ئێران په‌ره به به‌رنامه ناوه‌کیه‌که‌ی ده‌دات\nسه‌رچاوه هه‌واڵیه‌کان له زاری دیپلۆماته‌کان له ڤیه‌ننا که ناوی خۆیان ئاشکرا نه‌کردووه ڕاده‌گه‌یه‌نن که‌وا ئێران به‌رنامه ناوه‌کیه‌که‌ی بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم فراوان ده‌کات له کاتێکدا که ده‌سه‌ڵاتدارانی سه‌ره‌کی جیهان سزاکانی دژ به تاران دیاری ده‌که‌ن.\nدیپلۆماته‌کان به ئاژانسه‌کانی هه‌واڵیان ڕاگه‌یاندووه که‌وا ئێران دووه‌م ده‌زگای پیتاندنی تاقیکردۆته‌وه. سه‌رچاوه‌که ده‌شڵێت تاقیکردنه‌وه‌که سه‌ره‌تایی بووه و یۆرانیۆمی ڕاسته‌قینه‌ی تیا به‌رهه‌م نه‌هێنراوه.\nووته‌بێژێکی ئاژانسی چاودێری ووزه‌ی ناوه‌کی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانیش واتا ئاژانسی ووزه‌ی ئه‌تۆمی نێونه‌ته‌وه‌یی هیچ تێبینی‌یه‌کی له‌م باره‌یه‌وه نه‌داوه.\nئێران له مانگی چواری ڕابردوودا ڕایگه‌یاند که‌وا ده‌ستی به پیتاندنی یۆرانیۆم کردۆته‌وه که له‌وانه‌یه له به‌رهه‌مهێنانی ووزه‌ی کاره‌با و یاخود له دروست کردنی چه‌کی ئه‌تۆم‌دا به‌کاربهێنرێت و ئه‌وه‌ش له‌سه‌ر ئاستی پیتاندنه‌که وه‌ستاوه.\nله کاتێکدا که ده‌سه‌ڵاتدارانی جیهان هه‌نگاو به‌ره‌و داڕشتنی ئه‌و بڕیاره‌ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌نێن که تیایدا سزا به سه‌ر ئێران‌دا ده‌چه‌سپێنێت، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕووسی سێرجی لاڤرۆڤ گوتویه‌تی مۆسکۆ هیواداره ئێران بگه‌ڕێته‌وه بۆ به‌شداریکردن له دانوستاندنه‌کانی تایبه‌ت به به‌رنامه‌ی ناوه‌کی.\nله ئێرانیش، سه‌رۆک مه‌حمودی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد جارێکی دیکه گوتویه‌تی ووڵاته‌که‌ی واز له به‌رنامه ناوه‌کیه‌که‌ی ناهێنێت.\nجێی باسه، ووتوێژه‌کانی نێوان یه‌کێتی ئه‌وروپا و تارانیش شکستی هێنا پاش ئه‌وه‌ی ئێران ڕازی نه‌بوو به ڕاگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم. ئێران به‌ره‌نگاری ئه‌و دوامۆڵه‌ته‌ی 31 ی ئۆگه‌ست یان مانگی هه‌شتی ڕابردوو بۆوه که له لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانه‌وه بۆی دانرابوو تاوه‌کو چالاکیه ناوه‌کیه‌کانی ڕابگرێت.\nپێشبینیش ده‌کرێت له ئاینده‌یه‌کی نزیک‌دا، به‌رنوسی ئه‌و بڕیاره‌ی ژماره‌یه‌ک سزای دیاریکراو به سه‌ر ئێران دا ده‌چه‌سپێنێت پێشکه‌شی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بکرێت.  ڕووسیا و چین که مافی ڤیتۆ یان هه‌یه، له دژی چه‌سپاندنی سزای توندن که به سه‌ر ئێران دا جێبه‌جێ بکرێت .


توركمان و عه‌ره‌ب له‌ڕێككه‌وتنه‌كه‌ی یه‌كێتی و پارتی بۆ دانانی پارێزگاری كەركوك ناڕازین\nهه‌ردو كوتله‌ی توركمان و عه‌ره‌ب له ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوك، رێككه‌وتنه‌كه‌ی یه‌كێتی و پارتی بۆ دانانی پارێزگار ره‌تده‌كه‌نه‌وه، چونكه پێیانوایه ئه‌و پۆسته ته‌نیا موڵكی كورد نییه و ده‌بێت ره‌زامه‌ندی پێكهاته‌كانی دیكه‌شی له‌سه‌ربێت.\nئاوێنە، كەركوك ناو: تەیب جەبار، وەكو كاندیدی لیستی برایەتی، بۆ پۆستی پارێزگاری كەركوك، لەلایەن یەكێتی و پارتییەوە قبوڵكرا، ئەوەش لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا نیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنجشەممە لەلایەن پارتی و یەكێتییەوە راگەیەنرا.\nعه‌لی مه‌هدی، وته‌بێژی به‌ره‌ی توركمانی و ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا له به‌یاننامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند "پۆستی پارێزگاری كه‌ركوك موڵكی كورد نیه به‌پێی ده‌ستور و یاسای عێراقی" وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ دیاریكردنی كاندیده‌كه‌ی یه‌كێتی و پارتی.\nمه‌هدی حكومه‌ت و په‌رله‌مانی عێراقی به به‌رپرسیار زانی، له‌و خراپ ئیداره‌دان و ئه‌و پێشێلكارییه ئه‌منییانه‌ی له كه‌ركوك روده‌دات "به‌هۆی رێككه‌وتنی نانیشتمانی له‌گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نانه‌ی ده‌یانه‌وێت كه‌ركوك بگه‌ڕێته‌وه بۆ چوارگۆشه‌ی یه‌كه‌م".\nئاشكراكردنی كاندیده‌كه‌ی پۆستی پارێزگاری كەركوك، لەكاتێكدایە هیچ وادەیەك بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی لە پارێزگا دانەنراوە، كە پێویستی بە دەنگی 50+1ی ئەندامانی ئەنجومەن هەیە.\nئەنجومەنی پارێزگای كەركوك لەدوای روداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017ەوە پەكیكەوتوە و تەنیا لەیەك دانیشتندا نیسابی یاسایی ئەندامان تەواوبوه، به‌هۆی بایكۆتی پارتییه‌وه.


ئەردۆغان: بە ئەندامبوونی فینلەندا و سوید لە ناتۆ قبوڵ ناکەین – Esta News\nسەرۆك کۆماری تورکیا دژایەتی خۆی بۆ ئەندامبوونی سوید و فینلەندا لە ڕێکخراوی ناتۆ ڕاگەیاند. سكرتێری گشتیی ناتۆش رایدەگه‌یەنێت، پێویسته نیگه‌رانیه‌كانی توركیا بۆ وه‌رگرتنی ئه‌ندامێتی فینلاند و سوید ره‌چاو بكرێن.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك کۆماری تورکیا لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا لەگەڵ ھاوتا جەزائیریەکەی ڕایگەیاند، سوید و فینلەندا ھەڵوێستێکی ڕوونیان بەرامبەر ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان نییە و تیرۆریستان ڕادەست ناکەنەوە.\nسەبارەت بە سەردانی وەفدێکی دیپلۆماسی ئەو دوو وڵاتەش بۆ تورکیا “ئەردۆغان” وتی، ئەگەر بۆ ئەوە دێن ڕازییان بکەن لەسەر بە ئەندامبوونیان، باشترە ئەو ئەرکە نەکێشن.\nلای خۆیەوەش یانس ستۆڵتنبێرگ سكرتێری گشتیی رێكخراوی هاوپه‌یمانی باكوری ئه‌تڵه‌سی “ناتۆ” رایگه‌یاند، توركیا هاوپه‌یمانێكی گرنگی ناتۆیه و بۆ ئه‌ندامێتی هه‌ریه‌ك له وڵاتانی فینلاند و سوید پێویسته هه‌مو نیگه‌رانییه ئه‌منییه‌كانی ره‌چاو بكرێن و لاببرێن.\nیانس ستۆڵتنبێرگ ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردوه، “توركیا هاوپه‌یمانێكی گرنگی ناتۆیه، پێویسته هه‌مو نیگه‌رانییه ئه‌منییه‌كانی لاببرێن، به‌تایبه‌ت له‌دۆسیه‌ی به‌ئه‌ندامبونی سوید و فینلاند له ناتۆ، هه‌روه‌ك پێویستیشه هه‌مو ئه‌ندامانی ناتۆ پێكه‌وه بوه‌ستن له ساتێكی مێژویی وه‌ك ئێستادا”.


سێمینارێكی ته‌شكیلاتی به بۆنه‌ی ٢٦ی خه‌رمانان له وڵاتی نۆروێژ به‌ڕێوه چوو\nزایینی: ١٨-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/٢٧ - ١٧:٣١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: بە بۆنەی ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی شەهیدانی بێرلین سێمینارێكی ته‌شكیلاتی له وڵاتی نۆروێژ به‌ڕێوه چوو.\nبه بۆنه‌ی ٢٦ی خه‌رمانان ٢٥ـەمین ساڵڕۆژی تێرۆری دوكتور سادق شه‌ره‌فكه‌ندی و هاوڕێیانی، له وڵاتی نۆروێژ سێمینارێک له لایه‌ن دوكتور "حوسێن خه‌لیقی" و "ئێبراهیم لاجانی" بەڕێوه چوو.\nسه‌ره‌تای سێمینارەکە به سروودی نه‌ته‌وەیی "ئه‌ی ڕه‌قیب" و خوله‌كێک بێده‌نگی بۆ ڕێزلێنان له گیانی پاكی سه‌رجه‌م شه‌هیدانی كورد و كوردستان ده‌ستی پێكرد.\nپاشان گرتەیەکی ویدئۆیی له وته به‌نرخه‌كانی شه‌هیدی نه‌مر له لایه‌ن "سه‌لیم شێخی پووره‌وه" پێشكه‌ش به ئاماده‌بووان كرا.\nپاشان له لایه‌ن خاتوو "كوردستان سەلاحی"ـیەوه هۆنڕاوه‌یەک پێشكه‌ش كرا.\nدواتر دوكتور خه‌لیقی باسێكی تێر و ته‌سلی له سه‌ر خه‌بات، كه‌سایه‌تی و تێكۆشانی دوكتور سادق شه‌ره‌فكه‌ندی و ڕۆلی شه‌هیدی نه‌مر له بەرەو پێشبردنی خه‌باتی ڕه‌وای گه‌له‌كه‌مان له ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا پێشكه‌شی ئاماده‌بووان كرد.\nله به‌شی دووهه‌می قسه‌كانیدا دوكتور خەلیقی ئاماژەی به ڕێفراندۆمی كوردستان و زەروورەتی پشتیوانیی گه‌لی كورد له‌و هه‌نگاوه پیرۆزه كرد.\nهەروەها لە پێوەندی لەگەڵ ئەو سێمینارە یاده‌وه‌رییه‌ک له لایه‌ن "ئه‌نوه‌ر سوڵتانپه‌نا"وه پێشكه‌ش كرا.\nبه‌شی دووهه‌می سێمیناره‌كه به شێعرێك له لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رنامه‌كه ده‌ستی پێكرد و دواتر یاده‌وه‌رییه‌کی دیکە له لایه‌ن "مام عه‌لی"ـیەوه پێشكه‌ش كرا.\nپاشان "ئیبراهیم لاجانی" به‌رپرسی كۆمیته، باسێكی بەنرخی له سه‌ر كه‌سایه‌تی شه‌هید دوكتور شه‌ره‌فكه‌ندی و خه‌بات و تیكۆشانی ناوبرا بۆ له‌ناوبردن و سڕینه‌وه‌ی سته‌می نه‌ته‌وایه‌تی له ئێران و كوردستان پێشكه‌ش به به‌شداربووان كرد.


خۆشەویستی لە شانشینی بووندا … سۆران ئازاد – Dengekan\nbySoran Azad\tJanuary 24, 2019\tGeneral, Literature, Slider\nلە شانشینی بووندا، نەکردەکان وەکو ئەگەری کردن دەمێننەوە، چونکە لەو شانشینەدا، هێزی گەورە خۆیان مەڵاس داوە. لە بنەڕەتدا، ئەو هێزانە لە بوونەوە دێن بۆ ئەوەی نوێنەرایەتی بوون بکەن. لەژێر سایەی پێکهاتەی هێز بە گشتی و مانیفێستە جیاوازەکانیدا، بوون لە ژیاندا و هەموو پڕۆژەکانی وزە وەردەگرن. یەکێک لەو هێزە گەورانە خۆشەویستییە. ئەو هێزە دەمانخاتە بەردەم شۆڕشی بیرکردنەوەی جیاواز لە ژیاندا. وەک هەموو هێزێکی تر، لە بیرکردنەوەی ئێمەدا ئەو هێزە بە بۆچوونی جەماوەری و هەلومەرجە سەختەکانی ژیان لە ناوەڕۆکەکەی خۆی دوور خراوەتەوە. ئەو بیرکردنەوەیەی، بە زمانی (هایدیگەر) بێت، ڕاستیی بوونمان بۆ نەدۆزێتەوە، لە ناوەڕۆکە بنەڕەتییەکەی خۆی دابڕاوە. لە ئەنجامدا، تێڕامان لە خۆشەویستی دوور لە پێناسی کۆمەڵایەتی و دوور لە ستایشی هۆنەرانەی ڕووکەش بۆ واڵا دەکات و ڕێگەمان دەدات هەر خۆمان بە تەنیا خاوەن تێگەیشتنی خۆمان بین بۆ وزە پەنهان و شاراوەکانی ناوەوەمان. وزەکانی بوون ئەوانەن، کە هەموو بوون ئاسۆیانە و ستوونیانە بەرەو پەرەسەندن پاڵ دەنێن.\nخۆشەویستی دەتوانێت ئەو گەردەلوولە بێت، کە ئەگەر بە ئاڕاستەی با-یەکەی، وەک ئەوەی (نیتچە) ئاماژەی پێ دەدات، ڕووەو ئاسۆ نەڕۆین، لە خۆیدا ڕامان دەماڵێت. گەردەلوول کاتێک توانای ڕاماڵینی هەیە، کە ئەگەر بە هێزێکی گەورەوە هەڵ بکات. هەرچەند ئەو هێزە گەورەتر بێت، هێندە زیاتر کاریگەرییەکانی گەورە دەبێت. لە ڕاستیدا، ئەوەی (نیتچە) ئاماژەی پێ دەدات، گەردەلوولی ڕاستەقینە نییە، بەڵکو ئەو هێزانەن، کە لە ناوەوەی ئێمە هەڵدەقوڵێن. ئێمە هەرچەند دژ بە ئاڕاستەی ئەو هێزانە هەنگاو بنێین، هێندە زیاتر ڕادەماڵدرێین. هەر لەبەر ئەوەیە، کە لە بەرهەمەکانیدا، (نیتچە) بەردەوام پێداگری لە هێزی خوڕسکەکانی مرۆڤ دەکات، تەواو پێچەوانەی ئەوەی ئایین فێرمان دەکات. هۆکارەکە ڕوونە؛ خوڕسکەکان لە بوونەوە دێن و سەر بە بوون و ژیانن. هەتا ئەو کاتەی خوڕسکەکان هەبن، بوونەوەران بۆ هێز تێدەکۆشن. خوڕسک (غەریزە) سەر بە ژیانە و دەیەوێت ژیان بەرەو پێشەوە ببات. هۆکاری هەوڵدانمان بۆ تێگەیشتن لە هێزی خۆشەویستی ئەوەیە، کە مادام خۆشەویستی هێزە و لە هەرە ناوەوەی بوونەوە سەرچاوە دەگرێت، ئەگەر بە پێچەوانەی ئاڕاستەکەی بەرەو ئاسۆ بڕۆین، ڕامان دەماڵێت. نەک هەر ئەوە، بەڵکو هێزە ئاگرینەکەی خۆشەویستی، ئەو کاتەی لە دژی هەنگاو دەنێین، لە ئاستماندا یاخی دەبێت و تا دواین پڕوشکی خۆی شەڕمان پێ دەفرۆشێت. خۆشەویستی هێزێکە دژ بە ڕاهاتن و دەستەمۆییەکانی مرۆڤ دەجەنگێت و لە هەمان کاتدا مرۆڤ بە وزەی جیاوازەوە دەخاتە بەردەم ئەگەرە کراوەکانی بەردەم بوون. لەگەڵ ئەوەشدا، ئاڕاستەی باسەکەمان لەسەر بۆچوونەکانی (نیتچە) بونیاد ناندرێت، بەڵکو هەوڵ دەدرێت خوێندنەوەیەکی بوونگەرایانە بۆ خۆشەویستی بکرێت، بە تایبەت لەبەر ئەوەی باسەکەمان لەژێر ڕۆشنایی بۆچوونەکانی (سۆرێن کیاکەگارد) بەرەو قووڵاییەکی نەزاندراو دەچێت.\nلە یەکێک لە نامە خۆشەویستییەکانی بۆ (هانا ئارێنت)، (مارتن هایدیگەر) باسی خۆشەویستییەکمان بۆ دەکات، کە پێویستە لە (هەرە کڕۆکی بوون) بپارێزرێت ، وەک دەنووسێت،\nمەبەستەکەی (هایدیگەر) ڕوونە؛ خۆشەویستی لە هیچ کوێیەک نا، لە هەرە کڕۆکی ناوەوەی بوونی ئێمەوە دێت و پێویستیشە هەر لەوێدا بپارێزرێت. بەڵام چونکە نوێنەرایەتی قووڵاییەکانی بوون دەکات، خۆشەویستی ئەو کاتەی باڵەکانی بەسەر ئاسمانی بوونی ئێمەدا بڵاو دەکاتەوە، بۆمان ڕوون نابێت بەرەو کامە ئاسۆ دەفڕێت و بەرەو کامە سەرزەمین بوون ئاڕاستە دەکات. ئێمە تەنیا یەک شت دەزانین، ئەویش ئەوەیە، کە هێزی خۆشەویستی سەرسورهێنەرە. هەرچەند لێشمان هەڵگەڕێتەوە، هەرچەند لێشمان یاخی بێت و بوونمان ڕووەو مەترسی گەورە ئاڕاستە بکات، هێشتا پێگەی خۆی لە ناوەوەماندا لە دەست نادات. ئەگەر بە گڕوتینی ئاگری خۆشەویستیش چەندجار و جارانی زۆر بسووتێین، هێشتا لە ئەندێشەماندا پەیکەری نەمریی بۆ یادەرەورییەکانی خۆی دروست دەکات و یادی سووتانی خۆی لەناومان دەکاتەوە، وەک بڵێی هەمیشە وەک ئەگەری داهاتوو خۆی لەبەردەممان بەرز بکاتەوە.\n(هایدیگەر) دەیەوێت گوتاری خۆشەویستی لە گوتارەکانی تر، لەوانە ئەو وەهمانەی، کە ئەوە بەسەر مرۆڤدا دەسەپێنن لەژێر ناوی پاراستنی پاکیەتییەکانی ژیان وا لە هێزەکانی بهێنێت، بپارێزێت. پاکیەتی ژیان ئەو بۆچوون و بەربەستانەن، کە بە هۆیەوە ژیانی ئازاد لە تاک داگیر دەکرێت. بە واتایەکی تر، ئەو پرۆژە ڕەوشتیانەن، کە ڕەزامەندی گشتی لەسەرە و لەگەڵ سەربەستیی تاک یەک ناگرنەوە.\nمەبەستمان چییە، کە ئەو هێزە لە بوونەوە دێت؟ تەواوی مێژووی مرۆڤایەتی، هیچی نەسەلماندبێت، ئەوەی سەلماندووە، کە تاوەکو ئەو ساتەی ئێستامان، هیچ بەڵگەیەک نییە، کە مردووەکان هەستی خۆشەویستییان بۆ یەکتر و بۆ ئێمەی زیندوو هەبێت. تاوەکو ئێستا، هیچ مردوویەک هەستی خۆشەویستی بۆ کەسێکی زیندوو دەرنەبڕیوە. بۆ ئەوەی کەسێک بتوانێت خاوەن خۆشەویستی بێت، دەبێت و پێشمەرجە، کە سەرەتا بوونی هەبێت. بۆ ئەوەی کەسێک هێزی هەبێت و ئەو هێزە بە کار بهێنێت، پێویستە بوونی هەبێت. دەکرێت زیندووەکان هەستی خۆشەویستیان بۆ مردووەکان هەبێت، دەکرێت هێز بە پڕۆژەی مردووەکان ببەخشن، بەڵام نەکردەیە مردوویەک هێز بە زیندووەکان ببەخشێت. خۆشەویستی لە نەبوونەوە نایەت، بەڵکو هەمیشە هێزێکی شاراوەیە لە بووندا. ئێمە هێشتا ئەوەیش نازانین، کە ئاخۆ مردنیش هێزێکی تری بوون نییە، چونکە ئێمە کاتێک دەمرین، کە بوونمان هەبێت. کەس ناتوانێت لە نەبوونەوە بچێت بۆ ناو نەبوون. ئایا مردنیش ئەو ئاگرە نییە، کە پڕوشکی بوون بۆ خۆی دەگەڕێنێتەوە؟ یان وەک ئەوەی ئاگرێک پڕوشکێک لە خۆی فڕێ دەدات و دواتریش ئەو پڕوشکە ژیانێکی دوور لە ئاگرە گەورەکە دەژیێت و لە هەمان کاتدا هەموو پێکهاتە و نهێنییەکانی ئەو ئاگرەی لە خۆیدا هەڵگرتووە، بوونیش ئەو پڕوشکە سەربەستە بێت و بە مردن خۆی بگوازێتەوە بۆ فۆڕمی جیاوازتر؟ هەتا بوون هەبێت، هەموو ئەگەرەکان، بە مردنیشەوە کراوەن و لەبەردەمان دان. لەبارەی خۆشەویستی، هەمان هۆکار وا لە (هایدیگەر) دەکات، کە (کڕۆکی بوون) بە نیشتیمانی خۆشەویستی دابنێت. لەوە زیاتر، هیچ کەسێک ناتوانێت لە جیاتی کەسێکی تر ئەزموونی خۆشەویستی بکات. خۆشەویستی هەر کەسێک وابەستەیە بە ئەزموونی ئەو کەسە. دەشێت ئەو خۆشەویستییە ببێتە پێوەندیی نیوان کەسێک، دووان، سیان و کۆمەڵێک، بەڵام هەر یەکێک لەو کەسانە بە جیا ئەزموونی ئەو خۆشەویستییە دەکەن. بۆ ئەوەی ئەوانیش ئەو ئەزموونە بکەن، پێشمەرجە کە بوونیان هەبێت.\n“نەخێر، نابێت تاقە کەسێکی مەزن لەبیر بکرێت. بەڵام هەر کەسەو بە ڕێگەی خۆی مەزنە و هەر کەسێکیش بە پانتای ئەو شتەی خۆشی ویستووە، مەزنە. ئەوەی خۆی خۆش دەوێت، بۆ خۆی مەزنە و ئەوەی ئەوانی تری خۆش دەوێت، بە هۆی ئەو خۆتەرخانکردنە ناخۆپەرستییەی مەزن دەبێت، بەڵام ئەوەی خوای خۆش ویستووە، لەهەموویان مەزنتر دەبێت.”\nلە دیدی (کیاکەگارد)، خۆشەویستی و ئەو بابەتەی ئێمە خۆشەویستیمان بەرانبەری هەیە، بڕیار لەسەر مەزنی ئێمە دەدەن. وەک خۆی ئاماژەی پێ دەدات، کە ئەگەر کەسێک بە تەنیا خۆی خۆش بوێت، بە تەنیا بۆ خۆی مەزنە. بەڵام، باڵاترین فۆڕمی خۆشەویستی، خۆشویستنی خوایە. لە دیدی ئەو، ڕەگی هەر خۆشەویستییەک دەچێتەوە سەر خۆشەویستیی یەزدانی، بۆیە (کیاکەگارد) پێداگریی لەسەر بە پێشەنگزانینی خۆشەویستیی یەزدانی لە سەرووی هەموو جۆرە خۆشەویستییەکانی تر دەکاتەوە. بە ڕەچاوکردنی ئەو کاتەی (کیاکەگارد) تێیدا ژیاوە، دەستەڵاتی کڵێسە حاشاهەڵنەگر بوو. نووسینە جیاوازەکانی لەبارەی مەسیحیەت و پیاوانی ئایینی وای کرد، کە لە کاتی مردنیدا، هیچ کەشیشێک لە شاری (کۆپنهاگن) ئامادە نەبێت ڕێوڕەسمی بەخاکسپاردنەکەی بەڕێوە ببات. بەڵام لە کۆتاییدا، یەکێک لە کەشیشەکان، کە هاوڕێی کۆنی باوکی بوو، ڕێوڕەسمەکەی بەڕێوە برد.\nبۆیە تێگەیشتنی ئەو بۆ خوا جیاوازە لە تێگەیشتنە ئایینەکان. لە هەمان کاتدا، مەبەستی (کیاکەگارد) لەبارەی خۆشەویستی ڕوونە. گەورەیی خۆشەویستیی هەر کەسێک بڕیار لەسەر مەزنیی ئەو کەسە دەدات. ئەگەر کەسێک بە تەنیا خۆشەویستی لە هەستی سۆزدارانە بۆ کەسێک یان بۆ چەند کەسێک کورت بکاتەوە، ئەو کورتکردنەوەیە ڕووبەر بۆ مەزنی ئەو کەسە دادەنێت. ئەوەی خاوەن گەورەترین خۆشەویستییە، ئەو کەسە پێویستە خاوەن گەورەترین پێگە بێت لە یادەوەری ئێمەدا.\nبە گشتی لە بیرکردنەوەی ئێمەدا خۆشەویستی لە چوارچێوەی پێناسە سۆزدارییەکان دەرنەچووە. خۆشەویستی لە کۆمەڵگەی ئێمەدا ڕووبەرەکەی بچووکە و ئەو ڕووبەرە سنووردارەش کەسی بچووک بەرهەم دەهێنێت. گەورەترین خۆشەویستی بۆ خوایە، بەڵام وێنەی ئێمە بۆ خواش بچووکە و سنووردارە. لە باشترین حاڵەتدا، خوا پاسەوانە گەورەکەی دۆزەخ و بەهەشتە. خوا ئەوەیە، کە بە وشە داهێندراوەکانی مرۆڤ، ترس و تۆقاندن بڵاو دەکاتەوە و بەسەرمان دەسەپێنێت، کە پشت لە جیهانی ڕاستەقینە بکەین. بە گشتی، وێنەی ئێمە بۆ خوا هەمان ئەو وێنەیە، کە بۆ بۆ جەللادێکی خوێن سارد هەمانە و هەر چەند دەشزانین، کە وەها بوونەوەرێک زۆر دڕندەیە، بەڵام هێشتا دەمانەوێت لەچاوی ئەو دڕندەیە میهرەبانی بدۆزینەوە بۆ ئەوەی لێمان خۆش بێت. ئەوە هەمان لۆگیکی (ماکیاڤیللی)یە، کە لە پەرتووکی (شازادە) پێداگری لەسەر دەکات. (شازادە) کاتێک بە هۆی شەڕ خاکێکی تر داگیر دەکات، سەرەتا پێویستە کەسێک ڕاسپێرێت بۆ ئەوەی دەست بکات بە کوشتاریەکی لەناکاو و ژمارەیەک لە خەڵکە داگیرکراوەکە بکوژێت.\nلەو ڕێگەیەوە، خەڵک هەرچەند دەزان جەللادەکە دڕندەیە، بەڵام هێشتا هەوڵ دەدەن میهرەبانی و لێبوورەدەیی لە چاوەکانی ئەو جەللادە ببینن. بۆیە دوای ئەو کوشتارە، شازادە پێویستە جەللادەکە بکوژێت، بۆ ئەوەی وێنەی خۆی بە گوماناوی بهێڵێتەوە و خەڵکیش بە ترس و گومان و لە هەمان کاتدا بە کەسێکی لێبوردە لێی بڕوانن، کە تۆڵەیان بۆ دەکاتەوە، چونکە ئەوان بە گومانن لەوەی، کە هەر لە بنەڕەتدا ئەو جەللادە ڕاسپاردەی شازادە خۆی بوو یان کەسێک بووە دەرفەتی لە داگیرکاری هێناوە و بەناوی شازادە مەیدانەکەی کردووە بە کوشتارگە. وێنەی ئێمە و ئەوەی ئایین پێمان دەبەخشێت سەبارەت بە خوا هەمان شتە؛ خوا دۆزەخێکی گەورەی دروست کردووە و خەڵكی تێدا دەسووتێنێت، واتە ئەوە دیوە هەرە ترسناکەکەیەتی و ئێمە دەزانین، کە خاوەن وەها دیوێکی ترسناکە، لە لایەکی ترەوە بانگەشەی میهرەبای و لێ خۆشبوون دەکات. لەبەر ئەوە بچووکی تێگەیشتنی ئێمە بە هۆکاری ترس و لەرز و ڕووکەشی بەردەوام بچووکترمان دەکاتەوە. لە کاتێکدا خوا ئەو وێنەیەیە، کە ئێمە بۆ بوونێکی باڵاتر دامانناوە. خۆشەویستیی یەزدانی لێرەدا خۆشەویستنی ئەو ئەگەرە گەورانەیە، کە لەبەردەم مەزنبوونی ئێمەدان. کاتێک مرۆڤ خۆی لەناو بەربەستی سرووشتی دەبینێتەوە و خاوەن ویستێکی باڵاشە بۆ هەڵکشان بەسەر خۆیدا، تێکۆشان بۆ گەیشتن بە ئاستە باڵاکانی بیرکردنەوە و زاڵبوون بەسەر خۆدا، گونجاوتر دەردەکەوێت ئەگەر خاوەن دڵنیاییەکی گەردوونی بێت، کە خوایە. بە واتایەکی تر، لەبەردەم هەلومەرج و بەربەستەکاندا، بە ئافراندنی وێنەیەکی باڵاتر بۆ هێزی بوون، پەنابردن بۆ خوا پەنابردنە بۆ ئەو هێزەی لە بوونەوە دێت و بوون دەخاتەوە بەردەم خۆی. کەواتە دەشێت ڕاڤەی ئێمە بۆ خۆشویستنی خوا بریتی بێت لە پەیوەستکردنی خوا بە خۆمانەوە؛ خوایەک کە بوونی پەیوەستە بە بوونی ئێمەوە. ئەوەی ئێمە و خواش کۆ دەکاتەوە بوونە، چونکە بۆ ئەوەی خوا هەبێت، دەبێت ئێمە هەبین.\nمرۆڤ بۆ ئەوە دەجەنگێت، کە خۆشی دەوێت. جەنگان لەپێناو ژیان بۆ ئەوەی هەلومەرجەکانی خۆمان بخەینە ئاستی بوونمان گەورەترین دەستکەوتی خۆشەویستییە. لەژێر ئەو رۆشناییەدا، وەک (کیاکەگارد) لە پەرتووکی (کارەکانی خۆشەویستی) پێداگری لەسەر دەکات، خۆشەویستی هێندە هەست نییە هێندەی کردارە. ئەوە ئەوەمان بۆ ڕوون دەکاتەوە، کە خۆشەویستی لەپێناو ئەوە نییە مرۆڤ هەست بە خۆشی بکات، چونکە ئەو جۆرە خۆشەویستییە ئیرۆتیکییە، بەڵکو ژیانەکردنە بە خۆشەویستییەوە. ئەو کەسەی خاوەن خۆشەویستییە لە ژیاندا، ژیاندۆستی دەبێت بە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانکردنی. ئەوە لە خۆیدا ئاماژەیە بەوەی، کە خۆشەویستی، وەک (کیاکەگارد) فێرمان دەکات، پەیوەستبوونی ئێمەیە بە ژیان لەپێناو ژیان.\nهەر لەبەر ئەوەیە، کە لە پەرتووکی (ترس و لەرز)، تێمای سەرەکی باسەکە بۆ هاوپێوەندیی نێوان خۆشەویستی و باوەڕ تەرخان دەکات. بە هێنانەوەی بەسەرهاتی (ئەبرەهام/ئیبراهیم)ی پەیامبەر لە ئامادەیی ئەو بۆ قوربانیکردنی (ئیساک/ئیسماعیل)ی کوڕی بۆ خوا، (كیاکەگارد) ئەو هاوپێوەندییە بەرفراوانتر دەکات. لە دیدی ئەو، (ئەبرەهام)ی پەیامبەر خۆی لەنێوان خۆشەویستی خوا و کوڕە تاقانەکەی دەبینێتەوە. لە لایەکەوە خوا یەک لە دوای یەک دێتە خەونەکانی (ئەبرەهام) و داوای لێ دەکات کوڕە تاقانەکەی بۆ سەرببڕێت و بیکات بە قوربانی، لە لاکەی ترەوە، ئەو کوڕە خۆشەویستترینیەتی لە ژیاندا: (ئەبرەهام)ی پەیامبەر لە بەیانییەکی زوودا لە خێمەکەی دێتە دەرەوە و بەرەو چیای (موریا) بەڕێ دەکەوێت. پاش سێ ڕۆژ و لە بەیانی ڕۆژی چوارەمدا، چەقۆکەی دەردەهێنێت و دەیەوێت سەری کوڕەکەی ببڕێت تا بیکات بە قوربانی بۆ خوا. هەرچەند (ئیساک) لە باوکە پیرەکەی دەپاڕێتەوە، دەپاڕێتەوە بۆ ئەو ڕۆژە خۆشانەی هەیبووە و دەیبێت، بۆ گەرموگوڕی ماڵ و بۆ ئەو تەنیاییە و ئازارانەی لە دوای مردن پێی دەگات، بەڵام (ئەبرەهام) پێ لەسەر جگەری خۆی دادەنێت و دەیەوێت فەرمانی خوا بە جێ بگەیەنێت. (کیاکەگارد) بۆچوونی وایە، کە (ئەبرەهام) سەروەری باوەڕە. ئەو ئامادە بوو، کە خۆشەویستیی باوکانەی خۆ بکات بە قوربانی خۆشەویستیی خوا. بۆیە لای ئەو، ئەو جۆرە خۆشەویستییە باڵاترینە و باوەڕی (ئەبرەهام)یش بەرزترینە.\nبەڵام (کیاکەگارد) لەو نموونەیەدا مەبەستی ئەوە نییە، کە مرۆڤ کوێرانە بە دوای باوەڕی خۆی بە خوا بکەوێت. واتە لەپێناو خوادا ئامادەی کوشتن بێت و وەکو دەستکەوتێک بیبەخشێتەوە بە خوا و ئەوانی تر، بەڵکو ئەوەی (کیاکەگارد) پێداگری لەسەر دەکات پاراستنی خۆشەویستییە لە ویستە خۆپەرستییەکان. خۆشەویستیی (ئەبرەهام)ی پەیامبەر بۆ (ئیساک) خۆشەویستییەکی باوکانەیە، کە ڕەگی دەگەڕێتەوە بۆ خۆپەرستی. (ئەبرەهام) بۆیە (ئیساک)ی هێندە خۆش دەوێت، چونکە کوڕیەتی. ئەگەر کوڕی نەبووایە، تا ئەو ڕادەیە خۆشویستن مەحاڵ دەبوو. لە دیدی (کیاکەگارد) مادام (ئەبرەهام) ئامادە بوو لەپێناو خۆشەویستی بۆ خوا و باوەڕەکەی کوڕە تاقانەکەی بکات بە قوربانی، ئەوا (ئەبرەهام) هێزی خۆپەرستی و خوڕسکەکانی تێپەڕاندووە و وەک کەسێک لە دەرەوەی بەرژەوەندییە کەسییەکانی خۆی باوەڕی هەیە. ئامادەبوونی (ئەبرەهام) لە بە قوربانیکردنی کوڕەکەی لە هێزی باوەڕی ئەوەوە بۆ خوا هاتووە. ئەو باوەڕە (ئەبرەهام)ی بۆ ناخۆشترین و پڕ ئازارترین ساتەکانی ژیان ئامادە کردووە؛ هێزی ئەو باوەڕەیە، کە وا لە (ئەبرەهام) دەکات بەسەر تەواوی بەربەستەکان زاڵ بێت و خۆی بۆ تەواوی ناخۆشی و ئازارە سەختەکان ئامادە بکات. (ئەبرەهام) کوڕەکەی سەرنابڕێت، بەڵام ئەو ئامادەییەی بۆ دەستبەرداربوون لە خۆشەویستییە خۆپەرستییەکەی وا دەکات ببێت بە کەسێکی نموونەیی. لەبەر ئەوەیە، کە (کیاکەگارد) خۆشەویستیی خۆپەرستانە و سۆزدارانە دەخاتە خانەی خۆپەرستی. لای ئەو دەستبەرداربوون لە خۆپەرستی و زاڵبوون بەسەر ویستە کەسییەکان باڵاترین ئاستی خۆشەویستییە. وەکو تر، (کیاکەگارد) نکۆڵییەکی گەورە لەوە دەکات، کە خۆشەویستی بۆ ئەم ژیانە و جیهانەی ئێستا نەبێت، چونکە ئەو کەسەی ئەم ژیانە و جیهانەی ئێستای خۆش دەوێت، نیگەرانی ئەوە نابێت لە دوای مردن چی بەسەر دێت مادام ئەو ژیانەی کە ژیاوە بە خۆشەویستییەکی گەورە و دوور لە خودپەرستی بووە. ئەو کەسەی بۆ پاداشتی ژیانی ئەو دیو جیهان دەکات بە قەسابخانە لەپێناو پاداشتی خۆپەرستییە، چونکە ئەو دەیەوێت لە ڕێگەی کوشتن و ئازاردانی ئەوانی تر بە باشترین شوێنی جیهانی ئەو دیو بگات. ئەو جۆرە خۆشەویستییە دوورە لە خۆشەویستی بۆ خوا، چونکە ئەگەر خوا مەبەستی ئەوە بووایە، کە مرۆڤی بۆ بکرێت بە قوربانی، لە بنەڕەتدا (ئەبرەهام) وازی لە کوشتنی کوڕەکەی نەدەهێنا. بۆیە لە دیدی (کیاکەگارد) ڕەتکردنەوەی ئەم ژیانەی ئێستا و چاوەڕوانبوون بۆ مردن دوورە لە باوەڕ. ئەو نموونەیە بۆچوونەکەیمان زیاتر بۆ دەردەخات:\n” (ئەبرەهام) باوەڕی هەبوو و باوەڕەکەی بەم ژیانە بوو. بەڵێ، ئەگەر باوەڕی ئەو تەنیا بۆ ژیانی داهاتوو بووایە، بەبێ گومان هەموو شتێکی فڕێ دەدا و بۆ ئەوەی بەخێرایەکی بێ وێنە لەم جیهانەی، کە شوێنی ئەو نەدەبوو، دەربچێت. بەڵام باوەڕی (ئەبرەهام) لەو جۆرە نییە. ئەگەر ئەو جۆرە هەبێت، لە ڕاستیدا ئەوە باوەڕ نییە، بەڵکو دوورترین ئەگەری باوەڕە…\nبەڵام (ئەبرەهام) باوەڕی بە تەنیا بۆ ئەم ژیانە بوو، بۆ ئەو خاکەی تێیدا پیر دەبێت، لە لایەن خەڵکەکەیەوە ڕێزی لێ دەگیرێت، لەلایەن نەوەی سەردەمەکەی ئاسوودە بێت، بۆ هەتاهەتایە بەهۆی (ئیساک)ەوە لە بیر بێت، بۆ ئازیزترین شتی لە ژیانیدا، کە بە جۆرە خۆشەویستییەک لەخۆی گرت زۆر هەژارە ئەگەر دەربڕێنەکەمان ئەوە بێت، کە وەفادارانە ئەرکی باوکانی خۆی بە جێ گەیاند لە خۆشویستی کوڕەکەی، کە لە ڕاستیدا لە وشەی فەرمانەکان [فەرمانەکانی خوا] بە بەڵگەوە هەیە: ‘ئەو کوڕەی، کە خۆشەویستترینتە.” یاقوب دوانزدە کوڕی هەبوو و یەکێک لەوانی خۆش ویست؛ (ئەبرەهام) یەک کوڕی هەبووە، ئەو کوڕەی خۆشی دەویست.”\nلە ڕێگەی باسکردنی خۆشەویستی بۆ خوا و ژیانکردن بە خۆشەویستییەوە، (کیاکەگارد) پێداگری لەسەر ئەوە دەکات، کە خۆشەویستی لە خۆپەرستی و بەرژەوەندییە کەسییەکان بپارێزرێت. خۆشەویستی هەستخۆشی نییە و ئامانج لێی چێژوەرگرتن نییە، بەڵکو هێزی ژیانکردنە بەوپەڕی بەکارهێنانی وزەکان بۆ بەرەوپێشبرنی ژیان. خۆشەویستی لەهەرە قووڵاییەکانی بوونی ئێمەوە دێت و پێویستیشە بخرێتە خزمەت بوون و ژیان. ئێمە دەزانین، کە خوا هیچی تر نییە، جگە لە بوون. ئەم بۆچوونەش لەو ڕوانگەیەوەیە، کە خوا کاتێک هەیە، کە بوونی هەبێت. هەر بۆیە باسی خوا هەیە یان خوا نییە لە ڕووی لۆگیکییەوە نادروستە. کەسێک ناتوانێت بڵێت من باوەڕم بە خوا نییە، چونکە ئەگەر خوا هەبێت، هەر دەبێت باوەڕمان پێی هەبێت. پرسیاری دروستتر ئەوەیە، کە ئاخۆ خوا بوونی هەیە یان بوونی نییە. کاتێک ئێمە وشەی (بوون) زیاد دەکەین، واتە (بوون) کێشە سەرەکییەکەیە نەک خوا، لەبەر ئەوەی ئەگەر خوا بوونی نەبێت، باسکردن لە خوا بەتاڵە. لەو ڕوانگەیەوە بۆ ئەوەی خوا هەبێت، دەبێت سەرەتا بوونی هەبێت. گرنگ نییە ئەو بوونە باڵاترینە یان نا، چونکە بێگومان بوون باڵاترینە. هەر لەبەر ئەوەیە، کە بوون، کە بوونی خواشە لێرەدا، باڵا و پێشمەرجە. هەر شتێکیش بوونی هەبێت، بە تەنیا ناتوانێت بوونی هەبێت، بەڵکو بوونی ئەو وابەستە دەبێت بە بوونی ئەوانی تر و گەردوون. لە باسکردنی خواش، ئێمە ڕووبەڕووی هەمان لۆگیک دەبینەوە: بۆ ئەوەی خوا بوونی هەبێت، دەبێت ئێمەیش بوونمان هەبێت. ئێمە ئیستا، کە بوونمان هەیە، بە تەنیا ناتوانین هەبین، بەڵام بەبێ بوونی ئێمەیش، بوون و نەبوونی هیچ هێزێکی تر کێشەی ئێمە نییە، مادام ئێمە کاتێک دەتوانین کێشەمان هەبێت، کە بوونمان هەبێت. (کیاکەگارد) بەردەوام دەبێت و دەنووسێت:\n“هەر وەک چۆن گۆمێکی بچووک لەهەرە قووڵایی سەرچاوەیەکی شاراوە، کە تاوەکو ئێستا هیچ چاوێک نەیبنیووە، سەرچاوە دەگرێت، ئاوا خۆشەویستیی کەسێک زۆر زیاتر لەو قووڵایییە لە خۆشەویستیی خوا سەرچاوە دەگرێت. ئەگەر ئەو سەرچاوەیە خرۆشێنەرە لەو قووڵاییەوە نەبووایە، ئەگەر خوا خۆشەویستی نەبووایە، ئەوا نە گۆمە بچووکە و نە خۆشەویستیی مرۆڤەکان بوونیان نەدەبوو. هەر وەک چۆن ئەو گۆمە بچووکە لە تاریکیی ئەو سەرچاوە قووڵەوە دێت، ئاوا خۆشەویستیی مرۆڤ سیحریانە لە خۆشەویستیی خواوە سەرچاوە دەگرێت.”\nبێگومان لە کۆمەڵگەی ئێمەدا هەم خۆشەویستی ئیرۆتیکی و هەمیش باوەڕبوونی توندڕەوانە بە خوا وایکردووە، کە خۆشەویستی لە ناوەڕۆکە ڕەسەنەکەی خۆی داببڕێندرێت. لە ئاکامدا، دۆخێک دروست بێت، کە تێکدەر و گومڕاکەرە. ئەوەی نەتوانێت بەسەر خۆی بەرز ببێتەوە و ژیان بە ڕەهەندە بەرفراوانەکانەوە ببینێت، ئەوەی بەردەوام لە گۆڕی خۆپەرستانە و بەرژەوەندپەرستیدا بژیێت، ئەوەی هێشتا تاریکستانی بیرکردنەوەی ڕۆشن نەکردبێتەوە و بەو هۆیەوە هەستە کوشندە و ڕووخێنەرەکان دەستیان بەسەر ئاسمانی ئەگەرە گەورەکانی بوونیدا گرتبێت، بڕیار نییە هەر لە خۆوە بکەوێتە ناو قووڵایی هێزە باڵاکەی خۆشەویستی. هەر بۆیەشە بڕیار نییە خۆشەویستی شۆڕشێکی لەناکاو بێت بەسەر بیرکردنەوەی ڕووخێنەرانە بۆ ژیان، لە کاتێکدا خۆشەویستی هاتنی هەستێکی جیاوازتر نییە لەوەی کە هەمانە، بەڵکو فەرمانبەخشینە بە هەستەکان و ئاڕاستەکردنیانە بەرەو ژیانکردنێکی جیاوازتر بە هێزێکی باڵاتر، کە بە خۆشەویستییەوە لەپێناو ژیاندا و بۆ ژیان و بوون و جیهان. ئەو ئاڕاستەکردنە داهێنەرانەیە، چونکە وا دەکات لە دەمە هەرە سەختەکانیشدا، لەو کاتەی بیرکردنەوە لە وشکەساڵیی بێ هەستی ئارامی و ڕۆشنایی پڕ ئازارە، لەو کاتەی تاریکیی دەروون ژیان هەراسان دەکات، خۆشەویستی هێزی بەردەوامیدان و پەتی ڕێنیشاندەرمان دەبێت. ئەگەر ئەو خۆشەویستییە لە بنەڕەتدا بۆ بوون نەبێت، هەمیشە ئەگەری تێکشکانی لەبەردەمە و لە خۆی و لە بوون هەڵدەگەڕێتەوە. لە ئاکامدا، هەر جۆرە ئەزموونێکی خۆشەویستی، ئەگەر وەکو دیارییەک، وەک (هایدیگەر) ئاماژەی پێ داوە، کە لە بوونەوە هاتووە سەیر نەکرێت و ئەگەر لە هەرە کڕۆکی بوونیشدا نەپارێزرێت، هێزی هەڵگەڕانەوەی لێمان هەیە، چونکە ئێمە لە ئاست نیشتیمانەکەی ئەو و خۆمان، کە بوونە، هەڵگەڕاوینەتەوە. لەژێر سایەی بوونە، کە ئێمە دەتوانین خاوەن خۆشەویستی بین، بوونێک، کە بە تەنیا لە بوونی ئیگۆیانە یان منیەتی کورت ناکرێتەوە، بەڵکو بوونە لە کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی، لەنێوان بوونەکانی تر، لە جیهان، لە گەردوون، لە یەکانگیری و باڵاییدا.\nKierkegaard, Søren. ‘Fear and Trembling’. Translated by Walter Lowrie, 1941. An HTML Presentation by Siegfried. http://www.solargeneral.org/wp-content/uploads/library/fear-and-trembling-johannes-de-silentio.pdf\nPrevious ڕیتا و تفەنگ شیعری مەحموود دەروێش …. و: پشکۆنەجمەدین\nNext هێقە ئاڵتونییەكانی دافوس چییان لە هەژارانی جیهان دەوێت؟ … عەلی مەحمود محەمەد


گریانی پەیکەرەکان لە ناو ژاوەژاوی مرۆڤایەتیدا | DidiMn\nئاڕت و دیزاین, ڕەخنە\nگریانی پەیکەرەکان لە ناو ژاوەژاوی مرۆڤایەتیدا\nSeptember 1, 2016 DidiMn\nپێنج ساڵان بووم، ڕۆژێک لەگەڵ دایکم لە بازاڕەوە بەرەو ماڵ دەگەڕاینەوە. هەمیشە لەو ڕێگەیەی کە دەیبردینەوە ماڵ پەیکەرێک هەبوو، ئێستا نازانم ئەو پەیکەرە ماوە یان نا، ڕەنگە ئەویش وەک زۆربەی شوێنە دێرینەکانی شار بۆ پڕۆژەی بازرگانی تەخت کرابێ. نازانم پەیکەری کێ بوو، بەڵام قاتێکی ئەفەندی لەبەردا بوو و شوێنی ڕیباتەکەیشی تۆزێک ناڕێک بوو، ئیتر نازانم پەیکەرتاشە ئەم بەشەی جوان دروست نەکردبوو یان ئەم ئەفەندییە هەر خۆی ڕیباتی وا بەستووە. بیرمە ئەو ڕۆژە زۆر گریام چونکە داوای جلوبەرگی تازەم کردبوو کە بۆم بکڕن، کە گەیشتینە بەردەم پەیکەرەکە دایکم وەستا و فرمێسکەکانی سڕیم و میهرەبانانە گوتی: ”بەسە هیچیتر مەگری، نابێ زۆر پارە بۆ جلوبەرگ خەرج بکەین، ئەوەتا ئەم پیاوەش لەوەتەی دەیبینی هەر ئەم چاکەت و پانتۆڵەی لە بەرە.” ئیدی بە لێڕامان و وردبوونەوە لە پەیکەرەکە و قسەکانی دایکم ژیر بوومەوە. گێڕانەوەی ئەم چیرۆکە لێرەدا مەبەست لەو مێتافۆرە بوو کە دایکم بۆ ژیرکردنەوەی من بەکاری هێنا، دواتر بۆ ڕۆچوونە ناو دونیای فانتازیی پەیکەرەکان، لەوێشەوە بۆ ناو جیهانی ئابستراکستی پەیکەرەکان.\nمرۆڤ بۆ پەیکەر دروست دەکات؟ ڕەنگە ئەم پرسیارە زیاتر لە چەند وەڵامێکی هەبێ. ئەی بۆچی مرۆڤ هەر خۆی پەیکەرەکان دەشکێنێ؟ بۆ ئەمەشیان دەیان هۆکار. خۆت بێنە جێگەی پەیکەرتاشێک کە بە زۆری پەیکەری دیکتاتۆرێکت پێ دەتاشن کە بزەیەکی کردبێ، بزەیەکی درۆیینە. ئەگەر پەیکەرسازی بەشێک بێت لە شارستانییەتی مرۆڤ و لەو ڕێگەوە مرۆڤ هەستەکانی بە جۆرێکی تر نماییش بکات، ئەوە هەمان ئەو هونەرە بەشێکی ترە لە دڕندەیی مرۆڤ بەرانبەر سروشت. ئایا پەیکەرتاشەکان گوێیان لە ناڵە و ئازاری ئەو بەردانە دەبێ کە لە هەموو لایەکەوە دەکەونە سەر جەستە و گیانی.\nمێژوو ئەوەمان پێ دەڵێ کە لە زۆربەی جەنگەکاندا دوای داگیرکرنی شارێک، هەنگاوی یەکەم شکاندنی پەیکەری سەرۆک و کەسایەتییەکانی ئەم شارە بووە. هەرگیز ڕێک نەکەوتووە دوای شکاندن و لابردنی پەیکەری دیکتاتۆرێک لە جێگەکەی پەیکەری هونەرمەندێک یان کارێکی هونەری دابندرێت، بەڵکو پەیکەری دیکتاتۆرێکی دی قیت کراوەتەوە کە لە سەرەتادا شۆرشگێڕ بووە. هەرگیز وێنەی ئەو منداڵەم لە بیر ناچێ کە لە ڕۆژی ڕزگارکردنی بەغداد دوای ئەوەی کە پەیکەری سەدامی دیکتاتۆر بەردرایەوە و بە ناو بەغدا ڕادەکێشرا ئەم منداڵە بە پێی پەتی بە دوای کەوتبوو و بە نەعلەکانی بە سەری پەیکەرەکەدا دەکێشا وەک ئەوەی کە ئەمە سەدامی ڕاستی و زیندوو بێ. سەرۆکەکان بەردەوام لە بیری ئەوەن کە لە زۆربەی کونج و کەلەبری وڵاتدا پەیکەرەکانیان دابندرێ، ئەمەش وەک پیشاندانی هێزێک یان وەک بەبیرهێنانەوەیەک بۆ خەڵکی کە ئەوەتا ئێمە لە هەموو شوێنێک هەین. لە جەنگە کۆنەکاندا سەدان کەس تەرخان دەکران کە پەیکەرە زەبەلاحەکانی سەرۆکەکان یان خوداکان بەرەو مەیدانی جەنگ بەرن، ئەمەش وەک ڕەمزێک بۆ پاڵپشتی یان هێز. دوای ئەوەی دوو جار هێرش دەکرێتە سەر پەیکەرێکی کیم جۆنگ‌ی سەرۆکی کۆریای باکوور، بڕیار دەدرێت کە پاسەوان بۆ ئەم پەیکەرە دابندرێ. کەسێک کە هێرش دەکاتە سەر پەیکەری سەرۆکێک نیشانەی ئەوەیە کە لەم ڕێگەیە زیاتر نادۆزێتەوە بۆ شکاندنی هەیبەتی سەرۆک یان دیکتاتۆر. بەڵام ئەوەی جێگای تێڕامانە ئەوەیە، سەرۆکێک کە هەموو شتێکی لە بەردەستدا بێ، لە ڕێگەی پاسەوان دانان بۆ پاراستنی پەیکەرەکەی بیەوێ شکۆمەندیی خۆی بپارێزێ.\nئایینە زەوینییەکان زۆرترین خزمەتیان بە هونەری پەیکەرتاشی کردووە، لەوەی کە بە هەزاران پەیکەری جۆراوجۆریان بۆ خوداکانیان داتاشیوە. بەڵام ئایینە ئاسمانییەکان دێن و سەرلەبەری ئەم پەیکەرانە دەشکێنن. چیرۆکی ئیبراهیم لە قورئاندا چیرۆکێکی جوانە، لەو ڕووەوە نا کە لە ڕێگەی پەیکەرێکەوە تەواوی پەیکەرەکانی دی دەشکێنێت، بەڵکو ناڕاستەوخۆ هێز دەبەخشێتە پەیکەرێکی بێ گیان و هەست. هێزێک کە هەموان چۆکی لە بەردا دەدەن. لە قورئاندا ئاماژە بەوە دەکرێ کە مرۆڤ لە قوڕ دروست کراوە، جۆرێکی پەیکەریش هەیە کە لە قوڕ دروست دەکرێت کە مێژووەکەی لە مێژووی قورئان زۆر کۆنترە. ئایینی ئیسلام بۆیە زۆر دژی پەیکەرە چونکە وەک جۆرێک لە لاسایی کردنەوەی کاری خودا سەیری دەکەن کە ئەمەش بەهەموو جۆرێک دژی بیر و باوەڕی ئایینی ئیسلامە. کاتێک لەشکری مسوڵمانان فەتحی مەککە دەکەن بەر لە هەرشتێک خێرا دەکەونە سەر شکاندنی پەیکەرەکانی هوبەل و خواکانی تر بەرلەوەی بیر لەوە بکەنەوە کە ئەم شکاندنە دەبێتە هۆی توڕەکردنی بتپەرستەکان و دواتر زۆر بە ئەستەم دەتوانن وێنەی خوای خۆیان لە ناو هزری بتپەرستەکاندا بونیاد بنێن. بە واتایەکی تر، مامەڵکردن لەگەڵ بێگیاندا لەبری کارکردن لەسەر ڕۆحی زیندوان. ئەو ئیخوانە میسڕیانەی کە لە شاری مەنسورە لەچکیان خستە سەر پەیکەری ئوم کەلسوم ناڕاستەوخۆ ئەوەیان پیشان دا کە ناتوانن دەنگە ئەفسووناوییەکی کەوکەب لە هزری شەرق بهێننە دەرێ، هەر بۆیە پەلاماری پەیکەرەکەیان دا. لێکردنەوەی سەری پەیکەری ئەبوعەلای معەڕی لە سوریا لە لایەن بەرەی نوسرەوە لە ساڵی ٢٠١١ بەڵگەی ئەو جەهل و نەزانینەیە کە ناتوانێ لە فیکر و شیعری ئەبوعەلا تێبگات. تەنیا ئەو کەسانەی کە هزر و بیرکردنەوەیان لە بەرد بێت بەگژ بەرددا دێنەوە.\n“فریشتە ڕوو ناکاتە ماڵێک سەگ و پەیکەری تێدا بێ.” ئەمە یەکێک لە گوتەکانی پێغەمبەری ئیسلامە کە لەچەند شوێنی تریشدا دەرباری پەیکەرتاشی و نیگارکێشی پەیامی هەبووە. ئەمە لە کاتێکدا کە لە سوڕەتی کەهفیشدا زۆر بە وردی باس لە وەفای سەگی یارانی ئەشکەوت کراوە تا ڕادەی ئەوەی کە زیاتر لە سێ سەد ساڵ لە هەمان ئەشکەوتدا لەگەڵیان خەوتووە. لە ئێستادا زۆربەی زۆری ماڵی موسڵمانەکان پەیکەری خۆراوجۆری تێدایە هەر بۆ نموونە پەیکەری گیاندارانی وەک ئەسپ و شێر، بەمەش زۆربەی زۆری ماڵی موسڵمانان خاڵین لە هەناسەی فریشتەکان. ئایا دەکرێ تەنیا و تەنیا یەک لێکدانەوەمان بۆ پەیکەر هەبێ؟ زۆر شت هەن تەنیا ئاماژەن بۆ جوانی و ڕازاندنەوە، نەک ئەوەی کە ڕۆ بچنە ناو ئەندێشە و بیرکردنەوەوە بە جۆرێک کە بگاتە پەرستن. بۆ نموونە هەبوونی پەیکەرێکی چکۆلەی چەشنی پەیکەری ئازادی لە ماڵەکەت مانای ئەوەیە کە تۆ ئەم پەیکەرە دەپەرستی، یان ئەوەتا دەتەوێ بڵێی با مرۆڤ لە هەموو شتێکی ژیانی خۆی ئازاد بێت. کریستیانەکان کە بڕوایان بە یەکتاپەرستی هەیە کەچی لە ناو پەرستگاکانیاندا دەیان پەیکەر هەن، ئەمە جگە لەوەی کە پەیکەری بچووک‌بچووکی عیسا بە ملوانکەکانیانەوە دەخەن. ئەی ئەم پارادۆکسانە لەم ئایینە ئاسمانییانەدا چین.\nساڵی ٢٠٠١ تاڵیبان بڕیاری دا هەرچی پەیکەری بودا لە ئەفغانستان هەیە نەیانهێڵێت. دیمەنی یەکێک لە سەرکردەکانی تاڵیبان کە بە ئارپیچییەک پەیکەرێکی بودا تێکدەشکێنێت، نموونەی جەهلی سەدەی بیستویەکە.\nپەیکەر و کۆمەڵگەی کوردیی\nکۆمەڵگەی کوردی لە هەموو ئەو بەرپەرچدانەوە جۆربەجۆرانەی بەرانبەر پەیکەر کە لە سەرەوە باسم کردن بێبەش نییە. ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ هەموو ئەو دیاردانە بە درێژایی مێژوو و بەتایبەت لەم سێ دەیەی دوایی لە ناو کۆمەڵگەی کوردی ڕوویان داوە. لە شەڕی ناوخۆدا کاتێک گولـلەکان بە ئاڕاستەی زیندووەکان دەتەقێندران، بەر پەیکەر و تابلۆ و منارەی مزگەتەکانیش دەکەوت. ئیبن مستەوفی لەسەر قەڵای هەولێر بەدەم خوێندنەوەی کتێبەوە گولـلەیەک بە لووتی دەکەوێت و تا ئەم دوایانەش بە لووتی شکاوەوە سەری خستبووە ناو کتێبەوە. کۆمەڵگەیەک ناتوانێ پێناسە و تێگەیشتینی تازە بە بەر شتەکاندا بێنێت و دەیەوێ هەمیشە لەسەر ڕەوت و بیری کۆن بەرەو داهاتوو لێ بخوڕێت. ئەوەتا ئەندێشەیان ئەوەی هەرس نەکرد کە ئاساییە کەر پەیکەری هەبێ و وەک مرۆڤ خۆی پۆشتە بکات لە پارکی نالی لە سلێمانی هێرش دەکەنە سەر پەیکەری پەی…کەر، لای ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە دەبێ کەر تەنیا بۆ گواستنەوەی بار بێت، جارجاریش سێکس. چونکە تاکو ئێستا ڕۆشنبیریی سێکسی نەبووەتە بابەتێکی گرنگ لای زۆرینەی تاکەکانی ئەم کۆمەڵگەیە و هێشتا سێکس و قسەکردن دەربارەی تابۆ و بڤەیە، هەر بۆیە بچووکترین دیمەن لە هەر کوێیەک بێت دەیانوروژێنێت. ئەوەتا ناتوانن بەرگەی بینینی ماچی دوو بەرد بگرن و هەر بۆیە پەیکەری ماچ لەناو پارکی ئازادیدا لە سلێمانی دەسووتێنن. ناتوانیت چەند خولەکێک لە پەیکەرەکانی شوێنە گشتییەکان ڕابمێنێت چونکە ئەوەندە میز و پیساییان لە پاڵدا کراوە و زبڵیان لە بندا فڕێ دراوە، بۆنی ناخۆش وڕوکاست دەکات. پەیکەرەکان لە ناو کۆمەڵگەی کوردی زۆربەیان ڕەمزی و هێز و ئازایەتین؛ لەناو شارەکاندا بگەڕێ لەو شوێنەی پەیکەری شێرێکت بینی یان ئەسپێک دوو قاچی بەرز کردبێەتەوە بێ دوودڵی بزانە لە بەردەم بارەگای حیزبێکی سیاسیت. پەیکەرەکان لە ناو کۆمەڵگەی کوردیدا بێکەسن، بریندارن و خوێنیان لە بەر دەڕوا.\nئەم نووسینە لە ژمارەی ٤٠٦ـی پاشکۆی ڕەخنەی چاودێر بڵاو بووەتەوە\nPrevious Postوەک سروشتی خۆیNext Postوه‌هم و واقع له فێستیڤاڵی ئه‌ڤینیۆن‌دا، بەشی یەکەم


07/07/2020 2136 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئاژانسی میهری ئێرانی كە نزیكە لە عەلی خامەنەئی موڕشیدی باڵای شۆرشی ئیسلامی ئێرانی، قەبارەی ئەو توڕەییە گەورەی ئاشكرا كردووە كە دژ بە كازمی لە ئێران سەریهەڵداوە، بە تایبەتیش داوای ئەو زنجیرە گۆڕانكارییەی لە پۆستە ئەمنییە هەستیارەكاندا ئەنجامیداون.\nلە ژێر ناونیشانی "ئامانج لە جوڵە شاراوەكانی كازمی چییە لە عێراقدا؟" ، ئاژانسی میهر كە لاگیری پاسەوانی شۆڕشی ئێرانییە، باسی لەوە كردووە كە زنجیرە گۆرانكارییەكانی كازمی لە دوو مانگی ڕابردوودا، ئەوەیان نیشانداوە كە حكومەتی عێراقی بە نیازی گۆڕانكاری سیاسی و ئەمنی هەستیارە كە جێگەی پرسیار و تێرامانن.\nلەو ماوەیەی پێشوودا كازمی فالح فەیازی لە هەردوو پۆستی ڕاوێژكاری ئاسایشی نەتەوەی و سەرۆكی دەزگای ئاسایشی نیشتمانی دوورخستەوە و قاسم ئەعڕەجی بۆ پۆستی یەكەم و عەبدولغەنی ئەسەدی بۆ پۆستی دووەم دەستنیشان كردن.\nئاژانسەكە ئەو هەنگاوەی كازمی بە گورزێكی كوشندە لە قەڵەمدا بۆ سەر هەژموونی ئێران لە عێراق، ئەمەش بە هۆی ئەو پەیوەندییە پتەوەی فەیاز بە عەلی خامەنەئییەوە دەبەستێتەوە.\nهەروەها ئاژانسەكە كە پاسەوانی شۆڕشی ئێرانی پارەداری دەكات و سەرۆكی دەزگاكەش لە لایەن عەلی خامەنەئییەوە دەستنیشان دەكرێت وتی: كازمی لەو ساوەی ئەركی سەرۆك وەزیرانی وەرگرتووە بە ئاشكرا خۆی لە كارە سەرەكییەكانی دەدزێتەوە، زۆرینەی هێزە شیعەكانیش بۆیە كازمی- یان هەڵبژارد، تاوەكو ئەركەكانی بە وێژدان و دڵسۆزییەوە ڕایی بكات و عێراق بگەیەنێتە كەناری ئارامی و ئاشتی، بەڵام دوا گۆڕانكارییەكانی عێراق سەلماندیان، ئەوەی ڕوودەدات چاوەڕوان نەكراو بوو.\nئاژانسەكە گوزارە لە توڕەیی سەركردایەتی ئێرانی دەكات لە بەرامبەر دوا هەنگاوەكانی كازمی لە گۆڕانكاری لە پۆستە ئەمنییەكان، باسی ئەوەشی كردووە كە ئەسەدی دوای ئەوەی لە لایەن عەبدولمەهدییەوە دوورخرایەوە كازمی گێراویەتەوە.\nئەو ئاژانسە وای دەبینێت كە دۆخی ئەمنی عێراق لە سایەی دوا گۆڕانكارییەكان لە پۆستە ئەمنییەكاندا ڕوون و ئاشكراترە لە جاران، بە تایبەتیش دوای گێڕانەوەی ئەسەدی كە ئەندامی پێشووی حزبی بەعس بووه و دوو ساڵ پێشتر لە لایەن عەبدولمەهدییەوە دەركراوە و خانەنشین كراوە.\nبەپێی ئاژانسەكە، دانانی كەسێكی وەك ئەسەدی لە ترۆپكی قوچكەی (هەڕەم) دەزگای ئەمنی عێراق، پەیامی مەترسیدار لەخۆ دەگرێت كە بێگومان بۆ ڕازیكردنی ئەمریكییەكانە. لادانی فەیازیش كارێكی دیكەی گوماناوی كازمییە و دژ بە حەشدی شەعبییە.\nئەم هەڵوێستەی ئاژانسی هەواڵی میهری ئێرانی كە گوزارە لە دیدگای عەلی خامەنەئی مورشیدی باڵا دەكات، جێگەی سەرسامی ناوەندە چاودێرییە عێراقییەكانە سەبارەت بە بوێری ئێران لە گوزارەكردنی ڕوون و ئاشكرای هەڵوێستەكانی سەبارەت بە دەستوەردانە كاروبارە هەستیارەكانی دەوڵەتی عێراقی.\nئێرانیش هەمیشە جەختیكردووەتەوە، دەست لە كاروباری ناوخۆیی عێراق وەرنادات، بەڵام ئەو هەڵوێستەی ئاژانسی میهری سەر بە خامەنەئی، تیشك دەخاتە سەر زۆرێك لەو ڕۆڵانە‌ی تاران لە دوو ساڵی ڕابردوودا لە بوارە‌كانی سیاسی و ئەمنیدا لە عێراق گێڕاونی. چاودێران پێیان وایە لە ئێستادا ئێران بە ئاشكرا جەنگی لە دژی كازمی ڕاگەیاندووە، دووریش نییە ئەو د‌م بە دمە زارەكییە، پەرەبستێنێت بۆ هەڵكشانی بارگرژی بەرفراوان لە ئایندەدا.


دکتۆر کەمال میراودەلی : دایەلۆگێک دەربارەی ئایدیۆلۆجی . – WTARIKURD\nعەقڵ و دایەلۆگ\nکەوایە رێگام بدە بگەرێمەوە بۆ پرسیارەکەی پێشووم : وا بزانم پێوەندی راستەوخۆی نێوان عەقڵ و دایەلۆگ بوو . تۆ وتت و ئێستاش لەم نموونانەدا نیشانت دا کە هەموومان لە ژیانی رۆژانەماندا دایەلۆگی فەلسەفیی وەک میتۆد بەکاردێنین بەلام هوشیاریمان دەربارەی نییە. ئەو میتۆدەش هەوڵدانی عەقڵە بۆ سەلماندنی خۆی وەک وتت : عەقڵ رێبازێک و میتۆدێک دەدۆزێتەوە تا خۆی لە دژی خۆی بخاتە کار تا خۆی بە خۆی بسەلمێنێت “، ئایا ئەم نموونانەی لە سەرەوە باست کردن چۆن ئەمە دەرەدخات؟ چونکە بە راستی ئەوە ئەو نموونانەن کەم یان زۆر لە ژیانی رۆژانەماندا بەکاریان دێنین ؟\n– – بۆ ئەوەی بە تەواویی و دڵنیایی وەلامی ئەو پرسە بدەینەوە ، با هەندێ ئەنجامی سەرەوە بێنینەوە یاد :\n– ١. وتم لای یۆنانییەکان ئەو کاتە عەقڵ لە دایکبوو کە سەیری قسە / وشە یان کرد وەک بابەتیكی سەربەخۆ کە لە ژیانی مرۆڤدا بەکاردێت بێ گەراندنەوەی بۆ هێزو دەسەلاتیكی سەرووتر . یان گەر دەسەلاتی تر هەبێت ئەوە هەر لە وشە لە [ لۆگۆس] دایە ، لۆگۆس مانای وشەو قسەیە . دەربری عەقڵ و ئایدیایە ، دیارە ئەمە دواتر لای ئەفلاتون مانایەکی تری وەرگرت ودوایی باسی دەکەم . لەبەر ئەوە بەکارهێنانی دایەلۆگ لە دوو دامێنەوە عەقلانییە :\n١. وەک دەربڕی ئەو راستییەی کە مرۆڤ زیندەوەریکی کۆمەلیی و پۆلیتییە [ گوندنشین و شارنشینە ] و لە رێگەی زمانەوە پێوەنییەکانی دادەمەزرێنێت و لە دنیاکەی دەگات و کێشەکانی چارەسەر دەکات .\n٢. وەک زمان ، قسە ، ئاخاوتن کە بانگدەرو دەرخەرو بەکارخەری [ عەقل ] و [ عەقلانییبوونی ] مرۆڤە . واتە بە بی زمان ، وشە مرۆڤ وەک زیندەوەریکی هۆشمەند ، ژیر ، عاقل ناسینی ئەستەمە . کەوایە بەکارهێنانی زمان ، دایەلۆگ ، خۆی لە خۆیدا چالاکییەکی عەقلانییە ، یان وردتر : چالاکی عەقڵە . بەڵام من لێرەدا عەقل بە مانای گشتی و ئەبستراکتەکەی [ هیگل ] بەکار ناهێنم . تەنیا وەک توانستی تایبەتی مرۆڤ ، هەر مرۆڤێکی تاک ، کە هوشیاریی دەربارەی خۆی دەوروبەری هەبێت و ئەم توانستە بۆ بەرژەوەندیەکانی خۆی لە زماندا دەربڕێت . کەوایە عەقڵ دوو لایەنی هەیە : لایەنی گشتی : وەک توانای گشتی هەموو مرۆڤ و هەر مرۆڤێک ، بەم مانایە عەقل هێزێکی گشتیی و ئەبستراکت و بەردەوامی مرۆڤە لە پرۆسەی ژیانی مرۆڤایەتیی و شارستانیی خۆیدا، دووەم : وەک تایبەتی : هێزی هٶشمەندیی و تاکی هەر مرۆڤێک کە لە زمان و بیرکردنەوە بڕیاری سەربەخۆی هەر تاکێکدا خۆی دەردەخا .\nکەواتە با سەرنجی دایەلۆگەکانی سەرەوە بدەینەوە بزانین لە دایەلۆگەکاندا چ روو دەدات ؟\n١. لە هەموو دایەلۆگەکاندا بیروراو زانیاری گۆڕینەوە هەیە .\n٢. ئەوەی پرۆسەی دایەلۆگەکە دروست دەکات جیاوازی بیرو راو ئاست و چەندێتیی و چۆنێتیی زانیاریی و توانستی قەناعەتپێکردنە .\n٣. ناوەرۆکی جیاوازییەکە وتنی ئاخاوتن، قسە یان بەلگەی [ دژە ] بەرامبەر ئەوی تر بۆ سەلماندنی رایەکەی خۆت یان گەیشتن بە جۆرێک هاورایی .\n٤. کەوایە جەوهەری دایەلۆگ بەرهەمهێنان و گۆڕینەوەی زانیاریی و بەڵگەی جیاوازو دژە . واتە بەرێوەبردنی پرۆسەی دژەکانە بە ئامانجی ئاشتکردنەوە هەڵوەشاندنەوەو رەتکردنەوە یان سەلماندنی راستیی و کۆنترۆلی ئاخاوتنێک بەرامبەر ئاخاوتنێکی تر . بە مانایەکی تر چارەسەری[ ناکۆکیی دژەکان ] بە ئاخاوتنی عەقلانیی .\n٥. ئەو دایەلۆگە قسەیە . قسە دەربڕی عەقڵە یان عەقڵە لە کاتی خۆدەربڕینیدا، کەوایە کاتێ ئێمە دایەلۆگ دەکەین عەقڵ دایەلۆگ لەگەڵ خۆی دەکات ، خۆی خۆی راست دەکاتەوە ، خۆی رەخنە لە خۆی دەگرێت ، خۆی خۆی تەواو دەکات . من کە دایەلۆگ لەگەڵ تۆ دەکەم عەقڵی من تەنیا هوشیاریی رەخنەیی بەرامبەر قسەکانی تۆ نییە ، هەوڵ نادات تۆ راستبکاتەوەو راکانی خۆیت پێ بسەلمێنیت ، بەلکو عەقلی من هوشیاریی دەربارەی ئەوەی خٶشم دەیڵیم یان خۆشی دەیڵێ هەیە و بە پێی پرۆسەی تێککاریی دایەلۆگەکە بیروراکان هەموار دەکا یان پتەو تریان دەکا یان دەیانگۆڕێت . ئەوە بوو مەبەستم کاتێ وتم : عەقڵ رێبازێک و میتۆدێک دەدۆزێتەوە تا خۆی لە دژی خۆی بخاتە کار تا خۆی بە خۆی بسەلمێنێت .\nعەقڵ رەخنەیی یە\nبەراستی ئێستا مەبەستەکەم لا روونە ، ئایا ئەمە ئەوە ناگەیەنێت کە عەقل هەمیشە رەخنەیی یە و ئەو پرۆسە یان میتۆدەی دژی خۆی دەیخاتە کار میتۆدێکی رەخنەیی یە بەو مانایەی کە هەمیشە لە پرۆسەی زمان و دایەلۆگدا ئامادەی ئاڵوگۆری زانینی زیاترو تێگەیشتن و گۆڕان و پەڕەسەندنە ؟\nئەمە دروستە ، دروستیش نییە . مەبەستم ئەوەیە ئەم پرسە ئاڵۆزە . ئەمە پێوەندی بە دروستبوون و وەرگرتنی ئایدیاکانەوە هەیە . کەواتە لە باسی ئایدیاو ئایدیۆلۆجیدا ئەم بابەتە روونتر دەبێتەوە ، بەلام وەک بۆچوونێکی گشتیی مێژوویی ئەو بیرە راستە : عەقڵ هەمیشە رەخنەیی یە ، لە ئاستی تاکەکەس و کۆمەڵ و شارستانییەکاندا ئەو کاتە عەقل توانستی گەشەکردن و داهێنان و چارەسەری کێشە سەختەکانی ژیانی نامێنێت کە هیزو کارسازیی و کاریگەریی رەخنەییبوونی دەوەستێت . واتە ئەوە راستە کە عەقڵ هەمیشە رەخنەیی یە ، بەکارکەوتنی عەقڵ بەکارکەوتنێکی رەخنەیی یە بەلام پێوەندی عەقڵ و دەسەلات دەشێ وای لێ بکات عەقڵ ببێ بە دەزگایی ، بە دۆگمایی ، بە دەسەڵاتیی، چ وەک دەسەلاتدار چ وەک بێدەسەڵاتکراو ئەمەش ئەو کاتە دەبێت کە پێوەندی یەکسانیی و ئاسایی و هاوسەنگیی دایەلۆگبوون تێک دەچیت ، دایەلۆگ دەبێت بە مۆنۆلۆگ ، بە یەک قسەیی، مۆنۆلۆگیی ، یەک لایی ، بە بێدەنگیی و تەنیا دەسەلات هەموو بیرو وتارو کردارەکان و پرۆژەکان بڕیار دەدات .\nمن هێشتا دەمەوێت زیاتر لەو میتۆدە رەخنەیی یەی عەقڵ / یان دایەلۆگ بگەم کە بەهۆیەوە عەقڵ رەخنە لە خۆی دەگرێت و خۆی تەواو دەکات ؟\n– دیسان دەمەوێ جەخت لەوە بکەمەوە کە لەم هەنگاوەی دایەلۆگەکەماندا ، عەقڵ وەک بابەتیکی ئەبستراکت ، وەک ماکینەیەک ، یان هیزێک لە دەرەوەی خۆمانداو لە دەرەوەی زمان سەیر ناکەم . مەبەست ئەوە نییە کە هوشیارییەکی سەربەخۆ لە خۆمان و لە قسەکانمان و کردەوەکانمان هەیە کە خۆی تەواو دەکات ، گەرچی دوایی دەبینین ئەم مانایەش وەک خڕبوونەوەی عەقلی بە کۆمەڵیی مرۆڤایەتی ، وەک مێژوو ، وەک زانستی ئایدیا ، مانا پەیدا دەکات یان وەک ئایدیالیکرنی عەقل و بابەتییکردنی یان وەک دین . ئێستا مەبەستمان ئەوەیە روونی بکەینەوە چۆن پرۆسەی عەقڵ و عەقلاندن ، کارسازیی لۆگۆس ، لەناو زمان خۆیدا لە دایک بوو، چۆن لە دایەلۆگەوە ئەو پرۆسە یان میکانیزمە یان میتۆدە رەخنەیی یە دەرکەوت کە بیرکرنەوەی رەخنەیی فەلسەفیی فێری مرۆڤی یۆنانیی ئەوسا لاتینیی و لەوانەوە رۆژاوایی بکات و ئەمەش بووە هۆی لە دایکبوونی زانست و تەکنۆلۆجیاو کۆمەلگای مۆدێرن و ئەو دنیایەی ئێستا لە رێگەی مۆبایلێکی بچووکەوە کۆنترۆلی بەسەر هەمووماندا هەیەو لە جیاتی مرۆڤان سەدان هەزار کۆمپیوتەر هەموو دەقیقەیەک قسە لەگەڵ یەکدیی دەکەن و ئەم دنیایە بەرێوە دەبەن . بێگومان ئەمەش جۆرێکە لە بابەتییکردن و تەکنۆلۆجییکردنی عەقل ، بەلام ئێمە ئێستا باسی لەدایکبوونی میکانیزمی عەقل لە ناو خودی زماندا دەکەین . دۆزینەوەی میکانیزمی عەقلی رەخنەیی لە ناو زمانداو دامەزراندنی بە زمان، چونکە عەقڵ و زمان دوو شتی جیاواز نین . دەتوانین بڵێین عەقڵ هوشیاریی زمانە دەربارەی خۆی بەلام هەر وەک چۆن زمان تەنیا لە بەکارهێناندا بە تایبەتی لە دایەلۆگدا هوشیارییەکەی دەردەبڕێ ئەوە مانای ئەوەیە عەقڵ هەر لە بەکارهێنانی مرۆڤانەیدا خۆی دەردەبڕێ.\nلە سەرەوە وتم : [ جەوهەری دایەلۆگ بەرهەمهێنان و گۆڕینەوەی زانیاریی و بەڵگەی جیاوازو دژە . واتە بەرێوەبردنی پرۆسەی دژەکانە بە ئامانجی ئاشتکردنەوە هەڵوەشاندنەوەو رەتکردنەوە یان سەلماندنی راستیی و کۆنترۆلی ئاخاوتنێک بەرامبەر ئاخاوتنێکی تر. بە مانایەکی تر چارەسەری [ ناکۆکیی دژەکان ] بە ئاخاوتنی عەقلانیی . ]] ئەمە ئەفلاتون ناوی ( دایەلیكتیک ) ی بەسەردابڕی . بەم مانایە ئەفلاتونییە کە لە دایەلۆگە سۆکراتییەکاندا بەکارهاتووە:\nمیتۆی دایەلێکتیکی بریتیە لە ئاخاوتن لە نێوان دوو کەس یان زیاتردا کە بیروبۆچوونی جیاوازیان هەبێت و دەیانەوێت راستیی بابەتێک یان پرسیك لە رێگای گفتوگۆی عەقلانیی چارەسەر بکەن .\nThe Republic (Plato), 348b\nواتە کە دوو کەس یان زیاتر ئاخاوتن دەکەن لە پێشەوە جیاوازی لە نێوان زانیاریی و بیرو بۆچوونەکانیان دەردەکەوێت، هەنگاوی دووەم ئەو جیاوازییە وەک ‘ناکۆکی’ بۆچوون دەردەکەوێ بەلام لە رێگای گۆڕینەوەی بەلگەی زیاتر و بیری چاکتر دوایی دەگەنە ئەنجامێک بۆ چارەسەری ناکۆکییەکە. ئەم تێگەیشتنە سەرەتاییەی دایەلیکتیک دوایی لای فەیلەسوفەکان بە تایبەتی هیگل و مارکس بوو بە چەمکیکیئ فەلسەفی گرنگ و دایلەکتیکیان، گەرچی بە شێوەی جیاواز، وەک یاسایەکی دینامیکی سروشتی و مێژوویی و کۆمەلایەتی ناساند بۆ پەڕەسەندن و پێشکەوتنی مێژووی کۆمەلگای مرۆڤایەتی؛ واتە پەرەسەندن لە رێگای بەربەرەکانی و چارەسەریی ناکۆکییەکانەوە.\nبەلام ئێستا مەبەستی ئێمە مانا سۆکراتییەکەی دایەلیکتیکە کە بریتییە لە تەکنیکێکی ئاخاوتن یان دایەلۆگ. واتە\ndialectics : A method of argument or exposition that systematically weighs contradictory facts or ideas with a view to the resolution of their real or apparent contradictions.\nواتە دایەلێکتیک میتۆدیکی ئاخاوتن یان دەرخستنە کە بە شێوەیەکی سیستیماتیکی راستیی یان بیرە دزەکان هەڵدەسەنگێنێت بە ئامانجی چارەسەری ناکۆکیی روالەتیی یان راستەقینەیان.\nناکۆکی دژەکان :\nناکۆکی دژەکان بە ئاخاوتنی عەقلانی؟ ئەمە وەک بیرێکی فەلسەفیی زۆر نایاب ودەگمەن دەردەکەوێت. بەلام راستیی ئەم میتۆدە ئەو میتۆدەیە کە سۆکرات بەلای کەمەوە ٢٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا بەکاری هێناو ئەفلاتون لە [دایەلۆگە سۆکراتییەکان] یدا نموونەی زیندووی بەکارهێنانی میتۆدەکەمان لە لایەن سۆکراتەوە خۆی دەداتێ.\nبەلام راستییەکەی ئەوەیە کاتێ ئێمە کە زمان بەکاردێنین زۆربەی کات هۆشیارییمان دەربارەی نییە، ئێمە عەقڵ/زمان وەک هەموو شتێکی بایۆلۆجی /کۆمەڵایەتی دراو و پێسەلمینراو بەکاردێنین، بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی، هەرەمەکی، غەریزیی، بێسەروبەریی . لە بەر ئەوە ناکرێ زمانیش رێزمان و میتۆدی ئاخاوتنی نەبێت.\nلە دایکبوونی میتۆدی فەلسەفیی سۆکراتیی\nدیسان من خەریکە جەمسەری شتەکانم لا ئالٶز دەبێتەوە.. لە پێشەوە وتت هەموو رۆژ دایەلۆگی ئاسایی دەکەین و نموونەشت هێنانەوە، وتیشت ئەم دایەلۆگانە ناوەرۆکی فەلسەفی یان میکانیزمی فەلسەفی هەر شتێ بێت تێدایە کە ناوت نا: ناکۆکی دژەکان و بەرێوەبردنیان بە ئاخاوتنی عەقلانی؟ ئایا مەبەستت ئەوە یە ئەمە روودەدات یان رەنگە روو بدات بە بێ ئەوەی خۆمان هوشیارییمان دەربارەی پرۆسەو ناوەرۆکی قسەکانمان هەبێت؟ ئەمە چی دەگەیەنیت بۆ ناساندنی سروشتی دایەلۆگ بە تایبەتیی و ئاخاوتن یان بەکارهێنانی زمان بە گشتیی؟\n– بەلێ ئەمەیە مەبەستم. جاری وایە دەشێ دە سەعات دایەلۆگ بکەین و ئەنجامێكی عەقلانی بەدەستەوە نەدەین. نەزانین چۆن قسە دەکەین، تەنانەت سەیر نییە کە نەشزانین باسی چی دەکەین گەرچی لامان وابێت دەزانین .\nسەیر نییە زانینی نهێنیی ئەم نەزانییە سەرەتای هەرە بەهیزی لە دایکبوونی میتۆدی فەلسەفیی بێت. دەلێم میتۆدی فەلسەفیی نەک فەلسەفە، چونکە بەلای منەوە فەلسەفە وەک سیستمێکی ئایدیایی مرۆڤی/کۆمەلایەتی/گەردوونی تەواو لە لەلایەن زەردەشتیزمەوە دامەزرا. بەلام میتۆدی فەلسەفی لە فەلسەفە جیایە. میۆدی فەلسەفی فەلسەفاندنە واتە چۆن فەلسەفە دەکەین، فەلسەفە کردن لە هوشیاری دەبارەی زمان زیاتر نییە. زمانیش وتمان لۆگۆس – ە عەقڵە، زانینە. بیراندنە. هۆشیاریی دەربارەی بەکارهێنانی زمان و پرۆسەی دایەلۆگ و ئاخاوتن دەبێتە وانەی یەکەمی فێربوون و فێرکردنی فەلسەفە.\nگەر لای سۆکرات قسەت بکردایە و خۆت لەوە زاناتر بزانیبایە کە نازانی کە نازانی، یان خۆت وا نیشاندابایە کە دەزانی کە دەزانی یان لە خۆت زیاتر دەزانی، ئەوە حەتمەن تووش دەبووی؟ چۆن؟ ئەمە سەرەتای لە دایکبوونی فەلسەفەمان وەک میتۆدی بیرکردنەوەو رەخنەی عەقلانیی دەداتێ.\nماسیم بۆ مەگرە فێری ماسیگرتنم بکە\nواتە ئەم هەموو هێنان و بردنە دەربارەی زمان و دایەلۆگ و عەقڵ ، خۆ ئامادەکردن بوو بۆ تێگەیشتنی میتۆدی فەلسەفیی سۆکرات؟ ىۆچی میتۆدی سۆکراتیی ئەوەندە بەلاتەوە گرنگە؟\n-: ئەو قسەت بیستووە کە دەلێت: ماسیم بۆ مەگرە ، فێری ماسیگرتنم بکە. ئەمە دەشی ببێتە نموونەکار بۆ چەندین دارشتەی لۆجیکی لەم شێوە. ئەوەی لێرەدا لای من گرنگە ئەوەیە: زانینم مەدەیە، فێرم بکە چۆن زانین بەدەست بێنم. یان لەمە گرنگترو گەوهەرییتریش: ئامۆژگاری عەقڵانیم مەکە فێرم کە خۆم عاقڵ بم، عەقڵی خۆم بەکاربهێنم. عەقڵم ئازاد بێت و تا خۆم ئازادانە نەمەوێت پشت بە هیچ عەقلیکی تر نەبەستم. ئەمەیە ئەرکی فەلسەفە: کۆکردنەوەی قسەو حیکمەتی کۆنی فەیلەسوفەکان نییە، قسەو زانین هەرچەندە گرنگ و بەنرخ بن کۆن دەبن زانین و روانگەی نوێ جێیان دەگرێتەوە. ئەمڕۆ کێشەی کەمیی زانینمان نییە کێشەی زۆروزەبەندیی زانیاریمان هەیە لە هەموو بوارێکدا، لە هەموو ئاستێکدا ، بە هەموو جۆرێک و لە هەموو چەشنێک. چۆن سەری خۆمان لەو هەموو زانیارییە دەرەدەکەین گەر وەک لە سەرەتاوە وتم: سەرمان نەبێت، واتە ئاشنای زانستی بیرەکان نەبین. عەقل وەک پارە نییە. پارە هەمان هێزی دراوە، بۆ هەموو شتیک بەکاردێت. هەموو کاڵایەکی پێ دەکردرێت. پارە دەگوازرێتەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر، سەرف دەبێ، دەبڕێ، بەەدستدەهێنرێتەوە. بەلام عەقڵ ناکڕدرێ و ناگوازرێتەوە. عەقڵی خۆت تەنیا هی خۆتە. مڵکی سەرەتایی و ئەبەدی خۆتە تا لە ژیاندا بمێنیت. بنامایەکە لە بن نایە ، لە هەموو شوێنیک لە گەڵتایە، ئەو هێزەیە کە زانینی دنیاو دنیا دەخاتە بەردەستت، زانایەکان، فەیلەسوفەکان، حەکیمەکان، لە تۆ زیاتر نەبوون و نین. جیاوازییەکە جیاوازی نێوان بەکارخستن و لە کارخستنی عەقڵە.\nلەم قسانەتەوە گەیشتمە ئەو ئاکامەی کە میتۆدی سۆکراتیی ئەوەمان فێر دەکا خاونی عەقڵی خۆمان بین، عەقل وەکار خەین نەک لە کارخەین؟\nفێرمان دەکا هەوڵ بدەین ببینە خاوەنی عەقڵی خۆمان ، خاوەنی بیرکردنەوەی خۆمان بین، ئاگاداری ئەو کۆتوبەندە هوشیارو ناهوشیارانە بین کە عەقڵ چەواشەکارو نەکار دەکەن. فێرمان ناکا چۆن عەقڵ بەکاربێنین بەلام فێرمان دەکا ئاگاداربین لە رادەی نەزانیی خۆمان و داننان بە نەزانی بکەینە سەرەتای فەلسەفاندن و بیرکردنەوەی فەلسەفی واتە نەک وەک: نازانم رەحەتی گیانم، بەلکو وەک وامزانی دەزانم بەلام ئێستا دەزانم کە نازانم و دەمەوێ فێربم چۆن ژیرانە بیربکەمەوەو میتۆدی ئاخاوتنی عەقڵانی فێر ببم، ببمە فەیلەسوف چونکە هەموو کەسێک کە فێری میتۆدی بیرکردنەوەی فەلسەفیی بێت دەتوانێت ببێت بە فەیلەسوف هەروەک چۆن هەموو کەسێک کە فێری راوەماسی ىێت دەتوانێ ماسی راوبکات، هەموو کەسێک کە فێری میکانیزمی سەیارە لێخورێن بێت دەتوانێت سەیارە لێبخورێت، هەموو کەسێک کە فێری ماتماتیک بێت دەتوانێ ببێتە ماتماتیکەوان. گەرچی دیارە پرسە فەلسەفییەکان ئالۆزترن.\nوێنەو ناویی بکوژە سەرەکییەکەی کاوە گەرمیانی لەوتاری کورد .\nپییەر بۆردیۆ : ڕای گشتی بونی نییە .


شرۆڤەی یاری نوێی ئەمریکا لە سووریا/ خەونی واشنتۆن بۆ میحوەری باشووری - Mehr News Agency\n2 pûşperê 2018 - 09:54\nNews Code 19238\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – ڕامین حسێن ئابادیان: میخائیل بۆگدانۆگ جێگری وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا لە ڕێککەوتنی ئەو وڵاتە، ئەمریکا و ئۆردۆن بۆ بەڕێوەبردنی کۆبوونەوەیەکی لە ناوچەی ئارام و دوور لە تەنگەژەی باشووری سووریا هەواڵی داوە. ناوبراو لەو بارەیەوە جەختی کردووە کە بەرپرسانی سێ وڵات لە شاری ئەمان کۆدەبنەوە بۆ ئەوەی سەبارەت بە دۆخی باشووری رۆژئاوای سووریا گفتوگۆ بکەن.\nهاوکات بەرپرسانی ئۆردۆن-یش پێشتر لە دانوستان لە گەڵ واشنتۆن و مسکۆ بۆ ڕاگۆڕینەوە و گفتوگۆ سەبارەت بە گۆڕانکارییەکانی باشووری سووریا هەواڵیان دابوو و وتبوویان کە لایەنەکانی دانوستان پێداگرن لە پاراستنی ئەو ناوچە ئارامە. ئەوە لە کاتێکدایە کە ئەمریکاش هەڕەشەی لە دیمەشق کردووە کە لە ئەگەری پێشێل کردنی ئاگربڕ و ئۆپەراسیۆنی سەربازیی لە باشووری رۆژئاوای سووریا، بەرەوڕووی وەڵامی توند و یەکلاکەرەوەی واشنتۆن دەبێت.\nلە راستیدا میحوەری باشووری سووریا گرینگییەکی ستراتژیکی زۆری هەیە و ڕاست بەو هۆیەیە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەموو هەوڵی خۆی بۆ وەدەرنانی هێزی بەرخودان لەو میحوەرە خستۆتە گەڕ. یەکێک لە گرینگترین هۆکارەکانی گرینگیی ئەو میحوەرە، هاوسنووربوونی لە گەڵ ناوچە داگیرکراوەکانی ڕژیمی زایۆنی و ئۆردۆنە. ئەمریکاییەکان بە ڕادەیەکی زۆر لە نزیکبوونەوەی بەرەی خۆڕاگری لەو ناوچانە و بە تایبەت لە گۆڵانی داگیرکراو نیگەرانن.\nگرینگترین پارێزگاکانی میحوەری باشووری سووریا بریتین لە سویدا، دەرعا و قەنیترە کە هەڵبەت بە پێی ڕێککەوتنی پێشوو بە ناوچەگەلی ئارام و دوور لە تەنگەژە ناویان لێ دەبرێت. بەوەشەوە، سوپای سووریا و هێزی خۆڕاگریی سووری تا ئێستا هیچ گەڕەنتییەکیان بە لایەنە بەشداربووەکان لە دانوستانەکان و گفتوگۆ سیاسییە جۆراوجۆرەکان بۆ خۆبواردن لە ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە دژی تیرۆریستانی ئەو ناوچەیە نەداوە.\nهەر بۆیە ئەگەر ئەوڕۆ سوپای سووریا پێداگرە لە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنگەلی دژە تیرۆریستیی لە دژی تەکفیرییەکان لە میحوەری باشووری سووریا واتە لە پارێزگاکانی دەرعا، قەنیترە و سویدا، بەو هۆیە کە گرووپگەلی تیرۆریستیی جێگر لەو میحوەرە و لەوان بەرەی نوسرە ناچنە ناو لیستی ڕێککەوتنی ئاگربڕ. سوپای سووریا بە پێی یاسا ئەو مافەی هەیە کە لە پێناو دابین کردنی ئاسایشی نیشتمانی خۆی، لە هەر کات و شوێنێکدا بۆی هەیە کە مۆڵگەگەلی تیرۆریستان و تەکفیرییەکان بکاتە ئامانج.\nهەر وەک وترا، پارێزگای قەنیترە یەکێک لە گرینگترین پارێزگاکانی باشووری سووریایە. ئەو پارێزگایە بە هۆی نزیک بوون لە ناوچە داگیرکراوەکانی ژێر چنگی ڕژیمی زایۆنی، لە لایەن ئەو ڕژیمەوە بەهایەکی زۆری دەدرێتێ. دەستێوەردانە سەربازییەکانی ڕژیمی زایۆنی لە قەنیترە لە ماوەی قەیرانی سووریا و دەربازکردنی تیرۆریستانی زیان پێگەیشتوو لەو پارێزگایە، بەشێکن لە هەنگاوە ئەنجام دراوەکانی تەل ئاویو لە قەنیترە کە درێژەیان دەبێت.\nئەوە لە کاتێکدایە کە بەشێک لە تیرۆریستانی تەکفیریی جێگر لەو میحوەرە لە لایەن بەرپرسانی ئۆردۆن پاڵپشتیان لێ دەکرێت. شایانی باسە کە گرووپێکی تیرۆریستیی ناسراو بە "بەرەی باشوور" لە لایەن ئۆردۆن و لە رێگەی ژووری ئۆپەراسیۆنی "موک"ەوە ئیدارە دەکرێت. بەو هۆیەیە کە بەرپرسانی ئۆردۆنی پێداگرن لە سەر هاوئاهەنگبوونی سوپای سووریا لە ئۆپەراسیۆنی خۆی دژی تەکفیرییەکانی بەرەی باشوور لە گەڵ ئەو وڵاتە.\nهەر لەو پەیوەندییەدا، ماوەیەک لەوە پێش بەرپرسانی ئۆردۆنی پەیامێکیان ئاراستەی دەوڵەتی سووریا کرد. سەرچاوەگەلی ئاگادار ڕایانگەیاند کە بەرپرسانی ئەمان داوایان لە دیمەشق کردووە کە ئەنجامدانی هەر جۆرە ئۆپەراسیۆنی دژە تیرۆریستی لە قەنیترە و دەرعا، بە ئاگاداریی دەوڵەتی ئۆردۆن بێت. بۆ ئەوەی هەر دوولا بە هاوئاهەنگییەوە لەو بوارەدا هەنگاو بنێن.\nجگە لە قەنیترە، هەر وەک پێشتر وترا، پارێزگای دەرعاش لە میحوەری باشووری سووریادا هەڵکەوتووە. لەو پارێزگایەدا هێزی میلیشیای "جەیشی خالید بێن وەلید" جێگرە کە بە جۆرێک هاوپەیمانی داعشە. ئەو گرووپە چەند گوند و شاری نزیک لە بەرزاییەکانی گوڵان و سنووری ئۆردۆنی لە بندەستدایە و هێزی چەکداریی ئەو گرووپە توانیویە سەرەڕای هێرشی تیرۆریستان بە پاڵپشتیی ئۆردۆن، درێژە بە هێژمۆنیی خۆی بە سەر ناوچەدا بدات.\nبە گوێرەی میدیاگەلی سووری، هاوکاتی ئامادەبوونی گرووپگەلی تیرۆریستیی بەرەی نوسرە و تەحریرولشام لە میحوەری باشوور، گرووپگەلێکی دیکەی تیرۆریستیش لەو میحوەرە داشدارن کە ئامانجی سوپای سووریا پاککردنەوەی ئەو ناوچەیە لە تەواو ئەو گرووپانەیە. بە پێی دوا هەواڵ و ڕاپۆرتەکان، گرووپگەلی "سوپای ئازاد" و "ئەحرارولشام"یش لە میحوەری باشوور و بە تایبەت لە دەرعا و قەنیترەدا جێگرن.\nجگە لەوەی وترا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش ئاورێکی تایبەتی داوەتەوە لە میحوەری باشووری سووریا. هەر لەو پەیوەندییەدا فەرماندە سەربازییەکانی سووریا لە سەر ئەو بڕوایەن: "ئەمریکا و هاوپەیمانانی بۆ ئەوەی لانی کەم بتوانن ڕەوتی هاوکێشەگەلی سەربازیی مەیدانی بگۆڕن، ئاوڕێکی تایبەتیان لە ناوچەکانی باشووری سووریا داوەتەوە".\nکەواتە سوپای سووریا جیهازات و کەلوپەلێکی زۆری سەربازیی ڕەوانەی هاوێری باکوور و باکووری رۆژهەڵاتی دەرعا کردووە و ڕێوشوێنی توندی ئەمنی بە سەر هەندێک لە گەڕەکەکانی شاری دەرعادا زاڵە. هێزەکانی بەرخودانیش بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەرجۆرە پێکدادانێکی شیمانەیی جیهازاتی سەربازیان ڕەوانەی شارۆچکەگەلێک لە قەنیترە کردووە. لە بەرامبەردا، زانیاری و ڕاپۆرتە بە دەستگەیشتووەکان نیشان دەدەن کە هەزاران تیرۆریستی پڕچەککراوە لە باشووری سووریا هەن کە ئامادەی دەسپێکی ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە دژی سوپای ئەو وڵاتەن.\nهەر لەو پەیوەندییەدا، "رای الیوم" ڕاپۆرتی دا کە سیستمه سیخۆرییه‌کانی ئیسرائیل، ئەمریکا و عەرەبستان رێگەیان بۆ هەنگاوە سەرەتاییەکانی ئەو ئۆپەراسیۆنە خۆش کردووە و دیارە کە ئەو ڕێکخراوانە پاڵپشتیی سەربازی، چەک و چۆڵ و لوجێستیکی لە تیرۆریستان دەکەن، بۆ ئەوەی ڕەنگە بتوانن دۆخەکە بە قازانجی خۆیان بگۆڕن، هاوکێشە سەربازییەکان بۆ ڕابردوو بگەڕێننەوە و گوشارەکان لە سەر تیرۆریستانی گەمارۆدراوی غەوتە لابەن.\nلە لایەکی دیکەوە، ئێستا کە قەیرانی سووریا دەچێتە ناو هەشتەمین ساڵی خۆی و ئەمریکییەکان بە تەواو پیلانەکانیان نەیانتوانیەوە بە ئارەزووی خۆیان لە سووریا بگەن، رێگەیەکی نوێیان گرتۆتە بەر بۆ ئەوەی بتوانن لانی کەمی ئامانجەکانیان لەو وڵاتەدا مسۆگەر بکەن. سناریۆی نوێی ئەمریکاییەکان بۆ زیان گەیاندن بە دەوڵەتی دیمەشق، چ نییە جیا لە سازادنی "خۆبەڕێوەبەرییەک بۆ تیرۆریستان" لە میحوەری باشووری سووریا.\nدیارە کە سەرەکی‌ترین و بنەڕەتی‌ترین ئامانجی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەو سناریۆ نوێیە ئامادەکاری و ڕەخساندنی بەستێنی لەبار بۆ دابەشکردنی خاکی سووریایە؛ ئامانجێک کە واشنتۆن هیچکات نەیویستووە و نایەوێت دەستی لێ هەڵگرێت. لە ڕاستیدا ئەمریکاییەکان بۆ وەدی هێنانی ئەو ئامانجە بەهایەکی تایبەتیان بە سێ پارێزگای باشووری و گرینگی سووریا داوە. پارێزگاکانی دەرعا، قەنیترە و سویدا لە باشووری سووریا، سێ پارێزگان کە لە پلانی نوێی ئەمریکادا پێگەیەکی تایبەتیان هەیە.\nدوا هەواڵ و ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە ئەمریکا سوپایەکی پێکهاتوو لە تیرۆریستانی بەرەی نوسرە و سوپای ئازادی بۆ هێرش کردنە سەر بنکەکانی سوپای سووریا لەو سێ پارێزگایە ئامادە کردووە، بۆ ئەوەی تیرۆریستانی پاڵپشتکراوی واشنتۆن کۆنتڕۆڵی تەواوی هەر سێ پارێزگای گرینگی باشووری سووریا بگرنە بندەستی خۆیان.\nهەڵبەت ئەمریکا و هاوپەیمانانی بۆ دەسپێکی ئەو شەڕە گەورەیە لە باشووری سووریا، هیچ رێگەیەکی دیکەیان جگە لە تۆمەتبارکردنی دیمەشق لە بابەتی پێشێل کردنی ئاگربڕ لە ناوچە ئارامەکاندا نییە. کەواتە، پێدەچێت کە پاش تۆمەت دان لە دیمەشق بۆ کەڵک وەرگرین لە چەکی کیمیایی لە شاری دۆما لە غوتەی رۆژهەڵاتی، دەبێ لە ماوەی رۆژان و حەوتەکانی داهاتووشدا بە بیانووی پێشێل کردنی ئاگربڕ لە ناوچە ئارامەکانی باشووری سووریا، چاوەروانی تۆمەتگەلی نوێی واشنتۆن لە دیمەشق بین.\nلە کۆتاییشدا، بە پێی وتراوەکانی سەرەوە بەو ئاکامە دەگەین کە پێداگریی سوپای سووریا بۆ دەسپێکی ئۆپەراسیۆنی دژە تیرۆریستی لە میحوەری باشووری سووریا و لە سنوورە هاوبەشەکانی ئەو وڵاتە لە گەڵ ئۆردۆن و ناوچە داگیرکراوەکان و بەرزاییەکانی گوڵان، لە لایەکەوە دەگەڕێتەوە بۆ گرینگیی باری جوگرافی و ستراتژیکی ئەو میحوەرە و لە لایەکی دیکە دەرەوەستی بە کۆمەڵێک داپەڕ و جموجۆڵی دژبەرانەی ئەمریکاییەکان لەو میحوەرەوە هەیە.


ئێران گرووپی میلیشیا و هێزی چەكدار لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێكدەهێنێت 2017-11-25\nسەرچاوەیەك لە كۆشكی سپی رایدەگەیەنێت، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمەریكا، لە رێگەیەكی خێراتر دەگەڕێت بۆ بەهێزكردنی سیستەمی بەرگری ئاسمانی سعوودیە و هەوڵیش دەدات رێگە لە گواستنەوەی چەكی ئێرانی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بگرێت. لەلایەكی دیكە ئێران وەڵامی لێدوانێكی ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا دەداتەوە و داوا لە پاریس دەكات، دەستێوەردان لە بەرنامەی مووشەكی بالیستی تاراندا نەكات. هاوكات كۆمكاری عەرەبی لەبەرانبەر هەڕەشەكانی ئێران بێدەنگ نابن و كۆبوونەوەیەكی تایبەت لەسەر ئەو پرسە ئەنجام دەدەن. \nرۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرنال"ی ئەمەریكی لە زاری سەرچاوەیەكی لە كۆشكی سپی بڵاویكردووەتەوە، پڕچەككردنی حزبوڵڵا و هاوپەیمانەكانی دیكەی ئێران لەلایەن تارانەوە، گەورەترین هەڕەشەیە. بە گوێرەی سەرچاوەكە، ئیدارەی ترەمپ دەیەوێت تەواوی سەرنجی خۆی بخاتە سەر ئەو پرسە و رێگە لەو هەڕەشەیە بگرێت، هاوكات جەختیش لەسەر چارەسەری پرۆسەی سیاسی دەكاتەوە لە لوبنان، بەتایبەتیش دوای دەست لە كاركێشانەوە لە ناكاوەی سەعد حەریری لە پۆستی سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە. \nرۆژنامەكە باس لەوەش دەكات، بە گوێرەی گرێبەستێكی15  ملیار دۆلاری نێوان ریاز و واشنتن، كە لە ئۆكتۆبەری رابردوو مۆركراوە، ئەمەریكا دەیەوێت پەلە بكات لە جێبەجێكردنی ناوەڕۆكەكەی بۆ بەهێزكردنی سیستەمی بەرگری ئاسمانی سعوودیە. ئەمەریكا هەوڵدەدات بڕیارێكی نەتەوە یەكگرتووەكان كە پێشتر دەركراوە و هەناردەكردنی چەكی ئیرانی قەدەغەكردووە، جێبەجێ بكات و رێگەنەدات ئێران چەك بە هاوپەیمانەكانی بدات لە ناوچەكە، بە تایبەتیش دوای ئاراستەكردنی مووشەكێكی بالیستی ئێران لەلایەن حووسییەكانی یەمەنەوە بۆ ریازی پایتەختی سعوودیە. \nئێران و فەرەنسا\nئێران وەڵامی لێدوانێكی ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا دەداتەوە و داوا لە پاریس دەكات، دەستێوەردان لە بەرنامەی مووشەكی بالیستی تاراندا نەكات. پێشتر ماكرۆن ئامادەیی وڵاتەكەی نیشاندابوو بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ ئێران و هیوای ئەوەشی خواستبوو، تاران ستراتیژیەتێكی وا بگرێتەبەر، شەڕانگێزانە نەبێت لە ناوچەكە و بتوانێت سیاسەتی خۆی لە بارەی مووشەكە بالیستییەكان روونبكاتەوە. سەرۆكی فەرەنسا، ئەوەشی خستبووەڕوو، پێناچێت لە ئێستادا لە بەرنامە مووشەكە بالیستییەكان، ئێران رەچاوی رێساكان بكات. لە بەرامبەر ئەو لێدوانانەدا، عەلی ئەكبەر ویلایەتی، راوێژكاری كاروباری دەرەوەی خامەنەیی رایگەیاند، لە بارەی سیاسەتی بەرگری و مووشەكییەكانمان پرس بە هیچ كەس و لایەنێك ناكەین. گوتیشی: لە بەرژەوەندی ماكرۆن و فەرەنسادا نییە دەستێوەردان لە بابەتی مووشەكەكانمان بكات. ویلایەتی جەختی لەوەشكردەوە، ئەگەر ماكرۆن دەیەوێت پەیوەندی نێوان ئێران و فەرەنسا پەرەبستێنن، دەبێت دەستێوەردان لەو بابەتانەدا نەكات، چونكە لەگەڵ بەرژەوەندییە نیشتمانییەكانی فەرەنسا یەك ناگرێتەوە و ئەوەش روونە لەو بابەتەدا وەڵامەكانمان توند دەبن. \nهەڵوێستی وڵاتانی عەرەبی\nلە كۆبوونەوەیەكدا، وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی عەرەبی پەیامێكی توند ئاراستەی كۆماری ئیسلامیی ئێران دەكەن. سەرچاوەیەك لە كۆمكاری عەرەبی بە رۆژنامەی (ئەلحەیات)ی راگەیاندووە، لە كۆبوونەوەكەدا، مەترسییەكانی ئێران لەسەر وڵاتانی عەرەبی تاوتوێ دەكرێن، بە تایبەت ئاراستەكردنی مووشەك لەلایەن حوسییەكانی یەمەنەوە بۆ ریازی پایتەختی سعودیە و تەقاندنەوەی بۆری نەوتی بەحرەین. بەپێی زانیارییەكان، بڕیارە كۆبوونەوەی وەزیرانی دەرەوەی عەرەب، لەسەر داوای سعودیە و پشتگیریی وڵاتانی كوێت، ئیمارات و بەحرەین، ئەنجام بدرێت. ئەو سەرچاوەیە ئاماژەی بەوەش كردووە، كە لە كۆبوونەوەكەدا، پەیامێكی توند ئاراستەی ئێران دەكرێ و هۆشداریی دەدرێتە ئەو وڵاتە بۆ كۆتاییهێنان بە دەستوەردان لە كاروباری وڵاتانی عەرەبی و گەورەكردنی ناكۆكییەكانی نێوان مەزهەبەكانی ئیسلام. \nدروستكردنی گرووپی چەكدار\nموحسن سازگارا، رۆژنامەنووس و چالاكوانی سیاسیی ئێرانی كە لە دامەزراندنی سوپای پاسدارانی ئێران رۆڵێكی كاریگەری هەبووە، پێیوایە فشارەكانی ئەمەریكا لەسەر سوپای پاسداران زیاتر دەبێت. سازگارا هەروەها ئاماژەش بەوە دەدات ئێران نیگەرانە سەبارەت بە بڵاوبوونەوەی بەڵگەنامەكای دەزگای هەواڵگریی ئەمەریكا لەبارەی پیوەندیی ئێران و رێكخراوە تیرۆریستییەكانی وەك قاعیدە. دەشڵێت سوپای پاسداران لە ترسی شەڕ لەگەڵ زلهێزەكانی جیهان و ناوچەكە پەنا بۆ دروستكردنی میلیشیاكان لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەدات. لە ئێستاشدا چەند گرووپێكی میلیشیاكانی سەر بە ئێران، لەلایەن كۆنگرێسی ئەمەریكاوە خراونەتە لیستی تیرۆر و داواش لە سەرۆكی ئەمەریكا كراوە، جموجۆڵی ئەو گرووپە میلیشیایانەی نزیك لە ئێران لە ماوەی90  رۆژدا پەكبخرێت.


كۆتایی فەتح – Knwe.org\nسەرەکی » مانشێت » كۆتایی فەتح\nئەگەر ناوی خودا بخەیتە پاڵ جەنگێكەوەو بیدۆڕێنیت ئەوا مانای چی دەگەیەنێت؟ ئەردۆغان و هاوبیرەكانی بەناوی خوداوە هێرشیانكردە سەر عەفرین بۆئەوەی بڵێن خودامان لەپشتەو ئەیبەینەوە! بەڵام جارێ ئەوا زیاتر لە پەنجا رۆژە عەفرین بەرگریی دەكات لە جەنگێك كە «خودای ئاكەپە و داعش و هاوبیرەكانیان پشتیوانە» لەو جەنگەدا نەک خودای موسڵمانان!\nدەنا چۆن دەبێت خودایەك كە بە چەند شەوو رۆژێك دنیای دروستكردووە، بەزیاتر لە پەنجا رۆژ نەتوانێت عەفرین بخاتە دەستی شوێنکەوتەکانییەوە؟، کەوابێت ئەوان خودای خۆیان لە دژایەتی کورددا دەبیننەوەو خوداش هی هەمووانە\nسەركەوتنی عەفرین كلیلێك دەبێت بۆ كردنەوەی ئەو قفڵەی لە مێشكی خەڵك دراوە، لەلایەن ئەردۆغان و قەرەزاوی و هاوشێوەكانیان، شكستی ئەردۆگان هەر شكستی سەربازی نابێت، بەڵكو شكستێكی گەورەی ئایدیۆلۆژیش دەبێت. بۆیە تەواوی دۆگماتیك و كۆنەپەرستان هاربوون و دەترسن گرێ كوێرەی بێ هەست و ڕۆحكردنی تاكی رۆژهەڵاتی بكرێتەوە، ئەمە دەبێتە سەرەتای هۆشیاربوونەوەی ویژدانی تاك و لەو خەوە قووڵە رزگاری دەبێت، ئیتر پیلانگێڕانی عەقڵ فڕێ دەدرێتە زبڵدانی مێژووەوە.\nئەمە جەنگی بەدر نییە، جەنگی گوڵاڵە نییە، كە ئیمپراتۆریەتێكی داڕزاوی لەبەردەمدا بێت، ئەوە جەنگی ئاینیی سێیەمە لەگەڵ ئاینی چوارەم*.\nجەنگاوەرانی رێگای ئازادی و ئاشتی و برایەتی گەلان، لەبەردەم «خەلیفە» وەستاون، لە بەردەم سورەتی فەتح-ی ئەردۆغانیدا سوڕەتی ئازادیی و ژن و ژیان وەستاون، ئێرە دووڕیانی تاریكی و ڕووناكی، عەقڵانیەت و دۆگماتیزم، دیموكراسی و فاشیزمه.\nئەم جەنگە هەرچەندە جەنگێكی نابەرابەرە، هەرچەندە خەلیفە لەجیاتی شیر و تیر پێشكەوتووترین چەك و تەكنەلۆژیای جەنگیی پێیە، بەڵام بە دواكەوتووترین هزرەوە رووبەڕوی شۆڕشێك بوونەتەوە كە هاوتای نییە لەئیرادەو مرۆڤایەتیدا.\nبەڵێ شۆڕشێك كە بانگەوازی ئازادیی و هەستانەوە سەرپێی گەلە بەدبەختەكانی رۆژهەڵاتی ناوین دەكات، نەعرەتەی شۆڕش زراوی سوڵتانەكان و پیاوە فێڵبازو بێویژدانەكانی بردووە.\nبۆئەوەی رۆژهەڵاتی ناوین ژیانێك بژی شایستەی ژیان، دەبێت لەیستۆكی سوڵتانە خوێنمژو واعیزەكانی كۆتایی پێ بێت، دەبێت مێشكی تاك بكرێتەوە تا دەست و دڵ و چاو و گوێچكەی بەڕووی داهێنان و خۆشەویستی و جوانی و ئاوازی ژیاندا بكرێتەوە. بە باوەڕی من سەركەوتنی عەفرین لێدانێكی گەورە دەبێت لەو دۆگماتیزمەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوین هەیەو ئەو قفڵە دەكاتەوە كە بەناوی خوداوە لە مێشكی مرۆڤەكان دراوە.\nسەر كەوتنی عەفرین دەبێتە پاژنەی ئاشێلی بەناو پیاوەكانی خوداو قفڵێك لەو فەتحە ئەردۆغانییە دەدرێت و كۆتایی دێت.ئیتر ئەو بەهەشتەی سوڵتانەكان و دۆزەخی چەوساوەكان شوێن بۆیەكتر چۆڵ دەكەن.\nدەبێت بزانین ئەوانەی جەنگ دەبەنەوە بەهێزەكانن، نەك ئەوانەی گوایە خوایان لەگەڵە. قەرەزاویش وتویەتی كە خودا پشتیوانی ئەردۆگانە، گەلۆ لە شەڕی عەرەب ـ ئیسرائیلیش واتان دەوت، لێ ئیسرائیل سەركەوت!\nمرۆڤی هۆشیار تێدەگات كە خودا نە لەگەڵ جەنگەو نە بەشداریی هیچ جەنگێكیش دەکات.\n*مەبەست لە و كۆمەڵگە نوێیەیە كە ئۆجالان تیۆریزەی كردووە ئۆجەلان دەڵێت»سەرم سوڕما كەوتیان تۆ خەریكی دروستكردنێو ئاینێكی نوێیت.


ئەبوبەکر جاف : ژیل دولوز و پرس و کیشەی ژیان , بە ئۆنتۆلۆژیكردنی ژیانی ڕۆژانە لای دولوز . – WTARIKURD\nئەبوبەکر جاف : ژیل دولوز و پرس و کیشەی ژیان , بە ئۆنتۆلۆژیكردنی ژیانی ڕۆژانە لای دولوز .\nDELEUZE ET LA PROBLÈME DE LA VIE\nL’ONTOLOGISATION DE LA VIE QUOTIDIENNE\nبەشێك لە وتارەكە\nدەست و پەنجە نەرم كردن لە گەڵ ژیل دولوزدا ، ئاستێكی تایبەتی بیركردنەوەو تەنانەت ژیانكردنیشی دەوێت .\nدەلێین ژیانكردن بەو واتای دولوز جیاناكرێتەوەو ئەزموونی ژیانكردن و ژیانی ئەزمونكارو لە ئاستێكی ترانسێندێنت ” نەك ترانسێندێتاڵی ” دا ، بەڵام لە هەمان كاتدا بە ئیمانانسی ژیانێكی ئەزمونكراو ئەزمونكردنی ژیانێك ئیمپریكی .\nدولوز ڕیچك ئەو فەیلەسوفەیە كە نیتشە دەیویست هەبێت ، فەیلەسوفی ” ناوەخت و لە كاتی خۆێدا نەبوو ” . سەروبەندی دەركەوتنی دولوزو فەلسەفەی دولوز لە ناو كێبەركێ و پاناتایی ڕوناكبیری و بیركردنەوەی فەرەنسای پەنجاو شەستەكان لە نێوان ئیگسیزتێنتالیزمی سارتەرو فینۆمیینۆلۆژیای هۆسرل و بونیادگەریی ئالتۆسیرو ئەوانی دیكەو ، بوونخوازی هایدگەرو دەرونشیكاری فرۆید – لاكانیدا بوو .\nدولوز سەر بە هیچ لەمانە نەبوو ، وەك ئالان بادیۆ دەڵێت : دولوز بۆ خۆی جەمسەرێك بوو ، یان فوكۆ ڕایگەیاند : ڕەنگە ڕۆژێك سەدە ببێتبە سەدەو چەرخی دولوزی . ناوەخت هات كە ، غەریب و تەنیا و ناوازەو دەگمەن بوو بەم نەریت و قوتابخانە فەلسەفییانە . كۆی ئەم نەریت و گوتاری بیركردنەوانەی دیكەی فەرەنسی هەموویان یان زۆربەیان ئیشكالیان هەمان ئیشكال و هەمان بە ئیشكالیكردنی پرسەكان نەبوو .\nدولوز بەرمەبنای دیدو دیدگایەك هات كە تەنیاو تەنیادەگەڕایەوە سەر فەیلەسوفانی ژیان ، دولوز لە گەڵ سپینوزاو نیتشەو برگسۆندا ، ئەمانە فەیلەسوفانی ژیان بوون وەك ژیان ، فەیلەسوفانی ژیان لە دەرەوەی بەهاپێدانی گوتارەكان . ئێستا تێدەگەین ترسی كەسانێك لە دولوز جگە لە ترس لە ژیان لە خۆیدا و ژیانكردن لە ناو ژیاندا هیچی دیكەمان پێ ناڵێت . بۆ ئەوەی لە دوڵوز تێبگەیت و لە گەڵی بژیت ” وەك چۆن دەبێت لە گەل نیتچە بژین و لە گەڵی بیربكەینەوە ” و لە گەڵی بیربكەینەوە ، دەبێت لەو كەسانە بین كە بە بەحتی ، بە پوختی كارمان فەلسەفەكردن بێت ، نەك تەنیا بە پوختی فەلسەفەكردن ، بەلچكو ژیانكردنی فەلسەفیانەو فەلسەفە تێكەڵ كردن بە ژیان .\nبۆ خوێندنەوەی تەواوی وتارەکە کلیک بکەرە سەر ــ ژیل دولوز و پرس و کیشەی ژیان\nعماد علي : وفيق السامرائي يريد اشعال الفتنة بين الكورد .\nنەبەز گۆران : بایەزیدی بەستامی و دایكی .


عیراق پەسەندکردنی بودجە دەکاتە مانگانە\nئەندامێكی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، ئاماژە بۆ بوونی دوو پێشنیار دەكات، لەبەرامبەر بودجەی عیراق، كە بەهۆی دابەزینی نرخی نەوتەوە، كاریگەری زۆری لەسەر دروست بووە.\nشێروان میرزا، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، تایبەت بۆ PUKmedia ووتی: بەهۆی دابەزینی نرخی نەوتەوە فشاری زۆر لەسەر بوجەی عیراق دروست بووە، لەبەر ئەوەی بودجەكە پشت بە نرخی نەوت دەبەستێت، بۆیە دەبێت بەپێی نرخی نەوت پڕۆژە یاساكە رێكبخرێتەوە.\nوتیشی: بودجەی عیراق لەنێوان دوو پێشنیاردایە، كە یەكێكیان بودجەی شەش مانگ رێكبخرێتەوەو دواتر و دوای شەش مانگەكە جارێكی تر دانیشتنی لەسەر بكرێت و حكومەت بەپێی دۆخی ئەو ماوەیە رێكی بخاتەوەو ئەنجومەنی نوێنەرانیش گفتوگۆی لەسەر بكات.\nرونیشكردەوە: پێشنیارەكەی تریش بەپێی مانگ بێت، واتە لەو ماوەیەدا نرخی نەوت چەندە بەو شێوەیە دابڕێژرێت، كە ئەمە پێشنیارێكی مەحاڵە چونكە ناتوانرێت بۆ هەرمانگێك ئەم هەموو دانیشتنە بكرێت و سەرلە نوێ حكومەت رێكی بخاتەوە، بۆیە پێشنیاری یەكەم ئەگەری زۆرە، بەڵام هێشتا گفتوگۆكان بەردەوامن.\nشێروان میرزا لەبارەی ناردنی 400 ملیار دینار لەلایەن بەغداوە بۆ هەرێم، ووتی:ئەو بڕە پارەیە موچەی مانگی 4ی فەرمانبەرانی هەرێمەو لەلایەن سەرۆك وەزیرانی عیراقەوە بڕیاری لەسەر دراوە، پێدەچێت بەیانی بانكی ناوەندی رەوانەی هەولێری بكات.\nجەختیكردەوە: دوای جەژنیش وەفدێكی حكومەتی هەرێم دەچێتە بەغداو گفتوگۆی گرنگ ئەنجام دەدرێت و رێكەوتن لەنێوان هەردوولا ئەنجام دەدرێت.


بەهۆی بەفر بارین ونزم بوونەوەی پلەی گەرما بە رێژەیەكی بەرچاو، بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی شارەكانی هەرێمی بەتەمای اللە، ئاگاداری هاووڵاتیان و شۆفێران دەكاتەوە كە شەقامەكانی ناوشارو دەرەوەی شار بەستەڵەكن و مەترسی روداوی هاتوچۆیان هەیە. هەروەها داوایش لە شۆفێران دەكەن كە بە هیچ جۆرێك لە ماڵەكانیان نەیەنە دەرەوە و شۆفێری نەكەن بۆ ئەوەی لە روداو و كارەساتی هاتوچۆ پارێزراو بن.\nبەڵام ئەوەی سەیروسەمەرەیە و بۆ من پرسیارێكی بەئازارە ئەوەیە :\nهاووڵاتیانی هەرێم لە دەست بێ مووچەیی، بێ نەفتی، بێ غازی، بێ كارەبایی، بێ ئیشی، بێ ئاویی و چەندین (بێ) ی زەبەلەحی دیكە دەناڵێنن، كەچی بەشی زۆری ئەوانەی هەمیشە ڕەخنەدەگرن و باسی نەبوونی موچەو خزمەتگوزاریی و ناعەدالەتی دەكەن، زۆر رۆمانسیانە لەناو بەفر خەریكی وێنەگرتن و شەڕە بەفرو نووسینی شیعری ڕۆمانسین، لەو كاتەی دەبوایە لەشەقام بن و پر بەقورگی خۆیان داوای سادەترین مافەكانی خۆیان بكەن .\nئای لەوە، تەنها لە هەولێركە ٤ سم بەفر باریوە، زیاتر لە ٥٠ هاووڵاتی بەهۆی بەفرەوە دەست و قاچیان شكاوە، لەگەڵ ئەویش لە شایی و هەڵپەركێی نێو بەفرو نێرگیلە كێشان نەكەوتوون، هەروەك ئەوەی نەبایان دیبێت نەباران ؟\nئاخر هاووڵاتی بەرێز، جەنابت دینارێكت لە گیرفان نییە، لە خانویەكی كرێی ساردوو بێ نەوت وكارەبا ژیانێكی كۆڵەمەرگی بەسەر دەبەیت و هەررۆژێكت مردنێكە، پێم ناڵێت ئەو بەفرە لە ماڵوێرانی زیاتر چیدیكەی لەگەڵ خۆی بۆت هێناوە ؟\nمن لەوە باش تێدەگەم كە بەفر بۆ بەرپرسە پۆشتەكانمان نیعمەتە، ئەوان لە قەسرێكی شاهانەی گەرم دەژین، كە دەچنە دەرەوەش باشترین پۆشاكی فەرەنسی و ئەمریكی و بەریتانی دەپۆشن، بە سودترین خوراك دەنۆشن، ئاوو كارەبایان فولە، شەق لە دۆلار دەدەن !\nبەڵام ئەوی لێی حاڵی نابم، زەماوەندی هاووڵاتیانی بێدەرامەت و بێ خزمەتگوزاری نێو بەفرە، ئەو هاووڵاتیانەی عەیامێكە مردوون ونانی زیندووان دەخۆن !


2019-03-16 19:39 168 جار بینراوە کۆمێنت\nڕایه‌كم هه‌یه له‌سه‌ر میدیاو نه‌ته‌وه كه ده‌مه‌وێ بیڵێم و لەسینه‌م نه‌مێنێته‌وه، لەشه‌رمی نه‌كه‌ی نه‌بادا ڕایه‌كه‌م زانستی نه‌بێ و لەخه‌یاڵدا سه‌رچیخ ڕۆشتبم. ئه‌گه‌ر خراپه بەگه‌وره‌یی خۆتان بمبه‌خشن و كورده‌واری ئێوه خۆش و ئه‌گه‌ر ڕاست ده‌رچووم ئه‌جری ئیجتیهادم با خێری كوڕه‌كان بێت.\nجاران نووسین و زمان و ڕێنووس نه‌ته‌وه‌كانی یه‌كده‌خست. ئه‌لفابێتای ئارامی و لاتینی وه‌ك خاكی نیشتمان وابوون بۆ نیشتنه‌وه‌ی زمانی نه‌ته‌وه‌كان له‌سه‌ر زه‌مینی مانه‌وه وگه‌شه‌كردن. هیچ نه‌بێ لەڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا. هیچ له‌باره‌ی چین و ماچین نازانم مه‌گه‌ر به‌یته‌كه‌ی نالی له‌سه‌رخۆشی چین و ماچین نه‌بێ. نه‌ته‌وه‌كان بەقورئان و بەزمان، به‌شكسپیرو بەفیردۆسی، بەمه‌ولاناو یونس ئیمرا لەسه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاستدا ته‌كلیفی زمانی خۆیان ڕۆشنكرده‌وه. هه‌ر كورد مایه‌وه لەچاڵدێران تا دابه‌شكردنی سه‌ده‌ی بیست شه‌كوای زمانی زمان حاڵی پێ په‌یدا نه‌بوو.\nئێستا به‌و هه‌موو زام و برینانه‌وه زه‌حمه‌ته یه‌كێتی زمانی نه‌ته‌وه له‌سه‌ر زه‌مینی ئه‌بجه‌دیه‌تەو ئه‌لفابێت، ڕێنووس و پاكنووس یه‌ك بگرێته‌وه. ئه‌مه‌مان جاران پێنه‌ئه‌كرا، له‌مه‌ودوا فریای ناكه‌وین.\nله‌م هه‌موو ئه‌بجه‌دیه‌ت و ڕێنووسه جیاوازانه‌دا، له‌م هه‌موو ئه‌ده‌ب و سیپارانه‌ی بەجیاواز نووسران. ناتوانین بەجۆره‌كانی كرمانجی، زازاكی و بادینی و سۆرانی و به جۆره‌كانی ئه‌لفابێتای ئارامی و عه‌ره‌بی، سلاڤی و لاتینی یه‌كیان بخه‌ینه‌وه.\nزمانی كوردی له‌سه‌ر كاغه‌ز یه‌كناخرێته‌وه، با قۆناغی یه‌كه‌م له ناساندندا یه‌كی بخه‌ینه‌وه. ڕادیۆو ته‌له‌فزیۆن ده‌توانن لەگواستنه‌وەو ئاخاوتندا یه‌كسان بن. ڕۆژنامه ناتوانێت له‌مه‌ودوا ئه‌مه بكات. ئه‌گه‌ر لەپێشدا به‌ربه‌ستی ئه‌لفابێتمان لێنەگه‌ڕا بۆ قۆناغێكی تر ده‌توانین بەبینین و به بیستن یه‌كێتی زمان پێكبهێنن. دواجار لەئه‌لفابێتدا ئاسان ده‌بێت.\nتا ده‌یه‌یه‌كی تر به‌ڵكو سۆشیال میدیا قسه‌یه‌كی خێری ترمان بۆ بكات.\n2020-02-17 15:31 68 جار بینراوە\n2020-01-31 17:53 46 جار بینراوە\n2019-12-16 14:12 97 جار بینراوە\n2019-12-14 15:03 61 جار بینراوە\n2019-11-16 16:32 107 جار بینراوە\n2019-11-11 17:20 178 جار بینراوە\n2019-11-09 14:25 88 جار بینراوە\n2019-10-26 18:10 94 جار بینراوە\n2019-09-30 16:12 90 جار بینراوە\n2019-09-09 19:41 103 جار بینراوە\n2019-08-25 20:54 130 جار بینراوە\n2019-07-26 19:33 157 جار بینراوە\n2019-06-21 20:56 143 جار بینراوە\n2019-05-30 12:13 112 جار بینراوە\n2019-05-24 11:44 115 جار بینراوە\n2019-05-18 11:55 124 جار بینراوە\n2019-05-13 13:20 143 جار بینراوە\n2019-05-06 12:45 130 جار بینراوە\n2019-04-15 11:32 116 جار بینراوە\nلەبارەی (شار)ەوە ستران عەبدوڵڵا\n2019-03-14 10:15 125 جار بینراوە\n2019-02-11 21:34 138 جار بینراوە\nفیقهی ئەولەویاتەكان ستران عەبدوڵڵا\n2019-01-31 13:40 128 جار بینراوە\nمت شتێك بنوێنە ستران عەبدوڵڵا\n2018-11-26 15:49 136 جار بینراوە\nپارە پارە ستران عەبدوڵڵا\n2018-11-04 20:19 110 جار بینراوە\nهەڕەشە‌و دەرفەتەكانی لەسەر كوردستان ستران عەبدوڵڵا\n2018-07-26 19:45 133 جار بینراوە\nناو لەقۆناغه‌كه بنێین ستران عەبدوڵڵا\n2018-06-30 18:04 193 جار بینراوە\nكوردستانێتی و عیراقێتی ستران عەبدوڵڵا\n2018-05-11 12:23 229 جار بینراوە\nكەركوك قۆناغی شۆك بەسەربچێت ستران عەبدوڵڵا\n2018-01-31 18:54 329 جار بینراوە\nکوردستانی خەیاڵی لەکاریکاتێری عەلمانی بۆ بڵندگۆی مزگەوتەکان ستران عەبدوڵڵا\n2018-01-27 19:53 375 جار بینراوە\nكوژرانی عه‌لی عه‌بدوڵڵا ساڵح ئۆباڵی به‌هاری عه‌ره‌بی بوو، به‌ڵام دواكه‌وت ستران عەبدوڵڵا\n2018-01-13 10:45 349 جار بینراوە


ئیسرائیل په‌ره به هێرشـه‌كه‌ی بۆ سه‌ر باشوری لوبنان ده‌دات\nی مانگی هه‌شـت ٠٩, ٢٠٠٦\nهێزه زه‌میـنیـیه‌كانی له‌شـكری ئیسرائیلی په‌ره‌یان به هێرشـه‌كانیان بۆ سه‌ر باكوری لوبنان داوه، دوای چه‌ند كاتژمێرێـك له په‌سه‌ندكردنی پـێشـنیاری په‌ره‌پـێدانی هه‌ڵمه‌تی له‌شـكری زه‌مینی له دژی حزبوڵـڵا له لایه‌ن كابینه‌ی ئاسایشی حكومه‌تی ئیسرائیله‌وه.\nته‌له‌فیزیۆنی ئیسرائیلی پـیشـانی داوه كه تانـكه ئیسرائیلیـیه‌كان دره‌نـگ كاتێـكی چوارشه‌ممه ده‌ستیان به جوڵه به‌ره‌و لوبنان كردووه.\nپـێشـتر كابینه‌ی ئاسـایشی حكومه‌تی ئیسرائیلی ڕه‌زامه‌ندی ده‌ربڕی له‌سه‌ر ناردنی هێزه‌كانیان به قوڵایی 30 كیلۆمه‌تر بۆ ناو لوبنان، هه‌تا ڕوباری لیتانی. وه‌زیری پـیشـه‌سازی و بازرگانی ئێـلی یه‌شـای گوتی ڕه‌نـگه ئه‌م كرده‌وه له‌شـكریـیه 30 ڕۆژی پـێـبچێت.\nهاوكات ڕێبه‌ری حزبوڵـڵا حه‌سه‌ن نه‌سڕوڵـڵا گوتی هێرشـه‌كه‌ی ئیسرائیل كاری نه‌كردۆته سه‌ر توانای گروپـه‌كه‌ی له هاویشتنی ڕۆكێت بۆ سه‌ر ئیسرائیل. هه‌روه‌ها هه‌موو عه‌ره‌به‌كانی دانیشـتووی حه‌یفای هاندا شـاره‌كه به‌جێـبهێـڵن، كه ئێـسـتا له لایه‌ن حزبوڵـڵاوه به‌ر ڕۆكێـت ده‌درێت.\nڕۆژی چوارشه‌ممه حزبوڵـڵا ژماره‌یه‌ك ڕۆكێتی گرتۆته ئیسرائیل.\nهێزه‌كانی ئیسرائیلیش ناوچه‌كانی باشوری به‌یروت و دۆڵی بیقاع و كه‌مپی ئاواره‌كانی فه‌له‌سـتینیان بۆردومان كردووه، وه له ئاكامدا 7 كه‌س كوژران.\nئیسرائیل ده‌شـڵێت 15 سه‌ربازی له پـێـكدادانه‌كانی له‌گه‌ڵ حزبوڵـڵا له قوڵایی 8 كیلۆمه‌تر له ناو لوبنان بریندار بوون.\nشـایانی باسه زیاتر له 900 لوبنانی و 100 ئیسرائیلی كوژراون له‌وه‌ته‌ی شـه‌ڕ هه‌ڵـگیرسـاوه به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه چه‌كداره‌كانی حزبـوڵـڵا 2 سه‌ربازی ئیسرائیلیـیان له 12 ی مانـگی حه‌وته‌وه به دیل گرتووه.


مافیاکانی کوردایەتی - باسک نێت\nدەستپێك/ نوسەران/مافیاکانی کوردایەتی\nناسیۆنالیزم، یاخود کوردایەتی لە سادەترین پێناسەیدا “هەوڵدان بێت بۆ مافەکانی نەتەوەی کورد لە پاراستنی زمان و کلتوری نەتەوەکەی، هەوڵدان بێت بۆ دروستکردنی دەوڵەتی کوردی و دەرچوونی بێت لە ژێر دەسەڵاتی داگیرکەرانی خاکەی، دابین کردنی ژیانێکی دادپەرەوەرانە بێت لە سایەی ئەو دەسەڵاتەی حیزبانەوە کە خۆیان بە نوێنەری کوردایەتی لە هەرێمی کوردستان دەزانن” ئەوا تێدەگەین حیزبە زلهێزەکانی کوردستان کە بریتین لە پارتی و یەکێتی، هەتا لەشاخ بوون ئەم بابەتی کوردایەتیە ئامرازێکی باشبووە بۆ چوونە ململانێ لەگەڵ دەسەڵاتە دیکتاتۆریەکانی عێراق و سۆزی خەڵکیان ڕاکێشاوە. بەڵام لەناوەڕۆکدا ئەو کوردایەتییەی باسیان لێوەکردووە تەنها وەک ڕێگایەک بەکاریانهێناوە بۆ گەیشتن بە دەسەڵات.\nهەردوو حیزبەکە لە جیاتی پاراستنی زمان و کلتور و نەتەوەکەیان، هەر لە قۆناغی شاخدا خوێنی گەنجەکانی خۆیان دەڕشت لە پێناو پاراستنی بەرژەوەندی شەخسی و مانەوەی شەخسەکانی سەرەوەی حیزبەکانیان.\nهەر بەهۆی سیاسەتی هەڵەی ئەمان بووە هۆکارێک بۆ ڕووداوی هەڵەبجە و ئەنفال. ئەوان کە هاتنە شاریش لەسەر جەستەی کوردایەتی ژیان. بەڵام لە جیاتی دەوڵەتداریی و دروستکردنی دەوڵەتی دامەزراوەیی، یەکەم هەنگاو کەوتنە دزینی کەرەستە و پێویستی فەرمانگە حکومەیەکانی ئەو کات و دواتر لە یەکەم هەڵبژاردنی ئازادانەی دوای بەعسدا کەوتنە تەزویرکردنی دەنگی هاوڵاتیان، کە لە ڕێگایەوە هەنگاو بەهەنگاو هەڵبژاردنیان لە ڕێگایەک بۆ دەستاو دەستکردنی دەسەڵات، گۆڕی بە ڕێگایەک بۆ بێ ئومێدکردنی هاوڵاتیان لە گۆڕانی حوکومرانی.\nدواتر شەڕی ناوخۆیان هێنایە بەردەرگای هەموو ماڵێکی ئەم هەرێمەوە. لە جیاتی دروستکردنی پێکەوە ژیان لە نێوان هاوڵاتیان، هەموو ماڵێکیان کرد بە دوژمنی ئەوی تر و شارچێتیان داهێنا.\nلە بری پاراستنی زمان، وایان لە هاوڵاتی کرد لە سنوری سلێمانی گاڵتە بە زاراوەی خەڵكی دهۆک و زاخۆ بکات، یان بەپێچەوانەوە. تەنانەت لە نێوان زاراوەکانی سلێمانی و گەرمیاندا گرفت دروست بکەن. خەڵکیش بوو بە بەشێک لەو ململانیەی ناشیرینانەی کە ئەوان دەستیان پێکردبوو. تەنانەت ئەم حیزبانە وایان لەخەڵکی کرد لە جیاتی ئەوی هەوڵبدان لە لادێکان بژی کە دەتوانن بڕبڕەی پشتی ئابوری بن و ئاسایشی خۆراک دابین بکەن، هاوڵاتی شار ڕقی لە خەڵکی گوندبێت و هەستی خۆبەکەم زانین دروست بکات لە لای خەڵکی گوندەکان.\nلەدوای ئەم کارانە قۆناغی ڕوخانی حکومەتی بەعس دەستی پێکرد کە لێرەوە کوردایەتی دووبارە خۆی نوێکردوە لە ڕووی دروشمەوە. هەر ماوەی جارێک وەک کارتی فشار بەکار دەهات، بەتایبەت پرسی سەربەخۆی کوردستان.\nبەڵام لە ژێر ئەم ماسکەدا هەزاران کەس بەهۆی هاتنی ئەو پارە زۆرەی بەغداوە بوون بە ملیاردێر و سەرانی دەسەڵاتداری کورد بوون بە مافیای کوردایەتی.\nمافیای کوردایەتی “ئەو کەسانەن لە جیاتی پاراستنی زمان بە بەرنامە و لە ڕێگای دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە کە لەسەر حسابی خەڵكە ڕەشوڕووتەکەی هەرێم کە مێشکیان پرکراوە لە کوردایەتی زمانی کوردی دەشێوێن و ئەخلاقی کۆمەڵگا تێکدەدەن”.\nئەمانەئاشتی کۆمەڵایەتیان شێواندووە و لە تەنیشتی دروشمی ئازادی و یەکسانی بۆ گەلی کورد، ئازادیان لە کەدارکردو یەکسانیان لە نێوان دوو ئەندامی یەک خێزاندا نەهێشت و خۆیان بوون بە خاوەنی باخ و فێلا و کۆمپانیا و سەروەت و سامانێکی زۆر لە بانکەکانی ئەوروپا.\nبەشێک لەم سەرکردایەتیەی کوردە لە جیاتی پاراستنی نەتەوە، هێزی داگیرکەریان هێنایە ناو خاکی کوردستان و چاوساغی داگیرکەریانکرد بۆ شەری کوردانی بەشەکانی تری کوردستان.\nبەرهەمی دروشمەکانی کوردایەتی بۆ هاوڵاتیان بریتی بوو: لە دورکەوتنەوەی لە ئاینەکەی، وێران بوونی زمان، ڕوخاندنی هەستی نیشتمانپەروەری، بێ هیوابوون لە هەڵبژاردن، ژیان کردن بێ مووچە و پارانەوە لەبەردەرگای ئەم بەرپرس و ئەو بەرپرس بۆ ژەمێک نان، نەتوانین بۆ سەردانی کردنی پزیشکێکی پسپۆر بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشیەکانی، نەبوونی ئاوی پاک و کارەبا کە پێداویستی سەرەتای هەر هاوڵاتیەکن.\nنەبوونی هەلی کار و لەبەرامبەردا خۆ بچوککردنەوە لەبەردەمی شەخس و حیزبدا بۆ دەستکەوتنی هەلێکی کاری ناشایستە بە بڕوانامە و بوارە ئەکادیمەیەکەی خۆی.\nبەڵی کە بەرهەمی دروشمەکانی کوردایەتی ئەمانە بووبێت بۆ هاوڵاتیان، ئەوا ژیانی فیرعەون ئاسابووە بۆ خاوەن دروشمەکان و خۆیان و کەسوکاریان و عەشیرەت و پاش دزەکانیان لە باشترین زانکۆکانی جیهان دەخوێن و لە باشترین نەخۆشخانەکانی جیهان چارەسەر بۆ خۆیان وەردەگرن و سوپایەکی گەورەش لە ڕاگەیاندنەوە پشتیوانیانە و بەرگریانیان لێدەکات.\nچینێکی کۆیلەش هەیە کەتا ئێستاش وێنەی ئەم سیاسیانەی بە گۆشەکانی ماڵەکەیەوە هەڵواسیەوە لە جیاتی پێگەیاندنی منداڵەکەی بە پەروەردەی دروست، باسی پاڵەوانی سەرۆکی حیزبی بۆ دەکات، کە ئەم وێنەکەی هەڵواسیەوە لە ژوورەکەیدا.\nپرسیارو وەڵامە شەرعی یەکان


ناوبژیوانی یاریەكەی ئەرجەنتین و بەرازیل چی لەسەر یاریەكە دەڵێت\n10.07.2019 05:15 PM\nنابژیوانی یاریەكەی بەرازیل و ئەرجەنتین وەڵامی قسەكانی میسی دەداتەوە و دەڵێت ڤار ناتوانێت كۆتایی بە هەڵەی ناوبژیوانان بهێنێت و بڕواشی وانەبووە میسی دوای یاریەكە بەو شێوەیە قسەی لەسەر بكات.\nرۆدی زامبرانۆ، ناوبژیوانی ئیكوادۆری، رایگەیاند"نەك ڤار، هیچ تەكنەلۆجیایەكی دیكەش ناتوانێت هەڵەی ناوبژیوانان كۆتایی پێبهێنن". ئەو هەروەها گوتی "مەحاڵە ڤار بتوانێت روونەدانی هەڵە لەلایەن ناوبژیوانانەوە مسۆگەر بكات، ئەوە مەحاڵە".\nناوبراو لە وەڵامی ئەو رەخنانەی میسی كاپتنی ئەرجەنتین لەسەر بەڕێوەبردنی یاری هەڵبژاردەكەی و بەرازیل رووبەڕی زامبرانۆی كرد دەڵێت "ئەو لەنێو یاریگەدا وەك هەر یاریزانێكی دیكەیە، هیچ كێشەیەكی گەورە لەنێوانماندا رووینەدا، هەندێجار لێم نزیك دەبووەوە و بەشێوازێكی جوان قسەی لەگەڵ دەكردم، منیش هەروا، بۆیە هەرگیز لەو بڕوایەدا نەبووم كە دوای یارییەكە بەو شێوەیە قسە دەكات، بەڵام هەر چۆنێك بێت ئەوە بڕیاری خۆیەتی".\nناوبژیوانە ئیكوادۆریەكە لە دیدارێكییدا لەگەڵ رادیۆی Super K-800 دەشڵێت "ئێمەی ناوبژیوانان ئەوە دەزانین كە ڤار هەڵەی ناوبژیوانانی بە رێژەیەكی زۆر كەمكردووەتەوە، بەڵام هەرگیز كۆتایی بە هەڵەكان ناهێنێت".\nئەو دەنگۆیانەی رەتكردەوە كە لەگەڵ سەرپەرشتیارانی ڤار بەۆی ائمادەبونی سەرۆكی بەرازیلەوە پەیوەندی پچڕابێت و وتی "هەرگیز پەیوەندیم لەگەڵ ڤار نەپچڕابوو، زۆر درۆی دیكەش كراون، وەك ئەوەی وتیان ناوبژیوانەكە بەهۆی هەستیاریی یارییەكەوە توشی دوودڵی و دڵەڕاوكێ بووبوو".\nئەو بە ششێوەیەكی توندیش وەڵامی رەخنەی لایەنگرانی ئەرجەنتین دەداتەوە و دەڵێت "من دڵنیابووم كە لەدوای یارییەكی وا گەورە، تیپی دۆڕاو بەدوای تۆمەتبارێكدا دەگەڕێت و لاوازترین لایەنیش بێگومان ناوبژیوانە".\nئەرجەنتین لە پێكهاتەی نمونەیی كۆپا ئەمریكا بێبەری كرا \nمیسی كێشە لە نێوان ئەوروپا و ئەمریكا دروست دەكات \nئەو یاریزانەی شەڕی لەگەڵ میسی كرد بەرگریشی لێدەكات \nڤیدال: پێدەچێت بۆ یاریەكەی ئەرجەنتین یاری نەكەم \nبەرازیل بۆ یاریەكەی ئەرجەنتین لە كێشەیەكی گەورەدایە


مەسروور بارزانی سەرنجی تایبەتی خستۆتە سەر چارەکردنی نیگەرانییە ئەمنییەکان و دەوڵەمەندکردنی پێوەندییەکان لەگەڵ ئێران\n02:32 PM IRAQ\nMONDAY, 2 SEPTEMBER 2019 - 16:57\nسەرکونسووڵی پێشووی ئێران لە هەولێر پێوەندیبەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان بۆ کوردپرێس شی دەکاتەوە؛\nبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان- مورتەزا عەبادی کونسووڵی پێشووی ئێران لە هەولێر گفتوگۆیێکی تێروتەسەلی لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی کوردپرێس کردووە و تێیدا وێڕای شرۆڤەکردنی ئاستی پێوەندییەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان باسی سیاسەتی مەسروور بارزانی سەرۆکوەزیرانی نوێی هەرێمی کوردستانی کردووە بەرانبەر بە پێوەندییەکانی هەولێر لەگەڵ ئێران و بەتایبەتییش ئەو پێوەندییانەی باس لە کاروباری ئەمنی و دەوڵەمەندکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی دەکەن.\nمانگی پووشوپەڕ (تەمووز)ی 1398 (2019)، ئەرکی چوارساڵەی مورتەزا عەبادی وەک کونسووڵی ئێران لە هەولێر کۆتایی هات. چەندین هۆکار هەن کە وایان کردووە عێراق ببێتە قووڵاییی ستراتێژیکی ئێران؛ لەوان: مەسەلە ئەمنییەکان، تەوەری سیاسی، کاروباری ئابووری و بازرگانی، پێوەندیی فەرهەنگی و کۆمەڵایەتیی نێوان ئێران و عێراق. لەو نێوانەشدا هەرێمی کوردستان وەک بەشێک لە خاکی ئەو وڵاتە پێگەی تایبەتی خۆی لە سیاسەتی دەرەوەی تاراندا دۆزیوەتەوە.\nهەلومەرجی سنوورەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان، دۆخی سیاسیی تایبەتی هەزێمی کوردستان و لەرزۆک بوونی سەقامگیریی ئێستای ناوچەکە وا دەکات هاوکاریی دووقۆڵی لە ڕەهەندە جۆربەجۆرەکان و قووڵ کردنەوەی پێوەندییە هەمەلایەنەکانی هەردوو دیوی سنوور ببێتە زەروورەت و ئەم ئەرکە قورسەش دەکەوێتە سەر شانی نوێنەرایەتیی ئێران لە هەرێمی کوردستان.\nئەو قۆناغەی کە مورتەزا عەبادی وەک سەرکونسووڵی ئێران لە هەولێر کاری دەکرد یەک لە هەستۆکترین قۆناغەکانی پێوەندیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان بوو و گۆڕانکاریی سیاسی و ئەمنیی زۆر لە ناوچەکە و بەتایبەتی لە عێراق ڕووی دا. شەڕی داعش و بەڕێوەبردنی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی لە هەرێمی کوردستان و قووڵبوونەوەی ناکۆکیی نێوان هەولێر و بەغدا کە هەردووک دۆست و هاوپەیمانی ئێران بوون و شەپۆلی نوێی هەڕەشەکانی ئەمریکا دژبە ئێران و هەوڵی ئەمریکا بۆ ئەوەی هەرێمی کوردستان بکاتە هاوپەیمانی خۆی بۆ دژایەتی کردنی ئێران، هەموو ئەمانە وای کرد سەرکونسووڵی ئێران ئەرکێکی قورسی بکەوێتە سەرشان.\nئاژانسی هەواڵی کوردپرێس بەبۆنەی کۆتایی هاتنی ئەرکی مورتەزا عەبادی وەک کونسووڵی ئێران لە هەولێر دیمانەیێکی تێروتەسەلی لەگەڵ ناوبراو کردووە.\nپڕۆسەی دیموکراسیەت لە هەرێمی کوردستان؛ کێبەرکێی هەڵبژاردن وەک بەدیلێک بۆ شەڕی سەربازی\nکوردپرێس:هەرێمی کوردستان لە ماوەی سێ دەیەی ڕابردوودا هەوار و نشێوی زۆری لە ڕکابەریی نێوان حیزبە کوردییەکان بڕیوە و تەنانەت هەندێک جار دۆخەکە شەڕی ناوخۆشی لێکەوتۆتەوە. پاش چەندین ساڵ کارکردنتان لە هەرێمی کوردستان وەک کونسووڵی ئێران خوێندنەوەتان بۆ دوا پێشهاتە سیاسی و کۆکەڵایەتییەکان و پێوەندیی ئەو پێشهاتانە لەگەڵ پێشکەوتنی خەڵک سالاری چۆنە؟\nمورتەزا عەبادی: حیزب و لایەنە سیاسییەکانی کوردستانی عێراق بە ئەزموونی ڕابردوویان ئەوەیان بۆ دەرکەوت کە سڕینەوە یان کەم کردنەوەی هەژموونیی ڕکابەرەکانیان کارێکی ئاسان نابێت و پێویستە پێکەوەژیان و ڕکابەری تێکەڵ بە دۆستایەتی بکرێت و ئەو ڕێچکەیە بکرێتە سەرمەشقی کارەکانیان. هەر بۆیەش بەکارهێنانی ڕکابەریی هەڵبژاردن وەک ئەڵتەرنەتیڤێک بۆ شەڕ و ململانێی سەربازی هەنگاوێکی گەورە بوو کە کوردستانی عێراق بڕیویەتی و ئەگەر دیموکراسیەت لە جیاتی ئەوەیبە ڕەش و چەرموو و سیفر و سەد بناسرێت، پێناسەی سیفر بۆ سەدی بۆ بکرێت بێگومان هەڵبژاردنی پەرلەمان و هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان و ڕەخساندنی بەستێن بۆ بەشداری کردنی هاووڵاتییان لە هەڵبژاردن و خۆ بواردن لە توندوتیژی و قبووڵکردنی لایەنی موعارەزە هەموو ئەمانە بەشێک لە دیموکراسیەت دەبن.\nڕێکەوتن لە سەر وەرچەرخان لە سیسەتمی سەرۆکایەتییەوە بەرەو سیستەمی پەرلەمانی\nکوردپرێس: یەک لەو تەوەرانەی لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا لە هەرێمی کوردستان بەردەوام موناقەشەی لەسەر بووە سیستەمی سیاسیی حکومڕانی بووە. ململانێ لەسەر ئەو بابەتە ئێستاش بەردەوامە و کار لە سەر شێوەی جێبەجێ کردنی سیستەمی پەرلەمانی و دوورکەوتنەوە لەسیستەمی سەرۆکایەتی دەکرێت. دۆخی سەربازی و سیاسیی ئێستای هەرێمی کوردستان چۆن دەبینن؟ بە ئاوڕدانەوە لە کارنامە و ئەجیندای حیزبەکانی کوردستان ڕوانینتان بۆ ئایندەی ئەم بابەتە چۆنە؟\nمورتەزا عەبادی: دیاری کردنی سیستەمی حکومڕانی یەک لەو خاڵە جێناکۆکانەی نێوان لایەنە کوردستانییەکانی عێراق بوو و هەر یەکە لە لایەنگرانی سیستەمی سەرۆکایەتی و سیستەمی پەرلەمانی پاساو و بەڵگەی خۆیانیان بەدەستەوە بوو. ئەوانەی پشتگیریی سیستەمی سەرۆکایەتییان دەکرد دەیانگوت پێویستە هاووڵاتییان خۆیان ڕاستەوخۆ سەرۆکی هەرێم هەڵبژێرن. لایەنگرانی سیستەمی پەرلەمانییش دەڵێن سیستەمی سەرۆکایەتی لەگەڵ دەستووری عێراق ناگونجێت و پێویستە سەرۆکی هەرێم لە بەرانبەر پەرلەماندا وەڵامدەر بێت.\nبەگشتی هەڵبژاردنی سەرۆکی نوێی هەرێمی کوردستان لە پەرلەمانی هەرێم بوو بە وەرچەرخانێک کە دەرخەری ڕێککەوتنی لایەنە کوردییەکان لەسەر گۆڕینی سیستەمی سەرۆکایەتی بۆ سیستەمی پەرلەمانی بوو. بەرەی پێشووی قیادەی کوردی سیمایێکی کاریزمایییان بوو و بەرەی نوێی سیاسی لە هەرێمی کوردستان جیاوازیی لەگەڵ ئەو بەرەیە هەیە بۆیەش پێ دەچێت دوورنواڕی سیسەتی سیاسیی داهاتووی کوردستان سیستەمی پەرلەمانی دەبێت.\nدەوڵەمەندکردنی پێوەندیی برایانەی نێوان ئێران و حیزبە کوردستانییەکان لە ئەوپەڕی ڕێزی بەرانبەر و متمانە بە یەکدی کردن؛\nکوردپرێس: پێوەندیی حیزبەکانی هەرێمی کوردستان بە حیزبی حاکم و ئوپۆزسیۆنەوە لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران چۆنە؟ ئەم پێوەندییە لە سەر چ بنەمایێک دامەزراوە؟\nمورتەزا عەبادی: ئەزموونێکی پێوەندیی 40 ساڵەی ئێران لەگەڵ حیزبە کوردییەکانی هەرێمی کوردستان بەدەستەوەیە و هەر دوو لا شان بە شانی یەکتر قۆناغێکی سەختی تەنیایی و ستەم لێکرانیان تێپەڕاندووە بەتایبەتی لە سەردەمی شەڕی سەپاوی سەدام حوسێن دژبە ئێران. بۆیە ئێران و هەرێمی کوردستان زۆر پێشهات و بەسەرهاتی تاڵ و شیرینیان لەگەڵ یەکتر ئەزموون کردووە. لەم ڕوانگەیەوە ئاسایییە کە ئەو پێوەندییە برایانە و خێرخوزانەیە بە درێژاییی مێژوو بەرهەم هاتووە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دەوڵەمەندتر بکرێت و ئەمڕۆکەش هەردوو لایەنی دەسەڵات و موعارەزەش لە هەمان هەیکەلی سەرەکی سەریان هەڵداوە. بۆیەش پێوەندیی دوو لایەنەی ئێران و لایەنەکانی هەرێمی کوردستان بەو پەڕی ڕێز و متمانەی برایانە پەرەی پێدەدرێت.\nگرینگیی پێگەی هەرێمی کوردستان لای کۆماری ئیسلامیی ئێران؛\nکوردپرێس: هەرێمی کوردستان چ پێگەیێکی لای کۆماری ئیسلامیی ئێران هەیە؟\nمورتەزا عەبادی: بەئاوڕدانەوە لە خاڵە هاوبەشە فەرهەنگی و مێژوویی و شارستانییەکان و هەروەهاش سنوورە هاوبەشەکان و بەرژەوەندیی هاوبەشی نێوان هەردوولا، هەرێمی کوردستان لای ئێران خاوەن پێگەیێکی هەرە گرینگە. سەردانی بەرپرسانی پلە باڵای ئێران بۆ هەرێمی کوردستانیش دەرخەری ئەو گرینگایەتییە تایبەتەی هەرێمی کوردستانە. نموونەی سەردانەکانی ئەم دواییە ئەمانەن: سەردانی سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، وەزیری دەرەوەی ئێران، بەرپرسانی باڵای ئەمنی، وەزیری بازرگانیی ئێران، جێگرانی وەزارەتخانەکانی دەرەوە و خوێندنی باڵا و پەروەردە و ....\nپەیامی ئاشکرای هەرێمی کوردستان بۆ نیشاندانی ئیرادەی جدیی هەرێم بۆ چارەکردنی ناکۆکییەکانی لەگەڵ بەغدا؛\nکوردپرێس: خوێندنەوەی بەڕێزتان بۆ پێوەندیی نێوان هەرێمی کوردستان و دەوڵەتی ناوەندیی عێراق و دۆسیە هەڵپەسێردراوەکانی نێوانیان وەک نەوت و ناوچەکانی مادەی 140 و کۆنتڕۆڵ کردنی سنوورەکان و داهاتە نەوتی و ناونەوتییەکان چیە؟\nمورتەزا عەبادی: ئەمڕۆکە هەڵوێستی هەولێر و بەغدا زیاتر لە هەموو کاتێکی تر لێک نزیک بۆتەوە و ئێستا زیاتر دەرک بە یەکتر دەکەن. ئێستا داواکارییەکان مەعقولترە و بۆ ئەوە دەشێت کە بەدواداچوونیان بۆ بکرێت و لە کۆبوونەوەکاندا باسیان لە سەر بکرێت و بەرپرسانی هەردوولاش بە ڕوانینێکی ڕیئالتر پێبەندن بە خاڵە دەستوورییەکانی عێراق. هەر بۆیەش سەردانی جیاجیای سەرۆکی نوێی هەرێم و سەرکوەزیرانی نوێی حکوومەتی هەرێم بۆ بەغدا پاش وەرگرتنی پۆستەکانیان هەڵگری پەیامێکی ئاشکرای متمانە دروست کردن و ئیرادەی جیدی بۆ چارەکردنی کێشەکان بوو. دیارە کەس بەتەما نیە هەموو کێشەکان لە ماوەیێکی کەمدا چارە بکرێن بەڵام گرێنگ ئەوەیە ئیرادەی هەردوو لا سەلماندوویەتی کە ئاقارەکە بەرەو چارەکردنی کێشەکان دەڕوات. هەڵبەت دیارە ئیلتیزامی بەغدا و هەولێر بەرانبەر بە یەک بەگوێرەی دەستووری عێراقی و یاسا دەرچووەکانی پەرلەمانی عێراق و پێدەچێت هەردوو سەرۆکوەزیرانی عێراقیش و هەرێمیش ئەو پێبەندبوونەیان ڕەچاو کردووە.\nئاستەنگەکانی ڕێککەوتنی هەولێر و بەغدا و هەڵوێستی ئێران لەوبارەیەوە؛\nکوردپرێس: هەولێر و بەغدا سیاسەتی نێویان بۆ چارەکردنی ناکۆکییەکان گرتۆتە بەر بەڵام ئاستەنگەکان هەر ماون. بەڕای ئێوە لەمپەری سەرەکیی ڕێککەوتنی هەولێر و بەغدا لەسەر کێشەکانیان چیە؟\nمورتەزا عەبادی:خوێندنەوەی جۆربەجۆر بۆ دەستووری عێراق و نەبوونی یاسای نەوت و گاز و ناوچە جێناکۆکەکان و بێ متمانەییی ڕابردوو ئەو لەمپەرانە بوون کە ڕێگەیان نەدەدا بەغدا و هەولێر بگەنە ڕێککەوتن بەڵام ئێستا متمانە بە یەکترکردن و ئێرادەی جیدیی دوو لایەن بۆ چارە کردنی گرفتەکانیان ڕێگەی بۆ نەمانی کێشەکان خۆش کردووە.\nکوردپرێس: هەڵوێستی کۆماری ئیسلامیی ئێران لەبارەی خاڵە جێناکۆکەکانی نێوان هەولێر و بەغدا چیە و ئێران دەتوانێت چ دەورێکی لەم بابەتەدا هەبێت؟\nمورتەزا عەبادی: کۆماری ئیسلامیی ئێران بڕایانە بە لایەنە عێراقییەکان دەڵێت ڕێز لە دەستووری عێراقی بگرن و لە چوارچێوە یاسا کارپێکراوەکانی ئەو وڵاتەدا بجووڵنەوە و ڕێز لە یاسا تێپەڕدێندراوەکان بگرن کە مافی هەر لایەنێکی دیاری کردووە.\nبەشداریی ڕوو لەگەشەی ئێران لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان؛\nکوردپرێس: پێوەندیی ئابووری و ئاڵوگۆڕی بازرکانیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان ئێستا لە چ ئاستێکدایە و ئێران چ پلە و پێگەیێکی لە بازاڕەکانی هەرێم بۆ خۆی تەرخان کردووە؟\nمورتەزا عەبادی: هەرێمی کوردستان لە بەشی بازرگانیدا دوو ڕەهەندی جیا لە خۆ دەگرێت: یەکەم بازاڕی ناوخۆ کە زیاتر لە 5 ملوێن بەکارهێنەری تێدایە و دووهەم هێڵێکی پێوەندی لەگەڵ پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق و ژمارەیێک لە وڵاتانی دیکەش. لە لایێکی دیکەوە خەڵکی هەرێمی کوردستان بەرهەمە ئێرانییەکان دەناسن و تەشکی ئێرانی و عێراقی لێک نزیکە بۆیە ئاڵوگۆڕی بازرگانی سەرنجی زیاتری خرایە سەر. ئێران بە 7 دەروازەی سنووری نێودەوڵەتی بازاڕچەی مەرزی ئاوڕی تایبەتی لە هەناردەکردنی بەرهەمە ئێرانییەکان بەرەو عێراق و هەرێمی کوردستان داوەتەوە. بەشداری کردنی ئێران لە بازاڕەکانی هەرێم ئێستا جێگای قبووڵە و ڕوو لە زیادبوونیشە. هەڵبەت دیارە چوون زانیاریی تەواومان نیە کە بەرهەمە نێردراوە ئێرانییەکان لە کام بازاڕ دەفرۆشرێت ناتوانین بە وردی پلەی ئێران لە بازاڕەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان دیاری بکەین. بەڵام بەرپرسانی هەرێم دەڵێن کاڵای ئێرانی لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستاندا بە پلەی دووهەم خۆی دەبینێت و تورکیا لە پلەی یەکەمدایە. ژمارەیێک لە چاودێران تەنها پشت بە ئاماری ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە دەروازەی سنووری ئیبراهیم خەلیل دەبەستن ئەوەش لە کاتێکدایە ئیبراهیم خەلیل تاکە دەروازەی سنووری هاوبەشی نێوان تورکیا و عێراقە و ئاسایییە کە بەشێکی فراوان لە کۆی کاڵای نێردراوی تورکیا کە بەهاکە 7 بۆ 8 ملیار دۆلارە دەڕوات بۆ بازاڕەکانی ناوەند و باشووری عێراق. بەڵام ئێران تەنها بۆ هەرێمی کوردستان بە ڕێژەی 4 ملیار دۆلار کاڵای ناردووە. هەر بۆیەش پێویستە ئەگەر ئەنجامێکی پشتڕاستکراومان بوێت پێویستە ئەم خاڵەش ڕچاو بکەین. بەم پێیەش ڕکابەرییێکی گووشراو لە نێوان کاڵا ئێرانییەکان و بەرهەمە تورکییەکان لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان دەبینرێت و ناتوانین بە تەواوی پلەی ئەو دوو وڵاتە لە بازاڕەکاندا دەستنیشان بکەین.\nئاستەنگەکان فراوان کردنی پێوەندیی بازرگانیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان؛\nکوردپرێس: چین ئەو کێشە و ئستەنگانەی ڕێگری لە فراوانکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان دەکەن ناهێڵن ئامانجەکان مسۆگەر ببن؟ لەم ساڵانەی دواییدا چی کراوە بۆ چارەکردنی کێشەکان؟\nمورتەزا عەبادی: ئاوڕنەدانەوە لە توانا ناوخۆیی و واسیتەییەکانی عێراق لە بەشی ناردنکاری بۆ ئێران (تەنها مۆڵەتی ناردنی چەند جۆر کاڵا لە عێراقەوە بۆ ئێران دراوە بە گومرگەکان ئەوەش لە کاتێکدا عێراق زەمینەی باشی بۆ ڕەخساوە کە کاڵای واسیتەیی بۆ ئێران بنێرێت)، قەدەغەی سەر ناردنکاری لە زۆر کاڵای جیاواز، دەڵاڵبازیی کەرتی وەبەرهێنان، چاودێری نەکردنی چاودێران بە سەر کوالێتیی کاڵا نێردراوەکان، لێنەهاتووییی بەڕێوەبەرایەتیی سنوورەکان لەباری بەڕێوەبردن و دابین کردنی ئیمکانیات، پشووەکان، ئیهمال کردنی چالاکیی شەوانەڕۆژیی دەروازە سنوورییەکان، بانگەواز نەکردن بۆ ناساندنی بەرهەمە ئێرانییەکان، نەبوونی بەشێکی گواستنەوەی جێ متمانە بۆ گواستنەوەی کاڵاکان، بەشداری نەکردن لە ترانزیتی کاڵاکان، باجی زۆر و تێچووی فرەی ئاڵوگۆڕکردن لە دیوی عێراقەوە و ... ئەمانە کۆمەڵێک لە لەمپەرەکانی فراوان کردنی پێوەندیی بازرگانیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان بوون.\nهەڵبەت لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا کاری باش کراوە بۆ سامان پێدان و یەکخستنی بازاڕچە هاوبەشەکان و کۆنفڕانسی ئابووریی جیاجیا بە بەشداریی بەرپرسان و بازرگانانی هەردوو لا و بە ئامادەبوونی وەزیرانی بازرگانیی عێراق و ئێران و سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بەڕێوە چوو. هەروەها کۆنفڕانسێکی دیکەش بە بەشداریی وەزیری دەرەوەی ئێران و بەرپرسانی ئابووریی هەردوو لایەنی ئێرانی و عێراقی لە هەولێر بەڕێوە چوو و ئەمانە هەماهەنگی و کاری هاوبەشی دەوڵەمەند کرد و پاش بەڕێوەچوونی پێشانگای ناساندنی تواناکانی بەرهەمهێنان کە بۆ بەرهەمی ئێران لە هەولێر بەڕێوە چوو هەوڵ درا بە بێ دەڵاڵ و واسیتە پێوەندیی نێوان بەرهەمهێنەر و بەکارهێنەر ڕاستەوخۆ دروست بکرێت. هەڵبەت دیارە توانا و زەمینەیێکی باشتر و لەبارتر ئامادەیە بۆ ئەوەی هەردوو لایەن پێوەندییەکانیان فراوانتر بکەن هەر بۆیەش پێویستە کار بکرێت بۆ چارەکردنی ئەو ئاستەنگ و لەمپەرە ورد و دشتانەی کارتێکەرییان لەسەر ڕەخساندنی هەلی کار و گەشەی ئابووری هەیە.\nپێگەی کەرتی گەشتیاری و تووریسم دەرمانی لە پێوەندیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان؛\nکوردپرێس: کەرتی گەشتیاری چ پێگەیێکی لە پێوەندییەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان هەیە و بۆ برەوپێدانی ئەو کەرتە و بەرزکردنەوەی ڕێژەی داهاتی گەشتیاری چ قەرارێک دراوە و چی کراوە؟\nمورتەزا عەبادی: ئەمڕۆکە کەرتی گەشتیاری وەک پیشەیێکی تەندروست ناوی لێدەبرێت و زۆر وڵات سەرنجیان گواستووەتەوە بۆ ئەم بەشە و بڕێکی فراوان پارە و بودجەی وڵاتەکانی بۆ تەرخان کراوە. کۆماری ئیسلامیی ئێران توانا و دەفرایەتیی تایبەتی زیارەتی و دەرمانی و مێژوویی و جوگرافیی تێدایە و ئێران دەتوانێت مەنزڵێکی جدی و سەرەکی بێت بۆ گەشتیاران و بەتایبەتییش گەشتیارانی وڵاتانی دراوسێ. لەم بەشەدا هەماهەنگیی باشمان لەگەڵ هەرێمی کوردستان هەیە و لەلایێکی دیکەشەوە هەڵگرتنی باجی سەر ڤیزەکان و ئاسانکاری کردن بۆ وەرگرتنی ڤیزە وای کرد ڕێژەی هاتنی گەشتیار بۆ ئێران بگاتە ئاستێکی باش. لە ئێستادا مامناوەندی 5 هەزار کەس لە هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی بەسەرکردنەوەی شوێنە مێژوویی و جوگرافی و دەرمانی و زیارەتی و ئاکادیمی و بازرگانییەکانی ئێران ڤیزەی گەشت کردن بۆ ئەو وڵاتە وەردەگرن و چاوەڕوان دەکرێت ئێستا کە وەزارەتی گەشتیاری و میراتی کەلتوورییش لە ئێران دامەزراوە ئەم بابەتە سەرنجی زیاتری بخرێتە سەر و برەوی پێبدرێت.\nکوردپرێس: تووریسم دەرمانی یەک لە حەوزە هەرەگرینگەکانی کەرتی گەشتیارییە. ئەم بەشە ئێستا لە پێوەندییەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستاندا خاوەنی چ پێگەیێکە و چی کراوە بۆ ئەوەی بە زیاترین ڕێژە کەڵک لەم بەشە وەربگیرێت؟\nمورتەزا عەبادی: خەڵکی هەرێمی کوردستان ئاگاداری توانا پزیشکییەکانی ئێرانن و بەو پێیەش سەردانی هاووڵاتییانی هەرێم بۆ چارەسەری پزیشکی یەک لە بەشە سەرەکییەکانی هاتنی هاوڵاتییانی هەرێمە بۆ ئێران. بەئاسانی دەستیان بە هەموو شت دەگات و تێچووەکەش کەمە و پزیشکی پسپۆڕی باشیشی تێدایە. بۆیە کوردەکانی هەرێم زۆر پێشوازی لەم بەشە گەشتیارییە دەکەن. دەشبینرێت کە زۆرینەی بریندارانی کیمیابارانی باکووری عێراق و بەتایبەتی هەڵەبجەیییەکان لە ئێران بەدوای چارەسەری پزیشکییەوەن. بەشێکی سەنتەرە پزیشکییەکانی ئێرانیش کە تەرخان کراوە بۆ نەخۆشانی بیانی و ئاسانکاریی تایبەت بۆ ئەو نەخۆشانە دەکەن لە هەرێمی کوردستان بە هاووڵاتییان دەناسرێن و پێوەندی لە نێوان کۆمپانیاکانی توریسم دەرمانی و نەخۆشخانە ئێرانییەکان لەگەڵ زۆر سەنتەری هەرێمی کوردستان بەردەوامە و ئەو شوێنانە بە کۆمپانیا گەشتیارییەکان دەناسرێن و زۆر خزمەتگوزاریی پێویستیان پێدەدرێت بۆ نموونە مانەوەی زیاتر لە ئێران یان خود پێدانی ڤیزەی جۆربەجۆر بۆ نەخۆشەکان. هەڵبەت دەبێت جۆری نەخۆشییەکان و توانای نەخۆشخانەکانیش لەبەرچاو بگیرێت و بەپێی نەخۆشییەکان پێویستە ئەو سەنتەرانەی لە ئازەریاجانی ڕۆژئاوا و ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات و کوردستان و کرماشان لەبارترن و توانای پزیشکیی پێویستیان بۆ ئەو نەخۆشییە هەیە بۆ چارەسەری نەخۆشەکە هەڵبژێردرێت و نەخۆشەکان بە بێ ئەوەی دەڵاڵ و واسیتەی زیادی بناسن پێویستە بەو سەنتەرە پزیشکییانە بناسێندرێن.\nئاسایشی سنوورەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان و چالاکیی لیژنەی ئەمنیی هاوبەش؛\nکوردپرێس: دەستەبەرکردنی ئاسایشی سنوورەکان بەردەوام یەک لە ئەولەویاتی کاری هەردوو لایەنی ئێران و کوردستانی بووە. چەند گرووپێکی چەکداری نەیاری ئێرانیش لە خاکی هەرێمی کوردستانن. ئێستا دۆخی ئەمنیی سنوورەکان و جووڵەی ئەو گرووپانە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟\nمورتەزا عەبادی: بوونی گرووپە تیرۆریستییە ئێرانییەکان لە هەرێمی کوردستان میراتی سەردەمی ڕژیمی سەدامە کە لە کاتی شەڕی سەپاوی سەر ئێراندا شان بەشانی سەدام شەڕی دەوڵەت و گەلی ئێرانیان کرد و لە سەرەتای شۆڕشی ئیسلامیی ئێرانەوە زۆر هاووڵاتیی ئێرانییان لە شارەکانی سەر سنوور پەلکێشی چەقی مردن کرد و ئەمەش وای کرد ئەم ناوچە سنوورییانە دێرتر قەرەبوو بکرێنەوە کە لە سەردەمی شای ئێراندا ئیهمال کرابوون و پەراوێز خرابوون. ئەم جەماعەتە کە دەستیان بە خوێنی زۆر خەڵکی بێ تاوان و هاووڵاتیی مەدەنی و کەسایەتییەکان وەک شەهیدان مامۆستا شێخولئیسلام و مامۆستا عەزیمی و 12 ژن و منداڵی ڕووداوەکەی 31ی خەرمانان سوورە لە سەردەمی شەڕی داعش و هێزی پێشمەرگەشدا بەبۆنەی خەمساردی و ئیهمالی چەند بەرپرسێکی ئەمنیی هەرێمی کوردستان دەستیان بە جووڵەی ناوبەناو لە گوندەکانی سەر سنووری ئێران کرد بەو هومێدەی بتوانن پشتگیریی بیانی بۆ خۆیان دروست بکەن و لە چەقبەستووی و پەراوێزکەوتووی خۆ دەرباز کەن و ورەیان نەبەزێت و بڵێن ماوین. هەڵبەت ئامادەبوونی هێزەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ پارێزگاری کردن لە سنوورەکان بووە هۆی ئەوەی تیمە نێردراوەکانی ئاژاوەگێڕان زەبری قورسیان لێبکەوێت و نەگەنە ئامانجەکانیان. بەگشتی چەتەیی کردنی لە ڕێڕەوە قاچاخەکان و بەکارهێنران و بەکرێگیرانی ئەم جەماعەتە کەمە لەلایەن هەندێک وڵاتەوە ناتوانێت ڕێگری لە مەرگ و لەناوچوونییان بکات. هەر بۆیەش بەم ئامادەیییەی هێزی سەربازیی ئێرانەوە ئاسایشی خاکی ئێران خەشی تێناکەوێت.\nکوردپرێس: لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا چەند کارێکی هاوبەش بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایش و سەقامگیریی سنوورەکان و ڕێگری کردن لە جووڵەی دژەئەمنیی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان ئەنجام درا. یەک لەو کارانەش پێکهێنانی لیژنەی هاوبەشی ئەمنی بوو. ئەم کارە هاوبەشە ئێستا لە قۆناغێکدایە و ئایا لیژنەی هاوبەش ئێستا چالاکە؟\nمورتەزا عەبادی: ئەمنییەت فاکتەرێکی هاوبەشە و هەردوو لا دەبێت بۆ پارێزگاری کردنی هەوڵ بدەن. بەرپرسانی هەرێمی کوردستانیش دەرک بەم مەسەلەیە دەکەن و بەو پێیەش ئاسایش و ئەمنی نێوان هەردوولا جێگیر بووە و ڕێککەوتنی باشی لەسەر کراوە. ئەم لیژنەیە بەردەوامە لە کارەکانی خۆی و ئێستاش کە کابینەی نوێی حکوومەتی هەرێم پێکهێنراوە پاش ئاڵوگۆڕکرانی پۆستەکان و تەواوبوون و یەکلابوونەوەی کابینەکە ، کۆبوونەوەی لیژنەکەش بەڕێوە دەچێت.\nمەسروور بارزانی سەرنجی تایبەتی خستۆتە سەر سڕینەوەی نیگەرانییە ئەمنییەکانی ئێران؛\nکوردپرێس: لەم دواییەدا چەند دیدارێکتان لەگەڵ بەرپرسانی هەرێم و بەتایبەتی لەگەڵ مەسروور بارزانی کرد. لەو دیدارەدا لە سەر چی قسەتان کرد و ڕوانینی کابینەی نوێی حکوومەتی هەرێم بۆ پێوەندییەکانی لەگەڵ ئێران چۆنە؟\nمورتەزا عەبادی: چاوپێکەوتنەکەم لەگەڵ مەسروور بارزانی بە مەبەستی پیرۆزبایی کردنم بەبۆنەی وەرگرتنی پۆستە نوێیەکەی بوو و لەو دیدارەدا پەیامی پیرۆزباییی بەرپرسانی باڵای ئێرانم بە بەڕێزیان ڕاگەیاند هەروەهاش پێوەندیی لە مێژینەی ئێران لەگەڵ هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان و ئاستی پێوەندییەکان و دوورنواڕی ئەو پێوەندییانە باسیان لەسەر کرا و بەڕێز سەرۆکوەزیررانیش ڕژد بوو لە سەر سڕینەوەی ئاستەنگ و لەمپەرەکان لە پێش ئاڵوگۆڕی بازرگانی و ئابووری. سەرۆکوەزیرانی هەرێم هەروەهاش پێشوازیی کرد لە ناردنکاریی کاڵا واسیتەییەکان لە هەرێمی کوردستانەوە بەرەو ئێران.\nکوردپرێس: وەڵامی سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بۆ نیگەرانییە ئەمنییەکانی ئێران لەبارەی سنوورەکانیەوە چی بوو و لایەنی ئێران چ چاوەڕوانییێکی لە لایەنی کوردستانی هەیە؟\nمورتەزا عەبادی: سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بەشێکی تەمەنی خۆی لە ئێران ژیاوە و باش ئێران دەناسێت و سەرنجی تایبەتی خستۆتە سەر سڕینەوەی ئەو خەمە ئەمنییەی ئێران لەبارەی سنوورەکانیەوە هەیەتی و بەکارهێنانی خاکی هەرێمی کوردستان دژ بە دراوسێکانی قبووڵ ناکات و ڕایگەیاند بە هیچ شێوەیێک ڕێگە نادات خاکی هەرێمی کوردستان دژی دراوسێکانی بەکار بهێنرێت. کەمترین چاوەڕوانیی ئێمەش لە حکوومەتی هەرێم ئەوەیە ئەو نەیار و ئاژاوەگێڕە چەکدارە ئێرانییانەی لە باکووری عێراق جێگیر کراون و ناوبەناو لە سنوورەکان ئازاری ئێران دەدەن و دەبنە هۆی نائەمنی ڕادەستی ئێرانیان بکات.\nهەڵبەت ژمارەیێک لە میدیا نەیارەکانی ئێران هەوڵ دەدەن گرووپە تیرۆریستییەکان بە ستەملێکراو و داماو پیشان بدەن و بە پەنابەر ناویان لێدەبەن بەڵام ئەوەش لە کاتێکدایە پەنابەری بەپێی پەیڕەوی دەولی پێناسەی تایبەتی خۆی هەیە و لە هیچ یاسایێکی کارپێکراوی دەولیدا بوون و جووڵەی چەکدارانە و هەڵمەتی تیرۆریستی و پێکهێنانی بنکەی سەربازی بۆ پەنابەر ڕێگە پێدراو نەبووە.


بڕیارێك له‌باره‌ی لێخۆشبوون له قه‌رزێكی سه‌ر هاووڵاتیان درا\nكوردستان 24/04/2022 - 11:54 شوان بەرزنجی\nبەرپرسێكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، وردەكاری درێژكردنەوەی لێخشبوونی 15%ی قەرزێكی سه‌ر هاووڵاتیان ئاشكرا ده‌كات.\nحسێن حەمەد، راوێژكاری وەزارەتی كارەبای حكوومەتی هەرێمی كوردستان، بە (باسنیوز)ی راگەیاند: " بە بڕیاری سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران ماوەی 15%ی لێخۆشبوون لە قەرزی هاوبەشانی كارەبا درێژ كرایەوە".\nسەبارەت بە وادەی درێژكردنەوەی ماوەی لێخۆشبوونەكە، حسێن حەمەد گوتی: "دوای ئەوەی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران دەرچوو، وه‌زیری كاره‌بای فەرمانی دەركردووە واده‌ی لێخۆشبوون له 15٪ی قه‌رزی كرێی كاره‌با تاوه‌كو 31 ئایاری 2022 درێژكرایه‌وه و هاووڵاتییان دەتوانن تاوەكوو ئەو كاتە لە بڕیارەكە سوودمەند بن".\nئەوەشی خستە ڕوو، جگە لەو لێخۆشبوونە قەرزی كارەبا دەكرێتە 12 قیست گوتی: "ئەو قەرزانە كراوەتە 12 قیست، واتە هەر هاوبەشێک قەرزدار بێت بەپێی ئەو دەسەڵاتی دراوەتە بەڕێوەبەرە گشتیەکان کە قەرزەکان دەكرێنە 12 قیست لەپێناو ئەوەی ئەو قەرزانە هەندێک لەسەر خەڵک سوک ببێت".\nبەپێی ئاماری وەزارەتی كارەبا هاوبەشی كارەبای ماڵان، بازرگانی، پیشەسازی،کشتوکاڵی و بە گشتی زیاتر لە یەك تریلیۆن دینار قەرزاری كارەبان.\nپێشتر کەمال محەمەد وەزیری کارەبای هەرێمی كوردستان رایگەیاند" پاڵپشتیەکی گەورە لەسەر پارەی کارەبا هەیە ئەگەر ئێمە بەراورد بکەین تێچووی یەکەی کارەبا لەسەر حکوومەت نزیکەی 88بۆ 90 دینارە بەڵام بەتێکڕا 30% ی ئەو هاوبەشانە پارە دەدەن ئەوی تر پاڵپشتی حکوومەتە بۆ هاووڵاتیان".\nهەفتەی رابردوو، ئاری ئەحمه‌د، بەڕێوەبەری گشتیی ئاوی هەرێمی كوردستان، بە (باسنیوز)ی ڕاگەیاند: "لێخشبوونی 15ی قەرزی ئاو ماوەکەی تەواوبوو، بەڵام بۆ بەرژەوەندی هاووڵاتییان تاوەكوو 9ی6ی 2022 درێژ کرایەوە".\nئەوەشی خستە ڕوو: "حكوومەت لە خزمەت هاووڵاتییاندایە بۆ كارئاسانی و لە درێژكردنەوەی لێخۆشبوونی 15%ی قەرزی ئاویش هەر خزمەتی هاووڵاتییان ڕەچاو كراوە بۆ ئەوەی ئەركی سەرشانیان سووك بكرێت''.


هۆشەع 7 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nهۆشەع 7 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\n1کاتێک ئیسرائیلم چارەسەر دەکرد،\nتاوانی ئەفرایم ئاشکرا بوون،\nهەروەها خراپەی سامیرە.\nدز چووە ژوورەوە و\nجەردەکانیش لە دەرەوە تاڵانیان کرد،\n2بەڵام لە دڵی خۆیاندا بیر لەوە ناکەنەوە\nکە من هەموو خراپەکەی ئەوانم لەبیرە.\nئێستا کردەوەکانیان دەوریان دەدات،\n3«بە خراپەکەیان پاشا دڵخۆش دەکەن و\nبە درۆکانیشیان میر.\nوەک تەنوورێکی گەرمکراون\nکە نانەواکە ئاگرەکەی گڕ نادات،\nلە کاتی هەویر شێلانەوە تاوەکو کاتی هەڵهاتنی.\n5لە ڕۆژی جەژنی پاشاماندا،\nمیر نەخۆش دەکەون، لەبەر شەراب تایان لێ دێت،\nپاشا لەگەڵ گاڵتەجاڕان دەست تێکەڵ دەکات.\n6دڵیان وەک ناخی تەنوورە،\nبە فرتوفێڵ لە پاشا نزیک دەبنەوە.\nقینیان بە درێژایی شەو کپ دەبێت و\nبۆ بەیانی وەک ئاگرێکی گڕ گرتوو گەرمە.\n7هەموویان وەک تەنوور گەرمن،\nدادوەرەکانی خۆیان دەخۆن،\nهەموو پاشاکانیان دەکەون،\nکەسیان تێدا نییە نزا بۆ من بکات.\n8«ئەفرایم تێکەڵ بە گەلان دەبێت.\nئەفرایم بووە بە کولێرەیەکی هەڵنەگەڕاوە.\n9بێگانەکان هێزەکەی دەخۆن و\nئەویش پێی نازانێت.\nقژی ماشوبرنج بووە و\n10لووتبەرزی ئیسرائیل بەرەوڕوو شایەتی لەسەر دەدات،\nلەگەڵ هەموو ئەوەشدا\nناگەڕێنەوە بۆ لای یەزدانی پەروەردگاری خۆیان و\n11«ئەفرایم وەک کۆترێکی لێهاتووە،\nگێل و بێ مێشک،\nبانگی میسر دەکەن و\nبۆ لای ئاشور دەچن.\n12کاتێک دەڕۆن، تۆڕەکەم بەسەریاندا هەڵدەدەم،\nوەک باڵندەی ئاسمان دایاندەگرم.\nکاتێک کۆدەبنەوە تەمبێیان دەکەم\nبەگوێرەی ئەوەی دەیبیستم.\n13قوڕبەسەریان، چونکە لە من هەڵاتن!\nماڵوێرانی بۆیان، چونکە لێم یاخی بوون!\nبەڵام ئەوان درۆم بۆ هەڵدەبەستن.\n14کاتێک لەسەر جێگاکانیان دەناڵێنن\nلە دڵەوە هاوارم بۆ ناکەن.\nبۆ دانەوێڵە و شەراب کۆدەبنەوە،\nلە من هەڵدەگەڕێنەوە.\n15من فێرم کردن و بازووی ئەوانم بەهێز کرد،\nبەڵام ئەوان لە دژی من بیر لە خراپە دەکەنەوە.\n16دەگەڕێنەوە، بەڵام نەک بۆ لای خودای هەرەبەرز،\nوەک کەوانێکی ناڕێکیان لێدێت.\nلەبەر قینی زمانیان ڕابەرانیان بە شمشێر دەکوژرێن.\nلەبەر ئەمە لە میسر دەبنە گاڵتەجاڕ.\nKSS : هۆشەع 7