ڤایرووسی کرۆنا - Mehr News Agency\nڤایرۆسی کرۆنا گەیشتە عێراق\nبەڕێوەبەری گشتی تەندروستی نەجەف رایگەیاند: یەکەم حاڵەتی تووشبون بە ڤایرۆسی کرۆنا لە نەجەف تۆمارکراوە.\nوه‌زیری ته‌ندروستی حکومەتی هەرێم رایگەیاند:\nچارەنووسی ئەو گەشتیارانەی لە ئێرانەوە دەگەڕێنەوە هەرێمی کوردستان\nوه‌زیری ته‌ندروستی حکومەتی هەرێم رایگەیاند: ئه‌و گه‌شتیارانه‌ش كه له وڵاتی ئێران ده‌گه‌ڕێنه‌وه له ۱۳ شوێن بۆ ماوه‌ی ۱۴ رۆژ له ژێر چاودێری ته‌ندروستیدا ده‌بن.\nبە هۆی کرۆنا؛\nسنووری قەسر شیرین و سومار داخرا\nفەرمانداری ناوچەی خانەقین ڕایگەیاند کە بۆ ڕێگری کردن لە هاتنی ڤایرۆسی کرۆنا بۆ عێراق، دوو ڕێڕەوی سنووری قەسر شیرین و سوومار لە نێوان ئێران و عێراق، بۆ ماوەی سێ ڕۆژ دادەخرێت.\nوەزارەتی تەندروستی ڕایگەیاند:\nمەرگی ۵۰ کەس بە هۆی کرۆنا درۆیە\nوەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایگەیاندووە کە ڕێژەی تووشبوانی کرۆنا لە وڵات گەیشتووەتە ۶۴ کەس و تا ئێستاش ۱۲ کەس گیانیان لە دەستداوە.\nلە ترسی کرۆنا;\nتورکیا سنووری لە گەڵ ئێران داخست\nبەرپرسانی تورکیا ڕایانگەیاند کە لە هەوڵ دان بۆ کنتڕۆڵی ڤایرۆسی کرۆنا , سنوور لە گەڵ ئێران بۆ کاتێکی نادیار دادەخرێت.\nوەزیری تەندروستی ڕایگەیاند:\nڕاپۆرتی کڕۆنا ئاراستەی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی کرا\nوەزیری تەندروستی لە ئاراستەکردنی ڕاپۆرتی کرۆناڤایرووس لە دانیشتنی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی هەواڵی دا.\nگەمارۆی ئەمریکا وەک کرۆنا، مەترسییەکەی زیاتر لە خۆیەتی\nسەرۆک کۆماری ئێران گەمارۆی ئەمریکای بە ڤایرووسی کرۆناوه شوبهاند و وتی: ترس و تۆقانی لە خۆی زیاترە.\n۴۳ کەس تائێستا تووشبوونە؛\nگیان لە دەستدانی سێ کەسی دیکە لە ئێران بە هۆی کرۆنا\nوەزارەتی تەندروستی ئێران رایگەیاند کە تا ئێستا ۴۳ تووشبوی کرۆنا لە ئێران ناسراونەتەوە کە ۸ کەسیان گیانی لە دەستداوە.\nبە بۆنەی هاتنی کرۆنا:\nخاوێن کردنەوەی پاسە گشتییەکان لە شاری قوم\nدوای هاتنی ڤایرۆسی کرۆنا بۆ شاری قوم، بە مەبەستی ڕێگری لە پەرەسەندنی بەربڵاوی ئەو ڤایرۆسە، پاسە گشتییەکان خاوێن دەکرێنەوە.\nلە زیاتر لە ۱۰ پارێزگادا؛\nکرۆنا قوتابخانە و زانکۆکانی ئێرانی داخست\nبە هۆی ترس لە پەرەسەندی کرۆنا قوتابخانە و زانکۆ و ناوەندەکانی فێرکاری و بارهێنان لە زیاتر لە ۱۰ پارێزگای ئێران داخرا.\nشارەوانی ناوچەیەکی تاران تووشی کرۆنا بووە\nوتەبێژی شۆرای شاری تاران وتی: ئەنجامی پشکنینی شارەوانی ناوچەی ۱۳ی تاران دەریخستووە کە ئەو کەسە تووشی کرۆنا بووە.\nوەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایگەیاند:\nبەرزبوونەوەی ژمارەی تووشبوان ڤایرۆسی کرۆنا لە ئێران\nوەزارەتی تەندروستی ئێران رایگەیاند کە ژمارەی تووشبوانی ڤایرۆسی کرۆنا لە ئێران زیاتر بووەتەوە.\nپەیوەندییە گشتییەکانی وەزارەتی تەندروستی:\nنوێترین ئاماری کرۆنا لە ئێران/ ١٣ گیرۆدەی نوێی ئەو ڤایرووسە\nسەرۆکی ناوەندی پەیوەندییە گشتییەکان و ڕاگەیاندنی وەزارەتی تەندروستی ئێران لە بەرزبوونەوەی ڕێژەی گیرۆدەبووانی کرۆناڤایرووس لە وڵاتدا هەواڵی دا.\nلە شارەکانی قۆم و ئەراک؛\nتووشبوونی ٣ کەسی دیکە بە ڤایرووسی کرۆنا لە ئێران\nسەرۆکی ناوەندی پەیوەندییە گشتییەکانی وەزارەتی تەدروستی لە گیرۆدەبوونی ٣ کەسی دیکە لە شارەکانی قۆم و ئەرەک بە ڤایرووسی کڕۆنا بە پێی بەڵگە تاقیکارییەکان، هەواڵی دا و وتی ئەو نەخۆشانە لە ئێستا لە نەخۆشخانەدا لە ژێر چاوەدێرین.\nدوو تووشبووی کرۆنا لە ئێران گیانیان لە دەستدا\nبەرپرسێکی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایگەیاند: خەریکی تەواو کردنی زانیاری لە سەر تووشبوونی دوو کەسەکە بە کرۆنا ڤایرۆسین.\nوەزیری تەندروستی هەواڵی دا:\nکۆنتڕۆڵی سنوورەکانی ئێران بۆ بەرەنگاربوونەوەی کرۆناڤایرووس\nوەزیری تەندروستی لە کۆنتڕۆڵ و پرپیت‌کردنی ناوەندە سنوورییەکانی وڵات بە مەبەستی بەرەنگاربوونەوەی کرۆناڤایرووس هەواڵی دا و وتی: زبڵی فرۆکەیەک کە خوێندکارانی لە چین گەڕاندەوە، بە شێوازێکی دیار لە ناو بران.\nلە لایەن پۆلیسەوە؛\nدەستگیری ئەو کەسەی دەنگۆی گەیشتنی کرۆنا بە کوردستانی بڵاو کردەوە\nسەرۆکی پۆلیسی زانیاریی فەرماندەیی کوردستان، وتی: ئەو کەسەی گرتەی دەنگۆی گەیشتن و پەرەسەندنی کرۆنا لە کوردستان لە پێناو ئاڵۆزکردنی ڕای گشتی، بە هەوڵی پۆلیس دەستگیر کرا.\nجێگری زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی کوردستان:\nبە هیچ لەونێک ڤایرووسی کۆرۆنا نەگەیشتووەتە کوردستان\nجێگری کاروباری توندروستی زانستە پزیشکییەکانی کوردستان بە ئاماژە بە کۆنتڕۆڵی سنوورەکان بۆ پێشگری لە هاتنی تووشبووان بە ڤایرووسی کۆرۆنا بۆ ناوخۆتی وڵات، وتی: تا ئێستا هیچ نموونەیەک لە تووشبووی ئەو نەخۆشەیە لە کوردستاندا نەبینراوە.\nوەزیری تەندروستی ئێران داوای کرد;\nگەشتی ئاسمانی ئێران و چین لە ترسی کڕۆنا ڕاگیرا\nوەزیری تەندروستی لە نامەیەکدا بۆ جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار داوای کرد کە تا ئاگاداریی دواتر پێشگری بکرێت لە هەر جۆرە هاتنی گەشتی فرۆکەیی و موسافیر لە چینەوە.\nلە لایەن وەزارەتی دەرەوە؛\nهەوڵ بۆ گەڕاندنەوەی خویندکاران و هاووڵاتیانی ئێرانی لە شاری ڤۆهانی چین\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە لە هەوڵ بۆ گەڕاندنەوەی خوێندکاران و هاووڵاتیانی ئێرانی لە شاری ڤۆهانی چین (شوێنی تەشەنەسەندنی ڤایرووسی کرۆنا) هەواڵی دا.\nجێگری زانستە پزیشکییەکانی کوردستان:\nدەنگۆی گەیشتنی ڤایرووسی کرۆنا بە کوردستان درۆیە\nجێگری تەندروستی زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی کوردستان دەنگۆی گەیشتنی ڤایرووسی کرۆنا بەو پارێزگایەی ڕەت کردەوە.\nدواهەواڵەکان لەبارەی قوربانیانی کرۆنا:\n٧٨٠٠ تووشبوو و ١٧٠ کوژراو تا ئێستا/ مەترسی لە سەر جیهان هەیە\nقوربانیانی ڤایرووسی کرۆنا تا ئێستا گەیشتۆتە ١٧٠ کەس و ٧٨٠٠ کەسی دیکەش بەو ڤایرووسەوە گیرۆدەن و ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی لەوبارەیەوە هوشداری ئامدەیی داوەتە تەواو دەوڵەتان.\nدوای پەرەسەندنی ئەو نەخۆشیە لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا؛\nڕێوشوێنی توند لە سنوورەکانی ئێران بۆ پێشگری لە کرۆنا\nبەڕێوەبەری گشتیی ترانزیتی ئێران ڕایگەیاند: بۆ پێشگری لە پەرەسەندنی نەخۆشیی کرۆنا بە هاوکاری وەزارەتی تەندروستی، لە هەموو سنوورە جادەییەکانی وڵات دابڕگەی مرۆیی چالاکتر کراوەتەوە.\nبە ناسینەوەی لانی‌کەم ٨٣٠ تووشبوو؛\nمەرگی ٢٥ کەس لە چین بە ڤایرووسی کرۆنا\nچین ٨٣٠ تووشبوو بە ڤایرووسی نوێی کرۆنای پشت‌ڕاست کردەوە و ڕایگەیاند کە ژمارەی کۆژراوان بەو ڤایرووسە گەیشتۆتە ٢٥ کەس.


به‌هره حه‌مه‌ڕه‌ش: له‌كوردستان تێگەیشتن بۆ چەمک و رێبازی فیمینیزم بوونی نییە، ئەوەی هەیە لە ئاستی هەوڵی کاری رێکخراوەیی و تاکەکەسییە\nكۆمه‌ڵگه‌ی كوردی تێگه‌یشتنی بۆ جێنده‌ر و یه‌كسانی له چ ئاستێكدایه واته تێگه‌یشتن له جێنده‌ر و دروستكردنی رۆڵه جێنده‌رییه‌كان له بواری كاركردن، سیاسه‌ت، خێزان و بواره جیاوازه‌كاندا، بۆ گفتوگۆكردن له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته، به‌هره حه‌مه‌ڕه‌ش نوسه‌رو رۆژنامه‌نوس بۆچونی وایه كه:\nکلتوری کۆمەڵگەی کوردی کلتورێکی خێڵەکییە، هێشتا کەس وەک کەسایەتی و تاکێکی سەربەخۆ لە ویست و خواست لە بوارە جۆرەجۆرەکانی ژیان سەربەست نییە، تاک له ناسنامەی ئێمە لە سنورەکانی، بنەماڵە، عەشیرەت، تایفەو مەزهەبە. تۆ ئەگەر هەبی دەبێ لە چوارچێوەی یەک لەم چواچێوە کۆمەڵایەتییانەدا بی چ جای ئێمە باسی جێندەری و تێگەیشتن لە جێندەر بکەین.\nدەتوانم بڵێم بەشێکی زۆر لە و رێکخراو و کەسانەش کە گوایە داکۆکی لە مافەکانی ئافرەت دەکەن، هێشتا تێگەیشتنێکی بابەتییان بۆ چەمکی جێندەر نییە، ئەمەش هۆکاری زۆرە، یەک لە هۆکارەکان ئەوەیە کە ئەم چەمکانە بەرهەمی عەقڵی ئێمە نین و هاوردەن. ئەگەر تێگەیشتنێکی بابەتی بۆ ئەم چەمکە هەبوایە ئەوا کەس لە سەر بنەمای رەگەز، ئاین و مەزهەب نەدەچەوسێنرایەوە. ئەم کۆمەڵگەیە تا ئێستا ئافرەتی تێدا تیرۆر دەکرێت و خەڵکیش وەک شوشتنەوەی شەرەف دەیبینن. ئافرەتێک بەهەر هۆکارێک بکوژرێت دەڵێن"کێشەی کۆمەڵایەتییە" کێشەی کۆمەڵاتیش وەک بابەتێک لێی دەڕوانرێت کە گوایە پەیوەندی بە ژیان و یاسای ناوخۆیی خێزان، یان بنەماڵە و عەشیرەتێکەوە هەیەو کەسی تر بۆی نییە خۆی تێهه‌ڵقورتێنێت.\nلە هەندێ ناوچەی کوردستان تا ئێستا کچان لە مافی خوێندن و دەستنیشانکردنی هاوسەر و چارەنوسیش سەربەست نین، تا ئێستا هەندێ عەشیرەت و تیرە و زاراوە هەن رێگە بە هاوسەرگیری کچەکانیان لەگەڵ کوڕی دەرەوەی خۆیان نادەن، هێشتا لە کاتی تیرۆرکردنی ئافرەتێک لە جیاتی دادگا سوڵحی عەشایەری لە دیوەخان دەکرێت. بۆیە زەحمەتە لە وەها کۆمەڵگەیەکدا بڵێین دەبێ تێگەیشتن بۆ چەمکی جێندەرو ئامانجەکەی چیبێت.\nکۆمەڵگەی کوردی ئێستا تووشی دوورووییەکی نا ئاسایی بووە. هەر بابەتێک کە زۆر باسکرا ئەوا خراپتر دەبێت، بیرمان نەچێت کە هەندێ لە گوتاری ئاینی رۆڵێکی خراپ دەبینن سەبارەت بە توندوتیژی و پاشەکشێی دۆخی جیاکاری لەسەر بنەمای رەگەز. بۆ نموونە فرەژنی بە یاسا قەدەغەیە بەڵام مەلا هەیە مینبەر و کەناڵی بۆ تەرخان کراوە خەڵک هاندەدات ژنی دووەم و سێیەم بێنن. باوکان هان دەدەن کچەکانیان نەنێرنە زانکۆ. هۆکارێکی تر خراپی رۆڵی راگەیاندنە لە روماڵی کێشەکانی توندوتیژی و پێدانی رۆڵی ناشایستە بەرەگەزی مێ. هەموو ئەوانەش لە وێنە گەورەکەدا کۆبکەینەوە ئەوەیە کە پیاوانی ئێمە تا ئێستا عەقڵیان ئازاد نییە جونکە نەتەوەیەکی ژێر دەست و چەوساوەین، لە رووی کلتور، زمان و خاکەوە، کەسانی ژێردەستە کەمیان لێ هەڵدەکەوێ کە بتوانن عەقڵیەتیاقن ئازادبکەن.\nده‌وترێت له كوردستان بزوتنه‌وه‌ی فیمینیزمی بوونی هه‌یه كه‌واته به‌و مانایه‌ی ده‌توانین بڵێین له كوردستان شه‌پۆل و رێبازه‌كانی فیمنیزمی بونی هه‌یه؟ ئه‌گه‌ر هه‌یه فیمنیسته‌كانی كورد درێژه‌پێده‌ری هه‌مان هزری فیمینیزمی رۆژئاوان یاخود دامه‌زرێنه‌ری بزوتنه‌وه‌یه‌كی تایبه‌تن؟\nبه‌هره حه‌مه‌ڕه‌ش ده‌ڵێت: لە کوردستان هیچ بزووتنەوەیەکی ژنان نییە، تا ئێستا تێگەیشتن و بۆ چەمک و رێبازی فیمینیزمیش نییە، ئەوەی هەیەلە ئاستی هەوڵی کاری رێکخراوەیی و تاکەکەسییە، بە داخەوە ژنان نەیانتوانیوە سود لە فکر و فەلسەفەی فیمینیزم وەربگرن. بۆیەش بەرهەمی خەباتیان لە ئاستی پێوست نییە. رێکخراوەکان نەیانتوانیوە سەرمایەی مرۆیی بەتوانا لە دەوری خۆیان کۆبکەنەوە، یانیش ئەندامانیان بە فکروفەکلسەفەی فیمینیزم پەروەردەبکەن. بەشێکی زۆر لە ئەندامانی ئەو رێخراوانە لەگەڵ خودی چەمکەکەش ناکۆکیان هەیە نازانن کە هەبوونی ئەوان لە گۆڕەپانی کاری رێکخراوەییش بەرهەمی خابەتی ئەو فیمینیزمەیە کەن لە ئەوروپا سەری هەڵدا.\nجێی ئاماژەیە کە ژن هەیە لەسەر حسابی سیستەمی کۆتا چووەتە پەرلەمان، کە خودی ئەم سیستەمەش بەرهەمی خەباتی فیمینیزمییە، بەڵام وەک ئەو پیاوە بیردەکاتەوە کە توندوتیژی بەرامبەر بە ژن دەکات. کەواتە ئێمە کێشەی بنەڕەتیمان هەیە لە عەقڵیەتی کاری رێکخراوەکان و ئەرو ژنانەش کە لەسەر حسابی خەباتی ژنان دەڕۆنە پێگەی بەپرسیارێتی، بەڵام هیچ کاریگەرییەکیان لەسەر گۆڕینی دۆخی ژن نییە. ئەگەر ئێستا مایکێک بەدەستەوە بگرین و بڕۆینە بەردەم بەشێکی زۆر لە ئەندامانی رێکخراوەکان بڵێی خەباتی فیمینیزمی هەیە نازانن، ئەوەش بۆشاییەکی گەورەیە کە بە تێگەیشتنی نەگونجاو پڕکراوەتەوە.\nسه‌باره‌ت به پرسی یه‌كسانیى جێنده‌رى و پێچه‌وانه‌كه‌شی جیاكاریى جێنده‌رى، كاریگه‌رییه‌كانی له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستانیدا به‌هره حه‌مه‌ره‌ش ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه جیاکاری جێندەری لە هەموو کایە و بوارەکانی ژیانی ئێمەدا هەیە، بواری سیاسی، ئابوری، کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری و راگەیاندن. هەتا لە خوێندنی باڵا کە پێویستبوو تێگەیشتنی مرۆییانەیان هەبێت و دروستکاری نەهێشتنی جیاکاری جێندەری بن، بەداخەوە بەشی زۆری ئەوانەش کە خۆیان بە نوخبەو رۆشنبیر دەزانن تێڕوانینێکی پیاوسالاری توندیان بۆ ئافرەت و مافەکانی هەیە. ژن تەنیا وەک جەستەو نمایشی جەستە دەبینن نەک وەک مرۆڤێکی خاوەن هزر و بیرکردنەوەو ئیرادە. ئەزمونی من کە زیاتر لە بواری راگەیاندنە، تا ئیستا یەک دەزگای راگەیاندن نییە کە بەڕێوەبەرەکەی ئافرەت بێت، یان لە پۆستێکی ئەوتۆی دەزگا راگەیاندنەکاندا بێت، ئێمە دەزانین کە ژنی زۆر بە توانامان لەم بوارەدا هەیە، بەڵام هەمیشە پیاوان بۆ ئەم بەرپرسیارێتییە هەڵدەبژێردرێن، بۆیەش دەبینین کە راگەیاندنێکی پیاوانەی زمان زبر و توندوتیژمان هەیە، زۆربەی ئاژاوەو کێشە، سیاسی، ئابوری و کۆمەڵایەتییەکان راگەیاندن رۆڵی لە قوڵکردنەوەو ئاڵۆزکردنیدا هەیە.\nبۆیە کاتێک ئێمە دوای سەد ساڵ خەبات قەوارەیەکمان هەیە لەسەر بنەمای جیاکاری جێندەری شکڵی گرتووە، قەوارەیەکی سەرکەوتوونابێت چونکە لە کۆمەڵگەیە کە توانا و عەقڵیەت و تێگەیشتنی نیوەی کۆمەڵگەی فەرامۆش و کپکرا، سەرکەوتوونابێت. کاتێک من باسی فەرامۆشکردنی ئافرەت دەکەم مەبەستم ئافرەتانی خاوەن تێگەیشتن و فکرە چونکە بەشێک لەم کایانە ئافرەتیان لەسەر ئەم پێوەرە نەبردووەتە پێگەو پۆستی بەرپرسیارێتی.\nئێمە دەبینین کە کاریگەرییەکانی ئەم جیاکارییە ئەوەیە کە ئاشتی کۆمەڵایەتی نەماوەو کەس لە کەس رازی نییە، بەردەوام کێشەی نوێ بە فۆرمی نوێ سەرهەڵدەدەن.\nخه‌باتی ئافره‌تان و ژنانی كوردستان له‌پێناو چه‌سپاندنی یه‌كسانیه له‌ناو سه‌رجه‌م سێكته‌رو كایه جیاوازه‌كاندا. له‌م روانگه‌وه پێتانوایه ده‌ستكه‌وته‌كانی ئه‌و خه‌باته هاتونه‌ته دی یان هێشتا پێویست به به‌رده‌وامیدان هه‌یه، له‌م باره‌وه به‌هره حه‌مه‌ڕه‌ش ده‌ڵێت: من پێموانییە خەباتی هەموو رێکخراوەکان یان ژنان و ئافرەتان لە پێناو یەکسانی بێت، چونکە ئەگەر وابوایە کۆمەڵگەی ئێمە لە ئاستێکی دیکەی ئارامی و کەمی کێشەدا دەبوو. ئەمجۆرە لە خەباتی رێکخراوەکان بۆ سەردەمێک گونجاوبوو، بەڵام ئێستا کە سەردەمی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و نەمانی سنورەکانە پێویستی بە گۆڕانکارییە، ئەگەر ئەم گۆڕانکارییە لە میکانیزم و تێگەیشتن و بەرنامەی کارەکانیاندا نەکەن ئەو لێدانەوەی قەوانی کۆنە.\nئایا رێکخراوەکان تەنیا کادیری موچەخۆریان هەیە یان سەرمایەی مرۆیی خاوەن قەزیەو ئاشنا بە ماف و ئەرکەکانی، کاتێک تانیان وەڵامی ئەم پرسیارە بدەنەوە بێگومان تێدەگەین کە رێکخراوەکان کار بۆچی دەکەن.\nکێشەیەکی تر ئەوەیە کە ئافرەتانیش وەکو پیاوان دابەشی سەر ئینتیمای حزبی بوون، ئەمە وەک کاری حزبی بۆ هەر کەسێک ئاساییە، بەڵام کاتێک گەیشتە ئەوەی کە باسی بکوژێک نەکرێت لەبەرئەوەی سەربە حزبەکەی خۆیەتی دەبێتە کارەسات. لە کاتێکدا کێشەی ژنانی ناو هەموو حزب و رێکخراوەکان هەمان کێشەیە. چونکە دواجار هەموومان بە کلتوری ئەم کۆمەڵگەیە مامەڵەمان لەگەڵ دەکرێت. یان ژنانی سلێمانی بە مردن و کوژران و کێشەی کۆمەڵایەتی لە هەولێر خۆشحاڵ بن و بە پێچەوانەشەوە. ئەمە هیچ پەیوەندییەکی بە خەباتی فیمینیزمی و کارکردن لەسەر توندوتیژی نییە.\nبەداخەوە ئێمە لە هەموو بوارەکانی کارکردندا کێشەی زۆر ئاڵۆزمان هەیە، لەبەرئەوەی بە هەڕەمەکی کاری لەسەر دەکرێت کێشەکان ئاڵۆزتردەبن.


لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی سەرمادا خواست لەسەر كڕینی زۆپای غاز لەزیادبوندایە\nخواست لەسەر كڕینی زۆپای غاز لەهەرێمی كوردستان لەزیادبوندایە، لەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی سەرما، ئەوەش بەهۆی دابەشنەكردنی نەوت و بەرزی نرخەكەی لەبازاڕەكاندا.\nلەگەڵ نزیكبوونەوەی وەرزی سەرماوسۆڵە، هاوڵاتیان ڕوودەكەنە بازاڕەكان بۆ كڕینی ئامێرەكانی خۆگەرمكردنەوە، لەساڵانی ڕابردوودا زۆربەی هاوڵاتیان زۆپای نەوتیان بەكاردەهێنا، بەڵام ماوەی دووساڵە بە ڕێژەیەكی زۆر زۆپای غاز بەكاردەهێنن.\nئاری ڕەشید لەپێشانگایەکی ئامێرە کارەباییەکاندا لەسلێمانی خەریکی مامەڵەکردن بوو لەگەڵ خاوەنی پێشانگاکەدا بۆ کڕینی زۆپای غاز وتی "هاتووم بۆ ئێرە زۆپای غاز بکڕم بۆ زستان، چونکە نەوت ئەوەندە گرانە کەس ناتوانێت بیکڕێت".\nوتیشی "هەرچەندە غازەکەش ئەوەندە هەرزان نییە، بەڵام لەبەرئەوەی بەشێوەی بتڵ دەیكڕین ئەگەرکەسێک پارەشی زۆر پێ نەبێت دەتوانێت لە هەفتەکەدا بتڵێک هەر بکڕێت".\nماوەی دوو ساڵە حكومەتی هەرێم نەوتی بەسەر هاوڵاتیاندا دابەشنەكردووە، ئەوەش بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی بەرچاوی نرخەكەی، لەئێستادا نرخی هەر بەرمیلێك نەوت بە 130 هەزار دینارە.\nهۆكاری روكردنە زۆپای غاز هەرزانی نرخەكەیەتی بەراورد بەنەوت، نرخی بتڵێك غاز كە به نزیكەیی بەشی هەفتەیەك دەكات، لەئێستادا بە حەوت هەزارو 500 دینارە.\nدڵشاد قادر کە هەشت ساڵ زیاترە غاز دەفرۆشێت دەڵێت "بەکارهێنانی غاز لەلایەن هاوڵاتیانەوە بۆ ماوەی دوو ساڵ دەبێت زیادیکردووە، چونکە هاوڵاتیان لەماوەی ئەم دووساڵەدا زۆپای غاز بەكاردەهێنن، لەچاو نرخی نەوتدا هەرزانترەو لەئێستاشدا نەوت نییە".\nهەروەها دەڵێت هەرچەند هاوڵاتیان گلەیشیان هەیە، بەڵام بەکاریشی دەهێنن، لەبەرئەوەی نەوت زۆرگرانەو توانای کڕینیان نییە.\nخاوەن پێشانگاكان، پێشبینی دەكەن ئەمساڵ رێژەیەكی زیاتر لە زۆرپای غاز بفرۆشن، بەو پێیەی نرخی نەوت گرانە، لەكاتێكدا هێشتا وەرزی سەرما نەهاتووە.\nپشتیوان تەمەن ٢٥ ساڵ خاوەنی پێشانگای بەڵێن بۆ فرۆشتنی ئامێرەكانی ناوماڵ، وتی "كڕینی زۆپای غاز بەڕێژەیەكی بەرچاو لەلایەن هاوڵاتیانەوە زیادیكردووەو زۆپای نەوتیش كەمی كردووە".\nوتیشی "زۆپای غاز زیاتر دەفرۆشین لەئێستادا، پێمانوایە ئەمساڵ زۆرتریش دەفرۆشرێت لەچاو ساڵی ڕابردودا، چونكە نەوت گرانە، زۆپای غازیش تێچونی کەمترە و بڕی گەرمییەکەشی زۆرترە لەنرخیشدا هەرزانترە".\nزۆپای غاز چەند جۆرێكی هەیە، بەشێكیان بتەڵەكەیان بەزۆپاكەوە بەستراوە، نرخەكەیان نزیكەی 50-60 هەزار دینارە، بەشێكی دیكەشیان كە ئۆتۆماتیكەو بتڵەكەی لەدەرەوە دادەنرێت و لولكێشی ئاڵوگۆڕی هەوای لەگەڵدایەو دەبێت لەشوێنێكی جێگیر دابنرێت، نرخەكەی گرانتره.\nشێنێ عزیز، كە لەپێشانگایەكدا سەرقاڵی كڕینی زۆپای غاز بوو وتی "دوو ساڵە بەرمیلێک نەوتمان وەرنەگرتووە لەکاتیکدا ژێرمان هەمووی نەوتە، بۆیە ناچارین پەنا بۆکڕینی زۆپای غاز ببەین، ئەگەر چی غازەکەش ئەوەندە هەرزان نییە، بەڵام باشترە لەگەڵ ئەوەشدا سەلامەتیش نییە".\nباسی لەوەشكرد، ساڵانە پێویستیان بەچوار بەرمیل نەوتە "ئەمەش لەسەر ئێمە زۆر دەکەوێت، ئەگەر حکومەت دوو بەرمیل نەوتیشمان پێ بدات، نرخەکەی دادەبەزێت و خۆشمان دوو بەرمیلەکەی تر دەکڕین و سەرماو سۆڵەی زستانی پێ تێدەپەڕێنین هەرچۆنێك بێت".\nفرۆشتنی زۆپای غاز لەبازاڕەكاندا تائێستا بەبێ چاودێرییە، لیژنە هاوبەشەكانی سەر بە قایقامیەت دەلێن تائێستا كه‌س سكاڵای تۆمارنه‌كردووه تا به‌دواداچوون بكه‌ن.\nگۆران قادر سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی رایگەیاند "ئێمە تائێستا چاودێری ئەو ئامێرانەمان نەكردووە، چونكە تائێستا باس لەوەنەكراوە كەزیانی تەندروستی هەبێت، تائێستاش كەس سكاڵای تۆمارنەكردووە، تائێمە سزایان بدەین و چاودێریان بكەین".


سه‌رۆكی هه‌رێم داخوازی گفتوگۆ له‌گه‌ڵ توركیا ده‌كات و به‌ڵێن به به‌رگری كردن له هه‌رێمه‌كه‌ی ده‌دات\nسه‌رۆكی هه‌رێمی كوردسـتان له باكوری عێراق ده‌ڵێت هه‌رێمه‌كه‌ی به‌رگری له خۆی ده‌كات له دژی هه‌ر هێرشـێـكی دوژمنكارانه. به‌ڕێز بارزانی ئه‌مه‌ی ڕاگه‌یاند پاش ئه‌وه‌ی په‌رله‌مانی توركیا ڕه‌زامه‌ندی خۆی ده‌ربڕی له به‌رامبه‌ر ڕێـگه‌دان به كرده‌وه‌ی له‌شـكری له‌دژی سه‌رهه‌ڵـداوانی كورد له باكوری عێراق.\nڕۆژی هه‌ینی له به‌یانـنامه‌یه‌كدا مه‌سـعود بارزانی هیوای خواست سه‌باره‌ت به ڕه‌وشه‌كه گفتوگۆ له‌گه‌ڵ توركیادا بكرێت.\nجێی ئاماژه‌یه توركیا سه‌رهه‌ڵـداوانی كوردی بنكه له باكوری عێراق گوناهبار ده‌كات به‌وه‌ی هێرشی كوشـنده له ناو خاكی توركیادا ئه‌نجام ده‌ده‌ن.\nبه‌ڕێز بارزانی گوتیشی هه‌رێمی كوردسـتان به‌رپـرسـیار نیـیه له شه‌ڕی نێوان توركیا و سه‌رهه‌ڵـداوانی پارتی كرێـكارانی كوردسـتان. گوتیشی هه‌رێمی كوردسـتان پـشـتیوانی له‌و شه‌ڕ و توندوتیژیـیه ناكات.\nشـایانی باسه ڕۆژی چوارشه‌ممه په‌رله‌مانی توركیا ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌ی له‌شـكری له دژی سه‌رهه‌ڵـداوانی په‌كه‌كه له ناو خاكی باكوری عێراق په‌سه‌ندكرد.\nهه‌ر ڕۆژی هه‌ینی له ئه‌سـته‌نبوڵ سه‌رۆك وه‌زیری توركیا ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان گوتی ده‌بێت بنكه‌كانی سه‌رهه‌ڵـداوانی په‌كه‌كه له باكوری عێراق نه‌مێنێت و سه‌ركرده‌ی سه‌رهه‌ڵـداوه‌كانیش بدرێنه ده‌ست توركیا. هه‌روه‌ها ئه‌ردۆگان خۆشـحاڵی خۆی به‌رامبه‌ر به ڕاگه‌یاندنه‌كه‌ی ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق هۆشـیار زێباری ده‌ربڕی، كه تیایدا گوتبووی عێراق ده‌یه‌وێت له دژی په‌كه‌كه هه‌نگاو بنێت. به‌ڵام ئۆردوگان گوتیشی ئه‌و ڕاگه‌یانده له كاتی خۆی دواكه‌وتووه.\nسه‌باره‌ت به كاردانه‌وه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و خه‌ڵـكی كوردسـتان له به‌رامبه‌ر بڕیاره‌كه‌ی حكومه‌ت و په‌رله‌مانی توركیا په‌یامنێرمان عومه‌ر فه‌رهادی له شـاری هه‌ولێر ڕاپـۆرتێـكی ناردووه، وه ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه.


فەهرەستی کات و یادی خوداکان، کە چیدی یاریمان لەگەڵدا ناکەن – كولتور مه‌گه‌زین\nزاموا موحەمەد -قه‌سیده\nBy زاموا موحه‌مه‌د\t Last updated مارس 23, 2019\n– داخۆ من چیتر ئەو کەسە نیم؟ دەستێک، ڕەوتێک و ڕوخسارێکی گۆڕاوم هەیە؟\nئەی من چیم- هاوڕێیان، بۆ ئێوە من ئەو کەسە نیم؟” …نیتچه.\nسلڤادۆر دالی؛ پێكهاته‌یه‌كی نه‌رمی قه‌ده‌غه‌كراوێكی كوڵاو – پێشبینی شه‌ڕی ناوخۆ – ١٩٣٦\nبە هەردوو دەست مەمکێکی خۆی هەڵگرتبوو، بە ڕێگادا دەڕۆیشت. لێم پرسی ئەو هەموو فریشتەیە چی لێ دەکەیت؟ ئەو هەموو شەیتانە لە چیدا بەکار دەهێنیت؟ خوداکانی هاوڕێمان لەکوێ نیشتنەوە؟\nڕەنگە تۆ یادت نەبێت، بەڵام سەردەمێک ژیان هەبوو، سەردەمێک دەمارەکان پڕ وزەی ژیان بوون … تۆ لە نزماییەوە مەڕوانە، کە ئێستا کەوتوینەتە ڕۆژگارەوە؛ دەبێت لە بنبەستی دۆزەخیشدا پرد هەر گۆرانی بۆ ژیان بڵێت، گۆرانی بۆ ئومێد بڵێت، گۆرانیی مەستیی بچڕێت.\nخوداکان لە دەستمدا یەک یەک هەڵوەرین، فریشتەکان شیی بوونەوە، پولەکەی شەیتانەکان هیچ ڕەونەقێکیان نەما؛ ڕاستت پێ بڵێم، من تووشی دەردێکی ترسناک بووم، هەر ڕۆژێک و زمانم جۆرێک بەخۆی نامۆ دەبێت، شەوانەش خۆم وشەکانی خۆی ناناسێتەوە. بە هەردوو دەست مەمکێکی خۆتت هەڵگرتبوو، بە ڕێگادا دەڕۆیشتیت، لە پشتەوە چاوم لێت بوو. شوێن خۆی گەواهی دەدات کە دونیا بە دەورتدا دەسوڕایەوە، شوێن خۆی گەواهی دەدات کە من و مەنزووریش بەدەورتدا دەسووڕاینەوە؛ ئەمە شتێکە پەیوەندی بە سەپێنراوەکانی کاتەوە نییە، دەزانم شوێنیش تەنها لەناو کاتدا پۆلێن دەکرێت، باس دەکرێت؛ دەزانم کە کات خۆیەتی شوێن دەگێڕێتەوە، بەڵام زمانم ماوەیەکە خەریکی شتێکی ترە، بەڵام زمانم ماوەیەکە دەیەوێت کات فەهرەست بکات…\nتەمی بەرپێی گیلگامێش،\nئەی ڕوحکێشێک بە هەڵە قولابەکانت لە ڕوحی ئێستا گیر بوون، ئیزرائیلی مێژوو\nئەی سەرەتایەک کە ڕۆیشتیت و دەستپێکەکانت لەجێی خۆت بەجێهێشت\nئەی ئەو بتەی کە لە دیرۆکەوە بەربوویتەوە و بە درێژایی سەدان ئەبەدیەت نەشکایت\nکڕێشی بنباڵی فریشتە، تەپوتۆزەکەی شەیتان، مستیلەکەی قامکی خالیق\nئێمە کۆچی خوداکان دەژین،\nئێمە ئەو خوێنەین کە لە برینی خودای هەرە نەمرەوە فیچقەمان کرد\nلەکوێ تۆمان لێکەوت؟\nدەشتێک باوەشی بۆ ئاسمان کردووەتەوە\nخۆرێک گاڵتە بە خوشکە قەیرەکانی دەکات، کە مەغریەبەکانی ئایندەین\nگەواڵەکانی هەور بەیازن و شانازیی بە خاڵیبوونی خۆیانەوە دەکەن\nلە پڕێتیی ئەوەی شلە: باران ؛\nگیایەک حاشا لە هاوتای وشک و زەردی خۆی دەکات\nجۆبار کە نەفرەت لە وەستان دەکات، ڕوبار کە نەفرەت لە هەڵنەقوڵان دەکات\nجۆبار کە نەوازشی ڕۆیین دەکات، ڕوبار کە ماچی کەف و ماچی گوژم دەکات\nگابەردێک ڕەقیی خۆی بە نەرماوی شەبەنگ دەشواتەوە.\nئەو کە لەناو ترپە بۆش و خاڵییەکانی یادەوەریمدا بۆ خۆی دەگەڕێت\nمن کە لەناو هەرا و جەنجاڵیی هێڵە ئاسنینەکانی داهاتوویدا بۆ شوێن دەگەڕێم\n/ماچ ڕوودەدات؛ هەنگوین، کە کەستان تامتان نەکردووە/\nچۆن میتاڵی ئێستامان لێ بوو بە تراویلکەی ئەبەدیەت؟\nمیسۆپۆتامیەکان، میسریەکان، خەڵکەکەی خۆت،\nسەکسۆنیەکان، ئەوروپیەکان، سێبەری ئەوروپیەکان\nعوسمانی، سەفەوی و عەرەب …\nزەقورە، هیرا، هەرەم، کڵێسا و مزگەوت: هەموویانت تاقی کردەوە.\nئەم هەموو گالیسکەی جەنگەت لەکوێی ستیانەکەتدا هەڵگرتووە؟\nکە جەنگاوەرە مەستەکانت دەبردە ناو جێگەکەتەوە، بۆ ئێمەت یاد نەبوو؟\nکە پێغەمبەرەکان سوجدەیان بۆ ئالوشی سەرمەدت دەبرد، بۆ ئێمەت یاد نەبوو؟\nئەی ژنێک کە هەرگیز لە ژنێتی خۆی ناگات؛ ئەی ژنێک قەت لە ژنێتیی خۆی تێرنابێت\nئەی ژنێک کە هەرگیز لە پیاوەکانی ناو خۆی تێرنابێت،\nبۆ ئێمەت لەیادکرد؟\nتۆش هەر لە ئاهەنگی منداڵەکانتدا سەما دەکەیت؛ تۆش دواجار دەبیتە تۆپەڵێک چرچی پیر\nخوداکان حاشات لێ دەکەن، وەک چۆن ئێمەیان وەلا نا\nوەک چۆن لەم بنکی زوڵمەتەدا ئێمەیان جێهێشت.\nزەوییەک فەزای لەرزۆکی خۆی بەرز دەکاتەوە\nبۆ چاوی تێشکنی هەرە گەرم، بۆ سووربوونەوەی خۆر ؛\nخۆرێک مۆڕەی ئاگرین لە ئەرزێک دەکات ئەبەد داکوتراو بە لۆیە جێگیرەکانی زەمەنەوە\nهەورێک کەللەی پڕە لە عەدەمەکانی ئێستا و کەڵکەڵەکانی بارینی داهاتوو،\nشەهوەتەکانی دڵۆپەی سبەی ؛\nگیایەک کە تەنها تینووە، زۆر بە سادەیی تینوە و هیچی تر\nئاو کە ڕوحی خۆی بە هەتاودا هەڵدەخات: یان هەڵم\nگابەردێک کە پابەندە بە پنتەکانی شوێن و لەنگەرەکانی کاتەوە ؛\nلەکوێن خوداکانی هاوڕێمان، خودایانی ڕابوردوو، ئێمە کە هەر مرۆڤەکەی جارانین؟\nتۆ کە هەم ئاسمانت نیشانە کردووە و هەم ساڵیش لەتدەکەیت\nتۆ کە هەم چەشنی ڕەنگ و هەم وەچەی زەمەنیشیت\nعەبەسی ئەم ڕۆژە ڕەش و شەوە بێڕەنگانەمان بۆ کوێ دەبەیت؟\nلەکوێیە خەزێنە بەرینەکەی پووچییت، خەزێنە مایل بە ناکۆتاکەی تێپەڕینت؟\nئەم هەموو بیرکردنەی ئێمە چۆن دەتوانیت؟\nنەفرینی ئێمە لە دابڕان، یادگەی پڕ لە خودای ئێمە، برینی پڕ لە ڕەمەکی ئێمە\nئەم هەموو ئەستەمە چۆن دەگریت؟\nڕەخشێک بە سەبکی زێڕ نیگای ئاراستەی ڕوخساری بەهەشتە: بڵێم ئاسمان\nهەورێک کە تەنیا میزی دێت، میزی دێت و هیچی تر\nمەچەکی ڕەسەنترین خێوی چڕبوونەوە: گابەردێک وەک خۆی\nزریکەی جۆگەلەیەک لەو هەموو تەرمە هەڵوەریوەی کەنار … من هیچم نییە بۆ گوتن\nخوداکان چیدی یارییمان لەگەڵ ناکەن، ئەوان جێیانهێشتین\nفڕێدراینە توناوتونی ڕۆتینەوە و\nئەوەی لەدەستمان چوو، لەدەستمان چوو؛ ئەوەیش کە دێت لەدەست دەچێت.\nشاسواری هەرە جەسووری خۆر، ئیلاهیترین منداڵی ساڵ\nئەی کاتژمێری وەفاداری حەوتەوانەکەی پەیدابوون،\nکشانی ئەستێرەیەکی پیر، دەڕۆیت و ئاوڕت نییە ؛\nلە تۆدان لەدەستدانەکان، دڵشکانەکان، بەفیڕۆچوونەکان، فریودانەکان\nبۆ کوێ تەمەنی بوخچەکراومان هەڵدەگریت؟\nئەم هەموو ملپێچی مەرگە لە ئاوریشمی ئێمە بۆ کێ دەچنیت؟\nلەرزی دەشتێک کە بۆ هەڵمترین وەچەی ڕفێندراوی بەستەڵەک دەخلیسکێت: خووسار\nخۆرێک کڵاوبۆرگەکەی لێ ونبووە\nبەستن کە دروێنەی شەونم دەکات\nدۆخی شلیی شەقاو کە بە شەختە دەگەڕێت: ڕوبار\nبریسکەی زیپکەکانی زەوی: گابەردێک نەریتی تیشک دەگرێتەبەر …\nبەڵام چۆن ئەم فریشتانەی سەر لەپی دەستمان ڕەقبوونەوە؟\nئای بۆ هەلهەلەی شادی، بۆ قاقای ژیان، سەهۆڵی ناو پێکی خوداکان\nکە هەزارە دوای هەزارە بەر پێکی ئێمە دەکەوت.\nگەوهەرەکەی سەر خەنجەری کات، ئەی پێکێک شەرابی ڕەش لەسەر مێزی ئولفەت\nزۆرم هەیە گوتن لەسەر تۆ\nئەم هەموو شاعیرەت چۆن خستەوە؟\nچییە وا لە برینەکانمان دەکات بەرەو تۆ باڵبگرن؟\nتۆ کە زوڵمەتت داهێنا و بۆ خۆتت گێڕایەوە\nتۆ کە لەدایکبوونی مەرگ و مەرگی مەرگیشیت\nتۆ کە بوونت لێوە پەیدابوو\nتۆ کە فەوزا بوویت و خۆتت ڕێکخست، تۆ کە بوویتە شێوە بۆ کایۆس ؛\nئەی دەستێک کە هەموو بوونەوەر دەخاتە بەردەم دژەکەی خۆی\nئەی لەدایکبوونەوەی هەموومان\nئێمە چی دەکەین لەناوتدا؟\nکە چارۆکەوانی ژیار جەورێک بگرێتەبەر ڕەقتر لە تاوێری بەر شەپۆلە زەردەکانی هەتاو، کە سنووری نێوان زیندەگی و ژیان ئەستووربێت هێندەی ئەستووریی چیایەک لە تەم، کە ئەم مرۆڤە بووبێتە لغاوی خۆی: تۆ دەبیتە وەحشیترین ڕوودانی زەمەن؛ چرکەساتی تەقینەوەی خەون لە نەستی ئارەزوودا، داڕشتنەوەی هەبوون لە یەکتربڕێکی تاقانەی شوێن و کاتدا …\nخورپەی دڵی مێژوو، ئەی مەحاڵی ڕۆشناییەک لە کۆتایی تونێلێکی مەحاڵدا، دەستێکمان بۆ درێژبکە لە ناڕێکیەکانی خۆتەوە، نیشانمان بدە شوێنەواری دەنگ لەم کپیە سامناکەی جیهاندا، شوێنەواری جووڵە لەم وەستانە کوشەندەیەی زەمیندا، شوێنەواری ڕەنگ لەم کوێریە پەرواشەی دونیادا، شوێنپێی خۆت لە شوێنەواری کۆچی خوداکاندا، شوێنپێی ژیان لە شوێنەواری ڕەوی خۆتدا، شوێنپێی خۆت لەم دێڕانەدا کە لە لۆچێکی سڕی زمانەوە دێن: کە ئێمە لێرە دڵشکاو ئازار دەدرێین، کە شۆڕشگێڕیش هەر جەستەیەک ئازارە بە دڵێکی شکاو و مشتێک هەنگاوەوە لە سەریدا.\nتابلۆكان؛ سلڤادۆر دالی.


کۆچی دوایی جەلال مەلەکشا، شاعیری نەتەوەیی و ئەدەبی بەرگریی کورد – Giareng\nلە شه‌ممه - 31 10 2020\nجەلال مەلەکشا، شاعیری ناودار و یەکێک لە ئاڵاهەڵگرانی شێعری بەرگریی کورد کۆچی دوایی کرد.\nئێوارەی ڕۆژی شەممە، ١٠ی خەزەڵوەر لە تەمەنی ٦٩ساڵیدا دڵە پڕ سۆز و ئەوینەکەی جەلال مەلەکشا بەهۆی جەڵتەی دڵ ڕاوەستا و کوردستانی نوقمی ماتەم کرد.\nجەلال مەلەکشا ساڵی ١٣٣٠ی هەتاوی لە گوندی مەلەکشای سەر بە شاری سنە لە دایک بووە. ھەر لەو شارە خوێندوویەتی پێ‌گەیشتوە. لە منداڵییەوە ھۆگری شیعر و نووسین بووە. مەلەکشا مروڤێکی ئازادیخواز، قەڵەمێکی دەروەست و ئاشتیخوازێکی خەباتکار بوو کە ئەسپی قەڵەمی لە مەیدانی خەبات دژ بە زوڵمدا تاو دەدا. جەلال مەلەکشا پێش شۆڕشی ساڵی ١٣٥٧ ئەندامی «کانوونی نووسەرانی ئێران» بوو، دواتر و لە سەردەمی ڕاپەڕینی خەڵکی ئێران لەدژی حکوومەتی شادا، بە شیعری پڕ لە حەماسە و ورە و وزەی شۆڕشگێڕانە ناوبانگی دەرکرد.\nجەلال مەلەکشا ماوەی ١٤ ساڵ ئەندامی کارای گۆڤاری “سروە” بوو، و لەو سەنگەرەی خەباتی نەتەوەییدا پەرەی بە زمان و ئەدەبی کوردی دا. ئەو دواتریش بە بیری بوێر و قەڵەمی بەبڕشتی خۆی وەک خاوەنداری لە شێعری بەرگری و خۆڕاگری کرد و لە سۆنگەی بیری ئازادیخوازی و نیشتمانپەروەرییەوە زۆری چاشت. بەڵام ورەی بەر نەدا و بە شێعر و پەیڤەکانی بەردەوام ورەی دەخستە بەر دڵی ڕێبوارانی ڕێی عیشق و ئازادی؛ ئەو عیشقەی لە شیعری مەلەکشادا لە خزمەتی بیری ڕزگاری لە ستەم و چەوسانەوەی نەتەوەیی دابوو.\nجەلال مەلەکشا هیچ کات شیعر و نووسین و قەڵەمەکەی نەکردە قوربانیی ناو و نیشان و پلە و پایە و توانی پاش خۆی “زڕەی زنجیری وشە دیلەکان (کۆشێعر)” و “کارەسات (کۆمەڵە چیرۆک)” بە یادگار بۆ نەتەوەکەی بەجێ بێڵێ. ئەو شاعیرە مەزنە لە ماوەی ژیانی ئەدەبیی خۆیدا خزمەتێکی زۆری بە ئەدەب و وشەی کوردی کرد و خەرمانێکی گەورەی لە شێعر و چیرۆک و لێکۆڵینەوەی وەسەر یەک خست و ئەدەبی کوردیی پێ دەوڵەمەندکرد. مەلەکشا تا دواهەناسە پێشمەرگانە ژیا، ئازایانە بوێرانە نووسی و پەیڤ و شێعرەکانی دەبوونە چقڵی چاوی نەیاران.\nمەرگی جەلال مەلەکشا خەسارێکی گەورەیە بۆ ئەدەبی بەرگریی کورد.\nجەلال مەلەکشا دوای تێرۆری شەهید د. عەبدولڕەحمان قاسملوو بەو شێعرە دڵە زامارەکەی نیشتمان دەلاوێنێتەوە:\nدڵت پاپۆڕی ئەوینە و\nبۆ گەیشتن بە بەندەری خۆشەویستی\nدەریای شەختە و سەهۆڵ ئەبڕی\nهاتن سینگتیان هەڵدڕی …\nدڵت پردێکە پان و پۆڕ\nبەرەو ناخی مێژووی جیهان\nدەستی کوێستانت گرتووە و\nلە قووڵایی مەرگ و خوێنا\nئەیبەی بەرەو کۆشکی ژیان\nپەردەی وەرزی زریان ئەدڕی\nبورکانە دامرکاوەکان ئەخرۆشێنی\nلەناو خوێنا ئەجوولێنەوە\nنەخشەی جیهان ئەشێوێنی\nسنوورەکان لەژێر پێتا ئەتوێنەوە\nوەک بڵێسەی کڵپەی ئاگر،\nلەناو شەوەزەنگا ئەگڕی\nئاوت بووه بە جوانترین وشەی ئەوین\nدەنگت بووە بەچەپکە تیشک\nشەوی چڵکن ئەشڵەقێنی\nشانت داوە بەژێر خەمی نیشتمانا و\nفرمێسک لەچاو هەژار ئەسڕی\nکوێستانت کردووە هێلانە\nبەشمشاڵی لوولەی تفەنگ،\nدڵدارەکان بۆ جێژوانی چیا ئەچڕی


یێ نە شەوتی نزانە ژانا وێ چەندە\nهندەک ژان هەنە هەتا سەربور نەکی نزانی چەوایە، وەکە مرنا دایک و باب و زارۆکان و ژانێن لاشی وەکە زارۆکبوون و شەوتینێ.\nمن مرنا بابێ خوە دیت و من زارۆکەک ئانی دنێ، و من شەوتینا بەشەکێ لاشێ خوەژی دی، چەند ساڵ دەربازبوون,نکارم نە وەک خوە بەحسا وان بکەم و نە ژبیرا بکەم، چونکە هەتا نەبینی نزانی چەوایە.\nهەر دەمەکا کەسەک د شەوتە یان د شەوتینن سەرەپێهاتییا من تێ بیرا من زەحمەتەکە نایێ گوتن.\nئەی مروڤ هزر بکن مەژیێ خوە بدن کار، ئەگەر مەژیێ خوە ژی ب کار نەین دلەک هەیە هندەک هەست و سوزا خوە نیشا مە دکە و لاشی مە سست دکە مە دویر دکە ژ وەحسی یەتێ، لی دەما نە دل و نە مەژی کار بکن دڕندەترین هەبویێ سەر دونیایێ مروڤەو دچەند رۆژێن بهوری دە ئەڤ چەند هات دیتن. دەما هزر ل بویەرا سێوانێ و زارۆکێن وێ دا دکم نکارم چ بنڤیسم، ئاخر هون تێناگەهن دەما ئاگر لبەر چاڤێن تە بەردبە زارۆکێن تە ونکاری ڤەمرینی چەند یا ب ژانە. ژبیرنەکەن و بزانن ، ئەڤ گوریکرنە ب تنێ نەفامی و پاشکەفتن و تیتاڵێن بێ ڕامان یێن جڤاکێ مە سەدەمن، تاوانبارێ ژ هەمیا مەزنتر ئەڤ جڤاکەیە یێ کویەکەم کار ڕەگەزێ نێر و مێ ل هەڤ تێکنەگەهاندینە و کرینە دوژمن و دڤێن ب هەڤڕەژی بژین، ڤیجا بلا بەحسا بەڕەڤانیکار و ڕێکخراو و چالاکڤانێن جڤاکی و ژنان و زارۆکان نەکەم چونکە بەرهەمێ چەندین ساڵێن خەباتا وان ئەڤەیە. ڕاگەهاندن سوشیال میدیا ج بو هەوە نایێ گوتن. بەسە ئەی جڤاک ئەی مللەت بەسە هشیاربن ژ خەو ڕابن ، ئەم هێدی هێدی یی دمرن ژ ناڤ دچن بێ کو ب خوە بحەسیێن، کوشتن و خوە کوشتن و سڤککرن و بێ هەستی بێڕێزی لهەمبەرهەڤ ڕاوەستینن. چ زڤڕۆکە هوین دناڤ دا دەرکەڤن بوچی وسا د بێهێز و بێ دەستهەلاتن لهەمبەر کاروبیرێن خوە یێن دڕندانە و پیس پویچ.\nئالیێن پەیوەندیدار ئاخفتنێن مەزن بلا ددەڤێن هەوەدابن مە کریارێن دادپەروەرانە دڤێن لهەمبەر پیسییا نەفام ونەزانان، زمان و گوتنێن بی ئاست بلا نەبە ڕێکا ڕاست، مەژی و هەست ل کیڤە مانە، سڤککرن و جانفیداییا ژنان هەتا کەنگی؟ شکاندن و ژناڤبرنا زارۆکان هەتا کەنگی؟\nدەستهەڵات دێ کەنگی پێشکەفتن و هشیارکرنا جڤاکی هێتە بیرا تە؟\nڤێ ڕەوشێ نەکەنە خالا خوە دەرخستنێ لسەر مافێ تاکێ خوە وەرنە دەنگ ، لسەر غەدر و ئەژدیهایێ وەرنە دەنگ، باوەریێ بو خەلکی ب زڤرینن، بێهیڤی بوونێ ڕاوەستینن داکو هوین و جڤاک ب هەڤرە ژناڤ نەچن، تۆڤێ باشی و راستی و دادپەروەریێ بچینن ئەڤە گەلێ هەوەیە ڕینیشاندەرێن حەکیم و ساخ بن.


1.چۆن بزانم پێویستم به نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه هه‌یه یان لیپۆساکشێنی مل یان ده‌م‌وچاو؟\nنه‌شته‌رگه‌رییه‌کانی چناکه له سه‌ر هێڵی شه‌ویلکهJaw line ورد ده‌بنه‌وه و به‌م‌شێوه‌یه هاوسه‌نگی به‌شه‌کانی ده‌م‌وچاو باشتر ده‌کات. هاوسه‌نگی هه‌میشه وه‌کوو یه‌کێ له بنه‌ماکانی جوانی له به‌رچاو ده‌گیرێت. گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه زۆرتر وه‌کوو باشترکردنی پێکهاته‌ی گشتی ده‌م‌وچاو له به‌رچاو ده‌گیرێت و که‌متر وه‌کوو نه‌شته‌رگه‌رییه‌ک بۆ جوان‌کردنه‌وه به‌کار ده‌هێنرێت.\nلیپۆساکشێنی مل چه‌ورییه‌کان ده‌توێنێته‌وه. ئه‌گه‌ر پێستی مل خاوه‌نی ئالاستیکه‌ی باش بێت، پاش توانه‌وه‌ی چه‌ورییه‌کان به‌شێوه‌ی ملێکی جوانتر ده‌بینرێت. لیپۆساکشێن ده‌بێته هۆی له نێو چوونی دیارده‌ی ملی قه‌له‌موونی. هه‌روه‌ها به لیپۆساکشێن ده‌کرێت چرچیگه‌لی مل له‌گه‌ڵ هێڵگه‌لی ده‌م‌وچاو لا ببرێت.\nبه نه‌شته‌رگه‌ری لیپۆساکشێن ناکرێ پۆششگه‌لی ئیزافی یان پێستی تووره‌که‌یی که توانایی ئالاستیکه‌ی خۆی له ده‌ست داوه بیگه‌ڕێننه‌وه حاڵه‌تی یه‌که‌م. ئه‌م حاڵه‌تانه ده‌بێت به نه‌شته‌رگه‌ری کێشرانی مل یان ده‌م‌وچاو چاره‌سه‌ر بکرێت. ئه‌م جۆره نه‌شته‌رگه‌رییانه پێوه‌ندییان به هۆکارگه‌لێ وه‌کوو حاڵه‌تی پێستی نه‌خۆش، ته‌ندروستی گشتی و چاوه‌ڕوانییه‌کانی نه‌خۆش له نه‌شته‌رگه‌ری. نه‌شته‌رگه‌رێکی به‌ئه‌زموون و موعته‌به‌ر ده‌توانێ به سه‌رنج‌دان به چاوه‌ڕوانی و داخوازییه‌کانتان باشترین نه‌شته‌رگه‌ری جوانکاریتان پێشنیار بکات.\n2.بۆچی سفارش ده‌کرێت نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه پێکه‌وه و هاوکات له‌گه‌ڵ ڕینۆپلاستیدا ئه‌نجام بدرێت؟\nبه سه‌یرکردنی وێنه‌ی که‌سه‌کان له پێش و پاش نه‌شته‌رگه‌ریدا تێده‌گه‌ین که هاوسه‌نگی له دروست‌کردنی جوانیدا گرنگی زۆره. نه‌شته‌رگه‌رییه‌کی گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه ئه‌م هاوسه‌نگییه له ڕوخساردا به‌بێ ده‌ست بدرێت له لووت، لووت بچووکتر ده‌بینرێت.\n3.بۆ ئه‌نجامی نه‌شته‌رگه‌ری چناکه له کام مادده‌کان که‌ڵک وه‌رده‌گرن؟\nله نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه‌دا له ماده‌گه‌لێکی جیاواز وه‌کوو سیلیکۆن، گورتکس و … ئه‌م ماکانه نرخ و کێشێکی زۆر که‌میان هه‌یه و سه‌ره‌ڕای ئه‌مه له نه‌شته‌رگه‌ری چناکه‌دا ماده‌گه‌لێکی بێ‌مه‌ترسی و گرنگ بوون و له‌لایه‌ن ئه‌م ماکانه‌وه هیچ‌مه‌ترسییه‌ک تووشی نه‌خۆش نه‌خۆش نابێت.\n4.ئایا ئه‌نجامی ئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه کاریگه‌ری داده‌نێ له سه‌ر ئیسلاح(shaving) ده‌م‌وچاوی پیاواندا؟\nنا به‌ڕاستی، هه‌تا 3 ڕۆژ پاش نه‌شته‌رگه‌ری به پۆششێکی تایبه‌ت شوێنی بڕاوی نه‌شته‌رگه‌رییه‌که بپۆشێنن. پیاوان ده‌توانن ده‌وروبه‌ری ئه‌م پۆششه بتاشن(ئیسلاح بکه‌ن) و پاش ڕۆژی چواره‌م ده‌توانن پاش لابردنی پۆششه‌که، سه‌رجه‌م ده‌م‌وچاویان به تێخ بتاشن. به‌ڵام باشتروایه له ڕۆژی ده‌هه‌می پاش نه‌شته‌رگه‌ریدا گوێزانێکی کاره‌بایی به‌کار بێنن.\n5.ئایا ده‌کرێ نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه به‌شێوه‌ی هاوکات له‌گه‌ڵ لیپۆساکشێنی مل یان کێشرانی ده‌م‌وچاودا ئه‌نجام بدرێت؟\nبه‌ڵێ. به لیپۆساکشێنی مل چه‌ورییه‌کان له نێو ده‌چن. گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه ده‌بێته هۆی هاوسه‌نگی. هه‌روه‌ها ده‌بێته هۆی جوانتربوونی ڕواڵه‌تی که‌سه‌وه. کێشرانی پێست، پێستی زیادی و سفتی ژێر لایه‌نی ماسوولکه‌یی له نێو ده‌بات. تێکه‌ڵی ئه‌م شێوازانه ده‌سکه‌وتێکی باشی به دواوه‌یه. به ئه‌نجامی هاوکاتی ئه‌م شێوازانه نه‌خۆشه‌کان ده‌توانن پاره‌یه‌کی که‌متر بکه‌نه خه‌رجی بێ‌هۆشی و به‌سته‌ری‌بوون.\n6.ملی من زۆر قه‌ڵه‌وه و مه‌ودایه‌کی که‌می له‌گه‌ڵ شه‌ویلکه‌مدا هه‌یه. به‌ڵام وا هه‌ست ده‌که‌م بۆ ئه‌نجامی liposuction که‌مێ گه‌نج بم؟\nملی قه‌ڵه‌و هه‌میشه پیشانده‌ری چوونه‌سه‌ره‌وه‌ی ته‌مه‌ن نیه. بڕێ‌جار ئه‌م بابه‌تانه حاڵه‌تی میراتی هه‌یه. ئه‌گه‌ر هێشتا پێستتان توانایی ئالاستیکه‌ی هه‌یه، لیپۆساکشێن ده‌توانن ویستی ئێوه به‌دی بێنێ و چه‌ورییه زیادییه‌کانی ملی ئێوه لابه‌رێت. ئه‌گه‌ر بتانه‌وێ مه‌ودای مل و شه‌ویلکه‌تان زیاد بکه‌ن ئه‌نجامی نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه سفارش ده‌کرێت.\n7.کاتێ چه‌ورییه‌کانی مل لاده‌برێن، چ شتێک بۆ پێستی ئیزافه‌ی مل ڕوو ده‌دات؟\nبه‌پێی بارودۆخ و ئالاستیکه‌ی پێست، پێستی مل پاش لابردنی چه‌ورییه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه حاڵه‌تی سه‌ره‌تایی خۆی. ڕاوێژکاری له‌گه‌ڵ نه‌شته‌رگه‌رێکی پلاستیکدا ده‌توانێ باشترین ڕێگه بۆ ڕێنوێنی ئێوه بۆ که‌ڵک‌وه‌رگرتن له نه‌شته‌رگه‌رییه جوانییه‌کانن. ئه‌گه‌ر مل توانایی ئالاستیکه‌ی خۆی له ده‌ست دابێت ئه‌نجامی نه‌شته‌رگه‌ری کێشرانی ده‌م‌وچاو یان کێشرانی مل ڕێگه‌چاره‌یه‌کی باشتره. ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی که خاوه‌نی پێستی ئیزافه یان ملی قه‌له‌موونین به ئه‌نجامی نه‌شته‌رگه‌ری کێشرانی مل ده‌سکه‌وتگه‌لێکی باشتر وه‌رده‌گرن.\n8.ئایا ده‌توانم له کاتی نه‌شته‌رگه‌ریدا به‌ئاگا بم؟\nنه‌خۆشه‌کان به ته‌زرێقی ئارامکه‌ره‌وه‌یه‌ک خه‌ویان لێ‌ده‌که‌وێت و تووشی بێ‌هه‌ستی موضعی ده‌بن. نه‌خۆشه‌کان له کاتی نه‌شته‌رگه‌ریدا نه شتێک ده‌بیسن نه ده‌ژنه‌ون و به‌ته‌واوی ئاسووده‌ن. نه‌خۆشه‌کان پاش نه‌شته‌رگه‌ری دێنه‌وه هۆش. ته‌زرێقی ئارامکه‌ره‌وه به‌شێوه‌ی نێوان ده‌ماریIv جۆرێک هۆش‌به‌رییه. بۆیه نه‌خۆشه‌کان ده‌بێ شه‌وی پاش نه‌شته‌رگه‌ری که‌سێکی باڵغیان له لا بێت. هه‌تا 7 ڕۆژ پاش نه‌شته‌رگه‌ری نابێ نه‌خۆشه‌کان سه‌یاره لێ‌بخوڕن(ئه‌م ماوه‌یه به سه‌رنج‌دان به جۆری نه‌شته‌رگه‌ری زۆرتریش ده‌بێته‌وه.\n9.نه‌شته‌رگه‌رییه‌کی گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه چه‌نێک ده‌خایێنێ؟\nئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه نزیکه‌ی نیو کاتژمێر ده‌خایێنێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر چه‌ند نه‌شته‌رگه‌ری هاوکاتتان هه‌بێت ماوه‌که‌ی زۆرتر ده‌خایێنێ. ماوه‌ی نه‌شته‌رگه‌ری پێوه‌ندی هه‌یه له‌گه‌ڵ هۆکارگه‌لێکی جیاواز وه‌کوو پێکهاته‌ی ئاناتومیکی هه‌ر که‌س و …\n10.کوتران و هه‌ڵمساوییه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ری چه‌نێک ده‌خایێنێ؟\nهه‌ڵمساوی و کوتران له دوایی حه‌وته‌ی یه‌که‌می نه‌شته‌رگه‌رییه‌وه ڕوو له چاک‌بوونه‌وه ده‌کات. ئه‌ڵبه‌ته چاک‌بوونه‌وه‌ی ته‌واو 6-2 حه‌وته ده‌خایێنێ. به‌م‌پێیه ده‌توانن نیشانه‌کانی کوتران به که‌ره‌سته‌ی مکیاج له 10-7 ڕۆژ پاش نه‌شته‌رگه‌ری بشارنه‌وه.\n11.ئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه چه‌نێک ئازاری هه‌یه؟\nزۆربه‌ی نه‌خۆشه‌کانمان پاش نه‌شته‌رگه‌ری له‌وه‌ی که ئازارێکی که‌میان کێشاوه سه‌ریان سووڕ ده‌مێنێ. ته‌بعه‌ن پاش هه‌ر جۆره نه‌شته‌رگه‌رییه‌ک ده‌بێ چاوه‌ڕێی که‌مێک ئاڵۆزیمان هه‌بێت. نوسخه‌یه‌ک له ده‌رمانه ئارامکه‌ره‌وه‌کان ده‌درێته سه‌رجه‌م نه‌خۆشه‌کان. ئه‌و که‌سانه‌ی که نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه‌یان ئه‌نجام داوه هه‌تا 48 کاتژمێر له کاتی جاوینی خواردندا هه‌ست به ئازار ده‌که‌ن. زۆرتر که‌سه‌کان پاش نه‌شته‌رگه‌ری هیچ‌چه‌شنه ئازارێکی کونترۆڵ‌نه‌کراویان نیه.\nزۆربه‌ی ئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییانه به‌شێوه‌ی سه‌رپێیی ئه‌نجام ده‌درێت. له‌وجێیه‌ی که پاش ئارام‌بوونه‌وه ده‌بێ بگه‌ڕێنه‌وه\n12.ئایا ده‌توانم پاش نه‌شته‌رگه‌ری بگه‌ڕێمه‌وه ماڵه‌وه؟\nماڵه‌وه، پێویسته که‌سێکی جێ‌متمانه بتانبه‌ته‌وه ماڵه‌وه و شه‌و له لاتان بمێنێته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی دیسان سبه‌ینێ بۆ کردنه‌وه‌ی بانداژه‌که‌تان له‌گه‌ڵتاندا بێته مه‌ته‌ب.\n13.که‌ی ده‌توانم بگه‌ڕێمه‌وه سه‌ر ده‌وامه‌که‌م؟\nبه‌رگری له کارکردن پاش نه‌شته‌رگه‌ری گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی چناکه به‌پێی ئیش و هه‌ل‌ومه‌رجی که‌سه‌وه حه‌وته‌یه‌که. ئه‌گه‌ر که‌سێک چه‌ند نه‌شته‌رگه‌ری پێکه‌وه ئه‌نجام دابێت باشتروایه 3-2 حه‌وته مه‌ره‌خه‌سی بگرێت.\n14.له که‌یه‌وه ده‌توانم چالاکی جه‌سته‌ییم هه‌بێت؟\nپاش نه‌شته‌رگه‌ری نابێ هه‌تا 3 حه‌وته چالاکی ئه‌یرۆبیک ئه‌نجام بده‌ن. هه‌ر چالاکییه‌ک که ببێته هۆی چوونه‌وه‌سه‌ره‌وه‌ی زه‌ختی خوێن ده‌بێته هۆی دواکه‌وتنی ماوه‌ی باش‌بوونه‌وه و چاک‌بوونه‌وه‌ی هه‌ڵمساوی.\n15.من به‌ڕاستی ده‌مه‌وێ کاروباره‌کانی سه‌ره‌وه ئه‌نجام بده‌م به‌ڵام تووڕه‌م. کاتێ تووشی په‌رێشانی ده‌بم ده‌بێ چ بکه‌م؟\nکێشه‌یه‌کی نیه. یه‌کێ له باشترین ڕێگه‌کانی به‌ره‌به‌ره‌کانێ له‌گه‌ڵ تووڕه‌بووندا ئه‌وه‌یه ببینین که‌سانی تر گه‌یشتوونه‌ته چ ئاکامگه‌لێک. ساتێک سه‌یری وێنه‌کانی پێش و پاش نه‌شته‌رگه‌ری که‌سه‌کان بکه‌ن. له‌وجێیه‌ی که‌ئێوه سه‌رنجتان داوه‌ته هه‌ڵبژاردنی نه‌شته‌رگه‌رێکی به‌ئه‌زمووندا، ده‌بێ وه‌کوو که‌سێکی ئاگادار بزانن چ کاتێ بۆ ئه‌نجامی نه‌شته‌رگه‌ری جوانکاری گونجاوه.


دادگای دەستووری توركیا دەربارەی داخستنی هەدەپە بڕیاریدا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nدادگای دەستووری توركیا بڕیاریدا بە گێڕنەوەی بەڵگەنامەكانی دۆسیەی داخستتنی هەدەپە بۆ نووسینگەی داواكاری گشتی بە هۆی ئەوەی بەڵگەنامەكان تەواو نەبوون.\nبەپێی هەواڵێكی ئاژانسی (ئەەنادۆڵ)ی فەرمی توركیا، دادگای دەستووری ئەو وڵاتە بڕیاریداوە بە گەڕاندنەوەی بەڵگەنامەكانی دۆسیەی داخستنی پارتتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) بۆ نووسینگەی داواكاری گشتی.\nدادگای دەستووری ڕایگەیاندووە، ئەو بەڵگەنامانەی لەو دۆسیەیەدا پێشكەش كراون تەواو نین و كێشەیان تێدایە.\nبەپێیی هەواڵەكە، دادگای دەستووری لەگەڵ گەڕاندنەوەی بەڵگەنامەكان داواكاری هەڵوەشاندنەوەی هەدەپەشی گەڕاندۆتەوە بۆ داواكاری گشتی.\nلەماوەی ڕابردوودا بە چەند بیانوویەكی جۆراوجۆر، داواكاری گشتی توركیا لەڕێگەی دادگای باڵاوە داوای هەڵوەشاندنەوەی پارتی دیموكراتی گەلانی كردبوو، كە ئەوەش كاردانەوەی ناوخۆیی و دەرەكی لێكەوتەوە.\nدادگای دەستووری توركیا\nخەڵك- داواكاری گشتی توركیا داوای لە دادگای باڵای وڵاتەكەی كردووە، پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) وەك پارتێكی سیاسی كۆتایی پـێبهێنرێت و هەڵبوەشێنرێتەوە.…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه نیسان 2021 (716) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (907) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n18 ئازار 2021 9.02 am\nخەڵك- داواكاری گشتی توركیا داوای لە دادگای باڵای وڵاتەكەی كردووە، پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) وەك پارتێكی سیاسی…\n21 ئازار 2021 9.34 am\nخەڵك- لە شاری ئامەدی باكووری كوردستان ئاهەنگی ملیۆنی بۆ جەژنی نەورۆز ئەنجام دەدرێت و كوردان بە یەك دەنگ دژی پلانەكانی…\n06 نیسان 2021 5.42 pm\nخەڵك- یەكێتی ئەوروپا لەسەر ئازاد نەكردنی سەڵاحەدین دەمیرتاش، هاوسەرۆكی پێشوووی هەدەپە و پەڕلەمانتاری ئەو پارتە…


بەرشەلۆنە پەیوەندیم لەگەڵ بگرێت، سبەی ئەگەڕێمەوە\n27/12/2019 04:43 PM\n"پێدرۆ رۆدریگێز" یاریزانی ئیسپانیایی یانەی چێلسی، دەرچووی ئاکادمیای تۆپی پێی بەرشەلۆنەیە و دەورانێکی باشی لە یانەکەی کەتەلۆنیادا هەبوو. بەڵام 2015 بڕیاریدا لەم یانەیە جیا بێتەوە و کۆچ بکات بەرەو چێلسی و ببێته قوتابیی مۆرینهۆ. رۆدریگەز لەم یانەیەدا توانی جەژنی پاڵەوانەتی لیگی باڵا و لیگی ئەوروپا ئەزموون بکات بەڵام لەم دواییانەدا دەرفەتی ئەوەی پێ نەدراوە یاری بۆ چێلسی بکات.\nئەم یاریزانه تەمەن 32 ساڵەیە پاش 5 ساڵ بەشداری لە یانەی چێلسیدا بەتەمایه ئەم یانەیە جێبهێڵێت، بەڵام هێشتا دیار نییە پەیوەست ئەبێ بە کام یانەوە. "پێدرۆ" ماوەیەک لەمەوبەر لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ گۆڤاری "سپۆرتیۆ"ـی کەتەلۆنیا گوتی: لەئێستادا نازام چی روو ئەدات و تەنها چاوەرێی کۆتایی گرێبەستەکەمم لەگەڵ چێلسی ئەکەم و ئەگەر لەلایەن بەرشەلۆنەوە پێشنیارم پێ بکرێ، هەموو پێشنیارەکانی دیکە رەت ئەکەمەوە.\nپێدرۆ لەدرێژەدا ئەڵێ: من بەڕادەی پێویست بەختەوەر بووم کە لەگەڵ "گواردیۆلا" و کۆمەڵێک ئەستێرەی جیهانیی تۆپی پێ وەکو: میسی، واڵدز، پویۆل، ژاوی، ئینیەستا و داوید ڤیا هاویانە بم و ئەمەش بەقسمەتی هەموو کەسێک نابێت. من لە بەرشەلۆنەدا ئەمزانی چی بکەم؛ ئەبوو مەجالم بۆ میسی دروست بکردایە. لەو یانەیەدا ئەرکی هەمووان دیاریکراو بوو. هەڵبەت "لیۆ" لە دەرەوە و ناوەوەی یاریگا زۆری یارمەتی ئەدام. میسی مرۆڤێکی راستەقینەیە.


پێش دێربى مەدريد زيزۆ لە كێشەيەكى گەورەدايە..!! – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئسپانيا/پێش دێربى مەدريد زيزۆ لە كێشەيەكى گەورەدايە..!!\nپێش دێربى مەدريد زيزۆ لە كێشەيەكى گەورەدايە..!!\nرۆژنامەى “ئاس”ى ئسپانى بلاوى كردەوە كە هەريەكە لە لۆكا مۆدريچ و ماتيۆ كۆڤاسيچ ياريزانانى يانەى رياڵ مەدريد و هەڵبژاردەى كرواتيا ئەمرۆ يەك شەمە دەگەرێنەوە بۆ پايتەختى ئسپانيا و ئامادەكارى دەكەن بۆ يارى دێربى مەدريد بەرامبەر ئەتلەتيكۆمەدريد.\nرۆژنامەى ئاس لە زارى سەرچاوەيەكەوە بلاوى كردوەتەوە كۆڤاسيچ كە لە يارى هەلبژاردەكەى بەرامبەر ئايسلەندا يارى نەكرد ئەگەرى زۆرە لە دێربى مەدريديش يارى نەكات ئەويش بەهۆى ئەو پێكانەى لە ئاستى پاژنەى پێى دووچارى بوە.\nرۆژنامەى ئاس ئاماژەى بۆ ئەوەشكردوە يانەى رياڵ مەدريد بە سەركردايەتى زينەدين زەيدانى فەرەنسى لە تەنگەژەدايە ئەگەر كۆڤاسيچ تا كاتى دێربى چاك نەبێتەوە, لە هەمانكاتيشدا لە تواناكانى تۆنى كرووس و كاسيمێرۆ كە لە ناوەند يارى دەكەن بێبەشە و هەربۆيە پێكان و دووركەوتنەوەى كۆڤاسيچ كێشەيەكى گەورە لە بەردەم زيزۆ دروست دەكات.\nيارى دێربى مەدريد رۆژى شەمە ١٩/١١/٢٠١٦ كاتژمێر ١٠:٤٥ى شەو بەكاتى هەرێمى كوردستان لە هەفتەى ١٢ى خولى پلە يەكى ئسپانيا لە نێو ياريگاى تايبەت بە ئەتلەتيكۆمەدريد ئەنجام دەدرێت.


دکتۆ جەبار قادر : فەتحوڵا گیولەن کێیە ؟ – WTARIKURD\nمحەمەد فەتحوڵا گیولەن Mehmet Fethullah Gülen پێشنوێژ ، وتارخوێن و نووسەرێکی تورکی بەناوبانگە . ئێستا بە کەسایەتییەکی ئیسلامی گەورە دادەنرێت . گیولەن دامەزرێنەر و سەرکردەی رۆحی بزووتنەوەی گیولەنییە ، کە بە بزووتنەوەی خزمەت و جەماعەت دەناسرێت . لە دەسپێکدا ناوی بزووتنەوەکەی ” خزمەتی ئیمانییە و قورئانییە ” بوو ، بەڵام دواتر کورتکراوەکەی خزمەت یا جەماعەت بەسەریدابڕا . خۆیان بزووتنەوەکە بە ڕێکخراوێکی کۆمەڵگەی مەدەنی دادەنێن . گیولەن یەکێک لە دامەزرێنەرانی دامەزراوەی ڕۆژنامەوان و نووسەرانە (1994)، هەر خۆیشی بە سەرۆکی شانازی دامەزراوەکە ڕاگەیەنرا . لە مارتی ١٩٩٩ بە مەبەستی چارەسەری تەندروستی پەنای بردە بەر وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمێریکا ، بەڵام لە ڕاستیدا بە هۆی باری سیاسییەوە بوو و لەو کاتەوە لە پێنسیلڤانیا ژیان بەسەر دەبات . لە ئەمێریکاش ڕێکخراوی ” هاوپەیمانی لە پێناو بەها هاوبەشەکان “” ” Alliance for Shared Values دامەزراند . ئەم ڕێکخراوە بووەتە چەترێک بۆ کۆمەڵێک ناوەند و ڕێکخراوی وەک ” ئینستیتوتی ئەتلانتیک ” کە پێشتر بە سەنتەری کولتوریی ئەستەموڵ دەناسرا ، ڕۆمی فۆروم لە واشنتن ، ئینستیتوتی پاسیفیک ، ئینستیتوتی دایاڵۆگی ئاینەکان ، دامەزراوەی نیاگارا و ئینستیتوتی دورگەکانی ئاشتی . لە ڕێگەی ئەم ناوەند و دامەزراوانەوە لایەنگرانی گیولەن ڕۆڵی گەورە دەبیننن .\nگیولەن دەڵێت : باوەڕی بە زانست ، دیموکراسی و دایەڵۆگ لە نێوان ئاینەکاندا هەیە . ئەو خۆی بە کەسێکی لیبراڵ و کراوە بەخەڵک دەناسێنێ . لە گەڵ دایەڵۆگدایە نەک تەنها لە نێوان موسڵمان و کرستیان و جودا ، بەڵکو لە گەڵ بێ ئاینەکانیشدا . لەم بارەیەوە لە گەڵ پاپای ڤاتیکان و ڕێکخراوی جوەکاندا لە دایەڵۆگدا بووە . گیولەن پێداگرییەکی زۆر لە سەر پرۆسەی فێرکردن و پەروەردە دەکات . باوەڕی بەوە هەیە کە لەم ڕێگەوە نەوەیەکی ئاڵتونی دروست دەکات . کارکردن و هەوڵدان پێگەیەکی گرنگیان لە بیر وبۆچوونی گیولەندا هەیە .\nحکومەتەکەی ئەردۆگان بە داڕێژەری هەوڵی کودەتای 15 تەمموزی دادەنێ و داوای ڕادەستکردنەوەی دەکات . هەرچەندە گیولەن ئەوە ڕەتدەکاتەوە ، بەڵام ئەردۆگان ناوی ” ڕێکخراوی تیرۆریستی فەتحوڵایی ” و ” دامەزرێنەری دەوڵەتی هاوتەریب ” لە گیولەن و لایەنگرانی ناوە و گەورەترین هەڵمەتی گرتن و ڕاونانی لە دژیان دەستپێکردووە .\nتا ساڵی 2013 ئەردۆگان و گیولەن هاوپەیمان یەکتر بوون . بزووتنەوەکەی گیولەن هاوکارییەکی زۆری پێشکەش بە پارتی داد و گەشەپێدان کرد بۆ پاکتاوکردنی نەیارەکانی ئەردۆگان لە نێو سوپا ، سیستەمی دادوەری ، دەزگاکانی خوێندن و پەروەردە و میدیا . لە دوای دزەپێکردنی هەواڵ و زانیاری لە بارەی گەندەڵی دەورو بەرەکەی ئەردۆگان هاوپەیمانییەکەیان کۆتایی هات و ئەردۆگان کەوتە گیانی گیولەنییەکان . ئەردۆگان هێز و توانای گیولەنییەکان دەزانێت ، بۆیە وا کەوتووەتە گیانیان .\nگیولەن زیاتر لە 50 کتێبی نووسیوەو ژمارەیەکی زۆر وتاری لە گۆڤارە جیاوازەکاندا بلاوکردۆتەوە و ژمارەیەکی زۆرتریش وانەی ئامۆژکاری پێشکەش کردووە و دواتر وەک کتێب بڵاوی کردوونەتەوە . لە تەک زمانی تورکیدا ، تورکی عوسمانی ، فارسی و عەرەبی دەزانێت . سەرچاوەی سەرەکی بیر و بۆچوونەکانی ” رسائل النور ” سەعیدی نورسی ” نەورەسی ، کوردی ” یە . بیرۆکەکانی نەورسی پەرەپیداوەو لە بەرگێکی هاوچەرخ و مۆدێرندا خستوونێتە بەرچاو . هەرچەندە سەرسام بووە بە بەرهەمەکانی نەورسی ، بەڵام پیدەچێت کوردبوونی نەورسی جۆرێک لە گرێکوێرەی لە لای گیولەن دروست کردبێت . هەستی ناسیۆنالیستی بەهێزە و نەیوسیتووە تیشکێکی زۆر بخرێتە سەر نەورسی .\nمحەمەد فەتحوڵا لە 27 نیسانی 1941 لە گوندی کوروجوکی شارۆچکەی پاسینلەر ، کە چل کیلۆمەتر لە ئەرزەڕۆمەوە دوورە ، هاتۆتە دونیاوە . مەلا ڕەمزی باوکی مەلاو پێشنوێژ بووە و دایکیشی خانمی ماڵ بووە و گوایە ژنانی گوندی فێری قورئان خوێندن کردووە ، هەرچەندە کەمالییەکان ئەم کارەیان قەدەغە کردبوو . لە پێنج ساڵییەوە لە گوندەکەی خۆیان لای مەلا دەستی بە خوێندنی قورئان کردووە . لە ئەرزەڕومیش لە مەدرەسەی ئاینی دەرسی خوێندووە . وەک قوتابییەکی دەرەکی تاقیکردنەوەی خوێندنی سەرەتایی ئەنجامداوە . ئەو بۆ خۆی خەرێکی خوێندنەوەو خۆ پێگەیاندن بووە .\nهەرچەندە نامەکانی نەورسی سەرچاوە و ئیلهامی گیولەن بووە ، بەڵام بە پێی توێژەران ئەوەی گیولەنی لە نەورسی جودا دەکردەوە ، هەستی بەهێزی ناسیۆنالیستی بووە ، هەروەها بە پێچەوانەی نەورسی ئەم سەر بە دەوڵەت بووە ، باس و خواسی ئابوری و نیولیبیراڵیزم لە بواری ئابوریدا سەرنجی ڕاکێشاوە . هەندێ کەس لێکدانەوەکانی گیولەن بە ڤێرژنێکی ئیسلامی کاڵڤینیزم دادەنێن .\nلە ساڵی 1963 ” کۆمەڵەی بەربەرەکانی دژ بە کۆمۆنیزم ” ی دامەزراند . لەو کاتەدا ئەم کارەی مایەی پێشوازی بوو لە لایەن دەوڵەت و پەیمانی ناتۆ و ڕۆژئاواوە ، چونکە دەچووە خزمەتی ئەوانەوە لە ململانێی نێوان بەرەی سۆسیالیزم و کەپیتالیزمدا . لە ساڵی 1971 بۆ ماوەی 7 مانگ لە لایەن کودەتاچییەکانەوە گیرا . لە ساڵانی 1975 – 1976 زنجیرە سمینارێکی لە ژێر ناونیشانی ” ئیسلام و زانست ، داروینیزم ، وەچەی ئاڵتونی ، دادوەری کۆمەڵایەتی و پەیامبەرێتی لە شارە جیاوازەکانی تورکیا ئەنجامدا . لەم ڕێگەوە تۆڕێکی پەیوەندی بەهێزی دروست کرد ، کە دواتر لە خزمەتی بزووتنەوەکەیدا بەکاریهێنا . ساڵی 1979 دەستیکرد بە بڵاوکردنەوەی وتار لە گۆڤاری SIZINTI . له وتارێکیدا لەو گۆڤارەدا پەسنی کودەتای ئەیلولی 1980 داوەو و گوایە گەلی تورکیا دەمێک بووە لە چاوەڕوانی ئەوەدا بووە سوپا بەهانایەوە بێت و وەک خدری زیندە ڕزگاری بکات .\nلە ساڵی 1986 چووە حەج و بوو بە حاجی گیولەن . لە ساڵی 1988 گۆڤاری ئومێدی نوێی دەرکرد و سەروتاری بۆ خۆی دەنووسی . لە 1989 و 1990 خۆبەخشانە لە ئەستەموڵ گوتاری ئاینی پێشکەش دەکرد ، لە دواییدا کۆی کردنەوەو لە ژێر ناونیشانی ” ڕوناکی بێدوایی ” لە سێ بەرگدا لە چاپیدان . لە سەر کاری خۆبەخشانەی گوتار خوێندن بەردوام بوو .\nلە ساڵانی 1991 – 2000 لە گەڵ تورگوت ئوێزال ، تانسۆ چیللەر ، مەسعود یڵماز ، بولنت ئەجیڤیت و پاپا جۆن پاوڵی دووەم و کەسانی تردا ئاشنایی پەیدا کردو لە دایاڵۆگدا بوو لە گەڵیاندا . لە ساڵی 1999 بە هۆی نەخۆشییەوە چووە ئەمێریکا و لەو کاتەوە لەوێ دەژێ . ساڵی 2008 گۆڤاری فۆرین پۆلیسی ئەمێریکی و پرۆسپێکتی بریتانی بە یەکێک لە سەد ڕۆشنبیری یەکەمی دونیا دایاننا ، دواتریش گۆڤاری تایم لە 2013 بە یەکێک لە سەد کەسی کاریگەری دونیای ڕاگەیاند .\nلە ساڵی 1981 دەستی لە کاری پێشنوێژی دەوڵەتی هەڵگرت . لە ساڵانی 1988 – 1991 بۆ جارێکی تر گەشتێکی دوور درێژی بە شارەکانی تورکیادا کرد و زنجیرەیەک کۆڕ و سمیناری لەو شارانە پێشکەش کرد و تۆڕی پەیوەندییەکانی فراوانتر کرد . گیولەن خۆی لە پارتی رەفاهی نەجمەدین ئەربەکان و فەزیلەت بە دوور دەگرت و زیاتر پەیوەندی بە تانسۆ چیلەر و ئەجڤیتەوە دەکرد .\nلە دیسەمبەری 2014 دادگای تورکی بریاڕی دەستگیرکردنی فەتحوڵا گیولەنی دەرکردووە دوای ئەوەی 20 ڕۆژنامەوانی سەر بە گروپەکەی دەستگیر کران و تۆمەتی ئەوەیان درایە پاڵ کە خەریکی دامەزراندنی ڕێکخراوێکی تیرۆریستی چەکدارین .\nگیولەن تیۆرییەکی ئیسلامی تازەی دانەهێناوە ، بەڵکو ئەو دەگەڕێتەوە بۆ نووسەرە کلاسیکەکانی ئیسلام و هەوڵئەدات لێکدانەوەی هاوچەرخانەیان بۆ بکات . ئەو هیچ کاتێک ئەندامی تەریقەت نەبووە و لە گەڵ ئەوەدایە کە موسوڵمانان لە دایەڵۆگدا بن لە گەڵ خەڵکانی دیکەدا بە بێدینەکانیشەوە .\nگیولەنییەکان زیاتر لە 1000 قوتابخانەیان لە وڵاتانی جیهان کردۆتەوە ، لە قوتابخانەکانی گیولەندا فیزیک ، کیمیا و ماتیماتیک دەخوێنرێن . قوتابخانەکانی خزمەت لە تورکیا بە باشترین لە قەڵەم دەدرێن . گیولەن باس لە نەوەیەکی ئاڵتونی دەکات کە لە قوتابخانە و زانکۆکانی بزووتنەوەکەی دەخوێنن . ئەمانە قوتابخانە ، زانکۆ ، ناوەندی کولتوری و ماڵی قوتابیان و …تاد ، ئامانجیان دروستکردنی ئەو نەوە ئاڵتونییە . مرۆڤگەلێک کە شەیدای کولتور و ستایلی ژیانی تورکین و مۆدێلی تورکی ئیسلام پەیڕەو دەکەن و ئەو تۆڕەن کە لە داهاتوودا کار بۆ سەروەری ئەم بزووتنەوەیە دەکەن . گیولەن دژی سیکیولاریزم نیە و دەڵێت لە وڵاتانی سیکیولار و دیموکراتدا 90% لە پرینسپەکانی ئیسلام بەدی هاتوون و ئەوەشی دەمێنێت کە 5% ئەوە ناهێنێت شەڕی بۆ بکرێت . گیولەن لەگەڵ ئەوەدایە تورکیا لە یەکێتی ئەوروپا وەربگیرێت .\nلە تورکیا ملیۆنەها خەڵک بە لایەنگری گیولەن دادەنرێن . لە نێو ئەمانەدا دەرچووانی قوتابخانەکانی خزمەت ڕۆڵی هەرە دیار دەبینن . لە ڕیزەکانی پۆلیس و دادگان لایەنگرانی زۆرن . هەروەها بزووتنەوەکەی کۆمەڵێک ڕۆژنامە و گۆڤار و دەزگای میدیا ، بانک و دامەزراوە کۆنترۆڵ دەکەن وەک ڕۆژنامەی زەمان ، تەلەفزیۆنی سەمانیۆڵو ، بانکی ئاسیا ، کۆنفیدراسیۆنی بیزنسمان و پیشەسازان .\nشەڕی ئەردۆگان و لایەنگرانی گیولەن شەڕی سەختی ئایدیۆلۆژی ، سیاسی ، ئابوری ،کۆمەڵایەتی و …. تاد دەبێت و , پێموانیە پارتی داد و گەشەپێدان بتوانێت بە بێ زیانی گەورە لێی دەرچێت .


نێچیرڤان بارزانی: خۆپیشاندان نابێت هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوەكانی دەوڵەت بكات - پەرەگراف\nنێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان، دەڵێت "بە نیگەرانییەوە لە ڕووداو و توندووتیژییەكانی ئەم چەند ڕۆژەی بەغدا و چەند پارێزگایەكی دیكەی عێراق دەڕوانین و خۆپیشاندان نابێت هەڕەشە لە ئاسایشی گشتی و تێكدان و هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوەكانی دەوڵەت بكات".\nپەیامەكەی نێچیرڤان بارزانی كە بە ئاراستەی پاڵپشتییە لە كابینە حكوومییەكەی عادل عەبدولمەهدی، سەرۆكوەزیرانی عێراق، تێیدا هاتووە "كێشە كەڵەكەبووەكانی عێراق لەدایكبووی ڕۆژ نین، بەڵكوو زادەی ڕەفتار و سیاسەتە هەڵەكانی دەیان ساڵی ڕابردووی حكوومەتە یەك لەدوای یەكەكانی عێراقن و هیچ حكوومەتێك ناتوانێت لە شەو و ڕۆژێكدا چارەسەریان بكات".\nسەرۆكی هەرێمی كوردستان ئاماژە بەوە دەكات "عێراق لە دۆخێكی هەستیاردایە كە پێویستی بە ئارامی و سەقامگیریی سیاسی و ئەمنی هەیە".\nهەروەها هۆشداری دەدات كە "ئاڵۆزی و تێكدانی ئاسایش و دەرچوونی ڕووداوەكان لە كۆنترۆڵ، دۆخەكە خراپتر و دژوارتر دەكات، هیچ شتێك چارەسەر ناكات و هەموو گەلانی عێراق تیایدا زەرەمەند دەبن".\nئەمە لە كاتێكدایە ماوەی چوار ڕۆژە خۆپیشاندان لە بەغدای پایتەخت و ژمارەیەك لە پارێزگاكانی دیكەی عێراق بەڕێوە دەچێت. بەپێی دوایین ئاماری كۆمسیۆنی مافەكانی مرۆڤی عێراق، "31 كەس كوژراون و 1188 كەسی دیكەش بریندار بوون".\nخۆپیشاندەران داوای خزمەتگوزاری، هەلی كار، ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و چاكسازیی سیاسی و ئابووری دەكەن.\nشەوی ڕبردوویش عادل عەبدولمەهدی، سەرۆكوەزیرانی عێراق، ڕاستەوخۆ لە بەغدای پایتەختەوە وتارێكی سەبارەت بە خۆپیشاندانەكان پێشكەش كرد و بەڵێنی ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و ڕەخساندنی هەلی كار و خزمەتگوزاریی دا، كە سێ داواكاریی سەرەكیی خۆپیشاندەرانن.\nسەرۆكوەزیرانی عێراق سەرەتای وتارەكەی بەوە دەست پێ كرد كە عێراق لەبەردەم بژارەی "دەوڵەت و نەمانی دەوڵەتدایە"، لەو ڕووەشەوە وتی "ئێمە دەمانەوێت دەوڵەتێك بونیاد بنێین كە گرەنتیی ژیانێكی ئازاد و شەرەفمەندانە بكات".\nسەبارەت بە چاكسازی و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی كە لە داواكارییە سەرەكییەكانی خۆپیشاندەرانن، عادل عەبدولمەهدی وتی "چاكسازیی ئابووری و سیاسی و كۆمەڵایەتیمان دەست پێ كردووە و لەسەری بەردەوام دەبین".\nوەكو وەڵام بۆ بەشێك لە داواكاریی خۆپیشاندەران، عادل عەبدولمەهدی وتی "مووچە بۆ ئەو كەسانە دەبڕدرێتەوە كە هیچ داهات و سەرچاوەیەكی بژێوییان نییە".\nسەبارەت بە كوژراوانی خۆپیشاندانەكان، سەرۆكوەزیرانی عێراق ڕایگەیاند كە بە "شەهید" لە قەڵەم دەدرێن.\nجەختیشی لەوە كردەوە كە داواكاریی خۆپیشاندەران بۆ شەڕی دژی گەندەڵی هەلی كار و خزمەتگوزاری، داواكاریی ڕەوان و ڕێز لە داواكارییەكانیان دەگرن.\nبەڵام هاوكات وتی "هەندێك كەس دەیانەوێت سوودی خراپ لە خۆپیشاندانەكان وەربگرن و بە سیاسی بكەن و بە لاڕێیدا ببەن". لەو ڕووەشەوە عادل عەبدولمەهدی ڕایگەیاند "ڕێوشوێنی توند دەگرینە بەر".\nدەقی پەیامەکەی نێچیرڤان بارزانی


کلاسیکۆی گۆڕان‌و پارتی - ئاوێنه\nکلاسیکۆی گۆڕان‌و پارتی\nهەرچەندە گۆڕان وەک هێزێكی گۆڕێنەری بەرفراوانی کۆمەڵگاو سیستەمی سیاسی هاتە ئاراوە، بەڵام دو هۆکار وەهای لێکرد کە بەئاراستەیەکی تردا بڕوات. یەکەم هۆکار بریتیە لەبەشداربونی گۆڕان راستەوخۆ له پرۆسەی سیاسیدا. دوەم، لاوازبون یان ئاوابونی خۆری هێزەکانی ترو وازهێنانیان لەئەرکە کۆمەڵایەتی‌و مێژوییەکەیان. ئەگەر بەزمانێکی راستەوخۆ قسە بکەین، بەشداریکردنی گۆڕان لەحکومەتداو وازهێنانی یەکێتی لەرۆڵی کۆمەڵایەتی‌و مێژویی خۆی، ئەوا گۆڕان ناچاربو که راستەوخۆ پرۆسەی روبەروبونەوەی رێگریەکانی بەردەم وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی‌و سیاسی بگرێتە ئەستۆ.\nگۆڕان هەوڵیدا کە هەوڵەکانی نەبێتە ململانێی هێزێک یان کەسانێک، بەڵکو ململانێ بێت لەگەڵ هەڵسوکەوت‌و تێگەیشتن‌و دونیابینی‌و شێوازی حکومداری. بەڵام وەرچەرخانە خێراکانی ژینگە سیاسی‌و ئابوری‌و کۆمەڵایەتیەکە هێندە بواری بەئەمە نەدا. ئێستا لەپاشەکشەی یەکێتیدا، وەک هێزێک، ئەو تیمایانەی کە بەشێک بون لەخیتابی یەکێتی بۆ گۆڕان بەجێمان.\nیەکێک لەهەرە ململانێ مێژویی‌و ریشەییەکان بریتیە لەململانێی دو قوتابخانە: یەکەم، کوردستان بەموڵكی خەڵكی کوردستان نازانێت، بەڵکو بەموڵكی کەمینەیەک دەزانێت. دوەم، چۆن کوردستان بکرێته موڵکی خەڵکی کوردستان‌و حکومداری لەسەر ئەم بنەمایە بکرێت. قوتابخانەی یەکەم رەگی لەدەرەبەگایەتی (فیودالیزم)و موتڵەقیەتی(ئەبسلوتیزم) ئەوروپیدا هەیە. دوەم، رەگی لەقوتابخانەی دیموکراسی‌و هاوڵاتی‌و مافدا هەیە. دەکرێت بەقوتابخانەی گوندو شاریش ناوبنرێن.\nبۆ رونکردنەوەی مەبەستەکەمان بانمونەیەک وەربگرین. لەخیتابی پارتی دیموکراتی کوردستاندا، هەمیشە ئەوە دوبارە دەبێتەوه، که ئەو پۆستەو ئەو وەزارەتە دراوە بەگۆڕان. ئەم دەربڕینە، هەڵگری کۆمەڵێک خەسڵەتی ئاشکرایە، که خاوەندارێتی هەمو شتێک لەکوردستان بەمافی خۆی دەبینێت، نەک مافی خەڵكی کوردستان. کاتێک گۆڕان خاوەنی نیوملیۆن دەنگە، ئەمە لای پارتی وەهای لێناکات که گۆڕان بکاتە خاوەنی مافی بەڕێوەبردنی بەشێک لەسیستەمی حکومڕانی لەهەرێمی کوردستان، بەڵکو ئەوە پارتیە که پۆستەکانی بەئەو داوە. ئەم دیدە بەراشکاوانە یانی خەڵك هیچ گرنگیەکی نیەو هیچ مافێکی نیەو هیچ پەیوەندیەکی بەکوردستانەوه نیە. بەڵکو کوردستان هی پارتیە، نەک خەڵكی کوردستان. ئەوه پارتیە کە دەبەخشێت‌و دەدات. ئەم بەخشین‌و پێدانە لای پارتی هەمیشە وەک ئەرکێک یان قەرزێک دەدرێتە ئەوانی ترو زو زو بیریان دەخاتەوە کە ئەگەر بەباشی‌و بە بەرژەوەندی ئەو هەڵینەسوڕێنن ئەوا لێیان وەردەگرێتەوە. ئەوەی بەرامبەر پەرلەمان کرا لەم دیدەوە سەرچاوەی گرت. کاتێک پارتی دەڵێت گۆڕان پابەستی رێککەوتنەکە نەبو، بەمانای ئەوەدێت بەوشێوەیە پۆستەکەی بەڕێوەنەبرد که ئێمە دەمانخواست بۆیە لێمان سەندەوە.\nبۆ رونکردنەوەی مەبەستەکەمان بانمونەیەک وەربگرین. لەخیتابی پارتی دیموکراتی کوردستاندا، هەمیشە ئەوە دوبارە دەبێتەوه، که ئەو پۆستەو ئەو وەزارەتە دراوە بەگۆڕان. ئەم دەربڕینە، هەڵگری کۆمەڵێک خەسڵەتی ئاشکرایە، که خاوەندارێتی هەمو شتێک لەکوردستان بەمافی خۆی دەبینێت، نەک مافی خەڵكی کوردستان\nئەم خۆبەخاوەنکردنە، تەنها پلەو پایەو پۆست‌و سەروەت‌و سامان نیە، بەڵکو پەلدەهاوێت بۆ مێژو و سیمبول‌و داهاتو. لێرەوەشە پارتی بەمافی خۆی دەزانێت که بەشە کاریگەرەکانی حکومەت لەدەستی خۆیدا بێت‌و بەهیچ شێوەیەک لەژێر چاودێری پەرلەماندا نەبن، بۆ نمونە پۆستی سەرۆک، پۆستی ئاسایشی هەرێم، پۆستی دیپلۆماسی هەرێم. لەهەمانکاتدا بەنەریتکردنی پۆستە گرنگەکانی تری ناو حکومەت بۆ پارتی وەک سامانی سروشتی، سەرۆک وەزیران.\nئەمە لەزۆر خەسڵەتیدا دەچێتە سەر ئەو مۆدێلە حکومڕانیەی که لەناوچەکەدا باون‌و کورد دژیان بەهەزاران هەزار گیانی بەخشیوە. بۆ نمونە حکومەتی سوریا وەرگره. لەسوریا سیاسەتی دەرەوەو سیاسەتی سەربازی‌و سیاسەتی ئەمنی ڕاستەوخۆ لەدەستی سەرۆکدان. بەجۆرێک هەمو دەزگاکانی تر، بۆ نمونە پەرلەمان تەواو بێئاگان لەوەی کە چی دەگوزەرێت لەم بوارانەدا. ئەم قۆرغکاریەو نەبونی هیچ زانیاریەک دەربارەی ئەوەی کە چی دەگوزەرێت لەم بوارانەدا وەهایکردوه که کەس بەئاگا نەبو که دیپلۆماسیەتی سوری چۆن بەڕێوەدەچێت، لەپێناوی چیدا یان کێدا دەگوزەرێت؟ دیارە ئەمە کۆپی‌و پەیست کراوە لەهەرێم.\nلێرەدا ئێمە بەرونی‌و بەراشکاوی‌و بێ پێچ‌و پەنا سیستەمێکی خاوەنداری دور لەبەرپرسیاربون بەرامبەر خەڵک، دەبینین، که کاری بۆ دەکرێت لەداهاتوشدا درێژەی هەبێت. بەومانایە، لەناو کایەی دیموکراسی سنورداری هەرێمدا ناتوانرێت ئەم سیستەمه فشاری بخرێتە سەر، چونکە زۆربەی پۆستە کاریگەرەکان لەدەرەوەی کایەی دیموکراسیە: وەک شەفافیەت، لێپرسینەوە، پێدانی زانیاری.\nلەبەرامبەردا هێزه‌کانی تر هەن. یەکێتی نیشتمانی کوردستان، که لەسەرەتادا بۆ شکاندن‌و کۆتایی هێنان بەم قۆرغکاریە سەرتاسەریە هاتوەتە ئاراوە. ئەمڕۆ ئەم هێزه نە هەڵگری ئەو پەیامانەیەو نە دژی ئەو قۆرغکاریەیە، بەڵکو هەمو هەوڵێکی بۆ بونی بەشە لەم قۆرغکاریەدا. میتۆدی بونی بەش، تا ئاستێکی زۆر ئاڵۆزە. پرسیار لێرەدا ئەوەیە: ئایا بەشنەکراو بەش دەکرێت. کاتێک ئێمە ڕەگی سیستەم‌و عەقڵیەتی پارتی بۆ موتڵەقگەرایی ئەوروپی دەگەڕێنینەوە؛ ئەوا بەمانای ئەوە بونی دەسەڵاتێکی موتڵەقی سەرتاسەری بەسەر هەمو بوارەکاندا بەبێ رکەبەر. ئایا چۆن دەتوانرێت هاوبەشێتی لەگەڵ جۆره سیستەمێکی وەهادا هەبێت؟ وەک لەنمونەی یەکێتیدا دەیبینی جۆری شەریکایەتی لەم پرۆسەیەدا ئاڵۆزە. شەریکی لەسیستەمی موتڵەقگەرایی پارتیدا یانی پێدانی بڕێک لەداهات‌و بەشێوەیەکی ناڕێکخراو لەکات‌و ساتی جیاوازو پلان بۆ داڕێژراودا، بەمەبەستی رازیکردن‌و بێدەنگردن. ئەم شێوازە مانای ئەوەیە کە یەکێتی هەرگیز شەریکەبەش نەبوە، بەڵکو جارجار بەشدراوە بۆئەوەی هێمن بکرێتەوەو رازیبکرێت. هەرئەمەشە سەرچاوەی ئەو بێئاگاییەی کە ئەم هێزە هەیەتی لەزانیاری. یەکێتی نازانێت یان بەلایەوە گرنگ نیە چی دەگوزەرێت‌و داتاکان چۆنن! گرنگ ئەوەیە ئەو بەشی خۆی دێتە دەست. ئەمە هەروەها یانی نەبونی هیچ رۆڵ‌و کاریگەریەک لەسەر بەڕێوەچونی سیستەمی حوکمداری. ئەم جۆرە لەپەیوەندی زیانی زۆرە بۆ سیستەمی حومکڕانی هەرێمی کوردستان، لەنێویاندا دوپاتکردنەوەو جەختکردنەوە لەسەر خاوەندارێتی پارتی بۆ کوردستان، دوەم، بون بەئامڕازێک بۆ فەراهەمکردنی ئەو ئامانجە. سێیەم، سەپاندنی ئەم ئامانجە بەجۆرێک گۆڕینی ئاسان نابێت. چوارهەم، بەفیڕۆدانی وزەو خواستی خەڵکی.\nلەبەرامبەردا هێزه‌کانی تر هەن. یەکێتی نیشتمانی کوردستان، که لەسەرەتادا بۆ شکاندن‌و کۆتایی هێنان بەم قۆرغکاریە [قۆرغكاری پارتی بۆ پۆسته گرنگه‌كان] سەرتاسەریە هاتوەتە ئاراوە. ئەمڕۆ ئەم هێزه نە هەڵگری ئەو پەیامانەیەو نە دژی ئەو قۆرغکاریەیە، بەڵکو هەمو هەوڵێکی بۆ بونی بەشە لەم قۆرغکاریەدا\nکۆمەڵێک هۆکار هەن که ئەم هێزەیان بەم ئاقارەدا بردو لەئەنجامدا کردیانە هێزێکی بێکاریگەری خۆخۆر. لێرەدا ناتوانین بچینە تانوپۆی سەرجەم هۆکارەکان، چونکە ئاڵۆزو هەستیارو زۆرن. بەڵام بەکورتی ئاماژە بەهەندێک دەکەین وەک شەڕی ناوخۆ، هاتنی هێزی ئیقلیمی، ئاڵۆزبونی ململانێکانی ناو یەکێتی، پارەو خاوەندارێتی حیزب، نەبونی توانای هیچ باڵێک بەسەرکەوتن‌و یان زاڵبون بەسەر باڵەکانی تردا. ئەم هۆکارە مێژویی‌و بونیادیانە یەکێتی گەیاندە دۆخێک که ناتوانێت ململانێکانی چارەسەربکات نە بەشێوازی ئاشتی نه بەتوندوتیژی.\nلێرەدا کۆمەڵێک وانەی بەنرخ هەیە بۆ گۆڕان: یەکەم، خۆ دورگرتن لەخۆچەکدارکردن. دوەم، لەدەستنەدانی بەها باڵاکان. سێیەم، داڕشتنی ناسنامە لەسەر بنەمای گۆڕینی سیستەمی سیاسی‌و کۆمەڵایەتی‌و کەلتوری، نەک ململانێ لەبەرامبەر هێزێک یان چەند هێزێکدا. چوارەم، دروستکردن‌و هێشتنەوەی هاوسەنگی لەناوەوەو داڕشتنی میکانیزمی نوێبونەوە.\nهێزه ئیسلامیەکان نوێن لەکوردستانداو هێشتا بەتەواوی نەڕسکاون. ئەم هێزانە لەنێوان نیشتمانێتی‌و باوەڕگەراییدا شەپۆلیان پێدەدرێت. لەکاتێکدا که خیتابی نیشتمانییان تاکتیکە، خیتابی باوەڕگەراییان کرۆکیانە. خیتابی باوەڕگەرایی ئەم هێزانە پرسی ئەوەیان لەسەر دروستدەکات ئایا ئەمانە خاوەن ئامانجێکی تایبەتی دەرەکی‌و تایفین یان دەتوانن ببنە هێزێکی کوردستانی سیاسی. لێرەدا نامەوێت بەدرێژی ڕاڤەی ستراتیژو تواناو کەسایەتی ئەم هێزانە بکەم، بەڵام ئەوەی گرنگە ئایا لەپرۆسەی روبەڕوبونەوەی قوتابخانەی موتڵەقیەت‌و دیموکراسی چ ڕۆڵێک دەبینن.\nدیارە که ئەمان لەسیستەمی موتڵەقگەراییدا جێگایان نابێتەوە، بەڵام ڕەنگە لەکۆمەڵێک بەهادا هاوبەش بن. بۆ نمونە، رونە که سیستەمی موتڵەقگەرا سیستەمێکی پارێزەرە (کۆنسێرڤەتیڤە)، که ئەمە بۆ زەمینەسازی ژینگەی کۆمەڵایەتی‌و سیاسی‌و تا ئاستێکی زۆر ئابوری تەبایە لەگەڵ خواستی هێزه ئاینیەکاندا. دەکرێت بۆ نمونە ئەم هێزانە ڕۆڵی ئەوە بگێڕن که چۆن زیاترو زیاتر بەشێوازی راستەوخۆو ناڕاستەخۆ کاریگەری بکەن لەسەر ئاینڕێژکردنی زیاتری سیستەمی حکومڕانی، بەئامانجی ئەوەی که لهدرێژخایەندا دەرفەتی ئەوەیان بۆ بسازێت کە سودی لێببینن. بەتایبەت کاتێک که پارتی لەروی ئایدۆلۆژیەوە لەگەڵ دونیای سەردەمدا ناگونجێت. هیزە ئیسلامیەکان روداوەکان ئاراستەیان دەکات، روداوە ناوخۆیی‌و ناوچەییەکان. هەروەها هەتابێت زیاتر دڵنیادەبن لهیوتوپیایی‌و شکستی پێشینەی سیستەمەکەیان لەدونیای ئەمڕۆدا. ڕەنگە ئەم هۆکارانە زیاتر بیانکاتە هێزی پراگماتیک‌و ببنە یاریکەری سیاسی‌واقیعی.\nئەوەی پرسیارە لێرەدا ئایا دەبێت گۆڕان چۆن ئەم ململانێیە برەو پێبدات؟\nیەکەم: سیستەمی موتڵەقگەرا لەسەر کۆمەڵێک قۆرغکاری بونیادنراوه: قۆرغکاری ئابوری، قۆرغکاری سیاسی، هەروەها قۆرغکاری ئازادی. ئەم قۆرغکاریانە راستەوخۆ پەیوەستن بەسیستەمی ئابوری وڵاتەوە. بۆ نمونە لەمۆدێلی ئابوری کرێخۆری نەوتدا ئاسانترە که سیستەمی موتڵەقگەرا بسەپێنیت. ئەم سیستەمە بەسروشت تێچونی زۆرە، هەتا رکەبەری زیاتربێت تێچونی زیاتر دەبێت. بۆیە کارکردن لەسەر ئاگایی سیاسی رێگایەکی کاریگەرە بۆ رێگەگرتن لەدرێژەکێشانی سیستەمی موتڵەقگەرا.\nدو، دیموکراسی سیستەمێک نیە هیچ هێزێکی سیاسی بەخۆشی خۆی بیهێنتە ئاراوە، وەک ژاک ڕانسێ بەباشی باسی ئەمە ئەکات. بۆ ئەوەی دیموکراسی بسەپێت دەبێت ئەوانەی دەسەڵاتیان لەدەستدایە ناچاربکرێن بەوەی لێگەڕێن خەڵک بڕیار لەسەر چارەنوسی خۆیان بە بەرژەوەندی خۆیان بدەن. بۆیە تاکە رێگە، رێگەگرتنە لەموتڵەقگەرا بەوەی لەنێوان فەوتان‌و دیموکراسیدا رێگای دوەم هەڵببژێرێت، ئەگینا هیچ هێزێک بەداواکاری‌و پێاهەڵدان نابێت بەدیموکراسی.\nسێ، چەک‌و پارە وەک دو ئامرازی کۆنترۆڵکردنی کۆمەڵگا لەروی کات‌و تواناوه سنوریان هەیە: دەتوانرێت لەمیانەی داڕشتنی بەرنامەیەکی فرەئاستی چڕ، کاریگەریان لەروی کاتەوە کورت بکەیتەوەو تواناشیان سنورداربکەیت. لەکرۆکی سیستەمی چەک‌و پارەدا کۆمەڵێک نەوتراو پەنهان دەخوات. هەرکەسێک لەژێر چەک‌و بەپارە هەواداربێت ئەوا یەکەم کەس دەبێت لەگۆڕانی دۆخی چەک‌و پارەدا کە لێی دوربکەوێتەوە، چونکە چەک‌و پارە مرۆڤ لەدۆخێکی سەختی دەرونی‌و کۆمەڵایەتی‌و ئازادیدا قەتیس دەکەن.\nچوار، لەکاتێکدا ململانێکان ململانیی نێوان دو قوتابخانەیە، دەبێت بەچڕی‌و بەوردی دابڕێژرێت‌و بکرێته بەشێک لەبەهای کۆمەڵایەتی. ئەم پێکدادانە دەکرێت سەرچاوی مەعریفەیەکی زۆربێت. ئەم پێکدادانی زۆرو کەمە، رێکخراو و نارێکخراوەو بێبەش‌و خاوەنه، کراوەو داخراوه، رەق‌و شله، مۆدرێن‌و ترادیشیونه، گوندوشاره، کویلەو مرۆڤبونە. دەکرێت ئەوە ڕەنگڕێژبکرێت کە کەس ئازاد نیە دەستبەرداری مافە سیاسیەکانی خۆی ببێت. کۆیلەبون لەدونیای ئەمڕۆدا مافێک نیە کەسێک هەیبێت. کۆیلەیی تۆ ئازادی من پێشێل دەکات. بۆیە تۆ ئازادنیت کۆیلەبیت.\nپێنج، ئەم ململانێیە وەک چۆن ڕەگی درێژی هەیە، هەروەها درێژەش دەکێشێت. بۆیە پشودرێژی‌و ستراتیژی رونی دەوێت. بۆیە گرنگە که کۆکەرەوەیەک هەبێت بۆ ئەندامان‌و خاوەن هەمان بیروڕا هه‌تا بتوانن هێز بەرهەم بهێنن‌و پێکەوەبونیان درێژە بکێشێت.\nشەش، ئەندامی پارتی دەبێت وەک قوربانی مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. ئەو لەدۆخێکی زۆر فشاراوی‌و سەختدا دەژی، ترسی گەورەی لەپارتەکەی خۆیەتی نەک ئەوانی تر. پارتی هەمیشە چاودێرێکی بێڕەحمە بەسەر ئەندامەکانیەوە. ئەوان ناتوانن بەمو لەهێڵی حیزبەکەیان لابدەن‌و دەبێت بەردەوام‌و بەردەوام ئەوە دوپات بکەنەوە کە دڵسۆزن، بەڵام حیزبەکەیان هەرگیز لێیان دڵنیانیە. ئەم بەدگومانیە هۆکاری ئەو هەمو هەڵەشەو هەڵچونانەیە کە ئەندامانی ئەو حیزبە بەدەستیەوه دەناڵێنن.


Sunday, 04.21.2019, 20:06\n"یەکەم جار پەروەردە، ئینجا گێژکردن. قوتابخانە کە سەرچاوەی تەمەڵی و گەمژاییەتییە شوێنی گێژکردنی نەوەکانی کۆمەڵگایە.".\nبۆچی هیچ کەس هەرگیز ناپرسێت نەوەکانی ئەمڕۆی کۆمەڵگاکەمان ئەوەندە نەخوێندەوارن، خۆ فرۆشن، خاک فرۆشن، بێگانە پەرستن، بێ گوێن و لە هیچ شتێک ناپرسنەوە، کوێرانە چۆن ملیان بگریت ئاوا بەڕێدا دەڕۆن بێ سەیرکردن، هیچ کامێکیان هەستی بەرپەرسیاریەتییان بۆ خاک و نەتەوەی خۆیان و تەنانەت خودی خۆشیان نییە! ژمارەی تاکی کورد هەر زیاد و زیاد دەکات بەڵام کوردایەتی هەر کەم و کەم دەکات، بێزاربووم لەم هەموو ترسنۆکی و ڕاکە ڕاکەی کۆمەڵگاکەمان هەیەتی بەرامبەر دوو بنەماڵەی نەخویندەوار و کورد فرۆش و بێگانە پەرست!\nبۆچی هەمووی وەکو مەڕ خەوتووە و بێ دەنگە؟ لەچی دەترسیت؟! مردن؟! مردن لە پێناوی کوردبوونم و داواکردنی مافەکانی خۆم و تۆڵە بەرامبەر ئەم هەموو ڕیسوایی و سووکایەتییەی لە هەر ڕۆژێکدا پێمان دەکرێت ئەوپەڕی شانازی و سەربەرزییە بۆ من، بەڵام پیربوون و بێ دەنگ بوون بەرامبەر ئەم هەموو ناحەقی و نامرۆڤی و سوکایەتییەی هەموو ڕۆژ دەیبینم بەچاوەکانم بەرامبەر خۆم و خاکم ئەوپەڕی سەرشۆڕی و ترسنۆکییە! نامەوێت سەد ساڵ تەمەنم بێت و بەسەرشۆڕی و ترسنۆکی بژیم، بەڵام ئامادەم گەر دوو ڕۆژ تەمەنم بێت ئەم دوو ڕۆژە داوای مافەکانی خۆم و دادپەروەری بکەم و بێ دەنگ نەبم لەم هەموو گەندەڵی و دزی و تاوان و سووکاییەتییەی ئەم دوو بنەماڵە بێگانە پەرست و کورد فرۆشە ئەنجامی دەدەن. گەر هەر تاکێک، لانی کەم هێندەی دەنکە گەنمێک ڕێز لەو بوونەی خۆی بگرێت کە خوا پێی بەخشیووە، ویژدانی ناتوانێت ئەوە قبوڵ بکات کە لەبەرچاوی خۆی هەموو ژیانی بفرۆشرێت و هەموو حەقێکی لێبسەنرێت و لێشی بێ دەنگ بێت!! چۆن دەتوانیت هیچ شتێ نەڵێیت و لە ئاست ئەم سووکایەتی و ڕیسوا بوونەی بە ژیانت دەکرێت بێ دەنگ بیت؟!! چۆن؟!\nبا پیشاندانی بێ ئابڕووی و سووکی ئەوانەی بە ئاشکرا دەزانن سەراپای ژیانیان فرۆشراوە و بێ دەنگیشن لێی بەس بێت و بڕۆمە سەر ئەسڵی بابەتەکەم...\nدەمەوێت لێرە باسی ئەوە بکەم کە چۆن سیستمی پەروەردە و فێرکردن، ببوورن گێژکردن... نەوە بە نەوە تاکەکانی کۆمەڵگاکەمان گەمژەتر، نەخوێندەوارتر، بێئاگاتر، بێگوێتر، وە ترسنۆکتر دەکات. باشە تا ئێستا نەتپرسیووە من مناڵەکەم وا دوانزە ساڵە لە قوتابخانە دەخوێنێت بۆچی هیچ فێرنەبووە و بەم شێوەیە بێئاگا و بێگوێتە بەرامبەر ژیان و کۆمەڵگاکەی؟! ئاخر دوانزە ساڵ تەمەنێتکە! دایک و باوک دڵیان خۆشە مناڵەکانیان دەنێرن بۆ قوتابخانە بۆ فێربوونی زانست و زانیاری، ببوورن دووبارە بۆ فێربوونی تەمەڵی و گەمژاییەتی... کەچی نازانن بەم دوانزە ساڵە ئەو مناڵە بە شێوەیەک پەروەردە دەکرێت نە بتوانێت فێری ئەوە بێت خۆی بژیێنێت، بزانێت ژیانی چییە و چۆنە، ئامانج و مەبستی خۆی لە ژیان بدۆزێتەوە، نە هونەر و بەهرەیەک فێردەبێت تا بتوانێت خزمەتێکی کۆمەڵگاکەی پێبکات دواتر، نە فێری پرسیارکردن دەبێت لە شتەکان و ڕووداوەکانی دەوروبەری ژیانی، واتە ڕاستەوخۆ هەر دوانزە ساڵەکە لە ژیانی بەفیڕۆ دەدرێت!! نا، بانەڵێین بەفیڕۆ دەدرێت گەر بڵێین بەکارهێنراوە بۆ گێژکردنی باشترە، واتە فێرکراوە کە خۆی نەتوانێت خۆی بژیەنێت بەڵکو شەهادەیەک و ژمارەیەک لەسەر کاغەزێک هەموو قەدەر و داهاتووی ئەو مناڵە دیاری دەکات گەر شەهادەکەت هەبوو ژیانت هەیە گەر نەشتبوو هەر ئەسڵەن مرۆڤیش نیت، فێرکراوە زانست تەنها ئەوەیە کە ئەو لە کتێبە زانستییەکانی قوتابخانە دەیبینێت و وادەزانێت تەنها بەو کتێبانە فێری زانست دەبێت، فێرکراوە چی پیدەڵێن بەبێ پرسیارکردن بۆچی و لەبەرچی ڕاستەوخۆ ئەنجامی بدات، فێرکراوە بێ دەنگ بێت بەرامبەر هەر شتێ کە پێی وتراوە و تەنانەت نەوێرێت ناڕەزاییش دەربڕێت بەرامبەر هیچ شتێک، فێرکراوە بیروڕای ئازاد نییە و ئەمە کتێبە و وانەکەیە دەبێت ئەمە چۆن دەڵێت تۆ ئاوا بیربکەیتەوە و گەر لە دەرەوەی ئەمە بیرت کردەوە ئەوا تۆ تەمەڵیت، هیچ نازانیت، ئەرکەکانت جێبەجێ نەکردووە، نەخوێندەواریت، ...هتد. ئەمانە هەمووی وا لەو مناڵە دەکات وەکو ڕۆبۆتێک گەورە بێت کە چ پاتریەکی لەسەر دانرابێت و چ سیستمێکی بۆ دانرابێت ئاوا کار بکات، وە هەروەها وەکو مەڕێکیش بێت تەنیا گیا بخوات و بخەوێت ئینجا هەمان شت دووبارە بکاتەوە! لەخۆت بپرسە، دەتەوێت مناڵەکانت ئاوا پەروەردە بکرێت؟!\nدوانزە ساڵ مناڵەکانت ئاوا پەروەردە دەکرێن بەبێ ئەوەی ئەو مناڵانە و خۆشت دایک و باوکی مناڵەکە هەست بەمە بکەن! ئەمە ئەو کارەساتەیە کە کۆمەڵگا و نەوەی داهاتوومان لەناو دەبات!! پێمان وتراوە ئەمە قوتابخانەیە گەر مناڵەکانتان بنێرن دوای ئیشیان دەبێت و ژیانیان دەبێت و ئاقڵ دەبن کەچی فەرموو سەیری بەرهەمەکەی بکە. گەنجە تازە پێگەیشتووەکانمانت بینیووە؟! هەمووی ئەوەندە بێزار و بێ هیوایە لەژیان لەتاوان خۆی دەکوژێت، گەنجێکە هیچ بەهرە و توانایەکی نییە لەژیانی نەدەزانێت دەبێ چی بکات و چۆن بژیت تا جێگای خۆی بکاتەوە لە کۆمەڵگادا، هیچ کامێکیان ئامانجێکی نییە بۆی بژیت تا لەپێناو ئەو ئامانجەی کەمێک هەوڵبدات بۆ شتێک گەر تەنها کەمێکیش بێت! دیاردەکە دانەیەک و دووان نییە بەڵکو گشتییە. ئێستا دوو خولەک بیربکەوە گەر ئەو گەنجە دوای چەند ساڵێک ئەرکی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاکەمانی هاتە سەرشان کۆمەڵگاکەمان بەچی دەگات و چی لێدێت؟! وای بمرم بۆ حاڵی کۆمەڵگاکەمان بەدەستی ئەم نەوانەی داهاتووەوە!! هۆکاری سەرەکی قوتابییەکان نین، بەڵکو دایک و باوکیان کە بێ گوێدان بەهیچ شتێ فڕێیان دەدەن بۆ قوتباخانە و دواتریش هیچ لێیان ناپرسنەوە، ئینجا هۆکاری دواتریان سیستمی پەروەردە و گێژکردنەکەیە. کە پێیان وتیت ئەمە قوتابخانەیە مناڵەکەت گەورە دەکات پرسیت چۆن گەورەی دەکات و مناڵەک چی بەسەر دێت؟ نەخێر! کەوایە دەرەنجامەکەشی هەڵگرەوە و باجەکەی بدە هۆکاری ئەم هەموو گەمژەیی، نەخوێندەواری، بێ بەهرەی، بێ توانایی، بێ گوێیی، هەموو ئەمانە هۆکارەکەی ئەوەیە کە چۆن پەروەردە کراوە ئەم دوانزە ساڵە لەو قوتابخانەیە.\nهەر قوتابییەک نۆ وانەی سەرەکی هەیە لەهەر دوانزە ساڵەکەدا. بڕۆ هەر قوتابییەک ئێستا بانگ دەکەیت کە یەکەم بووە لەسەر ئاستی هەموو هەرێمی کوردستان لێی بپرسە چی فێربوویت بزانە چیت وەڵام دەداتەوە؟ بێ وەستان ڕاستەوخۆ دەڵێت هیچ! ئێ باشە من بۆ دوانزە ساڵ خوێندم بۆ ئەم نۆ وانەیە تا یەکەمی کوردستان بم گەر تەنانەت دوو وشەش فێرنەبم؟! دەزانیت بۆ؟ چونکە سیستمێک دانراوە کە من هەموو کتێبەکە دەرخ دەکەم بە کتێبی زانستی و وێژەییشەوە بۆ ڕۆژی تاقیکردنەوە، پاشان لە تاقیکردنەوە هەمووی لەمێشکم هەڵدەڕێژمە سەر پارچە کاغەزێک، کە لە هۆڵی تاقیکردنەوەش هاتمە دەرەوە هەمووی لە مێشکمدا ڕەشکەمەوە!! ئەم هەموو وانەیەم خوێند، ئەم هەموو هەوڵەم دا، ئەم هەموو کاتەم تەرخان کرد، تەنها بۆ ئەوەی بیخەمە سەر پارچە کاغەزێک و پاشان هەمووی ڕەشبکەمەوە لە مێشکم؟! ئەمە خەتای منی قوتابی نابێت لەم حاڵەتەدا بەڵکو خەتای ئەو سیستمەیە کە دوانزە ساڵە من وا پەروەردە دەکات بەم شێوەیە بکەم و بەم شێوەیە فێری کردووم. دواتریش کە نمرەکانم وەرگرتەوە دەبینیت هەمووی نمرەی تەواوە بەڵام وەرە پرسیارێکم لێ بکە نەوەکو دووان هیچم بیرنەماوە و نازانم! ئێ باشە ئەم نمرە و شەهادەیەش سوودی چییە گەر من هیچ نەزانم و هیچم بیر نەمابێت؟! واتە دەمبەن لەبەرزترین ئاستەکانی کۆمەڵگا دامدەنێن بۆ خزمەت کردن بەبێ ئەوەی هیچ شتێ بزانم بەڵام تەنها لەبەر ئەوەی ژمارەی نمرەکەم بەرزە لەسەر شەهادەیەک کە هیچ نرخێکی نییە کاتێ من هیچ نەزانم!\nهەموو قوتابییەک، لەماوەی ئەم دوانزە ساڵەیە ئەوەندە ڕق لە کتێبەکانی قوتابخانەی دادەگرێت بەهۆیە ڕقی لەهەموو کتێبێکی تری دەرەکی دەبێتەوە و وادەزانێت ئەوانیش بەهەمان شێوە ناخۆشن و بێ سوودن. بۆچی ڕقی لە کتێبەکانی قوتابخانەی دەبێتەوە؟ چونکە بە دوانزە ساڵ ناتوانن وای پەروەردە بکەن حەزی بۆ کتێبەکانی بچێت و بەزۆری و بەناچاری پێی دەخوێنن، ئەوەش وای لێدەکات ڕقی لەو کارەی بێتەوە کە دەیکات و هەست دەکات بارێکی زیادەیە خستوویانەتە سەر شانی و ئەویش ناچارە هەڵیبگرێت. تاکە قوتباییەک نییە کتێبەکانی قوتابخانەی خۆشبوێت، تۆ بە دوانزە ساڵ نەتوانیت وا لە مناڵێک بکەیت تاکە کتێبێکی قوتابخانەی خۆشبوێت دەبێ ئەو مناڵە چۆن پەروەردە کرابێت؟!! من خۆم وابووم لەبەر ئەوەی ڕقم لە کتێبەکانی قوتابخانەم بووم وامدەزانی هەموو کتێبێکی تریش بەم شێوەیەیە و حەزم لە هیچیان نەبوو و هیچ کتێبێکی تریشم نەدەخوێندەوە بە هیچ شێوەیەک! بەڵام دواتر بۆم دەرکەوت هۆکارەکەی چییە بەم شێوەیەم و ئێستا بەهۆشی خۆم هاتوومەوە و توانیومە ئەمە چارەسەر بکەم.\nقوتابیان کاتێ دەچن بۆ قوتابخانە هەست دەکەن دەچن بۆ بەندینخانە و کاتێکیش دێنەوە ماڵەوە هەست دەکەن لە بەندینخانە بەربوون. باشە بە حساب قوتابخانە شوێنی پەروەردە و فێربوون نییە؟! ئەی کەوایە چۆن دەبێ قوتابی هەست بکات دەچێت بۆ بەندینخانە؟! واتە بە دوانزە ساڵ ئاوا پەروەردە کراون؟!! هیچ کەسێ گەر حەزی لە کارەکەی نەبێت ناتوانێت بیکات تەنانەت گەر بەزۆریش بێت، ئیتر چاوەڕی دەکەیت ئەم قوتابییانە چۆن بخوێنن کاتێ هەست دەکەن دەچن بۆ بەندینخانە؟! تەنانەت بینیوتە لە بەندینخانە چۆن بەندکراوەکان بەربەرەکانێ لەگەڵ یەکتردا دەکەن لەجیاتی هاوکاری کردن، ئاواش قوتابیان پەروەردە دەکرێن بەربەرەکانێ لەگەڵ یەکتردا بکەن لەسەر تەنها نمرەیەک لەسەر کاغەزێک، بەڕادەیەک هەندێ جار ڕق لەیەکتر دادەگرن و وەکو دوژمن سەیری یەکتر دەکەن!! من ئەم دیاردەیەم هەمیشە و هەموو ڕۆژێک بینیووە لە قوتابخانە بە چاوەکانی خۆم. ئەمە لەکاتێکیشا قوتابخانە بە حساب پەروەردەمان دەکات یەکترمان خۆشبوێت و هەمیشە هاوکاری یەکتربین.\nبە دوانزە ساڵ خوێندن قوتابیان فێرناکرێن کە چۆن بەدرێژایی هەموو مێژووی کورد بێگانەکان و دوژمنانمان ئێمەیان چەوساندۆتەوە و جینۆسایدیان کردووە و جگە لە کوشت و کوشتاری هیچی تریان ئەنجام نەداوە لەخاکی ئێمەدا. گەر بە دوانزە ساڵ مناڵێک هیچ فێرنەکرێت لەسەر ئەم کارەساتانەی هانی کورد دەدات تا بەردەوام بێت لە تێکۆشان و خەباتکردن چاوەڕێ دەکەیت ئەو مناڵە کە گەورە بوو و هاتە ناو کۆمەڵگا چی بکات بۆ خزمەتی خاک و نەتەوەی خۆی وە چۆن دوو ڕووی و نامرۆڤی دوژمنانمان ببینێت؟! بەهیچ شێوەیەک هیچ فێرناکرێت و هیچ نازانێت لەسەر ئەو کارەساتانەی دوژمنانمان بەسەر ئێمەیاندا هێناوە دەزانیت بۆچی؟! چونکە ئەو دوو بنەماڵە بێگانە پەرست و کورد فرۆشانەی ئەمڕۆ ژیانی من و تۆ بەڕێوەدەبەن نایانەوێت مناڵەکەت کە گەورە بوو دژی ئەو دوژمانە بوەستێتەوە و تۆڵەی شەهیدان و خوێنی هەڵڕژاوی سەر خاکت و نەتەوەکەت بکاتەوە بەڵکو دەیانەوێت بەهەمان شێوەی ئەوان بیانپەرستن لەپێناوی قازانج و دەستکەوتی ژیانی ئەو دوو بنەماڵەیەدا! بەبێ ئەوەی حساب نە بۆ من نە بۆتۆش بکەن، نە بۆ هەموو ئەوانەی خوێنی خۆیان ڕشتووە و نەبۆ ئەو دایکانەش کە تا ئەمڕۆش دەناڵێنن بۆ کوڕ و کچەکانیان کە خوێنی خۆیان ڕشت بۆ خاکی خۆیان، بێ گوێدانە هیچ شتێک وەکو خوا بێگانەکانمان دەپەرستن بۆ پارە لەکاتێکدا تاکە هۆکار ئەوانن تا ئەمڕۆش نە وڵات، نە ئاڵای خۆمان، وە ناوی خۆمان لەسەر نەخشە هەیە، هەموو ئەمانە بێ گوێدانە هیچ شتێک لەبەر بەرژەوەندی ئەم دوو بنەماڵە بێگانە پەرست و کورد فرۆشە خۆیان!\nچۆن دەکرێت گەنجێک بە دوانزە ساڵ هیچ فێرنەکرێت لەسەر جینۆساید و کۆمەڵ کوژییەکان، لەسەر ڕاگواستن و زیندەبەچاڵ کردنەکان، لەسەر دەستدرێژی و سووکاییەتی کردن بە گەلەکەمان، لەسەر ئەنفال و کیمیا بارانی خاکەکەمان، لەسەر جەنگی ئێران و عێڕاق و ٣١ی ئاب، لەسەر ....هتد. باشە من چاوەڕێ بکەم ئەو گەنجە کە هاتە ناو کۆمەڵگا چیم بۆ بکات تا گۆڕانکارییەک ئەنجام بدات و تۆڵەی ئەم دەریا خوێنە ڕژاوەی شەهیدانمان بکاتەوە لەپێناوی خاکەکەماندا؟! یا ئەوەتا ئەم دوو بنەماڵەیە دەیانەوێت ئەویش بەشێوەیەک پەروەردە بکرێت تا وەکو ئەوان وەکو خوا ئەو بێگانانە بپەرستێت کە بەدرێژایی مێژوو سووکاییەتی و ڕیسوایی و بازرگانیان بە کورد و خاکی کوردستان کردووە!\nئەم گەنجانە جگە لە فێربوونی نێرگەلە و جگەرە کێشان و ناوی مارکەکەکانی مەشڕوب هیچی تر فێرنەبوون! ئەمڕۆ لەسەر تەختەی قوتابخانەکان لەو ساتانەی مامۆستا لە پۆلدا نییە جگە لەناوی مارکەکانی مەشڕوب هیچی تر لەسەر تەختەکە نابینیت. ڕۆژانە گەر تەنها یەک کاتژمێر سەیری دەرەوە و ناوبازاڕ بکەم بەئاشکرا تێبینی ئەوە دەکەم گەنج لە وڵاتەکەماندا نەماوە ئەوەشی ماوە ڕۆژ تا ئێوارە لە کافتریا کەوتۆتەوە و شەو تا کاتژمێر ٢ چاوی بەماڵ ناکەوێتەوە بەس خوا دەزانێت ئەو گەنجە خەریکی چییە لە دەرەوە. نازانم ئەمانە چۆن پەروەدە کراون و دەبن بەچی دواتر!\nسیستمی پەروەردە و فێرکردن، ببوورن گێژکردن... لەگەڵ قوتابخانە سەرچاوەی ئەوەن کە نەوەکانی ئەمڕۆمان چەندە بێ ئاگا و بێ هۆشن، چەندە ترسنۆک و بێ دەنگن، چەندە نابەرپرسیار و نەخوێندەوارن، چەندە گەمژە و بێ گوێن، وە نەوەی دوای ئەمانیش دوو هێندەی ئەوان خراپتر دەبێت تەنانەت کاتێ دەچمە قوتابخانە سەیری ئەم قوتابییانە دەکەم چۆن پەروەردە کراون و چۆن دەژین بەزەییم بە خاک و کۆمەڵگاکەمدا دێتەوە!! تەنانەت بە ڕۆح ئازار دەکێشم کاتێ دەبینم چۆن دوو بنەماڵەی بێگانە پەرست و نەخوێندەوار ئەم گەنج و قوتابییە تازە پێگەیشتووانە چۆن پەروەردە دەکەن و خەڵک و کۆمەڵگاکەشمان چۆن بێدەنگە لە ئاست ئەم کارەساتە!! پەروەردە بناغەی داهاتووی کۆمەڵگایە، لەسەر ئەم پەروەردەیەش کە نەوەکانمان ئاوا گەمژە دەکات چاوەڕێ دەکەیت کۆمەڵگاکەت چی لێبیت لە دەستی ئەماندا؟! من خۆم دوانزە ساڵ خوێندم، بەڵام لە قوڵایی دڵمەوە ئێستا هەست دەکەم هەر دوانزە ساڵ لە تەمەنم سووتێنراوە!! دوانزە ساڵ هەر بە قسە خۆشە، هەموو دایک و باوکێک دەیتوانی خۆی لەم دوانزە ساڵەدا مناڵەکەی بەشێوەیەک پەروەردە بکات تا بتوانێت تەواو دوای ئەم دوانزە ساڵە دەستبەرداری بێت و بڕوات خۆی بۆ خۆی بژیت و بچێتە ناو کۆمەڵگاوە و خزمەتێک بکات، بەڵام بە دوانزە ساڵ لە قوتابخانە هێشتاش فێرنەبووە دەبێ چی بکات تا بتوانێت پشت بەخۆی ببەستێت لە ژیان و چۆن و بە چ شێوەیەک جێگای خۆی بکاتەوە لە کۆمەڵگادا وە جگە لەزیان هیچ کاریگەرییەکی تری نییە.\nبەداخەوە، زۆر عەیفە کە هەموومان ئەوە دەزانین و بێ دەنگین لێی لەبەر ترسنۆکیمان! ڕاستە ژیان لەلایەن ئەم دوو بنەماڵە نەخوێندەوار و بێگانە پەرستەوە وای لێکراوە بەبێ شەهادە جێگات نابێتەوە و ژیانت نابێت، ئەوان وایان لە هەموو تاکی کورد کردووە بەشێوەیەک بیر بکاتەوە کە گەر شەهادەت هەبوو پیاویت گەر نەتبوو هەر مرۆڤیش نیت! بەڵام باشە تۆ بەم شێوەیە مەبە و تۆ وابیر مەکەوە، ئیتر سەردەمی ئەوە نەماوە توانا و ئەقڵی مرۆڤ بە شەهادە دیاری بکرێت! مناڵەکانتان تەنها فڕێمەدەنە ناو قوتابخانە و چاوەڕێ بن قوتابخانە بۆتان پەروەردە بکات، خۆتان پەروەردەی بکەن و فێری بکەن، ئەگینا دواتر ناڕەزایی ئەوە دەرمەبڕن مناڵەکەم بۆچی بەم شێوەیە گەمژە و بێ توانا و هیچ نەزان دەرچووە، دەڵێیت خۆ من ناردم بۆ قوتابخانە و زۆرتین مەسرەفم لێی کرد و لە قوتابییە هەرە باشەکانی قوتابخانەکەی بوو، بەڵام نەت وت چۆن پەروەردەیەک کراوە لەم قوتابخانەیە لەکاتێکا تۆ هەموو ئەمانەت بۆی کرد!\nئەم دوو بنەماڵەیە ژیانیان لای کورد والێکردووە کە گەر شەهادەیەکت هەبوو تەنانەت هیچیش نەزانیت خاوەن کۆشک و تەلار دەبیت، بەڵام گەر زانا و داناش بیت شەهادەکەت نەبێت مردوویت لەبرسان. ئێ خۆ گەر سەرۆک و ڕابەرەکانت نەخوێندەوار بن کۆمەڵگاکەت هەر ئەمە حاڵی دەبێت!! ئینجا گەر تاکەکانی ئەم کۆمەڵگایەش هەمووی ترسنۆک و پارە پەرست بێت ئیتر نازانم چی بڵێم بۆ ئەم کۆمەڵگایە؟! کە بیر لەمە دەکەمەوە شەرم لە بوونی خۆم دەکەم کە لەم کۆمەڵگایەدا لەدایک بووم!! تەنانەت هەیە وەکو من بە ئاشکرا ئەمە دەزانێت بەڵام لەبەر ترسنۆکی بێ دەنگە و ناوێرێت هیچ ڕەخنەیەک بگرێت، باشە تۆ بە حساب لە حاڵەتەکە تێگەیشتوویت و دەتەوێت ئەمە بگۆڕدرێت ئەی کەوایە بۆچی تۆ بێدەنگیت؟! گەر تۆش هەر بێ دەنگ بیت و تەنها قسە بکەیت بەبێ کردار ئەوا تۆش هەر مەڕێکی خەوتوویت بەهەمان شێوە هیچ جیاوازییەکت نییە!! ڕەخنە گرتن و گۆڕانکاری تەنها بە قسە ناکرێت بەڵکو بە کردار دەکرێت، گەر تۆش ڕاست دەکەیت ڕەخنەت هەیە و گۆڕانکاریت دەوێت بە کردار وەرە بیسەلمێنە و وەکو ترسنۆکێک کە بەتەنها بوویت لەبەر خۆتەوە قسە مەکە بەڵکو لەناو کۆمەڵگاکەت دەنگ بەرزبکەوە با دەنگی ناڕەزاییت ببیستن!! کۆمەڵگا بە نەخوێندەوارەکانی و نەزانەکانی لەناو ناچێت، بەڵکو بە بێ دەنگی خوێندەوارانەکانی و ئەوان بە حسابی خۆیان تێگایشتوو و زانان لەناو دەچێت. من گەر خوێندەوار و تێگەیشتوو و زاناکەم هیچم بۆ نەکات چاوەڕیی چی لە هیچ نەزانەکە بکەم؟! کەوایە گەر تۆش ڕاست دەکەیت و ڕەخنەت هەیە و داوای گۆڕانکاری دەکەیت بەسە ئیتر واز لە ترسنۆکی بهێنە و چیتر بێ دەنگ مەبە!! دەنگی ڕەخنە من و هی تۆ و هی ئەمیش دەگات بە سەدان و هەزارانی تریش، هی ئەم سەدان و هەزارانەش دەگات بە هەزارانی تریش، وردە وردە بەم شێوەیە لە کەسێک و دووانەوە دەنگی ڕەخنە دەگات بەساراپای کۆمەڵگاکەت! تەنها ئەوەی گرنگە بێ دەنگ مەبە!! وەکو مەڕێک مەژی تەنها مەخۆ و مەخەوە تا پیر دەبێت و نۆرەی سەربڕینت دێت، بەڵکو وەکو مرۆڤێکی سەربەرز بژی گەر تەنها بۆ دوو ڕۆژیش بێت.


گولان فەهیم: پشتیوانی لە خەڵکی لوڕدەگان ئەرکی هەر کەسێکی بە ویجدانە – هەواڵی سۆرانی\nئەندامی دەستی بەڕێوەبەری کۆمەڵگای ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان-کەژار گولان فەهیم لە بەرنامەی هێڵی ٣ ئاریەن تیڤی شرۆڤەی لەسەر ناڕەزایەتیەکانی لوڕدەگان و گەندەڵی لە پێکهاتەی رژیمی ئێرانی کرد و ڕایگەیاند، پشتیوانی لە خەڵکی لوڕدەگان ئەرکی هەر کەسێکی بە ویجدانە.\nگولان فەهیم ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەرایەتی کەژار لە سەرەتای بەرنامەی هێڵێ سێ دا وتی: سیاسەتە دژە مرۆڤیەکانی رژیمی داگیرکەری ئێران بوونەتە هۆی کارەساتی لوڕدەگان. پێویستە پشتیوانی لە خەڵکی لوڕدەگان بەربڵاوتر بێت. دەبێت هەموو گەلان بەتایبەتی گەلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان لە خەڵکی لوڕدەگان پشتیوانی بکەن. ژنان و بەتایبەت دایکان دەبێت وەکوو پێشتر پێشەنگایەتی ناڕەزایەتیەکان بکەن. ناڕەزایەتیەکانی گەل لە دژی توندوتیژی و سەرکوتی رژیم دەتوانێت وڵامی زڵموزۆری رژیم بێت و هاوکات پشتیوانیش لە خەڵکی لوڕدەگان بکات.\nلە بەردەوامیدا گولان فەهیم وتی: رژیمی داگیرکەری ئێران بە سیاسەتی دژە مرۆڤانەی خۆی دەیەوێت ئیرادە و هەبوونی گەلان لە ئێراندا لە نێوببات. کارەساتی لوڕدەگان رووی راستینەی رژیمی داگیرکەری ئێرانی ئاشکرا کرد. ئەو کارەساتە نیشانی دا پڕۆژەکانی بە ناو خزمەتگوزاریەکانی سپای پاسداران چەندە دژی گەلانە. سپای پاسدارن هێزێکی دژە گەل، سەرکوتکەر و داگیرکەرە. رژیمی داگیرکەری ئێران دەستی بە سەر شۆڕشی گەلان ئێراندا گرتووە و لە هەناوی خۆیدا دژەشۆڕشە. بڵاوبوونەوەی ئەیدز لە لوڕدەگان رووداوێکی سیاسیە. ئەو ڕووداوە تەنیا تایبەت بەو ناوچە جوگرافیایەی نییە و دەتوانێت گەلانی تریش رووبەڕووی مەترسی جدی سەلامەتی بکاتەوە. رژیمی داگیرکەری ئێران بە ناو و ناتورە لێنان لە ناڕەزایەتیەکانی خەڵکی لوردەگان دەیەوێت ڕەوایەتی بە سەرکوتی ناڕەزایەتیەکان لە لایەن سپای پاسدارانەوە بدات. رژیمی ئێران بەرپرسی کارەساتی لوڕدەگانە. هەر کەسێکی خاوەن ویجدانی ئەخلاقی بێت پێویستە ئەوە قەبووڵ نەکات. ئەرکی تاک تاکی کۆمەڵگاکانی ئێرانە لە دژی ئەو کردەوەی رژیم بوەستێتەوە. ئەوە خۆی ڕاهێنانی دموکراسیشە لە ئێران.\nسەبارەت بە ناڕەزایەتیەکان لە عێراق گولان فەهیم وتی: سیاسەتەکانی رژیمی داگیرکەری ئێران نەتەنیا لە نێوخۆ بەڵكوو لە دەرەوەی ئێرانیش شکستی هێناوە. لەمڕەوشەدا رژیم دەیەوەێت دەستوپەیوەندیەکانی خۆی لە ناوچەکەدا بەهێز بکات. بەڵام لە بەر قەیرانەکانی خۆی توانای پێشووی نەماوە.\nگولان فەهیم لە بەردەوامیدا وتی:لە کاتێکدا رژیمی داگیرکەری ئێران توانای چارەسەری نەماوە، کۆمەڵگای رووبەڕووی قەیرانێکی مێژووی کردوتەوە. رژیمی سەرەڕۆی ئێران توانای چارەسەری نەماوە و هەموو چارەسەریەکی دموکراتیک لە سەر بنەمای ئەخلاقی و ئینسانی رەد دەکاتەوە.رژیمی داگیرکەری ئێران و سپای پاسداران خۆیان بە خاوەنی هەموو دامودەزگا و ڕێکخراوەکان دەزانن، بەڵام هەموو رێکخراوە و دامەزراوەکانی رژیم تووشی قەیران هاتوون.\nدەست گرتن بە سەر بەها مادی و کەلتووریەکانی گەلانی ئێران خۆی دزیەکی گەورەیە. سپای پاسداران هێزێکی مافیایی و داگیرکەرە کە سەرچاوەکانی کۆمەڵگا بە تاڵان دەبات.\nلە کۆتایی بەرنامەکەدا گوڵان فەهیم ئەندامی دەستەی بەڕێوبەری کەژار وتی: رژیمی داگیرکەری ئێران هەموو کردەوە دژە مرۆییەکانی خۆی بە ڕەوا دەزانێت و هەرجۆرە دەنگێکی ناڕازی بە ناڕەوا لە قەڵەم دەدات. کاربەدەستانی رژیم هەموو کردەوەیەکی نائەخلاقی دەکەن بە بێ ئەوەی هیچ دادگا و لێپرسینەوەیەکیان هەبێت. رژیمی ئێران هەتا ئێستا توانیویە بەو سیاسەتە ژیانی خۆی درێژەپێبدات بەڵام ئیدی توانای فریودانی خەڵکی نەماوە.


ئەنجومەنی مەدەنی رەقە خۆڵ و خاشاکی لە شەقامەکانی رەقە لابردووە و ژمارەیەکی زۆریان قیرتاو دەکرێن. [خاوەنی وێنە: هێزەکانی سوریای دیموکرات]\nشاری رەقە لە سوریا ئامادەکاریدەکات تا کۆتایی ئەم مانگە یادی یەك ساڵەی رزگاربوونی بکاتەوە لە چنگی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش).\nهێزەکانی سوریای دیموکرات، کە لەلایەن هاوپەیمانی نێودەوڵەتییه‌وه پشتیوانی دەکرێت، رایانگەیاند کە تەواوی شارەکەیان لە باکوری وڵات کۆنترۆڵ کرد لە 17 تشرینی یەکەمی ساڵی رابردوودا، دوای ئەوەی دوا حەشارگەی داعشیان لە پایتەختە نافەرمییەکەی گروپەکەی لەناوبرد.\nدانیشتوانی شارەکە بە دیارونایان وت لەو کاتەوە ئەنجومەنی مەدەنی رەققە -- ئیدارەیەکی ئۆتۆنۆمی کورد و عەرەب -- کاریانکردووە بۆئەوەی ئەمنییەت بەرقەراربێت و خزمەتگوزاری گشتی دابینبکرێت.\nبەدرێژایی ساڵی رابردوو، ئاو و کارەبا دابینکراون و رێگاکان کراونەتەوە و خۆڵ و خاشاك و تەقەمەنییەکانی پاشماوەی شه‌ڕه‌كه‌ش لە شەقامەکانی شارەکە لابراون.\nدوای ئەوەی ساڵی رابردوو شارەکە لە "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) رزگارکرا، رەقە چاکردنەوەی دەزگا وەرزشییه‌كانی بەخۆوە بینیوە وەكو ئه‌م یه‌كه. [خاوەنی وێنە: هێزەکانی سوریای دیموکرات]\nپیاوێكی سوری دیوارێك دروستدەکات لەدەرەوەی بینایەکی تێکدراو لە شاری رەقە له 11 کانوونی دووەم. دانیشتوانی شارەکە 300،000 کەس بوون بەڵام شارەکە چۆڵ بوو ئەو کاتەی داعش دەرکرا له تشرینی دووەمی ساڵی رابردوو. [دەلیل سولەیمان/ ئاژانسی فرانس پرێس]\nئەم هەوڵانە بێئەنجام دەبوون گەر هەوڵی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ نەبوایە، کە کاریانکردووە بۆئەوەی ئەمنییەتی ناو شارەکە بپارێزن بەهاوکاری بەردەوامی هێزەکانی سوریای دیموکرات، دانیشتوانی شارەکە بە دیارونایان وت.\n"ئەوەی بەدەستهاتووە لە شارەکەدا لەماوەی ساڵێك دوای رزگاربوونیدا، دەسکەوتی مەزنن، گەر ئاستی ئەو خاپووربوونە لەبارچاو بگیرێت کە لە شارەکە روویدا،" دانیشتویه‌كی رەقە، مەحمود ئەمین وتی.\nسەرباری پاکردنەوەی خۆڵ و خاشاك و مینەکان کە بە سه‌رانسه‌ری شارەکەدا بڵاوبووبوونه‌وه، تەرمەکانیش دەبوو بگوێزرێنەوە و لە زۆربەی گەڕەکەکان لاببرێن.\nوتی: "خزمەتگوزاری سەرەتایی، کە هیچ بوونێكیان نەبوو لە شارەکەدا، ئێستا دانراون و بەردەوام بەباشی کاردەکەن."\nوتی ئەوەش هانی ئاوارەکانی داوە بگەڕێنەوە بۆ شارەکە و گوندەکانی دەورووبەری، کە دوکان و بازاڕه‌كان تیایاندا کراوەن.\nئەمین وتی: "کردنەوەی قوتابخانەکان و وەرگرتنی خوێندکاران نیشانەیەکی دڵنیادەرە کە ژیان گەڕاوەتەوە باری ئاسایی خۆی." ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه ئەمە نیشانەی ئەوەیە دانیشتوانەکە دڵنیان شارەکەیان پارێزراوە بۆ منداڵەکانیان.\nوتیشی سەری سووڕماوە لە ریتمی خێرای بوژانەوەی شارەکە و دڵخۆشی خۆشی دەربڕی له‌وه‌ی ئیدارەکە کاردەکات بۆ دابینکردنی جێگاكانی كاتبه‌سه‌ربردن وه‌ك گۆڕەپانەکانی وەرزش و ناوه‌ندێكی لاوان.\nئەندامێكی لیژنەی بنیاتنانەوە لە ئەنجومەنی مەدەنی رەقە، خالید مستەفا، وتی هەوڵەکان بۆ لابردنی خۆڵ و خاشاك پێشکەوتنی مەزنیان به‌خۆوه‌بینیوە و شەقامە سەرەکییەکان خەریکە بەتەواوەتی پاكدەبنەوە.\nبە دیارونای وت: "کارەکان بەردەوامن بۆ پاکردنەوەی گەڕەکەکانی ناوخۆی شارەکە بۆئەوەی هەموو شەقامەکان بکرێنەوە."\nناوبراو وتی ئەرکەکان گران بوون بەهۆی ئاستی خاپووربوونەوە و بوونی مینەکانی داعش کە پێویستیان بە تیمی تایبەت هەبوو لاببرێن، لەگەڵگۆڕە بەکۆمەڵەکان، ئەوانەش هەوڵەکانی چاکردنەوەیان دواخست.\nوتی: "سەرباری ئەو بەربەستانەش، ئەنجامەکان زۆر باشن، چونکە زۆربەی شەقامەکان کراونەتەوە و ژمارەیەکی زۆریشیان قیرتاوکراون،" شۆستەکانیش چاکراونەتەوە و پاکراونەتەوە و بۆیه‌کراون.\nوتیشی زۆربەی شەقامەکان بەو گلۆپانە رووناكکراونەتەوە کە بە وزەی خۆر کاردەکەن و ئاویش بۆ هەموو بەشەکانی رەقە چووە دوایئەوەی کارەکانی چاکردنەوە و نۆژەنکردنەوەی تۆڕەکان کۆتاییان هات.\nهه‌روه‌ها وتی هەوڵەکان ئێستا بۆ ئەوەن فشاری ئاو زیاتربکرێت بۆئەوەی بگاتە هەموو دانیشتوانەکە و ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه هەندێك لەو کەسانەی لە قاتی دووەمی خانووه‌كاندا ده‌ژین گلەییان کردووە کە ئاویان پێناگات یان بەڕێژەیەکی زۆر کەم بە ماڵەکانیان گەیشتووە.\nدانیشتوانەکە بۆ کارەباش پەنادەبەنە بەر مۆلیدە ئەهلییەکان بەهۆی کێشەکانی دابینکردنی کارەبا لە محاویلە سەرەکییەکەوە.\nوتی ئیدارەکە هاوکارن لەڕێی دابینکردنی کارەباوه بە نرخێکی هه‌رزان له‌ڕێی پێدانی بەنزینه‌وه بە خاوەن مۆلیدەکان بە پارەیەکی کەم، هەروەها غازی ماڵانیان بە نرخێکی کەم دابینکردووە.\nجوتیارێکی رەقە، جەمال بەکر، بە دیارونای وت بوژانەوەی کشتوکاڵ ئەولەویەتە، چونکە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی هەرێمەکەیە و ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد "بۆریەکانی ئاو و دێراوەکانیش چاکراونەتەوە".\nوتیشی جوتیاران پشتگیرییان کراوە له‌ڕێی دابینکردنی دەرمانی مێرووه‌وه، کە هەندێکیان بێبەرامبەر یان بە نرخێکی زۆر کەم دابینکراون.\nخۆبەخشێك لە ئاسایشی ناوخۆ و دانیشتووی رەقە، رامێز حسێن، وتی ئاسایشی ناوخۆ بەردەوامە لە دابینکردنی ئەمنییەتی ناوخۆ و سەرپەرشتیکردنی هاوتوچۆ لە رەقە و دەورووبەری.\nبە دیارونای وت: "دانیشتوانی شارەکە زۆر بەباشی هاوکاری هێزە ئەمنییەکان دەکەن چونکە باش ئاگادارن لە سروشتی ئەرکەکانی سەرشانی ئەو هێزانە."\nحسێن وتی ئەمنییەت دەتوانرێت تەنیا لەڕێی هاوکاری نزیکی نێوان هێزە ئەمنییەکان و مەدەنیەکانەوە بەرقەراربێت.\nوتی ئاسایشی ناوخۆ بازگەیان داناوە لەناو شارەکەدا و دەورییەی بەردەوامیان هەیە و هێزەکانی سوریای دیموکراتیش سەرپەرشتی ئەمنییەتی دەرەوەی شارەکە و چواردەوری دەکەن بۆ رێگریکردن لە دزەکردنی توندڕەوەکان.\nوتیشی: "ئاسایشی ناوخۆ بەردەوام هاوکاری هێزەکانی سوریای دیمورات دەکات و بەشدارە لە هەر رووداوێکی ئەمنیی لەناکاودا."


کۆبوونه‌وه‌ى په‌رله‌مانى هه‌رێمى کوردستان دواخرا - RojNews\nکۆبوونه‌وه‌ى سبه‌ینێى په‌رله‌مانى هه‌رێمى کوردستان دواخرا بۆ ڕۆژى هه‌ینى.\nکه‌مێک پێش ئێستا بێگه‌رد تاڵه‌بانى سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتی به میدیاکانى یه‌کێتى ڕاگه‌یاند، که کۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌مانی هه‌رێمى کوردستان دواخراوه بۆ ڕۆژی هه‌ینی.\nبێگه‌رد تاڵه‌بانی سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتی ئه‌وه‌شى وتووه: به مه‌به‌ستی ئاگادارکردنه‌وه‌ی په‌رله‌مانتاران بۆ دانیشتنی په‌رله‌مان به‌پێی په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مان بڕیاردراوه، کۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌مانی کوردستان بۆ ڕۆژی هه‌ینی دوابخرێت، چونکه به‌پێى په‌یڕه‌وى ناوخۆى ده‌بێت ٤٨ کاتژمێر به‌سه‌ر واده‌ى دیاریکردنى کاتى کۆبوونه‌وه‌که‌دا تێبپه‌ڕێ بە مەبەستی ئاگادارکردنەوەی ئەندامانی پەرلەمان.\nبه وته‌ى سه‌رۆکى فراکسیۆنى یه‌کێتى، کۆبوونه‌وه‌ى په‌رله‌مانى هه‌رێمى کوردستان ئێواره‌ى هه‌ینى کاتژمێر ٧ به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nئه‌وه‌ش له کاتێکدایه پێشتر پارتی و یه‌کێتی ڕایانگه‌یاند که ڕێککه‌وتوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ڕۆژی ١٤ی ئه‌یلول په‌رله‌مانى هه‌رێمى کوردستان کارا بکه‌نه‌وه.\nدوێنێش یه‌کێتى و پارتى و گۆڕان هه‌ر له‌سه‌ر بابه‌تى کارکردنه‌وه‌ى په‌رله‌مان له هه‌ولێر کۆبوونه‌وه، به‌ڵام نه‌گه‌یشتن به هیچ ئه‌نجامێک، ئێواره‌ى ئه‌مڕۆش بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان کۆبووه‌وه بۆ ڕاگه‌یاندنى بڕیارى کۆتایی له‌سه‌ر کاراکردنه‌وه‌ى په‌رله‌مان.


بۆ ژنی دووەم لە ناوچەكانی جێناكۆكی؟"بگەڕێرەوە بۆ ماڵەوە"\nبۆ ژنی دووەم لە ناوچەكانی جێناكۆكی؟\n"بگەڕێرەوە بۆ ماڵەوە"\nئەم وێنەیە (كەركوك ناو) لە ئازاری 2020 لە ماڵپەڕی unsplash وەریگرتووە. فۆتۆ: Thomas Curryer\nسەمیر محەمەد، چەند مانگێكە لە نێوان كەركوك و دوزخورماتوو هاتوچۆی دەكرد، بۆ ئەوەی ژنی دووەم بهێنێت. سێجار چووە بەردەم دادگای كەركوك و جارێكیش بۆ دوزخورماتوو. ئەم هاتوچۆیە دوای ئەوە هات نەیتوانی ئەو پرۆسەیە لە هەرێمی كوردستان تەواو بكات.\nئەو هەوڵانەی سەمیر محەمەد (50ساڵ)، بۆ مارەكردنی خاتونێكی شاری كەركوك، دوای ئەو بەربەست و رێگرییانە هات كە بە یاسا و لە هەرێمی كوردستاندا دژی ئەو پیاوانە دەكرێت كە دەیانەوێت ژنی دووەم بهێنن.\nلە هەرێمی کوردستان نابێت پیاو ژنی دووەم یان زیاتر بهێنێت لەحاڵەتی هەبونی ژنی یەكەمدا، مەگەر بەڕێگەپیدانی دادوەربێت، ئەوەش لەچوارچێوەی چەند مەرجێکدا و بەپێی هەمواری جێبەجێکردنی یاسای باری کەسێتی ژمارە 188ی ساڵی 1959ی عێراق.\nلەو هەموارەدا کە ساڵی 2008 پەرلەمانی کوردستان پەسەندیکردووە، دەبێت رەزامەندی هاوسەری یەکەم بەدەستبهێنرێت، هەروەها نەخۆشکەوتنی ژنەکە بەجۆرێک ببێتە ڕێگر لەسەرجێیی یان نەزۆکی یاخود ئومێدی چاکبونەوەی نەبێت.\nهەروەها توانای دارایی پیاوەکە بۆ دوو ژن گونجاوبێت و پڕکردنەوەی بەڵێننامەی دادپەروەری لەنێوان ژنەکاندا و هەروەها نابێت ژنەکە پێشتر ئەو مەرجەی هەبوبێت کە هەوێی بەسەردا نەیەت.\nبەوهۆیەوە سەمیر محەمەد نەیتوانیوە لە دادگاكانی هەرێمی كوردستان مارەبڕینەكەی ئەنجامبدات، بۆیە رویكردۆتەوە كەركوك. بەڵام رونكردنەوەی بۆ (كەركوك ناو) نەدا لەسەر ئەوەی ئایا كام لەو مەرجانەی سەرەوەی نییە.\nئەم وێنەیە (كەركوك ناو) لە ئازاری 2020 لە ماڵپەڕی unsplash وەریگرتووە. فۆتۆ: Andre Hunter\nلەگەڵئەوەشدا وتی كە هەوڵی بەردەوام دەدات بۆ ئەوەی پرۆسەكە سەركەوتوو بێت.\nلە ئێستادا هەریەكە لە دادگای كەركوك و دوزخورماتوو لە پارێزگای سەڵاحەدین هاوسەرگیری ژنی دووەم بۆ ئەو پیاوانە تۆمارناكەن كە تۆماری باری شارستانیان هەرێمی كوردستانە. لەوانەش سەمری محەمەد.\nیادگار عەدالەت، پارێزەر لە دوزخورماتوو، بە (كەركوك ناو)ی وت "ئەنجومەنی دادوەری هەرێمی كوردستان بەنوسراو داوای لە دادگاكانی كەركوك و دوزخورماتوو كردووە كە مارەبڕین بۆ ئەو كەسانە نەكات كە باری شارستانیان هەرێمی كوردستانە".\nیادگار جەختیكردەوە زیاتر لە دوو ساڵە كار بەو نوسراوە دەكرێت و دەیان داوای مارەبڕین بۆ ژنی دووەم رەتكراونەتەوە.\n"رێژەی هاوسەرگیری دووەم بە جێبەجێكردنی ئەو بڕیارە زۆر كەمبۆتەوە... بۆ نمونە سێ رۆژ لەمەوبەر ژن و پیاوێک لە قەزای چەمچەماڵەوە هاتنە دوزخورماتوو بۆ گرێبەستی هاوسەرگیری، بەڵام دادوەر رەتیكردەوە"، یادگار وای وت.\nرێژەی هاوسەرگیری دووەم بە جێبەجێكردنی ئەو بڕیارە زۆر كەمبۆتەوە\nبەپێی هەمواری یاسای باری كەسێتی، سزای شەش مانگ بۆ ساڵێک زیندانی و 10 ملیۆن غەرامەی داناوە بۆ ئەو کەسانەی بەپێچەوانەی ئەو مەرجانەوە هاوسەرگیری دووەم ئەنجامدەدەن.\nهەروەها بەپێی داواكەی ئەنجومەنی دادوەری بۆ دادگاكانی ناوچەكانی جێناكۆك، هەر كەسێك ئەگەر نیشتەجێی كەركوك و ناوچەكانی تری جێناكۆكیش بێت، بەڵام تۆماری باری شارستانی هەرێمی كوردستان بێت ئەوا ناتوانێت هاوسەرگیری دووەم ئەنجامبدات بەدەر لەو مەرجانەی ناو یاساكە.\nبەڵام بەپێی یاسای باری کەسێتیی کارپێکراو لە دادگاکانی کەرکوک و عیراق، هاوسەرگیری دووەم تەنیا پێویستی بە ڕەزامەندی دادوەر هەیە بەدوو مەرج، ئەویش توانای باشی دارایی پیاوەکە و هەبونی بەرژەوەندییەکی گونجاو و شەرعی لەو پڕۆسەیەدا. ئەمەش جارێكی تر سەمیر محەمەد بێبەشدەكات لە ژنی دووەم.\nبەدەر لەو مەرجانە، هەر لە دادگاکانی عیراق و بەپێی ئەو یاسایە، ڕێگە بەفرەژنی و زیاد لە هاوسەرگیرییەک دەدرێت ئەگەر لەگەڵ بێوەژناندا بێت.\nبڕیاری دادگاكانی كەركوك و ناوچەكانی تری جێناكۆك بۆ ئەوانەی خەڵكی شارەكانی هەرێمی كوردستانن یان باری شارستانیان لە ناوچەكانی جێناكۆك نییە، لەكاتێكدایە پێشتر زۆرینەی پیاوان بۆ مارەكردنی ژنی دووەم دەچونە كەركوك یان دوزخورماتوو.\nیادگار عەدالەت وتی "ئەگەر کەسێک بیەوێت ژنى دووەم بهێنیت و باری شارستانی كەركوك یان ناوچەكانی تری جێناكۆك بێت، ئەوە رێی پێدەدرێت بەپێی یاساكەی عیراق".\nلە ساڵی 2013 تا 2017 بەپێی ئاماری ئەنجومەنی دادوەری هەرێمی كوردستان، تەنیا 589 پرۆسەی هاوسەرگیری ژنی دووەم لە دادگاكانی هەرێمی كوردستان تۆماركراوە، ئەوەش بەپێی ئەو مەرجانەی لە یاسای باری كەسێتی هەرێمدا هەیە و زۆرینەیان لە سلێمانی تۆماركراون.\nسەید سیروان، پارێزەر لە دادگای كەركوك، بە (كەركوك ناز)ی وت "هێنانی ژنی دووەم لای ئێمە زۆرە، تەنیا بۆ ئەوانە نییە كە خەڵكی هەرێمی كوردستانن".\nبڕۆوە بۆ ئەو شوێنەى كە لێوەی هاتویت، لای ئێمە ناتوانیت ژنی دووەم بهێنیت\nسەمیر محەمەد، كە پیشەی فەرمانبەرە دوای ئەوەی بۆ جاری سێیەم لەگەڵ پارێزەرەكەی چووە بەردەم دادوەر لە كەركوك، بۆ ئەوەی ژنی دووەم مارە بكات، پێیانوت "بڕۆوە بۆ ئەو شوێنەى كە لێوەی هاتویت، لای ئێمە ناتوانیت ژنی دووەم بهێنیت".\nئەو وتی "سودی نەبوو، رەفزیان كردین، چومە دوزخورماتوش لەوێ وتیان ناتوانیت ژنی دووەم بهێنیت".\nتێبینی: ناوی سەمیر محەمەد لەسەر داوای خۆی خوازراوە


کوردستانی ئازاد – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » کوردستانی ئازاد\nکوردستانی ئازاد یەکێكە لەو بەڵگەنامە مێژوویانەی کە بۆ یەکەمجار لە ئەرشیفی سۆڤیەتدا دەخرێنە بەردەست و دەستی لێکۆڵەرانی پێگەیشتوە، ئەم بەڵگەنامە مێژوویە سەرباری ئەوەی کە نازاندرێت نوسەرەکەی کێ یە و لە چی بەروارێکدا ڕەوانەی مۆسکۆ کراوە، بەڵام بێشك یەکێكە لەو بەڵگە گرنگانەی کە سەلمێنەری ئەوەن لەو دەمەدا کوردان بە گشتی لەگەڵ دامەزراندنی کوردستانێکی سەربەخۆ بوون، زۆر بە ئاشکرا دان بەوەدا نراوە کە دانیشتوانی ناوچە کورد نشینەکانی ئێران و تورکیا بە زۆرینە لەگەڵ دامەزراندی کوردستانێکی سەربەخۆدان بێگومان دواتر بەهۆی سەرکەوتنی کەمالیەکان لە تورکیادا رووسیا بڕیاریدا هاوکاری ئەوان بکات بۆ دژایەتی کردنی هێزە بیانیەکانی ناوچەکە، هەربۆیە هەموو ئەو پرۆژانەی پەیوەستبوون بە کوردەوە لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە پشتگوێخران.\nخوێنەری بەڕێز: ئەم بەڵگەنامانە لە ئەرشیفی پڕۆسە سیاسیەکانی رووسیادا لە ناو ڕێکخراوی دیپلۆماتکار و تورکناس (کۆمینتێرن) دا پارێزراوە و لە کاتێکدا سەرقاڵی گەڕان بووین بە دوای بەڵگەنامەی دیکەدا بەردەستمان کەوت. تا هەنوکە نازاندرێت بە چ شێوەیەك لە ناو بەڵگەنامەکانی ئەم دیپلۆماتکارە تورکناسەدا، گواستراوەتەوە بۆ مۆسکۆ، بەڵام پێدەچێت لەسەرەتای ساڵانی 1920-1921 دابن (کە تا ئەو کاتە بەشێکی زۆری ناوچەکانی ئێران وەك ناوچەی ژێر دەسەڵاتی رووسیا تەماشا دەکران، بە پێی ڕێکەوتننامەی سایکس پیکۆ). بەهۆی جیاوازی ئەلفوبێی زمانی رووسیەوە پێدەچێت ناوی هەندێك ناوچە بە هەڵە وەرگێڕدرابێتە سەر زمانی کوردی، سوپاسی هەر بەڕێزێك دەکەین شارەزایی دەربارەی ناوی ئەو ناوچانە و کەسایەتیەکان هەیە هاوکاریمان بکات بۆ ڕاستکردنەوەیان لە ڕێگەی ئەم ئیمێلەوە»» Shakle @inbox.ru\nئەم بەڵگەنامەیە ساغکردنەوە و تایپکردنەوەی بۆ سەر زمانی رووسی سەردەم لەلایەن : د. پابێدانۆتسۆڤسکایا ئەنژێلیکا ئۆلێگۆڤنا (مامۆستای بەشی مێژووی ووڵاتانی ڕۆژهەڵات لە زانکۆی سانکت- پێتێربورگی حکومی). ساغکردنەوە و وەرگێڕانی بۆ زمانی کوردیش لەلایەن بەندەوە کراوە.\nدەبێت ئەوەش بڵێم کە زمانی نووسینی بەڵگەنامەکە، لەسەر زاری دیپلۆماتکارێکی رووسیەوە نووسراوە، ئەویش تێڕوانینی جیاوازی بۆ سمکۆ و خەبات و تێکۆشانی هەبووە، بەڵام ئێمە لەبەر گرنگی مێژوویی، بەڵگەنامەکە وەکو خۆی بڵاویدەکەینەوە.\nئەرشیفی پرۆسە سیاسیەکانی رووسیای فیدراڵ (ڕگاسپی) ف 495- ڕێکخراوی کۆمینتێرن، ڕیزی 154، دۆکۆمێنتی 199 لاپەڕە 9\nد. پابێدانۆتسۆڤسکایا ئەنژێلیکا ئۆلێگۆڤنا\nو: لە زمانی رووسیەوە د. سوارە شاکەلی\nسوپاکەی سمۆکی شكاك لە ئێستادا پێکهاتووە لە هێزێك کە بە بەردەوامی لە گەڵیدا نین، پێکدێت لە کوردی ناوچەکانی باشقەڵا، تەرگەوەر، ئاخڤێران، ئورمێ، جولەمێرگ کە نزیکەی 3000 چەکدار دەبن لەگەڵ شوێنکەوتوانی سیتۆ کە ئەوانیش نزیکەی2000 چەکدارن، سیتۆ لەلایەن سمکۆوە چەك کراوە و نێردراوە بۆ ناوچەکانی قوڵایی ئورمێ ئەم سزایەش بەبیانووی ئەوە بووە کە سیتۆ هێرشی کردۆتە سەر ناوچەی سەوزایەکانی سەڵماس، بەڵام هۆکاری ڕاستەقینە لەوەدا خۆی دەبینێتەوە کە سمکۆ لە بەرفراوانبوونی کاریگەری سیتۆ ترساوە و لەوەی کە لە کۆتایدا پێگەکەی لەدەست بستێنێت.\nزیاتر لە مانگێك دەبێت کە هەرچی سەربازە تورکەکان هەیە، سمکۆیان بەجێهێشتووە لەگەڵ بەشێکی ئەو هێزە کوردیانەی کە بە بەردەوامی لەگەڵ سمکۆدابوون و نێردرابوون بۆ هاوکاریکردنی لەلایەن تورکەکانەوە، کە ژمارەیان نزیکەی 2000 کەس دەبێت. ئەمەش دەکرێت بە بیانووی ئەوەبێت کە توركەکان لە بەرامبەر یۆنیانیەکاندا شکستیان هێناوە بۆیە هێزەکانیان لە ناوچەکەدا کشاندۆتەوە. ئەوانەی کە ماونەتەوە ژمارەیان نزیکەی 400 سەربازی تورکە کە لە سەرەتای (1917 – 1918) ەوە لای سمکۆ ماونەتەوە و لەگەڵیدا هەڵیانکردووە، پینج بۆ شەش ئەفسەریان لە ناودایە کە وەك پسپۆری لە (ڕەشاش و تۆپ هاوێژ بەکارهێنانن) و لە بەرامبەر کارەکانیاندا خەڵاتی باش وەردەگرن.\nسوپاکەی سمکۆی شکاك پڕ چەککراون بەچەکی تورکی و فەرەنسی و رووسی، هەر سەربازێکی کورد نزیکەی 200 فیشەکی پێی یە کە بەهەمیشەیی لەگەڵ خۆیاندا هەڵی دەگرن. سمکۆ خاوەنی دە (ڕەشاش و سێ تۆپ هاوێژی سێ کونی دوکەڵدار و دوو تۆپ هاوێژی چوار تاییەی ڕاکێشراوە، کە سیستەمەکەیان کۆنە و ڕەنگی سورەو دوو تاتەی گەورەی پێوەیە، کە هی سوپای نیزامی فارسەو دەستیان بەسەردا گیراوە).\nپێگەی سەرەکی سمکۆ دەکەوێتە قەڵای (چهرین یان جارا)- وە لە ناوچەی دیلمان. سمکۆ خۆی فەرمانداری سەرەکی سوپاکەیەتی، بەڵام چەند لەبەرەی (خۆی و شەرەفخانی) سەرپەرشتی سوپاکەی دەکرێت لە لایەن ئەمیر خانێ، کەسێکی لاوە تەمەنی 28 ساڵە چاونەترس و وریایە، پارتیزانێکی بە ئەزموونە. هەموو کاروبارە چەکداریەکانی ئەم ناوچانە سمکۆ، بە ئەمیر خۆی دەسپێرێت. بەڵام ئەم زۆر دڵسۆزی سمکۆ نییە و تەنانەت دەتوانرێت بگوترێت جێگای متمانە نیە، سمکۆی خۆشناوێت و ڕقی لێی دەبێتەوە. ئامادەیە واز لە سمکۆ بهێنێت و ڕابکات بەڵام هیچ شوێنێك نییە تا داڵدەی بدات، فارسەکان دەیکوژن و تورکیش بەهەمانشێوە. بەڵام لە بەر ئەوەی دایکی بەڕەگەز ئەرمەنە ئەوا بێگومان ئەگەر بانگێشت بکرێت لە لایەن ئەرمەن و رووسەوە تابێتە ژێر دەسەڵاتیانەوە، ئەوا بێ هیچ گومانێك ئەو ڕازی دەبێت.\nکاتێك لە تەبرێز بووە چاوەڕوان دەکرا کە هاوکاری هێزە چەکدارەکانی زەنگە زوور گەیشتوونەتە ووڵاتی فارس تا بجەنگن دژ بە سمکۆ ئەوا ئەمیرخۆی بەبێ جەنگ لەگەڵ ئەرمەنیەکاندا بەرەکانی خومباپێت- سومبات جەنگی بەجێهێشت بەبی جەنگ کشایەوە بۆ ناوچەکانی چەهریق قەڵا، بەڵام کاتێك بۆی دەرکەوت هەموو ئەو هەواڵانەی کە هەن دوورن لە ڕاستیەوە ئەوا زۆر بە خێرا ئەمیر خۆی گەڕایەوە سەر هێڵە کۆنەکەی پێشوی. هەروەها فەرمانداری شاری دیلمان کە 400 سەربازی کوردی لە ژێر دەسەڵاتدایە، جێنتۆ کەسێکی دڵسۆز و جێگای متمانەی سمکۆیە. بەرپرسی یەکێك لە خاڵە ستراتیژیەکان (کیرۆ خەنجەرە) کە دەکەوێتە دووری 60 فرسەخ بەلای ڕۆژ ئاوای دیلماندا، جافەر ئاغا بەهەمانشێوە کەسێکی لێهاتووە و جێگای متمانەی سمکۆیە هێزەکانی ژێر دەسەڵاتی 400 کەس دەبێت.\nکیۆ نەجار بەرگری لەو ڕێگایانە دەکات کە دەچنەوە سەر دیلمان و دەسەڵاتی تەواوی بەسەر ڕێگای دیلمان خۆی دا هەیە. جێنتۆ و جافەر ئا‌غا هەردووکیان خزمی سمکۆن. بەرپرسی قەڵای جەهریق میرخۆ (خاڵۆی) سمکۆیە، پیاوکوژێکی بە ئەزموونە چووەتە ناو ساڵەوە، زیاتر سەرقاڵی ڕێکخستنی کەرەستە و پێداویستیەکانی سوپایە.\nدانراوە لەلایەن سمکۆوە پارێزگاری ئورمێ کە پێری تەیمور ئاغایە، کە پێشتر پارێزگاری سەڵماس بووە لەلایەن فارسەکانەوە دانرا بوو. تەیمور ئاغا لە مێژە لەگەڵ سمکۆدا دۆستایەتی هەیە و هاوکاری زۆری سمکۆی کردوە و لە ئێستادا دیارە چووەتە بەرەی سمکۆوە. زیاتر بەوە ناسراوە کە توندو تیژ و دڵ ڕەقە بەرامبەر بە کرستیانەکانی ناوچەکە.\nلە ئێستادا سمکۆ لەبەری خۆی دا سەنگەری لەم ناوچانەدا گرتووە ( تاسڤیچ – موگانچیك)، سێلیڤ، ئەو هێزە سەرەکیانەی فارس کە دانرابوون بەرامبەر سمکۆ هەموویان تێکشکاون و هەڵاتوون، زۆرێکیان خۆیان لە گوندەکاندا حەشارداوە، ئەمانە زۆر توڕەن و دڵگرانن بە رامبەر ئەو بڕە پارەیەی کە وەك مووچە پێیان دەدرێت. بە ئاشکرا باس لەوە دەکەن لە بەر خاتری نۆ تومان لە مانگێکدا ئامادە نین خۆیان بەکوشت بدەن.\nلە ئێستادا لە ناو بەرەکانی جەنگدا هیچ پێکدادانێك بەڕێوە ناچێت\nئێستا سمکۆ سەر قاڵی کۆکردنەوەی نانە بۆ سوپاکەی، دەسەڵاتی تەبرێز چاوەڕوانی هاوکاری تارانە.\nبەپێی وتەی بەرپرسێکی باڵای پۆستە بێت هاوکاری لە تارانەوە دەرچووە و بە ڕێگاوەیە کە پێکدێت لە پەنجا فارگۆن چەك و ئازوقە و سەرباز، ئەمە سەرباری ئەوەی کە چاوەڕوان دەکرێت سوپایەك کە پێکدێت لە بەختیاریەکان و ژمارەیان پێنج هەزار کەسە بگەنە تەبرێز.\nپەیوەندیەکانی سمکۆ لەگەڵ سەرداری ماکین دا زۆر باشە، بەڵام سەردار خۆی وا پیشان دەدات کە هیچ پەیوەندیەکی بە سمکۆوە نی یە و کاری بە سمکۆوە نی یە، بەڵام بە نهێنی هاوکاری سمکۆ دەکات لە فرۆشتنی مەڕوماڵاتدا هەروەها زانیاریە نهێنیەکانی سوپای ئێران بە سمکۆ دەگەیەنێت.\nکوردانی ناوچەی (سەوج بوڵاق- سابڵاغ) نایانەوێت بچنە ژێر دەسەڵاتی سمکۆوە، ئەو داوای هاوکاری لێکردوون بەڵام کوردانی ساوج بوڵاق ڕەتیانکردەوە و دەیانەوێت بەدڵسۆزیەوە خزمەتی شا بکەن. تەنها نزیکەی 200 کەسێك ڕۆشتنە بەرەی سمکۆوە و لە ڕیزی سوپاکەیدا دەجەنگن. ئەم سەربازانە زۆر توندوتیژی بەکار دەهێنن بەرامبەر بازرگان و سەیدەکانی ناوچەی سەڵماس و ورمێ، لە زیندانیان دەنێن و ئەشکەنجەیان دەدەن بە توندترین شێوە. بۆ نمونە (بە ئاسنی گەرم خوارەوەی سنگیان داخ دەکەن و دەسوتێنن، ئەندامی نێرینەیان دەبڕنەوە، ئاسن دەکەن بە گۆشتی سەروی ئەژنۆ یان دا، لە سەرەتای مانگی حوزەیراندا زیاتر لە 150 کەسیان ڕایانکرد بۆ تەبرێز و لەوێ کەوتنە پاڕانەوە تاوەکو ڕزگار بکرێن لە زەبرو زەنگی سمکۆ)، ئەمە بۆچوونی نووسەری بەڵگەنامەکەیە کە دیارە دژ بەو سەرکردە کوردە نووسیوییەتی (کوردستانی نوێ).\nلە ناو بازاڕی تەبڕێزدا خەڵکی کۆبوونەتەوە باسیان لە هاوکاری ئەم سەیدانە کردووە، لە ژێر دەسەڵاتی سمکۆدا تەنها کوردەکان دەتوانن بە ئاسایی ژیان بگوزەرێنن هیچ ڕەحمێکی نییە بەرامبەر ئەرمەن و ئاشوری و رووس، لەهەمانکاتدا بەرامبەر بە موسوڵمانان هیچ کارێکی خراپ ناکات بەڵام بەرامەر رووس و ئەرمەنیەکان زۆر بەزەبرو زەنگە و منداڵان و ژن و بەساڵا چوانی ناچارکردووە واز لە باوەری ئاینی خۆیان بهێنن و ببنە موسڵمان. پیاوەکانی ناچارکردووە کە هەریەکەو چەند ژنێك بهێنن. هەرچی کچی جوانیش هەیە ئەوا دەیانبات بۆ حەرەمی خۆی.\nپێنج شەش مانگێك لەمەوبەر هەواڵی ناردووە بۆ ئەو ئەرمەنیانەی کە ماڵ و حاڵی خۆیان جێهێشتووە لە سەلماس تا بگەڕێنەوە سەر زەوی و زار و ژیانی ئاسایی خۆیان دەستپێبکەنەوە بەمەرجێك لە بەرهەمی کشتوکاڵی دا پێنج یەکی بۆ سمکۆبێت و پانزە قران بۆ هەر دەبەشێکی پوخت. ئەرمەنەکان ئەمەیان ڕەتکردەوە و دەڵێن ناگەڕێنەوە سەر کاروباری خۆیان تا ئەو کاتەی ئاڵای سور لەم ناوچانەدا هەڵدەکرێت.\nلاپەڕەی نۆ بەشی پشتەوەی\nئەرمەنەکان لە ئێستادا تەنانەت ئامادەنین لە ژێر سەرپەرشتی دەشناکەکاندا بگەڕێنەوە بۆ ئەو ناوچانە. ئینگلیزەکان بە ئازادی لە ورمێ دەسوڕێنەوە بە ئۆتۆمبیل، سمکۆ چاکەتی سەربازی ئینگلیزی بەسەر سوپاکەیدا بەخشیوەتەوە.\nئینگلیزەکان ژمارەیان 9/10 کەسێك دەبێت لای سمکۆ. ئەو ئەمریکیانەی کە لە تەبرێزەوە هاتبوون بۆ ئەوەی هاوکاری جلوبەرگو یارمەتی دارایی بەسەر دانیشتوانی کەم دەرامەتی ناوچەکەدا ببەخشنەوە، لە لایەن سمکۆوە تاڵانکراون خەریکبووە بیانکوژن و بە ڕوتوقوتی گەڕاونەتەوە بۆ تەبرێز. بەشی زۆرینەی کوردان لەگەڵ کوردستانی ئازادان کە وابڕیارە دروستبکرێت لەو پارێزگایانەی کە دانیشتوانەکانی کوردن لە تورکیا و ئێران دا.\nجەنگی ئەمیر ئەرشەد لەگەڵ خانەکانی (کالیبارسکی – کالیبار) بە سەرکەوتنی ئەمیر کۆتایهات، تەقی خان و سوجا مەلیك لەگەڵ خێزانەکانیاندا بەزەحمەت فریاکەتوون هەڵبێن بۆ سەر چیاکان و خۆیان حەشار بدەن.\nئەم سەرکەوتنە یەكلایکەرەوانەی ئەمیر ئەرشاد بەڵگەی زۆری هاوکاری دەشناکە کە لەڕیزی سوپاکەی ئەمیردا ژمارەیان پێنج سەد کەسە کە بیست ڕەشاشیان پێ یە بەهەموو پێداویستیەکانیانەوە، لەگەڵ سێ مەترلیۆزی شاخاوی، ئەمیر ئامادەکاری دەکات بۆ ئەوەی هێرش بکاتە سەر تەبرێز کە بانگێشت دەکرێت لایەنگرانی دیموکراتی خوازانەوە، ئەگەر سەربکەوێت و تەبرێز بگرێت ئەوا شتێکی هاوشێوەی شای ئەزرباینجان دادەمەزرێنێت لە ناوچەکەدا.\nناوچەی ماراندی (مەرەندی)\nحەبیبوڵا خان لە ماراندی سەربازە تورکەکان لەخۆی کۆ دەکاتەوە لە ئێستادا ژمارەی سەربازەکانی نزیکەی دووسەد کەس دەبێت جگە لە مانە توانای هەیە لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی دا نزیکەی هەزار کەسێك چەکداربکات. بەڵام زۆر پێویستی بە پارەیە، بۆیە داوای هاوکاری رووسیا دەکات تاوەکو ڕێگای قوسڵی رووس (باڵاندین) هاوکاری بکرێت بۆ ساغ کردنەوەی بەرهەمی گەنم و جۆی لە تەبرێز و بەو پارەیەی کە لەپای فرۆشتنی گەنموجۆکەیدا دەستی دەکەوێت بتوانێت سوپاکەی پێ بەهێزبکات. تەنانەت هیچ ڕەشاشێکی نییە و سوپاکەی پێویستی بە مەشق پێکەری سەربازی شارەزا هەیە. بۆیە داوا لە رووسیا دەکات دوو شارەزای رووسی یان ئەرمەنی بۆ بنێرن تا هاوکاری بکەن. حەبیبوڵا خان دەترسێت لە ئەمیر ئەرشاد، ماوەیەکی زۆرە لەگەڵ رووسیادا لە پەیوەندیدایە، ناسراوە وەك شۆڕشگێڕێکی بە ئەزموون لە ناو هەموو خانەکانی ئازربایجاندا.\nلە تەبرێز دژایەتی و چاودێریکردنی پۆلیس زۆر زیاتر بووە لەسەر بەلشەفیك و لایەنگرانی بەلشەفیك دوانزە ڕۆژێك لەمەوبەر حەوت کەس لە لایەنگرانی سۆسیال دیموکراتەکان دەستگیرکراون لەلایەن پۆلیسەوە ئەمە سەرەڕای ئەوەی ڕۆژنامەی (زەنگ)ی ئەرمەنی داخراوە کە زیاتر لایەنگری بەلشەفیکە. هەروەها دەسەڵات داوای لە هەڵهاتووانی ناوچەی زەنگەزۆر کردووە لە ماوەی پانزە ڕۆژدا ووڵاتی فارس بەجێبهێڵن کە بەهۆی هەبوونی ئەوانەوە نرخی نان زۆر بەرز بووەتەوە.