بنەمایێ دادى و خویە تیێ | چرای ئازادی\nچرای ئازادی > نوێترین وتار > بنەمایێ دادى و خویە تیێ\nبنەمایێ دادى و خویە تیێ\nبنەمایێ دادى و خویەتیێ\nنوکە دێ ڤەگوهێزین بو ڤەکولینێ ددوو بابەتاندا ، ئەوژى :\n1- رەوشتێ ب رێیا وێ یا سایێن دادیێ ب هاریکاریا بیرتیژیا مروڤایەتى هاتیە دامەزراندن .\n2- ئەگەرێن لسەرمە پێدڤى ب دانانا گرێدانێ ب ڤێ یاسایا یان فەراموشکرنا وێ جورەک ژ چورێن جوانى یان کرێتیا رەوشتى .\nولدوماهیا رێکێ ، ئەڤ هەردوو بابەتە دێ هێنە ئاشکراکرن و دادەست ب بابەتێ ئێکێ بکەین .\nئەگەر مە ب هویربینى تەماشە دژیانا گشت گیانەوەراندا کر ، ئەوێن ئاکنجى ئەڤێ ئاسانیێ ، ئەم ب ئێک جارى چ قورسیا نابینین سەر وێ قورسێ بکەڤن ئەوا سروشت لێ سەروەرەکێ دگەل مروڤى دکەت ، وئەڤە ژبەر ئەگەرەکێ لسەر هاتیە سەپاندن ژ پێدڤى وگرنکیێن بێ هەژمار و ئەوا بەرهەڤ دکەت ژئامرازێن کێم بو دابینکرنا ڤان گرنگیا . بەلێ دزیندەوەرێن دیتردا ، دبینین کو ئەڤ هەردوو لایەن ب شێوەکێ گشتى ئێک و دوو قەرەبودکەن . وئەگەر مە شێ بو نموونە وەرگرت وئەو گیانەوەرەکێ گوشت خورە، دێ ب ئاسانى ئاشکراکەین کو ئەو گیانەوەرەکێ زور داخوازکەرە ، بەلێ ئەگەر ئەم ئاگەهى پێکهاتا وى یا لەشى و سایکولوژى بین ، و ماقویلى و زیرەکێ وهێز وملێن وى ، دێ ئاشکرا کەین کو ئەڤ هەمى ساخلەتە و گەنجاینە دگەل پێدڤیێن وى . و هەمان بابەت لدەڤ بەرخ وگاى کو دنێ بارن ژڤان هەمى ساخلەتان ، بەلێ خوارنا وان یەکسانە وب ئاسانى پێدڤیا خوە ژخوارنێ بدەستڤە دئینین . مروڤە بتنێ نموونا تەمام پێش کێش دکەت لسەر ڤێ گرێدانا نامویى دناڤبەرا لاوازى و پێدڤیێ دا . ونە ئەڤە بتنێ دبیاڤێ خوارنا پێدڤى دبن ژبو مانێ ، و ئەوا دخوازیت بەرهەمئینانا ڤەکولینەکێ ولێگەریان یان کارکرن ب کێمى ، وبەلکو هەروەسا پێدڤى بو رویکرنێ یان ئاکنتجى کرنێ داکو خوە ژژیانا سەقاى پارێزێت . و ئەگەر تەماشەى مروڤى هەر وەک وى بکەین ، دێ بینین یێ رویتە ژچەکى ونە هێزێ و نە چ شیانێن دى یێن سروشتى کو دگونجاى بن ب هەر پلەیەکێ دگەل پێتڤیێن وى یێن زور.\nجڤاک بتنێ دکارێت بو مروڤى ڤێ لاوازیێ دابین بکەت ، و خویەتیا وى بەرز بکەت ویەکسان بکەت دگەەل یێن دیتر ژزیندەوەران ، و هەتا پلەیەکا بەرزتر وەردگریت . وب جڤاکى دکاریت کێماسیێن خوە قەرە بو بکەت، ودگەل ڤێ چەندێ پێدڤیێن وى دڤێ دوخیدا دزێدەبونێدا نە دگەل هەر چرکەیەکێ بوریت ، بەلێ شیانێن وى پتر بەرچاڤ دبن وقەبارەکا مەزن ژرازیبوون و خوشیێ بو بجهدئینیت دهەمى دوخاندا ل پەى کاودانێن سەخت وەک تاکە کەسەکێ بتنێ . وئەگەر هەر تاکە کەسەک پتنێ ب کارى رابوو وژپێخەمەت ڤێ چەندێ بتنێ ، ئانکو هێزا وى ناکاریت بو ئەنجامدانا هەرکارەکێ ب بها ، و ئەڤە ڤیانا کارکرنێ لسەر دابینکرنا گشت پێدڤیێن خوە یێن جودا هەبیت . ئانکو ئەو هەرگیز ناکاریت درێڤەبرنا هەر هونەرەکێ بخودا ، وژبەر کو هێزو سەرکەفتنا وى بەردەوام دیەکسان نینن . وئەڤە رامانێ دەت کو کێمترین نەسەرکەفتن دهەر ژڤان لایەناندا لدویف بێ زارى یا چ چارە بونە . جڤاک چارەسەریەکێ بو هەر سێ قەیرانا پێش کێش دکەت : ب تەمامکرنا هێزێ ، شیانێن مە ئاشکرادبن . و ب دابەشکرنا کارى شیانێن مە زێدەدبن ، وهاریکاریا ب هەڤى ا توشبونامە رویدان وبەدبەختیێ کێم دبیت . ئەڤجا ب هێزا زێدە وشیانا زێدە وپاراستنا زێدە ، جڤاک دکارێت مفاى بدەستڤەبینیت . بەلێ پێدڤیە ل ڤێرێ دانپێدانێ بکەین کو سەرەراى وێ چەندێ کو کاودانێن سروشتى یێن مروڤایەتى کو پێویستى وەسا دخازیت بو ئێکگرتنێ ، وسەرەراى وێ چەندێ کو حەزێن ئازرین وراکێشانا سروشتى ب شێوەکێ ئاسا دهێنە ئەنجامدان ، کو لایەنێن دیژى هەنە درەوشا مە یا سروشتى دا ودکاودانێن مەیێن دەرەکیدا ، ب توندى یا بەرهنگارە دگەل ڤێ گرێدانا داخوازکرى. ودبیت یاهەڤدژ دبیت دگەلدا . ول ژێر سیبەرا ڤێ چەندێرا . چ داکوکى تێدا نینە ، ئەم هزرەکا گرنگ بو دەما گیریا خوە بکەین ، وئەز یێ ئاگەهم ب شێوەکێ گشتى کو ئاشکراکرنا ئەڤێ ساخلەتێ گەهشتیە سنورێن زور زێدە . وئەو ساخلەتێن چەند فەیلەسوف پێ دکەیفخوش ددرارێتنا وێدا لدور مروڤى دڤى بیاڤێ تایبەت دا ب هەمە رەنگیا زێدە دسروشتێ وێرا هەروەسا جوداهیا سالوخدانا درندایە وچیروک و ئەفساناندا . ودویر ژ هزرکرنێ کو مروڤ داغبارى چ تشتان دەرڤەى سنورێ خویەتیا خوە نابیت . ئەز هزر دکەم کو سەرەراى بژارەیا لێگە ریانێ لسەر ئەوێ حەژ هەر کەسەکێ پتر دکەت ژڤیانا وى بو خویەتیا وى بخوە . ودا لڤێرێ ڤەگەرین بو سەربورێن ژیانێ : ئەرێ نە بینن کو سەرەراى وێ چەندێ کو لێچوویێن بلند بو خێزانێ ، ئەو ژى ب ئاراستەکرنا سەمیانێ خێزانێ دبیت ، ئەڤجا کێم هەنە کو پشکا مەزن ژ سامانێ خوە خەرج نەکەن دخوشیا هەڤژین و فێرکرنا زاروکێن خودا و پاراستن ب پشکا کێم بو کار\nئینانین وان و خوشى پێکرن . ئەڤ دوخە ئەوە ئەم تێبینى دکەین لدەڤ ئەوێن پەیوەندیێن گەرم گرێدەن ، وگریمان کو یێن دیتر ژى هەمان رەوشت برێڤە دبەن دەمێ دکەڤنە دهەمان دوخدا .\nبەلێ سەرەراى ڤێ مەردینیێ کو بورێزیا سروشتێ مروڤایەتى ڤەدگەریت . ئەڤجا پێتڤیە لسەر مە دهەمان دەمدا ئەم تێبینیێ بکەین کو ئەڤ هەستێ خێرمەند وقەرەبوو لسەر رابوونا وى بکونجاندا مروڤى بژیارێ دجڤاتێن مەزندا ، کو هەڤ دژى وا ودوخێ وى دڤێرێدا وەک هەڤ بو دوخەکێ بەر تەنک ترین جورێن دەمار گیریێ یە . وئەگەرێ ڤێ چەندێ : ئەوە کو هەر کەسەک حەژ ناڤێ خو دکەت پترى هەر خویەتیەکادى یا مروڤایەتى ، وڤیانا وى بو یێن دیتر دەربرینە ژرێزگرتنا وى یا مەزن بو پەیوەندى و ناسیارێن وى ، وئەڤە دڤێت یادەرچوویێ بیت ژهەڤ دژیێ دهەستاندا ، کو دئەنجامدا هەڤ دژى دگریارێن وێدا پەیدادبیت وئەڤە بابەتەکێ زورێ ب مەترسیە بوڤێ ئێگرتنا نوى دامەزرایێ .\nودگەل ڤێ چەندێ ، پێتڤیە ئاماژە ب وێ چەندێ بهێتە دان وهەڤ دژى دهەستاندا زورا مەترسى دار نابیت ئەگەر نەهاتە هەڤدەم گرن دگەل کاودانێن دەرەکى یێن تایبەت داکو دەلیڤێ بو بەرهەڤ بکەت بو دەربرینێ ژخویەتیا خو . چەند جورێن جودا ژتشتان هەنە کو خوە بیچڤە گرێدەین ئەوژى بومە دابین دکەت :\n1- رازیبوونا نافخویێ بو هزرا مە .\n2- مفا وەرگرتنا دەرەکى بو مێشکێ مە .\n3- خوشى وەرگرتن ژێ ئەوا مە هەى ، ئەنجامێ رەنج و سامانێ مە .\nئەم ب شیانین لسەر دابین کرنا هەمى پێتڤیێن جورێ ئێکێ ، بەلێ یێ دووێ دبیت ژمە بهێتە وەرگرتن بەلێ ئەوێ بدەست خوڤە بینیت ، چێ مفاى ژێ ناوەرگریت بەلێ چورێ سیێ ئەو یێ توشى هێرشێن دەوروبەرایە ، ودشیاندایە بهێتە ڤەگوهاستن بێ ى ئازارى بو ژدەستدان . یان ئالگوریێ ، بەلێ دهێتە سالوخدان دهەمان دەمدا کو چ ژێ نینە تێدا رازیکرنا حەزێن هەمیان بکەت ودابینکرنا پێدڤیێن وان . وژبەر ڤێ چەندى ، وژبەر کو چاکگرنا ڤان تشتان ب مفایێ مەزن لسەر جڤاکى ڤەدگەریت ، ئەڤجا چەوتى ددەستڤەئینانا وێرا وبژارەییا وێ هەروەسا ب ئاستەنگا ئێکێ درویێ جڤاکیدا دهێتە دانان. وپێش وەخت من ئاماژە دا کو دادى ژ داب ونە رتیێن مروڤى رادبیت ،وئەڤ داب و نەرێت هاتینە بو جارەسەرى بو چەند ئاستەنگان ، کو ئەنجامداینە ژچاڤپێکەفتنا ساخلەتێن دەست نیشانکرى بو هزرا مروڤى دگەل کاودانێن تشتێن دەرەکى . ئەڤ ساخلەتە ئەڤەنە : دەمارگیرى وەدەست نیشانکرنا خێرمەندیێ و کاودانژى ئەون :- ئاسانیا گهورینێ لایەن بە لایەن دگەل بژارەییێ ب بەراودى دگەل پێدڤیێن مروڤى وحەزێن وى . ل ڤێرێ بیردوزە دهێت وئەز دبینم کو راستیەکا دوپاتکرى یە ، دبێژیت کو دادى ناهێت ، تنێ ژ دەمارگیریێ ودەست نیشانکریا خێرمەندیێ لدەڤ مروڤى ، هەڤپێچ دگەل کێمیا سروشت بەرهەڤ دکەت بو دابینکرنا پێدڤیێن خوە . وئەگەر بو پاش ڤەگەرین دنڤیسینێن خودا ، دێ بینین کو ئەڤ بیردوزە کارتێکرنەکا زێدە زالەکەت لسەر چەند تێبینیێن مە دڤى بابەتیدا ل پێش وەخت دارێتن . وژڤێ چەندێ ئەنجامدەین ، ئێک کو چاڤدێریا بەرژەوەندیا گشتى یان بەلاڤکرنا خێرمەندیا بەرفرەه نەک پالدەرێ ئێکێ وبنەرەتە ددئەنجامدانا یاسایێن دادیێ دا . وژبەر وێ چەندێ کو مروڤ ئەگەر خودان خێرمەندیەکا بەرفرەهوبیت ، چ جاران هزراڤان یاسایان ناکەت . ویا دویێ ، دکاریت ژپەیرەوى بخوە ئەنجان بکەین کو کاکلادادیێ نەدمێشکێ دایە یان دئاشکرکرنا پەیوەندیان بخودایە دناڤبەرا هزرا ندا ، وئەو کارەکێ هەدەمى یێ چێگیرە و سەپاندیە لسەر جڤاکى وئەو ژبەر کو یائاشکرایە کو وەکى ڤێ گهورینێ ئەوا مە ئاماژە پێداى ، دئاراستەکرنا مروڤایەتى و کاودانێن وێرا وێ کوشێ گهورینەکا تەمام دئەرک و کریا راداکەت . ویا پێدڤى ل ژێر سیبەر رێکخستنا گشتى دا ، کا کلا باشیێ ژمێشکى بهێتە دارێتن ، و ئەوژى ژبو بەرهەمئینانا گهورینا پێدڤیە بهێتە ئاشکرا کرن . دبیاڤێن پەیوەندى وهزراندا . بەلێ یا ئاشکرایە کو ئەگەرێ ئێکانە ئەوە کو مەردینیا بەرفرەه و بەرهەڤیا تەمام بو هەر تشتەکێ دگەهینیتە هەلوەشاندنا هزرا دادیێ بخوە ، بەلێ یا نوینەرکریە کو ئەڤ هەردوو کارە (دادیێ) دکەنە کارەک یێ بێ مفا ، وژلایەکێ دیترڤە ، ژبو دەست نیشانکر بەرفرەهى وکاودانێن پێدڤى ئەوە ئەڤ چاکیە ژێ دەردکەڤیت وئەو بتنێ ل ژێر پێدڤیێن بەرژەوەندیا گشتى وبەرژەوەندیا بتنێ یە . وژبەر ڤێ چەندێ یا گرنگ ئەوە بو بەرژەوەندیا تایبەتى وگشتى ئەم رابین ب دامەزراندنا یاسایێن دادیێ ، وبێ گومان چ هزر نینن کاروانێ مە بگەهینینە گرنگیدان ب ڤى کارى ، بەلکو ئەڤ چەندە ڤەدگەریت بو رەوشت و هەستێن مە ، وئەوە ئەگەر ئەو نەیا ، مە چ گرنگى ب هەر تشتەکى نەدا دسروشتى دا وچ کارتێکرن لسەر مە نەدکرن . وژبەر ڤێ چەندێ ، کاکلا دادیێ دهزرێن مەدا نینە ، بەلکو درەوشتێ مەدایە . وسێ ، دکارین ئەم دویر تر بچین ددوپاتیا بیردوزا بەرێدا کو ئەڤ رەوشتە و ئەوا کاکلا رەوشتێ ژێ دروست دبیت ، نە سروشتێ هزرا مروڤایەتى یە ، بەلکو ژبیرتیژیا مروڤى وداب و نەێتێن دروست بیت . ئەڤجا هەر گهورینەکا گرنگ درەوشت و کاوداناندا ، دبیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا هەر ژ دادى و زولمێ لسەر ئێک ئاست . وژبەر کو یێن وەک ڤێ گهورینێ کارێ خو ناکەن تنێ ب رێیا گهورینا بەرژەوەندیا گشتى و تایبەت ئەڤجا دامەزراندنا ئێکێ بو یاسایین دادیێ پێدڤیە پالپشتیێ لسەر هەردوو بەرژەوەندیێن جودا بهێتە کرن . بەلى ئەگەر مروڤى هەولد بو بجهئینانا بەرژەوەندیا گشتى ب سروشتى وب هەستەکا پێشکەفتى ، ئەڤجا دهزرا وانژیرانابووریت کو پێدڤى ب زنجیرکرنا ئێک ودوبن ب ڤان یاسایا ، هەر وەسا ئەگەر ئەو بەرەڤ بەرژەوەندیا تایبەت چون بێ ى پاراستن ، بەلێ زوى دێ مەندەهوش بن ب هەر جورەکێ ژ جورێن زولم و ستەمکاریێ . وژبەر ڤێ چەندێ ، یاسا دکردارینە ، وئەو هەولدەت ب بجهئینانا مەرەما وێ ب رێیەکا ڤەشارتى ونە ئێکسەر وئەڤە بەروڤاژى بەرژەوەندیا ئەو یاسا ژێ دروست دبن ، ئانکو یاسا دهێنە بجهئینان ل ژێر ئامادەبونا سروشتى و نەیا کارکرى لدەڤ مروڤى . وبو پتر روهنکرنا ڤێ چەندێ ، دکارین تێبینى یا وێ چەندێ بکەین کو سەرەراى یاسایێن دادیێ لسەر روتیکرنا بەرژەوەندیێ ددامەزراینە ، کو گرێدانا وێ ب بەرژەوەندیا خودان تایبەتمەندى ، ودهێتە گوهارتن دئەوا رویدەت ددوخێن دیتردا . ئانکو هەر کریا رەکا لسەر دادیێ دهێتە کرن ، زور جاران هەڤدژى بەرژەوەندیا گشتى یە ، وئەگەر بێ بتنێ بیت بێ ى دویڤەلانگ ب کارێن دیتر ، دبیت ببتە ئەگەر بو زیانەکا مەزن ل جڤاکى . ئەڤجا ئەگەر ئێک ژ داخوازکەرێن پاشیێ یان ژجفادارا دەست ب زڤرینا سامانەکێ مەزن بێ ئێک ژکەسێن بەخیک یا رێڤەبەرەکێ تاوانبار کر ، کو کارێ وێ ئەڤە ڤەدزفریت بو دادیێ وهەژى ستایشیێ یە ، بەلێ گشت خەلک توشى ئازارێت کرروست دبن ل ژێر ڤێ چەندێ . هەروەسا هەر کریارەکا لسەر دادیێ بهێتە کرن ، ناهێتە هژمارتن دویر ژیین دیتر ب مفایەکێ مەزن ب بەرژەوەندیا تایبەت ژ بەرژەوەندیا گشتى ، ونەیا ب زەحمەتە مروڤەکێ بینن کو وى خوە هەژار کریە ژبەر ئێک کریارا باش ، وئەوە هیڤى دکەت کو یاسایێن دادیێ بو چرکەکێ راوەستیا یابى دەمى وى دەست ب ڤى کارى گرى بەلێ هەر چەند کریارێن دادیێ یێن ڤەدەر خودان کارتێکرنەکا ب زیاتن بو بەرژەوەندیا گشتى وبەرژەوەندیا تایبەت لسەر هەمان ئاست ، ویا دوپاتە کو ئەڤ پلانە ب گشتى یا خوە زورا ب مفایە ودراستیدا زورا گرنگە ، ژبو پالدانا جڤاکى و خوشیا تاکە کەس سەر هەمان ئاست . چ جارا نەکاریى جوداهیێ بکەینە دناڤبەرا باشى و خرابیێ دڤى بیاڤیدا ، کو خویەتى پێدڤیە یا ئارام وداناى لسەر یاسایێن گشتى بیت ، وئەگەر یێن گشتى دار توشى دوخەکى بخوە بون ئەڤ خرابیا بەروەخت دێ ب هێز هێتە قەرەبوکرن ب رێیا ئەنجامدانا یاسایى یا بەردەوام بو یاسایێ ، وب رێیا ئاشتى و سیستەمێ دهێتە دامەزاندن دچڤاکیدا . وهەتا کو هەر کەسەک پێدڤیە دەربرینێ ژخوە بکەت ب مفا وەرگرن ژوەرگرتنا مافى ، وژبەر نەبوونا دادیێ دبیتە ئەگەرێ تێکدانا جڤاکى ب لەزى ، وهەر تاکە کەسەکى دکەتە ددوخەکى ژ پاشکەفتنێ دا وئەڤ بارو دوخە خرابترین بارو دوخە کو جڤاک بگەهیتێ . وژبەر ڤێ چەندێ ، دەمێ مروڤى سەربوورا تەمام هەبیت ، ئەڤجا هەر ئاستەنگەکا بدەرکەڤیت ژهەر کارەکێ دادوەرى کو کەسەک بخوە پێ رابیت رێکخستنا کاران ب گشتى وێ رەت ناکەت ، ب هاریکارى یا جڤاکى هەمیێ کو خودان مفایەکێ دوماهیکێ بیت بو جڤاکى وبو هەر پارچەکێ ، و ئەڤە نا رویدت ، تنێ ئەگەر دادى و خویەتى هاتنە ب جهئینان هەر تاکە کەسەک ژجڤاکى هەست ب ڤى بەرژەوەندیێ دکەت ، وهەمى دەربرینێ ژڤێ زانینێ بو نێزیکێن خوە دکەت ، وبریارا خوە بو وان ڤەدگوهێزیت سەبارەت فرینا کارێن وى لپەى ڤێ چەندێ ، ب مرجەکێ یێن دیتر ژى ل دەوسا وى بچن ، ونە پێدڤى زێدەترە ژڤێ چەندێ بو هاندانا خەلکى لسەر کریارا لپەى دادیێ دەمێ دەلیڤە تەرخان دبیت ، کو ئەڤە دبیتە نموونە بو یێن دیتر ، و ئەڤە دادیێ بخوە دامەزرینیت لپەى جورەک ژیاسا یان رێکەفتنا . وئەڤە پێدڤیە لسەر ئاستێ بەرژەوەندیێ بیت ، ب گشتى بو هەمیان ، کو هەر کارەک بخوە لێ راوەستایى بیت لسەر بنەمایێ پێشبینێ کو یێن دیتر دێ هەمان کریارکەن ژبلى ڤێ زارڤەکرنێ ، چ کەسا هزرا هەبوونا باشیەکێ نەکریە وەک دادیێ ، یان هاندانا وێ ژبو گولخاندنا کاران لپەى وێ . وئەگەر هەر کارەک بتنێ وەرگرت ، ئەڤجا دادى یاتایبەت ب منڤە ، دبیت یازیانداربیت ب هەر بوچونەکێڤە . بەلێ بیرودوزى تنێ ئەوە یێن دیتر پالدەیە زارڤەکرنا نمونا تایبەت ب منڤە . وب رێیا وێ دکارى ئاگەهى من کەى باوێ باشیێ . چونکە بێ ى ڤێ پێگهاتنێ ، دشیان دانینە دادى بەرهەمێ خوە وەرگریت . یان هەر هاندانەکێ بومن بەرهەڤ بکەت بو گونجاندنا خویەتیامن دگەل یاسایێ .\nوهەر چ مفا یان گرنگى بیت ، ئارامیا خویەتیێ سەبارەت جڤاکى مروڤایەتى ، کو جهئینانا ئەڤێ ئارامیێ ب ئاستەنگێن مەزن دبوریت ئەڤجا پێدڤى ناکەت چ هزر بو پەیوەندیا گونجاى دبەلاڤکرنا خویەتیێن مروڤیدا بهێتە کرن ، بەلکو پێدڤیە ئەم کاربکەین لپەى یاسایێن گشتى تر دپراتیکرنتیا وپتر رزگار ژگومانێ . وژڤێرێ دەستیدان نوکە دهێتە هژمارتن ئێکەم دامەزرینەرێن جڤاکى وپاوکان مژویلى وپێشکەفتن وبورین ومیرات دهێت . وئەڤە دهێتە هژمارتن ئاستەنگەکا مەزن وپێدڤى چارەسەریێ ، ئەڤجا پراتیکرنا چارەسەریێ ئێکسەر وشیاندانا هەر کەسەکێ ژدەستەسەرکریێ ب زوردارى . لسەر ئەوا گونجاى بو وێ دبینیت ، دێ گەهیتە هەلوەشاندنا جڤاکى ، وژبەر ڤێ چەندێ یاسایێن دادیێ هەولدەت بو چارەیەکا ناڤێن ناڤبەرا ئارامى یا دروست ودناڤبەرا راستڤەگرنێن دکەڤنە ژێر گهورینێ . بەلێ چ چاریێن ناڤێن باشتر نینن ژ چارەیەیا ئاشکرا . وئەوژى کو دەستدان و خویەتى پێدڤیە هەردەم ب ئارامى بهێتە کرن ، وژبەر کو خودانێ خویەتیێ نەرازیبویە لسەر دانا وى بو کەسەکێ دیتر . وئەڤێ یاسایێ نابیت چ زیان هەبن وەک ببیتە ئەگەر بو هەلدانا جەنک و هەڤرکیا ، وئەوژى ژبەر کو رازیبوونا خوداین وئەوێ بتنێ بێ گرنگ دڤى دوخیدا ، ئەوە ڤەگوهاستنا خویەتیێ دروست دکەت ، هەر وەسا ئەڤە دبیت خزمەتا زور مەرەمێن باش بکەت دتایبەتکرنا خویەتیێ بو کەسان . جوداهیا پارچێن ئەردى رامانا جوداهیا بەرهەمى دکەت ، هەر وەسا جوداهیا مروڤان رامانا جوداهیا کونجاندنا وان یا سروشتى دکەت دگەل کارێن جودا و جهئینانا گونجاندنەکا مەزن دهەر کارەکیدا دەمێ رەنجا خوە بتنێ کوم دکەن . ئەڤە هەمى پێدڤى ب گهورینەکا پشکدار و بازرگانى هەیە . وژبەر ڤێ ئەگەرێ ، ڤەگوهاستنا خویەتیێ ب رازیبون یا راوەستیایە لسەر ئێک ژیاسایێن سروشتى وهەر وەسا دوخێ چێگیریا وێ دەمێ چ وەکى ڤێ رازیبوونێ نەبن . ب گەهاندنا مە ب ڤێ خالێ ، دێ ڤەکولینا هەرسێ یاسایێن سەرەکى بو سروشتى دیار بیت :\n1- جێکرنا خویەتیێ .\n2- ڤەگوهاستنا خویەتیێ ب رازیبون .\n3- ئەنجامدانا پەیمانا .\nپەیامگیریا توند ب ڤان هەرسێ یاسایا ، بنەرەتەکێ بەرهەڤ دکەن کو ئاشتیا جڤاکى لێ پالپیش بیت وهەروەسا ئارامى یا وى ب شێوەکێ تەمام ، وهیچ نابیت دانانا گونجاندنەکێ دناڤبەرا خرابیێ دان فەراموشکرنا ڤێ یاسایێ هەبیت هەلبەت جڤاک بێ گرنگ بو دەولەمەندیا مروڤان ، وئەڤ یاسایە دپێدڤى نە بو پالدانا جڤاکى .


لێدوانی بەکارھێنەر:Kordawari - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Kordawari!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٦٬٤٠٢ وتار و ١٢٣ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n--Aza (وتووێژ) ١٣:٢٠, ١٢ نیسان ٢٠١٢ (UTC)\nسڵاو مام کوردەواری. بەڕێز تکایە گەڕووسی مەگوازەوە بۆ شێوەزاری کوردیی ناوەندی (سۆرانی). لە دیمەنی زمانەوانییەوە گەڕووسی وەک کەڵھوڕی شێوەزاری کوردیی باشوورییە. زۆر سپاس.--چالاکWьтуwеж (٢٠ی ڕەشەمەی ٢٧١٢) ١٠:١٠, ١٠ ئازار ٢٠١٣ (UTC)\nشار و شارستان[دەستکاری]\nسڵاو ڕێزدار کوردەواری. تکایە شار لەگەڵ شارستان تێکەڵ مەکە، ئەمانە زۆر جیاوازن. سپاس.--چالاکWьтуwеж (١٨ی خاکەلێوەی ٢٧١٣) ١١:٢٤, ٧ نیسان ٢٠١٣ (UTC)\nسلاو چالاكي به ريز سه ر چاو\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Kordawari&oldid=435648»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٢٠ی ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤ نوێ کراوەتەوە.


چۆن دەزانیت منداڵەکەت توشی گەشکە بووە؟ – گه‌شه‌پێدان\nماڵه‌وه/ هه‌مه‌ڕه‌نگ/چۆن دەزانیت منداڵەکەت توشی گەشکە بووە؟\nگەشکە برتییە لە گرژبوونێکی ماسولکەکان کە ئەمەش دەبێتە هۆکاری جووڵەیەکی کتوپڕی دووبارەبووەوە، و ئەگەری هەیە بەشێکی جەستە یاخود هەموو بەشەکانی بگرێتەوە بەهۆی هەبوونی بارگەیەکی کارەبایی ناسروشتی لە مێشکەوە.\nدکتۆر بەکر حەمەڕەشید پسپۆڕی نەخۆشی منداڵان لە چاوپێکەوتنێکدا باسی لە گه‌شكه‌ی منداڵ کرد، کە چۆن دەناسرێتەوە و هەروەها كاتێك منداڵه‌كه‌ت تووشی گه‌شكه ده‌بێت پێویسته چی بکرێت.\nدکتۆر بەکر ئاماژەی بەوەکرد دەکرێت گەشکە تەنها بەشێک بگرێتەوە وەک تەنها جوڵە لە برژانگەکان یاخود جوڵە لە دەمدا، و ئەگەری هەیە هەموو لەش بگرێتەوە.\nنیشانەکانی بریتین لە :\n– گرژبوونی ماسولکەکان بۆ چەند چرکەیەک.\n– ڕاوەشاندنی ماسولکەکان\n– وەستانی هەناسە یاخود گەستنی زمان\n– توانای کەمبوونەوەی ڕاگرتنی پیسایی و میز\n– شین بوونەوەی دەموچاو\n– هاتنە خوارەوەی لیک بە دەمدا\nوتیشی : ” باوترین جۆری گەشکە لە منداڵاندا بریتییە لە گەشکە بەهۆی تاوە، و ئەم جۆرە گەشکەیە لەسەدا ١٠ زیاتر لە منداڵانی تەمەن شەش مانگ بۆ شەش ساڵدا ڕوودەدات، هەروەها هەندێک جار ئەگەری هەیە گەشکە یەک جار ڕووبدات و هەرگیز دووبارە نەبێتەوە.\nدکتۆر بەکر ڕاشیگەیاند : هەندێک لە منداڵان بە هۆکاری جیاواز توشی دەبن وەک ( کەمی کالسیۆم ودابەزینی شەکرە)، بەڵام بەشێک لە منداڵان بە هۆکاری بۆ ماوەیی توشی دەبن کە ئەگەری هەیە لە باوانەوە بۆیان مابێتەوە.\n– منداڵەکەت بخەرە سەر شوێنی تەخت\n– لابردنی ئەو کەلوپەلانەی لە دەوربەرییەتی\n– منداڵەکەت بخەرە سەر لا تەنیشت\nنابێت منداڵ سەروخوار بکرێت\nدکتۆر ئەوەشی ڕوونکردەوە کە لە هەندێک لە ماڵدا کاتێک کەسێک توشی گەشکە دەبێت پارچەیەک قوماشی ڕەش دەدەن بەسەریدا ئەوە کردارێکی هەڵەیە و باشترە دووبارە نەکرێتەوە، چونکە ئەگەری هەیە کار بکاتە سەر هەناسەدانی منداڵەکە.\nدەشڵێت: ” باشترە گەر یەکەم جار بوو منداڵ توشی گەشکە بوو بە زووترین کات بگەیەندرێتە نەخۆشخانە تاکو نەبێتە هۆکاری زیان گەیاندن بە مێشک.”\n١٠ نیشانە دەریدەخەن گورچیلەکان بەباشی کارناکەن\nسه‌رئێشه‌كه‌ت به خواردنه‌وه‌ی ئاو كه‌م بكه‌ره‌وه\nخواردنەوەی قاوە رۆژانە چیت بەسەردێنێت لەرووی تەندروستییەوە


کاک شه‌فیق شیخ‌محه‌ممه‌دی ده‌یگێڕاوه:\nیه‌کێ له موعه‌للیمه‌کانی مه‌هاباد، ده‌درێ به دێی گوله‌ک (گوندێکی لای خانێ). ئه‌و سه‌رده‌م وابو له لایه‌ن ئیداره‌وه به‌رگه‌یه‌ی ناساندنی مامۆستا، ده‌ناردرا به‌و دێیه و ئه‌و کاغه‌زه‌ش به ده‌ست مارف ئاغا(ئاغای دێی گوله‌ک) گه‌یشتبو.موعه‌للیم ده‌چێ و به یاڵڵا یاڵڵا و فه‌رمو فه‌رمو ده‌یبه‌نه دیوه‌خانێ. له لای سه‌رێ دایده‌نێن و مارف ئاغا و کوڕه‌کانی و نۆکه‌ره‌کان له‌وێ دانیشتون.\nمارف ئاغا به مامۆستاکه ده‌ڵێ :"کاک سمایل ئه‌من ده‌ناسی؟"\n- ئه‌من ئه‌تۆ زۆر چاک ده‌ناسم. کوڕینه! ئه‌و ئاغایه خدمه‌تێکی به من کردووه هه‌تا ته‌پڵی قیامه‌تێ له‌بیرم ناچێ.\nکاک سمایل پێی خۆش ده‌بێ. له کن خۆی ده‌ڵێ :"خوایه له‌و کوێره دێیه‌ی ، قه‌ت ئه‌و کابرایه‌م نه‌دیوه، به‌خوای پاروم ده ڕۆنی که‌وت". داده‌نیشێ و قیافه‌یه‌ک ده‌گرێ.\nده‌ڵێ : ئاخر ئه‌تۆ له کوێ ئه‌من ده‌ناسی؟\n- جارێ دانیشه چایه‌که‌ت بخۆ، پێت ده‌ڵێم. کوڕینه! قه‌دری بگرن. ئه‌و کاک سمایله زۆر خۆشه‌ویسته. ئه‌و کاره‌ی ئه‌و بۆ منی کردووه، تاکو ئێستا هیچ که‌س بۆی نه‌کردووم.\n- مارف ئاغا! چایه‌که‌م خوارده‌وه. فه‌رمو وه‌بیرم بێنه‌وه.\n- کوڕینه! جارێک ڕێم ده سابڵاغی که‌وت و سه‌ری خزم و دۆستانم دا. دوایی گوتم خۆ هه‌ر هاتومه سابڵاغێ، با سه‌ری به‌سره‌ش(گوندێکی نێزیک مه‌هاباد) بده‌م و یه‌ک دو خزم و دۆستان به‌سه‌ر که‌مه‌وه. له ڕێی چونم دا سێ عه‌جه‌م پێشیان پێ گرتم و حوکمه ئیلان و بیلان وات لێ ده‌که‌یین! کوڕه بۆ خاتری خوای، بۆ خاتری پێغه‌مبه‌ری، هاوار بۆ سابلاغیه‌کی. ئه‌و ئاغایه له فریام هات. به‌سه‌ری تۆ هه‌م ئه‌وه‌یان وا لێ کرد و هه‌م ئه‌من. ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌بایه ئه‌منیان به‌ته‌نێ شڕ ده‌کرد!!\nوه‌ڵلا کاک سمایل به حاڵ ئه‌وێ شه‌وێ مایه‌وه و به‌یانی بارگه‌و بنه‌ی تێک نا و هاته‌وه. پرسیان :"چ بو؟ بۆ هاتیه‌وه؟" گوتی:" تازه ناچمه‌وه. ئه‌و ئاغایه شۆخی زۆر پیس ده‌کا." ده‌ڵێن:"بابم، بڕۆوه، ئه‌وه مارف ئاغایه،شۆخی ده‌گه‌ڵ هه‌مو که‌س ده‌کا.


قوباد تاڵەبانی: با وەک وەفایەک بۆ مام جەلال یەکڕیزی بپارێزین\nلەلایەن سەرباز سیامەند 6/10/2017\nقوباد تاڵەبانی لە مەراسیمی بەخاکسپاردنی تەرمی باوکیدا پەیامی بنەماڵەکەی پێشکەشکرد\nقوباد تاڵەبانی، کوڕی دووەمی مام جەلال و جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە مەراسیمی بەخاکسپاردنی تەرمی باوکیدا لە گردی دەباشان، پەیامی بنەماڵەکەی خوێندەوە و سوپاسی خەڵکی هەرچوار پارچەی کوردستانی کرد بۆ سەرەخۆشی و پەیامی هاوخەمی و هاوسۆزییان.\nلە گوتارەکەیدا قوباد تاڵەبانی پەیامێکی ئاراستەی حیزبەکان و خەڵکی کوردستان کرد و رایگەیاند: "بەدەر لە حیزبایەتی و رەنگی جیاواز و بۆچوونی جیاواز، وەکو وەفایەک بۆ مام با ئەو یەکڕیزی و تەباییە بپارێزین. ئێمە ئەمڕۆ لە دۆخێکی ئاڵۆزدا دەژین، پێویستمان بەو یەکڕیزییە هەیە و پێویستمان بەوە هەیە سوود لە وانەکانی مام وەربگرین."\nدەقی گوتەکانی قوباد تاڵەبانی\nبەناوی خانەوادە و تەواوی کەسوکاری مام جەلال سوپاسی بێپایانتان دەکەین، بۆ خەمخۆریتان و بۆ دەربڕینی دڵگرانی و نیگەرانی و ماندوبوونتان. لە ئەڵمانیاوە پەیامەکانی ئێوەمان لە هەرچوار پارچەی کوردستان بەدەست گەیشت. بەڵام ئەو پەیامانەی بۆ ئێمە هاتن پەیامی سەرەخۆشی بوون، لەڕاستیدا من دەمەوێت سەرەخۆشی لە یەکە بە یەکتان بکەم، چونکە راستە مام جەلال باوکی کاک باڤڵی برام و خۆم بوو، بەڵام مامی هەمووتان بوو.\nمام جەلال مام هی هەموو کوردستان بوو. خەباتی بۆ تەواوی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان کرد. لەوێش نەوەستا و خەباتی بۆ تەواوی گەلانی عێراق کرد و هەوڵ و رەنجی داو و ماندوو بوو، جێی دەستیشی دیار بوو، کە تەبایی و برایەتی و پێکەوەژیان و پێکەوە کارکردن بوو، یەکڕیزی مەبدەئە سەرەکیی هەڤاڵ مام جەلال بوو. بۆیە ئەوەندە خەمی خەڵکی کوردستان و کۆمەڵانی عێراقی خوارد، کەمتر خەمی ئێمەی خواردووە وەکو کوڕی. ئەوەش جێی شانازییە بۆ ئێمە کە لەجیاتی ژیانێکی ئاسایی و باوکی باڤڵ و من، کوردستان و خەباتی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانی هەڵبژارد.\nچۆن لە ژیاندا هەمیشە هەوڵیدا یەکڕیزی و یاکپارچەیی و یەکدەنگی بپارێزێت، پێموایە وەکو وەفایەک بۆ مامی ئێوەمە، با ئەو یەکڕیزییە و تەباییە بپارێزین. بەدەر لە حیزبایەتی و رەنگی جیاواز و بۆچوونی جیاواز. ئێمە ئەمڕۆ لە دۆخێکی ئاڵۆزدا دەژین، پێویستمان بەو یەکڕیزییە هەیە و پێویستمان بەوە هەیە سوود لە دەرسەکانی مام وەربگرین. رۆژانە ئەو دەرسانەی مام مومارەسە بکەین لەپێناو خزمەتکرنی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان.\nبۆیە هەر لێرەوە داواتان لێدەکەم هەمووتان دەست بخەنە نێودەست، پەیامەکەی مام، پەیامەکەی مام بگەیێنن، کە ئێمە هەمیشە یەکدەبین و ناهێڵین ئەو ناکۆکییانە ببنە درز لەنێوانماندا.\nدووبارە بەناوی خانەوادە و هەموو کەسوکاری هەڤاڵ مام جەلالەوە سوپاسی یەکە بە یەکەتان دەکەین. ئێستا کۆتایی بەو مەراسیمە دێنین و لە سبەینێ (شەممە 7-10-2017) ەوە پرسە لە سلێمانی هەولێر دەستپێدەکات، دواتریش لە شار و شارۆچکە و قەزاکانی تری کوردستان بەڕێوەدەچێت.\nهەر شاد و سەربەرز و سەرکەوتووبن\n4436 ژمارەی بینین


هەوڵ بۆ هەڵوەشاندنەوەی هەدەپە بەهۆی لاوازی دەسەڵاتدارانە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Esfand ٢٠ ١٧:٤١\nNews Code 36360\nبە راپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەلاحدەین دەمیرتاش، هاوسەرۆکی پێشووی پارتی دیمۆکراتی گەلان(هەدەپە)، کە لە زیندانی ئەدیرنەیە، لە رێگای پارێزەرەکانییەوە لەگەڵ کەناڵی بی بی سی تورکی گفتوگۆی کردووە و وەڵامدەری پرسیارەکان بووە.\nدەمیرتاش سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی هەدەپە لە لایەن ئاکەپەوە وتی: من ئەو بابەتە زۆر بە هەڵە و بێ قازانج دەبینم. ئەوەی کە پارتێک بۆ بردنە سەرەوەی دەنگ یان سەرکەوتنی خۆی لە هەڵبژاردن، هەوڵ دەدات کە پارتێکی دیکە هەڵبوەشێنێتەوە، نیشاندەری ئاستی لاوازی ئەو پارتە و هۆی شەرمە بۆیان.\nناوبراو درێژەی دا: هەر کەسێک کە دەیەوێت تاقیی بکاتەوە، بەڵام ئەوەی کە دادەخرێت بەدڵنیاییەوە هەدەپە نابێت. سەرەڕای هەموو ئەوانە ئێمە هێشتا نامانەوێت ئەو ڕووداوە بۆ ئەوان ڕوو بدات. هیوادارم کە پرسی هەڵوەشاندنەوەی پارتەکان جارێکی دیکە بڵاو نەبێتەوە. چونکوو تەنانەت خودی باسەکەشی دەتوانێت خەسار لە پێکهاتەی کۆمەڵایەتی بدات.


مەزڵوم كۆبانێ لەگەڵ فەرماندەیی هێزەكانی ڕوسیا لە سوریا كۆبووەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/07 - 9:23 PM\nفەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) ئەمڕۆ سێ شەممە لەگەڵ فەرماندەی هێزەكانی ڕوسیا لە سوریا كۆبووەوە.\nژەنەڕاڵ مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) لەهەژماری تایبەتی خۆی لەتۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر، بڵاویكردەوە: لەگەڵ ئەلیكساندەر چایكۆ فەرماندەی هێزەكانی ڕوسیا لە سوریا كۆبووەتەوە.\nژەنەڕاڵ مەزڵوم كۆبانێ ئاماژەی بەوەش كردووە: لەمیانی كۆبوونەوەكەیدا لەگەڵ چایكۆ چەند پرسێكی هاوبەشیان تاووتوێكردووە، لەوانە پێشێلكارییەكانی توركیا لەسەر ڕێككەوتنی 23 ی ئۆكتۆبەر و شەهیدكردنی سێ ژنە چالاكوانی كورد لە كۆبانێ.\nهەر لەمیانی كۆبوونەوەكەدا، ڕێككەوتن لەسەر بەردەوامبوون و زیادكردنی ئاستی هەماهەنگی و كاری هاوبەشی نێوان هەردوولا.\nلە كۆبوونەوەكەدا ژەنەڕاڵ مەزڵوم كۆبانێ سوپاسی هێزەكانی ڕوسیای كردووە لەپای بەدەمەوەهاتنی بۆ كاری هاوبەش لەپێناو بەرەنگاربوونەوەی ئاڵانگارییەكان.\nاستقبلنا اليوم قائد القوات الروسية في سوريا العماد أليكساندر تشايكو لبحث القضايا المشتركة من ضمنها انتهاكات تركيا لاتفاقية ٢٣اكتوبر،خاصة اغتيال الناشطات الكرديات الثلاث في كوباني.\nتم الاتفاق على رفع مستوى التنسيق والعمل المشترك، وتوجهنا بالشكر لتجاوبه في العمل على مواجهة التحديات\n— Mazloum Abdî مظلوم عبدي (@MazloumAbdi) July 7, 2020\nئەلیكساندەر چایكۆتویتەرڕوسیاسوريامەزڵوم كۆبانێ


پەردەی نۆزدەیەم: دوورخستنەوه - پاشای شکۆمەندی\nكاتێك خودا فریشته یاخیبووه‌كانی له به‌هه‌شت ده‌ركرد، ئیتر له‌و ده‌مه‌وه چاره‌نووسی ڕەشیان دیاریكرا. ئه‌م بوونه‌وه‌ره ڕۆحییانه كه له‌ناو ڕووناكی به‌هه‌شتدا بوون هیچ بیانوویه‌كیان بۆ گوناهكردن نه‌بوو. به‌ڵام، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی گوناه مرۆڤیشی گرته‌وه، بۆیه یه‌زدان پلانێكی دانا بۆ ئه‌وه‌ی دووباره هه‌موو ئه‌وانه‌ی باوه‌ڕی پێده‌هێنن له گوناهه‌كانیان بیانكڕێته‌وه.\nبه‌ڵام هێشتا گوناه سزای هه‌یه. چۆن خودا ئیبلیس و فریشته یاخیبووه‌كانی له به‌هه‌شت ده‌ركرد، به هه‌مان شێوه خودا پیاو و ژنه‌كه‌ی له به‌هه‌شته زه‌مینییه‌كه ده‌ركرد.\nدوای ئه‌وه‌ی مرۆڤی ده‌ركرد، بۆ پاسه‌وانی ڕێگای دره‌ختی ژیان له دیوی ڕۆژهه‌ڵاتی باخچه‌ی عه‌ده‌ن كه‌ڕوبه‌كانی (بوونه‌وه‌ری ڕۆحی به‌هێز) دانا، له‌گه‌ڵ شمشێری گڕدار كه به هه‌موو لایه‌كدا ده‌سووڕایه‌وه. (په‌یدابوون ٣: ٢٤)\nیه‌كێكی دیكه له دره‌خته تایبه‌ته‌كانی ناو باخچه‌ی عه‌ده‌ن دره‌ختی ژیان بوو. ته‌نها ئه‌و كه‌سانه ده‌توانن له دره‌ختی ژیان بخۆن كه پاك و پیرۆز و بێ كه‌موكوڕین. ئاده‌م و حه‌وا چیتر بێ كه‌موكوڕی نین، چونكه گوناهیان كرد. بۆیه ده‌بێت له ڕووی جه‌سته‌ییه‌وه پیر ببن و پاشان بمرن.\nخودای مه‌زن پیرۆزه. پیرۆز واته پاك و بێگه‌رد و دوور له هه‌موو گوناهێك. یه‌زدانمان خودایه‌كی بێ كه‌موكوڕی و چاكه. له‌به‌ر سروشت و شه‌ریعه‌ته پیرۆزه‌كه‌ی، ده‌بێت یه‌زدان سزای گوناه به مردن بدات (واته جیابوونه‌وه له سه‌رچاوه‌ی ژیان.)\nهه‌ندێك باوه‌ڕیان وایه خودا به‌هۆی مه‌زنی و به‌خشنده‌ییه بێ سنووره‌كه‌یه‌وه ده‌توانێ ئه‌و شه‌ریعه‌ته‌ی خۆی دایناوه پشتگوێی بخات و لێی پاشگه‌ز ببێته‌وه. بڕوانه ئه‌م نموونه‌یه، ئه‌گه‌ر دادوه‌ری دادگایه‌ك په‌یڕەوكردنی یاساكانی وڵاته‌كه‌ی ڕەت بكاته‌وه. ئایا تۆ ده‌ڵێی ئه‌وه دادوه‌رێكی زۆر باشه؟ نموونه‌یه‌كی دیكه، له یارییه‌كی تۆپی پێدا، داوه‌ر یاساكانی یاری تۆپی پێ پشتگوێ بخات. ئایا به بڕوای تۆ ئه‌و كه‌سه داوه‌رێكی باشه یان خراپ؟\nشه‌یتان ویستی له حه‌وا بگه‌یه‌نێ كه به‌دیهێنه‌ره‌كه‌ی یاساكانی خۆی پشتگوێ ده‌خات و سزای یاسا شكێنان به مردن نادات. به‌ڵام پاشای گه‌ردوون دادوه‌ره و هه‌میشه ووتەکانی جێبه‌جێ ده‌كات.\nخودا مه‌زنه. ده‌توانی هه‌میشه متمانه‌ی پێبكه‌ی.\nڕاستودروستی و دادپه‌روه‌ری بناغه‌ی ته‌ختی تۆن، خۆشه‌ویستی نه‌گۆڕ و ڕاستی له به‌رده‌می تۆ ده‌ڕۆن. (زه‌بووره‌كان ٨٩: ١٤)\nبزانه ده‌توانیت ئه‌م مه‌ته‌ڵه هه‌ڵبێنیت: ئایا هیچ شتێك هه‌یه شه‌یتان و مرۆڤ بتوانن بیكه‌ن به‌ڵام خودا نه‌توانێ بیكات؟\nئه‌مه وه‌ڵامی خودا خۆیه‌تی:\n«په‌یمانی خۆم ناشكێنم و قسه‌ی خۆم ناگۆڕم. جارێك سوێندم به پیرۆزی خۆم خوارد، درۆ… ناكه‌م.» (زه‌بووره‌كان ٨٩: ٣٤-٣٥)\nپاشای گه‌ردوون هه‌رگیز له فه‌رمایشتی خۆی پاشگه‌ز نابێته‌وه.


لیبیا و کاردانه‌وه‌کان\nسه‌رۆکی کۆمکاری عه‌ره‌ب ده‌ڵێت ڕێز له‌و بڕیاره‌ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌گرێت که ده‌سه‌ڵاتی به‌کارهێنانی هێزی سه‌ربازی داوه له لیبیادا. ئه‌م ڕاگه‌یاندنه‌ی عه‌مر موسا ، دوابه‌دوای تێبینیه‌کی پێشتری هات که باسی له‌وه کردبوو نیگه‌رانی هه‌بووه سه‌باره‌ت به‌و هه‌نگاوانه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاوا ناویانه.\nسکرتێری گشتی کۆمکاری عه‌ره‌ب، ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه گوتویه‌تی ڕێکخراوه‌که‌ی هیچ لاریه‌کی نییه له‌و بڕیاره‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان به‌م شێوه‌یه‌ی که هه‌یه و داوای داگیرکردنی لیبیای نه‌کردووه.\nعه‌مر موسا ، له میانه‌ی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامه‌وانی هاوبه‌شدا له‌گه‌ڵ بان کی موون ، سکرتێری گشتی یو ئێندا ئه‌و ڕاگه‌یاندنه‌ی دا ، واته یه‌ک ڕۆژ پاش تێبینیه ڕه‌خنه ئامێزه‌که‌ی له‌سه‌ر هێرشه نێونه‌ته‌وه‌ییه ئاسمانیه‌کانی کرانه سه‌ر لیبیا.\nله‌م کۆنفرانسه ڕۆژنامه‌وانیه‌ی ئه‌مڕۆی قاهیره‌دا ، بان کی موون گوتویه‌تی ئه‌وه گرنگه که کۆمه‌ڵگای نێو نه‌ته‌وه‌یی یه‌ک ده‌نگ بێت بۆ جێبه‌جێکردنی بڕیاره‌کانی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان.\nسکرتێری گشتی یو ئێن ده‌ڵێت ، پشتیوانی کۆمکاری عه‌ره‌ب له داڕشتنی ئه‌و بڕیاره‌ی یو ئێندا ڕه‌چاو کراوه که له‌و بڕیاره‌دا ده‌سه‌ڵاتی گرتنه به‌ری هه‌موو ڕێوشێنێک دراوه بۆ پاراستنی ژیانی خه‌ڵکی سیڤیڵ له لیبیادا.\nده‌سته‌یه‌ک که پشتیوانی له موعه‌مه‌ر قه‌زافی ، سه‌رۆکی لیبیا ده‌کرد له بان کی موون نزیک بوونه‌وه وه‌ک هورژم کردنه سه‌ری له‌و کاته‌ی له باره‌گای کۆمکاری عه‌ره‌ب ده‌هاته ده‌ره‌وه و ناچار بوو له‌گه‌ڵ ده‌له‌گاسیۆنه‌که‌یدا بگه‌ڕێته‌وه ناو باڵه‌خانه‌که.


لە ساڵی (١٩٦٣)دا، ماڵمان لە گەڕەکی شۆڕیجـە لە شاری کەرکـووک بوو. ئەو کـاتە لاوێکی تازەهەڵچـووی سەرگـەرم و چۆسـت و چالاک بـووم.\nپارتی بەعسی عەرەبی شۆڤـێنی لە عێراق دا، لە ساڵی (١٩٦٣) دا لە رێی کودەتایەکی خوێناوییەوە، دەسەڵاتی حوکمی عێراقـیان گرتە دەست.. بۆ تێپەڕانـدی باری لاوازیان و بۆ خۆگـرتنەوە و خۆقـایمکردنیان، لەگەڵ سەرکردایەتی شۆڕشی ئەیلوول لە باشووری کوردستان کەوتنە گفـتوگۆ، گـوایە دان بە خۆبەڕێـوەبردنی کوردستان دا (لامەرکـەزی) دەنێن، بەڵام لە راستـیدا نیازیان نەبوو دان بە هیچ مافـێکی کوردا بنێن. ئەوان کار بەم وتەیە دەکەن (لە بەردەم رەشەبادا خۆت بچەمێنەوە تا لێت لادەدات.. دوایی خۆت راست بکەرەوە) لەو کاتە لاوازییەشیان دا دانیان بە کوردستانییەتی کەرکووکـدا نەنـا و رەتیان کردەوە کە کەرکووک بخرێتە سەر کوردستان.. بەڵکوو کوردیان بە رەوای هیچ مافـێک نەدەزانی. بۆیە گفتوگـۆی نێوان رژێمی بەعسی عەرەبی رەگەزپەرست و سەرکـردایەتی شۆڕشی کوردستان گەیشتە خاڵی بنبەست و شکستی هـێنا.\nلە لایـەن سوپـای دڕنـدە و رەگـەزپـەرستی عـێراقـەوە، بـە هـاوکاری گـاردی نەتـەوەیی (الحرس القومي) و جاشە خۆفـرۆش و ناپاکەکـانی کورد، هـێڕشـێکی دەست نەپاراستنی کوشـتن و رەشبگـیریی فـراوان کرایە سەر کوردستان بە گـشتی و پارێـزگای کەرکـووک بە تایبەتی.. بە توومەتی کوردبوون و لایەنگـری شۆڕش بە سـەدان کوردیـان لە شاری کەرکووکـدا گرت و خرانە بەندیخـانەوە، هەر لەم شاڵاوەدا بـاوکی رەحمەتـیشم گـیرا، نە لە نزیک و نە لە دوورە هـیچ پەیوەندییەکی بە سیاسەتەوە نەبوو، دوای چەند مانگ لە مانەوەیان لە بەنـدیخـانەدا، بە لێـبووردنێکی گـشتی ئازاد کـران. لە شـاری کەرکووکـدا، بەشـێکی زۆر لە گەنجە تـورکمانەکـان ببوون بە بەعسی و بە نۆکەری بەعس، ببوون بە (گـاردی نەتـەوەیی) و لـە دژی کـورد چەکـیان هەڵگـرتبـوون. بە چەکـەوە هەڵـیان دەکەوتایە سەر ماڵەکانی گەڕەکە کوردییەکانی شاری کەرکووک و خورماتوو و داقوق. سووکـایەتی و گێچەڵـیان بە کورد دەکـرد و تەقـەیـان لە ماڵە کوردەکـان دەکـرد و ماڵی کوردیـان تـاڵان دەکرد. هەر لەسەر داوای ئـەم تورکمانە خۆفـرۆش وجاشانە بـوو، کە هەموو خانووەکانی (گەڕەکی کۆماری) یان بە شۆفڵ رووخاند، کە هەژاران و نەبووان بە خشت و قـوڕ لە دەرەوەی گەڕەکەکانی شۆڕیجە و ئیمام قاسم دروستیان کـردبوون. (شاری سەورە) کە ئێستا بووە بە (شاری سەدر) لە هەمان کاتـدا لە بەغـدا ئەوانـەش هەر خانووی کۆماری هەژارانی عەرەببە زیادەڕۆیی دروستیان کردبوون، ئەوانەیان نەروخانـد، بەڵام خـانووەکانی گـەڕەکی کۆمـارییان لە کەرکووکـدا رووخانـد.. بۆشـیان نەبوو بە کرێش لە کەرکووکدا دابنیشن. ئەوان ئەوسـا و ئێسـتاش کـار بەم پەنـدە کە (بانـێـکە و دوو هـەوا).\nکوردێکی زۆر لە کەرکووکدا بە تایبەتیش گەنجەکان و ئەوانەی لە پارتی و لە رێخراوە کوردستانییەکاندا ئەندام بوون و چالاکییان هەبوو، لە ترسی ئەوەی کە نەگـیرێن، هاتنە دەرەوەی کەرکووک و پەیوەندییان بە بنکەکانی پێشمەرگەوە کرد، بە تایبەتيش روویان لە ناوچەی قەرەحەسەن و جەباری و ناو شوان کرد، سۆپای عێراق و گاردی نەتەوەیی تەنها لە ناو مەڵبەنـدی شاری کەرکووک و مەڵبەنـدی قـەرزا و ناحیەکان دا دەسەڵاتیان هەبـوو، ئەو دوای ناوچەکانی پارێـزگای کەرکووک رزگارکراوبوون و لەژێـر دەسەڵاتی هـێزی پێشمەرگەدا بوون. لە هەندێ شوێنەوە پێشمەرگە تەنها سێ بۆ پێنج کیلۆمەتر لە ناوەنـدی شاری کەرکـووکەوە دوور بوون.. هەندێ شەوانیش بو ترساندنی دووژمـن دەچـوونە ناو شاری کەرکووکـەوە و چالاکـیان ئەنجـام دەدان و دەگـەڕانـەوە.\nتاـقیکردنەوەکانی سێی ناوەندیـم تەواوکرد، سەرەتـای مانگی گەلاوێـژی (١٩٦٣) بوو، (١٠) کەس بوویـن، ئێـوارەیـەکی درەنـگ، دنیـا تاریـک ببـوو، لەماڵـێکـدا لە گـەڕەکی شۆڕيجـەدا بوویـن، بە نیـازی ئـەوەی کە دەربچـین و بچـین بۆ دێـی (خاڵـەبـازیانی) لە ناوچـەی قەرەحەسەن. چاوەڕێـمان دەکـرد کە ئـەو کەسـە بێت کە راسپـێرابوو وەکـوو رابەرێکی شارەزای رێگا دەرمان بکات. من جووتێ کڵاشی تـازە و رانکوچـۆغـەیەکی شاڵ قاوەیی تازەم لەبەرکردبوو. بە پەرۆشەوە بووم کە پەیوەندی بە شۆڕشەوە بکەم.\nزۆری پێنەچوو کاک (یەحـیا حەمید رۆژبەیـانی) کە لاوێکی باڵابەرز و چاونەترس بوو، ئەندامێکی حیزبی شیوعی بوو لە کەرکووک، ئەو ساڵە قوتابییەکی ئامادەیی لقی وێژەیی بـوو، لەگەڵ سەعـیدی بـرای دا، هـاوڕێتیمان خۆشە. کـاک یەحـیا دەمانچەیەکی رووتی بـە دەسـتەوە بـوو، هـاتـە لامـان ووتـی :"مەتـرسە و بەبـێ دەنـگ و بـە وریـایی دوام بکەون" پێشمانکەوت، تا لە شۆڕیجە دووری خستـینەوە، وتی:" ئیـتر ترسـتان نەبێت" بە راکـردن لە شەقامی نیوان کەرکووک و لەیـلان لە نزیک دێی (پەنجا عەلی ـ کە ئێستا گەڕەکێکی گەورەیە لە شاری کەرکووک و هەموو دانیشتوانەکەی کوردن) لە شەقامەکە پەڕینەوە و دوورکەوتینەوە و لە مەتـرسی دەرچـووین. نـزیگ (گـردەکـانی جەبـەڵـبۆر) بووینەوە. ئینجا کاک یەحیا خواحافیزی لێکردین و گەڕایەوە، بۆ ئەوەی ئێوارانیکەش کەسانێکی تر دەربکات. لەو دەکەس هەبوون شارەزای رێگای دێی خاڵەبازیانی بوون. بۆ بەیانی چـێشتەنگاو گەیشتینە دێی خاڵەبـازیانی و لە لایـەن ئەو هـاوڕێیانەمانەوە، کە رۆژانی پێشتر گەیشتبوونە ئەوێ بە گەرمی بەخێرهاتنیان کردین. هەر لەوێش هاوڕێی کۆچکردووم، رۆماننوس و چیرۆکنوس، رەوانشاد (محەمـەد موکـری)م بیـنی.\nخاڵەبازیانی دێیەکی گەورە و جوان و خۆش و دڵگـیرە، چەمـێکی لێیە و باخـی میـوەی هەمەجۆرەی زۆرە.. کەسانێکی زۆر روویان لێکرد و قەڵەبـاڵغ بوو. یەکەم جارم بوو کە ناوچـەی قەرەحەسەن و دێی خاڵەبـازیانی ببیـنم.\nدوای مانەوەمـان بۆ مـاوی سـێ هەفـتە لە خاڵەبـازیانی، چـووینە بنکـەی (چـنگـنی) لە ناوچەی جەباری کە کاک (عادیل عیزەت) رابەری سیاسی و عەریف (حەمید بەرواری) بەرپـرسی لەشکـری پێشمەرگـە بـوون لـەم بنکەیـەدا. دوای ماوەیـەک ئیش و کـار و بەرپـرسیارێتییان پێ سپاردیـن.\nمن (نووسەر) و کاک فەرهـاد عەبدولقـادر"١" کە هاوخەبات بوویـن (قوتـابی خـانەی مامۆستایان بوو لە کەرکـووک) لەگەڵ پێشمەرگەیەکیش کە ناوی (کـەریم)ە، کراین بە ئەنـدامانی (لیـژنەی ئـازۆقـەی قەرەحەسەن) من دەمانچـەیەک و کاک فەرهـاد و کاک کەریمیش هەریەکەیان تفەنگـێکی ئینگـلیزیی لـوولە رووتیان دایـنێ.\nلە بنکەدا ئاگاداریشیان کردینەوە و پێیان وتین کە نەچین بۆ ئەو دێیانەی کە لە لەیـلان و لە کەرکـووکەوە نـزیکـن. نەبـاکە ببـینرێـن و خەبـەرتـان لێـبدەن و پـۆلـیسی لەیـلان بتانگـرن. لە راستـیشدا هەرسێکمان نابەڵـەد بوویـن و شارەزای دێیەکانی ئەو ناوچەیە نەبووین. هەر بە پرسیارکردن دەچووین بۆیان. دێ بە دێ دەگەڕاین و دەچووینە ماڵە جووتیارەکـان و لێیانمان دەپـرسین: ئەمساڵ بەروبـوومی گەنـم و جۆتـان چەنـد تەغـار گەنم و جۆ بوون. بە گوێـرەی وەڵامەکانی خۆیـان لە دەیـا یەکی ئەو گەنم و جۆیـانە پشکی پێشمەرگە بوو. واتە لە دە قـزناغ گەنم یا جۆ، قزناغێکی پشکی پێشمەرگە بوو. ناوی جوتیارەکە و رادەی گەنم و جۆیەکەمان دەنووسی و و پسوولەیەکی واژوکراومان بە جووتیارەکە دەدا. کە بەزووترین کات بەشەکەی پێشمەرگە بگەیەنن بە یەکێک لەم دوو گەنجـینەیە (عەمـار)ەی کە لە دێی خاڵەبـازیـانی و دێی (شـێخ جـیری) هـەبـوون. هـەنـدێ لە جـووتیـارەکـان بێجـگە لـەو پشـکەش، زەکاتەکەشـیان بە پێشـمەرگـە دەدا. مەلاکانیشیان بێبەش نەدەکردن و هەر ماڵی قـزناغـێک یا دوو قـزناغ گەنمیان بە مەلای دێیەکەیان دەدا.\nرۆژی (١٦/٨/١٩٦٣) مـن و کاک فەرهـاد عەبـدولقادر، کاک کەریمان لەگـەڵ نەبـوو، ئێوارەی درەنگ، گەیشتینە دێ (قـازان بـڵاغ) کە لە کەرکووکەوە نزیکە، لە پیاوێکمان پـرسی دێی (فەرقـان) لـێرەوە، نزیـکە یا دوورە؟ پیـاوەکە وتـی:" بە پـێی ئێـوە لـێرەوە هەر دوو کاتژمێر دەخایەنێت و دەیگەنێ" رێگـاکەی پێشانـداین. فەرقـان لە لەیـلانەوە نزیکە، دەبوایە ئەم سەرکێشییەمان نەکـردایە و نەچوویانەیە بۆ ئەم دێیە. بەڵام وتمان بە نهێنی دەچین و شەو لێی نامێنینەوە و بەربەیان دەگەڕێینەوە، بە نیازیش بوویـن کە لەوێ نان بخۆین. هەر بۆ مەبەستی پشکی پێشمەرگە لە گەنـم و جـۆ ویستمان بچـین. خەڵکی فەرقـان هەمـوو رۆژبەیـانین و خەڵکـێکی کوردسـتان پەروەر و دڵسـۆزن. بە نیـازی چـوون بۆ دێی فەرقان رێگامان گرتەبەر، زیاتر لە سێ کاتـژمێر رێگـامان کـرد، دووڕیانێک هاتە پێشمان، نەشارەزابووین، نەمانزانی بە کامیاندا بڕۆیین. بە بۆچوونی هەردووکمان، رێی دەستەراست (خواروو) لەوانەیە بۆ لەیلان بچێت. باشتر وایە رێی دەستە چەپ (باکوور) بگرین. بە رێی دەستە چەپدا رۆێشتین، سێ کاتژمێری تەواویتریش رێمان کرد، نەگەیشتین بە هیچ دێیەک، کاتژمێر یەکی شەو بوو زانیمان کە ئەمە رێگای فەرقـان نییە و رێگایەکی هەڵەمان گرتۆتەبەر. مانـدوو و برسی و توینی بووین. بڕیارمان داکە لە رێگاکە لابدەین و لەسەر گـردێکی نزیک رێگـاکەدا تا بەیـانی بنوین. تاریک بوو چووینە سەر گـردێک تفـەنگەکەی کـاک فەرهـادمـان خسـتە ژێـر سەرمـان. توومـەس لەسەر شارە مێروولەیەک راکشـاوین. مێـروولە بە دەست و دەمـوچـاومانـدا هەڵگـژان. هەستاین و دوورکەوتینەوە و چووینە سەر گردێکی تر، قەدەرێکی پێچووتا خۆمان لە میـروولە پاکردەوە. تا بەیانی لە نێوان خەو و ناخەودا بووین. رۆژهەڵهات. کاروانێک بە رێگاکەدا هـات، چووین و سڵاومان لێکـردن و لێمان پرسین: ئێرە کوێیە؟ وتیان ئێرە نـزیکی (خاڵەبـازیانی) یە . ئەوەتـا لـێـرەوە دیـارە.\nروێشتین و گەیشتینە دێی خاڵەبازیانی.. مەلای دێیەکە بینیمانی و فەرمـووی لـێکـردین. خواردنیان بۆ ئامادەکردیـن. دوای ئەوەی ماوەیەک حەساینەوە، دواینیوەڕۆ چـووین بۆ چایخانەکەی خاڵەبازیانی، کۆمەڵێک هاوڕێ و ناسیاومان بینی، باسی دێی فەرقـانیان دەکرد. ئێمەش پـرسیمان: چـیبووە وا ناوی فەرقـان دێنن؟ وتیان ئەی نەتـان بیستووە؟ وتمـان بـۆ چی بـووە ؟ ئێمە هیچـمان نەبیسـتووە.\nهـاوڕێیەک وتی: جـاشی خـۆفـرۆش و ناپـاک (عەبدولقـادر تالـیب حەمـید) کە یەکێکە لە جاشەکـانی، سەرۆک جاش (شـێخ فەیـزوڵڵا تاڵـەبـانی)، سیخـوڕێکی بەعـسیـیەکـانیشە، هەواڵیداوە (هەواڵەکەشی درۆیەکی هەڵبەستراوی بێ بنەمابوو) گوایە شەوان پێشمەرگە دێنـە نـاو دێی فـەرقـانەوە و نیـازیان وایـە هـێڕش بکـەنـە سـەر پۆلیسخـانـەی لەیـلان. هێزێکی سوپای دڕندە و خوێنڕێژی عێراق ـ ئەو کاتە (ساڵح مەهدی عەماش) وەزیری بەرگری عـیراق بوو (حەماد شەهاب) یش فەرماندەی جوڵاندنی هێزی سەربـازی بووــ ئەمشەو ئـەو هـێزە بە چـەکی قـورس و تانکـەوە دەوری دێی فەرقـانیان گـرتبـوو. لە بەیـانی ئەمـڕۆدا (١٧/٨/١٩٦٣) چـوونـەتە نـاو دێی فەرقـان (٩) کەسی سـڤـیلـیان دێیەکـەیـان شـەهـید کـردوون و (٤) کەسیش بـریندارن و (٢٤) کەسیـشیان لێگرتوون.\nیەکێک لە شەهیدەکان گەنجێکی هـاوڕێم بوو، ناوی (بەهائەدین محەمەد وەلی)یە، بە (مەحـموود)یش ناویان دەبرد. بـرای کاک (زاهـیر محـەمەد وەلـی رۆژبەیانی) یە. لە قوتابخانەی سەرەتایی شۆڕيجە لە کەرکووک قوتابیی هاپۆل بووین، ئەندامێکی یەکێتی قوتابیانی کوردستانیش بوو. بە راستی هەواڵـێکی جەرگبڕ بوو. تاوانێکی دڕنـدانە و نامەردانەی قـێزەوەن بـوو. هـەزاران تـف و نەفـرەتمان لە داگـیرکەرانی خوێنـڕێـژ و رەگەزپەرست و نامەرد کرد.\nمـن و کاک فەرهـاد واقـمان راماین، سەیـری یەکتریمان کرد. خـۆ ئـەگـەر ئێـمە ئـەو شـەوە رێگـای دێـی فەرقـانمان هـەڵە نەکـردبـایە. رێـک دەچـووینە بەردەسـتی ئـەو دڕنـدانە. دوو چـەک و دەفـتەرێـکی نـاوی جـووتیـارەکـانیـشمان پێ بـوو. بێگـومـان دەبـووین بە بەڵگە بۆ ئەو هەواڵگەیـانـدنەی ئەو جاشـە نامەرد و ناپاکە خۆفرۆش و سیخـووڕە. هـەر لـەو شـوێنەدا گـوللـەبـارانیان دەکـردیـن.\nلە (٥٦) میـن سـاڵیـادی شەهـیدانی دێـی فـەرقـان بە تـایبـەتی و سـەرجەم شـەهـیـدانی کوردسـتان، بـە ئـەوپەڕی رێـزەوە سـەری رێــز و نـوازشـیان دادەنـوێـنم و چـەپـەگـوڵ دەخـەمە سەر گـۆڕی پیـرۆزی یەکـە بە یەکـەیان.\n(*) دێی فەرقـان، یەکێکە لە دێیەکانی ناوچەی قەرەحەسەن. لە لەیـلانەوە نیو کاتژمێر بەپـێ دوورە. لەم دێیـەدا چەنـد زانـا و نووسـەری ناسـراو هـەڵکـەوتـن. لەوانـەش: زانـا و ئەدیـب و مێـژوونووسبو وەرگـێڕی گەورە و ناسـراوی گەلەکـەمان شەهـیدی قـەڵەم، مامۆسـتای هەمیشە نەمرمـان مـەلا (جەمـیل رۆژبەیـانی : ١٩١٣ـ ٢٠٠١)\nلە شەوی ٢٦ لەسەر ٢٧مانگی ئاداری ساڵی (٢٠٠١) لە ماڵەکەی خۆی لە بەغدا، لە لایـەن باندێکی پیاوکوژ و بەکرێگـیراوی رژێمی رەگەزپەرستی بەعس، بە شێوەیەکی زۆر دڕنـدانەوە نامەردانە شەهـیدیان کرد. مەلا جەمیل رۆژبەیانی شایانی ئەوەیە کە چەندین پەرتـووک و لێکۆڵـێنەوە و ماسـتەرنـامە و دکـتۆرانـامە دەربـارەی زانـایی و نووسینەکـانی و پەرتـووکەکـانی بنووسـرێـن.\n(*) فەرهـاد عەبـدولقـادر: هـاوڕێ و هـاوخەبـاتم. کە بوو بە مامۆستا، کەوتە ناوچـەی سلێمانی. تێکۆشەر و سیاسەتمەدار و کوردستان پەروەرێکی دڵسۆز بوو، بۆ ماوەیەک یەکـێک بـوو لە سەرکـردەکانی پـارتی سۆشیالـیستی کوردسـتان. وەکـوو بیـسـتم ئێـستا نیـشـتەجـێی سـویـدە.. هـەواڵی نـازانـم.. تەنـدروسـتی و تەمـەنـدرێـژی بـۆ دەخـوازم)\nنەرویـج :٦ی/ ئـاوگوسـت/٢٠١٩


◄ Result: Found 325, page 1 of 33 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 This item has been viewed 7,837 times\n- بەرەبەیانی ئەمرۆ، فرۆکە جەنگییەکانی تورکیا بە چڕ [ More... 👁] ✖ ✖ 9 12 ✔ 98% ✍ M.B. 1-8-2015 7:48:53\n📅 02-01-2014 Dates & Events\n📅 Added on Jan 2 2014 9:21AM\n👁 This item has been viewed 15,106 times\n- بە بەشداری ژمارەیەکی بەرچاو لە رۆشنبیران و رۆژنا [ More... 👁] ✖ ✖ 5 6 ✔ 99% ✍ H.B. 2-1-2014 9:21:00\n📅 02-01-2015 Dates & Events\n📅 Added on Jan 2 2015 11:56AM\n👁 This item has been viewed 6,209 times\n- لە سەیدسادق یادی شەهیکردنی بڕیار کرایەوە و بەهۆی [ More... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 97% ✍ H.B. 2-1-2015 11:56:23\n📅 02-03-2014 Dates & Events\n📅 Added on Mar 2 2014 9:13AM\n👁 This item has been viewed 7,271 times\n- لەبەرامبەر کوژراوی دوو خوشکەکەی قەزای سەیدسادق، [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✔ 74% ✍ H.B. 2-3-2014 9:13:21\n📅 02-08-2015 Dates & Events\n📅 Added on Aug 2 2015 11:25AM\n👁 This item has been viewed 6,759 times\nدانیشتوانی قەزای سەیدسادق بە سەرجەم چین و توێژەک [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 9 ✔ 72% ✍ M.B. 2-8-2015 11:25:31\n📅 02-10-2016 Dates & Events\n📅 Added on Oct 2 2016 12:36PM\n👁 This item has been viewed 6,800 times\n- بەهۆی شەڕی نێوان دوو بنەماڵەوە نیوەڕۆی ئەمڕۆ [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 11 ✔ 99% ✍ H.B. 2-10-2016 12:36:19\n📅 03-01-2014 Dates & Events\n📅 Added on Jan 3 2014 9:18AM\n👁 This item has been viewed 14,463 times\n- دوای ئەوەی تەرمی ئەو گەنجە بە خاک سپێردرا کە دوێ [ More... 👁] ✖ ✖ 2 3 ✔ 99% ✍ H.B. 3-1-2014 9:18:56\n📅 03-01-2015 Dates & Events\n📅 Added on Jan 3 2015 12:37PM\n👁 This item has been viewed 5,869 times\n- ئەمڕۆ بەبۆنەی یادی لە دایکبوونی محەمەد، پێغەمبەر [ More... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 76% ✍ H.B. 3-1-2015 12:37:06\n👁 This item has been viewed 8,465 times


تاقمی حیکمەتیست لە توێی ڕاگەیانراوێک لە ٢٨ی دێسامبری ٢٠١٨ی زایینی و لە درێژەی زنجیرە ساختەکارییەکان و بە سیناریۆیەکی دوژمنکارانە، ئەمجارە کۆمەڵێک تۆمەتی درۆینە و بێ بنەمایان خستۆتە پاڵ کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ.\nیەکەم ئەوەی کە ئێمە بە توندی ئەو ئیدیعاکەی ڕەت دەکەینەوە و ڕایدەگەیەنین کە هیچکات و لە هیچ ناوەندێکی حیزبی شتی وا نەهاتۆتە گۆڕێ. تەنیا سەرچاوەیەک کە ئیدیعاکەرەکان پشتی پێ دەبەستن، قسەی کەسێکی مەعلوم ولحاڵە لە شەونشینییە فەیسبووکییەکان کە ئێمە پێشووتر دەربارەی نییەت و ئامانجەکەی هۆشداریمان دابوو.\nهێنانەگۆڕێ و بڵاوکردنەوەی وەها ئیدیعایەکی بێ بنەما و بە بێ خستنەڕووی هەر چەشنە بەڵگەیەک، دوور لە هەر چەشنە ئەخلاقێک و لە پێناو ئاژیتاسیۆن، ئامرازی بوون و تفاقی سیاسی لە ڕێگەی بێ حەیایی و گاڵتەجاڕییەوەیە کە هەمووان دەزانن جنێوفرۆشی و تۆمەت بەخشینەوە میراتی بەرچاوی تاقمی حکمەتیست دێتە ئەژمار کردن.\nلە کۆتاییدا بیرهەمووانی دەخەینەوە کە ناو، بەرنامە و پێشینە، ناوەرۆک و کارنامەی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ بۆ خەڵکی کوردستان و ئێران ناسراوە و بە ڕووهەڵماڵدراوی و هەڵەوێژی کۆمەڵێک دۆڕاوی سیاسیی لەکەدار نابێت. هەر لەم پێوەندەدا داوا لە حیزب و لایەن و ڕەوتە سیاسییەکان، چین و توێژەکانی خەڵک و مرۆڤە ئازادیخوازەکان دەکەین لە بەرامبەر هەوڵی لەو چەشنە خەمسارد نەبن و لە پێناو مەحکووم کردنیان هەوڵ بدەن. هەروەها ڕێز لە مافی داکۆکی لە خۆکردنی ئەو کەسایەتییە حەقیقییەکان کە ناویان لە دەقی ڕاگەیاندنەکەیاندا هاتووە دەگرین.\nئه‌م بابه‌ته 1926 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ڕکابەرایەتیی تێکڤاندۆی کاپی سەرۆکایەتی فدراسیۆنی جیهانی،٥ میداڵیا بۆ تێکڤاندۆکارانی ئێران - SAHAR KURDISH (Sorani)\nڕکابەرایەتیی تێکڤاندۆی کاپی سەرۆکایەتی فدراسیۆنی جیهانی،٥ میداڵیا بۆ تێکڤاندۆکارانی ئێران\nتێکڤاندۆکارانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە یەکەم ڕۆژی ڕکابەرایەتیی تێکڤاندۆی کاپی سەرۆکایەتیی فدراسیۆنی جیهانیی لە ناوچەی ئاسیا پێنج میداڵیای جیاوازیان بردەوە.\nیەکەمی خولی ڕکابەرایەتیی تێکڤاندۆی کاپی سەرۆکایەتیی فدراسیۆنی جیهانی لە ناوچەی ئاسیا لە ڕیزی تەمەنی لاوان و گەورەساڵان لە ڕۆژی شەممە ١٢ی ئاگوستەوە بە بەشداریی ٣٠٧ تێکڤاندۆکار لە ١٩ وڵاتی جیهانەوە لە شاری "تاشکەند"ی پێتەختی ئوزبەکستان دەست پێبوو.\nلە یەکەم ڕۆژی ڕکابەرایەتیی ڕیزی تەمەنی گەورەساڵاندا "ئەحمەد محەممەدی" تێکڤاندۆکاری ئێرانی لە کێشی خوارەوەی ٨٧ کیلۆگرام توانی میداڵیای زێڕ بەدەست بێنێ و "سەجاد مورادی" تێکاندۆکاری دیکەی ئێرانی لە کێشی سەرەوەی ٨٧ کیلۆگرام میداڵیای برۆنزی بە دەست هێنا.\nلە گرووپی ژنانیشدا "کیانا ئەخەوان" تێکڤاندۆکاری ئێرانی لە کێشی خوارەوەی ٤٦ کیلۆگرام پلەی دووەمی بە دەست هێنا و "فاتمە مەداحی" و "سودابە پورسادقی" تێکڤاندۆکارانی دیکەی ئێرانی لە کێشی خوارەوەی ٤٦ کیلۆگرام و خوارەوەی ٤٩ کیلۆگرام میداڵیای برۆنزیان بردەوە.\nڕۆژی یەکشەممەیش تێکڤاندۆکارانی ئێرانی بۆ دەس خستنی میداڵیا دەچنە سەر "تاتامی"ـەوە.\nلە کۆتایی ئەم ڕکابەرایەتییانەدا ئەو کەسانەی توانیان میداڵیا بە دەست بێنن ئیزنی بەشداری لە ڕکابەرایەتییەکانی پاڵەوانەتیی ئاسیا لە ساڵی ٢٠١٨ـیان پێ دەدرێ.\nAug 13, 2017 12:10 Asia/Tehran\nخۆپیشاندانه‌کانی عێراق کاروباری پاسپۆرتی سلێمانی ڕاگرت\nعەبادی : بەرەنگاربوونەوەی هەر چەشنە پەلامارێک بۆسەر ناوەندە حکومەتیەکان


ئەو یەک سەعاتەی کوردستانی هەژاند \nکتێبەکەی رۆژنامەنوسی ئەمەریکی جۆن رێد بەناوی "ئەو دە رۆژەی جیهانی هەژاند" یەکێکە لە شاکارە جیهانییەکان کە بە وردی باس لەو چەند رۆژە دەکات کە شۆڕشی ئۆکتۆبەر ساڵی ١٩١٧ بە سەرکردایەتی لینین و ترۆتسکی بەرپا کرا. لەو کتێبەوە دەکرێت سەیری ئەو چەند ساتەوەختە مێژویانە بکەین کە کاریگەری یەکلاکەرەوەیان لەسەر روداوەکان هەیە.\nرۆژی سێشەممە، ٢٨/٤/٢٠١٥ کاتژمێر دوی پاشنیوەرۆ، بەڕێز مەسعود بارزانی، سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان سەردانی سلێمانی دەکات. لەو سەردانە خێراییەدا تەنها چاوی بە جەنابی مام جەلال و کەسوکارەکەی دەکەوێت و یەکسەر دەگەڕێتەوە بارەگای خۆی لە پیرمام.\nلەم سەردانەدا بارزانی سەردانێکی چا خواردنەوەشی بۆ لای کاک نەوشیروان مستەفا نەکرد، ئەمە لە کاتێکدا کاک نەوشیروان لە ماوەی چەند مانگی پێش ئەو سەردانە چەند جارێک سەردانی بارزانی کرد بو. سەردانەکانی نەوشیروان مستەفا و چاوپێکەوتنەکانی هەردولا جۆرێک لە هیوا و ئارامی بە هاوڵاتیانی کوردستان و لایەنگرانی لایەنە سیاسیەکان دەبەخشی بە جۆرێک هەست دەکرا کە ئیتر ساڵانی ململانێی توندو بارگرژی و تاکڕەهەندی و تاکبڕیاری کۆتایی هاتوەو جۆرێک لە یەکباوەڕی و هەماهەنگی و هاوکاری دەستی پێکردوە. ئەو بینین و سەردانانە هەم نیشانەیەک بو بۆ جدیەت لە هەنگاوەکان سەرباری هەمو رەخنەو تانەو تەشەرەکان کە نەوشیروان مستەفاو بزوتنەوەکەی روبەروی دەبونەوە، هەم هەوڵدان بو بۆ نزیککردنەوەی بۆچون و تێڕوانینەکان. هەماهەنگی پارتی و گۆڕان دوا بازنەی پەیوەندیەکانی هەرێمەکە دەبو دوای باشبونی پەیوەندیەکانی گۆڕان و یەکێتی و ئەو دو بەڕێزە هەنگاوی گەورەیان بۆ نا. لە دوای ئەو سەردان و یەکبینینانە پێشبینی ئەوە دەکرا کە هەردو ئەو سەرکردەیە، پێکەوە رەنگڕێژی سیاسەتی داهاتوی هەرێم، لەهەمو بوارەکاندا دەکەن و ئاستی هەماهەنگی و راوێژ و پرس و رایان سنورێکی بۆ نابێت.\nکەچی بە پێچەوانەی ئەو هەنگاوانەی سەرۆکی گۆڕان، سەرۆکی پارتی لەسەردانە خێراکەیدا بۆ سلێمانی نە هەوڵی سەردانی نەوشیروانیدا و نە هەوڵی پەیوەندی گرتن.\nلەوانە بو ئەمە ئاسایی بوایە، رەنگە سەرۆکی پارتی کاتی تەواوی لەبەردەستدا نەبوبێت یا پێشتر هەماهەنگی بۆ یەکتر بینینەکە نەکرابێت، یان رێکخەری گۆڕان کات و ئامادەیی تێدا نەبوبێت و دەشێت لە سات و کاتی تردا یەکتر ببینن، واتە مەرج نییە هەر سەردانێکی کاک مەسعود بۆ سلێمانی دەبێت دیداری کاک نەوشیروانی تێدا بێت یا هەر سەردانێکی کاک نەوشیروان بۆ هەولێر دەبێت بینینی کاک مەسعودی تێدا بێت. بە دیوێکی تریشدا ناکرێت یەکتر نەبینینی دو سەرکردە ئیتر سەرەتای کۆتایی هاتنی پەیوەندیە گەرم و گوڕەکانی نێوانیان بێت.\nوەک کەسێک کە بەوردی چاودێری دۆخی ئارامی نێوان لایەنە سیاسیەکان بە تایبەت گۆڕان- یەکێتی، گۆڕان – پارتیم دەکرد و پێی دڵخۆش بوم، یەک نەبینینەکەم پێباش نەبو، بەڵام لەسەرەتادا هەستم نەکرد ئەوە پلان و کاردانەوە بێت، بەڵکو دەمگەڕاندەوە بۆ بێپلانی و لاوازی کورد لە کاری دیبلۆماسی و ئەتەکێتی سەردانەکان.\nبەڵام ئەمە وانییە!\nلەراستیدا سەرنەدانی کاک مەسعود بۆ لای کاک نەوشیروان جۆرێک لە هەڵوێستی سیاسی و بە پلان و نەخشە بوە نەک رێکەوت.\nهەر لە دوای ئەو سەردانە خێرایە، سەرکردەیەکی باڵای پارتی کە یاوەری کاک مەسعود بوە لەو سەردانەدا، لەڕێگای رۆژنامەنوسێکی گۆڕانەوە پەیامێک بۆ گردەکە دەنێرێت کەوا سەرۆک لە هەڵسوکەوتی گۆڕان و کاک نەوشیروان ناڕازیەو ئەو سەرنەدانەشی ئاماژەیەکە بۆ ئەو نیگەرانییەی، واتە ئەنجامنەدانی سەردانەکە جۆرێک بو لە هەڵوێست وەرگرتن دژ بەهەڵوێستەکانی گۆڕان.\nئەمەش دەکرێت بچێتە خانەی ململانێ و نازی سیاسیەوە گەر لامان رون نەبێت ئەو هەڵوێستانەی گۆڕان چی بون کە پارتی نیگەران کردوە.\nگۆڕان لەو ماوەیەدا هاوتەریب لەگەڵ باشکردنی پەیوەندیەکانی لەگەڵ پارتی و سەرۆکی هەرێمدا، سەرقاڵی باشتر کردنی ئەو پەیوەندیانە بوە لەگەل یەکێتیدا. رێکخستنەوەی پەیوەندیەکان لەگەڵ یەکێتی گرنگیەکی حەیاتی بۆ گۆڕان هەبو، هەم لەبەر ساڵانێکی دورو درێژ لەکاری پێکەوەیی کە هەر جۆرە بارگرژیەک بە ئاراستەیەکی زۆرخراپدا دەڕۆشت، هەم لەبەر هاوبەشی پێگەی کاری جەماوەری و یەکبونی سنوری ئیداری کاروچالاکی هەردولا. گۆڕان و یەکێتی دوای ململانێیەکی زۆر سەخت و دژوار، لەسەر دابەشکردنی پۆستەکان و پێکەوە بەرێوەبردنی ناوچەکە بە هاوکاری و بەشداری لایەنەکانی تر رێککەوتن و پۆستەکانیان لە نێوان خۆیاندا دابەش کرد. هاوکات جۆرێک لە نزیکبونەوەی سیاسی لە دیدگاکانی هەردولا دروست بو لەسەر پرسە گرنگەکان بە تایبەت سیستەمی حوکمڕانی لە کوردستاندا کە هەردولا پێشتریش و بە شێوازی جۆراو جۆر تەعبیریان لێ کردبو. کەواتە، ئەگەر و هۆکاری بەهێزی زویربونی بارزانی لە گۆڕان، نزیکبونەوەی یەکێتی و گۆڕان بوە لەو ماوەیەدا. حاڵەتێکی سەیر و نامۆیە ئەو ئارامی و هێمنییەی باڵی بەسەر ناوچەی سلێمانیدا کێشابو و باشتر بونی پەیوەندی گۆڕان و یەکێتی ئازاری سەرۆکی هەرێم بدات و نارەحەتی بکات و پێی وابێت هەر نزیکبونەوەیەکی لایەنەکانی تر لەیەکتری ئەوا جۆرێکە لە گەلەکۆمێ و گەمارۆدانی پارتی.\nکەسێک کە سەرۆکی هەرێم بێت و بەرپرسی یەکەمی وڵاتێک بێت چۆن دەبێت باشبونی پەیوەندی لایەنە سیاسیەکان، کە خەریک بو ناکۆکیەکانیان دەگەشتە ئاستی شەڕی دەستەو یەخەو یەکتر سڕینەوە، بێزاری بکات و هەڵوێستی سلبی لێوەربگرێت؟ چی لەوە باشترو مژدەبەخشتر هەیە بۆ سەرۆکی وڵاتێک کە لەجەنگێکی گەورەی سەربازی و دەرونی و ئابوریدایە لەگەڵ داعش و بەغداو دەوروبەردا، بەشێکی گرنگ لە وڵاتەکەی بەرەو سەقامگیری و ئارامی بڕوات. ئایا ئەم هەنگاوانەی گۆڕان و یەکێتی شایانی موبارەکەو دەستخۆشی و هاندان بو لە سەرۆکی هەرێمەوە یا سزادان و بەچاوی گومان و دڵڕەشیەوە سەیرکردنیان؟ ئایا دەبوایە سەرۆکی هەرێم کاری زیاتری بکردایە بۆ پێکهێنانی حکومەتی مەحەلی لە هەمو پارێزگاکان بە چەشنی سلێمانی و رەوینەوەی لێکتێنەگەشتن و دردۆنگی، یا رێککەوتنی لایەنەکانی دەرەوەی قەڵەمڕەوی خۆی نیگەرانی بکات؟ حیکمەت لەم نیگەرانییە چیە؟ هۆکارەکەی چیە؟\nمن نامەوێت بگەڕێمەوە بۆ فەرهەنگی دەوڵەمەندی کورد لە دڵپیسی و بێمتمانەیی و گومان لەیەکتر و، فەرهەنگی لاوازی کورد لە هاوخەباتی و پێکەوە کارکردن. لەو بڕوایەدام لەوبارەوە ژمارەی پێوانەییمان لە سەرانسەری جیهان و هەمو مێژوی مرۆڤایەتیدا تۆمار کردوە، ئەوەی دەمەوێت لەم پرسەدا بیڵێم وەک تەنها هۆکار ئەوەیە کە بەڕێز مەسعود بارزانی تەنها لەخەمی پارتەکەیدایە، تەنها بەرژەوەندی پارتەکەی لا گرنگە، هەمو حساباتێکی سیاسی ئەو لەسەر مەوقعییەتی پارتەکەیەتی. ئەو هەمیشە لە ئاخاوتن و سەردان و هەنگاوەکانیدا لەبیری دەچێت کە سەرۆکی هەرێمە بە هەمو لایەنەکانییەوە، ئەو خۆی پێش ئەوە بە سەرۆکی پارتی دەزانێت و بەرژەوەندییە باڵاکانی پارتی لا گرنگترە.\nهەربۆیە نزیکبونەوەی یەکێتی و گۆڕان لای ئەو مەترسیەکە بۆ پێگەی پارتی. لای بەڕێزیان گرنگتر لە کاری هاوبەش، خولانەوەیە لەدەوری فەلەکی پارتی. ئەو بە پێویستی دەزانێت لایەنەکانی تر بە تایبەت یەکێتی و گۆڕان هێزێکی لاوازی بێ ئیرادەی ئەوتۆ بن کە ژیانیان بەستراو بێت بە ئیرادەی پارتیەوە. لای ئەو نزیکبونەوەی گۆڕان و یەکێتی مەترسی دەبێت بۆ هەیمەنەی پارتی لە کۆمەڵگاو حکومەت و پەرلەمان و زۆرایەتیەکەی دەخاتە لەنگیەوە. بۆیە هەر هەنگاوێک بەو ئاراستەیە بۆ سەرۆکێک کە هەمو ژیانی لەو ململانێیەدا بەسەر بردبێت و شارەزایەکی بە ئەزمونی کوچەو کۆڵانی عەقڵی سیاسی و حیزبی کوردستان بێت، دەبێتە خاڵێکی هەستیار بۆ پێگەی پارتەکەی. کەواتە سەرۆک لەوە نیگەرانە کە نەوشیروان پەیوەندیەکانی لەگەڵ یەکێتی باشتر کردوە، ئارامییەکی بەو ناوچەیە بەخشیوە، دەسەڵاتەکانی بەشێوەیەکی تا ئاستێک عادلانە دابەش کردوە. ئەمە دڵی سەرۆک کرمێ دەکات تا ئاستی ئەوەی نەک هەر رەدول زیارەی نەوشیروان نەکات لە شارەکەی خۆی، بەڵکو پەیامێکی ناراستەوخۆ لە رێگەی کەناڵێکی ناحزبیەوە (سەرباری بونی هەموو ئەو کەناڵە رەسمیانە) دەنێرن کەوا سەرۆک نیگەرانەو دەیەوێت بەم شێوەیە سزای نەوشیروان و گردەکە بدات.\nئەم هەنگاوەی سەرۆک، و تەنها ئەم هەنگاوە، سەرەتای ئاڵۆزبونی پەیوەندیە سیاسیەکانی هەرێم و روکردنێتی لە تونێلێکی تاریکی داخراو. سەردان و یەک نەبینینەکە مەسەلەیەکی لاوەکییە لە ئاست پەیامی پشت ئەو هەنگاوەوە. چونکە سەرۆک ئەو سەردانەی تەنها بۆ ئەو مەبەستە رێکخستبو، تەنها دەیویست ئەو پەیامە بگەیەنێت. بۆیە بەو حوکمەی هەم خۆی هۆکاری ئەو وەزعەیە، هەم کەسی باڵای یەکەمی هەرێمە، دەبێت بەرپرسیارێتی سەرەکی ئەم بارودۆخە لە ئەستۆ بگرێت و دان بەوەدا بنێن کە سیاسەتەکانیان زۆر حیزبی و زۆر تەسکبین بون. ئەمەش مەترسیەکی گەورە بۆ ئایندەی هەرێمەکە دروست دەکات لە کاتی هەوڵدان بۆ چەند بارە کردنەوەی خولی سەرۆکایەتی هەرێم.


نێچیرڤان بارزانی لە حوزیران/یۆنیۆ ی ٢٠١٤ بە سەرۆک وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەستنیشانکرا. ناوبراو، کە ڕابەرایەتی ھەردوو کابینەی پێنجەم لە ماوەی نێوان ٢٠٠٦ تا ٢٠٠٩ و کابینەی حەوتەم لە ٢٠١٢ تا ٢٠١٤ی کرد، دەوری دەستپێشخەر وپێشەنگیی لە ژمارەیەک بەرەو پێشچوونی ستراتیژی لە ھەرێمی کوردستان بینیوە.\nلەدایک بوون و گەشە\nنێچیرڤان بارزانی، لە ساڵی ١٩٦٦ لە دێی بارزان لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٧٥، بارزانی و خێزانەکەی، لەگەڵ دەیان ھەزار کوردی عیراق، ڕۆیشتن بۆ ئێران بۆ ڕزگاربوونیان لە چەوسانەوەی ڕژێمی بەعسی عێراق.\nلە کۆنگرەی دەیەم لە ساڵی ١٩٨٩ بۆ سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان ھەڵبژێردراو لە کۆنگرەکانی دواتر دووبارە ھەڵبژێردرایەوە.\nلەساڵی ١٩٩٦، بارزانی بە جێگری سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرا لە حکومەتی ھەرێمی کوردستان، کە دوا بە دوای ھەڵبژاردنی گشتی لە ھەرێم لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرێندرا. لە ساڵی ١٩٩٩ بە سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرا. لە ئازاری ٢٠٠٦، بۆ ڕابەرایەتی کردنی کابینەی پێنجەم ھەلبژێردرا، کە یەکەمین کابینەی یەکگرتووی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بوو. بارزانی، ھاوکات جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کورستانە.\nکار و دەستپێشخەرییەکان\nوەک سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی خاوەنی ژمارەیەک دەستپێشخەری ستراتیژی بووە کە ئامانج لێیان باشترکردنی ئاستی بژێوی و کۆمەڵایەتی و دۆخی ئابووریە لە ھەرێمی کورستان. لە نێوانیاندا، گرتنەدەستی سیاسەتێکیی پتەوی سامانە سروشتیەکان، پەرەپێدانی پەیوەندی ئابووری و ڕامیاری لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، پێکھێنانی ئابووریەکی پتەوی ناوخۆیی، پەرەپێدانی وەبەرھێنانی دەرەکی، بەرگریکردن لە مافی ئافرەتان، پەرەپێدانی خوێندنی بنەڕەت و باڵا، ئاوەدانکردنەوەی تەواوی ژێرخانی ھەرێمی کوردستان بەتایبەتی تۆڕی کارەبا، بەرێوەبردنی سەرچاوەکانی ئاو، نیشتەجێبوون و تۆڕی ڕێگاوبان.\nلە بەروارى ٢٠١٩/٥/٢٨ بە دەنگى زۆرینەى ئەندامانى پەرلەمانى کوردستان وەکو سەرۆکى هەرێمى کوردستان هەڵبژێردرا.\nسەرچاوە: سایتى فەرمى حکومەتى هەرێمى کوردستان


دووشەممه - 26ی بانەمەڕی 2722\nبه‌ڕێزان له‌سه‌ر داوای ئێوه‌ی ده‌نگده‌ری هێژا و بۆ كارئاسانی زیاتر به تایبه‌ت بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه شاره‌زاییه‌كی ئه‌وتۆیان له درووستكردنی "ئه‌كاونت" نیه، ماڵپه‌ڕی ڕاپرسی گۆڕانكاری له شێوه‌ی ده‌نگدان پێك هێناوه و ئێستا به بێ ئه‌كاونت ده‌توانن ده‌نگ بده‌ن. هه‌روه‌ها ئه‌و كه‌سانه‌ش كه پێشتر ئه‌كاونتیان بۆ ده‌نگدان درووست كردووه، ده‌توانن له ده‌نگدان به شێوه‌ی پێشتر به‌رده‌وام بن.\nئه‌گه‌ر تۆمار نه‌كراوی (ئه‌كاونتت نيه) "ئێره" كلیك بكه.\nلاپه‌ڕه‌ی تۆمار كردن به‌م شێوه‌یه:\nبۆ تۆماركردن پێویسته ناو، پاشناو، ئیمه‌یل، وشه‌ی نهێنی و دووپاتكردنه‌وه‌ی وشه‌ی نهێنی بنووسی و كلیك له‌سه‌ر تۆماركردن بكه‌ی.\nپێویسته ئیمه‌یله‌كه‌ت درووست بنووسی تا له ئه‌گه‌ری له‌بیرچوونی وشه‌ی نهێنی بتوانین هاوكاریت بكه‌ین بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی.\nكاتێ كلیكت له‌سه‌ر تۆماركردن كرد، ئه‌گه‌ر له نووسینی زانیارییه‌كان هه‌ڵه‌ی تێدا نه‌بێ ده‌توانی ده‌نگ بده‌ی.\nئه‌گه‌ر پێشتر ناوت تۆمار كردووه ده‌بێ سه‌ره‌تا بچیته ژووره‌وه. ده‌توانی "ئێره" كلیك بكه‌ی بۆ چوونه‌وه‌ژووره‌وه.\nبۆ چوونه‌وه‌ژووره‌وه ئه‌م لاپه‌ڕه ده‌كرێته‌وه:\nله به‌شی چوونه‌ژووره‌وه زانیارییه‌كانی ئه‌كاونته‌كه‌ی خۆت بنووسه كه بریتییه له ئیمه‌یل و وشه‌ی نهێنی.\nبۆ وێنه له ڕاپرسیه‌كاندا له به‌شی وڵاتێك بۆ ژیان ده‌نگ ده‌ده‌ین به كوردستان.\nله‌ژێر وێنه‌كه و وشه‌ی كۆی ده‌نگه‌كان نووسراوه: ده‌نگدان\nكاتێ كلیك له‌سه‌ر وشه‌ی ده‌نگدان بكه‌ی ده‌نگه‌كه‌ت تۆمار ده‌كرێ و ده‌نگێك به ده‌نگه‌كان زیاد ده‌كرێ.\nهه‌روه‌ها له چوارچێوه‌یه‌ك نووسراوه: دەنگەکەت بە سەرکەوتوویی تۆمار کرا.\nئه‌گه‌ر كلیك له‌سه‌ر وشه‌ی "ڕاپۆرت" بكه‌ی ئه‌م لاپه‌ڕه‌ی خواره‌وه ده‌بینی:\nله‌م لاپه‌ڕه جگه له كۆی ده‌نگه‌كان كه له لاپه‌ڕه‌ی پێشووشدا هه‌بوو، راده‌ی ده‌نگه‌كانت به‌و لاپه‌ڕه دیاره و هه‌روه‌ها نووسراوه چاوەڕوانی بۆ دەنگدانی نوێ، واته دیاری كراوه كه تا چه‌ند كاتژمێری دیكه ناتوانی دووباره به‌و لاپه‌ڕه ده‌نگ بده‌ی.\nبۆ هه‌ر كه‌س یان لایه‌نێك ده‌توانی هه‌ر 6 كاتژمێر یه‌ك جار ده‌نگ بده‌ی یانی به هه‌ر لاپه‌ڕه‌یه‌ك له 6 كاتژمێردا ته‌نیا یه‌ك ده‌نگ. به‌ڵام ده‌توانی هاوكات ده‌توانی ده‌نگ بده‌ی به چه‌ندین كه‌س و لایه‌ن.\nبۆ وێنه هه‌ر 6 كاتژمێر یه‌كجار ئه‌توانی ده‌نگ بده‌ی به "كوردستان". به‌ڵام هاوكات ده‌توانی ده‌نگ به ئامریكا، بریتانیا، حه‌سه‌ن زیره‌ك، یان هه‌ر كه‌س‌و لایه‌نێكی دیكه بده‌ی. ده‌توانی به هه‌موو لاپه‌ڕه‌كان و پرسیاری حه‌وتووش ده‌نگ بده‌ی، به‌ڵام بۆ هه‌ر لاپه‌ره‌یه‌ك ته‌نیا 1 ده‌نگ له 6 كاتژمێردا.\nبۆ ناردنی لێدوان و په‌یام "ئه‌كاونت" پێویسته و ته‌نیا ده‌نگدان به بێ ئه‌كاونت ده‌كرێ.\nهه‌ر كه‌س و لایه‌نێك كه ناوی تۆمار نه‌كراوه، خۆی یان كه‌سێكی دیكه ده‌توانێ وێنه‌یه‌ك و بیۆگرافییه‌كه‌یمان"لێره‌وه" بۆ بنێرێ و ده‌چێته لیسته‌ی ده‌نگدانه‌وه


تویتەکانی زەریف لە سەفەر بۆ عێراق/خۆشحاڵی لە پەرەپێدان بە پێوەندییەکان - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٧ Dey ٢٥ ١٢:٠٦\nNews Code 24341\nتویتەکانی زەریف لە سەفەر بۆ عێراق/خۆشحاڵی لە پەرەپێدان بە پێوەندییەکان\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە وتارەکەی خۆی و ٦ وەزیری عێراق سەبارەت بە بازرگانی دوو لایەنە بۆ بەشداربووان لە کۆنفڕانسی بەغدا هەواڵی دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، موحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران وتی لە گەل ٦ وەزیری دەوڵەتی عێراق بە بەشداری و وتارخوێنی لە کۆنفڕانسی بازرگانی دوو لایەنەی ئێران-عێراق لە بەغدا، شێوەکانی پەرەپێدان بە پێوەندییە دوو لایەنەکانیان لێک داوەتەوە.\nناوبراو لە پەیامێکی تویتەریدا نووسی: ئەمڕۆ من لە گەڵ ٦ وەزیری عێراقی بۆ سەدان کەس لە بەشداو بووان لە کۆنفڕانسی بازرگانی هاوبەشی ئێران-عێراق وتارمان خوێندەوە و شێوەکانی پەرەپێدانی بەرچاوی بازرگانی و سەرمایەدانەری دوو لایەنەمان لێک دایەوە. بە بەڕێوە بردنی بەرچاوگەی هاوبەش، ئاسۆ دوو ئەوەندە بوونەوەی ئاستی بازرگانی ساڵانەیە.\nزەریف هەروەها نووسی لە دیدار لە گەڵ وەزیرە عێارقییەکان سەبارەت بە پرسی دوو لایەنە و هەروەها گرنگترین گۆڕانکارییە ناوچەییەکان لەوانە یەمەن و سووریا گفتوگۆمان کرد.\nوەزیری دەرەوەئ ئێران بە مەبەستی دیدار لە گەڵ بەرپرسانی عێراق سەردانی ئەو وڵاتەی کردووە و تا ئێستا لە گەڵ هاوتا عێراقییەکەی خۆی، سەرۆکی پەرلەمان و کۆمەڵێک لە کەسایەتی و گرووپە سیاسییەکانی ئەو وڵاتە دیداری کردووە.\nناوبراو لە تویتێکی تردا نووسی: جگە لە ئەوە، من ئەو شانسەم هەبوو کە دانوستانم باشم لە عەمار حەکیم سەرۆکی هاوپەیمانی چاکسازی؛ ئەیاد عەلاوی یەکێک لە ڕێبەرە بەرچاوەکانی عێراق و هەروەها کەسانێک لە هاوپەیمانی نەسر و سەدرییەکانم هەبێت.\nهەمیشە لە سەردانەکانم لە عێراق چێژم بردووە. دوێنێش ئەو شانازیەم هەبوو کە لە گەڵ سەرۆک وەزیران و وەیزری دەرەوە دیدار بکەم و سەبارەت بە ئەوەی کە چلۆن پیوەندییە دوو لایەنەکان پەرەپێ بدەین، گفتوگۆمان کرد. ئێمە هەروەها سەبارەت بە پرسی ناوچەیی و نێودەوڵەتی وەکوو یەمەن و سووریاش قسەمان کرد.\nزەریف لە دیدار لە گەڵ موحەمەد حەلبووسی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق و هەروەها لە ئەوەی کە گفتوگۆیەکی بەربڵاو و دۆستانەی لە گەڵ ناوبراو و ٢٠ هاوڕیی کە لە پەرلەمانی عێراق نوێنەرایتی دەکەن، هەبوو، خۆشحاڵی خۆی دەربڕی.\nجگە لە ئەمە، لە دیدار لە گەل نووری مالیکی سەرۆک وەزیرانی پێشوو، عەلاوی سەرۆک وەزیرانی پێشوو و سەلیم جبووری سەرۆک پەرلەمانی پێشوو خۆشحاڵم.\nپاش بەڕێوە چوونی کۆبوونەوەی شێوی یەکشەممە لە گەڵ هاوپەیمانی چاکسازی لە بەغدا، شانازی ئەوەم هەبوو تا لە نیوەڕۆی کاری ئەمڕۆ لە گەڵ ڕێبەری هاوپەیمانی ئاوەدانی دیدار بکەم و لە سەر پرسی دوو لایەنە و پرسی ناوچەیی گفتوگۆ بکەین. هەر دوو پارتەکە لە هۆز و ئایینە جیاوازەکان پێک دێن.


كتێبخانەی گشتیی سلێمانی بۆچی پشتگوێ خراوە؟ – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » كتێبخانەی گشتیی سلێمانی بۆچی پشتگوێ خراوە؟\nپیرۆت: بارام ئاگاداری كە كتێبخانەی گشتی سلێمانی لەكەیەوە دامەزراوە؟ وەكو زانیومە لە ساڵی (1944) ەوە ئەم كتێبخانەیە كراوەتەوە، دەزانی رێك تەمەنی منە و لەوەندە ساڵەدا. كە سەرەتا چەند خانوویەكی پێكراوە و تا ئەو بینا جوانەی لە رۆژئاوای شارەكە بۆ دروستكرا. كتێبخانەكە ساڵ بە ساڵ كتێب و بڵاوكراوەی جۆراوجۆر دەوڵەمەندكراوە. لە ئێستادا یەكێكە لە كتێبخانە هەرە دەوڵەمەندەكانی كوردستان و عیراق لە رووی كۆكردنەوە و پاراستنی كتێب و بڵاوكراوە وە ئەم كتێبخانەیە بە دەیان خوێندكاری ئەم شارە رۆژانە و شەوانە بۆ كۆشش كردن روویان تێكردووە و بە هێمنی و بێدەنگی سەعی خۆیان كردووە.\nدەزانی من یەكێك بووم لەو قوتابیانەی كە لە ساڵانی خوێندنمدا زۆرم كۆشش لەو كتێبخانەیە كردووە.. ئەم كتێبخانەیە ئەگەر لە ساڵانی پێش دەسەڵاتی خۆماڵیمان پشتگوێ خرابێت دەبوو لە سەردەمی دەسەڵاتداریماندا لە هەموو روویەكەوە بایەخی زۆرمان پێبدایە. وەكو چۆن نۆژەنی بیناكەی كراوەتەوە، هەرواش بەناو سەرجەم بەشەكانی كتێبخانەكەدا ورد بوینایەتەوە و بزانرایە چی پێویستە بكرێت بۆ ئەوەی ئەو كتێبخانە دەوڵەمەندە بە پێی سیستەمی نوێی پاراستنی بەڵگەنامە و چۆنیەتی ئەرشیف كردنیان كاری تێدا بكرایە. بۆ ئەوەی ئەو هەموو كتێب و رۆژنامە و گۆڤارە كوردییانەی لە سەردەمانی زوودا دەركراون و لەم كتێبخانەیەدا پارێزراون، كە هەر هەموویان بەرەو پووكانەوە و لەناوچوون دەچن. بە ئامێری پێشكەوتوو، لەڕێگای فەرمانبەری شارەزا و دڵسۆزەوە، هەر هەموویان سكان بكرانایە و نوسخە ئەسڵیەكان تەنها بۆ هەڵگرتن لە شوێنی گونجاو و بە دەرمانی پاراستن هەڵگیرانایە… تەنها لە كاتی كردنەوەی پێشانگای ئەرشیفیدا پیشان بدرانایە و رێگا نەدرایە كە كەس دەستیان بۆ بەرێت. بەرای من ئەوەندەی بایەخ بە بە دیمەنی دەرەوە و ناوەوەی بیناكە دراوە بە دەیەكی ئەوە بایەخ بە ناو كتێبخانەكە نەدراوە لەڕووی ئەرشیفیەوە.\nبارام: تۆ بۆچی كۆڵت بەو كتێبخانەوە هەڵگرتووە؟ خۆ چەندین كتێبخانەی تریش لە شارەكەدا هەن وەكو كتێبخانەی ئەوقاف و شوێنەوار و زانكۆ و بنكەی ژین. كە ئەوانیش هەمەجۆر بڵاوكراوەیان تێدا كۆكراوەتەوە.\nپیرۆت: بارام دەزانی بۆ خەم لەو كتێبخانەیە دەخۆم چونكە لە دوای دامەزراندنی حكومەتی هەرێمەوە چەند كەس كراونەتە بەڕێوەبەری كتێبخانەكە. كە دەبوو لە رۆژی دەستبەكاربوونیانەوە ئەوەندە بە پەرۆشەوە چاویان لەو هەموو كتێب و بڵاوكراوانەدا ورد بكردایەتەوە و كارێكیان بكردایە كە كتێبخانەكە لە ناوەوە سیمای تازەگەری و نۆژەنكردنەوە ی پێوەدیار بوایە.\nلە ساڵانێكدا لە هەرێمی كوردستان پارەیەكی یەكجار زۆر رژابوو، دەتوانرا لەو پارەیە كارێك بۆ كتێبخانەكە بكرایە. كە هەر كەسێ بچوایەتە ناوی و پێویستی بە سەرچاوەیەك بوایە. یەكسەر بە رێگای سیستەمی كۆمپیوتەری سەرچاوەكەی بخرایەتە بەردەست بەڵام بەداخەوە هەر بایەخ بە دیمەنی بیناسازیی و جوانی بیناكە دراوە. ئەو بایەخە بە ناوەوەی كتێبخانەكە نەدراوە.\nبارام: پیرۆت جا تۆ ئەمەت چۆن زانیوە، كاكە با بۆی بگێڕمەوە.. لەم ماوەیەدا بەدوای شیعرێكی خۆمدا وێڵ بووم كە یەكەم شیعری بڵاوكراوەم بوو. لە گۆڤاری پێشكەوتندا. خۆم بە كتێبخانەكەدا كرد برادەرێكم هات بە پیرمەوە بۆ ئەو بەشەی ئەو گۆڤارانەی تێدا پارێزراوە بردمی كە چوومە بەشەكە و فەرمانبەرەكانی خۆیان ئاسا بە دەنگمەوە هاتن و ژمارەكانیان خستە بەردەستم. كە كەوتمە هەڵدانەوەی پەڕەكانی ئەگەر زۆر بە وریایی ئەم دیو و ئەودیوم نەكردنایە دەدڕان. بەهۆی كۆنیانەوە بەكەڵكی هەڵدانەوە نەدەهاتن بەرپرسی بەشەكەش رێنمایی كردم كە دەستم لە پەڕەكانەوە دا دەست لە دەم و چاومەوە نەدەم. ماوەی زیاتر لە دوو سەعات لایان مامەوە. كەوتنە خەم هەڵڕشتن و گلەیی كردن لە حكومەت و وەزارەتی رۆشنبیریی. لەبەر ئەوە لەم هەموو ساڵەدا و سەرەڕای بوونی لەو هەموو پارەیەی ساڵانی رابردوو نەتوانراوە كارێك بكرێت كە ئەو گۆڤار و رۆژنامە و كتێبە كۆنانە بە سیستەمی نوێی كۆمپیوتەری سكان بكرایە و نوسخەیان لەبەر بگیرایەتەوە و دەرمانی پێویست بۆ پاراستنی بڵاوكراوە كۆنەكان دابینبكرایە و بە بەردەوامی دەرمانڕێژ بكرانایە.\nمن لەو چوونەمەوە و لە بێتاقەتی ئەو فەرمانبەرانەوە كە بە وردی باسی بارودۆخی كتێبخانەكەیان بۆ كردم تێگەیشتم ئەوانەی پۆستیان هەبووە لەو کایەیەیدا وەک پێویست لە خەمی كتێبخانەكەدا نەبوون.\nپیرۆت: بارام ئەوەی ئێستا دەمەوێ بۆ تۆ و بەڕێوەبەری كتێبخانەكە و بەرپرسی بەشەكانی و بەڕێوەبەریەتی گشتی كتێبخانەكان و وەزارەتی رۆشنبیریی و لاوانی حكومەتی هەرێم بڵێم ئەوەیە كە دەبێ هەر هەموویان كاری جیدی بۆ پاراستنی ئەو ئەرشیفە دەوڵەمەندە بكەن. وەكو چۆن فەرمانبەرانی ئەو بەشە بە منیان راگەیاند كە جگە لەو گۆڤارانە بە سەدان رۆژنامە و گۆڤار تا ئێستا لە گوێنیدا هەڵگیراون و كەس ناتوانێ دەستیان بۆ بەرێت.\nبۆیە من پێشنیاز بۆ هەر هەموویان دەكەم كە داوا لە بەرپرسانی ئەم وڵاتە بكەن كە بە زوویی بودجەیەك بۆ پاراستنی ئەو كتێبخانەیە تەرخان بكرێت و ئامێر و پێداویستی تەواویان بۆ دابین بكرێت و فەرمانبەرەكان راهێنانیان پێبكرێت و بنێردرێن بۆ دەرەوەی وڵاتانی وەكو ئێران و میسر و ئوردن و ئەڵمانیا _ تا فێریان بكەن چۆن بە سیستەمی نوێ ئەو ئەرشیفە بپارێزرێت. بۆ ئەمەش پێویستە خودی وەزیر و بەڕێوەبەری گشتی كتێبخانەكان و بەڕێوەبەری گشتی دیوان و راوێژكاری وەزارەت بە زوویی سەردانی كتێبخانەكە و یەكە یەكەی بەشەكانی بكەن و بەوردی گوێ لە فەرمانبەرە دڵسۆزەكان بگرن و بەپیری داواكاریەكانیانەوە بچن.


گەمارۆكانی ئەمریكا و نەوتی كوردستان\nلەلایەن زریان رۆژهەڵاتی 18/5/2018\nزریان رۆژهەڵاتی، لێکۆڵینڤان لە ناوەندی لێكۆڵینەوەی رووداو\nسەرەتا: هەڵبژاردنی عێراق و بڕیاری گواستنەوەی باڵیۆزخانەی ئەمریكا بۆ قودس، تا ئەندازەیەك باسی كاریگەرییەكانی گەڕانەوەی گەمارۆكانی بۆسەر ئێران لە سێبەردا هێشتەوە. بەڵام هیچ لەوانە، نەیانتوانی لە بایەخی ئەو رووداوە كەمبكەنەوە. چونكە، بابەتیكی فرەڕەهەندی، ئابووری-سیاسی- سەربازییە و گەلێك دەوڵەتی گەورە و بچووكی جیهانی بەخۆوە مژووڵ كردووە. ترەمپ بەو بڕیارەی خۆی، جێ پەنجەی لەسەر تۆڕێكی فراوانی بەرژەوەندی و پەیوەندی دەوڵەتان داناوە كە عێراق و هەرێمی كوردستانیش لەوەبەدەر نابن.\nپرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە كە بەگشتی گەڕانەوەی گریمانەیی گەمارۆكان بۆسەر ئێران، دەتوانێت چ كاریگەرییەك لەسەر هەرێمی كوردستان دانێت؟ بە دیاریكراوی، بڕیارەكەی ترەمپ، چۆنچۆنی نەوتی كوردستانیش پەیوەندیدار دەكات؟\nبڕیارەكەی ترەمپ: گوشار بۆ سازش\nهەوڵ و تەقەلای لۆبییەكان و هاوپەیمانە رۆژئاواییەكانی ئەمریكا، نەیانتوانی ترەمپ قایل كەن كە لە رێككەوتنی ئەتۆمی 5+1دا بمێنێتەوە. دواجار، سەرۆكی ئەمریكا قسەكەی خۆی بردەسەر و لێی كشایەوە.\nسیاسەتی نیۆموحافزەكارانەی ترەمپ عەقڵانییەتێكی تایبەت بەخۆی هەیە كە پێیوایە دەشێ گوشار بكەی تاوەکو بەرامبەرەكەت سازش بكات. بۆنمونە، بەرزكردنەوەی قەیرانی كۆریای باكوور هەتا ئاستی نزیكبوونەوەی جەنگ و دواتر سەردانە نهێنییەكەی سەرۆكی سی ئای ئەی بۆ كۆریای باكوور، خستنە رۆژەڤی بایەخی پەیمانی ناتۆ و گوشاردانان لەسەر هاوپەیمانەكانی هەتا مل بۆ خەرجییەكی زیاتر بدەن.\nگەڕانەوە بۆ جۆرێك لە سیاسەتی مێركانتالیستی لە بازرگانی نیودەوڵەتی(وەك دانانی باج لەسەر كاڵای هاوردە)، كشانەوە لە رێككەوتننامەی ئەتۆمی و گواستنەوەی باڵیۆزخانەی وڵاتەكەی بۆ قودس، هەموو لە ریزی ئەو بڕیارانەدان كە دەشێ جۆریك ناكۆكی- كێشمەكێش و تەنانەت قەیرانی لە ئاستی دنیا دروستكردبێت. بەڵام عەقڵانییەتی پشتی هەموو ئەو بڕیارانە ئەوەیە كە گوشار دانێ تا سازش بكات. خاڵێكیتری ئەم سیاسەتە ئەوەیە كە بەرژەوەندی خۆی بە ئەساس وەردەگرێ و وتە بەناوبانگەكەی ترەمپ كە دەڵێ "سەرەتا ئەمریكا" و رەفتاری گوێنەدانە بەرژەوەندییەكانی ئەورووپا لە رێككەوتنە ئەتۆمییەكە و دانانی باج تەنانەت لەسەر كاڵای دەوڵەتانی هاوپەیمانی خۆی گەواهی ئەمەیە.\nبۆیە دەتوانین بڵێین كە ترەمپ بە كشانەوە لە رێككەوتنە ئەتۆمییەكە، هەم دەیەوێ ئێران ناچاری سازش بكات هەم، بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا دابین بكات.\nسوودمەند و زەرەمەندی گەڕانەوەی گریمانەیی گەمارۆكان\nدەرچوونی ئەمریكا لە رێككەوتنی 5+1 واتای گەڕانەوەی گەمارۆكانی پێشتری ئەو دەوڵەتە لەسەر ئێران دەدات. لەبەر ئەوەی كشانەوەی ئەمریكا بە پێی رێكارە دیاریكراوەكانی رێككەوتننامەكە نەبووە و دەوڵەتانی دیكە هێشتا پابەندی رێككەوتننامەكەن، گەمارۆ نێودەوڵەتییەكان ناخرێنەوە سەر ئێران. بەڵام، بەهۆی گەورەیی قەبارەی هێزی دەوڵەتی ئەمریكا، دەشێ گەمارۆكانی واشنتن كاریگەرییەكی كەمەرشكێن لەسەر دەوڵەتی ئێران و بەرژەوەندی و پەیوەندییەكانی گەلێك وڵاتی دیكەی جیهانیش دانێت.\nگرنگترین گەمارۆكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران\nیاسای ئایسا- 1996\nگرنگترین بەشی ئەم یاسایە گەمارۆدانی كەرتی وزەی ئێرانە كە ساڵی 1996دەركراوە و ئەو دەزگا و كۆمپانیایانەش سزادەدات كە لە ساڵێكدا زیاتر لە 20 ملیۆن دۆلار لە كەرتی وزەی ئێراندا سەرمایەگوزاری بكەن.\nیاسای كەمكردنەوەی هەڕەشەی ئێران\nئەمەش زیاتر گەمارۆدانی كۆمپانیای نەوتی ئێران و ئەو كۆمپانیایانە دەگرێتەوە كە نەوتی ئێران دەگوێزنەوە.\nیاسای سەڵاحییەتی بەرگری نەتەوەیی-2012\nئەم یاسایە باس لە گەمارۆدانی ئەو دەزگا دارایی و بانكییانە دەكات كە لەگەڵ بانكی ناوەندی ئێران و دامودەزگا گەمارۆدراوەكانی ئێراندا مامەڵە دەكەن. هەروەها سزای ئەو لایەنانەش دەدات كە لە ماوەی 180 رۆژدا كڕینی نەوتی خاو لە ئێران كەم نەكەنەوە.\nئەمەش بەشێكی زۆر لە چالاكییە ئابوورییەكانی ئێران لە بواری كەشتیڕانی، وزە و مامەڵەی ئاڵتوون و بەردی گرانبەها و ...تاد لە خۆ دەگرێت.\nپەیوەندیدارە بەو بڕیارانەی كە سەبارەت بە چۆنییەتی جێبەجێكردنی یاساكان دەكراون.\nبەرپرسانی ئەمریكا باسیان لە ئەگەری دانانی سزای نوێ بۆ ئێران كردووە.\nرەنگە گەمارۆكانی ئەمریكا بۆ هیندی و چنییەكان واتای كڕینی نەوتی هەزران بدات لە ئێران و لە ئاستی سیاسی و بازرگانیشدا، وابەستەیی ئێران بە رووسیا زیاتر بكات. هەروەها پێگەی سعودی وەك فرۆشیارێكی نەوت و ركابەرێكی ئابووری- سیاسی ئێران بەهێزتر بكات و بەگوێرەی بەرژەوەندییەكانی ئیسرائیلیش بێت. بەڵام بەرلە هەموو دەوڵەتێك، ئێران زەرەرمەندی یەكەمی گەڕانەوەی گەمارۆكانە كە دەتوانێت كەرتی نەوت، كەشتیڕانی و مامەڵە بانكییەكانی ئیران تووشی گرفتی گەورە بكات. زۆرێك لە شارەزایانی ئابووری كۆكن لەسەر ئەوەی كە ئەم دۆخە دەتوانێت رێگا بۆ كێشەكانی وەك" دابەزینی زیاتری نرخی ریاڵ، ترساندنی سەرمایەی دەرەكی، زیادبوونی بێكاری و گرانی" بكاتەوە. حكومەتی تاران بە دوای گەرەنتییەكەوەیە بۆ ئەوەی لە رێككەوتننامەكەدا بمێنێتەوە.\nبەڵام تا ئێستا هیچ دەوڵەتێك بە رەسمی راینەگەیاندووە كە دەتوانێت ئێران لە گەمارۆكانی ئەمریكا بپارێزێت یان بە وتەی بەرپرسانی ئێران زەمانەتیان پێبدات.\nسێ دوڵەتی گەورەی كیشوەری ئەورووپا بەریتانیا- فەرەنسا و ئەڵمانیا تەقەلایەكی زۆریان دا تاوەکو ترەمپ قایل كەن كە لە رێككەوتنە ئەتۆمییەكەدا بمێنێنەوە، بەڵام بێ فایدە بوو.\nئەورووپا موشتەرییەكی نەوتی ئێرانە. لە دوای رێككەوتننامەی ئەتۆمی، نزیكەی 15 كۆمپانیای ئەورووپایی وەك تۆتال - فەرەنسا، ساراس- ئیتالیا، هلێنیك پەترۆلیۆم- یۆنان، سپسا – ئیسپانیا، ئانی- ئیتالیا، بە گشتی رۆژانە نزیكەی 700هەزار بەرمیل نەوتیان لە ئێران دەكڕی. رەنگە ئەورووپییەكان رێگایەك بدۆزنەوە بۆ ئەوەی بتوانن لەگەڵ ئێران مامەڵەیان هەبێت بەڵام، بۆ خەلاس بوون لە سزای ئەمریكا، ناچارن نەوتی كەمتر لە ئێران بكڕن.\nبڕیارەكەی ترەمپ سەرمایەگوزاری ئەورووپاش لە ئێران دەخاتە مەترسی.كۆمپانیای تۆتالی فەرەنسی لە مەیدانی غازی پارسی جنوبی دا بە هاوبەشی لەگەڵ كۆمپانیایەكی چینی سەرمایەگوزاری كردووە. بەڵام ئەگەر گەمارۆی ئەمریكا بێت، زەحمەتە بتوانێت تێیدا بەردەوام بێت. جگە لەوە، دوای رێككەوتننامەی ئەتۆمی، ئێران گریبەستی كڕینی سەد فڕۆكەی لەگەڵ كۆمپانیای ئایرباس ئیمزاكرد كە رەنگە كشانەوەی ئەمریكا گرفت بۆ ئەو مامەڵەیەش دروستبكات.\nگرووپی پی ئێس ئەی فەرەنسی كە پیجۆ دروستدەكات داوای لە یەكێتی ئەورووپا كردووە كە هەڵوێستێكی هاوبەشیان سەبارەت بە ئێران هەبێت و كۆمپانیای زیمێنسی ئەڵمانیش جەختی كردووەتەوە ئەوان لە كاریگەرییەكانی بڕیارەكەی ترەمپ دەكۆڵنەوە.\nتوركیاش وەك دەوڵەتێك كە موشتەری نەوت و غازی ئێرانە لە بڕیارەكەی ترەمپ نیگەرانە. بەڵام توركیا ترسی لەوەش هەیە كە نەكا بەهۆی دۆسیەی رەزا زەراب و شكاندنی گەمارۆكانی ئێرانەوە، ئەنكەرەش تووش بێت.\nنەوتی كوردستان و گەمارۆكانی ئەمریكا\nئەگەری گەڕانەوەی گەمارۆكانی ئەمریكا نرخی نەوتی گران كرد و ئەمەش بۆ دەوڵەتی عێراق و هەرێمی كوردستان كە شادەماری ئابوورییەكەیان بە نەوتەوە بەندە، واتای سوودێكی زیاتر دەدات. جگە لەوە، ویستی دەوڵەتانیش بۆ كڕینی نەوتی كوردستان و عێراق زیاتر دەكات.\nگەمارۆدرانی ئێران دەتوانێت پرۆژ\tەی فرۆشتنی نەوتی كەركووك لە رێی ئێرانەوە پەكبخات و گرفتیش لە بەردەم ناردنی نەوت بە تانكەر بۆ ئێران دروستبكات. تاران كە نەتوانێت نەوتی خۆی بفرۆشێت زەحمەتە بتوانێت نەوتی كەركووك بفرۆشێت. ئەمەش جارێكیتر بژارەی ناردنەوەی نەوتی كەركووك لە رێی بۆڕییەكەی كوردستان یان كردنەوەی بۆرییەكی دیكە و فرۆشتنی لەرێی توركیاوە بەهێزتر دەكات.\nبابەتێكیتر پەیوەندی بە فرۆشتنی نەوتی كوردستانەوە لە رێی توركیا و وەرگرتنەوەی پارەكەیەوە هەیە. بەگوێرەی زانیارییەكان، پارەی فرۆشتنی نەوتی كوردستان لە رێی حیسابێكی هاڵك بانكی توركییەوە دەس بەدەس دەكرێت. ئەم بانكە ئێستا لە ژێر مەترسی سزادانی ئەمریكادایە.\nدۆسیەی رەزا زەراب ئەو بازرگانە ئێرانی –توركییەی كە بە دەوردانەوەی گەمارۆكانی ئێران تۆمەتباركراوە، هاڵك بانكیشی تێوەگلاندووە. ئێستا مەحمەت هاكان ئاتیلا جێگری بەڕێوەبەری هاڵك بانك بە تۆمەتی هەوڵدان شكاندنی گەمارۆكانی سەر ئێران لە ئەمریكا داگایی دەكرێت و بەینێكیشە پەیوەندییەكانی ئەنكەرە و واشنتن درزی تێكەوتووە. بەشێك لە كۆنگرێسمانەكانی ئەمریكا لەسەر كڕینی ئیس 400 بە تەمای سزادانی توركیان و لە ئەگەری گەڕانەوەی گەمارۆكانی سەر ئێران و ساخبوونەوەی تۆمەتی شكاندنی گەمارۆكانی ئیرانیش بەسەر هاڵك بانك، رەنگە ئەو بانكەش سزابدرێت. ئەمەش پوتانسیەلی دروستكردنی كێشەی بۆ گەڕانەوەی داهاتی فرۆشی نەوتی كوردستانی تێدایە.\nئەگەری گەڕانەوەی گەمارۆكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دەتوانێت وەك گەلێك وڵاتی دیكە، كاریگەری لەسەر عێراق و هەرێمی كوردستانیش دانێت.\nگەڕانەوەی گەمارۆكانی ئێران، پێویستی ئێران بە هەرێمی كوردستان وەك شەریكێكی بازرگانیش زیاتر دەكات بەڵام، ئاڵوگۆڕی دراو و مەسەلەی رۆیشتنی دۆلار و ئاڵتوون لە عێراق و كوردستانەوە بۆ ئێران، دەتوانێت ببێتە مژارێكی پەیوەندییەكانی بەغدا- واشنتن.\nجگە لەوە، بابەتی گواستنەوەی نەوتی كەركووك بۆ ئێران و مەسەلەی وەرگرتنەوەی پارەی نەوتی كوردستان لە ئەگەری سزادانی هاڵك بانكی توركیدا، دەتوانێت بابەتی گرنگ بن كە كاریگەری سیاسی و ئابووری رۆژانەیان لە هەرێمی كوردستان هەبێت.\nجگەلەوە، بابەخ پەیداكردنی نەوت و گرانبوونی، ویستی عێراق بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی نەوتی كوردستان زیاتر دەكات و رەنگە دوای پێكهێنانی حكومەت، ئەم بابەتە زیاتر لە رۆژەڤدا بێت.\nنیشانەکردن : ناوەندی لێکۆڵینەوەی رووداو , ئەمریکا , کوردستان , نەوت\n3114 ژمارەی بینین


سۆکرات – History Of Kurd\nHome / په‌رتووكخانه / فەلسەفەی مێژوو / سۆکرات\ndidar othman 2017-06-04\tفەلسەفەی مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە سۆکرات 3,557 Views\nنووسینی: اندريه كريستۆن\nوه‌رگێڕانی: ڕه‌حیم سابیر\nسوکرات (بە یۆنانی: Σωκράτης، سۆکراتیس؛ ٤٦٩ی پ.ز – ٣٩٩ پ.ز) فەیلەسوفێکی یۆنانی کۆن بوو کە بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی فەلسەفەی ڕۆژئاوایی دادەنرێت. سوکرات کەسایەتییەکی لێڵ و ناڕوونی ھەیە لە مێژووی فەلسەفەدا. ئەو ھیچ نوسراوەیەکی لە خۆی بەجێ نەھێشتووە؛ ئەوەی کە ئەمڕۆکە دەیزانین لەسەری ھەمووی بەھۆی نووسراوەکانی نووسەرانی پاش خۆیەوەیە، بەتایبەت نووسراوەکانی پلاتۆن و زینۆفۆن کە دوان لە قوتابییەکانی بوون.\nزانیاری چڕ و ورد لەسەر ژیانی سۆکرات تەنھا لە سێ سەرچاوەوە زانراوە، کە ئەوانیش گفتوگۆ و چەلەحانێکانی پلاتۆ و زەینەفۆن (کە ھەردووکیان لایەنگر و سەرخەری سۆکراتن) لەگەڵ شانۆگەرییەکانی ئەریستوفانیس. ھەندێک لە خوێندکارەکانی کە لەوانە ئیرێک ھافلۆک و واڵتر ئۆونج بەوشێوەیە وەسفییان کردووە کە گوایە سەرخەری شێوازەکانی بەردەوامیی زارەکیی بووە، بەجۆرێک کە وەستاوە لەبەرامبەر درێژدادڕیی و زۆرووتنی نەویست کە پێی دەوترێت نووسەکی. لە شانۆگەریی ھەورەکان دا، کە ئەریستوفانیس دایڕشتووە، سۆکراتی بەوە وەسفکردووە کە گاڵتەجارێکە قوتابییەکانی فێرکردووە کە چۆن لە دەست باج و پیتاک رابکەن. سەرەڕای ئەوەش، زۆرێک لە کارەکانی ئەریستوفانیس ناسراوە بەوەی کە گاڵتەجارییە بە ئیش و کاری نووسەر و چیرۆکنووسەکانی تر! پاشان، ئەگەینە ئەو ئەنجامەی کە ئەم باسکردنە نە شتێکی باسەکییە نە راستییە. بەپێی زانیارییەکانی ئەفڵاتوون باوکی سۆکرات ناوی سوفرۆنیسکۆس بووە و دایکی ناوی فیناریت بووە کە وەک مامان کاری کردووە، سەرباری ئەوەی کە بەوە باسکراوە کە شێوەی جێی سەرنج نەبووە و باڵاشی کورت بووە، سۆکرات بووەتە ھاوسەری زانسیبی کە بەتەمەن زۆر لەخۆی بچووکتر بووە. و سێ منداڵی لێی بووە کە لامبروکلیس، سوفرونیسکوس و مینیکسینوس بوون. ھاوڕێیەکی بەناوی کریتۆ رەخنەی ئەوەی لێگرتووە کە دەستبەرداری منداڵەکانی بووە پاش ئەوەی کە داواکەیانی سەبارەت بە راکردنی سۆکرات لە بەنیدخانە پێش جێبەجێکردنی سزاکەی پەرچکردەوە. ھیچ روو کە چۆن سۆکرات پێویستیی رۆژانەی دابینکردووە. دیارە کە دەقە کۆنەکان ئاماژە بەوە دەدەن کە سۆکرات کاری نەکردووە. لە پەڕتووکی Symposium ی زەینەفۆن، دەگێڕێتەوە لەسەر سۆکرات کە خۆی تەواو تەرخانکردبوو بۆ ئەو ھوونەرەی کە بە گرنگترین ھوونەری دادەنا کە ھوونەری گفتوگۆی فەلسەفیی بوو. لە شانۆگەریی ھەورەکان دا، ئەریستوفانیس سۆکرات وەھا وێنەکێش دەکات کە بەرامبەر فێرکردنی قوتابییەکانی و بەڕێوەبردنی قوتابخانەی سۆفیزم پارە و ئابوونەی وەرگرتووە لەگەڵ کریفۆن، لەکاتێکدا لەھەردوو لێدوانی بەرگری سۆکرات و وێژەدەر ی پلاتۆ و لە باس و چیرۆکەکانی زەینەفۆن دا، پەرچکردنەوەی سۆکرات دەردەخەن بەرامبەر بەوەی پارە یان ئابوونە وەربگرێت بەرامبەر بە فێرکردنی خوێندکاران.\nوێنەیەکی سۆکرات هەڵکەنراو لەسەر بەردی سووری-رۆمانیی، دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی یەکەمی پێش زایین بۆ سەدەی یەکەمی دوای زایین\n. لەنێو قسەکانی بەرگری سۆکرات دا زۆر بەتایبەتیی، سۆکرات بە ھەژاریی ناسێنراو و دەرکەوتوو بووە، ئەمە وەک بەڵگەیەک لەسەر ئەوەی کە سۆکرات مامۆستا نەبووە. بەپێی ئەوەی کە تیمۆن فیلۆسی باسی دەکات و بەپێی سەرچاوە نوێیەکانی تر، سۆکرات پیشەی پەیکەرتاشیی لەسەر بەردی لە باوکییەوە بۆ ماوەتەوە. لەسەدەکانی پێشوو ئەو گریمانەیە ھەبوو کە سۆکرات پەیکەرەکانی (سێ شۆخە Three Graces) ی درووستکردووە، کە تا سەدەی دوومی پاش زایینیش مابووەوە لەنزیک پەرستگای ئەکرۆپۆلیس، بەڵام زانستی نوێ ئەم گریمانەیەی بە درووست نەزانی و باوەڕی پێنەکرد. زۆرێک لە مشتومڕ و گفتوگۆکانی پلاتۆ ئاماژە بەو خزمەتە سەربازییانە دەدەن کە سۆکرات کردوویەتی، سۆکرات ئەڵێت کە گوایە خزمەتیکردووە بە سووپای یۆنانیی لە سێ شەڕی بۆتیدیا، ئەممفبۆڵیس و دیلیۆم. و لەمشتومڕە و گفتوگۆکانی وێژەدەر دا، ئەلکیسیبیادیس باسی لە قارەمانییەتیی و بەھێزیی سۆکراتی کردووە لە ھەردوو شەڕی بۆتیدیا و دیلیۆم دا، و ھەروەھا باس لەوە دەکات کە چۆن سۆکرات لەشەڕی بۆتیدیا دا ژیانی رزگارکردووە، لەگەڵ ئاماژەدان بە ئاست بەرزی و لێھاتوویی سۆکرات لە شەڕی دیلیۆم لەنێو چوارچێوەی مشتومڕ و گفتوگۆی لاکاس (کە بەواتای ئازایەتیی و قارەمانییەتی دێت لە ئینگلیزیدا) لەلایەن ئەو جێنراڵەی کە گفتوگۆکەی بەناوی خۆیەوە ناوناوە (١٨١B). لە مشتومڕ و گفتوگۆکانی بەرگری سۆکرات، سۆکرات جیاوازی دەکات لەنێوان خزمەتە سەربازییەکانیی و ئەو مەینەتیی و ئازارەی کە لەنێو ھۆڵی دادگادا چێشتی لەکاتی دادگاییکردنیدا، و دەڵێت کە ئەگەر یەکێک لەنێو دەستەی بڕیاردەراندا پێی وابێت کە پێویستە پاشەکشە بکات و وازبھێنێت لە فەلسەفە، ئەوا پێویستە بۆ ئەو کەسە بیر لەوە بکاتەوە کە سەربازەکان پێویستە پاشەکشێ بکەن لە شەڕەکەدا کاتێک پێیان وادەبێت کە دەمرن! لەساڵی ٤٠٦ پ.ز، سۆکرات یەکێک بوو لە ئەنجوومەنی پیرانی یۆنان و نەتەوەکەشی، نەتەوەی Antiochis بوو، کە دانیشتنی دادگاییکردنی بەست لەو رۆژەدا کە لەسێدارەدانی جێنەراڵە بەشداربووەکانی شەڕی ئەرجۆنسی بەخۆوە دیت، بەھۆی ئەوەی کە دەستبەرداری کوژراوان و رزگاربووان لە کەشتییە نوقووم بووەکان بووبوون بەھۆی دواکەوتنی کەشتی ھەژێنراوی دوژمن. لەو کاتەدا سۆکرات یەکێک بوو لە ئەندامە سەرەکییەکانی ئەنجوومەنەکە، و داوا نا دەستورییەکەی کالیکسنیسی پەرچکردەوە کە پێشنیاری کردبوو، کە بەمەبەست لێی دادگاییکردنێکی بەکۆمەڵ بوو بۆ ئیدانەکردنی ئەو ھـەشت جێنەراڵە. لە کۆتاییدا، سۆکرات ئەم داوایانەی پەرچکردەوە و بەکۆی دەنگ بڕیاری لەسێدارەدانی جێنەراڵەکان درا. لەساڵی ٤٠٤ دا، حکومەتی سییە ستەمکار ھەوڵی ئەوەیان دا کە ئەوانەی دڵسۆزیی لەرێگریی خۆیاندا راگەیاندبوو، زۆربکەن بۆخۆیان، ئەمە بە گەشەپێدانییان و یارمەتیدانیان لەو کارەنەیاندا کە پێی ھەڵدەستن. لەمەدا داوایان لە سۆکرات و چل کەسی تر کرد کە داوەری شاری سلامیز بھێنن لە ماڵەکەیەوە بۆ ئەنجامدانی بڕیارێکی سێدارەدانی نادادپەروەرانە. سۆکرات زۆر بەئارامی پەرچیکردەوە.\nدادگایی و کۆچی دوایی\nسۆکرات لە ماوەی گوازراوەی گەشەسەندنی دەسەڵاتی ئەسینی و شکست لەکاتێکدا ئەسینا بەزێنرا بەرامبەر شاری سپارتا و ھاوپەیمانەکانی لە شەڕی بۆلۆنیزدا. لەو کاتەدا کە شاری ئەسینا ھەوڵی سەقامگیریی و وەرگرتنەوەی پلە و پایەکەی دەدا لەپاش ئەو تێکشکانەی شەڕەکە، تێیدا رەنگە ئەسیناییەکان چێژییان لەو گوومانانە وەرگرتبێت کە لەدەوروبەری دیموکراتی ھەبوون وەک وێنەیەکی چالاکی دەستەڵات. سۆکرات یەکێک بوو لەوانەی کە زۆر رەخنەی لە دیموکراتی دەگرت، ھەندێک لە خوێندکارانی پێیان وایە کە ئەو دادگاییەی کە سۆکرات کرا تەنھا دەربڕینێک بوو لە ناکۆکییەکی سیاسیی ھەڵچوو. سەرباری دانپێدانانی سۆکرات بەوەی کە زۆر دڵسۆزی شارەکەیەتی تاڕادەی کێبڕکێ کردنی لەگەڵ مردن، ھەموو ھەوڵەکانی سۆکرات لەپشت ڕەوشتبەرزیی و پابەندبوونی بەھێزی بەڕاستییەوە ڕێ لێگیرا لەلایەن رێڕەوی ئێستایی (ئەو کاتی) کۆمەڵگای ئەسینایی و سیاسەتی. زۆر ستایش لەسەر سپارتا لەگەلێک لە گفتوگۆکاندا کراوە، کە شاری کێبڕکێکەری سەرەکیی ئەسینا بوو، جا بەشێوەیەکی راستەوخۆ بووبێت یان ناڕاستەوخۆ. لەگەڵ ئەوەشدا، ھەڵوێستی خۆی وەک ڕەخنەگرێکی کۆمەڵگەیی و ئەخلاقیی نواند، زۆر ئەو لایەنانەی کە راڤەکردنەکان تێیدا کۆبووەوە و ناشایسەتیی مێژوویی تێیدا دەستیپێکرد ئەوە بوو کە سۆکرات سەبارەت بە شارەکە کردی. لەبری لاینگریی بارودۆخی ئێستاکیی و بە کۆی کارە شاییەکان ڕازی بێت جگە لە ئەخلاقییەت لە لۆجیکیدا، سۆکرات کاری دەکرد بۆ لاوازکردنی تێگەیشتنی بەکۆمەڵ کە ئەوانەی تر ڕێرەوییان گرتبوو پێی و لەناو یۆناندا زۆر باو بوو لەو ماوەیەدا، تەنھا ئەو نەبێ کەدەیگووت “‘ھێز، یەکسانیی درووست دەکات'”. ئەفلاتوون ئاماژە بە سۆکرات دەدات کە مێشی ئەسپی شارە (مێش گاز لە ئەسپ دەگرێت کە وای لێدەکات ھەڵبستێت بەکارێک، بەھەمان نموونە سۆکرات ھانی ئەسینای دەدا کە ھەڵبستن بەکارێک ئەمەش لەڕێگەی گازەکانییەوە بەشێوەی ڕەخنە)، تا ئەو ڕادەیەی کە دادوەرانی بێ خەو کردبوو و ھەمیشە ھانی دەدان کە ڕێز لە بەدیھێنانی یەکسانیی و ھەوڵدان بۆ چاکە، بگرن. کار گەیشتە ئەوەی کە ھەوڵەکانی بۆ گۆڕینی تێگەیشتنی گشتیی لە یەکسانیی کە ئەسیناییەکان گرتبوویانە بەر، ھۆکار بوو لە پشت بڕیاری لەسێدارەدانی. بەپێی ئەو دەقەی کە ھاتووە لە گفتوگۆی بەرگریی سۆکراتی ئەفڵاتوون دا، ژیانی سۆکرات دەستپێدەکات بە وەسفی مێشی ئەسپ لە ئەسینا لەو کاتەوە کە لە کریفۆنی ھاوڕێی خۆی پرسی – ھاتنەخوارەوەی وەحیی لە شاری دێلفی – ئایا لەنێو خەڵکدا لە سۆکرات ژیرتر و بە حیکمەتتر ھەیە؟ ھێنەرەخوارەوەی وەحیی وەڵامی دایەوە و وتی نەخێر ھیچ کەسێک نییە لەو ژیرتر و بەحیکمەتتر. سۆکرات پێی وابوو ئەوەی ھێنەرەخوارەوەی وەحیی وتی ھێندێکی گەورە لە دوو وتایی یان پەرچدانەوە (جیاوازیی) تیادابوو. چوونکە پێی وابوو کە ڕەھا ھیچ حیکمەتێکی نییە ئەو. بۆیە بڕیاریدا ئەم گرێ کوێرەیە چار بکات/بکاتەوە بەشێوەیەک کە خۆی نزیک بکاتەوە لەو کەسانەی کە خەڵکی ئەسینا پێیان وایە کە حەکیمن، وەکو پیاوانی دەوڵەت، ھۆنراوەنووسان، درووستکەرانی کارامەیی، ئەمەش بۆ ئەوەی ڕای ھێنەرەخوارەوەی وەحیی ڕەتبکاتەوە.\nتابلۆی مردنی سۆکرات، درووستکراو لەلایەن نیگارکێش جاک لۆی دەیڤد\nکاتێ سۆکرات کۆمەڵێ پرسیاری ئاڕاستەکردن، گەیشت بەوەی کە لەکاتێکدا ھەریەکەیان پێیان وایە کە خاوەنی بەژنێکی حەکیمانەن و زۆر زانان، ئەوا ھەریەکەیان لەڕاستیدا زۆر کەم ئەزانن و ڕەھاییانە ھیچ حەکیم نین. لەو کاتەدا سۆکرات درکی بەوەکرد کە ھێنەرەخوارەوەی وەحیی وەڵامەکەی ڕاست بوو، چوونکە زانی کە لەکاتێکدا ئەو پیاوانە خۆیان زۆر بەزانا و حەکیم دەزانیی و وانەبوون، ئەم بۆی دەرکەوت خۆیشی ڕەھاییانە ھیچ حەکیم نییە، دواتر، لەم دوو واتاییەوە/جیاوازییەوە، خودی سۆکرات خۆی دەبێتە خاوەن زۆرترین حیکمەت چوونکە ئەو تەنھا کەس بوو کە ھەست و درکی بەنەزانی خۆی کرد. ئەم حیکمەتە دوو واتاییەی کە سۆکرات پێی گەیشت، دیارترین ئەو ئەسیناییانەی کە گفتوگۆیان دەکرد وەک بێ مێشک دەردەخست، تا دواتر بەسەرییا ھەڵیان گێڕایەوە و بە تاوانبار و گوناھبار تاوانبارییان کرد. سۆکرات بەرگریی لە ڕۆڵی خۆی کرد وەک مێشی ئەسپ کە ھانی ئەسینای دەدا تا کۆتاییەکانی ژیانی، لەکاتێکدا کە داوای لێکرا کە پێشنیاری ئەو شێوازە بکات کە سزای پێدەدرێت پێی، پێشنیاری ئەوەی کرد کە ئەو شایەنی سزا نییە، بەڵکو پێویستە دیاری بکرێت و مافی خۆیەتی بەخشیشێکیش وەبگرێت و تا کۆتایی ژیانی لەسەر کاسەی دەوڵەت بژی وەک پێناوێک بۆ پێدانی ھەموو ئەو شتانەی کە پێویستییەتی بۆ بەسەربردنی کات بۆ تێکۆشان لەپشت گوفتاری ئەسیناییەکان. لەگەڵ ئەوەشدا، قەرزار کرا بە وێرانکردنی مێشکی گەنجان، لەکۆتاییشدا سزای سێدارەی بۆ دەرکرا بەشێوەی شەرابێک کە دەیخواردەوە، کەشەرابەکە لە ڕووەکی شوکرانی ژەھراویی درووستکرابوو. بەپێی ئەوەی کە لە بەسەرھاتەکەی زەینەفۆن دا ھاتووە، سۆکرات بەدەستی ئەنقەست بەرگرییەکی زۆر بوێرانەی لەخۆ کردووە لەبەردەم دەستەی سوێندخۆران، چوونکە پێی وابوو باشتر وایە بۆی کە بمرێت. زەینەفۆن درێژە بە گفتوگۆ و وتەکانی دەدات تا وەسفی بەرگری سۆکرات بکات، ھەروەھا وەسفی ڕەقێتی سەردەمی کۆن دەکات و کەچۆن سۆکرات دڵخۆشە کە بە لەسێدارەدانی ھەڵدێت و ڕزگاری دەبێت لەو ڕەقێتییە. لە باسەکەی زەینەفۆنەوە ئەوەش تێدەگەین کە سۆکرات ھیوای بە مردنی دەخواست چوونکە پێی وابوو بەکرداریی کاتی ئەوە ھاتبوو کە بمرێت و ئەو کاتە زۆر گوونجاو بوو بۆ مردنی. ھەردوو ئەفڵاتوون و زەینەفۆن لەسەر ئەوە کۆکن کە سۆکرات بوارێکی زۆر باشی بۆ ڕەخساوە تا ھەڵبێت لە بەندیخانە و ڕابکات، بەجۆرێ کە شوێنکەوتووەکان سۆکرات توانای ئەوەیان ھەبوو کە بەرتیل پێشکەش بە پاسەوانانی بەندیخانەکە بکەن، بەڵام سۆکرات مانەوەی ھەڵبژارد بەھۆی ھەندێک ھۆکارەوە:\nلەبەرئەوەی ئەو پێی وابوو کە ڕاکردن و ھەڵھاتنی لە بەندیخانە ئاماژە بەترسانی لە مردن دەکات، ئەو ترسەی کە پێی وابوو کە بوونی نییە لای ھەر فەیلەسووفێکی ڕاستەقینە.\nلەبەرئەوەی گەر ڕابکات لە ئەسینا، فێرکردن/وانەوتنەوە ـەکانی لەھیچ شارێکی تر سەرکەوتن بەدەست ناھێنێت، چوونکە ھەڵدەستێت بە گفتوگۆکردن لەگەڵ ھەموو ئەوانەی کە دەیانبینێت، ئەمەش بێزاربوونیان و توڕەییان زۆرتر دەکات.\nلەبەرئەوەی ڕازی بوو – تاڕادەیەکی پشت پێ بەستوو – کە ئەو لەوشارەدا دەژی و پابەندە بەیاساکانی، ئەو خودی خۆی خستبووە نێو ئەو گریمانەیەی کە ڕەنگە خەڵکی شارەکە تاوانباری بکەن بە تاوانکردن و قەرزار بکرێت لەلایەن دەستەی سوێنخۆرانەوە. گەر پێچەوانەی ئەوە بکات، ئەوا ئەوە دەگەیەنێت کە ئەو گرێبەستی کۆمەڵی دەشکێنێت کە لەگەڵ دەوڵەت واژووی کردبوو، ئەمەش دەبێتە ھۆی زەرەر بۆ دەوڵەت، ھەروەھا ئەم کردەیەش پێچەوانەی ئەو پرەنسیپانەیە کە سۆکرات گرتبوویە بەر.\nپەیکەری نیوەیی سۆکرات لە مۆزەخانەی ڤاتیکان\nھۆکار و پاڵنەرەکان لەپشت رەتکردنەوەی ھەڵھاتن لە بەندیخانە باسێکی گرنگی گفتوگۆکەی کریتۆ ی ئەفڵاتوون بوو، باس لە کۆتایی و مردنی سۆکرات کراوە لە گفتوگۆی فیدۆن ی ئەفڵاتووندا. تێیدا ئەو رەتکردنەوەیەی سۆکرات ھەیە بۆ پاساوەکەی کە کریتۆ وەک ھۆکارێک بەکاری ھێنا بۆ ھەوڵدان بۆ ھەڵھاتن. پاش ئەوەی کە سۆکرات ژەھرەکەی خواردەوە، بڕیاری ئەوەی بۆ دەرچوو کە لەسەر پێی بڕوات تا ھەست دەکات شتێک بەتیژیی دەچێت بەپێی دا. پاش ئەوەی لەسەر قەرەوێڵەکەی پاڵکەوت، ئەو کەسەی کە ژەھرەکەی دایە، بەتووندی پەستانی خستە سەر ھەردوو پێی بەشێوەیەک کە ئازاری زۆری ھەبوو، چیتر سۆکرات ھەستی بە پێیەکانی نەدەکرد، ھەستی بڵاوبوونەوەی لەدەستدانی ئەندامەکانی لەشی بەرە بەرە دەتنۆکی و دەھات، تاگەیشتە دڵی. پێش ئەوەی بمرێت بەچەند کاتێکی زۆر کەم، سۆکرات قسەی لەگەڵ کریتۆ کرد و وتی: “من قەرزاری ئەسکلیبۆسم، بەتکا بیرت نەچێت کە ئەو قەرزاربارییەی بۆ بگێڕیتەوە'”، ئەسکلیبۆس خواوەندی پزیشکییە لەلای گریکەکان، و رەنگە وتەکانی کۆتایی سۆکرات ئەوەی گەیاندبێ کە مردن شیفا و چارەسەری ڕۆحە و ئازادی دەکات لە جەستە. سنیکا کە فەیلەسووفێکی ڕۆمانیی بوو ھەوڵیدا کە مردنەکەی سۆکرات بگێڕێتەووە کاتێک دادوەر نیرۆن ناچاری کرد کە خۆی بکوژێت.\nتەنھا ئەوەی بۆمان ماوەتەوە لەنێو سەدە کۆنەکان، گفتوگۆکانی پلاتۆنیە، کە زۆرترین و بەربڵاوترین دەقەکانە کە باس لە سوکرات و کەسایەتییەکەی ئەکات. بەپێی ناساندنی کەسایەتی سۆکرات کە لە گفتوگۆ و دەمەتەقێکانی پلاتۆندا ھاتووە، سۆکرات بەناوبانگبووە لە بەشدارییەکانی لە فەلسەفەیی ئەخلاقیدا. لێشییەوە گاڵتەجاریی سۆکراتی و شێوازی سۆکراتی (ناسراو بە Elenchus) ھاتەکایەوە. تائێستاش شێواز و رێچکەی کۆتایی لەزۆر بوارەکاندا بە بەربڵاویی لە گفتوگۆدا کاری پێدەکرێت. لەگەڵ ئەوەی جۆرێکیشە لە بیداجۆجیا (زانستی پەروەردەکردن)، کە ئەمەش گورزەیەک پرسیار دەخاتەڕوو کە مەبەست لێیان، دەستکەوتنی وەڵامی تاکڕەو یا تەنھایی «نییە»، بەڵکو ھۆکارێکە بۆ ھاندانی بیرکردنەوەی بەقووڵی لە بابەتی ئاراستەکراو. ئەو سۆکراتەی کە پلاتۆن باسی کردووە، زۆرێک لە پێشخستن و پەرەپێدانی لەنێو زانستی زانیاری و لۆژیکدا ئەنجامداوە، و کاریگەری بیکردنەوەکان و شێوازەکانی زۆر بەھێزبووە بەجۆرێک کە بۆتە بنەما و بناغەیەک بۆ زۆرێک لەکارە فەلسەفییە رۆژئاواییەکان کە دوای خۆی ھاتووەتەکایەوە. سۆکرات، بەیەکێک لە فەیلەسووفە کۆنە ھەرە ئاڵۆز و نادیارەکان دادەنرێت.\nپێکھاتنی شێوەی کەسایەتی مێژوویی سۆکرات وەک خۆی و بۆچوون و تێرامانە فەلسەفییەکان ئەرکێکی کێشەدارە لە باشترین کاتەکاندا. ئەمەش ناسراوە بە کێشەی سۆکراتیی (Socratic Problem)، سۆکرات ھیچ دەقێکی فەلسەفیی بەجێنەھێشتووە. ناسینی سۆکرات و ئاشنابوون پێی تەنھا لەڕێگەی دەقی گفتوگۆ و پەخشانەکانی خوێندارەکانییەوەیەتی. پلاتۆ بەپێشەنگی ئەو خوێندکارانە دادەنرێت، لەگەڵ ئەوەشدا، ھەروەھا کارەکانی ھەریەک لەمێژوونووسان زەینەفۆن، ئەرستۆ و ئەریستۆفانیس زانیاریی گرنگییان تێدایە دەربارەی سۆکرات. جێی ئاماژەیپێدانە کە گرانیی لەناسینی کەسایەتی راستیی سۆکرات ھەڵەقوڵێ لەخودی کار و دەقە فەلسەفیی و دراماتیکییەکانەوە نەک پەڕتووک و دەقی مێژوویی. بەکرداریی، جگگە لە نووسراوەکان مێژوونووس تۆسیدیدیس (کە ناوی نە سۆکرات نە ھیچ فەیلەسووفێکی تری نەھێناوە لە نووسراوەکانیدا)، ھیچ نووسراوێکی مێژوویی کۆن و نوێ نییە لەسەر سۆکرات کە باس لەسەر شوێن و کاتی رووداوەکان بکات. ئەوەی لەمەشەوە دێتە ئەنجام ئەوەیە کە ئەو سەرچاوانەی باسی سۆکرات دەکەن وەسفی تەواوی مێژوویی بەگرینگ نازانن، ھەروەھا زۆرینەشییان سەرخەری سۆکراتن (ئەوانەی کە سۆکراتییان دادگاییکردن و تاوانبارییان کرد، ھیچ بڕوانامەیەکییان بەجێ نەھێشتووە). لەمەشەوە، مێژووناسەکان گرانییەک دەدۆزنەوە لە رێککەوتنی ئەم دەقە جیاوازانەی کە ئەو پیاوانە نووسیوییانە، کە دیارە مەبەست لە نووسینییان تۆمارکردنی وەکخۆیی و خۆگربووە لەژیانی سۆکرات و ژیانی. دەرەنجامی ئەو ھەوڵ و ماندووبوونە ھیچ راستییەکی پێوە دیارنییە، بەڵکو ئەنجامێکی رێککەوتووە. بەشێوەیەکی گشتی، ئەفڵاتوون سەرچاوەیەکی زۆر باوەڕپێکراوە و زۆرترین زانیاری تێدایە لەسەر ژیانی سۆکرات و فەلسەفەکەی. لەھەمان کاتدا، ئەفڵاتوون لە نووسینە وێژەییەکانیدا ھەندێک زیادەڕەویی کردووە سەبارەت بە سۆکرات، بەشێوەیەک کە ھەندێک شتی باس کردووە کە رەنگە سۆکرات ھەرگیز باسی لێنەکردبێت و پێی ھەڵنەستابێت، ئەو لێکدانەوەیەی کە پلاتۆ بەکاریبردووە لە قسەکانیدا لەسەر سۆکرات ئیدی سۆکراتی راستی بێت یان ئەو سۆکراتەی کە پلاتۆ باس و وەسفی کردووە، لەھەر گفتوگۆ و لێدوان و پەخشانێکدا، بابەتی پڕ باس و فرەقسەیە.\nسەرباری ئەوە، لەزۆرێک لەبەڵگە مێژوویی و نووسراوەکانەوە رووندەبێتەوە کە سۆکرات تەنھا کەسایەتییەکی درووستکراوی خەیاڵی پلاتۆ نەبووە. گەواھیدان و بەڵگەنامەکانی ھەریەک لە زەینەفۆن و ئەرستۆ، و لەگەڵ یەکێک لە شانۆگەرییەکانی بەناوبانگەکانی ئەریستۆفانیس بەناوی شانۆگەریی ھەورەکان (The Clouds)، وادەکەن کە وێنەی کەسایەتی سۆکرات تەواو درووستبێت لەبەرچاو، دوور لە وەسفی پلاتۆ بۆ سۆکرات.\nڕەنگبێ وتەکانی سۆکرات گرنگیی ھزری ڕۆژئاوایی نواندبێت لە مەنھەج/شێواز ـی مشتومڕکردن و گەیشتنە بەرەنجامدا بەندبوو بە شێوازی گفتوگۆکردنەوە، ئەمەش زۆرتر ناسراوە بە شێوازی سۆکراتی یان “شێوازی ئیلنخۆس” (کە بەواتای مشتومڕکردن دێت)، و سۆکرات ھەستا بە جێبەجێکردنی ئەم شێواز و مەنھەجە لە خوێندنی تێشگەیشتنە بناغەییە ئەخلاقییەکان وەکو چاکە و یەکسانی. ئەفڵاتوون یەکەم کەس بوو کە گوزارشتی شێوازی سۆکراتیی کرد لەنێو گفتوگۆ سۆکراتییەکاندا، چوونکە بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەک، ڕەنگە شیبکرێتەوە بۆ چەندین پرسیار، وەڵامەکانیشی کاردەکەن بەشێوەیەکی ڕیزبەندییانە بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی خوازراو. کاریگەریی ئەم شێوازە، ئەمڕۆ ڕەنگ دەداتەوە لە بەکارھێنانی شێوازی زانستی دا، کە قۆناغی خەمڵاندن یەکەمین قۆناغەکانییەتی. گەشەپێدان و بەپیشەکردنی ئەم مەنھەجە لە دیارترین ئەو کارانەبوو کە سۆکرات بەردەوام دەیکرد، ھەروەھا ھەردووکیان وایان کرد کە سۆکرات عەبای دامەزرێنەریی فەلسەفەی سیاسی و زانستی ئەخلاق یان فەلسەفەی ئەخلاقیی، لەبەربکات. ھەروەھا جیاکردنەوە و بەرز نرخاندنی وەک دیارترین کەسایەتییەکان لەھەموو بابەت و تەوەرە سەرەکییەکانی پەیوەندیدار بە فەلسەفەی ڕۆژئاوای. بۆ ڕوونکردنەوە لەسەر چۆنییەتیی بەکاربردنی شێوازی سۆکراتیی، کۆمەڵێک پرسیار خرانەڕوو بۆ یارمەتییدانی ئەو کەس و گرووپانە تا گوومان و بۆچوونە بنەڕەتییەکانییان و ڕادەی زانینییان دیارییبکەن. مەنھەجی سۆکراتیی مەنھەجێکی سلبییە، پشتبەستووە بە لەناوبردنی گریمانەکان، ئەویش بە دەستەکەوتنی گریمانەی باشتر لەڕێگەی دیاریکردنی گریمانەی خراپ کە بەرەو کەموکوڕیی دەچێت پاش لەناو دەبرێت. ئەم شێواز/مەنھەج ـە بەشێوەیەک دروستکراوە کە مرۆڤ وا بکات بە گریمانە و بۆچوونەکانیدا بچێتەوە و لە تەندرووستیی گریمانەکەی دڵنیابکاتەوە. لەڕاستیدا، سۆکرات جارێک فەرمووی: (دەزانم کە بڕوام پێناکەن، بەڵام دیارترین وێنەی سەرکەوتنی مرۆڤایەتی بریتییە لە مەسەلەی خۆییەتی و مەسەلەی کەسانی تر.).\nگرانە بتوانرێت کە جیاوازی و جیاکاریی بکرێت لەنێوان بۆچوونەکانی سۆکرات و بۆچوونەکانی پلاتۆ، چوونکە دەرخستنی ماددی ناتوانێت ھەڵگری جیاکارییەکی زۆر گەورە بێت لەنێوان بۆچوونەکانی ئەم دوو فەیلەسووفە. پلاتۆ دانەری تیۆرە درێژخایەنە نووسراوەکانی گفتوگۆکانە و ھەندێک لەزانایان پێیان وایە کە پلاتۆ شوێنکەوتووی شێوازی سۆکراتی بووە بەشێوەیەکی زۆر پێوەلکاو، بەجۆرێک کەوای کردووە جیاکردنەوە لەنێوان کەسایەتی وێژەیی و فەیلەسووفی خۆی ئەستەم بێت. زۆرێک لەسەر ئەوەی کە پلاتۆ تیۆر و بۆچوونی تایبەت بە خۆی ھەبووبێت گفتوگۆ کراوە، بەڵام گرنگترین و بڵاوترین گفتوگۆکان لەسەر ماھییەتی ئەو بۆچوون و تێرامانانەن ئەمەش بەھۆی گرانیی جیاکردنەوەی بۆچوون و بیروڕاکانی سۆکراتە لە بۆچوون و بیروڕایەکانی پلاتۆ، تەنانەت گرانیی لە لێکدانەوەی نووسینە دراماییەکانی پەیوەندیدار بە سۆکراتەوە، بۆیە؛ جیاکردنەوەی بیروڕاکانی سۆکرات لەوانەی کە پلاتۆ و زەینەفۆن بەرھەمییان ھێناوە، ئاسان نییە. گرینگیشە کە ئاماژە بەوە بدەین کە ئەوانەی سۆکرات خاوەنین و دانەپاڵی ھەندێک لە بیروڕاکان بۆ سۆکرات، لەنرخی ئەو دوو بیرمەندەی تر کەمدەکاتەوە. ئەوەی باسەکە ئاڵۆزتر دەکات ئەوەیە کە کەسایەتی سۆکراتی مێژوویی بە سستی ناوی دەکردووە بەھۆی زۆر پرسیارکردنەوە بەبێ وەڵامدانەوەی، پاساوی ئەوەی لێ دەگرن کە ھیچ جۆرە دانایییەک نییە لە قسە و بابەتەکانی کە پرسیارییان دەربارە ئەخاتە روو. بەگشتی، ئەگەر شتێک ھەبێت لێرەدا دەربارەی بۆچوونە فەلسەفییەکانی سۆکرات شایەنی گووتن بێت، ئەوەیە کە لەلایەنی بیر و ئەخلاق و سیاسەتەوە جیاواز بوو لە ئەسینیینەکان. لەکاتێکدا کە دادگایی دەکرا بەتاوانی تێکدانی مێشکی گەنجانی ئەسینا و ھەڵگەڕاندنەوەیان، سۆکرات مەنھەجەکەی خۆی بەکاربرد کە ناو دەبرێت بە “ئیلینخۆس”، تا بۆ دەستەی دادوەرانی بسەلمێنێ کە پێواندنەکانییان بۆ ئەخلاق لەسەر بنەمایەکی ھەڵە و بیرێکی چەوتە. ئەو پێی وتن کە کاتێک پێویست وایە ئەوان گرنگی بدەن بە پاکێتی رۆحیان، ئەوان تەنھا گرنگییان دەدا بە خێزانەکانیان و کارەکانیان و ئەرکە سیاسییەکانیان. لێرەوە؛ بۆچوونەکەی سۆکرات لەسەر ئەوەی کە ئەسینییەکان لە ئەخلاقییاتیان کەمە و بڕوابوونی بەوەی کە خواوەند وەک پێغەمبەرێکی ئاسمانی ناردوییەتی، بووە ھۆی وەڕسکردنی ئەسینییەکان، ئەمە جگە لە گاڵتەجارییەکەی. سۆکرات رەخنەی لە سۆفیستاییەکانیش گرت لەوە کە ئەکرێت فەزیلەت فێری کەسانی تریش بکرێت. ئەو حەزی دەکرد تێبینی ئەوە بکرێت کە باوکە سەرکەوتووەکان (وەکو ژێنەراڵی سەربازیی دیار “بریکلیز”) منداڵێک ناخەنەوە کە لەخۆیان بچن لە لێزانیی و باڵاییدا. بۆیە سۆکرات گفتوگۆی ئەوەی کردووە ئەخلاقی بەرز شتێکی خۆرسکە و پەیوەندیی نییە بەو پەروەردەیەی کە باوان دەیدەنە منداڵەکانیان. رەنگە ئەم بۆچوونە بەشداربوو بێت لە درووستکردنی ھەستی بێ خەمیی سۆکرات لە بەرامبەر داھاتووی منداڵەکانی. سۆکرات زۆر جار ئاماژەی بەوە دەدا کە بیر و بۆچوونەکانی ئەو، درووستکراوی خۆی نییە بەڵکو لە درووستکردنی مامۆستاکەیەتی. لەمەشدا سۆکرات زۆرێک کەسی ناو ھێناوە کە زۆر کاریان تێکردووە وەک برۆدیکۆس و ھەروەھا زانا ئەناکسۆگۆراس. ئەوەی کە زۆر جێی تێڕامانە ئەوەیە کە سۆکرات ئاماژەی بەوە داوە کە زۆر لەژێر کاریگەریی دوو ئافرەتیشدا بووە ئەمە جگە لە دایکی کە زۆر کاری تێ کردووە، سۆکرات وتویەتی کە دیۆتیما جادووگەریی شاری مانتینی فێری ھەموو شتێکی کردووە کە زانیوییەتی سەبارەت بە خۆشەویستی (کە بە یۆنانی ناسراوە بە: eros)، ھەروەک چۆن مامۆستای ژێنەراڵی سەربازی بیرکڵز کە ناوی ئاسبازیا بوو، فێری رەوانبێژیی کردبوو. جۆن بێرنت گفتوگۆی ئەوەی کردووە کە مامۆستای سەرەکی سۆکرات، “ئەناکسۆگۆراین ئارشیلۆس بووە، بەڵام ئی دی بیروڕاکانی وەک ئەوە بوو کە باسکراوە. لەلایەکی ترەوە ئێریک ھافلۆک وا دەبینێت کە پەیوەندی سۆکرات بە “ئەناکسۆگۆراین”ی مامۆستاوە بەڵگەیە لەسەر جیاوازیی بیر و بۆچوونەکانی ئەفڵاتوون لەوەی کە سۆکرات بەدوایدا دەڕوات.\nسه‌رچاوه ویكپیدیا ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nPrevious مام جه‌لال دیداری ته‌مه‌ن 2 به‌رگ ” له لاویتیه‌وه بۆ كۆشكی كۆماری”\nNext نووسەرو مامۆستای پەروەردەكارو تێكۆشەری كورد عەزیز پشتیوان1912- 2001\nسه‌ردار عه‌زیز سی ساڵ لەمەوپیش بیرمەند ئەمریکی فرانسیس فۆکۆیاما بابەتێکی لە گۆڤاری ناشناڵ ئینترێست بڵاوکردەوە …\nئەنیشتاین لەمناڵیەوە کەمانچەژەن بوو\nمێژووی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تیی کۆماری تورکیا ومکانیزمه‌کانی ده‌سه‌ڵاتداری له دوێنی و ئه‌مڕۆدا\nڤیدیۆ:دادوەر رەئوف رەشید و دادگایی صەدام بەشی ٢\nكه‌له‌پووری كورده‌واری ( كۆبه‌رهه‌می فۆڵكلۆری )


لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (فیلم) - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟\nفەردین ساحب زەمانی\nلە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟ (بە فارسی: در دنیای تو ساعت چند است؟) یەکەمین فیلمی دەرھێنەر سەفی یەزدانیانە، عەلی موسەفا و لەیلا حاتەمی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ڕۆڵگێڕانی زری خوشکام کە دەکاتە دایکی لەیلا حاتەمی بە خاڵێکی ئەرێنی فیلمەکە دادەنرێت چونکە دەیان ساڵە لە ڕۆڵگێڕان دورکەوتۆتەوە. ھەروەھا ڕۆڵگێڕانی کریستۆف ڕیزاعی ئاوازدانەر یەکێکی ترە لە خاڵە سەرنج ڕاکێشەکانی فیلمەکە.\n٣ ناوی فیلم\n٤ مۆسیقای فیلم\nگوڵی دوایی چەند ساڵی ژیان لە وڵاتی فەڕەنسا بڕیار دەدات بگەڕێتەوە وڵاتی خۆی، گوڵی کاتێک دەگەڕێتەوە ڕوبەروی پیاوێکی نەناسراو دەبێتەوە بە ناوی فەرھاد کە بانگەشەی ئەوە دەکات کەسێکی زۆر نزیکی گوڵییە بەڵام گوڵی ئەوی بیر نایەتەوە. فەرھاد خۆشەویستیەکی یەک لایەنەی بۆ گوڵی ھەیە و تەواوی ئەو ساڵانەی کە گوڵی لە دەرەوەی وڵات بووە فەرھاد لەگەڵ وردە یادگاریەکانی گوڵی ژیاوە\nعەلی موسەفا ڕۆڵی فەرھاد\nلەیلا حاتەمی ڕۆڵی گوڵی\nزری خوشکام ڕۆڵی دایکی گوڵی\nکریستۆف ڕیزاعی ڕۆڵی ئانتوان و بەڕێز لۆگران\nسەفی یەزدانیان دەربارەی ناوی فیلمەکە دەڵێت: چەند ساڵێک پێش فیلمەکە کتێبی پایزی باوک سالاری نوسەر گابریێل گارسیا مارکێزم خوێندبۆوە و کتێبەکەم ون کردبوو بەڵام چەند دێڕێکی کتێبەکەم لە بیردا مابۆوە، کاتێک بەشێکی زۆری سیناریۆکەم نوسی بۆم دەرکەوت بەشێک لەو چەند دێڕە\nزۆر گونجاوە بۆ ناونیشانی فیلمەکە. ئەو چەند دێڕەی بیرم مابوو ئەمە بوو:: کوانێ عەتری شیرینی ھەناسەت لە نێوان بۆنی پیسی ئەم خواردنە ساردە؟ گوڵی سورت کوا؟ عیشقت کوا؟ لە دونیای تۆدا کاتژمێر چەندە؟\nمۆسیقای فیلمەکە لە لایەن کریستۆف ڕیزاعیەوە دانراوە و لە بیست و نۆ پارچە پێک ھاتوە و ڕۆزبە ڕەخشا گۆرانیەکان دەڵێت. ئەلبومەکە توانی یەکێک بێت لە پڕفرۆشترین ئەلبومەکانی مانگ لە بییپ تونز\nبە ڕای زۆرێک لە ڕەخنەگران فیلمەکە ڕۆمانسێکی ئارام و چێژبەخشە. کە وا لە بینەر دەکات بێزار نەبێت وە بۆ ماوەیەک ئارامش پێشکەش بە بینەرانی دەکات.\nپویا زولفەقاری ڕەخنەگر: سیناریۆی ئەم فیلمە یەکێکە لە باشترین سیناریۆکانی مێژووی سینەمای ئێران، ھەر دیمەنێکی فیلمەکە یان بۆ بەرەو پێشبردنی چیرۆکەکەیە یان تیشک خستنەسەر لایەنێکی ئەو خۆشەویستیە پەنھانەیە. کەسایەتی عاشقی نێو فیلمەکە بە ڕۆڵگێڕانی عەلی موسەفا یەکێکە لە نمونەیی ترین ڕۆڵگێرانەکان بۆ کەسایەتی عاشق لە مێژووی سینەمای ئێراندا\nمانی حەقیقی ئەکتەر و دەرھێنەر: چ فیلمێکی باش! گەرم و گوڕ ئاسودە، عەلی موسەفا باشترین ڕۆڵگێڕانی کردووە لە ژیانی ھونەری خۆیدا، لەیلا حاتەمی خۆشەویستانە ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت.\nزری خوشکام زۆر باشە، سینەماتۆگرافیەکەی ھومایون پایور بەرھەمی پوختەیەکی پاکی سینەمای ئێرانە، مۆسیقاکانی کریستۆف ڕیزاعی وەکو ھەمیشە شازن.\nدروستکردنی ئەم ھەستە گەرمو گوڕە بە دوو ئەکتەری سەرەکی کارێکی سادە نییە\nخەڵاتی بینەران لە ٥ فیستیڤاڵی ئێرانی\nخەڵاتی باشترین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی فەجر ٢٠١٤\nخەڵاتی باشترین فیلم لە فیستیڤاڵی ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی ئێران ٢٠١٤\nخەڵاتی باشترین مۆسیقا لە فیستیڤاڵی حافز\n^ ی ا https://www.salamcinama.ir/movie/134/در-دنیای-تو-ساعت-چند-است-\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لە_دونیای_تۆدا_کاتژمێر_چەندە؟_(فیلم)&oldid=695486»


تەوەری یەکەم: پەیامەکەی سەرۆکی هەرێمی کوردستانی عێراق بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکانی هەرێم.\nلەگەڵ ئەوەدا کە لە دواترین پەیامیدا بۆ چارەسەرکردنی قەیرانە سیاسی و داراییەکانی هەرێمی کوردستان سەرۆکی هەرێم میکانیزم و وادەیەکی دیاریکراوی دەستنیشان نەکردووە بۆ چارەسەرکردنەکان بەڵام پێدەچێت بە دەنگەوە چوونێکی ئەرێنی دروستکردبێت لە ناو لایەنە سیاسییەکانی هەرێمدا بە ئاڕاستەی چارەسەرکردن.\nڕۆژی دووشەممە ، مه‌سعود بارزانی له‌په‌یامێكدا ڕایگه‌یاند، دیالۆگی نێوان لایەنە سیاسییەکان و کارا کردنەوەی پەرلەمان لە ڕێی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتییەکی نوێ بۆ پەرلەمان و ڕێککەوتنی لایەنەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی نوێ و دەستنیشانکردنی کەسێک بۆ پۆستی سەرۆکایەتی هەرێم تا کاتی هەڵبژاردن، ڕێگەچارەن بۆ کۆتاییهێنان بە قەیرانی سیاسی لە هەرێمدا.\nبەڵام بارزانی لەو پێشنیازەیدا باسی لە میکانیزمەکانی چۆنییەتی گەیشتن بە ڕێککەوتنی نێوان لایەنەکان نەکردووە وەک نەخشە ڕێگایەک بۆ بوژاندنەوەی متمانە لە نێوان ئەم لایەنە ناکۆکانەدا.\nلە ڕۆژانی کۆبوونەوە پێنج لایەنیەکانەوە بێت تەواوی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان داوای چارەسەردەکەن بەڵام تا ئێستاشی لەگەڵدا بێت هیچ تروسکاییەک بە ئاڕاستەی چارەسەرکردندا دەرنەکەوت.\nلە کۆتایی پەیامەکەیدا بارزانی باس لە "ئیرهابی فیکری" دەکات لە شاری سلێمانیکە وەک چاودێر باسی دەکەن هەوڵێکە بۆ دوورخستنەوەی بزووتنەوەی گۆڕان.\nئایا هیچ پرۆسەیەکی ئاشتی بە دوورخستنەوەی لایەنێک دەبێت؟\nئایا (گۆڕان و یه‌کێتی و یه‌کگرتو و کۆمه‌ڵ) ده‌توانن که‌سێک بۆ پۆستی سه‌رۆکی هه‌رێم ده‌سنیشان بکه‌ن؟\nکاتێک سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان ده‌ڵێت ئاماده‌یه ده‌ستبه‌رداری پۆسته‌که‌ی بێت بۆ که‌سێکی تر، ئایا پارتی دیموکراتی کوردستان ده‌توانێت که‌سێکی تر بۆ ئه‌م پۆسته ده‌ستنیشان بکات؟\nئه‌گه‌ر له پاش ئه‌م په‌یامه ئه‌نجامێکی ئه‌وتۆ نه‌بوو، پێشبینییه‌کان چین؟\n(فەرهاد جەلال) شیکەرەوەی سیاسی وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە.\nتەوەری دووهەم: بڕیاری دەستگیرکردنی هاوسەرۆکی (پەیەدە) و سەردانەکەی سەرۆکی کابینەی هەشتی هەرێمی کوردستان بۆ تورکیا.\nدادگایەکی تورکیا بڕیاری دەستگیرکردنی ساڵح موسلم هاوسەرۆکی پارتی یەکێتی دیموکرات دەردەکات، وەک لە بڕیارەکەدا هاتووە ئەم بڕیاری دەستگیرکردنە پەیوەندی بە تەقینەوەیەکی مانگی دووەوە هەیە لە ئانکەرە.\nساڵح موسلم، هاوسەرۆکی (پەیەدە) یەکێک لە لایەنە هەرە سەرەکییەکانی کوردی ڕۆژئاوایە و لەوەتای شەڕی دژی تێرۆریستانی دەوڵەتی ئیسلامی دەستیپێکردووە لە ناوجە کورد نشینەکانی سوریادا هێزی چەکداری ئەم لایەنە لە ڕیزی پێشەوەی شەڕدان دژی تێرۆریستان و هاوپەیمانانی نێونەتەوەیی بە سەرکردایەتی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە هاوپەیمان و پشتیوانێکی سەرەکی لەم شەڕەدا دایدەنێت.\nبڕیاری دەستگیرکردنەکەی ساڵح موسلم هاوکاتە لەگەڵ دەستگیرکردنی زۆرێک لە سیاسیە کوردەکان لە تورکیادا و هەروەهاش سەرۆکی شارەوانیە کوردەکان کە سەرجەمیان بە تاوانی هەبوونی پەیوەندی بە تێرۆریزمەوە دەستگیرکراون، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بە پارتی کرێكارانی کوردستان واتە پەکەکە.\nلە ئێستاشدا سەرەک وەزیری کابینەی هەشت لە هەرێمی کوردستانی عێراق سەردانی تورکیای کردووە و لە ئانکەرە لەگەڵ سەرەک وەزیری تورکیا و لە ئاستەنبوڵیش لەگەڵ سەرۆکی تورکیادا کۆبوونەوەی کردووە.\nبۆ له ئێستادا تورکیا بڕیاری ده‌ستگیرکردنی (ساڵح موسلم) هاوسه‌رۆکی په‌یه‌ده ده‌دات؟\nئایا تورکیا هێنده ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه بتوانێت فرمانی ده‌ستگیرکردنی خه‌ڵکی وڵاتێکی تر بدات؟\nئه‌م سیاسه‌تانه‌ی ئانکه‌ره به‌رامبه‌ر به کورد تاچه‌ندێکی تر درێژه ده‌کێشن، ئایا کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی هه‌ر بێده‌نگی هه‌ڵده‌بژێرێت؟\n(دکتۆر جه‌بار قادر) پسپۆڕی کاروباری سیاسی تورکیا وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه و پرسیار و سه‌رنجه‌کانی ئێوه‌ی ئازیزیش ده‌داته‌وه.\nدەقی بەرنامەی ئەم هەفتەیەی (لەگەڵ ڕووداوەکاندا).


هەڵواسینی وێنەی تاڵەبانی‌و بارزانی بۆ ریفراندۆم كاردانەوەی لێدەكەوێتەوە\n09/09/2017 1586 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nهەڵواسینی وێنەی جەلال لەتاڵەیانی سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی‌و مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكرات، بۆ بانگەشەی ریفراندۆم كاردانەوەی جۆراوجۆری لێكەوتووەتەوە.\nكاردانەوەكان زیاتر لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەو رەخنەش لەوە دەگرن، كە نابێت وێنەی جەلال تاڵەبانی‌و مەسعود بارزانی بۆ پرسێكی نەتەوەیی وەك پرسی ریفراندۆم هەڵبواسترێت‌و پرسەكە بكرێتە پرسێكی حیزبی.\nلەو بارەوە خەدیجە ئەبوبەكر ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی لەنووسینێك بڵاویكردووەتەوە، "لەگەڵ حورمەتم بۆ هەموو رەمزێكی نەتەوەییمان, مەعقولیەتی ئەم ریكلامە لەكوێدایە بۆ پرسێكی گرنگی وەك سەربەخۆیی نەتەوەیەك؟".\nخەدیجە ئەبوبەكر هەروەها نووسیوییەتی: "مەگەر باشووری كوردستان تەنیا موڵكی یەكێتی‌و پارتی-یە؟ پرسی سەربەخۆیی لەسەركردەكانی وەك شێخ سەعیدی پیران‌و پیشەوا قازی محەمەدو ..هتد دەستیپێكردووە, پرسی تاك بەتاكی ئەم میللەتەیە ئەمەش مەكەن بەپرسی حیزبی‌و شەخسی".\nپۆستەرەكانی بانگەشەی ریفراندۆم لەوێنەی جەلال تاڵەبانی سكرتێری یەكێتی‌و مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكرات‌و حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق‌و نوری مالیكی جێگری سەرۆك كۆماری عێراق پێكهاتبوون‌و ئێستا سەرجەمیان لابراون.\nوێنەكانی جەلال تاڵەبانی لەشەقامی نێوان سلێمانی تاسلوجە رۆژی هەینی هەوڵواسران‌و شەوی هەمان رۆژ لێكرانەوە، ئەوەش بەهۆی كاردانەوە ناوخۆییەكانی یەكێتی نیشتمانی.\nبەپێی لێدوانی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد بەرپرسی رێكخستنەكانی یەكێتی لەدەرەوە، بەفەرمانی خۆی‌و لاهور شێخ جەنگی ئەندامی ئەنجوومەنی ناوەندی حیزبەكە وێنەكان لێكراونەتەوە.\nشاناز ئـیبراھیم ئـەحمەد لەبارەی لابردنی پۆستەرەكانی پەیامێكی بڵاوكردووەتەوەو تێدا دەڵێت: "بۆ ئاگاداری هەموو ئێوەی ئازیزو خۆشەویست هەر ئێستا دوواین پۆستەر لابرا".\nشاناز ئیبراهیم ئەحمەد هەروەها دەڵێت: "مامە گیان.. یەكێتییە راستەقینەكان هەرگیز رێگە نادەن بێرێزی بەرانبەر بەناوە جوانەكەت‌و حیزبی شەهیدان بكرێت..".