داعش ئیدیعا ده‌کات سه‌ری ڕۆژنامه نووسێکی ئه‌مه‌ریکی بڕیوه\nدوا نوێکردنه‌وه ی مانگی هه‌شـت ٢٠, ٢٠١٤\nڕۆژنامه‌نووس جێمز فۆلی\nئه‌مه‌ریکا له هه‌وڵدایه پشتڕاستی بکات داعش ڕۆژنامه‌نووسێکی ئه‌مه‌ریکی سه‌ربڕیوه\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئۆباما ده‌ڵێت له هه‌وڵ دایه مسۆگه‌ری دروستی گرته ڤیدئۆیه‌ک بکات که تێیدا دا ده‌وڵه‌تی ئیسلامی عێڕاق و شام ناسراوه به "داعش" ئیدیعا ده‌کات سه‌ری ڕۆژنامه‌نووسێکی ئه‌مه‌ریکی به ناوی جێمز ڕایت فۆلی James Wright Foley بڕیوه وه‌ک په‌یامێک بۆ ئه‌مه‌ریکا که خۆتێهه‌ڵقوتاندنی له نێو عێڕاقد ڕابگرێت.\nوته‌بێژی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانی کۆشکی سپی که‌تلین هایدن کوتی "ئه‌گه‌ر ڕاست بێت، ئه‌وه ئێمه به کوشتنی بێ به‌زه‌ییانه ڕۆژنامه‌نووسێكی بێ تاوانی ئه‌مه‌ریکی حه‌په‌ساوین و ئه‌وپه‌ڕی سه‌ره‌خۆشی خۆمان بۆ بنه‌ماڵه‌ی ناوبراو و دۆستانی ده‌رده‌بڕین."\nئه‌و وته‌بێژه گوتی ده‌زگای زانیاری نه‌هێنی ئه‌مه‌ریکا به خێرایی هه‌وڵ ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی مسۆگه‌ری ڕاستی و دروستی گرته ڤیدئۆیه‌که مسۆگه‌ر بکات.\nگرته ڤیدئۆکه، که سێ شه‌مه له سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌کانی ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنی کۆمه‌ڵایه‌تی بڵاو کراونه‌وه، ناکرێت پشت ڕاست بکرێن ڕاستن یان نا.\nئه‌و ڕۆژنامه‌نووسه له سوریا بوو و ڕاپۆرتی له سه‌ر شه‌ڕی نێوخۆیی بڵاوده‌کردوه کاتێک له نوامبری 2012 دا بێ سه‌رو شوێن چوو.\nئه‌و گرته ڤیدئۆیه‌ی له سه‌ر یو تیوب له ژێر سه‌ردێڕی " په‌یامێک له داعش بۆ ئه‌مه‌ریکا" بڵاو کراوه‌ته‌وه.\nله ئه‌م مانگانه‌ی دوایی دا، ملیتانه‌کانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی عێڕاق و شام له باکووری عێڕاق و خۆرهه‌ڵاتی سوریا دا پێشڕه‌وی کردوه، و شێوازێکی سه‌خیت له دادی ئیسلام له ناوچه‌که دا دامه‌زراندوه که تێیدا سه‌ربڕێن، له خاچ دان و کۆمه‌ڵ کوژی ئه‌نجام ده‌دات.


شوێنی ئێستای بەغدادی ئاشکرا کرا - کوردسات نیوز\nAug 26, 2019 6\nAug 25, 2019 308\nAug 25, 2019 790\nAug 25, 2019 213\nAug 25, 2019 480\nAug 24, 2019 183\nMar 16, 2018 5802\nDec 4, 2017 6524\nApr 5, 2018 6467\nJun 30, 2018 5500\nApr 27, 2018 4535\nApr 13, 2018 4418\nApr 7, 2018 4233\nMay 10, 2017 4350\nApr 26, 2017 5116\nSep 9, 2017 4260\nSep 2, 2017 4286\nNov 1, 2018 3789\nOct 30, 2018 3723\nAug 3, 2019 1061\nAug 26, 2019 864\nAug 25, 2019 1272\nAug 25, 2019 1174\nپۆگبا بە ڕەوشتێكی جوانەوە وەڵامی رەگەز پەرستان...\nAug 25, 2019 1173\nبەپەلە : ریاڵ مەدرید ئەستێرەیەكی گواستەوە ریزەكانی\nAug 25, 2019 6794\nAug 22, 2019 11201\nشوێنی ئێستای بەغدادی ئاشکرا کرا\nMay 13, 2019 21086\nشوێنێکی دوورە و لە عێراق و سوریا نەماوە\nلە دوای دەرکەوتنەوەی "ئەبوبەکر بەغدادی" سەرکردەی گروپی تیرۆریستی داعش لە ڤیدیۆیەکدا، مشتومڕەکان لەسەر شوێنی مانەوەی زیادیان کردووە.\nدوای ئەوەی زۆربەی دەزگا ھەواڵگرییەکان باسیان لەوە دەکرد "بەغدادی" لە ناوچەیەکی بچووکی نێوان سوریا و عێراق ماوەتەوە، ئێستا پێشبینییەکان بۆ ئەوە دەچن کە لە شوێنێکی تری ژێر دەستی گروپەکەی، لە وڵاتێکی تر خۆی حەشاردابێت.\nرۆژنامەی "دەیلی مەیلی" بەریتانی بە پشت بەستن بە زانیارییەکانی دامەزراوەی ناوەندی لێکۆڵینەوەی "براس تاکس"وە رایگەیاندووە، پێدەچێت "بەغدادی" چوبێتە دەرەوەی سوریا و عێراق، چونکە گروپە تیرۆریستییەکەی لەو دوو وڵاتە ھیچ روبەرێکیان بەدەستەوە نەماوە. ئەو دامەزراوەیە کە بارەگاکەی لە "پاکستان"ە و تایبەتە بە لێکۆڵینەوە لە ھەڕەشەکانی سەر جیھان راشیگەیاندووە، بەپێی پێشبینییەکانیان پێدەچێت لە ئێستادا "بەغدادی" لە "ئەفغانستان" خۆی حەشاردابێت.\nبەڵام بەشێک لە چاودێران و لێکۆڵەرەوان بە دووری دەزانن "بەغدادی" بەرەو ئەو وڵاتە ھەڵھاتبێت، چونکە گەیشتنی بە "ئەفغانستان" پێویستی بە گرتنەبەری رێگەیەکی مەترسیدار ھەیە و بۆ ئەوەش دەبێت بە "ئێران"دا تێبپەڕێت. "دەیلی مەیل" راشیگەیاندووە، یەکەیەکی ھێزی تایبەتی ئەمریکا نزیکەی ساڵێکە بە دوای "بەغدادی"یەوەن، کە یەکێکە لە مەترسیدارترین داواکراوەکانی جیھان.\nلەلایەکی ترەوە، رۆژنامەی "دەیلی ئێکسپرێس"ی بەریتانی رایگەیاندووە، بەریتانیا و وڵاتانی تری نێو ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە "لیبیا" بە دوای "بەغدادی"دا دەگەڕێن. لەو چوارچێوەیەشدا ھێزی ئاسمانی بەریتانی گەڕاونەتەوە بۆ کایەی ئاسمانی "لیبیا" و بە ھاوکاری فڕۆکە جەنگییەکانی ئیتاڵیا و ئەمریکا بە دوای "بەغدادی" دەگەڕێن و کۆدی "ئەی بی بی"یان بۆ بەکارھێناوە بۆ پێکانی ئامانجەکەیان. فەرماندەکانی نێو ھەواڵگری سەربازی بەریتانیاش رایانگەیاندووە، پێدەچێت شوێنی مانەوەی "بەغدادی" لە یەکێک لە ٧ لقەکانی رێکخراوە تیرۆریستییەکەی بێت، لە باکوری ئەفریقا.\nئەگەرچی تا ئێستا شوێنی مانەوەی سەرکردەی گروپی تیرۆریستی داعش دیاری نەکراوە، بەڵام ئەوەی ئاشکرایە ئەوەیە کە "بەغدادی" ناتوانێت بە ئازادای ھاتوچۆ بکات و دەیەوێت کەمترین شوێن بگۆڕێت، ئەوەش بۆ ئەوەی سەرنجی جیھان بۆ خۆی رانەکێشێت و شوێنەکەی ئاشکرا نەبێت.\nدووەم رۆژی یەکەمین سیمپۆزیۆمی نێودەوڵەتیی تەندروستی بەڕێوەچوو\nئەردۆغان بەروونی ھەنگاوەکانی داھاتووی لەناوچەکە بە تیلرسن...\nFeb 16, 2018 1563\nئێران.. خۆپیشاندان دژی بڕیاری کشانەوەی ئەمریکا\nMay 11, 2018 848\nئەڵمانیا و ئیسپانیا لەسەر دیپۆرتکردنەوەی کۆچبەران رێککەوتن...\nAug 10, 2018 4279\nAug 20, 2019 15991\nAug 21, 2019 5716\nAug 24, 2019 4843\nAug 20, 2019 3580\nAug 15, 2019 9138\nJan 21, 2019 19065\nزیاتر لە 100 ھەزار کۆچبەر دەبێت ئەڵمانیا بەجێبھێڵن\nسەرکردایەتی و ئەنجوومەنی ناوەندی یەکێتی وادەی بەستنی کۆنگرە...\nبەرزترین پلەی گەرما ٥٢ پلە بووە


ساماسۆنگ كەموكورییەكانی ناو مۆبایلە چەماوەكەی چاك كرد\n28/07/2019 251 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nكۆمپانیای "سامسۆنگ"ی كۆریای باشوور رایگەیاند، دوای ئەوەی ئەو كەموكووڕییەی لەمۆبایلە چەماوەكەی كۆمپانیاكە ئاشكرابوو، ئێستا كۆتاییان هێناوە بەڕێوشوێنەكانی چاككردنەوەی و كاتی خستنەبازاڕیشیان ئاشكراكردووە .\nكۆمپانیای سامسۆنگ رایگەیاند، كۆپی چاككراوەكەی "گالاكسی فۆڵد" لەسەرەتای سێپتەمبەرەوە ئامادە دەبێت بۆ ئەوەی لەهەندێك بازاڕی دیاریكراو بخرێتەروو .\nمۆبایلی زیرەكی "گالاكسی فۆڵد"، دەتوانرێت بنووشتێنرێتەوە و نرخەكەشی بە ٢٠٠٠ دۆلار دەخەمڵێنرێت ، لەمانگی شوباتی ئەمساڵ خرایە روو ، كە دەنگدانەوەیەكی گەورەی هەبوو ، بەشێوەیەك ئەو مۆبایلە چەماوە موژدانەی چەرخێكی نوێی لە دیزاینی مۆبایلی زیرەك پێبوو .\nبەڵام كاتێك كۆمپانیاكە لەمانگی نیسان دەستی كرد بە دابەشكردنی مۆبایلەكە بەسەر رۆژنامەنووساندا ، بەڵام هەر زوو هەست بە بوونی كێشەی مەترسیدار لەمۆبایلەكەدا كرا ، دەستبەجێش كۆمپانیاكە مۆبایلەكەی هەڵپەسارد ، كۆمەڵێك دەنگۆ لەسەر بوونی كەموكووڕی لەدیزاینەكەی بڵاوبووەوە.\nبەڵام كۆمپانیاكە دەڵێت: كۆمەڵێك چاكسازی لە دیزاین و بۆدی مۆبایلەكەدا كردووە، كەیەكێك لەو چاككردنانە بریتییە لە درێژكردنەوەی چینی پارێزەری سەرووی شاشەكە "ئینفینیتی فلیكس" بۆ دەرەوەی چوارچێوەكە .\nجگە لەوە كۆمەڵێك چاكسازی لە بۆدی ئامێرەكەدا كراوە كە وایلێدەكات زیاتر پارێزراو ببێت ، ئەوە سەرباری ئەوەی گۆرانكاری ئەوتۆ لە مۆبایلەكەدا كراوە كە نایەڵێت توشی پەككەوتنی كاتی ببێت .


نه‌ته‌وه بێ ده‌وڵه‌ته‌كان… (فه‌له‌ستین) – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / نه‌ته‌وه بێ ده‌وڵه‌ته‌كان… (فه‌له‌ستین)\nگۆران حكيم 2016-03-11\tمێژووى جیهان, مێژووى گشتى لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە نه‌ته‌وه بێ ده‌وڵه‌ته‌كان… (فه‌له‌ستین) 3,759 Views\nفه‌له‌ستین ده‌كه‌وێته باشوری خۆرهه‌ڵاتی ده‌ریای ناوه‌ڕاسته‌وه تا ده‌گاته روباری ئوردن، له ناوجه‌رگه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدایه. خۆرئاوای ئاسیا وباكوری ئه‌فریقیا پێكه‌وه ده‌به‌ستێت، چونكه له‌گه‌ڵ نیمچه دورگه‌ی سینادا خاڵی پێكگه‌یشتنی ئه‌و دو كیشوه‌ره‌ن. چه‌ندین شاری به‌ناوبانگی تێدایه، كه بۆ هه‌ریه‌كه له سێ ئایینه ئاسمانییه‌كه گرنگن، له‌وانه‌ش قودس. ئه‌مڕۆ قودس كراوه‌ته دو به‌شه‌وه، به‌شێكی ده‌وڵه‌تی ناسه‌ربه‌خۆی فه‌له‌ستینی تێدایه و به‌شه‌كه‌ی تریش، ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل كه له 1948دا دامه‌زرێنرا. ژماره‌ی دانیشتوانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ش 11 ملیۆن و 900 هه‌زار كه‌سه، رێژه‌ی جوله‌كه‌كان تێیدا 49%یه و رێژه‌ی عه‌ره‌بیش 46%ه.\nله‌ڕوی سیاسییه‌وه فه‌له‌ستین، ناوچه‌یه‌كی پڕ گرژی و ئاڵۆزییه، به‌هۆی كاره‌كانی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیله‌وه، كه زۆر كه‌س به كارێكی ره‌گه‌زپه‌رستانه‌ی له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن. پاش دامه‌زراندنی ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی فه‌له‌ستینی له 1993، ناوی فه‌له‌ستین له ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا جاروبار به‌كاردێت و مه‌به‌ستیش لێی ئه‌و ناوچانه‌یه كه له‌ژێر حوكمی ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستیندان. وه‌ك نازناویش به عه‌ره‌به‌كانی ناوچه‌كه ده‌وترێت، له‌كاتێكدا جوله‌كه‌كان پێیان خۆش نیه به‌و ناوه‌وه، واته به فه‌له‌ستینی بانگ بكرێن.\nهیرۆدۆتی مێژونوسی یۆنانی، له نوسینه‌كانی له سه‌ده‌ی پێنجه‌می پێش زاییندا، له باسی وڵاتی شام و وڵاتی رافیده‌یندا، ناوی فه‌له‌ستینی وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ باشوری وڵاتی شام به‌كاربردوه، پێی وتوه: پلیستینیه. پێده‌چێت له ناوی پلشت_ه‌وه وه‌ریگرتبێت، كه به ناوچه‌ی نێوان یافا و دۆڵی عه‌ریش وتراوه، به‌هۆی ئه‌وه‌ی گه‌لی (فلستی) له سه‌ده‌ی 12یه‌می پێش زایین و بۆماوه‌ی زیاتر له 500 ساڵ له ناوچه‌ی فه‌له‌ستیندا ژیاون. له سه‌ده‌ی دوه‌می زایین و له ساڵی 132دا ئیمپراتۆریه‌تی رۆمانی، هه‌ستا به هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ویلایه‌تی یه‌هودا و له جێگه‌ی ئه‌وه ویلایه‌تی فه‌له‌ستینی سوریی دامه‌زراند. له سه‌رده‌می خه‌لافه‌تی ئیسلامیشدا به فه‌له‌ستین وتراوه “جند فلسطین” و به‌شێك له سنوره‌كانی له‌گه‌ڵ “جند الاردن”دا هاوبه‌ش بوه.\nفه‌له‌ستین له ناوچه‌یه‌كی زۆر ستراتیژیدایه له‌نێوان میسر و سوریا و عێراق، سه‌رزه‌مینی زۆرێك له شارستانێتییه‌كانه. شاری ئه‌ریحا له هه‌زاره‌ی هه‌شته‌می پێش زایینه‌وه،21 شارستانێتی جیاوازی به‌خۆوه بینیوه. فه‌له‌ستین سه‌رزه‌مینی سه‌رهه‌ڵدانی ئایینی مه‌سیحی و یه‌هودیشه. كۆنترین گه‌لێكی ناسراو له‌و سه‌رزه‌مینه‌دا نیشته‌جێ بوبێتن، كه‌نعانییه‌كانن. له‌لایه‌ن زۆرێك له گه‌لانی جیاوازه‌وه داگیر و كۆنترۆڵكراوه، له‌وانه‌ش میسرییه كۆنه‌كان، ئاشورییه‌كان، بابلییه‌كان، فارسه‌كان، رۆمانه‌كان، یۆنانییه‌كان، بیزه‌نتییه‌كان، خه‌لافه‌تی ئیسلامییه‌كان، خاچپه‌رسته‌كان، ئه‌یوبییه‌كان، مه‌مالیك، عوسمانییه‌كان و به‌ریتانییه‌كان، له كۆتاییشدا ئیسرائیل پاش شكسته‌كه‌ی 1948.\nله ناوچه‌یه‌كی نزیك ده‌ریاچه‌ی ته‌به‌ریا شوێنه‌واری مرۆیی دۆزراوه‌ته‌وه، كه بۆ 600 هه‌زار ساڵ پێش زایین ده‌گه‌ڕێته‌وه. كه‌نعانییه‌كان له ساڵانی نێوان 3000 بۆ 2500 ساڵ پ.ز گه‌یشتنه فه‌له‌ستین. له ده‌وروبه‌ری ساڵانی 1250 پ.ز به‌نی ئیسرائیل چه‌ند به‌شێكی وڵاتی كه‌نعانییه‌كانیان داگیركرد، له‌نێوان ساڵانی 965 بۆ 928 پ.ز سوله‌یمان په‌یكه‌رێكی له قودس دروستكرد، پاش داگیركردنی وڵاته‌كه‌یان له‌لایه‌ن ئاشورییه‌كانه‌وه و دواتریش له‌لایه‌ن بابلییه‌كانه‌وه په‌یكه‌ره‌كه روخێنرا، ساڵی 539 پ.ز فارسه‌كان، بابلییه‌كانیان تێكشكاند و رێگه‌یاندا جوله‌كه‌كان بگه‌ڕێنه‌وه و په‌یكه‌ره‌كه دوباره دروستبكه‌نه‌وه.\nساڵی 333 پ.ز ئه‌سكه‌نده‌ری مه‌زن وڵاتی فارسی داگیركرد و فه‌له‌ستینی خسته ژێر ركێفی خۆیەوە، دوای ئه‌ویش به‌تلیسییه‌كانی میسر و سلوقییه‌كانی سوریا به‌نۆره حوكمی ئه‌و ناوچه‌یه‌یان كردوه.\nعیسای مه‌سیح له شاری به‌یت له‌حم له دایكبوه، ناوبانگی ئه‌و شاره‌ش به‌و هۆیه‌وه‌یه. ده‌گێڕنه‌وه كه یوسفی دارتاش و مه‌ریه‌می پاكیزه رۆیشتون بۆ به‌یت له‌حم تا خۆیان له سه‌رژمێری گشتیدا ناونوس بكه‌ن، ئیتر له‌وێ منداڵه‌كه‌ی بوه. به‌ڵام له قورئاندا هاتوه: (له سایه‌ی دار خورمایه‌كدا ژانی منداڵبون گرتی). ساڵی 330ز هیلانه‌ی دایكی قوسته‌نتین، له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌شكه‌وته‌ی گوایه مه‌سیحی تێدا له‌دایكبوه، كڵێسایه‌كی بنیاتناوه، كه كۆنترین كڵێسایه له مێژودا.\nپاش روداوی (ئیسرا و میعراج) به‌پێی باوه‌ڕی ئیسلامی، قودس بو به شارێكی پیرۆز، پاش ئه‌وه‌شی نوێژ به‌سه‌ر موسڵماناندا فه‌رزكرا، موسڵمانان روگه (قیبله)یان گواسته‌وه بۆ مه‌ككه، چونكه جوله‌كه‌كان به‌رده‌وام تانه‌ی ئه‌وه‌یان لێیان ده‌دا، كه رو له قیبله‌ی ئه‌وان ده‌كه‌ن، ئه‌وه سه‌ره‌ڕای چه‌ند هۆیه‌كی تریش.\nپاش داگیركردنی قودس و ناوچه‌كانی تری فه‌له‌ستین له سه‌رده‌می خه‌لافه‌تی عومه‌ری كوڕی خه‌تابدا، ناوبراو په‌یمانێكی له‌گه‌ڵ مه‌سیحییه‌كاندا مۆركرد كه به “په‌یمانی عومه‌ری” ناسراوه. تیایدا به‌ڵێنیدا به پاراستنی سه‌ر و ماڵ و پیرۆزییه‌كانی مه‌سیحییه‌كان له به‌رامبه‌ر دانی سه‌رانه (جزیه)دا.\nله سه‌رده‌می عوسمانییه‌كاندا فه‌له‌ستین گه‌شه‌ی زۆری كرد، چه‌ندین به‌نده‌ر و بازاڕ و خوێندنگه و مزگه‌وت و كڵێسا و گه‌رماو و سه‌را و بینای تری حكومی و تایبه‌تیان تێدا بنیاتنا، به‌تایبه‌تی له شاره‌كانی قودس و عه‌كا و یافا و جه‌نین و به‌یت له‌حم.\nله ساڵانی كۆتایی حوكمی عوسمانییه‌كاندا فه‌له‌ستین، له‌ڕوی ئیدارییه‌وه دابه‌شبوبو به‌سه‌ر دو ئیداره‌دا: یه‌كێكیان ئیداره‌ی قودس، كه به وه‌زاره‌تی ناوخۆوه له ئه‌سته‌نبوڵ په‌یوه‌ست بو، ئه‌وه‌كه‌ی تریش ئیداره‌ی باكوری فه‌له‌ستین، به‌ڵام له‌ڕوی سه‌ربازییه‌وه فه‌له‌ستین به‌شێك بو له فه‌رمانده‌یی سه‌ربازیی گشتیی سوری.\nساڵی 1916 فه‌ره‌نسا و به‌ریتانیا و روسیا رێككه‌وتنێكیان بۆ دابه‌شكردنی به‌شی باكوری نیشتمانی عه‌ره‌بی (عێراق و وڵاتی شام) مۆركرد، ئه‌وه‌ش بۆئه‌وه‌ی ناوچه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆیان دوای روخانی ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی دیاری بكه‌ن.\nئه‌و ناوچه‌یه‌ی دواتر له باشوری سوریا جیاكرایه‌وه و به فه‌له‌ستین ناسرابو، جگه له بیابانی نه‌قه‌ب، خرایه سایه‌ی ئیداره‌یه‌كی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه، كه به راوێژی به‌ریتانیا و فه‌ره‌نسا و روسیا به‌ڕێوه‌بچێت. به‌ریتانیا هه‌ر له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌وه سیاسه‌تی دامه‌زراندنی قه‌واره‌یه‌كی جوله‌كه‌ی په‌یڕه‌وده‌كرد، كه پێیانوابو تا ئه‌به‌د له سێبه‌ری خۆیاندا ده‌مێنێته‌وه و ده‌بێته كێچی كه‌وڵی عه‌ره‌ب و ناهێڵێت بیر له یه‌كگرتن بكه‌نه‌وه. ئه‌م سیاسه‌ته‌ش له په‌یمانی بلفۆری ساڵی 1916دا خۆی به‌یانكرد.\nساڵی 1917 فه‌له‌ستین كه‌وته ژێر ده‌سه‌ڵاتی سوپای به‌ریتانیاوه، ساڵی 1920 فه‌له‌ستین خرایه ژێر ئینتیدابی به‌ریتانیاوه، به‌ڵام له 1948 میسر چوه كه‌رتی غه‌زه‌وه و ئوردنیش چوه كه‌رتی خۆرئاواوه. له شوباتی 1949 هه‌ریه‌كه له میسر و ئوردن له‌لایه‌ك و ئیسرائیلیش له‌لایه‌كی تره‌وه ئاگربه‌ستێكیان مۆركرد، كه به‌پێی ئه‌و ئاگربه‌سته میسر پارێزگاری له كه‌رتی غه‌زه ده‌كات و ئوردنیش له كه‌رتی خۆرئاوا. به‌و شێوه‌یه‌ش مانه‌وه تا جه‌نگی 1967.\nساڵی 1947 نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان ویستی چاره‌سه‌رێكی بۆ ناكۆكی عه‌ره‌بی ئیسرائیلی له‌سه‌ر فه‌له‌ستین بدۆزێته‌وه، هه‌ستا به پێكهێنانی لیژنه‌ی (UNSCOP) كه له چه‌ند وڵاتێك پێكهاتبو، به‌مه‌به‌ستی گره‌نتیكردنی بێلایه‌نی له چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كه‌دا. بڕیاری دابه‌شكردنه‌كه له ئایاری 1947 بڵاوكرایه‌وه و 55%ی خاكی فه‌له‌ستینیدا به ئیسرائیل (كه له ئیسدوده‌وه ده‌یگرته‌وه تا نزیكی حه‌یفا جگه له شاری یافا). دابه‌شكردنه‌كه‌ش به‌جۆرێك بو شوێنی گردبونه‌وه‌ی جوله‌كه‌كانی تێدا ره‌چاوكرابو، به‌جۆرێك ویستیان هه‌رچۆنێك بوه له‌ناو سنوری ده‌وڵه‌ته یه‌هودییه‌كه‌دا بمێننه‌وه. ده‌سته‌ی باڵای عه‌ره‌بی پێشنیازی دابه‌شكردنه‌كه‌ی ره‌تكرده‌وه، به‌ڵام ده‌سته‌ی یه‌هودی به دابه‌شكردنه‌كه رازیبو، هه‌ریه‌كه له ئه‌مه‌ریكا و روسیاش دابه‌شكردنیان پێ قبوڵبو. به‌ریتانیاش رایگه‌یاند، ئه‌گه‌ر له شه‌ش مانگدا چاره‌سه‌رێك نه‌دۆزرێته‌وه، كه عه‌ره‌ب و جوله‌كه‌كانیش پێكه‌وه قبوڵیان بێت، فه‌له‌ستین به‌جێده‌هێڵێت.\nپاش راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیلی له‌سه‌ر خاكی فه‌له‌ستین له 15ی ئایاری 1948، یه‌كه‌م جه‌نگی نێوان عه‌ره‌ب و جوله‌كه هه‌ڵگیرسا، ئه‌وه‌بو هێزی پێنج وڵاتی عه‌ره‌بی (میسر و سوریا و ئوردن و لوبنان و عێراق) ویستیان بچنه فه‌له‌ستینه‌وه و رێگه له دروستبونی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیلی بگرن. ئۆپه‌راسیۆنه سه‌ربازییه‌كان تا كانونی دوه‌می 1949 به‌رده‌وامبون، تا ئیسرائیل به‌ته‌واوی ئه‌و ناوچانه‌ی كۆنترۆڵكرد كه بڕیاری دابه‌شكردنه‌كه پێی دابو. له ئه‌نجامی ئه‌وه‌شدا 700 هه‌زار فه‌له‌ستینی ئاواره‌ی كه‌رتی خۆرئاوا و كه‌رتی غه‌زه بون و كه‌مێكیان نه‌بێت، ئه‌گه‌رنا ئه‌وانی تر ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل نه‌یهێشت بگه‌ڕێنه‌وه شوێنی خۆیان. له 1948 و له‌كاتی جه‌نگه‌كه‌دا حكومه‌تێك له غه‌زه به سه‌رۆكایه‌تی ئه‌حمه‌د حیلمی عه‌بدولباقی پێكهێنرا، چه‌ند ساڵێكیش نوێنه‌رایه‌تی فه‌له‌ستینی له كۆمكاری عه‌ره‌بی كرد، به‌ڵام چه‌ند وڵاتێكی عه‌ره‌بی وه‌ك عێراق و ئوردن و میسر دانیان پیانه‌ده‌نا، ئه‌وه بو شكستیهێنا.\nساڵی 1956 پاش خۆماڵیكردنی نۆكه‌ندی سوێس له‌لایه‌ن جه‌مال عه‌بدولناسره‌وه، فه‌ره‌نسا و به‌ریتانیا و ئیسرائیل هێرشیان كرده سه‌ر میسر و كه‌رتی غه‌زه، تا له 1957 كه‌رتی غه‌زه‌یان داگیركرد.\nساڵی 1964 رێكخراوی ئازادیخوازی فه‌له‌ستین وه‌ك رێكخراوێكی سیاسی و نیمچه سه‌ربازی دامه‌زرا، كه له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان و كۆمكاری عه‌ره‌بی وه‌ك تاكه نوێنه‌ری گه‌لی فه‌له‌ستینی له ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌شدا دانی پیانرا. چه‌ندین گروپ و حیزبی فه‌له‌ستینی له‌خۆده‌گرێت، له‌وانه‌ش بزوتنه‌وه‌ی فه‌تح و به‌ره‌ی جه‌ماوه‌ریی و به‌ره‌ی دیموكراتی و حیزبی گه‌لی شیوعی و چه‌ندانی تریش. سه‌رۆكی لیژنه‌ی جێبه‌جێكردنی رێكخراوه‌كه وه‌ك سه‌رۆكی فه‌له‌ستین وایه، له‌و ناوچانه‌ی له‌ژێر كۆنترۆڵی ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینیدان. شایه‌نی باسه بزوتنه‌وه‌ی به‌رگریكردنی ئیسلامی (حه‌ماس) و بزوتنه‌وه‌ی جیهادی ئیسلامی به‌شێك نین له‌و رێكخراوه.\nساڵی 1967 جه‌نگێك له‌نێوان ئیسرائیل و میسر و سوریا و ئوردندا هه‌ڵگیرسا، به سه‌ركه‌وتنی ئیسرائیل و ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی باقی ناوچه‌كانی تری فه‌له‌ستین له كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا و سینای میسری و به‌رزاییه‌كانی جۆلان له سوریا، كۆتاییهات. جه‌مال عه‌بدولناسری سه‌رۆكی میسریش به‌شێوه‌ی كاتی ده‌ستی له‌كاركێشایه‌وه، سه‌ره‌ڕای ئاواره‌بونی ژماره‌یه‌كی زۆری گه‌لی فه‌له‌ستین.\nساڵی 1987 رێكخراوی ئازادیخوازی فه‌له‌ستین دژی ئیسرائیل راپه‌ڕی، به‌وه‌ش دۆسیه‌ی فه‌له‌ستینی هێنایه‌وه به‌ر باس و گفتوگۆ. ساڵی 1988 رێكخراوی ناوبراو به‌شێوه‌ی ره‌سمی بژارده‌ی دو ده‌وڵه‌تی له فه‌له‌ستین و پێكه‌وه‌ژیانی ئاشتییانه‌ی له‌گه‌ڵ ئیسرائیل هه‌ڵبژارد، به‌جۆرێك سه‌ربه‌خۆیی فه‌له‌ستین له‌سه‌ر زه‌وییه‌كانی ساڵی 1967 ده‌سته‌به‌ربكات و قودسی خۆرهه‌ڵات بكرێته پایته‌ختی. ساڵی 1993 دوای دانوستانێكی نهێنی ئیسحاق رابین، سه‌رۆك وه‌زیرانی ئیسرائیل و یاسر عه‌ره‌فات، سه‌رۆكی رێكخراوی ئازایخوازی فه‌له‌ستین رێككه‌وتنێكیان مۆركرد، له‌سه‌ر كشانه‌وه‌ی ئیسرائیل له كه‌رتی غه‌زه و پێدانی ئیداره‌ی شاره‌وانییه‌كان به فه‌له‌ستینییه‌كان.\nله 1994 هێزه‌كانی ئیسرائیل له كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا به‌شێوه‌ی هه‌نده‌كی كشانه‌وه و ناوچه‌كه كه‌وته ژێر حوكمڕانی ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینی، تا ئه‌وه‌ی ئیسرائیل له 2005 و به فه‌رمانی ئاریل شارۆن، سه‌رۆك وه‌زیرانی ئیسرائیلی ئه‌وكات به‌ته‌واوی له كه‌رتی غه‌زه كشانه‌وه.\nله كانونی یه‌كه‌می 2008 ئیسرائیل، هێرشێكی توندی زه‌مینی و ئاسمانی كرده سه‌ر كه‌رتی غه‌زه، بۆردومانی زۆربه‌ی بنكه‌ی پۆلیس و ماڵ و مزگه‌وت و نه‌خۆشخانه‌كانیشی كرد، به‌مه‌به‌ستی كۆتایی هێنان به حوكمی بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماس و ته‌قاندنی موشه‌ك به ئاراسته‌ی ئیسرائیل.\nكه‌رتی خۆرئاوا و غه‌زه تا ساڵی 1994 له‌ژێر ركێفی ئیسرائیلدا مانه‌وه، تا ئه‌وه بو به‌پێی رێككه‌وتنانه‌ی ئۆسلۆی ساڵی 1993 ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی فه‌له‌ستینی به‌ڕێَوه‌بردنی چه‌ند به‌شێكی هه‌ردو ناوچه‌كه‌ی كه‌وته ده‌ست. پاش ئه‌وه‌ی بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماس زۆربه‌ی كورسییه‌كانی په‌رله‌مانی برده‌وه، شه‌ڕ و پێكهه‌ڵپرژان له‌نێوان حه‌ماس و فه‌تح دروستبو، تا له 2007دا گه‌یشته لوتكه، پاش ئه‌وه‌ی حه‌ماس به‌ته‌واوی كه‌رتی غه‌زه و دامه‌زراوه ئه‌منی و حكومییه‌كانی كۆنترۆڵكرد.\nله كۆتایی ساڵی 2008 و سه‌ره‌تای 2009 ئیسرائیل كه‌رتی غه‌زه‌ی گه‌مارۆدا، كاره‌با و سوته‌مه‌نی لێ بڕی و نه‌یهێشت هیچ ده‌وا و ده‌رمانێكیشی له وڵاتانی دراوسێوه پێبگات. ئه‌و گه‌مارۆیه تائێستاش به‌رده‌وامه و له ئه‌نجامی هێرش و په‌لاماره‌كانی ئیسرائیله‌وه بۆ سه‌ر كه‌رتی غه‌زه چه‌ندین فه‌له‌ستینی كوژراو و برینداربون.\nفه‌له‌ستین ده‌كه‌وێته كیشوه‌ری ئاسیاوه و به‌شی باشوری خۆرئاوای وڵاتی شام پێكده‌هێنێت، كه جگه له فه‌له‌ستین، لوبنان و سوریا و ئوردنیش له‌خۆده‌گرێت، له‌گه‌ڵ میسریش هاوسنوره. به‌هۆی ئه‌و پێگه‌یه‌ی هه‌یه‌تی بوه به ئه‌ڵقه‌ی گه‌یاندنی كیشوه‌ره‌كانی ئاسیا و ئه‌وروپا و ئه‌فریقیا به‌یه‌كتری.\nچه‌ند شارێكی كه‌ناراوی گرنگی تێدایه، كه ده‌كه‌ونه سه‌ر ده‌ریای ناوه‌ڕاست، ئه‌وانیش: عه‌كا، حه‌یفا، خزه‌یره، نه‌تانیا، هیرتسلیا، ته‌ل ئه‌بیب، ئافا ئه‌شود و عه‌سقه‌لان و غه‌زه، كه له‌ڕوی ئابوری و دیمۆگرافی و جوگرافییه‌وه گرنگییه‌كی زۆریان هه‌یه، چونكه 60%ی دانیشتوان له‌و شاره كه‌ناراوییانه‌دا نیشته‌جێن (نزیكه‌ی 75%ی دانیشتوانانی جوله‌كه و 40%ی عه‌ره‌ب). ئه‌و شارانه گرنگترین سه‌نته‌ره‌كانی پیشه‌سازی و بازرگانییان تێدایه، ئه‌و ناوچه كه‌ناراوییانه، به‌تایبه‌تیش ته‌ل ئه‌بیب و كه‌رتی غه‌زه به چڕترین ناوچه‌ی نیشته‌جێبون داده‌نرێن له جیهاندا.\nكه‌شوهه‌وای فه‌له‌ستین تێكه‌ڵه‌یه‌كه له كه‌شوهه‌وای ده‌ریای ناوه‌ڕاست و كه‌شوهه‌وای بیاباناوی، هه‌ر بۆیه زستانی باراناوییه و هاوینی وشكه.\nپاش جه‌نگی عه‌ره‌ب ئیسرائیلی 1948 و ئاگربه‌ستی رودس، هێڵێكی سه‌وز دیاریكرا، وه‌ك نیشانه‌یه‌ك بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی نابێت شه‌ڕیان تێدا بكرێت، به‌ڵام دواتر ئه‌و هێڵه بو به سنوری ره‌سمیی ئیسرائیل له‌گه‌ڵ وڵاته عه‌ره‌بییه دراوسێكانیدا. له ناوه‌وه‌ی هێڵی سه‌وزدا به‌شی خۆرئاوای شاری قودس به‌ركه‌وت، به‌و عه‌ره‌بانه‌ی له‌و ناوچانه‌ی هێڵی سه‌وزدا ماونه‌ته‌وه ده‌ڵێن عه‌ره‌به‌كانی 48، كه به‌پێی یاسای هاوڵاتیبونی ئیسرائیلی، ره‌گه‌زنامه‌ی ئیسرائیلییان وه‌رگرتوه، چونكه به‌پێی یاسای ناوبراو هه‌ر كه‌سێك له رێكه‌وتی 14ی ته‌موزی 1952 (واته رۆژی په‌سه‌ندكردنی یاساكه) له ناوه‌وه‌ی هێڵی سه‌وز بوبێت، به هاوڵاتی ئیسرائیلی دانی پیانراوه.\nفه‌له‌ستین به ناوچه‌یه‌كی جێناكۆك داده‌نرێت، زیاد له جارێك دابه‌شكراوه، یه‌كه‌میان له 1937، دوه‌میان له 1947. به‌پێی رێككه‌وتنامه‌ی ژنێڤ و بڕیاری ژماره 242ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشیش، ئیسرائیل به لایه‌نێكی داگیركاری خاكه عه‌ره‌بییه‌كان داه‌نرێت، كه مه‌به‌ست له كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوایه. فه‌له‌ستینییه‌كانیش داوای گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئه‌و زه‌وییانه ده‌كه‌ن، كه له جه‌نگی 1967دا داگیركراوه، له‌و پێناوه‌شدا دوجار راپه‌ڕینی مه‌زنیان ئه‌نجامداوه، یه‌كه‌میان له 1987 و ناویاننا راپه‌ڕینی (ئه‌لحیجاره) و دوه‌میشیان له 2000 و ناویاننا راپه‌ڕینی (ئه‌لئه‌قسا). پێشتریش له 1936 و دژی كۆچی به‌كۆمه‌ڵی جوله‌كه‌كان بۆ وڵاته‌كه‌یان دژی ئیمپراتۆریه‌تی به‌ریتانی وه‌ستانه‌وه و راپه‌ڕین.\nهه‌رچه‌نده به‌پێی ده‌ستوری ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینی پێویسته سه‌رۆكی ده‌سه‌ڵات و ئه‌نجومه‌نی یاسادانان به‌شێوه‌ی خولاو هه‌ڵبژێرێن، به‌ڵام له دامه‌زراندنی ده‌سه‌ڵاته‌كه‌وه تا 2010 ته‌نیا دو جار هه‌ڵبژاردن كراوه، له 1996 و له 2006. ئه‌نجومه‌نی یاسادانان به رۆڵی په‌رله‌مان هه‌ڵده‌ستێت، له‌كاتی مۆركردنی رێككه‌وتنامه‌ی ئۆسلۆی نێوان رێكخراوی ئازادیخوازی فه‌له‌ستین و ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل له 1996 پێكهاتوه و ئه‌ركی چاودێریكردنی كاره‌كانی ده‌سه‌ڵاتی جێبه‌جێكردنه.\nیه‌كێك له خاڵه‌كانی رێككه‌وتنامه‌ی ئۆسلۆ ئه‌وه‌یه، دۆخی كۆتایی قودس له‌رێگه‌ی دانوستانه‌وه له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینیدا یه‌كلایی بكرێته‌وه، كه ئه‌ویش قودسی خۆرهه‌ڵات به پایته‌ختی ده‌وڵه‌تی داهاتوی فه‌له‌ستین داده‌نێت. مه‌حمود عه‌باس، سه‌رۆكی فه‌له‌ستینیش رایگه‌یاندوه، هه‌ر دانوستانێك دان به قودسدا نه‌نێت وه‌ك پایته‌ختی فه‌له‌ستین قبوڵناكرێت.\nیه‌كه‌م هێزی چه‌كداری فه‌له‌ستینی له 1965 دامه‌زرا، كه ئه‌ویش بزوتنه‌وه‌ی فه‌تح بو، پاش دامه‌زراندنی رێكخراوی ئازادیخوازی فه‌له‌ستینی به ساڵێك. له دیارترین گروپه‌كانی به‌رگری فه‌له‌ستینی له‌مڕۆدا بریتین له: بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماس، به‌ره‌ی نیشتمانی ئازادكردنی فه‌له‌ستین و بزوتنه‌وه‌ی جیهادی ئیسلامی له فه‌له‌ستین.\nله فه‌له‌ستینی مێژوییدا دو قه‌واره‌ی سیاسی هه‌ن: یه‌كه‌میان دوای جه‌نگی 1948 دامه‌زرا، ئه‌ویش ئیسرائیله و روبه‌ره‌كه‌ی نزیكه‌ی 78%ی خاكی فه‌له‌ستینه. واته له‌وه زیاتری داگیركردوه كه نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان له بڕیاری دابه‌شكردنی ساڵی 1947 بۆ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ی دیاریكردبو. قه‌واره‌كه‌ی تریش ده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستینه، كه هێشتا سه‌ربه‌خۆیی خۆی وه‌رنه‌گرتوه، خاوه‌ن روبه‌ری 22%ی خاكی فه‌له‌ستینه. له ئاستی نێوده‌وڵه‌تیشدا ئیسرائیل ده‌وڵه‌تێكی دانپیانراوه، به‌ڵام ده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستین تائێستا وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ دانی پیانه‌نراوه.\nدو چاره‌سه‌ر بۆ كێشه‌ی ئه‌و دو ده‌وڵه‌ته خراوه‌ته‌ڕو، ئه‌وانیش:\n1_ رێگه‌چاره‌ی تاك ده‌وڵه‌تی\nلایه‌نگرانی ئه‌م رێگه‌چاره‌یه پێیان باشه، یه‌ك ده‌وڵه‌ت له ئیسرائیل و كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا پێكبهێنرێت، كه عه‌ره‌ب و جوله‌كه‌كان به‌یه‌كسانی مافی هاوڵاتیبونیان هه‌بێت.\n2_ رێگه‌چاره‌ی جوت ده‌وڵه‌ت\nده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستین: ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یه كه لایه‌نی ره‌سمیی فه‌له‌ستین داوای دامه‌زراندنی ده‌كات له‌سه‌ر خاكی هه‌ریه‌كه له كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا و قودسی خۆرهه‌ڵات. ساڵی 1988 له جه‌زائیر دروستبونی ده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستین راگه‌یه‌نرا، به‌ڵام تاك لایه‌نه كرا، بۆیه هیچ كاریگه‌رییه‌كی واقیعيی نه‌بو.\nده‌وڵه‌تی ئیسرائیل: له‌سه‌ر نزیكه‌ی 78%ی خاكی فه‌له‌ستین دامه‌زرێنراوه، هاوكات كه‌رتی خۆرئاوای هاوسنوری ئوردن و كه‌رتی غه‌زه‌ی هاوسنوری میسری داگیركردوه، وه‌كچۆن به‌رزاییه‌كانی جۆلانی سوریاشی داگیركردوه. ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل له 14ی ئایاری 1948 له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی جوله‌كانی زایۆنییه‌وه له فه‌له‌ستین راگه‌یه‌نرا.\nده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینی له دمه‌زراندنییه‌وه له 1994وه تائێستا، دانوستان له‌سه‌ر دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی فه‌له‌ستین ده‌كات له‌سه‌ر 22%ی خاكه‌كه‌ی.\nله ئێستادا كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا دو جۆر حوكمڕانیی جیاوازیان تێدایه. هه‌رچه‌نده له چه‌ند به‌شێكیاندا ئۆتۆنۆمییان هه‌یه، كه‌چی چه‌ند به‌شێكی تریان له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئیسرائیلدان. پاش كشانه‌وه‌ی ئیسرائیل له 2005 له كه‌رتی غه‌زه بێئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستین له‌سه‌ر جۆری حوكمڕانی رێكبكه‌وێت، كێشه‌یه‌كی زۆری خوڵقاند، به‌تایبه‌تی كه سه‌ره‌ڕای به‌رهه‌ڵستكاریی ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینی، بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماس تیایدا باڵاده‌ست بوه و كۆنترۆڵیكرد.\nژماره‌ی دانیشتوانی فه‌له‌ستین 11 ملیۆن كه‌سه، نیوه‌یان له ده‌ره‌وه‌ی فه‌له‌ستینی مێژویی ده‌ژین. ژماره‌ی دانیشتوانی فه‌له‌ستینی له كه‌رتی خۆرئاوا و كه‌رتی غه‌زه‌دا (تا ساڵی 2011) 3 ملیۆن و 752 هه‌زار و 200 كه‌س بوه. زۆربه‌یان عه‌ره‌ب\nبون له‌گه‌ڵ چه‌ند نه‌ته‌وه‌یه‌كی تردا.\nئه‌و فه‌له‌ستینییانه‌ی له ده‌ره‌وه‌ی كه‌رتی غه‌زه و كه‌رتی خۆرئاوا ده‌ژین (تا ساڵی 2006) ژماره‌یان له 5 ملیۆن زیاتره، كه به‌سه‌ر چه‌ند وڵاتێكی عه‌ره‌بی و غه‌یره عه‌ره‌بیشدا دابه‌شبون، له‌وانه‌ش، ئوردن: 3 ملیۆن و 24 هه‌زار كه‌س، كه 60%ی دانیشتوانی ره‌سه‌نی ئوردن پێكده‌هێنن. سوریا: 581 هه‌زار كه‌س. لوبنان: 544 هه‌زار كه‌س، ئه‌مانه‌ش زۆربه‌یان موسڵمانی سوننین. له ئه‌مه‌ریكای لاتینیش ژماره‌یان نزیكه‌ی 500 هه‌زار كه‌سه و زۆربه‌شیان مه‌سیحی ئه‌رتۆده‌كسین و به عه‌ره‌بییش نادوێن.\nپێش زایین، زمانه كه‌نعانییه‌كان له فه‌له‌ستیندا هه‌بون، كه كه‌نعانییه‌كان و فینیقییه‌كان و عیبرانییه‌كان پێی دواون. له ده‌وروبه‌ری سه‌ده‌ی پێنجه‌می پێش زایینه‌وه زمانی كه‌نعانی به‌ره‌و نه‌مان ده‌چو، زمانی ئارامی جێی گرته‌وه، كه كه‌نعانییه‌كانی ئه‌وكات و جوله‌كه و مه‌سیحییه‌كان پێی ده‌دوان. ئه‌و زمانه‌ش مایه‌وه، تا كاتێك زمانی عه‌ره‌بی وه‌ك زمانی بنه‌ڕه‌تی ناوچه‌كه هاته مه‌یدانه‌وه و دانیشتوانه‌كه‌ی ماوه‌ی 10 سه‌ده پێی دوان. له ئێستادا ته‌نیا نزیكه‌ی 45%ی دانیشتوانی فه‌له‌ستینی مێژویی به عه‌ره‌بی ده‌دوێن. فه‌له‌ستینییه‌كان شێوه زاری خۆیان هه‌یه، كه سه‌ر به گروپی شێوه زاره‌كانی شامی باشورییه.\nدوای شكستی 1948 زمانی عیبری و عه‌ره‌بی بون به دو زمانی ره‌سمی دانیشتوانی ئیسرائیل، پاش ئه‌وه‌ی عه‌ره‌به‌كانی 1948 فشاریان بۆ حكومه‌ت هێنا و داوایان كرد عه‌ره‌بییش بكرێته زمانی سه‌ره‌كی.\nفه‌له‌ستین گرنگییه‌كی تایبه‌تی بۆ هه‌ر سێ ئایینه ئاسمانییه‌كه: یه‌هودیه‌ت و مه‌سیحیه‌ت و ئیسلام هه‌یه. له مێژوی خۆیشیدا هه‌ندێك جار ناكۆكییه‌كان مۆركێكی ئایینییان وه‌رگرتوه، وه‌ك جه‌نگی خاچپه‌رستان، هه‌ندێك مۆركێكی ئایینی به ململانێی عه‌ره‌بی ئیسرائیلیش ده‌ده‌ن.\nفه‌له‌ستین ئه‌و خاكه پیرۆزه‌یه، كه خودا له قورئاندا باسیكردوه، وه‌ك سوره‌تی (الاسراء): “سبحان الذي اسرى بعبده ليلا من المسجد الحرام الى المسجد الاقصى الذي باركنا حوله”. هه‌روه‌ها سوره‌تی (الانبياء): “و نجيناه و لوطا الى الارض التي باركنا فيها للعالمين”. باسی به‌سه‌رهاتی مریه‌م و عیساشی كردوه، كاتێك فه‌رمویه‌تی: “فحملته فانتبذت به مكانا قصيا” (مریه‌م: 22). ئه‌و شوێنه‌ش دۆڵێكه له‌نێوان به‌یت له‌حم و قودسدا. هه‌روه‌ها قودس ماوه‌ی شانزه تا حه‌ڤده مانگ، یه‌كه‌م قیبله‌ی موسڵمانان بو و هه‌ر له‌وێشه‌وه په‌یامبه‌ری ئیسلام چوه‌ته ئاسمان. جگه له‌وانه‌ش مه‌زارگه‌ی چه‌ند په‌یامبه‌رێك و چه‌ندین شوێنی پیرۆزی موسڵمانان له‌و وڵاته‌دان.\nسه‌ره‌ڕای هه‌مو ئه‌وانه‌ش، پێنج نوێژه‌كه‌ی موسڵمانان له‌سه‌ر خاكی قودس فه‌رزكرا و هه‌ر له‌وێش په‌یامبه‌ری ئیسلام نوێژی به په‌یامبه‌رانی تر كرد.\nفه‌له‌ستین لای مه‌سیحییه‌كان پێی ده‌وترێت شوێنی پیرۆز، چونكه به باوه‌ڕی ئه‌وان عیسای مه‌سیح و مژده‌ده‌رانی له‌وێ ژیاون و مردون و زۆربه‌ی روداوه‌كانی ناو (سه‌رده‌می كه‌ونارا) و (سه‌رده‌می نوێ) له‌وێ رویانداوه. زۆرێك له شوێنه پیرۆزه‌كانی مه‌سیحییه‌كان له فه‌له‌ستیندان، له‌وانه‌ش: شاری به‌یت له‌حم، شوێنی له‌دایكبونی مه‌سیح و كڵێسای مه‌هد، هه‌روه‌ها شاری ناسره كه تیایدا مژده‌ی له‌دایكبونی عیسا به مریه‌م درا، له‌گه‌ڵ شاری قودس، یان ئۆرشه‌لیم (لای مه‌سیحییه‌كان) كه مه‌سیح تیایدا گه‌وره‌بوه و بانگه‌وازی بۆ ئایینه‌كه‌ی كردوه. هه‌ر له‌وێش، به باوه‌ڕی مه‌سیحییه‌كان، له‌خاچدراوه و نێژراوه و باوه‌ڕیان وایه گۆڕه‌كه‌ی له‌ناو كڵێسای قیامه‌ی شاره‌كه‌دایه. جگه له چه‌ندین شوێنی پیرۆزی تریان له شاره‌كانی جه‌لیل و جه‌نین و خه‌لیل. ساڵانه هه‌زاران مه‌سیحی دێنه به‌یت له‌حم و قودس و ناسره و چه‌ند شوێنێكی تریش.\nیه‌هودیه‌كان به فه‌له‌ستین ده‌ڵێن خاكی ئیسرائیل، یان به عیبری: ئیرتس ئیسرائیل. هه‌روه‌ها سه‌رزه‌مینی به‌ڵێندراویشی پێده‌ڵێن، وه‌ك ئه‌وه‌ی له (سه‌رده‌می كه‌ونارا)دا هاتوه: ئه‌و خاكه‌ی خودا سوێندی بۆ باوانتان، ئیبراهیم و ئیسحاق و یه‌عقوب خواردوه، كه بیداته ئه‌وان و نه‌وه‌كانی دوای خۆیان. ئیسحاحی یه‌كه‌م: 8.\nله باوه‌ڕی یه‌هودیه‌كاندا فه‌له‌ستین، ئه‌و سه‌رزه‌مینه‌یه كه شانشینی ئیسرائیلی تێدا دامه‌زرێنرا، پێش ئه‌وه‌ی دابه‌شبێته سه‌ر دو شانشینی ئیسرائیلی باكور و یه‌هودادا. جوله‌كه‌كانی ئێستا خۆیان به نه‌وه‌ی شانشینی یه‌هودا ده‌زانن، كه پایته‌خته‌كه‌ی ئۆرشه‌لیم (واته شاری قودس) بوه و بڕوایان وایه كه په‌یكه‌ره‌ی سوله‌یمانی تێدایه، كه ئه‌ویش ناوه‌ندی كۆنی یه‌هودیه‌كانه. له كه‌له‌پوری یه‌هودیه‌كاندا شاره‌كانی قودس و خه‌لیل و ته‌به‌ریا و سه‌فه‌د چوار شاری پیرۆزن، چونكه چه‌ند جێگه‌یه‌كی تایبه‌تیان تێدایه. جگه له چه‌ند جێیه‌كی تری پیرۆز له شاره‌كانی خه‌لیل و جه‌لیل.\nئابوری ناوچه‌كانی فه‌له‌ستین، به‌هۆی رێوشوێنه تونده‌كانی ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل و داخستنی به‌رده‌وامی سنور و ده‌روازه‌كانه‌وه، ئابورییه‌كی فشۆڵه. تا ساڵی 1980 رێژه‌ی داهاتی تاكی فه‌له‌ستینی له زیادبوندا بو، به‌ڵام له هه‌شتاكاندا زۆر كه‌میكرد. ئێستاش سه‌ره‌ڕای شیكڵ، دیناری ئوردن و جونه‌یهی میسری وه‌ك دراو به‌كاردێن. به‌ڵام پێش جه‌نگی 1948 جونه‌یهی فه‌له‌ستینی به‌كارده‌هات.\nبه‌ڵام ئابوریی ئیسرائیل، به یه‌كێك له ئابورییه هه‌مه‌ڕه‌نگه‌كانی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و باكوری ئه‌فریقیا داده‌نرێت. داهاتی تاك له‌و وڵاته‌دا به‌رزترین ئاستی داهاته له هه‌مو جیهاندا، به‌وه‌ی ده‌گاته نزیكه‌ی 28 هه‌زار دۆلار. ئابورییه‌كه‌ی پشت به پیشه‌سازیی ته‌كنۆلۆژی و كشتوكاڵ و گه‌شتوگوزار ده‌به‌ستێت، جگه له‌و یارمه‌تییه زۆره‌ی له ئه‌مه‌ریكاوه بۆی دێت.\nخه‌لیل و غه‌زه و نابلس به گرنگترین ناوه‌نده پیشه‌سازییه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی فه‌له‌ستینی داده‌نرێن، كه تیایاندا سابون و خوری و ته‌خته و ماده كانزاییه‌كان و كه‌ره‌سته كاره‌باییه‌كان به‌رهه‌مده‌هێنرێن.\nرێژه‌ی خوێنده‌واری له كه‌رتی خۆرئاوا و كه‌رتی غه‌زه به پێوه‌ره جیهانی و هه‌رێمییه‌كان به‌رزه، به به‌رزترین رێژه‌ی جیهانی عه‌ره‌بی داده‌نرێت. رێژه‌ی خوێنده‌واری له‌م ساڵانه‌ی دواییدا گه‌یشتوه‌ته 91%، رێژه‌ی خوێندنی ئه‌وانه‌ی ته‌مه‌نیان له 15 بۆ 24 ساڵه گه‌یشتوه‌ته 98%.\nچه‌ند زانكۆیه‌كی پێشكه‌وتو و ناودار قودسیان كردوه به باره‌گا، به‌رنامه‌ی خوێندنیشیان به زمانه‌كانی عه‌ره‌بی و عیبری و ئینگلیزییه، له‌وانه‌ش زانكۆی عیبری، كه له 1925 دامه‌زراوه و به یه‌كێك له باشترین 100 زانكۆكانی جیهان داده‌نرێت. هه‌ندێك له دیارترین بیرمه‌ندانی جیهان ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی ئه‌میندارانی ئه‌م زانكۆیه بون، له‌وانه‌ش ئه‌لبێرت ئاینشتاین و سیگمۆند فرۆید.\nده‌سه‌ڵاتی ئیسرائیلی به‌ته‌واوه‌تى گه‌مارۆی كه‌رتی غه‌زه‌ی داوه، ناهێڵێت كه‌س بێته ناوه‌وه و كه‌سیش ده‌ربچێت، ناهێڵێت كه‌ره‌سته‌ی بیناسازی و خوارده‌مه‌نی و ده‌رمانی بۆ بێت، ئه‌وه‌ش ئابوریی كه‌رتی غه‌زه‌ی ته‌واو لاوازكردوه. بیانوی ئیسرائیل ئه‌وه‌یه بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماس، هه‌ڕه‌شه‌یه بۆ سه‌ر ئاسایشی ئه‌و.\nله به‌رامبه‌ردا فه‌له‌ستینیەکان وازیاننه‌هێناوه، به‌ڵكو له‌سه‌ر سنوری میسر تونێلیيان دروستكردوه و له‌وێوه هه‌مو پێویستییه‌كانی خۆیيان ده‌هێنن، به ئۆتۆمبیلیشه‌وه.\nپرسی فه‌له‌ستین یان ناكۆكیی فه‌له‌ستینی_ئیسرائیلی\nمه‌به‌ست له پرسی فه‌له‌سینی ئه‌و ناكۆكییه سیاسی و مێژویی و كێشه مرۆییه‌یه كه له ساڵی 1897، واته له كۆنگره‌ی یه‌كه‌می زایۆنییه‌وه تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامه. به‌شێكه له ململانێی عه‌ره‌بی ئیسرائیلی و هۆكاری چه‌ندین قه‌یران و جه‌نگه له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا.\nئه‌و كێشه‌یه به‌شێوه‌یه‌كی بنه‌ڕه‌تی به‌هۆی سه‌رهه‌ڵدانی زایۆنیزم و كۆچی جوله‌كه‌كانه‌وه بۆ فه‌له‌ستین دروستبوه، نابێت رۆڵی وڵاته زلهێزه‌كانیش له ناوچه‌كه‌دا له‌بیربكه‌ین. ئه‌و كێشه‌یه په‌یوه‌ندی به شه‌رعیه‌تی ئیسرائیل و په‌نابه‌رانی فه‌له‌ستینی و به‌رگری عه‌ره‌بی دژ به ئیسرائیل و ده‌رچونی چه‌ند بڕیارێكی نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كانیشه‌وه هه‌یه، له‌وانه‌ش بڕیاری ژماره 194 و 242.\nئه‌و كێشه‌یه به سه‌نته‌ری ململانێ عه‌ره‌بی ئیسرائیلییه‌كان داده‌نرێت و گرنگییه‌كی میدیایی فراوانی پێده‌درێت، هه‌ندێك جار لایه‌نه زلهێزه‌كانیش دێنه هاوكێشه‌كه‌وه و چه‌ندین حساباتی تری تێكه‌ڵده‌بێت، وه‌ك ململانێی خۆرهه‌ڵات و خۆرئاوا و په‌یوه‌ندی ئایینه‌كانی یه‌هودیه‌ت و مه‌سیحیه‌ت و ئیسلام پێكه‌وه و په‌یوه‌ندیی عه‌ره‌ب به خۆرئاواوه و گرنگی نه‌وتی وڵاته عه‌ره‌بییه‌كان بۆ خۆرئاوا، له‌گه‌ڵ گرنگی و هه‌ستیاریی پرسی جوله‌كه‌كانی خۆرئاوا، به‌تایبه‌تی پاش جه‌نگی جیهانیی دوه‌م و هۆڵۆكۆست و دژایه‌تیكردنی ره‌گه‌زی سامی. له جیهانی عه‌ره‌بیشدا هه‌ندێك له رۆشنبیران ده‌یبه‌ستنه‌وه به پرسی رێنیسانسی عه‌ره‌بی و سیسته‌مه تۆتالیتاره‌كان و لاوازی دیموكراسیه‌ت له جیهانی عه‌ره‌بیدا.\nPrevious سەرۆکەکانی ئەمەریکا و ماوەی حوکمڕانییان\nNext ناگازاکی و هێرۆشیما\nگردی كلك مشك لە نێوان زانستی ئەفسانە ناسیی و شوێنەوار ناسیی دا ــ لێكۆڵینەوەیەكی بەراوردكاری شیكارییەــ\nهۆکاری هەرەسی شۆڕشی ئەیلول 1961_1975 “


پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 29ی تشرینی دوەم لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nلەلایەنی پیشەییەوە هەمیشە واباشترە رێگایەکی ئاسان هەڵبژێریت و روبەروی بەربەستەکان ببیتەوە، لەلایەنی سۆزدارییەوە هەرگیز خۆت مەدە بەدەست کێشەکانەوە گرنگە ئیرادەت هەبێت، تەندروستیەوە زۆر باشیت.\nدەتوانیت هەموو بەربەستەکان تێپەڕێنیت، بەمەرجێک پلانی گونجاوت هەبێت، رۆمانسیەت دەبێتەهۆی ئەوەی لەگەڵ خۆشەویستەکەت پەیوەندیتان زیاتر پتەوبێت و کێشەکان تێپەڕێنن، پەستانی دەرونی کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستیت دەبێت.\nئەمڕۆ رۆژێکی پڕلە چالاکی دەبێت و کاری قورس ئەنجامدەدەیت، هەمیشە بەدوای هەلێکی نوێدا بگەڕێ بۆ ئەوەی پەیوەندی سۆزداریت بەرەوپێش بەریت و لە رۆتین دوربکەویتەوە، رۆژانی پشو تەرخان بکە بۆ خەوێکی باش.\nلەخۆتەوە بڕیار لەسەر کەسانی دیکە مەدە، پێویستە ئەزمونی کارت لەگەڵیان هەبێت، لەگەل بونی هەر گرفتێک خۆشەویستەکەت ئاگاداربکە تا هاوکاریت بکات، چونکە تەنها ئەو پشتیوانی سەرەکی تۆیە، متمانەت بەخۆت هەیە و لەئێستادا مەعناویات بەرزە.\nخۆتبەدوربگرە لەهەر هۆکارێک کەدەبێتەهۆی ئەوەی گومان لە ناختدا دروست بکات، کەشێکی نەرێنی بەسەر پەیوەندی سۆزداریتدا زاڵدەبێت، پێویستە خودی خۆت هەوڵبدەیت چارەسەری کێشەکان بکەیت و گۆڕانکاری دروستبکەیت، رێنمایی کەسانی پسپۆڕی خۆراکی بە هەند وەربگرە و سودی لێببینە.\nکارەکانت بە تەواوی رێکبخەرەوە و ئەرکەکانت جێبەجێبکە، پێش ئەوەی باسی هەر بابەتێک لای خۆشەویستەکەت باس بکەیت، گرنگە بزانیت کاتەکە گونجاوە، بایەخ بە راهێنانی وەرزشی بدە لەپێناو تەندروستیت.\nکاتێک توشی کێشە دەبیت لەلایەنی پیشەییەوە، هەوڵبدە بەشێوەیەکی گونجاو مامەڵەی لەگەڵدا بکە و کارەکان ئاڵۆزمەکە، بە قۆناغێکی هەستیاردا تێپەڕدەبیت لەلایەنی سۆزدارییەوە، ئەمەش وادەکات زیاتر لە خۆشەویستەکەت نزیکبیتەوە، ئیرادیەکی بەهێز هەیە بۆ ئەوەی روبەڕوی کێشەکان ببیتەوە.\nپێویستە پلان دابنێیت بۆ هەموو پرۆژەکانت و بە هەڵە رەفتار نەکەیت، ئەگەر هەستتکرد خۆشەویستەکەت هاوشێوەی رابردو نییە، پێویستە پشتیوانی بکەیت بەتایبەت لە قۆناغە هەستیارەکاندا، بایەخ بە سیستمی خۆراکی تەندروست بدە.\nلە ئێستادا بایەخێکی زۆر بە لێکۆڵینەوە لە بابەتەکان دەدەیت و دەتەوێت لەلایەنی پیشەییەوە بەرەوپێش بچیت، بە غیرەکردنی خۆشەویستەکەت بێزارمەبە، بەڵکو بزانە چۆن مامەڵەی لەگەڵدا دەکەیت، خواردنی خراپ کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستیت هەیە.\nباشترە بەشێوەیەکی ژیرانە بیربکەیتەوە و روبەروی کێشەکان بیتەوە لەلایەنی پیشەییەوە، کاتێک توشی ناکۆکی دەبیت لەگەڵ خۆشەویستەکەت گرنگە لەسەرخۆ بڕیاربدەیت، چونەدەرەوە لەگەڵ خێزان و هاوڕێکانت سودی دەبێت لەلایەنی دەرونییەوە.\nئەگەر پێویست بە هاوکاری هەیە، پێویستە لە کەسانی متمانەپێکراو داوا بکەیت، و دڵنیابیتەوە و لە هاوکاریان، غیرەکردنی زۆر لەروی سۆزدارییەوە زیانی هەیە ئاگاداربە، گرنگە تەندروستی پێیەکانت فەرامۆش نەکەیت و زیاتر وریابیت.\nهەوڵبدە بەشێوەیەکی لۆژیکی مامەڵە لەگەڵ کارەکان بکە، بەڵام توڕەیی سودی نییە و پێویستە لەسەرخۆبیت، باشترە لەپێناو پەیوەندیەکی سۆزداری سەرکەتو، هەمیشە بە هێمنی رەفتاربکەیت، گەشتکردن دەبێتەهۆی حەوانەوەی مێشک و کاریگەری لەسەر تەندروستیت هەیە.\nئه‌م بابه‌ته 40377 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لە گەرمیان زیانی بوومەلەرزەكەی دوێنێ ئاشكرا كرا\nدەڤەری گەرمیان جیاواز لە ناوچەكانی تری كوردستان كاریگەریی زەمین لەرزە لەو ناوچانە زیاتر دەركەوتووە كە هاوسنووری كۆماری ئیسلامی ئێرانە، بەرپرسێك باس لەوە دەكا چەقی زەمین لەرزەكان لە گوندێكی سنووری ئێرانەوە هەڵقوڵاوە.\nئەمڕۆ دووشەم 13ـی تشرینی دووەم، ناسیح حەسەن قایمقامی شارۆكەی دەربەندیخان، بە "وشە"ـی راگەیاند، بەهۆی بوومەلەرزەوە پێنج هاووڵاتی لە شارۆكەی دەربەندیخان گیانیان لەدەست داوە و 70 هاووڵاتی برینداربوونە.\nقایمقامی شارۆكەی دەربەندیخان دەڵێت، بەشێكی زۆر لە باڵەخانەی هاووڵاتیان و دەزگە حكوومییەكان زیانیان پێگەیشتووە بۆ ئەو مەبەستە سەرقاڵی پێكهێنانی لیژنەی تایبەتین بۆ داتا كۆكردنەوەی زیاتر.\nهەڵگورد محەمەد جێگری بەرێوەبەری نەخۆشخانەی شەهید هەژار لە شارۆكەی كەلار بە"وشە"ـی ڕاگەیاند، زەمین لەرزەكە لە سنووری گەرمیان بووەتە هۆكاری گیان لە دەستدانی دوو هاووڵاتی كە یەكێكیان منداڵ بووە لە شارەدێی كوڵەجۆی سەر بە شارۆكەی كفری و ئەوی تریان پیاوێكی بەتەمەن بووە لە شارەدێی رزگاری سەر بە شارۆكەی كەلار.\nجێگری بەرێوەبەری نەخۆشخانەی شەهید هەژار دەڵێت، بەهۆی زەمین لەرزەكە 85 هاووڵاتی لە گەرمیان برینداربوون و چارەسەری پێویستیان بۆ كراوە.\nدارا حەسەن بەڕێوەبەری كەشناسی و بومەلەرزەزانی سلێمانی بە "وشە"ی راگەیاند، سەنتەری بومەلەرزەكان لە شاری كرمشانی ئێرانەوە گواستراوەتەوە بۆ سەرتاسەری شارەكانی هەرێمی كوردستان و عێراق بەتایبەت ناوەندەی دەست پێكی بومەلەرزەكان لە گوندی گڵەزەردەی ئێرانەوە دەستی پێ كردووە.\nعادل مەلا ساڵح بەڕێوەبەری شارەدێی بەمۆی سنووری گەرمیان و ئێران بە"وشە"ـی ڕاگەیاند، تەنگی سەرتەك كە ناوچەیەكی گەشتیارییە داڕماوە هاوسنووری ئێرانە.


ئەمڕۆ، دوو كاتژمێر كارەبای نیشتیمانی كەم دەبێتەوە\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»کوردستان»ئەمڕۆ، دوو كاتژمێر كارەبای نیشتیمانی كەم دەبێتەوە\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان لە راگەیێندراوێکدا، باس لە کەمكردنەوەی کارەبای نیشتیمانیی بۆ ماوەی دوو کاتژمێر دەکات.\nئومێد محەمەد، گوتەبێژی وەزارەتی کارەبا سەبارەت بەم پرسە بە (نوچەنێت)ی گوت “” لەكاتژمێر 8ی بەیانی یەوە تاوەكو 4ی ئێوارە گۆڕانكاریی 2 كاتژمێر لەبەرنامەی پێدانی كارەبا دەبێت و لە کاتژمێر ١٢شەوە دۆخەکە ئاسایی دەبێتەوە.”\nناوبراو سەبارەت بە هۆکاری کەمی کارەباوە ئەوەی روونكردەوە كە “بەهۆی ئەو چاكسازیی و چاككرنەوەیەی كە كۆمپانیای دانەغاز لە كێڵگەكانی كۆرمۆر ئەنجامی دەدات وەكو پرۆسەیەكی خۆئامادەكردن بۆ وەرزی زستان، بڕی 800 مێگاوات بەرهەمهێنانی كارەبا كەم دەكات.”\nئەمە لە کاتێکدایە کە پێشتر وەزارەتی کارەبا، بڕی ٨٥٠ مێگاوات کارەبای نیشتیمانی بۆ ئەمسال راگەیاندبوو و بڕیار لەسەر جێبەجێ کردنی چەند پرۆەژی نیشتیمانی درابوو.\nلە راگەیێندراوکەی وەزارەتی کارەبا دا هاتووە:\nلەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتیەكان لەسەر هێڵین بۆ ئەوەی كەمبوونەوەی پەستانی غاز تەنیا بۆ دوو كاتژمێر كارەبا كاریگەریی لەسەر هاوبەشانی كارەبا هەبێت. دوای تەواوبوونی پرۆسەی چاكسازیی لەكێڵگەكانی كۆرمۆر وەزارەتی كارەبا لەڕێگەی تێمەكانی كۆنترۆڵ و وێستگەكانی كارەباوە كار بۆ ئاسایكردنەوەی دۆخەكە دەكات.


٧ کاریگەری خراپی ئیندۆمی کە پێویستەکات جارێکی دیکە بیری لێبکەیتەوە بەرلەوەی بیخۆیت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/01 - 12:34 PM\nئیندۆمی خواردنێکی خۆشە و بە شێوەیەکی ئاسان ئامادە دەکرێت وە خەڵکی بەتایبەتیش منداڵ زۆر حەزیان لێیەتی بەڵام لە گەڵ ئەمانەشدا زیانێکی زۆری بۆ تەندروستی هەیە، ئەمانەی خوارەوە هەندێکن لەو زیانانە :\n-بە ئاسانی هەرس نابێت.\n-مەترسی توشبوون بە نەخۆشی دڵ زیاد دەکات .\n-دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی چەوری لە خوێندا .\n-فشاری خوێن بەرز دەکاتەوە .\n-لەوانەیە ببێتە هۆی ژەهراوی بوونی لەش.\n-مەترسی توشبوون بە نەخۆشی شەکرە زیاد دەکات .\n-ڕێژەی توشبوون بە شێرپەنجە زیاد دەکات.


یەک لە تایبەتمەندترین دیاردەی مرۆڤەکان، ئارەق کردنەوەیە. لەوانەیە هەموتان ئاگادار نەبن کە ئەگەر ئارەقکردنەوە نەبوایە، ئەوە ئەگەری زۆری هەبوو کە ئێستا بونمان نەبوایە و تاکە نیشانەیەک کە بونی ئێمەی دەربخستایە، لەوانەبوایە تەنیا چەند ئێسکێکی دۆزراوە بوایە.\nهەندێ لە ئاژەلەکانی تری وەک ئەسپ و ئەیپەکان، ئارەق دەکەنەوە، بەڵام نەک بە شێواز و ئەندازەی مرۆڤەکان.\nکاتێک ئەژدادە کۆنەکانمان خۆیان لە دەشتەکانی ساڤانای ئەفریقا بینییەوە کە چنۆڵگە و کەڵبەی تیژیان لەدەستدابوو، رووبەرووی گەورەترین کێشەی مانەوە بوونەوە. تەنانەت مرۆڤەکان توانای پێشبرکێکردنی ئاژەڵەکانی تریشیان نەبووە. لە ئێستاشدا، پشیلەیەک، زۆر بە ئاسانی دەتوانێ پێشی خێراترین مرۆڤ بداتەوە.\nیەک لەو شتانەی کە ئێمەی هێشتەوە، میکانزمی سارکردنەوەی لەشمان بوو لە رێگەی ئارەق کردنەوە. ئاسک و پڵنگەکان زۆر لە ئێمە تیژتر ڕادەکەن، بەڵام، وەک پێشتر باسمان کردووە بە درێژی، لەبەر ئەوەی ئارەق ناکەنەوە وەک ئێمە، لە کاتێکدا کە پلەی گەرمی لەشیان بەرز دەبێتەوە، بە تەواوی دەروخێن، دەکەون و ناتوانن یەک هەنگاو بنێن. ئا لەو کاتانەشدا بووە کە ئەژدادە کۆنەکانی ئێمە، هەر وەک هەندێ لە خێڵەکانی ئێستای ئەفریقا، لە رێگەی بەردەوام راکردنێکی لەسەرخۆ، توانیویانە ئەو ئاژەڵانە بگرنەوە.\nرێژەی لوو ئارەق رژێنەرەکان sweat glands ی مرۆڤ، دە بەرابەر ئەوەی شەمپانزیەکان دەبێت و هیچ ئاژەڵێکی تر، بە ئەندازە و شێوازی مرۆڤ، ئارەق ناکاتەوە.\nلە ساڵی 2015دا، لە لێکۆڵینەوەیەکدا دەرکەوت کە شێوازە دەربڕینی جینێکی تایبەتی کە بە Engrailed 1 (کورتکراوەکەی EN1) ناسراوە، یارمەتیدەرە لە چری لووی ئارەق رژێنەرەکان eccrine glands لەناو مشکەکاندا. دەرکەوت کە ئەو جینە، شێوازە پرۆتینێک دەرژێنێت کە لە کاتی گەشە کردندا، دەبێتە هۆکار بۆ ئەوەی خانە پێنەگەیشتوەکانی پێست، بگۆردرێت بۆ eccrine glands.\nپرسیارە گرنگە لێرەدا ئەوەیە کە چ شتێک بووە هۆکار بۆ ئەوەی ئەو جینە چالاکتر بێت و بەو شێوەیە ئەو پرۆتینە دەرببرێت لەناو مرۆڤەکاندا؟\nوەڵامەکەشی وەک لە لێکۆڵینەوەیەکی تازەدا دەرکەوتووە، وابەستەیە بەو (رێکخەری جینانە)ی کە بە enhancer regions ناو دەبرێن. بە تایبەت سەرنج درا ئەو میوتەیشنانەی کە لە جینی ناوسراو بە hECE18 رویداوە، بۆتە هۆکار بۆ زیاتر چالاک بوونی جینی EN1 لە پێستدا.\nسەرنج درا ئەگەر ئەو میوتەیشنانەی کە لە جینی hECE18 مرۆڤەکاندا رویداوە، لاببردرێت، شێوازە جینی hECE18 شەمپانزیەکان دەهێنێتە کایەوە. واتە شێوازە جینی hECE18 مرۆڤ، وەک شێوازە جینی hECE18 ی شەمپانزیاکانی لێ دێت و بەو هۆکارەش، جینی EN1 کەمتر چالاک دەبێت کە ئەوەش دەبێتە هۆکار بۆ دروست بوونی رێژەیەکی زۆر کەمتری لوو ئارەق رژێنەکان.\nئەم دۆزینەوەیە زۆر گرنگە، چونکە لە زۆربەی کاتەکاندا، تایبەتمەندییەکانی مرۆڤ، هەر وەک زمان یاخود شێوازی کارکردنی مێشک، دەبەسترێتەوە بە زۆر جینی جیاواز جیاوازەوە کە لەلایەن جینە رێکخەرە جیاوازەکانەوە کاریگەرییان تێکراوە. لێرەدا یەک جینی تایبەت، واتە hECE18 هۆکار بووە بۆ زیادبوونی لوو ئارەقرژێنەرەکان، ئەمەش زۆر سەرنجراکێشەرە.


هێڵی ئاسمانی ماهان برەودەدات بە بەرژەوەندیەکانی ئێران لە جیهاندا\nرژێمی ئێرانی ماوەیەکە ئەو کۆمپانیایە بەکاردەهێنێت کە خراوەتە لیستی رەشەوە بۆ گواستنەوەی نەوت بۆ فەنزوێلا، کە ئەویش بەر سزاکانی ئەمریکا کەوتووە.\nفڕۆکەیەکی هێڵی ئاسمانی ماهان لەسەر رەمپایەکە دوای نیشتنەوەی لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سەنعا لە یەمەن لەم وێنەیەدا کە له 1 ئازار 2015 گیراوە. [محەمەد حوەیس/ئاژانسی فرانس پرێس]\nکۆمپانیای ئێرانیی هێڵی ئاسمانی ماهان کە لە لیستی رەشدایە، جارێکی دیکە لە چالاکی گومانلێکراوەوە تێوەگلاوە له به‌رژه‌وه‌ندی رژێمی ئێران، بەجۆرێك بەمدواییانە چەند گەشتیکی ئاسمانی بۆ فەنزوێلا ئه‌نجامداوه بۆ پشتگیریکردنی هه‌وڵه‌كانی ئەو دوو نەیارەی ئەمریکا، پسپۆڕان بە دیارونایان وت.\nهەوڵەکانی ئێران بۆ هەناردەکردنی به‌نزین و بەرهەمە نه‌وتییه‌كانی دی بۆ فەنزوێلا لەم چەند هەفتەیەی رابردوودا بۆتە باسی رۆژنامەکان، چونکە پێنج کەشتی گواستنەوەی به‌نزین و بەرهەمە نەوتیەکان بەرەو پاڵاوگەی سەرەکی فەنزوێلا بەڕێوەبوون.\nهاوکات، ماهان شمه‌ك ده‌گوێزێته‌وه بۆ فەنزوێلا، کە ئەمریکا سزای به‌سه‌ردا سه‌پاندووه و لە لێواری رووخانی ئابوریدایە.\nفەنزوێلا هەڵیداوە یارمەتی لە ئێرانەوە پێبگات بۆ بنیاتنانەوەی دەزگا نەوتیە داڕماوەکانی، لەکاتێکدا ئێران، کە ئەویش بەر سزاکانی ئەمریکا کەوتووە، ناتوانێت بەشی پێویست نەوت به دراوی نه‌ختینه بفرۆشێت و بەهیوایە قەرەبووی ئەمە بە پارە وەرگرتن بە ئاڵتون لە فەنزوێلا وەربگرێت.\nلە وتارێكدا له تشرینی دووەم، فەرماندەی سوپای پاسداران عەمید نوسرەتوڵا حوسێنپور ددانی بەوەدا نا کە هێزی قودس فڕۆکەکانی هێڵی ئاسمانی ماهانی بەکارهێناوە بۆ گواستنەوەی هێز. [خاوەنی وێنە: 19 ئابان]\nهێڵی ئاسمانی ماهان، کە لەلایەن ئەمریکاوە خراوەتە لیستی رەشەوە، بە هاریکاریکردن لەگەڵ سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران و هێزی قودس تۆمەتبارکراوە.\nئەو پسپۆڕانەی بۆ دیارونا دووان، وتیان پێیانوایە لێکۆڵینەوە لە چالاکیە جیهانیەکانی هێڵی ئاسمانی ماهان دەکرێت وێنەیەکی قوڵتری چالاکیەكانی پاسدران دژ به سەقامگیری لە جیهاندا بده‌ن به‌ده‌سته‌وه و ورده‌كاریی زیاتری سروشتی شێوە مافیایی پاسداران دەربخەن.\nهاریکاری سەربازی لەگەڵ پاسداران\n"هێڵی ئاسمانی ماهان بە هەموو چالاکیە نائاساییەکانی پاسدارانەوە پەیوەستە لەگەڵ فراوانخوازی ئێران لە ناوچەکە و جیهان،" چالاکوانی سیاسی ئەحمەد گیلانی بە دیارونای وت.\nگیلانی وتی هاریکاری سەربازی ئەو کۆمپانیایە لەگەڵ پاسداران سەرەتا لەلایەن ئەمریکاوە درکی پێکرا، بەڵام بەرپرسانی ئێران نکۆڵییان لە هەر جۆرە هاریکارییەك کرد.\nلە وتارێکی تشرینی دووەمدا، فەرماندەی پاسداران عەمید نوسرەتوڵا حوسێنپور ددانی بەوەدا نا هێزی قودس فڕۆکەکانی ماهانی بەکارهێناوە بۆ گواستنەوەی هێز.\nگیلانی وتی لەئێستادا وادەردەکەوێت رژێمی ئێران رۆڵی ئەم کۆمپانیایە بەئاشکرا رادەگەیەنێت و تێبینیکرد کە "لە یەمەنەوە بۆ سوریا و چین، لەمڕۆشدا فەنزوێلا، هێڵی ئاسمانی ماهان لە هەموو شوێنێکە".\nوتی فڕۆکەکانی ماهان چەندین جار کەلوپەلی سەربازییان بۆ یەمەن گواستۆتەوە، "تەنانەت جارێك، سەرەڕای هەڕەشەکانی هێزەکانی سعودیە، خەریکبوو لە فڕۆکەخانەی سەنعا بنیشنەوە" پێشئەوەی ناچاربکرێن بگەڕێنەوە.\nوتیشی کارەکانی کۆمپانیاکە ئاماژە بەوە دەکات كه "کۆمپانیایەکی گەشتی ئاسمانی مەدەنی ئاسایی نییە و راستیەکەی بەشێکە لە کیانێکی سەربازی کە گەشتیارانی مەدەنی وەك قەڵغانی مرۆیی بەکاردەهێنێت بۆ پاراستنی ئامانجە سەربازیەکانی".\nگیلانی وتی بە پاراستنی شێوازی کاری مافیا ئاسای، هێڵی ئاسمانی ماهان بەبێ قازانج هیچ سەرکێشییەك ناکات.\nوتی: "ئەسڵی بابەتەکە: رێگەیەکی ئاسمانی بۆ هێڵی ئاسمانی ماهان لەنێوان تاران و کاراکاسدا دەبوو لەکاتی ئەحمەدینەژادی [سەرۆکی پێشووی ئێران] بەگەڕبخرێت، کە پێیوابوو گەشت بۆ کاراکاس رێده‌دات بە چوونە نێو 'حەوشە'ی ئەمریکاوه."\nبەڵام هێڵی ئاسمانی ماهان تەنیا بەمەرجێك قایل دەبوو بەم رێگەیەدا گەشتبکات گەر مۆڵەتی گەشت بۆ چین و لوبنان بەدەستبهێنیت و دوای یەك گەشتیش "هەموو گەشتەکان بۆ کاراکاس هەڵپەسێردران بەهۆی ململانێیه‌کی داراییەوە لەگەڵ وەزارەتی پیشەسازی".\nگیلانی وتی هێڵی ئاسمانی ماهان هیچ سەرکێشیەك ناکات تا رەچەتەی پارەی گەشتەکانی، کە چەند قات لە نرخی ئاسایی بەرزترن، نەدرێت و ئاماژەیکرد بەوەی "ئەم رەچەتانە لە گیرفانی فەرماندەکانی پاسداراندا هه‌ڵده‌گیرێن".\nئێران کێشەی دارایی قوڵی هەیە\nپسپۆڕێكی ئابوری، بەهزاد گونابادی بە دیارونای وت ئەو راستیەی كه هێڵی ئاسمانی ماهان گەشتی ئاسمانی بۆ فەنزوێلا رێکدەخات تا ئاڵتون بۆ ئێران بهێنێتەوە، دەیسەلمێنێت کە پرۆژەی ئێران بۆ خۆلادان لە سزاکانی ئەمریکا لەڕێی ئاسیاوە کێشەیەکی جددی هەیە.\nوتی ئەمە ئاماژەیە بەوەی ئێران پارەی نه‌ختینه‌ی تەنانەت لە وڵاتانی ئاسیاشەوە پێناگات، بەهۆی ئاکامەکانی سزا بەردەوامەکانەوە.\nگونابادی وتی ئەوە روون نییە بۆچی هێڵی ئاسمانی ماهان گەشتە ئاسمانیەکانی بۆ فەنزوێلا دەستپێکردۆتەوە، لەکاتێکدا ژمارەی پێویست گەشتیار نییە تا قازانجی لێبکات، بەڵام ئاماژەیەکە بەوەی رەنگە پێویستی زۆری بە کاش هه‌بێت.\nوتی بەهەمانشێوە، "پێویستیی قوڵی ئێران بە پارە هۆکاری سەرەکییە لەپشت ئەوەی رژێم ئەو سەرکێشیە گەورەیە بکات".\nگونابادی وتی ئەم گەشتانە بەشێکن لە ئۆپەراسیۆنێکی هێزی قودسی سوپای پاسداران بۆ خۆلادان لە سزاکان و ئاماژەیکرد بەوەی "هیچ جیاوازییەك نییە لەنێوان ئەم گەشتانە و ئەوانەی پێشتر لە سوریا و یەمەن یان تەنانەت چینیش روویاندا".\nوتی: "لەپشت هەموو ئەمانەوە مافیایەکی میلیشیای تیرۆریستی مەترسیدار هەیە کە قازانجی زەبەلاح دەکات لە نائارامی و ناسەقامگیری لە جیهاندا."\nوتیشی سزاکانی سەر ئێران بوونەتە هۆی کەمبوونەوەی خێرا و بەردەوامی سەرچاوەکانی پارەی حکومەتی ئێران، هەربۆیە رژێم "ئاڵتون پەیدادەکات تا هیچ بەدواداچوونێك بۆ ئاڵوگۆڕی پارەکانی هێزی قودس نەکرێت".


بۆئەوەی موچەی شوێنێکیتر نەدزرێت\nبۆئەوەی موچەی شوێنێکیتر نەدزرێت\nدزینی! موچەی فەرمانبەرانی نەخۆشخانەی شار کە نزیکەی یەک ملیار دینارە، یەکەم ڕووداوی دزیکردن نییە لەجیهاندا گروپێکی مافیائاسا هەڵبکوتنەسەر بینایەک یان شوێنێک و بڕێکی باش پارە بدزن و هەڵبێن. لەپێشکەوتووترین وڵاتەوە بۆ ماڵێک و ناو ئۆتۆمۆبێلێک ئەم حاڵەتانە ڕوودەدات.\nلەتەکساسی ئەمریکا، لەیۆنان و بەریتانیاو ئیسپانیا مافیاکان بەئاشکرا هەڵیانکوتایەسەر بانکێک و پارەکەیان برد. هەفتەی پێشوو یاریزانی بەرازیلی (دانی ئەلڤێز) لەفەرەنسای پێشکەوتوودا تاکو 90 دەقیقە یاری تەواوکرد؛ دزی لێکرا. هەڵکوتانەسەر مینی پاسێک و بردنی نزیکەی سەد دەفتەر دۆلار لەکوردستاندا زۆر ئاسانترە لەهەڵکوتانەسەر بانکێک لەوڵاتانی پێشکەوتوودا.\nبەنیسبەت کوردستانەوە، دزینی ئەم موچەیە جیاوازترە لەتەواوی هەر وڵات و شوێنێکیتر کە دزی لەم شێوەیەی تێدابکرێت. موچەیەک بخرێتە گوێنی و عەلاگەوە، موچەیەک تائێستا لەوەرگرتنیدا بەدەست بژمێردرێت، لە2019دا سیستمی بانکیت نەبێت، ئەوا هەردەبێت چاوچنۆکێک بۆسەی بۆدابنێت و بیفڕێنێت.\nلەپێناو دۆزینەوەی پارە دزراوەکەی نەخۆشخانەی شار، لەسلێمانییەوە تاکو گەیشتم بە دەربەندیخان چوارجار هێزە ئەمنییەکان لەڕێگاکە لایاندام و سندوقی سەیارەکەمیان کردەوەو سەیری ناو ئۆتۆمبێلەکەمیان کرد. بەڵام هەر چوارجارەکە بە برا پۆلیسەکانم وت نە من شێوەم لەدز دەچێت و نە ئاوایش بەرگری لەدزینی پارە دەکرێت.\nلەم نوسینەشدا دەڵێم : گرنگە دوای دزینی موچەی فەرمانبەرانی نەخۆشخانەی شار ئەم بابەتە بکرێتە ئەزمون و پەندو سوودی لێوەربگیرێت و بۆئەوەی موچەی شوێنێکیتر نەدزرێت، پێویستە ڕێگاچارەیەک بۆ وەرگرتنی موچەی فەرمانبەران بدۆزرێتەوە.\nباشتری ڕێگا بۆ چارەسەری پرسگەلێکی لەم جۆرانە، گەڕانەوەیە بۆ پرۆژەکانی (قوباد تاڵەبانی ــ جێگری سەرۆک وەزیران) لەئەلیکترۆنیکردنی تەواوی دامو دەزگاکانی حکومەت و حیسابی بانگی بۆ تەواوی فەرمانبەران.\nکاتێک جێگری سەرۆک وەزیران "قوباد تاڵەبانی" لەسەر پرۆژەیەکی لەم شێوەیە بانگهێشتی ئەستۆنیا دەکرێت، نیشانەی گرنگی و جیهانێتی پرۆژەیەکی وەهایە کە دەیەوێت لەکوردستانیش جێگیری بکات، بەڵام چونکە ئەم پرۆژەیە ڕێگای لەدزینی پارەیەکی زۆر زیاتر لەپارەی موچەی فەرمانبەرانی نەخۆشخانەی شار دەگرێت، ناهێڵرێت پرۆژەکە بەجوانی و ڕێک و پێکی بچێتە پێش و تەواو ببێت. بۆیە تا ئەم سیستمی بەئەلیکترۆنیکردنە تەواونەبێت و جێگیر نەکرێت، ئەوا ئەگەری دووبارەبوونەوەی ئەم حاڵەتە هەیە.


چاوەڕێ چاوەڕوانە. نەسرین یوسف‌زادە\nتۆ وەرە لێرە نییە با بچین بزانین لەولاوەیە؟\nڕاوەستە با ئەوە بخوێنمەوە…\nوەرە خۆ تۆ چاک نازانی بیخوێنیەوە من خوێندمەوە.\nوەرە با بچین بزانین دایکم لەوێ نییە لەو دەپرسین\nباشە با بچین\nڕاوەستە من پێی دەڵێم؛ دایە، دایە گیان مەگە ئێرە گۆڕستانی شەهیدان نییە؟\nبا ڕۆڵە گیان ئێرە گۆڕستانی شەهیدانە…\nئەی کوا گۆڕی بابم؟ ئەی بۆ هەرچی لەگەڵ چاوەڕێ دەگەڕێین نایبینینەوە؟\nئەوە گفتوگۆی نێوان چاوەڕێ و ڤانیلا لە ڕۆژی ١٠ی خاکەلێوە دابوو.\nئەوساڵ ٩ ساڵ بەسەر ئەو ڕووداوەدا تێدەپەڕێ ئەو کاتیش لە گۆڕستانی شەهیدان بووین ئەو ڕۆژە تەرمی کەسێکی دیکە هەر لە بنەماڵەکانی پێشمەرگە (کە بە رووداوی هاتوچۆ لە جادەی هەوڵیر گیانی لە دەست دابوو) و بەداخەوە من لە یادم نییە کێ بوو، تەسلیم بە خاکمان دەکرد.\nخەڵک هەر یەکەی لە لایەک بێدەنگ فرمێسکی دەڕشت، کەس نەیدەوێرا قسە لەگەڵ تەنیشتەکەی خۆی بکا، کەس نەیدەویست بڕوا بکا، ئاخر چۆن شتی وا دەبێ، هەر مانگێک دەبێ هەواڵی شەهید بوونی شێخ غەریب و گیرانی کاک کەماڵ شەریفیمان بۆ هاتووە. ئێستا چۆن بە کچەکانی کاک هەمزە بڵێین چاوەڕوانی بابیان نەبن تا لە شایی و شادی جێژنی ٢٥ی گەلاوێژدا بێتەوە و بەو کەواو پاتۆڵەی تۆز و خۆڵی ناوچە و چەکی و ڕەختی شانییەوە بێتەوەو دەسرەی سەرچۆپیان لێ وەرگرێ و تا دەتوانێ مەستانە شایی سەرکەوتنی بگێڕێ.\nئاخ هاوار چۆن دەتوانن بچن بە منیر بڵێن بەسە ئەوەندە ڤانیلای یەک ساڵ و دوو مانگەت مەبە بۆ سەر جادەی زەویەسپی و چاوت لە ڕێگا نەبێ ئیتر شۆڕەسوارەکەت ناگەڕێتەوە لاتان.\nهاوار کە ڕۆژێکی ناخۆش بوو، لە گۆڕستان گەڕاینەوە سەعات ١٢ی نیوەڕۆ بوو خەڵک هەموو چووبوونەوە ماڵی خۆیان کەس نەیدەوێرا بێتە دەرێ کە نەوەک چاوی بە کچەکانی کاک هەمزە بکەوێ و خۆی بۆ ڕانەگیرێ. حیزب بڕیاری دابوو کە رێوڕەسمی ٢٥ی گەلاوێژ بەڕێوەبچێ هەر بۆیە نابێ ئەو هەواڵە تا شەو بە بنەماڵەی شەهیدەکان ڕابگەیەندرێ.\nسەعات ٢ی دوانیوەڕۆ خەڵکەکە سواری پاسەکە بوون و بەرەو قەڵا وەڕێ کەوتن. ژاڵە و ژیما و ژینۆ هەر کامەی بە جوانترین شێوە خۆیان ڕازاندبۆوە و لە دڵدا ڕقەبەرایەتیان بوو کە کاتێک بابیان دەگاتەوە کامیان زووتر باوەشی پێداکا و تێرتێر بۆن بە سینگ و بەرۆکییەوە کات و … . بەڵام هەزاران مەخابن کە بابیان هەرگیز نەگەڕاوە و ئاواتەکەیان بوو بە بابەڕۆ بابەڕۆ.\nلە ماڵی کاک قادر چی ڕادەبرد؟ دەڵێن ژن کە دوو گیان بوو ئیتر هەموو هەستەکانی بەهێزتر دەبن بەڵام منیر هەموو هەستەکانی ببوو بە هەستی غەم و چاوەڕوانی و گریان و هاوار.\nژنان وردە وردە دەچوون بۆ ماڵی منیر، منیر شتێک حاڵی ببوو خۆی پێنەدەوەستا و بەردەوام دەگریا ئەو بێ ئەوەی کە دڵنیا بێ دەگریا و خەڵک لەوەی کە ئەویان ئاوا دەدی دەگریان، خەڵک خەبەریان بوو و دەیانزانی منیری بووکی ساڵ و هەشت مانگە ئیتر تا هەتایە دەبێ چاوەڕوانی ژیان بێ، چونکە بۆ هەتاهەتایە مەرگ و غەم میوانی ماڵەکەی دەبێ.\nتا ئێوارێ خەڵک هەر دەهاتن و دەچوون، منیر کە ئەوکات دووگیان بوو و وەک ئەوەی کە هەستی بە هەواڵێکی ناخۆش کردبێ، هێزی جووڵانی لێ‌بڕابوو لەسەر عەرز دانیشتبوو و بێ ئەوەی ئاگادار بێ کە تا چ ڕادەیەک بەختی ڕەشە دەگریا و دەلۆراوە.\nژنان یەک و دوان و سیان دەچوونە لای و ئەوەندەی بۆیان دەکرا دڵیان دەداوە، بەڵام ئەوانیش خۆیان پێ نەدەوەستا و هەر یەکەی لە چوار پێنج دەقە زیاتر لەوێ نەدەبوون و هەر کام بن دیوار و سووچیکی دیبۆوە و ئارام ئارام فرمیسکی هەڵدەوەراند ئاخر ئەوە غەمێکی کەم نییە حیزب سێ شەهیدی داوە سێ شۆڕەسواری گیانبەختکردووی ڕێگەی ئازادیی، خەسارێکی کەم نەبوو؛ لە پێکەوتنی هەمزە سارتکەیی، فەرماندە بەوەجەکەی هێزی زمزیران و، دوو هاوڕێ و هاوسەنگەری دیکە.\nوردە وردە ئێوارێ داهات، خەڵک دووبارە چوونەوە ماڵی خۆیان کەس نەیدەوێرا خۆی دەرخا هەموو چاوەڕوانی ئەوە بوون لە لایەن حیزبەوە بێن و ئەو هەواڵە ناخۆشە بە بنەماڵەکان بدەن.\nسەعات ٨ی شەو بوو هاوکات لەگەڵ هەواڵی کورد کاناڵ کە ڕایگەیاند بەداخەوە تیمی ڕەبەت کە بۆ جەولەیەکی سیاسی و نیزامی چووبوونەوە ناوچە، لە کاتی گەڕانەوە دا دەکەونە بەر کەمینی جاش و خۆفرۆشەکان و سێ کەس لە باشترین پێشمەرگەکانمان بە نێوەکانی هەمزە عەبدوڵایی (سارتکەیی) قادر نەزمی و قادر قادری شەهید دەبن.\nهاوکات لەگەڵ بڵاوبوونەوە هەواڵ ماشێنێک لە بەر درگای ماڵی کاک هەمزە ڕایدەگرێ، ژیما کچی چکۆلەی کاک هەمزە لە کتێبەکەی کاک ئەحمەد مەکڵاوایی (بابە گیان کەی دەگەڕێیەوە) باس دەکا و دەڵێ: لە بەر درگا دانیشتبووم و چاوەڕێی بابم بووم کە پاترۆڵێک هات و لەبەر درگای ئێمە ڕایگرت. وامزانی بابم هاتەوە بەڵام هەرچی چاوم گێڕا بابمم نەدی، پرسیارم کرد کە بابم لە کوێیە بۆ نەهاتەوە؟ و لەوێ پێیان گوتین کە بابم شەهید بووە و هەرگیز نایەتەوە.\nماڵی کاک هەمزە لە خەڵک جمەی دەهات، ئێستا ئیتر منیریش زانیبووی و عەرز و عەرش گوێی لە هاواری بابەڕۆ بابەڕۆی چوار کچەکەی کاک هەمزە و لە سینگ دان و قادر گیان بگڕێوەی منێرە بوو، ڤانیلا چاوەڕێتە و … .\nشەهیدانی ٢٣ی گەلاوێژ لە بیر هیچ کەس لە خۆشەویستانی دێموکڕات ناچێ. نزیک بە دە ڕۆژ پرسە و سەرەخۆشی درێژەی بوو و بە هیچ شێوەیەک نە منیر و نە مەلەک و نە کچەکانی ئۆقرەیان نەدەگرت. چوار ڕۆژ دوای بیستنی ئەو هەواڵە بوو کە بەیانییەک تیمی ڕەبەت هەڵبەت بەبێ فەرماندە و دوو لە هاوسەنگەرانیان گەیشتەوە زەوێ سپی و هەر بەو جل و بەرگەی ڕێگایان بەرەو ساڵۆنی زەوێسپی چوون کە لەو کاتەدا ژاڵە و ژیما بە هەڵاتن خۆیان بە باوەشی شەهید ڕەسووڵ لیلانەیی داکرد و گوتیان ئەی کاک ڕەسووڵ کوا بابی ئێمە؟ مەگەر قەرار نەبوو پێکەوە بگەڕێنەوە؟\nکاک ڕەسووڵ و هەموو پێشمەرگەکان و هەموو خەڵک کە ئەوەیان بینی لە بانگی گریانیاندا، ئاخر تازە بابیان لە کوێ دەگەڕێتەوە خۆ ئێستا کەس نازانێ گۆڕەکەشیان لە کوێیە و چۆنیش نێژراون؟ ئێستا چۆن چاوەڕوانی ئەوان بەسەر دەچێ.\nڕۆژەکان بە دوای یەک دا تێدەپەڕین و هەر زۆر زوو چل ڕۆژ تەواو بوو و لە ڕێوڕەسمی چلەیاندا ئاسۆ خەباتی شاعیر پڕ بە گەرووی گوتی:\n“ئه‌ی فه‌رمانده‌ی قاره‌مان کۆچه‌که‌ت گه‌لێ زوو بوو\nتۆ که دڵی خوێنینت پڕ هیواو ئاره‌زوو بوو\nچوار کیژی دڵ به هیوات ده‌ڵێن بابه دێته‌وه\nبڕوا ناکه‌ن که باوکیان تازه ناگه‌ڕێته‌وه\nنه‌مامی شلک و خاون خه‌مت ڕه‌شی پێ پۆشین\nتۆ ماڵت لێ چۆڵ کردن ژانی مه‌رگت پێ نۆشین\nشه‌هیدی برا شه‌هید، زۆرت دی چه‌رمه‌سه‌ری\nکه کۆرپه‌ت له دایک بوو، بڵێم له کام سه‌فه‌ری\nچ وه‌ڵامێکم هه‌بێ، که هات و داوای کردی\nپێی ده‌ڵێم تۆ ژیان بووی، ئەوین له گه‌ڵ خۆی بردی\nلاوه جوانه‌مه‌رگه‌که‌م دیاری چ بده‌م به یارت؟\nوێنه‌یه‌کی پێده‌ده‌م له ڕوخساری زامارت\nده‌ڵێم ئه‌و لاوه کورده وه‌کوو خۆی تۆی خۆش ده‌ویست.\nبرینەکان ئەو ڕۆژە زیاتر سەری کردەوە و غەمەکان زیاتر دڵانیان داگرت. دروست سێ ڕۆژ دوای چلەی شەهیدبوونیان منیر کچێکی دیکەی بوو و منیری چاوەڕوان و چاو لە درگا نێوی چاوەڕێی لێنا و ئێستا ئەوە نۆ ساڵ ڕادەبرێ و چاوەڕێ و دایکی و خوشکی (ڤانیلا) هەر چاوەڕوانی گەڕانەوەی بابیانن و ئێستا کە ٢٣ی گەلاوێژ نۆهەمین ساڵوەگەڕی شەهید بوونی ڕچەشکێنانی خەباتی نوێی دێموکڕات تێدەپەرێ چاوەڕێ و ڤانیلا گەورە بوون و لە قوتابخانە ئەلف‌وبێ فێر بوون، دەتوانن شت بخوێننەوە، گۆڕ بە گۆڕی ئەو گۆڕستانە دەگەڕێن تا بەشکوو یەک لەو گۆڕانە گۆڕی بابیان بێ.\nتێبینی: ئەوە بیرەوەری دەی خاکەلێوەی ١٣٩٥ بوو و چاوەڕێ و ڤانیلا لە نێو گۆڕەکاندا بە شوێن گۆڕی بابیان دا دەگەڕان و من بە پیویستم زانی بۆ نۆهەمین ساڵڕۆژی شەهیدبوونیان بینوسم.\nپێشکەش بە بنەماڵەی سەربەرزیان…


یه‌كێتی: ئه‌مساڵ نه‌ورۆزی كۆڵنه‌دان ده‌بێت\nیه‌كێتی: ئه‌مساڵ نه‌ورۆزی كۆڵنه‌دان ده‌بێت\nئه‌مڕۆ دووشەممە ١٩/٣/٢٠١٨ راگه‌یاندنی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان راگه‌یه‌نراوێكی له‌ژێر ناوی نه‌ورۆزی كۆڵنه‌دان بڵاوكردە‌وە سه‌بارە‌ت به جه‌ژنی نه‌ورۆز و عه‌فرین.\nگه‌لی كوردستان هه‌موو ساڵێك له ساڵیادی جه‌ژنی نه‌ورۆزدا، یادی خه‌بات و سه‌ركه‌وتنی گه‌لێكی بنده‌ست و بۆ ئازادی و سه‌رفرازی و به‌هاری ئازادی و راپه‌ڕین و یادی رزگاركردنی كه‌ركوكی كوردستان ده‌كاته‌وه. هاوكاتیش وه‌ك بۆنه‌ی جۆشدانه‌وه‌ی خه‌بات بۆ رزگاری و ئازادی به‌رز راده‌گیرێ.\nبه‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌مساڵ هاوكاتی جه‌ژنه‌كانی نه‌ورۆزو راپه‌رین، به‌هۆی پیلان و سیاسه‌تی به‌رژه‌وه‌ندیخوازانه‌ی هه‌ندێك له وڵاتان و هاوكات، خۆ بێده‌نگكردن و بی هه‌ڵوێستی نێوده‌وڵه‌تی و به به‌رچاوی ئازادیخوازو دیموكراسیخوازو مرۆڤدۆستانی دونیاوه، كانتۆنی عه‌فرین و گه‌لی رۆژئاوای كوردستان رووبه‌روی داگیركاری و كۆمه‌ڵكوژی سوپای توركیاو ملیشیا توندڕه‌وه‌كان و پیلانێكی ڕه‌شی ناوچه‌یی و نێوده‌وڵه‌تی ده‌بێته‌وه، به‌مه‌ش پێده‌چێت مێژوو راستی گووتبێت "گه‌لی كوردستان ته‌نها چیاكان دۆستیانن".\nوێڕای ئه‌وه‌ی هه‌رچی جۆره شه‌ڕو پێكدادن و خوێنرشتنێك هه‌یه به ناڕه‌واو نادروست ده‌زانین، جه‌ختیش له‌وه ده‌كه‌ینه‌وه، خوازیاری چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌و گفتوگۆی بنیاتنه‌رانه‌ین بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان. دڵنیاشین، كه خه‌باتی ڕزگاریخوازانه‌و دیموكراسیانه‌و گیانی به‌رگری و ئێراده‌ی به‌هێزی گه‌له‌كه‌مان له رۆژئاوا، درێژه‌ی ده‌بێت. مێژوویش سه‌ڵماندوویه‌تی، كه به پیلان و شكستی سه‌ربازی، دۆزی ڕه‌وای گه‌لانی بنده‌ست چاره‌سه‌ر ناكرێ، به‌ڵكو سه‌ڵماندنی مافه نه‌ته‌وه‌یی و دیموكراسیه‌كانیان و رێگاچاره‌ی ئاشتیانه تاكه چاره‌سه‌ره.\nئه‌گه‌رچی له ئێستاو عه‌فرین داگیركراوه‌و گه‌له‌كه‌مان له رۆژئاوا رووبه‌روی په‌لامارو نه‌هامه‌تیی بۆته‌وه، به‌ڵام ئاینده هه‌ر بۆ مافی ڕه‌وای گه‌لانی بنده‌ست و چه‌سپاندنی مافی چاره‌ی خۆنووسینی گه‌له ئازادو دیموكراسیخوازه‌كان ده‌بێت.\nگه‌لی رۆژئاوای كوردستان و هێزه تێكۆشه‌ره‌كانی، له چوار ساڵی ڕابوردودا، جوامێرانه رووبه‌روی تیرۆریستانی داعش و به‌ره‌ی نوسره‌و هه‌موو ئه‌و توندڕه‌وانه بوونه‌وه، كه ئه‌مڕۆ به‌شێكیان به‌ناو و ناسنامه‌ی تر په‌لاماری عه‌فرین ده‌ده‌ن، كه مه‌ترسی ڕاسته‌قینه‌ن بۆ سه‌ر ته‌واوی مرۆڤایه‌تی. ئه‌وكاتیش یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان رایگه‌یاند، كه گه‌لی كوردستان خوازیاره ته‌نها وه‌ك جه‌نگاوه‌رێكی ئازا ته‌ماشا نه‌كری، به‌ڵكو له سه‌ڵماندنی مافه دیموكراسیه‌كانیشیدا پاڵپشتی بكرێ.\nداواكارین كۆمه‌ڵی نێوده‌وڵه‌تی و نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، له به‌رامبه‌ر پێشلكارییه‌كان و داگیركردن و په‌لاماردانی عه‌فرین و گه‌لی رۆژئاوای كوردستان بێنه ده‌نگ. له‌رووی مرۆییه‌وه به‌هانای ئاواره‌و برینداره‌كان بچن. فشاری ڕاسته‌قینه بكه‌ن بۆ راگرتنی په‌لاماره‌كان و لێكۆلینه‌وه‌ی ڕاسته‌قینه‌ش له پێشلكاریی و تاوانه‌كانی جه‌نگ بكه‌ن.\nخوازیارین، گه‌له‌كه‌مان و هێزه سیاسیه‌كانی، نه‌ورۆزی ئه‌مساڵ بكه‌ین به نه‌ورۆزی كۆڵنه‌دان و بۆنه‌ی رێكخستنه‌وه‌و یه‌كخستنه‌وه‌ی رێزه‌كانمان، بۆ به‌رده‌وامیدان به خه‌باتی دیموكراسیانه، بۆ به‌دیهێنانی ته‌واوی مافه ڕه‌واكانی گه‌له‌كه‌مان.\nله نه‌ورۆزی كۆڵنه‌داندا، سڵاو بۆ (عه‌فرین)ی بریندارو خۆڕاگر ده‌نێرین. سڵاو بۆ كه‌ركوكی كوردستان، كه نه‌ورۆز هاوكاتی یادی (٢٧) ساڵه‌ی رزگاركردنێتی، سڵاو خانه‌قین و خورماتوو و شه‌نگال و هه‌موو ناوچه كوردستانیه دابرێنراوه‌كان، كه هه‌میشه به كوردستانی ده‌مێننه‌وه. سڵاو له‌گه‌لی كوردستان، له كه‌سوكاری سه‌ربه‌رزی شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان و پێشمه‌رگه‌و تێكۆشه‌ره قاره‌مانه‌كانی گه‌له‌كه‌مان.


له‌لایه‌ن: شێرزاد ئه‌حمه‌د - به‌روار: 2019-11-26-06:57:00 - کۆدی بابەت: 15\n* چینیەکان و هندیەکان و بابلیەکان زانیاری زۆر باشیان لەسەر جولەی ئەستێرەکان هەبووە ، و هەروەها یۆنانیەکان بە بە دەستپێکەری فیزیا دادەنرێن و بەڵام نکرێت مافی پێشکەوتنی سەرەتایی لە ئەستێرە ناسیدا بە میزۆپۆتامیا و چین نەدرێت ، چینیەکان ڕۆژژمێری تایبەتیان هەبووە بەپێی جوڵەی هەسارەکان .\n* بابلیەکان توانیان بیرکاریەک دابهێنن کە بەهۆی ئەوەوە دەیانتوانی گۆڕانکاریەکانی درێژی شەو بەپێی وەرزەکانی ساڵ ئەژمار بکەن . هەروەها بە ووردی پێشبینی هەڵهاتن و ئاوابوونی مانگ و خۆر و گیرانەکانیان دەکرد .\n* زانایانی هندی کاری بەرچاو دەکرا لەسەر ئەستێرەناسی و گەیشتبوون بەوەی هێزێکی کێشکردنی ڕاکێشەر بوونی هەیە ، لەهەمان کاتیشدا ماتماتیکی پەیوەست بە ئەستێرەناسی ، بەتایبەتی ماتماتیکی سێگۆشەکانیان بە باشی دەناسی . ئەوان پێناسەی تەژێ (ساین) و تەژێ تەوایان (کۆساین) کردبوو .\n* زانستی ئەندازە (جیۆمێتری) ، لە یۆنانی کۆندا بەهۆی کەسانێکی وەک (ئۆقلیدۆس) و (پیساگۆرس) پەرەسەندنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی.\n* لە یۆنانی کۆندا ، (ئەرخەمیدس) ، قانونەکانی نوێڵی دۆزییەوە . و پەی بە هێزی پاڵنەری شلەکان بردووە ، ئەو هێزەی کە دەبێتە هۆی کەشتیەکان لەسەر ئاو ڕاوەستن . یەکێک لە گەورەترین داهێنانەکانی پەمپی لوول پێچی دەستی بوو ، کە دەکرا ئاوی لە شوێنی نزمەوە بۆ شوێنی بەرزتر پێ بگواززرێتەوە ، ئەم زانایە ئاگاداری قانوونی هاوێنەکان بوو .\n* (پیساگۆرس) ، جگە لە کارە بەرچاوەکانی لەسەر ماتماتیکی سێگۆشەکان ، توانی لە نێوان درێژی و ژێ و زرنگانەوەکەی پەیوەندیەکی ماتماتیکی بدۆزێتەوە .\n* (ئوکلیدۆس) ، یەکسانی گۆشەی گورزەلێدانی ڕووناکی لە ڕووبەرێک و گۆشەی گەڕانەوەی تیشکەکە ، یەکێکیتر بوو لە کارەکانی یۆنانیەکان کە (ئوکلیدۆس) دۆزیەوە .\n* (تالس) ، توانی پێشبینی خۆرگیران بکات و ئەستێرەکان بۆ دۆزینەوەی ڕێگەی کەشتیەکان بەکاربهێنێت.\n* (تۆڵەمای) ، بڕوای وابوو زەوی چەقی گەردوون بێت ...(ئاریستاکورس) بڕوای وابوو خۆر ناوەندی کۆمەڵە هەسارەکەیە (بەڵام هەر زوو ڕەفز کرایەوە).\n* یۆنانیەکان دەیانزانی ڕووناکی مانگ ڕووناکی خۆرە و خۆی دروستی ناکات وە بە پێی بەڵگەی چارۆکەی کەشتییە دەریاییەکان دەیانزانی زەوی خڕە . (ئەریستۆ) گرنگترین فەیلەسوفی یۆنانی کۆن بووە و هەر ئەمیش زانستی پۆلبەند کردوو و زانستی فیزیای جیاکردەوە . (دەبێ ئەوەش بزانین زۆربەی زۆری بۆچونەکانی ئەرستۆ بۆ زانستی ئێستا پوچن).\n* (دیموکریتۆس) ، وای دانا ئەگەر ماددەیەک بکرێت بە دوو کەرتەوە و کەرتێکی فڕێ بدرێ و کەرتەکەی تر بکرێ بە دوو کەرتی ترەوە تا دوایی دەگەین بە بنچینەیەک کە ئیتر کەرت نابێت ئەویش ناوی ئەم بنچینەی ناو نا (ئەتۆم). کە واتای دابەشنەبوو دەگەیەنیت .\n* (بیرونی) ، یەکێک بوو لە زانایانی ئیسلام ، تا ڕاسدەیەک بڕوای بە خولانەوەی زەوی هەبوو ، هەر ئەم بوو باسی (چڕی) ماددەی هێنایە کایەوە . (خیام) ئەمیش زانایەکی ئیسلامی بوو ڕۆژژمێرێکی زانستی بەپێی وەرزە سروشتییەکانی ساڵ داهێنا . هەروەها (ئیبن هەیسەم) تەلسکۆپی داهێنا و کاری گرنگی لە بواری ڕووناکی زانیدا بە ئەنجام گەیاند بە جوانی کرداری ئاوێنە و هاوێنەی ڕوونکردەوە .\nCajori, Florian (1917). A History of Physics in Its Elementary Branches\nDONUT (29 June 2001). "The Standard Model"\nپه‌رتووكی : فیزیا و مێژوی كۆن / لا 23\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : کەسایەتی و داهێنانە فیزیاییەکانی شارستانییەتە کۆنەکان


فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی كوردی: موحه‌ممه‌د عومه‌ر عوسمان - به‌شی یه‌كه‌م\nموحه‌ممه‌د عومه‌ر عوسمان یه‌كێكه له ده‌نگه نوێ‌یه‌كانی ناو شیعری كوردی و له‌وه‌تای ناوه‌ڕاستی ساڵانی هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردووه‌وه كه دیوانی ( له غوربه‌تا ) ی چاپ كردووه، ئاماده‌ییه‌كی به پێزی له شیعری كوردیدا هه‌بووه.\nشیعره‌كانی له غوربه‌تا، جێی سه‌رسوڕمان و ستایش كردن بوون له لایه‌ن لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان و له لایه‌ن شاعیرانیشه‌وه. له زۆربه‌ی شیعره‌كانیدا موحه‌ممه‌د عومه‌ر عوسمان له‌گه‌ڵ پایزدا ئاوێزان ده‌بێت و خه‌مه‌كانی گه‌ڵای وه‌ریوو له ئامێز ده‌گرێت و ده‌ینلاوێنێته‌وه.\nنوسه‌ر و ڕوناكبیری كورد به‌ختیار عه‌لی ده‌ڵێت غوربه‌ته‌كه‌ی نالی غوربه‌تێكی جوگرافیه و ئه‌وه‌ی مه‌حوی ئاینیه، به‌ڵام غوربه‌ته‌كه‌ی موحه‌ممه‌د عومه‌ر عوسمانی شاعیر غوربه‌تێكی مه‌عریفیه و ڕه‌هه‌ندی خۆی هه‌یه.\nموحه‌ممه‌د عومه‌ر عوسمان میوانی به‌رنامه‌ی فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی كوردییه، به‌شی یه‌كه‌م. بۆ گوێگرتن له ته‌واوی به‌رنامه‌كه، تكایه كلیكی ئه‌و ئۆدیۆ فایله‌ی لای سه‌ره‌وه‌ی ئه‌م لاپه‌ڕه‌یه بكه.


له چه‌مچه‌ماڵ ته‌قه له پۆلیسى هاتوچۆ ده‌کرێت… نوێکراوەتەوە – کوردی – RojNews.News\nله چه‌مچه‌ماڵ ته‌قه له پۆلیسى هاتوچۆ ده‌کرێت… نوێکراوەتەوە\n02/03/2020 - 6:50:21 pm\nدووشەممە, 28 أغس 2017 – 16:56\nڕۆژنیوز ـ چه‌مچه‌ماڵ\nله شارۆچکه‌ى چه‌مچه‌ماڵ چه‌ند که‌سێک ته‌قه‌یان له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى هاتوچۆ کرد و هه‌ڵهاتن، به‌ڵام دواتر ده‌ستگیرکران.\nدوانیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ چه‌ند هاوڵاتییه‌ک، که ئۆتۆمبێلێکیان له‌لایه‌ن پۆلیسى هاتوچۆوه ده‌ستبه‌سه‌ر کرابوو، ئۆتۆمبێله‌که‌یان به‌زۆر بردووه و دواتر ته‌قه‌شیان به‌سه‌ر پۆلیسى هاتوچۆدا کرد.\nسه‌رچاوه‌یه‌ک له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى هاتوچۆى چه‌مچه‌ماڵ به ڕۆژنیوزى ڕاگه‌یاند: دوانیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ چه‌ند که‌سێک که به‌هۆى سه‌رپێچى هاتوچۆوه ئۆتۆمبێلێکیان ده‌ستبه‌سه‌رکرابوو، به‌زۆر ئۆتۆمبێله‌که‌یان برد و له کاتى بردنیشیدا ته‌قه‌یان کرد.\nئه‌و سه‌رچاوه‌یه ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو: له کاتى بردنى ئۆتۆمبێله‌که‌دا خۆیان کێشاوه به ئه‌فسه‌رێکى پۆلیسى هاتوچۆ به ناوى به‌رهه‌م حه‌مه خه‌سره‌و، که ویستویه‌تى ڕێگه‌یان لێبگرێت، ئه‌و ئه‌فسه‌ره‌ش سکاڵاى تۆمار کردوه.\nوتیشى: دوای دوو کاتژمێر له ته‌قه‌کردن له بینای به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاتوچۆی چه‌مچه‌ماڵ توانرا له‌لایه‌ن هێزه‌کانی پۆلیس و ئاسایشه‌وه پاش کۆکردنه‌وه‌ی زانیاری و به‌دواداچوون ته‌قه‌که‌ره‌کان ده‌ستگیربکرێن و ده‌ستیش به‌سه‌ر ئۆتۆمبێله‌که‌یاندا بگیرێت.\nئەوەشی وت: له ئێستاشدا ته‌قه‌که‌ره‌کان ڕاده‌ستی یاسا کراون به مه‌به‌ستی لێکۆڵینه‌وه و گرتنه‌به‌ری ڕێوشوێنی یاسایی له‌گه‌ڵیان.\nگەریلاکان لە شەمزینان و وان چالاکیان ئەنجامدا\nئێن ئاڕ تى: پارتی په‌خشی ناوخۆیی که‌ناڵه‌که‌مانى ڕاگرت


دەبێت كوردستان، تووشبوون بە ئاسایی وەرگرێت! – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/03/22 - 11:41 PM\nخەڵك – بە شی هەواڵ\nنووسەر ڕۆژنامەوانێكی كورد لە ئەمریكا لە شیكارییەكدا ئاماری تووشبوون و چارەسەر و گیانلەدەستدان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا دەخاتەڕوو.\nلوقمان غەفوور نووسەر و ڕۆژنامەوانی كورد لە ئەمریكا لە شیكارییەكدا كە پشتی بە ڕۆژنامەی (لۆس ئەنجلس تایمز) بەستووە سەبارەت بە ڤایرۆسی كۆرۆنا ڕایدەگەیەنێت”پێوەری جیهانی بۆ ئەم نەخۆشییە بەم شێوەیەیە: ٤٠٪ ی ناوچەكە تووشی نەخۆشییەكە دەبێت. ١٪ی ئەو ٤٠٪ دەمرێت. هەروەها ٨٠٪ ی ئەو ٤٠٪ بەسووكی تووش دەبن و مەرج نییە نەخۆشخانەیان بووێت و ١٠٠٪ چاكدەبنەوە. ٪١٠ ی ئەو ٤٠٪ـە سەروو ٨٠ ساڵن.\nلوقمان غەفوور ئاماژە بەوەشدەكات، ئەم پێوەرە بۆ خراپترین ناوچەیە كە تێیدا بڵاودەبێتەوە وەك شاری وۆھان لە چین یان ناوچەی لۆمباردی ئیتالیا.\nئەو نووسەر و ڕۆژنامەنووسە دەشڵێت: كورتەی قسە ئەمەیە، ھەرێمی كوردستان نزیك ٥ ملیۆن كەسە، نابێت وەك شاری وۆھان یان ناوچەی لۆمبارد-ی سەیربكەین، بەڵام ناشبێت بیكەین بە تۆقینی گەورە لەكاتی تووشبوونی خەڵك بە نەخۆشییەكە. گەورەترین كار ئەوەیە خەڵكی كوردستان لە ماڵەكانیان نەیەنە دەرەوە.\nئەوەشدەخاتەڕوو، ئێستا ئەمڕۆ ٢٢ ی ئازار، (٧٥ ملیۆن) كەس لە ئەمریكا لە ماڵەوەیە. بەمەشەوە ئەمریكا خۆی بۆ قوربانی گەورە ئامادەكردووە.\nلوقمان غەفوور ڕوونیشیدەكاتەوە، بەكورتی بۆ ئەوەی بەرچاو ڕوونتر بێت: ھەرێمی كوردستان ٥ ملێون كەسیش بێت تا ٢٠٠ ھەزار كەسیش ئاساییە تووشبێت. لەم ٢٠٠ ھەزار كەسە ١٦٠ ھەزاری پێویستی بە نەخۆشخانە نییە. خۆی لەماڵەوە بسرەوێت بە تەنیا لە ژوورێكدا بێت ١٠٠٪ چاكدەبێتەوە.\nهەروەها،٤٠ ھەزار كەسەكەی تر كە ١٪ ی ئەگەری مردنی ھەیە دەكاتە ٤٠٠ كەس مردن لە كوردستان. لەم ٤٠٠ كەسە بە پێی پێوەری جیهانی ٤٠ كەسیان سەروو ٨٠ ساڵن، جا ئەمەی من باسی دەكەم خراپترین حاڵەتە كە ھیوادارم ھەرگیز یەك كەسیش نەمرێت.\nلە كۆتاییدا ئەوەدەخاتەڕوو، بۆ ئەوەی ئەم ژمارانە ھیچی نەبێت پێویستە لە ماڵەوە دانیشن.\nئەمریكائیتالیاچینڤایرۆسی كۆرۆناكوردستانلوقمان غەفوورلۆس ئەنجلس تایمز


زیندانییەکی سیاسی کورد ئیزنی مورەخەسی پێدرا\n٢٤ ئوت ٢٠١٩ - ٠٢ خەرمانان ١٣٩٨ - ٠٩:٢١ تاران\n١٣٩٦/٠٨/١٦ - ٠٧-١١-٢٠١٧ - ١١:٥٠ تاران ٢٩٤ قه‌باره‌ی فۆنت:\nئاژانسی کوردپا: یەکێک لە زیندانیانی سیاسی کورد لە زیندانی شاری یەزد، لە لایەن بەرپرسانی ئەو زیندانەوە ئیزنی مورخەسی پێدرا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئەمڕۆ سێشەممە ١٦ی خەزەڵوەر، "والی دروودی" زیندانیی سیاسی کورد خەڵکی شاری کامیاران لە زیندانی یەزد ئیزنی ١٥ ڕۆژ مورەخەسی لە لایەن بەرپرسانی زیندانی ئەو شارە پێدرا.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار بە ئاژنسی کوردپای ڕاگەیاند: والی دروودی بە دانانی بارمتەی ٣٠٠ میلیۆنی بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ مورەخەسی پێدراوە. ئەو زیندانییە سیاسیە کوردە بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ حیزبە کوردییەکانی دژبەری حکوومەتی ئیسلامیی ئێران بە زیندانی هەتا هەتایی مەحکووم کراوە.\nئەو زیندانییە کوردە خەڵکی گوندی "چرۆسانە"ی سەر بە شاری کامیاران و یەکێک لە زیندانیانی دەیەی ٦٠ی هەتاوییە، ساڵی ١٣٧٢ لە زیندان ئازاد کرا و دواتر لە ساڵی ١٣٧٥ی هەتاویدا بە تۆمەتی هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکان سەرلەنوێ دەستبەسەر کرایەوە.


🔤 بەندپساندن | 🏷 پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nبەندپساندن، پەت پساندن(نامحترمانە)، خۆدەرباز کردن، بند گسستن \n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 18 2019 10:48PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 18 2019 11:19PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n🔤 پردپساندن | 🏷 پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n1- ؛ بێبەشبوون، بێبەشمانەوە، پردپساندن (پردی قەیامەتێی لێپسا)، پردخراکردن، 2- ؛ بێبەش کردن، 3- غرق کردن ؛ بناوکردن، بنئاو حستن، ژێرئاوکردن، غەرقکردن، قووت کردن، کۆسیکرن، نغزۆکردن، نۆقاندن، پل شکستن\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 22 2019 8:39AM تۆمارکراوە\n🏰 چەمی دبس هەرکی | 🏷 پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\nچەمی دبس هەرکی\nگەڕەکێکی گەندنشینە لە شارۆچکەی خەبات سەر بە پارێزگای هەولێرهەولێر.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: Jul 12 2019 3:17PM تۆمارکراوە\n1. 👁 باستام\n2. 👁 چەمە دبس\n3. 👁 خەبات\n4. 👁 گوندک\n5. 👁 مەلا عومەر\n🏰 چەمە دبس | 🏷 پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n2. 👁 چەمی دبس هەرکی\n📖 دبستانا کوردا ل باژارێ خۆیێ ل سالا 1913 | 🏷 پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کرمانجی - کوردیی باکوور | 👁🗨\nدبستانا کوردا ل باژارێ خۆیێ ل سالا 1913\nسالا 1913ا د ناڤا دیرۆکا کوردادا بێ شۆپ نینە. بوویەرێن سیاسی، د وێ دەمێدا چ ل هەرێمێن کوردستانێ و چ ژ ئاقارێن وێ دەر، ددان خویاکرن، کو دنیا  بەرب شەرێ مەزن دچه. سالا 1913ا سالا حوکومداریا جوانتورکایە پێنجا بوو. ئه و پێنج سال سەر دەولەتا تورکیا ئۆسمانیێ گەلەکی گران رۆشنتن. جوانتورک د شەرێن همبەری ئیتالیایێ (س. 1911 1912) و همبەر دەولەتێن بالقانێ (س. 1912) شکەستن و مەجبوور بوون هنە پەرچە ژ ئەردێ ئیمپێراتۆریا ئۆسمانیێ ژ دەستێ خوە بەردن.\nحوکومداریا جوانتورکا د ناڤا گێژگەرینا دیرۆکیە تەلووکەلی و تووژدا پێک دهات. دەولەتێن ئەورۆپایێ یێن مەزن ببوون دو بر و سیاسەتا خوە یا دژاتیێ ل سەر خالیا دەولەتا ئۆسمانیێ ب ئاکتیڤی دمەشاندن. د ناڤا ڤێ گێژگەرینێدا جوانتورکا دخواستن ژ بۆنا قەوینکرنا حوکومداریا خوە فەیدا ژ ڤێ دژاتیێ بگرن. دۆستێ ئۆسمانیێ کەڤن ئەلمانیا قەیسەریێ ئیجار ژی پشتەڤانیێ ل جوانتورکا دکر.\nپشتی شەرێ بالقانێ د ناڤبەرا حوکومەتا جوانتورکا و ئیرانێدا ژ بەر ئاستانگا سینۆر رەوشەکە سیاسیە خەتەر پەیدا ببوو. ژ بەر ڤێ ئا‌ستەنگێ رووسیا قەیسەریێ لەشکەرێ خوە کربوو ئەردێ ئیرانێ. وی دخواست هەڤسەرا لەڤئانینا هەردو ئالیا دەستێ خوەدا خوای بکە، چارەسەرکرنا ئاستەنگا سینۆر گۆری داخواز و شەرتێن خوە پێک بینە. لێ دەولەتێن ئەورۆپایێ ژی ژ بۆنا کو رووسیا د ڤێ پرسێدا تەنێ سەرگۆڤەندی نەبە، دکرن کو دەستێ وانا ژی تێدا هەبە.\nسەرەتایا ئاستانگا سینۆر چ بوو؟\nوەک ئەم زانن، هێن د دەستپێکا سەدسالیا XVI دا ئەرد و خالیا کوردستانێ د ناڤبەرا تورکیا ئۆسمانیێ و ئیرانا شاهیێدا هاتبوو پارڤەکرن. سینۆرێ ڤان هەردو دەولەتا سەر خالیا کوردستانێ ڤا دەرباز دبوو. ئەڤ سینۆر خویانیبوو، سیمبۆلیک بوو. گاڤا سەرۆکلەشکەرێن کوردا حوکومداریا ئیرانێ سەر خوە قەبوول دکرن، خەتا سینۆر دلڤیا بەرب رۆژئاڤایێ، گاڤا حوکومداریا تورکیایێ ناس دکرن خەت دلڤیا بەرب رۆژهلاتێ. سەر ڤێ ژی ناڤبەرا ڤان هەردو دەولەتا ژ سەدسالیا XVI دەستپێکری هەتا بێ بگهیژە سەدسالیا XX، هەرگاڤ ئاستەنگ و پەڤچوونێن سەر سینۆر چێ دبوون و گەلەک جارا ژی ئه و د ناڤبەرا ئیرانێ و تورکیایێدا دبوون هۆیا شەرێن گران.\nسەربخوەیا میرگەهێن کوردا ل تورکیایێ د سەدسالیا XIX دا ب دەستێ زۆرێ هاتە هلانین. حوکومداری ل ڤان ناڤچەیاندا کەتە دەستێ ئادمینیستراسیا ئیمپێراتۆریا ئۆسمانیێ. ئادمینیستراسیا ئۆسمانیێ دکر، کو د ویلایەت و قەزایێن سەر سینۆرێ ئیرانێدا جیێ خوە بگرە. ژێرا پەیویست بوو سینۆرێ خویا و ژ ئالیێ دەولەتاندا ناسکری هەبە. بۆنا پێکئانینا ڤی ئارمانجی د نیڤەکا سەدسالیا XIX دا کۆمیسیۆنەکە ناڤنەتەوی ژ ئینگلیسا، رووسا، تورکا و ئیرانیا پێک هات. ئەڤ کۆمیسیۆن دۆرا چار سالا، ژ سالا 1848 هەتا سالا 1852ا ئەرد خالیا کو ناڤبەرا تورکیایێ و ئیرانێ ببوو پرسا حوجەتێ، ژ باشوورێ گرتی هەتانی باکوورێ دا بن پیێ خوە و یەک ب یەک رەوشا وێیە گێئۆگرافی، ژیانا گەل یا سۆسیال ئابووری لێنهێری. ئەنجامێن ڤێ لێگەرینێ نوێنەرێن ڤان هەرچار دەولەتا پاشوەختیێ ب پرتووکێن تایبەتی چاپ کرن، لێ ب گشتی کۆمیسیۆن د پارڤەکرنا کوردستانێدا نەهاتە سەر بریارەکێ و ئه و پرس دیسا ما نیڤجی.\nژ دەستپێکا سەدسالیا XX ئاستەنگا سینۆر ناڤبەرا تورکیایێ و ئیرانێ ژ بەر ئاگرێسیا ئۆسمانیا گهیشتە تووژایا نوو. سالا 1905ا سولتان ئەبدول حەمیدێ دودا لەشکەرێ خوە دەربازی سەر ئەردێ ئیرانێ کر و مەزیلەکی پر فرە ژ دەستێ ئیرانێ گرت. ب گۆڤەکا خوەڤا ئەردێ زەفتکری، دەڤدەڤی وەکە بەرگەها پارچێ کوردستانێ، کو د بن باندوورا ئیرانێدا مابوو، هەبوو.\nئەڤ قرارا تورکا یا لەشکەریێ ژ ئالیێ دەولەتێن ئورۆپایێ چاوا ئاگرێسیا هاتە نرخاندن. لێ کەس خوە نە دا بەر، کو لەشکەرێن ئۆسمانیێ ژ ئیرانێ دەرخە. ژ بەر کو خالیا کوردستانا ئیرانێ نێزیکی سینۆرێ رووسیایێ بوو و ئه و ئەرد همبەری تورکیا ئۆسمانیێ جیکی ستراتێجیک بوو و ژ بۆنا کو رووسیا تابیێ خوە یێن ئابووری و پۆلیتیک ل ئیرانێ ئوندا نەکە، قەیسەرێ رووسا ب داخوازا دەولەتا ئیرانێ ژ ئالیێ ماکویێ و تەورێزێ لەشکەرێ خوە کرە ئیرانێ. ئەڤ حال دۆم کر هەتا جوانتورک هاتن سەر تەخت. حوکومدارێن نوو دەست ژ سیاسەتا ئەرد زەفتکرنێ نەشکاندن. بێتر، وان دخواست هەلا خالیا زەفتکری ل ئیرانێ هێن فرە بکن. د ڤێ سیاسەتا خوەیە ئێکسپانسیۆنیێدا گومانا وانا هەبوو ب فێلبازی ئەشیرێن کوردا ژی ژ خوەرا بکن پشتەڤان. سیاسەتا وانا همبەری کوردا هەر ئه و بوو، کو ئەشیرێن کوردا یێن هەردو بەرێن سینۆر راکن همبەری هەڤ، ئالان تالانێ دەستپێبە، کورد بێنە کوشتن، گوند وێران ببن و بێتفاقیا ناڤا ئەشیرا خورت بە.\nژ دەستپێکا سەدسالیا XX د ناڤا سیاسەتا رووسیایێ دا همبەری کوردا هنە گوهاستنێن پۆزیتیڤ جیگرتن.\nل رۆژهلاتا نێزیکدا چقاس نگێ رووسیایێ جی دگرت، هەوقاس کارمەندێن دەولەتێ فەهم دکرن، کو بێی پەیوەندیا دۆستانیێ تێڤی کوردا کارێ وان یێ ئابووری و سیاسی ل ڤان دەوارادا نامەشە. ژ بەر ڤێ ژی ژ دەستپێکا سەدسالیا XX، ب تایبەتی پشتی هاتنا جوانتورکا ل سەر حوکوم، سیاسەتا رووسیایێ ل ناڤا ئەشیرێن کوردا ب جارەکێڤە رەنگێ خوە گوهاست و چەلەنگتر بوو. رووسیا دەستپێکر ب رییا دیپلۆماتێن خوە یێن کۆنسوولخانا و زاپتێن لەشکەریێ پەڤگرێدانا راستەراست تەڤی سەرۆکلەشکەرا و ناڤدارێن کوردا چێ بکە. د ڤێ مەیدانێدا کارێ رووسیا ب خورتی مەشیا. بێی وێ ژی، هێن بەرێڤا داخوازا گەلەک ئەشیرێن کوردا هەبوو بێن سەر ئەردێ کاڤکاسێ، وار کۆزێ خوە داینن و بن حوکومداریا رووسیایێ بسترن.\nناڤدارێن کوردا، سەرۆکێن هێزێن کوردایە ئازاداریێ شێخ سەلام بارزانی، شێخ مەحموود بەرزنجی، شێخ تاهایێ شەمدینانێ، سمکۆ، پرانیا ناڤدارێن ژ مالباتا بەدرخانیا ژ ڤان سالان دەسپێکری پەیوەندیا خورت تەڤی رووسا دبەستن و گەلەکێن ژ وانا پاشوەختیێ دەما رۆژێن تەلووکە، ژ بەر هێزێن رۆمێ رەڤیان و خوە ل رووسا سپارتن.\nناڤبەرا سالێن 1911 1914 ئۆتۆریتێیا رووسیا قەیسەریە ناڤا ئەشیر و هێزێن کوردا ب جارەکێڤا زێدە بوو. ئەڤ گوهاستن نە ژ بەر وێ بوو، کو سیاسەتا رووسیایێ همبەری دۆز و ئارمانجا گەلێ کورد هاتە گوهاستن و رەنگێ دلداریێ ستاند. نا. سیاسەتا رووسیایێ هێن ژی د پرسا کورد و کوردستانێ دا نیڤجی بوو، نە سەر پشتەڤانیا دۆزا گەلێ کورد بوو، لێ ئه و سەر فەیدەگەریا رۆژانە بوو. ئه و گوهاستن بەلکی پایێ پرێ ژ وێ بوو، کو کورد ژ حالێ خوەیی بندەست و بێماف بێزەر ببون و چێتر ددیتن حوکومداریا رووسیایێ سەر خوە قەبوول کن، نەک بمینن بن دەستێ تورکیایێ و ئیرانێ. سەر ڤێ داخوازێ ژی رووسیا سیاسەتا خوه یا رۆژانە و فەیدەگەریێ ئاڤا کر.\nئەگەر ئەڤ سیاسەت همبەری کوردا ب گشتی دیتنا دەولەتێ بوو، لێ ئه و نە ب دلێ گەلەک رەوشەنبیر و کارمەندێن وەزارەتا کارێ دەر و سەرلەشکەرێن رووسایە پێشڤەروو بوو. ژ کارمەندێن رووسا ئه و کەسێن کو ژ نێزیکایێ گەلێ کورد ناس دکرن، دیرۆک و کولتورا کوردا زانبوون، فکرا وانا همبەری دۆز و داخوازێن کوردا ژ سیاسەتا دەولەتێ یا فەرمی یا جودا بوو.\nئەوانا د ناڤا ناما، برقی، ووتار و راپۆرێن خوەدا سەر بندەستیا گەلێ کورد، مافبریا چاندا کوردا، وونمایینا رەوشا ئابۆریێ و سۆسیال گەلێریێ ل کوردستانێ ددان خویاکرن. بۆنا کو کورد بێتر خوە نێزیکی رووسیایێ بگرە، رەوشەنبیرێن رووسا پرۆگراما رۆنەکداریا گەلێ کورد دانین سەر زار و باواریا وانا یا خورت هەبوو، کو کورد گاڤا خوە بدن سەر رییا رەوشەنبیریێ و رۆناکبیریێ، وێ بێتر کاربن قەنج و خراب د ژیانێدا ژ هەڤ جوداکن و زووترەکێ بگیهژن مەشا ملەتێن پێشڤەچوویی.\nباژارێ خۆیێ، سەر سینۆرێ تورکیایێ، ئیرانێ و رووسیایێ، ژ سالا 1911ا دەستپێکری ببوو خاچارێیەکە گرنگ د سیاسەتا ڤان هەرسێ دەولەتاندا. پشتی کو ل خۆیێ ڤیسێ کۆنسوولخانا رووسیایێ ڤەبوو بەرێز چیرکۆڤ وەک بەرپرسیارێ وێ هاتە کڤشکرن، کارووبارێ کۆنسوولخانێ د پرسا کوردادا گەلەکی چەلەنگ بوو. ئه و ل دەمەکی کورت پەیوەندیا دۆستانیێ تەڤی ئەشیرێن کوردا، کو ل سەر وی ئەردی هێوریبوون، ئاڤا کر. دۆستانیا وی بێتر تەڤی سەرۆکلەشکەرێ شکاکا ئیسماییل ئاغا را هەبوو. ئیسماییل ئاغا (سمکۆ) د وێ دەمێ سەرۆکەکی کوردایی گەلەکی ب ناڤووبانگ بوو. دۆستانیا ناڤبەرا هەردو ئالیا دها خورت بوو و رەنگەکی کارەسەتیا کوردپەروەریێ ستاند، گاڤا سالا 1911 ئەبدورزاق بەدرخان ژ بۆنا ژیینێ و کارێ سیاسی هات و ل هەرێما خۆیێ جیوار بوو. بیروباوەریا ڤان هەردو خوەشمێرا سەر کورداتیێ بالا ڤیسێ کۆنسوولێ رووسیایێ شکاندە سەر خوە و ب دەستێ ڤان هەرسێکا د دەستپێکا سالا 1913 دا ل خۆیێ کۆمالەکە رەوشەنبیری ب ناڤێ "گیهاندنی" هاتە ئاڤاکرنێ. پرۆگراما کۆمەلێدا جیێ بنگەهی پرسا خواندەواریا کوردا بوو، بەلاڤکرنا رۆناکبیریێ ناڤا گەل و ب باشی ناسکرنا کولتورا کوردا و رووسا ژ ئالیێ هەردو گەلا بوو.\nچیرکۆڤ د دەمەکی کورتدا ناڤا کارمەندێن وەزیرتیا کارێ دەر ل پێتێرسبوورگێ و ل کۆنسوولخانا و بالیۆزخانێن رووسیایێ د ئیرانێ و تورکیایێ گەلەک ئالیگر ژ خوەرا پەیدەکر، بۆنا ئەوانا پشتەڤانیێ ل پرۆگراما وی یە رەوشەنبیریێ ل ناڤا کوردا بکن. خالەکی گرنگ د ڤێ پرۆگرامێدا ڤەکرنا دبستانا کوردی بوو ل خۆیێ، ژ بۆنا زارۆکێن کوردا را. ئەڤ بوویەرەکی گەلەکی خویا بوو نەکو تەنێ ژ بۆنا دیرۆکا کوردا، لێ بەلکی ل دیرۆکا گەلێن ئیسلامی ل رۆژهەلا‌تا نێزیکدا.\nدژمنێ پێکئانینا ڤێ پرۆژێکتێ گەلەک بوون. پرانیا وانا کارمەندێن تورکا و فارسا بوون. بۆنا دژاتیێ ژ وانا را دو سەبەبێ گرنگ هەبوون. یەک ئه و\nفۆتۆ 5. دیمەنەک ژ باژارێ خۆیێ\nبوو، وەکی ئیران و تورکیا قەت نەدخواستن دۆستانی ناڤبەرا کوردا و رووسیایێدا چێ بە و یا دودیا، وانا قەت ب قەت نەدخواست کو چاڤێن کوردا د مەیدانا رەوشەنبیریێدا ڤەبە، دا کو ئەوانا هەقێ خوەیە نەتەوی ناس نەکن و تم بندەست بمینن.\nد پاییزا سالا 1913ا پەی گەلەک چەتنایا دبستانا کوردی ل خۆیێ هاتە ڤەکرن و ئەڤ بوویەر وەختێ خوەدا گەلەک دەنگ دا. مخابن سەر ڤێ دبستانێ د ناڤا دیرۆکا کوردادا ب پاکی نەهاتیە نڤیسار و نەهاتیە نرخاندن. سەر ڤێ بوویەرێ هنە دۆکوومێنت د ئارشیڤێن رووسیایێ دا هاتنە پاراستن. یەک ژ وانا کو ئەم ب وەرگەرا کوردی رابەری خواندەڤانا دکن، ب گشتی گەلەکی بالکێشە. ئەڤ دۆکوومێنت راپۆرا ڤیسێ کۆنسوولێ رووسیایێ یە ل خۆیێ، کو وی، بەرێز چیرکۆڤ هەڤتێکی پشتی ڤەکرنا دبستانا کوردی ژ سەرۆکەتیا کارمەندێن وەزارەتا کارێ دەرا ب چەند میناکا شاندیە.  ئوسا ژی تێکستا برقیا چیرکۆڤ ذ دەست مەدا هەیه، کو وی رۆژا ڤەکرنا دبستانێ، 22 ئۆکتۆبرێ شاندیە تێهرانێ، تاورێزێ و ورمیێ. برقی سەر رۆپەلەکێ یە و تێدا ب کورتی هاتیە نڤیسار، ل راپۆرێدا ب فرەهی هاتیە ڤەکرن. ڤیسێ کۆنسوولێ رووسا تێدا یەک ب یەک دژاتیا فارسا و تورکا همبەری پێشداچوویینا گەلێ کورد ددە ئەشکەرەکرن و وانا چەوا ئینساننە پاشڤەمایی و خێرنەخوازێ رۆنەکبیریێ روورەش دکە.\nدۆکوومێنتا ژمارە 1\nراپۆرا ڤیتسێ کۆنسوولێ رووسیایێ ل باژارێ خۆیێ ژ جیگرێ بایلیۆزێ ئمپێراتۆریا رووسیایێ ل تێهرانێ را.\n30 ئۆکتۆبرێ سالا 1913، ژمارە 2012.\nژ من را شەرەفەک بوو ئیسال 22ێ مەها ئۆکتۆبرێ، ل بن ژمارە 92، ب برقی میسسیا ئیمپێراتۆریێ سەر هەمان رۆژێ ل خۆیێ ب هەیتەهۆل ڤەکرنا دبستانا کوردا ئاگاهدار بکم.\nل راپۆرا خوە یا 14ێ فێڤرالێ یا ڤێ سالێ، ل بن ژمارە 301 سەر نێت و مەرەمێن مە یێن بنگەهی: ژ بەر چ ڤیتسێ کۆنسوولخانە بۆنا ئەشیرەتێن ڤێدەرێ تەڤی کارێ ئاڤاکرنا ئۆجاخا کولتوری بوویە، من هوور گلی نڤیسیە. من نڤیسیە، کو ئارمانجا مە بوویە خێرا رۆنەکبیریێ بگهیژە سلسلەتا زارۆیێن نوو بشکڤی، ژ بۆنا کو ئەوانا ب نێزیکی تەڤی کارێ ئاتیباریێ بن، یێ کو ئەم د ڤێ هەرێمێدا دمەشینن.\nژ بەر کو ئەردنێشینێ ڤر د بەرگەها زانیاریێ و مۆرالیێدا پری ووندا مانە، پێکئانینا ئارمانجا مە کارەکی هێسا نیبوو. ئەم مەجبوور بوون شەرێ هێلە بکن نە هاوقاس همبەری شوونمایینێ، ترسا بێسەری و مەرڤێن، کو د بن نیرێ هۆڤیتیێدا سەر هەر تشتێ نوو شکبەرن، چقاس ئەم مەجبوور بوون کارێ نوو دەستپێکری ژ ئینتریگێن هەر ئاوایی، ژ هێریێن کارمەندێن فارسا، ملکەدار و خزمەتکارێن دیانەتێ، یێن کو ب خۆف و هەڤسوودی چاڤێ خوە ل سەر پێشکەتنا ژیانا کوردا بەردابوون، بپارێزن. شیایێن دینپارەست سەر کوردا ب دژمناتی دنهێرن و وانا ژ رووسا چێتر نابینن.\nباشتر دبوو، کو فارسێن ڤێدەرێ سەدەما شوونمایینا خوە، یا کو ژ کوردا ژی خرابترە، د ناڤا چەوتی و ترالیا خوەیە بێچارەدا بگەرن. گاڤا تێ دەما تێرکرنا چاڤقولی و تماتیا خوەیە بێ مەزیل، ئەوانا ڤێ یەکێ بیر دکن.\nدو سالا بەرێ، چاخێ ئەز گهیشتمە خۆیێ، بالا من تونەبوونا دبستانا، ل باژارێ کو هەمان هەمان 00030 مەری تێدا دما، کشاندە سەر خوە. گاڤا ئەز ڤرا راستی توجارێن خویا، ملکەدار، خان و کارمەندێن حوکومەتێ دهاتم، د ئاخافتنێن خوەدا من هەردەم مەجال بەرنەددا، کو گوهداریا وانا بدم سەر کێرهاتنا خواندنێ د دبستانادا ژ بۆنا زارۆیێن وانا.\nشێورا من هەر ئه و بوو، کو ل باژێردا دبستانا دەستپێکی ڤەکن، ب سۆز، وەکی ئەز د ڤێ پرسا کێرهاتیدا بۆنا ڤێ هەرێمێ، چ ب رابەریا تێکنیکی و چ ب پشتەڤانیا شەخسی، ئالیکاریا وانا بکم.\nفارس همبەری هەموو ئیدێیایێن نوو گەلەکی ئێکسپانسیڤن. ب رەڤا ل سەر گۆتنێن من دلۆڤانیا خوە ددان خویاکرن، لێ هەما ژ بۆنا پێکئانینا ڤی کاری ئاخافتن دهاتە سەر ئالیکاریا مادی، ئینتێرێس سەر دبستانێ بال مەریێ کو من ب وانارا دئاخافت، ب جارەکێڤا ئوندا دبوو. وانا دکر، کو ئەم دها ڤەنەگەرن سەر ڤێ تێما ئاخافتنێیە نەخوەش.\nسالەکێ ئیدی دەرباز بوویە، لێ سەر فارسێ ڤر، ناڤا کیژانادا گەلەک مەریێ زەنگین هەنە، من نە دیت کو شێور و نەسیحەتێ من حوکمێ خوە سەر وانا هیشتبن.\nپشتی کو مە ئاشتی ئانی ل ڤێ هەرێمێ و تەڤگەرا بازرگانیا باژێر زێدە بوو، ئەوانا گشک پەی فەیدەگەریا خوە کەتن و پرسا دبستانێ ئیدی ناینن سەر زارێ خوە.\nب جارەکێ رەنگەکی دنێ بوو دیتنا کوردێن بەیانی سەر گۆتنێن منی گەلەکی موقات، بۆنا کو ئەوانا سەر رییا دنیاناسکرنا زارۆیێن خوە بفکرن.\nب راستی، بەری ڤێ ژی کورد ژ گۆتنێن ئەبدورەزاقە بەرک و ب قەدر سەر ڤێ یەکێ ئیدی نەسیحەت ژێ گرتبوون. هەر گاڤا، چاخێ ژێرا مەجال چێ دبوو، وی هەموەلاتیێن خوەرا ل سەر کووڤیبوونا وانا ژ چارچۆڤا رەوشەنبیریێ، ل سەر خەتەرا ئوندابوونێ، کو ل پێشیا تەمامیا گەل سەکنیە و ل سەر وێ دەرگێ خێرێ، کو رووسیا پێشیا وانا بۆنا خلاسبوونێ ڤەکریە، باس دکر.\nب ئالیکی دنێ، پشتی کو ئیسماییل ئاغا سمکۆ جارا پێشن رێویتیا خوە ل تلبیسێ (تبیلیسی) قەداند و بن حوکمێ گران ژ پێشداچوویینا شارستانیا رووسیایێ، ڤەگەریا و بوو ئالیگیرێ کارەسەتا مە یێ بێشک و ئێگن، وی ژی رێ ژ بۆنا ئاڤاکرنا دبستانا کوردایە پێشن ڤەکر. ئیسماییل ئاغا، کو یاشێ خوەدا مەزن نیبوو، لێ ئاقلێ تایبەتی و خەیسەتێ خورت پێرا هەبوو، قەت وەختێ خوە ئوندا نەکر و ژ بۆنا کۆمەلا گیهاندنێ، کو ل خۆیێ هاتبوو دامەزراندنێ، ژ ناڤا کوردان دەست ب کۆمکرنا دراڤان کر. ب سایا ڤێ یەکێ، ئیدی ژ دەستپێبوونا ڤێ سالێ د ناڤا باژێردا خانیکی مەزن ب باخچێ خوەڤا پەیداکرن.\nفارس قەت باوەر نەدکرن، کو د پرسا دبستانێدا، کارەک کو ژ کوردا را گەلەکی غەریب بوو، کارێن واها ب دلگەرمی پێ بگرن و پێک بینن. وەک ئەم هیڤیێ بوون، کارمەندێن فارس دەست ب ئاگیتاسیا نهێنی کرن، بۆنا کو کارکرنا سمکۆ بەر چاڤێن حوکومدارێن سەر کورسیێن بلند و خەلقێ سوننی رەش بکن.\nپشتەڤانێ تورکیا یێن ئامن، هژمارا کیژانا د ناڤا ئەیان تەیانێن جیدا و د ناڤ خزمەتکارێن دیانەتێیی خویاندا گەلەکە، ب هاهانگا بەس گیهاندنە هەڤالێن خوە، گوڤەک، هەگەر رۆنەکبیریا رووسا د ناڤا کوردادا جی بگرە، وێ زیانا مەزن بگهیژە ئیسلامێ و کو سمکۆ خوە فرۆتیە رووسا و خوه دێگراڤی ئارمانجا وی ئەوە، کو مەرڤێن خوە بینە سەر دینێ خاچپارێزیێ.\nسەر خەراج بەرەڤکرنا سمکۆیە بێهەق ژ بۆنا فەیدا کۆمیتێیا کوردایە رێڤۆلووسیۆن ل تورکیایێ برقیێن شکیاتێ سەر هەڤ دچوونە تەورێزێ و تێهرانێ. کارمەندێن ئادمینیستراسیا بێلچیقایێ یێن مادی، ب سەرکاریا کارمەندێ گومروکێیی ڤر دیووگێم راپۆرێن خۆفگیر ب برقی دشاندن تێهرانێ. کارمەندێن حوکومەتا تورکیایێ ژ ئالیێ خوە هەلانا ددان، دگۆتن سەر زۆرداریا سمکۆ شکیات بکن، بێژن وەکی ژ بەر کرنێن وی ب هەزاران مالباتێن کوردێن ئیرانێ مەجبوور بوونە برەڤن تورکیایێ و خوە ژێ خلاس بکن. سەردارێ ماکویێ مورتوزا کولی خان ب دەستێ جەسووسێن خوە سەرۆکێن سۆمایێ راکرن همبەری سمکۆ و کر کو ئەوانا وارگوهێزی تورکیایێ بن، ب سۆزەکی، کو د شەرێ همبەری زلامێ رووسیایێ (سمکۆ ج. ج.) و ئارمانجێن وی وێ پشتۆڤانیێ ل وان بکە.\nب گلیکی، کەسێن دژمن، کو ناخوازن ناڤێ مە د ناڤا کوردادا جی بگرە، هەر تشت کرن بۆنا کو نەهێلن داخوازا کوردا ب ئالیکاریا ڤیتسێ کۆنسوولخانا ئیمپێراتۆریێ پێک بێ.\nد وێ ناڤبەرێدا کورد کارێ پەیداکرنا هوورموورێن ناڤمالێ بۆنا دبستانێ ئانین سێری. موودیرێ خۆیێ ئەمیر ئەمجەد، کو ژ خەلقێ ماکویێیە، بۆنا کو وەلیێ تەورێزێ نەهێلە ئه و کار بێ سێری ژ شووجا "ئەد دۆولێرا" خەبەر داند سەر خەتەربوونا پلانێن کوردا ژ بۆنا دەولەتا فارسا.\nئینتریگێن ڤی مرۆڤی، ژ بۆنا کو داخوازێن خانێ ماکویێ بێکێمان ب جی بینە، هەوقاس خورت بوون، کو ئه و پەی وان هۆستا دکەت، یێن کو دل دکرن بێن و سەر ئاڤاکرنا دبستانێ کار بکن. ژ بەر کو ئۆرتێدا کەس نەما ڤی کاری بمەشینە، کارێ داچێکرن و رێک و پێککرنا خێنی گۆری شەرتێن دبستانێ، دەمەکێ هاتە سەکناندن. پشتی ڤێ ئەبدورەزاق بێی ئالیکاری ژ ناسێ خوەیی کەڤن فرانسووز کارێت، یێ کو ل تبیلیسیێ دما، خواست. ئەبدورەزاق بێی وی بۆی وەزیفا سەرکارێ جیوارکرنا هوورمووران د ناڤا دبستانێدا تەگلیفی خۆیێ کر. ژ بەر کو، ئه و وەک خەزنەدارێ کۆمەلا خێرەتکاریا فرانسووزا ل تبیلیسیێ دەمەکی درێژ ب هەلالی کار کربوو، کۆنسوولێ فرانسیایێ دەرهەقا پاقشیا ویدا سەر باواریا مەزن بوو. بەرێز کارێت نە گۆری یاشێ خوەیی مەزن، ب چەلەنگیا خۆرتانیێ خوە ئامەدەیی ڤی کاری کر و کار زووترەکێ مەشاند. ل دەستپێکا ئۆکتۆبرێ د دبستانێدا ئیدی ئۆدەکی فرە بۆنا دەرسێ، ب رەوشا کلاسێن ئورۆپی، خارنخانە بۆنا سی خواندکارارا، دۆرتووارام (ئۆدا خەوکرنێ ج. ج.)، ئۆدەک ژی بۆنا دەرسداران ب هەر هەوجەتیا خوە و ئامبوولاتۆریا بۆنا قەبوولکرنا خواندکارا و هەموو نەخواشان، یێن کو لێ هەوجە بن، ئامەدە بوون.\nسمکۆ و هەوکارێن وی کورد گەلەکی دخواستن، کو رۆژا ڤەکرنا دبستانێ، 5ێ ئۆکتۆبرێ و رۆژا کو پسێ ئیمپێراتۆر، جیگرێ باڤێ خوە بهاتە ناسکرن، یەک بوویا. لێ ژ بەر کو هنە هوورموور ژ بۆنا دبستانێ ژ تبلیسیێ دەرەنگ گهیشتن باژارێ خۆیێ، کورد وێ رۆژا نیشان، کو ئەوانا هەوقاس بێسەبر لێ هیڤیێ بوون، مەجبوور بوون شووندا بێخن.\n21ێ ئۆکتۆبرێ ئیسماییل ئاغا ب خوە 29 زارۆکێن کوردا ژ چارێکێ، سۆمایێ، بەرادۆستێ و خۆیدەرێ ئانینە خۆیێ. زارۆکێن ژ 8 هەتانی 10 سالی، کنجێن ئورۆپی ب رەنگەکی ل وان، پاپاخێن کۆزاکا یێن سپی ل سەرێ وانا، جۆت ب جۆت سەکنیبوون. 40 سیارێن سمکۆ وەک حارس ژ بۆنا قەدر دۆرێ گرتبوون. ئەوانا گشک ب کوباری ژ ناڤا باژێر مەیانە هەتا بەر دەرێ دبستانێ. خەلقێ فارس ئەجێبمایی ب هورمەت بەر زارۆیێن گورێن چیان، یێن کو ب باواری دمەشیان بەرب دەرگێ دبستانا رووسی، رێ ڤالا دکرن.\nئێڤارێ ئیدی بەسا هێریشا کوردا سەر خۆیێ گیهاندنە تێهرانێ، تەورێزێ و کۆنستانتینۆپۆلێ. ئیسماییل ئاغا ژ بەر کو نکاربوو دەمەکی درێژ ژ سینۆرێ، کو ژ بۆنا پاراستنێ تەسمیلی وی کربوون، دوور کەڤە، هەر تشتێ پێیویست ب هاهانگا رێک خست، بۆنا کو رۆژترا دنێ دبستان بێ ڤەکرن.\nڤەکرنا دبستانێ ب رەوشەکە مەزنڤا هاتە دەربازکرنێ. وانا سەرۆکێ گومتکا لەشکەرا گێنێرال ڤێسێلۆڤسکی و سەرۆکلەشکەرێ گارنیزۆنا خۆیێ یا تایبەتی گازی کربوون، کو بێن تەڤی شایێ بن. وەلیێ ڤر: ئەمیر ئەمجەد، کارگوزار و گەلە مێڤانێ ب هورمەت، خان و توجار ژی ئامەدە بوون.\nمەلە، ژ بۆنا کو کەرەما خوەدێ سەر کارێ نوو هەبە، دوئا خواند. وی زارۆیا و خزمێ وانا گازی کر دوئا بەر رەببێ ژۆرین بکن، کو وی رەحما خوە ئانیە، بۆنا کو زارۆ و خزمێ وانا کاربن ب چاڤێ خوە دبستانا کوردایە پێشین ببینن، دبستانا کو ب شێور و ملدانا رووسا هاتیە ئاڤاکرن. ب وان رووسا، یێن کو شەوقا رۆنەکبیریێ سەر وەلات و گەلێن بن زولم و هۆڤیتیێ مانە بەلا دکن. برا خوەدێ ژیانا پاکی ئیمپێراتۆرا رووسایە مەزن درێژ کە، برا هێز و مەزنایا وەلاتێ وی زێدە کە، نەک هەر تەنێ ژ بۆنا خەلقێ کو بن باندوورا ویدا دژین، لێ ئوسا ژی ژ بۆنا وان خەریبا، یێن ژ ئالیێ حوکومدارێن وەلاتێن خوە هاتنە بیرکرن و ئیرۆ ل سەر وانا ب داخوازا خوەدێ رەحما رووسا دبارە. نمێژا مەلە ب "ئامین"، کو شاگرتا و خزمێ وانا ژی سێباری گۆتن، سەرهەڤدا هات.\nپشتی کو مێڤانێ هازر یەکۆیەک ئۆدێ دبستانێ نهێرین، ژ وانارا شیرنایێ، چایێ و فێکی ئانین.\nمن دەم ئوندا نەکر و ژ حازرارا ل سەر دیرۆکا پێکهاتنا دبستانێ، ل سەر پرۆگراما وێ و ل سەر وان نەتیجێن مەزن، کو دکارن ژ وێ کارێ نوو دەستپێکری بستینن، گلی کر.\nگەرەکە ئەم گرانیا خەلقێ کورد ژ بۆنا میاسەرکرنا ئارمانجێن مه یێن گشتی ل ئازەربێجانێ ژ بەر چاڤا بەرنەدین. بۆنا کو ئەوانا خوە نێزیکی مە بگرن، دڤێ ئەم هێدی هێدی بنگەها قەنج داینن.\nدژمن تمێ کوردا همبەری مە راکریە ب وێ، کو ئەوانا رووسا قەت ناس نەکرنە. ئەم بەر چاڤێ وانادا وەک باربارێ هۆڤ، زۆردار و وێرەنکەر هاتنە نیشانکرن.\nپەیوەندیا مە تەڤی کوردا، کو سایا جێرباندنا دەمەکە کورت ب رییا راستهاتنا کارمەندێن رووسا، لەشکەرا، سەر بنگەها داخوازێن هەردو ئالیا د ناڤا ڤێ هەرێمێدا دەستپێبوویە، رەنگێ دۆستانیێ ستاندیە. ناڤا وانادا همبەری حوکومداریا مە باواری چێ بوویە. هنەک ژ وانا خوە دانە بن باندوورا مە ژی. ئەم گەرەکێ سەر دەرەجا ڤان دەستانینا نەسەکنن.\nژ بیرا نەکن، دژمنێ مە د خەودا نینن و دکن، کو تەڤگەرا دۆستانیێ، یا کو بەرب رووسیایێ ژ بۆنا فەیدا کوردا دەستپێ بوویە، بدن برینێ (دژی سمکۆ ئینتریگا چێ دکن، سێ دەربا باخشاندنا ئەبدورەزاق بێی دەرخستن، ب دەلک دۆلاڤا کوردێ ڤرا وەرگوهێزی تورکیایێ دکن، چەتێ کوردا داڤێژن سەر گوند و زۆزانێ وان ئەشیرەتان، یێن حوکومداریا مە ناس کرنە و ئێ. م.). ژ بەر ڤێ ژی لازمە پەیوەندیا کوردا تەڤی وەلات و کارێ مە ژ زارۆتیێ سەر بنگەها قەوین جی بگرە. هەڤگرێدانا ب ڤی رەنگی هەر تەنێ دبستان دکارە بدە.\nد ژیانا کوردادا، ئەم دڤێ ژ بەرگەها زێدەکرنا زانیاریا زارۆکا وێدەتر نەچن. ئەوانا گەرەکێ دنێ ناس بکن، دیرۆک، ماتێماتکا زانبن. دڤێ ناڤا وانادا هەواسکاری همبەری وەلاتێ مە پێشدا بێ، وەکی ئەوانا بێتر وەتەنێ مە، چارچۆڤا وی، دەولەمەندیا ئەردێ مە ناس بکن، سەر دادگەریا مەیە هەق، سەر بینفرەیا کو ل وەلاتێ مەدا همبەری ئیسلامێ هەیە زانبن. ئەڤ گشک هلبەت، دڤێ سەر شەرتێ رند هینبوونا زمانێ رووسی پێک بێ. ئەڤ شەرتێ داوی، وێ بەر خواندکارێن ژێهاتی رێ ڤەکە، وەکی ئەوانا خواندنا خوە ل رووسیایێ دەوام بکن. پشتی کو دبستانا مە ناڤا کوردادا جیێ خوە گرت، دڤێ ئەم فەیدا وێ ناڤا ژیانا هەرۆژیدا بەر جمەتێ بدن خویاکرن.\nگوهداریا مەیە تایبەتی دڤێ سەر وێ بە، کو زارۆ هینی پێشە بن، د روحێ وانادا هزکرن همبەری جۆتکاریێ و کارێن مایینە ئاشتیباریێ خورت بکن. ژ بۆنا پێکئانینا ڤی ئارمانجی، د دبستانێدا بەشێن پێشەهینبوونا نەجاریێ، ئێلێکتریکیێ، هەسنکەریێ، تەرزیتیێ ب هاجەتێن خوەڤا هاتنە ڤەکرن.\nئنیەت هەیە زووترەکێ، هەما کو دراڤ هەبە، ژ بۆنا کو زارۆ کاربن ب پراکتیکی ب هاجەتێن جۆتکاریێ یێن نوو، کو ل رووسیایێ تێنە چێکرن، پێ بێنە ناس، هینی جوورێ ئەردبێجەرکرنێ، رێ رزما تۆخم رەشاندنێ، چاڤدێری کرنا دارێ ئێمیا و کەسکایێن باخچا ببن، خالی ژی بکرن.\nژ بۆنا کو ئارمانجێن کارێ مە جی بگرە و پێک بێ، ژ ئەردنێشینێن کوردا را مە ئالیکاریا پزیکا یێ گشتی ژی ڕێکخستیە. گۆری شێورا پزیشکا مە هاجەتێن دۆختوریێ ژی دانە ئاننێ و ل ڕەخ دبستانێ مە دەرمانخانە و ئامبوولاتۆریا ژی ڤەکرنە. ئەڤ کار ب دەستێ فێلدشێر ئاکووشێرا رووس تێ مەشاندن. جێرباندنا وێ یە سالان هەیە و زمانێ جی ژی زانە.\nژ بەر کو ژ دەستێ ئێپیدێمیایێن جوورە جوورە، ل هەرێما کورد تێدا دژین مرنا زارۆکێن بچووک پرە، سەرۆکێ ئامبوولاتۆریایێ دڤێ هەرگاڤ ل گوندێن کوردا بگەرە. د جیێن کو لازماتیا ئالیکاریا پزیشکان هەبە، وێ ژ پزیشکێن لەشکەرێ مە هەرن سەر نەخوەشا و هەق ژی وێ ژ کیسێ دبستانێ بدن.\nبێ شکە، هەگەر پرۆگراما، کو مە ژ بۆنا دبستانێ دانیە بەر خوە، بێ سێری، د ئانجامێدا، کورد د ناڤبەرا دەمەکی کورتدا وێ ژ مەرا ببن بنگەها هەرە ئامن و ئەم دەوسا کو هەرگاڤ هێزێن خوە ب کار بینن، ئەمێ هیڤی گومانا خوە داینن سەر وانا.\nدژی ڤێ بیرووباوەریا من، دیتنەکە دنێ ژی هەیە، گوڤە کو کورد ژ بۆنا ئارمانجێن مە ئامن نینن، چمکی مێلا وانا سەر تورکایە و ئەم هەموو ئەشیرێ‌ن کوردا نکارن بجڤینن بن باندوورا خوە.\nهەقێ من هەیە، ژ بەر جێرباندنا ڤان دو سالان، پشتی کو من ژ نێزیکایێ ب ژیان و داخوازێن کوردا بوومە ناس، ڤێ بیرووباوەریێ قەبوول نەکم.\nهەگەر ئەم ترادیسیۆنێن کوردا یێن دیانەتێ و داخوازێن وانا قەت پێپەس نەکن و پشتۆڤانیێ لێ بکن، بکن کو ئەوانا ببن خوەیێ ئەرد، د مەیدانا رەوشەنبیریێدا خەمخوریا بەربچەڤ بدن خویاکرن و حالێ ژیانا وانا بدن باشکرن، ئەوانا ب خوە، بێ دەستێ زۆرێ وێ ژ تورکیایێ بقەتن.\nژ ناهاڤا پرۆگراما تورکا، کو ب دەستێ زۆرێ ئەشیرێن کوردێن ڤی بەری بگهیننە خوە، ب سەرەنسەر چەوت دچە. نە دراڤێن تورکا، نە ژی سۆزێن وانا، هەگەر ئەوانا دەربازی وی بەری بن وێ ئەرد خالیێ بستینن، ژ باب ئا‌لیرا کارێ نەئانین.\nئەز باوەرم، کو دوارۆژا دبستانا کوردایە پێشن سەر وێ یەکێ مایە، گەلۆ ئەمێ کاربن پشتۆڤانیێ ل پێئکانینا ئارمانجێن وێ بکن یان نا. خزمەتا مەیە هەرە پراکتیک وێ ئه و بە، کو ژ ناڤا کوردێن کاڤکاسێ، ژ ناڤا خۆرتێن نوو گهیشتی ئەم د سێمیناریا ئێریڤانێ یا دەرسدارادا کاربن ژ کوردا کەسێن مامووستا ئامادە بکن.\nئەم کارن ڤان دەرسدارا پاشوەختیێ بشینن ل ئازەربێجانێ و ئەڤ یەک وێ رێ ل پێشیا مە ڤەکە، بۆنا کو ئەم کاربن بەرگەها خواندنێ د دبستانێن کوردایە پێشندا دها فرە بکن، دبستانێن نوو ل چاریکالێ، سۆمایێ، برادۆستێ ڤەکن. دبە بڤە کو ئەم ئوچیلیشچا ژی ل خۆیێ ڤەکن.\nکارێ کو مە نوو ب نوو د ناڤا ئەشیرێن کوردێن ئیرانێ سەر رییا چڤاکیێ دا دەستپێکریە، بالا تورکا ب گرانی کشاندیە سەر خوە. ژ بۆنا کو پێشیا مە بگرن، ئه و دخوازن ل ناڤا کوردێن خوەدا کارێ رۆناکبیریێ بمەشینن. هەتا ڤێ داویێ وانا قەت نەدخواستن گوه بدنە سەر پرسا کوردا. هەر تەنێ ژ بۆنا فەیدا خوە یا لەشکەریێ کورد دئانین بیرا خوە.\nناها تورک ل هەرێمێ وانێ ب چەلەنگی دەست ئاڤیتنە کارێ پێکئانینا دبستانا. لێ ژ بۆنا کو زووبزوو د گوندێ ئارتێمیتێدا (نێزیکی وانێ) ژ بۆنا 1000 شاگرتێن کوردا دبستانەک ڤەکن، د خەزنا دەولەتێدا، کو پشتی شێر ڤالا ببوو، ئانجاخ 600 17 فوونتێ تورکا بێ پەیداکرن. خێن ژ ڤێ ژی 2500 لیرا بەردانە، ژ بۆنا د گوندێن کوردایە ماییندا دبستانێن بچووک یێن دەستپێکی ڤەکن. دخوازن چەند دبستان هەما بەر سینۆرێ ئیرانێ ڤەکن. بالکێشە، کو دلێ ئەلمانا ژی سەر رۆناکبیریا کوردا گەرم بوویە.\nد ڤێ داویێدا ڤیسێ (جێگرێ) کۆنسوولێ ئالمانیایێ ل مۆسولێ هاتبوو وانێ. سەر رییا خوە ل جزیرێ، ل مالا برایێ ئەبدورەزاق حەسەن بەگێ قۆناخا خوە گرتبوو. وی سەرۆکێ کوردا ددا باوەرکرن، کو بەرلین گوهداریا مەزن ددە سەر پێشڤەچوونا ژیانا کوردا یا چڤاکیێ. ژ ناڤێ حوکومەتا خوە پێشنیار کر، کو هەرسال 10 خۆرتێن کوردا هەرنە ئالمانیایێ و بێ هەق ل ور بخوونن. خێن ژ وێ وی سۆز دا، کو زووترەکێ هەما ل وانێ کۆنسوولخانا ئەلمانا ڤەبە، دەرگەهێن دبستانا ئالمانی وێ ل بەر زارێن کوردا ڤەبن و یێن هەرە ژێهاتی، وێ ژ کیسێ دەولەتا وی هەرن ل ئورۆپایێ (ئالمانیایێ) و زانیاریا خوە زێدە بکن.\nسەر ڤێ پرسێ بەرێز گۆلشتێین گۆفتوگو تەڤی وا‌لیێ وانێ ژی کر. مەرڤێ کو ل وێدەرێ حازر بوو ڤێ خەبەرێ گیهاندە من. تەحسین بێی ژ ئالیێ خوەدا نوێنەرێ دەولەتا ئالمانیایێ دایە باوارکرنێ، کو د بیر و باواریا حوکومەتا کۆمیتێتێدا گوهاستنا مەزن همبەری پرسا کوردا جی گرتیە و کو ئه و ب خوە نها بوویە سەرۆکێ کۆمیتێیا رۆنەکبیریا کوردا یا نەشری ماریف ڤێ تجارەت ڤێ سانایی(بەلاڤکرنا رۆنەکبیریێ، بازرگانیێ و سەنایێ). ب گۆتنا وی ب دەستێ ئەندامێن ڤێ کۆمەلێ ئید کارخانەکی بازرگانیێ ب هەڤالبەندی هاتیە رێخستن و ئەوانا کەل مەلێن خوە ژ میلیۆنێرێ تراپزوونێ نێملی ئۆگلی دستینن.\nئەز باوار ناکم کو گۆتنا ئاگێنتێ حوکومەتا ئالمانیایێ، کو ل کوردستانێ ب رەوشیتی دگەریا و بیرەواریا کارمەندێ جوانتورکا هەما ئوسا بێحەمدی خوە هەڤ گرتنە.\nئەگەر ئەڤ شک ئێدی پەیدا بوویە، دێمەک ژ مە بێتر تێ خواستن، کو ئەم ب خورتی ب رییا چڤاکیێ کوردا بکشینن بەر ب خوە، دا کو کورد دوارۆژا نێزیکدا ل کوردستانا ئیرانێ دا مەرا ب دەڤێ ئەلمانا خەبەر نەدە.\nد. جەلیلێ جەلیل\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 19 2017 10:03AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jan 19 2017 10:05AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 24 KB Jan 19 2017 10:03AM مانو بەرزنجی\n🔤 سدبستن | 🏷 پۆل: وشە و دەستەواژە | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست | 👁🗨\n1- بندبرنهادن: بەستن، بەستنەوە، بەندکردن، بیناندن، بیناندنەوە، بینانەوە، بێندن، بێنین، پەتکردن، پەتک کردن، پێچانەوە، جەردکردن، دابەسان، ڕاگیرکردن، ڤەبەستن، قفڵکردن، گرتن، گرتەی، مدرنای، نژاندن، وەبەستن، مدرنای، وەستاندن، 2- سدبستن: بەربەند بەستن، بەربەند قایم کردن، بەنداوهەڵبەستن، بەنددابەستن، بەنددروستکردن، 3- دەبەنک کردن، هۆنینەوە (مووروو...)، 4- بند زدن: جەرزیەکردن، گاوکردن، گاوکردنەوە، گەوکردن، گەو کردنەوە، 5- توقع داشتن: بەتەمابوون، پێداپەرموون، پێشبینی کردن، چاوەڕوانبوون، چاوەڕوانکردن، چاوەڕوانی  لێبوون، چاوەڕوانی لێکردن، چاوەڕوانی لێ هەبوون، چاوەڕێ بوون، لێ چاوەڕوانبوون، 6- تووشی قەرزداریبوون، وەبنقەرزان کەوتن، قەرزداربوون، قەرزوەرگرتن، 6- وەرگرتنی شتێک لەکەسێک بەپاڕانەوەو پێ داگرتن، 7- ئەستاندنی شتێک لەکەسێک بەفێڵ، بندبستن \n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Feb 18 2019 10:50PM تۆمارکراوە


بێدکارە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبدکار - Bedkare\nپۆتانەکان: 37°26′07.5″N 44°42′48.5″E / 37.435417°N 44.713472°E / 37.435417; 44.713472پۆتانەکان: 37°26′07.5″N 44°42′48.5″E / 37.435417°N 44.713472°E / 37.435417; 44.713472\n٢٬٠٠٥ مەتر (٦٬٥٧٨ پێ)\nبێدکارە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری دەشت، ناوچەی سلیوانا، شارستانی ورمێ، پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nبێدکارە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ھەلانک.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی جێرمێ.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی کۆیێ.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بێدکارە&oldid=775727»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٠٧ی ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.