ستەم لەدیدی مارکسەوە\nئەوەندەی چینی هەژار ڕقی لەمارکس دەبێتەوە، نوخبە دەوڵەمەندەکانی کۆمەڵگەکان ڕقیان لێی نیە. لەحاڵێکدا تەواوی ژیانی خۆی تەرخانکردووە بۆ لێکۆڵینەوەو دۆزینەوەی چارەسەری هەژاری لەکۆمەڵگەدا.\nکرێکارو جوتیار، لەدیدی مارکسەوە ئەو چینە هەژارەن لەکۆت‌و بەند زیاتر شتێکی دیکەیان نیە کە ترسی لەدەستدانیان لێ ی هەبێت، کەچی بەکۆت و بەندەکانیان ڕازین لەپێناو مانەوەی ستەم بەسەریانەوە. مارکس کەخۆی سەخترین ژیانی هەژارانەی بەسەربردووە. وەک لەڕاپۆرتی یەکێک لەجاسوسە ئەڵمانیەکان لە لەندەنەوە ناردویەتی بۆ حکومەتی پروسی نوسیوویەتی: ئەم کابرایە بێکارەو لەهەژاریەکی قوڵدا دەژی، کەچی بەردەوام لەئیشکردن‌و شەونخونیدایە بەنوسین و لێکۆڵینەوەکردن. زۆرجار شەوانە تا بەرەبەیان خەریکی نوسینە تا شەکەت دەبێت، ئینجا بەڕۆژەکەی هەر بەجل و کەوشەکانیەوە لەسەر قەنەفە شڕەکەی خەوی لێدەکەوێت.\nنەهێشتنی ستەم لای مارکس بە هۆشیاری هەژاران دێتەدی. ئەو دەڵێت: ستەم لەڕێگای ناهوشیاری کۆمەڵگەوە هەژار دروست دەکات. ئەوە دۆخی هەژاری خەڵک نیە شۆرش بەرپادەکات، بەڵکە هوشیاربوون بەهەژاری شۆرش هەڵدەگیرسێنێت. تا بێ عەقڵی بەردەوام بێت، گۆڕانکاری لەژیانی هەژاردا ڕونادات و ستەم کۆتایی پێنایەت.\nلەدەستنووسەکانی پاریسدا باسی نامۆبوونی هەژار دەکات کە لە ئەنجامی ستەمەوە بەهەموو دەوروبەری نامۆدەبێت. چونکە ئەو خاوەنی هیچ نیە، ئەوەشی بەرهەمی دەهێنێت چونکە بەقازانجی نیە، لەبەرهەمەکەی دادەبڕێت‌و نامۆ دەبێت. بۆیە ستەم دابڕان و نامۆبوونی لەبونە بەشەریەکەی مرۆڤیشدا دروست دەکات.\nبەپێ ی بۆچوونەکەی مارکس تا ناهوشیاری هەبێت، ستەم بەردەوام دەبێت. تەنیا ڕێگای کۆتایی هێنانیش بەستەم هوشیاربوونە کە دەتوانێت کۆی سیستەمی ستەم لەناوبەرێت و بگۆڕێت.


مەزارگەی كارەساتباران.. ئەو گۆڕستانەی ئازارەكانی موسڵی لەخۆگرتووە\nهەر كاتێك سەردانی موسڵ، شارەكەی دوای داعش دەكەم، هەنگاوەكان بەرەو شاری كۆنم دەبەن، لەهەر جارێكدا بۆم دەردەكەوێت چیرۆكی جەنگ لەوێ روانگەیەكی دیكەی هەیە.\nدواهەمینجار چوومە گۆڕستانی "ئوم لتسعە"، كە چەند هاووڵاتییەكی مەدەنی لە قوربانیانی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكانی تێدا بەخاكسپێردراوە.\nچەند گۆڕێكی ریزكراو بەتەنیشت یەكەوە، بەدەستێك هەڵكەندراون لە ترساندا لەرزیوە، ماتەمگێڕان بە پەلە ماڵئاواییان لە تەرمەكان كرد بۆئەوەی بەخێرایی بگەڕێنەوە ژێرزەمینەكان‌و دووربن لە زەبروزەنگی جەنگ، بەم شێوەیە كاروبار لە "ئوم لتسعە" بەڕێوەدەچێت كە گۆڕستانی ئەو قوربانیانەیە تائێستاش بەردەوامن لە شایەتیدان لەسەر ئەو نەهامەتیانەی "دەوڵەتی خەلافەت" بەسەر شارەكەیدا هێناون.\nلەدوورەوە لە پیاوێكی پشت چەماوە وردبوومەوە كە زەرفێكی بەدەستەوە بوو، بە سەردانەواوی بەرەو گۆڕستانەكە دەچوو، لە رۆیشتنەكەیدا لەسەرخۆ ئەملاولای دەكرد تا پێ بەو گۆڕانەدا نەنێت كە بەشێوەیەكی هەڕەمەكی بڵاوببوونەوە.\nلەبەردەم سێ گۆڕی تەنیشت یەكدا راوەستا، هەردوو دەستی بەرزكردەوە تا سورەتی فاتیحە بخوێنێت‌و پاشان بەتەنیا لەسەر زەوی دانیشت‌و دەبەیەكی پلاستیكی ئاوی دەرهێنا‌و دەستیكرد بە ئاوڕشێنكردنیان.\nرووبەری گۆڕستانەكە نزیكەی هەزار مەتر چوارگۆشەیە‌و دەكەوێتەوە ناوەڕاستی ناوچەیەكی خاپووركراوەوە، بەر لەوەی لە ئازاری 2017دا ئۆپراسیۆنە سەربازییەكان بۆ لەناوبردنی رێكخراوی "داعش" لە بەری راست دەستپێبكەن، ئەو گۆڕستانە باخچە بوو.\nمحەمەد باسم دەڵێت: لەوێ نیشتەجێم – ئاماژەی بۆ ماڵەكەی كرد كە بەسەر "ئوم لتسعە"دا دەڕوانێت -، بەخاكسپاردنی دەیان رۆڵەی ناوچەكەم بینیوە بە ژن‌و منداڵ‌و گەنج‌و پیرەوە كە بەهۆی بۆردومانی فڕۆكەكان یان هاوەن گیانیان لەدەستداوە، باخچەكەمان بە جەستەی قوربانیان چاندووە.\nئەو ئاماژە بۆ ئەو پیاوە دەكات كە بەتەنیا لە گۆڕستانەكە دانیشتووە‌و دەڵێت: "ئەو پیرەمێردە ناوی قوسەی ئەبو حسێنە لە دانیشتووانی گەڕەكی موشاهدەیە كە لەم نزیكانەیە، رۆژانە سەردانی گۆڕستانەكە دەكات، داماوە رۆڵەكانی لەدەستداوە".\nبەوریایەوە لە ئەبوحسێن نزیك بوومەوە، سڵاوم كرد‌و لەنزیكیەوە دانیشتم، دڵتەنگی بەتەواوی بە روخساریەوە دیار بوو، لێمپرسی بۆچی لێرە دادەنیشیت؟ لە وەڵامدا وتی: "ئەمانە رۆڵەكانمن، حسێن‌و عەلی‌و سومەیە، لەكاتی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكاندا لێرە بەخاكمسپاردوون، بە گوللە هاوەنێك تیاچوون كە بەر ماڵەكەمان كەوت، هەموو رۆژێكیش سەردانیان دەكەم‌و فاتیحە بۆ گیانیان دەخوێنم".\nنزیكەی تەرمی سەد قوربانی لەم گۆڕستانەدا نێژراون كە چەند جارێك ناسنامەكەی گۆڕاوە، پێشتر گۆڕستانی دانیشتووانی شاری كۆن بوو. لەو بارەیەوە محەمەد حەدید دەڵێت: "باپیرانم لێرە نێژراون، كاتێكیش داعش موسڵی كۆنترۆڵكرد، فەرمانی دەركرد بۆ گواستنەوەی تەرمەكانیان‌و گۆڕستانەكەی كردە باخچە، لەبەرئەوەی خەڵك توانای ئەوەیان نەبوو لە رۆژانی شەڕی سەختی نێوان هێزە عێراقییەكان‌و چەكدارانی داعش لە ناوچەكە بچنە دەرەوە، بۆیە ناچاربوون قوربانیان لە باخچە‌و گۆڕەپانی مزگەوتەكاندا بنێژن تا كار گەیشتە ئەوەی لە ژوورەكاندا بیاننێژن.\n"لێرەدا بەخاكمان سپارد" محەمەد باسم ئەمەی وت كاتێك رێنوێنی محەمەد حەدیدی دەكرد بۆ سەر گۆڕی براكەی كە ئەویش لە نیسانی 2017دا بە گوللە هاوەنێك گیانی لەدەستداوە، هەروەها وتی: "دوای ئازادكردنی شارەكە خێزانەكەت گەڕانەوە بۆئەوەی ئێسك‌و پروسكەكەی بگوازنەوە بۆ ئەو گۆڕستانانەی لە دەوروبەری شاری موسڵ تەرخان كراون".\nوتیشی: "كاتێك شەڕەكە دژوار بو‌و، ژمارەی قوربانیان لە خەڵكی ناوچەكە زیادی كرد، لێرە شوێنێكم هەڵبژارد تا ببێتە گۆڕستانی خۆم‌و خێزانەكەم، باوەڕم وابوو رزگارمان نابێت، دواتر شوێنەكە بەرتەسك بووەوە، بۆیە دام بە خێزانێكی حەوت كەسی كە ماڵەكەیان بۆردومان كرابوو هەموویان مردبوون، بەگریانەوە بەخاكمانسپاردن، خێزانێكی تەواو لەناوبران".\nمحەمەد حەدید دەڵێت: "كاتێك سەردانی گۆڕستانەكەم كرد كارەساتی لەدەستدانی خۆشكەكەمم لا ئاسان بوو، زۆرێك لە خێزانەكان سێ رۆڵە یان زیاتریان لەدەست دابوو، وەكو ئەبو حسێنی دراوسێمان كە لە ساڵی 2015وە شارەكەی بەجێهێشت‌و نەگەڕایەوە تا داعشی لێ دەركرا".\nهەندێك خێزان ئێسك‌وپروسكی رۆڵەكانیان لە "ئوم لتسعە" گواستەوە‌و لە گۆڕستانی دیكە بەخاكیان سپاردنەوە، پێدەچێت سەرەی گۆڕەكانی دیكەش بێت بۆ گواستنەوەی ئێسك‌و پروسكەكانیان.\nتەنیا ئەبو حسێن نییە كە بەردەوام سەردانی ئەم شوێنە پڕ لەخەمە دەكات، لەسەر یەكێك لە گۆڕەكان پارچە شوكولاتە‌و گوڵی پەرشوبڵاوم بینی، چەند ناوێك بە دەست نووسرابوون‌و چەسپێندرابوون بە پارچە تەختە‌و بەردەوە، ئەوانە ناوی ئەو قوربانیانەبوون كە لێرە بەخاكسپێردراون.\nبەم دواییانە تیمەكانی فریاكەوتنی سەر بە بەرگری شارستانی نەینەوا لە "ئوم لتسعە" كاریان لەسەر هەڵگرتنەوەی تەرمی هاووڵاتیانی مەدەنی‌و گواستنەوەیان بۆ گۆڕستانەكان كرد، پێشتریش راگەیەندرابوو كە زیاتر لە 2500 تەرمی ئەو قوربانیانە هەڵگیراونەتەوە كە بەهۆی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكانەوە لە ماوەی ئادار تا تەمموزی 2017 گیانیان لەدەست دابوو.\nژمارەكە هێشتا لە بەرزبوونەوەدایە‌و ئەندازیار دورەید حازم سەرۆكی لیژنەی هەڵگرتنەوەی تەرمەكان لە شارەوانی موسڵ لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا بە "نیقاش"ی وت: "لە 6ی حوزەیرانی 2017وە تا ئێستا 2653 تەرمی هاووڵاتیانی مەدەنیمان هەڵگرتووەتەوە‌و رادەستی كەسوكاریان كراونەتەوە".\nپاككردنەوەی شارەكە لە تەرم بەردەوامە، ژمارەیەك تەرمی چەكدارانی داعشم لە خانو‌و كڵێساكانی شاری كۆندا بینی، حازم ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە شارەوانی شوێنی بۆ "داپۆشینی تەرمی داعشەكان لە گۆڕی بەكۆمەڵدا لە دەرەوەی سنووری شاری موسڵ " تەرخان كردووە.\nبە ئەستەم لەسەر پێ وەستا‌و بە تێكشكاوییەوە لێیدڕوانیم‌و وتی: "هیچ شتێك قەرەبووی ئەوانم بۆ ناكاتەوە، ژیانم كۆتایی هات، هەوڵدەدەم لێرە بیانهێڵمەوە‌و پێیان لێنابڕم، حسێنی (20 ساڵ) ئیشی لەگەڵ دەكردم، ئەوان بە كۆچكردنیان پشتیان شكاندم".\nبەدەم سڕینی ئەو فرمێسكانەی رژابوونە سەر روومەتە چرچولۆچەكانی، بتڵێكی پلاستیكی دەرهێنا‌و ئاوپرژێنی هەرسێ گۆڕەكەی كرد‌و رۆیشت.


نیان محه‌مه‌د: دۆخى كوردستان واى له تاك كردووه هه‌ست به نامۆبوون بكات\nنیان محه‌مه‌د ڕاوێژكاری ده‌روونی و ڕاهێنه‌ری نێوده‌وڵه‌تی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی، له‌باره‌ی نه‌خۆشى ده‌روونى، هه‌روه‌ها ئه‌و ته‌نگژه ئابوورى و ئاڵۆزییه ده‌روونییانه‌ی تاكى كورد دووچاری بووه، وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی "وشه" ده‌داته‌وه و رای ده‌گه‌یه‌نێ، "ئه‌و بارودۆخه‌ى ئێسته‌ى كوردستان واى له تاكى كورد كردووه هه‌ست به نامۆبوون بكات"، به‌ڵام نیگه‌رانی خۆیشی ناشارێته‌وه له‌وه‌ی تاكى كورد به‌رده‌وام هه‌نگاوه‌كانى بۆ دواوه زیاتره و نایه‌وێت به سیسته‌مێكى سه‌رده‌مییانه ژیان بكات.\nبۆچی تا ئێسته‌یش تاكی كورد پێی شه‌رمه بچێت بۆ لای پزیشكی ده‌روونی، ئایا هی ئه‌وه‌یه نه‌خۆشی ده‌روونی به‌لایه‌وه مانای تر ده‌دات؟\nبه داخه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌م هه‌موو پیشكه‌وتنه زانستییه، تاكى كورد به‌رده‌وام هه‌نگاوه‌كانى بۆ دواوه زیاتره و نایه‌وێت به سیسته‌مێكى سه‌رده‌مییانه ژیان بكات. ته‌نانه‌ت ناشیه‌وێت له كاتى هه‌بوونى كێشه و گرفته‌كانى ده‌روونى چاره‌سه‌ر وه‌ربگرێت كه پێویستى پێیه‌تى. له كاتێكدا له‌وه دڵنیایه حاڵه‌ته‌كه ته‌واو ڕه‌نگى داوه‌ته‌وه له‌سه‌ر ژیانى به‌شێوه‌ى نه‌رێنی و به‌ره‌و له‌ناوچوونى ده‌بات، به‌ڵام قسه‌ى كۆمه‌ڵگه‌ى پى َ گرنگتره له ته‌ندروستى خۆى، یان پێى شه‌رمه و وا بیر ده‌كاته‌وه كه تۆمه‌تى شێتی ده‌درێته پاڵى.\nئایا ئه‌و دۆخه‌ی ته‌نگژاوییه‌ی كوردستان، ته‌نگژه‌ی ده‌روونی له‌سه‌ر تاك دروست نه‌كردووه؟\nبه دڵنیایییه‌وه كاریگه‌رى زۆر خراپى له رووه ده‌روونییه‌كه‌وه به‌سه‌ر تاكه‌وه به‌جێ هێشتووه, به‌هۆى ئه‌وه‌ى ئه‌م دۆخه بووه‌ته هۆى سه‌رهه‌ڵدانى بێكارى، زیادبوونى كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى خراپی باری دارایی خێزان، چه‌ندان كێشه و ئاڵۆزى تر. به‌گشتیی ئه‌و بارودۆخه‌ى ئێسته‌ى كوردستان واى له تاكى كورد كردووه هه‌ست به نامۆبوون بكات و وا بزانێت له چوارچێوه‌یه‌ك ده‌ژى وه‌ك مرۆڤێكى ئاسایی هیچ مافێكى ده‌سته‌به‌ر نییه.\nئه‌و ته‌نگژانه وای نه‌كردووه توندوتیژی زیاتر بێت به‌رامبه‌ر به ژن؟\nبێگومان ئه‌م بارودۆخه زیاتر ئه‌ركى ژنان قورستر ده‌كات، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زۆرجار پیاو هیچ به‌دیلێك نادۆزنه‌وه تا ئه‌و بارودۆخه تێپه‌ڕێنن، په‌نا ده‌به‌نه به‌ر خاڵیكردنه‌وه‌ى ڕق و تووڕه‌یى خۆیان به‌رامبه‌ر ژن جا (خێزان بێت یان دایك و خوشك)، به‌مه‌یش دیسان ژنان قوربانییه‌كى ترى بارودۆخه‌كه‌ن.\nوه‌ك ژنێك، پێت وایه توندوتیژی به‌رامبه‌ر ژن زیاتر له چییه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتووه؟\nئه‌گه‌ر تاكێك هه‌ڵگرى كولتوورێكى هه‌ڵه بێت و هه‌موو شته‌كانى به داونه‌ریت و كولتوور پێوه‌ست بكات، به دڵنیایییه‌وه له بچووكترین ناله‌بارى ئابوورى هه‌ره‌س دێنێت و ئه‌مه وه‌ك كارتێك به‌كار دێنێت بۆ ئه‌نجامدانى توندوتیژى به‌رامبه‌ر ژن.\nله‌گه‌ڵ دروستبوونی مرۆڤایه‌تی توندوتیژی سه‌ری هه‌ڵداوه و هه‌یه، به‌ڵام به‌پێی گۆڕانی سیستمی سیاسی له ناوچه‌یه‌كه‌وه بۆ ناوچه‌یه‌كی تر جیاوازه. تۆ پێت وایه ناوچه‌ی ئێمه ده‌بێ چۆن بێت بۆ ئه‌وه‌ی ژن دوور بن له توندوتیژی؟\nله هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ئاستى رۆشنبیرى گرنگى پێ درا، ئه‌وا كه‌مترین زیان به‌ر مرۆڤ ده‌كه‌وێت، له لاى ئێمه‌ش وا پێویسته به‌رده‌وام هه‌وڵى وشیاركردنه‌وه‌ى خێزان بده‌ین و دوور بكه‌وینه‌وه له هه‌ندێك له‌و یاسا و داونه‌ریته قورسانه‌ى تا ئێسته‌یش له هه‌ندێك خێزان پێڕه‌و ده‌كرێت. ئه‌مه ئه‌ركى ده‌زگه‌كانی رۆشنبیرییه كه ده‌بێت به‌و كاره هه‌ستن یان مامۆستایانى ئاینى ئه‌رك و مافى ژن روون بكه‌نه‌وه و ڕێز له بوونى كه‌سایه‌تیى ژن بگرن.\nتوندوتیژی تا چه‌ند فاكته‌ره بۆ ئاڵۆزبوونی ده‌روونی تاك؟ نائارامی باری ده‌روونی تاك تا چه‌ند هۆكاره بۆ دروستبوونی توندوتیژی؟\nبه ڕێژه‌یه‌كى زۆر، چونكه هه‌ر تاكێك توندوتێژى به‌رامبه‌ر كرا به تایبه‌ت ئه‌گه‌ر چه‌ندان جار دووباره بێته‌وه، هه‌ست به بێبه‌هایی خۆى ده‌كات.\nزۆربه‌ى ئه‌و حاڵه‌تانه‌ى له‌ناو چوارچێوه‌ى توندوتیژیدان، ئه‌گه‌ر به وردى به‌دواداچوونى بۆ بكه‌ین، خاڵى سه‌ره‌كى نائارامى بارى ده‌روونییه. كه‌سه‌كه له دۆخێكى دڵه‌ڕاوكێ و شپرزه‌ییدا بووه بۆ ئه‌نجامدانى توندوتیژیی له‌وانه (تاوانى كوشتن، لادانه سێكسییه‌كان.. هتد).\nژنكوشتن به بیانووی نامووسپه‌رستییه‌وه، زیاتر پاڵنه‌ری ویژدانی له پشته یا كۆمه‌ڵگه راسته‌وخۆ كاریگه‌ره؟\nكۆمه‌ڵگه زیاتر كاریگه‌ره، چونكه زۆرجار تۆمه‌تێك به‌سه‌ر كه‌سێكدا ساغ نه‌بووه‌ته‌وه به‌هۆى حوكمى پێشینه‌ى كۆمه‌ڵگه‌وه، كه‌سه‌كه ده‌بێت به قوربانى و ئه‌وه له‌به‌رچاو ناگیرێت تا چه‌ند ئه‌م حوكمه له ڕاستى نزیكه.\nئه‌ی ئاین رێخۆشكه‌ره بۆ ئه‌وه‌ی ژن ده‌بێت له‌سه‌ر نامووس بكوژرێت، لێره‌دا داونه‌ریت یا ئاین كامیان به‌رپرسیارن؟\nبه داخه‌وه هه‌ندێك له خه‌ڵكى ئێمه هێشتا به جوانى له ئاین تێنه‌گه‌شتوون، ته‌نیا له‌ملاولا چه‌ند شتێكیان بیستووه، ئه‌ویش به هه‌ڵه! ڕاسته له ئاینى ئیسلام كۆمه‌ڵێك ئه‌حكام ئاماژه پێ كراوه، به‌ڵام دیسان كۆمه‌ڵگه هۆكاره، چونكه ئاین ناڵێت هه‌ر تاوانێك یان لادانێكتان بینى حوكمى كوشتنه، به‌ڵكو به‌پێى جۆرى تاوانه‌كه بڕیار ده‌درێت، به‌ڵام كۆمه‌ڵگه وه‌ك باسمان كرد به‌رده‌وام حوكمى پێشینه ده‌دات به بیانووى لایه‌نى ئاینى .\nكه‌واته ئه‌و توندوتیژییه‌ی پیاو به‌رامبه‌ر ژن ده‌یكات كێ لێی به‌رپرسیاره؟\nده‌توانم بڵێم یه‌كه‌م یاسا ته‌نیا به رووكه‌ش كار ده‌كات. هیچ چاودێرى یان لێپێچینه‌وه‌ى دروستیان نییه له كاتى هه‌بوونى توندوتیژی، شته‌كان به شاراوه‌ى ده‌هێڵنه‌وه.\nدووه‌م خێزان، ژن به تایبه‌ت ئه‌گه‌ر كه‌سانێك نه‌بن هانایان بۆ به‌رن یان كێشه‌كانی بۆ چاره‌سه‌ر بكه‌ن و گرنگی پێ بده‌ن، هه‌وڵى نێوه‌ندگیرى بده‌ن، ئه‌وا زیاتر ژنه‌كه رووبه‌ڕووى توندوتیژى ده‌بێت.\nبه بۆچوونی تۆ چاره‌سه‌ره‌كانی توندوتیژی چین و نه‌مانى ته‌نگژه‌ى دارایی كێشه‌كان كه‌م ناكه‌نه‌وه؟\nبه‌رزكردنه‌وه‌ى ئاستى وشیارى تاك، رۆشنبیریى گشتیی، له‌لایه‌كى تریشه‌وه یاسا به ئه‌ركى خۆی هه‌ستێ له به‌رامبه‌ر هه‌ر توندوتیژییه‌ك بۆ ئه‌وه‌ى روو له زیادبوون نه‌كات. هه‌روه‌ها ئه‌ركى مامۆستایانى ئاینییه له ڕێى وتاره‌كانیان خه‌ڵك ئاگادار بكه‌نه‌وه له دووركه‌وتنه‌وه له توندوتیژى به تایبه‌ت به‌رامبه‌ر ژن. دواتریش كردنه‌وه‌ى خول پێش چوونه ناو ژیانى هاوسه‌ریى بۆ هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز، بۆ ئه‌وه‌ى شاره‌زاى ئه‌و دنیا تازه بن كه ده‌چنه ناوى. دووركه‌وتنه‌وه له بڕیاردانى پێشوه‌خت له كاتى هه‌بوونى هه‌ر كێشه‌یه‌ك.\nوشه/ سلێمانی- سه‌ركه‌وت نه‌جات


عەبادی و ماکرۆن کۆدەبنەوە و گشتپرسی پرسی سەرەکییە\nلەلایەن زنار شینۆ 5/10/2017\nعەبادی گەیشتە کۆشکی ئێلیزێ\nرووداو - پاریس\nحەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی عێراق گەیشتە کۆشکی ئێلیزێ و لەلایەن ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا پێشوازی لێکرا.\nگشتپرسیی باشووری کوردستان بۆ سەربەخۆیی پرسی سەرەکی کۆبوونەوەی عەبادی و ماکرۆن دەبێت.\nبەپێی ماڵپەڕی سەرۆکایەتیی فەرەنسا کۆبوونەوەکەی ماکرۆن و عەبادی کاژێر 9:00 بە کاتی فەرەنسا و 10:00 بە کاتی هەولێر دەستپێدەکات.\nنێردراوی رووداو لە پاریس دەڵێت، بەپێی ئەو زانیارییانەی لە پاریس دەست رووداو کەوتوون، مژاری سەرەکی کۆبوونەوەی عەبادی و ماکرۆن گشتپرسیی باشووری کوردستانە، ئەگەرچی بە فەرمی باسی ئەوە نەکراوە، بەڵام پاریس خوازیاری ئەوەیە رۆڵی نێوەندگیر لەنێوان هەولێر و بەغدا ببینێت.\nنێردراوی رووداو لە پاریس دەشڵێت، بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ عەبادی لەگەڵ بژاردەیەک لە رەوەندی عێراقی کۆببێتەوە، کە بە داواتنامەی فەرمی باڵیۆزخانەی عێراق لە پاریس بانگهێشتکراون و بۆ ئەوەی لە کۆبوونەوەکەی عەبادی بەشدار ببن.\nچەند رۆژێک پێش گشترسییەکە، سەرۆکی فەرەنسا پەیوەندی بە مەسعود بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان و دوای گشتپرسیش پەیوەندی بە عەبادی کردبوو. هەرچەندە عەبادی پێشتر رایگەیاند، سەردانەکەی بۆ فەرەنسا پەیوەندی بە گشتپرسییەوە نییە، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت، گشتپرسی مژارێکی سەرەکی نێوان عەبادی و ماکرۆن بێت و رەنگە لەو بارەوە ماکرۆن دەستپێشخەری هەبێت.\n4196 ژمارەی بینین


زۆری كێشه‌ی گه‌نجان له ناڕێكی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌یه‌و چاره‌سه‌ره‌كه‌شی له ڕێكبوونی دایه – Denegkan\nزۆری كێشه‌ی گه‌نجان له ناڕێكی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌یه‌و چاره‌سه‌ره‌كه‌شی له ڕێكبوونی دایه\nئێمه له ئه‌وروپاین ده‌زانین چڕی ئه‌و گه‌نجانه‌ی كه ڕوو له هانده‌ران ده‌كه‌ن زۆره‌كه‌ی له ناو ئه‌و وڵاتانه‌یه كه ناڕێكی له به‌رهه‌مهێنان و گیرو گرفتی سیاسیان هه‌یه . وڵاتانی عه‌ره‌بی ، ئه‌فریقیا ، پاكستان ، ئه‌فگانستان ، توركیا ،ئێران ، ئه‌وروپای ڕۆژهه‌ڵات ، پشكی گه‌وره‌یان له‌و كۆچڕه‌ویه بۆ ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكاو كه‌نه‌داو ئوستڕالیا.. . به‌رده‌که‌ێ . به شێوه‌یه‌كی گشتی دیارده‌ی كۆچڕه‌وی به زۆری له ناو ئه‌و وڵاتانه‌یه كه پله‌یه‌كی نزمی ئابووریان هه‌یه‌و ڕووش له‌و وڵاتانه ده‌كرێ كه په‌ره‌سه‌ندنی ئابووری له ناویان به‌رقه‌راره . بۆ سه‌لماندنی ئه‌و به‌رجه‌سته بوونه ، نمونه به وڵاتانی كه‌نداو ده‌هێنمه‌وه‌و ده‌ریان دێنم له وڵاتانی عه‌ره‌بی به‌و حوكمه‌ی كه كۆچڕه‌وی گه‌نجانیان تیایا كه‌متره . مه‌سه‌له‌كه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌و وڵاتانه له سامانی نه‌وت و به هۆیه‌وه كێشه‌یه‌كی فراوانی گه‌نجانیان له ڕێگای ئه‌و سامانه چاره سه‌ر كردووه . ده‌بوایه ئه‌و به‌رجه‌سته‌یه عیڕاق و ئێران و لیبیاو .. بگرتبایه‌وه به حوكمی ئه‌وه‌ی ئه‌وانیش وڵاتی نه‌وتینه . به‌ڵام له ڕێگه‌ی هه‌بوونی كیشه‌ی سیاسی له‌و وڵاتانه زه‌مینه‌یه‌ك دروست بووه كه به‌شی هه‌ره زۆری سامانی نه‌وتیان بۆ چه‌ك كڕین و قه‌به كردنی سوپاو ماشێنه‌كه‌یه‌تی له گه‌ڵ زیاد بوونی خه‌رجی نابه‌رهه‌مهێنه‌ر . دوای ڕووخانی ڕژێمی سه‌دام حوسێنیش به نسبه‌ت عیڕاقی عه‌ره‌بی با له گه‌ڵ ئه‌و مه‌قوله‌یه‌ش كۆك بین وه‌ك بڵێین له به‌ر باری نا ئارامی و شه‌ڕه ناوخۆیه‌كانیان و كۆچی زیاتر له سێ ملیۆنیان بۆ وڵاتانی ده‌وروبه‌ر ، وای كردووه كه ئه‌وان نه‌توانن ڕووبه‌ڕووی چاره‌سه‌ر كێشه‌ی گه‌نجانیان ببنه‌وه‌و زۆرێكی له‌و پاره‌یه‌ی كه له ناردنه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وت و زیاد بوونی نرخه‌كه‌ی وه‌ك وڵاتانی كه‌نداو ئاسا به‌شێكیان به‌كار هێنابایه بۆ چاك كردنی باری گه‌نجانه‌وه . باشه ئه‌دی هه‌رێمی كوردستان بۆ . به حكومه‌تی هه‌رێم و عیڕاق و وڵاتانی ئه‌قلیمی و ده‌ره‌وه ، هه‌موویان له سه‌ر ئه‌و ڕایه كۆكن كه هه‌رێمێكی ئارامه . كوردستان كه هه‌رێمێكی ئازاد بێت و كه‌مترین گیرو گرفته‌كانی نائارامی عیڕاق ڕووی له ئه‌وه‌وه بێت و ده‌رگاشیان بۆ به‌رهه‌مهینانی بیانی ئاوه‌ڵه كردبێ كه به سه‌دان له كۆمپانیاكانیانه‌وه به قسه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم ڕوویان له كوردستان بێت و كێشه‌ی گه‌نجیشی به‌و فراوانیه تێدا بێت و له ڕێگایه‌وه له جیاتی خه‌لك له هه‌نده‌ران بۆی بگه‌ڕ‌ێته‌وه به‌لكو به پێچه‌وانه‌وه لێره‌وه به شاڵاو ئه‌ڕۆن بۆی . به ڕاستی ئه‌و باره له باره‌ی کوردستان له هه‌موو ڕووێکه‌وه له به‌رهه‌مهێنان ، سامانی زه‌به‌لاحی نه‌وت، ئارامی …. کاره‌ساته ئه‌گه‌ر بگوترێ کیشه‌ی گه‌نجی به‌و فراوانیه تێدایه . به‌ڕاستی ئه‌وه هه‌ڵده‌گرێ که ڕاوه‌ستانێک له سه‌ری بکرێت و ئه‌و ده‌روازه‌یه‌ی ئێوه‌ش له مه‌ڕ ئه‌و کێشه‌یه کردوتانه‌وه ، له شوێن خۆیه‌تی که به فراوانی له سه‌ری بدوێین و لێکۆلێنه‌وه‌ی زانستیانه‌ی له سه‌ر بکه‌ین .\nبه مه‌زنده‌ی من گیرو گرفته‌که زیاتر له‌وه‌وه هاتووه که حکومه‌تی هه‌رێم له ئه‌دای ئابووری خۆی ڕازیه‌و چاره‌سه‌ریشی بۆ ئه‌و فه‌ڕاغه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌ی که به‌شێکی هه‌ره زۆری گه‌نجان تێی که‌وتوون پێ نیه . ئه‌وان نه‌هاتوون کۆنگره له دوای کۆنگره‌و ده‌یان سمینار ببه‌ستن و که تیایاندا به‌شێکی فراوانی پسپۆران و شاره‌زایان له‌و بوارانه که که‌وتونه‌ته ده‌ره‌وه‌ی پڕۆسیسی وه‌به‌ر‌هێنانی نیشتمانی به‌شدار که‌ن له‌و جۆره سمینارو کۆنگره‌و کۆبوونه‌وه فراوانانه‌و ڕا جیاکانیان له چۆنیه‌تی وه‌به‌رهێنانی کوردستان به نه‌زه‌ری ئیعتبار وه‌ر گرن و له دوا جاردا به ناو سیسته‌می په‌ڕله‌مان و ده‌زگا یاساوڵیه‌کانی یه‌وه تێ په‌ڕی بکه‌ن و به زۆرینه‌ی ده‌نگ بیکه‌ن به یاساو کاری پێ بکه‌ن .\n، مادامه‌کینێ له ڕووه‌که‌ی تر وه‌به‌رهینان سنوری فراوانی وه‌رگرتیه هیچ کۆسپ و ته‌گه‌ریه‌کیش له‌به‌ه‌رده‌م به‌ره‌و پێشه‌وه چوونی نیه‌و حکومه‌تیش دانی پیا ناوه ، که‌واته خه‌له‌ل هه‌یه له جۆری ئه‌و وه‌به‌رهێنانانه . با هه‌موو لایه‌کمان به په‌رۆشه‌وه ڕوی تێ بکه‌ین و پێشنیاری مه‌عقولانه پێشکه‌ش بکه‌ین تا وه‌کو سه‌ر که‌وین به سه‌ر ئه‌و خه‌له‌لانه . حکومه‌تی کوردی چالاکیه ئابووریه‌کانی خۆی به ناوی بازاڕی ئازادو لاسایی کردنه‌وه‌ی ڕۆژئاوا ناو زه‌ند ده‌کات و به قسه‌ی خۆشیان شانازی پێوه ده‌که‌ن که ڕێو شوێنه‌کانی ڕۆژئاوا ده‌گرنه به‌ر . با لێکۆڵینه‌وه بکه‌ین کاخوانه‌کینێ ئه‌وه‌ی حکومه‌تی هه‌رێم به ناوی بازاڕی ئازاد کارو چالاکیه‌کانی ئه‌نجام ده‌دات به پێوه‌ری ڕۆژئاوا یان نزیکیان یان به ڕۆخه‌که‌یان ده‌ڕوا ، ده‌یکات . ئێمه له به‌ریتانیانه ده‌بینین سیسته‌مگه‌لی بازاڕی ئازاد چۆنچۆنی حکومه‌ت و نه‌داره‌کان و ئه‌وانه‌ی له سه‌ر سۆسیال و ئه‌و دامه‌زراوه سه‌ربازیه فراوانه‌ی خۆیان و … ده‌ژیێنن . هه‌مووشی به هۆی وه‌رگرتنی تاکس له سه‌ر قازانج و که‌ل و په‌ل و ئیشکه‌رانه‌وه‌یه و به یاساش ڕیک خراوه‌و به شه‌فافیانه و دوور له ژووره داخراوه‌کان کاری پێ ده‌کرێ و بووه‌ته سیسته‌مێکی چه‌سپاویش و ئه‌وه‌ی نه‌شبێت له ناویان کیشه‌ی گه‌نجانه‌و حکومه‌تیش له کاری به‌رهه‌مهێنانه‌وه هیچ سامانیکی تری له بابه‌ت نه‌وتی نیه‌و و های لایڤیش ده‌ژین . با بێینه کوردستان با بڵێین سیسته‌می ئێمه تازه‌یه‌و له توانای دانیه ئه‌و ڕێو شوێنانه‌ی که له ڕۆژئاوا به‌ڕی ده‌روا ، ئه‌وان ئه‌نجامی بده‌ن ، به‌ڵام خۆ ده‌توانن له ڕۆخیان بن . خۆ ده‌کرێ حکومه‌ت ئه‌و بازاڕه ئازاده‌ی که ناوی لێ ناوه به یاسا ڕێک بخا وشه‌فافیه‌تی تێدا بێت و چیتر هه‌موو شتێ له ژووره تاریکه‌کان ئه‌نجام نه‌ده‌ن . خۆ ده‌کرێ ده‌ر ئه‌نجامی ئه‌و وه‌به‌رهێنانه بیانیانه‌و ناوخۆیانه که ده‌بازاڕی به ناو ئازادی وڵاته‌که‌مان ئاڵاون و خێرو به‌رێکیان بۆ چینه نه‌داره‌کان پێوه بێت . خۆ ده‌کری ئه‌و ده‌یان ملیار دۆلاره‌ی که ده‌چێته ناو به‌رهه‌مه‌کانیان تاکسیان لێ وه‌رگیرێ و پاره‌که‌ش له به‌رژه‌وه‌ندی باڵای نیشتمانی و چاک کردنی باری گه‌نجان ،خه‌رچ بکرێ . خۆ ده‌کرێ پاڵه په‌ستۆ بخه‌ینه سه‌ر کۆمپانیا بیانیه‌کان بۆ کار پێ کردنی کریکارو پسپۆری کورد. ئه‌وانه هه‌موویان له لایه‌که‌وه . به‌ڕاستی بازاڕی ئازاد نمونه‌یه‌کی ڕۆژئاوایه‌و بۆ ئه‌و وڵاتانه ده‌ست ناده‌ن که ژیرخانی ئابووریان پله‌یه‌کی هه‌ره لاوازی به خۆوه گرتووه . ئه‌گه‌ر نمونه‌ی یابان و ئه‌لمانیای ڕۆژئاواو تایوان ده‌هێنینه‌وه ، ئه‌و نمونانه له ڕۆژگارێکی وه‌ک ئه‌مڕۆمان به سه‌ر چوه . بۆ ئه‌و کاتی له شوێن خۆی بوو ، به‌ڵام بۆ ئێستا نا . تورکیا و میسر له پێش هه‌موو وڵاتانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بوون له بنیاتنانی ئابووری ، به ڕێو شوێنی بازاڕی ئازاد ئیفلاسیان کرد . ڕوسیای یه‌لسن که ده‌یه‌ویست لاسایی ڕێوشوێنه‌کانی بازاڕی ئازاد و ڕوۆژئاوا بکاته‌وه ئه‌گه‌ر پۆتین نه‌بوایه‌و که هه‌ستا ئه‌و ڕێو شوێنه بازاڕه ئازادیانه‌ی گۆڕی ، ئه‌گه‌ر نا به ته‌واوه‌تی ئیفلاسی ده‌کردو کاره‌ساتیشی نه‌ک بۆ خۆی به‌لکو بۆ ته‌واوی جیهان ده‌نایه‌وه . ئه‌و هه‌رایه‌ی که ڕۆژ ئاوا بۆ چینیه‌کانی نابۆوه به‌وه‌ی که ته‌به‌نی سیسه‌ته‌می بازاڕی ئازاد ناکه‌ن ، ئه‌وان پشتگۆیان کردو قازانجیشیان کرد ، ئه‌گه‌ر وا نه‌بوایه ئه‌و وڵاته له ڕۆژگارێکی وه‌ک ئه‌مڕۆمان پله‌ی سێیه‌م یان چواره‌می له پیشكه‌وتنی ئابووری وه‌ده‌ست نه‌ده‌هێنا . كێنه ئه‌و وڵاتانه‌ی كه هه‌ستانه‌وه‌ی ئابووری له ناویاندا به‌رقه‌ڕاره‌و خه‌ریكن له ئابووری ڕۆژئاوا نزیك ده‌بنه‌وه ، ته‌نیا چین و ڕوسیاو هیندن و سه‌ركه‌وتنی باشیشیان به ده‌ست هیناوه‌و به سیسته‌مگه‌لی بازاڕی ئازادی ڕۆژئاواش تێ ناپه‌ڕن . بۆ ئێمه‌ی كوردیش هه‌مان شت ده‌یگرێته‌وه . حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌گه‌ر هه‌ر له سه‌ره‌تاوه به دوو پا چالاكیه ئابووریه‌كانی خۆی به ئه‌نجام بگه‌یاندبایه . پایه‌كیان بۆ ئه‌وه بوایه كه به‌شی شێر له داهاتی نه‌وت بۆ پته‌و كردنی ژیرخانی ئابووری كوردستان و كه‌رتی كشت و كاڵو بینا سازی بوایه . بۆ ئه‌وه بوایه كه به سه‌دان یه‌كه‌ی نیشته جێبوونیان له لادێكانی كوردستان بكردبایه‌وه‌و كۆمه‌كیش كرابان ، ئه‌وا له ڕۆژگاریكی وه‌ك ئه‌مڕۆمان نه‌ك كۆچی پیچه‌وانه‌ی خه‌لك له لادێكانه‌وه بۆ شاره‌كان به‌بێ هیچ پێووه‌رێكی گه‌شه‌كردنی ئابووری و پڕكردنه‌وه‌ی بێكاری به‌ڕێوه ده‌چوو . ده‌بوایه به پێچه‌وانه بوایه واته ئه‌و كۆچ كردنه ناسروشتیه‌ی سه‌ردمی ڕژێمیان بمشتبایه تا وه‌کو بگه‌ڕێنه‌وه لادێکانی کوردستان و سیسته‌مه‌ئابووریه کۆنه‌که‌یان وه‌گه‌ر خستبایه‌وه به شێوه‌یه‌کی مۆدیرن و له ڕێگایه‌وه زیاتر له نیو ملیۆن ئیشکه‌ری کوردی ده‌گۆزرانه‌وه بۆ که‌رتی کشت وکال و به پیشه‌سازی کردنی به‌رو بۆمیه‌کان و له ڕیگایانه‌وه ده‌یان کێشه‌ی گه‌نجان و بێکاری و گرانی که‌لو په‌لو گرانی کرێی خانوبه‌ره‌و گرانی دروست کردنی خانو وگرانی زه‌ویه‌کانیان له کۆڵ ده‌بووه‌وه . گوناهه بۆ هه‌رێمێکی ئارامی وه‌ک کوردستان و هه‌بوونی هه‌موو هۆکاره‌کانی به‌رهه‌مهێنان و پێیان بگوترێ کیشه‌ی فراونی گه‌نجانیان هه‌یه . ئیستقراری سیاسی و ئابووری هه‌ر ولاتێک ، به‌رقه‌رار کرنی دیموکراتیه‌ت و زیادبوونی متمانه‌ی گه‌نجان به حکومه‌ته‌وه هه‌ر حکومه‌تێک بێت و هه‌ر ناوه‌ی له خۆشی ده‌نێت ، به‌نده به چاره‌سه‌ر کردنی کێشه‌ی گه‌نجان . چاره سه‌رکردنی کێشه‌ی گه‌نجان مانای چاره‌سه‌رکردنی نیوه‌ی کیشه‌ی ئافره‌تان ده‌گرێته‌وه به حوکمی ئه‌وه‌ی نیه‌وه‌ی کۆمه‌ڵن به دوایه‌وه کێشه‌ی گه‌نده‌لی و گران به‌هاو ده‌یان کێشه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانیشی پێ چاره سه‌ر ده‌کرێ . پێوه‌ری دیموکراتی بوون و نه‌بوونی هه‌ر وڵاتێک به‌نده به چاره‌سه‌رکردنی کیشه‌ی گه‌نجانیان. که ئیستقراری سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی له ڕۆژئاواهه‌یه‌و له ڕۆژهه‌ڵات غائیبه ، به‌شه هه‌ره زۆره‌که‌ی له به‌ر چاره‌سه‌رنه‌کردنی کێشه‌ی گه‌نجانه . تێڕۆر ، په‌ره سه‌ندنی ڕێکخراوی قاعیده و ده‌یان ڕێکخراوی توند ڕه‌وی ئاینی له وڵاته‌که‌مان و ده‌ورو به‌رمان هۆکاره هه‌ره سه‌ره‌کیه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چاره سه‌ر نه‌کردنی کێشه‌ی گه‌نجان . هۆکاره‌کانی کیشه‌ی گه‌نجان له وڵاتانی له بابه‌ت ئێمه‌وه ئه‌وه‌نده زۆره له باسکردن نایه‌ت و ئه‌و بابه‌ته بچووکه‌ی منیش ناتوانێ شوێن بۆ هه‌موانیان بکاته‌وه . پیشنیارم بۆ حکومه‌ت بۆ هه‌ردوو پارته باڵاده‌سته‌که ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر بێت و کارو کاردانه‌وه‌کانتان بۆ ئه‌وه نه‌بێت که کێشه‌ی گه‌نجان له کوردستان چاره سه‌ر بکه‌ن ، له کۆتاییدا متمانه‌ی خه‌لک له ده‌ست ده‌ده‌ن . گوناهه گه‌نجێکی وه‌ک ئه‌مڕۆ له به‌ر گرانی که‌ل و په‌ل و بێکاری و کۆسپی نیشته جێبوونی و له توانا دانه‌بوونی که خێزان پێک ب‌ێنێ له وڵاتێکی ئارام و نه‌وتیدا وه‌ها پشت گوێ بخرێ .\nPrevious مرۆڤ به كه‌سانی تره‌وه مرۆڤه ٭\nNext کاڵکردنه‌وه‌ی دیموکراتیه‌ت یان رێگاگرتن له‌سوكایه‌تی كردن به ئیسلام و پیرۆزیه‌كانی؟


بۆ یادی جەلال مەلەکشا، شاعیری ئەدەبیاتی بەرگریی کوردستان – کوردستان و کورد\nئەدەبیاتی بەرگری، یەکێک لە لقەکانی ئەدەبیاتە کە لە ژانرە جۆراوجۆرەکاندا، هەڵوێست و دەروەستیی ڕەوتە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان دەنووسێتەوە و، وەکوو بەرەنگاربوونەوەیەکی سرووشتی و خۆزاییی مرۆڤ لە بەرانبەر ئەو هێزانەدا ڕاست دەبێتەوە کە سەرچاوە فەرهەنگی و شارستانەتییەکانی لێ دەخەنە مەترسییەوە. ئەم جۆرە ئەدەبیاتە، بەرەنگاربوونەوەی ستەم و فیداکاریی نەتەوەیەک لە بەرانبەر داگیرکەران و دەستدرێژیکەراندا وێنا دەکا و دەخوازێ بە وەسفە هونەرییەکانی ورەی خەبات و بەرەنگاربوونەوە و خۆڕاگریی نەتەوەیی لە بەرانبەر دژمندا هان بدا. بەسەرداهاتنی جەنگ کە دیاردەیەکی تاڵ و زیانبارە یەکێک لە هۆکارەکانی سەرهەڵدانی ئەدەبیاتی بەرگرییە. ئامانجی ئەوانەی جەنگ هەڵدەگیرسێنن یان بۆ ئەوەیە کە سەریەتی و گەورەییی نەتەوایەتیی و فەرهەنگیی خۆیان بەسەر لایەنی بەرانبەریاندا بسەپێنن، یان لەپێناو داگیرکەری و دەسەڵات‌خوازی و دەستەبەرکردنی بەرژوەندیی ماددییدا جەنگ وەڕێ دەخەن. ئەدەبیاتی بەرگری، ئەدەبیاتێکی دژی جەنگ و ڕیسواکەر و ڕەخنەگری جەنگە. ئەم جۆرە ئەدەبیاتە، ئەدەبیاتێکی ئەزموونییە و لە مێژووی مرۆڤدا نموونەی زۆرە.\nئەدەبیاتی بەرگریی ئێمە لە بەژنی پێشینەی فەرهەنگی و سیاسیی مێژوومان هاڵاوە. لە ڕاستیدا نەک هەر لە یەکەمین دەقەکانی ئەدەبیاتی نووسراوماندا، بگرە لە ئەدەبی زارەکییشماندا هاواری بەرگری مۆنج دەداتەوە. تێگەیشتن لە ڕازی ئەم بەردەوامییەی ئەدەبی بەرگری لە مێژووی ئەدەبیاتەکەماندا دوورەدیمەنێکی پاتەوەبوو دێنێتە بەرچاومان کە زۆر جار دەکەوێتە بەر تیری تانە و ڕەخنەی ئەدەبی بەرگرییەکە خۆی؛ دەقەکانی ئەحمەدی خانی و حاجی قادری کۆیی و مەلا مارفی کۆکەیی و سەیفولقوزات و عەبدوڵڵا پەشێو و …تاد.\nبەشی هەرەزۆری ئەدەبیاتی بەرگریی ئێمە بەرەنگاربوونەوەی بندەستیی نەتەوایەتی و داگیرکراویی خاک و بەکۆڵۆنیاکردن و دابەشکردنی نیشتمانەکەمانە، بەشێکی بەرچاویشی هاندانی مرۆڤی کوردە بۆ لای هێماکانی شارستانەتی و پێشکەوتنی فەرهەنگی و زانستی و پیشەسازیی ڕۆژاوای دنیا، وەکوو پیشەسازیی چاپ، سیستەمی خوێندن، دروستکردنی قوتابخانە، دەرکردنی ڕۆژنامە و دادپەروەری، ئازادی، ماف، ئەرک، یەکسانیی ژن و پیاو و… تاد.\nسەد قائیمە و قەسیدە کەس نایکڕێ بە پووڵێ\nڕۆژنامە و جەریدە کەوتۆتە قیمەت و شان\nبۆ فەننی حەرب و سەنعەت، بۆ زەبت‌وڕەبتی میللەت\nدەینێرنە ئورووپا گەورە و بچووکی خۆیان\n”حاجی قادر کۆیی”\nکوردینە، تاکەی ئێمە لە کێوان میسالی دێو\nبێین و بچین و بۆ مە نەبێ چ خودان و خێو\nبۆ ئاسمان دەڕۆن و لە بەحرا دەکەن سەفەر\nهەر عەرزە نیشتگاهی مە، سەنعاتە وەرد و شێو\nڕێی وانە کەهکەشان و ڕێی ئێمە بەردەڵان\nجێی وانە تەخت و بەخت و جێی ئێمە بەرد و چێو\nمن تەشی‌ڕێسێکی وەک شیرینی وەفاییم بۆ چییە\nکیژی وریای چاوکراوەی فێرە زانینم دەوێ\nهەرچەندە بابەت و گوتاری بەرهەمەیلی فەرهەنگی لە هەموو دەورە، یان سەردەمێکدا بە شێوەیەکی جیاواز بەدیار دەکەون، بەڵام ئەدەبی بەرگریی ئێمە زنجیرەیەکی تێک‌ئاڵقاو و نەپساوەیە و تەنانەت زۆر بە کەمی بواری ئەوەی بۆ ڕەخساوە کە گوتاری خۆی بگۆڕێ، چونکە ئەگەر دەقێک جودا لەو زنجیرەیە خۆی بنوێنێ، نە ڕمێنێکی وای دەبێ و نە کاریگەری و پەسندێکی ئەوتۆی ڕای گشتی دەستەبەر دەکا. لەوانەیە هۆکارەکەی درێژبوونەوەی ڕەنج و بەدینەهاتنی ئامانجەکانی نەتەوەکەمان بێت کە خۆی جێی تێڕامان و لێکۆڵینەوەی بابەتییە.\nپۆرترێتی ئەحمەدی خانی (١٦٥٠-١٧٠٧)\nبەشێک لە توێژەرانی بواری ئەدەبیات لەسەر ئەو باوەڕەن کە ئەدەبیاتی بەرگری، لە سەردەمێکدا بە گوێرەی بارودۆخی ڕۆژگار ڕمێنی دەبێ، بەڵام بەدوای گۆڕانی بارودۆخەکەدا (سەقامگریی سیاسی و کۆمەڵایەتی) ناچالاک دەبێ و لە گۆڕەپانی ئەدەب کلا دەکرێ. بەلای بۆچوونی نووسەری ئەم دێڕانەوە، ئەم بۆچوونە وەک ”حوکمێکی گشتی” ڕاست نییە، بەڵام لە لایەنی پێویستیی گۆڕانی گوتار و شێوازی دەربڕین بەگوێرەی پێداویستیی کات و شوێن جێی لێ‌وردبوونەوەیە؛ یەکەم لەبەر ئەوەی کە لە مێژووی ئەدەبیاتی هەموو نەتەوەکانی دنیادا هیچ سەردەمێک نییە کە بەرەنگاربوونەوەی کەموکوڕییەکان وشکاوی بێت و لە شێعر و وتە و واتای نووسەران و شاعیرانی ئەو نەتەوەیەوە نەدەڵێ؛ ئەوپەڕەکەی بەگوێرەی بارودۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتیی زاڵ، شێوەی دەرکەوتنی ئەدەبیاتی بەرگری گۆڕانی بەسەردا دێ و خۆی بۆ گەیاندنی دۆخ و گوتاری هەییی کۆمەڵگە دەگونجێنێ. هەرچۆنێک بێت ئەدەبیاتی بەرگری هەر هەبووە، جا لە فۆرمی شیعر، شانۆ، چیرۆک، رۆمان و هەر ژانرێکدا، هەبوونی خۆی نیشان داوە. دووەمیش لەبەر ئەوەی بە تایبەتی ئەدەبیاتی بەرگریی ئێمە، کە دەربڕی ئەو ڕەنج و ستەمانەیە وا بە درێژاییی مێژوو بەسەر نەتەوەکەمان هاتووە و خاکی نیشتمانەکەمان پارچە پارچە کراوە، بەردەوام سەکۆی نواندنی لێک‌دژەکان بووە؛ مەرگ لە بەرانبەر ژیاندا، ئازادی و سەربەستی لە بەرانبەر ژێردەستیدا، ستەملێکراو لە بەرانبەر ستەمکاردا و …تاد. خۆ “ڕەنج و ستەم”، “مەرگ و ژیان” و “ئازادی و بندەستی” کۆمەڵێک بابەت و واتای سەردەمی نین، ئەوەندە نەبێ کە لەوانەیە لە هێندێک قۆناغدا ڕوونتر بن. بۆیە ئەدەبیاتی بەرگری، وەک سەکۆی نواندنی لێکدژەکان هەرگیز ناچالاک نابێ.\nدیاریکردنی جۆرێکی تایبەتی ئەدەبی بەرگری چەندی ئاسان دەنوێنێ هێندە و پتریش دژوارە، چونکە لە لایەکەوە دەزانین چییە و، لە لایەکی دیکەشەوە بەستێنی گوتارییەکەی زۆر بەربڵاوە؛ تەنانەت لە ڕوانگەیەکەوە کە هونەر و ئەدەبیات بە جۆرە بەرەنگارییەک لە بەرانبەر کەموکووڕیی ڕاستەقینە و سرووشتدا دانراوە، سەرانسەری ئەدەبیات دەکەوێتە چوارچێوەی پێناسەی بەرگری و بەرەنگارییەوە.\nلە ڕاستیدا دیاریکردنی جۆرێکی تایبەتی ئەدەبی بەرگری چەندی ئاسان دەنوێنێ هێندە و پتریش دژوارە، چونکە لە لایەکەوە دەزانین چییە و، لە لایەکی دیکەشەوە بەستێنی گوتارییەکەی زۆر بەربڵاوە؛ تەنانەت لە ڕوانگەیەکەوە کە هونەر و ئەدەبیات بە جۆرە بەرەنگارییەک لە بەرانبەر کەم‌وکووڕیی ڕاستەقینە و سروشتدا دانراوە، سەرانسەری ئەدەبیات دەکەوێتە چوارچێوەی پێناسەی بەرگری و بەرەنگارییەوە. شاعیری ئەمریکاییی بە ڕەچەڵەک ڕووسی، جۆزێف برۆدسکی (خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٨٧ی پێ بڕا)، دەڵێ: “هونەر، شێوەیەکی بەرەنگاربوونەوەیە لە بەرانبەر کەموکووڕییەکانی ڕاستەقینەدا”. لەم ڕووەوە ئیتر هونەری ئەدەبیات تەنیا لاساکردنەوەی سرووشت نییە، بگرە جۆرێک ڕاسانە لە بەرانبەر ڕاستەقینەی هەیی و هەڵوەشاندنەوەی و، دووبارە ئافراندنەوەی ڕاستییەکی بزر. ئەم ئافراندنەوەیە بە لەکارهێنانی تەواوی کەرەستەکان و پێداویستییەکانی زمان دەکرێ، واتا گوتاری ئەدەبی کۆمەڵێک توخمی جیاوازی سیستەمی زمان دەخاتە خزمەت خۆیەوە و چۆنایەتییەکی تایبەتیان پێ دەبەخشێ، ئەو چۆنایەتییانەی کە لە گوتاری ئەدەبیدا بە زمان و توخمەکانی دەدرێن، لە زمان و کردەوەکانی زمان دەکەونەوە و باری هەرمان بە دەق دەبەخشن.\nیەکێک لە تیۆرییەکانی ئەدەبیاتی بەرگری، تیۆریی “دەروەستی”ی فەیلەسووفانی فەرەنسایی و مارکسیستەکانە. هۆکاری مێژوویی ئەم بابەتەش ئەوەیە کە بارستاییەکی زۆری ئەدەبیاتی ڕۆژاوا و تەنانەت ئەدەبیاتی سەدەی ڕابردووی کوردییش سەر بە ئەو ڕەوتە هزرییەیە. بۆ ڕوونکردنەوەی “دەروەستی”ی ئەدەبی، بۆچوونەکانی سارتر و کامۆ و ترۆتسکی و … ئەو بنەما تیۆرییە بەهێزانەن کە پاڵیان پێوە دراوە. هەرچەند تیۆریی “ئەدەبیاتی دەروەست”ی مارکسیستی لە ڕۆژاوا بەرەبەرە کاڵ بووەوە، یەکەم لەبەر ئەوەی کە دۆخی کۆمەڵایەتیی دوای جەنگی دووەمی جیهانی توخمە هاندەرەکانی نووسەری بۆ دەرەوەستی لەنیو برد و، یەکێتیی سۆڤییەت وەک ناوەندێکی سەقامگرتووی مارکسیستی بە ڕەفتاری توندوتیژ و گوشارخستنە سەر نووسەران، ناچاری دەکردن بەرەو ڕۆژاوا ڕا بکەن. هەروەها لەنێوان بۆچوونەکانی سارتر و کامۆ وەکوو ڕێبەرانی ئەو تیۆرییەدا جوداوازیی قووڵ پەیدا بوو، سارتر باوەڕی بە لەکارهێنانی توندوتیژی لە ڕێبازی خەباتدا هەبوو، کەچی کامۆ پێی وابوو کە بۆ گەیشتن بە سەقامگیربوونی دادپەروەری و ئازادی دەبێ توندوتیژی وەلا بنرێ. ئەو هۆکارانە بواریان بۆ تیۆریگەلی مۆدێرن و بنەماکانی هزری ماتریالیستیی ڕۆژاوا خۆش کرد تا ئەدەبیاتی بەرگری لە ڕۆژاوا و ڕۆژهەڵات پێناسەی نوێ هەڵبگرێ. یەکێک لەو پێناسانە ئەوەیە کە لە ڕێی تیۆریی ئەدەبیی “پاش کۆڵۆنیالیزم”ەوە دەکرێ کە یەکێک لە فرەجۆرترین تیۆرییە ڕەخنەییەکانی ئەدەبیاتی ئێستایە و پاش بڵاوبوونەوەی کتێبی “ڕۆژهەڵاتناسی”ی ئیدوارد سەعید پەیدا بوو. ئەدەبیاتی پاش کۆڵۆنیالسیتی لە ئەنجام و کاریگەرییەکانی ڕزگاری لە داگیرکەر و کۆڵۆنیالیست و ڕەوتی گۆڕان و سەربەخۆییی سیاسی و فەرهەنگیی ئەو گەلانە دەکۆڵێتەوە کە لە بندەستی کۆڵۆنیالیست ڕزگاریان بووە، یان هێشتا بە تەواوی ڕزگار نەبوون. گرینگترین توخمە پێکهێنەرەکانی ئەدەبیاتی پاش کۆڵۆنیالیستی بریتین لە: جوداکردنەوەی خۆ لە ئەوی تر، ژیاندنەوەی هەویەتی (شناس)، بانگەوازی یەکگرتن و یەکیەتی، دەربڕینی بێزاری لە داگیرکەری و تاڵان و بڕۆ، بەرزکردنەوەی ورەی بەرەنگاربوونەوەی ستەم و ڕۆژهەڵاتناسی (لە ئەدەبیاتی کوردیدا کوردستانناسی و کوردناسی).\nلە پاش شەڕی چاڵدێران (٢٣ی ئاگوستی ١٥١٤) و دابەشبوونی کوردستان بەسەر دوو ئیمپراتۆریی عوسمانی و سەفەویدا، کۆمەڵێک میرنشینی کورد لە کوردستانی بندەستی عوسمانییەکاندا دامەزران کە سەرباری ناکۆکیی نێوخۆیان و دنەدانی عوسمانییەکان بۆ بەردەوامیی ئەو ناکۆکییانە زمان و فەرهەنگ و ئەدەبیاتی کوردی لە سێبەری ئەو میرنشینانەدا بەدیار کەوت و گەشەی کرد و شاعیرانی وەکو مەلایێ باتێ، مەلایێ جزیری، عەلی هەریری و فەقێ تەیران و ئەحمەدی خانی ئەدەبی کلاسیکی کوردییان خوڵقاند. بەرهەمە گەورەکەی ئەحمەدی خانی، داستانی “مەم و زین” و شێعرەکانی فەقێ تەیران و … هەر لەو بەرەبەیانەی دەقی کوردییەوە وەک ئەدەبی بەرگریی کوردی بۆ بووژاندنەوەی هەویەتیی کوردی هاواریان کرد. دواتر لە سەدەی ١٨ی زایینیدا پاش ئەوەی کەریم خانی زەند، لە ھۆزی کوردانی زەند، کە دایکیشی لە کوردانی زەنگنە بوو، دەسەڵاتی ئیمپراتۆریی ئێرانی بە دەستەوە گرت، لەو بەشەی کوردستانیش ئەدەبیاتی کلاسیکی کوردی سەری هەڵدا و شانامەنووسانی وەکوو ئەڵماس خانی کەنوولەیی و شاعیری داستاننووسی وەکوو خانای قوبادی و … تاد، گەشەیان کرد و لە بەرهەمی ئەوانیشدا ئەدەبی کوردی بانگ بۆ زیندووڕاگرتنی هەویەتیی کوردی دەدا:\nجە لای عاقـــڵان، ساحێب عەقڵ و دین\nدانا بـــزورگان کوردســـــتان زەمـــــین\nراســەن مواچان فارســـــی شـــەکەرەن\nکوردی جە فارسی بەل شـــیرینتـــەرەن\nپەی چێش نە دەوران ئەی دنیای بەدکێش\nمەحزووزەن هەرکەس بە زوبان وێــش\nدواتر لە سەردەمی میرانی ئەردەڵان و باباندا ئەدەبیاتی کلاسیکی کوردی زیاتر گەشەی کرد و “تەبعی شەککەرباری” شاعیری کورد “ئیمتیحانی” خۆی دەکرد و هەست و دەروەستیی بووژاندنەوەی زمان و فەرهەنگ و داستان و ئەفسانەی کوردی بەرەنگاری دەیان سەدە بێدەنگیی ئەدەبیات و زمانی کوردی و ستەمی داگیرکەرانی کوردستان بووەوە، تا لە کۆماری کوردستاندا بەرگ و فۆڕم و زمانێکی نوێی بە بەردا کرد و تا ئێستاش ئەو ئەدەبیاتە هەر بەردەوامە لە گەشە و بەرەنگاربوونەوەی سیستەمی کۆڵۆنیالیستی.\nبابەتی ئەم یادداشتە کە بە بەرییەوە هەیە بە مێتۆدی وتارێکی زانستی لەدووی بدرێ، لێرەدا بە ئەنجامگرییەکی کورت دەبڕمەوە کە ئەدەبیاتی بەرگری، جۆرێکی ئەدەبییە، لە سەرەتای ڕەوتی ئەدەبی نووسراو و کلاسیکی کوردییەوە هەیە و بە چەندین دەورەدا تێ پەڕیوە و تا گەیوەتە ئەمڕۆش بەردەوامە لە بووژاندنەوەی هەویەتیی کوردی.\nجەلال مەلەکشا (١٩٥٢-٢٠٢٠) شاعیر و نووسەر. فۆتۆ: فریا یونسی\nجەلال مەلەکشا لە چەند دێڕێکدا\n– ساڵی ١٣٣٠ی هەتاوی لە گوندی مەلەکشای سەر بە شاری سنە لە دایک بووە.\n– لە منداڵییەوە ھۆگری شیعر و نووسین بووە.\n– مروڤێکی ئازادیخواز، قەڵەمێکی دەروەست و ئاشتیخوازێکی خەباتکار بوو کە ئەسپی قەڵەمی لە مەیدانی خەبات دژ بە زوڵمدا تاو دەدا.\n– پێش شۆڕشی ساڵی ١٣٥٧ ئەندامی «کانوونی نووسەرانی ئێران» بوو، دواتر و لە سەردەمی ڕاپەڕینی خەڵکی ئێران لەدژی حکوومەتی شادا، بە شیعری پڕ لە حەماسە و ورە و وزەی شۆڕشگێڕانە ناوبانگی دەرکرد.\n– ماوەی ١٤ ساڵ ئەندامی کارای گۆڤاری “سروە” بوو، و لەو سەنگەرەی خەباتی نەتەوەییدا پەرەی بە زمان و ئەدەبی کوردی دا.\n– ئێوارەی ڕۆژی شەممە، ١٠ی خەزەڵوەری ١٣٩٩ی هەتاوی لە تەمەنی ٦٩ ساڵیدا دڵە پڕ سۆز و ئەوینەکەی بەهۆی جەڵتەی دڵ ڕاوەستا و کوردستانی نوقمی ماتەم کرد.\nتاگی بابەت: بۆ یادی جەلال مەلەکشا، شاعیری ئەدەبیاتی بەرگریی کوردستان


نەخۆشخانە ئەهلییەكان سەرپێچییان كردووە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپارەی زیادەیان لە نەخۆشانی كۆرۆنا وەرگرتووە\nئاسۆ حەوێزی وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند، لیژنەیەكی لێكۆڵینەوە لە وەزارەتی تەندروستی پێكهێنرا بۆ پێداچوونەوە لەسەر ئەو بڕە پارەیەی لە نەخۆشانی كۆڕۆنا وەرگیراوە لەلایەن نەخۆشخانە ئەهلییەكان بەجۆرێك كە پارەی زیاتریان لێوەرگیراوە لەو بڕەی كە وەزارەتی تەندروستی دیاری كردبوو.\nئاسۆ حەوێزی لە راگەیەنراوێكدا وتیشی، دوای تەشەنەكردنی ڤایرۆسی كۆڕۆنا وەزارەتی تەندروستی بە دوو قۆناغ بڕیاریدا نەخۆشخانە ئەهلییەكان داشكان بكەن بۆ تووشبووانی كۆرۆنا سەرەتا داشكاندنەكە بەڕێژەی 25% و دواتر بەڕێژەی 50%.\nدەشڵێت، هەندێك نەخۆشخانە پێچەوانەی بڕیارەكان خەرجی زیاتریان لە نەخۆش وەرگرتووە، بۆیە لیژنەكە سەردانی هەموو نەخۆشخانەكان دەكات.\nئاماژە بەوەشدەكات، تەنها لە یەك نەخۆشخانەی ئەهلی دەركەوتووە پارەی زیادە لە 33 نەخۆش وەرگیراوە كە دەكاتە بڕی زیاتر لە 116 هەزار دۆلار بەرامبەر بە 169 ملیۆن دینار كە لە ئەمڕۆوە بۆ هاوڵاتیان دەگەڕێندرێتەوە.\nوتیشی، لیژنەكە بەردەوامە لە پێداچوونەوەی هەموو نەخۆشخانەكان و بەدواداچوون بۆ ئەو سكاڵایانە دەكەن كە لەسەر ئەو نەخۆشخانانە هەیە و هەر نەخۆشخانەیەك سەرپێچی كردبێت و پارەی زیادەی وەرگرتبێت، دەگەڕێندرێتەوە بۆ نەخۆش بە خاوەن مافەكان.\nکوردستان لەناو ڕووداوەکاندا: مووشەکەکان لەکوێوە دێن؟


كه قسه‌م له‌گه‌ڵ كردی دڵم پڕ بوو. گرێی گریانێك ڕێی قسه‌ی پێ گرتم و ده‌نگم له‌رزی ... كه ماڵئاوایمان كرد، هه‌ستێكی زۆر نامۆ ئازاری دام. ماوه‌یه‌كه دڵم زۆر ناسك بۆته‌وه !! تاقه‌تی هیچی نییه، دڵم لێم به به‌هانه‌یه ، گڕوو ده‌گرێ ... وه‌ك منداڵێكی لاساره و من ناتوانم ئارامی كه‌مه‌وه...\nڕۆژه‌كان ده‌ڵێی سێبه‌ری شوومیان كه‌وتۆته سه‌ر. ماندوویی له ته‌نیشتمه، شان به شانم دێت و ده‌ڕوات.\nخۆ گێژ كردنیش فایده‌ی نییه، چاو قووچاندن، ڕوو وه‌رگه‌ران، بیر له شتی تر، له هه‌زاران شتی تر كردنه‌وه\nهیچیان... هیچ شتێك سوودی نییه .... گرێیه‌كی قورسه و ڕێ به هه‌ناسه‌م ده‌گرێت .\nبه پشت ده‌ستم هه‌ر ته‌ڕایی سه‌ر گۆنام ده‌سرمه‌وه، هه‌ر\nده‌گه‌ڕێمه‌وه بۆ دواتر، هه‌ر خۆ به داوێنی ئه‌مرۆ هه‌ڵداوه‌سم ، هه‌ر ساته‌كان ده‌ڕازێنمه‌وه ، به‌یانی پڕ ده‌كه‌م له خه‌یاڵ، به‌ڵێنی و سۆز ....\nدیسانیش هه‌ر ده‌بێ به پشت ده‌ستم ته‌رایی گۆنام وشك كه‌مه‌وه ... هه‌ر ده‌بێ .....\nئه‌و ڕۆژانه سێبه‌ری شوومیان له سه‌ره ، ده‌ڵێی هاتوون بمێننه‌وه، ده‌ڵێی هاتوون بتتوێننه‌وه ... لاسارن...\nلاسارن وه‌ك دڵی من ... گڕووم پێ ده‌گرن ....\nهه‌ر چی به زۆری و نابه دڵی بێت ناخۆشه ! هه‌ر چی ناچارت بكات سه‌ر بۆ زۆرییه‌كان و نابه دڵییه‌كان دانوێنی ناخۆشه ! هه‌رچی ببت به كه‌ڵه‌بچه به ده‌وری ده‌ست و پێتا، هه‌ر چی بێت به داوێ له هه‌نگاوه‌كانت\nهاڵێ، هه‌ر چی ببێت به په‌رده پێش ڕوانینت پێ بگرێ، ناخۆشه ! كه‌سی وا هه‌ن هه‌ول ده‌ده‌ن به زۆره‌ملی هه‌ندێ شتت به سه‌ردا داسه‌پێنن ... هه‌ندێ شتت پێ بسه‌ڵمێنن. هه‌ندێ شتیش هه‌ن نازانی چون، یان بۆ یان كه‌ی پێت ده‌سه‌لمێندرێت ، تا وه‌خۆ بێیته‌وه له چنگیان ڕزگار بیت، خۆت ڕزگار بكه‌یت، ده‌بینی كار له كار ترازاوه ....\nجار نا ماندوویی دڵ و بیر، بێزاریت به سه‌را داده‌سه‌پێنێ. ته‌نیایی ، بیرێكت له لا زیندوو ده‌كاته‌وه.\nوه‌ك بیری مردن ... بیری خۆ كوشتن. ڕۆیشتن و نه‌گه‌رانه‌وه . پشت تێكردن له هه‌ر چی هه‌یه و ده‌بێت .\nله هه‌ر كه‌س هه‌یه و ده‌بێت . ده‌ست هه‌ڵگرتن له ژیان، هه‌ڵاتن له ژان ... ئه‌وه‌نده ماندووی ته‌نانه‌ت بۆت گرینگ نییه ئه‌گه مردن به‌ڕاستی كۆتایی به ژانه‌كان دێنێت یا سه‌ره‌تایه‌كی دووباره‌یه بۆ ده‌ستپێكردنێكی تازه ... بۆ جوره ژانێكی تر ....\nله‌وه‌تی هاتوومه‌ته ناو دنیای وێبڵاگه‌وه ، هه‌واڵی دوو مه‌رگم بیستووه. دوو د‌لی گه‌نج ... یه‌كیان مه‌رگ وه‌ك ڕه‌شه بایه‌كی له ناكاو هات و به بێ ڕه‌حمی نه‌مامی ژیانی شكانده‌وه، یه‌كیان خۆی په‌نجه‌ره‌كانی به‌رووی ڕه‌شه‌بای مه‌رگ كرده‌وه و ڕێی كۆچی گرته به‌ر ..... دوای\nمردنیان، ئه‌و دوو كه‌سه ناویان ده‌ر كرد.\nبینه‌ر و خوێنه‌ری نوسراوه‌كانیان گه‌یشته 1000 و بگره زۆرتریش . هه‌موو گریان، له سینگیان دا، ڕۆ ڕۆیان كرد ، تازیه‌یان گرت ... خه‌تی ڕه‌شیان كێشا به سه‌ر لاپه‌ره‌كه‌یان ... له پڕ هه‌موو وه ئاخوداخ كه‌وتن بۆ وڵام نه‌دانه‌وه‌كانیان به e-mail ، بۆ كه‌متر خه‌مییه‌كانییان ...\nئێستا بیر له مردن ناكه‌مه‌وه .. بیر له زیندۆكان ده‌كه‌مه‌وه كه چه‌ند گێژن ، چه‌ند كوێرن، كه‌ڕن .... ئێمه‌ی مرۆڤ تا هه‌ین قه‌دری یه‌ك نازانین ، یه‌كترین ئازار ده‌ده‌ین، هه‌ستی یه‌ك بریندار ده‌كه‌ین . یه‌ك ده‌گرێنین، درۆ به یه‌ك ده‌ڵێین، له كاتی ته‌نیایی و دڵته‌نگی پشتی یه‌ك به‌ر ده‌ده‌ین ....\nكه مه‌رگ هات ... كه ڕه‌شه بایه‌كی له‌ناكاو نه‌مامی ژینی شكاند ... تازه وه‌بیرمان دێته‌وه هــــــــــــــــــاوار، ده‌مانتوانی زۆرترمان ئاگا له یه‌كتر بێت ... زۆرتر له فریای دڵی یه‌ك بین ... مێهره‌بانتر بین ... له‌گه‌ڵ خۆمان، ئه‌وانی خۆشمان ده‌وێن، خۆشیان ده‌وێین ، ئه‌وانی پێویستییان پێمانه ...\nبۆ ڕاوه‌ده‌ستین تا دره‌نگ بێت ... بۆ چاوه‌ڕێ ده‌بین له كیسیان بده‌ین و دوای سینگیان بۆ بكووتین !! بۆ تا هه‌ین یه‌ك نابینین، هه‌ست به یه‌ك ناكه‌ین ، دوایش ...\nده‌ڵێ ئه‌گه زانیبام ده‌روات ... ئه‌گه‌ر زانیبام خه‌یاڵی ڕۆیشتنێكی بێ گه‌رانه‌وه‌ی له سه‌ر دا، پێم ده‌گووت كه چه‌نده‌م خۆشده‌ویست ، چه‌ند بووم ئازیز بوو ...\nئه‌ی تێناگه‌م ، هه‌ر ده‌بێ له مردنی یه‌كێ دڵنیا بین جا پێی بڵێین خۆشمان ده‌وێت؟ هه‌ر ده‌بێت مردن وه‌بیرمان بخاته‌وه هه‌لی پێكه‌وه بوون كورته با هه‌ر وا به فیرۆی نه‌ده‌ین ...؟\n-- ده‌ڵێ: " له سه‌رده‌مێكا كه مرۆڤ، مرۆڤی زاڵم ته‌نانه‌ت ڕوحم به كوێریش ناكات و گۆچانی له ده‌ست ده‌فڕێنێت، منی شه‌یدا، به داوای هاورێیه‌ك ده‌گه‌ڕێم...\nحـــــــــه‌ز ناكه‌م چیتر ته‌نیا بم ! سه‌یــــــره ؟ "\nYou need to keep finding yourself, a little more each day\nكتێبی خۆشه‌ویستی من به منداڵی " ماهی سیاه كوچولو" بوو . له‌و كتێبانه بوو كه ده‌یان جار خوێندوومه‌ته‌وه و ده‌توانم ده‌یان جاری تریش بیخوێنمه‌وه . ماسی ڕه‌شه‌كه بۆم ببوو به ئاوێنه‌یه‌ك خۆم و زۆر دۆست و ئاشنام تێدا ده‌دیته‌وه . ئاواتی بۆ دیتنه‌وه‌ی ده‌ریا، ڕۆیشتن ، گه‌ڕان و وه‌ده‌ست هێنانی وڵامی پرسیاره‌كانی .....\nدنیای ماسییه‌كان زۆر وه‌ك كۆمه‌ڵگای خۆمان ده‌چوو. جیاواز بوون تاوان بوو. وه‌ك " ئه‌وان" نه‌چوون، به‌ڵگه بوو بۆ تاوانبار كردن. هه‌موو ده‌یان ویست ماسییه‌كه نه‌سیحه‌ت بكه‌ن، بیگه‌ڕێنننه‌وه سه‌ر ڕێگه‌ی ڕاست . ته‌نیا دایك و بابی خۆی نه‌بوون، ته‌نانه‌ت ماسییه‌كانی تریش، ده‌ر و هاوسێكانیش لێی ببوون به كوێخاو ڕیش سپی و خاون بیر و ڕا كه ماسی ده‌بێت چۆن بژیت ....\nئه‌وی مانای نه‌بوو خه‌ونه‌كانی ماسی ڕه‌شی بچكۆله بوو. ئه‌وی گرینگ نه‌بوو ئاواتی ئه‌و بوو بۆ دیتنی ده‌ریا!\nبه‌ڵام بوێری ماسییه ڕه‌شه‌كه زۆر شێتانه بوو. وێرانی ده‌وێت له وێرانه‌یه‌كی ئه‌وها دا خه‌ونی ئاوا گه‌وره ببینی . وێرانی ده‌وێت وه‌ك كه‌س نه‌چی و به‌دوای خه‌ونه‌كانی خۆتا ڕێگه‌یه‌كی نه‌ناسراو بگرییه به‌ر ....\nده‌ڵێم له كۆمه‌ڵگایه ئێمه دا چه‌ندانه سه‌ری ئاوا پڕ خه‌یاڵمان هه‌بووه كه ناچار خه‌ونه‌كانیان ناشتووه؟\nچه‌ند كه‌س به حه‌سره‌تی ده‌ریا و دیتنی دنیایه‌كی تر\nشه‌وانه ، به درێژایی ژیانیان، سه‌ریان ناوه‌ته سه‌ر سه‌رین و ورده ورده ته‌نانه‌ت خه‌ونه‌كانیشیان له بیر كردووه؟ چه‌ند دڵی ئاوا لێوڕێژی ژیان، له لێدان كه‌وتوون و بوون به دیلی ژیانێكی نائاسایی ، نابه‌دڵی؟\nله‌م ڕۆژانه كتێبێكی ترم هاته‌وه ده‌ست ، كه یه‌كه‌مجار منی خسته بیری ماسییه ڕه‌شه بچكۆله‌كه .....\nئه‌ویندارێكی تر كه تاوانه‌كه‌ی جیاواز بوونێتی . وه‌ك كه‌س نه‌چوونێتی ! سه‌رێكی پڕ خه‌یاڵ و دڵێكی پڕ هیوا.\nئه‌وه‌ی مانــــــــــای هه‌یه ئه‌وه‌یه كه بوێری خاون خه‌یاڵ و خه‌ون بی .....\nنا ... ده‌ڵێم ئه‌وه‌ی مانای هه‌یـــــــه وێرانه ! بوێری به‌دوای ئاواتی دڵت كه‌وی . بوێری قۆڵ هه‌ڵماڵی بۆ وه‌ی\nئاره‌زۆكه‌ت وه‌ڕاست گه‌رێنی ....\nIt is right for a gull to fly, that freedom is the very nature of his being, that whatever stands against that freedom must be set aside,beit ritual or superstition or limitation in any form\n" ? even if it be the LOW of the flock " ---\n" The only true low is that which leads to freedom " ---\nئه‌مڕۆش له‌و ڕۆژانه‌یه ، ڕۆژێكی لێواولێو له چاوه‌ڕوانی، چاوه‌ڕوانم، هه‌ر ئه‌وه !!\nخه‌یاڵێكه و دڵمی كردۆت به لانكی خۆی . خه‌یاڵێكه، وه‌ك فرمێسك له گۆشه‌ی چاوما\nقه‌تیس ماوه . خه‌یاڵێكه و ده‌ستم ده‌له‌رزێنێت ، خه‌وم لێ ده‌دزێت ، قژی سه‌وزی خه‌ونه‌كانم ئاڵۆز ده‌كات ... خه‌یاڵێكه ، سێبه‌ری خستۆته سه‌ر باڵی شینی په‌پووله‌ی\nخۆزگه‌كانم !! ... چاوه‌ڕوانم ... هه‌ر ئه‌وه !!\nچاوه‌ڕوانی ده‌نگی ته‌له‌فوون ، كه ناته‌ت ... نایه‌ت ... نایه‌ت ... !\nچاوه‌ڕوانی هاتنی نامه‌یه‌ك كه نایه‌ت ... نایه‌ت ... نایه‌ت .... !\nدڵم داوات ده‌كات، نازانم له كوێی ؟ نازانم له ناو دڵی ئه‌م ڕه‌شاییه چۆنت بدۆزمه‌وه؟\nڕه‌شاییه‌ك وه‌ك مردن... بڵێی ده‌ستێك هه‌بێت چرایه‌ك، ڕووناكاییه‌ك به دیاری بێنێت... ؟ بڵێی بتبینمه‌وه ...؟\nئه‌مڕۆش له‌م ڕۆژانه‌یه . ڕۆژێكی لێواولێو له چاوه‌ڕوانی . چاوه‌ڕوانم . هه‌ر ئه‌وه !\nگوێ بگره! بایه . با كه پایزی دێنێت ... با كه پڕه له باران... با كه چیرۆكی ڕۆیشتن ده‌ڵێته‌وه! ڕۆیشتنی تۆ...\nڕویشتنێكی بێ گه‌ڕانه‌وه‌ت !!\nله‌م ڕۆژانه‌یه . لێواولێو له ... چاوه‌ڕوانم . هه‌ر ئه‌وه !!\nخه‌یاڵی ده‌ست هه‌ڵگرتن گیانی لێواولێو كردووم. له هه‌میشه‌وه تا ئێستا ، ئه‌و خه‌یاڵه سێبه‌ری قه‌ت ون نه‌بووه . ئه‌گه ده‌ست هه‌ڵگرم چی ده‌بێت؟ ئه‌گه خۆم ڕزگار بكه‌م له هه‌موو ئه‌و بیر و یاد و ئاره‌زو و ئاواتانه‌ی بوون به كه‌ڵافێكی ئاڵۆز و لێم هاڵاون، چی ده‌بێت؟ ده‌ست هه‌ڵگرم له خه‌م، له خه‌یاڵ، له خه‌ون، له خۆم .... شتێك پێم ده‌ڵێت هه‌موو شت خۆشتره له چاوه‌ڕوانی ... له به ته‌ما بوون، ده‌ست هه‌ڵگره !!!\nتا ئێستا به‌ڵام ده‌ستم هه‌ڵنه‌گرتووه . ته‌نیا خه‌ونه‌كانم بوون هانیان داوم ئه‌م ڕێگه‌یه بكووتم . خه‌ونه‌كانم !\nبۆ وا ده‌ستم به داوێنی تیتۆڵ تیتۆڵ كراوی خه‌ونه‌كانمه‌وه گرتووه؟ ئه‌و داوه شڕه تا كه‌ی ڕامده‌گرێت؟ له چی ده‌ترسێم ؟ بۆ ده‌ست به‌ر ناده‌م؟! ئه‌گه چاو بكه‌مـه‌وه چی ده‌بێت؟ چی ده‌بینم ؟ له‌م هه‌موو نامۆییه دڵم ده‌گیرێت ، ترس دامده‌گرێت؟\nدوورتر لێره چی لێیه؟ دوورتر له تۆ چی هه‌یه؟ ده‌نگ؟ ده‌نگێك به زایه‌ڵه‌ی، نامۆییه‌كان ورد كات؟ ده‌نگێك شته ناحه‌ز و ناله‌باره‌كان بشكێنێت و جوانییه‌كان وه‌بیر بێنێته‌وه؟ ده‌ست به‌رده‌م تا بكه‌ومه ناو قووڵایی ئه‌و نادیاره، بكه‌ومه باوه‌شی بێ كۆتایی، بگه‌م به دنیای دوور له تۆ ...\nشتێك پێم ده‌ڵێت ده‌ست له داوێنی تیتۆڵ تیتۆڵ كراوی خه‌ونه‌كانم هه‌ڵگرم ...\nجا وه‌ره ئه‌وه‌ت بۆ ساغ بێته‌وه!\nداره‌كه‌ت له بیره وا دڵت بۆی ده‌سووتا؟ گه‌ڵای هیچ پێوه نه‌ماوه . نه‌رمه به‌فرێكیش باری و زوو بزر بوو. ڕۆژه‌كان ساردتر نین، به‌ڵام دڵته‌نگترن ! من هێشتا هه‌ر وه‌ك هه‌موو شتێك خه‌ونێك بووبێت ، مه‌ستی بۆنی بیره‌كانمم . هێشتاش جار و بار بۆ گرتنی ده‌ستت ، ده‌ست ده‌گێرم . حه‌ز ناكه‌م هیچ شتێك له بیر بكه‌م . نه گریان، نه پێكه‌نینه‌كان . نه دڵه كووته‌كان و نه بێ ده‌نگییه‌كان . حه‌ز ناكه‌م هیچ شتێك له بیر بكه‌م ... هیچ شتێك !!\nله‌رزی په‌نجه‌ت له ناو ده‌ستم ، گه‌رمای ده‌ستت له سه‌ر سینگم ، مێهره‌بانی چاوه‌كانت ، ئه‌و گوڵانه‌ی له‌گه‌ڵ باوه‌ش و ماچ بوون به زمانی هه‌ستی دڵ ... ته‌نانه‌ت فرمێسكه‌كان، دوور بوونه‌وه‌كان، ترس و گومانه‌كان ...\nحه‌ز ناكه‌م هیچ شتێك له بیر بكه‌م !! خۆشم ده‌وێن .\nداره‌كه‌ت له بیره وا دڵت بۆی ده‌سووتا ؟؟ دڵنیام ئه‌ویش بیرت ده‌كات. چه‌ند ڕۆژه منی نه‌دیووه پێبكه‌نم . چه‌ند ڕۆژه ده‌مبینێ به دوای ده‌نگی خۆما وێڵم. چه‌ند شه‌وه، ئه‌ویش هه‌ستی پێ كردووه له‌ته ئاسمانه‌كه‌مان دوو ئه‌ستێره‌ی كه‌مه ...\nشه‌و دره‌نگه ، ده‌زانم خه‌و ئیتر حه‌سانه‌وه‌ی شه‌وانی پێشم بۆ به دیاری ناهێنێت ، ته‌نیا دارستانێكی تاریكه من له خۆیا وون ده‌كات ...\nپێخه‌فه‌كه‌م چاوه‌ڕوانمه ، جریوه‌ی چاوی خه‌می دووریت له تاریكیدا، ڕێگه‌ی باوه‌شی خه‌یاڵتم پێ نیشان ده‌دات ...\nئه‌وه كاته ده‌گۆڕدرێت یان ئێمه؟ ژیانه یاساكان داده‌رێژێت بۆ بوونمان یان خۆمان؟\nبۆ قه‌ت ئێمه تاوانبار نین و هه‌میشه كه‌سێك یان شتێك ده‌دۆزینه‌وه بۆ به تاوانكار زانین ؟\nهه‌موو لێك دوور بوونه‌وه‌یه‌ك به مانای كۆتایی له‌گه‌ڵ یه‌ك بوونه‌كانه ؟ هیچ كۆتاییه‌ك هه‌یه سه‌ره‌تایه‌كی تازه بێت بۆ ده‌ست پێكردنێكی دووباره ؟\nگه‌رانه‌وه بۆ خۆت ، دابرین له كۆیه؟ خۆ ناسین سه‌ره‌تای خۆشه‌ویستییه یان نه‌فره‌ت ؟\nدیتنه‌وه كۆتایی سه‌فه‌ره یان گه‌یشتن به ڕێگه‌یه‌كی نوێ؟ پێگه‌یشتن یانی مردنی ویست؟\nله خه‌م ماندوو ببووم، له گریانیش، ده‌زانی! حه‌زم ده‌كرد شاد بم. حه‌زم ده‌كرد چێژ له ژیان وه‌رگرم و ئاشق بم . حه‌زم ده‌كرد به دیتنی په‌له هه‌ورێكی بچووك له سووچێكی ئاسمان ، به دیتنی چه‌ند باڵنده‌ی جوان له سه‌ر داره‌كان ، له ئامێزی شنه و كایه‌ی په‌نجه‌كانی به قژم ، بزه‌ی شادی بێته سه‌ر لێوم . حه‌زم ده‌كرد بۆ ڕێز لێنان له ژیان، له جوانییه‌كانی سروشت پێبكه‌نم، وه‌ك منداڵێكی بچووك و بێ خه‌م، ساده و ساكار. حه‌زم ده‌كرد مه‌ست و سه‌ڕ خۆشی بوون بم و ......\nفێر نه‌بووم . زۆر ده‌مێك بوو له قوڵایی دڵمه‌وه پێنه‌كه‌نیبووم . زۆر ده‌مێك بوو ده‌نگی خۆمم نه‌بیستبوو، زۆر ده‌مێك بوو فرمێسكی شادیم نه‌ڕشتبوو. بزه‌یه‌ك ئه‌گه‌ر هاتبا و نه‌هاتبا. ته‌نیا چركه‌یه‌ك، وون ده‌بووه دیسان، له ناو گه‌رده لوولی فه‌رامۆشی دا، نه ده‌مزانی بۆ بزه‌م هاتێ ، نه دڵنیا بووم له بوونی !!!\nشۆخیم ده‌كرد، زۆرتر دۆستانم وه پێكه‌نین ده‌خست! شه‌یتان و شێت بووم ، به‌ڵام " قاقا" لێدان و له دڵه‌وه پێكه‌نین شتێك بوو هه‌ر له خه‌ڵكانم بیستبوو !\nكه دڵته‌نگ ده‌بووم ده‌گریام ، كه تووڕه ده‌بووم ده‌گریام، كه هه‌واڵێكی خۆشم ده‌بیست ، فرمێسكم له چاو قه‌تیس ده‌مان، نه ده‌نگم ده‌هاته ده‌ر و نه فرمێسكم ده‌رژان !! بێ ده‌نگ ده‌بووم و شتێكی نه‌گووتراو له سه‌ر دڵما قوورسایی ده‌كرد ! ده‌زانی ، ماندوو ببووم له خه‌م ، له فرمێسكیش !! تاسه‌ی پێكه‌نین، تاسه‌ی شاد بوون ، تاسه‌ی ساتێك نه‌ترسان و\nلادانی سێبه‌ره‌كان .... ماندوو ببووم له گریان !!\nكه تۆ هاتی ، شته‌كان گۆردران! هه‌وره‌كان لادران، سێبه‌ره‌كان ون بوون ، به سه‌ر قۆڵم فرمێسكه‌كانم سری.\nله بوونی " بزه" دڵنیا بووم ............\nكه تۆ هاتی ده‌نگی خۆمت به دیاری بۆ هێنام . تۆ بووی له‌گه‌ڵ پێكه‌نین ئاشتت كردمه‌وه ، تۆ بووی شێوه‌یه‌كی تازه‌ت فێر كردم بۆ ڕێزلێنان له ژیان و له سروشت ، له جوانی !!\nسوپاس بۆ ئه‌م ڕۆژانه‌ی پڕ بوون له ژیان !!\n" یانی چی ، ئه‌ی هه‌ر خۆت نه‌بوویت داوای یه‌كسانیت ده‌كرد؟ “\nچاوه‌كانم گه‌لێك ڕوون بوونه‌وه . ڕاست ئه‌و ده‌مه‌ی ئاهێكی خۆشت له دڵ ده‌گه‌رێ و ده‌ڵێی هێنده‌ی نه‌ماوه\nگه‌نجه‌كان و نه‌وه‌ی نوێ ، ڕێگه‌ی خۆیان له باب و باپیران جیا كه‌نه‌وه و به چاوی خۆیان ببینن و به مێشكی خۆیان بیر بكه‌نه‌وه ، له پڕ‌دیسان ڕوو ده‌دات !\nتا دۆینێ و پێرێ ، باب و مامه‌كان سڵامه‌ت، ئه‌و ئه‌ركه‌یان خستبوو سه‌ر شان و ملی خۆیان و چه‌پ و ڕاست ، لێره و له‌وێ ، "پیاوه‌تیان" ده‌كرد .\nئه‌مڕۆ گه‌نجه‌كانیش لێمان وه‌خۆ كه‌وتوون و له سه‌ر ساكارترین و ئاسایترین یاساكانی هه‌ڵسووكه‌وت داوای ژنی كورد ده‌خه‌نه به‌ر ڕه‌خنه و ته‌وس و ته‌شه‌ران !!\nئه‌وه‌نده‌ی من له بیرم بێت ژنی كورد هاوار ده‌كات : به‌سه مه‌مكووژن ! قه‌تم نه‌بیستووه داوای كرد بێت كه‌س ده‌رگای بۆ بكاته‌وه و " قه‌مسه‌له‌ی" بۆ ڕا گرت !\nئێستا هیچ نه‌بووه كووڕه‌كان " ناوكییان" كه‌وتووه و خه‌مێكی خه‌یاڵاوی دایگرتوون !!\nئه‌وه‌نده‌ش ده‌زانم كردنه‌وه‌ی ده‌رگا و ڕێز گرتن و\n" گێنتڵمن" بوون دژایه‌تی نییه له‌گه‌ڵ مافی یه‌ک سانی ژن و پیاو !!\n" كه باس له مافی ئافره‌ت ده‌كه‌ن، پێیان وایه دارێك له‌سه‌ر سه‌گه و یه‌كێكیش له‌سه‌ر ئافره‌تی كورده. "جگه له‌وه‌ی زۆر ئاسایی سه‌گ و ژن وه‌ك یه‌ك چاو لێ ده‌كردرێت ، به ده‌ڕ برینی " پێیان وایه" وا ده‌گه‌یه‌ندرێت وا ژن " لێی حاڵی نییه و به هه‌ڵه چووه " و ته‌نیا " پێی وایه " زووڵمی لێ ده‌كردرێت . خۆ ده‌نا به دا‌رێكی خێڕی له سه‌ری بده‌ن یا نه‌ده‌ن ئه‌و هه‌موو هه‌را و هوریایه‌ی ناوه !\nزۆر زۆره‌كه‌ی ده‌كووژڕێت . خۆ له‌وه‌ی زیاتر نییه !!\nبه‌ڵام من ئێستا لێره، ته‌نیا بۆ ڕوون كردنه‌وه‌ی یه‌ک شتی ساكار ئاوا ده‌ڵێم :\nخۆم ده‌رگای ده‌كه‌مه‌وه . قه‌مسه‌له‌شم بۆ ڕامه‌گرن. كه هاتم یان ڕۆیشتم له به‌ر پێشم هه‌ڵمه‌ستن . به‌ڵام ده‌خیــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــلتان بم لێم گه‌رێن بژیم . مــــــــــــــــــــه‌مكـــــــــــــــــــــــــــــووژن !!\nنه‌كــــــــــه‌ن داوای باوه‌شێك مێهره‌بانی بكه‌ن.\nله‌و سه‌رده‌مه بۆگه‌نیوه‌ی ئێمه دا ئه‌وی مانای نه‌مابێت، دڵۆڤانییه !!\nبۆ شتی تر چاو بگێڕن !!\nتێگه‌ێشتن له شته‌كان هه‌میشه ئاسان نییه ! واته‌یه‌ك ده‌توانێت به سه‌دان شێوه‌ی جۆر به جۆر مانا بكرێته‌وه. وه‌ك پێوانه‌كان! پێوانه په‌سه‌ند كراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای ئێمه زۆر پیاوانه‌ن ، ئه‌وه‌ش له خۆی دا وا ده‌كات ئه‌و پێوانانه بۆ هه‌موو كه‌س له هه‌موو جێیه‌ك قه‌واره‌یه‌كی ڕێك و پێك و درووستی نه‌بێت .\nپێوانه‌ی كوردی چییه ؟ پێوانه‌ی بێگانه چییه ؟ پێوانه كوردییه‌كان و پێوانه پیاوانه‌كان چه‌ند لێك جیاوازن؟ وێده‌چێت هه‌ر پێوانه‌یه‌كی ساكاری نوێ كه به دژ ئه‌م قه‌واره كۆنانه‌دا بچێته‌وه و له ژێر پێیان دانێت، به پێوانه‌ی بێگانه ده‌ناسرێت و ناو ده‌ندرێت !! پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه ئایا ئه‌م جۆره تێڕوانیینه دروسته؟\nشێوازی نووسین و هه‌ڵسه‌نگاندن و لێكدانه‌وه ئایا ده‌بێت له هه‌موو كاتێك دا هه‌ر به پێ یاسا كۆنه‌كان و قه‌واره ناله‌باره‌كان بێت، ئه‌ویش ته‌نیا له به‌ر وه‌ی كه ئه‌م پێوانانه په‌سه‌ند كراون؟\nئه‌ی گۆرانكاری و شتی نوێ له كوێی كۆمه‌گای ئێمه دا و له كام سه‌رده‌م ده‌رفه‌تی خۆ نواندنی پێ ده‌درێت؟\nساته ساكاره‌كانی سه‌رده‌می منداڵی ، ئاسمانێكی هه‌میشه شین و دڵێكی به هیچ خۆش ! پێكه‌نین قه‌ت له هه‌نگاوێك دوورتر نه‌بوو و شه‌رم نه ده‌بوو به گۆری فرمێسكه‌كانی كاتی دڵته‌نگی !\nتۆزی تووڕه‌ییه‌كان به دڵۆپه فرمێسكێك ده‌شۆرانه‌وه و ڕقه‌كان ته‌مه‌ن كورتتر له‌وه بوون مانا په‌یدا بكه‌ن! ساته ساكاره‌كانی سه‌رده‌می منداڵی پڕ بوون له هه‌ست و هه‌ناسه و شته‌كان هه‌مووی سێحراوی بوون ...\nنه ده‌زانم له كوێم و نه ده‌مه‌وێ بزانم ! شته‌كان هه‌موو تازه‌ن. ڕه‌نگه‌كان نه له ئێستا ده‌چن نه له ڕابردوو! هه‌سته‌كان، له دایک بوونه و هه‌ست پێ كردنه‌كان دوو پات بوونه‌وه‌ی ویستی حه‌شار دراوی دڵێكی ساوان! ده‌نگه‌كان هه‌مووی گۆرانی دیتنه‌وه‌ن!\nهه‌م یا نیم ، نازانم! له خه‌و دام یا وشیار، دڵنیا نیم! لێره‌م، ڕاكشاوم ، ده‌تبینم، ده‌تبیسم. یا نا، حه‌ز ده‌كه‌م بتبینم، حه‌ز ده‌كه‌م بتبیسم .... پڕم له ویستن، یان لێوڕێژم له نه‌ویستن .... نازانم ، سه‌رم لێ شێواوه!\nتۆش ئارام دێیت و ده‌چیت ! دڵنیا ده‌نوێنیت . ده‌ڵێی ده‌زانیت له كوێی ، ده‌ڵێی ده‌زانیت چیت ده‌وێت . ده‌ڵێی تۆیت گۆرانییه‌كان ده‌ڵێیته‌وه .... گه‌رمای ده‌ستت له سه‌ر شانم و سرته‌ی "خۆشم ئه‌وێیت" له گوێما . باوه‌ڕه‌كان زیندوو ده‌بنه‌وه ، یان حه‌ز ده‌كه‌م\nزیندوو ببنه‌وه ... ویسته‌كان هاوار ده‌كه‌ن، یان من حه‌ز ده‌كه‌م هاوار بكه‌ن .... نازانم ، سه‌رم لێ شێواوه!\nخۆشم ئه‌وێیت !\nئه‌وه زایه‌ڵه‌ی ده‌نگی تۆیه یان هاواری دڵی من؟ ئه‌وه تۆی له ئاوێنه‌ی ده‌نگی منا خۆ ده‌نوێنی یان شه‌پۆله‌كانی ده‌ریای ده‌رونمه ملوانكه‌ی شینی خۆشه‌ویستیمی به دیاری بۆ تۆ هێناوه؟ تۆ به مێهره‌بانییه‌وه به سه‌ری په‌نجه‌ت ، قژی شێواوم شانه ده‌كه‌ی ، باسی به‌یانی ده‌كه‌ی و من نازانم چۆنت پێ بڵێم له‌مڕۆ دا ونم ... له ئێستای بوونت دا!\nخه‌ونه یان بێداری؟ چاو بكه‌مه‌وه، ئه‌و خه‌ونه كۆتایی دێت ؟! چاو له سه‌ر یه‌ك دانێم ، تۆ ون ده‌بیت؟! ...\nنه‌ده‌زانم له كوێم، نه ده‌مه‌وێ بزانم . شته‌كان نه له ئێستا ده‌چن نه له ڕابردوو .\nئه‌مه چیرۆكی ئه‌مرۆیه !\nچه‌ند دڵۆپه ئاو له ناو له‌پی ده‌ستم ، بۆنی مێخه‌ك، گه‌رمای چه‌ند دڵۆپه فرمێسك له سه‌ر گۆنام ، باوه‌شێكی به‌تاڵ ، شه‌وێكی پڕ خه‌یاڵ !\nكه‌ی بۆ ئاخر جار سه‌رم كرده سه‌ر شلكه‌ی ڕانت، كه‌ی بوو ئاخر جار ده‌ستت به سه‌رما داهێنا و چیرۆكی خه‌مباری شه‌وی بوكێنی خۆتت بۆ باس كردم ؟ كه‌ی بوو ئاخر جار پێكه‌وه پێكه‌نین ؟ كه‌ی بوو ئاخر جار به سه‌ر په‌نجه‌ی هه‌میشه گه‌رمت فرمێسكت سڕیم ؟ كه‌ی بوو ئاخر جار قژی سپی و خاوت پلكه كرد ، له ئاوێنه بچووكه‌كه‌ت سه‌یری خۆت كرد و هه‌ناسه‌ت هه‌ڵکێشا ؟\nهێشتاش ده‌تبینم ، شه‌وانه به سه‌ر په‌نجه ده‌هاتی و داتده‌پۆشیمه‌وه، قژمت له ناو چاوانم لا ده‌دا و هه‌ر وا به سه‌ر په‌نجه ده‌ڕۆیشتێوه !!\nهێشتاش هه‌ستت پێ ده‌كه‌م چۆنت له ئامێز ده‌گرتم .\nهێشتاش بۆنی مێخه‌ك ده‌مباته‌وه بۆ ناو ئامێزی تۆ ، گه‌رمای هه‌ناسه‌تم ده‌خاته‌وه بیر ....\nخۆ تۆ هه‌ر له‌گه‌ڵمای، خۆ تۆ بووی به په‌پووله‌ی خه‌وه‌كانم ، ده‌تبینم، هه‌ستت پێ ده‌كه‌م ، بۆنت ده‌كه‌م، به‌ڵام ... چۆنت پێ بڵێم .... بیری ده‌نگت ده‌كه‌م .\nبیری ده‌نگت ده‌كه‌م !!\nئارامی دڵان، ئه‌و بۆ تۆ ده‌نووسم ، ده‌زانم ساتی وا هه‌یه ده‌بی به ڕێبواری كۆڵانی بیرم و كۆتری هه‌ڵکوورماوی خه‌ێاڵم له باوه‌ش ده‌كه‌ی ... من ئێستا شادم ، خۆشم، سه‌رخۆشم ... ساته‌كان سێبه‌رێكی سه‌وز له خۆیان جێ دێڵن و ده‌ستێكی مێهره‌بان بۆت به پردی نێوان من و ئارامی ...\nئاسمانی نزمی شاره‌كه‌مان ناوچاوانی به هه‌وره ڕه‌شه‌كان داپۆ‌شرا بوو ... ویستم به هه‌ناسه‌م ، یان هه‌ر نه‌بێت به تكا و پارانه‌وه لایان بده‌م ... ئاخر من هه‌وری بێ‌بارانم بۆ چییه .....\nبه‌ڵام ده‌زانی ، باران باری و قژم پر بووله ده‌نگیی !!\nئه‌رێ، شادم ، خۆشم ، سه‌ر خۆشم ! ڕه‌نگه ئه‌گه‌ر كورد نه‌بام، ئه‌گه‌ر كچه كورد نه‌بام ، وێرابام بڵێم ئاشقم ، ئه‌ویندارم ، دڵداری ده‌که‌م له‌گه‌ڵ باران، له‌گه‌ڵ بۆنیی ، له‌گه‌ڵ ده‌نگی .....\nبه‌ڵام وێرانی ده‌وێت له‌م وێرانه ماڵه‌دا باسی دڵداری كردن ...\nمن بوێرم .... ؟؟\nخۆت ده‌زانی ..........\nمن ڕقم له هه‌موو شتێك هه‌ستاوه! له‌وانه‌ی كه ڕۆژێ پێنج جاران ڕاست و خوار ده‌بێته‌وه و به زمانێك كه تێیناگان، له به‌ر كه‌سێك كه نایناسن بۆ شتێك كه لێی حاڵی نیین، له كاتێكدا كه پێویستیان پێی نییه، ده‌پارێنه‌وه ! ڕقم له‌وانه‌یه وا ده‌رگای بیریان قفڵ ده‌كه‌ن و كلیله‌كه‌ی فڕێ ده‌ده‌ن و خۆیان ده‌بن به یه‌خسیری بیرێكی كۆن كه بۆگه‌نیوی لێدێت !!\nله‌وانه وا له گه‌نداوی بیری گه‌نیوی خۆیانا خنكاون و هه‌رچی و هه‌ر كه‌س بۆنی تازه‌یی لێ بێت، له ژێر پێیان ده‌نین و له ناوی ده‌به‌ن !\nڕقم هه‌ستاوه له ئینسانه‌كانی ده‌وروبه‌رم، كه چاویان ده‌بستن و هاوار ده‌كه‌ن . پێیان وایه هه‌ر چی ده‌نگیان به‌رزتر بێت، قسه‌كانیان حه‌قتره !!\nڕقم له‌و پیاوانه هه‌ستاوه وا له ژووره‌كانی چه‌قه‌خانه كوردییه‌كان، له سه‌ر مافی ژن چه‌نه لێ ده‌ده‌ن و كه ژنێكیش قسه‌ی كرد پێی ده‌ڵێن تۆ بێده‌نگ به، كێ له‌گه‌ڵ تۆیه‌تی ... !!\nمن ڕقم هه‌ستاوه له‌و ژنانه كه پێیان وایه ئازادی ده‌بێ له كاغه‌زی ڕه‌نگی بپێچرێته‌وه و وه‌ك دیاری پێیان بدرێت !!\nمن ڕقم هه‌ستاوه له خه‌ڵكی ئه‌و شاره، كه پێیان وایه هه‌ر كه‌س قژی ڕه‌ش بێت، عه‌ره‌به !! من ڕقم له و كاته‌یه كه هه‌ر بچی ناو مێترۆ ، پیره ژنێكی له‌چك به سه‌ر لێت دێته پێش و به توركی شتێكت لێ ده‌پرسێ ...\nمن ڕقم هه‌ڵده‌سێ له‌و پیاوه مه‌سته‌ی مه‌یدانی ناوڕاستی شار، كه هه‌ر به لادا ده‌كه‌وێ و زۆر جار میز به خۆیدا ده‌كات !\nیان له‌و ژنه‌ی نازانم له كام وڵات ڕا هاتووه‌ته ئێره و له شه‌قامه‌كانا ده‌گه‌رێ و منداڵێكی چڵكنی گوناح به‌دوای خۆیا ده‌كێشێت و سواڵ ده‌كات !!\nڕقم له خۆمه بۆوه‌ی كه ئێستا فرمێسكم ڕژاونه‌ته سه‌ر گۆنام! بۆوه‌ی كه ئێستا ئه‌وه‌نده دڵته‌نگی ئه‌وم !\nبۆوه‌ی كه ئه‌وه‌نده بیری ده‌كه‌م !! بۆوه‌ی كه ئه‌وه‌نده ماندووم ، بێ قه‌رارم ...\nوتت دێی، ئه‌گه‌ر هاتی، كۆشێك هاوار، باوه‌شێك ڕه‌نگ بۆ من بێنێ! ئه‌مڕۆ سێبه‌ری بێ ده‌نگی قوورسایی ده‌كاته سه‌ر كات و شته‌كان هه‌موویان خۆڵه مێشین ...\nوتت دێی ... ئه‌گه‌ر هاتی ....\nنا،،، هه‌ر وه‌ره !!\nزۆر بێ قه‌رارم ئه‌مڕۆ !!\nوه‌ره با گۆرانییه‌ك بدزین\nله‌سه‌ر پردی لێوه‌كانمان دابه‌شی كه‌ین .\nوه‌ره با ده‌ستێكی گه‌رم بدزین\nله نێوانی پرچ و سه‌رماندا\nله نێوان برژانگه‌كانما\nهه‌رچیم لێده‌كه‌یت، ئاره‌زووی خۆته\nئیتر ته‌نیا بم !!\nجارێكی تر شتێكی تاڵیان وه‌بیر هێنامه‌وه، جارێكی تر گرم له سه‌ریان دام، هۆی‌ی‌ی‌ی ... تووند مه‌رۆ ، خۆت شێت مه‌كه، كورد... كچه كورد و ئه‌و ئاواتانه‌یان نه‌وتووه .... تۆ تۆی ، تۆ هه‌سته و دانیشه له نێوان ئه‌و سنوورانه‌ی بۆیان كێشاوی ... به پێی ئه‌و شتێی كه\n" فێریان كردووی" ، ئه‌و جۆره‌ی ده‌بێ ، نه ئه‌و جۆره‌ی ده‌ته‌وێ ، بژی . هیچی تریشت نه‌وێت... ئه‌وه ئێمه هه‌ین به جێی تۆ بیر ده‌كه‌ینه‌وه ، به جێی تۆ بریار ده‌ده‌ین ، پێت ده‌ڵێین چی باشه و چی خراپه بۆت ...\nئای .... كورده‌واری ، ئه‌ی وڵاته جوانه‌كه‌م ....\nدوای پێنج شه‌ش مانگ بێ خه‌به‌ر بوون، ته‌له‌فوونی كرد. ده‌ڵێم چۆنی؟ چی ده‌كه‌ی؟ هه‌واڵی تازه‌ت چییه ؟\nده‌ڵێ؛ هیچ، خه‌ریكی كار و بارم. ڕۆژه‌كان وه‌ك خۆیانن. ژنم هێنا ... نا، هیچ شتێكی تازه ڕووی نه‌داوه !\nده‌ڵێم ؛ ژنت هێناوه، هێشتاش ده‌ڵێی خه‌به‌ری تازه‌ت نییه ؟ ده‌ڵێ؛ نازانم ، وتیان ئه‌وه كچێكی باشه، منیش هێنام، ئێستاش هیوادارم هه‌ر وا بێت كه خه‌ڵك باسیان ده‌كرد...\nده‌بینم ڕاست ده‌كات، هیچ نه‌گۆردڕاوه، شته‌كان هه‌ر وه‌ك خۆیانن !!\nمن پێش تۆ هاتمه دنیا\nتا عومری گوڵ درێژتر،\nگڕی ئاگر په‌تیتر ،\nته‌می خه‌م ته‌نكتر، كه‌م\nتا فێر بم به ئاسانی،\nله سه‌ر سنگت سه‌وز بم،\nتۆ له خۆمدا بزر كه‌م !\nمن هه‌ر ڕۆژه‌كانی سه‌ره‌تا ئه‌م چه‌ند دێره‌م نووسی :\nئیستێك له مه‌و پێش له‌گه‌ڵ هاورێیه‌كم دانیشتبووین باسی ده‌وله‌مه‌ندی و فه‌قیری زمانی كوردیمان ده‌كرد، به هۆی بوونی چه ندین زاراوه ی جیاواز، هه ر شتێك له وانه یه چه‌ندین ناوی هه بێت و به چه‌ند وشه‌ی جۆر به جۆر بناسرێ، به ڵام كه گه‌یشتینێ وشه‌كانی سه‌ر به "سێكس" دیمان زۆر كه‌ممان هه‌یه و هه‌رچی هه‌مانه ئه‌وانه‌ن كه كاتی شه‌ره جوێن و سووكایه‌تی كردن، پیاوان به یه‌كی داده‌ده‌ن! (پێی ده‌ڵێن جوێنی نامووسی !!)\nزۆرمان بیر كرده‌وه، ئێستاش نه‌مانزانی هاومانای\nmake love و fuck به كوردی ده بێته چی؟\nنه شمان وێرا له كه‌س پرسیار بكه‌ین... كه‌سیش نیه خۆی له خۆرا له ڕێی خودا دا ئه‌م شته‌مان بۆ ڕوون كاته وه.........\n(نووسراوه له‌كاتژمێری 10:18 PM له‌لایه‌ن ته‌وار)\nئه‌و دوو comment نووسراوون،، منیش ئه‌مرۆ بینیمن،\nپێم خۆش بوو كه هه‌ر هیچ نه‌بێ دوو كه‌س خۆی له باسه‌كه دا، به‌ڵام ئه‌وش سه‌رنج ڕاكێش بوو كه هه‌ر دوو كه‌س به ناوی نه‌ناسراو بۆچوونی خۆیان ده‌نووسن!\nAug - 13 23:00\n”تۆ بڵێی رۆژێك رێت بكه وێته وه ێره؟ زۆر ووشه ی كوردی(بێگه رد)ی جیاواز هه ن له بواری ره‌گه زباز یا"سێكس" كه ته نها له زاری مامۆستا بیستومانه یان جار جار له په رتووكا ده یبینین. بیستنیان له جێی تر ته زووی شه رمه زاری دروست ده كات...........\nOct - 1 13:37\nmake love= ashiq bazi\nڕه‌نگه بۆیه ده‌ڵێن به كوردی دڵداری ناكردرێت .\nهیچ ئیتر ... هه‌ر وا پێم خۆش بوو ئێوه‌ش بیبینن .... !!!\nزۆر ده‌مێكه ده‌نگی باوكم نه‌بیستووه! زۆر ده‌مێكه نازانم له‌گه‌ڵ ڕۆژه‌كانی چۆنه؟ ته‌نیایه‌كانی به چی پڕ ده‌كاته‌وه ، تاقه‌تی گوڵه‌كانی ماوه؟ هه‌موو ئێواران ده‌چێته لایان و گه‌ڵا زه‌رده‌كانیان لێ ده‌كاته‌وه ؟ نازانم داره گه‌ڵا مێوه‌كه چه‌نده گه‌وره بووه ... داره‌كانی دی به‌ریان هه‌بووه ؟ نازانم هێشتاش رادۆ كۆنه ڕه‌شه بچووكه‌كه‌ی ماوه كه تا ده‌ستت به ئانتێنه‌كه‌ی نه‌گرتبا ڕانه‌ده‌وه‌ستا ... نازانم هێشتاش گوێ بۆ هه‌واڵه‌كانی هه‌موو ئاژانسه‌كان ڕاده‌گرێت یا نا ...\nجاران بابم هه‌میشه بۆنی گڵ و گوڵی لێ ده‌هات. ده‌ستی، هه‌ر ئه‌و ده‌ستانه‌ی ته‌واوی ته‌منیان كاریان كردبوو ، گرێ گرێ بوو... چه‌ند حه‌ز ده‌كه‌م ده‌ستی بگرم ، تا كه‌مێك بحه‌سێته‌وه ! نازانم ئه‌و ده‌ستانه وه‌رزی حه‌سانه‌وه‌یان هه‌یه یا نا؟\nبۆ له لای ئێمه زۆر باو نییه كه‌س به كه‌س بڵێ خۆشم ده‌وێی؟ بۆ له گووتن دا وا بێ ده‌سه‌لاتین!؟ حه‌ز ده‌كه‌م جارێكی تر بیبینمه‌وه، ده‌سته ماندووه‌كانی بگرم و ماچی كه‌م ، پێی بڵێم خۆشم ده‌وێت . حه‌ز ده‌كه‌م ته‌نیاییه‌كانی بدزم و كه‌ڵافی ئاڵۆزی بیره‌كانی هه‌ڵوه‌شێنمه‌وه و سه‌ر له نوێ هه‌ری كه‌مه‌وه ! .....\nكات له لای ئێوه‌ش وه‌ستاوه؟


باسێك له‌مه‌ڕ ناسیۆناڵیزم – Denegkan\nباسێك له‌مه‌ڕ ناسیۆناڵیزم\nكاتێك باسی چه‌مكی نه‌ته‌وه ده‌كرێت واباوه كه نه‌ته‌وه به خه‌ڵكانێك له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن كه له بواری كولتوری، قه‌ومی و نه‌ژادییه‌وه و یان له بواری ئه‌زموونی مێژووییه‌وه یه‌كسانن. به‌ڵام ئه‌و نه‌ته‌وانه‌ی كه ئه‌مڕۆكه له چوارچێوه‌ی جوگرافیای سیاسیی جیهاندا ده‌یانبینین، له سه‌ر بنه‌مای په‌یوه‌ندییه نه‌ژادی و كولتوریه‌كان پێك نه‌هاتوون. ئه‌و ده‌كاركردنه و ئه‌و لێكدانه‌وه هه‌ڵه‌یه له مه‌ڕ نه‌ته‌وه بۆته هۆی ئه‌وه‌یكه ئاخێزگه‌ی مێژوویی و هۆكاره‌كانی سه‌رهه‌ڵدانی نه‌ته‌وه‌مان له بیر بچێته‌وه. ئه‌گه‌ر له جیاتی چه‌مكی نه‌ته‌وه له وشه‌ی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه كه‌ڵك وه‌رگرین، خاڵێكی ناڕوون له‌مه‌ڕ چه‌مكی نه‌ته‌وه روون ده‌بێته‌وه: ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه هه‌م نه‌ته‌وه‌كان و هه‌م ده‌وڵه‌ته‌كان به‌رهه‌می هه‌لومه‌رجی ئابووریی قۆناغێكی دیاریكراوی مێژوویین و له راستیدا چه‌مكی نه‌ته‌وه و ده‌مارگرژیه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، ئاكامی پڕوپاگه‌نده‌ی ده‌وڵه‌ته‌كان و چینه زاڵه‌كانی كۆمه‌ڵگان. مێژوو نیشانی ده‌دات كه له سه‌ده‌ی هه‌ڤده و هه‌ژده به‌دواوه هاوكات له گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانی چینی بورژوا، ورده ورده ده‌وڵه‌ته به‌هێزه‌كانی ناوه‌ندی پێك دێن و ئه‌وانیش به پێی به‌رژه‌وه‌ندییه چینایه‌تییه‌كانی خۆیان چه‌مكی نه‌ته‌وه و نه‌ته‌وه‌خوازی بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی به‌رژه‌وه‌ندییه چینایه‌تییه‌كانی خۆیان به‌كار دێنن. پێكهێنانی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه له سه‌رجه‌م شوێنه‌كانی ئه‌وروپا به یه‌كسانی نه‌چۆوه پێشه‌وه. بۆ نمونه پێكهێنانی یه‌ك ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه له ئاڵمان تا كۆتاییه‌كانی سه‌ده‌ی نۆزده وه‌دوا كه‌وت.\nهه‌ربۆیه وردبینانه‌تر ده‌بێ ئه‌گه‌ر له جیاتی وشه‌ی نه‌ته‌وه له چه‌مكی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه كه‌ڵك وه‌رگرین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و لێكدانه‌وه ناڕاسته‌قینه‌یه بسڕینه‌وه كه گۆیا نه‌ته‌وه‌كان ریشه‌یه‌كی مێژوویی هه‌زاران ساڵه‌یان هه‌یه. ناسیۆناڵیسته‌كان به گشتی له هه‌وڵی ئه‌وه‌دان كه كولتور و رابردوویه‌كی شكۆمه‌ند بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌ی خۆیان وێنا بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی پێناسه‌یه‌كی ریشه‌دار و ناڕاستی بۆ دروست بكه‌ن. به‌ڵام ئه‌وه له خه‌یاڵێك زیاتر هیچی تر نییه. ئه‌و وڵاتانه‌ی كه ئه‌مڕۆكه به‌م سنووره سیاسی و ئابووریانه‌وه ده‌یانبینین ئاكامی پێكهاتنی ئه‌و ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وانه‌ن كه نه‌ك له سه‌ر بنه‌مای قه‌وم و كولتوور و ئایین به‌ڵكو له سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندیی چینایه‌تیی بورژوازیی تازه‌پێگه‌یشتوه‌وه پێكهاتوون.\nناسیۆناڵیسته سه‌ربه‌خۆخوازه‌كان هه‌وڵده‌ده‌ن به جه‌خت كردنه‌وه له سه‌ر ده‌مارگرژی و په‌یوه‌ندییه قه‌ومی، كولتووری و زمانیه‌كان و هه‌ڵبه‌ته به پێچه‌وانه نیشاندانی مێژوو، واتایه‌ك له نه‌ته‌وه داتاشن و له ئاكامدا شه‌رعییه‌ت به سه‌ربه‌خۆییخوازی خۆیان ببه‌خشن. به‌ڵام ئه‌وه تێگه‌یشتنێكی ته‌واو ناڕاست و فێڵبازانه‌یه سه‌باره‌ت به چه‌مكی نه‌ته‌وه و له راستیدا ده‌بێ بڵێین كه زوڵم و زۆره نه‌ژادی و قه‌ومیه‌كان و هه‌ڵاواردنی نێوان ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی و ده‌ڤه‌ره‌كانی تر، به كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌و نه‌ته‌وه‌خوازییه چاره‌سه‌ر نابێت. ئه‌گه‌ر له‌وه تێبگه‌ین كه نه‌ته‌وه‌كان پێناسه‌ی مێژینه و كۆنی كولتووری و نه‌ژادی و قه‌ومی و هتد نین، به‌ڵكو ته‌نیا داتاشراوێكی مێژوویی به ناوی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه له ئارادایه، ئه‌و كات ته‌واوی ده‌مارگرژییه نه‌ته‌وه‌خوازانه‌كان ریسوا ده‌بن.\nچینه باڵاده‌سته‌كان به‌رده‌وام له هه‌وڵی ئه‌وه‌دان كه به پێكهێنانی پێناسه‌یه‌كی ناڕاسته‌قینه، چینه ژێرده‌سته‌كان له یه‌كێتییه‌كی ده‌سكرددا گوێڕایه‌ڵی خۆیان بكه‌ن و یان ئه‌وان بۆ به‌ره‌وپێش بردنی به‌ر ژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆیان ناچار به كار و شه‌ڕی به‌كرێگیراوانه بكه‌ن:\nله سه‌رده‌می كۆیله‌داری ئه‌و قه‌ومانه‌ی كه مه‌ڕوماڵاتیان به‌خێو ده‌كرد، ئه‌و یه‌كێتییه ناڕاسته‌قینه‌یه‌ی نێوانیان، په‌یوه‌ندیی هاوخوێنی، قه‌ومی و له ئاكامدا نه‌ژادی بوو.\nله قۆناغی ده‌ره‌به‌گایه‌تیدا، له سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست له ئه‌وروپا، ئه‌م یه‌كێتیه ناڕاسته‌قینه‌یه، په‌یوه‌ندیی ئایینی مه‌سیحیه‌ت و چه‌قبه‌ستن له ده‌وری ده‌سه‌ڵاتی پاپ و واتیكان بوو.\nله قۆناغی سه‌رمایه‌داریشدا ئه‌وه ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌یه كه ئه‌و یه‌كێتیه ناڕاسته‌قینه‌یه پێك دێنێت.\nناسیۆناڵیسته‌كان به‌چه‌شنێك مێژوو راڤه و پێچه‌وانه ده‌كه‌نه‌وه كه ده‌ڵێی هه‌ر له كۆنه‌وه تا ئێستا، پێناسه‌یه‌كی دیاریكراو به ناوی نه‌ته‌وه‌یه‌كی جیاواز له گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌كانی تر، ژیانی ئابووری و سیاسی و كولتووریی جیاواز هه‌بووه. به‌ڵام ئه‌وه ته‌نیا گومانه و ئه‌وه‌یكه ئه‌مڕۆ به ناوی نه‌ته‌وه ناوی ده‌به‌ین له راستیدا به‌رهه‌می پێكهێنانی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌كان له لایه‌ن بورژوازییه‌وه‌یه. هه‌ركام له‌م چینانه به درێژایی مێژوو، به‌پێی شێوازی به‌رهه‌مهێنانی خۆیان و بۆ به‌ره‌وپێش بردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆیان چه‌شنێك له یه‌كێتییان پێكهێناوه. سه‌رده‌مانێك ئه‌و یه‌كێتیه قه‌وم و خێڵ بوو، سه‌رده‌مانێك گه‌ل و ئایین و ئێستاكه‌ش ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌یه.\nبه‌ڵام چ هۆكارێك بووه هۆی ئه‌وه‌یكه چینی سه‌رمایه‌دار پێویستی به پێكهێنانی داموده‌زگای ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه په‌یدا كرد؟ له قۆناغی ده‌ره‌به‌گایه‌تیدا، ده‌ره‌به‌گه‌كان زه‌وی و گونده‌كانیان له نێوان خۆیاندا دابه‌ش كردبوو و هه‌ر وه‌رزێرێك خۆی به ناوی گوند و ئه‌ڕبابی ئه‌و گونده‌وه ده‌ناسیه‌وه. شاره‌كان ته‌نیا بۆ ئاڵووێری به‌رهه‌مه‌كان بوون و پێشه‌سازیش ته‌نیا تا ئاستی پیشه‌وه‌ری گه‌شه‌ی كردبوو، به‌واتایه‌كی تر هه‌ركه‌سه خاوه‌نی كاری خۆی بوو و پێویستی به كڕینی هێزی كار و دابه‌شكردنی كاری ئاڵۆز بۆ به‌رهه‌مهێنانی پیشه‌كه‌ی نه‌بوو. كه‌وابوو سیستمی پاشایه‌تی ته‌نیا هاوبه‌ندییه‌كی نێوان ده‌ره‌به‌گه‌كان بوو و وه‌رزێره‌كان به چه‌شنێك گوێڕایه‌ڵیی مه‌عنه‌وی بۆ پاپ و كه‌نیسه، له یه‌كێتی له گه‌ڵ ئه‌و سیستمه‌دا بوون كه له ئارادابوو. به‌ڵام هاوكات له گه‌ڵ گه‌شه‌ی پیشه‌سازی و سه‌رهه‌ڵدانی شێوازی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داری، بۆ به‌ڕێوه‌بردنی به‌شه جۆراوجۆره‌كانی پیشه‌سازی پێویست بوو كه ناوه‌ندێكی سیاسی به ناوی ده‌وڵه‌ت و ناوه‌ندێكی نیشته‌جێ بوون به ناوی شاره پیشه‌ییه‌كان گه‌شه بكه‌ن. هه‌ر له به‌ر ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی چینی تازه پێگه‌یشتوو بوو كه ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه پێكهات.\nئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه كه به تێگه‌یشتن له‌م راستییه مێژووییه، ناسیۆناڵیزم چ شه‌رعییه‌تێكی ده‌بێت؟ بۆچی ده‌بێ ئێمه عاشقی وه‌ته‌نی خۆمان بین و به‌شێوه‌یه‌كی ده‌مارگرژانه له وڵات و هاووڵاتیانی خۆمان بڕوانین؟ ئایا هه‌ر ئه‌و هه‌سته ناسیۆناڵیستییه نییه كه بۆته هۆی گه‌شه‌كردنی ئه‌رته‌شه‌كان و روودانی شه‌ڕه خوێناویه‌كان؟ له‌وانه‌یه ئه‌وه شتێكی ئاشكرا بێت كه هه‌موو كه‌س هه‌ست به‌وه بكات كه سه‌ر به وڵاته‌كه‌ی خۆیه‌تی. عه‌قڵ وا بڕیار ده‌دات كه تاك وه‌ك ئه‌ندامی گروپێك كاتێك پشتیوانی له گروپه‌كه‌ی ده‌كات كه پێشكه‌وتنی ئه‌و گروپه ببێته هۆی پێشكه‌وتنی تاكه‌كه‌سه‌كه‌ش. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌ندامانی گروپه‌كه به‌رژه‌وه‌ندییه‌كی یه‌كسانیان نه‌بێت و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان جیاواز بێت، بۆ ده‌بێ تاكێك داكۆكی له گروپێك بكات كه ئه‌ندامێتی؟ به تایبه‌تیش كاتێك كه وه‌كو په‌یوه‌ندیی تاك و وڵات، ئه‌و ئه‌ندامێتییه زۆره‌ملێش بێت.\nكه‌وابوو سه‌باره‌ت به نه‌ته‌وه، ده‌بێ پرسیاری ئه‌وه بكه‌ین كه ئایا ئه‌ندامانی یه‌ك میلله‌ت وه‌كو نه‌ته‌وه، به‌رژه‌وه‌ندی و هۆگریی یه‌كسانیان هه‌یه؟ ئایا ته‌نیا به‌هۆی ئه‌وه‌یكه له چوارچێوه‌یه‌كی سیاسی و ئابووریی دیاریكراودا ده‌ژین، له دنیایه‌كی یه‌كسانیشدا پێكه‌وه ده‌ژین؟ ئایا هه‌ژارانی كۆخ نشین و میلیاردێره خۆش نشینه‌كان له وڵاتێكدا، دونیایه‌كی یه‌كسانیان هه‌یه؟ ئایا ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌كان به‌چه‌شنێك پێكهاتوون كه چوونه‌سه‌ری به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی هاووڵاتییه‌ك ده‌بێته هۆی چوونه‌سه‌ری به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی هاووڵاتیه‌كانی تریش؟ بۆ كرێكارێك جیاوازییه‌كه له چیدایه كه هاووڵاتیه‌كه‌ی بیچه‌وسێنێته‌وه یان كه‌سێكی تر له وڵاتێكی تره‌وه؟ ده‌وڵه‌تێكی سه‌ره‌ڕۆ و دیكتاتۆر كوێی له ئیمپریالیزمی ده‌ره‌كی باشتره؟ ئایا ئه‌و ده‌سه‌ڵاتدارانه‌ی كه گه‌له‌كه‌یان تووشی شه‌ڕی خوێناوی ده‌كه‌ن جینایه‌تكارترن یان سه‌ربازانی دوژمن كه ده‌سه‌ڵاتداره‌كانیشیان ئه‌وانیان به‌زۆری به‌ره‌ولای مه‌رگ پاڵ پێوه ده‌نێن؟ ئایا ئه‌خلاقیاتێكی تایبه‌تی به سه‌ر هاووڵاتیانی نه‌ته‌وه‌یه‌كدا زاڵه كه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌یكه یه‌كتریان خۆش بوێت و له به‌رامبه‌ر یه‌كتریدا لێبورده بن؟ ئایا پۆلیس و زیندانبانه‌كان و ئه‌شكه‌نجه‌گه‌رانی ده‌وڵه‌ته سه‌ره‌ڕۆكان به‌هۆی هاووڵاتی بوونه‌وه ره‌حم به خه‌ڵكی ناڕازی ده‌كه‌ن؟ كاتێك وه‌ڵامی بێ لایه‌نانه‌ی ته‌واوی ئه‌و پرسیارانه “نا”یه، ئه‌ی بۆچی چاوه‌ڕوانیی ئه‌وه له ئێمه ده‌كه‌ن كه هه‌ستێكی ده‌مارگرژانه‌مان بۆ وڵات و هاووڵاتیانی خۆمان هه‌بێت و ته‌نانه‌ت گیانی خۆشمان له پێناو وڵاته‌كه‌ماندا فیدا بكه‌ین؟ ئه‌گه‌ر ئه‌خلاقیات و هه‌ست و سۆزی مرۆیی له ئارادایه، بۆچی له جیاتی ئه‌ندامانی نه‌ته‌وه‌یه‌ك، له نێو ته‌واوی مرۆڤه‌كاندا دابه‌شی نه‌كه‌ین؟\nله نێوان ئه‌ندامانی نه‌ته‌وه‌یه‌كدا، به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان ناكۆكن، ئه‌و ناكۆكییه‌ش ناكۆكیی به‌رژه‌وه‌ندییه چینایه‌تیه‌كانه. چینه باڵاده‌سته‌كان به پێچه‌وانه‌ی خه‌ڵكی ئاسایی و زه‌حمه‌تكێش، له ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه و پڕوپاگه‌نده كردن بۆ ناسیۆناڵیزم قازانج ده‌كه‌ن. ئه‌و یه‌كێتیه ده‌سكرد و ناڕاسته‌قینه‌یه ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌یكه ناكۆكییه چینایه‌تیه‌كان به شاراوه‌یی بمێننه‌وه و دوژمنی خه‌ڵك كه له راستیدا هه‌ر هه‌مان هاووڵاتیانی موفته‌خۆر و سه‌رمایه‌داره‌كانن، ده‌گۆڕێن بۆ دوژمنانێك له‌و دیوی سنووره‌كانه‌وه. ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی كه ساڵانێك له‌ژێر سته‌م و چه‌وسانه‌وه‌دا ژیاون، ئێستا رق و بێزاریی خۆیان له جیاتی چینی باڵاده‌ست ئاراسته‌ی خه‌ڵكانی وڵاتانی تر و نه‌ژاده‌كانی دیكه ده‌كه‌ن. له ئاكامدا له‌و ناسیۆناڵیزم و نه‌ژادپه‌رستییه، فاشیزم و شۆڤێنیزم سه‌رهه‌ڵده‌دات. ئه‌وه‌یكه له سه‌ره‌تادا وه‌ك هه‌ستێكی ساكاری هۆگری به وڵات و زێدی له دایكبوون وێنا ده‌كرا، ئێستا ورده ورده به‌هۆی دوورخستنه‌وه‌ی شكست و سته‌م، ده‌بێته هێزێك كه ئه‌رته‌شی تاڵانكه‌ران و ئه‌مپریالیسته‌كان قازانجی لێده‌كه‌ن.\nیه‌كێتی راسته‌قینه، ته‌نیا ده‌توانێت له چوارچێوه‌ی چه‌مكی مرۆڤ دا شكڵ بگرێت. ئه‌وه هه‌مان پرۆژه‌ی مێژوویی ئۆمانیزمه. مرۆڤ و مرۆڤایه‌تی راستیه‌كی ساده و سه‌رپێی نییه به‌ڵكو شتێكه كه له مێژوودا پێك دێت و رێك كارێكی زۆر ده‌گمه‌نه. ته‌نیا به له‌ناوبردنی ناكۆكییه نه‌ژادی و قه‌ومی و چینایه‌تیه‌كان، یانی به له‌ناوبردنی ناكۆكیی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی نێوان مرۆڤه‌كانه كه په‌یوه‌ندیی مرۆڤایه‌تی دێته ئاراوه. یه‌كه‌مین مرۆڤ له مستی ده‌ستی دواین كۆیله له دایك ده‌بێت.\nن: ئه‌مین قه‌زایی\nو: یوسف عه‌لی پور\nPrevious سیاسه‌تی چینایه‌تیانه له کوردستاندا\nNext چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ ئاسۆ جه‌بار


بنەمای دەنکۆڵەیی ھاوسەنگ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nتوێژەکانی ڕێگەیەک: ژێربنەما، بنەما و سێ توێی ئاسفاڵتی گەرم\nبنەمای دەنکۆڵەیی ھاوسەنگ (بە ئینگلیزی: Granular Base Equivalence) یا GBE شێوەیەکە بۆ حسێبکردنی ئەستوورایی ڕێگە. ڕێگە لە چەندین توێژ دروست دەبێت، وەک ژێربنەما، بنەما و ڕووی ڕێگە، کە ھەرکام لە ماددەی جۆراوجۆر پێک دێن. لەبەر ئەوە پێویستە کەڵک لە میتۆدێکی ھاوسەنگ وەربگیرێت بۆ دۆزینەوەی ئەستوورایی تەواوی توێژەکان پێکەوە. بنەمای دەنکۆڵەیی ھاوسەنگ ئەم کارە دەکات بە گۆڕینی ئەستوورایی ھەر توێژێک بە بنەمای دەنکۆڵەیی. بۆیە قەویایی ھەرکام لە توێژەکان لە ژمارەیەکی تایبەتدا لێک دەدرێت و دەگۆڕێت بۆ ژمارەیەکی تازە. کۆی ئەم ژمارە تازانە دەبێت بە ئەستوورایی ھاوسەنگی ڕێگەکە. بنەمای دەنکۆڵەیی ھاوسەنگ لە داڕشتنی ڕووی ڕێگە و مۆدێلکردنی کارایی ڕێگەدا کەڵکی لێ وەردەگیرێت.\nلێرەدا نموونەیەک لە حسێبکردنی GBE، وەرگیراو لە پیریۆنسی (٢٠١٩)، پێشکەش دەکرێت. ئەم نموونەیە ھی ڕێگەیەکە کە لە بنکەدراوەی کارایی درێژخایەنی ڕووی ڕێگە وەرگیراوە. ئەم ڕێگەیە لەم چینانەی خوارەوە دروست کراوە: ژێربنەما، بنەما و سێ چینی کۆنکرێتی قیریی گەرم بۆ ڕووی ڕێگە. ئەستوورایی ھەرکامیان بە میلیمەتر لەم خشتەیەی خوارەوەدا دراوە. وەک لە خشتەکەدا دیارە بنەمای دەنکۆڵەیی ھاوسەنگ بۆ ئەم ڕێگایە ٨٠٥٫٧ میلیمەتر دەکات.\nGBE یا ئەستوورایی ھاوسەنگ (mm)\nئاسفاڵتی گەرم ٣٠٫٥ ٢ ٦١٫٠\nئاسفاڵتی گەرم ٥٨٫٥ ٢ ١١٧٫٠\nئاسفاڵتی گەرم ٣٨٫١ ٢ ٧٦٫٢\nبنەما ١٤٤٫٨ ١ ١٤٤٫٨\nژێربنەما ٦٠٧٫١ ٠٫٦٧ ٤٠٦٫٧\nکۆ - - ٨٠٥٫٧\n^ Haas, R. , and Kazmierowski, T. 1996. TAC’s New Management Design and Management Guide. Transportation Association of Canada (TAC), Ottawa.\n^ "Public Works Canada (1992). "Manual of Pavement Structural Design," Public Works Canada, Architectural and Engineering Services, Air Transportation" (PDF).\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بنەمای_دەنکۆڵەیی_ھاوسەنگ&oldid=723115»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٢٢ی ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


قازی محەممەد (١ی ئایاری ١٨٩٣ - ٣١ی ئازاری ١٩٤٧) دادوەر، بە باشی ناسراوی ناوچەی موکریان و دامەزرێنەر و سەرۆکی کۆماری کوردستان، لە ساڵی ١٩٤٦دا بوو. دوای ڕووخانی کۆمار لە ساڵی ١٩٤٧دا قازی لەگەڵ ھاوڕێکانی لەلایەن حکوومەتی پەھلەوی لە مەیدانی چوارچرای شاری مەھاباد لە سێدارە درا. قازی محەممەد لە ساڵی ١٩٤٧ مردووە.\nقازی محەممەد، کوڕی قازی عەلی، لە بنەماڵەیەک کە ناوبانگی لە شاری مەھاباد بۆ چوار سەدە پێشتر دەگەڕێتەوە. ئەوان نە تەنیا لەلای خەڵک بەڵکوو لەلایەن دەسەڵاتداران و بەرپرسانی حکوومەتیش، جێگەی ڕێز و پێ‌زانین بوون. ھەر بە بنەماڵە زانا و ئازادیخواز و نیشتمانپەروەر بوون. لە شەڕی یەکەمی جیھانیدا پیاوی وەک میرزا فەتاحی قازییان لە بەرەنگاریی ڕاستەوخۆ دەگەڵ ڕووسەکان لێ شەھید بوو، کوڕە لاوەکانیشی (سالار و محەممەد) بە دیل گیران و بۆ شوێنە دوورەکانی رووسیەی ئەو کات بەڕێ کران و تا شۆڕشی تشرینی یەکەم ھەر لە دیلی‌دا بوون.\nقازی عەلی، دوو کوڕی ھەبووە، یەکیان ئەبوالقاسم قازی (ناسراو بە سەدری قازی) بووە کە دوو دەورە لەلایەن خەڵکەوە کراوەتە نوێنەری پەڕلەمان و جێ‌بڕوا و کاریگەرێتی تایبەتی ھەبووە. دوای تەواوبوونی کاری پەڕلەمان لەسەر ڕاسپاردەی باوکی، بۆ ڕاپەڕاندنی کارە سیاسییەکان و یاری‌دانی خەڵک ھەر لە تاران مابۆوە.\nقازی محەممەدیش کە ساڵی ١٨٩٣ی زایینی لەو بنەماڵە دا لەدایک بووە. قازی محەممەد لە منداڵی و لاوی دا زۆر خولیای زانست و فێر بوونی زمانە بیانییەکان بووە و جگە لە عەرەبی و فارسی، دەگەڵ زمانی فەرەنسی و ئینگلیزی و ئێسپێرانتۆ و تا ڕادەیەکیش ڕووسی ئاشنایەتی کردووە. قازی محەممەد زۆری حەز بە تێکەڵاوی دەگەڵ زانایانی زەمان، کەسایەتییە گەورەکان، کوردانی نیشتمانپەروەر و سەرۆک عەشیرەتەکان ھەبووە.\nدوای مردنی باوکی، بوو بە دادوەر (قازی) ی شار. لە بەر ئارەزووی خۆی بۆ کاری فەرھەنگی و بردنەسەرەوەی زانیاری خەڵک، لە ساڵەکانی بەر لە ١٩٤١ و دوای ئەوەش بەرپرسایەتی دایەرەی فەرھەنگ و ئەوقافی شاری مەھابادی بە ئەستۆوە گرتووە و خزمەتی بەرچاوی فەرھەنگی کردوە و لە کاتی بەرپرسایەتیی ئەودا، یەکەم قوتابخانەی کچان لە مەھاباد کراوەتەوە. ھەر لەبەر ئەوە دەگەڵ زۆرێ لە خوێندکاران، ڕۆشنبیران و مامۆستایان پەیوەندی نزیکی بووە.\nقازی لە ڕوانگەی نوێنەرانی بیانی‌شەوە کە ئەوکات ئێرانیان لەنێو خۆیان دا دابەش کردبوو، ڕێزی تایبەتی ھەبووە. ھەر کەس چووەتە مەھاباد تێکۆشاوە بەر لە ھەموو کەس چاوی بە ئەو بکەوێ. بانگ کرانی بۆ سۆڤیەت ھەر لەم پەیوەندییەدا بووە، کە دەگەڵ وەفدێکی گەورە سەردانی باکۆیان کرد.\nقازی محەممەد مرۆڤێکی فەرھەنگ دۆست، خۆش بەیان، ئەدەب و ھونەر دۆست، ئەھلی ڕاوێژ و لە ھەمان کات‌دا خەباتگەرێکی نیشتمانپەروەر و گەل خۆشەویست بوو. لەگەڵ ھەموو چین و توێژێک ھەڵسوکەوتی ھەبوو و لە کاتی پێویستدا لە ھەست و ھێزیان کەڵکی وەر دەگرت.\nوەک ئەوەی لە وەسیەتەکەیدا ھاتوو، قازی محەممەد برایەتی و یەکگرتوویی کوردی پێ گەورەترین ھۆی سەرکەوتن بوو. ھەربۆیە لە زۆربەی وتارەکانی کە لە ڕۆژنامەی کوردستان، ئەوکات چاپ کراون لەسەر بابەتی یەکێتی و برایەتی دواوە و مەرجی سەرکەوتن و کۆڵەکەی ڕاگرتنی کۆمار و ھۆی سەرکەوتن بەسەر دوژمنانی‌دا زانیوە.\nلە ماوەی دەسەڵات‌داڕی کۆماری کوردستان ئەوەی پێویست بوو زۆر بە ڕاشکاوی بە شای ئێران و قەوام (سەرۆک وەزیرانی کاتی ئێران) ڕاگەیاندوە، قامکی لەسەر لاوازییەکانیان بەرامبەر بە گەلی کورد داناوە. بە ئاشکرا پێی گوتون، ئێوە لە قسەکانی خۆتان‌دا دوودڵن و ناتانەوێ مەسەلەی کوردستان چارەسەر بکەن.\nدوای وتووێژی زۆر، تاران و کۆماری کوردستان بە خاڵێکی ھاوبەش نەگەشتن و گرفتەکان چارەسەر نەکران. ھەر بۆیە بەشوێن ماوەیەک ھەڕەشە، و بە دوای وەر گرتنی ھێندێ بەڵێن بۆ یارمەتیدان لە ڕووخاندنی کۆماری مەھاباد لەلایەن بڕێک سەرۆک عەشیرەتەکان، تەنانەت چەن کەس لەوانەی دەگەڵ قازی سەفەری باکۆیان کردبوو، تاران لە پێش‌دا ھێرش دەکاتە تەورێز بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئازەربایجان و پاشان ھێرش دەکاتە سەر کوردستان.\nئەرتەشی ئێران کە قورسترین ئامێری شەریان چەن تانکی کۆن و قۆڕازە بوو، ڕۆژی ٢٠ سەرماوەزی ساڵی ١٣٢٥ی ھەتاوی (١٩٤٦ی زایینی) گەیشتە دەرۆی شاری تەورێز و ڕۆژی ٢١بە ھەڵاتنی سەرۆکانی کۆمار بۆ سۆڤیەت کۆماری ئازەربایجان ڕووخا و ئەرتەش شاری تەورێزی داگیر کرد. دوای ئەوە ئەرتەش لەوێڕا بەرەو مەھاباد ڕێ کەوت. لەو ئەو ناوچانەی دیکە لە باشووری مەھاباددا کە خۆیان بە بەشی کۆمار دەزانی و دەسەڵاتی تارانیان بە حکوومەتی ناوەندی نادەزانی، واتە لە شارەکانی سنە، دیواندەرە، مەریوان ھەتا نزیکی سەقز، لە چەن مانگ پێش ئەوە، ھێزیان ئامادە کردبوو؛ بەڵام دوای تەورێز ئەرتەش ھێزی نوێی لە ڕێگای قەزوێن بۆ سەقز نارد کە لە ٢٠ی سەرماوەز گەیشتنە سەقز و لە ڕێگەی بۆکان بە یارمەتی ھێندێ لە کوردەکانی سەربە حکوومەتی شا، ڕێگەی مەھابادیان گرتە بەر. قازی وەک سەرۆک کۆمار دەستوور دەدات ھەتا دەکرێ لە شەڕ خۆ بپارێزن چون ماڵوێرانی پێوەیە. ئەگەرچی لە پێناوی وڵات ھەمووان تێدەکۆشن بەڵام بەھۆی جووڵانەوەی سەرنجڕاکێشی ھێزەکانی سۆڤیەت، زۆر بە خێرایی، لە ماوەی چەن ڕۆژ کوردستان داگیر دەکرێ. ئەگەر چی ئەو ڕەخنە لە قازی، وەک سەرۆک کۆمار و جێی متمانەی جەماوەر دەگیرێت کە بۆ ئەوندە پشتی بە یارمەتی سۆڤیەت بەستبوو کە بە دەست‌کێشانی لە پاڵپشتی کۆمار ئاوەھا بە خێرایی کۆمار تێدا چوو؛ بەڵام لەوەدەچێ گەورەترین ھۆی ڕووخانی کۆمار یەک‌نەبوونی ھەوموو دەستەکان ببێت، تا ئەو ڕادەیە کە ھێندێ ھەتا سۆڤیەت کوردستانی چۆڵ کرد، نامەیان نارد بۆ تاران کە وەرن، ئێستە کاتی ھێرشە. بە ئاگادار بوون لە داھاتووی کۆمار مەلا مستەفا ھەوڵی دا کە قازی دەگەڵ خۆی بباتە دەرەوە، بۆ پاراستنی گیانی، بەڵام قازی بەوە ڕازی نەبوو، پێی وا بوو دەبێ لەسەر بەڵێنی خۆی بمێنێتەوە. قازی دەزانێ کە بە زوویی کۆمار دەڕووخێت؛ لە نێوان شەر یان خۆبەدەستەوە دان، وەک بەرپرسیارێکی گیانی خەڵک، بۆ بەرگری لە کوشتن و وێران کردن، وەک قارەمانێکی نەتەوەیی خۆ بەدەستەوە دەدات. ھەڵبەت سەبارەت بەوە، ڕەخنەدەگرن کە ئایا ئەگەر قازی دەگەڵ مەلا مستەفا بڕۆشتایە، دواتر نەیدەتوانی قازانجی زیاتر بێت بۆ گەلەکەی؟ بەڵام لە کاتی ماڵاوایی لەگەڵ مەلا مستەفا، قازی ئاڵای کوردستان دەسپێرێ بە مەلا مستەفا و وەک جوابی ئەو پرسیارە دەڵێ: «من خۆم فیدای خەڵکی دەکەم و ھیچ کات وەک پیشەوەری و سەرانی ئازەربایجان ناکەم تا وڵاتەکەم لە خوێن دا شەڵاڵ بێو ھەزاران کەس بە کوشت بچن.»\nدادگاکە بە دانی بڕیار لە سێدارە دانی ھەر سێ تاوانبارەکە کۆتایی ھات. بەڵام ئەمە کۆتایی کارەکە نەبوو. قازییەکان لە بەندیخانە کران بۆ ماوەی سێ مانگ. دیسان بە ھەمان شێوە دادگای پێداچوونەوە بەڕێوە چوو، ئەگەر چی ھەموان لەسەر ئەو بڕوا بوون کە بە تاوانبار ناسینی قازی ھەر لە پێش‌دا وەک ئامانجی دادگاکان لە تارانەوە نیشان کرابوو.\nدواتر ڕۆژنامەی ئازەربایجان لە باکۆ نوسیبووی قازی محەممەد بە نوێنەری ئەمریکا (جورج ئالێن) ی گوتبوو: گەلی کورد چاوەڕوانی ھیچ چاکەیەکی لە وڵاتانی ئیستێعماری نییە.\nنەجەفقولی پسیان وتەکانی پێشەوا لە دادگادا لە چەند ڕستەدا کورت دەکاتەوە و دەنووسێ: لە کاتی دادگایی‌دا قازی محەممەد پەلاماری دەبردە سەر سیاسەت و ئاکاری دەوڵەتی تاران و دەیگوت: "من لە قوژبنی گرتووخانەوە دەنگی خۆم بەرز دەکەمەوە لە دژی دەوڵەتی تاران و سەرۆکەکانی و دەڵێم تاوانبار ئێوەن نەک ئێمە. ئێوە وڵاتتان لێ داگیرکردووین\nدادگایی یەکەم لە ١٩ی مانگی ژانویە دەستی پێکرد و چەند ڕۆژی خایاند و حوکمی ئیعدامی قازییەکانی دا. دادگایی دووھەم لە ٢٨ی مارسی ١٩٤٧ (واتە ٧ی خاکەلێوە) دەستی پێ‌کرد و ڕۆژی ٣٠ی مارس کۆتایی پێھات.\nلە بەرەبەیانی ١٠ی خاکەلێوەی ساڵی ١٣٢٦ی ھەتاوی(٣١ی مارسی ١٩٤٧) پێشەوا قازی، حەمەحوسێن خانی سەیف قازی (ئامۆزای پێشەوا) و ئەبولقاسم سەدر قازی (برای پێشەوا) بە دوای حوکم دران لە دوو دادگای نایاسایی و فەرمایشیدا بەدەستی دوژمنانی گەلی کورد لە چوارچرای شاری مەھاباد، واتە ھەر لەو شوێنەی کە ٢ی رێبەندانی ١٣٢٤ھەتاوی (٢٢ مانگی ژانویە ١٩٤٦) کۆماری کوردستان لێی ڕاگەیەندرابوو، لە سێدارە دران و شەھیدکران.\nھەڵسوکەوتی قازی کاتی لە سێدارەدران کە رۆژنامەنووسێکی دەرباری شا دەیانگێڕێتەوە وەک چیرۆک و ئەفسانەی لێھاتووە. قازی لە پێش‌دا داوا دەکات کە تیربارانی بکەن چوونکا لە سێدارەدان ئایینی نییە، بەڵام ڕێگەی پێ‌نادەن. پاشان وەسیەت‌نامەیەک دەنووسێت کە جێگەی سەرنجە لە باری کۆمەڵایەتیەوە و لە باری سیاسیەوە. قازی ئەو مردنەی بە سەرکەوتن دەزانی و ھەر بۆیە بە ٧ ھەنگاو ڕێگەی بۆلای سێدارەکە پێوا. لە پای سێدارە ڕێگەی نەدا چاوی ببەستن و دەڵێت:\nتەرمی ئەو شەھیدانە ھەر ئەو ڕۆژە لەسەر شان و پیلی خەڵکی بە شرەفی مەھاباد لە گۆڕستانی مەلا جامی بە خاکی نیشتمانەکەیان سپێردران. شوێنی گۆڕەکەیان ئێستاش لەژێر چاودێری‌دایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قازی_محەممەد&oldid=781125»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:٤٨ی ٣ی ئایاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


مەحمود محەمەد ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان و ئەندامی شاندی دانوستانكاری ئەو حیزبە بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاند یەكێتی نیشتمانی كوردستان پەیوەندییان بە سەرۆكی دیوانی سەرۆكایەتی هەرێمەوە كردوە بۆ درێژكردنەوەی وادەی كۆبونەوەكان و دواخستنی بۆ كاتێكی تر.\nئەو ئەندامەی شاندی دانوستانكاری پارتی دیموكراتی كوردستان پێشبینی كرد كەلایەنەكان بە شتی نوێوە بچێتە كۆبونەوەكان و وتی لەكۆبونەوەی ڕابردوودا پارتی دیموكراتی كوردستان سێ پێشنیاری دابووە لایەنە سیاسیەكان و لەئێستاشدا ئەو حیزبە دەخوازێت چوار لایەنەكەی دیكە بژاردەی تریان هەبێت. بەڕێز محەمەد دەشڵێت یەكگرتووی ئیسلامی چارەسەری مام ناوەندی بۆ پرسی سەرۆكایەتی هەرێم هەیە و یەكێتیش چارەسەری مام ناوەندی پێ باشە.\nمەحمود محەمەد ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دەشڵیت دەبێت هەمووان بەجۆرێك لە چارەسەر ڕازی بین كە دادگەری تێدابێت.\nدکتۆر محەمەد ئەحمەد، یاریدەدەری ئەمینداری یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان ڕایدەگەیەنێت كۆمەڵی ئیسلامی و یەكێتی نیشتمانی كوردستان پەیوەندییان پێوەكردین و وتیان ڕاتان چۆنە لەسەردواخستنی كۆبونەوە پێنج قۆڵیەكەی سبەینێ یەكشەممە؟\nلەبارەی كاتی دەسپێكردنەوەی كۆبونەوە پێنج قۆڵیەكان یاریدەدەری ئەمینداری یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان وتی:د.محەمەد ئەحمەد ئەوەشی وت تا ئێستا وادەی دواخستنی كۆبونەوەكە نەزانراوە.\nڕاپۆرتی کۆبونەوەی پێنج لایەنکەی هەریم


ئەندامێکی هێزە ئەمنییەکانی عێراق چاودێری خاڵێکی پشکنین دەکات لە بەغدا. [خاوەنی وێنە: فەرەماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغدا]\nحکومەتی ناوخۆی بەغدا رۆژی سێشەممە (7 حوزەیران) رایگەیاند کە دەستدەکاتەوە بە کارکردن بە سیستمی موختار لە پایتەخت بۆ پشتگیریکردنی هەوڵەکانی ئاسایش دژ بە "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش).\nبە وتەی بەرپرسانی عێراق، موختارەکان کە بریتین لە سەرۆکی گوند و گەڕەکەکان، بەرپرسیاردەبن لە هاوکاریکردن لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکان دا بۆ چاودێریکردنی چالاکی و خەڵکی گومانلێکراو لە ناوچەکانیاندا.\nجێگری پارێزگاری بەغدا، جاسم بوخاتی، وتی: "سیستمی موختار سیستمێکی ئەمنی ناوخۆیی نەریتییە. وەك دەزانرێت موختار کەسایەتیەکی باڵایە کە خەڵکی گەڕەکەکە دەناسێت و هەموو دانیشتوانەکەش دەیناسن."\nبوخاتی بە مەوتینی وت: "بە ڕەچاوکردنی ئەو رۆڵە کاریگەرەی ئەم کەسایەتییانە دەتوانن بیبینن، بڕیارماندا دیسان بەکاریانبهێنین."\nوتی موختار بە حوکمی ئەو پەیوەندییە بەرفراوانەی لەگەڵ دانیشتواندا هەیەتی، دەتوانێت چاودێری هەر بێگانەیەك بکات کە دێتە ناوچەکەیەوە و دەتوانێت بە دوای ناونیشان و جێگای دانیشتنیاندا بچێت و دەشتوانێت چاودێری هەر چالاکییەکی گومانلێکراو بکات.\nهەروەها وتی: " لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە کە زۆربەی تەقینەوەکان لە پایتەخت، وەك ئەوانەی ئەم دواییە لە بەغداد ئەلجەدیدە و مەدینە سەدر، لە لایەن کەسانێکەوە ئەنجامدراون کە لە دەرەوەی ئەم ناوچانەوە هاتبوون و لەوێ خانو یان شوقەیان گرتبوو تا پلان بۆ هێرشە تێرۆریستیەکانیان دابنێن و لەوێوە بەڕێوەیبەرن."\nوتیشی موختارەکان دەتوانن بە دوای ئەو خانوانەدا بچن کە بە نایاسایی بەکرێدراون و لە ڕێگای ناسینی دانیشتوانە نوێکانیانەوە زانیاری دەربارەی شوێنی هاتنیان بەدەستبهێنن و ئەو زانیارییانە بە هێزە ئەمنیەکان ببەخشن.\nبوخاتی وتی تا ئێستا حکومەتی بەغدا 400 کەسایەتی لە گەڕەکەکاندا وەك موختار خستۆتەگەڕ کە بەپێی توانایی و دەسپاکی و ناوبانگیان هەڵبژێردراون.\nوتی ئەمەش وەك قۆناغی یەکەم بۆ تاقیکردنەوەیە و موختاری زۆرتر پێویستە بۆ بەغدا کە پێکهاتووە لە 37 یەکەی ئیداری و ئەمانەش دابەشبوون بەسەر شارۆچکە و گەڕەکی پچوکتردا کە نزیکەی هەشت ملیۆن کەس لەخۆدەگرن.\nرێوشوێنی ئەمنی زیاتر\nبوخاری وتی زیندوکردنەوەی سیستمی موختار بەشێکە لە کۆمەڵێک پڕۆژەی تر بۆ باشترکردنی باری ئەمنی و سەقامگیری لە پایتەخت دا.\nوتیشی حکومەتی ناوخۆیی خەریکی دانانی 23,000 کامێرای چاودێری نوێیە لە شەقام و گەڕەکەکانی پایتەختدا و هەروەها دەرکردنی کارتی ناسنامەی نیشتمانی ئەلیکترۆنی سەرتاسەری.\nوتی پڕۆژەیەکی تریش لەئارادایە بە ناوی "هەڵۆی بەغدا" بۆ تۆمارکردنی هەموو ئۆتۆمبیلەکان لە لیستێکی داتابەیسی ئەمنیدا.\nئەندامی لیژنەی ئاسایشی سەربە ئەنجومەنی پارێزگای بەغدا، سەعد ئەلمەتڵەبی، وتی سەرۆك گەڕەکەکان رۆڵی ئەڵقەیەك دەبینن لەنێوان دانیشتوان و دەزگا ئەمنییەکاندا و هەروەها وەك سەرچاوەیەکی هەواڵگری کە دەتوانێت چاودێریی چالاکییە گومانلێکراوەکان بکات و زانیاری گرنگ بخاتەبەردەست.\nمەتڵەبی وتی زیندوکردنەوەی سیستمی موختار "ماوەیەکی زۆر بوو یەکێك بوو لە داواکارییەکانی ئەنجومەنەکەمان بە هۆی گرنگیەکەیەوە کە بەشێوەیەکی گشتی کاریگەرییەکی باشی بۆسەر باری ئەمنی بەغدا دەبێت."\nمەتڵەبی جەختیشی لەسەر گرنگیی جێبەجێکردنی "دیواری بەغدا" کردەوە.\nوتیشی مەبەستی ئەم پڕۆژەیە ئەوەیە کە "هەشت دەروازەی سەرەکی بەدەوری پایتەختدا بونیاتبنرێت و کامێرا و ئامێری ئاشکراکردنی تەقەمەنییان لەسەر دابنرێت. هەروەها بەربەستی کۆنکرێتی دابنرێت کە بە ئامێری چاودێریی هەستیار پتەوکرابن."\nوتی: "بەغدا بە حەوت ناوچە دەورەدراوە کە هەموویان ناوچەی کشتوکاڵین و مۆڵگەیەکی سەلامەت بۆ تێرۆریستان پێکدەهێنن."\nهەروەها وتی: "پڕۆژەی ئەم دیوارە 300 کیلۆمەتریە سنورەکانی پایتەخت لە هەموو لایەکەوە سەلامەتتر دەکات و رێگا لە تێرۆریستان دەگرێت هەڕەشە لە ژیانی خەڵك و ماڵ و سامانیان بکەن."\nراوێژکاری ئەمنی، فازڵ ئەبو رەغیف، سیستمی موختاری وەك "هەنگاوێك بە ئاراستەی دروست" پێناسەکرد.\nئەبو رەغیف وتی موختارەکان بەشێکی گرنگی سیستمی ئاسایشن، چونکە دەتوانن زانیاری دەربارەی دانیشتوانە تازە هاتووەکان بدەن بە دەزگا ئەمنییەکان.\nوتیشی: "ئەم رێوشوێنانە یارمەتی هێزە ئەمنییەکان دەدەن لانەی یاخیبووەکان بدۆزنەوە، بەتایبەتی ئەوانەی هەوڵدەدەن دزەبکەنە ناو خێزانە ئاوارەکان و لە گەڕەکەکانەوە کردە تێرۆریستیەکانیان ئەنجامبدەن."\nهه‌وڵده‌دات له كوردستان بچێت.


كەنەكە و ھەولدانێن ئاشتیێ ل رۆژئاڤا – Sibehî سبەھی\nكەنەكە و ھەولدانێن ئاشتیێ ل رۆژئاڤا\nکۆنگره‌یا نه‌ته‌وی یا کوردستانێ (کەنەکە) دخوازه پارتیا یه‌کێتیا ده‌مۆکراتیک (پەیەدە) و ئه‌نجومه‌نا نشتمانیا کورد ل سوریێ (ئه‌نەکەسە) ل ھەڤ بینه.\nکەنەکە کو ناوه‌ندا وێ ل ئه‌ورۆپایه و گرێدایێ پەکەکێ یه و هه‌ر سیاسه‌تا پەکەکێ ڕێڤه دبه و ژ ده‌رڤه‌یێ بیر و باوه‌ریێن پەکەکێ نکاره ته‌ڤبگه‌ره و گاڤەكا ب تەنێ ژی پاڤێژە.\nکەنەکە کۆمته‌یه‌ک پێک ئانیه كو ئالیێن سیاسی ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ بینە با هه‌ڤ. تایبه‌تی ژی دخوازه پەیەدێ و ئه‌نەکەسێ بینە با هه‌ڤ، داکو د ناڤا خوه دا یه‌کتیه‌کێ پێک بینن.\nئه‌ندامه‌کێ کۆمته‌یا کەنەکێ دایه خویاکرن کو، ئه‌ودێ دگەل هه‌موو پارتی، رێخستن و سازیێن ڕۆژاڤا ڕا هه‌ڤدیتنا بکن و هه‌ول بدن وان پێكبینن.\nد ڤێ ده‌ربارێ دا ئه‌ندامێ مه‌کته‌با سیاسیا پارتیا دەمۆكراتا كوردستانێ-سوریێ، محه‌مه‌د ئیسمال دا خویاکرن کو، ئه‌و ژی دخوازن پارتی و ئالیێن سیاسی ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ وه‌رن با هه‌ڤ و یه‌کرێزیه‌کێ ل سه‌ر هنده‌ک پره‌نسیبا د ناڤا کوردان ده ئاڤا بکن. ژ به‌ری هه‌ر تشته‌کی دڤێ پەیەدە گرتیێن ئالیێن سیاسی، ب تایبەتی یێن ئه‌نەکەسێ د زندانا دا ئازاد بکه و ڕێ بده ئۆفسێن وان ڤه‌بن.\nد ڕاستیا خوه دا، ل ڤێ ده‌رێ پرسه‌ک گرینگ ده‌ردکه‌ڤه هۆلێ. گه‌لۆ چما پەیەدە ب ڕێیا کەنەکێ دخوازه یه‌کتیه‌کێ د ڤێ قۆناخێ دا ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ پێک بینە؟ د ڤێ پرسێ دا هه‌تا چ راده‌یێ ئەو راستگو نە؟ به‌ری هه‌ر تشته‌کی کەنەکە ده‌زگه‌هه‌ک یێ پەکەکێ یه و چ جوداھی د ناڤبەرا ڤێ ڕێخستنێ و پەیەدێ دا نینە. ل سه‌ر هه‌مان زه‌مینی و پره‌نسیبا سیاسه‌تێ د بن باندۆرا پەکەکێ دا دکن.\nژ ئالیه‌ک دن، ئه‌نکەسە و پەیەدە ۳ جارا جڤیانه . جڤینێن به‌رفره‌ھ کرنه و ل سه‌ر هه‌موو تشته‌کی ل هه‌ڤ کرنه و د ڤێ ده‌ربارێ دا داخویانی دانه. لێ چ جارا پەیەدە ل سه‌ر یا خوه نه‌مایه و د جهده ئه‌و یه‌کێتی و لھەڤھاتن خراب کرنه.\nپه‌یمانا هه‌ولێر یا یه‌که‌م و دویه‌م ، په‌یمانا دوهۆکێ ژ ئالیێ هه‌ردوو هێزان ڤه هاتیه ئیمزه‌کرن. لێ ناڤەرۆكا وان پەیمانا چ جارا نەھاتن جێبەجێ كركن. ڤێ داویێ ژی د بن چاڤدێریا ئه‌مریکایێ دا هێزێن پێشمه‌رگه‌یێن ڕۆژ ل ڕۆژاڤایێ کوردستانێ د گه‌ل یەپەگێ جڤیان. یەپەگێ داخواز ژ وان کر کو، دڤێ سه‌مبۆلا ئالایا کوردستانێ ل سه‌ر ملێن خوه ڕاکن، نابە ژ بلی سه‌مبۆلێن یەپەگێ چ سه‌مبۆله‌ک دن ب کار بینن و نابە چ پێوه‌ندیه‌کێ د گه‌ل خه‌لکێ ده‌ینن. ئه‌ڤ داخوازی ژ بۆنا كو نه‌گهن چ ئه‌نجامه‌کی بوون.\nنها چ هاتیه گوهه‌رتن كو کەنەکە داخوازا یه‌کتیێ دکه؟ ئه‌و نه راستگۆ نە و دڤێ ده‌ربارێ دا نه جدی نە. ئه‌ڤ هه‌ولدان له‌یزتکه‌کا سیاسی یه و ژ ته‌نگاسیه‌کا سیاسی پێکهاتیه. د ڤێ ده‌ربارێ دا دڤێ ئه‌نەکەسە هه‌موو هه‌ڤدیتنا ڤه‌کری ب ئاوایه‌ک زه‌لال بکه و ئه‌نجامێ هه‌ر جڤینه‌کێ ژی ژ ڕایا گشتی را ڕاگەهینه. وه‌کی دن دێ له‌یزتکه‌ک قرێژ بێ له‌یزتن. چ ئه‌نجام ژ ڤان هه‌ولدانان ژی دەرناكەڤە


CHRA.TV - ئاشتی ناوەکیت بدۆزەرەوە\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 14 کانونی دووەم 2016 20:34\nچۆن مرۆڤێك بتوانێت له‌م دونیایه‌دا ئاشتی به‌دی بکات که ته‌نها ڕك و دووبه‌ره‌کی و هه‌ڕه‌شه هه‌یه ؟ زۆرمان ئه‌م پرسیاره ده‌که‌ین ئیتر له‌خۆمان بێت یان که‌سانیتر.\nئه‌ی چۆن ده‌ست پێبکه‌ین؟ خۆزگه زۆربونایه ئه‌وانه‌ی که شتی باش و دڵخۆشی بڵاوده‌که‌نه‌وه که به هۆی نوسین و ڕه‌فتاره‌کانیانه‌وه باس له خۆشه‌ویستی و ئه‌و چالاکیه باش و دڵخۆشیەی جیهانیان بکردایه هه‌تا ئێمه‌ی گه‌وره‌ش وه‌ك منداڵ له‌دڵەوە پێبکه‌نینایه. ئه‌بێت ئاشتیه‌ك هه‌بێت که خۆی حه‌شار دابێت له پشت هه‌مو ئه‌و بڕیاردانه‌وه به‌باش و خراپ؟ ئه‌ی چۆن هه‌موو مرۆڤه‌کان توانیان (ببورن)، ئاشتی بدۆزنه‌وه و به‌رده‌وامی به‌ژیانیان بده‌ن دوای کاره‌ساته گه‌وره‌کانی جه‌نگی ڤێتنام و کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه و چه‌ندان كاره‌ساتی مرۆی تر؟ له‌کاتێکدا که ژیان به‌م جۆره‌ی ئێستا ده‌بینرێت و شته‌کان به‌و خێرایه ده‌گوزه‌رێت و ڕوداوه‌کان یه‌ك له دوای یه‌ك دێن، وشه‌ی ئاشتی وه‌ك چیرۆك یان خه‌یاڵیك به‌رگوێ ده‌که‌وێت و هه‌ر به‌خێرایش ده‌گوزه‌رێت. ئاشتی وه‌ك خه‌ولێکه‌وتنی مناڵێك وایه له ئارامیدا دایك و باوك به‌تایبه‌ت ئاواتی بۆده‌خوازێت. له‌وانه‌یه له مزگه‌وتێکدا، له کڵێسایه‌ك یان له تیمپلێکدا ئاشتی ته‌واو هه‌ست پێبکرێت، یان ئێواره‌یه‌ك له‌کاتی ئاوابوونی خۆردا. هه‌روه‌ها مۆسیقا بۆ زۆرکه‌س بووه‌ته شێوازێك له به‌ده‌ستهێنانی ئاشتی.ئه‌ی ئاشتی بۆ تۆ چیه؟ له‌لای زۆرکه‌س ئاشتی ئه‌وه‌یه که ئه‌و کێشه‌یه‌ی که ئێستا هه‌یانه ڕۆژێك له داهاتودا چاره‌سه‌ر بوبێت، ئیتر ئه‌و ڕۆژه خۆشترین ڕۆژیانه‌و هه‌موو داخوازیه‌کانی ده‌وروبه‌ریان ده‌خه‌نه زه‌رفێکه‌وه‌و هیچ گرنگیان نابێت.به‌بێ ئه‌وه‌ی بیری لێبکه‌ینه‌وه ئێمه وزه‌یه‌کی یه‌کجار زۆر به‌فیڕۆ ده‌ده‌ین که له‌خۆمانی ده‌شارینه‌وه و ناڵێین که کێشه‌مان هه‌یه له دۆزینه‌وه‌ی ئاشتیدا، که ده‌کرا ئه‌و وزه‌یه به‌کاربهێنین بۆ ئه‌وه‌ی به‌ره‌و ئاشتی بچین.به‌ڵام ئایا له ڕاستیدا ئاشتی شوێنێکه یان ئامانجێکه؟ئه‌گه‌ر تۆ بۆ ماوه‌یه‌کی که‌م واز له هه‌موو بیرکردنه‌وه‌کانت بهێنیت بۆ ژیان گۆڕین و گه‌یشتنت به ئامانجه‌کانت، چی ڕوو ئه‌دات؟ ئه‌گه‌ر که‌مێك یاری بکه‌یت له‌گه‌ڵ بیرکردنه‌وه‌کانتدا و ئه‌و ده‌نگه‌ی که له‌ناوتدا هه‌یه پێت بڵێ ته‌نها له‌شوێنی خۆتدا بوه‌سته‌و هه‌موو شته‌کان ئازاد بکه؟\nشوێنێك له ناو خۆماندا هه‌یه که ئاشتیه و وه‌ستاوه. له‌و شوێنه‌وه تێبینی هه‌مو شته‌کان له ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه ئه‌که‌ین که چی ڕوئه‌دات، وه‌ك ڕوداو بیرکردنه‌وه و هه‌سته‌کان که ئێمه نامانه‌وێ تیایدا بژین.ئه‌مه‌ش له تۆفانێك (ڕه‌شه‌بای توند) ده‌چێت، که له چاوی تۆفانه‌که‌وه هه‌موو شته‌کانی ده‌وروبه‌ری وه‌ستاون و ئه‌ویش به فویه‌ك هه‌مووی ڕاده‌ماڵێت و ده‌یبات. کاتێك ئێمه ئاشتیمان نه‌بێت وه‌ك ئه‌و شتانه‌ی ده‌وروبه‌ری تۆفانه‌که‌ین که ڕاده‌ماڵرێن بەوەستاوی.\nئێمه هه‌وڵ ئه‌ده‌ین که به باشترین شێوه بژین و وا بڕوا ده‌که‌ین که ئه‌وه‌ی ئێمه تیایدا ده‌ژین ته‌نها ڕاستیه‌که‌و ده‌بێت خۆمان له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕاسیه‌ی خۆماندا بگونجێنین. ئه‌وه‌ی گرنگه دۆزینه‌وه‌ی ئه‌و شوێنه‌یه له ناو خۆماندا، که دۆزیمانه‌وه ئه‌وکاته خۆمان سه‌ربه‌ستین که بوه‌ستین و ڕاماڵرێین به‌هۆی تۆفانه‌که‌وه یان به‌ره‌وڕوی ببینه‌وه به ئاشتی.ئێمه سه‌ربه‌ستیشین که کام شته‌مان به‌لاوه گرنگتر بێت. ئه‌وه‌ی ئێمه زیاتر بیری لێده‌که‌ینه‌وه‌و به‌گرنگی ئه‌زانین زیاتر وزه‌ی ئه‌ده‌ینێ و ده‌بێته به‌سه‌رهات بۆمان.هه‌ر بۆیه ئێمه ده‌توانین ئارامی ناو خۆمانبین و وزه‌مان بۆ ئه‌و شته بڕوات که خۆمان خوازیارین. ئه‌شتوانین به‌هۆی پشودانی ده‌روونی و ئارامیمانه‌وه بهێڵین هه‌مو شتەکان بێن و بچن لە ئاشتیدا بەبی بایەخدان . ئه‌گه‌ر تۆ ئه‌ته‌وێت بڕوا بهێنیت که ئاشتیه‌ك هه‌یه له‌ناو خۆتدا ئه‌وا ده‌توانیت ڕۆژانه بۆ ئارامبوونه‌وه‌ت چه‌ند خوله‌کێك بکه‌یت به به‌رنامه بۆ خۆت که ته‌نها بیر له ئاشتی بکه‌یته‌وه و خۆت پڕبکه‌یت له ئاشتی ، جوانی سروشت و خۆشی ژیان و بیرکردنه‌وه له خۆشه‌ویستیت بۆ ده‌و‌روبه‌رو مرۆڤه‌کان. ئەمانە له کاتی ڕاهێنانه ده‌روونیه‌کەتدا ببینە.\nهه‌موو یه‌کێك له ئێمه له‌ناخیدا شوێنێك هه‌یه که ئاشتیه و ده‌توانین به‌کاری بهێنین و به‌ره‌نگاری دژوارترین و سه‌خترین کات و ساتی پێببینه‌وه.


نائومێدى وەك ئەفرێنەرى فەنتازیا…. خەڵەف غەفور – Denegkan\nنائومێدى وەك ئەفرێنەرى فەنتازیا…. خەڵەف غەفور\nلە شیعرى (ئەگەر ئاگریت بمكەرە چۆڵە چرایەك) ى فەرهاد شاكەلیدا\nپێش ئەوەى هەندێك سەرنج لەسەر ئەو شیعرە بخەمەڕوو، ئەمەوآ ئەوە وەبیر بهێنمەوە كە ئەزموونى شیعرى فەرهاد شاكەلى، ئەزموونێكى بە بەرەكەتە لە داهێنانى وێنە و دەقى شیعریدا. ئەزموونێك بە ڕوونى لەساڵانى حەفتاوە لەگەڵ لەتیف هەڵمەت و شاعیرانى گروپى كفریدا دەستپێدەكات و لەگەڵ زەمەندا لە شەڕێكى بەردەوامدایە. ئەوەى شەڕى فەرهاد شاكەلى لەگەڵ شەڕەكانى تر جیادەكاتەوە كوشتنى (حەز) بووە لەپێناو ئەفراندنى دنیایەكى جاویدانى و دەق و وێنەى جوانى شیعریدا. لىَ شەڕەكانى تر كوشتنى مرۆڤى لىَ بەدەستكەوتووە لەپێناو بەدیهاتنى حەز و سەركێشییەكى بێمانادا كە كارەساتى گەورەى بۆ مرۆڤایەتى خوڵقاندووە. ئەو شەڕەى فەرهاد كردوویەتى جوانى خوڵقاندووە و ماناى بەرهەمهێناوە.\nئەزموونى شیعرى فەرهاد شاكەلى، ئەزموونێك نییە لە جوڵەى بێمانا و دەقى بێبنەما. ئەزموونێك نییە لە ڕیزكردنى دیوان و نامیلكەى شیعر. ئەزموونێك نییە لە زۆر بڵێیى و هەڵچنینى وشەى ناپەیوەندیدار. ئەزموونێك نییە لە ئاسنى سارد كوتان. لىَ ئەزموونێكە لە ئەفراندنى وێنەى شیعریى و بەردەوامى خەمى داهێنان. ئەگەرچى ئەم ئەزموونە لە تاراوگە دەگاتە لوتكە، بەڵام بە هەناسەكانى نیشتمان بەردەوامە.\nئەو تەنانەت سروتە ڕۆحییەكانى زیكرى شیعرى دەبەستێتەوە بە یادگارەكانى نیشتمانەوە:\nلەسەر بەردەنوێژێك، لەو گەرمیانە/ بەردێك بەجآ مابوو،/ نەیدەزانى/ نوێژى شەشەم بووە یا هێشتا ماوێتى./ نوێژێك بەدواى بەردێكدا دەگەڕا./ حەز بكات فێرى بانگدان بێت./ لەسەر بەردەنوێژێك،/ بەردێك و نوێژێك یەكتریان بانگدەكرد،/ یەكیان نەدەبینى،/ گوێیان لە بانگى یەكتر نەبوو، یەكیان نەدەناسى.\nفەرهاد لەو فەزایەى شیعرى تێدا دەنووسىَ، ڕۆحى ئامادەنییە. ئەو ژینگەیەى ئەوى لىَ دەژى، تێیدا ئاسوودە نییە. ئەوەتا تاراوگە (ژیانى ئەو لە سوێد كە هاوكات ساتى نووسینى شیعرەكەشیەتى) ئەو بەردەنوێژێكى گەرمیان كە مەنزڵى لە دایكبوونیەتى دەكاتە كەرەستەى خاوى نووسینى وێنەیەكى شیعرى كە ئەكرێت وەك دەقێكى جوان چاوى لێبكرێت.\nلە شیعرى (ئەگەر ئاگریت بمكەرە چۆڵە چرایەك) ى فەرهاد شاكەلیدا كە لە دووتوێى بەرهەمێكى شیعرییدا بەنێوى (ئەم چرایە دڵم ڕووناك دەكاتەوە و تەمەنم دەسوتێنآ) دا بڵاوبووەتەوە چەند وردە وێنەیەكى جوانى داهێنراوى شیعرى دەبینیت. هەناسەیەكى كورت، لىَ پیشاندانى چەند ئاماژەیەك كە پێویستى بە خوێندنەوەیە.\n(من) كە راناوى یەكەمى تاكە و فەرهاد قسەى پێدەكات خۆى لە دووتوێى مرۆڤێكدا پیشاندەدات كە ڕووناكى ونكردووە یان لێى دزراوە و تاسەى بینینەوە و دۆزینەوەى ڕووناكییە، ڕووناكییەك دەكرێت بە چەندین جۆر تەفسیر بكرآ و هەروەك دەشكرێت بە چەندین شت بچوێندرآ، خۆشەویستەكەى، نیشتمانەكەى، یان هەرشتێكى تر كە ئەو پێیوایە ژیانى بەوەوە خۆش و جوان و باشە.\nفەرهاد لە ژینگەى نووسینى شیعرەكەدا خۆى بە كەسێكى جێگیر نازانێت، ئەو لەوآ ئەگەرچى ساڵانێكە ژیان دەگوزەرێنآ و ئەزموونى كردووە، لىَ ڕۆحى بەوآ نامۆیە. پێیوایە پاشەڕۆژى ئەو (ئەگەرچى خۆى لەكێشانى نەخشەكەى بواردووە و سیفەتى نەزانینى داوەتەپالأ خۆى) نادیارە، یان بەتەواوى ئەوآ نییە. تەئكید لەوە دەكاتەوە خواستێتى پاشەڕۆژى بە ڕووناكى ئەو ئاسوودەیى وەرگرێت و ئیدى هێندە بەدەست تاریكییەوە ئازار نەچێژێت:\nمن نازانم/ نیگارى پاشەڕۆژ چۆن دەكێشرآ،/ بەڵام دەمەوآ تۆ لەوآ خۆرێك بیت/ تاریكایى لە بیرى ڕۆحم ببەیتەوە،/ تاسەى ڕووناكایى/ لەدڵى شەونشینم دەربكەیت.\nلەو چەند دێڕەدا دەردەكەوێت، ڕۆحى شاعیر لەنێو تاریكاریى (تاراوگە) دا ماخۆلانێتى. تاریكایى ژیانى بەرتەسك كردۆتەوە و گومانى ئەوەى لێكردووە رەنگە ژیانى بەتەواوى تەسلیمى قەدەرێك بكات كە ئاكامەكەى كوشتنى حەزەكانى بێت.\nڕۆحى غەریبى دەكات لەو ژینگەیەى ساڵانێكە تیایدا دەژى. پێویستى بە ڕووناكى ئەوە (خۆشەویستەكەى، نیشتمانەكەى)، چونكە پێیوایە ئەو دەتوانێت تاریكایى لەبیرى ڕۆحى بباتەوە و تاسەى ڕووناكى لەدڵى شەونشینى دەربكات.\nئایا ئەم بە سمبولأ و فریادڕەسكردنەى (ئەو) ماناى چى دەگەیەنێت؟ ئەو كێیە؟ خۆشەویستەكەى یان نیشتمانەكەى؟ ئایا خۆشەویستەكەى كچى نێو ژان و مەینەتى نیشتمانەكەى نییە؟ ئەو كە خۆشەویستەكەى پآ فریادڕەس بوو لەنێو ژینگەیەكى پڕ لەژان و دەردەسەریدا، نیشتمانەكەى دەبێت چەندە خۆش بووبێت؟\nفەرهاد لێرەدا ئیشى لەسەر ئەفراندنى وێنەیەكى گوماناوى كردووە و ویستویەتى لەم ڕێگایەوە چەند شتێك بكات:\nیەكەم: خوێنەر بداتە دەست گومانێكى بەردەوام، ڕەنگە ئەم ئیشەى فەرهاد لەژێر كاریگەرى بوعدێكى فەلسەفیدا هاتبێتەبوون كاتێك فەیلەسوفەكان پێیانوایە لەڕێگەى گومانكردنەوە (حەقیقەت) دەدۆزرێتەوە. ئەو لەرێگەى ئەو گومانەوە دەیەوێت ئازارى دوورى و حەقیقەتى نیشتیمانمان پێ بڵێت.\nدووەم: فەرهاد ئەوەى وەك پرسیارێك بەخوێنەر بەخشیووە یان بەشێوەیەكى گشتى ئەو پرسیارەى كردووە: ئایا شیعریش وەك فەلسەفە دەتوانێت بەردەبازێك بێت بۆ گەیشتن بە حەقیقەت یان جۆرێكە لە زمانێكى سادە و لەنێو بازنەى سۆزدا دەخولێتەوە؟\nسێیەم: ڕانەوەستان لەسەر خودى شتەكە و بە نەزانراو هێشتنەوەى بەشێكە لە ئەزموونى، یاخود سیفەتى شاعیرى خاوەن ئەزموون و پیر قوڵە.\nپرسیاركردن لە نائومێدى یاخود هەوڵدان بۆ كەشفكردنى مەغزاكانى پشت نائومێدبوون بە وەسیلەیەك بارگاوى بێت بە لۆژیك ڕەنگە بەشێك بێت لەم ئەزموونە.\nفەرهاد كە لەنێو ناواخنى شیعرەكەدا بروسكە ئاسا نەخشاندویەتى. ڕەنگە گەر پرسیار لەخودى فەرهاد بكەى ئەمە بەجۆرێك لە تۆمەتى ڕەخنەگر دابنێت بەوەى ئەو هیچ زوڵم و زۆر و هەژموونى خۆشەویستیش نەیتوانیووە بێ ئومێدى بكات، بەڵام كاتێك لەگەڵ (ئەو) دا دەدوێت هەست بە غیابى ئومێد دەكەى، لەگەڵ ئەوەشدا من بۆ خۆم ئەم بآ ئومێدیە بەجۆرێك لە داهێنان ناودەبەم، ئەویش:\nلێرە لەم وێرانەیەدا،/ بێدەنگیت كردۆتە پردێك لە دڕكودالأ،\nفەرهاد خاوەنى دنیایەك خەون و قسە و جوڵەیە، لە بەرامبەردا (ئەو) بێدەنگى هەڵبژاردووە بەڕادەیەك بەپێى ئاوازى شیعرەكە ئاسایییە بڵێین كارەكتەرى یەكەم (فەرهاد) لە شیعرى (ئەگەر ئاگرى بمكەرە چۆڵە چرایەك) دا كەسێكى نائومێدە. نائومێد بەو مانایەى (ئەو) نابێتە ئامێزێك بۆ بەتاڵكردنەوەى حەز و خۆزگە و گوێگر لە بۆچوون و قسەكانى.\nفەرهاد پێیوایە بێدەنگى ئەو بەتەنها هۆكارى نائومێدبوونى ئەونییە، لىَ نیایەكى خوڵقاندووە ژیان تیایدا قورستر دەبێت، بێدەنگى ئەو وایكردووە ژیانى ئەم (فەرهاد) فۆرمى پردێكى وەرگرتووە. ئەم پردە بەرییە لە شنە خەون و دەوەنى خۆزگەكانیش لە سێبەرەكەیدا شین نابن:\nنەشنەباى خەونێك بە سەریا ڕادەبورآ،/ نە دەوەنى خۆزگەیەك لە كەناریا شین دەبآ.\nئەو ـ لە دەقە شعرییەكەدا تەواو باڵادەستە، دەكرێت وەك سەرچاوەى ژیان لێى بڕواندرێت. ئەو لەیەك كاتدا تواناى بەرهەمهێنانى یاخود بە واقیعكردنى خۆش و ناخۆشى هەیە، ئەم بە سمبوڵكردنەى (ئەو) وێنە و دیمەنى فەنتازى شعیرى خوڵقاندووە.\nلەگەڵ ئەوەى فەرهاد نائومێدە بەهۆى بێدەنگى ئەوەوە، بەڵام ناتوانآ خۆى لەو واقیعە دەربازبكات كە (ئەو) ئەتوانآ ئومێدى پێ ببەخشآ. ئەو ئەتوانآ مۆمى سەر ڕێگاى بەختەوەرى بێت، ئەو ئەتوانآ واى لێبكات ژیاندۆست بێت:\nئەگەر زیویت،/ وەرە ئەم دنیایەم زیوین كەو/ ئەگەریش ئاگریت/ بمكەرە چۆڵە چرایەك،/ ڕێگا ڕووناك بكەمەوە،/ تا ئەم شەوگارە دەگەیێنمە كەنارى ڕۆژێكى تر/ تا ئەم خاشاكە/ لەبنى شۆڕەكاتێكا دەگیرسێتەوە.\nئەمەوآ ئەوە بڵێم لەنێو فەزاى (نائومێدى) لە شیعرەكەدا فەرهاد خەون و وێنەى فەنتازى جوانى خوڵقاندووە. هەروەك باسكردن لە نائومێدى ماناى ئەوە نییە خودى شاعیر كەسێكى نائومێدە، بەڵكو لەڕێگاى نائومێدییەوە ویستویەتى وێنەى جوانى شیعرى بخوڵقێنآ.\nهەڵبەت ئەزموونى فەرهاد بە بەرەكەتە و دەقە شیعرییەكانیشى گەواهنى ئەو راستیەن.\nPrevious بەردبارانكردنى زیناكاران ، بەردبارانكردنى مرۆڤایەتى…. ئەنیران غەفوورى\nNext دوو كورتیله چیرۆك: نووسینی: كه‌ریم تاقانه


حه‌وت رێگا بۆ رێگرتن له به‌رزبوونه‌وه‌ی (په‌ستانی خوێن - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nحه‌وت رێگا بۆ رێگرتن له به‌رزبوونه‌وه‌ی (په‌ستانی خوێن)\nپه‌ستانی خوێن یه‌کێکه له‌و نه‌خۆشیانه‌ی که دووجاری مرۆڤ ده‌بێت و که مرۆڤ به ده‌ستیه‌وه ده‌نالێژت و یه‌کێکه له‌باره ناته‌ندروستیه‌کان که زۆر جار مرۆڤ توشی سه‌رئێشه‌ییه‌کی توند ده‌کات . په‌ستانی خوێن له‌م سه‌رده‌مه‌دا زۆرترین بلاوی هه‌یه له نێوان خه‌لک ، بۆیه پزیشکه‌کان ئه‌وه دووپات ده‌که‌نوه که به‌کارهێنانی رێگه سروشتیه‌کان بۆ رێگرتن و که‌م کردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن باشترین چاره‌سه‌ره به به‌راورد له‌گه‌ل به‌کارهێنانی داوو ده‌رمان و ماده کیمیاوییه‌کان بۆ هێورکردن و که‌م کردنه‌وه‌ی ئه‌م جۆره په‌ستانه . حه‌وت رێگه هه‌یه که ئه‌م کاریگه‌رییه له‌سه‌ر مرۆڤ که‌م ده‌کاته‌وه که بریتین له :\n1- که‌م کردنه‌وه و دابه‌زاندنی کێشی له‌شی توش بوو به نه‌خۆشی په‌ستانی خوێن ، به که‌م بوونه‌وه‌ی کێشی له‌ش په‌ستانی خوێنیش که‌م ده‌بێته‌وه ،\n2- وه‌رزش کردن به شێوه‌ییه‌کی به‌رده‌وام و رۆژانه وه‌ک پایسکل سواری و مه‌له‌کردن و یارییه سوێدییه‌کان که ئه‌مه‌ش فاکته‌رێکه بۆ که‌م کردنه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن\n3- که‌م کردنه‌وه‌ی رێژه‌ی خوێ له نیو چێشت و خواردندا بۆ 4-6 غرام رۆژانه .\n4- وازهێنانی له جگه‌ره‌کێشان جونکه ماده‌ی نیکۆتین فاکته‌رێکی به‌هێزه بۆ زیاد بوونی په‌ستانی خوێن به وازهێنان له جگه‌ره‌کێشان ئه‌م په‌ستانی خوێنه که‌م ده‌بێته‌وه .\n5- که‌م کردنه‌وه‌ی خواردنه‌وه‌ی قاوه .\n6- هه‌روه‌ها دوور که‌وتنه‌وه له‌و بارانه‌ی که هه‌ست ده‌که‌ی ده‌رونت به‌ره‌و شله‌ژانی ده‌بات و کارده‌کاته سه‌ر باری ده‌رونیت چونکه به خه‌مۆکی و باره ناده‌رونییه‌کان په‌ستانی خوێن به‌رزده‌بێته‌وه .\n7- به‌کارهێنانی ئه‌و ماده‌و خوارنانه‌ی که سود به خوێن ده‌گه‌ینن و وه‌ک پرۆتین و ڤیتامینه‌کان


دەسپێك ئەکادیمی کۆلیژ كوليژا زمانان بەشێن زانستى زمانێ ئينكليزى\nApril 13, 2022, 9:49 p.m.\n- به‌شێ زمان وئه‌ده‌بێ ئینگلیزى:\nد ده‌مێن گه‌شه‌پێدانا جیهانبوونا زمانى، به‌شێ زمانێ ئینگلیزى هه‌ول دده‌ت توانست وشیانێن زمانێ بیانى و كه‌لتورێن جیاواز پێش بێخیت. زانینا زمانه‌كێ بیانى ئیمتیازه‌كه بۆ ئاخڤتنكه‌ران؛ ده‌رفه‌تێن مه‌زن هه‌نه بۆ وان كه‌سێن زمانه‌كێ بیانى دزانن. د ڤى وه‌ختىدا، داخوازى ل سه‌ر شاره‌زایێن زمانى گه‌له‌كه و د هه‌مى بوارێن ژیانێدا، مینا خزمه‌تگوزاریێن گشتى، میدیا و په‌یوه‌ندى، سه‌فه‌ر و گه‌شتوگوزار، زانست و ته‌كنه‌لوژیا، ڤه‌كولین و په‌ره‌رده و گه‌له‌كێن دیتر. له‌ورا، باورناما به‌كالویوس ب زمانێ ئینگلیزى و شیانێن زمانى وكه‌لتورى ئه‌ویێن پێدڤى د هه‌مى بواراندا ل ده‌ڤ مروڤى په‌یدا دكه‌ت. هه‌روه‌سا رێكه‌كه بۆ ئاماده‌كرنا ماموستاێن زمانێ ئینگلیزى وه‌ك زمانه‌كێ بیانى ل قوتابخانێن دوا اوندى وئامه‌ده‌یى زێده‌بارى ئامه‌ده‌كرنا ڤه‌كوله‌ران ل سه‌ر ئاستێ زانینگه‌هێ.\nبه‌شێ زمانێ ئینگلیزى ل سالا 1994 هاته ڤه‌كرن وه‌ك به‌شه‌ك ژ كولیژا ئادابێ. ل ده‌ستپێكێ، وه‌كو به‌شه‌كێ پچویك وخودان شیانێن سنوردار دهاته نیاسین. به‌لێ ب بورینا ده‌مى، ئه‌ڤ به‌شه پێشكه‌ڤت و ژمارا ماموستا وقوتابیان ب شیوه‌كێ به‌رجاڤ زێده بوو. نها، ئه‌ڤ به‌شه ژ 28 ماموستایان (8 دكتور و22 ماسته‌ر) پێك دهێت. تا نها، ب سه‌ده‌هان قوتابیێن به‌كالوریوسێ هه‌ر ژ سالا 1998 ێ ژڤى به‌شى ده‌رچووینه، زێده‌بارى ده‌هان قوتابیێن ماسته‌رێ كو ل سالا 2007 بو ئێكه‌م جار خواندنا ماسته‌رێ ل ڤى به‌شى هاتیه ڤه‌كرن.\nل ڤێ دوماهیێ و ل سالا 2016، به‌شێ زمانێ ئینگلیزى چوو سه‌ر ب كولیژا زمانانڤه. ئه‌ڤا ل خوارێ كورتیه‌كه ل سه‌ر شێواز و مه‌ره‌م و ئامانج و دیتن و ئه‌ركێ به‌شێ زمانێ ئینگلیزى ل كولیژا زمانان- زانكویا دهوك:\nبه‌كالوریوس: زمان وئه‌ده‌بێ ئینگلیزى، زمانڤانى.\nخواندنا بلند: ماسته‌ر ب زمانڤانى و TESOL\nبه‌كالوریوس: چوار سال (سپێده‌یان وئێڤاران)\nماسته‌ر: دوو سال\nمه‌ره‌م وئامانجێن به‌شى:\n- گرنگى دان (هاندان) ب پێشڤه‌چوونا پروڤیشینالا به‌رده‌وام یا كولیژێ.\n- دابینكرنا به‌رنامه‌كێ خواندنێ، كو خزمه‌تا هه‌مى پێدڤیێن به‌شى بكه‌ت.\n- پێشئێخستنا شیانێن گه‌هاندنێ یێن قوتابیان د بوارێ زمانێ ئینگلیزيدا.\n- بلندكرنا شیانێن قوتابیان، كو بشێت دروست بخوینیت و بنڤیسیت وهزرا ره‌خنه‌گریێ ل ده‌ڤ په‌یدابیت ده‌مێ زمان و ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى دخوینیت.\n- فێركرنا قوتابى كو بشێت ب شیوه‌كێ دروست ڤه‌كولینان ل سه‌ر زمان یان ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى بنڤیسیت برێكا لێگه‌ریان و بكارهینانا ژێده‌ران ل په‌رتوكخانێ و ئه‌نته‌رنێتێ و دبوارێ مه‌یدانى دا.\n- ئه‌م هه‌ول دده‌ین زانین و حه‌ژێكرنا زمان و ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى ل ده‌ڤ قوتابیان په‌یدا بكه‌ین.\n- دابینكرنا به‌رنامه و كورسێن خواندنێ یێن ب مفا و ئێگرتى ژلایێ هزران، بۆ قوتابیان.\n- فێركرنا شیانێن شیكارى و فێركرنێ و تیورى یێن جودا و جودا ل سه‌ر زمان و ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى.\n- فیركرنا قوتابیان كو بشێن ب شیوه‌كێ گاریگه‌رانه و ئه‌كادیمى باخڤن، بنڤیسن و بخوینن.\n- هاندانا قوتابیان كو ب كویرى هزربكه‌ن و بوچوونا خو هه‌بیت ل سه‌ر وان تشتێن فێربووین.\n- هاندانا قوتابیان بۆ حه‌ز‌ژێكرن و رێزگرتنا خواندن و فێركرنێ.\nزێده‌بارى ڤێ چه‌ندێ، ئه‌م وه‌ك ماموستایێن به‌شێ زمانێ ئینگلیزى، ئه‌م هه‌ول دده‌ین:\n- په‌ربرساتیا وێ چه‌ندێ هه‌لگرین كۆ هه‌رده‌م كوالیتى ئارمانجا سه‌ركى یا هه‌مى چالاكیانه.\n- دابینكرنا سه‌قایه‌كێ باوه‌ریێ، ئاشتى و لێك تێگه‌هشتنێ بۆ پێشڤه‌برنا ئه‌زموونا فێركرنێ ل ده‌ڤ قوتابیان.\n- چاڤدیرى و نویكرنا گیانێ تیمێ و پالپشتیا هه‌لویستان د ناڤبه‌را هه‌مى ئه‌ندامێن خێزانا به‌شێ زمانێ ئینگلیزيدا.\nئارمانجێن به‌شێ زمانێ ئینگلیزى:\n- ئاڤاكرن و په‌یداكرنا توانستا زمانى ل ده‌ڤ قوتابیان.\n- پێشڤه‌برنا هزركرنا ره‌خنه‌یى وهشیاریا كه‌لتورى ل ده‌ڤ قوتابیان ب رێكا فێربوونا زمانه‌كێ بیانى.\n- ناساندنا قوتابیان بۆ بابه‌تێ ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى ب ره‌نگه‌كى كو قوتابى وێ چه‌ندێ تیبگه‌هیت كو ئه‌ده‌بێ ئینگلیزى دهێته خواندن بۆ ئاڤاكرنا شیانێن زمانى\nسەروکا پشکا زمانێ ئینگلیزی\nهافين محمد عبدالمجيد مامۆستا 0750-450-9550