راگەیاندنێک بێ باسکی ئازادی – Denegkan\nbyسیروان\tAugust 7, 2011\tگشتی\nبێگومان هەموومان لەسەر ئەوە کۆکین کە بێ ئازادی رۆژنامەوانی و راگەیاندن، لە ئاست و بوارەکانی تریشدا ئازادی بوونی نییە.\nسلڤادۆر دو ماداریاگا رۆژۆ کە نووسەرێکی ئیسپانی بوو، لە نێوان ساڵانی (1886-1978)دا ژیا، دەڵێت:\nهەموو ئازادییەکانی تر لە کرداردا پەیوەستن بە ئازادی راگەیاندنەوە. ئەو پیاوە جگە لەوەی نووسەر بوو، سیاسەتوانیش بوو. هەروەها کەسێک بوو لە دژبەرانی فرانکۆ (1892-1975).\nپێموایە زۆربەمان لەسەر ئەوە کۆکین راگەیاندنی ئازاد لە وەڵاتی ئێمە بوونی نییە. کاتێک دەڵێم: زۆربەمان ئەگەر بە شێوەیەکی نافەرمی قسە بکەین. خۆ ئەگەر ئازادی رادەربڕین هەبێت، رەنگبێ هەموومان هەمان قسە بکەین/بنووسین.\nراستییەکەی کاتێک دەنووسم “راگەیاندنی ئازاد لە وەڵاتی ئێمە بوونی نییە” دەزانم زۆر کەس کە بە پێچەوانەوە بیر دەکەنەوە چ دەڵێن و چ کاردانەوەیەکیان دەبێت. بەڵام ئەوەی من دەینووسم/دەیڵێم لە خۆشەویستی ئازادییەوە سەرچاوە دەگرێت. خۆشەویستییەک کە دەخوازم هەموو رووبەرێکی نیشتمانەکەم بگرێتەوە. جیاوازی بۆچوونیش بەشێکی گرنگی ژیان و کارە، لەبەرئەوە کاردانەوە بەرانبەر بەو بۆچوونەی من هەر چەشنێک بێت، نابێت بە مایەی دڵتەنگیم.\nسەرتڵی هەموو کاردانەوە و نرخاندنەکان لە رۆژئاوا سەبارەت بە رژێمە سەرکوتکەرەکانی عەرەب لە نەبوونی ئازادی راگەیاندندا چڕ دەبێتەوە. هەموو رەخنەکانی رۆژئاوا لە سیستەمی دەسەڵاتدارێتی عەرەبی لە نەبوونی ئازادی راگەیاندنەوە رێچکە دەگرێت. ئیتر ئازادی راگەیاندن پێداویستی رۆژە و ناسنامەی دیموکراسی هەموو سیستەم و وەڵاتێکە، کاتێک ئازادی راگەیاندن نەبوو، هیچ سیمایەکی جوانی نوژەن و یەکسانی نییە. هیچ شتێکیش لەوە بێ هودە تر نییە لە دنیای رووبەدەر و زەلالی ئیمڕۆدا هەوڵ بدەین راگەیاندنی پەیوەست و گیرۆدە بە بنەماکانی حیزب و دەسەڵاتەوە بە راگەیاندنی ئازاد پێناسە بکەین. کاتێکیش خەڵک ئەو پێناسەیە پەسەند نەکات، ئەوا خۆمانی لێ لووتەلا بکەین. هەوڵێکە بێ هودە.\nئەم قسانەم سەبارەت بە میدیای کوردی بە بۆنەی گرێدانی کۆنگرەی رۆژنامەوانانی کوردەوەیە. کۆنگرەیەک زۆرتر باسی کاری بیرۆکراتی سەندیکایەکی تێدا دەکرێت، نەک باس لە دروستکردنی راگەیاندنێکی ئازاد. بە داخەوە زۆرینەی ئەو کۆنگرانە جگە لە لیستۆکێکی حیزبەکان زیاتر هیچی تر نین. لیستۆکێک پێشتر بڕیاری هەموو هەنگاوەکانی یارییەکە دەدرێت، بڕیار لە دەرەوەی ئەو سیمایانەی ئامادە دەبن. دەنا لە بری ئەوەی بەر لە کۆنگرە هەر لایەنە و نوێنەری خۆی بۆ هەموو پۆستەکان ئامادە بکات، دەبوو ئەو کۆنگرەیە و بەشدارە بەڕێزەکانی خەمی ئازادی راگەیاندن و چیتر قەتیس نەبوونی ئەو راگەیاندنە لەو رەوشەی کە تێیدایە بخۆن.\nکێشەی ئێمە ئەوەیە راگەیاندنی ئازاد و بێ لایەن نییە. هەموو کەناڵەکانی ئێمە بە حیزبی و نا حیزبیانەوە، زانیاری رووت و رەها نابەخشن، زانیارییەک نابەخشن کە هەیە و خەڵک پێویستە ئاگادارییان بێت. هەموو رەنگ و کەناڵەکان ئەو زانیارییە دەبەخشن کە خۆیان مەیلیان لەسەرە و کە لە چوارچێوەیە “میزاج و بەرژەوەندی”خۆیاندایە.\nدەبێت لە وەڵاتی ئێمە میدیا لەو تەڵزگەیە رزگار بکرێت.\nلە بری ئەوەی لە کۆنگرەی رۆژنامەوانانی کورددا بیر لە رزگارکردنی میدیا بکرێتەوە، کەچی هەر لەسەرەتاوە حیزبەکانی ئێمە پۆستەکانی ئەو رێکخراوە لە نێو خۆیاندا یەکلا دەکەنەوە. جگە لە رەوشێکی غەمگین هیچی تر نییە، ئەو بارەی کە رۆژنامەوان و رێکحراوەکە و میدیای ئێمەی تێکەوتووە.\nگەلۆ وا پێویست نییە کە حیزبەکان وازیان لەو یارییە بهێنایە، یاریکردن بە هەموو سەندیکا و هەموو رێکخراوەکان؟ ئەوەی مایەی غەمگینییە و حاڵی نابین بۆ ئەم پارتانەی ئێمە تەنانەت لەم کاتەیشدا کە رۆژهەڵات دەهەژێت دەستبەرداری کارکردن نابن بەو شێوازە زیانبەخشە؟\nستیوارد ئاسۆپ (1914-1974) گۆشەنووس و شیرۆڤەکاری سیاسیی ئەمەریکایی، باشی بۆ چووە کە گوتویەتی:\n” پێویستە راگەیاندن ئازاد بێت. ئازاد لە بواری گوتنی هەموو شتێکدا، بۆ ئەوەی هەندێک کەس ئەو ئازادییەیان نەبێت، هەموو شتێک بکەن.”\nدەبوو لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی کورددا قسە لەسەر ئەو ئازادییە بکرێت. دەبوو باس لەوە بکرێت و بە روونی بگوترێت، لە دنیای ئیمڕۆدا بێ باسکی ئازادی راگەیاندن هێزی فڕینی نییە. بێ راگەیاندنی ئازادییش کەس ناتوانێ بانگەشەی یەکسانی و دیمۆکراسی بکات. لە باری نەبوونی راگەیاندنی ئازاددا، بانگەشەی لەو جۆرە نەکردنی لە کردنی باشترە.\nPrevious لە شکستی ئیمپراتۆری ڕاگەیاندنەوە بۆ فەزاحەی دەسەلات\nNext دیالیکتیکی بوون …سیروان علی.


هەسەدە بەفەڕمی بڕیاری نزیكبوونەوەی لە دیمەشق دا\nئەمڕۆ ئەنجومەنی هێزەكانی سووریای دیموكرات بە فەرماندەیی مەزڵووم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەكانی سووریای دیموكرات هەسەدە كۆبونەوەیەكی نائاسایی وەك ئامادەكاری بۆ ئەگەری هێرشی نوێی توركیا بۆ سەر ناوچەكە بە ئامادەبوونی فەرماندە و بەرپرسانی هێزەكە رێكخست.\nبەپێی راگەیەندراوێك لە كۆبوونەوەكەدا بەشێوەیەكی فەڕمی فەرماندەیی گشتی هێزەكانی سووریای دیموكرات ئامادەیی خۆی نیشان دا بۆ هەماهەنگیكردن لەگەڵ سووپای سووریا و حكومەتی سووریا بۆ پێشگرتن بە هێرشەكانی توركیا.\nلە كۆبوونەوەكەدا دووپاتكرایەوە كە هێرشە گریمانكراوەكەی توركیا كاریگەری دەبێ لەسەر سەقامگیری و ئاسایش و یەكگرتووی خاكی سووریا و هێرشەكان تەنها لە چەند ناوچەیەكدا كورت نابنەوە.\nهێزی سووریای دیموكرات لە راگەیەندراوەكەیدا گوتی: ئێمە ئامادەین بۆ هەر هەماهەنگییەك لەگەڵ دیمەشق بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشەكانی توركیا.\nلە كۆبوونەوەكەدا باس لە كاریگەری هێرشەكان بۆ سەر ناوچە سڤیلەكان و چۆنێتی پارێزگاری لە سڤیلەكان كرا، تێیدا فەرماندە مەیدانییەكان روونكردنەوە و زانیاری خۆیان لەسەر رەوشی مەیدانی ناوچەكانیان پێشكەشكرد.\nئەم كۆبوونەوەی سووریای دیموكرات رۆژێك دوای لێدوانێكی مەزڵووم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هەسەدە بۆ ئاژانسی رۆیتەرز دێت كە تێیدا گوتی: پێویستە كاتی هێرشی سووپای توركیا سیستمی بەرگری ئاسمانی سووپای سووریا بكەوێتەكار بۆ پێشگرتن بە هێرشی فڕۆكەكانی توركیا.\nئەم هەڵوێستەی هەسەدە چەندین لێكدانەوەی بۆ دەكرێت بەتایبەت لەسەر ئاستی هەرێمى ئێران پێشوازی لێ دەكات، بەتایبەت كە لە ماوەی رابردوودا بەرژەوەندییەكانی ئێران و توركیا بەریەككەوتوون لە عێراق و هەرێمی كوردستان و رۆژئاوای كوردستان بەتایبەت لە شەنگال.\nبەپێی زانیارییەكان هەردوو حكومەتی دیمەشق و تاران خوازیاری سەرنجڕاكێشانی زۆرتری هەسەدەن بەلای خۆیان و دووركەوتنەوە لە ئەمریكان، تاكو بتوانن باشتر شوێن و پێگەی خۆیان بگێڕنەوە بۆ ناوچەكانی باكورو رۆژهەڵاتی سووریا.\nئاژانسی هەواڵی مێهری فەڕمی ئێران لە زاری ئێلیزا ماركۆس، كارناسی پرسی كورد بڵاویكردەوە، ئەو لێدوانەی مەزڵووم كۆبانێ بۆ هاوكاری لەگەڵ دیمەشق نیشانەی بێ هیوابوونی كوردەكان لە ئەمریكا بۆ بەرگری لە ناوچە كوردنشینەكانی سووریا بەرانبەر هێرشەكانی توركیا دێت.\nئەم كارناسەی كورد گوتی: ئەو بابەتە چاوەڕوان نەكراو بوو و نیشانەی كۆتایی هاتنی پشت بەستنی كوردەكان بە ئەمریكا بەرانبەر هەڕەشەكانی ئەردۆغانە.\nلەلایەكی دیكەوە ئەمڕۆ خولوسی ئاكار وەزیری بەرگری توركیا گوتی: ئێمە رازی نابین بە بوونی پشتێنەی تیرۆر لە ناوچەكانی باشووری وڵاتمان، بۆیە لە كاتێكی گونجاودا ئۆپراسیۆن دەكەین.\nئاكار گوتیشی: ئێمە دەست بۆ خاكی دراوسێكان نابەین، بەتایبەت سووریا و عێراق، هێرشەكانیشمان لە چوارچێوەی یاسای نێودەوڵەتیدایە.


درۆمۆکراسی و هایپەرمۆدێرنیزم – ناوه‌ندی كۆمۆن\nHome / وتارەکان / درۆمۆکراسی و هایپەرمۆدێرنیزم\nدابڕانی فەلسەفە و زانست لەم سەردەمەدا، هۆکارگەلێکی بنەڕەتیی هەیە، دیارترینیان پرسی یاخیبوون/ دەستەمۆبوونە. زانست لە تاقیگەکانی سیستەمدا دەستەمۆ دەکرێت و بەپێی خواستەکانی دەسەڵاتی سیاسی ئیستیغلال دەکرێت، ئەمەش ڕێک پێچەوانەی فەلسەفەیە. زۆربەی ڕە‌هەندەکانی فەلسەفە هەڵگری میتۆدی یاخیبوون و ڕەخنەگرانەن، کایەی فەلسەفە تاکە کایەیە، کە تەنیا ملکەچ و گوێڕایەڵی تاقیگەی مێژوو بووە، بۆیە هەر لە یۆنانی کۆنەوە تاکو ئەمڕۆ هیچ دەسەڵاتێک نەیتوانیوە ئەم ڕەگەزی ڕادیکاڵبوونەی نێو فەلسەفە ڕیشەکێش بکات. بەڵام ئەمە مانای وا نییە، کە ئەرکی فەلسەفە لە تەفسیر و ژاوەژاوی میتافیزیکیدا قەتیس بمێنێت. مارکس و ئەنگڵز وەک دوو پێشەنگی فەیلەسوفەکانی جیهان، بۆ یەکەمجار خوێندنەوەیەکی زانستی بۆ مێژووی مرۆڤایەتی دەکەن، چونکە ماتریالیزمی مێژوویی، تاکە میتۆدی زانستییە بۆ تێگەیشتن لە مێژووی گەشەکردن و گۆڕانی کۆمەڵگەی مرۆیی. هەربۆیە فەیلەسوفێکی وەک پۆل ڤیریلیۆ داوای ئاشتەوایی نێوان فەلسەفە و زانست دەکات. چونکە هاوکێشە و یاساکانی زانست وەڵامدەرەوەی هەموو دیاردە کۆمەڵایەتی و سرووشتییەکان نین، و فەلسەفەش بەبێ بەبنەماگرتنی زانست دەبێتە میتافیزیک و میتۆلۆژیا.\nدەوڵەتی مۆدێرن وەک بەرهەمی شۆڕشی بۆرژوازی، ڕەنگدانەوەی قوتابخانەی پۆزەتیڤیزمی لۆژیکی و قوتابخانەی ئەزموونگەراییە. لێرەوە دەتوانین شیکاریی بۆ عەقڵی ئامرازیی دەوڵەتی مۆدێرن بکەین، واتە ئەو ئامرازانەی کە دەزگا دەوڵەتییەکان لە قۆناغی مۆدێرنەوە تاکو ئەمڕۆ (کە پۆل ڤیریلیۆ ناوی دەنێت قۆناغی مۆدێرنەی لەڕادەبەدەر/ Hypermodernism) بەمەبەستی پتەوکردنی دەسەڵاتیان بەکاریدەهێنن. بە دەربڕینێکی تر؛ کاری لەپێشینەی دەوڵەتی مۆدێرن بریتیبوو لە سوودوەرگرتن لە ئامرازە پیشەسازی و تەکنەلۆژییەکان، دواتریش وەک ڤیریلیۆ دەڵێت دەسەڵاتی سیاسی لە دەوڵەتی مۆدێرندا، بەربەستگەلێک بۆ وەستاندن و خاوکردنەوە خێرایی و جوڵەی خەڵک دادەنێت، لەوانە؛ دەروازە سنوورییەکان، بازگەکان، سەربازگە، زیندانەکان، ژێرزەمین و ترافیکی سەر شەقامەکان. ڤیریلیۆ کە بە فەیلەسوفی خێرایی ناسراوە، پێیوایە، دەوڵەتی مۆدێرن هەمیشە لە هەوڵی کۆنترۆڵکردنی شەقامدایە، چونکە بە بۆچوونی ئەو ڕەگ و ڕیشەی دەسەڵات لە شاردایە، و لە دەرەوەی جوڵە و شەقام هیچ پێناسەیەک بۆ دەوڵەتی مۆدێرن و شۆڕش بوونی نییە. بەبڕوای ئەو؛ شەقام وابەستە و گرێدراوی هەموو شۆڕشێکە و شەقامیش تەنیا لە شاردا بوونی هەیە.\nکرۆکی ئایدیای ڤیریلیۆ پشتبەستنە بە پرسی خێرایی و پێداگریی لەوە دەکات، کە بەدرێژایی مێژوو ئەوەی خێراتر بووە، دسەڵاتدار و پایەبەرزتر بووە. پێشتر وەزیری پڕوپاگەندەی نازییەکان (جۆزێف گۆبڵز) داوای دەکرد؛ “بانگەشە و پڕوپاگەندە بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ بکرێت، لەڕێگەی دەنگ و ڕەنگەوە نەک لەڕێگەی نووسینەوە. چونکە لە خوێندنەوەدا کات هەیە بۆ بیرکردنەوە، بەمەش ڕەنگە جۆشوخرۆشی جەماوەر خامۆش ببێت”، ئایدیاکانی گۆبڵز بەتەواوی مانا ڕەنگدانەوەی ئامانجەکانی قۆناغی مۆدێرنەیە. ئەمڕۆ خێرایی، کولتوری شارستانییەتی مۆدێرنەی لەڕادەبەدەر (هایپەرمۆدێرنیزم)ە، دەبینین هەموو کایەکانی ژیان بەرەو لادان و خواستی لەڕادەبەدەر دەچن. بۆیە شتێکی نامۆ نییە کە ڤیدیۆی گەعدەکانی (ئارام شەیدا)، لە گۆرانییەکانی هونەرمەندێکی وەک (شێرکۆ تاڵیب) پڕبینەرتر بێت و خێراتر بڵاوبێتەوە.\nڤیریلیۆ پێیوایە وڵاتانی ڕۆژئاوا، شۆڕشی سیاسییان بەخۆوە نەبینیوە بەڵکو شۆڕشی “درۆمۆلۆژی/ Dromology  “یان ئەنجامداوە، هەروەها دەڵێت ئەو بانگەشەیەی بۆ دیموکراسیی دەکەن هیچ نییە جگەلە “درۆمۆکراسی/ Dromocratie “. ڤیریلیۆ گوزارەیەکی گۆبڵز دەهێنێتەوە کە دەڵێت؛ ئەوەی شەقامی بە دەستەوە بێت، دەسەڵات دەگرێتە دەست. بەمەش شیکاریی بۆ داگیرکارییەکانی ئیمپریالیزم دەکات، کە لەدوای شەقام، بایەخیان بە ڕێگەی وشکانی و دەریایی و ئاسمانیی دا. بۆیە ئەوانەی خێراتر بوون، براوەکانی جەنگی زانیاری (infowar)، ئەوانەی کەشتیی جەنگی و چەکی بالیستی و فرۆکەی بۆمبهاوێژ و کەرەستەی خێراتریان بەرەهمهێنا، توانیان هەسارەکە لەنێوان خۆیاندا دابەش بکەن. ئەم کارەساتی خێراییە هیچ بەهایەکی بۆ ڕووبەر و جوگرافیا نەهێشتۆتەوە، چونکە خاوندارێتیکردن لە کات جێگەی خاوەندارێتیکردنی شوێنی گرتۆتەوە. بەمەش ئابووریی سەربازی، لەسەر حسابی ئابووریی مەدەنی گەشە دەکات. لە سایەی ئابووریی جەنگدا، بۆ ئەوەی شۆڕش ڕوونەدات، دەبێ شەقامەکان چۆڵ بن. بۆیە دەوڵەتی مۆدێرن ڕێگری لە هەموو گردبوونەوەیەکی سەرشەقامەکان دەکات. ئەم پرۆسەیەش بەردەوامییەکی مێژوویی هەیە، وەک دەبینین ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتووچۆ (traffic ban)، و درێژکردنەوەی دۆخی ئاوارتە و لەناکاو، لە سیما و تایبەتمەندییە هەر دیارەکانی دەسەڵاتی هایپەرمۆدێرنن.\n ) زانستی خێرایی.\n ) دەسەڵاتی خێرایی. ڤیریلیۆ ئەم زاراوانەی لە زاراوە یۆنانییەکانەوە وەرگرتووە. بۆنموونە؛ (Dromos) بەمانای پێشبڕکێ یان خێرایی دێت، لە میتۆلۆژیای یۆنانییشدا (cratos) بەمانای خواوەندی هێز یان دەسەڵات دێت. پێیوایە چیتر درۆمۆکراسی تەحەکوم بە ژیانی کۆمەڵگە مۆدێرن و هاوچەرخەکانەوە دەکات.\nدەیڤد هارڤەی:له‌باره‌ی ڕووداوه‌کان له ئۆکرانیا\nچینی کرێکاری عێراق\nوانەکانی ڕاپەڕینی مۆسکۆ\nپرۆژه‌ی نیولیبراڵیزم زیندووه، به‌ڵام ڕه‌وایه‌تی له‌ده‌س داوه\nڕۆژەکان درێژن و ساڵەکانیش کورت\nچالاکیی ڕێکخراوە جەماوەرییەکان لە سەردەمی کۆمۆنی پاریسدا\nتۆپی پێ: وەرزشی خەڵک؟\nسەرچاوەی ڕۆژی ئایار چییە\nئیمپریالیزم، باڵاترین قۆناغی سەرمایەداری\nتایبەتمەندی و ڕازی بەبتبوونی کاڵا\nدوا دادگاییکردن لە کۆلن\nپێگەیەک لە پێناوی بەهێزکردنی ڕەوت و بزووتنەوەی سۆشیاڵیستی پرۆلیتاریایی\nپێشه‌كی كاری كرێگرته و سه‌رمایه\nكارل ماركس: کرێی کار چیه\nسه‌باره‌ت به‌ساڵی ١٧٩٣\nتەنها ڕێگا سۆشیاڵیزمە\nپێگەیەک لەپێناوی بەهێزکردنی ڕەوت و بزووتنەوەی سۆشیاڵیستی پرۆلیتاریایی


خۆکوژیی لاوێکی کورد بە هۆی کێشەی ماڵییەوە\n14:34 - 27 رێبەندان 2718\nئاژانسی کوردپا: لاوێکی کوردی خەڵکی شاری ڕوانسەر، سەر بە پارێزگای کرماشان، بەشێوەی خۆهەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی هەینی، ٢٦ی ڕێبەندان، لاوێکی کورد، بە ناوی \_"ئومید محەممەدی\_"، تەمەن ٣٠ ساڵ و دەرچووی کارناسی باڵای ڕشتەی کامپیوتر، لە شوێنی کارەکەیدا هەوڵی خۆکوژی داوە و گیانی لە دەست داوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئەم لاوە کوردە، بە شێوەی خۆهەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nئەم سەرچاوەیە وتی: ئەم لاوە کوردە بە هۆی کێشەی ماڵییەوە هەوڵی خۆکوژی داوە.\nهەر لەم پێوەندییەدا، شەوی ڕۆژی شەممە، ٢٠ی ڕێبەندان، مێرمنداڵێکی کورد، بە ناوی \_"دانیال شێخەپوور\_"، کوڕی کەماڵ، خەڵکی سەردەشت، بە هۆی \_"هەژاری و کێشەی کۆمەڵایەتی\_"، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.


برێت مەكگۆرگ سەردانی بزوتنەوەی گۆران دەكات\nبۆ گفتوگۆكردن لەبارەی دۆخی سیاسی هەرێم و پرسی ریفراندۆم و ئاساییكردنەوەی پەرلەمانی كوردستان، وەفدێكی باڵای ئەمەریكا بە سەرۆكایەتی برێت مەكگۆرگ، سەردانی بزوتنەوەی گۆڕان دەكات.\nپەیامنێری (تۆڕى میدیاى گۆڕان) رایگەیاند؛ بڕیارە دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ چوارشەممە، وەفدێكی باڵای ئەمەریكا بە سەرۆكایەتی برێت مەكگۆرگ، نوێنەری سەرۆكی ئەمەریكا لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ شەڕی داعش سەردانی بزوتنەوەی گۆڕان بكات لە شاری سلێمانی.\nلاى خۆیەوە هۆشیار عومەر عەلی، ئەندامی ژوری پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی بزوتنەوەی گۆڕان بە (تۆڕى میدیاى گۆڕان)ى راگەیاند، وەفدەكەی ئەمەریكا بە سەرۆكایەتی برێت مەكگۆرك دەبێت و هەریەكە لە دۆگلاس سیلیمان، باڵیۆزی ئەمەریكا لە عێراق و كێن گرۆس كونسوڵی گشتی ئەمەریكا لە هەرێمی كوردستان یاوەری وەفدەكە دەكەن.\nئەو ئەندامەی ژوری پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی بزوتنەوەی گۆڕان ئاماژەی بەوەشكرد؛ كۆبونەوەكە لەسەر بارودۆخی ئێستای هەرێمی كوردستان دەبێت، لەناویاندا پرسی ریفراندۆم و كاراكردنەوەی پەرلەمان.\nچەند رۆژێك بەر لە ئێستا لە سەردانی بۆ لای بزوتنەوەی گۆڕان، باڵیۆزی ئەمریكا بە وەفدی بزوتنەوەی گۆڕانی راگەیاندبو؛ واشنتۆن داوا دەكات ریفراندۆم بۆ كاتێكی تر دوابخرێت، چونكە ئەمەریكا دان بە ئەنجامەكەیدا نانێت.\nئەوەشی بە وەفدی بزوتنەوەی گۆڕان راگەیاندوە، ئەنجامدانی ریفراندۆم لە كەركوك بە هەمو شێوەیەك رەتدەكەنەوە، "چونكە دەبێتە هۆی ئاڵۆزی زیاتر".


ڕەوشی ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوری عێراق ئاڵۆزن و هەروادێ و بێ متمانەیی خەڵک بە حکومەتی عێراق و بە سیستەمی بەڕێوەبردنی وڵاتەکەش قوڵتر دەبێتەوە.\nئەوەی ڕوودەدات لە عێراقدا ڕەوشیکی نائاساییە، خۆپیشاندەران هێشتاش بەردەوامن و سوریشن لەسەر داواکانی خۆیان بۆ دەست لەکارکێشانەوەی حکومەتەکەی عادل عەبدولمەهدی و هەروەهاش گۆڕینی سیستەمی سیاسی وڵاتەکە.\nهەتا ئێستاشی لەگەڵدابێت، حکومەت وەڵامێکی کۆنکریتی بۆ داواکانی خەڵک نەبووە.\nهەر لە سەرەتای مانگی دەی ڕابردووەوە و دەستپێکردنی ئەم بارودۆخە لە عێراقدا یەکێک لە پرسیارە سەرەکییەکان ئەوە بووە بۆچی خۆپیشاندان ناوچەکانی عەرەبی سوننە و هەرێمی کوردستانی عێراقیشی نەگرتۆتەوە، لە کاتێکدا دۆسێکانی گەندەڵی لە هەر یەک لەو ناوچانەدا هیچیان کەمتر نییە لەوانەی ناوەڕاست و باشوری عێراق هەن.\nهەرچۆنێک بێت وەک شیکەرەوە ئاماژەی پێدەکەن، تەنانەت ئەگەر تا ئێستاش شەپۆلی ناڕەزاییەکان ئەو ناوچانەی نەگرتبێتەوە، بەڵام بەو مانایە نییە کاریگەری نەکاتە سەریان.\nکێشە زۆر و زەوەندەکانی بەبێ چارەسەر مانەوە لە عێراقدا، ئەو وڵاتەی بەم ڕۆژە گەیاند، لە هەرێمی کوردستانیش دابەشبوونە جەمسەرییەکان بەسەر ئێران و تورکیادا و ناکۆکی لە مێژینەی لایەنە سیاسییەکان و ئاستی بێ متمانەیی (خەڵک بە حکومەت و بە دەسەڵاتداران /خەڵک بە لایەنە سیاسییەکان)، نەبوونی گوتارێکی هاوبەشی ستراتیژی بۆ کاری پێکەوەیی، گەندەڵییەکان و خراپی بەکارهێنانی دەسەڵات و هتد؛ ئەمانە هەمووی وەهایان کردووە ئاستی بێزاری و نیگەرانیش لەناو خەڵکدا لە ئاستێکی بەرزدا بن.\nبەوپێیەی هەرێمی کوردستان بەشێکی دانەبڕاوە لە عێراق وەک سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەڵێت "قوڵایی ستراتیژی ئێمە لە بەغدایە" هەربۆیە دەشێت هەر تێکچوونێکی ڕەوشی عێراق کاریگەرییەکی زۆری نەرێنی هەبێت لە ڕووی سیاسی و ئابوری و داراییشەوە لەسەر هەرێمی کوردستانی عێراق.\nدەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان پێش ڕووداوەکانی عێراق پەیمانی چاکسازییان دا لە هەرێم، بەڵام هێشتا نازانرێت ئەو پڕۆژەی چاکسازییە چی دەگرێتەوە و چی ناگرێتەوە.\nبەشێکی گەورەی هۆکارەکانی شەپۆلی ناڕەزایی لە عێراق دەگەڕێتەوە بۆ دەستێوەردانەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران. یەکێک لە داواکارییە سەرنج ڕاکێشەکانی خۆپیشاندەرانی عێراقی بریتیە لە داواکردنی نیشتمان "نیشتمانم دەوێت" ئەم دروشمە بە مانای داواکردنی سەروەرییە بۆ وڵاتەکەیان و هەروەهاش بە مانای ئەوەیە کە چەمکی هاوڵاتیبوون کەوتۆتە ژێر پرسیاری گەلێک ڕژدەوە.\nلە هەرێمی کوردستانی عێراقیش دابەشبوونێکی بەرچاو هەیە بەسەر جەمسەرەکان یان زلهێزەکانی ناوچەکەدا. دوو لایەنە سەرەکییەکەی هەرێمی کوردستان (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) هەر یەکەیان بەپێی بەرژەوەندیەکانی خۆیان کاریگەری ئێران و تورکیایان لەسەرە و ئەو دوو وڵاتەش دەستێوەردانی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆیان لە هەرێمدا هەیە، تورکیا لە زۆنی زەرد و ئێرانیش لە زۆنی سەوز. ئەڵبەتە بەپێی بەرژەوەندی ڕۆژگار ئەو دەستێوەردان و کاریگەرییانە گۆڕانیان بەسەردادێت.\nکلتوری سیاسی لە هەرێمی کوردستان گەلێک کەلێنی گەورەی تیادا هەن کە پێویستیان بە هەوڵی ئێجگار ڕژد و بەرپرسیارانە هەیە تا هەر هیچ نەبێت ئەو کەلێنانە بڕۆن بەرەو کاڵبونەوە. لایەنە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان هەر یەکە بەشی خۆی ئەوی تریان بە خیانەت گوناهبار دەکات، هەر یەکە و بە ئەندازەی خۆی لەشکرێک جنێو فرۆشی بەرداوەتە گیانی ئەوی تریان، هەر یەکە و بەپێی قەوارەی خۆی چەواشەکاری دادەبارێنێت بەسەر ئەوی تریاندا، هەر یەکە و خۆی بە گەنجینەی ڕاستی و ئەزمونەکان دەزانێت و ئەوی تر دەخاتەی خانەی بێ ئەزمونی و خولانەوە بە چواردەوری تراویلکەدا، بەڵام لەوەش سەیرتر ئەوەیە گەورە کاربەدەستانی هەموو لایەنەکانی هەرێم داوای یەکڕیزی و تەبایی و هاوگوتاری دەکەن و خۆشیان بە وتەبێژی ڕاستەقینەی شەقامی کوردی دەزانن.\nئایا ڕەوشی عێراق، کورد لەو وڵاتەدا ناچار دەکات بۆ یەکڕیزیی؟\nئایا بەو هەموو ناکۆکیە سیاسیانەی لە هەرێمی کوردستاندا هەن، دەکرێت یەکڕیزی بێتە ئاراوە؟\nئایا لایەنە سیاسییەکانی هەرێم ئامادەن لەبەردانەواندن بۆ یەکتر بکەن؟\nئایا دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان دەتوانن گومانەکانی لەسەر چەمکی هاوڵاتیبوون هەن لە هەرێمدا بڕەوێننەوە؟\nشوان موحەمەد، سەرنوسەری سپی میدیا لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە:


تەنگژەی عێڕاق و کوردستان و لێ دەرچوونی\nتەنگژەی عێڕاق و کوردستان و\nئەو تەنگوچەڵەمانەی، عێڕاق بۆ کوردستان دەینێتەوە، وەرزی یەکەمی ساڵی ٢٠١٤ ی تەواو کرد. تا ئێستا عێڕاق براوەیە و گورزەکانی خۆی لە کوردستان دەوەشێنێ. ئێمە خۆمان لە تەنگژەی سیاسی دوای هەڵبژاردندا بووین، عێڕاق قۆستییەوە و شادەماری ئابووری کوردستانی لە کارخست.\nبۆ لەو کاتەدا، عیڕاق جەنگی ئابووری، لە دژی کوردستان دەستپێکرد؟ ئایا ئێمە بەشێکین لە دەوڵەتێک کە بۆمان لە هەل دانیشتووە و تەمای لەناوبردمانی هەر ماوە؟\nکوردستان، لە چ ڕاونگایەکەوە ستڕاتیژیی خۆی، بۆ مانەوە داڕشتووە؟ دەیەوێ عێڕاقی بێت؟ بۆ ئەو مەبەستە، چۆن بیر دەکاتەوە؟ دەکرێ بپرسین کوردستان بۆی هەیە مژاری عێڕاقی بوون دەست نیشان بکات؟\nدەوڵەتی عێڕاق، بە درێژایی مێژووی خۆی، قۆناغێکی دۆستانەی لەگەڵ کوردستان نەبووە. ستڕاتیژیی عێڕاق، لەسەر بنەمای تواندنەوەی کورد و پێکهاتەکانی دیکەی غەیرە عەڕەبی، داڕێژراوە. ئەوە تەنیا قسەی ڕووت نیە، بەڵکو مێژوویەکی خوێناوی بە دواوەیە. دەوڵەتێک دەستی بچێتە ڕاگواستن و وێران کردن و ئەنفال کردن و کۆمەڵ کوژی بە چەکی کۆکوژ، ئیدی لەوە زیاتر چی بکات تا بە کردەوە، نەیاریی خۆی نیشان بدات؟!\nدەوڵەتی عێڕاق، هەر کەس و لاباڵ و تایفەیەک بەڕێوەی ببات، هەر لەگەڵ کوردستان ناگاتە هیچ ئەنجامێک. چونکە لە ناخی کۆمەڵگای عەرەبی عێڕاقدا، بوارێک بۆ دان هێنان، بە دەوڵەتێکی پۆلۆڕالی نەتەوەیی و دینی، نیە. ئەو سەردەمانەی، سونییەکانی عەرەب، فەرمانڕەوا بوون، ستڕاتیژییان لەسەر بنەمای، بێ دەنگ کردنی شیعە و تواندنەوەی کورد، داڕشتبوو. ئێستا کە شیعەکان فەرمانڕەوان، بۆ بێ دەنگ کردنی سوننەکانی عەرەب و نەهێشتنی کورد، کار دەکەن. دەوڵەتێک بڕیاری بڕینی بودجەی کوردستان بدات، ئەگەر دەسەڵاتی هەبێت، ئەنفال دەست پێدەکاتەوە.\nپێویستە ڕای گشتی کوردستان، بە ئاگایی سیاسیی هەڵەی خۆیدا بچێتەوە کە چەندین دەهەیە، دانیشتوانی کوردستان ، بە عێڕاقی بوون و واقیعی بوون، گۆش دەکات. لە راستیدا ، لە ناخی کۆمەڵگای کوردستان و بزووتنەوە سیاسییەکەشیدا، نیازێک بۆ خۆ گونجاندن، لەگەڵ ستڕاتیژیی کۆمەڵگای عەرەبی و لاباڵە سیاسییە جیاوازەکانی نیە. کورد هەمیشە، بچووکترین سیستەمی کارگێڕی خۆی، بە ئاقاری بنەمای سەربەخۆیی نەتەوەیی پاڵ دەدات. بۆیە زوو دەکەوێتە ناکۆکی، لەگەڵ سیستەمی عەرەبی کە ئەویش بە نۆبەی خۆی، لەسەر بنەمای تەک ئیتنیکی و دژایەتی کردنی غەیرە عەڕەبان، گۆش کراوە.\nبزووتنەوەی سیاسی کوردستان، ئایدیۆلۆژیای تەقییە بەکاردێنێ و هیچ کاتێک بە ڕوونی نیازەکانی کوردستانی، بۆ سەربەخۆیی دەرنەبڕیوە. ئەوەش زیاتر هانی ئایدیۆلۆجیای تووندڕۆی عەرەبی عێڕاق دەدات، بیر لە ژیان بە هاوکوفیی لەگەڵ کورد نەکاتەوە. ئەوە لە کاتێکدا، ڕوانگای کولتووری عەڕەب، جەنگی هەموو جیهانی دەستپێکردووە، چونکە بە عەڕەبی-ئیسلامی کردنی، هەموو کولتوورەکانی دنیا، بە ریسالەتی جیهادی خۆی دەزانێ.\nئەگەر لە خۆمان بپرسین؛ بۆچی بزووتنەوەکەمان، چووەتە ناو قاوغی تەقییە؟ بۆ لێ تێگەیشتنی، پێویستمان بە وورد بوونەوەی سەرلەنوێ، لە چۆنیەتی پێکهاتنی ناسیۆنالیزمی کورد هەیە. بۆ ئەو کارەش، دەبێ واقیعی، سەرهەڵدانی ناسیونالیزمی کوردی، لە ناو سێکوچکەی کولتوورە باڵادەستە گەورەکانی دراوسێمان، لێبکۆڵینەوە. ناوەرۆک و شێوەی ناسیۆنالیزمی کورد، شەرمنانە و خۆ بە کەم زانە. ئەو شەرمنی و خۆ بە کەم زانینە، چۆن درووست بوو؟ تێگەیشتن لەو حاڵەتە، لەوانەیە رێ نیشاندەرمان بێت، بۆ داڕشتنەوەی، سەر لە نوێی خواستەکانمان. ئا لێرەدایە، ئایدیۆلۆجیای ناسیونالیزمی بە تەقییە، غەدر لە کۆمەڵگای کوردستان دەکات و هیچ کاتێک داسەکنانی پێ نابەخشێ، چونکە تەعبیر لە خواستەکانی ناکات.\nئایدیۆلۆجیای بە تەقییەی نەتەوەیی ئێمە، کەشێکی لەبار نیە، بۆ هەڵکەوتن و خۆ نیشاندانی سەرکردەکانمان. وەک لە مێژووشدا هەیە، سەرکردەی پێکهاتە دینی و غەیرە دینییەکانی بە تەقییە، هەرگیز نەبوونەتە ڕابەری مەزنی جیهانی. تەقییە، سایکۆلۆجیای ترس و بێ پشتیوانی و خۆ گونجاندن و سازش دروست دەکات. هەر ئەوەش هانیان دەدات بە دوای پاساوداندا بگەڕێن. باشترین پاساویش ئەو واقیع بینیەیە کە ئێمە کردووەتمانە بنەمای بیرکردنەوەی سیسیمان!\nهیچ کاتێک، کۆمەڵگای ناودەوڵەتی، لە خۆیەوە بە هانای میللەتانەوە ناچێ و سنووری مافەکانیان بۆ دیاری ناکات. ئەوە میللەتانن، دەبێ خواستی خۆیان دەرببڕن و لەسەری سوور بن. جا لە هێنانەدی دا، لەوانەیە قۆناغبەندی تێبکەوێ و لە قۆناغێکی دیاری کراودا سازش هەبێ. لێرەوە ناواقیعیەتی، جۆری رەفتاری بزووتنەوەی سیاسی نەتەوەیی ئێمە، لە پەیوەندی بە ئەمریکا و جیهان دەردەکەوێ. ئێمە ئەگەر خۆمان، داوای سەربەخۆیی نەکەین، هیچ کاتێک لە ڕێککەوتنە ناودەوڵەتییەکاندا، حسابی میللەتێکی سەربەخۆمان بۆ ناکەن. ئەو حساب نەکردنە، هەموو مافەکانمان دەگرێتەوە.\nلە لایەنی هەرێمایەتیشەوە، دوو دەهەی ئەخیرمان، نیشانی داوە، تورکیا و ئێران و سوریا، دژمانن بەڵام ئەو ئەهریمەنە نین کە نەکرێ نەخێریان پێ بگوترێ. ئەگەر ئیرادەی سەربەخۆ هەبێت، لەم بارودۆخەی ئێستای جیهاندا، هیچ دراوسێیەکمان، ناتوانێ راستەوخۆ، پەلامارمان بدات. هەڵبەت، شەرمنی و خۆ بە کەم زانینی، سایکۆلۆجیای سەرکردەیی ناو بزووتنەوەی کوردستان، پاڵی پێوەدەنێ، هەمیشە لایەکی کێشەکانی، بباتەوە تاران و ئانکارا و دیمەشق.\nئەوەی، ئێستا کوردستانی لە بەرامبەر عێڕاق لاواز کردووە، بێ ئیرادەیی و لێڵی فکرییە، نەک سەرچاوەکانی خۆ پێپاراستن و هێز. وەختێک ئیرادە نەبێت، هیچ سەرچاوەیەکی هێز بە هانای میللەتان ناگات. بێ ئیرادەیی، کۆمەڵگا دەخاتە ناو بێ بەرنامەیی و پەرت و بڵاوی دەکات. ئێستا ئیرادەی میللەتی ئێمە، پەرت بووە. ئەوە لە کاتێکدایە، زۆرترین سەرچاوەی مرۆیی و زەمینی و ووزەییمان لە ژیر دەست دایە، کەچی لە پشتەوەی پەردە، راوێژکارە چەند پلەییەکانی پایتەختەکانی دراوسێمان، مژار بۆ سەرکردەی زۆربەی حزبەکان دادەنێن. ئەو تەنگوچەڵەمەیەی ئێستا، نیشانی داین، کورد لەسەر دیاری کردنی چارەنووسی خۆی، یەک ڕا و کۆک نیە.\nلە پڕۆگرامی حزبە کاریگەرەکاندا، جیاوازییەکی کوشندە هەیە؛ پارتی دیموکراتی کوردستان، گەشەپێدانی ئابووری (کە تێزی نێچیرڤان بارزانییە) و پاراستنی باڵادەستی خۆی کردووەتە ئامانج. یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە ناوخۆیدا ناکۆکە و بە دەست لەت بوون گرفتارە. بزووتنەوەی گۆڕان، کۆکردنەوەی لایەنگر و پاشماوەکانی یەکێتی نیشتمانی کردووەتە ستڕاتیژی خۆی و زۆر گرنگی بە پرسە سەروەرییەکان نادات. هەردوو حزبە ئیسلامییەکان(یەکگرتوو و کۆمەڵ) تازە بیر لە دوورکەوتنەوە لە تووندوتیژی دەکەنەوە و ڕوانگای نەتەوەیی خۆیان تەعدیل دەکەن. PKK بە وجودی چەکداری و کاریگەری سیاسییانەی خۆی، لە نێوان حزبەکانی باشوور، پازپازێن دەکات و هەمیشە تەرەفێکی گیروگرفتە.\nوەک دیارە، هیچ پرۆگرامێکی هاوبەش نیە. ئەوە خاڵی لاوازی کوردستانە، لە پەیوەندی لەگەڵ عێڕاق و دەوروبەریدا. پێموایە رۆلی سەرۆکایەتی فریادڕەس، لە کۆکردنەوەی ئیرادە و فکری هاوبەشی، تێکڕای بزووتنەوەکە، دەردەکەوێ.\nسەرباری ئەوەش، پێویستە نوخبەی ڕووناکبیری کوردستان، هاوکاری بزووتنەوەی سیاسی بکات و لە ساغ کردنەوەی ستڕاتیژیی سەربەخۆییدا، بەشداری بکات. دوور وەستانی ڕووناکبیران، فکری سیاسی کوردستان، لە سەرچاوەکانی خۆی بێبەش دەکات.\nئاماژەکان وا نیشان دەدەن، وەرزی گفتوگۆ، بۆ یەکدی قبووڵ کردنی عێڕاق و کوردستان، کۆتایی هاتبێ. سەرۆکی وەزیرانی عێڕاق، نوری مالیکی، کە بە هێزترین سیاسەتمەداری عێڕاقی دوای ٢٠٠٣یە، بەردەوام کێشەکانی لەگەڵ کوردستان ئاڵۆزتر و زیاتر دەکات و بە ئاشکرا کینە بەرامبەر بە کورد تاو دەدات. دوا نموونەی ئاخافتنی سەرۆکی عێڕاقی عەرەبی، بەکارهێنانی خیتابی خوێن لەبەرامبەر خوێنە. بە خۆشحاڵییەوە سەرۆکی هەرێمی کوردستان بەڕێز مەسعود بارزانی، لە بەرامبەر ئەو داخ لە دڵییەی مالیکی، پێشنیاری پێکەوە دانیشتن بۆ کۆتایی پێهێنان بەو هاوبەشییە دەکات کە عێڕاق، بەردەوام پێشێلی دەکات.\nکورد، جیا لە مژاری سەربەخۆییەکی هێمنانە، هیچی دیکەی لە پێش نەماوە. بۆیە پێویستە کۆتایی بە سیاسەتی تەقییە بهێندرێ و بە ڕوونی، ئەو ستڕاتیژییە نوێیە، بخرێتە بەردەمی عێڕاق و ئەمریکا و هەموو لایەنە پەیوەندارە جیهانی و هەرێمییەکان. هەڵبەت بە گیانێکی سەردەمیانە، وەک هەمیشە بە تەساموح و لێکحاڵی بوون. کاتێک ستڕاتیژی سەربەخۆیی، ببێتە ئامانج، بەو مانایە نابێ کە پەلە لە جیابوونەوە بکرێ. دەشێ، پلانێکی پشوو درێژ بۆ ئەو ئامانجە دابندرێ و لەگەڵ عێڕاق و کۆمەڵگای ناودەوڵەتی، باسی قۆناغبەندی و زەمانی پێویست بۆ ئامادەکاری بکرێ. هیچ سەربەخۆییەک بەبێ هاوکاری نێودەلەتی ناکرێ. زەمانی ئەوە هاتووە، پرسی سەربەخۆیی باشووری کوردستان، باسی بەردەوامی ئێمە بێت.


هەندرێن هەندرێن/ داستانی هەنارە؛ جەنگی جەنگەکانی یادەوەریی\nماشێنه‌که به ناڵه ناڵ پێده‌شتی "شێره‌سوار" ی بڕده‌کرد و دیمه‌نه‌کانی گوندی "کۆڕێ" و لۆفه‌کانی مه‌سیف، له‌مدیو خۆڵبارانه‌که‌وه، به چاوه ژانگرتووه‌کانم ته‌ینه‌ده‌کران. کاتێک ماشێنه‌که گه‌یشته گوندی "حوجران"، شه‌به‌نگی زه‌رده‌په‌ڕێکی سه‌ره‌تای ئێوارەیەکی گرژی زستانی١٩٨٣.١١.٢٨، (ئەو ساڵە بوو کە یەکێتی نیشتمانیی لەگەرمەی مفاوەزاتی بوو) ئێمە وه‌ک مه‌فره‌زه‌یه‌کی پێشمه‌رگه شیوعئ، کە لە بارزانەوە بەرەو رۆژهەڵاتی کۆیێ بۆ روودانی نووسینی داستانێک بەڕێکەوتبووین کە نەدەنووسرایەوە، داستانێک کە خەو لە رژێم تاڵ بکات.\nدوای ماوەیەک مانەوە لە گوندەکانی دەڤەری سوورچی خەیلانییدا، ئێوارەیەک له‌به‌رچاوی سه‌ربازه‌کانی رژێم هاتینه ناو ئه‌و گونده، له یاده‌وه‌ری خافڵاومدا بێدار ده‌کرده‌وه و نیگایه‌کانی به‌ره‌و گوندی "هه‌ناره" په‌لکێشده‌کردم.\nله‌و ئێواره هه‌ڵکوڕماوه‌دا مه‌فره‌زه‌که‌مان، کە نزیکەی ٦٠ پێشمەرگە دەبووین، چەکی قوڕسمان عەفارۆفێکی رووسیی و یەک دوو ئارپێجی بە چەند گوللەیەکی زیادەوە بوو. لە کاتێکدا ئێمە دەمازانی لەگەڵ پەڕینەوەماندا لە سپێدەیەکی درەنگدا لە شەقامی حەریز بێخمەدا، سوپای رژێم خۆی بۆ هێرش کردنە سەرمان ئامادە کرد، تا لە فرسەتێکی گونجاودا بتوانێ رێگە لە چوونمان بەرەو دەشتی کۆیێ، هەولێرو گەرمییان بگرێت.\nدوای نانخواردن له گوندی "حوجران" به‌ره‌و گوندی "هه‌ناره" به‌ڕێکه‌وتین. له نیوه‌شه‌و‌ێکی به باران ته‌ڕبوودا میوانی ئه‌و گونده بووین، که تازه به‌ده‌م زینده‌خه‌ونی سپێده‌یه‌کی "هه‌ناریی"ه‌وه ده‌بۆرژا. گلۆپه‌کانی "سه‌ری ره‌ش" به‌سه‌ر چیای سه‌فینه‌وه به دڵه‌ڕاوکێوه به‌سه‌ر گوندی هه‌ناره‌یان ده‌ڕوانی، که سه‌گه‌کان به ده‌م بۆنی هاتنی رووداوێکی نه‌گبه‌ته‌وه له وه‌ڕین نه‌ده‌که‌وتن. خه‌ڵکی گوندی "هه‌ناره" به میوانداری پێشمه‌رگه‌وه رانه‌هاتبوون، چونکه هێشتا له ژێر کۆنترۆلی رژێمدا دەژیان، بۆیه به‌و نیوه‌شه‌وه میواندارییه‌کی گه‌رمیان کردین. من به رێکه‌وت ماڵی مه‌لای گوندیم به‌رکه‌وت، مخابن، وه‌ک جه‌سته‌ی کوژراوی ئه‌و مه‌لایه، ناوه‌که‌ی له یادم نووستووه. تا دره‌نگانی شه‌و له‌گه‌ڵ ئه‌و مه‌لایه زۆرزان و مه‌حشه‌ر به‌تامه که‌وتینه گفتوگۆ. گوندی هه‌ناره مه‌لایه‌کی هه‌بوو، وه‌ک ئاوی هه‌نار، سه‌رنجکێش بوو. ئه‌و مه‌لایه هه‌ر ته‌نیا له مانایه‌کانی ئایین و خواناسییدا ده‌م گه‌رم نه‌بوو، به‌ڵکو له جیهانی زانست و تیۆری سیاسیشدا خوێنده‌وارێکی خورت بوو.\nکاتێک من و هاوڕێیه‌ک وه‌ک دوا پاسه‌وانی ئه‌و به‌یانییه سه‌یری ئه‌و شه‌قامه‌مان ده‌کرد، که نێوان شه‌قامی هه‌ولێر- مه‌سیف و شارۆچکه‌ی "نازه‌نین" ی پێکه‌وه گرێده‌دا، ده‌ستڕێژێکی "بیکه‌یسی" جه‌سته‌ی من و هاوڕێیه‌که‌می راچڵه‌کاند.\nله هیكڕا هێرشی جاش و سه‌ربازه‌کان لە رێگەی هیران و هەولێرەوە ده‌ستیپێکرد. دیاربوو هەر لە ئێوارەوە لەگەڵ پەڕینەوەمان لە شەقامی هەولێر- مەسیفەوە خۆیان ئامادە کردبوو و بە دواماندا هاتبوون، بۆیە لە کاتی شەودا گوندەکەیان گه‌مارۆ دابوو.\nئیتر ئەو بەیانیە زووە گوندی هەنارە بۆ یەکەم جار لەگەڵ گوللەبارانی سوپا و ئێمەدا لە خەو بێدار بووەوە، هەروەک خەونی بە مەحاڵەوە بینیبێت.\nبه‌ده‌م هێرشی هێزی رژێمه‌وه، ده‌بابه‌کانیش له به‌رزایی ئه‌و رێگه‌یەی که له شارۆچکه‌ی نازه‌نینه‌وه غلۆر دەبوونەوە، ده‌رکه‌وتن. به‌ڵام عەلی حاجی لەگەڵ ئارپێجی هەلگرەکەوە بەرەو رووی دەبابەکانەوە بوونەوە، لەگەڵ گڕی یەک ئارپێچیدا دەبابەکان بەرەو دوەوە قووچاندییان.\nشەڕ وەک گەواڵەیەکی داکردوو، گەرم بوو. هەروەک جیهان بەم داستانەوە، لە چاوەڕوانی بوون و نەبووندا تێدا مابێت.\nتیشکی زیویینی بەیانی زستان دەستی لە ئامێزی ماڵەکانی هەنارە بەر نەدەبوو، کاتیش ئاراستەی لەناو دەستڕێژی گووڵە و ماڵە گڕگرتووەکانی هەنارەدا وێڵ بوو بوو، بۆیە هەر دەتگوت جیهان بە دیار جەنگی ئێمەدا وەستابوو. هەتاوی چێشتەنگاو بەناو کۆڵانە ئاگرگرتووەکانی هەنارەدا رای دەکرد، لە هیکڕا 13 کۆپته‌ریش له سه‌ربازگه‌ی "ره‌شکێن"ه‌وه وه‌ک رەوە گورگێک به‌ره‌و ئێمه ده‌هاتن و ئاسمانییان لە تارمایی خۆیاندا لێڵ دەکرد.\nلەو دەمەدا عه‌لی حاجی، فه‌رمانده‌ی مه‌فره‌زه‌که‌مان، هەروەک بڕیاری دابێت سەما بە مەرگ بکات، به مایکرۆفۆن داوای خۆ به‌ده‌سته‌وه‌دانی سه‌ربازه‌کانی ده‌کرد و به حه‌ماسه‌وه ده‌یگوت: "هاوڕێیان بیانکوژن، هیچ نین رژێم وره‌ی رووخاوه..." به‌ده‌م هاواره‌وه فه‌رمانیده‌دا که ئێمه له سه‌نگه‌ره‌کانمان خۆمان قایمبکه‌ین. داوامان لە گوندەکە کرد بۆ سەلامەتی خۆیان بچنە دەرەوەی گوند. بە دەم نزیکبوونەوەی کۆپتەرەکانەوە، خه‌ڵکی گونده‌که به کۆمه‌ڵ ماڵه هه‌ڕه‌شه‌لێکراوه‌کانیان به‌جێده‌هێشت.\nله هیکڕا تۆپێک بەشێکی ئه‌و خانووه‌ی به‌سه‌ر من و هاوڕێ ئه‌بو دونیادا رووخاند، لە هەمان کاتدا کۆپتەرەکان رەوە سەربازێکیان لەسەر بەرزایی گردەکانی بەردەممان هەڵدەڕشت ئیتر دوای رووخانی ئه‌و خانووه، له‌گه‌ڵ شاخه‌وانه سوور، که دوای حه‌فته‌یه‌ک له گوندێکی نزیک شارۆچکه‌ی دێگه‌له به کلاشینکۆفه‌که‌ی کۆپته‌رێکی پێکاند، لە تەنیشت ماڵە گڕگرتووەکانی هەنارەوە گۆڕی "پیاوچاکێک"مان کرده سه‌نگه‌ری خۆمان، که بەسەر شەڕگەی ئەو رەوە جاش و سەربازەکانی رژێمی دەڕوانێ کە لە هیرانەوە هاتبوون.\nبه‌ره به‌ره ماڵه‌کانی گوندی هه‌ناره کاول ده‌بوون و ئاگریش له کۆڵانه‌کان به‌ده‌م نێله نێله‌وه به‌ره به‌ره ماڵه‌کانی گوندی هه‌ناره کاول ده‌بوون و ئاگریش له کۆڵانه‌کانەوە وەک لافاوێک ته‌شه‌نه‌ی ده‌کرد. له‌گه‌ڵ هاتنی بووڵێڵی ئێواره، دوای دوانزه سه‌عات شه‌ڕ کردن له‌گه‌ڵ ده‌یان کۆپته‌ر، ده‌یان تانک و تۆپ و ده‌یان هه‌زار سه‌رباز و جاش، به هه‌ڵگرتنی دوانزه بریندار و به جیهێشتنی پێشمه‌رگه‌یه‌ک، ئه‌بو شوهدی له‌ژێر خانوویه‌کی رووخاوی ئاگرگرتوودا، دڕمان دا به هێزی رژێم، که وه‌ک دڕکه‌زی ده‌وری گوندی هه‌ناره‌یان گه‌مارۆ دابوو.\nدوای ئێمه‌ش تا به‌یانی هێزه‌کانی رژێم بێوچان گوندی هه‌ناره‌یان گولله‌باران ده‌کرد، به خه‌یاڵی ئه‌وه‌ی که ئێمه‌ی پێشمه‌رگه له‌وێدا ماوینه‌ته‌وه. به‌یانیش زوو به بلدۆزه‌ر گونده‌که له‌ژێر زه‌ویدا ده‌شارنه‌وه و سه‌رتاپای خه‌ڵکه‌که‌ی له سه‌ربازگه‌ی "ره‌شکین"ی نزیک هه‌ولێر له‌مدیو دڕکه‌زی به‌ند ده‌که‌ن. ئه‌وه‌ی که ده‌گێڕنه‌وه، گوایه داوایان له مه‌لای گوندی کردبوو، که وه‌ک "خائین" باسی ئێمه بکات، که‌چی ئه‌و مامۆستایه، چونکه له‌گه‌ڵ خۆی راستگۆ ده‌بێت، پێیان ده‌ڵێت، به گوێره‌ی دینی ئیسلام قسه بکه‌م، ئه‌گه‌ر ئه‌وانه "پیاو چاک" و "ئەسحابە" نه‌بوونایه، چۆن به‌و ژماره که‌مه و به کلاشینکۆف ده‌یانتوانی رۆژێکی تەواو سه‌عات له‌گه‌ڵ ده‌یان ته‌یاره، تانک و تۆپ و ئه‌و هه‌موو هێزه سه‌ربازییه شه‌ڕ بکه‌ن...\nئەوها لە بەیانیی زەووەوە تا سەعات ٨ی شەو، دوای تێکشکاندنی دەیان هێرشی سوپای رژێم بۆ ناو گوند و تۆپاران و بۆردوومان و سووڕانەوەی دەیان هەلیکۆپتەر و فڕۆکەی جەنگ، کە ئەوکات :مقەبا"یان پێدەگوت، بە ١١ بریندار و بەجێهشتنی شەهید ئەبو شوهدی، کە کوڕێکی رەشتاڵەی دڵشیرینی بەسرایی بوو، گوندی هەنارەمان بەجێهشت، کە دارهەنار و ماڵەکانی وەک هەورێکی ئاگرگرتوو لە دوامانەوە دەیناڵاند....\nداستانی هەنارە وەک یادەوەریی، نانووسرێتەوە، چونکە زمانی، جەنگیی، هەناریی گەرەکە.\n"ئەوها دوای جەنگ بوو کە ڕووبار بوو بە لاوکێک لە نەوای سووتان، مەلاکەی گوندی (هەنارە)ش لەسرووتی بانگداندابوو، بەڕۆشنایی حەقیقەت. درەختێکی هەناریی (هەنارە) وەک پەیکەری خواوەندێکە لەچاوی چیاکەدا. هەنارەکان دەکێشمەوە تا هانات پێببەخشم. ئەو مێژووە وێنەیەکە لە نەگوتراوی. کاتێ ئەو نەگوتراوە دەنووسمەوە، سێبەرم دەزریکێنێ. سێبەر تەنێ بریتییە لە خۆی: سێبەر ناگوترێ." چیایەکانی من\nتێبینی ئەم کۆپلە نووسینە بە کەمێک دەستکارییەوە، بەشێکە لە "گوڵنارەکانی شوێنپێ لە باغچەکانی تاراوگەدا"


سیاسی – هه‌ڵوێست\nسه‌ره‌تا / سیاسی\nبۆچی دەبوایە قەزافی بکوژرایە؟\n2017-06-15 بابه‌تی نوێ, سیاسی 0\nپێگەی فەرانسە لە شەڕی لیبیا دا. نوسەر: پرۆفیسۆر دوکتور ورنر رووف. وەرگێر و دەرهێنەر ئینگلیزی بۆ فارسی: ئەلف.میم. وەرگێر لە فارسییەوە بۆ کوردی: هێرش عەلیزادە. نیکلاس سارکۆزی لە مانگی دیسامبری ساڵی ٢٠٠٧دا بە دەهۆڵ و زۆڕناوە میوانداریی معەمەر قەزافی لە پاریس کرد، مەڵبەندێکی مەزن لە شەقامی شانزدەلیزە لە خەڵک …


نامەی سەرئاوەڵای زانیار مورادی لەهەمبەر تیرۆری باوکی لە باشووری کوردستان - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nKMMK:زانیار مورادی، زیندانی سیاسی مەحکووم بە ئێعدام پاش دووڕۆژ تێپەڕین بەسەر تیرۆری باوکیدا،ئێقباڵ مورادی، لەباشووری کوردستان نامەیەکی نووسیوە کەلەلایەن کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستانەوە بڵاو دەکرێتەوە.\nڕێوی سیفەتانی ،ڕوتاڵ وبەدخوو ناکوژن\nمردارەوەبووە ئەوە کەسەی کە نایکوژن\nلەوپەڕی بێ بڕوایدا ، گیان بەختکردنی باوکی زۆربەڕێز و ئوستوورەی ؛ بەرنگاربوونەوەی خۆم پاش تێپەڕینی دەساڵ زیندانی و حوکمی نادادوەرانە ودژەمرۆیی ئێعدامم ، پێگەیشت؛ وەک دەڵێن بووە بەئامانجی فیشەکی کەسانێکی نەناسراو و چووەتە کاروانی گیان بەختکردوانی ڕێی ئازادی ـ یەوە.\nبەرلە هەر شتێک گیان بەختکردنی باوکی ئازیز ونەمرم لەدایکم کە شێرە ژنێکە لەڕەگەزی پۆڵا وبەرنگار بوونەوە پیرۆز دەکەم. لەهەموو ئەم ساڵانەدا وەکوو هەڤاڵ و هاوخەباتێکی ماندوو نەناس لەگەڵ باوکم ژیا وڕێی گەیشتن بە ئاواتە ئازادیخوزەکانی و خەبات لەگەڵ سەرکوتکار هاوڕێ و هاوسەنگەری بوو.\nباوکی ئازیزم !هەنووکە ئیدی نەتۆ دەنگی من دەبیستی ونە منیش دەتوانم پاش ئەم هەموو ساڵە دوورییە بەدیتنی سەرلەنوێت بگەشێمەوە.ستەمی سەرکوتکار بە تیرۆرکردنت تەنیا توانی باڵای جوانت لەمن وەربگرێتەوە بەڵام لەگەڵ مراتگرانت دەیانهەوێ چیبکەن؟ مراتێک بۆ مرۆڤ ومرۆڤایەتی کەهەموو ژیانت لەم ڕێگەیە دانا و دەیان جاریش بەرەوپیری مردن ڕۆیشتی وگاڵتەت پێکرد.بۆئەوەی ئازادی وهاوسانی نەک بۆخۆت و منداڵەکانت بەڵکوو بۆهەموو ئەو کەسانەی کەلە جیهانە ڕازاوەکەتد دەژیان و دەتهەویست ولەهەمبەر ئەم ویستە مەزنە بوو ، گەرچی ساڵان پێشووتر سەرەڕای ئەوەی چەندد فیشەکت بەرکەوت ودەیان جار خۆدەربازکردنی لەبۆسەی ئەوانە بۆسەی مەرگیان بۆدانابووی ،لەکۆتایدا ڕاستینەی تاڵی ژیانم هاتەئاراوە…\nبەڵام سەرەڕای ئەوەی جەستەی تۆیان لێوەرگرتوینەوە لەبیری ناکەین هەڤاڵانی گیان بەخت کردووت کەلەهەموو ئەم ساڵانە تەنانەت لەبەردی سەرمەزارەکەشیان دەترسان، چ شانازییەکی مەزنە بۆ من کەتەنانەت پاش مردنت لە بەردی سەر مەزارەکەت دەترسێن و ترسەنۆکتر دەبن، ئەودەمەی کەئیدی ناتوانن یاد وناو بکەنە ئامانجی فیشەکەکانیان.\nلەکۆتایدا سپاسی هەموو دۆست وئەو هەڤاڵانەی کەلەتەنیشت دایک وخوشکمدا بوون ویادی باوکمیان بەرز نرخاند دەکەم.\nزانیار مورادی ،زیندانی ڕەجایی شار\n← تاشینی سەرو سمێڵی ۳ دەروێشی گونابادی\nحکومەتی ئێران، ژینگەپارێزان بە تاوانی کوژاندوەی ئاگری دارستانەکان سزای دەدات →


سه‌باره‌ت به زیندانیانی سیاسیی له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان – Denegkan\nسه‌باره‌ت به زیندانیانی سیاسیی له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان\nbyڕێبوار\tOctober 10, 2008\tگشتی\nبڵاوكردنه‌وه‌ی نامه‌یه‌ك كه گوایا چه‌ند پارێزه‌رێك نووسیوویانه و كه تیایدا باس له نه‌بوونی مانگرتنی زیندانیی سیاسیی له كوردستان ده‌كه‌ن یان به شێوه‌یه‌ك ژماره و شێوه‌ی كه‌م ده‌كه‌نه‌وه جێی چه‌ند قسه‌یه‌كه كه ده‌بێت كوردستانیان بیكه‌ن.\nكۆماری ئیسلامیی ئێران له سیاسه‌تی داگیركردندا درێژه به سیاسه‌تی حوكمه‌تگه‌لی له‌وه‌به‌ر له كوردستان ده‌دات. له سی ساڵی ته‌مه‌نی خۆیدا حكومه‌تی خومه‌ینی گه‌لی كوردی له خوێن هه‌ڵكێشاوه.\nكوشتن و بڕینی كورد، راوه‌دوونان و ته‌نانه‌ت به‌زاندنی سنووره‌كانیش بۆ تیرۆركردنی كورد، ترساندن و هه‌ڕه‌شه و تۆقاندن، برسیكردن و بێكاركردنی كورد، له زیندان‌هاویشتن و سه‌رنگونكردن و ته‌نانه‌ت ته‌رم نه‌سپاردنه‌وه‌ش كاری ڕۆژانه‌ی حكومه‌تی خومه‌ینی بووه له كوردستان.\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وه كوردستان له‌و په‌ڕی به‌كارهێناندا ده‌ڕه‌تێندرێته‌وه و سامانی سه‌رزه‌وی و بنزه‌وی ده‌دزرێ و تاڵان ده‌كرێت و خه‌ڵكی كوردستان له هه‌موو بڕیارێكی سیاسیی كه پێوه‌ندی به منداڵ و لاو و گه‌وره‌ساڵ و به‌ساڵداچوویانه‌وه‌یه، كه پێوه‌ندی به باری ئابووریی و ته‌ندروستیی و كۆمه‌ڵایه‌تیی و كولتورییانه‌وه هه‌بێت، به‌شدار نابن و بۆیان نییه به‌شدار ببن.\nحكومه‌تی داگیركاری ئێران هاوكات كوردستانی كردووه به زه‌مینه‌یه‌كی سه‌ربازیی و زیاتر له دووسه‌د هه‌زار سه‌رباز و پاسداری (بێ له جاش و سیخوڕ) تێدا مۆڵ داوه. که ئه‌مه‌ش ئه‌و ڕاستی‌یه ده‌رده‌خات که له پاش شه‌ڕی چاڵدێرانه‌وه كوردستان هیچ كاتێك وه‌كوو ئێستا نه‌كردراوه به بنكه‌یه‌كی سه‌ربازیی.\nله كوردستان به ده‌یان هه‌زار مین چێندراوه و ده‌یان بنكه‌ی سه‌ربازیی گه‌وره به موشه‌كی دوورهاوێژ و دووربڕه‌وه دامه‌زرێنراون. ڕێگاوبانه‌كانی كوردستان ته‌نیا به مه‌به‌ستی هاتوچوونی سه‌ربازیی و سوپایی دروستكراون و یه‌كێك له فه‌نكسیۆنه‌كانی هه‌موو رێگایه‌كی كوردستان ئه‌ركی دابڕین و ئیزۆله‌كردنی ناوچه‌كانه له یه‌كتر.\nله وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و سیاسه‌ته داگیركه‌رانه‌دا كه ده‌ستی به خوێنی كورد سووره، كه سامانی كورد ده‌دزێت و تاڵانی ده‌كات، كه زمانی كوردی قه‌ده‌غه ده‌كات و كولتور و فه‌رهه‌نگی كورد سووك ده‌بینێت و خه‌فه‌ی ده‌كات، كه گه‌لی كورد له یه‌كتر داده‌بڕێت، كه له كوردستان مه‌زهه‌ب و ئایینزاكان ده‌كات به دوژمنی یه‌ك، كه ده‌ستی ناوه‌ته گه‌رووی سیسته‌می خوێندن و په‌روه‌رده، كه مرۆڤی كوردی له خه‌فه‌قانی بێكاریی و برسێتیی و سه‌رئێشه‌ی نه‌بوونی نان و ئاوی ڕۆژانه‌دا به‌گیرهێناوه، بێگومان كچان و كوڕان و ژنان و پیاوانی كورد كه دڵسۆزی خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌یانن، ده‌سته‌وه‌ستان دانانیشن و وه‌ڵام ده‌ده‌نه‌وه.\nتا ئێستا كاردانه‌وه‌ی حكومه‌تی داگیركار و هاوكات دیكتاتۆر و فاشیست‌ڕه‌فتار بێ له كوشتن، له ڕاوه‌دوونان و ترساندن و زیندانی كردن و ماڵ لێتێكدان، كه‌متر نه‌بووه.\nبێ له‌وه‌ی كه ته‌واوی كوردستان زیندانێكی گه‌وره‌یه و دووسه‌د هه‌زار سه‌رباز و پاسدار و به‌سیج لێی خافڵ نیین، هاوكات هه‌ر شار و شارۆچكه‌یه‌ك خاوه‌نی زیندانی خۆیه‌تی. شار و شارۆچكه له كوردستان نییه كه جۆرێك له زیندانی سیاسیی تێدا نه‌بێت.\nمه‌گه‌ر ئه‌و كوردانه‌ی بۆ په‌یداكردنی دوو پارووه نان ڕوو ده‌كه‌نه به‌شێكی دیكه‌ی كوردستان و له‌سه‌ر سنوور ده‌گیرێن و به دوو هه‌فته و به مانگ و به ساڵ زیندان ده‌كرێن، جۆرێك زیندانیی سیاسیی نیین؟ مه‌گه‌ر ئه‌و كوڕ و كچانه‌ی به ئاسته‌م له‌سه‌ر كولتور و فه‌رهه‌نگی خۆیان ده‌دوێن و بۆ لێپرسینه‌وه و لێپێچینه‌وه ڕاپێچی ئه‌و گه‌مه‌خانه‌یه ده‌كرین كه ناوی "دادگایه"، زیندانیی سیاسیی نیین؟\nئێمه‌ی كورد له سی ساڵی ڕابردوودا به هه‌زارانمان له زیندانه‌كانی ئێراندا لێكوژراوه، زیندانیانی كورد دووچاری ده‌سدرێژی و سووكایه‌تی و تۆبه پێكردن؛ دووچاری درۆبه‌ده‌مخۆوه كردن، گوزارشدانی ناڕاست، فه‌لاقه و لێدان و ئه‌شكه‌نجه و ژووری ئینفرادی هاتوون. پاش زیندان ناچاركراون ڕۆژانه بڕۆن بۆ بنكه‌كانی پۆلیس و پاسدار و له‌وێبوونی خۆیان بسه‌لمێنن، زۆرێك له‌وانه به دوو سه‌عات و سێ سه‌عات له‌به‌ر ده‌رگای ئه‌و بنكانه ده‌هێڵرێنه‌وه تا له ده‌ستی پۆڵاینی حكومه‌ت حاڵیان بكه‌ن و له به‌ر قاپی ده‌سته‌ڵاتی ده‌وڵه‌تدا چۆكیان پێ دابده‌ن و له ده‌رووندا تووشی هه‌ره‌س و ڕووخانیان بكه‌ن. كه‌سانی خانه‌واده‌یان له وه‌زیفه‌ی حوكمه‌تی ده‌ركراون یان بۆیان نه‌بووه درێژه به خوێندن بده‌ن یان وامی ده‌وڵه‌تییان لێ حه‌رام كردراوه. به هه‌زاران كه‌س خانوو و زه‌مین و موڵك و سامانی بگوێز و نه‌گوێزیان لێ داگیر و زه‌وتكراوه.\nهه‌ر ئێستا شارۆچكه و شاری كوردستان نییه زیندانی سیاسیی تێدا نه‌بێت، هه‌ر ئێستا هه‌موو زیندانێكی دیكه‌ی مه‌ركه‌زیی ئێران كوردی گیراو به تۆمه‌تی سیاسیی و سیاسیبوونی تێدایه. كوردی به تۆمه‌تی سیاسیی گیراو هه‌ن كه هه‌زار كیلۆمه‌تر دوور له زێدی خۆیان زیندانین. به شێوه‌یه‌ک زیندانه‌کانی زۆربه‌ی شاره‌کانی ئێران لانی که‌م چه‌ند کوردی تیدایه که به تاوانی سیاسی گیراون یا دوورخراونه‌ته‌وه بۆ ئه‌و زیندانانه.\nهیچ كاتێك هیچ جۆره داموده‌زگایه‌كی بیانیی و نێونه‌ته‌وه‌یی و یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌كان بۆی نییه سه‌ردانی ئه‌و زیندانانه بكات. هیچ جۆره ڕێكخراوه‌یه‌كی كوردیی بۆی نییه سه‌ردانی ئه‌و زیندانیانه بكات. هیچ جۆره دادگاییه‌كردنێكی جیددی له ئارادا نییه تا ڕۆح و ژیانی ته‌نانه‌ت یه‌ك كه‌سیش ڕزگار بكرێت.\nقسه‌ی وه‌كوو زیندان كه‌من و مانیان نه‌گرتووه و مانیان گرتووه به‌ڵام وا نییه، قسه‌ی سیاسیی خه‌ته‌ر و داگیركه‌رانه‌ن. ئه‌وانه قسه‌ی دوژمنانه‌ن و زیانی سیاسیی گه‌وره به كورد ده‌گه‌یه‌نن.\nئێمه ده‌زانیین زیندانیانی سیاسیی كورد چۆن ده‌خرێنه ژێر فه‌لاقه و شه‌ق و لێدان و سووكایه‌تی پێكردن و ترس و تۆقاندن و وه‌حشه‌ت. ئێمه ده‌زانیین كه زیندانی ئێران زیندانێك نییه سێ ژه‌م و دوو ژه‌م خۆراكی تێدا بێت. ئێمه ده‌زانین كه زیندانی كورد له زیندانه‌كانی ئێراندا چۆڕێك ئاوی گه‌رمیان وه‌كوو شۆرباو پێ نادرێت. ده‌زانین خۆراكی ئه‌وان چه‌ند خراپه، سلوله‌كانیان چه‌ند بچووكن و هه‌وایان چه‌ند خراپه.\nئێمه ده‌زانین نه‌خۆشیی ئه‌وان به چ جۆرێك ده‌رمان ده‌كرێت و كاتێك نه‌خۆش ده‌كه‌ون به چ جۆرێك مامه‌ڵه‌یان له ته‌كدا ده‌كرێت و چه‌ند گوێ ده‌درێته ددان‌ئێشه یان نه‌خۆشی ژنانه‌یان.\nئه‌وانه نه‌ك هه‌ر ئیجازه‌ی سه‌رلێدانیان نییه، به‌ڵكو ته‌نانه‌ت مه‌یتیشیان به‌كه‌سوكاریان نادرێته‌وه.\nله كاتی سه‌ردانه‌كانیشدا خزموكه‌سوكاریان ده‌بنه گاڵته‌جاڕی پاسدار و پاسه‌وانانی زیندان و پاره‌وپولیان هه‌موو له ڕێگای سه‌فه‌ر و له مه‌سره‌فی كه‌سی گیراویاندا سه‌رف ده‌كه‌ن و ده‌كه‌ونه ژێر باری قه‌رزه‌وه.\nزیندانی كورد له دۆخێكدا نییه بتوانێت ڕاشكاوانه بدوێت و هیچ كاتێك ده‌نگی به ده‌ره‌وه ناگات. زیندانیی كورد ده‌ست ده‌خرێته گه‌رووی و به سه‌د جۆر هه‌ڕه‌شه‌ی كوشتنی خانه‌واده و جۆری تیرۆری كه‌سوكار و خۆشه‌ویستانی لێ ده‌كردرێت.\nئێستا هه‌ندێك كه‌س و هه‌ندێك بڵندگۆی گومانلێكراو به قسه‌ی بێ مانا هه‌وڵ ده‌ده‌ن مێژووی خوێناوی كورد و ڕۆڵی حكومه‌تی بكوژ و داگیركه‌ری كورد وا كه‌م بكه‌نه‌وه كه بیكه‌ن به‌وه‌ی كه زیندانیان كه‌من و ئه‌گه‌ر هه‌بن چی و چی.\nبه كۆیله‌كردنی مرۆڤی كورد و داگیركردنی كوردستان له بناخه‌وه هه‌ڵه‌یه و ده‌بێت كۆتایی پێ بهێنرێت. زیندانیانی كورد به‌شێك له سه‌رئه‌نجامی ئه‌و سیاسه‌ته‌ن.\nمامه‌ڵه‌كردنی وه‌حشیانه و كێویانه له‌گه‌ڵ زیندانیانی كورد، هه‌وڵێكی له ڕووی نێونه‌ته‌وه‌ییه‌وه ناسراوه كه له پێناوی هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و بنده‌ستیه‌دا ده‌كردرێت.\nئێمه داوا ده‌كه‌ین و شیلگیرانه پێ داده‌گرین كه نابێت له كوردستاندا یه‌ك دانه زیندانیی سیاسیی كورد هه‌بێت، هه‌ر كه‌سێك به تاوانی سیاسیی ده‌گیرێت ده‌بێت سه‌ربه‌رزی و شانازیی ئینسانیی بپارێزێت. حوكمه‌تی داگیركار بۆی نییه و نابێت بۆی هه‌بێت زیاتر له ده ملیۆن كرد له وڵاتی خۆیدا زیندان بكات و گه‌ر یه‌كێك له‌وانه فزه‌ی لێوه بێت بهاوێته زیندانێكی بچووكتره‌وه (سلوولی ئینفرادی).\nده‌نگی كوردستانیان له هه‌نده‌ران ده‌نگێكی زولاله و ده‌توانێت زۆر بڕبكات و دوور برووات. دیاره ئه‌وه حكومه‌تی داگیركار و دیكتاتۆری ئێران ده‌ترسێنێت چونكه ده‌زانێت ئه‌و ده‌نگه پشتوپه‌نایه‌كی گرینگه بۆ خه‌باتی ئازادیخوازانه‌ی كورد. له‌به‌رئه‌وه ده‌وڵه‌تی ئێران هه‌موو هه‌وڵێك بۆ كه‌مكردنه‌وه و بۆ به‌كه‌مدانانی ئه‌و چالاكیانه ده‌دات،و وه‌ک پیشه‌ی هه‌میشه‌ی خۆی هه‌ر ده‌نگێکی ئازادیخوازی به فیتی ئیسرائیل و ئه‌مه‌ریكا و جووله‌كه و زایۆنئیزم و ئیستکباری جیهانی ناو ده‌بات.\nده‌سه‌ڵاتی ئیسلامیی ئێران كه كوردستانی داگیركردووه و ئێرانی كردووه به دۆزه‌خ، ئه‌وه‌ی نیشانداوه که تا له سه‌ر ده‌سه‌ڵات بێ، بێجگه له کوشتار و ئه‌شکه‌نجه و زیندان و برسیه‌تی و قات و قڕی زیاتر بۆ کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ناهێنێت. که دیاره چه‌وسانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بۆ ئێمه‌ی کوردیشی لێ زیاد ده‌بێت. بۆیه ده‌بێت دڵنیا بین ته‌نیا به له نێوچوونی ئه‌م حکوومه‌ته و گه‌یشتنی خه‌ڵک به دیاریکردنی ئازادانه‌ی چاره‌نووسیان،ئه‌و زوڵم و سته‌مانه و له‌وانه نه‌مانی زیندانی سیاسیی کۆتاییان دێت.\nكوردستانیان، ئازادیخوازان و ئاشتیخوازان ده‌بێت هه‌میشه، بێ هه‌لومه‌رج، له سه‌نگه‌ری زیندانیانی سیاسییدا بن\nنا بۆ كردنی كوردستان به زیندانێكی گه‌وره،\nنا بۆ زیندانیكردنی مرۆڤی كورد به هۆی سیاسی.\nPrevious نوێژ له ئیسلامدا….تاهیر ره‌حیم\nNext كەلتورى شەرەف پارێزى یان…!


هەوڵەکانی کازمی بۆ بەدەستهێنانی پشتیوانیی نێودەوڵەتی بە کوێ دەگات؟ | KURDPLAT\nکوردپلات 10/26/2020 03:35:00 م ليست هناك تعليقات\nبەمەش پاڵپشتیی وڵاتان بەدەستبھێنێت تا لە عیراق سەرمایەگوزاریی بکەن و قازانج بکەن.\nسەردانەکەی ئێمانوئێل ماکرۆنیش بۆ عیراق لە چەند مانگی رابردوودا ھەر لەم چوارچێوەیەدا بوو.\nحکومەتی عیراق بە ئامادەبوونی کازمی و سەرۆک وەزیرانی فەرەنسا جاک کاستیکس، یاداشتێکی لێکتێگەیشتنی ھاوئاهەنگییان لە بوارەکانی کشتوکاڵ و گواستنەوە و پەروەردەدا ئیمزاکرد.\nئەو ھاوکاریی و پشتگیرییانەی ئێستا روویان لە عیراق کردووە، پێش ریفراندۆم روو لە ھەرێمی کوردستان بوون، بەڵام لەبەر تێوەگلانی ھەرێمەوە لە گەندەڵیی و بێ پلانی، پشتیوانییەکان ئێستا\nھەمووی رووی لە عیراق و حکومەتەکەی کازمییە.


Diplomatic Magazine | لەنێوان ورچ و هەڵۆکەدا ، سەدەیەک لە ململانێ\nسەیر لەوەدایە ، لەو کاتانەدا هەرسێ ئامۆزاکە : قەیسەری ڕوسیا ، قەیسەری ئەڵمانیا ، پادشای ئینگلاند کە کوڕانی یەک خێزانی شاهەنشاهی ئەوروپی بوون ، هەرسێکیان ئامۆزای یەکتر بوون ، لەناو خۆیاندا جەنگێکیان بەرپا کرد کە جەنگی جیهانی یەکەم بوو .\nبردنەوەی ڕوسیا لەو جەنگەدا ، هەر نەبێت بەهاوبەشی لەگەڵ بەریتانی و فەرەنساییەکاندا شێوە و شێوازی ئابووری - سیاسی جیهانی دەگۆڕی . لەم سیستەمە ئابووریەی ئێستای نەدەکرد کە سیستەمی ئابووری ئەمریکایی زاڵە بەسەر دنیادا.\nلە کۆتا ساتەکانی جەنگدا . لە ئۆکتۆبەری ١٩١٧دا ، بە یارمەتی زلهێزەکانی دنیا ، بەتایبەتی ئەمریکا و بەریتانیا ، شۆرشی سوور - کۆمۆنیستەکان لە ڕوسیادا بەرپابوو.بەلشەفیکەکان دەستەڵاتیان گرتە دەست . لەهەموو پەیمان و ڕێکەوتنە نێودەوڵەتیەکانی ڕۆمانۆڤ پاشگەزبوونەوە . دەستیان لە بەشە براوەکەی ڕوسیا لە جەنگەکەدا هەڵگرت . سیزینۆڤ - وەزیری دەرەوەی ڕوسیای قەیسەری ، لە یاداشتەکانیدا ئەو شۆرشە بە خیانەت ناودەبات کە لە ڕوسیا کراوە . لەبەر ئەوەی هیچ نەبێت پرۆتۆکۆلی بەریتانی - فەرەنسی بەناوی سایکس -بیکۆوە لە ساڵی ١٩١٥ ەوە سێ قۆڵی بووە لە نێوان سایکس و بیکۆ و سیزینۆڤدا . بەلشەفیکەکان بە کشانەوەیان لە دوا ساتەکانی جەنگدا ، بە پێ ی گێڕانەوەی سیزینۆڤ ،کشانەوە بووە لە بەشی براوەی ڕوسیا لەبەشەکەی خۆی . کە خۆرئاوای تورکیا و باکووری ئێران و کوردستان لە دابەشکردنەکەدا بەر ڕوسیا کەوتووە . بەلشەفیکەکان بە هاندان و پلانی ئەمریکی - بەریتانی دەستیان لێهەڵگرتووە . کەسی وەزیری دەرەوەی بەلشەفیکەکان ( ترۆتسکی ) ڕۆڵی تایبەتی هەبووە لەو خیانەتەدا کە بەرانبەر بەڕوسیای قەیسەری کراوە .\nئەگەر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ( سوریا - ئێران ) بەریەک کەوتنی ڕاستەخۆی هێزی ورچ و هەڵۆکە ڕووبدات ، ڕاستەوخۆ ئەو بەریەککەوتنە لە ڕۆژهەڵاتەکانی ئاسیا و ئەوروپاشدا ڕووئەدات . بۆیە هەر جەنگێکی ڕاستەوخۆی ڕوسیا و ئەمریکا لەهەر یەکێک لەو رۆژهەڵاتانەدا بقەومێت . دەبێتە جەنگێکی جیهانی گشتگر ، ڕاگرتنەوەی مەحاڵ دەبێت .\nلە دابەشکردنەوەی دووەمی جیهاندا ، کە لە ئەنجامی جەنگی جیهانی دووەمەوە دەستی پێکردووە . یەکێتی سۆڤیەت و ئەمریکا تا ساڵی ١٩٨٩ و ڕوخانی دیواری بەرلین ، جیهانیان لەنێوان ورچەکەی ڕوسیا و هەڵۆکەی ئەمریکادا بەزۆربێت یان بە ئاشتی دابەشکردبوو . لەماوەی ئەو شەست ساڵەی ململانێ ی نێوان بلۆکی خۆرهەڵاتی ( سۆسیالیزم - پەیمانی وارشۆ) و بلۆکی خۆرئاوایی ( کەپیتالیزم - پەیمانی ناتۆ ) جیهان هەمیشە لەبەردەم هەڕەشەی هەڵگیرسانی جەنگێکی ترسناکدابووە کە جەنگی ئەتۆمی نێوان ورچ و هەڵۆکەیە .چەندین جار مەترسیەکان گەیشتوون بە ئاستی تەقینەوە : لە جەنگی کۆریادا ١٩٥٦ . کێشەی کەنداوی بەراز (کوبا ) ١٩٦١ ، ڕاپەرینەکانی پراگ ١٩٦٨ . جەنگی حوزەیران ١٩٧٣ ئیسرائیل و عەرەب .. هتد . بەڵام لە دوا ساتەکاندا توانیویانە کۆنترۆڵی توڕەییەکانی هەردوولا بکەن .\nبۆ ماوەی بیست ساڵ ، لەپاش هەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەتەوە ، ئەمریکا بڕیاردەری تاک لایەن و تاک ڕەوی جیهانە . لەسەردەمی فلادیمیر پۆتیندا ، ورچەکەی ڕوسیا جارێکی تر خەبەری بۆتەوە ، داوای بەشەکەی خۆی دەکاتەوە لە هەڵۆکەی ئەمریکا .\nئەمریکا ئامادە نیە هەروا بەئاسانی دەستەڵاتی ڕەهای خۆی بەسەر جیهاندا لەگەڵ ورچە هەستاوەکەی ڕوسیادا بەش بکاتەوە . بۆیە لە ئێستادا سێ پنتی ململانێ ی ترسناک لەنێوان ئەو ورچ و هەڵۆیەدا چەقی دابەشکردنەوەی هێزە لە نێوانیاندا .\nئەو سێ پنتە کە بە تەوەرەکانی ڕۆژهەڵات ناسراوە : ڕۆژهەڵاتی ئاسیا ( کۆریای باکوور ) ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ( سوریا - ئێران ) ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا ( ئۆکرانیا - پۆلۆنیا )\nئەمریکا ئامادە نیە هەروا بەئاسانی دەستەڵاتی ڕەهای خۆی بەسەر جیهاندا لەگەڵ ورچە هەستاوەکەی ڕوسیادا بەش بکاتەوە . بۆیە لە ئێستادا سێ پنتی ململانێ ی ترسناک لەنێوان ئەو ورچ و هەڵۆیەدا چەقی دابەشکردنەوەی هێزە لە نێوانیاندا . ئەو سێ پنتە کە بە تەوەرەکانی ڕۆژهەڵات ناسراوە : ڕۆژهەڵاتی ئاسیا ( کۆریای باکوور ) ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ( سوریا - ئێران ) ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا ( ئۆکرانیا - پۆلۆنیا )\nئەم رۆژهەڵاتانەی تەوەری ململانێ ی نێوان ورچ و هەڵۆکەن لەبەردەم ئەگەری تەقینەوەی گەورەدان کە لە هەرکامیاندا ئەو تەقینەوەیە ڕووبدات ، دەگاتەوە بە ڕۆژهەڵاتەکانی تریش . ئەگەر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ( سوریا - ئێران ) بەریەک کەوتنی ڕاستەخۆی هێزی ورچ و هەڵۆکە ڕووبدات ، ڕاستەوخۆ ئەو بەریەککەوتنە لە ڕۆژهەڵاتەکانی ئاسیا و ئەوروپاشدا ڕووئەدات . بۆیە هەر جەنگێکی ڕاستەوخۆی ڕوسیا و ئەمریکا لەهەر یەکێک لەو رۆژهەڵاتانەدا بقەومێت . دەبێتە جەنگێکی جیهانی گشتگر ، ڕاگرتنەوەی مەحاڵ دەبێت .\nلێرەدا ڕۆڵی ناوەندە ستراتیژیەکانی ڕاوێژ و بڕیار لەهەر یەک لە ڕوسیا و ئەمریکادا یەکجار کاریگەرە .\nپرسیاری جدیش لەو ناوەندانە ، کە مایەی سەرسوڕمانە ، بۆچی هێزەکانی فشار لە جیهاندا ، کۆمەڵگەی مەدەنی و مرۆڤدۆستەکان ، لەم کاتانەدا بێدەنگن ؟ هیچ کاردانەوەیەکیان لە خۆرئاوا ( ئەمریکا - ئەوروپا) دا نیە ؟؟ لەکاتێکدا پێش هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر سیربیا یان عێراق ، ملیۆنەها خەڵکی ئاشتی خواز ، دە ڕژانە سەر شەقامەکانی واشنتۆن و ڕۆما و پاریس و لەندەن ... هتد . داوای ڕاگرتنی هەڕەشە و شەڕیان دەکرد . بەڵام لە کاتی مەترسی ڕوودانی جەنگێکی مەترسیداری وەک ئێستا ، لە نێوان ڕوسیا و ئەمریکا لە سوریادا بێدەنگن ؟؟\nوەڵامی ئەم پرسیارە لە سیستەمی فیکری جیهانی و تێڕوانینە فەلسەفیەکانی ئەم سەردەمەدایە کە پێدەچێت فیکر و فەلسەفەش لەم ساڵانەی دوایدا لە پاشەکشەی ئینسانی خۆیدابێت . لەژێر کاریگەری ئەو شەپۆلە توندە ، گرژە ، قیناویەدا بێت کە لەنێو سیاسەت و مەزهەبی گەلانی دنیادا باوە . ڕەنگە وەک چۆن لەسەرەتای سەدەی ڕابردوودا تا بیستەکانی یەکەم گۆڕانکاری ڕیشەیی بەسەر نەخشەی ئابووری - فەرهەنگی ، سیاسی دنیادا هێنا . سەرەتاکانی ئەم سەدەیەش لە پرۆسەی ئەو گۆڕانکاریە ڕیشەیانەدا بێت کە باجەکەی مرۆڤایەتی بەگشتی دەیدات .


ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان داوا لە تاڵیبان دەکات کۆتوبەندەکانی سەر ئافرەتان و کچان لاببات\nسۆنیا نیازی و خەتیرە ئەحمەدی لەمیانەی کارکردنیاندا لە ژووری هەواڵەکانی کەناڵی تۆلۆ، کابوڵ، ئەفغانستان\nئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان داوا لە بەرپرسانی تاڵیبان دەکات لە ئەفغانستان " بەخێرایی " ئەو سیاسەت و کارانەیان پێچەوانە بکەنەوە کە بوونەتە هۆی کۆتوبەند خستنەسەر مافەکانی مرۆڤ و ئازادی ئافرەتان و کچانی ئەفغانی.\nپانزە ئەندامەکەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ڕەشنووسی بەیاننامەکەی نەرویجییان پەسەند کرد، ئەمەش نزیکەی دوو هەفتە دوای ئەوەی لە کۆبوونەوەیەکی داخراودا تاوتوێی ڕەوشەکەیان کرد. لە بەیاننامەکەدا ئاماژە بە " نیگەرانییەکی زۆر کراوە سەبارەت بە زیادبوونی وەراندنی ڕێز لە مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە بنچینەییەکانی ئافرەتان و کچانی ئەفغانستان لەلایەن تاڵیبانەوە."\nلە ماوەی ڕابردوودا لەم مانگەدا تاڵیبان فەرمانی بە ئافرەتان کرد ڕووخسارییان لە دەرەوەی ماڵەکانیان داپۆشن، ئەمەش گەڕانەوەی یاساکەی پێشووی بزووتنەوەی تاڵیبانە. هەروەها داوایان لە کەناڵەکان کرد پێشکەشکارە ئافرەتەکان لەکاتێکی پێشکەشکردندا ڕووخسارییان داپۆشن.\nلە بەیاننامەکەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیدا هاتووە دەڵێت " ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی داوا لە تاڵیبان دەکەن بەخێرایی سیاسەت و کارەکانیان پێچەوانە بکەنەوە کە بوونەتە هۆی کۆتوبەند خستنەسەر مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە بنچینەییەکانی ئافرەتان و کچانی ئەفغانی."\nلەژێر یاساکانی حکومڕانی تاڵیباندا لە نێوان ساڵەکانی 1996 وە بۆ 2001 لە ئەفغانستان. ئافرەتان دەبێت داپۆشراو بن و نەیانتوانیوە کار بکەن، کچانیش ڕێگەیان پێنەدراوە بخوێنن. بەڵام دوای ئەوەی لە مانگی هەشتی ساڵی ڕابردوودا دەسەڵاتییان گرتەوە دەست، تاڵیبان وتی ڕێز لە مافی ئافرەتان دەگرێت.\nبەڵام لە مانگی سێدا تاڵیبان لەو بەڵێنەی پاشگەز بووەوە کە تیایدا بەڵێنیدا خوێندنگاکان بۆ کچان دەکەنەوە، بەڵام جارێ بە داخراویی دەمێننەوە تاوەکو بەرپرسانی تاڵیبان پلانێک دادەنێن بەشێوەیەک کە کردنەوەی خوێندنگاکان لەگەڵ یاسای ئیسلامدا بگونجێت.\nئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دووبارە " داوای لە تاڵیبان کردەوە بەڵێنەکانی جێبەجێ بکات و بەبێ دواکەوتن خوێندنگاکان دووبارە بۆ خوێندکارە کچەکان بکاتەوە."


ورده‌كاریی ده‌سبه‌سه‌ركرانی شه‌ش كه‌س له به‌رامبه‌ر به‌ندیخانه‌ی ئه‌وین\n15:23 - 2 سەرماوەز 2715\nكوردستان میدیا: شه‌ش كه‌س له ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی زیندانیانی سیاسی كه ڕۆژی شه‌ممه له به‌رامبه‌ر زیندانی ئه‌ویندا كۆ ببوونه‌وه، ده‌سبه‌سه‌ر كران. دوو كه‌س له ده‌سبه‌سه‌ركراون بردراون بۆ گرتووخانه‌ی ئیتلاعاتی سوپا و ژنه ده‌سبه‌سه‌ركراوه‌كانیش ڕاگوێزراون بۆ گرتووخانه‌ی قه‌رچه‌كی وه‌رامین.\nڕۆژی شه‌ممه ٣٠ی خه‌زه‌ڵوه‌ر ژماره‌یه‌ك له بنه‌ماڵه‌ی زیندانیانی سیاسی له به‌رامبه‌ر زیندانی ئه‌ویندا كۆبوونه‌وه‌یان كرد. ئه‌م كۆبوونه‌وه وه‌ك هه‌موو ڕۆژانی شه‌ممه به‌مه‌به‌ستی به‌دواداچوونی بارودۆخی ئه‌و زیندانیانه‌ی كه زانیارییه‌كی ئه‌وتۆیان له‌سه‌ر نییه به‌ڕێوه چوو.\nدویچێڤێله له زاری موحه‌ممه‌د نووریزاد، چالاكی سیاسی له‌م بواره‌دا بڵاوی كرده‌وه كه ڕه‌زا مه‌له‌ك و هاشم زه‌یناڵی پاش ده‌سبه‌سه‌ركران، له به‌ندیخانه‌ی ئه‌وینه‌وه ڕاگوێزراون بۆ گرتووخانه‌ی ئیتلاعاتی سوپا. هه‌روه‌ها موحسین شۆجاع له كه‌سانی ده‌سبه‌سه‌ركراوی دیكه، له زیندانی ئه‌ویندایه.\nدایكی ئۆمید عه‌لی شناس، له‌گه‌ڵ دوو كه‌س له قوتابییه‌كانی موحه‌ممه‌د عه‌لی تاهیری (دامه‌زرێنه‌ری ئاڵقه‌ی عیرفان) ڕاگوێزراون بۆ به‌ندیخانه‌ی قه‌رچه‌كی وه‌رامین.\nئۆمید عه‌لی شناس، چالاكی مه‌ده‌نی، به تۆمه‌تی كۆبوونه‌وه، سازان و چالاكی دژی ڕێژیم و سووكایه‌تی به ڕێبه‌ر حوكمی ١٠ ساڵ زیندانی به‌سه‌ردا داسه‌پاوه.\nهه‌واڵه‌كان باس له‌وه ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ باوكی سه‌عید زه‌یناڵی به توندی هه‌ڵسوكه‌وت كراوه.\nسه‌عید زه‌یناڵی له ڕه‌وتی ناڕه‌زایه‌تی ده‌ربڕینه‌كانی خوێندكاران له ١٨ی پووشپه‌ڕی ١٣٧٨ـه‌وه ده‌سبه‌سه‌ر كراوه، به‌ڵام تا ئێستا هه‌واڵێك له‌مه‌ڕ ناوبراو له‌به‌رده‌ستدا نییه.


فەرموودە: خوای گەورە دەستی ڕادەخات بە شەوان بۆ ئەوەی گوناهکارانی ڕۆژ تەوبە بکەن، ودەستی ڕا دەخات بە ڕۆژ بۆ ئەوەی گوناهکارانی شەو تەوبە بکەن؛ هەتاوەکو خۆر لە ڕۆژئاواوە هەڵدێت - فرەفەرهەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلى الله عليه وسلم-\nفەرموودە: خوای گەورە دەستی ڕادەخات بە شەوان بۆ ئەوەی گوناهکارانی ڕۆژ تەوبە بکەن، ودەستی ڕا دەخات بە ڕۆژ بۆ ئەوەی گوناهکارانی شەو تەوبە بکەن؛ هەتاوەکو خۆر لە ڕۆژئاواوە هەڵدێت\nپۆلێنکردن: فەزڵەکان وئادابەکان . دڵ نەرمکارەکان وئامۆژگارییەکان . تەوبە کردن .\nلە ئەبی موسای ئەشعەریەوە -ڕەزای خوای لێبێت- کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: «خوای گەورە دەستی ڕادەخات بە شەوان بۆ ئەوەی گوناهکارانی ڕۆژ تەوبە بکەن، ودەستی ڕا دەخات بە ڕۆژ بۆ ئەوەی گوناهکارانی شەو تەوبە بکەن؛هەتاوەکو خۆر لە ڕۆژئاواوە هەڵدێت».\nخوای گەورە تەوبەی بەندەکەی قبوڵ دەکات ئەگەرچیش تەوبەکە دوابکەوێت، بۆیە ئەگەر مرۆڤت تاوانێک بکات لە ڕۆژدا؛ ئەوا خودا تەوبەکەی قبوڵ دەکات ئەگەرچیش لە شەودا تەوبە بکات، وئەگەر مرۆڤت تاوانێک بکات لە شەودا؛ ئەوا خودا تەوبەکەی قبوڵ دەکات ئەگەرچیش لە ڕۆژدا تەوبە بکات، ئەمە هەتا ئەو کاتەیە کە خۆر لە ڕۆژئاواوە دەردەچێت کە ئەمیش لە نیشانە گەورەکانی ڕوودانی قیامەتە.\nفەزڵەکان وئادابەکان . دڵ نەرمکارەکان وئامۆژگارییەکان . تەوبە کردن .


سەرلەبەری مێژووی ئاڵمان و ژاپۆن … ڕیچارد براتیگان … لە ئینگلیزییەوە: عەتا میرەکی – Dengekan\nسەرلەبەری مێژووی ئاڵمان و ژاپۆن … ڕیچارد براتیگان … لە ئینگلیزییەوە: عەتا میرەکی\nbyAta Miraki\tMarch 18, 2019\tGeneral, Literature\nپێش چەند ساڵێ (شەڕی دووەمی جیهانی) لە مۆتێلێکدا لە پاڵ کارخانەیەکی بەستەبەندی سویفت یان باشترە بڵێم کوشتارگاگەیەکدا دەژیام.\nلەوێ بەرازیان کوشتار دەکرد، سەعات بە سەعات، رۆژ لەدوای رۆژ مانگ لەدوای مانگ تا بەهار دەبووە هاوین و هاوین دەبووە پایز، کاتێ سەری بەرازەکانیان دەبڕێ دەنگی ناڵەیان بەرز دەبۆوە، رێک دەتکوت ئۆپێرایەکە و لە شوێنی زبڵەکاندا بەڕێوە دەچێ.\nوا بیرم دەکردەوە کە کوشتنی ئەو بەرازانە لەگەڵ سەرکەوتن لە شەڕ دا پێوەندی هەیە. پێم وابێ ئەو بیرکردنەوەیە لەبەر ئەوە بوو کە هەموو شتێک پێوەندی هەیە بە شەڕەوە.\nحەفتەی یەکەم و دووەم کە لەو مۆتێلەدا بووین زۆر ئازاردەر بوو. دەنگی ناڵەیان دەبووە هۆی بێزاری، بەڵام دوایی لەگەڵی ڕاهاتم وەکوو هەر دەنگێکی تر: نەغمەی باڵندەیەک لەسەر دارێک یان فیکەی باتگهێشت بۆ خواردنی نانی نیوەڕۆ یان دەنگی ڕادیۆ یان دەنگی تێپەڕینی لۆرییەک یات دەنگی ئینسان یان کاتێ بۆ خواردنی شام بانگت دەکەن یان هەر دەنگێکی تر.\n“دوای شێوکردن کایە بکە”\nهەرکاتێ دەنگی ناڵەی بەرازاەکان نەدەما، ئەو بێدەنگیە مانای ئەوە بوو کە یەکێک لە ئامێرەکان پەکی کەوتووە.\nلە ئینگلیزییەوە: عەتا میرەکی\nPrevious كۆمه‌ڵگه… ته‌كنه‌لۆژیا… میدیا په‌راوێزێك له‌ناو تێكستدا … نه‌ژاد عزیز سورمێ\nNext لەسەر رووداوە تێرۆریستییەکەی نیوزییلاند … کامیار سابیر\nکێ سالە شێتی کوشت؟ .. نووسینی: یوسف عزەدین\nئەم شەو گۆرانی قەرەجەکان دەڵێمەوە … سەدا جەودەت\nبا پسکیت بخۆن ! .. عەبدوڵا ساڵح\nزنجیره‌یه‌ك گوتار له باره‌ی ناسنامه (9-10) …. پرسی ناسنامه …. عه‌بدولموته‌لیب عه‌بدوڵڵا


بابەتی : ڕەزا شوان | 27.07.2017 5:39 PM | بەشی: بۆ منداڵان | بێ کۆمێنتە\nپەروەردەکردن و پێگەیاندنی منداڵانی داهێنەر، لەوەدایە کە چۆن بتوانین زەمینەیەکی لەباری ئەوتۆیان بۆ بڕەخسێنین، تا گەشە بە توانا و خەیاڵ و بە بیرۆکەکانیان بکەن. راستە کە داهێنان بەری زیرەکی و ژیرییە، بەڵام لێکۆڵینەوەکان ئەوەیان سەلماندووە، مەرج نییە کە منداڵانی داهێنەر، پلەیەکی زۆر بەرز و باڵای زیرەکیان هەبێت. لەوانەیە کە منداڵی داهێنەر پلەی زیرەکی ناوەندی بێت. ئەمەو داهێنان بە تەنها بواری زانیاری ناگرێتەوە، منداڵەکانیشتان بەم چەمکە پەروەردە مەکەن، کە دەبێت لە بۆاری زانیاریدا، سەرکەوتوو و هەڵکەوتوو و باڵادەستبن، ئەگینا نابن بە داهێنەر. ئەمە بۆچوون و تێگەیشتنێکی هەڵەیە، چونکە داهێنان هەموو بوارەکانی ژیانی مرۆڤ دەگرێتەوە: بۆاری زانیاری، وێژەیی، رۆشنبیری، هونەری، وەرزشی، تەکنۆلۆژی و… تاد.\nداهێنان دەرئەنجامێکی داهێنانەی دژەباوە، وەکو: هۆنراوەیەکی تازە، تابلۆیەکی هونەریی تازە، یا تیۆرێکی زانیاری تازە و… تاد.\n1- منداڵێکی خۆهەڵقورتێنە: منداڵی داهێنەر، خەیاڵ فراون و کراوەیە، بیر لە هەموو شتێک دەکاتەوە. هەمیشە دەیەوێت خۆی بەرێتە پێشەوە، دەرکەوێت و بوونی هەبێت. ئەوەی نایزانێت دەیەوێت بیزانێت، پەیوەندی بە ئەمەوە هەبێت یا نەبێت، دەیەوێت بە شتەکانی دەوروبەری ئاشنابێت و زانیاریی نوێی دەستبکەوێت. شتەکان و بابەتەکانی یاریکردنەکانی تاقی دەکاتەوە وەکو: بووکۆکە، ئۆتۆمبیل، فرۆکە، بابەتی پارچەداری تر، پارچەکانیان لێک هەڵدەوەشێنێتەوە، هەوڵیش دەدات، کە دووبارە پێکەوەیان بنێت.\nهەندێ لە دایکان و باوکان، لەم چەشنە رەفتارانەی منداڵەکانیان نیگەران و پەست دەبن. لەوانەیە وەکو سزادانێک بابەتەکانی یارییەکانیان لەبەردەست لابدەن و هەڵیان بگرن. بەڵام مەبەستی منداڵان لە هەڵوەشاندنەوەی ئەو بابەتانە، ئەوەیە کە بزانن چۆن پێکەوە نراون و چۆن دووبارە وەکو خۆیانی لێبکەنەوە. پێویستە دایکان و باوکان، لەو جۆرە بابەتانەیان بۆ بکڕن، کە منداڵانی تا تەمەن پێج ساڵان واتە (منداڵانی قۆناغی باخچەی منداڵان) بتوانن هەڵیان بوەشێننەوە و دووبارە پێکەوەیان بنێنەوە، وەکو: میکانۆی رەنگاوڕەنگ، بووکەڵەی باغە، موورووی دەنک گەورەی رستەکراو و… تاد.\n2- منداڵێکی نەرمڕەوە: منداڵی داهێنەر، هەڵەشە و شپرزە و خۆشباوەڕ و خێرابڕیار نییە، نەرم و لەسەرخۆیە لە چارەسەرکردنی کێشەکانی. مەبەستیشمان لە نەرمڕەوی، بیرچەقەبەستوو نییە، بیرۆکەیەکی دیاریکراو و شێوازێکی رۆتینی دەقگرتووی نییە، ئەو سەربەست و رەهایە، بە دوای هەڵبژاردە و چارەسەری تریشدا دەگەڕێت.\n3- زمان پاراوە: منداڵی داهێنەر، بە زوویی زمانی گەشەدەکات، زوو فێری وشە و رستە و قسەکردن و گوزارشتکردن دەبێت، دەستکەوتی زمانی، لە سامانی زمانی هاوڕێ هاوتەمەنەکانی زیاترە.\n4- بڕوابەخۆیە: منداڵێ داهێنەر، شانازی بە کەسێتی خۆیەوە دەکات، بڕوا و متمانەی بە هێز و بە تواناکانی خۆی هەیە. هەردەمیش :گەشبینە، رووخۆشە، لێو بەخەندەیە، خۆڕاگرە، کۆڵنەدەرە، قسەخۆشە، پەرتووک و گۆڤاریش دەخوێنێتەوە.\n5- زۆر دەپرسێت: یەکێک لە سیما گرنگەکانی منداڵی داهێنەر (زۆرپرسە) دەپرسێت و هەموو هەستەوەرییەکانیشی بەکاردەهێنێت، رۆژی بە دەیان جار دەپرسێت: بۆ؟ چۆن؟ بۆچی؟ بۆ ئەوەی، ئەوەی نایزانێت دەیەوێت بیزانێت، یا شتی زیاتری لەسەر بزانێت.\n6- حەزی سەرکردەیی هەیە: منداڵی داهێنەر، حەزدەکات ببێت، بە سەرکردە، بە پێشڕەو، بە سەردەستە، بە رابەری گرووپی منداڵان. ببێت بەخاوەنی بڕیار. حەزیش دەکات هەمیشە یەکەم بێت. لە نێو گرووپ و کۆمەڵی منداڵاندا، ئامادەبوونی هەبێت. تواناکانی خۆی دەربخات، رۆڵی هەبێت، را و بۆچوونەکانی بەهەند بزانن.\n7- خەیاڵفراوان و بیرتیژە: منداڵی داهێنەر،خاوەنی خەیاڵێکی فراوان و بیرێکی تیژه.\n8- چاونەترس و ئازایە: منداڵی داهێنەر، منداڵێکی سەرکیش و چاونەترسە، بە بڕواوە کار و تاقیکردنەوەکانی ئەنجام دەدات. هەڵە و شکستییەکانی کۆڵیپێنادەن. بەرپرسێتی دەرئەنجامی کارەکانی هەڵدەگرێت. خاوەن ئیرادەیەکی بەهێزە و دان بە ئەستەمدا نانێت.\n9- حەز بە سەربەخۆیی دەکات: منداڵی داهێنەر، حەز بەوە ناکات کە فشار بخەنەسەری و سنوورداری بکەن، حەزیش ناکات کەسانی تر، دەست لە کارەکانی و لە بڕیارەکانی وەربدەن. نایەوێت پشت بە کەسانی تریش ببەستێت. دەیەوێت پشت بە تواناکانی خۆی ببەستێت. بە ئەوپەڕی ئازادی و سەربەخۆییشەوە بڕیار بدات و رەفتار بکات.\n10- خێرا لێکدەرەوەیە: منداڵی داهێنەر، بە خێرایی و بە وردی تێبینی شتەکان دەکات و لێکیان دەداتەوە و هەڵیاندەسەنگێنێت. گەر رووبەڕووی کێشەیەکیش بێت، بە خێرایی لێکیدەداتەوە و بە خێراییش چارەسەرێک بۆ خۆی دەدۆزێتەوە.\n1- دۆزینەوەی بەهـرە و توانا و، لایەنە جیاوازەکانی کەسێتی منداڵەکانتان.\n2- ناوبردن و پۆلێنکردنی، هەموو ئەو شتانەی لە بەرچاوی منداڵەکانتانن. ناو زانین و بۆچی بەکارهێنانی ئەوشتانە، گرنگن لە کرداری داهێناندا.\n3- سەیرکردنی کەناڵە تەلەفزیۆنییەکانی پەروەردەیی و فێرکردن و خۆشیبەخشەکان، بە شێوەیەکی لەبار، کە هەست بە بێزاری وەرستبوون نەکەن.\n4- بابەتی یاریکردنی تازەیان بۆ دابین بکەن. ئەو بابەتانەشیان بۆ دابین بکەن کە گەشە بە زیرەکییان دەکەن. یا بۆ راهێنانی هۆشی منداڵان لەسەر بیرکردنەوە، مەتەڵیان لێبپرسن. بە سەدان مەتەڵی کوردەواریمان هەن. بۆ نموونە، ئەمە چییە و چی پێدەڵێن: “سەوزە وک خەیار، بەرزە وەک چنار، مزرە وەک هەنار، لە دێوە دەیهێنن بۆ شار؟”\n5- منداڵەکانتان لەسەر هەمیشە کۆششکردن و ئارامی و دانبەخۆگرتن رایان بهێنن.\n6- منداڵەکانتان رابهێنن کە بەبێ ترس، رەخنەبگرن و را و بۆچوون و تێبینییەکانیان دەربڕن. هەوڵی راستکردنەوەی هەڵەکانیش بدەن.\n7- رێز لە ئازادی و سەربەخۆیی و لە تایبەتمەندییەکانیان و لە را و لە بۆچوونەکانی منداڵەکانتان بگرن. وەکو: کاتی نووستنیان، هەڵبژاردنی رەنگەکانی جلوبەرگەکانیان.\n8- گەر بلوێت، شوێنێکی دیاریکراو، بۆ چالاکییەکانی منداڵەکانتان تەرخان بکەن.\n9- مەرج و سانسۆر و سەپاندن، مەخەنە سەر یارییەکانی منداڵەکانتان، با بە کامی دڵیان، حەزیان لە چ یارییەکە ئەوە یارییە بکەن. تەنها یاریی زیانبەخش نەبن.\n10- ئەوەش مەخەنە دڵیانەوە کە ئێوە لێیان دەترس کە تووشی ئازاربن، چونکە ئەم نیگەرانییەی ئێوە، ئازادییان زنجیر دەکات، ناهێڵن بە هەوەسی خۆیان یاری بکەن. نموونەیەکتان بۆ دەهێنمەوە: لە ساڵی (2003) دا، لە شاری (بێرگن) لە (نەرویج) لە باخچەیەکی منداڵان دا، پراکسیسم دەکرد. کچێکی منداڵی خرپن، بە دارێکی بەرزدا هەڵگژا و ویستی بچێتە سەر دارەکە، منیش هاوارم لێکرد، سەرنەکەوی، دابـەزە. بەڕێوەبەری باخچەکەش چاوی لێبوو، بە منی وت:”مەیترسێنە، با سەربکەوێت، پێشتر بە دارێکی نزمدا سەرکەوت. ئەو دەیەوێت لە بەردەم هاوڕێکانیدا، هێز و توانا و ئازایی خۆێ دەربخات. دەشێوێت لەسەر دارەکەوە، دیمەن و رووبەرێکی زیاتر ببینێت”\n11- لە منداڵەکانتان بگەڕێن، با فێری یاریی شەترەنج و تاوڵە بن، یا یاری (وشەسازی) دروستکردنی چەند وشەیەک لە چەند پیتێک یا پڕکردنەوەی خانە بەتاڵەکان بە پێت، بۆ دۆزینەوەی وشەی داواکراو. ئەمانە و چەندین یاریی هاوشێوەی تر هەن. ئەم جۆرە یارییانە مێشکی منداڵان چالاک دەەکەن.\n12- لە منداڵەکانتان بگەڕێن، با بە هەوەسی خۆیان وێنەکانیان بکێشن. منداڵان لە رێی وێنەکانیانەوە، گوزارشت لە ناخی دڵ و دەروونیان دەکەن، لە راز و نیـاز و هیـوا و لە خەون و خواستەکانیان دەکەن.\n13- دەتوانن هەندێ چیرۆکیان بۆ بگێڕنەوە یا بخوێننەوە. ئێمەی کورد گەنجینەیەکی دەوڵەمەندی چیرۆکی فۆلکلۆری و چیرۆکی بەرئاگردانمان هەیە. ئەمەو چیرۆکەکانی ئیزۆپ، لاڤۆنتین، هانس کریستیان ئەندەرسن، برایانی گریم، لیۆن تۆڵستۆی، ئەسترید لیندگرین، کلیلە و دیمنە ی عەبدوڵڵا بن موقەفەع،…تاد. چیرۆکەکانی ئەم نووسەرانە لەبارن بۆ منداڵان، لە(3 – 12) ساڵان. کۆمەڵێک چیرۆکنووسی هاوچەرخی کوردیشمان، چیرۆکەکانیان بۆ منداڵان لە ئاستێکی جیهانیدان، لەوانەش چیرۆکنووسانی منداڵان: فەرەیدوون عەلی ئەمین، لەتیف هەڵمەت، محەمەد فەریق حەسەن، جەلال مەحموود، تاهیر ساڵح سەعید، عومەر عەبدولرەحیم، جەزا عەلی ئەمین، سەلام مەنمی، عەلی حەمەڕەشید بەرزنجی، سەلاح نیساری، فەوزیە مەنمی و… تاد.\n14- گەشتی رۆشنبیری و زانیاری بۆ منداڵەکانتان رێکبخەن وەک: سەردانی مۆزەخانە، گەلەری وێنە، شوێنە رۆشنبیرییەکان، کتێبخانەی گشتی، کەناڵە تەلەفزیۆنییەکان، چاپخانەکان، کارگەکان، ئەو شوێنانەش کە گۆڤارەکانی منداڵانیان لێ ئامادە دەکرێن.\n15- خێزانان بە گشتی و دایکان بە تایبەتی، رۆڵێکی گرنگیان هەیە لە پەروەردەکردن و پێگەیاندنی منداڵانی نوێخواز و داهێنەر و پێشکەوتووخواز. هەر بۆ نموونە، دووبارە (تۆماس ئەدیسۆن) دەڵێ:”ئەوە دایکم بوو کە دروستی کردم” بۆیە هەمیشە خۆی بە قەرزاری دایکی دەزانی.\n16- هاندان و ستایش و ئافەرین و دەستخۆشی لە منداڵان، لە کاتی ئەنجامدانی کارێکی داهێنەرانە، کارتێکردنێکی ئەرینیان لەسەر منداڵان و درێژەدان بە داهێنانەکانیان هەیە.\n17- لە ئەمڕۆدا، ئینتەرنێت و ئایپاد، رۆڵێکی گرنگیان لە گەشەکردنی هۆش و خەیاڵی منداڵاندا هەیە، بەڵام پێویستە کۆنترۆڵبکرێن و بەرەو لایەنە ئەرێنییەکان ئاراستەبکرێن.


زمانی ئینگلیزی – بازرگان\nتاگ: زمانی ئینگلیزی\nby Jiablog ئه‌یلول 3, 2017 Uncategorized / پێداویستی / مۆبایل / نووسراوەکان\nلە سەردەمی ئێستاماندا فێربوونی زمانی دووەم و بە تایبەت ئینگلیزی وەک پێویستیەکی ژیانی لێ هاتووە بۆ بردنە پێشی لێهاتوویی و ژیانی کارکردن و دەستکەوتنی هەلی زیاتر بۆ کار، جا چ بێ کاربیت و بەدوای کاردا بگەڕێیت یاخود بتەوێت لە کارەکەت بچیتە پێشتر.\nکۆمەڵێک بژاردەت پێ دەدات بۆ فێربوونی ژمارەیەکی زۆر لە زمانەکان، بەڕێگایەکی چالاک و بەشێوازی نووسین و خوێندنەوە.\nلەهەموو قۆناغەکانیش تاقی کردنەوەت پێ دەکات تاوەکوو بزانێت تا چەند بەرەوپێشچوونت بەدەست هێناوە.\nبۆ بەکارهێنەرانی ئایفۆن و ئایپاد دەتوانن لێرە دایبگرن\nبۆ بەکارهێنەرانی ئەندرۆید دەتوانن لێرە دایبگرن\n٢-ئاپپی rocket languages\nبە شێوازە ناوەزەکەی بۆ فێرکردن جیا دەکرێتەوە، پش بە تۆماری دەنگ دەبەستێت بۆ زانینی شیوازی ئاخاوتنت و بەرەوپێشبردنی.\nکۆمەڵێک یاری نایابیشی تێدایە کەوا بەبێ بێزاربوون فێرت دەکات.\n٣-ئاپپی Rosetta course\nبەیەکێک لەهەرە باوترین ئاپ دادەنرێت ، بەهەزارەها دستەواژە و ئاماژەی تێدایە بۆ زۆرێک لە زمانە جیاوازەکان، پشت دەبەستێت بە فێربوونی داینامیکی چالاک، بەکارهێنەر زۆر بە ئاسانی دەتوانێت ووشە و دەستەواژەکان لەبەر بکات بەڕێگای بەکارهێنانی دەنگ و پێشبینی کردن.\nئەم ئاپە بۆ ئەو کەسانە زۆر بەکەڵک دەبێت کەوا کێشەی ووشەیان هەیە لەزمان و زیاتریش یارمەتی ڕستەسازیان دەدات.\nیەکێک لە نایابترین ئاپەکانی کەوا هەموو زمانەکانی جیهانی تێدایە، بە ئاسنترین شێواز و یاری کەوا زانستیانە داڕێژراوە بۆ فێربوونی زمان بە ئاسانی و بەکارهێنانی بەشی نائاگایی مێشکت و بەبێ ئەوەی زۆر لە مێشکت بکەیت،\n٥-ئاپپی learn languages with babble\nئەم ئاپپە بەوە جیا دەکرێتەوە کەوا فێری زمانت دەکات هەرچەندە کاتیشت کەمبێت،\nبە ڕێگای چالاک زیاتر لە ١٣ زمانی تێدایە.\nلەلایەن چەندین شارەزای زمان داڕێژراوە، تا ئێستا یارمەتی ملۆیان خەلکی داوە بۆ فێربوونی زمان.\n٦-ئاپپی hellotalk speak\nباشترین و خێراترین ڕێگا بۆ فێربوونی زمانی دووەم جگە لە زمانی خۆت، ژیانە لەنێوان کەسانی خاوەن زمانەکە، ئەم ئاپە ئەوەت بۆ دەڕەخسێنێت، دەتوانی بەشداربیت لە گفتوگۆی چەندان خەڵک و پێداویستی وەرگێڕانیشت بۆ فەراهەم دەکات، زیاتر لە شێوازی تۆڕێکی کۆمەڵایەتیە بۆ ئەوەی خەڵکی نوێش بناسیت لە ژیان و بێزار نەبیت لە فێربوون.\n٧-ئاپپی learn & play languages\nئەم پاپە گونجاوە بۆ هەموو ئەندامانی خێزان و شێوازی یاری بەکاردێنێت بۆ فێربوون،\nئەم ئاپە بە ٣ قۆناغ لە شێوەی یاری فێرت دەکات کە چەندین ڕووبەڕوو بوونەوە و چێژی تێدایە،\nبە چەندین کاریگەری دەنگی و وێنەکی جیا دەکرێتەوە بۆ ئاسانی لە فێربوون.\n٨-ئاپپی learn 50 languages\nئەم ئاپە بۆ کەسانی سەرەتایی لە زمان بەکاردێت، زۆرترین ڕستە و ووشەی تێدایە بۆ ٥٠ زمان لەسەرتاسەری جیهان.\nفێرت دەکات لە شوێن و بارودۆخەکان چۆن خۆت دەرباز بکەیت گەر لە زمانێک هیچ نەزانیت،\nوەک چوونەبازاڕ و گۆڕینەوەی دراو و سەرفەرکردن یاخود هەر بارودۆخێکی دیکەی پێوسیت.\nبۆ بەکارهێنەرانی ئایپاد و ئایفۆن دەتوانن لێرە دایبگرن\nئەم ئاپە زۆر جەخت لە فێربوون دەکاتەوە بەبێ زۆر لەخۆکردن و بە شێوازی یاری و گاڵەتە و گەپ.\nتاقیکردنەوەی زۆری تێدایە و لەلایەن کەسانی شارەزا تۆمارکراون ودەنگەکانی دەنگی مرۆڤە نەوەک ئامێر.\nلەکاتی فێربوونیشت هەموو بەرەوپێشچوونەکانت تۆمار دەکرێت و دەتوانی بەرەوپێشچوونی خۆت ببینیت.\n١٠-ئاپپی Speaky – Language Exchange\nئەم ئاپە وات لێدەکات هاوڕێ پەیدا بکەیت لەو زمانەی کەوا دەتەوێت، ڕۆژانە چاتیان لەگەڵ بگۆڕیتەوە و باسی کلتوری یەکتری بۆ هاوڕێکانت بکەن. شێوازی ڕاستەقینەی فێربوونی تێدایە و لەهەمان کاتدا هاوڕێش دروست دەکەیت و شارەزای وولاتان و کلتورەکانیشیان دەبیت.\nTagged : ئاپ / ئاپپی مۆبایل / ئه‌ندرۆید / زمانی ئینگلیزی / فێربوونی زمان


telefon بێژەکردن: چۆن telefon بە ئەڵمانی, تەتەری, تورکی, هەنگاری(مەجاری), سویدی, ئەندۆنیزیایی, ئازەرباینجانی, دیملی, ییدی, لوکسەمبورگی, پۆڵەندی, دانمارکی, ئوزبەکی, بۆسنی, نەرویژی نینۆرسک, کورمانجی, سلۆڤێنی, چیکی, ئیستۆنی, کرواتی, ڕۆمانیایی, نەرویژی بۆکماڵ بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ telefon\ntelefon بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wellenreiter (نێر لە ئەڵمانیا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hans (نێر لە ئوتریش)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Nanati (مێ لە ئەڵمانیا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mawis (نێر لە ئەڵمانیا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ReinerSelbstschuss (مێ لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ئەڵمانی:\ntelefon نموونە لە دەستەوشەیەک\ndas Telefon klingelt گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن frikoe (نێر لە ئەڵمانیا)\nsich ans Telefon hängen گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fw3493af (مێ لە ئەڵمانیا)\ntelefon بێژە کردن بە تەتەری [tt]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sham2019 (نێر لە ڕووسیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە تەتەری\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە تەتەری:\ntelefon بێژە کردن بە تورکی [tr]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن vates (نێر لە تورکیا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن okuman (نێر لە تورکیا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kiddopedia (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە تورکی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە تورکی:\nTelefon çalıyor گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Haggr (نێر لە تورکیا)\nTelefon çalıyor گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gursevinc (مێ لە تورکیا)\nTelefon çalıyor ve ben aniden uyanıyorum. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن oguzcanyavas (نێر لە تورکیا)\ntelefon بێژە کردن بە هەنگاری(مەجاری) [hu]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fortes (نێر لە هەنگاریا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lszy (مێ لە هەنگاریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە هەنگاری(مەجاری)\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە هەنگاری(مەجاری):\ntelefon بێژە کردن بە سویدی [sv]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tomo (نێر لە سوێد)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە سویدی:\nen telefon i floden گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Nilgus (نێر لە سوێد)\nMin telefon ringer گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rosemarine (مێ)\ntelefon بێژە کردن بە ئەندۆنیزیایی [ind]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kansai2kansas (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ئەندۆنیزیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ئەندۆنیزیایی:\ntelefon بێژە کردن بە ئازەرباینجانی [az]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن azrail94 (نێر لە ئازەرباینجان)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن punkito (نێر لە ئازەرباینجان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ئازەرباینجانی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ئازەرباینجانی:\ntelefon بێژە کردن بە دیملی [zza]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن serhat213 (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە دیملی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە دیملی:\ntelefon بێژە کردن بە ییدی [yi]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن yosl (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ییدی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ییدی:\nMeg ikh nitsn ayer telefon? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن yosl (نێر لە ئەڵمانیا)\ntelefon بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە لوکسەمبورگی:\ntelefon بێژە کردن بە پۆڵەندی [pl]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ana1234 (مێ لە پۆڵەندا)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن riddle (نێر لە پۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە پۆڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە پۆڵەندی:\nMój telefon robi pip pip pip. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن maalgozrzat9godzieba (مێ لە پۆڵەندا)\nRozpoczynając rozmowę z kimś przez telefon, powiesz: "Mówi Łukasz." گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nWysłuchawszy kilku zdań przez telefon, powiedział: "Przykro mi, ale to pomyłka!" گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\ntelefon بێژە کردن بە دانمارکی [da]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن CMunk (نێر لە دانمارک)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hsaietz (نێر لە دانمارک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە دانمارکی:\ntelefon بێژە کردن بە ئوزبەکی [uz]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Makhmudkhon (نێر لە ئوزبەکستان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ئوزبەکی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ئوزبەکی:\ntelefon بێژە کردن بە بۆسنی [bs]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن miracle07 (مێ لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە بۆسنی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە بۆسنی:\ntelefon بێژە کردن بە نەرویژی نینۆرسک [nn]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن benjho (نێر لە نۆرویژ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە نەرویژی نینۆرسک\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە نەرویژی نینۆرسک:\ntelefon بێژە کردن بە کورمانجی [kmr]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ramazan (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە کورمانجی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە کورمانجی:\ntelefon بێژە کردن بە سلۆڤێنی [sl]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن whitelion (مێ لە سلۆڤێنیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە سلۆڤێنی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە سلۆڤێنی:\ntelefon بێژە کردن بە چیکی [cs]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dosdroid (نێر لە کۆماری چێک)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن suicide (نێر لە کۆماری چێک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە چیکی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە چیکی:\nKoupil jsem si novej telefon. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tinapreissova (مێ لە کۆماری چێک)\ntelefon بێژە کردن بە ئیستۆنی [et]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن allaraz (نێر لە فینلاند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ئیستۆنی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ئیستۆنی:\ntelefon بێژە کردن بە کرواتی [hr]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Ixtabyss (مێ لە کرواتیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە کرواتی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە کرواتی:\ntelefon بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن bacanal (نێر لە ئوتریش)\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Skypaper (نێر لە ڕۆمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە ڕۆمانیایی:\ntelefon بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\ntelefon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن chrisb (نێر لە نۆرویژ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی telefon بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی telefon بە نەرویژی بۆکماڵ:\ntelefon بێژە نەکراون لە:\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [br] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [ms] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [sr] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [tpi] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [hsb] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [szl] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [kaa] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\ntelefon تۆمارکردنی گۆکردنی telefon [vo] دەزانن چۆن "telefon" بێژە بکەن؟\nوشەی: Piratenpartei, Nein, Chemie, wir, können\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: ئازەرباینجانی ئەڵمانی ئەندۆنیزیایی ئوزبەکی ئیستۆنی برەتۆنی بۆسنی پۆڵەندی تەتەری تورکی تۆک پیزن چیکی دانمارکی دیملی ڕۆمانیایی سلۆڤێنی سویدی سۆربیانی ژوورین سیربیایی سیلیزیایی ڤۆلاپوک قەرەقاڵپاق کرواتی کوردی لوکسەمبورگی مالایی نەرویژی بۆکماڵ نەرویژی نینۆرسک هەنگاری(مەجاری) ییدی


چۆن سێكس بكه‌ین ؟ زانیاری پزیشکی و تەندروست - متمانە\nچۆن سێكس بكه‌ین ؟ زانیاری پزیشکی و تەندروست\nڕێبەندان 8, 2019 54941\nکاتێک ژن و مێرد ژیانی هاوسەرگیری بێک دەهێنن و سەر جێی دەکەن، ئەوا: ھەر دووکیان پێویستیان بە زانیاری ڕۆشنبیری سەبارەت بە سێکس ھەیە، تاکوو تەواو چێژ لە یەکتری ببینن لە ڕووی سێکس یان بە زمانی گشتی (جووتبوون).\nسێکس یان بە زمانی گشتی (جوتبوون) پەیوەندی کردنێکە لە نێوان ژن و مێرد، ھەروەک کوو ژن و مێرد بە زار و دەم قسە دەگەل یەکدی دەکەن، ئاوەھاش سێکس کردن قسە کردنە! ھەر بۆیە؛ بۆ سێکس کردن دەبێت شێواز و چۆنیەتی و کاتی و چەندێتی بە حەز و ئارەزوو و مەیلی ھەردووکیان بێت. لە کۆنەوە لە عێراقدا، بەتایبەت پزیشکە کۆنەکان دەستەواژەیەکی زێڕینی (د.کمال سامەڕائی)یان وەبیر دێت، ئەویش: پەیوەندی سەرجێی و سێکس کردن لە نێوان ژن و مێرد ھەروەک ئەوە وایە، کە: پیاوەکە لە بن دار سێوێک بێت؛ وە چۆن دار سێوەکە ڕابووەشێنێت، ئەوا: جۆری سێوەکە بەگوێرەی ڕاوەشاندنەکە دەبێت. لۆ نموونە: ئەگەر بە ھێواش دارەکە بھەژێنیت، ئەوا: بەس سێوە گەییوەکان دەکەونە خوارێ! وە ئەگەر بڕۆکەک تووندتر ڕابووەشێنرێت، ئەوا: نیمچە گەییوەکانیش دەکەونە خوارێ! تووندتر ئەگەری ئەوە ھەیە قل قلە کارکیش بکەوێتە خوارێ.\nوە نەبێت سێکس کردن تەنیا پەیوەندی بە کاتێکی کەمەوە ھەبێت بەڵکو سێکس لەگەل ژیان تێکەڵ دەبێت، وە ھەروەک کوو ئاو خواردنەوە پێویستە، ئەوا: ئاوەھاش سێکس پێویستە! ئەوجا دوای پڕۆسەی خۆناسین دەست پێدەکات و بۆ ھەتا ھەتایێش دەمێنێتەوە. ھەتا خووی نھێنی (دەستپەڕ یان تەڕدەستی)؛ بە سێکس دادەنرێت و ھەتا ھیچ مرۆڤەکیش نییە (نێر یان مێ)؛ کە: ئەو خووە نھێنیەی نەکرد بێت؛ سووندی ئەوانەمان پێ ناخوورێت کە ڕەبەنی ھەڵدەبژێرن یان خۆ بۆ لایەنی دینی (لە ھەندێک لە ئاینەکان) یان لە سەرەتای خۆناسین زوو ژن دەھێنن؛ دەنا (٩٩٪)ـی خەڵک لە ژیانیاندا ئەو خووەیان کردووە.\nسێکس کردن و بە چ شێوازێک سێکس بکەین زۆر ئاساییە بۆ خەڵکی گشتی ڕوون بکرێتەوە و بێ پەردە و بێ شەرم بنووسرێت، ئەمەش چونکە ئەگەر بۆیان ڕوون نەکرێتەوە و خەڵک دەربارەی ڕۆشنبیر نەکرێت، ئەوا: کاردانەوەی خراپی لەسەر پەیوەندی نێوان ژن و مێردەکە دەبێت! ئەوە لە تانە و تەشەر و پلاری بەرەو ڕوو لەوانەیە جاری وا ھەیە بگاتە ئەو ڕادەیەی، کە: تێکچوونی شیرازەی خێزانی لێ بێتە کایاوە!؟ ھەر لەبەر ئەوەش زۆر بەڕاشکاوانە دەمەوێت باسی بکەم. دەزانن، کە: ھەر ژنەک لە سێ کرداری سێکس کردن و جووتبوون نەگەیشتە قۆناغی ئۆرگازم (ڕەحەت بوون = چێژ =orgasm)؛ ئەوا: وەکو ئەوە وایە؛ کە: بڕیاری کووشتنت بۆ دەرکرد بێت یان زیندان بوو بێت. ھەر بۆیە پێویستە زۆر ڕاشکاوانە ڕوون بکرێتەوە، وە بەلەبەر چاو گرتنی ڕێنمایی (خۆشەویست د.خ)؛ کە: دەفەرموێت بە بێ پەیام مەچوون بۆ لای خێزانتان و زۆر بە ڕوونی بە زمانی پاراو بۆ میلەتی موسڵمان ڕوونی دەکاتەوە. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت، کە: ژن و مێرد ھەتا ھیچیشیان نەخۆشی ئۆرگانیان نەبێت ئاساییە بۆ ڕاوێژ سەردانی پزیشک بکەن، وە ئەوە بە ڕاستەوخۆیی و ناڕاستەوخۆیی کاردانەوەی لە سەر باری جەستەیی و دەروونی دەبێت.\n*چەند جار سێکس بکەین!؟ سێکس کردن جاری نییە! ھەرچەند جار ژن و مێرد حەزیان کرد، ئەوا: دەتوانن سێکس بکەن! ئەوە نەبێت، کە: لە باری ئاساییدا و لە کەسانی تەندروست بەشێوەیەکی ئاسایی و نۆڕماڵ حەفتەی دوو جار سێکس کردن بە ئاسایی دادەنرێت ئەوە ژن و مێردێک لە ناوەڕاست و سەرەتای تەمەن دابن، دەنا بۆ ئەوانەی بەناوساڵ کەوتوون؛ واتە: سەرووی شێست و پێنج ساڵی مانگی یەک جاریش نۆڕماڵە. ژمارەی جارەکان ھەندە گرنگ نییە بەڵکو گرنگ ئەوەیە، کە: چۆن سێکس دەکەن و بەشێوازە دروستەکەیە یان نا، وە ئایا سێکس کردنەکە سەرکەوتووە یان نا؟\n*مەبەستەکانی سێکس کردن: سێکس کردن بریتیە لە چێژ لە یەکتر وەرگرتنی ژن و مێرد! وە تێکەڵ بوون و تەواو بوونی ڕۆح و جەستە و بیر، ئەمە سەرەڕای کاری ئەندامەکانی زاوزێ. کەواتە سێکس کردن بەس تێکردن و دەرھێنان نییە! بەڵکو ھەر دوو کەس بە تەواوی جەستە و ھۆش و ڕۆح و بیریان دەبێت لای سێکس بێت.\n١. تێربوونی چێژ و خۆشی و پێویستی غەریزەیی: ھەموو نێر و مێیەک حەزی لە سێکس کردن ھەیە! نییە، بڵێت: حەزم لێی نییە!؟ ھەر کەس وا بڵێت، ئەوا: نەخۆشیەکی سێکسی ھەیە! بێگوومان حەز لە سێکس بوون بەگوێرەی تەندروستی و دەروونی و خۆراک و دەوروبەر و پەروەردە و فەرھەنگ و عورف و بەھای کۆمەڵایەتی و ئایینی دەگۆڕێت.\n٢. منداڵ و نەوە: بێگوومان منداڵ و وەچە و نەوە خۆشی بۆ گرۆی ئادەمی ھەیە، وە مانا بەردەوامی دەدات.\n٣.تەندروستی: سێکسی دروست یارمەتی لەشساغی و دروستی دەدات، وە دەبێتە ھۆی تەمەن درێژ بوون. لە ھەمان کاتدا، ئەگەر ژن و مێردەکە بە ڕێگای دروست سێکس نەکەن، ئەوا: پشێوی دەروونی و زۆر دەرمان خواردن و خۆ زامدار کردن و نەخۆشی جەستەیی لێ دروستدەبێت.\nا. سەقامگیر بوونی خێزانی و کۆمەڵایەتی خێزانی.\nب. سەقامگیر بوونی لایەنی ئەمن و ئاسایش و بڵاو بوونەوەی خۆشگوزەرانی و باشتر بوونی ئیدارەدانی حکومەت.\nج. کەمبوونەوەی تێچوونەکانی کەرتی تەندروستی و پەروەردە و زیرەک بوونی میلەت و کۆمەڵگا.\nد. زامنی ئایندە. ئەمە و سوودگەلی یەکجار زۆرتری ھەیە!\n*قۆناغەکانی سێکس کردن چوار قۆناغی سەرەکی ھەیە، وە دەبێت ژن و مێرد بەدوای یەکدا ئەو قوناغانە ببڕن! وە ئەگەر یەکێکیان زووتر قۆناغێکی بڕی، ئەوا: ئەویدی یارمەتی ئەویتر بدات ھەتا بەوی دەگات.\nقۆناغەکانی سێکس (Sexual Response):\n١. قۆناغی وورژان (excitement phase): کاتێک ژن و مێرد حەزی سێکس کردنیان بۆ یەکدی دەجوولێت، ئەوجا چ بە بەرکەوتن بێت یان ھۆش و بیریان لای یەک بێت یان لە ڕووی سۆزدارییەوە و قسەی خۆش، ئەوە دەبێتە ھۆی ئەوەی مەیلیان بۆ یەکدی بچێت. ھەندێک ژن ئەگەر بەس دەست لە مەمکی یان گۆی مەمکی یان دەست لە ڕانی یان دەست لە ئەندامی مێینەی بدرێت، ئەوا: دەوورژێت! ھەشە بە لەوە کەمتر دەوورژێت بە شێلان یانهەر شتێک.\nپاشان، ئەگەر لە ڕووی فەسلەجییەوە لەو قۆناغە سەیری ژن ومێردەکە بکەیت، دەبینیت کە: لێدانی دڵ و فشاری خوێن بەرز دەبێتەوە، پێست سور دەبێتەوە، وە گۆی مەمک لە ژنەکە و پیاوەکە ڕەپ داھەڵدەگەڕێت. ھەروەھا ئەو موولوولە خوێنبەرانەی لە ناوچەی ئەندامەکانی زاوزێن خوینیان زۆر بۆ دەچێت و ئەمەش دەبێتە ھۆی ڕەپبوونی (زەکەر)ـی پیاو و ڕەپبوونی میتکەی ژنەکە. ھەروەھا لێوی ئەندامی مێینە ڕەش داھەڵدەگەڕێت و تێر خوێن دەبێت، پاشان ناوپۆشی ئەندامی مێینە شلەیەکی لینج دەردەدات.\n٢. قۆناغی ڕەپبوون (The plateau phase): لەو قۆناغەدا گڕژ بوونی ماسولکەکان و خوێن تێزانی ئەندامەکانی زاوزێ لەو پەڕی دادەبێت. کە ھەردووکیان (ژن و مێردەکە) لێدانی دڵ و فشاری خوێن زیاد دەکات، ھەروەھا ژمارەی ھەناسەدانیش زیاد دەکات. لە ژنان مەمک قەبارەی گەورە دەبێت، میتکەی ڕەپتر دەبێت، وە دەرچەی ئەندامی مێینە دەپەنمێت و منداڵدان لەناو حەوزدا کێڵ دەبێتەوە.\n٣. قۆناغی ئۆڕگازم (the orgasm phase): لەو قۆناغەدا ماسولکەکانی حەوز و ئەندامەکانی زاوزێ لە ھیکەوە و بەتووندی گڕژ دەبێت، وە دواتر کەسەکە ھەست بە خۆشی و ڕەحەت بوون و نەمانی فشار دەکات. لە ژنان گڕژبوونەکە لە میتکە و ئەندامی زاوزێ و منداڵدان دەبێت، ھەرچی لە پیاوانە، ئەوا: میزەڕۆی (urethra) ناو زەکەر گرژ دەبێت و تۆ فڕێدان (ejaculation) ڕوو دەدات. پاشان زۆر قسەی پڕوپیرەژنان لەسەر ئەم قۆناغەی سێکس کردن ھەیە، بۆ نموونە: نووقتەیەک لە دیواری پێشەوەی ئەندامی مێینە (جی سپۆت = G spot =Grafenberg spot)؛ ئەوە ھیچ پشتگیرییەگی زانستی نییە.\nبۆ زۆر لە ژنان گەیشتن بە قۆناغی ئۆڕگازم، ئەوا: پێویستی بە فێر بوون و ڕاھاتنە لەگەل مێردەکەی، ھەر بۆیە لەگەل بەناو ساڵ کەوتن و ئەزموون پەیدا کردن گەیشتن بەو قۆناغە ئاسانتر دەبێت. زۆر لە ژنان بۆ ئەوەی ڕەحەت بن پێویستیان بە خوراندن و دەست لە میتکەدان ھەیە، ھەتا ژن ھەیە بۆ ئەوەی لە کرداری سێکس کردنەکە بگاتە قۆناغی ئۆڕگازم پێویستی بە دەست گەمە ھەیە! دوای تێکردن، ژنان زیاتر لە پیاوان پێویستیان بە وورژاندن ھەیە. ئەوە سەلمێنراوە، وە دیراسە کراوە کە: نیوەی ژنانی ئەمریکا لە کرداری سێکس کردن ناگەنە ئۆڕگازم و ڕەحەت بوون. هەر بۆیە نابێت ژن و مێرد سێکس کردن ھەر بە تێکردن و دەرھێنان تێ بگەن چونکە زۆر لە ژنان بە لە باوەش گرتن و لێسینەوە و یەکتر ھەر مژین و ماچ کردن و ماچەیی لێک کردن و بەبەر یەکدا ھەڵچوون و ناز و قسەی خۆش تێر دەبن. ھەر بۆیە، دەبێت ژن و مێردەکە لەیەکتری بگەن و بزانن بۆ ناگەنە ئۆڕگازم!؟ وە ئەگەر ھەر دووک یارمەتی یەکتریان دا و سەرکەوتوو نەبوون، پاشان سەردانی پزیشکی پسپۆڕی ئەم بوارە بکرێت.\n٤. قۆناغی گەڕانەوە (the resolution phase): لە دوا قۆناغ لەش دەچێتەوە قۆناغی پێش سێکس کردن، ئەوە نەبێت کەسەکە ھەست بە خۆشی دەکات. بۆیە خوێن تێزان و ڕەپ بوون نامێنێت و چرچ دەبێت، وە ھەروەھا لێدانی دڵ و فشاری خوێن و ھەناسەدان ئاسایی دەبێتەوە. ئەو قۆناغە لە نێر و مێ جیاوازە!؟ ژن ھەیە دوای ئۆرگازم دیسان دەچێتەوە سایکلێکیدی سێکس کردن و تێ ھەڵدەچێتەوە. ھەرچی پیاوە، ئەوا: پێویستی بە ماوەیەک ھەیە (refractory period)؛ بۆ ئەوەی جارێکیدی دەست بە سێکس بکاتەوە، وە ئەو ماوەیە دەگەل ھەڵکشانی تەمەن زیاد دەکات و لەوانەیە لە چەند دەقیقەوە بۆ نیو دانە ڕۆژ بێت.


جار خوێندراوه‌ته‌وه 153 , 27/07/2020\nوەزارەتی بازرگانی وپیشەسازی یەكێكە لە وەزارەتە گرنگەكانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان، كە سەرپەرشتی و ئەركی هەردوو سێكتەری بازرگانی و پیشەسازی لە ئەستۆ گرتووە، ئەم دوو سێكتەرە دەیان بوار و لقی جۆراوجۆر لە خۆ دەگرن، هەروەها وەزارەتی بازرگانی وپیشەسازی لە ماوەی ساڵێكی تەمەنی كابینەی نۆیەمدا، سەرەڕای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە چاڵاكییەكانی نەوەستاوە، لەم ماوەیە كورتەشدا كە لە پلان و كارنامەی وەزارەتدا هاتووە چەندین كار و چالاكی بەجێگەیاندووە و لە داهاتووشدا لەسەر ئەم رێچكەیە بۆ پێشكەوتنی زیاتر هەر بەردەوام دەبێت، لەم راپۆرتەدا ئامار و داتای ساڵێك تەمەنی وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی لە كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمدا دەخەینەروو:\n1) هەنگاوە سەرەتاییەكان: ئامادەكردنی بەرنامەی كاری پێنج ساڵەی وەزارەت 2020-2024 (99 لاپەڕە) پێكهاتووە.\n2) هەنگاوە سەرەتاییەكان: ئامادەكردنی 24 پڕۆژە بەگشتی، 33 چالاكی، 77 ڕێكاری پێشنیاركراو بۆ جێبەجێكردن لە ساڵانی 2020 تا2024 بە پێی رێبەری كاری كابینەی نۆیەمی حكومەت( بەگشتی 133 پرۆژە لە455 لاپەرە).\n3) هەنگاوە سەرەتاییەكان: ئامادە كردنی پرۆژەكانی وەبەرهێنانی حكومی بۆ جێبەجێ كردن لە ساڵانی 2020 -2023 (16 پرۆژە ی پێشنیاركراو).\n4) پێشوازی كردن لە وەفدە بیانییەكان و كۆنسولی ووڵاتان لە لایەن بەرێز وەزیری بازرگانی وپیشەسازی بەمەبەستی پەرەپێدانی پەیوەندییەبازرگانی و پیشەسازییەكان .\n5) سازدانی كۆنفرانسی (پەرپێدانی كەرتی پیشەسازی لە هەرێمی كوردستان) بە بەشداری مامۆستایانی زانكۆ و بەشێك لە سەرمایەگوزارە دیارەكانی كوردستان.\n6) سازدانی (كۆنفرانسی پەرەپێدانی بازرگانی لە هەرێمی كوردستان) بە مەبەستی پێشخستنی كەرتی بازرگانی ناوخۆیی و دەرەكی بە بەشداری پسپۆڕانی بواری بازرگانی و خاوەن سەرمایە و بازرگەكان.\n7) هەوڵدان بۆ بە ئەلیكتڕۆنی كردنی داوای دامەزراندنی كۆمپانیا بەشێوەیەك كە هاووڵاتی ڕاستەوخۆ بە شێوازی ئۆنلاین داواكاری پێشكەش بكات.\n8) سەرپەرشتیكردنی بۆردی خۆراك بە مەبەستی دابین كردنی سەبەتەی خۆراك كە پێكهاتبوو لە (50 كیلوئارد، 5 كغم نیسك ، 2 قوتی دۆشاوی تەماتە ، 10 لیتر روون) پاشان دابەشكردنی بەسەر دوو سەد هەزار خێزانی كەم دەرامەت لە پارێزگاكانی هەرێم لە ماوەی كەرەنتینەدا.\n9) پێداچوونەوە و دیراسەكردنی كێشەكانی ناوچەی پیشەسازی تیمار – هەولێر.\nرادەستكردنی (8) پرۆژە یاسایی پەیوەندیدار بە وەزارەتمان بۆ سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران بە مەبەستی ئاراستە كردنی بۆ پەرلەمانی كوردستان كە بریتییە لە :\nأ) یاسای پاراستنی بەرهەمە خۆماڵییەكان ژمارەی 11ی ساڵی 2010 .\nب) پرۆژە یاسای بریكارنامەی تۆماركردن ژمارەی 4ی ساڵی 1999.\nج) یاسای پارێزەرایەتی ژمارەی 17ی ساڵی 1999 .\nد) یاسای وەبەرهێنانی پیشەسازی بۆ كەرتی تایبەت و تێكەلاو ژمارە (20)ی ساڵی 1998 هەمواركراو.\nه) یاسای گشتی كۆمپانیاكان ژمارەی 22ی ساڵی 1997 .\nو) یاسای ناوچە پیشەسازی و بازرگانی و خزمەتگورازی ئازاد.\nز) یاسای رێكخستنی بریكارنامەی بازرگانی ژمارەی 79ی ساڵی 2017.\nح) یاسای پاراستنی مافی بەكاربەر ژمارەی 1ی ساڵی 2010 بۆ هەمواركردن.\n10) دارشتنی رەشنووسی پلانی ساڵانەی وەزارەت و ئەولەوییەتی پێدانی مۆلەتی كارگەكان و دیراسەكردنی پێداویستیەكانی دانیشتوانی هەریم لە بەرهەمە پیشەسازییەكان. هەروەها هاندانی بەرهەمهێنانی بەرهەمی خۆمالی بۆ هەر سەرجەم بەرهەمەكان و دابین كردنی ژینگەیەكی گونجاو بۆ ركابەری نێوان كارگەكان و بەرزكردنی ئاستی كواڵێتی بەرهەم.\n11) هەماهەنگی لەگەڵ ئەنجومەنی وەزیران بۆ دامەزراندنی ئەنجومەنی كێبڕكێ و رێگەگرتن قۆرخكاری.\n12) ئامادە كردنی راپۆرتی ئالوگۆری بازرگانی نێوان عێراق ، هەرێمی كوردستان و وڵاتانی جیهان بۆ ساڵانی 2016-2018.\n13) ئامادە كردنی دەقی كوردی(ستانداردی بۆ نێودەوڵەتی پۆلینی چالاكییە پیشەسازییەكان) (ISIC – international standard for Industrial classification).\n14) پێدانی مۆڵەت بە دامەزراندنی 139 كارگە.\n15) تۆماركردنی هێمای بازرگانی بۆ ٦٠٦ كۆمپانیا.\n16) تۆمار كردنی 1038 كۆمپانیای خۆماڵی.\n17) تۆمار كردنی 30 كۆمپانیای بیانی.\n18) سەردان و كۆنترۆڵی بەرهەم بۆ 1023 كارگە.\n19) سەردان و كۆنترۆڵی تەكنیكی 292 كارگە.\n20) چاودێری كالا لە بازارەكان هەرێم لەلایەن تیمەكانی پشكنین و یەكە ئیداریەكان بە بەردوامی وە چركردنەوەی سەردانەكان بەتایبەتی لە كاتی كەرەنتینەدا.\n21) سەردان و چاودێری 31,771 شوێنی بازرگانی لە پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان.\n22) سزادانی 1,824 شوێنی بازرگانی بە هۆی سەرپێچی كردنیانەوە.\n23) پشكنینی 7,232 نموونەی بەرهەمی كارگەكان.\n24) دیراسە و خەمڵاندنی 845 جۆر ماددەی كیمیاوی بە پێی 86 نووسراوی وەزارەتی ناوخۆ.\n25) دەست نیشان كردنی 242 فەرمانبەر بۆ بەشداری كردن لە 64 خوڵی راهێنان لە ناوەوەی هەرێم.\n26) هەناردنی (4) فەرمانبەری وەزارەت بۆ وڵاتانی چین و ئسپانیا بۆ راهێنان و بەدەستهێنانی زانیاری تایبەت كە پەیوەستن بە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی.\n27) ئەنجامدانی(3) خوڵی راهێنان بۆ خاوەن كارگەكانی كەرتی تایبەت و بەشداری كردنی 47 كەس.\n28) پڕۆژەی دروست كردنی سایلۆی (40,000) تەن لەگەڵ (5) كۆگا لە قەزای كەلار–ئیدارەی گەرمیان بە گوژمەی (19,594,000,000) دینار.\n29) دروستكردنی سایلۆی (40) هەزار تەن و (4) كۆگا لە ناحیەی روڤیا - دهۆك بە گوژمەی (16,776,000,000) دینار.\n30) پڕۆژەی دروستكردنی سایلۆی (40,000) تەن لەگەڵ (10) كۆگا لە ناحیەی قوشتەپە - هەولێر بە گوژمەی (20,500,000,000) دینار.\n31) گەیاندنی خزمەت گوزارییەكانی ناوچەی پیشەسازی (3) لای ڕاست بە گوژمەی (7,498,000,000) دینار. 32) پێدانی چیمەنتۆ بە سایلۆكان كە لە قۆناغی بونیات ناندان بە نرخی گونجاو(هاولاتی ) لەجیاتی شایستە داراییەكان بەمەبەستی بەردەوامبوون لە كاردا.\n33) دانانی لیژنەی لێكۆڵینەوە (التحقیق) لەسەر كارەكانی سایلۆی هەولێر.\n34) پێشكەشكردنی ئاسانكاری بۆ بازرگانان تا بتوانن كەرەستە و شت ومەك هاوردەبكەن و چاودێری بەردەوامی بازار بەمەبەستی رێگرتن لە قۆرخكاری و گرانفرۆشی و دلنیا بوونەوە لەوەی كۆگاكانی هەرسێ پاریزگا خۆراكی پێویستی تێدایە، لەكاتی كەرەنتینەدا.\n35) سەردانەكانی جەنابی وەزیر بۆ:\nأ- كارگەكانی سنووری پارێگای هەولێر.\nسەردانی بۆ دووكارگەی بەرهەمهێنانی ئارد بەمەبەستی ئاگاداربوون لەبەرهەمهێنان و چاودێریكردنی جۆر و كوالێتی ئارد.\nب- سەردانكردنی پارێزگای سلێمانی و كۆبوونەوە لەگەر بەڕێز پارێزگار ( د. هەڤال ابوبكر) و پاشان كۆبوونەوە لەگەڵ ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی، دواتر سەردانی كردنی كارگەكان و كۆگاكانی هەڵگرتنی خواردنەمەنی.\nج- سەردانكردنی دەروازەی سنووری ابراهیم خلیل بۆ دڵنیابوون لە ڕەوشی جموجۆڵی بازرگانی كۆبونەوە لەگەڵ بەڕێز ( فرهاد ئەتروشی ) پارێزگار و سەردانی كرنی كارگەكانی سنوورەكە.\n36) سەردانكردنی بەڕێزان (سەروەر كمال هاواری) بریكاری وەزیر و بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی بەوەكالەت بۆ پارێزگای دهۆك بە مەبەستی بەدواداچوونی پرۆسەی وەرگرتنی گەنمی جوتیاران كە لە 10/6/2020 دەستیپێكردووە.\n37) سەردانكردنی سایلۆكان لە هەر سێ پارێزگاكانای هەرێم (هەولێر، سلێمانی، دهۆك).\n38) دانانی بەرنامەی گونجاو بۆ وەرگرتنی گەنم لە وەرزی بە بازاركردنی ئەوساڵ و چاودێری بەدواداچوونی بەردەوامی لەسەر ئەم پرۆسەیە.\n39) وەرگرتنی رەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران لەسەر پلانی دروست كردنی (5) سایلۆی نوێ.\n40) دروست كردنی (3) سایلۆ لە (كەلار و قوشتەپە و بەردەرەش)، كە هەر سێكیان توانای عەمباركردنی (40) هەزار تەن گەنمیان هەیە، سەرجەم سایلۆكان ستیلن و سایلۆی قوشتەپە (10) كۆگا لە خۆ دەگرێ هەروەها هەریەكە لە سایلۆكانی كەلار و بەردەرەش (5) كۆگای خۆراك لەخۆ دەگرن لەگەڵ باڵەخانەی ئیداری و سیستەم و پێدوایستیەكانی دیكە، هەر كۆگایەك جێگای (2) هەزار تەن خۆراك دەبێتەوە، لە سەدا (85)ی كارەكانی سایلۆكانی كەلار و قوشتەپە تەواو بوون، لە سەدای (70)ی كارەكانی سایلۆی بەردەدەرش (رۆڤیا) تەواو كراوە. سەرەڕای بوونی قەیرانی دارایی بەڵام كاركردن لە پرۆژەكان هەر بەردەوامە تا دوا قۆناغ.\n85 ميوانى ئيمڕۆ\n1554538 گشت ميوانه‌كان