له‌لایه‌ن: - ئیسڕا بورهان - به‌روار: 2021-07-14-23:49:00 - کۆدی بابەت: 5890\nئەو بوارانەی تەلارساز دەبێت لێهاتووی تێدا هەبێت\nلێهاتوویی لە شیکارکردن و لێکۆڵینەوە\nمەرجە سەرەکییەکانی بوون بە تەلارساز\n- هەبوونی خەیاڵێکی فراوان.\n- گرینگدان بە هونەر.\n- لێهاتوو و کارامەیی و بوونی حەزی نوێگەری.\n- هەستکردن بە بەرپرسیارێتی.\n- کارامە بێت لە پلاندانان.\n- گرینگیدان بە وردەکارییەکان و وردکار لە پڕۆژەکان.\n-توانای ڕووبەڕوبوونەوەی کێشەکان و داهێنان لە چارەسەرکردنیان.\n- خاوەن زەوق و سەلیقە و شێوازی تایبەتی بێت لە دیزاینکردن.\n- بەتوانا بێت لە بیرکاری و فیزیا و کیمیا.\n- کراوە بێت و توانای قبوڵکردنی ڕەخنە و پێشنیارەکانی هەبێت و بەدڵی فراوانەوە وەریانبگرێت.\n- بەتوانا بێت لە وێنەکێشانی بێ پێوەر Free Hand.\n- لێهاتوو بێت لە پڕۆگرامەکانی وێنە و نەخشەسازی لە کۆمپیوتەر چەشنی Autocad و 3DMax.\n-داهێنان و نوێکاری لە بیرۆکە و پرۆژەکان.\nبوارە زانستییەکانی خوێندنی تەلارسازیی\n1. ئەندازیاری تەلارسازی تایبەتمەندە بە هەموو تەلار و بینایەك لە هەموو ڕوویەکەوە.\n2. ئەندازیاری شارستانی تایبەتمەندە بە تەلارە شارستانیەکانەوە.\n3. دیزاین کردنی ناوەکی internal design پەیوەستە بە دیزاینی بەشی ناوەوەی بینا و خانووەکان لە ڕووی نەخشەسازی و ڕازاندنەوە و جوانکارییەوە.\n4. پلان دانانی شار پەیوەستە بە دیزاینی شەقام و ڕێگاوبانەکان.\n5.دیزاینی هاوچەرخ و سەردەمیانە.\n6. هونەری تەلارسازی ئیسلامی.\nجیاوازی نێوان بەشی ئەندازیاری تەلارسازی و ئەندازیاری شارستانی\nوانە سەرەکییەکانی تەلارسازی\n- جیاوازی نێوان مێژوو و تیۆری تەلارسازی.\n- جیاوازی نێوان تەلارسازی و هونەر.\n- هونەری تەلارسازی.\n-شیکارکردنی پێکهاتەیی و بنەمایی لە تەلارسازیدا.\n-تیۆری و دیزاینی ڕوناکی لە تەلارسازیدا.\n- بەڕێوەبردن و بنیاتنان.\n- مێژووی تەلارسازی.\n- دیزاینی ئەندازیاری.\n- دیزاینی تەلارسازی.\n- ڕووناکی لە بیناکان.\n- دەنگ لە بیناکان.\n- سیستمە ئەندازەییەکان.\nپڕۆگرامە گرنگ و پێویستەکان\n- ئۆتۆکاد Autocad پرۆگرامێکی تایبەتە بە وێنەکێشان و نەخشەسازیی ئەندازیاری.\n- پڕۆگرامی 3DMax وێنە کێشانی ئەندازیاری بە شێوەی سێ دووریی.\n- چەند پڕۆگرامێکی تری هاوشێوەی ئەم دوانە کە تایبەتن بە ئەندازیاری و تەلارسازی چەشنی Revit, Sketchp, Dsmax ,concept 3d.\n- پڕۆگرامی فۆتۆشۆپ Photoshop بۆ چاککردن و گۆڕانکاری لە وێنەکان.\nلایەنی ئەرێنی خوێندنی ئەندازیاریی تەلارسازی\n- داهاتێکی باش و موچەیەکی بەرز.\n- بوون بە خاوەنی پڕۆژەی تایبەتی و خستنەکاریان.\n- زوو ئەزموون وەرگرتن.\nلایەنی نەرێنی خوێندنی ئەندازیاریی تەلارسازی\n-وردی و درشتی و گرنگیدان بە بچوکترین وردەکارییەکان بە بەردەوامی و کارکردنی بۆ چەندان کاژێری بەردەوام دەبنە هۆکاری ماندووبوون و بێزاری.\n- هەندێك کات مامەڵەکردن لە گەڵ بریکارەکان زۆر قورسە، چونکە هەموو کەس توانای وردبینی و تێڕامانی نییە لە تەلارسازی، هەرکەسە و خاوەن زەوق و سەلیقە تایبەتی خۆیەتی.\nگرینگترین زانکۆکانی هەرێم کە ئەم بەشەی تێدا دەخوێنرێت\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : بەشی ئەندازیاری تەلارسازی


واشنتن - له دوزینه‌وه‌یه‌کی بێوینه‌دا له باکووری ڕۆژئاوای چین سه‌دان هێله‌کی به‌ربه‌ردبووی تیراسۆرات تێگه‌یشتنێکی نوێ له‌سه‌ر ئه‌و خشۆکانه ده‌رده‌خات که شانبه‌شانی دیناسۆرات ژیاون، له‌وانه به‌ڵگه‌ی به‌چکه‌کانیان که له‌دایکبوون و نه‌یانتوانیوه بفڕن و پێویستیان به‌چاودێری دایک و باوکیان بوه.\nزاناکان ده‌ڵین 215 هێلکه‌یان دۆزیوه‌ته‌وه له جۆری هامیبتیرۆس تیانشانینزیس ئه‌وه‌ی ماسی خواردوه، ئه‌و جۆره‌ی نێره‌کانیان که‌لـله‌سه‌ریان درێژه و دانیان تیژ و باڵیان 3.5 مه‌تره، له‌وانه 16 هێلکه ئاوڵه‌مه‌ی به‌ربه‌ردبووی تێدایه.\nزانای زانستی به‌به‌ردبوو شۆنشینگ چیانگ له ئه‌که‌دیمیای زانستی چین له په‌یمانگای به‌به‌ردبووی جۆری بربڕه‌پشتاکان و بالێۆنسرۆپۆلۆجی ووتی له ناوچه‌ی شینچیانی ئیگۆر، سه‌دان به‌به‌ردبووی نێر و مێی جۆری هامیبتیرۆس له گه‌ڵ هێلکه‌کانیاندا دۆزراونه‌ته‌وه، ئه‌مه‌ش به‌باشترین سه‌روه‌خت داده‌نرێت ئه‌و باڵندانه ژیاون 120 ملێۆن ساڵ له‌مه‌وبه‌ر.\nتیراسۆرات یه‌که‌م جۆر‌ی بڕبڕه‌پشته له‌سه‌ر زه‌وی فڕیون، باڵنده و شه‌مشه‌مه کوێره دواتر ده‌رکه‌وتوون.\nپێش ئه‌مه هیچ جۆره هێلکه‌یه‌کی تیریسۆر نه‌دۆزراوه‌ته‌وه ئاوڵه‌مه‌ی تێدامابێته‌وه بتوانرێت به3 دوری 3D ببینرێت.\nتوێژه‌ره‌وان له‌وباوه‌ڕه‌دان نزیکه‌ی 300 هێلکه له‌ناوچه‌ی شینچیانی ئیگۆر هه‌یه، هه‌ندێکیان له‌ژێر ئێسکی به‌به‌ردبووی تیراسۆراتدا داپۆشراون.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شدا ئیسکی ئاوڵه‌مه‌کان هی قاچ زیاتر په‌ره‌ی سه‌ندوه له باڵه‌کانیان، ئه‌مه‌ش سه‌رسوورمانه و ئاشکراکردنی نهینی ئه‌و به‌ڵنده کۆنانه‌یه.\nکیلنه‌ر له مۆزه‌خانه‌ی ناسیونال له ڕیۆدیجانیرۆ له‌مباره‌یه‌وه ووتی هه‌ندێک له باڵنده‌کان که له‌هێلکه هاتوونه‌ته ده‌ره‌وه هه‌مان ڕۆژ توانای فڕینیان هه‌بوه و هه‌ندێکی که‌یان کاتی زیاتریان ویستوه و دایک و باوکیان چاودێریان کردون، توانیویانه ڕه‌وکه‌ن به ڵام نه‌یانتوانیوه بفڕن، ئه‌مه‌ش تێگه‌یشتنێکه پێشتر زانیاریمان له‌سه‌ری نه‌بوه.\nزاناکان له‌وباوه‌ڕه‌دان ئه‌م باڵندانه به‌کۆمه‌ڵ ژیاون له‌نزیک ئاوی ده‌ریاچه‌ی گه‌وره‌ی شیرین.\nکیلنه‌ر ده‌ڵێت به‌ڵگه‌کان ده‌رده‌خات مێکان کۆبوونه‌ته‌وه بۆ دانانی هێلکه و هێلانه‌یان دره‌ستکردوه و به‌تێپه‌ربوونی ساڵان گه‌ڕاونه‌ته‌وه و بۆ هامان هێلانه‌و هێلکه‌یان تێدا داناوه‌ته‌وه. هێلکه‌کان دڕێژکۆله‌ن و درێژی ده‌گاته 7.2 سم.\nگه‌وره‌ترین باتری لیسێۆم له باشووری ئوسترالیا دره‌ست ده‌کرێت\nسدنی - ئوسترالیا پرۆژه‌یه‌کی هه‌یه بۆ دابینکردنی ئیلیکتریک، هاوبه‌شه له‌نێوان حکومه‌تی خۆجه‌یی و کۆمپانیای تێسلای ئه‌مریکا و کۆمپانیای نێۆنی فه‌ره‌نسی که کۆمپانیایه‌کی به‌رهه‌م هێنانی وزه‌یه.\nسه‌رۆکی تێسلا به‌ڵێنی‌داوه باتریه‌که له ماوه‌ی 100 ڕۆژدا دروستکرێت و ده‌که‌وێته کار، به‌توانای 100 مێگا وات. هه‌روه‌ها ووتیشی 3 ئه‌وه‌نده به‌تواناتر ده‌بێت له گه‌وره‌ترین باتری ئێستا له‌جیهاندا هه‌یه، به‌ڵێنیشیدا له‌کاتی خۆیدا ته‌واو بکرێت.\nحکومه‌تی ولایه‌تی باشوری ئوسترالیا به‌ئومێده ئه‌م پرۆژه‌یه ڕێگری له پچڕانی ئه‌یلکتریک بگرێت، به‌وپێیه‌ی ده‌توانێت ئیلیکتریک به‌خێرایی به‌رهه‌م بێنێت له‌کاتی پێویستیدا و به‌تێچوونێکی که‌م.\nله‌ئاکامی تێشکانی تۆڕی به‌رهه‌مهێنانی ئیلیکرتیک به‌هۆی باوبۆرانه‌وه له‌مانگی 9ی ڕابردوودا باشووری ئوسترالیا گرفتی پچڕانی ئیلیکتریکی هه‌بوو.\nپێگه‌ی باتریه‌که ده‌کوێته نزیک جه‌یمس تاون له‌دووری 200 کیلۆمه‌تر له باکووری ئادیلاد، باتریه‌که به تۆڕی باخچه‌ی تۆربینه‌کانی به با ده‌سووڕێنه‌وه ده‌به‌سترێته‌وه که کۆمپانیای نێۆنی فه‌ره‌نسی سه‌رپه‌رشتی ده‌کات.\nباخچه‌که 99 تۆربینی پانکه‌ی هه‌یه، ئیلیکتریک به‌رهه‌م دێنێت و له باتریه‌که‌دا پاشه‌که‌وت ده‌کرێت بۆ به‌کارهێنانی 30 هه‌زار که‌س بۆ ماوه‌ی 1 سه‌عات.\nتائێستا ئیلیکتریک له ئوسترالیا له سووتانی خه‌ڵوزی به‌رد به‌رهه‌م دێت.\nبه‌شێک له به‌سته‌ڵه‌کی پاتاگۆنیا جیاده‌بێته‌وه مه‌ترسی بۆ هاتووچۆی ده‌ریا دروست ده‌کات.\nسانتیاگۆ – شاره‌زایان ده‌ڵین جیابوونه‌وه‌ی پارچه‌یه‌کی گه‌وره‌ی به‌سته‌ڵه‌ک له به‌سته‌له‌کی پاتاگۆنیا له‌باشووری شیلی مه‌ترسی بۆ هاتووچۆی ده‌ریا دروستده‌کات و له‌وانه‌یه لافاو بۆ کۆمه‌ڵگاکانی سه‌ر که‌نار دروستکات.\nپارچه گه‌وره‌که به‌پانی 350 مه‌تر به 380 مه‌تره، له‌مانگی 11ی ڕابردوودا جیابۆته‌وه.\nجیابوونه‌وه‌ی ئه‌و پارچه گه‌وره‌یه بۆ زاناکانی چاودێری ناوچه به‌سته‌له‌که‌که ده‌که‌ن جێگای سه‌رسوورمان بوو.\nڕائول کۆدێرۆ شاره‌زای گۆڕانکاری که‌ش و هه‌وا له زانکۆی سانتیاگۆ ووتی" ئه‌م جۆره ڕووداوانه به‌شێکه گۆڕانکاریه‌کانی به‌هۆی گۆڕانکای پله‌ی گه‌رماوه ڕودی داوه".\nریکاردۆ جانا، زانای به‌سته‌ڵکی جه‌مسه‌ری باشوور له په‌یمانگای نیشتمانی شیلی ده‌ڵێت "له‌ئێستادا ته‌نها وه‌ک جیابوونه‌وه‌یه‌کی گه‌وره دیاره، به‌ڵام له‌داهاتودا ده‌بێته مه‌ترسی بۆ هاتووچۆی ده‌ریا و پارچه‌ی زۆری لێده‌بێته‌وه".\nجانا ده‌شڵێت "شاخه به‌سته‌ڵه‌کانی جیا ده‌بنه‌وه ده‌بن به‌به‌شێک له به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی ئاوی که‌نار ده‌ریا، ئه‌مه‌ش کۆمه‌ڵگاکانی که‌نار ده‌خاته به‌رده‌م مه‌ترسی لافاو".\nبه‌سته‌ڵه‌کی باشوور له پاتاگۆنیا به‌درێژای باشووری شیلی و باشووری ئه‌رجه‌نتینه سێهه‌م گه‌وره‌ترین به‌سته‌ڵه‌کی سه‌ر زه‌ویه دوای به‌سته‌ڵه‌کی باشوور و گرینلاند له‌باکووری زه‌وی.\nبه‌رنامه‌ی زانست و ته‌کنه‌لۆجیا 12- 04-2017


چیایەك لە ئاڵتوون كۆنگۆ دەكاتە دەوڵەمەنترین وڵات\nبە هەزاران ساڵە خەڵك لە نزیك چیایەك نیشتەجێن بێ ئەوەی بزانن چیاكە زێڕە. بەهۆی رووداوێكی سروشتی، دەركەوتووە چیاكە زێڕە و ئەگەر ئەمە بسەلمێنرێت، ئەوا وڵاتەكە لە هەژارترین وڵاتی دنیا بۆ دەوڵەمەندترین وڵات دەگۆڕێت.\nدوای ئەوەی لافاوێك لە وڵاتێكی كیشوەری ئەفریقا رووی دا، رووی راستەقینەی چیاكەی ئاشكرا كرد، بۆیەش خەڵك لە خۆشیدا نازانن چ بكەن و بە توورەكە خۆڵی چیاكە لەگەڵ خۆیان دەبەنەوە.\nچیاكە كەوتووەتە وڵاتی كۆنگۆ و بە هەزاران كەس لە دامێنی چیای LUHHI لە پارێزگای كیووی باشوور دوای روودانی لافاوەكە، هەستیان بە بوونی زێڕ لە چیاكە كرد. هەندێك رۆژنامەنووس رایان گەیاندووە بە شووشتنەوەیەكی ئاسایی خۆڵ و بەردی ئەم چیایە، 60 تا 90% زێڕ بەرهەم دێت.\nخەڵك خەریكی بردنی بەرد و خۆڵی چیاكەن، حكوومەتی كۆنگۆ بۆ ئەو دۆخەی لەو ناوچەیە هاتووەتە كایەوە، رێوشوێنی توندی گرتووەتەبەر و دەرهێنانی زێڕی قەدەغە كردووە. حكوومەت داوای لە خەڵك كردووە هەرچی زووە لە چیاكە دوور بكەونەوە.\nبەگوێرەی سپوتنیك، كۆنگۆ یەكێك لە هەژارترین وڵاتانی دنیایە و خەڵكی ئەو وڵاتە تەنانەت لە تۆڕی ئاوی خواردنەوە و كارەباش بێبەشن. ئەگەر چیاكە بەو رێژەیەی باس دەكرێ زێڕی هەبێ، ئەوا كۆنگۆ دەكاتە یەكێك لە دەوڵەمەندترین وڵاتانی دنیا.\nحكوومەتی ئەو وڵاتە بە تەمایە بۆ ئەو مەبەستە هەنگاوی پێویست بنێت، داهاتەكە لە سندووقێكی تایبەتی كۆ بكاتەوە و لە قازانجی تەواوی خەڵكی وڵات بەكاری بهێنێت.\nبەهۆی بومەلەرەزەوە زیاتر لە100 چاڵ دروست بووە\nپێكوتەی فایزەر پێویستی بە سێ ژەم كوتان هەیە\nمیدیاكارێكی کچ، زاواکەی دەکوژێت\nهەموو پەڵەیەک لە لەشی منداڵدا هەستیاری(حەساسیەت) نییە\nحەوت هه‌ڵه گورچیله‌كانت له‌ناو ده‌بات\nبەو رێگەیە قژەكانتان پڕ‌و درێژ بكەن\nزەینەب ئیدریس: هونەر ژیانێكی نوێ دەبەخشێتە روحی مرۆڤ\nكام خواردن بەرگری لەش بە‌هێز دەكات\nدیمەنەکانی ناو باخچەیەک لە سکۆتلەندا\nئەو كاتەی دەموچاوەكان بێزاردەبن\nدیزاینی ناوازە لە چەند وڵاتێكدا\nكۆرۆنا رەنگی شیری دایكێك دەگۆڕێت بۆ سەوز


ئاڕ بی لایپزیگ vs. مۆناکۆ لیڤەرپوڵ vs. سێڤییا ڕیاڵ مەدرید vs. ئاپۆیل ماریبۆر vs. سپارتاک مۆسکۆ پۆرتۆ vs. بێشکتاش تۆتێنهام هۆتسپێر vs. بۆروسیا دۆرتموند بێشکتاش vs. ئاڕ بی لایپزیگ بۆروسیا دۆرتموند vs. ڕیاڵ مەدرید ئاپۆیل vs. تۆتێنهام هۆتسپێر ناپۆلی vs. فێینورد\nهیونگ-مین سۆن (G) 4' (دروستکرا لە لایەن: هـ. کەین)*\n11' ئە. یەرمۆلینکۆ (G) (دروستکرا لە لایەن: کاگاوا)\nهـ. کەین (G) 15' (دروستکرا لە لایەن: یـ.ڤێرتۆنغێن)\nهـ. کەین (G) 60' (دروستکرا لە لایەن: ک. ئێریکسن)\n'83 بۆ م. سیسۆکۆ\n'87 بۆ لۆرێنتی\n'72 بۆ گۆنزالۆ کاسترۆ\n'66 بۆ ماریۆ گۆتزە\n'80 بۆ D. Zagadou\n'72 بۆ M. Dahoud\n'80 بۆ عومەر تۆپراک\n'83 بۆ هیونگ-مین سۆن\n'87 بۆ هـ. کەین\n5 یـ.ڤێرتۆنغێن 58' 90+2'\n7 هیونگ-مین سۆن 4'\n10 هـ. کەین 15' 60'\n15 ئێ. دایەر 36'\n9 ئە. یەرمۆلینکۆ 11'\n17 م. سیسۆکۆ بۆ هیونگ-مین سۆن 83'\n18 لۆرێنتی بۆ هـ. کەین 87'\n2 D. Zagadou بۆ عومەر تۆپراک 80'\n10 ماریۆ گۆتزە بۆ کاگاوا 66'\n27 گۆنزالۆ کاسترۆ بۆ M. Dahoud 72' 90'


نەینەوا قەرەبووی ئەوانە دەکاتەوە كه بەهۆی داعشەوە زیان بەر موڵکوماڵیان کەوتوە\nتائێستا نزیکەی 1,850 کەس لەنێو پارێزگاکە قەرەبووی داراییان بەدەستگەیشتووە بۆ ئەو زیانانەی بەر موڵکوماڵیان کەوتووە بەهۆی داعشەوە.\nلەم وێنەیەدا کە 28 تەمموز لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکرایەوە کارمەندێکی حکومەت ئاوارەکانی موسڵ تۆماردەکات تا بتوانن کۆمەك وەربگرن. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی کۆچ و کۆچبەران]\nحکومەتی خۆجێی پارێزگای نەینەوا دووشەممە (5 ئازار) دەستیکرد بە قەرەبووکردنەوەی دارایی ئەو خەڵکەی موڵکوماڵیان لە ئەنجامی کردەوەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)دا زیانی بەرکەوتووە.\nراوێژکاری پارێزگاری نەینەوا دکتۆر دورەید حیکمەت وتی ئەمە یەکەم خولی قەرەبووەکان بوو کە بەخشرا لەوکاتەوەی نەینەوا لەده‌ست داعش رزگارکرا لە ئابی رابردوودا.\nحیکمەت بە دیارونای وت دوای تەواوبوونی شەڕی رزگارکردن، حکومەتی خۆجێی "بە هەزاران داواکاریی لە هاوڵاتیانی پارێزگاکەوە بەدەستگەیشت کە ماڵ و ئۆتۆمبیل و موڵكه‌کانیان زیانی پێگەیشتبوو به‌هۆی تیرۆرزمەوە".\nوتی پارێزگاکە چه‌ند تیمه‌كی پێکهێنا بۆ لێکۆڵینەوە و توێژینەوە لەم داواکارییانە و ئاماژەشیکرد بەوەی کارەکە روپێوی مەیدانی و خەمڵاندنی زیانەکانی له‌خۆگرتووه لەگەڵ هه‌ڵسه‌نگاندنی ئەو بڕە پارەیەی پێویستە تەرخانبکرێت.\nوتی ئەم لیژنانە "تائێستا یەکەم وه‌جبه‌ی داواکارییان تەواوکردووە بۆ 1,850 کەس"، کە دووشەممە (5 ئازار) قەرەبووی مادییان بەدەستگەیشت.\nوتیشی داواکاران خەڵکی "هەموو شارەکانی پارێزگاکەن، بەبێ جیاوازی" و هیوای خواست بەوەی خولی دیکەی قەرەبوو بەمزوانە بەدوایدابێت بە ژمارەیەکی زیاترەوە لە سوودمەندان.\nوتی هاوکات، تیمە تایبەتمەندەکان کاردەکەن "بەخێرایی و شیاوی بۆ خۆلادان لە دواکەوتن لە دابینكردنی قه‌ره‌بووه‌كان بۆ هاوڵاتیە زیانبەرکەوتوەکان".\nحیکمەت وتی میکانیزمه‌كانی قەرەبووكردنه‌وه "خەمڵاندنی بەهای تەواوی زیانەکان و پێدانی نیوەی پارە لەخۆدەگرێت بۆ ئەوانەی پێویستیانە بە چەکی باوەڕپێکراوی بانکەوە، لەکاتێکدا ئەو بەرپرسیارە لە نیوەکەی دیکەی".\nئەم میکانیزمە لە ساڵانی پێش هێرشەکەی 2014ی داعشدا بەکاردەهات لە نەینەوا بۆ حاڵەتی زیان کە بەهۆی بۆمب و هێرشی تیرۆریستیەوە ده‌هاتنه‌كاته‌وه.\nوتی "هیچ ئامارێك نیە بۆ بڕی ئه‌و قەرەبووانه‌ی به‌خشراون" و روونیکردەوە كه "كه‌وتۆته‌سه‌ر قه‌واره و جۆری زیانەکە، کە لە كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی تر ده‌گۆڕێت".\nحیکمەت جەختیکردەوە لە گرنگی پارەی قەرەبوو كه له‌قه‌ڵه‌میدا بە "بەشێکی گرنگ لە هەوڵەکانی بنیاتنانی بناغەی سەقامگیری لە پارێزگاکە لە سه‌رده‌می دوای تیرۆریزمدا".\nوتیشی داعش "وێرانه‌ی هێناوە بۆ هەموو بەشەکانی پارێزگاکە و ئێستا کاتی قەرەبووکردنەوە هاتووە بۆ هەموو ئەوانەی زیانیان بەرکەوتوە و یارمەتییان بدرێت له بنیاتنانەوەی ماڵ و دوکان و سەرچاوەکانی ژیانیاندا".\nوتی ئەو قەرەبووە یارمەتی کەمکردنەوەی باری کێشەکانیان دەدات و هانی خەڵکەکە دەدات بۆ دەستپێکردنەوەی ژیانی ئاسایی و تەرکیزخستنیانه سەر داهاتوو.\nسڵاو، من دانیشتوویه‌كی ده‌شتی نه‌ینه‌وام. ماڵ و فرۆشگه‌كه‌م له‌لایه‌ن "ده‌وڵاتی ئیسلامی" (داعش)ه‌وه تاڵانكرا.\nمن لە 2006ەوە بەهۆی تیرۆرەوە زیانم لێكه‌وتووه. تاکو ئێستا هیچ قەرەبوویەکم وەرنەگرتووە. سوێند دەخۆم بە خودا کە هەر جارێك داواکاری پێشکەش دەکەم، دوای ماوەیەك دەڵێن ونیان کردووە.\nماڵەکەم بەسەختی زیانی بەرکەوت لەکاتی ئازادکردندا. کەلوپەلی ناو ماڵ و كه‌ره‌سه‌كانی تریش زیانیان بەرکەوت. ناو تۆمارکردن لە کوێ دەکرێت؟\nماڵه‌كه‌ی من بەسەختی زیانی بەرکەوت. وێنە و ڤیدیۆم هەیە. تکایە وەڵامم بدەنه‌وە. لەکوێ دەتوانم خۆم تۆماربکەم بۆ قەرەبوو؟\nمن زیانمه‌ند بووم. لە 2014 موسڵم بەجێهێشت بەرەو دهۆك. خانوەکەم زیانی پێگەیشتووە و پارەکانمم لەدەستچووە و هیچ شتێك له ماڵه‌كه‌مدا نەماوە.\nسڵاوت لێبێت! خانوەکەم لەلایەن ئەندامانی داعشەوە زیانی پێگه‌ینرا کە بەتەواوی سوتاندیان.\nئۆتۆمبێلێك سوتا و یەکێکیش دەستیبەسەردا گیرا. خانوەکە و کەلوپەلەکانیشی سوتان.\nسڵاوتان لێبێت! خودا بتانپارێزێت بۆ ئەم هەوڵانە! من لەلایەن گروپەکەوە دەستبەسەرکرام و ده‌ستیشیانگرت به‌سه‌ر تەلەفۆن و لاپتۆپەکەمدا. بەسەختی ئەشکەنجەدرام و خرامه‌ژێر کێشەی دەروونی سەخته‌وه بۆ 45 رۆژ. بەڵگەم هەیە بۆ ئەمە. ئایا ئه‌و ره‌وشانه من ده‌گرێته‌وه؟\nمن کارمەندێکم لە فەرمانگەی تەندروستی نەینەوا. من ماڵەکەم بەجێهێشت به‌ره‌و موسڵ کاتێك رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) هێرشیکردە سەر شارۆچكه‌كه. گروپە تاوانکارەکە دەستیانگرت بەسەر موڵكوماڵ و کەلوپەل و دوکانەکەمدا. زیانەکانم بە 6,000 دۆلار دەخەمڵێنرێت جگە لەو بڕە پارەیەی خەرجم کرد تا گەیشتمە هەولێر. تکایە بەشێکی کەمی قەرەبووی زیانەکانم پێبدەن. زۆر سوپاس.\nمن یەکێکم لەوانەی زیانیان بەرکەوتووە (خانو و هه‌موو كه‌لوپه‌له‌كانم). ئێمە لە عەیازیە دەژین لە تەلەعفەر.\nئێمە ماڵمان لە ناوچە کۆنەكه‌یه. تکایە زیانەکان چاکبکەنەوە. سوپاس. له‌ئێستادا ئێمە لەبەشی لای چەپین و کرێش زۆر به‌رزه. ئێمە داوای بنیاتنانەوە دەکەین بۆئەوەی بتوانین بگەڕێینەوە ماڵه‌كانمان.


پرته‌قاڵ.. میوه‌ی جۆكه‌ر\nئه‌و‌شه‌ش که‌سه کێن نابێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ک سير بخۆن\nسیر له‌خواردنانه‌یه به‌درێژایی مێژوو وه‌ک چاره‌سه‌ر به‌کارهاتووه و بۆ ژماره‌یه‌کی زۆر نه‌خۆشی سودی لیوه‌رگیراوه ، سه‌ره‌رای سوده‌کانی ئه‌م شه‌ش جۆره که‌سه نابێت سیر بخۆن له‌به‌ر به‌هێزیه‌که‌ی مه‌ترسیان بۆ دروست ده‌کات .\n1.که‌سێک ده‌یه‌وێت نه‌شته‌رگه‌ری ئه‌نجامبدات :\nباشتروایه ئه‌وکه‌سانه‌ی نه‌شته‌رگه‌ری ده‌که‌ن لایه‌نی که‌م 2 هه‌فته پێش نه‌شته‌رگه‌ریه‌که سیر نه‌خۆن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌وانه‌یه ببێته هۆی نه‌وه‌ستانه‌وه‌ی خوێن به‌ربون .\n2.ئه‌و‌که‌سانه‌ی په‌ستانی خوێنیان نزمه :\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی سیر په‌ستانی خوێن نزمده‌کاته‌وه ، ئه‌و‌که‌سانه‌ی په‌ستانی خوێنیان نزمه باشتروایه نه‌یخۆن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی په‌ستانی خوێن زیاتر نزم ده‌کاته‌وه .\n3.ئه‌و‌که‌سانه‌ی جگه‌ریان کێشه‌ی هه‌یه :\nسه‌ره‌رای ئه‌وی سیر وه‌ک دژه به‌کتریا و دژه ڤایرۆس کارده‌کات ، له‌وانه‌یه ببێته هۆی که‌م ده‌ردانی ترشی گه‌ده که له‌رێگه‌یه‌وه خواردن هه‌زم ده‌کرێت و زۆر به‌کارهێنانیشی خڕۆکه سپیه‌کان که‌مده‌که‌نه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه که‌مخوێنی دروست ده‌کات و کێشه‌کانی جگه‌ر زیاتر ده‌کات .\n4.ئه‌وکه‌سانه‌ن که نه‌خۆشی چاویان هه‌یه :\nزانایانی چینی ڕایانگه‌یاندووه خواردنی سیر به‌شێوه‌یه‌کی به‌رده‌وام و بڕێکی زۆر نه‌خۆشی جگه‌ر و چاو دروست ده‌کات و له‌وانه‌یه توشی بیرچونه‌وه و چه‌ندکێشه‌یه‌کی ته‌ندروستی دیکه‌مان بکات .\n5.ئه‌وکه‌سانه‌ی سكچونیان هه‌یه و هۆکاره‌که‌ی به‌کتریا نیه :\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی سیر خواردنێکی به‌هێزه و له زۆربه‌ی باره‌کاره‌کان که‌مێک سکچون دروست ده‌کات له‌به‌رئه‌وه نابێت له‌کاتی سکچوندا بخورێت .\n6.ئه‌وخانمانه‌ی دووگیانن یان شیر به‌منداڵ ده‌ده‌ن :\nخۆشبه‌ختانه خواردنی سیر له‌کاتی سکپڕیدا سه‌لامه‌ته ئه‌گه‌ر به‌ڕێکی که‌م له‌ناو خواردنی رۆژانه به‌کاربێت ، به‌ڵام به‌کارهێنانی وه‌ک چاره‌سه‌ر له‌م دوو باره‌دا رێگه پێنه‌دراوه و ته‌ندروست نیه .\nتوێژینەوە نوێكان ئەوەیان ئاشكراكردوه كه میوەی پرتەقاڵ چارەسەرە بۆ هەندێك جۆری نەخۆشی و كۆئەندامی بەرگریش بەهێز دەكات.\nگرنگترین سوده‌كانی پرته‌قاڵ وه‌ك میوه‌یه‌كی جۆكه‌ر بۆ هه‌مو نه‌خۆشییه‌كان ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن:\n1. خواردنی پرتەقاڵ دەبێتە هۆی دابەزاندنی پەستانی خوێن و چارەسەرە بۆ سكچون، هەروەها چارەسەره بۆ هێڵنجدانی خانمانی دوگیان لە ماوەی سه‌ره‌تاكانی دو گیانیدا.\n2. هێوركەرەوەی مێشك و دەرونەو ئارامی بە مێشك دەبەخشێت.\n3. چارەسەرە بۆ كێشەكانی گەدە و ئارەزوی خواردن زیاددەكات.\n4. بڕێكی باش كالسیۆم لە پێكهاتەیدا هەیە، ئەمەش دەبێتە هۆی بەهێزكردنی ئێسك و ددانەكان و چارەسەرە بۆ نەخۆشی لاوازی ئێسك.\n5. وزەیەكی زۆر بە جەستە دەبەخشێت و رێژەی ئاسنی ناو خوێن بەرزدەكاتەوەو كۆئەندامی بەرگری دژی بەكتریا و ڤایرۆسەكان بەهێزدەكات.\n6. دەتپارێزێت لەتوشبون بە جەڵتەی مێشك، باشتروایە رۆژانە پەرداخێك شەربەتی پرتەقاڵ بخۆنەوە بۆ ئەوەی لەتوشبون بە جەڵتەی مێشك پارێزراو بن.\n7. بەهۆی ئەوەی ئەم میوەیە بڕی پێویست ڤیتامین سی لەپێكهاتەیدا هەیە جەستە خاوێندەكاتەوە لەو ژەهرانەی تێیدا كۆدەبێتەوە.\n8. ترشێتی ناو گەدە رێكدەخات و رێگری دەكات لە دروستبونی بەرد لەناو گورچیلەدا


بژی یەکی ئایار ڕۆژی هاوپشتی نێونەتەوەی چینی کرێکار – ماڵپەڕی ئەڵتەرناتیڤی شورایی\nبژی یەکی ئایار ڕۆژی هاوپشتی نێونەتەوەی چینی کرێکار\nOn نیسان 28, 2021 Last updated نیسان 28, 2021\nسیستەمی سەرمایەداری لە پێناو بەدەست هێنانی سودی زیاتر، نەک بەتەنها ژیان و گوزەرای کرێکار و خەڵکی زەحمەتکێشی لەسەر گۆی زەوی خستۆتە مەترسیەوە، بەڵکو لە پێان و بەرژەوەندی زیاتری کۆمپانیاکانی نەوت و دورستکردنی چەک و مانەوەی ئەو سیستەمە ژیانی مرۆڤ و ژینگەشی لەناچون نزیک کردۆتەوە. بە تایبەتی کردنی کەرتی گشتی، هەڵگرساندنی شەرو گەرمکردنی بازاری فرۆشتنی چەک، فرۆشتنی نەوەت و دەرمانی بە قاچاخ، دروست کردنی هێزی چەکداری کۆنەپەرست دژ بە مرۆڤ، تەنها لە پێناو باڵادەستی هەژمونی سیاسی و ئابوری نێوان زڵهێزەکان، کوشتن و ماڵ وێران کردنی هەزاران خەڵکی بێتاوان، پەرەپێدانی هەژاری، برسیەتی و بێکاری. هەموو ئەمانە پایەکانی مانەوەی سیاسەت و ستراتیژی سیستەمی سەرمایەداریە. سیستەمی سەرمایەداری چۆن بۆ پاراستن و مانەوەی خۆی کەڵک لە، میدیا، دەزگای پۆلیس و هێزی سەربازی سەر بەدەوڵەت وەردەگرێت.\nهەر بەوشێوەیەش کەڵکی زۆر لەجیاوازی بیروباوەڕی نەتەوەیی ئاینی و فەرهەنگی کرێکاران و خەڵکی زەحمەتکێش وەردەگرێت، لەو ڕیگایەوە توانیویەتی پێش لە یەکڕیزی و یەکگرتویی چینی کرێکار و چونەپێشەوەی خەباتی چینی کرێکار دژ بە سەرمایەداری بگرێت.\nلە هەرێمی کوردستانش لەژێر دەسەڵاتی بۆرژوازی، حیزب و بنەماڵە، سەرەڕای دزی و گەندەڵی لە سەروەت و سامانی خەڵک،تاڵانکردنی بەرهەمی نەوت، دەستکەوتی گومرگەکان، قاچاخچیەتی بە دەرمان و فرۆشتنی کەرتی گشتی، نەک هیچ مافێکی کرێکار و خەڵکی زەحمەتکێشی کوردستان بە فەرمی ناناسن. هەتا کە موچەکەیان هەقی کاری رۆژانەی خۆیانە بە باشی پێنادەن.\nچینی کرێکار و خەڵکی زەحمەتکێشی کوردستان، سەرەڕای داواکاری و داخوازیەکانیان، لە یەکی ئایاری ئەمسالدا. کە نەبونی ئازادی، موچە، بیمەی بێکاری و نەبونی خزمەتگوزاریەکانە، پێویستە ڕێکخراوە کرێکارو جەماوەریەکان پێک بهێنن و لە دەوری یەک کۆببنەوە.\n*تەنها وشیاری و ڕێکخراوبونی چینی کرێکارە،کە دەتوانێت پێش بە زوڵم و چەوساندنەوەی سیستەمی سەرمایەداری بگرێت و کۆتایی بە هەژاری، برسیەتی و بێکاری ئەو چینە بهێنێت و بە ئازادی بگات!\nپیرۆزبێت یەکی ئایار رۆژی هاوپشتی خەباتی چینی کرێکار.


پاقلاوه‌ی كوله‌كه، به هۆی ئه‌وه‌ی خواردنێكی سووكه و زۆر به‌تامه له هه‌موو وه‌رزێكدا ده‌خورێت به‌تایبه‌تی له مانگی ره‌مه‌زاندا. له شاری ئانتالیا كه ساڵانه ملیۆنەها گه‌شتیار سه‌ردانی ده‌كه‌ن بووه‌ته دیارترین خوانی گه‌شتیاران.\nپاقلاوه‌ی كوله‌كه‌ی ئانتالیا جیاوازه له ناوچه‌كانی دیكه، ئه‌ویش به هۆی ئه‌وه‌ی به شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت و جوان ورد ده‌كرێت و لیمۆی پیاداده‌كرێت و بۆ ماوه‌ی رۆژێك له‌ناو شه‌كری ورده‌دا ده‌هێڵدرێته‌وه. پاشان له‌سه‌ر ئاگر ده‌برژێنرێت ودوای ئه‌وه ده‌خرێته فڕنه‌وه. دواتر قه‌یماغ، تاعین، گوێز، فستقی عه‌نتاب و گوێزی هیندی به‌سه‌ردا ده‌كرێت و پێشكه‌ش ده‌كرێت. پاقلاوه‌ی كوله‌كه به گه‌رمی و به ساردی به‌گوێره‌ی خواست پێشكه‌ش ده‌كرێت.\nبه هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌و جۆره شیرینیه له شیله‌ی كوله‌كه دروست ده‌كرێت سووكه، زۆر به‌تامه و خواستی زۆر له‌سه‌ره و له هه‌موو ماڵێكی شاری ئانتالیا دروست ده‌كرێت و یه‌كێكه له خوانه دانه‌بڕاوه‌كانی سفره‌ی ره‌مه‌زان و له به‌ربانگ و پارشێودا ده‌خورێت و بووه‌ته دیارترین ئه‌و شیرینیانه‌ی گه‌شتیاران حه‌زی پێده‌كه‌ن.\n1595 جار خوێندراوەتەوە


چۆن جیهان بگۆڕین؟ خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی: «حیکایەتەکان دەربارەی مارکس و مارکسیزم» – admin\nچۆن جیهان بگۆڕین؟ خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی: «حیکایەتەکان دەربارەی مارکس و مارکسیزم»\nچۆن جیهان بگۆڕین؟\nخوێندنەوەیەک بۆ کتێبی: «حیکایەتەکان دەربارەی مارکس و مارکسیزم»\nگرنگی ناساندنی ئەم کتێبە بۆ خوێنەر لەوەدایە کە دەتوانێت مێژووی کۆمۆنیزم بەو شێوەیەی لە واقیعدا هەبووە، بە سەرکەوتن و شکست و دەستکەوت و کەموکوڕی و زیانباریەکانییەوە، بناسێنێت. ئەم کتێبە لای خوێنەر دیدێکی یەک ڕەهەندی دروست ناکات کە کۆمۆنیزم هەمیشە پێرفێکت و وەڵامدەرەوە و بێ تەنگەژە بووە، بەڵکو هەموو ڕەهەندەکانی ئەم بزووتنەوە مێژوویی، کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوورییە دەخاتە پێش چاو، تا بتوانین لەسەر هەر کەسایەتی و حزب و دەوڵەت و بزووتنەوەیەک دەرکێکی دروست و زانستی پەیدا بکەین. ئەمە کێشەیەکی جدی کۆمۆنیستەکانی سەردەمی ئێمەیە کە یەک ڕەهەند و یەک سەرچاوە و یەک کەسایەتی و یەک تێکست، ڕیشەیەکی قووڵی لە شیوازی بیرکردنەوە و پراتیکماندا دروستکردووە.\nبەداخەوە ناتوانم لێرەدا هەموو ئەو شتانە بە کورتی بیناسێنم کە هۆبزباوم باسی کردوون، بەڵکوو مەبەستی من ڕاکێشانی سەرنجی خوێنەرە بۆ ئەم کتێبەی هۆبزباوم هەموو ساڵێک لە 6 ساڵی ڕابردوی دەرچوونییەوە چاپ دەکرێتەوە لەبەرئەوەی گرنگە بۆ هەر کەسێک کە بیەوێت مێژووی مارکس و کۆمۆنیزم بەو هەموو سەرچاوە دەوڵەمەندە فکری و سیاسییەوە بناسێنێت و کێشە و گرفتە واقیعییەکانی بزانێت. بەتایبەت بۆ خوێنەری کوردزمان کە زۆربەی ئەم سەرچاوانە بە کوردی دەست ناکەوێت، چونکە تەنیا کۆکراوەی بەرهەمەکانی مارکس و ئەنگڵس (پەنجا بەرگ)ـە. هیوادارم کە خستنەڕووی ئەم کتێبە کەسانێک هانبدات کە لە ئینگلیزییەوە یان زمانەکانی ترەوە بیکەن بە کوردی.\nئەم کتێبە 470لاپەرەیە و لە 16 بەش پێکهاتووە. لە دوو بەشی سەرەکیدا جیایدەکاتەوە. بەشی یەکەمی باسی مارکس و ئەنگڵس و کاریگەریی کۆمۆنیزم لەسەر خۆیان و نووسینەکانیان. بەشی دووەمیش تایبەتە بەو ڕەخنانەی کە لە مارکس گیراوە و کاریگەریی مارکس لەسەر کۆمۆنیزم و گەشە و قەیرانی کۆمۆنیزم. ئەم کتێبە بەشەکانی بە جیاجیا نووسراون، کە لە ساڵی 1956ـەوە دەستپێدەکات، لەنێوان ساڵانی (1978 بۆ 1982)دا 6 بەشی ئەم کتێبە کە ناوەڕۆکی باسەکانیەتی بڵاوبۆتەوە و دواتر نووسەر ساڵێک بەر لە مەرگی لە 2011دا بە شێوەی ئەم کتێبە چاپی کردووە.\nلە بەشی یەکەمدا (مارکس لەمڕۆدا) دەڵێت: »بیرکردنەوەی خەڵک لەسەر مارکس لە سەدەی ڕابردوودا (سەدەی20) پشتی بە سێ فاکت بەستبوو؛ یەکەم: دابەشبوونی وڵاتان بەسەر دوو بەشدا بە پێی ئەوەی کە شۆڕش تیایاندا ڕوودەدات یان ئەوانەی شۆڕش تیایاندا ڕوونادات. دووەم؛ دابەشبوون بەسەر میراتگری مارکسدا، ئایا ڕیفورمیزمی سۆشیال دیموکراتیە یان شۆڕشگێرانەیە کە سەر بە شۆڕشی ڕوسیایە، سێیەم؛ قۆناغی ڕووخانی سەرمایەداری سەدەی نۆزدە و ڕۆچوونی کۆمەڵگەی بورژوازی سەدەی بیستە بۆ «چەرخی کارەسات» و 1914بۆ 1940ـەکان دەگرێتەوە. بەڵام ئەمانە لەڕاستیدا هەمووی سەر بە سەردەمێکی دوای مەرگی مارکس و ئەنگڵسن، لە مەودای دەرەوەی ئەزموون و هەڵسەنگاندنەکانی ئەواندا بووە. هەر بۆیە ئەوەی بە مارکسیزم داوەریی لەسەر کراوە لە سەدەی بیستدا پشتی بە بیرکردنەوەی مارکس نەبەستووە، بەڵکو بە وەرگێڕان و چاوپێداخشاندنەوەی نووسینەکانی بووە». هاوکات باسکردنی سۆسیالیزم وەک سیستەمێکی سەروتر لە سەرمایەداری بۆ خێراترکردنی گەشەی هێزە بەرهەمهێنەکان و سەرمایەداری چیتر ناتوانێت گەشە بەم هێزانە بدات و سەنتڕالیزەکردن و بەدەوڵەتیکردنی ئامڕازەکانی بەرهەمهێنان و نەخشەی قۆناغی (5ساڵ) و کۆنترۆڵی بازاڕ، ئەمە پڕۆژەی هەموو ئەو حزبانە بووە کە کاریگەریی مارکسیان لەسەر بووە بەبێ ئەوەی کە ئەمە پڕۆژەی مارکس بووبێت. مارکس بە ئەنقەست خۆی لە خستنەڕووی نموونەیەکی ئابووری سۆسیالیستی دوور گرتووە، لەبەرئەوەی پێی وابووە کە »کێشەیەکی ئەکادیمی و ئەزموونێکی یۆتۆپی دەبێت تا دوای شۆڕش». ئەوەی مارکس باسی دەکات پڕەنسیپێکی گشتییە کە خاوەندارێتیی ئامڕازەکانی بەرهەمهێنان دەبێتە گشتی و هەرەوەزی (کۆمۆن) نەک دەوڵەتیی.\nخاڵە سەرەکییەکانی مارکس لە سەرمایەداری ئەمڕۆدا، بریتین لە یەکەم: شیکردنەوەکانی لەسەر نەکارایی لە بەرگرتن بە داینەمیزمی گلۆبالی گەشەی ئابووریی سەرمایە و تێکشکاندنی هەموو بەربەستەکانی بەردەمی. دووەم: شیکردنەوەکانی لەسەر میکانیزمەکانی گەشەی سەرمایە بە بەرهەمهێنانی «ناکۆکیە» ناوخۆیەکانی بە بەردەوامی و دروستکردنی قەیران و چڕکردنەوەی وەک ئابووریەکی جیهانی.\nلەم بەشەدا هۆبزباوم قسەی (ژاک ئاتالی) دەهێنێتەوە کە هەردووکیان باسیان لەسەر ڕۆڵی مارکس کردووە، لە ساڵڕۆژی مەرگی مارکسدا دەڵێت: «فەیلەسوفەکانی پێش مارکس بیریان لە ئینسان کردەوە لە گشتێتیی خۆیدا، بەڵام مارکس یەکەم کەس بوو کە مانای دا بەوەی جیهان وەک گشتێک کە لە یەک کاتدا سیاسی، ئابووری، زانستی و فەلسەفییە».\nهۆبزباوم لە کۆتایی ئەم بەشەدا دەڵێت: «ئێمە ناتوانین پێشبینیی چارەسەری کێشەکانی بەردەم سەدەی 21 بکەین، بەڵام ئەگەر کەسانێک شانسی سەرکەوتنیان هەبێت پێویستە پرسیارەکانی مارکس بکەن، تەنانەت ئەگەر وەڵامە جۆراوجۆرەکانی پەیڕەوانی ئەویش قبوڵ نەکەن».\nلەم بەشەدا کە ناوی «مارکس، ئەنگڵس و سیاسەت»ـە، باسێکی مێژوویی تێگەیشتن و هەڵوێستەکان و کارەکانی مارکس و ئەنگڵسە لەسەر دەوڵەت، خەباتی چینایەتی، سیستەمی پەرلەمانی، شۆڕش، قۆناغی گواستنەوە لە سەرمایەدارییەوە بۆ سۆسیالیزم، شێوازی ڕیکخراوەکان، حزب، تاکتیک و ستراتیژی بزووتنەوەی سۆسیالیستی، بزووتنەوەی کرێکاری، ناسیۆنالیزم، مەسەلەی نەتەوایەتی و جەنگ، بەگشتی باسی مەسەلەی سیاسەتە بۆ چینی کرێکار.\nمن ئەم بەشە دابەش دەکەم بۆ چەند بەشێکی بچوکتر. لێرەدا باسی حزب و بزووتنەوەی کرێکاری و حزبی کرێکاری و کۆمۆنیستی دەخەمەڕوو، لەبەرئەوەی لە ئێستادا بۆ بزووتنەوەی کۆمۆنیستی باسێکی گرنگە و دەتوانێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو کێشە و قەیرانانەدا یارمەتیدەر بێت کە ڕووبەڕووی کۆمۆنیزمی کرێکاری بەگشتی، ئە بزووتنەوەیە لە عێراق بەتایبەتی، بووەتەوە.\nمن لەگەڵ ئەو ڕایەی هۆبزباومدام کە بەپێی ئەم لێکدانەوە میژوویانەی بەڵگەی نووسین و کارەکانی مارکس و ئەنگڵس و بەراوردکردنی لەگەڵ کۆمۆنیزمی پاش مارکس دەڵێت: »هیچ بەشێکی تیۆری مارکس لەباری تیۆری و بزووتنەوەوە هێندەی فکری مارکس و ئەنگڵس لە بورای بیرکردنەوەی سیاسیدا تێک نەدراوە». هەربۆیە چاوخشانەوە و ریڤیوی ئەم کار و تیۆرانەی مارکس لە سیاسەتدا گرنگە و ئەم کتێبە کۆمەک بە گەیشتن بەو بەڵگە و لێکدانەوە کۆمۆنیستییانەی مارکس دەکات و پێشنیاری گرنگیدان و خوێندنەوەی دەکەم لەلایەن هاوڕیێان و پەیڕەوانی ڕێبازی مارکسیزمەوە. ئەمەش مەبەستی منە لە ناساندنی ئەم کتێبە.\nمارکس و ئەنگڵس لە باسی پێشبینییەکانیان بۆ ئایندە بە ئاگاداری و حەزەر بوون، ئەمە زیاتر بەهۆی ئەو ڕاستییەوە بوو کە دروستکەر و ڕابەری شۆڕش کە پرۆلیتاریایە، خۆی چینێک بوو لە پڕۆسەی گەشەکردندا. هێڵە گشتییەکانی تێڕوانینیان سەبارەت بەم گەشەکردنە، بە شێوەی سەرەکی پشتی بە بەڵگەی ئەزموونی بەریتانیا بەستبوو، کە لە «مانیفیستی کۆمۆنیزم»دا خراوەتەڕوو: گەشەکردن لە یاخیبوونی تاکەکانەوە دەستپێدەکات بەرەو لۆکاڵ و خەباتی یەکە ئابووریەکان، سەرەتا بە ناڕەسمی، دوایی ڕێکخراوبوونی زیاد دەکات لە ڕێگای یەکێتییە کرێکارییەکانەوە، بەرەو »خەباتێکی سەرانسەری (نیشتمانی) لەنێوان چینەکاندا»، کە پێویستە ببێتە خەباتێکی سیاسی لەپێناو دەسەڵاتدا». هەروەها ڕیکخراوی کرێکاران وەک چینێک، دەبێت لە ئاکامدا ببێتە حزبێکی سیاسی».\n«ئەم لێکدانەوەیە بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە هەموو ژیانی مارکسدا بەردەوام بوو، دەستکاری کەمی کراوە لەژێر ڕۆشنایی جێگیری سەرمایەداری و پەلوپۆهاویشتنی لە دوای ساڵی 1848ـەوە، هەروەها بەپێی ئەزموونی ڕاستەقینەی بزووتنەوەی کرێکاری ڕێکخراودا».\nلە کاتی ئەزمەکانی سەرمایەداریدا کە خرۆشانە کرێکارییەکانی بەدوادا دەهات، مارکس و ئەنگڵس گەشبین بوون بەوەی کە لە چوارچێوەی سەرمایەداریدا ئیمکانی سەرکەوتنی خەباتی کرێکاران هەیە، واتە لە ڕێگەی چالاکی یەکێتییە کرێکارییەکانەوە یان بەدەستهێنانی ئەو یاسایانەی بە قازانجی کرێکارانە.\nمارکس و ئەنگڵس، ئەرکی سەرەکیی خۆیان بە گشتگیرکردنی بزووتنەوەی کرێکاری لە بزووتنەوەیەکی چینایەتیدا، کە ئامانجی خۆی بە ئاشکرا بهێنێتە بوون، کە ئەویش گۆڕینی سەرمایەدارییە بۆ کۆمۆنیزم، لە نزیکترین کاتدا بیکاتە بزووتنەوەیەکی سیاسی، کە حزبی چینی کرێکار جیابکاتەوە لە حزبەکانی چینە دەسەڵاتدارەکان و بە ئامانجی گرتنە دەستی دەسەڵات.\nلیرەدا دوو شت گرنگە یەکەم؛ ئەوەی کە هیچ ڕێگا نادرێت بە جیاکردنەوەی بزووتنەوەی ئابووریی چینی کرێکار لە خەباتی سیاسی ئەودا. دووەم: سروشتی حزبەکە گرنگیی پلە دووی هەیە، گرنگ ئەوەیە کە حزبی چینێکە. ئەوان کاتێک باسی حزبی کرێکارانیان کردووە مەبەستیان حزبی سیاسی بووە کە لە زۆربەی وڵاتەکاندا لە 1871 هەبووە و «یەکێتی کۆمۆنیستەکان»یان وەک ئەڵقەیەکی مێژوویی حزب باسکردووە. پێیان باش بووە حزبەکان، ئەگەر لەتوانادا بێت، بەرنامەیان هەبێت، بەڵام پێداگرییان لەسەر ئەوە کردۆتەوە کە بەرنامەکە سێکتێک نەبێت. بە پێچەوانەوە پێداگرییان لە دورکەوتنەوە لە کولتووری سێکتاریستی دەکردەوە و زۆر گرنگییان بە کێشەکانی ستراکتۆری حزب و ڕێکخراو و سۆسیۆلۆژی نەداوە کە دواتر بیری تیۆریسینەکانی داگیر کردبوو. ئەوان گوتویانە کە «ئامانج و مەیلە گشتییەکانی چینی کرێکار لە دۆخی گشتیی خۆیەوە سەرهەڵدەدات کە لەوێدا خۆی دەدۆزێتەوە. ئەم ئامانج و مەیلانە لە هەموو چینەکەدا پەیدا دەبێت، هەروەها بزووتنەوەکەی فۆرمی زۆر جۆراوجۆر لە سەریدا ڕەنگ دەداتەوە، کەم تا زۆر خەیاڵی یاخود کەم تا زۆر پەیوەندیدار بەو هەلومەرجەوە کە چینەکەی تێدایە». هەر بۆیە هەڵوێستیان سەبارەت بە فۆرمەکانی چالاکیی سیاسی و ڕێکخراوەیی ئەوە بووە کە: «بەپێی وەزعی کۆنکرێت بڕیاریان لەسەر دەدرێت کە نابێت بە کۆمەڵە یاسایەکی جێگیرەوە بەرتەسک بکرێتەوە. لەهەر وڵات و لە هەر ساتێکدا، لێکۆڵەرەوە کۆمۆنیستەکان دەبێت کۆمەڵێک یاسا پێشنیار بکەن، نەک بەسەر هەموو وەزعێکدا بیسەپێنن». نابێت لە تێکستەکانەوە تاکتیک و ستراتیژ دەربهێنرێت، مەترسیداریشە کە وەک سێکتێکی پێشتر ئامادەکراو بسەپێنرێت.\nمارکس هەمیشە هەوڵی داوە ئەوانەی دوای خۆی دێن ئەم جۆرە میتۆد و تێگەیشتنە فێربن کە بۆ ئەرکی توێژینەوە و چالاکییەکانیان پشت بە واقعی مێژوویی و ئاستی کۆنکرێتیی گەشەی چینی کرێکار ببەستن، نەک دەرسی ئامادەکراو کە لە تیکستەکانەوە وەریگرن. ئەم ڕێنماییە گشتییانە بۆ چالاکی، هەمیشە هەوڵیان داوە ببنە دۆگما کە وەک (ئێمیل لیدرەر) دەڵێت؛ ڕێنماییە گشتییەکان کورت بینن، ستایلی سادەکردنەوەیە کە فکر دەکوژێت، هەر بۆیە دەبێت فکری گەورە و فراوان دژی بوەستێتەوە ئەگەر بیەوێت جەماوەر بخاتە جوڵە و بزووتنەوە دروست بکات». ئەم میتۆدە وەها لە کۆمۆنیستەکان دەکات کە باشتر لە مانای شاراوەی خەباتی چینایەتی تێبگەن، کە بە ئاشکرا بە بەرچاویاندا دەگوزەرێت، کە ئاخرین کەسانێک بن هەڵەی سکتاریستی نەکەن». حزب دەبێت ئامانجی ئەوە بێت کە چینێکی ڕێکخستووە، مارکس و ئەنگڵس هیچ کات لەو ڕاگەیاندنەی مانیفیست لایان نەدا، کە کۆمۆنیستەکان حزبێکی جیاواز لە بەرامبەر حزبەکانی چینی کرێکار دروست ناکەن، یان کۆمەڵێک بنەمای سیکتاریستی تایبەت بە خۆیان دانانێن کە بزووتنەوەی کرێکاران لەو شکڵ و قاڵبە بدات».\nهەموو جەدەلە سیاسییەکانی مارکس لە ساڵانی کۆتایی ژیانیدا لە بەرگری لە سێ فکرە و کۆنسێپت بوو؛\nیەکەم: بزووتنەوەی چینایەتیی سیاسی کرێکاران، دووەم؛ بینینی شۆڕش تەنیا گواستنەوەیەکی دەسەڵات بە یەک کەڕەت نیە کە یۆتۆپیایەکی سیکتاریستانەی بەدوادا بێت، بەڵکو ساتێکی بڕێنەرەوەیە کە بە شێوەیەکی ئاڵۆز و پێشتر نەخوێندراوەی قۆناغێکی گواستنەوەیە، سێیەم؛ ڕاگرتن و چاککردنی بەردەوامی سیستەمی دەسەڵاتی سیاسییە، واتە جۆری شۆڕشگێڕانە و ئینتقالی دەوڵەت.\nپەیوەندییەکی ئۆرگانیکی لە فکری مارکسدا هەیە لە تێروانین بۆ حزب و خەباتی چینایەتی و شۆڕش و دەسەڵات. ئەمانە لە یەکتر جیا ناکرێنەوە و کاراکتەر و پڕەنسیپەکان و ستراکتۆرەکانیان یەک بنەمای چینایەتییان هەیە، کە چینی کرێکارە و یەک ئامانج ئاڕاستەیان دەکات، کە کۆمەڵگەی کۆمۆنیستییە. ئێمە لە بەشەکانی تردا دێینە سەر دەوڵەت و شۆڕش. بەڵام لەم بەشەدا درێژە بەم تێگەیشتنانەی مارکس لەسەر حزب و بزووتنەوەی کرێکاری دەدەین.\nئەوە عەبەسیەتە کە لە مارکسدا بەدوای ئەو شتەدا بگەڕێیت کە سەر بە کام یەک لەم دوو لایەنە بووە کە دواتر جەدەلی لە نێوان «ڕیفۆرمیستەکان» و «شۆڕشگێرەکان»ی ناو بزووتنەوەی کۆمۆنیستیدا دروستکرد. «مارکس ئەوەی ناسی کە ناکۆکییەک لە نێوان پڕەنسیپی خەباتی ڕۆژانەی کرێکار لەپێناو باشترکردنی هەلومەرجی خۆی نییە لە سایەی سەرمایەداریدا، لەگەڵ دروستبونی وشیاریەکی سیاسی کە تەسەوری گۆڕینی سەرمایەداری بە کۆمەلگەیەکی سۆسیالیستی دەکات، یان چالاکییەکی سیاسی کە دەگاتە ئەم کۆتاییە». مەسەلەکە بۆ مارکس ئەوە بوو کە چۆن بەسەر ئەو کەموکوڕییە ناپێگەیشتوانەی زاڵ بین کە گەشەی حزبی چینی کرێکاریان ڕاگرتووە. بۆ نموونە مانەوە لەژێر کاریگەریی شێوازی جۆراوجۆری دیموکراسی ڕادیکاڵی بۆرژوازی و وردەبۆرژوازیدا»، هەربۆیە ئەوە ئەنارکییە کە مارکس وەک «ڕاست» یان «چەپ»، یاخود «ناوەند» یا «ڕادیکال» بناسێنیت لە نێو ئەنتەرناسیونالی یەکەمدا یان لە هەر بزووتنەوەیەکی کرێکاریدا. بە هەمان شێوە ئەوە مشتومڕێکی بێ مانایە لەسەر ئەوەی مارکس لە کاتێکدا وازی لە «شۆڕشگێڕبوون» هێناوە و بۆتە «گراجولیست» واتە خوازیاری گۆڕانی پلەبەپلە و شێنەیی بووە.\nسیاسەت بۆ مارکس پاشکۆی گەشەی مێژوویی بووە. واتە ئەوە هەوڵی سیاسی سۆسیالیستی نییە کە شۆڕشی چینی کرێکار دروست دەکات، بەڵکو هەوڵی سیاسیی سۆسیالیستی پشت بە قۆناغی گەشەی سەرمایەداری دەبەستێت، کە لە سایەیدا چینی کرێکار پێگەیشتووە، لە ئاستی جیهانی و لە وڵاتێکی دیاریکراودا، بە لێکدانەوەی ئەم دۆخە بە شێوەیەکی زانستی بنەمای ستراتیژی سیاسەتی سۆسیالیستی دادەنرێت. سیاسەت لە چوارچێوەی مێژوودا بەرجەستە بووە، ئەگەر لەو چوارچێوە مێژووییەی گەشەی چینی کرێکاردا نەبێت ئەوا دەبینین چەند بێ دەسەڵاتە لەگەیشتن بە ئامانجی کۆتایی، بە پێچەوانەشەوە چۆن بزووتنەوەی چینی کرێکار لە شکان نەهاتووە»، ئەگەر لەو چوارچێوە مێژووییەدا بێت. ئەم گەشەیە بریتییە لەوەی «چینی کرێکار بەردەوام ژمارەی زیاد دەکات و بە دیسپلین دەبێت، یەکگرتوو دەبێت، ڕێکخراو دەبێت، لە ڕێگای میکانیزمە زۆرەکانی بەرهەمهێنانی سەرمایەداری خۆیەوە».\nلای مارکس سیاسەت یەکلاکەرەوەیە. هەربۆیە چینی کرێکار دەبێت بە شێوەی سیاسی ڕێکبخرێت، (بۆ نموونە وەک حزب) تا بتوانێت دەسەلاتی سیاسی بگۆڕێت. هەربۆیە چالاکیی سیاسی لە ڕۆڵی مێژوویی چینی کرێکاردا بناغەیە، کە لە ڕێگەی سیاسەتەکانەوە کاردەکات، بۆ نموونە لە سنووری هەڵبژاردەی-میژوویی، بڕیار و چالاکیی وشیارانەی چینی کرێکار.\nخاڵی جیاکەرەوەی مارکس لە تەواوی سۆسیالیستەکان جگە لە ژاکۆبینەکان، گرنگیدانیەتی بە ڕۆڵی سیاسەت لە پێش و لە کاتی شۆڕش و لە دوای شۆڕشدا. ئەو لەگەڵ ئەنگڵسدا بە شێوەیەکی ئەکادیمی هەڵوێستیان لەسەر سیاسەت دوای شۆڕش دەربڕیووە، بەڵام بۆ پێش شۆڕش کە خۆیان بەشداری چالاکانەیان تێدا کردووە بە گرنگیان زانیوە کە حزبی کرێکاران لە هەموو جۆرە چالاکییە سیاسیەکاندا لە سایەی کاپیتالیزمدا بەشداری بکات.\nئەم بابەتە لە ژمارە (70-71)ی گۆڤاری “ئایدیا”دا بڵاوبۆتەوە\nئایا بەلشەفیزم پێمان دەڵێ “دەبێ چی بکرێ” ؟\nکتێبی “مێژوویەک لە یادەوەریدا” لە نوسینی سالار ڕەشید\nکتێبی مێژوویەک لە یادەوەریدا


چەند راهێنانی سادە بۆ لەناوبردنی چەوری ژێر چەناگە\nپێویستە ئەم جووڵانە بۆ ماوەی هەفتەیەك، ڕۆژانە بە بەردەوامی ئەنجام بدرێت، كە بریتین لەمانەی خوارەوە:\nیەكەم: بەرزكردنەوەی سەر، جوڵانەوەی چەناگەت بۆ پێش و دواوە كە دەبێتە هۆی بەهێز بوونی ماسولكەی چەناگە، واتە سەرتان بەرز بكەن و نزمی بكەنەوە، پاشان دەمت بە تەواوی بكەرەوە و داخستن و كردنەوەی دەم ئەمەیش جۆرە جوڵەیەكی ترە، نووشتانەوەی لێوی خوارەوە بۆ ناو بۆشایی دەم، ئەم جوڵانە ڕۆژانە ئەنجام بدەن و دەبێتە هۆی بەهێزكردنی ماسوولكەی ژێر چەناگە و تواندنەوەی چەوری ئەو شوێنە.\nدووەم:ماچكردنی بنمیچێكی بەرز! ئەم ڕاهێنانە بۆ بەهێزكردنی ماسولكەی مل بەكاردەهێنرێت، بەرزكردنەوەی ملت بۆ سەرەوە بەشێوەیەك كە ملت تا كۆتا ئاست ڕێك ببێتەوە، پاشان كۆكردنەوەی لێوت بەشێوەی ماچ كردن، ئەمەیش سوودی زۆری دەبێ و بۆ ژێر چەناگە و ماسوولكەی ملیش كاریگەری تەواوی هەیە.\nسێیەم: بەرگری، دەرهێنانی زمان و پاشان ڕاكێشانی بەرەو سەرەوە بە ئاراستەی لووت، یان دانانی دەستەكانت لە ژێر چەناگە، ئینجا بەرزكردنەوەی زمانتان بۆ سەرەوە، دەتوانن هەردوو دەستتان بەشێوەی مست لە ژێر چەناگە دابنێن و ئینجا شەویلگەی خوارەوە بكەنەوە و دایخەنەوە.\nچوارەم: سوڕانەوەی مل، سەرت بەرەو لای ڕاست بسوڕێنە، دواتر شەویلگەی خوارەوەت بۆ پێشەوە و بۆ دواوە بجوڵێنە، پاشان سەرت بەرەو لای چەپ بجوڵێنە و بەهەمان شێوە شەویلگەی خوارەوەت بۆ پێشەوە و بۆ دواوە بجوڵێنە.\nبەكارهێنانی ئەم جوڵانە كاتێكی كەمی دەوێ و زۆر لە كاتتان ناگرێ، لە ماوەیەكی كەمیش ئەنجامێكی چاوەڕوان نەكراوتان پێ دەدات و لە دەست چەوری ژێر چەناگە ڕزگارتان دەبێت.


پەیڕەویی ژنانی ئەفغانستان لە ژنانی پێشڕەوی کوردستان - رۆژنامه‌ی خه‌بات\nپەیڕەویی ژنانی ئەفغانستان لە ژنانی پێشڕەوی کوردستان\nله كانونی یه‌كه‌م 16, 2021\nنووسینی: حوسێن ئێحسانی\nوەرگێرانی لە فارسی: کاروان کەریمخان\nهاتنەوەی دووبارەی تاڵیبان لە دوای ڕۆیشتنی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، دیسان زەنگی مەترسی لە ناوچەکە وەدەنگ هێنایەوە. لە دوای ڕاگەیاندنی دەرچوون لە لایەن جۆبایدن، سەرەک کۆماری ئەمریکا، تاڵیبان هەناسەیەکی تازەی هەڵکێشا بۆ ئەوەی بتوانێت بە سەر وڵاتادا زاڵ بێتەوە. هەواڵەکانی سەرەتایی لەبارەی ترسی خەڵک لە کردەوە و پەلامارەکانی گروپی تاڵیبان لە سەر هەندێک ناوچەی ئەفغانستان دەدوان. تاڵیبان ژمارەیەکی زۆری هێزەکانی ئاسایشی ئەفغانستانیان یەخسیر کرد و بێبەزەییانە ئەشکەنجەی دان و فیلمەکانیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاو دەکردنەوە. بڵاوکردنەوەی ئەم وێنانە لەلایەک بوونە هۆی ڕقی گشتی و لەلایەکی دیکە بوونە هۆی دروست بوونی ترسێکی زۆری خەڵک لە تاڵیبان. هەروەها ئەو ناوچانەی کە تاڵیبان گرتبوونییەوە، یاسا و سنووری تایبەتی تێدا سەپاندبوو، هەمان ئەو یاسایانەی کە لە سەردەمی حکوومەتی ئیماڕەتی ئیسلامی بە سەر خەڵکدا سەپێندرابوون. لەوانە دەتوانین ئاماژە بە جێبەجێ کردنی ئەو یاسا قورسانە بکەین کە بۆ حەددی شەرعی ئیسلامی، جێبەجێ کردنی بەرنامەی سنووردارکردنی هاتوچۆی ژنان و نیکاحی بەزۆر بۆ کچانی سەرووی 15 ساڵی و بێوەژنانی هێزە ئاسایشییەکان، داندرابوون. لەم ڕووەوە ترس و تۆقین لە ناو ژنانی ئەفغانستاندا پتر لە هەموو چینەکانی دیکە زیاتر بوو. شایانی باسە نموونەی نیکاحی بەزۆر لە ویلایەتی بامیان ڕووی دا؛ تاڵیبان لە ڕێگەی تۆڵەی ڕەگەزیانە لە ژنانی بامیانی لە شارەکانی سیغان و کەهمەرد دەیانویست جگە لە بڵاوکردنەوەی ترس و تۆقاندن تۆڵە لە خەڵک و هێزە ئاسایشییەکان بکەنەوە.\nلەوبارەوە پەروانە، بە ناوی خوازراو، بە مەسعود حوسێنی پەیامنێر دەڵێت: “سەعات 11 شەو بوو کە هێزەکانی ئاسایشی کشانەوە و تاڵیبان هاتە ناو سیغان، ئێمە هەواڵ و بڵاوبۆوەی خەرابمان بیستبوو. چەند سەعات دواتر باوکمان بە پەشۆکاوی هاتەوە ماڵ و پێی گوتین کە تەنیا یەک دەستە جل هەڵگرن چونکە دەبێ هەڵبێین.” بە گوتەی سەرچاوە ناوچەییەکانی شاری سیغانی ویلایەتی بامیان، تاڵیبان سێ شووڕایان لە سیغان پێکهێنابوو کە ناویان نابوو شووڕای شەرعی. شوڕای یەکەم بۆ هەر سەر خێزانێک بڕی 8000 ئەفغانی (100 دۆلار)یان داوا دەکرد. شووڕای دووەم (أمر بالمعروف) بوو کە نەیاندەهێشت ژن لە ماڵ بچێتە دەرێ. شووڕای سێیەم بە هاوکاری مەلای سیغان، کە ساڵانێک بوو لەگەڵ خەڵک دەژیا، خەریکی کۆکردنەوە لیستی زانیاری بوو لەبارەی کچان و ئەو بێوەژنانەی کە پێشتر خێزانی هێزەکانی ئاسایش بوون.\nلەو بارەوە نەزیفا کە دایکی منداڵێک بوو بە مەسعود حوسێنی دەڵێت: “تاڵیبان کوڕەگەنجی زۆریان چەکدار کردن و لە ناوچەکانی خۆیان هێنانیانە ئێرە. تاڵیبان دەیەوێت کچان بێنێتە نیکاحی شەڕکەرانی خۆی و ئەو بێوەژنانەی کە پێشتر خێزانی هێزە ئاسایشییەکان بوونە بیانداتە سەرکردەکانیان. جیاوازیشیان پێناکات لە ئەفغانستان بێت یا لە پاکستان”. عاتیفە بە ناوی خوازراو بەو پەیامنێرەی گوت: “دوای دوو مانگ هاوسەرگیری، کاتی کشانەوەی هێزە دەوڵەتییەکان لە شاری سیغان مێردەکەی بەپەلە هەندێک پارەی پێداوە بۆ ئەوەی هەرچی زووترە لە سیغان ڕابکات و خۆی بگەیێنێتە ناوەندی بامیان یان کابۆل.”\nجگە لەم ڕاپۆرتەهەواڵانە، گروپی تاڵیبان بە بڵاوکردنەوەی چەندین نامە خوازیاری وەرگرتنی لیستی کچان و بێوەژنانی هێزەکانی ئاسایش بوون بۆ ئەوەی بە زۆر نیکاحیان بکات. ئەم ڕاپۆرتانە شتێک بوون لە چەشنی هێرشی داعش بۆ سەر کوردانی ئێزیدی لە هەرێمی کوردستان. ئایا ژنانی ئەفغانستان چ هەڵبژاردەیەکیان هەبوو و لە کوێی ئەم بەزمە گوناهبار بوون؟ دەڵێی ئەم ڕاپۆرتانە ڕێک وەک درێژەی داستانی نادیە مورادی ئێزیدییە کە لە چەنگی داعش هەڵات. چارەنووس و تەقدیری ژنان لەم دۆخەدا ڕێک هەمان ئەو چارەنووسەیە کە لە شنگال، باخور و سەلاحەدین ڕوویان دا. لەو ناوە ژنانی ئەفغانستان چ بژاردەیەکیان هەبوو؟ ژنانی ئەفغانستانی کە لە ماوەی 20 ساڵی ڕابردوودا بۆ چالاکیی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابووری، ئازادیی تەواویان هەبوو ئێستا تووشی هەڕەشەیەک بە ناوی ئیسلامگەرایی توندڕەوانە بوونەتەوە و خەریکە گشت دەسکەوتەکانیان بە فیڕۆ بڕوات. 20 ساڵ بوو ژنان بۆ چەسپاندنی مافی خۆیان کاری مەدەنییان دەکرد. ئەوان لەوە تێگەیشتبوون کە بۆ مانەوەی دەسکەوتەکانیان و خۆڕاگری لە بەرانبەر هەڕەشەی تاڵیبان نە هەنگاوی شارستانیانە کارسازە و نە هەڵاتن لە وڵات؛ تەنیا یەک ڕێگە مابۆوە: “خۆڕاگری”\nلە هەرێمی کوردستان و ڕۆژئاوای کوردستان تا دەگاتە باکووری ئەفغانستان\nڕەنگە لە داهاتوودا هەمان ئەو تاکتیکەی کە لە لایەن هێزی ژنانی کورد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی داعش دروست بوو، لە ئەفغانستانیش هەر ئەو تاکتیکە لەلایەن ژنانی خەباتکاری ئەفغان بۆ خۆڕاگری لە دژی تاڵیبان دروست بێت. بینیمان لە سەرەتادا، ڕێژەیەکی زۆری ژنان لە زۆربەی ناوچەکانی ئەفغانستان لە کەنار هێزەکانی ئاسایشی و ڕاپەڕیوەکانی دژبەری تاڵیبان چەکیان هەڵگرتبوو یان هاوکاریی لوجستیکیان دەگەیاندە هێزەکانی دەوڵەتی شەرعی. ڕێژەیەکی زۆری ژنان لە ویلایەتەکانی فاریاب، بەلخ، غوور و بامیان چوونە ناو ئەم بزووتنەوە خۆڕاگرییە. وێنەگەلێکی ئەم ژنانە لە تۆڕەکانی کۆمەڵایەتیدا بڵاو بۆتەوە، کە تێیدا ژنان دەست بە چەک هاواریان دەکرد بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نادەن جارێکیتر تاڵیبان یا داعش بە سەر چارەنووسی ئەواندا حوکمڕانی بکاتەوە.\nسەلمیە مەزرای، نموونەی ئافرەتی خۆڕاگر\nبەناوترین فەرماندەی ئەم ژنانەی کە لە باکووری وڵات لە دژی تاڵیبان خەبات و خۆڕاگری کرد، سەلمیە مەزاری فەرماندەری شاری چهارکەنتی (ولسوال چارکنت) ویلایەتی بەلخ بوو. شاری چهارکەنت کەوتۆتە باکووری ڕۆژئاوای ویلایەتی بەلخ و لە ڕووی مەزهەبییەوە دانیشتووی جۆراوجۆری لێیە. تاڵیبان ساڵانێک پێش دەچوونە ناو کۆمەڵگەی هەزارەی شیعە و بە بانگەواز خەڵکی شیعەیان باگهێشتی، بە گوتەی خۆیان، ئیسلام دەکرد. هەروەها ئەوان باج و فیدیەیان دەستاند و ماڵ و ماڵاتیان بە زۆر لە خەڵک دەستاند. سەرەڕای ئەم فشار و ستەمەی تاڵیبان لە دژی خەڵکی شاری چهارکەنت، ژنێکی ئەم شارە خۆی بۆ قایمقامی شارەکە کاندید کرد و دوای سەرکەوتنی لە پڕۆسەی هەڵبژاردن چۆوە نیشتیمانی باب و باپیرانی خۆی. دوو ساڵ و نیو پێش ئەوەی بۆ یەکەم جار بچێتەوە چهارکەنت تاڵیبان دەیوست هێرش بکاتەوە سەر ئەم شارە، بەڵام ئەم ژنە شان بە شانی هێزەکانی دەوڵەت و پۆلیسی شار، کە ژمارەیان کەم بوو، خۆڕاگرییان هەڵبژارد. بۆ یەکەم جار لەوێ پەلاماری تاڵیبان تێکشکا و ئەمە بووە خاڵی باوەڕی خەڵک بەو ژنە و سەرەتای تەیاربوونی خەڵک لە دژی تاڵیبان.\nماوەیەک پێش ئەوەی تاڵیبان هەموو ئەفغانستان بگرێتەوە تاکتیکێکی نوێتریان بەکار هێنا و ناوچە جیاکان و تەنانەت گۆڕستانەکانیان، بە مەبستی تێکدانی ورەی خەڵک، مینرێژ دەکرد. لە دوای توندتربوونی پەلامارەکان بە مەبەستی کەوتنی شارەکان، سەلمیە مەزاری فەرمانی گشتی دەرکرد و هەموو پیاوانی ئەم شارە دەست بەچەک بوون و ئەو کەسانەی کە توانای چەک هەڵگرتنیان نەبوو هاوکاریی هێزەکانیان دەکرد. هەر لەو کاتەوە ناوی سەلمیە مەزرای وەک فەرماندەی خۆڕاگریی چهارکەنت لە ناو هەواڵ و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەست بە دەست بوو. ئەو بەو چەکەی کە لە شانیدا بوو، بەردەوام بە دووربینە ڕاوییەکەی چاودێریی مەیدان و بەرەی دەکرد و سەیر ئەوەبوو کە جگە لە جلی ژنانە هیچ جۆرە یۆنیفۆڕمێکی سەربازی و گولەبەندێکی لەبەردا نەبوو. یەکەمین ئەو کارەی کە کردی ڕێگەی ئابووریی شاری چهارکەنت بۆ ویلایەتی بەلخ و شاری مەزار شەریفی لە تاڵیبان پاک کردەوە بۆ ئەوەی خواردن و خۆراک بە بێ نیگەرانی بگاتە ئەوێ و خەڵک تووشی قاتی و قڕی نەبن.\nئەو وێڕای ئەوەی بە ئازایەتی خۆی هەوڵی بۆ پاراستنی ئاسایشی چهارکەنت دا، بە دوای دروست کردنی پەیوەندییەکی کاریگەر بوو لەگەڵ خەڵک و بەرپرسانی دەوڵەتی؛ شتێک کە تا پێش ئێستا نەبووە. سەلمیە مەزاری نموونەی ژنی خۆڕاگر لە دژی تاڵیبان بوو. تاڵیبان ئێستا دەزانێت کە نەک هەر خەڵکی ئەفغانستان بەڵکو ژنانیش بۆ پاراستنی دەسکەوت و ئەو بەهایانەی کە لە ماوەی بیست ساڵی ڕابردوودا کۆیان کردۆتەوە، لە بەرانبەر تاڵیبان دەوەستنەوە و ڕۆژیان دادێتەوە.\nبەو ئەندازەیەی کە ئەزموونی ژنانی ئەفغانستان لە هەمبەر تاڵیبان یەکسانە بە ئەزموونی ژنانی کورد لە بەرانبەر شێرپەنجەیەک بە ناوی داعش، نموونەی خۆڕاگریی سەلمیە مەزاری و ژنانی دیکەی ئەفغانستانیش درێژەدەر و پەیڕەوی ژنانی کوردە لە هەرێمی کوردستان و ڕۆژئاڤا لە سەرکەوتنیان بۆ ڕادانی داعش. لە ڕابردوودا لە ڕووی فەرهەنگی و زمانی وا وێنا دەکرا کە کورد و ئەفغان نزیکایەتی کەلتوورییان پێکەوە هەیە، بەڵام دیاردەی تیرۆریزم ئەوەی ڕوون کردەوە کە نموونەی خۆڕاگری لە دژی ستەم لە ناو سنوورەکاندا نامێنێتەوە و ئەم نموونەیە ڕەهەندی سنووربەزێن و ناوچەییشی هەیە.\nبابه‌تی پێشوو برایەتی .. یەکەمین ڕۆژنامەی ڕۆژانە لە مێژووی ڕۆژنامەگەریی کوردیدا- لێکۆڵینەوە و بیبلۆگرافیا\nبابه‌تی دواتر بەئامادەبوونى پارێزگارى هەولێر و وەزیرى پەروەردە لەقوتابخانەى شکۆدارى تێکەڵاو ڕۆژی ئاڵا بەرز ڕاگیرا


قۆچی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە قووشچی (شار)ەوە)\nقوشچی - Quşçu - Gūchi - Kushi\n١٫٢٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٠٫٤٨ میلی چوارگۆشە)\n١٬٣٦١ مەتر (٤٬٤٦٥ پێ)\nکوردی (کرمانجی و سۆرانی)، ئازەری\nقۆچی شارەدێیەکە، کەوتووەتە گوندەواری ئەنزەلا ئەڤراز، ناوچەی ئەنزەل، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران. ئەم شارەدێیە ناوەندی ناوچەی ئەنزەلە. قۆچی دەکەوێتە دووری (٥٢کم)ی باکوری شاری ورمێوە،\nقۆچی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ئاغزیارەت.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی کۆلتەپە.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شەریفاوا.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارەدێیە (٢,٨٣٢) کەس و (٨٢٨) خێزان بووە.\nپێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی ئازەری و کوردن.\nژمارەی کورد: (٤٢٥)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٥,١٪)ی دانیشتوانی شارەدێی قۆچی.\nژمارەی ئازەری: (٢,٤٠٧)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (٨٤,٩٪)ی دانیشتوانی شارەدێی قۆچی.\nپێکھاتەی شارەدێی قۆچی لە (٢٠٠٦)دا\nدانیشتوانی ئەم گوندە ئیسلام(شیعە و سوننە)ن.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قۆچی&oldid=901638»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٣٣ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


نەتەوە لەنێوان شەرم‌و غروردا / مەریوان وریا قانیع – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / نەتەوە لەنێوان شەرم‌و غروردا / مەریوان وریا قانیع\nنەتەوە لەنێوان شەرم‌و غروردا / مەریوان وریا قانیع\nهه‌ینی 3 ته‌مموز 2015\tوتار 125 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nنەتەوە کارخانەیەکی گەورەی بەرهەمهێنانی هەست‌و نەستی جیاوازو ناکۆک بەیەکە، دو جۆر لەو هەستکردنانە لەڕیزی پێشەوەن، یەکەمیان هەستکردنە بەشکۆو غروری نەتەوەیی، دوەمیان هەستکردنە بەشەرم لەنەتەوە. نەتەوە لەهەندێک کەسدا هەستی شکۆو سەربەرزیی‌و غرورو سەرفرازیی دروستدەکات‌و ئەو کەسانە خۆشحاڵانە خۆیان وەک ئەندامی ئەو نەتەوەیە دەناسێنن‌و ئینتیمایان بۆ ئەو بەئینتیمای سەرەکیی یان هەرەسەرەکیی دەزانن. زۆربەی کاتیش ئەم جۆرە کەسانە بەشێوازی جیاواز بەرگریی لەو شکۆمەندیی‌و غرورو سەربەرزییە نەتەوەییە دەکەن.\nبۆ نمونە دەشێت کوردێک بەوە بەرگریی لەهەستی شکۆمەندیی‌و غروری نەتەوەیی خۆی بکات کە بڵێت “ئێمە نەتەوەیەکین لەوەتەی هەین بۆ ئازادیی شەڕدەکەین”، “لەم پێناوەدا قوربانییەکی بێئەندازەمان داوە، کوژراوین‌و ڕاونراوین‌و دەرکراوین، بەڵام تەسلیم نەبوین‌و وازمان نەهێناوە”. باس لەلیستی درێژی شەهیدەکان‌و کۆستەکان‌و وێرانەکان‌و قوربانییەکان بکات، دەشێت باس لەجەنگاوەرانی کوبانی بکات‌و بڵێت:”ببینن ژنانی ئێمە چۆن دەجەنگن”. دەشێت بگەڕێتەوە بۆ ئەفسانەی کاوەی ئاسنگەرو ئەم ئاسنگەرە “کورد”ە بەیەکەمین شۆڕشگێڕی ناو مێژو بناسێنێت. دەشێت باس لەسەڵاحەدینی ئەیوبی بکات‌و بەڕزگارکەری ئیسلامی بزانێت. یان باس لەشەهیدبونی قازی محەمەدو عەبدولره‌حمانی قاسملو و شێخ سەعیدی پیران بکات. دەشێت هێما بۆ ئەدەبیاتی کوردی بکات، باس لەنوسەرو هونەرمەندەکان‌و مۆسیقارەکان بکات، یان ناوی ئەم یان ئەو گۆرانیبێژو وەرزشەوان بهێنێت، دەشێت تەنانەت باس لەسروشت‌و ژینگەی کوردستان بکات. یاسایەک نییە پێمانڵێت ئەم شکۆو غرورە بە چ ئاراستەیەكدا دەڕوات، بۆیە هەم دەشێت باس لەکارەساتەکان بکرێت‌و هەم باس لەسەروەرییەکان. ئەوەی لێرەدا ڕودەدات جۆرێکی تایبەتە لەڕازیبون، ڕازیبونی ئەم خودە نەتەوەییە بەرامبەر بەخۆی‌و بەمێژوە نەتەوەییەکەی، هاوکات بونی خۆی‌و بونی نەتەوەکەی وەک بونێکی پۆزەتیڤ قبوڵدەکات. ئەم خودە هەم لەخۆبەراوردکردنیدا بەرامبەر بەوانیترو هەم لەبەردەم چاوەڕوانییەکانیدا لەخۆی، ڕوانینێکی پۆزەتیڤی هەیە. ئەم غرورو شکۆیە دەشێت تا دۆخی شۆڤێنیزم‌و ڕاسیزمی ڕوت‌و بێپەردە بڕوات، ڕق لەوانیتر ئاراستەی بکات، هەستێکی بوغزاوی وایلێبکات جگە لەخۆی ژمارەیەکی زۆر لەنەتەوەکانی تر بە”پیس”و”بەربەریی”و “گەمژە” دابنێت‌و وێناکردنی بۆیان کەمتربێت لەوێناکردنیان وەک مرۆڤ.\nبەڵام نەتەوە هەستی شەرمکردنیش لەتاکەکەسەکاندا دروستدەکات‌و پێچەوانەی هەمو ئەوانەی لەسەرەوە باسکرا بسەلمێنێت. بۆنمونە کوردێک دەتوانێت بڵێت “ئێمە نەتەوەیەکی هیچ‌و بێماناین”، “بەردەوام ژمارەی جاشەکانمان چەندان جار لەژمارەی پێشمەرگەکانمان زیاتر بوە”، “درێژیی مێژوی شەڕکردنی کورد لەناو خۆیداو لەگەڵ یەکتریدا هیچی کەمتر نییە، ئەگەر زیاتر نەبێت، لەمێژوی شەڕکردنیان لەگەڵ دوژمناندا”. دەشێت بڵێت “شەرم لەو سەرکردانە دەکەم کە نیشتیمان وەک کۆمەڵێک چاڵ‌و بۆرییە نەوت‌و وەک دەغیلەیەکی حیزبی گەورەی ژێر دەسەڵاتی خۆیان تەماشا دەکەن”. پێیوابێت”نەتەوەیەکین دزیی‌و جەردەیی گەندەڵیی لەناو هەمو شتێکماندایە، لەئابورییەوە بۆ ئەخلاق‌و لەسیاسەتەوە بۆ دین‌و لەدەزگاکانی حوکمڕانییەوە و بۆ دەزگاکانی کۆمەڵگای مەدەنیی”. خاوەنی میدیایەکی پڕ لەدرۆو تۆمەت‌و ساختەکاریی بێوێنەین. ئەم کوردە دەتوانێت بڵێ “شەرم لەوە دەکەم کە نەتەوەیەکی دواکەوتوین‌و لەهیچ بوارێکی ژیانی شارستانیی‌و تەکنۆلۆژیدا شتێکمان نییەو نەکردوە مرۆڤ دڵی پێیخۆشبێت”. “زانکۆکان‌و دەزگا زانستییەکانمان لەڕیزی هەرەدواوەی دونیادان‌و لەهیچ بوارێکی زانستیدا شتێکمان نەخستۆتە سەر مێژوی زانست لەدونیادا”. هەروەها دەکرێت بڵێت “ئێمە نەتەوەیەکین ژمارەیەکی زۆر ژنمان لەسەر سێکس‌و شەرەف‌و گومانلێکردن کوشتوەو دەکوژین”، “بەزۆر قورئان بەمنداڵان لەبەردەکەین‌و هەر لەمناڵییشەوە نێرو مێ لەیەکتری جیادەکەینەوە”.\nدەکرێت بڵێت “شەرم لەو ڕۆشنبیرانەی وڵاتەکەم دەکەم کە ئەمڕۆ شتێک دەڵێن‌و سبەینێ پێچەوانەکەی، ئەمڕۆ شۆڕشگێڕن‌و سبەی سازشکەر، لەبەردەم خێزانە سیاسییە دەسەڵاتدارەکاندا بەچۆکدادێن‌و هەندێکیان تا ئەو شوێنە دەڕۆن نەخوێندەواربونی سیاسییەکان بەنرخی فیکرو فەلسەفەو حیکمەت بفرۆشن”. ئەم وێناکردنە نێگەتیڤە بۆ خود دەشێت تا ئەو شوێنە بڕوات بگۆڕێت بۆ نەفرەتکردن‌و ڕقبونەوە لەخود. یانی ببێت بەنەخۆشییەکی سایکۆلۆژیی کە ناوی “خودنەفرەتیی”ە. بەکورتی وەکچۆن شکۆی نەتەوەیی دەشێت تا ئاستی نارسیزم‌و ڕاسیزم‌و شۆفێنیزم بڕوات، ئاواش شەرمکردن لەنەتەوە دەشێت تا ئاستی “خودنەفرەتیی” بڕوات. لەڕوی زانستیشەوە “خودنەفرەتیی”بەزۆری لەناو ئەو کەمایەتیی‌و میللەتانەدا دروستدەبێت کە ماوەیەکی درێژ بەدەست لاوازیی‌و دابەشبون‌و تێکشکانەوە دەناڵێن. ئەم دیاردەیە لەناو خوێندەوارە جولەکەکاندا ئامادەبوە، کارل مارکس یەکێکە لەو نوسەرانەی لەلایەن زۆرێک لەجولەکەکانەوە بە”خودنەفرەتیی” تاونباردەکرێت. ئەوەی شوێنی سەرنجە ئەوەیە دەشێت هەمان ئەم دو هەستە ناکۆکە، هەستی شکۆو هەستی شەرم، لەناو یەک کەسدا لەساتەوەختی جیاوازدا ئامادەبێت.\nلەدۆخی شەرمکردندا هەستکردن بەبچوکی، بەهیچیی، بەڕیسوایی، بەخەجاڵەتبون ئامادەیە، پەیوەندییەک هەیە بەخود خۆی بەویترەوە تەواو نێگەتیڤە. لەشەرمدا دۆخی خۆبەراوردکردن بەوانیتر دۆخێکی ناڕەحەت‌و نایەکسانە، تیایدا خود لەم بەراوردەدا وەک شتێکی بێنرخ‌و بێبەهاو بچوک دەردەکەوێت. خاڵێک گرنگە بیزانین ئەوەیە لەدۆخی شەرمکردندا هەمیشە نەفیکردنی خود ئامادەنییە، ئەوەی هەیە هەستکردنێکی نێگەتیڤ‌و ناڕەحەت‌و تاریکە بەرامبەر بەخود. کەسێک کە شەرم لەنەتەوەکەی دەکات، مەرج نییە ئەو نەتەوەیە نەفیبکات، وەک چوارچێوەیەکی دیاریکراوی شوناس قبوڵی نەبێت، ئەوەی هەیە هەستێکی نێگەتیڤ‌و خراپە بەرامبەر بەدۆخ‌و ئاستی گەشەکردن‌و شێوازی ئامادەبونی ئەو نەتەوەیە لەناو دونیادا. ساتەوەختی شەرم ساتەوەختی هەستکردن‌و هۆشیاربونێکی فراوانی خودە بەئه‌وانیتر، ئەوانیترێک کە لەخود باشترو پێشکەوترو مافپەروەرترو ئینسانیترو دیموکراسیترو ڕاستگۆترن، هتد… زۆرجار لەپشتی شەرمکردنەوە ئەو شێوازە لەهەستکردن‌و هۆشیاریی ئامادەیە کە پێیوایە نابێت شتەکان بەوجۆرە بن کە هەن‌و پێویستە بگۆڕدرێن‌و دەسکاری بکرێن. شەرمکردن لەوەی کە حکومەتێکی بێشەرمت هەیە، کە سیاسیی بێشەرمت هەیە، کە میدیای بێشەرمت هەیە، کە ڕۆشنبیریی بێشەرمت هەیە، هەمویان بەشێکن لەدیوی ئەودیوی هەستێک کە دروستکردنی حکومەت‌و سیاسیی‌و میدیاو ڕۆشنبیری باش‌و بەرپرسیارو ڕاستگۆی دەوێت.


ئاڵۆزیی نێوان ئەنقەرە و ریاز هەڕەشە لە ستراتیژی واشنتن دەكات\nلەلایەن رووداو 6/12/2018\nرەجەب تەیب ئەردۆغان و محەممەد بن سەلمان\nبەرپرسانی باڵای سعودیە و توركیا دوو مانگ پاش كوژرانی جەمال خاشوقچیی رۆژنامەنووس، لە كۆبوونەوەی گروپی 20 لە ئەرجەنتین رووبەڕووی یەك بوونەوە. دوو مانگ دوای رووداوەكەی كونسوڵخانەی سعوودیە لە ئیستەنبوڵ، ئەمریكا لە نێوان دوو هاوپەیمانی سوننەی خۆیدا گیری كردووە، لە كاتێكدا واشنتن هەوڵی پاراستنی پێگەی سعودیە دەدات و توركیاش سوورە لەسەر ئەوەی شازادەی جێنشینی سعودیە بخات.\nماوەی دوو مانگە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، جەخت لەوە دەكاتەوە كە كەیسی خاشوقچی پەیوەندییەكانی سعودیە و ئەمریكا ئاڵۆز ناكات. حكومەتی ئەنقەرەش بەڵێنی داوە واز نەهێنێ هەتا روون نەبێتەوە كێ فەرمانی كوشتنی خاشوقچی لە كونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ دەركردووە و چی بەسەر لاشەكەی هاتووە؟\nكەسانی نزیك لە بڕیارەكانی كۆشكی سەرۆكایەتی توركیا بە رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)ی ئەمریكییان راگەیاندووە كە رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی توركیا، دەیەوێ چانسی گەیشتنە تەختی پاشایەتی لە محەممەد بن سەلمان، شازادەی جێنشینی سعودیە تێكبدات و پەیوەندیی بەهێزی ریاز و واشنتن لاواز بكات. ئەو پەیوەندییانە بڕبڕەی پشتی ستراتیژی ئەمریكان بۆ بەرەنگاربوونەوەی فراوانخوازییەكانی ئێران لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.\nرۆژی هەینی و شەممە كۆبوونەوەكانی گروپی 20 لە بۆینس ئایرس، پایتەختی ئەرجەنتین بەڕێوەچوون كە تێیدا بۆ یەكەمجار ئەردۆغان و بن سەلمان لە یەك هۆڵی كۆبوونەوەدا ئامادە بوون. حكومەتی سعودیە رەتیدەكاتەوە شازادەی جێنشین فەرمانی كوشتنی خاشوقچی دەركردبێ كە لە دوو مانگی رابردوودا لە كەیسێكی مرۆییەوە بۆ كەیسێكی سیاسی و جیۆپۆلیتیكی گۆڕا.\nبەرپرسانی حكومەتی توركیا ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن كە هەوڵەكانی سعودیە بۆ كپكردنی كەیسەكە لە یەكەم رۆژەكانی دوای كوژرانی خاشوقچییەوە دەستیانپێكرد، لەوانەش پێشنیازی وەبەرهێنانی چەند ملیار دۆلاری لە ئابووریی توركیادا، كە ئەوكات بەدەست كۆنترۆڵكردنی بەهای لیرەوە دەیناڵاند، حكومەتی سعوودیە بەڵێنی ئەوەشی بە لایەنی توركی دابوو كە گرژییەكانی كەنداو لەگەڵ قەتەر چارەسەر بكرێن، بەڵام حكومەتی ئەنقەرە ملی نەداوە و دەستی بە كۆكردنەوەی زانیاری لەسەر چۆنێتی كوژرانی خاشوقچی كردووە.\nبەرپرسێكی حكومەتی توركیا لەوبارەوە دەڵێ: "نابێ رێگە بدەین محەممەد بن سەلمان ببێتە شای سعودیە، ئەو تەمەنی تەنیا 33 ساڵە و توركیا دەبێ بۆ ماوەی 50 ساڵی دیكە لەگەڵ ئەم پیاوە هەڵبكات".\nبەرپرسێكی حكومەتی سعودیەش ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە: "بەڕێز ئەردۆغان زۆر بەو پێشنیازەی حكومەتی سعودیە لەبارەی وەبەرهێنانی سعوودی لە ئابووریی توركیا تێكچوو". هەوڵەكانی دەزگا ئەمنییەكانی توركیا بۆ دۆزینەوەی سەرەداوی كوژرانی رۆژنامەنووسە سعودیەكە و بڵاوكردنەوەی زانیارییەكان لە رێگەی میدیا جیاجیاكانی ناوەوە و دەرەوەی توركیا بەشێوەیەكی سەرەكی، كۆتایی بە دانوستاندنی پشتی پەردەی هەردوولا هێنا.\nپەیوەندییەكانی توركیا و ئەمریكا لە دوای هەوڵی كودێتای 2016 لاواز بوون، ئازادكردنی ئەندرو برونسن، قەشەی ئەمریكی، لەلایەن دادگای توركیاش نەیتوانی گرژییەكانی دیكەی نێوان ئەو دوو وڵاتەی ئەندامی ناتۆ هێور بكاتەوە، لەوانەش هاوكاریی ئەمریكا بۆ یەپەگە لە رۆژئاڤای كوردستان، كەیسی فەتحوڵڵا گولەن (كە توركیا بە پلاندانەری كودێتاكەی 2016ی دەزانێ) و كڕینی سیستەمی دژە مووشەكی ئێس 400ی رووسی لەلایەن توركیاوە.\nترەمپ هەر لە سەرەتای دەستبەكاربوونییەوە پەیوەندییەكی نزیكی لەگەڵ شانشینی سعودیەدا دروستكرد، یەكەم گەشتی دەرەوەی وڵاتی سەرۆكی ئەمریكا بۆ سعودیە بوو، بەرپرسانی كۆشكی سپی بە چاوی "عامیلی گۆڕانكاری" لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست سەیری شازادەی جێنشینیان دەكرد.\nژمارەیەك بەرپرسی سعودی و توركی بە رۆژنامەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)یان راگەیاندووە كە حكومەتی ئەنقەرە هەر لە بەهاری 2017 وە نیگەرانیی ئەوەی لێنیشت كە نزیكبوونەوەی زۆری ریاز و واشنتن پەراوێزكەوتنی توركیای لێبكەوێتەوە. ئەم نیگەرانییەی حكومەتی توركیا لە حوزەیرانی 2017 بەهێزتر بوو كاتێك سعودیە، ئیمارات و ژمارەیەك وڵاتی عەرەبی ئابڵوقەی سیاسی و بازرگانییان لەسەر قەتەر دانا و ترەمپیش پشتگیری لێكردن، لە كاتێكدا ئەردۆغان پشتگیری لە قەتەر و ئیخوان موسلیمین دەكرد.\nسەرەڕای هەموو گرژی و نیگەرانییەكانی 2017 ، ئەردۆغان هەوڵی پاراستنی پەیوەندییەكانی نێوان ئەنقەرە و ریازی دا، كۆبوونەوەكەی تەمووزی 2017ی جەددە لە نێوان ئەردۆغان و بن سەلمان لە هەمان چوارچێوەدا بوو، بەڵام لە كۆبوونەوەكەدا بن سەلمان داوای لە سەرۆكی توركیا كردبوو چیدی پشتگیری لە دەوحە نەكات. بەگوێرەی راپۆرتەكەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)، ئەردۆغان دوای كۆبوونەوەكە بە "كەللەڕەقی گەشبین" وەسفی بن سەلمانی كردبوو، لە یەكێك لە راوێژكارەكانی پرسی بوو "چی لەم كوڕە بكەین؟". بە گوتەی یەكێك لە كەسانی ئاگاداری ماڵی شاهانە "ئەوكات بن سەلمان بڕیاری خۆی دابوو كە توركیا بخاتە ناو لیستی دوژمنەكانی خۆیەوە".\nتاوەكو ئێستا ئەردۆغان بە ئاشكرا ناوی محەممەد بن سەلمانی وەكو بڕیاردەری كوژرانی خاشوقچی لە رۆژی دووی تشرینی یەكەمی ئەمساڵ نەهێناوە، بەڵام جەخت لەوە دەكاتەوە كە "خەڵكانی هەرە پایەبەرزی شانشین" بەرپرسیارن لە كوژرانی رۆژنامەنووسە 59 ساڵەكە.\nبەگوێرەی راپۆرتەكەی (وۆڵ ستریت جورناڵ)، بن سەلمان سێ هەفتە دوای كوژرانی خاشوقچی تەلەفۆنی بۆ ئەردۆغان كردبوو، داوای لێبوردنیشی كردبوو كە نەیتوانیوە لە مەراسیمی سەرۆكایەتی ئەردۆغان لە مانگی حوزەیراندا بەشداری بكات و پێی راگەیاندبوو "دەبووایە چاوم پێتانبكەوێ".\nنیشانەکردن : خاشقچی\n1864 ژمارەی بینین


كه‌مئه‌ندامێك له‌ماوه‌ی مانگێکدا سێ جار هه‌وڵی خۆكوشتن ده‌دات - ئاوێنه\nكه‌مئه‌ندامێك له‌ماوه‌ی مانگێکدا سێ جار هه‌وڵی خۆكوشتن ده‌دات\nحسین قادر ئه‌و پیاوه كه‌مئه‌ندامه‌یه له‌ماوه‌ی یه‌ك مانگدا سێ جار هه‌وڵی خۆكوشتنی داوه. ئه‌و بە‌ئاوێنه‌ی راگه‌یاند “توشی نه‌خۆشی ده‌رونی بوم، سێ جار هه‌وڵی خۆكوشتم داوه له‌ڕێگه‌ی په‌ت‌و ده‌رمان خواردنه‌وه، هاوسه‌ره‌كه‌م رێگرم بوه”.\nئه‌و وتی “هاوسه‌ره‌كه‌م كه‌مئه‌ندامه‌و بۆ خۆشم كه‌م ئه‌ندامم. منداڵێكی نه‌خۆشم هه‌یه‌و له‌خانوی كرێدا ژیان به‌سه‌رده‌به‌م. ناتوانم كرێی خانو‌و پێویستی ژیانی رۆژانه‌ی خێزانه‌كه‌م دابین بكه‌م. ماوه‌ی مانگێك ده‌بێت توشی نه‌خۆشی له‌هۆشخۆچون بوم. له‌وكاته‌وه‌ی ژیانم پێكهێناوه كه ماوه‌ی هه‌شت ساڵه، چوار جار نه‌شته‌رگه‌ری قاچم بۆ ئه‌نجام دراوه. ئێستاش ناتوانم به‌پێكانی خۆم بڕۆم، ئه‌وه‌نده نابێت نه‌شته‌گه‌ری دڵیشم بۆ ئه‌نجام دراوه”.\nوتیشی ” له‌و كاته‌وه‌ی حكومه‌ت موچه‌كه‌ی بڕیوین، رۆژانه بیر له‌ژیانی خۆم ده‌كه‌مه‌وه، نازانم چی بكه‌م! هێنده بیرمكردۆته‌وه توشی نه‌خۆشی ده‌رونی بوم. چه‌ند جارێك لایه‌نی به‌رپرس‌و خزم‌و كه‌سوكاره‌كه‌م ئاگادار كردۆته‌وه ده‌مه‌وێت خۆم بكوژم. له‌ڕێگه‌ی په‌ت‌و ده‌رمانخواردنه‌وه سێ جار هه‌وڵی خۆكوشتنم داوه، چیتر نامه‌وێت بژیم”.\nخاوه‌ر حه‌سه‌ن هاوسه‌ری حسین له‌باره‌ی بڕیاری خۆكوشتی هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه ده‌ڵێت “ماوه‌ی مانگێك ده‌بێت به‌رده‌وام حسین ده‌بورێته‌وه. شه‌وی وا هه‌یه دو‌و نیوی شه‌و له‌گه‌ڵ براكه‌ی ده‌یبه‌ینه نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتن. باری ده‌رونی ته‌واونیه‌و هاوار ده‌كات. چه‌ند جارێك هه‌وڵی داوه خۆی بكوژێت، زۆر بیر له‌دۆخی داراییمان ده‌كاته‌وه. بیر له‌منداڵه شه‌ش ساڵانه‌كه‌مان ده‌كاته‌وه كه ئه‌ویش نه‌خۆشه. زۆركات دڵنه‌وایی ده‌ده‌مه‌وه، به‌ڵام دوای چه‌ند كاتژمێرێك ته‌ندروستی تێكده‌چێت‌و بڕیاری خۆكوشتن ده‌دات”.\nخاوه‌ر ئه‌وه‌شی وت “به‌رده‌وام چاودێری ده‌كه‌م تا خۆی نه‌كوژێت. چه‌ند جارێك سه‌ردانی پزیشكمان پێكردوه. به‌هۆی رێژه‌ی زۆری كه‌ئه‌مئه‌ندامی جه‌سته‌ی‌و نه‌بونی موچه‌و كرێی خانوه‌وه ژیانمان زۆر قورس بوه، هه‌ربه‌و هۆیه‌وه زوو زوو ده‌ڵێت خۆم ده‌كوژم. به‌هه‌مان شێوه منیش كه‌مئه‌ندامم، نازانم چی بكه‌م”.\nسامان قادر وته‌بێژی كه‌مئه‌ندامان له‌و باره‌یه‌وه وتی “ڕۆژی پێنج شه‌ممه رێكه‌وتی 4/1/2018 ته‌له‌فونێكم بۆهات، كه‌سێك به‌ناوی حسێن قادر وتی با تۆ ئاگاداربیت ئه‌وا من خۆم ده‌كوژم! به‌هۆی نه‌بونی موچه‌و كه‌مئه‌ندامیمه‌وه ژیانم ناڕوات‌و هیچ كارێكی دیكه‌م بۆ ناكرێت. قسه‌م بۆ كرد، پێم وت خۆكوشتن چاره‌سه‌ر نیه‌و په‌شیمانم كردوه‌وه، به‌ڵام هاوسه‌ره‌كه‌ی ده‌ڵێت له‌سه‌ر بڕیاره‌كه‌ی سوره كه خۆی بكوژێت”.\nوتیشی “له‌ساڵی 2018دا ئه‌مه یه‌كه‌م حاله‌ته پیوه‌ندیم پێوه‌ده‌كه‌ن، به‌ڵام له‌ساڵی 2017دا، دو كه‌مئه‌ندام خۆیان كوشتوه كه بێ كه‌س بون‌و كه‌س نه‌بوه یارمه‌تیان بدات. سه‌دان كه‌مئه‌ندامی دیكه‌ش وڵاتیان به‌جێ هێشتوە‌و سه‌دانی دیكه‌ش ژن‌و مێردبون دواتر له‌یه‌ك جیابونه‌ته‌وه”.\nئه‌وه‌شی وت “ده‌سه‌ڵات به‌رامبه‌ر كه‌مئه‌ندامان نه گوێی هه‌یه، نه ئه‌خلاقی هه‌یه، نه ویژدان. وه‌زارەتی كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تیش موسیبه‌ت بوه بۆ كه‌مئه‌ندامان. سێ ساڵه به‌ناوی لیژنه‌وه موچه‌ی كه‌مئه‌ندامان ده‌دزرێت‌و ئێستا نزیكه‌ی سیانزه موچه‌مان لای ئه‌م حكومه‌ته‌یه، نازانین كه‌ی وه‌ری ده‌گرین”.\nئاماژه‌شی به‌وه كرد كه‌مئه‌ندامان له‌دۆخێكی خراپدان. رۆژانه چه‌ندین كه‌مئه‌ندام له‌ڕێگه‌ی ته‌له‌فونه‌وه په‌یوه‌ندیم پێوه ده‌كه‌ن، سكاڵا ده‌كه‌ن‌و ده‌ڵێن پاره‌مان پێ نیه‌و ماڵ‌و منداڵمان هه‌یه نازانین چیبكه‌ین!”.\nنووسراوە لە 2018-01-11 12:32 pm


ئینتەر یۆڤی دا بە زەویدا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەچوارچێوەی یارییەکانی خولی ئیتاڵی، لەیاریگای سان سیرۆ، یانەی ئینتەر میلان، بەئەنجامی 2-0، لە یانەی یۆڤانتۆسی بردەوە.\nگۆڵەكانی یانەی ئینتەرمیلان، لەلایەن ئارتۆرۆ ڤیداڵ لەخولەكی 12و نیكۆڵۆ باریكا لەخولەكی 52 تۆماركران.\nئینتەرمیلان، لەساڵی 2016وە ئەمە حەوتەم یارییە، کە بتوانێت سەركەوتنەكانی یانەی یۆڤانتۆس ڕابگرێت.\nپاش یارییەكە، ئەنتۆنیۆ كۆنتی ڕاهێنەری یانەی ئینتەرمیلان دڵخۆشی خۆی بە سەركەوتنی یانەكەی دەربڕی و وتی:”بۆ ئەوەی لەیانەیەكی بەهێزی وەك یۆڤانتۆس ببەیتەوە، دەبێت ئاستێكی زۆر بەرز پێشكەش بكەیت”.\nلەلایەکی دیکەوە، ئەندرێ پێرلۆ، ڕاهێنەری یانەی یۆڤانتۆس وتی؛ نیگەرانم لەئاستی یارییەکەمان و ئەو شکستەی بەسەرمان هات، ئەگەر لەسەرەتاوە پلانێك بۆ سەركەوتن دانەنەیت، كارەكان بەمجۆرە دەبن”.\nوتیشی: بەهۆی ترسمان لە هێرشبەرەکانی یانەی بەرامبەر تەركیزمان خستەسەر هێڵی بەرگریی و هەوڵی هێرشبردنمان نەدەدا .\nسەرۆكی ئینتەرمیلان ستایشی كۆنتی دەكات\nخەڵك سەرۆكی ئینتەرمیلان ئەنتۆنیۆ كۆنتی بە ڕاهێنەرێكی سەركەوتوو دەزانێت و هۆكاری ڕۆیشتنی ڕاهێنەرەكەی ئاشكراكرد. (زیاتر…)\n14 ئازار 2021 2.13 pm\nخەڵک – وەرزش کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی ئەستێرەی پرتوگالی و هێرشبەری یانەی یۆڤانتۆسی ئیتالی، وەڵامی رەخنەگرانی دەداتەوە…\n06 حوزەیران 2021 10.57 pm\nخەڵك سەرۆكی ئینتەرمیلان ئەنتۆنیۆ كۆنتی بە ڕاهێنەرێكی سەركەوتوو دەزانێت و هۆكاری ڕۆیشتنی ڕاهێنەرەكەی ئاشكراكرد.


ئێران بۆ به‌رهه‌ڵستی کردن به‌رامبه‌ر به ئه‌مه‌ریکا موشه‌کی باڵستیکی تاقیکرده‌وه\nمه‌شقی له‌شکری ئێران\nبه‌رپرسانی لەشکری ئێران ده‌ڵێن سۆپای ئێران توانیویه‌تی مووشکی زه‌وی به زه‌وی به نێوی خۆڕه‌مشار که دوو هه‌زار کیلوه‌مەتر ده‌ڕوات تاقی بکه‌نه‌وه. ئه‌م مووشکه ڕۆژی هه‌ینی 15ی مانگ بۆ یه‌که‌م جار له مه‌شقی له‌شکری ساڵانه‌ی هێزه‌کانی چه‌کداری ئێران بینرا. ئه‌م مانۆڕه هه‌ر ساڵه به بۆنه‌ی ساڵیادی ده‌ستپێکی شه‌ڕی ئێران و عێراق له ئێران ئه‌نجام ده‌درێت.\nئاژانسی هه‌واڵنێری فه‌رمی ئێران، ئیرنا، به هێنانه‌وه‌ی گوته‌ی فه‌رماندهیه‌کی پایه‌به‌رزی سه‌ربازی ئێران نووسیوەیە‌تی ئه‌م مووشکه به‌هێزترین مووشکی به‌ڵستیکی سۆپای پاسدارانی ئێرانه و له ده‌مێکدا زیاتر له دوو هه‌زار کیلۆمێتر ده‌ڕوات ده‌توانێت هاوکات چه‌ند کڵاوه‌ی ته‌قینه‌وه بگوازێته‌وه.\nپێش ئێستا سه‌رچاوه سه‌ربازیه‌کانی ئێران ڕایانگه‌یاندبوو مووشکی عیماد که مه‌ودای 1700 کیلۆمێتر ده‌بڕێت به‌هێزترین مووشکی ئه‌م وڵاته‌یه. تاقیکردنه‌وه‌ی عیماد کاتی خۆی بوه هۆی پێک هاتنی کۆبوونه‌وه‌ی تایبه‌تی ئه‌نجۆمه‌نی ئاسایش، به‌ڵام له کۆتایی دانیشتنه‌که‌دا، زۆرینه‌ی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نه‌که بڕیاریاندا، تاقیکردنه‌وه‌که ژێرپێنانی ڕێکه‌وتنی ناوه‌کی نه‌بوه.\nبه پێی بڕیاری ئه‌نجوومه‌نی ئاسایش نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان، ئێران مافی بره‌ودان و وه‌پێشخستنی ئه‌و جووره مووشکه بەلستیکانه‌ی نیه که هه‌ڵگری کڵاوه‌ی ناوه‌کییه. ئێران له به‌رانبه‌ردا ده‌لێت هیچ به‌رنامه‌یه‌کی بۆ درووستکردنی له‌و چه‌شنه مووشکانه‌ی نیه. میدیا ئێرانیه‌کان ده‌ڵێن کێشی کڵاوه‌ی مووشکی خۆرەمشار 1800 کیلۆیه و سوته‌مه‌نیه‌که‌ی شله‌مه‌نیه.\nئه‌م تاقیکردنه‌وه له کاتێکدایه که دانڵد تڕامپ، سه‌رۆک کۆماری ئه‌مه‌ریکا به هۆی چالاکی مووشکی ئێران، ڕخنه‌ی زۆر له‌م وڵاته ده‌گرێت و نیکی هه‌یڵی، باڵوێزی ئه‌مه‌ریکا له نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کاندایش ده‌ڵێت یه‌ک له هۆکاره‌کانی خوازیاری ئه‌مه‌ریکا بۆ هه‌ڵوەشاندنه‌وه‌ی ڕێکه‌وتنی ناوه‌کی، بەکار نه‌هاتوویی ئه‌م ڕێکه‌وتنه بۆ به‌رگری له تاقیکردنه‌وه‌کانی ناوه‌کیه.\nله به‌رانبه‌ردا، به‌رپرسانی حکوومه‌تی ئێران ده‌ڵێن بره‌ودانی به‌رنامه مووشکی ئه‌م وڵاته ئامانجی به‌رگری هه‌یه و ئێران نایه‌وێت هێرش بکاته سه‌ر هیچ وڵاتێک.


لە دوو دیداری جیاواز دا قوباد تاڵەبانی لەگەڵ باڵیۆزی بەریتانیا و کۆنسوڵی گشتی ئەرمینیا لە هەرێم كۆبووەوە\nهەولێر ، هەرێمی كوردستان ، عیراق (GOV.KRD)- قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی كوردستان پێشوازیکرد لە ستیڤن هیکی باڵیۆزی بەریتانیا لە عێراق و پێكەوە چەند پرسێكی جێگە بایەخی نێوان هەردوولایان تاوتوێكرد.\nلە كۆبوونەوەیەكدا ئێوارەی رۆژی چوارشەممە 21 نیسان (ئەپریل) ی 2021 هەردوولا جەختیان لە گرنگی ئەنجامدانی هەڵبژاردنێکی پاک و بێگەرد كردەوە لە عێراق کە خزمەت بە پرۆسەی سیاسی و دیموکراسی بكات.\nلەبارەی پەیوەندییەكانی هەرێم و بەغدا هاوڕابوون كە پەسەندكردنی یاسای بودجە بە ڕەزامەندی هەولێر و بەغدا دەستپێكێكی گرنگە بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی دیکەی نێوان حكومەتی هەرێم و فیدراڵ.\nهەروەها جەختیان کردەوە لەسەر گرنگیی جێبەجێکردنی یاساکە، لای خۆشییەوە قوباد تاڵەبانی پابەندبوونی هەرێمی بە ناوەڕۆك و دەقەكانی یاساکە دووپات کردەوە و راشیگەیاند بەم نزیکانە وەفدی دانووستانکاری هەرێم جارێکیتر سەردانی بەغدا دەکاتەوە.\nلەبارەی ناوخۆی كوردستان هەردوولا هاوڕابوون لەسەر گرنگی پاراستنی سەقامگیری سیاسیی هەرێم، باڵیۆزی بەریتانیا پشتگیری وڵاتەکەی بۆ هەرێمی کوردستان دەربڕی و رایگەیاند لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمان یارمەتیدەر دەبن بۆ پێشخستنی سەقامگیری سیاسی لە هەرێمی کوردستان.\nلەلایەکی ترەوە هەر ئەمڕۆ جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازیکرد لە ئارشاک مانوکیان کۆنسوڵی گشتی ئەرمینیا لە هەرێم. لە كۆبوونەوەیەكدا هەردوولا باسیان لە پەرەپێدانی پەیوەندییە دوو قۆڵییەكان كرد بەتایبەت لە بوارەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری و تواناسازی گەنجان و خوێندنی پیشەیی.


ئەم زمانە بازاری و پڕ جنێوە زمانی مامۆستای ئاینیە؟ – لڤین پرێس\nد.کەریم شەریف قەرەچەتانی:\nئەم زمانە بازاری و پڕ جنێوە زمانی مامۆستای ئاینیە؟\nلڤین: د.کەریم شەریف قەرەچەتانی:\nھاوڕێیانی خۆشەویست دیارە ھەندێکتان باش چاو پێکەوتنەکەی منتان نەبینووە بۆیە دەڵێن باسی دینت کردووە کە ئەوە پسپۆڕی تۆ نیە، راستە دین پسپۆری من نیەو من نەم وتووە ئەو ئایەتە نیە، من تەنھا وتومە ھەق نیە مامۆستای ئاینی ژن بە تەڵاقدان بدات ئەی ئەو ژنەو منداڵەکانی دوای تەڵاق چیان بەسەر دێت دەبێت مامۆستا رێگاچارەیان بۆ بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی کابرا بگەرێتەوە ، من کە وتومە خودای گەوەر دەفەرموێت کفر دەکەیت ئیمانت دەبێت تۆ ئازادی بەڵام دەبێت لە رۆژی حساب باجەکەی بدەیت خۆ بەشی ئەوە شارەزایمان لە دین ھەیە، بەڵام لەوە دەچێت ئەو مامۆستا بەرێزەی منی تاوانبار کردووە چاوپێکەوتنەکەی منی نەبینی بێت و کەسانێک بۆیان باسکردبێت، چونکە لە ڤیدیۆکەی دەڵێت راستە خودا فەرموویەتی کفر دەکەیت بیکە بەڵام دەبوایە بیشی وتایە کە خودا لە رۆژی قیامەت دەیخاتە دۆزەخ، ئێ من ئەوەم لە چاوپێکەوتنەکە وتووە کە رۆژی حساب ھەیە، بۆیە گومانم ھەیە بینیبێتی.\nلە لایەکی ترەوە بەڕێزان ئەگەر بە بۆچوونی ئەو من ھەڵەم کردبێت باشە بۆ باسی خێزان و منداڵاکانم دەکات؟ باشە بە قسەی ئەو ئەگەر من لە دین نازانم و ئەو زانایە ئەی خودای گەورە نافەرموێ ھیچ کەس کۆڵی گوناھی کەسانی تر ھەڵناگرێت، ئەی ئەمە پێچەوانەی ئەو ئایەتە نیەو گوناحی ماڵ و منداڵم چییە؟\nلە لایەکی ترەوە من نازناوی زانستیم بە توێژینەوەی زانستی و بە ماندوو بوونی خۆم وەرگرتووەو زانکۆ بە منی داوە، ئەی بە چ حەقێک بۆ سوکایەتی لە جیاتی پرۆفیسۆر پێم دەڵێ ترۆفیسۆر ئەمە نەک سوکایەتیە بە من بەڵکوو بە ھەموو مامۆستایانی زانکۆ.\nباشە ئەگەر ئەو مامۆستا بەرێزە لە دین زانایەو من نەزان بە چ ئایەتێک بە من دەڵێت فڵتە فڵت و چەندەھا وشەی ناشیرینی تر لە کوێش لە ماڵی خودا؟ باشە خودای گەورە نافەرموێ بە باشترین شێوە مجادەلەیان لەگەڵ بکەن، ئەم زمانە بازاری و پڕ جنێوە زمانی مامۆستای ئاینیە؟\nد.کەریم شەریف قەرەچەتانی\nجێگەی ئاماژە پێدانە د.کەریم شەریف قەرەچەتانی ڕایگەیاندووە”لەسەر داوای ژمارەیەک مامۆستای ئاینی بەڕێزو ھاوڕێ و خۆشەویستان کە پەیوەندیان پێوە کردم و کۆمێنتیان بۆ نووسیم کۆنگرە رۆژنامەوانیەکەی رۆژی شەممە ناکەم بەڵام پەنا بۆ یاسا دەبەم و لە دادگا شکات لە ئەو مامۆستا بەرێزە دەکەم و ھەردوو ڤیدیۆکە پێشکەش بە دادگا دەکەم و با لە دادگا ئەو تۆمەتانەی داویەتە پاڵم و خەڵک لە دژم ھاندەدات و مەبەستی ناوزڕاندنی منە، بیسەلمێنێ، دادگاش ھەر بریارێک بدات من ملکەچی دەبم”.\nکۆبوونەوەیەکی تایبەت بە بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان بەڕێوەچوو\nقەدەغەی هاتوچۆی گەشتیاری نێوان هەرێم و ئێران درێژکرایەوە


(ئەم بابەتە بە زمانی فەرەنسی لە (philosophie : La dissertation Terminales / Henri Pene Ruiz/ 196?Chapitre VQuelques Notions clés a Maitriser p: 180) بڵاو بووەتەوە. نووسەری عەرەب (قوێدر عوكری) لە فەرەنسییەوە كردوویە بە عەرەبی. منیش لە عەرەبییەوە كردمە كوردی- ت ك). زەحمەتی و وردی لە میتۆدی هزری فەلسەفیدا، تەنیا لە زمانێكی تەكنیك ئاڵۆزدا خۆی نانوێنێ، بەڵكوو ئەو زەحمەتی و وردییە، لە چۆنیەتی تێگەیشتن و كۆنترۆڵ كردنی هەندێ چەمی سەرەكی لە ئاستی رێڕەی میتۆددایە، كە رێ بۆ نزیك بوونەوەیەكی پتر میتۆدكارانە و ئەرخەیان خۆش دەكات، لە رووی بەدەست هێنانی چەق بۆ چاوگی بیر كردنەوەش، ئاسانكاری دەكات. ئیدی لە پای ئەم روانگەیەوە، ئێمە وابەستەی پیناسە كردنی هەندێ چەمك و زاراوە دەبین، كە هەمیشە خراپ بەكار دێن، بۆ خوێنەریش ناڕۆشنن. بەم جۆرە پێناسە كردنە، ئیدی بە وردی ناوەرۆك و قۆناغەكان و میتۆد و ئامانجەكانی شرۆڤە و شیتەڵ دیاری دەكەین، بە ئامانجی ئەوەی بە ئاسانی (خۆراكە وێنا: واتە هزری فەلسەفی) هەرس بكەین. لەمەشدا ئێمە، دیاری كردن و سنووربەندییەكەمان بە سەر پێنج بەشی جیاجیادا پۆلێن كرد، كە لەگەڵ پێنج نموونە بیركردنەوەی تەواو و تۆكمەی پەیوەست بە بابەتێكی دیاری كراودا، دەگونجێن.\nپێنج بەشەكەش ئەمانەن:\nیەكەم: بابەتەكە بخرێتە بەر شرۆڤەوە.\nدووەم: رەهەندی فەلسەفیانەی بابەتەكە دیاری بكرێت.\nسێیەم: گرفتەكە و بواری هزریانەی، بخرێتە بەر توێژینەوەی رەخنە.\nچوارەم: بارگەی كردەییانەی نواندنەكە، لە نموونەی (بیرۆكە، تێگە، وێنا، گوتە).\nپێنجەم: دیاری كردنی بۆچوونەكان و راست كردنەوەیان.\nیەكەم: بابەتەكە بخرێتە بەر شرۆڤەوە پەیوەندیی بە ورد بوونەوە لە وردەكاریی بابەتەكەوە هەیە، ئەویش بە گوێرەی چەند ئاستێكی كردەییانە. دەكرێ لە روون كردنەوەی قووڵ و میتۆدانە بۆ بابەتەكە، وەك چەند قۆناغێك دیاریی بكەین:\n1-واتای زارەكی یان رواڵەتیانەی بابەتەكە: ئەمە پەیوەستە بە ناوەرۆِكی رەسەن و روونی بابەتەكەوە، وەك لە شرۆڤە كردنی زاراوەكانییەوە گەڵاڵە دەبێت. دەشێ واتای زارەكیانە بەرەو رووی چەندین ئاستی دەلالەدا بڕوات، ئەوە ئەگەر بابەتەكە چەندین واتای جیاجیای گرت بووە خۆ، یان لە حاڵەتی ئەوەی بە شێوازی جیاجیا لە بابەتەكە بگەین. هەڵبەت بە وردی دیاری كردنی ئاستی واتا و دەلالەت، بوارمان پێ دەدات پەی بە بابەتەكە ببەین، لە هەمان كاتدا دەوڵەمەندی و فراوانییەكەی بخەینە روو.\n2-شرۆڤەی دەلالی بۆ بابەتەكە: لێرەدا هەوڵ دەدەین بە قووڵی شرۆڤەی زاراوەكانی بابەتەكەی بكەین، ئەو تان و پۆیەی پێشنیاری دەكات، ئەو پەیڤانەی بەكار هاتوون و ئەوەی دەكرێ پێی بڵێین (تۆماری واتا)ش، پێناسە بكەین. سەرباری خۆبەخۆ بنیاتی بابەتەكەش (سەلماندنی تێزێكی جێ مشتومڕ، پیناسە كردن، بڕیاردان.. هتد).\nپەیوەستە بەو ئاكامانەی بابەتەكە لە خۆیان دەگرێت یان پەی بە لایەنی شاراوەی دەبات. بە زۆری ناواخنی بابەت، واتای قووڵ و چڕیی فەلسەفیانەی دیاری دەكات. لەو ئەگەرە ناواخنانەش، ئێمە گریمانەی لابەلای بابەتەكە دیاری دەكەین، وەك ئەوەی پێشتر وەك دەرهاویشتە و خۆبەخۆ لە نێو پرسیارەكەدا هاتووە. گریمانەیلی بابەتێكی دیاری كراو، بە كردەنی ناواخنەیلێك پێك دەهێنێت، كە كۆت و بەندی دەكەن. واشی لێ دەكەن وەك پرسیارێك كار بكات، كە وا پێویست دەكات پتر روون بكرێتەوە. ئەمەش لە رێی فرە ورد بوونەوە لە زاراوەگەلی بەكار هاتوو، هەروەها زاراوەگەلی هەڵبژێرداروەوە، بەدی دێت. با بۆ نموونە، بچینە سەر ئەم بابەتەی دادێ:\n(ئایا پەروەردە پووچەڵ كردنەوەی خەسڵەتی رەسەنی تاكە؟)\nهەڵبەت لێرەدا گریمانە ئەوەیە، پێشین خەسڵەتێكی مرۆیی هەیە، كە بەر لە (دەست پێ كردنی پرۆسەی) پەروەردەیە. روون كردنەوەی ناواخن و گریمانەیلی بابەتەكە، لەو كاتەدا دەكرێ گەڵاڵە بكرێن، كە بە شێوەیەكی رێك و پێك ئاراستە كرا بن، وەك راڤەیەك بۆ ئەگەرە هەلومەرجی پرسیارەكە. ئیدی بەم جۆرە، پرسیارەكە بەم شێوەیە نابێت: (ئایا پەروەردە تێكدانی خەسڵەتی رەسەنی تاكە؟)، تەنیا مەگەر وڵامی ئەم پرسارەی دادێ بدەینەوە: (ئایا پێشین خەسڵەتێكی مرۆیی بەر لە پەروەردە هەیە؟)\n4-بوارەكانی بیر كردنەوە یان پەیوەست بوون بە بابەتێك دەكرێ چەند بوارێك دیاری بكرێن، كە تێیاندا بابەت واتای تایبەت بگرێتە خۆ. واتە ئەو بوارانەی دەكرێ لە چێوەی ئەواندا چارەسەری بكەین. بۆ نموونە، تێگە (چەمك)ی رووتاندنەوە پەیوەستە بە چەندین بواری جیاجیا (دەروونی، سیاسی، جڤاكی.. هتد).\n5-گرەوەكانی بابەت ئەم گرەوە وا دیاری دەكرێت، بەوەی ئاكامێكی كردەییانەی پرسیار یان بابەتێكە، (نابێ گرەو یان ناواخنی پەیوەستە، لەگەڵ ئاكامی لۆژیكیانەی بابەتەكە، تێكەڵ بە یەكدی یان بەراورد بە یەكدی بكەین). گرەوی بیر كردنەوە و شرۆڤە و پرسیار، دەكرێ وا دیاری بكرێن، كە بارگەی هزرین (ئەگەر ئەم رایە یان ئەوی دی قبووڵ بكەین، ئاخۆ چ بەرەنجامێك لەو بەرجەستە بوونانە بەدەست دێت، كە ئێمە لە بارەی بابەتەكەوە گەڵاڵەیان دەكەین؟) دەكرێ وەك بارگەیەكی كردەییانەی بەرجەستەش دابندرێ (ئەگەر ئەم حاڵەتە یان ئەوی دیكەمان ئەرێ كرد، ئاخۆ لە ژیاندا چ هەڵوێستێكی كردەنیمان دەبێت؟) هەڵبەت دیاری كردنی گرەوی (بارگەی هزری یان بارگەی كردەییانەی بەرجەستە)، واتە زەق كردنەوەی بایەخی بیركردنەوەیەكی دیاری كراو، بە مەبەستی هەڵسەنگاندنی بابەتەكە.\n1612 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Wednesday, September 6, 2017


موچەی فەرمانبەرانی ڕۆژئاوای کوردستان بەڕێژەی ۳٥٪ زیادکرا – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on تشرینی دووه‌م 27, 2019 1507 جار بینراوە 0 سەرنج\nموچەی فەرمانبەرانی ڕۆژئاوای کوردستان بەڕێژەی ۳٥٪ زیادکرا.\nلەهەواڵێکی ماڵپەڕی چاودێر هاتووە ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری باکور و رۆژهەڵاتی سوریا، بڕیاریدا موچەی فەرمانبەران بە رێژەی 35% لە موچەی بنەڕەتی زیاد بکات.\nئەم بڕیارە لەدوای کۆبونەوەی ئەمڕۆ دەستەی باڵای ئەنجومەنی جێبەجێکاری ئیدارەی زاتی رۆژئاوای کوردستان هات.\nچاودێرێک پێیوایە ئەوە سەرکەوتویی و پاکی ئیدارەی ڕۆژئاوا دەردەخات، و دەڵێت لەکاتێکدا لەباشوری کوردستان قسە لەسەر پاشەکەوتکردنی سێ موچەی دواکەوتووی فەرمانبەران دەکرێت، لەڕۆژئاوا بڕیاری زیادکردنی موچە دەدرێت.\nبڵاوکراوەی پێشووتورکیا بەربەست دەخاتە بەردەم پلانێکی هاوپەیمانیەتی ناتۆ\nبڵاوکراوەی نوێترخۆپیشاندەران قونسوڵخانەی ئێرانیان لەنەجەف سوتاند


لە دیالە داعش 11 سه‌رباز‌ی عێراقی له‌كاتی خه‌ودا كوشتووه – Esta News\nلە ئەنجامی هێرشیكی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر سەربازگەیەكی سوپای عێراق 11 سەرباز كوژران، ئەمریكاش ئیدانەی هێرشەكە دەكات.\nبه‌گوێره‌ی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی وۆڵ ستریت ژۆرنال، له ئەنجامی هێرشێكی چه‌كدارانی داعش بۆ سه‌ر سه‌ربازگه‌یه‌كی سوپای عێراق له دیاله، 11 سه‌رباز له‌كاتی خه‌ودا كوژراون.\nله‌وباره‌یه‌وه به‌رپرسێكی سه‌ربازی به ئاژانسی فرانس پرێسی راگه‌یاندووه، كه چه‌كدارانی داعش نزمبوونه‌وه‌ی پله‌كانی گه‌رمایان بە هەل زانیوەو لە كاتژمێر 20:30 دوای نیوه‌شه‌و هێرشەكەیان ئه‌نجام داوه‌و لە ئەنجامدا 11 سه‌ربازیان كوشتووه كه له‌نێوایاندا ئه‌فسه‌رێك به پله‌ی مولازم هه‌یه.\nهه‌رله‌وباره‌یه‌وه رۆژنامه‌ی وۆڵ ستریت ژۆرنال له‌به‌رپرسێكی ئه‌منی گواستویه‌تییه‌وه كه چه‌كدارانی داعش به ئۆتۆمبێڵ له سه‌ربازگه‌كه نزیك بوونه‌ته‌وه‌و ده‌روازه‌ی سه‌ربازگه‌كه‌یان شكاندووه‌و ته‌قه‌یان له‌سه‌ربازه‌كان كردووه.\nهه‌روه‌ها رۆژنامه‌كه روونیكردۆته‌وه كه له‌كاتی هێرشه‌كه‌دا، سه‌ربازه‌كانی سه‌ربازگه‌كه خه‌وتبوون، ته‌نها سه‌ربازێك رزگاری بووه ئه‌وه‌یش له‌وكاته‌دا له‌گه‌رماو بووه.\nلەلایەكی دیكەوە باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مه‌ریكا له به‌غدا، له راگه‌یه‌ندراوێكدا پاڵپشتی خۆی بۆ عێراق ده‌ربڕێ به‌رامبه‌ر ئه‌و هێرشه تیرۆریستییه‌ی كرایه سه‌ر سوپا له دیاله.\nله راگه‌یندراوه‌كه‌دا هاتووه: ئه‌مه‌ریكا ئه‌و هێرشه تیرۆریستییه‌ی كرایه سه‌ر سوپای عێراق له دیاله سه‌ركۆنه ده‌كات، كه بووه هۆی كوژرانی 11 سه‌ربازی هێزه ئه‌منییه‌كان.\nئاماژه به‌وه‌ش كراوه، ئێمه شانبه‌شان له‌گه‌ڵ هاوبه‌شه عێراقییه‌كانمان ده‌وه‌ستین بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌و كرده‌وه تیرۆریستییه، له دڵه‌وه هاوخه‌می خۆمان بۆ خێزانی قوربانییه‌كان ده‌رده‌بڕین.\nبه‌ره‌به‌یانی رۆژی هه‌ینی له رۆژئاوای ناحییه‌ی عوزێم له نێوان گوندی (تاڵعه و ئووم كه‌رامی) سه‌ر به پارێزگای دیاله، داعش هێرشیكرده سه‌ر فه‌وجی یه‌كی لیوای دووی سه‌ر به سوپای عێراق و 11 سه‌رباز و پله‌دارێك بوونه قوربانی.


خێراترین مرۆڤی جیهان بووە یاریزانی تۆپی پێ و گۆڵێكیشی تۆمار كرد\nیوسین بۆڵتی یاریزانی پێشووی گۆڕەپان و مەیدانی جامایكی و خێراترین مرۆڤی جیهان خونەكەی هێنایە دی و بۆ یەكەمجار لەنێو یاریگەی ئۆڵد ترافۆرد لە شاری مانچستەری ئینگلیزی بەشداریی یارییەكی تۆپی پێی كرد و گۆڵێكیشی تۆمار كرد.\nیارییەكە خێرخوازی بوو لەنێوان ئەستێرەكانی جیهان و ئەستێرەكانی ئینگلتەڕا كە دوێنێ یەكشەم بەڕێوەچوو.\nلە یارییەكەدا جگە لە ئەستێرەكانی تۆپی پێ، چەندان ئەستێرەی یارییەكانی تری جیهانیش بەشدارییان كرد لەوانەش بۆڵت و مو فەڕەحی پاڵەوانی بەرزكەرەوەی ئینگلیزی.\nسەرەتا تیپی ئەستێرەكانی تۆپی پێی ئینگلیزی توانیان بە 2 گۆڵ پێش بكەون و گۆڵەكانیش لەلایەن دارین بینت و جیریمی لینچ تۆمار كران، دواتر تیپی ئەستێرەكانی جیهان خۆیان گرتەوە و 3 گۆڵیان لە رێگەی رۆبی كین، خوان سیباستیان ڤیرۆن و كلارینس سیدۆرف تۆمار كرد.\nپێش تەوابوونی یارییەكە مایكل ئۆین گۆڵی سێیەمی تیپی ئەستێرەكانی ئینگلتەڕای تۆمار كردەوە و یارییەكە بە ئەنجامی 3-3 گۆڵ تەواو بوو، بەمەش ناوبژیوان بۆ یەكلاكردنەوەی ئەنجامی یارییەكە پەنای بردە بەر لێدانی سزا.\nبۆڵت یەكێك لە لێدانە سزاكانی تیپی ئەستێرەكانی جیهانی بەسەركەوتوو ئەنجام دا و خەونی تۆماركردنی گۆڵی لە یاریی تۆپی پێ هێنایە دی، بەڵام خەونی تیپەكەی نەهاتەدی و تیپی ئەستێرەكانی ئینگلتەڕا لە كۆتاییدا یارییەكەی بردەوە.\nڤیدیۆ.. گۆڵەكان و بەشێك لە دیمەنەكانی یارییەكە


حەماس "سەركەوتن" و ئیسرائیل خاپوركردنی 100 كیلۆمەتر تونێلی ژێر زەوی لە غەزە راگەیاند\nدوای 11 رۆژ لە گرژییە سەربازییەكان، بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، ئاگربەستی نێوان ئیسرائیل و حەماس چوە بواری جێبەجێكردن. بزوتنەوەی حەماس "سەركەوتن"ی راگەیاندو ئیسرائیلیش دەڵێت، لە هێرشەكاندا بۆ سەر غەزە پێنج سەركردەی هەردو بزوتنەوەی حەماس و جیهادی ئیسلامی كوژراون و 100 كیلۆمەتر تونێلی ژێر زەویش لە غەزە خاپوركراوە.\nئاوێنە: شەوی رابردو، ئیسرائیل و حەماس بە نێوەندگیری میسر ئاگربەستیان راگەیاندو بەرەبەیانی ئەمڕۆش ئاگربەستەكە چوە بواری جێبەجێكردن.\nسوپای ئیسرائیل راگەیاند، لەمیانی بۆردومانەكانیاندا بۆ سەر غەزە 200 چەكداری بزوتنەوەی حەماس و جیهادی ئیسلامی كوژراون كە پێنج لەوانە سەركردە بون.\nسوپای ئیسرائیل ئاشكراشیكرد كە لە هێرشەكانیاندا بۆ سەر غەزە 100 كیلۆمەتر تونێلی ژێر زەوی خاپور كراوە.\nلەلایەكی دیكەوە، خەلیل حەیە، سەركردە لە بزوتنەوەی حەماس ئاگربەستەكە بە "خۆشی سەركەوتن" ناوبردو وتی، ئەو ماڵانەی كە بەهۆی هێرشەكانی ئیسرائیلەوە وێران بون، بونیاددەنێینەوەو "خەندە بۆ سەر لێوەكان دەگەڕێنینەوە."\nوتیشی"بە دوژمن كە بانگەشەی سەركەوتن دەكات دەڵێین: تۆ لە كۆمەڵكوژكردنی منداڵان و ژناندا سەركەوتو بویت."\nلە دەستپێكی گرژییەكانی ئەم دواییەی نێوان گروپە فەلەستینییەكان و ئیسرائیل كە رۆژی 10ی ئەم مانگە دەستیپێكرد، بەپێی قسەی بەرپرسانی تەندروستی غەزە، 232 فەلەستینی كوژراون كە لەنێویاندا 65 منداڵ و 39 ژن هەن و هەروەها زیاتر لە یەك هەزارو 900 كەسی دیكەش برینداربون.\nهەروەها ئیسرائیل رایگەیاندوە كە بەهۆی هێرشی موشەكی گروپە فەلەستینییەكانەوە لەسەرەتای شەڕەكەوە تاوەكو ئێستا 12 كەس لە ئیسرائیل كوژراون و سەدان كەسیش كە لە هێرشەكاندا برینداربون، چارەسەركراون.


عه‌ره‌بسـتانی سـعودیـیه ده‌ڵێت 520 گومانباری تێرۆریسـتیان له‌ماوه‌ی ئه‌مسـاڵدا ده‌سـتگیركردووه\nعه‌ره‌بسـتانی سـعودیـیه ده‌ڵێت ئه‌و 520 میلیتانی ئه‌لقاعیده و پـشـتیوانانی به گومانی كرداری تێرۆریسـتی تا ئێسـتا له‌مسـاڵدا ده‌سـتگیركردووه.\nوه‌زیری ناوخۆی عه‌ره‌بسـتانی سـعودیـیه له ڕۆژی چوارشه‌ممه گوتی هه‌ندێ له گومانباره‌كان به‌رنامه‌ی ته‌قینه‌وه‌ی ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراویان دانابوو دژ به كارخانه‌كانی نه‌وت و ئاسایش.\nكاربه‌ده‌سـتانی سعودیـیه ده‌ڵێن هێزه‌كانی ئاسایش داویانه به‌سه‌ر 701 گومانباری تێرۆریستدا له‌م مانگانه‌ی دوایی، به‌ڵام پاشـان 181 یان ئازاد كردوون له‌به‌ر نه‌بوونی به‌ڵـگه. له نێو گیراوه‌كاندا ئه‌فریكایی و ئاسیاویشی تیان.\nحكومه‌تی سعودیـیه ده‌ڵێت ئه‌و گومانبارانه به‌شێـك بوون له پـیلانێـكی تێرۆریسـتی كه له ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌وه سه‌رپه‌رشـتی ده‌كران. ده‌شڵێن یه‌كێـك له ده‌سـتگیركراوه‌كان په‌یامێـكی تۆماركراوی ڕێبه‌ری پله دووی ئه‌لقاعیده ئه‌یمه‌ن ئه‌لزه‌واهیری پـێـگیراوه.\nله واشـنتنیش ده‌مڕاسـتی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا تۆم كه‌یسی گوتی ئه‌م ده‌سـتگیركردنانه ئاماژه‌یه‌كی ترن به‌وه‌ی ئه‌لقاعیده و كۆمه‌ڵه تێرۆریسـتیـیه‌كانی تر هێشـتا هه‌ڕه‌شه‌ن بۆ سه‌ر ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و جیهان.


وتووێژ:پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nوتووێژ:پێڕستی ئەکتەرە ئێرانییەکان\nکاک @Épine: وردەوردە پڕ دەکرێتەوە و پێویست بە پەلەپەل ناکات. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١١:٠٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC)\nکاک ئارام ناتوانیت بەم شێوەیە بەجێی بێڵیت! من کە گواستمەوە سەر بۆشایی ناوەکەت وتم کە پەرەت پێدان ئینجا بیگوازەوە، کەچی ئێستا وا دەبینم بە ھەمان شێوە گواستووتەوە بەبێ ھیچ پەرەپێدانێک. --◂ ئێپین لێدوان♬ ١٢:٣٣، ١٦ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nکاک @Épine: وتارەکە پووچ نییە و ١٠ ئەکتەری تێدایە لە کاتێکدا پێڕستی خانمەکتەرە ئێرانییەکان تەنیا ٧ی تێدایە. دڵنیابە وردەوردە پڕ دەکرێنەوە، بەڵام بەھۆی دەوامەکەمەوە کەمتر لە جاران چالاکم و نەمانی ویکیپیدیا زیرۆیش لە لایەک بوەستێ. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٤:٣٩، ١٦ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nھەبوونی ٧ ئەکتەر بەس نییە بۆ گواستنەوەی بۆ بۆشایی ناوی وتار. لە چاوی مندا وتارێکی ئاوا بە دڵنیاییەوە وەک واڵا وایە. --◂ ئێپین لێدوان♬ ٢٣:٢٣، ١٧ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nئەرێ ئەسڵەن پێرستی ناوی بڕێک ئەکتەر بە چ کاری ویکیپیدیا دێت؟ مەگەر پۆلمان بۆیان نییە؟ بوونی ئەم لیستە (تەنانەت گەر پڕیش بێت) چ زانیارییەک زیاد دەکات؟ پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ٠٥:٣٢، ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\n@Pirehelokan: نەخێر پۆل و وتار یەک شت نین. ئێمە وتار بۆ خوێنەر ئەنووسین و زۆرینەی خوێنەریش بەکارھێنەری ویکی نین، بۆیە وتاری وا پێویستن؛ لە ویکییەکانی تر پرۆژەی پێڕستی ھەڵبژێردراویشیان ھەیە. بەڵام ئەمەیان بێکەڵکە، ویکیپیدیا کریستاڵ نییە و ئێمە نازانین کە ئەسڵەن کەس دەستکاریی ئەم وتارە ئەکات یان نا، بۆیە ھێنانەوەی بۆ سەر بۆشایی ناوی وتار بێ پرس و ڕا بووە و چاکسازی لە وتارەکەشدا نەکراوە، ھەر بۆیەش دیسانەوە (لەجیاتی سڕینەوەی) دەیگوازمەوە سەر بۆشایی ناوی خۆی تا بتوانێت پەرەی پێ بدات. --◂ ئێپین لێدوان♬ ١٦:١٠، ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nلیستی ئەکتەر لیستێکە، پۆلیش لیستێکە. بەبڕوام لە ڕووی زانیارییەوە ھیچ جیاوازییەکیان نییە. پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ٢٢:٠١، ١٨ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nمەبەست لێرە Ease of navigationە، واتا ئاسانیی گەڕان و دۆزینەوەیە. خوێنەر نازانێت پۆلەکان چۆنن و چۆن بەکاردێن و لە بۆشایی ناوی سەرەکیدا گەڕان ئەنجام دەدەن. ئەمە لە ھەموو ویکییەکانی تریش ھەیە، پێویست ناکات خەمی ئەوە بخۆن. --◂ ئێپین لێدوان♬ ٠٧:٢١، ١٩ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nزۆر چاکە، بزانم ئەتوانم چی بکەم. کاک پرەھەڵۆ ئەسڵەن بەشێکی وتارەکانی من خشتە و پێڕستن. گەر فریای وتووێژەکە کەوتبام، ھەمان وەڵامی ئێپینم دەبوو کە باسی گەڕانی خوێنەرانی کرد. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٥:٠٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:پێڕستی_ئەکتەرە_ئێرانییەکان&oldid=649090»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٣٥ی ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


هەلیکۆپتەرەکەی ناسا لە هەسارەی بارام ئەرکی ژمارە 12 جێبەجێ دەکات\nئاژانسی ناسا ڕایگەیاند هەلیکۆپتەرەکەی Ingenuity ئەو فڕۆکە بچووکەی سەرەتای ئەمساڵ لەگەڵ ئۆتۆمۆبێلەکەی ناسا لەسەر هەسارەی بارام نیشتەوە 12 هەم ئەرکی لەسەر ئەو هەسارە ڕەنگ سوورە جێبەجێ کردوە.\nتاقیگەی مووشکی ناسا (JPL) کە سەرپەرشتی ئەرکی ئۆتۆمبێلی پێرسڤێرانس دەکات لەتویتەر ڕایگەیاند دوا ئەرکی ئەو هەلیکۆپتەرە سەرکەوتووبوە، ئاماژەی بەوەشدا بەسەر ئەو ناوچەیەدا فڕیوە ئەوەی ناسا بە سەرسوڕهێنترین ناوچەی جێۆلۆجی سەر هەسارەی بارام دایدەنێت و ناوی لێناوە باشوری (سایتا).\nلەتویتەکەیدا تاقیگەی مووشەکی ناسا ووتی هەلیکۆپتەرەکە بۆ 10 مەتر لە سەر بارام بەرزبۆتەوە و گەشتێکی ڕۆشتن و هاتنەوەی بۆ دوریی 450 مەتر لەماوەی 169 چرکەدا ئەنجامداوە.\nهەرچەندە ئەو گەشتە لەڕۆژی 2شەممەدا ئەنجامدرابوو، بەڵام نەتوانراوە دڵنیابن لە لەسەرکەوتنی تا دواتر.\nلەبڵاوکراوەیەکدا لەسەر پێگەی (JPL) سەرۆکی تیمی (ئینجنویتی) تیدی زانیتۆس و سەرۆکی فرۆکەوانان هارڤارد گریب ڕوونیان کردۆتەوە ئەو گەشتە جێگای ئومێد بوە بۆ ئەو فڕۆکەیە، لەبەر ئەوەی سیستەمی فڕینی ئاسایی‌یە و بۆ فڕین بەسەر خاکی تەختدا لەبنەڕەتدا درووستکراوە. ناوچەی (سایتا) لەڕوی جێۆلۆجیەوە هەمەجۆرە بەرزو نزمی و تاشە بەردی گەورەی لێیە.\nلەسەر بنەمای تویتەکەی تاقیگەی مووشەکی ناسا گەشتەکە بێکێشە بوە، تیمەکە دەڵێت ئەو وێنانەی کۆمپانیای (ئینجنیوتی) بەدەستی گەیشتوە بەکاردەهێنرێت بۆ دانانی وێنەی 3دوریی و دواتر بەکاردێت بۆ دەستنیشانکردنی ئەگەری پێویستیی ئەو ناوچەیە بە تێڕوانینی ورد بەبەکارهینانی ئۆتۆمۆبێلی پێرسڤێرانس لەئەرکەکەیدا بۆ گەڕان بەدوای نیشانەکانی بوونی ژیان لەسەر ئەو هەسارەیە و لەگەردووندا لەئێستادا هەیە یاخود لەڕابردوودا هەبوە.\nهەلیکۆپتەرەکە دروستکراوە تا پرۆژەیەکی ڕونکردنەوەی ئاسان بێت بۆ سەلماندنی ئەگەری فڕین لە بەرگی هەوای هەسارەی بارامدا، تیمی (ئینجنیوتی) دەڵێن لەئیستادا هەلیکۆپتەرەکە ئامار بۆ ناسا دەنێرێت تا ئاراستەی ئۆتۆمۆبێلەکەی پێبکرێت. هەروەها شێوەی کارکردنی ئاراستەی داهاتوی دروستکردنی فرۆکە بۆ ئەو جۆرە ژینگانە دەستنیشاندەکات و کاری ئەو فڕۆکانە هاریکاردەبێت لەدەستنیشانکردنی جێگاکان کە ئۆتۆمۆبێلەکە دەبێت بۆی بڕوات یان خۆی لە چ جێگایک دورخاتەوە.\nلەمانگی 2ی ڕابروودا هەلیکۆپتەرەکەی کیشی 1.8 کیلۆگرامە بە بەستراوی لە ئۆتۆمۆبێلی (پێرسفێرانس) گەشتە سەر هەسارەی بارام، بێجگە لە باتری نەوژەنکردنەوە بە سۆلار و کامیرای وێنەگرتن و ناردنی، هەلیکۆپتەرەکە هیچ ئامێرێکی زانستی لەخۆ ناگرێت.\nئاگری دارستانەکان کاری کۆکردنەوەی کەتیرە و سرێش پەکدەخات\nبۆ چەند نەوەیەک دانیشتوانی باکوری دورگەی ئیڤیا لە یۆنان داهاتیان لەسەر دارستانە چڕەکانی سنەوبەری دەوروبەری گووندەکانیان بوە.\nدرەختی سنەوبەر کەتیرە و سرێشی تایبەتی خۆی دەردەدات و لینجە بۆ خۆپاراستنی لە نەخۆشی و مێروو، بۆتە سەرچاوەی داهاتی سەدان خێزان.\nبەڵام دوای کەوتنەوەی ئاگرە زۆرەکەی ئەم دوایانە لەسەرەتای مانگی 8دا ئەو دارستانانە بوون بەخۆڵەمێش و کاول بوون. ئەم ئاگرە بیوێنە دادەنرێت، بۆ دەیان ساڵە لەوشێوەیە ڕووی نەداوە بۆچەند ڕۆژێک لەناوچەی باکوری ئیڤیا لە یۆنان بەردەامبێت و دارستان و خانوبەرەوە و کارگە بسوتێنێت و ببێتە هۆکاری ئاوارەبوونی هەزاران کەس.\nکۆکەرەوانی سرێش لەدار سنۆبەر کاری بەخێوکردنی هەنگیش دەکەن، دەڵێن زیانەکە تەنها لەبەرهەمی ئەمساڵ نەکەوتوە، بەڵکوو بۆنەوەکانی داهاتوو هیچ نەماوە.\nکریستۆس لیڤاس تەمەن 48 ساڵ کاری کۆکردنەوەی سرێشی سنەوبەر بوە و باوکی 4 منداڵە دەڵێت "هەموو دارستانەکان بوون بەخۆڵيمێش".\nمرۆڤ لەمێژە سرێشی سنەوبەر بەکاردێنێت، لەزۆر بەرهەمدا بەکاردێت، وەک بۆیاخ و دەرمان و پلاستیک و جوانکاری. دانیشتوانی باکوری ئیڤیا دەڵێن ناوچەکەیان دووهەم گەورە دورگیە و لەێۆنان 80 ٪ی سڕێشی سنەوبەری بەرهەم هێناوە و 70٪ی هەنگوینی سنەوبەر .\nوێنەی سەتەلایت دەردەخات ئاگر زۆرینەی دارستانەکان و زەوی کشتوکاڵی باکوری دورگەکەی کاوڵکردوە. وێرانکاریەکە جێگای سەرسووڕمانە، هەزاران هیکتار لە دارستان و زەوی کشتوکالی لەدیمەنی سەوزەوە گۆڕیوە بۆ ڕەشایی و ئاسمانێکی پڕ دووكەڵ و تاریک.\nبۆ دووبارە ژیانەوەی درەختەکان تا ئەو ئاستەی بتوانرێت سرێش بەرهەم بێنێت 20 ساڵی دەوێت، لەوانیە دوو ئەوەندەی ئەوە بۆ بەرهەمهێنانی هەنگوینی سنەوبەر.\nلیڤاس دەڵێت " لە10ساڵی داهاتوودا دارستانەکە سەوز دەبێتەوە، بەڵام بۆ دوبارە بەرهەمهێنان 20 -25 ساڵی دەوێت".\nهەموو سەرچاوی داهاتی بۆتە خەڵوزو خۆڵيمێش و دەڵێت" کاتێک ئاگرەکە بڵاودەبوویەوە دەنگی شەقبردنی درەخت و گڕ وەک دەنگی بوومەلەرزە وابوو "\nگڕ زۆ ر بەخێرایی بڵاوبۆتەوە نەیانتوانیوە بیکووژێننەوە و دارستانەکان بپارێزن، تەنانەت نەیانتوانیوە ئەو پلاستیکە نایلۆنان لێبکەنەوە سرێشی تێدا کۆبۆتەوە چونکە ئاگر گەشتۆتە ماڵەکانیان و هەوڵی کوژانەوەیان داوە. دانیشتوانی گووندەکان زۆر لە حکومەت تووڕەن، دەڵێن نەیانتوانیوە دەستبەجێ کەسانی ئاگرککوژێنەوە بنێرن و دوایان لەخەڵکی کردوە ناوچەکە جێبێڵن کە دەیانتوانی لەکووژانەوەدا هاریکاربن.\nلیڤاس سرێشی لە 3 هەزار درەخت کۆکردۆتەو، ساڵانە بەرهەمیان 9-10 تەن بوە، بەنرخی 32 سەنت بۆ یەک کیلۆگرام.\nبەڵام داهاتی سرێش بەشی بژێوی نەکردوە و لەپاڵئەوەدا درەختی زەیتونی هەبوە و ئاژەڵداری و داربڕینەوەی کردوە، بەڵام دار زەیتوەنەکاش سووتاون.\nلیڤاس دەڵێت لەتەمەنی 15 ساڵیەوە ئەو کارەی کردوە،ئێستا دەبێت بۆ سەرچاوەیکەی کە بگەڕێت بۆ بژێوی خێزانەکەی.\nحکومەت بەڵێنیداوە قەرەبوی ئەو زیانانە بکاتەوە، بەڵام دانیشتوانی باکوری ئیڤیا دەڵین هیچ یارمەتیەک ناتوانێت ئەو درەختانە زیندوکاتەوە، دەبێت نەوەکانمان بۆ 30 ساڵی دهاتوو چاوەڕوانبن تا دارستان و درەختەکان دەبووژێنەوە.\nحەربای بجووک جۆری شابمان ئەگەری نەمانی لەسەرە هیێشتا لەدارستانەکانی ئەفریکا بوونیان ماوە\nزانای خشۆکەکان لە پەیمانگای نیشتمانی هەمەجۆرە بەیۆلۆجیەکان لە باشوری ئەفریکا توێژەرەوە کریستاڵ تۆلی لەساڵی 2016دا لەگەڵ دوو لەهاوکارانی ڕوودەکەنە ڕۆژهەڵاتی ئەفریکا بۆ گەران بەدوای حەربای بچووکدا ئەوەی بەدەگمەن دادەنرێت و ئەگەری نەمانی لەسەرە.\nلەوەتای ساڵانی نەوەتەکانەوە کەس ئەم جۆرەی نەبینیوە. زۆر لەو دارستانانەی تێدا دەژیان نەماون.\nدرێژی ئەم جۆرە مارمێلکەیە دەگاتە 6.2 سانتیمەتر و بە حەربای بجووک ناسراوە، لەڕۆژهەڵاتی ئەفریکا دەژی. لە دارستانێک لەمالاوی کە دەستی مرۆڤی پێنەگەیشتوە توانیان ئەم گیانلەبەرە بدۆزنەوە، دوای گەڕان بەوردیی ژمارەی زیاتریان بەدیکردوە.\nتۆلی دەڵێت "لەئیستادا ڕاپۆرتم پێدەگات ئەم جۆرە گیاندارە دەبینرێت، ئەمە ماییەی دڵخۆشیە".\nحەربا لەدارستانەکانی باشوری بەیابانی گەورە لە ئەفریکا دەژین، دەتوانێت وەک ڕەنگی ژینگەکەی ڕەنگی خۆی بگۆڕێت.\nیەکێتی نێودەوڵەتی پارێزگاری لە سروشت IUCN دەڵێت بەهۆی کەمبوونەوەی ناوچەی ژیانیان و سەرچاوەی خۆراکیان 3/1 جۆرەکانی حەربا مەترسی نەمانیان لەسەرە، هەروەها سووتانی دارستانەکان و بڕینەوەیان زیانی گەورەی پێگەیاندون و ژمارەیان کەم بۆتەوە.\nلەساڵی 2013دا تۆلی بەشداربوە لە هەڵسەنگاندنی ئاستی بوونی مەترسی لەسەر ئەم گیاندارانە و 200 جۆری خستۆتە لیستی سوری یەکێتیەکەوە کە ئەگری نەمانیان لەسەرە.\nتۆلی بەدەنگی ئەمریکای ووتوە "دەمانزانی دەبوو خۆمان بچین و دڵنیابین لەمانەوەیان، ئەم کارەمان لە دارستانەکانی مالاوی کرد و شەوانە بە گڵۆپی دەستی بۆیان دەگەڕاین، چونکە دۆزینەوەیان لەڕۆژدا زۆر سەخت بوو. لەشەودا باشتر لە ڕەنگی گەلاو درەخت جیادەکرێنەوە.\nتۆلی دەڵێت توانییانە بۆ پشکنین و شیکردنەوەی DNA لەکلکیان نموونە وەرگن، دواتر دەرکەوتوە گۆڕانکاری لە (دی ئێن ئەی)جۆرەکاندا هەیە بەپێی گۆڕانکاری ژینگەو ناوچەکان. ئەمەش دەردەخات کە دارستانەکان گروپی بچوکی تێدا ژیاوە و لەیەک دابڕاوبوون و گۆڕانکاریان بەسەرداهاتوە.\nتۆلی دەڵێت " هۆکاری سەرەکی نەمانیان کەمبوونەوەی ناوچەی ژیانیانە، ئەو گۆڕانکاریانەی بەسەر زەویەکاندا هاتوە لەدەرئەنجامی بەکارهێنانی مرۆڤ وگۆڕینی بۆ زەوی گشتوکاڵی، تەنها چارەش بۆ مانەوەیان پارێزگاریە لێیان و بووژانەوەی دارستانەکان و دەبێت بەزووترین کات ئەو هەنگاوە بنرێت".\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 8-23-2021


ئه‌مه‌ریکا ڤیزا ناداته ئه‌بوتالبی که ئێران دایناوه ببێته باڵیۆزی له نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان\nی مانگی چوار ١٢, ٢٠١٤\nکۆشکی سپی ڕایگه‌یاند نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان و ئێرانی ئاگادار کردونه‌ته‌وه که ئه‌مه‌ریکا ڤیزا ناداته ئه‌و کاربه‌ده‌سته‌ی که ئێران ده‌خوازێت ببێت به باڵیۆزی نوێ له نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان.\nکاربه‌ده‌ستانی ئه‌مه‌ریکا دژی ده‌ست نیشانکرانی حه‌مید ئه‌بوتالبین به هۆی گوایا به‌شداری له ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مه‌ریکا له تاران. ئه‌و ئه‌ندامی کۆمه‌ڵیک به ناوی "خوێندکارانی په‌یڕه‌وی خه‌تی ئیمام" بو که 52 دیپڵۆماتی ئه‌مه‌ریکییان بۆ ماوه‌ی 444 ڕۆژان به بارمته گرت.\nئه‌بوتالبی خۆی ده‌ڵێت به‌شداری له‌و گروپه به وه‌رگێڕان و گفتوگۆ سنوردار بووه. ئه‌بوتالبی پێشتر باڵیۆزی ئێران له بلژیک، یه‌کیه‌تی ئوروپا، ئیتالیا و ئوسترالیا بووه.\nهه‌ینی وته‌بێژی کۆشکی سپی جێی کارنی گوتی هه‌ڵبژاردنی ئه‌بوتالبی دروست نیه و گوتیشی تاران ئه‌وه‌ی بۆ ئێران ڕوونکردۆته‌وه.\nقه‌یرانی به بارمته‌گرتنی دیپڵۆماتانی ئه‌مه‌ریکا کاتێکی گرنگ بو له ژیانی ژماره‌یه‌کی زۆر له کاربه‌ده‌ستانی باڵای سیاسی ئێران و بو به‌هۆی ئه‌وه ئه‌و دوو وڵاتانه کۆتایی به په‌یوه‌ندییه دیپڵۆماسییه‌کانیان بهێنن.\nهه‌ینی، نوێنه‌رایه‌تی ئێران له نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان گوتی بڕیاری ئه‌مه‌ریکا مایه‌ی داخه و به‌دژی یاسای نێونه‌ته‌وه‌یی و مافی سه‌روه‌ری و سه‌ربه‌خۆیی وڵاتانه نوێنه‌رانیان له نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان ده‌ست نیشان بکه‌ن.


هەژاری ونایەکسانی دوای یەکساڵ لەکۆڤید.. شیرین عبدالله – Dengekan\nیەک ساڵ تێ پەڕی بەسەر بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆڤید-١٩. ئاکامە تەندروستیەکانی کۆڤید لە کورت و درێژ خایەندا شوێنی ئەم باسە نیە، لێرەدا دەمەوێت بە کورتی بچمە سەر ئاکامە کۆمەڵایەتی وئابوریەکانی کە بە پێی ئامارە جیهانیەکان پێدەچێت چەندین دەیە بخایەنێت ولەوانەیە بۆ هەندیک وڵات درێژماوەتریش بێت.\nهەندێک کەس نازناوی ‘ڤایرۆسی نایەکسانی’ لێ ناوە، لەکاتێکدا کۆڤید -١٩ جیاوازی نازانانێت لەنێوان توشبواندا، بەڵام لەئەساسدا بوە هۆی پەردە هەڵماڵین لەسەر قێزەوەن ترین دەردەکانی کۆمەڵگای سەرمایەداری سەردەم، ئەویش ئەو نایەکسانیە یە کە ئەم سیستمە لەسەری ڕاوەستاوە.\nلەڕاستیدا هەر کۆڤید نیە کە ئەم نایەکسانیەی سەلماندوە؛ لەمێژوی پاندەمیکدا، تاعونە ڕەشی سەدەی ١٤ بوە هۆی مردنی ١/٣ ی دانیشتوانی سەر زەوی، کە زۆربەی ئەمانە هەژار ترین کەسەکانی کۆمەڵ بون. حەوت سەدە دواتر، هێشتا هاوکێشەکان نەگۆڕاون!.\nلەم ساڵەی ڕابوردودا وە لە سایەی کۆڤید-١٩ دا، لە سەرتاسەری جیهاندا، چەندین جار ئەوە سەلمێنرا کە کوشەندەیی کۆڤید لەو کۆمەڵانەدا زۆر زیاترە کە ڕێژەی بەرزی هەژاری ونەخۆشی وچڕی شوێنی کارو ژیان ونەبونی خزمەت گوزاری تەندروستی گشتی وبێ کاری یان کاری ناجێگیری تیایە. وبەو پێیەی ڕێژەی ئەو نەخۆشیانە (وەک شەکرە، نەخۆشی دڵ و دەمارەکان، سیەکان، قەڵەوی..) شان بەشانی هەژاری زیاد دەکات، توش بونی ئەم کەسانەش بە کۆڤید-١٩ ولەدەست دانی کار ودەرامەتی خێزانەکانیان زیاد دەکات، وبەم جۆرە دەبنە قوربانییانی ڕیزی پێشەوەی نەخۆشیەکە لە کۆمەڵگەدا..\nیەکێک لەو نمونانە، وڵاتی پۆلیڤیا (یەکێک لە وڵاتە. هەرە هەژارەکانی ئەمریکای جنوبی)، بە پێی لێکۆڵینەوەیەک کە لە گۆڤاری لانسێت ی بریتانی لە ٢٥.١.٢٠٢١ دا هاتوە، ڕێژەی مردن لەناوچە هەژارەکاندا لە تەمموزی٢٠٢٠ حەوت قات زیاتر بوبە بەراورد لەگەڵ هەمان کاتی ٢٠١٩(پێش کۆڤید)، لەکاتێکدا ئەم ڕێژەیە لە ناوچە دەوڵەمەندەکاندا تەنها دوو قات بو.\n٧٠٪ کرێکارانی بۆلیڤیا کاری ناجێگیر وبێ کۆنتراکتیان هەیە وبە بێ وهیچ جۆرە بیمەیەکی کۆمەڵایەتی، وئەمە خۆی هۆکارێکە ناهێڵێت بەر بەتەشەنەی ڤایرۆسە بگیرێت چونکە ئەم کرێکارانە ناچارن سەلامەتی خۆیانو خێزانەکانیان بکەن بە قوربانی قوتی ڕۆژانەیەن. لەکاتێکدا دەوڵەت کرێکارانی هاتو چۆ وکشتوکاڵی وبازاڕەکانی بە “کرێکاری پێویست” ناساندوە، وئەم جۆرە کارانە زیاترین مەترسی بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکەیان تیادایە، ودوڵەت بەکارهێنانی دەمامک و دەست کێش وهتد.. ی فەرز کردوە بە سەریاندا، بەڵام ئەم کرێکارە کەم دەرامەتانە دەبێت ئەم ئامرازانە وهەروەها تاقیکردنەوەکانیشیان لەگیرفانی خۆیان بکڕن.\nلە هەندێک وڵات وەک بریتانیا وئەمریکا، سەرەڕای هەبونی یارمەتی دەوڵەت بۆ توشبوانی کۆڤید وئەو کەسانەی بە هۆی کۆرۆناوە بێ کار بون، ئەم یارمەتیانە ڕێژەیەکی زۆری هاوڵاتیان کە پێویستیان پێیە یان هەر شمولیان ناکات یان دەستیان پیا ڕاناگات لەبەر نەشارەزایی دیجیتاڵی وسیستەمی فۆرم پڕکردنەوەی یەکجار ئاڵۆز وبیرۆکراتی ویان نەبونی ئینتەرنێت وکۆمپیوتەر.\nبەپیی ئامارەکانی سندوقی دراوی نێو دەوڵەتی لە ٢٠١٩ دا زیاد لە ٦٢١ ملیۆن کەس لەجیهاندا (٨.٠٪) لە خوار هێڵی هەژاریدا دەژیان (ستانداردی ١.٩$ داهاتی رۆژانە بەکارهاتوە بۆ پێناسەی هێڵی هەژاری!).\nئەم ژمارەیە لە ٢٠٢٠دا گەیشتە ٧٦٦ ملیۆن (٩.٩٪) لەکاتێکدا پێشبینی دەکرا ١٢٠ ملیۆن زیاد بکات. (واتە ١٤٤ملیۆن زیادی کرد). بانکی نێودەوڵەتی پێی وایە لە ٢٠٢١دا زیاد لە ١٥٠ملیۆن کەسی تریش دێتە ئەم ڕیزەوە.\nنایەکسانی لە بوژانەوەی ئابوری ووڵات:\nبێ گومان کۆڤید کاریگەری لەسەر هەموو وڵاتانی جیهان داناوە بەڵام بۆ ووڵاتە پێشکەوتوەکان وەک شۆکێکی کاتیە. وڵاتانی وەک بریتانیا و ئەمریکا سەرەڕای ئەوەی زیانێکی یەکجار زۆری بەشەریان لێکەوتوە لەم پاندەمیکەدا، توانای دابین کردنی چەندین ملیۆن ژەم ڤاکسینیان هەیە بۆ هاوڵاتیانی خۆیان (کە ئەمە بۆتە مایەی ڕەخنەی توند لە جیهاندا و ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ناوی ناوە ناسیۆنالیزمی ڤاکسین) وبەم جۆرە لەوانەیە بتوانن تا ڕادەیەک ئابوری وڵاتەکە ببوژێنەوە. هەندێک وڵات وەک کەنەدا ئەمەندە ڤاکسینی کڕیوە کە ٥ قاتی ژمارەی دانیشتوانە.\nلە لایەکی کەوە نادیارە کەی وڵاتانێکی وەک زیمبابوی، مکسیک ، پاکستان…دەستیان بە ڤاکسین ڕادەگات. تەنانەت هۆمی خاراس شارەزا لە ئابوری جیهانی و گەشەسەندن لە پەیمانگای بروکینگس لەلێکۆڵینەوەیەکیدا مەترسی بەردەوامی زیادبونی ڕێژەی هەژاری دەخاتە ڕو، پێشبینی دەکرێت ئەم ئاکامە ئابوری و کۆمەڵایەتیانە درێژ خایەن بن وتەنانەت هەتاکو ٢٠٣٠ و دواتریش.\nئەم مەترسیە بۆ وڵاتە هەژارەکان یەکجار زیاترە کە زۆربەیان لەوانەیە تاکو ٢٠٢٢ ش دەستیان بە ڤاکسین ڕا نەگات ئەمەش بەمانای نەخۆشیەکە بەردەوام دەبێت لە کوشتن و هەژار کردنی زیاتر لەناویاندا. سەرەڕای ئەمە زۆربەی ئەم وڵاتانە دەرگیری چەندین گرفتی وەک شەڕ وبرسیەتی وکێشمەکێش وگەندەڵی ونەبونی خزمەت گوزاریە سەرەکیەکانن.. هتد.\nلە چەند مانگی ڕابوردودا تیشک خراوەتە سەر ئاکامەکانی ئەم پەتایە وەک ڕێژەی بێ کاری ونەخوێندەواری، توندوتیژی بەرامبەر ژن و منداڵ، نزم بونەوەی ئاستی کرێی کار..هتد بە بۆنەی داخستنی سنورەکان وقوتابخانەکان و شوێنی کار وپابەند بون بە ڕینماییەکانی خۆپاراستنەوە. لەهەندێک وڵات دەبینرێت ئاستی کرێ بەرز بۆتەوە بەڵام ئەمە بە هۆی تیاچونی کارە کرێ نزمەکانەوەیە بە پلەی سەرەکی.\nبەڵام زۆر ئاکامی تر هەیە کەمتر دیارە وەک ڕێژەی واز هینان لە خوێندن، کەوتنە ژێر باری قەرز، بێخانەولانەیی، بەد خۆراکی و زیاد بونی ئەگەری توشبون بە نەخۆشی…\nبە پیی ئامارە جیهانیەکان یەک ملیار منداڵ لە قوتبخانە دەوام ناکات. زۆربەی هەرە زۆری ئەمانە بەتایبەتی لە ولاتە هەژارەکاندا، دەستیان بە هێڵی ئینتەرنێت وکۆمپیوتەر ناگات وناتوانن لە دوورەوە بخوێنن، بارودؤخی ماڵەکانیان گونجاو نیە بۆ خوێندن وفێر بون ولەخانەوادەی ناجێگیر وبێئاسودەدا دەژین.. کچان بە ڕێژەیەکی زیاتر واز لە خوێندن دەهێنن و بەم پێیە زیاتر زەرەرمەندن.\nجگە لە دەست دانی هەلی کار وکەم بونەوەی دەرامەت، خانەوادەکان دوچاری گرانی و قەرز بون بەتایبەتی ئەوانەی کە منداڵیان هەیە. بە پێی لێکۆڵینەوەیەکی ریزۆلیۆشن فاوندەیشن کە کۆنگرەی نەقابەکانی بریتانیا (تی یو سی) بڵاوی کردۆتەوە، ئەو فامیلیانەی کە پێش پاندەمیکەکە کەمترین ئاستی دەرامەتیان هەبوە، ئێستا دو قات مەسرەفیان زیادی کردوە. نەک هەر خواردن وکاڵاکانی تر گران بون، وبەبۆنەی لەماڵەوە مانەوەیان مەسرەفی سوتەمەنی وکارەباو ئاو هتد.. زیادی کردوە و جگە لە تێچوی خوێندنی منداڵەکانیان لە ماڵەوە.\nژمارەیەکی زۆر ئەوانەی کاریان لەدەست داوە توانای دانی کرێ خانویان نیە وبەم جۆرە بێ خانەولانە بون. ڕێکخراوی شێلتەری بریتانی دەڵێت لە ٣ مانگی یەکەمی دوای سەرهەڵدانی پاندەمیکەکە ژمارەی چاوەڕوانکردوانی نیشتەجێبون ٦٠٠٠ زیادی کرد.\nزیاد بونی توندوتیژی بەرامبەر ژن وکوشتنیان کراوە وەک ئاکامێکی ڕاستەوخۆی ڕێنماییەکانی خۆپاراستن ولەماڵەوە مانەوەی ژنان وکچان لەگەڵ بکوژانیاندا ودەست ڕانەگەیشتنیان بە خزمەت گوزاری فریاکەوتن ویارمەتی دان، بەلگەی زۆری هەیە وچەندین ئاماری جیهانی هەیە کەئەمە دەسەلمێنی.\nلە سایەی سیستمی سیاسی بۆرژوا میلیشیایی وگەندەلی حیزبە قەومی وئیسلامیەکاندا، کە هیچ جۆرە زەمانەتێکی کۆمەڵایەتی بۆ خەڵک تیا نیە، وهیچ جۆرە یارمەتیەکی ئابوری دەوڵەت بۆ توشبوانی کۆرۆنا وخانەوادەکانیان وکسب و کاریان دابین ناکرێت، لەم ساڵەی ڕابوردودا ڕێژەی هەژاری بەڕاددەیەکی ترسناک زیادی کردوە.\nلەهەڵسەنگاندنێکی وەزارەتی پلاندانانی عیراق بە پشتیوانی یونیسیف و بانکی جیهانی ودەسپێشخەری گەشەی مرۆیی ئۆکسفۆرد لە ناوەڕاستی ٢٠٢٠ دا؛ منداڵ وگەنج زۆربەی هەرەزۆری ئەو ٤.٥ ملیۆنە (١١.٧٪) پێک دەهێنن کە لەبەر مەترسی هەژاری ونەداریدان بە بۆنەی کۆرۆناوە.\nڕێژەی هەژاری لە ساڵی ٢٠١٨ دا ٢٠٪ بو، ئەمە لە ٢٠٢٠ دا زیادی کردوە بۆ ٣١.٧٪ کە یەکسانە بە ١١.٤ ملیۆن! وزۆربەی هەرەزۆری ئەمانە منداڵ وگەنجن.\nسیستەمی تەندروستی گشتی عیراق یەکجار وێرانە ولە ڕیزی نەبودایە، لەکاتێکدا کە کەرتی تایبەت لە بوژاندنەوەدایە، ولەم چەند ساڵەی ڕابوردودا دەیان وسەدان کلینیک وخەستەخانەی تایبەت کراوەتەوە. بێ متمانەیی خەڵک بە سیستمەکە گومان وبێ باوەڕی بە ڕێنماییە تەندروستیەکان وبایەخ نەدان پێیان دروست کردوە وتەنانەت خۆدزینەوە لە تێست وفەحس کردن وچون بۆ خەستەخانە. پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی ڕۆژانە دەبینن ژمارەی توشبوان وگیان لەدەست دان زیاترە لە وەی کە تۆمار دەکرێت چونکە کرێکاران ونەداران لۆکژەری ١٤ ڕۆژ کەرەنتینەیان نیە لەماڵەوە دانیشن وکار نەکەن تاچاک دەبنەوە وخۆیان ودەوروبەریان بپارێزن، وکارەکانیان بەجۆرێک نیە کەبتوانن لەماڵەوە ئەنجامی بدەن. هەمو شەپۆلێکی تازەی کۆرۆنا یەک شاڵاوی گەورەی تازەی هەژار کردن وچالەنجی تەندروستی زیاتر لەگەڵ خۆیدا دەهێنیت.\nخزمەت گوزاریە گشتیەکانی تر وەک خویندن وئاو کارەباو سوتەمەنی وڕێگەوبان وخانوبەرە…هتد بەهەمان شێوە وێرانە وکەتۆتە بەر شاڵاوی پرایڤەتایز (تایبەتی) کردن.\nبێگومان کۆڤید-١٩ وئاکامەکانی بۆ چەندین ساڵی تر باس دەکرێت وهێشتا بەتەواوی هەمویمان نەزانیوە. ڤاکسینەکان وچارەسەرەکانی کۆڤید چالەنجی تازە لەگەڵ خۆیان دەهێنن هەروەک سەرەتاکانی لە ئێستادا دەردەکەوێت بە ناسیۆنالیزمی ڤاکسین وبیرتەسکی وڵاتە گەورەکان ودەست گرتنیان بەسەر ڤاکسینەکاندا لەسەر حسابی هەژارانی دنیا. هەر لەئێستادا سەرهەڵدانی چەندین نەوەی تازەی ئەم ڤایرۆسە پرسیاری تازەی هێناوەتە ئاراوە وەبێگومان لە هەمو قۆناغ وهەڵچون وداچونیکی پاندەمیکەکەدا نایەکسانیەکان زەقتر دەبنەوە. نایەکسانی وهەژاری بنەمای سەرەکی کۆمەڵگای سەرمایەداریە وئەم سیستەمە خۆی دروستکەری نایەکسانیە.\nلەوانەیە هەرگیز سەرچاوەی سەرەکی کۆڤیدمان بۆ نەدۆزرێتەوە ویان نەتوانین بەر بە پاندەمیکی داهاتو بگرین، ئەگەری پاندەمیکی تروکارەساتی سروشتی تر لە داهاتویەکی نزیکدا هیچ بە دور نازانرێت. بەلام گەورەترین چالەنج لەبەردەم کۆمەڵگای مرۆیی ئەمڕۆدا کارکردنە بۆ نەهێشتنی ئەو هەژاری ونایەکسانیەی کە بوە هۆی گیان لەدەست دانی زیاد لە ٢.٣ ملیۆن هاومرۆڤمان وداسەپانی نەهامەتی وبێئاسودەیی بەسەر داهاتوماندا.\nPrevious کورتەیەک دەربارەی ناتۆرالیسم.. ڕاستی بەهادین\nNext دواى ئه‌وه‌ى باش شافاكم ناسی!*.. محه‌مه‌د ته‌ها حوسێن


دوو شەممە٢٣ - پوشپەڕ - ١٣٩٩٠٣:٥٩\nMonday13 - 07 - 202001:29\nلە ئاکام تۆپبارانەکانی سپای پاسداران و ئاگرکەوتنەوە لە دارستانەکانی شاری مەریوان، چوار چالاکی ژینگە پارێزی گیانیان لە دەست دا.\nلاوان میدیا: لە ئاکامی کوژاندنەوەی ئاگری دارستانەکانی ناوچەی دەوربەری شاری مەریوان کە بە هۆی تۆپبارانەکانی سپای پاسدارانەوە ئاگری تێ بەربوو، چوار چالاکی ژینگەپارێزی ئەو شارە گیانیان لە دەست دا.\nبە پێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، سەر لە بەیانی ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ۳ی خەرمانانی ۲۷۱۸ی کوردی بەرانبەر لەگەڵ ۲۵ی ئاگۆستی ۲۰۱۸ی زایینی، لە ئاکامی تۆپبارانی ناوچە سنوورییەکانی سلەسێ و پیلەی شاری مەریوان لە لایەن هێزە تیرۆریستییەکانی سپای دژی گەلیی پاسداران، دارستانەکانی ئەو ناوچەیە ئاگری تێ بەربوو، چەندین کەس لە چالاکانی ژینگەپارێزی ئەو شارە و دەوروبەری هەڵمەتی کوژاندنەوەی ئاگرەکەیان دا، کە بوو بە هۆی گیان لە دەستدانی چوار چالاکی ژینگە پارێز.\nلاپەڕەی فەرمی ڕێکخراوی ژینگەپارێزی "پاژین" لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تێلێگرام، ناوی ئەو چوار کەسەی کە بەهۆی زۆری ئاگرەکەوە گیانیان لە دەست دا ڕادەگەیاند، کە برتین لە: شەریف باجوەر، ئومید کۆنەپۆشتی (حوسەین زادە)، ڕەحمەت حەکیمی نیا، محەمەد پەژۆهەشی.\nهێزەکانی ڕێژیم بە هەموو شێوەیەک هەوڵی زیان گەیاندن بە سروشتی و کوردستانیان داوە، بە تایبەت بە تۆپباران و ئەگردانی ناوچەکانی کوردستان کە زۆرترین خەساراتی بە ژینگەی کوردستان گەیاندووە.\nناوەندی ڕاگەیاندنی یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بە بەشداری سکرتێری گشتی یەکیەتیی لاوان کۆبوونەوەیەکی بەڕێوە برد.\n16 ئاگۆست 2018\nلاوان میدیا: ڕۆژی پێنجشەممە ۲٥ـی گەلاوێژی ۲۷۱۸ـی کوردی بەرابنەر لەگەڵ ۱٦ـی ئاگۆستی ۲۰۱۸ـی زایینی، ناوەندنی ڕاگەیاندنی یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بە بەشداری بەڕێز "عومەر فەخرەدین فەر" سکرتێری گشتی یەکیەتیی لاوان کۆبوونەوەیەکی بەڕێوەبرد.\nسەرەتایی کۆبوونەوەکە بە چەند ساتێک بێ دەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی سەرجەم شەهیدانی کوردستان دەستی پێی کرد، پاشان بەڕێز "هاوڕێ حەیدەری" سەرپەرستیاری ناوەندی ڕاگەیاندن چەند وتەیەکی پێشکەش بە بەشداربووانی کۆبوونەوەکە کرد.\nلە درێژەی کۆبوونەوەکەدا بەڕێز "کاروان مێراوی" چەند وتەیەکی لە سەر پێگە و کاریگەرییەکانی ڕاگەیاندن لە کۆمەڵگا باس کرد و ڕاگەیاندنی وەکوو پردێکی پەیوەندی نێوان ڕێکخراوەکان و کۆمەڵگا ناو برد.\nپاشان ڕەخنە و بۆچوونەکان لە لایەن بەشداربووانی کۆبوونەوەکە خرانە بەر باس و وتوێژیان لە سەر کرا، هەروەها کۆمەڵەێک گۆڕانکاری و بەرنامە بۆ باشتر بەڕێوە چوونی کارەکانی ڕاگەیاندن پیشنیار کرا و لە لایەن سەرپەرستیاری ناوەندی ڕاگەیاندن و سکرتێری گشتی یەکیەتیی لاوانەوە پەسەند کران.\nلە کۆتایی ئەو کۆبوونەوەیەدا سەر لە نوێی ناوەندی ڕاگەیاندنی یەکیەتیی لاوان ڕێکخرایەوە و ئەرکەکان بەسەر ئەندامانی ناوەندەکە دابەش کرایەوە.