مامەڵەو کارکردن لە ئەلمانیا\nمامەڵەو کارکرد لە عێراق و هەرێمی کوردستان\nبەیەکگەیاندنی بازرگانی ئەڵمانیاو کوردستان وعێراق\nڕێکلامان لەگەڵدا بکە\nتۆمار كردنى كۆمپانیا بیانیه‌كان له ئه‌ڵمانیا\nشێوه‌ى جیاوازى كۆمپانیا له بارى یاساییدا\nلقێكى نوێى كۆمپانیای بنه‌ره‌تى\nكاتێك كه لقێكى تازه داده‌مه‌زرێت،ده‌توانێت كۆمپانیایه‌كى سه‌ربه‌خۆى یاسایی پێك بهێنێت. لقه بازرگانیه‌كه له‌ژێر هه‌مان ناوى كۆمپانیاى سه‌ره‌كى كارده‌كات وه میزانیه‌ى تایبه‌تى خۆى ده‌بێت. كۆمپانیا گه‌وره‌كه باشترین هه‌ڵبژارده ده‌بێت بۆده‌مه‌زراندنى لقه نوێیه‌كه كاتێك كه شێوه‌ى یاساى كۆمپانیاكه دیارى ده‌كرێت. كۆمپانیا ئه‌ڵمانیه تایبه‌ته سنورداره‌كان زۆرترین شێوه‌ى یاسای كۆمپانیاى سه‌ره‌كى به‌كارده‌هێنن.لقه تازه‌كان پێویسته تۆمار بكرێن له تۆمارگه‌ى بازرگانى ناوخۆیى و نوسینگه‌ى بازرگانى. تۆمار كردن له تۆمارگه‌ى بازرگانى پێویسته له‌سه‌ر شێوه‌ى فۆرمی بروانامه‌ى یاساى بێت.\nنوسینگه‌ى لاوه‌كى خۆبه‌رێوه‌به‌ر\nنوسینگه‌ى لاوه‌كى خۆبه‌ڕێوه‌به‌ر ئه‌و نوسینگانه‌ن كه ئیش ده‌كه‌ن له نێوه‌ندى دروستكردنى كۆمپانیایه‌كى سه‌ربه‌خۆى تازه یان لقێكى تر. لقی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ر ده‌سه‌ڵاتى سه‌ربه‌خۆى هه‌یه‌هه‌رچه‌نده له هه‌مان كاتدا پشت ده‌به‌ستێت به كۆمپانیا سه‌ره‌كیه‌كه.\nنوسینگه‌ى لاوه‌كى پێناسه ده‌كرێت به‌و نوسینگه‌یه‌ی كه به ته‌واوى جابۆته‌وه له لقى سه‌ره‌كى وه دروست كراوه وه‌كو به‌شێكى دى كۆمپانیا، كۆمپانیا سنورداره‌كان ، دامه‌زراوه‌ى پشك و هاوبه‌شه سنورداره‌كان له پشكدا پێكه‌وه جه‌خت ده‌كه‌نه سه‌ر كاره‌كه.\nله‌كاتێكدا نوسینگه‌ى لاوه‌كى ناتوانیت هه‌موو كاره‌كانى كۆمپانیاى سه‌ره‌كى ئه‌نجام بدات،به‌ڵام ئه‌و چالاكیانه ئه‌نجام ده‌دات كه له شێوه‌ى كرۆكى كاره‌كانى كۆمپانیاى سه‌ره‌كیه. نوسینگه‌ى لاوه‌كى جه‌خت سه‌ر ئه‌وه ده‌كاته‌وه كه وه‌كو كۆمپانیایه‌كى سه‌ربه‌خۆ كاربكات.وه ئه‌مه‌ش له هه‌بونى ده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌بردن،به‌شى ژمێریارى ، میزانیه‌و هه‌بونى سه‌رمایه‌ى تایبه‌تى خۆیه‌وه دێت.\n:مه‌رجه‌كانى نوسینگه‌ى لاوه‌كى خۆبه‌رێوه‌به‌ر ئه‌مانه‌ن\n- مامه‌ڵه‌ى دروست بۆ نموونه ( ئه‌و چالاكى و مامه‌ڵانه‌ى نوسینگه‌ى لاوه‌كى له ماوه‌یه‌كى دیارى كراودا ئه‌نجامى ده‌دات پێویسته له‌سه‌ر بنه‌ماى نوسینگه‌ى سه‌ره‌كى بێت).\n- فه‌رمانبه‌رو ده‌سته‌ى به‌رێوه‌به‌رى كۆمپانیاى سه‌ره‌كى نابێت به‌ژدار بن له مامه‌ڵه‌ى نوسینگه‌ى لاوه‌كى. نوسینگه‌ى لاوه‌كى سه‌ربه‌خۆى ته‌واوى هه‌یه له كاره‌كانیدا به هه‌بونى ژماره‌ى بانكى خۆى سه‌رمایه‌ى خۆى.\n- نوسینگه‌ى لاوه‌كى سه‌ربه‌خۆ ده‌بێت سه‌رچاوه‌ى مرۆیی خۆى هه‌بێت بۆ نموونه (سه‌رۆكى نوسینگه‌ى لاوه‌كى نوێنه‌رایه‌تى هه‌موو مامه‌ڵه یاساییه‌كان بكات)\nداروستكردنى نوسینگه‌ى لاوه‌كى كاریگه‌رى ده‌بێت له ڕێگاى دامه‌زراندنێكى دروست و پابه‌ندبوون به مه‌رجه‌كانى سه‌ره‌وه. له‌كاتى ده‌ست پێكردنی تۆمارى بازرگانى و وه‌رگرتنى بڕوا نامه‌ى كۆمپانیا، یاساى ئه‌ڵمانى په‌یڕه‌و ده‌كرێت. داواكردن ده‌بێت بروا پێكراو بێت و له لایه‌ن دادنوسه‌وه پێشكه‌ش بكرێت\n(نوسینگه‌ى لاوه‌كى ناسه‌ربه‌خۆ (دامه‌زراوه‌ى هه‌میشه‌یى\nدامه‌زراوه‌ى هه‌میشه‌یى به‌شێوه‌یه‌كى گشتى لقى زیاده‌ى كۆمپانیان، كه دانراون وه‌كو لقێكى بازرگانى به‌ڵام پشت ده‌به‌ستێت به كۆمپانیاى سه‌ره‌كى. بۆیه لقێكى سه‌ربه‌خۆ پێك ناهێنن و ڕێگه‌ى پێ نادرێت له‌ژێر هیچ ناوێكى بازرگانى كار بكات جگه له ناوى سه‌ره‌كى كۆمپانیا.\nدامه‌زراوه‌ى هه‌میشه‌یى ئه‌م خزمه‌تگوزاریانه ئه‌نجام ده‌دات له پێناو مانه‌وه‌و ڕاپه‌راندنى كاروبارى كۆمپانیای سه‌ره‌كى.\nبه‌رهه‌م هێنان بێ فرۆشتن، شوێن كۆگا، پسوله‌و گواستنه‌وه، خاڵى په‌یوه‌ندى، خاڵى فرۆشتن به‌بێ كڕین.\nنوسینگه‌ى ناسه‌ربه‌خۆ له تۆمارگه‌ى بازرگانى تۆمار ناكرێن به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بێت هه‌ر لقێك له ژورى بازرگانى تۆمار بكرێت. ئه‌م پرۆسه‌یه ده‌توانرێت ئه‌نجام بدرێت له‌ڕێگه‌ى ژورى بازرگانى ئه‌ڵمانى یان نوسینگه‌ى بازرگانى ڕێگه پێدراو\nتۆمارى بازرگانى و ڕێگه‌پێدانى تایبه‌ت\nهه‌ر چالاكیه‌كى بازرگانى ده‌بێت تۆمارى بازرگانى هه‌بێت له‌ناو ئه‌ڵمانیا، له‌ژێر هه‌ندێك بارودۆخى تایبه‌تدا بڕوانامه‌ى تریش داواده‌كرێت.\nمه‌رج نیه هه‌موو بازرگانیه‌ك له سجلى تۆمارى بازرگانى تۆماربكرێت به‌ڵام هه‌موو كارێك ده‌بێت له تۆمارى كاركردندا تۆماربكرێت.\nچونه ناو تۆمار كردنى بازرگانى\nلقه‌كان پێویسته تۆمار بكرێن له نوسینگه‌ى بازرگانى ناوخۆیى. تۆمار كردن پێویسته له‌سه‌ر فۆرمى باوه‌ڕ پێكراوى یاسای بێت وه پڕۆسه‌كه له‌لایه‌ن دادنوسه‌وه پێشكه‌ش ده‌كرێت.\nداواكردن بۆ چونه ناو تۆمارگه‌ى بازرگانى له‌لایه‌ن كۆمپانیایه‌كى لاوه‌كى سه‌ربه‌خۆ، پێویسته ڕاسته‌وخۆ له ڕێگه‌ى دادگاى ئه‌و ناوچه‌یه‌وه بێت كه كۆمپانیاى لێ دامه‌زراوه. تۆمار كردنى كۆمپانیاى لاوه‌كى سه‌ربه‌خۆى بیانى له ڕێگه‌ى نوسینگه‌ى سه‌ره‌كیه‌وه ده‌بێت.\nله‌كاتى تۆمار كردندا،پێویسته به‌ڵگه‌ى هه‌بوونى كۆمپانیا پێشكه‌ش بكرێت. ئه‌گه‌ر دامه‌زراندنى كۆمپانیا و مه‌به‌ستى كار كردن بڕوانامه‌ى پێویست بوو له ناو ئه‌ڵمانیا، به‌ڵگه‌نامه‌ى پێویست داواده‌كرێت. له‌كاتى تۆمار كردندا ناونیشان و مه‌به‌ستى كار كردنى كۆمپانیا ده‌ست نیشان بكرێت وه ئاماژه به‌م خاڵانه‌ى خواریشه‌وه بدرێت:\n- ژماره‌ى تۆمار كردن ده‌درێت به كۆمپانیا ده‌توانێت به‌كاربێت له‌كاتى تۆمار كردن\n-كۆپییه‌كی وه‌رگێردراو له به‌ڵگه‌نامه‌ى بڕواپێكراوى كۆمپانیا\n- فۆرمى یاسای كۆمپانیا\n- ناوى بازرگانى كۆمپانیا و بنكه‌ى سه‌ره‌كى كۆمپانیا\n- كه‌سى ڕێگه‌پێدراو كه نوێنه‌رایه‌تى كۆمپانیا ده‌كات به‌شێوه‌یه‌كى یاسای وه ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه ده‌ستنیشان بكات كه هه‌یه‌تى.\nدامه‌زراوه‌ى هه‌میشه‌یى پێویست ناكات بچێته ناو تۆمارگه‌ى بازرگانى . تۆمارى كاركردن پێویسته له‌م كاته‌دا.\nتۆمار كردنى كار\nهه‌ر چالاكیه‌كى بازرگانى له ئه‌ڵمانیا كه له‌لایه‌ن لقى تازه‌ى كۆمپانیا، نوسینگه‌ى لاوه‌كى یان دامه‌زراوه‌ى هه‌میشه‌ییه‌وه ده‌كرێت پێویسته تۆمار بكرێن به گوێره‌ى یاسای بازرگانى ئه‌ڵمانى و له نوسینگه‌ى بازرگانى به‌رپرس. هه‌ر وه‌ك له سه‌ره‌وه ئاماژه‌ى پێدراوه، پرۆسه‌ى تۆمار كردن ده‌توانرێت بكرێت له رێگاى هۆبه‌ى بازرگانى ئه‌ڵمانیا یان له رێگاى ئۆنلاینه‌وه.\nله پرۆسه‌كه‌دا ئه‌م به‌ڵگه‌نامانه‌ى خواره‌وه پێویسته پێشكه‌ش بكرێت بۆ هه‌ر یه‌كێك له‌و دوو ده‌سه‌ڵاته:\n- هه‌بوونى ناسنامه به ماناى كارتى شوناس یان پاسپۆرت + بروانامه‌ى بڕواپێكراو، به‌ڵگه بۆ هه‌بوونى وه‌كاله‌تى كاركردن وه‌كو كه‌سى سێهه‌م.\n- به‌ڕێوه‌به‌ر و ده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌بردن یان هه‌ر تاكێك كه ده‌سه‌ڵاتى پارێزه‌رى هه‌بێت و تواناى تۆمار كردنى كۆمپانیاى هه‌بێت له تۆمارگه‌ى بازرگانى.\n- بروانامه ئه‌گه‌ر به‌رده‌ست بوو بۆ نموونه (مۆله‌تى ده‌ستنووسى بازرگانى، بریكارى به‌كارخستنى مۆڵه‌ت و هتد.)\nهاوڵاتى بیانى پێویسته مۆڵه‌تى نیشینگه‌ى هه‌بێت وه له لایه‌ن نوسینگه‌ى تۆمارگه‌ى بیانیه‌وه سه‌رپشك كرابێت بۆ بوون به خاوه‌ن كار.\n- هه‌ر كۆمپانیایه‌ك داخڵى تۆمارى بازرگانى بوو ده‌بێت به‌ڵگه‌ى ته‌واوى تۆمارى بازرگانى ده‌سته‌به‌ر بكات.\n- به‌ڵگه‌نامه‌ى وه‌رگێردراوى تۆمار كراو.\n- كۆمپانیا بیانیه‌كان داوایان لێ ده‌كرێت پارێزه‌رێك دابین بكه‌ن له‌گه‌ڵ ناونیشانێك له ئه‌ڵمانیا.ئه‌و كه‌سه‌ى كه ده‌سه‌ڵاتى پێدراوه له‌لایه‌ن پارێزه‌ره‌وه پێویسته رێگه پێدانێك دابین بكات له‌ژێر ناوى خۆى له ئه‌ڵمانیا\nبه گوێره‌ى یاساى ئه‌ڵمانی، كۆمپانیا ناتوانێت ده‌ست به كار بێت تاكو بڕواننامه‌ی ته‌واوى تایبه‌ت به‌و كاره‌ى نه‌بێت. ئه‌گه‌ركۆمپانیا كارى بازرگانى له چه‌ند بوارێكدا كرد پێویسته بۆ هه‌ر یه‌ك له بواره‌كان بروانامه وه‌ربگرێت. یاخود لقى سه‌ره‌كى ده‌توانێت ڕێگه‌ى پێبدات\nپێویستى بنه‌ڕه‌تى له ژێر یاساى كۆچ كردن بۆ كۆمپانیا بیانیه‌كان\nئه‌گه‌ر لقێكى ترى كۆمپانیا له‌لایه‌ن هاوڵاتى بیانیه‌وه له ئه‌ڵمانیا به‌ڕێوه‌ببرێت، پاسپۆرت و فۆرمى داواكردن پێویسته له كاتى تۆمار كردنى بازرگانیدا.\nهاوڵاتى نیشته‌جێى ده‌ره‌وه‌ى یه‌كێتى ئه‌وروپا له كاتى گه‌یشتن و داواكردنى نیشینگه پاسپۆرتى نیشتیمانى دانپێداوى لێ داوا ده‌كرێت وه پێویسته ڕه‌زامه‌ندى فه‌رمانگه‌ى نیشینگه وه‌ربگرێت پێش ئه‌نجام دانى هه‌ر چالاكیه‌كى بازرگانى. نوسینگه‌ى تۆمارگه‌ى بیانی ڕه‌زامه‌ندى ده‌به‌خشێت بۆ ماوه‌ى سێ ساڵ به لایه‌نى زۆره‌وه به‌مه‌رجێك هاوڵاتى ئه‌م داواكاریانه پێش وه‌خت به ئه‌نجام بگه‌یه‌نێت:\n- به‌رژه‌وه‌ندى ئابورى یان پێویستى هه‌رێمى\n- هه‌بوونى كاریگه‌رى ئیجابى له‌سه‌ر ئابورى\nله‌هه‌مان كاتدا ده‌بێت ڕه‌چاوى ئه‌وه بكرێت كه چ كاریگه‌ریه‌كى ده‌بێت له‌سه‌ر بارودۆخى دامه‌زراندن له ئه‌ڵمانیا. ئایا كۆمپانیاى دیارى كراو توانای به‌رده‌وامى ده‌بێت، ئایا خه‌رجى كۆمپانیا چه‌نێك به‌رز ده‌بێت وه چه‌نێك بنه‌ماى كۆمپانیا شیاوه بۆ دامه‌زراندن. داواكار له سه‌رو ته‌مه‌نى ٤٥ ساڵ پێویسته به‌ڵگه‌نامه‌ى ته‌مه‌ن پێشكه‌ش بكات.\nداواكارى پێویسته بنێردرێت بۆ باڵوێزخانه‌ى ئه‌ڵمانیا یان بۆ كۆنسوڵخانه‌ى ئه‌ڵمانیا له وڵاتى نیشته‌جێی كه‌سى داواكار.\nكه‌سى داواكار ناتوابێت دابمه‌زرێت ئه‌گه‌ر له شوێنى نیشته‌جێ بوونى خۆى بمێنێته‌وه وه ته‌نها خه‌ریكى كۆبونه‌وه‌و دانوستان بێت له ناو ئه‌ڵمانیا به شێوه‌یه‌ك كه ماوه‌ى مانه‌وه‌شى ته‌نها سێ مانگ بێت له ساڵێكدا.\nیاساى باج له ئه‌ڵَمانیا\nگرنگترین جۆره‌كانى باج\nباجى داهاتى كه‌سى\nداهاتى تایبه‌تى تاكه‌كان هۆكارێكه بۆپێدانى باجى تاكه كه‌سى. داهات پێناسه ده‌كرێت به: كۆى داهات له هه‌موو سه‌رچاوه‌كانه‌وه له‌ماوه‌ى یه‌ك ساڵى ته‌واوى كاركردن له‌دواى لێده ركردنى زیان و هه‌ندێك خه‌رجى خۆیى.\nڕێسایه‌كى دیارى كراو به‌كارده‌هێنرێت بۆ كۆكردنه‌وه‌ى باج له‌سه‌ر كرێ و مووچه (داهاتى خۆیی فه‌رمانبه‌ر). پێویسته له‌سه‌ر خاوه‌ن كۆمپانیا كه باج له‌سه‌ر داهاتى فه‌رمانبه‌رى ناوخۆى و فه‌رمانبه‌رى بیانی هه‌ژمار بكات و ڕاسته‌وخۆ ئه‌و بڕه باجه بنێرێت بۆ نوسینگه‌ى باجى دیاریكراو.\nئه‌م ڕێسایه ته‌نها به‌سه‌ر ئه‌و خاوه‌ن كاره بیانیانه‌دا جێبه جێ ده كرێت كه كارى بازرگانى ده‌كه‌ن له‌ناو ئه‌ڵمانیا. بڕى ئه‌و باجه‌ى كه له داهاتى فه‌رمانبه‌ره‌كه ده‌بڕِێت ده‌بێت له ئاستى ئه‌و داهاته بێت كه وه‌رى ده‌گرێت .هه‌روه‌ك چۆن دیارى كراوه له‌خشته‌ى بڕى پێدانى باج بۆ كرێو مووچه. هه‌روه‌ها ئه‌وداهاته‌ى كه فه‌رمانبه‌رى بیانى ده‌ستى ده‌كه‌وێت له‌سه‌رچاوه‌ى تره‌وه وه‌كو ئه‌و قازانجه‌ى كه‌له‌پشكه‌وه ده‌ستى ده‌كه‌وێت یان ئه‌وپشكانه‌ى كه‌ئه‌ندامه‌كان له ئه‌نجوومه‌نى به‌ڕێوه‌بردن پێ ى به‌شدارن ده‌كه‌وێته ژێر یاساى باجى تاكه‌كه‌سى.\nباجى ده‌رامه‌ت له‌سه‌ر كۆمپانیاكان\nداهاتى كۆمپانیاكان بۆ نموونه یاساى باجى ده‌رامه‌تى كۆمپانیاكان ده‌یگرێته‌وه. باجى كۆمپانیاكان له ته‌واوى داهاتى كۆمپانیا هه‌ژمار ده‌كرێت هه‌روه‌ك چۆن دیارى كراوه له سیستمى ڕێنمایی یاساى باجى داهات و یاساى باجى داهاتى كۆمپانیا. هه‌موو خه‌رجیه بازرگانیه پێویست و ئاساییه‌كان له‌وانه‌ش پێدانى پاره‌ى به‌ڕێوه‌به‌ر یان ده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌بردن یاساى باجى ده‌رامه‌تى كۆمپانیاكان ده‌یگرێته‌وه. باجى كه‌سى، غه‌رامه، سزاى یاساى هاوشێوه‌ى تر، وه هه‌روه‌ها له‌سه‌دا ٥٠ ى پێدانى پاره‌ى ده‌سته‌ى سه‌رپه‌رشتارى باج نایگرێته‌وه. له ١كانوونى دووه‌م ٠٠٨ ٢ قازانجى كۆمپانیاكان به رێژه‌ى ٥ ١ له‌سه‌دا باج وه‌رده‌گیرێت.\nله نێوان ساڵانى ١٩٩٥ بۆ ١٩٩٧ زیاده باجى هاوبه‌ش به ڕێژه‌ى له ٥. ٧ له سه‌دا دانرا له‌سه‌رو داهاتى كه‌سى و باجى داهاتى كۆمپانیا.ئه‌م باجه زیاده هاوبه‌شه دانرا تا یارمه‌تى دارایی خه‌رجیه‌كانى ئه‌ڵمانیا بدات. له ١ كانوونى دووه‌مى ١٩٩٨ ئه‌م بره باجه كه‌م كرایه‌وه بۆ ٥. ٥ له سه‌دا\nباجى بازرگانى ده‌بێت بدرێت له لایه‌ن هه‌ر كۆمپانیایه‌كى جێگیره‌وه كه كار ده‌كات له وڵاتى ئه‌ڵمانیا و هه‌ژمار ده‌كرێ له‌سه‌ر بنه‌ماى ئه‌و بڕه پاره‌یه‌ى كه ده‌ستى ده‌كه‌وێت.\nده‌ستكه‌وتى بازرگانى/ماددى پێكدێت له‌و قازانجه‌ى كه ده‌ست ده‌كه‌وێت له هه‌ر چالاكیه‌كى بازرگانی و دیارى ده‌كرێت له لایه‌ن یاسای باجى ده‌رامه‌ت یان له‌لایه‌ن یاسای باجى ده‌رامه‌تى كۆمپانیاكانه‌وه ، ده‌گۆڕێت به پێى زیاد كردن و كه‌م كردنى چه‌ند بڕگه‌یه‌كى دیارى كراو.\nڕێژه‌ى باجدان پشت ده‌به‌ستێت به‌و ناوچه‌یه‌ى كه تێیدان وه بڕى پێدانى باجى بازرگانى له نێوان ١٣ بۆ ١٥ له سه‌دا. به‌رزترین ڕێژه‌ى باجدان كه كۆمپانیاكان باج ده‌كرێن پێى به ڕێژه‌ى له سه‌دا ٣٠ داهاتیانه.\nVAT باجى فرۆشتن/ باجى شت و مه‌ك و خزمه‌ت گوزارى\nهه‌موو ئه‌و خزمه‌تگوزارى و شت ومه‌كانه‌ى كه كۆمپانیا له میانه‌ى چالاكیه بازرگانیه ناوخۆییه‌كاندا پێشكه‌شى ده‌كات ده‌كه‌وێته ژێر باجى شت ومه‌ك و خزمه‌تگوزارى. كۆمپانیا بیانیه‌كان ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ى دامه‌زراوه‌یى هه‌میشه‌یى نین یان نوێنه‌ره‌ى هه‌میشه‌ییان نیه له‌ئه‌ڵمانیا ده‌چنه ژێر ڕكێفى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى .هه‌روه‌ها نه‌ك ته‌نها پێداویستى و خزمه‌تگوزاریه‌كان به‌ڵكو باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى ده‌سه‌پێنرێت به‌سه‌ر ئه‌وشتو مه‌كانه‌ى كه هاورده ده‌كرێن له‌و وڵاتانه‌ى كه ئه‌ندام نین له یه‌كێتى ئه وروپا. هه‌روه‌ها ئه‌و شتو مه‌كانه‌ش كه به‌كارده‌هێنرێت بۆ مه‌به‌ستى بازرگانى تایبه‌ت. به‌گشتى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى ڕێژه‌كه‌ى له سه‌دا ١٩ یه. له‌سه‌ر هه‌ندێ شت و مه‌كو خزمه‌تگوزارى به‌تایبه‌تى به‌ر هه‌مى كشتو كاڵى ، به‌رهه‌مى خوراكى و كتێب ڕێژه‌ى پێدانى باج كه‌م كراوه‌ته‌وه بۆ ٧ له‌سه‌دا.\nئه‌وشتومه‌كو خزمه‌تگوزاریانه‌ى كه‌دابین ده‌كرێت بۆ كۆمپانیایه‌كى تر كۆمپانیاكه خۆى به‌رپرسه له‌پێدانى باج وده‌بێت به‌جیا لیستى بكات له‌سه‌ر پسوله‌یه‌كى تایبه‌ت . به‌شى كڕین ده‌بێت ڕێژه‌ى ئه‌م باجه تۆماربكات له‌خشته‌ى پێدانى باجى شتو مه‌كه‌كان پێش پێدانى باجى سه‌ره‌كى بۆئه‌وه‌ى دوربكه‌وێته‌وه له‌دوباره پێدانى باج. ئه‌گه‌ر كۆمپانیاى بیانى نه‌یتوانى داواى ئه‌و بره باجه بكاته‌وه كه له پێَشدا داویه‌تى وه‌كو (پێدانى باجى پێش وه‌خت) له كاتى راگه‌یاندنى باجى كۆمپانیا، ڕێسایه‌كى تایبه‌ت به‌كاردێت بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه\nباجى فرۆشتن/ئاڵوگۆڕى موڵك\nباجى موڵك و زه‌وى و زار ده‌سه‌پێنرێت به‌سه‌ر هه‌موو ئه‌و موڵك و زه‌ویانه‌ى كه ده‌كه‌وێته سنورى كۆمارى فیدراڵى ئه‌ڵمانیا. هه‌روه‌ها ئاڵوگۆڕى موڵك له كاتێكدا ده‌بێت كه سه‌رجه‌م پشكه‌كانى كۆمپانیا ئاڵوگۆڕ پێده‌كرێت. ئه‌م ئاڵو گۆره به یه‌ك مامه‌ڵه یان چه‌ند مامه‌ڵه‌یه‌ك ده‌كرێت. له زۆربه‌ى بارودۆخه‌كاندا رێژه‌ى باج به پێى نرخى فرۆشتن دیارى ده‌كرێت. له ١ ى كانوونى دووه‌مى ١٩٩٧ ئه‌م شێوازه پیاده ده‌كرێت، له كاتێكدا كه نه‌توانرێت موڵكه‌كه خۆى ئاڵوگۆڕى پێبكرێت به‌ڵكو ته‌نها پشكه‌كانى كۆمپانیا ئاڵوگۆڕى پێبكرێت. رێژه‌ى باج له هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌دا له ویلایه‌تى فیدراڵى باده‌ن ورته‌مبه‌رگ ٥ له سه‌دا\nباجى موڵك ده‌سه‌پێنرێت به‌سه‌ر ئه‌و موڵكانه‌ى كه خاوه‌ندارى ناوخۆیین. ڕێژه‌ى باج پشت ده‌به‌ستێت به جۆرى موڵكه‌كه. زۆرینه‌ى باجى موڵك ڕێژه‌كه‌ى ٥. ٣ له سه‌دا. ڕێژه‌ى زیاتر داده‌نرێت له‌سه‌ر زه‌وى كشتوكاڵى و دارستان. ڕێژه‌ى باج بۆ خانووبه‌ره به كه‌متر هه‌ڵده‌سه‌نگێنرێت. ڕێژه‌ی پێدانى باج ده‌كه‌وێته سه‌ر شوێنى موڵكه‌كه\nڕێنمایى تایبه‌ت بۆ كۆمپانیا عێراقیه‌كان\nیاسای باجدانى دوباره\nیاسایه‌ك هه‌یه به ناوى یاسای ڕێككه‌وتنی باجدانى دوباره بۆ كۆمپانیا بیانیه‌كان له ئه‌ڵمانیا، كه ڕێگر ده‌بێت له دوباره پێدانى باج، به‌ڵام به‌داخه‌وه عێراق ڕیزبه‌ند نه‌كراوه له‌م ڕێككه‌وتنامه‌یه.\nڕێككه‌وتنى قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ڕێككه‌وتنێك هه‌یه بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى له نێوان عێراق و ئه‌ڵمانیا به واتایی ئه‌وه‌ى كۆمپانیا ده‌توانیت داوایی قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى بكات. بۆ ئه‌وه‌ى كۆمپانیا بتوانیت داوایی ئه‌و قه‌ره‌بوو كردنه‌وه بكه‌ى پێویسته ناوى خۆى تۆمار بكات له نوسینگه‌ى باج. ده‌توانرێت ئه‌مه یه‌كجار بكرێت كه كاتێك كۆمپانیا خۆى تۆمار ده‌كات له تۆمارگه‌ى بازرگانى.\nنوسینگه‌ى تۆمار كردنى باج\nهه‌موو مامه‌ڵه‌یه‌كى بازرگانى ده‌بێت له لایه‌ن نوسینگه‌ى باجه‌وه تۆمار بكرێت. له دواى تۆمار كردن، نوسینگه‌ى باج ژماره‌یه‌كى باج دیارى ده‌كات بۆ هه‌ر به‌ڵێنده‌رێك. زۆربه‌ى كات كۆمه‌ڵێك پرسیار ده‌نێرن وه به‌ڵێنده‌ر ده‌بێت زانیارى ته‌واو بدات له‌سه‌ر بارى دارایی خۆى وه هه‌روه‌ها ئه‌و سه‌رمایه و قازانجه‌ى كه پێش بینى ده‌كرێت ده‌ستى بكه‌وێت. نوسینگه‌ى باج ئه‌م زانیاریه‌ى پێویست ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ى بتوانێت به شێوه‌یه‌كى دروست بارى دارایى به‌ڵێنده‌ره‌كه پۆڵێن بكات .هه‌روه‌ها نوسینگه‌ى باج ووردبینى ئه‌وباجانه ده‌كات كه‌به‌ڵێنده‌ر له‌داهاتوودا ده‌یدات و به‌یانى ده‌كات وه باجى پێش وه‌خت پێویسته دیارى بكرێت.\nئه‌گه‌ر به‌ڵێنده‌ر بریارى هاورده كردنى شتومه‌كیدا له‌و وڵاتانه‌ى كه ئه‌ندامن له یه‌كێتى ئه‌وروپا وه باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى په‌یره‌و ناكه‌ن، داواى لێ ده‌كرێت كه ژماره‌ى پێناسى باجى شت و مه‌ك وخزمه‌تگوزارى بدات. وه ئه‌م ژماره‌ی پێناسه ده‌رده‌چێت له لایه‌ن نوسینگه‌ى فیدراڵى باجى ناوه‌ندى له‌سه‌ر داوای به‌ڵێنده‌ر .\n(Bundeszentralamt für Steuern) سه‌رچاوه: نوسینگه‌ى فیدراڵى باجى ناوه‌ندى\n(Bundeszentralamt für Steuern) نوسینگه‌ى فیدراڵى باجى ناوه-\nژورى بازرگانى هامبۆرگ-


دابینکردنی جلوبەرگ بۆ منداڵانی بێسەرپەرشت لە هەرێمی کوردستان\nدەزگای روانگە لە رێکەوتی ٤ و ٥ ی ئایاری ٢٠٢١ بەبۆنەی جەژنی رەمەزانەوە چالاکییەکی بۆ کڕینی جل و بەرگی جەژن و پێداویستی لەژێر ناونیشانی 'شادی منداڵان' بۆ منداڵانی بێسەرپەرشت لە هەولێر و سلێمانی و دهۆک ئەنجامدا. هەروەها لە بەشێکی دیکەی چالاکییەکە، ئێوارە خوانێک بۆ خانەی بێ سەرپەرشتانی هەولێر لە لایەن بەرگەر کینگ بۆ منداڵەکان دابین کرا.\nئامانجی پڕۆژەکە دروستکردنی کەشێکی ئارام و ئاسوودە بوو بۆ منداڵانی بێ سەرپەرشت تاکو هەست بکەن لەماڵەوەن و یارمەتیان بدەن بۆ تێکەڵ بوون بە بەکۆمەڵگە.\nکۆی گشتی ئەو کەسانەی سوودمەندبوون ١٣٥ منداڵ و هەرزەکار بوون کە لە خانەی بێسەرپەرشتان دەژین و تەمەنیان لە نێوان ٦ مانگ تا ١٨ ساڵ و بە سەرەوەیە. ژمارەی ئەو منداڵانەی سوودمەندبوون لە چالاکییەکە لە هەولێر ٦١ منداڵ بوون (٢٢ کچ و ٣٩ کوڕ)، ٥١ منداڵ لە سلێمانی (١٦ کچ و ٣٩ کوڕ) و ٢٣ منداڵی دیکە لە خانەی بێ سەرپەرشتانی دهۆک (١٧ کچ و ٦ کوڕ).\nمنداڵەکان لە رۆژی سێ شەممە و چوارشەممە (٤ و ٥ ی ئایاری ٢٠٢١) بە مەبەستی بازاڕکردن برانە مۆڵەکان بۆ ئەوەی بە ئارەزووی خۆیان جلوبەرگەکانیان هەڵبژێرن، هەروەها ببێتە دەرفەتێك بۆ بەسەربردنی کاتێکی خۆش لەگەڵ یەکتر. تێکڕای ژمارەی پارچە کڕراوەکان بۆ هەر منداڵێك ٦ پارچە بوون .\n«ئەم جۆرە چالاکییانە زۆر گرنگن بۆ ئەم منداڵانە، لە کاتی مانەوەیان لەناو خانەی بێ سەرپەرشتان بۆ ماوەیەکی درێژ ئەگەری تووشبوونیان بە خەمۆکی دروست دەبێت. بردنی منداڵەکان بۆ کڕینی جلوبەرگ بۆ خۆیان یان بردنیان بۆ شوێنە گشتییەکان و تێکەڵبوونیان لەگەڵ کۆمەڵگە بۆ تەندروستی دەروونیان باشە. ئەم جۆرە چالاکییانە یارمەتیان دەدات کە لە داهاتوودا پشت بە خۆیان ببەستن و متمانە بە خۆ بوونیان بەرز دەکاتەوە".\nئێوارەی ٥ ی ئایاری ٢٠٢١، بەرگەر کینگ ئێوارە خوانێکی بۆ خانەی بێ سەرپەرشتانی هەولێر دابین کرد بۆ دڵخۆشکردنی منداڵەکان . منداڵەکان لە کاتژمێر ٦ ی ئێوارەوە تا ٨ی ئێوارە لەگەڵ ئەندامانی ستافی دەزگای وانگە و بەرگەر کینگ ئێوارەیەکی دۆستانە و ئاسوودەیان بەسەر برد .\nدەزگای روانگە سەبەتەی خۆراك دابین دەکات\nدابەشکردنی خۆراك بەسەر تیمی ئاسایش وتیمە تەندروستیەکان\nدەزگای روانگە هاوکاری بەسەر کەمپەکاندا دابەشدەکات\nدابینکردنی سەبەتەی خۆراکی بۆ خێزانە ئاوارەکان\nپڕۆژەی گەشەسەندنی راهێان و دەرفەتی پیشەیی بۆ لاوانی دهۆک


زایینی: ٠٤-٠٦-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠٣/١٤ - ١٦:٥٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: خولێکی فێرکاری بۆ قوتابییان و منداڵانی کورد لە ئۆستفۆڵدی وڵاتی نوروێژ بەڕێوەچوو و لە رێوڕەسمێکدا بڕوانامە بەسەر بەشداراندا دابەش کرا.\nبەپێی راپۆرتی کوردستان میدیا، بەبۆنەی کۆتایی هاتنی سەرکەوتوانەی خولێکی فێرکاریی زمانی کوردی لە ئۆستفۆڵدی نوروێژ، رۆژی یەکشەممە رێکەوتی ١١ی جۆزەردانی ١٣٩٣ی هەتاوی، رێوڕەسمیکی تایبەت بە بەشداریی قوتابییان بەشداری خولەکە و دایک و باوکیان و ژمارەیەک لە کوردانی دانیشتووی ئەو دەڤەرە بەڕێوەچوو.\nرێوڕەسمەکە بە خوێندنی سروودی نەتەوەیی ئەی رەقیب و راگرتنی خولەکێک بێ دەنگی بۆ رێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدانی رێگای رزگاریی کوردستان دەستی پێ کرد.\nپاشان چەند وتەیەک سەبارەت بە خولەکە لەلایەن ''لەیلا نەسروڵڵا زادە'' نوێنەر و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کۆمەڵەی کوردی پێشکەش کرد و دوابە دوای ئەوە ''کامیل قادری'' پەیامی کۆمەڵەی کولتووریی کوردی لە نوروێژ خوێندەوە.\nدواتر هیوا ئەحمەدی بەڕێوەبەری خولەکە بەو بۆنەوە چەند وتەیەکی پێشکەش کرد و ''خالید رەشیدپوور'' وەک مامۆستای یاریدەدەرەی خولەکە بۆ بەشداران قسەی کرد.\nلە بڕگەیەکی دیکەی ەئو رێوڕەسمەدا بڕوانامەی تایبەت بە تێپەڕکردنی خولی فێرکاریی زمانی کوردی بەسەر بەشداراندا دابەش کرا.


ئیبراهیم محه‌مه‌د مسته‌فا\nئیبراهیم خه‌یات هونه‌رمه‌ندێكی ناسراوو ده‌نگخۆشی كوردستانه‌و خزمه‌تێكی زۆری به‌كاروانی هونه‌ریی كوردستان كردووه‌و شوێن په‌نجه‌ی به‌و بواره‌وه دیاره.\nئیبراهیم محه‌مه‌د مسته‌فا ناوی ته‌واوی ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌یه‌و به ئیبراهیم خه‌یات ناسراوه. ساڵی 1931 له‌شاری سلێمانی له‌دایك بووه‌و له ئامێزی خێزانێكی ره‌نجده‌ر په‌روه‌رده بووه. به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌باوكی زوو كۆچی دوایی ئه‌كات، ناتوانێ درێژه به‌خوێندن بدات‌و ئه‌بێته شاگرد خه‌یات‌و دواتریش به‌وه‌ستا‌و هه‌ر بۆیه‌ش به ئیبراهیم خه‌یات ناسرا بوو.\nمامۆستا ئیبراهیم هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ژیانی لاوییه‌وه خولیای هونه‌ری گۆرانی‌و سروود‌و مه‌قام ئه‌بێ. یه‌كه‌مجار له‌گه‌ڵ تیپی مۆسیقای مه‌وله‌وی‌و دواتریش له‌گه‌ڵ تیپی مۆسیقای سلێمانی كار ئه‌كات‌و چه‌ندین به‌رهه‌می جوان له‌گه‌ڵ ئه‌و تیپانه تۆمار ئه‌كات. سه‌ره‌تای ساڵانی شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردوو ئه‌چێته ئیزگه‌ی كوردیی به‌غدا‌و له‌رێی ئه‌و ئیزگه‌یه‌وه چه‌ند گۆرانییه‌ك تۆمارو بڵاو ئه‌كاته‌وه‌و به‌وه‌ش زیاتر له‌سه‌ر ئاستی كوردستان ئه‌ناسرێ.\nبه‌هۆی ئه‌وه‌ی كه خاوه‌نی ده‌نگێكی به‌سۆز‌و ره‌سه‌ن بووه، له‌ساڵی 1958 داوای لێئه‌كرێ له فیستیڤاڵی لاوان له ڤیه‌ننا ی پایته‌ختی نه‌مسا به‌شداری بكات‌و له‌و فیستیڤاڵه‌دا به‌شداری ئه‌بێ‌و به‌ده‌نگه خۆشه‌كه‌ی سه‌رنجی ئاماده‌بوان رائه‌كێشێ.\nمامۆستا بێجگه له گۆرانی‌و مه‌قام، له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌سێكی نیشتمانپه‌روه‌ر بووه بایه‌خی زۆری به سروودی نیشتمانی داوه‌و سرووده‌كانی كاریگه‌ریان له‌سه‌ر جۆشدانی خه‌ڵك‌و پێشمه‌رگه هه‌بووه. له‌دیارترین سرووده‌كانی ( من پێشمه‌رگه‌ی كوردستانم، خۆشم ئه‌وێ وڵاته‌كه‌م، جه‌ژنی نه‌ورۆز )و چه‌ندانی تر.\nمامۆستا ئیبراهیم خاوه‌نی زیاتر له 100 گۆرانی‌و سروود‌و مه‌قامی تۆمار كراوه‌و بۆ ئه‌وانه‌ش سوودی له شیعری شاعیرانی وه‌ك گۆران‌و هه‌ردی‌و فه‌ره‌یدون عه‌بدول به‌رزنجی‌و شیعری فۆلكۆر وه‌رگرتووه. به‌داخه‌وه ئه‌م هونه‌رمه‌نده گه‌وره‌یه‌ی كورد له 3ی مایسی 2005 به‌یه‌كجاری ماڵئاوایی كرد. به‌ڵام به‌رهه‌مه‌كانی‌و ده‌نگه به‌سۆزه‌كه‌ی هه‌میشه به‌نه‌مری ئه‌یهێڵنه‌وه. درودی رێزو وه‌فا‌و ئه‌مه‌كداری بۆ گیانی پاك‌و پیرۆزی مامۆستا ئیبراهیم خه‌یاتی هونه‌رمه‌ند‌و كوردپه‌روه‌ر.


ئاسایشی سلێمانی؛ بكوژانی گەنجەكەی تەكیە دەستگیركران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/12/06 - 9:31 AM\nئاسایشی ڕۆژئاوای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت ، دوای كەمتر لە 24 كاتژمێر لە تاوانی كوشتنی گەنجێكی شارەدێی تەكیە توانرا چوار تاوانبار، كە سێ چەكیان پێ بووە و تاوانەكەیان پێ ئەنجامداوە دەستگیر بكەن.\nئاسایشی ڕۆژئاوای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا، كە وێنەیەكی بۆ (خەڵك) ناردووە ڕایگەیاندووە، پاش ئەوەی لە شارەدێی تەكیەی سەر بە شارۆچكەی چەمچەماڵ گەنجێك بەناوی (پشتیوان فتحوڵڵا) لەنێو دوكانەكەی خۆیدا كوژرا، دەستبەجێ لێكۆڵینەوەكانمان دەستپێكرد بۆ دۆزینەوەی تاوانباران .\nڕاشیگەیاندووە، دوای كەمتر لە 24 كاتژمێر توانرا بەهەماهەنگی ئاسایشی ڕاپەرین لەبازگەی سەركەپكان چوار تاوانبار، كە سێ چەكیان پێ بووە لە جۆرەكانی كڵاشینكۆفێك و دوو دەمانچە، تاوانەكەیان پێ ئەنجامداوە دەستگیر بكرێن.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، تۆمەتبارانی ڕووداوەكە بریتین لە (ف.م.گ/ ز.ف.م / د.ف.م /ت.ف.م) و لەئێستادا بەپێی ماددەی 406 لەیاسای سزادانی عیراقی بە بڕیاری دادوەر بەندكراون و پاش تەواوبوونی لێكۆڵینەوە ڕەوانەی پۆلیسی چەمچەماڵ دەكرێن.\nلە كوردستان چوار هاووڵاتی خۆیان كوشت


باڵندە نامەیەکی شێرکۆ بێکەس سەبارەت بە دەقی کورسی بڵاو دەکاتەوە » Balinde Poetry\nباڵندە نامەیەکی شێرکۆ بێکەس سەبارەت بە دەقی کورسی بڵاو دەکاتەوە\nشێرکۆ بێکەس/شاعیری کورد\nلێرەدا نامەیەکی شێرکۆ بێکەس دەخوێننەوە کە بۆ سامی هادی– بەڕێوەبەری ناوەندی ڕۆشنگەریی چاودێری ناردووە، نامەکە سەبارەت بە کتێبی (کورسی)ـیە، کە دەقێکی درێژ و واڵای شێرکۆ بێکەسە و کاتی خۆی کە بڵاو بووەوە گەلێ قسەوباسی بە دوای خۆیدا هێنا. هێندێک پێیان وا بوو کە تێکستێکی زۆر خراپە و هێندێکیش بە دەقێکی داهێنەرانە ناویان برد. (کورسی) ساڵی ٢٠٠٥ بڵاو بووەوە. نامەکە بۆ یەکەم جار لە ماڵپەڕی باڵندەوە بڵاو دەبێتەوە. – ماڵپەڕی باڵندە\nکاک سامی هادی\nئەم کاتەتان باش. دەربارەی قسەکردن لەسەر “کورسی” من گەیشتمە ئەو قەناعەتەی، کە هەر “مێزگرد” باشە. بۆ ئەمەیش من ئەم پێشنیارانە دەخەمە پێش چاوتان:\nیەک: لە ماوەی سێ-چوار ڕۆژی تر مێزگردەکە ساز بکرێت هەر لای خۆتانەوە. خۆت سەرپەرەشتیی بەڕێوەبردن و ئامادەکردنی پرسیارەکان بگریتە ئەستۆ. وەختی کۆبوونەوەکە بکەوێتە سەعات دەی سەرلەبەیانی و چەند سەعاتێ بخایەنێ.\nدوو: پێم باشە ئەم بەڕێزانە ئامادەی مێزگردەکە ببن (ئەگەر خۆشتان کەسانی تر پێشنیار دەکەن، ئەوەش هەر دەبێ): ١/شێرزاد حەسەن، ٢/عەبدوڵڵا تاهیر بەرزنجی، ٣/شاهۆ سەعید، ٤/نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد، ٥/دانا ئەحمەد. من لەوە دڵنیام کە سێ-چوارێکیان بە چاکی “کورسی”یان خوێندووەتەوە و نووسینیشیان هەبووە لەسەری.\nسێ: لەم هەفتەیەوە تکایە ئاگاداری (بۆ فایلەکە) بڵاو مەکەنەوە.\nچوار: خۆت ئەتوانی چەند تەوەرێ بۆ قسەکردن دەستنیشان بکەیت بەو ڕایانەیشەوە کە “کورسی”یان پەسەند نەکردووە، واتا بیانکەیتە پرسیار. بە ڕای من پرسیاری وەک ئایا ئەم دەقە چییە و تازەییەکەی لە چیدایە؟! ڕۆڵی سروشت لەم دەقەدا؟ سەرد و شیعر؟! مەسەلەی ئەو تەحولانەی بەسەر کورسیدا دێ؟! یادەوەریی کورسی و شار؟! هتد…\nپێنج: هەوڵ بدرێ قسەکان دووبارە نەبنەوە. یان هەر یەکێک لە ڕوانگەیەکەوە لە دەقەکە بدوێ.\nشەش: دوای “تەفریغ”کردن و نووسینەوە، بە دوو جار یان سێ جار لە (ڕەخنەی چاودێر)ـدا بڵاو بکرێتەوە.\nحەوت: خۆتان دوو ڕۆژ دەستنیشان بکەن بۆ مێزگردەکە، با لەو دوو ڕۆژەدا خۆیان سەرلەبەیانیی ڕۆژێک دەستنیشان بکەن و بە تەلەفۆن پەیوەندییان پێوە بکرێ. ئەگەر خۆیشیان حەز ئەکەن کەسانی دی بەشداری بکەن ئاساییە. هەر بژی.\n٨ـی ٦ـی ٢٠٠٦


قەیرانی بەنزین لە شنگال سەرهەڵدەدات\nقەیرانی بەنزین چوار رۆژە بەرۆكی شنگالی گرتووە، ئەوەش بەهۆی دواكەوتنی ناردنی بەشە بەنزینی قەزاكە لەلایەن ئیدارەی موسڵەوە، بەهۆی قەیرانەكەوە شۆفێران ناچارن چوار بۆ پێنج كاتژمێر سەرەبگرن لەپێناو دەستكەوتنی بەشە بەنزیندا.\nئەو قەیرانە كە چوار رۆژە قەزاكەی گرتۆتەوە، بەشێك لە شۆفێران ناچار دەكات لە بەنزینخانە ئەهلییەكان بەنزین بكڕن كە هەر لیترێك 320 دینار گرانترە لە بەنزینی حكومی.\nبه‌ره‌کات سه‌عید، هاوڵاتییه‌کی ناحیه‌ی سنونێ لە قەزای شنگال، به (که‌رکوک ناو)ی وت "رۆژانە چوار بۆ پێنج كاتژمێر سەرەدەگرین تاوەكو بتوانین بەسە بەنزینمان دەستبكەوێت، ئێمە پێمانوایە ئیدارەی موسڵ ستەم لە خەڵكی شنگال دەكەن، چونكە لەسەرانسەری عیراق كێشەی بەنزین نییە، بۆچی لە شنگال ئەو كێشەیە هەیە".\nقەزای شنگال دەكەوێتە خۆرئاوای موسڵ زۆرینەی دانیشتوانەكەی لە پێكهاتەی ئاینی ئێزیدین لەگەڵ بەشێك لە پێكهاتەی عەرەب. خەڵكەكەی لە ئابی 2014 روبەڕوی ئاوارەبون، كوشتن و رفاندن بونەوە بەهۆی هێرشی داعش بۆ قەزاكە و هێشتا بەشێكی زۆری خەڵكەكەی لە ئاوارەیدا دەژین و نەگەڕاونەتەوە، ئەوەش لەبەر كەمی خزمەتگوزاری.\n"پێمانوایە بە ئه‌نقه‌ست هه‌ندێک که‌س قەیرانی بەنزین دروستده‌که‌ن، تاوه‌کو خه‌ڵک بچێت لە بەنزینخانە ئەهلییەكان بەنزین بكڕیت"، بەرەكات سەعید وایوت.\nپێمانوایە بە ئه‌نقه‌ست هه‌ندێک که‌س قەیرانی بەنزین دروستده‌که‌ن\nنرخی لیترێك بەنزینی حكومی 430 هەزار دینارە، بەڵام بەنزینخانە ئەهلییەكان هەر لیترێك بە 750 هەزار دەفرۆشن.\nبه‌رە‌کات وتی "زۆربه‌ی خه‌ڵکی ناوچه‌که هه‌ژارن و ناتوانن هه‌موو رۆژێك بەنزینی ئه‌هلی بکڕن، ئه‌مه یه‌که‌مجار نییه ئه‌م کێشه‌یه دروستده‌بێت، هه‌رچه‌ندە مانگێک بۆ ماوه‌ی چه‌ند رۆژێک تۆشی ئه‌م کێشه‌یه ده‌بین".\nله سنوری قه‌زای شنگال ته‌نیا دوو بەنزیخانه‌ی حکومی هه‌یە، لەكاتێكدا 20 بەنزینخانەی ئەهلی كراونەتەوە. كە وەك خەڵك دەڵێت حزب و لێپرسراوانی پارێزگای نەینەوا خاوەندارێتیان دەكەن.\nخودێدا چوکی، به‌رێوه‌به‌ری ناحیه‌ی سنونێ لە شنگال به (كه‌رکوک ناو)ی وت "هۆکاری که‌می بەنزین پەیوەندی بە ئیدارەی موسڵەوە هەیە، له‌کۆتایی هه‌ر مانگێک دوو رۆژ بەشە بەنزینی شنگال دواده‌که‌وێت، بەهۆیەوە قەرەباڵغی دروستدەبێت و بەنزین كەمدەبێتەوە".\n"له‌به‌یانییه‌وه کێشه‌که چاره‌سه‌رده‌بێت و بڕی پێویستی بەنزین ده‌گاته شنگال و سنونێ، بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌که پێویسته به‌شی ئێمه زیادبکرێت"، خودێدا وایوت.\nله‌به‌یانییه‌وه کێشه‌که چاره‌سه‌رده‌بێت و بڕی پێویستی بەنزین ده‌گاته شنگال و سنونێ\nبەرەكات كە رۆژی پێنجشەممە 4ی تەمموز، چوار كاتژمێر لەسەرەی بەنزین بوو تاوەكو 40 لیتری وەرگرت، وتی "ئەگەر بیانەوێت چاره‌سه‌رکردنی ئەم گرفتە زۆرئاسانه، به‌شی بەنزینی حکومی بۆ ناوچه‌که زیادبکرێت له‌گەڵ دروستکردنی بەنزیخانه‌یه‌کی حکومی، چونکه دوو بەنزیخانه زۆر که‌مە، به‌ڵام ده‌مرین و ئه‌و شته به چاوی خۆمان نابینین".


بۆچوون / بیروڕا :: 26/07/2018\nنووسینی: عاسم جهاد\nدوای ساڵانێك ئالوودەبوون پێوەی، لەناكاو و بەبێ كاتێكی دیاریكراو ئینتەرنێت پچڕا! ژیانی مرۆڤ لەلامان تێكچوو و دۆخی لاوان و خەڵك شڵەژا و داوەكە و چۆلەكەكە پێكەوە بزر بوون!.\nبەڵێ نێت بڕا و لەگەڵیدا ئەو پەیوەندییە كۆمەڵایەتیانەیش بڕان كە بە خۆشی و خوانەخواست بە ناخۆشییانەوە، پێمانخۆش بوون یان پێمانناخۆش بوون. هەموو ئەمانەیش دوای ئەوەیە كە نێت ئەم جیهانە گەورەیەی كردبووین بە "گوندێكی بچكۆلە!".\n(كێبڵ)ی نێت پچڕا.. یان پچڕێنرا؟.. بەدەستێكی بكەری دیار یان لە دژی نادیارێك تۆماركراوە! گرنگ ئەوەیە هۆكارەكان زۆر و جۆراوجۆرن بەڵام (بڕینە بەرنامە بۆ داڕێژراوەكە) یەكێكە. نێت بڕا و خەریك بوو لەگەڵیدا گیانی زۆر كەسیش دەربچێت و ببڕێت كە پێوەی ئالوودە بوون یان شێت و شەیدای بووبوون!. لەبەرئەمە نەبوونی نێت یان (زەوتكردن)ی لێمان.. هەندێك كەسی والێكرد كە بەیاننامە دەربكەن و هەموویشیان بە یەك رستە دەست پێبكەن: خەڵكینە.. چی بكەین و چار چییە؟.\nئێوە بن چی دەكەن دوای ئەوەی بێبەشكران لە شتێك كە ئالوودەی بوون و سەرقاڵی كردوون؟! لەمڕۆ بەدواوە نە یاهوو و نە فەیس و نە تویتەر و نە ڤایبەر و نە وەتسئاپ و نە سناپچات نییە... ئەی ئیتر لەمڕۆ بەدواوە رووی خەمبار و گرژومۆنتان دەكەنە كوێ؟!.\nبەڵام عاشقانی پەیوەندییە (خۆڕاییەكان)ی ڤایبەر و وەتسئاپ و فەیس و سكایپ، دڵتەنگتر و خەمبارتر بوون.. ئەمەیش بەهۆی بێبەشبوون و لەدەستدانی ئەو ئامرازگەلی پەیوەندییانە كە بەپێی تیۆری بازاڕ بە (گەرم و بەدەستهێن و بەلاش!) ناودەبرێن. ئەمانە زۆر (رقیان) لە پەیوەندیگرتنە لەڕێی تۆڕە تەقلیدیەكانەوە چونكە پێیانوایە پارەیان لەدەستدەبڕێت و بەلایانەوە بەفیڕۆدان و دەستبڵاوی و كاتبەسەربردنە و ئامادەنین تاقە یەك (فلس)ی سپیشی پێ بدەن چونكە رەنگە لە رۆژی رەشدا فریایان بكەوێت!.\nژمارەیەكی زۆریش لە فەرمانبەرانی وەزارەتەكان و فەرمانگە حكومیەكان، ناڕەزایی و بێزاری و پەژارە و كۆڤان و تووڕەیی خۆیان دەربڕی لەم پچڕانی ئینتەرنێتە كە بووە هۆی بێبەشبوون و دەستڕانەگەیشتنیان بە دیارتین ئامرازەكانی كاتبەسەربرد و سەرقاڵبوون و زووبەڕێكردنی وادەی دەوامی رەسمییان!.\nهەندێك گەنجیش هەڕەشەی ئەوەیان كرد كە سكاڵایەك بەرزدەكەنەوە بۆ رێكخراوی (هیومان رایتس وۆچ) چونكە لەمڕۆ بەدواوە ناتوانن وێنەكانی خۆیان بۆ رای گشتی و لە رێی پێگەكانی پەیوەندییە كۆمەڵایەتیەكانەوە بڵاوبكەنەوە، ئەو وێنانەیان كە لە كاتی (ماسی برژاوخواردن)دا چركاندوویانن یاخود (سەروپێ)یەكی موسڵاوی-یان لەبەردەمدایە!.\nبرادەرێك لەسەر ئەم نێت بڕینەی نووسیبوو: لە خودای گەورە پاڕاومەتەوە و نزای خێرم بۆ ئەو كەسە كردووە كە ئینتەرنێتی لێ بڕیووین، چونكە دەرفەتی ئەوەم بۆ رەخسا بە باشی خێزان و منداڵەكانی خۆم ببینم. چەند خۆشحاڵ بووم كە بینیم كوڕەكانم گەورە بوون و خودا نەوەیەكی داومەتێ كە كتومت لەخۆم دەچێت!.\nعاسم جهاد:: 26/07/2018\nرەمەزان لەسەر ساجێكی گەرم!\nعاسم جهاد:: 03/06/2017\nخالد ئەلقشتینی:: 5 کاتژمێر پێش ئێستا


ڕاوێژکارێکى مستەفا کازمیی سەرۆک وەزیرانی عێراق ڕایگەیاند، بۆ چاودێریکردنى هەڵبژاردنى پێشوەختە، حکومەتى عێراق پەنا دەباتەبەر ئەنجومەنى ئاسایشى نێودەوڵەتى.\nلە میانەى لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسى هەواڵیی عێراقییە، عەبدولحوسێن هینداوى، ڕاوێژکارى سەرۆک وەزیرانى عێراق بۆ کاروبارى هەڵبژاردنەکان (22ى ئایارى 2021) ڕایگەیاند، وەزیرى دەرەوەى عێراق نامەیەکى بۆ سێ وڵاتى ئەنجومەنى ئاسایشى نێودەوڵەتى ناردووە لەسەر چاودێریکردنى نێودەوڵەتیی هەڵبژاردنى پێشوەختەى عێراقەوە کە وابڕیارە لە 10ى مانگى تشرینى یەکەمى ئەمساڵ بەڕێوەبچێت.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کردووە، ئەنجومەنى ئاسایش لەچەند ڕۆژى داهاتوودا تاوتوێ ئەو بارودۆخە دەکات و پێشبینى دەکرێت وەڵامەکەشى ئەرێنى بێت و عێراقیش لە پێداویستیە نێودەوڵەتییەکان و هەروەها هەموو مەرجە داواکراوەکان لەسەر ئەو بارودۆخە تێ دەگات.\nهینداوى جەختى لەسەر ئەوەش کردووەتەوە، چاودێریکردنى نێودەوڵەتى هیچ گاریکەریەک ناکاتە سەر پرسى سەروەرییەکانى عێراق و پرسەکەش لەلایەن کۆمسیۆنى باڵاى هەڵبژاردنەکانەوە سەرپەرشتى دەکرێت نەک حکومەت بەو پێیەى دەسەڵاتەکان بۆ ئەو دەزگایە دەگەڕێتەوە.\nلەکۆتایى وتەکانیشیدا ئەو ڕاوێژکارەى کازمى باسى لەوەش کردووە، حکومەتیش چاودێرى کارەکانى کۆمسیۆن دەکات و پاڵپشتیەکانى پێدەگەیەنێت، لەگەڵ جەختکردنەوە لە پیشەیى بوون شەفافیەت و دەستپاکى لەکارەکانیدا.\nلیژنەیەک لە پەرلەمانى عێراق بۆ بەدواداچوونى بڕینەوەى دارستانەکانى بادینان پێکهێنرا\n2021.06.02 - 23:07


ماكرۆن لەبەیروت؛ تەوقە نەكردن لەگەڵ سەرۆكی لوبنان‌و دەستكردنە ملی خەڵك\nئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا لەمیانی سەردانەكەیدا بۆ لوبنان لەكاتی بەسەركردنەوەی زیانەكانی تەقینەوەكەی رۆژی سێشەممەی بەندەری بەیروتدا لەلایەن هاوڵاتیانەوە بە دەستكردنە مل و وتنەوەی دروشمی شۆڕش‌و پشتیوانی، پێشوازی لێكرا، ئەو هۆشداری دایە سەركردەكانی ئەو وڵاتە كە ئەگەر چاكسازی نەكەن لوبنان نغرۆ دەبێت.\nپێنجشەممە ٦ی ئاب، بەشێك لەهاوڵاتیانی لوبنان كاتێك سەرقاڵی پاككردنەوەی كۆڵان‌و ماڵە زیانلێكەوتوەكانیان بون، لەناکاو ماکرۆن-ی سەرۆکی فەرەنسا سەردانی کردن‌و ئەویش بەوتنەوەی دروشمی "شۆڕش شۆڕش، هاوكارمان بن" پێشوازیان لەماكرۆن كرد.\nئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا، نیوەڕۆی پێنجشەممە بەسەردانێك گەیشتە بەیروت، لەگەڵ نیشتنەوەی فڕۆكەكەیدا لەتویتەر نوسی: "لوبنان تەنها نییە".\nسەردانەكەی ماكرۆن بۆ دوپاتكردنەوەی پشتیوانی وڵاتەكەی بو بۆ بەیروتی وێرانبو بەهۆی تەقینەوە گەورەكەی رۆژی سێشەممەوە لەبەندەری ئەو پایتەختەی سەردەمانێک بە"بوکی رۆژهەڵات" ناودەبرا.\nوێنەكان ماكرۆن دەردەخەن دەستی كردۆتە ملی خۆپیشاندەرانی لوبنانی لەكاتی بەسەركردنەوەی گەڕەكی "جمیزە" لەبەیروت، لەكاتێكدا ئەو بەبیانوی كۆرۆناوە ئامادەنەبو لەفڕۆكەخانە تەوقە لەگەڵ میشیل عەون-ی سەرۆك کۆماری لوبناندا بكات.\nماكرۆن كاتێك چوە نێو خۆپیشاندەرانەوە لەمیانی بەسەركردنەوەی ناوچە وێرانبوەكاندا، بەشێكیان داوایان لێكرد هاوكاری لوبنانییەكان بێت بۆ رزگاربون لەدەسەڵاتی ئێستاو بەشێكیشیان هاواریان دەكرد كە "گەل كەوتنی رژێمی دەوێت".\nماكرۆن لەنێو خۆپیشاندەراندا وتی"هاتنم بۆ ئێرە بۆ ئەوەیە كە بڵێم ئەمە هاوكاری ئێمەیە بۆ گەلی لوبنان بەبێ هیچ مەرجێك و بەسەرپەرشتی نەتەوە یەكگرتوەكان بۆ ئەوەی راستەوخۆ هاوكارییەكە بگاتە خەڵك و رێكخراوە ناحكومییەكان." جەختیشی كردەوە كە "ئەو هاوكارییانەی پاریس پێشكەشی لوبنانیان دەكات ناچێتە نێو دەستی گەندەڵكارانەوە".\nهەروەها وتیشی"لەگەڵ سەركردە لوبنانییەكان قسە دەكەم، من ناچارم لەگەڵیان دابنیشم، راستییەكانیان پێدەڵێم و پرسیاری ئەوەشیان لێدەكەم كە كردویانە."\nلەمیانی سەردانەكەیدا بۆ لوبنان، سەرۆكی فەرەنسا رایگەیاند: پێشنیاری "رێككەوتنێكی نوێ" دەخاتە بەردەم سەركردە لوبنانییەكان بۆ "گۆڕینی سیستم"ی سیاسی وڵات و وتیشی "من لێرەم بۆ دەستپێشخەرییەكی سیاسی نوێ، ئەوەش لەگەڵ بەرپرسان و لانە سیاسییەكان دەخەمەڕو."\nماكرۆن یەكەم سەرۆكە دوای تەقینەوە گەورەكەی بەندەری بەیروت سەردانی ئەو وڵاتە دەكات كە زیانێكی گەورەی بە بەیروتی پایتەخت گەیاندو بوە هۆی گیانلەدەستدانی لانیكەم 137 كەس و برینداربونی پێنج هەزار كەس.\nدوای كۆتاییهاتنی سەردانە مەیدانییەكەی بۆ شوێنی تەقینەوەكە، ماكرۆن گەیشتە كۆشكی سەرۆكایەتی لوبنان بۆ دیدار لەگەڵ سەرۆكی وڵات و سەرۆكی حكومەت و سەرۆكی پەرلەمانی لوبنان.\nماكرون لەگەڵ گەیشتنی بۆ لوبنان رایگەیاندبو "ئەگەر چاكسازییەكان جێبەجێنەكرێن، لوبنان نغرۆ دەبێت".\nهاوكات لەگەڵ سەردانەكەی ماكرۆندا بۆ لوبنان، بەپێی میدیاكان، تاوەكو ئێستا نزیكەی 50 هەزار هاوڵاتی لوبنان، ئیمزایان لەسەر داواكارییەك كردوە بۆ گەڕانەوەی ئینتیدابی فەرەنسی بۆ وڵاتەكە.\nلەسەرەنجامی جەنگی جیهانی یەكەمدا، ساڵی 1920 لوبنان خرایە ژێر ئینتیدابی فەرەنسی تا ساڵی 1943 كە ئەو وڵاتە سەربەخۆیی خۆی راگەیاند.


1455 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەمەبەستی دەستگیركردنی تۆمەتبارێك پۆلیسی شاری تۆرینگتۆن لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا مامەڵەیەكی سەیر ی لەگەڵ دەكەن .\nرۆژنامەی سكای نیوز باسی لەوە كردووە، كە داواكراو "خوسێ سیمز " رازی بووە بەوەی خۆی رادەستی پۆلیس بكات ئەگەر هات و ئەو پۆستەی لە فەیسبووك لەسەر ئەو نووسراوە ١٥ هەزار لایكی بۆكرا .\nئەفسەرێكی پۆلیسی ئەو شارە دەڵێت : ئەو كەسە داواكراوە رازی بووە خۆی رادەستی پۆلیس بكات ، ئەگەر هات و توانیمان ١٥ هەزار لایك بۆ ئەو پۆستە كۆبكەینەوە كە دەڵێت "من ١٠ هەزار جار وتم ، ئەویش ٢٠ هەزار جار وەڵامیدامەوە ، ژمارەكەمان نیوە بەنیوە بەشكرد".\nپیاوانی پۆلیس دەڵێن: ئەو كارە زۆر قورس دەبێت ، بەڵام شتێكە دەكرێت جێبەجێبكرێت ، بۆیە داوای لە بەكارهێنەرانی فەیسبووك كرد یارمەتییان بدەن بۆ كۆكردنەوەی ئەو ژمارە لایكە .\nهەرچەندە پۆستەكە ٢٠ هەزار لایكی تێپەڕاند بەڵام هیشتا سیمز خۆی نەداوە بەدەستەوە ، بەڵام پۆلیس بەڵێنی بە بەكارهێنەرانی ئینتەرنێت داوە ئەگەر هەر شتێكی تازە هەبوو ئاگاداریان بكەنەوە ، هەروەك هەوڵ دەدەن دوای خۆرادەستكردنی تاوانبار پۆستەكە نوێ بكەنەوە.


چەندەتان کۆنترۆڵ بەسەر کارەکانتاندا هەیە؟ | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nڕەزبەر ۱۰, ۲۷۱۸ ڕەزبەر ۱۰, ۲۷۱۸ Hojan تەندروستی و زیندەورناسی, زانیاری, هەواڵ و زانیاری 0\nچەندەتان کۆنترۆڵ بەسەر کارەکانتاندا هەیە؟\nئایا پێتان وایە مرۆڤ ئیرادەی ئازادی هەیە و ئەو ئیرادەی شتێکە لە سەرووی تواناییە زیندەوەرییەکانی یان ئەوەتا ئیرادەی مرۆڤ لە کۆنترۆڵی مێشکیدایە؟ وەڵامی فەیلەسووفان بۆ ئەو پرسیارە لە هەزاران ساڵدا چەندە ڕازیتان دەکات؟ ئایا زانست وەڵامێکی جیاوازی لە فەلسەفە هەیە بۆ ئەو پرسیارە؟ ئێستا زانایانی دەماری دەستیان کردووە بە دەرخستنی ئەو شوێنانەی مێشک کە پەیوەندییان بە ئیرادەی ئازادەوە هەیە.\nکۆنیشانەی دەستی نامۆ شتێکی هێندە سەرسووڕهێنەر نییە. ئەو نەخۆشانەی بە دەست ئەم نەخۆشییەوە دەناڵێنن دەڵێن کە یەکێک لە دەستەکانیان بەبێ ویستی ئەوان دەچێت بۆ شتەکان! ئێستا توێژینەوەیەکی نوێ تیشک دەخاتە سەر هۆکاری ئەم نەخۆشییە لەناو مێشکدا و هەروەها نەخۆشیی بێدەنگی ناجووڵەیی کە لەو نەخۆشییەدا، کەسەکە بەبێ ویستی خۆی پێستی دەخورێنێت یان بەبێ ئەوەی خۆی ئاگادار بێت خواردن دەجووێت. لەم توێژینەوەدا ئامانج ئەوەیە کە لە چۆنیەتیی ئاگاداربوونی مێشک لەوەی لە لەشماندا تێدەپەڕێت تێبگەین.\nئەم کارە پیشان دەدات کە چۆن زانستی دەماری پەردە لەسەر سروشتی زیندەوەریی ئیرادەی ئازاد هەڵدەداتەوە.\nبۆ هەزاران ساڵ فەیلسووفەکان لەگەڵ ئەوەی پرسیاری “ئایا ئێمە ئیرادەی ئازادمان هەیە یان بە شێوەیەکی ناچالاکانە بڕیار دەدەین؟” زۆرانبازییان بووە و وەڵامێکی ئەوتۆیان بە دەست نەخەستووە. ئێستا پسپۆڕانی زانستی دەماری دەوری پرسیارەکەیان داوە، ئەوان لە جیاتی ئەوەی بپرسن کە ئایا ئیرادەی ئازادمان هەیە، دەپرسن کە بۆچی زۆربەی ئێمە وا هەست دەکەین کە ئیرادەی ئازادمان هەیە؟ بۆ وەڵامی پرسیارەکەش لەسەر ئەو حاڵەتە دەگمەنانە توێژینەوە دەکەن کە کەسەکان ئیرادەیان نەبێت.\nئەو نەخۆشانەی کۆنیشانەی دەستی نامۆ و بێدەنگی ناجووڵەیی هەیە، ناوچەگەلێک لە مێشکیاندا هەیە کە زیانیان بەر کەوتووە بەڵام ئەوە سەرمەشقێکی گونجاوی نییە بۆ ئەوەی لێیەوە بگەینە ئاکام، بۆیە توێژەران لەم کارە نوێیەدا لە شێوازێکی نوێ کەڵکیان وەرگرت.\nلە توێژینەوەکەدا تۆڕێکیان لەو بەشانەی مێشک ساز کرد کە تا ڕادەیەکی زۆر بە شێوەی هاوکات چالاک دەبن. هەرچەند ئەو شوێنانەی مێشک کە بەرپرسن لە جووڵەی نائاسایی، پەتێرن و نەخشێکی ڕوونیان نییە بەڵام دەرکەوت کە هەر بەشێکی مێشک کە بەرپرسە لە ناسازییەکی جووڵەیی دەکەوێتە تۆڕێکی جیاوازەوە.\nتوێژەران ئەنجامەکانیان لەگەڵ ئەو کەسانە بەراورد کرد کە پاش ورووژاندنی کاتیی مێشک بە ئەلەکترۆدی ڤۆڵتاژ-نزم یان مەیدانی موگناتیسیی ئامانجدار توانایی جووڵەیان لە دەست دابوو. ئەو تۆڕانە کە ببوونە هۆی لەدەستچوونی جووڵەی ئازاد، لەگەڵ ئەو تۆڕە نوێیانە یەکیان دەگرتەوە. ئەمە دەریدەخات کە ئەو تۆڕانە بەپرسن لە جووڵەی ئازادانە و دەرکی ئێمە لەوەی کە پێمانوایە کۆنترۆڵمان هەیە بەسەر کارەکانمان و لێیان بەرپرسین.\nپاتریک هاگارد پسپۆڕی زانستی دەماری لە زانکۆی لەندەن دەڵێت کە “وتارێکی زۆر بەنرخە، توانایی بڕیادان و ئەنجامدانی کارێک زۆر شتێکی بنەڕەتییە بۆ ئەوەی مرۆڤ بزانێت کێیە و چۆن کۆمەڵگا کار دەکات” هەروەها دەڵێت “بۆ ماوەیەکی دوورودرێژ، وا دەزانرا کە ئەم کارە بۆ زانستی دەماری ناشێت، ئەم توێژینەوەیە نموونەیەکی باشە کە پیشان دەدات زانستی دەماری دەست کردووە بەوەی کە پیشانی بدات ئێمە چۆن کار دەکەین.”\nAlien hand syndrome کۆنیشانەی دەستی نامۆ\nAkinetic mutism بێدەنگیی ناجووڵەیی\nNeuroscience زانستی دەماری\nTargeted magnetic filed مەیدانی موگناتیسیی ئامانجدار\nLow-voltage electrode ئەلەکترۆدەی ڤۆڵتاژ-نزم\nMovement disorder ناسازیی جووڵەیی\nچۆن بەتەمەنداچوون کۆنترۆڵ بکەین؟!\nکورتە: کتێبێکی نوێ حاڵەتی درێژکردنەوەی تێلۆمەرەکان ڕوون دەکاتەوە. کە ڕەنگە سەربکێشێ بۆ درێژکردنەوەی تەمەن. زیندەناسی…\nلەژێر توێکڵی زەویدا چی هەیە؟\nزانایان بەداوی ئەوەدان کە بۆ یەکەمین جار دەستیان بگات بە کەوڵی زەوی نەبووە. مرۆڤ…


چاکسازی پڕۆلیتاریی و چاکسازی بورژوازی! … کامل احمد – Dengekan\nbyDenegkan\tSeptember 15, 2020\tGeneral, Opinion\nسەرەتا دەبێت ئەوە ڕۆشن بێت کە هیچ بزوتنەوەیەکی بورژوازی لەم قۆناغەدا، چاکسازی ناکات بە قازانجی پرۆلیتاریا- کرێکاران و خەڵکی کەمدەرامەت وبێکار-. ئەمە وەک بەڵگە نەویست وایە لەم قۆناغەدا. مەسەلەکە ئەوەیە کە بزوتنەوەی سۆشیالیزمی کرێکاران، کە خۆی بەشێکە لە بزوتنەوەی پرۆلیتاریا، بێدەنگ و لاوازە. ئاگایی سۆشیالیستی لە نێو چینی پرۆلیتاریادا هێجگار لاوازە. لە کوردستان وعێراق ئاگایی چینایەتی هێجگار لاوازە و تەنانەت لە جیاتی ئەوە، هۆشمەندی تائیفی و نەتەوەیی و ئایینی و تاکگەرایی لیبڕاڵی و خێڵەکی جێگای گرتۆتەوە. ئەمە واقعیەتی ئەمرۆی چینی پرۆلیتاریا و بزوتنەوەکەیەتی لە عێراق و کوردستاندا.\nبەم پێشەکیەوە، سەرەتا باسێک دەکەین بەگشتی لە ڕوانگەی مێژووییەوە، سەرنجێک لەسەر ڕیفۆرم-چاکسازی- دەدەین. پاشان باسی چاکسازییەک دەکەین لە عێراق و کوردستاندا، کە نەک هیچ پەیوەندییەکی بە چاکسازییە مێژووییەکەوە نیە، کە پرۆلیتاریا بە خەبات بەدەستی هێناوە، بەڵکو پڕاوپڕ دژی دەوەستێتەوە لە ژێر هەمان ناوی ڕێفۆرمخوازیدا. چاکسازی پێشوو، کە ناوی دەنێم چاکسازی کلاسیک، بە زۆر و خەباتی بزوتنەوەی کرێکاریی سەپێندرابوو بەسەر بورژوازی و دەسەڵاتەکەیدا لە ئەوروپا و ئەمریکاو زۆربەی زۆری وڵاتانی جیهاندا، بەقازنجی پرۆلیتاریا و فەرمانبەرانی ئاستەکانی خوارەوە بوو بەگشتی و بەشێکی بەرچاوی لە قازانجی سەرمایە کەمدەکردەوە. بەشێکی ڕاستەوخۆ دەچووە گیرفانی پرۆلیتاریاوە لە ڕێگای موچە و بیمەی بێکاری یەوە، وە بەشێکی دیکەی لە خزمەتگوزایە گشتیەکاندا خەرج دەکرا.\nبەڵام چاکسازییەک کە ئێستا لە ئاستی جیهانی و عێراق و کوردستان باس دەکرێت، چاکسازی چینی بورژوازی خۆیەتی، و بۆ خۆشیەتی. چاکسازییە بۆ زیاتر کەڵەکەی سەرمایە، چاکسازییە، بۆ زیاتر کرانەوەی بازاڕ و هەڵگرتنی تەواوی باج و گومرگ و موڵکانە لەسەر سەرمایە گەورەکان و کۆمپانیا جیهانیەکان. چاکسازییەکە لە پێناو لێوەرگرتنەوەی تەواوی بەرپرسیاریەتیەک کە دەوڵەت و دەسەڵاتەکانی سەرمایە بەرپرس بوون لێی. ئەم چاکسازییەی بورژوازی، پێمان دەڵیت کە تەواوی خزمەتگوزارییە گشتیەکان، دەبێت کەرتی تایبەت بیبات بەڕێوە. وە بەم شێوەیە دەوڵەت و دەسەڵاتی سەرمایە هیچ بەرپرسیارێتیەکیان نیە، لە دابینکردنی کارەبا و ئاوی پاک وئاوەڕۆ و خوێندن و زانکۆ و دامەزراندنی دەرچوان و دابینکردنی تەندروستی و دەرمان و نەخۆشخانەکان و ئەمنیەتی هاووڵاتیاندا. بەڵکو ئەو خزمەەتگوزاریانە دەبێت کەرتی تایبەت دابینیان بکات و بە پارە بیفڕۆشێتەوە بە هاووڵاتیان، وەک هەر کاڵایەکی دیکە. ئەم چاکسازییە، چاکسازی گەورە سەرمایەی جیهانە بۆ خواردنی سەرمایە بچوکەکان، چاکسازی بانک و سندوقی دراوی جیهانیە، چاکسازیەکە لە ڕوانگەی بورژوازیەوە، چاکسازی ئاڕاستەی لیڕالیزمی نوێیە، کە لە باری مێژوویەوە و لەماوەی ٤٠ سالێ ڕابوردوودا دەستپێکردوەو لە ئاستی جیهانی و لە ناوچەکەدا بە کردەوە، فەشەلی هێناوە. سەرەتا باسی چاکسازییەک دەکەین کە بەزۆر و خەباتی پرۆلیتاری بەدەستهاتووە. دواتر، دەچینە سەر مۆدێلی چاکسازییەک کە ئێستا باس دەکرێت و بورژوازی دەسەڵاتداری عێراق و کوردستان و میدیای بن دەستیان وای نیشان دەدەن کە بە قازانجی خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێش و مامۆستایان و فەرمانبەرانی پلە نزمە، بەڵام لە ڕاستیدا دژی بەرژەوەندی ئەوانە.\nپێویستە کەمێک باس لە پەیوەندیەکانی نێوان چاکسازی کلاسیک و شۆڕش لە دیگای سۆشیالیزمی کرێکارانەوە بکەم. هەر بۆیە هەمیشە پرسیارگەلێک خۆیان دێننە پێشەوە وەک ئەوەی کە ئایا چاکسازی و شۆڕش لە ڕێڕەوی خەباتی چینی پرۆلیتاریا دا دژ بەیەکن؟ ئایا چاکسازی وەک ڕتوشکردن و پینەوپەڕۆکردنی سیستەمی سەرمایەداری سەیردەکەین و قەبڵاندنی بەوەی کە هەر ئەمە موممکنە و هیچی تر ناتوانێت ببێت؟ یان وەک باشکردنی بارودۆخی چینی پرۆلیتاریا و فەراهەمکردنی بارودۆخێکی لەبارتر و گونجاوتر بۆ کۆتاییهێنان بە نیزامی سەرمایەداری و گرتنە دەستی دەسەڵات لە لایەن چینی کرێکار و پڕۆلیتاریای شۆڕشگێڕەوە سەیردەکەین؟ ئایا مارکسیستەکان دژی چاکسازین؟ ئایا چاکسازی ناکۆکی هەیە لەگەڵ شۆڕشی کۆمەڵایەتی چینی کرێکاردا؟ ئایا ئەم دوانە تەواکەری یەکترن؟\nڕۆزا لۆکسمبۆرغ لە پێشەکی کتێبەکەی بە ناونیشانی “چاکسازی کۆمەڵایەتی یان شۆڕش” دا دەڵێت: “بە دڵنیاییەوە وەڵامی ئێمە نەخێرە. خەباتی ڕۆژانە بۆ بەدەستهێنانی چاکسازی، و لە پێناو باشترکردنی بارودۆخی کرێکاراندا لە چوارچێوەی نیزامی کۆمەڵایەتی مەوجوددا، و لە پێناو بەدەستهێنانی دامودەزگا دیموکراتیەکاندا تەنها ڕێگای سۆشیال دیموکراتیە بۆ چوونە مەیدانی شەڕی چینایەتی پڕۆلیتاریا بەرەو ئامانجی کۆتایی خۆی کە گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی و کۆتاییهێنان بە کارێ بەکرێ یە. بۆیە سۆشیال دیموکراتی پێی وایە کە پەیوەندیەکی لێکدانەبڕاو چاکسازی و شۆڕش پێکەوە گرێدەدات. بۆیە خەبات بۆ چاکسازی ئامرازی دەستی سۆشیال دیموکراتیە و شۆڕشی کۆمەڵایەتیش ئامانجی کۆتاییەتی. ” ل. ٨\nلەو بڕگەیەی سەروەی ڕۆزادا ڕۆشنە کە چاکسازی کلاسیک، سازکردنی زەمینەیە بۆ شۆڕشی پرۆلیتاریا. لەوەش زیاتر لە ڕوانگەی ڕۆزاوە وەک ئامرازێک باسکراوە بۆ شۆڕش. باسەکە ئەوەیە کە پرۆلیتاریا لە خەباتیدا لە پێناو گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی و نەهێشتنی خاوەندارێتی تایبەتیدا، پێویستیی بەوە هەیە کە ژیان و گوزەرانی خۆی باشتربکات، موچەی بەرێتەسەرو سەعاتی کارەکانی کەمبکاتەوە و تەمەنی خانە نشینی دابەزێنێت و بیمەی بێکاری مسۆگەربکات و مافە سیاسی و ڕێکخراوەییەکان دابین بکات. بۆ ئەوەی لەسەر ئەم زەمینە بابەتی و کۆمەڵایەتی یە هەلومەرجی خەباتکارانەی باشتر و باشتر بکات و ئاگایی چینایەتی بەرێتە سەرەوە و زیاتر خۆی ڕێکخراو و ئامادە بکات. ئەو سەردەمە لە دوای شۆڕشی ئۆکتۆبەر و شۆڕشی ئەڵمانیا و ڕاپەڕینە پرۆلیتاریەکان، و بە کاریگەری ئەوانە لە ئاستی جیهانیدا، هەروەها بەهۆی ئامادەبوونی ئاگایی چینایەتی و کۆمۆنیستی لە ئاستی جیهاندا و بەتایبەت ڕۆژئاوایی و ئەمریکیدا، هەموو ئەوانە پێکەوە، کاریگەری گەورەی کردە سەر کاری بورژوازی وەک چینێکی دەسەڵاتدار لە هەموو جیهاندا. کاریگەری ئەم هێزە پرۆلیتەریە جیهانییە، هێز هاوسەنگی نێوان پرۆلیتاریا و بورژوازی لە ئاستێکدا ڕاگرت، کە بورژوازی ناچار بێت چاکسازی بکات-چاکسازی کلاسیک- و لە نێو خۆی ئەم چینە بزوتنەوەی ڕیفۆرمیزم سەر هەڵبدات و گەشە بکات لە پێناو ڕزگارکردنی دەسەڵاتی بورژوازیدا و لە کەمێک قازانج و کەڵەکەی سەرمایەکەی خۆش بێت. لێرەوە ئێمە دەتوانین لە ئابوری کینزی و دەوڵەتی خۆشگوزەرانی ڕۆژئاوا تێبگەین. ئەو سەردەمە سەردەمی هێرش و پەلاماری پرۆلیتاریا بوو بۆسەر بورژوازی و دەسەڵاتەکەی.\nهەروەها لینین لەم بارەوە لە نووسراوەی “مارکسیزم یان چاکسازی” دا دەڵێت: “چاکسازی هەڵخەلەتاندنی کرێکارانە لە لایەن بورژوازیە وە کە وێرای هەندێ باشبوون لە باریاندا هەمیشە وەک کۆیلەی کاری بەکرێ دەیانهێڵێتەوە، تا ئەو کاتەی سەرمایەداری دەسەڵاتدارە” ل. ١\nلینین سەرەتا دەیەوێت پێناسەیەکی چاکسازی وەک بزووتنەوە بکات و لێرەوە دەتوانین ئەوە تێبگەین کە ئایا ئێمە دەتوانین بە هەندێک چاکسازی ڕازیبین کە بورژوازی بەم دەست دەیدات بە کرێکاران و بەو دەست لێێان دەستێنێتەوە؟ ئەگەر سەرنج لە ئاڵوگۆڕەکانی جیهانیش بدەین و تەنانەت هەموو ئەو چاکسازیانەی کە بورژوازی جیهانی ناچارکردووە بۆ هێشتنەوەی سیستەمی زاڵمانەی خۆی لە بەشێک لە قازانج و سوود و زێدەبایی خۆی بێتە خوارەوە و بیدات بە چینی کرێکار لەژێر فشاری شۆڕشی ئۆکتۆبەر و شۆڕشەکانی تر و بزووتنەوە کۆمەڵایەتیەکانی چینی کرێکاردا بووە. واتە خێر و سەدەقەیەک نەبووە کە بورژوازی چاوچنۆک دڵی نەرمبووبێت و بەزەیی بە کرێکاراندا هاتبێتەوە وەک ئەوەی لەمڕۆی دنیادا وێنا دەکرێت، بەڵکو ئەو چاکسازیە کەمانەشی کە لەڕووی مێژوویی یەوە بەدەستهاتوون بەرهەمی خەبات و ناڕەزایەتی چینی کرێکار بوون. هەر بۆیە بورژوازی چەندە ناچار بووە ئەم چاکسازیانە بکات، چەند ئەوەندە کاری بۆ ئەوە کردووە کە بە هۆی ئەم چاکسازیانەوە ڕیزەکانی چینی کرێکار پەرشوبڵاو و پەرتەوازە بکات و هەمیشە هەوڵی داوە لەبەرامبەر یەکتردا ڕایانبگرێت.\nلینین لە هەمان سەرچاوەدا و لە هەمان نووسیندا دەڵێت:\n“ئەگەر کاتێک کرێکاران لە بیروباوەڕی مارکس تێگەیشتن و وەریانگرت، واتە هەر کاتێک لەوە گەیشتن کە کۆیلایەتی کاری بەکرێ حەتمیە تا ئەو کاتەی کە نیزامی سەرمایەداری لەسەر تەختی دەسەڵاتە، ئەوا بە پێچەوانەوە بانگەشە بۆ چاکسازیەکانی بورژوازی ناکەن و هەرچیەک بێت پێیهەڵناخەڵەتێن. کرێکاران لە پێناو باشترکردندا خەباتدەکەن لەگەڵ بە ئاگابوونیان لەوەی کە ئەم چاکسازیانە نەدەتوانێت بڕاوەبێت و نە بەهەندیش وەربگیرێت تا ئەو کاتەی کە نیزامی سەرمایەداری دەسەڵاتدارە، ئەوان تەنها ئەم باشتربوونە دەقۆزنەوە لە پێناو درێژەدانی سەرسەختانەتر لەبەرامبەرکۆیلایەتی بەکرێ دا. ڕیفۆرمیستەکان هەوڵدەدەن کە کرێکاران بەش بەش بکەن و هەڵیانخەڵەتێنن بە خێر و سەدەقە و لە خەباتی چینایەتیان دووریان بخەنەوە. بەڵام کرێکارانێک کە ئاشنان بە درۆودەلەسەکانی ڕیفۆرمیستەکان، چاکسازی دەقۆزنەوە بۆ گەشەدان و فراوانکردنەوەی خەباتی چینایەتیان.” هەمان سەرچاوە. ل ١\nکەواتە بزوتنەوەی ئێمە، سۆشیالیزمی کرێکاران، سەرەڕای ئەوەی کە چاکسازی سەپاندووە بەسەر بورژوازی و دەسەڵاتەکەیدا، لە هەمانکاتدا بە ئاگابووە لەوەی کە پێویستە تاسەر بڕوات و شۆڕشی کۆمەڵایەتی خۆی بە ڕوخاندنی سیستەمی سەرمایەداری بەسەرکەوتن بگەیەنێت. چاوخشاندنێکی زۆر سادە بە مێژووی سۆشیال دیموکراتی لە ئەوروپا و قەتیسکردنی خەباتی کرێکاران لە نێو چوارچێوەی نەقابە و ئیتیحادیە کرێکاریە ڕیفۆرمیستخوازەکان و خۆ گونجاندیان لەگەڵ سەرمایەداری و پێخشاندنیان لە مافەکانی چینی کرێکار و چوونە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئەوەی وا لە چینی کرێکار بگەیەنن کە بە دەستهێنانی ئاوات و ئامانجەکانیان بە ڕێگای ئاشتیانە و لە ڕێگای ئەو چاکسازیانەوە مومکنە و پێویست بە شۆڕش ناکات. هاوکات برەودان بە بزووتنەوە ڕیفۆرمیستخواز و ووردەبورژوازیەکان و قەبڵاندنی ئەوە بە پڕۆلیتاریا کە شۆڕش پێویست نیە، تا ئەو کاتەی هەندێک لە مافەکانیان لە ڕێگای ئەم چاکسازیەوە دەستەبەردەبێت، هیچ نیە جگە لە بەلاڕێدابردنی خەباتی ئەم چینە و درێژەدان بە کۆیلایەتی کاری بەکرێ و هێشتنەوەی پایەکانی نیزامی سەرمایەداری و دەسەڵاتەکەی بەسەر پڕۆلیتاریاوە.\nبۆیە هەر چاکسازی و بانگەشەیەک بۆ چاکسازی لە نیزامی مەوجودی سەرمایەداریدا، ئەگەر ڕاستەوخۆ لەلایەن بزوتنەوەی کرێکارییەوە بەڕابەری سۆشیالیزمی کرێکاران نەچێتە پێشەوە، ئەوا لەهەلومەرجی ئەمرۆدا، هیچ پەیوەندییەکی نیە بەو چاکسازییە کلاسیکیەی لە سەرەوە باسمان کردووە.\nسەرمایەداری بە شێوازێکی سەرسوڕهێنەر جیهانداگرە و چوونە ناویەکی ئەم سەرمایانە لە ئاستی جیهانیدا و هەڵئاوسان و ئەزمەی قوڵی نیزامی سەرمایەداری و کێبەرکیی هاوکاتیشیان لەگەڵ یەکتردا هیچ لەو ڕاستیە کەم ناکاتەوە کە کە ئەوان یەکدەستن بەرامبەر لێسەندنەوەی بچووکترین چاکسازیەکی کلاسیکی کە چینی کرێکار بە مێژووی خەباتی سیاسی و چینایەتی خۆی بەدەستیهێناوە لە ڕاستای گەشتنی بە دەسەلاتی خۆیدا، هەروەک ئێستا دەیبینین لە ژێر ناوی چاکسازیدا. لەمڕۆدا کە چینی پرۆلیتاریا وەک هێزێکی سیاسی لە پێناو دەسەڵاتی سیاسی خۆیدا ئامادەنیە و بورژوازی ناچار نیە کە مل بدات بەو چاکسازییە کلاسیکیە، بۆیە هەوڵی ڕیفۆرمیستەکانیش بۆ گەڕاندنەوەی کەرتی گشتی و دەسەڵاتداریەتی زیاتری دەوڵەت بەسەر پڕۆسەی بەرهەمهێنان دا، کە بۆ خۆی ئیمکانی نیە لەمڕۆی دنیای سەرمایەداریدا، ناتوانێت جگە لە بەلاڕێدابردنی چینی کرێکار و گومڕاکردنی هەنگاوەکانیان بۆ باشبوونی ژیان خۆیان و لە پێناو شۆڕشەکەیاندا، شتێکی تر بێت. ئەوان دەیانەوێت کە پایەکانی ئەم نیزامە زاڵمانەیە بهێڵنەوە و بە ئەبەدی لە قەڵەم بدەن. ئەمە جیاوازیەکی سەرەکی نێوان ڕیفۆرمی بورژوازی و بزووتنەوەکانیەتی لەگەڵ هەوڵی پڕۆلیتاریا بۆ باشبوونی ڕۆژانەی ژیانی لە ڕاستای شۆڕشەکەیدا.\nبۆیە هەر باسێکیش لەسەر ڕەقابەی کۆمەڵایەتی و چاودێری دەوڵەت یان دەزگای تر بەسەر بەرهەمهێنانەوە دەکرێت هیچ شتێک نیە و نابێت جگە لە ڕەسمیەتدان و ڕێکخستنی ئەو بێمافیانەی بەرامبەر بە کرێکاران دەکرێت و هیچ هەڕەشەیەکی بۆ سەر سەرمایەداران و کۆمپانیاکانیان تیا نیە و ناتوانێت بە قازانجی چینی کرێکار بێت ئەگەر ئەو هەڵوێستە شۆڕشگێڕی و ئۆبژێکتیڤە لە خۆ نەگرێت کە کۆتاییهێنان بە نیزامی سەرمایەیە. هەر بۆیە بەکارهێنانی هێز و سەرکوتکردن و بڕاندنەوەی هەموو جۆرە ناڕەزایەتیەکی چینی کرێکاریش بە شێوازی عەسکەری وەڵامدەدرێتەوە هەم بۆ وەستانەوە بەرامبەر ڕەقیبەکانیان لە هێزە بورژوازیەکانی تر کە بیەوێت جێیان پێلێژبکات و هەم بۆ توندکردنەوەی ئەحکامەکانی سەرمایە بەسەر چینی کرێکاردا و تەئمینکردنی ئەم دەسەڵاتداریەتە لە ڕێگای بەکارهێنانی توندوتیژیەوە ئەگەر پێویست بێت. گرنگ ئەوەیە کە قازانجی سەرمایە نەکەوێتە بەرامبەر هەڕەشەوە و چینی کرێکار لە خوارترین ئاستدا ڕابگیرێت.\nکەوابوو دەتوانین چاکسازی و ڕیفۆرمێک کە بە شێوەیەکی ڕێکخراو پڕۆلیتاریای سۆشیالیست ڕابەریدەکات و لە هەوڵی باشکردنی باری ئابووری و سیاسی خۆیدا دەبێت، وەک هێرشی پێشوەخت بۆ سەر دەسەڵاتی سەرمایە سەیربکەین و لە چوارچێوەی کۆتاییهێنان بێت بە نیزامی سەرمایەداریدا. ئەگەر لە ناو ئەو هاوکێشە جیهانیەی ئێستادا لە چاکسازی پڕۆلیتاری نەڕوانین و لە سیاسەتی ئەمڕۆی جیهان و بورژوازی نەگەین و لەم پڕۆسە باوەی گەشەی سەرمایەداری ئەمڕۆدا خوێندنەوەی بۆ نەکەین و سیاسەتی دروست نەگرینە بەر، ئەوا ئەم چاکسازی و هەوڵانەش بە ئاکامێک ناگات.\nپێش ئەوەی بچینە سەر باسی چاکسازی قۆناغی ئەمڕۆ لە عێراق و کوردستاندا، پێویستە وەڵام بەو پرسیارە بدەمەوە کە دەڵێن ئەی خەباتی ڕۆژانەی پڕۆلیتەری کە ئەمڕۆ لەسەر تاسەری جیهاندا بەڕێوەدەچێت، مانای چیە یان بۆ چیە؟! وەڵامەکەی بەکورتی ئەوەیە؛ کە چینی پڕۆلیتاریا تەنانەت لە وڵاتە هەرە پێشکەوتووەکانی وەکو فەرەنسا و ئەڵمانیادا، خەباتەکەی دیفاعیە و بەرگری لەوە دەکات کە هەیە، نەک خەباتێکی هێرشبەرانە بۆ سەر بورژوازی کە خواستی بەرزکردنەوەی کرێ یان کەمکردنەوەی سەعاتی کار بسەپێنێت بەسەریدا، بەڵکو خەباتەکەی بۆ ئەوەیە کە کرێکەی کەم نەکرێتەوە یان تەمەنی خانشینیەکەی بەرزنەکرێتەوە، یان دەر نەکرێن لەسەر کار. واتە دیفاع لە خۆیان دەکەن لە بەرانبەر هێرشەکانی سەرمایەدا. ئەمە با هەڵئاوسان و بەرزبوونەوەی نرخی کاڵاکان و هاتنەخوارەوەی توانای کڕیاری لەولاوە بوەستێت. ئەم باسە فراوانە، بەڵام لیرەدا ئەوەندە کافیە.\nچاکسازی بورژوای لەم قۆناغەدا\nئەم باسە جیهانیە، بەڵام باسەکە لێرەدا تایبەتە بە کوردستان و عێراق. ئەگەر لەم ڕوانینەوە سەیری ناڕەزایەتیەکانی کوردستان و عێراق بکەین و چینی پڕۆلیتاریا و سۆشیالیستە کرێکارییەکان خەبات بکەن و بخوازن چاکسازیەک لە ژیان و گوزەرانیاندا بکەن، مەسەلەی سەرەکیان ڕێکخراوبوون و ئاگایی چینایەتی و سۆشیالیستیە. بەڵام باسی ئێمە لێرەدا، باسی چاکسازی بورژوازییە کە هەموو هێزە بورژوازییە ئیسلامی و قەومی وتائیفیەکان لە عێرا ق و، لە کوردستان، هەموو هێزە بورژوازییە کوردییەکان و ئیسلامیەکان و ئۆپۆزسیۆنی بورژوازی و تەواوی میدیا حزبی و ئەهلیەکان و ڕۆشنبیرە بورژوازییەکان بۆی دەنوسن و پڕوپاگەندەی بۆ دەکەن، کە گوایا چاکسازی بە قازانجی خەڵک دەکەن!! کە گوایا بە قازنجی کەمدەرامەتەکانە!!.کەواتە با بزانین ئەم چاکسازییەی بورژوازی کوردی وعێراقی و دەسەڵاتەکەیان چیە و چۆن بەتەواوی دژ بە ویست و ئیرادەی چینی پڕۆلیتاریای عێراق و کوردستان وخەڵکی کەمدەستە.\nخاڵێکی گرنگتر ئەوەیە کە لەڕوانگەی سۆشیالیزمی کرێکارانەوە، بە شێوەیەکی گشتی و لە ناوەڕۆکدا، باسی سەرمایەداری دەوڵەتی و بازاڕی ئازاد نیە، بەڵکو لەم ڕوانگەیەوە هەردووکیان یەک ناوەرۆکن، مەگەر لە بواری تەکتیکی خەباتی ڕۆژانەدا، جیاوازییەکان هەبێت بۆ چینی کریکار. بەم مانایە چاکسازییەک کە پرۆلیتاریا دەیسەپێنێت بەسەر بورژوازیدا، بۆ ئێمە گرنگە. جا ئەوە بورژوازی خۆیەتی کە چ فۆرمێک دەدات بەخۆی و چۆن دەردەکەویت، لە سەرمایەداری دەوڵەتیدا دەردەکەویت یان لە لیبرالیزمی ئەمرۆدا. ئێمە خەباتی خۆمان ڕوو لە دەسەڵاتی سەرمایە دەکەین وەک سیستمێکی ئابوری سیاسی.\nهەموو ئەو بانگەشانەی کە هێزە بورژوازیەکان بۆ چاکسازی دەیکەن، بانگەشەی ڕاست و دروستی بورژوازیە بۆ چاکسازی بە قازانجی چینەکەیان و بە دژی پڕۆلیتاریا. بورژوازی چاکسازیەک دەکات کە ئاڕاستەی سەرمایە و مەرامەکانی سندوق و بانکی نێودەوڵەتی پێویستی پێییەتی و دەیەوێت بیباتە بەرەوە. چاکسازیەکانی بورژوازی لە پێناو کەڵەکەکردنی زیاتری سەرمایەدایە و بۆ لێسەندنەوەی هەموو بەرپرسیارێتیەکە لە دەوڵەت و تەسلیمکردنیەتی بە کەرتی تایبەت و بازاڕی ئازاد. بۆیە بورژوازی درۆ ناکات کە دەڵێت چاکسازی دەکات. ئەوان وەک چینێک دەیانەوێت خۆیان و دەوڵەتەکانیان لەژێر باری هەموو بەرپرسیاریەتێکدا بێننە دەرەوە بەرامبەر بە چینی کرێکار و بێبەشانی کۆمەڵگا. پیادەکردنی سیاسەتە چاکسازیەکانی ئەوانە بە قازانجی چینەکەی خۆیان کە بووەتە هۆی بێکاری ملیۆنی و کەمبوونەوەی هەلی کار و زیادبوونی سەعاتکاری کرێکاران و نەمانی بیمەی بێکاری و کەمکردنەوە و نەهێشتنی خزمەتگوزاریە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکان و تەنانەت وەک لە سەرەوەش ئاماژەم پێدا لێسەندنەوەی هەموو ئەو ڕیفۆرمانەش کە چینی کرێکار لە ڕاستای خەباتی مێژوویی خۆیدا بەدەستیهێناوە. ئەوان چاکسازی دەکەن بەوەی کە نەک ئەوانەی ئامادەبەکارن بیانخەنە سەر کار، بەڵکو لەسەر کارەکانیش دەردەکەن. ئەوان باشترین چاکسازی بە قازانجی چینەکەیان دەکەن کاتێک هەموو کەرتە خزمەتگوزاریەکانی وەکو ئاو ئاوەڕۆ و تۆڕەکانی کارەبا و ئینتەرنێت و تەنانەت هەموو خزمەتگوزاریە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکانیش دەفڕۆشن بە کەرتی تایبەت. ئەوان چاکسازی دەکەن بۆ سیستەمەکەی خۆیان کاتێک لە مووچەی کرێکاران و فەرمانبەران و مامۆستایان کەمدەکەنەوە و وادار بە کاری زیاتریان دەکەن. لێسەندنەوەی هەموو ئەو مافانە لە چینی کرێکار و پڕۆلیتاریای جیهانی چاکسازیەکە کە نزیک بە چوار دەیەیە بورژوازی لە ئاستی جیهاندا دەستی بۆ بردووە و سیاستی بۆ دادەڕێژێت و بانگەشەی بۆ دەکات و دەیەوێت بە چاکسازی لە ژیانی خەڵکدا بە کۆمەڵگای بفڕۆشێت.\nئەم سیاستە لە ئەوروپا و ئەمریکا و ڕۆژئاوادا لە لایەن ڕێگان و تارچەر و سەرانی ئەو کاتی ئەو ووڵاتانەوە نەخشەی بۆ داڕێژرا و پیادەکرا کە چەسپاندنی تەواوی بازاڕی ئازاد و لیبڕالیزمی نوێ بوو. ئەوان دەستیانکرد بە هیرشێکی فروان بۆ سەر چینی کرێکار و دەستیان بە چاکسازی خۆیانکرد و کەوتنە دەستکردن بە لێسەندنەوەی ئەو ماف و بیمە و خزمەتگوازاریانەی کە چینی کرێکار بە نەبەردی چینایەتی بە دەستی هێنابوون. ئەوەی ئەحزابی ڕاستی ئەوروپا و نوێنەرانی تارچەریەکان و ڕێگانیەکان نەیانتوانی پیادەیبکەن، ئەحزابی سۆشیال دیمکراتی ئەوروپا بە سەرکردایەتی شیراک و هۆڵاند هۆڵمەت شمید و شرۆیدەر و تۆنی بلێر و ….. بۆیان تەواوکردن. پاشماوەکانی ئەحزابی سۆشیال دیموکراتی لە ئەوروپادا ئەم سیاسەتانەیان چەسپاند و توانیان بە بەکارهێنانی ناویان و مێژوویان چینی کرێکار هەم لە خەباتی ڕۆژانەیان دووربخەنەوە و هەم رۆژ بە ڕۆژ ئەم چاکسازیانەی بانکی نێودەوڵەتی بە قازانجی سەرمایە بچەسپێنن.\nئەگەر بێینە سەر کوردستان و عێراقیش، ئەحزابی بورژوازی و میلیشیا و هێزەکانیان ڕێکاوڕێک خەریکی ئەم چاکسازیەن و ئەوان ڕاستدەکەن کە دەڵێن چاکسازیدەکەن. ئەوان لەگەڵ خۆیان و چینەکەیان ڕاستگۆن و ناتوانن کارێک بکەن بەدەربێت لە سیاسەتی نێودەوڵەتی و زلهێزەکانی جیهان لەم پڕۆسەی چاکسازی و تەقەشوفەی چینی بورژوازیدا. ئەوان دەقاودەق هەمان سیاسەت پیادە دەکەن لە محەللدا. ئەوان دەیانەوێت هەموو کەرتی نەوت ڕادەستی کۆمپانیا تایبەتەکان بکەن. ئەوان تەنانەت خەریکی فرۆشتنی چاڵە نەوتەکانیشن بە کۆمپانیا جیهانی و بازرگانیەکان. ئەگەر ئەم سیاسەتە بۆ بورژوازی بچێتە سەر ئەوا دەبێتە مایەی بێکاربوونی زیاتر لە نیوەی ئەو کرێکارانەشی کە ئێستا لەسەر کارن. ئەوان لە بڕینی مووچەی کرێکاران و فەرمانبەران و کەمکردنەوە و لێبڕینی مووچەکانیان هەمان سیاسەتی بانکی نێودەوڵەتی جێبەجێ دەکەن کە لە لایەن سەرانی بورژوازی جیهانەوە دەستخۆشیان لێدەکرێت و بە پێشرەو و سوارچاک لەم مەیدانەدا لە قەڵەمیان دەدەن. ئەوان پڕاوپڕ خەریکی ئەو چاکسازیانەن کە بورژوازی و چینەکەیان پێویستی پێیەتی. ئاواڵەکردنی کوردستان و عێراق بە ڕووی ئەو هەموو کۆمپانیا جیهانیانە ئەگەر مانایەکی هەبێت هەر ئەمەیە بە هاوکاری کۆمپانیا گەورەکانی وەک ئاسیا سێڵ و کۆڕەک و سەنکۆد و نۆکان و هەڵەبجە و قەیوان و نالیا و دابین و ستێر و کار و هتد. ئەم کارە تەنانەت لە لایەن حکومەتی بەناو هەرێمی کوردستانەوە چەندین یاسای ئاسانکاری بۆ دەرکراوە وەکو یاسای وەبەرهێنان و یاسای نەوت و گاز و چەندین یاسای تر کە هەموویان ڕێگا بۆ کەرتی تایبەت خۆشدەکەن کە ئەم چاکاسازیەی بورژوازی بەسەرئەنجام بگەیەنێت. هەموو ئەو کۆمپانیایانەی کەسەر بە دەسەڵاتی ئەم دوو حزبەن لە هەردوو زۆنی سەوز و زەرددا خۆیان لە نزیکەی ٥٠٠ کۆمپانیا دەدەن و هەموویان پشکی ئەم دوو حزبەیان تیادایە و هەمان ئەو سیاسەتانە دەبەنە ڕێوە کە بورژوازی پێویستی پێیەتی. دوور نیە لە دوور یان نزیک ماوەدا ئەم هێزانەی بورژوازی تەنانەت بەشێک لەم خاک و چاڵە نەوتانەش بە خاکەکەوە نەفڕۆشن و ئەوکات تەنانەت قسەیەکیش لەسەر ئابووری ڕەیعی نامێنێت و بە تەواوەتی شانیان خاڵیدەکەنەوە لە دابینکردنی سەرەتاییتریین پێداویستیەکانی ژیانی خەڵک. بورژوازی عێراقی بە “کورد و عەرەبیەوە” خەریکی ئەم چاکسازیەن بە قازانجی خۆیان و هەر ئێستا باس لە فڕۆشتنی هێڵەکانی ئاسن و هەموو کەرتی تەندروستی و هەموو ئەو کۆمپنایا دەوڵەتیانەشدان کە ماونەتەوە، بۆ ئەوەی چاکسازیەکەیان بەسەرەنجام بگەیەنن.\nهەر بۆیە چاکسازی ئەوان و ئێمە، چینی کرێکار و سۆشیالیستەکان، تەواو جیاوز و دژ بەیەکە و لەو کێشمەکێشە چینایەتیەوە سەرچاوەدەگرێت. چینی کرێکار و پڕۆلیتاریای کوردستان و عێراق بۆ ئەوەی بتوانێت چاکسازی بکات دەبێت بتوانێت وەک چینێکی ڕێکخراو بە قەدوقامەی خۆیەوە و بە بوونی ئاگایی سۆشیالیستی خۆیەوە دەرکەوێت و بێتە مەیدان. بەهەر ڕادەیەک چینی کرێکار بتوانێت هەنگاو هەڵهێنێت بەرەوباشترکردنی باری گوزەران و ژیانی خۆی و بتوانێت لە بەرامبەر ئەم سیاسەتانەدا بووەستێتەوە بە هەمان ڕادە دەتوانێت هەنگاوێک لە خەباتی خۆی نزیکبێتەوە بە قازانجی چینەکەی خۆی و زۆرینەی کۆمەڵگا. ئەم کارەش بە بێ بوونی تێگەیشتن و ئاگاییەکی چینایەتی و بە بێ پڕوپاگاندەی کۆمۆنیستی بەردەوام و ڕێکخستنی پڕۆلیتاریا لە شێوازە جیاوازەکانی ڕێکخستنی خۆیدا، ناتوانێت بە مەیسەر بگات. چینی کرێکار و سۆشیالیستەکان ناتوانن شوێن ئەو چاکسازیانە بکەون کە بورژوازی بە دەسەڵاتدار و ئۆپۆزیسیۆنیەوە بانگەشەی بۆ دەکەن چونکە دژ بە بەرژەوەندیە چینایەتیەکانیانە. بۆیە پێویستە سیاسەتی سۆشیالیستیانەی خۆمان وەک چەکێکی فکری و سیاسی لە ئاستی کۆمەڵایەتیدا فەراهەم بکەین و چاکسازی خۆمان وەک بەشێک لەو سیاسەتە سۆشیالیستیە بخەینەڕوو بۆ کۆمەڵگا کە خۆی لە وەستانەوە لە بەرامبەر چاکسازیەکانی ئەواندا بنوێنێت. یەکەم هەنگاوی ئەم نەبەردە چینایەتیەش ئێستا دەبێت پێداگری بێت لەسەر دانی مووچەی تەواو بە هەموو کرێکاران و کارمەندان و دابینکردنی بیمەی بێکاری بۆ بێکارەکان. بەدەستهێنانی ئەم خواستە دەتوانێت هەنگاوێک و ئەڵقەیەک بێت لە ڕێگای دەرکەوتنی بزوتنەوەی پڕۆلیتاریا وەک هێزیکی چینایەتی سەربەخۆ و سەکۆیەک بێت بۆ نزیکبوونەوە لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی. لە هەمانکاتدا توانایی و ووزەی ئەوە بە چینەکەمان دەبەخشێت کە هەموو سیاسەتە قێزەون و چاوچنۆکەکانی ئەوان تووڕرهەڵدەین و لە گۆڕی نێین.\nPrevious ئارکۆن و ڕەخنەی عەقڵی دینی … ئەحمەد ڕەسوڵ\nNext دەسەڵاتی”دوو ئیدارەیی” و سەرمایە، قۆڵپی شۆرش لە کۆمەڵگەی چینایەتی کوردستاندا … موئەیەد ئەحمەد\nڕۆمانی “بووكی جوولەكە” وەك ڕۆمانێكی مێژویی .. یوسف محەمەد بەرزنجی\nله (ماڵی باران)ه‌وه تا (خه‌یاڵی مناڵانه) گه‌شتێك به‌نێو شیعره‌كانی (ئه‌مین محه‌مه‌د)دا\nكتێب: بە تیشكی ئیشقت ئەدرەوشێمەوە.. نووسینی: ستیڤان شەمزینی


2019-08-20 [01:09 AM]\nسەرۆکی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران رایگەیاند، حکوومەتی هەرێمی کوردستان کاری جددی دەکات بۆ بە زیاتر دامەزراوەییکردنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و بە سەروەرکردنی یاسا.\nئه‌مرۆ سێ شه‌ممه دکتۆر ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران، پێشوازیکرد لە (ستیڤ فاگین) کونسوڵی گشتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە هەولێر و شاندێکی یاوەری.\nلەو کۆبوونەوەیەدا، د. ئومێد سەباح ستایشی هاوکارییە سەربازی و تەکنیکییەکانی ئەمەریکای کرد کە پێشکەشی هەرێمی کوردستانی کردووە لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستان. هەروەها تیشکی خستەسەر ئەولەویەتەکانی کابینەی نۆیەمی حکوومەت، کە بریتین لە چاکسازی، سەروەری یاسا و زیاتر بە دامەزراوەییکردنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان.\nهەر لەو کۆبوونەوەیدا، ئاماژەی بە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا کرد، و رایگەیاند کە دەست بە گفتوگۆ و دانووستاندن کراوە لەگەڵ بەغدا بۆ دۆزینەوەی چارەسەری دەستووریی و ریشەیی بۆ کێشەکانی نێوان هەردوولا. هەروەها داوای لە کونسوڵی گشتی ئەمەریکا کرد کە ئەو هاوکارییانەی پێشکەشی حکوومەت و خەڵکی کوردستانی دەکەن فراوانتر بکەن.\nلای خۆیەوە، ستیڤ فاگین پشتیوانی خۆی بۆ پرۆگرام و کارەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەربڕی و خۆشحاڵی خۆی بە پێشکەوتنی گفتوگۆکانی نێوان هەولێر و بەغدا دەربڕی، و ئامادەیی وڵاتەکەی خستەڕوو بۆ هاوکاری کردنی حکوومەت لە بوارەکانی چاکسازی و بە زیاتر دامەزراوەییکردنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان.


وەزیرى دەرەوەى ئەمەریکا ڕایگەیاند، ئومێدیان بەگەیشتنى چارەسەرى یەکلاکەرەوەى سیاسى نێوان حەماس و ئیسرائیل هەیە، دەشڵێت دیموکراتى بۆ ئیسرائیل و دەوڵەت بۆ فەڵەستین تەنها ڕێگاى چارەسەرن.\nئەنتۆنى بلێنکن، وەزیرى دەرەوەى ئەمەریکا (24ى ئایارى 2021) لەلێدوانێکیدا بۆ (سى ئێن ئێن)ى ئەمەریکى ڕایگەیاند، دەبێت چارەسەریەک هەبێت و ئەوەش بیرى هەردوولا دەخاتەوە کە دەبێت ئەوان ڕێگایەک بدۆزنەوە بۆ شکاندنى ئەو بەستەڵەکە چونکە ئەگەر بێتو ئەوە نەکەن ئەوا ڕوداوەکان بەشێوەیەکى گەورەتر دووبارە دەبنەوە.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کرد "بە ئەرکی سەرشانی هەموومانی دەزانم کە هەوڵ بدەین دەست بە بونیاتنانی شتێکی ئەرێنی تر بکەین، ئەوەش بەو مانایەى کە فەلەستینییەکان و ئیسرائیلییەکان وەک یەک دەبێت لە ژیانی ڕۆژانە و ڕۆژانەی خۆیاندا بە یەکسانی هەست بە ئاسایش و کەرامەت بکەن".\nبلێنکن باسى لەوەش کرد، دەبێت بۆ لەمەودوا هەندێ هیواى ڕاستەقینە بەدی بێت و ژیانێکى نوێتر دەستپێبکات هەروەها ڕێگەى جدیتر بۆ چارەسەر لەنێوان فەڵەستین و ئیسرائیلدا بکەنەوە.\nپێشتریش لەمیانەى لێدوانێکى تردا وەزیرى دەرەوەى ئەمەریکا ئاماژەى بۆ ئەوە کردبوو، پێویستە بگەنە ڕێککەوتنێک بۆ ئاگربەستى نێوان ئیسرائیل و حەماس بۆ کۆتایهاتن بەتوندوتیژییەکان لەماوەیەکى کەمدا.\nبەگوێرەى وتەکانى بلێنکن، تەنها چارەسەر بۆ ئیسرائیل ڕێگاى دیموکراتیەتە بۆ پاراستنى ئایندەى ئەو وڵاتە وەکو وڵاتێکى جووى دیموکراتى و هەروەها ڕێگاى نمونەیەش بۆ فەڵەستینیەکان بوونى دەوڵەتێکە و مافى ئەوەیان هەیە.\nوتەکانى وەزیرى دەرەوەى ئەمەریکا لەدواى چەند ڕۆژ لەئاگربەستى نێوان ئیسرائیل و حەماس دێت کە نزیکەى دوو هەفتە جارێکى تر شەڕو پێکدادانیان دەستپێکردەوە و سەدان کوژراویشى لێکەوتەوە.\n’’ئەمەریکا نەوتی ئێران هاوردە دەکات’’\n2021.05.29 - 23:43\nقەدەغەی هاتوچۆی گەشتیاری لەنێوان هەرێم و ئێران درێژ کرایەوە\n2021.05.20 - 15:35


ئەو نیشانانەی دەریدەخات كەسێك شیزۆفرینیای هەیە\nشیزۆفرینیا لە ترسناكترین نەخۆشییە ژیرییەكانە كە تاوەكو ئێستا هۆكاری بنەڕەتی توشبون بەم نەخۆشیە نەزانراوە و بە زۆری تووشی ئەو كەسانە دەبێت كە لەوپەڕی لاوی و قۆناغی بەرهەم هێنان و چالاكیدان، لەو بار ەیەوە پزیشكێكی دەروونی باس لەنیشانەكانی توشبونی ئەم نەخۆشیە دەكات.\nچی كاتێك دەوترێت كەسێك نەخۆشی شیزۆفرینیای هەیە؟\nد.جەعفەر عومەر، پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشیە دەروونیەكان دەڵێت" بۆ دەستنیشانكردنی ئەم نەخۆشییە پێویستمان بە چەند نیشاندەرێك هەیە كە دەبێت بەیەكەوە بێنە دی هەتا بە كەسێك بوترێت توشی نەخۆشی شیزۆفرینیا بووە"ئەو خاڵانەش ئەمانەن:\n1.\tبوونی دوو نیشانەی سەرەكی نەخۆشییەكە بە یەكەوە؛ نیشانە سەرەكەییەكانیش ئەمانەن:\n* هەڵوەسە (Hallucination)\n* بەدگومانی (وەهم) (Delusion)\n* تێكچوون لە بیركردنەوە ( Formal Thought Disorder)\n* رەفتاری نامۆ و سەیر (Disorganized Behavior)\n* نیشانە نەرێنییەكانی نەخۆشی شیزۆفرینیا. (Negative Symptoms)\nواتە نیشانە نەرێنییەكان سەرجەمیان بە یەكەوە بە یەك نیشانە هەژماردەكرێن. هەروەها دەبێت یەكێك لەو دوو نیشانەیە لە سێ نیشانەی یەكەم بن!\n2.\tدەبێت نیشانەكان بۆ ماوەی یەك مانگ بە بەردەوامی لە لای نەخۆشەكە هەبن و رۆژانە هەستیان پێبكات. واتە ماوەی بوونی نیشانەكانی نەخۆشییەكە دەبێت یەك مانگ بێت.\n3.\tنیشانەكان بۆ ماوەی زیاتر لە شەش مانگ بمێنێتەوە و نەخۆشەكە هەستیان پێبكات. ئەگەر لە شەش مانگ كەمتربێت و سەرجەم نیشانەكانیشی هەبێت و پێش شەش مانگەكە چاك ببێتەوە، ئەوە نەخۆشەكە بە نەخۆشی شیزۆفرینیا دەستنیشان ناكرێت.\n4.\tنیشانەكان نەخۆشەكە توشی لەكاركەوتن بكەن لە روی كۆمەڵایەتی و پیشەییەوە، بە واتایەكی تر كەسەكە نەتوانێت كارە پێویستە كۆمەڵایەتییەكان ئەنجامبدات و نەتوانێت پچێتەوە سەر پیشەكەی یان پیشەكەی بۆ نەكرێت.\nئەمڕۆ پشکی هەرێم لە بوودجەی ٢٠٢١ی عێراق یەکلایی دەکرێتەوە\nكۆڕی وەهمی ژیانی شایستە لەنێو كلتوری نائەقڵانیدا بۆ م.لهۆن قادر بەڕێوەدەچێت\nله‌نێوان نامه واڵاکه و ده‌قێکی واڵای شێرکۆ بێکه‌سدا\nخواردنەوە گازیەكان ساڵانە سەدان هەزار کەس لەناودەبات\nكاندیدی بەڕێوەبەری هەواڵگری نیشتیمانی ئەمریكا ڕاپۆرتێك لەسەر كوشتنی خاشقچی بڵاو دەكاتەوە\nبایدن یەكەم تویتی لەهەژماری فەرمی سەرۆكی ئەمریكا بڵاو كردەوە\nخولوسی ئاكار : بەم زوانە كاریگەری سەردانەكەم دەردەكەوێت\nچوار هاوڕێكەی شەكرە بناسە\nڕیشاڵە خۆراكیەكان بۆ ژیانێكی تەندروست\nكام زەیتی زەیتون بۆ سوركردنەوە دەبێت؟


هیپنۆس ( خه‌واندنی موگناتیزی)\nعه‌بدوڵا تۆفیق/ پسپۆڕی ڕاهێنانه ده‌روونیه‌کان\nله به‌شی یه‌که‌مدا هه‌ندێ زانیاریم پێشکه‌شکرد سه‌باره‌ت به هیپنۆس و چۆنیه‌تی گه‌یشتن به قۆناغه‌کانی هیپنۆس به هۆی جۆره‌کانی خاوبوونه‌وه و گۆڕانکاری له ماوه‌ی به ئاگایدا.\nزۆرێك له ئاره‌زوماندانی ئه‌م بابه‌ته زۆر هه‌ڵگرو تا ڕاده‌یه‌ك ئاسته‌مه، که زانیاری له‌م باره‌وه زۆر که‌مه وجۆرێك له ترس و گومان له لای خوێنه‌ر و مرۆڤه‌کانیتر دروستده‌کات به پێویستم زانی که زیاتر له‌سه‌ر هیپنۆس بنوسم.\nده‌مه‌وێت له‌وه‌وه ده‌ست پێبکه‌م که باسی هیپنۆس له کتێبی موسا 2:21 دا هاتووه که ده‌ڵێت:\n(ئه‌و کات خواوه‌ند خه‌وێکی سوکی له پیاوه‌که خست، پاش ئه‌وه‌ی که خه‌وی لێکه‌وت ئه‌و یه‌کێك له بڕبڕه‌کانی قه‌فه‌زه‌ی سنگی ده‌رهێنا و پڕیکرد له گۆشت).\nله زۆر شوێندا باس ده‌کرێت که چۆن میسریه‌کان پێش 3000 ساڵ له‌مه‌و به‌ر شێوه‌کانی هیپنۆسیان به‌کارهێناوه، که جیاوازیه‌کی ئه‌وتۆی نیه له‌گه‌ڵ شێوازی به‌کارهێنانی ئه‌مڕۆدا. ئه‌گه‌ر چی به‌کارهێنانی وشه‌ی هیپنۆس بۆ چاره‌سه‌رکردن ته‌نها 100 ساڵێك کۆنه، به‌ڵام یۆنانیه‌کان پراکتیزه‌یان کردووه، ئێرانیه‌کان له شێوه‌ی سحرو جادو،هیندیه‌کان به یۆگا، له ئه‌فریقا له‌شێوه‌ی چاره‌سه‌ری ده‌رمان، له هایتی قه‌شه‌کانی ڤوودوو وه سه‌رکرده ئاینیه‌کان له بیرو بڕوا جیاجیاکاندا.\nله‌سه‌ره‌تاوه هیپنۆس له تێمپل و شوێنه پیرۆزه‌کاندا وه‌ك ده‌ست به‌سه‌ر له‌شدا هێنان و نوێژکردن بووه ، وه له ئینجیل و ته‌وراتیشدا باسکراوه.\nکاتێك که باسی مێژوی هیپنۆس ده‌کرێت زاناکان له‌م بواره‌دا ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ سه‌رده‌می (فرانز ئانتۆن ماسمێر) که له ناوه‌ڕاستی 1700 کاندا کاری هیپنۆسی ده‌کرد، که پزیشکێکی نه‌مسای بوو. ماسمێر به‌هۆی موگناتیزه‌وه نه‌خۆشی له له‌شدا ده‌رده‌کرد. پاشان له پاریس ده‌ستی کرد به‌کارکردن و خه‌ڵکێکی زۆر ده‌چونه لای. ماسمێر له ژوره که‌مێك تاریکه‌که‌یدا مۆسیقای هێمنی به‌کارده‌هێنا ، نه‌خۆشه‌کان ده‌بوایه ده‌ستیان به ئاسنێکه‌وه بگرتایه. حه‌وزێکی ته‌خته‌ی پڕکردبوو له ئاو و پارچه ته‌خته‌و ئاسن. ماسمێر ئه‌مه‌ی ناو نابوو چاره‌سه‌ری موگناتیزی. که ده‌یوت ئه‌و موگناتیزه به‌هۆی ئاوی حه‌وزه‌که‌وه کارده‌کاته سه‌ر له‌شی نه‌خۆش و هاوسه‌نگیه‌که‌یان بۆ ده‌گه‌ڕیته‌وه. کاتێك که ماسمێر موگناتیزه‌که‌ی ده‌هێنا به نه‌خۆشه‌کانیدا زۆرێکیان توشی له‌رزێکی زۆرو موچرکه ده‌هاتن که ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ی نیشان ده‌دا که ئه‌وان هه‌ڵه‌یه‌ك له له‌شیاندا هه‌بووه، ئه‌مه‌ش بۆ ماسمێر دڵنیاییه‌ك بوو بۆ سه‌رکه‌وتنی له کاره‌که‌یدا.\nفرۆید به هۆی چونه به‌ر خوێندنه‌وه فێری هیپنۆس بوو که ئه‌وسا دوو پزیشکی ئه‌ڵمانی کتێبیان له‌و بواره‌دا به ئه‌ڵمانی نوسیبوو، به‌ڵام که‌مێك دوودڵ بوو له‌وه‌ی که هیپنۆس بتوانێت ببێته چاره‌سه‌رێك بۆ کاره‌که‌ی خۆی له بواری شیکردنه‌وه‌ی ده‌روونیدا. به‌ڵام فرۆید ده‌یزانی که هیپنۆس سودێکی زۆری هه‌یه بۆ به‌دواچوونی ئه‌و به‌سه‌رهاتانه‌ی که مرۆڤ تیایدا ژیاوه. هه‌رچه‌نده فرۆید بۆچونی خۆی هه‌بوو سه‌باره‌ت به هیپنۆس له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له کۆتای 1800 کاندا دیسانه‌وه هیپنۆس ئاره‌زویه‌کی زۆری په‌یداکرده‌وه. به‌زۆری له‌بواری نه‌شته‌رگه‌ری سه‌ربازیدا که له‌وێدا ده‌رمانی به‌نج که‌متر ده‌ست ده‌که‌وت. له ساڵانی 1930 به‌دواوه زیاتر په‌ره‌ی سه‌ندو له ساڵی 1955 دا له به‌ریتانیا هیپنۆس له‌باتی ده‌رمانی به‌نج قبوڵکرا و له ساڵی 1958 دا له ئه‌مریکا پێشنیارکرا که بخوێنرێت له زانکۆ و خوێندنگا تایبه‌تیه‌کاندا و ڕاهێنانی له‌سه‌ر بکرێت.\nله کۆنگرێسێکی جیهانیدا له سوید/ ئۆپساله له ساڵی 1973 دا کۆمه‌ڵه‌یه‌ك دروست بوو بۆ کارکردن له‌سه‌ر هیپنۆس بۆ زۆرله بواره‌کانی کۆمه‌ڵایتی و ته‌ندروستی و ڕامیاری و وه‌رزش.\nئێستا زۆر سه‌نته‌رو ڕێکخراوی جیهانی هه‌یه که به هیپنۆس کارده‌که‌ن.\nله‌وانه‌یه ترس له‌وه‌دا بێت که ئه‌گه‌ر بچینه ژێر هیپنۆسه‌وه ئیتر ئێمه کۆنتڕۆڵمان به‌ده‌ست خۆمان نابێت و ئه‌و که‌سه‌ی که بۆمانی ده‌کات ده‌توانێت زۆر شت له ئێمه بکات. بۆ ڕونکردنه‌وه‌ی زیاتر ده‌مه‌وێت سه‌رنجی خۆم بخه‌مه پاڵ زۆرێك له مامۆستایانی زانکۆم که ئێمه خۆمان خاوده‌که‌ینه‌وه به هۆی یارمه‌تی ئه‌و که‌سه‌ی که ئێمه ده‌خاته ناو هیپنۆسه‌که‌وه. ئێمه کۆنتڕۆڵ به‌ده‌ست خۆمانه‌و ده‌توانین هیپنۆسه‌که ببڕین ئه‌گه‌ر نه‌مانه‌وێت، یان ناخۆشیه‌کی تیابێت. ئێمه خۆمانین که ده‌چینه ناو هیپنۆسه‌وه، ئه‌گه‌ر خۆمان ماوه نه‌ده‌ین و خۆمان خاونه‌که‌ینه‌وه‌و گوێ ڕایه‌ڵ نه‌بین هه‌رگیز که‌س ناتوانێت ئه‌م کاره بکات. هه‌موومان توانامان هه‌یه که بچینه ناو هیپنۆسه‌وه، ته‌نها ئه‌وانه نه‌بێت که گرفتی کێشانی ماده هۆشبه‌ره‌کانیان هه‌یه له‌گه‌ڵ خواردنه‌وه‌ی زۆری ئه‌لکهول و هه‌ندێکیش هه‌یه که نه‌خۆشی ده‌روونی سه‌ختیان هه‌یه‌و ناتوانن له هیپنۆسه‌که بگه‌ن. زۆرێك هه‌ن ده‌چن بۆ چاره‌سه‌ر به هۆی هیپنۆسه‌وه به‌ڵام له ناخه‌وه نایانه‌وێت ئه‌وچاره‌سه‌ره بکه‌ن یان بڕوایان پێی نیه. ئه‌م ڕه‌فتاره‌ش وا ده‌کات که ئه‌وان بڵێن ئه‌وان هیپنۆسیشیان تاقی کرده‌وه به‌ڵام چاره‌سه‌ری نه‌کردن.\nنمونه‌یه‌کتان بۆ باسده‌که‌م که نه‌خۆشێك چۆن ڕه‌فتاری ده‌گۆڕێت له‌کاتی چونه ناو هیپنۆسدا. ئه‌م که‌سه ته‌مه‌ن 18 ساڵ بوو، به‌هۆی کێشه‌یه‌که‌وه ئه‌م چاره‌سه‌ره‌ی هه‌ڵبژارد. له هیپنۆسدا بوو ده‌بویه بگه‌ڕایه‌ته‌وه بۆ ته‌مه‌نی 8 ساڵی. پێی وترا که بگه‌ڕیته‌وه بۆ پێش 10 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر و که‌مێك قسه‌ی له‌گه‌ڵدا کرا. پرسیاری لێکرا که ئێستا ته‌مه‌نی چه‌نده؟ وه‌ڵامی ده‌دایه‌وه به‌ڵام وه‌ڵامه‌که‌ی ڕوون نه‌بوو. چه‌ند جارێك هه‌مان پرسیاریان لێکرده‌وه به‌ڵام ئه‌ویش هه‌مان شتی وه‌ڵام ده‌دایه‌وه.\nکه خه‌به‌ریان کرده‌وه له هیپنۆسه‌که پێیان ووت که ئه‌م وشه‌یه مانای چیه، له‌وه‌ڵامدا کچه‌که ووتی ئه‌وه مانای ژماره 8 به زمانی فینله‌ندی. ئه‌و کچه له وڵاتی فینله‌ندا له‌دایك بووه و ئێستا له سوید ده‌ژی. ئه‌مه ئه‌وه ده‌رده‌خات که له هیپنۆسدا گۆڕانکاری زۆر پۆسه‌تیف ڕووده‌دات که ده‌کرێت سودی لێوه‌ربگیرێت بۆ زۆر باری ژیان. نه‌خۆش ده‌توانێت بێ به‌نج نه‌شته‌رگه‌ری بۆ بکرێت، ئه‌گه‌ر نه‌خۆشه‌که توانای وه‌رگرتنی ئه‌و قسانه‌ی هه‌بێت له لایه‌ن که‌سی تایبه‌ت که پسپۆڕه له‌و بواره‌دا یان خۆی بتوانێت خۆی بخه‌وێنێت. زۆرکه‌س له سه‌ردانی پزیشکی ددان ترسێکیان هه‌یه و زۆر جار به فۆبیاش ناو ده‌برێت، بۆیه زۆر له پزیشکانی ددان ده‌چنه کۆرسی تایبه‌تی به هیپنۆس بۆ ئه‌وه‌ی به‌بێ کێشه چاره‌سه‌ری کلیانته‌کانیان بکه‌ن.\nترانس هیپنۆس به‌شێکی گرنگه له هیپنۆسدا که زۆر که‌س فێری ده‌بێت به شێوه‌یه‌کی ئاسان. له ترانسدا مرۆڤه‌که ته‌رکیزی له له‌شی خۆی ده‌چێته ده‌ره‌وه‌و به ئاگابوونی ده‌گۆڕێت، ئیتر له‌م باره‌دا مرۆڤه‌که هه‌ست به ئازار ناکات هه‌روه‌ك ده‌بینین که که‌سانێك هه‌ن ده‌رزی و تیغ و شمشێر ده‌که‌ن به شوێنێکی له‌شیاندا بێ ئه‌وه‌ی ئازاریان بێت. یان به‌سه‌ر به‌ردو خه‌ڵوزی ئاگریندا ڕۆشتن.\nفێربوونی ڕاهێنانه ده‌روونیه‌کان و خاوبوونه‌وه‌ی ده‌روونی سه‌ره‌تایه‌که بۆ گه‌یشتن به‌و قۆناغانه‌ی که ده‌تگه‌یه‌نێته ترانس و هیپنۆس. ڕاهێنانی ده‌روونی ئه‌و هه‌سته ده‌خولقێنێت که خۆت ده‌ته‌وێت، وه دروست بوونی هه‌ستی باشیش له‌ش و ده‌روون به‌هێز ده‌کات و کارده‌کاته سه‌ر چۆنیه‌تی ژیانمان. ڵه هیپنۆسدا زۆر جار فه‌نتاسیا به‌کار ده‌هێنرێت که ئه‌ویش ده‌بێته هۆی هه‌ستکردن به‌و ژیانه‌ی که فه‌نتاسیاکه ده‌یدات که وه‌ك له‌و باره‌دا بژیت.\nڕێنمایم بۆ هه‌موو ئه‌وانه‌ی که ئاره‌زوو ده‌که‌ن که بچنه ناو هیپنۆسه‌وه ئه‌وه‌یه که گرنگترین شت له هیپنۆسدا ئه‌وه‌یه تۆ به ئاگابیت له ئامانجی کردنی هیپنۆس، وه خۆت نه‌خه‌یته به‌ر ده‌ستی که‌سێك که پسپۆڕی تایبه‌ت نه‌بێت له‌و بواره‌دا. له ئه‌وروپاو ئه‌مریکا وڵاتانی پێشکه‌وتودا ته‌نها ئه‌وکه‌سانه بۆیان هه‌یه هیپنۆس بکه‌ن که پسپۆڕن و خوێندنیان هه‌بووه له‌و بواره‌دا.\nبه‌رێزان سی دیه ده‌نگیه‌کانی به‌نده ڕێگات بۆ ئاسانتر ده‌کات که چۆن به زانستیانه خاوببیته‌وه هه‌تا گه‌یشتنت به قۆناغه‌کانی هیپنۆس نزیکتر ببێته‌وه.


ئێوارەی ئەمڕۆ لە شاری ڕانییە، لەکاتی یاریکردن لە خانوویەکی چۆڵدا، کچێکی تەمەن شەش ساڵ کارەبا گرتی و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایگەیاندووە، کاتژمێر 4:00ی دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ، لە گەڕەکی شەهیدان لە شاری ڕانیە، کچێکی تەمەن شەش ساڵ لە خانویەکی نزیک ماڵەکەیان تەزووی کارەبا لێی داوە و بەهۆیەوە گیانی لەدەستداوە.\nبەپێی ڕاگەیەندراوەکە، منداڵەکە بەڕەگەز عەرەبە، لەکاتێکدا بۆ یاری کردن لەگەڵ منداڵانی گەڕەکەکەیان چووەتە ناو ئەو خانووە کە هەیکەلە و تەواو نەکراوە، بەڵام کارەبای لەسەر بووە، لەکاتی یاریکردن تەزوی کارەبا لێی داوە و دەستبەجێ گیانی لەدەستداوە.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕانییە ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای بردنی تەرمی مناڵەکە بۆ پزیشکی دادوەری ڕانیە بۆ ئەنجامدانی توێکاری پزیشکی، تەرمەکەی ڕادەستی کەسوکاری کرایەوە و مەلەفی لێکۆڵینەوە بۆ ڕوداوەکە کراوەتەوە.\n"پێویستمان بەوە نییە سیستەمی سیاسی هەڵبگێڕینەوە"


بزانه تیشكی ئامێری ئاماژه‌ده‌ری لێزه‌ر مه‌ترسیداره؟\n26/8/2017 10:22 AM\nوه‌ك هه‌موو تیشكێكی تر، تیشكی ئامێری ئاماژه‌ده‌ری لێزه‌ر ده‌توانێت زیانبه‌خش بێت بۆ تۆڕه‌كه‌ی چاو، به‌ڵام ئه‌مه له‌كاتێكدایه كه تیشكه‌كه زۆر به‌هێزبێت و بۆ ماوه‌یه‌كی زۆریش چاو له‌ژێریدا بمێنێته‌وه.\nهێزی تیشكی لێزه‌ر به‌پێی مه‌ترسیداربوونیان به ده‌سته‌كانی 1, 1M, 2, 2M, 3R, 3B و 4 دابه‌شكراون. تیشكی لێزه‌ری ده‌سته‌ی یه‌ك بێ مه‌ترسییه، له‌كاتێكدا تیشكی ده‌سته‌ی چوار مه‌ترسیداره.\nبۆ نموونه ئه‌و لێزه‌رانه‌ی له ئامێری چاپ و خوێندنه‌وه‌ی CD دا به‌كارهاتوون، له ده‌سته‌ی یه‌كه‌من و زۆربه‌ی لێزه‌ره ئاماژه‌داره‌كان ده‌كه‌ونه ناو ده‌سته‌ی 2 یا 3R.. له سیستمه كۆنه‌كاندا لێزه‌ر به ده‌سته‌كانی I, II, IIa, IIIa, IIIb و IV ده‌ناسێنرا كه II به‌رامبه‌ر بوو له‌گه‌ڵ 2 و IIIa له‌گه‌ڵ 3R..\nئه‌گه‌ر چاو بكه‌وێته‌به‌ر تیشكی لێزه‌ر، به‌شێوه‌یه‌كی بێئاگا ده‌تروكێت، كه‌وابوو مرۆڤ ده‌بێت زۆر بێچانس بێت یان زۆر چاونه‌ترس، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر به دوربین سه‌یری تیشكێكی لێزه‌ر بكات تا چاوی به تیشكی لێزه‌رێكی ئاماژه‌ده‌ری ئاسایی زیانی پێبگات.\nبه‌ڵام به‌پێی رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی WHO هۆكارێك هه‌یه بۆئه‌وه‌ی له ئامێره‌كانی لێزه‌ره‌وه به‌ئاگا بین، چونكه ئه‌و تیشكانه سه‌رێشه‌و كوێری كاتی به‌دوای خۆیاندا ده‌هێنن. بۆ نموونه ئه‌گه‌ر فڕۆكه‌وان یا شۆفێرێك چاوی به لێزه‌ر به شه‌واره بكه‌وێت ده‌رئه‌نجامی كوشنده‌ی لێده‌كه‌وێته‌وه.\nهه‌روه‌ها مرۆڤ ده‌بێت به‌ئاگا بێت بۆ ئه‌وه‌ی لێزه‌ره‌كان هه‌موو كاتێك به دروستی پۆلێن ناكرێن.\nمانچستەر سیتی و تۆتنهام یاری چامپیۆنزلیگ دوبارە دەكەنەوە


نیلسۆن مەندێلا جیهانی پر لە نارەوایی و تووندوتیژی جێهێشت » KadirShorsh\n« تیرۆرکردنی کاوە گەرمیانی تیرۆری دەنگە ئازادەکانە | لیژنەی لێکۆڵینەوەی حزبی و کەسانی سەر بە حزب تاوانێکی دیکەیە دەرهەق بە کاوەی گیانگەش دەکرێت »\nنیلسۆن مەندێلا جیهانی پر لە نارەوایی و تووندوتیژی جێهێشت\nنیلسۆن مەندێلا ئەو مرۆڤە مەزنەی کە لەرێگەی رێبازەکەی گاندیەوە “بەرهەلستکاریی ناتووندووتیژی” توانی کۆتایی بە رژێمی ئەپارتاید بهێنێت بەیەکجاری جێیهێشتین. گەورەیی ماندێلا زیاتر دەرکەوت کاتێ رەتی مەدالیای ئەتاتورکی کردەوە و بەتورکەکانی گوت تورکیا چەوسێنەرە و کورد دەچەوسێنێتەوە، تا تورکیا مافی کوردەکان دابین نەکات، من خەڵاتی لەو شێوەیە وەرناگرم.\nنیلسۆن مەندێلا ئەو مرۆڤە مەزنەی کە لەرێگەی رێبازەکەی گاندیەوە “بەرهەلستکاریی ناتووندووتیژی” توانی کۆتایی بە رژێمی ئەپارتاید بهێنێت بەیەکجاری جێیهێشتین. گەورەیی ماندێلا زیاتر دەرکەوت کاتێ رەتی مەدالیای ئەتاتورکی کردەوە و بەتورکەکانی گوت تورکیا چەوسێنەرە و کورد دەچەوسێنێتەوە، تا تورکیا مافی کوردەکان دابین نەکات، من خەڵاتی لەو شێوەیە وەرناگرم. مەندێلا ئامادە نەبوو بۆ خولی دووەمی پۆستی سەرۆکایەتی خۆی بپاڵێوێ، لەگەڵ ئەوەی دەیتوانی پۆستەکە وەرگرێتەوە و چوار ساڵیتر خۆی سەرۆکی وڵات بێت، ئەو شوێنەکەی بۆ یەکێکی تر جێهێشت.\nمەندێلا لە وەسیەتنامەکەیدا دەڵێت، “لە خەڵکی ترم جیامەکەنەوە، چونکە هیچ جیاوازیەک لەنێوان من و خەڵکدا نییە. لە گۆڕێکی ئاساییدا بمنێژن و تەنها کێلەبەردێکی لەسەر دانێن و ناومی لەسەر بنوسن”. ئەو لە دوا هەناسەشدا خۆی بە بەشیک لە خەڵک داناوە، چۆن سادە ژیا و ئەوهاش دەیەوێ بەسادەیی لە دوای مردنیشدا بمێنێتەوە.\nماندێلا کە وەکو سیمبۆلی لێبوردەیی و بەیەکەوەژیان و ئاشتی سەیری دەکرێت، ئەوەی پیشانداین کە رەنگە جیاوازەکان و بیروباوەرە جیاوازەکان دەتوانن بە جوادیی خۆیانەوە لەوڵاتی فرەکەلتوردا بەیەکەوە بژین.\nمرۆڤایەتی زۆر قەرزاری مەندێلان و دەتوانن زۆر شتی لێفێربن. بنوو ماندێلا ئیتر ئارام بنوو، تۆ زۆرت بۆ گەلەکەت و بۆ مرۆڤایەتی کرد.


بەپێی ئامارە عوسمانییەکان لە ساڵی ١٥٥٧دا ژمارەی پیاوەکان گەیشتۆتە ٢٤٧٧، و بەپێی ئامارەکانی ١٥٩٦ ژمارەی موسڵمانەکان بەم شێوەیە بووە، (٤٥٦ خێزان، ١١٥ سەڵت، ٥٩ کەسایەتی ئایینی، ١٩ کەمئەندام) ھاوکات ١١٩ سەربازی عوسمانی لێبووە، و مەسیحییەکان ژمارەی خێزانەکانیان ٢٩٤ بووە لەگەڵ حەوت بێ خێزان، و ژمارەی خێزانە یەھوودییەکان ٧٣ خێزان و ٨ خێزانیش سامری بوون، کۆی ھەمووی ٦٠٠٠ کەس بووە و لە پلەی سێیەمدا بووە لە ڕووی ژمارەی دانیشتوانە لە فەلەستینی عوسمانیدا لە دوای قودس و سەفەد.\n^ "شارە دوانەکان" ٥ی ئابی ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^  ٢٦ی ئازاری ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "Vennskapsbyer" ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "Cidades Geminadas" ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "Barcelona internacional – Ciutats agermanades" ١٦ی شوباتی ٢٠٠٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\n^ "Cáceres prepara su hermanamiento con la palestina Gaza" ١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nزانیاری لەسەر کەرتی غەززە[بەستەری مردوو]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=غەززە&oldid=901244»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٥٠ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ساڵی نوێ و، ٢٠٢٠ مانای چیە؟\nئەگەر کواڵیتی ژیانی ئینسان بەرە و باشتر نەچێت، ساڵ ببێت بە (٢٢٠٠) یش هیچ بەهایەکی نیە.\nلە ڕاستیا دوا ساتەکانی سەری ساڵی تازە هیچ جیاوازیەکی لەگەڵ ڕۆژەکانی تری سەری ساڵ نیە. چونکە جگە لەوەی ئینسان هەست بە ساڵێک پیربوون ئەکات، هیچ شتێک ناگۆڕدرێت. سەرە تای ساڵ و کۆتایی ساڵ جگە لە ڕێکخستنی (کات) و دابەشکردنی سوڕانەوەی (بە نزیکی) یەک جاری زەوی بەدەوری خۆردا هیچیتر نیە. ئەم سوڕانەوەیەی زەوی، ئەبێتە هۆی دروستبوونی چوار وەرز، کە هەریەکەیان ڕوخساری خۆیان هەیە. مەسافەی زەوی هەتا خۆر لە سوڕانەوەکەیدا ڕوخساری وەرزەکان دیاری ئە کات. ساڵ چوار وەرزە، هەر وەرزەی سێ مانگە، هەر مانگێک سی یان سی و یەک ڕۆژە (جگە لە مانگی دوو)، هەفتە حەوت ڕۆژە، هەر ڕۆژێک بیست وچوار کاتژێرە، هەر کاتژێرێک شەست خولەکە، هەر خولەکێک شەست چرکەیە، لێرەوە وردکردنەوەی کات بۆ ئینسانیەت ئەوەستێت ( ئەوانەی زانا و پسپۆڕی بواری زانستی فیزیان، کات لەوەش زیادتر وورد ئەکەنەوە. ئەوە جگە لەوەی ساڵژمێری جیاواز بۆ دابەشکردنی ساڵ لەسەر گۆی زەوی پەیڕەو دەکرێت، وەک شەمسی، هیجری، چینی و… تا دێت).\nئەگەر بە زمانی ژمارەکان قسە بکەین، ئەوا مەسافەی نێوان چرکە هەتا ساڵ ئەکاتە ٣١٥٣٦٠٠٠ (سی و یەک ملیۆن وپێنجسەد وسی و شەش هەزار) یەکەی هەژمار. واتە ساڵێک ٣١ ملیۆن و ٥٣٦ هەزار چرکەیە. بۆ ئێمەی خەڵکی کوردی کوردستان، لە چرکەوە هەتا ساڵ، کات، چ مانا و بەهایەکی هەیە؟… ئایا کە ساڵ نوێ بوەوە، هیچ لە ئوسلوبی بیرکردنەوەو گوزەرانی ژیانمان ئەگۆڕین؟… ئایا ڕێز لە کات ئەگرین؟… چونکە ڕاستیە تاڵەکە ئەوەیە کە، ئینسان کۆنتڕۆڵی بەسەر (کات)دا نیە.\nعاقڵانەیە لە کۆتایی ئەم ساڵەدا لە خۆمان بپرسین: ئایا کات لای ئێمە قیمەتی هەیە؟… ئەگەر قیمەتی نیە؟… کەواتە جیاوازی چرکە، خولەک، کاتژێر، هەفتە، مانگ و ساڵ و سەدە بۆ ئێمەی کورد چیە؟!…\nئایا جیاوازی تێکشکانی میرنشین و شۆڕشەکانمان، لەم سێ سەد ساڵە ی ڕابوردوو، لەسەر چی و چۆن بوون؟… بۆ فرسەتە مێژووییەکانمان لەکیس چوون و، بە بەردەوام ڕەنج بە خەسارین؟… دواجار بۆ بە بەردەوام کات ئێمە ئەبڕێت و، بۆ جارێکیش بێت توانای بڕینی کاتمان نیە؟\nسەری ساڵی نوێ لە هاوڵاتیانی مەحروم وئازیزەکەی خەڵکی کوردستان پیرۆزە و…\nخاکی پیرۆزی کوردستانیش هەمیشە ئاوەدان بێت…\nناوەڕۆکی ئەم گوتارە ساڵژمێری میلادی حەزرەتی مەسیحی بە نموونە وەرگرتوە.


ئۆکرانیا هەوڵی سزای زیاتر دەدات بۆ سەر ڕووسیا\nئۆکرانیا داوا دەکات سزای زیاتری ئابووری بسەپێندرێت بەسەر ڕووسیادا تاوەکو مۆسکۆ ناچار بکەن کۆتایی بە جەنگەکە بهێنێت، هاوکات بەرپرسانی ئۆکرانیا بەشێک لە هاوڵاتیانی شار و شارۆچکەکانی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەیان گواستەوە.\nسەرۆکی ئۆکرانیا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی وتی وڵاتە دیموکراتەکانی جیهان دەبێت چیتر نەوتی ڕووسی نەکڕن و بانکەکانی ڕووسیا لە سیستمی دارایی نێودەوڵەتی داببڕێنن. وتیشی نیگەرانییە ئابوورییەکان نابێت لەسەروو سزادانی ڕووسیاوە بن لەسەر کوشتنی هاوڵاتیانی مەدەنی، کە زۆرێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوا بە تاوانی جەنگ ناوییان بردووە.\nزێلێنسکی لەمیانەی وتارەکەیدا بۆ پەرلەمانی یۆنان وتی " بۆ دوایین جار دەتوانین ڕووسیا و هەر دوژمنکارێکی دیکە فێر بکەین کە ئەوانەی جەنگ هەڵدەبژێرن هەمیشە دەدۆڕێن."\nجێی ئاماژەیە لە ماوەی ڕابردوودا نەتەوە یەکگرتووەکان بە زۆرینەی دەنگ لە بەرژەوەندی لابردنی ڕووسیا لە ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان دەنگیدا.\nئەمەریکا کە مانگی ڕابردوودا هاوردەکردنی نەوتی ڕووسیای قەدەغەکرد، ڕۆژی چوارشەممە هەنگاوی زیاتری گرتەبەر بۆ گۆشەگیرترکردنی ڕووسیا، سزای بەسەر دوو بانکی سەرەکی ڕووسیا و دوو کچەکەی پوتندا سەپاند، هەروەها وەبەرهێنانی ئەمەریکای لە ڕووسیا قەدەغە کرد. هەروەها داوای کردووە ڕووسیا لە کۆمەڵەی بیست لاببرێت.\nبەرپرسی کاروباری دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا جۆسێپ بۆڕێڵ لە کۆبوونەوەکەی هاوپەیمانێتی ناتۆدا وتی ڕێوشوێنەکانی یەکێتی ئەوروپا دژی ڕووسیا کە وابڕیاربوو ڕۆژی چوارشەممە ڕابگەیەندرێت، لە ڕۆژی هەینیدا ڕادەگەیەنرێن، یەکێک لە سزاکانیش قەدەغەکردنی هاوردەکردنی خەڵوزی ڕووسیا بوو، هەروەها وتیشی دواتر تاوتوێی قەدەغەکردنی نەوتی ڕووسیش دەکرێت.\nفشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ توندترکردنەوەی سزاکانی سەر ڕووسیا دوابەدوای ئەوە دێت وڵاتانی جیهان سەرکۆنەی کوژرانی هاوڵاتیانی مەدەنییان کرد لە شارۆچکەی بوچای ئۆکرانیا، کیێڤ و هاوپەیمانەکانی دەڵێن ڕووسیا بەرپرسە لە کوشتنی ئەو هاوڵاتیانە و بە تاوانی جەنگ ناوییان بردووە. ڕووسیاش ڕەتی دەکاتەوە دەستی هەبووبێت لە کوشتنی هاوڵاتیانی مەدەنیدا لە بوچا.\nبەرپرسانی ئۆکرانیا دەڵێن هێزەکانی ڕووسیا دوای کشانەوەیان لە دەوروبەری کێیڤی پایتەخت، هەوڵ دەدەن خۆیان ڕێکبخەنەوە و کۆنتڕۆڵی سەرانسەری هەرێمەکانی دۆنێتسک و لوهانسکی ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیا بکەن کە بە هەرێمی دۆنباس ناسراوە. هەرێمەکان لە ساڵی 2014 ەوە بەشێکیان لەژێر دەسەڵاتی جیاخوازەکاندان کە لەلایەن ڕووسیاوە پشتیوانییان لێدەکرێت. شاری ماریوپۆڵی گەمارۆدراویش کە سەرۆکی شارەوانییەکەی دەڵێت هێشتا 100,000 کەس تیایدا گیرییان خواردووە، ئامانجی ڕووسیایە.\nفەرمانڕەوای هەرێمی لوهانسک سێرهێی گایدای بە هاوڵاتیانی مەدەنی ناوچەکەی وت " بڕۆن! دەرفەتی پارێزراوی خۆتان و خێزانەکانتان لەدەستی مەرگی ڕووسی ڕۆژ بە ڕۆژ کەم دەبێتەوە."\nبەرپرسانی شاری دنیپرۆش کە دەکەوێتە ناوەڕاستی ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیاوە داوایان لە ئافرەتان و منداڵان و بە تەمەنەکان کرد شارەکە جێبهێڵن.\nسوپای ئۆکرانیا دەڵێت گرتنی شاری ماریوپۆڵ هێشتا ئامانجی سەرەکی هێزەکانی ڕووسیایە، هاوکات یەکە سەربازییەکانی ڕووسیا گەمارۆی شاری خارکیڤی باکووری ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیا دەدەن و بۆردومانی دەکەن.\nداگیرکارییەکەی ڕووسیا لە ئۆکرانیا 4 ملیۆن هاوڵاتی ئۆکرانی ناچار کردووە وڵاتەکە جێبهێڵن، هەزاران کوژراو و برینداریش هەیە، نزیکەی 10,000,000 هاوڵاتی ئۆکرانی ئاوارە بوون، شارەکانیش کاولبوون.\nڕۆژئاوا کۆمەڵێک سزای ئابووری توندی بەسەر ڕووسیادا سەپاندووە، بەڵام ئۆکرانیا داوای زیاتر دەکات و داوا دەکات بەتەواوەتی هاوردەکردنی وزەی ڕووسیا قەدەغە بکرێت، سەرجەم ئەو هاوردانە ڕابگرن کە ڕووسیا بتوانێت بە پارەکەیان چەک بەرهەم بهێنێت، هەروەها چەکی زیاتر ڕەوانەی ئۆکرانیا بکرێن.\nسکرتێری گشتی هاوپەیمانێتی ناتۆ یانس ستۆڵتنبێرگ دوابەدوای کۆبوونەوەکەی وەزیرانی دەرەوەی هاوپەیمانێتی ناتۆ وتی وڵاتانی ئەندام لە هاوپەیمانێتیەکە ڕێکەوتوون لەسەر پتەوکردنی پشتیوانییەکان بۆ ئۆکرانیا.\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئەنتۆنی بلینکن وتی واشنتن تاوتوێی ئەوە دەکات چی چەکێکی نوێ ڕەوانەی ئۆکرانیا بکات.\nئۆکرانیا دەڵێت پەکخستنی ئامێری جەنگەکەی ڕووسیا تەنها ڕێگەیە بۆ ئەوەی ڕووسیا ناچار بکرێت بێتە سەر مێزی گفتوگۆکانی ئاشتی.\nڕۆژی پێنجشەممە وەزیری دەرەوەی ڕووسیا سێرگێی لاڤرۆڤ وتی کیێڤ نوسراوێکی ڕێکەوتنێکی ئاشتی ناردووە بۆ مۆسکۆ کە هەندێک بەشی ڕێکەوتنەکە " جێی قبوڵکردن " نیە و ئەو پێشنیارانە نیە کە پێشتر ڕێکەوتنیان لەسەر کراوە.


وته‌کانی ئه‌مینداری گشتیی جه‌ماعه‌ت له دانیشتنیی مه‌جازی شۆڕای ناوه‌ندی‌دا | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nڕۆڵی ئه‌وین له واتابه‌خشی ژیاندا له ڕوانگه‌ی مه‌ولانا (924)\nشڕۆڤه‌ی وته‌کانی ئه‌مینداری گشتیی جه‌ماعه‌ت له دانیشتنی مه‌جازی شوڕای ناوه‌ندیدا به‌م چه‌شنه‌یه:\nبسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله والصلاة والسلام علی رسول الله وعلی آله وصحبه ومن والاه. رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْک رَحْمَةً وَ هَيِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً\nسپاسی خوای گه‌وره ده‌که‌م که یارمه‌تی دام به بۆنه‌ی ئه‌م کۆبوونه‌وه مه‌جازییه، جارێکی تر ڕوخساری نوورانی و گه‌شاوه‌ی ئێوه زیاره‌ت بکه‌م و گوێم له ده‌نگی پڕ سۆزتان ببێ. داوای سه‌رکه‌وتن بۆ ئه‌و کۆڕه پیرۆزه ده‌که‌م. بۆ ئه‌و هاوڕێیانه‌ی که تووشی ڤایڕۆسی کۆڕۆنا بوون، داوای شیفای به‌په‌له و بۆ ئه‌و خۆشه‌ویستانه‌ی که له‌و ماوه‌یه‌دا ماڵاوا‌ییان له ژیان کرد، داوای لێخۆشبوون و ڕه‌حمه‌تی خوای گه‌وره ده‌که‌م. به‌تایبه‌ت یادی هونه‌رمه‌ندی خه‌ڵکدۆست و په‌یمانده‌ر، مامۆستا محه‌ممه‌د ڕه‌زا شه‌جه‌ریان به‌رز ده‌نرخێنین که ماڵاوایی ئه‌و، بوو به هۆی تاسه‌باری ته‌واوی خه‌ڵکی ئێران.\nله‌سه‌ر ئیزنتان که‌مێک سه‌باره‌ت به حیکمه‌ت قسه ده‌که‌م. خوای گه‌وره ده‌فه‌رموێ: «يُؤْتِي الْحِکمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِکمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا کثِيرًا.» «حیکمه‌ت» پێوه‌ندییه‌کی پته‌وی له‌گه‌ڵ ژیانی مرۆڤه‌کان هه‌یه. ڕێژه‌ی سه‌رکه‌وتنی هه‌ر که‌سێک به‌ستراوه به ئاستی به‌هره‌مه‌ندبوونی ئه‌و له حیکمه‌ت و پابه‌ندی به پێداویستییه‌کانی. به‌هره‌مه‌ندبوون له‌و نیعمه‌ته تایبه‌ته‌ی خوای گه‌وره بۆ که‌سانێک که له ئاستێکی به‌رزتردا هه‌ست به به‌رپرسیاره‌تی ده‌که‌ن و خوازیاری ئه‌وه‌ن که ڕۆڵێکی کۆمه‌ڵایه‌تی بگێڕن، گرینگی زۆرتری هه‌یه.\nزانای گه‌وره «راغب اصفهانى»، واتای وشه‌یی حیکمه‌ت به‌م شێوه لێک داوه‌ته‌وه: «اصابة الحق بالعلم والعقل» گه‌یشتن به حه‌ق به‌یارمه‌تی زانست و ئاوه‌ز. سه‌باره‌ت به واتای زاراوه‌ییش زۆر شت وتراوه. هێندێک حیکمه‌ت به «الإصابة في القول والفعل» به واتای وتار و کرداری دروست ده‌زانن. هه‌روه‌ها حیکمه‌تیان به پێناسه یا دۆخێک ناساندووه که بناغه‌ی ناساندنی بابه‌تی دروست و نادروست و پێوه‌ری جیاوازی نێوان خێر و شه‌ڕه. هه‌روه‌ها وتوویانه: «الحکمة إتقان الفعل و القول و البحث عن الحق وأفضل الطرق لتدبیر الأمور و إتمامها». حیکمه‌ت وتار و کرداری هه‌ڵسه‌نگێنراو و گه‌ڕان به‌دوای حه‌ق و باشترین شێواز بۆ ته‌گبیری کاره‌کانه. حیکمه‌ت گه‌وره‌ییه‌که که ڕازێنه‌ری قسه و کرداره و په‌سه‌ندیان ده‌کا و مرۆڤ و کرده‌وه‌کانی ده‌نرخێنێت.\nوشه‌ی حیکمه‌ت و وه‌رگیراوه‌کانی له قوڕئانی پیرۆز و له سوننه‌تی پێغه‌مبه‌ری ئیسلامدا زۆر هاتووه. «يُؤْتِي الْحِکمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِکمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا کثِيرًا (به‌قه‌ڕه/٢٦٩). ذلِک مِمَّا أَوْحى إِلَيْک رَبُّک مِنَ الْحِکمَةِ ...»(ئه‌سڕا/٣٩). وشه‌ی حه‌کیم وه‌ک نێوێک له نێوه‌کانی خوای گه‌وره به شێوازی جۆراوجۆری: عزیزٌ حکیم، علیمٌ حکیم، واسعاً حکیماً و ... له قوڕئاندا ئاماژه‌ی پێ کراوه. هه‌روه‌ها وه‌ک پێناسه‌ی قوڕئان و ئایه‌ته ڕوونکه‌ره‌وه‌کانی هاتووه: آیات الکتاب الحکیم، یس والقرآن الحکیم.\nله هێندێک جێگادا «حیکمه‌ت» وه‌کوو ناوه‌ڕۆکی په‌یامی پێغه‌مبه‌ران هه‌ژمار ده‌کرێ: «وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُکمْ مِنْ کتَابٍ وَحِکمَةٍ ثُمَّ جَاءَکمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَکمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ...» که هه‌ڵبه‌ت له ئێستادا هێندێک له ڕاوێژکاران وه‌ک زانسته نهێنییه‌کانی شه‌ریعه‌ت لێکیان داوه‌ته‌وه و یا له هێندێک ئایه‌تدا هاتووه که خوای گه‌وره منه‌تی له‌سه‌ر گه‌لی موسوڵمان کردووه که پێغه‌مبه‌رێکی بۆ ناردوون تاکوو: «يَتلو عَلَيهِم آياتِهِ وَيُزَکيهِم وَيُعَلِّمُهُمُ الکتابَ وَالحِکمَةَ».\nله عه‌بدوڵڵای کوڕی عه‌بباس خوا لێی ڕازی بێ ده‌گێڕنه‌وه که: «ضمَنی النبی الی صدره وقال اللهم علمه الحکمة» پێغه‌مبه‌ر (د.خ) له باوه‌شی گرتم و (دوعای کرد و) فه‌رمووی: خوایه فێری حیکمه‌تی بکه. که‌واته حیکمه‌تیش ده‌توانێ به‌شێکی خوایی بێ. به‌م چه‌شنه‌ی که له نامه‌ی عومه‌ری کوڕی خه‌تتاب بۆ ئه‌بوو مووسا ئه‌شعه‌ریدا خوا لێیان ڕازی بێ هاتووه: «إن الحکمة لیست من کبر السن ولکنه عطاء الله یعطیه من یشاء» حیکمه‌ت به زۆری ته‌مه‌ن نییه، به‌ڵکوو نیعمه‌تێکه که خوای گه‌وره به‌هه‌ر که‌سێ که بیهه‌وێ پێی ده‌به‌خشێ و هه‌روه‌ها ده‌کرێ به‌ده‌ست بێت: «وَيُعَلِّمُهُمُ الکتابَ وَالحِکمَةَ». واته فێری حیکمه‌ت ببی و به‌ده‌ستی بێنی. وتوویانه ده‌توانی به به‌ده‌ستهێنانی ئامزاری حیکمه‌ت و وازهێنان له به‌ربه‌سته‌کانی، به‌ده‌ستی بێنی، بۆ نموونه:\n١ـ به‌هره‌مه‌ندبوون له قوتابخانه‌ی ژیان و په‌ند و ئه‌زموونه‌کانی.\n٢ـ هاونشینی له‌گه‌ڵ چاکه‌کاران و به‌ده‌ستهێنانی هێندێک له خه‌رما‌نی زانست و ئه‌زموون و حیکمه‌ته‌کانیان.\n٣- فێربوونی زانستی ئایینی، پاراستنی پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ په‌روه‌ردگاری به‌دیهێنه‌ر، هه‌نگاونانه‌وه له‌سه‌ر ڕێبازی به‌ندایه‌تی به‌شێوازێکی شاره‌زایانه و ڕاستگۆیانه، ئه‌نجامدانی عیباده‌ت به شێوازێکی دروست و خۆپاراستن له گوناح و تاوان.\n٤ـ خۆپاراستن له به‌خیلی، ئیره‌یی و خۆبه‌زلزانی.\n٥- خۆڕاهێنان له‌سه‌ر بێده‌نگی و زۆرتر و باشتر گوێگرتن.\nبۆ حیکمه‌ت ئاماژه به سێ بنه‌مای سه‌ره‌کی کراوه:\nیه‌که‌م: زانست به پێچه‌وانه‌ی نه‌فامیی که بریتییه له تێگه‌یشتن له واتای ڕاسته‌قینه‌ی ھه‌موو شتێ.\nئه‌وه‌ی تر: پشوودرێژی پێچه‌وانه‌ی په‌له‌پڕووزه‌ییه و بریتییه له پاراستنی نه‌فس و خۆڕاگری و دانبه‌خۆداگرتن هاوکات له‌گه‌ڵ به‌هێزبوون.\nسێهه‌م: ئارامی، پێچه‌وانه‌ی بێ ئۆقره‌یی، شه‌ڕ و دڵڕه‌قییه و بریتییه له ئارامی، هێمنی، هزر و میانه‌ڕه‌ويی.\nهه‌روه‌کوو وتراوه حیکمه‌ت هه‌رچه‌ند بۆ هه‌موو که‌س گرینگی هه‌یه، بێگومان بۆ بانگخوازان و چالاکوانانی بواری کولتووری، کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری و ڕامیاری و هه‌روه‌ها بۆ به‌ڕێوبه‌ران و به‌رپرسان گرینگی چه‌ند قاتی هه‌یه. هه‌ر مرۆڤێک بۆ به‌ڕێوه‌بردنی دروستی ژیان و که‌مکردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی هه‌ڵه‌کانی، پێویستی به فێربوون و به‌ده‌ستهێنانی حیکمه‌ت هه‌یه. کارگێڕان به‌هه‌ر ڕاده‌یه‌ک که به‌رپرسیاره‌تی زۆرتریان هه‌بێ، بۆ به‌ڕێوه‌بردنی باشتری کاره‌کانی، پێویستی به ڕێژه‌یێکی زۆرتریان له زانست و زانیاری، لێزانی، بيرفراوانی و خۆڕاگری هه‌یه. به‌تایبه‌ت له ئاست بڕیاری دژوار و ڕووداوی ناخۆشدا، پێوانه‌ی نێوان تێگه‌یشتنی قوڵ، ناسینی ورد، لێزانی، ڕاستبینی، گشتبینی، داهاتووبینی پێویستتر و هه‌ڵبه‌ت دژوارتریش ده‌بێ. خوای گه‌وره حیکمه‌ت و زانست ببه‌خشێ به هه‌موومان.