ئەزموون وەک ئاخاوتنێک لەناو ژیان - قەڵەم\nلەناو کۆمەڵگاى کوردیدا هیچ سەرچاوە و وزەیەکى ئەدەبى بە ئاستى شیعر نەبووەتە، بنەماى پەیوەندى و مایەى بەرهەمهێنانى بیرکردنەوەى چالاک. واتە: ئەندێشەى چاک، کردارى چاک، گوتارى چاک. هەروەها بەو پایە کۆمەڵایەتى و ڕۆشنبیرییەش پەسند نەکراوە و نەدرەوشاوەتەوە.\nگیانى زمانى دەربڕینى کوردیش، تا ئێستا هەر بە تەنیا لەناو پرۆژە شیعرییەکاندا زیندووە، کوردیش ویستى شیعر نووسین و هەستیاریى شیعرى زۆر بەهێزە، تواناکانى خۆى تێدا تاقى دەکاتەوە، هەڵکەوتە کۆمەڵایەتییەکەشى وەرى دەگرێت و ڕەوایى بە بەردەوامبوون و پەرەسەندنى دەدات، داهێنان بە وەرگرتنى قووڵایییەکانى ژیان بەرهەم دآ، لەم بەرهەمهێنانەشیدا ژیان دەخاتە ناو پرۆژەى دۆزینەوەوە.\nبۆ شاعیرى نوێبەخش وەرگرتنى قووڵایییەکانى ژیان زیندووبوونەوەى زمانە، زمانى دۆزینەوەش زمانێکى یەک ئاراستەیى نییە، بەپرسیارى زۆرەوە لە ئاستە هەمەچەشنەکانى خۆى دەکۆڵێتەوە، قووڵایییەکان هێزى وشە و ئەزموونى تێدا نووستووە، لە دەربڕیندا ئەم هێزە تاقى دەکرێتەوە و دێتە ناو پرۆژەى دۆزینەوەوە.\nبەشێوەیەکى سەرەتایى نوێبەخشى لە ژیان و بیر و بیرکردنەوەى کۆمەڵگا دەرکەوتووە و هەنگاوى بۆ نراوە، بنەماکانى گۆڕان بەرەو پێداویستییە هاوچەرخەکان و هۆشیارى دەبێتە پێوەرى دۆزینەوەى ئەدەبى، هەروەها نوێبەخشى هۆ و ئامانجە بۆ پەیوەندیکردن بە چالاکییەکانى ژیانەوە، بەشێکیش نییە لە ژیان. ڕاستەوخۆ ژیانە، مرۆڤ لەبارى بەختەوەریدا وەک خوداوەند دەژێنێت، ئەفسوونێکى واشى تێدایە گیان و جەستە لە بڵندى بحەوێنێتەوە.\nبابەت ورووژاندن و شێوازى شاعیر هەستکردنە بە جوانییەکانى ژیان و شۆڕبوونەوە بۆ ناو ناواخنى سروشت و لەدایکبوونى وەرزەکان و گونجان و تەبایی نێوانیان. واش بەرانبەر ڕابهێنآ هەست بەم شۆڕبوونەوە و گونجان و تەبایییەى نێوانیان بکات.\nهەستى نووسینیش بە ساتەوەختى زۆر ناسک، یان زۆر دژوار تێدەپەڕآ. تێڕوانینەکان ئاڵوگۆڕیان تآ دەکەوآ و دەڕسکێن.\nشیعرى ڕاستەقینەى خاوەن جیهانبینى، کە خودى مرۆڤ دابڕێژێتەوە، لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونى ڕۆمانسییانە بەدەر نییە، ئەگەر شیعریش ڕووت کرایەوە لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونى ڕۆمانسییانە بە هیچ جۆرێک ڕاستەقینە و خاوەن جیهانبینى نییە، کە خودى مرۆڤ دابڕێژێتەوە.\nشاعیرى نوێبەخش هیچ کاتێک چاوەڕوانى هاندان و ستایش ناکات، هەر کاتێکیش چاوەڕوانى هاندان و ستایشى کرد، ئەوە بڕواى بەوە نییە ئەوەى، کە نووسیویەتى خۆبوونى و داهێنان بێت. دەربڕینى نایاب بەهۆى کردارى گەیاندن و هۆشیاریى زمانەوە لە ئاستى ئاسایى دەپەڕێتەوە بۆ ئاستى ئێستێتیکا و خۆبوونى، دەبێتە خاوەن پرسیار لە نێوان وریاییى زمان و وریاییى ئاخاوتن.\nزمانى ئێستێتیکا، شێواز و ئەدگارى خۆى لە دەربڕینکردن و دەربڕینەوە وەردەگرێت. لە ئەزەلەوەش گیان، گیانى جەستەیەکە شێوەیەکى دیاریکراوى بۆ ژیان و نەشونما دۆزیوەتەوە، شێوازیش ناوەند و گیانى نووسەرە، هیچ گیانێکیش بۆ جەستەیەکى دیکە وەرناگیرێت.\nشێواز و شیعرییەت و زمان، ئەزموون بۆ ئایندە پێشنیازیان دەکات، ئایندەش پەیوەندى بە هەموویانەوە هەیە، بەشدارین لە چالاککردن و بەڕێوەبردنى، پەیامى هونەریى مرۆڤگەلێکە، کە هەوڵى سڕینەوە و لەبەین بردنى ئەو شتانە نادات، کە ژیان دەخەنە بارێک بەرگرى لە بە ژیانبوون و ئازارى خۆى دەکات.\nژیان و بوون و دنیاش لەناو شیعرى نایاب و ئێستێتیکى و خۆبوونیدا نوێن، لەناو ڕۆشنبیریى کوردیدا نوێبەخشى هێشتان بە ڕوونى شوێنى شیاوى بۆ نەکراوەتەوە، ئاخاوتن لەبارەیەوە دەبێتە هەرا و زەنا، پێویستە ئەو بڕیارانەى لەم بارەیەوە بوونەتە مایەى سەرنج، بە ئاستێکى دیکەوە بخرێنە ناو ئاخاوتنەوە.\nئایە ئاخاوتنەکانمان لە خودى نوێبەخشیى دەقەوە دەرچوونە، یان لە دەرەوەى دەقەوە وەرگیراون و لە جەستەى تەنک و ناسکى دەق پراوەى پآ دەکەین، کە جەستەى تەنک و ناسکى دەق هیچ پراوەیەک وەرناگرێت جگە لە پراوەى گیان نەبێت.\nنووسینێک گەیشتبێت بە ئاستى دەق، پەیوەندیى ئاستدارى چارەنووسسازى بە ئێستێتیکا و خۆبوونییەوە هەیە، کە هەمیشە وەک سەرچاوەیەکى ڕوون، هێزێکە بۆ بەرهەمهێنانى سەرچاوەى دیکە، بەرەنجامى خودێکى هەژاو و هۆشمەند و وریایە. بەشێکیش لە خودى هەژاو و هۆشمەند و وریا گەیشتوون بەو هەقیقەتە، کە شیعر بگەڕێتەوە ناو سۆز و هەست و ڕوونى و ئاشکرایى لە دەربڕیندا، ئەمەش وەک دیاردەیەک پێویستە بخرێتە ناو ئاخاوتنەوە. زۆر جاران گۆڕانکارییە ڕەچاونەکراوەکان کاریگەریى ڕاستەوخۆیان لەسەر چۆنیەتیى بیرکردنەوەى کۆمەڵگا و بیر و دەربڕینى تاکى نووسەرەوە هەیە. دەبێتە بابەتى نووسینەکانیان، بەڵام نابێتە ماناى ڕوون و دیار، بگرە لە چێژدا دەبێتە سرووشى مانا و چالاکیى وێنە، سرووشى مانا و چالاکیی وێنەش شاعیر لەوە نزیک دەخەنەوە بچێتە ناو جیهانبینى تەسەوفەوە.\nزەبرێک هەیە ناوى مێژوو، هەموومان وەک شیر دەکوڵێنێت، بۆى دەردەکەوێت چەندمان هەوێن دەبین و چەندیشمان هەڵدەبزڕکێین.\nپانتایى جیاکارم لە بەرهەمەکانمدا خوڵقاندووە، لە پانتایییەکدا دەستنیشان ناکرێم. ئەرآ لە پانتایییە شیعرییەکاندا، دەچمەوە سەر چ پانتایییەکى خۆ تایبەتیکردن. تایبەتکار بۆى هەیە تەواوى هەبووەکانى، کە تواناى کاریگەرییان تێدا دەرکەوتووە، ڕاکێشێتە ناو بیرکردنەوەى چالاکى، کە بەردەوام هێما و هێماپێکراو بەرهەم دەهێنێت. لە یەک کاتیش لەناو هەموو پانتایییەکاندا کار بکات و دەستیان بۆ ببات.\nبەرانبەر بە ئاگایى خۆم جەنگاوەرێکى مەشقکردوو و ئەهلى زیندووێتى دڵ و یەکێـتى ئەشقم، پانتایى ئێستێتیکا و ڕێبازى وردبوونەوەم لە ژیانمدا هەڵبژاردووە، دەمەوێت بە ڕاناوى نادیار زمانى تێدا هەستیار بکەم، هەستیاریى تەواوى زمانى کوردى لە شیعرى کلاسیکیماندا تواوەتەوە و دەرکەوتووەتەوە. کاتێک شیعرى کلاسیکى دەخوێنمەوە هەست دەکەم تەواوى زمانى کوردى ڕووبەڕووم وەستاوەتەوە. دەمباتە ناو جیهانێک، کە قسەى لەبارەى دۆزینەوە و بوون کردووە، نەک گێڕانەوە. خەون و ناوەندى وشە هەوڵدانن بۆ خۆناسین. لە ماڵى گەورەى شیعردا هەموومان پێکەوە داواى شیعرییەت دەکەین، ئەو داوایە وزەى گەشەکردنى جوانى و بەرزکردنەوەى ئاستى هەقیقەتى گیانى و دراماى ژیانە. جوانیى زمان لە جوانیی ئەو کەرەستەوە دێت، کە دەربڕینى لێ دەکات، زمان شانەیەکى زیندووى زۆر قووڵە لە جەستە و پێکهاتەى مرۆڤ لە گۆڕانى دید و پەیوەندییەکاندا.\nجیاییى تاقیکردنەوەى من ئەوەیە: جیهانى پارچە پارچە دەخوڵقێنم و پەیوەندیی هێما و هێماپێکراویش دەپچڕێنم و دەستنیشانیان ناکەم. سەرچاوەکانى نووسین و ئاستەکانى دەنگ و تێبینیکردن و سەرنجدانم لە جوانیى بێگەرد و بآ هاوتاى ژیان وەردەگرم، دەگمەن و تاقانە دەبن بە هێما و هێماپێکراو.\nشیعر چەند بچێـتە ناو ژیان و دنیاى خودایى و هەقیقەتى ڕۆژگار، هێندەى دیکە گیانى تا هەتایە پەروەردە دەکا و دەیپارێزێت و ئەفسانە لەخودى خۆیەوە برەو پێدەدا.\nشتێک لە نووسین، کە وەک ئەزموونێک پێشکێشم کردبێـت، بەکاربردنى زمانى خەونە بۆ زمانى نووسین و ڕاچەناندن و چالاککردنى ناخى پڕ توانایى و یادەوەرى. دواجار تواندنەوەى چالاکییەکانى بیر لە هەستیاریى نووسیندا.\nچامەى درێژى فرە دەنگ و ئاستدار، پڕۆژەیەکى کامڵە و لەسەر ئاستى بوون و کرانەوەى بەردەوام ڕادەوەستێت، سروشتى دایکى هەستەکانمە، ئاسۆیەکى ئەفسانە ئاسایییە، ناتوانم لێى دەربازبم بە کامڵترین فۆرمى شیعریى دەزانم و پەیڕەوى دەکەم، لە ڕایەڵى ڕستەکانیدا تواناى جووڵاندنى فرە دەنگى و فرە پەیوەندی دەڕسکێت. مانا و زمان دەگەڕێتەوە ئەو ئاستدارییەى هێزى نووسین ئاشکراى دەکات و دەیهێنێتە گۆڕآ. واتە: قووڵبوونەوە بە ناخى بیندراو و شەپۆلى شوێن و سیماى بوون.\nڕوانینى گەردوونى بار و بوار بۆ گەشەسەندنى شیعر دەڕەخسێنێت، ببڕای ببڕ پەیوەندیى بە شۆڕشى گەیاندن و فۆرمەکانییەوە نییە. خەیاڵ و ئەو ئاسۆیەى جیهانى بەهۆیەوە وێنا دەکەیت، لە دەرەوەى کەناڵەکانى ڕاگەیاندن کارى شیعرییەت بەڕێوە دەبەن، لە کەڵک وەرگرتن: دەست واڵا و دیموکراسین، سەرسامیى خۆشیان بە نەشونماى نوێبەخشیى گیانى ژیان ناشارنەوە.\nدەتوانین لەوە دڵنیابین، کە شیعر هەموو سەنگایى ساتە وردەکانى بە تەنیا خستە سەر هەڵقوڵانى خەیاڵ، وەک بەرزایی و ناوەندى کاریگەر چووە ناوى و کرۆکى ژیانى بە هۆیەوە وێنا کرد. بێگومان لەبارێک نزیک دەبینەوە، شیعرى تاک دەنگى دەبێتە خۆنیشاندانێک و دەربڕین لەو بارە بێهێزەدا.\nدەکرآ لە بچووکبوونەوەى دنیا لە بینینى شاشەدا، یان هەر فۆرمەکى گەیاندنەوە، شیعرى فرە دەنگ لە چنین و ڕایەڵى توند و تۆڵى ببێـتە جێگرەوەى خەیاڵ وەک بەرزایی و ناوەندى کاریگەر.\nلە شیعرى فرە دەنگیدا خەیاڵ ڕەگەزى سوودبینینە، بەرزایی و ناوەندى کاریگەر نییە. نیشاندانى باوەڕ و گیانى کراوە و دەوڵەمەندیى ئەم شێوازە، بەئەندازەیەک لە چیرۆک و شانۆنامە و ڕۆمان و ئەدەبى پەخشاندا بە ئاشکرایى دەگاتە لووتکەى بینین و تێگەیشتنى ڕوون.\nلە شیعرى درامیدا گفتوگۆ لەگەڵ هەست و ئەقڵى خوێنەر و شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان دادەمەزرێنێت، هاوتایییەک دەدۆزێتەوە لەبارى نووسیندا پەیڕەوى دەکات. لە پێکهاتە و بنەماى منى شیعریدا پێکدێت و دەبیندرێت، خۆى لە منى تاکە کەسى شاعیر دەکشێتەوە، ڕۆڵ و ئاستى شاکەس و کەسایەتییە جۆرا و جۆرەکان و چێژێک دەگەیەنن، چێژى ئاراستەکراوى شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان و واتاناسى.\nزۆرێک لە شیعرى ئیمڕۆمان لەسەر سیستمى تاکدەنگى منى شاعیر وەک ڕەگەزێکى کارپێکەر بەڕێوە دەچێت، ئەم شێوازەش وەک هونەر هەرچى پێبوو بەخشی، چاوەڕوان ناکرێت هونەرێکى کاریگەریى پآ مابێت بۆ بەخشین و سەرسامى، چونکە هیچ شتێک ڕوونادات قسەکەر یەک قسەکەرە و پانتایى نووسینەکەى داگیرکردووە، هەروەها بوونى شیعریش وەک شێواز و شێوە دەخاتە مەترسییەوە. لە کارایى و زیندوویى و هێز دوورى دەخاتەوە، کە کارایى و زیندوویى و هێز بارێکن هەمیشە زیندوومان دەکەنەوە و سەرچاوەى سەرسوڕهێنەرن.\nیەکەمین کردەى هەستیارکردنى زمانە، ڕستەکان درێژ دەکاتەوە بە مەبەستى گەیشتن بە چاوگە دەنگییەکان، چاوگە دەنگییەکانیش هەمیشە ئاگایى زمان تێیدا دەبێتە بارى ڕاستەقینەى نووسین و وزەى ترپە و ئاواز، لەم بارەیەوە ڕوو دەدات. چەند ترپە و ئاوازێکى لێ دەبێتەوە، جۆراوجۆریى ترپە و ئاواز: خەسڵەت و مۆرک و ئاماژەى ناسینى ئەم ژانرەن، پشت بە وێنەهێنانەوەى یەک لە دواى یەکیش نابەستێت، زیاتر گێڕانەوە دەکاتە خۆبووژانەوە و دەرکەوتن و ئاراستە وەرگرتن.\nدەقەکانم، ئەوانەى چاپم کردوون و ئەوانەى چاپیشم نەکردوون، هەمیشە لەسەر مێزى کارکردن دەستیان بۆ دەبەم، هەر چەند ڕستەیەکیان دەستکارى دەکەم و چەند لاپەڕەیەکیان دەخەمە سەر و چەند لاپەڕەیەکیشیان لێ لادەدەم. تا ئێستاش نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. ئەو هونەر و دڵەڕاوکێیەى دەستکاریکردنەش لە کارکردنى بآ وچانى کاتژمێر، گواسترایەوە ناو بارى دەروونیى شاعیریەتیى من.\nکاتژمێر تەکان دەدا بەرەو ناو دەقى کات. دەقى کاتیش هەمیشە ئەو چرکەیەى جوانە تێیدا چاوەڕوانیت، کە هێز دەخاتە ئەو چرکەیەى بۆى دەڕوات، ڕۆیشتنى منیش هەمیشە بەرەو دەقى شیعرییە. هەموو شتەکانى کاریگەرییان بە نەشونماى ژیانەوە هەیە. لە زەینمدا ئامادەیان دەکەم و دەیانکەم بە بەشێک لە چالاکییەکانى بیرکردنەوەم. دەستکاریى بەردەوامیش کارێکى دروستە بۆ نووسەرى پڕ تواناى پەڕینەوە، بۆ ناو پرسیارەکانى، کە بوون بەیەک جۆر دەستنیشان ناکەن، بەرگرى و دەربڕین لە داهێنان دەکەن، چونکە هەر جارێک، کە دەستکاریى دەکات، بەو نیازە بە تەواوى ژیان لەناو دەقەکەیدا ببینێت، یان ژیان بە تەواوى بهێنێـتە ناو دەقەکەیەوە و بیگەیەنێت بە ئاستى خەونى نووسین. ئەویش یەک لە مەحاڵەکانى نووسینە، نووسین هەوڵدەدات بۆ مەحاڵ، مانەوەش لەناو ئەو مەحاڵە سووربوونى نووسەرە بۆ بینینى ژیان بە تەواوى لەناو دەقى بێگەرددا.\nشاعیر، سەر گەرمییەکانى خۆى لە سنوورى بیرکردنەوە و جیهانبینییەوە دەست پێدەکات و گیانى چالاکە بەگشت جوانییە هاوبەشەکان. ئاراستەى ئاڵۆزکردنى جوانییە هاوبەشەکان نییە. سادەکردنەوەیەتى، بەرپرسە بەرانبەر بەرزبوونەوە و ڕسکاندنى ڕوانینى پڕ شیعرییەت و جووڵەى ئاخاوتن لە زماندا، پەیوەستیشە بەوەى پەیوەندییەکانى نێوان جوانى و فۆرمەکانى کۆمەڵگا وەک پرۆژەیەکى پەرەپێدان وەربگرێت.\nکارى گوتار دامەزراندنیش لە پەیوەندییەکانەوە بکاتە وێنەیەکى ڕاستەقینەى ئەزموونکراوى هەقیقەتى مرۆڤ. لە هەمان کاتدا لە تواناکانى دەربڕیندا بەرزیان بکاتەوە ناو ڕایەڵ و تانوپۆى ڕستە و ترپە و ئاوازى ویژدانیان، لێیەوە وەک نیشان و نیشانە پیشانیان بدات، هەروەها دەسەڵاتى هەستیاریشى بەسەر ئاشکراکردنى چارەنووسى جوانى لە شێوازى نادیاردا پاڵپشت لە بەرزبوونەوەکەى بکات.\nتەوەرەکانى هەست و سۆز و خەون بخاتە گەڕ بۆ هێشتنەوەى بەردەوامیى چێژى گیانی. جوانى وەک ڕەگەزێکى چالاک و بنیادنەر لە پێکهاتەى دەقدا بکاتە ناوەندى بە یەکگەیشتنى پەیوەندییەکان و باوەڕهێنان بە هەقیقەت و تواناکانى ژیان. بۆ واتاى ڕاستەقینەى لەناو دەوروبەرێکى بآ هێز لە هۆشیاریى فیکریدا، ئاکار دابڕێژێت. بەدواداچوونى مێژووى گیان و ئەوانى دیکە و چاونەترسیش بەرەو ڕووى ئەم ئاکار داڕشتنە بکاتە ماڵى هەر هەموومان و گەوهەر و ناوکى هونەری مانا دەرنەکەوتووەکان هەڵداتەوە.\nکردەى نووسین وەک سەرەتایەکى هەمیشەیى و خاڵە یەکتربڕەکانى کات بپارێزێت. بە فراوانییەکى ئاستدار و کاریگەریش بانگەوازى لایەنداریى تەواوى ڕابگەیەنێت، دواجار بە ئاستى بەهاى مرۆڤ بیناسێنێت، بپرسێت ئەرآ ئاستدارییەکانى شیعر و مرۆڤ چین، لە واقیعدا جێبەجێیان بکات و جێى پەسندى بن. تا چەند توانیویەتى جوانى و هونەر بگەیەنێتە ئاستى ژیان و درکاندن.\nوشە لەناو فەرهەنگدا بە یەک مانایى سنووردارە، لەسەر ئاستێکى جێگیر و نەگۆڕیش پەیوەندى بۆ دەستنیشان کراوە. واتە: لەناو ژیان و بزووتنەوەى بەرەو پێشچوون کار و چالاکیى لێ وەرگیراوەتەوە و خانەنشین و لا کەنارە.\nشیعر، هێز لە خودى زمان وەردەگرێت، بەزمانى ناو ژیانیش شیعرییەتى دەڕژێتآ و پەیوەندییەکانى بە جیهان دەبەستێتەوە، کار و چالاکیی وشە گەرمەکانى ناو ژیان، وشە بآ هێزەکانى ناو فەرهەنگیان لە خەیاڵگەى نووسەرى خود وریا دەربەدەر کردووە. هەست بە نائومێدییەکى ترسناک دەکەم لەو وشانەى لەناو فەرهەنگاندا وەنەوز دەدەن. دواى گواستنەوەیان بۆ ناو ڕستەى شیعریى کتوپڕ خەوى دووبارەکردنەوەى لێ دەکەوێت. لەبارى دووبارەکردنەوەشیاندا، بچووکتر دەبنەوە. دەستەواژە لەناو فەرهەنگدا خۆشباوەڕ و بآ ئومێدە، بەیەک مانایى دڵى داکەوتووە و فۆرمەکانى کۆتایى پێهێناوە.\nشاعیریش لەناو فەرهەنگدا سڕ دەبێت، نەک سەرسام. لە وشەکانى بەردەست و زەینى خۆیەوە دەست پێدەکات. ڕۆشنبیرانى ئەکادیمی و فەرهەنگنووس و زمانەوان لە وشەکانى ناو فەرهەنگدا کار و چالاکییەکانیان بەرهەم دێنن. لە فەرهەنگدا ئاستى جیاکارى زمان نییە. هەموو داهێنانێکى زمان لە ئەدەبدا لە دەرەوەى فەرهەنگ ڕوودەدات، دەقى نایابیش لە کرۆکدا لە پەیوەندیى زمانەوە سەرکەوتن وەردەگرێت.\nلەناو مێژووى ئەدەبدا، ئەدەبێک نییە لە وشەکانى ناو فەرهەنگەوە سەرکەوتنى بە دەست هێنابێت، بۆیە فەرهەنگ لاى من بووە تەلیسمێکى بکوژ، زوو خۆم لە قەڵەمڕەوى دەسەڵاتى دەرهێنا. ژیان فەرهەنگى شیعرە، هەر شاعیرێکیش هانا بۆ وشەکانى ناو فەرهەنگ ببات، نامۆیی و دەستەپاچەى خۆى بە شیعر ئاشکرا دەکات. مامەڵەى لەگەڵ وشەى ئامادەکراوە، بایەخى ساتە هۆشیارییەکانى ناوەوەى خۆى لە دەست داوە، ئەگەر نووسینێکى ئەدەبیش ساتە هۆشیارییەکانى ناوەوەى نووسەر، خرۆشانى تواناکان و چالاکیى نەبووبێت. دەقێکى بەتاڵە لە ئەفسوون و هۆشیاریى نووسین.\nوەک پرۆژەیەک مانیفێستى شیعریى خۆم ڕاگەیاند، بۆ ئەوەى ئەم ڕاگەیاندنە ببێتە پاڵپشت و تیشکۆ بۆ ئەزموونى شیعریم. مانیفێست و خۆڕوونکردنەوە، پەنجەمۆر و ڕوانینى تایبەتیى نووسەرن، بە کەرەستەیەکى خەمڵیو و ئەزموونێکى ڕاستەقینە بەرانبەر نووسین. بۆ نووسین و گەڵاڵەکردنى، بە قووڵى سەرجەم دەقەکانى خۆم بە تواناى گۆڕان لە ژیان و هونەر هێنایەوە ناو زەینم. لە مەوداى خاڵى لاوازى، تا خاڵە سەرسوڕهێنەکانى ئەزموونم وەرگرت، بەوپەڕى هۆشمەندى جیاکاریى هەستکردن لە مەوداکانى مامەوە و تآ فکریم، تا بووە پرۆژەى باش بیرکردنەوە و گفتوگۆیەکى ڕۆشن. بنەماکانیم لە شەوق و کاکڵە و ناخى ئەو مەودایانە دۆزییەوە، کە لە واقیعى نووسیندا هێناومەتە گۆڕآ. ئەو واقیعەى چۆنیشى بیر لێ دەکەمەوە و دەیجووڵێنم.\nپێش نووسین بیر لە مانا ناکەمەوە، دواى نووسین مانا دەدۆزرێتەوە، هەروەها بیر و ڕاکانى ڕامگەیاندوون، هەموویان لە دەقەکاندا شوێنى ژیربێژى و ئەو ئاماژە و نیشانانەى تێیدا بەرهەم هاتوون، ئاشکران. چارەسەرى هەندێک لە هەستە ڕۆمانسییە سەرەتایییەکانیشم کردوون، هێڵم بە ژێر دێڕِە لاواز و سەرسوڕهێنەکانى کێشاون. خەونم کردووە بە فۆرمى دەستپێکردن و دووبارە گەڕانەوە بۆ واقیعێکى دامەزراوى خەونى.\nشیعر وەک درێژبووەوەى قۆناخى پێشترى وەرناگیرێت، لە هەندێک ڕەگەز یەک دەگرنەوە، لە زۆر ڕەگەزیش تەواو ئاستیان دەکەوێـتە نێوان، دژى قۆناخ و ڕێباز و قوتابخانە و دابەشکردنم، دەقى داهێندراو بەسەر تەواوى ژیاندا دابەش دەبێت.\nژیان و خوێندنەوەى ڕووداو و دیاردەکان بەیەک ئاراستە نایەن، بە جیاکاری بیرى یاخى و کەرەستەکانى شیعرى لە کەشى شێوە گۆڕیندان، ئاستیش بەرەو گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرن. هیچ قۆناخێکیش ناتوانێت قۆناخى پێشەخۆى تەواو لەناو خۆیدا ون بکات، داهێنانەکانى لە گۆشەیەکى تەنگەبەر گەمارۆ بدات. جیاکارییەکان سروشتین. جیاکارییەکانى ئەو قۆناخ و ئەزموونانەى لە داهاتووشدا دەبنە هۆ و مایەى گفتوگۆى گۆڕانکارى هەمدیس هەر سروشتى دەبن.\nشیعر لە زماندا ڕەونەقى شیعرییەت بەدەست دەهێنێت، زمانیش بە ئاراستەى هاتنى، ئاستى گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرێت.\nئایە زمانى قۆناخەکانى ژیان درێژەپێدەر و دووبارەکردنەوەى یەکن. بە جیاکاریى ئەو دەستکەوتە هونەرییانەى لە ئاکامى پەرەسەندنى بیر و پێویستییە کۆمەڵایەتی و شارستانییەکان ئەزموون کراون و دامەزراون، یان بابەت و مەبەستەکان شێوازیان دەگۆڕێن و نیشانەکانى هەست پێدەکرێن. زمانى شیعر، شیعرییەت لە زمانى قۆناخێکى دیاریکراو وەرناگرێت. واتە: زمانى شاعیرێک، لە زمانى شاعیرێکى ترەوە دەستپێناکان، هەموو سەردەم و مەوداکان ڕادەکێشێتە ناو بازنەى بەڕێوەچوونى خۆى، هێز دەڕژێنێتە ناو تەکانەکانى بۆ بەکاربردن و ئاماژە ژیربێژییەکان.\nهیچ قۆناخێک نابیندرێت، داهێنان تاجى لەسەر هێمایەکى دلێرى نەنابێت و ئەستێرەیەکى بەرهەم نەهێنابێت. نموونە: قۆناخى کلاسیکى تاجى داهێنانى خستە سەرى (نالى). قۆناخى یەکەمى نوێبەخشى، تاجى داهێنانى خستە سەرى (گۆران). لە قۆناخى دووەمى نوێبەخشیدا، ئاستێکى تر دێتە گۆڕێ و ناتواندرێت داهێنەرێک وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێت و هەموو هونەرەکانى تێدا کۆببووبێتەوە.\nنموونە: هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی لاى: (لەتیف هەڵمەت) هەیە. لاى: (ئەنوەر قادر محەمەد) نییە. هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعرییش لاى: (شێرکۆ بێکەس) هەیە. لاى ئەوانى تر نییە، یان هەندێک فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی لاى : (فەرهاد شاکەلى) هەیە. لاى هیچێکیان نییە. کەواتە: لەم قۆناغەدا فۆرم و شێواز و گوتارى شیعریی پەرەى سەندووە و ئاستى کۆى وەرگرتووە، تاک وەک ئەستێرە و هێمایەک وەرناگیرێت. فرە هێمایى هاتووەتە ناو داهێنانى شیعرى کوردییەوە، بەڵام لە قۆناخى کلاسیکى و قۆناخى یەکەمى نوێبەخشیدا، هەموو هونەرەکان لە هەریەک لە (نالى و گۆران)دا کۆببوونەوە. بۆیە تواندرا وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێن. لەگەڵ ئەمەش قوتابخانە و قۆناخ و ڕێباز و تەوژم.....تاد، لەناو دەچن. تەنیا شیعر، شیعرى بێگەرد. بە پلەى یەکەم دەمێنێتەوە. درێژەپێدان و مێژوویى نین. هەندآ بارى قووڵى سەرسامی تەسەوف لە شیعرى ئەمڕۆ دەبیندرێن و دەڕبڕین لە ژیان دەکەن.\nسیماکانى لە قۆناخى کلاسیکى ڕەونەقیان بیندراوە، وەک پێویستییەک لەمڕۆدا ئەزموون دەکرێنەوە، ئەو پێویستییە ونبوونى نوێبەخشى نییە لەناو کلاسیکدا، ئەو شتانەى لە ڕۆژ و ڕۆژگارى خۆیاندا بەرەو بە ئەدەببوون دەچن، شتەکانى لەناو کۆمەڵگادا ئەدەبن و ئەوانى تواناشیان تێدایە ببنە ئەدەب، دەقئاوێزان بە جیاکاریى، بنیادى دامەزراندنە. هێڵى ڕوونی ڕوانینەکان بخاتە بارى قووڵبوونەوە و سیما هاوبەشەکان بناسێنێت. زمانى جیاکار، ترپە و ئاوازى جیاکارى لێ دەبێتەوە. شێوەکانى دەربڕینیش لە ترپە و ئاواز وەردەگرێت. وەک فۆرم و پێکهاتەى ڕستە بەندیش جیاکارییەکان بەرەو چەندان ئاراستەى جیاکار ڕاماندەکێشن و بە کارامەیى بە گەڕمان دەخەنەوە بۆ دوانەخستنى ژیان، کە ژیان خۆى کردەیەکى دواخراوە. خاوەن فۆرم و توانایەکى سەرسوڕهێنیشە.\nمن چێژ لە سەردەمى خۆم. واتە: ئێستا وەردەگرم و بە ئاسۆ و دوورییەکى گەرم و ئاسوودەى دەزانم، خۆم فریو نادەم بە ڕابردوو و داهاتووەوە، ئەمە منى دوورخستەوە لەوەى شیعرى خۆسوورکردنەوە و هەڵوێستى دروستکراو بنووسم. ئەدەبێکى بە کاکڵ و زیندوو لە گومانى ناڕوونى ڕابردوو و داهاتووەوە بەرهەم نایەت. لەم لێوردبوونەوەوە هەستم بۆ ژیان و هەڵبژاردنى شتەکانى دەوروبەر هەڵوێستى وەرگرت. شەپۆلى هۆشیاری لە ناخمدا خۆى هەڵاوێشت و بەڵگەى ئەوەى پیشان دا، لە ناختدا پەیامبەرێک خوڵقاوە پێویستى بە دەربڕین و نووسینى کتێبێکە بۆ هەمووان.\nلەو خرۆشانەى خەون و واقیع و ژیان داوایان لە گیانم کرد، پێویستە کۆمان بکەیتەوە، خاڵى بەیەکگەیشتنمان شیعرە. فەزاى زیندووى پەیامبەریەتى لە بوونم ڕسکا. گۆڕانێکى ڕیشەیى لە ڕوانینە سەرەتایییەکانم بەرپا بوو، بەڵام لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکى گیانیى یەکەمین ئامادەبوونى نووسین لە سەلیقە و چێژمدا چەخماخەى دا. خۆى وەک کاتێکى بەرجەستە لە بینین و نووسین پیشان دا. ژیان و مەرگم لەناودا کردە سەرمەشقى پایەداربوون.\nسروشتى دەربڕینیش دەگۆڕێن، هەندآ جار واقیع و ژیان جێدەهێڵم و دەچمە ناو خەون. هەندآ جارى دیکەش خەون جێدەهێڵم و دەچمە ناو جوانییەکانى واقیع و ژیان. ئەم جێگۆڕکێکردنە بیرکردنەوە و گفتوگۆ و بینین و دەروونم ئازاد دەکەن و دەچمە ناو کەشى نووسین. واتە: دۆزینەوەى واقیعى نووسین. نووسینیش لە هەموو شوێنێکدا هەیە. تا لە بۆشایییەکانیش پێویستە شاعیربم، لە مردنیشدا وەڵامى پێداویستییە شیعرییەکان بدەمەوە. سوپاس بۆ خودا چارەنووسى لەدایکبوونم لە وڵاتێکدا بووە، شیعرى تێدا خۆشەویستە.\nنووسین لەبارەى دەقەکانم ڕێکخراون، ئایە بوونەتە هۆیەک لە دید و دیدگایانەوە بە خۆمدا بچمەوە، ڕەخنە ئامرازێکە بۆ باش تێگەیشتن لە ئەدەب، جۆرە سەرلێشێوانێک بۆ خوێنەر بەدى ناهێنێت. سەربەخۆیى دەق و خوێنەر گرینگە، کردەیەکى شارستانى و زانستییە، ڕۆشنبیر سەداسەد خۆشحاڵە پێى، بەڵام لەو ڕەخنانەى وەک مەبەست ڕایدەکێشمە ناو ئەو نووسینەوە یەکێکیانم بۆ دەستنیشان نەکرا پسپۆڕانە لەناو دەقێکم بە پرۆگرامێکى ئەکادیمى، یان خەیاڵێکى داهێنەرانە کارى کردبێت و بەشێک لە کردەى ڕەخنەییى لەناو خۆیدا هەڵگرتبێت. کەم ئەزموونى و کەم و کورتیى دەقى منى خستبێتە بەردەم کۆمەڵێک نیشانە، یان خوێنەرى خستبێتە خوێندنەوەیەکى تایبەتییەوە، کە پشت بە میتۆدەکانى ڕەخنەگر ببەستێت.\nئەو دیاردانە وامان لێ دەکەن بپرسین، ئەرآ ئەم نووسینانە بۆ ڕێکدەخرێن. هەقیقەت لە کوێیە. ئایە هیچ لەو نووسەرانەى، کە ڕۆشنبیریى خۆیان ئامادەیى لە نووسینە ڕێکخراوەکەدا نەبینیوە، توانیویانە پەیوەندییەکانى نێوان دەقەکانم بخوێننەوە و خۆیان تێیدا ئامادە بکەن بۆ کارێکى زانستییانە، کە تواناى مانەوەى هەبێت، خاڵێک، یان چەند خاڵێکى قەناعەت پێکەر بخاتە ناو گفتوگۆوە، کە مەترسى بێت بۆ ئەو بیروڕا هونەرییانەى من پێشکێشم کردوون، ئاراستە و بڕواى ئەدەبى منیان پێکهێناوە.\nڕەخنەگرانى ئەکادیمى و خەیاڵ ساغیش، توانیویانە پانتایییەکى هەمیشە ئامادەى ئەزموونم پیشان بدەن. هەستیارییەکى قووڵى تێدابێت لەناوى ئاسوودە بیر بکەمەوە و پەیوەست بم بە خەونى نووسین. هەمیشە بڕوایەکى پتەویشم بە جیهانى منداڵییەوە هەیە. ئەو هەستە پاکەى لە گیانى منداڵیەتى پەروەردە کراوە. هەمان هەستى پاکیش لە سروشتدا دەجووڵێت. منداڵى و سروشت ناوەندێکن لە هەموو لایەکەوە بۆیان دەچم.\nلە پەیوەندییە برادەرییەکانم بە هەموو هەستەکانمەوە ڕێز لەبەرانبەر دەگرم، کەچى زوو لەوە حاڵى دەبم بەرانبەر پێویستە وەک گوێزێکى پووچ لە لێژاییدا فڕآ بدرێت. چۆلەکە پشت و پێش و تەنیشتى خۆى دەبینێت. خاوەنى بینین و مەودایەکى بێشوماریشە. بە پێچەوانەى چۆلەکە یەک ئاراستەى بینینم بۆ ژیان هەیە. ئاراستەى بینینى هەقیقەت و بەرزایی ڕۆشنبیرى و داهێنان، پەیڕەویشى دەکەم. چ زیانێکیش بەو هۆیەوە پێم بگات پێى زەرەرمەند نابم.\nدیاردەى بێزراو لە ئەزموونى شاعیریەتیى من بیندراوە، هەبووە بە نووسینێک بردوومیەتە کەشکەڵان، دواى ماوەیەکى ئێجگار کورتیش هەر خودى هەمان کەسى خاوەن ئاراستەى کەشکەڵان، بوونى ئەدەبیمى ڕەت کردووەتەوە، کە ئەو ماوە ئێجگار کورتە ناتواندرێت وەک گۆڕان و ئەزموون لە دید و دیدگا تەماشا بکرێت.\nئەگەر نووسەر خۆى لە ئەنجامى ئەزموون و کارکردنى لەناو ئاماژە ئەدەبییەکاندا گەیشتبێت بەو دوو ئاراستەیەى کارکردنە و هاتبێتە سەر ڕۆشنایی باوەڕێک، وەک ئاکامى وەرچەرخانێک بیر لە ئاستەکان دەکەمەوە و پێى خۆشحاڵ دەبم. ئەگەر مایەى سوودوەرگرتن بێت، سوودیشى لێ وەردەگرم، بەڵام ئەگەر لەژێر چاوڕوونى و ڕازیکردنى دژەکانم ئەو هەڵگەڕانەوەیەى کردبێتە داو و هێڵێک و کردەى نووسینى بەدوادا ببات، لەوانەیە بتوانێت لە ماوەیەکى ئێجگار کورتدا بە چەند ئاراستەیەکى دیکەشدا کێش و نیشانە و ئاراستەکردن وەربگرێت. کارى ڕەخنەگر لەسەر ئەم پایە دەوەستێت سەنگى ئەدەب لە ڕۆشنبیریى کوردیدا دەربخات. هەندێک نووسین لە ئاستى هەرە بەرز ڕایانگرتووم. بێگومان ئەمەیان زێدەڕۆیى تێدایە. هەشە بە شێوەیەک دایپڵۆسیوم لە نزمترین ئاستى ئەدەبى دیاریکراوى کردووم. ئەمەشیان بێگومان ونکردنى ڕۆشنبیریى تێدایە.\nخۆشم لەو دوو بەرەى دژ بەیەکە باش حاڵیم، داهێنان لەو پاداشتە نییە، کە لە ڕەخنەگر، یان هێزى باڵادەستى سیاسی وەردەگیرێت. خورپەى دڵ فەرمانڕەوایى بەردەوامیى داهێنانە. دیارییەکە خودا و زمان ئەو خورپەی دڵەمان دەدەنآ و ئاشکراى دەکەن.\nهیچ ڕستەیەک لەبارەى نووسینێک نامدرەوشێنێتەوە، ئەگەر هەست و دەروونى نووسەرەکەى تێیدا ئازاد نەبێت تا سەر ئێسکان گیر بخوات لە خوڵقاندنى دوو دیوى و کلکایەتى، لەگەڵ هەموو نووسینێکدام، تەنیا لەگەڵ ئەو نووسینەدا نیم ڕک و بوغز و تاکتیکى سیاسەت تێیدا دەستەڵاتدار بێت. ئەو نووسینانە هۆشیاریى ڕەخنەیان تێدا بەکار نایەت. زیاتر چاودێرى نووسین و هەڵکووتانە سەر و پەلاماردانن. ئەمجۆرە ڕەتکردنەوانەش تەنیا شکست بۆ خاوەنەکەى تۆمار دەکەن. شکستییەکەش دەبێتە بابەتى لادانى ڕەخنە لە میتۆدە ڕەخنەیییەکان و ئەم و ئەو ڕازیکردن لەسەر ڕەنجى ئەو دەقانەى خاوەنى هەقیقیترین بنەماى شیعرییەتن.\nهەندێک لە نووسینى بێزراو بە شێوەیەکى گاڵتەجاڕانە ئاماژەیان بەو وێنە شیعرییە: (شەمەندەفەر گوڵەبەڕۆژەى مێژوو دەکرتێنێت) داوە.\nلە ئایندەشدا گاڵتەکردن بە ئەزموونى سەرکێشان بەردەوام دەبێت. پێش منیش گاڵتە بە ئەزموونى سەرکێشانى دى کراون، دواتریش بوونەتە هێمایەکى ڕوون و زۆر درەوشاوە. نموونە: گۆران، کە توانیویەتى سیماى داهێنانى تاقانەى خۆى دەربخات، چووەتە ناو هەندێک کۆڕ و کۆمەڵ، نیمچە ڕۆشنبیرى کەم ئەزموون و ناڕۆشن بە: (هەلوور بەلوور تەکامە- زەرد و سوور و شەمامە) تانەیان لێداوە. لەبەر ئەوەى شیعرى لە دەرەوەى ژیان دەرهێنا و کردى بە ژیان، ئاسۆ و دوورى و پانتاییەکیشى بۆ خوێنەرى نموونەیى جێهێتشت. ئەم دەربڕینەیان وەک بەهانەیەک دەهێنایەوە، کە لەسەر ئەم کێشە خۆماڵییە سیماکانى شیعرى کوردى دەرخستووە و بە کارامەیی و وردى هەوڵى تێگەیشتنى کێشە خۆماڵییەکانى داوە، من لێرەدا سەرنجەکانم دەرخستووە و لێم نەکۆڵیوەتەوە. واتە: ئەم دەڕبڕینەم تەنیا بۆ ڕوونکردنەوەیە . بەهەرحاڵ ئەرآ ئەو ڕێزدارانە کآ بوون و لە مێژوودا چییان پآ کرا. لەمڕۆدا ئێمەمانان چەندیان دەناسین، وەک ڕەگ و سەرچاوەى چێژبەخش پەیوەندییە نادیارەکانى خەیاڵکردن و بیرکردنەوەمان لێک ئاشکرا بکەن. لە لێکجیابوونەوە و پێکەوەبوونیانیش هاوگونجانێک نیشان بدەن، یان لە پانۆراماى داهێنان لە کوێندەر دەستنیشانیان بکەین. ئەوانەى هەقیقەتى داهێنانى مەزنیان زانیوە ئەوە دەزانن، کە (گۆران) توانى دیوانى نوێبەخشى شیعرى کوردى بنووسێت، لەگەڵ تێپەڕینى ڕۆژگار پێگە و ناوبانگ و شاعیرییەتى زیاتر بدرەوشێتەوە لەوەى، کە خۆى لە ژیاندا مابوو، هەیبوو. کەواتە: بەرهەمهێنانى شیعرى بێگەرد ئەفسوونى هەموو سەردەمەکان و بەگەڕخەرى هێزى ژیانە. لێکدانەوەى شیعر، یەک لەو گوناهانەیە، کە لێخۆشبوونى بۆ نییە، لە لەدەستدانى ئەزموونى ئێستێتیکاى بەشێک لە نووسینى کوردى، لە لێکدانەوەى ئەم وێنە شیعرییەم داواى بووردن لە گیانى بەهێزى ئەم گوناهە دەکەم، ڕەنگە خوێنەر هەندێک جار تێگەیشتنى بۆ دەق بگاتە ئاستى تێگەیشتنى نووسەرەکە و قووڵتریش بچێت.\nدەقى من کەم تا زۆرێک هۆشیارییەکى جیاکارى هێناوەتە گۆڕآ و لەناو کولتوورى کوردییەوە هاتووەتە بەرهەم، ڕەنگە هۆیەکەشى ئەوەبێت ویستبێتم لەناو ئەم کولتوورەدا هەوڵ بۆ خۆبوونى خۆم بدەم. ئەم وێنەیەش بەرهەمى بیرى گەرمى منە، خەیاڵى شاعیرییەتیم لە هێنانە پێشەوەى منداڵى تاقى کردووەتەوە.\nیەک لە جەژنەکانى هەفتایەکان، جەژنانەکانم پەنجا فلس بوو، لەگەڵ یەک لە کوڕەکانى مامم چووین پەنجا فلسەکەمان خستە سەر هێڵى ئاسنینى شەمەندەفەر بەو نیازەى، کە بەسەریدا بڕوات پەنجا فلسەکە گەورە دەبێت و فۆرمى سەد فلسى وەردەگرێت. بە ئەنجامى ئەو کردارە دەتوانین چێژ زیاتر لە جەژن وەربگرین. کەچى بە شێوەیەکى وا هەردوو دیوى پەنجا فلسەکەى سڕییەوە شوێنەوارى پارەى پێوە دیار نەما. جا شەمەندەفەر لە چێژى جەژنێک بێبەشى کردووم و چێژى ساتێک لە منداڵیى کوشتووم و نەفەسبڕ دنیاى ئەفسووناوى دەستکارى کردم.\nلەم وێنەیەدا سڕینەوەکەم وەک کاردانەوەیەک کار پێکردووە و جووڵاندوومە. بەلاى زۆرێک شەمەندەفەر هۆى گەیاندن و گەشت و خۆشحاڵیی و بڵاچەى ئاواتە، بەڵام لە دید و دیدگاى ئەو کاتى من وەک دڕندەیەکى ترسناک تەماشا دەکرا، هەروەها وەک وێنەیەکى ڕووبەڕووبوونەوە و گرژبوون بەکار براوە. شەمەندەفەر هاوتا کراوە بە کەسایەتیى دیکتاتۆر و جووڵێندراوە، کە هۆى نەشونماکردنى ژیان و زمان و نیشانە دەسڕێتەوە و دەوروبەرێکى نالەبار و بەربەستە بۆ گەشەکردن و پێشکەوتن.\nهێزى خود لەم وێنەیەدا دەسەڵاتدارە، دەقئاوێزانییەکى نیشانە ناسیشم لە نێوان هێزى نووسین و هۆشمەندیى کۆمەڵگادا دۆزیوەتەوە. دۆزینەوەى ئەم دەقئاوێزانییە لە کێشى ڕەخنەنووسێک نییە، کە خاوەنى پرۆژەى دۆزینەوە نەبێت.\nشوێن و هێما و هێزى خودی چالاک لە دەربڕینەکانمدا وێنەیان زۆرە، بەڵام تا بڵێى پڕ سرووشى هەمەچەشنى مرۆڤ و شێوە و شێوازى تەقینەوەى خێرا.\nلەبارخراپیى کێشە و گرفتى ڕەخنەى ئەدەبى کوردیدا، هەندێک لە نەوەى پێش خۆم و نەوەى دواى خۆمى گوێڕایەڵیان، بەهەوڵى گرووپێکى لێک نزیک، نووسینم لەبارە ڕێکدەخەن. بە ئاشکراش کار بۆ ئەم هاوکارییەیان دەکەن. گرووپ دووبارەکردنەوەى ڕەفتارى خێڵایەتییە، بەهەمان جۆر و دەستوورى سەلەفییانە بەڕێوە دەچێت. هەر خەوندیدەیەک ئەفسانە و ناوەندێکى زاڵ و کاریگەرە لە نووسیندا، ئەو ئەقڵییەتە کۆنخوازانەى بڕوایان بە بیرکردنەوەى ئەوى دى نییە. ترسى هەڵوەشانەوە وەک عەلیشیشى گیڤبووەوە دەیانباتەوە ناو قەبارەى سروشتیى خۆیان. کەواتە: دژایەتیکردنەکە بە سروشتى و تۆمارکردنى ناکۆکیى ئەوى دى وەردەگرم. نووسەر بینینى ژیان و سەیرى دنیاکردنى، بووە کۆنترۆڵکردنى ئەوى دى، لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەى خۆى گەییوەتە کۆتایییەکى بێزراو. نووسەرێکیش لەگەڵ خودى خۆى گەیشتە کۆتایى، گوڕنەتەڵە و مردۆخە، پێویستە بچێت داوا بکات لە خانەى پیر و پەککەوتووەکان ناونووس بکرێت. بگرەوبەردەم لەگەڵ ئەوى دى نییە، بینینى ژیان و سەیرى دنیاکردنم لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەى خۆمدا، هەمیشە لە ئەزموون و نیشانە ناسیدایە. گرووپ دەستکردى دەسەڵات و هێزى باڵا دەستى سیاسییە. کار پێکردنیشى بە نیازى ڕآ پآ بزرکردن و دووچارى گرفتکردنى ئەوى دى، خۆى ترسێکى کەمەرشکێنە لە ئەزموونى پڕ شایەن بە ئاماژە، باوەڕ پتەویشم بەهێزى خەونبینیم بۆ نوێبەخشى، وا دەبینم یەک یەک دەگلێن و ڕووبەڕووى داهێنان شەرمەزار و چاو بەرەوژێر دەبن. خاوەن پرۆژەش دەبێت بە خاوەنى ئەو سەروەرییە بێدەنگەى کە دەقە، هەروەها جیاکاریى نەوە جیاکارەکانیش بە دیاردەیەکى تەندروست دەزانم و ڕێزى لێ دەنێم، بەڵام بێز لەو بارە ناسروشتییە دەکەمەوە لەسەر بنیادى ڕوانین دروستى ناکەن و ئیرەیى و حوکمى پێشینەى بآ سوود بەڕێوەى دەبات. بە هیچ جۆرێکیش بیرم لەوە نەکردووەتەوە هێڵى هاوبەشى خۆم لە شیعرى کوردیدا جیا بکەمەوە، بەڵام هەردەم ئەو بیرکردنەوەیە دەمخواتەوە، کە هەنگاوێکى چوست و بنچینەیى دیکەبم لە ئەزموونى قەناعەت پێهاتووى خۆم. لە هەموو ناوەندێکى بە گێچەڵیش دوور دەکەومەوە، سەرگەرمى بەدیهێنانى خەونى نووسین دەبم، جۆشێکى خۆڕسک و لەخۆوە و باشم بۆ خوێندنەوە و نووسین لا پەیدا بووە. لەگەڵ ئەمەش: سەرجەم ئەزموونى هیچ شاعیرێکى کوردم بەدڵ نەبووە، بەڵام شیعرى تاک تاک و هەڵبژاردەم بەدڵ بووە و ماچم کردووە. ئەم بارەى خۆم بۆ ئەزموونى ئەوانى دى، بەهەمان چەشنیش لای ئەوانى دى بۆ ئەزموونى خۆم بە ڕەوا دەزانم.\nلە سەرجەم دەقەکانیشدا ئاراستەیەکى خەونیم دەربڕیوە، خەون سرووش و سروشتی پێغەمبەرانە خودا دەیدات بە کەسی پەیامدار. من وەک کەسایەتى، خەونێکم لە شیعرەوە بەرهەمهاتووم، خەونیش ڕادەگەیەنم. نادیارییەک لە خەوندا هەموو گەمارۆکانى شکاندووە، نووسین ڕاوى ئەو نادیارییەیە. خەون درەوشانەوەى واقیعە، زمان لە دەقى خەونیدا ئامرازى گەیاندن نییە، ئامرازى سرووش و چالاکیى وێنە و ناسینى ڕەنگەکانە. ئاسانە بگەیت بە ئەوى دى، بەڵام ئاسان نییە بگەیت بە خودى وریاى خۆت، کە گەیشتی بە خودى وریاى خۆت، دەرەوە و ئەوى دى بەلاتەوە دەبنە شتێکى لاوەکى، یان زۆر لاوەکى. گەیشتووم بەو قەناعەتە ڕەهایە، تەمەن و کات هەر هێندە بار و بوار و ماوەم دەدەن بزانم من چیم لە ژیان دەوێت، بە گرینگیشى نازانم، بزانم دەرەوە و ئەوى دى چییان لە من دەوێت.\nئیلتیزامم بە بڕوا هونەرییەکانى خۆمەوە هەیە، کولتوورى تایبەت بە خۆشم هەڵبژاردووە و کارى پێدەکەم. هەستیش دەکەم کۆمەڵگاى ئێمە چووەتە ناو نەریت و ڕابردوووەوە، پێویستە دەربهێندرێت، مانەوەى تواناى هەڵدەبزڕکێنێت و زیان بە گەشەسەندنى دەگەیەنێ و خەمڵینى دوا دەخات.\nشێوازى خوێندنەوە بەشێک لە بەهاى چێژى لەناو خۆیدا هەڵگرتووە، سەرەنجام ئەم گواستنەوەى چێژەش دەبێتە بەشێک لە ڕۆشنبیریى گوێگر.\nشیعر وەک دەق، شیعر وەک شێوازى خوێندنەوە. دوو یەکەن لە یەک سەرچاوەوە پەرەیان نەگرتووە.\nوەک دەق دەسەڵاتى جوانى و بیرکردنەوە لە چێژدا دروست دەکات.\nوەک شێوازى خوێندنەوەش، دەنگ و جووڵە و هێماکانى دەست و ڕوخسار ڕۆڵى جوانى و بیرکردنەوە دەگێڕن و دروستى دەکەن.\nئەزموونى شیعر خوێندنەوەى ناو هۆڵ و بەر میکرۆفۆنم هەیە، بەڵام شێوازى خوێندنەوە و دەنگ و جووڵە و هێماکانى دەست و ڕوخسارم پەیوەندیى خۆى لەگەڵ گوێگر نادۆزێتەوە، نەتوانینى گواستنەوەى مانا و جوانى لە نائاگاییم دەجووڵێت و مەوداکانى بیرکردنەوەى خۆم لەگەڵ مەوداکانى چێژى گوێگر سەرچاوەکانیان تا ڕادە و ئاستى ڕژانە ناویەک لێک نزیک نابێتەوە.\nشیعر شوێنى ڕاستەقینەى گرتووە. چڕبوونەوەى چێژى کۆمەڵگاى کوردیش لە شیعردا بووەتە ناوەند. هیچ هونەرێکى دى هێندەى ئەم بەشە پەروەردەى چێژى کۆمەڵگاى نەکردووە. هەندێک خورپەى بزربووى ناخ هەن، ڕەگەزەکانى دیکەى ئەدەبى نایدۆزنەوە. تەنیا شیعر لەبارى درەوشانەوەیدا دەتوانێت بیاندۆزێتەوە. نووسین و هونەر ئاراستەیان بەرەو ژیان و چێژە، بەڵام کردەى داهێنانى پەتى، ستایشى ژیان نییە لە پێناوى چێژدا، تێڕوانینى نوآ لەبارەى ژیان و چێژ دەخوڵقێنآ و دەیکاتە قەناعەتى مرۆڤ، مرۆڤى نوێبەخش و بەخشندەش ڕازەکان دەدۆزێتەوە.\nبە هیچ شێوەیەک بڕوام بە تێپەڕاندن نییە، بگرە بڕوام بەگۆڕان و جیهانبینیى جیاکار هەیە. تا ئێستاش نەمتوانیوە بڕوا بەوە بهێنم (نالى)، (باباتاهیر)ى تێپەڕ کردووە، هەروەها (گۆران) جەستەى شیعرى کلاسیکى بەتەواوى جآ هێڵاوە. ئێمەمانانیش خاڵى جیابوونەوەى ڕەهامان لەگەڵ نەوەى پێش خۆماندا نابێت. دەقئاوێزانییەکى بەهێز لە نێوان هەموو نەوەکاندا ئاشکرایە و لەوانەى دواى ئێمەمانانیش بەردەوامى دەمێنێت. وا دەبینم هەر ڕۆژ و ڕۆژگارێک جیهانبینیى خۆى بەسەر کەسى خاوەن جیهانبینیى ڕۆشنکەر و هێماى هەمەچەشن دەسەپێنآ. وەک چۆن هەموو وەرزێک بە فراوانى سەیرى ئاو و هەواى تایبەت بەخۆى دەکات و دەیسەپێنێتیش، ئەم ئاو و هەوایەش کەم و زۆرێک کاریگەری بە بارستى خۆى بەسەر نەشونماى درەختەکان جآ دەهێڵێت. ئەوەى تێبینیم کردووە نەوەى پێش ئێمە ستوونى ژیانیان هێنایە ناو شیعر و ئەزموونیان کرد. ئێمە ستوونى و ئاسۆیى و بازنەیى ژیان و خەیاڵ و خەونمان هێنایە ناو شیعر و فراوانتر ئەزموونمان کرد و درەوشاوە و دەوڵەمەندتر ناساندمان.\nنەوەى دواى ئێمەش کۆمەڵێک جیهانبینیى زیاد دەکەنە سەر قۆناخى شیعرى ئێمە. ئەمە یاساى ژیانە و دەبێت قبووڵمان بێت. قبووڵکردنى ئەم هەقیقەتە ناوەندێکى چەسپاوە لە بڕوابەخۆبوون و هەقیقەت بینین و دیاردەکانى پەیوەندیدار بە چییەتى بوونەوە.\nپرۆژەى تێپەڕاندنم نییە، زیاتر خەوندیدەى پێکهێنانى هێڵ و هێماکانى خۆمم، شیعرییەت سیماى ڕوونى گشت نەوەکانە و شانەیەکى زیندووى زۆر قووڵە لە جەستە و پێکهاتەى مرۆڤدا.\nدەقئاوێزانى دەتگەیەنێت بە فۆرمى ڕۆشنبیری و بیرکردنەوەى چالاک و دەتدرەوشێنێتەوە. ئەگەر ڕۆشنبیرییەک دەقئاوێزانى لەگەڵ گیانى بەهێزى ڕۆشنبیریى دنیا نەهێنێتە ئاستى هەست پێکردن، نەیتوانیوە لە پەیوەندی و گفتوگۆ و بیرکردنەوەى ئەوانى دیکەدا، ببێتە کەسایەتییەک بتوانێت زانستى ژیان کۆ بکاتەوە. ڕۆشنبیرییەکیش نەتوانێت ببێتە کەسایەتییەک. زانستى ژیان کۆ بکاتەوە، لەناو ڕۆشنبیریى دنیا خەیاڵى باش بەڕێوە نەچووە.\nلە بەرزبوونەوەى هێڵى هونەرى دەتوانێت لەناو ڕۆشنبیریى دنیا نیشتەجآ بێت و لە گەڕان بۆ بنەڕەتیش چالاک و بەرهەمدار بێت، خەسڵەت و ئاسۆى خۆبوونى بدۆزێتەوە. چرکەساتى ئاسۆى خۆبوونیش، چرکەساتێکى گەرم و ئاسوودە و چڕە لە ژیاندا.\nلە دامێنى هەر دەقێکم، مێژوویەک تۆمارکراوە، بڵێى بڕوام بەوە هەبێت نووسین هەڵچوون و کاتى تایبەتییە، یان بەهرە و سرووش ماوەیەکى دوور و درێژ بەردەوام بەشدار و هاوکارم بن لە نووسینى بەشە پێکهێنەرەکانى دەق. لەو تەمەنەى نووسینمدا، کە نزیکە چارەگە سەدەیەکە بەکامى دڵ لەناو سنوورەکانى لە هاتوچۆدام. ڕاوى چەند دەقێکم کردوون، ئەوانەى نووسیویشمن هێشتان لە نووسینیان تەواو نەبوویمە و نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. بڕواشم وایە بەهرە و سرووش کار لە ئامادەبوونى نووسەر دەکەن بۆ کەشى خرۆشان، بەڵام وەک هاندەر و خورپەیەکى شاراوە نەک شتێکى بنەڕەتى و تەواوکەرى بنیادى بەردەوامیى نووسین، لە نووسیندا زیاتر تێڕامان و خەون و ئێستێتیکاى ویژدانى بە پلەى یەکەم کاریگەرى و بەشداریى بەردەوامیم دەدەنآ. ناخى وریام ئامادەى بنیادى بەردەوامیى نووسین دەکەن.\nسەرەتاکانى نووسین لە هۆشیارى و یاداشت و خەونمدا ئامادە دەبێت. چاوەڕوانى کەشى نووسین دەکات. لەوانەیە ئەم کەشە چێژبەخشە شکۆ و بەهرە و سرووشى نووسین بێت و بنەماکانى بەڕێوە ببات. تا ڕادەیەکى زۆر باش نووسین پێویستى بە ژیرى هەیە، تا دەستت بەسەر ئامرازە هونەرییەکاندا بشکێت و ئەفسوونى نووسین بەهۆى بەهرەیەکى پەروەردەکراودا بەجآ بهێنێت.\nلەناوەوەى خۆم بە بۆچوون و تێگەیشتنى زاهیدێک ژیانم هەڵبژاردووە و بە چاوى دەمار و خوێن و پشت سەیرى شیعرى کوردى دەکەم و شیعرى: زمان و ئێستێتیکى و مرۆڤدۆستانەشم خۆشدەوێت، شیعر هەڵگرى وزەى ژیانە. لەناو شیعریشدا ژیان دووچارى نەسرەوتن و هەندێک جەنگى پێویستى کردووم. بوێرییەکانى ڕووبەڕووبوونەوە بەرانبەر ئەو مەترسییانەى لە لەناوچووندا دەبن بە هەست، کتێبى دەگمەنن هەوڵ دەدەم تێیان بگەم، دواجاریش بیاننووسمەوە، ئەو ژیانەم لا جوان و پەسندە، هەست و خەون لەناو دەقى شیعریدا دەیکەنە ئاماژە و ئاخاوتن. لە ئاخاوتندا لە خاڵى هاوبەش نزیک دەبینەوە، یان دەگەین بە وەڵامێک بۆ ئاخاوتن. خەون و یادەوەرى لە سێبەریدا بە یەکترى دەگەن و دەبن بە واقیعێک لە واقیعەکانى بوون. لە نێوان پەسندکردن و ڕەتکردنەوەى خوێنەرانى هۆشیار و خوێنەرانى ئاساییدا نووسین لەکوآ خۆى دەدۆزێتەوە. جیاکاریى نێوان خوێنەرى زۆر و جەماوەر ئاشکرایە. قۆناخى شیعرى کلاسیکى کوردى پڕ خوێنەرە، بەڵام جەماوەرى نییە.\nئەو مشتومڕە لە نهێنیى ئەو دەقانەدا بە دەست دەکەوێت، وەک سەرچاوەى چێژبەخش پێویستمان بە خوێندنەوەیانە. پەیوەندییەکى دڵخۆشکەریان لەگەڵ مووچڕک و تەزوو و خورپەى شاراوەى ناخ پێکهێناوە.\nمن یەک بەبارى خۆم، کە پەستى دامدەگرێت و لە هەموو دنیا بآ ئومێد دەبم پەنا بۆ دیوانى: مەحوى، یان دیوانى: حاجى قادرى کۆیی، یان دیوانی: گۆران، یان دیوانی: دیلان.....تاد، دەبەم، ئامادەم دەکەنەوە بۆ گرینگیدان بە هەموو بوارەکانى ژیان، یان دەگەمە فۆرمى گەیشتن بە هەموو شتەکان و ناخى خۆم. هەر هەموو ئاستێکیش ڕێز لە ژیان دەنێـت و هەوڵى بەرەو پێشەوەى و ئایندەى باشتر دەدات، هەریەکیش بە تێگەیشتنى خۆى چێژى لێ وەردەگرێت. نووسەریش لەسەر بنەما و فراوانبوونى مەوداکانى زمان و هێشتنەوەى بە زیندووێتى ئەو متمانەیەى دەبێتە خەونێکى بەدیهاتوو، لە خەونەوەش دەست پێدەکاتەوە. من خەونم هەیە، لە خەونەکانمدا دەست پێدەکەمەوە و دەچمە ناو مەوداکانى بیرکردنەوە و نووسین.\nوشەى: خەون و منداڵى و مردن، بێئاگاییم دەجووڵێنن و لام دووبارە دەبنەوە، دەبێت لە پەرەسەندنى خۆیاندا قسەم لەبارەیانەوە هەبێت و چوارچێوەیەکیان بۆ بگرم، فەزا و ڕەگەزى ئەم وشانە دیدگاى منیان دیل نەکردووە، زیاتر بەلاى خۆیاندا بەکێشیان کردووم. لەناو مندا ڕەگیان وریایە و بەگەشەکردنم ناساندوون، کەشوهەوان بۆ ئەزموونى خەونیم، لە شیعردا ئیلتیزامم بە فەزاى بوونەوە هەیە، نەک فەزا و ڕەگەزى وشە. بوون لە دەقدا دەبێتە شەپۆلى مانا و جوانی و شیعرییەت. شیعرى من مەبەستى مێژوویى تێدا نییە. داڕشتنێکى بوونى و خەونییە. کار لەناو خەون دەکەم بۆ دروستکردنى جیهانبینى، خەون و منداڵى و مردن پرسیارى ئەزەلین، نەکراوە وەڵامێکى ڕەها بۆ پرسیارەکانى ئەزەلییەت بدرێنەوە، هەر وەڵامێکى دەبێتەوە کۆمەڵێک پرسیارى دیکە. دووبارە نیاز و کەڵکەڵەى گەڕان و دۆزینەوە گەرم دەکەنەوە، دەمانخاتە بەردەم ئازادیى دەربڕین، خەون و خەیاڵمان دەجووڵێنێت، دەکرێت ئەم پرسیارە دوابخرێت بۆ دواى کۆتایى زەوى، یان دواى دۆزینەوەى بزەى مۆنالیزا و بەختیارى تا هەتایى، بڕوا بە بەختیارى تا هەتایە، کاریگەرترین و بەپیتترین ناوەرۆکى مێژووى گیانى پێکهێناوە.\nبەلامەوە گرینگە هەموو ئاستێک ببێتە لایەنگرى دەقەکانم، یان نا. بەهاى سەربەستى شوێنى نووسینى لە جیهان دۆزیوەتەوە، بە تەواوى ماناى سەربەستى، سەربەستیم لە جۆرى بیرکردنەوە و هونەرە جوانەکان و چێژى نووسین بۆ خۆم دابین کردووە، سەربەستى لەناو هەستیاریى نووسین دەتوێنمەوە، کەسى دووەمیش بەهەمان سەربەستى بەڕێوە دەچێت. منى وەک نووسین بەلاوە گرینگە، یان نا. ئەو قەناعەتەشى لا وێنا دەکەم بە هەموو تواناى گیانى و هێزى ئەقڵیمەوە ئاماژەکان بە دەربڕین و ناوەندى بەرهەمهێنان دەگەیەنم، بارێکى گیانیش لەناوەندى نووسین چێژى هاندانم دەگەیەنێتە پلەى توانەوە و تێکەڵاوبوون بە زۆرێک لە شتەکان. هەوڵیش دەدەم ژیانی چێژدار و بەجوانى پەیوەست بخزێنمە گیانى ئادەمیزادەوە. ئادەمیزادیش بگەڕێنمەوە بارى یەکەمین فڕین. ئێستێتیکاى هاوبەش و ڕۆشنایییەکانى ناو دەق دەکەمە هونەرى لێکدانەوە و تێگەیشتن بۆ پەخشکردنەوەى ڕۆشنایییەکانى خەیاڵ و ئەندێشەى وەرگر. وابەستەى کولتوورى پڕ چالاکیى کوردیم، ئەو کولتوورەى پەیوەندیى بەهەر هەموو کۆمەڵگاوە هەیە. بەرهەمى هۆشمەندییەتى، کەواتە ئێمە ناوەرۆکى گشتیى کولتوورین. تێکۆشانێکى سەخت دەکەم، ناوەرۆکێکى دەوڵەمەند و بە پیت و فەڕ بم.\nکولتوور بەو بارە زیندووەى خوڵقاندوویەتى، بەناوبانگترین جۆرى دەربڕینى ڕۆشنبیرییە. تا پاشەڕۆژێکى دووریش هەر بەو شێوە چالاکەى دەمێنێتەوە. مامەڵەى من لەگەڵ نووسیندا مامەڵەى ئیماندارە لەگەڵ خودا و سەرچاوە. خودا و سەرچاوەش دەبنە پرسیار و گفتوگۆ، پرسیار لە چییەتى بوون و نەبوون و شوێنەزا. دواجاریش دەمەوێت بزانم ئەو دۆزینەوانە چین، کە پێیان گەیشتووم، پرسیار و گفتوگۆمان چۆن بوونەتە یەکانگیربوونەوەى ئاسۆکانى ناوەند و نووسینیان لێوە درێژ بووەتەوە.\nجوانى لە سادەیى و قووڵبینییەوە دەخوڵقێت. لێڵیش شتە سادەکان لەناو دەبا و دڵى جوانى تێدا هێور ناکرێتەوە. لە بەشێک لە بەرهەمى هەشتایەکانم لە بنیادى قووڵى تەمومژدا کارم کردووە، تەمومژ لە ئەنجامى جوانیى زمان دروست دەبێت، لێڵیش لە ئەنجامى بنیادى ڕووکەش و هەڵەى زمانەوە.\nنموونە: بێزمانێک دەچێتە لاى مرۆڤێک، داوایەک دەخاتە ڕوو. بێزمانەکە لاى خۆى مانا و لێکدانەوەیەکى بۆ داواکەى هەیە و دەزانێت چى دەوێت، بەڵام لەبەر ئەوەى ڕوونیى زمانى نییە. ناتوانێت داواکەى لە بەرانبەر بگەیەنێت.\nشاعیر هەن ڕوونیى زمان و جیهانبینییان نییە. لە دەروون و هەستى یەکئاستیى خۆیان مانایەکیان بۆ نووسینەکەیان داناوە، بەڵام ناتوانن ئەم مانایەیان بە شێوازێکى ڕوون لە بەرانبەر بگەیەنن، لێڵى ئەم نەگەیشتنەیە. ژیان خۆى پڕە لە شێوازی گۆڕان و جموجووڵ، تەنانەت ڕەنگى سروشتیش گۆڕان لە خودى خۆى پەروەردە دەکات. درەخت لە پارچە زەوییەکى بچووکدا کەشوهەواى نەشونما وەردەگرێت، هەموو ساڵێکیش گەڵاکانى خۆى لەناو دەدا و هێماى ڕوون و شێوازى گەڵا نوێیەکانى دەکاتە کردەیەکى ڕاست. یەک شێوازیش لە ئەزموونى خەوندیدە و وێڵى دۆزینەوەى ژیانى بە پیت و دەسەڵاتدار نابێت. مانەوە و کارکردنیش لەناو شێوازێک ڕایەڵ و تانوپۆى داهێنان هەڵدەوەشێنێتەوە، هەموو سەربەخۆیى و دەسەڵاتێکى کەلکێشیش زەوت دەکات، گیانى بەردەوامبوونیش دادەڕزێنێت. ئەو شێوازەى لەناوەڕاستى هەشتایەکانەوە ئەزموونم کرد، هەوڵم دا لەو ئەزموونەدا کار لەناو ماناى زمان بکەم و ماناى بابەت بمرێنم.\nئەزموونێک بوو، ویستە هونەرى و کەلکێشییە زمانەوانییەکانم تێیدا پێشکێش کرد. دواى ئەم پێشکێشکردنەش خواستى گۆڕان لەناوەوە هەژاندمى، هەستم کرد کارێکى دیکە هەیە بۆ کردن، دنیایەکى دیکە هەیە بۆ بینین و شێوازى ژیان. کاتێک ڕێگا بەخۆم دەدەم ئەزموونێک واز لێ بێنم و سەرگەرمى ئەزموونێکى دیکە بم، دیارە وەک ئەزموون گەیشتوومەتە دوا ئاستى و لام تەواو بووە، ئەگەر لەناویشیدا بمێنمەوە دووچارى خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتە دێم، خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتەش کەشى نووسینم لەبەرچاو دادەخەن، لەو بار و بوارەدا هێزى خود و ڕستە کاریگەرەکانى مرۆڤى نوێبەخشیش بۆ جوانى و ژیان بآ کاریگەر دەبن.\nڕاگەیاندن کەناڵ و ناوەندێکى خزمەتگوزارە بۆ کردەى ڕۆشنبیرى. لەناو ڕۆژنامەوانیى کوردیدا گەیشتووم بە ئەزموونى بەپیتى زۆرێک لە نووسەرانى کورد و سوودمەند بوویمە بە بیر و بۆچوون و فۆرمەکانیان. لەلایەکى دیکەشەوە هێندەى لە بەشێک لە ڕۆژنامەوانى بە ناهەق لەبارەى منەوە نووسراوە، هێندە بەهەق لەبارەى ئەهریمەنەوە نەنووسراوە. سەرەڕاى ئەمانەش بەبآ هیچ هۆیەک بە مەبەست و هەڵەى ئەنقەست ناوم لە لێکۆڵینەوە و چاوپێکەوتنە ئەدەبییەکان دەسڕنەوە. بەشێک لە ڕۆژنامەوانیى کوردى هەوڵى تێدا دراوە هەقیقەتى شیعرى من بشێوێنێت. لە ڕۆژگارى ژیاندا ئەوانەى لە چێژى باوخوازەوە تەماشاى ڕستە کاریگەرییەکانى ژیان دەکەن تاوانکارن، نوێبەخشەکانیش قوربانیى ئەو هێزە باڵادەستانەن، کە تاوانکاران دەجووڵێنن و ئامادەیان دەکەن بۆ بەجێهێنانى مەرام و تاکتیکە سیاسی و شکستە ئەدەبییەکانیان، دیمەنە سادە و کاریگەرەکانى ژیان وەردەگرم بە تێکەڵاوکردنى فۆرمەکانى گەیاندن چەند ئاستێکى زمانەوانیى شیعرییەتى تێدا دەکەمە ستوونى تایبەتکردن و درەوشانەوە. وەک دەقى بە ئەدەببوو دەیخەمە بەردەم کۆمەڵێک نیشان و پرسیار، شتە سادەکانیش بەردەوام لە سرووتى تایبەتى و دانایى لەناو خوڵقاندنى نووسین زانیاریى ویژدانى و گەرمایى هەستەکانن. بوونمان لەناو خۆیاندا لەپێناو ژیان و جیهانبینییەکى باشتر بەرجەستە دەکەن، تا لە ژیان کاریگەرى و کردەوەى خۆیان نیشان بدەن.\nبێدەنگى لە قووڵایى نەزاندراودا پەیوەندیى دیکە لەگەڵ ژیان دەدۆزێتەوە، پەیوەندییە ساردبووەکانیشى لەگەڵ واقیع زیندوو دەکاتەوە. هەندێک شت لە واقیع وەردەگرێت، لە بیرکردنەوەى ڕێکى دەخاتەوە و ئامادەى گوتنى دەکات. پێکهاتەى سرووتى کەسایەتیم لە نیشتەجێبوون لەسەر زەمین بۆ خۆ گونجاندن لەناو سەرچاوەکانى ژیان وا هەڵکەوتووە. ئاخاوتن لەناو دەق دروست دەکەم. لە قسەکردن خودى ئامادەکراو دێتە پێشەوە، لە ئاخاوتنى ناو دەقیش ئەفسوونى خودى وریا و هۆشمەند. ئەگەر زۆر بدوێم، تێڕامانى ناوەوەم دەکوژێت و بنیادى ئامادەبوونى بەردەوامیى نووسینم دەشڵەژآ، ئەفسوونى خودیشم بەتاڵ دەبێت. زۆر دوان تەنیا بۆ کەسى سیاسی گونجاوە، بار و بوار بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئەوى دى دروست بکات، نووسەریش بار و بوار بۆ تێڕامانى تاکییەتى و هەستەکانى خۆى دەستەبەر دەکات. خۆم بە تێگەیشتن لە کرۆکى ڕۆژگار و بێباکى گرتووە، پرۆژەکانم بەهۆى زمانەوە پەرە پێدەدەم، نازانم ئەوەى نووسیومە باشە، یان نا. بەڵام بەو ڕاستییە گەیشتووم پێویستە لە هەوڵى تێڕامان و بێدەنگى بەردەوامبم.\nبێدەنگى لاى من مانا قووڵەکانى خەون ئاگادار دەکاتەوە و پرسیارى ژیان و بوونى هەیە.\nهەمیشە خۆم لە گفتوگۆ و دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بەدوور گرتووە، ئەو دەسکەوتانەى لە بار و بوارى شیعرەوە بە دەستم هێناون، دەکرآ بکرێـنە جێگرەوەى هەموو گوتن و نووسینێکى دیکە. هیچ نیازێکى گوتنیشم نییە لە دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بیکەم بە ناوەندى دەربڕین و درکاندن. هەموو ساتە هۆشیارى و نهێنى و هەستکردنەکانى ڕایەڵ و تانوپۆى نووسینیان چنیوم لە هەناوم خۆیان ڕاپسکاندووەتە دەرەوە و لە دەقەکانم درکاندوومن. خۆ تەرخانکردنیشم بۆ بەرهەمهێنانی دەق بەلاوە گرینگ و ناوەندە. دەق بنەماى پەیوەندییەکان جوان و فراوان دەکات، فۆرمەکانى دەروونیش دەگۆڕێت. سەرەتا شتە گشتییەکان دەدۆزمەوە. دواتر گیانى بزێوى شتەکان دەنووسمەوە و هەستى تێدا دەخوڵقێنم.\nنووسین و قسەکردن لەبارەى شیعر بە کردەى دۆزینەوە تآ ناگەم، زیاتر گواستنەوە و گەیاندنە. هەوڵ دەدەم خۆمى لێ بپارێزم، لەگەڵ ئەوەش لە هەموو بابەتێک پتر، تامەزرۆى خوێندنەوەى دیمانە ڕۆژنامەوانییەکانى شاعیرانى بە ئەزموون و ژیننامەى کەسایەتییانم.\nتێڕوانین و زۆر وردبوونەوەش لە شیعر دەمانباتەوە بۆ سەردەمى لەدایکبوونى یەکەمین مرۆڤ. نووسین ناتوانێت لەبارەى یەکەمین مرۆڤ ڕستەیەک، تەنیا ڕستەیەک بەهێز بکات، تەنیا لەرزەى گیان دەتوانێت لەناویدا وردبێتەوە و بگات بەبارى تێڕامانى یەکەمین مرۆڤ.


مانگا شا کلیلی دەرمانی ئایدز - Mehr News Agency\n24 tîrmehê 2017 - 18:53\nNews Code 11439\nدەسکەوتی نوێی پزشکی؛\nمانگا شا کلیلی دەرمانی ئایدز\nلێکۆڵەران تێگەیشتوون، لەشی مانگا ئانتی بادی بەرهەم دێنێت کە دەتوانرێت بۆ بەربەرەکانێ لە گەڵ نەخۆشیی ئایدز بەکاربهێنرێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە سایێنس نیوز، ئەوان جۆرێک لە پڕۆتۆیینی ئێچ ئای ڤیان کردە ناو لەشی مانگاوە، تێگەیشتن کە ئەو ئاژەڵە بە خێراییەوە ئانتی بادیی بەهێزی بەرهەم هێنا کە توانای بەربەرەکانێ لە گەڵ ئەو ڤایرووسەی هەیە.\nئێستاکە هەوڵەکان دانراوەتە سەر بەرهەم هێنانی ئانتی بادیی هاوشێوە لە لەشی مرۆڤدا؛ کارێک کە کلێڵی بەرهەم هێنانی سەرکەوتووی دەرزیی ئایدز دێتە ئەژمار. لە ئانتی بادیی بەرهەم هێنراو لە لەشی مانگا بۆ بەرگری لە پەرە سەندنی چڵکی بەجێماو لە جۆرەکانی ئێچ ئای ڤی کەڵک وەردەگیردرێت.\nئەم ڕەوتە لە لەشی مانگا تەنیا پێویستی بە ٤٢ ڕۆژە و ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەرهەم هێنانی ئانتی بادیی هاوشێوە لە لەشی مرۆڤ بە شێوەی ئاسایی ئەگەری هەیە چەندین ساڵ بخایێنێت و ئەمە ئەبێتە هۆی ئەوەی کە چڵکی بەجێماو لە ڤایرووسی ئیچ ئای ڤی لە لەش پەرە بستێنێت و ببێتە هۆی مەرگی مرۆڤ.


📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 19 2013 9:23PM\n👁 ئی بابەتە 4,783 جارێ وینیان\n汪 波 [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-10-2013 21:23:52\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 19 2013 6:06PM\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-10-2013 18:06:36\n👫 内奇尔万·伊德里斯·巴尔扎尼 ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 2 2015 2:41PM\n👁 ئی بابەتە 19,527 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ هـ.ب. 2-3-2015 14:41:15\n🏰 埃尔比勒 یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 20 2013 10:09AM\n👁 ئی بابەتە 21,091 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 20-10-2013 10:09:54\n💎 埃尔比勒城堡 کۆنەیاگێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 19 2013 9:32PM\n👁 ئی بابەتە 21,053 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 19-10-2013 21:32:12\n👫 塔拉巴尼 ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 20 2013 10:23AM\n👁 ئی بابەتە 21,512 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 20-10-2013 10:23:08\n🌏 库尔德斯坦 نەخشەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 19 2013 9:17PM\n👁 ئی بابەتە 22,024 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-10-2013 21:17:04\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 19 2013 9:19PM\n👁 ئی بابەتە 4,480 جارێ وینیان\n李绍先 [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-10-2013 21:19:42\n📷 正在接受割礼的七岁少女，库尔德斯坦 وینە و پەنەجناس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 20 2013 9:59AM\n👁 ئی بابەتە 21,474 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ هـ.ب. 20-10-2013 9:59:04\n🏰 迪亚巴克尔 یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Oct 20 2013 10:21AM\n👁 ئی بابەتە 20,878 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 20-10-2013 10:21:28


تاریخ ایجاد در دوشنبه, 17 آذر 1393 17:41\nرئاڵ دەبێ هەبێ چونکە لە نەبوونیدا نووسەر کەرەسەی خاوی پێ نابێ، خەیاڵ دەبێ هەبێ بۆ ئەوەی کەرەسە خاوەکان بکەونە فەزایەکی تایبەتی خۆیانەوە و ویست و داوایش دەبێ هەبێ بۆ ئەوەی رەوتێکی مانادار بە بەرهەم ببەخشێ. لە نەبوونی ئەم سێ تایبەتمەندییە پێکەوە کە دەتوانن سێ کوچکەی بەرهەمێکی شیاو بن، بەرهەم خۆی لە خۆیدا کورت دێنێ.\nنووسەر لە ژیان ورد دەبێتەوە (سەرنجێکی رئالیستی)، بە خەیاڵ بیریان لێدەکاتەوە (رەوتێکی سۆبژێکتیڤی)و، دوواتر هەوڵ دەدا بە لێک ئاڵاندنی ئەم دووانە رەوتێکی ماناداری تایبەت بە بەرهەمەکەی ببەخشێ. لێرەوە خوێنەر کاتێک دەق دەخوێنێتەوە، لە پرۆسەی خوێندنەوەیدا دەبێتە خاوەن سەرنجێکی قوڵتر بۆ رئال، بە فراوانتر بوونی خەیاڵی دەتوانێ شتە نادیارەکانی پشت رئال بخوێنێتەوە و، پاشان بەو ئاکامە بگا کە دەکرێ داوا و ویستێکی تر لەوەی کە بە رواڵەت هەیە، ببێ.\nلێرەوە خوێنەر چالاکتر دەبێ، نەک تەنیا لە پرۆسەی خوێندنی دەقدا، بەڵکوو لە پرۆسەی ژیاندا. چالاکییەک کە مەرج نیە چالاکییەک بێت بە مانای باو و رۆتینی مەسەلەکە، بەڵکوو واوەتر لەمە،... لە گومانکردن لەو حەقیقەتانەی کە لە مێژە بە حەقیقەت کراون بە بێ ئیزندان بە ئێمە بۆ سەرلەنوێ بیرلێکردنەوەیان.\n٧ی دسامبری ٢٠١٤


Diplomatic Magazine | کابینەی نوێی مەسرور بارزانی\nکابینەی نوێی مەسرور بارزانی\nوێنەی مەسرور لە هەرێمی کوردستاندا وینەیەکی جوان نییە. هەمیشەش لە بەرانبەر نێچیرڤان بارزانییدا وەک کەسێکی توندڕەو و زۆر نەریتپارێز تەماشاکراوە، لە راستییدا هەردوکیان دونیابینییەکی هاوبەشیان هەیە بەڵام نێچیرڤان دیپلۆماسییتر بوە و پۆستەکەشی وای خواستوە وا دەربکەوێت.\nمەسڕوڕ بارزانی دەبێتە سەرۆک وەزیران و بێهەبونی هیچ روئیایەکی حوکمڕانیی. ئەو نە روئیای حوکمڕانیی هەیە، نە روئیایەکی دیموکراسیی. تەواوی سەرکەوتنەکانی مەسڕوڕ بارزانیی لەوەدا کورتکراونەتەوە کە “ئەندازیاری ئارامی”ی بوە، ئەمە لەکاتێکدا هەمومان دەزانین ئارامیی لای پارتیی واتا نەبونی هیچ دەنگێکی ناڕازیی و خۆسەپاندنی سیاسیی و بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران بە زەبری هێز و دەستگیرکردنی دەیان کەسی دیندار لەژێر قانونی دژایەتییکردنی تیرۆریزم و روبەڕوبونەوەی ئیسلامیی جیهادیی.\nمەسرور بارزانی دەتوانێـت وێنەیەكی دیكە پیشان بدات،بە بەشداری پێكردنی ژنان لە حكومەتەكەی\nئەو دەبێتە سەرۆکی حکومەت. بۆ ئەو مەبەستە دەتوانێت وێنەیەکی دیکەی خۆی لە یەکەم هەنگاوی پێکهێنانی کابینەی نوێدا پیشان بدات. بۆ نمونە دەتوانێت بەسەر هەمو حیزبە بەشدارەکانی کابینەی نوێدا بسەلمێنێت کە لە سەدا سیی پۆستەکان بۆ ژنان بێت.\nلە کابینەی پێشو تەنها یەک وەزیر ژن بو، ئەگەر سەرکەوتوتر نەبێت لە وەزیرەکانی تر، بەدڵنیایی ناسەرکەوتوتر نەبوە. لەوە هەرگەڕێ وەزیرە پیاوەکان بەشێکی زۆر گەندەڵ و ناکارامە بون، تێیاندایە هۆکارێکی گەورەی قەیرانەکانە. ماناشی نییە لە پارلەماندا ژنان کۆتایان هەبێت بەڵام لە پۆستەکانی حکومەتدا نەیانبێت، یان با کۆتا لە پارلەمانیش نەبێت، یان با لەناو دەزگاکانی حکومەتیش رەنگبداتەوە.\n-بەڵێ، کۆتا زۆرجار هەندێک کەس دێنێتە پێشەوە کە بە کەڵکی پۆستەکان نایەن، بەڵام وەک قۆناغی سەرەتا خراپ نییە، بەتایبەت کە لە هەرێمی کوردستاندا تاکە رێگەیە بتوانین باڵانسی جێندەریی هێدی-هێدی بەدەستبێنین. ئەگەرنا بە رای زۆر کەس، کۆتا بەگشتیی زۆرجار دەبێتە هۆی ئەوەی ئەوانەی کۆتایان پێدەبەخشرێت وەک ئیمتیازێکی گارەنتییکراو لەو پۆستانە بڕوانن و هەوڵی خۆپێشخستن و ململانێ نەدەن.\nوێنەیەكی ناشیرینی هەیە لای ڕۆژنامەنوسان\nهەروەها مەسڕوڕ بارزانی وێنەیەکی زۆر ناشیرینیشی هەیە لای رۆژنامەنوسانی کوردستان، تەنانەت جیهانیش. ئەو بەناڕاستەوخۆیی لەلایەن میدیاکارانی کوردستان و خێزانی بنەماڵەی رۆژنامەنوسانی تیرۆرکراوەوە، تۆمەتباردەکرێت کەوەی دەستی هەبوە لە کوشتنی ئەو رۆژنامەنوسانە. دەزگاکەشی زۆر فاشیل و شکستخواردو بو لە دۆزینەوەی بکوژانی رۆژنامەنوسان. لە کوشتنی سەردەشت عوسمان رۆژنامەنوسیش، زیاتر ئەو کەیسە روبەڕوی ئەو کرایەوە. هەروەها لە کەیسی کوشتنی وەدات حوسێینیش لە دهۆک. بۆیە، ناکرێت کەسێک سەرۆک وەزیران بێت و لای رۆژنامەنوسانیش بە بکوژی رۆژنامەنوسان تۆمەتباربکرێت.\nئەو پەیوەندیی نێوان رۆژنامەنوسان و حکومەت هێندەی تر خراپ دەبێت. مەسڕوڕ بارزانی فاشیل بوە لەوەی لەڕێی دەزگاکەیی و دادگاکانەوە راستیی ئەو روداوانە نیشانبدات، بۆیە زۆر گرنگە لەو روەش وێنەیەکی دیکەی خۆی نیشانبدات کە پێناچێت لەوەدا سەرکەوتو بێت، ئەگەر بشتوانێت پەیوەندیی لەگەڵ رۆژنامەنوسان و میدیا باش بکات، ئەوا کەیسی تیرۆری رۆژنامەنوسان وەک پەڵەیەکی رەش بە نێوچەوانی خۆیی و دەزگاکەیەوە دەمێنێت تا راستیی روداوەکان ئاشکرا دەبێت.


خانەوادەی شەنیاشار: دەبێت هەر ٢٣ تۆمەتبارەکە دادگایی بکرێن – کوردی – RojNews.News\n12/04/2021 - 3:42:53 pm\nخانەوادەی شەنیاشار جەختدەکەنەوە، کە بەردەوام دەبن لە چالاکییەکەیان، تا ئەو کاتەی ئەو ٢٣ کەسە دەستگیر دەکرێن و دادگایی دەکرێن، کە دەستیان لە کوشتنی سێ ئەندامی خێزانەکەیاندا هەبوە.\nئەمینە شانیشار، کە هاوسەرەکەی و دوو کوڕی لەلایەن خزمان و پاسەوانەکانی ئیبراهیم خەلیل یڵدز پەرلەمانتاری ئاکەپەوە کوژراون، بۆ سزادانی بکوژەکان لەگەڵ فەریدی کوڕیدا ماوەی ٣٥ ڕۆژە لەبەردەم دادگای ڕحا چالاکیی ئێشکگریی “دادپەروەریی” بەڕێوەدەبەن.\nئەمینە و فەریدی کوڕی، کە خۆشیان بەر هێرشی ئاکەپەییەکان کەوتن، بەڵام بە برینداریی ڕزگاریان بوو، ئەمڕۆش لەبەردەم داداگا جەختیان لە داواکارییەکانیان کردەوە.\nئەمینە شەنیاشار لە چالاکییەکەدا وتی: لە خانەوادەکەم سێ کەس کوژراون، سزای زیندانیی بەسەر یەکێکی تریاندا سەپێدنراوە، بکوژانی منداڵەکانم ئازادانە دەسوڕێنەوە، منیش لێرە ناڕۆم با منیش بکوژن، یان دەبێت ئەو کەسانەی تاوانی کوشتنەکەیان ئەنجامداوە دەستگیر بکرێن.\nئەمینە، جەختیکردەوە”لە نەخۆشخانە منداڵەکانی منیان کوشت، با تۆماری کامێراکانی نەخۆشخانەکان بڵاوبکەنەوە، ڕاپۆتی پزیشکەکان و تۆماری نەخۆشخانەکە بڵاوبکەنەوە، ئایا ئەوە ویژدانە؟ ئەوە چ دادپەروەرییەکە؟”.\nهەروەها، فەرید شەنیاشار ڕایگەیاند، بە کوشتنی ئەندامانی خانەوادەکەی، تاوانی دژ بە مرۆڤایەتیی ئەنجامدراوە، وتیشی:”کاتێک لەگەڵ داواکاری گشتیی لەسەر دۆسیەکە لە نەخۆشخانە دەستمان بە لێکۆڵینەوە کرد، داواکاری گشتیی وتی ‘ئێمە ٢٣ تۆمەتبارمان دەستنیشانکردووە’ دەبێت ئەو کەسە دەستنیشانکراوانە دەستگیر بکرێن، دوای ئەوە ئێمە لێرە دەڕۆین. تاوەکو ئەو کەسانەدەستگیر و زیندانیی نەکرێن لێرە ناڕۆین”.\nفەرید شەنیاشار رایگەیاند، ئەمە تێکۆشانی هەموو کەسێکە و داوای پشتیوانیی لە تێکۆشانەکەیانی کرد.\nهەپەگە: فەرماندەیەک و دوو داگیرکەر لە گابار کوژران\nدادگای کەرخ فه‌رمانى له سێداره‌دانی بۆ چەتەیەکی تاوانه‌كه‌ى ئه‌لبودۆر ده‌ركرد\nكۆگای ئاوی سلێمانی دادەخرێت\nدۆسیەی کۆتییهێنان بە حەشدی شەعبی لە ڕاڕەوەکانی باڵیۆزخانەی ئەمریکا دەخولێتەوە


به‌وێنه... حه‌وت سەیرترین کولتورەكانی جیهان +18\n06:52 - 08/09/2019\nله‌جیهاندا چه‌ندین نه‌ریتی نامۆ و سه‌رنجڕاكێش هه‌یه كه زۆرنه‌ی مرۆڤه‌كان ئه‌و نه‌ریتانه به ناپه‌سه‌ند ده‌زانن، هه‌ر بۆیه ئه‌م جۆره نه‌ریتانه جێگای سه‌رنجی زانایانی بواری مرۆڤناسی و ئه‌نسرۆپۆلۆجیا-ن و چه‌ندین لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌باره‌یه‌وه ئه‌نجامدراوه.\nئه‌وه‌ی له‌م دیمه‌نانه‌دا ده‌بینرێن، هه‌ندێكیان ناخهه‌ژێنن و ئه‌و خوێنه‌رانه‌ی هه‌ستیارن به‌رامبه‌ر بابه‌تی توندوتیژ تكایه با هه‌واڵه‌كه نه‌خوێننه‌وه.\nیه‌كه‌م// بڕینی پەنجەکان\nهۆزی دانی لە ناوچەی بابوا لە وڵاتی ئەندەنوسیا دەژین، ژمارەیان نزیکەی 250 هەزار کەس دەبێت، ژنانی ئەم هۆزە کاتێك کەسێک لە خێزانەکەیان دەمرێت بۆ دەربڕینی هەستی خەمناکی خۆیان یەکێک لە پەنجەکانیان دەبڕن. بەم پێیە چەند - زیاتر کەسی نزیکیان لێبمرێت ئەوەندە زیاتر پەنجەکانیان لێدەکەنەوە.\nزۆرکات پێش ئەوەی پەنجەیان ببڕن بە پەتێک توند پەنجەکەیان دەبەستن تا هیچ خوێنی بۆ نەڕوات و دەماری ئەو پەنجەیەیان بوەستێت،تاکو دواتر بە ئاسانی لێببێتەوە.\nهەرچەندە حوکمەتی ئەندەنوسیا هوڵی زۆری داوە بۆ ڕێگریکردن لەم کارە بەڵام کۆنترۆڵ ناکرێت و بەشێوەی نهێنی ئەنجام دەدرێت.\nدووه‌م// خواردنی گۆشتی مرۆڤ دوای مردنیان\nهۆزی یانۆمامی لە گوندێک دەژین لەناو دارستانەکانی ئەمازۆندا لە نزیک سنورەکانی ڤێنزوێللا و بەرازیل. ژمارەیان ٣٥ هەزار کەس دەبێت، ئەم هۆزە بە کولتورێکی سەیربەناوبانگن لە جیهاندابە ناوی (ئیندۆکانیبالیسم) واتە خواردنی گۆشتی کەسێکی مردووی نزیکیان، ئەمەش کاتێک کەسێکی نزیکی هۆزەکەیان دەمرێت، سەرەتا گۆشتەکەی دەخۆن و دوای ٣٠ بۆ ٤٥ ڕۆژ ئێسکەکەی دەهاڕن و وەکو خۆڵی لێدەکەن و تێکەڵی دەکەن لەگەڵ شۆربای مۆز تا ئامادەبێت بۆ خواردنەوەی لەلایەن هەموویانەوە. دوای ساڵێک ئەم تێکەڵەیە دەخۆنەوە ، ئەمەش لەبەرئەوەی دڵنیابنەوە ڕۆحی کەسە مردووەکەیان دەڕووات بۆ بەهەشت و تێکەڵی ڕۆحی ئەمان دەبێت.\nسێیه‌م// ژیان لەگەڵ مردووەکانیان درێژە پێدەدەن\nخەڵکی تۆراجا لە ئەندەنوسیا خاوەنی کولتوری سەیرن و ئەوان بەوە ناسروان. مردن بە کۆتایی دانانێن و بە گرتنەبەری ڕێگایەکی جیای ڕۆحی دادەنێن.\nبۆیە هیچکاتێک باوەڕ بە مردنی کەسەکانیان ناکەن، ساڵانە مردووەکانیان لە گۆڕ دەردەهێنن و جلوبەرگی نوێ و بۆنی خۆشیان لێدەدەن و وێنەیان لەگەڵ دەگرن.\nبۆ ئەم مەبەستەش ساڵانە مەراسیمی مردووەکانیان دەگێڕن، هەر خێزانێک هەوڵدەدات پارەیەکی باش کۆبکاتەوە بۆ بەڕێکردنی ئەم مەراسیمە بە شێوازێکی جوان. تاکو کەسە مردووەکانیان بە جوانی بهێڵنەوە.\nهەرچەندە ئیندۆنیزیا وڵاتێکی موسوڵمانە. بەڵام خەڵکی ئەم هۆزە کریستیانین و تا ئێستایش بەردەوامن لەسەر ئەم کولتورە کۆنەیان و ڕازی نین دەستبەرداری ئەم خووەیان ببن.\nچواره‌م// ژنەکەو بکەرە کۆڵت و بە پێ خاوسی بەناو ئاگردا بڕۆ\nوڵاتی چین خاوەنی چەندین کولتورن و لە سەیرترین کولتورەکانیان ئەوەیە کاتێک پیاوێکیان دەیەوێت بچێتە ژیانی هاوسەرگیرییەوە لەگەڵ کچێکدا، زاوا پێش گواستنەوەی بوک و بردنە ماڵەوەو بوون بە ژن و مێردیان ، دەبێت بۆ سەلماندنی بەرپرسیاریەتی و خۆشەویستی خۆی بۆ بوکەکە و بنەماڵەکەی، بوکەکەبکاتەکۆڵی و بەسەر پشکۆی ئاگریندا بە پێ خاوسی بڕوات .\nهەر بە گوێرەی ئەو کولتورە خەڵکانی ئەو ناوچەیە پێیان وایە ئەمە دەریدەخات کە بووکەکە ژیانێکی سادە و خۆش لەگەڵ پیاوەکەیدا دەباتە سەر و دەتوانێت متمانەی پێبکات .


دکتۆر فرێدریک تیسۆ-بەشی دووەم\n7398 ژمارەی بینین\nدکتۆر فرێدریک تیسۆ لە ساڵی ١٩٥١ لە جەزائیر لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٦٢ دەگەرێتەوە بۆ فەرەنسا، دوای ئەوەی پلەکانی خوێدن دەبڕێت، لە ساڵی ١٩٨٠ دەبێتە پزیشک. وەکوو پزیشکێکی فەرەنسی، بڕیار دەدات لەو وڵاتانەی، کە دوورە دەستن و شەڕ تێیاندا بڵاوە و هیچ هاوکارییەکیان بەدەست ناگات، کار بکات.\nلە نزیکەوە بە سەرکردەکانی کورد ئاشنا دەبێت بەتایبەتی عەبدولرەحمان قاسملوو، سکرتێری حیزبی دیموکراتی کوردستان، کە لە ساڵی ١٩٨٩ لە ڤیەننا تیرۆرکرا.\nلە دوای راپەرینی ساڵی ١٩٩١ وە چەندینجار سەردانی باشووری کوردستان دەکات. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ تاوەکوو ٢٠١١ دەبێتە سەرکۆنسوڵگەری فەرەنسا لە هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان.\nلەم پەنجەمۆرەدا باسی کار و چالاکییەکانی خۆی لە کوردستان و مەغریب دەکات. ئەوەی کە تاوەکوو ئێستاش بۆ تیسۆ مەتەڵێکی هەڵنەهاتووە و نامۆیە، شەڕی کورد و کوردە و دەڵێت: چۆن دەبێت کوردێک، کوردێکی دیکە بکوژێت و پێێشی بڵێیت شەهید.\nتیسۆ لە وەڵامی پرسیارێکدا دەڵێت: من پەیوەندیم بە موخابەراتی عێراقییەوە نەبوو، بەڵام کە لە بەغداوە چووم بۆ لای حیزبی دیموکرات، خۆم لە سەیارەیەکی موخابەراتی عێراقیدا بینیەوە و تاوەکوو کەرکووک لەگەڵمدا بوون."\nفرێدریک تیسۆ، باسی بینینی خۆی و بێرنارد کۆشنەر دەکات، کە لە ساڵی ١٩٨٤ لە شاخەکانی کوردستان یەکتریان بینیوە و ناسیوە، دواتر کۆشنەر بووە وەزیری دەرەوەی فەرەنسا.\nفرێدریک تیسۆ لە کۆنفرانسی پاریس، کە تایبەت بوو بە کێشەی کوردەوە لە ساڵی ١٩٨٩ بەشداری دەکات و دەڵێت: ئێمە پرسمان بە تورکیا و سووریا و عێراق و ئێران نەکرد، بەڵام ئەو وڵاتانە خۆشحاڵ نەبوون بە ئەنجامدانی کۆنفرانسەکە.\nدەستگیرکردنی تیسۆ لەلایەن موخابەراتی تورکیا (میت)ەوە، هێشتا لە هزر و یاداوەریەکانیدا نەسڕدراونەتەوە و پێیوایە ئەوە تورکیایە، کە شەڕ بە کوردەکان دەفرۆشێت، نەک بەپێجەوانەوە.


نەوەی نوێ بە تەواوی پەرتەوازە دەبێت\n:: PM:08:43:23/05/2019 \nدوای ئاشكرابوونی ژمارەیەك دۆسیە لەسەر شاسوار عەبدولواحید و گرتنی لەلایەن دەزگا تەناهییەكانەوە نەوەی نوێ بەتەواوی پەرتەوازە بوو، ئێستە كێشە كەوتووەتە ناو فراكسیۆنەكەی و ناتوانن كۆ ببنەوە.\nشادی نەوزاد ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی نەوەی نوێ دەڵێ، سەرۆكی فراكسیۆنەكەی بە زۆر ناتوانێت بانگێشتی بكات بۆ كۆبوونەوە لە جێگەیەك كەخۆی مەبەستی بێت.\nئەمڕۆ پێنجشەم 23ی ئایار، شادی نەوزاد پەرلەمانتاری فراكسیۆنی نەوەی نوێ بە "وشە"ی ڕاگەیاند، هیچ بەرەو پێشچوونێك نییە لە دۆسیەی سكاڵاكەی لەسەر شاسوار عەبدولواحید و چاوەڕوانی دادگایە پرسەكە یەكلا بكاتەوە.\nلەبارەی هەڕەشەكەی سەرۆكی فراكسیۆنەكەی شادی گوتی: "لەدوای ئەو هەڕەشەیەی لە منی كرد كە دەبێت بچمە كۆبوونەوەی فراكسیۆن لە بارەگای نەوەی نوێ لە گوندی ئەڵمانی، من بە گوێم نەكرد و هەڕەشەكەیم بە هەند وەرنەگرت".\nپێشتر كازم فارووق سەرۆكی فراكسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی كوردستان داوای لە شادی نەوزاد پەرلەمانتاری فراكسیۆنەكەی كردبوو لە كۆبوونەوەی فراكسیۆن لە بارەگای نەوەی نوێ ئامادەبێت ئەگەرنا لە فراكسیۆنەكەیان دووری دەخاتەوە.\nمانگی ڕابردوو لە ڕێی ژمارەیە تەلەفۆنێكەوە هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی وێنە و فیلمی ڕووت لە شادی نەوزاد كرا و ئەوكاتە ڕای گەیاند، شاسوار ئەو هەڕەشانەی لێ كردووە بەو هۆیەوە چەند كەسێك لە نزیكەكانی گیران و ددانیان بە كارەكانیاندا نا بەچەند ڕۆژێكیش دوای ئەوە شاسوار عەبدولواحید گیرا كە تا ئێستە لە زیندانە.\nتێكدانی باخچە نایاساییەكانی هەولێر دەستی پێ كرد\n"وشە" پیلانی هاتنی سوپای عێراق بۆ نزیك سنوورەكانی هەرێمی كوردستان ئاشكرا دەكات


(ڕۆیتەرز) – ئەو کەسانەی کاری لەحیم دەکەن زیاتر تووشی نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان دەبن،\nتوێژینەوەیەکی نوێ پشتڕاستی دەکاتەوە و دەڵێت ئەو کەسانەی کاری لەحیم ئەکەن و دوکەڵی لەحیم هەڵدەمژن، زیاتر تووشی نەخۆشی شێرپەجەی سیەکان دەبن. توێژینەوەکە دەڵێت ئەمە سەرباری هۆکاری‌دیکە وەک جگەرەکێشان و هەڵمژینی تۆزی ئەسبێستۆس.\nتوێژەرەوە دینیتزا بلاکیف دکتۆر لە زانکۆی یوتا دەڵێت "پیشتر دووکەڵی لەحیم وەک هۆکاری تووشبوون بە شێر پەنجە دانراوە".\nسەرباری ئەمەش بلاکێف کە بەشداری توێژینەوەکە نەبوە دەڵێت "هەڕچەندە سەرنج دراوە کرێکاری لەحیم زیاتر تووشی سێرپەنجەی سیەکان دەبن، بەڵام هۆکاری‌دیکە زیاترە، لەوانە جگەرەکێشان و هەڵمژینی ئەسبێستۆس و کەرەستەی کیمیاوی‌دیکەی هۆکارن بۆ شێرپەنجە و ئەگەری هەیە هاریکاربن لەبەرزکردنەوەی تووشبوون".\nلەتوێژینەوە نوێکەدا، لێکۆڵینەوە لەئاماری 45 توێژینەوەی پێشتر کراوە، تێیدا 17 ملێۆن کەس بەشدارابوون. بەگشتی ئەگەری تووشبوونی کرێکارانی کاری لەحیمیان کردوە و دووکەڵکەیان هەڵمژیوە بەشێرپەنجە بەڕیژەی 43%زیاتر بوە.\nکاتێکیش توێژەرەوان لێکۆڵینەوەیان لە ئامارەکانی توێژینەوەکان کردوە کە سەنگی دەخاتە سەر جگەرەکێشان و هەڵمژینی تۆزی ئەسبێستۆس، دووکەڵی لەحیم زیاتر پەیوەندی بە مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجە بەڕێژی 17% هەبوە.\nهەروەها بلاگیف ووتی " ڕوون و ئاشکرا بوە، بەرزبوونەوەی مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجەی سی لای کرێکارانی لەحیم، هیچ هۆکارێکی‌دیکە بەشێوەیەکی تەواوەتی ڕوونی ناکاتەوە ، بەڵام لەڕێگای ئەم توێژینەوەیە دتوانرێت دووکەڵی لەحیم وەک هۆکاری شێرپەنجەی مرۆڤ دانرێت ".\nزاناکان: بەهۆی گۆڕانکاری کەش و هەوا، بەستەڵەکی پاتاگۆنیا لەباشوری چیلی دەبێت بەدوو بەشەوە\nتیمێکی زاناکانی کەش و هەوای وڵاتی چیلی لەوەتای مانگی 3ی ڕابردوەوە چاودێری دەکەن دەڵێن، بەستەڵەکی پاتاگۆنیا کە پانتایەکەی 12 هەزار کیلۆمەتر دوجایە لە باشووری وڵاتی چیلی بەهۆی گۆڕانکاری کەش و هەواوە دووکەرت بوە و پێشبینی دەکرێت کەرتبوونی زیاتر بەردەوامبێت.\nجینۆ کاساسا سەرۆکی بەشی بەفر و بەستەڵەک لەدەریاکانی دەسەڵاتی ووڵاتی چیلی بەڕۆیتەرزی ووتوە، بەرزبوونەوەی پلەی گەرما بەدرێژایی شاخەکانی ئەندیز لەباشوری چیلی و ئەرجەنتین واتە کەمبوونەوەی بەفرو بەستەڵەک و ئاوی ڕوبارەکان لەناوچەکە.\nهەروەها کاساسا دەڵێت "ئەوەی ڕوویداوە کەرتبوونە بەهۆی توانەوەی بەستەڵەک"\nپانتایی ئەو بەستەڵەکەی لە ڕوبارە بەستەڵەکە سەرەکیەکان جیابوەتەوە بە نزیکەی 208 کیلۆمەتر دووجا مەزەندە دەکرێت و بەشێکی بچووکە بەراورد بە بەستەڵەکی گەورە.\nبەڵام کاساسا دەڵێت "ئەمە نیشانەیە بۆ ڕودانی تێشکانی زیاتر".\nووتیشی "پانتایی بەستەلەکەکە بۆ 2 پارچە دابەش بوە، ئەگەری هەیە دابەشبوونی زیاتر لە باشور ڕویدابێت و بەمزوانە بێیان دۆزینەوە".\nلەسەرەتای ئەمساڵ لەبەرامبەر ڕوباری بەستەڵەکی گرای لەناوچەی (باخچەی دیل باینی نیشتمانی) لەباشوری چیلی 2 شاخی بەستەڵەک داڕمان، ئەمەش مەترسی هێنایە ئاراوە دوای بەردەوامبوونی داڕمانەکان.\nمارێکی ئاناکۆندا بێ جووتبوون بەچکەی دەبێت\nماری ئاناکۆندای ڕەنگ سەوز ناسراوە بە(ئانا) ئەوەی هەموو ژیانی لەمۆزەخانەی ئاویی نیوئینگلاند بەسەربردوە، لەسەرەتای مانگی یەکی ئەمساڵ 18 بەچکەی بوە. مۆزەخانەی نیوئینگلادن بڵاویکردەوە پشکنینی (دی ئێن ئەی) دەردەخات لەدایکبوونەکە لەدەرئەنجامی ئاوسبوونێکی بێجووتبوون بوە ئەوەی ناسراوە بە (منداڵبوونی پاکیزە).\nئەم جۆرە لەدایکبوونە لە نێوان ڕوەک و گیاندارە بێ بڕبڕيکان ڕوو دەدات، بەڵام لەنێوان بڕبڕەدارەکاندا زۆر دەگمەنە. ئەم جۆرە لەدایکبوونە لەمارمێلکەوە باڵندەوە ماسی قرش و ماردا تۆمارکراوە.\nئەم دەرکەوتەی لەماری ئاناکۆندای ئانا ڕویداوە دووهەم لەدایکبوونە بێجووتبوون لەماری ئانکۆندای سەوزدا ڕوودەدات، یەکەم لە باخچەی ئاژەڵانی بریتانیا بوو لەساڵی 2014دا.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 27-05-2018


یەکەم گەشتیاری مانگ دیاری کرا ! | ڕێکخراوەی زانستی فەرهەنگیی هۆژان\nخەرمانان ۲۷, ۲۷۱۸ Hojan ئەستێرەناسی و ئاسمانگەڕی, زانیاری, هەواڵ و زانیاری 0\nمیلۆنەرێکی ژاپۆنی دەبێتە یەکەم گەشتیاری مانگ و دەیهەوێت هونەرمەندان بۆ ئەو گەشتە بانگهێشت بکات.\nکۆمپانیای سپەیس ئیکس ئاشکرای کرد کە یوساکو مایزاوا، دامەزرێنەری کۆمپانیای جلوبەرگی زوزو، دەبێتە یەکەم گەشتیاری فەزایی کە دەچێت بۆ دەوری مانگ.\nمایزاوا دەڵێت “لە منداڵیمەوە، مانگم خۆش دەویست، سەیری مانگم دەکرد و خەیاڵ دایدەگرتم، هەمیشە ئیلهامبخەشی مرۆڤ بووە. ناتوانم ئەم هەلە لە کیس خۆم بدەم.” مایزاوا لە بەرنامەیدایە کە شەش تا هەشت هونەرمەندان لەگەڵ خۆی ببات.\nئەگەر گەشتەکە بەپێی پلان بڕواتە پێش، مایزاوا لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ڕاکێتی فلاکۆنی گەورەوە لە نزیکەوە مانگ دەبینێت.\nئێلۆن ماسک، لەبەردەم میدیاکاندا وتی “ئامانجمان ئەوەیە کە تەکنۆلۆژیی ڕاکێتەکان تا ئەو ئاستە پێش بخەین کە بە ڕاستی ببین بە بوونەوەرێکی چەند-هەسارەیی و شارستانیەتێک کە بە ڕاستی توانیومانە فەزا بپێوین”.\nئێلۆن ماسک بەڕێوەبەری گشتیی سپەیس ئیکس، لە مانگی فێوریەی ٢٠١٧دا ئاشکرای کرد کە لە ساڵی ٢٠١٨دا گەشتیار دەنێرن بۆ مانگ. ئەو کارە بڕیار بوو سەرەتا لە ڕێکەی ڕاکێتی فلاکۆنی قورس و کەپسولی دراگۆنەوە ئەنجام بدرێت بەڵام قەت ئەو شتە ڕووی نەدا. ئەو گەشتیارانەی بۆ ئەو گەشتە ئامادە بوون قەت بە شێوەی فەرمی ناویان ئاشکرا نەکرا.\nمایزاوا خاوەنی گەورەترین فرۆشگەی سەرهێڵی ژاپۆن واتە زوزوتاونە. هەروەها حەز بە کۆکردنەوەی کارە هونەرییەکان دەکای. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٠ ملیۆن دۆلاری بۆ کڕینی تابلۆکانی هونەرمەندان پابلۆ پیکاسۆ و ژان مایکڵ باسکیت خەرج کردووە.\nهەرچەند دەزانرێت کە تێچووی ئەم سەفەرە یەکجار زۆرە بەڵام سپەیس ئیکس هێشتا ئاشکرای نەکردووە کە چەندەی پارە وەرگرتووە.


دوو هێرش له شه‌وێكداهێزی زیاتر له داقوق جێگیرده‌كرێن\nته‌نیا له شه‌وێكدا، دوو كرده‌وه‌ی توندوتیژیی له گونده‌كانی قه‌زای داقوق تۆمارده‌كرێن، ئه‌وه‌ش هاوكاته له‌گه‌ڵ بڵاوه‌پێكردن و جێگیركردنی هێزی زیاتری سوپای عیراق.\nشه‌وی رابردوو 26ی تشرینی دوه‌م له گوندی عه‌لی سه‌رای باشوری خۆرئاوای داقوق، بۆمبێكی چێنراو به‌هۆی هێزێكی لیوای 45ی سوپادا ته‌قییه‌وه.\nسه‌رچاوه‌یه‌ك ئه‌منی به (كه‌ركوك ناو)ی وت به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبه‌كه‌وه چوار سه‌ربازی عیراق برینداربون، كه دوانیان به‌هۆی سه‌ختی برینه‌كانیانه‌وه ره‌وانه‌ی نه‌خۆشخانه‌كانی كه‌ركوك كراون.\nهه‌ر شه‌وی رابردوو له گوندی عه‌نانه‌ی خۆرئاوای داقوق، ژماره‌یه‌ك چه‌كدار هێرشیانكردۆته سه‌ر باخی ئه‌حمه‌د تاڵه‌بانی و روبه‌ڕوبونه‌وه رویداوه.\nسه‌رچاوه‌یه‌كی ئه‌منی ده‌ڵێت له‌و روبه‌ڕوبونه‌وه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ چه‌كداره نه‌ناسراوه‌كاندا، پاسه‌وانێكی باخه‌كه برینداربووه و دواتر پۆلیسی فیدراڵی گه‌یشتون، ده‌ستبه‌جێ بۆردومانی شوێنی چه‌كداره‌كانیان كردووه.\nله سه‌ره‌تای حوزه‌یرانی ئه‌مساڵدا، لیوای 45ی سوپای عیراق لە گوندە كاكەیینشینەكانی قەزای داقوق جێگیربون و پۆلیسی فیدراڵیش دۆسییەی ئەمنی ناو شاری قەزاكەی وەرگرت.\nكەركوك/ 7ی حوزەیرانی 2020/ پۆلیسی فیدراڵی لەكاتی چونیان بۆ ناو شاری داقوق فۆتۆ: محەمەد ئەڵماس\nدوێنێ پێنجشه‌ممه 26ی تشرینی دوه‌می له ناوچه‌ی هه‌فته‌غاری داقوق، هێزه‌كانی سوپا بڵاوه‌یان پێكرا و چه‌ند ناوچه‌یه‌كیان بۆردومان كرد، به گومانی هه‌بونی چه‌كدارانی داعش.\nبه‌پێی به‌دواداچونه‌كانی (كه‌ركوك ناو)، بۆردومانی دوای تۆماركردنی جموجۆڵی چه‌كدارانی نه‌ناسراو بووه له‌رێی كامێرای حه‌رارییه‌وه.\nمحه‌مه‌د ئیبراھیم، ئەنجومەنی گوندی مەنسوری ناوچەی ھەفتەغار بە (کەرکوک ناو)ی وت "ناوبەناو جموجۆڵی داعش ھەیە، دەشتوانین بڵێین زیاتر بووه به‌ڵام مه‌ترسی نین، چونكه هێزی زۆری ئه‌منی له ناوچه‌كه‌دا هه‌یه و هێزی زیاتریش بڵاوه‌یانپێكراوه".\nئه‌وه‌ش له كاتێكدایه فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنه هاوبه‌شه‌كانی عیراق دڵنیایی به هاوڵاتیان ده‌ده‌ن له شكان و له‌ناوچونی داعش.\nلیوا ته‌حسین خه‌فاجی، وته‌بێژی فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنه هاوبه‌شه‌كان به ئاژانسی عیراقییه‌ی نیمچه‌فه‌رمی راگه‌یاند كه به‌هۆی ئۆپه‌راسیۆنه‌كانیانه‌وه، "داعش له شكانی گه‌وره و له‌ناوچوندایه"، ئه‌وه‌ش وایكردووه "ژماره‌ی هێرشه تیرۆریستییه‌كانیان كه‌مببێته‌وه".\nقەزای داقوق ماوەی ساڵێكە بە دۆخێكی ئەمنی جێگیردا تێپەڕنابێت و كێشەی زەوییە كشتوكاڵییەكانیش لە نێوان جوتیارانی عەرەب و نەتەوەكانی تر بە هەڵواسراوی ماوەتەوە و ناوبەناو ئاڵۆزی لێدەكەوێتەوە.


من طرف danyar asuda في الخميس يوليو 07, 2011 6:19 am\n- كورێك به خۆشه‌ویسته‌كه‌ی ده‌ڵێت: تۆ له چ رۆژێك له‌دایك بووی ؟ كچه‌كه‌ش ده‌ڵێت: له رۆژی هه‌ینی ! كوڕه‌كه‌ش ده‌ڵێت ئای له‌م درۆیه، خۆ هه‌ینی رۆژی پشوودانه و ته‌عتیله.\n- یه‌كێك دیویست خانوویەک تاپۆ بکاتە سەر خۆی. حاکم وتی بەڵگەیەکم بۆ بێنە کە خانووی تۆ بێت. رەسمێکی بۆ هێنا كه به‌بێجامه‌وه حه‌وشه‌ی ده‌شووشت!!\n- ڕۆژێک یەكێك له باوکی دەپرسێت؛ بابه تۆ له کوێ لەدایکبوویت؟ ئەویش ئەڵێ کوڕم من له هەولێر لەدایکبووم. ئینجا ئەڵێ ئەی من؟ باوکی ئەڵێ؛ تۆ له سلیمانی لەدایکبوویت. كوڕەكەش ئەڵێ؛ ئەی لەو سوتفەیه، ئەی چۆن یەکتریمان ناسی!\n- پیاوێك بە کچێک ئەڵێ ماچێکم بەرێ. کچەکە توڕە ئەبێ. پیاوەكە ئەڵێ من لەبەر تۆمە ئەگینا خۆم ژن و منداڵم هەیە!\n- ژنێکی کەمێک بەتەمەن مامەڵەیەکی کەوتۆتە دائیرەیەکەوە و دەچێتە ژورەوه. دوو مۆزەفی لێیە و یەکێکیان پێی دەڵێ: خۆشکەکەم تەمەنت چەندە؟ ئەویش دەڵێ 35. مۆزەفەکە دەڵێ: ئاخر دادە گیان لەوە ناچێت ئەوە موالیدی خۆت بێت. ژنەکە دەڵێ: ئێ باشە بنووسە 30. مۆزەفەکە دەڵێ: دادە گیان ئاخر ئەمە دائیرەیە و دەبێ زانیاریەکانت تەواوبێت. ژنەکە دەڵێ: ئێێێی، دە بنووسە 25 خۆ دنیا ناڕووخێ. مۆزەفەکەی تەنیشتی دەڵێ: کورە تا نەچۆتەوە سکی دایکی شتێکی بۆ بنووسە و تەواو..\n- پیاوێك جانتایەك پارە دەدۆزێتەوە و دەچێتەوە ماڵەوە، بە دڵخۆشی دەڵی ئافرەت ئەو هەموو پارەیەم دەستكەوت و ئیتر ژیانمان خۆش دەبێ، كاتێك ژنەكەی پارەكە دەبینێ و جەڵتەیەك لێدەدات و دەمرێ، پیاوەكەش دەست بەرز دەكاتەوە و دەڵێ: ئاهـ خوایە سوپاس بۆ ئەو هەموو نیعمەت و خۆشییە!!\n- یەكێك بە باوكی دەڵێت : باوکە ئەگەر لە ژوورێکدا ١٠ هەزارت بینی لەمسەری ژورەکە ٥ هەزاری دیكەت بینی، کامیان هەڵدەگریت؟ باوکی : بێگومان ١٠ هەزارەكە... كورەكەش دەڵێ : های لەو بێ ئەقلییە، ئەی بۆ هەردووکی هەڵناگری!\n- یەكێك زۆر رەزیل و بەخیل دەبێ شەو خەو ئەبینێ پارە ئەكاتە خێر كە لە خەو هەڵسا گوتی : خەیاڵتان خاوە ئەگەر جارێكی تر من بخەوم..\n- رۆژێكیان ژنێك پەڵپینە لێئەنێ، رۆژی دووەم سڵقاو، رۆژی سێیەم سپێناخ، رۆژی چوارەم پیاوەكە ئەڵێ: ئافرەت ئەمڕۆ هیچ لێمەنێ، چێشتی تۆم ناوێ، خۆم ئەچمە ناو باخەكەوە و لەوێ ئەلەوەڕم...\n- کوڕێک بە خۆشەویستەكەی وت..: ئەگەر لەگەڵم بێیتە دەرەوە، نەستەلەیەکت بۆ ئەکڕم. کچەکە وتی: باشە. پاش تۆزێکی تر پێی وت: ئەگەر رێگام بدەی لە تەنیشتت دانیشتم، نەستەلەیەکی تریشت بۆ ئەکڕم ؟ کچەکە وتی: زۆر باشە. ...پاش تۆزێکی تر پێی وت: ئەگەر رێگام بدەیت دەستت بگرم، کیلۆیەک هەنگوینت بۆ ئەکڕم؟ کچەکە وتی: باشە. ئەمجارە پێی وت: ئەگەر رێگام بدەیت دەست بخەمە سەر شانت، خۆشترین نوقڵت بۆ ئەکڕم؟ کچەکە وتی: بەخوا وا بڕوا، پێش ئەوەی ماچەکەم بکەی، تووشی شەکرە ئەبم.\n- كوڕێك بە خۆشەویستەكەی دەڵێت: من دەتوانم بە یەك دەست (20) ئوتۆمبێل رابگڕم، كچەكە دەڵێ: بۆ خۆ ڤاندام نیت. كوڕەكەش دەڵێ: نەخێر مرورم!\n- كوڕ و كچێك خۆشەویستی یەكتر دەبن، كچەكە حەزی بە قسەی رۆمانسی دەبێ و بە كوڕەكە دەڵێ: گیانەكەم وشەیەكم پێبڵێ كە هەستم گەرم بكاتەوە... كوڕەكەش گوتی: قەمسەڵە!!!\nکوڕێک دەچێت بۆ داخوازی کچێک. کاتی چا دانان، کچەکە لە کوڕەکە نزیک دەبێتەوە و چاکەی بۆ دادەنێت. کچەی نەگبەت تۆزێک سمێڵی هەیە و کوڕەکە دەیبینێت، یەکسەر دەڵێ: ئەوە چییە سمێڵت هەیە؟ کچەکە دەست دەکا بە گریان. کوڕەی قەلەمونیش دەیەوێت دڵخۆشی باتەوە و دەڵێ: بەسە بەس، پیاو نابێ بگری....\n- بە یەكێک دەڵێن ئەگەر ماتۆڕێکت هەبی چۆن لێدەخوڕی؟! ئەویش دەڵێ: چ دەکەم. وەک ئەو عالەمەی دەستم لە جامەکەی دەردێنم..\n-جارێكیان لە یەكێكیان پرسی، مەلە دەزانی؟ ئەویش لە خۆیەوە وتی: لەناو ئاو!\n- یەكێك بەباوکی دەڵێت بابە من حەز دەکەم نەنکم بهێنم. باوکی دەڵێت چۆن دەبێت کوڕم ئەمجارە قسەی وا بکەیت دەتکوژم. دەڵێت بۆ ئاخر؟ دەڵێت تۆ چۆن شتی وا دەکەیت ئەوە دایکی منە. ئەویش دەڵێت ئەی بۆ تۆ دایکی منت هێناوە و من هیچ قسەیەک ناکەم!\n- یەكێك دەیەوێ بانكێك ببڕێ، ئه‌چێت بۆ بانكێک و ده‌مانچه‌یه‌ک ده‌ر ئه‌کات و ئه‌ڵێت ده‌ست هه‌ڵبڕن هه‌موویان ده‌ست ئه‌کەن به پێکه‌نین .. ئه‌ڵێت چییه ؟ ئه‌ڵێن ئاخر ئه‌مه بانكی خوێنه نه‌ک هی پاره.\n- گێلێك لەبازاڕ لە دایکی ون ئەبێت ئەچێت بەدوای دایکیا بگەڕێت بە پیاوێک ئەڵێت خاڵەگیان ئەوە ژنێکت نەدیوە منی لەگەڵابم؟\nله شه‌وێکی ڕۆمانسیدا دوو ئاشق له که‌ناری ده‌ریایه‌ک له‌ته‌نیشت یه‌که‌وه پاڵکه‌وتوون. پێڵاوه‌کانیان داکه‌ندووه و سه‌یری ئاسمان ده‌که‌ن. کچه‌که به کوڕه‌که ده‌ڵێ: ئازیزم، ئه‌و مانگه ده‌بینی له به‌رزایی ئاسمان؟ ئه‌ویش ده‌ڵێ: ئه‌ی چۆن نایبینم گیانه‌که‌م. ئینجا کچه‌که ده‌ڵێ: ده وه‌ڵاهی بۆگه‌نی قاچت تا ئه‌وێ ده‌ڕوات..\nکۆمەڵێک چەکل بە چایچییەکی داماو فێربوون و پێی ڕادەبوێرن، ئەویش یەک لەسەر یەک چای ناخۆشیان بۆ دادەنێت. رۆژێکیان پێی دەڵێن مامە گیان وەعد بێت ئیتر لەمەودوا بەهیچ شێوەیەک سەر ناکەینە سەرت و وەک باوکمان سەیرت دەکەین. ئەویش دەڵێ: وەڵا ئەگەر ئێوە وەعدەکەتان بەرنە سەر، منیش وەعدتان دەدە‌مێ کە لەمەودوا چڵكاو نەکەمە چاکانتانەوە\nکابرایه‌کی پیر به هاوڕێكە‌ی ده‌ڵێ دوێنێ من و ژنه‌که‌م چووین نانێکمان له چێشتخانه‌یه‌کی زۆر زۆر خۆش خوارد. ئه‌ویش ده‌ڵێ ناوی چی بوو؟ کابرا ده‌ڵێ، ئا توخوا بوه‌سته تا بیرم بکه‌وێته‌وه. ئینجا ده‌ڵێ: ئه‌رێ گوڵ. گوڵ، پێش ئه‌وه‌ی که گوڵ ده‌پشکوێت چی پێ ده‌ڵێن؟ ئه‌ویش ده‌ڵێ: پێی ده‌ڵێن خونچه. کابراش ده‌ڵێ ده‌مخۆش بیرت هێنامه‌وه و هاوار ده‌کات: خونچـــــــــــه، خونچــــــــــــه. ئه‌رێ ئه‌و چێشتخانه‌یه‌ی دوێنێ نانمان لێخوارد ناوی چی بوو؟\nیەكێكی كەم ئەقڵ، هیدفۆنێكی گوێچكەی كڕی، كە گوێی دایە هەستی كرد شتێكی هەیە، دوایی بردیەوە بۆ ئەو شوێنەی لێوەی كڕیبوو، وتی: كاكە ئەو هیدفۆنە لە هەدوو سەماعەكانیەوە هەر یەك دەنگ دەردەچێت!\nیەكێك وێنەی لەناو بەفر گرتبوو، وێنەكەی خستە ناو سەلاجە، گوتی تاوەكو بەفرەكە نەتوێتەوە!\nژنێك بە مێردەكەی خۆی دەلێت: پیاوەكە بە موناسەبەتی زەواجمان دوو مەرِ بكە خێر..... مێردەكەشی دەلێت: گوناهی مەڕەكان چییە باجی كەرێتی من بەن


ANF | ئەڵمانیا چەک بە لایەنەکانی شەڕی لیبیا و یەمەن دەفرۆشێت\nئەڵمانیا چەک بە لایەنەکانی شەڕی لیبیا و یەمەن دەفرۆشێت\nئەڵمانیا لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە لانیکەمەوە بە بڕی یەک ملیار یورۆ چەکی بەلایەنەکانی شەڕ لە لیبیا و یەمەن فرۆشتووە.\nدووشه‌ممه, 4 Jan 2021, 08:20\nوەزارەتی ئابووری ئەڵمانیا وەلامی پرۆژە پرسیاریی حیزبی سەوزی دایەوە و رایگەیاند، ئەوە پەسەند کراوە، کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بە بڕیی ٥ ملیار یورۆ چەک بە وڵاتان بفرۆشرێت. لە ساڵی ٢٠١٩دا بە بری ٨ ملیار یورۆ چەک بە وڵاتان فرۆشرابوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠٢٠دا فرۆشتنی چەکی ئەڵمانی کەمیکردووە بۆ ٥ ملیار یورۆ.\nئاماژە بەوەکراوە، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ حکومەتی ئەڵمانیا ئەوەى پەسەند کردووە، کە بە بڕی ٧٥٣ ملیون یورۆ چەک و پێداویستیی سەربازی بفرۆشرێت. بەپێی ئەوەش بڕی ٣٠٥ ملیۆن یورۆ بە قەتەر و بڕی ٥١ ملیۆن یورۆش بە ئیمارات و بایی ٢٢ ملیۆن و ٩٠٠ هەزار یورۆ چەک بە تورکیا فرۆشراوە.\nئاماژە بەوەشکراوە، لیبیا و یەمەن لە ناو ئەو وڵاتانەدان، کە ئەڵمانیا چەکی پێ فرۆشتن. هەروەها ئەڵمانیا چەکی بە میسر، ئیمارات، ئوردن و بەحرەین لە هاوپەیمانیی عەرەبی دژ بە یەمەن فرۆشتووە. ئەو هاوپەیمانییە لە دژی میلیشیاکانی حوسی لە یەمەن شەڕ دەکات، کە ئێران پشتیوانییان لێدەکات.\nنەتەوە یەکگرتووەکان چەندینجدار رایگەیاندووە، تورکیا و ئیمارات چەک دەفرۆشن بە هێزەکانی لیبیا، کە لەلایە نەتەوە یەکگرتوەکانەوە گەمارۆی چەکیان خراوەتە سەر و بەوەش گەمارۆی نەتەوە یەکگرتووەکان پێشێل دەکەن.