بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتوچۆی عێراق رایگەیاند، نرخی گۆڕینی تابلۆی نوێی ئۆتۆمبێل تەنها ٥٠ هەزار دینارە، بەڵام لە هەرێم دەگاتە ١٢٠ هەزار دینار.\nباڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق رایگەیاند، مەرج نیە بارودۆخی هەرێم بەم شێوەی ئێستا بەردەوام بێت. دەشڵێت، "هەڵبژاردنى پەرلەمانى کوردستان سەنگى مەحەکە بۆ دەربازبوونی هەرێم لەم قۆناغە".\nدەستەی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق رایگەیاند، سبەینێ ئەگەری هەیە شەپۆلێکی نوێی خۆڵبارین روو لە سنوری پارێزگاکانی کەرکوک و سەڵاحەدین و نەینەوا و سامەرا و بەشێک لە پارێزگاکانی ئەنبار و دیالە بکات.\nجێگری سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند، سبەینێ چوارشەممە کاتژمێر ٢ی دانیوەڕۆ سەرۆکایەتی پەرلەمان لەگەڵ سەرۆکی فراکسیۆنەکان کۆدەبێتەوە بە ئامانجی دیاریکردنی ماوەیەک بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پەرلەمان لەکاتی خۆیدا.\nبەڕێوبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق رایگەیاند، لە مانگی کانونی دووەمی ئەمساڵەوە تا ئێستا ١٠ شەپۆلی خۆڵبارینی چڕ رووی لە هەرێم و عێراق کردووە. دەشڵێت، "هۆکاری بەردەوام بوونی خۆڵبارینەکەش ناجێگیری کەشوهەوایە".\nهەردوو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر و سلێمانی رایانگەیاند، به‌هۆی دووبارە دروست بوونەوەی شەپۆلی خۆڵبـارین و کاریگەری لەسەر کەمبوونەوەی ماوەی بینین، بۆتە ھۆی ئەوەی جارێکی تر گه‌شته‌کانیان لە هەردوو فڕۆکه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی هەولێر و سلێمانی بۆ ماوه‌یەکی کاتی رابگرن.\nزانکۆی پۆلەتەکنیکی سلێمانی رایگەیاند، بەهۆی ئەو شەپۆلە خۆڵبارینەی هەرێمی کوردستانی بەگشتی و پارێزگایی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەی گەرمیانی گرتووەتەوە و بەمەبەستی پاراستنی تەندروستی و سەلامەتی خوێندکاران و فەرمانبەران و مامۆستایان بریاڕیان دا بە راگرتنی دەوام بۆ سبەینێ.\nسەرۆککۆماری تورکیا رایگەیاند، لەماوەی چەند رۆژی داهاتوودا ئۆپەراسیۆنێکی نوێ بۆ سەر ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان کە ئەو بە باکوری سوریا ناوی دەبات، دەستپێدەکەن.\nباڵیۆزی عێراق لە هۆڵەندا بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، ئەمڕۆ گەنجێگى كوردى نيشتەجێى كەمپى ھوخيفينى ھوڵەندا بەناوى ( ب - ع ) تەمەن ٢١ ساڵ لەكاتى مەلەكردندا خنكا .\nئیدارەی گەرمیان رایگەیاند، سبەینێ کاریگەرییەکانی خۆڵبارین روو لە کەمبوونەوە دەکات و بەهۆیەوە دەوامی فەرمی ئاسایی دەبێت.\nنەتەوەیەکگرتووەکان لە هەرێم رایگەیاند، "رۆژى پێنجشەممە لەگەڵ نوێنەری لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوەیەکى داخراو دەکەین."\nئەفسەرێک لە بنکەی جەلەولا بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، چەکدارانی داعش هێرشییان کردووەتە سەر جوتیاران لە سنوری گوندی ئیسڵاحی سەر بە ناحیەی جەلەولا و بەهۆی هێرشەکەوە جوتیارێک گیانی لەدەستداوە و شەش کەسی دیکە بریندارن.\nپارێزگای هەڵەبجە رایگەیاند، بەهۆی ئەو شەپۆلی خۆڵبارینەی رووی لە ناوچەکە کردووە، سبەی دەوامی فەرمی لەسەرجەم دامودەزگا حکومی و تایبەتەکاندا رادەگیرێت.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، کاریگەری ئەو رەوشە ناجێگیرەی کەشوهەوا کە رووی لە ناوچەکە کردووە بەردەوامی دەبێت لە سبەینێ سێشەممەدا و بە دیاریکراویش لە کاتژمێرەکانی بەرەبەیان تاوەکو کاتژمێر ١٠ی پێشنیوەڕۆ ئاستی خۆڵبارین بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزدەبێتەوە.\nهۆشداری نوێ لە هاتوچۆی سلێمانییەوە\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی هۆشداری نوێی بڵاوکردەوە بەهۆی ئەو شەپۆلە خۆڵبارینەی ناوچە جیاوازەکانی عێراق و هەرێمی گرتووەتەوە.\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم رایگەیاند، چاودێری رەوشی کەشوهەوا دەکەن و لە هەرشوێنێک پێویستی بە پشووی فەرمی بێت راسپاردەی دەکەن.\nلە روداوێکی هاتوچۆدا لە کەلار سێ کەس بریندار بوون\nهاتوچۆی کەلار رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ لە رووداوێکی هاتوچۆدا لە گەڕەکی فەرمانبەرانی قەزای کەلار پێکدادان لە نێوان دوو ئۆتۆمبیلدا روویداوە و بەهۆیەوە سێ کەس برینداربوون.\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی، چەکدارانی داعش لە سنوری گوندی بەشیری سنوری کەرکوک هێرشیان کردووەتەوە سەر خاڵێکی ئەمنی لیوای ١٦ی حەشدی شەعبی و بەگوێرەی زانیارییە سەرەتاییەکان دوو چەکداری حەشد و دوو هاوڵاتی ناوچەکە کوژراون.\nفڕۆکەخانەی هەولێر سەرجەم گەشتەکانی راگرت\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر رایگەیاند، بەهۆی خراپی کەشوهەواوە ئاگاداری گشت لایەک دەکەنەوە کە سەرجەم گەشتەکان لە فڕۆکەخانەکەیان راگیراوە.\nوەزارەتی پەروەردەی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پۆلی نۆیەمی بنەڕەتی و خوێندنی ئیسلامی رادەگەیەندرێت و لینکی وەرگرتنەوەی ئەنجامەکانی بڵاوکردەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی رایگەیاند، لە ئاکامی رووداوێکی هاتوچۆدا لەسەر شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود "٦٠ مەتری" سلێمانی شۆفێرێک و دوو سەرنشین برینداربوون.\nبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ئه‌زموونه گشتییە‌كان رایگه‌یاند، ئەمڕۆ ئه‌نجامی تاقیكردنه‌وه‌ی پۆلی نۆی بنه‌ڕه‌تی راده‌گه‌یه‌نرێت.\nزێڕ بەرزترین ئاستی هەفتەی رابردووی تۆمارکرد\nشارەزایەکی بواری کەشناسی و ئەندامی کۆمەڵەی گەردوونناسی تێکساس رایگەیاند، کەمبوونەوەی بارانبارین و توندتربوونی رەشەباکان و فراوانبوونی رووبەڕی بیابانەکان هۆکارن بۆ زۆربوون و توندبوونی شەپۆڵەکانی خۆڵبارین.\nوەزارەتی دارایی هەرێم بەدواداچوون بۆ داهات و خەرجییەکانی سلێمانی دەکات\nوەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێم رایگەیاند، بەمەبەستی بەدواداچون بۆ کێشەی داهات و خەرجییەکانی سنوری پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە، بڕیاری پێکهێنانی لیژنەیەکی لە وەزارەتەکانی ناوخۆ و دارایی و ئابوری دەرکرد.\nوادەی دابەشکردنی ئاردی مانگی کانونی دووەم دیاریکرا\nوەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی هەرێم رایگەیاند، لە دوو رۆژی داھاتوو بەشە ئاردی مانگی کانونی دووەمی ئەمساڵ بەسەر بریکارەکاندا دابەش دەکرێت.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، سبەینێ سێشەممە، لەکاتەکانی ئێوارەدا کاریگەری شەپۆلی ئەو خۆڵبارینەی رووی لە هەرێم کردووە کەمدەبێتەوە.\nپۆلیسی بەردەڕەش: ژنێک کوژرا\nبەڕێوبەری پۆلیسی بەردەڕەش بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، ژنێک لە سنوری ئەو قەزایە کوژراوە و دەشڵێت، "گومان دەکەن هاوسەری ئەو ژنە بکوژبێت."\nبەهۆی ململانێی حزبییەوە رێگری دەکرێت لە دەستبەکاربوونی سەرۆکی نوێی دادگای هەولێر\nچاوگێکی نزیک لە سەرۆکی نوێی دادگای تیهەڵچوونەوەی هەولێر بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، شەوی رابردوو هێزێکی کۆماندۆ چوونەتە سەر ماڵەکەی و هەڕشەیان لێکردووە کەنابێت لە پۆستە نوێیەکەی دەستبەکاربێت.\nخانەنشینێک لە کاتی وەرگرتنی موچە گیانیلەدەستدا\nبەڕێوەبەری سەنتەری فریاکەوتنی خێرای سلێمانی ١٢٢ بە ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، سە‌ر لە‌بە‌یانی ئە‌مرۆ خانە‌نشینێك لە بانکی بەختیاری لە کاتی وەرگرتنی مووچەی خانەنشینییەکەی گیانیلەدەستدا.\nلەم شارەی هەرێم دەوامی فەرمانبەران کەمکرایەوە\nئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان رایگەیاند، بەهۆی کاریگەری ئەو شەپۆلە خۆڵبارینەی کە رووی لە گەرمیان کردووە و پێشبینییەکانی کەشوهەوا بۆ زیاتری شەپۆلەکە دەوامی ئەمڕۆی فەرمانبەران لە ١١:٣٠ خولەک کۆتایدێت.\nتەندروستی کەرکوک ئاماری ئەو کەسانەی بڵاوکردەوە سەردانی نەخۆشخانەیان کردووە\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی کەرکوک بڵاویکردەوە، لە کاتژمێر ٨ی ئەم بەیانییەوە تا ئێستا ٣٨ کەس بەهۆی کاریگەری خۆڵبارینەوە رەوانەی نەخۆشخانە کراون.\nوەزارەتی تەندروستی هەرێم رایگەیاند، پێویستە هاوڵاتیان دەرگا و پەنجەرەی ماڵەکانیان دابخەن شوێنی خۆڵبارینەکان پاک بکەنەوە بە تایبەت بۆ ئەو کەسانەی لە ماڵەوە دەمێننەوە و ئەوانەشی زۆربەی کاتەکانیان لە ماڵەوە دەمێننەوە لە کاتێکدا دەچنە دەرەوە دەمامک ببەستن. دەشڵێت، "زۆر خواردنەوەی شلەمەنی و میوە و سەوزە بە تایبەتی لەکاتی شۆفێری و چونە دەرەوە پێویستە".\nشارەزایەکی کەشناسی عێراقی رایگەیاند، ئەم شەپۆلی خۆڵبارینەی رووی لە هەرێم وعێراق کردووە، ماوەی چڕترین ئاستی لەمڕۆدا کاتژمێر ١١ی پێشنیوەڕۆ دەبێت و لە کاتژمێرەکانی شەودا کاریگەرییەکەی لاوازدەبێت. دەشڵێت، "دوای ئەوەش شەپۆلێکی دیکەی خۆڵبارین کە چڕییەکەی لەم شەپۆلە کەمتردەبێت روو لە وڵات دەکات و پارێزگاکانی نەینەوا و سەڵاحەدین دەگرێتەوە و دەگاتە شاری بەغداش".\nشەپۆلێکی نوێی خۆڵبارینی چڕ رووی لە هەرێم و عێراق کرد\nدرەنگانێکی شەوی رابردوو شەپۆلێکی نوێی خۆڵبارین لەناوچەی خۆرئاوای عێراقەوە رووی لە وڵاتکرد و بەرەبەیانی ئەمڕۆش بەچڕی ناونەدی شاری هەولێری گرتەوە بەشێوەیەک لە هەندێ ناوچە مەودای بینین کەمترە لە ١٠٠ مەتر.\nکشتوکاڵی ھەرێم: پێشبینى دەکرێت ئەمساڵ بەرهەمى گەنم زیاتر بێت\nوەزارەتی کشتوکاڵی ھەرێم رایگەیاند، پێشبینى دەکرێت ئەمساڵ بەرهەمى گەنم زیاتر بێت لە ساڵى رابردوو. دەشڵێت، "حکومەتی ھەرێم بەھەمان نرخی حکومەتی عێراق گەنمی جوتیاران دەکڕێتەوە".\nحکومەتی هەرێم فەرمانی کردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانی ئیدارەی راپەڕینی دەرکرد\nفەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی هەرێم رایگەیاند، سەرۆکی حکومەتی هەرێم فەرمانی کردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانی ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕینی دەرکرد.\nزانیاری لەبارەی کۆبوونەوەکەی سەرۆکی هەرێم لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان\nئەندامێکی شاندی یەکگرتووی ئیسلامی کە بەشداربووە لە کۆبوونەوەی پارتەکەی لەگەڵ سەرۆکی هەرێم بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، کۆبوونەوەکە تەشریفاتی بووە و تیایدا سەرۆکی هەرێم داوای کردووە وا پیشانبدرێت بۆ رەواندنەوەی چەقبەستویی سیاسی و جۆرێکە لە کۆتایهێنان بە کێشەکان لە هەرێم.\nسەرۆکی دادگای تێهەڵچونەوەی هەولێر لەبارەی رووداوەکەی ئەمڕۆی دادگاوە روونکردنەوەیدا\nسەرۆکی دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی هەولێر، لە راگەیەندراوێکدا لەبارەی بڕیاری لابردنەکەی لەپۆستەکەی و چوونی هێزێکی ئەمنی بۆ رێگری کردن لە لابردنی لە پۆستەکەی ئاماژەی بەوەکردووە، بڕیارەکەی سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەری نایاساییە و تانەی لە بڕیارەکە داوە، دەشڵێت، "لەماوەی داهاتوودا روونکردنەوەی پێویست دەدەم."\nناحیەیەکی دیکەی هەرێم کرا بە قەزا\nسەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێم فەرمانی بوون بە قەزای "حاجی ئاوا"ی دەرکرد کە واژۆی سەرۆکی حکومەتی لەسەرە.\nهێزێکی ئەمنی رێگرییان کرد لە دەستبەکاربوونی سەرۆکی نوێی دادگای تێهەڵچوونەوە لە هەولێر\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی لە هەولێر، لەدادگای تێهەڵچوونەی هەولێر، هێزێکی ئەمنی کەبەشێکیان پۆشاکی رەشیان لەبەردابوو رێگرییان کرد لەمەراسیمی ئاڵوگۆڕی سەرۆکی دادگا و لابردنی سەرۆکی ئێستا و دەستبەکاربوونی دادوەری نوێ وەک سەرۆکی دادگاکە.\nتەندروستی سلێمانی ئامادەکارییەکانی بۆ شەپۆلی خۆڵبارین ئاشکرا کرد\nوتەبێژی تەندروستی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، نەخۆشخانەکانی سلێمانی بە رووی ئەو هاوڵاتیانەدا کراوەن کە توشی تەنگەنەفەسی و دۆخی نەخوازراو دەبن بە هۆی خۆڵبارینەوە.\nزانیاری لەبارەی گەشتە ئاسمانییەکانی هەرێمی کوردستانەوە\nبەڕێوەبەری فڕۆکەخانەی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، لە ئێستادا گەشتەکانی فڕۆکەخانەی سلێمانی رانەگیراوە و بەردەوامن. دەشڵێت، "کەشوهەوای کوردستان بڕیار لەسەر وەستاندنی گەشتەکان دەدات".\nئەندامێکی مەکتەبی سیاسی یەکێتی: رێککەوتنی یەکێتی و پارتی کارێکی قورس نییە\nئەندامێکی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بە ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، رێککەوتنی یەکێتی و پارتی کارێکی قورس نییە. دەشڵێت، "دەبێت هۆشیارییەکەی نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بە هەند وەربگیرێت".\nدوا بەدوای ئەوەی لەماوەی چەند رۆژی رابردوو و ئەمڕۆشدا هۆشداری لەبارەی هاتنی شەپۆلێکی خۆڵبارینەوە درا کە ناوچەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و شارەکانی هەولێر و سلێمانی و هەڵەبجە و کەرکوک لە هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە، پارێزگاری سلێمانی رایگەیاند، لەسەر داخوازی و ئاماری کەشناسی و تەندروستی بڕیاری پێویست دەدەن بەڵام تا ئێستا هیچ داواکارییەکەی بۆ راگرتنی دەوام نییە.\nبزانە چڕترین خۆڵبارین کوێ دەگرێتەوە و ماوەکەی چەندە؟\nشارەزایەکی کەشناسی عێراقی رایگەیاند، پارێزگای بەغدا چڕترین شەپۆلی خۆڵبارین دەیگرێتەوە و لە کاتژمێر ٤ی بەرەبیان دەستپێدەکات و تا کاتژمێر ١٠ی بەیانی بەردەوام دەبێت.\nپۆلیسی هاتوچۆ: تا ئێستا سیستەمێکی یەکگرتووی مۆڵەتی شۆفێری لە کوردستان نیە\nوتەبێژی پۆلیسی هاتوچۆی هەرێم رایگەیاند، تا ئێستا سیستەمێکی یەکگرتووی مۆڵەتی شۆفێری لە کوردستان نیە، ھەر شارە و بە جۆرێکە.\nئۆکرانیا: سازان لەگەڵ روسیا لە بەرژەوەندی ئێمە نییە\nراوێژکاری سەرۆکایەتی ئۆکرانیا رایگەیاند، سازان لەگەڵ روسیا ئەنجامی پێچەوانەی بۆ ئۆکرانیا دەبێت چونکە روسیا دوای هەر ئاگربەستێک زۆر خراپتر هێرش دەکاتەوە.\nهۆکاری خۆڵبارین چییە و بۆچی کاریگەرییەکانی زیادبوون؟چۆن خۆت دەپارێزیت؟\nخۆڵبارین کردەیەکە بەهۆی باوە دروست دەبێت و لەو ناوچانەی کە وشکن و ئاستی باران بارین تێیاندا لاوازە لە ئەنجامی راماڵینی ھەوای خاک و ھەڵواسرانی دەنکۆڵەکانی خاک یان پیسکەرە سروشتی و مرۆییەکان لە ھەوادا بە بەرزی نزیکەی ١.٥ کیلۆمەتر لە رووی زەوییەوە روو دەدات.\nلەبارەی خۆڵبارینەوە؛ کەشناسی هۆشداری بەپەلە دەدات\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی هەرێم هۆشداری دەدات و دەڵێت، شەپۆلێکی تۆزوخۆڵ بەڕێوەیە و زۆربەی ناوچەکان دەگرێتەوە.\nوەزیری بازرگانی هەرێم لەبارەی بڕینی بەشەخۆراکی بەشێک لە فەرمانبەرانەوە روونکردنەوەیدا\nوەزیری بازرگانی هەرێم رایگەیاند، بڕیاری بڕینی بەشەخۆراکی ئەو فەرمانبەرانەی موچەیان لەسەروو یەک ملیۆن دینارەوەیە چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nپەیمانگای لێکۆڵینەوە فەلەکییەکانی میسر رایگەیاند، یەکەم رۆژی جەژنی قوربان رۆژی ٩ی تەمموزی داهاتوو دەبێت و فەلەکناسیکی سعودیش ئەو بەروارەی پشتڕاستکردووەتەوە.\nسەرۆکی هەرێم: یەکنەخستنی هێزەکانی پێشمەرگە وایکردووە خەڵک چاوەڕێی پارچەبوونی هەرێم بکات\nنێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە مەراسیمی دەرچووانی کۆلێژی سەربازی قەڵاچۆلاندا وتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند، یەکنەخستنی هێزەکانی پێشمەرگە و هێزە ئەمنییەکان وایکردووە خەڵک چاوەڕێی پارچەبوونی هەرێم بکات.\nکەشناسی عێراق: پلەکانی گەرما دادەبەزن\nبەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق پێشبینییەکانی کەش و هەوای بۆ رۆژانی داهاتوو ئاشکراکرد و رایگەیاند لە سبەینێوە پلەکانی گەرما دادەبەزن.\nوەزیری پێشمەرگە: مەترسى لەسەر هەرێم و قەوارەکەى هەیە\nلە مەراسیمی ئاهەنگی دەرچووانی کۆلێژی سەربازی قەڵاچۆلاندا، وەزیری پێشمەرگەی هەرێم رایگەیاند، مەترسى لەسەر هەرێم و قەوارەکەى هەیە.\nسەرۆکی هەرێم گەیشتە سلێمانی\nبەیانی ئەمڕۆ نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان گەیشتە سلێمانی و بڕیارە لە سەردانەکەیدا چاوی بە لایەنە سیاسییەکان بکەوێت.\nوەزارەتی نەوتی عێراق: کۆمپانیایەکی نوێی نەوت لە هەرێم دادەمەزرێنین\nوەزارەتی نەوتی عێراق رایگەیاند، حکومەتی فیدڕاڵی بەنیازە کۆمپانیایەکی نوێی نەوت لە هەرێم دابەزرێنێت بەمەبەستی کارکردن لەگەڵ ئەوکۆمپانیایانەی لەهەرێم کاردەکەن.\nبە مووشەک هێرش کرایە سەر بنکەیەکی سەربازی تورکیا و کوژراو و بریندار هەیە\nبەگوێرەی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی مووشەکێک ئاراستەی بنکەیەکی سەربازی تورکیا لە نێوان ناحیەی زێلکان و قەزای باشیک کراوە و بەهۆیەوە کەسێک کوژراوە و دوو کەسی دیکەش برینداربوون.\nیەکەمین کتێب لەبواری لێکۆڵینەوە لە وێنە و ڤیدیۆی دروستکراو بڵاوکرایەوە\nکتێبی (گومان لەچاو) چۆن لێکۆڵینەوە لە فۆتۆ و ڤیدیۆ بکەین؟ وەک یەکەم کتێب لەبواری لێکۆڵینەوە لە وێنە و ڤیدیۆی دروستکراو بڵاوکرایەوە و کەوتە بەردیدەی خوێنەران.\nشارەزایەکی کەشناسی کاتی گەیشتنی خۆڵبارینەکە بە هەرێمی ئاشکرا کرد\nشارەزایەکی کەشناسی عێراق رایگەیاند، بەگوێرەی پێشبینییەکان سبەینێ ئێوارەکەی شەپۆلی خۆڵبارین روو لە سوریا دەکات و بەرەبەیانی رۆژی دووشەممە دەگاتە هەرێم و ناوچەکانی ناوەڕاست. دەشڵێت، "خۆڵبارینەکە لە هەرێم چڕی کەمتر دەبێت بەراورد بەناوچەکانی دیکە و کاریگەری لەسەر شاری هەولێر و سلێمانی و کەرکوک دەبێت".\nئەو هاوڵاتییەی لە دهۆک ونبووبوو تەرمەکەی دۆزرایەوە\nپۆلیسی دهۆک رایگەیاند، ئەو هاوڵاتییەی ماوەی شەش رۆژبوو لە شاری دهۆک ونبووبوو تەرمەکەی بە کوژراوی دۆزرایەوە.\nچۆمسکی: کوردەکان هەلی کەمیان هەیە بۆیە دەبێت هەر هەلێکیان بۆ هەڵکەوت بیقۆزنەوە\nگەورە فەیلەسوفی ئەمریکی نوام چۆمسکی لە چاوارچێوەی میوانداریکردنی لە بەرنامەی تاوتوێی ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، لە هەر شوێنێک کوردێک بووبێت بووەتە ئامانجی داپڵۆسین. دەشڵێت، " کوردەکان هەلی کەمیان هەیە بۆیە دەبێت هەر هەلێکیان بۆ هەڵکەوت بیقۆزنەوە".\nلەبارەی بوون بە ئەندام لە ناتۆ فینلەندا داواکارییەکی تورکیای پەسەند کرد\nلە دوای بوون بە ئەندامیان لە رێکخراوی ناتۆ سەرۆکی تورکیا پەیوەندیەکی تەلەفونی لەگەڵ سوید و فینلەندا ئەنجامدا و داوای لێکردن هاوهەڵوێستی وڵاتەکەی بن لەبارەی دۆسییەی پەکەکەوە. لەبەرامبەردا سەرۆکی فینلەندا رایگەیاند، "فینلەندا بەهەموو شێوەیەک تیرۆر رتدەکاتەوە".\nبۆچی نەوەی نوێ بەشدار نابێت لە کۆبونەوەکانی سەرۆکی هەرێم لەگەڵ لایەنەکان؟\nوتەبێژی جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان بە نەوەی نوێیان راگەیاندووە بەنیازن سەردانیان بکەن و لەگەڵ سەرۆکی جوڵانەوەکەدا کۆببنەوە، لەگەڵ ئەوەی ئەوان دەرگای گفتوگۆ بەسەر هیچ هێز و لایەنێکدا داناخەن، بەڵام ئەوان لە دانیشتنێکدا ئامادەدەبن کە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان بێت.\nچۆن لە هاویندا رێگە لە وشکبوونەوەی جەستەمان بگرین؟\nیەکێك لە رێگەکان بۆئەوەی جەستە بە شێداری و پێست بە جوانی بمێنێتەوە ئەوەیە بتوانین پارێزگاری لە شێداری جەستەمان بکەین بۆ ئەمەش دەبێت چەند رێنماییەك جێبەجێ بکەین.\nسەرۆکی حکومەتی هەرێم بە مەبەستی بەشداریکردن لە کۆڕبەندی داڤۆس بەرەو سویسرا بەڕێکەوت\nمەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی بەشداریکردن لە کۆڕبەندی ئابووری جیهانیی داڤۆس، بەرەو سویسرا بەڕێکەوت.\n'زیادبوونی سەگی بەرەڵا مەترسیی بۆسەر عێراق دروستکردووە'\nماڵپەڕی سکای نیوز لە راپۆتێکی شیکاریدا نووسیویەتی، دیاردەی پەلاماردانی مرۆڤ لەلایەن سەگی بەرەڵاوە لە چەند شارێکی عێراق رووی لە زیادبوون کردووە و گەیشتووەتە ئەو حاڵەتەی وەزارەتی تەندروستی عێراق دوو رۆژ بەر لە ئێستا ئاگادارییەکی لەبارەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی هاری سەگەوە بڵاوبکاتەوە.\nوێنە.. ناسنامەی دوو لە کوژراوەکانی بۆردومانەکەی سنوری چەمچەماڵ ئاشکراکرا\nبەیانی ئەمڕۆ دوو جار گوندی دووتەقەلی سنوری قەزای چەمچەماڵ بۆردومانکرا و بەهۆی بۆردومانەکەوە پێنج کەس گیانیان لەدەستداوە و ناسنامەی دوو لە کوژراوەکان ئاشکرا بووە.\nلە بۆردومانەکەی سەر چەمچەماڵ پێنج کەس گیانیان لەدەستدا\nبەڕێوەبەری ناحیەی ئاغجەلەر بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، بەهۆی بۆردومانەکەی سەر گوندێکی سنوری قەزای چەمچەماڵەوە پێنج کەس گیانیان لەدەستداوە.\nگوندێکی سنوری چەمچەماڵ بۆردومانکرا و بریندار هەیە\nبەپێی زانیارییەکانی ئێن ئاڕ تی، ئەمڕۆ دوو جار گوندی دووقەتەلی سەر بە ناحیەی ئاغجەلەری قەزای چەمچەماڵ بۆردومانکراوە.\nپەنابەرێکی دیپۆرتکراوی کورد کە ئێستا لە بەریتانیا دەستبەسەرە بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، زیاتر لە ٢١ ساڵە لە بەریتانیا دەژیت، بەڵام لەگەڵ ژمارەیەک پەنابەری دیکەی کورد لە ئێستادا دەستبەسەرکراون و حکومەتی ئەو وڵاتە بەنیازە رەوانەی هەرێمیان بکاتەوە. دەشڵێت، "پێدەچێت دوای سەردانەکەی سەرۆکی حکومەتی هەرێم بۆ بەریتانیا رێککەوتن لە نێوان هەردوو لادا کرابێت و ئەم کارە پلان بۆ دارێژراوبێت".\nپسپۆرێکی سنگ باس لە کاریگەرییەکانی خۆڵبارین و خۆپارێزییەکانی دەکات\nپزیشکێکی پسپۆڕی نەخۆشییەکانی سنگ و کۆئەندامی هەناسە رایگەیاند، ئەم خۆڵبارینە بە پلەی یەکەم کاریگەری لەسەر ئەو کەسانە هەیە کە هەستیارییان لە کۆئەندامی هەناسەدان هەیە، ئەگەر بەردەوامبێت ئەوا ئه‌و که‌سانه‌شی که کێشه‌ی ته‌ندروستی و هه‌ناسه‌یان نییه، کێشەیان بۆ دروست ده‌بێت. دەشڵێت، "بنەبڕکردنی دیاردەکە ئەرکی حکومەتەکانە".\nگەنجێک لە پشدەر کەوتە روبارێکەوە و خنکا\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی راپەڕین رایگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ گەنجێکی تەمەن ١٨ ساڵ لەناو روباری گوندی دۆڵەبەفرە لەسنوری قەزای پشدەری سەر بە ئیدارەی راپەڕین خنکا.\nبەهۆی رووداوێکی هاتوچۆوە کەسێک گیانی لەدەستدا و کارەبای ناوچەکەشی بڕی\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێم رایگەیاند، بەهۆی وەرگەڕانی پیکابێکەوە لە بناری قەندیل شۆفێرەکە گیانی لەدەستاوە و ستونێکی کارەبای خستووە و بەهۆیەوە کارەبای ناوچەکە بڕاوە.\nدوو پەرلەمانتاری هەدەپە: کوشتنی کوردان لەناو خاکی خۆیاندا جێگەی قبوڵ نییە\nدوو پەرلەمانتاری هەدەپە لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنووسیدا رایانگەیاند، کوشتنی محەمەد زەکی چەلەبی شەرمەزار دەکەن و دەشڵێن، "ئێمە قبوڵناکەین کورد لە ناو ماڵی خۆیدا بکوژرێت."\nدادگای فیدڕاڵی عێراق لەسەر دۆسیەیەکی دیکەی ھەرێم دانیشتن دەکات\nلەسەر سکاڵای فراکسیۆنی نەوەی نوێ تایبەت بە هەڵوەشاندنەوەی پارەدان بۆ خوێندنی پاراڵێڵ، دادگای فیدڕاڵی دانیشتنێک ئەنجامدەدات.\nعەبدوڵا پەشێو: دەسەڵاتدارانی هەرێم بەحاڵ کوێرە گوندێکیان بۆ بەڕێوەدەچێت\nلە نوێترین هەڵوێستیدا لە بەرامبەر دەسەڵاتدارانی هەرێم، عەبدوڵا پەشێو دەڵێت، دەسەڵاتی ڕەشی باشور بەحاڵ کوێرە گوندێکیان بۆ بەڕێوەدەچێت و ئەمەش وایکردووە بەشێکی بەرچاوی گەلی کوردستانیان نائومێد کردووە.\nگۆڕی ئەو منداڵەی بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەستدا هەڵدەدرێتەوە\nلە سلێمانی لیژنەیەک پێکهێندرا تایبەت بە رووداوی گیانلەدەستدانی منداڵێک بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە.\nوادەی دەستپێکردنی شەپۆلێکی نوێی خۆڵبارین ئاشکراکرا\nدەستەی کەشوهەوا و بومەلەرزەزانی عێراق رایگەیاند، پێشبینی دەکرێت لە تەواوی عێراق بە هەرێمی کوردستانیشەوە ئاستی خۆڵبارین لە رۆژەکانی دوو شەممە و سێشەمەی داهاتودا بەرز ببێتەوە و هۆشداری لە خۆڵبارینێکی چر دەدات.\nئەنجومەنی دادوەریی عێراق: ئێمە بەشێک نین لە ململانێ سیاسییەکان\nئەنجومەنى باڵاى دادوەریی عێراق رایگەیاند، ئەنجومەنەکەیان بەشێک نییە لە ململانێ سیاسییەکان و داواش لە لایەنە سیاسییەکان دەکات دادگا تێکەڵی ناکۆکییە سیاسییەکانیان نەکەن.\nبەڕێوەبەرایەتییەکی نوێ لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران دەکرێتەوە\nوەزارەتی شارەوانی رایگەیاند، بڕیاردراوە بە دامەزراندنی بەڕێوەبەرایەتی گشتیی گەشتوگوزاری سۆران و راستەوخۆ لە دوای دەرچوونیشییەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nچین دەیەوێت سوود لە هەرزانبوونی نەوتی روسیا وەربگرێت\nلە راپۆرتێکی ماڵپەڕی بلومبێرگی جیهانیدا ئاماژە بەوەکراوە، پەکین لەگەڵ مۆسکۆدا دەیەوێت بگاتە رێککەوتن بۆ کڕینی نەوتی روسیا و مەبەستی لەوە کارەش سوودوەرگرتنە لە هەرزانی نەوتی روسیا و زیادکردنی یەدەگی وڵاتەکە.\nئێن ئاڕ تی وردەکاری ئاڵۆگۆری پۆستەکانی نێوان یەکێتی و گۆڕان ئاشکرادەکات\nیەکێتى و گۆڕان رێککەوتوون لەسەر ئاڵوگۆڕى پۆستەکانى سنورى پارێزگاکانى سلێمانى و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکان و گۆڕانکاریی لە زیاتر لە ١٠٠ پۆستى حکومیدا دەکەن.\nرۆیتەرز زانیاری لەسەر کێشەکانی نێوان عێراق و هەرێم بڵاوکردەوە\nئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردەوە، حکومەتی فیدراڵی لە هەوڵدایە بۆ کۆنترۆڵکردنی داهاتە نەوتییەکانی هەرێمی کوردستان لە رێگەی کۆمپانیایەکی بواری یاسایی بۆ کۆنترۆڵکردنی تەواوی مامەڵە نەوتییەکانی سنوری هەرێمی کوردستان لە رێگەی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق 'سۆمۆ'وە.\nئاگادارییەک لەوەزارەتی تەندروستییەوە سەبارەت بەسەگی ھار\nوەزارەتی تەندروستیی عێراق هۆشداریی لەبارەی سەگی بێلانە و سەر شەقامەوە دەدات و دەڵێت، "هاری سەگ کوشندەیە و ئەو سەگانە لەناو ببەن."\nوتەبێژی پارتی وادەی دەستپێشخەرییەکی حزبەکەی ئاشکرا دەکات\nوتەبێژى پارتى دیموکراتى کوردستان رایگەیاند، لەم هەفتەیەدا مەكتەبی سیاسی پارتی بەمەبەستی تاوتوێكردنی پرسی دەستپێشخەرییەكەیان و شێوازی سەردانی یەکێتى و لایەنەكانى دیکە چوار جار كۆبوونەتەوە.\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی کۆیە رایگەیاند، لە رووداوێکی هاتوچۆدا دکتۆر رەهێڵ فەرەیدوون بریکاری وەزیری تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان بریندار بووە و کەسێکی دیکەش گیانی لەدەستداوە.\nلە قەزای خورماتو لە رووداوێکی هاتوچۆدا کەسێک گیانی لەدەستدا\nبەڕێوەبەری پۆلیسی قەزای خورماتو بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ لە ئاکامی پێکدادانی نێوان بارهەڵگرێک و ماتۆڕسکیلێک، شۆفێری ماتۆڕسکیلەکە گیانیلەدەستدا.\nهێزە ئاسمانییەکانی عێراق حەشارگەیەکی چەکدارانی داعشیان کردە ئامانج\nشانەی راگەیاندنی ئەمنی عێراق رایگەیاند، هێرشیان کردووەتە سەر حەشارگەیەکی چەکدارانی داعش لە باکوری بەغدای پایتەخت و لە ئاکامی هێرشەکەدا سێ چەکداری داعش کوژراون.\nئەندامی لیژنەی دارایی: دەبێت هەوڵ بدرێت مەودای نێوان دوو موچە کەمبکرێتەوە\nفشارەکانی فەرمانبەران و چین وتوێژە جیاوازەکان و ئۆپۆزسیۆن، حکومەتیان ناچارکرد بە چارەسەری کێشەی موچە و دوای کۆبونەوەکەی سێشەممەی رابردوو لەگەڵ پارێزگار و ئیدارە سەربەخۆکان بڕیاردرا لە دابەشكردنی موچەی مانگی پێنج پارەی پێویست بۆ دابینکردنی موچە لە داهاتی نەوت و پارەکەی بەغدا بێت.\nیەکەم سەربازی رووسی لە ئۆکرانیا دادگاییکرا\nسەربازیکی رووسی کە لە ئۆکرانیا بە تاوانی جەنگ دادگای کرا و بۆ یەکەم جار رووبەڕووی یەکێک لە قوربانیەکانی جەنگ کرایەوە.\nلە شاری کەرکوک بەنزینخانەیەک ئاگری گرت\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی، ماوەی زیاتر لە نیو کاتژمێرە بەنزینخانەی لاهۆز لە شەقامی کۆڕنیشی شاری کەرکوک ئاگری گرتووە و تا ئێستا هۆکاری ئاگرەکەش بە دیاریکراوی نەزانراوە.\nوەزیری تەندروستی هەرێم زانیاری نوێ لەبارەی دابینکردنی دەرمانەوە ئاشکرا کرد\nوەزیری تەندروستی هەرێم رایگەیاند، بۆشایی لە دابینکردنی دەرمان بۆ نەخۆشخانەکانی هەرێـم بە گشتی هەیە، بەڵام لە هەوڵی بەردەوامدان بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە و بوودجەی دابیکردنی دەرمان زیاد دەکەن لەو پێناوەدا.\nلەم کاتەدا شەپۆلێکی نوێی خۆڵبارینی چڕ روو لە هەرێم دەکات\nدەستەی کەشناسی عێراق رایگەیاند، رۆژی یەکشەممەی هەفتەی داهاتوو شەپۆلێکی دیکەی خۆڵبارین روو لە عێراق و هەرێم دەکات و لە پارێزگاکانی هەولێر و سلێمانی و هەڵەبجە و کەرکوک چڕ دەبێت و لە دهۆک چرییەکەی زۆر کەمدەبێت.\nپەرلەمانی عێراق پارێزگاری سەڵاحەدینی لە کارەکەی دورخستەوە\nپەرلەمانی عێراق بەزۆرینەی دەنگ عەممار جبوری پارێزگاری سەڵاحەدینی لە کارەکەی دوورخستەوە.\nئایا پرۆژە یاسای ئاسایشی خۆراک هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە؟\nئەندامێکی لیژنەیی دارایی پەرلەمانی عێراق بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، دادگای فیدڕاڵی پرۆژە یاسای ئاسایشی خۆراکی رەتنەکردووەتەوە، بەڵکو دەڵێت حکومەتی کار بەڕێکار ناتوانێت پرۆژە یاسا رەوانەی پەرلەمان بکات. دەشڵێت، "لەهەر دوو یاسای ئاسیشی خۆراک و گەنمی جوتیاراندا ناوی هەرێم جێگیر کراوە".\nئایا شەپۆلی نوێی خۆڵبارین هەرێم دەگرێتەوە؟\nدەستەی کەشناسی عێراق رایگەیاند، بەرزبوونەوەی تۆز و بوونی خۆڵ تا رۆژی دووشەممەی هەفتەی داهاتوو بەردەوام دەبێت. دەشڵێت، "شەوی دووشەممەی هەفتەی داهاتوو ئەگەری هەیە لە ناوچە شاخاوییەکان لە هەرێم بارانببارێت".\nلە ٣٠ یەمین ساڵیادی دامەزراندنی پەرلەمان ئینستیوتی پەی ئاماری ساڵێکی دانیشتنەکانی پەرلەمانی بڵاوکردەوە\nئەمڕۆ ١٩ی ئایار، ٣٠ ساڵ بەسەر یەکەم هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستاندا تێدەپەڕێت، لەم یادەشدا هاوڵاتیان هێشتا ژیانیان جێگیر نییە و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانیان وەک پێویست بۆ دابین نەکراوە.\nئەمڕۆ پێنج ساڵ بەسەر کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفادا تێدەپەڕێت\nئەمڕۆ ١٩ی ئایاری ٢٠٢٢ پێنج ساڵ بەسەر کۆچی دوایی نەوشیروان مستەفا سیاسەتمەدار و دامەزرێنەر و رێکخەری گشتی پێشووی بزوتنەوەی گۆڕاندا تێدەپەڕێت.\nیەکێتی بەڵێندەران هۆکاری مایە پوچبوونی ٩٠٠ کۆمپانیای لە سلێمانی ئاشکرا کرد\nجێگری سەرۆکی لقی سلێمانی یەکێتی بەڵێندەرانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بەهۆی قەیرانی دارایی و خەرجنەکردنی چەکی بانکییەوە، نزیکەی ٩٠٠ کۆمپانیا لە سنوری پارێزگای سلێمانی مایەپووچ بوون. هاوکات، پسپۆرێکی ئابوریش دەڵێت، " تاکە چارەسەری ئەو کێشانە ناردنی پڕۆژە یاسای بودجەیە بۆ پەرلەمان".\nنوێنەری هەرێم لە تاران: دەمێکە ئاگاداری سەردانی کردنی شاندی هەرێم بۆ ئێران نین\nنوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە تاران رایگەیاند، دەمێکە وەکو نوێنەرایەتی هەرێم لە تاران ئاگاداری سەردانی کردنی شاندی هەرێم بۆ ئێران نین، چونکە بە تایبەتی لە دوای ریفراندۆمەوە سیستمی پەیوەندییەکان زیاتر لە رێگای حیزبکانەوەیە، نەک لە رێگای حکومەتەوە.\nزیلینسکی: روسیا دەیەوێت بە زیادکردنی هێرشەکانی قەرەبووی شکستەکان بکاتەوە\nسەرۆکی ئۆکرانیا رایگەیاند، سوپای روسیا هەوڵ دەدات بە زیادکردنی هێرشە سەربازییەکانی لە چەند لە ناوچەیەکی ئۆکرانیا، قەرەبووی شکستەکانی بکاتەوە لە بەشی رۆژهەڵات و باشوری وڵاتەکە.\nوه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه: ئەمریکا پێداگری لە خێراکردنی چاکسازی لەناو هێزەکانی پێشمەرگەدا دەکات\nوه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه رایگەیاند، ئەمریکا جەخت لەسەر خێراکردنی پرۆسەی چاکسازی لە هێزەکانی پێشمەرگە و رێکخستنەوەیان دەکاتەوە.\nناسا بەمەبەستی لێکۆڵینەوە دوو بوکەڵە رەوانەی بۆشایی ئاسمان دەکات\nئاژانسی نیشتمانیی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکی (ناسا) بڵاویكرده‌وه، بە مەبەستی پێوانی کاریگەرییەکانی تیشکدانەوە، دوو بووکەڵە کە لە شێوەی ژن درووستکراون رەوانەی بۆشایی ئاسمان ده‌كات.\nلیرەی تورکی بەردەوامە لە دابەزین و ئاستێکی نوێی تۆمارکرد\nلیرەی تورکی بەردەوامە لە دابەزین و ئاستێکی نوێی تۆمارکرد کە نزیکدەبێتەوە لە نزمترین ئاستی تشرینی دووەمی ساڵی رابردووی کە تۆمارکرا، بەمەش لەمساڵدا ١٧٪ی بەهای خۆی بەرامبەر بە دۆلار لەدەستداوە .\nئەو کەسەی شەوی رابردوو لە سلێمانی تەقەی لێکرا، گیانیلەدەستدا\nدرەنگانی شەوی رابردوو لە شەقامی بەختیاری سلێمانی کەسێک درایە بەر دەستڕێژی گولـلە و بەهۆیەوە کەسەکە بە سەختی برینداربوو، ئەمڕۆ بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا.\nعەمار حەکیم: رێگەنادەین مەرجەعی باڵا لە ململانێی سیاسییەوە تێوەبگلێندرێت\nسەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی رایگەیاند، کە بەهیچ جۆرێک ئەوان نایانەوێت دەسەڵاتی مەرجەعی باڵای ئاینیی لە ململانێی سیاسیی نێوان پارتە عێراقییەکانەوە بگلێندرێت.\nبەهۆی ئەو زریانەی رووی لە هیندستان کردووە؛ حەوت کەس گیانیانلەدەستدا\nدەسەڵاتدارانی هیندستان رایانگەیاند، زیاد لە ٥٠٠ هەزار کەس لە ویلایەتی ئاسام، بە مەبەستی رزگاربوون لەو زریانەی کە بەهۆی بارانبارینەوە دروست بووە ماڵەکانیان جێهێشتووە و هەر بەهۆی زریانەکانیشەوە حەوت کەس گیانیان لەدەستداوە.\nهاتوچۆ ئاگادارییەکی لەبارەی ئۆتۆمبێلە دەستبەسەرداگیراوەکان بڵاوکردەوە\nبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی راگەیانداوێکی بڵاوکردووەتەوە و تیایدا ئاگاداری خاوەنی سەرجەم ئەو ئۆتۆمبێلانە دەكاتەوە كە لە گەراجی دەستبەسەرداگرتنی بەڕێوەبەرایەتییەکەن.\nوێنە.. ئاگر لە قوتابخانەیەکی خانەقین کەوتەوە\nپەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، ئاگر لە قوتابخانەیەکی خانەقین کەوتووەتەوە و پێشبینی دەکرێت زیانی پێنج ملیۆن دیناری لە قوتابخانەکە دابێت.\nفراکسیۆنی نەوەی نوێ شەش دۆسیەی گەندەڵی و هەشت هەزار زیادەڕەوی ئاشکرادەکات\nفراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند، شەش دۆسیەی گەندەڵیان لەسەر ئیدارەی کەرکوک داوە بە دەستەی دەستپاکی پەرلەمانی عێراق.\nلە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ٦٠ تەن خۆڵ بەسەر شاری بەغدادا باریوە\nوەزارەتی ژینگەی عێراق رایگەیاند، لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری خۆڵبارینی رۆژی دووشەممەوە بەغدا رووبەڕووی گەورەترین حاڵەتی پیسبوونی ژینگە بووەتەوە و بە وتەی شارەزایانیش ڕێژەی ئەو خۆڵەی بەتەنها لە بەغدای پایتەخت باریوە چەندەها تەن تێدەپەڕێنێت.\nبەهۆی پەلاماردانی سەگەوە منداڵێکی تەمەن ١٠ ساڵ گیانی لەدەستدا\nپاش ئەوەی لە سلێمانی کۆمەڵێک سەگی پەلاماری کچێکی تەمەن ١٠ ساڵان دەدەن، منداڵەکە هەر لە شوێنی رووداوەکە گیان لە دەستدەدات.\nلە سلێمانی شەڕەتەقە لە نێوان بەرپرسێکی حزبی و هێزە ئەمنییەکاندا روویدا و بەپێی زانیارییەکانی ئێن ئاڕ تیش، لەسەر زیادەڕەوی بووە.\nلەبەردەم ئەنجومەنی وەزیران لە هەولێر خۆپیشاندانی خاوەنی زەوییەکانی ٨ی حەسارۆک دەستیپێکرد و باس لەوەدەکەن، بەڵێنەکانی سەرۆکی حکومەت ناڕاست بووە کە پێی داوین تایبەت بە زەوییەکانیان.\nوەزارەتی پێشمەرگە: بڕیاری یەکپۆشی لەناو هێزەکانی پێشمەرگە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە\nوەزارەتی پێشمەرگە ڕایگەیاند، یەکپۆشی لە ناو هێزەکانی پێشمەرگە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nوردەکاریی رووداوی شەڕەتەقەکەی شەوی رابردووی شەقامی بەختیاری سلێمانی چی بووە؟\nدرەنگانی شەوی رابردوو لە شەقامی بەختیاری لە سلێمانی ماتۆڕسوارێک تەقەی کردووە و بەهۆیەوە کەسێک بە سەختی برینداربووە.\nدەستەی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق کەشوهەوای رۆژانی داهاتووی راگەیاند و پێشبینی زیادبوونی خۆڵبارین و بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما دەکات لە هەفتەی داهاتووەوە.\nجینین پلاسخارت نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق؛ لەناو ئەنجومەنی ئاسایشدا رایگەیاند، "دەبێت هەڵبژاردنەکانی هەرێم دەرفەتی یەکسان بۆ هەموو لایەک بڕەخسێنێت."\nبەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێم بە ئێن ئاڕتی ڕاگەیاند، لەئێستادا دڵنیا نین حکومەتی عێراق لەسەر پرسی نەوت ئامادەیە گفتوگۆیان لەگەڵ بکات یاخود نا.\nپارێزگاری سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، دابەشکردنی موچەی ئەم مانگەی فەرمانبەرانی سنورەکە بەپێی لیستەکەی وەزارەتی دارایی بەردەوام دەبێت و بڕیاریش دراوە کارکردنی لەپێشینە بۆ موچە بێت پاشان خەرجییەکانی دیکە.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی گەرمیان بڵاویکردەوە، ١٣٣ هاوڵاتی بەهۆی خۆڵبارینەوە داخڵی نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن کراون.\nکەشناسی لە رێگەی ئێن ئاڕ تییەوە زانیاری نوێ لەبارەی خۆڵبارینەوە بڵاودەکاتەوە\nبەڕێوەبەری کەشناسی و بومەلەرزەزانی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، لە ئەمڕۆوە کاریگەری خۆڵبارین کەم دەکات و سبەینێش کەش ئاسایی دەبێتەوە.\n١٤ رۆژە تەرمی گەشتیارێک لە رووباری چۆمان نەدۆزراوەتەوە\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی، ماوەی ١٤ رۆژە گەشتیارێکی بەرەگەز عەرەب لە رووباری چۆمان بێسەروشوێنە.\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی رایگەیاند، بەھۆی نەمانی کاریگەری شەپۆلی خۆڵبارین، ئاسمانی فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی بەڕووی گەشتە ئاسمانییەکاندا کراوەتەوە.\nئایا دانیشتنەکانی پەرلەمانی کوردستان دەستپێدەکاتەوە؟\nبەڕێوبەری راگەیاندنی پەرلەمانی کوردستان بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، ئەمڕۆ سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان بۆ گفتووگۆکردن لەسەر چۆنیەتی دەستپێکردنەوەی دانیشتنەکانی پەرلەمانی کوردستان کۆدەبنەوە.\nوتەبێژی تەندروستی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، لە ٢٤ کاتژمێری رابردوودا بەهۆی خۆلبارین و کاریگەرییەکانییەوە ١٣٠ هاوڵاتی سەردانی بەشی فریاکەوتنییان کردووە. دەشڵێت، "بەشێکی زۆریان چارەسەریان بۆکراوە و رەوانەی ماڵەوە کراونەتەوە".\nدەستەی کەشناسی و چاودێریکردنی بومەلەرزەی عێراق رایگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ بەشێوەی پلەبەندی و هەنگاو بەهەنگا و خۆلبارین نامێنێت.\nدوو کۆمپانیای جیهانی لقەکانی روسیایان دەفرۆشن\nکۆمپانیاکانی رینۆی فەرەنسی کە لە بواری ئۆتۆمبێلدا کاردەکات و ماکدۆناڵدی بواری خۆراکی ئەمریکی رایانگەیاند، لقەکانیان لە روسیا دەفرۆشن.\nتەندروستی روونکردنەوە لەسەر کاریگەرییەکانی خۆڵبارین دەدات\nبەڕێوەبەرایەتی تەندروستی چەمچەماڵ راگەیەنراوێکی لەبارەی خۆڵبارینی ئەمڕۆوە بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، بەهۆی کاریگەری خۆڵبارینەوە ٣٠ هاوڵاتی سەردانی سەنتەری فریاکەوتنی چەمچەماڵیان کردووە.\nچاوگێک لە هێزە هاوبەشەکانی حەشدی عەشایەری سونەکان رایگەیاند، داعش لە گوندی شێخ فەتاحی سنوری قەرەتەپەی سەر بە خانەقین هێرشی کردووە هێرشی کردووەتە سەر حەشدی عەشایەری سونەکان.\nدوێنێ شاندێکی ئەمنی حکومەتی هەرێم لە تاران بوون\nچاوگێکی ئاگادار بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، دوێنێ یەکشەممە شاندێکی ئەمنی حکومەتی هەرێم کە لە یەکێتی و پارتی پێکهاتبوون لە تاران بوون و رێککەوتوون لەسەر ئەوەی حزبەکانی رۆژهەڵات لە سنورەکانی پیرانشار و کێلەشین دووربخرێنەوە.\nئەو شوانەی لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە رفێندرا، تەرمەکەی دۆزرایەوە\nچاوگێکی ئەمنی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، "بەیانی ئەمڕۆ لە سنوری گوندی جەرداغڵی سنوری قەزای خورماتو شوانێک لەلایەن چەکدارانی نەناسراوە فڕێندراوە و پاش گەڕانێکی زۆر بەدوایدا، هێزە ئەمنییەکان تەرمەکەیان دۆزییەوە.\nلە رووداوێکی هاتوچۆدا کەسێک گیانیلەدەستدا و دوو کەسیش بریندار بوون\nبەڕێوەبەرایەتی تەندروستی چەمچەماڵ رایگەیاند، لە رووداویکی هاتچۆدا لەسەر رێگای ناحیەی تەکیەی کاکەمەد بۆ ئاغجەلەر کەسێک گیانی لەدەستدا و دوو کەسیش برینداربوون.\nبەشێک لە زیندانیانی چاکسازی گەورانی سلێمانی مانیان لە خواردن گرتووە\nچاوگێک لە زیندانی چاکسازی گەورانی سلێمانی رایگەیاند، بەشێک لە زیندانیەکان مانیان لە خواردن گرتووە بەهۆی کەمبوونەوی بڕی ئەو خۆراکەی بە زیندانییەکان دەدەرێت.\nجارێکی دیکە گەشتەکانی فڕۆکەخانەی سلێمانی بەهۆی خۆڵبارینەوە راگیرا\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی رایگەیاند، بۆ جارێکی دیکە گه‌شته‌کانی فڕۆکه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی سلێمانی بۆ ماوه‌یەکی کاتی رادەگیرێت و هۆکارەکەش کەمبوونەوەی مەودای بینینە.\nپۆلیسی هەولێر: کەسێک لەلایەن براکەیەوە کوژرا\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر رایگەیاند، کەسێک لەلایەن براکەیەوە کوژراوە و دەستیانکردووە بە لێکۆڵینەوە.\nزانیاری نوێ لەبارەی سەردانەکەی بارزانی بۆ سلێمانی\nپەرلەمانتارێکی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، چاوەڕێ دەکرێت بەم زووانە بارزانی بۆ ڕاگەیاندنی دەستپێشخەریەک سەردانی سلێمانی بکات بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.\nخۆڵبارین چەند ساڵێکە هەرێمی کوردستانی گرتووەتەوە، ئەم حاڵەتە لە ڕووی تەندروستییەوە چەندین زیانی هەیە، بەتایبەت بۆ ئەو کەسانەی دووچاری نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەناسە بوون وەک تەنگەنەفەسی.\nسەدر روونکردنەوە لەبارەی دۆخی سیاسی عێراقەوە دەدات\nموقتەدا سەدری رێبەری رەوتی سەدر روونکردنەوەیەکی لەبارەی دۆخی سیاسی عێراق بڵاوکردەوە.\nپاسدارانی ئێران حەوت هاوڵاتی سنووری پشدەریان دەستگیرکردووە و کەسێکی دیکەشیان بریندارکردووە\nبەڕێوەبەری ناحیەی سەنگەسەر بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، حەوت هاوڵاتی سنووری ناحیەکە لە ڕۆژی یەکشەممەوە لە کوێستانەکانی قەندیل لەلایەن پاسدارانی ئێرانەوە دەستگیرکراون و کەسێکی دیکەشیان بریندارکردووە.\nوتەبێژی نەوەی نوێ: حکومڕانانی هەرێم گوێ لە کەس ناگرن تاوەکو وەک سەدام حسێن لە کونێکدا دەستگیردەکرێن\nوتەبێژی نەوەی نوێ رایگەیاند، دونیای دەرەوە و ناوخۆ هۆشداریی دەدەن لەوەی ئەم حکومڕانییەی هەرێم به‌وشێوه‌یه ناڕوات بەڕێوە، بەڵام دیارە ئەمانە گوێ لە کەس ناگرن تا ئەو رۆژەی وەک سەدام حسێن لە کونێکدا دەستگیر دەکرێن.\nبەڕێوەبەری کەشناسی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، کاریگەریی شەپۆلی خۆڵبارین تاوەکو سبەینێ بەردەوام دەبێت و هەنگاو بە هەنگاو کاریگەرییەکەی کەمدەبێتەوە، هۆکارەکانی خۆڵبارینیشی ئاشکراکرد.\nفازڵ میرانی: پارتی و یەکێتی دەست لە داھاتەکانی ھەرێم ھەڵبگرن من دەتوانم تەئمینی بودجە بکەم بە موچەی تەواویشەوە\nسکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتی دەڵێت، پارتی و یەکێتی دەست لە داھاتەکانی ھەرێمی کوردستان ھەڵبگرن ئەو دەتوانێت تەئمینی بودجەی ھەرێمی کوردستان بکات بە مووچەی مانگانەی تەواویشەوە.\nئەم فڕۆکەخانەیەی هەرێم گەشتەکانی راگرت\nفڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی رایگەیاند، بەهۆی کاریگەریی شەپۆلی خۆڵبارینەوە بۆ ماوەیەکی کاتی گەشتەکان رادەگن.\nبەهۆی خۆڵبارینەوە؛ لە عێراق سەرجەم تاقیکردنەوەکان دواخران\nوەزارەتی پەروەردەی عێراق رایگەیاند، بەهۆی شەپۆلی خۆڵبارینەوە کە لە زۆرینەی ناوچەکان ئاستی خۆڵبارینەکەی زۆر بەرزە؛ سەرجەم تاقیکردنەوەکانی ئەمڕۆ دووشەممە دواخران.\nلە سنوری کەرکوک داعش هێرشی کرد و کوژراو هەیە\nچاوگێکی ئەمنی رایگەیاند، کەمیک بەر لە ئێستا داعش لە سنوری گوندی ئەبو خەناجری نزیک ناحیەی ریاز لە باشوری رۆژئاوای کەرکوک هێرشێکی ئەنجامداوە و دوو کوژراوی لێکەوتووەتەوە.\nهۆشیار زێباری: دادگای فیدڕاڵی بە سیاسی کراوە و دەبێت رێگری لە زیادەڕەییەکانی بکرێت\nهۆشیار زێباری ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دەڵێت، دادگای فیدڕاڵی بە سیاسی کراوە و دەبێت رێگری لە زیادەڕەوییەکانی بکرێت. ئەو ئەندامەی مەکتەبی سیاسی پارتی دادگاکە بە گوماناوی لە رووی دەستوورەوە ناودەبات.\nپەرلەمانتارە سەربەخۆکانی پەرلەمانی عێراق دەستپێشخەریەکیان ڕاگەیاند\nپەرلەمانتارە سەربەخۆکانی پەرلەمانی عێراق دەستپێشخەرییەکیان بۆ دەربازبوون لە دۆخی دۆخی ئێستای عێراق ڕاگەیاند و ئاماژەیان بەوە کرد، گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمان پێکبهێنرێت و داواش دەکەن سەرۆک وەزیران کەسێکی خاوەن ئەزمونی سیاسی بێت و سەربەخۆ و دەستپاک بێت.\nبۆ یەکەمجار و بۆ ماوەی دوو رۆژ حکومەتی هەرێم کارەبا دەکاتە ٢٤ کاتژمێریی\nبۆ یەکەمجار و بۆ ماوەی دوو رۆژ حکومەتی هەرێم کارەبا دەکاتە ٢٤ کاتژمێریی. وتەبێژی کارەبای سلێمانیش دەڵێت، پێدانی کارەبای ٢٤ کاتژمێریی تاقیکردنەوەیە بۆ هەڵسەنگاندنی خواستی کارەبا لە سەرجەم پارێزگاکان.\nوتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر رایگەیاند،بەهۆی کارکردن لە رێگای دەربەندی گۆمەسەپان بۆسەر حەوزی گۆمەسەپان؛ رێگاکە دادەخرێت،\nچەند رێگایەک بۆ کەمکردنەوە ئازاری جومگەکان\nئازار و بێ هێزی جومگەکان چالاکیەکان هێندەی تر سنوردار دەکات لەوانەیە زۆر جار بەدوای هەندێک ڕێگەچارەدا بگەڕێن، ئەو کەسانەی کە جومگەکانیان ئازاری تێدایە هەمیشە لە چالاکی ڕۆژانە دوادەکەون کەواتە پرسیار لەسەر ئەوەی ئایا دەکرێت هەندێک رێگا هەبێت بۆ کەمکردنەوەی ئازارەکانی جومگە و هیۆربوونەوەی جەستە؟\nحکومەتی هەرێم ڕەتی دەکاتەوە دەستیان بەسەر هیچ کێڵگەیەکی نەوتی کەرکوکدا گرتبێت\nحکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، هەموو ئەو هەواڵ و دەنگۆیانە ڕەتدەکاتەوە کە گوایە حکومەتی هەرێم بە پشتیوانی هێزی چەکداری، دەستی بە سەر چەند کێڵگەیەکی نەوتی کەرکوکدا گرتووە.\nوێنە.. شەپۆلێکی خۆڵبارین روو لە عێراق و هەرێم دەکات\nدەستەی کەشناسی و چاودێریکردنی بومەلەرزەی عێراق نەخشەی ئەو پارێزگایانەی بڵاوکردەوە کە سبەینێ دووشەممە شەپۆلێکی خۆڵبارین دەیانگرێتەوە. هاوکات، ئاماژەی بە ئاستی کاریگەرییان بە خۆڵبارینەکە کردووە.\nبازرگانی هەرێم: دوای ١٠ رۆژ لە رادەستکردنی گەنمەکانیان پارە بە جوتیاران دەدرێت\nبەڕێوبەری گشتی بازرگانی هەرێم بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، حکومەتی هەرێم گەنمی جوتیاران وەردەگرێت و بۆ هەر تەنێک ٧٥٠ هەزار دینارییان پێدەدات، ئەگەر خواست لەسەری زیادی کرد ٢٠٪ نرخەکەیان بۆ زیاد دەکەن. دەشڵێت، " دوای ١٠ رۆژ لە رادەستکردنی گەنمەکانیان پارە بە جوتیاران دەدرێت".\nلە سلێمانی موچەی خانەنشینان بە هەفتەیەک دابەش دەکرێت\nبە گوێرەی خشتەیەکی بانکی مەڵکەندی لە شاری سلێمانی تایبەت بە دابەشکردنی موچەی خانەنشینان، خانەنشینان بە هەفتەیەک موچەکانیان وەردەگرن.\nنوێنەری حکومەتی هەرێم لە بەغدا بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ ٢٠٠ ملیارەکەی بەغدا گەیشتە هەرێم.\nبەڕێوبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم راگەیاند، ئەمڕۆ لە هەرێم ئاسمان لە نێوان پەڵە هەور و نیمچە هەور دەبێت، لەگەڵ دروستبوونی تۆزێکی سووک. دەشڵێت، "لە ناوچە شاخاوییەکانیش ئەگەری نمە باران هەیە".\nوتەبێژی حکومەتی هەرێم: سەرجەم ئەو کەسانەی لە ئۆفیسی سەرۆکایەتی حکومەت کاردەکەن دەرچوی زانکۆکانی کوردستانن\nوتەبێژی حکومەتی هەرێم رایگەیاند، سەرجەم ئەو کەسانەی لە ئۆفیسی سەرۆکایەتی حکومەت کاردەکەن دەرچوی زانکۆکانی کوردستانن. دەشڵێت، " حکومەتی عێراق نایەوێت هەرێم پێشبکەوێت".\nهاتوچۆی هەولێر: ژمارە جوانەکان لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بەهاوڵاتییان دەدرێت\nوتەبێژی هاتوچۆی هەولێر بە ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، لەمڕۆوە ژمارە جوانەکانی تابلۆی ئۆتۆمبێلەکان بە زیادکردنی ئاشکرا لەناو بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر بە هاوڵاتییان دەدرێت.\nكۆمپانیای نەوتی باكور: حکومەتی هەرێم دەستی بەسەر دوو بیرە نەوتی دیکەی رۆژئاوای كەركوكدا گرتووە\nكۆمپانیای نەوتی باكور رایگەیاند، حكومەتی هەرێمی كوردستان دەستی بەسەر دوو بیرە نەوتی كێڵگە نەوتییەکانی كەركوكدا گرتووە و دەشڵێت، "ئەوە کارێکی نایاسایی و نا دەستوورییە."\nشوانێک و ٧٠ سەر ئاژەڵەکەی لەسەر رووباری سیروان لە خنکان رزگارکران\nشوانکارێک ئاژەڵەکانی بردووەتە سەر روباری سیروان لە گوندی ژاڵەناوی سنوری دەربەندیخان و پاش بەردانەوەی ئاوی بەنداوەکە و کەوتنە ناو ئاوەکە، لەلایەن بەرگری شارستانییەوە رزگارکراون.\nجارێکی دیکە شەڕ لە نێوان دوو بنەماڵەدا لە قەزای خەبات روویدا\nبە گوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی لە قەزای خەبات لەسەر کێشەیەکی کۆمەڵایەتی شەڕ لە نێوان دوو بنەماڵەدا روویدا و هێزێکی زۆری پۆلیس گەیشتوونەتە شوێنی رووداوەکە.\nبۆمبێکی چێندراو بەکاروانی ئۆتۆمبێلی دژە تیرۆردا تەقییەوە و کوژراو و بریندار هەیە\nچاوگێک لە پۆلیسی سەعدییە بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، بۆمبێکی چێندراو بە کاروانی ئۆتۆمبێلی هێزەکانی بەرەنگاربوونەوە و دژە تیرۆری حکومەتی فیدڕاڵیدا لە ناوەی ئیمام وەیسی تەقییوەتەوە و بەهۆیەوە ئەندامێکی هێزەکانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر گیانیلەدەستدا و پێنجی دیکەش برینداربوون. دەشڵێت، "برینی سێ لە بریندارەکان سەختە و دۆخی تەندروستییان ناجێگیرە".\nخۆپیشاندەران قوفڵیان لە دەرگای زانکۆی سلێمانیدا\nفەرمانبەرانی کەمپە کۆنەکەی زانکۆی سلێمانی قوفڵیان لەدەرگای زانکۆدا تا جێبەجێکردنی تەواوی داواکارییەکانیان نایکەنەوە و بەردەوامدەبن لە بایکۆتی دەوام و گردبوونەوەکانیان.\nئێن ئاڕ تی تەواوی زانیارییەکان لەسەر شەڕەکەی شەوی رابردووی هەولێر ئاشکرا دەکات\nچاوگێک لە گوندی کەوڕەبەن بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، رووداوەکەی شەوی رابردووی گوندەکەیان لە نێوان دوو برادا روویداوە کە هاوسەرەکانیشییان خوشکن. دەشڵێت، "لە رووداوەکەدا پێنج کەس کوژراون و دوو کەسیش برینداربوون لە برینی یەکێکیان سەختە".\nئێن ئاڕ تی لەبارەی رووداوی تەقەکردنەکەی شەوی رابردووی سلێمانییەوە زانیاری نوێ ئاشکرا دەکات\nچاوگێک لە پۆلیسی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، شەوی رابردوو لەکاتژمێر ١ رووداوێکی تەقەکردن لەشەقامی بازنەی مەلیک مەحمود هەبووە و بەهۆیەوە دوو کەس بریندار بوون. دەشڵێت، "تا ئێستا تەقەکەرەکە دەستگیر نەکراوە".\nکوشتارگەی نوێی سلێمانی داوایەکی ئاراستەی هاوڵاتییان کرد\nکوشتارگەی نوێی سلێمانی رایگەیاند، ئەمڕۆ بەگومانی هەبوونی گەنە بە چەند ئاژەڵێکەوە رەتکراونەتەوە سەرببڕدڕێن. داواش لەهاوڵاتییان دەکات گۆشتی سەر شەقامەکان نەکڕن.\nوەزارەتی کاری عێراق لە بارەی دابینکردنی موچەی ئەم توێژەوە دڵنیاییدەدات\nوەزارەتی کارو و کاروباری کۆمەڵایەتی حکومەتی فیدڕاڵی عێراق رایگەیاند، ئەو بڕەپارەیەی وەک موچە دەدرێت بە چاودێرانی کۆمەڵایەتی بۆ ئەمساڵ دابینکراوە و بەردەستە و هیچ گرفتێکی نییە و پێیان دەدرێت.\nئاگر لە کۆگایەکی ناوچەی پیشەسازی هوانەی شاری سلێمانی کەوتەوە\nلە ئەنجامی کەوتنەوەی ئاگرێک لە کۆگایەک لە ناوچەی پیشەسازی هوانەی شاری سلێمانی کارمەندی بەرگری شارستانی برینداربوون.\nبەڕێوەبەری گشتی تۆماری کۆمپانیاکان: کۆمپانیای تورکی پلەی یەکەمی گرتووە لە تۆمارکردندا\nبەڕێوەبەری گشتی تۆماری کۆمپانیاکان له هه‌رێمی كوردستان رایگه‌یاند، له هه‌رێمی كوردستان ٣١ هەزار و ٢٧ كۆمپانیا تۆماركراون، کە زیاتر لە ٢٧ هەزاریان خۆماڵین و سێ هەزار ٣١٤کۆمپانیایان بیانین. دەشڵێت، " كۆمپانیا توركییه‌كان له سه‌روی ڕیزبه‌ندی كۆمپانیا بیانییه‌كاندان".\nشەپۆلێکی خۆڵبارین رووی لە عێراق کرد و چەند شارێکی گرتووەتەوە\nشەپۆلێکی نوێی خۆڵبارین رووی لە پارێزگای بەغدای پایتەخت و چەند پارێزگایەکی دیکەی عێراق لە ناوەڕاست و باشور کردووە. بەڕێوەبەری کەشناسی سلێمانی دەڵێت، "شەپۆلی خۆڵبارینەکە هەرێم ناگرێتەوە، بەڵام ئەگەری هەیە رۆژانی ١٦ و ١٧ی ئەم مانگە شەپۆلێکی دیکەی خۆڵبارین هەرێم بگرێتەوە ".\nکۆچبەرێکی عێراقی لە ئەڵمانیا ژمارەیەک هاوڵاتی بریندارکرد\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی لە ئەڵمانیا، بەیانی ئەمڕۆ کۆچبەرێکی بەڕەگەز عێراقی لە نزیک شاری ئاخن لە خۆرئاوای ئەڵمانیا لەناو شەمەندەفەرێک بە چەقۆ ھێرش دەکاتە سەر خەڵکی مەدەنی و ژمارەیەک ھاوڵاتی بریندار دەکات چواریان رەوانەی نەخۆشخانە کراون. دەشڵێت، "کۆچبەرە عێراقییەکە لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیر کراوە".\nلە گوندێکی هەولێر لە شەڕی نێوان دوو بنەماڵەدا پێنج کەس کوژران\nلە ئەنجامی شەڕی نێوان دوو بنەماڵە لە گوندی کەوڕەبەنی سەربە پارێزگای هەولێر پێنج کەس کوژران. دەشڵێت، "کوژراوەکان بریتین لە باوکێک و سێ کوڕی و برازایەکی".\nسەرۆکی ژوری بازرگانی سلێمانی: سلێمانی دەکەینە سەنتەری بازرگانی لە هەموو عێراق\nسەرۆکی ژوری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی رایگه‌یاند، دەیانەوێت سلێمانی بکەن بەسەنتەری بازرگانی سەرتاسەری عێراق کە لەئێستادا ٣٢%ی پیشەسازی ھەموو عێراقی تێدایە. دەشڵێت، "خاوەنی گەورەترین پرۆژەی گەنجینەییە له‌سه‌ر رووبه‌ری ٢٨٢ دۆنم زه‌وی دروستكراوه، كه بریتییه له ٦٠٠ گه‌نجینه به‌ڕوبه‌ری جیاواز".\n١٤ رێنمایی بۆ رێگریکردن لە ئاگر کەوتنەوە\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرگری شارستانی عێراق بەمەبەستی رێگریکردن لە ئەگەری ئاگرکەوتنەوە و سوتانی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان بە گشتی و گەنم و جۆ و دانەوێڵە بەگشتی لە کۆتایی وەرزی بەهار و هاتنی وەرزی هاویندا ١٤ رێنمایی بڵاوکردەوە.\nمژدەیەکی دڵخۆشکەر بۆ جوتیارانی ھەرێم\nوتەبێژی فراکسیۆنی نەوەی نوێ و ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، ئەمساڵ لە وەرگرتنی گەنمی جوتیاراندا لەلایەن حکومەتی عێراقەوە، پۆلێنکردنی گەنم لەسەر بنەمای پلە نامێنێت.\nسەرۆکی ئیماڕات کۆچی دوایی کرد\nئاژانسە ناوخۆییەکانی ئیماڕات بڵاویان کردەوە، شێخ خەلیفە بن زاید ئال نەهیانی سەرۆکی ئیماڕات کۆچی دوایی کرد.\nدرەنگانی شەوی رابردوو لە سنوری چەمچەماڵ شەڕەتەقە روویداوە و بەهۆیەوە کەسێک کوژراوە\nبەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری ئێن ئاڕ تی، درەنگانی شەوی رابردوو لە بانی مەقانی چەمچەماڵ رووداوێکی شەڕەتەقە لەنێوان دوو بنەماڵەدا روویداوە و بەهۆیەوە کەسێک کوژراوە کە پەیوەندی بە رووداوەکەوە نەبووە.\nپۆلیسی هەولێر: ئەو کەسە دەستگیرکرا کە هەڕەشەی لە ژنان و کچان دەکرد\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر رایگەیاند، توانیویانە ئەو تۆمەتبارە دەستگیر بکەن کە هەڕەشەی لە ژنان و کچان کردووە و هۆکار بووە بۆ خۆکوشتنی کچێکی خوێندکاری پەیمانگای تەکنیکی هەولێر.\nچوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی: هیچ لایه‌نێكمان نەچوەتە پاڵ هاوپه‌یمانیەکەی سەدر\nچوارچێوه‌ی هه‌ماهه‌نگی رایگەیاند، هیچ لایه‌نێكی ناو چوارچێوه‌كه‌یان نەچوەتە پاڵ هاوپه‌یمانیەکەی سەدر. دەشڵێت، "هیچ هێزێكی سیاسی بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێ له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانیەکەی سەدر رێكه‌وتنی نییه."\nبەڕێوەبەرایەتی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ لەناوچە شاخوییەکانی سنوری هەولێر ئەگەری نەمەباران هەیە و دواتر لە سبەینێدا کەشوهەوا بەرەو جێگیری و ساماڵ دەچێت و پلەکانی گەرماش نزیکەی سێ پلە بەرزدەبنەوە.\nتورکیا چەند ناوچەیەکی لە سنوری ئامێدی بۆردومان کرد\nشەوی ڕابردوو سوپای تورکیا بەشێک لە گوندەکانی سنوری ئامێدی بۆردوومان کرد و دواتریش دەستی بە تۆپبارانکردنی هەمان ناوچە کرد.\nهۆکاری سەرئێشەی دوای نانخواردن چییە؟\nئۆکسانا گامیتسیڤا پزیشکی روسی رایگەیاندووە، هەستکردن بە ژانەسەر لەدوای نان خواردن ئاماژەیە بۆ نەخۆشی شەکرە.\nیەکەی ژمارە چواری وێستگەی کارۆ ئاوی دوکان بەگەڕخرایەوە\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کارەبای سلێمانی رایگەیاند، دوای ساڵێک لە لەکارکەوتنی، یەکەی ژمارە ٤ی وێستگەی کەهرۆئاوی دوکان بەگەڕخرایەوە.\nدانا غاز:لە چارەکی یەکەمی ئەمساڵدا داهاتمان لە کێڵگەکانى هەرێم ٥٤ ملیۆن دۆلار بووە\nکۆمپانیای دانا غاز لە راگەیاندراوێکدا کۆی قازانجی سێ مانگی ڕابردووی راگەیاند، کۆمپانیاکەیانبەڕێژەی لەسەدا ١٢٥ کۆمپانیاکەیان قازانجیان کردووە کە بڕەکەی ٥٤ ملیۆن دۆلار بووە.\nلە شیلادزێ پێکدادان لەنێوان سوپای تورکیا و گەریلاکانی پەکەکە روویدا\nپەیامنێری ئێن ئاڕ تی لە سنوری شیلادزێ رایگەیاند، گەریلاکانی پەکەکە لە سنوری شیلادزێ هێرشیانکردوەتە سەر بنکەیەکی سوپای تورکیا و دواتریش فڕۆکەکانی تورکیا بۆردومانی ناوچەکەیان کردوە.\nدووەمین حاڵەتی تووشبوون بە پەتای خوێنبەربوون لە کەرکوک تۆمارکرا\nبەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی کەرکوک رایگەیاند، دووەمین حاڵەتی تووشبوون بە پەتای خوێنبەربوون لە کەرکوک تۆمارکرا و ئاماژەی بەوەشکرد نەخۆشەکە بەهیچ شێوەیەک گۆشتفرۆش نییە و گوماندەکرێت لە رێی مێروویەکەوە پەتاکەی بۆ گوزرابێتەوە.\nپەرلەمانتارێکی دەوڵەتی یاسا: رەتکردنەوەی بڕیارەکەی دادگای فیدڕاڵی لەلایەن هەرێمەوە نادەستورییە\nپەرلەمانتارێکی دەوڵەتی یاسا رایگەیاند، ئەو سەرسامە پێداگیری هەرێمی کوردستان لەبارەی رەتکردنەوەی چاودێریکردنی هەناردەی نەوت لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە.\nبەڕێوەبەری فریاکەوتنی سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، لە رووداوێکی تەقەکردندا کە لە شەقامی شەست مەتری نزیک گەڕەکی کازیوە روویداوە، کوژراو و بریندار هەیە.\nمیدیاکانی یەکێتی لێدوانی جیاواز لەبارەی دابینکردنی موچەی فەرمانبەرانی سلێمانییەوە دەدەن\nمیدیاکانی یەکێتی لەسەر دابینکردنی موچەی فەرمانبەران لە سلێمانی لێدوانی جیاواز بڵاودەکەنەوە و میدیاکانی نزیک لە قوباد تاڵەبانی دەڵێن لەسەر فەرمانی قوباد تاڵەبانی موچەی فەرمانبەران دابینکراوە، بەشێک لە میدیاکانی یەکێتیش دەڵێن، بافڵ تاڵەبانی موچەی فەرمانبەرانی دابینکردووە.\nبانکی ڕەشید: ١٠ ملیۆن دینار پێشینە دەدەینە فەرمانبەران\nبانکی رەشیدی عێراق رایگەیاند، بڕی ١٠ ملیۆن دینار وەک پێشینە دەدەنە فەرمانبەران و هێزەکانی ناوخۆی و بەرگری.\nلیوایەکی پێشمەرگە: داعشەکان لە سنوری ژێر دەسەڵاتی عێراقەوە دێن\nلیوا مەردان چاوشین فەرماندەی میحوەری حەمرینی هێزی پێشمەرگە رایگەیاند، داعش لە بەشێوەی مەفرەزە فشاری لەسەر چەند ناوچەیەک درووست کردووە و ناوە ناوە هێرشیان بۆ دەکات، دەشڵێت، "دەمانەوێت لە رێگەی ئۆپەراسیۆنی هاوبەشەوە لەگەڵ سوپای عێراق، جم و جۆڵیان سنووردار بکەین و رێگەنەدەین لە ناوچەکە خەڵک بڕفێنن."\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمانی هەرێم نیمچە هەور دەبێت و هەندێ کات هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ ئەگەری بارینی تاوە باران لە کات و ناوچەی جیاجیا بەتایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان.\nئەمڕۆ موچەی مانگی ئازاری ئەم شوێنانە دابەشدەکرێت\nبەڕێوەبەری بانکی هەرێم بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، لە ئێستادا پارە بردراوەتە بانکەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی و موچەی مانگی ئازاری مامۆستایان و فەرمانبەرانی زانکۆ دابەشدەکرێت.\nوەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمانی هەرێم نیمچە هەور دەبێت و هەندێ کات هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ ئەگەری بارینی تاوە باران لە کات و ناوچەی جیاجیا بەتایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان.\nبەهۆی دواکەوتنی موچەی مامۆستایان و فەرمانبەرانەوە، تاقیکردنەوەکانی ئەم زانکۆیەی هەرێم دواخرا\nبڕیاربوو ١٤ی ٥ی ٢٠٢٢ ئەزموون و تاقیکردنەوەکانی کۆتایی زانکۆی راپەڕین بەڕێوەبچێت، بەڵام بە هۆکاری بایکۆت و پێنەدانی موچەی فەرمانبەران و مامۆستایانی زانکۆکە ئەزمونەکانی کۆتایی ساڵ پەکی کەوت و بۆ رێکەوتی ٣١ی ٥ی ٢٠٢٢ دواخرا.


بازنەی خوێندن، میراتی خەبات لەپێناو یەکسانی لە بواری خوێندندا - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nMartin Lind (aliyê rast) û grûpa wî. wêne: Hansjörg Kissel/ Sveriges Radio\nبازنەی خوێندن، میراتی خەبات لەپێناو یەکسانی لە بواری خوێندندا\nبازنەکانی خوێندن لەپێناو یەکسانیدا\nبڵاو کرایه‌وه fredag 28 februari 2014 kl 13.32\nهەموو ساڵێ زیاتر لە یەک میلیۆن و ٧٠٠ هەزار کەس لە سوید بەشداری بازنەی خوێندنی ناسراو بە (studiecirkel) دەبن کە شێوازێکی پەروەردەیە و زیاتر لە سەد ساڵە لە سویددا باوە. ئەم جۆرە خوێندنە ئەوکات بەو ئامانجەوە پەیدابوو کە کۆمەڵگا بەرەو دیموکراسیی زیاتر بەرێ، کاتێ لە ساڵانی ١٩٠٠دا خوێندن تەنیا بۆ دەوڵەمەندان و سامانداران بوو. کەچی ئەمڕۆش ئەم بازنانەی خوێندن، دەورێکی گرنگ دەگێڕن!\nلارش هێگر سەرۆکی ڕێکخراوی پێشکەوتنی خوێندن (Studiefrämjandet) دەڵێ لە ڕاستیدا ئەم بازنانەی خوێندن جۆرێک بزووتنەوەی سیاسییە کۆمەڵایەتی بوون کە دیتییان کۆمەڵگا کەڵكی لە بەشێکی نیازی هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگا وەرگرتووە بەڵام هەندێ بابەت هەرگیز کەڵکیان لێوەرنەگیراوە.\nلە گوێن قسەکانی لارش هێگر، ئەوە بزووتنەوەی کرێکاری، بزووتنەوەی بەکارنەهێنانی خواردنەوەی ئاڵکۆڵی و بزووتنەوەی نادەستبەربوونی کڵێسەکان بوون کە هەوڵی گەشەی ئەو خوێندنەیان دا. خەڵک ئیزنیان پەیداکرد کە لەدەوری یەک کۆببنەوە، پێکەوە بخوێنن، بدوێن و فێری ئەو شتە بن کە حەزی لێدەکەن. بزووتنەوەیەکی دژی ستەمکاری بوو کە ئەو کات کە کۆمۆنەکان و دەوڵەت دەیانەویست خۆ لە کار و چالاکیی خەڵکەوە وەردەن، زۆریش سویدیانە نەبوو.\nلارش هێگر دەڵێ شتێکی ناسویدی و دژەسەرەڕۆییش لەم بزووتنەوەیەدا هەبوو. هەر خودی ئەو بازنەی خوێندنانەش کە لە گوێن بەرنامەکانیان بەشێوەیەکی ئازاد و دڵخوازانە بەڕێوەدەچوون، ناسویدی و دژەسەرەڕۆیی بوون. بێت و باسی شتێک بکەین کە پەروەردەی جەماوەری لە سوید ئاگاداریی لێکردووە و پاراستوویەتی، ئەوا ئەو ئازادبوون و دڵخوازانەبوونەیە. واتا هیچکەس نابێ لێبڕاو بکرێ کە بچێتە ناو بازنەیەکی خوێندن و ئێمەش وەکوو ڕێکخراوی فێرکاری نابێ لەلایەن دەوڵەت و کۆۆنەکانەوە لێبڕاوبکرێین کە هەندێ شت بکەین.\nبە پێی ئەو ژمارانەی ناوەندی ئاماری سوید (Statistiska centralbyrån) بڵاوی کردوونەوە، سوید لە ناو وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپادا لەبواری فێرکاریی گەورەساڵاندا پێشڕەوە. هەموو ساڵێ نزیکەی ٢٧٠ هەزار بازنەی خوێندن لە سوید پێکدێن کە زیاتر لە یەک میلیۆن و ٧٠٠ هەزار کەس تێیاندا بەشدار دەبن.\nساڵی ٢٠١٢ سەرجەم سێ میلیارد کرۆن بۆ پشتگیریی ئەم بازنەی خوێندنانە دراوە، بەشێکی لە ڕێی بەشدارانەی خودی کەسەکانەوە کە ئامادەی ئەم بازنانە دەبن، بەشی هەرەزۆر و گرنگیشی لە لایەن دەوڵەتەوە دابین کراوە.\nئامارەکان دەردەخەن کە دوو لە سەر سێی بابەتگەلی بازنەکانی خوێندن لە حاڵی حازردا هونەر، موزیک و میدیان و لەو ناوەشدا گرووپەکانی مووزیک سەردەستن. بەڵام هێشتا بازنەی خوێندنی وەهاش هەن کە لەسەر پرسی کۆمەڵایەتی و سیاسین، یا فێرکردنی زمانی نوێ، چێشتلێنان و سێرامیکسازین. یان ئەوەی کۆدەبنەوە تا لەسەر فەلسەفە و بابەتی ئایینی بدوێن.\nدیارە بابەتی جیاوازیش هەن کە لە ناوەندی فێرکاریی کرێکارانی ئا.بێ.ئێف دەگێرێن و بۆ نموونە ڕێکاری خۆڕزگارکردن لە کارەساتی زیندووبوونەوە و جووڵانەوەی مردووان (zombiekatastrof)! شتی وا کە جاروباریش سەیروسەمەرە دەنوێنن ئەو پرسیارە قوتدەکەنەوە کە ئاخۆ ئەمە بەڕاستی باسی پەروەردەی گەورەساڵانە؟ مارتین لیند کە بۆ ماوەی ١٥ ساڵە خولێکی پەروەردەی مۆسیقای بە شێوەی گرووپێکی هونەری بەڕێوەدەبا دەڵێ بێگومان ئەوەش هەر پەروەردەی گەورەساڵانە.\nمارتین لیند دەڵێ لەم بۆچوونە دەگەم کە دەڵێ ئەمە بە خوێندنی گەورەساڵان دانانرێ کەچی لەو جێیەوە کە من خۆم وەک بەرپرسی پرۆژە کار دەکەم و دەزانم کاتێ مرۆڤ لێبڕاو بێ ئەم بازنانەی خوێندن بەڕێوەببات و بە شێوەیەکی دیموکراتیک بیانباتە پێشەوە، ئەوا زۆر شت فێربووم. واتا بێجگە لەوەی من خەڵک فێرە مووزیک دەکەم و لە گرووپدا موسیقا دەژەنم، ئەوەش فێربووم کە ڕەوتی کاروباران بە شێوەیەکی دیموکراتیک بەڕێوەببەم. جا ئەوە هەرچەند لە ئاستێکی بەرتەسکیشدا بێ.


10 نیشانەی بوونی بەردی گورچیلە و چۆنێتی چارەسەرکردنی\n09/05/2021 148 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nبەردی گورچیلە بریتییە لە بارستەیەکی پتەوی خوێ و کانزاکان، کە زۆر جار لە کالیسیۆم یان ترشی یوریک پێکهاتووە و لەناو گورچیلەدا دروست دەبێت و دەتوانرێت بگوێزرێتەوە بۆ بەشەکانی دیکەی میزەڕۆ\nبەردەکانی گورچیلە لە قەبارەدا لەیەکتر جیاوازن، هەندێکیان بچووک و هەندێکی تر لەوانەیە تا چەند سانتیمەترێک گەورە ببێت.\nبەردی گورچیلە کاتێک دروست دەبێت کە کانزایەکی زۆری لەش لەناو میزدا کۆ دەبێتەوە ، بۆیە کاتێک شلەی پێویست بۆ بەتەڕی هێشتنەوەی جەستە بەشێوەیەکی باش ناروات، میزەکەت زیاتر چڕ دەبێتەوە و لەگەڵ ئاستی بەرزی هەندێک کانزای دیاریکراودا لەوانەیە ببێتە هۆی پێکهاتنی بەردی گورچیلە.\nچەند ئاماژەیەک دەریدەخەن کە بەردی گورچیلەت هەیە:\n1- بوونی ئازاری پشت یان سک و لاتەنیشتەکان، کە رەنگە زۆر توند بێت، بەشێوەیەک ئازاری گورچیلە یەکێکە لە هەرە ئازارە توندەکان کە هەندێک لە ئافرەتان بە ژانی منداڵبوونی دەچوێنن، هەندێکی تر دەڵێن وەک چەقۆ لێدان وایە.\n2-هەستکردن بە سووتانەوە و ئازار لەکاتی میزکردندا\n3- پێویست دەکات کەسەکە زوو زوو بچێتەسەر ئاو.\n4- بوونی خوێن لەناو میزدا کە پێیدەوترێت (hematuria).\n5- بوونی میزێکی تەڵخ و بۆن ناخۆش، لەکاتێکدا میزی ئاسایی روونە و بۆنێکی زۆر ناخۆشی لێنایەت.\n6- کردنی بڕێکی کەم میز، ئەویش بەهۆی گیرانی بۆڕی میز بە بەرد، بۆیە هاتنی میز یان رادەگرێت یان هێواشی دەکاتەوە.\n7- دڵ تێکەڵهاتن\n9- لەرز لێهاتن\n10- تا ، ئەوەش ئاماژەیە بۆ بوونی ڤایرۆس لەنا وگورچیلە یان لەناو میزەڕۆدا، ئەوەش یەکێکە لە لێکەوتەکانی بوونی بەردی گورچیلە.\nکۆمەڵەی ئەڵمانیی بۆ پزیشکی میزەرۆ دەڵێت هەندێک فاکتەر مەترسییەکانی بوونی بەردی گورچیلە بەرزدەکەنەوە وەک : کێشی زیاد، کەمجوڵەیی، خۆراکیی ناتەندرووست و نەخۆشیی شەکرە.\nبۆ خۆپاراستن لە تووشبوون بە بەردی گورچیلە کۆمەڵە ئەڵمانییەکە دەڵێت:\nرۆژانە خواردنەوەی بڕێکی زۆر ئاو\nوازهێنان لە خواردنە سوێرەکان\nکەمکردنەوەی ئەو خواردنانەی بڕێکی زۆر ئۆکسالایتیان تێدایە وەک سپێناخ و چەرەساتەکان.


بافڵ تاڵەبانی: سیاسیەتی یەكێتی پاراستنی ئازادییەكان و فراوانكردنیانە – wazho.net\nبافڵ تاڵەبانی: سیاسیەتی یەكێتی پاراستنی ئازادییەكان و فراوانكردنیانە\nبافڵ تاڵەبانی، هاوسەرۆكی یەكێتی رایگەیاند، سیاسەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان پاراستنی ئازادییەكان و بەرگری و فراوانكردنیانە، لەگەڵ بەرگرتن لە هەر هەوڵێك یان پرۆژەیەك دژ بە بنەماكانی سیاسەت و ئامانجی یەكێتی بێت.\nبافڵ تاڵەبانی، هاوسەرۆكی یەكێتی لەگەڵ تیمی سەنتەری میترۆ بۆ داكۆكی لەمافی رۆژنامەنوسان كۆبوەوە.\nلەو بارەوە سەنتەری میترۆ رایگەیاندووە، لەكۆبونەوەكە باسیان لە ژینگەی كاری رۆژنامەنوسی لە هەرێمی كوردستان و بەربەستەكانی بەردەم ئازادی كاری میدیا كردوە، لەگەڵ دەرئەنجامی كۆبونەوەكانیان لەسەر ئەم بابەتە لەگەڵ سێ سەرۆكایەتییەكەی هەرێم.\nسەنتەری میترۆ داوای لە هاوسەرۆكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان كردوە پاڵپشتبن بۆ فراوانكردنی ئازادی رادەربڕین و رۆژنامەگەری، هاوپشتیانبن لە رەتكردنەوەی هەر پرۆژە یاسایەكی دیكە كە ئەو ئازادیانە بەرتەسك بكاتەوە.\nلای خۆیەوە بافڵ تاڵەبانی باسی لە سیاسەتی یەكێتی كردوە لە بارەی ئازادییەكان و بەرگری لێیان و فراوانكردنی، بەرگرتن لە هەر هەوڵێك یان پرۆژەیەك دژ بە بنەماكانی سیاسەت و ئامانجی یەكێتی بێت.\nعەلی حەمە ساڵح: لەبەرمیلێك نەوت تەنیا 22 دۆلار بۆ خەزێنەی حكومەت دەگەڕێتەوە\nسزای سێ جار لەسێدارەدان بەسەر بكوژی خێزانە كوردەكەی بەغدا سەپێنرا


لایەنە کوردستانییەکان داوای چارەسەری کێشەکانی کەرکووک دەکەن\nلەنێوان هەولێر و بەغدا بە سەختی ململانێی لەسەر دەکرێت\nکەرکووک، ئەو پارێزگا کوردستانییەی هەمیشە لەسەر ئاستی عێراق باجی ململانێ سیاسییەکانی داوە و تاوەکو ئێستاش لەنێوان هەولێر و بەغدا بە سەختی ململانێی لەسەر دەکرێت.\nچارەنووسی ناوچە کێشە لەسەرەکان، تەوەری ئەم هەفتەیەی بەرنامەی لەگەڵ رەنجی تۆڕی میدیایی رووداو بوو.\nئاسۆ مامەند، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی و بەرپرسی مەڵبەندی کەرکووکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە بەشداری بەرنامەکەبوو، خۆپیشاندان بە باشترین رێگە دەزانێت ئەگەر دۆخی سنووری کەرکووک بەمشێوەیە بەردەوامبێت.\nئاسۆ مامەند باس لە هەنگاوەکانی داهاتوو دەکات و دەڵێت، دەبێ هەموو حیزبە کوردستانییەکان کۆببنەوە و یەک بڕیار بدەن، بژاردەکانیش ئەنجامدانی خۆپیشاندانی ناڕەزایی یان کشانەوە لە تەواوی پرۆسەی سیاسی عێراقە بە سەرۆککۆماریشەوە.\nپۆستی پارێزگاری کەرکووک کە ئێستا لەلایەن کەسێکی عەرەبەوە بە وەکالەت بەڕێوەدەبرێت، هەرچەندە پشکی کوردستانە و لە کوردستانیش پشکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە، بەڵام تاوەکو ئێستا کۆدەنگی لەسەر دەستنیشانکردنی کاندیدێکی کورد بۆ ئەو پۆستە دروستنەبووە. سەرکردەیەکی پارتیش لە کەرکووک پێیوایە، ئەگەر سیاسەت و دەسەڵاتی سەپێنراوی سەر کەرکووک نەگۆڕدرێت، هەر کەسێک بکرێتە پارێزگار بە هەمانشێوەی پارێزگارە عەرەبە بەوەکالەتەکە لەلایەن حەشدی شەعبییەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت.\nبەشداریکردنی حیزبە کوردستانییەکان لە کەرکووک بە چەند لیستێکی جیا، دەبێتە هۆی فەوتانی ژمارەیەکی زۆر لە دەنگی کورد، ئەمە قسەی سەرکردەیەکی یەکگرتووی ئیسلامییە و پێیوایە دابەشبوونی کورد لە کەرکووک بەسەر چەند بەرەیەکدا دەبێتە هۆی پەرتبوونی دەنگی هانیشتمانیان.\nئێستا دەسەڵات لە کەرکووک سەربازییە و لەلایەن بەغداوە بە تاکلایەنە بەڕێوەدەبرێت، بۆ گۆڕینی دەسەڵات و جارێکی دیکە دابەشکردنەوەی پۆستەکان، هەڵبژاردنی مانگی پێنجی داهاتوو، خاڵی یەکلاکەرەوە دەبێت.\n1231 ژمارەی بینین


کۆنترۆڵی سوپای سووریا بەسەر گەڕەکی ئەلقەدەم لەباشووری دەمشق - SAHAR KURDISH (Sorani)\nکۆنترۆڵی سوپای سووریا بەسەر گەڕەکی ئەلقەدەم لەباشووری دەمشق\nئادار 13, 2018 20:53 Asia/Tehran\nسوپای سووریا بەدەرکەوتنی تیرۆریستان لە ناوچەی ئەلقەدەم بەتەواوەتی، زاڵبوو بەسەر ئەو شوێنە لەباشووری دەمشقی پایتەختی سووریا.\nبەپێی ڕاپۆری هەواڵدەریی ئیرنا، زیاتر لەهەزار تیرۆریست و کەسی چەکدار بەژمارێکی زۆر ئۆتۆمبیل ئەمڕۆ سێ شەممە بەئامانجی جێ بەجێ کردنی ڕێککەوتننامەی سوپای سووریا لەگەڵ تیرۆریستان، پاش چوونەدەر لەناوچەی ئەلقەدەمی دەمشق، گوێزرانەوە پارێزگای ئیدلەب.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرە، کاتی هاتنی هێزەکانی سوپای سووریا بۆ ناوچەی ئەلقەدەم بۆ وەرگرتنی بنکەو مۆڵگەی تیرۆریستان، تیرۆریستانی داعش، پەلاماری دوو ناوچەیان دا.\nلەهەمان کاتدا، فڕۆکە جەنگییەکانی سووریا بنکەو پێگەکانی گرووپی ڕەشەکوژی داعشیان لەدوو ناوچەی حەجەرلئەسوەد و ئۆردوگای یەرموک لەباشووری دەمشقیان بۆردومان کرد. لەو ئۆپراسیۆنەدا، ژمارێک لە تیرۆریستان کوژران و ژمارێکیش بریندار بوون.\nسوپای سووریا یەکشەممە یانزەی مارسی ئەمساڵ ٤٨ کاژێر مۆڵەتی داڤبە تیرۆریستان لەوان سوپای ئازاد و بەرەی تەحریروشام(بەرەی نوسرە) جێگیر لەریفی دەمشق، هەتا لەناوچە داگیرکراوەکان ڕوو بکەنە پارێزگای ئیدلەب، باکووری رۆژاوای سووریا .


تارمایی كۆمەڵكوژییەكەی دەرسیم هێشتا بەشوێن كوردەكانی ئەو شارەوەیە – سنور میدیا\nكاتێك ئەفسەرەكە داوای ناسنامەكانمان لێ دەكات، مەتین ئەلباسلان، ٣١ ساڵ، خێرا لە ئۆتۆمبێلەكە دادەبەزێت. خۆی ڕۆیتنەكە دەزانێت. ئەفسەرەكە هەر كە چاوی دەكەوێتە سەر ناسنامەكەی مەتین خێرا دەوەستێت و سەر بەرز دەكاتەوە و هاوار دەكات “مەتین، وەرە بۆ ئێرە!”\nتاكە ڕێگایەك بۆ كەسێكی لەشساغ كە لێخۆشبوونی بۆ بكرێت لەو ئەركە نیشتمانییە [سەربازیی] ئەوەیە كە دەبێ نزیكەی ٣١ هەزار لیرەی توركی (٥٣٨٠ دۆلار) بدات، هێشتا لەو حاڵەتەشدا دەبێ مانگێك بچێتە خزمەتی سەربازییەوە. “نامانەوێت بە هیچ شێوەیەك ئەو خزمەتە بكەین”، كەرەم، هاوڕێیەكی دیكەی ناو ئۆتۆمبێلەكە كە داوای لێكردم ناوی ڕاستەقینەی بەكارنەهێنم، وای پێ وتم ئەو كاتەی سەیری مەتینمان دەكرد لەلایەن پۆلیسەوە پرسیاری لێ دەكرێت. “تەنانەت گەر بۆ مانگێكیش بێت، نامانەوێت بەهیچ شێوەیەك لە سوپاكەی ئەواندا بین.”\nبەلای چیایەكدا تێدەپەڕین كە شێوە سروشتییەكەی لە باری درێژیدا شێوەی كڵاشینكۆفێكی هەیە. خەڵكی ئەو ناوچەیە، بەشێوەیەكی سرووشتی، ناویان لێ ناوە “چیای كڵاش” پشتی مەتین بە تاتۆیەكی تەواونەكراوی كڵاشینكۆفێك كوتراوە، كە نەخشەسازییەكەی لە دیمەنی سروشتیی دەرسیمەوە وەرگرتووە.\nدوای چاوەڕێكردن بۆ نزیكەی پانزە خولەك لە دەرەوەی بنكە سەربازییەكە، مەتین دەركەوت و هاواری كرد “من ئازادم!”، پێدەكەنی و كۆپییەكی پەیماننامە سەربازییەكەی ڕادەوەشاند. قۆڵی چەپی مەتین تاتۆیەكی لەسەرە كە بەپیتی چینی لەسەری نووسراوە. كاتێك لەبارەی ماناكەیەوە پرسیارم لێ كرد، شانی هەڵتەكاند و وتی: “نازانم. ڕۆژێك دێت یەكێك لە چینەوە سەردانی دەرسیم بكات و ماناكەیم پێ بڵێت.”\n“بیركردنەوە لێی زۆر بە ئازارە”\n“بیركردنەوە لێی زۆر بەئازارە. چیتر باسكردنی چ سوودێكی هەیە؟” بەگۆ وا دەڵێت. دەنگێكی لەسەرخۆ و بێهەستی پیاوێكی نەوەت ساڵە. بە یارمەتیی وەرگێڕێك، بە زمانی كوردیی دیالێكتی زازایی قسەم بۆ دەكات و هیچ توركییەك نازانێت. “قەتڵوعامەكە هەموو شتێكی لێ بردین. هەرچییەك بڵێین ئیسفادەی نییە. حكومەت گوێی پێ نایات. كەس گوێمان لێ ناگرێ. هەر قسە بۆ خۆمان دەكەین. ئێستا هەمووی بووە بە ڕابردوو.”\nبەڵام لەبری ئەوە، كوردەكان لە توركیا، كە ئێستا لەسەدا ٢٠ی دانیشتوانی وڵاتەكە پێكدەهێنن، بونە قووربانیی بەرنامەی ناسیۆنالیستی كە ئامانجی “بەتورككردن”ـی كەمینەكانی ئەو وڵاتەبوو لەڕێگەی دابڕانی زۆرەملێ لە كلتورەكەیان و هەوڵدان بۆ تواندنەوەیان لە ناسنامەیەكی یەكگرتووی توركیدا.\nعیسمەت ئنیۆنو، شوێنگرەوەكەی ئەتاتورك، بەم شێوەیە گوزارشتی لە پێگەی ناسیۆنالیستی وڵاتەكە كردووە لە ساڵی ١٩٢٥، دوو ساڵ دوای دامەزراندنی دەوڵەتی توركیا بەشێوەیەكی فەرمی. ئنیۆنو وتویەتی “لە بەرامبەر زۆرینەیەكی توركیدا، لایەنەكەی دیكە هیچ جۆرە كاریگەرییەكیان نابێت. ئێمە دەبێ بەهەر نرخێك بێت دانیشتوانەكان بكەین بە تورك، ئەوانەشی دژی توركەكان دەوەستنەوە، تێك و پێكیان دەشكێنین.”\nبۆ چەندین دەیە زمانی كوردی، جلوبەرگ، فۆلكۆر و ناوە كوردییەكان قەدەغەكران. تەنانەت وشەكانی “كوردەكان”، “كوردستان”، “كورد” لەلایەن حكومەتەوە قەدەغەكرابوون. هەتا ساڵی ١٩٩١ حكومەتی توركیا وەك “توركە شاخاوییەكان” هێمای بۆ كوردەكان دەكرد، چون بانگەشەی ئەوەیان دەكرد ئەوانە لەڕاستیدا توركن و زمانەكەیان بەتێپەڕبوونی كات تێكچووە.\nلە ساڵی ١٩٣٤، حكومەت دەستیكرد بە دەركردنی “یاسای نیشتەجێكردنەوە”، بەوەش ڕێگایەكی یاسایی فەراهەم كرد بۆ ڕاگواستنی كوردەكان و جڤاكە نا-توركەكانی دیكە و نیشتەجێكردنیان لە جڤاكە توركییەكان لە ڕۆژئاوا(ی توركیا).\nبەگوێرەی مارتن ڤان بروینێسین، نووسەر و ئەنترۆپۆلۆجیستی هۆڵەندی، ئامانجی حكومەتی توركی ئەوە بوو بە تەواوی هەندێك ناوچەی كوردی چۆڵ بكات، هاوكات لە ناوچە كوردییەكانی دیكەش “تایبەتمەندییە كوردییەكان كاڵ بكاتەوە” لەڕێی ڕاگواستنی كوردەكان لە جڤاكەكانی خۆیان و شوێنگرتنەوەیان بە توركەكان.\nهەر بەپێی یاساكە ناوی پارێزگاكە گۆڕدرا بە “تونجەلی” كە بەزمانی توركی بە مانای “مشتی بڕۆنزی” دێت؛ تا ئەمڕۆش تونجەلی ناوی فەرمیی توركیایە بۆ پارێزگای دەرسیم. بروینێسین باس لەوە دەكات كە پارێزگاری سەربازیی دەرسیم “دەسەڵاتێكی نائاسایی پێدرابوو بۆ دەستگیركردن و ڕاگواستنی هاوڵاتیان و خێزانەكان.”\nهێرشەكان بۆ سەر هێزە ئەمنییەكانی توركیا تا ساڵی ١٩٣٨ بەردەوام بوون. بەگوێرەی مێژوونووس هانس-لوكاس كەیسەر، لەو كاتەدا ژمارەیەكی زۆری دانیشتوانی دەرسیم پێیان وابوو كە ئەگەر ئەوان بەرخۆدان نەكەن، ئەوا لە كۆتاییدا هێزە توركییەكان بەتەواوی لەناویان دەبەن. وەك كەیسەر لە وتارێكیدا لەبارەی كۆمەڵكوژییەكەوە نووسیویەتی، لەساڵی ١٩٣٨ هەڵمەتە سەربازییەكەی توركیا پێینایە “ئاستێكی نوێ و گشتگیرەوە” و گەیشتە پلەی “پاكتاوێكی گشتی” پارێزگاكە.\nبەگوێرەی ئامارەكانی حكومەتی توركیا، لەكاتی كۆمەڵكوژییەكەدا ١٣ هەزار و ١٦٠ هاوڵاتیی مەدەنی دەرسیم كوژراون. بەڵام، دانیشتوانی دەرسیم هیچ كۆك نین لەگەڵ ئەو ژمارەیەدا. لە كتێبەكەیدا بەناوی “مێژوویەكی نوێی كوردەكان”، داڤید ماكدۆواڵ ژمارەی كوژراوەكان نزیك دەكاتەوە لە ٤٠ هەزار. دانیشتوانی دەرسیم پێیان وایە كە ژمارەی مردووەكان لەوەش زیاترە. لانی كەم ١١ هەزار و ٨١٨ دانیشتووی دیكەی دەرسیم لەو كاتەدا ناچاركراون زێدی خۆیان جێبهێڵن.\nگوڵیزاری هاوسەری بەگۆ، كە ئێستا تەمەنی ٨٤ ساڵە، لە كاتی كۆمەڵكوژییەكەدا سێ ساڵان بووە. زۆربەی یادەوەرییەكانی لە كەسانی دیكەوە بیستووە – شۆكی دەروونیی پێ بەخشراوە لەلایەن ئەو كەسانەی بەختیان هەبووە و ڕزگاربوون. لەوكاتەدا نزیكەی هەموو خزمە نێرینەكانی گوڵیزار چەكیان هەڵگرتووە و ڕوویان كردووەتە ناو دارستانە چڕەكانی شاخەكانی دەوروبەر بۆ بەشداریكردن لە یاخیبوونەكەدا.\nلەوكاتەدا گوڵیزار لەگەڵ دایك‌و پورەكانیدا لە گوندێكی ئەو نزیكانەبوون، “ئەوە تەنها هۆكارێكە كە ڕزگارمان بوو”، گوڵیزار وادەڵێت. گوڵیزار بە توركییەكی تێكشكاو قسە دەكات؛ زمانی یەكەمی زازاكییە و لە تەمەنی گەورەییدا فێری توركی بووە.\n“فەرماندەیەكی سەربازیی تورك هەموو ژن و منداڵەكانی لەشوێنێكدا كۆكردەوە كە ئاژەڵەكانی تێدا دەمایەوە”، گوڵیزار وا دەڵێت و چاوەكانی لەسەر بۆشاییەكی بەردەمی جێگیركردووە.\n“پیاوەكە دارێكی بەدەستەوە بوو، هاواری دەكرد بەسەرماندا تا جلە نەریتییەكانمان دابكەنین. بەوناوەدا دەهات و جلی ستایلی ڕۆژئاوایی تێدەگرتین- بلوس، پانتۆڵ و تەنوورە. لە كلتوری ئێمەدا، ژنان كڵاوی بچووك لەسەر دەكەن. فەرماندەكە بەوناوەدا دەگەڕا و بە دارەكەی لە ژنەكانی دەدا و داوای لێ دەكردن كڵاوەكانیان دابكەنن.”\n“كاتێك جلەكانمان گۆڕی، سەربازەكان ڕێگەیان پێداین بگەڕێینەوە ماڵەكانمان.”\nگوڵیزار دەشڵێت: “بەڵام كۆمەڵكوژییەكە تەنها سەرەتایەك بوو”. هەروەها سەربازە توركەكان قەتڵوعامی ئاژەڵەكانیان كرد و گڕیان بەردایە كێڵگەكانیش. بۆ كەسانێك كە بەنزیكەیی بەتەواوی پشتیان بە كشتوكاڵ بەستبوو، ئەو برسێتییەی بەسەر ئەو خاكەدا بڵاوبوویەوە- كە بەخێرایی لەگەڵ لاشەی مردووەكان و فیشەكەكاندا هات- شتێكی زۆر چاوەڕوانكراو بوو لە پلانێكی زۆر تۆكمەی ستراتیژییدا.\nگوڵیزار بەردەوامی بە قسەكانی دەدات: “بەر لە كۆمەڵكوژییەكە ئێمە ژیانێكی ئاساییمان هەبوو. كشتوكاڵمان دەكرد و داهاتی خۆمان پەیدا دەكرد. بەڵام دوای كۆمەڵكوژییەكە هیچمان نەما. كەس هیچی نەدەڕواند و هیچی گەورە نەدەكرد و نەماندەتوانی خواردن بكڕین. لەبیرمە كە زۆر برسیم بوو و بە شەقامەكاندا دەگەڕام شتێكم دەستبكەوێت بیخۆم.”\nگوڵیزار باسی هەڵكوتانی بەردەوامی پۆلیس و سوپا دەكات بۆ سەر ماڵەكەیان بەدرێژایی چەندین دەیە، “بەردەوام دەهاتن بۆ ماڵەكەمان، زۆر لە سەربازەكان دەترسم. هەركات بمبینینایە خۆم دەشاردەوە. بەڵام ئێستا زۆر لێیان ناترسم، ڕاهاتووم پێیان.”\nئەندامانی هێزەكانی گوندپارێزان تۆمەتباركراون بە ڕەمیكردن، سەرنگومكردن، دەستدرێژیی سێكسی، دەستگرتن بەسەر زەوی و ماڵی گوندنشینە ئاوارەكاندا – هەندێك جاریش خۆیان وەك چەكدارانی پەكەكە دەرخستووە بۆ ئەوەی پەكەكە تۆمەتباربكرێت بەو كارانەی كە دەیكەن.\n“دوای كۆمەڵكوژییەكە ژیان بەهەمان شێواز بەردەوام بوو”، گوڵیزار وادەڵێت، لەكاتێكدا بەشێك لە قژە وەك-بەفر-سپییەكەی بە سەرپۆشێكی سپیی تەنك داپۆشراوە. لەشی بەتەواوی لەجووڵە كەوتووە؛ تەنها جوڵەیەك كە هەستی پێ دەكەم كرانەوە و داخستنێكی بچووكی دەمیەتی كاتێك قسە دەكات. “لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ـەكان، ئەوان كۆمەڵكوژیان كردین. لە حەفتاكان و هەشتەكان ئەشكەنجەیان داین. لە نەوەتەكاندا گوندەكانیان وێرانكردین. ئێستاش بەردەوامن لە زیندانیكردنمان. هیچ شتێك نەگۆڕاوە.”\n“چیتر سەیری چیاكان ناكەم”\nئەو دەمەی لەكۆتاییدا بینگۆ دەستی كرد بە قسەكردن، كەمێكی پێچوو تا چاوەكانی لەسەر بۆشاییەكی بەردەمی لابدات و دەستی بەرزبكاتەوە و ئاڕاستەی لوتكەی چیایەكی تەنیشت خۆمانی بكات. “لەگەڵ دایكم، برایەكم و دوو خوشكمدا بۆ گوندێكی سەر ئەو چیایە هەڵهاتم”.\nوەك بەگۆ باسی دەكات، سەربازەكان گەیشتبوونە گوندەكانی دەوروبەر و دەربارەی شوێنی ئەندامانی خێڵی دەمانان لە خەڵكی ئەو ناوەیان دەپرسی. ژمارەیەكی زۆری ئەندامانی خێڵەكەش چالاكانە بەشداری یاخیبوونەكە بوون. بەگۆ دەڵێت: “پیاوێك بە سەربازەكانی وت كە خێزانەكەی من سەر بە خێڵی دەمانانن و شوێنی خۆحەشاردانی ئێمەشی بۆ ئاشكرا كردن”. دەستبەجێ سەربازەكان دۆزینیانەوە و هەموویانیان ڕیزكرد. “ئێمەیان هێنا بۆ تەنیشت ڕووباری هارجك. پێیان وتین كە ڕیز بین. خوشكە بچووكەكەم زۆر دەترسا. دەلەرزی و دەگریا. بۆیە دەستم خستە سەر سەری تا تۆزێ هێوری بكەمەوە”.\nبەگۆ دەگێڕێتەوە: “بۆ چەند كیلۆمەترێك خۆم دا بەدەم ئاوەكەوە و دواتر لەڕووبارەكە چوومە دەرەوە. چووم بۆ ماڵی پورم و دواتر یەكێك لە خاڵەكانم هات و بردمی بۆ شاخەكان تا خۆم بشارمەوە”.\nبەگۆ بەبێ پچڕان بەردەوامە لە گێڕانەوە و هێشتاش لە بۆشایی دەڕوانێت – تەنانەت بچووكترین كاردنەوەشی نییە بۆ وشەكان و یادەوەرییەكانی خۆی. باسی دڕندەیی سەربازە توركەكان دەكات. وەك بەگۆ ئاماژەی بۆ دەكات، لە كاتی یاخیبوونەكەدا، زۆربەی كات پیاوان دەچوون بۆ شاخەكان تا دژی سوپای توركیا شەڕ بكەن، ژنان، بەتەمەنەكان و منداڵانیشیان لە گوندەكان جێدەهێشت.\nلە گوندی ڕۆڤایك، كە ئێستا لەلایەن دانیشتوانی ئەو ناوچەیە بەوە ناسراوە كە شوێنی گۆڕێكی بەكۆمەڵ بێت، سەربازە توركەكان بەبێ جیاوازیكردن ئەو كەسانەیان دەكوشت كە لە گوندەكاندا دەمانەوە. بەگۆ دەڵێت: “هەمیشە وامان دەزانی كە ژن، منداڵ و كەسانی بەتەمەن هەرگیز نابێت بەشێك بن لە شەڕ. شەڕ لەنێوان پیاوان و پیاواندایە؛ سەرباز و سەرباز. بەڵام ئەوان هاتن بۆ ڕۆڤایك و هەموویان كوشت. كەسیان بەزیندوویی جێنەهێشت.”\nبەگۆ بەردەوام دەبێت لە گێڕانەوەكەی: “كاتێك پیاوەكان لە چیا گەڕانەوە، بینییان لاشەی كەسە خۆشەویستەكانیان لەسەر زەوییەكە كەوتووە. ڕێك لەو شوێنەی كوژرابوون، لەلایەن سەربازەكانەوە جێهێڵدرابوون”. دواتر چەكدارە عەلەوییە كوردەكان ناچاربوون لاشەی دایباب، داپیرە و باپیرە، هاوژین و منداڵەكانیان ئەسپەردەی خاك بكەن. وەك بەگۆ باسی دەكات، لاشەكان هێند زۆربوون ئەوان هیچ چارێكیان نەبووە جگە لەوەی هەموویان پێكەوە بنێژن- لە یەك گۆڕی گەورەدا.\nبەگۆ دەڵێت: “هەوڵدەدەم چیتر سەیری چیاكان نەكەم. هەركاتێك سەیریان دەكەم بیری خێزانەكەم دەكەوێتەوە كە دەكوژرێن. دیسان و دیسان هەست بە ئازار دەكەم. هەرگیز نەمتوانیوە ئەو ئازارە لەبیربكەم”.\nلە ساڵی ٢٠١١ سەرۆكی توركیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان داوای لێبووردنی كرد بۆ كۆمەڵكوژیی دەرسیم. “ئەگەر پێویستییەك هەبێت بۆ داوای لێبوردن لەبری دەوڵەت، ئەگەر كاری لەو شێوەیە كرابێت وەك لە كتێبەكاندا هەیە، ئەوا داوای لێبوردن دەكەم و ئێستاش داوای لێبوردن ئەكەم”، ئەردۆغان لە وتارێكی تەلەفزیۆنیدا وای وت. هەروەها كۆمەڵكوژییەكەی وەك “تراژیدیترین ڕووداو لە مێژووی ئەم دواییەدا” ناوبرد، داواشی لە پارتی گەلی كۆماری(جەهەپە) كرد، پارتەكەی ئەتاتورك كە لەكاتی كۆمەڵكوژییەكەدا لەسەر دەسەڵات بوو، كە “ڕووبەڕووی” مێژووەكەی خۆیان ببنەوە.\n“ئەوان هێشتا دەمانكوژن. هێشتا دەستگیرمان دەكەن و ئەشكەنجەمان دەدەن. هەر ماوەیەك لەمەوپێش لە سوور كۆمەڵكوژیان كردین”، بەگۆ وادەڵێت وەك ئاماژەیەك بۆ گەمارۆی ساڵی ٢٠١٦-ی سەر ناوچەی سووری ئامەد، كە زیاتر لە ٢٠٠ كورد كە زۆرینەیان هاوڵاتی مەدەنی بوون، لەسەر دەستی سوپا و پۆلیسی توركیا كوژران لە ڕووبەڕووبوونەوەدا لەگەڵ هێزەكانی پەكەكە كە ماوەی سێ مانگی خایاند.\n“ئەگەر دەیەوێت داوای لێبووردن بكات، ئەوا پێویستە سەرەتا لە كوشتنی ئێمە بوەستێت،” بەگۆ وادەڵێت.\n“دەڵێی ئێسكەكان بانگیان دەكردم”\nحسێن هەمیشە هەستی بە “بارێكی قوورسی رۆحی” كردووە بەرامبەر باو و باپیرانی و بۆ ماوەیەكی درێژ ویستویەتی یادگەیەكیان بۆ دروست بكات. “لەگەڵ ئەم گێڕانەوانەی كۆمەڵكوژییەكەدا گەورەبووم”، حسێن وادەڵێت، لەكاتێكدا لەسەر قەنەفەیەك لە ژوورەكەیدا دانیشتووە و دەستەكانی بەهێواشی كردووە بەناویەكدا. كەسێكی ڕۆح-شیرین و میهرەبان دیارە.\n“هەستم كرد بەرپرسیارێتییەكم بەرامبەر ئەوان هەیە- لانیكەم بۆ دروستكردنی شوێنێك كە بتوانین بۆی بڕۆین و ڕێزی خۆمانیان بۆ نیشان بدەین”.\nبەڵام دروستكردنی یادگەیەك بۆ قوربانیانی دەرسیم دەكرا حسێن بخاتە زیندانی توركیاوە. تەنانەت گەر بەشێوەیەكی ئاشكرا ناوی “دەرسیم” بەریت، ئەوا ڕەنگە بكەویتە بەر ڕەحمی “مستی بڕۆنزیی” دەوڵەتەوە. بەڵام پارتی داد و گەشەپێدانی ئەردۆغان لەماوەی دەیەی ڕابردوودا دەستی كردووە بە لیبراڵكردنی سیاسەتەكانی لەبارەی كوردەوە بەمەبەستی ڕاكێشانی دەنگدەرانی كورد، هەروەها گفتوگۆكانی ئاشتیی لەگەڵ پەكەكە زیندووكردەوە، كە لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە دەستی كردەوە بە هێرشەكانی دژی حكومەت.\nحسێن دەڵێت: “بە شۆڤڵەكەم ئەو ناوەم هەڵدەكەنی و لەپڕا بەردێكی گەورەم بینی. بەردەكەم بەرزكردەوە و ئێسكم بینی. كەللەسەر، ئێسكی قۆڵ و ڕان، شەویلگە و ئێسكی پەراسووم بینی”.\n“خێرا زانیم ئەوانە ئێسكی باو و باپیرانی خۆمن”.\nحسێن داڕما و دەستیكرد بە گریانێكی بەكوڵ. “ناتوانم بۆت ڕوونبكەمەوە كە لەو كاتەدا هەستم بە چی دەكرد”. كاتێك هێندە هێزی بەبەردا هاتەوە تا بەردەوام بێت لە هەڵدانەوەی ئێسكەكان، دیمەنی پچڕپچڕ و وێنەكانی زیاد لە هەشت دەیەی پێشتری بەسەردا ڕژا.\n“دەمتوانی هەست بەوە بكەم كە ئەوان هەستیان پێكردووە. دەمتوانی ببینم چۆن دەسووتێن. دەنگی فیشەك و گریانی منداڵەكانم دەبیست. وەك ئەوە وابوو كە ئێسكەكان ڕێك بۆ ئەم شوێنە بانگم بكەن”.\n“لە ساڵی ١٩٣٨ سوپا گونداوگوند خەریكی كۆمەڵكوژیی بوو”، سۆیلەمەز، كە لەسەر كورسییەكی پشت مێزێكی گەورە لە ئۆفیسێكی ناوەندی شاری دەرسیمدا دانیشتووە، وا دەڵێت. “خەڵكەكە لە چیاكان و دارستانەكاندا خۆیان حەشار دا. كاتێك گەڕانەوە بینییان خەڵك كوشتوبڕ كراون.”\n“ئەوان هەوڵیان دا هێندەی دەتوانن باش گۆڕەكان داپۆشن”، سۆیلەمەز لە قسەكانی بەردەوام دەبێت. “خەڵكی دەرسیم خۆیان مردووەكانیان ناشت، تا بیریان بێت گۆڕەكان بەدیاریكراوی لەكوێدان. زۆرینەی گۆڕەكان گۆڕی بەكۆمەڵن چونكە خەڵكی وا ترسابوون نەیاندەوێرا بەجیا مردووەكان بەخاك بسپێرن؛ دەترسان سوپا بە ئامانجیان بگرێت. هەندێك جاریش تەرمەكان هەر زۆر زۆر بوون.”\nبەگوێرەی خەڵكی ناوچەكە، لانی كەم سێ سەد گۆڕی بەكۆمەڵ لە دەوروبەری دەڤەری دەرسیمدا هەن. دانیشتوانی دەرسیم زۆرجار سەردانی شوێنی ئەو گۆڕە بەكۆمەڵانە دەكەن، مۆم دادەگیرسێنن‌و بۆ ڕۆحی ئەو باوباپیرانەی ژێر خاكەكەیان نزا دەكەن.\nكاتێك سۆیلەمەز گەیشتە شوێنەكە لە هۆزەت، دەزگای میدیایی لەگەڵ خۆی هێنابوو. هەر كە دۆزینەوەكە دۆكیومێنت كرا، ئیتر حسێن حەسایەوە. سۆیلەمەز دۆزینەوەكانی بردە ئۆفیسی داواكاری گشتی لە هۆزەت تا داوا بكات حكومەتی توركیا لە كنەكاریی شوێنەكەدا هاوكار بێت.\nبەڵام داواكاری گشتی كەیسەكەی ڕەت كردەوە. پاشان سۆیلەمەز كەیسەكەی بردە دادگای تاوانەكان لە ئەرزنجان، كە بڕیارەكەی داواكاری گشتی هەڵوەشاندەوە. بەڵام لەكاتی لێكۆڵینەوەی سەرەتاییدا، داواكاری گشتی بەبێ ئاگاداركردنەوەی خەڵكی هۆزەت چەند بەرپرسێكی هێزی جەندرمەی ناردە شوێنەكە. كاتێك بەرپرسەكان گەیشتن، ئێسكەكان لەلایەن حسێنەوە شاردرابوونەوە تا لە ئاژەڵە كێوییەكان بیانپارێزێت. بەرپرسەكانیش گەیشتنە ئەو دەرئەنجامەی كە شوێنەكە هیچ ئێسكێكی لێ نەبووە؛ شوێنەكەیان جێ هێشت و كەیسەكە جارێكی تر ڕەت كرایەوە.\nسۆیلەمەز ناچار بوو كەیسەكە بەرێتە دادگای ئاسایشی دەرسیم. چەند نموونەیەكی لە بڕیاری (دادگای مافەكانی مرۆڤی یەكێتی ئەوروپا) دەرهێنابوو كە توركیای بە بەرپرس زانیبوو بۆ چەندین پێشلكاری لە كاتی لەشكركێشی و داگیركردنی قوبرس لەلایەن توركیاوە لە ساڵی ١٩٧٤دا. شایانی باسە دادگاكە ئەوەی بۆ دەركەوت كە توركیا بەردەوام شكستی هێناوە لە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەی پێویست سەبارەت بە وردەكارییەكانی دیارنەمانی هەزار و ٤٨٥ كەس لە بەشی یۆنانی قوبرس.\n“بابەتەكە ئەو بوو كە مافی ژیان پێشێل كرابوو”، سۆیلەمەز وای وت. “ئێسكەكان دەكرا هی ١٩٧٠كان بن، هی ئەو كەسانەی لەلایەن سوپاوە ئەشكەنجە درابوون. تەنانەت ئەگەر ئەو ئێسكانە هی ئەو كەسانە نەبووبێت كە ساڵی ١٩٣٨ مردن، هی هەر كەسێكن. ئەوەش بەگوێرەی یاسا دەبێت لێكۆڵینەوەی لێ بكرێت”.\nدادگا لە بەرژەوەندی سۆیلەمەز بڕیاری دا و فەرمانی كرد كە شوێنەكە كنە بكرێت و لێكۆڵینەوەیەكیش ئەنجام بدرێت. لە مانگی ئابی ساڵی ٢٠١٥ دا، حكومەتی توركیا لە زانكۆی ئیستەنبوڵەوە چەند پسپۆڕێكی دادوەریی ناردە شوێنەكە كە پێشتر لە كنەكردنی گۆڕی بەكۆمەڵدا لە بۆسنە بەشداربوون.\nلە كاتی كنەكارییەكەدا، كە دوو ڕۆژی خایاند، حسێن بەلایانەوە وەستا و سەیری تیمەكەی دەكرد كە خەریكی هەڵكەندنی ئەو خۆڵە بوون كە بۆ دەیان ساڵ ڕۆحی باوباپیرانیان داپۆشیبوو- هەروەها دووبارە دەنگیانی ژنەوت.\n“ئەوە ئەوكاتە ڕووی دا كە دۆزیمنەوە و پاشان لەكاتی كنەكارییەكەشدا دووبارە بووەوە”، حسێن وا دەڵێت. “دەوەن و بایەكە ناڵەیان دەهات؛ دەنگیان بە هی منداڵان دەچوو. دەیانگوت ‘ئێمە لێرەین. ئێمە هێشتا لێرەین.”\nدۆزینەوەكانی كنەكارییەكە دەنگە دوورەكانی بەتەمەنەكانی دەرسیمی پشتڕاست كردەوە.\n“یانزە كەللەسەریان دۆزییەوە. هەندێك لە كەللەسەرەكان لە یەك شوێندا كەڵەكە كرابوون؛ ئەوانی تر بەسەر شوێنەكەدا بڵاو بووبوونەوە”، سۆیلەمەز ئەمەی ڕوون كردەوە. “پاشماوەی خۆڵەمێش و سیانزە گووللەو و خشڵگەلی وەك مستیلە و ملوانكە و بازنیان دۆزییەوە.”\nپاشان ئێسكەكان نێردران بۆ ئیستەنبوڵ بۆ پشكنین. لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ دا، هەموو ڕاپۆرتە دادوەرییەكە ئاشكرا كرا. بەگوێرەی سۆیلەمەز، تیمە دادوەرییەكە گەیشتبوونە ئەو دەرئەنجامەی كە حەوت لە یانزە كەللەسەرەكان هی منداڵن؛ گەورەترینیان چواردەساڵ و منداڵترینیان چوار ساڵ بووە. هەر سیانزە فیشەكەكە لەو فیشەكانە بوون لەلایەن سوپای توركیاوە بەكار هاتبوون.\n“وەرە و تەماشا كە”، سۆیلەمەز وادەڵێت، ئاماژەم بۆ دەكات تا بچمە لای بۆ پشتی مێزەكەی. بە ماوسەكەی كلیك دەكات و دانە دانە وێنەی ئەو ئێسكە جیاوازانە پیشان دەدات كە لە شوێنەكەدا كنە كراون. لە وێنەیەكدا، دەستانێك لە دەستكێشی شینی پزیشكیدا یەكێك لە كەللەسەرەكانی گرتووە، لەكاتێكدا دەستانێكی تر بە كەرەستەیەك خەریكی پێوانی كەللەسەرەكەن.\n“سەیرێكی ئەمە بكە”، جارێكی تر كلیك بە ماوسەكە دەكات و وا دەڵێت. ناتوانم سەر لەوە دەربكەم لە وێنەكەدا چی دەگوزەرێت؛ دەڵێی بەردگەلی ناسك لە قووڵایی زەوییەكەوە دێنە سەرەوە. “ئەمانە ئێسكە پەیكەری دوو منداڵن كە هەوڵیانداوە یەكتری داپۆشن كاتێك سەربازە توركەكان دەستیان بە تەقە كردووە.”\nكچە ونبووەكانی دەرسیم\nبە كەنارەكانی ڕووباری مونزوردا ڕێ دەكەین، ئاوە بریقەدارەكەی مونزور گوزەلەری بەسەر بەردەكاندا دەڕژێتە ناو حەوزەكەی خوارییەوە. ڕووبارەكە یەكێكە لە لقەكانی ڕووباری فورات، ئەو ڕووبارەی بە سوریا و عێراقدا دەڕوات بۆ شەتولعەرەب لە پارێزگای بەسرەی باشووری عێراق. “دەتوانیت بە ئاسانی بەم ڕووبارەدا بەرەو عێراق لێخوڕیت. بێ هیچ كێشەیەك!” -هەر وەك مەتین دەڵێت.\nلە دەوروبەری ئاوەكەدا، ژنە كوردە عەلەوییە دەمبەخەندەكان بە لەچكی شل و ڕەنگاوڕەنگەوە گۆزڵەمە دەفرۆشن، نانێكی تەنك و شیرینییەك كە لە سەرانسەری توركیادا باوە. دوكانێكی دیاریی فرۆش، ئەڵقەزنجیری ڕازاوە بە وێنەی ئیمان حوسەین دەفرۆشێت، كوڕی عەلی- ئامۆزا و زاوای محەمەد پێغەمبەر، كە عەلەوییەكان پابەندی دەبن.\nلەكاتێكدا عەلەویەت گەورەترین ئاینی كەمینەیە لە توركیادا، ئەو عەلەویەتەی لە دەرسیم پیادە دەكرێت تایبەتە بە كوردەكانی ئەوێ؛ پیاوانی پیرۆزی خۆیانیان هەیە و بیروباوەڕەكانیان بەشێوەیەكی ورد و ئاڵۆز بەستراوە بە دیمەنی سرووشتی دەرسیمەوە. هەروەها كاریگەرییەكی زۆری بیروباوەڕەكانی ئاینی مەسیحی ئەرمەنی لەسەرە، بەوپێیەی زۆرێك لە ئەرمەنییەكان بوون بە عەلەوی بۆ شاردنەوەی شوناسی خۆیان لە دەسەڵاتدارانی توركیا لە كاتی جینۆسایدی ئەرمەنەكاندا، دواتریش لەكاتی كۆمەڵكوژییەكەی دەرسیمدا.\nلە تاشەبەردەكانی سەرووتردا، خەڵك مۆم دادەگیرسێنن‌و نزا دەكەن كاتێك ئاوەكە دەڕژێتە سەر بەردەكان و خۆی پێیاندا دەكێشێت. ئەوانی تریش دەستەكانیان لەناو ئاوە بەخوڕەكاندا نوقم دەكەن، دەستەكانیان بەرز دەكەنەوە و قووم لە ئاوی ئەو حەوزە دەدەن كە لەناو لەپی دەستیاندا كۆیان كردووەتەوە. ئاوی مونزور گۆزلەری بەلای كوردە عەلەوییەكانەوە پیرۆزە، كە باوەڕیان وایە پیرۆزییەكەی وا دەكات ئاواتەكان بەدی بێن.\nمۆنۆمێنتی كچە ونبووەكانی دەرسیم لەسەر شاخی مونزوور\nژنێك بەسەر یەكێك لەو حەوزانەدا نووشتاوەتەوە كە ئاو لە ڕووبارەكەوە كۆ دەكاتەوە؛ پانتۆڵەكەی هەڵدەكات و ئاوی ڕووبارە پیرۆزەكە لە پێ و لاقەكانی دەپرژێنێت. لە تەنیشتییەوە بەردێك هەیە كە شیعرێكی لەسەر نووسراوە، شیعرەكەش لەلایەن فەسیر(كۆجەر) بووك، یەكێك لە كچە ونبووەكانی دەرسیم، نووسراوە.\nپاش كۆمەڵكوژییەكەی ساڵی ١٩٣٨، سەدان كچی كوردی عەلەوی لە خێزانەكانیان ڕفێندران و بۆ هەڵگرتنەوە درانە ئەفسەرانی سوپای توركیا. دەیان منداڵیش لەلایەن سەربازەكانەوە بران بۆ قوتابخانە شەو و ڕۆژییەكان. تا ئەمڕۆش، زۆرێك لەو كەسانە هێشتا بۆ كەسوكارە ونبووەكانیان لە دەرسیم دەگەڕێن. فەجیر كاتێك تەمەنی نزیكی سێ ساڵان بوو برا و درایە ئەفسەرێكی سوپای توركیا. دوای چەندین ساڵ لە ئیستەنبووڵ ئەم شیعرەی نووسیوە.\nلە شیعرەكەدا كە بە توركی نووسراوە، فەجیر تاسەی خۆی بۆ ڕووباری مونزور دەردەبڕێت. وەرگێڕەكەم پێی وتم كە شیعرەكە “بە ئینگلیزی هەموو ماناكانی خۆی لەدەست دەدات”، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەوڵی دا ئەوەندی دەتوانێت ماناكەی وەربگێڕێت:\nتۆ دڵ و ڕۆح و\nفرمێسكی چاوانی منیت\nتۆ كێلی گۆڕ و\nتاجی سەری منیت\nمن لەگەڵ تۆدا خوێنەكەمم بەشكرد\nمن لەگەڵ تۆدا ژیانم بەشكرد\nئەی تۆ شاهیدی هەمووی نەبوویت؟\nهەلیكۆپتەر بەسەر دەرسیمەوە\nئیمرە و مەتین بانگهێشتیان كردم تا لەگەڵ ئەوان و هاوڕێكانیاندا بچینە ڕاوەماسی. ئیمرە ماسیگرێكی لێزانە. چەندین سەعات لە ڕووباری هاریك بەدیار تۆڕێكەوە دەوەستێت- تۆڕەكە لە ئاوە بریسكەدارەكە دەهاوێت و ڕێ دەدات بە ئاوەكەدا ڕێ بكات تا هەست بە گرتنی ماسییەك دەكات.\nلە هەمان كاتدا، من و مەتین لەلاوە دانیشتووین و بیرە دەخۆینەوە. چەند هاوڕێیەكی دیكەیان دەبینن و كۆ دەبینەوە تا لە حەوزێكی ڕووبارەكەدا مەلە بكەین. لە دەرسیم، دەڵێی هەمووان یەكتر دەناسن. پێكەنین و شڵپوهوڕی ئەوانەی مەلە دەكەن و لەسەر بەردەكانەوە بازدەدەن و بە گوریسێكی ئەستوور جۆلانە دەكەن و خۆیان لە ئاوە ساردەكە دەهاون ناوەناوە بە دەنگی ئەو هەلیكۆپتەرەی لە سەرمانەوە دەسووڕێتەوە، دەپچڕێت.\n“ئاساییە”، ئیرە وا دەڵێت، پاش ئەوەی دەمبینێت بەرەو سەرەوە دەڕوانم. “هەر ئەوەیە حكومەتی توركیا خەریكی دڵنیابوونەوەیە لەوەی ئێمە تیرۆریست نین.”\nلە ساڵی ٢٠١٥دا، ئاگربەستی نێوان حكومەتی توركیا و پەكەكە كۆتایی هات. چالاكوانە كوردەكان حكومەتی توركیایان تۆمەتبار كردبوو بە یارمەتیدانی دەوڵەتی ئیسلامی، یان داعش، لە هێرشەكەیاندا بۆ شاری كوردیی كۆبانێ لە سوریا. چەند هەفتەیەك پاشتر، چالاكوانە كوردەكان بانگەشەی ئەوەیان كرد كە دەوڵەتی توركیا بەرپرسیارە لە هێرشێكی خۆكوژیی داعش لە شارۆچكەی سنووریی سوروچ لە ناوچەی شانلورفەی توركیا، كە كوژرانی ٣٢ كەسی لێكەوتەوە كە زۆرینەیان خوێنكارانی زانكۆ بوون بە پلانی ئەوەی بۆ هاوكاریكردنی هەوڵەكانی بونیادنانەوەی شاری كۆبانێ لە سنوورەكان بپەڕنەوە.\nجارێكی تر چیاكانی دەرسیم بوونەوە ماڵی سەدان كوڕەگەریلا و ژنەگەریلای پەكەكە. كوشتنی هاوڵاتیانی مەدەنی، ئاوارەبوونی سەدان هەزار كەس و لەناوبردنێكی بەرفراوانی موڵكوماڵ دەستی پێ كردەوە. بەگوێرەی نەتەوەیەكگرتووەكان، لە ماوەی زیاد لە ساڵێكدا سوپای توركیا زیاتر لە نیو ملیۆن كەسی لە ماڵەكانیان دەركرد، هەروەها قەدەغەیەكی هاتووچۆی تووندی لە دەیان شار و شارۆچكەو گەڕەكی كوردیدا ڕاگەیاند، كە تێیدا بەبێ مۆڵەتی تایبەت هاتووچۆ ڕێی پێ نەدەدرا. لەكاتی قەدەغەی هاتووچۆدا، بەگوێرەی هەندێك ڕاپۆرت بەرپرسانی توركیا، ئاو و كارەبا و خۆراكیان لە تەواوی شارەكان بڕیوە.\nلە مانگی تەمووزی ساڵی ٢٠١٥وە، لانیكەم ٥ هەزار و ١٢٣ كەس لە شەڕەكەدا كوژراون، لە نێویاندا سەدان هاوڵاتی مەدەنی. چەكدارانی پەكەكە نیوە زیاتری كوژراوەكان پێك دەهێنن. لە ڕاپۆرتێكی ساڵی ٢٠١٧دا، نەتەوەیەكگرتووەكان ئەشكەنجەدانی دەستبەسەران و بەكارهێنانی توندوتیژیی سێكسی، بە دەستدرێژیی سێكسییشەوە، لەلایەن سوپای توركیاوە تۆمار كردووە. ڕاپۆرتی تریش دەركەوتن كە تێیاندا بەرپرسانی توركیا ڕەسمی ڕووتی گیراوان دەگرن تا وەك كارتی فشار بەكاری بهێنن.\nسوپای توركیا هەستاوە بە بۆمبارانی ئاسمانیی بنكەكانی پەكەكە لە چیاكانی دەرسیمدا و چەندین ناوچەی فراوانی هەرێمەكەی وەك “زۆنی ئاسایشی داخراو” ڕاگەیاندووە، كە بەگوێرەی خەڵكی ناوچەكە، گەر كەسێك بەوێدا بڕوات دەكەوێتە بەر مەترسی دەستڕێژی ئەو هێلیكۆپتەرانەی بە ئاسماندا دەسووڕێنەوە.\nكاتێكیش تووندیی پێكدادانەكە دەڕەوێتەوە، خەڵكی ناوچەكە دەڵێن هێشتا دەیان گەریلا هەن كە لە چیاكاندا ماونەتەوە. هەلیكۆپتەرەكانی سوپای توركیا بوونەتە دەنگبەرزترین باڵندە لە دەرسیم، كە ناوەناوە بە ئاسماندا باڵەفڕە دەكەن و چاودێری تابلۆی درەختە بەڕووەكانی خوارەوە دەكەن. دانیشتوانی ئەوێ بەجۆرێك بە دەنگەكە ڕاهاتوون كە چیتر سەر بەرز ناكەنەوە.\nهەڵمەتێكی نوێ دژی كوردەكان دەست پێ دەكات\nلە هۆزات، لە كۆتاییدا حسێن پاش چەندین مانگ لە چاوەڕوانی لە تاقیگەكانی ئیستەنبووڵەوە پاشماوەی باوباپیرانی پێگەیشتەوە. پاشماوەكان بەجوانی لە جانتای قوماشدا پێچرابوونەوە. حسێن بە هێواشی پاشماوەكانی لەسەر قەنەفەیەكی ماڵەوە دانا و سەرپۆشێكی دا بەسەریاندا و بۆ بیست ڕۆژ لەوێ داینان- هەمان ژمارەی ئەو ڕۆژانەی لە شوێنەكە بەسەری برد كاتێك بۆ یەكەمجار لەناو زەوییەكەدا دۆزینییەوە.\n“هەموو ڕۆژێك قسەم بۆ دەكردن”، حسێن وا دەڵێت. “دەربارەی هەموو ئەو ئازارەی پێیدا تێپەڕین قسەم بۆ كردن. لەوە دڵنیا بوومەوە كە ئەوان دەزانن كەسێك هەیە گوێ دەگرێت و ئەوەی بەسەر ئەواندا هات هەرگیز لەبیر ناكرێت.”\nحسێن ئێسكەكانی گێڕایەوە بۆ لوتكەی گردەكە، كە كردبوویە مۆنۆمێنتێك بە تابلۆی گەورەوە كە ناوی قوربانییەكانی تۆمار كردبوو، لە نێویاندا خیزانێكی كوردی عەلەوی كە لە سەردەمی عوسمانییەكاندا لەسەر هەمان گرد كۆمەڵكوژ كرابوون. كەللەسەر و ئێسكەكانی كردە ناو گۆڕێكەوە كە كەوتبووە ناوەڕاستی مۆنۆمێنتەكەوە.\n“لەو كاتەوەی ئێسكەكانم دۆزیوەتەوە زۆر خەمبارم”، حسێن وا دەڵێت، چاوە گەورە و جدییەكانی لە زەویی ژووری دانیشتنەكە بڕیوە. “چەندین ساڵی پێچوو. بەردەوام هەمووی بەشوێنمەوە بوو.”\nحسێن بەرنامەی وا بوو كاری كنەكارییەكە فراوانتر بكات و شوێنپێی جوگرافیای یادەوەریی بەتەمەنەكان هەڵبگرێت. “ئێمە دەزانین چەندین كەس لەسەر ئەو گردە كۆمەڵكوژ كراون، زۆر لەوانە زیاترن كە ئەوان دۆزییانەوە”. حسێن ئەمە ڕوون دەكاتەوە. ئەو دەشیەوێت گۆڕستانێك بنیاد بنێت بۆ كۆكردنەوەی پاشماوەی هەموو ئەو قوربانییانەی لە كنەكارییەكەدا دۆزرانەوە، شوێنێك كە تێیدا مردووەكان گۆڕ و مەراسیمی بەخاكسپاردنی شیاویان بۆ بكرێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا، پاش هەوڵی كودەتاكەی تەمووزی ٢٠١٦، ئەردۆغان باری لەناكاوی ڕاگەیاندا، ئەمەش توانای ئەوەی بە پارتی داد و گەشەپێدان بەخشی كە باز بەسەر پەرلەماندا بدەن و لەڕێگای فەرمانەوە حوكم بكەن. ئەردۆغان زۆر تووند لەگەڵ ناوچە كوردییەكاندا جووڵایەوە، دەیان كەناڵی تەلەفزیۆنی و ڕۆژنامە و ڕێكخراوی داخست. هەستا بە دەستگیركردنی هەزاران ئەندامی هەدەپە، كە ئەردۆغان زووزوو بەوە تۆمەتباری دەكردن كە پەیوەندییان بە پەكەكەوە هەیە، هەروەها دەیان بەرپرسی هەڵبژێردراوی هەدەپەی لە پۆستەكانیان دوورخستەوە و كەسانی جێی متمانەی دەوڵەتی لەجێگا دانان.\nئەو بەرپرسانەش كە لەلایەن دەوڵەتەوە دانران دەستبەجێ ئەو دەستكەوتە كلتوریانەیان هەڵوەشاندەوە كە شارەوانییەكان لەماوەی ئاشتیدا بەدەستیان هێنابوو، لەنێویاندا داخستنی خوێندنگە كوردییەكان و تێكدانی مۆنۆمێنت و یادگە گشتییەكان. مۆنۆمێنتی قوربانیانی كۆمەڵكوژی ڕۆبۆسكی، كە پێكهاتبوو لە ناوی هەر سی‌و دوو قوربانییەكە و پەیكەری ژنێك كە لەسەر ئەژنۆی دانیشتبوو و شیوەنی بۆ قوربانییەكان دەكرد و دەستەكانی بۆ ئاسمان بەرزكردبوویە و چەندین موشەكیش چواردەوریان دابوو، بەزویی لابرا.\nجارێكی تر كوردەكانی توركیا كەوتنەوە بەر تارماییە بێدەنگكەرەكانی ترس؛ هەر چپەیەكی ناڕەزایی دەكرا بە ئاسانی سەربكێشێت بۆ سزای پەیوەندیدار بە تیرۆریستەوە. شارەدارانی هەدەپە لە دەرسیم، كە ئەمە بەشێكە لە ئەو سیستمەی هەدەپە كاری پێ دەكات كە تێیدا ژنێك و پیاوێك وەك شارەدار هەڵدەبژێردرێن بۆ پەرەدان بە یەكسانیی جێندەری، دەستگیر كران. نورحەیات ئاڵیوون شارەداری دەرسیم كە لە ساڵی ٢٠١٦ دا دەستگیر كرا هێشتا لە زینداندایەو بە تۆمەتی “ئەندامبوون لە ڕێكخراوێكی تیرۆریستیدا” ڕوبەڕوی سزای ٢٢ ساڵ زیندانیی بووەتەوە.\nلەگەڵ پاشەكشێی خەڵك بەرەو بێدەنگیی، باوباپیرانیشیان دووبارە خزانەوە ناو گڵ. پاش دۆزینەوەكەی حسێن، ئێسكی زیاتر دەركەوتن. بەگوێرەی سۆیلەمەز، ئەو كاری لەسەر كەیسێكی تریش كردووە بۆ خێزانێك لە گوندێكدا بەناوی نەزمیر، كە داوایان دەكرد حكومەتی توركیا هاوكاریان بێت لە كنەكردنی شوێنێكدا كە باوباپیرانیان كۆمەڵكوژكراون و فڕێدراونەتە چاڵێكەوە. بەڵام پاش هەوڵی كودەتاكە و ئەو دۆخە لەناكاوەی بەدوایدا هات، كەیسەكە هەڵپەسێردرا.\nئەمڕۆ، حسێن زۆر نیگەرانە سەبارەت بە بەردەوامیدان بە بنیادنانی مۆنۆمێنت بۆ قوربانیانی كۆمەڵكوژییەكە. “چیتر بۆ ئێسك ناگەڕێم. گەر بیاندۆزمەوە، ناكرێت ئەوە دیاری بكەم كە كێ بوون‌و چییان بەسەر هاتووە، چونكە دۆخی سیاسی ڕێگا بەوە نادات،” حسێن وا دەڵێت.\nزەریفە، دایكە بەتەمەنەكەی حسێن، كە جلوبەرگە نەریتییەكانی لەبەردایە و پرچی سوور بەسەر سنگیدا بەربۆتەوە، بەرامبەری دانیشتووە، بێدەنگ و بەگرنگییەوە گوێ دەگرێت. “وا باشترە لە زەوییەكەدا جێیان بهێڵین تا ژینگەی سیاسی لە توركیادا دەگۆڕێت”. بەڵام حسێن بەردەوامە لە سەردانكردنی مۆنۆمێنتەكان و گۆڕە بەكۆمەڵەكانی تر بۆ داگیرسانی مۆم و نزاكردن بۆیان و دڵدانەوەیان تا كاتی ئەوەدێت یارمەتییان بدات بێنە دەرەوە.\nبۆ حسێن، شەڕی ئەو هەرگیز دەربارەی دادپەروەری نەبوو. “ناتوانین لەم وڵاتەدا داپەروەری بدۆزینەوە. بۆیە بێسوودە بۆی بگەڕێین”، ئەو وا دەڵێت. “قەرەبوكردنەوەی داراییشم ناوێت. هەموو ئەوەی دەمەوێت پشتڕاستكردنەوەیە لەلایەن حكومەتەوە. من دەمەوێت حكومەت ئەوە پشتڕاست بكاتەوە كە هەموو ئەم منداڵ و بەتەمەنانە كۆمەڵكوژ كراون و بە زیندوویی سوتێنراون تەنها لەبەرئەوەی كوردی عەلەوی بوون.”\n“دەتوانم لە قووڵایی ویژدانمدا هەستی پێ بكەم. شەوان بەخەبەرم دێنێ. ئەوەی حكومەت لێرە كردوویەتی جینۆساید بوو. من دەمەوێت دان بە تاوانەكانیاندا بنێن.”\nلە حسێن دەپرسم، “گەر حكومەت لە كۆتاییدا بەرپرسیارێتی ئەوە هەڵبگرێت كە ئەنجامی داوە، هەر بەڕاستی ئەوە بەس دەبێت؟”\nئێستێك دەكات. “لانی كەم ویژدانمان ئاسوودە دەبێت”، لە كۆتاییدا وا دەڵێت. “ئێمە دەمانەوێت ناوەكانیان تۆمار بكرێن. دەمانەوێت مردووەكانمان لەبیر نەكرێن. دەمەوێت جیهان بزانێت ئەم خەڵكە بوونیان هەبووە و دەمەوێت جیهان ئەوە بزانێت كە حكومەتی توركیا بەسەری هێناون.”\nئەو مۆنۆمێنتەی حسێن بۆ كۆمەڵكوژییەكەی باوباپیرانی بنیادی نا لەسەر چیاكەی نزیك ماڵی خۆیان\n“هەموو دەرسیم جێگایەكە بۆ یادەوەری”، حسێن بەردەوام دەبێت. “هەموو مێژووی ئێمە لەم چیایانەدایە. هەرشوێنێك كە دەڕۆم، شوێنپێی باوباپیرانم دەبینم. دەتوانم هاوارەكانیان ببیستم. هەر جارێك دەچمە سەردانی گۆڕە بەكۆمەڵەكان بۆیان دەگریم. دەتوانم منداڵەكان ببینم لەو شوێنەدا جەستەیان نێژراوە پێكەوە یاری دەكەن.”\nمەتین لە ماڵێكی هاكەزایی دارینی دووهۆدەیی لە ناو قووڵایی چیاكاندا دەژی. ڕۆژێك بۆ شوێنێكی تەنیشت ڕووباری مونزوری بردم. شەو تاریك و زوقومە. تا لە ڕووبارەكە نزیكتر دەبینەوە هەوا ساردتر و با تووندتر دەبێت. ئێمە بۆ بینینی چەكدارێكی تری پێشووی پەكەكە لێرەین. لە ترسی تۆڵەسەندنەوە، داوا دەكات نازناوێك بۆ شاردنەوەی ناسنامەكەی بەكاربهێنم. من بە عەلی بانگی دەكەم، عەلی یەكێكە لە ناوە بەربڵاوەكان لە توركیادا، بەگوێرەی گەڕانێكی خێرای گۆگڵ.\nعەلی، وەك هەموو ئەو دانیشتوانەی دەرسیم كە من بینیمن، ئارام و میهرەبانە. تەمەنی ٢٤ ساڵە و لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا دژی دەوڵەتی توركیا دەستی دایە چەك. بە قسەی عەلی، لە ساڵی ٢٠١٥ دا نزیكەی ٣٠٠ گەریلای ژن و پیاوی پەكەكە و ژمارەیەكی كەمی یاخییە كۆمۆنیستەكان لە چیاكاندا شەڕی سوپای توركیایان دەكرد. ئەوان بە ڕێچكەی باوانیاندا ڕۆشتوون و لە هەمان ئەو ئەشكەوت و پاوانانەدا خۆیان حەشار داوە كە چەند دەیەیەك پێشتر باپیرانیان هەوڵیانداوە بیكەنە پەناگەی خۆشاردنەوە لە سەربازە توركەكان.\nهەم مەتین و هەم عەلیش بە دەنگێكی نزم و بەپارێزەوە دەدوێن. لە توركیادا، تەنانەت چپەچپێكی كەمیش بۆ پشتگیریكردنی پەكەكە دەكرێت بە دوو كەلەپچە لە دەستەكانتدا كۆتایی بێت. “ئێمە بۆ خۆمان ناجەنگین، بەڵكو بۆ خەڵك و فەرهەنگەكەمان”، عەلی وا دەڵێت، دەنگی ئامبازی جووڵەی ئارامكەری ڕووباری مونزور دەبێت. “ئەمە خەڵكی ئێران، عێراق یان سوریا یان هەر شوێنێكی تر نین. ئێمە منداڵی ئەم زەوییانەین. ئێمە ڕۆڵەی دەرسیمین”.\nعەلی و مەتین شایەتحاڵی پێكران و مەرگی چەندین هەڤاڵیان بوون لەلایەن سوپای توركیا، كە بە حەسرەتەوە چنگیان لەو دوا هەناسەیەی بەر لە ئامبازبوونی باپیرانیان گیركردووە. “كە ڕوخساریان… چاوەكانیان… دەبینیت، مەحاڵە ئەو هەستانە ڕوون بكەیتەوە. زۆر سامناكە”، مەتین وا دەڵێت. بە هێواشی ملی نزم دەكاتەوە، وا دیارە بۆ ئەو وشانە دەگەڕێت كە –لە وەسف نەهاتوو- وەسف دەكەن. “هەموومان لە دارستانەكەدا پێكەوە دەماینەوە. وەك خوشك‌وبرامان لێ هاتبوو.”\nدڵی مەتین تووند بە بەرخۆدانی كوردانەوە پێچراوە. كەسێكی خاوەن مەبدەئە و باوەڕی وایە كە ئەگەر ئەو بۆ شتێكی ڕاست دەجەنگێ ئەوا گووللە و ژووری زیندان پێویستین. هەروەها چاوەڕوانی زۆریشی لەوانی تر هەیە؛ ئەو چاوەڕێی ئەوە لە هەموو كەسێك دەكات وەك ئەو بۆ بزووتنەوەكە قوربانی بدەن. سەرەڕای ئەوەش، بۆ زۆرینەی خەڵك ترسی خۆبینینەوە لە زیندانێكی توركیادا بەسە تا جڵەو بكرێن. بۆ زۆرێكی تری كوردان، سیاسەتی توانەوەی زۆرەملێی توركیا سەركەوتوو بووە؛ هەربۆیە مەتین زۆرجار نائومێد دەبێت.\nلە چیاكاندا، كە هەڤاڵەكانیان كوژراون، چەكدارانی پەكەكە بەزوویی دەیانبەن و بە خاكیان دەسپێرن. “ئێمە دەترساین سەربازانی توركیا بیاندۆزنەوە و جەستەیان بشێوێنن”، مەتین وا دەڵێت. ئاماژە بە ناوی بارین كۆبانێ دەدات، ژنەشەڕڤانێكی یەكینەكانی پاراستنی گەل(یەپەگە) هێزێكی چەكداری زۆرینە كوردن لە سووریا، كە جەستەی لەلایەن ئەو هێزانەی توركیا پاڵپشتیانە بە ڤیدیۆ تۆمار كرا و گاڵتەی پێكرا لەكاتی داگیركردنی شاری عەفرینی سوریا لە ساڵی ٢٠١٨.\nپاش بەخاكسپاردنی هەڤاڵەكانیان، چەكدارانی پەكەكە شوێنی تەواوی گۆڕەكان دەپارێزن. چەكدارەكان پێشڕەویی خێزانە تازییەبارەكان بەناو هەرێمە مەترسیدارەكەدا دەكەن بۆ سەردانی ئەو شوێنانەی كوڕ و كچەكانیان بە خاك سپێردراون. لە ساڵی ٢٠١٥ دا، چەكدارەكان بڕیاریان دا بچنەوە شوێنی مردووەكان و جەستەی تەواوی هەڤاڵەكانیان كۆ بكەنەوە كە بەدرێژایی ساڵان لە دەوروبەری دەرسیمدا نێژراون و مەراسیمێكی بەخاكسپاردنی شیاویان لە گۆڕستانێكدا بۆ ساز بكەن كە بە “گۆڕستانی شەهیدان” ئاماژەی بۆ دەكەن.\n“ئەوە بۆ ئێمە گرنگ بوو كە دڵنیا ببینەوە هاوڕێكانمان پاش مەرگیان یادیان دەكرێتەوە”، مەتین بەیادی دێتەوە. “بەڵام ویستیشمان وا بكەین ئاسانتر بێت بۆ خێزانەكان تا سەردانی گۆڕی منداڵەكانیان بكەن”. بە هاوكاری گوندییەكانی ناوچەكە، گۆڕیان هەڵكەند و گۆڕستانەكەیان بونیادنا، بە وتەی مەتین، پاشماوەی ٢٧٠ چەكداریان كۆكردەوە و لەوێدا بەخاكیان سپاردن.\nبەڵام لە دەرسیم ڕووبارەكانی زەوی و خوێنبەرەكانی خەڵكەكە لە ساڵی ١٩٣٨ دا ئاوێتە بوون.\nهەر زوو پاش بنیادنانی گۆڕستانەكە، چەكدارانی پەكەكە بڕیاریاندا مۆنۆمێنتێك لە تەنیشت گۆڕستانەكەوە بۆ ئەو پێشینانەیان دروستبكەن كە پانزە ساڵ پاش دامەزراندنی دەوڵەت توركیا لەو چیایانەدا كۆمەڵكوژ كران.\nنزیكی پەنجا چەكدار شوێن پێی یادەوەریەكانی بەتەمەنەكانیان هەڵگرت و دەستیان كرد بە گەڕان بۆ ئێسكەكانی پێشینانیان. “قسەمان لەگەڵ بەتەمەنەكانمان و گوندییەكانی ئەو ناوچانە كرد كە دەمانزانی گۆڕی بەكۆمەڵی لێن”، عەلی وا دەڵێت. “بەگشتی كۆمەڵكوژییەكان لەو شوێنانەدا ڕوویان داوە كە بەرخۆدان بەهێز بووە.”\nمەتین و عەلی هەردووكیان چوونەتە ناوچەیەك لە گووندێكدا بەناوی ئەلاجیك. بە قسەی گوندییەكانی ئەلاجیك، نزیكی پەنجا ساڵ لەوەوبەر، ئێسكەكان دەركەوتن و گوندییەكانیش خۆڵیان بەسەردا كردوونەتەوە- لەوە ترساون بەرپرسانی توركیا بەئامانجیان بگرن یان هەوڵ بدەن لەڕێگای لەناوبردنی بەڵگەكانەوە تارمایی پێشینانی ئەمان لەكۆڵ خۆیان كەنەوە.\nهێشتا كاتی ئەوە نەهاتبوو ئێسكەكان لە پەناگاكانی خۆیان بێنە دەرێ؛ بۆیە نێردرانەوە ژێر گڵ. بەڵام لە دەرسیم چیرۆكەكان خۆڕاگرن، زۆری پێ نەچوو تا مەتین و عەلی ڕێیان بكەوێتەسەر ئێسكەكان. “ئێمە پارچە ئێسكی پەنجە، پەراسوو، كڵۆتمان دۆزیەوە”، مەتین وا دەڵێت. لەسەر بنەمای چیرۆكەكانی بەتەمەنەكانیان و گووندییەكانیان، گەیشتنە ئەو دەرئەنجامەی كە ئێسكەكان پاشـاوەی باوباپیرە كۆمەڵكوژكراوەكانیانن.\nئەمە یەكەمین و دوایەمین كۆمەڵكوژیی نەبوو لە مێژووی توركیادا.\nچەكدارەكان پاشماوەی كەللەسەریان لە دوو گووندی تری دەرسیمدا، گوندەكانی بۆر و لاك، دۆزییەوە كە مەزەندە دەكرا بگەڕێتەوە بۆ ١٩٣٨. ئێسكەكانیان هێنا بۆ مۆنۆمێنتی تەنیشت گۆڕستانی شەهیدان، كە تێیدا تابلۆیەكیان هەڵواسیبوو كە ڕای دەگەیاند ئێسكەكان پاشماوەی ئەو كوردە عەلەویانەن لە ساڵی ١٩٣٨ دا كوژراون لەگەڵ ئەو شوێنانەی ئێسكەكانیان لێ دۆزیبوونەوە. پاشان ئێسكەكانیان خستەناو بۆكسێكی پیشاندانی شووشەییەوە كە لە مۆنۆمێنتەكەدا بەرزیان كردوەتەوە.\n“ویستمان ئەوە پیشان بدەین كە ئەو ئازارەی لە ساڵی ١٩٣٨-ەوە ئەزموونی دەكەین هاوشێوەیە”، مەتین وا ڕوونی دەكاتەوە. “لێرە ڕەچەڵەكێكی ژانی لێیە. ئەمە یەكەمین و دواین كۆمەڵكوژیی نەبوو لە مێژووی توركیادا.”\nمۆنۆمێنتەكە ئامانجیشی ئەوە بوو كە مێژووەكەیان بیری خەڵكی دەرسیم بخاتەوە، كە سەردانی گۆڕستانەكەیان دەكرد تا شیوەن بۆ كچ و كوڕە كوژراوەكانیان بكەن. بە قسەی مەتین، وێرانكارترین سیاسەتی توركیا لە دەرسیم كامپینی بۆردوومانكردن یان ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی نەبووە، بەڵكو هەوڵەكانی سوپایە بۆ دروستكردنی ناكۆكی لە نێوان چەكدارانی پەكەكە و خەڵكی مەدەنیی دەرسیم.\n“هەموو هەوڵێكیان داوە تا خەڵكیمان لێ هەڵگێڕنەوە”، مەتین وا دەڵێت. “ئێمە ویستمان مۆنۆمێنتەكە هاوكاری خەڵك بكات تا بگەڕێنەوە بۆ ڕیشەكانیان، بۆ بیرهێنانەوەی فەرهەنگ و مێژوومان تا بتوانین بیپارێزین.”\nبەڵام مۆنۆمێنتەكە تەنها چەند مانگێك تەمەنی كرد، پێش ئەوەی سوپای توركیا لە هێرشێكی ئاسمانیدا بۆردومانی بكات و گۆڕستانەكە و مۆنۆمێنتەكەش وێران بكات. ئەمڕۆ، شوێنەكە بەشێكە لە ناوچەی ئاسایشی داخراو كە قەدەغەیە دانیشتوانی دەرسیم پێی تێ بخەن.\n“لە ژێرماندا هەزاران ئێسك هەن”، مەتین وا دەڵێت. هەناسەكەی وەك دووكەڵ لە دەمیەوە دێتە دەرێ. سەرماكە تەوقی داوین. “بەڵام هێشتا ئێمە دەرفەتی ئەوەمان نەبووە بە شێوەیەكی شیاو بەخاكیان بسپێرین.”\n“گەر ئەوە لەبیر بكەین لێرە ڕووی داوە، كۆمەڵكوژییەكان بەردەوام ڕوو دەدەنەوە. ئەمە دەكرێت چارەنووسی منداڵێكی من بێت. ئێمە شوێن باوباپیرمان دەكەوین و دەیانپارێزین، چونكە چیرۆكەكانی ئەوان لە داهاتوودا منداڵەكانی ئێمە دەپارێزێت”، دەمی مەتین دەلەرزێت كاتێك ئەو هەڵدەلەرزێت. منگەمنگی ڕووباری مونزور بڵندتر دەبێت؛ دەڵێی دەقیژێنێت.\n“دەیان سەدەیە جەنگ و كۆمەڵكوژییە. بەڵام ئێمە هێشتا لێرەداین. ڕووبارەكانی دەرسیم بە خوێنی ئێمەدا دەڕۆن. بڕوام وایە گەر بەردەوام بین لە بەرخۆدان، جا گرنگ نییە بەربەستەكان چین، ڕۆژێك دێت حكومەتی توركیا هیچ چارێكی نامێنێت جگە لەوەی تەنیا جێمان بهێڵێت.”