تیمەکانی بەرگری شارستانی و جوتیاران هەوڵدەدەن بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی ئاگر لە کێڵگەیەکی کشتوکاڵی له نەینەوا لە 20 ئایار. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبۆتەوە]\nدوای کەوتنەوەی ئاگر لە بەشێکی زۆری کێڵگەكانی گەنم و جۆدا کە کاتی دوورینەوەیان بوو، بەرپرسانی عێراقی دەوریەی ئەمنییان زیادکرد بۆ رێگرتن لە گڕتێبەردان و ئامادەکارییان زیادکرد بۆ بەرگرتن بە گڕتێبەردانی دیکە.\nبەرپرسانی ناوچەکە و رۆژنامەوانان لایه‌نانی زیانبەخشیان تۆمەتبارکردووە، بەتایبەت رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)، بە گڕتێبەردانی کێڵگەکان و دەڵێن ئەمە هەوڵێك بووە بۆ کێشانەوەی پارە لە جوتیاران و زیانگەیاندن بە ئابوریی نیشتیمانی.\nئاگر زیانی بە زۆربەی پارێزگاکان گەیاندووە، بەڵام بەتایبەتی لە گوندەکانی پارێزگاکانی نەینەوا، کەرکوك، سەلاحەدین و دیالە زیانبەخش بوون. بە هەزاران هێکتار دەغڵودانیان سوتاندووە کە وەرزی دروێنەیان بوو.\nتیمەکانی بەرگری شارستانی زۆر ئاگریان کوژاندۆتەوە، لەکاتێکدا ئۆتۆمبیلی ئاگرکوژێنەوە بڵاوەی پێکراوە لەو کێڵگانەی نزیك بە سایلۆی دانەوێڵەن و هێزە ئەمنییەکان داوایان لێکراوە چاودێریی دۆخەکە بکەن.\nئاگرکوژێنەوە عێراقیەکان بە ئۆتۆمبیلێك کێڵگەیەکی گەنمی عێراق دەڕشێنن لە پارێزگای دیالە لە 18 ئایار. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوبۆتەوە]\nبەڕێوبەری ئەنجومەنی پارێزگای سەلاحەدین، سەبهان مەلا جیاد بە دیارونای وت: "ژمارەیەکی زۆر کێڵگە بە ئەنقەست ئاگریان تێبەردراوە. جوتیاران و هێزە ئەمنیەکان ئامرازی گڕتێبەردانیان دۆزیوەتەوە، کە دەیسەلمێنێت گڕتێبەردان بووە."\nلێكۆڵینەوەی فەرمی هێشتا ئەنجامدەرانی دەستنیشان نەکردووە، بەڵام جیاد پێیوایە ئەگەری ئەوە زۆرە داعش بەرپرس بێت.\nسەرچاوەکانی ناوچەکەش پەنجەی ئاماژەیان بۆ داعش راکێشا.\nراپۆرتەکان لە چەندین کێڵگەی ئەو گوندانەی دەوروبەری مەخمور لە باشوری خۆرهەڵاتی نەینەوا ئاماژە بەوە دەکەن پاشماوەکانی داعش پارە لە جوتیاران دەکێشنەوە و هەڕەشەی ئەوە دەکەن کێڵگەکانیان دەسوتێنن گەر پارە نەدەن.\nبەگوێرەی جیاد، چەکدارانی گروپەکە "هەموو سەرچاوەکانی داهاتیان لەدەستداوە هیچ جێگرەوەیەکیان نیە جگە لە سەپاندنی باج و هەڕەشەکردن بۆ دەستکەوتنی پارە".\nوتی کێڵگە زیانبەرکەوتووەکانی نەینەوا کێڵگەی کراوەن لە مەخمور و لە خۆرئاوای بێجی و تکریت و سامەڕا.\nوتیشی: "تیمەکانی بەرگری شارستانی توانیویانە بەربگرن بە چەندین ئاگر و هەر شتێکیان پێبکرێت دەیکەن بۆ کوژاندنەوەی ئاگر و رێگرتن لە بڵاوبوونەوەیان."\nوتی تانکه‌ری ئاویان نزیك بە سایلۆکان داناوە لەترسی ئاگرکەوتنەوەی زیاتر، لەکاتێکدا دەوریە ئەمنییەکان سایلۆکانی دانەوێڵە و کێڵگەکان دەپشکنن بۆ درککردن بە هەر جوڵەیەکی گومانلێکراو و دەستگیرکردنی ئەنجامدەرانیان.\nلە دیالە، ئاگر بە سەدان هێکتار کێڵگەی له‌ناوبردووه کە گەنمیان تێدا چێنرابوو لە کەنارەکانی شارۆچکەی خانەقین، عوزێم، جەلەولا و سەعدیە.\nپەرلەمانتاری عێراقی، عەبدولخالق عەزاوی کە ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگرییە و نوێنەری دیالەیە، ئەندامانی داعشی تۆمەتبار کرد بە گڕبەردان لە کێڵگەکانی پارێزگاکەی.\nبە دیارونای وت ئاگرکوژێنەوەکان، کارمەندانی ئەمنی و خەڵکی ناوچەکە هاتوونەتە سەرخەت و رێگربوون لە بڵاوبوونەوەی ئاگرەکان بۆ ناوچەی زیاتر.\nوتی پێش کەوتنەوەی ئاگرەکان، دەغڵودانێکی زۆر پێشبینی دەکرا بەهۆی بارانی بەخوڕی زستانەوە و ئاماژەیکرد بەوەی "ئامانجی ئەم زیانە بەئەنقەستە بۆ گەنم و دانەوێڵە ستراتیژییەکانی دیکە لێدانە لە ئابوریی عێراق".\nوتیشی سەرچاوەکان ئاماژە بە داعش دەکەن، بەڵام ئەگەری ئەوەش هەیە کە ئاگر لەلایەن "سه‌رچاوه‌ی شه‌ڕانگێزه‌وه کرابێتەوە بە ئامانجی زیانگەیاندن بە کەرتی کشتوکاڵی له عێراق تا وڵاتەکە پشت بە هاوردە ببەستێت و نەتوانێت بەرهەمی خۆی دابینبکات".\nعەزاوی داوای لە حکومەت کرد کە "هەنگاوەکانی خۆپاراستن زیاتر بکات بە پێکهێنانی خانەیەکی قەیران کە ئەرکی لێكۆڵینەوە لە ئاگرەکان بێت".\nوتی سەرەڕای ئەوەش، هەنگاو پێویستە بۆ تاووتوێکردنی کارەساتی دیکەی ئاییندە کە دەکرێت زیان بە سەرچاوە سروشتییەکانی عێراق بگەیەنێت و هەڕەشە لە ئەمنیەتی خۆراکیان بکات.\nهەنگاوی زیاتر پێویستە\nرادەی تەواوی زیانی ئاگرەکان هێشتا روون نین.\nبەڵام ئابوریناس باسم جەمیل ئەنتۆنی بە دیارونای وت کە "رێژەیەکی بەرچاوە، لەبەرئەوەی ئاگر بەنێو ناوچەیەکی بەرفراوان لە کێڵگەکانی گەنم و جۆدا بڵاوبۆتەوە".\nوتی سەرەڕای زیانەکان، هێشتا "دانەوێڵەی زۆر هەیە" و وتیشی "جوتیاران چاوەڕێدەکرێت بتوانن بڕێکی زۆر دانەوێڵە بفرۆشن به حکومەت، كه لە ساڵی رابردوو زیاتر ده‌بێت".\nهۆشداریشی دا: "بەڵام، دەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەت پێویستە هەموو هۆشدارییە پێویستەکان لەبەرچاو بگرن بۆ رێگرتن لە دووبارەبوونەوەی ئاگری لەوشێوەیە و گردکردنەوەی تەواوی راستییەکان لەمبارەوەیە."\nئەنتۆنی داوای قەرەبووکردنەوەی خێرای جوتیارە زیانبەرکەوتووەکانیشی کرد.\nوتی: "چاندنی دانەوێڵە ستراتیژییەکان سەختە، تێچووی زۆرە و چەند مانگێکی دەوێت و ئەوانەی زیانیان بەرکەوتووە بەهۆی ئاگرەوە نابێت بە بێ قەرەبووکردنەوەی شیاو جێبهێڵرێن."\nمیلیشیا ئێرانیه‌كان داعش به‌كارده‌هێنن وه‌ك بیانویه‌ك بۆ شه‌رعیه‌تدان به هه‌موو كرده‌وه چه‌په‌ڵه‌كانیان. هه‌موو ئه‌و خراپكارییانه‌ی له عێراق رووده‌ده‌ن له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه، سته‌مكاره گه‌وره‌كه، پشتیوانی ده‌كرێن و له‌لایه‌ن میلیشیا تاوانكاره‌كانیه‌وه جێبه‌جێده‌كرێن.


https://1baiser.com محەمەد كیانی، هەڵسوڕاوی پێشووی گۆڕان بۆ ئاژانس: پارتی بۆ بێهێزكردنی یەكێتیی لە گۆڕان نزیك دەبێتەوە |\nHome چاوپێکەوتن محەمەد كیانی، هەڵسوڕاوی پێشووی گۆڕان بۆ ئاژانس: پارتی بۆ بێهێزكردنی یەكێتیی لە گۆڕان نزیك دەبێتەوە\non: ئاب 21, 2019 In: چاوپێکەوتن, سەرەکیNo Comments\nكاك نەوشیروان بە كۆمەڵێك هەڵپەرست و تەكەتوولچی دەورە درابوو\nسازدانی – هێمن مامەند\nمحەمەد كیانی، هەڵسوڕاوی پێشووی بزووتنەوەی گۆڕان و ئەندامی پێشووتری پەرلەمانی عێراق لە پشكی ئەو حزبە ڕەخنە لە ئەدای ئێستای بزووتنەوەكە دەگرێت و پێی وایە ئاییندەیەكی تاریك چاوەڕوانێتی و دەشڵێت: «ناسنامەی گۆڕان تەنها لای كاك نەوشیروان بوو، ئەو بڕیاردەر و سەرچاوەی هێزی بزووتنەوەكەش بوو، ئەویش بە كۆمەڵێك هەڵپەرست و كەسانی بێتوانای فكری و تەكەتوولچی دەورە درابوو.»\nمحەمەد كیانی له چاوپێکه‌وتنێکی «ئاژانس»دا ئاماژە بەوە دەكات، كە بۆ ئەم قۆناغە پارتی ئەو پۆستانە دەدات بە گۆڕان كە داوای دەكات، چونكە ئێستا پێویستیان بە پتەوكردنی پەیوەندییان هەیە لەگەڵ گۆڕان بۆ بێهێزكردنی یەكێتیی و دەشڵێت: «تێزی حزبایەتی لە پارتیدا لاوازە.»\nئاژانس: سەرەتا لەوەوه دەست پێ دەكەین، كە باست لەوە كردووە دانانی پاڵێوراوەكانی گۆڕان لە كابینەی نوێدا بە قسەی پارتی و ڕەزامەندیی ئەو حزبەیە، ئەوە چ مانایەك دەگەیەنێت؟ پێت وایە گۆڕان ئەو دەسەڵاتەی لەناو حكومەت هەبێت كە بەردەوام باسی دەكات؟\nمحەمەد كیانی: ئەوەی ئێستا دەگوزەرێت دیاردەیەكی كوشندەیە لە سیاسەتی كوردی كە بەرەو سەپاندنی تاكجەمسەریمان دەبات، لەگەڵ هەبوونی چەند حزبێكی جیاواز. ئەمەش دیاردەیەكی سروشتی و تەندروست نییە. دیاردەی تەندروست هەبوونی قەوارەی سیاسی و سیاسەت و بیروڕای جیاوازە، هەبوونی ئۆپۆزسیۆنی كارا و ئەڵتەرناتیڤ و ڕكابەری ئایدیۆلۆجی و فرە بەرنامەییە، لێرە قسە لەسەر بەرنامە و ستراتیجی پارتی نییە، باسەكە مەكینەی حزبایەتییە، بە داخەوە لە واقیعی ئێستادا ئەوەی سیاسەت دەكات بە مانای بەكارهێنانی ئامراز و دینامیكییەتی كاری سیاسی و كاریگەریی هەیە تەنها پارتییە، هەرچەندە ئەویش لێی داوە و تێزی حزبایەتی تێیدا لاواز بووە. بە ئاوابوونی خۆری چەند كەسایەتییەكی شارەزایان، وەك فازیڵ میرانی و ئازاد بەرواری و كۆنە كادرەكانیان كە دیار نین، لێزانیی سیاسەتی ئەوانیش بەرەو نەمان دەچێت. جێگرەوەی ئەم دۆخە سەرهەڵدانی شێوەیەكی تری دەسەڵاتداری موخابەراتیی توندووتیژ دەبێت. قەناعەتم وایە، نەك هەر گۆڕان، هەر لایەنێك لەم حوكمەتەی ئێستادا بەشدارە دەبێ بە گوێرەی ویستی سەرۆكوەزیران و كابینە بچووكەكەی و ئەو چەند وەزیرەی خۆی دایناون، هەڵسوكەوت بكەن. بۆیە ئەم كابینەیە یەك ئیرادەی تێدایە ئەویش هی سەرۆكوەزیرانە. دەسەڵاتی حزبەكان هەر ئەوەندە دەبێت كە دەبێت هاوتەریب بن لەگەڵ ئیرادەی سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران، لەمە بەملاوە قبووڵ نییە. من وای دەبینم مەسرور بارزانی سەرۆكوەزیرانێك دەبێت بەو جۆرەی خۆی دەیەوێت نەك بە گوێرەی ویستی جەماوەر و گەلی كورد. ئەجێندای تایبەتی خۆی هەیە و هەر ئەو ئەجێندایەش دەڕوات. دانانی هەر كاندید و كەسێكی حزبێك بە ویست و ئیرادەی لایەنێكی تر بەتاڵكردنەوەی لایەنی یەكەمە لە پاساوی بوون و ئیرادە و بڕیاری سەربەخۆ، شكاندنی هەیبەتیەتی و بە پاشكۆكردنیەتی.\nئاژانس: ژمارەیەك پۆستی زۆر ماوە پارتی بیدات بە گۆڕان، لەو بڕوایەدایت پارتی پێی بدات؟\nمحەمەد كیانی: سەبارەت به پێدانی پۆست بە گۆڕان، بە دووری نابینم هەموو پۆستەكانی بەڵێنیان بە گۆڕان داوە پێیان بدەن و بەڵێنەكانیان بەجێ بگه‌یه‌نن، بە تایبەتیش لە ئێستادا پێویسستیان بە هێوركردنەوە و تووندكردنی پەیوەندییەكانیان هەیە لەگەڵ گۆڕان، چونكە دەیانەوێت نینۆكی یەكێتیی بكەن كە هێشتا بە تەواوەتی نەچووەتە بن باری پارتی.\nگۆڕان خزمەتێكی چاكی پارتی كرد بەوەی داواكار نەبوو بەشداری لە دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمانی هەرێم بێت، بەم كارە سەرۆكی پەرلەمان هەر حزب و هەر كەسایەتییەك بێت لە كاریگەری خراوە. بۆیە دەتوانین بڵێین هەموو جومگە سەرەكییەكانی دەسەڵاتداری لەژێر دەستی پارتییە و تەنها خۆی حاكمە. ئەم جارە وا هەست دەكەم پارتی پۆست بە لاوەكی دەزانێت لە بەرامبەر كۆنتڕۆڵكردنی تەواوی سەنتەرەكانی درووستكردنی بڕیارە سیاسییە گرنگەكان كە خزمەتی بەرژەوەندی و ستراتیجی سەركردایەتیی حزبەكەیان دەكات، گرنگترینان سەپاندنی دەسەڵاتداری و هەژموون و بنەماڵەی بارزانی لە مەدای نزیك و دوور.\nئاژانس: كێشەیەكی زۆر لەناو گۆڕاندا درووست بووە، سەرچاوەكانی بۆچی دەگەڕێنیتەوە؟\nمحەمەد كیانی: كێشەكانی گۆڕان چڕ دەبێتەوە لەوەی ناسنامەی گۆڕان تەنها لای ڕەوانشاد كاك نەوشیروان بوو، داینەمۆی بزوو‌تنەوەكە و بیركەرەوەی بزووتنەوەكە هەر خۆی بوو، یەكخەر و ڕێكخەر و بڕیاردەری هەر ئەو بوو. سەرچاوەی هێزی بزووتنەوەكەش هەر ئەو بوو. ئەویش بە كۆمەڵێك هەڵپەرست و كەسانی بێتوانای فكری و تەكەتوولچی و دەورە درابوو. لەو ماوەیەی گۆڕان هاتەپێش توانایه‌كی زۆر و كاریگەری لێ كۆ ببووەوە، بەڵام بە داخەوە شارەزاكان لە تەكەتوول و نەزان لە فكری سیاسی و بێ ڕوئیا و تەوەزەل توانیان دەستەی دووەم بشكێنن. نەیانهێشت دەستەیەكی كارا و كاریگەر لەناو گۆڕان درووست و جێگیر ببێت و كاریگەرییان لەسەر ئاڕاستە و چارەنووسی بزووتنەوەكە هەبێت. ئەمەش وای كرد گۆڕان بەو ئاقارەدا ببردرێت كە بەرژەوەندییەكانی تەكەتوولچییەكان زاڵ ببێت و گۆڕان لە ناوەڕۆكە گۆڕانكارییە تازەگەرییەكەی بەتاڵ بكرێتەوە و ببێتە قەوارەیەكی هاوشێوەی قەوارە باوەكانی تر و هەمان پراكتیز و گەندەڵییەكانی لایەنی تر كە ڕەخنەیان لێ دەگرت ئەوانیش بگرێتەوە و یەكسان بن.\nئەو كەسانە پاش مەرگی كاك نەوشیروان بە تەواوەتی دەركەوت كە شایەنی ئەوە نین شوانی ڕانە مەڕێكیش بن تا دەگاتە سەركردایەتیكردنی حزبێكی سیاسیی خاوەن بەرنامە و هەڵگری پەیامی گۆڕانكاریی سیاسی و كۆمەڵایەتیی قووڵ. داهاتووی بزووتنەوەكە زۆر تاریكە، بە تایبەتی بە مانەوەی ئەم دەستەیەی ئێستا سەركردایەتیی دەكەن.\nئاژانس: درێژكردنەوەی تەمەنی خانەی ڕاپەڕاندن تا چەند زیانی لە سیاسەتەكانی بزووتنەوەی گۆڕان داوە؟\nمحەمەد كیانی: هەمان ئامرازە كۆنەكەی تەكەتوولچییەكان بۆ مانەوەی خۆیان لە كایەی سیاسی كە ئەمەش مەرامە هەره گرنگەكەیانە لە ژیانی سیاسی نەک بەدیهێنانی ستراتیژی بزووتنەوەكە و جەماوەرەكەی. ئەوانە چارەنووسی بزووتنەوەكەیان لە چارەنووسی خۆیاندا دەبینن. نەك بە پێچەوانەوە بزووتنەوەکه ئامرازی مانەوەی خۆیانە نەك خزمەتكردنی جەماوەر و كۆمەڵگە.\nئاژانس: خانەی ڕاپەڕاندن بڕیاری داوە هەر هەڵسوڕاوێكی گۆڕان ڕەخنە بگرێت دووری بخاتەوە، ئەمە تا چەند لەگەڵ بیروڕای سیاسیی نەوشیروان مستەفا یەك دەگرێتەوە؟\nمحەمەد كیانی: ئەگەر ئەمە نییەتیان بێت، تەنها ئەمە بەسە وەك بەڵگەی نه‌شارەزاییان لە سیاسەت و نەبوونی ئامانجی سیاسیی گەورە لە بیری ئەم گرووپە و دووریان لە خەم و ئامانجی جەماوەر. ئەمە هەڵوێستی كەسانی ترسنۆك و بەكاربەری ڕێكخستن و جەماوەرە بۆ بەرژەوەندیی تایبەت. بۆیە مافی مانەوەیان نییە لە كایەی سیاسی وەك ئامرازی خزمەتكردنی بەرژەوەندیی گشتی.\nئاژانس: پێشووتر باسی ئەوەت كردووە كە كاك نەوشیروان مستەفا وتوویەتی واز لە مستەفا سەید قادر بێنن ئەو پارتییە، ئەمە تا چەند ڕاستە؟\nد.محەمەد كیانی: بەڵێ من ئەوەم بە ئەمانەتەوە وتووە و بۆ ئەم مەبەستە شایەدیشم هەیە، بۆیە نامەوێت جارێكی تر لەسەر ئەو مەسەلەیە قسە بكەم.\nتورکیا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ماڵپەڕە کوردییەکان سنووردار دەکات\nبوركانی ئه‌مجاره، بۆ سه‌رخانی یه‌كێتییه\nفراكسیۆنی خزمه‌ت له ئه‌نجومه‌نی پارێزگای هه‌ولێر كێشه‌یان تێكه‌وت\nماجید بازرگان ئه‌ندامى پێشووى ئه‌نجوومه‌نى باڵاى ڕیفراندۆم: ئه‌نجامى ڕیفراندۆم ته‌نیا به ڕیفراندۆمێكى تر هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه\nمرۆڤ لە نێوەندی قسە و كرداردا


ئۆباما: شەرێ مووسلێ دێ ب زەحمەت بیت – كوردى پۆست\nوار میدیا\tئۆباما: شەرێ مووسلێ دێ ب زەحمەت بیت\t19/10/2016 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\tadmin\nباراک ئۆباما، سەرۆکێ ئەمریکا راگەھاند: ئۆپەراسیۆنا ئازادکرنا مووسل دێ شەرەکێ بزەحمەت بیت.\nد گۆتارەک دا گەل سەرۆکوەزیرین ئیتالیا دا، ئۆبامای گۆت: خالا ھەرەگرنگ بۆ ھەردو وەلاتان سلامەتی و دابینکرنا ھاریکارییان بۆ نێزییک ملیۆن خەلکێ مووسلە کو ھێشتا ل وی باژاری دژین و چێدبیت تۆشی نەخوەشییان ببن د ڤی شەری دا.\nژ ئالیێ خوە ڤە کۆچکا سپی یا ئەمریکا راگەھاند: ئەمریکا چ رۆل د دەستنیشانکرنا ژڤانێ دەستپێکرنا ئۆپەراسیۆنا رزگارکرنا مووسل دا نەبوویە.\nھەروەسا کۆچکا سپی دا دیارکرن کو د شیان دا نینە دەمەکێ پێشبینیکری بۆ بداوی ھاتنا ڤی ئۆپەراسیۆنێ بھێتە دەستنیشانکرن.\nThe post ئۆباما: شەرێ مووسلێ دێ ب زەحمەت بیت appeared first on وارمیدیا.\nدرێژه‌ی بابه‌ت http://waarmedia.com/obamasheremusle/\nئۆباما: شەرێ مووسلێ دێ ب زەحمەت بیت\tڕێدۆزیی بابەت\nبابه‌تی پێشووپێداگریی ئێراق لەسەر دەبەرچاوگیرانی یاساوڕێسای مافی مرۆڤ لە ڕه وتی نه به ردی مووسڵدابابه‌تی داهاتووبارزانی سەرەدانا چه‌په‌رێن پێشمەرگەی كر وه‌ڵامدانه‌وه هەڵوەشاندنەوەی وەڵام\tEnter your comment here...


وەزیری نێوخۆی ڕێژیمی ئێران دانی بەوەدا ناوه ٨٠ لە سەدی کوژراوانی خەزەڵوەر بە چەکی دەوڵەتی کوژراون\n09:31 - 11 جۆزەردان 2720\n''عەبدولڕەزا ڕەحمانیی فەزڵی'' وەزیری نێوخۆی ڕێژیمی ئێران، ڕۆژی شەممە ١٠ی جۆزەردان باسی لەوە کردووە ٨٠ لەسەدی ئەو کەسانەی کە لە خۆپیشاندانەکانی مانگی خەزرڵوەری ٩٨دا کوژراون بە چەکی دەوڵەتی گیانیان لە دەست داوە.\nوەزیری نێوخۆی ڕێژیمی ئێران وتوویەتی؛ نزیکەی ٤٠ یان ٤٥ کەس کە دەکاتە ٢٠ لە سەدی کوژراونی دیکە بە چەکی غەیری دەوڵەتی کوژران.\nدوای زیاتر لە ٦ مانگ، ئەمە یەکەم جارە کە ''عەبدولڕەزا ڕەحمانیی فەزڵی'' وەزیری نێوخۆی ئێران بە شێوەیەکی ناڕاشکاوانە وتوویەتی کە لە نیوان ٢٠٠ هەتا ٢٢٥ کەس لە خۆپیشاندانەکانی خەزەڵوەری ٩٨ کوژراون و ٨٠ لەسەدیان بە چەکی دەوڵەتی گیانیان لەدەست داوە.\nهەر لەوە پەیوەندییەدا، ڕێکخراوی لێبوردنی نێونەتەوەیی حەوتووی ڕابردوو ورەدەکاریی زیاتری لەسەر ئاماری کوژراون بڵاو کردەوە و ڕاگەیاند کە لانیکەم ٣٠٤ کەس لە خۆپیشاندانەکانی خەزەڵوەری ٩٨ کوژراون.\nهەروەها ئەو ڕێکخراوە لەسەر ئەوە باوەرەیە کە ژمارەی دروستی کوژراوانی خۆپیشاندانەکانی ٩٨ زۆر زیاتر لەم ئامارەیە.\nلەلایەکی دیکەوە هەواڵدەریی "ڕۆیتێرز" لە ڕێکەوتی ٢ی ڕێبەندانی ٩٨ لە زاری ٣ بەرپرسی فەرمیی وەزارەتی نێوخۆی ڕێژیمی ئێران ڕێگەیاندبوو لە خۆپیشاندانەکانی مانگی خەزەڵوەری ٩٨ هەزار و ٥٠٠ کەس کوژراون.\nخۆپیشاندانەکانی مانگی خەزەڵوەری ٩٨ دوای گرانکردنی نرخی بێنزین، لە زۆربەی شارەکانی ئێران و کوردستان سەری هەڵدا، بەڵام لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانی ڕێژیمی ئێران بە شێوەیەکی دڕندانە سرکوت کرا و بە سەدان کەس کوژران و بە هەزارانیش دەسبەسەر کران.\nهەروەها لە ڕەوتی خۆپیشاندانەکانی مانگی خەزەڵوەردا ڕێژیمی ئێران هاوکات لەگەڵ سەرکوتی خەڵک هێلی ئینتیرنێت پچراند.


وتارەکان – پەڕە 2\nلەم سەردەمەدا قسەکردن لە دێمۆکراسی بە واتای مانا تەرکیبییەکەی “دێموس – کراسیا” باوی نەماوە چوونکە خوێندنەوەی هاوچەرخ لەمەڕ دوو چەمکی “دەسەڵات” و “گەل” زۆر ئینتەزاعی تر بۆتەوە. تێگێشتنی ئێمە لە چەمکی ئاڵۆزی دەسەڵات و هەروەها مانای سەبجەکتیڤی گەل، جیاوازییەکی زۆری هەیە لەگەڵ تێگێشتنی خەڵکی یۆنانی کۆن.\nزیاتر بخوێنەرەوە “گەل لە کۆنتێکستی دێمۆکراسی دا” →\nرکوودی سیاسی لەخۆیدا مەترسی نییە، چوونکە هەر دیاردەیەکی کاتیی، تا ئەو کاتەی رێگای چارەسەریی بۆ هەبێ، شانسی دەربازبوونیشی هەیە. بەڵام یەکێک لە مەترسییەکان بۆ سەر رکوودی سیاسی، بەهێزکردنی رەوتی ئاکسیۆماتیکە کە لەم وتارەدا هاتە بەر باس و هەروەها داننەنان بە رکوود و دابەزینی ئاستی تۆلێرانسی نیهادە سیاسییەکانە لەهەمبەر رەخنەگرتن دا. ئەم دۆخە نەک هەر یارمەتی بە دەربازبوون لە رکوود نادا بەڵکە زەمینەی قەیران و دواتر شکستی سیاسی بۆ نیهادە سیاسییەکان خۆش دەکا. زیاتر بخوێنەرەوە “رکوودی سیاسی” →\nکوشتاری زیندانیانی سیاسی لە ساڵی ٦٧ دا هەر جینایەت نەبوو، بەڵکە پرۆسەیەکی نۆرماڵ بوو کە دەبوایە سیستەم بەباشی تەواوی بکا. زیگمۆند باومان مافی خۆی بوو ئەگەر دەیگوت: کاتێ سەدام لەبەر چاوی جیهاندا بە هەزاران کوردی کیمیاباران دەکرد و، خەڵکی تامیر بە پانەوە ژینۆساید دەکران، دڵنیا بووم کە ئێمە لە رەهەندە کارەساتاوییەکانی هۆلوکاست تێنەگێشتوین و ئیدەی هۆلوکاست خاشەبڕ نەکراوە. بەراستی کەیسی هۆلوکاست چۆن دادەخرێ لە کاتێکدا دیالێکتیکی حەرام عەقڵی مودێڕن تووشی چالنج دەکا؟ زیاتر بخوێنەرەوە “هۆلوکاستی شەستەکان” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “دیاردەی رەخنەی دەروون پارادایمی” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “هەڵبژاردن لە روانینێکی کۆمەڵناسیانەوە (بەشی کۆتایی)” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “هەڵبژاردن لە روانینێکی کۆمەڵناسیانەوە (بەشی یەکەم)” →\nرەهەندەکانی هۆکاری خۆکوژیی فەریناز خوسرەوانی هەتا ئێستاش ناروونە، بەڵام ئەو بەڵگانە هەرچییەک بن و باس لە هەر هۆکارێک بکەن، دیسان نابێتە هۆی ئەوە کە چاوپۆشی لە رەهەندی کارەساتاوی ئەم رووداوە بکەین، واتە نەبوونی ئاسایشی کار و حوزووری ژن لە کۆمەڵگە دا. ئەوەی لەم میانەیەدا بەرچاو دەکەوێ، ژن لە کوردستانی ئێراندا ئەمنیەت و ئاسوودەیی خۆی لە چوارچێوەی بنەماڵە و هەروەها گوێرایەلی بۆ نۆرم و یاساکانی کۆمەڵگەدا دەبینێتەوە. زیاتر بخوێنەرەوە “ئەمجارەش پیاوەکان بوون!” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی “گورستان غریبان”” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “گۆشەگیریی مەدەنی؛ لەپەراوێزی مەرگی برایم یونسی دا” →\nبۆردیۆ لەگەڵ ئەوەی کە سەرنجێکی شایان بە تیۆری شانسی ژیان دەدات، بەڵام لەهەمان کاتدا ئاماژە بە کارکردی هێندێ لە فۆنکشیۆنەکان دەکات کە شانسی جێگۆڕکێی تاکەکان دەباتە سەر. بۆ نموونە پرسی خوێندن وەک یەکێک لە فۆنکشیۆنە گرینگەکان ناو دەبات کە وەک مێدیۆمێک دەرفەتی خۆهەڵکشانی تاک لە چینی خوارەوە بۆ چینی مامناوەندی دەرەخسێنێت. بەڵام ئەم دەرفەتە فۆنکشیۆنالیستییە لەهەمان حاڵ دا قاعیدەیەکی سەرەکییە بۆ پرسی ستروکتوورالیستی. زیاتر بخوێنەرەوە “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی کۆتایی)” →\nزیاتر بخوێنەرەوە “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی پێنجەم)” →\nمرۆڤی پارسۆنسی زاده‌یه‌کی خۆماکی (غریزی)، ئازاد و شیاوی به‌هایه. مرۆڤ له‌م گۆشه‌نیگایه‌وه، بەتەنیا هەر ئۆبژەیەکی ماتریاڵی نییە به‌ڵکه بوونەوەرێکی مەنتاڵێشە کە لە بنەڕەتدا چه‌مکێکی سەبژەکتیڤە بۆ ئۆرگانیزمی ئاکاری که له تێرمینۆلۆژی (ووته‌زایی) پارسۆنسدا به شێوه‌یه‌کی گشتی سەرنجی پێدراوە. زیاتر بخوێنەرەوە “خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ چه‌مکه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی تاک (بەشی چوارەم)” →


ھەرێمی کوردستان ھەرێمێکی فیدراڵیی، نەتەوەیی و ئابووری ئۆتۆنۆمیە لە ناو کۆماری عێراقدا. لە رۆژھەڵاتەوە کوردستانی ئێران، لە باکورەوە کۆماری تورکیا، لە رۆژئاواوە سوریا سنوورەکانی پێک دێنن. شاری ئەربیل پایتەختییەتی کە بە کوردی ھەولێری پێ دەڵێن.\n٢.١ ئینتیدابی بریتانی\n٢.٢ شۆڕشەکانی بارزانی لە ساڵانی ١٩٦٠-١٩٧٥و دواھاتەکانی\n٢.٣ رێکەوتننامەی جەزائیر\n٢.٤ شەڕی ئێران - عێراق و ھەڵمەتی ئەنفال\n٢.٥ دوای جەنگی کەنداوی فارس\n٣.١ ڕیزبەندی ڕووداوە سەرەکیەکان بە پێی ساڵەکانی ڕوودانیان\n٦ کەش و هەوا\n٦.١ هه‌رێمی بارانی مسۆگه‌ر\n٦.٢ هەرێمی بارانی نا مسۆگەر\n٧.٢ ژمارەی دانیشتوان\nکوردستان بە واتای "نیشتمانی کوردان" دێت. چەمکی"کورد" لە وشەی لاتینی Cordueni داتاشراوە کە بە مانای دانیشتوانی پاشایەتی Corduene دێت، کە بوو بە ناوچەیەکی ئیمپراتۆری رۆمان لە ٦٦ پ.ز. لە دەستوری عێراقیدا، بە "ھەرێمی کوردستان" ئاماژەی پێکراوە. حکومەتی ھەرێم بە "کوردستان - عێراق" ، یان "ھەرێمی کوردستان" ناوی دەبات بەڵام دەستەواژەی "کوردستانی عێراق" بەکارناھێنێت. ناوی حکومەتەکە "حکومەتی ھەرێمی کوردستان"ە کە کورتەکەی لە زمانی ئینگلیزیدا KRG یە. کوردەکان بە کوردستانی باشوریش ناوی دەبەن ئەوەش بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافییەکەیەوە کە بەشی باشووری کوردستانی گەورەی پێکھێناوە. لە سەردەمی دەسەڵاتی حزبی بەعسدا لە حەفتاکان‌و ھەشتاکاندا، ھەێمەکە بە "ھەرێمی ئۆتۆنۆمی کوردستان" ناودەبرا.\nبە درێژایی مێژوو ھەرێمەکە نەتەوەی جیاوازی تیا نیشتەجێ بوون یان حوکمڕانییان کردبووە وەک حورانیەکان، میتانیەکان، ئاشورییەکان، تورکەکان، میدییەکان، فارسەکان، یۆنانییەکان، رۆمانییەکان‌و عەرەب‌و تادوایی. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا لەلایەن میرنشینی نیمچە سەربەخۆوە حوکمڕانی کراوە وەک میرنشینەکانی سۆران، بابان، بادینان‌و ئەردەڵان کە بە ھەموویان بەشێکی گەورەی خێڵ‌و تیرە کوردییەکانی ئەمڕۆ پێکدێنن. لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان دەژین‌و ھەموو خۆیان بە کورد ئەزانن.\nلە یەکی کانوونی دووەمی ١٩١٨ لە کۆبوونەوەیەکدا لە سلێمانی لەگەڵ کۆڵۆنێڵ ئارنۆڵد وێڵسن، مەندوبی سیڤیلی میسۆپۆتامیا بە وەکالەت، سەرکردە کوردەکان داوای پاڵپشتیی بریتانیایان کرد بۆ دامەزراندنی کوردستانێکی یەکگرتوو‌و سەربەخۆ لەسایەی پاراستنی بریتانیادا. لە نێوان ساڵانی ١٩١٩ و ١٩٢٢، شێخ مەحمود بەرزنجی کە سەرکردەیەکی کوردی کاریگەر بووە لە سلێمانی، حکومەتێکی کوردیی پێکھێنا‌و دوو شۆڕشی دژی حوکمی بریتانیا کرد. دوو ساڵی پێ چوو تا دەسەڵاتی بریتانی توانی راپەڕینەکانی سەرکوت بکات. یەکەم شۆڕشی لە ٢٢ی مایسی ١٩١٩ دەستی پێکرد‌و کە تیایدا ئەو کارمەندە بریتانیانەی لە سلێمانی بوون دەستگیرکران‌و شۆڕشەکە بەخێرایی بە موسڵ‌و ھەولێردا بڵاوبوووە. بریتانیا بۆ سەرکوت کردنی راپەڕینەکە بۆمبارانی ھەوایی، تۆپباران، شەڕی زەمینی‌و یەکجاریش گازی کیمیایی بەکارھێنا. بریتانیەکان مەحمودیان دوورخستەوە بۆ ھندستان. لە حوزەیرانی ١٩٢٠، ٦٢ سەرکردەی خێڵەکیی ناوچەکە، داوای سەربەخۆیی کوردستانیان کرد لەژێر سایەی ئینتیدابی بریتانیا. رەتکردنەوەی بریتانیەکان بۆ حوکمی سەربەخۆی کوردەکان لەوەوە سەرچاوەی گرت کە سەرکەوتنی حوکمی سەربەخۆی کوردەکان لە ناوچەکەدا وا ئەکات عەرەبەکانی تر لە ھەردوو ناوچەی بەغدا‌و بەسرە داوای سەربەھۆیی بکەن‌و بەمەش کۆنترۆڵی راسەوخی بریتانیەکان بەسەر میسۆپۆتامیادا لەناودەچێت. لە ساڵی ١٩٢٢، بریتانیا شێخ مەحمودیان گێڕایەوە سەر دەسەڵات، بەو ھیوایەی شێخ مەحمود کوردەکان رێکبخاتەوە‌و دژایەتی تورکەکان بکات کە داوای موسڵ‌و کەرکوکیان دەکرد. شێخ مەحمود مەملەکەتی کوردستانی راگەاند‌و خۆی وەک مەلیکی کوردستان ناساند، دواتر رەزامەندی دەربڕی بە ئۆتۆنۆمییەکی سنوردار لەچوارچێوەی دەوڵەتی عێراقی تازەپێکھێنراودا. لە ساڵی ١٩٣٠ و دوای راگەیاندنی وەرگیرانی عێراق لە "عوسبەتول ئومەم"، شێخ مەحمود سێیەم راپەڕینی دەستپێکرد کە بە ھێزە زەمینی‌و ئاسمانییە بریتانییەکان سەرکوتکرا.\nبە ھاتنی ١٩٢٧، ھۆزی بارزانی بوونە پشتیوانی مافەکانی کورد لە عێراق. لە ساڵی ١٩٢٩، بارزانییەکان داوای ناوچەیەکی کوردییان کرد لە باکوری عێراق. بە پاڵپشتیی ئەم داوایانە، لە ساڵی ١٩٣١ ناسراوەکانی کورد سکاڵایەکیان دایە "عوسبەتول ئومەم"و داوای دامەزراندنی حکومەتێکی سەربەخۆی کوردییان لێرد. لەژێر حکومەتی عێراقی‌و بریتانیەکان، لە ساڵی ١٩٤٥، سەرکردەی ھەرە کاریگەری ھۆزەکە، مستەفا بارزانی ناچار کرا بڕوات ئێران. دواتر چووە یەکێتی سۆڤێت، ئەمەش دوای رووخانی کۆماری مھاباد لە ساڵی ١٩٤٦.\nشۆڕشەکانی بارزانی لە ساڵانی ١٩٦٠-١٩٧٥و دواھاتەکانی\nدوای کودەتایەکی سەربازیی لە لایەن عەبدولکەریم قاسمەوە ساڵی ١٩٥٨، بارزانی توانی لە مەنفا بگەڕێتەوە‌و پارتێکی سیاسیی خۆی دابمەزرێنێت کە پارتی دیموکراتی کوردستانە‌و لە ساڵی ١٩٦٠ شێوەی فەرمیی وەرگرت. دوای ماوەیەکی کەم، قاسم خێڵی برادۆست‌و زێباریی دژی بارزانی ھاندا. لە تەموزی ١٩٦١، بارزانی یەکەم شۆڕشی خۆی دژی حکومەتی عێراقی دەستپێکرد بەمەبەستی پارێزگاری لە زامنکردنی حوکمڕانیی کوردی.بەھۆی ئەو پەشێوییەی لە سوپای عێراقدا دروستبوو دوای کودەتاکەی ١٩٥٨، حکومەتەکەی قاسم نەیتوانی شۆڕشەکان سەرکوت بکات. ئەم بنبەستە چەند گروپێکی بەھێزی سوپای توڕەکرد، ئەمەش لەوانەیە یەکێک بووبێت لە ھۆکارە بەھێزەکانی پشت کودەتاکەی بەعس.عەبدولسەلام عارف لە شوباتی ١٩٦٤ ئاگربەستی راگەیاند‌و ئەمەش بووە ھۆی دابەشبوونی کوردی شارنشینە رادیکاڵەکان لە لایەک‌و ھێزە تەقلیدییەکانی سەر بە بارزانی لە لایەکی تر. بارزانی رازی بوو بە ئاگربەستەکە‌و رادیکاڵەکانی لە پارتەکەی دەرکرد. سەرەڕای ئەمە، حکومەتی بەغدا ویستی جارێکی تر جوڵانەوەکەی بەرزانی بەھۆی ھێزەوە ببەزێنێت. ئەم ھەڵمەتە لە ساڵی ١٩٦٦ دا سەرکەوتوو نەبوو چونکە ھێزەکانی سوپای عێراق لە نزیک رەواندوز لەلایەن ھێزەکانی بارزانییەوە بەزێنران. دوای ئەمە، لە حوزەیرانی ١٩٦٦، عارف بەرنامەیەکی ئاشتی خستەڕوو کە ١٢ خاڵی لەخۆ ئەگرت، کە لەبەر لەکار لادانی عارف بە کودەتای بەعسییەکان جێبەجێ نەکرا. حکومەتی بەعس ھەڵمەتی لەناوبردنی شۆڕشەکانی کوردی دەستپێکرد کە لە ١٩٦٩ راگیرا. ئەمە ئەتوانرێ بەشێکی بخرێتە ئەستۆی ئەو ناکۆکییە ناوخۆییەی بەغدا لەسەر دەسەڵات‌و ئەو ئاڵۆزییانەی لەگەڵ ئێراندا ھەبوون. سەرەڕای ئەمانە، سۆڤێت فشاری لەسەر عێراق دادەنا بۆ رێککەوتن لەگەڵ بارزانی دا. بەرنامەی ئاشتی لە ئازاری ١٩٧٠ خرایە روو کە ئۆتۆنۆمییەکی فراوانتری بۆ کوردەکان لەخۆ دەگرت. پلانەکە کە رێگەی بە کوردەکان دەدا لە حکومەتی بەغداش نوێنەر‌و بەشداریان ھەبێت، دەبوو لە چوار ساڵدا جێبەجێ بکرێت. لەگەڵ ئەمەشدا، ھەر لەو کاتەدا حکومەتی عێراقی دەستی کرد بە جێبەجێکردنی بەرنامەی بەعەرەبکردن لە کەرکوک‌و خانەقین کە بە نەوت دەوڵەمەندن. لە ساڵەکانی دواتردا، حکومەتی بەغدا بەسەر دووبەرەکییە ناوخۆییەکانیدا زاڵ بوو و لە نیسانی ١٩٧٢ رێکەوتننامەی دۆستایەتی لەگەڵ یەکێتی سۆڤێت مۆر کرد، ھەروەھا کۆتایی بە تەریکگرتنی خۆی لە وڵاتانی عەرەب ھێنا. لەولاشەوە، کوردەکان ھەر پشتیان بە ھاوکاری سوپای ئێران بەستبوو و توانییان کەمێک ھێزەکانیان بەھێزبکەن.\nلە ساڵی ١٩٧٤ حکومەتی عێراقی ھەڵمەتێکی شەڕەنگێزی نوێی دژی کوردەکان دەستپێکرد‌و بەرەو ناوچە سنوورییەکانی ئێران دایماڵین. عێراق بە ئێرانی راگەیاند کە خواستەکانی ئێران بەدی ئەھێنێت بەمەرجێک یارمەتی کوردەکان راگرێت. بە میانگیریی سەرۆکی جەزائیر، ھۆری بۆمدین، ئێران‌و عێراق گەیشتنە رێکەوتنێکی گشتگیر لە ئازاری ١٩٧٥ دا کە بە رێکەوتننامەی جەزائیر بەناوبانگە. ئەم رێکەوتننامەیە وای کرد کوردەکان بەبێ یارمەتی بمێننەوە‌و تاران یارمەتییەکانی بزووتنەوەی کوردی نەدات. بارزانی ئاوارەی ئێران بوو، ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە لایەنگرەکانیشی. ژمارەیەکی زۆریش خۆیان بەدەستەوە دا‌و شۆڕشەکە دوای چەند رۆژێک کۆتایی ھات. لە ئەنجامی ئەمەدا حکومەتی عێراقی بووە خاوەنی دەسەڵاتێکی فراوانتر بەسەر ناوچەکانی باکوری عێراقدا لەچاو پانزە ساڵی پێشوویدا‌و بۆ ئەوەی ئەو کاریگەرییە بپارێزێت، دەستی بە پلانی بە عەرەبکردن کرد ئەویش بە ھێنانی خەڵکی عەرەب بۆ ناوچە نەوتییەکانی کوردستان، بەتایبەتی بۆ ناوچەکانی کەرکوک‌و دەور‌وبەری. دوای رێکەوتننامەکەی جەزائیر، رێ‌وشوێنی سەرکوتکەرانە لەلایەن حکومەتەوە گیرانە بەر دژی کوردەکان‌و بووە ھۆی سەرلەنوێ دەستپێکردنەوەی شەڕ لەنێوان سوپای عێراقی‌و چەکدارە کوردەکان. لە ساڵانی ١٩٧٧، ١٩٧٨و ١٩٧٩، ٦٠٠ دێ‌ی کوردی خاپوور کران‌و نزیکەی ٢٠٠٠٠٠ کورد لە ناوچەکانی خۆیان راگوێزران.\nشەڕی ئێران - عێراق و ھەڵمەتی ئەنفال\nلە ماوەی جەنگی ئێران - عێراق، حکومەتی عێراقی سیاسەتی دژە کوردیی گرتە بەر‌و وەک ئەمرێکی واقیعی شەرێکی ناوخۆی لێ‌کەوتەوە. عێراق کەوتە بەر ئیدانەکردنێکی بەرفراوان لەلایەن کۆمەڵگەی مەدەنییەوە، بەڵام ھەرگیز بەشێوەیەکی جددی سزا نەدرا بەرامبەر ئەو رێ‌وشوێنە سەرکوتکارانەیەی گرتنیە بەر، لەوانە بەکارھێنانی چەکی کیمیاوی دژی کوردەکان کە ھەزاران کوژراوی لێ کەوتەوە. ھەڵمەتی ئەنفالیش کۆمەڵکوژییەکی سیستماتیکی بوو دژی کوردەکانی عێراق جێبەجێکرا. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٨٧ تا ٢٣ی نیسانی ١٩٨٩، سوپای عێراقی بە فەرماندەیی عەلی حەسەن ئەلمەجید ھەڵمەتی کۆمەڵکوژیی دژی کوردەکان گرتە بەر کە لە چەند روویەکەوە دژی مافەکانی مرۆڤ بوو، لەوانە: بەکارھێنانی بەرفراوانی چەکی کیمیاوی، خاپوور کردنی نزیکەی ٢٠٠٠ گوندی‌و کوشتنی نزیکەی ٥٠٠٠٠ دێنشینی کورد، ئەمە بەپێ‌ی محافزکارانەترین خەمڵاندن. قەڵادزێی گەورە شارۆچکەی کوردی (کە ٧٠٠٠٠ کەس دانیشتوانەکەیەتی) بە تەواوی خاپوور کرا لەلایەن سوپای عێراقییەوە. ھەڵمەتەکە تەعریبکردنی کەرکوکیشی لەخۆ گرتبوو، ئەویش دەرکردنی کوردەکان بوو لەوناوچانەی بە نەوت دەوڵەمەندن‌و نیشتەجێکردنی عەرەبەکانی باکوور‌و ناوەڕاستی عێراق لە شوێنیان. سەرچاوە کوردییەکان ژمارەی قوربانییانی ئەم ھەڵمەتە بە زیاتر لە ١٨٢ ھەزار ئەخەمڵێنن.\nدوای جەنگی کەنداوی فارس\nھەرێمی کوردستان لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٧٠ دا وەک ھەرێمی ئۆتۆنۆمیی کوردی دامەزرا، ئەمەش دوای ئەو رێکەوتنی ئۆتۆنۆمییەی لەنێوان سەرکردەکانی حکومەتی عێراقی‌و سەرکردەکانی کوردە جڤاتی کوردەکانی عێراق مۆر کرا. ئەنجومەنی یاسادانان لە ھەولێر دامەزرێنرا‌و دەسەڵاتێکی تیۆریی ھەبوو بەسەر پارێزگا کوردنشینەکانی ھەولێر‌و دھۆک‌و سلێمانی دا. ھەرچەندە لە راستیدا ئەنجومەنەکە لە ساڵی ١٩٧٠ دا دامەزرێنرا بەڵام ھەر لەژێر کۆنترۆڵی سەدام حسێنی سەرۆکی عێراقدا بوو تا ساڵی ١٩٩١ کاتێک دوای کۆتاییھاتنی جەنگی کەنداو راپەڕینی جەماوەریی سازکرا دژی دەسەڵاتەکەی. بایەخدان بە ئارامی‌و ئاسایشی ئاوارە کوردەکان ئەوکاتە رەنگی دایەوە کە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری ٦٨٨ی دەرکرد بۆ پێکھێنانی "سەیڤ ھەیڤن" بۆ کوردەکان بەوەی کە ھێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکا‌و بریتانیا پارێزگاری ناوچە کوردییەکانی عێراق بکەن. ناوچەی دژە فڕین دھۆک‌و ھەولێری ئەگرتەوە، بەڵام سلێمانی‌و کەرکوکی بەجێھێشتبوو. دوای چەند شەڕێکی خوێناوی لەنێوان ھێزە عێراقییەکان‌و کوردەکاندا، نایەکسانی لە ھێزدا دروستبوو، و حکومەتی عێراقی سوپاکەی‌و کارمەندەکانی لە ناوچەکە کێشایەوە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩١دا. لە ھەمان کاتدا، حکومەتی عێراق ئابڵوقەی ئابووریی خستە سەر ھەرێمەکە، بە کەمکردنەوەی نەوت‌و خواردەمەنی. بەمەش ھەرێمەکە سەربەخۆییەکی دیفاکتۆی راگەیاند‌و لەلایەن ھەردوو حزبە گەورەکەوە، پارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ناوچەکەیان بەڕێوە ئەبرد لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکومەتەکەی بەغدا. حکومەتەکە ئاڵا‌و سروودی نەتەوەیی خۆی ھەیە.\nھەڵبژاردنەکانی لە تەموزی ١٩٩٢ ئەنجامێکی یەکلانەکەری ھەبوو، لەبەر ئەوەی ئەنجومەنەکە بە نزیکەیی دابەشبوو بەسەر دوو بەشی یەکسان بەسەر دوو پارتە سەرەکییەکە‌و ھاوپەیمانەکانیان. لەم ماوەیەدا، کوردەکان دوو ئابڵوقەیان چووە سەر، یەکێکیان ئەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بەسەر عێراقدا سەپاندبووی‌و ئەوەی تر کە سەدام حسێن بەسەر ھەرێمەکەدا سەپاندی. بەھۆی ئەم ئابڵوقانەوە، سەختییەکی ئابووری گەورە دروستبوو‌و بووە ھۆی دروستبوونی پێکدادان لەنێوان ھەردوو حزبە گەورەکەدا پارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەسەر دەستبەسەراگرتنی جوڵە‌و سەرچاوەکانی بازرگانی. ئەمە بووە ھۆی کوشتاری ناوخۆ لەنێوان کوردەکان لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٦. دوای ١٩٩٦، ١٣%ی داھاتی نەوتی حکومەتی عێراق تەرخانکرا بۆ کوردستانی عێراق‌و ئەمە بووە ھۆی گەشەیەکی ئابووری لە ھەرێمەکەدا. میانگیریی راستەوخۆی ئەمریکا ئاگربەستێکی فەرمیی لە نێوان دوو حزبەکەدا لێکەوتەوە کە بە رێکەوتننامەی واشنتۆن بەناوبانگە‌و لە ئەیلولی ١٩٩٨ دا مۆرکرا. ھەرچەندە بۆچوونی ئەوتۆش ھەیە کە پڕۆگرامی نەوت بە خۆراک -١٩٩٧ کاریگەریی گەورەی ھەبووە لەسەر راگرتنی ناکۆکییەکە. ھێزی حزبە کوردییەکان ھاوکاری ھێزی ھاوپەیمانیان کرد بۆ روخاندنی حکومەتی عێراق لە پڕۆسەی ئازادی عێراقدا لە بەھاری ٢٠٠٣. ھێزی سوپایی کوردستان کە بە پێشمەرگە ناودەبرێن رۆڵی سەرەکییان زۆر گەورەیان بینی لە روخاندنی حکومەتی پێشووی عێراق.\nپارتی دیموکراتی کوردستان‌و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان یەکیانگرت‌و لەگەڵ چەند حزبێکی بچوکتردا ھاوپەیمانێتی کوردییان راگەیاند کە ٥٣ نوێنەری ھەیە لە پەرلەمانی بەغدا، ئەمە لە کاتێکدایە یەکگرتووی ئیسلامی کورد ٥ کورسی ھەیە. سەرکردەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، جەلال تاڵەبانی، بۆ سەرۆک کۆماری عێراقی نوێ ھەڵبژێردراوە‌و مەسعود بارزانیی سەرکردەی پارتی دیموکراتی کوردستان سەرۆکی ھەرێمی کوردستانە.\nلە ساڵی ١٩٩٢ەوە، حکومەتی ھەرێمی کوردستان دامەزرێنراوە‌و پایتەختەکەی ھەولێرە. پەرلەمانی ھەرێم بە لایەنگرێکی زۆرەوە ھەڵبژێردرا‌و ناوی ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستانی عێراقە‌و کابینەیەکی حکومیی لە پارتی‌و یەکێتی‌و ھاوپەیمانەکانیان (حزبی شیوعی عێراقی‌و حزبی سۆسیالیستی کوردستان‌و تاد.) پێکھێنرا. نێچیرڤان ئیدریس بارزانی لە ١٩٩٩وە سەرۆک وەزیری حکومەتی ھەرێمی کوردستانە.\nدوای رزگاری عێراق لە ٢٠٠٣، سیاسییەکانی کورد بوونە ئەندام لە ئەنجومەنی حوکمی عێراق. لە ٣٠ی کانونی دووەمی ٢٠٠٥ سێ ھەڵبژرادن ئەنجام درا ١) بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی ئینتیقالی ٢) بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستانی عێراق و ٣) بۆ ئەنجومەنی پارێزگاکان. یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ سەردەمی ئینتیقالی، حکومەتی ھەرێمی کوردستانی ئۆتۆنۆم-ی سەلماند بە "سەروەریی تەواو"و رێزگرتن لە دەستووری ھەمیشەیی. حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەسەڵاتی دەستووری ھەیە بەسەر پارێزگاکانی ھەولێر، دھۆک‌و سلێمانی‌و چەند ناوچەیەکی دیالە‌و نەینەوا‌و کەرکوک.\nڕیزبەندی ڕووداوە سەرەکیەکان بە پێی ساڵەکانی ڕوودانیان\nسـاڵی ١٩١٨ دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی لە پاش جەنگی جیھانی یەکەم, ئینگلیزەکان ئەو ناوچانەیان داگیر کرد کە دەوڵەمەند بوو بە نەوت و ناوچەی ویلایەتی موسڵی دایە دەست دەوڵەتی عوسمانی, بەمەش کورد دەسەڵاتی فراوانتر بوو لەوکاتەی کەوتە ژێر حوکمی ئینگلیز.\nسـاڵی ١٩١٩ ویلایەتی موسڵ خرایە پاڵ عێراق کە دەوڵەتێک بوو تازە دروست بوو بوو.کە راستەوخۆ دوای داگیرکاریەکەی ئینگلیز ھات.\nسـاڵی ١٩٢٠ پەیمانی سیڤەر, کە لەلایەن دەوڵەتی عوسمانی رووخاوەوە واژوو کرا,بە ڕەزامەندی (کۆمەڵەی گەلان) تیایدا ئاماژە بە دەوڵەتی کورد دەدات و بە پێی ماددەی ٦٤ی پەیماننامەکە ھەڵبژاردن دەخاتە بەردەم کوردەکان کە لەگەڵ ویلایەتی موسڵدا بمێننەوە یــا پێکھێنانی دەوڵەتێکی سەربەخۆ لە داھاتوودا.\nسـاڵی ١٩٢١ مەلیک فەیسەڵی پاشا ھاتە سەر تەختی عێراق و موسڵیشی خستە سەر دەسەڵاتی خۆی لە عێراق.\nسـاڵی ١٩٢٣ کوردەکان بە سەرکردایەتی (شێخ مەحمود بەرزنجی) کودەتایەکی لە دژی دەسەڵاتی ئینگلیزەکان بەرپــا کرد, بانگەشەی کوردستانی سەربەخۆی کرد لە باکوری عێراق\nسـاڵی ١٩٢٣ کەمال ئەتــاتورک ڕەزامەندی بەدەست ھێنا لە پێکھێنانی دەوڵتێکی کۆماری لە تورکیا بە پێی پەیماننامەی لۆزان. پەرلەمانی تورکیا پابەندی بەرامبەر پەیماننامەی سیڤەریان نەنواند و پەیماننامەکەی شکاند.\nسـاڵی ١٩٢٤ کورد لە دەست ئینگلیزەکان رزگاری بوو.\nسـاڵی ١٩٣٢ کوردەکان لە ناوچەی بارزانەوە راپەرینێکیان بەرپا کرد دژ بە دەوڵەتی عێراقی چونکە چوونە پاڵ کۆمەڵەی گەلان.کە ئەم ھەنگاوە مافی کوردەکانی پێشێل کرد لە داوای خود موختاری کردنی خۆیان.\nسـاڵی ١٩٤٣ مەلا موستەفای بارزان سەرکردایەتی ڕاپەڕینێکی نوێی تری کرد , سەرکەوتنی بەدەست ھێنا لە ئازاد کردنی ناوچەکانی ھەولێر و بادینان.\nسـاڵی ١٩٤٦ لە مانگی ئابدا, ھێزەکانی ئینگلیز بۆردومانی ڕاپەڕینی کوردەکانی کرد لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵات کە بە سەرکردایەتی (قازی محمد) بەرپا کرا, و قازی محمدیش کۆماری مھابادی سەربەخۆی پێکھێنا.\nسـاڵی ١٩٤٦ پاش لەناو چوونی کۆماری مھاباد بە دەستی حکومەتی ئێرانی مەلا موستەفا بارزانی لە ماوەی چەند مانگێکی کەمدا پارتی دیموکراتی کوردستانی پێکھێنا لە کۆنگرەی یەکەمیدا کە لە مھاباد بەسترا خۆشی سەرکردایەتی ئەو پارتە نوێی گرتە دەست. و پاشتر بارزنای بەرو یەکێتی سۆڤیەت ڕۆیشت.\nسـاڵی ١٩٥١ نەو نوێیەکانی کورد لە بەشی باشووری کوردستان لە عێراق سەر لەنوێ پارتی دیموکراتی کوردستانیان زیندوو کردەوە و مەلا موستەفایان بە سەرکردە ھەڵبژاردەوە کە ئەوکات نەفی کرابوو لە یەکێتی سۆڤیەت, سەرۆکایەتی ئەم پارتە ئیبراھیم ئەحمەد گرتیە دەست.کە پەیوەندیکی پتەوی لەگەڵ حیزبی شیوعی عێراقیدا ھەبوو.\nسـاڵی ١٩٥٨ سیستمی مەلیکایەتی عێراق ڕێگای بە کوردەکان دا کە خۆیان ئاشکرا بنوێنن پاش چەند ساڵ سەرکوت کردنیان و ڕێگای بە بارزانی سەرکدەشدا لە مەنفا بگەڕێتەوە.\nسـاڵی ١٩٦٠ پەیوەندی نێوان کوردەکان و حکومەتی عێراق ئاڵۆزی تێکەوت. کوردەکان ناڕازی بوون بە دەمکوت کردنیان و ماف زەوتکردنیان.\nسـاڵی ١٩٦١ کوردەکان لە باکوری عێراق کودەتایەکیان دژ بە دەسەڵاتی حکومەتی عێراق بەرپاکرد. پێشنیاری مافی خود موختاری پێشکەش بە حکومەتی عێراقی کرد.\nلە مانگی ئاداری ساڵی ١٩٧٠ کوردەکان پەیماننامەیەکیان لەگەڵ حکومەتی عێراقی مۆرکرد.کە حکومەتی عێراقی رەزامەندی لەسەر خود موختاری نواند. کە لە پەیماننامەکەدا زمانی کوردی بە شێوەیەکی فەرمی دانی پێدانرا. و لە دەستووری عێراقیشدا ئاماژە بەوە درا کە عێراق لە دوو نەتەوەی سەرەکی پێکھاتووە کە ئەوانیش (کورد و عەرەب)ن.\nلە مانگی ئابی ساڵی ١٩٧١ پەیوەندی نێوان حکومەتی عیراقی و کوردەکان پشێوی تێکەوتەوە, بە مەبەستی یارمەتیدان و ھاوکاری کردن مەلا موستەفای بارزان پەنای بردە بەر ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ بە ھاناوە ھاتن.\nلە مانگی ئاداری ساڵی ١٩٧٤ حکومەتی عێراقی ڕێکەوتننامەیەکی فەرز کرد بەسەر کوردەکان کرد سەبارەت بە مافی خودموختاری بوو, ماوەی دوو ھەفتەی دا بە کوردەکان تــا وەڵامی ڕەشنووی ڕێکەوتننامەکە بدەنەوە. بارزانی نارازی بوو لەبەر ئەو خاڵەی تیایدا ھاتبوو کە کەرکوک بە کێلگە نەوتیەکانیشیەوە لە ژێر دەسەڵاتی عێراقدا بن نەک کوردەکان.و بارزانیش راپەرینێکی نوێی بەرپا کرد.\nلە ساڵی ١٩٧٥ پەیماننامەی جەزائر کە لە نێوان ئێران و عێراقدا ئیمزا , تیایدا ئێران کۆتایی بە ھاوکاریکردنی خۆی بۆ ڕاپەڕینی کوردی ھێنا و پاڵپشتی حکومەتی عێراقی کرد, مەلا موستەفاش پاشەکشەی لە ژیانی سیاسی کرد.\nلە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٦ جەلال تاڵەبانی کە ئەندامێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بوو, پارتێکی سیاسی نوێی دامەزراند بە ناوی (یەکێتی نیشتمانی کوردستان) بە سەرکردایەتی خۆی لە دیمەشق.\nساڵی ١٩٧٨ ناکۆکی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ڕێژەیەکی زۆر کوژراوی لێکەوتەوە.\nسـاڵی ١٩٧٩ مەلا موستەفا کۆچی دوایی کرد و مەسعود بارزانی کوڕی سەرکردایەتی پارتەکەی گرتە دەست.\nساڵی ١٩٨٠ جەنگ لە نێوان عێراق و ئێراندا ھەڵگیرسا, ھێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پەیوەندی پتەویان لەگەڵ ئێران ھەبوو, بەڵام یەکێتی نیشتمانی کوردستان ھاوکاری تارانی دەکرد.\nساڵی ١٩٨٣ ھێرشی ئێران بۆ سەر عێراق لە باکوورەوە لە ناوچە کوردیەکانەوە دەستی پێکرد. بە ھاوکاری شۆرشگێڕەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان.و ھێزەکانی ئێران توانیان دەست بەسەر شارۆچکەی حاجی ئۆمەراندا گرت. و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دەڵێن ھێزەکانی عێراق لە سزای ئەمە نزیکەی ٨٠٠٠ ھاوڵاتی لە ناوچەی سەرکردەی پارتی دیموکراتی کوردستان (ناوچەی بارزان) کوشت .\nساڵی ١٩٨٣ یەکێتی نیشتمانی کوردستان کۆتایی بە ناکۆکی خۆی ھێنا لەگەڵ حکومەتی عێراقی و دەستیان بە ڕێککەوتن کرد لەسەر حوکمی زاتی بۆ کورد.\nساڵی ١٩٨٥ فشارێکی زۆر کەوتە سەر عێراق بۆ راگرتنی شەڕ و حکومەتیش لە ڕووخاندا بوو, بەڵام میلیشیاکانی حکومەتی عێراقی براکەی جەلال تاڵەبانی و دوو کچەکەشی کوشت.\nساڵی ١٩٨٦ حکومەتی ئێران سەرپەرستی دانوستانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستانی کرد. لەبەر ئەوەی ھەردوو پارتە سیاسیەکە لە تارانەوە پشتیوانیان دەکرا.\nساڵی ١٩٨٧ مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی ڕێککەوتن لەسەر یەکخستنی ھێزەکانیان و یەککگرتنیان لەگەڵ چەند ھێزێکی بچوکی تری ناوچەکە بۆ سەر خستنی شۆڕشی نوێ.\nساڵی ١٩٨٨ وادەی شەڕی نێوان ئێران ـ عێراق نزیک بووەوە, حکومەتی عێراقی پرۆسەی ئەنفالی بەسەر کوردەکاندا جێ بە جێ کرد. و تیایدا ھەزارەھا خەڵکی سڤیل و شۆڕشگێڕ لەناو چوون , سەدان ھەزار کەس نەفی کران ھەموو ئەمانە لەبەر پووکاننەوەی شۆڕشی کوردی بەرپاکرا.\nلـــە ١٦/٣/١٩٨٨ حکومەتی عێراق بە نامرۆڤانەترین شێوە و بە چەکی کیمیایی شارۆچکەی ھەڵەبجەی کوردستانی خاپوور کرد , دڕندانەترین کۆمەڵکوژی ڕوویدا بەھۆی گازی ژەھراویەوە کە تیایدا و دەستبەجێ ٥٠٠٠ کوردی بێ گوناە لە مناڵ و پیر و لاو تیاچوون.پاشتریش ھەزارەھا کەم ئەندام بوون بەھۆی تێکچوونی جیناتەکانیان.\nلــە ئــاداری سـاڵی ١٩٩١ پاش دەرکردنی ھێزەکانی عێراق لە کوەیت لە ھەمان ساڵدا , ھەندێ لە کوردەکان (جاشەکان) لە ھەردوو پارتەکە (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ) ھەڵگەڕانەوە و زمانحاڵی حکومەتی عێراقی کاریاندەکرد, بەڵام گەلی کورد و بە پاڵپشتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕاپەڕینێکی گەورەی بەرپا کرد بێ گوێدان بە ھەڵگەڕاوەکان و تیایدا زیاتر لە(١٥٠٠٠٠٠) یەک ملیۆن و نیو کورد ئاوارە و سەرگەردانی وڵاتە دراوسێکان بوون , بەڵام وڵاتی تورکیا لەو کاتەدا سنووری خۆی داخست ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی سەدان ھەزار کەس ئاوارەی کێو و چیاکان بن لە نێو چیا و دۆڵەکاندا بۆ ژیان و سەربەستی و ئازادی بگەڕێن.\nنـــاوچەی ئاسایش سەقامگیر:\nلە بەھاری ساڵی ١٩٩١ ھێزە ھاوپەیمانەکان بانگەشەی ناوچەیەکی ئازاد کراو و ئارام و ئاسایشیان کرد کە سنووری بە سنووری دەسەڵاتی حکومەتی عێراقیەوە بوو و چەندەھا ڕێکخراو دەزگا پشتیوانی و ھاوکاریان پێشکەش بە ئاوارەکانی ئەو ناوچەیە کرد, سەر لە نوێ مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی کەوتنە گفتوگۆ و دانوستانن لەگەڵ سەدام حسێنی سەرۆک کۆماری عێراق لەسەر مافی خود موختاری – ئۆتۆنۆمی\nلــە تەمموزی ســاڵی ١٩٩١ دانیشتنەکان لەگەڵ حکومەتی بەغداد درێژەی کێشا , بەڵام ھێزەکانی پێشمەرگە توانیان ھردوو پارێزگای سلێمانی و ھەولێر بە تەواوی کۆنترۆڵ بکەن و لە بەغدادی جیا بکەنەوە. کە تەحەدایەک بوو بۆ دەسەڵاتی حکومەتی عێراقی.\nلـە تشرینی یەکەمی سـاڵی ١٩٩١ شەڕی نێوان شۆڕشی کوردی و حکومەتی عێراقی ھەڵگیرسا, حکومەتی عێراقی سنوورەکانی باکوری عێراقی بە تەواوی توند کرد و ئابڵووقەی ئابووری بەسەر کوردەکاندا سەپاند.\nلــە ئایاری ساڵی ١٩٩٢ ھەڵبژاردنێکی پەرلەمانی سەرتاسەری لە ناوچەکە کراو , پارتی دیموکراتی کوردستان ڕێژەی ٥٠.٨% ی دەنگەکانی بردەوە و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ٤٩.٢%ی دەنگەکانی بەدەستھێنا, و حکومەتی نوێی کوردیان بە ڕێژەی یەکسان (٥٠%) پێکھێنا .\nلە مانگی ئەیلوولی سـاڵی ١٩٩٢ کۆنگرێسی نیشتمانیی عێراقیی (INC) پێکھات کە کۆمەڵێکی زۆری لە نەیارەکان لەخۆ گرتبوو. لە ھاوینەھەواری سەڵاحەدین کە لە ژێر دەسەڵاتی کوردەکان بوو کۆدەبوونەوە. پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان نوێنەری بەشدار بووان بوون.\nلە ئایاری سـاڵی ١٩٩٤ دا ناکۆکیەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان شەڕی ناوخۆی لێکەوتەوە. یەکێتی نیشتمانی کوردستان ھەردوو شارۆچکەی شەقڵاوە و چەمچەماڵی لە دەسەڵاتی پارتی دیموکراتی کوردستان سەند.\nلە ئایاری سـاڵی ١٩٩٦ حکومەتی عێراقی لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان ڕێککەوت لەسەر پرۆگرامی (نەوت بەرامبەر بە خۆراک) , و ڕێژەی ١٣%ی بڕی نەوتەکە بۆ باکوری عێراق بوو کە زۆربەی لە ژێر دەسەڵاتی ھەردوو پارتە کوردیەکەدا بوو.\nلە ئابی سـاڵی ١٩٩٦ مەسعود بارزانی داوای کۆمەکی لە حکومەتی عێراقی کرد بۆ سەرکەوتن بەسەر یەکێتی نیشتمانی کوردستاندا.\nلە ئەیلوولی سـاڵی ١٩٩٦دا پارتی دیموکراتی کوردستان بە یارمەتی حکومەتی عێراقی توانی ھەولێر لە دەسەڵاتی یەکێتی بسەنێتەوە و کۆنترۆڵی بکات.و سلێمانیشی لە ژێر دەسەڵاتی یەکێتی نیشتمانی کوردستاندا دەرکرد, پارتی دیموکراتی کوردستان حکومەتێکی نوێی لە پەرلەمانی ھەولێر پێکھێنا.\nلە تشرینی یەکەمی سـاڵی ١٩٩٦ یەکێتی نیشتمانی کوردستان سلێمانی گرتەوە.\nلــە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٧ یەکێتی نیشتمانی کوردستان حکومەتێکی نوێی پێکھێنا کە بنکەکەی سلێمانی بوو. بەم شێوەیە باکووری عێراق بە تەواوی کەوتە کۆتنرۆڵی ھەردوو پارت (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان)ەوە.\nلــە مانگی ئەیلوولی سـاڵی ١٩٩٨ ھەردوو سەرۆک پارتەکە ( مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی ) ڕێکەوتننامەیەکی ئاشتیانەیان ئیمزا کرد لە واشینگتۆن. لەگەڵ ئەوەشدا ناوچەکە وەکو خۆی مایەوە لەژێر دەسەڵاتی ھەردوو حکومەتەکە.\nلــە تشرینی دوومی ســاڵی ٢٠٠٠ یەکێتی نیشتمانی کوردستان نامەیەکی ئاڕاستەی ئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووکان کرد و تیایدا سکاڵای حکومەتی عێراقی کردبوو لە ڕاگواستن و دەرکردنی کوردەکانی پارێزگای کەرکووک.\nلە ئەیلوولی سـاڵی ٢٠٠١ شەڕێک بەرپا بوو لە ناوچەکانی سنووری سلێمانی لە نێوان یەکێتی نیشتمانی کوردستان و گروپێک بە ناوی جنود لئیسلام (جند ڕلاسلام), کە دواتر ناوەکەیان بوو بە ئەنێار و لئیسلام- ڕنێار الاسلام\nبەرەو یەکخستنەوەی نیشتمانی\nلە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٢ پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەگەڵ ھەموو ئەو گروپە عێراقیانەدا دانیشتنیان سازدا کە بە نیاز بوون ھاوکاری ھێرشە عەسکەریەکەی نەتەوە یەکگرتوەکان بکەن لە ڕووخانی حکومەتی بەعسی عێراقی.\nلــە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٢ دانیشتنی ھاوبەش لە نێوان دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەستی پێکرد لە پەرلەمانی ھەولێر بۆ پێکھێنانی حکومەتێکی ھاوبەشی ئینتیقالی تــا وادەی ھەڵبژاردنێکی نوێ.\nلــە شوباتی ساڵی ٢٠٠٣ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا (کۆڵن پاوڵ) گروپی ئەنسارو لئیسلامی بەوە تۆمەتبار کرد کە دەوریان ھەبووە لە پەیوەندی نێوان ئوسامە بن لادنی سەرۆکی ڕێکخراوی ئەلقاعیدە و حکومەتی عێراقی.\nلــە شوباتی ســاڵی ٢٠٠٣ سەرکردایەتی کورد ئەو پێشنیارەیان رەتکردەوە کە ھێزی عەسکەری تورکیا لە خاکی کوردستانەوە بێت و شانبەشانی ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕووخانی سەدام حسێن بەشدار بن و بۆ ئەم مەبەستەش ھەموو کوردستانیانی باکووری عێراق گەورەترین ڕێپێوانیان کرد دژ بەم پێشنیازە.\nلــە شوباتی ســاڵی ٢٠٠٣ لە پەرلەمانی کوردستان بە پرۆژەیاسایەک ئەو پلانەیان ڕەتکردەوە کە تیایدا ھاتبوو کە ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە خاکی تورکیاوە ھێرش بکاتە سەر عێراق بۆ کردنەوەی دەروازەی بــاکوور.\nلــە٣/ ئاداری/ ٢٠٠٣ بارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان سەرکردایەتیەکی ھاوبەشیان پێکھێنا بۆ سەرۆکایەتی ھەردوو سکرتێری پارتەکە مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی.\nلــە٢٠/ ئاداری/ ٢٠٠٣ ھێزە ھاوپەیمانەکان بە سەرکردایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان ھێرشیان بۆ سەر عێراق دەستی پێکرد بە ھێرشی ئاسمانی و ھەردوو پارێزگای (کەرکووک و موسڵ) کە سنووریان بە ھەرێمی کوردستانەوەیە ڕووبەڕووی بۆردومانێکی چـــڕ بوونەوە.\nلــە٢٢/ ئاداری/ ٢٠٠٣ ھێزی کروزی ھاوپەیمانەکان بە ھێرشی ئاسمانی ساروخ توانیان لە گروپی بەناو ئەنسارو لئیسلام بدەن کە بارەگایان لە ناوچەی خورماڵ بوو بە سەدان کوژراوی لێکەوتەوە.\nلــە٢٧/ ئاداری/ ٢٠٠٣ سەدان مارێنزی ئەمریکی لە باکووری ھەولێر بە پەرەشووت نیشتنەوە و داخڵی خاکی کوردستان بوون. بەم شێوەیە دەروازی باکوور بۆ ھێزە ھاوپەیمانەکان کرایەوەتا بتوانن ھێرش بکەنە سەر حکومەتی عێراقی.\nلــە ٩/ نیسانی/ ٢٠٠٣ ھێرشی ھێزە ھاوپەیمانەکان بۆ سەر خاکی عێراق دەستی پێکرد و دەسەڵاتی حکومەت شکێنرا لە ناو شاری بەغداد, حکومەتی ھەرێمی کوردستانیش بە ھاوکاری ھێزە ھاوپەیمانەکان کۆنترۆڵی شاری کەرکوک و موسڵ بکەن.\nلــە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٣ ئەنجومەنی حکومەتی ئینتیقالی بۆ یەکەمجار کۆبوونەوە, ھەردوو کوڕەکەی سەدام حسێن (عودەی و قوسەی) لە ھێرشێکی چەکداریدا کوژران.\nلــە ١/ شوبات / ٢٠٠٤ لە دوو ھێرشی خۆ کوژیدا سەدان کەس لە ھەردوو بارەگای لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان و مەڵبەندی سێی ڕێکخستنەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٥٦ کەس و بریندار بوونی زیاتر لە ٢٠٠ کەس , کە لەناویاندا چەند کەسایەتیکی ناسراوی تێدا بوو کە خاوەن پلەی بڵند بوون لە ھەردوو پارتەکەدا.\nلــە کانوونی دووەمی سـاڵی ٢٠٠٥ یەکەم ھەڵبژاردنی سەرتاسەری لە دوای ڕووخانی حکومەتی بەعسی عێراق کراو ھاپەیمانی کوردستانیش پلەی دووەمی لەو ھەڵبژاردنەدا بەدەستھێناو ٧٧ کورسی پەرلەمانی بەدەستھێنا.\nلە مانگی نیسانی ٢٠٠٥ دا جەلال تاڵەبانی سکرتێری یەکێتی نیشتمانی کوردستان بە سەرۆک کۆماری عێراق ھەڵبژێردرا لەلایەن پەرلەمانی کاتیی عێراقەوە.\nلــە مانگی ئایاری سـاڵی ٢٠٠٥ لە ھێرشێکی خۆ کوژیدا زیاتر لە ٥٠٠ پۆلیس و ئەفسەر شەھید بوون.\nلــە حوزەیرانی سـاڵی ٢٠٠٥ دا یەکەم خولی پەرلەمانی لە ھەولێر پێکھێنرا و مەسعود بارزانی بە سەرۆکی ناوچەی ئۆتۆنۆمی ھەڵبژێردرا.\nلــە کانونی دووەمی سـاڵی ٢٠٠٥ کۆمپانیایەکی بیانی دەستی بە دەرھێنانی نەوت کرد لە باکووری عێراق (لە سنووری دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێم) , ئەم ھەنگاوەش بووە ھۆی دروست بوونی ترس و دڵە ڕاوکێ لە دڵی سەرکردایەتی کوتلەی سوننی لە عێراق. دواتر حکومەتی ھەرێمی کوردستان راپۆرتێکی ئاشکرا کرد لەسەر بوونی بیرێکی گەورەی نەوت لە باکوور.\nلە تشرینی یەکەمی سـاڵی ٢٠٠٦ سەرۆک بارزانی داوای گۆڕینی ئاڵای عێراقی کرد بۆ ئاڵایەک کە گوزارشت لە ھەموو پێکھاتەو نەتەوەکانی عێراق بکات و وتیشی بەھیچ جۆرێک ئەو ئاڵایە لە خاکی کوردستان ھەڵنادرێت, بەڵام نوری مالیکی ووتی ئەم ئاڵایەی ئێستا ئاڵای عێراقە و دەبێت لە ھەموو گۆشەیەکی عێراق ھەڵبدرێت.\nلە تشرینی یەکەمی سـاڵی ٢٠٠٦ لە پێنج کردەوەی خۆکوژی لە کەرکووک ڕوویدا کە یەکێکیان لە ئۆتۆمبێلێکی بار ھەڵگر و ئەوانیتریش ئۆتۆمبێلی بچووک بوون بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٢٣ ھاوڵاتی.\nلە کەناڵی (BBC) دابەزێنرا کە تیایدا ھاتووە ھێزە کوردیەکان لەلایەن ھێزە ئیسرائیلیەکان بە نھێنی مەشقیان پێ کراوە لەسەر چۆنێتی بەرەنگار بوونەوەی تیرۆر و پارێزگاری کردنی فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی.\nلــە نیسانی ســاڵی ٢٠٠٧ دا سەرۆکی سوپای تورکیا وتی پێویستە تورکیا ھێرش بکاتە سەر ھێزە کوردە ھەڵگەراوەکانی باکووری عێراق – گەریلاکان.\nلــە ئایاری ســاڵی ٢٠٠٧ دا ھێزە کوردیەکان ئاسایشی ھەرسێ پارێزگای (دھۆک , ھەولێر، سلێمانی) لە ھێزە ھاوپەیمانەکان وەرگرتەوە.\nلــە تەمموزی ســاڵی ٢٠٠٧ ڕێکخراوی مافی مرۆڤی جیھانی ڕاپۆرتێکی لەسەر خراپی گوزەران و ژیانی بەندیخانەکانی ژێر دەسەڵاتی کوردەکان لە باکووری عێراق بڵاو کردەوە.\nلــە ئابــی ســاڵی ٢٠٠٧ لە چەند کردەوەیەکی خۆکوژی بە نارنجۆکی دەستی بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٣٠٠ کەس لە یەزیدیەکان لە باکووری عێراق.\nلــە ئەیلوولی ســاڵی ٢٠٠٧ ئێران بۆردوومانی ناوچە سنووریەکانی باکووری عێراقی کرد.ئێران سنوورەکانی لەگەڵ حکومەتی ھەرێمی کوردیتان داخست بە بیانووی ئەوەی ھاوڵاتیە ئێرانیەکان لەلایەن ھێزە کانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەستگیر دەکرێن.\nلــە تشرینی یەکەمی ســاڵی ٢٠٠٧ پەرلەمانی تورکیا ئیشارەتی سەوزی بۆ ھێزی سوپا ھەڵکرد بۆ ھێرش کردنە سەر کوردە ھەڵگەڕاوەکانی باکووری عێراق، تورکیا فشاری نێودەوڵەتی خرایەسەر بەوەی ھێرش دەکاتە سەر سنوور.\nلــە کانوونی یەکەمی ســاڵی ٢٠٠٧ تورکیا بە ھێرشی ئاسمانی بۆردومانی ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستانی کرد لەناو خاکی عێراق.\nلــە شوباتی ســاڵی ٢٠٠٨ تورکیا ھێرشی سوپایی کردە سەر ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستانی کرد لەناو خاکی عێراق.\nلــە ئەیلوولی ســاڵی ٢٠٠٨ پەرلەمانی عێراق پرۆژە یاسای ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی عێراقی پەسەند کرد. بەڵام کەرکووکی لەناو پارێزگاکاندا جیا کردەوە, چونکە کوردەکان دەیانبردەوە.\nلــە نیسانی ســاڵی ٢٠٠٩ تورکیا بە فرۆکە جەنگیەکانی ھێرشی کردەوە سەر پارتی کرێکارانی کورستان بە بیانووی ئەوەی پارتی کرێکاری کوردستان لە دوو ھێرشدا بوونەتە ھۆی کوشتنی سەربارزانی تورک.\nلــە حوزەیرانی ســاڵی ٢٠٠٩ حکومەتی ھەرێمی کوردستان نەوتی ھەناردەی بازاڕەکانی دەرەوە کرد , بڕی ٩٠,٠٠٠ بۆ ١٠٠,٠٠٠ بەرمیل لە ڕۆژێکدا لەکێڵگەکانی کوردستانەوە بەرەو تورکیا دەنێررێت. حکومەتی ناوەندی بە مەرجی وەرگرتنەوەی ڕێژەی یاسایی لە حکومەتی ھەرێم مۆڵەتی دەرکردنی نەوتی داوە.\nلــە تەمموزی ســاڵی ٢٠٠٩ مەسعود بارزانی بۆ جارێکی تر بە سەرۆکی ھەرێمی کوردستانی فیدراڵ ھەڵبژێردرایەوە, و لیستی ھاوپەیمانی کوردستان کە پێکھاتووە لە (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا و لیستێکی نوێش بە ناوی گۆڕان توانی ڕێژەی ٢٥ کورسی پەرلەمان لە کۆی ١١١ کورسی بەدەست بھێنێت.\nلــە شوباتی ســاڵی ٢٠١١ خۆپیشاندان دژی ئەو گەندەڵیانە سازدرا کە لەلایەن ھەردوو (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان)وە دەکرێت لە سلێمانی , و گروپی گۆڕان ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە بوو , و تیایدا دوو خۆپیشاندەر کوژران.\nئابووری ھەرێمی کوردستان پشت ئەبەستێت بە داھاتی نەوت، کشتوکاڵ‌و گەشتیاری. بەھۆی ئەو سەقامگیرییە رێژەییەی کوردستان، ھەرێمەکە لە رووی ئابوورییەوە لە ناوچەکانی تری عێراق پێشکەوتووترە. پێش لابردنی سەدام حسێن، حکومەتی ھەرێمی کوردستان نزیکەی ١٣%ی داھاتی پڕۆگرامی نەوت بە خۆراکی عێراقی وەردەگرت. بە ھاتنی ٢٠٠٣و ئازادکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە، پڕۆگرامەکە ٨.٣٥ ملیار دۆلاری لە کوردستاندا خەرج کردبوو. ئاسایشی خۆراکی کوردستانی عێراق وایکرد کە زۆرینەی داھاتەکان لە پڕۆژەی گەشەسەندن دا سەرف بکرێن وەک لە ناوچەکانی تری عێراق. بە کۆتاییھاتنی پڕۆگرامەکە لە کۆتایی ٢٠٠٣ دا، ٤ ملیار دۆلار لە داھاتی نەوت بە خۆراکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە خەرجنەکراوی مابووەوە.\nدوا بەدوای لابردنی حکومەتەکەی سەدام حسێن‌و زنجیرە توند‌وتیژییەکەی بەدوایداھات، سێ پارێزگاکەی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان تەنھا سێ پارێزگای عێراقیی بوون کە سوپای ئەمریکی بە "ئارام" پۆلینیان کردبوو. ئەو ئارامییە رێژەییەی ھەرێمەکە رێی دا حکومەتی ھەرێمی کوردستان چەند گرێبەستێکی وەبەرھێنان لەگەڵ کۆمپانیا بیانییەکاندا مۆر بکات. لە ٢٠٠٦ دا، یەکەم بیرە نەوت لە دوای ئازادکردنی عێراقەوە لە ھەرێمی کوردستان لێدرا لەلایەن کۆمپانیایەکی وزەی نەرویجییەوە بەناوی "دی. ئێن. ئۆ". لە سەرەتادا وا دەرکەوت کە کێڵگە نەوتییەکە لانی کەم ١٠٠ ملیۆن بەرمیل نەوتی تیا بێت‌و لە سەرەتای ٢٠٠٧ دا رۆژانە ٥٠٠٠ بەرمیل نەوتی لێ دەربھێنرێت. حکومەتی ھەرێمی کوردستان رێکەوتننامەی گەڕانیان مۆرکردووە لەگەڵ دوو کۆمپانیای تری نەوت دا، "وێسترن ئۆیەڵ ساندس"ی کەنەدی‌و "ستێرلین ئینرجی" بریتانی. سەقامگیرییەکەی ھەرێمی کوردستان بووەتە ھۆی ئەوەی لە بەشەکانی تری عێراق پێشکەوتنی زیاتر بەخۆوە ببینێت. لە ٢٠٠٤ داھاتی تاکەکەس لە ھەرێم بە رێژەی ٢٥% لە ناوچەکانی تری عێراق زیاتر بوو. دوو فڕۆکەخانەی نێودەڵەتی لە ھەولێر‌و سلێمانی ھەیە کە بە گەشتی ئاسمانیی بەستراونەتەوە بە وڵاتانی خۆرەڵاتی ناوەڕاست‌و ئەوروپاوە. حکومەتەکە بەردەوامە لە وەرگرتنی داھاتی ھەناردەکردنی نەوتی عێراق، و بەم زووانەش یاسایەکی یەکخراو بۆ وەبەرھێنانی بیانی دەردەکات. حکومەتی ھەرێمی کوردستان پلانی بۆ دروستکردنی شارێکی میدیایی لە ھەولێر‌و چەند ناوچەیەکی بازرگانیی ئازاد لە نزیک ناوچە سنوورییەکان لەگەڵ ئێران‌و تورکیادا بنیاد بنێت.\nلە ساڵی ٢٠٠٣ وە، ھێزە ئابوورییە بەھێزەکەی کوردستان زیاتر لە ٢٠٠٠٠ کرێکاری عەرەبی لە ناوچەکانی تری عێراقەوە راکێشاوە. بە وتەی جەلال تاڵەبانی سەرۆک کۆماری عێراق، لە ٢٠٠٣وە ژمارەی ملیۆنێرەکانی شاری سلێمانی لە ١٢ەوە بووە بە ٢٠٠٠، ئەمەش دەرخەری گەشەی ئابووری ھەرێمەکەیە.\nکوردستانی عێراق بە گشتی ناوچەیەکی شاخاوییە کە لە بەرزترین خاڵدا ٣٦١١ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزە، ناوچەکە بە "چیکەدار" ناودەبرێت. چەندین رووبار بەنێو شاخەکاندا تێدەپەڕن‌و ناوچەکە تایبەتمەند ئەکەن بە زەوی بەپیت‌و ئاوی زۆر‌و سروشتێک کە لە وێنە بچێت.\nسروشتە شاخاوییەکەی کوردستان، جیاوازیی پلەی گەرما لە ناوچە جیاجیاکانی‌و دەوڵەمەندییەکەی بە سامانی ئاو وا لە کوردستان ئەکەن ببێت بە ناوچەیەکی کشتوکاڵی‌و گەشتیاری. سەرەڕای ئەمانە، چەند کانزایەک، بەتایبەت نەوت، کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەرێگەی ھێڵی بۆرییەوە لە کوردستان دەردەھێنرا.\nگەورەترین دەریاچەی ھەرێم دەریاچەی دوکانە و زێى بچوک لە تەق تەق .\nدەستەواژەی "باکوری عێراق" ناڕوونییەکی جوگرافی لە بەکارھێنانیدا ھەیە. "باکور" بەگشتی بۆ ئاماژەکردن بە ھەرێمی کوردستان بەکاردەھێنرێت. "ناوەڕاست"و "باشوور" یان "ناوەڕاست- باشوور" بە تایبەت بۆ ئەو ناوچانەی عێراق بەکاردێن کە ھەرێمی کوردستانی لێ بەدەر کرابێت. زوربەی سەرچاوەکانی راگەیاندن زۆر جار "باکور" و "باکوری عێراق" بۆ ھەر ناوچەیەک بەکاردەھێنن کە بکەوێتە باکوری بەغداوە.\nتێكرای گه‌رمی مانگی كانوونی دووه‌م كه‌ساردترین مانگی ساڵه له‌هه‌رێمدا له‌نێوان (٣.١) پله‌ی سه‌دیدایه له‌وێستگه‌ی سه‌ڵاحه‌دین، (٩.٩ ) سه‌دیه له‌خانه‌قین، به‌گشتی چه‌ند به‌ره‌و باكورو باكوری رۆژهه‌ڵاتی هه‌رێم بڕۆین پله‌ی گه‌رمی داده‌به‌زێت له‌به‌رئه‌وه‌ی چه‌ند به‌ره‌وه باكورو باكوری رۆژهه‌ڵات بچین زه‌وییه‌كه به‌رزو بڵند ده‌بێت، لایه‌كانی باكووری هه‌رێم ده‌كه‌ونه ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌له‌كه‌مه‌ره‌ی زه‌وییه‌وه دورترن كه ده‌بێته هۆی كورتی رۆژ له‌نیوه‌ی زستانی ساڵدا و كه‌مبوونه‌وه‌ی گۆشه‌ی تیشكی هه‌تاو كه‌وتن. كه‌می لاربوونه‌وه‌ی گۆشه‌ی كه‌وتنی تیشكی هه‌تاو هه‌روه‌ها رۆژ درێژی و ساماڵ و تۆپه‌ڵی هه‌وایی كیشوه‌ری وشك كه له‌هاویناندا هه‌رێم ده‌گرێته‌وه، یاریده‌ی به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌كانی گه‌رما ده‌ده‌ن له‌و وه‌رزه‌دا. تێكڕاكانی گه‌رمای مانگی ته‌مووز كه‌گه‌رمترین مانگی ساڵه له‌هه‌رێمدا له ٣٠ پله‌ی سه‌دی پتره. جیاوازییه‌كی زۆر له‌بڕی باران بارین له‌هه‌رێمدا هه‌یه ناوه‌ندی بارانی ساڵانه له‌هه‌رێمدا له‌نێوان ٣٢٨ ملم دایه له‌خانه‌قین و زیاتر له 702ملم له زاخۆ و له‌رواندز٦٩٦ ملم و له‌ئاكرێ ١٠٠٨ ملم و له‌پێنجوێن ١٢٦٣ ملم، به‌گشتی له‌باره‌ی بڕی بارانی داباریو له‌هه‌رێمدا ده‌توانین بڵێین كه‌بارانی هه‌رێم تابه‌ره‌و باكورو باكوری رۆژهه‌ڵات بڕۆین پتر ده‌بێت، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر هۆكاری به‌رزی و نزمی له‌لایه‌ك گوزه‌ركردنی ژماره‌یه‌كی زۆرتر له نه‌وراییه‌كانی كه‌ش وهه‌وا به هه‌رێمدا جگه له‌وه‌ی كه جۆری نه‌وراییه‌كانیش تا به‌ره‌و باكوور بڕۆین قوڵتر ده‌بن، له‌روی بارنه‌وه ده‌توانین هه‌رێم بۆ دوو هه‌رێمی لاوه‌كی دابه‌ش بكه‌ین كه‌بریتیه له:\nئه‌م هه‌رێمه به‌شه‌كانی باكورو باكوری رۆژهه‌ڵاتی هه‌رێمی كوردستانی عیراق ده‌گرێته‌وه‌و سنووره‌كانی باشوری له‌گه‌ڵ سنوری باشوری ناوچه‌ی شاخاوی له‌هه‌رێمدا ده‌ڕۆن ئه‌م هه‌رێمه به‌زۆری رێژه‌ی بارانه‌كه‌ی جیاده‌كرێته‌وه كه‌ناوه‌ندی ساڵانه‌ی باران ٥٠٠ملم كه‌متر نییه، بۆیه كشتوكاڵی زستانه له‌م هه‌رێمه‌دا ساڵانه ئه‌م هه‌رێمه ده‌توانێت به‌ته‌واوی پشت به‌باران ببه‌ستێت.\nهەرێمی بارانی نا مسۆگەر\nئه‌م هه‌رێمه ناوچه نیمچه شاخاوییه‌كان ده‌گرێته‌وه كه‌به‌رێژه بارانی كه‌مه (ساڵانه له ٥٠٠ملم) كه‌متره، ئه‌م هه‌رێمه لاوه‌كییه دیسان به‌وه ناسراوه كه‌بڕی بارانی مانگانه‌و ساڵانه‌و وه‌رزانه هه‌ڵبه‌زو دابه‌زێكی گه‌وره به‌خۆیه‌وه ده‌بینێت به‌به‌راورد كردن له‌گه‌ڵ هه‌رێمی پێشوودا، بۆیه كشتوكاڵی زستانه‌ی به‌تایبه‌تی له‌به‌شه‌كانی باشورو باشوری رۆژئاوادا ره‌نگه روبه‌ڕوی هه‌ڕه‌شه‌ی وشكی ببێته‌وه.\nکوردستانی عێراق دابەش کراوە بەسەر ٧ پارێزگادا کە ئێستا سیانیان لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستاندان. ئەو پارێزگایانەی کە بەتەواوی لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستاندان ئەمانەن:\nئەو پارێزگایانەی کە حکومەتی ھەرێمی کوردستان داوای بەشێکی یان تێکڕای دەکات:\nدیالە - خانەقین‌و کفری\nنەینەوا- ئاکرێ و شێخان و شنگال\nسەڵاحەدین - توز\nپلان بۆ راپرسییەک دانرا لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ بۆ بڕیاردان لەسەر گەڕانەوە یان نەگەڕانەوەی پارێزگاکان یان بەشەکانیان بۆ ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان. ئەم ریفراندۆمە دەیویست ھەموو ناوچەکانی پارێزگای کەرکوک، خانەقین‌و کفری لە پارێزگای دیالە، توزخورماتی لە پارێزگای سەڵاحەدین، ئاکرێ‌و شێخان لە پارێزگای نەینەوا بگرێتەوە. ئەم راپرسییە دواخرا بۆ ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧، و دواتر بۆ شەش مانگی تر درێژکرایەوە. کوردەکان پێداگری لە ھەرچیزووتر جێبەجێکردنی راپرسییەکە دەکەن.\nژمارەی دانیشتوانی ھەرێم نزیکەی ٥-٦ ملیۆن کەسە کە ٩٥% کوردی موسوڵمانن‌و سەر بە ئایینزای سوننەن. ژمارەیەکی بەرچاوی یەزیدی‌و کاکەیی، جولەکە‌و مەسیحییش ھەن. لە رووی نەتەوەییەوە کوردەکان زۆرینەی ناوچەکە (نزیکەی ٩٥%) پێک دێنن‌و ئەوی تر لە تورکمان‌و ئاشووری‌و ئەرمەن‌و عەرەبەکانی پێکھاتووە کە بە گشتی لە نیشتەجێ‌ی بەشی خۆراوای ھەرێمەکەن.\nبەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵانی ١٩٢٧-١٩٨٧ بەمجۆرە بووە:\nلەساڵی ١٩٢٧ ژمارەی ئەم بەشەی کوردستان ٦١٣.٣٤٧ کەس بووە\nساڵی ١٩٣٧ رێژەکەی گەیشتۆتە ١.٠١٠.٩٠٥کەس.\nلە ساڵی ١٩٤٧ گەیشتۆتە ١.٢٨٢.٣٧٨ کەس.\nلە ساڵی ١٩٥٧ ژمارەی دانیشتوانەکەی گەیشتۆتە ١.٨٢٢.٣٩٠کەس.\nلە 1965 گەیشتۆتە ٢.٢١٧.١٠٩که‌س.\nبەپێی سەرژمێرییەکەی ساڵی١٩٧٧ ی گەیشتە ٣.٣٠٣.٣٠٠ کەس.\nلەساڵی ١٩٨٧ یش گەیشتە٤.٤٨٦.٦٩٧ کەس.\nزانکۆ فەرمییەکانی کوردستان لەخوارەوە نوسراون بە خۆیان‌و کورتکراوەی ناوەکانیان، ناونیشانی ئینتەرنێتییان، ساڵی دامەزراندنیان‌و نوێترین ئامار دەربارەی ژمارەی خوێندکارەکانیان:\nزانکۆی سەڵاحەدین (SU) www.salahaddin-ac.com ١٩٦٨ ٧٠٤٨ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی سلێمانی (US) www.univsul.com ١٩٦٨ ٣٠٦٧ (لە ٢٠٠٦ دا)\nزانکۆی دھۆک www.uod.ac ١٩٩٢ ١٦٨٩ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی کۆیە www.koyauniversity.org ٢٠٠٣\nزانکۆی کوردستان www.ukh.ac ٢٠٠٦ ٤٠٠ (لە ٢٠٠٦ دا)\nزانکۆی ئەمریکی عێراق= سلێمانی www.auis.org ٢٠٠٧ ٥٠ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی پزیشکیی ھەولێر (HMU) www.hawlermu.org ٢٠٠٦\nزانکۆی کار‌و کارگێڕی (BMU) www.bmu-me.net ٢٠٠٧\nRead 17461 times


2018-07-19 [04:38 AM]\nشاندێکی نێردە و ڕاوێژکاری یەکێتیی ئەورووپا بۆ کاروباری ئەمنی، لە دیدارێکیاندا لەگەڵ بەڕێوەبەری پۆلیسی ھەولێر، ستایشی ھێزە ئەمنییەکانی ھەولێریان کرد لە دابینکردنی ئەمنییەت و سەقامگیری بۆ ھاووڵاتیان.\nئەمڕۆ بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای ھەولێر، لیوای مافپەروەر "عەبدولخالق تەڵعەت" پێشوازیی لە شاندێکی نێردە و ڕاوێژکاری یەکێتیی ئەورووپا بۆ کاروباری ئەمنی، کرد.\nلە دیدارەکەدا، بەڕێوەبەری پۆلیسی ھەولێر، باسی لە پاراستنی ئەمنییەتی شاری ھەولێر کرد و گوتی، ھەموو ھەوڵێک خراوەتە گەڕ بۆ پارێزگاریکردن لە سەروماڵی ھاووڵاتیان و ھێزەکانی ئاسایشی ناوخۆش بەردەوام لە ئەرک و ئامادەباشیدان تا خەڵک لەوپەڕی ئارامیدا بژین.\nشاندەکەی نێردە و ڕاوێژکاری یەکێتیی ئەورووپا بۆ کاروباری ئەمنی، ستایشی ڕۆڵی پۆلیس و ھێزە ئەمنییەکانیان کرد بۆ پاراستنی ئارامیی شاری ھەولێر و ڕایانگەیاند، ئەو ئارامی و سەقامگیرییەی لە کوردستان بە گشتی و بە تایبەتیش لە ھەولێر ھەیە، جێی دەستخۆشییە و لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا کەموێنەیە.\n"یەکێتیی ئەورووپا، خۆشحاڵە کە لە ناوچەکەدا کوردستان ئارامترین شوێنە و جگە لە دابینکردنی ئەمنییەت بۆ ھاونیشتمانیانی ھەرێم، نزیکەی ٢ ملیۆن ئاوارەی ڕۆژئاوای کوردستان و ناوەڕاست و خوارووی عێراقی حەواندووەتەوە". ئەمە قسەکانی نێردە و ڕاوێژکاری یەکێتیی ئەورووپا بوون.


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » مارکوس: ئۆجالان هێشتاش دزەی زۆرە لەنێو پەکەکەدا\nئالیز مارکوس دەڵێت ئۆجالان دوای تێپەڕبوونی 20 ساڵ لەگرتووخانە هێشتاش کاریگەری و دزەیەکی زۆری لەسەر پەکەکە هەیە.\nمارکوس نووسەری پرتووکی خوێن و بڕوا لەبارەی پەکەکەوە پێی وایە هێشتاش عەبدۆڵا ئۆجالانی سەرکردەی بەندکراوی پەکەکە کاریگەری زۆری لەسەر بڕیارەکانی ئەم پارتە هەیە.\nناوبراو بە ماڵپەڕی ئەمریکی ئەلمانیتۆر وتی: زیاتر لە 20 ساڵە کە لەگرتووخانەیە ئۆجالان بەڵام هێشتاش کاریگەری لەسەر پەکەکە هەیە. مارکوس پێی وایە هەرچەند ئەو نەیتوانیوە لەساڵانی رابردوودا لەگەڵ لایەنگرانی پەیوەندی بگرێت بەڵام ئەم پرسە نەیتوانیوە لەپێگە و گرنگایەتی لە پرسی کوردی لەئێراق و سوریە بەتایبەت پەکەکە کەم بکاتەوە.\nجیران ئۆزجان نوێنەری پارتی کوردی دێمۆکراتیکی گەلانی تورکیا لەئەمریکا پێی وایە ئۆجالان هێشتاش کەسی یەکەمە لەبواری دیاریکردنی رەوتی سیاسەتی کوردی لە سوریا و تورکیایە و سیاسەتی ژیربێژی تورکیا دەبێت ئەوە بێت کە لەپێناو چارەسەری پرسی کورددا لەگەڵ ئەو دانوستاندن بکات.\nبرچسب ها : پرسی کورد , پەکەکە , پەیوەندی , عه‌بدۆڵا_ئۆجالان , گرتووخانە , گرنگ


نیگه‌رانییه‌كه‌مان له‌مه‌یه ...! | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nوته‌کانی ئه‌مینداری گشتیی جه‌ماعه‌ت له دانیشتنیی مه‌جازی شۆڕای ناوه‌ندی‌دا (7)\nنیگه‌رانییه‌كه‌مان له‌مه‌یه ...!\nخودا و پێغه‌مبه‌ر و ئایین و ...هتد، بابه‌تی زانستی نین، مه‌سه‌له‌یه‌كی ئیمانین و پێشگریمانه‌كانی خۆمان ده‌كه‌ونه پێش تاوتوێكردنییانه‌وه. هه‌رچی من به به‌ڵگه‌ی ده‌زانم بۆ بوونی خودا و ڕاستیی په‌یامی پێغه‌مبه‌ر و حه‌قیقه‌تی ئایین، ڕێك لای خه‌ڵكێكی تر پێچه‌وانه‌یه. ئه‌وه‌ی گرێی خستووه‌ته دۆخه‌كه‌وه تێگه‌ییشتنه له پێناسه‌ی [ئیمان، یان ایمان]. كورد به‌رانبه‌ر وشه‌ی [ایمان] وشه‌ی [بڕوا] به‌كار دێنێ! له ڕاستیدا وا نییه، بڕوا به مانای [اعتقاد]ه.\nجیاوازی نێوان [اعتقاد] و [ایمان] ئه‌وه‌یه: یه‌كه‌میان سه‌رپێییه و هه‌وڵ و كۆششی مرۆڤی تێدا نییه، ته‌نها پێی وایه و ئه‌گه‌ر وایش نه‌بێ گرفتێكی نییه. بڕوای وایه ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه‌یه، كه‌چی یه‌كشه‌ممه‌یه، پێی وایه و كه ده‌ركه‌وت وا نییه تووشی شۆك نایه‌ت، نیگه‌ران نابێت. به‌ڵام ئیمان مه‌سه‌له‌یه‌كی وجوودییه و مرۆڤ ته‌به‌ننای ده‌كا و بوونی له‌سه‌ری ده‌وه‌ستێ، یانی ناكرێ به‌رانبه‌ر به بوون و نه‌بوونی خوا بێلایه‌ن بیت. ئه‌گه‌ر كه‌سێكی به‌ئاگا بیت، دوای شه‌ڕێكی دژوار له‌گه‌ڵ گوماندا بڕیارێكی تایبه‌ت به خۆت له سه‌ر ئه‌و بابه‌ته ده‌ده‌یت و كار بۆ سه‌لماندنی بۆچوونه‌كه‌یش ده‌كه‌ی.\nئینسافی ئینسانیه‌ت سه‌لیم بێ، هه‌روا خۆی هه‌ڵ ناداته ناو بابه‌تێكی وه‌ها ئاڵۆزه‌وه، زوبانحاڵی هه‌موومان ده‌ڵێ: ئێمه نیگه‌رانی یه‌كلابوونه‌وه‌ین له‌گه‌ڵ ئه‌م مه‌سه‌له وجودییانه و له فه‌زایه‌كی گشتیدا تێگه‌ییشتنی خۆمان ناسه‌پێنینه سه‌ر یه‌كتریدا. پرسیار ده‌كه‌ین، گومان ده‌خه‌ینه سه‌ر ئه‌و شتانه‌ی به حه‌قیقه‌ت ناسێنراون، بۆ ئه‌وه‌ی بڕیارێك له‌م باره‌یه‌وه بده‌ین که سه‌رپێیی نه‌بێ و ئارامی به خۆمان و چوارده‌ورمان ببه‌خشین.\nمێژوویه‌ك و هه‌روه‌ها شكۆیه‌كی كه‌ڵه‌كه بوو كه ده‌درێنه پاڵ ئیسلام، هه‌ر وه‌ك ئه‌و خوێندنه‌وه ناواقیعیانه‌یه كه ئێسته بۆ ئه‌ورووپا و رۆژاوا ده‌كرێن، ده‌توانم گومان و پرسیار بخه‌مه سه‌ر زۆر باس كه لای خه‌ڵك شتێكی به‌دیهین. من ده‌مه‌وێ هه‌رچی ته‌كنه‌لۆژیا و زانست هه‌یه بكه‌ونه كار بۆ ئه‌وه‌ی بۆ منێكی ساده قسه‌یه‌كی ساده بكه‌ن و ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌م بۆ بخه‌نه فۆرمێكه‌وه لێی تێبگه‌م و دڵم ئاو بخواته‌وه. من ده‌مه‌وێ میكانیزمی داڕشتن و وه‌رگرتن و تێگه‌ییشتن ئازاد بێ و نه من نه تۆ و نه هیچ كه‌سێكی تر ناچار نه‌بێ بكه‌وێته سه‌نگه‌ره‌وه له‌گه‌ڵ خه‌ڵکانێك که سه‌نگه‌ری له دراوسێ و هاوشارییانی خۆی گرتووه.\nنە بوونی شارستانییه‌تیی ئه‌ورووپای كافر به‌ڵگه‌یه بۆ لاوازیی بیری ئیسلامی و نه شكۆ و مێژووی ئیسلامیش به‌ڵگه‌یه بۆ لاوازیی گومانی مرۆڤی مۆدێرن. خه‌مێكی وجوودیمان هه‌یه و ته‌واوی بوونمان به زانست و خوێنه‌واری و شارستانییه‌ته‌وه قه‌له‌قی یه‌كلابوونه‌وه‌یه له‌گه‌ڵ پرسێكی ساده‌دا له كوێوه هاتووین و، بۆ كوێ ده‌چین؟


ئه‌و تەرمە نەناسراوانه‌ی لەنزیك روباری دیجلە له موسڵ دۆزراونه‌تەوە لەسەریەك دانراون لەناو ئەم ئۆتۆمبیلەی بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانیدا وەك لەم وێنەیەدا دەردەکەوێت کە لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکرایەوە پێنجشەممە (17 ئایار). [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی عێراق]\nبەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی پێنجشەممە (17 ئایار) رایگەیاند كه لابردنی تەرمە نەناسراوەکان لە رۆژئاوای روباری دیجلە لە موسڵ کۆتایی پێهاتووە.\nپرۆسەکە سێشەممە دەستیپێکرد دوای ئەوەی تیمەکانی حکومەت پێکهێنران بۆ سەرپەرشتیکردنی لابردنی هەموو تەرمەکانی دیاربوون لەگەڵ ئەوانەش کە لەژێر وێرانەی بینا روخاوەکاندا مابوون.\nبەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی سەرۆکایەتی تیمەکانی دەکرد، کە نوێنەرانی پۆلیسی پارێزگای نەینەواو و فیرقەی 20 ی سوپا و فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوای لەخۆگرتبوو لەگەڵ نوێنەرانی بەڕێوبەرێتیەکانی تەندروستی و شارەوانیش.\nموقەدەم رابی ئیبراهیم حەسەن، کە سه‌رپه‌رشتیی تیمەکانی بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی دەکات بۆ لابردنی تەرمەکان له موسڵ، وتی تیمەکە بەپەلە پێکهێنرا لەسەر فەرمانی سەره‌كوەزیران حەیدەر عەبادی.\nتیمەکانی بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی دەگەڕێن بۆ تەرمە نەناسراوەکان لە رۆخی روباری دیجلە لە موسڵ وەك لەم وێنەیەدا دەردەکەوێت، کە لە سەر ئینتەرنێت بڵاوکرایەوە پێنجشەممە (17 ئایار). [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی عێراق]\nحەسەن رۆژی هەینی بە دیارونای وت گەڕان بەدرێژایی رۆخی رۆژئاوای روباری دیجلە ئەنجامدرا لەتەنیشت گەڕەکی شه‌حوانی.\nوتی: "لە سێ رۆژی رابردوودا 763 تەرممان دەرهێنایه‌وه. کۆتایی گەڕانیشمان دوای ئەوە راگەیاند کە دڵنیابووینەوە تەرمی زیاتری لێ نەماوە."\nپێده‌چێت تەرمە نه‌ناسراوه‌کان هی چەکدارانی داعش بن\nحەسەن وتی هەموو تەرمەکان رزیوون و وەك نەناسراو دەستنیشانکراون و زۆر پێدەچێت هی ئەو چەکدارانەی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)بن کە هەوڵیاندابوو لە دیجلە بپەڕنەوە و هەڵبێن دوای شکستیان لە شارە کۆنەکە.\nوتی بۆیە تەرمەکان به نەناسراو دەستنیشانکراون چونکە لەلایەن هیچ ئەندامێکی خێزانەکانیان و کەسانی دیکەوە به ونبوو له‌قه‌ڵه‌م نه‌درابوون.\nوتیشی: "دوای دەستپێکردنی شەڕی گرتنەوەی موسڵ لە داعش (لە تشرینی یەکەمی 2016) دەستمانکرد بە کاری دۆزینەوەی تەرمەکان. لە بەدواداچونەکان و گەڕانیشماندا بەرەوپێشەوە چووین به پشتبه‌ستن به‌و راپۆرتانەی لە خەڵكی ناوخۆییەوە بەدەستمان دەگەیشتن."\nهه‌روه‌ها وتی دانیشتوانە ناوخۆییەکە هاتن ئەو شوێنانە دەستنیشان بکەن کە ئەندامانی خێزانەکانیان و خەڵكی دیکەی ناسیاویان لێی بێسەروشوێن بوون.\nوتی: "راپۆرتەکان لەسەرەتای ئەمساڵدا وەستان و لە 8 کانونی دووەم رامانگەیاند تەرمی هەموو ئەو قوربانیە مەدەنیانەی بە بێسەروشوێن تۆمارکرابوون" لەژێر وێرانەی باڵەخانەکان دەرهێنراونه‌ته‌وه.\nبەپێی راپۆرتە نافەرمییەکان تا ئه‌و بواره تەرمی 2,585 قوربانی کۆکرابوونەوە.\nحەسەن وتی هەوڵەکان بەردەوامن بۆ دۆزینەوە و دەرهێنانه‌وه‌ی هەر تەرمێکی دیکە ئەگەر مابێت. وتیشی: "بەرپرسیارێتی ئێمە بەردەوام دەبێت بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی هەموو تەرمەکان دەرهێنراونه‌ته‌وه."\nبەرگری شارستانی عێراق: 4,800 جەستە لە موسڵ دەرهێنراونه‌ته‌وه\nهەوڵەکان بۆ دەرهێنانەوەی جەستەی ئەوانەی لەکاتی شەڕی داعشدا کوژران، سێ ساڵ لەمەوبەر دەستیانپێکرد دوای رزگارکردنی شارەکە لەو گروپە تیرۆریستیە.


كتوپڕ‌و بەشێوەیەكی ناچاوەڕوانكراو سەرۆكی ئەمریكا ترەمپ ئارەزوی كشانەوەی هێزەكانی لە سوریا دەربڕی. ئەمەش كارێكی دەگمەنە لە مێژوی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا چونكە ئەمریكا وەك یەكێک لە پێشكەوتوترین سیستەمە دامەزراوەییەكان، تەنها پاش راوێژ‌و لێكۆڵینەوە و تاوتوێ كردنی بابەتەكە لەهەموو رویەكەوە، بڕیار دەدا نەك كتوپڕ و بەهەڵەداوان.\nبڕیاری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا، گەورەترین سەركەوتنە بۆ ئەردۆغان كە لە ماوەی رابردوودا، زیرەكانە و بەشێنەیی، تەنگی بە ترەمپ هەڵچنی و كارتەكانی دەرچون لە ناتۆ و پشت كردنە جیهانی رۆژئاوا و كڕینی چەكی روسی و مەسەلەی كوشتنی خاشقچیی بۆ سەرلێشێواندنی ترەمپ بەكار هێنا و لە دواییشدا كارتی هەڕەشەی هێرش كردنە سەر رۆژهەڵاتی فوراتی بەكارهێنا كە ئەگەری شەڕی ئەمریكا- توركیای زیاد كرد. لە ئەنجامدا ترەمپ كشانەوەی لە پێكدادان پێ باشتر بوو.\nترەمپ نایەوێ ببێ بەهۆی دەرچونی توركیا لە كامپی رۆژئاوایی چونكە ئەمە دەبێتە هۆی پەیوەندی كردنی توركیا بە بەرەی روسیا و چینەوە. وەك سەرۆكێك كە هیچ دەربارەی سیاسەتی نێودەوڵەتی نازانێ، زۆر ئاساییە بڕیارەكانی بێ سەروبەر بن. هەموو نەیارانی ئەمریكا، بەتایبەتی توركیا و روسیا و ئێران، قازانج لە بڕیارەكانی ترەمپ دەكەن. ئەمەش تەنها یەك مانای هەیە، ئەویش ئەوەیە كە ترەمپ بەبێ پلان كار دەكا و هەڵسەنگاندنی وردی بۆ بڕیارەكانی خۆی و بەرژەوەندییەكانی وڵاتەكەی نیە.\nدەست لەكاركێشانەوەی وەزیری بەرگریی ئەمریكا جیم ماتیس پەیوەندیی بە بڕیارەكەی ترەمپەوە هەیە. ماتیس راوێژی پێ نەكراوە‌و وەك لە نامەی دەست لەكاركێشانەوەی دەردەكەوێ، ئەو دژی كشانەوەیە لە سوریا و نوسیویەتی كە دەبێ ئەمریكا بەشێوەیەكی شایستە مامەڵە لەگەڵ هاوپەیمانەكانی خۆری بكات. ئەو لێرە مەبەستی كوردی سوریایە. لەناو كۆنگرێس، سیناتۆرەكان لە رارایی و بڕیارە كتوپڕەكانی ترەمپ نیگەرانن، تەنانەت ئەندامانی حزبەكەی ترەمپیش نیگەرانیی خۆیان لەم بارەیەوە ناشارنەوە. ماركۆ روبیۆ لە پارتی كۆماری وتویەتی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا سەرەنجامی خراپی لێ دەكەوێتەوە و نیشانی داوە كە ئەو سیاسەتە بەرەو «زنجیرەیەك هەڵەی سیاسی» دەچێ. هەروەها مارك وارنەر لە پارتی دیموكرات وتویەتی دەست لەكاركێشانەوەی ماتیس كارێكی «مەترسیدارە».\nلەڕاستیدا ماتیس تاكە وەزیر نیە دەست لەكار بكێشێنێتەوە. پێش ئەو، هەر یەك لە وەزیرەكانی دەرەوە، ناوخۆ و داد دەستیان كێشاوەتەوە. هۆی هەموو دەست لەكاركێشانەوەكان ئەوەیە كە سەرۆك راوێژ بەكەس ناكا و راپۆرتەكان ناخوێنێتەوە و خۆی لەهەموان بە زیرەكتر دەزانێ. لەبڕیاری كشانەوەی هێزەكان لە سوریا، نە وەزارتی دەرەوە پشتیوانە و نە راوێژ بە لێپرسراوەكانی ئاسایشی نەتەوەیی كراوە.\nرۆژنامەی «گاردیان» ی بریتانی مەسەلەیەكی گرنگی وروژاندووە، ئەوەیش ئەوەیە كە ماتیس دووەم بەهێزترین لێپرسراوی ناو حكومەتەكەی ترەمپ بووە‌و وا گوزارشتی لەم مەسەلەیە كردووە كە ماتیس»یارمەتیی جیهانی داوە تا بتوانرێ جڵەوی ترەمپ بگیرێ». ئەمە بەم واتایە دێت كە جیهان پاش دەست لەكاركێشانەوەی ماتیس لە مەترسیدایە.\nتەنانەت مۆسادی ئیسرائیلیش كە شانازی بەوەوە دەكرد كە ئاگای لە هەموو شتێكە لە جیهاندا، ئاگای لە بڕیارەكەی ترەمپ نەبوە. ئیسرائیل یەكێک لە گەورەترین زیانلێكەوتووەكانی بڕیارەكەی ترەمپە چونكە لە سوریا بەرامبەر بە رژێمی ئەسەد و روسیا و توركیا و ئێران تەریك ماوەتەوە‌و لێرە بەدواوە بژاردەكانی ئێجگار تەنگەبەر دەبن.\nلەناو سوریا، كورد گەورەترین زیانلێكەوتووە. لەخۆبایی بون و بوغرایی سەركردەكانیان و هەڵەكردن لە هەڵسەنگاندنی دۆخەكە و هەڵبژاردنی سەنگەرە چەوتەكە، زۆر گران لەسەریان دەكەوێ. لەم هەلومەرجەی ئێستادا جگە لە رادەست كردنی ناوچەكان بە هێزەكانی رژێمی سوریا، هیچ رێگایەكی تر نیە. بێگومان ئەمە زیانێكی زۆر بەكورد دەگەیەنێ بەڵام ئەو زیانە لە زیانی هاتنی توركیا بۆ ناوچەكانیان كەمترە. لانی كەم دەشێ ئەم هەنگاوە ببێ بە مایەی چاككردنەوەی پەیوەندیەكانیان لەگەڵ سوریا و دیمەشق، بەتایبەتی كە چونی هێزەكانی توركیا بۆ ناوچەكانی رۆژهەڵاتی فورات لە بەرژەوەندیی روسیا و دیمەشق دا نیە، چونكە توركیا بەبێ بەرامبەر لە ناوچەكان ناكشێتەوە‌و رەنگە بەشێكی ناوچەكان رادەستی هێزە بەرهەڵستكارە دۆستەكانی خۆی بكات كە ئەمەش هەم پرۆسەی ئاشتی ئاڵۆزتر دەكا هەم پێگەیەكی بەهێزتر لەسەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئۆپۆزیسیۆنی سەر بە توركیا و خودی توركیا لەمەسەلەی دیاریكردنی ئایندەی سوریا دابین دەكات.\nكوردەكانی سوریا زۆر هەڵەیان كردووە. كاتی ئەوە هاتووە دەستوبردی لێ بكەن و بڕیارێكی دروست بدەن.


دەگێڕنەوە رۆژێ کەسێک لە ژێر دارێ، لەسەر کانی و ئاوێکی سازگار خەوتبوو. ئەو هاوڕێیەمان خووی وابوو کە دەخەوت دەمی دەکردەوە. لەو ئان و ساتەدا مارێک دێ و دەچێتە دەمی کابراوە و لەوێوە شۆڕدەبیتەوە بۆ ناوەوە. کابرا خەوی قورسە و وەخەبەر نایە. کەسێکیتر ئاگای لە رووداوەکەیە. پەلاماری کابرا دەدا، بە تووندی رایدەچەكێنێ و هەوڵدەدا لە خەوی هەڵسێنێ، قاچەکانی دەگرێ و کابرا سەرەونخوون دەکا، دیهێنێ و دەبا و رایدەوەشێنی بەشکم مارەکە بێتە دەرەوە، بەڵام نایەتە دەرەوە. هاوڕێکەمان ترساوە، نازانێ چ باسە! بە کابرا دەڵێ بۆ وام لێدەکەی؟ تۆ کێی و کارت بە من چیە؟! ئەویش بە بێ ئەوەی وەڵامی بداتەوە هەروا لێدەدا و ئەمدیو و ئەودیوی پێدەکا، بەڵام سوودی نیە. کابرا هەرچی نان و ئاوی لەبەر دەستێتی دیهێنێ و بە زۆر دەرخواردی کابرای دەدا، ئەوەندەی دەرخوارد دەدا تا دەڕشێتەوە. کاتێ خواردن و خواردنەوەکە هەڵدێنێتەوە، مارەکەش لەگەڵی دێتە دەرەوە. هاوڕێکەمان کە مارەکە دەبینێ ئینجا لە حیکمەتی هەڵسوکەوتی کابرا تێدەگا و سپاسی دەکا.\nمەولاناش لە «مەسنەوی مەعنەوی»دا ئەم حیکاتەی بەکارهێناوە. ئەم حیکاتە ئاماژە بە مرۆڤ و واقعیی مرۆڤ دەکا، کۆمەڵێک قفڵی تێدایە دەبێ بکرێنەوە. ئەو هاورێیەمان کە خەوتووە ئاماژەیە بەوەی هەر یەک لە ئێمە ناهوشیارین، خەوتووین و دەممان کردۆتەوە. لەم حاڵەتەدا خۆمان و بەختی خۆمان، بۆی هەیە هەمووشتێکی باش و یان خراپ بێتە ناومانەوە و پێی نەزانین. ئەگەر بە دوو چاوی سەر سەیری خۆمان بکەین بە رواڵەت بەخەبەرین، بەڵام لە راستیدا خەوتووین. ئەم بەخەبەرییە ئێستای مرۆڤ تەنیا جەستەییە، ئەقڵیی نیە. مرۆڤ درکی خەوتووە یان خەویان لێخستووە. خەوتن ئەمەیە نەزانین کێین، نەزانین بۆ لێرەین و نەزانین بەرەو کوێ دەچین. بەخەبەریی ئەمەیە بزانین کێین، بزانین بۆ لێرەین و بزانین بەرەو کوێ دەچین.\nمرۆڤی چوارقۆڕنەی دنیا دەمێکە بە دەمی کراوەوە خەوتووە. جار و بار پێشەوایەک، رابەر و رێنیشاندەرێک، رووداوێک، نەخۆشی و ناخۆشییەک دێ رامانچڵەکێنێ و وەخەبەرمان بێنی و خاوێنمان کاتەوە، بەڵام ئێمە خەومان لەوە قورسترە وەخەبەر بێین. ڤایرۆسی کۆرۆنا ئێستا راستەوخۆ دەوری ئەو کابرایە دەبێنێ کە ئاگای لە رووداوی خەوی هاوڕێکەمان و مارەکە بوو.\nڤایرۆسی کۆرۆنا نە نەخۆشییە، نە دوژمنایەتیکردن و تۆڵەسەندنەوەی سروشتە لە مرۆڤ، نە بۆ شەڕ هاتووە، نە کارەساتە و نە…هتد. ئەم ڤایرۆسە چ سروشتی بێ و لە ئاکامی زیدەڕۆییەکانی مرۆڤەوە لە ژینگەی ئاژەڵێکەوە هاتبێ بۆ ژینگەی مرۆڤ، چ دروستکرابێ و ئامانجێکی سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتی لە پشت بێ، هیچ لەو راستییە ناگۆڕێ کە واقعییەکی تایبەتی دروستکردووە، لەگەڵمان دەمێنێتەوە، ئێمەش دەبێ لۆژیکی هەڵسوکەوت لەگەڵ ئەم واقیعە و لەناو واقیعەکەدا بکەین. ئەوەی کە هەقیقەتە ئەمەیە دەبێ لەو خەوە قورسە وەخەبەر بێین. کۆرۆنا وادەکا هەموو ئەو کەسانەی لەسروشت لایانداوە و پەیان بە پێگە و بە بەهای مرۆڤبوون و ژیان نەبردووە، چ بە زیندویی و چ بە مردوویی سروشتی ببنەوە. جا بۆ ئەوەی بە مردوویی سروشتیمان نەکاتەوە تا زیندووین با خۆمان سروشتی بکەینەوە. تاکە رێگەی دروست خۆ سروشتیکردنەوەیە. مرۆڤ دەبێ سروشتی بێ تا بتوانێ لەگەڵ رووداوە سروشتییەکاندا بگونجێ و بەرگە بگرێ. بەڵام هەتا لەو خەوە هەڵنەستین سروشتی نابینەوە.دەبێ درکمان وەخەبەر بێ!\n129 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Tuesday, June 16, 2020


ده‌ستبڕین له ئیسلامدا\nدانراوه له‌لایه‌ن: ڕێباز عەبدوڵڵا ڕێكه‌وت: ١٠/٩/ ٢٠١١\nسڵاو و ڕه‌حمه‌تی خوداتان لێبێت.\nده‌مه‌وێت باس له شتێك بکه‌م که زۆر ڕوون نییه له‌به‌رچاوی خه‌ڵك و به‌تایبه‌ت موسڵمانان، ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ی ده‌ستبڕینه له ئیسلامدا. با تۆزێك به‌كورتی باسێکی بکه‌ین. داواکارم له خودا یارمه‌تیمان بدات. زۆر که‌س ده‌ڵێت که په‌نا به خوا ئه‌مه زوڵمه له ئیسلامدا ده‌کرێت له مرۆڤ.\nڕۆژێك پیاوێکی ئه‌مریکیی مه‌سیحی به پیاوێکی عه‌ره‌بی موسوڵمان ده‌ڵێت له دینی ئێوه‌دا که‌سێك دزی بکات ده‌ستی ده‌بڕرێت. به ڕای من ئه‌وه کارێك نییه وڵات پێی ئارام بێتو کارێکی وه‌حشیگه‌ریانه‌یه!!! پیاوه موسوڵمانه‌که ده‌ڵێت من پرسيارێكت لێده‌كه‌م. تۆ قەت ڕۆیشتوویت بۆ سەعوودییه؟ كابراش دەڵێت بەڵێ. پیاوه موسڵمانەكه دەڵێت قەت ڕووی داوە لەوێ له بازاڕێكدا بيت و كارەبا ببڕێت؟ پياوه ئەمريكييەكه ده‌ڵێت به‌ڵێ. موسڵمانەکه ده‌ڵێت چەند دزی کرا؟ چه‌ند دووکان بڕا؟ چه‌ند شه‌ڕ کرا؟ پۆلیس چه‌ند که‌سی گرت؟ ئه‌مریکییه‌که ده‌ڵێت هیچ نه‌بوو. ته‌نانه‌ت بچووکترین ده‌نگه‌ده‌نگیش نه‌بوو. موسڵمانه‌که ده‌ڵێت ئه‌ی ئه‌گه‌ر له بازاڕێکی ئه‌مریکا یاخود هەر وڵاتێکی تر بیت، کاره‌با ببڕێت، چی ده‌بێت؟ چه‌ند دزی ده‌کرێت؟ چه‌ند دووکان ده‌بڕرێت؟ چه‌ند شه‌ڕ ده‌کرێت؟ پۆلیس چه‌ند که‌س ده‌گرێت؟ کابرای ئه‌مریکی ده‌ڵێت زۆر له‌وانه ده‌بێت. موسوڵمانه‌که ده‌ڵێت بۆ فه‌رقیان هه‌یه؟ ئه‌مریکییه‌که ده‌ڵێت بۆ؟نازانم!! موسڵمانه‌که ده‌ڵێت ئه‌وه حیکمه‌تی ده‌ستبڕینه له ئیسلامدا. وڵات ئاوا ئارام ده‌بێت و که‌س دزی له که‌س ناکات.\nڕه‌نگه ئێستا هه‌ندێك که‌س بڵێن نا هه‌ر خراپه؛ توندوتیژییه، تۆقاندنه!!! ئێوه تیرۆریستن! مرۆڤ قابیلی غه‌ڵه‌ته، ده‌بێت مه‌ودای بدرێتێ. با ئیسلامیش حوکم بکات، نابێت ئه‌و حوکمه بسه‌پێنرێت!!! منیش ده‌ڵێم ده‌بێت وڵاتی ئیسلامی کاتێك ئه‌و حوکمه بسه‌پێنێت که وه‌ك ئیمامی عومه‌ر -ڕه‌زا و ڕه‌حمه‌تی خوای لێبێت- سه‌رۆکی وڵات ده‌بێت بگەڕێت بۆ ئه‌و فه‌قیره‌ی که شوێنی نازانێت تاخزمه‌تی بکات و له فه‌قیری نه‌جاتی بدات. وڵات ده‌بێت ئاوا بێت، ده‌بێت فه‌قیر نه‌مێنێت له وڵاتدا. ده‌بێت هەموو تاكێکی ئه‌و کۆمه‌ڵگایه مانگانەی خۆی هه‌بێت. ده‌بێت هیچکه‌سێك نه‌مێنێت که بچووكترین پێویستی هه‌بێت. دوای هه‌موو ئەمانه و چه‌ند شتی تریش که ئه‌گه‌ری هه‌یه من بیرم چووبێت، له وڵاتدا جێبه‌جێ بکرێت پاشان حوکمی ده‌ستبڕین بدرێت به‌سه‌ر خه‌ڵکدا. ده‌بيت هیچكەسيك بيانووى فه قيرى نومێنێت؛ بيانووى ده‌ستكورتى نه‌مێنێت.\nهیوادارم غه‌ڵه‌ته‌کانی خۆم بەدیاری بۆبهێننه‌وه و پێمبڵێن!\nid => 25575\ndynamicImage => 'fTTmjXsK_20111010.jpg'\nheadTitle => 'ده‌ستبڕین له ئیسلامدا'\n[0.6 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (((`dangiislam_article`.`id` = 25575)))\n[0.95 ms] UPDATE `dangiislam_article` SET `clicked` = ? WHERE (`dangiislam_article`.`id` = 25575)\n[0.47 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (`dangiislam_article`.`id` = 25575) LIMIT 1\n[0.44 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (id= '25575') AND (status='1') AND (title<>'0') LIMIT 1\n[21.16 ms] SELECT `dangiislam_article`.`id`, `dangiislam_article`.`title`, `dangiislam_article`.`img` FROM `dangiislam_article` WHERE (status='1') ORDER BY `priority` desc, `id` desc LIMIT 4\n[21.97 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (category_id = 174)\n[2.12 ms] SELECT `dangiislam_article`.* FROM `dangiislam_article` WHERE (category_id = 174) AND (id <> '25575') AND (status='1') ORDER BY `id` desc LIMIT 3\n[7.12 ms] SELECT `dangiislam_article_comment`.* FROM `dangiislam_article_comment` WHERE (approved = 'Y') AND (article_id='25575') ORDER BY `comment_id` desc, `featured` desc\n[21.11 ms] SELECT `dangiislam_article`.`id`, `dangiislam_article`.`title`, `dangiislam_article`.`img` FROM `dangiislam_article` WHERE (status='1') AND (priority=1) LIMIT 4\n[0.23 ms] SELECT `dangiislam_art_cat`.* FROM `dangiislam_art_cat` WHERE (id = 174) LIMIT 1\n1.11.3/5.3.29 Variables Debug Not authorized 13 in 76.58 ms Registry (6)«


بندەست دەبێت بۆ ڕزگاری خۆی خەبات بکات یا بۆ دیمۆکراتیزە کردنی وڵاتانی داگیرکەر؟ شێرکۆ پاڵانی\nئێمەی کورد لەوەتی هەین و چاو گۆێمان\nکردوەتەوە، هەمیشە هەناسەی بێ وڵاتی، هەناسەی مەزڵومی هەڵدەکێشین. هەردەم ژیانمان\nلە مەترسی و نەهامەتی تێپەرکردوە، هەمیشە ئامادەبووین لە پێناو بە دەستهێنانی\nبچووکترین مافدا گیانی خۆمان فیدا بکەین. لاپەرەکانی مێژوو شاهیدی ئەو هەموو\nکارەساتانەن، بێگومان خۆێنەرانی ئەم بابەتەش هەر یەکەو بەشی خۆی ئاگاداری ئەو\nڕووداوە ناخۆشانەیە کە لە مێژوودا ڕووبەروومان بوونەتەوە. ئیتر پێموایە لەوە\nمەترسیدارتر نەماوە کە چاوەروانی بکەین. نموونەی نۆێترین و پر مەترسیدارترین\nکارەسات ئەوەیە کە لاوەکانمان ئاڵودەی مادەی هۆشبەر دەکەن. بۆ نموونە تازەترین\nئامار باسی زیاد لە ٥٠ هەزار تووشهاتووی مادەی هۆشبەری کرماشانی مەزن دەکات.\nقۆناخی ڕزگاری و شێوەی خەباتمان.\nخەباتی ئیستای ئێمەی کوردی بێ وڵات و بێ\nئازادی، خەباتە بۆ ڕزگاری وڵاتەکەمان لە ژێر ستەمی داگیرکەران. کەوابێت ئێمەیەک کە\nلە زۆربەی تەمەنی خەباتمان لە پێناو سەرەتایی ترین مافدا بووە، کەچی بە ئاگر و\nئاسن وڵام دراوینتەوە، پێویستە شێوەی خەباتمان بگۆرین و ئەزموونێک لەئاکامی خەباتەکانی پێشوومان ودەستکەوتەکانمان چ لە\nبواری ڕامیاری و چ لە بواری زیان و زەرەر\nوەرگرین. کە پاش هەموو لێکدانەوەیەک بۆمان ڕوون دەبێتەوە: کە ئێمەش پێویستە لەم\nقۆناخەدا خەباتمان بۆ سەربەخۆیی یەکجاری تەرخان بکەین، پێویستە نەوەی داهاتوومان\nبۆ خەبات لە پێناو کورستانێکی ئازاد و دیمۆکراتدا پەروەردە بکەین. پێویستە بە\nخۆمانا بچینەوەو بێژین با ئیتر بەس بێت خەبات بۆ دیمۆکراتی و ئاوەدانی پایتەختی\nداگیرکەرو ناوەندی دەسەڵات. یا با چیدکە لە ژێر ناوی خەبات بەس بۆ چینێک کە لە\nکوردستان و ئێران کە گوایا هەر ئەوانە دەچەوسێنەوە نەکەینە بەهانە، لە کوردستانی\nبندەست هەموو چێن و تۆێژێک هەر یەکەو بە شێوەیەک دەچەوسێتەوە. ئەو خاک و مێژوو\nسەروەت و سامانەی کە لە ژێر دەسەڵاتی داگیرکەرە موڵکی هەموو چین وتۆێژێکی\nکوردستانە. بەڵام بێگانە دەستی بە سەردا گرتووە، و بە ئارەزووی خۆی یاری پێدەکات.\nهەموو نەتەوە بندەسەتەکانی پێشووی مێژووی\nجیهان، کە تاکە ئامانج و دروشمیان سەربەخۆیی بوو تا سەر ئەنجام بە دەستیان هێنا، کەچی\nئێمەش هەر لەو کاتانە تاکە ئامانجمان خودموختاری و چینی کرێکاری بوو پاش هەزاران\nشەهیدیش هەر بە دەستمان نەهێنا؟. یا هەر لەم\nچەند ساڵەی ئاخرەوە دیتمان ٣\nنەتەوەیی جەسور لە سەر مافی سەربەخۆ بوونیان توانیان کیان و دەوڵەتی سەربەخۆیی\nخۆیان بە دەستبێنن، ئەویش نەتەوەکانی وەک مونتینیگرۆ و کۆسۆڤو و باشوری سۆدان بوو.\nئیمەش هەر بە بیانووی جۆراو جۆر ویستەکانمان دوا دەخەین و چاوەرێی سۆزی هیندیک\nفارسی بە ناو دۆستمان کە شەوانە پیری مەیخانەکانی ئوروپاو ئەمریکان. ڕۆژانە دۆست و سیاسەزانی ئێرانن.\nئەزموونەکان تاقیکرانەوە و سەرەکەوتوو نەبوون.\nهەروەک لە بەشێک لە باسەکەی سەرەوە ئاماژەم پێکرد، کە هەموو ئەزموونەکانی\nزیاد لە ٧٠ ساڵی پێشوومان بە خەبات و خۆێن\nودەربەدەری و ئاوارەیی و نەهامەتی تاقیکردەوە، کە چی بچووکترین مافیشمان بە\nدەست نەهێنا. ئیدی با ئەزمونی نۆێ تاقیکەینەوە. با ڕەوڕەوەی خەباتەکە لە پێناو\nکوردستانێکی سەربەخۆ بجووڵێنین. با هەموو لە ڕاگەیاندن و میدیاکانمان ئەو ترس و خۆفە\nبشکێنین. با ئاشکرا باس لە خۆ پێگەیاندن و خۆئامادەکردن بکەین بۆ خەبات لە پێناو\nدەوڵەتی سەربەخۆیی خۆمان. با ئەگەر فارسیك پێمان دەڵیت (جیاوازخواز) یەکسەر\nنەکەوینە پارانەوەو پاکانە بۆ کردنی. با بە ڕوون و ئاشکرا بۆی بنووسین و پێێ بڵێین\nئێمە نەتەوەی بندەستی خۆمان لە ژێر ستەمی ئێوەی شۆفینیست و داگیرکەر ڕزگار دەکەین،\nئێمە داگیرکەر و دیکتاتۆر لە سەر خاکمان دوور دەخەینەوە. ئەمەش جێگەی شانازیمانە،\nبا پێێان بڵێین ئێمە چیدیکە شانازی بە مێژووی ئێوەی داگیرکەر ناکەین، و خۆمان بە\nهاوبەشی ئەو وڵات و مێژووە پر لە شەرمەزاری و داگیرکارییەی ئێوە نازانین.\nکەوابێت ئەی لاوانی نیشتیمانپەروەر، با هەموو پێکەوە و لە ژێر ژێر ناوی\nخەبات لە پێناو کوردستانێکی ئازاد\nودیمۆکراتدا درێژە بە تێکۆشان بدەین، کاتێک باوەر بە خەباتی نەتەوەیی\nوسەربەخۆیی خوازی لای تاک ولایەنەکانی کوردسانی دروست بێت. بێگومان ڕێگاچارەش بە\nیەکگرتووی بۆ کۆسپەکانی سەر ڕێگامان\nدەبینرێتەوە. لە کۆتاییشدا ئیمە دەبێت بۆ\nخۆمان وڵامی ئەو پرسیارە بدەینەوە کە ئایا مرۆڤی بندەست دەبێت بۆ ڕزگاری خۆی خەبات\nبکات یا بۆ دیمۆکراتیزە کردنی وڵاتانی داگیرکەر؟. ئەوەش پرسیارێکە کە زۆرجار لە\nلایەن کەسانی غەیرە کوردەوە ڕووبەڕوومان\nکراوەتەوە. بەڵام وڵامێکی دروستمان پێ نەبووە.\n/ ١ / ٢٠١٤ی ڕێبەندانی ٢٧١٢ی کوردی .


فیفا تۆپى مۆندیالى داهاتووى ئاشكرا كرد\nموضوع: فیفا تۆپى مۆندیالى داهاتووى ئاشكرا كرد الإثنين 07 ديسمبر 2009, 3:01 am\nیه‌كێتى توَپى پێى نێوده‌وڵه‌تى (فیفا) شێوه و جۆرى ئه‌و تۆپه‌ى ئاشكراكرد كه برِیاره له‌یارییه‌كانى مۆندیالى داهاتووى باشوورى ئه‌فریقیا یارى پێبكرێت, ئه‌مه‌و فیفا له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى كۆمپانیاى ئه‌دیداسى تایبه‌ت به‌كه‌لوپه‌لى وه‌رزشى و به‌رپرسانى لیژنه‌ى سه‌رپه‌رشتى مۆندیالى ئه‌فریقى تۆپه تازه‌كه‌یان پێشكه‌ش كرد به‌ناوى (گابۆلانى) كه به‌زمانى (ئیسیزولو)ـه و ئه‌و زمانه‌ش یه‌كێكه له‌و یانزه زمانه سه‌ره‌كیه‌ى له باشوورى ئه‌فریقیا به‌كاردێت و به‌واتاى (با یه‌ك بگرین) دێت.\nكۆمپانیاى ئه‌دیداس كه تۆپه‌كه‌ى دروست كردوه ته‌كنیكى تازه‌ى تێدا به‌كارهێناوه كه توانایه‌كى زیاتر به تۆپه‌كه ده‌دات له‌كاتى لێدان و هه‌ڵداندا , هه‌روه‌ها به‌ته‌واویش كۆنترۆڵ ده‌كرێت له‌هه‌موو بارودۆخێكدا.\nئه‌م تۆپه نوێیه هه‌ندێك گۆرانكارى به‌سه‌ر داهاتوه له‌گه‌ڵ ئه‌و تۆپه‌ى كه له‌یۆرۆى دوو هه‌زار و هه‌شت به‌كارهات , به‌وه‌ى له‌به‌رگه‌كه‌ى ئه‌و پارچانه‌ى كه گه‌رمایى هه‌ڵده‌مژن كه‌مكراوه‌ته‌وه و تۆپه‌كه خێراتر ووشك ده‌بێته‌وه. هه‌روه‌ها یانزه رِه‌نگى تێدا به‌كارهاتوه كه ئاماژه بۆ بوونى یانزه یاریزان له‌تیپه‌كان و بوونى یانزه زمانى جیاواز له باشورى ئه‌فریقیا ده‌كات.\nجێى باسه ئه‌دیداس تۆپه‌كه‌ى تاقیكردۆته‌وه به هاوكارى ژماره‌یه‌ك یاریزانى ناودارى جیهانى, له‌وانیش كاپتنى مانشافتى ئه‌ڵمانى مایكل بالاك كه پاش یاریكردنى به تۆپه‌كه وتى تۆپێكى زۆر باشه و واده‌كات به‌رده‌وام له‌ژێر كۆنترۆڵى یاریزان دابێت.\nموضوع: رد: فیفا تۆپى مۆندیالى داهاتووى ئاشكرا كرد الإثنين 07 ديسمبر 2009, 3:58 am\nزور سوباس براكم\nموضوع: رد: فیفا تۆپى مۆندیالى داهاتووى ئاشكرا كرد الأربعاء 09 ديسمبر 2009, 6:24 pm\nهيوادرم به دلتان بى


گوایدۆ دوای خۆپێشاندانی لاینگرانی بەرەو کاراکاس کرد | AvaToday\nگوایدۆ دوای خۆپێشاندانی لاینگرانی بەرەو کاراکاس کرد\nڕیبەری دژبەرانی مادۆرۆ داوای لە خەڵکی ڤەنزوێلا کرد بەرەو کاراکاس خۆپێشاندان بکەن.\nخوان گوایدۆ سەرۆکی پەڕڵەمانی ڤەنزۆئێلا کە خۆی وەک سەرکۆماری کاتی ئەو وڵاتە ناساندووە لە ئاپۆرای لاینگرانی لە کاراکاس گووتی بە زوویی ڕێپێوانێکی مێژویی سەرتاسەری بەرەو کاراکاس ڕادەگەینێت.\nسەرەڕای درێژەی ناڕەزایەتییەکان، نیکۆلاس مادۆرۆ هەر جۆرە سازانێک لە بەرابەر دژبەرانی ڕەت دەکاتەوە و دەڵێ ئامادە نییە واز لە پۆستەکەی بێنێت. پەڕڵەمانی ڤەنزۆئێلا ماوەیەک لەمەو بەر هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەو وڵاتەی بە دەستکاری کراو ناوبرد و درێژەی سەرکۆماری مادۆرۆی بە نایاسایی نێودێر کرد.\nبە پێی ڕاپۆڕتی هەواڵدەری ئاڵمان خوان گوایدۆ ڕۆژی شەممە ١٨ ڕەشەمە جەختی لەوە کردەوە کە بۆ لەسەر کار لادانی مادۆرۆ ئەگەر پێویست بێت داوای دەستێوەردانی نیزامی وڵاتانی دەرەکی دەکات. ناوبراو ڕایگەیاند یاسای بنەڕەتی ڤەنزوێلا چالاکی سوپا لە دەرەوەی ئەو وڵاتە و دەستێوەردانی لەشکری وڵاتان لەو ڤەنزوێلا بە ئیزن پێدراو دەزانێت.\nپێشتر سەرکۆماری ئەمریکا ڕایگەیاندبوو کۆمەڵگەی جیهانی بژاردەی نیزامی بە یەکێک لە بژاردەکانی سەر مێز دەزانێ و ئەو قسانەی مادۆرۆ ئاماژەدانە بە قسەکانی دۆناڵد ترامپ. گوایدۆ لە کاتێکدا ئەو قسانەی دەکرد کە بەشی زۆری ڤەنزوێلا بۆ سێهەمین ڕۆژی بەردەوام لەگەڵ کێشەی پچڕانی کارەبا ڕووبەڕویە.\nڕێبەرانی دژبەرانی ڤەنزۆئێلا نیکۆلاس مادۆرۆ بە بەرپرسی پچڕانی کارەبا لەو وڵاتە دەزانێت. لە لایەکی دیکە هاوکات لەگەڵ قسەکانی گوایدۆ مادۆرۆ داوای لە لاینگرانی خۆی کربوو دژی ئیمپڕیالیزم دەست بکەن بە خۆپێشاندان و لە پەیامێکی تویتەریدا ڕایگەیاندبوو ئێمە لە ئێستادا زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە دژی ئیمپڕیالیزمین و قەت تەسلیم نابین.


دیمەنی کوردستانی ئازاد وا شەمزێنراوە بە زەحمەت دەناسرێتەوە\nتوانای ئەو شەقەی سەفارەتاكانمان پێوەیە وا بەڕاست و چەپدا تۆمەتیان پێوە دەنێین؟\nلە قازانجی كێ ئێمە داوی باریكی پەیوەندی خۆمان بە رۆژئاواوە دەپسێنین؟ لەبەر كێ ئێمە ئاوا هاوئاواز دەبین لەگەڵ دەوروبەری هەرێمایەتی كوردستان كە نە خۆشی بە مەسەلەی كوردستان و نە خۆشی بە فاكتەری رۆژئاوایی دێت؟ جا لەرێی نفوزیانەوە دەبێت یان لەرێی نێردە و نوێنەرایەتییە دیبلۆماسییەكانیانەوە.\nئاخر ڕەنگە ئەمە یەک شرۆڤە ھەڵبگرێت : پێویستی بەربەستکردنی ئازادییە رۆژنامەوانیی و سیاسییەکان لەھەرێم پێویستی بە ئیستفرادکردن و داخرانی دیبلۆماسییش ھەیە تا دوو لە چاوی دونیا ھەموو شتێکی پاشەکشێ پێکردنی ئەزموونی سیاسیی مەیسەر دەبێت.\nبیرمانە دوای كەوتنی رژێمی بەعس لە ساڵی 2003 ماوەیەك بوو بە باو لەناو ناوەند و هێزە سیاسییەكانی عیراقدا دژی ئەمەریكا و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی قسە بكەن كە وڵاتەكەیان لە حوكمی دیكتاتۆری سەددام دەرباز كرد و یارمەتی عیراقییەكانیان دا ئاسۆیەكی تری ژیانی سیاسیی بە روومەت بۆ خۆیان بكەنەوە.\nهێزە عیراقییەكان (بە سوعبەتیان) بوو دژی رۆژئاوا قسەیان دەكرد لەكاتێكا خۆیان یەكەم بوون لە كەڵك وەرگرتن لە دەسكەوتی روخانی سەددام.\nئەم خیتابی رق و كینەیە لە هەمبەر دۆستەكانی عیراقیان رزگار كرد لە سوعبەتەوە بوو بە جیددی و خیتابی هێزە توندرەوەكان وا كەوتەوە بەهەردوو تایفەی شیعە و سوننەوە (موقاوەمەتیان) ڕاگەیاند. ھەژدە ساڵ ئەم قەوانەیان لێ دا تا عێراقی جێی خواستی دیموکراتخوازان وا داھێزرا و گەیشتە ئاستی ئەوەی مانشێتی دوا ژمارەكانی رۆژنامەی سەباحی عیراقی تازە لە رەد و بەدەلەكانی ئەم دواییەدا وا دژی ئەمەریكا بوو كە هیچی فەرق نەبوو لە مانشێتی دوا ژمارەكانی رۆژنامەكانی عیراقی قەدیم لە بابل و جمهوریە و سەورە.. رەنگە لە چاپكارە حەریفەكانی چاپخانەكانی عیراق بپرسین باشترە داخۆ پلیتی نێو ددانەكانی چاپخانەكان دزەیان نەكردۆتە ناو لاپەڕەی یەكەمی رۆژنامەكانی عیراقی تازە یان مەسەلە چییە؟\nعیراقی تازە دوای (18) ساڵە لە كەوتنی بتی دیكتاتۆری سەددام رۆژ لە دوای رۆژ خۆی بەلای ئەو ژینگە ئیقلیمییەدا دەشكێنێتەوە كە جاران رێگر بوو لەوەی عیراق لە دەست ستەمكاری بەغدای جاران و هاوئاهەنگی ئیقلیمی نەجاتی بێت. ئێستا بەغدای تازەش پێی وایە هەموو شتێكی تەواوە و خۆی لەگەڵ ئەم ژینگە هەرێمییە دەگونجێنێ كە هەر دەمارگرژی و پاشقولگرتن و گرمۆڵەكردنی عیراقی بۆ عیراق بەرهەم هێناوە.\nپێدەچێ هەولێریش هەم لەبەر ئاتاجی ناوخۆیی مەحكەم كردنی دینگەكانی کۆپی لۆکالی خۆی و هەمیش بۆ تێكەڵكردنی كاغەزەكانی سیاسەتی تەسکی پارتێتی لەگەڵ بەغدای ئێستا كە خیتابی زاڵی خیتابی دژە رۆژئاواییە ، ئەم رێگایەی گرتبێتە بەر. رێگای خۆگیف كردنەوە بەرامبەر بالیۆزخانەكانی رۆژئاوا دوای ئەوەی سوپاكانیان كاریان لە روخانی رژێمەكەی سەددام تەواو كرد. دوای ئەوەی ئەوان یارمەتی کورد و عێراقییەکانیان دا لە رژێمی بەعس نەجاتیان بێت.\nلەوانەیە پێویستی هەماهەنگی «هەڵبژاردن» ئەم ئارەزووی هەماهەنگییەی هێنابێتە كایەوە. كە وای كردووە هەولێری ئەم چەند ساڵەی دوایی كە دەستی چووە بە زاخی خیتابی عەوام فریوی ئیدعای بۆش و بێ بنی نەتەوەییدا، وا نەھلستی بێت بەلای یەک رەنگ لە چەند رەنگی بەغدادا وەرگەڕێ. کە رەنگی دژایەتی دۆستانی نێودەوڵەتی و رۆژئاوایە.\nبەڵام گرنگە هەولێر ئەوە بزانێ كە ڕەنگە بۆ بەغدا و دەستەبژێرە تەنگنەزەرەکەی بلوێ بە یارمەتی دۆستانی هەرێمی و بە بەكارهێنانی هەیبەتی دامەزراوەکانی دەوڵەتی عیراق هەندێك شت بكا و دوای خۆی راپسکانێکی درۆزنانە هەندێك شتی تیا بهێڵێتەوە بۆ پەشیمان بوونەوە ، بەڵام كوردستان و پایتەختەكەی توانای ئەو بەردە فركانێیەی نییە لەگەڵ کۆنسلگەرییەكان.\nئێمە لە کوردستان نە دەرەقەتی دێین، نە ئیش و ئەولەوییەتی سیاسەتی کوردستانییە و نە ھەق و رەواشە شتی وا بكەین. چونكە ئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی رۆژئاوا بەگشتی لە كەیسی كوردستانی دوای كۆڕەو و لە كەیسی روخاندنی عیراقی سەددام حسێنیش كە هەمیشە هەڕەشە بوو لەسەر كوردستانی رزگار، لەگەڵمان بوون و پشتیوانیان کردین . با لە وردەكاریشدا لە هەندێك شت ناكۆك بین.\nكوردستان و پایتەختەكەی و وزەی سیاسەتی رەسمی و میللیشی توانای ئەم شەڕە بێ وەفایەی نییە.\nلەوە گەڕێین کە جارێ لەبەر خاتری میللەتەکەمان و بۆ ژینگەیەکی پاکی پرۆسەی دیموکراسیی و ئازادی کە خەریکە دەشەمزێ ، پێویستمان بە داخستنی دۆسێی عەیبداری سزادانی رۆژنامەوان و چالاکانی مەدەنی ھەیە، ھەروا بۆ ئایندەی میللەتەکەمان و مەسەلە رەواکەی کە ھێشتا زۆر شتی دەڵەمەیە ، لەگوزەران تا گیرفان تا نیشتمان.\nبەو ھەموو زام و برینانەوە توانای شەڕی دیبلۆماسیی و بەرەنگاری سیاسەتی رۆژئاوا و ئەمەریکامان نییە.\nبگرە شەڕی وا خۆتڕێن، بەرەی وای پێچەوانەش ئیشی ئێمە نییە.