مەملەکەتی نور ..زنجیرەی ٢١\nجیابونەوەی خۆشەویستان و گەیشت بە خۆشەویستر\nلەگەرانەوەدا بووم لەگەڵ فەزڵی و بوسەینە بەرەو خێوەت و چادرگاکەی ئەوان، لەڕێگادا گەیشتن بە دووکەسی بەهەیبەت و جل و بەرگ جوان و دوای ئەوەی کە پرسیاری منیان کرد، زانیان کە من ناوم ماکوانە وە هاوڕێی فەرغەلی بووم ئەوانیش دەست بەجێ هاتنە لام و ڕێزو سڵاوی خۆیان نیشانداو منیش زۆر سوپاس و پێزانینم بۆیان دەربرین ..\nلەگەڵ فەزڵی چوونە دووری من و بوسەینە، قسەیان دەکرد بەیەکەوە و منیش وتم بە بوسەینە ئەمانە کێن ؟\nبوسەینە: من نایاناسم و، بەڵام کە مامە فەرغەلی هاتوە بۆ لامان زۆر جار ئەم دووکەسەی لەگەڵدا بووە بەیکەوە بینیومن ..!\nماکوان: ناویان چییە ؟\nبوسەینە: ناویان سەعد و عەبدوڵڵایە..\nماکوان: چ کارەن ؟\nبوسەینە: بازرگانن .\nماکوان: چۆن من دەناسن ؟\nماکوان: بە پێکەنینەوە تۆ چی دەزانیت، ئەی پێم بڵێ ناوی محمد بیستوە لەم دەوروبەرە ؟\nبوسەینە: ناوی وام نەبیستوە لە ناو عەرەب ناوی وانیە .. ئەو ناوە لە ناوی رۆم دەچێت ؟\nماکوان: ئەبێت !، ئیتر هیچم نەووت زانیم ناوی محمد زۆر نامۆیە لە ناویاندا و بەو پێیە بێت جارێ پێغەمبەر نەهاتووە ﷺ ..\nلەم قسانەدا بووین، هەندیك قسەو باسی ترم لەگەڵ بوسەینەدا دەکرد و پرسیاری ناوچەکەی خۆیانم دەکرد و کەوتونەتە کوێی مەککەوە، لەپڕ هاتنەوە بۆ لامان..\nفەزڵی: ئەم دوو کەسە نزیکی فەرغەلی برای منن و ئەوان ئەمانتەکەت پێ ئەدەن لای ئەوانە، لەگەڵ ئەوان بڕۆ دوای کەی تەواو بوون دەتوانیت بگەرێتەوە بۆ لای بوسەینە؟\nماکوان: ئەی من ئەمڕۆ ژنم مارەکردوە چۆن دەبێت بڕۆم و خێزانەکەم جێبهێڵم ؟\nسەعد: ئەی تۆ مەبەست ژنهێنانە یان ئەتەوێت، ئامانج و وەسیێتنامەکەی فەرغەلی جێبەجێ بکەیت ؟\nماکوان: بەدڵنیایەوە من ئامانجم هەیە و بەدوای ئامانجی خۆمەوەم، بەڵام یان ئەم کچەتان لێمارە نەکردمایە، یاخود بۆ ئێستا جیامان دەکەنەوە ؟!\nعەبدووڵڵا: ئەتوانیت لەگەڵ خۆت بیهنیت، بەڵام ڕێگای ئێمەو تۆش دژوارە، بۆ ئەو ئافرەتە بکەوێتە نارەحەتی لەگەڵتدا، لەدوای تەواو بوونی کارەکانمان دەتوانیت بگەرێیتەوە بۆ لای و ئێمە دەتهێنینەوە ..!\nماکوان: باشە ناچار رازی بووم، تەماشایەکی بوسەینەم کرد، هەستم کرد کەرامەتی زۆر شکاوە، زۆر بەزەیم پێدا هاتەوە هیچ چارەشم نەمابوو، هەر ئەوەندە چوومە لای و ووتم ببوورە کارەکەی من وایە دەبێت بڕۆم و بەدڵنیاوە دەگەرێمەوە بۆ لات .\nهیچی نەووت بە دەم گریانکی زۆرەوە رووە لای ووشترەکەیان کەوتە ڕێ و ماڵ ئاوایم لەوان کرد و بەدڵێکی شکاوە بەجێهان هیشتم و یەکەم جارە کارەساتی جیابونەوەی یەکەم شەوە ببینم، کە ئازارێکی زۆر بە سوێ هەبوو .\nبەهەر حاڵ؛ بردیانمە بازاڕ و چەند پارچە جلو بەرگی نایاب و جوانیان بۆ کڕیم و لەگەڵ ئەسپێك و شمشێرو چەند کیسەیەك پارەیان دامێ و پاشانیش ووشتریك بۆ هەڵگرتنی کەڵ و پەل خۆم چەند تورەکەیەك ئاردو مێووژ و مەرکانەیەکی پڕ لە ئاو لەگەڵ چەند کوپەڵەیەك لە هەنگوین و رۆن ..هتد خستیانە سەر پشتی وشترەکە..\nبەلام تا سەرقاڵی کڕینی ئەم کەرەستانە بووم زۆر گرنگیم بە بوسەینە نەدابوو، بەڵام لەدوایدا بیرم لەوە دەکردەوە کە ئەو کچە دڵ شکاو بوو، بەڵام دڵخۆشی خۆشم بەوە ئەداوە کە هیچ رووی نەداوە نە خۆشەویستی دروست بوە نەبۆتە خێزانم، زیاتر مەبەستم ئەوەبوو کە نەم گواستۆتەوە\nعەبدوڵڵا و سەعد پیاویکی تا بلێی بە هێز و بە توانا بوون لەگەل ئەوەشدا زۆر چاوکراوە زیرەك دیار بوون، هەر پرسیارێکم لێبکردنایە، دەست بەجێ روونکردەوەو بەدرێژی بۆیان باس دەکردم تا دەیانخستمەوە بنج و بناوانی باسەکەم ..\nلەدوورەوە پیاوە باشەکەم بینی کە ئاو هەنگوینی دابەش دەکرد بەسەر حاجیەکانی مەککە و ئەوانەی کە بتەکانیان دەپەرسیت و لەلایاندا وەستابوون ئەم خواردنو ئاوی بۆ دەبرن بە خۆرایی بەسەریاندا دابەشی دەکرد ..\nمنیش روومکردە عەبدووڵڵا ووتم ئەم پیاوە بەڕ‌ێزە کێییە ؟\nعەبدووڵڵا: ئەم پیاوە ناوی شیبیە .. ناسراوە بە عەبدولمەتتەلەیب .\nماکوان: ئەوە باپیری پێغەمبەرە ﷺ ؟\nعەبدووڵڵا: بەڵی خۆیەتی ..\nسەعد: بەڵام ماکوان ئێمە هیچمان خەڵکی ئەم زەمەنە نین ، وەك چۆن فەرغەلی فێری کردی دەبێت وا هەنگاو هەڵبهێنینەوە کە لەم سەردەمەدا ژیان دەکەین .. تکایە با کەس پێمان نەزانێت، تکایە ؟\nماکوان: واتا ئێوەش وەك من لە زەمەنێکی ترەوە هاتوون ؟\nعەبدووڵڵا: بەڵێ بۆیە وەریشمانگرتیتەوە لە فەزلی ئەو هەتا بلێی درۆزن و بەرژەوەند خوازە، وەسێتنامەی فەرغەلی ئەوە بووە کە بداتەوە دەستی ئێمە نەك ئەو قسانەی ئە ولەگەڵی کردووبویت، نە باسی ژن هێنانی کردوە نە دووساڵ شوانیشی بۆ بکەیت.!\nماکوان: سوپاسم کردن وە وتم پەیمان دەدەم وەك ئەوەی ئێوە دەتانەوێت وادەبەم گوێ بۆ ئامۆژگاریەکانتان دەگرم، زۆر دل خۆش بووم ئارام بوومەوە .. بەڵام لە خۆشەویستی پێغەمبەری خوا ﷺ هەر چاوم لەسەر باپیری پێغەمبەر بوو ﷺ.. ووتم ئەی پێغەمبەر لە دایك نەبووە ﷺ تا بیبینی؟\nسەعد : نا جارێ باوکیشی لەدایك نەبووە .. تەنها یەك کوڕی هەیە عەبدولموتتەلیب ناوی حارسە .\nماکوان: بچین لە نزیکەوە بیبینین زۆر حەزدەکەم بیبینم ..\nعەبدوڵڵا: دەچین و بەدەستیشی ئاومان بداتی و سڵاوێکی لێدەکەین و پرسیاریکی لێدەکەم باشە ؟\nماکوان: باشە، چووین بەرەو رووی عەبدولموتەلیب و پیاوێکی بەڕێزو خاوەن ویقار و بەدەوریدا چەند کەسێك بە شمشیر و رمحەوە وەستابوون کە چووینە لای و سڵاومان لێکرد، وەڵامی سڵاوی داینەوە و دەست بەجێ ئاوی داینێ و وتی بەخێربێن بۆ مەککە و پێداویستیتان چیە ؟\nعەبدوڵڵا: وتی دەمانەوێت هەندێك پێداویستی ئاژەڵ بکڕین ..\nعەبدوڵمەتتەلیب: پێستەمان زۆرە، هەرچەندتان ویست بەرن، بۆ شام دەیبەن، بۆ ناو رۆم، یان بۆ حەبەشە؟\nعەبدوڵڵا: ئیمە بازرگانین لە کوێ بیفرۆشریت دەیفرۆشین بۆ هەردوولا دەیبەین .\nعەبدولموتتەلیب: ناوتا چییە ؟\nعەبدوڵڵا و سەعد ..\nعەبدولموتتەلیب: ئەی ئەوگەنجەی تر لەگەڵتاندایە عەرەبە ؟\nعەبدوڵڵا : نا - ئەو رۆمەو عەرەبی دەزانێت و بازرگانەو شەریکمانە ..!\nعەبدولموتتەلیب : خۆشحاڵی دەربڕی و بردینە حەوشەیەکی گەورە لەوێ پڕ بوو لە پێستەو تەماشامان کرد و بریاریاندا دوای ماوەیەکی تر بگڕێنەوە پیستەکانی لێبکرین .\nلەگەڵ عەبدوڵڵا و سەعد گەڕامەوە ئەوان لە نزیك مەککە چادرو دەواریان هەڵدابوو، زیاد لە ١٠ کەس خزمەتکارو پاسەوانیان بوو، بۆ کەرەستە و شتومەکەکانیان ..\nچوومە لای عەبدووڵڵا و پێم ووت، پێویستم بەزانیاریە ئێستا کەیە ئیمە تێێدا دەژین، زانیاریم دەوێت لەسەر رەوشی مەککەو ئێستای و ئایا ئەبرەهە هاتووە ، ئینجا ئەو هەموو پەیکەرو بتە چی بوو لای ئەو پێستانە دانرابوون ؟\nعەبدووڵڵا: بازرگانی قورەیش تەنها دوو شتی سەرەکییە، ئاژاڵداری و خۆش کردنی پێستەو فرۆشتنی بە مەملەکەتەکانی چواردەوری و هەروەها لای خەڵکی بەگشتی لەم دەوروبەرەیاندا بەتایبەت عەرەب بت و پەیکەرەکانی قورەیش زۆر دەکڕن و بە خوای خۆیانی دەزانن ئەم دوو سەرچاوەیان هەیە بۆ بازرگانی واتا پێستەو فرۆشی ووشتر و مەڕو ماڵات، پاشان دروستکردنی بت و پەیکەر .\nسەعد: هاتە لامان و دانیشت و وتی نا جارێ ئەبرەهە نەهاتووە، تەنانەت ئاوی زمزمیش نەدۆزراوتەوە، هەروەها بۆ پرسیارەکانی تر هەوڵبدە پرسیارەکانت هەڵبگرە بۆ مامۆستاکەی ئێمەو خۆشت ..!\nماکوان: مامۆستاکەی من و ئێوە کێیە ؟\nعەبدوڵڵا: ناوی نومەیر .!\nماکوان : ئەی کەی دێت بۆ لامان ؟\nعەبدوڵڵا: پێدەچێت هەفتەی داهاتوو بگاتە لامان، چونکە لە رۆمەو بەروە ئێرە دێت..\nماکوان: ئەرێ بەڕاست کەس دەزانێت ئەمڕۆ چەند شەممەیە؟\nسەعد: ماکوان ئاگاداربە لەم سەردەمەدا خەڵکی شەممە و یەك شەممە و دووشەممە بەکار ناهێنن، لای ئەوان جیاوازە..!\nماکوان ئەی چی بەکار دەهینن، چۆن رۆژەکانی هەفتە دەژمێرن ؟\nسەعد: ئەمان لە رۆژی یەك شەممەوە سەرەتای هەفتەیانە، بۆ نمونە یەك شەممە ناوی (الاول)ە دوو شەممە ناوی (اهون)ە سێ شەممە ناوی(جبار)ە چوارشەممە (دبار)ە پێنچ شەممە(مؤنس)ە هەینی (عروبة)ە شەممە(شیار)ە\nماکوان: تا ئێستا ئەوەم نەزانیوە، بەڵام شتێکی تر لەناو عەرەبدا سەرنجی راکێشاوم، بەندەو کۆیلەکانیان، زۆر بەناوی جوان بانگ دەکەن منداڵەکانیان بەناوی ناشرین و رەق بانگ دەکەن، بۆنمونە منداڵەکانیان ناویان شیرە (اسد)، سەگە (کیلاب)، بەردە(صخر) تاڵە(مر) رەقە و ناشرین و سوتێنەر(حنظلة)عەبوسە ، مارو دووپشکە ..هتد ، کەچی بەندەکانیان ناویان مەرزوقە وفلاح و فەرح و موضحیك و ناوی زۆر جواننیان لێناون بۆ؟\nسەعد: عەرەب دەڵێن: ناوی مندالەکانمان بۆ دوژمنەکانمان ناو دەنێن، ناوی عەبدو و کۆیلەکانمان بۆ خۆمان ناو دەنین ..!\nماکوان: ئەو چەند رۆژە لە چاوەڕوانیدا بووم رۆژانە دەچوومە ناو شاری مەککە لە گەڵ خەڵکیدا گفتوگۆم دەکرد ، زۆرێك لە خەڵکی بووە ناسیاوم، بەردەوام بووم لەچاوەروانی و گەران بەدوای ئە و وونبوانەی کە خەڵکی نەیاندەزانی ..چاوەرێی نومەیریشم دەکرد بگەرێتەوە لەچاوەروانی نومەیردا بووم .\nچاوەڕوان بن بزانین لەگەڕانەوەی نومەیر چی روو ئەدات.


خۆپیشاندانه‌کان له تورکیا هه‌ر وا به‌رده‌وامن.\nی مانگی شه‌ش ٠٩, ٢٠١٣\nخۆپێشاندانه‌کانی دژی حکومه‌تی له تورکیا\nله ده‌یه‌مین ڕۆژی نائارامی له دوای یه‌کدا، پولیسی تورکیا له شاره‌کانی ئانکارا و ئیستانبوول گازی فرمێسک ڕێژ و شلانگی ئاویان بۆ بڵاوه‌پێکردنی هه‌زاران خۆپێشانده‌ر زوویه‌کی ئه‌مڕۆ یه‌ک شه‌ممه به کارهێنا.\nدره‌نگانی شه‌ممه له ئانکارا خۆپێشانده‌ران به هێواشی نزێکی باڵێۆزخانه‌ی ئه‌مه‌ریکا بوونه‌وه، به‌ربه‌سته‌کانی نزیک ئه‌وشوێنه‌یان ئاگر تێبه‌ردان له ده‌مێکدا له گه‌ڵ پولیس تووشی شه‌ڕو پێکدادان هاتن.\nله ئیستانبوڵ، هه‌زاران خۆپێشانده‌ر درێژه‌یان به جێگیربوون له مه‌یدانی ته‌قسیمدا، له ده‌مێکدا به ڕێپێوان و به‌رزکردنه‌وه‌ی لافیتان درووشمیان ده‌دا و داوای له سه‌ر ده‌سه‌ڵات لاچوونی سه‌رۆک وه‌زیریان ده‌کرد.\nتوندوتێژی پێوه‌ندیدار به خۆپێشاندان بووبه هۆی ئه‌وه‌ی سێ که‌س بکوژرێن و هه‌زاران که‌سیش بریندار بن له‌وه‌تا خۆپێشاندانه‌کان ده‌ستیان پێکردوون.\nسه‌رۆک وه‌زیری ره‌جه‌ب ته‌یپ ئه‌ردوغان هه‌روا به‌رهه‌ڵستی داوای خۆپێشانده‌رانه، که ئه‌ردۆغان داوای کۆتایی پێهێنانی ده‌ست به جێی خۆپێشاندانه‌کان ده‌کات. پارتی ده‌سه‌ڵاتداری ئه‌ردۆغان ڕۆژی شه‌مه داوای خۆپێشانده‌رانی بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کانی پێش وه‌خت وه‌لا نا.


ئازادکردنی ڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز یارمەتیی ڕێفۆرمخوازەکان دەکا؟\nو: که‌ماڵ حه‌سه‌نپوور\nئاتلانتیک کاونسڵ/ ئارەش عەزیزی\nهەمووی بە دەنگۆیەک دەستی پێکرد. ٢٨ی جولای بەشێکی زۆر لە ئێرانییەکان باسی ئازادکرانی بەم زووانەی ڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز، میر حوسێن مووسەوی، هاوسەرەکەی زەهرا ڕەهنەوەرد و مەهدی کەڕڕوبییان دەکرد کە لە سەرەتاکانی ٢٠١١ وە بە هۆی ڕێبەریکردنی ناڕەزایەتییەکانی دوای هەڵبژاردنی ٢٠٠٩ لەماڵەوە دەستبەسەرن. کوڕی کەڕڕوبی، حوسێن، گوتی کە «سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو» ئاگاداری کردۆتەوە کە شووڕای بهرزی ئهمنیهتی نەتەوەیی بڕیاری ئازادکرانی ئەم سێیەی داوە. حوسێن بە «ئینساف نیوز»ی گوت «ئەوان گوتویانه کە ئەگەر ڕێبەری مەزن لە چەند ڕۆژی داهاتوودا بوچوونێکی دیکهی نەبێ، ئەنجومەنەکە بڕیاری خۆی بەڕێوە دەبا.»\nبڕیارەکە وێدەچێ بە شێوەی پێویست جێگای مەتمانە بێ. لەگەڵ کەڵەکە بوونی قەیرانە سیاسی و ئابوورییەکانی ئێران لەم چەند مانگەی دواییدا، گەلێک ڕێفۆرمخواز داوایان لە ڕیبەری گهورهی نیزام، ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی کردووە کە هەنگاوێک بەرەوە ئاشتی نەتەوەیی بنێ.\nئازادکردنی ڕێبەرانی ڕێفۆرمخواز شتێکی چاوەڕوانکراو بوو. تەنیا چەند ڕۆژ پێش ئێستا، جێگری سەرۆککۆمار، ئیسحاق جەهانگیری بەڵێنیی «کۆبوونەوەی سەمبولیکی» ڕێبەرانی وڵاتی دابوو بۆ ئەوەی کە یەکگرتوویی نەتەوەیی لە بەرەوڕووبوونەوە لەگەڵ گیروگرفتە پەرەئەستێنەکان نیشان بدەن. کۆتاییهێنان بە دەستبەسەرکرانی ڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز و هەڵگرتنی ئابلۆقەی میدیایی لەسەر سەرۆککۆماری پێشووتر محەممەد خاتەمی، ڕێبەری مهعنهویی جووڵانەوەی ڕێفۆرمخوازی، دەتوانێ ئەم شتە بێ. نوێنەرانی مەجلیس کە چاویان بە سەرۆککۆمار، حەسەن ڕوحانی کەوتبوو؛ بە هەمان شێوە بە گەشبینییەوە باسی ئەم مەسەلەیان کردبوو. بەڵام زۆر زوو حاشای لێ کرا، کاتێک کە نوێنەرێکی ڕێفۆرمخواز کە هەوڵی بۆ مسۆگەرکردنی ئازادیی سێ کەسەکە دابوو پرسیاری لە عەلی لاریجانی، سهرۆکی مهجلیس لە بارەی بڕیاری شووڕای بهرزی ئهمنیهتی نەتەوەیی کرد، ئەو گوتی کە بڕیارێکی ئەوتۆ پەسەند نەکراوە.\nڕوون نییە کە شووڕای بهرزی ئهمنیهتی نەتەوەیی ئەم پێشنیارەی تەنیا بۆیە کردووە کە لە لایەن کەسانی نزیک لە ڕیبەرییهوه پێیان بگوترێ کە ئەمە بڤەیە! ڕەنگبێ ئاشکراکردنی هەواڵەکە بۆ ئەمە بووبێ کە گوشار بخەنە سەر خامنەیی کە ڕەزامەندیی بۆ ئازادکردنیان نیشان بدا. هەرچۆنێک بێ، هیچ کەس گومانی لەوەدا نییە کە بڕیار بە دەست ڕێبەری مەزنە! کە وەک کەسێکی بەخشندە نەناسراوە. دیاره ئەگەرچی ئەو نیشانی داوە کە ستراتێژیستێکی فێڵبازە و هەندێک جار سازشی چاوەڕواننەکراوی کردوون.\nپرسیاری گەورەتر ئەمەیە کە ئاسەواری ئازادکرانی ڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز چی دەبێ، و ئاخۆ هەنگاوێکی لەم چەشنە دەبێتە هۆی بەرز بوونەوەی ئاستی پشتیوانیی جەماوەریی کە کاربەدەستانی ئێرانی لەم سەردەمەدا پێویستیانە.\nموحسین سەفایی فەراهانی، ڕێبەری یەکێک لە حیزبە ڕیفۆرمخوازەکانی ڕێگهلێگیراو، پێی وانییە ئەمە ئاکامەکەی بێ. فەراهانی کە یاریدەدەری وەزیری ئابووری و بەرپرسی فێدراسیۆنی تۆپی پێ لە سەردەمی خاتەمیدا بوو، و پاشان لە ٢٠٠٩ شەش مانگ لە زیندان کرا، گوتی ئازادکردنی سێ کەسەکە «شتێکی زۆر باش دەبێ، بەڵام گیروگرفتی خەڵک چارەسەر ناکا.» بەهەمان شێوە، یاریدەدەرێکی مووسەوی ئیددیعای کرد کە ئازادکرانی مووسەوی «تەنیا کاتێک کاریگەرە» ئەگەر دەسەڵاتداران بە شێوەیەکی بنەڕەتی ڕێبازی خۆیان بگۆڕن.\nئەمە ڕاستە. ئازاد کردنی مووسەوی، ڕەهنەوەرد و کەڕڕوبی هەواڵێکی گهوره و گرینگ دەبێ، بەڵام ئەمە زۆر کەم و زۆر درەنگە. لە کاتێکدا کە ڕیاڵ لە حاڵی تێکڕمان دایە و ئابووریی وڵات بەتەواوی هەست بە گوشاری ئابلۆقە داراییەکانی ئامریکا دەکا، خەڵکی ئێران بە شێوەیەکی پەرەئەستێن لە دەست دۆخی هەنووکەیی وەزاڵە هاتوون. زۆرینەی ئێرانییان کە لە ٢٠١٣ و ٢٠١٧ دەنگیان بە ڕوحانی دا، لە سەرۆککۆمار تووڕەن کە بەڵێنییەکانی لە بارەی کار، خۆشگوزەرانیی و کرانەوەی کۆمەڵگهدا جێبەجێ نەکردوون. ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکانی کە لە دێسامبر و ژانوییەی ڕابردوودا ئێرانیان هەژاند نیشانەی ناڕەزایەتیی پەرەئەستێن بوو کە لە زۆربەی درووشمەکان دەردەکەوت، لە ناویاندا «ڕێفۆرمخواز، ئوسوڵگەرا، ئیتر تەواوە ماجەرا»، کە نیشان دەدەن کە ئێرانییەکان لە هەردوو تاقمە سیاسییەکە بێزارن.\nپرسیاری سەرەکیی لە جێی خۆیەتی کە ئەگەر ڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز، کە لە هەڵسوکەوتی بێ هیواکەری ڕێفۆرمخوازەکان لە هەشت ساڵی ڕابردوودا بێبەرین، دەتوانن جووڵانەوەی ڕێفۆرمخوازیی دووبارە زیندوو بکەنەوە، و سواری شەپۆلی پشتیوانیی جەماوەریی بۆ پاشەکشە کردن بە خامەنەیی بن.\nسێ کەسەکە نیشانیان داوە کە ئەوان شەرمەزارکران یا ئازادکرانی بە شەرتەوە قبووڵ ناکەن. لە ژانویە، لە کاتێکدا کە ئێران تووشی مەزنترین ناڕەزایەتی جەماوەریی دوای شۆڕشی ئیسلامیی ١٩٧٩ بوو، کەڕڕوبی نامەیەکی تووندی بۆ ڕێبەری باڵای ئێران نووسی و داوای لێ کرد کە بەرپرسایەتیی هەلومەرجی وڵات قبووڵ بکا. پاشان لە مانگی مای، ڕەهنەوەرد هەڵگیرانی بەشێک لە گوشارهکانی دەستبەسەرکرانی لە ماڵەوە ڕەت کردەوە.\nڕێبەرانی جووڵانەوەی سەوز وێناچێ ئازادکرانی بێدەنگ بە بڕیارێکی نهێنی قبووڵ بکەن. ئەگەر سێ کەسەکە بە هەندێک پاشەکشەی دەوڵەتی ئێران ئازاد بکرێن، وەک ئازادکرانی زیندانییانی سیاسی، کرانەوەی کۆمەڵگه و یارمەتی بە چالاککردنەوەی ئابووری لە ڕێگای هەندێک هەنگاوی خێرا، لەوانەیە ڕێفۆرمخوازیی زیندوو ببێتەوە. بەڵام، هیچکام لە ڕەفتارەکانی ڕێبەری مەزن و هاوپەیمانە سیاسییەکانی، واتە کۆنەپارێزەکان، ئاماژە بە مامەڵەیەکی لەم چەشنە ناکەن. جێگای ئاماژە پێکردنە کە لە سەرەتاکانی ٢٠١٧، سەرۆک کۆماری پێشووتر خاتەمی لە بەرامبەر هەڕەشەکانی سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان دۆناڵد ترامپدا بە فەرمیی داوای «ئاشتی نەتەوەیی کرد» کە بیرۆکەکەی زۆر زوو ڕەت کرایەوە و وەک «شتێکی بێ مانا» باسی لێوە کرا.\nلە مانگی مای، کەڕڕوبی نامەیەکی بۆ ڕێبەریی حیزبی ئیعتیمادی میللی نووسی و بەڵێنی خۆڕاگریی دا و بە تانەوە باسی کرد کە «هیچ کەس بەرپرسیاریی دەستبەسەرکرانی نایاسایی هەشت ساڵەی ئێمە ناگرێتە ئەستۆ … وێدەچێ کە چارەنووس بە دەست فریشتەی مەرگ بێ چونکە ئەو یەکێک لە ئێمە پێش ئەوی تر دەبا: ئێمە یا کەسەکەی دیکە،» کە ئاماژە بە ڕێبەری مەزن، خامنهییە!\nکێشمەکێشی کەلـلەڕەقانەی خامنەیی لەگەڵ ڕێفۆرمخوازەکان لە سەرەتای لەدایکبوونی جووڵانەوەی ڕێفۆرمخوازیی لە ١٩٩٧ بە هەوراز و نشێوی زۆرەوە دەستی پێ کرد. ئێستا گشت کەس دەتوانێ گریمانەی ئەمە بکا کە ئاخۆ تا مردنی ناوبرا درێژەی دەبێ یا نا؟


ئێران هەڕەشەی وڵامدانەوەی هەراسان کردنی فڕۆکەکەی لە ئەمریکا دەکات - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Mordad ٦ ١٤:٠٩\nNews Code 33454\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەید عەباس مووسەوی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە سەرلەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە لە کۆنفڕانسی ڕۆژنامەڤانی ڕایگەیاند: هەوڵی مەترسیداری ئەمریکا دژی فڕۆکە موسافریەکەی ئێران لە کاتی خۆیدا وەڵام دەدەینەوە.\nناوبراو سەبارەت بە نزیک بوونەوەی فڕۆکەی ئەمریکی بە فڕۆکەی ماهان وتی: ئەمریکییەکان هەموو جۆرە چەتەگەریەک تاقی دەکەنەوە. ئەو هەوڵە مەترسیدارە کە ئەوان دژی فڕۆکە موسافرییەکەی ئێمە ئەنجامیان دا هەڕەشەیەکی تیرۆریستی بوو کە بە پێچەوانەی هەموو یاسا مافی و نێودەوڵەتییەکانە.\nوتەبێژی دەزگای دیپلۆماسی زیادی کرد: وەزارەتی دەرەوە بە بە یارمەتی رێکخراوی فڕۆکەیی وڵات، لێژنەی هێزە چەکدارەکان و دەسەڵاتی داد هەموو هەوڵەکانی خۆیان دەخەنە گڕ بۆ پەشیمان کردنەوەی ئەمریکا. هەندێک هەوڵ ئەنجام دراوە کە سکاڵای نوێنەرایەتی ئێران لەلای نەتەوە یەکگرتووەکان یەکێک لە ئەوانەیە و هەندێ هەوڵی دیکە خەریکین دەدەین و پاش گەیشتن بە ئەنجامی کۆتایی لە بواری مافییەوە شوێنگیری دەکەین. ئێمە لە کاتی پێویست دا وەڵامی ئەوان دەدەینەوە.


نه‌وه‌ى نوو و جه‌نگ ئه‌دیب و رووشنهویرى كوردى\nدیراسه‌یگ هه‌وه‌جه وه‌پى هه‌س، زیاتر له خوه‌نه‌رێگ و رخنه‌گرێگ ئه‌خوازێ تا كار له‌بان به‌شبه‌شبوین و ترازیان و قرتیانه یه‌ك له‌شوون یه‌كه‌گان بكا. روخسارى بخاده بان سه‌ر راسكانى خوه‌ى و چنه بكا جوور ئه‌ده‌ب ده‌ربكه‌فێ. ئه‌ده‌بێگ ك خوه‌ى له‌و ته‌نگه‌ژه و گرفته‌یل قورسه قورتار بكا ك بویه‌سه ماشینێگ شه‌كه‌ت و هه‌ر تام و گرووپ و كومه‌ڵێگ وه ئه‌خلاقێگ خراو راننه‌ێ. هه‌ڵبه‌ته وه‌دریژایى مێژووى درووسبوین ئه‌ده‌ب و ئه‌دیبه‌یل ناوخوه‌ى، تاقمێگ ئه‌را نووه‌وكردن ئه‌ده‌ب و ره‌سانن ئه‌ده‌ب وه‌جه‌سه‌یگ ئه‌ده‌بى، ئه‌ده‌ب هه‌ڵسڕانیه. دویاجار رانین ئه‌ده‌ب بوو كێشه نه‌ود، به‌ڵكم خراو رانینى كێشه‌س. ئه‌وه كێشه‌س ك نه‌تویه‌نید مه‌سره‌ف له ئه‌خلاق بكه‌ید و بكه‌یده‌ى ئه‌ده‌ب. وه‌ختێگ باس ئه‌خلاق ئه‌ده‌بى كه‌یمن هایمنه بان ئه‌و باوه‌ڕه، ئه‌خلاق ئه‌ده‌بى ئه‌خلاقێگه ك ئایم له‌تى وه‌مانا گه‌وراگه‌ى قسه ئه‌گا. هویره‌و ئه‌كا و ناعه‌داله‌تى كومه‌ڵایه‌تى و رووشنهویرى و سیاسى و مێژوویى جوور سه‌گ تووپنێد. وه‌لێ جارێ ئه‌خلاقێگ تر ژیه‌ێ. ئه‌خلاقێگ خاون فره‌یینه‌ى به‌ربادى و ترازیان و بێبه‌هاكردن ئه‌و به‌هایه‌یله ك ئه‌ده‌ب خوه‌ى وه خاونیان زانێ و وه‌باوه‌ڕى هن ئه‌ون. دیاره دیارترین دیارده له‌ئیسه‌ى كومه‌ڵگاى كوردى ها له ده‌یشت گرفته‌یل سیاسى و كومه‌ڵایه‌تى. گرفته‌یل وه‌ماشین كردن ئه‌ده‌به. وه‌ماشین كردن ده‌زگایگ ك وه‌رپرسیاره له به‌شێگ فره‌ى كومه‌ڵگا و عه‌قڵ تازه‌ى نه‌ته‌وه‌یگ. عه‌قڵێگ خوه‌یخواز و خوه‌ى سالار. عه‌قڵێگ مردگ له‌ناو له‌تاریه‌و كردن یا ته‌قلید و به‌رزه‌وكردن زینگیه‌تى خوه‌ى ك جوور تابووت له‌بان شان خوه‌ى خڕى ده‌ێد. ئه‌ى دیدگا ئه‌ى عه‌قڵه كار له‌ناو ئیگۆسیم ئه‌كا، ته‌نیا نییه؟ ده‌موچه‌ویگ تر دیرێ، ده‌سه‌یلیگ تر له پشتیه‌وه دیارن، وێنه‌یگ تر له ده‌روینى وه‌ماناى جووراوجوور بازى ئه‌كا. دیاره ئه‌ى عه‌قڵه وه‌ختیگ ئه‌یه‌ێد، ده‌سێگ شاره‌زا تێرێده‌ى. رابه‌ریگ تێرێده‌ى تا جوور دویایه‌مین په‌یام خوه‌ى وه كومه‌ڵگا بناسێنێده‌ى و بچوود. ئه‌ى عه‌قڵه وه‌ختیگ ئه‌یه‌ێد، هه‌وه‌جه وه تاقم دیرێ ئه‌را ئه‌وه‌گ بناسیمنه‌ى. خه‌وه‌جه وه بانگه‌واز و مه‌نبه‌ر و پشتگیرى دیاریكریاگ دیرێ تا خوه‌ى ئه‌رامان ئاشكرا بكا. له وه‌ختێگ ك ئه‌ده‌ب راسكانى له ده‌یشت تاقمخوازى و به‌ره‌زاده‌یى ژیه‌ێد. به‌ره‌زاده‌یى وه‌ومانا ك گشت ده‌سه‌گان بوونه یه‌ك و وه‌یه‌ك ده‌نگ یاسا ئه‌را خوه‌نه‌ر و درووسبوین و رمانن نویسه‌ره‌یل دانه‌ن. وه‌ختێگ له سه‌رده‌مێگ خاسترین روخسار له تاكایه‌تى كه‌فێ و ئاڵشته‌و ئه‌دێ ئه‌را گرووپێگ كوشنده و كار وه ئه‌ده‌ب ئه‌كا، دى ئه‌ده‌ب جه‌وهه‌ر خوه‌ى دانه‌ێد. وه‌و مانا ك ئه‌ده‌ب كارێگه وه‌ل خود ئایم، گرده‌وبوین ئه‌و ئایمه‌یل قسه‌كه‌ر و خه‌وپه‌روه‌ر و عارفه‌سه ك له خود نویسه‌ر وه‌یه‌كه‌و ده‌س كه‌نه هاوار. دویاجار كار ئه‌ده‌ب ئه‌وه نییه له كرده‌یگ پرسۆنێله‌و ئه‌را فۆرمیگ ته‌قلیدى و كوشنده بواده‌ى، ك له‌تى گرووپ وه‌گه‌ورایى ده‌ركه‌فێ. تاقم ده‌ركه‌فێ ك لیست خوه‌یان درووس كردنه ئه‌را ڤیزاداین وه هه‌واداره‌یل خوه‌یان. ئه‌را په‌روه‌رانن جگرگووشه‌یلیان وه‌ره‌و دونیایگ بویچگ ك له‌تى جوور نویسه‌ر ئه‌را خزمه‌ت خوه‌یان نقاب له‌بانیان لاچوود. ئه‌ى گرووپه ك میراتگر رووشنهویرى و ئه‌ده‌ب و نویسانن، هه‌وه‌جه وه شه‌كه‌تبوین نه‌یرن، ناخوازن له‌و قبوڵكارییه بووسن ك بایه‌سه وه خوین خوه‌د بنویسید. ئه‌ى جووره له گرووپ، ئه‌ى جووره له وه‌لایه‌نكردن و وه به‌ره‌كردن ئه‌ده‌ب ته‌نیا ئه‌و كه‌سه‌یله تویه‌نن كار وه‌پى بكه‌ن ك خوین نه‌یرن و له‌وه بێ هێزن ك ده‌ڵه‌ك هووشیارى خوه‌یان بیه‌ن وه‌ره‌و ناو كومه‌ڵگا و ئه‌ده‌ب بكه‌نه ئه‌خلاق. دیاره ئه‌وه‌گ ئه‌ده‌ب ئه‌كوژێ، ئه‌وه‌گ نویسانن هه‌لهه‌لا ئه‌كا، جه‌م ئه‌و ره‌هه‌نده‌یل تیه‌ریك ئه‌خلاقه‌نه ك وه‌مانا چه‌فته‌گه‌ى له بان هه‌ر یه‌ك له‌ى ئه‌كته‌ره‌یل یه‌كخوازه خڕ ئه‌خواد. چونكه وه‌رجله گشت چشتێگ، ئه‌ى گرووپ شۆڕشگێڕه ك هه‌س، وه‌ناو تاكه‌وه قسه‌یگ نه‌یرن، چونكه تاك له‌ى گرووپه‌یله ناتویه‌نێ وجود خوه‌ى جوور عه‌قڵ، جوور رێكخستنیگ فكرى و رووشنهویرى ده‌ر بخاد. له‌وه‌ختێگ ك ئه‌و ده‌نگه‌گ له‌ى گرووپه‌یله‌وه ئه‌یه‌یچد، ئه‌و ڤیزا و پاسپۆرته‌یله‌گ له‌ى تاقمه‌یله‌وه ئه‌دریه‌ێ ك هانه بان ئه‌و باوه‌ڕه، جه‌وهه‌ر و سه‌رچه‌وه و چه‌ق و سه‌نته‌ر ئه‌ده‌بن، رێككه‌فتنیگ یه‌كده‌نگییه ئه‌را دروسكردن نویسه‌ر ناخاڵه و نابینا. هه‌ڵبه‌ته خاسترین كار ئه‌ى گرووپه وه‌گشتیكردن وژاره‌س له‌بان نویساننیگ تایبه‌تى. وه‌ختیگ وژاره و ئختیار یا هه‌ڵوژانن تێكستیگ وه‌گشتى ئه‌كریه‌ێد، دى ئه‌وه‌گ دوینیمنه‌ى له‌كاركه‌فتن داهێنانه و به‌سانن گشت ئه‌و قاپیه‌یلیشه ك تێكست گه‌ورا له‌لیان گوزه‌ر ئه‌كا. هه‌میش ئمڕوو فرقه جیاجیاگان ئه‌ده‌ب، به‌شێگ له كار و پرۆژه‌گانیان ئه‌وه‌سه شوناس له تاك بسیننه‌و و ئه‌نسێرێ بكه‌نه كومه‌ڵه‌گانه‌و. كردن تاك وه جه‌م، وه‌گشتیكردن عه‌قڵییه‌ت و دیدگاى تاك له ناوه‌ند ئه‌ده‌ب كوردى چنه كردگه ئه‌و به‌ش جدییه له‌نه‌وه‌ى نوو ك هه‌س شه‌رم بكا له‌وه‌گ بێده‌نگه له په‌یوه‌ندییه‌گانى...\nگرووپیسته‌یل ئه‌ده‌ب، ئه‌و نه‌وه ك وه‌نه‌وه‌ى نه‌وه‌د تا دو هه‌زار زانستیمنه‌سه‌یان، جوور مه‌سجدیگ كویه‌ن نه‌وه‌ى نوو چڕن بچن و نمازیگ له میحرابه‌گانیان بكه‌ن. دى ئه‌گه‌ر ده‌سنماز ئه‌وه نه‌یاشتیمن بكه‌فیمنه شوون بانگه‌وازه‌یلیان، دى بویمنه به‌شێگ له‌و نه‌فره‌ته‌گ مێژوو فڕه‌ى ئه‌یاده ده‌یشت خوه‌ى. هه‌رچه‌ن ك له هه‌ر كومه‌ڵگا و ئه‌ده‌بێگ جه‌هانى وه‌ئاشكرایى ئه‌و بزاوت ئه‌ندیڤیوێلییه دوینیمن، ك ئه‌ده‌ب ئه‌واده ته‌به‌قاته به‌رزه‌گان نویسانن.\nله هه‌ر كومه‌ڵگایگ ئه‌گه‌ر گشت تاكه‌یلى ئاڵشته‌و بوین ئه‌را گرووپ و تاقم و لایه‌ن و به‌ره‌یگ، دى ئه‌ده‌ب ئه‌وه به‌رهه‌م ئه‌یه‌رێ ك لایه‌زال له‌ناو رووژنامه و گوڤار و ماڵپه‌ڕه گشتییه‌گان تلاوه‌تى كه‌یمن.ئیمه پرسیار ناكه‌یمن له‌وه ك تاك ئه‌تویه‌نێ تیپه‌گان ئاڵشت بكا؟ به‌ڵكم پرسیار له‌وه كه‌یمن تا چه‌نیگ تویه‌نیمن تاقمخواز بویمن ئه‌را ئاڵشته‌وكردن تاك وه جه‌م. ئه‌یه له‌و وه‌خته دروس ئه‌دێ ك ئه‌ده‌ب هێزیگ نه‌یرێد تا چنه بكا نویسانن له‌ناو تاك په‌روه‌رده بكا. هه‌میشه له‌ناو رووشنهویرى كوردى ئه‌وه دیمنه ك ئه‌گه‌ر له‌ناو فره‌ترین په‌یوه‌ندى نه‌وید، كه‌س ناخوه‌نێده‌ده‌و. ئه‌ى دیده ك به‌ش فره‌یگ له عشق وه‌جه‌مبوین ها له‌تێ و به‌ش فره‌یگیش ئه‌و عه‌قڵیه‌ت مۆدێسته‌سه ك وه‌بێ ئه‌وه‌كان تر ناتویه‌نێ وجود خوه‌ى ئعلان بكا و ئۆرگانیزه‌ى بكا، چنه كردگه ك خاسترین نویساننمان له‌شارێگه‌و نه‌ڕه‌سێده شاریگ تر، له خوه‌نه‌رێگه‌و ئه‌را خوه‌نه‌ریگ تر نه‌چوود. وه‌داخه‌و ئمڕوو سه‌رۆك عه‌شیره‌ته‌یل ئه‌ده‌ب، ئمڕوو سه‌رۆك بانده‌یل ئه‌ده‌ب، ك ته‌نیا كاریان كوشتن و ساده‌وه‌كردن ئه‌ده‌ب بویه، نه‌تویه‌نستنه، یا نه‌تواستنه دیور له په‌یمان و ئاكت، دویر له دووسایه‌تى و خوسه تاك ئه‌را خوه‌ى گله‌و بیه‌ن و له تاكه‌و ته‌قالا ئه‌را گه‌وراوه‌كردن پرۆژه ئه‌ده‌بییه‌گان بكه‌ن. یه‌یش ئه‌را ئه‌و نا وه‌رپرسیاریه‌تى و خودخوازیه گله‌و ئه‌خواد ك جووریگ له دیكتاتۆریاى نویسانن دروسى ئه‌كا. ئیمه تا ئیسه ته‌نیا له‌وه ئاگادار بویمنه ك له‌ناو سیاسه‌ت تویه‌نیمن دیكتاتۆر دروس بكه‌یمن. تا ئیسه له‌ناو كومه‌ڵگاى كوردى دیكتاتۆر و ده‌سه‌ڵات تۆتالیتار ته‌نیا له‌ناو سیستمه‌یل سیاسى ناسن، وه‌لێ ئمڕوو، ئه‌وقه‌ره سه‌ده‌ى به‌رهه‌مهاوردن دیكتاتۆر و ده‌سه‌ڵاتخوازییه له‌نویسانن، ئه‌وقه‌ره سه‌رده‌مێگ نییه ئه‌را درووسكردن خود ئه‌ده‌ب. دیكتاتۆریاى نویسانن، له‌خوه‌یه‌و درووس نادێ، به‌ڵكو ئه‌و تاكه‌یله درووسى ئه‌كه‌ن ك تاك نین. ئه‌و ئایمه دروسى ئه‌كا، ك چه‌پڵه كوتێ. دیكتاتۆریاى نویسانن وه‌باوه‌ڕ من گه‌وراتره له دیكتاتۆریاى سیاسى، ئیمه تویه‌نیمن له‌ناو سیاسه‌ت په‌ت بخه‌یمنه مل دیكتاتۆر، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌یشه نه‌كه‌یمن به‌شێگ له خشت كه‌سایه‌تیى باریمنه خوار. وه‌لێ دیكتاتۆریاى نویسانن جووریگ تره، ئه‌گه‌ر نه‌كوژێده‌د وێراند ئه‌كا. ئه‌گه‌ر بێده‌نگد نه‌كا رێیش وه‌پید نایاد جوور خوه‌د و هێز خوه‌د و دیدگاى خوه‌د هاوار بكه‌ید.


پارتی ژیانی ئازادی کوردستان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پژاک یان PJAK) حیزبێکی سیاسیی چەپگەرایی ئاپۆیستە کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا چالاکی دەکات. ئەم حیزبە خاوەنی باڵێکی چەکدارە کە یەکێنەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (یەرەکە) ناو نراوەتەوە و لە بنکە سەرەکییەکەی لە باکووری عێراق (باشووری کوردستان) دژ بە کۆماری ئیسلامیی ئێران خەباتی چەکدارانە دەکات.\nعەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی\nیەکینەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (یەرەکە)\n١ سیاسەت و پێکھاتە\n٢ پێکدادانی چەکداریی و دەستگیرکردنەکان\n٣ پەیوەندی بە دەوڵەتی ئەمریکا و پێکھاتەی سەربازیی\nسیاسەت و پێکھاتەدەستکاری\nسەرکردەکانی ئێستای حیزبەکە سیامەند موعینی و زیلان ڤەژینن. بەگوێرەی واشینگتۆن تایمس، نیوەی ئەندامانی پژاک ژنن، زۆرێک لەوانە لە تەمەنی ھەرزەکارییدان، و یەکێک لەو ژنانەی کە لە ئەنجومەنی سەرکردایەتی‌یە، گولستان دوگانە کە دەرچووی بەشی دەرونناسی‌یە لە زانکۆی تاران. ئەمە بەپێ‌ی ئەو راستییەی کە پژاک پشتگیرێکی بەھێزی مافەکانی ژنانە. پژاک بڕوای وایە ژنان ئەبێت رۆڵی بەھێزی خۆیان ببین لە دەسەڵاتدا و یەکسان بن لەگەڵ پیاودا لە پلەکانی سەرکردایەتییدا.\nپژاک ئەندامی کۆنفیدراسیۆنی دیموکراتیی کوردستانە(کۆما چڤاکێن کورستان KCK). ژمارەیەک لە گروپ و کۆمەڵەکوردییەکان و لەژێر چەتری KCK ەی دان، کە لە لایەن کۆمیتەیەکی ھەڵبژێردراوی جێبەجێکارییەوە سەرکردایەتی دەکرێت. KCK ی بەرپرسە لە چەند بڕیارێک و زۆر جار لەجیاتی ئەندامەکانی لێدوانی رۆژنامەنووسی ئەدات. پژاکیش چەند بەشێکی ھەیە. باڵی سەربازیی پژاک ناوی رێکخراوی یەکینەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان (یەکینەیێن رۆژھەڵاتا کوردستان – YRK). پژاک باڵێکی ژنانیشی ھەیە، تایبەتەبەکارکردن بۆ بەرژەوەندی ژنان لەناو گروپەکەدا و بەرژەوەندی ژنان بە گشتی، ناوی ئەم باڵە یەرجەریکایە.\nپێکدادانی چەکداریی و دەستگیرکردنەکاندەستکاری\nلە تۆڵەی ئەو ١٠ کوردەی لە خۆپیشاندانەکەی ماکۆ لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە کوژران، لە ٣ی ئەپریلی ٢٠٠٦ دا، پژاک ٢٤ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانی کوشت. لە١٠ی ئەپریلی ٢٠٠٦، ٧ ئەندامی پژاک لە ئێران دەستگیر کران، بە گومانی ئەوەی کەبکوژی ٣ کەسی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران بن. جیھان نیوس ئەیجنسیی چاپی ئەستەمبوڵ باس لە کوژرانی زیاد لە ١٢٠ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران دەکات لە ٢٠٠٥ دا لەلایەن پژاکەوە.\nپژاک لە ٨ی مەی ٢٠٠٦ لە کرماشان بۆمبێکی تەقاندەوە و بووە ھۆی بریندار بوونی ٥ کەس لەناو بینایەکی دەوڵەتییدا.\nلە شەش مانگی یەکەمی ٢٠٠٦دا، ھێزە ئەمنییەکانی ئێران چەند جارێک رووبەڕووی گەریلاکانی پژاک بوونەتەوە لەسەر سنوور و ناو خاکی ئێراندا. لەوکاتەوە، کەناڵی ھەواڵی ئەمریکی MSNBC باس لەوە دەکات کە سوپای ئێران بەدرێژایی سنوور بۆمبارانی بۆ سەر دێھاتە کوردییەکانی ناو خاکی عێراق – کە لەلایەن ئەمریکاوە دەستی بەسەردا گیراوە، دەست پێکردووە، ئەمە لە کاتێکدایە بە وتەی خۆیان مەبەستی سەرەکییان چەکدارانی پژاکە. ژمارەیەک خەڵکی سیڤیل کوژران. پژاک بانگەشەی ئەوە دەکات کە گەریلاکانی لە ناو خاکی عێراقدا چالاکی شەڕ دەکەن، لە ئۆگەستی ٢٠٠٧، کاریان کرد بۆ خستنەخوارەوەی ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیی ئێرانی کە خەریکی بۆمبارانی ناوچەکەبوو.\nپەیوەندی بە دەوڵەتی ئەمریکا و پێکھاتەی سەربازییدەستکاری\nلە نۆڤەمبەری ٢٠٠٦، سیمۆر ھێرشی رۆژنامەنووس لە "زەنیویۆرکەر"، پشتگیریی ئەم بۆچوونەی کرد بەوەی کە سوپای ئەمریکا و ئیسرائیلییەکان ھاوکارییان دەکەن لەرووی ماددیەوە، راھێنانیان پێ دەکەن و زانیارییان دەدەنێ لەسەر ئامانجەکانیان، بە مەبەستی دروستکردنی فشارێکی ناوخۆیی لەسەر ئێران.\nئەمە لە لایەن ئەمریکا و پژاکیشەوە رەتکرایەوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ "سلەیت مەگازین" لە جونی ٢٠٠٦، وتەبێژی پژاک ئیحسان وریا لێدوانێکی دا کە "پژاک خۆشحاڵ دەبوو ئەگەر هاوپەیمانی ئەمریکا بووایە، و نائومێدە لەوەی واشنتۆن تا ئێستا ھیچ پەیوەندییەکی پێوە نەکردوون." وتارەکەی "سلەیت" بەردەوامە، باس لەوە دەکات پژاک ھیوادارە لە لایەن ئەمریکاوە یارمەتی بدرێت و کاری لەگەڵدا بکات بۆ لە کارلادانی دەوڵەتی ئێران، بەو شێوەیەی ھاوکاری حزبە کوردییەکانی کردوە لە عێراق بۆ لە کارلادانی دەوڵەتی عێراق لە ماوەی ساڵانی پێشووی جەنگی عێراق.\nلە ئۆگەستی ٢٠٠٧، سەرکردەی پژاک سەردانی واشنتۆن دی.سی کرد بۆ دەستخستنی یارمەتی ئاشکرای زۆرتری ئەمریکی لەھەردوو رووی سیاسی و سەربازییەوە، بەڵام دواتر ئاشکرای کرد کە چەند پەیوەندییەکی سنوورداری لەگەڵ بەرپرسەکانی واشنتۆندا کردووە. یەکێک لە بەرپرسە باڵاکانی پەکەکە لە لێدوانێکدا لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٦ رایگەیاند " ئەگەر ئەمریکا پژاکی بەلاوە پەسەند بێت، ئەبێت پەکەکەشی بەلاوە پەسەند بێت" بە ئاماژەدان بۆ ئەو ھاوپەیمانێتییەی لە نێوان ئەو دوو گروپەدا ھەیە و ھەروەھا ئەندامێتییان لە کۆنفیدراسیۆنی دیموکراتیی کوردستان – KCK.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پارتی_ژیانی_ئازادی_کوردستان&oldid=768500»\nدواجار لە ١٦:٣٠ی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٣٠ی ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


تەختکەلیلی کوردی ١.٢ بۆ ماک ئامادەیە. | kurditgroup\nتەختکەلیلی کوردی ١.٢ بۆ ماک ئامادەیە.\nپاش ئەوەی هەندێک برادەری باکور و هەڤاڵی ترم بینی، کە بەدوای تەختەکلیلی لاتینی کوردی دەگەڕێن بۆ سیستەمەکانی ماک، بە پێویستیم زانی بۆ هەموو لایەک دروست بکرێت. ئێستا وەشاندنی ١.٢ تەختەلیلی کوردی بۆ ماک دوو شێوەی لەخۆی گرتووە بەم جۆرە:\n***Kurdish-Aramic (right to left).\n***Kurdish-Latin (left to right).\nهەروەها لەوەشاندنی کۆنی سۆرانیشدا هەندێک گۆڕانکاری کراوە وەکو پیتی ع لە گەڵ داگرتنی شیفتی ح و وە هەوڵ دراوە بەهەموو شێوەیەک تەواو تەواو لە بنەڕەتی لاتینی و ئارامییەوە نزیک بێت. لە پاشکۆدا وێنەی زۆرتری ڕووپەڕیان دەبین. وە گورزەکەش ئامادەیە لێرەوە:\n[url=http://chawg.org/dl/MacOSX/Kurdish-Keyboard-forMACOSx-1.2.zip]داگرتن ١ [/url]\n[url=http://kurditgroup.org/files/Kurdish-Keyboard-forMACOSx-1.2.zip]داگرتن ٢ [/url]\nوێنەی ئارامییەکە:[url=http://postimage.org/image/95zy8bqc/][img]http://s2.postimage.org/95zy8bqc/kurdish_aramic_for_mac.jpg[/img][/url] وێنەی لاتینییەکە: [url=http://postimage.org/image/96lg7u5g/][img]http://s2.postimage.org/96lg7u5g/kurdish_latin_for_mac.jpg[/img][/url]\n1 / Lokman Omer\nکاک سیا دەستت خۆشبێت\nئێستا کێشەی پیتی 'ع' یش چارەسەر بووە, پێشتر من Caps Lock پاشان E بەکار دەهێنا بۆ پیتی ع\nدەستت خۆش دووبارە.\nدەستخۆش کاک سیا، کارێکی باشت کردووە، لە پەیجی کوردئایتی لە فەیسبووک، خەڵکانێک داوای ئەم تەختەکلیلەیان دەکرد، ماکیش ڕۆژ بەڕۆژ گەشە دەکات، بە دڵنیاییەوە کوردستانیش دەگرێتەوە لە ئاییندە، هەنوکە کۆمپانیاکانیش گرنگی بە ماک دەدەن، پێم وایە ئەپڵ زۆر سەرقاڵی ڕکابەری مایکرۆسۆفتە لە کۆمپانیاو کارگەکان، ئەمەش جەنگێکی نوێیە دژی MS.\nهیوای سەرکەوتن و بەردەوامیت بۆ دەخوازم\nدەسخۆش کاکە سیا\nدەستخۆش، ناکرێت بۆ کوێرتز و کوێرتی و ...هتد وەشانی جیا هەبن؟\n6 / Hawkar\nدەست خۆش کاکە سیا ماندوو نەبیت،\nلەلای من نرخی ئەم تەختەکلیلە هیچی کەمتر نییە لەو تەختەکلیلەی کە بەکاری ئەبەین چەند ساڵێکە لەسەر لینوکس‌و ویندۆز. بەڕاستی لە جێی خۆیدایە.\nکاک ئاراس دەبێت، بەڵام ئەم هەموو تەختکلیلە و مەخڵەمەی بۆچییە؟ ئەوە نییە سەدان شێوەی تر هەیە تەنها یەک شێوەیان هەیە. دانیمارکی، ئەمریکی، ئەڵمانی، فەرەنسی. هەشبێت زۆر دەگمەنە.\n9 / Sia\nزۆر کرا بۆ گەورەترین دابەشکردنی نەرمەکاڵای ماک:\nتکایە سەرنجتان و زۆرکردنی پێویست و ئەگەر بەباشی دەزانن دەنگێکی بۆ بدەن. کاکە بەردە، لە دەرفەتێکا ئەوەی بەشی داگرتن نوێ بکەرەوە و لەسەری وێنەکە نیشانی بدە کە بۆ لاتینی و ئارامیشە.\nیەک دنیا ڕێز\n10 / سەلاح\nکاک سیای بەڕێز،\nگەلێک سپاسی ئەم هەوڵە بە نرخەت ئەکەم.\nساڵانی ساڵه چاوم به سەر اینترنێتا دخشکاند تا بتوانم به کامپیوتێرەکەم (Mac) کوردی بە لاتین بنوسم. بەڵام هەرچی لە بەر چاو دەخرا بو سیستەمی (Window) بوو. ئێستا هەناسەم گەرمە و پەنجەکانم لە سەر تەخەتە کلیلەکە هەستی نامۆیی ناکەن.\nدوای کار کردن بە ئەم تەختەکلیلە، توشی گرفتێک لە دەرکردنی پیتی (l) واتە (ل) بووم. واته وەختێک کە ئەمەوێ پیتی (ڵ) لە زمانی سۆرانی بە لاتین بنوسم جێگرێک یان پیتێکی هاوسان نابینم.\nلە ئاکامدا دەبێ دووجار (ll , LL) بنووسم.\nتکایە ئەم گرفتەشمان بۆ لە بەر چاو بخەی.\n11 / Sia\nسڵاو کاک سەلاح،\nمن لەسەر بنەمای بنەڕەتی ویندۆز و لینوکس دامناوەتەوە بۆ ئەوەی کەسێک هەر سیستەمێکیانی هەبێت، هەڵنەبزڕکێ. نازانم لە کوێ کامە پیت بەرامبەرەکەی هەڵەیە!؟\nتەماشای ئەمە بکە:\nیان وێنەیەکی بگرە بزانم کامە مەبەستی جەنابتانە؟


ژیان | هونەر | سوفیان جەلال: ماسییە مێروولەیە ھەنگە\nسوفیان جەلال: ماسییە مێروولەیە ھەنگە\n2020-12-01 | 416 جار خوێندراوەتەوە\nکەی کێشەیە ھونەرمەندەکە بناسم یا لە کەسایەتی تێبگەم . ڕادەمینێم ، دەروازەی تابلۆکانی ڕامدەگرن و چێژیان لێدەبینم ، بە جۆرێک کە حەزمدەکرد تابلۆی من بوونایە.\nداھێنەر یٔەوکەسەیە سەرنج دەدا . لەسەرنجەوە داھێنان دروست دەبێ ، سەرنج چەقی داھێنانە . داھێنان کاری مرۆڤی ھۆشیارو ھەستیارە نەک زیرەک . داھێنان کاری خۆشویستنە نەک ترس . داھێنان کاری شێتە نەک عاقل.\nبیکاسۆ و زۆر لە فیلەسوفانی رەخنەگری ھونەری شێوەکاری داھێنان بە دۆزینەوە پێناسە دەکەن . پێموایە بێ سەرنجدان و ڕامان ، داھێنان نایەتە یٔەفراندن . دۆزینەوە بەرھەمی سەرنجی یەکەمە.\nسوفیان سەرنجی لەو شتانەو لەو فۆرمانە لەو رووبەرانە و لەو زیندەورانە دایە کە بۆ زۆرینە شایەنی سەرنج و تەماشاکردن نیە .بەقاچ پاندەکرێنەوە بەدەست دەکوژرێن بە تۆڕدەگیرێن مرۆڤ زۆردەنازێ بەجەستەو بوونی خۆی.\nلای سوفیان یٔەوانە شایەنی سەرنج بونە؛ وەکی مەلۆی پەرێز یا قەسەلی دروێنەکراو. وەک ماسی بەسەریٔاوکەوتوی قڕکراو، ھەنگی سەرلێشێواو، مێرولەی برسی کارکەرو بەھێزی ژێر پێی بەھێزەکان.\nتەنھا سەرنجەکە بە رووتی نابێتە داھێنان . دەبێ وەک راوچییە کی کارزان بی . دارشتن لە چ فۆرم و کامە شێواز بێ؟ تەکنیکی چی بۆ یٔەو فۆرمە دەگونجێ ؟ ساتی کردنی لەو زەمەنە نوێخوازیە شتێکی زۆر سادەو کۆپیە؟\nوەڵامی تایبەتمەندی یٔەو رەگەزانە ، کارەکانی سوفیان پێمان دەداتەوە . یٔەو شتی زۆر سادەی ھەڵبژاردووە زۆر لە خۆ کردن نابینیت . سەرنجی لەو شتانە داوە فۆرمی ناسراو و لەبەرچاوانن ، بەڵام دارشتنەوەی بە توانایە کی یٔەکادیمی و تەکنیکی بەرز و نزمی فۆرمی سێبەرو روناکی ھەڵترۆقاوی بۆمان نەخشاندیە . وامان لێدەکات کاتێکی زۆربمێنینەوە ھەستێکی پاسیفمان لە بەرانبەر تابلۆکانی ھەبێ . یٔەگەر تابلۆیەک بیست کاژێر یٔیشمان لەسەرکردبێ بۆ بینەرێک بۆ سەرسامێک دە خولەک ڕادەوە ستی یا کەمتر ، تا یٔێرە یٔەو ھاوکێشەیە زۆرکەمە بۆ کاتی کاری ھونەرمەندەکە و مانەوەی بینەر بیست کاژێر بە دەخولەک زۆر نابەرانبەرە ، بەڵام بۆ ڕۆژانی دوایی ھەمان بینەر دوو جار زیاتر لە یەکەم جار وورد تر دەبێتەوە لە تابلۆکە دوای دەیان بینەری تر دوای سەدانی تر دوای ھەزارانی تر ملیۆنی تر لە تابلۆی فانکوخ رادەمینێن کە یەک خولەکی کاری شێوەکارەکە دەبێتە ھەزار کاژێری سەرنج و ڕاوەستانی بینەر .\nسوفیان ماوەی زۆر ماوەتەوە تا تابلۆکانی دروستکردوە چونکە بە رێکەوت نایانسازێنێ.\nگەورەیی پێوانەی تابلۆکانی بۆتە رەگەزێکی زۆر بەھێز لە دروستکردنی بیناسازی تابلۆکانی کە ھەست بە رووبەر و دەشتێ دەکەی . نەک قۆلتێ یا گردو شیوی بەردەڵان وقەسپۆک ، خۆشی وچێژبینین دەچێژی ، زۆر جار رووبەری تابلۆی گەورەم بینیوە ھونەرمەندەکە پێنەوەستایە یا خۆی بۆ کۆنترۆل نەکراوە تا تەواوی بکا بە شێوەی یٔەبستراکت ملی ناوە لە تەواوکردنی ، یا زۆرجار پێوانەی گەورە بۆتە بەزین و شکستی ھونەرمەندەکە ، بەکۆمیدیا یا پۆستەری یا کاریکاتۆری یا فیگری تێکشکاندوە بەبێ یٔەوەی ھاوسۆنگەی لە کۆنتراست و ستایلی یەکێتی تابلۆکە بوبێ . سوفیان یٔەویان نیە زۆر سەرکەوتوانە کاری خۆی گەیاندۆتە سەر کەنار و بن کەپر.\nتابلۆی ماسییە قڕلێکەوتوەکان\nدوو تابلۆی لەو بابەتە خولقاندوە ھەر تابلۆیەکیان لە دووبەش پێکھاتووەو ھەر پارچەیەکیان درێژی سێ مەترە ، درێژی تابلۆکان شەش مەتر درێژن و دوو مەتر پانییەتی. بە کەرستەی تێکەڵ یٔیشی کردووە تا ماسیەکان لەسەر ڕووی تابلۆکە بەرزبن و لە ماسی یٔاسایی نزیک ببنەوە . سەرەتا باگراوندو پشتێکی سادەی داناوە دواتر ماسییەکانی بە کەرستەی رەق جێگیرکردوەو رەنگی یٔەکرەلیکی بەکارھێناوە بۆ یٔەو تابلۆیانە و یٔەوەش ھۆکاری ھەنە :\nیەکەم : ڕووبەری یٔەو تابلۆیانە زۆرن وخەرجییەکی باشی دەوێ بۆ کڕینی رەنگەکان بەتایبەتی رەنگی چەور گرانتر دەکەوێ . ھۆکارێکی تر بۆ یٔەکرەلیک بۆ یٔەو جۆرە کارە یٔەوەیە پێکھاتەی کەرستە میکسانە زۆر گونجاوە لە خێرا ووشک بونەوەی دواتر یەکگرتنی لەگەڵ کەرستەی ژێری ، چونکە یٔەکرەلیک توخمی نوسانی ھەیە کەرستەی لاستیکی پێوە لە ھاو شێوەی سیلیکۆنە . رەنگی یٔاکرەلیک لە خزمەتی سروشتی کارو یٔابوری دایە بۆ یٔەو تابلۆیانەو یٔەوانی تریش ، بۆمان بۆتە تەکنەلۆجیایەکی زۆر پێشکەوتوو و تەندروست . ھونەرمەند زۆر یٔازایانە و کارزانانە ( پرۆفیشناڵانە) یٔیشی کردووە لە پرکردنەوەی ڕووبەری فراوان و باگراوەندەکانی کاری یٔەبستراکتن . خۆ ھەر کاتێ بەشێ لە واقیعی سروشت وەربگرین تابلۆیەک یا فۆتۆیەکی یٔەبستراکت دەبینین . دواتر فۆرمی ماسی کێشاوە و باگراوند لە پێناو فۆرمی واقیعی یا ناوەرۆک لە پێناو شێوە ، یەکتریان دروستکردوە . یٔەوەش سەرکەوتنی کارێکی ھاوچەرخە یا کاری سوفیانە.\nسوفیان یٔایدیایەکی قوڵی لەوچەشنەی کردۆتە فەلسەفەی خۆی بۆ داڕشتنی تابلۆکانی . لە ماوەی سالێکدا شێوەکارێکم بینیبێ ژیانی یٔاوێتەی رەنگ و کارکردن بێ لەناو مالێکی شێواو لە پێناو کات و شێوەی یٔیشکردنی خۆی ، سوفیانە .\nدووجار سەردانی ستۆدیۆکەیم کردووە ، لە ھاوین و پاییز . لە ھاوین ماسی سەریٔاوکەوتوم بینی و لە پاییز شارە مێروولەم بینی . مۆتیفی ماسیەکانی وا خولقاندووە بۆن ساردی ماسییان لێدێ ، تیشکی گزنگی بەیان دەدروشیێتەوە لە نزیک دەربەندێ ، لەگەڵ خۆرھەڵاتن نەورەس و لەق لەقەکان دێن بیانخۆن . کاری ماسییەکانی یٔەوەندە ھارمۆنیە ھەست بە کپی و ھەژاری میوزیکێکی شمشاڵی قالە مەڕەدەکەی . یٔەو جینۆسایدەی (کوردی ماسی)یە چییە؟ لەسەر شاخ بێ لە سەر زەوی بێ لە دەشتێ بێ لە ماڵ بێ لە ژێریٔاو بێ ھێرشت بۆدەکرێ و یٔەنفال دەکرێت و جینۆسایید بریاربووە . ماسیەکان جولەکەن کوردن یٔیزیدین یٔەرمەنن یا توتسی؟\nجیھانی مێروولان و ھەنگان و ماسییان بوونەتە پۆپی کۆنسێپتی سوفیان جەلال . لە حیکمەتی ژیانی بونەوەران نزیک دەبێتەو دەچێتە قوڵایی پەیوەندی مرۆڤ و خۆی لەگەڵ بونەوەرەکان . یٔەو بوونەوەرانە زۆر لە مروڤ زیرەکترو یٔیشکەرترو وردترن و کۆمەڵایەتی ترو یەکسانترن . لە پێناو ھەمووان کاردەکەن لە پێناو یەکتر نەک لە پێناو خود وخود ، وەک ووتەنی ( سەمەدی بەرھەنگی – یٔەگەر نان ھەبێ بۆھەمووان ، دەنا با نەبێ ).\nمێروو یا ھەنگ بە سیستەمترو دیسپلینترن لە پێکھاتەی جەستەیی و کارو کارگێریدا ، لە مرۆڤ یٔالۆزترو بە نھێنی ترن . کە زۆر جار زۆر کەس باسی موعجیزەی پێکھاتەی مرۆڤ دەکەن . مرۆڤ لە ڕۆژھەڵات سەرنج و بیری پاکتاوکردیە ، قسەی ھەر لەسەر پیاو و نووشتانەوەی ژن و وچێژو یٔاین و وژیانی قیامەتە . سەرنجی بۆ ماف و بوونەوەرکانی تر نیە ھەمویان دەکەن بە قوربانی لە پێناو مرۆڤ . بەڵام دەبێ بزانین ھاوسەنگی و مانەوەی مرۆڤ لەسەر زەوی بە ھەنگەوەیە ، یٔەوە سەوزایی ھێشۆتەوە و پیتاندن دروستدەکا . بە نەمانی دارەکان ژیان کۆتایی دێ مرۆڤ قڕی تێدەکەوێ.\nتابلۆی مێروولەکان و ھەنگەکان\nجیھانی مێروولان سیستەمی یەکسانی و ھاوسەنگیە لە کار و مافدا ، جیاوازی نییە لە نێوان مێروولەکاندا . بە ھەموویان کاردەکەن بۆ کۆمەڵگایەکەیان و کەمترین خواردنیش بەشیان دەدرێ لەوانەیە بێ خۆراک بێ مووچەش کاربکەن . یٔێمەی مرۆڤ لە داگیرکاری لە ڕەگەزی مێرولانین ، نەک لە کاری سەربەخۆییدا. بە بێ سەرۆک کاردەکەن و رێگا ھەڵە ناکەن و رێگا ناشێوێنن و ھاتۆچۆ ناخنکێنن.\nیٔەرستۆی بیرمەند وتوویەتی ( بەیەک ھێڵ و رێگای راست دەڕۆن ، ھیچ مێروولەیەک ڕێگا ناگرێ لە رێگای خوشکەکەی ). لەبەر چاوی یٔێمە مێروولەکان زۆرلەیەک دەچن . بەڵام بە ھەزاران جۆریان ھەیە . لە منداڵیم و یٔێساش یاری زۆر لەگەڵ مێروولە دەکەم . بیرمە دە ساڵان بووم مێروولەم دەگرت و ماوەیەک زیندانیم دەکرد یا لەدووری شارەکەی فرێمدەدا دەگەڕاوە شوێنی کارو سوپاکەی ، یا بارەکەیم لێ دەستاند یا ڕامدەکیشا . یٔەو شتەی بە ددانیان ڕایدەکێشن یا بەرزی دەکەنەوە سێ جاران لە کێشی خۆیان زیاترە . کەی مرۆڤ توانای یٔەوەی ھەیە . فیلمی ( پیاوی مێروولە ) لە دەرھێنانی (پێتوون ریید-٢٠١٥) کە مرۆڤ دەبێتەو مێروولە و بە سیستەمیکی باشتر دەژی و بەرگری دەکا ، وەک یٔەوەی ھەیەتی . یا تابلۆی (عەلی سدیق) شێوەکارێکی کوردە تابلۆکەی لە کۆلێکشنی مۆزەخانەی یٔاغالەیە ، مرۆڤەکان بونەتە مێروولە و ژینگە پیس بووە بە کارگەکان و یٔۆتۆمبێل و جەنگ و تەکنەلۆجیاوە ، تاکە دەرباز بوون لەو تێکقژان و یٔالۆسکاویە بوونە بە مێروولە . بوون بە مێروولە لە پێناو تەنھاییە.\nسوفیان بە تەکنیکێکی زۆر ورد بەرجەستەی مێرولەکانی کردیە یٔەگەر ڕووبەری تابلۆکی سێ مەتر بێ و سێ مەتر لێی دورکەوینەوە تەنھا تابلۆێکی یٔەبستراکتی روتەڵەیی دەبینین لە تۆناتی ڕەنگی خاکی و یٔۆکەری ، لەگەڵ ھەندێ خالی بۆرکەلە یا خۆلەمیشی.\nدواتر زۆر لە خۆت مەکە بە یٔاسپایی بۆ بەردەم تابلۆکە ھەنگاو بنێ چاو ببڕە شارە مێروەکان وەک کارێکی D٣ دێتە نیگا . قەتاری مێرولان دەبینی و بە کۆمەڵ و جووت و تاک کاردەکن و ڕاوەستان و پشودان نیە . سوفیان خۆی وەک مێرولەیە.\nھونەرمەند زۆر ھۆشیارانە کاری لەسەر بابەتەکەو تەکنیک و زال بوون بەسەر یٔەو ڕووبەرە گەوریەدا کردیە .تا قوڵ دەبیتەوە بە چاوێکی تیژ ھەست بەتواناو داھێنانانەکەی دەکەی گەر یٔەوداھێنان نەبێ داھێنان چۆنە؟؟؟\nھەروەھا ھەنگەکانیش رەفتاریان زۆر ناسراوە و شێوەی کاریان فرینە نەکە پیادەی سەرزەوی ھەندێ جۆری مێرولە فرینیشیان ھەیە .. سەیرە . جیاوازیان زۆرە لە بەرھەم و سوود و کاری ژینگەدا میرولەکان ھەمیشە پێان وتراوە داگیرکار و وێرانە و زیانبەخش. چ لە ماڵ یا دەشت و کێلگەکان ... یٔەوان یٔیمریالیزم و ھەنگیش خێرو بەرەکەت ، چونکە بۆ بەرژەوەندی خۆیان کاردەکەن ، دەرۆن بۆ لە بنھێنانی سەوزای یا وشک کردنی گولێ یا درختێ یا کێلانی کێلگەی گەنمێ . بەڵام ھەنگ بۆ یٔێمە خۆرکە و تەندروستیە ، پیتاندنە بۆ دارەکان میوەکان و جووت کردنی زۆر خۆراکی تر . سوفیانیش لەو رفتارانە یٔاگادارەو و یٔاشنای جیھان بینینیانە و یٔەو بەر لە یٔێمە ژیانیان سەرنج دەدات و داھێنانیان لەسەر دەکات . بە ببیرو ھەستی خۆی شارە مێروان و کورە ھەنگان و رەوەماسیانی سەر یٔاو کەوتومان پێشکەش دەکات .


دۆخەکە بەرەو کوێ؟\nئێران لەنێوان ( ثورة ) و ( دوله) دا...\nماوەی چەند رۆژێکە ناڕەزایەتی گەیشتۆتە ئێران، هەرچەندە خۆپیشاندان و نارەزایەتیەکان فراوان و بەربڵاون، بەڵام ئێران توانای کۆنترۆڵ کردنی هەیە، گەرچی پێناچێت ئێران بگەرێتەوە دۆخی جارانی.\nئێران گەمارۆیەکی گەورەی ئابوری لەسەرە، تا ئێستا توانیویەتی بەرگە بگرێت و خۆی لەبەردەم ئەو فشارە ئابوریە گەورەیەدا ڕابگرێت، بەڵام پێناچێت چیتر تەحەمول بکات.\nرۆژئاوا تێڕوانینی جیای بۆ دەسەڵاتی ئێران هەیە، لەجمو جۆڵی سەوریەکان نیگەرانە، کە ئایەتوڵا خامنەئی و فەرماندە سەربازیەکان نوێنەرایەتی دەکەن، بەڵام گرفتی لەگەڵ دەولەدا نیە، کە رەوحانی و زەریف نمایندەکارین.\nسەوریەکانی ئێران، کار بۆ ناردنە دەرەوەی شۆڕشی ئێران و خۆ بەهێزکردن دەکەن لە رێگەی هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی ئەتۆم، کە حوسیەکان لە یەمەن، حزبوڵا لە لوبنان و حەشد لە عێراق، بەرهەمی کاریانە.\nیاخود بە مانایەکی تر، سەوریەکان زیاتر گرنگی بەناردنە دەرەوەی شۆڕش دەدەن و کەمتر بایەخ بەناوخۆ دەدەن، ئەمەش بەو ئامانجەی شەڕ لەناوخۆی ئێران دوور بخەنەوە و کێشەکان ببەنە دەرەوە، لەکاتێکدا دەولە زیاتر گرنگیدانی بەناوخۆی ئێران لامەبەستە و کەمتر چاوی لە دەرەوەیە.\nهەربۆیە سەوریەکان بۆ ڕۆژاوا مایەی مەترسین، بەڵام خەریکە نارەزایەتیەکانی عێراق و لوبنان و ناوخۆی ئێران ئەم مەترسیانە کاڵ دەکەنەوە، چونکە ئەوانەی هەستاون شیعە مەزهەبن و بەئاشکرا دروشم دژی ئێران دەڵێنەوە، ئەمەش ئاماژەیەکی باش نیە بۆ سەوریەکان.\nئینجا تورەبوونی شەقامی شیعی و لاوازبونی مەزهەب گەری، لەکاتێکدایە ئێران بەو دۆخە ئابوریە خراپەوە، ناتوانێت هێزە نزیکەکانی لە عێراق و لوبنان و یەمەن بپارێزێت و دەرەقەتی کێشەکان نایەت، بەم پێ یە ناردنە دەرەوەی سەورە لە لێواری شکستدایە.\nشکستی ناردنە دەرەوەی سەورە بۆ ئێرانیەکان مەترسیدارە، چونکە بودجەیەکی گەورەیان لە پێناویدا خەرج کردوە و شکست هێنانی ئەم پرۆژەیەش، مەترسی لەسەر ناوخۆی ئەو وڵاتە دروست دەکات.\nبۆیە لێرەوە دەکرێت بڵێین: رۆژاوا دژی سەورەی ئێرانیە و لە رێگەی گەمارۆی ئابوریەوە، دەیەوێ لە جم و جۆڵی بخات، وایلێبکات نەتوانێ دەعمی چەکدارەکانی عێراق و لوبنان و یەمەن بکات، هەروەها لە پلانی ئەتۆمیش پاشگەزی بکاتەوە.\nهەرچی ئێرانیشە، خراپی دۆخە ئابوریەکەی نەک مەترسی لەسەر ئایندەی میلیشیا هاوپەیمانەکانی دروستکردووە، بەڵکو دۆخی نێوخۆیشی شڵەقاندووە، کە رەنگە دواجار ئەمە ببێتە مایەی تەنازول کردنی بۆ خواستەکانی رۆژاوا..\nژمارەی توشبوانی كۆرۆنا لە ئێران گەیشتە 9 كەس\nعەبدولای موهتەدی: قاسم سولەیمانی فەرماندەیەكی كاریگەر و لێهاتوو بوو\nقاسم سولەیمانی چی وەسیەتێكی كردووە؟


ڕەشید ڕەواندوزی: پارتی بە دەنگی شۆڕش وگەل هاتووە و هەڵقوڵاوی…\nت یەکەم 03, 2021\nدەنگ بۆ ئەو لیستەیە کە بە درێژایی ٧٥ ساڵ لە قوربانیدان سڵی ن…\nدەنگم بۆ ئەوانەیە کە بەرامبەر دوژمن چۆک دانادەن و شەڕ لە سەر…\nئەسرا عەدنان نەریمان، كچه شێوه‌كارێكی به توانا و به‌هره‌مه‌ندی خەڵکی كه‌لاره؛ ئه‌سرا ماوه‌ی ساڵێكه ده‌ستی به كاری شێوه‌كاری كردووه، به‌ڵام به‌هره و توانا هونه‌ریه‌كه‌ی زۆر له‌وه زیاتر ده‌رده‌كه‌وێت كه هی ساڵێك بێت، تابلۆ هونه‌ریه‌كانی ئه‌سرا ئه‌وه‌مان پێ ده‌ڵیت كه گه‌نجی كه‌لاریش شان به‌شانی ناوچه‌كانی تری هه‌رێم ده‌توانن به‌هره‌كانی خۆیان بخه‌نه گه‌ڕ و جێپه‌نجه‌یان له ناوه‌نده هونه‌ریه‌كاندا دیار بێت.\nسه‌باره‌ت حه‌ز و ئاره‌زووه هونه‌ره‌یه‌كه‌ی ئه‌سرا به‌و جۆره بۆ ڕۆژنامه‌ی هه‌ولێر دوا:\nھونەری شێوەکاری خولیایەکی مناڵیم بووە و ھەر لەوکاتەوە وێنەم کێشاوە، بەڵام وەک فێربوون بە شێوەیەکی ئەکادیمی، ماوه‌ی ساڵێكه دەستم پێکردووە، لە سەنتەری چالاکی گەنجانی کەلار لەلای مامۆستا سەردار نۆڕێ.\nئه‌سرا هونه‌رمه‌ند له‌سه‌ر یه‌كه‌م كاری هونه‌ری خۆی گوتی:\nیەکەم چالاکیم تابلۆیەکی (ستیل لایڤ) بوو کە مانگی دووی ئەم ساڵ (2021) دروستم کردووە، نزیکەی دوو مانگی خایاند.\nئه‌سرا باسی له شێوازی كار كردن و ئه‌و كه‌ره‌ستانه كرد كه كاریان له‌سه‌ر ده‌كات و تابلۆیان پێ ده‌نه‌خشێنیت.\nبۆ ھەر شێواز و تابلۆیەک کەرەستەی جیاواز پێویستن، من لە یەکەم و دووەم تابلۆمدا کە ئیشی ھێڵکاری بوون قەڵەمی تۆناتم بەکارھێناوە، لەگەڵ پەڕەیەکی تاڕادەیەک زبر.\nبۆ کاری تابلۆی سێه‌مم کە تابلۆی (لوسیڤەر)ە قەڵەمی خەشەبم بەکارھێناوە کە نزیکەی زیاتر لە ھەشتا ڕەنگی تێدا بەکار ھاتووە لەسەر کاغەزی نەرم.\nبۆ تابلۆی چوارەم کە تابلۆی (ستاری نایت)ی ڤانکوخە قەڵەمی (پاستیل)م بەکارھێناوە، کە ئەویش زیاتر لە پەنجا ڕەنگم بەکار ھێناوە.\nئه‌سرا بۆ ڕۆژنامه‌ی هه‌ولێر باس له ستایڵی كاركردن و ڕیچكه‌ی هونه‌ری خۆی ده‌كات.\nزیاتر ھەوڵم داوە ستایلێکی تایبەتم ھەبێ بەتایبەتی لە دانانی ڕەنگەکان، تابلۆکان ھیچکات کۆپیی فۆتۆکە نەبوون، بەڵکو ئەو شێوازە بوون کە من ئەمەوێت.\nكچه شۆخی شێوه‌كاری كه‌لار زیاتر دواو گووتی:\nئەمەوێ تابلۆیەکی ڤانکوخ بنەخشێنم، ھەروەھا بەردەوام بم لە ڕاھێنان لەسەر فیگەرەکان.\nئه‌سرا باس له كه‌شی هونه‌ری كه‌لار ده‌كات و، نیگه‌رانه له‌و كه‌شه هونه‌ریه‌ی ئێستا.\nبزاڤی ھونەر نەک تەنیا لە کەلار، بەڵکو لە ھەموو کوردستان بەداخەوە زۆر سسته، بەگشتی گرینگی بە ھونەر نادرێت، ئەم چالاکی و پێشانگایانە کە لەم ساڵانەی دواییدا به‌ڕێوه ده‌چن، بە خۆشحاڵیه‌وه گەنج ھان دەدەن بۆ زیاتر گرینگیدان بە ھونەر؛ کە ئەمەش مایەی دڵخۆشیە.\nکەلار شارۆچکەیەکی بچووک و داخراوە، ئاستی تێگه‌یشتن بۆ ھونەر زۆر لاوازه، بۆیە تێڕوانینیان بۆ ھونەر و ھونەرمەندان نیە، لە کۆتاییدا بە هونه‌ر گرینگ نابینن. ھێشتا ئێمەومانان و، ئەو کەمە ھونەرمەندەی لە شارەکەدا ھەیە، چ لە بەشی موزیک بن یان شێوەکاری ھەوڵمانداوە بەردەوام ڕووحێکی ھونەری بپرژێنینە شارەکە...\nئەوەش ھەمیشە جێی خۆشحاڵیە کە ساڵ لەدوای ساڵ ئاستی ھونەری شارەکە باشتر دەبێت، ھونەرمەندی زیاتر و ھونەردۆست زیاتر درووست دەبن.\nئه‌سرا له چه‌ند ڕۆژی رابردودا له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك شێوه‌كاری هاوڕێی پیشانگایه‌كیان كرده‌وه؛ له‌سه‌ر ئه‌و چالاكیه به‌و جۆره بۆ ڕۆژنامه‌ی هه‌ولێر دوا:\nپێشانگایه‌كه له ژێر ناوی (ڕه‌نگه‌كان ده‌ستی یه‌كتر ده‌گرن)دا به‌ڕێوه چوو، بۆ یادی دامه‌زراندنی سه‌نته‌ری گه‌نجانی كه‌لار و ڕێكخراوی مناڵپارێزی كوردستان بوو، له‌و پێشانگایه‌دا (19) شێوه‌كار به‌شدار بووین، به سه‌رپه‌رشتیی مامۆستای هونه‌رمه‌ند (سه‌ردار نۆڕێ).\nئه‌و چالاكیه ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی باشی له گه‌رمیان هه‌بوو، جوڵه‌یه‌كی باشی دروست كردووه، به هیواین بتوانین به‌رده‌وام بین.\nئه‌سرا، شێوه‌كاری كه‌لاری له‌و پێشانگایه‌دا به چوار تابلۆ به‌شداری كردووه و، هه‌ر تابۆیه‌ی به شێواز و كه‌ره‌سته‌ی جۆراوجۆر دروست كردووه.\nئا : لاپەڕەی هونەر


په‌رتوکا پیرۆز » مزگینیا یوحەننای » به‌شێ 20\nل رۆژا ئێكێ ژ حەفتیێ[a] ، بەری سپێدێ كو هێشتا تاری بوو، مەریەما مەجدەلی هاتە سەر گۆڕێ عیسای، وێ دیت كو بەرێ د دەرێ گۆڕی دا یێ هاتیە لادان.\nئینا ب غار چوو نك شەمعون پەترۆسی و شاگردێ دی، ئەوێ عیسای حەز ژێ دكر و گۆتە وان: «خودان یێ ژ گۆڕی بری و ئەم نزانین دانایە كیرێ.»\nئینا پەترۆس و شاگردێ دی دەركەفتن و بەرەڤ گۆڕی چوون.\nهەردوویان پێكڤە دكرە غار، لێ شاگردێ دی د بەراهیا پەترۆسی راكر و بەری وی گەهشتە سەر گۆڕی.\nوی خۆ چەماند و پارچەیێن كتانی دیتن ل وێرێ دداناینە، لێ نە چوو د ژۆرڤە.\nپاشی شەمعون پەترۆس د دویڤ دا گەهشتە گۆڕی و چوو ژۆر و ئەوی ژی پارچەیێن كتانی دیتن ل وێرێ دداناینە\nو ئەو دەرسۆكا د سەرێ عیسای هاتیە ئالاندن، نە ل نك پارچەیێن كتانیە، لێ یا ڤەدەرە ل جهەكێ دی هاتیە پێچان.\nوی دەمی شاگردێ دی ژی، ئەوێ ل بەراهیێ گەهشتیە سەر گۆڕی، هاتە ژۆر. ئەڤ چەندە دیت و باوەری ئینا،\nهێشتا ئەو د نڤیسارێ نەگەهشتبوون كو پێدڤیە ئەو ژ ناڤ مریان راببیت.\nپاشی هەردوو شاگرد ڤەگەڕیانە جهێن خۆ.\nمەسیح بۆ مەریەما مەجدەلی دیار دبیت\nلێ مەریەم ژ دەرڤەی گۆڕی ما راوەستیای و دگریا. دەمێ وێ دكرە گری، خۆ بەرەڤ گۆڕی چەماند،\nئینا وێ دوو فریشتە ب جلكێن سپی دیتن، ل وی جهی یێ تەرمێ عیسای لێ هاتیە دانان د روینشتی بوون، ئێك ل جهێ سەرێ وی و یێ دی ل جهێ پێیێن وی.\nئینا ئەوان پرسیار ژێ كر: «خانم، تۆ بۆچی دكەیە گری؟» وێ بەرسڤا وان دا: «وان خودانێ من بر و ئەز نزانم دانایە كیرێ!»\nدەمێ وێ ئەڤ چەندە گۆتی، ل پشت خۆ زڤڕی و عیسا دیت یێ راوەستیای بوو، لێ نەزانی ئەو عیسایە.\nئینا عیسای پرسیار ژێ كر: «خانم، تۆ بۆچی دكەیە گری؟ تۆ ل كێ دگەڕیێی؟» وێ هزر كر ئەو باغچەڤانە، ئینا گۆتێ: «ئەزبەنی، ئەگەر تە بریە، بێژە من تە دانایە كیرێ، دا ئەز ببەم.»\nعیسای گۆتێ: «مەریەم!» ئینا ئەو ل خۆ زڤڕی و ب عیبرانی گۆتێ: «رابۆنی!» ئانكو «مامۆستا.»\nعیسای گۆتێ: «من نەگرە، چنكو هێشتا ئەز بلند نەبوویمە نك بابی. لێ هەڕە نك برایێن من و بێژە وان كو ئەز دێ بلند بمە نك بابێ خۆ و بابێ هەوە، نك خودایێ خۆ و خودایێ هەوە.»\nئینا مەریەما مەجدەلی ڤەگەڕیا نك شاگردان و گۆت: «من خودان دیت!» و تشتێن وی گۆتینە وێ، گەهاندنە وان.\nمەسیح بۆ شاگردێن خۆ دیار دبیت\nل ئێڤاریا وێ رۆژێ، كو ئێكەمین رۆژا حەفتیێ بوو، شاگرد ل مالەكێ كۆم ببوون و ژ ترسا جوهیان[b] ، دەرگەهـ ل خۆ دائێخستبوون. عیسا هات و د ناڤەڕاستا وان دا راوەستیا و گۆتێ: «ئاشتی بۆ هەوە بیت!»\nپشتی ئەو چەند گۆتی، دەستێن خۆ و كێلەكا خۆ نیشا وان دان. ئینا شاگرد گەلەك دلخۆش بوون، چنكو وان خودان دیت.\nدیسان گۆتە وان: «ئاشتی بۆ هەوە بیت! كا چەوا بابی ئەز هنارتم، وەسا ئەز ژی هەوە دهنێرم.»\nدەمێ وی ئەڤ چەندە گۆتی، پف كرە وان و گۆتێ: «گیانێ پیرۆز وەرگرن.\nهوین ل گونەهێن كێ ببورن، دێ لێ هێتە بورین و یێ هوین لێ نەبورن، ل وی ناهێتە بورین.»\nمەسیح بۆ توماسی ژی دیار دبیت\nلێ توماس، كو ئێك ژ هەر دوازدە شاگردان بوو، ب ناڤێ ‹دێدیمۆس› یێ ناڤدار بوو، دەمێ عیسا هاتی، ئەو ل گەل شاگردان نەبوو.\nئینا شاگردێن دی گۆتێ: «مە خودان دیت!» لێ وی بەرسڤا وان دا: «ئەگەر ئەز جهێ بزماران ل سەر دەستێن وی نەبینم و تبلا خۆ نەكەمە د جهێ بزماران را و دەستێ خۆ نەكەمە د كێلەكا وی را، ئەز ئێكجار باوەر ناكەم.»\nپشتی هەشت رۆژان، شاگردێن وی جارەكا دی ل مالەكێ بوون و توماس ژی ل گەل وان بوو. هەر چەندە دەرگەهـ د دائێخستی بوون، لێ عیسا هات و د ناڤەڕاستا وان دا راوەستیا و گۆت: «ئاشتی بۆ هەوە بیت!»\nپاشی گۆتە توماسی: «تبلا خۆ بینە ڤێرێ و بەرێ خۆ بدە دەستێن من و دەستێ خۆ بینە و بكە د كێلەكا من را و یێ بێباوەر نەبە، لێ یێ ب باوەر بە.»\nئینا توماسی بەرسڤا وی دا و گۆت: «خودانێ من و خودایێ من!»\nعیسای گۆتێ: «چنكو تە ئەز دیتم، تە باوەری ئینا؟ خوزیكێن وان كەسان یێن نەدیتی و باوەری ئینای.»\nئارمانجا ڤێ پەرتووكێ\nعیسای ل پێش چاڤێن شاگردێن خۆ گەلەك نیشانێن دی كرن، كو د ڤێ پەرتووكێ دا نەهاتینە نڤیسین،\nلێ ئەڤە هاتنە نڤیسین دا هوین باوەریێ بینن كو عیسایە مەسیحێ كوڕێ خودێ و هەوە ب رێكا وێ باوەریێ ژیان ب ناڤێ وی هەبیت.\na. 20:1 ئانكو ئێكشەمبێ. ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە رۆژا شەمبی*.\nb. 20:19 مەبەست پێ رێبەرێن جوهیانن.


قەدەغەكردنی هاتووچۆ دەستپێدەكات و 10 ڕۆژ بەردەوام دەبێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی عیراق ڕایدەگەیەنێت، بڕیاری قەدەغەكردنی هاتووچۆ لەمڕۆوە دەستپێدەكات و بۆ ماوەی 10 ڕۆژ بەردەوام دەبێت، ئاماژە بە گرتنبەری ڕێوشوێنی توندیش دەكات.\nلیوا تەحسین خەفاجی، وتەبێژی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی عیراق، لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند”جێبەجێكردنی بڕیاری قەدەغەكردنی هاتووچۆ، لە كاتژمێر هەشتی ئێوارەی ئەمڕۆوە دەستپێدەكات و تا 10 ڕۆژی تر بەردەوام دەبێت”.\nبە وتەی خەفاجی”خواستی ئەوە نییە لەماوەی ڕۆژانی جەژندا قەدەغەكردنی هاتووچۆ هەڵبگیرێت، یان ڕێكارەكانی لە بەغدا و پارێزگاكان سوكبكرێن”.\nئەمیندارێتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق لە 6ی ئەم مانگەدا بەیاننایەكی بڵاوكردەوە و تێیدا وردەكاریی بڕیاری سەپاندنی قەدەغەكردنی هاتووچۆی ڕوونكردەوە كە بۆ ماوەی دەڕۆژ درێژە دەكێشێت و لە 12ی مانگەوە تا 22ی مانگ بەردەوام دەبێت.\nژمارەیەكی زۆری فەرمانبەران تووشی كۆرۆنا بوون و دەوامیش ڕانەگیراوە\nخەڵك- بەشێكی زۆری فەرمانبەران لە فەرمانگەكانی حكومەتی هەرێم تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون، بەڵام هیچ بڕیارێك بۆ ڕاگرتنی دەوام یان كەرەنتینە كردنی…


کێشه به‌رنامه‌یی یان که‌سایه‌تیه‌کان له کوردستان\nده‌ستپێکێک بۆ شێوه‌ی رێکخراوبون و گرفته‌کان:\nهه‌مو رێکخراوه‌یه‌ک و حیزبێکی سیاسی سیسته‌می هه‌ره‌میه، ئه‌مه‌ش له سه‌ره‌وه بۆ خواره‌وه کاره‌کانی بڕیاری بۆ ده‌درێت. به‌ڵام ئه‌مه له مۆدێلی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ند و کوردستان له تاکه که‌س چه‌ق بوه‌ته‌وه. که ئه‌مه‌ش خۆی له خۆیدا مانای سه‌رکوت ده‌گه‌یه‌نێ و سیاسه‌ت له‌م نێوه‌نده‌دا زانست نیه به‌ڵکو کۆیله‌تی و ره‌عیه‌تیه بۆ تاک. جا هه‌رجاره‌وه به‌جۆرێ. ئه‌مه‌ش به‌ره‌نجامی که‌ڵتوری سیاسی کۆمه‌ڵگا و وه‌زعه ئابوریه‌کانیه‌تی.\nله خواره‌وه هێلکاریه‌کی گشتی ده‌نه‌خشێنین.\nهێڵکاری (1) کارکردنی رێکخراوه و حیزبه سیاسیه‌کان له کوردستان.\nکه‌ڵتوری رێکخراو و که‌ڵتوری کۆمه‌ڵگا کاریگه‌ریه‌کی جدیان له‌سه‌ر خودی کارو چاڵاکیه‌کانی رێکخراوه‌کان هه‌یه.\nهێزه سیاسیه‌کان گرفتی مێژوی و سیاسی جیاجیا یان هه‌یه و هه‌بوه و ده‌بێ زۆر جار له که‌ڵتوری کۆمه‌ڵگا و به حوکمی وه‌زعیه‌تی سیاسی و ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی توشی ده‌یان و سه‌دان کێشه‌ی دژ یه‌کتر ده‌بن.\nله کاتێکا ره‌نگه زۆربه‌یان گرفتی په‌یڕه‌و پرۆگرامیان نه‌بێت و له ناوه‌رۆکدا هه‌مان په‌یامیان هه‌بێت، به‌ڵام کاتێ که مه‌سه‌له که‌سایه‌تیه‌کانی رابه‌ران و کادیرانی جه‌ره‌یانه سیاسیه‌کان له کۆمه‌ڵگا لێک ده‌دیته‌وه ئه‌وا قازانجه‌کان و مه‌سله‌حه‌ته‌کانیان له‌یه‌کیان دور ده‌کاته‌وه.\nبه‌ڵام له ژێره‌وه یانی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک هیچ گرفتێکی ئاوایان نیه به‌ڵکو له ئه‌نجامی گرفته که‌سایه‌تیه‌کانی سه‌ره‌وه که کادیران و رابه‌ران و سه‌رکردایه‌تی دێت ئه‌وانیش توشی گرفت ده‌بن.\nره‌نگه هه‌ندێ که‌س بڵێن کێشه‌کان له زه‌مینی واقعدان و ته‌نها ئه‌ندامان و لایه‌نگران دژایه‌تی یه‌ک ده‌که‌ن و شه‌ڕو کوشتاره‌کان هه‌موی له بنه‌مای ئه‌م حیزبانه‌وه بوه‌و ده‌بێ به‌ڵام ئه‌مه دیارده‌ی مه‌سه‌له‌کانه و ناوه‌رۆکی مه‌سه‌له‌کان هه‌موی له‌سه‌ره‌وه سه‌رچاوه‌ی ده‌گرێ.\nئه‌گه‌ر هه‌مان هه‌ره‌می حیزبی حیزبه‌کان له ته‌ک یه‌ک دابنێین ئه‌وا هه‌تا بۆ سه‌ره‌وه بچین ئه‌وه خاڵه‌کان له‌یه‌ک دور ده‌که‌ونه‌وه به‌ڵام له ژێره‌وه یانی ئه‌ندامان و لایه‌نگری ساده‌ی حیزبه‌کان هه‌مان وه‌زعیه‌تیان هه‌یه. ئه‌مه له باری ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگییشدا هه‌ر راسته و تاڕراده‌یه‌ک هه‌مویان یه‌ک وه‌زعیه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تیان هه‌یه و له په‌یوه‌ندیه‌کانیشدا هه‌رهه‌مویان په‌یوه‌ندیه‌کی راسته‌وخۆیان له‌گه‌ڵ یه‌کدا هه‌یه.\nده‌کرێ له حیزبێکی ناسیونالیستی زیاتر جوتیاران و خه‌ڵکی لادێ رێکخراو و بن و له‌لایه‌کی تر زۆربه‌ی قوتابیان و رۆشه‌نبیران و کرێکاران بن یان هه‌ندێ حیزبی ئاغاکان بێت و هه‌ندێ کۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران و ..هتد.\nبه‌ڵام له مه‌سه‌له ئۆپراسیۆن و تاکتیک و ستراتیژدا ئه‌وه ئه‌وه‌نده جیاوازیان نیه. به‌نمونه له کوردستان به‌تایبه‌تی له‌م ده‌یه‌ی دواییدا و دوای روخانی رژێمی به‌عسی فاشی له عێراقدا چه‌پ و راستی ناسیونالیستیه‌کان ئه‌وه‌نده جیاوازیان نیه.\nله هێلکاری خواره‌وه‌دا چۆنیه‌تی په‌یوه‌ندیه‌کان له نێو دو یان سێ حیزب رۆشه‌ن ده‌که‌ینه‌وه که تا بۆ سه‌ره‌وه بچین ئه‌وا په‌یوه‌ندیه‌کان که‌م و جیاوازیه‌کان زیاتر ده‌بن ئه‌مه‌ش کوشنده‌ترین وه‌زعیه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تیه.\nهێلکاری (2) جیاوازی حیزبه جیاجیاکان.\nبۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م مه‌سه‌لانه رادده‌یان بۆ دابنرێت ئه‌بێ په‌یوه‌ندی بڕره‌کان یان په‌یوه‌ندیه‌کانی له خواره‌وه بۆ سه‌ره‌وه ده‌بێ  گه‌شه بکه‌ن.\nئه‌گه‌رچی به‌نمونه له کوردستان پرۆسێسه‌کانی به‌ڕێوه‌بردن و رێکخراوبونی حیزبه ناسیونالیسته کوردیه‌کان هه‌ر ئاوا هاتون و هه‌رواش ده‌مێنن به‌ڵام چونکه ئه‌مڕۆ له حکومه‌تدان هه‌مان گرفت بۆ حکومه‌ت کردنی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ده‌نێنه‌وه.\nهه‌ربۆیه‌ش ناچارین باس له گرفته‌کانی نێوانیان بکه‌ین چونکه کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک قوربانی ویست و جیاوازیه‌کانی ئه‌م سه‌رکردایه‌تیه حیزبانه‌یه له مڕۆدا.\nگۆڕین له پرۆسێسه‌کان؛\nپه‌یوه‌ندیه نێو خۆییه‌کانی حیزبه ناسیونالیسته کورده‌کان هه‌رچۆنن و چۆن ده‌مێنن ئه‌مه مه‌سه‌له‌یه‌کی ناوه‌خۆی رێکخراوی خۆیانه و هیچ پێویستیان به من نیه راوێژکاری خۆڕاییان بۆ بکه‌م.\nبه‌ڵام ئه‌مڕۆ له کوردستان گرفتێکی سه‌ره‌کی به‌رۆکی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی گرتوه ئه‌ویش حیزبه ده‌سه‌ڵاتداره‌کان حکومه‌تیان قۆرغکردوه بۆ هه‌مو پێداویسته‌کانی خۆیان یانی حکومه‌تی خه‌ڵکی کوردستان تا ئیستا له پراکتیکدا مه‌وجودیه‌تی نیه و ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ی نێگه‌تیڤی له سه‌ر ژیان و گوزه‌رانی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک هه‌یه و رێکگریشن له به‌رده‌م ستراتیژی کۆمه‌ڵگا و ئازادی و رزگاری گه‌لی کوردا هه‌ر بۆیه‌ش ناچارین باس له مانه بکه‌ین. بۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌تی حیزبی ببێته حکومه‌تی خه‌ڵکی ده‌بێ ئاڵوگۆڕی سه‌ره‌کی له پرۆسێسه‌کان بکرێت و به‌ڕێوه‌بردن و سیسته‌می به‌ڕیوه‌بردن بگۆڕدرێن.\nبه یاسایی بونی کۆمه‌ڵگا و بونی هێزێکی رێکخراو بۆ ئه‌وه‌ی به‌ر به‌م به‌رده‌وامیه بگرێ که هه‌یه سه‌رداوی هه‌مو گرفته‌کانن. ئه‌گه‌ر کاروابڕوات خه‌ڵکی کوردستان بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر نه‌جاتیان له ده‌سه‌ڵاتی حیزبی نابێت و دیموکراسی کوردستان ده‌بێته دیموکراسی بۆ ناوچه‌گه‌ری و حیزبی و بنه‌ماڵه‌یی.. ئه‌مه‌ش مۆدێلی وڵاته عه‌ره‌بیه‌کانی ناوچه‌که‌یه. که گه‌لی کورد پێویستی به مۆدێلێکی تری کۆمه‌ڵگای خۆی هه‌یه و تیکه‌ڵیه‌ک له مۆدێله‌کانی سیسته‌می ئه‌وروپایی و موشه‌خه‌س کردنی بۆ کۆمه‌ڵگای کوردستان هه‌یه. ئه‌گه‌رچی مۆدێلی دیموکراسی کۆمه‌ڵگای ئه‌وروپایی پێشکه‌وتوترین مۆدێله به‌ڵام بۆ ئێستای کۆمه‌ڵگای کوردستان نه‌شیاوه چونکه ئاستی ئاماده‌گی کۆمه‌ڵگای کوردستان له پێویست نیه و هه‌روا کۆمه‌ڵگا له‌گه‌ڵ ته‌م و مژی گرفته‌کانی ده‌ناڵێنێ. لێره‌دا کۆمۆنیسته‌کان گه‌وره‌ترین قوربانیان داوه‌و ده‌ده‌ن به‌ڵام له واقع به هیچ نه گه‌یشتون. هه‌ر بۆیه‌ش ده‌بێ مۆدێڵێکی تایبه‌ت به دیموکراسی به رێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان بێته ئاراوه.\nئه‌مه‌ش گرفتێکی ئه‌وه‌نده ئاسان نیه. ده‌بێ ئۆپۆزیسیۆن بیر له‌م ئه‌ڵته‌رناتیفه بکاته‌وه.\nگه‌شه‌دان به ئۆپراسیۆن و تاکتیک و ستراتیژی کۆمه‌ڵگا له‌لایه‌ن نه‌وه‌یه‌کی تازه به پرۆسێسێکی تر ده‌توانێ ته‌کانێ به کۆمه‌ڵگا بدات. چونکه هه‌روا خه‌ڵکی ناڕه‌زایه‌تیه‌کانیان له سه‌رکردایه‌تی ناسیونالیستی زیاتر ده‌بێت و ئه‌م سه‌نگ و سوکیه‌ی کۆنیان نه‌ماوه. ئه‌گه‌ر بڵێن ئه‌ی له‌سه‌دا 70ی ده‌نگی سه‌رۆکی کوردستان چی بو ئه‌مه‌یان له بێ ئه‌لته‌رناتیڤی هێزه سیاسیه‌کان بو و به‌س. ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه‌کی سیاسی هێزو بزوتنه‌وه‌کانی کوردستان بون و هیچی تر. هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌ک به‌بێ ئه‌ڵته‌رناتیڤی رابه‌ری ناتوانێ ببێته رابه‌ری جه‌ماوه‌ر.\nبۆ ئه‌وه‌ی پرۆسێسه‌کان بگۆڕێن ده‌بێ ئاماده‌گی کۆمه‌ڵگای بۆ هه‌بێت. ئه‌مه‌ش له‌م ده‌ورانه هێزێکی دروست ده‌وێ و مل به‌به‌ر ئه‌مه بدات و کۆمه‌ڵگا ئاماده‌بکات.\nخه‌ڵکی کوردستان له چه‌ندین بۆنه‌دا رۆشنیان کردۆته‌وه خوازیاری ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی خۆیانن ئه‌گه‌رچی رابه‌ره‌کانی ناسسیونالیستی ده‌ڵێن ئه‌مه خه‌ونی شاعیرانه‌یه، یان کاتی نیه.\nکێ پرسی به خه‌ڵکی کوردستان کرد که دوباره له زه‌لکاوی دامه‌زراندنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی به‌ناو عێراقدا به‌شدار بینه‌وه، باشه چ هه‌ڵسه‌نگاندنێکی زانستی و ریسک ئه‌ناڵیزه بۆ ئه‌مه کراوه‌و له‌ئه‌نجامی قازانجی هه‌ره‌به‌رزی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌م بڕیاره درابێت. هیچ سه‌رچاوه‌یه‌ک بۆ ئه‌مه نیه و هیچ ریفراندۆمێکیشی ره‌سمی نه‌کرا.\nهه‌مو ئه‌مانه و ده‌یان بڕیاری تر له ئه‌نجامی کۆبونه‌وه له ژوره داخراوه‌کان دراوه‌و به‌بێ گه‌ڕانه‌وه ته‌نانه‌ت نه‌ک بۆ گه‌ل یش بگره بۆ خودی بنکه‌ی رێکخراوه‌کانی خۆشیان نه‌بوه.\nهه‌ر ئه‌مه‌ش وای کردوه که ته‌نها له‌کاتی ناسک دا ئاوڕێ ده‌ده‌نه‌وه‌و داوای راپه‌ڕینی له گه‌ل ده‌که‌ن چۆن که بۆ مه‌سه‌له‌ی که‌رکوکیان ئه‌نجام دا و دواتریش بێ ده‌نگیان لێکرد.\nخه‌ڵکی له کوردستان ئێستا ئه‌وه‌نده هۆشیاره له چاره‌نوسی نه‌ته‌وه‌که‌ی بگات و قوربانی بۆ بدات. له‌لایه‌کی تریش ئه‌و که‌سانه‌ی که خوازیارن ئه‌م وه‌زعه به‌رده‌وام بۆ ئه‌وانه‌و هه‌ر ئاواش ده‌مێنێته‌وه ئه‌وه ئه‌مه‌ش بلقی سه‌رئاون و خه‌ونێکی ترن.\nخه‌ڵکی له کوردستان ده‌یانه‌وێ باشتر بژین و چاره‌نوسی باشتری بۆ نه‌وه‌کانی هه‌بێت، ئه‌مه‌ش ده‌بێ ئاڵوگۆڕ له پرۆسیسه‌کان به‌ئه‌نجام بێت. ئه‌گه‌رچی به‌رهه‌می نه‌ته‌وه‌یی ته‌نها سه‌رچاوه‌ی له بودجه‌ی 17% دا گرتوه له جیاتی بنه‌ما پێشه‌سازی و باج و مه‌سه‌له مالیه‌کانی تر.\nبه‌ڵام ئه‌م سیسته‌مه له رێکخراوبون له حیزبه ناسیونالیسته‌کان له پارتی و یه‌کێتی تا زه‌حمه‌تکێشان و سوسیالیسته‌که‌شیان و پان ئیسلامیه‌کانیش ناتوانن خۆیان بگۆڕن چونکه له بنه‌ماوه ئاوا هاتون و خۆشیان ده‌یانه‌وێ (ڕابه‌رانیان) هه‌روا بمێنێته‌وه. ئه‌مه‌ش کوشنده‌ترین ده‌رده له‌م ده‌یه‌یه‌دا.\nهه‌ر بۆیه‌ش تا بۆ سه‌ره‌وه‌ی سیسته‌می رێکخراوبونیان بچینه‌وه ئه‌وه مه‌سه‌له‌کان له‌یه‌ک دور ده‌که‌ونه‌وه.\nبه‌ڵام هێزێکی هۆشیار به که‌ڵتوری سیاسی جیا و پرۆسیسی نوێ ده‌توانێ هه‌ناسه‌یان ته‌نگ بکات و ئاماده‌گی خه‌ڵکی کوردستان بۆ ئاڵوگۆڕه‌کانیش له ژێره‌وه سه‌ره‌تایه‌کی دروستن.\n15/02/2010 بینین: 4734


نێوەڕۆکی کۆبوونەوەی سەرۆک بارزانی و وەزیری وزەی ئەمریکا - اخبار العراق\nاخبار العراق » كوردى » نێوەڕۆکی کۆبوونەوەی سەرۆک بارزانی و وەزیری وزەی ئەمریکا\nنێوەڕۆکی کۆبوونەوەی سەرۆک بارزانی و وەزیری وزەی ئەمریکا\nسەرۆک بارزانی و رێک پێری، وەزیری وزەی ئەمریکا لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا نێوەڕۆکی کۆبوونەوەیان ئاشکراکرد و جەختیان لە بەهێزکردنی پەیوەندییەکانی هەولێر و واشنتن کردەوە.\nدوانیوەڕۆی ئەمڕۆ (سێشەممە 11-12-2018) وەزیری وزەی ئەمریکا بە سەرۆکایەتی شاندێکی باڵای وڵاتەکەی گەیشتە هەولێر و لەلایەن سەرۆک بارزانییەوە پێشوازی لێکرا.\nدوای کۆبوونەوەکەیان، سەرۆک بارزانی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا لە هەولێر رایگەیاند “بەخێرهاتنی رێک پێری، وەزیری وزەی ئەمریکا و شاندەکەی دەکەین. دەرفەتێکی باشبوو بۆ ئەوەی باسی هەموو ئەو بابەتانە بکەین کە ئەمڕۆ گرنگن بۆ وڵاتەکەمان؛ چ لە پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغدا، چ لە پەیوەندی دووقۆڵیمان لەگەڵ ئەمریکا”.\nسەرۆک بارزانی گوتیشی “خۆشبەختانە دەبینین دەرفەتێکی تازە هەیە و جێگەی ئومێدە. هەردوولاشمان تەئکیدمان کردەوە کە هەموو هەوڵێک بدەین چارەسەری گرفتەکان لەڕێگەی دیالۆگ بکەین”.\nلە کۆنگرە رۆژنامەڤانییەکەدا رێک پێری، وەزیری وزەی ئەمریکا گوتی “بەتایبەتی سوپاسگوزاری جەنابی سەرۆک بارزانیم بۆ میوانداریکردن و رازیبوون بۆ ئەوەی بێتە ئێرە ئەو دیدارە ئەنجامبدەین، بۆ هاوبەشیپێکردنی دید و تێڕوانینی خۆی بۆ هەرێم و هەروەها بۆ باسکردنی چیرۆکی گەلی کوردستان، کە جێگەی سوپاس و پێزانین بوو، تێگەیشتنی مێژووی لایەنێک زۆر گرنگە بۆ تێگەیشتنی ئاییندەیان”.\nلەبارەی کۆبوونەوەکەی لەگەڵ سەرۆک بارزانی، وەزیری وزەی ئەمریکا دەڵێت “کۆبوونەوەیەکی زۆر بەرهەمدارمان هەبوو. بەپەرۆشییەوە دەڕوانین بۆ بوونی رێککەوتنێکی هەمیشەیی لەنێوان بەغدا و هەولێر. کۆبوونەوەکەمان بەرهەمدار بوو. شایەنی وەبەرهێنانەوەیە ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئازایەتی و قوربانیدان و رۆڵی پێشمەرگە لە شەڕی دژ بە داعش، ئەوان هاوکاربوون لەوەی سەرکەوتنێکی مەزن بەدەستبێت، بەهۆی هەوڵ و قوربانیدانی ئەوانەوە ئەمڕۆ خەڵک ئازادە. لەگەڵ ئازادی ئاسایش دێت لەگەڵ ئەوەش دەرفەتی زیاتر و دەرفەتی گرنگ. ئەمڕۆ ئێمە سەقامگیری زیاتر و ئاسایشی زیاتر دەبینین لە سەرانسەری ئەم هەرێمە”.\nرێک پێری رایگەیاند “ئەم دەرفەتە بەهادارە مایەی ئەوەی کە هانماندەدات بۆ وەبەرهێنان بۆ ئەوەی ببین بە هاوبەشی یەکدی، کاتی ئەوە هاتووە کە چیدیکە جەخت لەسەر بونیادنانی ئابووری بکەینەوە، هەروەها بۆ زیندووکردنەوەی ژێرخانی ئابووری، ئەمڕۆش لە گفتوگۆکانمان جەختمان لەسەر چۆنیەتی پەرەپێدانی تێگەیشتنی هاوبەش کردەوە. ئەوەی دەمگەیێنێتە ئەو خاڵەی کە هۆکاری سەردانەکەی من ئەمڕۆ بۆ ئێرە، بۆ ئەوەی من هەروەها ئەمریکا پێکەوە کاربکەین بۆ بونیادنانی ئاییندەیەک کە دەرفەتمان دەداتێ بەیەکەوە کاربکەین”.\nوەزیری وزەی ئەمریکا باسی لە سەرچاوە سرووشتییەکانی هەرێمی کوردستان کرد و گوتی “ئێمە هەردوولامان سەرچاوە و سامانی سرووشتیمان زۆرە. لە ویلایەتی خۆم تەکساس کە لە دانیشتنەکەمان لەگەڵ جەنابی سەرۆک بەراوردی هەردوولامان دەکرد کوردستان و تەکساس، زۆر شتی هاوشێوەی یەکدیان هەیە، هەردوو باسی ئەوەمان کرد کە سەرچاوەیەکی زۆری وزە لەبەردەستمان هەیە بۆ گەلی ئێمە لەوێ و هەروەها بۆ گەلی کوردستان لێرە. بۆیە ئێمە وایدەبینین لێرە دەرفەتێکی زۆر لەئارادایە بۆ بونیادنانی ئاییندەیەکی باشتر بۆ خۆشگوزەرانی و سوود وەرگرتن لەو دەرفەتانە”.\nلە کۆتایی کۆنگرە رۆژنامەڤانییەکەدا، رێک پێری، وەزیری وزەی ئەمریکا گوتی “جەنابی سەرۆک سوپاس بۆ دۆستایەتیتان، سوپاس بۆ تێڕوانین و دیدگاتان، سوپاس بۆ قوربانیدانتان لەپێناوی گەلەکەتان، بە پەرۆشییەوە دەڕوانمە بۆ کارکردن لە ماوەی ساڵانی داهاتوو بەیەکەوە”.


ئەمەریکا هۆشداری دەداتە کۆمپانیا چینیەکان دژی یارمەتیدانی ڕووسیا لە سزاکاندا\nئەمەریکا هۆشداریدایە کۆمپانیا چینیەکان و وتی ڕووبەڕووی دەرەنجامێک دەبنەوە ئەگەر ئەو سزایەنە پێشێل بکەن کە بەسەر ڕووسیادا دەسەپێندرێن لەکاتێکدا ئەگەر مۆسکۆ ئۆکرانیا داگیربکات.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا نێد پڕایس ئەم لێدوانەیدا کە دوابەدوای ئەوە هات وەزارەتی دەرەوەی چین ڕایگەیاند لەمیانەی کۆبوونەوەیەکی وەزیرانی دەرەوەی ڕووسیا و چیندا دوو وڵاتەکە هەڵوێستی خۆیان سەبارەت بە ئۆکرانیا ڕێکخستووە.\nپڕایس وتی " کۆمەڵێک ئامڕازمان هەیە دەتوانین بەکاریانبهێنین ئەگەر کۆمپانیا بیانییەکان بەوانەی چینیشیەوە هەوڵ بدەن سزاکانی ئەمەریکا لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی هەناردەکردن پێشێل بکەن."\nوڵاتانی ڕۆژئاوا دەڵێن ئەگەر ڕووسیا ئۆکرانیا داگیربکات ئەوا ڕووبەڕووی کۆمەڵێک سزای ئابووری توند دەبێتەوە، ئەمەریکاش ڕایگەیاندووە کۆمەڵێک سزای ئابووری و ڕێوشوێنی بۆ کۆنتڕۆڵکردنی هەناردەی کەلوپەلی ڕووسی ئامادەکردووە.\nپڕایس وتی " ئەگەر ڕووسیا پێی وابێت لەڕێی پەیوەندییەکی نزیکترەوە لەگەڵ چین هەندێک لەسزاکانی سەر وڵاتەکەی سووک دەکات، ئەوا شتی وانیە. لەڕاستیدا سزاکان ئابووری ڕووسیا لە زۆر ڕووەوە زیاتر دەوەرێنن."


ئەمریکا هەڕەشەی جیدییە بۆ سەر ئێران، نەک بە پێچەوانەی - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Farvardin ٦ ٠٨:٢٢\nNews Code 25772\nئاژانسی هەواڵی مێهر – بەشی نێودەوڵەتی: ماڵپەڕی "لۆیلاگ" لە دیمانە لە گەڵ "جان مێرشایمێر"، یەکێک لە لێهاتووترین بیرمەندانی پرسی نێودەوڵەتی، ڕوانیویەتییە سیاسەتی دەرەکی ئەمریکا، دۆخی ئێستا و داهاتووی یەکێتی ئەورووپا و پەیوەندیی تاران و واشنتۆن.\nجان مێرشایمێر کە هاوکات بە بنیاتنەری قوتابخانەی ڕیالیزمی هێرشبەرانە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان ناوی لێ دەبرێت، یەکێکە لە گرینگترین و دەستڕۆیشتووترین توێژەرانی مژارە نێودەوڵەتییەکان لە جیهاندا کە لە سێپتامبری ڕابردوو پڕۆژەیەکی لە ژێر ناوی "وەهمی گەورە؛ خەونگەلی لیبراڵ و واقیعە نێودەوڵەتییەکان" لە زانکۆی "ییل" چاپ و بڵاوکردەوە و قسە و باسی زۆری لە ئەمریکا لێ کەوتەوە؛ رۆژنامەی فاین‌نەیشناڵ تایمز" ئەو کارەی بە یەکێک لە گرینگترین پڕۆژەکانی ساڵی ٢٠١٨ زانی.\nبە گوێرەی مێرشایمێر هێژمۆنیای لیبراڵ، سیاسەتی دەرەکی کە ئەمریکا لە کاتی کۆتایی شەڕی سارد گرتوویەتییە بەر، شکست دەهێنێت و ئەوە بە هۆی ڕوانگەیەکی هەڵەیە کە لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا باوە.\nکۆی ئەو دیمانەیە لە خوارەوە دەخوێننەوە:\n* کتێبی "وەهمی گەورە" دەڕوانێتە سیاسەتی دەرەکیی ئەمریکا لە دوای کۆتایی شەڕی سارد. ئێوە لەو کتێبەدا باس لەوە دەکەن کە چۆن هێژمۆنیای لیبراڵ دەگاتە ئەنجامێکی ناهومێدانە. چی بووە هۆی ئەوەی ئەمریکا ئەو ستراتژییە بەرزەفڕانە بگرێتە بەر؟\nـ هۆکارگەلێکی زۆر بۆ گیرانەبەری هێژمۆنیای لیبراڵ لە ئارادان. یەکەم ئەوەی کە تاک جەمسەری بوون بەو مانایە بوو کە ئەمریکا هیچ ڕکابەرێکی بە هێزی نەبوو چونکە وەک پێناسە دەکرا، ئەمریکا تاکە زلهێزی ئەو سیستەمە بوو.\nبە پێی ئەو دەسەڵاتە مەزنە، ئەمریکا پێویست نەبوو لە سیاسەتگەلی هاوکێشەی هێزدا بەشدار بێت. ئەمریکا هەروەها ناچار نەبوو بە پێی ئەوی ڕیالیزم دەیڵێت، بجوڵێتەوە و هەر بۆیە ئازاد بوو کە هەر جۆرە سیاسەتێکی دەرەکی بگرێتە بەر. ئەوە لە سیستەمی دوو جەمسەری کە ئێمە لە کاتی شەڕی ساردا بوومان، یان لە جیهانی چەند جەمسەری‌دا کە ئێستا بەرەو دەبینەوە، مومکین نییە. بە گشتی تاک جەمسەری بوونی ئەمریکا ئەو هەلەی بۆ ڕەخساند تا هێژمۆنیای لیبراڵ پێڕەو بکات.\nدووهەم، ئەمریکا وڵاتێکی تەواو لیبراڵە کە لای وایە دیموکراسی لیبراڵ باشترین سیستەمی سیاسییە و ئەگەر هەموو وڵاتان دیموکراسی لیبراڵ بگرنە بەر، جیهان بۆ هەمووان جێیەکی باشتر دەبوو. ئەو جۆرە بیرۆکەیە هاندەر و ئەنگێزەیەکی بەهێزی بە ئەمریکا دا بۆ شەڕ لە پێناو پەرەدان بە دیموکراسی لیبراڵەکەی.\nسێهەم، ئەمریکا و هاوپەیمانە ئەورووپییەکانی لایان وایە کە پەرەدان بە دیموکراسی لیبراڵ کارێکی زۆر ئاسانە، چونکە پێیان وایە خەڵکێک کە لە وڵاتانی دیکتاتۆریدان، دەیانەوێ لە وڵاتێکی دیموکرات لیبراڵدا بژین. هەر بۆیە کاتێک کە رێبەرێکی دیکتاتۆری وەک سەدام حسێن دەڕووخێت، بە ئاسانی دەتوانن عێراق بکەنە وڵاتێکی دیموکرات لیبراڵ. بە گشتی ئەمریکا بە هۆی ئەوەی زۆر بە هێز بوو، خێرا هێژمۆنیای لیبراڵی داسەپاند، بە تایبەت بە هۆی ئەوەی لای وابوو بە ئاسانی دەتوانێت دیموکراسی لیبراڵ وەک رێگەچارەی زۆربەی کێشەگەلی جیهانی، بە جیهاندا پەرە پێ‌بدات.\n* ئایا بلیمەتانی سیاسەتی دەرەکیی ئەمریکا ئاگاداری هەڵەکانیان لە سی ساڵ ڕابردوودا هەن؟\nـ بەو ڕادەیە ناکرێت لەو دڵنیا بین کە زۆربەی خەڵکی ئەمریکا ئاگاداری شکستی هێژمۆنیای لیبراڵ لە سیاسەتی دەرەکیدا بن. بەڵگەی زۆر لەبارەی شکستی ئەو هێژمۆنیایە بە دەستەوەن. تەنیا چاوێک بە کۆمەڵکوژی و پێکدادانەکانی رۆژهەڵاتی ناڤیندا بخشێنن، تێدەگەن کە تا چ ڕادەیەک دەسکەوتی ئەمریکا لە بواری پەرەدان بەو دیموکراسییەی لە ناوچەدا لاواز بووە.\nجگە لەوە، هەموو دەزانن کە لە بەرەنگاربوونەوەی چین‌دا شکستی هێناوە و ئەگەرچی ناتۆ و یەکێکی ئەورووپا لەوبارەدا سەرکەوتنگەلێکی سەرەتاییان مسۆگەر کرد، بەڵام ئەو دەسکەوتانەش بەڕەوڕووی هێرش بۆ سەر گورجستان لە ساڵی ٢٠٠٨ و هێرش بۆ سەر ئۆکراین لە ساڵی ٢٠١٤ی بۆوە و ئەنجامەکەشی ئالۆزبوونی پەیوەندیی ڕووسیا و رۆژئاوا بوو. کەواتە پێویستە بڵێم کاتێک کە ترامپ لە ساڵی ٢٠١٦ بووە سەرۆک کۆار، بەردەوام جەختی لە هەڵوەشانەوەی هێژمۆنیای لیبراڵ دەکرد و لەو رێگەوە لە هەڵبژاردنەکاندا سەرکەوت! بەڵام ئەوەی کە بلیمەتانی سیاسی ئاوریان لە هەڵەکانی ڕابردووی ئەمریکا دابێتەوە، مژارێکی جیاوازە.\n* ئێوە وتتان دیموکراسی لیبراڵ باشترین جۆری حکوومەتە، بەلام لیبراڵیزم لە سیاسەتی دەرەکیدا پڕمەترسییە. بۆچی؟\nـ من لە کتێبی "وەهمی گەورەدا" جەختم لەوە کردووە کە دیموکراسی لیبراڵ باشترین سیستەمی سیاسی لە جیهانە و من لەوەی کە لە ئەمریکادا لە دایک بووم و تێیدا گەورە بووم، زۆر شوکرانەبژێرم. بەڵام لیبراڵیزم وەک سیستەمێکی سیاسی و لیبراڵیزم وەک سیاسەتی دەرەکی دوو پرسی جودان.\nسیاسەتی دەرەکی وەک هێژمۆنیای لیبراڵ شکست دەهێنێت، چونکە بە پێچەوانەی نەتەوەخوازی و ڕیالیزمە کە لە لیبراڵیزم بە هێزترن. بۆ وێنە نەتەوەخوازی ئایدیالۆژیایەکە کە زاڵە بە سەر چەمکی بڕیاردانی سەربەخۆ و سەروەریدا و لە جیهان وڵاتانێکی زۆر هەن کە حەز بەوە ناکەن وڵاتانێکی دیکە دەستێوەردان لە سیاسەتی ناوخۆییاندا بکەن.\nبۆ وێنە ئێوە بڕوانن کە چەندە ئەمریکییەکان لەوەی کە ڕووسیا دەستێوەردانی لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی ساڵی ٢٠١٦دا کردبێت، تووڕەن. ئەوە لە کاتێکدایە کە هێژمۆنیای لیبراڵ ئەمریکا هان دەدا دەستێوەردان لە سیاسەتی هەموو وڵاتان لە سەرتاسەری جیهاندا بکات و بە پێی ئەو سیاسەتە تەنانەت ئەمریکا بە ڕەوای دەزانێت کە هێرش بکاتە سەر وڵاتێک یان داگیری بکات،\nئەو سیاسەتە بێ گەمان پەشیمانی و بەرخۆدانی بە دواوە دەبێت کە بەرەوڕووی شکستی دەکات. هۆکاری سەرەکیی دژایەتی ڕووسیاش لە گەڵ پەرەسەندنی ناتۆ هەر ئەوەیە.\nهەڵبەت دەبێ ئەوەش بڵێم کە هێژمۆنیای لیبراڵ زیان دەگەیێنێت بە دیموکراسی لیبراڵیش. بە تایبەت کە سیاسەتگەلی بەرزەفڕانە شەڕی بێ کۆتایی و سازبوونی "ئاسایشی نیشتمانی بە هێزی" بە دواوە دەبێت کە بە دڵنیاییەوە ئازادیگەلی شارۆمەندی لە ناوخۆی ئەمریکا لە ناو دەبات.\n* ئایا پێدەچێت سەرهەڵدانی چین و جموجۆڵی دووبارەی ڕووسیا، ئەمریکا هەمدیسان بباتەوە سەر ڕیالیزم؟\nـ سەرهەڵدانی چین و سەرهەڵدانەوەی دووبارەی ڕووسیا لە ساڵانی ڕابردوودا بە واتای کۆتایی "تاک جەمسەری بوون"ـه و دەبێتە هۆی هاتنە کایەی جیهانێکی چەند جەمسەری. ئەوەش بە واتای گەڕانەوەی ڕیالیزم و ئەو مژارەیە کە چین، ئەمریکا و ڕووسیا دەبێ بۆ بە دەست هێنانی هێز، پێکەوە ڕکابەری بکەن و هەروەها بەو مانایە کە سەردەمی هێژمۆنیای لیبراڵ وەک ستراتژییەکی گشتی کۆتایی پێ هاتووە. چونکە ئەمریکا چیتر لە بابەتی ئایدیالۆژیایەوە بە دوای ئەو ستراتژییە ئازادەوە نییە و لە بری ئەو دەبێ تەرکیز بخاتە سەر هاوکێشەی هێز.\n* "کۆنت واڵتز" لە تیرۆری سیاسەتی نێودەوڵەتی خۆیدا باس لەوە دەکات کە گواستنەوە لە سیستەمێکی تاک جەمسەری بۆ سیستەمێکی دوو جەمسەری لە بەرژەوەندیی هاوپەیمانی ئەورووپایە. ئێوە لە ساڵی ١٩٩٠ پڕۆژەیەکتان لە ژێر ناوی "گەڕانەوە بۆ داهاتوو؛ ناسەقامگیری لە ئەرووپای پاش شەڕی سارد" بڵاو کردەوە. ئایا ئەورووپای داهاتوو هاوپەیمانییەکی گەورەتر دەبێت یان پێدەچێ لە بەر یەک هەڵوەشێتەوە؟\nـ من پێموا نییە داهاتووی هاوپەیمانی ئەورووپا کە لە ڕاستیدا هەمان داهاتووی یەکێتی ئەورووپایە، پەیوەندیی نزیکی بە گواستنەوە لە سیستەمێکی تاک جەمسەری بۆ سیستەمێکی دوو جەمسەرییەوە هەبێت. لام وایە کە یەکێتی ئەورووپا بەرەوڕووی گرفت و کێشە هاتووە و رۆژ بە رۆژ بەرەو دۆخێکی خراپتر دەچێت. بەشێک لەو کێشانە پەیوەستە بە یۆرۆوە. یۆرۆ لە یەکێتی ئەورووپا نە لە باری داراییەوە و نە لە باری سیاسییەوە پراتیگێکی گونجاوی نەبووە و لام وایە لە داهاتووشدا باشتر نابێت.\nکێشەی دیکەی ئەو یەکێتییە تێوەگلانی جەماوەرەکەی لە ڕەوتە نەتەوەخوازییەکانە. بۆ وێنە برگزیت سەرچاوەی لە کۆچبەریی ژمارێکی زۆر لە ئەورووپای رۆژهەڵاتی بەرەو بەریتانیا گرتووە کە بۆتە هۆی ناڕەزایەتیگەلێک لە حزبی باشی ئەو وڵاتەدا.\nئەگەر شەپۆلێکی دیکە لە پەنابەران ڕوو لە ئەورووپا بکەن، کێشەگەلێکی زۆری بۆ یەکێتی ئەورووپا بە دواوە دەبێت. زۆربەی ئەورووپییەکان هەست دەکەن وڵاتەکیان لە ڕادە بەدەر چۆتە ژێر دەسەڵاتی برۆکسێل، لە کاتێکدا برۆکسێل بەرپرسایەتی دەنگدەران لە ئەستۆ ناگرێت. لە ڕاستیدا لێرەدا "کەمایەسییەکی دیموکراتیک" لە ئارادایە کە دەبێتە هۆی دوژمنایەتی هەمبەر بە یەکێتی ئەورووپا، بە تایبەت کاتێک کە ئەو یەکێتییە لە باری ئابوورییەوە باش نەجووڵاوەتەوە. پێموا نییە یەکێتی ئەورووپا لە بەر یەک هەڵوەشێتەوە، بەڵام بۆ کێشەکانی بەردەمی رێگەچارەگەلێکی پراتیگی زۆری پێ نییە.\n* ئایا بەوجۆرەی کە زۆربەی لیبراڵە نیۆکانەکان (نیۆکۆنسێرڤاتەکان) ئیدعا دەکەن، تاران هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئەمریکا؟\nـ تاران نە تەنیا هەڕەشەیەکی راستەوخۆ بۆ ئەمریکا نییە، بەڵکوو هەڕەشەیەکی ناڕاستەوخۆش نایەتە ئەژمار. یەکەم ئەوەی کە ئێران چەکی ناڤۆکی نییە و لە گەڵ دەسەڵاتە گەورەکانی جیهان ڕێککەوتنێکی واژۆ کردووە کە رێگەی بەهرەمەندبوون لە چەکی ناڤۆکیی پێ نادات. دووهەم ئەوەی کە ئێران مووشەکێکی وەهای نییە کە بتوانێ ئەمریکای پێ بکاتە ئامانج. سێهەم ئەوەی کە هێزی سەربازیی ئاسایی ئێران ناتوانێ هەڕەشە بێت بۆ سەر ئەو وڵاتانەی رۆژهەڵاتی ناڤین کە پاڵپشتیی ئەمریکایان لە پشتە. چوارەم ئەوەی کە ئێران هەڕەشەی جیدی بۆ هێرش کردنە سەر وڵاتێکی دیکە نییە. بەڵگەگەلێک سەبارەت بەوەی کە لە جیهانی ئێستادا ئێران تەنانەت جارێکیش خۆی ئامادەی هێرش کردنە سەر وڵاتێکی دراوسێ کردبێت، بە دەستەوە نییە و پێنجەم ئەوەی کە ئێران سەرچاوەی کێشەی تیرۆریزمی ئەمریکا نییە. ئەگەر بڕیار بێت وڵاتێک سەرچاوەی ئەو تیرۆریزمە بێت، ئەوە عەرەبستانی سعوودییە نەک ئێران.\nڕاستییەکەی ئەوەیە کە ئەمریکا خۆی هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئێران، نەک بە پێچەوانەی. ترامپ بە هاندانی ئیسرائیل و عەرەبستانی سعوودی، ئێرانی کردۆتە ئامانج. ئامانجی ئەمریکا گۆڕینی ڕژیم لە ئێرانە و بەڵگەگەلێک لە ئارادایە کە مومکینە ئەمریکا بۆ گەیشتن بەو ئامانجەی دەست بداتە هەڵمەتی سەربازی.


ئێوارەی چوارشەمە (١٠ی نیسانی ٢٠١٣) لە مەکۆی سەرەکی بزوتنەوەی گۆڕان؛ کۆبونەوەی لیژنەی هەماهەنگی لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆنی کوردستان بەڕێوەچو، تێیدا جگەلە پتەوکردنی پەیوەندی زیاتری نێوان گۆڕان و یەکگرتو و کۆمەڵی ئیسلامی، پێشنیازی درێژکردنەوەی ماوەی سەرۆکایەتی مەسعود بارزانی رەتکرایەوە.\nدوای کۆبونەوەیەکە، هەریەک لە یوسف محەمەد رێکخەری ژوری توێژینەوەی سیاسیی و ئەوبەکر عەلی ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکگرتوی ئیسلامی و ئەنوەر سەنگاوی لە کۆمەڵی ئیسلامی، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا وەڵامی پرسیارەکانی رۆژنامەنوسانیان دایەوە و ئاشکرایان کرد؛ هەرسێ لایەن وەڵامیان بۆ مەکتەبی سیاسیی پارتی و یەکێتی ئامادەکردوە و پێشنیازی درێژکردنەوەی ویلایەتی سەرۆکی هەرێم، یان خۆ هەڵبژاردنەوەی رەتدەکەنەوە.\nئاماژە بەوەشکرا بەرەی ئۆپۆزسیۆنی کوردستان پێداگیری دەکات بۆ جێبەجێکردنی هەڵبژاردنەکان لە کاتی یاسایی خۆیدا بە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمیشەوە.\nلەبارەی ئەگەرەکانی دەستپێکردنەوەی دانیشتنەکانی نێوان ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات، رایانگەیاند مەرجی دەستپێکردنەوەی دانیشتنەکانیان لەگەڵ دەسەلات بەستراوە بە جێبەجێکردنی بڕیاری ژمارە (٢)ی پەرلەمانی کوردستان کە تایبەت بە چاکسازی لەهەرێمی کوردستان و گەڕانەوەی دەستور و ئەو یاسایانەی رەهەندی نیشتمانیان هەیە و جێبەجێکردنی داواکانی خۆپیشاندەرانی ١٧ی شوبات و دەستگیرکردنی تۆمەتباران.


٩ نیشانەی ناهاوسەنگی هۆڕمۆنەکان کە پێویستە هەموو خانمێک زانیاری لەسەری هەبێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nناهاوسەنگی لە هۆڕمۆنەکاندا کێشەیەکی تەندروستییە کە پیاوان و ژنانیش ڕوبەڕووی دەبنەوە، بەڵام بەهۆی گۆڕانکاریە فیزیکیەکانی وەک سوڕی مانگانە و منداڵبوون لە ژناندا ئەم کێشەیە زیاتر بەدیار دەکەوەێت، ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک نیشانەی ناهاوسەنگی هۆڕمۆنەکانی جەستەیە:\n-ناڕێکی سوڕی مانگانە و دواکەوتن یاخود پێشکەوتنی.\n-تووڕەبونی زۆر و بێتاقەتی و عەرەقکردنەوە.\n-سەرئێشەی زۆر و بەردەوام.\n-زیادبوونی مووی جەستە و دروسبونی موو لە ناوچەی نەخوازراو کە پێشتر نەبووە.\n-نەمانی ئارەزووی سێکسی و ئازار لە کاتی سەرجێی و دەرنەدانی شلەمەنی.\n-نەمانی موو یاخود لاوازی لە بن باڵ و بەرموسڵدان.\n-بونی ئازار لە سنگ و غوددەکانی مەمک.\n– هەڵئاوسانی نائاسایی سک و قاچی و گەدە.\n-کەمبونەوەی توانای خەوتن و خەوزڕان.\nلەکاتی دروستبونی ئەم نیشانانەدا پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت و پشکنین بکەیت تا بەپێی ڕێنمایی پزیشک چارەسەرت پێبدرێت.\nوەزیری بەرگری ئەمریكا: لە پشتگیریكردنی پێشمەرگە بەردەوام دەبین


دواین ئامار و زانیاری لەسەر تووشبووانی كۆرۆنا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدواین ئامار و زانیاری لەسەر تووشبووانی كۆرۆنا\nبە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 195 ملیۆن و 400 هەزار و 735 حاڵەت.\nبە گوێرەی ئامارە جیهانییەكان، تاكو كاتژمێر 11.30ی ئەمڕۆ سێ شەممە ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 195 ملیۆن و 400 هەزار و 735 حاڵەت، لەو ژمارەیەش 4 ملیۆن و 183 هەزار و 452 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش هەبووە.\nهەر بەپێی ئامارەكان تاكو ئێستا 177 ملیۆن و 229 هەزار و 559 تووشبووی ڤایرۆسی كۆرۆنا چاكبوونەتەوە.\nلەسەر ئاستی وڵاتانی جیهان، ئەمریكا زۆرترین ڕێژەی تووشبوون بە پەتاكەی تێدا تۆماركراوە و گەیشتووەتە 35 ملیۆن و 287 هەزار و 269 كەس و 627 هەزار و 39 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\n“ئەو كەسانەی ڤاكسینیان وەرگرتووە، تووشی كۆرۆنا دەبنەوە”\nخەڵك وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، وڵاتەكەی لە ڕێی گەمارۆدانی سیاسی و ئابوورییەوە دەتوانێت بزووتنەوەی تاڵیبان گۆشەگیر بكات. (زیاتر…)\nئێران، زیاتر لە 17200 كەس تووشی كۆرۆنا بوون\n07 تەموز 2021 4.40 pm\nخەڵك- پەیوەندییەكان گشتییەكان لە وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا زیاتر لە 17 هەزار…\nبایدن لەكاتی بیستنی هەواڵی تەقینەوەكان گریا\n27 ئاب 2021 9.55 am\nخەڵك- سەرۆكی ولایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لەكاتی بیستنی هەواڵی تەقینەوەكانی فڕۆكەخانەی كابوڵ-ی پایتەختی ئەفغانستان…\n27 حوزەیران 2021 8.46 am\nخەڵك- نرخی نەوت لەبازاڕەكانی جیهان بەراورد بە ڕۆژانی ڕابردوو بە بەرزی ماوەتەوە.


نوژین بریتان: تەواوی گۆڕەپانە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ژن بوون بە گۆڕەپانی تەقەلا و ململانێ – پەژاک\nبەش: بابەتی تایبەت, دیمانە, ژن\nپارتی ژیانی ئازادی کوردستان چ کاریگەریەکی لە سەر کۆمەڵگایی ژنان هەیە؟\nئەگەرچی لە بەر کەم و كورتی ئێمە لە بواری تێپەڕاندنی بەربەستەکانی دەسەڵاتی داگیرکەری کوردستان و ئێران، گشتگیریش نەبێت بەڵام پارتی ئێمە بە تایبەتی پێگەی ژن تیایدا بۆ زۆربەی ژنان لە تەواوی نەتەوە، چین، تەمەن و توێژەکان، نوێ و سەرنج ڕاکێشە. خوێندەوان، هاوڵاتیانی دانیشتووی شار و گوندەکان پرسمان لێدەکەن کە ئەوەش هەنگاوی یەکەمی ناسین و نیشانەی وریا بوون و بوێریە. لە کوردستان لە بەر بوونی ڕاستەوخۆی ژنە گەریلاکانی بەشی پاراستن و خەباتی سیاسی و کۆمەڵایەتی پارتەکەمان پژاک، ژنان بە خۆباوەڕتر بوون و هیوایان بە ژیان گەشاوەتر بووە. لەپێکهاتەی دەرەبەگی کوردستان و دەیان گرێ کوێرەی ئەم شێوە زیهنیەتە دواکەوتوانەوە کە ژن یان دەبێ خۆی بکوژێ یان دەیکوژێت ئاڵوگۆڕی گەورەی درووست کردووە.\nپژاک لە مێژوو دا بە تایبەت لە رۆژهەڵاتی کوردستان تۆماری کرد کە پێگەیی ژنان لە ناو احزابی نوژەن خاوەن بڕیاردایین و پێگەیەک دان کە رۆلیان هەیە، ئێستا پژاک چۆن توانیەتی رۆلی ژنان بگەیەنێتە رۆلی راستەقینەای خویان؟\nگەیاندنی ژن بە پێگەی ڕاستەقینەی ئەو لە ناو خەباتی پارتی، کاریگەر کردنی لە ئاستی بڕیار، ڕۆڵ گێڕانی لە گۆڕەپانی شۆڕش و چارەسەر کردنی کێشە و گرفتەکانی کۆمەڵگا، لە ڕاستیدا گەیاندنی ژنە بە هێزی گەوهەری خۆی. پژاک بە بنەما گرتنی ئەم حەقیقەتە تەواوی خەبات و شێوەی تێکۆشانەکەی ڕێکدەخات. بەم جۆرە بە ئافراندنی ژنی نوێ، بناخەی سیستەمی پیاوسالار کە لە کەسایەتی ژندا تەواوی کۆمەڵگا بێکاریگەر دەکات و دەیخاتە پەراوێزەوە، دەیباتە ژێر پرس و پەلکێشی لە ناو چوونی دەکات. ئەمە تەنیا وەکو پرۆسەیەکی خەبات یان ساز و کار و ڕێکخستنی ژنان ناو پارتدا نیە. لە ڕاستیدا شێوەیەکی ژیانە و نە تەنیا ژن، پیاوانیش بە گوێرەی ئەم شێوە ژیانە لە هەوڵی گۆڕینی پارادایم یان شێوەی چاو لێکردنیان لە ژن و ژیاندایە. ئەوەش کارێکی ئاسان نییە، لە یەکەمین هەنگاودا پەروەردە بە ئارمانجی ئافراندنی ژن و پیاوی تێکبەری سیستەم و زهنیەتی پیاوسالارە. تێکۆشان و خەباتێکی بێ‌ناوبەر و پڕ لایەنەیە، هاوکات لە گەڵ ئەوەی وا فێر ئەبی بۆ پێک هێنانەکەشی ئەکەویتە ناو ڕێکخراو و ساز و کاری جۆراوجۆرەوە. وەکو ژن لە کامە خەبات یان ڕێکخراوێکی ئەم پارتەدا ببیت، بە شێوەیکی خۆسەر ناو بەدەنەی سازمانیدا، هاوتەریب لە گەڵ گشتیدا کار دەکەیت. سەرجەم بوارەکانی خەبات لە کۆمەڵایەتی، دیپلۆماسی و سیاسیەوە بگرە تا لەشکەری و پاراستن، ژن خاوەن بەڕێوەبەری خۆیەتی و هەمو بڕیارەکانی بۆ تەواوی ئەندامەکانی، ژنان لە ناو خۆیاندا دەیگرن. هەڵبەت ئەمانە هەمویان بە لە بەرچاو گرتنی ئارمانجەکان و بەرژەوەندیە گشتیەکانی پارتی یە. لە ڕاستیدا یەک لە ئارمانجەکانی گشتی پارتیش کە کلیدی کردنەوەی دەرکەی داخراوی پێش جوانی و ئازادی ژیانە، ئایدیۆلۆژیای ڕزگاری ژنە. هەم ژن، هەم پیاویش پابەندی ئەم پارادایمەن و ئەمە مەرجی کادیر بووین ناو ئەم پارتەیە. وەکو لاشی مرۆڤ چۆن چاو ئەبینێت و بۆ باشتر و ڕاستتر جوڵانەوەی دەست و لاق ڕۆڵ دەگێڕێت، ڕێکخراوی ژنان لە گشتی پارت دابڕاو نین. بە هێز بون و پتەو بونی خەبات و ڕێکخراو بونی ئەوان ناو پژاکدا، لە سەر تەواوی خەبات و ڕێکخراوەکانی‌تر بە کاریگەر دەبێت. هیچ پرۆژە، پیلان و لە ئەنجامدا هیچ بڕیارێک بە بۆچونی تەنیا پیاو یان ژن، ناتوانێت بەرەو ژیانی ئازادمان هان بدات. ژیانی مرۆڤەکان، بە هەموو فێربونەکانی تەواوی لایەنە دینی، زانستی، کۆمەڵایەتی و …. بە کاریگەری زێهنیەتی ڕگەزپەرەستی پیاوەوە پێشکەوتوە. پیاو لە ناو ئەم شێوە ڕێکخستنەی پژاکەدا دەرەوەی ئەوەی کە لە ڕێ لادانی کۆمەڵگا و سەپێندراوەکانی زێهنیەتی ڕگەزپەرەستی پیاو شی دەکاتەوە، ڕۆژانە فێر ئەبێ ژن شان بە شانی خۆی ناو دان و ستاندنی بیر و بۆچون‌دا ببینێت. ژنیش فێر دەبێ کە لێهاتوە و هیچ بە سەرهاتێک چارەنوس نیە و نابێت وەک خزمەتگوزاری پیاو مامەڵەی لەگەڵ بکرێت. سیاسەت گۆڕەپانی فریودانی پیاوان بۆ دەسەڵاتداری نیە، ئەرتەشیش هێزی دەستەسەری و حۆکمڕانی پیاو نیە.\nسیستەمی هاوسەروکایتی فورم و پێگەیەک سیاسی کە پژاک هێمدانەری بوە لە ناوچەکە دا،سەرەتا ئەم سیستەمە چ کاریگریەکی لە سەر روانگە، پارت و لایانەکانی دیکە لە ئێران و رۆژهەلات هەیە؟لە ەنجام دا سیستەمی هاوسەرۆکایتی لە فورمی دیموکراتیک بویین و پێگەی سیاسی،کۆمەلایتی و سەربازی لە ناو پژاک دا لە چ شێوازێک دایە؟\nپێشکەوتنی سیستەمی هاوسەرۆکایەتی لە پژاکدا، بە جارێک و لە سەر سیاسەتێکی تاکتیکی پێش نەکەوت. زیاتر لە ٣٠ و چەند ساڵ بۆچون، لێکۆڵینەوە و ئەزمونی پراکتیکی ڕێبەر ئاپۆ لە سەر بنەمای زانستی مێژوویی و کۆمەڵناسی ئازادی لە سەر ئاکامی دەیان شۆڕشی جیهان و ڕاپەڕین و خۆڕاگری کوردانی، لە پشت بوو. سیستەمی هاوسەرۆکایەتی سەرنجی نە تەنیا زۆرینەی پارتە سیاسیەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستانی بەرەو خۆی ڕاکێشا، خەڵک و ژنانیش سه‌ره‌ڕای سەرقاڵ کردنیان لە لایەن ڕژیمی داگیرکەری حاکم لە ئێران، به کۆنجکاویەوە لە ڕێگای جۆراوجۆر بە تایبەتی YRK-HPJ وە پێوەندیان ئەگرت و پرسیار، یان بۆچونی خۆیان لە سەر ئەم بابەتە ڕادەگەیاند. زۆر جار نە تەنیا لە لایەن ڕژێمەوە، بەڵکو ئەو کەس و ڕێکخراوانەی وا ئێدی بڕوایان بە ژیانی ئازاد و هاوبەشی مرۆڤەکان و تێکۆشان بۆی نەماوە، وەکو بابەتێکی تیۆری و پرۆپاگەندەیی بە ناو کرا. بەڵام نەیتوانی ڕێگری لە نزیک بونەوەی ژنانی ئاکتیڤیستی سیاسی-مەدەنی ئێرانی، بە تایبەت هەندێ لەو ژنە تێکۆشەرانەی کە بە ساڵانە لە گۆڕەپانی خەباتی سیاسی، رۆناکبیری و پێشمەرگایەتی خاوەن ئەزمونن، بۆ لای ئێمە بگرێت. لە ناو خۆی پارتیش‌دا ورە و جۆشێکی گەورەی ئافراند، گرینگی زۆرتر درا بە پەروەردە و تەقەلا بۆ تێگەیشتن لەم بابەتە. لە تەواوی خەباتەکانمان‌دا زۆرتر ناسنامەی ژن و کۆمەڵگای ئازاد دەرکەوت، هەروەها دڵنیایی لە سەرکەوتن و متمانەی گەرەنتی تێکۆشان و شۆڕشەکەمانی ئافراند. بەڵام هێشتا ناتوانین بڵێن وەک پرۆژە و بۆچونی ڕێبەرمان بە تەواوی پێکی دێنین و لە هەموو بەشە جۆراوجۆرەکانی خەباتمان‌دا ئەم شێوە ڕێوەبەریە بێ کێشە و گرفت پێش ئەخەین. کاریگەری زێهنیەتی یەکدەستداری ڕەگەزپەرەست ئەوەندە قوڵ و پڕ لایەنە هزر و هەستی ژن و پیاوی داگرتوە، کە پێویستە چرکە بە چرکە هەم لە بواری ساختاری و هەم زێهنیەتی‌دا، ژن و پیاو ئەم داگرتنە کە وەکو نەخۆشی کوێر فام بوون لە ئازادیە تێپەڕ کەن و بگەنە هاوسەنگی.\nروش و امری واقع لە بابەتی سیاسی، کومەلایەتی و سەربازی لە رۆژهەلاتی ناوین بە چڕ و پڕی پیاوسالارانەیە. ئەم بابەتە چ کاریگەریەکی لە سەر کار و بەرفراوان بونی خباتی ژنان لە روشی سیاسی و سەربازی دا هەیە؟\nتەواوی گۆڕەپانە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ژن بوون بە گۆڕەپانی تەقەلا و ململانێ بێ‌بەزەیانە و نا یەکسانی ژن لە گەڵ دەوڵەت و ماڵبات بۆ حزوور و هەبوونی سروشتی خۆی. یاسا و شەرێعەت، هەر جۆرە بەڕەنگاربوونەوەیەک بەرانبەر بە ژنێک کە دەرەوەی چوارچێوەی سەپێندراوەکانی ڕەگەزپەرەستی دەرکەوتبێت ئەداتە پیاو. گرتن، ئەشکەنجە و دەسدرێژی بەرۆکی ژنان لەم ململانە بەر نادات. ژن لە هەر گۆڕەپانێکدا بیهەوێ ڕەنگی هەبێت دەبێ یان لە پێناو بەرژەوەندی سیستەمی پیاوسالاردا بێت، یان دەبێت لە پیاوێک بە زێهنیەتی پیاوسالارەوە، پیاوتر بێت. بۆ نمونە ئەگەرچی بابەتێکی شایانی باس و شیکردنەوەی بەرفراوان بێت، کورت ئاماژە بە پێشخستنی هێزی لەشکەری ژنان لە ناو سیستەمی لەشکەری ڕژیمی دژە ژنی ئێران دەکەم. ژن لە مێژوی کۆن تا مێژووی هاوچەرخی ئیران لە گۆڕەپانی پاراستنی و تێگەیشتن لە بابەتی لەشکەری‌دا خاوەن پێگەیکی بەرچاو بوە. هەرێم بەر هێرش، دەسدریژی و زهنیەتی دیکتاتۆریەت و دەسەڵاتداری کەوتوە و هەرە زۆریش ژنان تیایدا توشی زیان بوون. ئەمە و حزوری ژنی کورد وەکو خاوەن هێزی پاراستنی خۆ و کۆمەڵگا لە کوردستاندا کاریگەری و ڕاکەشیەکی بەرچاوی لە سەر ژنان لە تەواوی ئاین و نەتەوە جۆراوجۆرەکان داناوە. ئەمە ڕژیمی توشی سەرشێوان، پیلان ڕێژی و سیاسەتی دور لە ئەخلاق وەکو گۆڕانی ژنان بە سەربازی دارەدەست لە بەرانبەر ژنان و گشت کۆمەڵگا کردوە. واتا لە ڕێ لادانی وزە و هێزی لێگەڕینی ئازادی ژنان بەرەو باتڵاقی داقۆرتێنەری ڕەگەزپەرەستی و بۆن پێکەوتوی پیاوسالاریەوە.\nئەڵبەت ئێدی ئەم سیستەمە ڕزیوە و تەواوی دەمامکەکانی داکەوتون و بە ڕاشکاوی دیارە؛ تەنیا کەش وهەوای زاڵ بە سەر گۆڕەپانی سیاسی، کۆمەڵایەتی و لەشکەری ڕۆژهەڵاتی ناوین نیە کە پیاوسالارانەیە. جیاوازیەکەی ڕۆژهەڵاتی ناوین لەم بابەتە بە گوێرەی شوێنەکانی‌تری جیهان ئەوە کە پیاوسالاری لێرەدا زەق و بەر چاوە. هەر ئەمەش بوە هۆی ئەوەی کە ئێستا ژنی ڕۆژهەڵاتی ناوین بە پێشەنگی ژنی کورد، یەکگرتوتر و ڕێکخراوتر لە ژنانی تەواوی جیهان بن. ڕێبەرمان لەم بارەوە تەسبیتێکی جوانی هەیە ئەڵێت؛ «لە هەر کوێ زەخت و گوشار زۆر بێت ئەوە لەوێ سەرهەڵدێری و خۆڕاگری زۆرترە.»\nمنبع: برگرفته از شماره آلترناتیو شماره 73


دەروازەیەك بۆ ناسینی فەلسەفەی سیاسی – ئەخلاقی لایبرتاریانیسم\nلایبرتاریانیسم چییە؟ چۆن دەڕوانێتە پرسی دەسەڵاتی یاساو ئاڵوگۆڕی كالۆكان؟ تاك چ پێگەیەكی لەم قوتابخانەدا هەیە؟ تیۆرە بنچینەییەكانی كامانەن؟ تێڕوانینی بۆ یاسای كەسێتی، دیسیپلین، یاسا، دەوڵەت، بازاڕ، بەرهەمهێنان، ئاشتی، جەنگ، بەرژەوەندییەكان¬و ...هتد چۆنە؟ ئەم نوسینە دەیەوێ لە روانگەی لایبرتاریانەكانەوە ئەم بابەتانە بەسەربكاتەوە.\nلە راستیدا لایبرتاریانیسم (Libertarianism) فەلسەفەیەكی نوێی سیاسییە. ئەگەرچی رەگەكانی ئەم واتایە لە مێژووی كەونارای ئەندێشەدا هەیە، بەڵام تەنیا لەم چەند دەیەی دواییدایە كە ئەم فەلسەفە سیاسییە فۆڕمێكی تۆكمە و یەكگرتووی پەیدا كردووە.\nلایبرتاریانیسم لە گۆڕەپانی سیاسی و كۆمەڵایەتیی كۆمەڵگادا لە سەرجەم ئازادییە مەدەنییەكان پشتگیری دەكات و دژایەتی لەگەڵ هەموو هەنگاوەكانی دەوڵەت بۆ شكڵدان و لە قاڵبدانی ژیانی شارۆمەندان دەكات. لە بواری ئابووریدا دژی مافی دەوڵەت بۆ بەرتەسككردنەوەی بازرگانییەو بەمپێیە لە حاڵەتێكدا كە شارۆمەندان خوازیاری دانی ئارەزومەندانەی ماڵیات نەبن، نابێ ناچار بەم كارە بكرێن. لایبرتارییەكان دەوڵەت بەپیرۆز نازانن و بەڵكو لەسەر ئەو بڕوایەدان كە دەوڵەت بەتەنیا دامەزراوەیەكە كە بە كەڵكوەرگرتن لە یاسا، هێزی پاوان كردووە. سەرەكیترین پرسیاری لایبرتارییانەكان ئەمەیە كە پاساوی شیاوی بەكارهێنانی هێز لە لایەن دەوڵەتەوە چییە؟ و بەمشێوەیە وەڵام دەدەنەوە كە هێزی دەوڵەت تەنها بۆ پارێزگاریكردن لە شارۆمەندان لە بەرانبەر بەكردەدەرهێنانی هێز و هەڵخەڵەتاندن لە لایەن دیترانەوە پێویستە. لەم سۆنگەوە پێویستە هەر شارۆمەندێك سەربەست بێت تا خۆی چارەنووسی خۆی دیاری بكات¬و نابێ دەوڵەت دەستێوەردان بكات لەو كردە دڵخوازانەی كە تاكەكان لە نێوان خۆیاندا پێكیدەهێنن. كۆڵەكەی بنەڕەتیی لایبرتاریانیسم بریتیە لە مافی تاك بۆ بەدواداچوونی ئامانجە تایبەتییەكانی خۆی بەبێ زۆرملێی ئەوانیدی.\nلایبرتاریانیسم جەخت لەسەر حكومەتی یاساو ئاڵوگۆڕی ئازادی كاڵاو خزمەتگوزاری¬و ئەندێشە دەكات. لائۆتسەی حەكیم، ئەرەستوو، جۆن لۆك، هێربێرت ئێسپێنسێر، فرێدریك هایك، موورای راتبارد، میڵتۆن فریدمەن¬و ئاین راند لە ریزی ئەو كەسانەن كە رەگە فیكرییەكانی لایبرتاریانیسم پێكدێنن. "هێربێرت ئێسپێنسێر" لە بەرهەمەكانیدا تاك لەبەرامبەر دەوڵەت دادەنێت و لەو بڕوایەدایە كە كۆمەڵگا گەشەی خۆڕسك و تۆكمەی هەیە. "فرێدریك هایك" ئابوریناس و براوەی خەڵاتی نوبێل، ئیدەی "دیسیپلینی خۆڕسك"ی خۆی هاوئاهەنگ لەگەڵ دەستی نەبینراوی "ئادام سمیپ" ناودێردەكات و لەوبڕوایەدابوو كە بەپێی ئەسڵی هەڵبژاردنی سروشتی ، رێسا و دامەزراوەگەلێك كە خۆڕاگتر لەوانیتر بن، دەگەشێنەوە و دەبنە هۆی چوونەسەرەوەی رێژەیی حەشیمەت و زەنگین دەبن. "مۆرای راتبارد" رای وابوو كە دەوڵەت لە رێگەگەلی زۆرەملێی وەك چاودێریكردنی نرخەكان، ئیجازەدان، تەعرەفە، بەرتەسككردنەوەی كۆچبەری، یاسای كارو...ئابووری سیاسی مۆدێرنی مۆنۆپۆڵكردووە. "راتبارد" كۆمەڵگای بەسەر دوو چیندا دابەش دەكات كە بریتین لە ماڵیاتدەران و مشەخۆرانی ماڵیات. ناوبراو لە كتێبی "هێز و بازاڕ"دا بیرۆكراتەكان، سیاسەتمەداران ¬و سەرجەم قازانجبەران لە شەبەكەی دەوڵەت لە ریزی چینی مشەخۆرانی ماڵیات جێگیر دەكات. ئیدەی كۆمەڵگای ئاناركۆ_كاپیتالیستیی راتبارد كۆتایی بە پاوانكردنی دەوڵەت لە بەكارهێنانی زۆر ، سیستمی ماڵیات و هەروەها سەربازگیری دێنێت و بە قازانجی لەدایك بوونی ئاژانسەكانی گرێبەست بۆ پارێزگاریكردن لە مافی خاوەنداریەتی تایبەتی رەها دەشكێتەوە.\nلە روانگەی لایبرتاریانیسم تاكەكان زاتەن خودی خاوەنداریەتین:بەو مانایەی كە مافێكی رەهایان لەسەر كۆنترۆڵی تایبەتی خۆیان هەیە. تاك نابێ بێ رازی بوونی خۆی بە ئەنجامدانی كارێك ناچار بكرێت. تاكەكان لە مافی تەواوەتی ئازادی لە رەفتاردا بەهرەمەندن. مافەكانی خاوەنداریەتی رەهای تاك، ئەمانەن1- مافی كۆنترۆڵی جەستەی مرۆڤ ، واتە مافی ئازادانەی بەكارهێنانی جەستە و بەرگرتن بە زەوتكردن دیتران بۆ كەڵك وەرگرتن لە جەستەی تاك 2- مافی تۆڵەسەندنەوە لە كاتێكدا كە ئەوانیدی بێ ئیزن لە جەستەی ئەو كەڵك وەردەگرن. 3 –مافی بەكارهێنانی هێز لە حاڵەتێكدا كە ئەوانیدی بیانهەوێ مافی تاك پێشێل بكەن. 4- گەرەنتی كردنی ئەم مافانە بە بێ هاتنەئارای رێككەوتنێكی گشتی.\n”ژۆزێف دژاك" ئاناركۆ كۆمۆنیستی فەرەنسی بۆ یەكەمین جار لە ساڵی 1857 لە نامەیەك بۆ "پیرژۆزف پرۆدۆن" دەستەواژەی لیبرتیر(libertaire) ی بەكارهێنا. سەرەڕای ئەوەی كە هەنووكە زۆربەی ئانارشیستەكان لە دەستەواژەی لایبرتاریان كەڵك وەردەگرن، كەچی بەكارهێنانی ئاسایی ئەم وشە لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا پەیوەندییەكی بە سۆسیالیزمەوە نییە. لەم وڵاتە لایبرتاریانیسم بەوێنەی ئەندێشەیەكی سیاسی سەربەخۆ و زۆربەی كاتەكانیش وەك شكڵێك لە لیبرالیسمی كلاسیك وە یان ئەم دوو دەستەواژە بە یەك مانا دەشوبهێندرێت. ئەم واتایە لە بنەرەتدا بۆ لیبرالیسم دەگەڕێندرێتەوە كە لە ئەندێشەكانی رۆشنگەری لە ئەوروپاو لە هزری فەیلەسوفانێكی وەك جۆن لۆك، مۆنتسكیو و ئادام سمیپ"وە سەرچاوە دەگرێت.\n"جۆن لۆك" دەقێك لە گرێبەستی كۆمەڵایەتیی پێشكەش كرد كە لە مافی سروشتییەوە سەرچاوەی دەگرت و رۆڵی دەسەڵاتداری لە مافە سروشتیەكان و بە شێوازی مافە مەدەنییەكان دەبینییەوە. مۆنتسكیۆ گریمانەی جیاكردنەوەی هێزەكانی وەك كارەكتەری هاوكێشەكان ئاراستە كرد تا لە سەمپاتی سروشتی هێزی حكومەت بۆ هەڵكشان و پێشێلكردنی مافەكانی تاك بەرگری بكات. "ئادام سمیپ" لەسەر دەستیۆەرنەدانی حكوومەت جەختی دەكردەوە تا تاكەكان بتوانن لێهاتووییە خودادییەكانیان پەروەردە بكەن. "جۆن ستیۆارت میل" رایگەیاند كە هەر تاكێك خاوەنی ئەندێشە و جەستەی خۆیەتی. ناوبراو وێڕای دژایەتیكردنی ملهوڕی زۆرینە ، لەو بڕوایەدایە كە تاك بە كەڵك وەرگرتن لە زۆرترین رادەی ئازادی بە شەرتی دەستێوەرنەدان لە ئازادی دیتران دەتوانێ بەختەوەرییەكانی خۆی بە زۆرترین رادە بگەیەنێت. "پرۆدۆن" لە پێكهێنانی چەشنێكی ئانارشیسمی تێكەڵ بە گرێبەستی كۆمەڵایەتی پشتیوانی دەكات كە ئەم گرێبەستە لە نێوان تاكەكان و دەوڵەتدا نییە و بەڵكو رێككەوتن لە نێوان تاكەكانە. ناوبراو جەختی لەسەر ئەم بابەتە دەكردەوە كە كار تەنیا شكڵی مەشروعی خوڵقاندنی خاوەندرایەتییە.\nلە سەرەتاكانی سەدەی بیستەم گرووپێك لە ئابووریناسانی ناسراو بە قوتابخانەی ئوتریش و لەوانە "لۆدیك فۆن میسز"، "فردریك هایك"و " والًتر بلووك" بانگەشەی ئەوەیان كرد كە نیزامی كۆمەڵگەگەرا بەهەر شیۆازێك بێت، لە دژی ئازادییە. "واڵتێر بلووك" ئەسڵی سەرەتایی دەستدرێژینەكردن وەك كۆڵەكەی سەرەكیی لایبرتاریانیسم ناودێر دەكات. وشەی لایبرتاریان كە پێشتر پەیوەندی بە ئانارشیزمەوە هەبوو، لە نیوەی دووهەمی سەدەی بیستەم و لەسەر دەستی خوێندنەوەی سەر لە نوێ، نزیكایەتیەكی زیاتری لە گەڵ لیبراڵ كلاسیكەكان پەیدا كرد.\nزۆربەی كاتەكان و بەتایبەت قوتابخانە فیكریەكانی دیكەی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، لایبرتاریانیسم وەك بزووتنەوەیەكی سەر بە باڵی راست پێناسە دەكەن. لایبرتاریانەكانی ئەمریكاش مەیلی ئەوەیان هەیە تا خاڵی هاوبەش لە گەڵ كۆنەپارێزانی سوننەتی و لیبراڵەكان بدۆزنەوە. سەرەڕای ئەمانەش زۆر كەس لەو بڕوایەدایە كە لایبرتاریانەكان لە پرسە ئابوورییەكان كۆنەپارێز و لە مەسەلە كۆمەڵایەتییەكان لیبڕاڵ دەنوێنن. لایبرتاریانەكانیش دژایەتی هەرچەشنە یاسایەك دەكەن دەربارەی كار و ماف و ئازادییەكانی خاوەنداریەتی. بۆ تێگەیشتنی باشتری لایبرتاریانیسم دەكرێ لە نموداری "دیوید نولان" بنیاتنەری پارتی لایبرتاریانی وڵاتە یەكگرتووەكان كەڵك وەربگیرێت كە لە هێڵە ئاسۆییەكەی ئازادی ئابووری و لە هێڵە ستوونیەكەی، ئازادی تاك دەستنیشان دەكرێت. لە لایبرتاریانە بەناوبانگەكانی دیكە دەكرێ لە راند، مۆرای راتبارد و رابێرت نوزیك ناو ببرێت.\nتیۆرە بنەڕەتییەكانی لایبرتاریانیسم لە كۆمەڵگا جیاوازەكانەوە سەرچاوەی گرتووە. سەرەتایترین رەگەكانی ئەم فەلسەفەیە لە چین و یۆنانی كۆن ئاراوە سەرچاوە دەگرێت. دەكرێ ریشەكانی دواتری لایبرتاریانیسم لە بەرهەمەكانی بیرمەندانی سەدەی هەڤدە و هەژدە و لەوانە جۆن لۆك ، دیوید هیۆم، تۆماس جفرسۆن و توماس پین بدۆزرێتەوە.\n1- تاكگەرایی: لایبرتاریانەكان تاك وەك تەوەری بنەڕەتی و سەرەكی شیكار دەكەن. تەنها تاكەكان كە بڕیار دەدەن و لە بەرانبەر رەفتارەكانیشیاندا برپرسیارن. ئەندێشەی لایبرتاریان لەسەر بەهای تاك جەخت دەكاتەوە كە ماف و بەرپرسیاریەتییەكانیشی لە خۆی دەگرێت. لەم روانگەوە سەرجەم تاكەكان لە ژن و ئەندامانی جێگیر لە ئایین و رەگەزە جیاوازەكانیش لە پێگە و بەهای ئینسانی بەهرەمەندن.\n2- مافەكانی تاك: لەوروەوەی كە تاكەكان كاراكتێرگەلێكی ئەخلاقین، مافی ئەوەیان هەیە كە ژیان، ئازادی و ماڵیان پارێزراو بێت. ئەم مافانە لە لایەن دەوڵەت یان كۆمەڵگاوە رادەست ناكرێت، بەڵكو ئەمانە مافی سروشتی مرۆڤن.\n3- سیستمی خۆڕسك: سیستم لە كۆمەڵگا بۆ مانەوە و گەشەی تاكەكان پێویستە. لە روانگەی لایبرتاریانەكانەوە جیا لە كردە و هەوڵی هەزاران و ملیۆنان تاك بۆ گەیشتن بە ئامانجەكانیان، سیستم لە كۆمەڵگا خودجوش و خۆڕسكە. گرنگترین دامەزراوەكانی كۆمەڵگا واتە زمان، پووڵ و بازاڕ سەرجەمیان خۆڕسك و بێ چاودێریكردن، دامەزراون.\n4- حوكمەتی یاسا: لایبرتاریانیسم بەرەڵایی یان چێژگەرایی نییە و بانگەشەی ئەوەش ناكات كە خەڵك دەتوانن دەست بۆ هەر كارێك بەرن و كەسیش هیچیان پێ نەڵێت. بەڵكو لایبرتاریانیسم كۆمەڵگایەكی سەربەستی ژێر دەسەڵاتی یاسای لە دەستوری كاردایە كە تێیدا تاكەكان بۆ بەدواداچوونی ژیانی تایبەتییان ئازادن تا ئەو شوێنەی كە مافی بەرانبەرەكەیان زەوت نەكرێت. حكومەتی یاسا بەو مانایەیە كە یاساكانی كاركردن كە بە شێوەی خۆڕسك لە كۆمەڵگادا دامەزراون، بەسەر تاكەكان دەسەڵاتداری بكەن و دەبێ ئەم یاسانە لە ئازادی تاكەكان بۆ بەدواداچوونی بەختەوەری بە شیۆازی تایبەتیان بەبێ لەبەرچاوگرتنی ئاكام یان دەرەنجامەكان، پارێزگاری بكەن.\n5- دەوڵەتی كەمینە: لایبرتاریانەكان بێزارییەكی تایبەتیان لە دەوڵەت هەیە. هەر لەبەر ئەوە دەیانهەوێ تا دەسەڵات پرژوبڵاو و بەرتەسك بكرێتەوە. بە تایبەت لە رێگەی یاسایەكی بنچینەیی كە دیاریكەر و بەرتەسكەرەوەی ئەو هێزانەیە كە خەڵك رادەستی دەوڵەتی دەكەن. دەوڵەتی لانیكەم، پێداویستی بنەڕەتی سیاسیی لایبرتاریانیسمە.\n6- بازاڕی ئازاد: تاكەكان بۆ گەشە و مانەوە پێویستییان بە بەشداریكردن لە ئابوورییدا هەیە. مافی خاوەنداریەتی، هەڵگری مافی ئالۆگۆڕكردنی موڵك وماڵ لە رێگەی رێكەوتنە دوولایەنەكانە. بازاڕی ئازاد و سیستمی ئابووری ئازاد بۆ بەرهەمهێنانی سەروەت و سامان پێویستن. لایبرتاریانەكان لەو بڕوایەدان كە ئەگەر دەستێوەردانەكانی دەوڵەت لە كردە ئابوورییەكانی تاكەكان بە لانیكەمی خۆی بگات، تاكەكان ئازادتر، سەركەوتووتر و زەنگینتر دەبن.\n7- مەزنییەتی بەرهەمهێنان: بەشێك لە هێزی جوڵەی لایبرتاریانیسم لە سەدەی هەڤدەهەم، پەرچەكردارو كاردانەوە بە ملهوڕان و ئەو ئۆلیگارشییانە بوو كە كەڵكیان لە هێزی كاری بەرهەمهێنانی خەڵكانی دیكە وەردەگرت. لایبرتاریانەكان لە مافی خەڵك بۆ بەهرەمەندبوون لە بەرهەمی كاركردنیان پشتگیریان دەكرد. ئەم هەوڵانە بووە هۆی پشتیوانی لە بەهای كار و بەرهەمهێنان و زیادەبوون و گەشەی چینی مامناوەندی كۆمەڵگای لێكەوتەوە. لایبرتاریانەكان پێش لە ماركسیزم لێكدانەوەیەكیان پێشكەش كرد كە كۆمەڵگای بەسەر دوو چیندا دابەش دەكرد: كەسانێك كە سامانی كۆمەڵگا بەرهەم¬دێنن و كەسانێك كە بە زۆر لێیان دەستێنن. بۆ وێنە "توماس پین" وتوویەتی كە دوو چینی دیاریكراو لە كۆمەڵگادا هەیە: ئەوانەی كە ماڵیات دەدەن و ئەوانەی كە ماڵیات وەردەگرن و لەو رێگەوە گوزەران دەكەن. لایبرتاریانە مۆدێرنەكان لە مافی خەڵكانی بەرهەمهێنەر بۆ بەهرەمەندبوون لە دەستڕەنجەكانیان لە بەرانبەر چینێكی نوێ لە سیاسەتمەداران و بۆرۆكراتگەلێك كە لە هەوڵی داگیركردنی بەرهەمی كاری ئەوانن، پشتگیری دەكەن.\n8- هاوئاهەنگی سروشتی بەرژەوەندییەكان: لایبرتاریانەكان لەو بڕوایەدان كە لە نێوان بەرژەوەندییەكانی كەسانی داهێنەر، ئاشتیخواز و بەرهەمهێنەر لە كۆمەڵگادا هاوئاهەنگییەك هەیە. پێدەچێت كە لە نێوان پلانە تایبەتییەكانی تاكێك لە گەڵ تاكێكی تر تێكەڵاوی دروست بێت، بەڵام بازاڕٍ دەبێتە هۆی ئەوەی كە تاكەكان پلان و بەرنامەكانی خۆیان بگۆڕن. لەم روانگەوە لە هەبوونی سیستمی بازاڕی ئازاد هیچ چەشنە دژواریەكی بەرژەوەندیخوازانە لە نێوان تاكەكاندا پێكنایەت.\n9- ئاشتی: لایبرتاریانەكان بەردەوام لە دژی موسیبەتی دێرینی جەنگ خەباتیان كردووە و دەزانن كە جەنگ دەبێتە هۆی كوژرانی مرۆڤەكان و ئاڵۆزی لە ژیانی ئابوری و خێزانی دروست دەكات و هێزێكی زیاتر بە چینی دەسەڵاتدار دەبەخشێت. مێژوو نیشانی داوە كە جەنگ دوژمنی هاوبەشی خەڵكانی داهێنەر، ئاشتیخواز و بەرهەمهێنەرە.\nلایبرتاریانیسم لەو بڕوایەدایە كە بەشێكی مەزن لە هێزی دەوڵەتی خۆشگوزەران(رفاە) ی مۆدێرن لە روانگەی ئەخلاقییەوە ناڕەوایە. جیا لەوە بەبڕوای لایبرتاریانەكان كاتێك كە دەوڵەت بەشێك لە سامانی شارۆمەندان وەك ماڵیات وەردەگرێت، لەم حاڵەتەدا مافی تاكەكان پێشێل دەكرێت. بەشێوەیەكی گشتی بە بۆچوونی لایبرتاریانەكان بەشێكی مەزنی كاركردی دەوڵەت نەرێنییە و دەكرێ زۆربەی كاركردە پۆزتیڤەكانی دەوڵەت لە رێگەی سازوكارە ئارزومەندانەكانەوە دابین بكرێت و لە ئەگەرە پێچەوانەكەشی بەهیچ شێویەك ناكرێت شێوازە زۆرەملییەكانی دەوڵەت پاساو بدرێت.\nمینارشیسم و ئاناركۆ- كاپیتالیسم\nگرووپێك لە لایبرتاریانەكان كە بە مینارشیست ناوبانگیان دەركردووە، لە سیستمی بەرتەسكی ماڵیات وەرگرتن لە ژێر ناوی جەنگی پێویست بە مەبەستی دابینكردنی بودجەی دامەزراوە گشتییەكان بۆ پارێزگاری كردن لە ئازادییە مەدەنییەكان و هەروەها مافی خاوەنداریەتی پشتیوانی دەكەن. ئەم دامەزراوانە بریتین لە پۆلیس، ئەو هێزە چەكدارە ئارەزومەندانەی دەبنە سەرباز و دادگاكانی دادوەری. لەبەرامبەردا ئاناركۆ- كاپیتالیستەكان لەگەڵ هەرچەشنە سیستمێكی ماڵیات گرتن دژایەتی دەكەن و پاوانكردنی كاروباری پارێزگاری كردن لە لایەن دەوڵەتەوە رەتدەكەنەوە و مەیلیان لەوەیە كە ئەم كاروبارە لەدەست دەوڵەت دەرێنن و بە گرووپ و دامەزراوە تایبەتییەكان رادەست بكەن. ئەوان لەو بڕوایەدان كە ئەم بانگەشەی مینارشیستەكان لەهەمبەر پاوانكردنی زۆرەملی لە چوارچێوەكی بەرتەسك، ناواقعییە و هەر چەشنە پاساوهێنانەوەیەكی دەوڵەتی ستەمكار بە قازانجی دەوڵەتی بەهێز و مەترسیداردا دەشكێتەوە. سەرەڕای هەموو ئەمانە چ مینارشیستەكان و چ ئاناركۆ-كاپیتالیستەكان، ئەو دەوڵەتانەی كە بوونیان هەیە بە داسەپاو و رێگر دەشوبهێنن.\nرابێرت نوزیك وەك گرنگترین بیرمەندی هاوچەرخی لایبرتاریانی لەو بڕوایەدایە كە پێویستە دەوڵەت بە توندی بەرتەسك بكرێتەوە و كارەكانی لە چوارچیۆەی پشتیوانی پۆلیسی، بەرێوەبردنی گرێبەستەكان، بەرگری نەتەوەیی و بەڕێوەبردنی دادگاكانی دادوەری بەرتەسك بكرێتەوە. ئەركەكانیتر كە زۆرتر لە لایەن دەوڵەتە مۆدێڕنەكانەوە ئەنجام دەدرێت و لە وانە پەروەردە، دابینكردنی كۆمەڵایەتی، خۆشگوزەرانی و...، رادەستی دامەزراوە ئایینیەكان، دامەزراوە خێرخوازانەكان و دامەزراوە تایبەتییەكانەوە بكرێت. زۆربەی لایبرتاریانەكان ناكارامەیی بۆرۆكراسی دەوڵەتی و ئەزموونەكانی خراپی هەنگاوەكانی دەوڵەت لە روبەرووبوونەوە لەگەڵ كێشەگەلێكی وەك هەژاری ، پیس بوونی سروشت و ...وەك پاساوێك بۆ بەرتەسككردنەوەی دەوڵەت ناودێر دەكەن.\n"نوزیك"یش لەسەر ئەم قسانە پێداگری دەكات و بەڵام بەرگریكردنی ناوبراو لە لایبرتاریانیسم، بەرگریكردنێكی ئەخلاقیانەیە. لە روانگەی ناوبراوەوە سەرەڕای هەبوونی بەرژەوەندی پراكتیكی كۆمەڵگای لایبرتاریانی، بەهێزترین بەرگریكردن لە وەها كۆمەڵگایەك ئەوەیە كە ئەم بەرگریكردنە رێزگرتنی جیدی لە مافەكانی تاكی لێبكەوێتەوە.\nبەبڕوای "نوزیك" پلان و بەرنامەكانی دەوڵەتی خۆشگوزەرانی مۆدێرن نا ئەخلاقییە، نەك تەنیا هەر لەبەر هۆكاری ناشیاوبوون و ناكارامەیی، بەڵكو بەوهۆیەی كە وەها دەوڵەتێك شارۆمەندان دەكا بە كۆیلەی خۆی. تەنیا شێوازێك لە دەوڵەت كە لە روانگەی ئەخلاقییەوە پاساوی بۆ دێتەوە، دەوڵەتی لانیكەم یان دەوڵەتی پارێزەری شەو كە لەلایەن پۆلیس، هێزە سەربازییەكان و دادگاكانی دادوەری لە شارۆمەندان لەبەرامبەر دزی و فریو پارێزگاری دەكات و هیچ كارێكی دیكە جیا لەمە ئەنجام نادات.\nلایبرتارییەكان و پرسی خاوەنداریەتی كردنی سەرچاوە سروشتییەكان\nلایبرتاریانیسمی راست-شێوازی سوننەتی لایبرتاریانیسم- لەو بڕوایەدایە كە سەرچاوە سروشتییەكان لە بنەڕتدا بێ خاوەنن و دەكرێ بێ رازیكردنی كەسەكانی دیكە و یان بێ رادەستكردنی بەشێك لەم سەرچاوانە بە دیتران، بەدەستەوە بگیرێت. بە واتایەكیتر هەر كەسێك كە سەرەتا سەرچاوە سروشتییەكان بدۆزێتەوە، یان كار لەسەری بكات و یان پێش لە هەموو كەس بانگەشەی موڵكایەتییەكەی بكات، دەبێتە خاوەنی ئەو سەرچاوانە.\nلایبرتاریانە راستە دەمارگرژەكانی وەك "مۆرای راتبارد" دەڵێن كە لەمبارەوە هیچ چەشنە مەرجێكی پێویست بوونی نییە و سەرچاوە سروشتییەكان بە ئاسانی لە دەست هەموواندان. لە لایەكیترەوە كەسانێكی وەك "رابێرت نوزیك" لەو بڕوایەدان كە داگیركردنی سەرچاوە سروشتییەكان كاتێك شەرعییەتی هەیە كە بە رادەی پێویست و شیاو بوونیان هەبێت. بەو مانایەی كە نابێ بارودۆخی ژیانی هیچ كەس بەهۆی خاوەنداریەتی دیتران خراپتر بێت.\nلە بەرامبەردا لایبرتاریانە چەپەكان لەسەر ئەو بڕوایەدان كە هەموو ئەندامانی كۆمەڵگا بەشێوەیەكی یەكسان خاوەنی سەرچاوە سروشتییەكانن، كەواتە خاوەنداریەتیكردنی سەرچاوە سروشتییەكان تەنیا بە رەزامەندی دیتران یان رادەستكردنی بەشێكی بەدیتران، شەرعییەتی هەیە. هەمووان بە شیۆەیەكی یەكسان خاوەنی سەرچاوە سروشتییەكانن و بەكارهێنان و موڵكایەتییان گرێدراوەتەوە بە بڕیاردانی بە كۆمەڵ( دەنگی زۆرینە). گرووپێك لە لایبرتاریانە چەپەكان لەو بڕوایەدان كە تاكەكان بە مەرجی دانی نرخ لە كێبەركێیەكی گشتگیردا دەست بەسەر سەرچاوە سروشتییە بێ خاوەنەكاندا بگرن. بە زمانێكی ¬تر مافی خاوەنداریەتیكردنی سەرچاوە سروشتییەكان بە موڵك دەدرێت( لە كاتی دژایەتیكردن بۆ فرۆشتنی) و داهاتی بەدەستهاتوو لەم مامەڵەو ئاڵوگۆڕەكان بە شێوەیەكی یەكسان لە نێوان هەموواندا دابەش دەكرێت وە یان بۆ بردنەسەرەوەی دەرفەتەكانی ژیانێكی باش تەرخان دەكرێت.


قەڵادزێ.. شەڕە تەقە لەنێوان دوو بنەماڵەدا ڕویدا\nزیانی گیانی نەبووە\nشەڕە تەقە لەنێوان دوو بنەماڵەدا لە قەڵادزێ ڕویدا و پۆلیسی ڕاپەرین دەڵێت، شەش كەس دەستگیركراون.\nبەڕێوبەرایەتیی پۆلیسی ڕاپەڕین ئەمڕۆ دووشەممە 18ی كانونی دووەم بڵاویكردەوە، “پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ هێزەکانیان ئاگادارکران لە ڕودانی شەڕێک له گەڕەکی ڕاپەڕین-ی قەزای قەڵادزێ لە نێوان دوو بنەماڵە کە تەقەی تیاداکراوە، دوای ڕوداوەکە هێزەکانیان لە پۆلیسی فریاکەوتنی پشدەر و بنکەی پۆلیسی ڕاپەڕین گەیشتنە شوێنی مەبەست.\nدەشڵێت، “لەسەر ڕوداوەکە بە فەرمانی دادوەر شەش کەس دەستگیرکراون و دەستیش گیراوە بەسەر دوو چەکی جۆری کڵاشینکۆفدا.\nڕوداوەکە زیانی گیانی لێنەکەوتووەتەوە و لە ئێستاشدا بارودۆخەکە کۆنتڕۆڵ کراوە، وەك ئەوەی پۆلیسی ڕاپەرین بڵاویكردووەتەوە.\nلە هێرشێكدا نۆ پێشمەرگە بوونە قوربانی\nلە هێرشێكدا لە چیای مەتینا نۆ پێشمەرگە بوونە قوربانی، زانیاری جۆراوجۆر لەبارەی سەرچاوەی هێرشەكە بڵاودەكرێتەوە. پەیامنێرمان لە دهۆك…\nلە سلێمانی ‘تەقەكەرێك’ دەستگیركرا\nلەلایەن مەفرەزەکانی پۆلیسەوە تۆمەتبارێک دەستگیرکرا کە لە یەکێک لە سیتییەکانی شاری سلێمانی بەهەرەمەکی تەقەی کردبوو و زیانی مادی…


پۆل پۆگبای فەرەنسی ئەستێرەی یانەی مانچستەر یونایتد، لەگەڵ بەرپرسانی یانەی پاریس سان جێرمان لەسەرهێڵە و چاوەڕوانی وەڵامی کۆتاییە.\nڕۆژنامەی دەیلی تێلیگرافی بەریتانی ئاشکرایکردووە، مینۆ ڕایۆلا بەڕێوەبەری کارەکانی پۆل پۆگبا لەگەڵ بەرپرسانی یانەی پاریس سان جێرمان دەستی بە دانوستاندن کردووە، ڕەزامەندییان دەربڕیوە لە گواستنەوەکانی هاوینی 2021 پەیوەندی بە یانە زەبەلاحەکەی خولی فەرەنساوە بکات.\nلەلایەکی دیکەوە ماڵپەڕی “فوت میرکاتۆ” بڵاویکردووەتەوە، نرخی پۆگبا 89 ملیۆن پاوەند نییە، چونکە تەنها 12 مانگی ماوە کۆتایی بە بۆندەکەی بێت و هەموو ئەگەرەکان بەو ئاڕاستەیەن بتوانێت بە کەمتر لە 43 ملیۆن لە مانچستەر یونایتدەوە پەیوەندی بە پاریسەوە بکات.\nهەردوو سەرچاوەکەش جەختیان لەوەکردووەتەوە، جەمسەری یاریزانەکە و ئیدارەی پاریس چاوەڕوانی وەڵامی مانچستەر یونایتدن دەربارەی قایلبوون بەو بۆندەی لە پاریسەوە بڕیارە پێشکەشبکرێت.\nسەرچاوەکانی هەواڵ ئاماژەیان بە داهاتووی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی پۆرتوگالی کردووە و هەندێکیان بە هۆکاری سەرەکی شکستەکانی یانەی یوڤانتۆسی…\nچامپیۆنز لیگ.. ئەمشەو دوو یاریی تر بەڕێوەدەچن\nبڕیارە ئەمشەو كاتژمێر 11 دوو یاریی تری قۆناغی شانزەی چامپیۆنزلیگ بەڕێوەبچن. ڕێد بۆڵ سالزبۆرگی نەمسایی لە یاریگای خۆی…


لە هێرشێـکدا بۆ سەر قپـتیەکانی میسر بە لایەنی کەم 26 کەس دەکوژرێن\nکاربەدەسـتانی میسر دەڵێن ژمارەیەک چەکدار هێرشیان کردووەتە سەر دوو پاس و ئۆتۆمبیلێـکی بارهەڵگری بچوک لە پارێزگایەکی باشوری قاهیرەی پایتەخت و لە ئاکامدا بە لایەنی کەم 26 کەس کوژراون، لەوانە ژمارەیەکیان منداڵن و هەروەها 25 کەسی دیکە برینداربوون.\nعیسام بدێوی پارێزگاری منیا گوتی هێرشەکە ئەمڕۆ هەینی لەو دەمەدا کراوە کە ژمارەیەک قپـتی کرستیان بۆ نوێژ و نزا لە شاری بەنی سوەیف بەرەو کڵێسای سانت سامۆئێل لە ناوچەی مەغاغەی منیا بەڕێکەوتبوون. گوتیشی چەکدارەکان لە جادەیەکی بیاباندا ئۆتۆمبیلەکانیان ڕاگرتووە و تەقەیان لێکردوون و لە ئاکامدا دەیان کوژراو و برینداری لێکەوتووەتەوە.\nپـۆلیس دەڵێت هێرشەبەرەکان کە بە نزیکەی 10 چەکدار مەزەندەدەکرێن بە سێ ئۆتۆمبیل لە ناوچەکە هەڵاتوون.\nقەشە ئیرمیا بەرپـرسی سەنتەری ڕۆشنبیری قپتیەکان لەسەر فەیسبووکی خۆی نووسیویەتی هێرشێکی چەکداری کراوەتە سەر دوو پاس کە یەکێکیان بۆ منداڵان تەرخانکرابوو و ئەوی دیکەیان بۆ گەورە و لە ئاکامدا 35 کەس گیانیان لەدەسـتداوە.\nعەبدولفەتاح ئەلسیسی سەرۆکی میسر بە توندی هێرشەکەی شەرمەزارکرد و داوای کۆبوونەوەیەکی بە پەلەی لەگەڵ دەزگا ئاسایشیـیەکان کرد.\nهەتا ئامادەکردنی ئەم هەواڵە هیچ لایەنێک بەرپـرسیارێتی خۆی لە هێرشەکە ڕانەگەیاندووە، بەڵام گومان دەکرێت چەکدارە توندڕەوەکانی سەر بە داعش لە پشت هێرشەکەوە بن، بەو پـێـیەی پـێشتر چەندان هێرشی لەو جۆرەیان کردووەتە سەر خەڵکی سیڤیلی کرستیان لە میسر.


09:51 - 19 April 2021\nهەنگاو: لە درێژەی شەپۆلی دەستبەسەرکرانی هاووڵاتییانی کورد لە شاری دێهلوڕانی پارێزگای ئیلام، وەرزشکارێکی ناسراوی ئەو شارە دەستبەسەر کراوە و تا ئیستا هیچ زانیارییەک لە چارەنووسی ناوبراو لەبەردەستدا نیە.\nبەگوێرەی راپۆرتی گەیشتوو بە رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، رۆژی هەینی ٢٧ی خاکەلێوەی ٢٧٢١( ١٦ی ئاوریلی ٢٠٢١) هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی دێهلوڕان هێرشیان کردە سەر ماڵی ئەکبەر(هیوا) حەیدەرپوور و بێ هیچ مۆڵەتێکی یاسایی، ناوبراویان دەستبەسەر کردووە.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لەم بارەوە بە هەنگاوی راگەیاند کە هیوا حەیدەرپوور، بە تۆمەتی هاوکاری لە گەڵ حیزبێکی کوردستانیی دژبەری حکوومەت دەستبەسەر و بۆ شوێنێکی ناڕوون بەڕێ کراوە. پاش تێپەڕینی چوار رۆژ لە دەستبەسەربوونی ئەو هاووڵاتییە چارەنووس و شوێنی راگرتنی نادیارە.\nسەرچاوەکە هەروەها وتیشی کە هێزە ئەمنییەتییەکان دەستیان بە سەر کەرەستە ئەلەکترۆنییەکانی هیوا حەیدەرپووردا لەوانە موبایلەکەی گرتووە و هەروەها پاش دەستڕاگەیشتن بە ئەکاونتی تایبەتیی ناوبراو، وێنەیەکی خامنەیی، رێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێرانیان خستۆتە سەر پرۆفایلی تێلگرامەکەی.\nهیوا حەیدەرپوور بروانامەی دوکتۆرای نێودەوڵەتی هونەرە جەنگییەکان لە فێدراسۆنی جیهانیی WFSF وەرگرتووە و ئەندامی کۆڕی ئولەمپیکی خویندکاریی ئاسیا و کۆڕی وەرزشی پۆلیسی نیودەوڵەتی( ئێنترپۆل) و مامۆستای پلە یەکی فێدراسۆنی وشۆی ئێران و دامەزرێنەری وشۆی شاری دێهلوڕانە.\nشایانی باسە رۆژی سێشەمە ٢٤ی خاکەلێوە ( ١٣ی ئاوریل) دوو هاووڵاتیی خەڵکی شاری "پەهلە"ی دێهلوڕانیش بە ناوەکانی " ستار کەریمی" و " سەعید کەرەمی" هەر بەو تۆمەتە لە لایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەستبەسەر کراون.