خوێندنه‌وه‌ی بیست و یه‌ک،کۆمه‌ڵه شیعری چاپکراوی سوله‌یمان سۆفی ساڵحی\n15/4/2020 02:11 PM\nداوا ده‌که‌م له‌و هاوڕێیانه‌ی که ده‌غده‌غه‌ی شیعریان هه‌یه یان به شیعره‌وه سه‌رگه‌رمن، ئه‌م بابه‌ته بخوێننه‌وه، بیست و پێنج خوله‌ک کاتتان دانێین ته‌واوه.\nڕۆژهه‌ڵات له به‌رانبه‌ر ڕۆژاوادا، واته ئه‌و به‌شه‌ی گۆی زه‌وی که له پێشکه‌وتن و ته‌کنۆلۆژیادا ده‌ستێکی زۆر باڵای نییه و پێبه‌ندی نه‌ریته کۆنه‌کان و کولتووره گوندییه‌کانه زۆرتر به شیعره‌وه ده‌ناسرێ. به‌شێکی به‌رچاو له شیعر زاده‌ی عاتیفه و ئێحساسه و به‌شێکیشی زاده‌ی شعوور و بیرکردنه‌وه؛ که‌وابوو ده‌توانین بڵێین سه‌ره‌تا عاتیفه و ئێحساس بووه‌ته هۆی ئه‌وه که به‌شی ڕۆژهه‌ڵاتی گۆی زه‌وی بره‌وێکی به‌رچاوی له شیعرا تێدا به‌دی بکرێت و پاشان شیعر هه‌ڵکشان به خۆوه ببینێ و له ئێحساسه‌وه به‌ره‌و شعوور گوزه‌ر بکات.\nئه‌وه‌ی که هه‌ندێ بڕوایان به‌وه بێت ئه‌م شیعره له ئه‌شقی بوونێکی بان زه‌مینی هۆنرابێته‌وه مافی خۆیانه چون تا مرۆڤ هه‌بێ باوه‌ڕمه‌ندی به چه‌مکه بان سروشتییه‌کان بوونی هه‌یه و ڕه‌نگه کۆتاییشی نه‌یه‌ت. من بۆخۆم وه‌ک تاکێ هه‌ست به شه‌راب، ترێ، باخ، خۆشه‌ویستی، ماچ، مه‌ستی، ئازادی و شارستانییه‌ت ده‌که‌م له‌و په‌یڤه‌دا. مه‌به‌ستم له هێنانه‌وه‌ی ئه‌م نموونه‌یه، سه‌فه‌ری شیعره له ئێحساسه‌وه بۆ شعوور. ئه‌و شیعره به‌شێکی ئێحساسه به‌ڵام له‌وێدا ئێحساس کراوه به پله‌یه‌ک بۆ گه‌یشتن به شعوور. ئه‌و نموونه‌یه‌م هێنایه‌وه تا بڵێم له پاش سه‌دان ساڵ هێشتا ئه‌و شیعره داچڵه‌کێنه‌ره، به وشه‌ی ئاساییش ئه‌م داچڵه‌کاندنه خولقاوه، هیچ وشه‌یه‌کی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ی به‌ده‌ر له تێگه‌یشتنی تاکه‌که‌س تێدا به‌کار نه‌هێنراوه.\nئه‌ده‌بیات چیه و چۆنه، تاریفگه‌لی زۆری لێکراوه. ڕه‌نگه بتوانین بڵێین هه‌ر په‌یڤێ که به یارمه‌تی زمان به‌رهه‌م ده‌هێنرێت و له‌گه‌ڵ ئاخاوتنی ئاسایی جیاوازیی هه‌یه ئه‌ده‌بیایه. له ڕوانگه‌ی منه‌وه شیعره زاره‌کییه‌کانی کورد، به‌یته‌کان، ئه‌گه‌رچی سه‌ره‌تا به شێوه‌ی ده‌ق له دایک نه‌بوون و ته‌نیا به سه‌ر زارانه‌وه بوون، ئه‌ده‌بیاتن؛ چون له‌گه‌ڵ زمانی ئاسایی جیاوازییان هه‌یه. له خودی ئه‌ده‌بیاتا شیعر تا ڕاده‌یه‌کی زۆر ڕه‌هایه و هه‌وسار داماڵراوانه خۆ ده‌نوێنێ. ئیلیۆت له خاکی وێراندا که ئه‌و هه‌موو هه‌رای نایه‌وه به وشه‌گه‌لێ ئاسایی وێنه شیعری و ده‌سته‌واژه‌کانی خولقاند و بوو به ڕێچکه بۆ پاش خۆی.\nله ناو خۆمانا ده‌توانم بڵێم چ له سه‌رده‌می کلاسیک و چ ئێستا هیچکه‌س نه‌یتوانیوه ئه‌وه‌نده‌ی شێرکۆ شاعیر بێت. هیچکه‌س نه‌یتوانیوه ئه‌م پانتا به‌رینه‌ی له شیعر و خه‌یاڵ و بیرکردنه‌وه هه‌بێت. هیچکه‌س ئاوه‌ها به‌ربڵاو نه‌یتوانیوه له زمان که‌ڵک وه‌رگرێ و به‌ر‌ده‌نگ بێنێته سه‌رسوڕمان و به مۆسیقای شیعرییه‌وه ڕمبازێن کات. هه‌رکه‌سێکیش بڕوای به‌ده‌ر له‌مه‌یه مافی خۆیه‌تی؛ تێپه‌ڕبوونی زه‌مه‌ن هه‌موو شت ده‌رده‌خات. وه‌ک خوێنه‌رێکی نیمچه پڕۆفیشناڵ هه‌م شیعر ده‌خوێنمه‌وه و هه‌م چیرۆک؛ له ڕوانگه‌ی منه‌وه هه‌ر به‌رهه‌مێ ئاسه‌واری ماندووبوونی پێوه دیار بێت شیاوی خوێندنه‌وه‌یه به‌ڵام وه‌کوو نووسین له‌م دوو سێ ساڵه دواییه‌دا تا ڕاده‌یه‌ک یه‌خه‌م له شیعر هه‌ڵته‌کاند. ڕه‌نگه ئێستا به ڕواڵه‌ت بازاڕی شیعر گه‌رم بێت و به به‌راورد له‌گه‌ڵ ده‌قگه‌لی تر که‌سانێکی زۆرتر ده‌س بده‌نه شیعر و به شێوه‌ی خوێندنه‌وه یان نووسین هۆگری بن به‌ڵام به‌ڕای من داهاتوو جۆرێکی تر بڕیار ده‌دات. به بۆنه‌ی لاوازیی ڕه‌خنه و نه‌بوونی لێکۆڵینه‌وه، شیعر تووشی چه‌شنه ئاڵؤزییه‌ک هاتووه که وا هه‌ست ده‌که‌م زۆرتر له قه‌یران ده‌کا. پێوه‌ندیی کۆمه‌ڵگه و به‌رده‌نگ له‌گه‌ڵ شیعر له ڕوانگه‌ی منه‌وه وه‌ک ئه‌وه‌یه که جه‌ماعه‌تێ له ناو هۆده‌گه‌لێکی درگا به‌ستراودا بن و به‌رده‌وام خه‌ریکی چه‌پڵه‌لێدان و فیکه کێشان و هه‌راو هوریا بن و که‌سانی ئه‌م دیوی درگا وابزانن شتی زۆر سه‌یر و سه‌مه‌ره له ڕووداندایه به‌ڵام کاتێ که یه‌کێ له که‌سانی ده‌ره‌وه به لابردنی به‌ر‌به‌سته‌کان ده‌چێته ناوه‌وه بۆی ده‌رده‌که‌وێ ڕووداوێکی ئه‌وتۆ ڕووی نه‌داوه. وه‌ک وتراوه هه‌نار تا نه‌یشکێنی نازانی چی تیایه. هۆکاری ئه‌م دابڕان و بۆشاییه هه‌ره زه‌به‌لاحه له نێوان به‌رده‌نگ و شیعردا بۆ ئه‌و ڕۆمه‌ڵخه‌زا ساخته‌یه ده‌گه‌ڕێته‌وه که ڕه‌نگه بنه‌مایه‌کی زۆر پته‌وی نه‌بێ و ڕه‌وتی زه‌مه‌ن به ڕوونی ئه‌مه ده‌رخات. ئه‌مه له حاڵێکدایه که له ڕابردووی دوور و نزیکدا بۆشایی و دابڕانه‌که تا ئه‌م ئاسته نه‌بوو.\nپاش ماوه‌یه‌کی زۆر دابڕان له خوێندنه‌وه‌ی شیعر بڕیارم دا کۆمه‌ڵه شیعری تازه چاپ کراوی به‌ڕێز سوله‌یمان سۆفی ساڵحی بخوێنمه‌وه و به پێی ئه‌زموونی خۆم هه‌ندێ له سه‌ری بدوێم. چ دڵڕه‌قانه غه‌واره‌ت کردم/له سنووری ماچ و باران.../باش ده‌زانم/ ئه‌وه حیله‌ی گه‌میه‌که‌ی ده‌روونته ... . ئه‌م کۆپله‌یه به و‌ێنه‌یه‌کی جوانه‌وه ده‌ستی پێکردووه و له ئاستێکی به‌رچاودا خوێنه‌ر داده‌چڵه‌کێنێ به‌ڵام کاتێ ده‌گا به: ئه‌وه حیله‌ی گه‌میه‌که‌ی ده‌روونته؛ هه‌موو ڕیسێک ده‌بێته‌وه به خوری. له چ قامۆسێکدا ده‌توانین بۆ گه‌میه، هه‌مان پاپۆڕگه‌لی ساکاری سه‌ر ئاوه نه زۆر قووڵه‌کان، حیله له به‌رچاو بگرین؟! ڕه‌نگه ئه‌گه‌ر زۆر دڵفراوان بین بتوانین بڵێین له‌ره‌ی گه‌میه‌ی ده‌روونت به‌ڵام له‌و لایشه‌وه ده‌روون بۆ ده‌بێ گه‌میه‌ی بۆ له به‌رچاو گیرێ؟! له شیعرا لێک ئاڵانی وشه و ده‌سته واژه‌کان پێویسته بڕێک ته‌باییان هه‌بێت؛ ئه‌گه‌ر ئه‌و ته‌باییه نه‌بێت به بڕوای من شیعرییه‌ت تا ئاستێکی به‌رچاو بزر ده‌بێ و خوێنه‌ریش له پرۆسه‌ی خوێندنه‌وه چێژێکی به‌رچاو وه‌رناگرێ. بۆشایی نێوان به‌رده‌نگ و شیعر له تێنه‌گه‌یشتندا نییه به‌ڵکوو له قه‌واره‌گه‌لی ڕبه‌یی داتاشراو له ده‌قدایه. له‌وێدا خوێنه‌ر هه‌ناسه‌یه‌کی خۆش ده‌کێشێ به‌ڵام کاتێ ده‌گا به‌و وشه و ده‌سته واژه‌گه‌له هه‌ستی تووشی چه‌شنێ له داپڵۆسین ده‌بێ و زوو خۆی له‌و به‌شه دوور ده‌خاته‌وه و بۆ ترووسکانه‌وه‌یه‌کی تری شیعری یان بۆ حه‌سانه‌وه‌یه‌کی تر ده‌گه‌ڕێ له شیعره‌که‌دا. خوێنه‌ر کاتێ له‌وانه تێپه‌ڕ ده‌بێ ده‌گا به وێنه‌گه‌لێکی جوانتر: ئه‌وه تاراوگه‌ی جه‌فایه هاوڕێم/ بگه‌ڕێوه/ تاریکستانی هه‌ناسه‌م/ بێزوو به لێوی ڕووناکیته‌وه ده‌کا/ گلێنه‌ی بڕاوی ته‌واوی داره‌کان/ چاوه‌ڕێتن!/ وێنه‌کان زۆر خۆش ده‌ست پێده‌که‌ن به‌ڵام کاتێ ده‌گا به: گلێنه‌ی بڕاوی ته‌واوی داره‌کان، ئاسایشی به‌رده‌نگ تووشی داڕمان ده‌بێ. له ناو هه‌موو ئه‌ندامگه‌لی ده‌ره‌کی و ناوه‌کیی له‌شدا ته‌نیا چاوه گلێنه‌ی هه‌یه؛ ڕوونیشه که چاو تایبه‌ته به ئاژه‌ڵ و مرۆڤ. ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ دار بکه‌ین به که‌س و چاو و گلێنه‌ی چاوی بۆ له‌به‌رچاو بگرین ڕه‌نگه کێشه نه‌بێ و ئه‌گه‌ر ده‌سته‌واژه و وێنه‌که ڕێبکه‌وێت تا ڕاده‌یه‌کی زۆر جوانیش بێت. ئه‌گه‌ر بڵێین: چاوی دره‌خت چاوه‌ڕێته ڕه‌نگه جوان بێت به‌ڵام سه‌خته بڵێین: گلێنه‌ی دره‌خت. با قبووڵی بکه‌ین گلێنه‌ی دره‌خت کێشه‌ی نییه به‌ڵام له کوێ بینراوه گلێنه‌ی چاوی که‌سێ به که‌ره‌سه‌یه‌ک ببڕدرێته‌وه؟! گلێنه‌ی چاو ده‌رده‌هێنرێ، نابڕدرێته‌وه. مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه دروسته زمانی شیعر تووشه به‌ڵام خۆ بڕیار نییه هه‌ر له خۆڕا وشه خه‌رج که‌ین. به‌تایبه‌ت ئه‌م ڕه‌وته شیعرییه‌ی ئێستا که زۆربه‌یان له یه‌ک ده‌چن و که‌متر بیر له‌وه ده‌کرێته‌وه که فڵان وشه بۆ ده‌بێ له په‌نای فڵان وشه‌دا بێت. چه‌ند ساڵێک به‌ر له ئێستا هاوڕێیه‌کم هه‌بوو زۆر موعجیبی شیعره‌کانی و ده‌فته‌ره‌که‌ی بوو؛ به‌رده‌وام حه‌زی ده‌کرد بۆ هاوڕێیان شیعر بخوێنێته‌وه؛ هاوڕێیه‌کی هاوبه‌شمان هه‌بوو به هه‌ر هۆکارێک بوو حه‌زی له گوێگرتن نه‌بوو و به‌رده‌وام وێنه شیعریی دروس ده‌کرد و ئه‌یدا به ناو شیعر خوێندنه‌وه‌که‌ی ئه‌ودا. بۆ نموونه: به پاسپۆرتی پاناییتا به ئه‌سپایی تێپه‌ڕ ئه‌بم/ به ترووسکه‌ی نه‌رماییتا دڵۆپ دڵۆپ ئه‌ڕوێمه‌وه/ به قه‌واره‌ی ئه‌ندێشه‌تا گلارگلار ترێ ئه‌ڵێم. شتی له‌م چه‌شنه زۆر بوون. به‌رده‌وام له‌م وێنه‌گه‌له‌ی دروس ده‌کرد؛ ئێستا قوڵف و به‌س و ته‌بایی له نێوان وشه و ده‌سته‌واژه‌کانا ببوایه‌ت یان نا بۆی گرینگ نه‌بوو، گرینگ ئه‌وه بوو نه‌هێڵێ ئه‌و شاعیره ئارامشی هه‌بێت.\nبه‌ڕای من له شیعری (کاتێ له شه‌ڕ گه‌ڕامه‌وه)دا شاعیر ڕه‌خنه‌یه‌کی هزرمه‌ندانه ئاراسته‌ی بیری شه‌ڕ و بیرکردنه‌وه‌ی شه‌ڕه‌نگێزانه ده‌کات. لێره‌شدا ناته‌بایی هه‌ندێ له وێنه و ده‌سته‌واژه‌کان بوونه هۆی ئه‌وه دێڕ به دێڕ نه‌توانم به شیعره‌که‌دا بێمه خواره‌وه و یه‌ک به یه‌ک شرۆڤه‌یان له سه‌ر که‌م  به‌ڵام له سه‌ر لاپه‌ڕه‌ی کۆتایی ئه‌و شیعره له‌نگه‌ر ده‌گرم. ده‌ستم ده‌ده‌م به‌و به‌ردانه‌ی/ ئاوێنه‌یان نه‌دڕاندووه/ باڵم ده‌ده‌م به‌و په‌نجه‌ره‌ی/ ساڵگارێکه له به‌ندایه/ زارم ده‌ده‌م به قه‌ڵه‌مێک/ گڕ له بێده‌نگی به‌ردات و/ تاریکیی شه‌ڕ بسڕێته‌وه/ کاتێ له شه‌ڕ گه‌ڕامه‌وه/ به‌تاڵ به‌تاڵ/ له‌و لاپه‌ڕه‌دا په‌یڤه‌که له ئاستێکی نزمه‌وه به‌ره‌و ئاستێکی به‌رز هه‌ڵده‌کشێ. هه‌ڵبه‌ت بۆیه ده‌ڵێم نزم چون له ڕوانگه‌ی منه‌وه هه‌ڵه‌یه‌کی عه‌مدی ڕوویداوه. له‌م لاپه‌ڕه‌دا ئه‌گه‌ر شاعیر ڕێگر نه‌بوایه فڕینی شیعره‌که باڵنده‌ئاساتر ده‌بوو و هه‌ر له سه‌ره‌تاوه به ته‌قینه‌وه‌وه ده‌ستی پێده‌کرد. شکاندنی ئاوێنه دیارده‌یه‌کی ناحه‌ز و قیزه‌ونه چون ئاوێنه سیمبۆڵی ئه‌شق و ڕووناکییه. ئه‌تمۆسفۆڕی ڕۆمه‌لخه‌زائاسای ده‌ره‌کی بووه‌ته هۆی ئه‌وه که شاعیر به جێگه‌ی (ئاوێنه‌یان نه‌شکاندووه) بڵێ (ئاوێنه‌یان نه‌دڕاندووه) من وه‌ک به‌رده‌نگێ سه‌ره‌تا وێنه‌که‌م لێ گوم بوو و بۆم گرینگ نه‌بوو به‌ڵام دوای چه‌ند چرکه زانیم چی ڕوویداوه. به زۆر وێنه‌یه‌کی ته‌قینه‌وه‌ئاسا بگۆڕیت گاڵته‌یه‌کی ناڕه‌سه‌نانه له‌گه‌ڵ شیعر و وشه‌یه؛ ئه‌ویش گؤڕانێک هیچی تێدا به‌سه‌ر نه‌بێت. /ده‌ستم ده‌ده‌م به‌و به‌ردانه‌ی ئاوێنه‌یان نه‌شکاندووه/ ده‌یتوانی بۆ هه‌میشه خۆی له زه‌ینی به‌رده‌نگا ناونشین بکات به‌ڵام که به جێگه‌ی (نه‌شکاندووه) وتت (نه‌دڕاندووه) زیان به شیعر و وشه و شاعێر و به‌رده‌نگ و پرۆسه‌ی نووسین و خوێندنه‌وه ده‌گات. چه‌ند چرکه بیرکه‌ینه‌وه بزاینین چ شتێک به شیعره‌که زیاد بووه به وشه‌ی (نه‌دڕاندووه). ئه‌گه‌ر به جێگه‌ی (نه‌شکاندووه) بیشڵێی (نه‌دڕاندووه) هیچ کارێکی ئازایه‌نه‌ت نه‌کردووه ته‌نیا ئه‌وه‌ی که خۆت ته‌سلیمی ئه‌تمۆسفێری ده‌ره‌کی کردووه و به‌س. باڵم ده‌ده‌م به په‌نجه‌ره/ ساڵگارێکه له به‌ندایه/ وێنه‌یه‌کی زۆر ده‌گمه‌نه. په‌نجه‌ره دیدارگه‌ی دوور به دووری ئاشقانه و بۆنی خۆشه‌ویستی لێدێت؛ ئه‌گه‌ر په‌نجه‌ره به‌ند کرابێت، ئه‌شق به‌ند ده‌کرێت، خۆشه‌ویستی زیندان ده‌کرێت. شاعیر بێزاره له کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک که ببێت به ژێر هه‌ره‌سی ئه‌و نه‌ریتانه‌وه که ڕیشه‌یان له ئاییندایه و باڵی خۆی ده‌دا به ئه‌شق ئا فڕینێکی مه‌ل ئاسا بکات و چاوێکی پڕ له ئه‌وین به هه‌موو ده‌ڤه‌ره‌که‌دا بگێڕیت. زارم ده‌ده‌م به قه‌ڵه‌مێک/ گڕ له بێده‌نگی به‌ر بدا و/ تاریکیی شه‌ڕ بسڕێته‌وه/ کاتێ له شه‌ڕ گه‌ڕامه‌وه به‌تاڵ به‌تاڵ/. کۆتایی شیعره‌که ڕه‌وتێکی به‌رز و به‌ره‌و لووتکه‌ی هه‌یه و ته‌واو کردنێکی زۆر شاعیرانه به کار هێنراوه.\nله شیعری (چنگت لابه له سه‌ر سه‌رم)دا، شاعیر زۆر جوان ده‌س پێده‌کا و سه‌ره‌تا ئه‌ڵێ کاکی داعش مه‌مکوژه با بۆنی ژیان بکه‌م، با ڕوخساری گوڵاڵه ببینم، با هێلانه‌یه‌ک بۆ زاڕۆکان ساز بکه‌م،با بۆنی مێخه‌ک و ڕێحانه‌ی دایکم که‌م. هه‌ڵبه‌ت ئه‌مانه‌ی که وتم به‌رداشتی من له ڕسته و کۆپله‌کانی شیعره‌که‌یه و ویستوومه شرۆڤه‌ی که‌م ئه‌گینا زمانه‌که جیاوازتره له خودی شیعره‌که‌دا(کۆمه‌ڵه شیعری 21، لاپه‌ڕه‌کانی 26، 27، 28، 29) به‌ڵام له کۆتاییدا واتاکان پێچه‌وانه ده‌بنه‌وه. کاتێ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی هوجام سوورچیی ناردووه‌ته به‌ره‌کانی شه‌ڕ و بۆخویشی به‌رده‌وام به‌ده‌م لرقه‌ی پێکه‌نینه‌وه قومار ده‌کات و مانگای نه‌وت داده‌دۆشێ و به‌شێکی گیرفانی خۆی پێده‌ئاخنێ و به‌شێکیشی ده‌دا به ئه‌ربابگه‌لی گه‌وره و پچووک، پێویسته له کۆتاییدا هوجام بڵێ: ده‌ستت دانێ له سه‌ر سه‌رم/له‌به‌ر خه‌نجه‌ره‌که‌ت مرم.\nله شیعری (جگه‌ره‌یه‌ک به کاتی چایی)دا که نازانم شاعیر بۆچی ده‌ڵێ (چای)، ده‌ستپێکێکی جوان و شاعیرانه هه‌یه: له حه‌سره‌تی جیهاندا وڵاتم/ له غوربه‌تی وڵاته‌وه شارم/ به فڕینی شاره‌وه قه‌وزی دێهاتم/ به ده‌لالیی تۆشدا ته‌نیای ته‌نیام/ لێره‌دا له گشته‌وه بۆ پاژ یارییه‌که‌ی جوان به شوێنه‌کان کراوه و له هه‌مان کاتا بێ هۆکاریش ئه‌مانه نه‌وتراون. له نیوه‌ی شیعره‌که‌دا شاعیر له مه‌عشووقه‌که‌ی به شێوازێکی ئاشقانه‌ی نیمچه شه‌هوه‌تی ده‌دوێ؛ به به‌ژنیا خه‌یاڵ غار ئه‌دا،جێژوانێک به کاتی ماچ له سنووری مه‌مکیا ساز ئه‌کا و ... له نزیکه و کۆتاییدا ده‌ڵێ: ده‌ستی هه‌موو کاندۆمه‌کانی شار ده‌گوشم/ که له هه‌موو قوژبنه‌کانی به‌له‌کتا/ ڕه‌قاس ئاسا جه‌زمیان ده‌کرد. شاعیر ده‌یه‌وێ بڵێ لێم ئاشکرا بووه ئه‌شق و خۆشه‌ویستی شتێکه له چه‌شنی که‌شک. ئه‌و ئه‌گه‌ره له ئارادایه که هه‌ر مه‌عشووقه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ که‌سانی زۆر له بن داره‌کانی قه‌راخ شار قه‌راری سێکس ڕیکبخات و به هۆی زۆر بوونی شه‌ریکه سێکسه‌کانه‌وه، بۆ به‌رگری له نه‌خۆشین له کاندۆم که‌ڵک وه‌رگرێ. له شیعری (ده‌سپه‌ڕ)دا که ناوه‌که‌ی سه‌رنج ڕاکێشه، چه‌مکه‌که پێچه‌وانه‌ی ئه‌م شیعره‌یه که ئێستا شرۆڤه‌مان کرد؛ له‌وێدا ڕه‌گه‌زی نێر ڕوانگه‌یه‌کی هه‌مه‌سێکسه‌ی هه‌یه و ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه هه‌ر که‌س نه‌رم و شل و به‌له‌ک پڕ بێت ده‌سپه‌ڕی پێوه بکات. له کۆتاییدا ئه‌وه بڵێم که ده‌کرێ شاعیریش بین و خۆمان له ئه‌تمۆسفێری ده‌ره‌کی له ئاستێکی به‌رچاودا بپارێزین. کورت و کرمانجی هه‌ندێ هه‌ڵس و که‌وت له‌گه‌ڵ وشه‌دا ده‌بێته هۆی ئه‌وه به‌رده‌نگ له شیعر سڵ بکات و شیعر به‌ره‌و قه‌یران هه‌نگاو بنێ. چ پاساوێک هه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی له دوو یان سێ لاپه‌ڕه‌دا وشه‌یه‌ک سێ یان چوار گۆڕانی به سه‌ردا بێت، ئه‌ویش نه گۆڕانێ که قورسایی ده‌قه‌که بباته سه‌ره‌وه.له خۆشه‌ویسته‌وه بکرێ به شۆخه‌ویست و پاشان ویسته‌شۆخ و ... من وا هه‌ست ده‌که‌م ئه‌گه‌ر پرسیارێکی قووڵ و بنه‌ڕه‌تی له خۆمان بکه‌ین، بۆچی ئه‌م کاره ده‌که‌ین؟ ڕه‌نگه زۆر سانا ئه‌م کێشه‌گه‌له چاره‌سه‌ر بکرێت.\n1.نظریه‌ی شعر سپید، حرفهای احمد شاملو در مورد شعر و شاعری، هیوا مسیح\n2.رستاخیز کلمات، شفیعی کدکنی\n3.کۆمه‌ڵه شیعری 21، سوله‌یمان سۆفی ساڵحی


ئەبوبەکر جاف : گەرمیانییەك بۆ كتیب دەسوتینیت ؟! . – WTARIKURD\nئەبوبەکر جاف : گەرمیانییەك بۆ كتیب دەسوتینیت ؟! .\nخەیاڵێك , رۆحیەتێك , ماهیەت و جەبرێك , مۆراڵێك .. هەر ناوێكی ئەنێیت .. لای گەرمیانییەك زیاتر بە ڕادیكاڵی بونی هەیە . بۆ ؟! ئەمە لە جیگەیەكی تردا باس ئەكرێت . ئەو خوێنەی بە دەمارو رۆحی گەرمیانییەكدا دەگەرێت , زۆر خەستە , بۆ كاڵنابێتەوە .. ؟! بۆ ناكرێت بە گیراوەیی و بە تێكەڵكردنی بە ئاوێك ڕیژەی ئەم خەستییە كەمتر بكرێتەوە .\nگەرمیانییەك زۆر دەرگیرو پەیوەستە لەگەڵ ڕیشەو وەك خۆی بونی بكەرو دیاردەكان . گەرمیانییەكان . دەقی نا تەفسیركراو , دەقی یەكەمی بێگەردو دەستلێنەدراوی ئەوێت . ئەمەی ڕویدا بە شكڵی تریش بونی هەیە . كاتیێك گەرمانییەك لە ناو زەلكاوی ئیدۆلۆژیشدا مەلە دەكات . ئامادە نییە بڵێ زەلكاوە . ئەو كە ئیسلامی بوو دەبیچت سەلەفی و ڕادیكاڵ بێت , كە یەكێتی بوو , دەبێت جەلالی بێت , كە پارتی بوو مەللاییەكەی سەرسەختە . كە شیوعی و كۆمۆنیست بێت , ماركسیزمی لە دەستی یەكەمەوە نەبێت قەبوڵ ناكات . گرفتی گەرمیانییەك ئەوەیە ناتوانێت مونافیق و چەند ڕو بێت ؟! ناتوانێت بە تەواوی دونیا دۆست و دونیا ویست و ژیان پەرست بێت . گەرمیانییەك هەمیشە لە ڕكابەری و ململانێكردنی مەرگ دایە . ئەو گەرمیانییەهێشتاكە سونەتیانە و ترادیسیۆنالیستانە لە گەڵ هەڵوێست و نەبەردی و جەربەزەیی و جوامێری و پیاوەتی و ژنێتی … ئاوێزان . داواكردنی ئەم شتانەش لە مونافیق و نیفاق و دوو شێوەیی شار و شارنشینان بەم شێوەیە دەكەوێتەوە .! داوای فەزیلەتێكی سونەتی لە مونافیقێكی شار وێنەكەی تۆ بە بەری پیشان ئەدات .\nلێرەوە گەرمیانییەك تەنیا بە چەمكە دوریداكەی سەەروكاری لە گەڵ فۆنۆسێنتەریكدایە تا نوسین و كردەیەك لە نوسینن و تیچكستدا خۆی مانێڤستكردبێت . كاتێك كردەیەك دەچێتە ناو كتێبەوە دەچێتە ناو زمانێكەوە كە بارگاوی دەكرێت بە نا مۆراڵی و نا پرانسیپگەرایی , ئەوەی لە كردەی نوسیندا لە دەستی دەدات نوسەرە , ئەم ترسە لە لە دەستدانی بكەری تێكست , ترسە لە دەستدانی هەلوێستێك مۆراڵی كە گەرمیانییەك بە ئەرزشی دەگریت .\nگەرمیانییەك بۆ ناتوانێت لە نێوان نوسەرو تێكستەكەیدا چاوەرشوانی پارادۆكس و نیفاق و شیزۆفرینیا بكات ؟! ئەوانەشی كە بەرگریكارن لە نەسوتانی كتێب , وەك ئەوەی پانتاییەكیە تەواوی خودی نوسەرە ؟! هەمان كێشەیەیان هەیە . ئەوەی دەسوتێت كتیبە یا نوسەر, بۆ نوسین و نوسەر جیا نەبێت ؟!!\nبۆیە گرفتی ڕۆحی – سۆسیۆلۆژیی گەرمیانییەك ئەوەیە كە ناتوانێت ترسنۆك بێت ماڵی نەبووە بەرانبەر كارێكتەر و سلوكێكی پڕ پارادۆكسی شارنشینی . واتە ژیاندۆست بێت بە ژیانەی لە شاردا هەیە , ئەو ئەگەر هەمیشە مەرگی پێ نەبێت خۆی مەرگە ! بەڵام جیاوازی نیچوان گەرمیانیی و نا گەرمیانیەك تەنیا و لە زۆر شتدا بێچ و پەنا لە دەرەوەی گەمەوی زمانیدا ئەیدا بە ناوچەوانیدا . ئەم ناتوانێت مونافیق بێت !!!\n1,044 جار بینــراوە لەڕەهێڵپۆست\nد. سالار باسیرە : بێ هه‌ڵوێستی .\nعێراق لەنێوان هەژموونی ئێرانی و ئەمەریکیدا — عەتا قەرەداخی ..


پۆمپیۆ: هه‌ر وڵاتێك سزاكانی سه‌ر ئێران بشكێنێت توندترین سزا ده‌درێت\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ئاشكرایكرد: عێراق له‌نێو ئه‌و وڵاتانه‌دا نییه كه له جێبه‌جێكردنی سزاكانی سه‌ر ئێران به‌خشراون. ڕایشیگه‌یاند: هه‌ر وڵاتێك ژێر به ژێر هه‌وڵی شكاندنی سزاكان بدات له‌لایه‌ن واشنتۆنه‌وه توندترین سزا ده‌درێت.\nمایك پۆمپیۆ، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا، كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیی سه‌باره‌ت به سه‌پاندنی قۆناغی دووه‌می سزاكانی وڵاته‌كه‌ی بۆ سه‌ر ئێران ئه‌نجام دا.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ڕایگه‌یاند "به‌هۆی سه‌پاندنی سزاكانه‌وه 12 وڵات هاورده‌كردنی نه‌وت له ئێرانه‌وه ڕاده‌گرن و، هه‌نارده‌ی ڕۆژانه‌ی نه‌وتی ئێران له ماوه‌ی ڕابردوودا یه‌ك ملیۆن به‌رمیل كه‌میكردووه".\nمایك پۆمپیۆ هۆشداریی دایه ئه‌و وڵاتانه‌ی كه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئێران ده‌كه‌ن و وتی "هه‌ر لایه‌نێك ژێر به ژێر هه‌وڵی شكاندنی سزاكانی سه‌ر ئێران بدات، له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه توندترین سزا ده‌درێت".\nپۆمپیۆ ناوی ئه‌و هه‌شت وڵاته‌ی ئاشكراكرد كه له جێبه‌جێكردنی سزاكانی سه‌ر ئێران به‌خشراون "كه هه‌ریه‌ك له هیندستان و،چین و، یابان و، كۆریای باشوور و، توركیا و، ، ئیتاڵیا و، تایوان و یۆنان" ده‌گرێته‌وه.\nئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه پێچه‌وانه‌ی پێشبینییه‌كان ناوی عێراق له لیستی ئه‌و هه‌شت وڵاته‌دا نییه، بۆیه ده‌بێت به جێبه‌جێكردنی سزاكانه‌وه پابه‌ند بێت.\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا وتیشی "ڕێككه‌وتننامه‌ی ئه‌تۆمی نه‌بووه‌ته هۆی ڕاگرتنی فشاره‌كانی ئێران بۆ سه‌ر عێراق و هه‌رێمی كوردستان".


ئەگەر پرچت چەورە ئەم بابەتە بخوێنەوە\nچەوری سروشتی پێست سوودی زۆری هەیە و لەڕووی زانستیەوە لە وشک باشترە و پێست دەپارێزێت لە زۆر کێشەی تەندروستی، سەرەڕای ئەوەی بەردەوامی چەوری بە پێستەکەوە دەبێتە هۆی بێزارکردنی خاوەنەکەی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پێویستی بە خزمەت هەیە.\nجۆرەکانی پێستی چەور زۆرن، جۆرێکیان بەهۆی چەوری دەموچاویانەوە زیپکەیەکی زۆر دەردەکەن، جۆرێکی تر خاڵی ڕەش دروستدەبێت لەسەر ڕوخساریان، هەندێکی تریشیان چەوریەکی زۆر بە پێستیانەوە دەردەکەوێت.\nپێگەی " ounousa" ئاماژە بەوە دەکات، پێویستە خاوەن پێستە چەورەکان پاکەرەوەی تایبەت بەکاربهێنن بۆ شتنی دەموچاویان، لایەنی کەم ڕۆژانە دووجار ڕوخساریان بشۆن لەگەڵ بەکارهێنانی ئاوی شلەتێن و هەرگیز کرێمی دژە خۆر لەیاد نەکەن.\nبەکارهێنانی ئاوی گوڵ بۆ پێستیان بە پارچەیەک لۆکە، شەوانە بە تەواوی ماکیاژی دەموچاویان بسڕنەوە و کرێمی تایبەت بە پێستی چەور بەکاربهێنن.\nبۆ نوێکردنەوەی خانە مردووەکانی پێست هەفتانە ماسکی سروشتی بەکاربهێنە، ئاوێتەی شەربەتی لیمۆ و زەردەچەوە، یان شیر و ماست و ئاوی لیمۆ یاخود سپێنەی هێلکە و ئاوی لیمۆ و زۆر پێکهاتەی تر، گرنگە پاکەرەوەی دژە زیپکە و ڕووەکی بەکاربهێنیت.


به‌ڵێن ئیسماعیل: به‌شدارینه‌کردن له‌هه‌ڵبژاردندا ده‌نگدانی ناڕاسته‌خۆیه به‌ده‌سه‌ڵات\nهه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عێراق له‌مانگی داهاتوودا به‌ڕێوه ده‌چێت.\nبۆ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه به جیاواز له پێشتر داده‌نرێت؟، لایه‌نه‌کانی ئۆپۆزسێۆن داوا ده‌که‌ن ئه‌وه‌ی ڕێگه‌ی پێدراوه بچێت ده‌نگ بدات ئه‌گه‌ر له دۆخه‌که‌ش ناڕازیبێت، ئه‌م داوایه بۆ؟ یاخوو‌د بۆ به‌شداری له‌هه‌ڵبژاردندا گرنگه؟، ساڵانی پێشوو ده‌وترا له هه‌ڵبژاردندا ساخته‌وه تزویری تێدا کراوه ئایا ئه‌گه‌ری هه‌یه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌شدا بکرێت؟.\nدوای ئه‌و هه‌موو ناڕه‌زایه‌تیه له ده‌سه‌ڵات و به‌ڕێوه‌ربردنی حکومه‌ت و شکسته‌کانی به‌سه‌ر کوردا هات له‌شه‌نگال و له که‌رکووک گه‌رموگووری بۆ ده‌نگدان ماوه یاخوود خه‌ڵکی ساردبوونه‌وه‌ی پێوه‌دیاره؟.\nله‌مباره‌یه‌وه وریا کاڵی گفتووگۆی له‌گه‌ڵ به‌ڵین ئیسماعیل ئه‌ندامی ژوری هه‌ڵبژارندی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان کردوه .\nبه‌ڵێن ئیسماعیل ده‌ڵێت "هه‌موو قوناغێک تایبه‌تمه‌ندێتی خۆی هه‌یه و ئه‌مه یه‌که‌م هه‌ڵبژارنه دوای تێکشکانی داعش و ته‌واو خراپبوونی په‌یوه‌ندیه‌کانی هه‌رێم و به‌غدا ده‌کرێت، ئه‌مه‌ش ده‌بێته سه‌رله‌نوێ ڕێکخستنه‌وه‌ی په‌یوه‌نده‌یه‌کانی هه‌رێم و به‌غدا و نوێنه‌رایه‌تیکردن له‌چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی عێراقدا".\nهه‌وره‌ها به‌ڵێن ده‌ڵێت "به‌وپێیه‌ی بڕیاری ناوه‌ندیی و بڕیاره چاره‌نووس سازه‌کانی ده‌وڵه‌تی عێراق له‌به‌غدا ده‌درێت، بۆیه پێویسته کورد له به‌غدا بێت".\nبه‌ڵێن ده‌شلێت "هه‌ڵبژاردن یه‌کێکه له پایه سه‌ره‌کیه‌کانی پرۆسه‌ی دیموکراسی و ده‌نگی هاوڵاتی به‌شێکه له دروستکردنی نوێنه‌رایه‌تی دروست، ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی به‌ده‌نگدان ده‌کرێت و به‌خۆ به‌دوورگرتن له ده‌نگدان ناکرێت".\nگفتووگۆ له‌گه‌ڵ به‌ڵێن ئیسماعیل


له‌لایه‌ن: - ئیلهام ئەنوەر - به‌روار: 2022-01-19-21:00:00 - کۆدی بابەت: 7640\nچۆنییەتی بەدەستهێنانی سەرکەوتن\nهیچ گرنگ نییە کە لەکوێ دەژیت و تەمەنت چەندە، ڕەنگە هەمیشە وێنای سەرکەوتن بکەیت و بە ڕێگایەکی دوور و درێژی بزانیت. هەر کەسێکمان بە جۆرێک وەسفی سەرکەوتن دەکەین و دەتوانین بە جۆرێک سەرکەوتوو بین. یەکەم هەنگاو بۆ ئەوەی کە ببی بە کەسێکی سەرکەوتوو ئەوەیە کە سەرەتا وەسفی سەرکەوتن بۆ خۆت بکەیت. با لە سەرەتاوە ئەوەت پێ بڵێم کە ئەگەر پێت وایە تا کاتێک بە ئامانجەکانت نەگەیت کەسێکی شکست خواردوویت، سەرکەوتوو نابی. ئەم پرسیارانە لە خۆت بکە:\n• گەورەترین دەستکەوتەکانم تا ئێستا لە ژیاندا چی بووە؟\n• چۆن توانیومە بگەم بە ئامانجەکانی پێشترم؟\n• دەتوانم چ کارێک ئەنجام بدەم تا سەرکەوتووتر بم لە ژیانمدا؟\n• تا ئەمڕۆ بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانم چیم کردووە؟\nبەڵام بەڕاستی چۆن دەتوانیت ببیت بە کەسێکی سەرکەوتوو؟ یەکێک لە ڕێگاکان ئەوەیە کە وانە و ئامۆژگاری لەو کەسانە وەربگری کە بە سەرکەوتن گەیشتوون یان کتێبی ئەو کەسانە بخوێنیتەوە کە سەرکەوتووبوون.\n• سەرکەوتن پێویستی بە پلانە: هیچ ڕازێک نییە دەربارەی سەرکەوتن، تەنیا شت کە بۆ سەرکەوتن پێویستت پێیەتی ئەوەیە کە پێداگر بیت. ئەو پەڕی هەوڵی خۆت بدەیت و وانە لە شکستەکانت وەربگریت. هەروەها سەرکەوتن هەرگیز ڕێکەوت نییە، بە پێچەوانەی ڕای زۆر کەس کە سەرکەوتن دەبەستن بە بەختەوە. هەڵبەت بەختیش تا ڕادەیەک کاریگەری لەسەر سەرکەوتن هەیە، بەڵام نەک بەو شێوەیەک کە بەتەواوی پەیوەست بێ بەوەوە.\n• ئامانجی ڕاستەقینە دابنێ: یەکێک لە سەرەکیترین ڕێگاکانی سەرکەوتن ئەوەیە کە قسە وەلا بنێیت و دەست بە کار بیت. کاتی ئەوەیە ئامانجەکانت دیاری بکەیت، چونکە ئامانجەکان یارمەتیت دەدەن بزانی چیت لە ژیان دەوێت. ڕێگاکەت بۆ دیاری دەکات و لە ئەنجامدا دەزانیت کە بە چی ڕيگایەکدا هەنگاو بنێیت و بە چی ڕێگایەکدا، ئامانجەکان یارمەتیت دەدات سنوورەکان ببەزێنیت و خۆت بسەلمێنیت.\n• بوێربە تا سەردەکەویت: یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی کەسی سەرکەوتوو ئەوەیە کە بوێری هەیە. ئەگەر دەتەوێت سەرکەوتوو بیت دەبێت بوێری شکست خواردنیشت هەبێت.\nلەم ڕێگایانەوە متمانە بەخۆبوونتان بەهێز بکەن\n1. با هەمیشە وێنای ئەو کەسە لە مێشکتدا بێت کە دەتەوێت وابیت.\n2. بە خۆت بڵێ کە تۆ دەتوانیت سەرکەوتوو بیت. لەوانەیە بڕوا نەکەیت تا چەند، بەڵام ئەم بڕوا ئەرێنییانە زۆر یارمەتیت دەدەن بۆ ئەوەی متمانەت بەخۆت زیاد بکەیت.\n3. منی سەرزەنشتکەری ناو دەروونت پشتگوێ بخە. بێگومان هەموو کەسێک خۆی سەرزەنشت دەکات، پێویستە فێربیت کە پشت گوێی بخەیت. بۆچی؟ چونکە بەڕاستی گرنگ نییە کە لە ڕابردوودا چی هەڵەیەکت کردووە، لەبری سەرزەنشتکردنی خۆت کە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی متمانە بەخۆبوونت، پەند و وانە لە هەڵەکانی ڕابردووت وەربگرە و دووبارەیان مەکەوە.\n• وێنای سەرکەوتن بکە: مێشک باوەڕ بە هەرچی بکات، بەدەستی دەهێنێت ئەمە ڕاستییە. ئەگەر دەتەوێت سەرکەوتوو بیت دەبێت بتوانی وێنای بکەیت و بڕوات پێی بێت، بەڵام ئەوە بزانە کە وێناکردن و خەیاڵکردن زۆر جیاوازن. وێناکردن، ئامڕازێکە یارمەتیت دەدات لە سەرکەوتن نزیک ببیتەوە، بەڵام خەیاڵکردنی بێ ئامانج و بێ هیچ هەوڵدانێک ناتگەیەنێت بە سەرکەوتن. لەوانەیە تا ئێستا زۆر خەیاڵی ئەوەت کردبێت کە دەبیتە کەسێکی دەوڵەمەند و پارەی زۆرت هەیە، بەڵام بەداخەوە ئەمە لەڕاستیدا هیچ یارمەتی دەوڵەمەندبوونت نادات.\n• کەسێکی خۆشەویست بە: تۆ دوای سەرکەوتن و تەنانەت پێش سەرکەوتنیش، بەرکەوتنت لەگەڵ کەسانێکی زۆر دەبێت و ئەگەر خۆشەویست نەبیت، ناتوانیت لە کەسە سەرکەوتووەکان بیت. ئەگەر خۆشەویست بی، کەسانی تریش حەزدەکەن یارمەتیت بدەن.\n• قسە وەلا بنێ و دەست بەکار بە: ئەوانەی خەیاڵ دەکەن تەنیا خەیاڵ دەکەن بەڵام کەسی سەکەوتوو، کار دەکات و ئەنجام دەدات. لەبری ئەوەی بەدوای کات و شوێنی گونجاوەوە بیت، لەم کاتەوە دەست پێ بکە کە لەبەردەستتدایە و چاوەڕێی ڕوودانی پەرجوو مەبە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : چۆن ببم بە کەسێکی سەرکەوتوو؟


ژەنەڕاڵ شەریف پاشا کوردێکی دەوڵەتخواز – History Of Kurdistan\nHome / ناوداران / ژەنەڕاڵ شەریف پاشا کوردێکی دەوڵەتخواز\nژەنەڕاڵ شەریف پاشا کوردێکی دەوڵەتخواز\nزريان احمد 2016-03-23\tناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ژەنەڕاڵ شەریف پاشا کوردێکی دەوڵەتخواز 7,972 Views\nژه‌نه‌ڕال شه‌ریف پاشا (1865 ـ 1945): ڕیشه‌ی له سلیمانی، دڵی له دیاربه‌كر، عه‌قدی زه‌واجه‌كه‌ی له قاهیره، ده‌ستێكی له ئه‌سته‌مبۆڵ و ده‌سته‌كه‌ی دیكه‌ی له ستۆكهۆلم، قاچێكی له پاریس و قاچه‌كه‌ی دیكه‌ی له پایته‌ختی به‌ریتانیا، پێكی شه‌ڕابه‌كانی له مۆنتی كاڕلۆ، زوو زوو هاتوچۆی (ڕۆما) یشی ده‌كرد بۆ لای مۆسۆلینی… (92) ساڵی پڕ له خه‌باتی دیپلۆماسی و سیاسی له‌نێوان پاایته‌خته‌كانی ئه‌وروپا و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستدا ژیا له‌پێناو دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆی كوردیدا، كه‌چی هیچی به هیچ نه‌كرد و گۆڕه‌كه‌یشی، ئیستا ده‌ڵین له قاهیره‌یه، به‌ڵام تا ئێستا كه‌س نازانێ له كام گه‌ڕه‌ك و له كام گۆڕستاندا! \nوازهێنان له ئایدیۆلۆژییه‌تی عوسمانیزم له (1909) به‌ملاوه لای ژه‌نه‌ڕاڵ شه‌ریف پاشا، وای كرد كه ئه‌و توخمانه‌ی ناسیونالیزمی كورد پێكده‌هێنن، هێدی هێدی دروست ببن. چونكه ناوبراو یه‌كه‌م سیاسه‌تمه‌داری كورد بوو له مێژوودا كه داخوازیی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی كوردی بكات له ئاستێكی نێوده‌وڵه‌تیدا و بییە‌وێ له ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی جودا ببێته‌وه: به پێچه‌وانه‌ی بزاڤی شێخ مه‌حموود و شێخه‌كانی دیكه كه زۆربه‌یان سه‌رۆك عه‌شیره‌ت و ته‌ریقه‌ت بوون.\nسه‌عید پاشای باوكی شه‌ریف پاشای (خه‌ندان) والیی جه‌زائیر، ئینجا له (1886) باڵوێزی ده‌وڵه‌تی عوسمانی له پاریس، له كۆتاییشدا بووه‌ته وه‌زیری ده‌ره‌وه و جێگری وه‌زیر له ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا، ئینجا سه‌رۆك شوورای ده‌وڵه‌تی عوسمانی، كه تا مردنی له‌م پایه‌یه‌دا ماوه‌ته‌وه. \nژه‌نه‌ڕاڵ شه‌ریف پاشا له 1871 ـ 1875 له‌گه‌ڵ شێخ مه‌حموود پێكه‌وه فێری خوێندن بوونه: عوسمانی و عه‌ره‌بی و فارسی فێر بووه. ئینجا له 1876 ـ 1884 له ئه‌سته‌مبۆڵ خوێندوویه‌تی و فێری زمانی ئێتاڵی و فه‌ره‌نسی و یۆنانی و ئێنگلێزی بووه. له 1884 یه‌كه‌مین پایه ئیدارییه‌كانی ده‌وڵه‌تی عوسمانی وه‌رده‌گرێت به ڕوتبه‌ی (فه‌ریق). له 1885 ـ1889 له پاریس، له كۆلێژی عه‌سكه‌ری سانت ـ سیر Saint ـ Cyre ده‌خوێنێت هه‌ر له‌و ساڵه‌شدا پایه‌ی ژه‌نه‌ڕاڵیی پێ ده‌به‌خشن. \nله سه‌ره‌تای 1890 ده‌گه‌ڕێته‌وه ئه‌سته‌مبۆڵ و ده‌كرێته یاوه‌ری پاشا. له ناوه‌ڕاستی 1890 ئه‌مینه خانمی كچی عه‌باسی حیلمی كوڕی محه‌مه‌د عه‌لی پاشای والیی میسر ده‌خوازێت، كه خدێویی میسر بووه . \nئه‌مینه خانم كه ده‌كاته كچی مامی مه‌لیك فارووق، له 1919 بووه‌ته سه‌رۆكی (كۆمه‌ڵه‌ی ته‌عالیی ژنانی كورد) له ئه‌سته‌مبۆڵ. \nشه‌ریف پاشا سێ كچی له ئه‌مینه خانم هه‌بووه: زه‌ینه‌ب، شه‌رفه، سزا. شه‌ریف پاشا له 4/3/1898 ده‌نێردرێته ستۆكهۆڵم، له‌وێ ده‌بێته ئامباسادۆری باڵوێزخانه‌ی ده‌وڵه‌تی عوسمانی له سوێد، ئۆسكاری دووه‌م (1892 ـ 1899) په‌یدا ده‌كات. له پایزی 1899، له كاتی مانۆڕێكی سه‌ربازیدا له مه‌ڵبه‌ندی سكۆنه له سوێد، له‌گه‌ڵ ئۆسكار پاشا به جووته ده‌چنه ڕاو و شكار. له 12/9/1899 له سوێد خه‌ڵاتی نیشانه‌ی شمشێری پێ ده‌به‌خشرێت. \nئینجا له 5/ 8/ 1908 میداڵی (ئه‌ستێره‌ی باكوور) له پاشای سوێد وه‌رده‌گرێت. له (1900) یه‌كه‌م نیشانه‌كانی به‌رهه‌ڵستكاریی شه‌ریف پاشا دژی ده‌وڵه‌تی عوسمانی ده‌رده‌كه‌وێ. \nشه‌ریف پاشا له كاتێكدا بالوێزی ده‌وڵه‌تی عوسمانییه له سوێد، له ژێره‌وه‌دا په‌یوه‌ندی به (حزبی ئیتحاد و ته‌رقی)یه‌وه ده‌به‌ستێت. له 1903 ـ 1904 پێوه‌ندیی سوڵتان عه‌بدولحه‌میدی عوسمانی به ژه‌نه‌ڕاڵ شه‌ریف پاشا كز ده‌بێته‌وه، چونكه سوڵتان گومانی به‌رامبه‌ر په‌یدا ده‌كات . بۆیه فه‌رمانی ده‌ركرد، كه نابێت شه‌ریف پاشا بگه‌ڕێته‌وه ئه‌سته‌مبۆڵ و پێویسته هه‌ر له سوێد بمێنێته‌وه. \nله سێپته‌مبه‌ری 1908 كاتێ (حزبی ئیتحاد و ته‌ره‌قی) جڵه‌وی حوكم ده‌گرنه ده‌ست، هه‌لێك بۆ شه‌ریف پاشا ده‌ڕه‌خسێت بگه‌ڕێته‌وه ئه‌سته‌مبۆڵ. له 25/9/1908 له ئه‌سته‌مبۆڵ له‌گه‌ڵ ئه‌مین عالی به‌درخان و شێخ عه‌بدولقادری شه‌مزێنی و زولكه‌فه‌ل پاشا كۆمه‌ڵه‌ی (كورد ته‌عالی و ته‌ره‌قی جه‌معیه‌تی) داده‌مزرێنن. ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه (500) ئه‌ندام زیاتری هه‌بووه. ڕۆژنامه‌یه‌كیشیان بڵاو كردۆته‌وه به ناوی (كورد تعاون و ترقی) كه (پێره‌مێرد) سه‌رنووسه‌ری بووه. له‌وێ یێوه‌ندیی شه‌ریف پاشا له‌گه‌ڵ ڕۆناكبیره كورده‌كان په‌ره ده‌ستێنی. هه‌ر بۆیه دره‌نگتر ده‌یكه‌نه نوێنه‌ری خۆیان له پاریس. له دیسمبه‌ری 1908 حكوومه‌تی ئیتحادیه‌كان، ڕێكخراوه كوردییه‌كه‌ی (كورد تعاون ترقی) داده‌خات، دكتاتۆریه‌كی سه‌ختیش ده‌چه‌سپێنێته سه‌ر ئازادی و مافه‌كانی گه‌لی كورد. \nشه‌ریف پاشا، كه تا ئه‌و ساڵه‌ش خۆی به لایه‌نگرێكی ئیتحادیه‌كان ده‌زانی، سه‌باره‌ت به‌م هه‌ڵوێسته شۆڤینیییه ده‌رهه‌ق به كورد، لێیان هه‌ڵده‌گه‌ڕێته‌وه. \nله مانگی جانیوه‌ری 1909 پێوه‌ندیی نێوان شه‌ریف پاشا و سه‌ركردایه‌تیی حكوومه‌تی ئیتیحاد و ته‌ره‌قی به‌ته‌واوی تێك ده‌چێ، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئیتیحادییه‌كان ڕازی نابن كورد به ئۆتۆنۆمی بگات و شه‌ریف پاشاش ببێته باڵوێزی ده‌وڵه‌تی توركیا له پاریس. بۆیه له مانگی 2/ 9/ 1909 شه‌ریف پاشا ده‌چێته پاریس، له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌ی و دوو كچه‌كه‌ی خۆی. \nله‌وێ حزبی ڕادیكاڵی عوسمانی دژ به حكوومه‌تی ئیتحادیه‌كانی توركیا له شاری پاریس داده‌مه‌زرێنێ. له 15/10/1909 گۆڤاری (مه‌شرووتیه‌ت) كه ئۆرگانی حزبه‌كه‌یه‌تی، له پاریس بڵاو ده‌كاته‌وه. تا مانگی شوباتی (1914) به‌رده‌وام ده‌بێت و ( 55) ژماره‌ی به فه‌ڕه‌نسی لێ بڵاو ده‌كاته‌وه. دیدیكی ڕادیكاڵی و لیبرالی پێشكه‌ش ده‌كات بۆ چاره‌سه‌ركردنی مه‌سه‌له‌ی كورد له چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تێكی ده‌ستووریی عوسمانیی ڕادیكاڵدا. له 1910 ـ 1914 پێوه‌ندییه‌كی پته‌وی، له پاریسه‌وه، هه‌بووه له‌گه‌ڵ (جه‌معیه‌ت) و (كڵۆب) و (شه‌خسیه‌ت) و ڕێكخراوه نهێنییه‌كانی كوردستان. (مه‌سه‌له‌ی كورد) له ڕێگای ئه‌م گۆڤاره‌وه ده‌گه‌یه‌نێته ئاستێكی دیبلۆماسی و نێوده‌وڵه‌تی له 1912. له‌لایه‌ن توركه ئیتحادیه‌كانه‌وه تاوانبار ده‌كرێت به‌وه‌ی گوایه سه‌رۆك وه‌زیران، مه‌حمود شه‌وكه‌ت پاشای (الصدر الاعظم) ی كوشتووه، له ئه‌سته‌مبۆڵ (غیابیا) حوكمی سێداره‌ی بۆ ده‌رده‌كه‌ن. ئینجا له 1913 ئیتحادیه‌كان ( كه‌مال) ناوێك ده‌نێرن بۆ پاریس بۆ ئه‌وه‌ی شه‌ریف پاشا بكوژێت. پیلانه‌كه سه‌ر ناگرێ. له 1913 ژه‌نه‌ڕال پاشا له ژماره‌ی (47)ی گۆڤاره‌كه‌ی خۆێدا، نامه‌یه‌كی پێرۆزبایی به بۆنه‌ی دامه‌زراندنی (جه‌معیه‌تی هیوای ته‌ڵه‌به‌ی كوردان) بڵاو ده‌كاته‌وه و داوا له گه‌لی كورد ده‌كات، خه‌بات پته‌وتر بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی (له ده‌ست ئه‌و به‌ڵایه‌ی وڵاته‌كه‌مان ڕزگارمان بێت كه ناوی ئیتحاد و ته‌ره‌قییه). له هه‌مان وتاردا پیرۆزبایی له ده‌رچوونی گۆڤاره‌كه‌یان (رۆژی كورد) ده‌كات. له سه‌ره‌تای 1914 شه‌ریف پاشا له حكوومه‌تی ئینگلیزه‌كان نزیك ده‌كه‌وێته‌وه بۆ چاره‌كردنی كێشه‌ی كورد له چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا. له‌گه‌ڵ بیرس كۆكس، بالوێزی به‌ریتانیا له پاریس، كۆ ده‌بێته‌وه. ئاماده‌یی خۆی نیشان ده‌دات بۆ هاوكاریكردنیكی حكوومه‌تی به‌ریتانیا له‌باره‌ی نه‌خشه‌دانانێك بۆ چاره‌سه‌ركردنی مه‌سه‌له‌ی كوردستان: (كورد لایه‌نگیری ده‌وڵه‌ته هاوپه‌یمانه‌كان ده‌بێت له جه‌نگدا، به مه‌رجێك ئه‌گه‌ر هاوپه‌یمانه‌كانیش به‌ڵێن بده‌ن، كه كێشه‌ی كورد چاره‌سه‌ر ده‌كه‌ن). له ناوه‌راستی 1914 حزبه ڕادیكاڵه‌كه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێنێ. كاتێ جه‌نگیش ده‌ست پێ ده‌كات و حكوومه‌تی توركیا ده‌چێته پاڵ ئه‌ڵمانیا: ژه‌نه‌راڵ دژی ئه‌م كاره ده‌نگ هه‌ڵده‌برێت و له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته هاوپه‌یمانه‌كان دژ به توركیا و ئه‌ڵمانیا ده‌وه‌ستێت. سه‌ره‌تای 1918 ژه‌نه‌ڕاڵ شه‌ریف پاشا ده‌كه‌وێته سه‌ر خوێندنه‌وه‌ی به‌رهه‌می كوردناسه‌كان له‌باره‌ی كوردستان، هه‌روه‌ها كۆكردنه‌وه‌ی زانیاریی زیاتر و په‌یداكردنی به‌ڵگه‌نامه‌ی باوه‌ڕپێكراو له‌باره‌ی مێژووی كورد، سه‌ره‌تا گۆڕانێك له بیركردنه‌وه‌ی سیاسییانه‌ی شه‌ریف پاشادا ڕوو ده‌دا، له پان عوسمانیزمه‌وه به‌ره‌و ناسیونالیزمی كورد. پێوه‌ندی ده‌به‌ستێت به سه‌ركرده چه‌كداره‌كانی كوردستان: سمكۆی شكاك، شێخ مه‌حمودی نه‌مر. سه‌ید ته‌های نه‌هری.. ڕاوێژیان له‌گه‌ڵ ده‌كات له‌پێناو دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی كوردی. سه‌ره‌تای 1919 (ویلسن)ی سه‌ركۆماری ئه‌مه‌ریكا، چوارده به‌نده‌كه‌ی خۆی بڵاو كردبۆوه، كه به‌پێی ئه‌م ده‌ستوور و به‌ڵگه‌یه ــ هه‌موو قه‌ومێك مافی داواكردنی سه‌ربه‌خۆیی پێ درابوو.\nله 1/3/1919، ژه‌نه‌راڵ شه‌ریف پاشا، له پاریس، له شه‌قامی مێسین له خانووی ژماره ( 22)، خۆی ئاماده ده‌كات بۆ ئه‌و كۆنفرانسه نێوده‌وڵه‌تییه‌ی، كه چاره‌نووسی نه‌ته‌وه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست دیاری ده‌كات.\n- شێخ عه‌بدولقادری كوڕی شێخ عوبه‌یدوڵڵای نه‌هری له‌گه‌ڵ ئه‌مین عالی به‌درخان، به‌ناوی (كۆمه‌ڵه‌ی ته‌عالیی كوردستان) له ئه‌سته‌مبۆڵ، له ڕێگای كۆمیساریای ئەمەریکی و ئینگلیزی و فه‌ره‌نسییه‌وه له ئه‌سته‌مبۆڵ، ڕاده‌گه‌یه‌نن، كه شه‌ریف پاشا بۆی هه‌یه له كۆنفرانسه نێوده‌وڵه‌تییه‌كه‌دا ببێته نوێنه‌ری داخوازییه‌كانی گه‌لی كورد. له هه‌مان كاتدا، له كوردستانی عێراقدا، شێخ مه‌حمود مه‌زبه‌ته‌یه‌كی به ئه‌هالی و عه‌شایه‌ری كورد مۆر كرد، كه به‌پێی ئه‌مه شه‌ریف پاشای كوردی دانیشتووی پاریس، كرا به نوێنه‌ری كورده‌كان له (كۆنفرانسی ئاشتی له پاریس) بۆ داواكردنی حقووقی قه‌ومیی كورد.\n22/3/1919:پێشكه‌شكردنی (یاداشتنامه‌یه‌ك له‌باره‌ی داخوازییه‌كانی گه‌لی كورد) به فه‌ڕه‌نسی، ئه‌و یاداشتنامه ناوداره‌ی، كه تێیدا ژه‌نه‌ڕاڵ شه‌ریف پاشا بۆ یه‌كه‌مین جار داخوازیی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ ده‌كات بۆ كورد له كۆنفرانسی نێوده‌وڵه‌تییانه‌ی ئاشتی، كه له پاریس به‌سترا له‌پێناو دیاریكردنی چاره‌نووسی گه‌لانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. ئه‌م یاداشته نه‌خشه‌یه‌كی كوردستانی گه‌وره‌یشی له‌گه‌ڵدا بوو. ئه‌م هه‌ڵوێسته گرنگ و سیاسییه مه‌زنه‌ی شه‌ریف پاشا، له ڕۆژنامه و گۆڤاره كوردی و عه‌ره‌بی و ئه‌رمه‌نی و فارسی و توركی و ئینگلیزی و فه‌ره‌نسییه‌كاندا ده‌نگ ده‌داته‌وه. سه‌رۆكی ئەمەریکا (وڵسۆن)، له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی به‌ریتانیا (لوید جۆرج)، پێكڕا له‌گه‌ڵ سه‌رۆك وه‌زیرانی فه‌ڕه‌نسا (كلیمه نصۆ) له‌م یاداشتنامه‌یه به وردی ده‌كۆڵنه‌وه.\nــ سه‌باره‌ت به ڕكه‌به‌رایه‌تیی ئه‌رمه‌نییه‌كان له‌گه‌ڵ شه‌ریف پاشا له‌سه‌ر دیاریكردنی سنووری كوردستان؛ له 20/12/1919: شه‌ریف پاشا ڕێككه‌وتنامه‌یه‌كی دوو قۆڵی له‌گه‌ڵ نۆبار پاشای ئه‌رمه‌نییه‌كان مۆر ده‌كات و به‌پێی ئه‌م ڕێككه‌وتنه ده‌ست له چه‌ند شارێكی كوردی هه‌ڵده‌گرێت بۆ نۆبار پاشای ئه‌رمه‌نی.\n29/7/1919 و 9/10/1919: ژه‌نه‌راڵ دوو نامه ده‌نێرێت بۆ ڕۆبه‌رت فانسیتارتی سكرتێری یه‌كه‌می باڵوێزخانه‌ی به‌ریتانیا له پاریس، بۆ ئه‌وه‌ی بیخاته به‌رده‌م بلفۆڕی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا. له‌م دوو نامه‌یه‌دا ڕوونی كردووه‌ته‌وه، كه كورد ئه‌ویان به (سه‌رۆك ده‌وڵه‌تی كورد) هه‌ڵبژاردووه. له 1/3/1920 یاداشتنامه‌یه‌كی دیكه پێشكه‌ش به ئه‌نجومه‌نی باڵای كۆنفرانسه‌كه ده‌كا له‌گه‌ڵ نه‌خشه‌یه‌كی نویێ كوردستان.\n23/3/1920: وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌ریتانیا نامه‌یه‌ك بۆ مه‌ندووبی سامی له به‌غدا ده‌نووسێت، تێیدا ڕوون ده‌كاته‌وه كه (حكوومه‌تی به‌ریتانیا ئاماده‌یه ده‌وڵه‌تێك بۆ كورد دروست بكات به سه‌رۆكایه‌تیی شه‌ریف پاشا، به‌ڵام ئایا ئێوه‌ی حكوومه‌ت كه‌سی دیكه‌ی شایسته ده‌بینن، كه ببێته سه‌رۆكی ئه‌و ده‌وڵه‌ته كوردییه؟).\n25/3/1920: وه‌ڵامی مه‌ندووبی سامی له به‌غداوه: (هیچ كوردێك نییه، كه بتوانێ به‌ناوی هه‌موو كوردستانه‌وه قسه بكات)؛ (كورد به شێوه‌یه‌كی گشتی هه‌ستی عه‌شایه‌رییان هه‌یه، نه‌ك نه‌ته‌وه‌یی).\n- په‌یدابوونی جیاوازی و ئایدیۆلۆژیای دژ به‌یه‌كتر له‌ناو كورداندا. بۆ نموونه، شێخ عه‌بدولقادری شێخ عوبه‌یدوڵڵای نه‌هری ده‌ستی كرده برووسكه ناردن بۆ كۆنگره‌ی ئاشتی له پاریس، داوای ئۆتۆنۆمیی كرد له‌جیاتی پێكهێنانی ده‌وڵه‌ته سه‌ربه‌خۆكه‌ی شه‌ریف پاشا. ئنجا شێخ مه‌حمودیش دژی بڕیتانیا به‌رگریی له توركیای عوسمانی ده‌كرد. هه‌روه‌ها فه‌ره‌نسا و به‌ریتانیا ڕێگاچاره‌ی دژ به‌یه‌كیان هه‌بوو بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد.\n10/8/1920: ئیمزاكردنی په‌یمانی سیڤه‌ر له‌نێوان توركیا و ده‌وڵه‌ته هاوپه‌یمانه‌كاندا، كه له‌سه‌ر بنچینه‌ی داخوازییه‌كانی ژه‌نه‌راڵ شه‌ریف پاشا هه‌ڵچنرابوو: به‌ندی ( 62 و 63 و 64)ی په‌یماننامه‌كه‌ی، بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ته‌رخان كردبوو. توركیاش بۆ دامه‌زراندنی ئه‌م ده‌وڵه‌ته كوردییه ڕه‌زامه‌ندیی خۆی پیشان دابوو.\n23/7/1923: له كۆنفرانسی ( لۆزان)دا، ده‌وڵه‌ته هاوپه‌یمانه‌كان دوای ئه‌وه‌ی بۆیان ده‌ركه‌وت، كه كورد نایانه‌وێ له توركیا جودا ببنه‌وه و توركیاش به‌ڵێن ده‌دات، كه مافه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كورده‌كان وه‌دی بهێنێت؛ له په‌یماننامه‌ی (لۆزان)دا به‌نده‌كانی (62 و 63 و 64)ی په‌یماننامه‌ی سیڤه‌ریان هه‌ڵوه‌شانده‌وه و خه‌ونه جوانه‌كه‌ی شه‌ریف پاشایان زینده‌به‌چاڵ كرد. شه‌ریف پاشا وه‌سیه‌ت ده‌كات، كه دوای مردنی، لاشه‌كه‌ی بسووتێنن و خۆڵه‌مێشه‌كه‌ی فڕێ بده‌نه ده‌ریاوه…\nPrevious ئەنگێزەی مێژوو هەمیشە ئامادەیە \nNext گەریدە عەرەب و موسڵمانەکان لەساڵانی600تا1500چۆن باسی کوردیان کردووە.


رەخنە و ئەنتۆلۆژیای بوونی کۆمەڵایەتی.\nهیشام غەسیب لە عەرەبیەوە: جیهاد موحەمەد\nپێشەکی( لە ئبستمۆلۆژیاوە بۆ ئەنتۆلۆژیا):\nلە پرسیارەکەی (کانت)ەوە دەستپێدەکەین: ئایا زانستی کۆمەڵایەتی(سۆسیۆلۆگی) ڕێییتێدەچێت(دەگونجێت)؟ ئەگەر دەشێت و دەگونجێت چۆن؟\nئێمە، بۆ چارەسەری ئەم پرسیارە و وەڵامدانەوەی رێگایەکی ئەنتۆلۆژیانە دەگرینە بەر، وەک کانت ئەبستمۆلۆجیانە چارەسەری ناکەین. هەرچەندە پرسیارەکە لە ڕووکەشیدا بە تەواوی ئبستمۆلۆژیانە دەردەکەوێت، بەڵام لە ناوەڕۆکیدا ئاڵۆزییەکی ئەنتۆلۆجی بناغەیەتی. ئەم دوورایی و ئاڵۆزییەش بە ئاشکرا دەردەکەوێت ئەگەر پرسیارەکەی کانت بەم جۆرە دابڕێژینەوە: چۆن پێویستە لە ستراکتوری ئەنتۆلۆجی کۆمەڵگایەکی مرۆیی بڕاوانیین بۆ ئەوەی زانستیانە بیناسین؟ ئەم پرسیارە، پرسیارێک بوو کە لەم سی ساڵی دواییەدا فەیلەسوفی بەریتانی، ڕوی باسکار ناوبانگی پێدەرکرد.\nئەم باسەی ئێمەش هەوڵێکە بۆ درێژەدان بە وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارە. ئەنتۆلۆژیا وەڵام و چارەسەری پێییە، بەڵام بەو شێوەیە نا کە ئەم چارەسەرییە هەموو ئەگەرەکانی تری وەلانانێت. لە تێڕوانینی ئەنتۆلۆژیاییەوە بۆ زانستی کۆمەڵناسی(سۆسیۆلۆژی) ئەم بەشە ڕەخنەیەکی باڵا و لە ڕادەبەدەر لە خۆدەگرێت.\nبەڵام بەشی دوەم، پێوندی ڕەخنەی شۆرشگێرانە بە ئەنتۆلۆجی ستراکتوری کۆمەڵەیتیەوە چارەسەردەکات لە لایەک و، لە لایەکیتر پڕۆسەی زانستی کۆمەڵناسی، ئەمیش بە پێیی ڕەخنەی تیۆریای لە پێوەندی نێوان فەلسەفە و زانست و ململانێی چینایەتی بە خوێندنەوەی ئەلتوسیر.\nلە ئەنتۆلۆژیاوە بۆ ئبستمۆلۆژیا:\nلەم دواییانەدا و لە سەردەمی نوێدا چەندین تێڕوانین و دیدگای جیاواز درووستبوو دەربارەی گونجان و شیاویی زانستی کۆمەڵناسی(سۆسیۆلۆژی) و سروشتەکەی. دەتوانیین بەم جۆرە پۆلێنی بکەین:\n(١) هەندێک وا سەیری کۆمەڵگا دەکەن کە پێکهاتەیەکە لە کۆمەڵە کەسێک، واتا هەموو دەرکەوتە کۆمەڵایەتیەکان دەرکەوتگەلێکی زرنگی و زانین و ڕەفتارگەلێکی تاکەکانە. ئەم دیدگایە تاک بە گەوهەرێکی ڕۆحی ئازاد ویست دادەنێت لە بنەڕەتدا(مەحکومە بە ئازادی، وەک جان پۆل سارتەر دەڵێت)، لەگەڵ ئەوەشدا ناکەوێتە ژێر کاریگەری یاساکانی سروشتەوە، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە کۆمەڵگا خۆی لە خۆیدا بوونێکی پێدراوە و مەحکومە بە ویست و ئارەزووی تاک و لە ژێر کاریگەری باری دەروونی تاکەکانییدایە، واتا کۆمەڵگا هیچ نییە جگە لە کۆمەڵێک لە ویست و ئارەزوو و کارلێکراوە دەروونیەکانی تاکەکان. بە پێی ئەم لێکدانەوە و خوێندنەوەیە بۆ کۆمەڵگا و تاکەکان، بوونی زانستی کۆمەڵناسی(سۆسیۆلۆژی) نەگونجاو و نەشیاوە چوونکە ئەم زانستە کەوتوەتە ژێر کاریگەریی و ئارەزوو و ویستی تاکەکانەوە بۆیە جێبەجێکردنی ئەم زانستە مەحاڵە، لە لایەکیتریش زانستی کۆمەڵناسی خۆی لە خۆیدا دەکەوێتە ژێر حوکمی زانستی دەروونیەوە چوونکە زانستی دەرونی زاسنتێکی جێبەجێکراوە بەسەر کۆمەڵگادا. ئەم دیدگایەش لەلای بوونگەراییەکان بە ئاشکرا دیارە وەک(کیرگور، هایدگەر، یاسیبرز، سارتر) و کارل یونگ کە زانایەکی دەرونناسی ناسراوە. ئەم فەلسەفەو فەیلەسوفانە وا دەڕواننە تاک کە بوونێکی ڕەهایە و هەموو ماناکان و وێنەکان و هەڵسەنگاندنەکان و بەهاکان لە بوونی تاکەکان و ڕەهایی ئازادی تاکەکانەوەیە و، مەحاڵە لە هێچ شتێکی ترەوە بێت. ئەوە خاڵی دەستپێکی ڕەهاییە. هەموو شتێک بەوپێیە، واتا بە پێی ئازادیی رەهای بوون لێکدەدرێتەوە و مانای دەدۆزرێتەوە، وە خودی بوون بە هیچ شتێکی تر لێکنادرێتەوە و شیکاریی بۆ ناکرێت، واتا بوون سەرچاوەی هەموو لێکدانەوەکانە چوونکە سەرچاوەی هەموو مانا و بەهاکانە. بوون پێدراوێکی یەکەمیە و سەرچاوەی هەموو پێدراوەکانی ترە. بوون خۆی خۆی دروستدەکات بە ئازادیە رەهاکەی خۆی و ئازادییەکانی هیچ شتێک نییە کە سنورداریبکات جگە لە ئازادی تاکێکی تر، یان بوونێکی تر. بەڵام تاکی مرۆڤ، خۆی خۆی دروستدەکات، بەو مانایەیی کە هەموو کرۆکێک (گەوهەرێک) لە بوون خۆیەوە هەڵدەقوڵێت. ئەوە ئازادییەکی ڕەهایە و لە نێو دڵی خۆیدا چێنراوە. سارتەر مرۆڤی بەوە جیاکردەوە لە بوونەوەرکانی تر کە تەنیا(بوونێک)ە دەکەوێتە پێش گەوهەری خۆیەوە. بەڵام بوونەوەرەکانی تر گەوهەریان دەکەوێتە پێشبوونیانەوە، واتا بوونیان لە گەوهەریانەوە سەرچاوە دەگرێت، بەڵام مرۆڤ گەوهەری لە بوونیەوە سەرچاوە دەگرێت. بە گوێرەی ئەم خوێندنەوەیەش کۆمەڵگا هیچ نییە جگە لە کۆمەڵێک ئازادی نەبێت کە هەریەکە هەوڵ ئەدات بۆ سنوردارکردنی ئەوی دی. کارل یونگ لەمەش زیاتر تێدەپەڕێت و وا کۆمەڵگا دەناسێنێت کە کۆمەڵە مرۆڤێکە پێویستییان بە ڕزگاربوون هەیە، ڕزگاربوونی کۆمەڵگاش لە گەوهەریدا ڕزگاربوونی ڕۆحی تاکە.\n(٢) پۆزیتیڤیزستەکانیش ئەوانەن کە لە بنەڕەتدا بڕوا بە کێشەکە ناکەن. ئەمان بڕوا بە ماهیەتی مرۆڤ ناکەن، هەموو ماهیەت و خەسڵەتێکی تاکەکان دەگێڕنەوە بۆ میتافیزیکیا و دووری دەخەنەوە لە زانست. زانست وا سەیرناکەن کە پراکتیزەیەک بێت بە ئامانجی دۆزینەوەی بەهاکان و خەسڵەت و ئاکارەکانی مرۆڤ و هەڵسوکەوتییان، یان بۆ دۆزینەوەی میکانیزمە بابەتیی و یاساییەکانی دیاردەکان، بەڵکو زانست وا سەیردەکەن کە پراکتیزەکردنێکە بە ئامانجی کۆکردنەوەی گەورەترین ژمارەکانی نەخشەکان و کۆمەڵ رێکخستنێکی گەورە و بەرجەستەکردنییان لە کەمترین داڕشتن و داتا و تۆمار و هاوکێشەیەکدا لە پێناوی بەکارهێنانی ژیانی پراکتیزەکراودا بە شێوەیەکی بەرهەمهێنەر و کارا. جیاوازیش نییە لە نێوان نەخشە سروشتییەکان و نەخشە کۆمەڵایەتییەکان. هەموویان کۆمەڵە نەخشەیەکن بۆ جێبەجێکردنی میتۆدی رێکخستن و دەرخستنی ماناکانییان. لەبەرئەوە پۆزەتیڤیزستەکان داوا لە زاناکانی ئابوورییناس و کۆمەڵناس دەکەن بۆ بونیادنانی رێگاگەلێکی فیزیایی و میتۆدەکان بۆ گەیشتن بە بناغەکانی یاساکانی ئابووری و کۆمەڵایەتیی تا جێبەجێکەران بتوانن جێبەجێییانبکەن بۆ زاڵبوون بە سەر کۆمەڵگادا. بۆیە دەبینین زانستی ئابووریی ڕۆژئاوایی نوێ ئەم جۆرە لە میتۆدی فیزیایی و ئاماریی و ماتماتیکیی گرتوە بە دەستەوە تا ئەو ئاستەی کە مرۆڤ وا هەستدەکات کۆمەڵگا وەک سیستەمێکی مەتریالیی ڕووتی ئاسایی وایە وەک کۆمەڵەی خۆر و گازەکان. لەبەر ئەوەی کۆمەڵگای بەشەریش سیستەمێکی کراوەیە و ڕێکخستنگەلێکی ئاشکرا و روونی بۆ ڕووداو و دەرەکەوتەکان تیا نییە، وە لەبەر ئەوەش کە پۆزیتیڤیستەکانیش بڕوایان وایە کە یاساکان هیچ نییە جگە لە کۆمەڵێک ڕێکخستنی چەندبارە بوەوە، زۆرێکیان دەگەنە ئەو باوڕەی کە کۆمەڵگا سیستەمێکی زۆر ئاڵۆزە، یان ئەوەتا هیج یاسایەک ناتونێت حوکمی بکات، یان ئەوەتا زانست ناتوانێت چارەسەری کێشەکانی بکات تەنانەت ئەگەر یاساگەلێکی کردەش حوکمی بکات، یان ئەوەتا یاساکان بە ڕێژەیەکی کەم دەتوانن کێشەکانی چارەسەربکەن و کەموکوریەکان وەک خۆی دەمێنێتەوە. بۆیە پۆزیتیڤیستەکان داوادەکەن کە چارسەری کێشەی کۆمەڵایەتی دەبێت بە رێکخستنگەلێک بێت وەک ڕێکخستنەکانی سروشت و بە هەمان میتۆد. هیچ جیاوازییەک نابینن لە نێوان دەرکەوت و دیاردە کۆمەڵایەتییەکان و دەرکەوت و دیاردە سروشتییەکاندا تەنیا لە ڕێژەیی ڕێکخستنەکانییاندا نەبێت. دەرکەوت و دیاردە سروشتیەکان زۆر زیاتر رێکخراوترن لە دەرکەوت و دیاردە کۆمەڵایەتیەکان، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە زانستی سروشتی(فیزیا) زۆر وردە و سەرکەوتوو و کاراترە لە زانستی کۆمەڵایەتی.\n(٣) ماددییە کۆن و بێسەروپێکانیش، ئەوانەن کە داننانێن بە بوونی کۆمەڵگا و دەرکەوتە کۆمەڵایەتییەکاندا، بەڵکو دەرکەوتە مرۆییەکان لە کارلێکە ماددییە سروشتییەکاندا کورتدەکەنەوە لە نێوان کۆمەڵێک لە بوونەوەرە بایۆلۆژیە گەشەسەندوەکان لەگەڵ خۆیدا و لەگەڵ دەوروپشتە سروشتیەکەیدا. کۆمەڵگەی مرۆیی بە هەڵە و خەیاڵپڵاوییەکی رووت دادەنێنن، وای دادەنێن کە ئەوە خوێندنەوەیەکی هەڵەو خەیاڵپڵاویی مێشکی بوونەوەرە بایۆلۆژییە مرۆییەکانە کە لە ئەنجامی کارلێکی بایۆلۆژیی ماددییانەی خودی خۆیانەوە لەگەڵ دەوروپشتە سروشتییەکەیاندا. بەمەش زانستی کۆمەڵناسی لە زانسی بایۆلۆژیدا کورتدەکەنەوە و لە قاڵبی دەدەن. ئەم دیدگا کۆن و بەسەرچووە لە نیوەی دوەمی سەدەی نۆزدەدا لە لایەن(بیشنر، مولیشوت، فوغت، هیگڵ)وە برەوی پێدرا، کە فریدریک ئنجلز ڕخنەیەکی تووند و گشتگیریی لێگرتن لە رێگەی میتۆدی ماددیەتی دایەلێکتیکیەوە. لە ماوەی ئەم سێ دەیەیەی دواییشدا بە جۆرەها شێوە برەوی پێدرا. ماددیە لە کارکەوتوو و کۆنەکان بۆ دیاردە و دەرکەوتە کۆمەڵایەتییەکان و مێژووییەکان لێکدانەوەیەکی بنەچەیی دەکەن و لەسەر ڕەگ و ڕیشەی کۆمەڵە مرۆڤکان لێکدانەوە دەکەن، وای دادەنێن کە هەندێک لە بنەچە زۆر کۆنەکانی مرۆڤەکان زیاتر توانای دروستکردنی شارستانیەتییان هەیە بە حوکمی کەڵەکەبوونی بایۆلۆژییەکانییان. بەم خوێندنەوە و لێکدانەوانەش مێژوو و واقیع لە ڕێڕەوەی خۆی دەترازێنن و ساختەکاریی دەکەن لە چارەسەرکردنەکانییاندا لە پێناوی پشتیوانییکردنی وتە ڕەگەزپەرستیی و نا زانستییەکانیان.\n(٤) ڕاڤەگەریی hermeneutics و ڕاڤەکاران: ئەوانەن، کە کۆمەڵگەی بەشەری وا دەخویننەوە بەو پەسەندییەی کە جۆرێکی دیاریکراوە لەو (زمان)ەی کە تێگەیشتن و ڕاڤەکردنیی ئەو بە ناسین و زانینی ئەو بنەما و گەمانەی کە کۆمەڵگا دەبات بەڕێەوە، یان کۆمەڵگا بەوپێیە دەڕوات بەڕێوە. بە خوێندنەوەیە ئەمانە کۆمەڵگا بریتیە لە سیستەمی سیمبولیی و ماناداریی. کردە و کردارەکانیش بەرجەستەبوونی ئەو سیمبول و مانایانەیە. بۆیە ئەرکی زانستی کۆمەڵناسی دۆزینەوە و گەیشتن بە بنەمای ئەو سیمبولانەیە کە بوونەتە ڕێڕەوەی کار و کردەکان، هەروەها خوێندنەوەی ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکانیش بە ڕێنمایی ئەو بنەما سیمبول و ماناو گوتەزایانەیە. لەبەر ئەوە ڕاڤەگەراییەکان بە شێوەیەکی بنەڕەتی جیاوازیی دەکەن لە نێوان زانستی سروشت و زانستی کۆمەڵناسیدا. یەکەمیان ئەزموونگەریی و مەنهەجییە و تەورگیرە لەسەر خەوش و هۆکار. بەڵام دوەم چەمکگەراییە و تەوەرگیرە لەسەر تێگەیشن لە ماناکان. کەواتە ئەزموون ئامرازی سەرەکییە بۆ یەکەم و ڕاڤەگەرییش ئامرازی سەرەکەییە بۆ دوەم. بەم پێیەش، جیاوازییەکی تەواو لە نێوان زانستی سروشتناسی و زاسنتی کۆمەڵناسی لە ڕووی شروشت و مەنهەج و میتۆدەوە هەیە. بۆ نمونەش، بیتر ونش Pete Winch، کە فەیلەسوفێکی کۆمەڵناسی گەورەبوو، فەلسەفەکەی فنگنشتاین ـ ی جێبەجێدەکرد لە زمان دا، بە شێوازێکی تری کارلێک لە نێوان مرۆڤەکان و، فۆرمێکی"کۆمەڵایەتی" کە هاوبەشیدەکەن لە زمان دا بە روخسارە سیمبولیەکەی، واتا بە جۆرێک هاوبەشی دەکەن لە ڕێگەی زمانەوە بۆ دۆزینەوە و پێدانی مانا و سیمبولەکان، بە واتایەکی تر، ونش کۆمەڵگای بە دەرکەوتەیەکی بیریی کۆنسێپتیی بنەڕەتی دادەنا کە دەربڕیی کارلێکی ڕۆحی نێوان مرۆڤەکانە، بە لەبیرکردنی ئەوەی کە کارلێکی بنەڕەتی مرۆڤەکان ئەو کارلێکەیە کە کەوتوەتە نێوان تاکەکانی مرۆڤ و سروشت بە شێوەیەکی رێکوپێک، ئەویش لە ڕێگەی پێونەدییە کۆمەڵایەتییەکانی نێوانییانەوە بۆ بەدیهێنانی پیویستییە ماددی و مەعنەویەکانی ژیانیان.\nنمونەی ونش، جۆرێکیتربوون لە ماددییە کۆنەکان. لە کاتێکدا ئەم ماددییە کۆنانە بیرییان دەچوو کە مرۆڤ ئەو بونەوەرەیە کە گەشەیەکی گەورە لە مێشکیدا دروستبووە و پێش هەموو بوونەوەرەکانی تر کەوتوە، بەم بازدانەی میشکیی بوو بە زیندەوەرێکی بایۆلۆژی گەشەسەندوو و بیرکەرەوە، بە هۆکاری ئەم بیرچوونەوەیە ئەم زیندەورە گەشەسەندوە بیرکرەوەییان لە سیستەمێکی بایۆلۆژی سادەدا کورتدەکردەوە و وەک ئاژاڵێکی ڕووت دەیانخوێندەوە، ئەم ڕاڤەگەر و ڕاڤەکارانە بیرییاندەچوو کە مرۆڤ بە هۆکاری ئەو بازدە گەشەسەندوەی مێشکیان وەک زیندەوەرێکی گەشەسەندوو دەمێننەوە لە پێشەوەی بوونەوەرەکانیه ترەوەدەبن.\n(٥) دواتر نەک کۆتا، واقیعییە دایلێکتیکییەکان، واتا مارکسیەکان، وا مرۆڤیان خوێندەوە کە زیندەوەرێکی بایۆلۆژی پەرسەندوە، تاکەکانی دەتوانن خۆیان رێکبخەن لە ڕێگەی پێوەندییە کۆمەڵایەتیەکانیانەوە، لێرەوە دەتوانن پراکتیزەی کارەکانییان بکەن بە ئامانجگیرییەکی ڕێکوپێک بۆ گۆڕینی ژینگە و سورشتی دەوروپشتییان بۆ بەدیهێنانی پێویستییەکانی ژیانیان بە ڕاستەوخۆی یان ناڕستەوخۆ. ئەم پرۆسەیەش، واتە پرۆسەی بەرهەمهێنانییان و گۆڕانکارییەکانی ژیانیان لەم پرۆسەیەدا دەبێتە هۆکاری گۆرانکاریی بەردەوام لە سیتەمی ژیانییاند بە جۆرێک لە جۆرەکان.\nمرۆڤ، خۆی خۆی دروستدەکات،(واتا خۆیان خۆیان و ستراکتوری کۆمەڵایەتی خۆاین درووستدەکەن) لە کاتێکدا کە ژینگە سروشتییەکەی خۆی دروستدەکات و دەستی تێوەردەات و دەیگۆڕێت بۆ بەدەستهێنانی پێویستییەکانی ژیانی. ژینگەی خۆی بە هێزی بەرهەمهێنان دەگۆڕێت لە ڕێگەی پێوەندییە کۆمەڵایەتییەکانییەوە، ناچارە هەمیشە لە هەوڵدا بێت بۆ سەرکەوتن و زانین و پسپۆڕیی و شارەزایی و تایبەتمەندێتی لە بوارەکانی گۆڕینی ژیانی خۆیدا. بەم جۆرە کۆمەڵگا مرۆڤییەکان گۆردراون بۆ ئەوەی بەردەوام ژیانێکی باشتر و بەختەوەرترییان هەبێت.\nلە دوای ئەم تیشکەی کە دامان لەسەر خوێندنەوەی مارکسیەکان، یان وقعیی و ئەوانەی بە ماددیی و بە میتۆدی دایالێکتیکیانە بیردەکەنەوە، پرسیار ئەوەیە: سروشتی ستراکتوری ئۆرگانیی (ڕێکخراوەیی) چییە؟ یان سروشتی پێوەندییە ئۆرگانییەکە (ڕێکخراوییەکە)ی کە مرۆڤەکان ژیانی خۆیانی لەسەر رێکدەخەن چییە؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە لە باسەکانی ترماندا وەڵامییان دەدەینەوە!\nئەنتۆلۆژیای شۆرشی کۆمەڵایەتی:\nڕەنگە بە سودبێت لێرەدا باسی پێوەندی نێوان (ڕەخنە) و (زانستی کۆمەڵایەتی)بکەین بە هەندێک وردەکارییەوە، لە لایەکەوە سودی هەیە بۆ ئەوەی تیشکێک بخەینە سەر سروشتی زانستی کۆمەڵایەتی و، پێوەندی نێوانیی و هێزی سەرکی کۆمەڵایەتی لە کۆمەڵگا هاوچەرخەکاندا، هەروەها لەسەر عەقڵانیەتی زانستی تازەگەری لە لایەکی ترەوە. بۆ ئەم باسەش، باشترین دەروازە بۆ باسکردنی دەوری (ڕەخنە) لە زانستی کۆمەڵایەتیدا، وێنا و خوێندنەوە و دیدگای فەیلەسوفی فارنسی کۆچکردوو،(لوی ئەلتوسیر)ە بۆ زانست و پێوەندی بە فەلسەفە و ئایدۆلۆژیاوە.\nئەم فەیلەسوفە، لە پەرتوکی(لە پێناوی مارکسداو، خوێندنەوەیەک بۆ سەرمایەداری)دا، وا دەڕوانێتە زانست، بەو پەسندیەیی کە بەرهەمێکی کۆمەڵایەتی پۆلینکراوی جیاواز لە بەرهەمی ئایدۆلۆژی و فەلسەفی و هونەری و ئابووری و سیاسییە، کە لە بنەڕەتدا ڕیشەیەکی ئایدۆلۆژی هەیە. ئەلتۆسیر وای لێکدایەوە کە ژیانی کۆمەڵگاکان بە چوار ئاستی بناغەییدا تیدەپەڕێت: ئاستی ئابووری، ئاستی سیاسی، ئاستی ئایدۆلۆژی، ئاستی تیۆریایی (کە زانست و فەلسەفە دەگرێتەوە). زانست ئەو پراکتیزە تیۆریاییەیە کە ئاستە تیۆریایەکە دروستدەکات. بەڵام فەلسەفە، ئەو پراکتیزە تیۆریاییەیە کە لەسەر بناغە و بنچینەی ئەو ئاستەیە کە تەواکەرە بۆ زانست. بۆیە ئەلتۆسیر زانستی دەخستە پێش فەلسەفەوە چ لە ڕووی مێژووییەوە چ لە رووی لۆژیکەوە و، زانستی وا دادەنا کە خاکێکی بە پیتە بۆ سەوزبوون و ڕوانی فەلسەفە.\nلای ئەم فەیلەسوفە(ئەلتۆسیر)، زانست هەڵقوڵاوی خاک و زوینەی ئایدۆلۆژیە بە بازدانێکی کۆنسێپتیی، ئەم بازدانە کۆنسێپتییەش هۆشمەندیی و هوشیاریی زانستیی لە چوارچێوەیەکی کۆنسێپتیی ئایدۆلۆژییەوە گواستەوە بۆ چوارچێوەیەکی کۆنسێپتیی زانستیی، بەڵام ئەلتوسیر چۆنیەتی کامڵبوونی ئەو بازدانەی ڕووننەکردەوە(واتا دابڕانە ئەبستمۆلۆجیەکەی ڕووننەکردەوە).\nزانست لەسەر بناغەی چوارچێوە کۆنسێپتە نوێکەی خۆی، جیا لە کۆنسێپتە ئایدۆلۆژیەکە، بەم جۆرە گەشەی کرد: کۆمەڵەی زانستی ڕووبەڕوو نەبوونەوە لەگەڵ بابەتە مەعریفەکەدا بە شێوەیەکی راستەوخۆ، بەڵکو ڕووبەرووبوونەوە لەگەڵ ماددەیەکی خاوی سەرنج و تێبینیی و کۆنسێپتە ئایدۆلۆژیەکاندا، هەستان بە بەکارهێنانی چوارچێوە کۆنسێپتە زانستیەکە وەک ئامڕازێک بۆ گۆڕینی ماددە خاوە ئایدۆلۆژیەکە بۆ مەعریفەیەکی زانستی. بەم جۆرە مەعریفەی زانستی بەرهەمهێنا. بەڵام جیاوازی گەوهەری لە نێوان زانست و ئایدۆلۆژیادا لە جیاوازی ئامانجی ئایدۆلۆژیی و زانستدا خۆی حەشارداوە، ئامانجی ئایدۆلۆژی(دووبارە بوونەوەی ڕەهەندی خودی هەمان بەرهەمی باو)ە، بەڵام ئامانجی زانست تیۆریاییانە (بەرهەمهێنانی مەعریفەیە). کەواتە ئایدۆلۆژیەت خۆی بەرهەمدەهێنێتەوە و زانست مەعریفە بەرهەمدەهێنێت.\nبەڵام ئەلتوسیر گەڕایەوە و خۆی ڕەخنەکرد لە کۆتاییەکانی شەستەکاندا (ئارتیکلەکانی لە رەخنەی خوددا و، لینین و فەلسەفە). دیدگای خۆی ڕاستکردەوە لەسەر زانست بە ڕەخنە لە خۆ گرتن. ئەلتۆسیر تێبینیکرد کە تێڕوانین و دیدگاکانی لەسەر زانست تایبەتمەندیەتییەکانی مارکسی وەرنەگرتوە و نەیکردوون بە بنەمای خوێندنەوە و باسەکانی. وردتر بڵێین، دیدگاکانی یەکەمجاری لەسەر زانست ڕەهەندێکی سیاسیی چینایەتیی نەبوو بۆ ئەو دابڕانە مەعریفیەیی کە زانستی مارکسی بەرپایکرد. ئەو دابڕانە دابڕانێکی ئبستمۆلۆجی پوخت و ڕەسەن نەبوو، بەڵکو دابڕانێکی سیاسیی و چینایەتییش بوو، ئەویش بە بازدانێک لە پێگەی چینایەتی بۆرجوازیەوە بۆ پێگەی چینایەتی کرێکاری. بە هۆکاری ڕوانگەی چینی بۆرجوازیەتیش لە توانادا نەبوو زانستێکی ڕاستینە بونیادبنرێت، لەبەر ئەوەی ئەو تێڕوانینەی بورجوازیەت بە حوکمی سروشتە چینایەتییەکەی تێڕوانینێک بوو کەماسی هەبوو لە ڕووی قبوڵکردن و خوێندنەوەی بۆ بوونی ئەو ئامێرە کۆمەڵایەتییە گەوهەرییەوە، وەک بەکاربردن و سەرکوتکردن و هەژموونکردنی چینایەتیی و گەوهەرە مێژووییەکەی ململانێیی چینایەتی، هەروەها کەماسی هەبوو لە خوێندنەوەی سروشتیی کۆمەڵگای چینایەتی کە سروشتێکی ناکۆکی هەیە و ئەو سروشتە ناکۆکەشە کە دەبێت بە بنەما بۆ گۆرانکارییەکانی، بۆیە ئەوانەی خوێندنەوەیان بۆ دەکرد نەیاندەتوانی ئۆرگانێکی کۆنسێپتی بە توانا بونیادبنێن بۆ دەربڕین و خوێندنەوەیەکی ڕاستینە بۆ ئەو کۆمەڵگا چینایەتییە. بۆیە دەبوایە مارکس بە ناچاری وەک فەیلەسوف و زنایەکی ئابووریناس و کۆمەلناس بازدێک بدات بە تێڕوانینی بۆرجوازیەت بۆ تێڕوانینی کرێکاریی تا بۆی بلوێت دەستگایەکی زانستیی کۆنسێپتیی دامەزرێنێت بۆ خوێندنەوەیەکی دروستیی مێژوو، زانستی فۆرمە کۆمەڵایەتییەکان(المادیة التاریخیة). دەرکەوتن و سەوزبوونی تێڕوانینی کرێکاری، تێڕوانینی پرۆلیتاری، مەرجێکی گەوهەریی بوو بۆ پێگەیشتنی زانستی مێژووی کۆمەڵایەتی. هۆشمەندیی کۆمەڵایەتی کرێکاریی بە حوکمی پێکهاتە ناوکییەکەی و پێگە کۆمەڵایەتییەکەی تەنیا خۆی دەتوانێت مێژوویەکی زانستیی کۆمەڵایەتیی دروستبکات. بەڵام، چۆن تێڕوانیینە کرێکارییەکە لە سەر ئاستی تیۆریایی ڕوونبووەوە؟\nئەلتوسیر، وای دادەنا کە فەلسەفە وێنە تیۆرییاکەیە بۆ تێڕوانینی چینایەتی. کەواتە فەلسەفە سیاسیی و گەوهەرییە. بە پێی خوێندنەوەی ئەلتوسیر، فەلسەفە سیاسەتە لە کێڵگەی تیۆریاییدا. کەواتە ململانێیەکی چینایەتییە لە سەر ئاستی تیۆریایی. ئەو دابڕانە ئبستمۆلۆجییەی کە مارکس هێنایە ئاراوە بازادانێک نەبوو لە تێڕوانینی بۆرجوازیەتەوە بە فۆرمە پێشوەختەکەی بۆ تێراونینە کرێکارییە پێشوەختەکە، بەڵکو خۆی لە بونیادنانی فەلسەفەی پرۆلیتاریادا دبینیەوە(المادیة الجدلیة)، هەروەها پێکهێنانی تێڕوانینی کرێکاریی لەسەر ئاستی تیۆریایی، بە ڕەخنەگرتن لە فەلسەفەی بۆرجوازی لە تێڕوانینی چینی کرێکارییەوە، دواتر بونیادنانی زانستی مێژوو و زانستی کۆمەڵاناسی و لەو خاکە فەلسەفەییە نوێیەوە.\nکەواتە سیاسەت، ڕاستەوخۆ ناچێتە نێو زانستی مارکسیەوە (المادیة التاریخیة)، بە پێی خوێندنەوەی ئەلتوسیر، بەڵکو بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی فۆرمە فەلسەفییە کرێکارییەکەیەوە دەچێتە نێو مارکسیەوە(المادیە الجدلیە). زانستی مارکسی پێویستیی بە زەوینەیەکی فەلسەفی ئاشکرا هەیە بۆ خۆ نیشاندان و خۆ پیشاندان و خۆ پێگەیاندنی خۆی لە نێو دڵی کۆمەڵگاوە، بەڵام سەربەخۆ و بێلایەنە لە ناوەرۆکیدا. لەبەرئەوەی کە ئەلتۆسیر فەلسەفەی ململانێی چینایەتی لەسەر ئاستی تیۆریایی دانابوو، بەو جۆرە دەیخوێندەوە و لێکیدەدایەوە کە فەلسەفە تیۆریایی ململانێ چینایەتیەکەیە، کەواتە وا زانراوە کە زانستی بەو جۆرە دانەدانە، واتە زانستی وا دانەدانە کە تیۆریایی ململانێ چینایەتیەکەیە. بەمەش زانستی مارکسی گرێدابوو بە سیاسەتەوە. کەواتە فەلسەفەی بە پردێک دانابوو کە تیۆریا زنستیەکە دەبەستێتەوە بە پراکتیزەی سیاسییەوە. بەمەش وای دەزانی کە سەرکەوتنی بەدەستهێناوەلە پاراستنی زانست لە پیسی ململانێ چینایەتیی و سیاسییەکە، واتا پاراستنی تیۆریا لە پیسی پراکتیزەی زانست.\nبۆچی ئەلتۆسیر هەستی بە پێویستیی داهێنانی ئەم داوە دەکرد بۆ مانەوەی مەعریفە و زانست لەگەڵ ئەوەی هەستی بە پێیویستیی گرێدانی زانستی مارکسی دەکرد بە پراکتیزەی سیاسیی و ململانێیی چینایەتییەوە؟ بۆچی گەیشتە ئەوەی کە فەلسەفە هەڵگری بارە قورسەکەی سیاسەت بێت؟ ئایا ئەمە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە پاشخانێکی فەلسەفی زانستی بۆرجوازی هەبوو لە بیرییدا؟ ئایا بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە بڕوای وابوو کە پێویستە زانست بوونێک بێت وەک خۆی، بێلایەن و پەیوەستنەبوو بە هیج پێگەیەکی چینایەتییەوە؟ ئایا لە تێکڵکردنیی بێلایەنیی و بابەتییەوە، لە نێوان لایەنداریی و پەیوەستبوونەوە هاتبوو؟ لەبەر ئەوەی تیۆریایی زانست هەڵقوڵاوی زەوینەی فەلسەفەی کرێکارییە، لە تێڕوانینی چینی کرێکارییەوە، ئایا پراکتیزەی زانستی سیاسیی هەڵقوڵاوی نێو دڵی تیۆریایی زانست نییە؟ ئایا ئەمە لە بوونی پێوەندییەکی دایالێکتیکی پێویست لە نێوان تیۆریا و پراکتیزەی شۆرشگێرێتیدا نەهاتوە، دیسان لە نێوان یەکەیەکی دایلێکتیکییەوە نەهاتوە؟ یان تەنیا پێکهاتەیەکە لە نێوان هەردوو لادا؟ بەڵام، ئەگەر زانستی مارکسی تەنیا ڕێپیشاندەرێکە بۆ هەر کارێکی کۆمەڵایەتی، هەرچ بوونەوەرێک کە سروشتێکی چینایەتیی هەبێت، پێویستی بۆرجوازیەت کەمتر نییە لە پێویستی پرۆلیتاریا بۆی، لە دواجاریشدا پەنای بۆ دەبات و پەرەی پێدەدات، لە جیاتی بەرەنگاربوونەوەی بە پێویست. ئەگەر زانستی مارکسی بێلایەنە بەوشێوەیە، کەواتە چ پێویستی بە تێڕوانینی کرێکاریی هەیە کە لێوەی دەستپێبکات و سەرهەڵبدات؟ ئەم پرسیارانە پێشەنگی دەکەن بە پێویست بۆ بیری پێوندی دایلیکتیکی لە نێوان تیۆریای زانستی و پراکتیزەی شۆرشگێری و بۆ جیاکردنەوەی نێوان بێلایەنی و بابەتیش، واتا نێوان لایەنداریی و پەیوەستبوون. پەیوەستبوونە مێژووییەکە بە چینی کرێکارەوە ئەوە دەستەبەری بابەتییە، واتا ناسینی بابەت.\nزانستی سروشتی شۆرشگێرە لە گەوهەریدا. هەمیشە لە شۆرشدایە لە کایە مەعریفیەکەییدا. هیچ کات قایل نییە بە خۆیی و پێکهاتەکانی، هەمیشە خۆی نمایش دەکات لەبەردەم تاقیکردنەوە و ئەزمووگەرییدا. بەردەوام هەوڵی ئەوە دەدات کە خۆی هەڵوەشێنێتەوە و داهێنانی نوێ لە خۆ بگرێت بە میتۆدێکی زیرەکانە و بیرێکی تیژ. بەردەوام گومانی لە خۆی هەیە، خۆی دڵنیا دەکاتەوە بە نەهیکردن لە خۆی. بێگومان زانستی کۆمەڵایەتی و مێژوو هاوبەشن لەمەدا لەگەڵ زانستی سروشتیدا. هەمیشە لە هەوڵی ئەوەدایە کە گومان بکات لە تیۆریاکەی و گریمانەکان و بیرەکانی، بۆیە بەردەوام لە بەخۆداچوونەوەدایە و خۆی تاقیدەکاتەوە بە ڕیگەیەکی تایبەتی. بەردەوامیش لە شۆڕشدایە لەسەر بوونوەرە مەعریفیەکان. پێوەندی بە خودی خۆیی و پێکهاتەکانیەوە پێوەندییەکی ڕەخنەگرانەیە. مەبەستمان لە ڕەخنە هەڵسەنگاندن و پیشاندانی نەرێنی و دەرخستنی ناکۆکیەکان و سنورەکان و هەڵوەشانەوە و ئەفرۆزەکردن و هەوڵدان بۆ گۆران.\nبەڵام زانستی کۆمەڵناسی و مێژوو زۆر لەوە زیاتر دەڕوات و سنوری درێژدەبێتەوە. بە تەنیا ڕەخنەگر نییە لە پێوەندی بە خودی خۆیی و پێکهاتەکانییەوە، بەڵکو ڕەخنەگرە لە پێوەندی لەگەڵ بابەتەکەییدا(کۆمەڵگا و مێژوو). زانستی کۆمەڵناسی بە ڕۆحە ڕەخنەگرییەکەی و شۆڕشگێڕێتیەکەی زانستی سروشتی تێدەپەڕێنێت. زیندەوەرێکی واقیعی ئەفرۆزەدەکات، لەبەرئەوە ڕەخەنەی دەکات، واتا دەیخاتە ژێر بنەماکانی هەڵسەنگاندنییەوە، وە نەرێنییەکانی و ڕەگەزە شاراوەکانی و شێواو و ساختەکارییەکانی زەقدەکاتەوە، ناکۆکیەکانی پیشاندەدات، سنوردارێتیەکەیی و کەماسییە پەنهانەکانی ئاشکرادەکات، بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشانەشی ئاراستەی چارەسەرییەکان بەرەو گۆراندەکات. زانستی سۆسیۆلۆژی، بێلایەن نییە بەرامبەر بە بابەتەکەی خۆی(کۆمەڵگا و مێژوو)، بەڵکو پەیوەست بە پیشاندانی نهێنییەکانی، بە گۆرانکارییەکی شۆرشگێڕانە. بەم مانایەش، زانستی مارکسی بونیادی ناوەکیی پەیوەستییە چینایەتیەکان و ململانێ چینایەتیەکان پیشاندەدات و نمایشییان دەکات. زانستی مارکسی تا سەر مۆخ زانستێکی شۆرشگێرانەیە، نەک لەبەر ئەوەی زانستە، بەڵکو لەبەرئەوەی زانستی شۆرش و زانستی چینێکی شۆڕشگێرە، لە ستراکتورە هەمەکییەکەیدا هیچ چینێکی تر سودی لێنابینێت. بۆرجوازیەت، بە ڕێگەی تایبەتی خۆی سود لە هەندێک لایەنی زانستی کۆمەڵایەتی دەبینێت، بەڵام بە حوکمی ناوەرۆکیی ناتوانێت سودی تەواوی لێوەربگرێت و پەرەی پێبدات. بەڵام ڕووی دوەمی شۆڕشگێڕێتی چینی کرێکارە. لە سەر هەمان شێوەش پراکتیزە چەقدەبەستێت و ڕەخنەشی لێدەگرێت، چوونکە تەواوکەری ئۆرگانی ئەو پراکتیزەکردنەیە، بەشێکە لەو پراکتیزەیە و لێیجیانابێتەوە، بەبێ ئەو نابێت و ئەویش بە بێ ئەم نابێت. زانستی مارکسی زانستێکە هەوڵئەدات بۆ تێگەیشتن لە بابەت بەو جۆرەی کە پێویستە تێییبگات: لە ئاکامییدا، لە ڕێگەی هاوبەشیکردن لە گۆرانکارییەکاندا بۆ چارەسەری ناکۆکیەکان. یان ئەوەتا بیر(فکر) هەوڵئەدات بۆ ڕەخنەگرتن لە بابەت و دۆزینەوەی خەوشەکانی، بەمەش دەبێت بە زانستێکی بابەتییانە، یان ئەوەتا هەوڵئەدات بۆ پەسەندیی و جێگیرکردنی و چەسپاندنی بابەتەکە بە خەوشەکانیەوە، بەمەش دەبێت بە ئایدۆلۆژیەکی ساختە و کۆنزەرڤاتیڤ بۆ داپۆشینی واقیع لە ئاکامەکەیدا و چەوشەکاری خەڵکی. بەم مانایەش ڕەخنە مەرجێکە لە مەرجەکانی مەعریفەی کۆمەڵایەتی. زانستی کۆمەڵناسی ڕەخنەیی لە گەوهەریدا ئاراستەی خۆی و بابەتەکەی دەکات. یان ئەوەتا ڕەخنەیی دەبێت یان نا. لەبەر ئەوە پەیوەستبوون بە میتۆدی ڕەخەنییەوە پەیوەستبوونە بە زانست و مەعریفەەوە و پێچەوانەکەشی دەستبەرداربوونە لە زانست و مەعریفە. ئەمە کرۆک و مەبەستی"تێزەکەی فویورباخ" بوو بۆ مارکس کە خاڵێکی سەرەتایی دروستکرد بۆ ڕاستینەیی ماددیەتی دایلێکتیکی.\nسەرچاوە: حوار متەمەدن: http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=273391


🌻بەیبوون دەرمانێک بۆ هەمیشه و دکتۆرێک لەماڵی خۆت 😀 - Xanman خانمان\nHome / دەرمانی سروشتی / زانیاری تەندروستی / 🌻بەیبوون دەرمانێک بۆ هەمیشه و دکتۆرێک لەماڵی خۆت 😀\n🌻بەیبوون دەرمانێک بۆ هەمیشه و دکتۆرێک لەماڵی خۆت 😀\nيونيو 09, 2018 مسؤل المدونة\nزیاتر لە (۲۰) سوودی بەیبوون بزانە 🌼🌼\nگیایەکی بەهاری بالانزمی ۳۰سم دەبێت گەلاکانی سەوزی شاقەلی و دادڕاوە لاسکەکەی سەوزی کاڵه و گەلای گوڵەکانی سپیە و ناوەوەی زەردە ، جۆرێکی گەلای گوڵەکانیشی زەردە\nلەزۆربەی هەرەزۆری ناوچەکانی کوردستان هەیە\nکمەڵێک ماددەی زۆر گرینگ لە بەیبووندا هەیه کە لە بواری پزیشکی پانتاییەکی زۆری داگیر کردووە لە دروست کردنی دەرماندا ، کەپزیشکە بەڕێزەکان زۆرتر لەو بوارە دەزانن ،\n٭ بۆ برینی گەدە (نیو کاتژمێر پێش هەر ژەمێک مشتێک لە گوڵی ووشککراوی بەیبون بکەرە کوپێک ئاوی گەرم دووای چارەگیک لە گرتنەوەی بیپاڵێوە و بیخۆ بۆ ماوەی سێ هەفتە.)\n٭ بۆ ئەعصاب و توانای جنسی چای بەیبون بخۆ .\n٭ بەهێزکەری مێشک و بیرکردنەوەیە .\n٭ میز هینەرە و کێشەی میزەڕۆ چارە دەکات و میزە چرکێ ناهێڵێت .\n٭ شیری دایکان زیاد دەکات .\n٭ سوڕی مانگانەی خانمان ڕێک دەخات و ئازاری سووڕەکە کەم دەکاتەوە .\n٭ بۆ ئازاری شەقیقە (خواردنی ڕۆژانەی چای بەیبون و چەورکردنی سەر بە زەیتی بەیبوون "کە لەکۆتاییدا فێری درووست کردنی زەیتی بیبونتان دەکەم" )\n٭ بەردی میزڵندن دێنێتە خوارەوە ، بەردەوام خواردنی چای بەیبوون .\n٭ تەڕی زۆری دامێن ناهێڵێت .\n٭ بۆ چاو ئێشەو و حەساسی چاو هەڵم بە گوڵی بەبیبون بکە (سێ مشت لە گوڵی بەیبوون لە دوو لیتر ئاودا نیو کاتژمێر بکوڵێنە دواتر پارچە قوماشێک بەسەر سەرتدا بدە و هەڵمەکە بۆ ڕوخسارت بێت و بەپێی توانا چاوت بکەرەوە تا چارەگێک بەردەوام بە ، هەفتەی دوو جار دووبارەی بکەوە ، وە چای بەیبون بە ئامادەکراوی هەیه لەکیسی بچوکدا ، پینج خولەک کیسێک لە ئاوی گەرمدا بهێڵەوە دووایی کە ساردبوویەوە بیخەرە سەر چاوت تا ۱۰ خولەک .\n٭ بۆ ئازاری ماسولکە و تەشەنوجیان چای بەیبوون بخۆ .\n٭ بۆ برنی دەم گوڵی بەیبوون بجوو .\n٭ گوڵی تەڕی بەیبوون لەگەڵ سرکەی بەرسیلە وەک ڤیاگرا وایە.\n٭ تا دادەبەزێنێت و ئازار شکێنه و دەزگای هەناسه بەهێز دەکات.\n٭ بۆ بێ خەوی چای بەیبوون بخۆ ، دژی چای ڕەشه ، چای ڕەش خەو دەبات ، چای بەیبوون خەو دێنێت .\n٭ بەیبوون دەرمانی بئ ئیشتهاییه و بۆ وەرەم و هەوکردنی ڕیخۆڵەکان بەسوودە .\n٭ بۆ کەم خوێنی زۆر باشە و دژی کرمی گەدە و ڕیخۆڵەیە .\n٭ بۆ تەندووستیەکی باش لانی کەم ساڵی جارێک حەمام بە بەیبوون بکەن .\n٭ زەیتی بەیبوون لەگەڵ زەیتی بادام بۆ نەخۆشیەکانی پێست زۆر بەسوودە .\n٭ بۆ ژەهراوی بون بە مادەی خراپ ئەوا زەیتی بەیبوون بخۆ دەڕشێیتەوە .\n٭ بۆ ئازاری گوێ یەک دڵۆپ زەیتی بەیبوون شەوانە بکەرە گوێیەکانت .\n٭ بۆ ئازاری پشت مەساج بە زەیتی بەیبوون بەتێکەڵی لەگەڵ زەیتی زەنجەفیل بکەن .\n٭ بە ئاوی کوڵێندراوی گوڵە بەیبوون هەم ڕووخسارتان جوان دەبێت هەم مووی سەرتان\n٭ چای بەیبوون تەمەنی نائومێدی دووا دەخات .\n٭ بەیبوون ڕێژەی شەکر لەخوێندا ڕێک دەخات .\n٭ غازات ناهێڵێت و ئارامکەرەوەی ناو وورگە .\n٭ یاریدەدەرێکی باشی سپڵ ە .\n٭ بۆ ئازاری ئەوانەی جومگەیان دەردەچێت ، گوڵی بەیبوون بکوڵێنن و شەو تابەیانی لە جومگەکە بیبەستن .\n٭ هەر شوێنێک گوڵی بەیبوونی تێدا بکوڵێندێت وەک تعقیم کرابێت ئاوایه هیچ میکرۆبێکی تیدا نامێنێت .\n٭ ئەوانەی دەیانەوێت قەلەو ببن با گوڵی هاردراوی بەیبون لەگەڵ برنج بخۆن .\n٭ بەیبوون لەگەڵ گیا دەرمانیەکانی تر گونجاوە وەک جاترە ، نەعناع ، زەعفەران ، و زۆری تر .\n⛔ خانمانی دووگیان هیچ کات گوڵی بەیبوون بەکار نەهێنن.\n⛔ بەیبوون لەگەڵ گوێز و فستەق و خوێ ناکۆکە و مەیخۆن .\n⛔ کە مانگیک بەردەوام گوڵی بەیبوونت خوارد دوای ئەوە پانزە ڕۆژ وازی لێ بهێنن .\nنیو کیلۆ گەڵاو گوڵی ووشکی بەیبوون لەگەڵ یەک لیتر زەیت و لەناو دوو لیتر ئاودا دەکوڵێنی ، بەردەوام بکوڵێت جار جار تێکی بدە تا ئاوەکە هەمووی دەبێت بە هەڵم ئینجا بیپاڵێوە گەڵاو گوڵەکەی لێ بگرە و ئەوەی دەمێنێتەوە زەیتی بەیبوون دەبێت .\n🌻بەیبوون دەرمانێک بۆ هەمیشه و دکتۆرێک لەماڵی خۆت 😀 بواسطة مسؤل المدونة on يونيو 09, 2018 Rating: 5\nنیشانەی دۆزینەوە دەرمانی سروشتی X زانیاری تەندروستی


راهێنانەکانی رێکخراوی یونیدۆ لەبارەی پێشەنگی کار هیوایەك بە ئایندەی ئاوارە ناوخۆییەکان دەبەخشێت | نەتەوە یەکگرتووەکان له عيراق\nهەندێ شتم لەدەست داون بە هۆی ئەوەی نەچوومەتە قوتابخانە\nهادی یەکێكە لە ٢٠ دانیشتوی دیکەی کامپی شێخان بەشداری خولی راهێنانی پێشەنگی کار دەکات کە بەشێکە لە پرۆژەی رێکخراوی پەرەپێدانی پیشەسازیی سەربە نەتەوە یەکگرتووەکان (یونیدۆ) کە لەلایەن حکومەتی یابانەوە پاڵپشتیی دارایی دەکرێت.\n"هەندێ شتم لەدەست داون بە هۆی ئەوەی نەچوومەتە قوتابخانە،" ئەو لە نیوەڕێی ئەو راهێنانە وەها دەڵێت کە هیوایەك بە ئایندەی دەبەخشێت. "ئێستا فێری ئەوە بووم ئەگەر جارێك شکستم هێنا، ئەوا دەتوانم هەوڵ بدەمەوە و دووبارە هەستمەوە."\nپرۆگرامی ئەم راهێنانە ١٥ رۆژییە کە لەلایەن حکومەتی یابانەوە پاڵپشتیی دارایی دەکرێت تواناکانی پێشەنگی کار و بەڕێوەبردنی کار فێری بەەشداربووان دەکات. بەشداربووان فێری ئەوە دەکات خواست و پێداویستییەکانی بازاڕ هەڵبسەنگێنن و چۆن بتوانن شێوازێکی کار دروست بکەن کە ئەو پێداویستییانە پڕ بکاتەوە. لە کۆتایی پرۆگرامی راهێنانەکەدا، بەشداربووان هەندێك کەرەستە و کەلوپەلیان پێ دەدرێت بۆ ئەوەی کاری خۆیانی پێ دابمەزرینن.\nهادی بۆ چەندین ساڵ کاری جۆراوجۆری ئەنجام داوە، وەك کارکردن لە شوێنی بیناسازی، وەك شۆفێر، لە کارگەکاندا، بەڵام خەونی ئەوەیە ببێتە خاوەنی دوکانی خۆی. براکەی دوکانێکی وێنەگرتنی هەیە و هادی حەز دەکات بە شوێنپێی ئەودا بڕوات.\nلەو راهێنانەی یونیدۆدا، تێڕوانینی ئەو لەبارەی ئەوەی کە مومکینە فراوانتر دەبێت و بیر لە داهێنانی دیکە لە شێوازی کاری خۆی دەکاتەوە، وەك کاری خزمەتگوزاریی مۆبایل. ئەو فێری ئەم کارە و ئەو هونەرانەی پەیوەندیکردن دەبێت کە پێویستن بۆ ئەوەی ئەم تێڕوانینە بکاتە راستی.\n"من ئێستا باوەڕم بە خۆم هەیە،" هادی وا دەڵێت. "باوەڕم بە خۆم هەیە کە بتوانم کارەکەی خۆم زۆر بە باشی بەڕێوە ببەم."\nرزگار تەها راهێنەرێکی رێکخراوی یونیدۆیە کە وانە بە هادی و هاوپۆلەکانی دەڵێتەوە. رزگار بۆ چەندین ساڵ خولەکانی راهێنان پێشکەش دەکات، بەڵام ئەو دەڵێت ئەم گروپەی کامپی شێخان یەکێك بووە لەو گروپە زەحمەتانەی لە کارەکەیدا بینیویەتی. راهێنراوەکان هەموویان خەڵکی ناوچەی شەنگالی سەر بە پارێزگای نەینەوان لە باکوری عێراق. ئەوان بە هۆی داعشەوە دووچاری زۆر نەهامەتیی دڕانە بوونەتەوە.\n"هەموو کات، غەمباری لە چاوەکانیاندا دەبینم،" رزگار سەبارەت بە راهێنراوەکان وەها دەڵێت کە بە یادەوەریی دڕندەکارییەکانی داعش داگیر کراون. تەنانەت گەنجانی وەك هادیش سەبارەت بە ئایندەی خۆیان گەشبین نین. "ئەوان لەژێر فشارێکی زۆردان."\nنیوەی یەکەمی پرۆگرامی راهێنانەکە جەخت دەخاتە سەر دروستکردنی متمانە بەخۆبوون و پێداچوونەوە بە تایبەتمەندییەکانی پێشەنگی کار. نیوەی دووەم باس لە لایەنی کرداریی دانانی پلانی کار و ستراتیژەکانی بەبازاڕکردن دەکات. رزگار ووتی ئەو بەشی یەکەمی پرۆگرامەکەیی لە کامپی شێخاندا درێژتر کردووەتەوە چونکە پێی وابووە کە بەشداربووەکان زیاتر پێویستییان بەوە هەبووە "کار لەسەر باوەڕبەخۆبوون بکەن."\nئەو ووتی، لە رۆژی هەشتەمی پرۆگرامەکەدا تێبینیی پێشوەچوونیان کرد. ئەو متمانەی لە ناخی راهێنراوەکاندا دروست کرد و ئەوانیش ئاسوودەتر بوون و ئیدی چێژیان لە خولەکە دەبینی.\n"دوێنێ و رۆژی پێشووتر، دەستیان بە پێکەنین کرد،" رزگار ووتی.\nرزگار هیوای وایە کە ئەم راهێنانە نەك تەنها یارمەتییان دەدات لەوەی کاریان دەست بکەوێت و کاری خۆیان بەڕێوە ببەن، بەڵکو هەروەها بیر لە بنیاتنانی ژیانێکی باشتریش دەکەنەوە، ژیانێك کە تێیدا هەست بە ئاسایش و سەلامەتی بکەن.\n"من تەنها ئەوەم دەوێت بە هەندێك هیواوە لەم راهێنانە دەربچن."\nکانی کەریم هەنگاو بە هەنگاو باوەڕبەخۆبوون پەیدا دەکات. ئەم خاتوونە ٢٧ ساڵییە خەڵکی شارۆچکەی شەنگالە و لەوێ وەك بەرگدوورێك لە دوکانی خوشکەکەی کاری دەکرد تا ساڵی ٢٠١٤ کە خۆی و خێزانەکەی لەدەست داعش هەڵهاتن. لە کامپی شێخاندا، هاوسەرگیریی کرد و ئێستا کچێکی پێنج ساڵانی هەیە.\nلەوەی لە کامپەکەدا دەژیت، کانی کەمێك کاری دوورینی کردووە و ئافرەتانی دیکەیشی فێری ئەو کارە کردووە. ئەو ئافرەتێکی بەهرەمەندە، بەڵام نەیزانیوە چۆن ئەزموونەکەی خۆی بۆ کارێکی بایەخدار پەرە پێبدات. ئەمەیش ئەو توانا و شارەزاییانەیە کە لە پرۆگرامی راهێنانەکەی رێکخراوی یونیدۆدا فێریان دەبێت. ئەو خۆی لە خولەکەدا تۆمار کرد\n"چونکە دەمویست پەرە بە کارەکەم بدەم، توانا و هونەرەکانی خۆم نیشان بدەم و، دوکانێك بۆ خۆم دابنێم."\n"لە سەرەتادا، متمانەم بە خۆم نەبوو، بەڵام ئێستا هەست دەکەم بەهێزترم، دەتوانم رکابەری بکەم، داهێنەرم و پاڵنەریشم هەیە،" کانی وای ووت.\nهەماهەنگیکاری نیشتمانیی پڕۆژە پڕۆژەی بەکارخستن و ئاسایشی خۆراک


:: PM:06:20:28/05/2020 \nجێگری به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ندروستیی سلێمانی ڕای ده‌گه‌یه‌نێت، سێ تووشبووی كۆرۆنا له شاره‌كه‌دا باری ته‌ندروستیان جێگیر نییه و له چه‌ند ڕۆژی داهاتوو هۆشداری له‌باره‌ی ڕه‌وشه‌كه بڵاو ده‌كه‌ینه‌وه.\nئه‌مڕۆ پێنجشه‌م 28ی ئایار، د.هێرش سه‌ید سه‌لیم جێگری به‌رێوه‌به‌ری ته‌ندروستیی سلێمانی به "وشه"ی ڕاگه‌یاند، سێ تووشبووی كۆرۆنا له شاری سلێمانی ڕه‌وشی ته‌ندروستیان باش نییه و له ژێر چاودێری وردان.\nپێشنیاری ته‌ندروستی سلێمانی بۆ ڕه‌وشی ئێسته ته‌نیا خۆپارێزی تاكه\nڕوونیشی كرده‌وه، پێشنیاری ته‌ندروستی سلێمانی بۆ ڕه‌وشی ئێسته ته‌نیا خۆپارێزی تاكه و له چه‌ند ڕۆژی داهاتوویش ئه‌گه‌ر ئاماره‌كان به‌و شێوه‌یه به‌رز ببنه‌وه ئه‌وه به دڵنیاییه‌وه هۆشداری نوێ بۆ هاووڵاتییان بڵاو ده‌كه‌ینه‌وه و ره‌وشه‌كه مه‌ترسیداره.\nجێگری به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ندروستیی سلێمانی ڕه‌وشه‌كه‌ی به مه‌ترسی زانی و پێی وایه كه ئاماره‌كان ڕوو له به‌رزبوونه‌وه ده‌كه‌ن.\nله هه‌رێمی كوردستان 544 كه‌س تووشی كۆرۆنا بوون و له‌و ڕێژه 409 كه‌س چاك بوون و پێنج كه‌س گیانیان له ده‌ستداوه. مانگی رابردوو ته‌واوی تووشبووانی كۆرۆنا له سلێمانی چاك بوونه‌وه، به‌ڵام به‌هۆی هاتنی كه‌سێك له ئێرانه‌وه به قاچاغ جارێكی تر حاڵه‌ته‌كان سه‌ری هه‌ڵدایه‌وه.\nئه‌م بابه‌ته 1105 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nمه‌سروور بارزانی: هاووڵاتییان و فه‌رمانبه‌رانیش ده‌بێ حیسابی بانكیان هه‌بێت\nبه‌ربه‌ستی كۆنكرێت له شه‌قامه‌كانی سلێمانی دانرا


ئیتر قسە مەکە، تکایە!\n7/30/2019 1:30:06 PM\n17472 جار خوێندراوەتەوە\nماوەیەکە کۆمەڵە ھاوڕێیەکی خۆشەویست کەوتونەتە نوسین و بڵاوکردنەوەی ھەندێک بابەت کە باس لە کێشەکانی بزوتنەوەی گۆڕان دەکات. ھەڵبەتە قسەکردن، رەخنەگرتن، وتنی راستییەکان، مافی ھەر کەسێکە.. بەڵام دەبێ لەپێشدا ئەوە ساغ بکەینەوە کە ئایا بۆ قسە دەکەین، بە چ مەبەستێک قسە دەکەین؟ لێرەشەوە ئەم بۆچونە موتەوازیعانەم تەنھا ڕوو لە یەک ھاوڕێی ئازیز ناکەن، کە دڵنیام چەندی خۆشدەوێم، دڵنیاشە کە چەندم خۆشدەوێ، بەڵکو بۆ ھەمو ھاوڕێ ئازیزەکانمە کە کاری سیاسییان کردوە و دەکەن، بەشێک بون لە بزوتنەوەی گۆڕان، لە پۆست و پایەی بەرز و کاریگەردا بون.\nوەک وتمان با لەپێشدا ئەوە ساغ بکەینەوە کە بە چ مەبەستێک قسە دەکەین. ئایا چۆن دەتوانین مەبەستمان لە پشت وتنی قسەیەکەوە دیاریی بکەین؟ ھەڵبەتە دەبێ بزانین قسەیەک کەی دەیکەین؟ لەکوێی دەکەین؟ بە چ وەسیلەیەک دەیگەیەنین؟ لێرەوە لایەنێکی دیکەی یەکجار گرنگی ئەم مەسەلەیە دەخەمەڕو، کە باڵاترە لە مەسەلەی ناسینی مەبەست و غەرەزی پشت قسەیەک، ئەویش ئەوەیە کە زۆر جار باشترین پێشنیار و پرۆژە سەر ناگرن ، چونکە لە کاتی خۆیدا و لەشوێنی گونجاوی خۆیدا و بەو وەسیلەیە ناگەینرێن کە ببێتە مایەی وەرگرتنیان، بەڵکو ئامانجێکی پێچەوانەش دەپێکێ.\nلەو سۆنگەیەی سەرەوە، داوا لە ھەمو ئەو ھاوڕێ ئازیزانە دەکەم کە ماوەیەکە بەردەوامن لەم نوسینانە، دیقەت بفەرمون لەو پرسیارانەی سەرەوە: ئایا بۆ لەم کاتەدا ئەم قسانە دەکەن؟ لە چ شوێنێکی دەکەن؟ بۆ لە میدیا و فەیسبوک دەیکەن؟ لە دواییشدا دەتانەوێ بەم کارە چ مەبەستێک بپێکن؟\nھەڵبەتە گومان لەکەس ناکەم، مافیش بەخۆم نادەم کە بوختان بۆ کەس بکەم، بڕواشم بەو فەرمودەیەی حەزرەتی مەسیح ھەیە کە دەڵێ : "دوژمنەکاینشت خۆشبوێ". ئەمە چ جای ئەوەی ئێوە ھاوڕێ و برای خۆشەویستمن. ھاوکاتیش ئەوەی رێگریی ڕەھام لێدەکات ئەمجۆرە کارانە بکەم، تێگەیشتن و بڕوای بێ پێچوپەنا و مەبدەئیانەی خۆمە بۆ سیاسەت کە بەمجۆرەی پێناسە دەکەم و دەیان جاریش رامگەیاندوە کە "سیاسەت لەسەر ھەردو پایەی ئەخلاق و عەقڵ وەستاوە، ھەمو سیاسییەکیش دەبێ ھەڵگری ھەر سێ خەسڵەتە سەرەکییەکەی بێت، کە بریتین لە:راستگۆیی، ئازایەتی، خۆشەویستی".\nئەم دۆخەی ئێستای بزوتنەوەی گۆڕان، خۆی ھۆ نیە، بەڵکو دەرەنجامە. دەرەنجامی کەڵەکەبونی سیاسەتی ھەڵە و بەتایبەتیش نەفەسی شەعبەوییە لە گوتار و رەفتاردا. لێرەدا بە پێویستی دەزانم ئەو وتەیەشم وەبیرتان بێنمەوە، کە دەمگوت "شەعبەویەت لە گەندەڵی ترسناکترە". کە ئەو گوتار و رەفتارە شەعبەوییە سەردەمانێک شەقڵی سەرەکی زۆر لە ھاوڕێیان بو، بەشێک لە ئێوەی بەڕێزیش، نەک ھەر مومارەسەتان دەکرد، بگرە وەک سیمبولی ئەو قۆناغە ھەمو شتێکیان قۆرخ کردبو. بەشێک بون لە پەلاماردان و تاوانبارکردنی عەقلانییەت و بەمجۆرەش بون بەھۆی داڕشتن و پیادەکردنی دەیان سیاسەت و بڕیاری ھەڵە، کە بەداخەوە بەشێکیان ھەڵەی ستراتیژی بون.\nئەو کاتەی پێویست بو قسە بکەن، و تەنھا لە ناو ئۆرگانەکانی بزوتنەوەکەدا، یان بە دۆستانە و شێوازی حیزبییانە لەگەڵ ھاوڕێکانتاندا قسە بکەن، نەک ھەر نەتانکرد، بەڵکو بەشێکتان ئەو دۆخەی دەقۆستەوە بۆ ئەوەی لەو رێگەیەوە خۆی بەرێتە پێشەوە. ھەندێکتان بون بە بەشێک لە پرۆسەی ترسناکی سەرکوتکردن و بێدەنگکردنی ئەو دەنگانەی دەگمەنانەی، مومارەسەی پرۆسەی رەخنەیەکی عەقلانی کە بەشێوازی ئوسوڵی و ئەخلاقی حیزبی دور لە ھەڵڵای شەعبەویانەی سەر میدیا و فەیسبوکیان دەکرد.\nئەگەر ئەو کاتە دور لە گوتاری شەعبەوی فەیسبوک و بە شێوازە حیزبی و ئەخلاقییەکەی قسەتان بکردایە، دڵنیا بن کە ئێستا بزوتنەوەکە بەم حاڵە نەدەگیشت و بەشێکی جەماوەرە ئازا و ڕاستگۆ و خۆنەویستەکەی زویر نەدەبو.. بەڵام ئەو کاتە نەک ھەر قسەتان نەکرد، بگرە ھەندێکتان بەشی سەرەکی پرۆسەی بە مێگەلکردنی گوتار و سیاسەتی شەعبەوی بون، لێرەشەوە ئێوە پشکی سەرەکیتان بەردەکەوێ ئەگەر لێپرسینەوەیەکی بابەتی و ئەخلاقی مومکین بێت.. ئەم دۆخەی ئێستا بزوتنەوەکە و کوردستان و تێکچونی کارەساتاویی بنەما و سروشتی سیاسەتیش لەم نیشتمانەدا، ئێوە ڕۆڵی گەورەتان تێدا ھەبوە.\nلە دواییشدا بە پێویستی دەزانم، دوا قسەم ئاراستەی خەڵکی کوردستان و بەتایبەتیش جەماوەر و دەنگدەرانی ئازا و دڵسۆز و خۆنەویستی بزوتنەوەی گۆڕان بکەم:\nئازیزان، سەردەمانێک ھەندێک لەم بەڕێزانە بەشێکی سەرەکی پرۆسەی چەواشەکردنتان بون، ئێوەش لەبەر پاکیی و پەرۆشیی و گەورەییتان، بڕواتان پێکردن، ھەربۆیە ئێستا کە دۆخەکە بەمە گەیشتوە، جۆرێک لە شۆکتان توش بوە، کە ئەمە کارێکی باشە ئەگەر:\n٢- نەبێتە مایەی دوبارە شوێنکەوتنی ھەڵایەکی تازەی شەعبەویانە کە دەیەوێ مێگەل ئاسا، وات لێبکات نەوێری تەنانەت بیر لە گوتارەکەشیان بکەیتەوە، ئەگینا لیستە ئامادەکەیان لە جنێو و بوختان و تەشھیر، وەک جبەخانەیەکی ترسناک لەسەر پێیە کە وێرانت بکات.\nناچارم بێژم، کە بەشێک لەم بەڕێزانەی ئێستا قسە دەکەن لە قۆناغی تردا ھەڵوێستی خۆنەویستییان بە ئێوە فرۆشت و گوتیان: ئێمە لە فڵان پۆست و پرۆسەی وەدەستھێنانی پۆست دەکشێینەوە. بەداخەوە کە ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کاتی خۆی (موقایەزە) یەکیان خرایە پێش، کە ئەگەر ئێستا بکشێیتەوە، دواتر فڵانە پۆستت دەدینێ، ئەمانەش یەک و دوان نین، بگرە زۆرن.\nلەمەش خراپتر، ھەندێک لەم ئازیزانە دەیانەوێ دیسانەوە چەواشەتان بکەنەوە، بەوەی کە پرۆسەیەکی جیاکاریی دور لە راستیی مومارەسە دەکەن، بە ھەوڵدانی پاککردنەوە و بە فریشتە ناساندنی ھەندێک ناو و کەسی پێشتر لە بزوتنەوەکەتاندا بون.. تکایە ئازیزان، رێگەیان مەدەنێ جارێکی تر چەواشەتان بکەنەوە.. لێرەدا ئەو پێوەرەشم دوبارە وەبیر ئەو ھاوڕێ ئازیزە قسەکەرانە دێنمەوە کە "نائەخلاقیترین کاری سیاسییەک ئەوەیە کە خەڵک چەواشە بکات، چونکە ئەو خەڵکە متمانەی بەنرخی خۆی پێ بەخشیوە".\nئازیزان، ئەو خەڵکە لەبەر گێلیی نیە متمانەی پێ بەخشیون و بڕوای پێکردون، بەڵکو لەبەر گەورەیی و راستگۆیی و میھرەبانییەتی.. چۆن دڵتان ھات چەواشەیان بکەن.. داخۆ ئاخر چۆن دڵتان دێ ئێستاش لەبەر بەرژەوەندی شەخسی ھەوڵی چەواشەکردنەوەی بدەنەوە؟\nدەگەڕێمەوە سەر پرسیارەکانم سەبارەت بە مەبەستی قسەکردن و دەڵێم:\nئازیزان، ئەگەر مەبەستتان چاککردنی کێشە و گرفت و رێگرتن لەم دۆخە بوایە، ئەو کاتە قسەتان دەکرد کە پێویست بیکەن، بە شێوازی ئوسوڵی حیزبی و لە ناو ئۆرگانەکاندا قسەتان دەکرد، روبەڕو و دۆستانە قسەتان دەکرد، نەک لەسەر فەیسبوک.. بەڵام کە ئێستا پاش گەیشتنی بزوتنەوەکەتان بەم دۆخە قسە دەکەن، دور لە ئوسوڵی حیزبی قسە دەکەن، لەسەر میدیا و فەیسبوک قسە دەکەن، ھەڵبەتە دەکرێ ھەر مەبەستێکی دیکەتان ھەبێ جگە لە چاکسازیی.. ئەم قسەکردنەی ئێستاتان، ھێندەی ئەو بێدەنگیی و تەنانەت بێدەنگکردنەی جارانتان، خراپ و ترسناکە.\nلێرەوە بەوپەڕی پەرۆشییم بۆ نیشتمان و ھاونیشتمانانی سەربەرزی وڵاتەکەمان، زۆر دۆستانە بە یەک بە یەکتان دەڵێم:\nھاوڕێی ئازیزم، ئیتر قسە مەکە، تکایە!


ئافرەت و تیرۆریزم و میدیا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: کوردستان وەک نموونە | MERI\nDecember 6th, 2015 نوێترين بابه‌ت 0\n“لە ساڵانی ڕابردوو، ئەنجامدانی توندوتیژی سێکسی دژ بە ئافرەتان لە کاتی جەنگ بەشێوەیەکی بەرچاو زیادیکردووە لە سەرانسەری جیهان. لەگەڵ ئەوەی کە ڕووماڵی چڕی بۆکراوە، بەڵام تا ئێستا بێدەنگی دەورەی ئەم پرسەی داوە” بەگوێرەی ووتەکانی پرۆفیسۆر گیل هایگ لە سەنتەری توێژینەوەی جێندەر و توندوتیژی زانکۆی بریستۆڵ لە میانەی سیمینارێک کە ئینستیتیوتی ڕۆژهەڵات ناوەڕاست بۆ توێژینەوە دەربارەی ئافرەت و تیرۆریزم و میدیا سازیکردبوو.\nلە میانەی سەردانی چوارەمی بۆ هەرێمی کوردستان و کارکردن لەسەر هۆشیاری توندوتیژی جێندەری، پرۆفیسۆر هایگ ئاماژەی بە پێویستی لێکۆڵینەوەی هەمەلایەنەی توندوتیژی و چەوساندنەوەی دژ بە ئافرەتان کرد. پرۆفیسۆر هایگ ڕوونیکردەوە کە توندوتیژی جێندەری وەک تاوانی جەنگ ناسێندراوە و لەوکاتەی کە داعش چەوساندنەوەی ئافرەتانی یەزیدی بڵاودەکاتەوە، ئەم پرسە لە هەمووکاتێک زیاتر ڕووبەڕووی میدیا دەبێتەوە. لەگەڵ ئەوەی ئەم پرسانە لەکاتی جەنگ زەق دەبنەوە، بەڵام جۆرەکانی تری توندوتیژی و چەوساندنەوە لەدوای جەنگیش هەن. بۆیە پێویستی بە ستراتیژیەکی هەمەلایەنە هەیە : یاسا لایەنێکیەتی: بەڵام پەروەردە و چالاکی مەدەنی و میدیا ڕۆڵێکی گەورە دەبینن لە بەرزکردنەوەی هۆشیاری و دروستکردنی ڕای گشتی”.\nپرۆفیسۆر گیل هایگ, سەنتەری توێژینەوەی جێندەر و توندوتیژی، زانکۆی بریستۆڵ\nڕووماڵی کاریگەری ڕووداوەکانی شەنگال بووە هۆی بەرزکردنەوەی هیوا کە لەمە بەدوا پرسەکانی کۆمەڵگا و ئافرەت زیاتر گفتوگۆ و تاوتوێی لە بارەوە دەکرێت لە میدیا. بەڵام بۆ ئەم پسپۆڕانە، ئەم گەشبینیە ئەوەندە زۆر نیە بەهۆی لەدەستدانی ئەم دەرفەتە بۆ دروستکردنی دیبەیتێکی درێژخایەن دەربارەی بەها و نۆرمە کەلتوریەکان و ئافرەت لە میدیای کوردستان.\nتامان شاکر، ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی مافەکانی ئافرەتان ئاماژەی بەوەدا کە “بەڕێوەبەری زۆربەی کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و ڕۆژنامەکان پیاون. بۆ ئەو دەزگا ڕاگەیاندنانەی کە ئۆرگانی پارتەکانن، بۆشاییەکی بچووک بۆ پرسەکانی تری جیا لە پرسی سیاسەت تەرخانکراوە. ئەو بەڕێوەبەرانە بەرپرسیارن لەو جیاکاریە. تامان شاکر پێی وایە کە “شۆڕشێکی کۆمەڵایەتی پێویستە بۆ بەدەستهێنانی یەکسانی لە کوردستان” لەهەمان کات گلەیی لە کەمی سەربەخۆیی، یەکگرتوویی و دەنگی ئافرەتان کرد لە نێو میدیا.\nڕۆڵی میدیا وەک کاراکتەرێکی بەهێز لە کۆمەڵگا بەدرێژایی سیمینارەکە باسی لێوەکرا. دکتۆر نەزەند بەگیخانی، توێژەری پێشکەوتوو لە سەنتەری توێژینەوەی جێندەر و توندوتیژی لە زانکۆی بریستۆڵ پێی وایە “میدیا توانای دروستکردن و برەودانی بە دیبەیت و گفتوگۆ هەیە. بەهەمان شێوە، ڕۆڵێکی کاریگەری هەیە لە پرۆسەی فەرمانڕەوایەتی، دروستکردنی ڕای گشتی لەمەڕ ئایدۆلۆژیا، کەلتوور و بڕیاردان”.\nئافرەتان لە کوردستان بەرەنگاری ئەم دۆخەی ئێستا بوونەتەوە لەماوەی بیست ساڵی ڕابردوو وە زۆرگرنگە کە ئەم بەرەنگاربوونەوەیە بەردەوام بێت. دکتۆر بەگیخانی پێی وایە “لە کوردستان کەمی شیکاری ڕەخنەگرانە و ستانداردی پرۆفێشناڵ و ئیتیکی کارکردن هەیە”، ئەمەش بە بۆچوونی ئەو جێگەی داخە چونکە میدیا ئەرشیف و ئیندێکسێکی گرنگی پێشکەوتن و بەرەوپێشچوونی مافەکانی ئافرەتانە.\nدکتۆر بەگیخانی بەرەوپێشچوونی ئافرەتانی لە میدیا بەرزنرخاند، بەڵام وەک تامان شاکر، ئاماژەی بە پێویستی نوێنەرایەتی زیاتری ئافرەتان کرد لە ڕاگەیاندنەکانی هەرێمی کوردستان بۆ ئەوەی بتوانن گفتوگۆ و شیکاری ئەو بەربەستە باوکسالاریانە بێننە ئاراوە و چارەسەری ئەو یاسا نابەرکار و ناچالاکانە بکات کە لەبەردەستن. “بەدەنگەوە هاتنی حکومەت شێواوی پێوە دیارە و سیاسەت و یاساکان نەیانتوانیوە چارەسەری فۆرمە نوێکانی توندوتیژی و چەوساندنەوە بکەن”.\nلە ڕێگەی میدیای ئینتەرنێتەوە (cyber media) ئافرەتان ڕێگای نوێیان بۆ هاتۆتە ئاراوە، بەو هۆیەوە دەتوانن بگەنە ئەودیوی ئەو شوێن و سنوورانەی کە تێیدان و بەو جۆرە دەنگی تاک تاکەیان و کۆدەنگیان دەگەیەنن و بەشدار دەبن لە دیبەیتی نێودەوڵەتی و برەودان بەخۆیان وەک کەسایەتی دیاری کۆمەڵگا. بەداخەوە، ئەمەش کاریگەری پێچەوانەشی لەگەڵە، چونکە شێوازی نوێی چەوساندنەوە بەرامبەر ئافرەتان سەری هەڵداوە. دکتۆر بەگیخانی ئاماژەی بەوەکرد کە “بەرهەمهێنانەوەی توندوتیژی پێکهاتەیی و چەوساندنەوەی ئافرەتان لە میدیای ئینتەرنێتی ئامانجی کوشتنی ئافرەتە بەشێوەیەکی سیمبوڵی. وەک هێمایەک بۆ نیشاندانی هێز و کۆنتڕۆڵکردنی ئافرەتان و خستنەژێری چاودێری ئافرەتان بەبەردەوامی، بۆ شێواندنی ناوبانگ و بێدەنگکردنیان و جیاکردنەوەیان [لە کۆمەڵگا]”.\nسەرەڕای گشت ئەمانە، ئافرەتان هەمیشە قوربانی جەنگ نین. ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان بۆنەتە شەڕڤان لە شەڕی دژ بە داعش. پرۆفیسۆر هایگ دەڵێت “ئەم ئافرەتانە جەنگاوەرن، چالاکوانن، بنیاتنەری ئاشتی و ئاشتەوایی و ژیانەوەن”. “مایەی شانازیە بەشداربم لە دروستکردنی کۆمەڵگایەکی نوێ بە بەڕەنگاربوونەوەی پرسەکانی ئافرەتان و مرۆڤایەتی لە هەرێمی کوردستان”.\nسۆفی موزێت، نووسەر، پێی وایە “ڕۆڵی ئافرەتانی شەڕڤان لە شەڕی دژ بە داعش” و ئەو ئافرەتانەی کە شەڕ بۆ ئازادی خۆیان دەکەن لە شەنگال؛ نیشانە و سیمبولی بەرەوپێشچوونن و دەڵێت “چاوم کەوت بە ئافرەتێکی یەزیدی لە دژی داعش کە شەڕدەکات و پێی گوتم کە بەر لە کارەساتی شەنگال گۆرانیبێژ بووە و گۆرانی بۆ سەرکەوتنەکانی پێشمەرگە دەگووت، بەڵام ئێستا سەرکەوتنەکانی خۆی تۆماردەکات”.\nسياسەتی ئەمريکا بەرامبەر بە عێراق و کوردستان


نوسه‌ر و رۆژنامه‌نوس و ئه‌ندامی خولی پێشوتری په‌رله‌مانی كوردستان\nکاک نەوشیروان رۆژێک دواتر واتە لە ٢٥/١/٢٠١٧ وەڵامی ئەو هەڵسوڕاوانە ئەداتەوە. لەسەرەتای نامەکەیدا، کاک نەوشیروان ئاوا هەستی خۆی لەسەر ناوەرۆکی نامەی هەڵسوڕاوان بەیان ئەکات: “ بە سوپاسێکی زۆرەوە نامەی ٢٤ی ١ی ٢٠١٧ تانم پێ گەیشت. زۆر پێخۆشحاڵ بوم کە خەریکە کارکردنی بە تیم و گەڵاڵەکردنی بیری هاوبەش لە ناو هاوڕێکانمان دا بۆ کێشە ناوخۆییەکان و گشتیەکان دروست ئەبێ. ئەو بابەتانەی لە نامەکەتان باستان کردوە هەمویانم پێ گرنگن و، لە زۆری بۆچونەکان دا هاورام لەگەڵ ئێوەدا، رەنگە جیاوازیم لەگەڵ ئێوەدا تەنیا لە کات( تەوقیت) دا بێت.”\nلە درێژەی نامەکەیدا، کاک نەوشیروان باس لە شێوازی هەڵبژاردنی سەرکردایەتی گۆڕان دەکا (دواتریش لە نامەیەکدا کە وەک وەسێتنامە بۆ جڤاتی ئەنێرێت، بەهەمان داڕشتن جەخت لەسەر ئەو پرسە ئەکاتەوە): “ ئاڵوگۆڕ لە هەیکەلی سەرکردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان دا، لەچاو هەمو حیزب و رێکخراوەکانی تری کوردستان دا ئاسانترە. ئەوەشمان لە ئەنجامی شێکردنەوی تەجروبەی هەمو حیزبەکانی تر دەرهێناوە. بۆ ئەوەی سەرکردایەتی نەبێتە مۆتەکەی سەر لەشی حیزب. بۆ هەڵبژاردنی سەرکردایەتی پێویستمان بە بەستنی کۆنگرە نیە، وەکو حیزبەکانی تر، جڤاتی نیشتمانی بە شێوەیەکی ئاسۆیی لە هەمو باژێڕەکانی کوردستان و، لەناو رێکخراوەکانی تاراوگە هەڵئەبژێردرێ. ئەوانیش بێ ئەوەی پێویستیان بە بەستنی کۆنگرە بێ رێکخەری گشتی و ئەندامانی خانەی راپەراندن هەلئەبژێرن..... بە واتایەکی تر گۆڕین لە هەیکەلی سەرکردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان دا هەمو وەختێ ئاسان و هەمو کات ئەشێ بکرێ.”\nوەک دەرئەکەوێت چ لەم نامەیەو چ لە زۆر بۆنەی تردا، مەبەستی سەرەکی کاک نەوشیروان لە داهێنانی ئەو شێوازەی سەرکردایەتی کردنەی گۆڕان، هەم نە‌هێشتنی سەرکردایەتی هەمیشەییە، وە رێگەگرتنە لە قۆرغکردنی دەسەڵاتی حزبیەوە لەلایەن یەک ئاراستەو گروپەوە، وەهەمیش بە ئاسانی و سادەیی و نەرم گۆڕینی دەستەی سەرکردایەتیە کە خۆی لە رێکخەرو خانەدا ئەبینێتەوە. گۆڕان لە ماوەیەکی کەمی دوای مەرگی کاک نەوشیروان دا، سەرکەوتوانە، سەرباری هەر تێبینی و رەخنەیەک، ئەم نەریتەی پیادە کرد.\n1467 جار خوێندراوەتەوە


كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان » کڕێکانی چاندن و پیشە (کشت و صنعت) لە سەرمای ڕێبەندان لە مانگرتندان.\nبە پێی هەواڵی گەیشتوو بە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان کرێکارانی چاندن و پیشەی مهاباد ۲۸ ڕۆژە کە لە بەرابەری درگای ئەم کارخانەدا ڕەشماڵیان هەڵداوە و درێژە بە ناڕەزایی خۆیان دەدەن.\nیەک لە کرێکاران بە کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستانی ڕاگەیاند ؛ کە بە هۆی سەرمای لە ڕادەبەدەر ئاگریان کردوەتەوە و بەردەوام چل بۆ پەنجا کەس لە مانگردتندان و لە چادرگەەلدا ئامادە دەبن. لە درێژەیدا دەڵێت : لە مانگی جۆزەردانی ۱۳۹٤ تەنها هندێک پارەیان وەرگرتوە و مووچەیان پێنەدراوە.\nکۆمپانیایی(مجتمع) کشت و پیشەی مهاباد گەورەترین کۆمپانیایی بەشی کشت وکاڵ لە باکووری ڕۆژئاوایی ئێران پێش لە شۆڕشی گەلانی ئێران ، کە بریتیە لە دەیان هەکتار زەوی و مەزرا، بەناگەل و کەرەسەگەلی پێویست بۆ ئاژەڵداری، کۆشتارگەی ئاژەڵ ، ساردخانە و ساڵۆنگەلی بەرهەم هێنانی مریشک، و بەشگەلی جۆراوجۆری دیکەی بەر هەم هێنان .\nلە جۆزەردانی ساڵی ۱۳۸۹ بە ئامادە بوونی پتر لە ٥۰ کەس لە بەرپرسانی دەوڵەتی و بە پەڕوپاگەندەیەکی زۆرەوە ئەم ناوەندە لە لایەن دەوڵەتەوە ڕادەستی بەشی تایبەت(بخش خصوصی) کرا. که له ڕۆژنامەگەلی ئێران دا ئەو کات دەیان نوسی کە گەورەترین کۆمپانیایی(مجتمع) چاندن و پیشە لە باکووری ڕۆژئاوای ئێران هاوکات لە گەڵ ڕۆژی جەهادی سازەندەگی لە شاری مهاباد ساز کرا و ئەم دەڤەرە لە بێکاری ڕزگار دەکات.\nبەرپرسانی نوێ بە بیانوی پەرەپێدانی ئەم کۆمپانیا، لە بانکە حکومیەکانی قەرزگەلی(وام) زۆریان وەرگرت مەخابن هیچ گۆڕانکاریەک ڕووی نەدا و وام گەلی وەرگیراو بۆ ئەم کۆمپانیایە خەرج نەکرا ، و تەنانەت قستی (اقساط) بانک گەلیش نەدرایەوە.\nلە ئێستادا کرێکارانی مهابادی کەمتر لە ٦۰ کرێکارن ، و لە ناوەڕۆکدا دەتوانین بڵێن کە تەنها ناوەندی بەرهەم هێنانی کشت و پیشەی دەوڵەتی کە بۆ شارۆمەندانی ئەم دەڤەرە سەرچاوەیەکی ئابوری بوو ، بوو بە قۆربانی سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران کە سیاسەتی هەژار کردن و هەژار ڕاگرتنی شارۆمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە و کڕێکارانی ئەم ناوەندە بێکار و لە ئیش دەرکراون .\nئەم ناوەندە ٤٥ ملیارد تمەن قەرزدارە و پتر لە ٥ ملیارد تمەن قەرزداری کرێکاران و کارگەگەلی بەرهەم هێنانی مریشکە لەم ناووچەدا. کرێکارانی ۱۸ مانگە مووچەیان وەرنەگرتوە . کرێکاران بۆ وەرگرتنی مووچە و مافی خۆیان لە جۆزەردانی ئەمساڵ تا ئێستا چەندین جار ناڕەزاییان دەربڕیوە و مانیان گرتوە ،جێگای ئاماژەیە کە دەیان کەس لە خاوەن کارگەکەلی بەرهم هێنانی مریشکیش هاوڕی لە گەڵ کرێکاران لە مانگرتندان .


رەزا شوان: گرنگییەکانی چێژی ئەدەبی بۆ منداڵان. | wtarikurd\nنوسینی : كاوسەین ىابەکر | 20.08.2017 8:04 PM | بەشی: بۆ منداڵان | بێ کۆمێنتە\n1- پێویستە هەر لە منداڵییەوە، بە گۆڤار و بە پەرتووکی وێنەداری رەنگاوڕەنگ گەش ئاشنیان بکەین. هەر لە منداڵییەوە خوێندنەوەیان لا خۆشەویست و لا شیرین بکەین، تا ببن بە هۆگری هەمیشە و بە ئالوودەی خوێندنەوە، یارمەتیشیان بدەین لە هەڵبژاردنی ئەو دەق و بابەتانەی لەگەڵ تەمەن و توانا و زمان و لەگەڵ ئارەزووەکانیان دا لەبارن. پێویستە لە دەستپێکدا، پەرتووکی رەنگاوڕەنگی وێنەداری ئاسانیان بۆ دابین بکەین. وێنەی جوانی رەنگاوڕەنگ زۆر یارمەتیدەرن، بۆ ئەوەی منداڵان بە ئاسانی فێری خوێندنەوەی وشە تازەکان و رستەکان ببن و لە واتاکانیان بگەن. بە خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکەش، دەتوانن بیرۆکەی دەقە هەڵبهێنجێنن. لە مەبەستی نووسینەکە بگەن. گۆڤاری منداڵان و پەرتووکی رەنگاوڕەنگی گەش و ئاسان، بۆ منداڵانی قۆناغە سەرەتاییەکانی منداڵان، زۆر بەسوودن بۆ چەکەرەکردنی چێژی ئەدەبی لای منداڵان.\n2- پێویستە دایکان و باوکان پەیوەندێکی هەمیشەییان لەگەڵ مامۆستاکانی منداڵەکانیان هەبێت، بە تایبەتیش لەگەڵ مامۆستایانی زمانی کوردی. پێکەوە هاندەری منداڵەکانیان ب، بێجگە لە کتێبی خوێندنەوەی بڕیاردراوی قوتابخانە، بە کتێبی هەمەجۆرەی تریش ئاشنایان بکەن، ئارەزوو و چێژی خوێندنەوەیان لا گرنگ و شیرین بکەن. پێویستە منداڵەکانیشیان سەرپشک بکەن لەو بابەتانەی کە خۆیان حەز بە خوێندنەوەیان دەکەن و چێژیان لێوەردەگرن. بۆ هاندانیشیان پێویستە ستایش و ئافەرینیان بکەن، پاداشتیان پێشکەش بکەن، دوای ئەوەی کە چەند کتێبێک دەخوێننەوە.\n3- گەر بکرێ، منداڵەکانتان بەرن بۆ کوڕ و سمیناری ئەدەبی و نمایشی شانۆیی و ئاهەنگی گۆرانی، بە تایبەتیش ئەو چالاکییانەی پەیوەندییان بە منداڵانەوە هەیە، بۆ ئەوەی ببینن و ببیستن و بزانن، دوایش بە شێویەکی ئاسان رای ئەوان و خۆشتان دەربارەی بابەتە پێشکەشکراوەکان باس بکەن. بزانن تا چ رادەیەک منداڵەکانتان لە بابەتەکان تێگەیشتوون و چێژیان لێوەرگرتوون.\n4- بەری ئازادی لە منداڵەکانتان مەگرن، با بە ئەوپەڕی سەربەستی و راشکاوییەوە و ئازادییەوە گوزارشت لە لە سۆز و هەستەکانیان بکەن، چونکە چێژی ئەدەبی تەنها لە خوێندنەوەدا نییە، بەڵکو پێویستە رووبەرێکی باشیش بە منداڵەکانتان ببەخشن، بۆ ئەوەی بە ئازادی و ئارەزووزی خۆیان، بەو شێوازەش کە خۆیان دەیانەوێت گوزارشت لە راو و بۆچوون و هەستەکانان بکەن.\n5- بێگومان پەرتووکخانەی گشتی رۆڵێکی گرنگی هەیە لە ژیانی منداڵاندا، بۆ ئەوەی بە ئارەزووی خۆیان، بە خوێندنەوەی ئەو بابەتانەی کە حەزیان لێدەکەن خۆیان مەستی خوێندنەوە بکەن، سامانی زمان و رۆشنبیریی گشتیشیان دەوڵەمەنتر بکەن. پێویستە هانی منداڵەکانتان بدەن بۆ ئەوەی ببنە سەردانکەر و ئاشنای هەمیشەی پەرتووکخانە و بە دۆستی پەرتووک و خوێندنەوەش بببێت بە پێویستییەکی گرنگی هەمیشەی ژیانیان. باشتریش وایە کە لە ماڵەوە، پەرتووکخانەی تایبەتی خۆیان هەبێت، بە گۆڤاری منداڵان و کۆمەڵێک کتێبی وێنەداری رەنگاوڕەنگی ئاسانی زانیاری و ئەدەبی بۆیان بڕازێننەوە، تا لە منداڵییەوە ئاشنای پەرتووک و هۆگری خوێندنەوەبن.\n6- هەمیشە هانی منداڵەکانتان بدەن بۆ ئەوەی بپرسن. وەڵامی راست و دروستی هەموو پرسیارەکانیان بدەنەوە. ئێوەش دەربارەی ئەو بابەتانەی خوێندیانەوە لێیان بپرسن.\n7- چێژ وەرگرتنی منداڵان لە زمان و لە جوانییەکانی، یارمەتیدەرە بۆ چالاکردنی هەست و بیر و سۆز و وێژدانی، بۆ بەدەستهێنانی توانای چێژوەرگرتن، بۆ ئەوەی بە جوانیش زمانەکەیان بەکاربهێنن.\n8- ئەو منداڵانەی کە چێژی ئەدەبییان هەبێت، گەلێ شارەزایی بەدەستدەهێنن، وەکو:\n9- چێژی ئەدەبی و زمان، بوارێکی زیاتر و ئاسۆیەکی فراوانتر بۆ منداڵان دێنێتەدی. بە دروستی هەڵسوکەوت دەکەن و بە ئاسانی تێکەڵی کۆمەڵ دەبن، هەستی مرۆڤایەتییان زیاتر دەبێت. ئەمەو چێژی ئەدەبی چارەسەری گەلێ لایەنی دەروونی نەرێنی منداڵان دەکات، وەکو: گۆشەگیری، خەمناکی، شلەژان لە هەڵوێستەکانیان.\n10- پێویستیشە، دایکان و باوکان و مامۆستاکان، ببنە نموونەی باش و بە پێشەنگ بۆ منداڵەکانیان و بۆ قوتابییەکانیان، ئەگەر ئەوان بخوێننەوە، باسی چێژ ئەدەبی و خۆشی ئەو بابەت و پەرتووکانە بکەن کە خوێندوویانەتەوە، ئەمە باشترین و ئاسانترین رێیە بۆ ئەوەی منداڵەکانیان و قوتابییەکانیان، چاویان لێبکەن و حەز بە خوێندنەەوە بکەن.\nدکتۆر کەمال میراودەلی: فەلسەفەی من. بەشی حەڤدە.


Kitebi Piroz | کێ ڕزگارکەرە؟\nخوێنەری خۆشەویست هیوادارم لەسەرەتاو کۆتایی خوێندنەوەی ئەم نامیلکەیە هیچ دڵگرانیەکو تەنگو چەڵەمەیەک ڕێت پێنەگرێت، چونکە لە ڕاستیدا زیاتر لە پێویست پێویستیمان بەوە هەیە، کە بە ڕاستی لە ناخی دروستبوونو گەشەکردنو تەواوبوونی پەیامێک بگەین، تا بتوانین دەستپێشخەری بکەین لە دروستکردنی بیروڕایەکی تەواوی پاکی خۆمان، چونکە هەر تووڕەبوونو دڵگرانیەکی تۆ بەرامبەر ئەم نووسراوە بەرامبەر بە ووشەکانی من نیە، بەڵکو بەرامبەر بە ووشەکانی خوایە، چونکە خودا وەڵامی ڕاستەقینەی هەموو ئەو پرسیارانەی داوەتەوە لە کتێبی پیرۆز کە ئاڕاستەی خۆتو کەسانی تری دەکەی.\nکەواتە ئێستا کاتی ئەوە هاتووە لە خۆتو لە خودا بپرسی، ئایا کێ ڕێگای ڕاستیە؟\nجیاوازی چیە لە نێوان ئایینو باوەڕداری بە عیسای مەسیح؟\nئایین زۆر بە کورتی ئەوەمان پێ دەناسێنێت، کە چۆن مرۆڤ دەتوانێت هەموو هەوڵێک بدات بۆ ئەوەی خودا لەخۆی ڕازی بکات بە هەموو جۆرە ڕێگایەک. هەموو هەوڵدانەکەش دەخولێتەوە بەدەوری ئەو چەقەدا کە ئایا مرۆڤ بە چ ڕێگایەک بتوانێت خودا لە خۆی ڕازی بکات. هەر جۆرە بیرێکی مرۆڤ یان هەوڵدانێک کە نەخشەی بۆ کێشرابێت زانراو بێت یان نە زانراو، بۆ نزیکبوونەوە لە خودا یان هەوڵدان بۆ ڕازی کردنی خودا بە شێوەیەکی گونجاو، بە مانای ئایین دێت. هەموو ئایینە جیاوازەکانی ئەمڕۆ لە ئارادان لە جیهان، لە سەرەتاوە بە هۆی مرۆڤەوە دروستبوون. بەهەر شێوەیەک بووبێت کۆمەڵێک خەڵکی لە دەوری خۆی کۆکردۆتەوەو ئاینێکی پێکهیناوەو هوڵی داوە بەسەر نەتەوەی جیاوازدا بڵابێتەوەو بانگەوازی بۆ دەکات کە ئەم ئایینە بەرەو خودایان دەبات. ئێستاش ئایینە جیاوازەکان بە دڵنیاییەوە دەڵێن کە ڕێگای ئەوان مرۆڤ بەرەو خوا دەبات، چونکە هەر گەلێکو نەتەوەیەکی ئەم جیهانە خودا بە شێوەیەکی جیاواز نێرراوێکی تایبەتیو ئایینێکی جیاوازی بۆ هەڵبژاردووە کە ئایینەکە بەو کۆمەڵە ڕابگەیەنێت.\nخوێنەری بەڕێز، ئایا تۆ بیرت لەوە کردۆتەوە کە خودا بەو هەموو دەسەڵاتو گەورەییەوە کە دروستکەری ئێمەی مرۆڤیشە، بۆچیو لەبەرچی هەوڵی ئەوەی داوە ئەم ئایینە جیاوازانە دروست بکات کە بەهیچ شێوەیەک لە باوەڕو ڕێبازی ئایینیاندا بەلای یەکتر ناچن؟ یان ئەمڕۆ ببنە هۆی ئەوەی کە گەورەترین بەربەرەکانیو دژایەتی بکەوێتە نێوان ئێمەوە؟ ئایا لەبەر چی ئەو کارە دەکات؟ ئایا تۆ لەو باوەڕەدای کە خودا ئەمڕۆ ووشەیەک بڵێتو سبەینی ووشەیەکی تر بڵێ کە پێەوانەی ووشەکانی خۆی بێت؟\nیان ئەم ئایینە جیاوازانە دروستکەری دەستی مرۆڤن؟\nخوێنەری خۆشەویست ئایا کاتی ئەوە نەهاتووە منو تۆ لە ڕاستی بگەین، ئەو ڕاستیەی چەندەها ساڵە خراوەتە ژێر پەردەی ڕەشی تاریکی شەیتان؟ ئەمڕۆ پێویستمان بەوە هەیە ئەو پەردە ڕەشە لابدەین کە تیشکی گەشی ڕووناکیو هەوای پاکو بێگەردی لێگرتووین، بە بەردەوامی ڕوونای وەرگرینو هەوای ژیان هەڵمژین.\nبا پێکەوە لەو ڕاستیە بگەین ئایا خودای ڕاستەقینە کێیە؟\nکەواتە ئێستا دەرگای ڕاستی کراوەتەوەو پەنجەرەی درۆ داخراوە گەر دەتەوێ لە ڕاستی بگەی؟\nعیسا دەڵێت: لۆقا9: 11-10.\nپێناساندنی باوەڕداریەتی بە عیسای مەسیح:\nباوەڕداریەتی نەخشەی بۆ نەکێشراوە، یان جۆرە ڕێبازێکو بیرکردنەوەیەک نەبووە لەلایەن مرۆڤەوە، بەڵکو باوەڕدارێتی هەوڵدانێکی خودا بوو بۆ ئەوەی بۆ لای خۆیمان ڕاکێشێت. چونکە خودا هەر یەکێک لە ئێمەی خۆشدەوێتو دەیەوێت هەست بە ئاشتیو ژیانێکی پیرۆز بکەین لە ژیانماندا.\nئینجیل دەفەرمووی: ڕۆما 6: 5\nکەواتە ئەمڕۆش لەسەر ئێمەی مرۆڤ پێویستە ئەو وێنەیە ببینین کە خودا بینیویەتی. چونکە ئێمە بە هێچ شێوەیەک ناتوانین جۆرە ڕێگایەک بدۆزینەوە بە تواناو هێزو ماندووبوونی خۆمان خودا لە خۆمان ڕازی بکەینو ڕزگاریو ژیانی هەتاهەتایی بە دەستبێنین.\nچونکە خودا لەبەر خۆشەویستی خۆی بۆ جیهان دەستپێشخەری کردو نەخشەی بۆ کێشاین، ڕێگای بۆ ئامادەکردین. تەنها ئەوەی لەسەرمان پێویستە ئەوەیە کە باوەڕبهێنین و ڕازیبین بەو کاری بۆی کردووین.\nخوێنەری خۆشەویست دەبێت ئەوەت بێتەوە یاد، کە ئەو مرۆڤانەی دوای ئایین کەوتوون هەمیشە ترسی ئەوەیان لە دڵدایە، کە ئایا بە چ شێوەیەکی تەواو خزمەتی خودا بکەن، تا لێیان ڕازی بێت، چونکە هەمیشە هەست دەکەن بۆشاییەکی گەورە هەیە لە نێوان ئەوانو خودا.\nئێستا دەتەوێت لە چی بەشداری بکەی؟\nئایین یان باوەڕداریەتی بە مەسیح؟\nئێمەی مرۆڤ ئەمڕۆ لە جیهانێکی بەردەوام لە گۆڕاندا دەژین، یاسا لە گۆڕاندایە، سیاسەتمەدارەکان سەردەکەونو نوشست دەهێنن، کۆمەڵێک پاڵەوان لە بواری یاریزانیو مۆسیقادا لە جیهان ئەمڕۆ پلەی یەکەمینیان بەدەستهێناوەو ساڵی داهاتوو لە بیر کراون.\nئێمەش هەمیشە لە گۆڕانداین، هاوڕێکانمان، خووەکانمان، لەشمان،... بەڵام لە ناخی دڵمانەوە ئەو ڕاستیە دەزانین کە خودا هیچ کاتێک ناگۆڕێت، خۆشەویستیەکەیو دڵسۆزیەکەی بۆ تۆ هەر دەمێنێ، ئەوەش بە مانای ئەوە دێت بە وەڵامدانەوەی خودا ڕازی بیت، لە پێناوی تۆی خۆشەویست چی کردووە؟\nئاشتی و ژیان\nئەوەی ڕاستی بێت منو تۆ ئەمڕۆ لە جیهانێکی ئاڵۆزدا دەژین، زۆر جار بیرکردنەوەو پرسیارەکانی ژیانی خۆمان نەبۆتە هۆی ئەوەی ئاشتیو ژیانێکی تەواومان تیا دروست بکات. تەنانەت زاناکان، نووسەرەکان، سیاسەتمەدارەکان، ڕۆشنبیرەکان، کەسە ئایینیەکان، نەبوونە هۆی وەڵامدانەوەی پرسیارەکانمان، چونکە خۆیان بە دوای ئاشتیو ژیانێکی تەواو دەگەڕێن. تەنانەت ئینیشتاین یەکێک بوو لەو مرۆڤانە.\nئایا لە کوێ دەتوانم ئاشتیو ژیانێکی تەواو بەدەستبێنم؟\nئەمڕۆ زۆربەی خەڵکی ئەم جیهانە لە ڕاستی دوورکەوتونەتەوە، جا ئەو دوورکەوتنەوەیە بەهەر ڕێگایەک بوو بێت. بەڵام پێویسە لە سەرمان لەو ڕاستیە ئاشکرا بین، کە خودا لە خۆشەویستی ئەم جیهانە دەیەوێت هەموو کەسێک ژیانێکی ئاشتیو پیرۆزو هەتاهەتایی بە دەستبێنێت. ئەم ژیانەش دەتوانین بە دەستی بینین بەهۆی گەڕانەوەمان بۆ سەرەتاو خوێندنەوەی ووشەکانی خودا لە کتێبی پیرۆز (تەورات، زەبوور، کتێبی پێغەمبەرەکان، ئیجیل). هەروەک دەزانین دار بەبێ ڕەگ گەشە ناکات، کەواتە دەبێ ئەوەش لە یاد نەکەین کە سەرەتای دروستبوونی ئەم جیهانە بەو شێوەیە دەستی پێکردووە وەک لە کتێبی پیرۆزدا هاتووە، واتە لەسەرمانە بگەڕێینەوە بۆ ڕەگی خۆمان، بۆ ئەوەی بتوانین گەشە بکەین لە ژیانماندا.\nبە داخەوە ئەمڕۆ زۆربەی خەڵک سەیر دەکەن بەڵام نابینن، گوێ دەگرن بەڵام نابینن. ئینجیل دەفەرموێ: ڕۆما 1: 5\nتەنگو چەڵەمەو جیابوونەوە:\nلە سەرەتای دروستبوونی جیهانو مرۆڤ، خودا بە شێوەیەکی زۆر ڕێکو پێک دروستی کردن، بەڵام بە هۆی کەوتنی مرۆڤ بۆ ژێر تاقیکردنەوەی شەیتانو گوێڕایەڵ بوو بۆ ووشەکانیو کاری هەڵەی هەڵبژارد، ئەمە بووە هۆی ئەوەی گوناە بکەوێتە ناو مرۆڤو جیهانەوەو بۆمان بمینێتەوە لە باپیرانمانەوە، واتە ئێمەی مرۆڤ لە گوناهدا لەدایک دەبینو لە گوناهدا دەمرین.\nخۆشەویستی خودا هەمیشە ئامادەو بەردەوامە، هێچ کاتێک لە گۆڕاندا نیە، هەر لەبەر ئەم هۆیەش دەیەوێت لە ژیانێکی پڕ مانادا بژین، خودا بڕیارو ویستی ئازادی هەڵبژاردنی پێ بەخشیوین، چونکە خۆشەویستیو ملکەچی ئێمە بۆ خودا تەنها دەبێت لە خۆمانەوە بێت، نەک بە زۆرلێکردنو ترساندن، خۆشەویستی بۆ خودا پێویستە بە شێوەیەکی ئازادو سروشتی دروست دەبێت، بەڵام ئێمە ئەوەمان هەڵبژاردووە ملکەچی خودا نەبینو گوێڕایەڵی شەیتان بین، دوای نیازی خۆمان کەوینو ڕێگای خراپەو خۆپەرستی بگرین، ئەوەش بۆتە هۆی ئەوەی لە جیهاندا گیروگرفتو تاوانو هەڵەو ئەشکەنجەو چەوسانەوەو هەژاریو کوشتنو چڵێسیو جیابوونەوەی خێزانی بکەوێتە نێوانمانەوە. ئێمە بە شێوەیەکی سروشتی دەمانەوێت خۆمان بە گەورەی خۆمان بزانینو خۆمان لە خودا زیاتر پەسەند بکەین بکەین.\nئینجیل دەفەرموێ: ڕۆما 23: 3، هەروەها دەفەرموێ: 23: 6\nمرۆڤی گوناهبار\tڕۆما 5: 2\tخودای پیرۆز\nخەڵک بە درێژایی مێژوو بە زۆر شێوە هەوڵیانداوە بۆشایی نێوان خۆیانو خودا پڕ بکەنەوە، بەڵام سەرنەکەوتوون. ئایا ئێمە چۆن و چی بکەین لەبارەی ئەو گیروگرفتەوە؟\nوەڵام: هیچ شتێک.\nلە ئینجیلدا چەند وێنەیەکی ڕونو ئاشکرا دەکەونە بەرچاو لە بارەی شوێنو ژیانی ئێمە، چۆن هەردوو دەستمان بە کۆتو زنجیر بەستراوەتەوە لە ناو زیندانێکی قووڵی ژێر زەویداینو هیچ ڕێگایەکمان نیە بۆ دەرەوە، هەروەها لەوەش دەچین کە لە ناو قوڕو چڵپاوێکی بێ بن نوقم بووبین، کە تا زیاتر بەربەرەکانی بکەینو هەوڵی هاتنە دەرەوە بدەین، زیاتر بەرەو نوقم بوون دەڕۆین.\nئێمە لە ژیاندا وونبووینە، وەک مرۆڤێکی بێ ئامانجو هیوا بە شێوەیەکی زۆر سەرسام دەخولێینەوەو دەگەڕێن، تا دێت زیتر دووردەکەوینەوە لەو ڕێگایەی بەرەو ڕزگاربوون دەڕوات.\nهەرچەندە مرۆڤێکی دڵسۆز بیتو چاکەکار بیت، یان خاوەنی پیروڕاو ڕێبازی فەلسەفیو خووڕەوشتی باش بیت، یان دیندار بیت، هیچ ڕێگایەک لەو ڕێگایانە یارمەتیت نادات بۆ ڕزگار بوون.\nئایا چی یارمەتیم دەدات، یان وەڵامی من چیە؟\nئینجیل دەفەرموی: ڕۆما 28: 3.\nئێستاش کاتی ئەوە هاتووە منو تۆ ڕزگارمان بێت، ئێمە پێویسمان بە یەکێکە کۆتو زنجیرمان لە دەست داکەنێو دەرگای بەندیخانەی ژێر زەویمان بۆ بکاتەوە، لەو قوڕو چڵپاوەی تێیدا بەربەرەکانی دەکەین دەرمان بێنێ، لەگەڵ خۆی بمانباتەوە ماڵەوە.\nخودا لە خۆشەویستی خۆی ئێمەی پشتگوێ نەکردووە تا بێ هیوا بین، لەبەر ئەوە هەستا بە گرنگترین کار لەو بارەیەوە، ئەویش ئەوە بوو مرۆڤێکی نارد ناوی عیسا بوو تا ڕزگارمان کات. ناوی عیسا بە مانای ڕزگارکەر دێت. ئینجیل دەفەرموێ: یۆحەنا 6: 14.\nعیسا تەنها وەڵامە بۆ ئەو گیروگرفتەو دابڕینەمان لە خودا. هەروەک دەزانین ئەمڕۆ چەندەها بۆچوونی جیاواز لە ئارادایە لەسەران سەری جیهان لەبارەی عیسای مەسیحەوە، بەڵام ئەوەی لەسەر منو تۆ پێویستە ئەوەیە کە بگەڕێنەوە بۆ ووشەکانی خودا، چونکە وەڵامی تەنها دەتوانرێت لە ووشەکانی خوداوە بەدەست بهێنرێت، کەواتە پێویستە بە شێوەیەکی ڕاست دەست بە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز بکەین.\nمەبەستی هاتنی عیسای مەسیح بۆ ئەو جیهانەی ئێمە لەسەری دەژین، بۆ ئەوە بوو بە ئێمە ڕابگەیەنێت خودا لە چی دەکات.\nدوای هەموو ڕێگا پێشاندانو فێرکردنو لێبووردنو کاری سەرسووڕهێنەرو بەخشینی ژیانی هەتاهەتایی، مەسیح بەناو گەورەترینو ترسناکترینو ئازاراویترین ڕێگادا برا بۆ لە خاچدانو مردن لە پێناوی هەڵگرتنی سزای گوناهەکانمان، دوای سێ ڕۆژ زیندووبوەوە بەسەر شەیتانو مردن زاڵبوو، تا ئاشتمان بکاتەوە لەگەڵ خودا.\nئینجیل دەفەرموێ: ڕۆما 8: 5.\nعیسای مەسیح ئەو بۆشاییەی نێوان خوداو مرۆڤی پڕکردەوە، بوو بە پردێک بۆ گەیشتن بە ڕزگاری.\nئینجیل دەفەرموێ: کرداری نێرراوان12: 4.\nتێبینی: دوای گفتوگۆ کردنم لەگەڵ خوشک و برایاندا، هەمیشە پەنجە بۆ ئەوە ڕادەکێشم کە ئایا هەوڵی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزیان داوە؟\nبەڵام بەداخەوە لە وەڵام دەڵێن ئەو ئینجیلە ڕاست نیەو گۆڕانی بەسەردا هاتووە.خوێنەری خۆشەویست، پرسیار لە خۆت بکە: ئایا هەوڵت داوە ئینجیلە ڕاستەکە بخوێنیەوە، ئەوەی تەنها یەک ئینجیلە لە سەرەتاوە تا ئێستا؟ ئایا تۆ لەو باوەڕەدای خودا ئەوەندە بێتوانا بێتو خەڵکی گۆڕان بەسەر ووشەکانیدا بهێنن.\nخوێنەری بەڕێز کەواتە ئەوە بزانە کە شەیتان بەهەر شێوەیەکو ڕێگایەک بێت، نایەوێت لە ڕاستی بگەیو کۆسپت بۆ دادەنێ، تا هەمیشە لە ژێر باڵی ڕەشی ئەو بمێنیەوەو بە هیچ شێوەیەک نەیەڵێت بێینە ژێر باڵی پاکی ڕزگاربوونی خوداوە.\nئایا وەڵامدانەوەی ئێمە چیە؟\nئێستاش ئەو ڕێگا پانو بەرینە کراوەیە بۆ هەموو کەسێک لە هەر شوێنێکی ئەو جیهانە بێت، وە هیچ هۆیەک نیە ببێتە ڕێگرو تەنانەت یەک مرۆڤیش بوەستێنێ، گرنگ نیە ئەو مرۆڤە کێ بێت؟ یان چی کردبێت لە ژیانی ڕابوردویدا؟ یان دوای چی کەوتبێت لەوەو پێش؟ بۆ خودا ناسینیش، خودا بە بەشی گرنگی خۆی هەڵساوە لە پێناوی ئێمەدا، ئێستاش داوا لە ئێمە دەکات بڕیاری خۆمان لەسەر بەشەکەی تر بدەین. ئەویش ئەوەیە باوەڕ بهێنینو ژیانی خۆمان بدەینە دەست عیسای مەسیح.\nئایا دەمانەوێت بزانین عیسا لێخۆشبوونی بۆ هەموو گوناهەکانمان هەیەو بە باوەڕکردنمان دەبینە ڕۆڵەی خودا؟\nئایا دەمانەوێت بزانین بە باوەڕکردنمان ژیانی هەتاهەتایی بەدەست دەهێنینو لەگەڵ خودا بەسەری دەبەین؟\nئینجیل دەفەرموێ: بینین20: 3.\nئەو ئایەتە ئەوەمان بۆ ڕووندەکاتەوە ، ئێستا عیسا لە دەرەوە چاوەڕێ دەکات، ئایا ئامادەی دەرگای لێبکەیتەوە؟\nئینجیل دەفەرموێ: یۆحەنا 12: 1.\nچۆن باوەڕ بە عیسای مەسیح دەهێنیت:\nئایا ئێستا هیچ هۆیەک هەیە ڕێگا لە باوەڕهێنانت بگرێ بە عیسای مەسیح؟ ئەگەر هەر هۆیەک هەیە ڕێگا لە باوەڕت بگرێ بە عیسای مەسیح، پرسیار لە خۆت بکە بۆچیو لەبەرچی؟ ئایا ئەو پرسیارانەی ئاڕاستەی خۆتی دەکەیت، هەوڵت داوە تا ئێستا ئاڕاستەی خوای بکەی؟ چونکە بە باوەڕهێنانت بە عیسای مەسیح لە ناخەوە دەگۆڕێیتو ژیانێکی نوێ دەست پێ دەکەیت کە وەک ژیانی پێشووت نابێت.\nعیسا دەڵێت: یۆحەنا 12: 8.\nکەواتە خوێنەری بەڕێز کاتی ئەوە هاتووە بڕیار بدەیو باوەڕ بە عیسا بهێنیت، بەو ێوەیەی خوارەوە:\n1. دانبنێی کە دژی عیسا بوویت، ئەو دژایەتیەش کتێبی پیرۆز پێی دەڵێ(گوناە)، واتە دان بە گوناهەکانت بنێی (من گوناهبارم).\n2. تۆبە بکەی، واتە بڕیار بدەی ۆاز لە گوناە بهێنیت.\n3. باوەڕ بهێنیت کە عیسای مەسیح لە پێناوی تۆ لە خاچدراو مردو نێژرا، لە مردنیش هەستایەوە.\n4. نوێژ بکەو داوا بکە عیسای مەسیح بە ڕوحی پیرۆزی دەست بەسەر ژیانتدا بگرێ. واتە (باوەری تەواوی پێبهێنیت وەک خوداوەندو ڕزگارکەرت).\nباوەڕکردن بە مەسیح: ئینجیل دەفەرموێ: ڕۆما 9: 10.\nهیوادارم ئەو نوێژەی خوارەوە ببێتە یارمەتیدانێکی باش بۆ تۆی خۆشەویست، تا ژیانت پێشکەش بە عیسای مەسیح بکەیتو بۆ لای خۆتی بانگ بکەیت. ئەو نوێژە بکەو دێڕ لە دوای دێڕ بیر بکەوەو لێی وورد\nبەوەو بیر لەوە بکەوە چی دەڵێی.\nئەی عیسای مەسیح، دەزانم من گوناهبارمو پێویستیم بە لێخۆشبوونی تۆ هەیە، باوەڕم هەیە تۆ لە پێناوی گوناهەکانی من لە خاچدرای، دەمەوێ واز لە گوناە بێنم، ئێستا وەرە ناو دڵو ژیانم، باوەڕم پێتە وەک ڕزگارکەرو خوداوەندم. سوپاس بۆ تۆ ئەی خوداوەند کە ژیانی منت ڕزگار کرد. ئامین.\nئاگادارکردنەوەی خودا لەسەر ووشەکانی:\nئەگەر تۆی خۆشەویست ئەو نوێژەت کردبێتو هەموو ووشەیەکی مەبەستت بووە وتووتە، ئێستاش بەدڵ داوات لە عیسای مەسیح کردووە بێتە ناو ژیانت، لەوە دڵنیابە کە ئێستا ئەو لە ناو ژیانتایە، عیسا ئێستا لە ناو تۆدا دەژی بە توانای ڕوحی پیرۆز.\nئینجیل دەفەرموێ: ڕۆما 13: 10، ئەفەسۆس8: 2-9.\nئایا بە ڕاستی و بە دڵ داوات لە عیسای مەسیح کردووە بێتە ناو ژیانت؟\n-ئایا ئێستا عیسا لە کوێیە؟\n- ئایا ئێستا عیسا چی پێ داوی؟\nئینجیل دەفەرموێ: 1یۆحەنا 12: 5-13.\nئەگەر ئێستا باوەڕت بە عیسای مەسیح هێناوە، ئەوا تۆ دەبێتە ڕۆڵەی خوداو لە خێزانی خودا لە دایک دەبی، ئەوەش دەبێتە سەرەتای دەستپێکردنی ژیانێکی خۆشی نوێ لە عیسای مەسیح، بەوەش دەڵێن لە دایک بوونی ڕوحی نوێ. لە جیهانی سروشتی تۆ بە شێوەیەکی فیزیاوی لە دایک بوویت، بەڵام ئێستا تۆ بە هەمان شێوە لە جیهانی ڕوحیدا سەر لە نوێ لە ڕوح لە دایک بوویتەوە.\nئینجیل دەڵێ: یۆحەنا 3: 3.\nبەردەوام بوون لەگەڵ خودا:\nئەوە سەرەتای ژیانێکی خۆشی نوێیە لە مەسیحدا، بۆ قووڵکردنەوەی ئەو پەیوەندیە لەگەڵ مەسیح، باشترە:\n1. هەموو ڕۆژیک ئینجیلەکەت بخوێنەوە، بۆ ئەوەی مەسیح باشتر بناسیت.\n2. هەموو ڕۆژێک نوێژ بکە.\n3. لە ژێر یاریدەی ڕوحی پیرۆزدا بەڕێوە بڕۆ.\n4. لە بارەی مەسیحەوە بۆ خەڵکی بدوێ.\n5. بەشداری لە ژیانی خوشک و برایانە بکە لە یەکێک لە کۆمەڵەکانی باوەڕداران، بۆ ستایشکردنو نوێژکردنو دۆستایەتیو خزمەتکردن.\n6. بە هۆی خۆشەویستی و ئاشتی و شادی و ژیانی عیسای مەسیح لە تۆدا، ئەو ژیانە نوێیەی خۆت لەگەڵ کەسانی دیکە دابەش بکە و گرنگیو بایەخیان پێبدە.\nداواکارم لە خودا سەرکەوتوو و پیرۆزت بکات لەو کارانەتدا.


سلێمانی شەڕی "سامان و دەسەڵات" دەكات\nلەڕێی پڕۆژەیەكەوە، بە پشتگیری دوو لایەنی ناو حكومەت و چوار یەكەی ئیداریی سەربەخۆ، سلێمانی دەیەوێت بچێتە شەڕی وەرگرتنی دەسەڵاتی دارایی و كارگێڕی لە ئەنجومەنی وەزیران.\nئەو كێبڕكێیە كە سلێمانی سەرمەشقیەتی و هەریەك لە هەڵەبجە، گەرمیان و ڕاپەڕینیش بەشێكن لێی، لە گۆڕەپانی پەرلەمانی كوردستاندا یەكلادەبێتەوە كێ براوەیەتی؛ داواكارانی لامەركەزی(ناسەنتەر) یاخود مانەوەی زۆرترین دەسەڵات لای یەك حكومەت.\n"ئەم پڕۆژەیە مەرج نیە تەنها بۆ پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەكانی گەرمیان و ڕاپەڕین بێت، بەڵكو دەكرێت وەك پڕۆژەیەكی گشتگیر لە هەموو كوردستان كاری پێبكرێـت" ئازاد محەمەد ئەمین، سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی وای وت.\nئەو بۆ پەرەگراف ڕونیكردەوە كە پڕۆژەی لامەركەزی هەموو كارەكانی ڕەشنوسەكەی ئامادەكراوە و دەبرێتەوە لای حیزبەكان و ڕای حیزبەكانی لەسەر وەردەگیرێت.\nلە 26ی نیسانی ئەمساڵدا، ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی لیژنەیەكی كاتیی لە حەوت فراكسیۆنەكەی ناو ئەنجومەن پێكهێنا بۆ ئامادەكردنی پڕۆژەیەكی لامەركەزی ئیداریی و دارایی، پاڵپشت بە یاسای ئەنجومەنی پارێزگاكان.\nلەو یاسایەدا باس لە پتەوكردنی پرنسیپی لامەركەزیی‌و دابەشكردنی دەسەڵاتەكان كراوەو دەسەڵاتی داوەتە ئەنجومەنی پارێزگا بۆ بڕیار و ڕێكخستنی كاروباری كارگێڕی و دارایی.\nسەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی وتی "ئێمە لەم سنورە و لە گەرمیان سامانێكی سروشتی زۆرمان هەیە، هەروەها ژمارەیەك دەروازی سنوری و بەنداومان هەیە؛ هەموو ئەمانە دەتوانرێت بكرێت بە سەرچاوەی داهات و دواتر ئەم داهاتانە لە بودجەی تەشغیلی و پڕۆژەكاندا خەرجبكرێت".\nسیستمی لامەركەزی بریتییە لە دابەشكردنی دەسەڵاتەكان لەنێوان حكومەتی مەركەزی و حكومەتە خۆجێییەكان، بەوپێیەی حكومەتە خۆجێییەكان لەژێر چاودێری ئەنجومەنە هەڵبژێردراوەكان و حكومەتی مەركەزیدا كارەكانی خۆیان دەكەن.\nئازاد محەمەد ئەمین ڕەتیكردەوە ئەو پڕۆژەیە بەمانای دوو ئیدارەیی و هەڵوەشانەوەی قەوارەی هەرێم بێت، "بەڵكو لە چوارچێوەی قەوارەی هەرێمی كوردستان و حكومەتی هەرێمی كوردستاندایە".\nبەپێی ڕەشنوسی ئەو پڕۆژەیە، داواكراوە دەسەڵاتی كارگێڕی و دارایی بدرێت بە یەكە ئیدارییەكان بۆ ئەوەی ڕۆتین كەمبكرێـتەوە و ناوچەكانیش سود لە سامانی سنوری خۆیان وەربگرن.\nمیدیا شێخ ئەحمەد، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگا لە فراكسیۆنی كۆمەڵ و ئەندامی لیژنەی ئامادەكردنی ڕەشنوسی پڕۆژەكە بۆ پەرەگراف وتی "وەك كۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ لامەركەزیەتین، وەك لیژنەكەش كارەكانمان تەواو كردوە و لەگەڵ دەستپێكردنەوەی دەوام لیژنەكە سەردانی هەموو لایەنەكان دەكەین‌و دواتر پڕۆژەكە دەدەینە سەرۆكایەتی ئەنجومەن".\nپڕۆژەكە دوای ئامادەكردنی دەدرێتە ئەنجومەنی وەزیران تا لەڕوی یاساییەوە لە پەرلەمانەوە یەكلابكرێتەوە.\n"دوای ئەوەی لە ئەنجومەنی پارێزگا دەنگ لەسەر پڕۆژەكە دەدرێت، بەرزدەكرێتەوە بۆ حكومەت، پڕۆژەكەش بۆ لامەركەزیەتە لە بواری كارگێری و دارایی و هونەریدا" بەوتەی میدیا شێخ ئەحمەد.\nپڕۆژەی لامەركەزی، كە هەڵمەتێكی میدیایی لە یەكێتی و پشتگیری گۆڕان-یشی هەبوو، بووە جێی ناڕەزایی پارتی و پێیوایە هەوڵێكە بۆ لامەركەزی سیاسی نەك كارگێڕی.\nفازڵ میرانی، سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی لەبارەی داواكاری لامەركەزی لە سلێمانییەوە بە ڕۆژنامەنوسانی وت "هەر شتێك لە هەر پارێزگایەك ئامادەبكرێت دەبێت بچێتەوە حكومەت‌و ئەگەر پێویستی بە یاسا بێت دەچێتە پەرلەمان، ئێمەش چاوەڕوانی ئەوە دەكەین، ئەگەرنا ئەو لامەركەزییەتەی لە بەرنامەی حكومەتدا هاتووە ئێمە لە 2009وە كاری بۆ دەكەین".\nدوای وروژاندنی لامەركەزیی لە سلێمانی، پارێزگاكانی هەولێرو دهۆك هەمان خواست‌و داواكارییان لە ڕاگەیاندنەكانەوە خستە ڕوو، پارێزگاری هەولێر ئاماژەی بەوە كرد، لەبەرئەوەی وەزارەتەكانی حكومەت لە هەولێرن، ئەوان زیاتر پێویستیان بە لامەركەزیی هەیە.\nپڕۆژەی لامەركەزیەت تائێستا هیچ خوێندنەوەیەكی بۆ نەكراوە، ڕای زیاتر لە 70 كەسایەتی و شارەزا و ڕێكخراوەكانی بۆ وەرگیراوە، دوای وەرگرتنی ڕای لایەنەكان گفتوگۆی لەسەر دەكرێت.\nجەلال محەمەد ئەمین، بڕیاردەری لیژنەی یاسایی لە پەرلەمانی كوردستان(گۆڕان) بۆ پەرەگرف وتی "لامەركەزیەت ئەگەر بە پڕۆژەیەك بێتە پەرلەمان دەبێت بۆ هەموو پارێزگاكانی هەرێم بێت، چونكە بەشێكە لە بەرنامەی حكومەت".\nهەروەها ڕونیكردەوە ئەو پڕۆژەیەی سلێمانی دەتوانن بە دەنگی 11 پەرلەمانتار بخرێتە بەرنامەی كار یان حكومەت پێشكەشی پەرلەمانی بكات، تا خوێندنەوەی بۆ بكرێت و پەسەند بكرێت.\nجەلال محەمەد وتی "هەر پڕۆژەیەك ئەگەر بە مەبەستی خزمەتكردن بێت، دوو ئیدارەیی و دوو زۆنی تۆختر نەكاتەوە، ئەوا ئێمە وەك گۆڕان لەگەڵیدا دەبین".\nیەكێتی و گۆڕان، كە هاوپەیمانی سیاسی و پێكهێنەری حكومەتە خۆجێییەكانی سلێمانی، هەڵەبجە، گەرمیان و ڕاپەڕینن، پێكەوە پشتیوانییان بۆ هەوڵەكانی سیستمی لامەركەزی ڕاگەیاندووە، بەوشێوەیەی "لە ڕێككەوتنی پێكهێنانی حكومەتدا" هاتووە.\nداواكاری لامەركەزی، لەكاتی وروژاندنی گۆمی مەنگی سەردەمی كۆرۆناو قەدەغەی هاتووچۆی شڵەقاند، چونكە لەكاتێكدابوو، هەم لایەنەكان بە تایبەت پارتی و یەكێتی لەگەڵ یەكدا كۆكنەبون، هەمیش حكومەت نەیدەتوانی موچەی مانگێكی فەرمانبەرەكانی دابینبكات.\nمەسرور بارزانی لە وتاری دانانی بەردی بناغەی شەقامی 100 مەتریی سلێمانی(11-7-2020) لەبارەی شۆڕكردنەوەی دەسەڵات بۆ پارێزگاكان ڕای خۆی‌و كابینەكەی خستە ڕوو