بەندایەتى وەک هۆکارێک بۆ خۆشبەختى مرۆڤەکان، لاى ناسرى سوبحانى | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nخۆشبەختى، ئەو خەوەى هەموو کەس دەیبینێ، بەڵام کەم کەس پێى دەگا، خۆشبەختى ئەو هیوایەى کە تەواوى مێژووى مرۆڤایەتى هەوڵیان بۆ داوە بۆ ئەوەى بگەنە خەڵاس، بەڵام بەپێچەوانەوە شکاوەتەوە و بووەتە هۆى بەدبەختى نەک خۆشبەختى. بۆ؟ چونکە ڕێگەکانى گەیشتن بە خۆشبەختى ئەوانە نەبوون کە گیرابوونە بەر.\nلەو رۆژەى ئادەم هاتە سەر زەوى ئیدى بەدبەختى و خۆشبەختى لەبەرامبەر یەک راوەستانەوە هەمیشە لە دیالێکتیکدا بوون، بۆیە هەمیشە مرۆڤ هەوڵى داوە لە تەلاش و کۆششدا بێ بۆ ئەوەى خۆشبەختى بخاتە سەر بەدبەخیتەوە. دەى وردە وردە ئامرازەکانى گەیشتن بە خۆشبەختى فراوان بوون لاى مرۆڤەکان، مرۆڤ سەرى لێ شێوا بۆ ئەوەى ئامرازە راستییەکە بدۆزێتەوە. لە ئێستادا و لەم سەردەمەدا جۆرەها هۆکار هەیە مرۆڤەکان دەیگرنەبەر بەمەبەستى خۆشبەختى بەڵام بەداخەوە سەریان لە شتى دیکەوە دەردەچێت.\nناسرى سوبحانى و بەندایەتى و خۆشبەختى\nناسر سوبحانى وەک بیرمەندێکى ئیسلامى هاوچەرخ، هەر وەک چۆن هەوڵى داوە زۆر کێشەى چارەسەر نەکراو چارە بکات لەنێو دونیاى ئیسلامدا هەوڵی داوە ئەم کێشەیەش روون بکاتەوە بەشێوەى زانستى و عەقڵى پێمان بڵێ کە هۆکارەکەى خۆبەشبەختى چییە؟چى واى کردووە مرۆڤەکان سەرەراى ئەوە وێڵى خۆشبەختین کەچى پێى ناگەن و نایدۆزنەوە..؟گەیشتن بەم هۆکارە چییە؟؟\nسوبحانى بەندایەتى (پەرستنى یەک خودا) بە هۆکارى سەرەکى دەزانێت بو ئەوەى مرۆڤەکان بگەن بە خۆشبەختى تەواو. ئەو دەڵێت" ئەگەر کەسێک وەک پەیامنێرێک بکەوێـتە سەر ئەم زەوییە، لە تەواوى ئەم خەڵکە بپرسێ: ئێوە چیتان دەوێ؟ بۆچى هەوڵ دەدەن؟ ئەتانهه‌وێ بەچى بگەن؟ چیتان پێ خۆشە؟ لەچى بێزارن؟ لەچى دەترسن تووشتان ببێت؟ رەنگە لەوەڵامدا ووشەکانیان جۆر جۆر بن بەڵام هەموویان لەوەدا یەک دەگرن کە دەڵێن: خۆشبەختیمان دەوێت، لە بەدبەختى بێزارین. ئەمانەوێ بەدبەختیمان توش نەبێت. "\nکەواتە سوبحانى باس لەوە دەکات کە مرۆڤەکان هەموویان عەوداڵی خۆشبەختین و ڕقیان لە به‌دبەختییە، بەڵام لێرەوەیە کێشەکە دەست پێ دەکات کە مرۆڤەکان راستە حەزیان لە خۆشبەختییە هەموویان بەڵام کەم پێى دەگەن یان هەر ناگەن.\nوەک سوبحانى دەلێت" بەڵام ئایا خۆشبەختى و بەدبەختى چییە؟ چۆن ئینسان دەستى دەکەوێت؟ ئالێرەدا مرۆڤەکان دەستە دەستە دەبوون و زۆرێک رێگایان وون کردووە و نەیانزانیوە چۆن بەرەو خۆشبەختى بڕۆن؟ یان خۆشبه‌ختى چییە و چۆن دەتوانن دەستى بخەن؟"\nهۆکارە خەڵەتێنەرەکانى خۆشبەختى\nسوبحانى باس لە کۆمەڵێک هۆکار دەکات کە لاوەکین و وە خەڵەتێنەرن واتە چەواشەکارن هۆکارى سەرەکى نین بۆ خۆشبەختى، واتە مرۆڤەکان شتێک دەخەنە زیهنى خۆیان وا دەزانن کە گەیشتن پێی ئیدى تەواو گەیشتنە خۆشبەختى بەڵام لەکۆتایدا وا دەرناچێ.\nئەو دەڵێ: «زۆرێک وایان زانیوە خۆشبەختى بەوەیە سەروەت و ماڵ زۆر بێ و لەدەستیا بێ! زۆرێک وایان زانیوە خۆشبەختى لەوە دایە کە ئینسان مەقام و شۆرەتى و دەسەڵاتى ببێ! زۆرێک لە پیاوان پێیان وایە خۆشبەختى لەوە دایە ژنیان ببێ! ژن واى زانیوە مێردى ببێ. شتانى ترى لەم جۆرە بابەتانە.»\nله درێژه‌دا مامۆستا ناسر ده‌فه‌رموێ: «جا دواى ئەوە کە ئەوەى وویستوویانە دەستیان خستووە، دیویانە نەخێر خۆشبەختى لەوەدا نییە. ئەوەى واى زانیوە خۆشبەختى لە سەروەتایە، سەروەتى دەست کەوتووە، بەڵام دواى بۆى ڕوون بووەتەوە خۆشبەخت نییە، بگرە زۆرجار زیاتر دوور کەوتۆتەوە لەوەى بەشوێنیدا گەراوە.\nئەوەى واى زانیوە خۆشبەختى لەمەقام و پلەو پایە دایە، دواى ئەوە کە دەستى کەوتووە سەیرى کردووە لەوەى وا بە شوێنیا گەڕاوە زۆرتر دوور کەوتۆتەوە. هەروەها لە شتەکانى تریشدا.\nعالەم هەمووى هەوڵ بۆ خۆشبەختى ئەداو، بێزارە لە بەدبەختى، بەڵام خۆشبەختى چییە، چۆن ئینسان خۆشبەخت دەبێت چۆن بەدبەخت دەبێ؟ ئەمەیە زۆرترى ئەفرادى ئەم نەوعى بەشەرەى بەهەڵە و لارێدا بردووە.»\nدواى ئەمە سوبحانى نموونەیە دەهێنیتەوە کە مرۆڤ تا زۆرتر سەروەت و سامانى هەبێـت تا مەقامى زورترى و بەرزترى هەبێت زۆرتر تووشى خەفەت و بەدبەختى دەبێت. هەر وەک باس لەو کەسە دەکات کە ئەگەر بەڕێوبەرى ناحیە بێت ئاواته‌خوازە بۆ ئەوەى ببێت بە قائیمقام دواى ئەوە هەوڵ دەدات بۆ پارێزگار دواى ئەوە سەیر دەکات لەسەرووى ئەوە کەسى تر هەیە بۆیە حەز دەکات ببێت بە وەزیرى ناوخۆ دواى سەرۆک وەزیران دواى ئەوە هەوڵ دەدات بۆ سەرۆک کۆمار... سوبحانى دەڵێ: دڵى هەر بەمە ئاو ناخواتەوە دەیەوێ، ئەگەر بتوانى حوکمى ئاسمانیش بکات!\nیان دەڵێ کەسێک پارەى زۆرترە بەدبەختى و خەفەتى زۆرترە لەوەى کە پارە و پوڵى کەمترە، کەواتە لاى ناسرى سوبحانى خۆشبەختى مرۆڤەکان لەم هۆکارانەدا نییە، چونکە ئەمانە تەنها سەرگەرمکەرو کات بەفیڕۆده‌ر و دڵخۆشکەرى کاتین.\nبەندایەتى وەک هۆکارى راستەقینە بۆ خۆبەشبەختى\nئەى چۆن و بەچى ئینسان ئەگا بە خۆشبەختى، بەچى واى لێ دێت نە خەفەتى ببێت و نەترسى ببێ؟\nدواى باسکرنى ئەو هۆکارە لاوەکییانە سوبحانى دێـت هۆکارى سەرەکى و رێگاى گشتى راستەقینەى گەیشتن بە خۆشبەختى و دوور کەوتنەوە لە بەدبەختى باس دەکات و دەخاتە ڕوو، سوبحانى باس لە هۆکارێک دەکات کە ئەو دوو شتەى تێدا نییە کە دەبنە هۆى بەدبەختى ئەوانیش (ترس و خەفەت). سوبحانى باس لەوە دەکات بۆ گەیشتن بە خۆشبەختى ئینسان دەبێت حاڵەتێکى ببێـت نە ترسى هەبێت نەخەفەت، واتە نە ترسى ئەوەى هەبێت ئەو شتەى هەیەتى له ئێستا یان له داهاتوودا لەدەستى بچێ، و نه خه‌فه‌تی ئەو شته‌ش بخوا کە له ڕابردوودا له ده‌ستی داوه. ئەوەیە ڕۆحى خۆشبەختى، ئەى ئەم حاڵەتە چییە؟ کەى دروست دەبێ؟ ئەویش بریتییە لە بەندایەتى کردن بۆ یەک خودا کاتێک درووست دەبێت هەموو شتێکت بدەیتە دەستى یەک خودا و یەک سەنتەرى بنەڕەتى. هەموو شتێک بە هى ئەو بزانی.\nسوبحانى دەڵێ: ئینسانێک کە ڕێگەى بەندەى خوا ئەگرێتە بەر، بەکورتى تەنها بیرى لەسەر ئەوەیە کە خوا چى لێ داوا ئەکا ئەوە بکا، ئەفەرمووێ چى مەکە و ئەوە ناکا؟ بیرى بەلاى ئەوەوە نییە کەچى بووە و چى ئەبێ؟ لەمەوپێش چى بووە لەمەولا چى دەبێ. بۆ؟چونکە دەزانێ هەرچییەک دەبێ خوا دەیکا، هیچ شتێک بە بێ‌ئیرادە و بەبێ ویستى خوا نابێ، هەرچییەکیش ئەو بیکا خێرەو حیکمەتە، هەر ئەو کارە درووست و بەجێیە و غەیرى ئەوە نابەجێیە.\nکەواتە سوبحانى مەبەستى ئەوەیە کە ئەگەر ئینسان بەراستى و بەدڵ بەندەى خوا بوو، لە هەموو کارێکدا دڵى لاى ئەو بوو، زانى ڕۆژێک دێتە پێشەوە پرسیارى لێ بکات، ئەوە نەترسى هەیە نە خەفەت کە ئەم دوو شتەن دەبنە هۆى بەدبەختى ئینسانەکان، واتە مرۆڤ ئەگەر بەراستى بەندایەتى کرد ئەوە بیر ناکاتەوە لەوەى چى بووە پێشتر، و نە بیر لەوەش دەکاتەوە چى روودەدا لەمەولا هەمووى دەداتە دەستى خوا. بۆیە وەک ووتمان لێرەوە مرۆڤ ترسى نابێ و خەفەتیشى نییە بۆیە هەمیشە خۆشبەختە.\nبۆ نموونە کەسێک کاتێک بازرگانە گەورەترین زەرەر بکا، خەفەت ناخوا چونکە دەزانى کارى خوا بێ‌حیکمەت نییە، بەڵام ئەگەر لە بازرگانییەکەدا گوێرایەڵى فەرمانى خوا نەبوو ئەوە بەندایەتى نەکردووە دەى دواى ئەوە خەفەت دەخوا کە زەرەر دەکات کەواتە خوشبەخت نیە بازرگانییەکەى بووە بە بەدبەختى بۆى، کە سەرەتا واى دەزانى پێى خوشبەخت دەبێ.\nخۆشبەختى دونیا و ئاخیرەت\nسوبحانى بەندایەتى تەنها بە هۆکارێک نازانى بۆ خۆشبەختى دونیاى بەڵکو بەندایەتى دەبێـتە هۆکارێک بۆ خۆشبەختى ئاخیرەت و ئەو دونیاش، چونکە لەو دونیاش سەلامەتن و پارێزراون و خەفەتو ترسیان نییە کە هۆکارى سەرەکى بەدبەختى مرۆڤەکانن و هەمیشە دڵیان ناخۆشە پێیان.\nهەر وەک دەڵێ: لە بەرنامەى خوادا باس کراوە کە ئینسان بۆ ئەوەى خۆشبەختى و سەعادەتى دونیا و ئاخیرەتى دەست بکەوێ، دەبێ تابعى فەرمانى خوا بێ، گوێڕایەڵى ئەمرى خوا بێ.\nکەواتە خۆشەبەختى و دوورکەوتنەوە لە بەدبەختى لاى ناسرى سوبحانى تەنها لەڕێگەى بەندایەتییەوە دەبێ بو خوا، چونکە لێرەدایە کە مرۆڤەکان ترس و خەفەتیان نامێنێ هەموو شتێکیان بەهى خوا دەزانن و هەمیشە بیر لەوە دەکەنەوە خوا داواى چییان لێ دەکا.\nس.ق (not verified)\nته‌واویی خۆشبه‌ختی له دیدی مامۆستا ناسر دا ئه‌وه‌یه که مرۆڤ ترس و خه‌فه‌تی نه‌بێ، هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر به دیدێکی ڕه‌وان ناسانه چاو لێبکه‌ین به‌راستی مه‌رجی سڵامه‌تی ڕه‌وانی ئینسانیش هه‌ر ئه‌وه‌یه که ئینسان له ناخی خۆیدا هێمنی، شادی، ڕه‌زایه‌ت هه‌بێ و هه‌روه‌ها له ترس و خه‌میش به دوور بێ! کاک ناسر بووونی هێمنی و نه‌بوونی خه‌م و ترس بۆ ئێمان ده‌گێرێته‌وه به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌به‌ر چاو نه‌بووه که ئێمان خۆی هه‌ڵگری چه‌شنێک شک و دوودڵییه که جاری وایه ئه‌و ئارامیشه هینده‌ک لێڵ ده‌کا! ئه‌گه‌ر وابێ بۆچوونه قورئانییه‌که‌ی کاک ناسر زۆر له‌گه‌ڵ ڕه‌وان شناسی شه‌پۆلی سێهه‌م واته ڕه‌وان شناسی ئینسانگه‌رادا دێته‌وه و شتێکی گرنگه!.. هه‌زاران سڵاو له کاک ناسری ڕه‌حمه‌تی


شیکردنەوەی رێککەوتنی دانەغاز و حکومەتی هەرێم\nهەرێمى کوردستان لە رێککەوتنى دوەمى وەزارەتى سامانە سروشتیەکان و حکومەت لەگەڵ کۆمپانیاى دانەغاز و هاوبەشەکانى زیانى تر دەکات و کۆى زیانەکانیش بە (60) ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت، ئەوەش بەپێى شیکارییەکى ژورى توێژینەوەى سیاسى بزوتنەوەى گۆڕان.\nلەو شیکارییەدا؛ خاڵەکانى رێککەوتنەکانى حکومەت و کۆمپانیاکە رونکراوەتەوە لەگەڵ ئەو زیانانەى بەهۆى سیاسەتى هەڵەى ئابورییەوە بەر هەرێمى کوردستان کەوتوە و خەڵک باجەکەى دەدەن.\nئامادەکردنی: ئەنوەر کەریم\nرۆژی (4/4/2017) کۆمپانیاى دانەغاز رێککەوتنێکی لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستاندا واژۆ کرد بەناوی (پرۆتۆکۆڵی هاوپەیمانی ستراتیجی)، بەپێی رێککەوتنەکە؛ کۆمپانیای دانەغاز و هاوبەشەکانی، وەبەر‌هێنان بکەن لە کێڵگەکانی کۆرمۆر و چەمچەماڵ.\nناوەڕۆکی رێککەوتنەکە بەم شێوەیەیە:\n1.\tهاوبەشەکانی کۆندێسەیت (نەفتا)و (LPG) واتە غازی چڕ و شلی ماڵان بۆ دانەغاز و هاوبەشەکانی بێت.\nئەم دو سەرچاوە گرنگە بۆ ئەوان بێت کە ئەمە زیانە گەورەکە بو، حکومەتی هەرێم دوایی درکی بەم هەڵە گەورەیە کرد.\n2.\tلەبەرامبەر ئەو دو داهاتەی کە لە نەفتا و غازی چڕو شل دەستی دەکەوێت، دانەغاز دەبێت وەبەر‌هێنان بکات لە غازی سروشتیەکەدا و غازە سروشتیەکە بە بێ بەرامبەر بدرێت بە حکومەتی هەرێم.\nئەوە بو لە ساڵی (2008) دا دانەغاز توانی نەفتاو غازی سروشتی وەبەربهینێت و لە ساڵی (2011) توانی غازی چڕو شلی ماڵان وەبەربهێنیت. وەزارەتی سامانە سروشتیەکان بڕیارێکی نابەجێی دابو بەسەر دانەغاز و هاوبەشەکانیدا و ئەوەش ئەوە بو کە نەفتاو غازە چڕو شلەکە دەبێت تەنها بفرۆشرێت بە کۆمپانیاکانی ناوخۆ، واتە کۆمپانیا حیزبیەکان. دواتر حکومەت بە نرخی بۆرسەی جیهانی پارە بدات بە دانەغاز، بەڵام حکومەت نەفتاو غازی چڕو شلەکەی بەهەرزان دەفرۆشتە کۆمپانیا حیزبیەکان.\nلە کاتێکدا دەبوایە حکومەت جیاوازی نرخەکە بدات بە دانەغاز و هاوبەشەکانی.\nکێشەکان لێرەوە سەرچاوەیان گرت، حکومەت زانی هەڵەی گەورەی کردوە لە جۆری گرێبەستەکەدا بۆی دەرکەوت کە دانەغاز رۆژانە چەند قازانج دەکات، ئەوەی بە هەڵەیەکی گەورە زانی کە ئەو هەمو پشکەی داوە بە دانەغاز و هاوبەشەکانی. بۆیە دەستیکرد بە بیانوگرتن بە دانەغاز تا کێشەکە چوە دادگای ناوبژیوانی لەندەن، ئەوە بو داناغاز داوای (26.5) ملیار دۆلاری دەکرد بۆ ئەوەی قەرەبو بکرێتەوە، بەرامبەر ئەوەی کە کارەکانی وەستاوە لەهەرێمی کوردستاندا.\nدواتر لە دادگای واشنتۆن کە لە رۆژی (1-5-2017) داخوازیەکی پێشکەشی دادگای واشنتۆن کرد لە ئەمەریکا، بۆ ئەوەی دوا بڕیاری ئەمەریکا وەربگرێت.\nحکومەتی هەرێم لەساڵی (2013)وە دەیەوێت ئەم دو کێڵگە گەورەیە لەدانەغاز وەربگرێتەوە و مۆڵەتی کارکردنى لێ بسەنێتەوە، بەڵام لەبەر لاوازی هەڵوێستى حکومەتی هەرێم لەدادگای لەندەن و ئامادەنەکردنی کەیسێکی بە‌هێز بەدەست حکومەتی هەرێمەوە، بۆیە بە ناچاری کەیسەکەیان لە دەرەوەی دادگا زۆر بەخراپی چارەسەرکرد.\nئەوە بو لە رۆژی (30-8-2017) لە لێدوانیکی کۆنفرانسی نێوان وەزیری سامانە سروشتیەکان و بەرێوەبەری دانەغازدا رێککەوتنەکە ئاشکرا کرا، بە جۆریک رێککەوتبون کە کۆتایی بە کێشەکان بهێنرێت لە دادگای لەندەن و واشنتۆن ئەمەش پەلە پەلی زۆری پێوە دیارەو هیچ ئامادەیەکی پێش وەختی بۆ نەکراوە، چونکە نەدەبو ئەو هەمو قازانجە بدرێت بە دانەغاز و هاوبەشەکانی. بەناوی (HoA) (رێککەوتنی سەرەتایی یان بەرایی).\nلێکەوتە و زیانی بەرهەمی رێککەوتتنامەکە\nدوای (10)ساڵ و (پێنج) مانگ، واتە لەساڵی (٢٠٠٧)ەوە تا ئێستا زیانى ئەو رێککەوتنەى سەرەتا ئەنجامدرا، بۆ هەرێم بەم جۆرەی لای خوارەوەیە:\n1.\tحکومەتی هەرێمی کوردستان (15) ملیار دۆلاری داوە بە گازۆیل بۆ کارەبای هەرێم کە بڕێکی زۆری ئەو پارەیە بوە بە قازانجی کۆمپانیا حیزبیەکان.\n2.\tدانەغاز کارەکانی وەستاوە و زیانێکی زۆری بە ئابوری هەرێمی کوردستان گەیاندوە.\n3.\tبڕی (2.239) ملیار دۆلاری ئەمریکی بدرێت بە دانەغاز و هاوبەشەکانی وەک قەرەبو کە بەم شێوەیەیە:\n* بڕی (600) ملیۆن دۆلار بە پەلە بدریت بە دانەغاز و هاوبەشەکانی.\n* بڕی (400) ملیۆن دۆلار بخرێتە هەژماری بانکیەوە تەنها بۆ وەبەر‌هێنان خەرج بکرێت.\n* بڕی (1.239) ملیار دۆلار دوایی بخرێتە سەر تێچوی خەرجکردن و دوایی لە داهات وەربگیرێتەوە.\n* ئەم بڕە پارەیە بەشی چوار مانگی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەکات و زۆریشی زیاترە.\n4.\tبڕی ئەو قازانجەی کە لە غازی سروشتی-دا بۆ دانەغاز دانراوە رێژەکەی (22%)ـە و ئەمەش بڕێکی زۆرە، هەرچەندە جاران نەدەبو بەپێی رێککەوتنە کۆنەکە هیچ قازانجێک لەغازی سروشتی بۆ دانەغاز بێت، کە ئەمە زۆر زیاتر لەو بڕە پارەیەی کە دانەغاز داوای دەکرد، کە (26.5) ملیار دۆلار بو لەدادگای واشنتۆن.\n5.\tجیاوازیەکە ئەوەیە ئێستا دانەغاز زۆر بە هێواشی و لەسەرخۆ ئەم بڕە پارەیە لە حکومەتی هەرێم وەردەگرێتەوە، تا کۆتایی دەرهێنانی غازەکە. ئەمەش زۆر زیاترە لەو بڕە قازانج و پارەیەى وەک قەرەبو داوای دەکرد.\n6.\tوەزیری سامانە سروشتیەکان دەڵێت؛ قازانجەکەی وەک( گرێبەستی هاوبەش) بۆ کۆمپانیا بیانیەکانی بواری نەوت لە هەرێمی کوردستاندا حساب کراوە.\nباشە لێرەدا بۆ ئەم قازانجە گەورەیە لە کاتێکدا هەمو جیهان دەزانیت کۆڕمۆر و چەمچەماڵ دو بلۆکی گەورەی جیهانین، دەبوایە بە گرێبەستی (خزمەتگوزاری) بدرایە بە دانەغاز، کە عێراق ئەو جۆرە گرێبەستە بەکار دە‌هێنێت.\nلە هەمو جیهاندا بەو شێوەیەیە کاتێک دڵنیابوی سامانەکە لە ژێر ئەو زەویەدایە بەپێی زانستی جێۆلۆجی.\n7.\tلەو شوێنانەی کە ریسک (موجازەفە) هەیە دەبێت سود لە (گرێبەستی هاوبەش) وەربگیرێت، هەروەها بڕی (22%) دەدرێت بە قازانجی (گرێبەستی هاوبەش) کە لە هیچ شوێنێکی جیهاندا ئەم بڕە قازانجە نادرێت بە هیچ کۆمپانیایەک، چونکە بڕی قازانج بە پێی رێژەی تێکڕای گەشەی بەرهەمی ناوخۆ دیاری دەکرێت.\nلەم کاتە خراپەی کە ئابوری هەرێمی کوردستان لە پوکانەوەدایە، بە پێی هیچ لۆژیکێکی ئابوری ئەمە شیکار ناکرێت.\n8.\tرێککەوتنەکە درێژکراوەتەوە بۆ ساڵی (2049)، ئەوە لەکاتێکدایە؛ کە رێککەوتنەکەی پێشو لەساڵی (2032) کۆتایی پێدەهات.\n9.\tبلۆکی (19-20) خرایە سەر سنوری کێڵگەی کۆرمۆڕ، واتە سنورەکە لە گەورە بوندایە، ئەمەش وەک ئەوە وایە کۆمپانیاکانی نەوت بتوانن زیاتر بڕیارەکانی خۆیان بسەپێنن بەسەر هەرێم دا.\nبۆیە ئەمجۆرە رێککەوتنە بە پەلەیە زیانی گەیاندوە بە سامانی هەرێمی کوردستان، لەکاتێکدا دەتوانرا زۆر قازانج لەو دو کێلگە گەورەیە بکرایە، بەداخەوە "لەسایەی هەڵەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان کە نایەویت ئابوری ئەم ناوچەیە بگەشیتەوە بۆ ئەوەی بەردەوام بێت لە قۆرخکردنی دەسەڵات"، یەکێتی نیشتمانی کوردستانیش کۆمپانیا حیزبیەکەی سودمەند بوە لە کڕینی نەفتا و غازی ماڵان بەنرخێکی کەمتر، هەر لەبەرئەوەشە چاوی پۆشیوە لەم بەهەدەردانە گەورەیەی سەروەت و سامانی خەڵک.\nئەگەر ئەم رێککەوتنە گەورە هەڵەیە بەو هەمو زیانەوە کە لەکاتی خۆیدا واژۆ کراو جێبەجێبکرایە دەتوانرا:\n1.\tکارگەی پترۆکیماویەکە تەواو بوایە قازانجێکی باشی دەبو بۆ خەڵكی کوردستان.\n2.\tهەزاران هەلی کار بۆ خەڵکی ناوچەکە رەخسابو.\n3.\tکۆمەڵگای نیشتەجێبون دروست کرابو.\n4.\tکارەبای کوردستان بەتەواوی دەستەبەرکرابو، دەتوانرا هەناردەی عێراق بکرایە و دەبوە داهات بۆ کوردستان.\n5.\tدەکرا بە بۆری غاز بۆ ماڵان و کارگەکان رابکێشرایە بۆ گەرم کردنەوە و کارپێکردنی کارگەکان بەکاربهێنرایە. ئەو نەوتەی کە ئێستا بۆ گەرمکردنەوەی ماڵان بەکاردێت هەناردە بکرایە بۆ بازاڕەکانی جیهان.\nلە کۆتاییدا بەپێی خەمڵاندنی (ژوری توێژینەوەی سیاسی بزوتنەوەی گۆران – گۆشەی ئابوری) کۆی زیانەکانی ئەم رێککەوتنەی حکومەتی هەرێم و دانەغاز نزیکەی (60.000.000.000) شەست ملیار دۆلاری ئەمەریکی لە دانیشتوانی هەرێمی کوردستان دەکەوێت، بە هۆی سیاسەتەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستانەوە.\nبۆ زانیاری زیاتر لە بارەی رێککەوتنەکە بڕوانە؛\n•\tدەقی رێککەوتنی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و دانەغاز بەزمانی کوردی؛\n•\tدەقی رێککەوتنی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و دانەغاز بەزمانی ئینگلیزی؛\nJOINT PRESS RELEASE: KRG AND PEARL CONSORTIUM REACH FULL AND FINAL SETTLEMENT


کوردیپێدیا - چیرۆکی وان و پێڵاوی ڕەشک\n📖 چیرۆکی وان و پێڵاوی ڕەشک | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nچیرۆکی وان و پێڵاوی ڕەشک\nرەشک یەکێکە لە بەرهەمە گرنگەکانی کولتور و نەریتی دێرینی کورد و لە کارگە بچووکەکەی مەجید ئەمەن لە وان دروست دەکرێت. ئەمەن وتی، دەیەوێت ئەو کولتور و نەریتە بگوێزێتەوە بۆ نەوەی نوێ.\nپێڵاوی رەشک لە کولتوری کورددا پێگەیەکی گرنگی هەیە. جگە لە تورکیا لە دەرەوەی وڵاتیش دەفرۆشرێت. پێڵاوی رەشک لە کولتور و نەریتێکی کۆنەوە ماوەتەوە و تەنها لە وان و لە یەک شوێندا دروست دەکرێت. موی بزن و بەن بۆ دروستکردنی پێڵاوی رەشک بەکار دەهێنرێت و تەنها لە گوندەکانی ناوچەی بازید و ئیدر دا دەست دەکەون.\nوەستای پێڵاوی رەشک مەجید ئەمەن ماوەی 15 رۆژ کار لەسەر پێڵاوەکان دەکات و دواتر پێڵاوی رەشک دروست دەکات. مەجید ئەمەن لە کارگەکەی هەم پێڵاو دروست دەکات و هەم چاکیان دەکاتەوە.\nمەجید ئەمەن ماوەی 32 ساڵە لە کارگە بچووکەکەیدا کاری دروستکردنی پێڵاوی رەشک دەکات و بڕیاریداوە و پێداگرە لەسەر ئەوەی کولتوری پێڵاوی رەشک لەناو نەچێت.\nلەبارەی دروستکردنی پێلاوی رەشکەوە مەجید ئەمەن وتی ئێمە پێڵاوی رەشک بە تەواوی بە دەست دروست دەکەین. لەبەر ئەوەش بە ژمارە کەمیان لێدروست دەکرێت. پێڵاوی رەشک لە بەربوومە سروشتییەکان دروست دەکرێت و بۆ تەندروستیش سوودی هەیە. ئێمە دەمانەوێت پێڵاوی رەشک زۆر زیاتر لەوەی هەیە دروست بکەین.\nئەمەن رایگەیاند، ماوەی 32 ساڵە کاری دروستکردنی پێڵاو دەکات و راشیگەیاند ئێمە لەم هەرێمەدا پێڵاوی رەشک دروست دەکەین، پێشتریش باو و باپیرانمان ئەم کارەیان کردووە. ئەوە میراتێکی کولتوری و کەلەپوریی ئێمەیە و لە وان و تورکیا و دەرەوەی وڵات دەفرۆشرێت. ئێستا کارەکەمان قورسە، وەک هەموو کەرەتەکان ئێستا کارەکانمان بە قورسی و دژواری بەرەوپێش دەچێت. قەیرانی هەموو کەرەتەکان کاریگەریی لەسەر ئێمەش دروستکردوە. هاووڵاتییانمان بۆ بەردەوامیدان بەم کولتورەیان پێڵاوی رەشک بە گرنگ و بە نرخ دەزانن، بۆیە پشتیوانیمان لێدەکەن بۆ دروستکردنی. ئێمە هاوکات کولتوری خۆمان دەپارێزین. من ئێستاش ئەو بڕیارەی خۆم دووبارە دەکەمەوە، کە ئەویش بەردەوامیدان و دروستکردنی پێڵاوی رەشک و پاراستن و گواستنەوەیەتی بۆ نەوەی نوێ.\n1. 👁 پێڵاوی ڕەشک\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: May 25 2020 5:50PM تۆمارکراوە


پەیامی سەرۆك بارزانی بەبۆنەی جەژنی ڕەمەزانی پیرۆز\nMON, 4 JUL 2022 17:47 Erbil, GMT +3\nSUN, 1 MAY 2022 19:22 | KDP.info\nبەبۆنەی هاتنی جەژنی ڕەمەزانی پیرۆزەوە گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی موسڵمانانی كوردستان و عێراق و هەموو جیهان دەكەم. پیرۆزبایی جەژنی ڕەمەزان لە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و سەرجەم چینوتوێژەكانی كوردستان دەكەم.\nلەو بۆنە پیرۆزەدا ئومێدی ئەوە دەخوازم خودای گەورە ڕۆژوو و عیبادەتی هەموو موسڵمانانی قبووڵ كردبێت و ئەو جەژنە ببێتە مایەی كۆتایهاتنی نەخۆشی و نەهامەتییەكان و گەڕانەوەی ئارامی و ئاشتی بۆ سەرجەم مرۆڤایەتی.\nهیوای خێر و خۆشی و تەندروستی بۆ هەموو لایەك دەخوازم.\n٣٠ـی ڕەمەزانی ١٤٤٣ـی كۆچی\n١ـی ئایاری ٢٠٢٢ـی زایینی


ئەحمەد داود ئۆغڵو، سەرۆكى حزبى "داهاتوو"ى توركيا پێشبينى ئەوە دەكات، لەماوەيەكى نزيكدا پارتى داد و گەشەپێدان "ئاكەپە"ى فەرمانڕەواى ئەو وڵاتە، بڕوخێت و نەمێنێت.\nئۆغڵو كە پێشتر ئەندامى پارتى "ئاكەپە" بوە و سەرۆكوەزيرانى پێشوترى تورکیا بوە، لەئێستادا ئۆپۆزسيۆنە و لە گفتوگۆيەكدا لەگەڵ كەناڵى "خلق تى ڤى" وتويەتى، ژمارەى ئەو كەسانەى ناو ئاكەپە كە ڕازين بە ڕێچكەى حزبەكەيان زۆر كەمن، لە داهاتودا شتێك نامێنێت بەناوى پارتى داد و گەشەپێدان.\nباسى لەوەشكرد، لەماوەى دوايدا توركيا دەناڵێنێت بەهۆى كێشەكانى ئازادى و دادپەروەرى، مافياكان لە گرتوخانەكاندا هاتونەتە دەرەوە و ڕۆژنامەنوسان لە گرتوخانەكاندا ماونەتەوە، هەروەها رێژەى هەژارى لە زيادبوندايە.\nئۆغڵو رونيشيكردەوە، دەبينم كە حەزى سەركوتكارى چەندين كەسى كۆنترۆڵ كردوە كە پێشتر كەسانى ئاسايى بوون، گومانى تێدا نييە كە سەركوتكارى نەخۆشيەكى جيهانيە و پێم وانيە ئەم هەيكەلى سەركوتكاریيەى لە توركيا هەيە بمێنێتەوە.\nدەشڵێت، هيچ ڕۆژێك وەك ئەو ڕۆژەى كە بڕيارمدا واز لە پۆستى سەرۆكوەزيران بهێنم هەستم بە ئازادى نەكردوە، لەو كاتەدا حزبى دەسەڵاتدار دەيويست بمكات بە بوكەڵە پێش ئەوەى دەستلەكار بكێشمەوە.\nسەرۆكى حزبى "داهاتوو" سەبارەت بە بيرۆكەى دروستكردنى حزبەكەى ئاماژەى بەوەداوە، ئەم بيرۆكەيە لەوەوە هات كە دنيابينيمان وابوو كە ناتوانرێت دەوڵەتێكى هيوابەخش لەگەڵ پارتى ئاكەپە بنياد بنرێت، سيستمى سەرۆكايەتى لاوازە بەپێى پێودانگە ديموكراتيەكان.\nهێماى بۆ ئەوەشكرد، دواى كۆتا ديدارم لەگەڵ ڕەجەب تەيب ئەردۆغان هيچ دڵنياييەك نەمابوو، ئەندامانى ئەنجومەنى حزب بڕوايان بە يەكترى نەماوە، يەكێك لەو بابەتانەى كە پەشيمانم لە نەكردنى لەو كاتەى كە سەرۆكوەزيران بوم، تێپەڕاندنى ياساى شەفافيەتى سياسى بوو، گەندەڵى لەپشت دەرگا داخراوەكانەوە ڕودەدەن.\nئەحمەد داود ئۆغڵو ڕەخنە لە بارودۆخى ئابورى توركياش دەگرێت و دەڵێت، كاتێك سەرۆكوەزيران بوم ڕێژەى هەڵاوسان تەنها 7% بوو بەڵام ئێستا ژمارەكە بوە بە دوانى.\nپیاوێکی بەلجیکی لەکاتی کارکردنیدا لە ماڵەوە هەزار و 500 کیلۆمەتر بەپێی ڕۆشتووە\n2020.06.12 - 11:10


مه‌نتک: 27 ساڵه ئه‌زموونی هه‌رێمی کوردستان بۆ دروستکردنی قه‌یران به‌کار هێندراوه – ئازادیی کۆمەڵگە\nماڵه‌وه/وتووێژ/مه‌نتک: 27 ساڵه ئه‌زموونی هه‌رێمی کوردستان بۆ دروستکردنی قه‌یران به‌کار هێندراوه\n0 43 3 خوله‌ك پێشتر بینراوه\nدیدار: ئازادیی کۆمه‌ڵگه\nکامه‌ران مه‌نتک، مامۆستای زانکۆ له‌م دیداره‌دا رایده‌گه‌یه‌نێت، قه‌یرانه‌کانی هه‌رێم بۆیه چاره‌سه‌ر نه‌بوون، چونکه ئه‌وانه‌ی سیاسه‌ت ده‌که‌ن له کوردستان پێشینەی ره‌شیان هەبووە.\nمه‌نتک، راشیده‌گه‌ینێت: دوای بیست و حەوت ساڵ ئەو ئەزموونەی هه‌رێمی کوردستان و ئەو هێزە بۆ دروستکردنی قەیران بەکارهێندراوە. ره‌خنه‌ی ئه‌وه‌شی گرت: بەداخەوە یەکێک لەوانەی کە پێیان دەگوترێت دەستەبژێر یان رۆشنبییر یان ئەکادیمیی، هەریەک لەلایەن خۆیەوە هەوڵی داوە کە راستییەکان بشێوێنێت یان دەری نەبڕێت، ئەمە کارساتێکی گەورەی هێناوه.\nئه‌و مامۆستایه‌ی زانکۆ، جه‌ختیشکرده‌وه: ئەو حیزبانە بوونەتە کۆسپێکی گەورە لەبەردەم کورد! لە کوردستان-یش حیزب بوونی نییە؟! تەنها سیاسەتکردنی عەشیرەتەکانە؛ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سەرەتای حەفتاکان هەوڵیدا ئەو بییرۆکەیە بگۆڕێت، بەڵام دوای ساڵی 2000 خۆیشی بووە بە حیزبی بنەماڵە.\nئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌شکرد: دەبێ ئەوەمان لەبەرچاو بێ، ئەوەی وایکردووە ئەو کێشەیە گەورەتر بێت، ئەوەیە کە نەتوانراوە لە دەرەوەی حیزبەکان بییربکرێتەوە و لە دەرەوەی ئەوان میکانیزمێکی دیکەدابڕێژرێت، پێویستە ئەوەی بییری لێ بکرێتەوە کە حیزبە بچووکان بخرێنە ناو ستراتیژێکی زۆر گەورەوه.\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: دۆخی هەرێمی کوردستان بۆچی کێشەکانی ئه‌و‌هاوا گەورە بوون و گەیشت بە قەیران؟ ئایا لە فیکریی سیاسییدا شرۆڤەی ئەم باروودۆخە سیاسییە چییە؟\nکامەران مەنتک: بە راستیی دۆخی کوردستان، هەر لە دوای راپەریینەوە کەوتە قەیرانەوه، ئەو ئەقڵیەتەی کە راپەریینی کرد نەیتوانی ئەو دۆخە تێپەرێنێت. دەزانیین دوای ئەوەی کە بلۆکی سۆڤیەت هەڵوەشایەوە و گۆڕانکاریی بەسەر سیاسەتدا هات، دواتر دۆخی سیاسیی و جیۆپۆلەتیکی جیهان بە گشتیی گۆڕانکاریی بەسەرداهات، بەڵام لە کوردستان ئەوانەی سیاسەتیان دەکرد نەیانتوانی ئەو دۆخە تێپەڕێنن، بۆیە بەهەمان قۆناغی شەڕی سارد خەباتیان کرد و سەرکردەکانی دوای قۆناغی راپەڕیین ئەوانە پێشینەی تاریکییان هەبووە، بەهۆی رووداوەکانی ساڵانی پێشتر بۆیە هیچ ئیدارەیەک نەبووە بۆ رابەرایەتیی کردنی کوردستان، ئەوەی هەبووە ئیدارەی هێزە ناوخۆیییەکانی هەرێم بوون بۆ ئەوەی ئەو ئامانجانەی هەیانە بیهێننەدی و کاری خۆیان بکەن، بۆیە دەبینین کە دوای هاتنە ئارای ئەو ئەزموونە راستەوخۆ ئەو دوو هێزەی کوردستان بەگژ پارتیی کرێکارانی کوردستاندا چوون. ئێستا دوای بیست و حەوت ساڵ ئەو ئەزموونەی هه‌رێمی کوردستان و ئەو هێزە بۆ دروستکردنی قەیران بەکارهێنراوە، دەزانین کە ئەو دۆخەی ئێستا ئێمەی تێیداین و ئەو قۆناغەی پێیدا تێپده‌ڕین دەتوانرا زۆر دەستکەوتی دیکە بهێنینەدی کە ئێستا هەمانە.\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: هەرێمی کوردستان له گێژاوێکی سیاسییدایه، بۆچی بەرەنگاربوونەوەیەکی بەهێزی کۆمەڵگە نابیندرێت؟ ئەم دۆخە تاچەند پەیوەستە بە نەبوون یان دەرنەکەوتنی نوخبەی پێشەنگ لەنێو گەلدا؟\nکامه‌ران مه‌نتک: بەر لە هەموو شتێک دیارە خەڵکی کوردستان بێ هەڵوێست نەبووە، هەمیشە ئیرادەی هەبووە، بەڵام ئەو هێز و لایەن و کەسانەی کە دەیانویست ببنە جێگرەوەی ئەوانەی کە هەن، ئەوان کەسی راستگۆ نەبوون، ئەوەش بووه هۆی ئەوەی خەڵک بێئومێد بێت! ئێمە دەبینین کە بۆ تۆڵەکردنەوە لە یەکێتیی و پارتیی خەڵک دەنگێکی زۆری دابه بزوتنەوەی گۆڕان، بەڵام دواتر گۆڕان نەک نەیتوانی بەرگریی لە خەڵکی کوردستان بکات، بەڵکو نەیتوانی بەرگریی لە ئەندامەکانی خۆیشی بکات؛ ئەوەیش وایکردووە کە بێ هیواییەک دروست ببێت. سەبارەت بە دەستەبژێری کوردیی-ش، بەداخەوە یەکێک لەوانەی کە پێیان دەگوترێت دەستەبژێر یان رۆشنبییر یان ئەکادیمیی، هەریەک لەلایەن خۆیەوە هەوڵی داوە کە راستییەکان بشێوێنێت یان دەری نەبڕێت، ئەمە کارساتێکی گەورەی هێناوە، ئێستا خەڵکی کوردستان لە قۆناغی بییرکردنەوەیە، نەک بێدەنگ بێت، بەڵکو نەک بۆ بانگەشە و بەدەستهێنانی پۆست بێت، نوخبەی راستەقینە ئەوەی لە کۆمەڵگە لە پشتپەردەکانن، ئەوانەن کە دیار نییە ئەوانەی دیکە وەک کادیرانی حیزبیی کە خۆیان بە نوخبە دەزانن ئەوانە رۆڵی نەرێنییان هەیە.\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: ئایا بێ بوونی دەستەبژێرێکی پێشەنگ، دینامیکییەتی کۆمەڵگه دەکەوێتە جوڵەوە بۆ گۆڕانکاریی؟\nکامه‌ران مه‌ندتک: بێگون دەبێ ئەوەمان لەبەرچاو بێ بۆ هەر جوڵانەوەیەک دەبێ پڕۆژەیەک و ستراتیژیێک هەبێ کە دەستەبژێرەکان بەرهەمی دەهێنن، بەڵام تاوەکو ئێستا ئێمە نەمانتوانیوە شتێک بەرهەم بێنین کە پێشەنگایەتیی خەڵکی کوردستان بکات بەراستیی ئێمە هەوڵ دەدەین کە سوود لە ئەزموونی خەڵکانی دیکە وەربگرین، بەڵام ئێمە تایبەتمەندیی دۆخی ئاڵۆزی کورد مان لە بییرکردووە، دەبێ بییری کوردیی لەناو خۆمان هەڵێنجین، بەڵام نەمانکردوە و چووین هێناومانە، بۆنموونە زیاتر خۆمان لە شیعر و ئەدەبیات داوە نەک لایەنی فیکر و فەلسەفە.\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: وەک دەبینرێت؛ هاوکات لەگەڵ ئەو گرفت و قەیران و گێژاوەدا، کەچی بۆشاییەکی گەورەی فیکریی لە ئارادا هەیە. هەڵبەتە کە پێشەنگایەتی فیکریی دەروستنه‌بێت ئەوا بۆشایی رێکخستنیی درست ده‌بێت. لەم بارەیەوە دەکرێ بپرسین دەرنەکەو‌تنی نوخبەی پێشەنگ تا چەند پێوەندیی بەو بۆشاییە فیکرییەوە هەیە؟\nکامه‌ران مه‌نتک: دەرنەکەوتنی دەستەبژێرەکان لەبەر ئەوەیە کە فیکر بوونی نییە، دەستەبژێری کورد هێشتا لە قۆناغی دیماگۆجیدایە، بۆیە نەیتوانیوە نوێنەرایەتیی ئەو قۆناغە بکات و بەرهەمی بهێنێت، نەک کارکردن بە ئەقلیەت و بییرکردنەوەی کۆن! دیره لەگەڵ پەنجا شه‌ست ساڵ پێش ئێستا تەنها دەموچاوەکان و ناوەکان گۆڕاون، بەڵام ناوەڕۆکی هەر یەکە، هه‌ر بۆیە کارکردن لەسەر ماسەلەی کورد دەبێ لە رەگەوە گۆڕانکاریی بەسەردا بێت. راستە ئەو حیزبانە بوونەتە کۆسپێکی گەورە لەبەردەم کورد، به‌ڵام دەبێ ئەوەمان لەبەرچاو بێ، ئەوەی وایکردووە ئەو کێشەیە گەورەتر بێت، ئەوەیە کە نەتوانراوە لە دەرەوەی حیزبەکان بییربکرێتەوە و لە دەرەوەی ئەوان میکانیزمێکی دیکەدابڕێژرێت، پێویستە ئەوەی بییری لێ بکرێتەوە کە ئەو حیزبە بچووکانە بخرێنە ناو ستراتیژێکی زۆر گەورە نەک بکرێنە هەموو شتێک، ئێستایش نەک بۆشایی فیکریی، بەڵکو بۆشایی فیکریی و سیاسیی و ئابووریی و ئەخلاقیی هەیە وەک ئەوە وایە کە کۆمەڵگەی کوردیی لە سەرەتای قۆناغێک و لە کۆتایی قۆناغێکی دیکەدایه. کورد بەسەر ئایدیۆلۆژیا و ئابووریی دابەش بووە، لە هەشتاکان ئایدیۆلۆژیای حیزبەکان پێشینەگەیشتن، شەڕیان لەسەر مارکس دەکرد کە تێی نەگەیشتبوون، دواتر بایەخ بە ئابووریی درا و دواتر بایەخ بە جیۆپۆلەتیک نەدرا کە دەبوایە سەیری بکرێت.\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: بۆچی کەسایەتییە سیاسییەکان و پارتە سیاسییەکان بە راشکاویی و بەراستیی نەخشە رێگایەک بۆ ئەم گێژاوە ناخەنە روو؟\nکامه‌ران مه‌نتک: چونکە ئێمە نە کەسایەتیی و نە حیزبی سیاسییمان هەیە، ئەوانە لە دۆسیەی حیزبی بەعسدابوون و درۆ و سیاسەتیان تێکەڵکردووە! لە کوردستانیش حیزب بوونی نییە، تەنها سیاسەتکردنی عەشیرەتەکانە؛ یەکێتیی نیشتمانیی لە سەرەتای حەفتاکان هەوڵیدا ئەو بییرۆکەیە بگۆڕێت، بەڵام دوای ساڵی 2000 خۆیشی بووە بە حیزبی بنەماڵە. بۆیە لە کوردستان نە حیزبی سیاسیی بوونی هەیە، نە کەسایەتی سیاسیی بوونی هەیە\nئازادیی کۆمه‌ڵگه: بۆئەوەی گەلەکەمان لەم دۆخە دژوارە دەربچێت و گەل ببێتە خاوەن ئیرادەی بەرەنگاربوونەوە، دەکرێ چیبکرێت؟ دەستەبژێری پێشەنگ چۆن رۆڵی خۆی ببینێت؟\nکامه‌ران مه‌نتک: پێموایە ئەوانەی بوونەتە پاشکۆی مێژوو، بەجێبمێنن و خەڵکی تر جڵەوی گۆڕانکارییەکان بگرنە دەست، بۆ میکانیزمییەکان و پشت بە تێگەیشتنی جیۆپۆلەتیک ببەستن و هەموو ستراتیژییەتی کورد لە بەرنامەی خۆی بگرێت و رەچاوی دۆخەکە بکات.


ئەفغانستان پاش گەڕانەوەی تالیبان - Zarnews : زارنیوز\nئەفغانستان پاش گەڕانەوەی تالیبان\nهێشتا سەروسیمای ئەفغانستانی پاش گەڕانەوەی تالیبان بە روونی دەرنەكەوتووە و هێشتا ئەوە روون نەبۆتەوە كە تالیبانی ئەمڕۆ چەند لە تالیبانی بیست ساڵ لەمەوبەر جیاوازە. سەرەڕای ئەو تەمومژەی لەم رووەوە لەئارادایە، یەك راستی هەیە، ئەویش ئەوەیە كە تالیبان بۆ ئەوە گەڕاوەتەوە تا بمێنێ. ئەمەش بەم مانایە دێت كە دەبێ تالیبان مەرجەكانی جیهان پەسەند بكات. تالیبان نازانێ دیموكراسی چیە، هیچ بایەخ بە مافی مرۆڤ و مافی جیاوازبوون نادا و لە فەرهەنگەكەی جێی هەڵبژاردن و دەستاودەست كردنی دەسەڵات، بە مانا لیبرالیەكەی، نابێتەوە. بەڵام زۆربەی ئەم مەسەلانە مەسەلەی ناوخۆیین و پەیوەندییان بە سەروەرییەوە هەیە و جیهان دەتوانێ چاوپۆشییان لێ بكا.\nكەواتە جیهان چی لە تالیبان دەوێ؟ لانی كەم، جیهان سێ داوای سەرەكی لە تالیبان هەیە، یەكەم داوا كە رەنگە گرنگترینیان بێ، ئەوەیە كە ئەفغانستان نەبێتەوە بە مەكۆی ئەوەی كە پێی دەوترێ تیرۆریزمی جیهانی. ئەمەش بەم واتایە دێت كە جیهان چاوەڕێی ئەوە لە تالیبان دەكا كە ئەزموونی پێشوو دووبارە نەكاتەوە و ئەفغانستان نەكاتەوە بە سەرچاوەی مەترسی لەسەر ئاشتی جیهانی. تالیبان خۆی لەم بارەیەوە باجێكی قورسی داوە و پێ ناچێ بیر لە گەڕانەوە بۆ تاقیكردنەوەیەكی تفت و تاڵ بكاتەوە. تالیبان دەزانێ ئەنجومەنی ئاسایش لە گفتوگۆكانیدا جەختی كردۆتە سەر ئەوەی كە كردنەوەی ئەفغانستان بە مەترسی بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی جیهان، زۆر گران لەسەری دەكەوێ و دەبێتە هۆی ئەوەی كە هەموو جیهان یەك بخا لەدژی.\nداوای دووەم ئەوەیە كە تالیبان ئەفغانستان نەكاتەوە بە سەنتەری بەرهەمهێنانی ماددەی هۆشبەر. ئەم مەسەلەیە، بەتایبەتی لەباری سەرنجی رۆژئاواوە، شێوەیەكە لە شێوەكانی هەڕەشە لە ئاشتی جیهان. تالیبان، ئەمجارە، دەتوانێ رێ لەوە بگرێ كە ئەفغانستان دوچاری ئەو چارەنووسە نەبێ.\nلە ئەزموونی پێشووی تالیباندا، ئەفغانستان مەرجەكانی دەوڵەتی لەدەست دابوو و ئەوەی كە لە ئارادا بوو شێوەیەك حوكمڕانی بوو كە نزیك بوو لە حوكمڕانیی قۆناغی پێش سەرهەڵدانی سەرمایەداری لە جیهاندا، تەنانەت تالیبان وەك ئیمارەت (میرنشین) خۆی دەناساند نەك وەك دەوڵەت یان كۆمار. ئەزموونی ئیمارەتی ئەفغانستان لەسایەی تالیبانی بیست ساڵ لەمەوبەر، ئەزموونێكی دواكەوتووی حوكمڕانی بوو كە تێیدا دەوڵەت بەبێ یاسای گشتی و بەبێ پەرلەمان و بەبێ دەستوور هەڵدەسووڕا.\nتالیبان پێویستی بەوەیە كە رەفتار و هەڵسوكەوتی خۆی بگۆڕێ و وەك ((دەوڵەت)) هەڵسوكەوت بكا كە ئەمەش پێویستی بەوەیە کە تێكهەڵكێشی كۆمەڵی نێودەوڵەتی بێ و لە ناوخۆدا رێز لە فرەیی بگرێ، بەتایبەتی كە ئەفغانستان وڵاتێكی فرە نەتەوە، فرە ئاین و فرە مەزهەبە و ئەگەر بە چاوێكی یەكسان تەماشای هەموو رەگەزەكانی ئەو مۆزاییكە نەكات، ناتوانێ چاوەڕێی ئەوە بكات وەك دەسەڵاتێكی رێزلێگیراو تەماشا بكرێ.\nرژێمی سیاسی دڵخوازی تالیبان تا ئێستا رۆشن نیە. لە ئەزموونی پێشووی حوكمڕانیی تالیباندا، رژێمی سیاسی ئەفغانستان نە لە رژێمی كۆماری ئیسلامیی ئێران دەچوو، نە لاساییكردنەوەی رژێمی وەهابیی سعودیە بوو. لە ئەزموونی پێشوودا، مەسەلەی رژێمی سیاسی مەسەلەیەكی جێبایەخی تالیبان نەبوو. بەڵام ئێستا پێویستە لەسەر تالیبان بەبایەخەوە لەم مەسەلەیە بڕوانێ و بەلایەكدا بیخا. رەنگە نزیكترین مۆدێل لەشێوەی بیركردنەوەی تالیبان كە دەیەوێ دەوڵەت و ئاین لەلایەك و دەسەڵاتی سیاسی و دەسەڵاتی ئاین لەلایەكی ترەوە تێكهەڵكێشی یەكتری بكات، مۆدێلی ئێران كە تێیدا دەسەڵاتی دەوڵەت (لە خودی سەرۆكی كۆمار و دەسەڵاتی راپەڕاندندا) و دەسەڵاتی ئاینی (لە خودی رەهبەری باڵای شۆڕشدا) تێكهەڵكێشی یەكتری كراون.\nبوونی تالیبان بە ((دەوڵەت)) و تێكهەڵكێشبوونی ئەفغانستان لەگەڵ كۆمەڵی نێودەوڵەتی،دەشێ كۆپیەكی هەمواركراوی شیاوی ژیان پێشكەش بە جیهان بكا و دەرفەتێك بۆ پێكەوەژیانی ئەفغانستان و جیهان بڕەخسێنێ. ئەو هەلەی ئێستا بۆ تالیبان بۆ پێشكەشكردنی مۆدێلێكی پەسەندكراو هەڵكەوتووە، ئەگەر نەقۆزرێتەوە، زیانی گەورە لە ئەفغانستان دەدا. لانی كەم، لەم هەلومەرجەی ئێستادا، لانی كەم پێنج دەوڵەت لە جیهاندا، هەریەك لە چین، توركیا، روسیا، قەتەر و ئێران ئامادەیی تەواویان بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ تالیبان، وەك دەوڵەت نەك وەك جەستەیەك لە دەرەوەی مێژوو، هەیە. پێشبینی دەكرێ تالیبان سوودی لە وانەی پێشوو وەرگرتبێ، ئەگەر نا، زوو تا درەنگ، باجێكی قورستر دەدا.


ئۆپیك بڕیاری له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت نه‌دا\nكۆبوونه‌وه‌ی ڕۆژی ڕابردووی ئۆپیك بڕیاری له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت نه‌دا.\nدوای ئه‌وه‌ی كۆبوونه‌وه‌ی ڕۆژی ڕابردووی وڵاتانی به‌رهه‌مهێنی نه‌وت ناسراو به ئۆپیك له ڤیه‌ننا نه‌یتوانی بڕیار له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی به‌رهه‌م بدات، نرخی نه‌وت له بازاڕه‌كانی جیهاندا له‌سه‌دا سێ دابه‌زینی به‌خۆوه بینی.\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه، پێشبینی ده‌كرێت ئۆپیك‌و وڵاتانی به‌رهه‌مهێنی نه‌وتی ده‌ره‌وه‌ی ڕێكخراوه له كۆبوونه‌وه‌كه‌یاندا كه ئه‌مڕۆش به‌رده‌وام ده‌بێت بڕیار له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی به‌رهه‌م بده‌ن.\nبه‌پێی زانیارییه‌كان، سه‌ره‌ڕای فشاره‌كانی سه‌رۆكی ئه‌مریكا، به‌ڵام ئۆپیك‌و هاوبه‌شه‌كانی به‌تایبه‌ت ڕووسیا، به‌نیازن له سێ مانگی یه‌كه‌می ساڵی داهاتوودا به ڕێژه‌ی یه‌ك ملیۆن تا ملیۆنێك‌و 400 هه‌زار به‌رمیلی ڕۆژانه، به‌رهه‌م كه‌مبكه‌نه‌وه.\nلای خۆیه‌وه ڕووسیا كه گه‌وره‌ترین به‌رهه‌مهێنی نه‌وته له ده‌ره‌وه‌ی ئۆپیك، ده‌یه‌وێ ته‌نها به 150 هه‌زار به‌رمیلی ڕۆژانه پشكداری له كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مدا بكات، به‌ڵام وڵاتانی ئۆپیك به مه‌رجی به‌شداریی ڕووسیا به ڕێژه‌یه‌كی زیاتر ئاماده‌ن ئاستی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت كه‌م بكه‌نه‌وه.\n423 جار خوێندراوەتەوە


واڵتەر بنیامین: چاوێکی مارکسیست بۆ بینینی مۆدێلپەرستیی لەناو سەرمایەدارییدا - transcultures\nیه‌ك شه‌ممه, كانونی یه‌كه‌م 5, 2021\nHome/شیكاریی/فیكر/واڵتەر بنیامین: چاوێکی مارکسیست بۆ بینینی مۆدێلپەرستیی لەناو سەرمایەدارییدا\nواڵتەر بنیامین: چاوێکی مارکسیست بۆ بینینی مۆدێلپەرستیی لەناو سەرمایەدارییدا\nلەم کورتە نووسینەدا هەڵوەستە لەسەر بابەت و تێمایەکی ناو فیکری بنیامین دەکەم کە کەمتر ناسراوە و ئاوڕی لێدراوەتەوە.\nکتوپڕێتیی، بەسەرچوون و کاتیبوون: ئەمە ئەو وشانەن بنیامین لە کتێبی «پڕۆژەی پاساژەکان»دا پێناسەی مۆدێل (فاشن)ی پێدەکات. لەو کتێبەدا، کە لە گۆشەنیگای مارکسیزمی عەوامەوە، ناباوە، هەروەها نووسەری «تێزەکان دەربارەی چەمکی مێژوو»، بنیامین، فایلێکی تەواو [خۆی بە کۆنڤولت ناوی دەبات] بۆ لێکۆڵینەوە لە مۆدێل تەرخان دەکات.\nپێویستە لەبیرمان بێت کە ئەم کتێبە بریتییە لە مۆنتاژێکی ئەدەبیی ئیقتباسەکان و ڕامان و بیرکردنەوەکان. ڕێکخستنی بیر و هزرەکان، فراگمێنتەکان، هەڵگرتنەوەی پەرەگراف و پەراوێزەکانی کتێبەکانی دیکە تا بەشێوەیەکی سەربەخۆ ببێتە ڕەخنەیەکی ڕادیکاڵ لە پڕۆژەی سەرمایەداریی مۆدێرن. پاریس، پایتەختی سیاسەت وەک فریدریش ئەنگڵس ناوی لێنابوو، چونکە لەوێ بوو یەکەم شۆڕشی بۆرژوازیی ڕوویدابوو و پاشان کۆمۆنەی پاریس سەریهەڵدابوو، لای بنیامین شاری نموونەیی مۆدێرنیتە بوو. لێرەوەیە گرنگیی لێکۆڵینەوە مەزنەکەی دەبینین: لێرە بوو باڵادەستیی سیاسیی بۆرژوازیی و یەکەم پەلامارە گەورەکان بۆسەر ئەم نەزمە، سەریهەڵدا.\nپاریس تینوێتیی ڕوون و ئاشکرای مۆدێلە. تەنانەت ئەمڕۆش، پاریس شاری ڕێڕەو و شەقامە باریکەکانە. دیزاینی مۆدێل لە پاشایەتیی فەڕەنسییدا کاتێک دەرکەوت کە گروپێک لە هونەرمەندان بڕیاریاندا ئەو مۆرک و نیشانانە بخەنە سەر جلو بەرگەکان کە بەهۆی زیرەکیی و لێهاتووییانەوە دروستکرابوو و هەروەها پاشان هەر دیزاینەرێکی باش کۆچ بۆ پاریس دەکات بەتایبەت ئەوانەی هەوڵیان دەدا جلوبەرگی دیزاینکراوی خۆیان بە کۆشک و دەرباری پاشایەتیی بفرۆشن. میراتبەرانیان: هێرمس، چانڵ و ئەوانیدیکە لە سەدەی بیستدا دامەزرێنران.\nباڵۆن، پۆلیس، مۆدێل: چۆن ئەمانە حوکممان دەکەن\nبنیامین باس لەوە دەکات مۆدێل (فاشن) سیانەی باڵادەستییە. «حاکمان هەوڵی پاراستنی پێگەکانیان بەخوێن (پۆلیس)، فریودان (فاشن)، جادوو (باڵۆن) دەدەن». ئەمە واتا فاشن گەڕانێکی هەمیشەیی و ئەبەدییە بەدووی تازەیەتیی، مەرگ و گۆڕانکارییدا.\nسەرمایەداریی، لە ڕووبەڕووبوونەوەی داوەشان و نامۆبوونیی ئەبەدیی خۆیدا وا لە کرێکار دەکات لەوپەڕیی بێزاریی و وەڕەسییدا کار بکات، هەموو ڕۆژێک ماندوو، شەکەت، هیچ ڕۆژێک شتێکی نوێ نەبیستێت، ژیان بۆ کرێکار لەناو سەرمایەدارییدا، کاری سیزیفییە. لەخەو هەڵسان، نانی بەیانیی (بەدەگمەن، لە ئەمڕۆدا سەفەریی)، ڕۆیشتن بۆ سەر کار، گەڕانەوە بۆ ماڵەوە، خواردنی نانی ئێوارە، ڕەنگە حەمام کردن، پاشان خەوتن. ئیتر وێنای سبەی بکەن. باڵادەستیی ئەبەدیی کاری بەکرێی ڕۆژانە وادەکات ژیان کەمترین ڕەهەندی سەرکێشیی و پاڵەوانانەی هەبێت. چ بۆ ئەو کەسانە تازەیە، کە زیاتر لە ٢٠، ٣٠، ٤٠ ساڵ کاریان لە هەمان شوێندا بە هەمان ڕۆتینی ڕۆژانە کردووە، لە نابێت بە هیچ جۆرێک نەزمی کارکردن بشکێنن و دەبێت لەسەر ڕژێمی کاری بەکرێ بەردەوام بن؟\nباشە. بنیامین دەڵێت فاشن بەلاڕێدابەرە. فاشن دەیەوێت پێمان بڵێت شتێکی نوێ لەناو ئەو هەموو کۆنییەدا هەیە بیبینین، شتێکی نوێ بۆ بیستن، شتێکی نوێ بۆ دەربڕین و شتێکی نوێ بۆ خوێندنەوە. ئەمە واتا مەرگی ئەبەدیی تازەیەتیی بریتییە لەو لۆژیکەی یارمەتیی بەرهەمهێنانەوەی سەرمایە دەدات. با ببینین.\nبنیامین دەڵێت «زەروورەت و پێداویستیی بۆ هەستیاریی هەمیشە ڕەزامەندیی و تێربوونی خۆی لە مۆدێلدا دۆزیوەتەوە. بەڵام لە بنچینەی خۆیدا تەنها لەڕێگای لێکۆڵینەوەی تیۆلۆژییەوە دەکرێت دەستپێڕاگەیشتن پێی ڕووبدات، چونکە لێکۆڵینەوەیەکی وەها بۆ ئاراستەیەکی قوڵی کاریگەر بۆ پرۆسەی مێژوویی لە بەشی بوونی مرۆییدا دەدوێت». نوقسانیی لە ئەزمووندا، نوقسانیی لە تازەیەتییدا، ئەو شتەی دەچێتە سەرووی ئێمەوە، ئەوەیە کە سەرمایەداران دەستدەکەن بە دامەزراندنی هونەرمەندان، دەیانگۆڕن بۆ دیزاینەران تا ئەزموونەکانی تازەیەتیی دروستبکەن.\nسیانەتییەکە: ئەوان دەتوانن لەڕێگا و هاوشانی پۆلیسەوە، بمانچەوسێننەوە و سەرکوتمان بکەن. کەواتە فاشن بەشداریی لە سەرکوت و چەوساندنەوەدا دەکات. ئەوان دەتوانن لەڕێگای جادووەوە بەلاڕێماندا بەرن (واتا پروپاگەندەکردن بۆ داهاتوو لەلایەن سیاسەتمەدارانی ڕۆژەوە) و هەروەها فریومان بدەن. پۆلیس، جادوو (پروپاگەندە) و فریودان (فاشن) سیانەی سەرکوتکاری ناو سەرمایەداریین.\nکاڵا: پێگەی کۆمەڵایەتیی\nبەڵام با لەوەش زیاتر بڕۆین. بنیامین لە «کاری هونەریی لە سەردەمی بەرهەمهێنانەوەی تەکنیکییدا» دەڵێت «خەرمانە» لەلایەن سەرمایەوە لادەبرێت، بەڵام لە مۆدێل (فاشن)دا «دەگەڕێتەوە ناو ژیان» یان «ژیانی بۆ دەگەڕێتەوە». لە کۆتاییدا ئەمە واتا: کڕینی مۆدێل، کڕینی خەرمانەیە. ڕوونتر: بە بەکارهێنانی مۆدێل وا هەستدەکەین چوارچێوەیەکی موقەدەس و باڵامان کڕیوە و وەک پشتێنە لەخۆمانی دەبەستین. ئەگەر سەرمایەداریی لە دەستێکدا خەرمانەی موقەدەسی خۆی بۆ ماوەیەکی کاتیی هەڵبگرێت، بۆ ئەوە ئەم کارە دەکات، هەموان بخاتە ناو تۆڕی مۆدێلەوە تا هەموان هەست بەوە بکەن خاوەن پێگەی یەکسانن، بەڵام لەڕاستیدا مۆدێل فێڵی سەرمایەدارییە بۆ ئەوەی هەست بە نایەکسانیی نەکەین و نامۆبوونی خۆمان لەناو ئەم سیستەمەدا لەبیربچێتەوە.\nپۆشاکێک بەهاکەی لە بازاڕێکی گشتیی و ئاساییدا چەندە و لە گەورەبازاڕێک (مۆڵێک)دا چەندە؟ بەڕاستیی لە دەرەوە و ناوەوەی بازاڕدا ئێمە چ شتێک دەکڕین؟ لە ناوەڕاستی فرەیی ژیانی مۆدێرندا، کە تیایدا دەژین، کڕینی فاشن، کڕینی پێگەیە، کڕینی پرێستیژ و شکۆی کۆمەڵایەتییە، کڕینی خەرمانەی تاقانەییبوونە. ئێمە خەریکین نرخێکی دە بەرانبەر زیاتر بەو جلوبەرگانە دەدەین کە تێچوونی کۆمەڵایەتیی بەرهەمهێنانیان ئێجگار هەرزانە: هێزی کار. هەموو ئەو مۆدێلانەی دەیکڕین، هەر پۆشاکێک لەبەری دەکەین، بە تێچوونی گۆشت و خوێن و ژیانی کرێکارێکی هەرزان دروستبووە. هەرگیز بیرتان لەوە کردۆتەوە مارکەیەکی ئەڵمانیی کە وەک مۆدێلی نوێی ڕۆژ دەیکڕن، نرخەکەی زیاترە لە کرێی مانگێکی دە کرێکاری بەنگلادیشیی کە هەمان ئەو مارکە ئەڵمانییە بەرهەم دەهێنن؟ هەر هەنگاوێکی خانمێک بە پێڵاوی ئاخر مۆدێلەوە، هەنگاونانە بەسەر لاشەی زیندووی بەنگلادیشییەکدا، هەر تیشرتێکی ئاخر مۆدێلی کوڕە لاوێک، تێکدانی ژیانی چەندین منداڵی بەنگلادیشییە.\nئەگەر مارکس گوتوویەتی کاڵا خاوەن بەهای ئاڵوگۆڕ و بەهای بەکاربردنە: جیاوازیی چییە لە پۆشاکێکی بەرهەمهێنراو بە هەمان شێوە لە بازاڕێکی بچووک و نافەرمییدا بەڵام لە نیشانەی مارکەیەک دەفرۆشرێت؟ بێگومان: شکۆ و پرێستیژی کۆمەڵایەتیی. مەبەستی ئەمەش تێرکردنێکی پێداویستیی کۆمەڵایەتیی ناماتریالییە: پڕکرندەوەی بەتاڵییمان تا لەگەڵ ئەوانیدیکەدا هەست بە یەکسانبوون بکەین، هەستکردن بەوەی هیچێتیی لەوانیدیکە جیامان دەکاتەوە، بیرکردنەوە لەوەی بە تەرخانکردنی بڕی دە بەرابەر گرانتر بۆ پۆشاکێک، ئێمە دەبینە تاقانە: خەرمانەی تاقانەیەتیی (die Aura der Einmaligkeit).\nWalter Benjamin: The Arcades Project, translated by Howard Eiland and Kevin McLaughlin, Harvard University Press paperback edition, 2002.\nTags پێشڕەو محەمەد پێگەی کۆمەڵایەتیی مارکسیست واڵتەر بنیامین\nPrevious گەندەڵی لە ئاوی سنە و پاڵاوتن لە دەنگ و ڕەنگی کوردستاندا\nNext ئایا سیاسه‌ت زانسته یاخود هونه‌ر؟ مه‌به‌ست چیه له زانستی بوونی سیاسه‌ت و هونه‌ری بوونی سیاسه‌ت؟\nعەلمانییەت لە فەڕەنسا La Laïcité en France\n31 تشرینی یه‌كه‌م 2021


نوسخەیەک کە بۆ چاپ دەشێ - هەواڵی ناخۆشی سیاسی بۆ ئەردۆغان/ ئایا هەڵبژاردنەکان دەچێتە خولی دووهەمەوە؟ - Mehr News Agency\n23 May 2018 - 22:39\nNews Code 19035\nهەواڵی ناخۆشی سیاسی بۆ ئەردۆغان/ ئایا هەڵبژاردنەکان دەچێتە خولی دووهەمەوە؟\nلە ئەگەری چوونە خولی دووهەمی هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی تورکیا، پێگەی سیاسیی ئەردۆغان لە ناوخۆ و دەرەوەی تورکیا دادەبەزێت.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – حەنیف غەفاری: ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری ئێستای تورکیا لە سای هاوپەیمانیی لە گەڵ پارتی نەتەوە پەرەستی ئەو وڵاتە بە سەرۆکایەتی "دەوڵەت باخچەلی" توانی شانسی مانەوەی لە هاوکێشە سیاسییەکان و دەسەڵاتدارێتی تورکیا بباتە سەرێ.\nبەوەشەوە ئەردۆغان ئەمجار رێگەیەکی سەخلەتی لە بەرە. ئەگەرچی سەرۆک کۆماری ئێستای تورکیا بە نیسبەتی بەربژێرانی دیکەی هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی تورکیا بەخت و شوناسێکی زۆرتری بۆ سەرکەوتن و مانەوە لە دەسەڵاتدا هەیە، بەڵام پێدەچێت کە وەدی هاتنی ئەو ئاواتە زۆر دژوار بێت!\nئەنجامە بڵاوکراوەکانی ڕاپرسینەوەی ڕێکخراوی سونار، ئەویش لە کاتێکدا کە ٣٨ رۆژمان بۆ هەڵبژاردنەکانی تورکیا ماوە، هەواڵگەلێکی خۆشی بۆ کەمپی ئەردۆغان و هاوڕێکانی پێ نییە. بە گوێرەی ئەو ڕاپرسینەوەیە لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی ٢٤ی ژوئەن هیچکام لە بەربژێران ناتوانن لە سەدا ٥٠ی دەنگەکان مسۆگەر بکەن و ڕکابەرییەکان دەچێتە خولی دووهەمەوە. بەو پێیە سەرۆک کۆماری داهاتووی تورکیا لە خولی دووهەمی هەڵبژاردنەکان واتە لە ٨ی جووڵایدا دیاری دەبێت و ئەوەش بەو واتایە کە سەرۆک کۆماری ئێستای تورکیا رێگەیەکی دژوار و سەخڵەتی لە بەرە.\nلە ئەگەری چوونە خولی دووهەمی هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی تورکیا، پێگەی سیاسیی ئەردۆغان لە ناوخۆ و دەرەوەی تورکیا دادەبەزێت. لێرەدایە کە چاوخشاندنێک بە ڕێژەی دەنگە مسۆگەر کراوەکان لە لایەن بەربژێڕانی هەڵبژاردنەکان لەو ڕاپرسینە بەربڵاوە لە لایەن ڕێکخراوی سونار جێی سەرنجە.\nبە پێی ئەو ڕاپرسینە، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان تەنیا لە سەدا ٤٢ی دەنگەکانی مسۆگەر کردووە و لە بەرامبەردا موحەڕەم ئینجە بەربژێری پارتی کۆماری گەل (CHP) بە نزیکەی لە سەدا ٢٢ و ماراڵ ئاکشنێر (دیاردەی ئەم خولە لە هەڵبژاردنەکان) بە مسۆگەر کردنی لە سەدا ٢١ی دەنگەکان لە پلەکانی دواتری ئەردۆغان دەوەستن.\nهەروەها سەلاحەدین دەمیرتاش بەربژێری پارتی دیموکراتیکی گەلان (HDP)یش لەو ڕاپرسیەدا توانیویەتی لە سەدا ١١ی دەنگەکان بە دەست بهێنێت و پاش ئەو رێبەرانی دوو حزبی سەعادەت و وەتەن-یش هەرکام لە سەدا ٢ی دەنگەکانیان پێبەخشراوە.\nتایبەتمەندیی هاوبەشی ڕکابەرانی ئەردۆغان، کۆتایی هێنان بە سەرۆکایەتیی ئەوە و هەر ئەوەش بۆتە هۆی سەخڵەتی و دژواریی کارەکان بۆ سەرۆک کۆماری ئێستای تورکیا و چوونە خولی دووهەمی هەڵبژاردنەکان. لەو ڕووەوە ئەردۆغان هەوڵ دەدات کە بە هەر شێوەیەک بێت ئاستی دەنگەکانی لە نێوان هاووڵاتیانی تورکیا بباتە سەرتر.\nئەو لە ئەگەری سەرنەکەوتنی لە خولی یەکەمی هەڵبژاردنەکان، لە خولی دووهەمدا بەرەوڕووی مەترسیی هاوپەیمانی پارتە ئۆپۆزیسیۆنەکان دەبێتەوە؛ ئەو مەترسییە لە ئێستادا لە یەک هەنگاویی پارتی داد و گەشە (AKP) و خودی ئەردۆغانە.\nلە لایەکی دیکەوە، سەرۆک کۆماری تورکیا لە دوای دەربڕینی هەندێک هەڵوێستی نەرێنی و دژبەرانە هەمبەر بە تاقمێک لە دامەزرێنەران و ئەندامانی پارتی داد و گەشە و لەوان عەبدوڵڵا گوڵ، ژمارێکی زۆری لە لایەنگرانی پێشووی حزبەکەیشی لە دەست داوە، بە چەشنێک کە وەک لە ڕاپرسینەوەکانی ناوخۆی پارتی داد و گەشە دەردەکەوێت، چیتر نزیکەی یەک لە پێنجی ئەندامانی ئەو حزبە حەز بە مانەوەی ئەردۆغان لە دەسەڵاتدا ناکەن.\nهەروەها کاتێک کە ئەگەری بەشداریی عەبدوڵڵا گوڵ لە ڕکابەرییەکانی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماریی مانگی ژوئەنی تورکیا هاتە ئاراوە، هەندێک لە ئەندامانی ئاکپارتی-یش نەیانتوانی خوشحاڵبوونیان لەو بارەیەوە بشارنەوە و پێشوازیان لەو بەربژێربوونی سەرۆک کۆماری پێشووی تورکیا کرد.\nئەوەی ڕاست بێت، ئەردۆغان لە دژوارترین دۆخ و پێگەی سیاسیی خۆیدا لە ماوەی ١٦ ساڵی ڕابردووی چەقی بەستووە و سەرەکی‌ترین کەڵکەڵەی سەرۆک کۆماری تورکیا لەم قۆناغەی ئێستایدا، پێشگری لە چوونی هەڵبژاردنەکان بۆ خولی دووهەمە؛ کەڵکەڵەیەک کە وەدی هاتنی بە ئاوردانەوە لە ڕاپرسییە ئەنجام دراوەکان لە تورکیادا، هەندێک دژوار دەنوێنێ.\nپارتی دادو گه‌شه\nپارتی کۆماری گەل


7 رێگای سروشتی بۆ نەهێشتنی چەوری نێو بۆرییەكانی خوێن – تۆڕی میدیایی خەڵک\n7 رێگای سروشتی بۆ نەهێشتنی چەوری نێو بۆرییەكانی خوێن\n2019/01/09 - 7:32 PM\nلولەکانی خوێن هۆکاری گواستنەوەی خوێنن بۆ هەمو بەشەکانی جەستە، لەبەر ئەوە بەرزی ئاستی چەوری لە خوێندا بە نەخۆشییەكی یەكجار ترسناك دادەنرێت، چونكە هۆکاری نیشتنی چەورییە لە بۆرییەکانی خوێندا کە كێشە بۆ کرداری خوێنبەر و خوێنهێنەری دڵ دروست دەكات، سەرەنجام جەڵتەی دڵ و نەخۆشییەكانی تری دڵ و سوڕی خوێنی لێ دورست دەبێت.\nپزیشكان و شارەزایان چەندان پێشنیاز و ڕێنمایی سروشتیان خستووەتەڕوو بۆ كەم کردنەوەی چەوری خوێن، لێرەدا هەندێک لەو ڕێنماییانە دەخەینە ڕوو.\n-گۆڕینی ڕۆتینی باوی ڕۆژانەت، بە زیادکردنی بەرنامەی وەرزشی و گۆرانکاری لە کاتی خواردنی ژەمەکاندا تاوەکو مێشکت بجوڵێت، زیادکردنی سەوزەو خواردنە دەریاییەکان بەهۆی زۆری ڕێژەی ئۆمێگا 3 تیایاندا.\n– گۆرینی چەورییە زیانبەخشەکان بە چەورییە سروشتیەکان وەک بادەم، بەپێی ئەو توێژینەوەکان هەر كەسێك بەیانیان بەر لە خواردنی هەر شتێك 10 دەنك بادەم بخوات، ئەوا چەوری نێو خوێنی لە ماوەی 12 هەفتە بە ڕێژەی 14 تا 16% كەم دەكاتەوە.\n– خواردنی شەربەتی هەنار، دڵ و خوێنەبەرەکان لە نەخۆشی دەپارێزێت، چونکە دژەئۆکسانەکانی رێگا لە کۆبوونەوەی کۆلیسترۆڵ دەگرێت، یارمەتی ڕاگرتنی هاوسەنگی پەستانی خوێن دەدات لە لەشدا و جەستە لە دروستبوونی جۆرەکانی خانەی شێرپەنجەیی دەپارێزێت.\n-چای سەوز و چای زەنجەبیل، كاریگەری زۆر بەهێزی هەیە بۆ كەم كردنەوەی چەوری زیانبەخش لە خوێندا، دەتوانن قاشێك لیمۆ یان گەڵای نەعنای تێ بكەن و بەیانیان زوو بیخۆنەوە، لە ماوەیەكی كەمدا دەبێتە هۆی نەهێشتنی ڕێژەیەكی زۆری چەوری جۆری زیانبەخش لە خوێندا.\n-زیادکردنی زەردەچەوە لە ژەمە خواردنەکاندا یارمەتی تەندروستی دڵ دەدات و رێگە نادات خوێن لە دەمارەکاندا کۆبێتەوە، وەک دژە هەوکردنێک کار دەکات بەهۆی بوونی ماددەی کرکومین تیادا.\n– زیادکردنی سەوزە و پاقلەمەنییەكان، ئەوانەی چەوری خوێنیان بەرزە هیچ كات خواردنی پاقلەمەنییەكان لەیاد نەكەن، كە لە “پاقلە و نیسك و بەزالیا” پێك دێن هەروەها زیادکردنی سەوزەکانی وەک برۆكۆلى و گێزەر، سپێناخ.\n-دورکەوتنەوە لە خواردنی جگەرە،کە دەبێتە هۆی کەڵەکەبوونی چەوری و زیادبونی ڕێژەی خەستی خوێن، لەئاکامدا جەڵتەی لێدەکەوێتەوە.\nچەند تاوانیک کە بەرامبەر پێستت ئەنجامی دەدەیت و زۆر ناشرینی دەکات\n2019/02/21 - 4:49 PM\nپرۆسەی خەوتن لە ڕووی زانستیەوە پرۆسەیەکی ئاڵۆزە، بەڵام هەندێ ڕیکار هەیە کە گرنگە بیگریتە بەر بۆئەوەی بە ئاسوودەی خەوت لێبکەوێت، ئەمەی خوارەوە بەشێکە لە گرنگترین ئەو ڕێکارانە:\n– با قاچەکانت گەرم بن، بەڵام ژورەکە زۆر گەرم مەکە و با کەمێک سارد بێت، بەو جۆرە بۆ خەوتن باشترە.\n– خۆت بۆ خەوتن ئامادە بکە بەم جۆرە:\n١٠ کاتژمێر بەر لە خەو: کافاین مەخۆ.\n٣ کاتژمێر بەر لە خەو: نان و خواردنەوە بوەستێنە.\n٢ کاتژمێر بەر لە خەو کاری ماڵ و دەرەوە مەکە.\n١ کاتژمێر بەر لە خەو: شتە ئەلەکترۆنیەکان وازلێبێنە، تەنها کتێب بهێڵەرەوە.\n– بزانە بە کام جۆرە خەوە ئاسودەیت و ئەوە جێبەجێ بکە.\n– لەگەڵ هاوسەرەکەت کاتی خەوتن و هەستانتان بکەن بەیەکەوە و لەگەڵ یەکدا هەڵبستن.\n– لە بەیانیاندا ڕۆتینێک بۆخۆت درسوتبکە کە هەموو بەیانیەک حەزبکەیت ئەنجامی بدەیت، بۆنمونە ماوەیەک لەبەر ئاوێنە بەو گەشبینانە بیر بکەرەوە.\n2019/02/21 - 3:30 PM\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک زانیاری تەندرووستی گرنگ کە دەرئەنجامی کۆمەڵێک توێژینەوەی نوێی و تازەن:\n– توێژینەوەیەکی ژاپۆنی ئەوەی سەلماندوە گەر لە شوێنێکی ڕوناکدا بخەویت گەر ڕوناکیەکە کەمیش بێت، توشی خەمۆکی و بێتاقەتی دەبیت.\n– بەپێی توێژینەوەی زانکۆی کۆڵۆمبیا لە ئەمریکا، ئەو کەسانەی گەشبینن لە ژیان زۆر کەمتر توشی نەخۆشیەکانی دڵ دەبن\n– توێژینەوەیەکی بەڕیتانی ئەوەی سەلماندووە کە خواردنەوەی قاوە (٣ کوپ لە ڕۆژێکدا) دەبێتە هۆی بچوککردنەوەی سنگی خانمان.\n– توێژەرانەی زانکۆی ماجستەر سەلماندویانە کە هەبونی ماسولکەی گەورە مانایی بەهێزی کەسەکە نییە.\n– بەپێی توێژینەوەیەکی زانکۆی ئۆسلۆ ئەو کەسانەی ڕۆژانە ماوەیەک گەر کەمیش بێت لەسەر ئینتەرنێت بەسەر دەبەن، دڵخۆشترن لەو کەسانەی کە ئەوە ناکەن.\n2019/02/21 - 12:26 PM\nقەڵەوی یەکێکە لە ئەو دیاردە ناخۆشانەی کە زۆرێک بەدەستیەوە دەناڵێنن، بەڵام هەموان چۆکی بۆ دانادەن و بە وەرزش و ڕێجیم کێشیان دادەبەزێنن، لێرەدا بزانە کاتێک کێشت دادەبەزێنیت چی بەسەر جەستەدا دێت:\n– ددانت تەندرووستدەبێت\nتوێژینەوەکان سەلماندویانە کە قەڵەوی دەبێتە هۆی لاوازی شانەکانی دەوربەری ددان periodontitis، هەر بۆیە کاتێک کێشت داببەزێت ددانت بەهێزتر دەبێت\n– گورچیلەت باشتر کاردەکات\nکاتێک کێشت کەمدەبێت، گورچیلەت چەوری کەمتر دەبێت و چالاکانەتر کاردەکات.\n– ئەگەری شەکرە کەمدەبێت\nقەڵەوی هۆکارێکی سەرەکییە بۆ شەکرە، هەر بۆیە گەر کێشت دابەزێت ئەگەری شەکرەش کەمدەبێتەوە.\n– ئازاری ماسولکەکانت نامێنێت\nکێشی زۆر پەستانێکی زۆر دەخاتە سەر ماسولکەکان، لەکاتی کەمبونەوەی کێشەکە ئازاری ماسولکەکانیشت نامێنێت.\n– توانای هێلکەدان بەهێز دەبێت\nکاتێک کێشت زۆرە توانای هێلکەدان کەمترە، بۆیە لە کێشی ئاسایدا هێلکەدان باشتر کاردەکات.\n– ئەگەری سەکتە و نەخۆشیەکانی دڵ کەمدەبێت\nقەڵەوی هۆکارێکی سەرەکیە بۆ پەستانی خوێن و سەکتە و نەخۆشیەکانی دڵ و گەر کێشت تەندرووستبێت ئەگەری ئەو نەخۆشیانەت زۆر کەمتر دەبێت.\n– پرخەت نامێنێت\nکاتێک قەڵەویت ئەگەری پرخە بۆ ٤٥٪ زیاد دەکات، هەربۆیە گەر کێشت دابەزێنیت باشتر دەخەویت و پرخەت نامێنێت.


دوای چەند ساڵێک لە حکومڕانی جۆزێف سیپ پلاتەر لە کۆتاییدا سەرۆکێکی نوێ بۆ یەکێتی تۆپی پێی جیهان هەڵبژێردرا. جیانی ئینفانتینۆ کە زێدی لەدایک بوونی تەنها ٦ کلم لە گوندەکەی سێب پلاتەرەوە دوورە، لە ئێستادا وەکوو سەرۆکێکی نوێ ئەو ماوەیە تەواو دەکات کە پێش چەند مانگێک بڕیار بوو سێب پلاتەر تێیدا حکومڕانی بکات. ڕیگای جیانی بۆ کورسی سەرۆکایەتی ڕێگایەکی دوور بوو تێیدا گەشتی بۆ زیاتر لە ١٠٠ وڵات کرد تاکوو لە نزیکەوە چاوی بە یەکێتی وڵاتەکان بکەوێت و یەک یەک گفتوگۆیان لەگەڵدا بکات و کارنامەکەی خۆی بخاتە بەردەستیان. بۆ ڕازیکردنی ئەو ١١٥ یەکێتییەی کە لە هەڵبژاردنەکانی ٢٦ی فەبریوەریدا دەنگیان پێدا، جیانی بەشێوەیەکی زۆر ژیرانە کۆمەڵیک دەستکەوتی جیاوازی خستە بەردەست سەرۆکی یەکێتییەکان. کاتێک چووە ئەفریقیا، جیانی پەیمانی کورسی ئەمینداری گشتی فیفای بە ئەفریقییەکان بەخشی.\nکورسییەک کە لەوەتەی هەیە ئەوروپییەکان خاوەنی بوونە، ئەمڕۆ جیانی وانیشانی دەدات کە دەیەوێت یەکێکی ئەفریقی لەسەر دابنێت. لە درێژەی سەفەرەکەیدا جیانی کە چووە دیداری یەکێتی تۆپی پێ ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و کاریبی(کۆنکاکاف) جیانی پەیمانیدا ژمارەی کورسییەکانی کۆنکاکاف لە مۆندیالیدا زیاد بکات. ئەو کورسییانەی کە یەکێتییەکانی کۆنکاکاف دەمێکە خەونی پێیەوە دەبینین و چەندین جار بەرهەڵستکاری فیفایان کردووە لە پێناویدا. ئینفانتینۆ کە لە ئەمریکای باشوور نیشتەوە، دڵنیابوو لەوەی کە زۆربەی دەنگەکان بۆ ئەو دەبێت، بەو پێیەی پەیوەندییەکی توندوتۆڵ هەیە لە نێوان نەخێل ماریا ڤیار سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی ئسپانی لەگەڵ جێگر و سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور، هاوکات ڤیار بە پاڵپشتێکی گەورەی ئینفانتینۆ دادەنرێت.\nهەر بۆیە جیانی تەنها بۆ سەردان و دووپات کردنەوەی دۆستایەتی سەردانی کیشوەرەکەی کرد، جگە لەوەی پەیمانی پارە و سامانی زیاتری پێبەخشین. لە ئاسیا جیانی سودی لە لوتبەرزی و خۆبەزلزانی شێخ سەلمانی ڕکابەری وەرگرت. شێخ سەلمان کە بە سەرەکیترین ڕکابەرەکانی کورسی سەرۆکایەتی دادەنرا، زۆر بێباک بوو لە کۆکردنەوەی دەنگی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا. کە ژمارەی دەنگەکانیان ٨ دەنگ بوو. هەر بۆیە ئەو ٨ وڵاتە دەنگەکانی خۆیان دا بە جیانی بەبێ هیچ بەرامبەرێک کە شایەنی باسکردن بێت. هاوکات لە رۆژئاوای ئاسیا جیانی سودی وەرگرت لە کێشە و ناکۆکێکانی نێوان شازادە عەلی کە یەکێکیتر بوو لە کاندیدەکانی سەرۆکایەتی فیفا لەگەل شێخ سەلماندا. هەر بۆیە بینیمان دەنگی وڵاتە عەرەبێکان لە بری ئەوەی لە پشتی یەکێک لە دوو کاندیدە عەرەبەکە کۆببێتەوە، دابەشبوو بەسەر دوو بەرەدا. لە کۆتاییدا کەسییان سودیان لە دەنگەکان وەرنەگرت. هاوکات لە ئەوروپادا خودی یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپا نزیکەی ٥٠٠،٠٠٠ هەزار یۆرۆی لە کامپینی سەرۆکایەتییەکەی ئینفاتنیۆدا خەرج کردووە. ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە وێفا زۆر دڵنیاییە لەوەی بە بوونی ئینفاتنینۆ بە سەرۆکی فیفا دیسان دەبنەوە خاوەن دەسەڵات و حكومڕان لە ناو فیفادا.\n"ئێمە دووبارە وێنەی فیفا دەگەڕێنینەوە، وا دەکەین هەموو دونیا چەپەڵەمان بۆ لێبدات و ڕێزمان لێبگرێت.” جیانی ئینفاتنینۆ بەم ڕستانە ماوەی سەرۆکایەتێکەی خۆی دەست پێکرد.\nلە کارنامەکەی خۆیدا پەیمانی کۆمەڵێک ڕیفۆرمی گەورەی داوە و لە ئێستادا چاوەڕوان دەکرێت لە ماوەی ٩٠ رۆژی سەرەتادا دەست بکات بە کارکردن لەسەریان. لەوانە زیادکردنی ڕۆڵی ژنان، شەفافەیت، زیاکردنی دەسەڵاتی ئەمینداری گشتی، کەم تا زۆر هاوسەنگ کردنی دەنگی هەموو یەکێتییەکان لە بڕیارەکانی فیفادا. لە هەمووشی گرنگتر کە زۆربەی سەرۆکە تەماح کارەکان چاوەڕێی دەکەن ئەوەیە کە بودجەی اساڵانەی هەموو یەکێتییەکان لە ٢ملیۆن دۆلارەوە بۆ ٥ ملیۆن دۆلار زیاد بکات، هاوکات بودجەی یەکێتی هەریەک لە کیشورەکان بکات بە ٤٠ ملیۆن دۆلار. هەروەها ساڵانە ٤ ملیۆن زیاتر بۆ کۆنکاکاف و ئاسیا و ئەفریقیا تەرخان بکات، تاکوو پاڵەوانێتی لاوان ڕێکبخەن. جگە لەوەش پەیوەندی نێوان فیفا و یانەکان بەهێزتر بکات. هاوکاتیش ژمارەی کورسییەکانی مۆندیال لە ٣٢ کورسییەوە بکات بە ٤٠ کورسی.\nبێگومان ئەم جۆرە ڕیفۆرمانە، ڕیفۆرمەکانی پێشووی سێب پلاتەری دەهێنایەوە یادی زۆرێک لە خەڵک. بەو پێیەی وەک پلاتەر دەیەوێت تەنها لەڕیگای تەخشان و پەخشانکردنی پارەوە بۆ ماوەی ئەو چەند ساڵە حکومڕانی بکات. لەلایەکی دیکەوە شیخ سەلمان و هەندێک خەڵکی تر پێیان وابوو گەر وابڕوات فیفا تووشی قەیرانی دارایی دەبێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا ئەزموون و کارەکانی جیانی ئینفاتنینۆ لەگەڵ وێفادا، گەواهی بۆ دەدەن. بەو پێیەی لە ناوەڕاستی ئەو قەیرانەدا کە وێفای پێیدا تێدەپەڕی لە ساڵی ٢٠٠٨، جیانی توانی دوای ساڵێک وەکوو ئەمینداری گشتی دەستبەکاربێت و یەکێتییەکە ڕزگاربکات قەیرانە و لە ماوەی ٧ ساڵی دواتردا داهاتی وێفا سێ هێندە بەرزبووەوە. بە جۆرێک ئەمساڵ وێفا ڕایگەیاند کە داهاتی گەیشتووەتە ٢ ملیار دۆلار و بەمەش بە ڕێژەی ٢٠٪ داهاتی یەکێتییەکە زیادی کردووە. هەر هەر بۆیە دەکرێت بڵێین ئینفانتینۆ لەڕێگای هێنانی سپۆنسەری نوێ و زیادکردنی ڕیژەی داهات لە پەخش کردنی یارێکان و ریکلام کردن دەتوانێت پەیمانەکانی بباتە سەر و ڕیفۆرمە چاوەڕوانکراوەکە بکات بە واقعێک.\nهەموو ئەم پەیمان و پلانانەی کە جیانی دایناوە، هەرچەند سەرەکی و گرنگ بن، بەڵام لە کۆتاییدا لاوەکی دەبینرێن کاتێک دێینە سەر باسی ئەو پەیمانە گرنگانەی کە جیانی بە ئەمریکای داوە. ئەمەش هەرچەندە بەنهێنی بووبێت، بەڵام لە کۆتایدا بوون بە سەرۆکی فیفا شتێکە کە ویلایەتە یەگرتوەکانی ئەمریکا دەستێکی تەواوی تێیدا هەیە. ئەمریکا چ بە نهێنی بێت یاخود ئاشکرا جەختی لەسەر بەدەستهێنانی میواندارێتی جامی جیهانی کردووەتەوە. لە ئێستایشدا چاوەڕوان دەکرێت دیاری ئینفانتینۆ بۆ ئەمریکا ئەوە بێت کە مۆندیالی سالێ ٢٠٢٦ لە ئەمریکا نزیک بکاتەوە، وە ئەگەر جیانی وەفاداری خۆی بۆ ئەمریکا نیشاندا، ئەوا دوای هەڵبژاردنی ٢٠١٩ بەفەرمی ئەمریکا دەبێتە میوانداری ئەو مۆندیالە.\nبەهەمان شێوە ئەو پەیمانانەی ئینفانتینۆ لە کارنامەکەیدا داوێتی لاوەکین بە بەراورد بەو داواکارییانەی وێفا لە پیاوە سویسرییەکەی کردووە، لەبەرامبەر پاڵپشتیکردنیدا. وێفا کە لە ئێستادا لە ململانێیەکی توندایە لەگەڵ یەکێتی یانەکانی ئەورووپاداECA، لە هەموو کات زیاتر پێویستی بە پشتگیری فیفا هەیە. بەو پێیە یەکێتی یانەکانی ئەورووپا دەیانەوێت بەڕەکە لە ژێر پێی وێفا دەربهێنن و هەموو داهات و سامانی پاڵەوانێتییەکانی ئەوروپا بۆ خۆیان ببەنەوە. دوا کاردانەوەشیان لێدوانی کارل هاینز ڕۆمینیگەی سەرۆکی یەکێتییەکە بوو کە داوای کردنەوەی پاڵەوانێتییەکیکرد بە ناوی پاڵەوانێتیی سوپەری ئەورووپی. کە تێیدا بەشێوەیەکی بەردەوام هەموو یانە بەهێز و گەورەکانی ئەورووپا بەشدار ببن. بە گشتی ECA بە ژانەسەر دادەنرێت بۆ وێفا چوونکە لە هەموو وردەکارییەکی پاڵەوانێتییەکانی ئەوروپادا شانبەشانی وێفا دەیەوێت بڕیار بدات و هاوپایەی بێت لە چرکە ساتە گرنگەکاندا. لێرەشەوە ئەرکی ئینفاتنیۆ ئەوە دەبێت دەسەڵات و مەترسی ئەم یەکێتییە کەم بکاتەوە و سنوورداری بکات، تاکوو وێفا بە ئارامی بەردەوامبێت لە قۆرخکردنی هەموو دەسەڵاتێکی تەنفیزی تایبەت بە چارەنووسی پاڵەوانێتییەکانی کیشوەرەکە.\nلە کۆتایدا ئاشكرایە ڕێگای جیانی ئینفانتینۆی ٤٥ ساڵ تولانی و ناهەموارە. بەو پێیەی کۆمەلێک پەیمانی جیاواز و قورسی بە زۆر لایەن داوە. زۆرجار ئەم پەیمانانەش دژیەک دەوەستن. بۆ نموونە ئەمریکای لاتین و کۆنکاکاف لە ململانییەکی ئەزەلیدان و هەردوولا سەرکەوتنی ئەویتری پێناخۆشە. هاوکات پێکهێنانی وڵاتانی ئەفریقیا لەسەر کورسی ئەمینداری گشتی و پاشان کردنەوەی پاڵەوانێتییەکان بۆ لاوان، دیسان کارێکی قورس دەبێت. بەهەمان شێوەڕازیکردنی دەنگی عەرەبەکانی رۆژئاوای ئاسیا کۆشش و ماندووبوونی دەوێت. ئەمە جگە لەوەی کە شەڕی هەرە گەورەی ئەوەیە ئەمریکا ڕازی بکات و ڕوسیا و چین نەتۆرێنێت. هاوکات پەیمانەکانی لەگەڵ وێفا بباتەسەر و یانە گەورەکانی ئەوروپا پەست نەکات. جیانی دەبێت هەموو ئەمانە لە ماوەی سێ ساڵدا بکات، چوونکە ساڵی ٢٠١٩ تاقیکردنەوەی دووەم دەست پێدەکات و ئەوکات دەردەکەوێت پیاوە سویسرییەکە چەند سەرکەتوو بووە لە بەدیهێنانی خەونەکانی و لە جێبەجێکردنی پەیمانەکانی.\nیانەكانی سلێمانی تكایە !!! بەزەیتان بەناوی سلێمانی و بەهاندەر و تۆپێی شارەكەدا بێتەوە\nشارەكەمان بێ راهێنەرە\nزێدان لە نێوان ئەفسانە و ئاسانە دایە


ئــه‌مڕۆ لـه مــێژوودا\n1557: هه‌ره‌سهێنانی فه‌ره‌نسیه‌كان له‌به‌رده‌م هاوپه‌یمانی ئیسپانیا و ئینگلیز له شه‌ڕی سانت كینتان و ئه‌وه‌ش له میانی جه‌نگی هابسبورگ فالو.\n1792: شۆڕشگێڕه فه‌ره‌نسیه‌كان هێرشیان كرده سه‌ر (كۆشكی ئیلتوی له‌ری) باره‌گای مه‌لیك لویسی شانزه‌هه‌م، كه مه‌لیك په‌نای برد بۆ (باره‌گای كۆمه‌ڵه‌ی نیشتمانی) كه ده‌ستبه‌سه‌ری كرد و بڕیاریدا هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی بكرێت بۆ دانانی ده‌ستوری نوێ بۆ وڵات.\n1805: ژه‌نه‌راڵ (مایۆر نیسڤینان) ئه‌فسه‌ری روسی به هێزێكی 500 كه‌سی و پێنج تانك و 108 قازیفه هێرشیان كرده سه‌ر كورده‌كانی قه‌ڵای (گیچیلگ) و مه‌ڕوماڵاتیان تاڵانكرد له ناوچه‌ی یه‌ریڤان.\n1809: راگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی (ئیكوادءر) له (ئیسپانیا).\n1821: ویلایه‌تی (میزوری) بوو به ویلایته‌ی 28ی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان.\n1913: گه‌شتن به رێكه‌وتنی ئاشتی بۆ كۆتایی هێنان به جه‌نگی به‌ڵقان.\n1914: فه‌ره‌نسه جه‌نگی راگه‌یاند دژ به ئیمبراتۆریه‌تی نه‌مساوی مه‌جه‌ری له میانی جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی\n1920: حكومه‌تی توركی ده‌سه‌ڵاتی خۆی به‌سه‌ر فه‌له‌ستیندا لابرد و دانینا به ئینتیدابی به‌ریتانی به‌سه‌ریه‌وه.\n1920: مۆركردنی په‌یماننامه‌ی (سیڤه‌ر) له نێوان ده‌وڵه‌تی عوسمانی و هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان و ئه‌وه‌ش دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی و به پێی ئه‌و رێكه‌وتنه حیجاز و ئه‌رمینیا و كوردستان سه‌ربه‌خۆیی وه‌ربگرن، و له لایه‌كی تر سنوری نێوان سوریا و عێراق له لایه‌ك و توركیا بكێشرێت.\n1922: راگه‌یاندنی ده‌ستوری فه‌له‌ستین له لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی ئینتیدابی به‌ریتانی، و به پێی ئه‌و ده‌ستوره ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی دروست بكرێت له 22 ئه‌ندام 6 یان ئینگلیز و 4 یان جوله‌كه و هه‌ڵبژاردنی 8 موسڵمان و مه‌سیحی و دوو جوله‌كه و مه‌ندوبی سامی سه‌رپه‌رشتی بكات، فه‌له‌ستینیه‌كان ره‌تی هه‌ڵبژارندنی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یان دایه‌وه.\n1937: رووخانی حكومه‌ته‌كه‌ی (به‌كر سدقی).\n1945: شۆڕشی سێهه‌می بارزان.\n1945: یابان له رێگای ئێستگه‌وه خۆبه‌سته‌وه‌دانی خۆی راگه‌یاند له میانی جه‌نگی دووه‌می جیهانی.\n1956: دامه‌زراندنی (خوێندكارانی كورد) له ئه‌وروپا.\n1963: هێزه‌كانی سوپای عێراق زاخۆ و ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری داگیركرد.\n1973: یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌ت كه‌شتی چواره‌می ئاسمانی هه‌ڵدا بۆ سه‌ر مه‌ریخ به ناوی (مارس-7).\n1974: برتوگال پلانێكی راگه‌یاند كه ماوه‌كه‌ی 2 ساڵ بوو بۆ سه‌ربه‌خۆبوونی ئه‌نگۆلا.\n1988: یادی شه‌هید كردنی عه‌بدولمه‌سیح پۆڵس سڵێوه (سۆران) (1954-1988) , له‌ڕۆژی (28/10/1988) یش ڕژێم (8) كه‌سی له كه‌س و كاره‌كه‌ی له سێداره‌دا .\n1989: دانانی جه‌نه‌راڵ (كۆڵن پاوه‌ڵ) به سه‌رۆكی ده‌زگای ئه‌ركانی هاوبه‌شی ئه‌مریكی، و كه یه‌كه‌مین زنجیه ئه‌و پۆسته وه‌ربگرێت له ویلایته یه‌كگرتووه‌كان.\n1990: به‌ستنی كۆنگره‌ی كتوپڕی لوتكه‌ی عه‌ره‌بی هه‌ژده‌هه‌م له قاهیره بۆ تاوتوێی هێرشی عێراق بۆ سه‌ر كوێت.\n1995: له لایه‌ن حكومه‌تی ئه‌رده‌نه‌وه مافی په‌نابه‌ری رامیاری درا به هه‌ریه‌ك له (سه‌دام كامیل) و (حسێن كامیل)، و خێزانه‌كانیان (ره‌نا) و (ره‌ند) كه كچی سه‌دام حسێن بوون.\n1998: سوڵتانی برۆنای (حه‌سه‌ن به‌لقیه) فه‌رمانێكی سوڵتانی ده‌ركرد به دانانی كوڕه‌كه‌ی (موهته‌دی بیللا به‌ڵقیه) به وه‌لی عه‌هد.\n2000: پاش ده ساڵ له ئابڵوقه‌ی ئابووری سه‌ر عێراق، بۆ یه‌كه‌مین جار سه‌رۆكێكی بیانی سه‌ردانی عیراقی كرد، ئه‌ویش (هۆگۆ جاڤێز) ی سه‌رۆكی ڤه‌نزویللا بوو.\n2002: توركمه‌نستان یاسای گۆڕینی ناوی مانگه‌كان و رۆژه‌كانی هه‌فته‌ی ده‌ركرد.\n2002: حكومه‌تی هه‌رێم و وه‌فدی بانگه‌وازی جنێف (ڕێككه‌وتنی قه‌ده‌غه‌كردنی مین) یان ئیمزا كرد.\n2008: هێزه‌كانی سوپای روسیا پایته‌ختی هه‌رێمی (ئۆسیتیای باشور)یان كۆنترۆڵكرد.\n2010: ژنه به‌ڕێوه‌به‌ری رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی (مارگرێت چان) كۆتایی هاتنی په‌تای ئه‌نفلۆنزای به‌رازی راگه‌یاند.\n2014: تێكشكانی فڕۆكه‌ی هێڵه‌كانی سیاهانی ئاسمانی گه‌شتی 5915 له نزیك فڕۆكه‌خانه‌ی میهر ئابادی نێوده‌وڵه‌تی له تاران و مردنی 38 كه‌س به‌لای كه‌مه‌وه.\n2014: راگه‌یاندنی بردنه‌وه‌ی (ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردوگان) له هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی توركیا له جه‌وله‌ی یه‌كه‌م دوای ئه‌وه‌ی كه رێژه‌ی 51,79%ی ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ستهێنا.\n1296: مه‌لیك یانگی نابینا، مه‌لیكی بوهیمیا.\n1810: كامیلو بنسو، سه‌ره‌ك وه‌زیرانی ئیتالیا.\n1874: هربرت هوفه‌ر، سه‌رۆكی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان.\n1902: ئه‌رنی تیسیلیۆس، زانای كیمیای زینده‌یی سویدی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1948ز.\n1913: ولفجانج باول، زانای فیزیای ئه‌ڵمانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1989ز.\n1936: إبراهیم الشقنقیری، ده‌رهێنه‌ری میسری.\n1945: شێخ فه‌هد ئه‌حمه‌د جابر سوباح، دیارترین كه‌سایه‌تی وه‌رزشی له ده‌وڵه‌تانی كه‌نداو و ئاسیا.\n1951: خوان مانویل سانتوس، سه‌رۆكی كۆڵۆمبیا.\n1959: روزانا ئه‌ركیت، ژنه ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.\n1960: ئه‌نتۆنیۆ باندیراس، ئه‌كته‌ری ئیسپانی.\n1966: ئیبراهیم حه‌سه‌ن، یاریزان و راهێنه‌ری تۆپی پێی میسری.\n1966: حسام حه‌سه‌ن، یاریزان و راهێنه‌ری تۆپی پێی میسری.\n1969: برایان دراموند، ئه‌كته‌ری كه‌نه‌دی.\n1971: روی كین، یاریزانی تۆپی پێی ئیرله‌ندی.\n1973: خافێر زانیتی، یاریزانی تۆپی پێی ئه‌رجه‌نتینی.\n1973: هه‌یفا مه‌نسور، ژنه ده‌رهێنه‌ری سعودی.\n1974: دیفید سومیل، یاریزانی تۆپی پێی فه‌ره‌نسی.\n1978: دانییل ئه‌لسوب، یاریزانی تۆپی پێی ئوستورالی.\n1979: جوانا گارسیا، ژنه ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی\n1981: مالیك مه‌عاز، یاریزانی تۆپی پێی سعودی.\n1988: عه‌باس ئیبراهیم، گۆرانیبێژی سعودی.\n1989: بن سه‌حه‌ر، یاریزانی تۆپی پێی ئیسرائیلی.\n833: خه‌لیفه مه‌ئمون، خه‌لیفه‌ی ئیسلام.\n1535: ئیبولیتو دی میدیشی، حاكمی فلۆره‌نسه.\n1896: ئوتو لینینتال، داهێنه‌ری فڕۆكه‌وانی ئه‌ڵمانی.\n1992: ئه‌ربیرت هایم، پزیشكی نه‌مساوی نازی.\n1995: ره‌فعه‌ت داری، هونه‌رمه‌ندی كورد، ساڵی 1938 له گوندی (دارا) له عامورا له رۆژئاوای كوردستان له‌دایكبووه.\n2002: ئازاد شه‌وقی، له سلێمانی، له ته‌مه‌نی 73 ساڵی.\n2012: عومه‌ر بن سوله‌یمان ئه‌شقه‌ر، پیاوی ئاینی فه‌له‌ستینی.\n2012: ڕحمد زید السرحان، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی ئوممه‌ی كوێتی.\nجه‌ژنی سه‌ربه‌خۆیی له ئیكوادۆر.\nPUKmedia ئا/ حسن هه‌ڵه‌بجه‌یی


(١٩٤٣-٠٨-١٧) ١٧ی ئابی ١٩٤٣ (تەمەن ٧٨ ساڵ)\nڕۆبێرت دی نیرۆ لەگەڵ ھاوسەرەکەی\nدی نیرۆ لە ساڵی ١٩٨٩ بەم لاوە لە شاری نیۆیۆرک ژیاوە ھەرگیز بۆی نەکراوە بە تەواوی لە لۆس ئانجلێس ژیان بەرێتە سەر. ھەربۆیە لە نیۆیۆرک لە چەند شوێنی وەک ڕێستورانت و ھۆتێل سەرمایەی داناوە.\nلە ساڵی ٢٠٠٣دا زانی کە شێرپەنجەی پڕۆستاتی ھەیە، بەڵام بە ھۆی زوو پێزانین و ھەروا باری باشی لەشی، بۆ چارە سەرکردنی تووشی کێشە نەبوون و ئێستا بەری نەخۆشینەکە تا ڕادەیەکی زۆر گیراوە. باوکی دێ‌نیرۆ لە ١٩٩٣ و لە تەمەنی ٧١ساڵیدا بە ھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد.\nلە ساڵی ١٩٩٨دا لە درێژەی فیلمێکدا لە فڕەنسا، دی نیرۆ لە لایەن پۆلیسی ئەو وڵاتە بۆ ماوەی ٨ کاتژمێر دەست‌بەسەر کرا و پرسینەوەی زۆری لێ‌کرا. دواتر ئازاد بوو و بە ڕۆژنامە‌ی لۆمۆند (Le Monde)، ڕۆژنامە بەناوبانگەکەی فەڕنسا وت: "ئیتر قەد ناگەڕێمەوە بو فەڕەنسا، تەنانەت بە ڕفێقەکانیشم دەڵیم کە بۆ فەڕنسا نەیێن. " دواتر دادوەری ئەو دۆسیە وتی کە دێ‌نیرۆ وەک شایەت پرسیاری لێ‌کراوە نە وەک تاوانبار. لە فیستیڤاڵی فیلمیی ڤێنیس لە ساڵی ٢٠٠٤، وا بڕیاریان دە کە ھاووڵاتی بوونی ئیتاڵی پێشکەش بکەن بە دێ‌نیرۆ. بەڵام سەرۆک وەزیرانی کاتی ئیتاڵی، سیلڤیۆ بێرلۆسکۆنی دژی ئەو بڕیارە وتی کە دێ‌نیرو بە بینینی دەوری تاوانباران ئیتاڵی و ئیتاڵێ-ئەمریکییەکان لەو فیلمانەدا شێوەیەکی ناشیرینی لە ئیتاڵی پیشان جەماوەری دونیا داوە. دوای ھێندە کێشە لە لایەن وەزیری کلتوور و فەرھەنگەوە خەڵاتی ھاووڵاتی بوونی ئیتاڵی پێ‌بەخشرا.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ڕۆبێرت_دی_نیرۆ&oldid=935832»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:١٧ی ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


موفیدە عەبدولڕەحمان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nموفیدە عەبدولڕەحمان (لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩١٤ – مردووی ٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٢) یەکێکە لە یەکەم پارێزەرە ئافرەتەکانی وڵاتی میسر. ھەروەھا یەکەم ئافرەتی پارێزەر بوو کە کەیسی وەرگرت لە دادگای تێھەڵچوونەوەی میسر، یەکەم ئافرەت لە بواری یاسا لە میسر، یەکەم ئافرەت کە بەرگری لە کەیسێک دادگای سەربازی میسر،[ژێدەر پێویستە]\nکاتێک چووە زانکۆی قاھیرە، دوایی داوای لە زانکۆی پاشا فوادی یەکەم تاوەکوو دەست بە خوێندن بکات لە بەشی یاسا لە ساڵی ١٩٣٥، یەکەم ئافرەتی خێزاندار بوو کە لەوێ بخوێنێ، پاشان بووە یەکەم دایک کە لەو زانکۆیە دەربچێت.\nڕاسپێردرا بۆ بەرگری کردن لە چالاکوانی ئافرەتان دریا شەفیق لە دادگا. ئەوەش بەھۆی ئەوەی کە لە شوباتی ١٩٥١، دریا شەفیق بە نھێنی ١٥٠٠ ئافرەتی لە ھەردوو چالاکترین گروپی ژنان کە ژنانی نیل و یەکێتی ئافرەتانی میسر بوو، کۆ بکاتەوە و ڕێکیان بخات و بچنە ناو پەرلەمان بۆ ماوەی ٤ کاتژمێر کاری پەرلەمان ڕابگرن بۆ داوا کردنی مافەکانی ژنان. کاتێک کەیسەکە دەستی پێکرد، زۆر لە پشتگیرانی گروپی ژنانی نیل لە دادگا ئامادەبوون، لەبەر ئەوە دادوەر بڕیاری دا کۆتایی بە گوێگرتن لە تاوانبار بھێنێت.\nھەروەھا لە ساڵانی ١٩٥٠ەکان، وەکو پارێزەری بەرگریکار بۆ زۆر لە دادگاییە سیاسیەکان پارێزەری کردوە بە تایبەتی ئەو گروپانەی دژی حکومەت چالاکیان ھەبوو.\nدایکی نۆ منداڵ بوو بە ناوەکانی عادل، اسماعیل، نەبیلە، عەزیمە، نەبیل، شەریف، فاروق، فواد و سامی عەبدول لەتیف. چواریان لە ماوەی خوێندنی زانکۆیدا لە دایک بوون.\nلە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، گووگڵ یادی ١٠٦ ساڵەی لە دایک بوونی لە پەڕەی سەرەکی گەڕانی گووگڵ کردەوە.\n^ "Egyptian woman lawyer and nationalist, Moufidah Abd El Rahman". Unknown parameter |access_date= ignored (help) ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ ئ ا Google Doodle celebrates one of Egypt's first female lawyers, Mufidah Abd El Rah man\n^ Google Doodle celebrates one of Egypt's first female lawyers, Mufidah Abd El Rah man\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=موفیدە_عەبدولڕەحمان&oldid=868325»\nدەروازەی میسر/وتارە پەیوەندیدارەکان\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٠١ی ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بەندكراوێک، كۆتایی بەژیانی خۆی هێنا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەندكراوێک، كۆتایی بەژیانی خۆی هێنا\n2019/09/26 - 7:15 PM\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو ڕایدەگەیەنێت ، دوای پێنج ڕۆژ لە زیندانیكردنی هاووڵاتیەكی شاری ورمێ لە ناو بەندیخانە لە ڕێگەی خۆ هەڵواسینەوە كۆتایی بەژیانی خۆی هێنا .\nڕێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو لە ڕاگەیەنراوێكدا، كەوێنەیەكی بۆ (خەڵك) نێراوە ڕایگەیاندووە، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە 26-9-2019 بەندكراوێكی تەمەن ٢٧ ساڵی دانیشتووی شاری ورمێ بە ناوی واحید كەربەلایی لە بەندیخانەی ناوەندیی ئەو شارە كۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nڕاشیگەیاندووە، ناوبراو تەنها ماوەی پێنج ڕۆژە بە تۆمەتی پەیوەندی بە ماددەهۆشبەرەكانەوە دەستگیر كراو و ڕەوانەی بەندینخانەی شارەكەی كراوە .\nئاماژەبۆ ئەوەشكراوە، كە واحید كەربەلایی بە هۆی ئەوەی، كە لەلایەن یەكێك لە بەرپرسانی بەندیخانەوە لێی دراوە و بێ ڕێزی پێكراوە خۆی هەڵواسیوە.\nبۆماوەی 70 ڕۆژ ڕێگایەكی سەرەكی بارهەڵگرەكانی دهۆك و سلێمانی دادەخرێت\nڕێبوار تاڵەبانی ڕوونكردنەوە دەدات\nفەرمانی دەستگیركردن بۆ سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگەی كەركوك دەردەكرێتەوە


عه‌بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: دوو گروپ..! – WTARIKURD\nئه‌مه‌ریکاو و وڵاتانی ئه‌وروپا و وڵاته عه‌ره‌بییه‌کان له ماوه‌ی 8 ساڵی جه‌نگی عێراق – ئێران له رووی مادیی و مه‌عنه‌ویی و میدیا‌وه، هاوکاری سه‌دام حسێن یان کرد. به‌و پاڵپشتی یه به‌رده‌وامه‌یان سه‌دامیان توشی نه‌خۆشی سایکۆلۆجی له خۆبایی بوون کرد.\nسه‌دام له 8 زنجیره‌ی ئه‌نفال له 21- 02- 1988 تا 6- 9- 1988 سه‌رپا ناوچه ئازادکراوه‌کانی له سه‌رقه‌ڵای گه‌رمیانه‌وه و بێجیاوازیی و تا زاخۆ خاپوورکرد و خه‌ڵکه‌که‌ی له گۆڕه به‌کۆمه‌ڵه‌کاندا بێ سه‌روشوێن کرد.\n لە 2- 8- 1990 به‌بڕیاری سه‌دام سوپای عێراق کوێتی داگیرکرد، له 17- 1- 1990 ئه‌مه‌ریکاو وڵاتانی هاوپه‌یمان له گه‌رده‌لوولی بیابان سوپای عێراقیان تێک شکاند، راپه‌رین له خواروو ناوه‌ڕاستی عێراق و باشووری کوردستان به‌رپا بوو.\nله 4- 2- 1991 کۆچ و ره‌وی 3 ملوێن ژن و پیاو و منداڵی کورد بۆ سه‌ر سنووره‌کانی ئێران و تورکیا ویژدانی دنیای شه‌رمه‌زار کرد.\nسه‌دام چه‌که کۆکوژییه‌کانی حه‌شاردا، بواری به لیژنه‌ی پشکنین نه‌دا ئه‌رکه‌کانیان جێ به‌جێ بکه‌ن، ئه‌مه‌ریکاو وڵاتانی هاوپه‌یمان له 9- 4- 2003 ده‌سه‌ڵاتی سەدامیان تێک شکاند.\nدوای داگیرکردنی کوێت، سه‌دام خۆی به‌سه‌رۆکی هه‌موو وڵاتانی عه‌ره‌بی ده‌زانی، سوپاکه‌ی به‌هیزتر کرد، به نیازی ژێرخانێکی ئابووری خه‌یاڵی به‌پێی پلان و به‌رنامه‌و نه‌خشه‌یه‌کی دیارکراو پرۆسه‌ی ئه‌نفالی شاری سلێمانی و هه‌ولێرو دهۆک و که‌رکوک) دانابوو. به‌نیا زبوو کوردی ئه‌وچوار شاره‌ی کوردستان بگوێزێته‌وه بۆ خوارووی عێراق، عه‌ره‌به‌کانی خواروی عێراق له شاره‌کانی کوردستان نیشته‌جێ بکات.\nبه‌مه‌ش په‌یامه‌که‌ی میشیل عه‌فله‌قی سکرتێری حیزبی به‌عسی له باشووری کوردستان جێ به‌جێ ده‌کرد: ئه‌و نه‌ته‌وانه‌ی له نیشتمانی عه‌ره‌بیدا ده‌ژیان ده‌بێ بتوێنه‌وه، کورد له باشووری کوردستان و به‌ربه‌ر له رۆژئای مه‌غریب. به‌م پرۆسه‌یه جوغرافیای باشووری کوردستانی له رووی دیمۆگرافی و خاک و زمان و کلتووره‌وه ده‌سڕییه‌وه.\nگه‌ر گۆڕانکاری 9- 4- 2003 هاوکێشه سیاسییه‌کانی نه‌گۆڕایه، ئه‌م جوغرافیا دیاریکراوه‌ی باشووری کوردستان ناوی نراوه هه‌رێمی کوردستان، پێک نه‌ده‌هێنرا.\nدوای راپه‌ڕین، سه‌رکردایه‌تی سیاسیی کوردو حکومه‌تی هه‌رێم، له ئایاری 1994- ئه‌یلووولی 1998 هێزی پێشمه‌رگه‌و ژێرخانی ئابووری و میدیان به جۆرێک ئاڕاسته کرد، کوردیان کرد به جه‌للاد، کورد کورد بکوژێ، کورد دیلی لایه‌نه‌که‌ی تر بکوژێ، کورد شاخ و لادێ و شاری کورد ستان به زه‌بری هێز بگرێ، کورد تاڵانی ماڵ و موڵکی لایه‌نه‌که‌ی به‌رمبه‌ری بکات.\nدوای گۆڕانکاری 9- 4- 2003 هه‌موو ده‌سکه‌وتی سه‌رکردایه‌تی سیاسیی کوردستان و حکومه‌تی هه‌رێم ئه‌وه بوو، ناوچه دابڕاوه‌کانی کوردستان و ماده‌ی 140 یان خسته په‌راوێزه‌و کاڵیان کرده‌وه. به هه‌مان کلتووری خێڵه‌کی و بنه‌ماڵه و کلتووری به‌عس، جیاوازی نێوان شاره‌کانیان دروست کرد.\nئێستا شه‌ڕی سه‌رکردایه‌تی سیاسیی کورد و حکومه‌تی هه‌رێم به جۆرێکه، مایه‌ی ده‌یان پرسیاری بێ وه‌ڵامه. هاوڵاتیان سه‌ریان سووڕماوه سه‌رۆکی حکومه‌ت ته‌نیا سه‌رۆکی هه‌ولێرو دهۆکی زۆنی زه‌رده بێ و جێگری سه‌رۆکی حکومه‌ت نوێنه‌ری سلێمانی و هه‌ڵه‌بجه‌و گه‌رمیان و راپه‌ڕینی زۆنی سه‌وزبێ. په‌رله‌مان نه ده‌نگی هه‌یه، نه ره‌نگ، نه‌هه‌ڵوێست. هه‌موو شه‌ڕه‌کانی حیزب و حکومه‌ت بۆ داهاتی نه‌وت و غازو بودجه‌یه، سه‌رۆ کی حکومه‌ت ده‌ڵێ: حکومه‌ت به‌رپرس نییه له دابینکردنی موچه‌ی هاوڵاتیان. ئه‌ی کێ به‌رپرسه؟ ئه‌ی رۆڵی حکومه‌ت چییه؟ ئه‌م رسته‌یه‌ی سه‌رۆکی حکومه‌ت، ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێ حکومه‌ت ته‌نیا دروشمێکی بریقه‌داره، دوو گروپی کورد یاری به‌داهات و بودجه‌وه ده‌که‌ن.\nهاوڵاتیانی سلێمانی و هه‌ڵه‌بجه‌و گه‌رمیان و راپه‌رینم، رووبه‌رووی بارودۆخێکی سایکۆلۆجی ئاڵۆزی ده‌رروونی و ئابووری بونه‌ته‌وه، نه سه‌رکرده‌ی حیزبه‌کان و نه په‌رله‌مان و نه‌حکومه‌ت نوێنه‌ری هاوڵاتیان نین.\nحیزبه‌کان و په‌رله‌مان و حکومه‌ت ته‌نیا دروشمێکن، نوێنه‌ری داهات و ده‌سکه‌وت و بودجه‌ی (دوو خانه‌واده‌و دوو بنه‌ماڵه و دوو گروپی) ته‌ریبی دژ به یه‌کن.\nئیستا هاوڵاتیان کورد به عیزه‌تی نه‌فسیان باجی شه‌ڕی ده‌سه‌ڵات و ده‌سکه‌وت و گرێی ئاڵۆزی سایکۆلۆجی و جینۆسایدی ئابووری و ئه‌و دوو گرپه‌ی کورد ده‌ده‌ن.\nبورهان شێخ ڕەئوف: عیراق هه‌وڵی خۆ پڕچكردنه‌وه ده‌دات.


وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی هەرێمی کوردستان بەبڕیارێک ژمارەیەک کاڵای لە بازاڕەکاندا قەدەغە کرد و بڕیارەکە ئەو کاڵایانە قەدەغە دەکات کە بەرواری بەسەرچوونیان زوو لادەچێت.\nلە بڕیارەکەی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیدا هاتووە، ھەر کاڵایەک ماوەی بەسەرچوونی لێزەری نەبێت دەستیبەسەردا دەگیرێت، بۆ ئەو مەبەستە وەزیری بازرگانی و پیشەسازی دەسەڵاتی تەواو دەدات بە بەڕێوەبەراتیەکانی چاودێری بازرگانی بۆ ئەوەی چاودێریی ئەو جۆرە کاڵایانە بکەن.\n١-ھەر کاڵایەک ماوەی بەسەرچوونی لێزەری نەبێت دەستیبەسەردا بگیرێت.\n٢-ھەرکاڵایەک ڕێکەوتی بەسەرچوونی بەدەست لاببرێت دەستیبەسەردا بگیرێت.\n٣-ھەر کاڵایەک ماوەی بەسەرچوونی بەلەزگەبێت ولەزگەکە بەئاسانی لێ بکرێتەوە دەستیبەسەردا بگیرێت.\nكەجەكە: توركیا تەنیا بۆ داربڕین نەهاتووە، بۆ داگیركاری هاتووە


زانکۆی ڕاپەڕین - تاقیکردنەوەی دیاریکردنی ئاستی زمانی ئینگلیزی بە شێوەی ئەلیکترۆنی بۆ قۆناغی یەکەم بەڕێوەدەچێت\nتاقیکردنەوەی دیاریکردنی ئاستی زمانی ئینگلیزی بە شێوەی ئەلیکترۆنی بۆ قۆناغی یەکەم بەڕێوەدەچێت\nبڵاوکراوەتەوە لە 21 تشرینی دووەم 2020 . سەردانەكان: 253\nساڵانە لەگەڵ هاتنی قۆناغی یەکەم، سێنتەری زمان بۆ پێشکەشکردنی ئەزموونێکی نمونەیی لە وانەی ئینگلیزی تاقیکردنەوەی دیاریکردنی ئاستی زمانی ئینگلیزی بۆ قۆناغی یەکەم ئەنجام دەدات بە مەبەستی جیاکردنەوەی ئاستەکانیان و دانانیان لە ئاستی دیاریکراو. بۆ ئەمساڵ یەکەم ئەزموونی تاقیکردنەوەکە بە شێوەی ئەلیکترۆنی بەڕێوەچوو و ئەمڕۆ زیاتر لە ١٥٠ خوێندکار لە کۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەکان، کە پێکهاتووە لە بەشەکانی مێژوو، جوگرافیا، و فەلسەفە، لە Learning Center Labـی سێنتەری زمان تاقیکردنەوەکەیان ئەنجامدا و بە شێوەیەکی زۆر باش بەڕێوەچوو.\nبێگومان بەڕێوەچوونی ئەم تاقیکردنەوەیە بە ئەلیکترۆنی سودێکی زۆر بە بەشداربووان و سێنتەر دەگەیەنێت، بۆ نمونە، هەر لە گەڕاندنەوەی کاتەوە تا بەفیرۆنەدانی کاخەز و هەروەها بەکارنەهێنانی سەرچاوەی مرۆیی بۆ هەڵسەنگاندن و دانانی نمرە! هەروەک سودی جیاکردنەوەی ئاستەکان زۆر ئاسان دەبێت و داتای خام بەردەست دەبێت بۆ هەر مەبەستێک پێویست بێت.\nشایەنی باسە، هەر ئەمڕۆ لە لەگەڵ بەڕێوەچوونی تاقیکردنەوەکە، لە پێناو بەرچاوڕوونیان بۆ ئەمساڵی خوێندنی وانەی ئینگلیزی، گروپەکان لە لایەن مامۆستایان لە سێنتەر بە بەڕێوەبەرایەتی سێنتەری پەرەپێدان و زمان و کۆرسەکانیان و ئامانج و چەندین شت تر لەم بارەیەوە ناسێندران.\nجێگای وەبیرهێنانەوەیە، ئەم تاقیکردنەوە لە ڕۆژانی داهاتوو بە بەشەکانی تریش بەڕێوەدەچێت بە پێی ئەم خشتەیەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لەسەر ماڵپەڕی زانکۆ بڵاوکرایەوە. کرتە بکە بۆ بینینی ئاگادارییەکەی پێشتر.\n"مامۆستایەکی زانکۆی راپەڕین بەشداری کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتی دەکات"\nراگری كۆلێژی زانسته مرۆڤایه‌تیه‌كان به‌شداری له‌ۆێركشۆپێكی نێوده‌وڵه‌تی كرد


جەنۆساید وۆچ ئاگادارکردنەوەیەک سەبارەت بە کۆمەڵکوژی کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاودەکاتەوە – Dengekan\nbyGoran Abdullah\tApril 7, 2018\tGeneral, Genocide\nلە کۆتایی هەفتەدا جەنۆساید وۆچ ئاگادار کردنەوەیەکی سەبارەت بە جینۆسایدکردنی کورد لە تورکیا، سوریا و عێراق بڵاو کردەوە. ئەمشێوەیە لە ئاگادارکردنەوەیە دەکرێت لەوکاتانەی کاری کۆمەڵکوژی بەڕێوەبێت. ئاماژە بە کۆمەڵکوژی لەڕێی ئەو ترسانەوە دێت کە زۆر جار کار لەسەر سڕینەوەی ڕەگ و ڕیشەکان دەکرێت.\nڕێگرتن لە کۆمەڵکوژی … عراق، سوریا، تورکیا\n٢ی نیسانی ٢٠١٨\nکورد لە ئاستێکی فراواندا کەوتۆتە بەر هێرشی کۆمەڵکوژی لە لایەن هێزە هەرێمێکانەوە لە ئێران، عێراق، تورکیا و سوریا، هەموو ئەمانە کەمینەیەکی گەورەی کورد تیایاندا ژیان دەکات. لە کاتی ئێستادا زۆرترین هەڕەشە لەلایەن تورکیاوەیە. لە ٢٠ی جەنیوەری ٢٠١٨ سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆگان دەستی بە هێرشی سەربازی کرد بۆ سەر باکوری ڕۆژئاوای سوریا لە ژێر ناوی ” هەڵمەتی چڵە زەیتون ” ئامانج لە هێرشەکە دەرکردنی یەکینەکانی “یەکێتی پاراستنی گەل – YPG ” بوو لە ناوچەکانی عەفرین.\nتورکیا YPG بە درێژکراوەی پارتی کرێکارانی کوردستان – PKK دەزانێت، کە لە ١٩٨٤ ەوە لە پێناو مافی زیاتر و ئۆتۆنۆمیدا لە شەڕێکی بەردەوامدایە لە ناوەو دەرەوەی تورکیا. YPG بەتوندی ئەوە ڕەتدەکاتەوە کە درێژکراوەی PKK بێت، لەگەڵ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا هاوپەیمانیەکی پێک هێنا ( لە نێوان وڵاتانی تردا ) بۆ شەڕ لە دژی داعشدا لە ٢٠١٤.\nهێزی سەربازی تورکیا هەستا بە هەڵمەتی ” چڵە زەیتون ” لەگەڵ گرنگیدانێکی زۆر کەم بە یاساکانی شەڕ لەگەڵ بۆردومانکردنێکی کوێرانەی شارەکان. بەسەدان خەڵکی سیڤیل لە عەفرین و دەوروبەری بوونە قوربانی، لەگەڵ کەمینە ئایینێکانی تر کە ئاوارەببون بە هۆی شەڕی سوریا و داعشەوە. بەڵگە هەیە کە هێزەکانی تورکیا بەدەستی قەست خەڵکی سیڤیلیان کردۆتە نیشانە.\nحکومەتی تورکی و میدیاکەیان یەکینەکانی پاراستنی گەل بە ” ڕێکخراوێکی تیرۆریست ” پێناسە کردووە، بۆیە بە پاساوی شەڕ دژی تیرۆر هێرشیان کردۆتە سەر سوریا. هێرشکردنە سەر وڵاتە هاوسێکەی خواروی خۆی بە ناوی ” جهاد”ەوە، ئەمە زمانێکە داعش و ڕێکخراوە توندڕەوەکانی تر بەکاری دەبەن. وشەی” تیرۆریست” لە تورکیا وەک وشەیەکی بێگیان بەکار دەهێنرێت بۆ سەرکوتی ئۆپزسیۆن بۆ داماڵینیان لە مافەکانیان و سەرکوتکردنیان و شەرعیەت وەرگرتن بۆ سەرکوتکردنی ئینسان و ئازادێکان.\nلەکاتی هەوڵدان بۆ کودەتا لە ٢٠١٥ەوە، دەسەڵاتداران هەستان بەدەرکردنی هەزاران لە فەرمانبەرانی خزمەتگوزارییە مەدەنێکان و بەندکردنی سەدان لە مامۆستا، پرۆفیسۆر، رۆژنامەوان، کەسانی سیاسی و خەڵکانێک کە لەبواری مافەکانی مرۆڤدا کاریان دەکرد و زۆرێکیتریش لە ڕۆشنبیران بە هۆکاری لایەنگرییان بۆ بەرەی” ئۆپزسیۆن” زۆرێک لەو خەڵکانە تۆمەتبار کراون بە تیرۆریست.\nهەروەها وشەی تیرۆر بەکار هێنرا وەک پاکانەیەک بۆکارە توندو تیژێکانی خۆیان دژ بە کەمینەی کورد لە خواروی ڕۆژهەڵاتی وڵات، کە بونی پارتی کرێکارانی کوردستان تێیدا بەهێزە. هەڵمەتی عەفرین جیاوزاز نییە لەو هەڵمەتەی بەناوی ” هەڵمەتی دژی تیرۆر” پێی هەستان لە خواروی ڕۆژهەڵاتی تورکیا لە ساڵی ٢٠١٥، کە هێزی ئاسایشی تورکی لە شارێکی وەک جەزیرە بە ڕاگواستنەوەی بەشێکی زۆر لە خەڵکەکەی، وە قەدەغەکردنی هاتوچۆی بە شێوەیەکی قورس سەپاند ( جاری وا هەبوو درێژەی دەکێشا بۆ 24 کاتژمێر لە ڕۆژێکدا، تەنانە بۆ هەفتە و مانگیش). هەستان بە بڕینی ئاو کارەبا و کوشتنی دەیان کەسی سڤیل، دامودەزگا ڕۆشنبیرێکانیان ڕوخاند ( تەنانەت مزگەوتیش )، وێرانکردنی گۆڕستانەکان، تێکدانی پێداویستییەکانی ناو ماڵ و کوشتنی گیانەوەرەکان. سەربازەکان دروشمی ڕەگەزپەرستانەیان لەسەر دیواری باڵەخانەکان دەنووسی و ئاڵای تورکیایان بە پەنجەرەکاندا هەڵدەواسی.\nلە جەزیرە هەروەکو عەفرین لاشەی ژنە جەنگاوەرەکانیان شێواند، بە ڤیدیۆ تۆماریان کرد و لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بە شێوەیەکی فراوان بڵاوکرانەوە. ئەم شێوەیە لە کاری دڕندانە ئاماژەیە بۆ کردەی کۆمەڵکوژی.\nلە سوریا سوپای تورکیا و ئەو هێزانەی لەژێر ڕابەرایەتی ئەودابوون ( لەوانەیە چەکداری داعشیشی لەگەڵدابێت) لە 25ی مارسی 2018 ڕایانگەیان کە بەتەواوی دەست بەسەر عەفریندا گیرا. تاوانبار کران بەوەی کە سیاسەتی گۆڕینی دیمۆگرافیایی ناوچەکانی عەفرین جێبەجێ دەکەن، لە ڕێگای نیشتەجێکردنی خێزانە تورکمان و عەرەبەکانەوە کە لەبنەڕەتدا خەڵکی ئەو ناوچەیە نین. دانیشتوانی عەفرین مەزەندە دەکرێت بە 150000 کەس لەگەڵ هێزەکانی یەکێتی پاراستنی گەل چوونە دەرەوە پێش گەشتنی هێزەکانی تورکیا.\nهەواڵەکانی ئەم دوواییە لەناو شاری عەفرینی داگیرکراوەوە باس لەوە دەکەن کە دەیان لاوی کچ و کوڕ ڕفێندراوان لە لایەن هێزەکانی تورکیا و جیهادێکانەوە و بە شێوەیەکی بەرنامە بۆ داڕێژراو دەسدرێژی کراوەتە سەریان. هەروەها ڕاپۆرتی تر هەیە باس لە بەزۆر گۆڕینی ئاینی ئێزیدێکان دەکات.\nئەردۆگان پەیمانی داوە بەردەوامبێت بەرەو ڕۆژهەڵات بۆ مەنبەج و کۆبانی لە سوریا و لە وێشەوە بۆ ناوچەی شەنگال و موسڵ لە عێراق، بیانوی هێرشکردنەکەی پارتی کرێکانی کوردستانە کە بنکەی هەیە لە چیاکانی کوردستانی عێراق. لە بەرانبەر کردەی ڕیفراندۆم کە حکومەتی هەرێم لە کوردستانی عێراق لە سپتەمبەری 2017 پێی هەستا، کورد لەو هەرێمە تەریک کرایەوەو ڕووبەڕووی ئابڵۆقەیەکی بەرنامە بۆ داڕێژراوی ئابوری تووند کرایەوە. دەوڵەتی تورکی بە درێژایی ماوەی ڕابردوو هەمیشە هەڕەشە بووە لەسەر کوردەکان.\nوەرگێڕانی: گۆران عەبدوڵا\nPrevious هەر یەکەی بەلایەکدا… و. لە ئاڵمانییەوە: هەڵۆ بەرزنجەیی\nNext تکایە بەهەڵە وەری مەگرن … عومەر محەمەد


پۆلیسی سلێمانی: له‌ئێستادا ته‌نیا مێردی ژنه سووتاوه‌كه‌ی چه‌مچه‌ماڵ ده‌ستگیركراوه\nته‌رمی ژنه سووتاوه‌كه‌ی چه‌مچه‌ماڵ له ته‌نیشت سێ منداڵه سووتاوه‌كه‌یه‌وه به خاك سپێردرا. پۆلیسی سلێمانیش ئاشكرایكرد: له‌ئێستادا ته‌نیا مێرده‌كه‌ی ده‌ستگیركراوه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ش له رووداوه‌كه به‌رده‌وامه.\nسێوه قادر، ئه‌و ژنه‌ی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه‌ی ڕابردوو له‌گه‌ڵ سێ منداڵه‌كه‌ی له رووداوێكدا سووتان، پاش هه‌فته‌یه‌ك مانه‌وه له نه‌خۆشخانه، به‌هۆی قووڵیی برینه‌كانی و به‌رزیی ڕێژه‌ی سووتاوییه‌كه‌ی، به‌ره‌به‌یانی ئه‌مڕۆ له نه‌خۆشخانه‌ی ئیمێرجسیی سلێمانی گیانی له‌ده‌ستدا.\nته‌رمی ئه‌و ژنه له نه‌خۆشخانه‌ی ئیمێرجینسییه‌وه ڕه‌وانه‌ی پزیشكی دادوه‌ری كرا و، دواتر ڕاده‌ستی كه‌سوكاره‌كه‌ی كرایه‌وه.\nشه‌فیق نووری، مامی ژنه سووتاوه‌كه، له كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا دوایین قسه‌ی ئه‌و ژنه‌ی ئاشكرا كرد كه به‌ر له مردنی وتوویه‌تی "منداڵه‌كانم هاتوونه‌ته سه‌ر سینگم" و، داوای كردووه لایان ببه‌ن. ئه‌و به گریانه‌وه وتی "زانیمان ئه‌وه منداڵه‌كانی له به‌هه‌شته‌وه هاتوون كه دایكیان بۆ لای خۆیان ببه‌ن".\nنیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆیش له مه‌راسیمێكدا ته‌رمه‌كه‌ی له ته‌نیشت سێ منداڵه سووتاوه‌كه‌یه‌وه له چه‌مچه‌ماڵ به خاك سپێردرا و، لای خۆیشیه‌وه ڕه‌مه‌ك ڕه‌مه‌زان، قائیمقامی چه‌مچه‌ماڵ، ماته‌مینی و پرسه‌ی گشتیی له قه‌زاكه ڕاگه‌یاند.\n6545 جار خوێندراوەتەوە


قەتەر، مەکۆی توندڕەوی ئیسلامی‌و بەئیسلامیزەکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nقەتەر، وڵاتێکی بیابانی بچووک لە کەنداو، خاوەن 2.8(ملوێن) دانیشتوو کە تەنیا ١٣٪ هاوڵاتین و 11,581کیلۆمێتری چوارگۆشەیە. نە وڵاتێکی پاشایەتییە و نە ولاتێکی دەستوورییە (خاوەن یاسای بنەڕەتی constitution بێت)، دەسەڵات لە دەست خێزانێک دایە و وڵات لەلایەن ئەمیرێکەوە بەڕێوە دەبرێت.\nخاوەن پاشەکەوتێکی زۆری گازی سرووشتی و نەوتە. لەم ساڵانەی دواییدا بە هۆی ئەو سامان و داهاتە بێسنوورەی لەبەر دەستیدا بووە، ڕۆڵێکی تێکدەرانە و پاوانخوازانەی لەسەر سیاسەتی دونیا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکان، بەئیسلامی کردنی وڵاتان و وەرزشی نێونەتەوەیی هەبووە.\nئەم وتارە هەوڵ دەدات سیاسەت و ڕۆڵی کارەساتباری قەتەر لە وڵاتانی ناوچەکە، لە سۆنگەی بەرژەوەندی نەتەوەیی کورد و ئاسۆی کۆمەڵگەی مەدەنی، لەسەر ئەو خاڵانەی سەرەوە شی بکاتەوە.\nساڵی ٢٠١٣ کانادا کاردانەوەیەکی تووندی لە بەرانبەر داواکاری قەتەر بۆ گواستنەوەی بنکەی ڕێکخراوی ئاسمانەوانی(ئیکائۆ) لە کەنەداوە بۆ دۆحەی قەتەر نواند و وتی قەتەر دەیهەوێ هەموو دونیا هەڵلووشێت. هۆکارەکەشی ئەوە بوو، قەتەر دەیهەوێت خۆی بکاتە ناوەند و شوێنی ڕێکخراوە نیونەتەوەییەکان و بە لۆبیکردن، هەوڵ دەدات ئۆفیسی ئەو ڕێکخراوانە بباتە وڵاتەکەی خۆی و بایەخداری خۆی بباتە سەرەوە.\nڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئێران و کەنداو\nساڵی ٢٠١٧ تەقینەوەیەکی سیاسی و قەیرانێکی دیپلۆماسی لە ناو ٦ وڵاتی کەنداو هاتە ئاراوە و قەتەر بەهۆی داڵدەدانی هێزە ئیسلامییەکان بە گشتی، ئیخوانییەکان و هەروەها دابینکردنی دارایی هێزە تیرۆریستییەکان کەوتە بەر گەمارۆی سیاسی، گواستنەوە، هاتووچۆ و بازرگانی ٥ وڵاتی‌تر. دواتر ئەم بەرەیە وڵاتانی‌تری وەک میسر، ئۆردۆن و لیبیشی لەگەڵ خۆی هاوڕێ کرد و ئەوانیش گەمارۆی ئابوورییان خستە سەر قەتەریان.\nلە کێشە و ململانێی سیاسی و جبهەگیری وڵاتانی کەنداو لەگەڵ کۆماری ئیسلامی، قەتەر نزیکایەتی و دیپلۆماسی گەرموگوڕی لەگەڵ مەلاکانی تاران هەبووە و لە ڕاستیدا وەک کۆڵەکەی پێنجەمی ئێران و فارسەکان لە هاوپەیمانی کەنداودا ڕۆڵ دەبینێ. شێخ تەمیم ئێران بە زامنی سەقامگیری ناوچەکە دەزانێت !!!\nقەتەر هاوکاری سپای پاسداران و کۆماری ئیسلامی کردووە بۆ پووچەڵکردنەوە و بازدان بەسەر گەمارۆکانی سەردەمی ترامپ. دەزگا سیخوڕییەکانی ڕۆژاوا و ئیسڕائیل ئەم هاوکارییەیان لەقاو داو و ئێستە لە ژێر لێکۆڵینەوە و کۆکردنەوەی زانیاری زۆرتر دایە. ئەم هەنگاوەی قەتەر دەگەڕێتەوە بۆ دوو هۆکار بە گشتی، یەکەم سیاسەتی ئیسلامی و نزیکی لە کۆماری ئیسلامی لە بەرانبەر بە عەرەبستان و وڵاتانی‌تر، دووهەم وەک دەستەوامێک بوو بۆ ئێران، کە ئەو کات کەوتە بەر گەمارۆی وڵاتانی دراوسێ(هەر وەک پێشتر ئاماژەم پێکرد) ئێران یارمەتییەکی زۆر و دەسبەجێ قەتەری دا، لە ڕووی خواردەمەنی و نان و پێداویستی ڕۆژانەوە.\nقەتەر، بنکە و نووسینگەی سیاسی بۆ تاڵەبانی ئەفغانستان کردەوە و بە کردەوە ڕەوایەتی(شەرعیەت) دا بە گرووپێکی تیرۆریستی کە پەناگەی ئەلقاعیدە بوو. ڕێکخراوی تاڵەبان ڕۆژانە لە شارەکانی ئەفغانستان، لە بەردەم خوێندنگە و ناو بازاڕ و شوێنە مەدەنییەکاندا بۆمبی دەچاند و خەڵکی بێتاوان و خوێندکاری لاوی دەکردە قوربانی تاکوو کەشی ترس و کوشتن و ناسەقامگیری بچەسپێنێت، تاکوو بتوانێ دەسەڵات و ڕەوایەتی بۆ خۆی بە زۆری تیرۆر زاڵ بکات.\nبەبێ دابینی مادی و سەربازی، بەبێ ڕاهێنانی سیاسی و دیپلۆماسی و بەبێ کەناڵ و نووسینگەی ئاشکرا، کە بەشی هەرەزۆری لەلایەن قەتەرەوە دابین دەکرا، بە دڵنیاییەوە تاڵەبان ئەو سەرکەوتنەی بەدەست نەدەهێنا و کەشی بێمتمانەیی بەسەر حکوومەت و سپای ئەفغانستاندا زاڵ نەدەبوو.\nلە ململانێی دیاریکردنی خانەخوێی(میزبان host) جامی جیهانی ٢٠٢٢ ، ئینگلتەرە شیاوترین وڵات بوو و خاڵ و پێداویستیەکانی لە وڵاتانی‌تر باشتر بوو، بەڵام قەتەر بە گەندەڵی، بەرتیل، فێڵ و لۆبیکردن لەگەڵ جۆزێف بلاتێر، سەرۆکی ئەو کاتی فیفا، قەتەری کردە جێبەجێکاری کاسی جیهانی. ئێستەش ڕۆژنامەکانی بەریتانیا باس لەو ئابڕووچوون و گەندەڵییە دەکەن و داواکارن ماف بۆ وڵاتەکەیان بگەڕێتەوە.\nناسر خەلەفی قەتەری یانەی پاریسەنژێرمەنی فەڕانسەی کڕیوە و پارەیەکی یەکجار زۆری ژڕاندۆتە بازاڕی تۆپی پێوە. ئەمساڵ چەندین ئەستێرەی نایابی تۆپی پێی بە پارەیەکی خەیاڵی کڕیوە و ململانێیەکی نادادپەروەرانەی لە سەر زەوی تۆپی پێ درووست کردووە.\nقەتەر ئەستێرەکانی وەرزشی جیهان دەکڕێ و ڕەگەزنامەی قەتەرییان دەداتێ، تاکوو میداڵ و شانازی بۆ بێنن، یانی لە ڕاستیدا بە پارە ئەو شانازییە دەکڕێت و بەتاڵە لە ململانێیەکی وەرزشی جوامێرانە.\nقەتەر خاوەن کەناڵی بەهێزی ئەلجەزیرەیە، کە بە شێویەکی پڕۆفیشناڵ کار دەکات و لە زۆربەی وڵاتان هەواڵنێر و کامێرای هەیە. بە کردەوە ئەلجەزیرە ڕۆڵی کەناڵی نافەرمی ئێخوان ئەلمۆسلەمین دەبینێت. ئەلجەزیرە، کار لەسەر ئەوە دەکات کە مۆدێلی ڕۆژاوایی، لیبڕالیزم، دیموکراسی و هەڵبژاردن پرۆژەیەکی سەرنەکەوتووە و ئیسلامی مۆدێرنکراو، دیندارانی کراواتی(بۆینباخ) شیاوی بەڕیوەبردنی کۆمەڵگەن.\nلە هەر ڕێپۆرتاژێکدا، نوێنەر و گوتاری ئیخوانی قسەی زاڵ و کۆتایی دەکات. کاتێک تیرۆریست-چەکدارەکانی تاڵەبان چوونە ناو کۆشکی سەرۆککۆماری ئەفغانستان، جەزیرە تەنیا کەناڵێک بوو کە ڕۆڵی خۆی بینی و وەک هاوکاری تاڵەبان مۆڵەتی وەشاندنی راستەوخۆی هەبوو.\nقەتەر لە ڕووی دیپلۆماسی و ساتوسەودای بازرگانییەوە، نزیکە لە حکوومەتی ئیسلامی لە تورکیە. پشتگیر و دابینکەری دارایی و سیستەمی بانکی ئێخوانی میسرە کە ئێستە قەدەغە بوون و ڕێگە دەدات هەناسە بدەن و ڕێکخستی سیاسی و مادی و دینییان بەردەوام بێت.\nگرووپە ئیسلامی - تیرۆریستییەکان\nقەتەر خانەخوێ، پەناگە و حەشارگەی هێزە توندڕەوە ئیسلامییەکان، فەلەستینیەکان و کەسایەتی و ڕابەرانی ئیسلامی سیاسی و جیهادی بووە. چەند ساڵ لەوە پێش ڕابەری ئیسلامییە تیرۆریستییەکانی چێچێن، سەلیم خان باندربایۆف، لە قەتەر کوژرا. هەروەها بەرپرسی کڕینی شت و مەکی سەربازی حەماس لەلایەن ئیسڕائیلەوە لە قەتەر کوژرا.\nقەتەر خاوەن کارنامەیەکی ڕەشە لە ڕووی مافی مرۆڤەوە و دەیان جار بە هۆی چەوساندنەوەی کرێکارانی بیابانی و ژیانێکی کۆیلەئاسا بۆ ئەوان، کەوتۆتە بەر ئیدانە و ئاماژەی ناوەندەکانی مافی مرۆڤ.\nقەتەر دۆستی کورد نییە و هاوسۆزی بۆ پرسی کورد نەبووە. یەکەمین وڵات بوو کە لە پاش ڕێفڕاندۆم و گەمارۆی هەوایی عێراق بۆ سەر کوردستان، فرینی لە فڕۆکەخانەی هەولێر وەستان.\nقەتەر هەروەها، سەرچاوەی سەرەکی مادی هێزە دینییەکانە لە ئاستی جیهاندا، وە هەروەها لە کوردستان.\nلە کوردستان دەیان ڕێکخراوەی سیاسی-دینی هەن کە بە شێوەیەکی سیستماتیک خەریکی بە ئیسلامی کردنی کۆمەڵگەن. لە ڕاهێنانی دینی و کۆرسی حەدیس و قورعانەوە بگرە هەتا پارەدان بە خێزانەکان بۆ سەرپۆشکردن و باڵاپۆشکردنی کچان، لە سازدانی نوێژی جەماعەت لە رێپێوانەکانی خەڵک بۆ نەبوونی خزمەتگوزاری، لە وەڕێخستنی دەیان کەناڵی تەلەفزوێنییەوە بگرە هەتا سەدان و هەزاران لاپەڕەو و گرووپی دینی لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان، لە سەدان ئەپی مۆبیل و ماڵپەڕی ڕەنگاوڕەنگ، لە درووستکردنی زانکۆ و برەوپێدانی کولتووری ئیسلامی لە زانکۆکانەوە بگرە هەتا سەرکردن بە هەر کون و قوژنبێکدا بۆ بڵاوکردنەوەی بیرۆکەی چەقبەستووی کۆن، هەموو بە دابینی مادی و بازرگانی قەتەر و دەوڵەمەندە عەرەبەکان لە کوردستان بەڕێوە دەچێت.\nگوتار و میتۆدی قەتەریزم-ئێخوانیزم، لە ڕێکخراوە و حیزبە ئیسلامییەکانی کوردستان بۆ لاوازکردنی شوناسی نەتەوەیی و کۆمەڵگەی لەرزۆکی مەدەنی-سیکۆلار، لە میدیای کوردی و هەروەها لە دەرچووی (خروجی outcome) کولتووریی لە کوردستان زەق و تاڵە. هاوڵاتی گوێڕایەڵ بۆ قەتەریزم، زیاتر لەوەی هەوڵەدای کۆمەڵگەی هاوچەرخی پێشکەوتوو بێت و نیگەرانی پرسی نەتەوەیی بێت، دەبێتە ئامێرێک بۆ جێبەجێکردنی قەتەریزم و ئێخوانیزم، بۆ بەهێزکردنی سیستەمی دینی کە بە درێژایی مێژوو وەڵامی خۆی وەرگرتووە. واتە کۆمەڵگەیەکی دامەزراو لەسەر هەڵاواردنی دینی و ڕەگەزی، کە دادگای سەربەخۆ، هەڵبژاردن و ململانێی سیاسی، پەروەردەی زانستی و مافی ژنان و منداڵان تێیدا بزڕە.\nکەڵەکەبوونی سامانێکی زۆر کە بەرهەمی پیشەسازی و پەرەسەندنی ئابووری و کۆمەڵایەتی نییە لەگەڵ مەیل بۆ حکوومەتی دینی و فرتوفێڵی دیپلۆماسی و لۆبیکردن، دیمەنێکی دڵخۆشکەر ناخوڵقێنێت.\nسیاسەت و دیپلۆماسی قەتەر، پلان و سامانخەواندنی(سرمایەگزاری investment) لە وڵاتان، سەلامەت و بنیاتنەر نییە. هەوڵ و سیاسەت و بەرنامەی قەتەر ئەوە بووە کە بە شێوەیەکی نیوە ئاشکرا-نیوە شاراوە و بە ئەسپایی، بە کاری خێرخوازی، زانستی و نیمچە مۆدێڕن، بە زمانی نەرمتر بەڵام کاریگەرتر، ژێرخانێکی چەند لایەنە بۆ ئامانج و سیاسەتەکانی خۆی لە وڵاتان درووست بکات.\nئامانج و دەرهاویشتەی کۆتایی سیاسەت و سامانخەواندنی قەتەر دەستکاری کۆمەڵگەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە لە ڕووی دینی، سیاسی، کولتووری، پەروەردەیی و سەربازییەوە. میتۆد و سیاسەتی قەتەر نە لە ئەخلاقی مرۆیی و مۆدێڕن و ستانداردی دیپلۆماسی کراوە بەهرەمەندە، نە پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابووری بەرهەم دێنێت و نە دەبێتە هۆی سەقامگیری و ئاشتی. دەسەڵاتێک کە لە مۆدێلی قەتەریزم-ئێخوانیزم بەرهەم دێت، شەرعیەتی خۆی سنووقی دەنگ وەرناگرێت، بەڵکوو لە حەدیس و سەرچاوە و فەرموودەی دینی دێنێت.\nلە بابەت کوردستانەوە، بێخەم بوون لە ڕۆڵی تێکدەرانەی تۆڕی بەهێزی ئیسلامی بە ڕابەری قەتەر و بە نوێنەرایەتی ئیخوان لە کوردستان، خەسارێکی گەورە و کارەساتێکی مەزنە بۆ کولتووری کوردی، بۆ مۆدێرنە و کۆمەڵگەی مەدەنی و هەروەها پرسی نەتەوەیی کورد، بۆ مافی ژنان و پەروەردەی زانسییانە و سەردەمییانەی منداڵی کورد.\nگوێخەواندنی دەسەڵات لە کوردستان، بێهەڵوێستی وەزارەتی ڕۆشنبیری و پەروەردە، ناوشیاری توێژی ڕۆشنبیر و هونەرمەند و نووسەر، ئاساییبوونەوەی ئیسلامیزەکردنی کۆمەڵگە و باڵاپۆشکردن لای جەماوەر، پاسیڤبوونی کەسایەتی و حیزبە سیکۆلارەکان، گشت یارمەتیدەرن بۆ ئەو پرۆژەی بە شێوەی نەرم و بەرەبەرە خەریکە کۆمەڵگەی کوردی هەڵدەلووشێت.\nدەستەمۆ نەبوونی کۆمەڵگەی کوردستان بۆ قەتەریزم-ئێخوانیزم، پێویستی بە وشیاری کۆمەڵایەتی، خوێندنەوەی وردتر و هەوڵی زۆرترە.\nکاریکاتۆر: جامێل لۆنیس


خودایە هەرچۆنێک بێت ڕزگارمان بکە! – بزاڤی خزمەت\nفاتمە بەتول مەریچ\nشەو قاتێکی تۆخی نیلی پۆشیوە. هۆکاری بێداریم لەم ساتانەی شەودا، تەنیا منداڵەکانمە. لەم ساتانەدا ئاگری جەرگم هەستاوە، کە وەک کەبابی لێهاتووە و بە هۆی گریانەوە چاوەکانم ئاوساون.\nهێندە بێدەنگ و بێ کەسم هەر مەپرسە…\nدەنگی منداڵێک دێت، یەکسەر دەست دەکەم بە گەڕان بە دوای ئەو منداڵانەی لە ماڵە تەنیاکەمدا لێی جیا بوونەوە.\nلە ساڵۆنەکە یەک دوو هەنگاو دەنێم و چی ببینم!\nیاری میکانۆکانیان کە پێش دوو ڕۆژ جێیان هێشت. هەروەها ئەو گۆرەویە جوانەنەیان کە وێنەی خۆشەویسترین قارەمانەکانی فیلم کارتۆنەکانی لەسەرە و خۆزگە بە ماچکردنی قاچەکانیان دەبەم.\nدەیانگرم بە دەستمەوە و دەڵێم دەی ئێوە لە کوێن؟\nلە کوێیە دەنگی قاقا و ژاوەژاوەکانتان کە لە خراپترین ساتەکانیشدا هادەمییان دەکردم.\nلە کوێیە چاوە قاوەییەکانتان کە گەر بە درێژایی هەموو تەمەنم سەیریان بکردنایە لێیان وەرز نەدەبوم و، دەستە پیس و چەپەڵەکانتان و وتنی “دایکە” تان لە کوێ؟\nلە دراوسێکەی قاتی سەروی خۆمانەوە هەست بە مەشغوڵیەتی بەربانگ دەکەم، بە بۆنی چێشتەکانیاندا کە باڵی مەتبەخەکەی منیشدا کێشاوە، لەوە تێدەگەم. منداڵەکان خەریکی ڕاکەڕاکن، دەکەون و دیسان هەڵدەستنەوە.\nبەڵام ماڵەکەی من بێ دەنگ و سەدایە.\nوەک دیوەخانێکی جێهێڵدراوە کە چەندین ساڵە هاتوچۆی بەسەرەوە نەبێت.\nماڵەکە هەتا دێت گەورەتر دەبێت و منیش لە ناویدا زیاتر بچوکتر!\nئارەزوی هیچ شتێکم نەماوە لە ناویدا ئەنجامی بدەم و تا دێت واتای ژیانمی تێدا ون دەکەم. پاش چەندین خولەک لە بانگ، ڕۆژووەکەم دەشکێنم. هیچ پەلە ناکەم، چەشنی ئەو کەسانەی کە بۆ هیچ شتێک پەلە ناکەن. هەندێک ئاو دەخۆمەوە بە نیازی ئەوەی جەرگی سوتاوم کەمێک فێنکایی پێدا بێت.\nچیدی خواردنەوەی چا تامێکی نەماوە و تامی ئەو خواردنانەشی بە تەنیا دەیانخۆم، جێیان هێشتووم. دەچمە مەتبەخ و دوو کورسی شیر خواردنی منداڵان بەرچاوم دەکەون. بەڵام کەسیان لەناو نیە و تەنیا پەڵەی هەندێک خواردن و بۆیەی منداڵانیان پێوە ماوە. دەبەی ئاو خواردنەوەی منداڵەکانم دەست لەسەر ئەژنۆ و پەژموردە وەستاون.\nلەسەر دەرگای سەلاجەکەم جێگەی دەستە بچوکەکانیان و ئەو وێنانەی بە پەنجە بچوکەکانیان کێشاویانە، دەبینم.\nهەروەها وێنەی باوکیان لەسەر دیوارەکە دەبینم کە ماوەی ١٨ مانگە چاویان پێی نەکەوتووە و، لە وێنەکەدا وەستانی خۆڕاگرانەی بەدی دەکەم، کە هەرگیز بۆ زاڵمان ملی نەوی نەکرد. هەمیشە شەڕیان دەکرد لەسەر ئەوەی کە دەبێت کامیان لە کاتی نانی بەیانیدا وێنەکەی باوکیان بگرن بە دەستیانەوە و، ئینجا نانیان دەخوارد.\nپاشان دوو پیاوی بچوک، ئەمیان دەیوت “ئەوە باوکی منە” و ئەویشیان دەیوت” نەخێر باوکی منە” و بەم شێوەیە دەستیان بە شەڕکردن دەکرد.\nدەیانوت باوکە گیان و پێکەوە وێنەکەیان ماچ دەکرد.\nگەورەکەیان دەیوت” دایکە چەندە باشە کە تۆمان هەیت” و منیش دەموت” وای چەند باشە کە منیش ئێوەم هەیە”.\nکەریم دیسان لێی دەپرسیم: دایکە گەر ئێمە نەبووینایە تۆ خۆت بە تەنیا چیت دەکرد؟\nمنیش لەو ساتەدا باوەشم پێدا دەکرد.\nسەری دەخستە سەر سنگم و دەیوت: گەر ئێوەم نەبووایە، زۆر دڵتەنگ دەبووم و هەمیشە دەگریام.\nمنداڵە بچوکەکەم بە ناوی سەلیم، هەمیشە ئیرەیی بە برا گەورەکەی دەبرد، لە ساڵۆنەکەماندا، هەریەکەیان باوەشیان بە قاچێکمدا دەکرد و بەو شێوەیە دەڕۆشتین. سەرەتا یاری ئەسپەکەمان دەکرد و پاشان هەردوکیانم پاڵ دەسخت و بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ بۆنم بە هەردووکیانەوە دەکرد.\nکاتێک بۆنە بەهەشتیەکانم بە لوتم هەڵدەمژی، چاوەکانم پڕ دەبوون لە فرمێسک. ئیدی خۆشیم لەو ساتە نەدەبینی و بیرم لە باوکی دوورە دەستیان دەکردەوە و بە حەسرەتی باوکیان بۆ منداڵەکانی، دڵتەنگ دەبووم و ترسی ئەوە دایدەگرتم کە منیشیان لێبکەن!\nوابزانم ساڵانێکی دور و درێژە کەوا مەتبەخەکەم بەم شێوەیە پاکوتەمیزی بە خۆیەوە نەبینیوە. نە پەڵەیەک لەسەر زەوی مەتبەخەکە، نە قاپوقاچاغێک کە چاوەڕێی شۆردن بکات، نە شۆربایەک چاوەڕێی کوڵین و نە سێوێک کە دەبێت بۆ منداڵەکان لەتی بکەم.\nئەم مەتبەخە پاکە کە ئاماژەی ژیانی تێدا نەماوە، یەکێک نەبوو لە خەیاڵەکانی من. ئێستا خۆزگە بەو ڕۆژانە دەخوازم کە هەزار جار پاکم دەکردەوە و هێشتا سەرم سوڕ دەما بەوەی، کە کوێڕا وەها زوو پیس بوو.\nلە مەتبەخ دەردەچم و دەچمە کۆریدۆرەکەوە، بە درێژایی دیوارەکە چاوم بە پەڵەی قەڵەم بۆیەی منداڵەکانم دەکەوێت، چاوم بە وێنە و هێڵ و دەموچاوی کێشراوی نیگارکێشە سوریالیستیەکان دەکەوێت.\nلە هەموو شوێنێک هەر ئەوانی لێن، جێ پەڵەی دەستیان لەسەر دەرگاکە، لەکەی ئەو شیرەی دەیانخوارد لەسەر فەرشەکە هەرماوە و کاتێک سەیری دەکەم، خەریکە دڵم لە سنگم دەرچێت.\nهێڵەکانی ناو لەپی دەستیان، ژمارەی برژانگەکانی چاویان، خاڵەکانی سەر ڕانیان، ئەو منداڵانەی کە بۆنی پشتە ملیانم لەبەر کردبوو.\nئەی ئەو منداڵانەی کە چەندین ساڵ چاوەڕێم کردن و پزیشک نەما سەردانی نەکەم.\nئەی ئەو جگەرگۆشانەی کە بە هۆیانەوە نازانم هەتا ئێستا چەندین دەرزیم لە خۆم داوە و ٩ مانگ بە نیگەرانیەوە چاوەڕێم کردن؛ نوری چاوم و ڕوناکی دڵم…\nئەی ئەوانەی منتان کرد بە دایک. ئەی ئەوانەی منتان بۆ پایەی دایکایەتی بەرز کردەوە. ئەی ئەوانەی هەتا بەیانی منتان بە بێداری دەهێشتەوە.\nئەی جوانترینی لایەنی من کە لە دڵی پڕ شەفەقەت و مەرحەمەتی منەوە هاتنە دەر. تەنیا پێکەنینێکی ئێوە تەواوی دونیای ملگرتووی بەرەو تاریکی منی، ڕوناک دەکردەوە.\nئێستا لەلای من نین و هەربۆیە ئەم هەموو ئازارەی دڵم!\nپاڵ بە دیواری ڕاڕەوەکە دەدەمەوە و بە خەیاڵ دەتانهێنمە لای خۆم. لە کاتێکدا بوونی ئێوە ئیکسیرێکی زۆر بەهێزی دەوای دەردم بوو، ئێستا من نەخۆشێکی دوور کەوتوو لە شیفای ئێوەم.\nبە خۆم دەڵێم: بەرگە دەگریت و دەبێت بەرگە بگریت. ئارامدەگریت، ناڕوخێیت و نابێت چۆک دابدەیت.\nچیرۆکی تۆ تەنیا چیرۆک نیە، تەنیا تۆ نیت، ئەو لاشەیەی لە کاتی ژیانیدا پارچەیەکیان لێ دابڕیبێت.\nزۆرێک لە دایکانی تریش هەن.\nلە شوێنی خۆم ڕاست دەبمەوە.\nدەچمە ساڵۆنەکەم و لەسەر مێزەکەم دادەنیشم و کۆمپیوتەرەکەم دادەگیرسێنم.\nلەسەر دێسکتۆپی کۆمپیتەرەکەم، وێنەی دوو منداڵی بچوک کە باوەشیان بە یەکدا کردووە، بە جوانترین حاڵی خۆیانەوە تەماشای من دەکەن.\nسەیری شاشەکە دەکەم و دەڵێم: ئێوەم خۆش دەوێت، لە کوێن ڕۆڵەکانم؟\nئێوە لەلام نین، بۆیە وەها هەتیو کەوتووم. ئەو فرمێسکانەی بێ وەستان لە چاوم دەوەرن، تەنیا لەبەر ئەوەیە کە دەستە لۆکەییەکانی ئێوە لە دەستمدا نین. ئێوە لە هەموو شوێنێکدا هەن و لە تەواوی ژوورەکانی دڵمدا دێن و دەچن. دوو برا لەسەر جۆلانی دڵم دێن ودەچن، سەیری شوێنێکی دوور دەکەن…\nلەوە دەچێت ئێوەش ئیستا لە خەوە منداڵیەکانی خۆتان بە ترسەوە خەبەرتان ببێتەوە و بە دوای دایکتاندا بگەڕێن.\nئێستا بیری من دەکەن بە بێ ئەوەی بزانن کە بیرکردن چیە. ئێستا پەڵپ بە دایکە گەورەتان دەگرن و فشاری دەخەنە سەر، هەر دەڵێن دایکمان لە کوێیە و کەی لە ئیش دێتەوە؟ هەر لەسەر یەک دەڵێن ئێمە زۆر بیری دایکمان دەکەین.\nکۆمپیوتەرەکەم دادەخەم و کاغەزە ڕەشنوسەکانی بەردەمم کۆ دەکەمەوە. ئەو کاغەزانەی کە پێش ٣ ڕۆژ، بچکۆلە بەقوربانەکانم پڕیان کرد لە لەکەی چا.\nئەشکی چاوم کە بە بێ دەنگی دەوەرێن، لە پڕێکدا وەک تاڤگەیان لێدێت و وەک مۆرێک دەدەن بەسەر کاغەزەکانی بەردەمم.\nئیدی توزانەوەی لوتم لەولاوە بوەستێت کە بە هیچ شێوەیەک ناوەستێت.\nبەردەوام فرمێسکەکانم دەخۆمەوە و هەم بۆ منداڵەکانی خۆم، هەم بۆ ئەو ٨٠٠ منداڵەی لەناو زیندانن و بۆ ئەوانەش کە لە دەرەوە چاوەڕیی گەڕانەوەی دایکیان دەکەن.\nئەمە چۆن ئاگرێکەوە وەها هەناسەی لێبڕیوم.\nبە پێچەوانەی ئوستاد شێخ غالیبەوە کە کەشتی لە مۆم دروستکراوی بە دەریای ئاگریندا تێدەپەڕاند، تەواوی کەشتیەکانم دەتوێنەوە. ئەو کەشتیانەی جگە لە وشەکانم هیچی تریان هەڵنەگرتووە.\nخودایە ڕزگاریان بکە! ئەوانەی بە غەریبیەوە ڕەمەزانێکی تریان کردەوە، ئەوانەی دەست لە ئەژنۆ و پەژموردە ژیانی دیلێتی بەسەر دەبەن.\nخودایە ڕزگاریان بکە و جەژنێکی تریش وەها بە بێ خاوەنی نەبەنە سەر.\nبا چیدی منداڵانی ساوا لەبیری نەکەن سیمای دایکان و باوکیانیان. با چیدی منداڵان نەگرین بە هۆی ئەو چاوپێکەوتنانەی کە خزێندراونەتە چەند خولەکێکەوە.\nباوکێک نەمێنێت کەوا؛ یادی لە دایک بوونی کۆرپەکەی، ئەو کاتەی ناوکی دەبڕدرێت، یەکەم دەرزی کوتان و تێپەڕینی چلەی، دەرهاتنی یەکەم ددانی و ئەو ڕۆژەی بۆ یەکەم جار دەڵێت باوکە، بە چاوی خۆی نەبینێت.\nخودایە ڕزگاریان بکە! ئەو دایکانەی بە جەرگی سوتاوەوە، شیرەکانیان لە زیندان دەدۆشن و دڵیان لە دەرەوە جێهێشتووە و ناو زیندانەکانیان کردووە بە باخچەی گوڵان.\nئەوان شاد بکەرەوە بە کۆرپە،هاوسەر، ئەو ئازادیانەی کە مافی خۆیانە، لەگەڵ بینینی شینایی ئاسمان.\nخودایە ڕزگاریان بکە ئەوانەی لە دەرەوەن و نیوەیان لە زیندانەکان بەجێماوە.\nخودایە ئەوانە ڕزگار بکە، وێڕای ئەوەی لە دەرەوەشن، بەڵام لە دەست و قاچەکانیاندا کەلەپچە و پێوەندی نەبینراو هەیە.\nئەوانەی ناچار کراون لە نێوان چوار دیواردا سەیری تێپەڕینی چوار وەرزی ساڵ بکەن.\nخودایە هەر چۆنێک بێت هەموویان ڕزگار بکە!\n62 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە\nدادگای مافەکانی مرۆڤی ئەوروپا: ٥ مامۆستاکەی مۆڵدۆڤا بە نایاسایی رادەستکراونەتەوە\nدادگای بەلجیکا دۆسیەی ١٩ کەسی دەستدرێژیکەر بۆ سەر دامودەزگاکانی خزمەتی قبوڵ کرد


سه‌رۆك بوش و سه‌رۆك وه‌زیر بلێر له كۆشكی سپی كۆده‌بنه‌وه\nی مانگی پـێنج ٢٥, ٢٠٠٦\nسه‌رۆك وه‌زیر تۆنی بلێر و سه‌رۆك بوش ئه‌مڕۆ پێنج شه‌ممه له كۆشكی سپی كۆده‌بنه‌وه و تیایدا به‌ڕێز بلێر باسی گه‌شته‌كه‌ی بۆ عێراق ده‌كات.\nووته‌بێژی كۆشكی سپی ده‌ڵێت له میانه‌ی ئێواره‌خوا‌نێكی ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ پێنج شه‌ممه و ووتوێژه‌كانی ڕۆژی هه‌ینی، هه‌روو ڕێبه‌ر له‌سه‌ر مه‌شق و ڕاهێنانه‌كان و ئاماده‌كردنی سه‌ربازه عێراقیه‌كان و چه‌سپاندنی حكومه‌تی عێراقی گفتوگۆ ده‌كه‌ن. ووته‌بێژی كۆشكی سپی به دووریشی زانی كه‌وا خشته‌یه‌كی كاتی بۆ كشانه‌وه‌ی سه‌ربازه ئه‌مریكی و عێراقیه‌كان له ماوه‌ی ئه‌و گفتوگۆیانه‌دا دیاری بكرێت.\nجێی باسه، ووڵاته یه‌كگرتووه‌كانی به لایه‌نی كه‌مه‌وه 132 هه‌زار سه‌ربازی له عێراقدا هه‌یه و به‌ریتانیاش 8000 سه‌ربازی هه‌یه. هه‌روو ڕێبه‌ڕیش بوش و بلێر له ژێر فشاری كشانه‌ی هێزه‌كانیانن له عێراق.\nله لایه‌کی دیكه‌ش، سه‌رۆك وه‌زیری نوێی عێراقی نوری ئه‌لمالكی گوتویه‌تی حكومه‌ته‌كه‌ی ده‌توانێت تاوه‌كو كۆتایی ئه‌مساڵ ئاسایشی ووڵاته‌كه‌ی بگرێته ده‌ست.\nئه‌م كۆبونه‌وه‌یه‌ی كۆشكی سپی له كاتێكدا دێت كه هه‌ردوو ڕێبه‌ری ئه‌مریكی و به‌ریتانی ڕووبه‌ڕووی نزمبونه‌وه‌ی پشتگیری سیاسی ده‌بنه‌وه و به‌شێكی به‌هۆی عێراق. به تایبه‌تی بۆ ئه‌و ڕووداوه توندوتیژییانه‌ی به‌هۆی یاخیبوان و ناكۆكی نه‌ژادییه‌وه له دوای شه‌ڕی عێراق به ڕێبه‌رایه‌تی ئه‌مریكا له ساڵی 2003 ه‌وه سه‌ری هه‌ڵداوه.


وێنە.. د بوویەرەکا هاتن و چوونێ دا کەسەکێ ل دهۆکێ ژیانا خۆ ژ دەست دا\nوێنە.. ب سەدەما ئاراستەکرنا کاتیۆشایەکێ بۆ بالەفڕخانەیا بەغدا سێ کەس هاتن کوشتن\nکاوە عەبدولقادر داخواز دکەت دامەزراندنا فەرمانبەران د کارنامەیا جڤینا پەرلەمانی دا بهێتە دانان\nئەڤ حەفت نیشانە ئاماژەنە کو تۆ گەلەک خوێ دخۆی\nڤیدیۆ.. بالەفرێن تورکیا سێ جاران دەڤەرا بەرواری بالا بۆمبەباران کر\nکۆرۆنا؛ کەنگی ڕەوشا جیهانێ دێ ئاسایی بیتەڤە؟\nڕووپەلەکا ئەمریکی پێشبینی دکەت، ئەڤ ڕەوشا نها یا کو ژبەر کۆرۆنایێ د جیهانێ دا دروستىووی، هەیا داوییا سالێ ڤەکێشیت.\nڕووپەلا بلومبێرگ د ڕاپۆرتەکا شرۆڤەکاری دا نیڤیسە، ڤایرۆسێ کۆرۆنایا نوو ئابورێ جیهانێ ژکارخستیە، ژبەر کو گەلەک چالاکیێن حکومەتێن ولاتان هاتنە ڕاگرتن و ئەڤە ژی گەفێ ژ ئابوریێ ولاتێن پێشکەفتی و هەژار ژی دکەت، مەترسییە ژی بۆ سەر ڕەوشا مرۆڤاتیێ ل چەندین ولاتان.\nبلومبێرگ پێشبینی کریە، کریزا ئابوریا جیهانێ ژبەر ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ هەیا سالا ٢٠٢١ ڤەکێشیت.\nوێ ڕووپەلێ ئەمریکا ب میناک وەرگرتیە، کو د نها دا زۆرترین هەژمارا توشبوون ب ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ تێدا هاتیە تۆمارکرن، بارگرانیەکا زێدە لسەر کەرتێ ساخلەمیێ دروستبوویە و د دەمەکێ کورت دا ب ملیۆنان کەسان ناڤێن خۆ ب بێکار نڤیسینە.\nبەحسا وی یەکێ ژی کریە، ئەمریکا خودان مەزنترین ئابوریە د جیهانێ دا و د هەڤڕکیەکا مەزن دا دەربازدبیت، هەڤدەم ڕەوشا وەلاتێن هەژار ژی گرێدای چاوانیا سەرەدەریکرنێ یە دگەل ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ و کۆنترۆلکرنا وێ، هەیا کو بکاربن ژیانێ ئاسایی بکەنەڤە.\nئەڤە ژی دەمەکێ دایە، ملیۆنەک و ٦٠٥ هزار کەس د جیهانێ دا توشی کۆرۆنایێ بوونە، ژ وێ هەژمارێ ژی ٩٥ هزار و ٧٦٢ کەسان ژیانا خۆ ژدەستدانە و نێزیکی ٣٥٧ هزار کەس ژی ژ نەخۆشیێ چێبووینەڤە.


You are here: Home دیمانه Dîmane\nمحه‌مه‌د مه‌لا ئه‌حمه‌د ناسراو به حه‌مه‌ی مه‌لا\nله‌دایکبووی 1937 له باشووری کوردستان سلێمانی کانێسکان\nفه‌رمانبه‌ربووه له کارگه‌ی چیمه‌نتۆی سه‌رچنار تا ساڵی 1960 هه‌ر له‌و ساڵه‌دا وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی عێراق 25 زه‌ماله‌ی ده‌بێت بۆ فێربوونی پیشه‌ی جۆراو جۆر له ئه‌ڵمانیای ڕۆژهه‌ڵات، بۆیه پاش خۆپاڵاوتنی و وه‌رگرتنی یه‌کێک له‌و زه‌مالانه له 15/12/1960 ده‌گاته به‌رلین.\nپاش سێ مانگ له مانه‌وه‌ی له گوندێکی نزیک به‌رلین به مه‌به‌ستی فێربونی زمانی ئه‌ڵمانی، ده‌نێردرێته شاری ماگده‌بورگ بۆ خوێندنی پیشه‌ی میکانیک.\nله‌و سه‌رده‌مه‌دا بێگانه زۆر که‌مبوون، ته‌نها دوو عه‌ره‌بی عێراقی و کوردێکی باشوور به ناوی جه‌لال به‌یتوشی ده‌ناسێت که له‌وکاته‌دا خوێندکاری قۆناغی دووه‌می هونه‌ره‌جوانه‌کان ده‌بێت.\nبۆ مێژوو به‌م جۆره باس له‌و سه‌رده‌مانه ده‌کات.\nکاتێک گه‌یشتمه به‌رلین (ئه‌ڵمانیای دیموکراسی) شوێنه‌واری وێرانکراوی پاش جه‌نگی جیهانی زۆر پێوه دیاربوو.\nله هاوینی 1961 له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵیک خوێندکار چووین بۆ هاوینه‌هه‌وارێک له‌سه‌ر ده‌ریای به‌لتیق، من به شاری به‌رلیندا گه‌ڕامه‌وه، تا 13/8/1961 هاتوچۆ له به‌ینی هه‌ردوو به‌رلینی ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوا دا ئاسایی بووه به گشت هۆ‌کانی هاتووچۆوه وه‌ک پاس، شه‌مه‌نده‌فه‌ر، میترۆ و ترام، هتد.. ئه‌و ئێواره‌یه کاتژمێر 6 له قاوه‌خانه‌یه‌ک دانیشتبووم نزیک سنوری هه‌ر دوو به‌رلین له پڕ بوو به ده‌نگه ده‌نگ که چومه‌ده‌ره‌وه بیستم که ئه‌ڵمانیای دیموکراسی سنوری ده‌ستنیشان کردووه و ئیدی ئه‌و هاتووچۆیه نامێنێت له به‌ین‌دا.\nنووسه‌رو ڕۆشنبیر عبدالموئمین ده‌شتی\nئه‌و مرۆڤه‌ی چاره‌که سه‌ده‌یه‌که له به‌رلین کاری ڕێکخراوه‌یی ده‌کات\nله‌وه ده‌چێ حکومه‌تی کوردستان به‌یه‌کجاری ده‌ستی له‌کورده‌کانی ده‌ره‌وه شوشتبێ\nبرهان ئه‌مین / ئه‌ڵمانیا\nبه‌رلین پایته‌ختی قه‌شه‌نگی ئه‌ڵمانیای فیدراله،گه‌وره‌ترین شاری ئه‌لمانیه له چڕی دانیشتواندا که نزیکه‌ی 3،400 ملیۆن که‌سی تێدا ده‌ژی ،له نێوانیاندا چه‌ند هه‌زار کوردێکی هه‌موو پارچه‌کانی کوردستان هه‌ن ،ئه‌وانه‌ی باشوری کوردستان به 3000 که‌س مه‌زه‌نده ده‌کرێن ،پێگه‌ی کورده‌کان له‌م شاره‌دا بۆ ساڵانی دوای ڕووداوه سیاسیه‌کانی نوشستی شۆڕشی ئه‌یلول ده‌گه‌ڕێته‌وه، ئه‌وکاته‌ی ژماره‌یه‌کی زۆر کورد هه‌ره‌ته‌ی هه‌نده‌ران بوون وله‌وێ گیرسانه‌وه، ئه‌م شاره بۆ کورد دیرۆکێکی مێژوویی مه‌زنی هه‌یه ،چونکه به‌شێکی کۆبونه‌وه‌کانی ده‌ستپێکی دامه‌زراندنی یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان به ئاماده‌بوونی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال له گه‌ڕه‌کێكێ كه‌نار ئه‌م شاره به‌ستراون وله ڕۆژی 27 ی ئایاری 1975له‌وێ به‌یاننامه‌ی دامه‌زراندنی یه‌کێتی تاوتوێ کراوه‌و بڕیاری بڵاوکردنه‌وه‌ی دراوه، جگه له‌وه‌ش کۆمه‌ڵێ ڕێکخراوی لێ دروست بوون که ده‌ستباری به‌هێزی ڕۆژانی سه‌خت ودژواری کوردایه‌تی بوون، ئه‌م شاره تائێستاش بۆ کورده‌کان به بنکه‌یه‌کی ڕۆشبیری گه‌وره حسێب ده‌کرێ.\nجەلال بێتوشی یەکەم کۆیی لە به‌رلین\nیەکەم کۆیی لە به‌رلین\nئامادەکردنی: پێشڕه‌وی سه‌ید برایمی\nلە ڕەچەڵەک وچەند پشتێک دەچنەوە سەر خزمانی بێتوش لە کوردستانی رۆژهەڵات، بەڵام چەند عەیام و ساڵە نیشتەجآی کۆیەن. بە کردەوە لە سەرەتای پەنجاکان کۆیەی بەجێهێشتووە و ناو بەناو سەردانی کۆیەی کردووە، دوا جار لە 1976 کۆیەی نەدیوەتەوە، بەڵام لە 2004 لە ئێرانەوە بە رێگای قاچاغ هاتۆتەوە کوردستان. لە رانیەوە بە ئۆتۆمبیلێک بەرەو هەولێر چووە، بەڵام بە ناو کۆیەدا. ئێوارە درەنگانێک بە ناو کۆیە تێپەر بوون، بآ ئەوەی راوەستن. خۆی دەڵآ: لەسەری هەیبەت سولتانەوە، کە کۆیەم بینی گریام، کابرای شۆفێر هەستی پێکردم و پآی گوتم دیارە دەمێکە کۆیەت نەدیوە و زۆریشت خۆش دەوآ. تا لە دەروازەی کۆیەش ئاوا بوون بەرە هەولێر ئەو لە ناو گێژو ووڕی ئەو ساتە بووە، کە کۆیەی لە هەیبەسوڵتانەوە دیوە. بەڵام بۆ دانەبەزیوە؟ بۆ جارێکی دی هەر لەو گەشتەدا نەهاتۆتەوە کۆیە؟ وەک بۆ خۆی دەڵآ: دیمەنی گەشەنەکردووی شاری کۆیەو ئاسەواەری ژەڕی نێوان حزبەکان زۆر کاری لەسەر کۆیە کردووەم لە منیش کردووە، بۆیە حەزم نەکرد بەم شێوەو بە حاڵە کۆیە ببینم!!\nدوای ئەوەندە ساڵە هێشتا بە کۆیانێکی سەردەمی پەنجاکان دەئاخڤآ و لە کۆیاتی و خۆیاتی خۆی نەکەوتووە. حەزی یەکجار لە گەشت و گەڕان و سوڕانە. لە 1959 لە ئەلمانیا دەژی. یەکەم کۆییە، کە هاتبێتە ئەلمانیای رۆژهەڵات، لەوانەیە ئەلمانیای رۆژئاواش، چونکە تا ئێستا هیچ کۆییەکی دی نەناسراوە لە پێش ئەوە هاتبێتە ئەلمانیا.