دادگای باڵای پاكسـتان ڕێـگه به گه‌ڕانه‌وه‌ی نه‌واز شه‌ریف ده‌دات\nدادگای باڵای پاكسـتان بڕیاری دا كه‌وا سه‌رۆك وه‌زیری پـێشـوو نه‌واز شه‌ریف، پاش حه‌وت سـاڵ له ده‌ربه‌ده‌ری، ده‌توانێت بگه‌ڕێته‌وه بۆ وڵات.\nبڕیاری دادگاكه ده‌ڵێت به‌ڕێز شه‌ریف و خێزانه‌كه‌ی مافی ته‌واوی خۆیانه وه‌كو هاوڵاتیـیه‌كی پاكسـتانی بێنه‌وه وڵات. هه‌روه‌ها فه‌رمانیشی دا كه ده‌سه‌ڵاتداران ته‌گه‌ره نه‌خه‌نه به‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌یان.\nله ده‌ره‌وه‌ی دادگاش، لایه‌نگرانی به‌ڕێز نه‌واز شه‌ریف له‌گه‌ڵ ده‌رچوونی بڕیاره‌كه كه‌وتنه ئاهه‌نگگێڕان و هوتافكێشـان له دژی سه‌رۆك په‌روێز موشه‌ڕه‌ف.\nشـایانی باسه نه‌واز شه‌ریف سه‌رۆك وه‌زیری پاكسـتان بوو هه‌تا سـاڵی 1999 كه ئه‌و ده‌مه‌ی ژه‌نه‌ڕاڵ موشه‌ڕه‌ف سه‌رۆكی له‌شـكر بوو و له كوده‌تایه‌كی له‌شـكریدا له‌سه‌ر كاری لابرد و ناچاری كرد خۆی و خێزانه‌كه‌ی وڵات به‌جێبهێڵن و به‌ره‌و عه‌ره‌بسـتانی سعودی بڕۆن.\nنه‌واز شه‌ریف و به‌نازیر بۆتۆ، كه هه‌ردووكیان سه‌رۆك وه‌زیری پـێشـووی پاكسـتان بوون و له دووره وڵات ده‌ژین، به‌نیازن له هه‌ڵـبژاردنه‌كانی كه بڕیاره ئه‌مسـاڵ ئه‌نجام بدرێت ڕووبه‌ڕووی ژه‌نه‌ڕاڵ موشه‌ڕه‌ف بـبنه‌وه.


سوارە، کچێکی بەنگالی چینی ناوەندی ئازادیخوازە لەگەڵ دایکی تاکەکەی شارمیشتا بۆس دەژی ڕاگینی وەک ماروارییەکی نەریتی لە لایەن باوکی تاکەوە شێخار گادۆدیا گەورەکراوە، چونکە دایکی مرد. سوارە و ڕاگینی بەم زووانە دەبنە هاوڕێ، بەڵام فێر دەبن کە ئەوان خوشکی نیوەن وەک سوارە کچی شێخار و شارمیشتا. لە ڕابردوودا پەرواتی دایکی شێخار جیای کردەوە و هاوسەرگیری لەگەڵ جانکی کرد کاتێک شارمیشتا دووگیانی سوارە بوو. گەڕانەوە بۆ ئامادەبوون، سوارە و ڕاگینی یەکدەگرن و شەرمیشتا و شێخار هاوسەرگیریان کردووە\nدوو مێردی گەنج کە خەون بە هاوسەرگیرییەوە ئەبینین ناسنامەی خۆیان دەشارنەوە بۆ ئەوەی لە دەست داووکەندەکان هەڵبێ خۆیان بە خوشک و برا دەناسن\nئاوەکانی خێزانی سەیەر ئارام کردۆتەوە و دوای لەدەستدانی خێزانەکە دەست بە ژیانێکی نوێ دەکات، هەرچەندە تاڵ... شتێکی چاوەڕوان نەکراو لە ڕۆژی زەماوەندەکەی تاریک و مێلێم ڕوودەدات و نامۆیەکی نادیاری ڕابردووی تاریک هەموو هاوسەنگییەکان بێزار دەکات. ئایا تارک کە ژیانی بە ئاشکرابوونی نهێنی دایکی دەگۆڕێت، دەتوانێت لە دایکی خۆش ببێت؟ مێلێم چی دەکات لە بەرامبەر ئەو نامۆیەی کە دەست لە ژیانی هەموو کەسێک دەدات، دوای چەندین ساڵ هەوڵ و کۆشش، کێ توانی هاوسەرگیری لەگەڵ تاریک بکات، کە ئەو عاشقی بووە؟\nچیرۆکەکە لە جیهانی پێنج شانشیندا ڕوودەدات کە لە لایەن شاری ئیمپراتۆری تیانکوان بەڕێوەدەبرێت. فویاو لە لوتۆسێکەوە دروست بوو کە لە لایەن دەزگای کۆنەوە دروست بوو. وەک هەتیوێک هەڵگیراوە، ئەو وەک کۆیلەیەک خزمەتی کرد بۆ تایوانیان لە شانشینی تایوان. زنجیرەیەک لە تراژیدیاکان گەشتێکیان ئەنجامدا بە درێژایی خاکەکە بۆ کۆکردنەوەی ئەو دەستکردە سیحریانەی کە ئەتوانن نەفرەتەکە بەرزبکاتەوە کە ژیانی خۆشکرد. بە درێژایی ڕێگاکە، ئەو چاوی بە شازادەی تیانکوان کەوت کە ئەرکی نهێنی بەڕێوەدەبات بۆ دامرکانەوەی نائارامی لە پێنج شانشینەکە. جووتەکە لە کاتێکدا شەڕیان لەگەڵ سیاسەتی ئاڵۆز و هێزی نێوان هێزە جیاوازەکاندا دەکرد، عاشق بوون فویاو بە یارمەتی یاوەرە دڵسۆزەکانی، دەستی کرد بە ئاشکراکردنی پیلانی شاراوەی ئەو کەل وپەلانەی دێرین. ئەو ناسنامەی ڕاستەقینەی خۆی وەک شازادەی لوتۆس دۆزیەوە و توانی هێزە خراپەکان لەناوببات و ئاشتی لە خاکی پێنج شانشیندا بهێنێت.\nگەورەترین سۆز کەمال بێی ی ترابسۆن کە بازرگانێکی زۆر دەوڵەمەندە، سەرپیلی هاوسەری و ڕۆیام و بیرچیکی کچیانە. کاک کەمال ئەو ئاپۆچییە دەشکێنێت کاتێک کچە بچکۆلەکەی ، ئۆنچیک ، نورحان لەبەر دەکات کە بەدناو دیارە یان تەنانەت گەمژەش ، لەسەر قۆڵی خۆی و دەیباتەوە ماڵەوە وەک " ئەو پیاوەی کە من شووی پێ دەکەم " . کاک کەمال ساکار دەست دەکات بە گەڕان بەدوای ڕێگاکانی ڕزگار بوون لە نورحان گەورەترین یارمەتیدەری لەم ڕێگایەدا سەرپ، دەستگیرانی ڕۆیامی کچە گەورەکەی هەرچەندە پێدەچێت سەرپ زوڕنایەکی دەوڵەمەند و خاوەن کلتور و شایستەی کچە گەورەکەی بێت، بەڵام لە ڕاستیدا وا لە نقوم بووندایە سەرپ ئەو جۆرەیە کە هەموو جۆرە یارییەک وەردەگێڕێت بۆ ئەوەی کۆمپانیای کاک کەمال ی پێ بەرپرس بکات لە بەرامبەر نورحان زاوای تازەدا ، زاوای خۆی دەکات بە دەستەوە بۆ ئەوەی خۆی یەکەم جار دابنێ و پێزانینی کەمال بێی خەزوورەکەی بۆ هەڵوێستەکەی پەیدا بکات . بەڵام بەهۆی ئەوەی کە لە کۆتایی هەر ڕێگایەک دا، نورحانی زاوای بێسەروبەر سەروەرە و جێگای دەستخۆشییە بە تێپەری کات هەموو خێزان بە تایبەتی کاک کەمال زۆر نورحانی خۆش دەوێت لەگەڵ ئەوەشدا سارپ و لاتەنیشتەکەی هەموو جۆرە پیلانێک لەگەڵ ماڵی بەتلەر ، سوکرو ، دائەنەن . کوڕە هەژارە دەوڵەمەندەکەی کچ چیرۆکێکی مۆدێڕنی کیلۆغڵانە دەربارەی کچی سوڵتان\nدوو کەسایەتیە سەرەکیەکە ، جونێت و فەریدە لە لایەک و بەهار و کەمال لەلایەکی تر هەردولا هەوڵدەدەن خۆشەویستی یەکتر بە دەست بێنن و هاوسەرگیری بکەن ، کەمال و بەهار بە سەختیەکە زۆرەوە هاوسەرگیری دەکەن و منداڵێکیان دەبێت ، جونێت تازە لە هەوڵدایە فەریدە ڕازی بکات ، لەو کاتە فەریدە دەزانێت کە ئەیلوول خوشکی ڕاستەقینەیەتی ، دواتر هاوسەرگیری دەکەن کچێکیان دەبێت بە ناوی گونێش ، کارەکتەری جونێت دەمرێت ، لەگەڵ ، کەمال دواتر چەند کارەکتەری تر دێنە ناو دراماکە ، ئەم درامایە لە ٧ بەش پێک دێت ، لە باشی کۆتایی دراماکە جونێت دراماکە جێدەهێڵێت\nڕانڤیر لە شاری مۆمبای لەگەڵ باوکی هاتووە و تەمەنی (٩) ساڵە. بۆ یەکەمین جار (ئیشانی )دەبینێت ودەکەوێتە داوی خۆشەویستی, خەون بەوە دەبینێت بیکاتە هاوسەری خۆی . بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە ڕوبەروی کۆمەڵێک بەربەست و کێشە ببێتەوە بۆ ئەوەی خۆشەویستی خۆی بۆ (ئیشانی) بدرکێنێت. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا , لە ئاکامی هەندێک لێکتێنەگەیشتن, ڕانڤیر و ئیشانی لە یەکتر دادەبڕێن و ڕقیان لە یەکتر دەبێتەوە\nچیرۆکی فەزیلەت چیرۆکی دایکی دوو منداڵە بە ناوی (هەزان و ئێجا) , بە پەرۆشە بۆ پەیداکردنی پارەو سامان,بۆ ئەو مەبەستە (ئێجا) بەکار دەهێنێ, هەروەها لە ڕێگەی نمایشی جل و بەرگیش. لە کاتێکدا (هەزان)بەدوای ڕاهێنەرێکی وەرزشیە, دور لە حەزو خولیاکانی دایکی دەکەوێتە داوی خۆشەویستی پیاوێکی دەوڵەمەندی بە نازو عەیش\n“ئەلهەیبە " ناوچەیەک دەکەوێتە سەر سنوورەکانی نێوان سوریا و لوبنان ، جەبەل ( گەنجێکی بە هێز ) و خێڵەکەی ، شێخ ئەل جەبەل ، کۆنترۆڵی بازرگانی چەک و قاچاخی سەر سنوورەکان دەکات .\nجەبەل و خێزانەکەی شێوازێکی ژیانی هاوچەرخ انە بەڕێدەکەن، لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا پشت بە نەریتی نەریتی خێڵ دەبەستێت بۆ چارەسەرکردنی، ناکۆکی و بۆ ئەعوادە دەسەڵاتەکەی ئەو خێزانە هەواڵی کۆچی دوایی عادلی کوڕیان پێدەگات کە زیاتر لە 15 ساڵ لەمەوبەر بەهۆی تۆڵەسەندنەوەوە بەرەو کەنەدا هەڵهاتووە . لە ماوەی 10 ساڵی ڕابردوودا هیچ هەواڵیان پێنەگەشتبوو و لەوێ وەک تەرمی بێ گیان و بە یاوەری ژنەکەی و تەنیا کوڕی کە ناوی لە دوای یابەلی برای ناونابوو ، دێتەوە .\nعالیە بێوەژنی عادل ، شتێکی زۆری لەبارەی خێزانی هاوسەرەکەیەوە نەدەزانی ، بەڵام چارەنووسی بەتەواوی دەگۆڕێت کاتێک چاوی بەخێزانی شێخ ئەل جەبەل دەکەوێت ، کە سوورە لەسەر هێشتنەوەی منداڵەکە لەشارۆچکەی باوباپیرانی . عالیە مەحاڵە کە کوڕی بهێتەوە بەڵام سوودی نییە بۆ ئەوەی لەگەڵی بمێنێتەوە، تاکە هەڵبژاردنی گونجاوی ئەو هاوسەرگیرییە دەبێت بە جەبەل، هەتا تەمەنی کوڕی بەسە بۆ ئەوەی بڕیاری جێهێشتنی بدات، بۆ ئەوەی خۆی ئازاد بکات و لە هەمان کاتدا ئازادی بکات بەو هۆیەی لەم وڵاتەدا هیچ دەسەڵاتێکی نییە ، عالیە خۆی لە هەوڵ و تەقەلایترسناکدا دەگلا ئەگەر شەرێک لەگەڵ خێڵەکانی تردا ڕابگەیەنێت بۆ ئەوەی کوڕی خۆی بهێتەوە ، بە تایبەتی لە ناوچە داخراوێکی وەک ئەوەی ژێر دەسەڵاتی جەبەل . عالیە لە چاوی جەبەل دا هەڵبژاردەیەکی ژیان نەبوو ، بەڵکو پابەندە بە خووو نەریتو گومرگەکان . هەروەها بۆ عالیە هەرگیز بەخەیاڵیدا نەچوو ڕۆژێک لەرۆژان کەنەدا جێبهێڵێت و لەناوچەی گەرمدا بژی ، با بەتەنها عاشقی پیاوێکی وەک جەبەل بێت . بەڵام ئەوەی لە سەرەتادا وەک خۆشەویستییەکی مەحاڵ دەرکەوت کە لە کۆتاییدا بە سۆز بێت ، بە هۆی ئەو ڕووداوانەی کە نزیکیان دەکاتەوە .\nچەندین ڕووداو لە ئەلحەیبە ڕوودەدات و دەگاتە بەیروت ، چیرۆکەکانی خۆشەویستی لە بارودۆخێکی سەختدا ، ململانێی نقوومبوون و شکاندنی ئەو وەسوەسانەی کە ڕەنگدانەوەی گۆڕاوەکانی ناوچەکەن . ناکۆکی بەهاکان ، لێکهەڵادان لەنێوان خووی کۆن و مۆدێرن ، گومرگی ڕۆژئاوایی و ڕۆژهەڵاتی . چیرۆکی خێزانێکی هاوسێ و نۆبێک، کە نهێنی و ناکۆکییان لە ڕێگەی کەسێکی تازەهاتووەوە دەردەکەوێت، نامۆیە، بەڵام ئەوەی دەبێتە کۆڵەکەیەک لە ماڵی خێزاندا. لەنێوان ناکۆکی لەسەر دەسەڵات و کاریگەری و لەنێوان خواستی ناکۆکدا جوامێریی پیاوان دەردەکەوێت لەنێوان عەشقی مومکین و مەحاڵدا ، خۆشەویستی کوێر و ڕاستگۆ ، چەوسادی عاشقان و ناوی چاک ، چیرۆکی عالیە و جەبەل ، دەرئەکەوێ .\nچیرۆکەکە دوای ئەندامانی خێڵێکی خەیاڵی لوبنانی، شێخ جەبەل، نزیک سنووری سوریا دەکەوێت ئەم خێزانە بەشێکن لە هۆزێکی گەورەتر کە لەگەڵ خێڵی ئەلسەیدی لوبنانی لە گوندی ئەلحەیبە دا لە شەڕدا لە ناو شەڕدان ئەو دوو بنەماڵەیە بەردەوام لە دژی یەکتر تێدەکۆشن، لەگەڵ شەڕ و تێکۆشانی ناوخۆیی زنجیرەکە بە زاراوەی ستانداری لوبنانی و زاراوەی بەعلبەکی لوبنانی و زاراوەی سوری عەرەبی\nلە گوندەکەدا هەموو کەسێک لە ئەبوفەوزی عەبداللە دەترسێت پیرەمێردەکە بە زەحمەت یی و بە زەحمەتی یی خۆی بە دەستەوە بوو\nوە سامان دەسەڵاتێک کە وای لێ کردووە یەکێک لە گرنگترین شتەکانی ژیانی لەدەست بدات: خێزانەکەی\nسەباحی کچی شیوی هەڵات، پاش ئەوەی عاشقی یاسەری باخەوان بوو، کە شووی بە یاسەر کرد.\nخۆشت نەلە گوندەکەدا هەموو کەسێک لە ئەبوفەوزی عەبداللە دەترسێت پیرەمێردەکە بە زەحمەت یی و بە زەحمەتی یی خۆی بە دەستەوە بوو\nوێم وەرزی دووەم\nلە ناخی ئەو چیرۆکە, چارەنووسی گەنجێک بەرجەستە دەکرێت کە ناوی (میران)ـە , کە دایک و باوکی لە ئاکامی هەڵەی پیاوێکەوە گیان لەدەستدەدەن و کابراش دەبێتە دوژمنێکی سەرسەختی میران. بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی دایک و باوکی بکاتەوە , میران بڕیار دەدات بە شێوازێکی کۆنی کلاسیکی تۆڵەی خوێنیان بکاتەوە .میران کارێک دەکات (رێیان ) پەرۆشی بێت بۆ ئەوەی کچەکە تێکبشکێنێت. دەرەنجام بەمشێوەیە دوژمنەکەی خۆی لەو کەسە بێبەش دەکات کە خۆشەویسترینە لای ئەو, ئەویش کچەکەیەتی.\nمو کینگ لینگ ( کایتۆنگ جیانگ ) لە هەتیوخانەگەورە بوو بەڵام بە خۆشی و گەشبینی دەمێنێتەوە سەبارەت بە داهاتووی . هەستێکی تەواوی بۆن کردن هەیە و دەیهەوێت هێڵی بۆن و بۆن و بۆن دروست بکات ئەو بەهیوایە بەبەدەستهێنانی سەرکەوتن ، دەتوانێت بیداتەوە بەهەتیوخانەو ببێتە ئەندامێکی بەرهەمهێنی کۆمەڵگا .\nچیرۆکی قو یوان دەگێڕێتەوە، شاعیرێکی چینی و بەرپرسی حکومی ناسراو بە دەستکەوتەکانی لە سەردەمی ویلایەتەکانی وارینگ. لە درامای خەیاڵیدا، کو یوان عاشقی کچێکی کۆیلە بە ناوی مۆ چو نو دەبێت. خۆشەویستی ئەوان ڕۆمانسییەکی قەدەغەکراوە کە بە سیاسەتی کۆشک و کاروباری نەتەوە ئاڵۆزە بە هاندانی خۆشەویستی بۆ وڵاتەکەی، قو یوان دەست دەکات بە هەوڵدانێکی قورس بۆ ڕزگارکردنی گەلەکەی.\n(تاپاسیا) کچی ژن و مێردێکی دەوڵەمەندە بە ناوەکانی (دیڤیا و جۆگی ثاکور) , ئەمە لە کاتێکدا ئیشا ( سیندهو) کچی خێزانێکی هەژارەو بۆ دابین کردنی بژێوی ژیان پشت بەو یارمەتیانە دەبەستن کە لە لایەن (دامینی بەهاراتی ) پێیان دەدرێت. ئیشا ئەو جل و بەرگ و کاڵایانە بەکار دەهێنێ کە (تاپاسیا) دوای بەکارهێنان فڕێیان دەدات. سەڕەرای جیاوازیەکی زۆر لە بارودۆخەکە ئەم دوو کچە دەبنە باشترین هاوڕێ . (جۆگی ثاکور) بۆی دەردەکەوێت کە چەند ساڵێک لەمەوبەر, بە هەڵە ببوە\nیی لیانکای، یاریکەرێکی جوانە لە خێزانێکی دەوڵەمەند، لە یەکەم چاودا عاشقی کچێکی گەنج بە ناوی قین سانگ دەبێت. ئەو، بە هەموو شێوەیەک کە دەکرێت، هەوڵ دەدات دەستی بە زەواج ناچار بکات، سەرەڕای ئەوەی کە بە پیاوێکی تر دەشکێتەوە. سەرەڕای بێزارکردنی و ڕەتکردنەوەی هەموو پێشینەکانی و ئاماژەکانی سۆز، قین سانگ ڕازی دەبێت هاوسەرگیری لەگەڵ یی لیانکەی بکات بۆ ئەوەی باوکی وەک ئەفسەرێک شوێنەکەی چاک بکاتەوە کە لە کاتی جەنگ و ئاژاوەدا بە بەربەستدا دەڕۆن، قاین سانگ بە هێواشی دەکەوێتە بەردەم یی لیانکای هەرچۆنێک بێت، شتەکان ئاڵۆز دەبن کاتێک گڕە کۆنەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی ببێتە یاریدەدەری مێردەکەی.


وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی بە نوێنەرایەتی سەرۆکی حکومەتی ھەرێم سه‌ردانی یه‌كێتی زانایان ده‌كات\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 21/09/2021 : 15:35:52\nئه‌مڕۆ سێشەممە 21ی9ی2021 د. پشتیوان سادق، وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی بە یاوەری زیندین مه‌ولوود، بریکاری وەزارەت، بەمەبەستی پیرۆزبایی یادی (51) ساڵەی دامەزراندنی یەکێتی زانایانی ئایینی سەردانی بارەگای یەکێتی زانایانی کرد.\nوەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی بەناوی "مسرور بارزانی"، سەرۆکی حكومه‌تی هه‌رێمی کوردستان پیرۆزبایی ئاراستەی سەرۆك و جێگر و ئەندامانی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی زانایان کرد، ھیوای سەرکەوتن و سەرفرازی و بەردەوام بوونی بۆ پڕۆژە و کار و چالاکییەکانی یەکێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان خواست.\nیه‌كێتی زانایانی ئایینی كوردستان وه‌ك رێکخراوێك لەسەر راسپاردەی رابەری شۆرشی کورد "مەلا مستەفای بارزانی"، له 21ی ئه‌یلوولی 1970 دروست بووەو خاوەن مێژوویەکی پڕ سەروەرییە و رۆڵی کارایان لە خەبات و شۆڕشەکانی و کوردستان و ئایینپەروەوری و نیشتمانپەروەریدا ھەبووە.\nلەلایەن خۆشیەوە بەرێز د.عبدالله مەلا وەیسی سوپاسی یەکێتی زانایان ئاراستەی وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی و لەرێی ئەویشەوە سوپاسی سەرۆکی حکومەتی رێزدار مەسرور بارزانی کرد بۆ پەیام و رێزی بۆ یەکێتی زانایان لە هەرێمی کوردستان.\nژماره‌ی سه‌ردان : 8998920


بەرپرسی ڕێکخراوی نیزام ئەندازیاریی بیناسازی لە ئێراندا ڕایگەیاندووە ٢٥٠ هەزار ئەندازیاری بیناسازی لە ئێران بێکارن.\nئەحمەد خۆڕەم لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ پاڕێزگاری قوم ڕایگەیاندووە. ڕێکخراوی نیزام ئەندازیاریی بیناسازی لە ئێران، ٥٥٠ هەزار کەس ئەندامی هەیە کە لە بەشەکانی حەوتووانەی ئەندازیاری و لە قۆناغە جۆراجۆرەکان لە لیسانس هەتا دوکتورایان تێدایە.\nئەو بەرپرسە حکوومەتییە هەروەها ئاماژەی بە بێکاریی ئەندازیاران لە ئێراندا کردووە ڕایگەیاندووە؛ ٢٥٠ هەزار ئەندازیاری بیناسازی هەنووکە بێکاران و هەروەها ٣٠٠ هەزار کەس لە ئەندازیارانیش بێ خانووبەرەن.\nئەحمەد خۆڕەم پێشتریش لە مانگی خەزەڵوەری ئەمساڵ لەو پەیوەندییەدا، ڕایگەیاندبوو ٦٠% لە ئەندازیارانی بیناسازی لە ئێران یان بێکاران یان لە ئەپی سنەپدا، کار دەکەن.


هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی له سوریا به‌ڕێوه‌ده‌چێت\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه له سوریا خه‌ڵـکی به‌ره‌و بنکه‌کانی ده‌نگدان ده‌چن بۆ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانێـکی نوێ بۆ وڵاته‌که‌یان.\nحکومه‌تی سوریا ئه‌مه به یه‌که‌م هه‌ڵبژاردنی فره حزبی وڵاته‌که داده‌نێت و به چاکسـازیـیه‌کی گه‌وره‌ی له‌قه‌ڵه‌م ده‌دات، به‌ڵام چالاکوانانی ئۆپـۆزسیۆن و خه‌ڵـکی ڕاپه‌ڕیو بایکۆتی هه‌ڵبژاردنه‌که ده‌که‌ن و ده‌ڵێن ئه‌وه هه‌وڵێـکی ساخته‌ی به‌شار ئه‌سه‌ده بۆ مانه‌وه له ده‌سه‌ڵات.\nکاربه‌ده‌سـتانی سوریا ده‌ڵێن 7195 که‌س خۆیان کاندیدکردووه و ژماره‌یه‌کی زۆریان له به لایه‌نی که‌م حه‌وت پارتی نوێن. کاندیده‌کان پـێشـبڕکێ بۆ پـڕکردنه‌وه‌ی 250 کورسی په‌رله‌مان ده‌که‌ن.\nبه‌سمه ئه‌لقه‌ضماوی گوته‌بێژی ئه‌نجومه‌نی نیشـتیمانی سوریا که کۆمه‌ڵێـکی سه‌ره‌کی ئۆپـۆزسیۆنی سوریایه له ده‌ره‌وه‌ی وڵات، به ده‌نگی ئه‌مه‌ریکای گوت ئه‌م هه‌ڵبژاردنه په‌رله‌مانیـیه سووکایه‌تیـیه به دیموکراسی. ده‌ڵێت حکومه‌ت ڕۆژانه خه‌ڵـک له‌و ناوچانه ده‌کوژێت که له دژی حوکمڕانیـیه زۆرداریـیه‌که‌ی به‌شـار ئه‌سه‌د ڕاپه‌ڕیون، وه ئه‌وانه‌ی له‌و ڕه‌وشه‌دا ده‌نگ ده‌ده‌ن ته‌نها ئه‌وانه‌ن که به زۆر ناچار ده‌کرێن ده‌نگ بده‌ن.\nخانم قه‌ضماوی له درێژه‌ی لێـدوانه‌که‌یدا گوتی ئه‌و پارته نوێـیانه‌ی باسیان لێوه‌ده‌کرێن ده‌سـتکردی ڕژێمن و هیچ په‌یوه‌ندیـیان به ئۆپـۆزسیۆنه‌وه نیـیه. ده‌ڵێت ئۆپـۆزسیۆن له ده‌ره‌وه‌ی داموده‌زگاکانی حکومه‌ته و به‌رده‌وامه له ڕژانه سه‌رشه‌قامه‌کان تاوه‌کو ده‌نگی بـبیستـرێت.


دڵی شووشه‌كان مه‌شكێنن (17)\nزه‌رووره‌تی له‌دایكبوونه‌وه‌ی پێغه‌مبه‌ر(دروودی خوای له‌سه‌ر بێت) (14)\nچەردێک لە بیر و هزری کاک ئەحمەدی موفتی‌زادە لەمەڕ پێغەمبەر ٍﷺ (8)\nسیاسەت لە هزر و ئەندێشەی عەللامە «مامۆستا مەلا باقری بالک»دا (29)\nیەکەمین بەهار”: خوێندنەوەی ژیاننامەی پێغەمبەر بەپێی دەرکەوتە جیۆسیاسییەکان (22)\nساتێک لەخزمه‌ت مامۆستا ناسری سوبحانیدا (866)\nڕێ و ڕه‌سمی ده‌سپێكی كاری «به‌ڕووپارێزانی پاسكیل‌سواری سه‌رده‌شتی» به‌ڕێوه چوو (816)\nڕۆڵی ئه‌وین له واتابه‌خشی ژیاندا له ڕوانگه‌ی مه‌ولانا (758)\nئیسلام و کورد (15,405)\nباڵاپۆشی ئیسلامی و کاریگه‌ری له‌سه‌ر گه‌شه‌پێدانی ئاسایشی کۆمه‌ڵایه‌تی (14,263)\nنامه‌ی باوكێك بۆ منداڵه‌كه‌ی (14,149)\nکورتەیەک له ژیانی حەزره‌تی مەحوی (14,098)\nپێناسە و ڕوونکردنەوەیەک دەربارەی تەفسیری (لەسایەی فی ظلال القرآن)دا.\nبوڕهان محه‌ممه‌د ئه‌مین\nخوايە گيان سوپاس و ستايشى بێ پايان هەر شايستەى تۆيە، دروود و سڵاوى نەبڕاوەش شايستەى ئەو پێغەمبەرە ڕێزدارەتە(ﷺ) كە ماندوونەناسانە و لێبڕاوانە پەيامى نوورينى گەياند بە هاوەڵان و ئەوانيش بەوپەڕى ئەمانەتەوە گەيانديان بە نەوەكان، تا دنيا دنيايە بە تيشكە نوورينەكانى ناخ و دڵ و دەروونى ئەو مرۆڤانەى پێ ڕووناك و نوورين ببێ كە بە فيترەتى پاكيان و بە خۆشەويستى زاتى تۆ و قوڕئانەكەى تۆ و پێغەمبەرەكەى تۆ درەوشاوەيە.\nبابەتی ئەم وتارە، تاوتوێکردنی شێوازی هاوسەنگییە لە شێعری نالیدا. ناسینی پێکهاتەی شێوازی هاوسەنگی لە شێعری نالیدا، کەشفی پێوەندی شێوازی هاوسەنگی لەگەڵ چەمکە خوازراوەکانی نالی، ناسینی زۆرتری شێوازەکانی ئافراندن و داهێنان و هەروەها تێگەیشتنی زیادتر لە مانای شێعرەکانی نالی، مەبەستە سەرەکییەکانی ئەم توێژینەوە پێک دێنن.\nئیسماعیل ڕه‌زایی (غه‌ریب)\nجەرای بەندەگی، هۆشیاری وەشەن\nجە نیمە شــەوان، بێداری وەشـەن\nبێداری وەشەن، هەمڕای فکر بۆ\nزوبانت پاراو، وەنــەی زیکـر بۆ\nجە خەڵوەتە کات، شەیتان را نەدەی\nســەرمایە و ژیویت، بە فەنا نەدەی\nبلـــی وەر بەرە، خـودای بێداری\nهەڵە و تاوانێ، وێت هۆر ژماری!\nواچی خودا گیان، ڕەحم فراوان\nئامانا بەرەت، بە کوڵـــی تاوان\nخوایا تەوبه، شەرمەساره خوەم\nبه‌داوی شەیتان، گرفتاره خوەم\nبێ کەردەی مەقبووڵ، وەک دار بێ سەمەر\nتەوبه‌شکێنی هەزار، باره خوەم\nموددەعی سوننەت، فەڕز ئەو دوا خەر!\nبۆ ئەدای واجب، زۆر قەرزاره خوەم!\nغەیبەتکەر خەڵکی، به بێ ئە ندێشه\nله جورم و گونا، ڕەش تۆماره خوەم\nخۆ به پاک زان و، بەدبین له خەڵکی!\nدوچاری فیکرەی، ناهەنجاره خوەم!\nئیددیعا زلەی، قەدر کەس نەزان!\nتوندوتیژ بێکەڵک، وەک بیباره خوەم!\nده‌رده‌دڵێك له‌گه‌ڵ جگه‌رگۆشه‌كه‌م\nمناڵە شیرینەکەم؛ ئەو کاتەی هاتییە سەر دونیا، زۆر خۆشحاڵ بووم و بوویە تیشکدەری دڵ و گیانم. زۆرم خۆش دەوێی، ئەگەر چی هێندێک جار تووندوتیژ و بەزاکوون دەبم لەگەڵ تۆ، بەڵام ئەوەی بزانە هەموو ئەو لاساری و تووندوتیژییەم بۆ بەختەوەری تۆیە. هەرچەندە ئەوە باش دەزانم هەندێک جار منیش ڕێگای ڕاست ناپێوم و ڕەنگە وشەی ڕەق و دژوار و تووند بەکار بێنم.\nوه‌رگێڕانی مامۆستا هه‌ژار بۆ قوڕئانی پیرۆز\nماجید مه‌ردۆخ ڕۆحانی\nوەناو خودا کە دەهندە و دڵۆڤانە\n«فإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» واته:لەپاش تەنگانە فەرحانین\nمامۆستا هەژار: لەباره‌ی ئەدەبییەوە، هیچ دەقێکی عەڕەبی، ناگاته قوڕئان!\nوه‌رگێڕانی مامۆستا هەژار\nچاپ: ۱۳۷۹ هەتاوی\nخەرمانانی ساڵی ۱۳۶۸ی کۆچی ـ هتاوی (۱۹۸۹ی ـ ز) بوو كه مامۆستا هەژار ـ هه‌زار دروود و ڕەحمەتی خودا، لەسەر گيانی پاک و ڕۆحی بەرزی ـ بڕياری دا، پاش مێژووەكەی ئەردەڵان، وەرگێڕانی قوڕئانی_پيرۆز به كوردی دەست پێ بكا. پێشتر زۆر جاران دۆستان و بەردەستانی مامۆستا، بۆ ئەو كاره گەوره و گرانه، لێی پاڕابوونەوە و ڕوویان لێ خستبوو؛ بەڵام هەموو جارێ وەڵامی ئەو بلیمەتە هەر ئەوەنده بوو: «كاكه! ئەوە گاڵته نییه». بەڵێ ڕاسته تا ئەوڕۆ، زمان و وێژەی كورد ـ له پەخشان و وەرگێڕاندا ـ هاوتای هەژار و بگرە چەند قات لەو خوارتریشی به خۆوه نەدیوه؛ بەڵام «تاها حوسەین» گوتەنی: «قوڕئان، قوڕئانە و بەس».\nڕاڤه‌ی شیعره فارسییه‌كانی مه‌حوی\nمامۆستا مه‌لا موحه‌ممه‌د یوسف\n1. ای خنده، ز زیر لب جانانه برون آ ای نشئه‌فزا باده، ز پیمانه برون آ 2. زان دیده تو ای غمزه‌ی مستانه برون آ ای مغبچه، با ناز ز میخانه برون آ\nخەللاقێ جەهان ژ فەیزێ فترەت\nهەیئاتێ فەلەک ب وەجهێ قودرەت\nبێ قالب و بێ موحیت و مقیاس\nبێ ئالەت و بێ موشیر و مقراس


داوای لێ بوردن به بۆنه ی نوێ نه کردنه وه ی وێبلاگ - شاری میراوه - Mirabad city\nبه نێوی په روه ردگاری دلۆڤان و میهره بان\nرێزداران و خۆشه ویستانی به ڕێزم سڵاوێکی گه رمتان ئاراسته ده که م.\nهیوام ئه وه یه له هه ر شوێنێک له سه ر ئه و زه ویه خڕ و پان و به رینه (!!) دا ده ژین ژیانێکی پته و و خۆشتان تا ئێستا رابواردبێ.\nئاوه ته خوازی ئه وه شم چرکه چرکه ی داهاتوی ژیانتان پڕ بێت له خۆشی و دروست کردنی شتی نوێ و جوان بۆ وڵاته که مان.زۆر سپاسی ئه و به ڕێزانه ده که م که سه ردانی وێبلاگی ئێمه یان کردوه و زۆر ده ست خوشیتان ده که م له سه ره نجه جوانه کانتان بۆ ئێمه.به داخه وه ماوه یێکی زۆر ده بێت به هۆی سه رقاڵی و که م بونی مه جال نه متوانیوه ئه م وێبلاگه یه نوێ بکه مه وه.\nئۆمێد به یه زدانی پاک له داهاتو دا ماڵپه ڕێکی ڕه سمی و خنجیلانه به هاوکاری ئێوه ئازیزان دروست ده که یین.\nسات و ژیانێکی پڕبار که هه ڵقوڵیوی کانگای دڵمه پێشکێشتان ده که م و هیوادارم که ده ست له ناو ده ست و به تێکڕایی قۆڵی زه حمه ت هه ڵبمالین هه تا کو ژیانێکی خوش بۆ خۆمان و هه روه ها بۆ منداڵانی ئه م وڵاته که دواڕۆژی ئێمه له پێناوی هه نگاوه جوانه کانی ئه وان دایه پێک بێنین.\nزۆر سپاستان ده که م بۆ خوێندنه وه ی ئه م کورته نوسراوه.\nبه ڕێوبه ری وێبلاک: ئیدریس ف\n[ پنجشنبه ۱۳٩٠/۸/۱٩ ] [ ۱:٤٧ ب.ظ ] [ ادریس.ف ]


شه‌ڕی بوك و خه‌سو ده‌ستی پێكرد و كوڕه‌كه‌شی نازانێ لای كامیان بگرێ\nكچ vs كوڕ | كامیان زۆر جوانترن |ھەمووتان بەژداربن ? -tiktok kurd sub bkam\nكوڕه‌كه‌ی ئیسماعیل سه‌رده‌شتی: ته‌نیا له‌باوكمه‌وه فێربووم\nئه‌و كوڕه قۆزه ناناسیت.. زرێبار هه‌ورامی كه‌س نابینێت‌و ده‌بێ بیانناسێته‌وه\nكامیان ده‌بنه براوه و له خۆشییا چی ڕووده‌دات؟\nشیلان لە سامراند توڕە دەبێ و دەڵێ ھیچ شتێک نازانێ\nکەس نازانێ ژنە یان پیاو ، لە کۆتاییەکەشی وەکوو منداڵ دەگری\nساز خه‌ونی كامیان ده‌هێنێته دی؟\nنزار گاڵته نازانێ.. ببینن چی له نبراس ده‌كات\nئاوات بۆکانی سـیگار دەردم نازانێ ?☹?\nخه‌زور و كوڕه خه‌زور لێی ده‌ده‌ن.. هۆكاره‌كه‌ی چییه؟\nسه‌ری لێ شێواند.. ناوی منداڵه‌كه‌ی و هاوسه‌ره‌كه‌ی نازانێ


ڕۆژی جیهانیی یادهێنانەوەی ڕەگەزگۆڕان\nڕۆژی جیهانیی ڕەگەزکۆڕان کە ساڵانە لە ڕۆژی ٢٠ی تشرینی دووەمدا یادی دەکرێتەوە، هەلێکە بۆ یادهێنانەوەی کەسانی ڕەگەزگۆڕ کە لەلایەن کەسانی دژ بە ڕەگەزگۆڕانەوە کوژراون. ڕۆژی جیهانیی ڕەگەزگۆڕان یەکەمین جار ساڵی ١٩٩٩ یادی کرایەوە لەلایەن گوێندۆلین ئان سمیث بۆ بەرزڕاگرتنی یادی ڕیتا هێستەر کە لە ساڵی ١٩٩٨دا کوژرا. لەوکاتەوە کەسانی ڕەگەزگۆڕ یادی ڕۆژەکە دەکەنەوە لە جیهاندا بۆ یادکردنەوەی گشت قوربانییان. عیڕاق یەکێکە لەو وڵاتانەی کە هیچ جۆرە پاڵپشتییەک پێشکەش بە کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+ ناکات. ڕاپۆرتێکی ئامادەکراو لەلایەن عیڕاق کویرەوە زانیاری تێدایە دەربارەی ئەو مەترسییانەی تووشی کۆمەڵگای ترانسی عیڕاقی دەبنەوە. عیڕاق یەکێکە لەو لە وڵاتانەی کە چارەسەری هۆرمۆنی یاخود نەشتەرگەری ڕاستکردنەوەی ڕەگەز تیایدە بە یاسایی نەکراوە، کە ئەمەش ئەو کەسانە دەخاتە مەترسییەوە کە ئەو چارەسەرییانە وەردەگرن. ئەگەر کەسێک بڕیار بدات لە دەرەوەی عیڕاق نەشتەرگەرییەکە ئەنجام بدات، ئەوا تووشی کێشە دەبێت لە بەدەستهێانی بەڵگەنامەی یاسایی کە ڕەنگدانەوەی شووناسی جێندەرییان بێت. لەم بڵۆگەدا باسی چیرۆکی خەمناکی ژنێکی ڕەگەزگۆڕی عیراقی دەکەین کە ناوی ورودە.\nمن چیرۆکەکەم گەلێک خەمناکە چونکە بەدرێژایی ساڵان ئەشکەنجە دراوم و خراپ بەکارهێنراوم. لەسەر جادە دەنووستم لە پارکەکاندا کاتێک شوێنم نەبوو لێی بمێنمەوە، خواردنم لە تەنەکەی زبڵ دەردەهێنایەوە تا لە ژیاندا بمێنمەوە، لەلایەن خزمانمەوە لەڕووی جەستەیی و سێکسییەوە خراپ مامەڵەم لەگەڵدا کراوە، پێویستی دەکرد سێکس لەگەڵ هەندێک کەسدا بکەم تا کەمێک خواردن یان پارەم دەستبکەوێت. هەندێک جار دەموت نەخێر و زۆر جار دەبوو بڵێـم بەڵی تا خۆم لە ژیاندا بهێڵمەوە و شوێنێکم هەبێت لێی بنووم. هەرچەندە من لە وڵاتی خۆمدام، بەڵام هەمیشە لە کەسانی دەوروبەرم دەترسم چونکە ئەوان من و کەسانی وەک بە تاوانبار و نامۆ دەبینن کە شایەنی ژیان نین. خەڵکی مافی ئەوە دەدەن بە خۆیان کە ئازاری ئێمە بدەن بەدڵی خۆیان. دەیانەوێت سەرمان ببڕن، بمانسوتێنن، ئەشکەنجەمان بدەن تا دەمرین. من لە هەردوولاوە دایک و باوکمم لەدەستداوە وە دوو خوشکەکەشم کە هانی چەند کەسێکی تێرەکەمانیاندا بمکوژن وازیان لێهێناوم. بەگوێرەی نەریتەکانی عەشیرەتەکەم، کوشتنی من بە کوشتنی شەرەف لە قەڵەم دەدرێت کە ئەمەش بە واتای ئەوە دێت ئەوان ئازادی تەواویان هەیە بۆ هەڵبژاردنی هەر ڕێگەیەک بمکوژن بەبێ ئەوەی سزا بدرێن. لە تەمەنی ١٠ ساڵیمەوە، دایک و باوکم هەمیشە بەشێوازی جیاواز ئەشکەنجەیان دەدام. بیرم دێت دایکم قوڕگی دەگرتم و کەوچکی گەرم یان چەقۆی دەخستە سەر پێستم تا بمسوتێنێت. ئەگەر باوکم لە ژیاندا بمایە، دەمێک بوو مردبووم چونکە باوەڕی وا دەبوو کە من مایەی شەرمەزاری خۆی و هەموو خێزانەکەم تەنها لەبەر ئەوەی من خۆمم. هەرچەندە چەندین جار ئەشکەنجە دراوم و دەستدرێژی سێکسیم کراوەتە سەر لەلایەنی کەسانی جیاوازەوە، هێشتا من خۆم وەک خۆم قبوڵدەکەم و باوەڕم وایە شووناسی من نەخۆشی دەروونی نییە.\nوەک کەسێکی ڕەگەزگۆڕ، نەدۆزینەوەی کار یەکێکە لە چەندین ئاستەنگەکانی بەردەمم. من کارم نەکردووەو و زۆر گرانە بۆ من هاوڕێیەتی و پەیوەندی کۆمەڵایەتی لەگەڵ خەڵک دروستبکەم. هەندێک لەو کەسانەی دەیانناسم لەقۆناغێکدا وازملێدەهێنن لەکاتێکدا کەسانی تر جوێن و قسە و وشەی ناشرین بەرامبەرم دەڵێن کاتێک دەزانن من ڕەگەزگۆڕم. ئێستاش بیرمە کە مامەڵەی پورم لەگەڵم چەند خراپ بوو کاتێک لەگەڵ ئەو دەژیام. ئەو بە زۆر ناچاری دەکردم چێشت لێبنێم و ماڵەکەی پاک بکەمەوە و هەرچیەک ئەو دەیویست بکیەم دەنا ئەو ڕۆژە نانی نەدەدامێ. لەکۆتاییدا وەک کۆیلەیەک مامەڵەم لەگەڵدا دەکرا، وە پێی وتم ئەگەر گورچیلەم نەفرۆشـم بە دکتۆرێک کە لەگەڵیدا ڕێکەوتبوو، ئەوا لە ماڵ دەرم دەکات. لە سەرەتادا وتم نەخێر، بەڵام ئەمەش ئەوەی دەگەیاند کە دووبارە بێ ماڵ دەبوومەوە. بۆیە سەردانی دکتۆرەکەم کرد کە پورم پێی وتم و کاغەزێکی دامێ کە چەند پارچەیەکی جەستەم بفرۆشم، هەر یەکەی بە ١٢ ملیۆن دیناری عیڕاقی. نەمتوانی کاغەزەکە واژۆ بکەم چونکە گەر بمکردایە دەمردم. بۆیە گەڕامەوە ماڵی پورم و پەیوەندیم بە هەموو ڕێکخراوێکی مافەکانی مرۆڤەوە کرد کە کار بۆ مافەکانی مرۆڤ و کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+ دەکەن تا داوای یارمەتی بکەم. خۆشبەختانە کەسێک کە ئێستا من بە فریشتەی ڕزگارکەری خۆمی دەزانم یارمەتی دام. هەرچەندە ئێستا لە ماڵێكی ئارامم، بەڵام ناتوانم لە عیڕاق هەست بە ئارامی و سەلامەتی بکەم، وە هەست دەکەم کەسێکی بەندکراوم کە دەیەوێت ڕابکات. دەمەوێت بڕۆمە جێگەیەک کە بتوانم خۆم بم و ئەوە بڵێم کە بۆ ماوەی چەندین ساڵە لە ناخمدا هەڵمگرتووە. بەلاشمەوە گرنگ نییە تەنانەت ئەگەر تەنها بۆ ماوەی یەک ساڵ لێرە بڕۆم و دوای ئەوە بمرم چونکە دەمەوێت پشوویەک لەم ئازارە وەربگرم.\nسەرەڕای ئەو هەموو ڕق و حوکمە خراپەی کەسانی ڕەگەزگۆڕ تووشی دەبن، ماوەڕم وایە کە پێویستە توانای ئەوەیان هەبێت کە بڕیار بدەن خۆیان بن. هەر کەسێک بەرپرسیارە بەرامبەر بە ئاڕاستەی سێکسی و شووناسی جێندەری خۆی و نابێت دەسەڵات بدات بە کەسێکی تر تا بڕیاری بۆ بدات چونکە لەکۆتاییدا خۆمان بەرپرسیارین بەرامبەر بە خۆمان. لەم ڕۆژە تایبەتەدا، حەز دەکەم پەیامی خۆم بگەیەنم بە هەموو کەسانی ڕەگەزگۆڕ لە عێراق و بە هەموو کەسانی سەر بە کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+. داوایان لێدەکەم باوەڕ بە خودا بکەن و گەردوون هێزی ئەوەیان دەداتێ بەردەوام بن ژیاندا بە ڕۆحی جوان و پاکیانەوە. ڕۆژێك دێت کە لە ئاشتیدا دەژین و ئەو ژیانەیان دەبێت کە خەونی پێوە دەبینن، دوور لە کوشتار و توندوتیژی. خەمبار مەبە، چونکە بەختەوەری دەدۆزیتەوە، کۆمەڵێک ڕێکخراوی زۆر هەیە کە دەیانەوێت هاوکاری تۆ بکەن. خۆتت خۆش بوێت، یەکتریتان خۆش بوێتم وە هەوڵ بدە کە یەکتری بپارێزن و بەیەکەوە بەردەوامبن. خۆت مەکوژە و خۆت ئازار مەدە، دزی مەکەو کەس ئازار مەدە. تو ئەو کەسە خراپە نیت کە خەڵکی وا دەزانن و هیوای بەختەوەری و ئارامیم هەیە بۆت. ئێوە، کەسانی ڕەگەزگۆڕ، ئەو کەسانەن لە خاوەنی پاکترین دڵن، بۆیە بە بەهێزی بمێننەوە و ڕۆژێک دوژمنانت دەبینیت دەکەون لەکاتێکدا خۆت بەختەوەری و ئارامیت دۆزیوەتەوە.\nئاڕت ١٥: (Art15) دەستپێشخەرییەکی هونەریی نوێ بۆ پێشخستنی یەکسانی\nهونەر ئامرازێکی پەیوەندیکردنە کە پشت بە وشە نابەستێت. بەڵکو هونەر بیرۆکەکان بەشێوازی پڕواتا دەنوێنێت کە لە هزری خەڵکیدا دەمێنێتەوە بۆ ماوەیەکی زۆر و وایان لێدەکات پرسیاریان لەسەر هەندێک بابەت بۆ دروستببێت. خاتو باخان کە ئەندامێکی ئاڕت ١٥یە (Art15 Project) دەربارەی ئەم دەستپێشخەرییە و ئەو بیرۆکانەی تیشکیان دەخەنە سەر بۆمان دەدوێت.\nئاڕت ١٥ چییەو گرنگترین ئەو وردەکارییانە چین کە خەڵکی بیزانن دەربارەی ئەو هونەرەی ئاڕت ١٥ دەینوێنێت؟\nپڕۆژەی ئاڕت ١٥ (Art15 project) دەستپێشخەرییەکی کۆمەڵایەتییە کە ئاماجی نزیک کردنەوەی خەڵکییە لە یەکتر لەڕێگەی هاوبەشی پێکردنی ئەزموونەکانی کۆمەڵە پەراوێزخراوەکان لەڕێگەی هونەرەوە. ئەم دەسپێشخەرییە دامەزراوە بۆ شکاندنی بیرۆکە نەریتییەکان و نەریتە کەلتورییەکان، بۆ دروستکدرنی جێگایەک یاخود فەزایەکی لەخۆگر بۆ فرەچەشنی و دەربڕین. دەستپێشخەرییەکە تیشک دەخاتە سەر دۆزەکانی وەک مافی ژنان، کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+، وە ئازادییە کەسییەکان کە لە کۆمەڵگاکانی ئێمەدا تابوون. کۆمەڵەیەک هونەرمەندی گەنج کۆدەبنەوە بۆ دروستکردنی بەرهەمی هونەریی وەک شێوازێکی بەرهەمی پەروەردەیی بۆ هاندانی قەبوڵکردن و پێکەوەژیان.\nئاڕت ١٥ کەی دامەزرا؟\nلە سەرەتای ٢٠٢٠دا، وە بە فەرمی دەستمان کرد بە کارکردن لە مارسی ٢٠٢٠ەوە.\nئامانجی ئەو هونەرە چییە کە ئاڕت ١٥ دەینوێنێت؟\nئامانجی بەکارهێنانی دیزاین و هونەر بریتیە لە کارکردنە سەر خەڵکی و کارلێک کردن لەگەڵیان لە ڕێگای بەرهەمی بینراوەوە. لە ڕۆژگاری ئێمەدا، خەڵکی زۆر حەز ناکەن نووسینی زۆر بخوێننەوە بەڵام کاتێک بەرهێمێکی بینراوی سەرنجڕاکێش دەبینن دەوەستن و سەیری دەکەن. هەروەها ئەمەش ڕێگایەکە بۆ کردنەوەی بابەتی هەستیار و هێنانیان بۆ سەر ڕووکەش و بوونە مایەی گفتوگۆ بەشێوازێکی هونەری. سەرەڕای ئەوەش، ئێمە گەلێک هونەرمەندی بەهرەدارمان هەیە لە کۆمەڵگەکانماندا کە خەڵکی دەربارەی ئەوان نەیانبیستووە، ئەمەش سەکۆیەکە بۆ کۆکردنەوەیان تا کاری دیزاین بکەن و بەشێوازێکی داهێنەرانە داکۆکی بکەن بۆ ئەو دۆزانەی باوەڕیان پێیانە.\nکێ کارە هونەرییەکانی ئاڕت ١٥ دروست دەکات؟\nهونەرمەندانی کۆمەڵگا خۆجێیەکەمان وێنە دەکێشن و دیزاینەکان دروست دەکەن.\nئەو پەیامە سەرەکییە چییە کە ئاڕت ١٥ بەزۆری تیشک دەخاتە سەر گەیاندنی؟\nتیشکی سەرەکی بریتیە لە بڵاوکردنەوەی هۆشیاری دەربارەی ئەم بابەتە هەستیارانە. باوەڕم وایە کە کاتی ئەوە هاتووە باس لەو بابەتانە بکەین کە لە لەڕووی کلتوورییەوە قبوڵنەکراون. گەنجانمان هەمیشە بەدوای بیرو زانینی زیاترەوەن، وە فێری ئەوە دەبن کە فرەچەشنی زیاتر قبوڵبکەن، بۆیە کاتێکی باشە بۆ بەدیهێنانی گۆڕانکاری. پڕۆژەی ئاڕت ١٥ ئامانجی دابینکردنی سەکۆیەکە کە لەسەری کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+ و کەمایەتییەکانی تر هەست بە ئارامی و ئازادی بکەن بۆ دەربڕینی خۆیان بەبێ ترس لەوەی کە جیاکارییان بەرامبەر ئەنجامبدرێت. هەروەها، زیادکردنی ڕادەی بینراویی کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+ لە عیڕاق لەڕێگەی سەکۆیەکی سەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە کە هیوادارین ببێتە هۆی کردنەوەی گفتوگۆ لەنێوان کەسانی سەر بە کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+ و پاڵپشتیکاران بۆ باسکردن لە دۆخی ئێستا و پێویستییەکانی کۆمەڵگاکە لەگەڵ پلانەکانی داهاتوو.\nبۆمان بدوێ لەسەر کاردانەوەی کۆمەڵگا. ئایا سەکۆکە پاڵپشتی لێدەکرێت یاخود ڕەخنەی لێدەگیرێت؟\nسەکۆکە گەلێک نوێیە. پاڵپیشتیمان پێگەیشتووە لەلایەن پاڵپشتیکارانەوە، بەڵام ئێمە چاوەڕوانی کاردانەوەی جیاوازیش دەکەین.\nبەڕای تۆ هونەر چۆن تێڕوانەنی کۆمەڵگا دەگۆڕێت بۆ کۆمەڵگای هاوڕەگەزخواز+؟\nئێمە خۆشەویستی و قبوڵکردن بڵاودەکەینەوە، ئایا چ ڕێگەیەکی تر هەیە بۆ گەیشتن بەوە بەبێ سیمایەکی هونەری؟ وابزانم بیرۆکەکە لە ئەزموونێکی کەسییەوە سەریهەڵدا کە خۆم کارێکی هونەری زیاتر کاریتێکردم بە بەراورد لەگەڵ ڕاهێنان و وتاری درێژ کە خوێندبێتمەوە. دیزاینی داهێنەرانە، تابلۆ، فیلم و شانۆ ڕەنگدانەوەی ڕاستین و بەیەکمان دەگەینن بەبێ وشە. ئەم چیرۆکانە بەئەزموون کراون و دەگێڕدرێنەوە لەڕێگەی کاری هونەرییەوە؛ بەڕای من ئەمە ڕێگایەکە بۆ هونەرمەندانی کویر بۆ دەربڕینی خۆیان بەشێوازێكی بوێرانە بەبێ بوونی ترس لە بوونی دەرەنجام. لە هەمان کاتدا، ڕێگایەکیشە بۆ گەیشتن بە کۆمەڵگا بەبێ ئەوەی بە بیرۆکەی نوێ بیانلەرزێنیت.\nخەڵکی چۆن کارە هونەرییەکانتان بدۆزنەوە یان چۆن پەیوەندیتان پێوەبکەن؟\nلە ئێستادا ئێمە لەسەر تویتەر و ئینستاگرامین، لەوێوە دەتوانن پەیوەندیمان پێوە بکەن یاخود لەڕێگەی ئەم ئیمەیڵەوە: art15project.info@gmail.com\nئارت ١٥ فۆڵۆو بکەن لەسەر تویتەر و ئینستاگرام.


ده‌رباره‌ی دڵته‌نگی – KurdRawm\nنووسەر:ئەحمەد حاجی سامی\nنووسینی: ئه‌حمه‌د حاجی سامی\nدووریت… ڕۆژەکانت لەناو قوتوو ناوە. ڕایەخەکانت جوانن، پێدەکەنن کە تەماشایان دەکەیت. کێلونی پەنجەرەکەت شکاوە، چونکە تووڕە بوویت، جارێك. شاخەکان ئەبینیت، -کە ھیچ جووڵەیێکت بۆ ناکەن-، لەدوورەوە. ئەمڕۆ، کە ئێوارەی پێنجشەممەیێکی خەمگینە، کۆتایی ھەفتەیێکی دڵتەنگییشە، قه‌ینا. بیرەوەرییت بە ئیش دەکەوێتەوە: برینداریت… بە گژ یادەوەرییەکانت دادێیتەوە. “ڕۆژێک دڵتەنگییت. سەیری ئاسمان دەکەییت، شینە… کەسێک دێت و لەتەنیشتەوە سەیر دەکات. پاڵدەکەون… سەیری ئاسمان دەکەن. شینە، چونکە ئاسمان شین بوو، ئەودەم… شانەکانت ھەڵدەتەکێنیت. ئاسمان شینە کە سەیری دەکەییت.”.\nخەیاڵەکانت ئاوساون. پڕی لە شەکەتی ڕۆژەکان. لە باڵکۆنەکە ڕاکشاویت، بەسەر حەوشەکەوە شتانێکی سەیر دەبینیت، لەوسەرەوە لە داھاتوویێکی نادیار دەڕوانیت. لافیەتە دڕاوەکانی ئەوبەر -کە بە تەنافەکانەوە شۆڕبوونەتەوە-، شپرزەییت دەردەخەن: “شانەکانت بۆ یەکتر دەھێنیتەوە، خۆت گرمۆلە دەکەییت. ئاسمان شین نییە، سەیری ناکەییت. چونکە ئاسمان شین بوو، کە بریندار بوویت.”. دەبینییت… پیاوێکی دڕدۆنگ، -كه ده‌یان شۆڕه‌بی له‌ناو شه‌ڕواڵه‌كه‌ی حه‌شارداوه-، به‌و ده‌سته بچووكانه‌ی، بە تفەنگێکەوە تێده‌پەڕێت. گۆرانی دەڵێت: ئاسمان شینە، ئەمڕۆ… جەنجاڵیت بزر دەبێت، ناڕێکییێک بە دواتدا دەگەڕێت. دەنگێک دێت… ئاسمان شینە، ھێشتا کە دەنگی تەقەکان بێزارت دەکەن.\nدڵتەنگییت پەلەقاژێیەتی، دەچیتەوە ژوورەوە. “گۆڕت ھەڵکەندووە، جارێک.”. دارەبازەکە بەسەر شانی تۆوەیە، دەڕۆیت، دارەبازەکە بەسەر شانی تۆوە دەچێتەوە شوێنێکی دیکە. ئەوسا ناوی خۆتت بیر بوو، تەرمەکانیش. دەگەڕێیتەوە دەرەوە. “فیشەکەکان تووڕەییت دەشکێنن. “. پۆستاڵەکان گوڵ دەگرن، قه‌ینا… پۆستاڵەکان باخچەن.”. بڕیار نییە ئیدی؛ بێزاریت قەتماغە بگرێت، چونکه خوێن دەدەڵێنن، ھەمیشە… سێبەرەکەت ڕەشاوێژی فیشه‌ك دەکرێت. بە پۆستاڵەکانیانەوە ڕادەکەن، دەیانبینیت. ده‌یانبینیت كه ڕاده‌كه‌ن و گۆڕانی ده‌ڵێن: ئاسمان شینه. ئاسمان شین بوو كه هاتین…\nدەچیتەوە ژوورەوە. دارەبازەکە بەردەبێتەوە، تەرمەکانیش خەریکن. “سەیری ئاسمان ناکەییت، چونکە دەزانیت شینە.”. بەسەر شانتەوە بەربوونەتەوە، تەرمەکان، پۆستاڵه‌كان. خۆیان و تفه‌نگه‌كانیان بەرنەبوونەتەوە. دەڕۆیت، بەسەر شانی تۆوەن ھێشتا. تەرمەکان، سەیری تۆ ناکەن، تەرمەکان، سەیری ھیچ شتێک ناکەن. شانەکانت ڕێک دەکەییتەوە. “لەنێو ئەم ھەموو ناشیرینییەدا، کاکۆڵت پیس دەبێت. لەنێو ئەم ژاوەژاوەدا، گوێچکەکانت زیک دەبن، قه‌ینا.”. نكۆڵییت له ڕاستییه‌كان ده‌كرد. “ئاسمان شینه، قه‌ینا.”.\nگەڕاویتەتە دەرەوە، دڵتەنگییت… بەڵام، دەزانیت ئاسمان شینە. ده‌زانیت شین بوو، كه سوارچاكه‌كان تفه‌نگه‌كانیان به ئه‌سپه‌كانی ژێریان سپارد. به‌ڵام، ڕقت له سوارچاك و ئه‌سپه‌كانیانه. دەزانیت سەردەمی پیسبوونی ھەموو شتێکە و ئاسمانیش ھەر شینە. دەزانیت هیچ شتێك له‌جێگه‌ی خۆیدا نییه و ھەموو شتێکیش ده‌بێته‌وه ڕۆتین. شه‌ڕه‌كانت، مه‌رگت، دڵته‌نگییشیت، قه‌ینا. دەچیتە ژورەوە، ته‌رمه‌كان نابه‌ییت. ئینكاری له درزه‌كانی ناوه‌وه‌ت ده‌كه‌ییت. گه‌وره ده‌بن… برینه‌كانت هێشتا ماكیاژ نه‌كراون. له ژووره‌وه‌ییت. خۆت دەخزێنیتە ژێر چەرچەفەکە، سەریشت ئەخەیتە ژێر سەرینەکەت. دەنووییت… بەڵام، ھێشتا دڵتەنگییت.\n“ئازار، بەشێکە لە مرۆڤ. زۆرجار دەرەوەی مرۆڤ، وێرانترە لە بەشی ناوەوەی مرۆڤ. چونکە دەرەوەی پەیوەستە بە شوێنەوە. شوێنیش جگە لە عەدەمێک بۆ کۆتاییھێنان بە خەونەکانی تۆ؛ ھیچی دیکە نییە. چونکە مرۆڤ بەرھەمی شوێنە. بەڵام، کەوتنی مرۆڤ، بۆ خواستێکە، خواستێک کە فێری دەکات دڵته‌نگ بێت.”. یه‌كی ئاب.\nیەک: دڵتەنگیی، بەرەنجامی ئازادییێکی ڕەھایە. چونکە دەستت بە ھەموو شتەکان دەگات. خواستەکانت ھێندە زۆرن؛ ناتوانی بەسەریاندا زاڵ بیت. مۆتیڤەکانیشت بەس نین، بۆ کۆتاییھێنان بە دڵتەنگییەکەت.\nدوو: كه نكۆڵی له ڕاستییه‌كان ده‌كه‌ییت، خه‌ریكه دڵته‌نگ ده‌بیت.\nسێ: دڵته‌نگییت، چونكه قه‌دره‌ی تۆ به‌شێكه له ماهییه‌تی تۆ.\nچوار: هه‌وڵتداوه نهێنییه‌كانت بپارێزییت، بۆیێ دڵته‌نگییت.\nپێنج: دڵته‌نگییت، چونكه هه‌میشه بیر له مه‌رگ و قه‌راره‌كانت ده‌كه‌ییته‌وه.\nشه‌ش: دڵته‌نگییت، ئه‌وكاته‌ی كه حه‌وسه‌ڵه‌ی هیچ ڕوونكردنه‌وه‌یێكت نییه.\nحه‌فت: سه‌رباری هه‌موو ناشیرینییه‌كان، عه‌وداڵی جوانییت. ئه‌وه قۆناغی یه‌كه‌می دڵته‌نگییته.\nهه‌شت: چونكه جه‌للادی خۆت و قوربانی ئه‌وانی دیكه‌ییت، بۆیێ هه‌میشه قوربانییت.\nنۆ: كه ناچاری ده‌ستپێبكه‌ییته‌وه، ناچاری دڵته‌نگییشت بیت، دواجار.\nده: هه‌موو شته‌كان له چركه‌یێكدا ڕووده‌ده‌ن، دڵته‌نگییشت هه‌روا.\nیازده: كه بۆت ده‌ركه‌وت جیهان پڕیه‌تی له پاڵه‌وان و تۆییش یه‌كێك نییت له‌وان، باشتره دڵته‌نگ بیت.\nدوازده: دڵته‌نگییت، چونكه نۆستالیژیای هاوبه‌شت له‌گه‌ڵ هیچ كه‌سێكدا نییه.\nسێزده: دوێنی لۆمه كراییت، به‌یانی و ئه‌مڕۆیش… چونكه ناتوانی دڵته‌نگییت بشاریته‌وه.\nچارده: دڵته‌نگییت، چونكه جانتاكه‌ت پڕیه‌تی له حه‌بی ئازارشكێن.\nپازده: كه زانییت گریان ڕێگه‌پێدراوه، دڵته‌نگ ده‌بیت، له‌خۆوه…\nشازده: دڵته‌نگییت، چونكه ده‌زانیت زه‌مه‌ن هیچ شتێك چاره‌سه‌ر ناكات، ته‌نها له‌گه‌ڵ شته‌كان ڕاتده‌هێنێت.\nحه‌ڤده: تێده‌گه‌ییت دره‌نگه بۆ ڕاستكردنه‌وه‌ی شته‌كان، دڵته‌نگییش كۆتا بژاره‌ته.\nهه‌ژده: هیچ پیرۆزییێكت نییه، ته‌نها ده‌ستبردن بۆ دڵته‌نگییت، قه‌ده‌غه‌یه.\nنۆزده: ناته‌وێ هه‌ڵه بكه‌ییت، به‌ڵام حاشا له‌وه ده‌كه‌ییت، كه دڵته‌نگییت.\nبیست: لەو شوێنەی کە دەبێ داوای لێبووردن بکەییت، ھاوار دەکەییت. بۆیێ ھەمیشە ژیانت خواروخێچە، چونكه دڵتەنگییشیت.\nبیستویه‌ك: پێداویستییەکانت، دوژمنی ھەرە سەرسەختی تۆن. ھیچ ئۆپشنێکی دیکەت نییە، تەعبیر لە ڕەھایی خۆت دەکەییت. بڕوات بە ھیچ پارادۆکسێک نییە. ھەموو ئەوەی داگیری کردوویت؛ دڵتەنگییە.\nیه‌ك: شەو دادێت. دەمێکە شەوت بە جوانییەوە نەبینیوە، قه‌ینا. بیر لەوە دەکەیتەوە: دڵته‌نگییت، دیسان… تەواوی ڕۆژەکە لەناو ئازاردا گەمەت کردووە. جەستەت بە تەواوی خوساوە. خوێن بەسەر لاشەت ڕێچکەی گرتووە. ئێسقانەکانت لۆمه‌ت ده‌كه‌ن. ھیچ کەسێک بۆ داپۆشین و پێچانەوەی برینەکانت شک نابەییت. ئەودەم پێویستە دەست بە گریان بکەییت. شتێک لە گەرووتەوە قەتیس دەبێ. بوێر نیت، ناتەوێ ددان بە بێدەسەڵاتی خۆتدا بنێیت. لەژێر ڕووناکی گلۆپێکدا دەوەستیت. کاتێک چرچ و لۆچی دەکەوێتە سەر ڕووخسارتەوە، ئارەزوو دەکەییت، ھاوار بکەییت، نایكه‌ییت، قه‌ینا. دەست لە ئاسمان گیر بكه‌ییت، ناتوانیت، قه‌ینا. ھەورەکانیش، قه‌ینا… ھیچت ناوێ، ئەوە نەبێت: لەگەڵ دڵتەنگییتدا بمێنیتەوە. بەڵام، ئینکاری دەکەییت… ئینکاری لەوە دەکەییت؛ دڵتەنگییت پێوەندی بە خۆتەوە ھەیە.\nدوو: گەورەییت… بای ئەوە گەورەییت بیر لە ڕابردووت بکەیتەوە. حەزت بە زۆر شتە. ھێندە زۆرن، خەریکە شتێک ون دەکەییت. ڕەنگە کەسێک، شتێک یانژی خۆت… دواجار پێدەکەنی بەو شتانەی کە زوو لەبیرت نەکردن. دەگەرێتەوە بۆ حەزەکانت، زۆرن… بەڵام، ناتوانی ھەموویان دەست بخەییت. لەوێشدا حیکایەتێکت ھەیە، سیخناخە… ڕێگەکەت سەختە، زۆریش… خەیاڵت بەشی ئەوە ناکات، خەونەکانت سەفتە بکەییت. ناچار بەسەریاندا پاز دەدەییت. لەوێوە دڵتەنگییت دەستپێدەکات.\nسێ: ھەمیشە کەسانێک ھەن، جوانییەکانت تێکدەدەن. وردوخاشی دەکەن… دڵتەنگیی تۆ، پێوەندی بە جوانییەکانی تۆوە ھەیە، جوانییەکانی تۆ، بەشێکن لە پڕۆسەی دڵخۆشبوونی تۆ. بەڵام، دڵتەنگییت ھەمیشە باڵاترە لە جوانییەکانت. دڕەندەیی خۆتت بۆ دەردەکەوێت، کە دەزانی چیدی ھەڵەکان ناتوانن بتگۆڕن. ھەمیشە دەتەوێ ھەڵەی دیکە ئەنجام بدەیت. ھەمیشە دەتەوێ نوێکاریی بکەیت… بۆیێ ھەمیشە ھەڵەی نوێ ئەنجام دەدەییت، ته‌نها بۆئه‌وه‌ی دڵتەنگ بیت.\nچوار: پێتوایە ھەمیشە دەستێک ھەیە بە نھێنی تۆ دەپارێزێت. نزاکان، شتانی دیکەت لەلا ئەرشیف دەکەن. کەتەلۆگی سەدان ئامێری کۆنت لە سەرتدا دۆکیۆمێنت کردووە. مانیفێستی ڕۆژانی خەمگینییت شاردۆتەوە، هێنده‌ییش ترسنۆك نیت… چونکە دڵتەنگییت و ناتەوێ کەس پێی بزانێت. چرکەساتێکی حەزینە… بەڵام، ھیچ کەسێک دڵتەنگییەکەی تۆی بەلاوە گرنگ نییە. چونکە ماھییەتی تۆ بە غرووری یەکێکی دیکەوە بەستراوەتەوە.\nپێنج: گوناھباریت. ھەقیقەتێک ھەیە، لە حەشارگە تاریکەکانی مێشکت تۆزی لەسەر نیشتووە. وەھمێکیش… شیعر دەنووسیت. پێتوایە: شیعر گرێیێکی شاراوەی شاعیرەکانە، ئەبەدیییشە… دوێنێت بیرە. ئەمڕۆیش کە نازانی چەند شەممەیە، قه‌ینا. بیرتدەکەوێتەوە، دوێنێ شتێکت لێ کەوتووە، لەناو پاسەکە. نازانی… چونکە جەنجاڵی ناو پاسەکە وەڕزی کردبووییت. بەڵام، دڵخۆشی… ھەمیشە عەوداڵی شتە ونبووەکانتی. دەتەوێ بڕۆیت، شتێک بە قاچەکانتەوە شۆڕدەبێتەوە. ھەنگاوەکانت قورس دەکه‌ن. دەوەستیت… بیرتدەکەوێتەوە: دوێنێ دڵتەنگ بوویت. ئەمڕۆیش ھەروا.\nشه‌ش: لاشەت بووەتە کۆگەیێکی بەتاڵ. زێرابەکان، ئەگەرچی دوورن و کەوتوونەتە دەرەوەی تۆ، بەڵام لەکۆتاییدا دەچنەوە ناوەوەی تۆ. دێنەوە و ناچنەوە ھیچ جێگەیێکی دیکە. پاشماوەی سەدان شەڕی خوێناوی بەسەر جەستەتەوە دیارە. ھەموو جێ پەنجەی مرۆڤە… بارووت بە قورگتەوە ئاشنایە، بۆیێ. ڕەنگە بتوانی ھەموو ئاسەوارەکان بشاریتەوە. بەڵام، ناتوانی دڵتەنگییت بشاریتەوە، بۆ ھەمیشە… دڵته‌نگییت بەشی ھەڵگەڕانەوە لەو تاریکییە ناکات. لەدوورەوە شتانێکی سەیر دەبینیت. لەخۆتەوە ھەست بە ئازایەتی دەکەییت. زەردەخەنە دەکەییت. دڵته‌نگ ده‌بیت و زه‌رده‌خه‌نه ده‌كه‌ییت. زه‌رده‌خه‌نه ده‌كه‌ییت و دڵته‌نگ ده‌بیت، دیسان.\nشانۆیی «هاملێت»ی کامەران ڕەئوف (بەشی یەکەم)\nلە چاوەکانی پاییزدا\nئەحمەدێ خانی چ نڤیسی، بۆچی نڤیسی و بۆ کێ نڤیسی؟


خوێندنەوەی حیکمەتی ئیشراق - 59\nدیاره هه‌ریه‌ك لەو خاڵانەی باسمان کرد، ده‌ستتێوه‌ردان له شه‌ریعه‌ت، حلوول و یه‌كبوونی ته‌واو. سێ بنه‌مان بۆ دوو پنتی گرنگ.\nیه‌كه‌میان: ده‌ربڕینی ئیراده‌ی حه‌لاج به‌وه‌ی وه‌ك سۆفییه‌كانی پێش خۆی و فه‌قیه‌كان و زانا دینییه‌كان بیری نه‌كردووه‌ته‌وه. جورئه‌تێكی گه‌وره‌ی هه‌بووه بۆ ئه‌وه‌ی له تێگه‌یشتنی وه‌لی و سۆفییه‌كان ده‌رباز بێت و سه‌رووتر له‌وان بیر بكاته‌وه، بیركردنه‌وه‌ی یه‌كه‌می له شه‌ریعه‌تدا له‌جیاتی ئه‌وه‌ی وه‌ك هه‌موو فه‌قیه‌كانی پێش خۆی ئیجتهاد بكات و بگاته هه‌ندێ زانیاری سه‌باره‌ت به حوكمه شه‌رعییه‌كان وه‌ك هه‌ر ئیمامێك رایه‌كانی خۆی بدات، ئه‌و زیاتر به‌ره‌و ئه‌وه ده‌ڕوات كه له ڕه‌گه‌وه ده‌ستكاریی حوكمه‌كان بكات. بۆ نموونه گۆڕینی فه‌رزه‌كان، ده‌یگه‌یه‌نێته ئه‌و جیاوازییه‌ی كه له‌جیاتی ئه‌وه‌ی بیر له فۆڕمه باوه‌كانی فه‌رزه‌كان بكاته‌وه كه له شه‌ریعه‌تدا هاتوون، ئه‌و فۆڕمێكی نوێیان پێ ده‌به‌خشێ و سرووته‌كانیان ده‌گۆڕێت. هه‌روه‌ك له نموونه‌ی فه‌رزی حه‌جكردن دیتمان. لێره‌دا حه‌لاج وه‌ك موجته‌هیده‌كانی پێش خۆی ته‌ماشای حه‌جكردن ناكات، به‌ڵكوو به شێوه‌یه‌كی تر ناوه‌ڕۆكی كه‌عبه و فۆڕمه پیرۆز و موقه‌ده‌سه‌كه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه. وتارێك ئاراسته‌ی وه‌رگره‌كانی ده‌كات ناكۆكه له‌گه‌ڵ ئیراده‌ی دینی و سیاسیی ئه‌و سه‌رده‌م. حه‌لاج وه‌ك ئیراده‌یه‌كی ئازاد و سه‌ربه‌خۆ وتارێك به‌رهه‌م دێنێ له‌بن تۆڕی وتاره دینی و سیاسییه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مدا نییه. ده‌ربازبوون و تێپه‌ڕاندنی حه‌لاج بۆ ئیراده‌ی سیاسی و دینی و سۆفیگه‌ریی ئه‌وكات، دیتنێك به ئیراده‌ی ئه‌و ده‌به‌خشێت. ده‌ڵێم دیتن و نه‌ك ئازادی، چونكه سه‌رچاوه‌ی ئه‌و ئیراده‌یه ئه‌قڵ نییه له‌لای حه‌لاجدا، به‌ڵكوو ئیراده‌ی ره‌وانی خۆیه‌تی كه له شه‌تحه‌كاندا له‌گه‌ڵ خودا بووه‌ته یه‌ك و له ناسووته‌وه بووه‌ته لاهووت. حه‌لاج به‌ئازادی له بیركردنه‌وه ناگاته ئه‌و پایه‌یه، چونكه ئه‌و له شه‌تحه‌كاندا، له‌و حاڵه‌ته سه‌رخۆشییه‌دا، له بێئاگاییه‌كی قووڵدا شته‌كان ده‌دركێنێ، له‌كاتێكدا هه‌موو مه‌رجه‌كانی شه‌تح ده‌سه‌لمێنێت ئینجا قسه ده‌كات، له حاڵه‌تی شه‌تحدا سه‌رخۆشی و بێئاگایی ئیراده‌ی سۆفی له ده‌ست ئه‌قڵ و ئاگایی ده‌رباز ده‌كه‌ن و دیتنی پێ ده‌به‌خشن، كه ناسووت ده‌بێته لاهووت و خوا له‌سه‌ر زاری ئه‌و ئایه‌ته‌كانی خۆی ده‌دركێنێ. دیتن مه‌له‌كردنه له‌و ده‌ریایه‌ی به‌له‌می ئه‌قڵ و هۆش و ئاگایی تێدا ده‌شكێ و مرۆڤ وه‌ك كۆترێكی به‌ڕه‌ڵا له قه‌فه‌زی جه‌سته و ئه‌قڵ و ئاگاییدا، به‌سه‌رخۆشی هه‌روه‌ك ئیراده‌ی دیۆنیسیۆسی خواوه‌ندی یۆنانی له شه‌ققه‌ی باڵ ده‌دات و ده‌فڕێت، به‌ناو چێژو ئازار و موعانات و فه‌نابوون له ئه‌ودا، كه ئه‌وه. شه‌تح نه‌ك ئازادبوونه، به‌ڵكوو دیتنه، به‌وه‌ی شتێك نامێنێت سۆفی بگرێته‌وه و وای لێ بكات فه‌رمووده قودسییه‌كان نه‌دركێنێ. مرۆڤی ئازاد هه‌میشه ئه‌قڵێك هه‌یه كۆنترۆڵی گوته و فه‌رمووده‌كانی بكات، هه‌میشه بنه‌مایه‌كی لۆژیكی هه‌یه ناچاری بكات به ئه‌رگۆمێنت و بیركردنه‌وه‌ی ئه‌قڵانی قسه بكات، بۆیه ئه‌و ئازادییه بۆ حه‌لاج به‌س نییه تا له ئاگاییه‌وه سۆفیگه‌رییه‌كه‌ی بخاته قاڵبێكه‌وه و دواتریش ئیراده‌ی خۆی له‌و قاڵبه‌دا به‌ند بكات. بۆیه‌شه وا ده‌كات له‌و رێیه‌دا ئه‌وه‌نده بڕوات ده‌رفه‌تی گه‌ڕانه‌وه‌ی نه‌بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی شتێك بڕژێت و كۆ نه‌كرێته‌وه، شتێك به‌ڕه‌ڵا بێت و نه‌گیرێته‌وه. به رێگه‌یه‌كدا بڕوات دوای هه‌ر هه‌نگاوێكی له پشته‌وه رێگاكه فه‌نا ببێت. نه‌گه‌ڕانه‌وه‌یشی ته‌نیا به كوشتن و ده‌ربازبوونی ده‌بێت. له‌و حاڵه‌شدا كه شه‌تحه‌ی تێدا ده‌كات، لووتكه‌ی دیتنی حه‌لاج لێره‌دایه كه ئه‌و به‌و مه‌رجانه‌ی شه‌تحاتیشه‌وه ئیراده‌ی تێر نابێت. نه به وه‌جد و نه به‌هه‌ر مه‌قامێك و حاڵێك، نه به حلوول و نه به‌یه‌كبوون و نه به‌لاهووت. ئیراده‌یه‌ك به هیچ یه‌كێك له‌مانه ناگیرێته‌وه. ئیدی حه‌لاج وه‌ك كۆترێك وایه كه ده‌یه‌وێ هه‌موو ته‌مه‌نی له فڕیندا بێت و به‌رده‌وام به ئاسماندا بفڕێت و نه‌نیشێته‌وه، له‌سه‌ر هیچ نه‌نیشێته‌وه، له حاڵه‌كاندا و له مه‌قامه‌كاندا، له سه‌رخۆشیدا و له بێئاگاییدا هه‌ڵفڕێت و دواتریش له‌و بێئاگایی و له‌و فڕین و له‌و سه‌رخۆشی و له‌و حاڵه و له‌و وه‌جده‌ش ده‌ربازی شتێكی باڵاتر ببێت و باڵاتر كه به‌قای پلاتۆییه، ئه‌مه‌ش ته‌نیا له‌رێی كوشتنیه‌تی. بۆیه هاوار ده‌كات:\n(بمكوژن ئه‌ی هاوڕێیانم ژیانم له كوشتنمدایه/ مردنم له ژیانمدایه و ژیانیشم له مردنمدایه/ مه‌حوی خوده: له‌لای من له‌پێناوی موكه‌ڕه‌ماته/ مانه‌وه‌م له سیفاتمدا له ناشیرینی خراپه‌كارییه/ روحم بێزار بوو له ژیانی رزی/ بۆیه بمكوژن و بمسووتێنن به‌و هێسكه‌فانییانه‌م.)\nهه‌روه‌ها 13 ساڵ به‌ر له كوشتنی له نه‌هاوه‌ند له رۆژی نه‌ورۆزدا، گوێی له بوقێك ده‌بێت، حه‌لاج له (ئه‌حمه‌د) ده‌پرسێت: ئه‌مه چییه؟ ئه‌ویش ده‌ڵێ نه‌ورۆزه. حه‌لاج ئاهێك هه‌ڵده‌كێشێ و ده‌ڵێ: كه‌ینێ ئێمه‌ش نه‌ورۆز ده‌كه‌ین؟ ئه‌حمه‌د پێی ده‌ڵێ: مه‌به‌ستت چییه؟ ده‌ڵێ: ئه‌و رۆژه‌ی له خاچ ده‌درێم نزیك ده‌بمه‌وه وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ (اقترب: سووره‌تی ئه‌لعه‌له‌ق، ئایه‌تی ١٩) ئه‌حمه‌د ده‌ڵێ دوای 13 ساڵ له‌رۆژی له‌خاچدانیدا له‌سه‌ر داره‌كه‌وه ته‌ماشای كردم و گوتی:(ئه‌حمه‌د نه‌ورۆزمان كرد! پێم گوت یا شێخ خه‌ڵات كرای؟ گوتی: به‌ڵێ به كه‌شف و یه‌قین خه‌ڵات كرام و شه‌رمه‌زاری خه‌ڵاته‌كه‌م، چونكه به‌په‌له خۆشی دایگرتم.)\nدووه‌میان: كوشتنی حه‌لاج به‌و شێوه‌یه‌ی كه باس كرا قامچی لێدان، ده‌ست و پێ بڕینه‌وه، له خاچدان و هه‌ڵواسینی، سه‌ر په‌لدان و سووتاندنی و فڕێدانی مشكییه‌كه‌ی. راده‌ی مه‌ترسی شه‌تحه‌كانی ده‌رده‌خه‌ن بۆ سه‌ر ده‌سته‌ڵاتی سیاسی و دینی و سۆفیگه‌ریش له‌یه‌ك كاتدا. كوشتنه‌كه‌یشی په‌یامێكی سیاسی و دینی و سۆفیگه‌ریی ئاشكرایه بۆ ئه‌وانی دی. له ده‌سته‌ڵاته‌وه به ناوی خوداوه بۆ خه‌ڵك و به‌نده‌كانی خودا. له گه‌وره سۆفییه‌كانیشه‌وه بۆ موریده‌كان. بۆیه‌ش دوای كوشتنی حه‌لاج بیروباوه‌ڕه‌كانیشی رێیان لێ ده‌گیرێ و زۆر یاوه‌ریشی ده‌كوژرێن.\n(زیاده‌رۆیی -الغلو) ناوی فه‌رمیی تاوانی حه‌لاج بوو. هه‌ر به‌و بیانووه‌ش گیرا، شاگرده‌كه‌ی (ئیبن به‌شه‌ر) له ساڵی ٩١٠ به‌و تاوانه راوه‌دوو نرا. ماسنیۆن سه‌باره‌ت به واتای هه‌قیقی ئه‌و ده‌ربڕینه پرسیار ده‌كات و له بنه‌چه‌كه‌ی ده‌كۆڵێته‌وه و ده‌ڵێ: (الدعوی) ته‌بشیری ئاشكرایه. به‌ڵام (الربوبیه) توانای خودای سه‌روه‌ره، ده‌سته‌ڵاتی خۆیه‌تی، كه هه‌ڵیده‌گرێ و نایداته پێغه‌مبه‌ر و ئیمامه‌كان بۆ دامه‌زراندن و حوكمی وڵاته‌كان.\nبانگه‌وازكردن بۆ ره‌بوبییه‌ت، له یه‌ك كاتدا هه‌ڕه‌شه‌یه هه‌م بۆ شه‌ریعه‌تی ئیسلام و هه‌م ته‌نایی وڵات. تێپه‌ڕاندنی پێغه‌مبه‌ر و ئیمامه‌كانه، بڕوا و په‌رستش و بنه‌ماكانی ده‌وڵه‌تیش ده‌گۆڕێ. ئه‌م تاوانه دووسه‌ره ئه‌وه نیشان ده‌دات كه بابه‌تێكی روحی و یه‌كێكی زه‌مه‌نی پێكه‌وه كۆ ده‌كاته‌وه. ئه‌مه‌یان ئیدانه‌یه‌كی سوننی نییه، به‌ڵكوو ئیدانه‌یه‌كی شیعییه، چونكه شیعه‌كان ئه‌م وشه‌یه‌یان بۆ ئه‌و كرداره به‌كار هێنا كه ده‌سته‌ڵاتی روحی و زه‌مانی پێكه‌وه داگیر ده‌كات و تێیان ده‌په‌ڕێنێت، ئه‌و ده‌سته‌ڵاته پاكه‌ی خوا به ئیمامه عه‌له‌وییه‌كانی داوه. به‌پێی ئیمامه‌كان زیاده‌ڕۆیی هه‌رته‌قه‌یه و تاوانێكه دوو جار له (كه‌مته‌رخه‌می، التقصیر) گه‌وره‌تره.\nیه‌كه‌م: چونكه دزینی عیسمه‌ته، ئه‌و ده‌سته‌ڵاته خوداییه‌ی تایبه‌ت كراوه به وه‌چه‌ی عه‌له‌وییه‌كان. كه لێره‌دا شیعه‌كان حه‌لاجیان تاوانبار كرد به‌وه‌ی مافی ده‌عوه‌تكردن بۆ خۆی ده‌بات، ئه‌مه‌ش ته‌نیا مافی ئیمامه.\nدووه‌م: پێناسه‌كردنی ئه‌و عیسمه‌ته به "عین ئه‌لجه‌مع" له‌نێوان مرۆڤ و خوادا. تاوانباركردنی حه‌لاج به‌وه‌ی مافی ده‌ركردنی په‌رستشه‌كانی به خۆی داوه كه ئه‌مه‌ش ته‌نیا مافی ئیمامه. دوای ئه‌مه‌ش حه‌لاج مافی فه‌رمانكردن وه‌ك خودا به خۆی ده‌دات كه ئه‌مه ته‌نیا له ده‌سته‌ڵاتی خوادایه، ته‌نانه‌ت خودا ئه‌و ده‌سته‌ڵاته‌ی نه‌داوه‌ته پێغه‌مبه‌ره‌كانیش.\nشیعه‌كان پێیان وابوو حه‌لاج ئامانجی سیاسیی هه‌یه، ده‌یه‌وێت ده‌سته‌ڵات له ئیمامه‌كان بستێنێته‌وه و بیخاته ده‌ست هه‌مووان.\nله‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه حه‌لاج هه‌تا له كۆمه‌ڵانی سوننیشه‌وه ره‌خنه‌ی زۆری لێ گیراوه و له هه‌موو شوێنێكدا قبووڵ نه‌كراوه. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی له‌لایه‌ن سۆفییه‌كانیشه‌وه به‌هۆی دركاندنی نهێنییه‌كان و ئاشكراكردنی كه‌ڕاماته‌كانی به له‌ڕێ لاده‌ر دانرا. هه‌روه‌ها تێگه‌یشتنی ئه‌و بۆ عه‌شقی خودایی و لێكدانه‌وه‌ی عه‌شقی شه‌یتان بۆ خودا و راڤه‌كردنی به‌وه‌ی ئه‌و و شه‌یتان له خۆشه‌ویستییه‌وه ده‌یانه‌وێت به ئاگری خۆشه‌ویستی خوا له دۆزه‌خ بسووتێن. له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ش وه‌عز و گوتار و شیعر خوێندنه‌وه‌كانی له‌نێو بازاڕ و مزگه‌وت و كۆڕه‌كاندا به ده‌نگی به‌رز، وایان كرد كه سۆفیگه‌ری بكاته ده‌ریچه‌یه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه تێكه‌ڵ به شۆڕش و سیاسه‌ت بكات.\nبه‌كورتی ده‌سته‌ڵاتی سیاسی، دینی و سۆفیگه‌ریی. هه‌رسێكیان هه‌ستیان به مه‌ترسیی حه‌لاج ده‌كرد، بۆیه كوشتنی و له‌نێوبردنی بیروبڕواكانی ئامانجی ئه‌و لایه‌نانه بوو.\nكوشتنیشی به شێوه‌یه‌كی دڕندانه، نامه‌یه‌كی ئاشكرا بوو بۆ كۆمه‌ڵی سۆفییان و هێزه‌كانی دیكه كه هه‌ڕه‌شه له ده‌سته‌ڵاته‌كان بكات. هه‌روه‌ها نیشاندانی ئه‌و ململانێیه به‌هێزه‌ش بوو له‌نێو ئیسلامدا له‌نێوان فۆڕمی شیعی، سوننی و سۆفیگه‌ریدا.\n٤-٤-٢/٥ شه‌تحه‌ی ئه‌نا ئه‌لحه‌ق\nشه‌تحه‌ی ئه‌نا ئه‌لحه‌ق، یه‌كێكه له دیارترین و به‌هێزترین شه‌تحه‌كانی حه‌لاج كه خوێندنه‌وه‌ی ده‌مانخاته به‌رده‌م دوو ئاراسته‌وه:\nیه‌كه‌میان- ئه‌گه‌ر ته‌ماشای مه‌رجه‌كانی شه‌تح بكه‌ین وه‌ك له پێشووتر باسمان كرد، ئه‌وه ده‌توانین وه‌ك هه‌موو شه‌تحه‌كانی دیكه‌ی حه‌لاج، یان سۆفییه‌كانی دی وه‌ری بگرین و وا بیخوێنینه‌وه كه له حاڵێكدا یان له مه‌قامێكدا یان روونتر له وه‌جده‌وه ئه‌مه‌ی گوتووه. له بێئاگایی و سه‌رخۆشیدا دركاندوویه‌تی. واته زاده‌ی حاڵێكی تایبه‌ته و كاریگه‌رییه‌كه‌شی له ساتێكی تایبه‌تی حه‌لاجدایه، به‌ڵام كه ته‌ماشای گێڕانه‌وه‌كان ده‌كه‌ین كه ماسنیۆن (له ئازاره‌كانی حه‌لاج) تۆماری كردوون، تووشی وه‌ستانێك ده‌بین، ئه‌و وه‌ستانه‌ش ده‌مانباته سه‌ر دوو پنت:\n１. یان ئه‌وه‌تا حه‌لاج له حاڵێكی تایبه‌تی و سه‌رخۆشیدا دركاندوویه‌تی كه ده‌سته‌ڵاتی خۆی تێدا نه‌بووه. واته له ئیراده‌ی هه‌قیقیی خۆیدا نییه و ته‌نیا له‌ژێر زه‌بری وه‌جده‌وه له‌دایك بووه. به‌و واتایه‌ی دوای ئه‌وه‌ی حه‌لاج به‌ئاگا دێته‌وه و سه‌رخۆشییه‌كه‌ی به‌ری ده‌دات و وه‌جده‌كه‌ی نامێنێت. ده‌بێت تۆبه بكات و په‌شیمان ببێته‌وه و دووباره‌ی نه‌كاته‌وه. ئه‌م گوته‌یه‌ش ئه‌و كاریگه‌رییه گه‌وره‌یه‌ی نه‌بێت كه ماسنیۆن له وه‌سفیدا ده‌ڵێت: (ئه‌م وشه‌یه، حه‌لاجی له كۆی هزری ئیسلامیدا وه‌سف كرد كه له دوای ئه‌و كۆ بووه‌وه. ئاماژه‌ی هاواری گیانیەتی، هه‌روه‌ها به‌ڵگه‌ی ئیدانه‌كردن و سه‌ركه‌وتنی شه‌هیدبوونیەتی)\nواته ئه‌م ئه‌نا ئه‌لحه‌قه، هۆكاری مردن و نه‌مریی حه‌لاجه، هۆكاری كوشتن و شه‌هیدبوون و سه‌ركه‌وتنیەتی، هاواری روحی و ئه‌گه‌ری له‌نێوچوونیەتی. به‌كورتی ئه‌مه ناونیشانی حه‌لاجه له ژیان و مردنیدا و له سه‌رده‌می خۆی و تا ئێسته‌شدا، به‌ڵام ئایا ده‌كرێت ته‌نها وه‌ك شه‌تحه‌ی حاڵه‌تێكی بێ ئاگایی و سه‌رخۆشی وه‌ری بگرین؟


چۆن تووڕەییمان لە شوێنی کاردا کۆنترۆڵ بکەین - هەرزان بڵاگ\nئەم بابەتە لەسەر کۆنترۆڵکردنی تووڕەیییە لە شوێنی کارکردندا و لە بڵاگی سایتی هەرزان ئەیخوێننەوە.\nکۆنترۆڵکردنی تووڕەیی وەک بەهرەیەک وایە و کۆنترۆڵنەکردنی ئەتوانێ خەساری زۆری لێ بکەوێتەوە.\nدەروونشیکارەکان تووڕەیی بە شێوازێک وەک هەستی ناخۆش پێناسە ئەکەن کە سەرەتا وەک ناڕەحەتبوون، پاشان دڵئێشە و لە ئەگەری زۆربوونیشیدا وەک توندبوونێک لەو کەسەدا دەر ئەکەوێ.\nگرنگترین مۆتیڤ و هۆکارەکانی تووڕەیی\nئەکرێ بڵێین هەمووان لە ژیانیاندا ئەم هەستەیان ئەزموون کردووە و لە ڕاستیشدا تووڕەیی هەستێکی نۆرماڵە و کۆمەڵێک شت ئەتوانن هۆکاری بن.\nدەروونشیکارەکان پاش چەندین ساڵ توێژینەوە لەسەر تووڕەیی بەو ئەنجامە گەیشتن کەوا بۆ تووڕەبوون مۆتیڤ و دنەدەرێک پێویستە کورد وتەنی کەس لە خۆیەوە تووڕە نابێ و هەندێ جار تووڕەیی وا لە مرۆڤ ئەکا بەدوور لە ئەقڵییەتی بڕیار بدات.\nدەروونشیکارەکان ئەمانە وەک هۆکاری تووڕەیی لەقەڵەم ئەدەن:\nمانووبوون، ئیزعاجبوون، هەست بە نادادپەروەریکردن، مەعقوولنەبوونی داواکارییەکان، ڕەخنە نادادپەروەرانەکان، هەڕەشەکران لە یەکێک لە کەسە گرنگەکانی ژیان، کەوتنە مەترسیی شتە گرنگەکانی ژیان، ئازاردران و ئازاردانی خەڵکی.\nکۆنترۆڵکردنی تووڕەیی؛ گرنگترین بەهرەی ژیان\nکۆنترۆڵکردنی تووڕەیی یەکێک لە گرنگترین بەهرەکانی ژیانە کەوایە یارمەتیی مرۆڤ ئەدات پێوەندییەکی هەرمان و پتەو لەگەڵ هەموواندا دروست بکات.\nلە ئەگەری کۆنترۆڵنەکردنی تووڕەییدا ئەگەری هەیە پێوەندیی کاریی نێوان دوو کەس خراپ بێت. یان هەر بەهۆی تووڕەیییەکی لەڕادەبەدەرەوە کەسە گرنگەکانی ژیانتان لەدەست بدەن.\nشێوازەکانی کۆنترۆڵکردنی تووڕەیی لە شوێنی کاردا\nلە کاتی تووڕەبووندا هەناسەی قووڵ هەڵمژن و لە یەکەوە بۆ 50 بژمێرن\nلەو شوێنەی کەوا تیایدا تووڕە بووی یان لەو شت/کەسەی کە تووڕەی کردووەی دوور بکەوەرەوە\nلەسەر لاپەڕەیەک هۆکارەکانی تووڕەبوونت بنووسە\nپێش لەوەی کارێک بکەی بەباشی بیری لێ بکەرەوە\nلەگەڵ کەسێکی جێمتمانەدا قسە بکە و خۆت ئارام بکەرەوە\nلەگەڵ کەسایەتی و شێوازی هەسوکەوتی هاوکارەکانتا ئاشنا ببە\nلە بەرانبەر تووڕەییتاندا بەرپرسیار بن\nسەختی و تاڵییەکانی ڕۆژێکی کاری لەبیر بکەن\nتەنها لە ڕوانینی خۆتانەوە چاو لە مەسەلەکە مەکەن\nباوەڕ بێنن بە کاریگەرییە بێوێنەکەی دیالۆگ و قسەکردن\nبۆ هەر جۆرە بابەتێکی کڕین و فرۆشتنی فری و ئۆنڵاین سەردانی سایتی هەرزان بکەن.\nئیش تووڕەیی کار کۆنترۆڵ کۆنترۆڵکردنی تووڕەیی


چوار خاڵ بۆ حكومه‌ت و، سیانیش بۆ خۆپیشانده‌ران!\nحكومه‌تی هه‌رێم ده‌بێت به زوویی چوار ستراتیژ بكاته ئامانج:-\nیه‌كه‌م: په‌له‌كردن له داڕشتنی ستراتیژێكی گشتگیر و ڕادیكاڵی چاكسازی له بواره‌كانی ئابوری و كارگێڕی دا. ئه‌و ستراتیژه ده‌بێت به جۆرێك دابڕێژرێت كه داهاتی هه‌رێم هاوسه‌نگ بكات له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه كارگێڕی و ئابورییه‌كانی هه‌رێم دا. به جۆرێك كه حكومه‌ت بۆ دابینكردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران پشت به داهاتی خۆی ببه‌ستێت له ستراتیژ دا.\nدووه‌م: داڕشتنی ستراتیژێكی ئاسایشی نیشتیمانی بۆ هه‌رێم (به قازانجی نازانم هیچ بۆ ئه‌م خاڵه زیاد بكه‌م).\nسێیه‌م: ڕاگه‌یاندنی (ستراتیژی نیه‌تپاكی) وه‌ك وه‌ڵام بۆ خواستی خۆپیشانده‌رانی كوردستان. پێویسته به زوویی پێكهێنه‌ره‌كانی حكومه‌ت (پارتیی، یه‌كێتیی و گۆڕان) كۆببنه‌وه‌و (ستراتیژی نیه‌تپاكی بۆ خۆپیشانده‌ران) ڕابگه‌یه‌نن كه گشتگیر و پراكتیكی بێت و به‌زوویی خاڵه‌كانی جێ به‌جێ بكرێت. له‌وانه:- ده‌بێت ژماره‌ی ئه‌ندامانی په‌رله‌مان بۆ هه‌ڵبژاردنی داهاتو بكرێته (51) په‌رله‌مانتار. چل و پێنجیان دابه‌ش بكرێت به‌سه‌ر شاره‌كانی كوردستان داو، شه‌شیشیان بۆ كه‌مه‌نه‌وه‌ته‌وه‌كان. هه‌روه‌ها، ده‌بێت خانه‌نشنكردنی په‌رله‌مانتاران به (یاسایی) بكرێت و، په‌رله‌مانتاران به‌پێی (یاسای مه‌ده‌نی) خانه‌نشین بكرێن. چونكه په‌رله‌مانتار پله‌ی نیه هه‌تاكو به (پله باڵا) خانه‌نشین بكرێت. ئه‌گه‌ر (پارتیی، یه‌كیتیی و گۆڕان) نیه‌تپاكیان هه‌یه ده‌بێت به زوویی ته‌واوی خانه‌نشینكردنی نزیكه‌ی پێنج سه‌د په‌رله‌مانتار به موچه‌ی قه‌به هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌و، ده‌بێت ته‌واوی خانه‌نشینكردنی زیاتر له پێنج سه‌د ڕاویژكاریش به موچه‌ی قه‌به هه‌ر هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه. چونكه پێویسته خانه‌نشینكردنی په‌رله‌مانتاران و ڕاوێژكاران و به‌ڕێوه‌به‌ره گشتییه‌كان بكرێته ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵی و خانه‌نشینكردنیان هاوتای (یاسای مه‌ده‌نی) بكرێن.\nسێ خاڵیش بۆ خۆپیشانده‌ران:-\nیه‌كه‌م: زۆر گرنگه خۆپیشانده‌ران گروپی نوێنه‌رایه‌تیی بۆ خۆیان له ته‌واوی شار و شارۆچكه‌كان هه‌ڵببژێرن. گرنگتره كه نوێنه‌ره‌كانیان كه‌سانی به ئه‌زمون و ڕابردو پاك و ده‌ست و ده‌م پاك بن. ده‌كرێت ئه‌و مامۆستا و ئه‌ندازیار و پزیشك و كارمه‌ندانه‌ی كه نزیكه‌ی بیست ساڵه خزمه‌تی مه‌ده‌نی ده‌كه‌ن و سه‌ر به هیچ لایه‌نێك نین و، كه‌سانی نه‌فس به‌رزن و كه‌سایه‌تیان سه‌نگینه، وه‌ك نوێنه‌ری خۆیان له شار و شارۆچكه‌كان هه‌ڵببژێرن بۆ ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كانیان ئامانجی خۆیان بپێكن و، بێ سه‌روبه‌ره نه‌بن و، وه‌ك شه‌پۆلی ده‌ریا زوو هه‌ڵنه‌چن و زووش بنیشنه‌وه. هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ش كه كه‌سانی ده‌مپیس و ڕابردوو خراپ خۆیان نه‌كه‌نه پشتیوان و نوینه‌ری خۆپیشانده‌ران.\nدووه‌م: ده‌بێت خۆپیشانده‌ران ئه‌زمونیان له (دوو-ڕوویی) هێزه ئۆپۆزسیۆنه‌كانی ڕابردو وه‌رگرتبێت و، جارێكی تر متمانه به‌و كه‌سانه نه‌كه‌نه‌وه كه پێشتر په‌رله‌مانتار و وه‌زیری لایه‌نه ئۆپۆزسیۆنه‌كان بون و، ئێستا به نایاسایی (له ده‌ره‌وه‌ی یاسای مه‌ده‌نی) به ته‌مه‌نی گه‌نجییه‌وه و به موچه‌ی قه‌به خانه‌نشینیان قبوڵ كردوه. بۆیه گرنگه خۆپیشانده‌ران ئه‌وه‌یان له یاد بێت كه جارێكی تر قوربانیی و ڕه‌نج و هیلاكی و ماندوبونیان پێشكه‌ش به كه‌سانی هه‌لپه‌رست و حیزبی ئۆپۆزسیۆنی چه‌واشه‌كار نه‌ده‌ن. گرنگتریشه داوای كه‌سانی ته‌كنۆكرات و بێ-لایه‌ن بۆ گشت دامه‌زراوه‌كان بكه‌ن. چونكه سیاسه‌ت و دبلۆماسییه‌ت و حكومڕانییه‌ت هه‌ر یه‌كه‌یان زانستن و، ده‌بێت كه‌سانی پڕۆفیشناڵ تێیاندا كار بكات. نه‌ك وه‌ك هێزه ئۆپۆزسیۆنه‌كان كه پیشه‌یان بوه‌ته كاندیدكردنی (مرۆڤه ده‌مبازه ناپسپۆڕه‌كان) بۆ ته‌واوی یه‌كه‌كانی نیشتیمان.\nسێیه‌م: ده‌بێت خۆپیشانده‌ران به هیچ جۆرێك ده‌ست بۆ چه‌ك نه‌به‌ن. ده‌ست بردن بۆ چه‌ك له قازانجی دوژمنانی كورده و شه‌ڕی ناوخۆی لێ ئه‌كه‌وێته‌وه. به قازانجی ده‌وڵه‌ته داگیركه‌ره‌كانی كوردستان و، ته‌نانه‌ت حیزبه‌كانی هه‌رێمیشه. به‌ڵكو ده‌بێت خۆپیشاندانه‌كان به جه‌ماوه‌ریتر بكرێن و، ئامانجه‌كانیان ڕونتر بكه‌ن. پێویسته خۆپیشانده‌ران ئاڕاسته‌ی سه‌ره‌كیان ڕووبكه‌نه ماڵی ئه‌و به‌رپرسانه‌ی كه چه‌ند ساڵی ڕابردوو بونه‌ته ملیۆنێر و خاوه‌ن ده‌یان كۆشك و ڤێلا و گرد و كۆمپانیان. نابێت به هیچ جۆرێك خۆپیشانده‌ران ڕووبكه‌نه دامه‌زراوه خزمه‌تگوزارییه‌كان چونكه ئه‌وه به زه‌ره‌ری سه‌ره‌كی میلله‌ته. له هیچ شۆڕشێكی دنیادا نه‌بوه كه خۆپیشانده‌ران په‌روه‌رده‌كان و قوتابخانه‌كان بسوتێنن. ئه‌كرێ ئه‌و كارانه به سودی خۆپیشانده‌ران نه‌بێت و به‌و هۆیه ئامانجه‌كه‌یان نه‌پێكن. بۆیه زۆر گرنگه له‌گه‌ڵ به جه‌ماوه‌ریكردنی خۆپیشانده‌ران دا ڕووبكه‌نه ماڵی به‌رپرسه دزه‌كان و كۆشك و ته‌لاره‌كانیان و ئه‌و گردانه‌ی كه داگیریان كردوه. پاراستنی قوتابخانه‌كان و په‌روه‌رده‌كان و دامه‌زراوه خزمه‌تگوزارییه‌كان ئه‌ركی سه‌ره‌كی خۆپیشانده‌رانه. ده‌یڵێمه‌وه: تكایه ده‌ست بردن بۆ چه‌ك له قازانجی خۆپیشانده‌ران نییه چونكه شه‌ڕی ناوخۆ به قازانجی كورد نییه. ته‌نیا به جه‌ماوه‌رییكردنی خۆپیشاندانه‌كان و به مه‌ده‌نی كردنیان و به ڕێكخراوه‌ییكردنیان، ئامانج ده‌پێكێت.


به‌ندیخانه‌ی ئه‌بو غرێب له‌وانه‌یه دابخرێت\nبه‌یاننامه‌یه‌كی له‌شـكری ئه‌مریكا له عێراق ده‌ڵێت كاره‌كان له ماوه‌ی چه‌ند مانـگێـك له به‌ندیخانه‌ی ئه‌بو غرێبی به‌ناوبانـگ كۆتایی پـێـدێت، زیندانه‌كانیش ڕه‌وانه‌ی ده‌زگایه‌كی نوێ ده‌كرێن كه ئێسـتا دروست ده‌كرێت.\nگوته‌بێژی له‌شـكری، كۆلۆنێل باری جۆنسن گوتی كاتێـكی دیاریـكراو نیه بۆ گو‌اسـتنه‌وه‌كه. به‌ڵام گوتی پلانه‌كه‌مان ئه‌وه‌یه گۆڕانـكاریـیه‌كان له ماوه‌ی دوو بۆ سێ مانگ ته‌واو بكرێت.\nله واشـنتۆن، وه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌مریكا (پـنتاگۆن) جه‌ختی كرده‌وه له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی ژوانه‌كانی ته‌واوكردنی ده‌زگا نوێـكه، كه‌مپی كرۆپه‌ر. به‌ڵام گوته‌بێـژێـك گوتی هێشـتا بڕیار نه‌دراوه ئایا كردنه‌وه‌ی ده‌زگا نوێـكه ده‌بێـته هۆی داخستنی ئه‌بو غرێب.\nگوته‌بێژی پـنتاگۆن، برایه‌ن وایتمان گوتی نه‌خشه‌ی ژوانه‌كان بۆ داخستنی ئه‌بو غرێب هێشـتا كاتی نه‌هاتووه. گوتی هێشـتا ڕوون نیه ئایا هێزه‌كانی ئه‌مریكا كه ئه‌و ده‌زگایه به‌ڕێوه ده‌بات ده‌وه‌سـتێت له به‌كارهێنانی و ده‌كه‌وێـته ده‌ستی كه‌سانی دیكه.


دیمستورا بانگهێشتنامەی بۆ لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆنی سووریا نارد و پەیەدەی تێدا نییە\nوتەبێژی گروپی ئۆپۆزسیۆنی سووریا ڕایگەیاند، لەلایەن نێردەی تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بانگهێشت کراون بۆ بەشداری لە کۆبوونەوەی کۆتایی ئەم مانگەی جنێڤ. ئەوەشی وت کە نوێنەرانی پەیەدە بانگهێشتی کۆبوونەوەکە نەکراون.\nقەدری جەمیل وتەبێژی گروپی ئۆپۆزسیۆنی سووریا ڕایگەیاند، بانگهێشتنامەی ستیڤان دیمستورا نێردەی تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ گفتوگۆکانی سووریایان پێگەیشتووە بۆ بەشداریکردن لە خولی داھاتووی گفتوگۆکانی تایبەت بە ڕەوشی سووریا کە بڕیارە لە کۆتایی ئەم مانگە لە جنێڤ بەڕێوە بچن. جەمیل بە ئاژانسی تاسی ڕووسی ڕاگەیاندووە بەشداربووان ھەر ئەوانەی مانگی ئادارن، و نوێنەرانی پەیەدە بانگهێشتی کۆبوونەوەکەی جنێڤ نەکراون.\nجێی باسە، دوێنێ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، پڕۆژە بڕیارێکی ڕووسیای رەتکردەوە بۆ بەشداریکردنی پەیەدە لە گفتوگۆکانی جنێڤ. سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی ڕووسیاش ڕایگەیاندووە، بەر لە 13ی نیسان، بڕیارە ستیڤان دیمستورا سەردانی مۆسکۆ بکات.


جەنگ و برتۆڵد برێخت\nدوو ئایکۆنی سارد و گەرم.\nنووسین و ئامادەکردنی: عەبدوڵا سڵێمان (مەشخەڵ)\nکەم نین ئەوانەی لە ژێر بیانووی جیاجیا دژایەتی شیعر و بەرهەمەکانی برتۆڵد برێختیان دەکرد و هەوڵیان دەدا لە بایەخی هونەریی و ئیستاتیکیی و هەڵوێستی بوێرانەی کەم بکەنەوە. ناسیونالیست و لیبڕاڵەکان ڕەخنەی ئەوەیان لێدەگرت کە مارکسییە و مارکسییەکانیش ڕەخنەی ئەوەیان لێدەگرت کە مارکسی نییە و هەندێکی تریش ڕەخنەی ئەوەیان ئاراستە دەکرد کە سیاسەت بەهرەکەی کوشتووە. بەڵام برێخت دوور لەو هەرا و زەنایە دەوەستا و پێکەنینێکی گاڵتەجاڕانەی بۆ دەکرد و وەک ئەوەی بڵێ ڕەخنەگران ئەو برێختەی ئێوە باسی دەکەن ئەوە من نیم. لەگەڵ ئەوەشدا دەیزانی ئەم ڕەخنانە نیشانەی ئەوەیە کە ڕەخنەگران بە جیددی برێخت دەخوێننەوە و جێگایەکی بەرزی هەیە لە ئارگیومینت و ڕەخنەکانیان. لەگەڵ ئەوەی برێخت تا دەهات هوشیارتر دەبۆوە و قووڵتر بیری دەکردەوە، زیاتر لە نەهامەتییەکانی کۆمەڵگە دەگەیشت و دەیزانی هۆکاری بنەڕەتی ئەم نایەکسانییەی ژیان چییە و دەبێ چ بکرێ تا ئەم نا یەکسانییە کۆتایی پێبێ. لەگەڵ دەرکەوتنی برێخت وەک نووسەرێکی بەهرەدار و بەتوانا لەسەر ئاستی ئەڵمانیا و ئەوروپا، جەنگیش دێت لە دەرگای ژیانی کۆمەڵگە دەدات. برێخت کەوتۆتە سەردەمێکەوە کە جەنگ ڕەنگرێژی کردووە و مۆری خۆی بە هەموو شتێکی ژیانی مرۆڤەکانەوە ناوە. بۆیە لە بەرهەمە شیعریی و شانۆنامەکانیدا ئەو ڕەنگدانەوەیە بە تۆخی دەبینین. من لەم نووسینەمدا تەنها بەرهەمە شیعرییەکانی دەگرم و دەکۆشم بزانم برێخت و جەنگ چۆن وەک دوو ئایکۆن دژ بەیەک و بەرامبەر بەیەک دەوەستنەوە.\nجەنگ وەک دیاردەیەکی نەگریس و شووم لەئەنجامی قەیرانی ئابووری لە کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەردەکەوێت و بەرپا دەبێت. تەواوی بەریەککەوتنە سیاسییەکان بەرئەنجامی بەریەککەوتنە ئابوورییەکانی کۆمەڵگە چینایەتییەکانە. ئەوە پێداویستییە ئابوورییەکانە لە چەشنی فراوانترکردنەوەی سنووری جوگرافی هێزی کاری هەرزان و بەرهەمهێنانی کاڵا و پەیداکردنی بازاڕ بۆ ساغکردنەوەی کاڵاکان چوارچێوەی شەڕەکان و مەودای نێوانیان و کورتی و درێژی جەنگەکان دیاری دەکەن. کەوابوو دەتوانین بڵێین جەنگ بریتییە لە بەرئەنجامی قەیرانی ئابووری. ئەوەی لە ژوورەکان و پشت پەردەکانەوە دەگوزەرێن جگە لەم ململانێیە ئابوورییانە هیچیتر نین. سەرکردە سیاسییەکان لە ڕاستیدا سەرکردە و نوێنەری بەرژەوەندی ئابووری چین و توێژەکانی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتین. بەڵام جەنگ میللەتان یان گەلان هەڵی ناگیرسێنن، جەنگ جەنگی حکومەت و دەسەڵاتەکانە لەپێناو فراوانترکردنەوەی دەسەڵاتی سیاسی و ئابووری. جەنگی تەماح و هەڵپەی سوود و کەڵەکەی سەرمایەی بورژواکانە. ئەوانەی لە ژوورە دەست پێڕانەگەیشتووەکان و پشت پەردەکانەوە بڕیارەکان دەردەکەن ئەوانن بڕیار لەسەر چارەنووسی ملیۆنان خەڵکی هەژار و دەستەنگ دەدەن، ئەوانن بڕیار دەدەن مەرگ بکەنە دیاری دەستیان بۆ خەڵکی ستەمدیدە.\nکاتێ ئەوانەی سەرەوە دەربارەی جەنگ دەدوێن\nسەرجەم خەڵک دەزانێ جەنگ بەڕێوەیە\nئەوانەی سەرەوە لە ژوورێک کۆدەبنەوە\nئەی مرۆڤی سەر شەقامەکە، ئەی ئینسانی خاکی\nماڵئاوایی لە هەموو هیواکانت بکە\nحکومەتەکان واژووی پەیمانی دەست درێژی نەکردن دەکەن\nئەی پیاوی بچووک\nتۆ وەسیەتەکەت ئامادە بکە.(١).\nبرتۆڵد برێخت گەرچی لە ساڵانی جەنگی جیهانی یەکەمدا کەوتە نووسینی شیعریی نیشتمانیی، بەڵام لە دوای ساڵی ١٩١٦وە وردە وردە ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێت و بەتایبەتی کە لە ساڵی ١٩١٨ دەکرێتە سەرباز لە نەخۆشخانەی سەربازی لە شاری ئۆکسبۆرگ. کاریگەرییە تاڵ و ناخۆشەکانی ئەو ئەزموونە وا لەم شاعیرە دەکەن کە هەتا کۆتایی ژیانی ببێتە دوژمنێکی سەرسەختی جەنگ. ئەم لاوە بەدوای ئاڵوگۆڕ و گۆڕانەوە بوو. ئاڵوگۆڕ لە ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسیی و گۆڕان لە جیهانبینی خەڵک و تێڕوانینی خۆی بۆ مەسەلە گرنگەکانی هونەر و ئەدەب. بۆیە بێ هۆ نییە کە لە ساڵی ١٩٢٢ لە تەمەنی بیست و چوار ساڵیدا بەپێی قسەی ڕەخنەگری ئەڵمانی هێربێرت ئهێرینگ لەنێوان شەو و ڕۆژێکدا ڕووی ئەدەبی ئەڵمانی بگۆڕێت. (٢) ئۆجین برتۆڵد فریدریک برێختی شاعیر و شانۆنامەنووس و دەرهێنەری شانۆیی و مارکسیست لە ١٠ی شوباتی ساڵی ١٨٩٨ لە ئۆکسبۆرگ –باڤاریا لە وڵاتی ئەڵمانیا لە بنەماڵەیەکی مەسیحی لە دایک بووە. تەمەنی چواردە ساڵان بوو کە جەنگی جیهانی یەکەم دەست پێدەکات. لەتەمەنی حەڤدە ساڵی دەچێتە زانکۆی میونیخ بۆ خوێندنی دراما. لە حوزەیرانی ساڵی ١٩١٦ وە وتارەکانی برێخت لە ڕۆژنامەکان بڵاو دەبنەوە. لە پایزی ساڵی ١٩١٨ دەیکەنە سەرباز. ساڵی ١٩١٩ لەگەڵ پاوڵە بانهۆلزەری هاوڕێی کچی کورێکیان دەبێ بەناوی فرانک. ساڵی ١٩٢٢ جگە لەوەی سەرنجی ڕەخنەگران بەلای خۆیدا ڕادەکێشێ خەڵاتی کلایسیت لەسەر یەکێک لە کارە شانۆییەکانی وەردەگرێت. ساڵی ١٩٢٧ یەکەمین کۆشیعری برێخت بڵاو دەبێتەوە کە سەلیقەی نووسین و توانایی ئەو شاعیرە بە دەردەکەوێت. ساڵی ١٩٢٩ لەگەڵ خانمە ئەکتەر هێلینا وایجڵ هاوسەرگیری دەکات. دوای بەدەستەوە گرتنی دەسەڵاتی ئەڵمانیا لەلایەن نازییەکانەوە برێخت لە ئەڵمانیا هەڵدێ و لەئەوروپا لەهاتوچۆدا دەبێ. و خۆی وتەنی هەر ڕۆژەی لە وڵاتێک بەسەر دەبات. برتۆلد برێخت تا ساڵی ١٩٣٠ ورد خەریکی خوێندنەوەی سەرچاوە سۆشیالیستییەکان بوو و بەقووڵی هیگڵ و کارڵ مارکسی خوێندۆتەوە و تا گەیشتە ئەو بڕوایەی کە شۆڕشی مارکسی پێویستییەکی حاشاهەڵنەگرە.پێویستی خوێندنەوەی ئابووری برێختی گەیاندۆتە مارکس و ئیتر بەردەوام بەدرێژایی ژیانی لەخوێندنەوەی مارکسیزم دانەبڕاوە و تا دنیاش جێدێڵێ هەر هەڵگری بیروباوەڕی مارکس بووە. ساڵی ١٩٣٥ لەسەر چالاکییە جۆربەجۆرەکانی دژی نازییەت ڕەگەزنامەی(جنسیە)ی ئەڵمانی لێدەسەنرێتەوە. ساڵی ١٩٤١ دەچێتە ئەمریکا و لەوێش پاش شەش ساڵ بێئومێد دەگەرێتەوە ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات. ساڵی ١٩٤٩ تیپی بەرلین دادەمەزرێنی و ساڵی ١٩٥٣ دەبێتە سەرۆکی یانەی قەڵەمی ئەڵمانی و ساڵی ١٩٥٤ خەڵاتی ستالین بۆ ئاشتی وەردەگرێت و لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٥٨ لە ڕۆژهەڵاتی بەرلین لە ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات لە لووتکەی چالاکی و داهێناندا ئەم شاعیرە مەزنەی پرۆلیتاریای جیهان و بە هۆی نەخۆشی دڵەوە کۆچی دوایی دەکات.(٣).\nبرێخت و هاوسەرەکەی لەسەر بانی هۆڵی شانۆی ئەڵمان لە ڕێپیوانی ڕۆژی جیهانی چینی کرێکار ١٩٥٤.\nبرێخت زۆر وریایانە کەوتبووە دژایەتی سیاسەتی جەنگ و کاولکارییەکانی کە ژیانی خەڵکیان کردبووە دۆزەخ. ئەو دەیزانی ئایین هەژاران لە دەستەنگی زیاتر و هیوای درۆزنانە دەهێڵێتەوە. بۆیە هەوڵی دەدا خەڵکی لەو خۆشباوەڕییە دوور بخاتەوە و ڕاستییەکان فێر بن. لەهەمان کاتیشدا بەردەوام و چالاکانە لەدژی نازییەکان دەجەنگا و بەشداری خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکان دەکرد و گەشتی ئەنجام دەدا و لە کۆنگرەکاندا وتاریی پڕ جۆشی پێشکەش دەکرد. دەنگی شیعریی برێخت دەنگی خەڵکی چەوساوە و ستەم لێکراو بوو. ئەو پێیوابوو ئەدەب هۆکارێکە بۆ تێکۆشانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و دەبێ چینی کرێکار بۆ شۆڕشی سۆشیالیستی ئامادە بکرێن. برێخت وتویەتی" ئەرکی هونەرمەندەکانی ئەڵمانی دیموکرات، بڵاوکردنەوەی ئیدەکانی کۆمۆنیزمە"(٤). برێخت لەشیعرەکانیدا زۆر بەڕوونی ئاماژە بەو ڕاستییە دەکات کە ئەوەی بەرژەوەندی لە جەنگدا هەیە بورژوازی و سەرمایەدارانن نەک کرێکار و خەڵکی زەحمەتکێش. دەوڵەمەندەکان و دەستڕۆیشتووەکان لە جەنگەکان زیانمەند نابن. دەسترٶیشتووەکان بەتایبەتی لەڕووی ئابوورییەوە بازاڕ قۆرخ دەکەن و نرخی شتومەک و کاڵا چەند بەرابەر بەرز دەکەنەوە و باجە قورسەکە خەڵکی بەشمەینەت دەیدەن. لەلایەکی تریشەوە ئاشکرایە لە جەنگەکاندا هەمیشە براوە و دۆڕاو هەیە. لەڕووی سیاسییەوە ڕەنگە لایەنێک یان دەوڵەتێک براوە بێت. بەڵام لە ڕاستیدا چونکە جەنگەکە جەنگی ئابووری و بەرژەوەندییە زەرەرمەندی یەکەم خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێشە. بۆرژوازی و سەرمایەداران نەک هەر نادۆڕێن بەڵکو براوەی هەمیشەیین.\nئەمەش یەکەم جەنگ نییە\nگەلێ جەنگی تر بەر لەم جەنگە ڕوویداوە\nکاتێ جەنگی پێشوو تەواو بوو\nسەرکەوتوو و دۆڕاو هەبوو\nلای دۆڕاوەکان هەموو خەڵک برسی بوون\nلای سەرکەوتووەکانیش هەموو خەڵک برسی بوون.(٥).\nبرێخت ئەم ڕاستییەی جوان هەست پێدەکرد. برێخت لەوەش دڵنیا بوو کە تەنها شۆڕشی کۆمەڵایەتی کرێکارە دەتوانی کۆتایی بە جەنگ و سەرجەم نیزامی سەرمایەداری بهێنێ. ئەوە لای برتۆڵد برێخت ڕوون بوو کە جەنگ ماڵوێرانی و کاولکاری و مەرگ بەدوای خۆیدا دەهێنێ. جەنگ بە مانای کوشتارگایەکە کە ئەوەی مرۆڤ بێت شەرمەزار دەبێت لە ئاستیا. برێخت بە هەموو توانایەکییەوە وەک ئینسانێک و وەک شاعیرێکی ڕادیکاڵ لەدژی ئەم دیاردەیە وەستایەوە. برێخت باوەڕی وابوو کە تەنها هێزی کۆمەڵایەتی چینایەتی کرێکار و خەڵکی ستەمدیدەیە دەتوانی بەر بەم وەحشیگەری شەڕ و ماڵوێرانییە بگرێت.\nجەنگ "با" نایبات بەرەو جیهان\nجەنگ مرۆڤەکان دەیخوڵقێنن\nئاشتی وەکو دار و گەڵا ناڕوێت\nئاشتیش تەنها بە ویستی مرۆڤ نەبێ باڵا ناکات\nئەی گەلان. تۆ تۆ چارەنووسی جیهانی\nهێزی خۆت لەیاد بێ\nجەنگ یاسای سروشت نییە\nئاشتیش خەڵاتێک نییە بدرێ\nدەبێ ڕقمان لە جەنگ بێ\nئێستا دەبێ بە خوێنمژان بڵێین نا.. نا.. دیسانەوە.. نا\nدەست لە ژیان هەڵناگرین\nئەو کات جەنگیش هەڵناگیرسێ. (٦).\nوەستانەوە بوێرییەکانی برێخت سەرباری هەر کەموکوڕییەک نەک هەر جێگای ستایشن، بەڵکو جێگای لێوردبوونەوە و تێڕامانن. برێخت بەمانای وشەکە لە سەنگەری کرێکار و خەڵکی هەژارەوە بەرامبەر بە سیستەمە جۆراوجۆرەکان وەستاوەتەوە بە سیستیمی ئەوروپای ڕۆژهەڵاتیش کە خۆیان بە سیستەمی سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم ناوزەد دەکرد."شۆڕشی ئەڵمان شکستی خوارد، بەڵام ڕێگەی برێشت ساخ بووەوە. ئەو بەدەوری خۆیەوە دونیایەکی پڕ لە تاوان و وەحشیگەری دەبینی. برێشت دژی ئەم نیزامە بوو و پێی وابوو کە ئەم دونیایە دەبێ بەشێوەیەکی شۆڕشگێڕانە بگۆردرێ، برێشت توانایی هونەری خۆی خستە خزمەت شۆڕش و پێکهێنانی ئەم ئاڵ و گۆڕە شۆڕشگێڕانەیە. کۆمۆنیزمی ئاڵمان، شۆڕشی ئۆکتۆبەر و بەتایبەتی نووسراوەکانی لینین برێشتی هێنایە سەر ئەم قەناعەتە کە کرێکاران دەبێ دەزگای دەوڵەتی بوژوایی تێك بشکێنن و دەسەڵاتی شورایی دابمەزرێنن" (٧)ئەوەتا ساڵی ١٩٥٣ کاتێ شۆڕشی کرێکارانی ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات لەسەر دەستی ڤاڵتەر ئۆڵبرێشت و حیزبی بەناو کۆمۆنیستی ئەڵمانیای ڕۆژهەڵات سەرکوتکرا، برێخت لە وتە بەناوبانگەکەیدا بێڕەحمانەترین سەرزەنشتی ئەو حکومەتە دەکات و دەڵێت " ئەگەر ئەم میللەتەتان بەدڵ نییە ، بڕۆن میللەتێکی تر بدۆزنەوە."(٨).\nپەیکەری برتۆڵد برێخت لەدەرەوەی هۆڵی شانۆی ئەڵمان لە بەرلین.\nبرێخت وەستانەوە بەرامبەر بە سەرجەم بەهاکانی بورژوازی بە ئەرکی خۆی زانیوە و درێغی نەکردووە. بۆیە شیعریشی هەر بۆ ئەو مەبەستە بەکار هێناوە. واتە برێخت لەڕێگەی شیعرەکانییەوە هەوڵیداوە کرێکار و هەژاران هوشیار بکاتەوە و بەرژەوەندییەکانیان بپارێزێ. هەر بۆیەش زمانی نووسینی شیعرەکانی زمانێکی سادە و ساکارە. بێ گرێ و گۆڵە و خەڵکی هەژار و کرێکار بەجوانی لێی تێگەیشتوون. برێخت لەسەر زمانی خەڵک ژیاوە و لەوێشەوە زمانی نووسینی خۆی دەوڵەمەند کردووە بەجۆرێک کە داڕشتنە شیعرییەکانی کورت و پوخت و پتەون. بەکورتی برێخت، ئەو شاعیرەی سەرجەم ژیانی تەرخان کرد بۆ دژایەتیکردنی جەنگ و بەرەنگاربوونەوەی بەربەریەتی بورژوازی و وەستانەوە لە سەنگەری کرێکار و زەحمەتکێش، هەژارانە و بە برسێتی لە تاراوگە ژیا و لەئەنجامی فشار و ترس ئەم شاعیرە هەر ڕۆژەی وڵاتێکی گۆڕیوە وەک ئەوەی هەر ڕۆژەی پێڵاوێک بگۆڕێ.(٩)\nلە کۆتایشدا لە ڕاستای ئەم کورتە نووسینەوە دەتوانم کورتەی وتارەکە لەم چەند خاڵەدا چڕ بکەمەوە:\nیەک: برێخت سەرباری بەرهەمە شانۆییەکانی کەجێگای بایەخ و خوێندنەوەن، شیعرەکانیشی جێگایەکی بەرزیان هەیە لە گۆشەنیگای ڕەخنە و میتۆدەکانی لێکۆڵینەوەوە.\nدوو: برێخت بەتوندی بڕوای بە مارکسیزم و شوشیالیزم هەبووە و بەقووڵی کارڵ مارکس و هیگڵی خوێندۆتەوە.\nسێ: هەوڵیداوە بەرژەوەندییەکانی کرێکار و خەڵکی هەژار بپارێزێ و بەرگرییان لێبکات.\nچوار: زۆر بە سەختی دژی جەنگ و سیاسەتی جەنگ بووە و هەوڵیداوە سیاسەتە دژی ئینسانییەکانی بورژوازی ڕیسوا بکات.\nپێنج: زمانی شیعرەکانی سادە و ساکار بووە و شێوازی نووسین و داڕشتنی شیعرەکانی بەجۆرێک بووە کە کرێکار و خەڵکی هەژار بەئاسانی تێیگەیشتوون.\nدواجار گەرچی بزووتنەوە شۆسیالیست و مارکسییەکان لە ئەمڕۆی جیهانگیریی جیهاندا لە پاشەکشەدان و لەژێر پاڵەپەستۆی بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکانی بورژوازیدان، بەڵام بەبۆچوونی من ئاوڕدانەوە لەم بابەتانە پێویست و گرنگ و جێگای بایەخە. منیش لە درک کردنی ئەم پێویستییەوە ئەم نووسینەم ئەنجام داوە.(١٠).\n١- قصائد من برتولد برخت ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دار الکاتب العربي الطباعة والنشر القاهرة ١٩٦٧ ص ١٠٠.\n٢- بڕوانە شیعرەکانی برتۆڵد برێخت بە زمانی ئینگلیزی کە لەم سایتەی خوارەوە بڵاو کراونەتەوە.\nهەروەها بڕوانە قصائد من برتولد برخت ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دار الکاتب العربي الطباعة والنشر القاهرة ١٩٦٧ ص ٦.\n٣- بە بۆنەی سەدەمین ساڵی لەدایکبوونی برتۆڵد برێشت نووسینی فەرەیدون نازری گۆڤاری هانا ژمارە ١٠ ١٩٩٨ لاپەڕە ٦ و ٧.\n٤- بە بۆنەی سەدەمین ساڵی لەدایکبوونی برتۆڵد برێشت نووسینی فەرەیدون نازری گۆڤاری هانا ژمارە ١٠ ١٩٩٨ لاپەڕە ٥.\n٥- بڕوانە شیعرەکانی برتۆڵد برێخت بە زمانی ئینگلیزی کە لەم سایتەی خوارەوە بڵاو کراونەتەوە.\nهەروەها بڕوانە قصائد من برتولد برخت ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دار الکاتب العربي الطباعة والنشر القاهرة ١٩٦٧.\n٦- بڕوانە شیعرەکانی برتۆڵد برێخت بە زمانی ئینگلیزی کە لەم سایتەی خوارەوە بڵاو کراونەتەوە.\n٧- بە بۆنەی سەدەمین ساڵی لەدایکبوونی برتۆڵد برێشت نووسینی فەرەیدون نازری گۆڤاری هانا ژمارە ١٠ ١٩٩٨ لاپەڕە ٤.\n٨- قصائد من برتولد برخت ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دار الکاتب العربي الطباعة والنشر القاهرة ١٩٦٧ ص ١٩.\n٩- قصائد من برتولد برخت ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دار الکاتب العربي الطباعة والنشر القاهرة ١٩٦٧ ص ٢٥.\n١٠- ئەمرۆ مارکسیزم وەک زانستی ڕزگاری چینی کرێکار نەک هەر باس ناکرێ بەڵکو وەک ئیدەیەکی بێکەڵک و بیسوود بۆ کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی تەبلیغی بۆ دەکرێ و تا دێت لەبەر چاوی چینی کرێکار و خەڵکی ستەمدیدە ناشیرین دەکرێ. بەهەوڵە بێئەوپەڕەکانی بورژوازی جیهانی، مارکسیزم وەک جیهانبینییەکی ناتەواو و ناڕێک دەخرێتە بەرچاو و لەبەرامبەردا دید و جیهابنینی بورژوازی بە ڕەونەق و جوان نیشان دەدرێ. ئەم هەوڵە جگە لە ترسی بێئەوپەڕی بورژوازی لە مارکسیزم هیچیتر نییە. مارکسیزم چرای ڕۆشنکەرەوەی ڕێگای خەباتی چینایەتی کرێکارانە دژ بە نیزامی سەرمایەداری و حکومەتەکانیان.\nتێبینی : ئەم شیعرانەی لەم نووسینەدا ئاماژەیان پێکراوە و بە نموونە هێنراونەتەوە کاتی خۆی لە ساڵی ١٩٩٠ لە عەرەبییەوە وەرمگێڕانە سەر زمانی کوردی و لە نامیلکەی (دیوارەکان دەروخێنین) لەژێر ناوی (دلاوەر حوسێن) وەک بڵاوکراوەی گۆڤاری ڕابەر ئۆرگانی حەلقەی ئەدیبانی کۆمۆنیست بڵاوم کردەوە. خۆشبەختانە لەم ڕۆژانە دەقە ئینگلیزییەکەی ئەم شیعرانەم بەرچاو کەوت و ئینجا لەگەڵ دەقە عەرەبییەکە کە لە کتێبی ( قصائد من برتولد برخت) ترجمة و تقدیم دکتور عبدالغفار مکاوی دایە بەراورد کرد و دووبارە وەرمگێڕانەوە سەر زمانی کوردی.\nهاوینی ٢٠١٤ - کەنەدا


هەسارەیەکی چکۆلە کە ڕەنگەکەی دەگۆڕێت - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ خەرمانان ١٠ ١٨:٢١\nNews Code 28149\nلە دەرکەوتەیەکی سەیری گەردوونیدا؛\nهەسارەیەکی چکۆلە کە ڕەنگەکەی دەگۆڕێت\nتوێژەرانی هەسارەیەکی چکۆلەیان دۆزیەوە کە وەک ئەستێرەگەلی درێژەدار خاوەن پاشخانێک لە تەپ و تۆزە و هاوکات ڕەنگی لە سوورەوە بۆ شین دەگۆڕێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە سی نێت، هەسارەی چکۆلەی ۶۴۷۸ Gault نمونەیەکی سەیر و سەمەرەیە کە وەک ئەستێرەگەلی درێژەدار خاوەن پاشخانێک لە تەپ و تۆزە و هاوکات ڕەنگی لە سوورەوە بۆ شین دەگۆڕێت.\nلەو پەیوەندییەدا توێژەرانی MIT لە بەیاننامەیەکدا ڕایانگەیاند کە ئەوە یەکم جارە زانایان هەسارەیەکی چکۆلە بە توانستی گۆڕینی ڕەنگ دەبینن.\nهەڵبەت ئەم دەرکەوتانە بە چاوی بێ کەرەسە نابیندرێ و ئەستێرەناسان لە پەرەنگی کورتی تیشکی سەروو سووردا چالاکییەکانی ئەم هەسارە چکۆلەیە پێوشوێن دەگرن.\nمایکڵ ماسێرت خوێندکارێکی بان دوکتۆریی زانکۆیMIT تایبەتمەندیی گۆڕینی ڕەنگی ئەم هەسارە بە ڕووداوێکی سەرسوورهێنەر دەزانێ و دەڵێ: لام وایە تەپ و تۆزی سوور ڕەنگی ئەو هەسارە لە گەردووندا لە ناو دەچێ و ئەوی پاشان دەردەکەوێت ڕەنگی توێژی ڕووبەری هەسارەکە واتە ڕەنگی شینە.\nئەم هەسارەیە کەوتۆتە نێوان مەریخ و ژووپیتێر و یەکەم جار لە ساڵی ١٩٨٨دا دۆزرایەوە، بەڵام ئەوکات زانایان سەرنجێکی تایبەتیان نەدابوویە. هەتا لە توێژینەوەکانی کۆتایی ساڵی ٢٠١٨ و سەرەتای ساڵی ٢٠١٩ی زایینی دەرکەوت کە ئەو هەسارە دوو پاشخانی تەپ و تۆزی بە دواوەیە و ئەم پرسە سەرنجەکانی بۆ لای هەسارەکە ڕاکێشا.\nشایانی باسە، ئەم توێژینەوەیە لە لایەن تاقمێک لە توێژەرانی MIT ئەنجام دراوە و ئاکامەکەشی لە Astrophysical Journal Letters بڵاو بۆتەوە.


یەزد (بە فارسی: یزد) یەکێک لە شارەکانی ئێران و ناوەندی پارێزگای یەزدە. شاری یەزد لە دووری ٢٧٠ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری ئەسفەھان داکەوتووە. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا دانیشتووانی شاری یەزد ٥٢٩٬٦٧٣ کەس بوون. یەزد ئێستاکە ١٥یەمین شاری گەورەی ئێرانە. شاری مێژووییی یەزد لە لایەن یوونێسکۆەوە وەکوو میراتی جیھانی ناسراوەتەوە.\n^ "شارەوانی یەزد" [شارەوان] (بە فارسی). شارەوانیی یەزد. Archived from the original on ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨. Retrieved ٢٨ی ئابی ٢٠١٩. Check date values in: |accessdate=, |archive-date= (help) ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=یەزد&oldid=907024»\nشارەکانی پارێزگای یەزد\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٩:٢٩ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە هەموو دەرد و کارەساتەکانا هەتا کارەساتی سروشتیس، ژنان بەشی هەرە سەرەکییان بەردەکەوێت | Zaher Baher\nلە هەموو دەرد و کارەساتەکانا هەتا کارەساتی سروشتیس، ژنان بەشی هەرە سەرەکییان بەردەکەوێت\nلە سەردەمی کۆرۆنادا بە گوێرەی ڕاپۆرتی ئەم ڕۆژانەی ڕۆژنامەی گاردیان کارایی کۆرۆنا زۆرتر لەسەر ژنان بووە.\nژنان دووجار مۆڵەتی بێ مووچەیی سەر کار وەردەگرن . جاری دووهەم لە کاتی لۆکداون، واتە نەچوونە دەرەوەی خەڵکی مەگەر نەتوانێت لە ماڵەوە کار بکات، بە داخستنی قوتابخانەکان، بەشی ژنانە، کە زۆربەی کات بەدیار منداڵەکانیانەوە بە بێ موچەی سەر کار دەمیننەوە.\nبە گوێرەی ئەو ڕاپۆرتە کە سەرچاوەکەی دوو ڕێکخراوە و ئامارەکانیان نیشاندەدات کە لە سەدا 15 ژنانی کرێکار دەڵین بێ مووچە بە وەرگرتنی مۆڵەتی سەر کار لە ماڵەوەن و ئاگایان لە منداڵەکانیانە. لە بەرانبەر ئەم ڕێژەیەدا ڕێژەی باوکانێك کە بەدیار منداڵەکانیانەوە دەمێننەوە بە دانی مۆڵەتی بێ مووچە ، ڕێژەیان لە سەدا 8 .\nئەمە لە کاتێکدا کە لە سەدا 57ی باوکان دەڵێن دەتوانن لە ماڵەوە کار بکەن لە کاتی داخستنی قوتابخانەدا بەڵام ئەو ڕێژەیە لە نێو ژنانا دێتە سەر لە سەدا 49 .\nكچانێك کە لە خوار 18 ساڵییەوەن لە سەدا 57 یان، ئێستا کار ناکەن و شتێك لە پارەی موچەکەیان لە دەوڵەتەوە وەردەگرن ، ئەم ڕێژەیە بۆ ژنانی تەمەن نێوان 18 و 24 ساڵ لە سەدا 53یە.\nلە سوڕی یەکەمی لۆکداوندا کە لە مانگی 8 دا کۆتایی هات لە سەدا 91 پیاوان کە لە سەدا 80 موچەکەیان وەردەگرت و لە ماڵەوەبوون ، توانییان بگەڕینەوە سەر کارەکانیان ، واتە دەرنەکرێن . بەڵام ئەم ڕێژەیە بۆ ژنان هاتە خوارەوەو بۆ لە سەدا 89 .\nبە گشتیش لە سەدا 10 ئەوانەی کە پێشتر کاریان بۆ هەمان خاوەنکار دەکرد ئێستا نایکەن.\n5 ملیۆن ژن لەوەتی کە کۆرۆنا هاتووە ، کارەکانیان لە دەستداوە . لە سەدا 69یان بۆ یەکەم جاریانە کە بیمەی بێکاری وەردەگرن . 750،000 دەچنەوە سەر کار وێڕای ئەوەی لە سەر کارەکەیان زەمانەتی پاراستنی سەلامەتییان ددهەبێت .\nلە لایەکی دیکەشەوە لە ماوەی ئەم 10 مانگەی کۆرۆنادا زیاتر لە 70،000 خانەوادە بێ خانوو بوون هاوکاتیش لە نێوانی مانگی نیسان و نۆڤەمبەردا 207،543 کەس سەردانی شاراوانییەکان، بەشی خانووبەرەیان، کردووە سەبارەت بە نەبوونی جێگا و ڕێگایەك .\nلە ڕاستیدا لە هاتنی کۆرۆناوە دەوڵەت یاسای قەدەخەکردنی دەرکردنی کرێچی لەم بار و دۆخەدا دەرکردووە کە نابێت کرێچی بەگوێرەی یاسای نوێ دەربکرێت لە خانووەکە. بەڵام هیشتا ناتوانرێت ئەوە جێ بەجێ بکرێت چونکە کۆرۆنا بە تەنها هۆکاری دروستبوونی ئەو حاڵەتە نییە ، بەڵکو هۆکاری دیکەش هەیە لەوانە: ڕاکردنی ژنان لە دەست توندوتیژیی مێرد و کەس و کار، هەندێك لە خاوەنخانووەکای هێشتا هەر نایاسایانە کرێچییەکانیان دەردەکەن، یاخود تێکچوونی پەیوەندی نێوانی ژن و مێرد و کەپڵەکان .\nPrevious postکە تۆ ئەمە دەبینیت ئیتر دەزانی چی لە کۆمەڵدا دەگوزەرێت و چۆن بەڕیوەدەبرێت\nNext postخۆپیشاندان و نارازەاییەکانی جوتیاران و کێڵگەوانان بە هاوپشتی کرێکارانی بەشەکانی دیکە لە هیندستانا، بەردەوامە


زۆرینەی خەڵکی لە کاتی کڕینی خۆراکدا رەچاوی ئەو ڤیتامین و ماددە خۆراکییە دەکەن کە لە پێکهاتەیدا هەیە، کە چەندین سودی گرنگ بە جەستە دەگەیەنێت، بەڵام چەند ڤیتامینێک هەیە ئەگەر رێژەیەکی زۆری لێبخۆیت زیانت پێدەگات.\nپێویستە وریابیت لە خواردنیدا و هاوسەنگی رابگریت بە شێوەیەک کە کەم نەکات بەڵام زۆر زیاد نەکات، پێویستە رۆژانە 8 گرام بخورێت، ئەگەر رێژەیەکی زۆری لێبخورێت مەترسی توشبون بە ئەلزەهیمەر و نەخۆشی دڵ زیاد دەکات، هەروەها بەبێ رێنمایی پزیشک حەپی ئاسن مەخۆ.\nدوەم: ڤیتامین C\nبە گشتی لە میوە مزرەکاندا هەیە، بەڵام زۆر خواردنی زیانی هەیە و مەترسی توشبون بە بەردی گورچیلە زیاد دەکات، باشترە گرنگی بە خواردنی پاپایا و شلیک بدەیت کە ڤیتامین C بە رێژەیەکی کەمتر تێدایە.\nسێیەم: ڤیتامین D\nکەمی خۆر وادەکات ڤیتامین D لە جەستەدا کەم بکات، پێویستە پزیشک بڕیاربدات ئایا ڤیتامین دی کەمە لە جەستەدا یاخود نەخێر، ئەم ڤیتامینە کاریگەری هەیە لەسەر هاوسەنگکردنی کێشی جەستە، ئەگەر زۆری لێبخورێت کێشی جەستە زیاد دەکات.\nئه‌م بابه‌ته 11488 جار خوێنراوه‌ته‌وه


Sunday, 01.24.2021, 19:54\nنەرویج ئەو وڵاتەی ئەگەر بە ڕستەی (مێژووی هەژاری لە نەرویج) بە زمانی نەرویجی لە پێگەی گۆگڵدا سێرچێکی سەرپێی بۆ بکەیت. ئەوا سەدان وتار و لێکۆلینەوەی مێژووییت بۆ دەردەکەوێت کە باس لە ڕادەی هەژاری ئەم وڵاتە بە بەفر داپۆشراوەت بۆ دەکەن. وڵاتێک کە ناسرابوو بە هەژارترین وڵاتی ئەوروپا. وڵاتێک تەنها لە ماوەی 50 ساڵی کۆتایی بووە بە یەکێ لە هەرە وڵاتە دەوڵەمەندەکانی دونیا. ئەو نەرویجەی کە هەتا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدە 90٪ی دانیشتووانەکەی پشتیان بە کشتوکاڵ بەست بوو، بۆ بژێوی خۆیان. بەڵام چ کشتوکاڵێک؟ ئەو کشتوکاڵەی کە تەنها 1٪ی خاکەکەی تا ناوەڕاستی سەددەی نۆزدەهەمیش بە کەڵکی کشتوکاڵ ئەهات. خاکێکی کشتوکاڵی هێندەی چەند خاڵێک لە نەخشە فراوانە جەمسەرییەکەی نەرویج کە تەنها لە چەند مانکێکی هاویندا بەکەڵکی کشتوکاڵ دێت. دەنا بە نزیکی 7 بۆ 8 مانگێک خاکەکەی بە بەفر داپۆشراوە و لە خلیسکێنەی سەر بەفر بەولاوە بە کەڵکی یەک شتی دیکە نایەت.\nئەم وڵاتە کە ژمارەی دانیشتوانی نزیکە لە ژمارەی دانیشتوانی هەریمی کوردستان. لە ساڵی 1950 چەند کەسێکی کەم باوەڕیان وا دەبێت کە بە درێژایی کەنارە ئاوییەکانی نەرویج و لە قوڵایی ئاودا نەوت و گاز لەو خاکەی ژێر ئاوەکەدا دەست دەکەوێت.\nپاش گەڕانێکی زۆر و بەردەوام لە 1967 یەکەم جار نەوت لە ژێر دەریادا دەدۆزنەوە، بەڵام هێندە گران دەوەستێت، دەرنەهێنانی بە باشتر ئەزانن. ئەم هەواڵە پشت ساردیان ناکاتەوە و تا لە ئێوارەی بەر لە جەژنی لە دایک بوونی مەسیحدا لە ساڵی 1969 وەکو جەژنانەیەکی خوایی هەواڵی دۆزینەوەی نەوت و گازی زۆر و زەوەند کەوتە بەر گوێی نەرویجییەکان. ئیتر بە دامەزراندنی کەرەستە و کارخانەی دەرهێنانی نەوت لە قوڵایی دەرەیادا کەوتنە کار و لە ناوەڕاستی 1971دا چێرۆکی بەرهەمهێنان و فرۆشتنی نەوت لە نەرویج دەستی پێ کرد.\nئیتر لێرەوە دەرگای خۆشبەختی و بەختەوەری بەڕوی نەرویجدا کرایەوە. ئەویش بە دوو هۆکار، یەکەمیان کە نەوتیان دۆزییەوە و دووەمیان کە نەوت و داهاتەکەی لە دەستێکی ئەمیندا بوو.\nلەم ڕوەوە ئەتوانم ئاماژە بە دوو بیانوو بدەم بۆ ئەو وتەیەی کۆتایی. یەکەمیان ئەوەیە کە سایتێکی نەرویجی هەیە کە چرکە بە چرکە داهاتی نەوت و سامانی سروشتی پیشانی خەڵکی دەدات، هەڵبەتە ئەم پارەیەی کە لە نەوتەوە دەست دەکەون دووبارە دەخرێنەوە کار و لە بازاڕەکانی جیهاندا وەبەرهێنان لەو داهاتە دەکەن و کورد وتەنی بە پارە پارە ڕادەکێشن. گەر ئەرک بکێشیت ئەو لینکەی نێوان کەوانەکە کۆپی پەیست بکە و لە مۆبایل یان کۆمپیوتەرەکەی بەردەمت دایبگرە و بزانە داهاتی کەڵەکەبووی نەوتی نەرویج چەند شەفافە و چۆن نیشانی نەک نەرویجی بگرە هەموو دونیای دەدەن. لە کاتێکدا لە هەرێم تەنها چەند کەسێکی هەمان بنەماڵە نەبێت کەس نە فاکی نەوت ئەزانێت نە بە فیکی.\nدووەم بیانووشم چیرۆکێکە کە لە دەمی نەرویجییەکەوە گوێم ل بووە. لە ساڵی 2006 لە کەمپێکی نەرویج پەنابەر بووم و کۆیان کردینەوە تا میوانێکی شارەوانی (کە بیرم نایەت چ کارە بوو) بە گشتی باسی ژیان و مێژوو و کولتوری نەرویجی بۆ کردین. لە نێو باسەکانیدا هاتە سەر گێڕانەوەی چیرۆکی هەژاری نەرویج و دواتر چۆنێتی دەوڵەمەند بوونی. شتێکی زۆر سەرنجڕاکێشی گێڕایەوە. (ئەمەی دواتر ئەیگێڕمەوە بە داخەوەم کە بۆ سەرچاوەی گەڕام هیچم نەدۆزییەوە) بەڵام هەرچۆنێک بێت من وام بیستووە. عیبرەتیش لە جوانی و پەسەندی چیرۆکەکەیە نەک سەرچاوەکەی. ئەو وتی گوایە بەر لە فرۆشتنی یەکەم بڕی نەوت زۆربەی خێزانە نەرویجییەکان بە برسێتی شەویان ڕۆژ ئەکردەوە. کاتێ یەکەم بڕە پارەی نەوتیان دەست کەوت بەشی تێرکردنی هەمووانی نەدەکرد. بیریان کردەوە کە با لە پێشەوە مناڵان لە برسێتی ڕزگار بکەین. بۆ ئەوەش که گەرەنتی ئەوە بکەن گەورەکان نانی مناڵەکان نەخۆن دەبێت لە کاتی قوتابخانەدا مناڵەکانیان تێر بکەن. بەوەش هەر نەبێت لە هەنگاوی یەکەمدا مناڵەکان بە تێری ئەنوون. ئیتر بەم جۆرە نەوت بوو بە نیعمەت و لە پاش تێربوون و پۆشتە بوونی هەمووان، داهاتی نەوت بوو شەقام و تونێل و هێڵی شەمەنەفەر و نەخۆشخانە و کارگە و قوتابخانە و وەبەرهێنان تا ئەمڕۆش پێشکەوتن بەردەوامە. لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا ئەگەر کارەساتی وەک کۆڕۆنا ڕوو نەدات نەرویج پێویستی بە پارەی کەڵەکەبووی نەوت نیە و لە پاش 50 ساڵ گەر داهاتی نشتیمانی نەرویج دابەشی ژمارەی دانیشتوان بکەین ئەوا لە ساڵی 2019 بۆ نموونە، ساڵانەی داهاتی هەر تاکێک زیاترە لە 665000 کڕۆنی نەرویجی، کە دەکاتە زیاتر لە 66000 دۆلار. هەموو ئەم چیرۆکی خۆشگوزارانییە بە تەنها شتێک هاتۆتە ئاراوە ئەویش دۆزینەوە و دەرهێنانی نەوتە کە کەوتە دەستێکی ئەمین. شایەنی باسە ئەو سەرۆک وەزیرانانەی لە سەردەمی دەرهێنانی نەوت لە کارا بوون هەمووان ژیانێکی سادەی خەڵک ئاسایان بەڕێکرد. جێی خۆیەتی یەکێک لەو ناوە دیارانە بە نموونە بهێنینەوە کە ئەویش سەرۆک وەزیر (ئاینەر گێرهادسن 1897-1987)ە کە تا دوا ساڵەکانی ژیانی لە تاقە شوقە بچوکەکەی لە ئۆسلۆ کۆچی دوایی کرد، لە مووچە خانەنشینییەکەی زیاتر شتێکی دیکەی نەبوو. چاکە و پاکی و بەخشندەیی ئەم کەسایەتییە وای کرد کە تا ئێستاش بە باوکی وڵات ناوزەد بکرێت.\nگەر بهاتبا و هەمان ئەو دەستە ئەمینە لە کوردستاندا بووایە، ئەو کوردستانەی کە بە بێ نەوتیش خاکەکەی پڕ بەرەکەتە بۆ دانەوێڵە و میوە و سەوزە لە هەموو وەرزەکان و پڕ لە لەوەڕگایە بۆ ئاژەڵداری. لە هیج ڕەگەز و پایەیەکی پێشکەوتنی کەم نیە و خاکەکەشی کەوتوەتە سەر دەریای نەوت و گازی سروشتی. دەبوو ئێستا کوردستان لە چ قۆناغێکی پێشکەوتنی خۆیدا بووایە. کوردستانێک خەڵکەکەی بەر لە دەرهێنان و فرۆشتنی نەوت برسی نەبوون بەڵام بە دەرهێنان و فروشتنی نەوت زۆرینە برسی و بێ دەرامەت ئەبن و کەمینەی دەسەڵاتیش تێر و ملیاردێر. هەموو ئەوەی گوترا شتێکمان پێ دەڵێت کە کوردستان بە خاکی بە پیتی و کەشوهەوای لەباری و نەوت و گازی ژێر زەوی (نەک دەریایی کە زۆر ئەستەمە دەرهێنانی بە سود بگەڕێتەوە) سەددان جاری وڵاتی نەرویج لەبارترە بوو بۆ پێشکەوتن، بەڵام ئەوەی نەیبوو دەستی ئەمین و ئامێرێکی شەفافی ژمێرەی داهاتی نەوت و سەروەتەکەی بوو.


یەکەم کۆرنسۆس 12\n<< < یەکەم کۆرنسۆس 12 > >>\n١ خوشکان، برایان، نامەوێت بێ ئاگا بن لەبارەی بەهرەکانی ڕۆحی پیرۆزەوە. ٢ دەزانن کاتێک بتپەرست بوون، بەرەو بتە لاڵەکان ڕابەرایەتی و گومڕا کران. ٣ بۆیە بزانن کە کەس نییە بە ڕۆحی خودا بدوێت و بڵێت: «نەفرەت لە عیسا،» کەسیش ناتوانێت بڵێت: «عیسا پەروەردگارە،» بە ڕۆحی پیرۆز نەبێت.\n٤ جۆرەها بەهرە هەیە، بەڵام هەمان ڕۆحە، ٥ جۆرەها خزمەت هەیە، بەڵام هەمان پەروەردگارە، ٦ جۆرەها کار هەیە، بەڵام هەمان خودایە، ئەوەی هەموو کارێک لە هەموواندا دەکات.\n٧ بەڵام دەرکەوتنی بەهرەی ڕۆحی پیرۆز بۆ هەر یەکێک لە پێناوی سوودمەندی گشتییە دەدرێت. ٨ جا یەکێک لە ڕێگەی ڕۆحەکەوە قسەی دانایی پێدەدرێت، بۆ یەکێکی دیکەش قسەی زانین بەگوێرەی هەمان ڕۆح. ٩ بۆ یەکێکی دیکەش باوەڕ بە هەمان ڕۆح، بۆ یەکێکی دیکە بەهرەی چاککردنەوە بە هەمان ڕۆح، ١٠ یەکێکی دیکەش کاری پەرجوو، بۆ ئەوی دیکە ڕاگەیاندنی پەیامی خودا، بۆ ئەوی دیکە جیاکردنەوەی ڕۆحەکان، بۆ ئەوی دیکە جۆرەها زمان* ، بۆ یەکێکی دیکەش لێکدانەوەی زمانەکان. ١١ ئەمانە هەمووی کاری یەک ڕۆح و هەمان ڕۆحە، بۆ هەر یەکێک بە تایبەت دابەشی دەکات، چۆن بیەوێت.\n١٢ هەروەک چۆن لەش یەکە و ئەندامی زۆری هەیە، هەموو ئەندامانی لەش لەگەڵ زۆرییان یەک لەشن، مەسیحیش بەم شێوەیەیە، ١٣ چونکە هەموومان بە یەک ڕۆح بۆ یەک جەستە لە ئاو هەڵکێشراین، جولەکە یان ناجولەکە، کۆیلە یان ئازاد، هەموومان یەک ڕۆحمان پێدرا تاکو بیخۆینەوە. ١٤ لەگەڵ ئەمەشدا لەشەکە یەک ئەندام نییە بەڵکو زۆرە.\n١٥ ئەگەر قاچ بڵێت: «چونکە دەست نیم، هی لەش نیم،» ئایا ئیتر هی لەش نامێنێت؟ ١٦ ئەگەر گوێ بڵێت: «چونکە چاو نیم، هی لەش نیم،» ئایا ئیتر هی لەش نامێنێت؟ ١٧ ئەگەر هەموو لەش چاو بووایە، ئەی کوا بیستن؟ ئەگەر هەمووی بیستن بووایە، ئەی کوا بۆن کردن؟ ١٨ بەڵام ئێستا خودا ئەندامانی دانا، هەر یەکێک لە لەشدا، وەک ویستی. ١٩ ئەگەر هەموو یەک ئەندام بووایە، کوا لەش؟ ٢٠ جا ئێستا ئەندام زۆرن، بەڵام لەش یەکە.\n٢١ چاو ناتوانێت بە دەست بڵێت: «پێویستیم پێت نییە.» یان سەر بە پێیەکان بڵێت: «پێویستیم پێتان نییە.» ٢٢ بەڵام بە پێچەوانەوە، ئەو ئەندامەی لەش کە لاوازتر دیارە ئەوا پێویستە، ٢٣ ئەو ئەندامەی لەش کە وادەزانین ڕێزی کەمترە، زیاتر ڕێزی بۆ دادەنێین. ئەو ئەندامەی مایەی شەرمەزاریمانە ڕێزی تایبەتی لێ دەگرین، ٢٤ بەڵام ئەو ئەندامانەی ڕێزدارن پێویستییان بەمە نییە. خوداش لەشی ڕێکخستووە، ڕێزی زیاتری داوەتە ئەندامی بێ ڕێز، ٢٥ تاکو ناکۆکی لە لەشدا نەبێت، بەڵکو ئەندامەکان یەک بایەخ بە یەکتری بدەن. ٢٦ ئەگەر ئەندامێک ئازاری هەبوو، هەموو ئەندامان لەگەڵیدا ئازار دەچێژن، ئەگەر ئەندامێک ڕێزی لێنرا، هەموو ئەندامان لەگەڵیدا خۆشحاڵ دەبن.\n٢٧ ئێوە لەشی مەسیحن، هەریەکەتان ئەندامی ئەون. ٢٨ خودا لە کڵێسادا خەڵکێکی دانا: یەکەم جار نێردراوان، دووەم پێغەمبەران، سێیەم فێرکاران، ئینجا پەرجووکاری، دوای ئەوە بەهرەکانی چاککردنەوە و توانای یارمەتیدان و بەڕێوەبردن و جۆرەها زمان. ٢٩ ئایا هەموو نێردراون؟ هەموو پێغەمبەرن؟ هەموو فێرکارن؟ هەموو پەرجووکارن؟ ٣٠ هەموو بەهرەی چاککردنەوەیان هەیە؟ هەموو بە زمانەکان دەدوێن؟ هەموو لێک دەدەنەوە* ؟ ٣١ بەڵام تامەزرۆی بەهرەی باشتر بن.


توێژینەوەی دروشمەکانی سەردەمی شۆڕش ⋆\nلێکدانەوەی ئەو درۆشمانەی لە کاتی شۆڕشدا باو بوون و دەدران، دەبێتە هۆی ناسینی هۆکارەکان و تایبەتمەندییەکانی شۆڕش و هەروەها یارمەتیدەری ئەمڕۆی ئێمە دەبێت بۆ ناسینی دۆخی ئەوسای ئێران. لە ڕاستییدا دەتوانین لە ڕێگەی دەروونناسی کۆمەڵایەتی گرۆپ گەڵی جۆراوجۆر کە دارێژەری درۆشمەکان بوون، مونوگرافی و دۆخی دیارو ئاوەزی کۆمەڵگەی ئەوسای ئیران بە گشتی ڕوون بکەینەوە.\nدرۆشمەکان، گێرانەوەی لایەنە جۆراوجۆرەکانی کولتوور و فەرهەنگن، ئیدئولوژی، هەست و سۆز و ڕادەی ئاگاییە و هەروەها قۆناغەکانی کردەوەی چینایەتی و ستراتیژی و تاکتیکی گرۆپە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانە و کەسایەتی مرۆڤەکان و ناسینی شۆڕشە. بە ناسین و پێناسەکردنی ئەوان پەیوەستە.\nلە ڕێگەی درۆشمەکانەوە دەتوانین بزانین کە:\n０- ئەو کۆمەڵگەیەی کە خەڵک هەستیان کرد دەبێ شۆڕش بکەن چی و چۆن بوو؟\n１- خاڵی هاوبەشی خەڵک چی بوو؟\n２- داواکارییەکانی سەردەمی شۆڕش چی بوون؟\n３- هێلی شۆڕشی خەڵک چ ڕێگەو قۆناغگەڵێکی بڕی؟\n４- چ گرۆپگەڵێک بەشداری شۆڕش بوون؟\n５- ڕێبەری چۆن و بۆ چی بەم شێوەی بە سەر هات؟\n６- بارودۆخی دوای شۆڕش دەبوا بە چ شێوەییەک ببواێت و ئێستا بە چ شێوەییەکە؟\nهەر کام لە دروشمە ستراتژی و تاکتیکی و پڕوپاگەندانە وڵامی بەشێک لەو پرسانەی سەرەوە دەداتەوە. دروشمە ستراتیژیەکان ئامانجگەڵی قۆناغێکی تایبەتمان بۆ دەگێڕنەوە. گرنگترین دژایەتییەک کە لەهەر قۆناغێکدا بۆ خەڵک گرنگ بووە، دەگێڕێتەوە. ئەم جۆرە دروشمانە ڕێگە گەڵێکن کە خەڵک بە سەرنجدان بە دژایەتی کۆمەڵگا دەدوزییەوە و یان ڕووی دەکرد و دەخست. ئەم دروشمانە لەوەی کە دەبێ بروخێت. لە نێو بچێت، قسە دەکات. هەروەها لەو نیزامەی کە دەبێ بێتە جێگرەوەی ئەو نیزامەی کە دەبێ بروات. ڕوون و هەواڵمان پێ دەدات. هەروەها نیشانی دەدات کە چ هێز گەڵێک لە بەربەرەکانێ و قۆناغی جیاوازی ئەو شۆڕشەدا بەشدارییان کردوە.\nستراتیژی و ڕادەی توانایی و کارایی و سنووری کردەوەی شۆڕشگێڕانەیان تا چ ڕادەییەک بووە. کام گرۆپ لە سەرەتاو سەردەمی ئارامی بزووتەنە و کام گرۆپ لەسەرنجام و سەردەمی رادیکالی شۆڕش، لەچۆنیەتی ڕوون و بەئاکام گەیاندنی کاریگەری زیاتری هەبۆە.\nبەمجۆرە دروشمی تاکیتیکیش، پرسی تایبەت بە خۆیی دادەرێژێت و دێنێتە گۆڕ. هەلچوون و داچوون و هێدی و توندبوون و ناسنامەی لە حاڵی گۆڕانی هەر قۆناغێکدا نیشاندەدات. وێنەی جۆراوجۆر لەدژایەتی و مانگرتنەکان نیشاندەدات. کردەوە و خۆپیشاندانی سەر شەقامی خەڵک بە وردی نیشاندەدات. لە جێگەییەک داوا لە سەربازەکان دەکات خزمەتی سەربازی نەکەن و ڕابکەن و لە جێگەییەکی دیکە باس لە نابودکردن و کاوڵکردنی ئەرتەش دەکات. رۆژیەک باس لە چەکداربوونی خەڵک دەکات و رۆژی دیکە پشتیوانی لە دروستبوونی ئەرتەشی خەڵک دەکات.\nدروشمگەڵێک کە تەنیا لایەنی پڕوپاگەندەی هەیە. زۆرجار باس لە شتێک دەکات کە ئاوێتەی ژیانی خەڵک بووە،و هەر بەم هۆیەش کاریگەری زۆری داناوە و زۆر جار باسی لە پرسێک کردوە کە ئاوێتەی ژیانی خەڵک نەبووە و هەر بەم هۆیەش کاریگەرییەکی ئەوتۆی لە سەر هەموو خەڵک دانەناوە. ئەم پرسە تایبەتە سەبارەت بە دروشمی پڕوپاگەندە کۆمەڵێک لە گرۆپە سیاسیەکان دەگڕێتەوە، چۆنکا ئەم جۆرە گرۆپانە لە بیریان چ بۆەوە کە ئەم جۆرە دروشمانە، دەبێ ئەو جۆرە بێت کە تەنانەت سادەترین مرۆڤەکان بتوانن هەستی پێ بکەن و لێی تێبگەن.\nPrevious مەعریفەو دەسەڵات لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nNext سانسۆر لە ژێر سێبەری ئیسلامدا لە ئێران


واجب بوونى نوێژى جومعه و جه‌ماعه‌ت :: ماڵپه‌ڕی فه‌رمووده\nواجب بوونى نوێژى جومعه و جه‌ماعه‌ت\nواجب بوونى نوێژى جومعه و جه ماعه ت\nنوێژى جومعه و نوێژى جه ماعه ت واجبه له سه ر پياوان له به ر ئه و به ڵگانه :-\n1-خواى گه وره ده فه رمووێ:( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِي لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ) (سورة الجمعة- 9) ئه ى ئه و كه سانه ى بڕواتان هێناوه ئه گه ر بانگ كرا بۆنوێژ له ڕۆژى جومعه دا په له بكه ن بۆزكرى خواو واز له كڕين و فرۆشتن بێنن ئه وه چاكتره بۆتان ئه گه ر ئێوه ده زانن .\n2-پێغه مبه ر (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) ده فه رمووێ :(من ترك ثلاث جمعة تهاوناً بها، طبع على قلبه) –صحيح رواه أحمد- هه ر كه سێك سێ جومعه واز لێبێنێ به كه مى بزانێ ئه وا خوا خه تم له سه ر دڵى ده دا.\n3-وه ده فه رمووێ (صلى الله عليه وعلى اله وسلم):(لقد هممت أن امر بالصلاة فتقام ثم اخالف الى منازل قوم لا يشهدون الصلاة فأحرق عليهم) –رواه البخاري- ويستم ئه مر بكه م به نوێژ داببه سترێ پاشان بچمه ماڵى ئه و كه سانه ى ئاماده ى نوێژ نابن ماڵه كه يان به سه ردا بسوتێنم .\n4-(أتى رسول الله (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) رجل أعمى، فقال يا رسول الله، إنه ليس لي قائد يقودني الى المسجد، فسأل رسول الله (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) أن يرخص له، فرخص له، فلما ولى دعاه فقال هل تسمع النداء –بالصلاة- قال نعم، قال فأجب) –رواه مسلم- ثياوێكى كوێر هاته لاى پێغه مبه رى خوا (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) ووتى ئه ى پێغه مبه رى خوا كه سێك نيه ده ستم بگرێ و بمهێنێ بۆ مزگه وت، داواى له پێغه مبه رى خوا كرد كه مۆڵه تى بدا نه يه ت بۆ نوێژى جه ماعه ت، ئه ويش مۆڵه تى دا، كه كابرا پشتى له پێغه مبه ر(صلى الله عليه وعلى اله وسلم) كردو ويستى بڕوا بانگى كرد پێى فه رموو ئايا بانگ ده بيستى گوتى به ڵێ، فه رمووى ده وه ڵامى بانگ بده وه -يانى وه ره بۆ نوێژ-.\n5-وه ده فه رمووێ (صلى الله عليه وسلم):(من سمع النداء فلم يأتيه، فلا صلاة له إلا من عذر) -العذر : الخوف و المرض- (صحيح رواه ابن ماجة ) هه ر كه سێك بانگ ببيستێ و وه ڵامى نه داته وه ئه وه نوێژى بۆ نيه ئيللا له به ر عوزر نه بێ . عوزريش نه خۆشى و ترسانه مه به ستيش له ترسان ترسانێكى ڕاستيه خه ته ر له سه ر ژيانى هه بێ .\nنوێژى جومه عه و ده سته كه وته كانى\n1-خۆت بشۆ له ڕۆژى جومعه ، وه نينۆكه كانت بكه ، بۆنت خۆش بكه و جلێكى جوان و پاك له به ر بكه و ده ستنوێژت هه ڵبگره .\n2-پياز و سير مه خۆ وه جگه ره ش مه خۆ و ددانه كانت به سيواك و مه عجون پاك بكه وه .\n3-كه چوويته ناو مزگه وت دوو ڕكات نوێژ بكه ئه گه ر ئيمام وتاريشى ده خوێنده وه له سه ر مينبه ر ئه وه هه ر دوو ركات بكه به ڵام كورتى بكه چونكه پێغه مبه ر (صلى الله عليه وسلم) ده فه رمووێ (إذا جاء أحدكم يوم الجمعة و الإمام يخطب، فليصل ركعتين و ليتجوز فيهما-أي يخففها-) -متفق عليه- .\n4-كه ئيمام ووتارى ده خوێنده وه ڕووى تێكه و گوێ له ووتاره كه ى بگره و هيچ قسه مه كه .\n5-دوو ڕكات فه رزى جومعه له گه ڵ ئيمام بكه (شوێنى نيه ت دڵه ).\n6-چوار ڕكات سوننه تى جومعه له پاش فه رزه كه بكه ئه گه ر له ماڵه وه ش بكه ى دووڕكاته وه باشتره له ماڵه وه بكه ى -به ڵام بزانه ئه وه بيدعه يه دروست نيه كه له گه ڵ ئيمام چوار ركات به جه ماعه ت پاش فه رزى جومعه بكه يت ئه مه شتێكى زياد كراوه له دين-.\n7-له ڕۆژى جومعه زۆر سه ڵاوه ت بده له سه ر پێغه مبه ر (صلى الله عليه وسلم) چونكه پاداشتێكى گه وره ى هه يه .\n8-زۆر دوعا بكه له ڕۆژى جومعه چونكه پێغه مبه ر (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) ده فه رمووێ: (إن في الجمعة لساعة لا يوافقها مسلم يسأل الله فيها خيراً إلا أعطاه إياه) –متفق عليه- له ڕۆژى جومعه كاتێك هه يه هه ر موسڵمانێك موافه قه ى بكا به وه ى داواى خێرێك له خوا بكات ئيللا پێى ده به خشێ.\n9-پێغه مبه ر (صلى الله عليه وعلى اله وسلم) ده فه رمووێ: (من اغتسل يوم الجمعة، ثم أتى الجمعة، فصلى ما قدر له، ثم أنصت حتى يفرغ الإمام من خطبته ثم يصلي معه غفر له ما بينه و بين الجمعة الأخرى و فضل ثلاثة أيام) –رواه مسلم- هه ركه سێك خۆى بشوا له رۆژى جومعه پاشان بێته نوێژى جومعه ئه وه نده ى بۆى داندراوه نوێژ بكا پاشان بێده نگ بێ تاكو ئيمام له ووتاره كه ى ده بێته وه پاشان نوێژى له گه ڵدا بكا- خواى گه وره - له تاوانه كانى نێوان ئه و جومعه و جومعه كه ى دى خۆش ده بێ وه زياده ى سێ ڕۆژ .\n10- بزانه ئه وه ش بيدعه و زياد كراوه كه له پێش نوێژى جومعه دوو يان چوار ركات بكه يت به وه مه خه ڵه تێ كه له زۆربه ى مزگه وته كان ئه كرێ تۆ ده ست بگره به سوننه ته ڕاسته كان نه ك شته زياد كراوه كان .\nبەش: ڕوونکردنەوەی شەرعی سەردان: ٢١١٣


ساڵێ ویەردێ خێرۆمەندێ پاوەی ٤ ملیار تومەنێشان بەخشان بە نیازمەندانو هەورامانی کە دمانینشان (حاجی فەیزوڵا مەولودی)ن کە ١٤٠ ملیۆنێش بەخشان.\nموسڵح میری، تایکواندۆکاری پاوەیی دووەمی ئێرانیش بەدەستئاورد.\nسەرچەمەو ڕەوانسەری و ڕڤارو خۆرە سوی ڕوو بە وشکێ بیێ\nسەرچەمەو شارو ڕەوانسەری و ڕڤارو خۆرە سوری سەر بە هەرێمو هەوراماناتی پەی یەکەمین جاری بە تەمامی وشکێ بیێ.\nجە ویمیر هاموڵاتیێ و ژیوگەپارێزێ پاوە-ی کۆبیەی ناڕەزایەتیشان ئەنجامدا\nجە هامنەهەوار و سەیرانگاو ویمیری، هاموڵاتیێ و ژیوگەپارێزێ شارو پاوە-ی کۆبیێوە و دژ بە شێونای و دلێنەبەردەی ژیوگەی، ناڕەزایەتیشان نیشانەدا و واتشان: تا دمایی ژیوگەی بپارێزنمێ و ڕا بە وێرانکەردەیش نمەڎێمێ.\nڕوودایێوی هامۆشیێنە ئەمیر حاتەمی ئەندامو ئەنجومەنو ژیواو پاوەی گیانش جەدەستدا و چەنڎین ئەندامێ ئەنجومەنەکەی بریندارێ بیێ.\nسازی چاپەمەنی و پەخشو ”زایەڵە“ی (قەڵاو ئاژەڵا)ش چاپ و پەخش کەردەوە کە حیسام کاکی هۆرگێنان پەی زوانو هۆرامی.\nتالب حەیدەری فۆتۆگرافەری باینگانی خەڵاتو کانتێستی جیهانی تایبەت بە ”هونەر پەی ئۆتیزمی“ش بەردەوە کە پیکەرێوی بڕونزین.\nکاراتەکارێ خورماڵی جامو پاڵەوانیی سەرنیشتو ئێراق-یشیان بەدەستوست و ١١ گەمەکەرێش سەرکەوتێ پەی پاڵەوانی سەرتاسەری ئا وڵاتەیە.\nجە دەگاو (دشە)ی سەر بە شارو پاوە-ی، تێکەڵبیەی زێرابی و ئاوەو لولەکێشی یانا، ژمارێو هاموڵاتیێش ژەهراویێ کەردێ.\nبەهمەت و کۆشای ژیوگەپارێزەکانو هەورامانی، پەی چوارەم جاری ئێرو دارستانەکانو نودشەی کۆنترۆڵ کریا.\nزایەڵە دوێ بەرهەمێ تازێش چاپێ و پەخشێ کەردێوە\nسازیی پەخش و چاپو (زایەڵە)ی دوێ کتێبێ تازێش بەنامنیشانێ (ڕازێ هەورامانی) و (گوژمانە)ی چاپێ و پەخشێ کەردێوە و ڕەوانێ کتێبخانەکێ هەورامانی و کوردستانی کەردێ.\nئیبراهیم هەورامانی زیاتەر جە ٥٠٠ کتێبێش بەخشێ بەزانستگاو هەڵەبجەی\nنوسیەر و شاعیر ئیبراهیم هەورامانی زیاتەر جە ٥٠٠ کتێبێش بەخشێ بەزانستگاو هەڵەبجەی و جەلاو زانستگاکەیەوە خەڵات کریا.\nجە پاڵنگان جە ڤیەرێوی هامۆشیێنە ١٩ سەرنشینێ مینوبۆسێوی گیانشان جەدەستدا\nجە نزیک پاڵنگان-و هەورامانی جە ڤیەرێوی هامۆشیێنە مینۆبۆسێو هۆروێڵیان و جەئاکامشەنە ١٩ سەرنشینێ خەڵکو ئاوایی پیرسەفاو مەریوانی گیانشان جەدەستدان.


زەكات لە پارەی دەخیلەی منداڵ: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nزەکات و سەرفیترەزەکاتى پارەزەكات لە پارەی دەخیلەی منداڵ\nمن خوشكە زایەكم هەیە ساڵێكە تەمەنى بەڵام لەو كاتەوەى كە لە دایك بووە دایكى مانگى 100000ى بۆ لا دەدات و ئێستا دەخیلەکەى یەک ملیۆن و دوو سەد هەزارى تێدایە ئایا ئەو پارەیە زەكاتى لەسەرە یان نا.\nهەموو پارەیەك بۆ ئەوەى زەكاتى بدرێت پێویستى بەوە هەیە كە چوار مەرجى تێدا بێت، كە ئەمانەى خوارەوەن:\nیەكەم: موسڵمان بوون واتە خاوەن پارەکە موسڵمان بێ.\nدووەم: موڵكایەتى، واتە: پارەكە موڵكى خۆى بێت.\nسێ یەم: ساڵى بە سەردا چوو بێت.\nچوارەم: گەشتبێتە ڕێژەى دیارى كراو لە شەرعدا (نصاب).\nجا سەبارەت بە خوشكە زاكەت ڕاستە موسڵمانە و یان ڕۆڵى موسڵمانە، و موڵكى خۆیەتى، و ساڵى بە سەردا چووە، بەڵام نەگەشتوەتە ڕێژەى دیارى كراو بە پێی شەرع: ((بە پێی نرخى ئاڵتوون لە ئێستادا (نيصاب)ى زەكاتى ئەم ساڵ بە پێنج ملێۆن و نیو خەمڵێندراوە، كە لە هەر ملێۆنێكدا (25) هەزار دەر دەكرێت و دەدرێت بە زەكات)).\nبەڵام موسڵمان ئەبێت هەموو ساڵێك له كاتى زەكاتدا پرسیارى نرخى ئاڵتون بكات چونكه نرخى ئاڵتون بەردەوام گۆڕانكارى بەسەردا دێ ئەمساڵ كه ساڵی 2020 ه بە پێنج ملێۆن و نیو خەمڵێندراوە، كە لە هەر ملێۆنێكدا (25) هەزار دەر دەكرێت و دەدرێت بە زەكات .\nبۆیە خوشكە زاكەى تۆ زەكاتى لە سەر نیە... خواى پەروەردگاریش زاناترە.\nئایا زه‌كاتی پارەیەک دەدرێ کە لە قه‌رز دایە ؟ چۆنیەتی دەرکردنی زەکات لە موچەی مانگانە دەتوانم زەكاتی پارەكەم بدەم بەبراكەم كەوا خانوو دروست دەكات یەك دەفتەر قەرزارە ئەو کەسەى پارەی هەیە بەڵام قەرزارە ئایا دەبێ زەکات بدات ئایا زەکات دەخرێتە بەر قەرز؟\nسەردان: ٢,٠١٤ بەش: زەکاتى پارە\nپرسیاری دواترحوكمی ئەنجامدانی نوێژی جەنازەپرسیاری پێشترحەج كردن بە پارەیەك كە سووى چوبێتە سەر


حکومەتی کوردستان خەریکی چیت؟ - ئاوێنه\nحکومەتی کوردستان خەریکی چیت؟\n■ د.ئیبراهیم محەمەد\nکاری سەرەکی حکومەت دابینکردنی گوزەرانێکی شیاوو کەرامەتپارێزراوە بۆ خەڵکەکەی کە بەسەرییانەوە حکومڕانی دەکات. بڕواناکەم دوان هەبن سەبارەت بەم ڕستەیە ناکۆک بن، بێگومان حکومەت دەیان کاری تریشی هەیە کە لێرەدا قسەمان لەسەر ئەوکارانەی تر نییە.\nئەوەی کە بۆساتە وەختی ئێستا گرنگەو تایبەت بەم حکومەتەی باشوری کوردستانە ئاوڕدانەوە لەخەڵکەکەی ژێر دەسەڵاتەکەیەتی‌و وەفادارییە بۆ ئەو هەزاران کەسەی لەپێناو دروستبونی ئەو حکومەتەدا گیانیان بەختکرد.\nئەگەر وردتر قسەبکەین‌و ڕاستەوخۆ بیدەین لەبنی هەمانەکە، حکومەتی کوردستان لەئێستادا وەک خۆت دەڵێیت پارەت نییە مووچە بدەیت، قەرز بدەیتەوە بەبەڵێندەران، پارەی خانەنشینان نییە (ئەمەیان یەک وتاری دەوێت)، پارەی خاوەن پێداویستییەکانت نییە، پارەی کڕینی دەرمانت نییە، ئێ باشە خۆ دەمت هەیەو سوپایەک لەڕاگەیاندنی حیزبەکان هەیە، بۆناتوانیت ڕاستەوخۆو بەبەردەوامی لەگەڵ خەڵکدا گفتوگۆ بکەیت! سەرم سوڕماوە یان ئەوەیە ئەم ئەنجوومەنی وەزیرانە گشتییان سیاسەت نازانن یان باکییان نییە! یەکێک لەم دووئەگەرە زیاتر نییە، چونکە ئالەم ساتەدا کە شەقامی باشووری کوردستان دەکوڵێت، نە سەرۆک و نەجێگر و نەوەزیر دیار نیین! لەکوێن؟ چی ئەکەن؟ خەریکی چیین؟ کەس نەڵێت ئاخر تۆچوزانیت لەوانەیە خەریکی کۆبوونەوە بن‌و تۆ نایزانیت، ئەم وتەیە بەهیچ شێوەیەک دروست نییە، ئەوان دەچن بۆ چاخواردنەوەیەک یان بۆ سوڵحی نێوان دو بنەماڵە دوڕۆژ لە کەناڵەکانی ڕاگەیاندنەوە دەهۆڵی بۆ لێدەدەن!\nدەبو ئێستا ڕۆژانە کۆبونەوەی ئەنجومەنی وەزیران هەبوایەو هەر ڕۆژەی لەگەڵ کۆمەڵێک بیرمەندو زاناو کەسی بەئەزمون کۆببوایەتەوه‌و بیرو بۆچونەکانی وەرگرتنایەو بەقسەی بکردنایە! ئەی کەواتە ئەنجومەنی وەزیران تۆ باکت بەخەڵک نییەو بەپەیامێکی ناڕاستەوخۆ دەڵێیت هەرئەوەیە! ئەگەر وابێت زۆر ترسناکە بۆیە خۆزگە دەخوازم کە بژاردەی ئەوەبێت کە عەقڵییان بۆی نەچووبێت نەک بێ باکبن!\nلەوتارێکی پێشومدا کە لە 25-8-2016 لەماڵپەڕی ئاوێنە بڵاوبوەوە، بەڕوونی ئاماژەم بەوەدابوو کە حکومەت گوێت هەبێت و بزانی خەڵک دەڵێن چی، ئەگینا کۆتاییەکەی باش نابێت! ئەی باشە حکومەت ئەوە مانگێکە یاداشتی مامۆستایان دراوە بە ئێوە، کوا هەڵوێستتان و کاری بەپەلە و هاتن بەدەنگ داواکارییەکانییانەوە؟ ئەمە مانای چییە؟ ناوێرن بێن لەگەڵ مامۆستایان دابنیشن کە خەڵکە دڵسۆزەکەی حکومەتی کوردستانە، ئەوانەن کە نەوە لەدوای نەوە بێ ماندو بون ئامادەی دەکەن بۆ کوردستان! جا حکومەت و وەزیرێک نەوێرێت لەگەڵ یەکێک لەدڵسۆزترین کۆمەڵی وڵاتەکەی گفتوگۆبکات و گوێیان لێبگرێت، ئەوە چۆن حکومەتێکە؟ ئەی وەزیرانی پەروەردەو خوێندنی باڵا بۆدەست لەکار ناکێشنەوە و هەڵوێستێک بۆخۆتان دروست بکەن؟ بەدەست لەکارکێشانەوەی ئێوە دنیا وێران نابێت‌و حکومەتیش ناڕووخێت، کە هەرگیز نامانەوێت حکومەتەکەی خۆمان بڕووخێنین چونکە خۆمان دروستمان کردووە بەخوێنی شەهیدان دروستبووە، بەڵام بەوکارەتان زلەیەکی ئاگاهێنەوە بەئەنجومەنی وەزیران دەدەن‌و چالاکی دەکەنەوە!\nڕۆژانە لەڕاگەیاندنەکانەوە بەژمارە باس لەو پزیشکانە دەکەن کە کوردستان بەجێ دێڵن یان مۆڵەتی بێ مووچە وەردەگرن و حکومەتی کوردستان هەرخەوتووە و شتێک ناڵێت، بەشێوەیەکی ڕاست و بێ پێچ وپەنا قسە ناکات، سەیرە چی دەگوزەرێت لە ئەنجومەنی وەزیران، کەواتە سوودی ئەم وەزیرانە چییە و چ کارەن؟ کوا نەخشە ڕێگەی ڕزگاربوون لە قەیرانی سیاسی و ماددی و گەندەڵی و پەروەردەیی و ئەوە فکریی هەرباس مەکە ، کێ گوێ بۆ بیرو هزر و لێکدانەوەی کەسە بوێرو دڵسۆزەکان دەگرێت، کە وڵات بەم کەسانە دروست دەبێت. ئەی ئافەرین حکومەت و وەزیرە بەڕێزەکان، لەدووشەممەدا دەڵێن هەفتەی داهاتوو ( شەممە یان یەکشەممە) کۆدەبینەوە، هەفتەیەک پێش جەژن دەڵێن ئەوە پشووەکانی چەژنەو دوای چەژن کۆدەبینەوە، بەڕاستی شەرمە بۆ ئەو وەزیرانەی لە حکومەتێکی ئاوا خەمسارددا کاردەکەن، سەیرە بۆ بەردەوام دەبن! ئێوە دەست بکێشنەوە هەربۆڕۆژی دووای خەڵکانی تر لەشوێنەکانتان دادەنرێن و ئیتر ئەوە مەکەن بەبیانوو کە گوایە ئێوەبۆیە لەوێن تا خزمەت بکەن !بەڵام ئەوە دەبێت بەکولتوور و ئیتر حکومەت ئەوەندە بێ باک نابێت.\nحکومەتی کوردستان کەلەهەولێری پایتەختەوە دەسەڵاتداری دەکەیت، زۆر ئاگاداربەگرفت تەنیا مووچە نییەو خەڵک بەتایبەتی ڕۆشنبیران و دڵسۆزان گلەییەکی زۆریان هەیە لێت چونکە توانای چارەسەری سیاسییشت نییە کە بەبڕوای من ئەمە کێشە گەورەکەیە! باشووری کوردستان واخەریکە لەت دەبێت و کێشەی سیاسی تێیدا کەڵەکە بووە هێندەی کێوێک کەچی لەم مەسەلەیەشدا هەربێ باکی و وشەیەکمان لێ نەبیستی؟ ئەم وڵات‌و ئەو وڵات بەبیانووی جۆراو جۆرەوە خاکت دەسووتێنن هەر قسەناکەیت! دەبوو لەسەرهەڵدانی هەرکێشەیەکی سیاسیی ئەم ناوچەیەدا ڕاستەوخۆ بەشداربوویتایە و چارەسەرت هەبووایە نەک بەجێی هێڵیت بۆ سەرۆکی حیزبەکان‌و سوڵحی عەشایەری!\nئەی حکومەتە بەڕێزەکەی کوردستانە بریندارەکەم ئێستا خەریکی چیت ، پێمان بڵێ سەرقاڵی چارەسەرکردنی کام کێشەیەیت : نەبوونی بڕی پارەی پێویست بۆ مووچە، یان گێڕانەوەی زەوییە کشتوکاڵییە داگیرکراوەکان، یان کۆچکردنی پزیشکان و بیرمەندان، یان پارەنەکردنی ئەو بەروبوومە جوانەی جووتیارانی کوردستان، یان داخستنی دەرگای خوێندنگەو زانکۆ و پەیمانگاکان، یان تۆپبارانی ناوچە سنوورییەکان، یان …. بەڵام لەوانەیە خەریکی چارەسەرکردنی کاری لەوانە گەورەتر بیت، دەتوانیت پێمان بڵێیت خەریکی چیت؟\n*بەشی جیۆلۆجی \_ زانکۆی سلێمانی\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 24-09-2016