سوپاس بۆ نەوت.. ترەمپ‌و كورد\nبەداخەوە ئێمەی كورد زۆر جار لەجامە ئاوێكدا دەكەوینە مەلاوانیی، بەوەی هێندە خۆمان پێ بچوكە لەئاست سەركردەی وڵاتان، بۆیە هەر بەبینینیان شاگەشكەو خەم ڕەوێن دەبین، وەك ئەوەی دوای شادبون بەئەوان، كوردستان ببێتە خاوەنی دەوڵەت‌و گورگ‌و مەڕ لەهەرێمەكە ئاوبخۆنەوە.\nخۆ پێشتریش هەریەكە لەمەسعود بارزانیی‌و جەلال تاڵەبانی لەكۆشكی سپی بەفەرمی پیشوازیان لێكراوە لەلایەن جۆرج بۆشی سەرۆكی ئەوكاتی ئەمریكا. لەكاتێكدا كورد پێگەی لەعێڕاق‌و ناوچەكەش بەهێزتربو، بەوەی دەسەڵاتی تەواوی بەسەر ئەوناچانەدا هەبو كە ئێستا داگیركراون، بەڵام ئێستا دەبینین لەكوێن و ئەو كات لەكوێ بوین.\nهەر لەسەرو وەختی جەنگی دژ بەداعش بەدەیان سەرۆك و بەرپرسی گرینگ دەهاتنە هەرێم، بەڵام هەموویان بێ باكانە پشتیان لەكورد كردو دژی ڕیفراندۆم بون. دواتریش بەرامبەر هێرشی حەشدو سوپای عێڕاق خۆیان كەڕو كوێر كرد.\nبەرلەڕوخانی ڕژێمی بەعس و لە ٢٠٠٣، كاتێك بارزانی تاڵەبانی و بەرهەم ساڵح دەچنە ویلاتی ڤێرجنیا، تا لەگەڵ سی،ئای،ئەی، كۆببنەوە، هەریەكە لەبارزانی‌و تاڵەبانی دەڵێن: زۆر ئەستەم بو بڕوا بەئەمریكا بكەین لەڕوخاندنی ڕژێم، پێمانوابو وەك جارەكانی دیكە لەنیوەی ڕێگا بەجێمان دەهێڵێ.\nئەگەر بۆ ئەوكات ئەوها تاڵەبانی بارزانی متمانەیان بەئەمریكا نەكردبێ، ئەدی كابرایەكی پارەپەرستی وەك ترەمپ، دەبێ چۆن جێی متمانەبێت.\nنمونەی بێ متمانەی و ئەتوارەكانی ترەمپ، هێشتا لەكەركوك و سەریكانی و گرێسپی شایەدی بۆ خۆی دەدەن.\nبوش‌و ئۆباما، هیچ نەكا باسی بنیادنانەوەی عێڕاق و چەسپاندنی دیموكراسیی و دادپەروەریان دەكرد لەپێشودا، بەڵام ترەمپ، بەوشەیەكیش باسی دیموكراسی بونیادنانەوەی عێڕاق و سوریای نەكرد، بەڵكو ئەوەی بۆ ئەو جێگای بایەخ بوو، بیرە نەوتەكانی سوریا بو.\nڕاستە ترەمپ سەرۆكی ووڵاتێكی زلهێزی جیهانییە، بەڵام بەقەد زلهێزیەكەشی هێندێك جار گەمژەی دەنوێنێ. لەگەڵ سەرۆكی هەرێمی كوردستانی عێڕاق كۆبۆتەوە، كەچی باسی باكوری سوریا دەكات! گوایە كارێكی گەورەیانكردوەو نەوتەكەیان لەبەر دەستە، ئەو دەڵێ، سەركەوتوبون بۆ پاراستنی كورد، لەدروستكردنی ناوچەیەكی ئارام لەگەڵ توركیا، بۆ خەڵكی ئەوێ، لەكاتێكدا دۆزەخیان دروستكردوە، بۆ خەڵكی ئەو ناوچانە.\nئێمە كورد پێویستمان بەسوپاس و ستایش نیە، ئێمە پێویستمان بە خاكی عەفرین و كەركوك و سەریكانی و گرێ سپیە. پێویستمان بەوە نیە ترەمپ لە داڤۆس و، توركیا لە فڕۆكەخانەی ئەتاتورك، بەئاڵای هەرێمی كوردستانەوە پێشوازی لەبەرپرسانی كورد بكات، ئێمە دەمانەوێ لەژێر چنگی ئەواندا چیدیكە، پیلان و پلانی سڕینەوەی ناسنامەو خاكمان جێ بەجێ نەكرێ. چیدیكە كوردو مافە ڕەواكانی نەبێتە كارتی یاریی پێكردنی زلهێزو دراوسێكانی.\nئەگەر بەپێكردنی گڵۆپی سەوزی ترەمپ‌و دراوسێكانی كورد نەبایە، هەرگیز كەركوك و عەفرین و گرێ سپی وەك ئێستایان بەسەر نەدەهات.\nئەگەر نیوەی هەڵەكان خۆمان بین، بێگومان نیوەكەی دیكەشی دەستی ڕەشی ئەمریكاو ڕوسیا، ئێران‌و توركیایە.\nگەمژەی ترەمپ لەوەدایە، كاتێك نادیە موڕاد بەدیداری ترەمپ گەیشت لەكۆشكی سپی، نادیە باسی كوشتن و دەستدرێژی‌و ڕفاندنی خێزانەكەی بۆ ترەمپ دەكرد، لەوەی ئەوان كوژراون‌و نەماون، كەچی ترەمپ دەیگوت، ئەی خێزانەكەت ئێستا لەكوێ؟!!\nتۆ وەرە بەكەسێك بڵێی كەسوكارەكەت كوژراون. تۆ بڵێی ئەی ئێستا لەكوێن؟\n2 چەژنی ئێمەو ئەوان\n3 كوردەكان بۆ تێكدەشكێن؟


وه‌زاره‌تی په‌نابه‌رانی یۆنان بڕی 10 ملیۆن یۆرۆ به 500 په‌نابه‌ر دابه‌ش ده‌كات | Pishti News\nپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی/په‌نابه‌ران/وه‌زاره‌تی په‌نابه‌رانی یۆنان بڕی 10 ملیۆن یۆرۆ به 500 په‌نابه‌ر دابه‌ش ده‌كات\nمنداڵاه بێ دایك و باوكه‌كان مانگانه بڕی 1.590 یۆرۆ وه‌ر ئه‌گرن\nPishtiwan Jaf Follow on Twitter 2020/02/23\n1,123 1 خوله‌ک\nپرۆگرامێك ئاماده ده‌كرێت له لایه‌ن وه‌زاره‌تی په‌نابه‌رانی یۆنانه‌وه بۆ پێدانی بڕی 10 ملیۆن یۆرۆ بۆ نزیكه‌ی 500 په‌نابه‌ر.\nوه‌زاره‌تی په‌نابه‌رانی یۆنان پرۆگرامێكی ئاماده كردووه بۆ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی بێ دایك و باوكن و له وڵاتی یۆنان ده‌ژین و هیچ كه‌سوكارێكیان لێره نیه و ته‌مه‌نیان خوار 18 ساڵه.\nوه‌زاره‌تی په‌نابه‌ران ڕایگه‌یاند كه مانگانه بڕی 1.350 تا 1.590 یۆرۆ ده‌دات به‌و منداڵه په‌نابه‌رانه كه ته‌مه‌نیان 16 ساڵن و بێ دایك و باوكن و داوای مافی په‌نابه‌رێتیان كردووه یاخود مافی په‌نابه‌رییان وه‌ر گرتووه. ئه‌مه‌ش وه‌ك هاوكاریه‌ك بۆ بژێوی ژیانیان و تێكه‌ڵ بوونیان له گه‌ڵ كۆمه‌ڵگای یۆناندا. هه‌روها بۆ به پێی هه‌مان بڕیاری وه‌زاره‌تی په‌نابه‌رانی یۆنان، بڕی 4.400 یۆرۆ خه‌رج ده‌كرێت بۆ پێداویستی نێو ماڵه‌كانیان كه به كرێ بۆیان ده‌گیرێت.\nكێ له‌م بڕیاره سوومه‌ند ده‌بێت؟\nئه‌و په‌نابه‌رانه‌و كه ته‌مه‌نیان 16 ساڵه و كه‌سوكاریان له گه‌ڵ نیه و داوای مافی په‌نابه‌ریان كردووه یاخود مافی په‌نابه‌ریان وه‌رگرتووه. پێویسته ئه‌م په‌نابه‌ره مناڵانه لانیكه‌م 3 مانگ له كه‌مپدا ژیابێتن و توانای هاوكاری كردنی خۆیان و خزمه‌ت كردنی خۆیان هه‌بێت.\nبه پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌تی په‌نابه‌ران، جگه له‌و بڕه پاره‌یه، وه‌رگێری تایبه‌ت و خواردن و چه‌ند پرۆگرامێك بۆ فێر كردنی زمانی یۆنانی و خزمه‌ت گوزاری ته‌ندروستی و پارێزه‌ری بۆ هه‌موو ئه‌و منداڵانه دابین ئه‌كرێت.\nئه‌و خانوانه‌ش كه ده‌درێته په‌نابه‌ره منداڵه‌كان له لایه‌ن چه‌ند رێكزراوێكه‌وه سه‌رپه‌رشتی ده‌كرێن و پزیشكی تایبه‌تیشیان بۆ ئاماده ده‌كرێن. هه‌روه‌ها له هه‌ر خانویه‌كدا كه پێیان ده‌درێت، 3 بۆ 4 منداڵ ده‌خرێنه هه‌ر خانویه‌كه‌وه و ژماره‌یه‌ك وه‌رگێڕیشیان بۆ دابین ئه‌كرێت تاكو هیچ كه‌موكوڕیه‌كیان نه‌بێت.\nوه‌زیری په‌نابه‌رانی یۆنان، نۆتیس میتاراكیس (Notis Mitarakis) داوای له ڕێكخراوه‌كان كرد هاوكار و هه‌ماهانگ بن له‌م پرۆگرامه‌دا و ناوی خۆیان تۆما ربكه‌ن تاكو بودجه‌یان بۆ ته‌رخان بكرێت.\nئامانجی ئه‌م پرۆگرامه، ئه‌وه‌یه كه ده‌یانه‌وێت ئه‌و مناڵانه بپارێزن و بتوانن له داهاتوودا خۆیان بژێوی ژیانی خۆیان په‌یدا بكه‌ن و به شێوه‌یه‌ك تێكه‌ڵی كۆمه‌ڵگای یۆنانی ببن و هه‌ست به كه‌موكوڕی له‌م وڵاته نه‌كه‌ن.\nبه پێی هه‌مان بڕیار، جگه له مانگانه‌ی منداڵه په‌نابه‌ره‌كان و بڕی 4.400 یۆرۆ بۆ پێداویستی ناو خانوه‌كان، بڕی 800 یۆرۆش ده‌درێت به چه‌ند منداڵێك بۆ كڕینی 2 كۆمپیوه‌ته‌ری نوێ له خانوه‌كانیاندا.\nپه‌نابه‌رانی یۆنان كورد له یۆنان كوردانی یۆنان یۆنان\nفێربوونی زمانی یۆنانی بۆ په‌نابه‌ران له لایه‌ن شاره‌وانی ئه‌سینا بێبه‌رامبه‌ر\nمێركل بۆ ئه‌ردۆغان: پابه‌ندی ڕێكه‌وتنامه‌كه بن


ژمارەیەکی زۆر لە پەنابەرە تازەکان باری دەروونییان خراپە - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nوێنە: نیشتمان ئیراندوست\nژمارەیەکی زۆر لە پەنابەرە تازەکان باری دەروونییان خراپە\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 3 maj 2018 kl 17.25\nلە ئەنجامی توێژینەوەیەکی خاچی سوردا دەرکەوتووە کە باری دەروونی پەناخوازە تازەکان نالەبارە و لە خراپی بەردەوامە.\nزۆربەی ئەو کەسانەی کە پەنایان بۆ سوید هێناوە لە ڕاستیدا خۆیان باری دەروونیان ناجێگیرە و لە وڵاتانی خۆیان توشی کارەسات و نەهامەتی هاتوون. چاوەڕوانی ئیقامە، بێ خانوویی، بێ کاریی و تەنهاییش باری دەرونییان ئاڵۆزتر دەکات. یەکێک لەوان دەمهاتی ٢٦ ساڵانە.\nدەمهات ماوەی ٧ مانگە هاتووەتە سوید، ژنێکی ترانس سێکسوئێلە، یان جنسوەگۆڕ. واتە ئەو لە سەرەتاوە وەک پیاوێک لە دایک بووە، بەڵام دواتر لە جەستەیدا ڕاحەت نەبووە و جنسی خۆی گۆڕیوە بۆ ژنێک.\nدەمهات بە هۆی ئەوەی کە لە ڕوانگەی کۆمەڵگاوە جیاواز بوو وەک نەخۆشیک سەیر دەکرا، بەردەوام تووشی سوکایەتی و لێدان بووە. ئەمەش کاریگەریی کردووەتە سەر باری دەروونی ئەو. لێرەش لە تەنیایی و بێ وەڵامی دەزگای کۆچدا و لە خانوویەکی بچووکدا حاڵی خراپتر بووە. هەرچەندە ٤ مانگ زیاترە داوای کردووە چاوی بە دەروونناسێک بکەوێت بەڵام هێشتا کاتی پێ نەدراوە.\nلێکۆڵەرانی توێژینەوەکەی خاچی سور پێیان وایە هەتا پرۆسەی چارەسەرە دەروونییەکە خێراتر دەست پێ بکات باشترە. یەکێک لە لێکۆڵەرانی توێژینەوەکە فرێدریک سابوونچی دەڵێت ٩ لە دەی ئەو کەسانەی لە توێژینەوەکەدا بەشدار بوون باری دەروونییان نالەبارە و ئەمەش هۆکاری جۆراوجۆری هەیە. بۆ نموونە لە وڵاتانی خۆیان تووشی تووندوتیژیی، ئەشکەنجە و دەستدرێژی سێکسی هاتوون. یان کەسی نزیکیان لە بەرچاویان ئازار دراوە. ئەمانە هەموو هۆکارن کە دەبنە کێشە لە ژیانی ڕۆژانەی ئەم کەسانەدا. سابونچی لە بەردوەوامی قسەکانیدا دەیشڵێت زۆربەیان پێیان وایە خۆیان لە ناو بنەماڵەکەی خۆیاندا دەبێت کێشەکەیان چارەسەر بکەن و پەیوەندی بە چاوەدێریی تەندرووستییەوە ناکەن. بەڵام گرنگە کە بزانن دەکرێ داوای یارمەتیی و چارەسەر بکەن، ئەگینا لە گەڵ کێشە و ئازارەکانیان زۆر تەنیا دەبن.


سیستەمی کۆنفیدراڵی و ئەگەری جێبەجێبوونی لە عێراق\nئازاد وەڵەدبەگی 15, 07, 2017\nپاش ئەوەی سیستەمی فیدراڵی لە عێراقدا، نەیتوانی سەرکەوتن بەدەست بهێنێ، وا پێشبینی دەکرێت پاش شکستی داعش، چەندین پرۆژەی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی عێراق سەر هەڵبدات. یەکێک لە کێشە سەرەکییەکانی عێراق، کێشەی ناسنامه‌یه (شوناس). هەرچەندە لە دەستووری کاتیی ساڵی ٢٠٠٤ و، دەستووری هەمیشەییی ساڵی ٢٠٠٥ بەفەرمی دان بە فرەناسنامه‌ییی عێراقدا نراوە، بەڵام لە واقعی کرداریدا ئەم دەقانە جێبەجێ نەکراون. ئەمه‌یش پاڵنەر بووە بۆ ئەوەی پێکهاتەکانی عێراق زیاتر لێک دوور بکەونەوە، بەتایبەت کورد، کە ئێستا بەڕوونی دروشمی سەربەخۆییی هەڵگرتووە. ئەم دوورکەوتنەوەیە، وای کردووە کە پێکەوەژیانی ئەم پێکهاتانە لەگەڵ یەکتردا، ئەستەم بێت. هەر بۆیە پێویستە، دەسەڵاتدارانی ئەم وڵاتە بەدوای ڕێگەچارەیەکی نوێدا بگەڕێن، بۆ ئەوەی بتوانن جارێکی تر بە شێوەیەکی یاسایی و ئاسایی و، لە ژێر کاریگەریی بارودۆخی نوێ، نەخشەی سیاسیی ئەم وڵاتە دابڕێژنەوە.\nیەکێک لەو سیناریۆیانەی کە بۆ پاش نەمانی داعش باسی لێوە دەکرێت، جێبەجێکردنی سیستەمی کۆنفیدراڵییە. بەڵام هەندێ جار وا هەست دەکرێت، کە تێگەیشتنێکی هەڵە بۆ ئەم چەمکە دەکرێت و، ڕۆشنبیریی گشتی لەم بارەیەوە لاوازە. هەندێک کەس وا تێ دەگەن كه هەروەک چۆن سیستەمی فیدراڵی جۆرێکی فراوانکراو و پەرەسەندووی ئۆتۆنۆمییە، سیستەمی کۆنفیدراڵیش جۆرێکی پێشکەوتووتر و پەرسەندووتری فیدراڵییە، بەڵام لە ڕاستیدا وا نییە. فیدراڵی، سیستەمێکە کە لە چوارچێوەی یەک دەوڵەتی سەربەخۆدا جێبەجێ دەکرێ، لە کاتێکدا کۆنفیدراڵی لە نێوان دەوڵەتانی سەربەخۆدا دێتە ئاراوە. لەم وتارەدا چەمک و واتای سیستەمی کۆنفیدراڵی و هۆکار و ئەگەری جێبەجێبوونی لە عێراقدا دەخەینە بەر باس.\nچەمک و مێژووی سەرهەڵدانی سیستەمی کۆنفیدراڵی\nکۆنفیدراسیۆن یان کۆنفیدراڵی (confederation) لە ڕیشەی لاتینی (confederatio) بە واتای "کۆمەڵە" و "یەکێتی" هاتووە. ئەم سیستەمە، بەپێی ڕێککەوتننامەیەکی نێودەوڵەتی لە نێوان دوو دەوڵەت یان زیاتر، بۆ بەدیهێنانی هەندێ ئامانجی دیاریکراو دێتە ئاراوە. لە ڕابردوودا، تێکەڵکردنێک لە نێوان واتای کۆنفیدراڵی و فیدراڵیدا هەبووە، بە جۆرێک کە زانایەکی وەک "دیسی"یش بە یەک واتا بەکاری بردوون؛ بەڵام لە یاسازانیی ئەمڕۆدا، واتای ئەم دوو زاراوەیە بەتەواوی لێک جیا کراوەتەوە.\n"ئۆپنهایم" بەم جۆرە پێناسەی کۆنفیدراڵی دەکات: "بریتییە لە یەکێتییەک کە لە ژمارەیەک دەوڵەتی خاوەن سەروەریی تەواو پێک دێت، کە پێکەوە لە پەیوەندیدان بۆ پاراستنی سەربەخۆییی دەرەکی و ناوخۆیی لە ڕێگەی ڕێککەوتنێکی نێودەوڵەتیی دانپێدانراو؛ هەروا یەکێتیی کۆنفیدراڵیی خاوەن دەزگه‌ی تایبەت بە خۆیەتی، کە دەسەڵاتی تایبەتی بەسەر دەوڵەتانی ئەندامدا هەیە، بەڵام ئەم دەسەڵاتە بەسەر هاووڵاتیاندا مومارەسە ناکات." لە یاسازانیی عەرەبی، ئەم جۆرە لە یەکێتییە بە "الاتحاد التعاقدي أو الاستقلالي)، واتە یەکێتیی گرێبەستانە، یان سەربەخۆیانە ناو دەبردرێت؛ هەر بۆیە پاراستنی سەربەخۆیی و سەروەریی دەوڵەتانی ئەندام، بە خاڵێکی گرنگ و جەوهەری لەم سیستەمە دادەنرێت.\nسەرەتای سەرهەڵدانی چەمکی کۆنفیدراڵی، بۆ ئەو یەکێتییە دەگەڕێتەوە کە هەرێمە سویسرییەکان لە کۆتاییی سەدەی سێزدەی زایینیدا دروستیان کرد. ئەوکات، ئەم هەرێمانە سەر بە ئیمپراتۆریی ڕۆمانی بوون و، سێ لەو هەرێمانە لە مانگی ئابی ١٢٩١ بەپێی ڕێککەوتنێک یەکیان گرت. پاڵنەری ئەم هەرێمانە بۆ یەکگرتن، هەڕەشەکانی ئیمپراتۆریی نەمسا و ڕۆمانی بوو. پاشان ژمارەی ئەم هەرێمانە زیادی کرد و، گەیشتە ١٣ کانتۆن و، توانییان سەربەخۆیی لە ئیمپراتۆریی ڕۆمانی وەربگرن. ئەمڕۆ هەرچەندە سویسرا خۆی بە کۆنفیدراسیۆنی سویسرا ناو دەبات، بەڵام لە ڕاستیدا سیستەمەکەی فیدراڵییە.\nیەکێتیی کۆنفیدراڵی، یەکێکە لە شێوازەکانی هاوکاریی ڕێکخراو لە نێوان کۆمەڵێک دەوڵەت، کە خاوەن ڕەگوڕیشەی ژیاریی هاوبەشن. ئەمەیش بە ڕێککەوتنێک لە نێوان ئەو دەوڵەتانە دێتە ئاراوە، کە لە چوارچێوەی ئەنجومەنێکدا خۆی دەبینێتەوە. هەموو دەوڵەتانی بەشدار لە یەکێتیی کۆنفیدراڵی، لە ئەندامێتیی ناو دەزگه‌کانی کۆنفیدراڵدا یەکسانن. لەم جۆرە یەکێتییەدا، دەوڵەتانی ئەندام بە مەبەستی بەدیهنێنانی کۆمەڵێک ئامانج و بنەمای دیاریکراو یەک دەگرن، بەڵام سەروەریی ناوخۆیی و دەرەکیی خۆیان دەپارێزن. بەپێی ڕێککەوتنی کۆنفیدراڵی، دەزگه‌یەک لە وڵاتانی ئەندام پێک دێت، کە بە دەستەی هاوبەش، کۆنگرێس، کۆمەڵە یان ئەنجومەن ناو دەبردرێت.\nئەگەر چەند دەوڵەتێکی سەربەخۆ، بیانەوێت بە سەقامگیری بمێننەوە و بەرژەوەندییە ئابووری، سەربازی و سیاسییەکانیان باشتر بپارێزن، ئەوا پێویستیان بە کاری هاوبەش و بەردەوام هەیە لەگەڵ یەکتردا. هەر بۆیە، لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێکی نیودەوڵەتیدا، واز لە بەشێک لە دەسەڵاتەکانی خۆیان دەهێنن بۆ ئەنجومەنێکی هاوبەش. ئەم ڕێککەوتنە، لە ڕاستیدا دەوڵەتێک نییە لە سەرووی دەوڵەتانەوە، بەڵکوو تەنیا ڕێککەوتنێکی ئاسایییە لە چوارچێوەیەکی دیاریکراودا، کە هەندێ دەسەڵات دەدات بەو ئەنجومەنەی کە لەسەری ڕێک کەوتوون. ئەم ئەنجومەنە، بە نوێنەرایەتیی دەوڵەتانی ئەندام ئەرکەکانی خۆی جێبه‌جێ ده‌كات و، سیاسەتی دەوڵەتانی ئەندام دادەڕێژێت.\nمەرجەکانی بە دیهاتنی ئەم یەکێتییە بریتین لەمانەی خوارەوە:\n١) بوونی چەند دەوڵەتێکی سەربەخۆ، کە وێڕای سەربەخۆیی و سەروەریی خۆیان، لە چەند بوارێکی سنوورداردا خوازیاری پەیوەندیی هاوبەشن.\n٢) بوونی ڕێککەوتنێکی نیودەوڵەتی، کە لە لایەن هەموو دەوڵەتانی ئەندامەوە پەسند بکرێت و، هەموویان بە شێوەیەکی ئارەزوومەندانە ملکەچی بڕیارەکانی بن.\n٣) بوونی دەزگه‌یەک بۆ بەڕێوەبردن و بڕیاردان، کە لە نوێنەرانی وڵاتانی ئەندام پێک دێت.\n٤) کەسایەتیی نێودەوڵەتی و سەروەریی دەوڵەتانی ئەندام، لەناو کۆنفیدراسیۆندا ناتوێتەوە؛ دەوڵەتان واز لە بەشێکی زۆر کەمی سەروەریی خۆیان دەهێنن.\n٥) هەر یەک لە وڵاتانی ئەندام، دەتوانن بەسانایی واز لە ڕێککەوتنی کۆنفیدراڵی بهێنن.\nلە سیستەمی کۆنفیدراڵیدا، پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لە نێوان ئەنجومەنی کۆنفیدراڵی و هاووڵاتیانی دەوڵەتانی ئەندامدا نییە، بەڵکوو ئەنجومەن تەنیا پەیوەندیی لەگەڵ دەوڵەتانی ئەندامدا هەیە. نوێنەرانی دەوڵەتان لە ئەنجومەنی کۆنفیدراڵی، لە لایەن خەڵکەوە هەڵنابژێردرێن، بەڵکوو لە لایەن دەوڵەتەکانیانەوە دادەنرێن؛ هەر بۆیە بە نوێنەری دەوڵەتەکانیان دادەنرێن و فەرمان و ڕێنمایی لەوانەوە وەردەگرن. مافی نوێنەرایەتیی دیپلۆماسی و کونسوڵیی هەر دەوڵەتێکی ئەندام پارێزراوە، هەروا مافی گرێدانی ڕێککەوتننامەی نێودەوڵەتییان هەیە، بە مەرجێک پێچەوانەی بەرژەوەندییەکانی دەوڵەتانی ئەندام نەبێت. بڕیارەکان بە تێکڕای دەنگ دەردەچن، ئەگەر بێت و خۆیان بەپێچەوانەی ئەمەوە ڕێک نەکەوتبن.\nسەبارەت بە ئاییندەی سیستەمی کۆنفیدراڵی، دەتوانین ئاماژە بە سێ ئەگەر بکەین: یان وەک خۆی دەمێنێتەوە و بەردەوام دەبێ، یاخود بە جیابوونەوەی دەوڵەتانی ئەندام کۆتایی دێت، یان لەوانەیە ببێتە هۆی یەکگرتنی دەوڵەتانی ئەندام لە چوارچێوەی سیستەمێکی فیدراڵیدا. لە نموونەکانی یەکێتیی کۆنفیدراڵی، دەتوانین ئاماژە بەم نموونانە بکەین: یەکێتیی کۆنفیدراڵیی سویسری لە ساڵی ١٩٢١، کۆنفیدراڵیی ئەمەریکی کە لە سێزدە ویلایەت پێک دەهات لە نێوان ساڵانی ١٧٧٨-١٧٨٩، یەکێتیی جێرمانی لە ١٨١٥-١٨٨٦، کۆنفیدراڵی هاشمی لە نێوان عێراق و ئۆردن لە ساڵی ١٩٥٨، یەکێتیی کۆنفیدراڵی لە نێوان میسر و یەمەن لە ساڵی ١٩٥٨-١٩٦١، یەکێتیی ئەوروپا لە ١/١١/١٩٩٣ تاکوو ئێستا، یەکێتیی کۆنفیدراڵی لە نێوان سنیگال و گامبیا لە ساڵی ١٩٨١ کە هەتا ئێستا بەردەوامە، یەکێتیی کۆنفیدراڵی وڵاتانی خەلیج لە ٢٥/٥/١٩٨١ کە هەتا ئێستا بەردەوامە.\nجیاوازییەکانی نێوان سیستەمی فیدراڵی و سیستەمی کۆنفیدراڵی\nهەندێ کەس تێکەڵاوییەک لە نێوان چەمک و تایبەتمەندییەکانی هەر دوو سیستەمی فیدراڵی و کۆنفیدراڵیدا دروست دەکەن. لێرەدا، بە پێویستی دەزانین جیاوازییەکانی نێوان ئەم دوو زاراوەیە ڕوون بکەینەوە بەم جۆرەی خوارەوە:\n١) لە ڕووی دروستبوون: یەکێتیی کۆنفیدراڵی لە ڕێگەی ڕێککەوتنێکی نێودەوڵەتییەوە لەدایک دەبێ، لە کاتێکدا دەوڵەتی فیدراڵی بە هۆی دەستوورەوە دروست دەبێ، یاخود بە ڕێککەوتن لەسەر داڕشتنی دەستوورێک دەبێت کە دابەشکردنی دەسەڵات و مافەکان لەخۆ دەگرێت.\n٢) لە ڕووی دەسەڵات: دەسەڵاتدارانی کۆنفیدراڵی، ماف یان دەسەڵاتی ڕاستەوخۆیان بەسەر هاووڵاتیانی وڵاتانی ئەندامدا نییە و، مافی ئەوەیان نییە دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆیی، یان دەرەکیی وڵاتانی ئەندامدا بکەن، جگە لەوەی لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی کۆنفیدراڵیدا هاتووە. دەسەڵاتە فیدراڵییەکان، مافی دەستێوەردانیان هەیە لە کاروباری هەرێمەکان لەو سنوورەی کە دەستوور دیاریی کردووە.\n٣) لە ڕووی سەروەری: لە یەکێتیی کۆنفیدراڵیدا دەوڵەتێکی نوێ دروست نابێ، بەڵکوو پەیوەندییەکی نوێ لە نێوان دەوڵەتاندا دروست دەبێ و، دەوڵەتانی ئەندام لە کۆنفیدراڵیدا سەروەریی ناوخۆیی و دەرەکیی خۆیان دەپارێزێن و کەسایەتیی یاساییی خۆیان هەیە؛ بەڵام لە یەکگرتنی فیدراڵیدا، دەوڵەتێکی نوێ دروست دەبێ. ئەگەر بێت و دروستبوونەکە لە ڕێگەی یەکگرتنی چەند دەوڵەتێکی سەربەخوۆە بێت، ئەوا ئەو دەوڵەتانە لە قازانجی دەوڵەتی فیدراڵی، واز لە سەروەریی خۆیان دەهێنن و یەک سەروەریی دەرەکییان هەیە.\n٤) لە ڕووی ئامانج: دروستبوونی کۆنفیدراڵی بە ئامانجی ئابووری، سیاسی و سەربازی دروست دەبێ، بەڵام فیدراڵی سەرەڕای ئەو ئامانجانە، مەبەستی دیکەیشی هەن وەک: مسۆگەرکردنی مافە نەتەوەیی و فەرهەنگییەکان و هتد.\n٥) لە ڕووی چاودێری و دادگەی باڵا: لە سیستەمە کۆنفیدراڵییەکاندا، دادگەیەکی باڵا نییە بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی سەر هەڵدەدەن، بەڵام لە سیستەمە فیدراڵییەکاندا دادگەیەکی دەستووری هەیە، کە ناکۆکیی نێوان دەوڵەتە فیدراڵییەکان و هەرێمەکان چارەسەر دەکات.\n٦) لە ڕووی جیابوونەوە: لە سیستەمە کۆنفیدراڵییەکاندا، چونکە دەوڵەتەکان سەروەریی خۆیان هەیە، هەر بۆیە دەتوانن پابەند نەبن بە هەر بڕیارێک کە لەگەڵ دەستوورەکەیان، یان ڕێککەوتنی کۆنفیدراڵیدا نەگونجێ. هەروا مافی جیابوونەوەیان هەیە ئەگەر بێت و لە بەرژەوەندییان بێت و، گرنگ نییە کە لە ڕێککەوتننامەکەدا باس لە مافی جیابوونەوە کرابێت یان نەکرابێت. بەڵام لە سیستەمە فیدراڵییەکاندا هەرێمەکان مافی جیابوونەوەیان نییە، ئەگەر بێت و لە دەستووری فیدراڵیدا ئاماژەی پێ نەکرابێت.\n٧) لە ڕووی ڕەگەزنامە: هاووڵاتیانی هەر دەوڵەتێکی ئەندام لە کۆنفیدراڵی، ڕەگەزنامەی وڵاتەکەی خۆیان دەپارێزن و لە لایەن دەوڵەتانی دیکەی ئەندام، بە بیانی لە قەڵەم دەدرێن. بەپێچەوانەوە لە سیستەمە فیدراڵییەکاندا، هەموو هاووڵاتیان یەک ڕەگەزنامەیان هەیە و، دانیشتووانی هەرێمێک لە هەرێمەکەی تر بە بیانی لە قەڵەم نادرێن.\n٨) لە ڕووی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان: ئەگەر ناکۆکی لە نێوان دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی کۆنفیدراڵیدا سەر هەڵبدات، ئەوا لە ڕێگەی یاسا نێودەوڵەتییه‌كانه‌وه چارەسەر دەکرێن. بەپێچەوانەوە، لە سیستەمه فیدراڵییەکاندا ناکۆکییەکان لە ڕێگەی دەستوور و یاسا ناوخۆیییەکانەوە چارەسەر دەکرێن.\n٩) لە ڕووی مامەڵەکردن لەگەڵ جەنگ: ئەگەر جەنگ لە نێوان وڵاتانی ئەندامی کۆنفیدراڵیدا ڕوو بدات، ئەوا بە جەنگی نێودەوڵەتی لە قەڵەم دەدرێت، چونکە دەوڵەتی سەربەخۆ و خاوەن سەروەرین. بەپێچەوانەوە، ئەگەر جەنگ لە دەوڵەتانی فیدراڵیدا ڕوو بدات، ئەوا بە جەنگی ناوخۆیی لە قەڵەم دەدرێت.\n١٠) لە ڕووی هەموارکردنی ڕێککەوتننامە: هەموارکردنی ڕێککەوتننامەی کۆنفیدراڵی، یان وەرگرتنی ئەندامی نوێ، بە تێکڕای دەنگی دەوڵەتانی ئەندام دێتە دی؛ بەڵام لە سیستەمی فیدراڵی، هەموارکردنی بەڵگەنامەی یەکگرتن (دەستووری فیدراڵی) پێویستیی بە تێکڕای دەنگ نییە و، لە قورسترین حاڵەتدا بە ڕەزامەندیی سێ لەسەر چواری هەرێمەکان، دەستوور هەموار دەکرێتەوە.\nمێژووی سیستەمی کۆنفیدراڵی لە عێراق\nپاش دانانی پاشا فەیسەڵی یەکەم، وەک پاشای عێراق لە ٢٣/ئاب/ ١٩٢١ بەڕێوەبردنی ناوچە کوردنشینەکان، کە بە ویلایەتی مووسڵ دەناسرا، درایە نوێنەری باڵای بریتانیا. ئەمەیش لەگەڵ بەندی ١٦ لە گه‌ڵاڵه‌ی ماندێت (ئینتداب)ی بریتانی دەگونجا، کە بریتانیای سەرپشک کردبوو بە دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردیی سەربەخۆ لە ناوچە کوردنشینەکان، بەو جۆرەی کە بە شیاوی دەزانێ. فەرمانبەری سیاسیی بریتانیا لە ناوچە کوردییەکان، پێشنیاری ئەوەی کرد کە یەکێتییەکی کۆنفیدراڵی لە نێوان هەر دوو هەرێمی کوردی و عەرەبی دابمەزرێت، بەڵام نوێنەری باڵای بریتانیا لە بەغدا ئەمەی ڕەت کردەوە و لە لای خۆیەوە هەندێ پرۆژەی فیدراڵی و نیمچەفیدراڵیی بۆ ڕێکخستنی پەیوەندیی نێوان هەرێمی کوردی و عێراق پێشکەش کرد. پاشان بریتانیا، هەڵوێستی بەتەواویی گۆڕا و وازی لە بیرۆکەی کیانی کوردی هێنا و، بە شێوەیەکی زۆرەملێ ناوچە کوردییەکانی بە دەوڵەتی عێراقەوە لکاند. سەرەنجام لە کۆتاییی ساڵی ١٩٢٥، کۆمەڵەی گەلان ڕەزامەندیی دەربڕی بە لکاندنی ویلایەتی مووسڵ بە عێراق و، داوای لە حکوومەتی بریتانی کرد ڕێوشوێنی کارگێڕی بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانی کورد ئەنجام بدات. بریتانیا و عێراق، ئەو مەرجانەیان پشتگوێ خست کە بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانی گەلی کورد درابوون. سەرەنجام لەژێر گوشاری نێودەوڵەتی، لە ٢٣/ئایار/١٩٣١ یاسای زمانە ناوچەیییەکان لە عێراق دەرچوو، بۆ گەرەنتیکردنی سەربەخۆییی عێراق و بەئەندامبوونی لە کۆمەڵەی گەلاندا.\nبۆچی سیستەمی کۆنفیدراڵی؟\nئەگەر سەرنجی ئەو سیناریۆیانە بدەین کە پاش جەنگی جیهانیی یەکەم سەبارەت بە کوردستانی باشوور هاتوونەتە ئاراوە، ئەوا بۆمان دەردەکەوێت کۆمەڵێک هەوراز و نشێویان بەخۆیانەوە بینیوە، کە بریتین لە: سەربەخۆیی، کۆنفیدراڵی، فیدراڵی، ئۆتۆنۆمی و فیدراڵی. ئێستایش پاش شکستهێنانی فیدراڵیزم و نائومێدبوون لە حکوومەتی عێراق، وا دیسان خەڵکی کوردستان هەنگاو بەرەو ڕیفراندۆم و مافی بڕیاردانی چاره‌نووس و سەربەخۆیی دەنێن. هەر بۆیە لە کاتی سەرکەوتنی ڕیفراندۆم و بڕیاردانی سەربەخۆیی، ئەوا دەکرێ پاش ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی، جۆرێک لە سیستەمی کۆنفیدراڵی لەگەڵ دەوڵەتی عێراقدا دروست بکرێت.\nبەو پێیەی ئەو دەوڵەتەی کە ئەمڕۆ بە عێراق ناو نراوە، هەر لە سەردەمی عوسمانییەوە بۆ سەر سێ ویلایەتی مووسڵ، بەغدا و بەسرە دابەش کرابوو، هەر بۆیە جۆرێک لە دابەشبوونی ناسنامه هەر لە کۆنەوە هەبووە و، مێژووی دەوڵەتی نوێی عێراقیش بە هیچ شێوەیەک نەیتوانی ناسنامه‌یه‌كی نوێی عێراقی بخوڵقێنێ. چونکە ناسنامه‌کان بەئاسانی لەناو ناچن و پاراستنی ئەم ناسنامانه، هەموو کات خواستێکی گشتگیری جەماوەری بووە، هەر بۆیە بەردەوامبوونی ئەم ململانێێەی کە ئێستا لە ئارادایە، جگە لە جەنگ، کاوڵکاری و نیگەرانی، ناتوانێ شتێکی تر بەدی بهێنێ.\nلە پێناو چارەسەرکردنی ئەم دۆخە، وا باشترە عێراق بۆ سەر سێ، یان چوار دەوڵەتی سەربەخۆ دابەش ببێت و، ئینجا ئەو دەوڵەتانە ئەگەر ئارەزوویان لێبوو، دەتوانن بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە سیاسی، ئابووری و بەرگرییەکانی خۆیان لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێکی کۆنفیدراڵیدا یەک بگرن. بەم جۆرە، باشتر دەتوانن ڕووبەڕووی ئەو مەترسییانە ببنەوە کە هەڕەشەیان لێ دەکات. هەروا لەوانەیە دەسەڵاتدارانی ئەمڕۆی عێراق، لە بەرامبەر پرۆژەی کۆنفیدراڵیدا نەرمیی زیاتر بنوێنن بۆ سەربەخۆییی کوردستان بە شێوازێکی ئاشتیانە، چونکە لەم حاڵەته‌دا بەتەواوی دەستیان لێک بەرنابێت و، دەتوانن زیاتر قازانج بە یەکتر بگەیەنن و بەرژەوەندییەکان بپارێزن.\nشکستی ئەزموونی فیدراڵی لە عێراق، بووەتە سەرچاوەی ململانێیەکی تائیفی-نەتەوەیی لە نێوان هەموو پێکهاتەکانی عێراقدا، کە هەر یەکەیان بە دوای ناسنامه‌ی جیاوازی خۆیاندا دەگەڕێن. ئەو ناسنامه تائیفی-نەتەوەیییەی کە ئێستا لە عێراقدا دروست بووە، وا ڕەگی داکوتاوە، ئەستەمە جارێکی تر بۆ دۆخی جارانی خۆی بگەڕێتەوە. ئەم ململانێیە لە پەرەسەندنی بەردەوامدایە و، لە ڕێگەی جەنگ و سەرکوتکاری و توندوتیژییەوە چارەسەر ناکرێت. هەروا ئەو نموونەیەی هەرێمی کوردستان کە ئێستا لە ئارادایە، لە ڕاستیدا فروانترە لە فیدراڵی، بەڵام نەگەیشتووەتە ئاستی کۆنفیدراڵیش، بەڵکوو لەو نێوانەدا بەهەڵواسراوی ماوەتەوە. هەر بۆیە، ئەستەمە کوردستان جارێکی تر بۆ پێش ئەم دۆخەی ئێستا بگەڕێتەوە. هەر هەوڵێک بۆ گەڕاندنەوەی ئەم دۆخە بۆ ڕابردوو، جەنگێکی درێژخایەن و ماڵوێرانکەری لێ دەکەوێتەوە، کە ئەمەیش لە قازانجی هیچ کام لە لایەنەکاندا نییە.\nلەمەیش بترازێ، واقعی هەڵسوکەوتی دەوڵەتانی جیهان وەک ئەمریکا و یەکێتیی ئەوروپا و...، لەگەڵ هەرێمی کوردستان، ئەو ڕاستییە پیشان دەدەن کە ئەم مامەڵەیە دۆخی فیدراڵیی تێ پەراندووە و لە ئاستی دەوڵەتی سەربەخۆدایە. چەسپاندنی سیستەمێکی کۆنفیدراڵی لەو دۆخەی ئێستا، بەپێی هێڵە نەتەوەیی-تائیفییەکان، زیاتر یارمەتیدەرە بۆ سەقامگیربوونی ئاشتی لە ناوچەکەدا، کە دواجار قازانجی هەمووانی لێ دەکەوێتەوە.\nلەم وتارەدا، کورتەباسێکمان سەبارەت بە مێژوو، چەمک و واتای کۆنفیدراڵی خستە ڕوو. پاشان جیاوازییەکانی نێوان کۆنفیدراڵی و فیدراڵیمان ڕوون کردەوە، بۆ ئەوەی ئەو تەمە بڕەوێنینەوە کە دەربارەی تێکەڵکردنی ئەم چەمکانە لەناو خەڵک و تەنانەت گرووپی دەستەبژێریش لە ئارادان. هەر وا بۆ ئەوەی لەم بوارەدا ڕۆشنبیریی یاسایی و سیاسیی زیاتر بڵاو ببێتەوە بۆ بەرچاوڕوونیی خەڵک و گرووپی دەستەبژێر.\nسیستەمی کۆنفیدراڵی، دەکرێ وەک هەلێک بۆ سەربەخۆییی کوردستان سەیر بکرێ، چونکە لەوانەیە دەسەڵاتدارانی ئەمڕۆی عێراق، لەم بارەیەوە نەرمیی زیاتر بنوێنن. دەکرێ ئەمە وەک پلانی (B)ی حکوومەتی هەرێمی کوردستان سەیر بکرێ و کاری بۆ بکرێ، ئەگەر هات و پلانی (A)، کە سەربەخۆیییە بەدەر لە کۆتوبەندی کۆنفیدراڵی، سەری نەگرت.


مەلەوانێك لە پۆستی سەرۆكایەتی حكومەتدا\nگەنجترین وەزیر لە كابینەی نوێی حكومەتی هەرێم تەمەنی (35) ساڵە، پیرترین وەزیر (73) ساڵە، سەرۆكی حكومەت حەزی لە مەلەوانییە، جێگرەكەی میكانیكییە، پزیشك لە وەزارەتی پلاندانان دانراوە، ماتماتیك بۆ كاروباری كۆمەڵایەتی، ئەندازیار بۆ وەزارەتی ناوخۆ، پاراستن بۆ شارەوانی، بۆ پەروەردە بەرپرسی لق دانراوە، لە وەزارەتی دارایش پێشبینی قات‌و قڕی كراوە.\nنوسینگەی مەسرور بارزانی كاندیدی راسپێردراو بە پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستان، سیڤی سەرۆك وەزیران‌و وەزیرەكانی كابینەی داهاتووی حكومەتی خستە بەردەم پەرلەمانی كوردستان‌و كۆپیەكیشی بۆ رایگشتی بڵاوكردەوە.\nپەرلەمانی كوردستان دوای تاوتوێكردنی ئەم سیڤییانە، هەریەكێك لە كاندیدەكان بۆ پۆستە وزارییەكان دەخاتە دەنگدانەوە‌و متمانەیان پێدەبەخشێت یاخود رەتیاندەكاتەوە، كە ئەمەیان ئەگەرێكی لاوازە‌و پێناچێت پەرلەمان هیچ كاندیدێك رەتبكاتەوە.\nمەسرور بارزانی سیڤی (19) كاندیدی بۆ وەزارەتەكان ئامادەكردووە، كاندیدی وەزارەتێك نادیارە‌و تائێستا یەكلانەبووەتەوە، كە ئەویش وەزارەتی نەوتە، سەرباری ئەمە سیان لە پۆستەكان پۆستی وەزیری هەرێم-ن.\n(درەو میدیا) پێشتر ئاشكرایكرد، لەم كابینەیەدا وەزارەتی سامانە سروشتییەكان ناوەكەی دەگۆڕدرێت بۆ وەزارەتی (نەوت) هاوشێوەی ئەوەی لە عێراق هەیە، ئاشتی هەورامی دەبێت بە یاریدەدەری سەرۆكی حكومەت بۆ كاروباری سامانە سروشتییەكان، وەزارەتی نەوت كە بەر پارتی كەوتووە، تائێستا كاندیدەكەی یەكلانەكراوەتەوە، هەندێك زانیاریش هەیە باسلەوەدەكات، نەوت‌و سامانە سروشتییەكان هیچ وەزارەتێكی بۆ دانانرێت‌و جڵەوی ئەو كەرتە لە دەستی مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتدا دەبێت.\nسەرۆك وەزیرانێكی مەلەوان\nسیڤی مەسرور بارزانی درێژترین سیڤی لیستی كاندیدی پۆستەكانی كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمە. بەپێی ئەوەی لە سیڤییەكەیدا باسكراوە، سەرۆك وەزیرانی نوێی حكومەت تەمەنی (50 ساڵ)ە.\nمەسرور بارزانی بەپێچەوانەی ئەو وێنا ئەمنییەی كە بەهۆی سەرۆكایەتی "دەزگای پاراستن" لەسەری دروستبووە، بڕوانامەی ماجستێری لە بواری "ئاشتی‌و چارەسەری ناكۆكییەكان" لە زانكۆی ئەمریكی لە واشنتۆن دی سی بەدەستهێناوە، بەڵام دیار نییە ئاخۆ لە چوار ساڵی داهاتوودا ناكۆكییەكان لەگەڵ بەغداد چارەسەر دەكات، یاخود ئاڵۆزتری دەكات ؟ ئایا ئاشتی سیاسی لەناوخۆدا بەرفراوانتر دەكات یاخود مەودای ناكۆكییەكان زیاتر دەكات ؟\nمەسرور بارزانی كە كوڕی مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی‌و كوڕەزای مستەفا بارزانی دامەزرێنەری پارتییە، لە سیڤییەكەیدا بۆ مێژوو ناوی منداڵەكانیشی تۆماركردووە‌و نوسیویەتی" خاوەنی سێ كوڕو كچێكە بەناوەكانی (یاسمین، ئارین، بەرزین، ئاران)".\nبارزانی كوڕ وەكو خۆی لە سیڤییەكەیدا نوسیویەتی، شارەزایی تەواوی لە نوسین‌و خوێندنەوە‌و قسەكردندا هەیە بە زمانەكانی (كوردی، فارسی، ئینگلیزی)و لە زمانی عەرەبیش تێدەگات.\nسەرۆك وەزیرانی نوێ، لە سیڤییەكەیدا تەنانەت چوەتە سەر باسی وردەكاری ئارەزووی تایبەتی خۆی بۆ بوارەكانی هونەرو وەرزش‌و دەڵێ" شارەزایی هەیە لە شێوەكاری‌و ئەسپسواری‌و مەلەوانی".\nمیكانیكی لە حكومەتدا\nقوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی كابینەی نوێی حكومەت، تەمەنی (42ساڵ)ە، واتە (8 ساڵَ) لە مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەت بچوكترە.\nقوباد تاڵەبانی كە ئەمە جاری دووەمە پۆستی جێگری سەرۆكی حكومەت وەردەگرێت، لە سیڤییەكەیدا دوو خاڵ جێگای سەرەنجن:\nوەكو لە سیڤییەكەیدا نوسراوە، قوباد تاڵەبانی بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە "ئەندازیاری میكانیكی"دا هەیە، ئەمە زانیارییەكی نوێیە.\nدووەم: لە سیڤییەكەیدا نوسراوە قوباد تاڵەبانی "بەشداریكردووە لە نوسینەوەی یاسای ئیدارەدانی دەوڵەتی عێراق لە بەغداد"، بەڵام هیچ رونكردنەوەیەكی زیاتری لەبارەی چۆنیەتی بەشداریكردنی نەداوە.\nقوباد تاڵەبانی كە كوڕی جەلال تاڵەبانی سكرتێری كۆچكردووی یەكێتی نیشتمانی كوردستانە، زمانی ئینگلیزی بەباشی دەزانێت.\nقوباد تاڵەبانی لە كابینەی هەشتەمدا یەكێك لەوانە بوو پشتیوانی لە سیستمی "پاشەكەوتكردنی موچە" كرد، كاتێك حكومەت دوچاری قەیرانی دارایی بووەوە.\nقوباد تاڵەبانی هەواڵە ناخۆشەكەی سەپاندنی سیستمی "پاشەكەوتی موچە"ی بە رایگشتی هەرێمی كوردستان راگەیاند، سەرباری ئەمە لە كابینەی هەشتەمدا لەناوخۆی حزبەكەشییەوە روبەڕووی رەخنەی توند بووە‌و چەندینجار تۆمەتبار كرا بەوەی لەبەرامبەر نێچیرڤان بارزانیدا لاوازە.\nقوباد تاڵەبانی دۆستایەتییەكی بەهێزی لەگەڵ نێچیرڤان بارزانیدا هەیە‌و لەوانەیە پشتیوانی لە ئاشتەوایی‌و سەقامگیری سیاسی‌و كۆمەڵایەتی دەكات، بەڵام دیارنییە پەیوەندییەكانی لە چوار ساڵی داهاتوودا لەگەڵ مەسرور بارزانیدا چۆن دەبێت.\nئەندازیارێك لە وەزارەتی ناوخۆدا\nمەسرور بارزانی كە لە ساڵی 1998وە سەرۆكایەتی دەزگای پاراستنی (دەزگایەكی ئەمنی هەواڵگرییە‌و سەربە پارتی دیموكراتی كوردستانە) پێسپێردراوە، پۆستی وەزارەتی ناوخۆ كە پۆستێكی هەستیارە، داوە بە كەسێكی نزیك لە خۆی.\n(رێبەر ئەحمەد خالید) كاندیدە بۆ وەرگرتنی پۆستی وەزیری ناوخۆ، ئەم پیاوە لەڕووی تەمەنەوە هاوتەمەنی مەسرور بارزانییە (50 ساڵ)، لە شارۆچكەی پیرمام لە نزیك بارەگای مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی نیشتەجێیە.\nبەپێی ئەوەی لە سیڤییەكەیدا نوسراوە، ئەم پیاوە بڕوانامەی ماستەری لە بواری "ئاسایشی نیشتمانی" لە زانكۆی بەغداد بەدەستهێناوە، واتە بڕوانامەكەی لەگەڵ ئەو پۆستەدا گونجاوە كە وەریدەگرێت.\nسەرباری ئەمە، یەكێكە لە كەسە نزیكەكان لە مەسرور بارزانی‌و پلەی لیوای هەیە لەناو دەزگای پاراستندا‌و لە ساڵی 2012وە تائێستا سەرۆكی فەرمانگەیەكە لەناو ئەنجومەنی ئاساشی هەرێمی كوردستان بەناوی فەرمانگەی "هەماهەنگی هاوبەش".\nئەم پیاوە لەناو پارتی پلە حزبییەكەی (ئەندام مەكتەب)ە، ئەوەی جیگای سەرەنجە، ئەم پیاوە ئەمنییە بووەتە ئەندامی رێكخراوێكی بواری ئاوەدانكردنەوە بەناوی رێكخراوی "شانەدەر"، هەروەها ئەندامی یەكێتی ئەندازیارانی كوردستانە بەوپێیەی بڕوانامە بەكالۆریۆسەكەی لە بواری "ئەندازیاری شارستانی"دایە.\nوەكو لە سیڤییەكەیدا نوسیویەتی زمانەكانی (عەرەبی‌و ئینگلیزی‌و فارسی) دەزانێت.\nلە خەزنەداری حزبەوە بۆ حكومەت\nكاندیدی وەزیری دارایی بۆ كابینەی نوێی حكومەت (ئاوات شێخ جەناب)ە لە بزوتنەوەی گۆڕان.\nئەم پیاوە ئەندامی یەكێكە لە بنەماڵە ناسراوەكانی سلێمانییە، تەمەنی (61 ساڵ)ە، چەندجارێك ئەزمونی كاركردنی لە حكومەتدا تاقیكردوەتەوە، یەكەمین پۆستی حكومی كە وەریگرتووە، پۆستی قایمقامی سلێمانی بووە لە ساڵی 1993دا، ماوەیەكیش بریكاری وەزیری گواستنەوە بووە‌و لێپرسراوی لیژنەی باڵای سوتەمەنی سلێمانی بووە.\nئاوات شێخ جەناب بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە یاسادا هەیە، دواین كاری سیاسی لەناو بزوتنەوەی گۆڕاندا بەرپرسی ژوری دارایی بووە، واتە لە خەزنەداری بزوتنەوەی گۆڕانەوە كاندیدكراوە بۆ خەزنەداری حكومەتی هەرێمی كوردستان.\nئەوانەی لە نزیكەوە دەیناسن دەڵێن لەڕووی داراییەوە پیاوێكی دەستكراوە نییە‌و هەندێك لە هاوڕێكانی بە توانجەوە دەڵێن "چوار ساڵی داهاتوو بۆ هەرێمی كوردستان لە سایەی ئاوات شێخ جەنابەوە ساڵی قات‌و قڕی دەبێت".\nلە هەڵبژاردنەوە بۆ پێشمەرگە\nشۆڕش ئیسماعیل كاندیدی یەكێتی بۆ پۆستی وەزیری پێشمەرگە، لە سیڤییەكەیدا تەمەنەكەی بەهەڵە نوسراوە، بەڵام وادەردەكەوێت لەدایكبووی ساڵانی 1950 بێت.\nئەم پیاوە لە ساڵی 2008وە سەرۆكی دەزگای هەڵبژاردنی یەكێتی نیشتمانییە كە یەكێكە لە دەزگا هەستیارەكان، بۆ وەرگرتنی پۆستی وەزارەتی پێشمەرگە دەستبەداری پۆستە حزبییەكەی بوو، بەتایبەتیش لەكاتێكدا هەوڵی سازدانی كۆنگرەی یەكێتی دەدرێت‌و لەحاڵی بەستنی ئەو كۆنگرەدا دەزگای هەڵبژاردنی رۆڵی گرنگ‌و یەكلاكەرەوەی لەسەر چارەنوسی سیاسی یەكێتی دەبێت.\nئەم پیاوە لە ساڵی 1993وە چەندین پۆستی گرنگی حزبی لەناو یەكێتی وەرگرتووە، بەڵام یەكجار پۆستی حكومی بەڕێوەبردووە، كە ئەویش پۆستی (سەرۆكی دەزگای شەهیدانی گەلی كوردستان)ە لە حكومەتەكەی یەكێتی لە سلێمانی لەماوەی نێوان ساڵانی (2000 بۆ 2005)، ئەم پۆستە تاڕادەیەك نزیكە لە پۆستی وەزارەتی پێشمەرگەوە كە ئێستا كاندیدە بۆ ئەو پۆستە.\nوەكو خۆی لە سیڤییەكەدا دەڵێ بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە (یاسا‌و رامیاری)دا هەیە‌و زمانەكانی (عەرەبی‌و ئینگلیزی) دەزانێت، زمانی (فارسی)ش زۆر بەباشی دەزانێت.\nلە وەكالەتەوە بۆ وەزارەت\nپشتیوانی سادق كاندیدی پارتییە بۆ وەرگرتنی پۆستی وەزارەتی ئەوقاف‌و كاروباری ئاینی.\nئەم پیاوە ئەمە دووەمینجارە پۆستی وەزیری ئەزموون دەكات، لە كابینەی هەشتەمدا وەزیری پەروەردە بوو، كاتێك موچەی مامۆستایان "پاشەكەوت" كرا، روبەڕووی شەپۆلی بەرفراوانی خۆپیشاندان‌و ناڕەزایەتی مامۆستایان بووەوە.\nپشتیوان سادق نامۆ نییە بە پۆستی وەزارەتی ئەوقاف، لە كابینەی هەشتەمدا كاتێك نێچیرڤان بارزانی وەزیرەكانی بزوتنەوەی گۆڕان لە حكومەت دەركرد، ئەو بە وەكالەت‌و لە شوێنەكەی (كەمال موسلیم) پۆستی وەزارەتی ئەوقافی وەرگرت‌و تا ئەم ساتە لەو پۆستەدایە، لەم كابینەیەدا جارێكی تر لەسەر یەك مێز لەگەڵ كەمال موسلیم وەزیری پێشووی ئەوقاف دادەنیشێتەوە، چونكە كەمال موسلیم لەلایەن بزوتنەوەی گۆڕانەوە كاندیدكراوە بۆ پۆستی وەزیری بازرگانی‌و پیشەسازی.\nپشتیوان سادق یەكێكە لە كارەكتەرە نزیكەكان لە مەسرور بارزانی‌و پێشتر بەرپرسی لقی پارتی بووە لە هەولێر، بەپێی زانیارییەكان پارتی لەئەدای كاركردنی بەوەكالەت لە وەزارەتی ئەوقاف رازی بووە، بۆیە پۆستەكەی لە "وەكالەتەوە كردووە بە وەزارەت"و كاندیدی كردووە بۆ وەرگرتنی ئەوقاف‌و كاروباری ئاینی.\nئەم پیاوە بڕوانامەی دكتۆرای لە بواری یاسادا هەیە‌و بەوتەی خۆی زمانی (عەرەبی‌و ئینگلیزی) دەزانێت.\nماتماتیك‌و كاروباری كۆمەڵایەتی\nلەژیانی واقیعیدا ئەوانەی سەرقاڵی خوێندن لە بواری زانستی ماتماتیكدا، تاڕادەیەك لە ژیانی كۆمەڵایەتی دورەپەرێزن، بەڵام لە هەرێمی كوردستان ئەمە پێچەوانە بووەتەوە.\nكوێستان محەمەد كاندیدی بزوتنەوەی گۆڕان بۆ وەزارەتی كاروباری كۆمەڵایەتی، بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە ماتماتیكدا هەیە.\nلایەنی بەهێزی ئەم كاندیدە ئەوەیە، دوو خولی ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بووە‌و تەمەنی (54 ساڵ)ە.\nلە ئەوقافەوە بۆ پیشەسازی\nكاندیدی وەزیری پیشەسازی كابینەی نوێی حكومەت (كەمال موسلیم)ە كە لە كابینەی هەشتەمدا وەزیری ئەوقاف بوو.\nئەم پیاوە بڕوانامەی لە بواری زانست بەشی جیۆلۆجیدا هەیە، بڕوانامەكەی تاڕادەیەك لە پۆستەكەیەوە نزیكە، بەڵام ئەزمونی كاركردنی لەناو حكومەت كەمە، ئەو لە كابینەی هەشتەمدا تەنیا (ساڵێك‌و سێ) مانگ لە پۆستی وەزارەتی ئەوقاف مایەوە، بەهۆی ناكۆكییەكان لەسەر یاسای سەرۆكایەتی هەرێم، نێچیرڤان بارزانی لەگەڵ وەزیرەكانی تری بزوتنەوەی گۆڕان لە حكومەت دەریكرد‌و جارێكی تر نەگەڕایەوە بۆ وەزارەتەكەی.\nبڕوانامەی ناوەندی لە ئەنجومەنی وەزیراندا\nلە كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا، نزمترین بڕوانامەی وەزیرەكان، بڕوانامەی (ناوەندی)یە، عەبدوڵای حاجی مەحمود كاندیدی پۆستی وەزیری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان یەكێك لەو كاندیدانەیە كە بڕوانامەی ناوەندی هەیە، بەڵام وەكو خۆی لە سیڤییەكەیدا نوسیویەتی، زمانی (فارسی) بەباشی دەزانێت.\nعەبدوڵای حاجی مەحمود برای محەمەدی حاجی مەحمود سكرتێری حزبی سۆسیالیست دیموكراتی كوردستانە، تەمەنی (49 ساڵ)ە، دوو خول ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بووە‌و نوێنەرایەتی تاكە كورسییەكەی حزبی سۆسیالیستی كردووە.\nعەبدوڵای حاجی مەحمود سەرباری ئەوەی بڕوانامەكەی نزمە، بەڵام زۆر نامۆ نییە بە كاروبارەكانی تایبەت بە پۆستی وەزیری شەهیدان‌و ئەنفالكراوان، بەوپێیەی لە دوو خولی پەرلەماندا جارێك ئەندام‌و جارێكی تر بڕیاردەری لیژنەی (شەهیدان‌و ئەنفالكراوان‌و جینۆساید‌و زیندانیانی سیاسی) بووە.\nهەورامییەك لە وەزارەتدا\nمحەمەد سەعید عەلی ناسراو بە "حەمەی حەمە سەعید" تاكە هەورامییە لە پۆستی وەزارەتدا لە كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمی كوردستان، واتە شوێنی ئاشتی هەورامی لە كابینەی نوێدا وەكو نوێنەری هەورامییەكان پڕكردوەتەوە.\nئەم پیاوە پێشمەرگەی دێرین‌و ئەندامی سەركردایەتی یەكێتییە، بڕوانامەی ناوەندی هەیە‌و كاندیدە بۆ پۆستی وەزارەتی رۆشنبیری.\nدوای كاندیدكردنی بۆ پۆستی وەزارەتی رۆشنبیری، لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان رەخنەی زۆری لێگیرا، بەتایبەتی لەبارەی بڕوانامەكەی‌و وێنەیەك كە بە چەكەوە گرتویەتی، بەڵام ئەم پیاوە خاوەنی چەند بەرهەمێكی نوسین‌و وەرگێڕانە.\nتەمەنی (57 ساڵ)ە، زۆر پۆستی حزبی بەڕێوەبردووە، بەڵام ئەمە یەكەمین ئەزمونی كاركردنیەتی لەناو حكومەتدا.\nكاندیدی پۆستی وەزارەتی كشتوكاڵ‌و سەرچاوەكانی ئاو (بێگەرد تاڵەبانی)یە.\nئەم خاتوونە یەكێكە لە كارەكتەرە ژنە دیارەكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، یەك خول ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بووە‌و لەو خولەدا ماوەیەك سەرۆكی فراكسیۆنی حزبەكەی بووە.\nلەدواین هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا جارێكی تر سەركەوتەوە بۆ پەرلەمان‌و كاندیدی بەهێزی حزبەكەی بوو بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی ئەم خولەی پەرلەمان، بەڵام ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی رێواس فایەقی بۆ پۆستەكە كاندیدكرد، بێگەرد تاڵەبانی خەونی سەرۆكایەتی پەرلەمانی لەدەستچوو، بەڵام بە پێدانی وەزارەتی كشتوكاڵ قەرەبوو كرایەوە.\nتەمەنی (41 ساڵ)ە‌و بڕوانامەی لە بواری بایۆلۆژیدا هەیە، بەپێی سیڤییەكەی هەردوو زمانی عەرەبی‌و فارسی دەزانێت.\nدانا عەبدولكەریم كاندیدی وەزارەتی ئاوەدانكردنەوە، بەپێی سیڤی شایستەترین كاندیدە بۆ پۆستەكەی.\nئەم پیاوە كە سەربە بزوتنەوەی گۆڕان، بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە بواری ئەندازیاری شارستانیدا هەیە، كە بەتەواوەتی لەگەڵ پۆستی وەزارەتی ئاوەدانكردنەوەدا گونجاوە.\nدانا عەبدولكەریم ماوەیەك لێپرسراوی پرۆژەكانی پارێزگای سلێمانی بووە‌و بەشداربووە لە دروستكردنی چەند پرۆژەیەكدا لە سنوری سلێمانی.\nتەمەن (46 ساڵ)ە، وەكو خۆی لە سیڤییەكەیدا نوسیویەتی، زمانەكانی عەرەبی‌و ئینگلیزی دەزانێت.\nدواین كاری سیاسی ئەم پیاوە لەناو بزوتنەوە گۆڕاندا، بەرپرسی (فایلی حكومەت)ە لە ژووری پەرلەمان‌و حكومەت.\nهاودیدێك بۆ خوێندنی باڵا\nكاندیدی پۆستی وەزارەتی خوێندنی باڵا (ئارام محەمەد قادر)ە كە برای (عەدنانی حەمەی مینا) ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستانە.\nئەم پیاوە تەمەنی (46 ساڵ)ە، پێشتر یەكجار كاری حكومی تاقیكردوەتەوە‌و ماوەیەك جێگری بەڕێوەبەری گشتی بووە لە وەزارەتی مافی مرۆڤ.\nبڕوانامەی دكتۆرای لە ئەدەبیاتدا هەیە، بەڵام لەناو یەكێتی پۆستی جێگری بەرپرسی مەكتەبی شەهیدانی بەدەستەوە بووە، وەكو خۆی دەڵێ زمانەكانی (عەرەبی‌و فارسی‌و ئینگلیزی) دەزانێت.\nئارامی حەمەی مینا یەكێك لەوانە بوو كە لەگەڵ بەرهەم ساڵح لە یەكێتی جیابووەو لە "هەڤاڵ"ەوە بوو بە "هاودید" لە هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی‌و دادپەروەری، كاتێك بەرهەم ساڵح گەڕایەوە بۆ ناو یەكێتی، ئەویش گەڕایەوە بۆ ناو حزبی دایك‌و كاندیدبونیشی بۆ پۆستی وەزارەتی خوێندنی باڵا لەسەر باڵەكەی بەرهەم ساڵح ئەژماردەكرێت.\nگەنجترین وەزیر لە كابینەی نوێی حكومەتی هەرێمدا، (ئانۆ جەوهەر عەبدولمەسیح)ە، ئەم پیاوە ئەندام ناوچەی پارتییە، بەڵام لەسەر پشكی مەسیحییەكان كاندیدكراوە بۆ وەرگرتنی پۆستی گواستنەوە‌و گەیاندن كاندیدكراوە.\nتەمەنی ئەم پیاوە (35 ساڵ)ە، بەپێی قسەی خۆی ئەندامی یەكێك لە بنەماڵە رەسەنەكانی ناوچەی عەنكاوەی هەولێرە.\nقوتابی دكتۆرایە لە بواری سیاسەت‌و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، بڕوانامەكەی هیچ پەیوەندییەكی بەو وەزارەتەوە نییە كە بۆی كاندیدكراوە.\nپەروەردە لە دەستی بەرپرسی لقێكدا\nكاندیدی وەزیری پەروەردە (ئالان حەمەسەعید)ە، ئەم پیاوە ئێستا بەرپرسی لقی 21ی پارتییە، لەناوەندی پەروەردەدا كەسایەتییەكی ناسراو نییە.\nخەڵكی سلێمانییە‌و تەمەنی (38ساڵ)ە‌و بڕوانامەكەی (قوتابی دكتۆرا لە زانستە سیاسییەكان) هیچ پەیوەندییەكی بە بواری پەروەردەوە نییە، خۆی سەربە وەزارەتی خوێندنی باڵایە‌و لە زانكۆی هەڵەبجە مامۆستایە.\nكاندیدی وەزیری تەندروستی (سامان حسێن بەرزنجی)یە، ئەم پیاوە پارتییە‌و تەمەنی (41 ساڵ)ە.\nلەڕووی بڕوانامەوە كاندیدێكی گونجاوە بۆ ئەو پۆستەی كە بۆی دانراوە، دكتۆرای لە تەندروستی كۆمەڵدا هەیە‌و بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی هەولێرە، لە چەند نەخۆشخانەیەكیش پزیشكی نیشتەجێی خولاوە.\nلە پاراستنەوە بۆ شارەوانی\nكاندیدی وەزارەتی شارەوانی‌و گەشتوگوزار (ساسان عوسمان عەونی)یە‌و سەربە پارتییە.\nبڕوانامەكەی تاڕادەیەك نزیكە لەو پۆستەی كە بۆی دانراوە، ماستەری لە كارگێڕی كارو ئیكۆنۆمی لە زانكۆی ئەمیانسی فەرەنسی بەدەستهێناوە.\nبەپێی ئەوەی لە سیڤییەكەیدا نوسراوە، تەمەنی (49ساڵ)ە‌و لەماوەی ساڵانی (2005 بۆ 2009) بەڕێوەبەر بووە لە ئاژانسی پاراستن، واتە كەسێكی نزیكە لە مەسرور بارزانی سەرۆكی داهاتووی حكومەتەوە.\nپیرترین كاندید (فەرسەت ئەحمەد عەبدوڵا) كاندیدی وەزیری دادە، كە سەربە پارتی دیموكراتی كوردستانە، ئەم پیاوە تەمەنی (73ساڵ)ە‌و خەڵكی دهۆكە، سیڤییەكەی لە وەزیرەكانی تر قەرەباڵغترە.\nلە ساڵی 1970وە چووەتە ناو كاری حكومییەوە، بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە حقوقدا هەیە.\nلەدوای ساڵی 2003 ماوەیەك یاریدەدەری یاسایی مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی بووە لە ئەنجومەنی حوكمی عێراق، بەشداری لە چەندین پرسی یاسایی‌و دەستوریدا كردووە.\nپزیشك لە وەزارەتی پلاندانان\nبۆ وەزارەتی پلاندانان-یش پزیشكێك كاندید كراوە كە ناوی (دارا رەشید مەحمود)و تەمەنی (43 ساڵ)ە.\nئەم پیاوە بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە هەناو و نەشتەرگەری گشتیدا هەیە، بڕوانامەكەی لەگەڵ ئەو پۆستەدا گونجاو نییە كە بۆی كاندید كراوە.\nسەربە كۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری یەكەمی سكرتێری گشتی یەكێتییە‌و لەسەر ئەو كورسیە دانیشتووە كە پێشتر بۆ دەرباز كۆسرەت رەسوڵ ئامادەكرابوو.\nئەم پیاوە دەبێت بە ئەندامی ئەنجومەنی نەوت و گاز لە كابینەی نوێی حكومەتدا، ئەگەر ئەو ئەنجومەنە كارابكرێتەوە، چونكە وەزیری پلاندانان ئەندام دەبێت لە ئەنجومەنەكەدا.


پاشماوەکانی قەڵایەکی سەربازی ئۆرارتوویی لە ورمێ\nهەبوونی نزیک بە 20گۆڕ و گۆڕیچەی بەردی کە زۆربەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئۆرارتووییەکان، بەڵگەیەکە بۆ سەلماندنی ئەوەی کە ئەو ناوچە بەستێنی نیشتەجێ بوونی فەرهەنگی درەوشاە وەکوو مادەکان، ئۆرارتووییەکان و ماناکانی هەبووە.\nزەبەلاحە سەربازییەکانی ئێران لە دەریا/ 4 دەستکەوتی سەربازیی گرینگی ئێران\nکەشتی جەنگی مەکران، کەشتی ئوقیانووس گەڕی ڕوودەکی و کەشتی جەنگی مووشەک هاوێژی زرێ لە دەستکەوتەکانی بواری پیشە دەریاییەکان لە ساڵی 99یە.\nبەرخۆدانی یەمەن پاش شەش ساڵ/ عەرەبستان لە زەلکاوی یەمەن چەقاوە\nڕۆژی 25ی مارسی 2015 بوو کە عەرەبستان بە پێک هێنانی هاوپیمانی لە گەڵ 17 وڵات ، شەڕی دژی یەمەنیان دەست پێ کرد.\nتورکیا لە خاکی یەمەن چ دەکات؟ گواستنەوەی تیرۆریستانی بەرەی نوسرە بۆ ماراب\nبەرپرسانی ئیمارات نایانەوێ سیناریۆی بەزینییان لە لیبیا دووپات بێتەوە و دیسانەوە شکستێکیتر لە یەمەن بۆیان ڕوو بدات.\nشیراز بەهەشتی شاعێران؛ شاری عەشق و مێژووی ئێران\nشیراز شارێکی سەرنج ڕاکێش لە بواری سروشتی و مێژووییە کە ئەم تایبەتمەندیانە لە شارەکانیتری ئێرانی جیا دەکاتەوە.\nنەورۆز لە وڵاتانی جیهان/ جەژنێکی کۆن لە ئێران تا ڕووسیا\nمێژووی شاردراوەی کوردستان لە یانەی کوردی سنە\nعیمارەت و یانەی کورد لە شاری سنە بە هۆی تایبەتی بوونی بینا و نژیارڤانیی لای تەواو لایەنگرانی ئەم فەرهەنگە و هونەر و مێژووی ئێرانی ناسراوە و لە رێگەی دوور و نزیکەوە گەشتیاران بانگهێشتی بەسەرکردنەوەی بەسەرهاتەکانی دەکات.\nنەورۆز، جێژنی نوێ بوونەوە و بووژانەوە\nشەش ساڵ شەڕی بێ کۆتایی یەمەن و دەستکەوتەکانی خۆڕاگری\nدوژمنی دەستدرێژیکەری سەعوودی لە ماوەی شەش ساڵدا خەساری زۆری لە یەمەن داوە و بۆتە هۆی کوژران و بریندار بوونی هەزاران کەس لە خەڵکی ئەو وڵاتە بەڵام خەڵکی ئەو وڵاتە تا ئێستا خۆڕاگریان کردووە و تەسلیم نابن.\nسروشتی دڵڕفێنی پاڵەنگان و بەهاری گەشتیاریی کوردستان\nهەوای پاڵەنگان لە وەرزی بەهار زۆر فێنکە و سروشتی دڵڕفێن، تاڤگەی سروشتی، دەنگی خرۆشی ئاوی ڕۆخانە، باخی جوان و ڕێگای ڕێکردنی بێ وێنە لە دڵی ئەو سروشتە بێ وێنە، بووەتە هۆی ڕاکێشانی گەشتیاری زۆر لە تەواوی جیهانەوە.\nچوارشەمە سوورێ، جێژنێکی ئێرانی بۆ پێشوازی لە نەورۆز\nچوارشەمە سوورێ جێژنێکی تژی لە چێژ و شادمانییە کە لە دواهەمین چوارشەمەی ساڵدا لە ئێران بەڕێوە دەچێت و پێشەکییەک بۆ پێشوازی لە نەورۆز دێتە ئەژمار.\nمێهر لێکی دایەوە:\nلایەنەکانی ئوپەراسیۆنی ستراتیژیکی هێزە عێراقییەکان لە چوار پارێزگا\nهێزە عێراقییەکانی پێک هاتوو لە حەشدی شەعبی، ئەرتەش و پۆلیسی فێدێراڵ ڕۆژانی ڕابردوو ئوپەراسیۆنێکی بەربڵاو و ستراتیژیکیان لە چوار پارێزگای عێراق دژی پاشماوەکانی داعش پێک هێنا.\nبۆنی نەورۆز، بۆنی بەهار و داب و نەریتە کۆنەکانی ئێران\nهاوکات لەگەڵ نوێ بوونەوەی سروشت و هاتنی بەهار، خەڵکی هەندێک لە وڵاتەکان جێژن دەکەن و بە ئەنجامی ڕێوڕەسمی تایبەت بە خۆیان دەچنە پێشوازی ساڵی نوێیەوە.\nلە ساڵی 2017ەوە تا ئێستا:\nهێرشی تورکیا بۆ سەر هەرێمی کوردستان سێ ئەوەندە زیادی کردووە\nڕاپۆرتێکی سیاسی باس لەوە دەکات کە پێشێل کردنی خاک و ئاسمانی هەرێمی کوردستان زیادی کردووە.\nگۆڕیچەی فەخریگا، یادگاری مادەکان لە مەهاباد\nمەهاباد کە بە دابەش کردنی ناوچە جوگرافیاییەکان کەوتووەتە سەر پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا خاوەن مێژوویەکی کۆنە کە لە ئەم ڕاپۆرتەدا یەکێک لە شوێنە مێژووییەکانی دەخرێتە بەر باسەوە.\nڕسکانی ئەدەبیاتی بەرخۆدان لە کوردستان/ درەوشانەوەی ئێورانی کریسکان\nلە دەیەمین ڕێزلێنانی ئەدەبیاتی جەهاد وبەرخۆدان نووسراوەی ئایەتوڵا خامنەیی لە سەر کتێبی ئێوارانی کریسکان پەردەی لەسەر لادرا.


بێ‌باوەڕی، شكست و مەرگ لای داستایۆڤسكی \nبێ‌باوەڕی، شكست و مەرگ لای داستایۆڤسكی\nگەر بمانەوێت بەپێی ڕۆمانەكانی گەمژە، برایانی كارامازۆڤ، تاوان و سزا بەرهەمەكانی داستایۆڤسكی شرۆڤە بكەین دەبێت بڵێین كە مرۆڤی ئەو سەردەمە وەكوو حەزێكی غەریزی هەوڵی گەیشتن بە دەسەڵات و پارە دەدات و لەو پێناوەدا هەموو بنەما و پێوەر و بەهاكان پێشێل دەكات. هەموو بەرهەمەكانی داستایۆڤسكی وەكوو كەسایەتیی خۆی، چیرۆكی كەسانێكی یاخی، ئاڵۆز، نەخۆش و لە ڕووی دەروونییەوە تێكشكاون كە هەموو كەسایەتییەكانی ناو ڕۆمانەكانی ڕەنگدانەوەی ژیانی شەخسیی داستایۆڤسكین. بۆ نموونە، حەزكردن لە یاریی ڕۆلت لە ڕۆمانی قومارباز، فێ، كەسایەتیی ناستازیا فیلیپۆنا، سێدارە لە گەمژە و كەسایەتیی باوك لە ڕومانی برایانی كارامازۆڤ یان كاتێك كە بە وردی چاو لە بەشە سەرەتاییەكانی ڕۆمانی گەمژە دەكەین، لەوێدا كە داستایۆڤسكی ئاماژە بە بنەما لەرزۆكەكانی ژیانی گەمژە دەكات كە هەمووی ترس و ناحەزییە دەبینین كە باشترین كەسایەتییەكانی سۆڤیەت چ لە ڕوانگەی تاك یان پێگەی كۆمەڵایەتییەوە دان بە ناحەزترین و قیزەونترین كرداری ئینسانیدا دەنێن و تا ئەو جێگا دەچێتە پێشەوە كە هەموو خەڵكی سۆڤیەت وەكوو تاوانبار و سەرۆكی سۆڤیەت وەكوو تاوانباری یەكەم و خۆیشی وەكوو دادوەر و خوێنەرانیش وەكوو لێژنەی دادوەران هەموو سۆڤیەت بە دە جار بەندی هەتاهەتایی و كاری زۆرەملی سزا دەدات.\nداستایۆڤسكی لە ۲٦ ڕۆژدا ڕۆمانی قومارباز دەنووسێت و ڕۆمانی بێ‌وێنەی گەمژە لە بارودخی نەخۆشی و قەرزی فراوان بە هۆی یاریی ڕۆلت و دابین‌كردنی تێچووی ژیانی براژنی و برازاكەی دەنووسێت. داستایۆڤسكی بە گشتی سێزدە بەرهەمی هەیە كە بە دڵنیاییەوە دەتوانین بڵێین كە چوار لەو بەرهەمانە لە پازدە بەرهەمی نموونەیی ئەدەبی جیهانیدا جێگایان دەبێتەوە. سەبارەت بە خودی داستایۆڤسكیش گابرێل گارسیا ماركێز پێیوایە داستایۆڤسكی پاشای هەموو نووسەرانە.\nبیرۆكەی سەرەكیی ڕۆمانی گەمژە هەروا كە خودی داستایۆڤسكی ئاماژەی پێ‌دەكات نیشاندانی وێنەی تەواوی مرۆڤێكی جوان و ڕازاوەیە. پرەنس میشكین گەمژەیەكی پیرۆزی سۆڤییەتە و قارەمانێكە لە جۆری دۆن كیشۆت، جۆرێك لە مەسیح لە دونیایەكی نامەسیحیدا. گەمژە بە پێچەوانەی بەرهەمەكانی دیكەی داستایۆڤسكی لە دیاسپۆڕادا نووسراوە و لەم كاتەدا بوو كە داستایۆڤسكی تا ئاستی خۆكوژی قوماری دەكرد و تووشی فێ دەهات. پرەنسی گەمژە لە یەكەم نووسراوەكانی داستایۆڤسكیدا بە كەسێكی لووتبەرز و شەیتانی ناو براوە و كەسێكە دەستدرێژی دەكاتە سەر زڕخوشكی و بە ڕێكخستنی سناریۆی ئاگركەوتنەوە، ژنەكەی خۆی دەكوژێت. بەم پێیە، سەرەتای ڕومانەكە داڕشتنێكی قاییمی هەیە بەڵام لە درێژەدا داستایۆڤسكی سەركەوتوو نەبووە .\nبە بۆچوونی جان جونز ئەم رومانە تەنیا بەرهەمی داستایۆڤسكییە كە بێ‌بەشە لە زمانی قورس و یاری و تەكنیكە زمانییەكان. بەشێك لە ڕەخنەگران گلەیی لەوە دەكەن كە پرەنسی گەمژە، ژیانی هەموو تێك‌دەدات و دەسكەوتیشی نییە و كەس نازانێت كە دەبێت چۆن هەڵسوكەوتی لەگەڵ بكرێت. لە ڕومانی گەمژەدا داستایۆڤسكی بیرۆكە سیاسی و ئایینییەكان پێكەوە بەكار دێنێت و هەوڵ دەدات كە ئاراستەی خۆی لە كەشێكی گوتیك (ترس و عەشق) بەرەو ژیانی ئایینی بگۆڕێت. ئەوەی كە بایەخی ئەم بەرهەمە زۆرتر دەكات كەسایەتیی پرەنس و ڕووبەڕووبوونەوەی بەهێزیەتی لەگەڵ مەرگ. تەوەری سەرەكیی گەمژە، بوون و نزیك‌بوونی مەترسیی مەرگ و لەناوچوونە، چوارچێوەی ڕۆمانەكە بەپێی قووڵ‌ترین نیگەرانییەكانی داستایۆڤسكی داڕێژراوە. واتای مەرگ لەم ڕۆمانەدا گرێدراوی سێدارەیە و لە گەمژەدا باسی لەسێدارەدانی بكوژێكی فەرەنسی بە گیوتین دەكرێت، میشكین ئێمە ڕووبەڕووی مەترسیی بوونی مەرگ سەرەڕای تەندرووستیی جەستەیی و ڕۆحی دەكاتەوە كە لە ئەزموونی شەخسی خودی داستایۆڤسكییەوە سەرچاوەی گرتووە. داستایۆڤسكی خۆی بە لەسێدرەدان تاوانبار كرابوو بەڵام بە هۆی بڕیارێكی كوتوپڕی دیوانی باڵاوە ڕزگاری دەبێت و ئەمە لە كاتێكدا بووە كە لە بەردەمیدا هاوڕێكەی لەسێدارە دەدرێت و نووسینی ئەم ڕومانە لە شاری فلۆرانس كۆتایی پێ‌هاتووە.\nتەوەر و فەلسەفەی سەرەكیی ڕۆمانی برایانی كارامازۆڤ بریتییە لە دژایەتیی نێوان باوەڕ و گومان، ئەم شەڕە بەرهەمی پرسی توانای هەڵبژاردنی مرۆڤە واتە مرۆڤ ئازاده بڕوای بە خودا هەبێت یا نەبێت. داستایۆڤسكی ئاماژە بەوە دەكات كە باوەڕ یان گومان هەڵسوكەوتی بە تەواوی جیاوازی لێ‌دەكەوێتەوە، بۆ نموونە عەشقی زوسیما و ئالیوشا بە خودا دەبێتە هۆی عەشق و خۆشەویستی بەرامبەر بە مرۆڤ و ئەوان عەشقێكیان هەیە كە خۆشەویستی و لێبوردەیی و خۆپاراستن لە دادوەریی دەورووبەر و كەم‌كردنەوەی ڕەنج و مەینەتی خەڵك لە خۆ دەگرێت. لە لایەكی دیكەوە، ئیڤان كەسێكی لۆژیكییە كە گومانی لە بوونی خودا هەیە و بە بۆچوونی ئەو تەنیا هۆكاری چاكەی خەڵك، ترسی ڕۆژی دواییە و هەروەها بڕوای بە چاكە و خراپە نییە و بڕوای بەوە هەیە كە ئەگەری هەموو شتێك هەیە. ئیڤانی گوماناوی هیچ بڕوا یان عەشقێكی بەرامبەر بە مرۆڤ یان خودا نییە كە ئەم گومانە دەبێتە هۆی تەنیا مانەوەی بە ڕادەیەك كە بەرەو شێتی دەیبات. تێكچوونی ئیڤان جۆرێكە لە ڕەت‌كردنەوەی فەلسەفەی بێ‌باوەڕی و گومان لە لایەن نووسەرەوە كە بە بڕوای ئەو گومان تەنیا ڕەنج و ئاڵۆزی دێنێت بە جۆرێك كە لە كۆتایی ڕومانەكەدا بوونی هیوا و ورە لە ئیڤاندا بە هۆی ئەو عەشقەوەیە كە كاترین بەرامبەری نیشانی دەدات.\nلە ڕومانی تاوان و سزادا جەخت دەكرێتە سەر ئەوەی كە ئایا دەكرێ مرۆڤ به بێ ئەوەی كە خەیاڵ و ئاواتی سەیری هەبێت ژیانێكی ئاسایی بكات یان نا، ئایا مرۆڤ دەتوانێت لە وەهمی خۆی دەرباز بێت، ئایا مرۆڤ بەبێ ئامانجیش هەر مرۆڤە یان دەبێت ئەرك و ئامانجێكی هەبێت و ئایا ژیان خۆی لە خۆیدا دەتوانێت جوان بێت ئەگەر كوشتنی پیرەژنێكی سووخۆر ئەرك و ئامانجی ڕاسكولینكۆڤ بووە هۆكاری گومان و دڵەراوكێ و پێكدادانی دەروونیی ئەو چییە و بۆ دەشڵەژێت و بۆ لیزاوتا خۆشكی پیرەژنەكەش دەكوژێت خۆ ئەو بێتاوان بووە. ڕاسكولینكۆڤ لە كۆتاییدا بەوە دەگات كە مەزنایەتی لە ژیانی ئاساییشدا دەكرێت هەبێت و دەكرێ بەبێ وەهم و خەیاڵی گەورە ژیانێكی شكۆدار و مەزنت هەبێت.


له‌لایه‌ن: - مونا ڕزگار - به‌روار: 2021-05-23-15:29:00 - کۆدی بابەت: 5499\nدووگیانی ماوەیەکی قورسە بۆ خانمان، لەم ماوەیەدا خانمەکە نیگەرانە دەربارەی سەلامەتی کۆرپەکەی و خۆی و چۆنیەتی منداڵبوونەکەی کە ئەمەش شتێکی ئاساییە، بەڵام ئەگەر ئەم نیگەرانیانە زۆر توند و قورس بن یان کەسەکە لەبەر ئەم ترسە ئەسڵەن نەیەوێت کە دووگیان ببێت واتە تووشبووە بە فۆبیای دووگیانی و منداڵبوون.\nئەو خانمانەی کە تووشی ئەم ترسە بوون هیچ هەنگاوێک نانێن بۆ دووگیان بوون، یان ئەگەریش دووگیان ببن زۆر بە توندی لە ماوەی دووگیانیەکە و منداڵبوونەکە دەترسن و زۆر قەلەق دەبن، بەگشتی بۆ کاتی منداڵبوونیش منداڵبوون بە نەشتەرگەری هەڵدەبژێرن نەک منداڵبوونی سروشتی.\nدەکرێت ئەم ترسە لەو خانمانەشدا کە پێشتر منداڵیان نەبووە ڕووبدات، بەڵام بە گشتی ئەم ترسە لە کەسانێکدا بەربڵاوترە کە پێشتر دووگیانیەکی قورس و ئازاربەخشیان هەبووە یاخود تووشی لەبارچوونی منداڵ بوونەتەوە، یان تەنانەت کەسانی دەوروبەریان یەکێک لەم دوو حاڵەتەیان هەبووە.\nبێ خەوی بەهۆی ترس و بیرکردنەوەی نەرێنییەوە\nکابوس و خەوی ناخۆشی بەردەوام لەشەودا بۆ نموونە (دایکەکە هەمیشە بیر دەکاتەوە کە منداڵەکەی لەبارچووە یان ئازاری زۆرە لەکاتی منداڵبووندا)\nقەلەقی و خەمۆکی\nخەمۆکی لەماوەی دووگیانیدا دەکرێت ڕێگە خۆشکەربێت بۆ خەمۆکی دوای منداڵبوونیش و ببێتە هۆی ئەوەی کە دایکەکە نەتوانێت پەیوەندیەکی باشی هەبێت لەگەڵ منداڵەکەیدا.\nهەست کردن بە ترسێکی زۆر کاتێک بیر لە منداڵبوون دەکاتەوە\nپێداگیری لەسەر ئەوەی کە منداڵەکەی بە نەشتەرگەری ببێت\nترس و نیگەرانی دەربارەی کێشەی دارایی ماڵەوەیان دوای لەدایکبوونی منداڵەکەی\nترس لەو پشکنینانەی کە لە کاتی دووگیانی بۆی دەکرێت و هەروەها ترس لە ئەنجامی پشکنینەکەش.\nترس لەوەی نەتوانێت منداڵەکەی گەورە بکات و تەربێتی بدات.\nترس و قەلەقی و خەمۆکی هەموو ئەمانە لەماوەی دووگیانیدا کاریگەری نەک دەکەنە سەر جەستە و دەروونی دایکەکە بەڵکوو بەهەمان شێوە کاریگەریان دەبێت لەسەر منداڵەکە، کە زۆرێک لەو منداڵانە کاتی لەدایک بوونیان کێشیان کەمترە بە بەراورد بە منداڵانی دیکە.\nئەم جۆرەیان لەو خانمانەدا ڕوودەدات کە پێشتر دووگیانی و منداڵبوونیان ئەزموون نەکردووە، لەڕاستیدا ئەم جۆرە ترسە لەوانەیە لە یەکەم دووگیانی خانمەکەدا ڕووبدات، ئەم جۆرە ترسە زۆر جار لە کچانیشدا ڕوودەدات، هەروەها لە خانمانێکدا کە پێشتر تووشی دەستدرێژی سێکسی بووبێتنەوە.\nئەم جۆرە ترسەیان لە خانمانێکدا ڕوودەدات کە پێشتر دووگیان بوون، بەڵام دووگیانیەکی پڕ ئازار و مەترسیداریان هەبووە، یان منداڵەکەیان لەبارچووە و یاخود منداڵەکەیان بە مردووی لەدایک بووە.\nئایا پیاوانیش تووشی تۆکۆفۆبیا دەبن؟\nدەکرێت پیاوانیش دووچاری تۆکۆفۆبیا ببن، هەندێک لە پیاوان لە کاتی دووگیانی خانمەکەیاندا زۆر دەترسن لە کێشەکانی کاتی دووگیانی و نیگەرانی تەندروستی ژن و منداڵەکەیانن.\nئەو هۆکارانەی وادەکەن کە تۆکۆفۆبیا دروست ببێت\nبیستنی ئەزموونێکی تۆقێنەری کەسانی تر لەماوەی دووگیانی و منداڵبوونیاندا.\nترس لەوەی بەرگەی ئازار نەگریت لەماوەی منداڵبوونی سروشتیدا.\nکەسەکە خۆی خەمۆکی و قەلەقی لەگەڵدا بێت.\nیاخود دووچاری دەستدرێژی سێکسی بووبێتەوە پێش دووگیان بوونی.\nمتمانە نەکردن بە پزیشک، کەسەکە دەترسێت لەوەی کە پشکنینەکان هەڵەبن.\nهەندێک هۆکاری کۆمەڵایەتیش وەک دووگیانبوون لە تەمەنێکی زۆر منداڵدا و هەژاری و نەبوونی بارێکی داریی گونجاوو و پاڵپشتی نەکردن لەلایەن هاوسەر و خزم و هاوڕێیانەوه.\nتۆکۆفۆبیا چەندێک بەربڵاوە؟\nزۆرینەی خانمان کاتی دووگیانی ترسیان هەیە لە سەلامەتی خۆیان و منداڵەکەیان و هەروەها ترسیشیان هەیە لە منداڵبوون و ئەمانە تا ئاستێک ئاساین، بەڵام تۆکۆفۆبیا تۆقینە لە دووگیانی و منداڵبوون و خۆشبەختانە کە ئەم ترسە زۆر بڵاو نییە لەناو خانمانی دووگیاندا تەنها ئەو کەسانە نەبێت کە پێشینەیەکی قورسی دووگیانی و منداڵبوونیان هەبووە.\nلە ژیانی هەر خانمێکدا کۆمەڵێک شتی ناخۆش ڕوودەدات وەک تەڵاق، مردنی ئەزیزان، لەبارچوونی منداڵ و مردنی منداڵو هتد، ئەمانە هەموو هۆکارن تا خانمەکە دووچاری کۆمەڵێک نەخۆشی دەروونی ببێتەوە و لە ئەنجامیشدا تووشی تۆکۆفۆبیا ببێت\nبەڵام خانمان دەبێت کار لەسەر خۆیان بکەن و لە سەرەتای دووگیانیەکەیاندا بە قسەکردن لەگەڵ کەسانی شارەزا و زاڵ بوون بەسەر ترسەکەیاندا بتوانن ئەم حاڵەتە تێپەڕێنن تاکوو خۆیان و منداڵەکەشیان سەلامەت بێت.\nچارەسەری تۆکۆفۆبیا چییە؟\nچارەسەری مەعریفی_ڕەفتاری (CBT)\nئەم ڕێگایە یارمەتی کەسی نەخۆش دەدات کە بیرکردنەوەی خۆی بگۆڕێت کە بووەتە هۆکارێک بۆ ترس و قەلەقیەکەی لەم ماوەدا.\nلەماوەی دووگیانیدا بەکارهێنانی زۆرێک لە دەرمانەکان زیانبەخشن، بۆ چارەسەر بە دەرمان بەدڵنییایەوە دەبێت پەیوەندی بکەیت بە پزیشکی تایبەتی ژنان و منداڵبوونەوە و نابێت لەخۆتەوە دەرمان بەکاربهێنیت.\nئەوکەسانەی دووچاری تۆکۆفۆبیا بوون بۆ چاک بوونیان دەبێت چ کارێک بکەن؟\nلەگەڵ کەسانی دڵسۆزدا دەربارەی هەستەکانتان بدوێن.\nلەگەڵ هاوسەر و خزم و هاوڕێکانتان دەبارەی ترس و نیگەرانیەکانتان قسە بکەن، ئەوەی کە بزانن کەسانێک هەن کە گوێتان بۆ دەگرن و پاڵپشتیتان دەکەن زیاتر یارمەتیدەرە تا پەستانی دەروونیتان لەسەر نەمێنێت.\nلەگەڵ پزیشکەکەتاندا قسە بکەن.\nهەر کێشەیەکت هەبوو کاتی دووگیانی لەگەڵ دکتۆرەکەت باسی بکە و دەربارەی چۆنیەتی کەمبوونەوەی ئازار لەکاتی منداڵبوون و زۆر ڕێگای دیکە.\nزۆر جار ترسەکان بەهۆی ئەوەوەیە کە زانیاری تەواوت نییە لەسەر دووگیانی و منداڵبوون.\nپەیوەندیت لەگەڵ هاوسەرەکەتدا پتەو بکە\nلەماوەی دووگیانیدا، لەگەڵ هاوسەرەکەت پەیوەندیەکی زۆر باشت هەبێت لەڕووی جەستەی و دەروونیشەوە، ئەمەش دەتوانێت کە ترس و قەلەقیەکەت کەم بکاتەوە، هەروەها کۆرپەکە هەست بە گەرمی خێرانەکەی دەکات و ئەو خۆشەویستییە دەبینێت بە تەندروستییەکی باشترەوە دێتە دونیاوە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : تۆکۆفۆبیا (ترس لە دووگیانی و منداڵبوون)


بە فەرمی زنجیرە مۆبایلی Redmi Note 11 نمایشکرا و جۆرە ئاست بەرزەکەی پشتگیری 120 وات دەکات – کەی ئای تی ئێن\nوێنەی دزەپێکراو: iPhone 12 Pro خاوەن هەستەوەری LiDAR Scanner دەبێت لە پاڵ 3 کامێرای دیکە لە پشتەوە\nئەپڵ 3 مانگ بەژداربوونی بە خۆڕایی دەبەخشێت بە بەژداربووە کۆنەکانی خزمەتگوزاری Apple Music\nمایکڕۆسۆفت بە فەرمی ڕێکەوتی کۆنگرەی گەشەپێدەرانی Build 2019ـی ئاشکراکرد\n5 ئەپ و یاری دیاریکراوی ئەم هەفتەیەی مۆبایل (ئەندرۆید – iOS) دابگرە\nسامسۆنگ جۆرێکی نوێ لە چیپی Exynos ڕادەگەیەنێت\nعەلی بابا لە ڕۆژی سەڵتەکان Single’s Day فرۆشەکانی 30 بلیۆن دۆلاری تێپەڕاند\nهواوەی مۆبایلەکانی Nova 2 و Nova 2 Plusی ڕاگەیاند\nشاومی 28, تشرینی یه‌كه‌م 2021\nبە فەرمی زنجیرە مۆبایلی Redmi Note 11 نمایشکرا و جۆرە ئاست بەرزەکەی پشتگیری 120 وات دەکات\nلە کۆتاییدا ئەمرۆ شاومی زنجیره مۆبایلی Redmi Note 11 لە چین نمایشکرد، کە لە سێ مۆبایل پێکدێن و ئەوانیش جۆری ئاسایی و پرۆ و پرۆ پڵەسن. هەردوو جۆری پرۆیەکە لە هەموو تایبەتمەندییەکان هاوشێوەن جگە لە پاتری و بارگاویکەرەوەیان نەبێت.\nRedmi Note 11 Pro و Redmi Note 11 Pro+\nهەردوو مۆبایلەکە روونمایەکی جۆری AMOLEDـیان لەسەر جێگیر کراوە بەقەبارەی 6.67 ئینج بە تێکڕای نوێ بوونەوەی 120 هێرتز و تێکڕای دەست لێدانی 360 هێرتز. لە دواوەشییان سێ کامێرا لە خۆدەگرن:\nکامێرای سەرەکی بە روونی 108 مێگاپیکسڵ بە هەستەوەری Samsung HM2 کە هەمان هەستەوەری مۆبایلی Redmi Not 10 پرۆیە.\nکامێرای گۆشە فراوان بەروونی 8 مێگاپیکسڵ\nکامێرای Telemacro بەروونی 2 مێگاپیکسڵ\nهەروەها کامێرای سێڵفی بەروونی 16 مێگاپیکسڵ.\nهەروەک هەردوو مۆبایلەکە بە چیپسێتی Dimensity 920 بەهێزکراون و بە بژاردەی ڕامی 6 گێگابایت و 8 گێگابایت و بژاردەی بیرگەی 128 گێگابایت و 256 گێگابایت بەردەست دەخرێن.\nلەهەمووی سەرسوڕهێنەرتر ئەوەیە کە جۆری پرۆ پڵەس پشتگیری لە بارگاویکەرەوەی 120 وات دەکات، کە توانای هەیە تەواوی پاترییەکەی کە 4500 مللی ئەمپێر.کاتژمێرە تەنها لەماوەی 15 خولەک بارگاوی بکاتەوە، بۆ ئەو مەبەستەش شاومی لەکاتی نمایشەکەدا تاقیکردەوە و پاتری مۆبایلەکەی لەماوەی 15 خولەک و 5 چرکەدا بارگاوی کردەوە. لە بەرامبەردا، جۆری پرۆش پاترییەکی بە قەبارەی 5,160 مللی ئەمپێر.کاتژمێری لەخۆدەگرێت و پشتگیری لە بارگاویکەرەوەی 67 وات دەکات.\nئەم دوو مۆبایلە لە ڕووی دەنگەوە، خاوەنی بڵندگۆی جۆری Stero و لەلایەن کۆمپانیای JBLـەوە دابین کراوە.\nجۆری ئاسایی روونمایەکی LCD بەقەبارەی 6.6 ئینجی لەسەر جێگیرکراوە بەروونی +FHD و تیکرای نوێ بوونەوەی 90 هێرتز.\nهەروەها لە دواوەیدا دوو کامێرا لەخۆ دەگرێت:\nکامێرای سەرەکی بەروونی 50 مێگاپیکسڵ\nکامێرای سێڵفی بەروونی 16 مێگاپیکسڵ.\nبەچیپسێتی Dimensity 810 بەهێز کراوە و بە بژاردەی ڕامی 4 گێگابایت و 6 گێگابایت و 8 گێگابایت بژاردەی بیرگەی 128 گێگابایت و 256 گێگابایت بەردەست دەخرێت.\nپاترییەکی 5000 مللی ئەمپێر.کاتژمێری لەسەر جێگیرکراوە و پشتگیری لە بارگاویکەرەوەی 33 وات دەکات کە توانای هەیە تەواوی پاترییەکە لەماوەی 62 خولەک بارگاوی بکاتەوە. هەروەها هەستەوەری پەنجۆمۆری لە لاتەنیشت جێگیر کراوه و دەرچەی هێدفۆن جاک و IR Blaster لەخۆدەگرێت.\nجۆری ئاسایی لە ڕێکەوتی 1ـی مانگی داهاتوو دەست بە فرۆشتنی دەکرێت بە نرخی دەستپێکی 187 دۆلار. سەبارەت بەهەردوو پرۆکەش لە ڕێکەوتی 5ـی مانگی داهاتوو دەست دەکرێت بە فرۆشتنیان و جۆری پرۆ نرخی دەستپێکی بریتییە لە 265 دۆلار و جۆری پۆر پڵەس نرخی دەستپێکی 310 دۆلار.\nتاگەکان Redmi Redmi11 Redmi11Pro Redmi11ProPlus


پەڵپینە دژایەتی كۆڕۆنا دەكات\nkurdiu 5 08/09/2020 - 11:11 هەواڵ/تەندروستی\nپەڵپینە یەكێكە لەو ڕووەكانەی كە بەشێوەیەكی خۆڕسك لە وەرزەكانی بەهارو هاویندا دەڕوێت و پسپۆڕانی بواری خۆراكی چەند توێژینەوەیەكیان لەسەر ئەنجامداوەو سودەكانیان بۆ لەش ئاشكرا كردووە.\nئەو ڕووەكە زیاتر وەك شۆربا ئامادە دەكرێت و زۆر كەسیش بە شێوەی زەڵاتەو شلەو چەند شێوەیەكی دیكە ئامادەی دەكەن، ئەمە جگە لەوەی سوودەكانی وای لە پسپۆڕانی دەرمانی سروشتی كردووە، چەند جۆرە چارەسەرێكی لێ دروست بكەن كە دەتواندرێت دژی چەند نەخۆشییەك بەكاربهێنرێت.\nپەڵپینە زۆرترین جۆری ڤیتامینەكانی تێدا كۆبۆتەوە وەك ئەی و بی و سی و دی و ئی هەروەها دەوڵەمەندە بە كانزاكانی ئاسن و مەگنسیۆم و كالسیۆم و پۆتاسیۆم، لەگەڵ بوونی بڕێكی زۆر لە ماددەی بیتا كارۆتین، لەگەڵ بڕێكی زۆر ترشە چەوری ئۆمێگا سێ كە تەنها لە ماسیدا بەو ڕێژە زۆرە بوونی هەیە.\nتوێژینەوە پزیشكییەكان باس لەوە دەكەن كە پەڵپینە كۆمەڵێك سوودی هەیە، وەك ئەمانەی خوارەوە:\n1. پەڵپینە بەرگری لەش دژی نەخۆشی شێرپەنجە بەهێز دەكات و ڕێگری لە گەشەی خانە شێرپەنجەییەكان دەگرێت.\n2. چارەسەرێكی باشە بۆ ئەو كەسانەی تووشی هەوكردنی میزەڵدان دەبن.\n3. سوودی بۆ دەمارەكانی مێشك هەیەو چارەسەری سەرئێشە دەكات.\n4. هاوكات كرمی ڕێخۆڵەكان لەناو دەبات و ئازاری ناو سك كەمدەكاتەوە.\n5. سوودی بۆ پێست هەیەو جوانتر دەریدەخات.\n6. وەك چارەسەر دژی نەخۆشی ئەگزیما بەكاردەهێنرێت.\n7. یارمەتی چاكبوونەوەی برینی ناو دەم و هەوكردنی پوك دەدات و ددانەكانیش بەهێز دەكات لە كلۆربوون دەیانپارێزێت.\n8. پەڵپینە لەكاتی توشبوون بە ئەنفلۆنزاو پەتا وەرزییەكان دەتوانرێت وەك چارەسەرێك دژی كۆكەو هەڵامەت و بەرزبونەوەی پلەی گەرمی لەش بەكاربهێنرێت، هەروەها دەتوانرێت لەم كاتەشدا كە ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاوبۆتەوە سوودی لێوەربگیرێت، چونكە نیشانەكانی كۆرۆنا هەمان نیشانەی پەتا وەرزییەكانە.\n9. لەگەڵ ئەو سوودانەشدا زۆر خواردنی پەڵپینە كە لە بڕی پێویست زیاتر بێت زیانی دەبێت، بەتایبەت بۆ خانمانی دووگیان و كۆرپەكەی سكیان، هەروەها زۆر خواردنی لەلایەن پیاوانەوە بەشێوەیەكی ڕۆژانە بەردەوام دەبێتە هۆی لاواز كردنی توانی سێكسی.


ئەمریکا بۆ مانەوەی خۆی لە سووریا و عێراق پاساو دێنێتەوە - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Dey ١٩ ١٥:٤٦\nNews Code 40652\nکارناسی کاروباری ئاسایشی سووریا:\nئەمریکا بۆ مانەوەی خۆی لە سووریا و عێراق پاساو دێنێتەوە\nکارناسێکی کاروباری ئاسایشی سووریا ڕوونی کردەوە: ئەمریکییەکان بە مەبەستی مانەوە لە عێراق و سووریا بیانووی جۆراوجۆر ساز دەکەن و پاساو دێننەوە.\nبە پێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گوێرەی ئەلمەعلوومە، میشل کالاگاسی کارناسی کاروباری ئاسایشی سووریا داکۆکی کرد: ئەمریکا بەدوای چوونە دەرەوە لە عێراق و سووریا نییە. ئەوان بە مەبەستی مانەوە لە عێراق و سووریا بیانووی جۆراوجۆر ساز دەکەن و پاساو دێننەوە.\nئەو وتیشی: مەبەستی ئەمریکا لە مانەوە لە سووریا ڕوون و ئاشکرایە، تاڵانی سەرچاوە نەوتییەکان و پشتیوانی لە هێزە دیموکراتیکە کوردەکان لە مەبەستەکانی ئەمریکایە.\nکالاگاسی وێڕای ئاماژە بەوەی کە بیانووی ئەمریکییەکان بۆ مانەوە لەم وڵاتانە، بەرەنگاری لە گەڵ داعشە، ڕایگەیاند: ئەمە لە حاڵێک دایە کە داعش لەم وڵاتانە شکستی هێناوە و تەنیا پاشماوەکانی بە شێوەی نهێنی چالاکی دەکەن.\nشیاوی ئاماژەیە سەرەڕای پەسند کردنی گەڵاڵەی دەرکردنی هێزە بیانییەکان لە عێراق لە ساڵی ١٣٩٨ لە لایەن نوێنەرانی پارلەمانی عێراقەوە، بەرپرسانی ئەم وڵاتە هیچ هەنگاوێکیان بۆ بە جێ هێشتنی ئەم وڵاتە هەڵنەگرتووە.\nپێشتر ئەبوو ئالا ئەلوەلایی، سکرتێری گشتیی کەتایبی سەیدوشوهەدای عێراق وتبووی: بوونی هێزە ئەمریکییەکان لە عێراق یاسایی نییە. فڕۆکە شەڕکەرەکانی ئەمریکا بەردوام بە سەر ئاسمانی ئەم وڵاتەدا دەفڕن و زایۆنیستەکانیش کەڵک لەم دۆخە وەردەگرن.


هەڵمەتەکانى ئەنفال و جینۆساید بەرامبەر گەلى کوردستان - Department of Information Technology, KRG\nسەدان هەزار لە پیاو و ئافرەت و منداڵ لە ڕێگەى پرۆسەیەکى بەرنامە بۆ داڕێژراو کۆتایى بەژیانیان هێنرا لە ساڵانى ١٩٨٠ کان لە هەڵمەتێکدا کە بە ئەنفال ناسرابوو لەلایەن ڕژێمى پێشووى عێراق بۆ لەناوبردنى گەلى کورد بەڕێوەبردرا. قوربانیان دواى ئەوەى دەست و قاچیان بەسترابوو و فیشەک باران کرابوون و لە گۆڕى بەکۆمەڵدا زیندەبەچاڵ کرابوون. شار و گوندەکانیان بە چەکى کیمیاوى بۆردومانکرابوو و ژمارەیەکى زۆر لە ئافرەتان و منداڵان نێردرابوون بۆ کەمپەکان کە لە دۆخێکى سەختدا ژیانیان بەڕێ دەکرد. پیاوان و کوڕان کە لە تەمەنى لاوێتیدابوون بەتایبەتى دەست گیرکران و کۆمەڵکوژکران. ڕژێمى پێشوو هەڵمەتەکەى بەناوى سوڕەتى ئەنفال ى قورئان ناوناوە. ئەنفال کە بە ماناى دەسکەوتەکانى جەنگ دێت بەکارهات بۆ وەسفکردنى ئەو هەڵمەتە سەربازییەى لەلایەن علی حسن المجید سەرکردایەتى دەکرا بۆ لەناوبردنى گەلى کورد و تاڵانکردنى ناوچەکانیان. ڕژێمى پێشووى بەعس قورئانى بەشێوەیەکى هەڵە بەکاردەهێنا بۆ بەرژەوەندى خۆى. ئەنفال لە قورئاندا بە ماناى جینۆساید نایەت بەڵام ڕژێمى پێشووى بەعس وەک کۆدێک بە کارى دەهێنا بۆ ئەو هێرش و هەڵمەتانەى کە بەشێوەیەکى سیستەماتیکى دژ بە گەلى کورد بەکارى دەهێنا. هەروەها ئەم هەڵمەتەى ڕژێمى پێشوو تەنانەت گوندەکانى کەمە نەتەوە ئاینەکانى وەک کریستیانەکانیشى گرتۆتەوە.\nبەڵام ئەوەى جێگەى ئاماژەیە تاوانەکانى جینۆساید دژ بە گەلى کوردستان چەندین دەیە بەر لە تاوانەکانى ئەنفال دژ بە گەلى کورد ئەنجامدرا و ژمارەیەکى بێ شومار قوربانى لیکەوتەوە. هەڵمەتەکانى جینۆساید بۆ ماوەى چەندین دەیە بەردەوام کە بە تەعریب کردنى گوندەکانى دەوروبەرى کەرکوک لە ساڵى ١٩٦٣ دەستى پێکرد و دواتر ڕاگواستن و بێ سەروشوێن کردنى کوردانى فەیلى لە ساڵانى ١٩٧٠ و ١٩٨٠ کان، ئەنفالکردنى ٨٠٠٠ هەشت هەزار لە پیاوان و گەنجانى بارزانى لە ساڵى ١٩٨٣ و بەکارهێنانى چەکى کیمیاى لە کۆتایى ساڵانى ١٩٨٠ کان کە دیارترینیان کیمیابارانکردنى هەڵەبجە بوو و دواتریش هەڵمەتى فراوانى ئەنفاڵ لە ساڵى ١٩٨٨ . سەدان هەزار خەڵکى بێ تاوان لەناوچوون و چەندین خانەوادە لەیەک دابڕان و چەندین کەس بەهۆى ئەو کارەساتانەوە تاوەکو ئێستا بەدەست نەخۆشیەوە دەناڵێنن. لەهەمانکاتدا ٤٥٠٠ چوار هەزار و پێنج سەد گوند لەنێوان ساڵەکانى ١٩٧٦ و ١٩٨٨ خاپورکران لەگەڵ تێکدانى ژێرخانى کەرتى کشتوکاڵى هەرێمى کوردستان و لەناوبردنى کەلتور و ژیانى گوندنشینەکان.\nئەنفال ماناى چیە:\nئەنفال ماناى ئەو هەڵمەتە یەک بە دواى یەکەنایە کە لەلایەن ڕژێمى پێشووە لە ماوەیەکى دیاریکراودا تاوانى بەرامبەر گەلى کوردستان ئەنجامدا. ئەم هێرشانەى لەلایەن دیکتاتۆر سەددام حسین ناوى (ئەنفال)ى لێنرا و ئامۆزاکەى بەناوى على حسن مجید (ناوسراو بە علی کیمیاوى) ئەم ووشەیەى بەکاردەهێنا بۆ ئەوەى بە ووردى باسى ئەو پلانە هەشت قۆناغەییە بکات کە دایڕشتبوو بۆ پاکتاوکردنى نەتەوەى کورد لەنێوان ٢٣ى شوبات تاوەکو ٦ى ئەیلول ١٩٨٨. لە کۆمەڵگاى کوردى کاتێک ووشەى ئەنفال بەکاردێت ماناى هەموو ئەو تاوان و جینۆساید و کۆمەڵکوژیە دەگرێتەوە بەدرێژاى مێژوو بەرامبەر بە گەلى کورد ئەنجام دراوە.\nجینۆساید بەرامبەر بە گەلى کورد: داتاکان:\nلە ساڵى ١٩٦٠ ەوە نزیکەى یەک ملیۆن هاوڵاتى عێراقی بێ سەروشوێن بوونە کە پێشبینى دەکرێت کوژرابن یاخود شوێنیان نادیاربێت.\nڕێکخراوى چاودێرى مافەکانى مرۆڤ (Human Rights Watch) لە ساڵى ١٩٩٣ دا ڕاپۆرتێکى ووردى لەسەر هەڵمەتەکانى ئەنفال لە عێراق بڵاوکردەوە و بەپێى ئەو ڕاپۆڕتە بەلایەنى کەم ٥٠,٠٠٠ پەنجا هەزار و لەوانەیە بگاتە زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ سەد هەزار هاوڵاتى کورد لەسەر دەستى ڕژێمى بەعسى عێراقى کوژرابن. لەگەڵ ئەوەشدا لەو کاتە بەدواوە چەندین سەرچاوە ئەوەیان خستۆتەڕوو کە پێ دەچێت زیاتر لە ١٨٢,٠٠٠ سەد و هەشتا و دوو هەزار کورد یاخود زیاتر لە هەڵمەتەکانى ئەنفال کوژرابن.\nجینۆساید: بەدرێژاى هەڵمەتەکانى ئەنفال گەنج و پیاو و ئەوانەى کە لە تەمەنى لاوێتیدا بوون بەشێوەى کۆمەڵ شوێن بزرکران. زۆربەى ئەو پیاو و گەنج و لاوانە دەست گیرکران و دواتر گواسترانەوە بۆ گۆڕە بە کۆمەڵەکان کە لەوێدا بەشێوەیەکى دڕندانە بەکۆمەڵ کوژران، بەپێى داتاکان رێژەى ٧٠% قوربانیەکان پیاو بوون کە تەمەنیان لەنێوان ١٥ بۆ ٥٠ ساڵ دەبوو.\nهەروەها هەزاران ئافرەت و منداڵ بێ سەروشوێن کران. بەپێچەوانەى پیاوەکان، تەنها لە چەند ناوچەیەکى دیاریکراودا ئافرەتەکانیان دەست گیردەکرد. بەڵگەکان ئەوە دەخەنەڕوو کە ئافرەت و منداڵەکان لە کۆمەڵگا سەربازیەکان دەست بەسەر دەکران کە دواتر یان لەسێدارە دەدران یاخود لەبرساندا دەمردن.\nلەساڵانى ١٩٨٠کان گەلى کورد بە چەکى کیمیاوى هێرشى کرایە سەر و لەئەنجامدا هەزاران پیاو و ئافرەت و منداڵ گیانیان لەدەستدا.\nلەماوەى هەڵمەتى ئەنفالد، ڕێژەى ٩٠% گوندەکانى هەرێمى کوردستان و زیاتر لە ٢٠ شار و شارۆچکە بە تەواوى خاپورکران.\nساڵیاد و ڕێکەوتە گرنگەکان:\n١٦ى ئازار: ڕۆژى هەڵەبجە، ساڵیادى بۆمبارانکردنى شارى هەڵەبجە بە چەکى کیمیاوى لە ساڵى ١٩٨٨ .\n١٤ى نیسان: ساڵیادى یادکردنەوەى قوربانیانى ئەنفال و جینۆسایدى کورد لە ساڵى ١٩٨٨ .\n١٠ى تەمموز: ساڵیادى ڕاگوێزانى ٤٠,٠٠٠ چل هەزار لە خەڵکى کەرکوک و ناوچەکانى دەورووبەرى کەرکوک لە ساڵى ١٩٦٢.\n٣١ى تەمموز: ساڵیادى بێ سەروشوێنکردنى بارزانیەکان لە ساڵى ١٩٨٣ .\n١٨ى ئاب: ساڵیادى کۆمەڵکوژیەکەى گوندى سورەیا لە ساڵى ١٩٦٩ .\n٤ى ئەیلول: ساڵیادى کۆمەڵکوژى کوردانى فەیلى لە ساڵى ١٩٨٠ .\nئەمانەى خوارەوە ساڵیاد و یادکردنەوەى کیمیابارانى هەندێک لە شارۆچکە و گوندەکانى سەرتاسەرى هەرێمى کوردستانن کە سەدان کۆمەڵگا دەگرێتەوە کە لە ساڵانى ١٩٨٤ و ١٩٨٧ و ١٩٨٨ کیمیاباران کراون:\n٢٦ و ٢٨ى شوبات: کیمیابارانکردنى گوندەکانى سەرگەڵو و یاخسەمەر و گوێزەڵە و دۆڵى جافایاتى لە ساڵى ١٩٨٨ .\n١٦ى ئازار: کیمیابارانکردنى شارى هەڵەبجە لە ساڵى ١٩٨٨ .\n١٨ى ئازار: کیمیابارانکردنى گوندى عەبناب و قەزاى هەڵەبجە لە ساڵى ١٩٨٨ .\n١٦ى نیسان: کیمیابارانکردنى گوندەکانى شێخ وەسانان و ناوچەکانى دەورووبەرى لە ساڵى ١٩٨٧.\n١٧ى نیسان: کیمیابارانکردنى گوندەکانى قزڵەر و سەنگەر و ماولەکە لە ساڵى ١٩٨٧.\n٢٠ى نیسان: کیمیابارانکردنى گوندەکانى دۆڵى بالیسان لە ساڵى ١٩٨٧ .\n٣ى ئایار: کیمیابارانکردنى گوندەکانى گۆزتەپە و ئەکار و مەیلان و سەرچمە و شێخانم کەڵەشێر و چەمى ڕێزان و قۆچڵاغ و زەرى لە ساڵى ١٩٨٨ .\n٢٣ى ئایار: کیمیابارانکردنى گوندەکانى مەلەخ گۆڕەشێر و کەندۆڵ و بەردۆک و بلێ و تاهى و نازەنین و باڵیسان لە ساڵى ١٩٨٧.\n٢٨ى حوزەیران: کیمیابارانکردنى شارى سەردەشت لە ڕۆژهەڵاتى کوردستان لە ئێران لە ساڵى ١٩٨٧.\n٩ى ئاب: کیمیابارانکردنى گوندەکانى قەزاکانى بادینان و ناوچەى گەلى بازى لە ساڵى ١٩٨٨.\n١٦ى ئەیلول: کیمیابارانکردنى گوندەکانى مەرگەپان لە ساڵى ١٩٨٤.\nهەڵمەتەکانى ئەنفال لە ساڵى ١٩٨٨:\nهەڵمەتەکانى ئەنفال لە ساڵى ١٩٨٨ بە هەشت قۆناغ ئەنجامدرا کە بووە هۆى کوشتنى زیاتر لە ١٨٢,٠٠٠ سەد و هەشتا و دوو هەزار هاووڵاتى کوردى مەدەنى. هەزاران گوند بەتەواوەتى خاپورکران و ئەمەش بووە هۆى ئەوەى کە لەسەرەتایى ساڵى ١٩٧٠ کان تاوەکو کۆتایى قۆناغەکانى ئەنفال ٤,٥٠٠ چوار هەزار و پێنج سەد گوند خاپوربکرێت. هەشت قۆناغەکانى ئەنفاڵ بەم شێوەیەى خوارەوە ئەنجام درابوو:\n٢١ى شوباتى ١٩٨٨ تاوەکو ١٨ى ئازارى ١٩٨٨: قۆناغى یەکەمى هەڵمەتى ئەنفال لە دۆڵى جافایەتى دەستى پێکرد.\n١٤ى ئازارى ١٩٨٨ تاوەکو ٢٢ى ئازارى ١٩٨٨: قۆناغى دووەمى هەڵمەتى ئەنفال لە ناوچەى قەرەداغ دەستى پێکرد.\n٣١ى ئازارى ١٩٨٨ تاوەکو ١٤ى نیسانى ١٩٨٨: قۆناغى سێ یەمى هەڵمەتى ئەنفاڵ دەستى پێکرد لە ناوچەى گەرمیان.\n١٨ى نیسان ١٩٨٨ تاوەکو ٢٠ ى نیسان ١٩٨٨: قۆناغى چوارەمى هەڵمەتى ئەنفال لە ناوچەى قەزاى عەسکەر و گۆپتەپە و شوان و قەڵا و سواکە و دەشتى کۆیە دەستى پێکرد.\n٢٤ى ئایارى ١٩٨٨ تاوەکو ٣١ى ئاب ى ١٩٨٨: قۆناغەکانى پێنجەم و شەشەم و حەوتەمى هەڵمەتەکانى ئەنفال لە قەزاکانى شەقڵاوە و ڕەواندز دەستى پێکرد.\n٢٥ى ئاب ى ١٩٨٨ تاوەکو ٦ى ئەیلولى ١٩٨٨: قۆناغى هەشتەمى هەڵمەتى ئەنفال لە ناوچەکانى بادینان دەستى پێکرد.\nڕاپۆڕتى ڕێکخراوى چاودێرى مافى مرۆڤ لە ساڵى ١٩٩٣ ، (جینۆساید لە عێراق- هەڵمەتى ئەنفال دژ بە کوردەکان)، دەتوانن لێرە دەقى ڕاپۆڕتەکە ببینن: http://www.hrw.org/legacy/english/docs/2006/08/14/iraq13979_txt.htm\nڕاپۆڕتى ڕێکخراوى چاودێرى مافى مرۆڤ لە ساڵى ١٩٩٤ ، (تاوانەکانى جینۆساید لەلایەن عێراق)، ڵاپەڕەکانى ٢٦٦-٢٦٨ .\nڕاپۆڕتى ڕێکخراوى چاودێرى مافى مرۆڤ لە ساڵى ١٩٩٤ ، (تاوانەکانى جینۆساید لەلایەن عێراق) ڵاپەڕەکانى ١٣ و ٩٦ و ١١٥ و ١٧١ .\nکەنەدال نەزان، ئازارى ١٩٩٨ لە ڕۆژنامەى لۆمۆند دیپلۆماتیک.


دیپلۆماسی به واتای په‌یماننامه‌ی فه‌ڕمی دێت داتاشراوی (وشه‌ی diploma ی لاتینیه که به‌واتای په‌ڕ یان کاغه‌زی فه‌رمی دێت )بریتیه له ڕژێمێک یان هۆکارێکی په‌یوه‌ندی بۆ په‌یوه‌ست بوونی دوو وڵات یان زیاتر به پێک هێنانی کۆمه‌ڵه‌یه‌ک یان په‌یماننامه‌یه‌ک.  یان هۆکارێکه بۆ دانوستاندن له نێوان نه‌ته‌وه‌کان، که هه‌ریه‌که له دوولایه‌نه‌که به گوێره‌ی ویست ڕامیاریان گفتوگۆ ده‌که‌ن. ئه‌گه‌ر نه‌گه‌یشتنه هیچ ئه‌نجامێک زۆر جار جه‌نگ جێگای ده‌گرێته‌وه.\nوه له ڕووی که‌ڵتورییه‌وه ئه‌م بابه‌ته بوونی هه‌بووه له دێر زه‌مانه‌وه که زۆر جار خێله‌کان له‌ناوه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌ک یاخود نه‌ته‌وه‌کانی ناوه‌وه‌ی وڵاتێک یان دوو وڵات کاغه‌زیان ئالوگۆڕکردوه به‌مه‌به‌ستی دانیشتن و ئاخاوتن له‌مه‌ر چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌یه‌کی دیاری کراو. هه‌مان بیرۆکه ته‌شه‌نه‌ی کردووه بۆ بارێکی فه‌رمی له‌نێوان وڵاتان. که هه‌ریه‌که له وڵاتان کۆمه‌ڵه که‌سانێکیان داناوه تایبه‌تمه‌ندن له‌م بواره به‌جۆرێک ده‌زانن چۆن په‌یوه‌ندیه‌کان دروست بکه‌ن و گه‌شه‌ی پێبده‌ن و بیپاڕێزن.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دیپلۆماسی&oldid=703295»


بایکۆت هەنگاوێکە لە ڕێگای گۆڕین – hkkurdistan\nHome 6 vidio 6 بایکۆت هەنگاوێکە لە ڕێگای گۆڕین\nبایکۆت هەنگاوێکە لە ڕێگای گۆڕین\nگفتوگۆ لەگەڵ ڕێبوار ئەحمەد دەربارەی هەڵبژاردن\nبۆپێشەوە؛ دەوەرەیەکی تری هەڵبژاردنی پەرلەمان لە کوردستان بە ڕێگاوەیە و بڕیارە کۆتایی مانگی سێپتەمبەر ئەنجام بدرێت. لە هەڵبژاردنی پێشو بۆ پەرلەمانی عێراق ئەوەی زۆربەرچاو بوو بەشداری زۆر کەمی خەڵک بوو، ئێستاش ئەو باسە گەرمە لەسەر بەشداری یان بەشداری نەکردنی خەڵک. بەرای ئێوە خەڵک بەشداری بکات یان نەیکات چ بایەخێکی هەیە؟\nڕێبوار ئەحمەد: بە هەردوو بارەکەدا بایەخێکی زۆری هەیە. بەشداری زۆرتری خەڵک لەم گاڵتەجاڕیە هۆکارێکە بۆ شەرعیەتدان و بایکۆتکردنیشی توڕهەڵدانە لەو شەرعیەتە ساختەیەی بۆ دەسەڵاتی داسەپاوی ئێستا هۆنراوەتەوە. هەریەک لەمانە رۆڵی زۆری هەیە لە هاوسەنگی و بەرامبەرکێی دواتری خەڵک لەگەڵ دەسەڵات لەسەر ماف و ئازادی و خواستەکانیان. لە کاتی گەرمەی ناڕەزایەتیەکانی چەند مانگی ڕابردوودا کە نزیک بە سەرتاپای کوردستانی گرتەوە، لە کاتێکدا خەڵک دروشمی “بڕۆن! بڕۆن!”ی دەدا بەڕووی ئەم تاڵانچی و مافیایانەدا، نێچیرڤان بارزانی لە وەڵامدا وتی “ئێمە بەدەنگی خەڵک هاتوین و بەدەنگی خەڵکیش دەڕۆین”! گومان لەوە نییە کە هیچ راستیەک لە قسەکەیدا نەبوو، واتە نە بە دەنگی خەڵک هاتوون نە بەدەنگی خەڵکیش دەڕۆن، ئەوان بە زەبری چەک لە دەسەڵاتدان و بە شۆڕش دەڕۆن، بەڵام بێگومان کەڵک لە دەنگی خەڵک وەردەگرن. ئەوەبوو هەر لەسەر ئەم بناغەیەش مافی بەخۆی دا کە ڕاشکاوانە بڵێ “بە دەمانچە و چەقۆ لەوانە دەدەین کە دێنە سەرجادە و بە ئێمە دەڵێن بڕۆن!\nلە هەڵبژاردنی پێشوی بە ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقدا خەڵک لە ئاستێکی زۆر فراواندا بایکۆتی کرد، ئەمە هەر ئێستا ژێرپێی دەسەڵاتی سیاسی عێراقی شلوشاو کردووە، فاکتەرێکی ئەو ئەزمەیەیە کە چەند مانگە لە ئارادایە و ناتوانن کابینەیەکی وشکەکەڵەک ڕاستبکەنەوە. رۆڵی گرنگیشی دەبێت لە لەرزۆکی و داوەشاوی ئەو دەسەڵاتەی کە سەرئەنجام دوای بەندوبەست لەسەری رێک دەکەون.\nبا نمونەیەکی تر بهێنێنەوە. لە ١٩٩٢ کە یەکەم سیناریۆی هەڵبژاردنی پەرلەمان و یاری دیموکراسی بەرپاکرا لە کوردستان، خەڵک لە ئاستێکی زۆر زۆر فراواندا بەشدار و خۆشباوەڕبوون. ئەوەش کارو خەباتی ئێمە کۆمۆنیستەکانی لە دژی دەسەڵاتی میلیشییای ئەم حزبە تاڵانچیانەی زۆر سەخت کرد. تا ڕادەی ئەوەی کە بە ئاسانی دەیانتوانی لە ئاستێکی فراواندا ئێمە وەکو تابوری پێنجەم و ئاژاوەچی و تەنانەت دەسیسەی بەعس بە خەڵک بقەبڵێینن و لەسەر دەربڕینی ڕای سیاسی خۆمان بە توندی سەرکوتمان بکەن. هەر فریوکاریەک لە ئارادا بووبێت ئەوکات ئەوان توانیان بەشداری و دەنگدانی فراوانی خەڵک بکەن بە پاڵپشتی شەرعیەتی دەسەڵاتی میلیشیایی و نامەشروع و لە پێشەوە داسەپاوی خۆیان. ئێستا دوای ٢٧ ساڵ ئەزمونی حوکمڕانیان، خەڵکی کوردستان زۆر ڕۆشنتر لەوەی کە ئەوکات ئێمە دەمانگوت حەقیقەتی ئەمانەی بۆ دەرکەوتووە، بەڵام بێگومان ئەم حەقیقەتە بە نرخی ٢٧ ساڵ نەهامەتی و دەردەسەری بێسنوری خەڵک بەدەرکەوت.\nدۆخی بنبەستی ئێستای دەسەڵاتی بورژوازی کورد و کوردایەتی، پەرتەوازەیی هێزەکانی، ئیفلیج بوونی دامودەزگاکانیان، هەموو ئەمانە پێویستی بەوەیە جارێکی تر داهات و دەسەڵات لە نێو باڵ و لایەنەکانی بورژوازی کورددا سەرلەنوی دابەش بکرێنەوە. ئەوەندەی بەبێ نمایشی هەڵبژاردنە ساختەکانیان بۆیان کرابێت هەوڵیان بۆی دا، بەڵام نەیانگەیاندوە بە سازانێک کە جێگای ڕەزامەندی و باڵانسێکی ناوخۆییان بێت یان دۆخەکە بەبارێکدا یەکلابکاتەوە. سیناریۆی هەڵبژاردن ڕێگایەکە هەم بۆئەوەی ڕاستی مافیایی و تاڵانکارانەیان بە بۆیاخی دیموکراسی بڕازێننەوە. هەم لەم ڕێگایەوە هەرلایەک بە بەشی خۆی ڕازی بکرێت. لە یەک رستەدا پێویستیان بە گاڵتەجاڕی بە ناو هەڵبژاردنە هەم بۆ رەسمکردنەوەی هاوسەنگی لایەن بورژوازیەکان، هەم بۆ زاخاودانەوەی مەشروعیەتی دیموکراسی دەسەڵاتیان هەم لە ئاستی ناوخۆی کوردستان هەم لە ئاستی عێراق و بەرامبەر بە حکومەتی عێراق، هەم لە ئاستی جیهانیدا. ئەگینا لە هەر سێ ئاستەکەدا دوچاری کێشە دەبن و کۆسپیان بۆ دروست دەبێت. ئەوەندەی بۆیان لوابێت تەمەنی پەرلەمانی ڕابردویان درێژکردەوە، ئێستاش هەوڵی ئەوە لە ئارادایە کە جارێکی تریش تەمەنی ئەم پەرلەمانە مردوە درێژبکەنەوە، بەڵام ئەمە خۆی کێشەبەردارە و رێگایەکی تەختی لە پێش نییە. بەهەرحاڵ گاڵتەجاری هەڵبژاردن ئەگەر بەرپابکرێت، بۆ ئەو مەسەلانە پێویستە کە باسی ناکەن نەک بۆ ئەوانەی کە دەهۆڵی بۆ دەکوتن.\nسیناریۆیی هەڵبژاردنی ئەوان هەرچیەک بێت، بەشداری خەڵک تیایدا وەکو جۆرێک لە شەرعیەتدان بە بەدەسەڵات و گاڵتەجاریە دیموکراسیەکەیان دەشکێتەوە و ئەوان دەهۆڵی دیموکراسیبوونی خۆیان و دەسەڵاتەکەیانی پێدەکوتن. پێچەوانەکەشی دروست بە پێچەوانەوە دەشکێتەوە، واتە بایکۆتکردن نمایشەکەیان ڕیسوا دەکات و کاری لێرە بەدوا بۆ کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی ستەمکاریان ئاسانتر دەکات. پێویستە ئەم نمایشە ساختەکاریە بایکۆت بکرێت و نیشانی جیهان بدرێت کە ئەمە گاڵتەجارییەکی ڕیسوایە و ئیتر ئەمانە مافی حومکڕانیان نییە و نەک هەر دەبێ بڕۆن، بەڵکو دەبێ لەسەر دەریایەک لە تاوانکاری دادگایی بکرێن.\nبۆپیشەوە؛ کەوایە تۆ پێت وایە کە پێویستە خەڵک بە هیچ جۆریک بەشداری ئەم بەناو هەڵبژاردنە نەکەن. ئایا جگە لەوەی وتت نابێ مەشروعیەت بدرێت بەم دەسەڵاتە، هۆکارێکی تایبەتی تر هەیە بۆ پێویستی بایکۆت و بەشداری نەکردنی خەڵک؟\nڕێبوار ئەحمەد: دوای ٢٧ ساڵ لە دەسەڵاتی داسەپاوی ئەم حزبە تاڵانچیانە و بەرپاکردنی چەندین دەورەی فریوکارانەی هەڵبژاردن، من وا دەزانم ئیتر دەبێ پرسیارەکە پێچەوانە بێتەوە؛ واتە پرسیارەکە ئەوە نییە کە بۆ دەبێ خەڵک بەشداری نەکات؟ بەڵکو ئەوەیە کە بۆچی بەشداری بکات؟!! کردنی کارێک هۆکاری دەوێ نەک نەکردنی! ئایا هیچ خەڵکێکی سادە کە ناچار نەبووبێ ڕیشی خۆی بداتە دەستی ئەم حزبانە و ترسی نانبڕانی نەبێت، گومان و خۆشباوەڕی ئەوەی هەیە کە هەڵبژاردن بۆ ناردنی نوێنەرانی خەڵکە بۆ پەرلەمان؟! کەس گومانی ئەوە دەکات ئەو جەنابانەی لەوێ موچەی موفت و کڵتف بۆ خۆیان دەبڕنەوە نوێنەرایەتی خواست و بەرژەوەندی خەڵک دەکەن؟ کەس گومانی ئەوە دەکات کە لە ڕاستیدا شتێک هەبێت بە واقعی و بە مانا باوەکەی پێی بوترێت پەرلەمان و بۆ ماف و ئازادی و خۆشگوزەرانی خەڵک یاسا دەربکات؟! ئایا ئەوکاتەی پارتی قفڵی لە دەرگای پەرلەماندا هیچ بۆشاییەکی واقعی لە حوکمڕانی دروست بوو؟ ئایا بوون و نەبوونی جیاوازی هەبوو لە پەیوەند بە ژیانی خەڵکەوە؟ ئایا ئەوانەی پێییان دەڵێن پەرلەمانتار نوێنەری خەڵکن یان تەنها کۆمەڵێک ڕاسپێردراوی حزبە کۆنەپەرست و مشەخۆرەکانن بۆ واژۆکردنی فەرمانەکانی ئەوان؟ ئایا لە ٢٧ ساڵی ڕابردوودا ئەم دامەزراوە هیچی لە ژیانی خەڵک گۆڕیوە؟ ئایا ژیانی خەڵک لە سایەیدا خۆشتربووە؟ ئایا خۆشگوزەرانی باشتربووە؟ مافی هاوڵاتی پارێزراوتر بووە؟ …هتد. ئاشکرایە کە وەڵامی ئەمانە هەمووی نەخێرە و بگرە بەپێچەوانەوەیە. کەوایە بۆ دەبێ خەڵک بەشداری گاڵتەجاڕی مەشروعیەتدان بە دەسەڵاتێکی قەرەقوشیانە بکات کە کەمەری تەنها بۆ باراندنی دەرد و نەهامەتی بەسەر ئەو خەڵکەدا توندکردوە؟ بۆ دەبێ بەڵگەی ئەوە بدرێتە دەست ئەم ستەمکارانەوە کە بڵێن “ئێمە بەدەنگی خەڵک هاتوینە سەر کورسی دەسەڵات”؟!\nجگە لەمە سەدویەک بەڵگە هەیە بۆ ئەوەی پێویستە بایکۆت بکرێت. لەوانە بەرلە هەرشتێک ئەمە هەڵبژاردن نییە، لایەنە بانگەشەچیەکانی ئەم گاڵتەجاڕیە خۆیان دانیان بەمەدا ناوە. مەگەر ئەوەنییە هاوپەیمانی چوارلایەنی و پێنج لایەنی دەڵێن گەورەترین ساختەکراوە و دەنگەکان دزراوە و ئەنجامی هەڵبژاردنی پێشوی عێراق پەسەند ناکەن. لەم سیناریۆیەدا دەنگی خەڵک رۆڵێکی نییە. ئەمەش دیسان لایەنە بەشدارەکان خۆیان دانیان پێدا ناوە. هەڕەشە و گوڕەشەی نان بڕین، بە بارمتەگرتنی نان و ژیانی خەڵک، کڕینی دەنگی خەڵک..هتد، بە فراوانی لە ئارادان بۆ وەرگرتنی پەنجەمۆری خەڵک. مافی خۆکاندیدکردن و بەشداری حزبەکان و دەرفەتی پڕوپاگەندە، نەک یەکسان نییە، بەڵکو رێگری زۆر گەورەی لەپێشدایە. حزبە دەسەڵاتدار و شەریکەکانیان و ئەوانەی کۆمپانیای زەبەلاحیان لە پشتە، دەتوانن هەموو مەرج و سەختگیریەکان تێپەڕێنن، بەڵام ئەحزابێک کە نە لە دەسەڵات شەریک و نە خاوەن کۆمپانیا نەبێت، ناتوانن لەو بەربەستانە تیپەڕبن. یان بۆ نمونە کرێکار و فەرمانبەر و مامۆستا و لاوانێک کە ناتوانن ژەمێکی تێر بخۆن چۆن بڕۆنە ناو ئەم پرۆسەیەوە؟….هتد\nبۆپێشەوە؛ ئەولایەنانەی کە خۆیان بە ئۆپۆزیسیونی دەسەڵاتی ئیستا نیشاندەدەن، هەوڵوتەقەلایەکی زۆر دەدەن بۆ پەلکێشکردنی خەڵک بەرەو سندوقەکانی دەنگدان. ئەم هەوڵوتەقەلایەی ئەوان چۆن دەشکێتەوە؟ بە تایبەتی نەوەی نوێ و بزوتنەوەی گۆڕان و لایەنە ئیسلامیەکان. رۆڵی تا ئێستای ئەوان چۆن لێکدەدەنەوە؟\nڕێبوار ئەحمەد: ڕۆڵی ئەوان تا سەرمۆخ لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی خەڵکدا دەکەوێتە ناکۆکی زۆر توندەوە. ئەوان بنکۆڵی خەبات و ناڕەزایەتی خەڵک دەکەن، ئەو ڕادەیە لە بەرچاوڕۆشنی خەڵک کە بە نرخی ٢٧ ساڵ نەهامەتی بەدەستهاتووە، لێڵ دەکەنەوە. خەڵک پەلکێشی یاریەکی سیاسی دەکەن کە هەمیشە خۆیان دوای تەواوبوونی گاڵتەجاڕیەکە دانی پێدا دەنین کە پرۆسەیەکی چەواشەکارانەیە. ڕۆڵی ئەوان لەوەدا تەواو دەبێت کە لە پێناو بەدەستهێنانی چەند کورسی پەرلەمانی و پچڕینی سوچێکی دەسەڵات و شەریک بوونەوە لە داهاتی بەتاڵان براوی خەڵکی کوردستان، خەڵک چەواشە دەکەن و ئەم گاڵتەجاڕی ساختە و فریوکاریە بە نرخی هەڵبژاردنی نوێنەران و خەباتی مەدەنی بۆ ئاڵوگۆڕ، دەرخواردی خەڵک دەدەن. هەرکات خەڵک بە قوربانیەکی زۆر پەی بەراستی ئەم نمایشی گەوجاندنە دەبەن و دەگەنە ئەوەی لە ئاستێکی فراواندا بایکۆت و ڕیسوای بکەن، لەتێک لە یەکێک لە حزبە دایکانەکەی بورژوازی کورد جیادەبێتەوە و بە فڕوفیشاڵێکی تازەوە خەڵک بانگەواز دەکاتەوە بۆ بەشداری و شەرعیەتدان بەم دەسەڵاتە مافیاییە.\nدوو دەورەی پێشوو بزووتنەوەی گۆڕان ئەم دەورەی گێڕا و بەڕای من گەورەترین خزمەتی بە دەسەڵاتی میلیشییای بورژوازی کورد کرد. بزوتنەوەی گۆڕان بە دروشمی “ئەیگۆڕین، ئەیگۆڕین” هاتەمەیدانەوە، بەڵام نەک هەر بانگەشەکەیان لەپوچ پوچتر بوو، نەک هەر بە ئەندازەی نوکە دەرزیەک دۆخی ژیان و مافی خەڵکیان بەرەوباشتر نەگۆڕی، بگرە لەو دەورەیەی ئەوان چونە ناو پەرلەمان و حکومەتەوە دۆخی ژیان و مافی خەڵک لە هەمووکات خراپتر بوو. بەڵام لەوەش زیاتر گۆڕان بە راپێچکردنی خەڵک بۆ بەشداری سیناریۆیی هەڵبژاردن، خۆڵیان کردە چاوی خەڵک، بزووتنەوەی خەباتکارانەی خەڵکیان بنکۆڵ کرد، ئەو خەباتەیان بەرەوهەڵدێر برد، بە تایبەتی بە بانگەواز “ئارام راگرتنی شەقام” رۆڵیان گێڕا لە درێژکردنەوەی ٨ تا ١٠ ساڵ دەسەڵاتی میلیشییایی لە کوردستاندا. خۆشباوەڕی بە گۆڕان نەبوایە دەکرا هەر لە ١٧ی شوباتی ٢٠١١ شەقێک لەم دەسەڵاتە هەڵدرێت و ئێستا دۆخی کوردستان لە جێگایەکی تر بوایە. گۆڕان دووجار خەتای ئەوەی خستە ئەستۆی خۆی. لەوکاتەدا خەڵک ئومێدی بە گاڵتەجاڕی هەڵبژاردن تا ڕادیەکی زۆر کاڵببوەوە، گۆڕان فریوکاری کرد و بە ئومێدی ئەوەی کە ئەگەر ئێمە ببینە کتلەیەکی پەرلەمانی بەهێز دۆخی خەڵک دەگۆڕین، خەڵکیان بردەوە بەردەم سندوقەکانی ساختەکاری. لە ئەنجامیشدا گوڕان بوو بە کتلەیەکی بەهێز لەناو ئەوەی پێی دەڵێن پەرلەمانی کوردستان، بەشێکی لە داهات و دەسەڵاتی کوردستانی بە نسیب بوو، بەڵام ٨-٩ ساڵی ڕابردوو تەجروبە نیشانیدا کە بوونی گۆڕان لە پەرلەمان و لە دەسەڵات، نە یەک نانی زیادەی خستە سەر سفرەی خاڵی خەڵک، نە یەک سەعات کارەبای زیاد کرد، نە دکتۆرو دەرمانی باشترکرد، نەک نەهامەتی کەمتر کردەوە، بگرە هەموو ئەوانە بە پێچەوانەوە بوو.\nئەمجارەیان نەوەی نوێ هاتوەتە مەیدان بۆ گێڕانی هەمان ڕۆڵ. حزبێک کە پشتی بە کۆمپانیای زەبەلاحی بیزنس و ملیاردێر بەستووە و چاوی لەوەیە چۆن قەڵای سەرمایەی بەرزتر بکاتەوە، فرمێسکی تیمساحی بۆ نەداری و برسێتی و فەلاکەتی خەڵکی ستەمدیدە هەڵدەوەرێنێ. ئەگەر ئەم مەنتیقە راستیەکی تیابێت مانای وایە هەموو زانستی ئابوری سیاسی سەرمایەداری بەدرۆدەخرێتەوە و گوایە سەرمایەدارە ملیاردێرەکان تامەزرۆی ئەوەن سەرمایەکانیان خەرجی بەختەوەری خەڵک بکەن، بەڵام ئەوەی لە جیهانی واقعیدا خەریکە ڕوودەدات، دوای ڕادەیەکی باش لە ڕەوینەوەی خۆشباوەڕی خەڵک بە بزووتنەوەی گۆران و پەرەسەندنی ناڕەزایەتی خەڵک دژی دۆخی کارەساتباری ئێستا، ئەمجارە باڵێکی تری بۆرژوازی کورد دەیەوێ ناڕەزایەتی خەڵک بە ڕێگایەکی تردا بەرەوهەڵدێر بەرێت لە خزمەت بە مەرام و ئامانجە بورژوازیەکانی خۆیدا. سەرئەنجام بیانەوێ یان نەیانەوێ ئەمە خزمەت بە دەربازکردنی دەسەڵاتی بورژوازی ئەزمەگرتوی کورد دەکات لە داڕوخان و مایەپوچی. بەبڕوای من لە هەڵبژاردنی پێشوی عێراقدا نەوەی نوێ یەکەمین گورزی کاریگەری لە ڕەوتی ڕەوینەوەی خۆشباوەڕی خەڵکدا. بۆ جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشی کوردستان، جیاوازی نییە کێ خوێن و شیلەی گیانی ئەوان دەمژێت، بەڵام ئەوەی گرنگە ئەوەیە کە بورژوازی سنگی خۆی بۆ برسێتی خەڵک دانادڕێت، بەڵکو بۆ کەڵەکەی سەرمایەکەیەتی. بەبڕوای من ڕۆڵی لایەنەکانی وەکو نەوەی نوی و ئیسلامیەکان و گۆڕان و هاوپەیمانی، لە کۆتاییدا لە ڕوانگەی خەڵکەوە لەوەدا تەواو دەبێت کە لە پێناو مسۆگەرکردنی چەند کورسی بۆ خۆیان و پچڕینی سوچێکی دەسەڵاتدا، زۆر بە ناحەق خەڵک فریودەدەن و خۆشباوەڕیان دەکەن بەو شتەی کە خەڵک پەیان بە پوچیەکەی بردووە. ئەوان کورسی بەدەست بێنن یان نا ڕۆڵ دەگێڕن لە مەشروعیەتدان بە دەسەڵاتی میلیشییایی و نامەشروعی ئێستا. پاش ئەوەش هەر خۆیان دەکەونەوە هەراو زەنا دەربارەی ئەوەی کە ئەمە هەڵبژاردن نەبوو! ساختەکاری بوو، دەنگەکان دزراون…هتد\nتێبینی: ئەم گفتوگۆیە لە بۆپێشەوەی ژمارە ٣٥ بەرواری ١/٩/٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە…\nبۆپێشەوە: بەڵام دەڵێن ئەگەر خەڵک دەنگ نەدات دوو حزبی دەسەڵاتدار خۆیان لە جیاتیان دەنگدەدەن، بۆیە باشترە خۆیان بڕۆن و دەنگی خۆیان بدەن بەو لیستەی کە نوێنەرایەتی داخوازیەکان و ئامانجەکانیان دەکات.؟\nڕێبوار ئەحمەد: هیچ لایەنێکی ناو ئەم کایە سیاسیە نوێنەرایەتی داخوازی و ئامانجەکانی خەڵک ناکات. ئەوە قسەی پوچی ئەو لایەنانەیە کە لەم ساڵانەی دواییدا لە حزبە دایکانەکانی ناسیۆنالیزم جیابونەتەوە. بۆیە خۆیان باش ئەو تەڵەکەبازی و ساختەکاریانە شارەزان کە پێشتر خۆشیان کاتێک لەناو حزبە دایکانەکاندا دەستڕۆیشتوو و خاوەن ڕۆڵبوون ئەو ساختەکاریەیان کردوە و پێی ئاشنان. پرسیاری ئەوەی ئەوان لە جیاتی خەڵک دەنگ بدەن چییە و دەنگ نەدەن چییە؟ مەگەر ئەوە نییە لە نمایشەکەی هەڵبژاردنی چەند مانگ لەمەوبەردا وتیان دوو حزبی دەسەڵاتدار هەموو دەنگەکانیان بە ساختە بۆ خۆیان بردوە. ئەمە وابێت یان نا چی لە دۆخی خەڵک دەگوڕێ؟ ئەو ئاڵوگۆڕانە لە جێگاوڕێگای حزبەکان لە پەرلەمان کە لەم یەک دوو دەورەیەی دواییدا ڕویدا، چ قازانج و دەسکەوتێکی بۆ خەڵک هەبوو؟! ئەگەر دوور لەو کارنامەیەی خۆیان بۆخۆیانی دەهۆننەوە، چاو لە واقعەکە بکەین؛ ئایا کارەبا باشتر بووە؟ خانوبەرە باشتر بووە؟ ئاوی خواردنەوە باشتر بووە؟ سفرەی خەڵکی هەژار و برسی پڕتر بووە؟ تەندروستی و دکتۆر و دەرمان باشتر بووە؟..و… وەڵامی هەموو ئەمانە ئاشکرایە کە نەک هەر نەخێرە بگرە پێچەوانەیە. کەوایە بەشداری و دەنگدانی خەڵک هیچ لە ژیانیان ناگۆڕێت، بەڵام لە جیاتی رووکردن لە خەبات و بردنەسەری ئامادەیی خەباتکارانە، دەیانکات بە ئەکتەری کایەی سیاسی ئەو حزبە بورژوازیانەی یاری بە ژیان و چارەنوسی خەڵک دەکەن. هیچ لایەکی ناو ئەم یارییە نوێنەرایەتی خەڵک و خواست و ئامانجەکانیان ناکات، ئەمە ٢٧ ساڵە دووبارە دەبێتەوە. بەڵام بایکۆت فاکتەرێکی گرنگە بۆ نامشروع بوونی ئەم دەسەڵاتە و سەرئەنجامیش بۆ هەڵپێچانی. بۆیە بۆ دەسەڵاتی داسەپاو ئەوە زۆرگرنگە کە بڵێن ڕێژەیەکی بەرز لە خەڵک بەشداری کردوە، پێچەوانەکەشی هەر ڕاستە. بۆیە بایکۆت گرنگ و پێویستە.\nنمایشی هەڵبژاردنی پێشوی عێراق لە ئاستێکی بەرزدا بایکۆت کرا، هەندێک لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن باسی بەشداری لەسەدا بیست کەمتریان دەکرد، ڕاگەیاندنەکانی خودی دەسەڵاتیش باسی بەشداری لەسەدا چل و زیاتریان دەکرد. ئەوە خۆی بەڵگەیەکی ئاشکرابوو کە ئەوان بەشداری خەڵکیان بەلاوە گرنگ و پێویستە. هەرچەندە رێژەی بایکۆت زیاتربێت دەسەڵاتی داسەپاوی ئێستا بنکۆڵتر دەبێت. لەهەمانکاتدا بایکۆت مانای ئەوەیە جەماوەری ستەمدیدە لە خۆشباوەڕی بە یاری هەڵبژاردن و چاوبڕین لە پەرلەمان بۆ مسۆگەربونی خواست و ئامانجەکانیان تێدەپەڕن و دەکەونە سەر شاڕیی خەباتکارانە کە بەڕاستی زامنی ئایندەیەکی باشترە.\nبۆپێشەوە: بەشداری نەکردنی خەڵک بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بەرهەمی خۆبەخۆ و توەرەیی جەماوەر بوو لەدەسەڵات و ئۆپۆزیسێۆن!!، نەک کاری ڕێکخراوی حزب و لایەنی سیاسی یان ڕیكخراوەی کۆمەڵگەی مەدەنی…تاد، چ بکرێت بۆئەوەی دەنگی ” نا” و ” بایکۆت” نوێنەرایەتی بکرێت؟\nڕێبوار ئەحمەد: سەرەتا من بەبێ ئەوەی گومان بخەمە سەر نیەتی باشی هیچ هەڵسوڕاوێکی کۆمەڵگەی مەدەنی، هەروەها سەرباری ئەوەی کە هەڵسوڕاوانێک لەم ڕێگایەدا ماندوبوون و کۆمەکیان پێشکەش بەوانە کردوە کە موحتاج بوون، هەروەها بە رۆڵی خۆیان بەرگریان لە ماف و ئازادی کردوە، بەڵام دەمەوێ جەخت لەوە بکەمەوە کە ئەوەی پێی دەڵێن رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، نەرێتێکی نیولیبرالیزمە بۆ بەربەست و جڵەوکردنی خەباتی جەماوەری و سونەتە خەباتکارانەکان. من هیچ چاوەڕوانیەکم نییە لەوەی ئەم ڕێکخراوانە ڕۆڵێکی ئەوتۆ بگێڕن لە دەستەبەرکردنی مافەکانی جەماوەری چەوساوە. ئەم نەرێتە، واتە خودی نەرێتەکە نەک دانە دانەی هەڵسوڕاوەکانی، دەیەوێ لە جیاتی ڕێکخراوەی جەماوەری و خەباتکارانە کە لە ئاستی فراواندا جەماوەر بهێننە مەیدان دژی ستەمکاری دەسەڵات و ئاڵوگۆڕی دۆخەکە بەرەو باشتر، ڕێکخراوی نوخبە گەلێک دادەمەزرێنێ. ئەویش دیسان نەک بۆ برەودان بە نەرێتی خەباتکارانە و بەڕێخستنی خەباتی جەماوەری، بەڵکو ئەوان دەکات بە ڕاوێژکاری دەسەڵات و دامودەزگاکانی. گوایە ڕەنگە دەسەڵات عەقڵی بەوەدا نەشکێ کەچی باش و پێویستە بۆ باشکردنی ژیانی خەڵک، یان پرۆژەی باشی نەبێت. ئەگەر ڕێکخراوی دەستەیەک نوخبە لە بوارە جیاجیاکاندا پرۆژەی باش دابڕێژن و بیخەنە بەردەم دامودەزگا پەیوەندیدارەکانی دەسەڵات، دەکرێت بە هاوکاری ئەو ڕێکخراوانە و دەسەڵات کاری باش ئەنجام بدرێت بۆ چارەسەری کێشەکان. ئەمە پوچ و بێ بنەمایە، جڵەوکردنی خەباتی جەماوەری و شۆڕشگێڕانەیە، دوورخستنەوەی جەماوەرە لە خەبات و چاوبڕینە لە هیمەتی نوخبەکان و دەسەڵات. بەڵام بە پێچەوانە چوونەپێش لە بەدەستهینانی داخوازی و مافەکانی خەڵک، سەپاندنی داخوازیەکانی جەماوەر، هەڵگێڕانەوەی دۆخەکە، دەرگاکردنەوە بۆ ئاڵوگۆڕ و بەرەوباشتر چوون، نەک ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی و هیمەتی نوخبەکان و هاوکاریان لەگەڵ دامودەزگا دەوڵەتییەکان، بەڵکو ڕێکخراو گەلێکی خەباتکار و جەماوەری ئەوتۆی پێویستە کە لەدەوری ئاسۆیەکی خەباتکارانە جەماوەر لە مەیدان ڕابگرن. یەکێتی بێکاران و رێکخراوە کرێکاریەکان و ڕێکخراوی سەربەخۆی ئافرەتان و ڕێکخراوی تەندروستی و مامۆستایان لە ساڵانی نەوەتەکاندا، وە سەدان و هەزاران نمونەی لەم بابەتە لە ئاستی جیهاندا، ئەم ڕاستیەی بە کردەوە سەلماندووە.\nبەڵام دەربارەی ڕۆڵی ئەحزاب، ئەم کارە حزبێکی جەسور و دەخاڵەتگەر و ڕێکخەر و رابەری دەوێ. حزبێکی دەوێ کە ئاسۆی شۆڕش بخاتە بەردەمی کۆمەڵگە و جەماوەر لە دەوری هەڵخڕێنێ. نە تەنیا پێشڕەوی خەڵکی کرێکار و ستەمدیدە بێت بۆ بایکۆتی ئەم کایە و نمایشانە، بەڵکو پێشڕەوی ئەوەبێت کە ئەم نمایشە چەواشەکارانەیە دوچاری شکست بکات. هەروەها نەک هەر ڕێگای شۆرش بۆ هەڵگێڕانەوەی دۆخی ئێستا بخاتەڕوو، بەڵکو ئەم رێگایە مومکین بکات. لە ئاستی فراوانی کۆمەڵایەتیدا سازدەری خەباتی جەماوەری بێت، ئەو خەباتە ڕێکخراو و ڕابەری بکات. ئەو ڕادە فراوانە لە بایکۆت کە جەماوەر خۆبەخۆ دەستیان بۆ بردوە، بەڵگەی ئەوەیە کە کۆمەڵگەی کوردستان تینوی بەدیلێکی سیاسی خەباتکارانەی بەهێزە. پڕکردنەوەی ئەم بۆشاییە ئەرکی کۆمۆنیزمە، جگە لە کۆمۆنیزم نە هیچ لایەکی تر ئەم پەیام و ئاسۆیە دەدات بە کۆمەڵگە و نە ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێڕانە لە بەرژەوەندی خۆیدا دەبینێت.\nبۆپێشەوە: گریمان خەڵک لەم هەڵبژارنەدا بەشداری نەکرد، چی لە وەزعی سیاسی کوردستان دەگوڕێت؟ وە بەدیلی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کامەیە؟\nڕێبوار ئەحمەد: ئەگەر خەڵک لە ئاستێکی فراواندا بایکۆتی ئەم سیناریۆییە بکات، مانای سیناریۆکەیان شکست دەخوات، مانای دەسەڵاتی ئەزمەگرتوی بۆرژوا ناسیۆنالیستی کورد قوڵتر دەێیتەوە، دەسەڵاتیان لەرزۆکتر دەبێت، ئاستی خەبات و ناڕەزایەتی جەماوەری دەچێتە ئاستێکی بەرزترەوە. ڕێگای گۆڕینی ئەم دۆخە کارەساتبارە بە قازانجی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکیش و بێدەرەتان لە ڕاستیدا تەنها شۆڕشە! شۆڕشێک کە بتوانێ دەسەڵاتی داسەپاوی ئێستا هەڵپێچێ، گوێی تاڵانچیان و تاوانباران و کارەساتهینەرەکان بگرێ و بیداتە دادگای جەماوەری شۆڕشگێڕ و لەجێگایدا دەسەڵاتێکی شۆڕشگێڕانەی پشتبەستو بە ئیرادەی جەماوەری بە مەیدان هاتوو دامەزرێنی. دەسەڵاتێک کە سەروەتی بەتاڵانبراو بگێڕێتەوە بۆ خەڵک، هەموو سامانی کوردستان لە یەک خەزینەدا کۆبکاتەوە و بیکاتە دەستمایە بۆ بوژانەوەی خزمەتگوزارییەکان لە ئاستێکی گونجاوی سەردەمیانەدا، ئەنجامی ڕیفراندۆمی خەڵکی کوردستان و بڕیاری دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ بەپێی پلانێکی کارساز بخاتە دەستوری جێبەجێ بوونەوە و کوردستان لە گێژاوی فیدرالیزم و کێشەوبەرەی حکومەتی ناوەندی و حزبە بورژوازیە کوردیەکان دەربهێنێت، یەکسانی هەمەلایەنەی هاوڵاتیان بەبێ لەبەرچاو گرتنی دین و قەوم و نەژاد و جنس رابگەیەنێت، جیای دین لەدەوڵەت بکاتە کۆڵەکەیەکی گرنگی دەستور، یاسا کارێکی پێشڕەوانە کە زامنی گوزەرانێکی تێروتەسەل بێت ڕابگەیەنێ… بەم جۆرە کوردستان بخاتە سەر سەرەتای سکەی ڕەوتێکی ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێڕانە بەرەو دامەزراندنی کۆمەڵگەیەکی بەراستی ئازاد و یەکسان.\nبایکۆت و بەشکست کێشانی ئەم گاڵتەجاڕی هەڵبژاردنە، هەنگاوێکی گەورەیە لەم ڕێگایەدا. ئەو خەڵکەی کە ئیرادە دەکەن و ئەم یاری گەوجاندنە دوچاری شکشت دەکەن، بە ئامادەیەکی زیاتر لە ئێستاش پێدەنێنە ناو ئەم ڕێگایە و ڕووبەڕوی ئەم دەسەڵاتە قەرەقوشیە دەبنەوە کە بە بایکۆت شەقێکی بەهێز لە مەشروعیەتە ساختەکەی دەدرێت..\nبۆپێشەوە: کەواتە چ بکرێت و بەدیل چییە؟ ئەگەر بەشداری هەڵبژاردن نەکرێت چ بکرێت باشە و ئەم بەشداری نەکردنە چ رۆڵێکی هەیە بە دیاریکراوی لە بردنەپێشی ئەو بەدیلەدا؟\nڕێبوار ئەحمەد: پێشتر وتم بەدیل شۆڕش و ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێڕانەیە. ئەم دۆخەی کوردستان ناکرێت بە گەمەی هەڵبژاردن و خەباتی پەرلەمانی و گۆڕینی دەموچاوەکان و تاقیکردنەوەی هێزێکی تازە و لە خۆوە متمانەدان بە کۆمەڵە دەموچاویکی تازە بگۆڕدرێت. ئەمانە فڕوفیشاڵی ئەولایەنانەیە کە دەیانەوێ بەختێک بۆ خۆیان بگرنەوە و کۆمەڵگە بە مختەبەری تاقیکردنەوە دەزانن تا جارێکی تریش ژیان و چارەنوسی خەڵک بکەنە قوربانی پچڕینی بەشە دەسەڵات. من خەباتی پەرلەمانی و بەشداری لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی بەشێوەیەکی مەبدەئی ڕەتناکەمەوە، ڕەنگە لە هەلومەرجێکدا بەشداری تاکتیکێکی دروست بێت و کۆمەک بە ڕەوتی ئاڵوگۆڕ بکات، بەڵام لە ئێستای کوردستاندا نە هەڵبژاردنێک لە ئارادایە و نە پەرلەمانێکی واقعی هەیە کە خەباتی پەرلەمانی تیابکرێت، سەروبەری ئەوەی کە هەیە وەرگرتنی پەنجەمۆری خەڵکە بۆ دەسەڵاتیکی بە زەبری چەک داسەپاو، ئەمە ئەوەندە ئاشکرا و حاشاهەڵنەگرە کە سەرانی دەسەڵات ڕون و ڕاشکاو دەڵێن “ئەگەر تەنانەت یەک کورسیش بەدەستبهێنین ئێمە کە چەکمان بەدەستە دەسەڵات تەسلیمی کەس ناکەین!”. بەشداریکردن لەم یاریە بە پێچەوانەی ئاڵوگۆڕ کاریگەری دەبێت و تەنها خەڵکی ستەمدیدە دەستەمۆ دەکات.\nکوردستان وەکو هەر کۆمەڵگەیەکی دیکەی سەرمایەداری کە گرفتاری دەسەڵاتێکی بورژوازی ستەمکارانە بێت، لەوەش زیاتر دەسەڵاتێکی میلیشیایی بێت و پابەندی هیچ بنەما و پرەنسیبێکی سیاسی و سەردەمیانە نەبێت و هیچ بەرپرسیاریتیەک بەرامبەر ژیان و چارەنوسی دانیشتوان نەگرێتە ئەستۆ. لەوەش زیاتر داهات و سامانی وڵات و قوتی خەڵک بە تەواوی لوشدات و بەتاڵان بەرێت، ڕێگاچارەکەی تەنها شۆڕش و شۆرشە وهیچی تر! سازدان و بەرپاکردنی شۆرشێک پێویستە کە دەسەڵاتی داسەپاو و ستەمکار و تاڵانچی و کۆنەپەرستانەی ئێستا لە ڕیشەوە هەڵکەنی و ڕایماڵێت و لە جێگایەدا دەسەڵاتێکی پشتبەستو بە ئیرادەی ڕاستەوخۆی خەڵک بەرپا بکات کە دەستبەجێ هەنگاو هەڵگریت بۆ مسۆگەرکردنی ماف و ژیان و خزمەتگوزاری و بژێوێکی سەردەمیانە بۆ هەموو دانیشتوان.\nدیارە مەبەستی من ئەوە نییە کە رۆژی ٣٠ سەپتەمبەر لە جیاتی نمایشی هەڵبژاردن شۆڕش بەرپابکرێت، شۆڕش ئامادەکاری دەوێ، جێخستنی ئاسۆیەکی شۆڕشگێڕانەی دەوێ لە ئاستی کۆمەڵگەدا، ڕێکخستنی دەوێ، رابەری شۆڕشگێڕ و کاراو جەسوری دەوێ، مەبەستی من ئەوەیە کە دەبێ هەر ئێستا لە جیاتی سەرقاڵبون بە کایەی هەڵبژاردنەوە، ئامادەکاری شۆڕش بکەوێتە دەستورەوە. بایکۆتی ئەم گاڵتەجاڕی هەڵبژاردنە، لەوەش زیاتر هەوڵدان بۆ ڕیسواکردن و ناکام کردنەوەی و شەق هەڵدان لەوەی کە پێی دەڵێن دەسەڵاتی ئێمە مەشروعیەتی لە دەنگی خەڵک وەرگرتوە، هەنگاوێکی سەرەتایی، بەڵام گرنگە لە ڕێگای گرتنەبەری ڕەوتی ئاڵوگۆڕی شۆڕشگێڕانەدا.\nتێبینی: ئەم دیمانەیە لە بڵاوکراوەی بۆپێشەوەی ژمارە ٣٦ بەرواری ١٥/٩/٢٠١٨ بڵاوبۆتەوە…


مووچڕکەیێک لێوانلێو لە سۆز، خۆی سەردێڕی بابەتێکە کە شه‌هید "کاوە جەوانمەرد" یه‌کێک له دامەزرێنەرانی کوردپا لە فەیسبووک بڵاوی کردووەتەوە. کەڵک وەرگرتنی ئێمە لەو سەردێڕە بۆ ئەم بابەتە کە لەسەر یه‌کێک له دامەزرێنەرەکان ساز کراوە، هەڵگری ئەو ڕاستییەیە کە ئێمە هێشتا فەلسەفەی بوونی خۆمان گرێدراوی ئەو هەست و سۆزە دەبینین کە لە دڵی شۆڕشگێڕی وه‌هاوه دەنگ دەداتەوە.\nمووچڕکەیێک لیوانلێو لە سۆز هەڵگری سۆز و خۆشەویستییە بۆ خەڵک، بۆ ئەو خەڵکە ئاساییەی کە ئێمە وەک نەتەوەیەک پێک دێنن. مووچڕکەیێک لێوانلێو لە سۆز دەستەواژەیەکە کە هەڵگری واتای ژیانێکی کورت بەڵام پڕ لە خۆشەویستییە. خۆشەویستییەک بەتایبەت بۆ گۆڕانی ژیانی ئەو چەوساوانە کە لەژێر باری قورسی چەوسانەوە و سەرکوت، ئاگایی و ئیرادەی گۆڕانی ژیانی خۆیانیان لەدەست داوە.\nژیانی کاوە جەوانمەرد مووچڕکەیێکە لێوانلێو لە سۆز، کورت بەڵام تەژی لە خۆشەویستی. خۆشەویستی بۆ خۆی، بۆ خۆشەویستانی، بۆ هاوڕێکانی، بۆ خەڵکەکەی کە ماندوونەناسانە بۆیان تێدەکۆشێت، بۆ ڕزگاری و بۆ ژیان. بۆیە هەروەک چۆن فڕینی کاوە جەوانمەرد شڵەقاندنی گۆمی مەندی نائاگایی و دەستەوەستانی، ژیانیشی، بەرجەوەنێکە بەرەو ئاگایی، ئیرادە، کردەوە و لە یەک واتادا شۆڕش.\nکاوە جەوانمەرد بە واتای ڕاستەقینەی وشە شۆڕشگێڕە. که‌سایه‌تییه‌کی شۆڕشگێڕ کە ئەمر ناکات بەڵکوو کەسەکان خۆشەویستانە لەگەڵی دەکەون. هەر بۆیە بەبێ ئەوەی ڕوو لە هاوڕێکانی بکات و داوای هاوڕایی بکات، ئاگایی وەبەر دەکات، پێ لە ئیرادە دەکات، دەست بە کردەوە دەگرێت و بەڕێ دەکەوێت. ئەمەش وا دەکات کە کاوە جەوانمەرد ئیتر لە ڕۆژی ١٥ی پووشپەڕەوە ڕێگایەک بێت کە هەموومان بمانەوێت پێیدا تێپەڕین؛ دەلاقەیەک بێت کە هەموومان ئاواتمان بێت پێیدا بڕوانین؛ گەروویەک بێت کە هەموومان هەوڵ بدەین پێی بقیڕێنین. ژیانی کاوە جەوانمەرد هەروەک فڕینی ئەو، مووچڕکەیێکە لێوانلێو لە سۆز کە نیشتمانێک، مێژوویەک و کۆمەڵگایەک لە پشتی خۆیاندا هەستی پێ دەکەن.\nکاوە جەوانمەرد هەر لە ساتەکانی سەرەتای ژیانی لەگەڵ ئەو پرسیارانە بەرەوڕوو بوو کە هەر تاکێکی کورد، ڕۆژێک لە ڕۆژانی ژیانی پێیان دەگات. ئەو پرسیارانە کە ئازاریان لەگەڵە. هەوڵ بۆ دۆزینەوەی وڵامی ئەو پرسیارانە، وای کرد کە کاوە ژیانی ڕۆژنامەوانیی دەست پێکرد.\nپاش ئەوەی دەسەڵات ئیزنی ئەوەی دا کە بۆ کورتەماوەیەک چەند ڕۆژنامە و گۆڤاری کوردی لە نێوخۆی وڵات چاپ و بڵاو بکرێنەوە، حەوتەنامەی کەرەفتووش یەکێک لەو بڵاڤۆکانە بوو کە هاتە سەر پێشخوانی ڕۆژنامەفرۆشەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵات. کاوە جەوانمەرد لەنێوان ساڵەکانی ٨٣ و ٨٤ لەو حەوتەنامەیە کاری دەکرد و کەم و کوڕییەکانی کۆمەڵگای کوردی لە چوارچێوەی ڕاپۆرت بڵاو دەکردەوە. شەهید کاوە لە ڕاپۆرتەکانی جەختی لەسەر ڕەوشی مافی مرۆڤ لە کوردستان دەکردەوە و هەر لەو چوارچێوەیەش هەواڵی بەندکراوانی سیاسی و ڕۆژنامەوانانی بەندکراوی بڵاو دەکردەوە. کردەوەیەکی نوێ و دەگمەن لە ئاستی ڕۆژنامەوانیی نێوخۆیی کە لە چوارچێوەی تەحەمولی دەسەڵات نەدەگونجا. بۆیە هاوینی ساڵی ٨٤ بە تاوانی ڕێکخستنی خۆپیشاندانەکانی ئەو ساڵەی کوردستان کە بۆ مەحکوومکردنی کوشتنی "شوانە سەید قادری" بەڕێوەچوون، دەسبەسەر کرا. پاش ماوەیەک مانەوە لە گرتووخانە، لە دادگایەکی ناعادیلانە و نمایشی، سەرجەم ٧ ساڵ سزای بەسەردا سەپێندرا.\nساڵی ٨٥ لە کاتێکدا کە شەهید کاوە بە دانانی بارمتە لە زیندان ئازاد کرابوو و خەریکی بەرەوپێشبردنی پرۆسەی پێداچوونەوەی حوکمەکەی بوو، دووبارە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی حکوومەت قۆڵبەست کرا. شەهید کاوە پاش چوار مانگ مانەوە لە ژووری تاکەکەسیی ئیتلاعاتی سنە و تەحەمولکردنی نامرۆڤانەترین ئەشکەنجەکان، بۆ گرتووخانەی ناوەندیی شاری سنە ڕاگوێزرا. پاش زۆرتر لە پێنج مانگ مانەوە لەم گرتووخانەیە، سەرئەنجام بە تاوانی مۆحاربە و هاوکاریی حیزبە کوردییەکان و ڕاگەیاندنە بیانییەکان بە دوو ساڵ زیندان و دوورخران بۆ گرتووخانەی مەراغە و هەروەها بە تاوانی هەوڵدان دژی ئەمنییەتی میللی، بە ساڵێک زیندان سزا درا.\nپاش یەک ساڵ مانەوە لە گرتووخانەی سنە، بۆ زیندانی مەراغە دوور خرایەوە. لە ماوەی چواردە مانگ مانەوە لە گرتووخانەی مەراغە، بەهۆی ئەشکەنجەی زۆرەوە تووشی چەند جۆر نەخۆشی، لەوانە نەخۆشییەکانی پێوەندیدار بە خوێن ببوو.\nپاش ١٤ مانگ، شەهید کاوە دووبارە بۆ گرتووخانەی سنە گوازرایەوە. مانەوە لە گرتووخانەی سنە کورتخایەن بوو، پاش تێپەربوونی دوو مانگ جارێکی دیکە بە هیچ هۆیەک دووبارە دوور خرایەوە، ئەم جارە بۆ گرتووخانەی هەمەدان. ئەمە لە حاڵێکدابوو کە دادگا سزای دوورخرانەوەی نەدابوو. لەم گرتووخانەیەش بەهۆی ئەشکەنجەکان و بێبەشکردنی شەهید کاوە لە دەرمان، سۆمای چاوەکانی کز بووبوو.\nساڵی ١٣٨٧ ڕاگەیەندرا کە لە وڵاتی ئێران بەهۆی بوونی ١٠ ڕۆژنامەوان لە زیندانەکاندا، ئەم وڵاتە گەورەترین زیندانی ڕۆژنامەوانانە. شەهید کاوە جەوانمەرد یەکێک لەو ١٠ ڕۆژنامەوانە بوو کە لە گرتووخانە و لەژێر ئەشکەنجەدا بوو.\nشەهید کاوە لە کاتی مانەوەی لە گرتووخانەکانیشدا لە داخوازییەکان دەستی نەکێشا و چالاکییە مرۆییەکانی بەردەوام کرد. کاوە جەوانمەرد بەهۆی ئاگاداری و ئاشنایی بە یاساکانی ئێران و هەروەها مافەکانی مرۆڤ و ئەو مافانەی کە گیراوێک لە چوارچێوەی ئەو کۆنڤانسیۆنانە کە حکوومەت بۆ خۆی واژۆی کردوون، هەیەتی، هەوڵی دەدا گیراوانی دیکە کە ئاگایان لەو یاسایانە نەبوو ڕوون بکاتەوە و مافەکانیان پێیان بناسێنێت. ئەمەش بۆ بەرپرسانی حکوومەت ناخۆش بوو و هەموو کات لەلایەکەوە لەژێر چاودێریدا بوو و لەلایەکی دیکەوە بە شێوەی جۆراوجۆر لەلایەن چڵکاوخۆرانی نێو گرتووخانە، ئازار دەدرا. بەڵام هیچکات لەم ئەکتە مرۆییانەی سڵی نەدەکرد.\nپاش تێپەڕکردنی چەندین ساڵ لە گرتووخانەکانی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران و تەحەمولی ئەشکەنجەی جۆراوجۆر، کۆتاییەکانی ساڵی ١٣٨٨ بەهۆی زۆربوونی زەخت و گوشار لەلایەن دامودەزگا ئەمنییەتییەکانی حکوومەت، ڕۆژهەڵاتی کوردستانی بەجێ هێشت و ژیانی پێشمەرگایەتی لەنێو ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەست پێکرد.\nلە سەردەمی پێشمەرگایەتیشدا بەهۆی توانایی و لێهاتوویی پلەکانی تەشکیلاتیی بڕی. لەم کاتەدا بوو کە دووبارە هەوڵی دا بە شێوەی پرۆفشناڵ، حەز و خولیای بۆ کاری ڕۆژنامەوانی و مافی مرۆڤ، کردەوەیی بکاتەوە. بۆیە بە هاوکاریی چەند هاوڕێی قەڵەم بە دەست پرۆژەی دامەزراندنی یەکەمین ئاژانسی هەواڵنێریی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، واته "کوردپا"ی نووسی و ئەو پرۆژەیەی بە ئەنجام گەیاند. ئاژانسی "کوردپا" هەر لە سەرەتای دەستپێکردنی و بە هەوڵی کاوە جەوانمەرد، چەندین پرەنسیپی پرۆفشناڵی ڕۆژنامەوانی بۆ خۆی دیاری کردبوو، لەوانە بڵاوکردنەوە هەواڵی دروست بە پشتبەستن بە چەند سەرچاوە. بۆیە "کوردپا" زۆر زوو بوو بە یەکێک لە پڕخوێنەرترین ماڵپەڕەکانی کوردستان و بگرە ئێرانیش و هەواڵەکانی لەنێو میدیاکان بڵاو دەکرانەوە.\nکوردپا بووە جێی متمانەی خەڵک و بەتایبەت بنەماڵەی گیراوانی سیاسی. خەڵک، ڕۆژانە هەواڵی پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤیان بۆ کوردپا دەنارد و کوردپاش کە ٢٤ کاتژمێر کاری پرۆفشناڵی ڕۆژنامەوانیی دەکرد، دەنگی کپکراوی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی دەگەیاندە میدیا و ناوەندە جیهانییەکان.\nکاوە جەوانمەرد شۆڕشگێڕانە ژیا و شۆڕشگێڕانە گیانی بەخت کرد. مەرگی شۆڕشگێڕ وەک ژیانەکەی بەرهمێکە کە هەژێنەری ناخی کۆمەڵگای مرۆییە. کاوە جەوانمەرد کە هەموو ژیانی بۆ بەرزکردنی ئاگایی کۆمەڵگا تەرخان کردبوو، لە ئاکامدا مەرگیشی لەو پێناوە دابین کرد.\nژیان و خەباتی کاوە جەوانمەرد پڕە لە بەرهەمی گەورە. ئێمە لە کوردپا یەکێک لە شانازییەکانمان ئەوەیە کە دامەزراوەکەمان یەکێک لەو بەرهەمانەیە کە هەوڵ و تێکۆشانی کاوە جەوانمەرد ڕۆڵی سەرەکیی گێڕاوە لە پێکهاتنی دا.\nدەستەی نووسەرانی کوردپا


ئایا مرۆڤ پاداشت دەدرێتەوە لەسەر کارێک کەمەبەستی ڕیا بووە بەڵام دواتر لەکاتی کارەکەدا نیەتەکەی گۆڕیوە بۆ خودا ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nتەزکیەى نەفسئایا مرۆڤ پاداشت دەدرێتەوە لەسەر کارێک کەمەبەستی ڕیا بووە بەڵام دواتر لەکاتی کارەکەدا نیەتەکەی گۆڕیوە بۆ خودا ؟\nئایا مرۆڤ پاداشت دەدرێتەوە لەسەر کارێک کەمەبەستی ڕیا بووە بەڵام دواتر لەکاتی کارەکەدا نیەتەکەی گۆڕیوە بۆ خودا ؟\nبۆ نموونە من لەقورئان خوێندن بوومەوە ولەو کاتەدا توشی ڕیا بووم بەڵام کاتێ دژی وەستامەوە بەوەی بیرم لەخودا کردەوە ئایا لەو حاڵەتەدا پاداشت وەردەگرم لەسەر قورئان خوێندنەکەم یاخود نا ؟تەنانەت گەر ڕیاکە دوای کۆتای هاتنی کارەکەش تووشم ببێت ؟.\nتێکەڵ بوونی ڕیا بەکار و کردەوەکان و عیبادەتەکان سێ جۆره :\nجۆری یەکەم : لەئەسڵدا پاڵنەری کارەکە ڕیا بێت و لەبەر خەڵک ئەنجام بدرێت ؛ وەک ئەوەی هەستێت ولەبەر خەڵک نوێژ بکات ، بۆ ئەوەی وەسفی بکەن وپیایا هەڵدەن ، ئا ئەم جۆره لە ڕیا عیبادەت بەتاڵ دەکاتەوە .\nجۆری دووەم : ڕیاکە لەکاتی ئەنجام دانی دا تێکەڵی عیبادەتەکە ببێت ، واتە : لەسەرەتادا تەنها مەبەستی خودا بێت ، پاشان لەکاتی ئەنجامدانی عیبادەتەکەدا توشی ڕیا ببێت ، ئەو عیبادەتە لە دوو حاڵەت بەدەر نی یە :\nحاڵەتی یەکەم : سەرەتای عیبادەتەکە پەیوەندی بەکۆتایکەیەوە نەبێت ، ئەوا سەرەتاکەی سەحیحەو بێ کێشەیە ، بەڵام کۆتاییەکەی باتڵە .\nبۆنموونە : پیاوێک سەد هەزاری پێیە ودەیەوێت بیکاتە خێر ، پەنجا هەزاری دەکات بەخێر بەنیەتێکی پاک ، پاشان لەو پەنجا هەزارەی تر کەماوە توشی ڕیا دەبێت ، جا لەم حاڵەتەدا ، پەنجا هەزاری یەکەم خێرێکی تەواوە وهیچ کێشەی نی یه ، بەڵام پەنجا هەزاری دووەم باتڵە وخێری بۆ نانوسرێت ؛ چونکە ڕیایی تێکەڵ بووە .\nحاڵەتی دووەم : سەرەتای عیبادەتەکە پەیوەندی بەکۆتایکەیەوە هەبێت ، ئەوا لەم حالەتەدا مروڤ لەدوو شت بەدەر نی یە :\nیەکەم : هەوڵی بن بڕکردنی ڕیاکە بدات ودڵی پێی ئارام نەبێت بەڵکو پشتی لێ بکات وڕقی لێ بێت : ئائەما هیچ زیانێکی پێ ناگەیەنێت وعیبادەتەکەی دروستە ، لەبەر ئەم فەرموودەیەیی پێغەمبەر ﷺ (" إن الله تجاوز عن أمتي ما حدَّثت به أنفسها ما لم تعمل أو تتكلم ") .\nواتە : خودا لەئومەتەکەم خۆش بووە لەوەی کەبەدڵیاندا دێت مادام نەیکەنە کردار یاخود بەزمان دەری نەبڕن\nدووەم : دڵی بەو ڕیایە خۆش بێت ودژایەتی نەکات :\nلەم حاڵەتەدا هەموو عیبادەتەکەی بەتاڵ دەبێتەوە ؛ چونکە سەرەتاکەی بەستراوەتەوە بەکۆتاییەکەیەوە .\nبۆ نموونە : دەس بکات بەنوێژ وتەنها مەبەستی خودا بێت ، پاشان لەڕکاتی دووەم دا توشی ڕیا بێت ، لەم حالەتەدا نوێژەکەی بەتاڵ دەبێتەوە لەبەر ئەوەی کۆتاییەکەی بەستراوەتەوە بەسەرەتاکەیەوە .\nجۆری سێیەم : دوای تەواو بووای عیبادەتەکە توشی ڕیا ببێت :\nلەم حاڵەتەدا هیچ زیان بەعیبادەتەکه ناگات وبەتاڵ نابێتەوە ؛ چونکە عیبادەتەکە بە ئیخلاسەوە ئەنجام دراوە بۆیە دروست بوونی ڕیا لەدوای ئەنجام دانی هیچ زیانێکی پێ ناگایەنێت .\nوە ئەوەش بەڕیا ئەژمار ناکرێت کە مرۆڤ دڵ خۆش بێت بەوەی خەڵک بەعیبادەتەکەیان زانیوە ؛ چوونکە ئەو دڵی خۆشی یە دوای کۆتای هاتن بەعیبادتەکە ڕووی داوە .\nوەهەروەها ئەوەش ڕیا نی یە مرۆڤ بەعیبادەت دڵ خۆش بێت ؛ بەڵکو ئەوە نیشانەی ئیمانە ، هەروەک پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی ( " مَن سرَّته حسنته وساءته سيئته فذلك المؤمن ") .\nواتە : هەر کەسێک چاکەکانی دڵ خۆشی بکات وتاوانەکانی دڵ گرانی بکات ئائەوا باوەڕدارە .\nوەلەم بارەیەوە پرسیار کراوە لە پێغەمبەر ﷺ ئەویش فەرموویەتی : (" تلك عاجل بشرى المؤمن ") .\nواتە : ئەوا موژدەیەکی پێش وەختە بۆ باوەڕدار .\nچۆن ببمە کەسێکى ڕەبانی و خواپەرست و بچمە بە هەشتەوە؟ سڕینەوەى تاوانەکان بە کردەوە چاکەکان ئەو شتانە چین کە ئەنجامى بدەین بۆ ئەوەى هەموو کات ترسى خواى گەورەمان لە دڵدا بێ و لە تاوان بە دوور بین؟ واز هێنان لە هەندێ لە عیبادەتەکان لەترسی ڕیا مەزهەبی ئەهلى سوننە وجەماعە دەربارەى ئومێد وترس ( الرجاء والخوف )\nسەردان: ١,٦٣٧ بەش: تەزکیەى نەفس\nپرسیاری دواترئایا بابەتی چێژ وەرگرتن و خۆشی لەئیسلامدا حەڕامە ؟ وە ئایا بۆچوونی ئیسلام چی یە لەم بارەیەوە ؟ پرسیاری پێشترمن کچێکم تەمەنم گەیشتۆتە ۲۹ ساڵ تا ئێستا زەواجم نەکردووە ئایا چ ئایەت ودوعایەک بخوێنم؟


زۆر بە ئاسانی لۆگۆیەکی سەرنج راکێش دروست بکە! – کەی ئای تی ئێن\nئەپ و نەرمەکاڵا 24, تشرینی یه‌كه‌م 2016\nچۆن بتوانین لۆگۆیەکی سەرج راکێش دروست بکەین؟ بۆ ئەم مەبەستە بە چەندین رێگای جیا جیا دەتوانین لۆگۆ دروست بکەین لە رێگای چەندین ئەپڵیکەیشن و نەرمەکاڵاوە. لە ئێستادا زۆربەی کارەکانمان لەسەر مۆبایلە زیرەکەکانمان ئەنجام دەدەین، بۆ ئەم بەمەبەستەش چەندان ئەپی جیاجیامان هەیە بۆ سیستەمە وەگەرخەرەکان وەک ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید کە زۆربەی بەکارهێنەرانی مۆبایلە زیرەکەکان سود لەم دوو سیستەمە وەگەرخەرانە وەردەگرن. لەم بابەتەدا ئاشناتان دەکەم بە ئەپێکی زۆر باش و بەسود بۆ دروست کردنی لۆگۆیەکی جوان و سەرنج راکێش بە تەنیا بە چەند هەنگاوێك ئێوە دەتوان لۆگۆیەکی سادە دروست بکەین.\nئەپی Logo-foundry یەکێکە لە ئەپەکانی دروستکردنی لۆگۆ بە شێوەیەکی نایاب و سەرنج ڕاکێش بۆ سیستەمی وەگەڕخەری “ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید و ویندۆز مۆبایل. ئەم ئەپە یەکێکه لە ئەپە سەرکەوتووەکان بۆ درووست کردنی لۆگۆ و شێوازی نووسین بە جوانترین شێوە و بە ئارەزووی خۆت. وە زیاتر لە ٣٠٠٠ هەزار ئامراز و شێوە و وێنۆچکەی جۆرارجۆر لەخۆی دەگرێت و تۆ دەتوانیت بەکاربهێنیت لە کاتی دروست کردنی لۆگۆ. کە ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندیە بەهێزەکانی ئەم ئەپڵیکەیشنە.\nتێبینی: تۆی بەرێز دەتوانیت لە رێگای ئەم ئەپەیە لۆگۆیەکی سادە دروست بکەیت کە خۆت مەبەستە بەڵام دەبێت ئەوەش بزانرێت کە دروست کردنی لۆگۆیەکی پێشکەتووی سەرنج راکێش، کاتێکی زۆر و پێویستە لەڕێگەی نەرمەکاڵا بەناوبانگەکانی وەکو ئەدۆبی ئیلسترەیتەر بکرێت و بۆ دیزاینەرێکیش کە بە واتای وشە دیزایینەربێت کات و ماوەیەکی زۆری دەوێت تا لۆگۆیەکی نایاب و پڕ مانا دروست دەکات. بۆیە دەبێت ئەوە بزانرێت ئەپە بەردەستەکان بۆ مۆبایلە زیرەکەکان زیاتر بۆ ئیشی خێرا و بەپەلە و بۆ کاری کەسییە نەک بازرگانی. بەهیوای ئەوەی سود بگرن.\nکرتە لەم بەستەری خوارەوە بکە بۆ داگرتنی ئەپەکە بۆ سیستەمی ئای ئۆ ئێس\nکرتە لەم بەستەری خوارەوە بکە بۆ داگرتنی ئەپەکە بۆ سیستەمی ئەندرۆید\nچەند وێنەیەکی نەرمەکاڵاکە ببینە.\nبۆ زانیاری زیاتر لەسەر نەرمەکاڵاکە سەیری ئەم گرتە ڤیدیۆیەی خوارەوە بکەن.\n[su_youtube url=”https://www.youtube.com/watch?v=kpicmWnhZhA” width=”460″ height=”300″]\nتاگەکان ئای ئۆ ئێس ئەپ ئەپ و نەرمەکاڵا ئەندرۆید نەرمەکاڵا