‌ن دژی ماکرۆن داوای ده‌کرد که فه‌ڕه‌نساش وه‌ک بریتانیا له یه‌کێتی ئه‌ورووپا بکشێته‌وه و سنووره‌کان به سه‌ر په‌نابه‌راندا دابخات.\nماکرۆن پێشینه‌ی چه‌پ و سوسیالیستی هه‌یه و زۆربه‌ی ئه‌رکه‌کانیشی له سه‌رده‌می ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌دا بووه که چه‌پ بوون، بۆ نموونه له سه‌رده‌می فه‌ڕه‌نسا ئۆلاند، وه‌زیری ئابووری فه‌ڕه‌نسا بووه. به‌ڵام له میانه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کان به وردی حزبی سوسیالیستی فه‌ڕه‌نسای ڕه‌خنه کرد و خۆی له‌م حزبه دوور خسته‌وه تاکوو بتوانێت ده‌نگی کۆماری خوازه‌کان به ده‌ست بێنێت.\nئه‌و به‌ر له هێرشه‌که‌ی خان شه‌یخۆن زۆر ڕه‌خنه‌ی له به‌شار ئه‌سه‌د له سووریا نه‌ده‌کرد، به‌ڵام دوای ئه‌م هێرشه ڕایگه‌یاند که ئاماده‌یه له چوارچێوه‌ی هاوپه‌یمانییه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی له سووریا بدات. ئه‌و هه‌روه‌ها دژبه‌رێکی سه‌رسه‌ختی گرووپی تیرۆریستی داعشه و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش به‌شداری هاوپه‌یمانییه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان ده‌کات.\nماکرۆن هه‌روه‌ها سه‌باره‌ت به ئێران و عه‌ره‌بستان ڕایگه‌یاندووه که هه‌ڵه‌یه فه‌ڕه‌نسا وه‌ک ڕابردوو ته‌نیا پشتیوانی له عه‌ره‌بستان بکات، به‌ڵکوو ده‌بێت له نێوان ئه‌م دوو هێزه یه‌کسانی دروست بکات و ده‌ستێوه‌ردان له ڕکابه‌ری نێوان دوو هێزی ناوچه‌که نه‌کات، ئه‌و له سه‌ر ئه‌م باوه‌ڕه‌یه که په‌یوه‌ندییه‌کانی فه‌ڕه‌نسا له‌گه‌ڵ ئێران و عه‌ره‌بستان ده‌بێت به شێوه‌یه‌ک بێت که زیان له هیچ کام له‌م دوو وڵاته نه‌که‌وێت و ئاسایشی ناوچه‌که‌ش تووشی مه‌ترسی نه‌کات.


◄ Sonuç: Found 146, page 1 of 15 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📊 10 هەزار پلەی عەمید تا فەریق لەهەرێمی کوردستان هەیە Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Feb 3 2018 9:40AM\n👁 Bu başlık 4,167 defa görüntülendi\nئەندامێکی لیژنەی نەزاهە لەپەرلەمانی کوردستان، ئاشک [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ H.B. 3-2-2018 9:40:32\n📊 100 پڕۆژە لەوەبەرهێنەران وەردەگرێتەوە Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Jun 18 2017 12:09AM\n👁 Bu başlık 6,212 defa görüntülendi\nبەرپرسێکی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێم ئاشکرای دەکات، [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ E.Î.F. 18-6-2017 0:09:46\n📊 100 هەزار فەرمانبەری بندیوار لە هەرێمی کوردستان هەن Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Oct 28 2014 12:05PM\n👁 Bu başlık 12,975 defa görüntülendi\nپەرلەمانتارێکی فراکسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی کوردست [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ H.B. 28-10-2014 12:05:25\n📊 130 هەزار کەس بە نایاسایی خانەنشین کراون لە هەرێمی کوردستان Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Sep 25 2019 9:59PM\n👁 Bu başlık 1,876 defa görüntülendi\nبەپێی خشتەی دابەشکردنی مووچەی وەزارەتی دارایی و ئا [ Daha... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ J.O.E. 25-9-2019 21:59:13\n📊 245 هەزار ناوی ساختە لە تۆماری دەنگدەراندا هەیە Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Dec 7 2017 11:51AM\n👁 Bu başlık 2,689 defa görüntülendi\nبەپێی لیستی تۆماری دەنگدەرانی کۆمسیۆنی باڵای سەربە [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ M.B. 7-12-2017 11:51:20\n👁 Bu başlık 5,531 defa görüntülendi\n📊 370 هەزار دەفتەر دۆلاری پڕۆژەکان دیارنامێنێت Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Jan 13 2015 2:28PM\n👁 Bu başlık 8,557 defa görüntülendi\nلەماوەی دو ساڵدا بڕی 4 ترلیۆن و 422 ملیار دینار [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ H.B. 13-1-2015 14:28:13\n📊 40 ملیار دیناری پێشمەرگە دیار نامێنێت Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Feb 13 2015 1:21PM\n👁 Bu başlık 9,108 defa görüntülendi\nسۆران کەریم دوای ئەوەی بە نووسراوێک، پەرلەمانت [ Daha... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ H.B. 13-2-2015 13:21:25\n📊 42 هەزار کەس ناویان لە لیستی خاوەن پێداویستی تایبەت دەرهێنراوە Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Dec 4 2017 9:30AM\n👁 Bu başlık 2,964 defa görüntülendi\n55 خاوەن پێداویستی تایبەت لەلایەن دەزگایەکی خێرخوا [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ M.B. 4-12-2017 9:30:39\n📊 43 هەزار مووچەخۆر لە لیستی مووچە دەردەکرێن Anket ve istatistik\n📅 Da eklendi Aug 22 2017 4:18PM\n👁 Bu başlık 4,044 defa görüntülendi\nبەپێی بەدواداچوونی باسنیوز،  دوای دەستپێکردن [ Daha... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ S.E. 22-8-2017 16:18:08


ئاشكراكردنی جینێك دەرمانێكی دژە قەڵەوی بەدوادا دێت\n510 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلێكۆڵەڕان بە لێكدانەوەی زانیاری نیو ملیۆن كەس توانیویانە جینێكی تایبەت بدۆزنەوە، كە پەیوەندی بەكەمكردنەوەی كێش و نەخۆشییەكانی دڵ و دەمارەوە هەیە.\nئاژانسی هەواڵی(New Atlas) لەزاری لێكۆڵەرانەوە بڵاویكردەوە، لێكۆڵەران توانیویانە بەلێكدانەوەی زانیاری جیناتی نیو ملیۆن كەس هەندێك جینی تایبەت بدۆزنەوە، كە پەیوەندی بەكەمكردنەوەی كێش و باشتربوونی دۆخی تەندروستی و نەخۆشیەكانی دڵ و دەمارەوە هەیە.\nئاژانسەكە بڵاویشیكردەوە، ئەم دۆزراوە نوێیەش دەتوانێت ڕێگا بۆ بەرهەمهاتنی دەرمانی دژە قەڵەوی بڕەخسێنێت و چارەسەری ئەم نەخۆشییە ئاسانتر بكات.\nئەو لێكۆڵینەوە، كە لە زانكۆی كەمبریج-دا ئەنجامدراوە، دۆزینەوەی ئەو جینەی بەدوادا هاتووە و یارمەتی تاكەكان لەكەمكردنەوەی كێشی جەستەو زیادكردنی دەدات.\nئەو جینە دۆزراوە، كە جۆرێك لە جیناتی MC4Rە، لەبەرانبەر قەڵەویدا بەرگری دەكات و پێشتر لێكۆڵەران بەئاوا جینێك و ڕۆڵی لە قەڵەوبوونی كەسەكاندا نەگەیشتبوون، كە بەم پێیە لێكۆڵەان چیدی دەتوانن لە ڕێگەی جۆرەكانی ئەم جینەوە دەرمانی دژە قەڵەویی بدۆزنەوە و بەرهەمی بێنن.\nهەرچەندە لێكۆڵەرانی پزیشكی پێشتر دەوری ئەم جینەو ڕۆڵی ئەویان لە میتابولیزمی جەستەد پێزانیبوو، بەڵام بە ڕۆڵی ئەو لە قەڵەوبوونی جەستەی كەسەكاندا نەگەیشتبوون.


بەمنزیکانە گفتوگۆی ستراتیجی عێراق و ئەمریکا دەستپێدەکاتەوە\nHome›هەواڵ›ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست›بەمنزیکانە گفتوگۆی ستراتیجی عێراق و ئەمریکا دەستپێدەکاتەوە\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: بڕیارە لە 7ی نیسان گوڕێکی دیکەی گفتوگۆی ستراتیجی نێوان عێراق و ئەمریکا دەستپێبکاتەوە.\nبەشی کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی سەر بە وەزارەتی دەرەویە ئەمریکا لە تویتێکدا رایگەیاند: لە 7ی نیسان ئەمریکا و عێراق لە رێگەی ڤیدیۆ کۆنفرانسێکەوە کۆبوونەوەیەکی داخراو دەکەن ئەوەش لە چوارچێوەی گفتوگۆی ستراتیجی نێوانیاندایە کە ساڵی 2008 رێککەوتنی لەبارەوە کراوە.\nئاماژەی بەوەشکرد: گفتوگۆکاکن پرسی ئاسایش و بەڕەنگاربوونەوەی تیرۆر و ئابووری وزە دەکرێتەوە، ئەوەش لەپاڵ پرسە سیاسییەکان و هەماهەنگییەکانی نێوان ئەو دوو وڵاتە لە بوارەکانی پەروەردەی رۆشنبیریدا.\nپێشتر جەین ساکی وتەبێژ بەناوی کۆشکی سپییەوە ئەوەی ئاشکراکرد، ئەم گوڕەی گفتوگۆکانی نێوان عێراق و ئەمریکا، بابەتی مەشق و راهێنانکردن بە هێزەکانی عێراقی تیادا باسدەکرێت، بەئامانجی رێگریکردن لە سەر‌هەڵدانەوەی داعش.\nجەختیشی لەوەکردەوە: لە کۆبوونەوەکاندا باس لەوەدەکرێت کە هێزەکانی هاوپەیمانان بۆ راهێنانکردن بە هێزەکانی عێراق و راوێژکردن لە وڵاتەکەدا ماون.\nوتیشی: “ئەمە دەرفەتێکی گرنگە بۆ هەردوو وڵاتەکە تا باس لە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانیان بکەن لە چەندین بواردا.\nدادوەرە كوردەكانی دادگای فیدراڵی عێراق دیاریكران\nپێدانی ڤاکسینی کۆرۆنا بە چینێکی دیکەی هاووڵاتیان دەستیپێکرد\nسەعدی پیرە: سیستمی ئەمجارەی هەڵبژاردن پێویستی بە لێکنزیکبوونەوە هەیە\nکۆمسیۆن: ئامادەکارییەکان بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردن بەباشی بەڕێوەدەچێت


کازمی لەگەڵ باڵیۆزی وڵاتان کۆبوویەوە و دڵنیایی پاراستنی پێدان – کوردی – RojNews.News\n30/09/2020 - 2:57:56 pm\nمستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ ٢٥ باڵیۆز و نێردەی وڵاتانی بیانی و عەرەبی کۆبویەوە و دڵینایی پێدان لەبارەی پاراستنیان و دابینکردنی ئاسایش بۆیان.\nکازمی لەو کۆبونەوەیەدا لەگەڵ باڵیۆزی وڵاتاندا جەختی لەوە کردەوە، کە حکومەت سوورە لەسەر سەپاندنی سەروەری یاسا و کۆنترۆڵکردنی چەک بەدەست دەوڵەت و پاراستنی باڵیۆز و بارەگا دیپلۆماسییەکان.\nکازمی وتیشی، ئەوانەی هێرش دەکەنە سەر ئاسایشی نوێنەرە دیپلۆماسییەکان، هەوڵی تێکدانی عێراق و تێکدانی پەیوەندییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان دەدەن.\nئاماژەی بەوەشدا، کە هێرشەکان تەنها نێردە دیپلۆماسییەکانیان نەکردووەتەوە ئامانج، بەڵکو هاوڵاتیانی بێتاوانیشیان کردووەتە ئامانج لەوانەش منداڵان، هەروەها دەزگا ئەمنییەکان سوورن لەسەر کۆتاییهێنان بەو دۆخەو گرتنەبەری ڕێوشوێنی توند و لێکۆڵینەوە لە بکەرانی هێرشەکان.\nکازمی ئەوەشی دووپاتکردەوە، کە کەسانی دەرەوەی یاسا، هەوڵدەدەن ناوبانگی عێراق و پابەندییە نێودەوڵەتییەکان خراپ بکەن.\nلە بەرامبەریشدا نێردە دیپلۆماسییەکان بۆچوونی خۆیان لەوبارەیەوە بۆ مستەفا کازمی خستەڕوو، دوپاتیان کردەوە، کە پاڵپشتی عێراق و گەلەکەی دەکەن و ڕێز لە سەروەرییەکەی دەگرن و هەوڵدەدەن لە ڕێی گفتوگۆوە ئارامیی و ئاسایش و هاوکاریی دەستەبەر بکەن.\nهەروەها نیگەرانی خۆشیان نەشاردەوە لە زیادبوونی هێرشەکان بۆسەر دامەزراوە دیپلۆماسییەکان لە ڕێی موشەکەکانەوە، هەر ئەوەش وایکردووە ژیانی نێردە دیپلۆماسیەکان و هاوڵاتیانی عێراقی خستووەتە مەترسییەوە، بە پێویستیشیان زانی حکومەت ڕێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر.


حه‌مه قیاده: بەرەی باڵادەستی گۆڕان لە سیاسەتی کاک نەوشیروان لایان داوە |\nHome چاوپێکەوتن حه‌مه قیاده: بەرەی باڵادەستی گۆڕان لە سیاسەتی کاک نەوشیروان لایان داوە\nناڕازییەکانی ناو گۆڕان مەبەستیان پۆست و بەرژەوەندی نییە\nمحەمەد سابیر ناسراو بە حەمە قیادە، هەڵسوڕاوی دیاری بزووتنەوەی گۆڕان کە هەفتەی ڕابردوو دەستی لە کارکردن لەناو بزوتنەوەی گۆڕان هەڵگرت، ئاماژە بەوە دەکات سیاسەتەکانی کاک نەوشیروان جێبەجێ ناکرێن و دەڵێت، ״بەرەی باڵادەستی گۆڕان لە سیاسەتی کاک نەوشیروان لایان داوە.״\nحەمە قیادە، لە چاوپێکەوتنێکی ״ئاژانس״دا ڕایدەگەیەنێت، ئەوانەی ناڕازین لەناو گۆڕان لە ماڵەوە دانیشتوون و پێشی وایە، ״ناڕازییەکانی ناو گۆڕان مەبەستییان پۆست و بەرژەوەندی نییە، بەڵکوو دەیانەوێت بەرنامەکانی نەوشیروان مستەفا جێبەجێ بکرێن.״\nئاژانس: سه‌ره‌تا له‌وه‌وه ده‌ست پێ ده‌كه‌ین، دوای نۆ ساڵ كاركردنت له‌ناو گۆڕاندا، هۆكاری ده‌ستله‌كاركێشانه‌وەت چی بوو؟\nحه‌مه قیاده: نۆ ساڵه له ناو بزوتنه‌وه‌ی گۆڕاندا كارم كردووه، به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌و دروشمانه‌ی كاك نه‌وشیروان هه‌وڵی جێبه‌جێكردنی ده‌دان ئەم بەرپرسانەی ئێستای گۆڕان جێبەجێی ناکەن.\nئاژانس: واتە له دوای نه‌وشیروان مسته‌فا، به‌رپرسه‌كانی گۆڕان حزبه‌كه‌یان له سیاسه‌ته‌كانی نه‌وشیروان مسته‌فا لاداوه؟\nحه‌مه قیاده: كاك نه‌وشیروان پیاوێكی تێكۆشه‌ر و دڵسۆز بوو، ڕێبازێكی بێ كه‌موكورتیی بۆ جێهێشتین، به‌ڵام ئه‌و به‌ره‌ی كه باڵاده‌ستن لەناو گۆڕان ئێستا له‌و سیاسه‌ت و ڕێبازه لایان داوه.\nئاژانس: كێشه ناوخۆییه‌كانی گۆڕان زیاتر له‌سه‌ر چین، كێشه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی و پۆستن یاخود كێشه‌ی فكری و سیاسی و به‌رنامه‌یین؟\nحه‌مه قیاده: ئه‌و براده‌رانه‌ی كه عاجزن تموحیان له پۆست و ئیمتیازدا نییه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پێشتر له حكومه‌تدا پۆستی باڵایان هه‌بوو، به‌ڵام بۆ درووستكردنی گۆڕان و ئه‌و دروشمانه‌ی گۆڕان به‌رزی كردبوونه‌وه جێیان هێشتووه.\nئاژانس: ئایا ئه‌گه‌ری جیابوونه‌وه له‌ناو گۆڕان له ئارادایه به هۆی نیگه‌رانییه‌كانه‌وه؟\nحه‌مه قیاده: پێم وایه ڕێك بكه‌ون له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كێشه‌كان زۆر گه‌وره نین ئه‌توانن چاره‌سه‌ری بكه‌ن ئه‌گه‌ر بیانه‌وێت.\nئاژانس: بۆچی هه‌ڵبژاردنه ناوخۆییه‌كانی گۆڕان ناكرێت هۆكاره‌كه‌ی چی بوو؟\nحه‌مه قیاده: دیاره ئه‌و كێشه ناوخۆییانه هۆكار بوون.\nئاژانس: پێتان وایه ئه‌م هه‌ڵبژاردنه به‌و كێشه ناوخۆییانه‌ی گۆڕان هه‌یه‌تی چه‌ند كورسیی په‌له‌مان به ده‌ست بێنێت؟\nحه‌مه قیاده: گۆڕان ده‌نگ دێنێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هێشتا خه‌ڵك دڵی گه‌رمه و عاجزه له حیزبه‌كانی ده‌سه‌ڵات.\nئاژانس: له‌سه‌ر دیاریكردنی كاندیده‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان، چ كێشه‌یه‌ك له‌ناو گۆڕان درووست بوو، ده‌وترێت ناڕه‌زایه‌تییه‌كی زۆر له‌سه‌ر زۆرینه‌ی ناوه‌كان له‌ناو گۆڕانیش هه‌یه؟\nحه‌مه قیاده: ناڕه‌زایه‌تییه‌كان زیاتر له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه كه ئه‌و بناغه و پایه‌ی كه كاك نه‌وشیروان دایڕشتووه زیاتر تۆكمه بكرێت و گۆڕان به لاڕێدا نه‌برێت.\nئاژانس: كه ئه‌و ناڕه‌زایه‌تییه هه‌یه، كێ ئه‌و ناوانه‌ی دیاری كردووه بۆ گوێ له زۆرینه نه‌گیراوه؟\nحه‌مه قیاده: دیاره كۆمه‌ڵێك له خواره‌وه ئه‌وه‌یان كردووه.\nئاژانس: جگه له عوسمانی حاجی مەحموود، له‌سه‌ر كرده ناڕازییه‌كانی تری گۆڕان هیچیان ده‌ستیان له كار كێشاوه‌ته‌وه، ئایا له ماڵه‌وه‌ن یان ده‌چنه گرده‌كه؟\nحه‌مه قیاده: ئه‌وانه‌ی عاجز بوون هه‌ر عاجزن و له ماڵه‌وه‌ن.\nئاژانس: ئه‌و سه‌ركردانه‌ی گۆڕان عاجز بوون پێت وایه هه‌روا له ماڵه‌وه دانیشن یان به‌رده‌وام بن؟\nحه‌مه قیاده: پێم وا نییه له ماڵه‌وه دانیشن، به‌ڵام ئه‌وه‌ش ده‌مێنێته‌وه سه‌ر پڕۆژه و به‌رنامه‌ی خۆیان چی ده‌كه‌ن.\nئاژانس: به‌رنامه‌ت هه‌یه بچیته هیچ حزبێكی سیاسیی تره‌وه كار بكه‌یت؟\nحه‌مه قیاده: به‌رنامه‌م نییه بچمه هیچ حزبێكی تره‌وه، ئه‌گه‌ر كاری حزبایه‌تیش بكه‌م ده‌چمه‌وه ناو یه‌كێتیی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حزبێكه خه‌باتم تێیدا كردووه.


لە کۆکردنەوەی تیشکی لامپگەلی زێنۆنی تا دروست‌کردنی هەتاوی دەستکرد و بەکارهینانی سووتەمەنی سرووشتی | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nزانستوانانی ناوەندی هەوافەزای ئاڵمان (DLR) تیشكی ١٤٩ دانە لە لامپگەلی زێنۆنیان لە سەر یەک ڕووبەر بە قەبارەی ٢٠لە٢٠ سانتیمەتری دووجا کۆکردۆتەوە. تیشکی کۆی ئەم لامپانە ١٠،٠٠٠ جار بەرزترە لە تیشکی خۆرێک کە دەکەوێتە سەر ڕووبەرێک بە هەمان قەبارەوە. ئەم کۆتیشکە وەکوو یەک خۆری دەستکرد وایە و زانستوانان هیوادارن کە لەم کۆئامێرە ( گەورەترین خۆرەتاوی دەستکرد لە ئاستی جیهاندا) بۆ دروستکردنی سووتەمەنیی ژینگەدۆست وەک هایدرۆجین کەڵک‌وەرگرن. بە وتەی سەرپەرشتیاری بەشی توێژینەوەکانی هەتاوی DLR، بەدیهێنانی ئەو دۆخە و بردنەسەرەوەی پلەی گەرمی تا ڕادەی ۳۰۰۰ دەرەجەی سێلسیوس ڕێگایەکە بۆ دروستکردنی هایدرۆجێن. کەسانێکی زۆر هەن کە دەڵێن هایدرۆجین لە داهاتوودا وەکوو سووتەمەنییەکی سەرەکی بە کاردێت. هۆکارەکەی ئەوەیە کە کاتێک کە هایدرۆجین دەسووتێت هیچ کەربۆنێک بەرهەم ناهێنێت و نابێتە هۆی گەرمبوونی زەوی.\nهەڵبەت سەرەڕای ئەوەی کە هایدرۆجین زۆرترین هێمان (توخم)  لە جیهاندایە، زۆر بە دەگمەن لەسەر زەوی دەست دەکەوێت و نایابە.\nیەکێک لە ڕێگاکانی دروستکردنی هایدرۆجێن شکاندنی ئاوە بۆ بەشە پێکهێنەرەکانی واتا ئۆکسیجێن و هایدرۆجین. بۆ ئەم مەبەستە ئەلەکتریسیتە بەکاردێ و بەم ڕەوتە داشکێنەرە دەوترێ ئەلەکترۆلیز.\nپسپۆڕان هیوادارن کە بتوانن ئەلەکتریسیتە بنێنە لاوە و وردە وردە لە وزەی خۆر کەڵک وەربگرن و بتوانن بۆ داشکانی ئاو لە خودی تیشکی خۆر کەڵک وەربگرن نەک لەو تیشکە دەستکردانە. هەروەها بەڕێوەبەری بەشی توێژینەوەکانی هەتاوی DLR، دەڵێت کە لە تێکەڵکردنی هایدرۆجین لەگەڵ کەربۆن-مۆنۆکسید(co)ێک کە لە سەرچاوەگەلی جێگرەوە  بەدی دێت ئەتوانین بۆ دروست‌کردنی سووتەمەنیی ژینگەدۆست یاخود نەوتی سپی بۆ پیشەی هەوافەزا کەڵکوەرگرین.


كوردستان به عه‌مه‌ل، نه‌ك ئه‌مه‌ل، ده‌بێته ده‌وڵه‌ت 6/01/2008 | Dlawer's point\nHome » حكومه‌تی كوردستان » كوردستان به عه‌مه‌ل، نه‌ك ئه‌مه‌ل، ده‌بێته ده‌وڵه‌ت 6/01/2008\nكوردستان به عه‌مه‌ل، نه‌ك ئه‌مه‌ل، ده‌بێته ده‌وڵه‌ت 6/01/2008\nWed, 03/12/2008 - 20:58 — admin\nكوردستان به عه‌مه‌ل، نه‌ك ئه‌مه‌ل، ده‌بێته ده‌وڵه‌ت\nچاكسازی و وڵاتسازی چاوه‌ڕێی بڕياری بوێرانه‌ی سه‌ركرده‌كانه\nپی دی ئێف فايلی ئه‌و وتاره له هاوپپچدايه له خواره‌وه\nله خه‌ون دا بێ يان واقيع، هاوڵاتی كورد هه‌رده‌م ده‌پرسێ ئايا كوردستان ده‌بێته ده‌وڵه‌ت؟ ئه‌گه‌ر زه‌مينه‌ی ده‌وروبه‌ر و ناوماڵی كورد و سياسه‌تی حيزبه‌كان و ڕه‌فتاری سه‌ركرده‌كان ڕه‌چاو بكه‌ی بكه‌ی، وه‌ڵامه‌كه حه‌تمه‌ن نه‌خێره. به‌ڵام هه‌موو ئه‌و فاكته‌رانه قابيلی گۆڕانن. ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان مه‌به‌ستيان بێ، ده‌توانن به بڕياری بوێرانه و هه‌ڵوێستی سه‌ركردانه، زه‌مينه بۆ ده‌وڵه‌تی كوردی خۆش بكه‌ن.\nله هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی ساڵی ١۹۹٢ كوردی باشوور يه‌كه‌م به‌ردی بناغه‌ی ده‌وڵه‌تسازی دامه‌زراند، و ئه‌گه‌ر براكوژی ١۹۹٤-١۹۹٨ و له‌ت بوونی ئيداره نه‌بوايه، بناغه‌كه تا ڕۆژی ڕوخانی سه‌ددام پته‌وتريش ده‌بوو. سێ ساڵ له دوای ڕوخانی سه‌ددام، و به هۆی فشاره‌كانی ده‌ره‌كی و ناوه‌كی، پڕۆسه‌ی يه‌ك گرتنه‌وه‌ی ئيداره‌ی كوردستان ده‌ستی پێ كرده‌وه، و هيوای كوردی تازه كرده‌وه. باری شله‌ژاوی به‌غدا و پڕۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی عيراقی و سياسه‌تی نوێی ئيداره‌ی ئه‌مه‌ريكی و داسه‌پانی فيدراليزمی نيمچه سه‌ربه‌خۆی هه‌رێم له ده‌ستووری عيراقی دا، ديسانه‌وه كوردی له ده‌وڵه‌تسازی نزيك كرده‌وه. خۆ به‌رپا بوونی شه‌ڕی براكوژی عه‌ره‌ب و هه‌ڵته‌كانی بنه‌ما سياسی و ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تيه‌كانيان، فرسه‌تی زێڕين بوون. ده‌بوايه كوردستان بكرێته ده‌روازه سه‌ره‌كيه‌كه‌ی ئابووری عيراق، و به هۆيه‌وه ژێرخان و سه‌رخانی هه‌رێم دابمه‌زرێ. به‌ڵام ئه‌وه نه‌قه‌وما، و عيراقيش خه‌ريكه دێته‌وه سه‌ر ڕوشدی خۆی و پێويستی به كوردستان نامێنێ.\nفاكته‌ری ده‌ره‌كی و ناوه‌كی\nئه‌مه‌ريكا له‌سه‌ره‌تاوه، بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌نديه ستراتيژيه‌كانی، ته‌ئكيدی له سه‌ر پاراستنی يه‌كێتی خاكی عيراق كردوه، ئاماده‌ش نابێ به‌رژه‌وه‌ندیه سه‌ره‌كی و درێژخايه‌نه‌كانی بكاته قوربانی خه‌ونی كورده "هاوپه‌يمانه‌كانی". بۆيه، ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كانی كورد چاوه‌ڕێن زروفی سياسی نێوده‌وڵه‌تی و ستراتيژيه‌تی ئه‌مه‌ريكی فرسه‌تی به‌ده‌وڵه‌ت بوون به‌و زوانه بۆ كورد بخوڵقێنێ، ئه‌وا بيركردنه‌وه‌يان له واقيع دووره. هيچ كام له ئه‌مه‌ريكا و يه‌كێتی ئه‌وروپا و ڕوسيا و چين و وڵاتانی تر ئاماده نين له ئاينده‌يه‌كی نزيكدا ده‌ست له نه‌خشه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بده‌ن و باجی پارچه كردنی عيراق ته‌حه‌مول بكه‌ن. وڵاته دراوسێكانی كورديش به‌و ڕاده‌يه لاواز نه‌بوونه هه‌تاوه‌كو ڕێگه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی ده‌وڵه‌تی كوردی بده‌ن. دياره، له مه‌ودای نزيكدا، فاكته‌ری ده‌ره‌كی ڕێگه به كورد نادا ببێته ده‌وڵه‌ت.\nله مه‌ودای دووردا، چانسی ڕه‌خسانی بارودۆخی نێوده‌وڵه‌تی هه‌رده‌م له هاتوچۆ دا ده‌بێ، وه ئه‌گه‌ر كورد ئاماده‌بێ ده‌توانێ بيانقۆزێته‌وه. به‌ڵام ئه‌و فاكته‌ره ده‌ره‌كيانه قه‌ت به‌شی ئه‌وه ناكه‌ن كه‌وا كورد به هۆيانه‌وه باز به سه‌ر خه‌نده‌قه ڕێگره‌كاندا بدات، مه‌گه‌ر به موعجيزه. له جياتی چاوه‌ڕێكردنی موعجيزه، كورد پێويستی به ئاماده‌باشی ناوه‌كی و به‌هێز كردنی فاكته‌ری زاتی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی توانای سه‌ربه‌خۆ بوونی گه‌ره‌كه، تا پڕ بداته يه‌كه‌م فرسه‌تی ئاينده. واته، ئه‌گه‌ر كورد خۆی شت نه‌بی كه‌س نايكاته شت. به داخه‌وه، هه‌تا ئيمڕۆش، چه‌ندين سه‌ركرده‌ی سياسی تێگه‌يشتوو هه‌ن، كه له ڕه‌فتاردا وه‌ك تابيعی زلهێز وان و له‌جياتی زلهێز بير ده‌كه‌نه‌وه، و واده‌زانن ئه‌گه‌ر دۆستايه‌تی كورد بۆ ئه‌مه‌ريكا به مه‌رج بێ، ئه‌وا خۆيان و حيزبه‌كانيان زه‌ره‌ر ده‌كه‌ن. يان ئه‌گه‌ر كورد ڕه‌خنه له ئه‌مه‌ريكا بگرێ و فشاری بخاته سه‌ر و جارجار لێی زوير ببێ، ئه‌وا بۆ كورد خراپه. ئه‌و جۆره بيركردنه‌وه‌يه نه‌ك ته‌نيا هه‌ڵه و زه‌ره‌رمه‌نده، به‌ڵكو ئه‌مه‌ريكيه‌كانيش چاوه‌ڕێی ئه‌و ڕاده ته‌به‌عيه‌ته له هاوپه‌يمانه‌كانيان ناكه‌ن و بگره ڕێزيشی لێ ناگرن. بۆيه بۆ كورد ناشێ كه له ئه‌مه‌ريكيه‌كان ئه‌مه‌ريكيتر بێ.\nپرسيار و وه‌ڵام\nبۆ دامه‌زرانی بنه‌مای ده‌وڵه‌ت، كوردستان پێويستی به دامه‌زرانی ژێرخان و سه‌رخان، و په‌يدا كردنی متمانه‌ی ميلله‌ته‌كه‌يه‌تی. پرسياره گرنگه‌كان لێره‌دا ئه‌وانه‌ن:\nئايا ماڵی كورد خه‌ريكه بايی ئه‌وه‌نده ته‌رتيب ببێ كه‌وا له مه‌ودای دووردا بتوانێ توانای خۆبه‌ده‌وڵه‌ت كردن په‌يدا بكات؟ وه‌ڵامه‌كه‌ی: نه‌خێر.\nئايا سه‌ركرده‌كانی كورد ده‌ستيان به پڕۆسه‌ی ته‌رتيبی ماڵ كردوه هه‌تا به‌و ئاواته بگه‌ن؟ وه‌ڵامه‌كه‌ی نه‌خێر، ئه‌وه‌ی كراوه بريتی بووه له به‌رێوه بردنی ماڵ (ته‌سريفی ئه‌عمال).\nئايا بڕيارێكی پێكه‌وه‌يی گشت ده‌سه‌ڵاتداران سه‌ری هه‌ڵداوه بۆ ئه‌وه‌ی پڕۆسه‌كه ده‌ست پێ بكه‌ن؟ وه‌ڵامه‌كه‌ی نه‌خێر، هه‌تا ئيمڕۆ سه‌رچاوه‌ی بڕيار له هه‌رێمدا هه‌مه چه‌قه و خه‌ريكی ململانێی به‌رژه‌وه‌ندی و نفوزه.\nدياره جێگه‌ی سه‌ر سوڕمان نيه كه‌وا له‌و شازده ساڵ و نيوه‌ی ڕابوردوودا، له جياتی هه‌نگاونان به‌ره‌و پێشه‌وه، ده‌سه‌ڵاتدارانی كوردی هه‌نگاويان هه‌ر به‌ره‌و دواوه بووه و فرسه‌تی مێژووييان له ده‌ست داوه. ئه‌و بڕه پێشكه‌وتنه‌يش كه شانازی پێوه ده‌كه‌ن، زياتر به‌رهه‌می هه‌ڵه‌كانی سه‌ددام وئێران و توركيا و عه‌ره‌بی توندڕه‌وی سوننه و شيعه‌يه، و به‌رهه‌می يه‌ك گرتنه‌وه‌ی سياسه‌تی ئه‌مه‌ريكی و ڕێڕه‌وی بزوتنه‌وه‌ی كورديه.\nبودجه و به فيڕۆدانی سامان\nله ساڵی ٢٠٠٧دا، بودجه‌ی عيراق نزيكه‌ی ۳٤ مليار (بليۆن) دۆلار بوو، و به‌شی هه‌رێمی كوردستانيش له‌وه‌دا له پێنج مليار و نيو تێپه‌ڕيبوو، ئه‌وه‌ش بێجگه له داهاتی گومرگ و باجی هه‌رێم كه به‌هاكه‌یان ئاشكرا نه‌كراوه. ڕه‌نگه بودجه‌ی هه‌رێم له ساڵی پاردا خۆی له شه‌ش تا حه‌فت مليار دۆلار دابێ. بودجه‌ی ساڵی ٢٠٠٦يش پێنج مليۆن و هه‌شت سه‌د هه‌زار دۆلار بوو. پێشبينيه عيراقيه‌كان وای ده‌گه‌يه‌نن كه‌وا بودجه‌ی عيراق بۆ ساڵی ٢٠٠٨ به لانی كه‌مه‌وه ده‌گاته په‌نجا مليار دۆلار. (به‌يان جه‌بر)ی وه‌زيری دارايی عيراق باس له بودجه‌ی ٤٢ مليار دۆلاری كردوه به‌و حيسابه‌ی كه به‌رميلی نه‌وت به په‌نجا دۆلار بفرۆشرێت، له كاتێكدا له بازاڕدا خۆی له سه‌د دۆلار داوه. ئه‌وه‌ش جگه له داهاتی باج و گومرگ. بۆيه‌ش، داهاتی هه‌رێم بۆ ساڵی ٢٠٠٨ خۆی به لانی كه‌مه‌وه له هه‌شت مليار و نيو دۆلار (له بودجه‌ی ئوردون زياتر) ده‌دات.\nحكومه‌تی هه‌رێم به‌شه بودجه‌ی عيراقی له دره‌نگی هاوينی پارساڵدا پێ گه‌يشت. هه‌روه‌ك عاده‌تی دوو ئيداره‌يی، به به‌بێ ده‌نگی و بێ شه‌فافيه‌ت، پارتی و يه‌كێتی بودجه‌كه‌يان دابه‌ش كرد و له مووچه‌ی فه‌رمانبه‌ران به‌ولاوه، ئه‌و پاره‌يان له ڕێگه‌ی حكومه‌ته‌وه سه‌رف نه‌كرد. به‌وه، ته‌واوی پڕۆژه حكومه‌تيه‌كان وه‌ستێنران و كوردستان تووشی نيمچه شه‌له‌لێك هێنرا. به گوێره‌ی قسه‌ی هه‌ندێ له سه‌ركرده‌كان، ده‌سه‌ڵاتدارانی پارتی و يه‌كێتی له‌سه‌ر ئه‌وه ڕێكه‌وتون كه‌وا بودجه‌ی ٢٠٠٨يش به هه‌مان شێوه‌ی پاره‌كه ئه‌نجام بده‌ن. ئه‌وه‌يش پڕ مه‌ترسیه، چونكه به فيڕۆدانی هه‌ر دانه دۆلارێك دامه‌زرانی بنه‌مای ده‌وڵه‌ت بۆ چركه‌يه‌كی تر دوا ده‌خات. دامه‌زراندنی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت و دابين كردنی مافه بنه‌ڕه‌تيه‌كانی مرۆڤی كورد، و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی پڕۆفێشنالی كاديری پيشه‌يی، پێويستی به هه‌موو ئيمكانياتێك هه‌يه كه هه‌رچی زووتر سه‌رف كرێ ماڵی كورد خێراتر ته‌رتيب ده‌بێ. هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كان پێويستیان به بودجه‌ی سه‌خی هه‌يه بۆ تازه‌كردنه‌وه‌ی سيسته‌م و به‌گه‌ڕ خستنی پلانه ستراتيژيه‌كان. بێ گومان بودجه‌ی هه‌رێم به‌شی دروستكردنی ژێرخانی وڵات ناكات، به‌ڵام به‌شی پته‌وكردنی ئيداره و كۆنتڕۆڵكردنی گه‌نده‌ڵيی، و ئه‌نجامدانی پڕۆژه بچوكه‌كان و هاندانی ستراتيژيه‌كان ده‌كات. به‌وانه‌ش، پاره‌دارانی دونيا متمانه په‌يدا ده‌كه‌ن و به خۆيان و ئه‌زمون و سه‌رمايه له‌بن نه‌هاتوه‌كانيان ڕوو له هه‌رێم ده‌كه‌ن.\nمه‌سره‌فی هه‌رێم و نه‌زيفی دارايی\nنه‌زيفی مووچه‌خۆری سێبه‌ر: سه‌ركرده‌كانی هه‌رێم وايان له خه‌ڵك گه‌ياندوه كه‌وا سه‌دی حه‌فتاو پێنجی بودجه‌ی هه‌رێم له موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران سه‌رف ده‌كرێ. به‌ڵام پێ ناچی ئه‌و كۆنه ئاماره بۆ ئێستا ڕاست بێ، وه ديار نيه كه ئه‌و مووچه‌خۆرانه له كوێن. به بێی ئاشكرا كردنی حيساباتی هه‌رێم و به‌ڵگه‌ی بڕوا پێكراو، ئه‌و سه‌رگوزه‌شته‌يه چيتر جێگه‌ی متمانه نيه. له ساڵی ٢٠٠٦دا، به‌ر له يه‌ك گرتنه‌وه‌ی دوو ئيداره‌ی هه‌رێم، هه‌ريه‌كه له پارتی و يه‌كێتی به په‌له و به‌بێ هه‌ق و حيساب خه‌لكێكی زۆريان په‌ستيه ناو دائيره‌كان و به مووچه‌خۆر دايانمه‌زراندن و ئافه‌تێكی ئابووری مه‌زنيان بۆ كوردستان هێنايه كايه‌وه. بازاڕی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵی و پيشه‌سازی و سيسته‌می خزمه‌تگوزاریان له‌بن ده‌رهێنا.\nنه‌زيفی حيزبی مشه‌خۆر و دۆشينی حكومه‌ت: هه‌ريه‌كه له پارتی و يه‌كێتی زياتر له په‌نجا لق و مه‌ڵبه‌ند و بنكه‌ی ڕێكخراوه‌يی مه‌ده‌نیان هه‌يه، كه هه‌ريه‌ك له‌وانه له مليۆنێكه‌وه هه‌تا ده مليۆن دۆلار مه‌سره‌فی مانگانه‌يه‌تی. ئه‌وه‌ش بێجگه له مووچه‌ی حيزبه بچوكه‌كانيش، كه به‌های ساڵانه‌ی ديسانه‌وه به ده‌يان مليۆنه. واته ساڵانه زياتر له مليارێك دۆلار له هه‌يكه‌لی حيزبی و ڕازی كردنی لايه‌نگير و مه‌سه‌له‌ی وه‌لائكڕين و فرۆشتن سه‌رف ده‌كه‌ن. ئه‌و پاره‌يه، وه‌ك مووچه‌ی مووچه‌خۆری مشه‌خۆر، هيچ بۆشاييه‌كی ئابوری ئه‌وتۆ پڕ ناكاته‌وه، به‌ڵكو له جياتيان نه‌زيفێكی به‌رده‌وامه له شاخوێنبه‌ری هه‌رێم. بێجگه له‌وانه، ده‌نگۆی ئه‌وه هه‌يه كه‌وا كۆمپانيای حيزبی (وه‌يان تايبه‌ت به سه‌ركرده‌كان) هه‌ن كه‌وا به بودجه‌ی هه‌رێم پشت ئه‌ستوورن و له كاتی مه‌زادی ته‌نده‌ر وه‌يان له ته‌نگانه‌دا، پاره به بێ حيساب و به بێ منه‌تی له خه‌زێنه‌ی هه‌رێم ده‌رده‌هێنن.\nنه‌زيفی كشتوكاڵ: سياسه‌تی ئيهمال كردنی به‌رهه‌مهێنانی كشتوكاڵ هه‌رێمی كردۆته بنده‌سته‌ی ده‌وڵه‌ته درواسێكان. كوردستان خاكی به پيته و توانای به‌رهه‌مهێنانی پێداويستی خۆی له سه‌وزه و ميوه و دانه‌وێڵه هه‌يه. كه چی به هۆی مووچه‌ی بێ به‌رامبه‌ر، ته‌واوی جوتيار و خاوه‌ن زه‌ويه‌كان ئيمڕۆ وازيان له به‌رهه‌مهێنان هێناوه. هاوكات سه‌وزه و ميوه و دانه‌وێڵه‌ی هه‌رێم، به قيمه‌تی زياتر له مليارێك دۆلار له وڵاته دراوسێكانه‌وه به نرخی هه‌رزان ده‌هێنرێنه كوردستان، حكومه‌تیش پاره‌ی هاندانی كشتوكالی ده‌داته بازرگانه‌كان، كه به خستنه‌به‌ری ده‌كاته هاندانی كشتوكاڵی وڵاته بێگانه‌كان. ئێستا خستنه بازاری به‌رهه‌می خۆماڵيی له هی هاورده‌كان زۆر گرانتر د‌ه‌وه‌ستێ. به‌وه، خه‌ريكه ئه‌زموونی پيشه‌سازی كشتوكاڵی و ئاژه‌ڵيی، و پلانی ووروژاندنه‌وه‌ی ئابوری و ژيانی لادێ، و گه‌شه پێدانی ژێرخانی لادێ، و كه‌م كردنه‌وه‌ی قورسايی له‌سه‌ر شاره‌كان ده‌بنه قوربانی ئه‌و ئه‌و نه‌زيفه داراييه‌ی هه‌رێم.\nگه‌نده‌ڵيی و فه‌شه‌لی ئيستيسماری ده‌ره‌كی\nسه‌ره‌ڕای په‌يدابوونی پاره و فرسه‌تی بيزنيس و ده‌وڵه‌مه‌ند بوونی حيزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌كان و ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی له‌ناكاوی ژماره‌يه‌كی زۆر له خه‌ڵكانی ده‌وروپشتی ده‌سه‌لات، هێشتا جێ په‌نجه‌ی كه‌رتی تايبه‌تی كوردی ديار نيه. كۆمپانيا خۆماڵيه‌كان ئيمكانياتی دارايی ئه‌وه‌يان هه‌يه كه‌وا پڕۆژه‌ی مه‌زنی وه‌ك كاره‌با و ژێرخانی ڕێگاوبان ئه‌نجام بده‌ن، به‌ڵام تا ئێستا پڕۆژه‌ی مه‌زنيان به سه‌ركه‌وتوويی ئه‌نجام نه‌داوه، ئه‌وانی تريشيان به دره‌نگی و به كه‌موكوڕيه‌وه ئه‌نجام داوه. له جياتی به‌كارهێنانی شێوازی ئابووری مۆدێرن، ئه‌وانه ئيداره‌ی ته‌نده‌ر و پڕۆژه‌كانيان به عه‌قليه‌تی گومرگبازی ئه‌نجام ده‌ده‌ن. چاويان له قازانجی خێرا و ده‌ستكه‌وتنی كۆميشنه، و هه‌وڵ ده‌ده‌ن به مشه‌خۆری ببنه شه‌ريكی كۆمپانيا ده‌ره‌كيه‌كان، كه ئه‌وه‌يش له بنه‌ڕه‌ته‌وه مه‌رفوزه له لايه‌ن كۆمپانيا زله نێوده‌وڵه‌تيه‌كانه‌وه.\nتا ئێستا حكومه‌تی كوردستانيش پاره‌يه‌كی ئه‌وتۆی له ڕێگاوبان و بازرگانی و كشتوكاڵ و سه‌روه‌تی ئاژه‌ڵيی و بواری خزمه‌تگوزاری و سيسته‌می پۆسته و ته‌ندروستی و په‌روه‌رده سه‌رف نه‌كردوه. له‌سه‌ر كاغه‌ز، پلان زۆره و پڕۆژه‌ی جيا جيا تاوتوێ كراو‌ه، به‌ڵام هه‌مووی چاوه‌ڕێی پاره‌ی كه‌رتی تايبه‌ت و بانكی ده‌ولی و ته‌به‌روعی وڵاته ئابووريه پاره‌ده‌ره‌كانه. دياره كه ئه‌و بڕه داهاته‌ی له كوردستاندايه، به‌شی دروست كردنی ژێرخان و سه‌رخان ناكات، بۆيه پێويستی به ڕاكێشانی سه‌دان ملياری پاره‌ی ده‌ره‌كی و ئه‌زموونی بيناكردن و پسپۆڕانی جيهانیه. له دوبه‌ی، ته‌نيا له يه‌ك ساڵی پاردا، زياتر له دووسه‌دو په‌نجا مليار دۆلاری بێگانه به نوێيی ڕوویان له شاره كرد. واته له ده ساڵی ڕابوردوودا، به هه‌زاران مليار دۆلار چۆته ناو ژێرخان و سه‌رخانی دوبه‌ی، له كاتێكدا به هه‌موو داهاتی نه‌وت و تيجاره‌تی ناوه‌كيانه‌وه يه‌ك له سه‌دی ئه‌و پاره‌يان نه‌بووه سه‌رفی بكه‌ن. ئيمڕۆ ئه‌گه‌ر هه‌ر هێزێكی ده‌ره‌كی بيه‌وێ هه‌ڕه‌شه له ئاسايشی دوبه‌ی بكات، ته‌واوی وڵاتانی جيهان ده‌كه‌ونه سه‌ر پێ بۆ پاراستن و فرياكه‌وتنی بيزنيسی وڵاته‌كه. ئايا سه‌ركرده‌كانی كورد به‌و ئاواته‌ن كه به دوو ڕێوشوونی دوبه‌ی بكه‌ون؟ هه‌ڵبه‌ت به قسه ئا به‌ڵێ، به‌ڵام به عه‌مه‌ل هێشتا هه‌نگاوه‌كانيان به‌ره‌و دواوه‌يه.\nهه‌نگاوی يه‌كه‌م به‌ره‌و پێشه‌وه، بريتيه له مسۆگه‌ر كردنی متمانه‌ی كۆمپانيا نێوده‌وڵه‌تيه‌كان، ئه‌وه‌يش له كۆنتڕۆڵ كردنی ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيه‌وه ده‌ست پێ ده‌كات. هه‌تا قانون نه‌بێته سه‌روه‌ر و ده‌ستووری وڵات پياده نه‌كرێ و ميكانيزمی قه‌ڵاچۆكردنی گه‌نده‌ڵيی به‌دی نه‌كرێ، حكومه‌ت ناتوانێ قه‌ناعه‌ت به كۆمپانيا زه‌به‌للاحه نێوده‌وڵه‌تيه‌كان بهێنێ بۆ ئه‌وه‌ی مليارانی مولك و پاره‌ی ئه‌ندامه خاوه‌ن سه‌همه‌كانيان بخه‌نه مه‌ترسيه‌وه.\nكاميان ڕێگرتره: بێ ئارامی يان گه‌نده‌ڵيی؟\nده‌مێكه حكومه‌تی هه‌رێم هه‌ڵمه‌تی لۆبی بۆ ڕاكێشانی بيزنيسی ده‌ره‌كی ده‌ست پێكردوه. مليۆنان دۆلاری له كه‌مپه‌ينی ڕێكلام و پڕۆگرامی ته‌له‌فزيۆنی و ڕۆژنامه‌وانی ئينته‌رناسيونالی سه‌رف كردوه. له كه‌ناڵه‌كانی ئه‌مه‌ريكی دا، سه‌قامگيری ئاسايشی كوردستانی كرده بنه‌مای كه‌مپه‌ينه‌كه و به ناوی "عيراقه‌كه‌ی تر" ڕووكه‌شی گه‌ش و فرسه‌تی بيزنيسی هه‌رێمی خسته ڕوو. قانونێكی سه‌رنج ڕاكێشه‌ری وه‌به‌رهێنانیشی له ئامێز گرت، كه تێيدا كۆمپانيا بيانيه‌كان مافی موتڵه‌قيان بۆ مولكايه‌تی زه‌وی و خانوبه‌ره و كه‌لوپه‌لی بيزنيس پێ دراوه، به‌بێ ئه‌وه‌ی (هه‌تا ده ساڵ) گومرگ وه‌يان باج بده‌ن. ئه‌و جۆره هه‌ڵمه‌ت و قانونه پۆزه‌تيڤه ده‌بوايه به‌س بێ بۆ دڵنيا كردنه‌وه‌ی كۆمپانيا ده‌ره‌كيه‌كان، به‌ڵام هه‌تا ئێستا هيچ جۆره وه‌به‌رهێنانێكی (ئيستيسمارێكی) ده‌ره‌كی ڕووی له هه‌رێم نه‌كردوه. چه‌ندين كۆمپانيا ڕه‌چاويان كردوه و سه‌ردانی هه‌رێميشيان كردوه. كه‌چی له‌جياتی دڵنيابوونه‌وه، سه‌ردانی هه‌ريه‌كه‌يان بووه‌ته هۆی ڕه‌وينه‌وه‌ی خۆيان و ده‌يان كۆمپانيا تری پێكه‌وه به‌ستراويشيان. دياره كه مه‌سه‌له‌ی ئارامی هه‌رێم، به به‌روارديكردن له‌گه‌ڵ باقی عيراق، به‌شی ئه‌وه‌ی نه‌كرد كه ته‌نانه‌ت ئه‌و بيزنيسانه‌ی كه ئێستا له به‌غدايه‌كی كاولدا كارده‌كه‌ن بنكه بگوازنه‌وه كوردستان. ئه‌وانه نه‌يانويست گه‌نده‌ليی به‌غدا به هاوتاكه‌ی له كوردستان بگۆرنه‌وه، و له باقی عيراق و دونياش داببڕێن به هۆی سياسه‌تی مۆنۆپۆلی (ناقانونی) تۆڕی په‌يوه‌نديه‌كانی كوردستانه‌وه. هه‌تا ئه‌ودواييه‌ش كۆمپانيای په‌يوه‌ندی ته‌له‌فۆنی (مۆبايل و وايه‌رلێس)ی سه‌ر به پارتی و يه‌كێتی هاوكاری يه‌كتر و كۆمپانيا عيراقيه‌كانيان به ڕاده‌ی پێويست نه‌ده‌كرد. ئه‌گه‌ر بيزنيسێك بهاتبايه هه‌ولێر، له باقی عیراق داده‌بڕا به‌هۆی سياسه‌تی مۆبايلی كۆڕه‌كه‌وه. به‌وه‌ش ڕێگه بۆ بيزنيسی عيراقی و نێوده‌وڵه‌تی خۆش نه‌ده‌بوو هه‌تا به خۆيان و مۆبايل و ئينته‌رنێته‌كانيانه‌وه بگوازنه‌وه كوردستان. جا ئه‌گه‌ر له‌به‌ر ئه‌و هۆيانه بێ وه‌يان هۆی سياسی و ميژوويی، ئه‌وا له‌و ساته‌ی كه به‌غدا ئارام ده‌بێ، بيزنيسی دونيا ڕوو له‌وێ ده‌كات له‌جياتی كوردستان.\nبه سروشت، بيرۆكراسيه‌تی عيراقی، وه‌ك باقی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له بنه‌ڕه‌ته‌وه كوشنده‌يه. به‌ڵام ئاستی هونه‌ری بيرۆكراتيكردن له هه‌رێمی كوردستاندا له‌وانه‌ی تر زۆر به‌رزتره. له جياتی كارئاسانیكردن بۆ كه‌رتی تايبه‌تی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی، سيسته‌مه‌كه تا ڕاده‌ی ڕێگريه‌تی ئاڵۆز كراوه. له ناو پڕۆسه‌ی وه‌به‌رهێناندا، هيچ دوو بازنه‌يه‌ك له‌يه‌كتر نه‌به‌ستراونه‌ته‌وه. فايل له دائيره‌ی وه‌به‌رهێنانه‌وه بۆ وه‌زاره‌ته په‌يوه‌نديداره‌كان (كه ئه‌ندامن له هه‌يئه‌ی وه‌به‌رهێنان) بێ سه‌رو شوێن ده‌بێ، وه‌يان به دره‌نگ و به كه‌موكورتی وه‌ڵامی ده‌درێته‌وه. ئه‌وه‌ش كارێكی به ئه‌نقه‌سته چونكه وه‌زيره په‌يوه‌نديداره‌كان چاك له‌وه ئاگادارن و به گوێره‌ی پێويست لێی ناپێچنه‌وه وه‌يان هه‌وڵی كارئاسانيان بۆ نه‌داوه. واته، لێپرسينه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌ر و به‌دواكه‌وتنی پڕۆسه‌ی كار هێشتا نه‌هاتۆته كايه‌وه. بۆ نمونه، وه‌زاره‌تی شاره‌وانی، كه ڕۆڵی له‌و پڕۆسه‌يه‌دا سه‌ره‌كيه، هيچ جۆره ئه‌وله‌ويه‌تێكی به وه‌به‌رهێنان و كارئاسانی بۆ وه‌به‌رهێنه‌ر نه‌داوه و ڕۆتينێكی كوشنده‌ی وای هه‌يه كه كۆمپانيا وه‌به‌رهێنه‌ره‌كانی توشی سه‌دمه و په‌شيمان بوونه‌وه كردوه. كاری ڕۆژێك به مانگێك ته‌واو نابێ و ده‌يان بيانگه بۆ هاوڵاتیان و وه‌به‌رهێنه‌ران ده‌هێنرێته‌وه. به قسه‌ی وه‌به‌رهێنه‌رێك، جه‌وی ناو وه‌زاره‌ته‌كه زياتر له دائيره‌یه‌كی پۆليسی ده‌چێ نه‌وه‌ك وه‌زاره‌تێكی خزمه‌تگوزاری و هانده‌ر، وه هه‌ريه‌كه له وه‌زير و به‌ڕێوه‌به‌ران و فه‌رمانبه‌رانی سه‌ره‌وه و خواره‌وه به چه‌ندين په‌رژينی ئاسنين ده‌وره دراون.\nبێ گومان مه‌سه‌له‌ی يه‌ك نه‌گرتنه‌وه‌ی دارايی دوو ئيداره‌كه‌ی هه‌رێميش ڕێگرێكی تره. هه‌تا ئێستاش پارتی و يه‌كێتی وه‌ك دوو ده‌سه‌ڵاتی حوكمڕانی سه‌ربه‌خۆ كار ده‌كه‌ن. هه‌موو پڕۆژه‌يه‌ك پێويستی به دوو بڕيار هه‌يه، هی حكومه‌تێكی به ڕووكه‌ش يه‌ك گرتوو، ئه‌وجا هی ده‌سه‌ڵاتی پاره هه‌ڵگر. ئه‌وه بێجگه له بڕياری وه‌زيری په‌يوه‌نديدار و سه‌رۆكی وه‌زيران و دوو وه‌زيره‌كه‌ی دارايی.\nتا ئێستا عه‌داله‌ت له ته‌نده‌ر و دابه‌ش كردنی كۆنتراكتدا نيه. حكومه‌ت نه‌يتوانيوه بيسه‌لمێنێ كه هه‌موو كۆمپانيايه‌ك به يه‌ك چاو ته‌ماشا ده‌كات. ميكانيزمێكی تۆكمه و شه‌فافی دانه‌هێناوه كه له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڵسه‌نگاندنی نرخ و چۆنايه‌تیدا، بڕيار له‌سه‌ر بردنه‌وه‌ی ته‌نده‌ر بدات. زله كۆمپانيا كورديه سه‌ر به حيزبه‌كان، به بێ پێشبڕكێی كراوه و شه‌فاف وه به بێ ڕه‌چاو كردنی چۆنايه‌تی به‌رهه‌ميان و مێژووی كارئه‌نجامدانيان، چه‌ورترين ته‌نده‌ر جار له دوای جار ده‌به‌نه‌وه.\nخۆ ته‌سجيل كردن وئه‌نجامدانی موعامه‌له‌ی بچوكترين پڕۆژه پێويستی به شه‌ش هه‌تا دوازده مانگ له سه‌رئێشه‌ی هاتوچۆ و چاو‌ه‌ڕێ كردن هه‌يه. ئه‌وه‌يش ئه‌گه‌ر خاوه‌ن بيزنيس به‌ختی هه‌بوو و سووكه واسته‌ی پێ كرا و زانی چۆن به‌رتيل بدات و فايله‌كه‌ی وون نه‌كرا و نهێنيه‌كانيشی نه‌فرۆشرايه‌وه و فه‌رمانبه‌ره‌كان نه‌خۆش نه‌كه‌و‌تن و عوتله‌ی درێژخايه‌ن و جه‌ژنی ئاينی و نه‌ته‌وه‌يی و حيزبی و بيره‌وه‌ری سيمبۆڵيی نه‌كه‌وته ئه‌و نێوانه‌وه. هاوكات، كه ده‌سه‌ڵاتدار ده‌كرێته شه‌ريك، ئه‌ويان ده‌توانێ به شه‌و فه‌رمانبه‌ر بنێرێته كار و ته‌واوی موعامه‌له‌ی مه‌زنترين پڕۆژه له مه‌ودای پێنج ڕۆژدا به ته‌واو كردن بدات. هه‌ڵبه‌ته، كۆمپانيای ده‌ره‌كی ئاماده نيه به‌و جۆره پڕۆسه‌يه دا بڕوات و ڕازی نابێ كه چاره‌نووسی بيزنيسه‌كه‌ی بكه‌وێته به‌ر ده‌ستی شه‌ريكێكی خه‌وتوو، وه‌يان بيرۆكراتێكی ته‌ماحكار كه ديسانه‌وه ملكه‌چی ده‌سه‌ڵاتداره‌كانه.\nچاره لای سه‌ركرده‌كانه و پێويستی به جورئه‌تی بڕياردانه\nئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان به‌ڕاستی مه‌قسه‌ديان بێ و نيه‌تی چاكسازی و وده‌وڵه‌تسازيان هه‌بێ، وه ئاماده‌بن به له‌خۆبورده‌يی و به ئيراده‌يه‌كی به‌ردين و ته‌ركيزێكی بێ پايانه‌وه هه‌نگاو بنێن و به ئيلتيزامێكی جيددی به‌دوای پڕۆسه‌كه بكه‌ون، ئه‌وا ڕێگا چاره‌كان ئاشكران. ده‌سپێكی پرۆسه‌ی گۆڕانكاری و چاره‌ی هه‌ر هه‌موو گرفت و قه‌يرانه‌كانی وڵات، له خاڵی بڕياردانه‌وه ده‌ست پێ ده‌كات. به‌ڵام سه‌ره‌ڕای گفت و گۆته و په‌يمانه‌كان، كه له هه‌موو خيتاب و موناسه‌به‌ی ڕه‌سمی و ناڕه‌سمی دا ئيشاره‌تی پێ ده‌كه‌ن، هه‌تا ئێستا ئه‌و نياز و نيه‌ت و ئيراده و ته‌ركيزه به كرداری هيچ كام له سه‌ركرده‌كانه‌وه ديار نيه. له ئاستی تاكه كه‌سيدا، له ژووری داخراودا، هه‌ر يه‌كه‌يان داخ و هيوای خۆی ده‌رده‌بڕێ و به دڵسۆزيه‌وه په‌يمان ده‌دا. به‌ڵام كه ده‌رگا ده‌كرێته‌وه، و حيزب داده‌نيشێ و به‌رژه‌وه‌نديه تايبه‌ت و گشتيه‌كان به‌ره‌نگاری يه‌كتر ده‌بنه‌وه، ئيتر ڕه‌فتار و هه‌ڵوێستیان سه‌رتاپا ئاوه‌ژوو ده‌بێته‌وه و هيوا و په‌يمانه دڵنياكه‌ره‌وه‌كانيان به‌تاڵ ده‌كه‌نه‌وه. هۆكاره‌كانی ئه‌و واقيعه تاڵه زۆرن. له سه‌روويانه‌وه، ناته‌بايی و كه‌مبڕوايی و كه‌مته‌نسيقی چه‌قه‌كانی ده‌سه‌ڵاته. هيچ سه‌ركرده‌يه‌ك متمانه‌ی ئه‌وه‌ی نيه كه‌وا ئه‌گه‌ر خۆی ئيلتيزام به بڕيار و قانون بكات، سه‌ركرده‌كانی تريش هه‌ماهه‌نگی ده‌بن.\nبه داخه‌وه، له جياتی بيركردنه‌وه‌ی درێژخايه‌ن، ڕه‌فتاری ده‌سه‌ڵاتدارانی كورد وا ده‌گه‌يه‌نێ كه بڕوايان به دواڕۆژی كورد نيه، وه‌يان خه‌ريكی چاندن نين بۆ ئه‌وه‌ی خۆيان و ته‌واوی ميلله‌تيان له به‌رهه‌م بدرونه‌وه. زۆربه‌یان بڕواييان به‌وه نيه كه‌وا كورسيه‌كانيان و مه‌وقيعی خۆيان و حيزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌كه‌يان له مه‌ودای دووردا هه‌روه‌ك خۆی ده‌مێنێه‌وه. وه‌ك ميوانێك ڕه‌فتار ده‌كه‌ن و فرسه‌ته‌كانی ده‌وڵه‌مه‌ند بوون و نفوز په‌يدا كردن به مه‌سه‌له‌يه‌كی كاتيی داده‌نێن و به‌په‌له و پێشبڕكێ خه‌ريكی ئه‌وه‌ن له‌ده‌ستيان نه‌چێ. هه‌ڵبه‌ت،  ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌مه‌ندی دوو ديوی عانه‌يه‌كن و ته‌واوكه‌ر و زامينكه‌ری يه‌كترن.\nنه‌ريتی ده‌سه‌لاتخوازی و بازدانی دارايی له سه‌ره‌وه به‌ره‌و خوار بوه‌ته كه‌ڵتور، ئيتر هه‌تا سه‌رچاوه‌ی ده‌سه‌لاتی ڕاسته‌قينه ملكه‌چی قانون نه‌بێت و مه‌سئوليه‌تی كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ڵيی نه‌گرێته به‌ر، ئه‌وا زه‌حمه‌ته كاديری ناوه‌ڕاست و ئه‌ندامانی حيزبه‌كان و هێزه ئاسايشی و پۆليس و پێشمه‌رگه و فه‌رمانبه‌ران و خه‌ڵكی تری ژێر ده‌سه‌لاتيان ئيلتيزام به قانون بكه‌ن و ده‌ست له گه‌نده‌ڵيی هه‌ڵگرن. واته، ئه‌ركی سه‌رشانی سه‌رۆكی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و سه‌رۆكی كۆمار و سه‌رۆكی وه‌زيرانی هه‌رێم و جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامه زه‌قه‌كانی مه‌كته‌بی سياسی پارتی و يه‌كێتيه، كه له كۆبوونه‌وه‌يه‌كی چڕ و ميژوويی دا په‌يمانی داڕێژتنی ده‌ستوورێكی هه‌ميشه‌يی ديموكراسی بده‌ن و بڕيار بده‌ن كه‌وا قانون بكه‌نه سه‌روه‌ر و خۆيشيان يه‌كه‌م ملكه‌چی بن. په‌يمان بده‌ن كه ته‌ده‌خول له كاروباری حكومه‌ت و ئيداره نه‌كه‌ن، و واسته نه‌هێلن و شه‌فافيه‌ت به‌كار بهێنن و ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيی چاره بكه‌ن. وه ئه‌گه‌ر هه‌ريه‌كه‌يان په‌يمانی شكاند، شايانی ئه‌وه‌يه بكرێته قۆچی قوربانی چاكسازی و وڵاتسازی و ده‌رگای ده‌ره‌وه‌ی نيشان بدرێ.\nڕووسوری سه‌ركرده‌كان له پياده كردنی بڕياردايه\nده‌هۆڵی چاكسازی و په‌يمانی ملكه‌چی قانون له پێشتريش بۆ ڕازی كردن و خافلاندی خه‌ڵك لێ دراون. به‌ڵام ئه‌وانه هه‌ر وه‌ك قسه‌ی شه‌وی به‌ر ئاگردان، له‌گه‌ڵ تيشكی ڕۆژدا ئاسه‌واريان نه‌ماوه. سه‌ركرده‌كان خۆيان له ڕه‌خنه‌ی ڕاسته‌وخۆ لاداوه و ڕێگه‌يان نه‌داوه كه‌وا قانون نه خۆيان و نه ئالقه بڕيارده‌ره‌كانی ده‌وريان بگرێته‌وه. ئه‌و داروده‌ستانه‌ی كه به به‌ڵگه‌وه گه‌نده‌ليان له‌سه‌رئيسپات بووه، كه له پۆستێكه‌وه لا ده‌درێن له پۆستێكی به‌رزتره‌وه جێگه‌يان بۆ ده‌كرێته‌وه، به بێ گوێدانه ڕای گشتی. به‌وه، جيدديه‌تی چاكسازی و كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ليی له بنه‌ڕه‌ته‌وه له قسه‌ی بێ ناوه‌رۆك و ده‌هۆڵی به‌تاڵ جيا نه‌كراوه‌ته‌وه.\nبه‌داخه‌وه، ڕۆژگار و به‌ڵگه‌كان سه‌لماندويانه كه‌وا سيسته‌می گه‌نده‌ڵيی كوردستان له ويست و بڕياری سه‌رۆكه‌كان به‌هێزتره. سه‌ركرده‌كان ده‌زانن كه‌وا فه‌رمانه‌كانيان به ئاسانی و ڕاسته‌وخۆيی ته‌نفيز ناكرێ. ئالقه‌ی بيروكراته گه‌نده‌ڵه‌كان له ناو سيسته‌مدا له‌وه جێگيرتر و هونه‌رمه‌ندتره كه سه‌ركرده‌كان پێی ده‌زانن. ده‌توانن جيدديترين بڕيار و فه‌رمانه گشتيه‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زيران و سه‌رۆكی كۆمار خورد بكه‌نه‌وه و پارچه پارچه بيانخه‌نه ئه‌رشيفی مێژووه‌وه، به بێ ئه‌وه‌ی تيشكی ڕۆژيان پێ بكه‌وێ. خۆ ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كانيش له‌وه ئاگادارن، دياره به‌سيانه كه‌وا كاری خۆيان و ئالقه‌كانی ده‌وروبه‌ريان به قه‌دبڕی و ئاسانی به‌ڕێوه ده‌ڕوات و كاری هاوڵاتی ڕه‌عيه‌ش حه‌واڵه‌ی خوا و به‌خت و قه‌ده‌ر كراوه.\nبۆ ئه‌وه‌ی بڕياری سه‌ركرده‌كان به جيددی وه‌رگيرێت، پێويسته ميكانيزمی پياده كردنی بڕياره‌كانيش ئيعلان بكرێ. ڕۆژ به ڕۆژ و مانگ به مانگيش، ڕاپۆرت و ئاماری ئه‌نجامدانی پڕۆسه‌كه و ئه‌نجامی لێپرسينه‌وه‌كان و ده‌ستكاريه‌كانی سيسته‌م به شه‌فافی بڵاو بكرێته‌وه. پێويسته سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكوه‌زيران و جێگره‌كانيان ته‌نفيز كردنی ئه‌و بڕيارانه بكه‌نه مه‌سه‌له‌يه‌كی شه‌خسی و بزانن كه‌وا خه‌لك ئه‌و مه‌سئوليه‌ته له ئه‌ستوی ئه‌وان ده‌گرێ و چاوه‌ڕێی به‌ڵگه‌ی ئه‌نجامدانيان لێ ده‌كات. ده‌بێ سه‌رۆكه‌كان به شه‌خسی سه‌ردانی موئه‌سسه‌سه‌كان بكه‌ن تا بزانن تا چی ڕاده‌يه‌ك لێپرسينه‌وه‌كانيان به جيددی وه‌رگيراوه. سه‌ردانه‌كانيشيان ته‌نيا بۆ كاميرا و پڕۆپاگه‌نده‌ی حيزبی و ئه‌زيه‌ت دانی به‌ڕێوه‌به‌ر و شه‌له‌ل پێهێنانی دائيره‌كان و كاردواخستنی موراجيع و چاوسوركردنه‌وه‌ی حيمايه‌كانی سه‌ركرده‌كان نه‌بێ. له دوبه‌ی، (شێخ محمد ئالمه‌كتوم) به ته‌نيا و بێ حيمايه، هه‌رده‌م خه‌ريكی سه‌ردانی پشكنينه، به بێ ئه‌وه‌ی كه‌س هه‌ستی پێ بكات. وای لێ هاتوه، هه‌موو مۆزه‌فێكی ناو دوبه‌ی ته‌وه‌قوعی ئه‌وه ده‌كات له ناكاو شێخ لێی بێته ژووره‌وه، و به شه‌خسی له چۆنێتی هه‌لسوڕانی كاره‌كانی دائيره‌كه بكۆڵێته‌وه. كارێكی وای كردوه كه سه‌رۆكی هه‌موو دائيره‌يه‌ك هه‌رده‌م خه‌ريكی بير كردنه‌وه بێ له چاك كردنی سيسته‌م و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی به‌ڕێوه بردن.\nله دوای بڕياردان و په‌يمانی ملكه‌چ بوونی قانون، ئه‌ركی پياده كردن دێته پێش. بۆ ئه‌وه‌يش، ميكانيزمی جياجيا له وڵاتانی تر په‌يڕه‌وی كراون، و ده‌كرێ سوود له ئه‌زموونی دوبه‌ی وه‌رگيرێ. ده‌شكرێ كه سيسته‌مێكی تازه به تيفساڵی كوردی دروست بكرێ. له عيراقدا ئه‌زموونی لێژنه‌كانی نه‌زاهه و چاودێری دارايی و به‌دواكه‌وتنی پڕۆسه‌ی نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی خه‌ريكن له دايك ببن (ئه‌گه‌رچی زۆر به‌قورسی). بێجگه له‌وانه‌يش، پێويسته لێژنه‌يه‌كی باڵای سياسی و پسپۆڕی بێته كايه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی له جياتی سه‌ركرده بڕيارده‌ره‌كان ڕۆژانه چاودێری و موتابه‌عه‌ی ته‌وای پڕۆسه‌كه بكات و لايه‌نه قانونی و ئيجرائه ڕۆتينه ڕێگره‌كان ده‌ست نيشان بكات و بكه‌وێته ته‌نسيقی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ دادگا و په‌رله‌مان و سه‌رۆكايه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆكايه‌تی وه‌زاره‌ت. واته، ئه‌و لێژنه‌يه بۆ ئه‌وه‌يه كه به ده‌سه‌لاته‌وه ناوبژی و كارئاسانی بۆ به‌ڕێوه چوونی سيسته‌م بكات. ڕێگه نه‌دا خه‌ڵكی ڕۆتينپه‌رست په‌نا ببه‌نه به‌ر قانونی ڕێگر بۆ به‌رهه‌ڵستی كردنی گۆڕانكاری. هاوكات پێويسته ئاسايشی ئابوری بۆ كۆ كردنه‌وه‌ی زانياری و به‌دوا كه‌وتنی به‌لگه‌كان بێته كايه‌وه، هه‌روه‌ك له عيراقی سه‌رده‌می سه‌دداميش هه‌بووه.\nقانون و لێپرسينه‌وه\nلێژنه‌يه‌كی تازه بۆلێكۆڵينه‌وه له سيسته‌می دادگا و ده‌ستنيشان كردنی هۆيه‌كانی بێ ئيستيقلاليه‌تی، پێويسته. دادگا دوامه‌رجه‌عه بۆ پاراستنی مافی تاكه كه‌س و كۆمه‌ڵ، و پێويسته قودسيه‌تی بپارێزرێ. كه‌چی ده‌سه‌ڵات ڕێگه‌ی دادگای نه‌داوه ڕۆڵی پيرۆزی ببينێ، و هه‌ر بۆيه‌ش هه‌تا ئێستا تاكه مه‌سئولێكی پايه به‌رز له سه‌ر گه‌نده‌ڵيی، پياوكوژی وه‌يان خيانه‌ت سزا نه‌دراوه. پێويسته په‌يوه‌ندی پيشه‌يی له نێوان دادوه‌ر و ده‌زگا ته‌نفيزيه‌كان دياری بكرێ و ڕێگه له‌وه بگيرێ كه‌وا دادپه‌روه‌ر ببێته ئه‌ندامی حيزب و ده‌زگا ئاسايش و زانياريه‌كانی سه‌ر به حيزبه‌كان. ناكرێ و نابێ دادوه‌ری كوردستان بكه‌وێته به‌ر ده‌ستی ئه‌و ده‌زگايانه، به‌ڵكو به پێچه‌وانه‌وه، پێويسته ئه‌و ده‌زگايانه له ڕووی پيشه‌ييه‌وه ملكه‌چی دادوه‌ران بن. ڕاسته هه‌موو دادوه‌رێك سه‌ر به حيزب و ده‌زگاكان نين، به‌ڵام زۆريان له ڕێگه‌يانه‌وه دامه‌زراون. پێويسته سه‌ركرده ده‌سه‌ڵاتداره‌كان دادوه‌ران له هێرشی جه‌سته‌يی و سياسی و كۆمه‌ڵايه‌تی بپارێزن، هه‌تا ئه‌وانيش هه‌يبه‌ت و عيزه‌تی نه‌فس و كه‌رامه‌ت و سه‌ربه‌خۆيی دادگا و ئه‌خلاقيه‌تی پيشه‌كه‌يان و ئازادی حوكم ده‌ركردنيان بپارێزن.\nبه‌ر له‌وه‌ی چاوه‌ڕێی ده‌ستوور بكرێ، ئيمڕۆ بايی ئه‌وه‌نده قانونی نوسراوه هه‌يه كه‌وا ببێته بنه‌مايه‌كی پته‌و بۆ ده‌ستپێركردنی كۆنتڕۆڵ كردنی گه‌نده‌ڵيی. بێجگه له سه‌ربه‌خۆ كردنی دادگا، پێويسته سه‌ركرده‌كانی كوردستان بديترێن كه‌وا توندن و دوودڵيی له پياده كردنی قانون ناكه‌ن، و به‌ڵكو به خۆنه‌ويستانه و بێ به‌زه‌ييانه جێبه‌جێيان ده‌كه‌ن. ده‌بێ خه‌لك و فه‌رمانبه‌ر و ئه‌ندامی حيزبه‌كان و ئه‌ندامی ده‌زگا نهێنيه ئاسايشی و زانياری و پۆليس و له‌شكر و پێشمه‌رگه‌كان لايان ئاشكرا بێ كه‌وا ئه‌و مه‌سه‌له‌يه زۆر له‌وه جيدديتره كه پێشتر كراوه. واته ئه‌وجاره‌يان بۆ مه‌سه‌له‌ی ڕزگار كردنی نه‌وه‌كانی ئێستا و دواڕۆژه و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی وڵاته و به بێ ڕاده چاره‌نوس سازه. هه‌تا ئێستا ئه‌و جۆره په‌يامه به خه‌ڵكی كوردستان نه‌گه‌يه‌نراوه.\nدياره هه‌رێم هێشتا ده‌ستوری نيه، و له‌وه ناچێ په‌له له نوسينه‌وه‌شی كرابێ. خۆ ئه‌و ده‌ستووره‌ی له دروست بووندايه، بۆ داسه‌پاندنی ديموكراسيه‌تێكی ڕاسته‌قينه نه‌نوسراوه‌ته‌وه، به‌ڵكو له ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی تاكه كه‌س و تاكه حيزب و سيسته‌می ئێستای كوردستاندا نوسراوه‌ته‌وه. ئه‌وه مه‌زنترين فاكته‌ری ناڕه‌حه‌تيه بۆ كورد، چونكه ئه‌گه‌ر سه‌ركرده‌كان به سيسته‌می ئيفليجی ئێستای كوردستان و ڕۆڵی په‌رله‌مانی بێ ددان ڕازی بوونه، وه به نيازن ئه‌و جۆره سيسته‌مه بپارێزن، ئه‌وا له يه‌كه‌م پله‌وه خه‌ونی ده‌وڵه‌ت دامه‌زراندن نايه‌ته دی و نه‌وه‌كانی داهاتوش خێر له كوردستان نابينن. پێويسته سه‌ركرده‌كان دووربين بن، و له ڕوانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی سه‌دان ساڵه‌ی نه‌وه‌كانی داهاتوو بكه‌نه‌وه. ده‌وڵه‌تی ئيسرائيل، له‌به‌ر زروفی ناهه‌مواری سه‌رده‌می دروست بوونیدا، ده‌ستوورێكی نه‌شازی ته‌به‌ننا كرد، ئه‌وا نزيكه‌ی شه‌ست ساڵه ده‌يانه‌وێ چاكی كه‌نه‌وه، به‌ڵام بۆيان ناكرێ و سيسته‌مه‌كه‌يان به نيمچه ئيفليجی ماوه‌ته‌وه. پێويسته له يه‌كه‌م ڕۆژه‌وه ده‌ستور به دروستی بێته داڕێژتن و ببێته پاڵپشت بۆ قه‌ڵاچۆ كردنی ديارده‌ی گه‌نده‌ڵيی و بنه‌مايه‌ك بۆ دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی ديموكراسی.\nهه‌تا كۆتايی سه‌ده‌ی بيسته‌م، سه‌ركرده‌كان گله‌يی بنده‌سته‌يی ميلله‌تيان له قه‌ده‌ر و دوژمن و ده‌وروبه‌ری دژوار كردوه. له‌مه‌ودوا ده‌بێ گله‌يی له خۆيان بكه‌ن. له‌و شازده ساڵه‌ی ڕابوردوودا پارتی و يه‌كێتی و حكومه‌ته‌كانيان فه‌شه‌لی مه‌زنیان له بنيادنانی بناغه‌ی ده‌وڵه‌تی كوردی و ڕازی كردنی ميلله‌تيان هێناوه. ژێرخانی كوردستان بێ مسته‌وايه، ئيداره ماندووه، خه‌لك بێزاره، متمانه له كزيدايه و دوژمنی ده‌ره‌كيش چه‌نگی له ڕۆحی وڵات گير بووه. وڵاتی له‌و جۆره توانای هه‌ڵسانه سه‌رپێی نيه و توانای به‌رگری له خۆكردنی نيه، و هه‌رده‌م ئيعتيمادی له‌سه‌ر زلهێز و هێزه ده‌ره‌كيه‌كانه بۆ مانه‌وه‌ی به زيندويه‌تی. زۆربه‌ی هه‌ره زۆری ئه‌و قه‌يران و گرفت و فه‌شه‌ڵانه ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ قوڵچه‌قينی په‌تای گه‌نده‌ڵيی و نه‌بوونی سيسته‌می حوكمڕانی سه‌ركه‌وتوو. ئێستاش دره‌نگ نيه له‌وه‌ی سه‌ركرده‌كان به‌خۆ كه‌ون و قۆڵيانی لێ هه‌ڵماڵن.\nگه‌نده‌ڵيی ميوان نيه و به دوعا و ئومێد كردن ده‌ر ناكرێ، به‌ڵكو جۆرێكه له شێرپه‌نجه، له تيرۆر، له هێزی تێكده‌ر. هه‌تا ئه‌و ڕۆژه‌ی ڕێگه‌ی لێ ده‌گيرێ، ئه‌وا هه‌ر له تێكدان و ڕوخاندن و كوشتنی ئامرازه‌كانی سيسته‌می وڵات به‌رده‌وام ده‌بێ. گه‌نده‌ڵيی كه‌شتی هه‌رێم هه‌ر به‌ره‌و نقومكردن ده‌بات، بۆيه ئه‌ركه‌كه نه‌ك ته‌نيا واجبی سه‌رشانی كاپتنه، به‌ڵكو مه‌سه‌له‌یه‌كی فرياكه‌وتنه و د‌ه‌بێ سه‌ركرده‌كان به زوترين كات ئه‌نجامی بده‌ن. سه‌ركردايه‌تی كوردی هيچ عوزرێكی به‌ده‌سته‌وه نيه بۆ ده‌ست پێ نه‌كردنی ئه‌و پڕۆسه‌يه. ئه‌وله‌ويه‌تی قه‌ڵاچۆ كردنی گه‌نده‌ڵيی له قانونی نه‌وت و ماده‌ی ١٤٠ و به‌رگری كردن له هه‌ڕه‌شه ده‌ره‌كيه‌كان مه‌زنتره. به كۆنتڕۆل كردنی گه‌نده‌ڵيی و دامه‌زراندنی سيسته‌می ديموكراسی، شه‌ڕی كه‌ركوكيش و نه‌وتيش و ئارامی كوردستانيش باشتر ئه‌نجام ده‌درێ. به نه‌هێشتنی گه‌نده‌لی ماڵی كورد به جۆرێك ته‌رتيب ده‌بێ كه ئاماده‌ی فرسه‌ت قۆزينه‌وه ده‌بێ و به هۆيه‌وه، له سه‌ركرده‌كانه‌وه به‌ره‌و خوار، شانازی به كۆمه‌ڵگای كورده‌وه ده‌كرێ\n‹ ڕۆڵی سه‌ركرده‌كان له هه‌ڵبژاردنی بێگه‌رد و ده‌نگدانی ئازاد 6/5/2009 up جێگۆڕكێی نێچيرڤان بارزانی و به‌رهه‌م سالح  وه‌يان به موئه‌سسه‌سه‌كردنی هه‌رێم؟ به‌شی دووه‌م 11/07/2007 ›


Shadya Marketing | پلانی ستراتیژی گەشتياری\nپلانی ستراتیژی گەشتياری ڕۆڵێکی مەزن دەگێڕێت لە رێکخستن و هەماهەنگی ئاراستە و چاودێری و بەدواداچوونى سەرجەم ئەم چالاكيانەى دەيگريتە خۆى, لێرەدا تيشك دەخەينە سەر پلانی ستراتیژی گەشتياری لە ڕووی گرنگی و پێويستی ئامانج و بوونييەوە.\nپلانی ستراتیژی گەشتياری پلانێکی درێزخایەنە وەزارەتی گەشتوگوزار يان دەستە و بەرێوبەرايەتييە فەرمييەكانە دايدەرێزێت و, سەرنجی لەسەر چۆنيەتى گەيشتنە بە ئامانجی گشتگير و دوورمەوداى رێكخراو بە گشتى, بايەخ دەدات بە ئايندەى گەشتيارى ناوخۆى وڵات و سەرجەم ئامانجەكانى تايبەت بەمە دەستەبەر دەكات و, گەشەپێدانی گەشتياری لەسەرجەم لايەنەكانى لە ئەستۆ دەبێت.\nگەشەپێدانی گەشتيارى پەيوەندييەكی توندوتۆڵی بە كەرتە ئابوورييەكانى ديكە هەيە و زەمانەتى هەماهەنگی کردنى نێوان كەرتى گەشتياری و سەرجەم كەرتەكانى دى دەكات, ئەمەش رێگا خۆشكەر دەبێت بۆ خستنەڕووی گرنگی پلانی ستراتیژی گەشتياری لەم چەند خاڵەى خوارەوە:\n١- پتەوکردن و بەهێزکردنی بڕیاردانی گەشتیاری.\n٢- کاراکردن و گەورەکردنی رۆڵی کارگێڕی لە مامەڵەکردن لەگەڵ سەرجەم لایەنە هونەرییەکانی.\n٣- رێکخستن و کۆنتڕۆڵکردنی کارگێری بۆ سەرچاوە بەردەستەکانی و تەوزیفکردنی بەشێوەیەکی دروست.\n٤- کارکردن لەسەر هەماهەنگی کردنى بوارەکانی چالاکی و پابەندبوون بە ئامانجی داڕێژراو.\n٥- دەستەبەرکردنی وتووێژی کارا و بنیاتنەر لەنێوان ئاستەکانی کارگێڕی.\n٦- بەکارهێنانی پلانەکە بۆ سنووردار کردنی گرفتەکانی ژینگەی ئابووری و کۆمەڵایەتی و دۆزینەوەی چارەسەری پێویست لەکاتی روودانیدا.\n٧- بۆ پەرەپێدانی ناوچە گەشتیارییە فەرامۆشکراوەکان یان ئەو شوێنانەی پلانی گونجاویان نییە بەکاردێت، لەپاڵ دروستکردنی ناوچەی گەشتیاری یان بازاڕی نوێ.\n٨- دابینکردنی توانست و هێزی کاری راهێنراو لەوانەی لەنێو پرۆسەکانی گەشتیاری سوودیان لێ وەردەگیرێت.\nلەپێناو داڕشتنی پلانێکی ستراتیژی دروست، دەبێت توخم گەلێک هەبن وەک:\n١- چوارچێوەی گشتی ستراتیژی گەشتياری کە سەرتاسەری وڵات بگرێتەوە.\n٢- ناسین و دیراسەتکردنی ژینگە و هۆکارە دەورەدراوەکانی بە رێکوپێکی بەمەبەستی دۆزینەوەی خاڵە ئەرێنی و نەرێنییەکانی.\n٣- دانانی ستراتیژی بەدیل و دیاریکردنی ئامانجەکانی بەگوێرەی توانای بەردەست.\n٤- دانانی پڕۆگرامێکی زەمەنی بۆ جێبەجێکردنی پرۆژەکان و دیاریکردنی پرۆژە و دابەشکردنی ئامانجی گشتی یان ئامانجی درێژخایەن بۆ ئامانجی مامناوەند و کورتخایەن.\n٥- دیاریکردنی بودجەی پێویست و هەڵسەنگاندنی ئەدا بەگوێرەی ئامانج و پلانی داڕێژراو و پێداچوونەوەو هەڵسەنگاندن و ڕاستکردنەوەی بارودۆخی ژینگەیی.\n٦- تەرخانکردنی پێویستییەکانی رێکخستن.\n٧- پلانی ستراتیژی بە گشتگیری و تەواوکاری دەناسرێتەوە، بەواتای ناسینی بارودۆخی ژینگەیی و دیاریکردنی کاریگەرییەکەی لەسەر رێکخستن، هەروەها دەبێت بە نەرمونیانی بناسرێتەوەو توانای گەنجانی هەبێت لەگەڵ سەرجەم تازەگەری و گۆڕانکارییەکان، لەڕێگەی گۆڕینی و تازەکردنەوەی ئامانج و پلانەکەی.\nپێویستیە ئامانجی پلانی ستراتیژی گەشتياری بناسین، چونکە هەردووکیان (ئامانج و پلان) لێک جیاواز نین، ئامانجی سەرەکی هەر پلانێکی گەشتیاری بەرزکردنەوە و ناساندنی بەرهەمی گەشتیاری وڵاتە بەمەبەستی پڕکردنەوەی پێویستییەکانی گەشتیاڕ، ئەمەش لەڕێگەی بایەخدانی کردەیی بە سەرجەم جۆرەکانی گەشتیاری.\nئامانجی پلانی ستراتیژی گەشتياری دەتوانین بەم جۆرەی خوارەوە دەستنیشان بکەین:\n١- تەرخانکردنی ئامراز و خزمەتگوزاری بۆ گەشەپێدانی کەرتی گەشتیاری لەپێناو باشترکردنی ئەدا و بەرزکردنەوەی توانینی.\n٢- کارکردن لەسەر دۆزینەوەی ناوچەی گەشتیاری نوێ.\n٣- گەشەپێدانی چوارچێوەی دامەزراوەیی و هەیکەلی کەرتی گەشتیاری لەپێناو بەرەوپێشچوونی.\n٤- بەشداریکردن لە بنیاتنانی هێزی کاری کارا و ڕاهێنراو و دامەزراندنیان بەگوێرەی پسپۆری کەرتەکە.\n٥- هاندانی هەردوو کەرتی گشتی و تایبەت و قۆستنەوەی دەرفەتی وەبەرھێنانی بەردەست لەبواری گەشتیاری.\n٦- بایەخدان بە پڕۆژەکانی وەبەرھێنانی نوێی گەشتياری لەپاڵ ڕەچاوکردنی تەواوکاری لەنێوان پڕۆژەی گەشتياری و ژینگەیی و پاراستنی سامانی سروشتی دەگمەن.\n٧- دانانی چوارچێوەیەکی یاسایی کە پاڵپشتی کەرتی تایبەت بکات بۆ چارەسەرکردنی ئەو گرفتانەی ڕووبەڕووی دەوڵەت دەبنەوە لەم بوارەدا.\n٨- بایەخدان بە وشیاری کۆمەڵگە بە گشتی و ڕوونکردنەوەی سوودەکانی گەشتیاری و هاندانی رەفتاری سەرنجڕاکێشی کارکردن، لەسەر ئەوەی ئەم پیشەسازییە بخرێتە کارنامەی نیشتمانی و لەکارە هەرە لەپێشینەکان دابنرێت.\n٩- کرانەوە بەڕووی بەرەوپێشچوونەکانی گەشتیاری جیهانی و پارێزگارکردنی وڵات لە ڕۆڵی گەشتیاری چالاک لە جیهاندا.\n١٠- تەرخانکردنی دارایی ناوخۆیی و پێویست بۆ گەشەپێدانی پڕۆسەی گەشتیاری.\n١١- هەماهەنگی کردنى چالاکی ئابووری لەگەڵ چالاکی گەشتیاری.\n١٢- زەمانەتکردنی ئەنجام نەدانی هیچ چالاکییەکی ئابووری کە ڕکابەری شوێنە گەشتیارییەکان بکات.\n١٣- بەدواداچوون و چاودێریکردنی پرۆسەکانی داهاتی گەشتیاری و ون نەکردنی لە دەستاودەست کردنی بێ بەرنامە.\n١٤- هەڵسەنگاندن و ڕاستکردنەوەی ئەو هەڵانەی پێشتر ڕوویان داوە و کارکردن بۆ دووباڕە نەکردنەوەیان لە ئایندەدا.\n١٥- رەخساندنی دەرفەتی کار بۆ گەنجان و دەرچووانی زانکۆکان کە پسپۆر و بەهرەمەندن لەم بوارەدا.\nنوسینی: هاژە خطاب شێروانی – ماموستا لەزانکۆی سەڵاحەدین\nگۆڤاری(بازرگانی سەردەم) ژمارە ٢٣٧, ئاب ٢٠١٨\nPrevious PostPrevious تێڕوانینێكی تیۆریانه بۆ به‌بازاڕكردنی ڕامیاری (Political Marketing)\nNext PostNext جیهانگیری


وتووێژ:ئەحمەدی (فەرھەنگ) - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسڵاو @Pirehelokan: ئەم وتارە کتێبەکەی ھەر بە لۆغەت نامەی ئەحمەدی بەناوبانگە. چی دەڵێی؟ بیگوازینەوە؟ پرسیارێکیشم ھەبوو کە بدن قاڵب دروستە یان بدن قلبە چوون لە پەراوێزەکان و لە لاپەڕە ٤ی کتێبەکە نووسراوە: ئەندام، لاشە. وە من ئەم کتێبەم بە پی-دی-ئێف لایە، ئایا ئەتوانم بەستەری بۆ دانێم لەڕێگەی گووگڵ درایڤی خۆمەوە؟ -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ٢١:٣٢، ١ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nدەربارەی بەستەری دەرەکی بەپێی ڕێنوێنەکانی ویکیپیدیا باشتر وایە لینک بە ماڵپەڕی شەخسی نەکرێ یا بە ھەستیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت. چون ئەو پی دی ئەفە ڕەنگە کۆپیرایتی دیار نەبێت، لام باشترە ئەو کارە نەکەین لە ئیستەدا. مەگەر ئەوەی کەسێک لە ویکیپەرتووک یا لە شوێنێک وەک ڤەژینبوکسدا بینووسێتەوە. دەربارەی ناوەکەی نووسەر خۆی دەڵێ: "لیزا ناوم نا ئەحمەدییە." ئەگەر سەیری ئەو دەستنووسەیش بکەیت بە عەرەبی نووسراوە ئەحمەدییە، نەک لوغەتنامەی ئەحمەدی و... زیاتر پێی دەڵێن ئەحمەدی ڕاستییەکەی، بەڵام بۆ جیاکردنەوەی لەگەڵ ئەحمەدی ئەو فەرھەنگەمان پێ زیاد کرد. ئەگەر بڕیارە بیگۆڕن بکرێ بە ئەحمەدی (فەرھەنگ)، یا ئەحمەدی (وشەنامە). ڕاستییەکەی لە سەدەی بیست و یەکدا چیتر کەس ناڵێ لوغەتنامە. سپاس، پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ٢٣:٢٥، ١ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\n@Pirehelokan: سەبارەت بە پی-دی-ئێفەکە قسەکەت زۆر جوانە و جارێ وازی لێ تێنین تا ڕێگەچارەیەکی چاکتر ئەدۆزینەوە. و بۆ ناوەکەش تکایە خۆت چتێکی لێ بکە، بەڵام بیرت بێ کە ئەو پەڕگەیەم زیادکردووە بە وتارەکە بۆیە وام وت (لۆغەتنامەی ئەحمەدی). تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. و من ژپنکم زیادکردووە، بەڵام بۆچی ڕەوانە ناکرێ بۆ کتێبەکە؟ دەبێ لە ویکیپەرتووک ھەبێت؟ سپاس. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٩:٢٦، ٤ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nئەو بەرگەی داتناوە وەک دیارە ھی چاپی تازەیە. من چاپە کۆنەکەیم بوو، ھەر لەسەری نووسرابوو ئەحمەدی و بەس. پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ٠٤:٤٢، ٧ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\n@Pirehelokan: دەستت خۆشبێت، ئەی چی دەڵێی با ھەر لۆغەتنامەی ئەحمەدییش بکەین بە ڕەوانەکەر بۆ ئێرە؟ -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٥:٠٦، ٧ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nچش! ئەویشە باشە. ھەرچەند بڕوا ناکەم زۆر خەڵک بەو ناوە بۆی بگەڕێن. پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ١٨:٣٤، ٧ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nکرا من دڵنیام بەھۆی ئەم کتێبەوە (ئەوەی بەرگی کتێبەکە) کە لە ئێستادا بەردەستە، خەڵکی بەدوای ئەم ناوەش دەگەڕێن. سپاس بۆ وتووێژەکانت. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ٢٠:١١، ٧ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\n@Pirehelokan: @ئارام بکر: لۆغەتنامە ھەڵەیە، لوغەتنامە دروستە. --Aza (لێدوان) ٠٦:٣٥، ٨ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nلە بەرگی کتێبەکە وا نوسراوە ھەڵبەتە لۆغەت نامە نووسراوە کە ھەڵەیەکی زەقە و لۆغەتنامە (یان وەک ئازا دەڵێت "لوغەتنامە") دروستە. بەھەرحاڵ گەر دڵنیان، تکایە ڕاستەکەی دانێن. سپاس -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٣:٠١، ٨ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nمن خۆم ئەڵێم لوغەت. ھەموو بۆرەکانی عەرەبی بە و گۆ ئەکەم، بەڵام ۆیش بە ھەڵە دانانێم، چون وشەی وەرگیراوە و ئەو و و ۆیە مەعناکەی ناگۆڕێ. پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ١٧:١٧، ٨ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC)\nمن ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی ئەحمەدی (فەرھەنگ)م کرد. تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە:\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170202080131/http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show/id/575/indexId/43780 بۆ http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show/id/575/indexId/43780 زیاد کرا\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ٠٦:٢٨، ٢٦ی نیسانی ٢٠١٩ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:ئەحمەدی_(فەرھەنگ)&oldid=616728»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٦:٢٨ی ٢٦ی نیسانی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


ئه‌ردۆگان ژ بەر دو ئەگەران ژ مسته‌فا کازمی دترسە – Sibehî سبەھی\nئه‌ردۆگان ژ بەر دو ئەگەران ژ مسته‌فا کازمی دترسە\nBergeh Kurdistan On 20/06/2020 / سیاسی\nمالپه‌را ئه‌هوال یا ترکی د ڕاپۆرته‌کێ دا به‌حسا وێ یەكێ  دکه كو ڕه‌جه‌ب تەیب ئه‌ردۆگانێ سه‌رۆکێ ترکیێ ژ مسته‌فا کازمی سه‌رۆکوه‌زیرێ عیراقێ دترسە كو تخووبه‌کی ژ بۆ ھنارتنا به‌رهه‌مێن ترکیێ بۆ عیراقێ ده‌ینه و ب نێزیکبوونا ژ سعودیێ  ژی عیراق بكەڤە د ناڤ به‌ره‌یێ دژایه‌تیکرنا ترکیێ دا.\nڕاپۆرت ب سه‌ردێرا “ترکیا ویه‌که‌م جه‌رباندنا حکومه‌تا کازمی” هاتیه به‌لاڤ کرن و به‌حسا دلگرانیا ترکیێ دکه به‌رانبه‌ر ب حکومه‌تا نوو یا عیراقێ. د ده‌ستپێکا ڕاپۆرتێ دا به‌حسا وان هه‌ولان دکه کو  د ده‌مێن ده‌رباسبوویی دا ترکیێ خوه‌ستیه هه‌لوه‌ستا مسته‌فا کازمی سه‌رۆکوەزیرێ نوو یێ عیراقێ ل ھەمبەر ترکیێ بزانە.\nئه‌ردۆگان ب ئێریشێن ئارتێشا ترکیێ هه‌لوه‌ستا کازمی دجه‌ربینه\nمالپەرا ئەھوال د راپۆرتا خوە دا دنڤیسە کو هاکان فیدان سه‌رۆکێ هه‌والگریا ترکیێ ب نهێنی سه‌ردانا عیراقێ کریه و ب په‌یوه‌ندیێن خوه یێن که‌ڤن وه‌کی ده‌رفه‌ت دیتیه و خوه‌ستیه د گه‌ل مسته‌فا کازمی بپه‌یڤه. ژ به‌ر کو مسته‌فا کازمی ژی به‌رێ سه‌رۆکێ هه‌والگریا عيراقێ بوو و په‌یوه‌ندی د گه‌ل ھەڤپیشەیێ خوە یێ ترکی  هه‌بوو. ئه‌هوال دبێژه عیراق و ترکیێ ب فه‌رمی به‌حسا وێ سه‌ردانا هاکان فیدان نه‌کریه.\nژ بلی وێ سه‌ردانا فیدان، ل گۆر مالپەرا ناڤبۆری، ھەر ژ ده‌ستبکاربوونا کازمی، ترکیێ هه‌ولدایه کازمی ژ بۆ ئالیێ خوە  ڕابکێشە. ژ بۆ وێ یه‌کێ ژی ئه‌ردۆگان ڕاسته ڕاست د گه‌ل ده‌ستبکاربوونا کازمی په‌یوه‌ندی پێڤه کریه و پاشێ ژی به‌رپرسێن وه‌زاره‌تا ده‌رڤه‌یا ترکیێ و فاتیه یلدز بالیۆزێ ترکیێ ل عیراقێ سه‌ردانا کازمی کرنه.\n ترکیێ چه‌ند ئارمانجه‌ک ژ ڕاکێشانا کازمی ژ بۆ ئالیێ تركیێ ھەبوون: یه‌که‌م: ھنارتنا به‌رهه‌مێن ترکیێ ژ بۆ عیراقێ به‌رده‌وام بە کو سالانه دگهه 20 ملیار دۆلاران. ژ بلی وێ ژی ترکیا دخوازه د ئۆپه‌راسیۆنێن دژی پەکەکێ دا به‌رده‌وام بە، ڕاپۆرتێ بالکشاندیه سەر زالەك دن كو ئەو ژی سه‌ردانا مه‌زلووم عه‌بدی سه‌رۆکێ هێزێن سووریا ده‌مۆکرات (ھەسەدە) یا بۆ عیراقێ یه. ڕاپۆرت دبێژه كو ترکیێ ب وێ یه‌کێ دلگرانه کو ئالیێن کوردی یێن سووریێ نێزیکی هه‌ڤ دبن و عیراق ژی په‌یوه‌ندی د گه‌ل هەسەدە دا هه‌یه.\nمالپەرا ئەھوال د راپۆرتا خوە دا چه‌ندین جاران دووپات دکه كو ئارمانجا سەرەكی یا ئێریشا لەسشەكرێ تركیێ یا چەند رۆژێن بووری بۆ سەر چه‌کدارێن پەکەکێ نه‌بوویه، لێ ئارمانج ژێ جه‌رباندنا حکومه‌تا نوو یا عیراقێ بوویه. ب تایبه‌تی کو وێ حکومه‌تێ ڕه‌د کریه كو په‌یوه‌ندیێن ئابۆری وه‌کی به‌رێ دگەل تركیێ مسوگەر و به‌رده‌وام بن. ھەروەسا عیراقێ ب فه‌رمی نه‌رازیبوونا خوه ل سه‌ر ئێریشا ڕۆژا یه‌کشه‌ما ده‌رباسبوویی یا ترکیێ ل سه‌ر باره‌گه‌هێن پەکەکێ ده‌ربریه.\nترکیا ژ نێزیکبوونا سعودیێ و عیراقێ دلگرانه\nد چه‌ند سالێن ده‌رباسبوویی دا ترکیێ گرینگیه‌کا مه‌زن ب عیراقێ دایه، ئەگەرا سه‌ره‌کی ژی په‌یوه‌ندیا ئابۆری بوویه، ژ بلی وێ ژی چه‌ندین جاران پرسگرێك د ناڤبه‌را حکومه‌تا عیراق و ترکیێ دا دروست بوونه، ب تایبه‌تی ل سه‌ر وان به‌نداڤێن کو ب ناڤێ “لیسو” ترکیێ ل سه‌ر ڕووبارێ دیجله دروست کریه و ل هاڤینا 2018ێ ئاڤ ل سه‌ر عیراقێ گرتیه و زیانه‌کا ئابۆری یا مه‌زن گەهاندیه عیراقێ.\nلێ به‌لێ ئه‌ڤ ل سه‌رده‌ما حکومه‌تێن به‌رێ بوو، نها نایێ زانین هه‌لوه‌ستا حکومه‌تا نوو ل به‌رانبه‌ر ترکیێ چ دبە کو ل حه‌فت مه‌هێن ده‌رباسبوویی ده‌ستبکار بوویه، ژ بلی وێ ژی ئه‌ڤ حکومه‌ت د پەیامێن خوە دا تەئكیدێ سەر سەربخوەییا عیراق و سەیاسەتا وێ یا دەرڤە دكە.\nئه‌ردۆگان چما ژ مسته‌فا کازمی دترسێ؟\nئه‌ڤه پرسیارا ڕۆژنامه‌یا “ئه‌هوال” یا ترکی یه و دو ئەگەرێن سەرەكی دیار دكە كو ئەردوگان ژ كازمی دترسە: ڕاپۆرت دبێژه كو ترکیا ژ وێ یەكێ دترسە عیراق هه‌لوه‌سته‌کا یه‌ک ئالیکه‌ر ل به‌رانبه‌ر له‌شکه‌رکێشیا ترکیێ دا هه‌بە و ب تایبه‌تی ئه‌گه‌ر ئه‌و هه‌لوه‌ست د وارێ په‌یوه‌ندیا بازرگانی دا بە. ژ به‌ر کو ترکیا بازاره‌کێ مه‌زن یێ به‌رهه‌مێن خوه ژ ده‌ست دده.\nئەگرەك دن ژی ئەوە كو مسته‌فا کازمی د گه‌ل ده‌ستبکاربوونێ هه‌ول دده نێزیکی سعودیێ  ببە، بڤێ یەكێ ژی عیراق دكەڤ به‌ە ناڤ بەریێ سعودیێ و مسرێ کو ئه‌و ژی ل دژی به‌رژه‌وه‌ندیێن ترکیێ کار دکن. ب ڤێ یه‌کێ ژی ترکیه نه‌یاره‌که دن ل باشوور ژ بۆ خوه چێدکه.


ئه‌و كوشتاره‌ی له‌سلێمانی روویدا لەدڕندەییدا دەگمەن‌و کەم وێنەیە |\nئه‌و كوشتاره‌ی له‌سلێمانی روویدا لەدڕندەییدا دەگمەن‌و کەم وێنەیە\n2011/02/19 at 5:41 PM لێدوانێک بنووسە\nبه‌ختیار عه‌لی نوسه‌رو روناكبیر ئاماژه به‌وه ده‌كات كه ئه‌و ره‌فتاره‌ی پارتی له‌سلێمانی به‌رامبه‌ر به‌خۆپیشانده‌ران كردی “لەدڕندەییدا هەم دەگمەن‌و هەم کەم وێنەیەو هیچ پاساوێکی سیاسی، لایەنە ئینسانییە خوێناوییەکەی ناشارێتەوە”.به‌ختیار عه‌لی له‌ستونی “ژوورێك له‌ئاوێنه”دا كه رۆژی سێشه‌ممه‌ی داهاتوو 22/2 له‌رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌دا بڵاوده‌بێته‌وه، ره‌خنه‌ی توند ئاڕاسته‌ی ره‌فتاری پارتی ده‌كات به‌رامبه‌ر به‌و خۆپیشاندانه‌ی رۆژی 17/2دا له‌سلێمانی سازكراو چه‌ندین كوژراوو برینداری لێكه‌وته‌وه، هه‌روه‌ها به‌توندی ره‌خنه له‌هه‌ڵوێستی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان‌و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانیش ده‌گرێت به‌رامبه‌ر به‌و رووداوه كه ئه‌و به”قه‌سابخانه” ناویده‌بات.\nله‌م وتاره‌ی “به‌ختیار عه‌لی”دا كه به‌ناوی “پادشای مه‌زن دۆدۆ”یه، هاتووه “ئەوەی لەسلێمانی ڕوویدا کۆتایی درۆیەکی دوورودرێژە دەربارەی سەرهەڵدانی شوناسێکی نوێ‌و کوردستانێکی نوێ‌و عەقڵییەتێکی نوێ لەسیاسەتی کوردیدا”.\nبه‌ختیار عه‌لی ده‌نوسێت “له‌م ساڵانەی دواییدا سەرۆکی هەرێم چەندین جار ئەوەی دووبارەکردۆتەوە کە جارێکی تر ئەستەمە خوێنی کورد بەدەستی کورد بڕژێت. بەڵام ئەوەی لە 17ی دوو دا ڕوویدا ئەوەی دەرخست کە ئەم قسەیە وتەیەکی سەتحی‌و ڕووکەشگەراو بێبنەمابوو، ئەوەی سەلماند ئەو نەوەیە لەسیاسییەکانی کورد کە لەحەفتاو هەشتاکانەوە هاتوون چیتر سەر بەم ئەستێرەیەو سەر بەم دونیایە نین… چیترجگە لەکۆمەڵێ پەیمان‌و چاوبەست کە ڕۆژانی حوکمی پێدرێژدەکەنەوە هیچی تریان نییە پێشکەش بەمێژووی ئێمەی بکەن. گەورەیی‌و ترسناکی ئەم قەسابخانەیەو پەرچەکرداری ساردی سیاسییەکانی کورد، بەتایبەت سیاسییەکانی یەکێتی نیشتیمانی‌و بزوتنەوەی گۆڕان‌و یەکگرتووی ئیسلامی‌و هەموو ئەوانی دی، ئەو ڕاستییەی سەلماند کە ئەو نەوەیەی ئێستا لەسەرجادەیە، هیچ شتێک بەم فەزا سیاسییەوە نایبەستێتەوەو هیچ شتێکیشی نییە لەدەستی بدات نائومێدی گەورەی خۆی نەبێت”.\nله‌به‌شێكی دیكه‌ی ئه‌م وتاره‌دا هاتووه “تاوانەکە خۆی زۆر ناشیرین بوو، بەڵام لەتاوانەکە گەورەتر پەرچەکردارەکان بوو. بەیاننامەکەی یەکێتی نیشتیمانی کە دەڵێت “پاسەوانەکان بەرگریان لەخۆیان کردوە”، هیچ نییە جگە لەقسەیەک کە مایەی سەرسوڕمان‌و شەرمە. من دەپرسم: ئەگەر حیزب بۆی هەبێت، بەرد بەگوللە وەڵام بداتەوە، مرۆڤە سادەکانی تریش دەبێت ئەوەیان بۆ هەبێت?… گەر من بەیانی دراوسێکەم بەردی تێگرتم بۆم هەیە بەبێکەیسی وەڵامی بدەمەوە? گەر یەکێک شانی لێدام، بۆم هەیە بەچەقۆ وەڵامیبدەمەوە? ئەمەیە ئەو پرەنسیپ‌و عەدالەتەی کە یەکێتییەکان داوایدەکەن? ئەمەیە شێوەی بەرگریکردنی مرۆڤ لەخۆی لەتێگەیشتنی یەکێتی نیشتیمانیدا? ئەمەیە مافی بەرگری کە یاساو عورف بۆ مرۆڤ بەرەوای دەزانێت?”.\nبه‌ختیار عه‌لی ده‌نوسێت “لەبەیاننامەکەی یەکێتی خراپتر، بەیاننەمەکەی پارتی خۆیەتی. پارتی پێدەچێت ڕازی نەبێت لەژمارەی کوژراوو بریندارەکان، دەزگا ئەمنییەکانی سلێمانی بەکەمتەرخەم دەزانێت‌و دەیەوێت ئەوەی هێزەکانی خۆی کردویانە دەزگا ئەمنییەکانی سلێمانی بیانکردایە. لەپشت قسەی سەرۆکەکانی پارتییەوە مرۆڤ جگە لەتینوێتی بۆ توندوتیژی‌و دەست‌و قاچ پەڕاندنی زیاتر هیچی تر بەدی ناکات… مرۆڤ نازانێت ئەم حیزبە «بەم سیاسەتە هەڵەو توندوتیژو بێڕەحمەیەوە» خۆی‌و کوردستان بۆ کوێ دەبات? فۆبیاو ترسی پارتی لەهەموو دەنگێک خستوێتییە ئەو دۆخەوە بەچواردەوەری خۆیدا تەقەبکات. لەتەقەی بچوکەوە بۆ تەقەی گەورە، کەم حیزبی سیاسی هەیە وەک پارتی زوو هاوسەنگی خۆی لەدەستبدات‌و توانای بیرکردنەوەی نەمێنێت… ئەوە خستوێتییە دۆخێکەوە مەترسییەکی گەورە لەسەر داهاتووی خۆی‌و کوردستانیش دروستبکات. ئەوەی لەم حیزبەدا سەیرە، ئەوەیە کە ناتوانێت ئەوە قەبووڵبکات خەڵکێک هەبێت نەیاری بن‌و خۆپیشاندانی لەدژ بکەن. ترسی ئەم حیزبە لەداهاتوو لەوە گەورەترە کە خۆی ئاشکرایدەکات، ئەوەی هەوڵدەدات وادەربکەوێت کە هەموو شتێکی بەدەستێکی ئاسنین گرتووە، نەخۆشییەکی گەورەی هەموو ئەو سیستمانەیە کە زۆر بەخێرایی لاواز دەبن. پارتی وەک حیزب هەموو ئەو هێزو کەرەستەو دەرفەتانەی لەبەردەستدا بوو کە ببێت بە حیزبێکی گەورە ومۆدێرن، بەتایبەت دوای ئەوەی یەکێتی تووشی ئەو لەتبوون‌و لاوازییە ترسناکە هات. بەڵام بێتوانایی سەرکردەکانی لەوەی لەقاوغە ئاسنینەکانی خۆیان بێنەدەرێ، بێتوانایی لەتێگەیشتنی دەوروزەمانێک کە بەخێرایی دەڕوات، وایکردوە خۆیان‌و کوردستانیش تاسەر لێواری خەرەندێکی گەورەبەرن. پارتی ڕۆژ دوای ڕۆژ هەڵەی گەورە بەدوای هەڵەی گەورەدا دەیکات. ئەوەی پارتییەکان لە 17ی دوودا کردیان لابەلابوونەوەیەکی ترسناکە هەم لەمێژووی ئەم حیزبەو هەم لەمێژووی کوردستاندا، پێشتر نەبووە لەخۆپیشاندانێکی زۆر بچوکی لەو چەشنەدا ئەو هەموو قوربانییە بکەوێت. پێشتر هیچ حیزبێکی کوردی لەیەک ڕۆژدا ئەوەندە دەستی بەخوێنی خەڵکی سڤیلی خۆی سوور نەبووە. من لەساڵی 1982دا قوتابی زانکۆ بووم، بەعسییەکان لەوپەڕی وەحشییەتی خۆیاندا بوون، کە خۆپیشاندانی خوێندکارانی زانکۆی سەلاحەدین ڕوویدا، ئەو دەم هەزاران خوێندکار بەشداربوون، لەهەموو خۆپیشاندانەکەدا یەک شەهیدو هەشت بریندار هەبوو، من یەکێک بووم لەبریندارەکان. ئەوە لەوپەڕی دڕندەیی بەعسدا بوو… دوای خۆپیشاندانەکان بەعسییەکان هەڕەشەی دەست پەڕاندنأو قاچ پەڕاندنی تریان نەکرد، بەڵکو ئەو دەم فازیڵ بەراکیان نارد تا بەزمانێکی هێمن قوتابیان ئارامبکەنەوە، بەجۆرێک بەراک یەکە یەکە زۆربەی خوێندکارە گیراوەکانی دەبینی‌و دەیپرسی کێشەتان چییەو داوای چی دەکەن‌و بۆ خۆپیشاندان دەکەن؟ بەکورتی ئەوە بەعس بوو لەترۆپکی فاشییەتیداو لەساتێکدا کە دەرگیری شەڕێکی دۆڕاو بوو لەگەڵ ئێرانداو ئەمەش پارتی دیموکراتە لەوپەڕی دیموکراتییەتیدا”.\nبه‌ختیار ده‌پرسێت “ئاخۆ ئەمە بەرهەمی ئەو وەعدەی بارزانییە کە ئیتر خوێنی کورد بەدەستی کورد نەڕێژرێت? یان کورد تەنیا ئەوانەن کە کڕنووش بۆ پارتی دەبەن‌و بەس?”.\nپاشان ده‌نوسێت “ئەم ڕووداوەو ڕووداوەکانی پێشتری ئەم چەندساڵەی دوایی دەریانخست کە پارتی دەیانەوێت هەموو میللەتی کورد لەگەڵ حوکمی ئەم حیزبەدا زۆر بەختەوەر بێت. ئەوەی لەگەڵ حوکمی پارتیدا دڵی خۆش نەبێت، ژیانی بەجۆرێک لەجۆرەکان لەمەترسیدایە… ئەوەی شت بنوسێت‌و پیشانی بدات کە بەختەوەر نییە ژیانی لەمەترسیدایە، ئەوەی بۆچوونێکی لەسەر بۆچوونی ئەم حیزبە هەبێت دەدرێت بەدادگا، ئەوەی بەرد بهاوێت دەکوژرێت‌و دەستی دەبڕدرێت”.\nبه‌ختیار عه‌لی ره‌خنه له‌هەڵوێستی بزوتنەوەی گۆڕانیش ده‌گرێت سه‌باره‌ت به‌رووداوه‌كه‌و ده‌نوسێت “هەڵوێستی بزوتنەوەی گۆڕانیش سەبارەت بەقەسابخانەکە زۆر لەهەڵوێستی یەکێتی نیشتیمانی‌و یەکگرتووی ئیسلامی دوورنەبوو. ڕاستە هەموو دەزانین پارتی دەیەوێت بڵێت کە ئەمەی ڕوویداوە کێشەیەکی سیاسییە لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان، چونکە ئاسانترە بۆ پارتی بڵێت کێشەم لەگەڵ هێزێکی سیاسی هەیە نەوەک لەگەڵ هێزێکی کۆمەڵایەتی نوێ کە هێدی هێدی لەکۆمەڵگای کوردیدا بەرزدەبێتەوە. ئاسانترە بڵێت کێشەم لەگەڵ حیزبێکدا هەیە نەوەک لەگەڵ نەوەیەکدا. دیارە ئەمە هەڵەیەکی گەورەیە کە پارتی تێیدەکەوێت. لەڕاستیدا کێشەی سەرەکی پارتی لەگەڵ گۆڕاندا نییە، بەڵکو لەگەڵ نەوەیەکی تازەدایە کە حاکمییەتی ئەبەدی، کە مۆنۆپۆڵکردنی دەسەڵات، کە تەزویری بەردەوامی هەڵبژاردن، کە حوکمی موتڵەقی بنەماڵە، کە بەهەدەردانی سامانی کۆمەڵایەتی، کە جیاوازی لەنێوان شارو شارو ناوچەو ناوچەداو… تادوایی قەبووڵ ناکات. کێشەی سەرەکی پارتی لەگەڵ کات‌و سەردەم و گۆڕانی عەقڵییەتدایە، لەگەڵ شەپۆلێکی گەورەی گۆڕاندایە کە شەپۆلێکی بچوک‌و تێپەڕو کاتی نییە، لێرەوە بە تەقەو بەتیرۆری زێڕەڤانی چارەناکرێت‌و عەقڵێکی باشتری دەوێت. دەشێت بەیانی پارتی بتوانێت هەموو سەرانی گۆڕانیش بکوژێت، بەڵام ئەوە هیچ لەکێشەکە ناگۆڕێت، سەد جار قورستری دەکات‌و سووکتری ناکات… جەوهەری کێشەکان لەجێگایەکی تردایە، گەر نەیبینیت ناتوانیت نەوەک چارەیان بکەیت، بەڵکو مامەڵەیان لەگەڵ بکەیت. من بۆ خۆم هەڵوێستی گۆڕانیش تووشی نائومێدی کردم. گۆڕان لەسەرەتاداو تا زۆر درەنگ بایەخی بەلایەنی ئینسانی ئەو کوشتارە گەورەیە نەدا. بەهیچ جۆرێک وەک هێزێکی ئۆپۆزسیۆن دەرنەکەوت کە بەرگریکردن لەخوێنی خەڵک بەشێکە لەخەیاڵی سیاسی‌و بیرکردنەوەی سیاسی. ئەم بزوتنەوەیە کە بە بەیاننامەیەک واقیعی سیاسی کوردی شڵەقاند، کە پڕبوو لەداواکاری گەورەو بەردەوام دەڵێت ئێمە سیناریۆی خۆمان هەیە، ناکرێت واهەڵوێست وەربگرێت وەک ئەوەی کە لەسەر جادەکان ڕوودەدات پەیوەندی بەوەوە نەبێت. ڕاستە هەموو دەزانین ئەوە گۆڕان نییە خەڵکی ناردۆتە سەر بارەگای پارتی، بەڵام ئەوەی ڕووکاری ئینسانی کارەساتەکە نەتهەژێنێت‌و وا هەڵوێست وەربگریت کە خوێنی قوربانییەکان شایەنی باس نییەو تەنیا ئەوە گرنگە پەلاماری بارەگاکانی خۆت نەدرێت، لای من هەڵوێستێکە جێگای دوودڵی‌و گومانە. وەک ئەوەی ئەوانەی پێکراون خوێنەکەیان تەنیا ئەو کاتە بۆ گۆڕان گرنگ بێت گەر گۆران بن… یان ئەوان تەنیا بەرگری لە قوربانییەک بکەن کە کارتی گۆڕانی لەگیرفاندا بێت. لەڕاستیدا پێموایە سەرانی ئەم بزووتنەوەیە دەبێت بزانن کە مەسەلەی سەرەکی لەکوردستاندا گۆڕینی سیاسییەک نییە بەسیاسییەکی تر، بەڵکو گۆڕینی هەستێکی بێباکە بەکوشتن‌و خوێنڕێژی، بەهەستێکی تری مرۆڤانە کە حەساسییەتێکی گەورەی بەرامبەر بەهەموو جۆرە شێوەیەک لەتوندوتیژی سیاسی هەبێت. سیاسییەکانی گۆڕان لەساتی کارەساتەکەدا بیریان لای خوێنی قوربانییەکان نەبوو، بەڵکو هەموو بیریان لای ئەوەبوو کە مەترسی ئەم ڕووداوانە بۆ ئەوان چەندە… ئەمە خاڵێکە هەتا ئەگەر بەهانەی بەهێزیشی هەبێت، بەڵام بەو زمان‌و شێوازەی لای سیاسی‌و قسەکەرەکانیانەوە بیستمان، خاڵێکی نێگەتیڤە لەسەر بزووتنەوەکە. مەسەلەی 17ی 2 بەرلەوەی مەسەلەیەکی سیاسی بێت، کێشەیەکی ئەخلاقی‌و ئینسانییە”.\nرۆژی سێشه‌ممه 22/2، كۆی وتاره‌كه‌ی به‌ختیار عه‌لی له‌ستونی “ژورێك له‌ئاوێنه”ی ژماره 263 ی رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌دا بخوێنه‌ره‌وه.\nبه‌رهه‌م ساڵح داوای كۆبوونه‌وه له نه‌وشیروان موسته‌فا ده‌كات \tپارتی له هه‌ڵه‌بجه‌و كه‌لار ده‌كه‌وێته ئینزاره‌وه‌و گه‌نجانی سه‌ید سادق سبه‌ینێ رێگه‌ی مه‌رزی پاشماخ داده‌خه‌ن


<< < دووەم پاشایان 15 > >>\n١ لە ساڵی بیست و حەوتەمی پاشایەتی یارۆڤعامی پاشای ئیسرائیل، عەزەریای* کوڕی ئەمەسیا بوو بە پاشای یەهودا. ٢ گەنجێکی شازدە ساڵان بوو کە بوو بە پاشا، پەنجا و دوو ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد. دایکیشی ناوی یەخۆلیاهو بوو، خەڵکی ئۆرشەلیم بوو. ٣ بە هەمان شێوەی ئەمەسیای باوکی ئەوەی لەبەرچاوی یەزدان ڕاست بوو کردی، ٤ تەنها ئەوە نەبێت نزرگەکانی سەر بەرزایی تێکنەدران و گەل هێشتا لەسەر بەرزاییەکان قوربانییان سەردەبڕی و بخووریان دەسووتاند.\n٥ یەزدان پاشای تووشی گەڕوگولی* کرد و هەتا ئەو ڕۆژەی مرد چاکنەبووەوە، ئیتر لە ماڵێکی جیاکراوە نیشتەجێ بوو، یۆتامی کوڕی پاشاش سەرپەرشتیاری کۆشکەکە بوو، فەرمانڕەوایەتی گەلی خاکەکەی دەکرد.\n٦ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی عەزەریا و هەموو ئەوەی کردی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی یەهودا تۆمار کراون.\n٧ عەزەریا لەگەڵ باوباپیرانی سەری نایەوە و لە نزیکی باوباپیرانی لە شاری داود ناشتیان. ئیتر یۆتامی کوڕی لەدوای خۆی بوو بە پاشا.\n٨ لە ساڵی سی و هەشتەمی پاشایەتی عەزەریای پاشای یەهودا، زەکەریای کوڕی یارۆڤعام شەش مانگ لە سامیرە پاشایەتی ئیسرائیلی کرد. ٩ لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد هەروەک چۆن باوباپیرانی کردیان و لە گوناهەکانی یارۆڤعامی کوڕی نەڤات لای نەدا، کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات.\n١٠ شەلومی کوڕی یاڤێش پیلانی لە دژی زەکەریا گێڕا، لەبەردەم گەل لێیدا و کوشتی، لە جێی ئەو بوو بە پاشا. ١١ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی زەکەریاش، لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n١٢ ئیتر فەرمایشتەکەی یەزدان کە بە یێهوی فەرموو هاتە دی، کە فەرمووی: «هەتا چوارەمین نەوەت لەسەر تەختی ئیسرائیل دادەنیشێت.»\n١٣ شەلومی کوڕی یاڤێش لە ساڵی سی و نۆیەمی عوزیای* پاشای یەهودا بوو بە پاشا و یەک مانگ لە سامیرە پاشایەتی کرد. ١٤ ئینجا مەنەحێمی کوڕی گادئی لە تیرزەیەوە سەرکەوت و هاتە سامیرە، لە سامیرە لە شەلومی کوڕی یاڤێشی دا و کوشتی، لە جێی ئەو بوو بە پاشا.\n١٥ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی شەلوم و ئەو پیلانەی کە گێڕای، لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n١٦ لەو کاتەدا مەنەحێم لە تیرزەیەوە هێرشی کردە سەر تیفسەح و دەوروبەری و هەموو ئەوەی تێیدا بوو، چونکە دەروازەی شارەکەیان بۆی نەکردەوە. سکی هەموو ژنە سکپڕەکانیشی هەڵدڕی.\n١٧ لە ساڵی سی و نۆیەمی عەزەریای پاشای یەهودا، مەنەحێمی کوڕی گادئی دە ساڵ لە سامیرە پاشایەتی ئیسرائیلی کرد. ١٨ لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد، بە درێژایی ماوەی حوکمڕانییەکەی لە گوناهەکانی یارۆڤعامی کوڕی نەڤات لای نەدا، کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات.\n١٩ پاشان پولی* پاشای ئاشور هاتە سەر خاکەکە و مەنەحێمیش هەزار تالنت* زیوی دایە پول، هەتا پاڵپشتی بکات بۆ ئەوەی جڵەوی پاشایەتییەکەی بگرێتە دەست. ٢٠ مەنەحێم ئەم بڕە زیوەی بەسەر ئیسرائیلدا سەپاند، بەسەر هەموو بە توانا و دەوڵەمەندەکان، هەتا بدرێتە پاشای ئاشور، پەنجا شاقل زیو* لەسەر هەر پیاوێک، جا پاشای ئاشور گەڕایەوە و لەوێ لە خاکەکە نەمایەوە.\n٢١ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی مەنەحێم و هەموو ئەوەی کردی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n٢٢ مەنەحێم لەگەڵ باوباپیرانی سەری نایەوە، ئیتر پەقەحیای کوڕی لەدوای خۆی بوو بە پاشا.\n٢٣ لە ساڵی پەنجایەمی عەزەریای پاشای یەهودا، پەقەحیای کوڕی مەنەحێم بوو بە پاشا، دوو ساڵ لە سامیرە پاشایەتی ئیسرائیلی کرد. ٢٤ پەقەحیا لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد و لە گوناهەکانی یارۆڤعامی کوڕی نەڤات لای نەدا، کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات. ٢٥ یەکێک لە ئەفسەرەکانی، بە ناوی پەقەحی کوڕی ڕەمەلیاهو، پیلانی لە دژی گێڕا. پەنجا پیاوی گلعادی لەگەڵ خۆی برد، لە سامیرە لەناو قەڵای کۆشکی پاشا پەقەحیای کوشت، هەروەها ئەرگۆڤ و ئەریەشی لەگەڵی کوشت. ئیتر پەقەح پەقەحیای کوشت و لە جێی ئەو بوو بە پاشا.\n٢٦ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی پەقەحیا و هەموو ئەوەی کردی، لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n٢٧ لە ساڵی پەنجا و دووەمی عەزەریای پاشای یەهودا، پەقەحی کوڕی ڕەمەلیاهو بوو بە پاشا، بیست ساڵ لە سامیرە پاشایەتی ئیسرائیلی کرد. ٢٨ ئەویش لەبەرچاوی یەزدان خراپەکاری کرد و لە گوناهەکانی یارۆڤعامی کوڕی نەڤات لای نەدا، کە بەهۆیەوە وای کردبوو ئیسرائیل گوناه بکات.\n٢٩ لە سەردەمی پەقەحی پاشای ئیسرائیل، تگلەت پلئەسەری پاشای ئاشور هات، عییۆن، ئابێلی بێت‌مەعکا، یانۆوەح، قەدەش، حاچۆر، گلعاد، جەلیل و هەموو خاکی نەفتالی داگیر کرد، خەڵکەکەی ڕاپێچی ئاشور کرد. ٣٠ ئینجا هۆشێیەعی کوڕی ئێلە پیلانی لە دژی پەقەحی کوڕی ڕەمەلیاهو گێڕا. هێرشی کردە سەری و کوشتی، لە ساڵی بیستەمینی یۆتامی کوڕی عوزیا لە جێی ئەو بوو بە پاشا.\n٣١ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی پەقەح و هەموو ئەوەی کردی، لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی ئیسرائیل تۆمار کراون.\n٣٢ لە ساڵی دووەمی پەقەحی کوڕی ڕەمەلیاهوی پاشای ئیسرائیل، یۆتامی کوڕی عوزیا بوو بە پاشای یەهودا. ٣٣ کاتێک بوو بە پاشا گەنجێکی بیست و پێنج ساڵان بوو، شازدە ساڵیش لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد، ناوی دایکیشی یەروشای کچی سادۆق بوو. ٣٤ بە هەمان شێوەی عوزیای باوکی ئەوەی لەبەرچاوی یەزدان ڕاست بوو کردی، ٣٥ تەنها ئەوە نەبێت نزرگەکانی سەر بەرزایی تێکنەدران، گەل هێشتا لەسەر بەرزاییەکان قوربانییان سەردەبڕی و بخووریان دەسووتاند. یۆتام بوو کە دەروازەی سەرەوەی پەرستگای یەزدانی بنیاد ناوە.\n٣٦ ڕووداوەکانی دیکەی پاشایەتی یۆتام و ئەوەی کردی لە پەڕتووکی کاروباری ڕۆژانەی پاشاکانی یەهودا تۆمار کراون.\n٣٧ لەو ڕۆژانەدا یەزدان دەستی بە ناردنی ڕەچینی پاشای ئارام و پەقەحی کوڕی ڕەمەلیاهو کرد بۆ سەر یەهودا.\n٣٨ ئیتر یۆتام لەگەڵ باوباپیرانی سەری نایەوە و لە شاری داودی باپیرە گەورەی لەگەڵ باوباپیرانی نێژرا، ئاحازی کوڕیشی لە جێی ئەو بوو بە پاشا.


شارۆچكەیەكی فەڕەنسا وەڕینی بەردەوامی سەگ قەدەغە دەكات - پەرەگراف\nشارۆچكەیەكی فەڕەنسا وەڕینی بەردەوامی سەگ قەدەغە دەكات\nسەرۆكی شارەوانی یەكێك لەناوچەكانی باكوری فەڕەنسا، بڕیاردەدات وەڕینی بەردەوامی سەگ قەدەغە بكات، ئەوەش وەك هەوڵی دانانی سنورێك بۆ پیسبونی هەستی بیستن.\nبڕیارەكە چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، هەر سەگێك بۆ ماوەیەكی درێژ و بە بەردەوامی بوەڕێت، خاوەنەكەی بە بڕی 68 یۆرۆ سزای دارایی دەدرێت.\nجان بییر ئیستیان سەرۆكی شارەوانی ناوچەی فۆكیت بە ڕۆژنامەی لۆ پاریزیانی فەڕەنسی ڕاگەیاند"بڕیارەكە بەهۆی وەڕینی بەردەوامی سەگەكان بووە بە شەو و ڕۆژ، كە دۆخێكیان دروستكردبوو كەس توانای بەرگە گرتنی نەمابوو".\nئیستیان باسی لەوە كردووە، بڕیارەكە قەدەغەكردنی بەخێوكردنی سەگ نییە، بەهۆی وەڕینێكی كەمیشەوە كەس سزا نادرێت.\nبەپێی بڕیارەكە نابێت سەگەكان بێ خاوەنەكانیان لەشوێنێكی داخراو جێبهێڵرێن، بۆ ئەوەی بەردەوام نەوەڕن، هەروەها ئەو سەگانەش كە زۆر بێزاركەرن دەبێت لە ژوورەوە بهێڵرێنەوە بۆ ئەوەی هاوڵاتیان بێزار نەكەن، ئەوانەش ژمارەیان 1400 سەگە.\nبڕیارەكە دوای سكاڵای ژمارەیەك هاوڵاتی ناوچەكە بووە لە خانمێك كە خاوەنی چەندین سەگە كە بەردەوام بە وەڕینیان خەڵكیان بێزاركردووە.\nسەرۆكی شارەوانی ناوچەكە دەشڵێت"ئەو خانمە چەندین سەگی هەیە، ژمارەیەكیان زۆر گەورەن، هەوڵی زۆرمان لەگەڵدا بۆ دۆزینەوەی ڕێگا چارەسەرێك، بەڵام بێ سودبوو، بۆیە بڕیاری قەدەغەكردنی وەڕینمان دەركرد".\nستیڤن لامارت كە سەرۆكی كۆمەڵەی پارێزگارییە لە مافی ئاژەڵان ڕەخنەی لە بڕیارەكە گرتووە و بەبێ سود ناوی دەبات، بەشێوەیەكی گاڵتەجاڕیش دەڵێت"ڕەنگە زەنگلێدانی كەنیسەكانیش لە ڕۆژی یەك شەممە قەدەغە بكرێت".\nلامارت دەیەوێت سكاڵایەك پێشكەشی دادگا بكات بۆ ئەوەی شارەوانی بە بڕیارەكەیدا بچێتەوە، ئەو دەڵێت"هەرگیز گوێم لێنەبووە سەگەكانی ئێرە بە درێژایی ڕۆژ بوەڕن".\nئەمە یەكەمجار نییە كاربەدەستانی ناوچەیەكی فەڕەنسا وەڕینی سەگ قەدەغە بكەن، بەڵكو لە ساڵی 2012 شارۆچكەی سانت فۆی لا گراند لە باشوری خۆرئاوای ئەو وڵاتە وەڕینی سەگی قەدەغەكرد، بەو پێیەی دەبێتە هۆی تێكدانی سیستمی گشتیی ژیان.