بەپێی ئەمارێكی وەزارەتی تەندروستی هەرێم”لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 591 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركراوە 960 كەسیش چاكبوونەتەوە و 15 حاڵەتی مردنیش هەبووە.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم دەڵێت” 6 هەزارو 681 پشكنین ئەنجامدراوە و دەركەوتووە لە هەولێر 220 كەس وسلێمانی 70 كەس و دهۆك 195 كەس و هەڵەبجە 16 كەس و لە گەرمیان 27 و لە ڕاپەڕین 63 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nهەر لە ئامارەكەی وەزارەتی تەندروستی هەرێمدا ئاماژە بە 15 حاڵەتی مردن كراوە بەهۆی كۆرۆناوە لەماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوو كە 7 حاڵەتییان لە هەولێر و 3 حاڵەتیان لە سلێمانی و 5 حاڵەت لە دهۆك تۆماركراون.\nخەڵك- وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێمی كوردستان باس لە پرۆژەیەكی چاكسازی دەكات لە كێڵگەی كۆرمۆر لەلایەن كۆمپانیای داناگاز بە هاوكاری لەگەڵ تیمی…\nخەڵك- جارێكی دیكە ژمارەی تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان ڕووی لە هەڵكشان كردەوە. بەپێی لێدوانەكانی بەرپرسانی كەرتی تەندروستی عێراق…


شێخێـکی سووننه‌ی دۆسـتی سوریا له لوبنان ده‌کوژرێت\nی مانگی یازده ١٢, ٢٠١٣\nڕاپـۆرته هه‌واڵیـیه‌کان له شـاری ته‌رابلوسی باکوری لوبنانه‌وه ڕاده‌گه‌یه‌نن، دوو چه‌کدار به سواری ماتۆڕێـکه‌وه، شێخێکی سوننه‌ی نزیک له حزبوڵڵا و سوریایان کوشتووه.\nئاژانسی ده‌نگوباسی فه‌رمی لوبنان گوتی له‌و ده‌مه‌ی شێخ سه‌عده‌دین غه‌یه، ئه‌ندامی گه‌وره‌ی به‌ره‌ی کاری ئیسلامی به ئۆتۆمبیله‌که‌ی به ناوچه‌ی ئه‌لسویقه ده‌ڕۆیشت، دوو چه‌کدار ته‌قه‌یان لێـکردووه و برینداربووه، به‌ڵام به‌هۆی سه‌ختی برینه‌که‌ی له نه‌خۆشـخانه گیانی له‌ده‌سـتداوه.\nهێزی ئاسایش و له‌شـکری لوبنان گه‌یشتنه ناوچه‌که تاوه‌کو نه‌هێڵن توندوتیژی بکه‌وێته‌وه.\nجێی ئاماژه‌یه ماوه‌یه‌کی زۆره شاری ته‌رابلوسی لوبنان بووه‌ته شوێنی ناکۆکی ئاینزایی په‌یوه‌ندیدار به شه‌ڕی ناوخۆی سوریاوه له کاتێکدا ناوچه‌که دابه‌ش بووه به‌سه‌ر لایه‌نگران و دژبه‌رانی به‌شار ئه‌سه‌د.\nبه‌هۆی کاریگه‌ری ڕه‌وشی ناو سوریا به‌سه‌ر ئه‌م ناوچه‌یه‌ی لوبناندا، هه‌تا ئێسـتا ده‌یان که‌س له شاری ته‌رابلوس بوونه‌ته قوربانی. له مانگی هه‌شت دوو ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراو له به‌رده‌م 2 مزگه‌وتی شاره‌که ته‌قینه‌وه و له ئاکامدا زیاتر له 50 که‌س کوژران.\nپاش ته‌قینه‌وه‌کان ئه‌ندامێـکی به‌ره‌ی کاری ئیسلامی ده‌سـتگیرکرا به گومانی ده‌ست هه‌بوونی له‌و هێرشانه‌دا.


بڕیاره سه‌رۆک ئۆباما سه‌ردانی وڵاتی گانا بکات\nبڕیاره له ده‌مێـکی دره‌نگانی ئه‌مڕۆ هه‌ینیدا باراک ئۆبامای سه‌رۆکی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا له یه‌که‌مین گه‌شـتیدا وه‌ک سه‌رۆک بگاته وڵاتی گانای ئه‌فریکا.\nله‌و باره‌یه‌وه کۆشـکی سـپی ده‌ڵێت به‌ڕێز ئۆباما گانای وه‌ک یه‌که‌مین مه‌نزڵی له هه‌رێمه‌که‌دا هه‌ڵبژارد له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و وڵاته به سـیسـتمێـکی دیموکراتخوازی به‌هێز داده‌نێت.\nهاوکات وه‌زیری دادی گانا خانم بێتێ مۆڵت ئیدریسۆ ده‌ڵێت گانا ئه‌و شـوێنه‌یه که حوکمڕانی تێدا به چاکی به‌ڕێوه‌ده‌برێت. هه‌روه‌ها ناوبراو هیوا ده‌خوازێت سه‌ردانی که‌سێـکی پایه‌به‌رزی وه‌ک سه‌رۆک ئۆباما بۆ وڵاته‌که‌ی ئه‌م پـرنسـیپه پـڕ به‌هایانه‌ی گانا زیاتر به‌هێز بکات.\nئه‌وه‌ی شایانی باسه سه‌ردانه یه‌ک ڕۆژیـیه‌که‌ی سه‌رۆکی ئه‌مریکا بۆ گانا پـێشـبینی ده‌کرێت په‌رۆشیـیه‌کی مه‌زنی جه‌ماوه‌ری لیـبکه‌وێته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی یه‌که‌مین سه‌رۆکی ئه‌مریکای به ڕه‌چه‌ڵه‌ک ئه‌فریکایی بـبینن.\nسه‌باره‌ت به سه‌ردانه چاوه‌ڕوانکراوه‌که‌ی ئه‌مڕۆی سه‌رۆکی ئه‌مریکا بۆ ئه‌و وڵاته، ده‌سه‌ڵاتداران له گانا ده‌ڵێن له پـێناو پاراسـتنی ڕه‌وشی ئاسایشی په‌یوه‌ست به سه‌ردانه‌که‌ی باراک ئۆباما هه‌ر بۆیه 10 هه‌زار پـۆلیسـیان بڵاوکردۆته‌وه.


بەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١١/٠٢/١٥\nپرسیاری ژمارە ١١٣: كۆمەڵێ پرسیار هاتووە كە هەموویان سەبارەت بە نوێژى (قصر)و (جەمع) ن.\nكەواتە ئەوانەی دەڵێن: كورت كردنەوەی نوێژ بە مەرجێك دروستە كە ئەندازەی (70) یان (73) یان (80) كیلومتر یان ماوەی شەو و ڕۆژێك یان.. یان … دوور كەویتەوە لە جێگای نیشتەجێبووت ! ئەم وتانە هیچ بەڵگەیەكی ڕوونی لە سەر نەهاتووە.\nقال ابن عمر: (إنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم كان إذا خرج من أهله صلى ركعتين حتـى يرجع إليهم) رواه أحمد: (5042).\nكەواتە ئەوانەی دەڵێن: كورت كردنەوەی نوێژ ئەوەندە دروستە كە بۆ ماوەی (4) ڕۆژ یان (10) یان (15) یان (17) یان (19) یان (20).. یان.. یان … بمێنیتەوە لە سەفەردا ئەنجا دوای ئەم ماوەیە دەبێت نوێژە چوارىیەكان بە تەواوی چوار چوار بكات ئەگەر چی لە سەفەریشدا بێت ! ئەم وتانە هیچ بەڵگەیەكی ڕوونی لە سەر نەهاتووە.


قادر شۆڕش لە ناوچەی باڵەکدا (١٩٧٩-١٩٨٠) » KadirShorsh\n« دورگەی کیپرۆس Κύπρος (قوبرس) و هەندێ زانیاری | لە باوکەوە بۆ کوڕ و برازا: گەمەی بەرژەوەندیەکان لە تارمایی هەرەتەکردنی گەلدا »\nقادر شۆڕش لە ناوچەی باڵەکدا (١٩٧٩-١٩٨٠): لە لە هاوینی ساڵی ١٩٧٩ دوای گیران و شونبزربوونی گیانبەختکردوان عەلی هەژار و کاردۆ گەڵاڵی، بەهۆی دروستبوونی مەترسی راستەوخۆ لەسەری قادر شۆڕش شاری هەولێر جێدەهێڵیت و لە دۆڵی سماقولی لە گوندی سەروچاوە پەیوەندی بەهێزەکانی پێشمەرگەوە دەکات و پاشان دەچێ بۆ سەرکردایەتی حزبی سۆسیالست کە ئەوسا لە دۆڵەتوو دەبێ، دوای ماوەیەکی کەم دەکرێتە بەرپرسی ناوچەی باڵەک و دەچێتە ئەوێ. سەبارەت بە چوونی قادر شۆرش بۆ ناوچەی باڵەک و ژیانی ئەو لەوێدا، پێشمەرگەی دێرین و کادیری هەرێمی ٩ی باڵەک مام عەلی دەگێڕێتەوە: کاک ئەحمد فەقێ رەش (فەرماندەی هەرێمی ٩ی باڵەک) وهەندێ لەهەڤالانمان لەمانگى ئابى 1979 لە سەرکردایەتى بوون لەوێ بەدیدارى مام قادرشۆرش شاددەبن. ئەوسا ناوچەی باڵەک بەرپرسی نەبوو، وە پێویستی بە لێپرسراوێکی گونجاو و بەتوانا دەبێت، لێپرسراوێک جێگەی باوەڕ بێت و بگونجێت لەگەڵ خەڵکەکە. بۆیە کاک ئەحمەد و هەڤاڵانی مام قادر زۆر بە گونجاو بۆ ئەرکە دەبینن. ئەویش رەزامەند دەبێت و بەخۆشحالیەوە داواکەیان پەسند دەکات. لە رۆژى 10/8/1979 مام قادرشۆرش لەگەل کاک ئەحمد فەقێ رەش لەرێگەى ئێرانەوە بەپیادە گەیشتنە دۆڵى روست. ئەوکات بارەگامان لە ئەشکەوتێک بوو، شوێنێکى فێنک و ئاوێکى سارد و سازگارى هەبوو. یەکتریمان ماچکرد و زۆربەگەرمى بەخێرهاتنمان کرد. کاک ئەحمد فقێ رەش وەکو بەرپرسی ناوچە بەئێمەى ناساند. کە ناوى قادر شۆرشى هێنا، لامان سەیربوو کەسێکى لەو تەمەنە ناوى شۆرشى بەدواوە بێت! زۆر خۆشحاڵ بووین، ئەگەرچى نەمان دەناسى. بەڵام لەیەکەم دیداردا بەخەندەى لێوەکانى و قسەى خۆش خۆشەویستى خۆى خستە دڵمان. زۆر دلخۆشبووین بەهاتنى. ناوچە پێشمەرگەی تایبەتی نەبوو، هەرێم و کەرتەکان هەمیشە ئامادەی هاوکاری بوون، هەرکاتێ پێویستمان بە هاوکاری هەبوایە ئەوان ئامادەبوون. هەرگیز کێشەمان لەمبارەیەوە نەبوو. مام قادر شۆڕش وەکو بەرپرسی ناوچە بەدڵسۆزی کاریدەکرد، بەڵام هەمیشە بەشێوەی هاوڕێیانە و برایانە ڕەفتاری دەکرد. پەیوەندی بەرپرسی ناوچە لەگەڵ ئەندامانی ناوچە زۆر پتەوبوو، لەسەر بنەمای متمانە و خۆشەویستی ئەو پەیوەندیە دامەزرابوو. ئێمە پێشتر مام قادرمان نەدیتبوو و هیچ شارەزایمان لەسەری نەبوو، بەڵام لەیەکەم دیدار بە پیاوێکی ڕوح سوک و خوێن شیرین هاتە بەرچاو. لە کارکردن لەگەڵیدا زیاتر ئاشنای دڵسۆزی و پاکی و ڕەفتارە جوانەکانی بووین. بۆ ئیشوکاری ڕێکخستن و ڕەفتارمان لەگەڵ پێشمەرگە و جەماوەری ناوچەکە هەمیشە وەک باوکێک ڕێنمایی دەکردین. ئەو هەرگیز خۆی لە پێشمەرگە جیانەدەکردەوە، وەک ئێمە بەشداری کاروباری رۆژانەی دەکرد. بەیانیان زوو لەخەو هەڵدەستا چای ئامادە دەکرد، بەتایبەت لە زستاندا سۆبەی دادەگیرساند و پەرداغێک شیری نیدۆ و نانێکی بەدەستەوە دەگرت و دەیخوارد. دوایی گەشتێکی بەدەوروبەری بارەگادا دەکرد، هەم وەکو وەرزشێک و هەمیش بۆ چاودێری و پشکنینی ناوچەکە. زۆرجار ڕاهێنانی چەکی بە پێشمەرگەکان دەکرد، قسەی خۆش و نوکتەی باس دەکردن، بەتایبەت ئەو سەردەمەی سەربازی ئینگلیز بوو، جاروباریش فێری وشەی ئینگلیزی دەکردین. وایلێهات وەک کەسێکى نزیک لەهەموومان و خەمخۆر بوو بۆ هەڤالەکانى.\nئەوسا جەولەمان بۆ گوندەکانى شێرکاوە، گویزلنگە، گویزان، دارالسلام، چۆمبالۆک، چۆمان سمایل ئاغا، بێشە و دۆل بالیس دەکرد ئەوگوندانە ئەوسا هێشتا ئاوەدان بوون (لە ساڵى 1983 راگوێزران). رێکخستنمان لەو گوندانە هەبوو بەڵام لیستى ناومان نەبوو ئەوەش لەبەر پاراستنى هەڤالانمان، بەلام لەزاکیرەمان دابوون و دەمانناسین. ئەندامانی رێکخستنەکانمان بە مام قادر ناساند، ئەویش کۆبونەوەى لەگەل بەرپرسى رێکخراوەکان و شانەکان دەکرد، ئاشنایەتى باش لەنێوانیانیاندا دروست بوو، وە رێکخستنەکان لەگەل مام قادر ئاسودە بوون و برواى تەواویان پێى هەبوو. لە کۆبوونەوە حزبیەکاندا لەگەل رێکخستنەکان زۆربایەخى بەلایەنى رۆشنبیرى و پاراستنى نەهێنى دەدا.\nئەگەر مام قادر ڕاسپاردەیەکى هەبوایە بۆ هەولێر یان مالەوە ئەوا هەڤالێکى رادەسپارد و دەیناردە دوکانى رادیۆسازێک لەهەولێر، نازانم خزم بوو یان یان هاورێى، دیاربوو باوەرپێکراوى بوو و لەرێگەى ئەو کارەکانى بۆدەکرا. جارێکیان نامەیەک و وێنەیەکى لەمالەوە بۆهات، وێنەکە کچێکى منال بوو، دوو پەنجەى بەئاماژەى سەرکەوتن بەرز کردبووەوە، ناوى موژدە بوو. لەسەرپشتى وێنەکە موژدەى سەرکەوتن لەپۆلى شەشى سەرەتایی و موژدەى سەرکەوتنى شۆرش بە مام قادر درابوو. وێنەکەى بە من و کاک ئەنور سعید نیشاندا. بەو نامە و وێنەیە زۆردلخۆش بوو.\nلە21/10/1979 لەگوندى ناوەندە کۆبوونەوەیەکى فراوانى هەرێم و ناوچە ئەنجامدرا بۆ وەرگرتنى ڕاى هەڤالان لەسەر ووتووێژ لەگەل رژێم. هەموومان کۆکبووین لەسەر ووتووێژ بەمەرجێک راوێژ لەگەل لایەنەکانیتر بکرێت. لەسەر ئەو بابەتە راپۆرتێک نوسرا. پێویست بوو راپۆرتەکە بەدەستێکی ئەمین و بەزوویى بگاتە سەرکردایەتى حزب. مام قادر ئامادەیى خۆی دەربڕى، کە بەخێرایی و بە ڕێگەى شار بیگەیەنیتە شوێنى خۆى. هەمان رۆژ براکەم کە کادرێکى رێکخستنى نەهێنى بوو، هاتە لامان، گوتى “من مام قادر دەگەیەنمە شار”. ئێمە مالمان لەچۆمان بوو، ئێوارە مام قادر پالتۆیەکى درێژى کردەبەر و لەگەل براکەم چوونە چۆمان. شەو لەمالى ئێمە بوو. ماڵەوەمان لاى دراوسێکان گوتبویان “ئەوە مامى گەورەمانە لە گوند هاتۆتە سەردانمان”. بەیانى 22/10 لەڕێگەى رێکخستنەکانەوە بەسەیارە بەرێکرا و بەسەلامەتى گەیشت.\nئەوسا ئێمە زیاتر لەرێگەى رادیۆ دەنگوباسى دونیامان دەزانى، بەتایبەتى رادیۆى ( مۆنتیکارلۆ) و ( لەندەن)، هەرچەندە کەم باسى کێشەى کورد دەکرا، بەڵام لەگۆرانکاریەکانیش بێ ئاگانەبووین. مام قادر بە ووردى موتابەعەى بارودۆخەکەى دەکرد، لێکدانەوەو شیکردنەوەى لەسەر مەسەلە سیاسیەکان هەبوو، بەتایبەت ئەو سەردەم لە ئێران گۆرانکارى روویدابوو، کێشە لەنێوان کۆمارى ئیسلامى و کورد هەبوو. سەبارەت بە گفتوگۆ لەگەل رژێمدا، مام قادر لەگەل گفتوگۆبوو، هەرچەندە دەیگوت ئەو رژێمە فێلبازە، زەحمەتە هیچ بەکورد بدات، بەلام ناکرێت دەرگاى گفتوگۆ دابخەین، باکورتیەکە لاى ئەوان بێت. مام قادر لە 22/11/1979 دواى یەک مانگ لەرێگەى ئێران گەرایەوە. بەرلەوەی نێوانى کۆمارى ئیسلامى و حزبى دیموکرات تێکبچێت لە ڕێگەی ئێرانەوە هاتووچۆمان لەگەڵ سەرکردایەتی حزب هەبوو. بەڵام کە کێشە دروست بوو هاتووچۆمان سەخت بوو، حزبی دیموکرات هاوکارمان بوون. ئەوکاتە من لە ئێران بووم، رۆژى دواتر لەگەل مام قادر گەڕاینەوە دۆلی روست. هێزەکانمان هاوکاری حزبی دیموکراتیان دەکرد، ئەندامی سەرکردایەتی سۆسیالست ملازم ئەنوەر مەجید سوڵتان لە نێوان سەقز و بانە لە 2/9/1979 شەهیدبوو. هەروەها لە کاتی وتووێژ لەگەڵ ڕژێمدا هەردوو فەرماندە سەید سەلیم و شینەبۆڵی لە شەڕی سماقولی شەهیدبوون.\nمام قادرشۆرش بەگەشبینیەوە لەخەباتى رزگاریخوازى کوردى دەڕوانى. بڕواى بەسەرکەوتنى شۆرش پتەوبوو. کاتێک راهێنانى چەکى پێ دەکردین، دەیگوت “مادام دوژمن گوێ بەئاشتى و گفتوگۆ نادات، بەم چەکە واى لێدەکەین ملکەچى داواکانمان بێت!” بۆگالتەش دەیگوت “دەنا(ریخەرۆکیان) بەگۆرێ وەردەکەین!”.\nمام قادر زۆرباش شارەزاى سروشتى گوندنشینان بوو، بە پێى ویستى ئەوان رەفتارى لەگەل دەکردن، زۆر بایەخى بەقسەى بریقەدار و زاراوە سیاسیەکان نەدەدا. بەزمانێکى پاراوى جوتیارانە قسەى بۆ دەکردن. زۆرجار نوکتە و قسەى خۆشى دێنایە ناو کۆر و مەجلیسەکان. هەمیشە سەرنجى بەرامبەرەکەى بۆخۆى رادەکێشا. وایدەکرد خەلکى سادە و نەخوێندەوار بە ئاسانى لە قسەکانى تێبگەن. هەندێجار دواى مام قادر پرسیارم لەخەلک دەکرد سەبارەت بەمام قادر و قسەکانى، دەیانگوت “وەلا پیاوێکى زۆر قسەخۆش و زیرەکە دەلێى لەگەل ئێمە گەورەبووە”. مام قادر زوو جێگەى خۆى لەناو دلى خەلکدا دەکردەوە، کە دابەش دەبووین هەرخاوەن مالە و حەزى دەکرد مام قادر ببیتە میوانى.\nمام قادر تاکو بەهارى ساڵی 1980 بەرپرسى ناوچەى باڵەک بوو، لە رۆژى هەینى 20/4/1980 لەگەل دوو پێشمەرگە گەرایەوە سەرکردایەتى و بەیەکجارى لاى ئێمە ڕۆیشت. لە سەرکردایەتیەوە بڕیاری ئەوەدرابوو ئەو بگوازرێتەوە بۆ لقى هەولێر، چونکە پێویست بوو. مام قادر لاى ئێمە زۆر ئاسودەبوو، دڵى بەئێمە خۆشبوو، ئێمەش ئەومان بەدڵ خۆشدەویست. هیچ کات گلەیى و گازندەى لە ئێمە نەبوو. بۆیە بەڕۆیشتنى زۆر دڵتەنگ بووین. ئەو لەرێگەى ئێرانەوە گەڕایەوە سەرکردایەتى، ئەوکاتە بارودۆخمان ئاساى بوو لەگەل ئێران.\nکە مام قادر ڕۆیشت بناغەیەکى جوانى بۆکارکردنمان جێهێشت، ئەگەرچى بۆشاییەکى گەورەى جێهێشت. بەڵام کارەکان بەشێوەى ئاسایى بەرێوەدەچوون. ئەوسەردەم بارى ژیانمان باشبوو هاتوچۆمان لەگەل حزبەکانى ئێران باشبوو، ئەوانیش سەردانى ئێمەیان دەکرد بەتایبەت دیموکرات و سازمانى چریکى فیدائى، بەگشتى وەزعى حزب باش بوو.\nلە کۆنگرەى یەکەم لە ڕێکەوتی 12-15/5/1981 لەدۆلەتوو بەدیدارى مام قادر شاد بووینەوە، مام قادر لەگەل د. کامەران، زیاتر دەهاتە لاى ئێمە بۆ پشوودان. ئەو رۆژانەى کۆنگرە زۆر دلمان بە مام قادر خۆشبوو. لەهەلبژاردندا زۆریش کارمان بۆى کرد و دەنگەکانمان بۆ ئەو بوو. دواى تەواوبوونى کۆنگرە بەسوارى گوێدرێژێکى سپى بەرەو لاى ئێمە هات، لەگەل ئەنور سعید ناوەندەیى گالتە و قسەى خۆشى هەبوو، گەیشتە لێوارى جۆگەیەک کاک ئەنور پێیگوت “ئاگاداربە مام قادر کەرەکەت ناوکى نەکەوی!” ئەویش یەکسەر وەلامیدایەوە (هەى لەناوەندێت….) تەواوى نەکرد. هەموومانى ماچکرد و سوپاسی کردین، هەندێ وێنەى یادیگاریمان گرت و چیتر مام قادرمان نەبینیەوە.\nسوپاس و پێزانینی زۆرمان بۆ پێشمەرگەی دێرین و کادیری ئەوسای ناوچەی باڵەک مام عەلی بۆ ناردنی ئەو بیرەوەری و زانیاریانە.


منیش شاعیر بووم، خۆم نه‌مده‌زانی!\nماوه‌یه‌کی زۆر پێش ئێستا هه‌ر ئه‌و كوبی گوڵه‌ی خۆمان، له ناو قسه‌کانیدا وه‌بیری هاته‌وه بۆم باس بكات كه یه‌کدانه له نووسراوه‌كانی ئێره‌ی بیستووه كه له ڕادیۆیه‌كی خوێندراوه‌ته‌وه، به‌ڵام پشتی نووسراوه‌كه وه‌ها شكابوو كه هه‌ر نه‌بێته‌وه. ڕاستییه‌كه ئه‌وه‌یه ده‌مزانی كه جار وبار لێره و له‌وێ، له‌وانه‌یه پۆستێک له دوو ڕادیۆ‌ی ئه‌م شاره و شارێكی‌تر بڵاو بێته‌وه، به‌لام خۆم قه‌تم نه‌بیستووه و نه‌مده‌زانی دوای پشت شكاندیان ته‌رح و دیداری پۆسته‌كانم، چۆن ده‌بێت. تا به‌ختم گرتی و ماوه‌یه‌ک پێش ئێستا، نامه‌یه‌کی كورت له وڵاتێكی هاوسێمانه‌وه هات كه به‌ڵێ ئێمه "شته‌كانی" تۆمان دیوه و ده‌مانه‌وێ له ڕادیۆی خۆمان بڵاوی كه‌ینه‌وه! نیشان به‌و نیشانه كه ناوی ماڵپه‌ره‌كه‌شیان ناردبوو كه خۆم بچم سه‌ردانیان بكه‌م كه منیش كردم. ده‌ی من ئه‌وه‌م له بیر نه‌مابوو تا ڕۆژی یه‌ک شه‌ممه كه دانیشتبووم و به ناو ماڵپه‌ڕاندا ده‌گه‌ڕام و ڕێم كه‌وته‌وه ئه‌وێنده‌رێ. ملی ڕێم گرت و چوومه به‌شی ڕادیۆكه‌یان و كرته‌م كرده سه‌ر تاقه به‌رنامه‌كه‌یان كه ڕۆژی بیستی مانگ بڵاو بۆته‌وه. كاكی به‌ڕێوبه‌ر ڕاگه‌یاند كه به‌رنامه‌كانی ئه‌مڕۆیان هه‌واڵه‌كان و گۆرانی و شێــــــعره! گوێم له هه‌واڵه‌كانیان گرت و گوێمدا به گۆرانییه‌كه‌یان و دوایی كاكی به‌رێوبه‌ر، به "هه‌سته‌وه" ده‌ستی كرد به " شێــــــــعر" خوێدنه‌وه. "شێـــــــعر" خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و "برایه‌مان" هه‌مان و داچۆڕانی لێو لووچی من هه‌مان. له داخان پێكه‌نینم ده‌هات. ئێوه‌ش، ئه‌گه‌ر حه‌ز ده‌كه‌ن، گوێ بده‌نێ، به‌تایبه‌ت ده ده‌قه‌ی ئاخری به‌رنامه‌كه‌یان مه‌به‌ستی من ڕوونتر ده‌كاته‌وه. به‌ڵام جێی خۆیه‌تی هه‌ر لێره‌ڕا سوپاسی ئه‌و به‌رێزانه بكه‌م كه منیان به ئاواتی خۆم گه‌یاند كه پێش مردنم پۆستێكی خۆم به پشت شكاوی ببیستم! ئێستا به توون كه ده‌مرم، ئیتر هیچ خه‌مێكم نییه، به هه‌موو ئاواته‌كانم گه‌یشتووم!\nكه دۆینێ شه‌و یه‌كه‌م به‌فری ساڵ ده‌ستی كرده بارین، تازه له خۆم پرسی پایز كه‌ی ته‌واو بوو من نه‌مزانی؟ كه‌ی ڕۆیشت من نه‌مبیست؟ گه‌ڵا قاوه‌ییه وشكه‌كانم هاته‌وه به‌رچاو كه ده‌كه‌وتنه ژێر پێم و منیان وه‌بیر هیچ نه‌ده‌خسته‌وه. سه‌رچلی داره ڕووته‌كان تاق ولۆق گه‌لایه‌كی پێوه مابوو و نه‌مابوو، ئه‌وه ئه‌مڕۆش هه‌موو شار سپییه. وه‌رزه‌كان دێن و ده‌رۆن و من وه‌ک بڵێی له‌شوێنی خۆم ڕۆده‌چم. هه‌ندێ جار پڕده‌بم له هیچ! هه‌ندێ جار هه‌ست ده‌كه‌م كات له لای من وه‌ستاوه. هه‌ست ده‌كه‌م ژیان له ناو یه‌كێ له‌و خه‌ونه ناخۆشانه‌ی هه‌موو شه‌وێ دووپات ده‌بێته‌وه، قه‌تیس ماوه. هه‌ست ده‌كه‌م له شوێنێک خۆم به جێ هێشتووه. شوێنک كه ئیتر نه كوردستانه، نه ئێره، نه چواردیواری ژووره‌كه‌م، نه شه‌قامه نامۆكانی شاره‌كه‌ی تۆ، نه وێستگه‌ی قه‌تاره‌كه‌ی، له ئێواره دره‌نگی شه‌ممه‌یه‌ک. نه بۆنی باران مه‌ستم ده‌كات، نه سان‌رایز و نه پاسۆوا. نه ده‌نگی جوان حاجو...\nتۆڕه‌م، ماندووم، له ناو گێژاوی پرسیاره بێ‌وڵامه‌كاندا په‌له‌قاژه‌مه. هه‌ندێ جار پێموایه هه‌رئه‌وه‌نده زار بكه‌مه‌وه، ده‌توانم خۆ ڕزگار بكه‌م له چنگ ئه‌و هه‌موو قسه نه‌گوتراوانه‌ی مێشكیان داگیر كردووم. هه‌ندێ جار پێم وایه به‌س ئه‌گه‌ر دانیشیم و خۆم بنووسمه‌وه. به‌س ئه‌گه بتوانم ئه‌و ده‌نگانه‌ی له ناو مێشكمدا به‌سه‌رما ده‌ڕوخێن، بێده‌نگ كه‌مه‌وه. به‌س ئه‌گه خۆ بسپێرمه ویستی ڕۆیشتن و بڕۆم، له چنگ ئه‌و ڕۆچوونه ڕزگارم ده‌بێت، هه‌ندێ جار پێم وایه به‌س ئه‌گه‌ر بگه‌مه ئه‌مڕۆ، بگه‌مه ئێستا، ئارام ده‌بمه‌وه. هه‌ندێ جار كه خۆم ده‌بیستمه‌وه كاتێ باسی تـــــــۆ ده‌كه‌م، یان ئه‌وێ، یان ئه‌وان، ترسێک دامده‌گرێت، له خۆم ده‌پرسم خه‌یاڵه یان ڕاستی؟ خه‌ونه یان خۆزگه؟ سنووری ڕاستی، خه‌یاڵ و خه‌ون تێكه‌ڵ ده‌كه‌م!\nهه‌ندێ جار له‌وپه‌ڕی سنووری خه‌یاڵ، خه‌ون، له‌و په‌ڕی سنووری ترسه‌وه، بیرت ده‌كه‌م!\nڕۆژه‌كان پڕن له هه‌لات هه‌ڵات. خۆ سه‌رقاڵ كردن بۆ بیرنه‌كردنه‌وه. خوێندنه‌وه بۆ له‌بیر بردنه‌وه. خه‌ڵک سه‌ر به‌رده‌ده‌نه‌وه و ده‌ڕۆن. هه‌موو هه‌میشه په‌له‌یانه! كه‌س، قه‌ت كاتی بۆ هیچ و بۆ كه‌س نییه! هه‌ندێ جار وا هه‌ست ده‌كه‌م له شتێک هه‌ڵده‌ێن، به‌ره‌و شتێک كه نازانن چییه! هه‌موو هـــه‌ڵـــدێن. منیش! منیش هه‌ڵدێم و بیرده‌كه‌مه‌وه به‌و هه‌نگاوه خێرایانه‌ی هه‌ڵیده‌گرمه‌وه، ده‌مه‌وێت به كــــوێ بگه‌م؟ له‌م هه‌ڵات هه‌لاته‌مدا، چه‌ند جار به ته‌نیشت ژیاندا تێپه‌ڕیوم؟ چه‌ندجار ئارامی ڕووبه‌رووم هاتووه و نه‌مدیوه؟ چه‌ند جار ده‌متوانی وچانێک بده‌م و تاوێک بحه‌سێمه‌وه؟ منیش هه‌ڵدێم. بـــــۆ؟ له‌چی؟ به‌ڕه‌و چی؟ نازانم و دیسان پڕ ده‌بم له هیچ!\nشه‌و به‌ڵام كه دێت، له‌سه‌ر پشت كه ڕاده‌كشێم و ده‌ست ده‌خه‌مه ژێر سه‌رم، كه سه‌یری سه‌مای سێبه‌ره‌كانی سه‌ر میچی ژووره‌كه‌م ده‌كه‌م، ڕێک ئه‌و ده‌مه‌ی یه‌ک چركه به درێژایی ته‌مه‌نێک ده‌كێشرێته‌وه، ئه‌وكاتانه‌یه زۆرتر له هه‌میشه خۆشمده‌وێیت و پڕ‌ده‌بمه‌وه له خۆم، له تۆ ، له ویستن. وه‌بیرم دێته‌وه كه تۆ نه‌بووی، كه تۆ هێشتا نه‌هاتبووی، كه تۆم نه‌ناسیبوو، كه هێشتا سڕی سه‌رپه‌نجه‌كانم به گه‌رمای ناو ده‌ستت نه‌شكابوو، كه هێشتا باران ته‌ڕی نه‌كردبووین، كه هێشتا هیچ شه‌وێكی له ناو باوه‌شتدا، ون نه‌بووبووم، ته‌نیایی ئه‌وه‌نده تاڵ نه‌بوو، منیش كه‌متر ده‌ترسام، كه‌متر بیانووم ده‌گرت. كه‌چی، هه‌موو شه‌وێ، له‌سه‌ر پشت كه ڕاده‌كشێم و ده‌ست ده‌خه‌مه ژێر سه‌رم، سه‌یری سه‌مای سێبه‌ره‌كانی سه‌ر میچی ژووره‌كه‌م كه ده‌كه‌م، ڕێک ئه‌و ده‌مه‌ی یه‌ک چركه به درێژایی ته‌مه‌نێک ده‌كێشرێته‌وه، من دیسان، به قه‌د هه‌میشه خۆشمده‌وێیت!\nله هه‌ندێ له ماڵپه‌ڕ و بلاگه فارسییه‌كاندا هه‌واڵی شه‌ڵاق لێدانی میرمنداڵێكی چوارده ساڵه‌ی خه‌ڵكی شاری سنه بلاو بۆته‌وه. هه‌واڵه‌كه باسی كوڕێكی چوارده ساڵانه ده‌كات كه به تاوانی "به‌ڕۆژوو" نه‌بوون، له لایان قازییه‌كی شاری سنه، به 85 زه‌ربه شه‌لاق مه‌حكووم ده‌كرێت. ئه‌م منداڵه دوای ئه‌م 85 زه‌ربه شه‌لاقه گیانی خۆی له ده‌ست ده‌دات...\nلێـــــــــــره ده‌توانن زۆرتری له سه‌ر بخوێننه‌وه.\nچه‌ند مانگێک پێش بوو كیژێكی شانزده ساڵه له سێداره درا. هه‌ر ئێستا چه‌ندین منداڵ له به‌ندیخانه‌كانی ئێران چاوه‌ڕوانی مردن ده‌كه‌ن، به‌سه‌رهاتی ژیلا و به‌ختیاری برای هێشتا برنێكی تازه‌یه. كوشتنی میرمنداڵێكی چوارده ساڵه له ژێر شه‌ڵاقدا ته‌نیا وه‌بیر هێنانه‌وه‌ی ئه‌و ڕاستییه كه له‌م وڵاته‌دا مرۆڤ هه‌رزانترین كاڵایه ...\nفیلمی " Submission " لێـــــــــــره یان لێـــــــــــره ده‌توانن ببینن. گۆیا به هۆی ئه‌و فیلمه بوو كه ده‌رهێنه‌ری هۆله‌ندی Theo Van Gogh كوژرا .\nمن وه‌ک ژنێک باوه‌ڕ ده‌كه‌م كه...\n* داده گیان كچی ماڵه كێی؟ بابت كێیه؟ ته‌مه‌نت چه‌نده؟ شووت كردووه؟\nمن وه‌ک كوردێک پێموایه ....\n* ژن و سیاسه‌ت؟ ژن و بۆچونی كۆمه‌ڵایه‌تی؟ به دڵی نه‌گری ها.ڕێزمان هه‌یه. خۆ وه‌ڵلا ئێمه‌ش (بیستوومانه) ژن و پیاو فه‌رقیان نییه!\nمن وه‌ک مرۆڤێک ...\n* ئه‌و بۆچوونه‌ت هیچ كوردانه نه‌بوو...\nچاوێک له نووسراوه‌ی سه‌ر ئه‌و تابلۆیه‌ی ئه‌م كابرا مل پانه به ده‌ستییه‌وه گرتووه، بكه‌ن، كه‌مێک پێبكه‌نن و كه‌مێک ... ده‌ڵێی چی، هه‌ندێ جار، قه‌ل به قه‌ل ده‌ڵێت ڕووت ڕه‌ش بێت.\nدنیایه‌كی سه‌یره، وه‌نێ؟\nخوێندنه‌وه‌ی په‌یامی موسته‌فا هیجری، دیسان ئه‌و پرسیاره‌ی له لای من درووست كرد به‌راست ئه‌و "نازه‌نینانه" خه‌ریكی چین؟ دوای وه‌بیرم هاته‌وه نه‌كه‌رۆز پێشتر ئه‌م پرسیاره‌ی له خۆی و له جه‌ماعه‌ت كردووه و هیچ وڵامێکی وه‌چنگ نه‌که‌وتووه، دواتر وه‌بیرم هاته‌وه به قه‌ولی سانا گوتـــــه‌نی دۆشاوووووو، ئاخر پرسیار له كێ ده‌كه‌یی؟ خۆ ئه‌و " ئازیزانه" زانیبایان خه‌ریكی چین، ئیتر خه‌ریكی نه‌ده‌بوون، دیسان شتێكی‌ترم كه‌وته‌وه بیر كه یه‌كێ له‌وانه‌ی خۆیان به شانازییه‌وه گوتبووی كه گۆیا له‌م په‌نجاوچه‌ند ساله‌ی خه‌باتیان ئاڵوگۆڕێكی ئه‌وهایان به‌سه‌ردا نه‌هاتووه. كـــــــوڕی هه‌ژارم، پێی وابووه هه‌موو ئاڵوگۆڕێک بڤه‌یه و بۆ بیرو مێشكی خه‌ڵک جزه‌یه .... دوایی دیسان به خۆم گوت ده‌یی كه بیری سیاسی و ئاگری ئایدۆلۆژیاش وه‌ک مه‌روماڵات له بابه‌وه به كوڕ بگات، هه‌روا ده‌بێت ...\nئه‌وه‌ش ده‌قی په‌یامه‌که: (ئه‌گه بووش له‌مه هارتر بوو، بچن یه‌خه‌ی موسته‌فا هیجری بگرن كه ئاخر كوڕی باش ئه‌وه قسه بوو كردت!)\nبه‌ڕێز پریزیدێنت بووش!\nسه‌ركۆماری وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا!\nسه‌ركه‌وتنی به‌ڕێزتان له هه‌ڵبژاردنی سه‌ركۆماریی ئه‌مریكا بۆ جاری دووهه‌م, جێی خۆشحاڵیی ئێرانی‌یه‌كان به گشتی‌و گه‌لی كورد له كوردستانی ئێران به‌تایبه‌تی‌یه. به‌و بۆنه‌یه‌وه پیرۆزبایی‌تان لـێ ده‌كه‌ین‌و هیوادارین له ده‌وری دووهه‌می سه‌ركۆماریتان‌دا یارمه‌تیده‌رێكی جیددی خه‌ڵكی وه‌زاڵه‌هاتووی ئێران بن له رووخاندنی حكوومه‌تی تیرۆریست‌و دژی ئازادی‌و دێموكراسی كۆماری ئیسلامیی ئێران‌و هێنانه‌سه‌ركاری حكوومه‌تێكی دێموكراتیك له‌و وڵاته‌دا.\nله نه‌مانی كۆماری ئیسلامیی ئێران‌دا, دنیا زۆر خۆشتر ده‌بێ\n3ی نوامبری 2004\nگرنگ ئه‌وه بزانی چیت ده‌وێت له ژیان‌دا. ئه‌گه حه‌زت له سه‌فه‌رو گه‌ڕانه و ناته‌وێت خۆماندوو بكه‌یت و كاری بۆ بكه‌ی، ئه‌وه ده‌توانی كچی پیاوێكی ده‌وڵه‌مه‌ند بخوازی و به پاره‌ی بابی "خێزانت" بخۆن و بنوون و خه‌می هیچ نه‌خۆن. هه‌رچیش خه‌زووری به‌ڕێز فه‌رمووی، قسه له قسه‌یدا مه‌كه‌وه با نان و دۆ له خۆت نه‌بڕی! یا نا، حه‌زت له سیاسه‌ته و هیچی لێنازانی. نه‌خه‌مه، كچی پیاوێكی سه‌رۆک حیزبێكی بخوازه و بیر له هیچ مه‌که‌وه. هه‌ربینا بووی به جێگری خه‌زوورت! حه‌زت له كۆڕی هونه‌رمه‌ندانه؟ جا ئه‌وه كه‌ی بۆ ئه‌وه ده‌بێت خه‌می بۆ بخۆیت؟ هه‌رچه‌نده ئێستا هه‌ركه‌س له ماڵی بابی ده‌تۆڕێت، ده‌بێته گۆرانی‌بێژ و هونه‌رمه‌ند، به‌ڵام رێگه‌یه‌كی‌تری ئه‌وه‌یه كچیان لێبخوازیت.\nڕێگه‌یه‌کی‌تریش هه‌یه. به‌ڵام ئێستا له مۆد كه‌وتووه و باوی نه‌ماوه. ده‌ڵێن ده‌كرێت كه‌سێکت خۆشبوێت. كه‌سێک كه وه‌ک خۆت بێت. دڵی پڕ له هیوا و سه‌ری پڕ له خه‌ون و خه‌یاڵ بێت. خۆشت بوێت. دڵداری بكه‌ن، هه‌نگاوه‌كان پێكه‌وه هه‌ڵگرن و ورده ورده ئاواته‌كان بێننه دی... ئه‌وه‌یان ئێستا ئیتر باوی نه‌ماوه، بۆیه با باسی نه‌كه‌ین!\nكه ده‌رگام لێكردییه‌وه، وه‌ک هه‌میشه چارشێوه قاوه‌ییه‌که‌ت كه‌وتبوو سه‌رشانت و سه‌رپۆشه سپییه‌که‌ت نیوه‌ی قژتی داپۆشی‌بوو. قابله‌مه‌یه‌کی بچووكت به ده‌سته‌وه بوو، له ئامێزم گرتی، به‌خێرهاتنم كردی، قابله‌مه‌كه‌م لێوه‌رگرتی و بردمه سه‌ر مێزه‌كه دامنا. چارشێوه‌كه‌م لێكردییه‌وه و قه‌دم كرد. تۆ چوویه ژوورێ دانیشتی، ڕێک به‌رامبه‌ر به په‌نجه‌ره. چووم ئیستكانێكم چای بۆ هێنای. له پێشم دانای. گوتم هه‌واش ورده‌ورده فێنكی كردووه. گوتم ژووره‌كه‌م زۆر سارده. گوتم هه‌ر بینا بارم كرد. گوتم ده‌مـێک بوو چاوه‌رێت بووم. گوتم بیرم كردووی. دڵه كووته‌م بوو، به‌خۆم گوت ئه‌گه‌ر ده‌یزانی قسه‌م ده‌گه‌ڵ ناكات، بۆ ده‌هات؟ ئه‌گه‌ر قسه‌یه‌کی ده‌گه‌ڵم نییه بۆ لێره‌یه؟ كه‌مێک میوه‌م شۆرده‌وه و دامنا. به گۆشه‌ی چاو ئاگام لێت بوو. چاوت له من نه‌بوو. ڕوانینت له جێیه‌کی دوور گیرسابۆوه. چاوم له قژه خاوه سپییه‌که‌ت بوو، له به‌رۆكت، پڕببووم له بۆنێکی ئاشنا. به خۆم گوت گلێیی بكه‌م؟ بڵێم بۆ ئه‌و هه‌موو ساڵه دیار نه‌بووه؟ ترسام، ترسام گلێیی بكه‌م، لێم بتۆڕێیت. ترسام بتۆرێیت و دیسان تا پانزده ساڵی‌تر نه‌گه‌رێیته‌وه. به‌خۆم گوت پێی‌بڵێ، ئیتر نه‌روات، بمێنێته‌وه، پێی‌بڵێ بیری ده‌نگی ده‌كه‌ی، بیری بۆنی به‌رۆكی، بیری كایه‌ی سه‌رپه‌نجه‌كانی ده‌گه‌ڵ تاڵه‌كانی قژت، بیری باوه‌شی. به‌خۆم گوت ده‌ترسم، ده‌ترسم پێم بڵێی گه‌وره بووی، بڵێی ئیتر له باوه‌شمدا جێت نابێته‌وه، ده‌ترسم بڵێی دره‌نگه، ده‌بێت زوو برۆیته‌وه. به‌خۆم گوت ده‌رگای قفل بكه و چارشێوه‌كه‌ی بشاره‌وه. به‌خۆم گوت بڕۆ له‌ته‌نیشتی دانیشه سه‌ربكه سه‌ر شلكه‌ی ڕانی. به‌خۆم گوت بڕۆ گوێ بۆ ده‌نگی ترپه‌ی دڵی ڕاگره، بڕۆ بۆن به قژییه‌وه بكه، به‌خۆم گوت بڕۆ تا دره‌نگ نه‌بووه بیره‌وه‌رییه‌كی خۆشی بۆ بگێره‌وه تا پێبكه‌نێ و تۆ تاسه‌ی ده‌نگیت بشكێت. به‌خۆم گوت ئه‌گه‌ر به گریان بێت یان به پاڕانه‌وه ... مه‌هێڵه بڕواته‌وه، مه‌هێـــڵه دیسان ون بێته‌وه ... دانیشتووی. چاوت له من نییه، ڕوانینت له جێیه‌كی دوور گیرساوه‌ته‌وه. "چایه‌كه‌ت بۆ گه‌رم كه‌مه‌وه؟" چه‌ند حه‌زده‌كه‌م بچمه باوه‌شی و شه‌رم ده‌كه‌م. ده‌مه‌وێت كارێک بكه‌م خۆمانی وه‌بیر بێنمه‌وه، به‌شكوو شتێک بڵێت، به‌شكوو دوایی ئه‌و هه‌موو ساڵه تاسه‌ی بیستنی ده‌نگی بشكێت. قسه‌ی ده‌گه‌ڵ ده‌كه‌م، قسه‌ی ده‌گه‌ڵ ده‌كه‌م، قسه‌ی ده‌گه‌ڵ ده‌كه‌م، پێده‌كه‌نم، ده‌گریم، ده‌گریم، پێده‌كه‌نم، شێعری بۆ ده‌خوێنمه‌وه.... "شتێك بڵێ، تكایه، به‌س یه‌ک وشه، با ده‌نگت ببیستم ..."\nچاوی له من نییه، ڕوانینی له جێیه‌کی دوور گیرساوه‌ته‌وه و دڵی نازانم له كوێ!\nچاو كه ده‌كه‌مه‌وه، تۆ له‌وێ نیت، وه‌ک هه‌میشه‌ی ئه‌و ساڵانه‌ی كه ده‌با لێره باییت و نه‌بوویت. وه‌ک هه‌موو ئه‌و ڕۆژانه‌ی نه‌بوویت تا له باوه‌شتدا خۆم بشارمه‌وه، نه‌بووی تا چیرۆكی ناتــــه‌واوی دڵدارییه‌كه‌مت بۆ بگێرمه‌وه. چاو ده‌كه‌مه‌وه و تۆ لێره نیت و من توڕه ده‌بم. له تۆ، له مردن، له خوا، له شه‌یتان. له سروشت. ئێره‌یی به خاک ده‌بم، ئێره‌یی به خواكه‌ت، كه تۆیان له‌لایه. ئێره‌یی ده‌به‌م به هه‌موو ئه‌وانه‌ی دایكیان هه‌یه و بۆن به قژییه‌وه ده‌كه‌ن. به هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌توانن له ده‌رگای ماڵی دایكیان بده‌ن و ده‌نگی ببیستن و ده‌گه‌ڵی بگرین و پێبكه‌نن ... توڕه‌م لێت، زۆرتر له هه‌میشه. وێنه‌كه‌ت ده‌شارمه‌وه، ناوت ناهێنم، چی‌تر چاوه‌ڕێت نابم، ڕێگه‌ی خه‌ونه‌كانمت لێ ده‌گرم. توڕه‌م لێت. زۆرتر له هه‌میشه. ده‌زانی، ده‌با پێش رۆیشتنه‌كه‌ت فێرت كردبام منێ كه ئاوێته‌ی بۆنی بوونت بووم، دوای ون بوونت، ئه‌و بۆشاییه به‌چی پڕكه‌مه‌وه. ده‌با فێرت كردبام كه تۆ نیت من خه‌ونه خۆش و ناخۆشه‌كانم بۆ كێ بگێرمه‌وه، یان ئه‌و جارانه‌ی دڵم ده‌شكێت، له باوه‌ش كــــــێ‌دا بروخێم، ده‌با فێرت كردبام دوای خۆت بیره سه‌یره‌كانی زه‌ینم بۆ كێ ڕووت كه‌مه‌وه تا قاقا به شێتایه‌تیم پێبكه‌نێ و بترسێ و پێی‌سه‌یر بێ. ده‌با فێرت كردبام كه تۆ نیت باسی ئه‌و كوڕه‌ی شه‌وێكی پایزی ساڵێكی دوور له ژێر باران ماچم كرد و ته‌پ و تۆزی ترسێكی هه‌زار ساڵه‌ی ڕۆحمی سڕییه‌وه، به تێر وته‌سه‌لی بۆ كـــــێ بگێرمه‌وه، یان چۆن قه‌ت چاوه‌ڕێت نه‌بم بێی له ده‌رگای ماڵه‌كه‌م بده‌ی. ده‌زانی ده‌با پێش ون بوونت ئه‌وانه و زۆر شتی‌ترت فێر كردبام. ده‌با فێرت كردبام ئه‌گه‌ر بیری ده‌نگتم كرد چی بكه‌م ...\nلێت توڕه‌م ... ده‌با لێره بایی، بریا لێره بایی، بیرت ده‌كه‌م ...


پێویستە سایتی وشە داوای لێبووردن لە بنەماڵەی ئیقباڵ مورادی بکات،\nحکومەتی ھەرێمی باشووری کوردستان دۆسیەکە یەکلایی بکاتەوە.\nئیقبال مورادی ئەندامی دەستەی رێبەری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان بووە و بە چەندین ساڵ ئەندامی فەرمی و ناسراوی ئەو ناوەندە ماف مرۆڤییە بوو. ناوبراو لە لایەن حکومەتی ئێرانەوە چەندین جار ھەڕەشەی کوشتنی لێکرابوو و چەندین جاریش ھەوڵی تێرۆر کردنی درابوو. لوقمان و زانیار مورادی دو گیراوی سیاسی کورد بوون کە لە لایەن حکومەتی ئێران وەک بارمتە ھەڵسوکەوتیان لەگەڵ کرا و لە کۆتایی دا و بە تۆمەتێکی ساختە و ناڕاست لە لایەن کۆماری ئیسلامی ئێران لەسێدارە دران.\nناوەندی وشە لە راپۆرتێکدا دا چەندین تۆمەتی سەیر و دوور لە راستی دەخاتە پاڵ ناوبراو و سەرچاوەی زانیاریەکانی دەگەڕێنێتەوە بۆ ھەواڵگری عێراق. ماڵپەڕی وشە تۆمەتی دوور لە راستی دەخاتە پاڵ ناوبراو ، لە ھەمان کاتدا تێرۆرکرانی ناوبراو دەخاتە ئەستۆی یەکێتی نیشتمانی کوردستان.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان رێگە نادات ئیقبال مورادی ببێتە ئامرازی یەک لا کردنەوەی ململانێی حزبی و ناکۆکی نێوان پارتە سیاسیەکان و ئەمەی ئەوان دەیکەن سوکایەتی و جارێکی تر تیرۆر کردنەوەی ئەو شەھیدەیە.\nلە راپۆرتەکەی ماڵپەڕی وشەدا لە زاری رەزا کەعبی جێگری سکرتێری گشتی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان چەندین بابەتی دوور لە راستی باس کراون، بۆیە پێویستە ناوبراویش لەو بارەوە روونکردنەوە بدات، کە ئاخۆ بڕوای بۆ ئەو تۆمەتە ھەڵبەستراوەی دەسەڵاتی ئێران ھەیە بەرامبەر بە زانیار و لوقمان مورادی یان نا؟\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان وێرای رەت کردنەوەی تۆمەتەکانی ماڵپەری وشە لەسەر ئیقبال مورادی، لەسەر ئەو باوەڕەیە کە بە سەرئەنجام نەگەیاندنی دۆسیەکە لە لایەن حکومەتی باشووری کوردستان ھۆکاری سەرەکی بابەتی لەو جۆرەن، کە سایتەکانی وەک وشە بێ لەبەر چاو گرتنی راستیەکان زانیاری درۆ بڵاوبکاتەوە. ناوەندەکەمان چەندین جار داوایی لە حکومەتی ھەرێمی کوردستان و سیستەمی دادی ئەو حکومەتە کردوە کە بکوژانی ئیقبال مورادی بدۆزێتەوە و دادگاییان کات، بەڵام تا ئێستا ھیچ ھەڵوێستێکیان لەم بارەوە نیشان نەداوە.\nکۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان دوبارە داوا لە حکومەتی باشووری ھەرێمی کوردستان دەکات بکوژانی ئیقبال مورادی شناسایی بکات و بیانداتە دادگا.


عێراق لێكۆڵینه‌وه له ده‌رهێنان و هه‌نارده‌ی نه‌وتی هه‌رێم ده‌كات\nبه‌شی عێراق و هه‌رێمی کوردستان- ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق لێكۆڵینه‌وه له ده‌رهێنان و هه‌نارده‌ی نه‌وتی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش لیژنه‌یێكی پێكهێناوه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، ئارێز عه‌بدوڵڵا سه‌رۆكی لیژنه‌ی وزه له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ڕای‌گه‌یاند: په‌رله‌مانی عێراق لیژنه‌یێكی پێكهێناوه ئه‌وه‌ش بۆ لێكۆڵینه‌وه به بڕی به‌رهه‌مهێنان و هه‌نارده‌ی نه‌وتی هه‌رێمی كوردستان و داهاته‌كه‌ی.\nئه‌مڕۆ شه‌ممه 13ی جانیڤێری ئارێز عه‌بدوڵڵا له میانی لێدوانێكی ڕاشی‌گه‌یاند: لێكۆڵینه‌وه‌كه له‌لایه‌ن لیژنه‌یێكی تایبه‌تی پسپۆر له لیژنه‌كانی وزه و دارایی و نه‌زاهه ئه‌نجام ده‌درێت و به‌م نزیكانه‌ش ده‌ست به كاره‌كانیان ده‌كه‌ن.\nبه قسه‌ی سه‌رۆكی لیژنه‌ی وزه‌ی په‌رله‌مانی عێراق، لێكۆڵینه‌وه‌كان لێكۆڵینه‌وه له ده‌رهێنان و هه‌نارده‌ی نه‌وتی هه‌رێم له ساڵی 2014وه ده‌كرێت و دواتر به ڕاپۆرتێک ئه‌نجامه‌كه‌ی ئاراسته‌ی لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كان ده‌كات.\nشایانی باسه؛ هه‌رێمی كوردستان له ساڵی 2014وه ده‌ستی به به‌رهه‌مهێنان و هه‌نارده‌ی نه‌وت به شێوه‌ی سه‌ربه‌خۆ كردوووه كه عێراق به‌و پرۆسه‌یه ڕازی نییه و به‌و هۆیه‌شه‌وه كێشه كه‌وتووه‌ته نێوان هه‌ولێر و به‌غدا.


بەرپرسانی عێراق ئەو زیانە دەخەمڵێنن کە بەهۆی کرده‌وه توندڕەوەکانەوە بەر مزگەوتی مێژوویی نەبی یونس کەوتووە لە موسڵ. [خاوەنی وێنە: وەقفی سوننە]\nهەر کە بانگی نوێژ درا لە منارەکانی شارەوە، خەڵکی گەڕەکی موهەندیسینی رۆژهەڵاتی موسڵ رۆیشتن بەرەو مزگەوتی وەجیه سەیدەلی.\nلەکاتێکدا ئەمە دیمەنێکی ئاساییە، بەردەوامیی رێڕه‌سمه‌كانی خواپه‌رستی ئاماژەیە بە سووربوونی دانیشتوان لە ملنەدانیان دوای هێرشی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) بۆ سەر مزگەوتەکە لە 31 کانوونی دووەمدا.\nرووداوەکە بەوجۆرە بوو کە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی داعش بۆمبێکی بەسەر نزاکاراندا بەردایەوە لەکاتی جێهێشتنی مزگەوتدا دوای نوێژی ئێوارە، پیرەمێردێکی کوشت و هەندێکی دیکەی بریندارکرد.\nبەرپرسان بە دیارونایان وت [رووداوەکە] دوای هەڕەشەی چەند رۆژەی داعش بوو بۆ هێرشکردنە سەر مزگەوت و شوێنەکانی خواپه‌رستی لە ناوچەکانی دەرەوەی کۆنترۆڵی گروپەکەدا.\nسەرەڕای مەترسییەکان، موفید عەبدوڵا، 57 ساڵ، دانیشتووی گەڕەکی سومەر، لەگەڵ چەندین دانیشتووی دیکەی خۆرهەڵاتی موسڵدا بەردەوامن لە نوێژكردن لە مزگەوتی ناوچەکەیان.\nعەبدوڵا بە دیارونای وت بە هەڕەشەکردن بۆ هێرشبردنە سەر مزگەوتەکان، داعش هەوڵدەدات "شێوازی ژیانی ئاسایی تێکبدات و ترس بخاتە دڵی خەڵکەوە".\nوتی: "گەر خۆمان بێبەری بکەین لە ئەنجامدانی ئەرکە ئاینییەکانمان لە مزگەوتەکان و کاروباری رۆژانەمان، مانای وایە رادەستی حەزی ئەوان بووین و ئێمەش ئەوە قبوڵ ناکەین."\nداعش مزگەوتەکان دەکاتە ئامانج\nعەبدوڵاتی وتی داعش مزگەوتەکان دەکاتە ئامانج چونکە رۆڵێکی گرنگیان هەیە لە "شەڕ دژی توندڕەوی و بەهێزکردنی رەگەزەکانی ئاشتی و برایەتیی کۆمەڵایەتیی".\nئیمام و وتارخوێنی مزگەوتی نەبی یونس، شێخ محەمەد شەمماع، وتی مزگەوتەکان لەلایەن داعشەوە بە ئامانج کراون بەهۆی "ئەو پشتیوانییە ئەخلاقییەی دەیدەن بە هێزە ئەمنییەکان" کە شەڕی گرتنەوەی خۆرئاوای موسڵ دەکەن.\nهێرشەکەی سەر وەجیه سەیدەلی تاکە رووداوی تیرۆرستی نەبوو کە په‌رسگاكان بکاتە ئامانج لە بەشی خۆرهەڵاتی شارەکە.\nشەمماع وتی: "لە 10 ئازاردا، مزگەوتەکانی سورەجی و سەلام لە گەڕەکی سومەر بە هاوەن هێرشیان کرایە سەر لەکاتی نوێژی هەینیدا، بەڵام سوپا توانیی نوێژكه‌ران بە سەلامەتی بگوێزێتەوە."\nوتیشی داعش هەوڵدەدات هێرش بکاتە سەر مزگەوتەکان بۆ به هه‌موو شێوه‌یه‌ك بێده‌نگكردنی دەنگی بەهاکانی راستی و لێبوردەیی کە لە مینبەرەکانەوە دەبیسترێن .\nشەمماع وتی: "پێش ئەوە، کاتێك شارەکەیان داگیرکردبوو، هەموو مزگەوتە مێژووییەکانیان وێرانكرد کە سیمبۆڵی و پیرۆز بوون بۆ موسڵمانان، وەك مزگەوتی نەبی یونس و نەبی شیت و نەبی جەرجیس."\nپێشێلکردنی مافی خواپه‌رستی\nشەمماع وتی ئەندامانی داعش زۆر لەو ئیمام و وتاربێژانەیان تیرۆرکردووە کە رەتیانکردۆتەوە بەڵێنی دڵسۆزی بدەن بە گروپەکە یان کارەکانی په‌سه‌ندکەن.\nوتی: "ئەو گروپە تیرۆرستییە بەردەوامە لە زنجیرەی هێرشەکانی بۆ سەر سیمبۆڵ و پێگە ئاینییەکان و پێشێلکردنی مافەکانی خەڵك بۆ خواپه‌رستی."\nسەرۆکی وەقفی سوننە لە نەینەوا، ئەبوبەکر کەنعان، وتی مزگەوتەکان دووبارە وەك سەکۆی راوێژی ئەخلاقی خزمەتدەکەن، لێبوردەیی بڵاودەکەنەوە و ئەو چەمکە ئاینییانە راستدەکەنەوە کە داعش شێواندبوونی بۆ زیانگەیاند بە تەونی کۆمەڵایەتی عێراق.\nوتی: "هەر کە هەستیانکرد ئەم سەکۆیانە مەترسییەکی سەرەکیین بۆ سەر ئایدۆلۆژیا و پروپاگەندە لادەرەکەیان، هەوڵیاندا بێدەنگیان بکەن و رێ لە خەڵکی بگرن لە هاتن بۆ مزگەوتەکان."\nکەنعان وتی بەڵام کارەکانیان کاریگەریی پێچەوانەی هەیە، بە ئاماژەکردن بەوەی "هێرشەکان ورەی خەڵکیان بەهێزترکردووە و لەمڕۆدا مزگەوتەکانی خۆرهەڵاتی موسڵ شایەتیی سه‌ردانی ژمارەیەکی بەرچاو لە ئامادەبوانن."\nداعش 37 مزگەوتی لە موسڵ رووخاند، زۆربەیان ئەوانەبوون کە وەك پێگەی شوێنەواری لەقەڵەمدەدران و گرنگی و بەهایەکی کلتووریی بەرچاویان بۆ شارەکە هەبوو.\nبنیاتنانەوەی شوێنه‌كانی خواپه‌رستی\nدیوانی وەقفی سوننە رایگەیاندووە کە بەنیازە ئەو مزگەوتانە بنیاتبنێتەوە کە لە موسڵ و شارەکانی دیکە لەلایەن داعشەوە روخێندراون.\nلە 18 ئازاردا، بەردی بناغە دانرا بۆ بنیاتنانی مزگەوتی مێژوویی نەبی یونس کە 24 تەمموزی 2014 لەلایەن داعشەوە تەقێندرایەوە.\nمزگەوتی ئەبو قاسم محەمەد لە شاری بەعقوبەی پارێزگای دیالە لە 24 ئازاردا کرایەوە، سێ ساڵ دوای ئەوەی تەقینەوەی تیرۆریستان لانیکەم 20 کەسی کوشت و چەندینی دیکەی بریندارکرد.\nئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا، خەدیدە حەمۆ، کە ئێزیدیە، وتی هێرشی داعش بۆ سەر ئایین هیچ سنوورێکی نیە.\nحه‌مۆ بە دیارونای وت گروپەکە هەرکەسێك جیاواز بیربکاتەوە یان دڵسۆزیی نیشان نەدات، بە دوژمنێك لەقەڵەمیدەدات کە دەبێت لەناوببرێت.\nوتی: "وەك بەشێك لەو توندوتیژییە بێسنوورە، تیرۆریستان لانیکەم 30 پەرستگای ئێزیدییەکانیان رووخاندووە لە ناوچەکانی شەنگال و بەعشیقە و بەحزانی، وەك پەرستگای شێخ حەسەن، مالیك فەخرەدین و موجەمەع ریسالە."\nوتیشی داعش كڵێسای مەسیحییەکانیشی رووخاندووە.\nهه‌روه‌ها وتی: "لە ئێستادا خەڵك بە هەر شتێك کە لەبەردەستیاندا بێت ئەم په‌رستگایانه بنیاتدەنێنەوە و جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه ئاینییه‌كانیان دەستپێدەکەنەوە. ئەمە وەڵامی توندی ئەوانە بۆ تیرۆریزم."\nوەقفی سوننەی عێراق 4 مزگەوت لە بەغدا دەکاتەوە\nمزگەوتەکان، کە ماوەی چەند ساڵێك بوو بەهۆکاری ئەمنی داخرابوون، بەمزوانە بانگیان تێدا دەدرێت بەهۆی زیادبوونی سەقامگیری و تەبایی کۆمەڵایەتیەوە.


مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی بۆ داواکارانی پەنابەری - Migrationsverket\nPermanent uppehållstillstånd för asylsökande – sorani\nئەگەر مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەییت پێدرا ئەوە مافی ئەوەت هەیە كە لە سوید بژیت و کار بکەیت بە هەمان مەرجەکانی کەسانی تر کە لێرە دەژین.\nمۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی کارایە و تا لە سوید بیت کاری پێدەکرێت. کارتێکی مۆڵەتی نیشتەجێ بوون وەک بەڵگەیەک وەردەگریت کە تۆ مۆڵەتی نیشتەجێ بوونت هەیە. کارتەکە بەلگەنامەیەکی ناسنامە یان بەلگەنامەی گەشتکردن نیە. دەتوانیت گەشت بۆ ناوەوە و دەرەوەی وڵات بکەیت، بەڵام ئەگەر سوید جێبهێڵیت پێویستە پاسەپۆرتێکی یاساییت هەبێت لەگەڵ کارتی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونت بۆ دووبارە هاتنە ناوەوەی وڵات. هەروەها پێویستە ئاگانامەت بۆ بڕیارەکە هەڵبگریت بۆ پێدانی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی. ئەمە بە شتێکی سوودبەخش دەبینیت ئەگەر پێویستیت بە پەیوەندی کردن بێت بە ئاژانسەکانی تری حکومەت.\nپێویست ناکات داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ درێژکردنەوەی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونت بەڵام کارتی مۆڵەتی نیشتەجێ بوون تەنها بۆ پێج ساڵ کاری پێدەکرێت. بۆ دەسخستنی کارتێکی نوێی مۆڵەتی نیشتەجێ بوون پێویستە سەردانی ئاژانسی کۆچی سویدی بکەیت بۆ ئەوەی وێنەت بگیرێت و دووبارە پەنجەمۆرت وەربگیرێتەوە.\nکاتێک مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی وەردەگریت پێویستە بە زووترین کاتی گونجاو لەلای تۆماری دانیشتوان تۆماركردن بکەیت لە ئاژانسی باجی سویدی (Skatteverket). تۆمارکردنی دانیشتوان داواکراوە بەرلەوەی بتوانیت بچیتە وانەکانی زمانی سویدی بۆ کۆچبەران (sfi) و شایستەی سوودەکانی سیستەمی ئاسایشی کۆمەڵایەتی سویدی ببیت. کاتێک خۆت تۆمار دەکەیت لە لای تۆماری دانیشتوان، هەروەها دەتوانیت بەلگەنامەی ناسنامەیەکی سویدیش دەست بخەیت کە پێویستیت پێی دەبێت، بۆ نموونە، ئەگەر بتەوێت ئەژمێرێکی بانكی بکەیتەوە.\nبۆ تۆمارکردن لای تۆماری دانیشتوان پێویستە بچیتە ئاژانسی باجی سویدی کە شوێنی ژیانت، دۆخی هاوسەرگیریت (ئایا هاوسەرگیریت کردووە یان نا)، ڕەگەزنامەت و شوێنی لە دایك بوونت تۆمار دەکات. کاتێک دەچیتە ئاژانسی باجی سویدی پێویستە کارتی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونت لەگەڵ خۆت ببەیت لەگەڵ بەلگەنامەیەکی ناسنامەی دروست. ئەگەر بەلگەنامەی پێناسه ت لای ئاژانسی کۆچی سویدی بێت دەتوانیت داوای کۆپیەکی پێناسەکە بکەیت. پێویستە کۆپیەکە لە لایەن کەسێکەوە واژۆ کرا بێت کە دەسەلمێنێت کۆپیەکە هاوشێوەی ڕەسەنەکەیە. هەروەها پێویستە ئەم کەسە ناوی خۆیان بە کەپیتەڵ بنووسن و ژمارە تەلەفۆنی خۆیان بدەن.\nزانیاری ئاژانسی باجی سویدی دەربارەی تۆمارکردنی دانیشتوان (بە ئینگلیزیى)\nزانیاری له‌باره‌ی پشتگیری بناغه‌ڕێژی له ماڵپه‌ڕی بنکه‌ی کاردیتنه‌وه (بە ئینگلیزیى)\nلەبارەی کۆمەکی بەخێوکردنی بەتەمەنترینەکان لای فەرمانگەی خانەنشینی (بە سویدیی)\nئەگەر مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەییت پێدراوە خێزانەکەت دەتوانێت داواکاری پێشکەش بکات بۆ مۆڵەتی نیشتەجێ بوون بۆ ئەوەی لەگەڵ تۆ لە سوید بژین.\nدەشێت شایستەی ئەو شتە بیت کە پێی دەوترێت پێداویستی درێژەپێدان. ئەمە واتە پێویستە تۆ بتوانیت پشتیوانی خۆت و خێزانەکەت بکەیت. هەروەها پێویستە ماڵێکت هەبێت کە تەواو گەورە بێت و قەبارە و ستاندەرەکانی باش بن کە تۆ لەگەڵ خێزانەکەت بتوانن تیایدا بەیەکەوە بژین کاتێک خێزانەکەت دێتە سوید.\nمۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەییت دەکرێت بکێشرێتەوە ئەگەر سوید جێبهێڵیت. ئەگەر ئاژانسی کۆچی سویدی ئاگادار بکەیتەوە کە دەتەوێت پارێزگاری لە مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی خۆت بکەیت، دەتوانیت تا دوو ساڵ لە دەرەوەی وولات بیت بێ ئەوەی کار بکاتە سەر مۆڵەتەکەت.\nئەگەر دواى ئەم دوو ساڵە نەگەڕێیتەوە سوید لەوانەیە ئاژانسی کۆچ مۆڵەتی نیشتەجێ بوونەکەت بکێشێتەوە. هەروەها دەکرێت مۆڵەتی نیشتەجێ بوون بکێشرێتەوە ئەگەر ناسنامەی هەڵە بدەیت لەو کاتەی داوای مۆڵەتی نیشتەجێ بوونت کردووە، یان بە ئەنقەست درۆت کرد بێت یان شتێکت باس نەکرد بێت کە گرنگ بووە بۆ مۆڵەتی نیشتەجێ بوونەکەت. ئەگەر بە تاوانێک تاوانبار کرا بیت، دادگا دەتوانێت بڕیار بدات کە پێویستە دیپۆرت بکرێیتەوە. ئاژانسی کۆچ ئەوکات مۆڵەتی نیشتەجێ بوونەکەت لێ دەکێشێتەوە. دەکرێت مۆڵەتی نیشتەجێ بوونەکەت لێ بکێشرێتەوە تەنانەت ئەگەر بۆ چەندین ساڵیش مۆڵەتی نیشتەجێ بوونەکەت هەبوو بێت.\nئاگادارکردنەوەی ئەوەی کە دەتەوێت مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەییت بپارێزیت\nبۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی دەتەوێت مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی بپارێزیت کاتێک کاتێکی زۆر لە وڵاتیکی تر بەسەر دەبەیت پێویستە فۆرمی Anmälan om att få behålla permanent uppehållstillstånd پڕ بکەیتەوە (ئاگانامەی ویستن بۆ پاراستنی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی)، ژمارە 186011. فۆرمەکە بنێرە بۆ migrationsverket@migrationsverket.se یان بۆ\nئاگانامەکەت پێویستە بگاتە ئاژانسی کۆچی سویدی لە ماوەیەک درەنگتر نەبێت لە یەک هەفتە بەرلەوەی سوید جێبهێڵیت. ئەگەر گەشتەکەت ڕەت بکرێتەوە پێویستە ئاژانسی کۆچی سویدی لەمە ئاگادار بکەیتەوە لە ماوەیەک درەنگتر نەبێت لەو ڕۆژەی نیازتە گەشت بکەیت.\nئاگانامەی ویست بۆ پاراستنی مۆڵەتی نیشتەجێ بوونی هەمیشەیی، فۆرمی ژمارە 187011 (بە ئینگلیزی)\nبۆ ئەوەی خۆت ناونووس کەیت تاوەکو ژمارەیەکی کەسی سویدیی وەرگریت، ئەوا ئەبێت تۆ. .Skatteverket ڕوو لە دەزگای دەوڵەتی باج بکەیت\nبۆئەوەی لە سیستەمی دڵنیایی کۆمەڵایەتیا ناونووس کرێیت، ڕوو لە سندوقی پارێزە ئەکەیت Försäkringskassan.\nگەر تۆ وەک پانەبەرێک بۆ سوید هاتوویت، ئەتوانیت داوای قەرز بکەیت بۆ ئەوەی کەلوپەل بۆ ماڵەکەت بکریت. www.csn.se/hemutrustningslan\nلەبارەی پرسگەل لە چاودێری نەخۆشی پەیوەندیی بکە بەو هەرێمەی لێێ ئەژیت. چاودێری نەخۆشی لە سەرانسەری وڵاتدا ببینەوە لە ١١٧٧ ڕێنمای چاودێری\nبۆ پرسیارگەل لەبارەی خوێندنی زمانی سویدیی بۆ بیانان (SFI) ئەوا ئەبێت تۆ پەیوەندیی بە ئەو شارەوانیەوە بکەیت کە لێی ئەژیت. هەروەها بڕوانە پێگەی وێب بۆ شارەوانیەکان و پارێزگاکانی سوید. Sveriges kommuner och regioner.\nگەر تۆ لەکار ئەگەڕێیت ئەوا ئەتوانیت لای نووسینگەی کاردۆزینەوە خۆت ناونووس کەیت. Arbetsförmedlingen.\nفەرمانگەی خانەنشینی زانیاریی بە زمانی سویدیی هەیە، لە بارەی کۆمەکی بەخێوکردن بە تەمەنترینەکان، بۆ تۆیە کە لە هاتنت بۆ سوید درەنگکەوتوویت و مووچەی خانەنشینی نزم یان هیچ مووچەی خانەنشینی وەرناگریت.\nبۆ زانیاریی لەبارەی خوێندن لە خوێندنگای باڵا یان زانکۆ، ئەتوانیت لێرە ببینیتەوە Antagning.se یان studera.nu.\nبۆ پرسیارگەل لە بارەی پارەی خوێندن، ئەتوانیت پەیوەندیی بکەیت بە CSN, Centrala studiestödsnämnden.\nبۆ پرسیارگەل لەبارەی مۆڵەتی شۆفێری، ئەتوانیت ڕوو بکەیتە Transportstyrelsen.\nبۆ پرسیارگەل لەبارەی مافی دەنگدان، ئەتوانیت پەیوەندیی بکەیت بە Valmyndigheten\nزانیاریی وەرگرتن لەبارەی خوێندنگای سویدی لە دامی نەتەوەیی بۆ خوێندن لە Skolverket\nزانیاریی کۆمەڵایەتی لەبارەی سوید بە چەندین زمان لێرە هەیە Information om Sverige .\nزیاتر زانیاریی کۆمەڵایەتی لەبارەی سوید لێرە هەیە ماڵپەڕی Svenska institutet\nHej hej Sverige! فیلمگەلی سادە و سرووش بەخش لەبارەی چۆنێتی کارکردنی سوید.\nلینکی چەندیین Lära svenska لە www.informationsverige.se لەم پەڕەیە بەرنامە ئەبینیتەوە بۆئەوەی بەدەستی خۆت فێری زمانی سویدیی بیت.\nKonsumentverkets upplysningstjänst ئەتوانێت وردەئامۆژگاریی بدات، کاتێک پرسیارگەلت لەبارەی کڕین یان گرێبەست هەیە.


سووتاندنی کتێبی داعشییه‌کان له دیمەشق و غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی - Mehr News Agency\n1 August 2018 - 17:33\nNews Code 20699\nسووتاندنی کتێبی داعشییه‌کان له دیمەشق و غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی\nبه‌رپرسی نووسینگه‌ی وه‌زاره‌تی ئه‌وقافی سووریا ڕایگه‌یاند که ژماره‌یه‌کی زۆر له کتێب و فتواکانی تیرۆریست و داعشییه‌کان له دیمەشق و غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی دۆزراوه‌ته‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له سپۆنتیک، نه‌بیل سلێمان، به‌رپرسی نووسینگه‌ی وه‌زاره‌تی ئه‌وقافی سووریا ڕایگه‌یاند که ژماره‌یه‌کی زۆر له کتێب و فتواکانی تیرۆریست و داعشییه‌کان له دیمەشق و غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی دۆزراوه‌ته‌وه.\nئه‌و زیادی کرد: دوای ئه‌وه‌ی ناوچه جیاوازه‌کان به ده‌ستی سوپای سووریا ئازاد بوو. هێزه‌کانی سووریا هه‌موو مزگه‌وته‌کانی غوته‌ی ڕۆژهه‌ڵاتیان خاوێن کردووه‌ته‌وه که ببوه بنکه‌ی داعشییه‌کان و تیرۆریسته‌کانی به‌ره‌ی نووسره. تیرۆریسته‌کان بیرۆکه‌ی ئیبنی ته‌یمیه، ئیبنی عه‌بدولوه‌هاب و که‌سایه‌تییه‌کانی تیرۆریسته‌کانیان بڵاو ده‌کرده‌وه.\nسلێمان جه‌ختی کرد: زۆربه‌ی ئه‌م کتێبانه که ئه‌و بیرۆکانه‌یان بڵاو ده‌کرده‌وه دۆزراونه‌ته‌وه و سووتێندراون تاکوو به ده‌ستی که‌سی دیکه نه‌گات. له ساڵی ۲۰۱۲وه که‌ڵک بردن له‌م کتێبانه له سووریا قه‌ده‌غه کراوه.\nتیرۆریسته‌کان له سووریا به پێی ئه‌م کتێبانه و ڕێنمایی ئه‌م که‌سانه فتوای کوشت و کوشتاری خه‌ڵکی بێ تاوانیان ده‌دا.


كۆسرەت رەسوڵ؛ پێشمەرگەیەكی دڵسووتاو\nلەلایەن مەحموود یاسین کوردی\t 4/10/2017\nفەرەیدوون عەبدولقادر: مام جەلال بە كاك كۆسرەتی دەگوت شێرەكەی یەكێتی و هەولێر\nعەبدوڵڵا رەسوڵ عەلی كە دواتر بە (كۆسرەت) ناسرا و هەمووان ناوە راستەقینەكەیان لەبیر كرد، لە 1/7/1952 لە گوندی شیواشۆكی سەر بە قەزای كۆیە لەدایك بووە. ساڵی 1968 پەیوەندی بە یەكێتی قوتابیانی كوردستانەوە كردووە. ساڵی 1974 دەبێتە پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول و لە كۆتایی ساڵی 1975 پەیوەندی بە كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستانەوە دەكات و دەبێتە سەرپەرشتیاری رێكخستنی خوێندكاران.\nبە 180 هەزار دینارەوە رۆیشت\nبەهۆی جموجوڵ و چالاكییەكانی، ساڵی 1977 لەلایەن رژێمی بەعسەوە زیندانی دەكرێت، یەكێك بووە لەو پێنج ئەندامەی كۆمەڵە كە سەرەڕای ئەشكەنجەیەكی زۆر، بەڵام هیچ نهێنییەكیان نەدركاند، بۆیە هەمان ساڵ ئازاد كراوە. ساڵی 1980 بووەتە لێپرسراوی ریكخراوی هەولێری كۆمەڵەی رەنجدەران، هەر لەو ساڵەدا چالاكییەكیگەورە ئەنجامدەدات، ئەویش بردنی پارەیەكی زۆری رژێمی ئەوسای عێراق بووە بۆ پێشمەرگە.\nبەكر مستەفا، لێپرسراوی پێشووی مەڵبەندی سێی یەكێتی كە هاوڕێی نزیكی كۆسرەت رەسوڵە، باسی رووداوی پارە بردنەكەی بۆ (رووداو) گێڕایەوە و گوتی "ساڵی 1980 كاك كۆسرەت سەرپەرشتی چالاكییەكی كرد و توانی 180 هەزار دیناری ئەوكات لە بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی هەولێر بە هاوكاریی كۆمەڵێك پێشمەرگەی قارەمان بڕفێنن. دواتر پارەكەیان تەسلیمی سەركردایەتی یەكێتی كرد، ئەوكات ئەو بڕە پارەیە زۆر زۆر بوو".\nجفرەی "باوكی رێناس"\nكۆسرەت رەسوڵ، ساڵی 1984 بە ئەندامی سەركردایەتی كۆمەڵە و یەكێتی هەڵبژێردراوە. لە 14/8/1984 دەبێتە پێشمەرگە، ساڵی 1988 دەكرێتە لێپرسراوی مەڵبەندی سێی یەكێتی. كۆسرەت رەسوڵ لە ساڵی 1977 هاوسەرگیری لەگەڵ خاتوو ئەمیرە كردووە و كچێك و شەش كوڕیان بووە. ساڵی 1985 بەهۆی بۆردومانی فڕۆكەی هەلیكۆپتەر لە سماقوڵی، بە سەختی بریندار دەبێ. ساڵی دواتر لە هەمان ناوچە و هەر بەهۆی بۆردومانی فڕۆكەوە دوو لە كوڕەكانی بە ناوەكانی (ئاراس و پێشڕەو) شەهید دەبن. كوڕێكی دیكەشی بە ناوی رێباز، بەر لە 15 ساڵ بەهۆی رووداوی هاتوچۆوە لەدەستداو ئەوەش كاریگەریی زۆری لەسەر جێهێشتووە.\nهەرچەندە كۆسرەت رەسوڵ خاوەنی شەش كوڕ بووە، بەڵام رێناس دەبێتە كۆدی نهێنیی كۆسرەت رەسوڵ بۆ ئاگاداركردنەوەی شانە چەكدارە نهێنییەكان لە نێو شاری هەولێر لە راپەڕینەكەی بەهاری 1991دا كە ئەوكات كۆسرەت رەسوڵ لێپرسراوی بەرەی كوردستانی بوو بۆ پارێزگای هەولێر.\nكۆسرەت رەسوڵ، لەبارەی جفرەی "باوكی رێناس" پێشتر لە لێدوانێكدا بە (رووداو)ی گوتبوو: "بیرۆكەی ناوی (باوكی رێناس) و بەكارهێنانی وەك وشەی نهێنیی راپەڕینی هەولێر بیرۆكەی خۆم بوو، ساڵی 1991 كە ئەوكات ماڵمان لە مەهاباد بوو، رێناسی كچم تەمەنی كەمتر لە سێ ساڵ بوو، زۆر پەیوەست بوو بەمنەوە، منیش زۆر زۆرم خۆشدەویست، بۆیە حەزم كرد بە دانانی ئەم ناوە خۆشەویستی خۆمی بۆ دەربڕم".\nسەبارەت بە دەستپێكی راپەڕین لە هەولێر، كۆسرەت رەسوڵ دەڵێ: "بە شانە چەكدارەكانی برووسك و رێكخراوی هەولێرم گوت كە وشەی نهێنیمان (باوكی رێناس) دەبێ و هەركات لە دەنگی گەلی كوردستانەوە گوێتان لەم پەیامە بوو: (لە باوكی رێناسەوە بۆ شانە چەكدارەكانی برووسك) ئێوە لە ناوەوە دەستپێبكەن و ئێمەش لە چەند لایەكەوە هێرش دەكەین بۆ ئازادكردنی شاری هەولێر".\nنەوت و كۆسرەت رەسوڵ\nلە یەكەم هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا لە ساڵی 1992، كۆسرەت رەسوڵ بووە ئەندامی پەرلەمان. دواتر لە ساڵی 1993 دەكرێتە سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران تاوەكو ساڵی 1996. مام جەلال لە كتێبی (دیداری تەمەن)دا كە بە یاداشتەكانی تاڵەبانی هەژمار دەكرێ، دەڵێت: "كۆسرەت رەسوڵ یەكەمجار سەردانی مەسعود بارزانی، سەرۆكی پارتی كرد بۆ پشتگیریكردنی و پێیگوت ئەگەر لەگەڵ مام جەلال پشتگیریم نەكەن، ئەو پۆستە وەرناگرم".\nلە ماوەی سەرۆكایەتی كۆسرەت رەسوڵدا، جگە لەوەی هەردوو حیزبە سەرەكییەكە (پارتی و یەكێتی) دووچاری شەڕێكی سەختی نێوخۆیی بوون، بەڵام بۆ یەكەمجار توانرا بە ئەندازیار و كرێكاری كورد و پێداویستیی نێوخۆیی لە 1993 نەوت لە شیواشۆك دەربهێنرێ. دوای رووداوەكانی 31ی ئابی 1996 و دابەشبوونی كوردستان بۆ دوو ئیدارە، كۆسرەت رەسوڵ بە سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان (ئیدارەی سلێمانی) دانرا تاوەكو ساڵی 2001. دواتر دەبێتە بەرپرسی دەستەی كارگێڕیی مەكتەبی سیاسی یەكێتی.\nكۆسرەت رەسوڵ و چاكسازییەكانی یەكێتی\nكۆسرەت رەسوڵ، لە زۆربەی ئەو پڕۆژانەی بەناوی چاكسازی و گۆڕانكارییەكانی نێو یەكێتی ئامادە دەكران، تێدا بووە، هەر لە واژۆكردنی پرۆژەیەكی هاوبەش لەگەڵ عومەری سەید عەلی و چەند ئەندامێكی مەكتەبی سیاسیی پێشووی یەكێتی، تاوەكو دروستكردنی ناوەندی بڕیار.\nلە دوای دەستلەكاركێشانەوەی نەوشیروان مستەفا لە پۆستی جێگری سكرتێری گشتی لە ساڵی 2006، كۆسرەت رەسوڵ زیاتر چووە پێشەوە و تاڵەبانی بە بڕیارێك كردیە جێگری خۆی، لە كۆنگرەی سێیەمیش لە ساڵی 2010 جارێكی دیكە لەسەر پێشنیازی تاڵەبانی دەكرێتە جێگری یەكەمی سكرتێری گشتی.\nكۆسرەت رەسوڵ لە جووڵانەوەی سیاسیدا كەسێكی پراگماتیكە، تا دروستكردنی باڵی ناوەندی بڕیار لە ئەیلولی ساڵی رابردوو، لە هەموو هەوڵێكی چاكسازی و گۆڕانكاری لەنێو حیزبەكەیدا بووە، بەڵام تا كۆتایی لەگەڵ هەڤاڵەكانی نەچووە. ئەمەش بەلای هەندێك لە یەكێتییەكانەوە وا لێكدەدرێتەوە كە "كۆسرەت رەسوڵ هاوڕێی نیوەی رێگایە".\nكەسێكی نزیكی ئەو بە (رووداو)ی گوت: "كاك كۆسرەت لە هەموو جوڵانەوەیەكی چاكسازی و گۆڕانكاری لە نێو یەكێتی دەوری هەبووە، بەڵام لە یەكەم دەقەوە بە هەموو ئەو كەسانەی راگەیاندووە هەتا پرۆژەكان لەنێو یەكێتی بن لەگەڵی دەبێ، بەڵام لە دەرەوەی یەكێتی پشتگیری هیچ پرۆژەیەك ناكات، پێشتریش بە كاك نەوشیروانی گوتبوو، ئەمجارەش بە بیری كاك بەرهەمی هێنایەوە".\nدوای یەكگرتنەوەی ئیدارەی هەولێر و سلێمانی و دامەزراندنی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، كۆسرەت رەسوڵ لە 21/6/2006 وەك جێگری سەرۆكی هەرێمی كوردستان دەستنیشان دەكرێ. لە ئاداری 2012 بۆ جاری دووەم پۆستی جێگری سەرۆكی هەرێمی كوردستانی پێ سپێردرایەوە.\nبەكر مستەفا دەڵێت كە كۆسرەت رەسوڵ رۆڵی هەبووە لە دەستگیركردنی سەدام حوسێن، سەرۆكی رژێمی پێشووی عێراق و تەها یاسین رەمەزان، ئەندامی سەركردایەتیی حیزبی بەعسدا. ئەمەش بەهۆی بەهێزیی پەیوەندی ئەو لەگەڵ ژمارەیەك سەرۆك هۆزی عەرەب لە مووسڵ و تكریت.\n"لە گەنجێك زیاتر ئیش دەكات"\nسەرەڕای هاتنەپێشی هەردوو كوڕەكەی: دەرباز و شاڵاو كە دووەمیان ئەندامی سەركردایەتی یەكێتییە و ئەوی دیكەشیان وەزیری ئاوەدانكردنەوەیە لە حكومەتی هەرێمی كوردستاندا، بەڵام كۆسرەت رەسوڵ هێشتا پێگەی بەهێزی خۆی لەدەست نەداوە. دەرباز كۆسرەت لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو) لەبارەی تەندروستیی باوكییەوە دەڵێ: "باوكم هێندەی گەنجێك و بگرە زیاتریش كار دەكات هەم بۆ یەكێتی و هەمیش بۆ گەلی كورد. باوكم لە كۆنگرەی سێی یەكێتی داوای دەستلەكاركێشانەوەی كرد، بەڵام جەنابی مام جەلال قبوڵی نەكرد".\nپشتی بارزانی بەرنەدا\nلە مەسەلەی گشتپرسیدا كۆسرەت رەسوڵ ئەو بۆچوونەی هەندێك لە یەكێتییەكانی رەتكردەوە كە دەڵێن: "رەفیقی نیوەی رێگایە". ئەو یەكێك بوو لەو سەركردانەی لە سەرەتاوە تاوەكو كۆتایی لەگەڵ گشتپرسی بوو، ئەمەش بە پێچەوانەی هەندێك لە سەركردەكانی یەكێتی كە رۆژێك لەگەڵ گشتپرسی بوون و رۆژی دواتر داوای دواخستنیان دەكرد.\nرۆژی 7/6/2017 لایەنە سییاسییەكانی باشووری كوردستان لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان كۆبوونەوە و بڕیاریاندا گشتپرسی لە 25ی ئەیلول بەڕێوەبچێت، كۆسرەت رەسوڵ لەو كۆبوونەوەیەدا نوێنەرایەتی یەكێتی دەكرد و پشتیوان و جێبەجێكاری سەرەكی پرۆسەكە بوو، فازڵ میرانی، سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو) گوتی: "بۆ مێژوو دەڵێم: جەنابی كاك كۆسرەت لەو كۆبوونەوەیەدا بە جەنابی سەرۆك بارزانی گوت ئەگەر بە تەنیاش بمێنیتەوە من لەگەڵت دەبم".\nزۆربەی هێزە عێراقی، ئیقلیمی و نێودەوڵەتییەكان بەڕێوەچوونی گشتپرسیان لە كەركووك بە ریسك و یاریكردن بە ئاگر وەسف دەكرد، بە تایبەتی ژمارەیەك سەركردە و بەرپرسی باڵای یەكێتی لە كەركووك لەگەڵ ئەنجامدانی گشتپرسی نەبوون لەو شارە بە بیانووی كەمیی دەنگ و دروستبوونی ئاژاوە لە نێوان پێكهاتەكان، بەڵام بەهۆی سووربوونی مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان و لیژنەی باڵای ریفراندۆم و سپاردنی ئەركەكە بە كۆسرەت رسوڵ لە كەركووك، پرۆسەكە بەبێ كێشە و گرفت كۆتایی هات و بەرزترین رێژەی بەشداری و دەنگی بەڵێی تۆمار كرد.\nرۆژی 28/9/2017 بارزانی و كۆسرەت رەسوڵ كۆبوونەوە. بەپێی راگەیەندراوێكی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان، بارزانی پێزانینی هەبوو بۆ ڕۆڵ و هەوڵە بەردەوامەكانی كۆسرەت رەسوڵ لە سەرخستنی پڕۆسەی گشتپرسی بە تایبەت لە كەركووك و سوپاس و دەستخۆشی لێكرد.\nبەكر مستەفا كە راوێژكاری سەرۆكی هەرێمی كوردستانە بۆ كاروباری سەربازی، دەڵێ: "من لە نزیكەوە ئاگاداری كۆبوونەوە و دۆخی چەند شەوی پێش ئەنجامدانی ریفراندۆم بووم، رۆڵ و سووربوونی كاك كۆسرەت و پەیوەندیی بەردەوامی لەگەڵ جەنابی كاك مەسعود نەبووایە زەحمەت بوو ریفراندۆم لە كەركووك بكرابایە، بەڵام كاك كۆسرەت توانی قەناعەت بە هەموو كادیر و سەركردەكانی یەكێتی بكات كە ریفراندۆم لەو شارە بكرێت باشە و هیچ كێشەو گرفت روونادات. سوپاس بۆ خوا هەر واش بوو".\nبەكر مستەفا هەروەها دەڵێت: "كەركووكییەكان كاك كۆسرەتیان خۆشدەوێت، چونكە دووجار داعش ویستی ئەم شارە داگیربكات، ئەگەر هیمەتی كاك كۆسرەت نەبووایە، شكاندنی داعش ئاسان نەبوو. كاك كۆسرەت لە راپەرینی 1991 رۆڵی لە ئازادكردنی ئەو شارە هەبوو، بۆیە لەم ریفراندۆمەش هەر ئەو رۆڵی سەرەكی هەبوو".\nكۆسرەت رەسوڵ بەهۆی سەركردایەتی شەڕ و هێرشەكانی پێشمەرگە بۆ سەر رژێمی پێشووی عێراق، ناوبانگی زۆری پەیدا كرد. فەرەیدوون عەبدولقادر، ئەندامی پێشووی مەكتەبی سیاسی یەكێتی لەو بارەیەوە بە (رووداو)ی گوت: "كاك كۆسرەت لە هەموو داستانەكاندا رۆڵی سەرەكیی هەبووە و خۆی سەلماندووە، مام جەلال زۆر ستایشی دەكرد و بە شێرەكەی یەكێتی و هەولێر وەسفی دەكرد، بە بیرم دێت لە داستانی رزگاری رۆڵی سەرەكی هەبوو كە 120 رەبیەی دوژمن و چوار فەوج تێكشكێندران و 180 سەربازی عێراق بەدیلگیران، ساڵی 1987 لە هێرشی شارۆچكەی تەقتەق، پاشان شەڕی دێگەڵە و میشراق كە ئەمانە لە مێژووی یەكێتی داستانی گەورە و پر لە دەستكەوت بوون، كاك كۆسرەت لە داستانی سەری رەش توانی دەست بەسەر 2000 پارچە چەكدا بگرێت".\nفەرەیدوون عەبدولقادر ئاماژە بە هەڵوێستی كۆسرەت رەسوڵ دەكات لە دانانی نەخشە و پلان بۆ هێرشكردنە سەر كێڵگە نەوتییەكانی كەركووك لەلایەن پێشمەرگەكانی یەكێتی بە هاوكاریی سوپای ئێران لە دژی رژێمی بەعس كە هێرشەكە لە رۆژی 10/10/1988 كرا. فەرەیدوون عەبدولقادر دەڵێت: "بۆ مێژوو كۆبوونەوەكە لە ماڵی من بەڕێوەچوو، كاك كۆسرەت پێی كارێكی خراپ بوو، لەگەڵی نەبوو، گوتی بەشداریی ناكەم".\nئێستا لە غیابی جەلال تاڵەبانی سكرتێری گشتی و دروستكردنی قەوارەیەكی سیاسیدا لەلایەن بەرهەم ساڵح، جێگری دووەمی سكرتێری گشتییەوە، كۆسرەت رەسوڵ كەسی یەكەمی یەكێتییە و لە رووداوەكانی چەند رۆژی پێش گشتپرسیدا قسەی كۆتایی و یەكلاكەرەوەی یەكێتی هەر لای كۆسرەت رەسوڵ بوو.\nكۆسرەت رەسوڵ بۆ (رووداو): كاتێك رێبازی كوڕم بیر دەكەوێتەوە دڵم دەسووتێ\nرووداو: ئەگەر پێشمەرگە و سیاسەتوان نەبوویتایە، چ پیشەیەكت هەڵدەبژارد؟\nكۆسرەت رەسوڵ: حەزم دەكرد پارێزەر بم، بۆ ئەوەی بەرگری لە مافەكانی خەڵك بكەم.\nرووداو: حەزت لە دەنگی چ گۆرانیبێژێكە؟\nكۆسرەت رەسوڵ: تەحسین تەها و حەسەن زیرەك\nرووداو: خولیای چ جۆرە وەرزشێكی، هاندەری چ هەڵبژاردە و یانەیەكی؟\nكۆسرەت رەسوڵ: حەزم لە تۆپی پێیە. هاندەری یانەی مانچستەر یونایتدم، ئەویش لەبەر دڵی دەرباز و شاكێو.\nرووداو: خۆشترین شوێن بە لای تۆ كوێیە؟\nكۆسرەت رەسوڵ: لە كوردستان دۆكان. لە جیهانیش ئیتاڵیا.\nرووداو: حەزت لە چ جۆرە خواردنێكە؟\nكۆسرەت رەسوڵ: هەموو جۆرە خواردنێكی كوردەواری دەخۆم.\nرووداو: جگە لە مام جەلال، حەز لە نوكتەی كێ دەكەی؟\nكۆسرەت رەسوڵ: نوكتەكانی كەمال شاكر.\nرووداو: قسەی دڵی خۆت لای كێ دەكەی؟\nكۆسرەت رەسوڵ: هەندێ كات قسەی دڵی خۆم لای كەس ناكەم.\nرووداو: حەز دەكەی بەناوی باوكی رێناس بانگت بكەن یان ناوێكی دیكە؟\nكۆسرەت رەسوڵ: هیچ جیاوازییەكی نییە بەهەر ناوێك بانگم بكەن.\nرووداو: سەختترین ئازار لە ژیانتدا بینیبێتت چییە؟\nكۆسرەت رەسوڵ: ئەشكەنجە و ئازاری بەندیخانەی بەعس لە ساڵی 1977\nرووداو: رێبازی كوڕت چ مانایەكی هەیە بۆ تۆ؟\nكۆسرەت رەسوڵ: كە بەبیرم دێتەوە دڵم دەسووتێ.\nرووداو: چ ئامۆژگارییەك بەردەوام بە بیری منداڵەكانت دەهێنییەوە؟\nكۆسرەت رەسول: خزمەتی خەڵك بكەن و بەوەفا بن بۆ كورد، خۆتان دووربگرن لە هەموو شتێك كە كاریگەریی خراپ بكاتە سەر ناوبانگتان.\n37 1 کاروان موحەممەد | 4/10/2017\nسوپاس بۆ ڕووداو بۆ ئەم هەڤپەیڤین و دیدارە کە پڕە لە زانیاری. من لە ژیانمدا یەکێتی نەبوومە، هەموو عائیلەکەمان لایەنگری پارتین، من هەرزوو لە قۆناغی یەکێتیی قوتابیان وازم لە حزبایەتی و مزبایەتی هێنا بەڵام وازم لە کوردایەتی و داکۆکیکردن لە کورد نەهێنا و بەردەوامیشم بە نووسین. دەمەوێت بڵێم، من بەڕێز کاک کۆسرەتم لە بەر دوو هۆ زۆر خۆش دەوێت : یەکەم بە هۆی ئەوەی کە کوردێکی نەتەوەیی و نیشتمانپەروەر و دڵسۆزە بۆ دۆزی گەلەکەی، دووەم لە بەر ئەوەی کە پیاوێکی ئازا و قارەمانە، برینەکانی و نەخۆشیەکەشی بەڵگەی قارەمانێتیی ئەو پیاوەن. ئینجا بەم دواییەش کە دیتم زۆر بە جددی مەسەلەی ڕیفیراندۆم و مافی چارەی خۆنووسینی گەلی کوردی وەرگرتووە و کاری لە سەر دەکات و مەسەلەی حزبایەتی و مزبایەتیی وەلاوە ناوە و لەگەڵ بارزانی بە جددی مەسەلەکەیان وەرگرتووە و کار بۆ ئەو ئامانجە دەکات کە نیو ملیۆن کوردی بۆ بوونەتە قوربانی، یەک دەریا خوێنی بۆ ڕژێندراوە، خەونێک کە تەمەنی سێ سەدە و بیست و پێنج ساڵە چونکە ئەحمەدی خانی لە ناو داستانی "مەم و زین"دا باسی کورد و دەوڵەتی کوردیی کردووە لە ساڵی ١٦٩٢! هەر بژیت و تەمەندرێژ بیت کاک کۆسرەتی کوردپەروەر و قارەمان.\nنیشانەکردن : كۆسرەت رەسوڵ\n50369 ژمارەی بینین


ترامپ هەڵەیەکی گەورەی کرد\nسەرۆک کۆماری پێشووی ئەمریکا لە کاردانەوە بە بڕیارەکەی ترامپ بۆ کشانەوە لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی لەگەڵ ئێران ڕایگەیاند: بڕیاری کشانەوە لەو ڕێککەوتنە هەڵەیەکی گەورەیە.\nبە بێ ئاماژە بە پێشێل کردنی بەرجام لە لایەن واشنتۆنەوە؛\nگۆترێش: داوا لە وڵاتانی تر دەکەین پێبەندی بەرجام بن\nئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاردانەوە بە چوونە دەرەوەی ئەمریکا لە بەرجام، داوای لە وڵاتانی تر کرد تا پێبەندی بەڵێنەکانی خۆیان بن لە ئەو ڕێککەوتنەدا.\nلە کۆبوونەەوی ئەمڕۆی مەجلیس؛\nنوێنەرانی مەجلیسی ئێران بەرجامیان سووتاند\nنوێنەرانی مەجلیسی شۆرای ئیسلامی لە سەرەتای کۆبوونەوەی ئاسایی ئەمڕۆ بە دروشمی "نەمان بۆ ئەمریکا" بە شێوی سەمبۆلیک، ڕێککەوتنی ناڤۆکی ئێران و ۵+۱ ناسراو بە بەرجامیان سووتاند.\nئەورووپا پێبەند دەبێت بە بەرجام/نیگەرانین لەگەماڕۆکانی ئێران\nبەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەورووپا لە کاردانەوە بە کشانەوەی ترامپ لە بەرجام ڕایگەیاند: ئەورووپا نیگەرانە لە گەماڕۆکانی ئەمریکا لە دژی ئێران.\nتاقمێک لە نوێنەرانی مەجلیس لە نامەیەکدا بۆ رێبەری باڵا:\nرێگە نادەین ئەمریکا خواستە ناڕەواکانی بە سەر ئێراندا بسەپێنێت\nتاقمێک لە نوێنەرانی مەجلیس لە نامەیەکدا بۆ رێبەری باڵای شۆڕش نووسیان: ئێمە نوێنەرانی مەجلیس بە هەڵوێستگەلی جۆراوجۆرەوە بە هیچ جۆرێک رێگە نادەین ئەمریکا خواستە ناڕەواکانی بە سەر ئێراندا بسەپێنێت.\nئێران پایبەند بووە بە سەرجەم بەڵێنەکانی لە بەرجام\nسەرۆک کۆماری ئێران لە وڵامدانەوە بە بڕیاری ترامپ بۆ چوونە دەرەوە لە بەرجام، وتی:ئێران پایبەند بووە بە بەڵێنەکانی لە بەرجام و ئەمریکا وەک هەمیشە پێشێلکار بووە.\nلە سەردەمی دیاری‌کرانی چارەنووسی بەرجام؛\n١٢ سناتۆری باڵای دیموکرات خوازیاری مانەوەی ئەمریکا لە بەرجام بوون\nسەرۆک کۆماری ئەمریکا ئەمشەو بڕیاری خۆی بۆ مانەوە و یان دەرچوونی وڵاتەکەی لە بەرجام ڕادەگەیێنێت، لەو ڕووەوە سناتۆرە باڵاکانی پارتی دیموکرات خوازیاری پاراستنی ڕێککەوتنی ناڤۆکی لە گەڵ ئێران بوون.\nترامپ ئەمشەو سەبارەت بە بەرجام بڕیار دەدات\nسەرۆک کۆماری ئێران بە کاتی ئێران، ئەمشەو کاتژمێر ۲۲ سەبارەت بە ڕێککەوتنی ناڤۆکی لەگەڵ تاران بڕیار دەدات.\nقاسمی لە کۆنفڕاسی ڕۆژنامەڤانی:\nئەمریکا لە بەرجام بچێتە دەرەوە تاوانێکی قورس دەداتەوە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی: تەواوی سیناریۆکان بۆ چوونە دەرەوەی ئەمریکییەکان لە بەرجام بینراوە و ئەوان لە ئەگەر چوونە دەرەوە لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی، تاوانێکی قورس دەدەن.\nڕۆحانی لە خۆراسانی ڕەزەوی:\nئەمریکا هەر هەڵەیەک بکات، پەشیمان دەبێتەوە\nسەرۆک کۆمار وتی: ئەگەر ئەمریکا هەر کارێکی هەڵە بکات دوایی پەشیمان دەبێتەوە و دەزانێت کە هەڵەیەکی گەورە و ستراتیژیکی کردووە.\nبەرپرسی نووسینگەی سەرۆک کۆماری ئێران:\nئەگەری ئەوە هەیە لەگەڵ چین و ئەورووپا درێژە بە بەرجام بدەین\nبەرپرسی نووسینگەی سەرۆک کۆماری ئێران وتی: یەکێک لە ڕێکارەکانی ئێمە ئەوەیە کە لە ئەگەری کشانەوەی ئەمریکا و دابین بوونی بەرژەوەندی ئێران، لەگەڵ چین و ئەورووپا درێژە بە بەرجام بدەین.\nئاگاداری بڕیاری ترامپ سەبارەت بە بەرجام نین\nبەرپرسێکی باڵای زایۆنییەکان وتی کە تلاڤیڤ هیچ ئاگادار نییە کە ترامپ چ بڕیارێک سەبارەت بە ڕێککەوتنی ناڤۆکی دەدات.\nئەلنەشرە شرۆڤەی کرد؛\nمانگی مەی مەترسیدارترین مانگی ٢٠١٨/کات و شێوەی وەڵامی ئێران بە ئیسرائیل\nمیدیایەکی لوبنانی بە ئاماژە بە گۆڕانکارییەکان و ڕووداوە گرنگەکانی مانگی مەی ٢٠١٨ و مەترسیدار وەسف کردنی ئەو مانگە باسی لە سەر حەتمی بوونی کاردانەوەی ئێران بە هێرشی ئەم دواییانەی ئیسرائیل و کات و شێوەی کاردانەوە کرد.\nئەورووپا بۆ کۆتایی هاتن بە بەرجام ئامادەیە\nگۆڤارێکی ئاڵمانی نووسی: ئەورووپا هاوکات لەگەڵ ئامادە بوون بۆ کۆتایی هێنان بە بەرجام، دەتوانێت ڕۆڵی باشی لە درێژەدان بە هاوکارییەکان لەگەڵ ئێراندا هەبێت.\nبەرپرسێکی باڵای ڕووسیا؛\nئه‌مریکا به پێش گوێ خستنی ئه‌لقاعیده و داعش، پاگه‌نده‌ی مه‌ترسیداریی ئێران ده‌کات\nبه‌رپرسێکی باڵای ڕووسیا وتی: سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی داهاتی نه‌وتی گرووپی تیرۆریستی ئه‌لقاعیده ده‌یان به‌رانبه‌ری داعشو، ئه‌مریکا ئێران و حزبوڵا به مه‌ترسی زیاتر ناو ده‌بات.\nکشانەوەی ئەمریکا بە مانای تەواوبوونی هەموو شتێک نییە\nبەرپرسی ڕێکخراوی قەدەغەی چەکی ناڤۆکی ڕووسیا ڕایگەیاند: کشانەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی بە مانای کۆتایی هاتنی بەرجام نییە.\nکشانەوە لە بەرجام دەتوانێت بە مانای شەڕ بێت\nسەرۆک کۆماری فەڕەنسا لە میانەی گفتوگۆیەک ڕایگەیاند کە کشانەوەی ئەمریکا لە بەرجام دەتوانێت وەک کردنەوەی سەندووقی شتە نەهێنییەکان بێت.\nئه‌مریکا له به‌رجام بکشێته‌وه، ئێران لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی دەردەچێت\nڕاوێژکاری نێونه‌ته‌وه‌یی ڕێبه‌ری باڵای ئێران، ئاماژه‌ی به قسه‌کانی به‌رپرسانی ئه‌مریکا سه‌باره‌ت به به‌رجام کرد و وتی: ئێران بێ هیچ پێشێلکارییه‌ک پێبه‌ند بووه به به‌رجام. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌مریکا له به‌رجام بکشێته‌وه، ئێران له‌م ڕێککه‌وتنه نامێنێت.\nنابێ بەرجام هەڵبوەشێتەوە مەگین جێگرەوەیەکی باشی هەبێت\nئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە وتوویژێکدا ڕایگەیاند: نابێ بەرجام هەڵبوەشێتەوە، مەگەر ئەوەی کە جێگرەوەی باشێکی بۆ هەڵبژێردرێت.\nپاگەندەی نوێی کۆشکی سپی؛\nتوانی ناڤۆکی ئێران بەهێزتر لەو شتەیە ڕایگەیاندووە\nکۆشکی سپی لە پاگەندەیەکی نوێ ڕایگەیاند کە توان و هێزی ناڤۆکی ئێران زیاتر لەو ئاستەیە کە کاتی واژۆ کردنی بەرجام ڕایگەیاند.\nئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ناڤۆکی پاگەندەی نتانیاهۆ لە دژی ئێرانی ڕەتکردەوە\nئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ناڤۆکی بە دەرکردنی ڕاگەیێندراوێک، ڕوونی کردەوە: ئێران هیچ جۆرە چالاکییەکی هاوپەیوەند بە دروست کردنی چەکی ناڤۆکی لە دوای ساڵی ٢٠٠٩ نەبووە.\nپووتین له گفتوگۆی تەلەفۆنی له‌گه‌ڵ نتانیاهۆ؛\nپێویسته هه‌موو لایه‌نه‌کان پێبه‌ند بن به به‌رجام\nسه‌رۆک کۆماری ڕووسیا له میانه‌ی گفتوگۆیه‌کی ته‌له‌فوونی له‌گه‌ڵ سه‌رۆک وه‌زیرانی ئیسڕائیل جه‌ختی کرد که پێویسته هه‌موو لایه‌نه‌کان پێبه‌ند بن به به‌رجام.\nبه‌رجام سه‌رکه‌وتوو بووه و ده‌بێت بمێنێته‌وه\nبه‌رپرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتی ئه‌ورووپا ڕایگه‌یاند که ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی له‌گه‌ڵ ئێران سه‌رکه‌وتوو بووه و ده‌بێت ده‌ستی پێوه بگیردرێت.\nبەرجام دەپارێزرێت و بڕگەی نوێی پێوە زیاد دەکرێت\nڕاوێژکاری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاند کە ئەمریکا نایەوێ دانوستانی نوێ سەبارەت بە پرسی ناڤۆکی ئەنجام ندرێت، بەڵکوو دەیەوێ بڕگە و ڕێککەوتنی نوێی پێوە زیاد بکات.


Latin: - Caryophyllus aromaticus\nمێخەک، گوڵە مێخەک یان مێخەک و مێخەکە لە راستی دا بەری دار مێخەکە کە هی ناوچەی دووڕگەی ئندۆنزی و ئەقیانووسیەیە و لەبەری جوانی و بۆن و دەرمان ئێستا ئیتر لە زۆر شوێنی جیهاندا دەیڕوێنن و ئەم خۆنچە وشک کراوانەی دار مێخەک کە بە مێخەک ناسراون لە دوو هەزار ساڵ لەمەوەبەرەوە کەڵکی لێ وەردەگیردرێ. بەڵام لەو ناچانانەی کە ساردە دەبێ لە نێو ماڵی تایبەتی و گوڵخانەدا پەروەردە بکرێ. لەوەتا دارمێخەک هەیە بۆ دەرمان و بۆ خۆش کردنی تامی چێشت و خواردەمەنی بەکاری دێنن.\nدار مێخەک دارێکی بچکەلانەیە و گەڵاکانی هەرگیز زەرد نابن و لە سەرتاسەری ساڵدا سەوزە. باڵای تاکوو ١٠ میتر بەرز دەبێ. گەڵاکانی هێلکەیی و نووک تیژن و قنچکەکەی سوورە و ئەم رەگە سووری هەموو قنچکە گەڵایانە جوانییەکی زۆر تایبەتی دەدا بەم دارە.\nگوڵە مێخەک بچووکە و بە هێشووی ١٠ تاکوو ٢٥ گوڵ پێکەوەن. ئەم ناوەشی بۆیە بەسەردا بڕاوە کە خونچە وشک کراوەکانی کە نزیک سانتیمیترێک درێژن، شێوازی "میخ" (بزماری چووکە) دەدەن. خونچەکانیشی پێش لەوە دەم بکەنەوە و رەنگە بۆر و ئەرخەوانیەکانیان ببێ بە سوور، دەبێ بکرێنەوە و وشک بکرێن. مێخەک وەک بەهاراتت و وەک دەرمان بەکار دێ.\nلە مێخەک "ئوژنول" کە ماددەیەکی خۆش بۆنە و دژی عفونەت و چڵککردنە لە ددانسازیدا بەکار دێت.\nمیخەک بۆ دەرمانی ئەم دەرد و نەخۆشیانە دەبێ:\n١ـ بۆ دەرمانی ددان و گوێ ئێشە.\n۲ـ بەهێزکەرەوەی مێشک و کەسانێک کە بیرو هۆشی لاوازیان هەیە دەتوانن دەمکراوی مێخەک بخۆنەوە.\n٣ـ مێخەک بەرگری لە سەرەتان دەکا و تەنانەت دەرمانیشی دەکا.\n٤ـ بۆ ساڕێژ کردنی سەرئێشە باشە.\n٥ـ بۆ لابردنی کۆڵنج دەرمانی باشە.\n٦ـ مێشک هێدی و ئارام دەکاتەوە.\n٧ـ بۆ هەناسە تەنگی زۆر باشە.\n٨ـ بەهێزکەرەوەی گەدە یە.\n٩ـ گورچیلەکان بەهێز دەکا.\n١٠ـ هێزی جنسی زیاد دەکا. (دەبێ ٢ گرەم لە ئاردی مێخەگ لەگەڵ شیر تێکیدرێ و بۆ ماوەی یەک حەتوو هەموو رۆژێک بخرێتەوە)\n١١ـ ئەوانەی تووشی مێزەچرکە (دڵۆپ دڵۆپ میز دەکەن) دەبێ چایی مێخەک بخۆنەوە.\n١٢ـ ئەشتها زیاد دەکا.\n١٣ـ گوڕ و تینی لەش دەباتە سەرێ.\n١٤ـ بۆ چاو دەرمانە و لە نێوبەری ئەو خاڵانەیە کە لەسەر سپیی چاو دەردەکەون، دەبێ لە رۆژدا چەند دڵۆپ ئاوی مێخەکی تێکرێ.\n١٥ـ بۆ باشتر گەڕانی خوێن لە دەمارەکاندا و بۆ دڵیش دەرمانە.\n١٦ـ بەرگری لە سکچوون دەکا.\n١٧ـ دەرمانی پشت ئێشەیە. دەبێ چایی مێخەک بخورێتەوە، یان دوو دڵۆپ لە ئاوی مێخەک لەگەڵ ئاوی گەرم یان چاییدا بخورێتەوە.\nبۆ با که‌رمێ ئاشتیمان جه نــــــــۆ\nتۆ داری مێخه‌ک من جه سایه‌ی تۆ\nبەڕێز شاهسوار هەرشامی لە فەیسبووکدا بەم جۆرە باسی مێخەک دەکا:\nوشەی کوردی بۆ قەرنەفل، وەک ھاوکارانی دیشم ئاماژەیان پێ کردووە، بریتیە لە مێخەک. مێخەک بریتیە لە دەوەنێکی بڵند ھەڵچوو، کە گەڵاکانی باریک و درێژکۆڵەن. ھەر ئەم شێوەیەشیەتی کە وای کردووە، لە کوردی پێی بگوترێت مێخەک، چونکە شێوە درێژکۆڵه‌کەی، لە مێخ، یان بزمار دەکات. گوڵە مێخەک بە گشتی ڕەنگیان سور، سپی و وەنەوشەیین. بە فارسی هه‌ر ده‌گوترێت میخەک. لە زمانی ئەرمەنیش mekhak، مێخاک دەگوترێت، که دیاره له زمانی کوردی، یان زمانێکی دی پێش کوردی وه‌ریانگرتووه..\nقەرنەفل: ھەروەھا قەنەفڵ. بریتیە لە ناوێکی دی باوی گوڵە مێخەک. وشەکە بە شێوەی (قرنفل، قەرنەفل) لە عەرەبی وەرگیراوە. ئەوانیش ناوەکەیان لە زبانی گرێکی وەرگرتووە.\nدبینین ناوەکەی لە گرێکیدا، بریتیە لە garifalo ، گاریفالۆ. ھەمان ناو لە لاتینی، بۆتە caryophyllis، کەریۆفیکیس. بە فەرەنسی clous de girofil، کلوو دو ژیغۆفل. بە بولگاری karamfilـ کا‌را‌مفیل. لە سێربی karanfilich ، کارانفیلیچ. لە ئەلبانی karafil، کارافیل. لە تورکیشدا karanfil، کارانفیل. بەمجۆرە، عارەبیش، لە ڕێگای یەکێک لەو زمانانەدا، لە ھەمان وشەی گرێکی وەری گرتووە.


بۆچوون / بیروڕا :: 02/01/2020\nنووسینى: سه‌لیم نه‌زال\nهه‌رگیز تێنه‌گه‌یشتووم بۆچى مرۆڤ له كۆتاییهاتنى ساڵدا ئاهه‌نگ ده‌گێڕێت. شتێكى ئاساییه مرۆڤ به‌هۆى به‌دیهێنانى ده‌ستكه‌وتێكى دیاریكراوه‌وه خۆشى ده‌رببڕێت و ئاهه‌نگ بگێڕێت به‌بۆنه‌ى ته‌واوكردنى خوێندنه‌وه یان به‌ده‌ستهێنانى كار و پیشه‌یه‌ك یاخود له‌دایكبوونى منداڵێك. به‌ڵام له‌وه تێناگه‌م بۆچى مرۆڤ ئاهه‌نگ بگێرێت به‌بۆنه‌ى مردنى ساڵێك له ته‌مه‌نى كه زۆر چاك ده‌زانێت ناتوانێت ئه‌و ساڵه به‌ده‌ستبهێنێته‌وه.\nتاقه رێگه‌یه‌ك بۆ لێكدانه‌وه‌ى ئه‌م ره‌فتار و هه‌ڵوێسته به‌وه ده‌كرێت مرۆڤ پێى وابێت دوو جۆر كات هه‌یه كاتێكى پیرۆز و كاتێكى ئاسایى هه‌روه‌ك چۆن شوێن هه‌یه ئاساییه و شوێنیش هه‌یه به‌لایه‌وه پیرۆزه.\nدیاره مه‌به‌ستم ساڵنامه‌كه‌ى گلیگۆرییه كه له‌و بیرۆكه‌یه‌وه سه‌رچاوه‌ى گرتووه گوایه له‌دایكبوونى مه‌سیح بناغه‌ى سه‌رده‌مێكى نوێى داڕۆشتووه. سه‌رده‌مى نوێ هه‌میشه له باكگراوندى رووداوه گه‌وره و بێ هاوتاكانه‌وه سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن، وه‌كو له‌دایكبوونى مه‌سیح یان كۆچى پێغه‌مبه‌ر و تادوایى. به‌دڵنیاییه‌وه كۆمه‌ڵێك ساڵنامه‌ى كۆنتر هه‌ن كه زۆر كۆنترن له ساڵنامه گریگۆرییه‌كه، مه‌به‌ستم ساڵنامه‌ى كۆمه‌ڵگا كشتوكاڵییه‌كانه، وه‌ك ساڵنامه‌ى ئاشووریى و بابلى سریانى و میسریى و چینى و ئه‌مازیغى و تادوایى.\nجا له‌به‌ر ئه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌كه په‌یوه‌ندى هه‌یه به رووداوگه‌لێكى گه‌وره‌وه كه‌واته ئاهه‌نگه‌كه ده‌بێته جۆرێك له دوو پاتكردنه‌وه یاخود نوێكردنه‌وه‌ى رووداوه‌كه و له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونى كاتدا ده‌بێته سرووتێك له سرووته دووباره‌بووه‌وه‌كان. واته مرۆڤى باوه‌ڕدار لاسایى سه‌رده‌مى پێشوو ده‌كاته‌وه، تیایدا ده‌ژیێته‌وه. مه‌سه‌له‌كه‌ش زیاتر په‌یوه‌ست ده‌بێت به له‌دایكبوونه‌وه نه‌ك به مردن. یاخود په‌یوه‌ست ده‌بێت به هیوا و تازه‌كردنه‌وه‌ى هیواوه. بیرۆكه‌ى ژیان له‌پاش مردن بیرۆكه‌یه‌كى ناسراو و بڵاوه له كۆمه‌ڵگا كشتوكاڵییه‌كانى وه‌ك میزۆپۆتامیا و میسر و وڵاتى شام و چه‌ندین كۆمه‌ڵگاى دیكه .. چونكه تۆوى گه‌نم له زه‌ویدا ده‌چێنرێت، واته له زه‌ویدا ده‌مرێت به‌ڵام سه‌رله‌نوێ ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ژیان.\nئایینى جوله‌كه تێكه‌ڵكردن و پێكه‌وه گونجاندنى كۆمه‌ڵه بیرۆكه‌یه‌ك بووه كه له وڵاته‌كانى میزۆپۆتامیا و كه‌نعاندا بڵاوبووبوونه‌وه و سه‌رئه‌نجام كۆمه‌ڵه بیرۆكه‌یه‌كى تازه‌یان به‌رهه‌مهێنا كه هه‌م له رابوردوو دابڕان هه‌م پێشیه‌وه لكابوون.\nسه‌رده‌مى مه‌سیحى نوێش به‌هه‌مان شێوه به‌رهه‌مى پڕۆسه‌یه‌كى دوولایه‌نه‌یه؛ دابڕان له‌گه‌ڵ سه‌رده‌مى یه‌هوودى كۆندا به‌ڵام له‌هه‌مان كاتیشدا لكابوو پێوه‌ى. به واتایه‌كى دیكه له‌ڕووى ئایدۆلۆجییه‌وه لێى دابڕاوه به‌ڵام له‌ڕووى مێژووییه‌وه لێى دانه‌بڕاوه. هه‌مان مه‌سه‌له‌ش له ئایینى ئیسلامدا ده‌بینین كه له‌ڕووى ئایدۆلۆجییه‌وه له مه‌سیحى و یه‌هوودى دابڕاوه به‌ڵام له‌ڕووى مێژووییه‌وه پێیانه‌وه نووساوه. ئایینى بوودى و سیخیش دیسان هه‌ر به‌وجۆره‌ن، له شوێنێكدا له هیندۆسى دابڕاون و له شوێنێكى دیكه‌داپێوه‌ى لكاون.\nكورت و كرمانجى ده‌مه‌وێت بڵێم كه هیچ سه‌رده‌مێك نییه به‌ته‌واوى تازه و نفت و نوێ بێت، له‌به‌ر یه‌ك هۆكارى ساده؛ سه‌رده‌مى نوێ له منداڵدانى سه‌رده‌مى كۆندا ده‌ڕوێت.\nرێك وه‌ك ئه‌و منداڵه‌ى كه هه‌ندێك خه‌سڵه‌ت له دایك و باوكییه‌وه وه‌رده‌گرێت به‌ڵام ره‌نگه رێگایه‌كى دیكه بگرێته‌به‌ر. ئاهه‌نگه‌كانى سه‌رى ساڵ وایان لێهاتووه كه هه‌ندێك داب و نه‌ریتییان تێدا په‌یڕه‌و ده‌كرێت له وڵاتێكه‌وه بۆ وڵاتێكى دیكه وه‌كو یه‌ك نین. به‌ڵكو جیاوازن به‌پێى داب و نه‌ریته‌كانى هه‌ر وڵاتێك. هه‌روه‌ها خه‌سڵه‌ته بازرگانییه سه‌رمایه‌دارییه‌كه‌ش به ته‌واوى كۆنترۆڵى كردووه و وه‌ك هه‌موو بۆنه‌یه‌كى دیكه له‌ڕووى بازرگانییه‌وه سوودى لێ ده‌بینرێت.\nئێستا له وڵاتێكى وه‌كو هیندستانیشدا ئاهه‌نگى سه‌رى ساڵ بره‌وى په‌یدا كردووه، كه پێشتر ئه‌م رێوڕه‌سمه‌ى تێدا نه‌بووه. هۆكاره‌كه‌ش جیهانگیرییه، كه بووه‌ته هۆى به‌هێزبوون و بڵاوبوونه‌وه‌ى كه‌لتوورى خۆرئاوا له پانتاییه كه‌لتوورییه جۆراوجۆره‌كاندا. ئاهه‌نگه‌كانى سه‌رى ساڵ بووه‌ته پانتاییه‌ك بۆ پشووى فه‌ڕمیى و ده‌رفه‌تێك بۆ ئیسراحه‌ت و كۆبوونه‌وه خێزانییه‌كان و هه‌لێكه بۆ چێشتخانه و شیرینى فرۆشه‌كان و تادوایى. به‌م جۆره ده‌بینین ئاهه‌نگه‌كه كراوه به بابه‌تێك له بابه‌ته‌كانى جیهانگیریى و بووه‌ته ده‌رفه‌تێك بۆ پشوو وه‌رگرتن و به‌سه‌ربردنى كاتێكى خۆش له‌گه‌ڵ هاوڕێیان و كه‌سوكاردا و ئاڵوگۆڕكردنى جه‌ژنه پیرۆزه له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا.


ڕۆ گه‌ردوونى ئازادى چاپه‌مه‌نى\nموختار که‌ریمى - ئاڵمان\nڕۆ سێنزه‌و مانگه‌و پاژه‌ره‌ژی( یه‌رێ مانگه‌و مه‌ی) گرد ساڵێو ڕۆ گه‌ردوونى ئازادى چاپه‌مه‌نین. ئى ڕۆه(3 مانگه‌و مه‌ی) جه ڕۆ 20 دێسامبروو ساڵه‌و 1993 جه لاو ڕیکوزیاو یونسکۆى سه‌ر به ڕێکوزیاو نه‌ته‌وه یۆگێرته‌کا جه گلێره‌وبه‌ى گردى ئى ڕێکوزیایه پێسه‌و ڕۆ گه‌ردوونى ئازادى چاپه‌مه‌نى ده‌سنیشان کریا. هۆکار، و ویه‌رده‌و ده‌سنیشانکه‌رده‌ى ئى ڕۆیه گێڵۆه په‌ى جاڕنامه‌و یونسکۆی، ئه‌شناسیا به جاڕنامه‌و شاروو ویندهۆکى جه وه‌لاتوو نامیبیاى که ڕۆ سێنزه‌و مانگه‌و پاژه‌ره‌ژو ساڵه‌و 1991ى چا شاره‌نه لوا ڕاوه. جه ساله‌و 1994یه‌و گرد ساڵێو چى ڕۆنه به سێمینارێ و مه‌راسمێ جۆراوجۆرێ باسوو ئازادى چاپه‌مه‌نى و ڕۆنامه‌وانى و گیروگرفتێ و وه‌ربه‌سێ پێشه‌و ڕۆنامه‌وانى و بارودۆخو چاپه‌مه‌نیه‌کا جه سه‌رانسه‌رو دنیاینه کریۆ.\nیونسکۆ جه یاساو تایبه‌ت به ئازادى چاپه‌مه‌نى وێشه‌نه به تێروته‌سه‌ڵى باسوو چه‌نى ڕاوه‌لواى و ده‌سه‌به‌ر که‌رده‌ى ئازادى چاپه‌مه‌نى شى که‌رۆوه وپاگێرى سه‌رو ئازادى ڕاپۆرت داى و ڕاپۆرت نویسته‌ى په‌ى به‌روه‌سته‌ى ڕاسیه‌کا، پسه‌و بنه‌ماو سیستێموو دێمۆکراسى که‌رۆ. ئى ڕێکوزیا هه‌رپاسه گرینگیه‌و تایبه‌ت مدۆ به هه‌رمانه‌ى زانستیانێ و هه‌ر پاسه سه‌ربه‌وێ بیه‌ى ده‌سگاه ڕایاونه‌ره‌کا و دووره‌و وسته‌یشا جه ده‌سه‌ڵاتى سیاسی.\nجه ویه‌ردێو نه فره دووریچه‌نه ده‌موده‌سگاو چاپه‌مه‌نى فره‌ته‌ر به به‌رهه‌مه چاپکریایه‌کا وچیێ، پێسه‌و ڕۆنامه‌ی، گۆڤاری، په‌ڕتۆکێ(کتێبێ)، پلاکاتێ، برۆشۆرێ و....هتد. ئارۆ جه چوارچێوه‌و ئى نامێنه رادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆن و ماباقى ڕایاونه‌ره گردیه‌کا، پێسه‌و ڕایاونه‌ره دیجیتاڵیه‌کایچ ڕاشا کریاینه‌وه. به گردى و به کورتى ده‌موده‌سگاو چاپه‌مه‌نى پا ڕایاونه‌را وچیۆ که جه ڕاو ده‌سکرده تێکنیکیه‌کاوه به مه‌خسه‌دوو زانیارى یاونای، ویروڕا وه‌شکه‌رده‌ی، چه‌مدارى ده‌سه‌ڵاتی، ڕه‌خنه‌گێرته‌ى جه ده‌سه‌لاتى و یان لایه‌نێو، هۆشیارکه‌رده‌یه‌و کۆمه‌ڵه‌گاى سه‌رقاڵێنێ وچه‌نى تاکى و چه‌نى کۆمه‌ڵى ئیناى جه پێوه‌ندى به‌یناوبه‌ینى یان به‌رده‌وامینه. ڕایاونه‌ره گردیه‌کا ئارۆ په‌ى وێشا ده‌سه‌ڵاتێو مرمانا که به ده‌سه‌ڵاتى چواره‌م نامێ بریۆ. ئه‌رکوو ئى ڕایاونه‌را جه ڕاسیه‌نه یاوناى زانیارى و.. به گلێرگه‌ین به شێوازێو بابه‌تیانه و شاره‌زایانه‌وگردیاوایانه\nگڵیرگه مشۆ چى ڕایاونه‌را و بابه‌ته‌که‌شا و زوانیشا خاس بیاوۆنه و چى ڕایوه جه پێوه‌ندیه گلێرگه‌یه‌کا، جه دیارده کۆمه‌ڵایه‌تى و سیاسى و ئابوورى و... یاوۆنه، تا بتاوۆ وێش و ئه‌وه‌جه‌کاش و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کاش دلێ ئى گلێرگه‌ینه بێزۆوه و دۆس و دژمنو وێش بشناسۆ و جه واته‌مانى سیاسى (دیسکورس) و ڕوه‌دایه سیاسیه‌کا و ئه‌وه‌فاڕیا گلێرگه‌یه‌کا به‌ش به حاڵوو وێش به‌شدار بۆ و شۆنى وێش بنیۆره. چى وینگه‌وه مشۆ ڕایاونه‌ره گردیه‌کا وه‌ڵ جه گردچیه‌نه سه‌ربه‌وێ و بێلایه‌نى با، هه‌ست و سۆزوو تایبه‌تى وێشا تێکه‌ڵ به هه‌رمانه‌ى ڕایاونه‌ریشا نه‌که‌را، ویر و په‌یلواێ جیاوازێ وه‌ڵا که‌راوه و دووره‌په‌رێزێ با جه نرخناى ئى په‌یلوایه جیاوازا. ئى نرخنایه بنیاره په‌ى تاک و کۆمه‌ڵی. چوون بیه‌ى ویر و په‌یلواێ جیاوازێ یۆ جه کۆڵه‌که هه‌ره گرینگه‌کاو سیستێمه دیمۆکراتیکه‌کانه.\nفره‌په‌یلوایى (پلوورالیسمى په‌یلوایی) بۆ به هۆکاروو ئانه‌یه که تاک و کۆمه‌ل په‌ى چاره‌سه‌رى کێشه سیاسى و ئابوورى و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کاشا ڕاچارێ جۆراوجۆرێشا وه‌رووده‌سینه با، تا بتاوا گردیشا به‌رئاورد که‌را و باشته‌رین ڕاچارى په‌ى وێشا و گلێرگه‌یشا هۆرچنا. ئه‌گه‌ر ئى حاڵه‌ته فره‌په‌یلوایه جه گلێرگه‌نه نه‌بۆ و تاک و کۆمه‌ڵ ده‌رفه‌توو هۆرچنیه‌یشا نه‌بۆ، به ویر و په‌یلواى تایبه‌توو وێشاوه به‌شدارێ ئه‌وه‌فاڕیایه سیاسیه‌کا نه‌با، ئیتر ویه‌روو بڕیارداى گلێرگه‌یى نمه‌مه‌نۆ و هیچ مدرامانێو کۆمه‌ڵایه‌تى وه‌ش نمه‌بۆ. جه گلێرگایه چیمنه‌نه ڕا په‌ى دیکتاتۆرى و ملهۆڕى ده‌سه‌ڵاداره‌کا وه‌شه بۆ و گه‌نده‌ڵى سیاسى و کۆمه‌ڵایه‌تى و ئابوورى و.. باڵى نه‌گریسش کێشۆ سه‌رو گلێرگه‌یره.\nهه‌ر وه‌ڵاتیو په‌ى وێش به پاو وه‌ڵکه‌وته‌ى کۆمه‌ڵایه‌تى و یا سیستێمى سیاسى وێش شه‌رت و مه‌رجێ تایبه‌تێ وێش په‌ى ئازادى یان وه‌ربه‌سى چاپه‌مه‌نى هه‌نێ. من چیگه‌نه کورته ئیشارێو به بنه‌ماکاو یاساو چاپه‌مه‌نى (پرێسه‌کۆدێکس)و ئاڵمانى که‌روو. پرێسه‌کۆدێکس یان "یاساێ بنه‌ڕه‌تى چاپه‌مه‌نی" ئا بنه‌مایانێ که شۆراو چاپه‌مه‌نى ئاڵمانى جه ساڵه‌و 1973 پسه‌سه‌ند و وه‌ڵاوش که‌ردێنێوه .\n1-ڕاس واته‌ى و ڕیز گێرته‌ى جه به‌ها مرۆڤیه‌کا\nڕاس واته‌ى و ڕاس نویسته‌ى و ڕێزگیرته‌ى جه به‌ها مرۆڤیه‌کا و یاوناى زانیارى و ئاگادارى ڕاس و بێ که‌م وکوڕى به ویروڕاى گردى یۆ جه ئه‌رکه گرینگه‌کاو ده‌م وده‌سگا چاپه‌مه‌نیه‌کان. هه‌ر که‌سێو که چى ویه‌ره‌نه و سه‌روو ئى بنه‌مایه وه‌رپه‌رسانه هه‌رمانه که‌رۆ، تاوۆ یاگێ شیاێ و متمانه په‌نه‌که‌ریایى ئى ڕایاونه‌را پارێزنۆ.\nپه‌یجۆرى وردوینانه جه هه‌رمانه‌و ڕایاونه‌رینه فره په‌یوازه‌ن و وێپارێزناى چى هه‌رمانێ وردوینانێ شکۆ ده‌سگاو ڕایاونه‌رى مارۆره واری. هه‌ر بابه‌ت و زانیاریه‌و چه‌نى ته‌ک به ته‌کوو واته‌کاشا(واژه)، و هه‌رپاسه چه‌نى وێنێ و گرافیک و... مشۆ به وردوینى هۆرچنیا، ڕاسیشا په‌شتراس کریۆوه و و سه‌له‌میۆ، ئیجا وه‌ڵاوێ کریاوه. دلێنه و کاکڵه‌و ئى هه‌واڵ و زانیارى و وێنه و... مشۆ پێسه‌و وێشا بۆ و نمه‌بۆ به سه‌لێقه‌و هه‌واڵنووسى پێج و په‌ناش وزیۆنه و فاڕیۆ. ئه‌گه‌ر هه‌واڵێو یان باسێو به دڵنایه‌وه په‌شتڕاس نه‌کریابۆوه مشۆ پێسه‌و هه‌واڵێو یان باسێو په‌شتراس نه‌کریاى باسش وه‌نه کریۆ.\n3-ڕاسکه‌رده‌یه‌و هه‌واڵى چه‌وتى\nئه‌گه‌ر هه‌واڵێو یان نویسیایه‌و به تایبه‌ت جه باره که‌سێوه به ناڕاس به‌ربشۆ، مشۆ به زووته‌رین عان جه لاو وه‌ڵاوکه‌روو ئا هه‌واڵیه‌و به داواو چه‌نه‌ویه‌رده‌ى چا که‌سه‌یه به ناڕاس دریۆ قه‌له‌م و دماته‌ر ڕاس کریۆوه.\n4 - سنووروو په‌یجۆرى\nعانوو په‌یجۆری، به تایبه‌ت په‌یجۆرى جه‌باره‌و که‌سێوه، مشۆ بێلایه‌نانه هۆرزوکه‌وت کریۆ و جه شێوازێ به ناهه‌ق خه‌سارده‌رێ و وردکه‌رێ ئا که‌سه‌یه وێپارێزى کریۆ.\nڕایاونه‌رێ مشۆ درکناى نهێنى ده‌سگاو ڕایاونه‌رێ وێشا په‌ى لایده‌ى پارێزنا. چى باره‌وه په‌نا به‌را به یاساو "مافوو وێپارێزناى جه شاهێدیدای" و بى ئیجازه‌ى ڕه‌سمى ڕاوه‌به‌روو ده‌سگاى ڕایاونه‌ری، زانیارى پێشه‌یى به که‌سى نه‌دا. ڕێککه‌وتنامه‌و نهێنى پارێزناى ڕایاونه‌رى سه‌روو بنه‌ماو متمانێ به یۆى مۆره کریۆ و مشۆ پارێزیۆ .\n6-جیاکه‌رده‌یه‌و پێشه‌ى ڕه‌سمى جه پێشه‌کاته‌رى\nهه‌واڵنوسێ و هه‌واڵپێشکه‌شکه‌رێ و چاپگه‌رێ و....مشۆ وێشا جه پێشه‌کاته‌رى که پێوه‌ندیشا به پێشه‌که‌و وێشاوه نیه‌ن دوورێ وزاوه، به تایبه‌ت چا پێشا که با به هۆکاروو بێمتمانه‌یى به ده‌موده‌سگا رایاونه‌ره‌کیشا.\n7-جیاکه‌رده‌یه‌و به‌شوو ڕێکلامى جه دلێنه‌و هه‌رمانه‌و ده‌سگاو ڕایاونه‌رى\nوه‌رپه‌رسى ده‌موده‌سگاو ڕایاوناى وه‌رانوه‌روو ویروڕاو گردیه‌و پاسه موازۆ که کاکڵه‌و هه‌رمانه‌و ڕایاونه‌رى دووره بۆ جه به‌شوو ڕێکلاموو ئا ده‌سگای. هه‌رپاسه به هیچ شێوازێو نمه‌بۆ به‌رژه‌وه‌ندى شه‌خسى و یا قازانجى ئابوورى وه‌رپه‌رساو ئى ده‌سگاى یان لایه‌نێترى سه‌روو هه‌رمانه‌ى بابه‌تیانێ و بێلایه‌نانێ ده‌سگاو ڕایاوناى شۆنى بنیۆره. ده‌سه‌و ڕاوه‌به‌رى و هه‌رمانکه‌رێ ڕایاوناى مشۆ هێڵه‌ى سووره مابه‌ینوو هه‌رمانه‌و ڕایاونایشا و به‌شوو ڕێکلامى و هه‌ر جۆره قازانجى شه‌خسى دیارى که‌را و هیچوه‌خت چا هێڵێ نه‌پڕاوه. ئى سنووره مشۆ جه دلێنه‌و هه‌رمانه‌کێشانه به زه‌قى په‌ى گردکه‌سى به‌رگنۆ.\n8-پارێزناى که‌سایه‌تى و ژیواى شه‌خسى تاکى\nڕایاونه‌ر مشۆ هه‌میشه "یاساو پارێزناى ژیواى شه‌خسى تاکی"، وه‌رچه‌م گێرۆ و سه‌روو ئى بنه‌ماێ ده‌سدرێژى سه‌روو ژیواى شه‌خسى که‌سى نه‌که‌رۆ. ته‌نانه‌ت عانێو که که‌سێو تووشوو تاوانیه بۆ و ئى تاوانێ په‌ى گلێرگه‌ى خه‌سارئاوه‌ره نه‌بۆ، مشۆ نام و نیشانش جه ویروڕاو گردیه‌نه پاریزیا بۆ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر تاوانبار توشوو تاوانیه بیه بۆ و ئى تاوانێ په‌ى گلێرگه‌ى فره زه‌ره‌رمه‌نده بۆ، ئا وه‌خته کریۆ ئى تاوانباره به گلێرگه‌ى بشناسیۆ تا خه‌ڵک ئاگادار کریۆوه، هه‌م وێش پارێزنۆ، هه‌م ئه‌گه‌ر تاوانبار نه‌گیریابۆ، خه‌ڵک یاردى وه‌رپه‌رسا بدۆ تا تاوانبار ده‌سبه‌سه‌ر کریۆ.\n9-پارێزناى شکۆ و ئاوڕوو تاکى\nڕایاونه‌ر مشۆ پابه‌ندوو یاساو ڕایاوناى و هه‌رپاسه یاساو "مافوو له‌که‌دار نه‌که‌رده‌ى شکۆ و ئاوڕوو تاکی" بۆ و جه نویسایه‌کاشه‌نه نه به واتێ و نه به وێنه ئى مافیه له‌که‌دار نه‌که‌رۆ و ئه‌وپه‌ڕوو هه‌وڵیش بدۆ که پارێزنۆش.\n10-ئایین، جه‌هان وینی، داب و نه‌ریت\nڕایاونه‌ر مشۆ جه هه‌رمانه‌ى ڕایاونه‌ریشه‌نه وێش جه زامدارکه‌رده‌ى و وردکه‌رده‌ی(تحقیر) باوه‌ڕى ئایینی، جه‌هان وینى شه‌خسى و داب و نه‌رێتى کۆمه‌ڵایه‌تى تاکى وکۆمه‌ڵى پارێزنۆ.\n11-ڕاپۆرتى هه‌ستیار و پارێزناى گه‌نج و زاڕۆى\nڕایاونه‌ر مشۆ جه وه‌ڵاوکه‌رده‌ى ناوه‌رپه‌رسانه‌و ڕاپۆرتێ هه‌ستیارێ، پیسه‌و نیشانداى زه‌بر و زۆرى و کوشت و بڕى و... دووره‌په‌رێزى که‌رۆ و ڕێز جه یاساو زاڕۆپارێزى گێرۆ و ئى یاسایه بى ئیلاو ئه‌ولا به‌رۆ ڕاوه.\nده‌مووده‌سگاى ڕایاونه‌ر به‌هیچ شێوازێو په‌یش نیه‌ن جیاوازى وزۆ به‌ینوو مرۆڤه‌کا به بونه‌و جیاوازى ڕه‌گه‌زی( نێر و ما) و یان جیاوازى ئایینی، نه‌ته‌وه‌یی، پاگه‌ى کۆمه‌ڵایه‌تی، سه‌قه‌ت و ساقى جه‌سه‌یى و ڕه‌وانى و\n13- بێتاوانى وه‌ڵ جه بڕیارى دادوه‌ری\nهیچ لایه‌نێومافوو ئانه‌یشه نیه‌ن که‌سێوه وه‌ڵ جه بڕیاریوو دادگاى به تاوانبار بدۆ قه‌ڵه‌م و چى باره‌وه هه‌واڵێو په‌شتراسنه‌کریا وه‌ڵاو که‌رۆوه. گرد ده‌سگایه ڕایاونه‌ره مشۆ پابه‌ندوو ئى یاسایه بۆ.\n14- ڕاپۆرتى پزشکى\nپه‌ى وه‌ڵاو که‌رده‌یه‌و هه‌واڵى پزشکی(چاره‌سه‌رى و ده‌واو ده‌رمان) مشۆ وێپاریزى جه وه‌ڵاو که‌رده‌یه‌و ئا هه‌واڵا کریۆ که واده و به‌ڵێنى پێشوه‌خت، ناڕاس و ناته‌مام به خه‌ڵکى مدا. هه‌ر هه‌واڵێو پزشکى ناته‌مام که گنۆ وه‌ڵێ کۆتایى په‌یجۆرى پزشکی، بۆ به هۆکاروو هێوایه‌و بێ بنه‌ماى و یان تۆقناى خه‌ڵکانێو که په‌یوازشا به چاره‌سه‌رى هه‌ن.\nهه‌ر قازانجوازیه‌و، پێسه‌و ڕشفه‌ت گێرته‌ى که بۆ بایسوو بڕیارفاڕاى ڕایاونه‌رى به قازانجوو ڕشفه‌تده‌ری، چه‌نى یاسا بنه‌ڕه‌تیه‌کاو ڕایاوناى یۆى نمه‌گێرۆوه و وه‌ربه‌سه‌ن. هه‌رکه‌س به ته‌ماعه‌و ڕشفه‌تگێرته‌ى وێش جه وه‌ڵاوکه‌رده‌ى ڕاسیه‌کا پارێزنۆ، وێش جه بێلایه‌ن بیه‌ى و ئازادى بڕیارداى ڕایاونه‌رى لادان و شایانوو هه‌رمانکه‌رده‌ى چى ده‌سگاینه نیه‌ن.\n16- ئاشکرا که‌رده‌ى لاداى جه یاساکاو ڕایاونه‌ری\nهه‌ر ڕایاونه‌رێو که جه یاسا بنه‌ڕه‌تیه‌کاو چاپه‌مه‌نی( پرێسه کۆده‌کس)ى لا بدۆ، گنۆ وه‌روو ڕه‌خنه‌و شۆراو چاپه‌مه‌نی. ئا ڕایاونه‌ره مشۆ ئى ڕه‌خنه‌یه که گنۆ سه‌رش، به نام ونیشان و هۆکارشه‌و په‌ى وانه‌ر، گۆشگێر یان وینه‌ره‌کایش به نامێ پرێسه‌کۆده‌کسیه‌و ئاشکرا که‌رۆ.


قلیشاوی پاژنەی پێ بە 3 ڕێگە چارەسەر بكە\nیەكێك لە گرفتە باوەكانی بەشێك لە خەڵكی قڵیشانی پاژنەی پێیانە كە بەهۆی بەركەوتنی بە تەنی زبرو ئاوەوە دروست دەبێت، دەتوانن سوود لە رێگە سروشتییەكان وەربگرن بۆ نەمانی ئەو گرفتە. ئەوانەی كێشە قلیشانی پاژنەی پێیان هەیە سێ رێگەی سروشتی هەیە بۆ نەمان\nبۆ سەلامەتی دڵتان بایەخ بەم 5 خۆراكە بدەن\nبۆ ئەوەی دڵێكی تەندروستت هەبێ و بۆڕییەكانی خوێن بە تەواوی لە چەوری كەڵەكەبوو پاك بكەیتەوە، كە بەرپرسن لە گواستنەوەو گێڕانەوەی خوێن بۆ ئەندامەكانی جەستە، پێویستە زۆر بە وریاییەوە چاودێری تەندروستیت بكەیت، چونكە جەڵتەو زۆر كارەساتی گەورەی لێ دەكە\nچەند زانیارییەك لەبارەی ددانی شیری و هەمیشەیی منداڵان\nیەكێك لە هۆكارە باوەكانی سەردانیكردنی منداڵان بۆ پزیشكی ددان هەبوونی ئازارە لە ددانەكانیان، ئەمەش ترس و دڵەراوكێ لەلایان دایك و باوكانەوە دروست دەكات لەكاتی هەبوونی كلۆری لە ددانی منداڵەكانیان. پێویستە بزانرێ كە مینای ددانی شیری لاوازترە لە دد\nهۆكارەكانی ئازاری ئەژنۆ بزانن\nئازاری ئەژنۆ ئێستا كەسانێكی زۆر گیرۆدەی ئەم ئازارە بونەو دەناڵینن بەدەستیەوە كە ئەمەش كۆمەڵێك هۆكاری هەیە كە تووشی ئازاری ئەژنۆ دەبێت. هۆكارەكانی ئازاری ئەژنۆ ئەمانەن ... 1. سەوەفان : ئەمە یەكێكە لە گرنگترین هۆكارەكانی ئازاری ئەژنۆ. 2. ڕۆمات\nهۆكاری قەڵەو بوونی خانمان دوای هاوسەرگیری\nبەپێی توێژینەوەیەكی بەریتانی كە لە یەكێك لەزانكۆكانی ئەنجامدراوە، باس لەو هۆكارانە دەكات بۆچی خانمان دوای هاوسەرگیری قەڵەو دەبن و دووچاری زیاد بوونی كێشی لەشییان دەبنەوە. هۆكارەكانی قەڵەو بوونی خانمان دوای هاوسەرگیری ئەمانەن ... 1. گۆڕانی هۆر\nقولابەیەك لە قورگی منداڵێك دەرهێندرا\nلە یەكەم رۆژی جەژن بە نازوور دەرزی لە نێو جەستەی منداڵێك دەرهێندرا. وەزارەتی تەندروستی هەرێم نوسیویەتی، لە یەكەم ڕۆژی جەژندا پزیشكێكی تایبەتی نەشتەرگەر توانیویەتی منداڵێكی تەمەن دوو ساڵان لەمردن رزگار بكات و قولابەیەك لە قورگی دەربهێنێت. ئ\nبۆ دووربوون لەتووش بوون بە رۆماتیزم، رەچاوی ئەمانە بكەن\nهۆكارەكانی تووشبوون بە رۆماتیزم ئەم هۆكارانە لە مرۆڤێك بۆ مرۆڤێكی دیكە دەگۆڕێن ئەمەش بەپێی بارودۆخی نەخۆشەكەو شوێنی نیشتەجێبوونی، بەڵام لەگەڵ ئەوەش چەند هۆكارێك هەن كە دەبنە هۆی سەرەكی بۆ تووشبوون بە نەخۆشی رۆماتیزم لەوانەش: 1. قەڵەوی. 2. جگە\nبە دوو ڕێگە دڵ بپارێزن\nبەگشتی، پاراستنی دڵت، پێویستی بە دوو گروپە ڕێكار هەیە 1. ڕێكارەكانی پەیوەستن بە ژیانی خۆتەوە. 2. ڕێكارەكانی پەیوەستن بە چارەسەری پزیشكییەوە. ئەوانی پەیوەستن بە خۆتەوە، پێنج خاڵن: 1. زیادكردنی جووڵە، بە هەموو جۆرێك، بە هەر جۆرێك، بە تاك و كۆ\nبۆچی بڵاوبوونەوەی تای خوێنبەربوون لە كوردستان مەترسیدارە ؟\nتوشبوون بە تای خوێنبەربوون هۆكارەكەی بریتییە لە كۆمەڵێك ڤایرۆس كە هەركام لەم ڤایرۆسانە كاتێك تووشی مرۆڤ دەبن كەسەكە تووشی خوێنبەربوون و تا دەكەن. جۆرە جیاوازەكانی ڤایرۆسەكە لە نیشانەدا لەیەكدی نزیكن، ئەوەی لە وڵاتانی ئاسیاو عێراق هەیە خێزانی ب\nبۆ جەژنێكی تەندروست رەچاوی ئەم خاڵانە بكەن\nبەبۆنەی هاتنەوەی جەژنی رەمەزانی پیرۆز گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەیی موسلمانانی جیهان و كوردستا بەگشتی و پزیشكان بەتایبەت دەكەین. ئەم ڕێنماییانەی رۆژانی جەژن سەردانی دكتۆر و نەخۆشخانەكان مەكەن لە ڕۆژانی جەژندا ! بۆ رۆژانی جەژن كارێكی وا بكەن ب\nئەگەر جگەرەكێشن، زۆر گرنگە ئەم زانیاریانە بزانن\nلە ئێستادا لەسەرتاسەری جیهان، شێرپەنجەی سییەكان بە سەرەكییترین هۆكاری مردن بەهۆی شێرپەنجە دادەندرێت و لە پلەی یەكەمی كوشندەتریینی شێرپەنجەكانە. هۆكاری سەرەكی بەجۆرێك كە لە (90%) ی هۆكاری تووشبوون بەم شێرپەنجە ترسناكە، جگەرە كێشانە. یەكێك لە س\nهەڵەی باو لە ناو خەڵكی ئێمەدا\nمن كەلەكەم دێشێت با بچم سۆنەرێك بكەم بزانم گورچیلەم باشە. یەكەم هۆكاری ئازاری كەلەلەكان ماسولكەكانە نەك گورچیلە، هەروەها هەرگیز بێ پرسی پزیشكی هەناوی خۆت سۆنار مەكە، چونكە سۆنارەكە شتێكی گشتی پشان دەدات و مەرج نییە نەخۆشییەكەت بدۆزێتەوە. من ح\nدایكەكان شیر لەبەرچاوی منداڵانتان مەخەن\nنەخۆشێكم بینی لە نەخۆشخانەی ئازادی تەمەنی ساڵ نیوێك بوو، دایكی ئەیوت دكتۆرە بۆ گەشەی هێناومە هیچ ناخواو قەبزیشە چەند جار عیلاجم وەرگرتووە سوودی نیە ئێستا تەنانەت شیرەكەش ناخوات. دوای ئەوەی كە زۆر لێم كۆڵیەو پشكنینم بۆ كردو هەموو شتێكی نۆرماڵ ب\nهەفتەی بیست و حەوتی دووگیانی چۆنە ؟\nئەمە كۆتا هەفتەی سێیەكی دووەمی دووگیانییە، كە تیایدا مێشكی كۆرپەكەت بەردەوامە لە گەشە كردن. رەنگە چەند كێشەیەكی نووستنت هەبێت لەم ماوەیەدا وەك موعاناتی خەوتن لەسەر یەك لاو گرژبوون و تەشەنوج كردنی قاچەكان و دڵەكزەو سووتانەوەی گەدە كە رێگری دەكە\nپێنج خۆراك بۆ لەناوبردنی چەوری خوێن\n1. سیر : دەنكێك سیر بخە ناو خۆراكی ژەمەكانت، ئەمە بە باشترین و خێراترین ڕێ دادەنرێ بۆ پاككردنەوەی بۆڕییەكانی خوێن، پزیشكان و زانایانی ئەڵمانیا دووپات لەوە دەكەنەوە، بە خواردنی سیر كۆلیستڕۆڵی خراپی ناو خوێن كەم دەبێتەوەو چەوری كەڵەكە بوو ڕادەماڵ\nپێویستە ئەو نەخۆشانە بەپەلە سەردانی نەخۆشخانە بكەن\nئەو نەخۆشیانەی پێویستە بە پەلە سەردانی دكتۆر و نەخۆشخانە بكرێت ئەمانەن ... 1. سەرسووڕان. 2. پاتری قووتدان. 3. خوێنبەربوونی لووت كە نەوەستێت بە فریاكەوتنی سەرەتایی. 4. دەنگ كەوتن بۆ ماوەی زیات لە دوو هەفتە. 5. ئازارێكی زۆری گەروو كە نەتوانی\nئەگەر ئینزیلاقتان هەیە، ئەم خواردنان مەخۆن\nباشترین جۆرەكانی خۆراك بۆ ئازاری پشت و جومگەكان : ئەو خۆراكانەی لە ئینزیلاق و سەوەڤان پێویستە نەخورێن یان كەم بكرێنەوە : خۆراكی تەندروست لە ئێستادا بە یەكێك لە بنەما سەركیەكانی خۆپاراستن و چارەكردنی نەخۆشیەكانی ئێسك و جومگەو ماسوولكەكان دادەن\nڕێگەكانی زیاتر ئاو خواردنەوە چین ؟؟\nئەو ڕێگا چارانە چین بۆ ئەوەی وات لێبكات زیاتر ئاو بخۆیتەوە ؟ لەبەر ئەوەی ئاو پێكهاتەیەكی گرنگە بۆ لەشی مرۆڤ، لە (70%) ی پێكهاتەی لەش پێكدێنێت، كەیارمەتی سوڕی خوێن دەدات، پاشەڕۆی لەش دەكاتە دەرەوە، قەبزی ناهێڵێت، وەخواردنەوەی ئاو پێش نان خواردن\nنیشانەكانی نەخۆشی تای خوێن بوون چین ؟؟\nماوەی تەنینەوەی ئەم نەخۆشییە (1 – 6) ڕۆژە ماوەكە پەیوەندی هەیە بە باری تەندروستی و تەمەنی كەسی بەركەوتە لە دوای وەرگرتنی ڤایرۆسەكە لە ئەنجامی گەستنی قرادی تووش بوو. لەلایەكی تر ماوەی تەنینەوەی ئەم نەخۆشییە (5 – 13) ڕۆژە لەكاتی بەركەوتن بە خوێن\nنیشانەكانی كەمی ڤیتامینەكان چین ؟؟\nچۆن دەزانیت كامە ڤیتامینت كەمە ؟؟ نیشانەكانی كەمی ڤیتامین C: 1. وشك بوونەوەی دەم. 2. پێست قڵیشان. چارەسەركردنی : خواردنی جگەر – ترش – شەربەتی لیمۆو پرتەقاڵ – لالەنگی – شلیك – توور – سێو .. نیشانەكانی كەمی ڤیتامین A : 1. بیری كز. 2. لێو


ڕێژیمی ئێران داوا لە خەڵک دەکات نەورۆز بە سادەیی بەڕێوە ببەن\nسێشەممه 31ی بانەمەڕ 2719\n12:25 - 20 رەشەمه 2718\nکوردستان میدیا: بە هۆی گرانی و بەرزبوونەوەی نرخی کەلوپەلەکان لە ئێران و کوردستاندا، ڕێژیمی ئێران پڕوپاگەندەی ئەوە دەکات کە خەڵک بۆ جێژنی نەورۆز خەرجی زۆر نەکەن.\nلە بەرەبەری جێژنی نەورۆز و هاتنی سەری ساڵی تازەدا، کاربەدەستانی ڕێژیمی ئێران داوا لە خەڵک دەکەن هەتا دەتوانن خۆیان لە خەرجی زۆر بپارێزن و لەبیری هەژارانیشدا ببن، چونکە ئەوان توانای کڕینیان نییە.\nلەو پێوەندییەدا، ڕێژیم لە هەندێک لە شارەکانی ئێران و کوردستاندا بە دانانی بنێر و نووسراوە داوا لە خەڵک دەکات کە لە نەورۆزدا لەبیری خەڵکی هەژاردابن و خەرجی زۆر نەکەن. هەروەها لە میدیاکاندا بەردەوام پڕوپاگەندە بۆ ئەوە دەکات کە خەڵک بەهۆی گرانییەوە خۆ لە کڕینی میوە و خواردەمەنیی دیکە بپارێزن و بەم شێوەیە لەبیری هەژارانیشدا بن.\nهەموو ساڵێک و ئەمساڵ بە تایبەتی؛ بە هۆی ئەوەیکە دۆخی ئابووریی ڕێژیم زۆر نالەبار و شێواوە، ڕێژیم هەوڵ دەدات بازاڕ کۆنتڕۆڵ بکات. نەک هەر نەیتوانیوە ئەو کارە ئەنجام بدات، بەڵکوو نرخی خۆراک لە ئێراندا بەردەوام ڕوو لە بەرزبوونەوە دایە.\nهاوکات بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران باس لەوە دەکەن، کە بۆ نەورۆز بە شێوەی پێویست و لە ئاستی توانای خەڵکدا خواردەمەنی لە بازاڕەکاندا دابین دەکەن، بەڵام ئەوە تەنیا دروشمێکە و هیچ هەنگاوێک لە ڕاستای بە کردەیی کردنی ئەم قسانەیان هەڵنەگیراوە.\nدۆخی شپرزی ئابووریی لە ئێراندا گەیشتووەتەوە ئاستێک کە بەرپرسانی ئەو ڕێژیمە خۆیان دان بەوە دا بنێن کە لە ئاست کۆنتڕۆڵکردنی وڵاتدا دۆشداماون.\n23:20 - 31 بانەمەڕ 2719\n22:41 - 31 بانەمەڕ 2719\nهەواڵەکانی ناوەندی هەواڵی تیشک، سێشەممە ٣١ی بانەمەڕی ١٣٩٨\n22:32 - 31 بانەمەڕ 2719\nکۆمەڵگایەکی زیندوو و خۆڕاگر\n18:49 - 31 بانەمەڕ 2719\nشۆفیرانی شیرکەتی مخابەراتی پارێزگای سنە مانیان گرت\n18:08 - 31 بانەمەڕ 2719\nدایکی پێشمەرگەیەکی حیزبی دێموکرات ماڵاوایی لە ژیان کرد\n16:52 - 31 بانەمەڕ 2719\nنائەمن نیشاندانی کوردستان\n12:07 - 27 بانەمەڕ 2719


ناسر فەکووھی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە ناسر فه‌كووهیەوە)\nناسر فه کووهی\nناسر فەکووھی (بە فارسی: ناصر فکوهی، لەدایکبووی ساڵی ١٩٥٦ لە شاری تاران) لە بنەماڵەیەکی چینی مامناوەند، مرۆڤناس، ڕۆژنامەوانێکی پسپۆڕ، نووسەر و وەرگێڕ و ھاوکات مامۆستای یاریدەدەری بەشی مرۆڤناسی کۆلێجی زانستە کۆمەڵایەتییەکانی زانکۆی تارانە. ھەروەھا بەڕێوەبەری سایتی زانستی مرۆڤناسی و ھەروەھا ئەندامی کۆمەڵەی نێو دەوڵەتی کۆمەڵناسی (ISA) و کۆمەڵەی نێودەوڵەتی موتاڵاتی ئێرانە (ISIS).\nفەکووھی، دوکتۆرای لەسەر مرۆڤناسی ڕامیاری لە ساڵی ١٩٩٣ لە زانکۆی پاریس وەرگرت. لەنێوان کتێبە گرنگەکانی دەتوانین ئاماژە بە مانە بدەین: توندو تیژی سیاسی، مێژوو و تیۆریەکانی مرۆڤناسی، مرۆڤناسی شار، لە فەرھەنگەوە بەرەو گەشەپێدان، ناسنامەی میللی و قەومی ئێرانی. وەک وەرگێڕێک کتێبی نوسەرانێکی وەک رۆلانبارت، (ئیمپراتۆری ھێماکان)، پیێر بۆردیۆ (دەربارەی تەلەفزیۆن)، مارک بلۆخ (مرۆڤناسی ناسین)، رۆلان بریتۆن (ئتنۆپۆلیتیکس)، دەیوید لو بریتون (کۆمەڵناسی لەش) و... کردووە بە فارسی.\nرامین جەھان بێگلوو، ڕۆشنبیر و فەیلەسوفی ئێرانی، فەکووھی لە و گروپەدادەنێ کەکەسانی وەک جەواد تەباتەبایی و بابەک احمدی و فاتمە سادقی، تێدایە. بە ئاماژەی ئەو ئەم کەسانە لە ئێرانی ھاوچەرخ رۆشنبیرانی گوفتومانین.\nبواری سەرەکی حەزی فەکووھی نەخۆشیناسی کۆمەڵایەتی ئێرانی ھاوچەرخ و بەتایبەت کێشەکانی پەیوەندیدار لەگەڵ ناسنامەی قەومی و ناوچەیی لە پەیوەندییاندا لەگەڵ ئاستی جیھانیدایە. لەئێستادا پرۆژەیەکی گەورەی بەدەستەوەیە سەبارەت بەمێژووی فەرھەنگی ئێرانی مۆدێرن لە ڕێگای میتۆدی زارەکی و قەواڵە.\n١ ژیان و خوێندن\n٢ چالاکیە زانستیەکان\n٤ فەکووھی و بواری کۆمەڵناسی\nژیان و خوێندن[دەستکاری]\nناسر فەکووھی لە مەیدانی کاخ (فەلەستینی ئێستا)، شەقامی موشتاق لەدایک بووە. باوکی (محمد عەلی فەکووھی) بازرگانێکی نەیشابوری، و دایکی (فاتمە عبادی) خەڵکی تاران بوو. فەکووھی لە ماڵێکی پر خێزان بە (٣) خوشک و (٥) برا لەدیک بووە، ھەرچەندە دایک و باوکی خوێندنێکی ئەوتۆیاننەبووە، بەڵام خوێندنی منداڵەکانیان بەلاوە زۆر گرنگ بووە. فەکووھی کە حەزی زۆر لە سینەما بوو زۆربەی کاتەکانی بە تەماشاکردنی فیلم و خوێندنەوەی کتێبی ھونەری و سینەمایی پڕکردۆتەوە، و ھەندێک جار رەخنەی فیلمی دەنوسێت کە چەندانەیان لە چاپەمەنیەکان وەک گۆڤاری فیردەوسی بڵاوبووە.\nخوێندنی سەرەتای و مامناوەندی لە قوتابخانەی بەھەشت لە تاران لە شەقامی (ئەبو رەیحانی بیروونی) تەواوکردووە و قۆناغی دواناوەندی لە قوتابخانەی (ھەدەف) لە شەقامی ئنقلاب بردەسەر. لەساڵی ١٣٥٣ ھەتاوی دیبلۆمی وەرگرتووە و ساڵێ دوای ئەوە (١٣٥٤ ە) بۆ بەردەوامبون لە خوێندن دەڕوات بۆ شاری (ساوس ھەمبتون) و لەوێ لە کۆلێجی (سەنت جەمیز) دەستدەکات بە خوێندن. بەڵام ماوەیەکی زۆر بە سەردانەچوو کە حەزی لە کۆمەڵناسی کرد و رۆیشت بۆ فەڕەنسا. لە زانکۆی ھونەرە جوانەکانی پاریس (بوزار) یەکساڵ تەلارسازی و شارسازی خوێند. ھەر لە فەڕەنسا لەگەڵ (ماگنۆلیا میر ھاشم زادە) کە ئەویش خوێنکار بوو ئاشنا بوو، لە ساڵی ١٣٥٨ ە. زەماوەندیانکردوو (٢) منداڵیان بوو.\nلە ساڵی ١٣٥٩ بە کالۆریۆس، لە ساڵی ١٣٦١ ماستێری لە کۆمەڵناسی لە زانکۆی پاریس وەرگرت، دوای وەستانێکی (٥) ساڵە، لە ساڵی ١٣٦٦ دەستی کرد بە خوێندنی دکتۆرا و توانی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٣٧٣ بە نوسینی تێزەکەی لەسەر " مانای رامیاری لە مەزدەیەسنای ساسانی "وەربگرێت. تێزەکەی (٤) ساڵ دوای ئەوە لە لایەن وەزارەتی فەرھەنگ و رۆشنبیری، خەڵاتی لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی وەرگرت. فەکووھی لە ساڵی ١٣٧٣ دوای (٢٠) ساڵ ژیان لە ئەوروپا، گەڕایەوە بۆ ئێران.\nناسر فەکووھی ھاوکاری پسپۆڕیانەی خۆی لەگەڵ چاپەمەنیەکانی تایبەت بە شارسازی دەستپێکرد و ئێستاکەش مامۆستایە لە کۆلیجی زانستە کۆمەڵایەتیەکانی زانکۆی تاران. بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەکانی ناوەوە و دەرەوەی ئێران وپێشکەشکردنی وتار و دانیشتنی زانستی بە شێکن لە چالاکیەکانی.\nتائێستا کتێب و نوسراو وتار و گفتوگۆی زۆر لە بواری مرۆڤناسی و فەرھەنگ؟ ناسر فەکووھی چاپکراوە. لە ستوونی پرسیار لە فەرھەنگ، لە ڕۆژنامەی شەرق لاپەڕەی کۆمەڵناسی بابەتی نوسیوە و لە ڕۆژنامەکانی: سەرمایە، ھەمشەھری، گۆڤاری تایبەتی میھرنامە، و وتار و گفتوگۆی، لە بواری پسپۆڕی خۆی، چاپکردووە.\nفەکووھی لەبواری رەخنەی فیلمی دۆکۆمێنتی و سینەمایی رەخنەو لێدوانی لە کۆبونەوەی جیاواز جیاواز، بۆ نمونە لە دانیشتنەکانی رەخنەی فیلم کۆلیجی زانستە کۆمەڵایەتیەکانی زانکۆی تاران و دانیشتنەکانی ئەنجومەنی مرۆڤناسی و فەرھەنگ بەبەشداری رەخنەگران و دەرھێنەرانی بەناوبانگی سینەمایی ئەنجام داوە.\nپڕۆژەی مرۆڤ ناسی مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ\nپڕۆژەی مرۆڤ ناسی مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ (لەسەردەمی مەشروتە ھەتاوەکو ئێستا)، ئامانجی ئەو لەم پرۆژە یە کەلە چوارچێوەیەکی زانستیانە و نەک پلانێک کە دەسپێک و کۆتاییەکەی زۆر بە زەقی ڕونکرابێتەوە، ئەوەیە کە پەیوەندیەک لەگەڵ ئەم ڕەوتە لەنێوان ڕوانینە مێژوویەکان درووستبکات، لانی کەم لەیەکێک لە بەشەکانی واتە مرۆڤناسی مێژوویانە و ئەویش لە چوارچێوەی مێژووی ھاوچەرخی وڵاتی ئێران. چوارچێوەی تیۆرییەک کە بۆ ئەم پرۆژەیە ھەڵبژێردراوە زۆرتر ئیلھامی لە تێوریەکانی پۆست ئانال وەرگرتووە. پرۆژەی مرۆڤناسی مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ (چ لە بەشی فەرھەنگی ڕەسمی و چ لە بەشی فەرھەنگی قەومە ئێرانیەکان) ڕای لەسەر ئەوەیە بەپاڵپشتی بە پشتیوانیەکی شارومەندیانە و سەربەخۆ لە سیستەمە دەسەڵاتدارەکان، دەستبکات بە دروستکردنەوەی ھەنگاو بە ھەنگاوی ئەم مێژووە. بە شێک لەم پرۆژە ھەڵدەگەڕێتەوە بۆ یادداشتکردنی بیرەوەری ئەو زانایانەی کە لە نیوسەدەی رابردووی ئێران لە سەر بیرکردنەوەی ئێرانی کاریگەریان ھەبوە. ئەم گفتوگۆیانە شێوازێکی زۆر ئازادیان ھەبووە و بە شێوەیەکی نیوە بنیاتدار، کراون. یەکەم دەرئەنجامەکانی ئەم پرۆژەیە لە چوارچێوەی سایتی تایبەتی (مرۆڤناسی و فەرھەنگ) و ھەروەھا لە چوارچێوەی کتێبی تایبەت بە ھەریەکە لەم کەسایەتیانە لە ١٣٩٠ ە. چاپدەکرێت.\nیەکێک لە دەرئەنجامەکانی ئەم پرۆژەیە گفتوگۆیەکی زۆر چڕۆپڕ دەربارەی (مێژووی فەرھەنگی ئێرانی ھاوچەرخ) ە کەبە گفتوگۆ لەگەڵ (جەلال سەتاری) دەستیپێکرا و تەواویش بوو. زۆرتر لە (٧٠٠) لاپەڕە لە بیرەوەریەکانی ئەو لە منداڵی ھەتاوەکو ئێستای تیا باسدەکرێت کەئەم ئیشە ووردبوونەوە و شیکاری بیرەوەریەکانی دەربارەی ئیشەکانی بوو.\nکۆمیتەی زمان، چەمک و زاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان\nکۆمیتەی زمان، چەمک و زاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان، لە کۆمیتە نوێیەکانی ئەنجومەنی کۆمەلناسی ئێرانە کە لە سالی ١٣٨٩، لەسەر بەرپرسیاریەتی ناسر فەکووھی دەستی بە کارکردوە. لە ھەواڵێکدا کە لەم بوارەدا لە سایتی مرۆڤناسی و فەرھەنگ بڵاوبۆوە، دروستبونی ئەم کۆمیتە وەک ھەنگاوێکیتر بۆ رێگەخۆشکردنی ھاوکاری کاریگەری مامۆستایان و لێکۆلێنەرانی ئێرانی، لە دونیای فرە زمانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان دەبینرێت.\nفەکووھی ژمارەیە کی زۆر کتێبی بە زمانی فارسی دەرکردووە وە ھەروەھا لە ھەنێک چاپتەری ئینگلیزی وفەرەنسیش بەژداری کردوە نزیکەی (٢٠) کتێبی لە ئینگلیزی و فەڕەنسییەوە کردووەبە فارسی. زۆرتر لە (٣٠٠) سمینار، پێداچونەوە، وتار، و چاوپێکەوتن و... لە ژوورناڵە زانستی و گشتیەکاندا ب فارسی و چەندانەیەکیش ئینگلیزی و فەڕەنسی نوسیوە.\nتوند و تیژی: تیۆریەکان، چەمکەکان و شێوازەکان، ١٩٩٨، تاران، چاپی قەتر.\nئەفسانە ناسی سیاسی: ھونەر و دەسەڵات، ١٩٩٨، تاران، نەشری فیردەوس.\nلەفەرھەنگەوە بەرەو گەشەپێدان، ١٩٩٩، تاران، نەشری فیردەوس.\nمرۆڤناسی ئەپلاید و گەشەپێدان، ٢٠٠٣. تاران، نەشری ئەفکار.\nمێژووی بیرۆکەی مرۆڤناسانەو تیۆریەکانی، ٢٠٠٣، تاران، نەشری نەی.\nمرۆڤناسی شار، ٢٠٠٣، تاران، نەشری نەی.\nلە لابیرینسی جیھانی بوون، ٢٠٠٤، تاران، نەشری نەی.\nپارچەگەلێک لە مرۆڤ ناسی، ٢٠٠٥، تاران، نەشری نەی.\nکێشە و ئارتیکیولەیشن: ناسنامی ئێرانی و قەومییەت، ٢٠٠٩، تاران، نەشری گولازین.\nمرۆڤناسی ھونەر، ئەفسانەکان و سیاسەت، ٢٠١٢، تاران، نەشری سالیس.\nگوفتوگۆی مرۆڤناسانە، ٢٠١٢، تاران، میھرنامە، چاپی چوارەم. بەشداری لە چاپکراوەی بەکۆمەڵ بە ئینگلیزی و فەرەنسی.\nھەروەھا گفتوگۆ گەلی فراوانی لەگەڵ زانایانی ئێرانی لە پێوەندی لەگەڵ مرۆڤناسی و بەشە پێوەنددارەکان لەگەڵ مرۆڤناسی ئەنجامداوە. لەوکەسانەی کە ئەو گفتوگۆی لەگەڵ کردوون دەتوانین لە عبداللە کەوسەری، رامین جەھانبیگلوو، عەلی بلوکباشی، و شەھلا حائیری ناوبەرین. فەکووھی لە گفتوگۆکانی بە چاوێکی مرۆڤناسانە دەربارەی بابەت گەلی جیاواز وەی گەنجان و ھاوسەرکردنیان، ژنان، کێشەکانی سیستەمی خوێندنی باڵا، رەخنەی فیلمی داستانی و دوکۆمێنتی، ڕووداوەکانی رۆژھەڵاتی ناوەڕاست، دوواوە و ھەروەھا بەم دواییانە تێڕوانینی خۆی دەربارەی قەومییەتەکان و بەشە جیاوازەکانی فەرھەنگ و شوناسی قەومی و... لە گۆڤار و رۆژنامە و سایتی ھەواڵ و کۆمەڵناسی، لە ناوەوە و دەرەوەی ئێران، بڵاوکردۆتەوە و دانیشتنی زۆری لەبوار ڕەخنەو پێداچونەوە فیلم ئەنجامداوە.\nفەکووھی و بواری کۆمەڵناسی[دەستکاری]\nفراوانبوونی سایتی پۆڕنۆ ڵە ئێران\nفەکووھی دەربارەی جموجۆڵی سایبیری لە بواری پۆرنۆگرافی لە نێوان گەنجانی ئێرانی، پێی وایە کەزۆربوونی ژمارەی کەسانی گەنج لە کۆمەڵگای ئێران و نەبوونی ئیمکانیەت و نەبوونی زەمینە بۆ ھاوسەرگیری، بۆتە ھۆی تەقینەوەی پۆڕنۆ لە نێوان گەنجان لە سایتە ئینتەرنێتیەکان. ئەو یەکێک لە ھۆکارەکانی بەرزبوونەوەی تەمەنی ھاوسەرگیری دەزانی. بەبڕوای ئەو لە ھەر کۆمەلگەیەک تەمەنی ھاوسەرگیری بەرزبێتەوە، لەو کۆمەلگەیەدا شۆڕشی سێکسی ڕودەدات، کە لە دەرئەنجامەکانی ئەم شۆڕشە لە ئێراندا دەکرێت ئاماژە بە بەرەو زیادچوونی سایتەکانی پۆرنۆگرافی بکەین، کە ئەنجامی ئەمەش پەیوەندی نادیار و سەرلێشێواو نێوان ڕەگەزەکان، زۆربوونی نەخۆشی ئایدز، پۆرنۆی ژێرزەمین، توندو تیژی دژ بە ژنان و منداڵان و نەخۆشیەکانی پەیوەندی نێوان ڕەگەزەکانە. فەکووھی پێی وایە ئەم جۆرە سایتانە لە ئێران ھۆگرێکی زۆری ھەیە. کە ھەروەھا ئەو شتەی کەلە م جۆرە پۆرنۆگرافیە ناوخۆییە زۆرتر بەدیدەکرێت، زنا لەگەڵ مەحارمە کە زۆرتر بە شێوازی نوسراوە و نەک رەسم یان فیلم، دەردەبڕێت. بە بڕوای فەکووھی ئەم گۆڕانکاریانەی پەیوەندی نێوان دوو ڕەگەز، دەرەنجامی چاک و خراپی ھەبووە. لە دەرئەنجامە چاکەکان دەکرێت ئاماژەبکرێن بە بەژداری ژنان لە زۆربەی ھەرە زۆری چالاکیەکانی پانتای گشتی، قبوڵکردنی رادەیی پەیوەندی نێوان دووڕەگەز لە ھەندێک لە گروپەکانی شار، لە نا یاسایی دەرچوونی ھەنێک لەو کردارانەی پێشتر بە تا وان لە قەڵەم دەدران. لە دەرئەنجامە خراپەکانی دەتوانین ئاماژە بکەین بە خۆکوژی کچان، زۆربوونی لەش فڕۆشی وگۆڕانی لەشفرۆشی لە شێوازی تایبەت بۆ شێوازی ھەمەگیر، زۆربوونی جودابونەوەی ژن وپیاو، ناسک بوونی پەیمانی ژن و مێردایەتی بە ھۆی زۆربوونی پەیوەندی لە دەروەی ھاوسەرایەتی.\nزاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان\nفەکووھی دەربارەی زاراوەکانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان ک ەلە زمانی فارسیدا جۆراوجۆری و بەرامبەری زۆریان ھەیە، ئاوا دەدوێت: زمان، ھەڵگری بیروبۆچونە بۆ زانستە کۆمەڵایەتیەکان و کەرەستەی سەرەکییە ئەگەر نەڵێین کە تەنھا کەرەستەیە. بۆیە دەبێت بە لاستیکیەکی زۆر و لەھەمانکاتیشدا بە قورسی ولە ڕێگای کۆمەڵێ میتۆدی ھزری بێنە نێو ئەم بوارەوە، ڕای ئێمە وابوو کە زۆرێک لە کێشەکان سەرچاوەیان دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی یەک ڕای دەربارەی خودی پێناسە و چەمک و ھەروەھا نەبوونی یەک رایی سەبارەت بە سیاسەتی ھەڵبژاردنی زاراوەکان. ھەر لەم ڕووەوە باشتر وایە بە جێگای ئەوەی کە زۆرتری کاتی خۆمان لە دانیشتنی پشت دەرگا داخراوەکان ببەینە سەر، بابەتەکە لە پانتای گشتی زانست لەو بوارەدا، باس لێبکەین و ئەمە ببێتە بیانویەک بۆ باسکردن لە چەمکەکان و کۆبونەوەکانی ئەنجومەنی زانستە کۆمەڵایەتیەکان، چونکە پێمان وایە ئەگەر ئەم ڕێگایە بەردەوامبێت، بێگومان ئیشی ھەڵبژاردنی وشە و زاراوە ئاسانتر دەبێت و نابێتە تەنھا ئیشی زمانەوانەکان بەڵکو دەبێتە ئەمرێکی ھزری وبنەمایی.\nزاڵنەبوونی کەسانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان بەسەر زمانە دەرەکییەکان:\nزاڵنەبوونی کەسانی زانستە مرۆڤایەتیەکان و زانستە کۆمەڵایەتیەکان، بەسەر زمانە گرنگە دەرەکییەکان، یەکێکە لە خاڵە لاوازەکانی چالاکوانانی زانستە کۆمەڵایەتیەکان لە ئێران. بە بۆچونی فەکووھی ھەمیشە ئەمە بووە کە ئەم پلانانە دەبێت ڕاستەوخۆ بڕۆن بەرەو زیادکردنی پەیوەندی نێودەوڵەتی دانیشتنەکان، کۆڕ و سیمینار و بەکارھێنانی زمانگەلێک جگە لە زمانی فارسی و بەتایبەتی ئینگلیزی. پلانەکانیش دەبێ ھەر لەسەر ئەم ڕێگایەدابێت. بە بڕوای ئەو ئەگەر چالاکوانانی بواری زانستە مرۆڤایەتیەکان، زانیارییەکی زۆریان دەربارەی زمانە دەرەکییەکان نەبێ، تەنانەت ناشتوانن بە درووستی لە زمانی فارسی تێبگەن و بەکاری بھێنن.\nنا زاڵبوون بەسەر ھونەری نوسین و چونیەتی دەربڕینی باسی زانستی:\nبە ڕوای فەکووھی، بیرمەندانی زانستە مرۆڤایەتیەکان، کەرەستەیەک جگە لە نووسین و قسەکردنیان نییە و بە بێ تەمرین ومەشق کردن لەم بوارانەدا نووسین، بێ سوودە و ئەمەش لە حاڵێدایە کە گۆڤارێکی زانستی لێکۆلەری جێگای تەمرینکردن نییە. ھەربۆیە پێویست بە بۆشایی گەلی تر وەک سایتەکان، ھەواڵنامەی پەرتوکی یان ئەلیکترۆنی ھەیە، تاکوو ئەم تەمرینانە لە واندا بکرێ و بتوانین لەم لاوازییە دوورکەوینەوە. بە کارھێنانی زمانەکانی تر تەنیا ڕێگای ناردنی زانیاری و باسەکان بۆ دەرەوەیە، بەڵام بۆ ئەم کارە دەبێت سەرەتا شارەزای تەواوی زمانەکەی خۆت بی، بەو مانایە کە کێشەیەکت لە نووسین و قسەکردن لە زمانی خۆتدا نەبێت. ئەمە لە حاڵێکدایە ئێمە ھێشتا لەم ئاستەدا نین و دەبێ ڕێگە چارەیەکی بۆ بدۆزینەوە. ئەگەر بتوانین کێشەی یەکەم چارەسەر بکەین، کێشەی دووەم ڕێگە چارەسەری زۆری ھەیە، بەکورتی بڵێین دەبێ یەکەم ھەنگاو قسەیەکمان بۆ وتن ھەبێت و جا ئەمجار توانای ئەوەمان ھەبێت کە بە زمانی خۆمان دەری بڕین و لە کۆتایدا ھەوڵبدەین کە بۆ خەڵکانی تری باسبکەین.\nڕای فەکووھی دەربارەی کاریگەری خوێندنی باڵا لەسەر سازوکاری سوننەتی و مۆدێرن لە سەردەمی ئێستا، ئەوەیە کە ئەوشتەی کە لە کۆمەڵگای ئێران ڕوویداوە نەک تەنیا لەم ڕووەوە کە ئەمڕۆ ژنان لە زۆربەی ھەرەزۆری بوارەکان، سەرەڕای ھەژموونی سیستەمە دژە ژنەکان، لە پێشەوەن و زۆرێک لە گۆڕانکاریەکان بە دەستی ئەوان ڕودەدەن، بەڵکو لەو ڕووەوە کە ئامادە بوونی ژنانی دارای خوێندنی باڵا کە خۆی بە مانای دارا بوونی سامانی زۆری فەرھەنگی و زیادبوونی بەکاربردنی فەرھەنگی ژنەکانە کە ئەمەش بە مانای بنیاتنەری ژیانی ڕۆژانە و گۆڕانکاری پێوەندی لەگەڵ کات و لە بوارەکانی رۆژانەیە، خۆی دەبێتە ھۆی ئەوەی کە کۆمەڵگا نەتوانێت کە لە ئاستێک زۆرتر توند و تیژی و زاڵبوون بەسەر ژنان بەکاربێنێ. کۆمەڵگایەک کە ژنان بەشدارییەکی بەرچاو و فرەلایەنیان تێیدا ھەبێت، ھەرگیز ناتوانێت وەک کۆمەڵگایەک کە ژنان تێیدا بەشداری کۆمەڵایەتیەکان نییە، بنیاتەکانی توندوتیژی، بێ عەدالەتی و بێ رەحمی، بەرەو زیادبوونی ببات. خوێندنی ژنان لەم ڕووەوە دەبێتە ھۆی جۆرێک خودناسین، و جم و جۆڵی پێگەی ژنان لە کۆمەڵگا کە بێ شک جێگرەوەکانی گۆڕانکاری و چاکبوون لەگەڵ خۆی دێنێت. بە بڕوای فەکووھی ئەو شەپۆلە نوێ و بەردەوامە کە لە دوای ١٩٦٠ ھەتاوەکو ئەمڕۆ بەتایبەتی لە زانکۆکان درووست بووە، کۆمەڵێک تیۆری تریان باسکرد کە فیمینیزمی کلاسیکی پشتگوێ خست وڕەخنەیان لێگرت وچاکتریانکرد، بۆ نمونە دەتوانین ئاماژەبکین بە (لەیلا ابو لەقوت) کەلە کۆمەڵگا ئیسلامییەکان حیجاب بە شێوازێک لە دەرفەت بۆ ژنان دادەنێ کە بتوانن تێکەڵی کۆمەڵگا ببن، کە بە ژنان دەرفەت وئازادییەکی زۆرتر دەبەخشێت ھەتاوەکو بتوانن لە ناو پێکھاتە نێرینەکان ئامادەبونیان ھەبێ و حیجاب بەربەستێک بۆ ئەم ئامادەبوونە نازانێ.\nڕەخنە لە ھەندێک لە تیۆریەکانی فیمینیزم\nفەکووھی دەربارەی رەخنەی فیمینیزمی دەڵێت باوەڕ یان نەبوونی باوەڕ بە جیاکردنەوەی ئیشەکان بەپێی ڕەگەزەوە، یەکێکە لە باسە سەرەکییەکان کە ئێمە لە گفتووگۆی فیمینیزمی دوور دەخاتەوە. زۆرێک لە فیمینیستەکان چەمکی "بەرابەری" بە ئەفسانەیەک دەزانن کە خۆی لە خۆیدا جۆرێک دژایەتی تێدایە و بۆیە زۆر زوو لە وەڵامدانەوەی چەند پرسیارێک دەمێنێتەوە. بۆ نمونە ئەم پرسیارە کە بۆچی دەبێت بەرابەریمان تەنھا لە خاڵە ئەرێنییەکاندا ھەبێت ولایەنە نەرێنییەکانی ڕەش بکەینەوە. بۆ نمونە درووستە کە ژمارەی ژنانی دکتوری نەشتەرگەر کەمە بەڵام بەھەمانشێوە ژمارەی ژنانی بکوژ کەمە، پرسیارەکە ئەوەیە کە ئایە دەتوانین تەنھا ژمارەی ژنانی نەشتەرگەر زۆر بکەین بەڵام لەھەمان کاتدا ژمارەی ژنانی تاوانبار بە کەمی ڕابگرین؟. وەڵامی فەکووھی ئەوەیە کە: نەشتەرگەری خۆی لە خۆیدا پێکھاتەیەکی توندوو تیژە ھەرچەندە لە چوارچێوەیەکی فەرھەنگی نەرم کراوەتەوە. ھەرچەند ئەمە بەو مانایە نییە کە ژنانی نەشتەرگەر، کەسانی تووندوتیژن بەڵکو بەومانایە کە ئەگەر ژمارەی ژنانی نەشتەرگەر کەمە تا ئاستێکی زۆر (لەپاڵ ھۆیەکانیتر) ھەر بەو ھۆیەش ژمارەی ژنانی تاوانبار کەمە. ئەگەر لەناو سوپا و ھەموو ئەو بەشانەی کەبە جۆرێک ناچارن توندووتیژی بەکاربێنن ژمارەی ژنان کەمە، ھۆکەی ھەر ئەوەیە کە لەو بوارانەی کە تووندوتیژی تێدا کەمە وەک پەرستاری پەروەردە و...، ژمارەیەکی بەرچاو، ژنمان ھەیە. لە پەیوەندی ژنانە یان پیاوانە بوونی ھەنێک لە بوارەکانی خوێندن، فەکووھی دەڵێت: ئێمە ئیدانەی ناکەین کە بنیاتەکانی کۆمەڵگەی ئێران نێرینە بوون کە ئەمە بۆتە ھۆی ئەوەی کە رێگە بە ژنان نەدرێت کە بەرەو ھەندێ ئیش بڕۆن، بەڵام ئەمە نابێتە چاوپۆشانن لە ئەوەی کە ژنان خۆشیان ھەندێک جار حەزیان لەو جۆرە ئیشە پیاوانە نەبووە. ئەزموونی دەروونناسان لەمساڵانەی دوایدا نیشانیداوە کە پەروەردە کردن تەنھا یەکێکە لەو ھۆکارانەی کە کەسایەتی ژنانە و پیاوانە دروست دەکات، بڕوای من سرووشتی مێینە و نێرینە گرنگترن لە بنیاتەکۆمەڵایەتیە کان کە ڕۆڵی کۆمەڵایەتی درووستدەکەن و دەبەخشن.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ناسر_فەکووھی&oldid=435202»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:١٦ی ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤ نوێ کراوەتەوە.