رۆمانی تاجە گوڵینە و چەند سەرنجێک.\nیەکێک لەوھۆکارانەی لە پشت بەدیاردەبوونی نووسینەوەیە،لە ئەمڕۆی دنیای نووسین و بڵاوکردنەوەی ئێمەدا، بە تایبەتیش ڕۆمان نووسین،نەبوونی ڕەخنە و ھەڵسەنگاندنی دەقەکانە. بێگومان ئەگەردیدگایەکی ڕەخنەیی نەبێت کە دەقی داھێنەرانە و جوان لە دەقی کرچ و کاڵ و ناھونەری جیابکاتەوە، ئەوا دەرفەت لە بەردەم لێشاوێک لە بنووسان دروست دەبێت کە بە ئارەزووی خۆیان بنووسن و دواجاریش ھەرشوناسێک مەبەستییان بێت بیدەنە پاڵ نووسینەکانیان.ئەگەر ڕەخنەیەک نەبێت ئەو تێکستانە ڕەتنەکاتەوە، ئەوا نووسین دەبێتە دیاردە. ھەڵبەتە ئەمە بەو مانایە نییە کە ڕەخنە و دیدی ڕەخنەییانەی بابەتی نەبێت، بەڵام کاتێ ئەو ھەموو نووسینە بەراورد دەکەین بە ھەبوونی ڕەخنە، ئەوا بێگومان ناتوانرێت ھەموویان بەسەر بکرێنەوە. لەوسۆنگەیەشەوە خەریکە ڕۆمان نووسین ودەست بردن بۆ نووسینی ڕۆمان، دەبێتە دیاردە.بێ ئاگا لەوەی جیاواز لە ھەموو ژانرەکانی تر، ڕۆمان پاشخانێکی ھزری گەورە و ڕۆشنبیرییەکی فراوانی دەوێت. خوێنەر کە ڕۆمان دەخوێنێتەوە، ھەر تەنھا بۆ چێژ و جوانی نییە بگرە بۆ ئەوەشیەتی لە پەراوێزی ئەو ڕۆمانەوە، بە ژیانی سیاسی و کولتووری کۆمەڵگاکانیش ئاشنابێت . ڕۆمان ڕۆشنبیرییە، زانینی زمانە، بەرجەستەکردنی ھونەرێکی باڵایە لە گێڕانەوە و گوزارشتکردن.بەڵام کاتێ سەرنج لە بەشێکی زۆری بە ناو ڕۆمانی ئێستا دەدەین، دەبینین ئەو ئستاتیکا و ھونەرکارییە نییە کە دەبێ ڕۆمان ھەڵگریبێت. زۆرجار کە ڕۆمانێک دەخوێنینەوە، وا ھەست دەکەین وتارێک دەخوێنینەوە.بەشێکی زۆری ئەم ناھونەریی بوونە پەیوەستە بە نەبوونی ئەزموونی ڕۆمانەوە. واتە نووسەرلە بنەڕەتدا شاعیرە، بەڵام ڕۆمان دەنووسێت. دەروونناسە بەڵام ڕۆمان دەنووسێت. شانۆکارو دەرھێنەری شانۆییە، بەڵام ڕۆمان دەنووسێت.چاودێری سیاسییە بەڵام ڕۆمان دەنووسێت. ئەمانە و زۆر بواری دیکەش. کاتێ نووسەرێکیش ڕۆمان شوناسی سەرەکی و نووسەر بوونی نەبوو، یاخود ھەر بۆخۆدەرخستن ڕۆمانی نووسی، ئەوا ئەوەی دەینووسێت بە ناو ڕۆمانە.\nڕۆمانی( تاجە گوڵینە تاجی دڕک) یەکێکە لەوجۆرە ڕۆمانانە.ئەو ڕۆمانە کە ماوەیەکی کەمە بڵاو بۆتەوە، دەنگدانەوەیەکی زۆری ھەبوو، ھاوشێوەی ڕۆمانەکانی تر، بە ئاراستەی ستاییشکردن،لای خوێنەرە ھەمووەکی و بێ پاشخانەکانی شارەزا لە دەقی ڕۆمان.کەچی خوێنەر کاتێ ئەو ڕۆمانە دەخوێنێتەوە، وا ھەست دەکات وتارێک،یان گێڕانەوەی چیرۆکێکی میللی دەخوێنێتەوە، کە تەنھا بۆ گێڕانەوە دەگێردرێنەوە نەک تەنھا بۆچێژو مانا و جوانی.نووسەر ھەرچی بە خەیاڵی داھاتبێتت ئاخنیویەتە نێو کتێبەکەی و ناویشی ناوە ڕۆمان.ئەو لەوکتێبەدا، باسی(سۆسیالیزم ودونیای دووجەمسەری ، ھیتلەرو نازی و گەلی جوولەکە، دیواری بەرلین و و ئەلمانیای ڕۆژھەڵات، ترەمپ و جەنگی سوریا، خەباتی شاخ و زیندان،یاساکانی بەھەشت کۆرۆنا، ئاوارایی و ژیانی پەناھەندەیی، زیندان و گرتن، کەرەنتینە و تەکنەلۆژیا،حەوا و ئادەم، عیسا و مەریەم،مەحەمەد ودابەزینی سرووش بۆی،کلێسای نۆتردام، بە ھەشت و دۆزەخ، کریستیان و ئیسلام و بوودییەکان،خۆشەویستی و عەشقبازیی، ، میدیای ڕۆژئاوا،ھەژاریی و خەباتی چینایەتی،)ودەیان شتی دیکە دەکات. وەک ئەوەی ڕۆمان، جیکایەت بێت، ھەرشتێک نووسەر مەبەستی بوو، بە دوای یەکدیدا ڕێزیان بکات. کە ڕەنگە ھیچ پەیوەندیان بە یەکتریشەوە نەبێت.ئەمە ھەرتەنھا بۆ ڕەشکردنەوەی لاپەڕەکانەو ھیچی تر. زمان لەو ڕۆمانەدا، ھەمان ئەو زمانە گشتی و جەماوەریەیە کە تاکەکان پێی دەدوێن. ئەگەر زمانی نووسینی دەقێکیش ھەمان زمانی خەڵکە ئاساییەکەی نێو کۆمەڵگە بوو، نازانم ڕۆمان نووسین ھونەرەکەی لە کوێدایە؟. زمانی ئەو ڕۆمانە زمانێکی ڕووت، واقیعی، سادە و سواو لە گێڕانەوە، نائستاتیکییە. زمان لەو ڕۆمانەدا، ھیچ ھونەرکارییەکی تێدانییە لە وەسفی جوان، لە شیعرییەت، لەچێژ، لە دەربرین و گوزارشتکردن. بگرە ھەمان ئەو زمانەیە کە ڕۆژانە لە بازاڕوشوێنە گشتییەکان بەریدەکەوین. بەرلەوەی گۆشە نیگایەک لەو زمانەوە دەربخەین، دەمانەوێت ناساندنێکی کورتی ڕووداوی ڕۆمانەکە بکەین. ئەم ڕۆمانە، کە بەشێوەی بەش بەش و لەڕێگەی مۆنتاژەوە دیمەنکانی دەبردرێن و بە یەکەوە دەبەسترێنەوە.ھەر دیمەنە و باسی ڕووداوێک دەکات، کە ھیچ پەیوەندییان بە یەکترییەوە نییە.بەڵام بەشی زۆری ڕووداوەکەی لە پەیوەندی نێوان لەیلاو ئەو کارەکتەرە پەککەوتەیە دەدوێت کە لەیلای خۆشدەوێت. ڕۆمانەکە کە لە سەردەمی کۆڕۆناو پێ دەچێت ئەم چەند مانگەی دوایی نووسرابێت، ڕەنگدانەوەی ئەو دۆخە دەروونی کۆمەڵایەتی وجەماوەریەیە، کە بە ھۆی کۆرۆناوە جیھانی گرتەوە و لێکەوتەی لە سەر ھەموو ئاستەکانی ژیان دروست کرد.ئەگەرچی ئەو ڕۆمانە، باس لەو واقیعە کۆمەڵایەتییە دەکات، کە ئەو ڤایرۆسە ھێنایە ئاراوە، وەلێ نووسەری ڕۆمان بە بێ ئەوەی ھەستی پێ بکات، ئاماژەی بە ھەندێک ڕووداو داوە، کە ھیچ پەیوەندییان بەو دۆخەوە نییە. ئەمە لەلایەک لەلایەکی دیکە نە لە ئاستی بینای ھونەری، نە لە ئاستی گێڕانەوە و گرێچندا، ڕووداوەکانی ئەم ڕۆمانە پەیوەندییان بە یەکترییەوە نییە، بەڵکو پتر لە چیڕۆکی ڕۆژنامەوانی ڕۆژانە و ئاسایی دەچن، نەک گێڕانەوە لە ڕۆماندا، کە ھونەرکارییەکی زۆری دەوێت. بێگومان ئەمە ڕەنگە پەیوەندی بە نەبوونی ئەزموونی نووسینی ڕۆمانەوە ھەبێت لای نووسەر.چونکە کاتێ سەرنج لە زمانی گێڕانەوەی ڕۆمانەکە دەدەین، ئەمەمان باشتر بۆ دەردەکەوێت لێرەدا، لە سەر ھەندێک لایەنی ھونەری ئەو ڕۆمانە دەوەستین.\nگێڕانەوە یەکێکە لە کردارە سەرەکییەکانی زمان. بەڵام ئەوەی ئەو کردارە لە ڕۆماندا جیا دەکاتەوە، ئەو ڕەھەندە ئستاتیکی و ھونەریەیە کە بەشێکە لە ھونەری گێڕانەوە. واتا ڕۆماننووس چەند دەتوانێت لە ڕێی گێڕانەوە خوێنەر بباتە نێو قووڵایی ڕۆمانەکە. لە تاجە گوڵینەدا، زمانی گێڕانەوە، زمانێکی سادە و دووبارەیە و نووسەری ڕۆمانەکە نەیتوانیوە وێنەیەکی ھونەری جوان لە ڕێی زمانەوە بەرجەستە بکات. بۆنموونە:\nلە ڕۆمانەکە دا نووسەر لە زۆر شوێن کەوتۆتە ھەڵەوە، کە ئاماژە بە ھەندێکییان دەدەین:\n*لا(١٢)نوسیویەتی: ((جیھانی دوێنێ ئێوارە لە جێی خۆی دابوو،ھیچی تازە ڕووینەدابوو، نە جەنگی سووریا،نە خۆپیشاندانەکانی عێراق و لوبنان،نە تویتەکانی ترەمپ)).سەرنج بدەن،چۆن نووسەری ڕۆمانەکە جەنگی سوریا کە دە ساڵ لەمەو بەر ھەڵگیرسا، لەگەڵ خۆپیشاندانەکانی عێراق و لوبنان ، کە لە چەند مانگی ڕابردوو ڕوویاندا،تێکەڵ دەکات. ئەمە دەریدەخات کە نووسەر بێ ئاگایە لە مێژووی ڕووداوەکان.\n*لا(١٦)نووسیویەتی: (تا ھەزار ساڵی دیکە توند لە باوەشی دەکەم).ئەمە زێدەگۆیە لە گوتن و وەسفێک کە نەبابەتییە، نەلۆژیکی!\n*لا(٣٩)نووسیویەتی: (مامۆستا ئایدن باوکی شیرین و مامۆستای یوسفی ھاوپۆلی شیرین، کاری کرێکاری بۆ یوسف دۆزییەوە). سەرنج لەو نەگونجاندن و بێ ئاگایە بدەن. مامۆستا چۆن ھانی قوتابییەکی بچووک دەدات کار بکات، مەگەر مامۆستا کاری پەروەردەکردنە، یان بەڵێندەرایەتی؟!.\n*لاپەڕە(٣٨)نووسیویەتی: ((یوسف ھەموو ڕۆژانی ھەینی لەگەڵ وەستا خورشید دەچووە کاری کرێکاریی)). نووسەری ڕۆمان لێرەدا، شارەزایی لە پاشخانی ئایینی و میللی کۆمەڵگەکەی نییە. چونکە دەبوو ئەوە بزانێت، ڕۆژانی ھەینی، ڕۆژی پشووی موسڵمانانە و ھیچ کەسێک ناچێت بۆ سەر کار. کەسانی وەک یوسفی کارەکتەری بە ناو ئەو ڕۆمانە،بە ڕۆژ کار دەکەن و بەشەو دەخوێنن.\n*لا (٤٠)نووسیویەتی: ((دایکم بە توندی پەتای سیلی گرت و لە ژێر چاودێری تەندروستی دابوو، بەڵام ھەر ئەو ڕۆژە بە یەکەوە سەفەرمان کرد)). نازانم کەسێک لە ژێر چاودێری ورد دابێت و نەخۆشی سیلیشی بە توندی گرتبێت، کە نەخۆشییەکی گوازراوەیە و بڵاودەبێتەوە، ئیدی چۆن سووک و ئاسان دەچێتە گەشت و سەفەر؟. ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێین((لە چلەی تممووز بەفرێکی ئەستوور باری بوو)).\n*لا (٧٧)نووسیویەتی: ((دیمەنێکی دەگمەن و دێرین)).نازانم کە دەگمەنە چۆن دێرینە، یاخود کە دێرینە چۆن دەگمەنە؟!\n*ڵا (٨٦)نووسیویەتی: ((من دەزانم بە پێی یاساکانی بەھەشت،ھەموو مەلاو قەشە و حاخام و مۆنگەکانی ئایینی بوودیش سێوەکەیان لێ حەڕام کردووم). نووسەری ڕۆمانەکە، وا دەزانێت بوودییەکانیش وەک موسڵمانەکان باوەڕیان بە بەھەشت و زیندووبوونەوە ھەیە، لەکاتێکدا لای ئەوان، مرۆڤ کە مرد ڕوحی بە پێی کردەوەکانی دەچێتە جەستەی کەسێکی دیکە. واتا لای ئەوان(دۆنا دۆن)ھەیە.\n*لا (٨٧)نووسیویەتی: (( ئاسمان شینی شەفافی پۆشیوە)).شینی شەفاف ھیچ جوانییەکی تێدایە؟!\n*ڵا (٨٧)نووسیویەتی: (( ئاگرەکە لە گیانەلادایە)) وەک ئەوەی ئاگر مرۆڤ بێت، ئاوزینگ بدات. ئایا ئەمە واتاییە؟.\n*لا(١١٧)نووسیویەتی: ((سەیرکە کەنیسە سووتاوەکەی نۆتردام چی لێھاتووە،ئەو شاکارە گەورەیە چۆن سووتا،ئاخر ھەر ئەو کاتەی سووتا دەبوو ئاماژەکانی ئەم ڤایرۆسی کۆرۆنایە ببینین)).لێرەوە دەردەکەوێت کە نووسەری ئەو کتێبە، بێ ئاگایە لە زەمەنی ڕووداوەکان. چونکە کلێسەی نۆتردام لە پاریس، لە ١٥/٤/٢٠١٩ سووتا، بەڵام کۆرۆنا لە مانگی ١٢/٢٠١٩ سەریھەڵدا.ئیدی نازانم چۆن نووسەری ڕۆمانەکە،ھەشت مانگ پێشووتر زانیویەتی کۆرۆنا سەر ھەڵدەدات؟!\n*لا(١١٢)نووسیویەتی: (مۆبایلەکەشم شەوی پیاسەکەم لەگەڵ خوداو باران و شەیتان پڕ ئاو ببوو)).بەستنەوەی(خودا)و(شەیتان)و (مۆبایل) و (باران)لەڕستەیەکدا بەیەکەوە، ئاماژەیە بۆ ھەژاریی زمان. چونکە ئەم وشانە، نەپەیوەندیی واتایی، نەپەیوەنیی بابەتی و زمانەوانی و فەرھەنگییان بە یەکترییەوە نییە، تەنھا بۆ درێژ دادڕییە..\n*لا(١٣٠)نووسیویەتی: ((لەم لاپەڕەیەدا، نووسەر باسی منداڵێکی بچووک دەکات. تەمەنی ئەومنداڵە ھێندە بچووکە کە لە نێو عەرەبانەی دەست دەیگێڕن، کەچی سەیر لەوە دایە ئەو منداڵە، وەک ئەوەی قوتابی فرۆید بێت بەوشێوەیە بیر دەکاتەوە!. ئەومنداڵە لەلایەکەوە بۆشیری دایکی دەگریت، لەلایەکی دیکەوە، باسی سێکسی نێوان دایک و باوکی دەکات. لەلایەکەوە باسی گریانەکانی دەکات، لەلایەکی دیکەوە باسی ڕامووسانی نێوان دایک و باوکی دەکات. واتا ئەو منداڵە تەمەن و تێگەیشتنی نەک ھەر یەک ناگریتەوە، بگرە نیشانەن بۆ دوو کەسی جیا). نووسەری ڕۆمانەکە کارەکتەرێکی منداڵ دێنێت، بەڵام وەک فەیلەسوفێک وازی پێ ئەکات. لەوە سەیرتریش لەم بەشەدا گوایا بە زمانی منداڵەکە ڕووداوەکان دەگێڕێتەوە، بەڵام زمانێکی بێ ماناو دوور لە جیھانی منداڵە، ئەگەرچی لەو تەمەنەدا منداڵ ھەر قسەش نازانێت، چ جای ئەو قسە فەلسەفییانەش بکات!ئەم نەشارەزایی و نەزانینە لە پێدانی ڕۆڵ بە کارەکتەرەکان، سیمای دیاری ئەو نووسەرانەیە کە ھیچ شارەزاییان لە ھونەری نووسینی ڕۆمان نییە و بە داخەوە ڕۆمانیش دەنووسن. لەوە کارەساتریش، چەند قەڵم بە دەستێک کە نازانن بنەماکانی ڕۆمان چین، دەکەونە پەسنی نووسەرو بە ناو ڕۆمانەکەشی.ئەگەرچی ئەمە بەشێکی کورت بوو لە سەرنجەکانی ئێمە لە بارەی ئەو ڕۆمانەوە، کەچی سەیر لەوە دایە نووسەر بە شانازیی و خۆگەورەیەوە لەلاپەڕە(١٧٠)ی کتێبەکەی دەنووسێت:(لەو ڕۆمانەدا باسی مێژووی مرۆڤایەتی دەکەم).سەیرە نووسەرێک لە بە ناو ڕۆمانێکی سەدوو ھەفتا لاپەڕەییدا، لافی ئەوە لێ بدات کە مێژووی مرۆڤایەتی باس کردووە، کە بە دەیان نووسەرو بەسەدان بەرگ لە کتێبیش باس ناکرێت؟!دوا جار وەک خوێنەرێک ھیوادارم نووسەری ڕۆمانەکە، سەرقاڵی دنیای تایبەتی خۆی بێت کە سیاسەتە، چونکە ڕۆمان و سیاسەت دوودنیای لێک جیاوازن،ئاخۆ ھیچ سیاسییەکی دنیا ھێندەی مارکیز ناو ناوبانگی ھەیە؟!\n* تاجە گوڵینە تاجی دڕک، ڕۆمان، نووسینی:سەردار عەبدوڵا، ساڵی چاپ ٢٠٢٠، بڵاوکراوەی دەزگای جەمال عیرفان.


ئەردۆگان-یش وەکو دۆناڵد ترامپ مەترسییەکی گەورەیە … زاهیر باهیر – Dengekan\nbyZahir Bahir\tJune 6, 2018\tGeneral, Opinion\nئەم سیستەمە کەسانی زۆر مەترسییدار دروستدەکات ، بەڵام مەترسیدارترین، خودی سیستەمەکە خۆیەتی، هاوکاتیش دەتوانێت خەڵکی بێ توانا و بێ کەڵک و بێ ئیرادە بکات و تەنانەت دەتوانێت بیشیانکاتە کۆیلە. بێ گومان ئەمانەش لەڕێگای هێزە تاریکانەوە دەکات، کە میدیا یەکێکیانە.\nمیدیا کە بەشێکە لەم سیستەمە ، کاری ئەو جوانکردن و ناشیریکردنی سەرانی دەوڵەت و خەڵکانی بەتوانا و ناودارە هەروەها دەتوانێت بە خراپ یا باشیش ناونوسیان بکات. ئەمەشی کە میدیا دەیکات خزمەتێکی باشی سیستەمەکەیە بە بەردەوامبوونی و پاراستنیشی. ئەم خزمەتەش لە چەند ڕێگایەکەوە دەکات کە یەکێکیان هەوڵدانێتی لەگەڵ خەڵکی بۆ فەرامۆشکردن یاخود چەواشەکردنیان لە کێشە و گرفتە سەرەکییەکانیان.\nکردنی ئەم کارەش زۆر چاکە بۆ دەوڵەتێکی وەکو بریتانیا تاکو هاووڵاتیان و دانیشتوانی چی تر گرنگی و بایاخ بە کێشە سەرەکییەکانیان کە ڕۆژانە ڕووبەڕوویان دەبنەوە نەدەن کە کێشەی سیستەمی تەندروستی، پەروەردە و پێگەیاندن ، خانووبەرە و کێشەی بێ جانووبەران[ سەرەپانان] ، پەنابەران و کۆچبەران، ڕایسسیزم و سیستەمی هاتوچۆی شەمەنەفەر و دەرچونی بریتانیا لە یەکێتی ئەوروپا … کە ئەمانە هەندێکیانن.\nئەوەتەی دۆناڵد ترامپ هاتۆتە سەر حوکم ، میدیا لە زۆر شوێندا لە هەوڵی نابووتکردنی ئەو و بە خراپناساندنی ئەوە کە مەترسیدارترین کەسی ئەم دونیایەیە و بە جۆرەها شت بەدناوی دەکات. گومان لەوەدا نییە کە زۆرێك لەوانەی کە میدیا ئەم کابرایەی پێ سواغ داوە ڕاستە ، بەڵام ئەم سیسستەمە ناوبەناو کەسانی ئاواشی پێویستە.\nئایا دۆناڵد ترامپ بەڕاستی مەترسییە بۆ جیهان؟!\nزۆرێك لە سیاسەتەکانی ترامپ هەر لە سەرەتاوە تاکو ئێستا نەك هەر هەڵەن بەڵکو زۆریش نامرۆڤانەن . لەوانە بڕین و کەمکردنەوەی پارە و کۆمەنەکردنی هەژارانە لە سیستەمی چارەسەر و تەندروستی، سیاسەتی ڕایسستی سەبارەت بە پەنابەران و کۆچبەران و تەنانەت زیارەتکەرانی ئەمەریکاش ، بەردەوامبونی سیاسەتی ” جەنگی دژە تیرۆر” کەمکردنەوەی هەل و ئازادیی منداڵ لەباربردن ، کشانەوە لە پەیمانی پاریس سەبارەت بە ژینگە، کەمکردنەوەی باج لەسەر خەڵکانی دەوڵەمەند و کۆمپانیا زەبەلاحەکان ، کشانەوەی ئەمەریکا لە پلانی ڕوتکردنەوەی ئیران لە چەکی ناوکی ، گواستنەوەی سەفارەتی ئەمریکی لە تەلئەبیبەوە بۆ ئۆرشەلیم وەکو هێمای ناساندنی ئەوێ بە پایتەختی ئیسرائیل، هەروەها جەنگی مامەڵە و بازرگانی بەرانبەر بە ئەوروپا و کەنەدا و چین و ئۆسترالیا و مەکسیکۆ.\nترامپ کابرایەکی تووندڕەو، ڕەگەزپەرست ، دژ بە ئیسلام ،لایەنگری هەلاواردن و پێشداوەریی ، هەروەها دەکرێت فاشستیش بێت.\nگەلێك لە ئێمە بەهۆی ئەوانەی سەرەوە ئاوا هەستدەکەین کە ترامپ مەترسیدارترین کەسە لەسەر جیهان و هەڕەشەش لە ئاشتی جیهانی دەکات. لە ڕاستیدا دەکرێ و دەتوانێ، بەڵام وشەی ” دەکرێ و دەتوانێ” زۆر جیاوازە لەوەی کە لە ئێستادا ” دەکرێ و دەیکا” . هاوکاتیش ئێمە دەبێت لەوە تێبگەین کە ئەو کابرایەکی لاواز و بێ تواناشە لەبەرئەوەی لە ڕێگای هەڵبژاردنەوە هاتۆتە سەر حوکم و هاوکاریی و کۆمەكپێکردنی دەتوانرێت لە لایەن سامانداران و کۆمپانیا زەبەلاحەکانەوە، سنووردار بکرێت و پاوەری ترامپ تەنها دەتوانرێت بۆ شەش ساڵی دیکە درێژبکرێتەوە ، ئەمە لە کاتێکدا کە تەنها ئەگەری مانەوەی لە حوکما بۆ تەنها دووساڵی دیکە هەیە چونکە جێگای گومانە هەتا ئەگەر خۆشی بیەوێت، هەڵببژێرێتەو. لەگەڵ هەموو ئەوانەی سەروەدا ترامپ هەرچۆنی بوێت نەك هەر ناتوانێت نەخشەی جیهان بگۆڕێت، بەڵکو هی خۆراوای ناوینی-شی بۆ ناگۆڕێت.\nئەی ئەردۆگان؟ ئایا ئەو کەمتر هەڕەشە و مەترسییە لەسەر جیهان، یاخود لانی کەم لەسەر خۆرهەڵاتی ناوین؟\nبا پێشەکی ئەردۆگان و سیاسەتەکانی و حیزبەکەی ، ئاکەپە، بەوانەمان کە بە باشی نایناسن، بناسێنم، دوای ئەوە حوکمکە بۆ خودیی خوێنەر خۆی بەجێدەهێڵم.\nهەر لە سەرەتاوە ئەردۆگان توندڕەو بووە ، لە پاشخانێکی ئیسلامیەوە هاتووە و ئەو خودی خۆی وەکو : موحافیزکارێکی دیمۆکرات ، وەسف کردووە . ئەردۆگان لە نێوانی ساڵانی 1994 بۆ 1998 سەرۆکی شارەوانی ئەستەنبول بووە. دواتر لە دەسەڵات ڕوتکرایەوە و بە هۆی ئارەزوی هەڵبەست و سەوابیتی دینیەوە. بەهۆی یەكێک لە خوتبەکانی ساڵی 1998 یەوە کە برەوپێدان و پێشخستنی دینی ئیسلامی بوو، لە پایە و پلەی سیاسی ، قەدەغەکرا.\nئەردۆگان ئاکەپەی لە ساڵی 2001 دا دروستکرد و توانی سێ هەڵبژاردنی گشتی لە ساڵی 2202 ، 2007 و 2011 بباتەوە و لە ساڵی 2003 وە ببێتە سەرەکوەزیرانی تورکیا و لە ساڵی 2014 شدا بووە سەرەککۆمار.\nهەر وەکو ترامپ ئەردۆگاون-یش ڕەگەز پەرست، لایەنگری هەڵاواردن و پێشداوەرییە ، توندڕەو ، ڕایسستە . ئەو توندڕەوێکی دینیە ، نەتەوە پەرستە و بە دڵنیایشەوە دیکتاتۆرێکی دڕندە و فاشستە. خۆیی و دەزگە سیخوڕییەکەی ، میت، بە هاوکاری قەتەر و ئەمریکا، خولقێنەری داعشن.\nئەو کار لەسەر فراوانکردنی دەسەڵاتی ئاکەپە و بوژاندنەوەی خەلافەت دەکات و خەونی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی دەبینێ . زۆر دڕندانانە دەست لە سوریا و عێراو وەردەدا و دەیەوێت ڕۆڵی سەرەکی لە ناوچەکەدا ببینێت بۆ سەقامگیرکردنی دەسەڵاتی خۆی .\nئەردۆگان دەسەڵاتی بە جۆرێكی ئاوا خراپ بەکارهێنا نەك هەر شەڕی دژی پەکەکە بەڵکو دژی هەموو کورد لە باکوردا هەڵگیرسانەوە دوای کوژرانی دوو پۆلیس لە حوزەیرانی 2015 دا کە لە لایەن پەکەکەوە ڕەتکرایەوە کە ئەوان ئەو کارەیان کردبێت. چالاکییەکانی ئەندامان و هەوادارانی هەدەپە و پەکەکەی یاساخکرد و بە هەزارانیان لە بەندیخانە توندکران کە زۆرێك لە سیاسییەکان و پەڕلەمانتارەکان-یشن ، کە لە ناویانا هەردوو سەرۆکەکەی هەدەپەی تیادایە . لە مانگی تەموزی 2015 وە تاکو ئێستا خەڵكێکی زۆر لەسەر دەستی سوپاکەی ئەردۆگانا کوژرا و برینداربوون ، زیاتر لە 400 هەزار کەس لە شوێنەکانیان هەڵکەنراون و ژمارەیەکی زۆر لە شارۆچکە و گوندەکان وێرانکراون.\nئەردۆگان بیانوی کودەتاکەی مانگی تەموزیی 2015 ی بۆ بەندکردنی هەزاران کەس لە بەشی سووپا و سیاسییەکان و خەڵکانی سیڤل-ی وەکو دادەوەر و یاساناس و پارێزەر و مامۆستا و برینپێچ و ئەکادیمی و ڕۆژنامەنوس ، بەکارهێنا و هاوکاتیش هەزاران کەسی دیکەی لەسەر کارەکانیان دوورخستەوە. لە 16/04/2017 دا ڕیفرۆندەمێکی بۆ دەستکاریکردنی دەستوری تورکیا کرد تاکو 18 پێشنیازەکەی لە تەعدیلکردنی دەستوری تورکیدا،بکات کە یەکێکیان گۆڕینی سیستەمی سەرەكوەزیران بوو بە سیستەمی سەرەککۆماریی .\nلە سای ئەم سیستەمە نوێیەدا ئەردۆگان دەکرێت بە سەرەککۆماری تورکیا تا ساڵی 2029 بمێنێتەوە. لە 20/01 ی ئەمساڵدا بڕیاری هێڕشکردن و داگیرکردنی عەەفرین-ی داو پاش 58 ڕۆژ دوای شەڕێکی خوێناوی لە ڕۆژی 18/03 دا توانرا داگیربکرێت . لەم چەند هەفتەی پێشوشدا هەڵبژاردنی گشتی تورکیای لە مانگی نۆڤەمبەری 2019 وە پێشخست بۆ 24/06 ی ئەمساڵ لەبەر مەترسی دەرنەچونی خۆیی و حیزبەکەی گەر هەڵبژاردنەکە لە کاتی خۆیدا بەڕیوە بچوایە.\nلەکاتێکدا کە هێشتا ئەو کۆمەك بە گروپە تیرۆریستەکان دەکات بەتایبەت داعش چ بە پارە و بە چەك و چ لە ڕێگای دیکەوە ، کە ئەمەش هەڕەشەیەکی گەورەیە لەسەر ژیانی خەڵکانی ئاسایی ئەمەریکا و بریتانیا و تەواوی ئەورروپا و عێراق و پاکستان و ئەفغانستان هەروەها لەسەر پرسی ئاشتەوایی لە ڕۆژهەڵاتی ناوین . ئەمەش ئەوە دەگەیەنێ تاکو زیاتر لە دەسەڵاتدا بمێنێتەوە ، بۆ تورکیا ، ناوچەکە ، ئەوروپا و ئەمەریکا، مەترسیدارتر دەبێت.\nپرسیارەکە لێرەداس ئەوەیە : پیاوێك لەگەڵ ئەم ڕیکۆردە خراپە و ئەم کاراکتەرە ناوازەیەدا ، بۆچی هێشتا لە دیدی دەسەڵاتدارانی ئەوروپا و ئەمەریکاوە مەترسی، نییە؟ بۆچی لە هاتنیا بۆ بریتانیا لە ڕۆژی 13/05 دا، ڕووبەڕووی سەدەها هەزار خۆپیشاندەر و ناڕەزاییکەران نەبووەوە؟\nلە ڕاستیدا دەبوایە ئاوا پێشوازی لێبکرایە ، دەبوایە لەلایەن خۆپیشاندەرانی توڕەوە بەو دروشمانەی کە شایستەیین ، بەخێرهاتنی لێبکرایە ، بەڵام میدیا و دەوڵەتی بریتانی ئەوەیان نەدەخواست بۆ ئەوەی سەرەکوەزیرانی بریتانیا و ئەردۆگان خەجاڵەت و شەرمەزار نەبن. میدیای بریتانی هەر وەکو نەریتی هەمیشەییان بێ دنگییان کرد هەر وەکو چۆن بە دەگمەن دڕندەکاریی و وێرانکاریی ئەرردۆگان و حیزبەکەیان کە بۆ ماوەیەکی یەکجار درێژ دژ بە کورد و خەڵکانی جالاکی دیکەی تورکیا ، ڕوماڵ کردووە.\nسەبارەت بە سەرەکوەزیرانی بریتانیا و حکومەتەکەشی ئەوانەی کە ڕویداوە و ڕودەدات لە وڵاتی تورکیا بە کورد و تورك خەڵکانی دیکەشەوە ، گرفتێك نییە و نەبووە بۆ ئەم دەوڵەتەی بریتانیا، بۆیە بزنس لەتەك ئەردۆگان و حکومەتەکەیدا بەردەوام و ئاساییە. لە ڕاستیدا کودەتا تێشکاوەکە و سەرکوتکردنی کورد و خەڵکانی دیکە لە لایەن دەوڵەتی تورکیاوە سوودمەند بووە بۆ حکومەتی بریتانی. هەر بۆیە لەو ڕۆژەدا لە هاتنی ئەردۆگاندا کاتێك کە ترێزە مەی-ی سەرەکوەزیران کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانییان بەست ، بەڵێنی کۆمەكکردنی بە ئەردۆگان دا و کوردیشی بەگشتی بە تیرۆریست بە هەموو بریتانیا ناساند . لە لایەکی دیکەشەوە مامەڵەی بازرگانی چەك و تەقەمەنی لەتەك تورکیادا بەردەوامە و لە ساڵی 2016 وە حکومەتی بریتانی زیاتر لە بڕی 1 ملیار پاوەند لە چەکی قورسی بە تورکیا فرۆشتوووە.\nبۆ ئەوانەمان کە پێشتر نەیاندەزانی ، با ئێستا باش بیزانن کە لە قازانجی دەوڵەتی بریتانی نییە کە ئەردۆگان و سیاسەتەکەی سەرزەنشت بکات چونکە تورکیا یەکێکە لە ئەندامە بەهێزەکانی ناتۆ و هاوپەیمانێکی گەورە و گرنگە بۆ ئەمان لە جەنگی ” دژە تیرۆردا” هاوکاتیش شەریکێکی باشە لە مامەڵەی ئایندەی بازگانی کاتێك کە بریتانیا لە یەکێتی ئەوروپا دێتە دەرەوە ، کە ئەمە ناتوانرێت پشتگوێبخرێت.\nبەم هۆکارانەی سەرەوە هەلوێستی بریتانیا و میدیاکەی بەرانبەر بە ئەردۆگان و حکومەتەکەی، بێ دەنگیی بوو ، هاوکاتیشش خۆپیششاندانەکەی ڕۆژی 15/05 دژ بە هاتنی ئەردۆگان بۆ بریتانیا تەنها بەجێهێڵرا بۆ کەمێك لە کورد و تورك و هەندێکیش لە چەپ و نقابی و سۆشیالیت و ئەنارکیستەکان، کە لە حاڵەتێکی ئاواشدا من هیچ سەرسام نیم .\nPrevious لە یادی 200 ساڵەی لە دایکبوونی کارڵ مارکسدا، چاوپێکەوتن لەگەڵ دیتمار داث\nNext ئاسایشی ئاومان له كوێدایه ؟ … شاخه‌وان سه‌نگاوی


رێواز فایەق پێیگوتین پارلەمان بێنرخە | Peshang Press\nده‌ستپێك هه‌واڵی كوردستان رێواز فایەق پێیگوتین پارلەمان بێنرخە\nئیعتیرافێکی زۆر جوانە کە سەرۆک پارلەمان رێواز فایەق لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ئێنئاڕتی دەڵێت پارلەمان کۆش ببێتەوە هیچی پێ ناکرێت و “تەنها خۆعەڕزکردن” دەبێت، بەڵام راستگۆیی بێ هەڵگرتنی بەرپرسیارێتیی، مانابەخش نابێت.\nبەخێرایی هەندێک لە وتەکانی خانمی سەرۆکی پارلەمان هەڵدەسەنگێین کە چۆن پۆستەکەی خۆیی و دامەزراوەی پارلەمانی خستە ژێر پرسیارەوە.\nرێواز خان دەڵێ کە پارلەمان ناتوانێت قانون دەربکات چونکە حکومەت توانای جێبەجێکردنی نییە. لە راستییدا، نە رێواز خان و نە ئەندامانی پارلەمان لەگەڵ سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیران لەمەڕ پرسی ڤایرۆسی کۆڕۆنا دانەنیشتون و گفتوگۆی ئەو پرسەیان نەکردوە تا ئێمە بزانین ئەگەر پارلەمانی کوردستان کۆمەڵێک قانون دەربکات ئەوا حکومەت جێبەجێیان دەکات یاخود نا. هیچ پارلەمانێک کە کەمێک نرخ بۆ خۆی دابنێت تەواوی دەستەڵاتەکان ناداتە حکومەت بۆ کۆنترۆڵکردنی قەیرانێکی وەک ئەوەی توشی هەرێمی کوردستان بوە. حکومەت لەوانەیە زیاتر حیزب و کۆمپانیاکانی بەلاوە گرنگ بێت، وەک زۆر لە حکومەتی دیکەی دونیاش، ئەوە پارلەمانە دەبێت هەنگاو بنێت و حکومەت ناچاربکات باڵانسێک لەنێوان خەڵک و کۆمپانیاکان و بودجەکەی خۆی دابنێت.\nپارلەمان دەبێ بەدواداچون بۆ ئەوە بکات بۆچی حکومەت توانای جێبەجێکردنی بڕیار و قانونەکانی نییە و ناتوانێت وەڵامدەرەوەی داواکانی خەڵک و نوێنەرانیان بێت. هۆکارەکان رونن؛ گەندەڵیی و شکستی کابینەی نوێی لە پرسی چاکسازیی و رێککەوتن لەگەڵ بەغداد و جێبەجێکردنی پەیمانەکانی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکان، حکومەت نەیتوانیوە حکومڕانیی باش پێشکەشبکات، حکومەت نەیتوانیوە بەسەر چەتەکانی نەوتدا زاڵ ببێت، حکومەت ناشیەوێت ئەمانە بکات چونکە هەردو هێزی حوکمڕانی سەرەکیی، لەپشتی ئەو تاڵانکارییەن. گۆڕانیش کە بەشدارە لە حکومەتدا، دەیەوێت جێپێی خۆی لە پارچە کێکەدا قاییم بکات. لێرەدا ئەرکی پارلەمان دێتەپێشەوە کە پێویستە حکومەت ناچاربکات لای کەم بەشێک لە داواکانی پارلەمان جێبەجێبکات. بەڵام، بۆ نمونە، لە پرسی قەیرانی دارایی ئێستا و ڤایرۆسی کۆرۆنا، پارلەمان هیچ قسەیەکی نییە تا حکومەت حیسابی بۆ بکات یان فەرامۆشی بکات.\nپارلەمان کە ئەمڕۆ کۆش ببێتەوە هیچی بۆ ناکرێت، تەنها هۆکار ئەوە نییە کە حکومەت گوێناگرێ و توانای نییە، بەڵکو پارلەمان لە دامەزراندنیەوە، نەک هەر لەو خولەیدا، بەڵکو لە خولەکانی تریشدا، دەزگایەکی سەرکەوتو نەبوە و هەمیشە قوڕمیشکراوی حیزبەکان بوە. بەڵام ئەو خولەی پارلەمانی کوردستان لاوازترین پارلەمانە لە مێژوی پارلەمانی کوردستاندا. رێواز خان جورئەتی نەکرد بەڕونیی ئەوە رونبکاتەوە کە پارتیی دیموکراتیی کوردستان زۆرینەیە، لە سەرۆکایەتیی پارلەمانیش جێگر و سکرتێر هەردوکیان پارتیین. پارتی بەتەنهاش دەتوانێت زۆرینەی پارلەمانیی دروستبکات. هەربۆیە، هەرشتێک بە ویستی خودی سەرۆکی حکومەت نەبێت، پارلەمانی کوردستان ناتوانێت و جورئەت ناکات دەستی بۆ ببات.\nرێواز خان دەڵێ کە غەدری لێ دەکرێت کاتێک رەخنەی لێ دەگیرێت. ئەوە جێی داخە چونکە رێواز خان وەک پارلەمان ئەرکەکەی جێبەجێناکا، راستییەکانیش دەزانێت و دانیشیان پێدا دەنێت، کەچی بەرپرسیارێتیی هەڵناگرێت. ملدانە بەر بەرپرسیارێتیی لە کاتی قەیراندا لە سەرکردە لێهاتوەکان چاوەڕێدەکرێت، بەڵام کەسێک بزانێت ناتوانێت لە ئاست بەرپرسیارێتییەکان بێت، خۆشی دان بەو راستییەدا بنێت، کەچی بەردەوامییش بدات بە پۆستەکەی، بەڕاستی کارەساتە.\nئەو رێکارانەی حکومەت گرتونەتیە بەر بۆ روبەڕوبەنوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا، قوەتی قانونییان نییە. بەڵام رێواز خان ئیعتیراف بەو رێکارانە دەکات و دەستەڵاتی راگەیاندنی دۆخی طەوارییش دەدات حکومەت. یەکێک لە رەخنەکانی ئۆپۆزسیۆن و رای گشتی و میدیا لە قانونی سەرۆکایەتیی هەرێم هەبونی دەستەڵاتی راگەیاندنی دۆخی طەواری بو، بەتایبەت لە کاتێکدا کە پارلەمان نەتوانێت کۆببێتەوە. سەرەڕای ئەوەی کە هیچ رێگرییەک لەبەردەم پارلەماندا نییە بۆ کۆنەبونەوە، کەچی رێواز خان دان بەوەدا دەنێت کە پارلەمان ناتوانێت کۆببێتەوە، واتا بەناڕاستەوخۆیی دەستەڵات دەدات حکومەت بۆ راگەیاندنی بارودۆخی لەناکاو. هەر بۆیەشە حکومەت رێکارەکانی توندترکردون بە رادەیەک لەسەر پۆستێکی فەیسبوک هەفتەیەک رۆژنامەنوسێک لە زیندان دایە.\nحکومەت و پارلەمان تەنها خۆیان لە بەرپرسیارێتیی دەشارنەوە کە کۆنابنەوە و حکومەت لەڕێی تێلیکۆنفرەنسەوە کۆبونەوەکانی رێکدەخات. ئەی بۆچی هێزەکانی ئاساییش و پۆلیس بڵاوبونەتەوە کە ئەوان زیاتریش کۆنتاکتیان لەگەڵ خەڵک هەیە؟ سەرۆکایەتیی حکومەت دەتوانێت تێستی کۆرۆنا بۆ تەواوی ستافەکەی بکا و کە بۆی دەرکەوت کەسیان هەڵگری ئەو ڤایرۆسە نین، کۆبونەوەکان بکەن و بە جێبەجێکردنی هەندێ رێکاری خۆپاراستن. هەندێک ماڵباتی کوردستانی عێڕاق کە شەوان کۆدەبنەوە، لە دۆخی کۆرۆناش، چی وایان لە کۆی ژمارەی ئەندامانی کابینەی حکومەت کەمتر نییە. بە کورتیی، هیچ پێویست ناکات حکومەت کۆنەبێتەوە، یان پارلەمان کۆنەبێتەوە. دەکرێت دەستوانە و ماسک ببەستن، هەروەهاکورسییەکانیان مەتر و نیوێک لە یەکتر دور بێت. یان دەکرێت لیژنەکان کۆببنەوە. بەهانەی هەبونی ئەو رێککارانە خۆدزینەوەیە لە هەڵگرتنی بەرپرسیارێتیی.\nکە سەرۆکی پارلەمان دەڵێت کە دەستلەکارکێشانەوەی هیچ لە مەوزوعەکە ناگۆڕێت. کۆبونەوەش ناکات چونکە پارلەمان هیچی لەدەستنایەت و حکومەتیش بڕیارەکان جێبەجێناکات. سەرەتا، دەبێت ئەوە بزانین کە دەستلەکارکێشانەوەی سەرۆکی پارلەمان زۆر شت دەگۆڕێت، بەتایبەت کەلتورێک دەگۆڕێت کە کەلتوری هەڵنەگرتنی بەرپرسیارێتیی و بەهیچ تەماشاکردنی بەرپرسیارێتییە. دەستلەکارکێشەی سەرۆکی پارلەمان لە بەرانبەر ناکارایی پارلەمان و بێنرخکردنی پارلەمان لەلایەن حکومەت و بێباکیی حکومەت لە بەرانبەر وڵاتییان و کاروباری وڵاتدا خاڵی وەرچەرخان دەبێت لە مێژوی پارلەمانی کوردستان و حوکمڕانیی کوردستان و سیاسەتمەدارانیدا. ئەوە وا دەکات خەڵک هەڵوێستێکی جدیی و رادیکاڵ لە بەرانبەر بێباکیی حکومەت نیشانبدات. ئەگەر رێواز خان بیەوێت یەک شت بکات و مێژویەک بۆ خۆیی و گەلەکەی تۆماربکات، ئەوا دەستلەکارکێشانەوەیەتی کە زۆر شت دەگۆڕێت.\nبەڵام پێدەچێت رێواز خان ئەو بەرپرسیارێتییە هەڵنەگرێت، هەربۆیە گوتی کە کۆبونەوەی پارلەمان تەنها خۆعەرزکردنە، کە بە بڕوای من ئەوە سوککردنی پارلەمانە چونکە ئەگەر سەرۆک پارلەمان پێیوابێت کۆبونەوەی نوێنەرانی گەل خۆعەرزکردنە، چۆن چاوەڕێبکەین کە حکومەت نرخ بۆ پارلەمان و ئەندام پارلەمانان دابنیت.\nپارلەمان خۆی لە بەرپرسیارێتیی شاردۆتەوە، ئەگەرنا دەیتوانی ئەو قەیرانی داراییی و ڤایرۆسە وەک دەرفەتێک بقۆزێتەوە بۆ فشارکردنە سەر حکومەت. بۆ نمونە، رێواز خان راست ناکات کە دەڵێت دەستەڵاتەکانی دەستەڵاتی بچوکن. ئەو دەتوانێت داوا لە لیژنەی نەوت و گاز یان نەزاهە بکات بۆ لێکۆڵینەوە لەو ملیار دۆلارەی کە لە بانقێکی لوبنانە، یان ئەو ٢٥٠ ملیۆن دۆلارەی کە بە ئەگەرێکی زۆر گەندەڵییەکی گەورەی تێدا کراوە و رۆزنەفت داویەتە کۆمپانیایەکی راوێژکاریی بۆ بردنەوەی چەند کۆنتراکتێکی نەوتی کوردستان. لەوەش زیاتر، رێواز خان وەک سەرۆکی پارلەمان دەیتوانی داوای پێکهێنانی لیژنەیەکی تەحقیقیی تایبەت بکات لەو مەسەلانە. ئەگەر رێواز خان ئەوانەی بکردبوایە، ئەوا خەڵکی کوردستان متمانەی بە پارلەمان تا رادەیەک دروستدەبو، فشاریشیان لە حکومەت دەکرد بۆ جێبەجێکردنی داواکانیان. حکومەتیش لەژێر فشارك خەڵک و میدیا و پارلەماندا، بەدڵنیایی هەڵوێستەکانی جیاواز دەبون لەو هەڵوێستە بێباکانەیەی ئێستای.\nسەرۆک پارلەمانێک و پارلەمانێک ئاگاداری داهاتی نەوت و گاز نەبن، قانونەکانیان جێبەجێنەکرێن، لە قەیراندا پرسیارن پێنەکرێت، توانای لێپرسینەوەی ئەو کەسانەیان نەبێت دایانناون بۆ راپەڕاندنی کاروبارەکان، نەتوانن ئەو قانونانە دەربکەون کە خەڵک پێویستییەتی، لە بەرانبەر حکومەت و سەرۆکایەتیی حکومەتدا بچوک و بێدەستەڵات بن، خۆشیان هەمو ئەو راستییانە بزانن و ئیعیترافیش بکەن بەڵام بەرپرسیارێتیی هەڵنەگرن، بۆ ئەوە باشن قفڵێک لە دەرگاکەی پارلەمان بدەن و بودجەکەی بۆ خەڵکی کەمدەرامەت بەکاربێت.\nرێواز خان زۆر بەڕونی پێیگوتین پارلەمان زۆر بێنرخە، بەڵام لە راستییدا پارلەمان زۆر بەنرخە، بەڵام حکومەت و پارلەمان و هێزە حوکمڕانەکان پێکەوە کار لەسەر بێنرخکردنی پارلەمان دەکەن. بەداخەوە ئەو لێدوانانەشی تەنها خزمەت بە حکومەت دەکات بۆ کۆنترۆڵکردن و بێدەنگکردنی جڤاک و میدیا. ئەو بە خەڵکی گوت ئەوەتا سەرۆکی پارلەمان هیچی پێناکرێت، تۆی هاووڵاتیی چۆن دەتوانیت هێزی فشار بیت لەسەر حکومەت.


گرووپی "یارانکۆی خۆشەویستـ"ـی مەریوان و هەورامان، سەردانی "محەممەد باختر"یان کرد\nکوردستان هەواڵ فەرهەنگ و هونەر نوێترین هەواڵ هەڵبژاردە\n10:12 - 3 رەزبەر 2719\nئاژانسی کوردپا: گرووپی "یارانکۆی خۆشەویستی" لە درێژەی چالاکییەکانی خۆیدا، بۆ ڕێزگرتن لە کەسایەتییە ناودار و مرۆڤدۆستەکان، سەردانی "محەممەد باختر"یان کرد.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، شەوی دووشەممە لەسەر سێشەممە، ڕێکەوتی ٢ی ڕەزبەر، گرووپی یارانکۆی خۆشەویستی سەردانی ماڵی لاوێکی کورد بە ناوی "محەممەد باختەر" خەڵکی مەریوانیان کرد کە بۆ ڕزگارکردنی سەگێک، لاقێکی خۆی لەدەست دابوو.\n"محەممەد باختەر"، لە ڕێکەوتی ٢٨ی سەرماوەزی ساڵی ٩٥دا، لە پادگانی سەربازیی "عەجەب شێر"، لە کاتی ڕزگارکردنی سەگێک کە لە تێلدڕوو (سیم خاردار) گیری کردبوو، مین پێیدا تەقییەوە.\nگرووپی یارانکۆی خۆشەویستی بۆ ڕێزگرتن لەو هەڵویستە مرۆڤدۆستانە و جوانمێرانە، سەردانی ماڵی ناوبراویان کرد و بەگەرمی لە لایەن بنەماڵەی محەممەد باختەرەوە پێشوازییان لێکرا.\nئەم سەردانە بە باسکردن لەسەر چۆنێتیی ڕوداوەکە لە لایەن خودی محەممەد باختەرەوە و خوێندنەوەی چەندین وتار و شێعر و پێشکەشکردنی پارچە مۆسیقا لە لایەن ئەندامانی یارانکۆی خۆشەویستییەوە، بەڕێوەچوو.\n"باختەر" ئاماژەی بەوە کرد کە تاکوو ئێستا لە لایەن کاربەدەستانەوە هیچ کارێکی بۆ نەکراوە و پەروەندەی کەمئەندامییەتییەکەی هەر لە ئیدارەکاندا بێ سەرئەنجام ماوەتەوە.\nلە کۆتاییدا تەندیسی ڕێزلێنانیش لە لایەن گرووپی یارانکۆی خۆشەویستی، پێشكەش بە محەممەد باختر کرا.


پیرانشار/ خەڵک نانیان دەست ناکەوێ \nبە پێی هەواڵەکان لە شاری پیرانشاری کوردستانی ڕۆژهەڵاتەوە، خەڵکی ئەو شارە ڕۆژی دوو شەممە ٢٩ی ڕەزبەر ١٣٩٨ی هەتاوی نانیان دەست نەکەوتووە.\nبە پێی ئەو هەواڵانەی کە بە ناوەندی هەواڵی ئاسۆی ڕۆژهەڵات گەیشتووە، نانەواخانەکانی شاری پیرانشار بە هۆی نەبوونی ئارد بە پێی پێویست بۆ دروست کردنی نان، نەیانتوانیوە نان بکەن و زۆربەی خەڵکی ئەو شارە ئەمڕۆ نانیان دەست نەکەوتووە. ئەمە لە کاتێک دایە کە ئێران لە بواری بەروبوومە کشت و کاڵییەکان و لەوان گەنم، لە وڵاتە دەوڵەمەندەکانی جیهانە.\nکۆماری ئیسلامی ئێران بە یارمەتی پێ پاساوی بۆ گرووپ و وڵاتانی هاوپەیمانی ئیدئۆلۆژی خۆی بۆتە هۆکاری سەرەکی هەژاری و نەداری خەڵکەکەی خۆی.\nلە کاتێک دا کە خەڵک لە ئێران و بە تایبەتی لە ناوچە کوردستانییەکان نانیان دەست ناکەوێت و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ نرخی نان لەو وڵاتە دوو بەرابەر و چەند بەرابەر دەبێتەوە، لە وڵاتێکی وەک سورییە، نان بە خۆڕایی بە خەڵک دەدات.


دووەم ساموئێل 3\n<< < دووەم ساموئێل 3 > >>\n١ جەنگ لەنێوان بنەماڵەی شاول و ماڵی داود درێژەی کێشا، هەتا دەهات داود بەهێزتر دەبوو، بنەماڵەی شاولیش هەتا دەهات لاوازتر دەبوون.\n٢ داود لە حەبرۆن چەند کوڕێکی بوو:\n٣ دووەمیان کیلئیاڤ لە ئەبیگایل بوو کە بێوەژنەکەی نابالی کەرمەلی بوو؛\nسێیەمیان ئەبشالۆمی* کوڕی مەعکای کچی تەلمەی پاشای گەشوور بوو؛\n٤ چوارەمیان ئەدۆنیای کوڕی حەگیس بوو؛\n٥ شەشەمیان یەترعام لە عەگلای ژنی داود بوو.\n٦ ئەوە بوو کاتێک جەنگ لەنێوان بنەماڵەی شاول و ماڵی داود بەرپا بوو، ئەبنێر پێگەی خۆی لەناو بنەماڵەی شاول بەهێز دەکرد، ٧ شاول کەنیزەیەکی هەبوو ناوی ڕیچپای کچی ئەییا بوو، ئیشبۆشەتیش بە ئەبنێری گوت: «بۆچی لەگەڵ کەنیزەکەی باوکم جووتبوویت؟»\n٨ ئەبنێر بە قسەکەی ئیشبۆشەت زۆر تووڕە بوو و گوتی: «ئایا من سەری سەگم، دەستی یەهودام؟ هەتا ئەمڕۆ من دڵسۆز بووم لەگەڵ ماڵی شاولی باوکت و لەگەڵ براکانی و هاوڕێیەکانی، هەروەها تۆم نەداوەتە دەست داودەوە. تۆش بەهۆی پەیوەندیم بەو ژنەوە گومانم لێدەکەیت؟ ٩ با خودا توندترین سزای ئەبنێر بدات، ئەگەر من پاڵپشتی داود نەکەم و سوێندەکەی یەزدان نەهێنمە دی، ١٠ بۆ گواستنەوەی پاشایەتییەکە لە بنەماڵەی شاولەوە، هەروەها دامەزراندنی تەختی داود لە ئیسرائیل و یەهودا، لە دانەوە هەتا بیری شابەع* .» ١١ ئیتر ئیشبۆشەتیش نەیتوانی بە یەک وشە وەڵامی ئەبنێر بداتەوە، چونکە لێی دەترسا.\n١٢ ئینجا ئەبنێر نێردراوی بۆ لای داود نارد بۆ ئەوەی بە ناوی ئەوەوە بڵێن: «ئەم خاکە هی کێیە؟» هەروەها بڵێن: «پەیمانی خۆتم لەگەڵدا ببەستە، ئەوەتا منیش دەستم لەگەڵتدایە بۆ ئەوەی هەموو ئیسرائیل بۆ خۆت بگەڕێنیتەوە.»\n١٣ داودیش گوتی: «باشە، من پەیمانی خۆمت لەگەڵدا دەبەستم، بەڵام یەک شتت لێ داوا دەکەم، ئەویش ئەوەیە، ڕووی من نابینیت، ئەگەر یەکەم جار میخەلی کچی شاول لەگەڵ خۆتدا نەهێنیت، کاتێک دێیت بۆ ئەوەی بمبینیت.» ١٤ ئینجا داود نێردراوی بۆ لای ئیشبۆشەتی کوڕی شاول نارد و گوتی: «میخەلی ژنم بدەوە کە بە سەد پێستی سەری ئەندامی نێرینەی فەلەستییەکان لە خۆمم مارە کردووە.»\n١٥ لەبەر ئەوە ئیشبۆشەت ناردی و لە مێردەکەی وەریگرتەوە، لە پەلتیێلی کوڕی لایش. ١٦ مێردەکەی لەگەڵی دەڕۆیشت و بەدوایدا دەگریا هەتا گەیشتە بەحوریم. ئینجا ئەبنێر پێی گوت: «بڕۆ، بگەڕێوە!» ئەویش گەڕایەوە.\n١٧ پاشان ئەبنێر لەگەڵ پیرانی ئیسرائیل قسەی کرد و گوتی: «ئێوە لەمێژە داوای داودتان دەکرد ببێتە پاشاتان، ١٨ کەواتە ئێستا ئەوە بکەن! چونکە یەزدان بە داودی فەرمووە: ”من بە دەستی داودی بەندەم ئیسرائیلی گەلم لە دەست فەلەستییەکان و سەرجەم دوژمنەکانیان ڕزگار دەکەم.“»\n١٩ هەروەها ئەبنێر لەگەڵ بنیامینییەکان قسەی کرد. پاشان ئەبنێر چوو بۆ ئەوەی لە حەبرۆن لەگەڵ داود قسە بکات دەربارەی هەموو ئەوەی ئیسرائیل و هەموو بنەماڵەی بنیامین پەسەندیان کردووە. ٢٠ کاتێک ئەبنێر لەگەڵ بیست پیاو هاتە حەبرۆن بۆ لای داود، داود خوانێکی ساز کرد بۆ ئەبنێر و ئەو پیاوانەی لەگەڵیدا بوون. ٢١ ئەبنێر بە داودی گوت: «هەڵدەستم و دەڕۆم، هەتاوەکو هەموو ئیسرائیل بۆ پاشای گەورەم کۆبکەمەوە، بۆ ئەوەی پەیمانت لەگەڵدا ببەستن و تۆش بەپێی هەموو ئەوانەی کە دڵت ئارەزووی دەکات فەرمانڕەوایی بکەیت.» داودیش ئەبنێری بەڕێکرد و ئەویش بە سەلامەتی ڕۆیشت.\n٢٢ لەو کاتەدا یۆئاب و پیاوانی داود لە پەلامارێک دەگەڕانەوە و دەستکەوتێکی زۆریان لەگەڵ خۆیاندا هێنابوو. بەڵام ئەبنێر لە حەبرۆن لەگەڵ داود نەبوو، چونکە بەڕێی کردبوو و بە سەلامەتی ڕۆیشتبوو. ٢٣ کاتێک یۆئاب و هەموو ئەو لەشکرەی لەگەڵی بوو هاتن، بە یۆئابیان ڕاگەیاند و گوتیان: «ئەبنێری کوڕی نێر هات بۆ لای پاشا و ئەویش بەڕێی کرد و بە سەلامەتی ڕۆیشت.»\n٢٤ لەبەر ئەوە یۆئاب بۆ لای پاشا چووە ژوورەوە و گوتی: «چیت کرد؟ ئەبنێر هات بۆ لات، بۆچی بەڕێت کرد بڕوات؟ ئێستا ڕۆیشتووە! ٢٥ تۆ دەزانیت کە ئەبنێری کوڕی نێر تەنها بۆ ئەوە هاتووە فریوت بدات، بە هاتوچۆکردنت بزانێت، هەموو ئەو شتانە بزانێت کە دەیکەیت.»\n٢٦ کاتێک یۆئاب داودی بەجێهێشت، چەند نێردراوێکی بەدوای ئەبنێردا نارد و لە ئەمباراوی سیرادا گەڕاندیانەوە، بەڵام داود ئاگای لەمە نەبوو. ٢٧ کاتێک ئەبنێر گەڕایەوە حەبرۆن، یۆئاب بۆ ئەوەی بە نهێنی قسەی لەگەڵدا بکات بردییە کەناری دەروازەکەوە و لەوێدا لە تۆڵەی خوێنی عەساهێلی برای سکی هەڵدڕی و کوشتی.\n٢٨ پاشان داود ئەمەی بیستەوە و گوتی: «من خۆم و پاشایەتییەکەم هەتاهەتایە لای یەزدان لە خوێنی ئەبنێری کوڕی نێر بێبەرین. ٢٩ با لە ملی یۆئاب و هەموو ماڵی باوکی بێت! با لە ماڵی یۆئاب زامی درێژخایەن و گەڕوگولی* و دارشەقە بەدەست و بە شمشێر کوژراو و برسی نان نەبڕێتەوە.»\n٣٠ یۆئاب و ئەبیشەی برای ئەبنێریان کوشت، چونکە ئەو عەساهێلی برایانی لە گبعۆن لە جەنگدا کوشت.\n٣١ ئینجا داود بە یۆئاب و هەموو گەل و ئەوانەی لەگەڵیدا بوون، پێی گوتن: «جلەکانتان لەبەر خۆتان دابدڕن و جلوبەرگی گوش* بپۆشن و لەبەردەم ئەبنێردا شیوەن بگێڕن.» داودی پاشاش لەدوای دارەمەیتەکە* دەڕۆیشت. ٣٢ ئەبنێریان لە حەبرۆن ناشت. پاشا بە گریانەوە لەسەر گۆڕی ئەبنێر دەنگی بەرزکردەوە، هەموو گەل گریان.\n٣٣ هەروەها پاشا بۆ ئەبنێر لاواندییەوە و گوتی:\n«ئایا دەبێت وەک مردنی گێلێک ئەبنێر بمرێت؟\n٣٤ دەستەکانت نەبەسترابوونەوە و\n٣٥ ئیتر هەموو گەل هاتن بۆ ئەوەی نان بدەنە داود و بیخوات. هێشتا ڕۆژ بوو، بەڵام داود سوێندی خوارد: «با خودا توندترین سزام بدات، ئەگەر پێش خۆرئاوابوون نان یان هەر شتێکی دیکە بخۆم.»\n٣٦ هەموو گەل زانییان و لەلایان پەسەند بوو، هەروەها هەموو ئەو شتانەی کە پاشا کردی لەلایەن هەموو گەلەوە پەسەند بوو. ٣٧ ئینجا لەو ڕۆژەدا هەموو گەل و هەموو ئیسرائیل زانییان کە کوشتنی ئەبنێری کوڕی نێر لەلایەن پاشاوە نەبوو.\n٣٨ پاشا بە خزمەتکارەکانی گوت: «ئایا نازانن ئەمڕۆ لە ئیسرائیلدا میرێک و گەورە پیاوێک کەوتووە؟ ٣٩ منیش ئەمڕۆ لاوازم، هەرچەندە دەستنیشانکراوم بە پاشا، ئەو پیاوانەش، هەروەها ئەم کوڕانەی چەرویا لە من بەهێزترن. یەزدان خراپەکار بەپێی خراپەکەی سزا دەدات!»


ئەمریکا لە 10 نیسان خەڵاتێکی 10 ملیۆن دۆلاریی راگەیاند بۆ هەر 'زانیارییەک لەسەر چالاکییەکان، تۆڕەکان و پەیوەندییەکان'ی به‌رپرسێكی حیزبوڵا، محەمەد کەوسەرانی. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا]\nبه‌رپرسێكی حیزبوڵا، محەمەد کەوسەرانی، پیاوێکی داواکراو کە بەرپرسیارێتییه‌کی گەورەی هەیە لە چاودێریکردنی کردەی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە عێراق، چەندین ئەرکی گرتۆتەدەست کە لە دوای جەنەڕاڵی باڵای ئێران قاسم سولەیمانی بەجێماون.\nشرۆڤەکاران وتیان دوای کوژرانی فەرماندەی هێزی قودس لە کانونی دووەم، کەوسەرانی وەکو کاراکتەرێکی دیار دەرکەوت، کە هەوڵدەدات شوێنپیێکانی ئەو پڕبکاتەوە و بەردەوامیبدات بە یەکڕیزی میلیشیکانی سەر بە ئێران لە عێراق.\nشرۆڤەکاران بە دیارونایان وت کەوسەرانی، کە رەگەزنامەی لوبنانی و عێراقی هەیە، بەرپرسیاربوو لە گواستنەوەی چەکدارانی عێراق بۆ شەڕ بۆ پشتیوانیکردنی رژێمی سوریا و بۆ گواستنەوەی چەک بۆیان بە قاچاخ.\nبۆ ماوه‌ی چەندین ساڵ، پلانیداناوە و بەشداربووە لە هێرشەکاندا دژ بە هێزەکانی هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تی لە عێراق، له‌نێویاندا هێرشەکەی کانونی دووەمی 2007 بۆسەر ناوەندێکی هەماهەنگی لە پارێزگای کەربەلا کە بووە هۆی کوشتنی پێنج سەربازی ئەمریکا.\nسەرکردەی حیزبوڵا محەمەد کەوسەرانی دەبینرێت لە میانه‌ی مەراسیمێکی یادکردنەوەی فەرماندەی هێزی قودسدا، قاسم سولەیمانی، لە شاری کرمان له ئێران. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا]\nشرۆڤەکاری سیاسیی سوری، زیاد مونجید بە دیارونای وت کەوسەرانی بەشێوەیەکی بەهێز دەرکەوته‌وە دوای کوژرانەکەی سولەیمانی، هه‌روه‌ها لە هەوڵدایە بۆ دڵنیاکردنەوەی ئەوەی ئێران کۆنتڕۆڵی میلیشیا عێراقییەکانی نەدۆڕێنێت.\nوتی لەسەرەتادا راپۆرتەکان دەریانخست کە كه‌وسه‌رانی لەگەڵ سولەیمانیدا کوژراوە، بەڵام ئەو هەواڵانە راست نەبوون، "لەوکاتەوە، وەک کاراکتەرێکی کاریگەر دەرکەوتووە کە ئێران بۆ بەرگریکردن لە بەرژەوەندییەکانی پشتی پێدەبەستێت".\nمونجید وتی کەوسەرانی لەئێستادا "کاراکتەرێکی کاریگەری پڕۆژەی هەژمونی ئێرانە لە عێراق" بەهۆی ڕۆڵەکەیەوە وەک ئاسانکارێک، کە هەماهەنگیی پەیوەندییەکانی نێوان چەند گروپێکی میلیشیای جیاوازی سەر بە سوپای پاسداران دەکات.\nوتی هەروەها بەشداربووە لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکانی عێراق لە دژی کاریگەریی ئێران، هەروەها لە سپیکردنەوەی پارە و چالاکی ئابوری نایاسایی بۆ یارمەتیدانی حیزبوڵا و گروپە ئێرانییەکانی تر.\nلە ئابی 2013، وه‌زاره‌تی دارایی ئەمریکا سزای خستە سەر کەوسەرانی بۆ یارمەتیدانی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە شێوەی ئابوری و لۆجستیدا.\nلە 10 نیسانی ئەمساڵیش، ئەمریکا خەڵاتێکی 10 ملیۆن دۆلاریی راگەیاند لە بەرامبەر "هەر زانیارییەک لەسەر جموجۆڵ و تۆڕ و هاوبەشەکانی کەوسەرانی."\nرۆژنامەوان و شرۆڤەکاری سیاسی عێراقی، زیاد شەنگالی بە دیارونای وت کەوسەرانی "کاریگەرییەکی زۆری لەسەر چۆنێتی جێبەجێکردنی ئایۆلۆژیای رابەری ئێران عەلی خامەنەیی لەلایەن میلیشیا عێراقییەکانی سەر بە ئێرانه‌وه هەیە".\nوتی هەرچەندە ناتوانرێت کاریگەرییەکەی بەراوردبکرێت بە کاریگەریی سولەیمانی، "کەوسەرانی هێشتا رۆڵێکی گرنگی هەیە لە هێشتنەوەی کۆنتڕۆڵ بەسەر ئەو گروپە چەکدارانەدا".\nوتیشی ئەو گروپانە پێکدێن لە کەتایب حیزبوڵا، عەسایب ئەهل ئه‌لحەق، نوجه‌با و رێکخراوی بەدر، رۆڵەکانی کەوسەرانیش پێکدێن لە "پێدانی فەرمان بۆ ئەنجامدانی هێرشی موشەکی بۆسەر سەربازان و دیپلۆماتکارانی بیانی لە عێراق".\nبه‌لاڕێبردنی پرۆسەی سیاسی\nشەنگالی وتی کاتێک بابەتەکە دێتە سەر پرۆسەی سیاسیی عێراق، کەوسەرانی کاریگەریی خۆی هەیە بە "دەستوەردان له پێکهێنانی حکومەتەکان و هەڵبژاردنی کاندیدە وەزارییەکان".\nبەگوێرەی شرۆڤەکاری سیاسی، غانم عەبد، کەوسەرانی یەکێکه لە "گرنگترین ئەو ئامێرانه‌ی ئێران بەکاریهێناوە بۆ دەستوەردان لە پەیوەندییە ناوخۆییەکانی عێراق".\nبە دیارونای وت مەترسیی کەوسەرانی لە "هەوڵە زۆرەکانیدایه بۆ به‌لاڕێدابردنی پرۆسەی سیاسی [لە عێراق] به ئاڕاستەیه‌كدا کە ئێران رازیبکات".\nپێش کوژرانی سولەیمانی، میدیای عێراق رایانگەیاند کە ئەم و کەوسەرانی بەشداربوون لە گفتوگۆکردندا لەگەڵ هێزە سیاسییەکان لە عێراق سەبارەت بە دانانی کەسێک لە شوێنی سەره‌کوەزیران عادل عەبدولمەهدی.\nراپۆرتی تر دەریدەخەن کەوسەرانی لە هەوڵەکانی بەردەوامە، تەنانەت دوای کوژرانی سولەیمانی و رۆڵەکەشی "گەورەتر بووە بۆ هەماهەنگیکارێک لەنێوان پێكهاته سوننی و شیعە و کوردەکاندا".\nهەروەها تۆمەتباردەکرێت بە راهێنانکردن بە میلیشیا چەکدارەکان لە عێراق و ناوچەکە و پێدانی پارە و چەک پێیان بۆ نانەوەی پشێوی و ناکۆکی له‌سوودی ئێران.


دۆزینەوەی ئاسەواری نەژیارڤانی سەردەمی ئیسلامی و مێژوویی لە سەقز - Mehr News Agency\n21 gulanê 2019 - 13:32\nNews Code 26592\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، یەکەم وەرزی لێکۆڵینەوەیی کۆنینەناسی تەپۆڵکەی کۆنی کۆشکەڵەی شارستانی سەقز بە مەبەستی هەڵکۆڵین بە مەبەستی ناسینەوەی سەردەمە فەرهەنگییەکان بە سەرپەرشتی تاهیر قەسیمی لە خاکەلێوەی ۸ ساڵ لەمەوپێشەوە دەستی پێکرد و ئێستاش لە حاڵی ئەنجامدایە.\nبە پێی قسەکانی سەرپەرشتی گرووپی لێکۆڵەر، ئاکامە سەرەتاییەکانی ئەو وەرزە، بریتییە لە دۆزینەوە پاشماوە بەجێماوەکان لە دوو سەردەمی فەرهەنگی سەدەکانی میانەی ئیسلامی و سەردەمی مێژوویی کە بۆ دیاری کردنی مێژووە ڕاستەقینەکەیان ئەبێ تاقی کردنەوەی دیاری کردنی ساڵ ئەنجام بدرێت.\nقەسیمی زیادی کرد: پێکهاتە دیاری کراوەکان لە سەردەمی ئیسلامی نیشاندەری شوێنەوارە گوند نشینییەکان بووە و لە سەردەمی مێژووییش پێکهاتەیەکی گڵی(خشتی) دەرکەوتووە.\nناوبراو وتیشی: بەرنامەی لێکۆڵینەوەیی کۆنینە ناسی تەپۆڵکەی کۆشکەڵە، یەکەم پڕۆژەی لایەنگاری لە ئەو شارستانەیە کە دەتوانێت زانیاری بەنرخ بخاتە بەردەستی لێکۆڵەران و بەشێک لە خشتەی مێژوویی ناوچەکە دیاری بکات. لەم پێوەندیدا بۆ پاراستن و ناساندنی ئەو ئاسەوارە بەنرخە هەماهەنگی پێویست لە گەڵ ئیدارەی میراتی فەرهەنگی، پیشە دەستییەکان و گەشتیاری کوردستان ئەنجام دراوە.\nتاقی کردنەوەی خوێن


قاوە و تەندروستی مرۆڤ\nكوردیو 21/01/2022 - 20:46 هەواڵ/تەندروستی\nقاوە لە خواردنەوە ھەرە سەرەکیەکانە لە جیھاندا ، لە چەند دەییەی پێشوودا ھەندێک لە توێژینەوەکان مەترسی شارەوەی قاوە لەسەر دڵ و جۆرەکانی شێرپەنجە دەرخستووە بەڵام توێژینەوە تازەکان باس لە سودە تەندروستیەکانی دەکەن.\n١- قاوەو تەندروستی دڵ و بۆریەکانی خوێن :\nبە گوێرەی تازەترین توێژینەوەکان لەسەر کەسانی تەمەن مامناوەند کراوە (واتا لە نێوان ٤٠-٦٠ ساڵان)ھەروەھا نەخۆشی دڵیان نەبووە، دەرکەوتووە کە خواردنەوەی سێ کوب قاوەی ڕۆژانە لە ٢١٪ ئەگەری جەڵدەی مێشک و ١٧٪ نەخۆشیەکانی دڵ و بۆریەکانی خوێن و ١٢٪ ھۆکارەکانی مردن کەمدەکاتەوە.\n»» لە توێژینەوەیەکی تردا کە لەسەر ٣٠٠٠٠٠ بەژداربوو کراوە ،دەرکەوتووە کە خواردنەوەی قاوە بە شێوەی ئاسایی ( ڕۆتینی ) ئەگەری تێکچوونی ڕیتمی کارەبایی دڵی زیاد نەکردووە بە ڕەچاوکردنی نەخۆشی ھاوپەیوەست و شێوازی ژیان و ھەڵکەوتەی جوگرافی.\nھەروەھا ھەندێ دیراسە کاریگەری قاوە لەسەر دابەزاندنی پەستانی خوێن بە شێوەیەکی مامناوەند دەسەلمێنن.\n»» کاریگەری قاوە لەسەر چەوریەکانی خوێن کەوتۆتە سەرشێوازی بەکارھێنانی بە نموونە قاوەی پاڵفتە نەکراو (ئیپریسۆ ) دەبێتەوە ھۆی بەرزبوونەوەی چەوری زیانبەخش بەھۆی بوونی کافیستۆڵ ( cafestol).\n٢- قاوە و شێرپەنجە جیاوازەکان :\nمێتا ئەنەلایزی ٢٨ توێژینەوە کاریگەری تەواوی خواردنەوەی قاوە و شێرپەنجەی ناوپۆشی منداڵدانی بەشێوی ئەرێنی پشتڕاست کردۆتەوە.\nتوێژینەوە ئیتاڵیەکان خواردنەوەی زیاتر لە ٤ کوپ قاوەی ڕۆژانە و مەترسی لیمفۆما ھەندێ جۆری تری شێرپەنجەیان دۆزیوەتەوە .\n»» لە توێژینەوە کۆنەکاندا ھەمان کاریگەی خراپ لەسەر شێر پەنجەی میزەڵدان دەرکەوتووە.\n٣- قاوە و شەکرەی جۆری دوو :\nبەراورد بەو کەسانەی کە قاوە ناخۆنەوە دەرکەوتووە خواردنەوەی ٦ کوپ لە ڕۆژێکدا لە ٣٣٪ مەترسی شەکرەی جۆری دوو کەمدەکاتەوە.\nھەروەھا ئەو قاوەیەی کە مادەی کافاین یش لێ دەرھاتووە ھەر سود بەخشە بووە لەو ڕووەوە.\n»» خواردنەوەی قاوەی کوڵاو ( boiled coffee)ئەو سودەی نیە بەراورد بە قاوەی فلتەر ( filtered coffee).\n٤- قاوە و کاریگەری لەسەر کۆئەندامی دەمار و دەروونی :\nخواردنەوەی قاوە یارمەتیدەرە بۆ دەروون دروستی ، کەم تا زۆر بەکاربردنی قاوە دەرکەوتووە لە ٣٠٪ ڕێژەی خەمۆکی کەم دەکاتەوە ھەروەھا مەترسی خۆکوشتن بە ڕێژەی لە ٤٥٪ کەمدەکاتەوە لەو کەسانەی ڕۆژانە دوو تا چوار کوپ قاوە دەخۆنەوە.\nھەروەھا کاریگەری ئەرێنی لەسەر پارکنسن و دواخستنی خڵەفاوت( لەبیرچوونەوە) ھەیە.\n٥- قاوە و تەندروستی جگەر :\nخواردنەوەی زیاتر لە دوو کوپ لە ڕۆژێکدا بە ڕێژەیەکی بەرچاو نیشتنی چەوری سەر جگەر کەمدەکاتەوە، ھەروەھا جگەر دەپارێزێت لە نەخۆشیە درێژ خایەنەکان.\nد.هەرێم کریم احمد


3/5/2021 9:39:31 AM\n4206 جار خوێندراوەتەوە\nسەردانی پاپای ڤاتیکان لەم ھەلومەرجە ناجێگیرەی عێراقدا، ئاماژەی زۆر لەخۆ دەگرێ بۆ ناوچەیەک پڕیەتی لە خوێنڕشتن و پێکدادان و نادادپەروەری، ئەو ناوچەیەش عێراقە. ھەرچەندە سەردانەکەی لە بەرگێکی ئاینیدایە، لەبەر ئەوەی بۆ خاکی ئیبراھیم دێت، کە قبوڵکراوی ھەرسێ ئایینەکەیە. پاپا کە مەرجەعی مەسیحی جیھانە ، بووەتە ھێمای ئاشتی بۆ جیھان ، بۆیە کاریگەری خۆی ھەیە لەسەر سیاسەت و پێکەوە ژیانی ئایینەکان و دەیەوێ تێگەیشتنی ھاوبەش لە نێوان ئاینەکاندا ھەبێت.\nبۆ ئەم مەبەستە لە مانگی ٢ دووی ساڵی ٢٠١٩ لە یٔەبوزەبی یٔیمارات، لەتەک یٔیمامی یٔەزھەر یٔەحمەد یٔەلتەیب وەک نوێنەری سوننە بەڵگەنامایەکی لێکتێگەشتنیان واژۆ کرد بۆ یٔاشتی و برایەتی یٔایینەکان، لەم سەردانەیدا بۆ عێراق لەتەک یٔەوەی سەردانێکی مێژووییە بۆ پاپاو بۆ عێراق، لە ناوەڕۆکیدا چەند پەیام و یٔامانجی سیاسی لەخۆ گرتووە. یەکێک لەو یٔامانجانە سەردانی نەجەف بۆ واژۆ کردنی لێکگەشتنی مەسیحی و شیعەکان. یٔەمەش لەلایەک سوننەی عێراق نیگەران دەکات، چونکە گرنگیان پێنەدراوە لەم سەردانەدا. لەلایەکی دیکەوە قوتابخانەی قوم نیگەران دەکات، کە یٔەم ھەنگاوە پێگەی نەجەف لەبەرامبەر قوم بەھێز دەکات.\nیٔەم سەردانەی پاپا ھەر لایەک ھەوڵدەدا بۆ بەرژەوەندی خۆی وەبەرھێنانی تێدابکات. لەنێوان ھەرسێ پێکھاتە سەرەکییەکەی عێراق ( کورد ، شیعە ، سوننە) خاڵی بەھێز لای ھەرێمی کوردستانە. چونکە پاپا دێتە عێراق و سەردانی مەسیحییەکان دەکات و دەبینێ ژمارەی مەسیحییەکان لە عێراقدا لە مەترسییەکی ترسناکدایە. ژمارەی مەسیحییەکان، کە ژمارەیان لە ملیۆن و نیوەوە تا ساڵی ٢٠٠٣ گەشتووەتە نیو ملیۆن کەمتر بەتایبەتی دوای داگیرکردنی موسڵ لەلایەن داعش، زۆربەی شوێنە پیرۆزەکانیان تێکدراو دەربەدەرکران. سەرەنجام ھەموو یٔەو مەسیحیانە لە ھەرێمی کوردستان گیرسانەوەو کۆکرانەوە و بەحورمەتەوە داڵدە دران.\nلەھەمان کاتدا لەھەرێمی کوردستان مەسیحییەکان ویٔایینەکانی دیکە یٔازادی تەواوی سیاسی ویٔاینی وکەلتورییان ھەیە ، بۆیە دەکرێ ھەرێمی کوردستان یٔەو وێنەی پێکەوە ژیانی یٔایینەکان لە کوردستان و پاراستنی مەسیحییەکان لە وێنای پاپادا جێگیر بکات. دڵنیام بەڕێز نێچیرەڤان بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بەو زمانە بەرزەی خۆی لە پرۆسەی دواندندا دەتوانێ پەیامی مەزڵومییەتی کورد بگەیەنێتە پاپا و واقیعی پێکەوە ژیانی یٔایینەکان بە یٔامادەبوونی نوێنەری ھەموو یٔایینەکان نیشانی پاپا بدات.\nھەرچەندە یٔامانجی سەردانەکەی زۆر ڕوون نییە، دەرەنجامەکەی چییە، گرنگ یٔەوەیە وەک ھەرێمی کوردستان وەک ھەرێم قسە بکەین، نەک ھەریەک لەلایەک بۆ خۆی بڵێ، چونکە ھەلومەرجی دوای سایکس بیکۆ وەک تۆفانەکەی نوح وابوو، یٔەوەی نەچووە کەشتییەکەی سایکس بیکۆ وە خنکا، بەڵام کورد لەیٔەنجامی پەلەقاژەی خۆی وتەسلیم نەبون بەشەپۆلەکانی سایکس بیکۆ ھەرچۆن بوو ،ڕاستە نەچووە کەشتیەکەی سایکس بیکۆ، بەڵام وە ک (عوجی کوڕی حەنەق)، کە تەنھا مەخلوق بووە لە کەشتییەکەی نوحدا نەبێت و نەخنکێت و ڕزگار ی ببێت. کوردیش ھەرچەندە دەوڵەتی بۆ دروست نەکرا ، بەڵام نەشخنکا و درێژەی بەمانەوەی خۆی دا. یٔێستاش لەم تۆفانەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، لەھاتنی پاپادا گرنگە پەیامی خۆی جێگیربکات لەزھنی پاپادا، ھیوادارم یٔەم دۆخە ترازاوەی ماڵی کورد، کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیامی ھەرێمی کوردستان نەبێت بۆ ھاتنی پاپا. کەواتە بۆبەرژەوەندی باڵای کوردستان ویٔایندەی کوردستان تەنھا پەیامی یٔازاری کوردبوون بگەیەنینە پاپا وھیچی دیکە بۆیٔەوەی لەکەشتی نوێی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا بەجێنەمێنێین .


کۆلا؛ خواردنەوەیەکی مەترسیدار\n22/11/2021 06:27 PM\nهەر وەک دەزانن ئەرکی جگەر پاککردنەوەی جەستەیە لە ژەهر و پیساییەکان و کەوابوو ئەندامێکی یەکجار گرنگە بۆ جەستە و دەبێ تەندروستییەکەی بپارێزین. توێژینەوە نوێیەکان دەریانخستووە کۆمەڵێک خواردنەوە هەین کە زیانیان بۆ جگەر هەیە و ئەم زیانە هیچ سنوورێکی تەمەنی نییە و هەمووان تووشی کێشە دەکات.\nبەپێی دەرئەنجامەکانی توێژینەوەیەک ئەو کەسانەی کۆلا دەخۆنەوە تووشی نەخۆشیی جگەری چەور دەبن و چەورییەکی زیاتر لەناو جگەریاندا کەڵەکە دەبێت. هەڵبەت ئەم چەوریی جگەرە ناکحولییە و مەترسییەکی ئەوتۆ ناخاتە سەر تەندروستی بەڵام قەبارەی جگەر گەورەتر دەکاتەوە و ئەمەش ئێش و ئازاری جگەری لێدەکەوێتەوە.\nبەپێی زۆربەی توێژینەوەکان ئەگەر ئەم کەسانە واز لە خواردنەوەی خواردنەوەی شیرین کە شەکری تێدایە بهێنن، تووشی نەخۆشیی جگەری چەور نابن. تەنانەت ئەو کەسانەی کە مانگی یەک جار کۆلا و خواردنەوەی هاوشێوە دەخۆنەوە بەنیسبەت کەسانی دیکە جگەریان چەورترە، کەوابوو بەو دەرئەنجامە دەگەین کە کاریگەریی نەرێنی ئەم خواردنەوە لە ئاستێکی بەرزدایە.


توانای پیاو بۆ منداڵ خستنه‌وه تا چ ته‌مه‌نێك بڕده‌كات؟\nوه‌رگێڕنی: حه‌مه‌ی ئه‌حمه‌د ڕه‌سول\nوه‌ڵام: توانای پیاو بۆ منداڵ خستنه‌وه (به‌پێی زانستی نوژداری) هه‌تاكو ته‌مه‌نی (80) ساڵی بڕده‌كات و رێژه‌یه‌كی كه‌میان نه‌بێت له پیاوان كه ده‌گاته 10% كه توانایان منداڵ خستنه‌وه ده‌گاته ته‌مه‌نی (60) ساڵی و ئیدی سپێرمه‌كانیان ده‌پووكێنه‌وه یان كاڵ و بێهێز\nله هه‌شت ساڵدا (9537) ماڵ له‌یه‌كترازاون\nبه‌دواداچوونی: گۆران عوسمان\nله(80%)ی هۆكاره‌كانی جیابوونه‌وه‌كان كه‌سی سێیه‌مه\nله (ده) حاڵه‌تی هاوسه‌رگیریی یه‌كێكیان به ته‌ڵاق كۆتایی دێ!\nبه‌پێی ئامارێكی دادگای باری كه‌سێتی سلێمانی، دیارده‌ی ته‌ڵاق‌و "ته‌فریق" به‌شێوه‌یه‌كی چاوه‌رواننه‌كراو زۆر بووه، به پێی ئه‌و ئامارانه‌ی كه ده‌ست(ماڵ) كه‌وتووه، له‌شاری\nكاتێك باوك دێته‌وه بۆ ماڵه‌وه\nهه‌یبه‌تی باوك له خێزاندا به واتای نه‌ڕه و ترس نیه، به‌ڵكو به واتای ڕێز و خۆشه‌ویستیه. كاتێك باوك دێته‌وه بۆ ماڵه‌وه، به‌ڵام منال له ژووری خۆیدایه و ده‌خزێته نێو دونیای ته‌كنه‌لۆجیایه‌وه و یه‌ك دنیا ته‌قه‌ی كردووه. ئێتر لێره‌وه یاسای\nپیاوی لێزان ئه‌و پیاوه‌یه به باشی پێشوازی ئه‌م ئاده‌میزاده هێمن و له‌سه‌رخۆو خۆشه‌ویسته شڵه‌ژاو و دڵ ترساوه ده‌كات.\nله یه‌كێك له‌و كتێبانه‌ی باسی جنس ده‌كات هاتوه‌و ده‌ڵێ: هه‌ستیارترین و وردترین ماوه‌ی جیهانی ژن و مێرد بریتی یه له‌و چه‌ند كاته‌ی شه‌وی یه‌كه‌می بوك و زاوا كه پڕه له ئاوات و ئامانج. له‌به‌ر ئه‌وه هه‌ڵس و كه‌وت و\nده‌پرسن وانه‌كانی چین و مامۆستاكانی چ بڕوانامه‌یه‌كیان هه‌یه؟\nیه‌كێك له‌و مادانه‌ی له شفتی به‌یانیان بۆ مناڵه‌كانی ئێوه‌مان داناوه كه ئه‌م هاوینه له په‌یمانگاكه‌مان، (په‌یمانگای هیوای) تۆ مناڵه‌كه‌ت به‌هێز بكه‌ین. ڕه‌چاوی دۆخی سایكۆلۆجی مناڵمان كردووه و به‌رهه‌مه‌كه‌ی له نزیكترین كاتدا ده‌بینی هه‌ر هه‌فته‌كانی سه‌ره‌تا ئه‌نجامه‌كه‌ی ده‌بینی.\nڤیدیۆكه ببینه، له په‌یمانگاكه‌مان (په‌یمانگای هیوای تۆ) كار له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی به كۆمه‌ڵایه‌تیبونی مناڵه‌كه‌ت ده‌كه‌ین.\nزۆر دایك و باوك هه‌یه ئه‌ڵێ مناڵه‌كه‌م به هۆی گۆشه‌گیرییه‌وه ڕه‌نگه تووشی حاڵه‌تی نه‌خوازراو بێت.\nئه‌م هاوینه له په‌یمانگاكه‌مان (په‌یمانگای هیوای تۆ) كار له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی به كۆمه‌ڵایه‌تیبونی مناڵه‌كه‌ت ده‌كه‌ین. كۆمه‌ڵایه‌تیبونی مناڵ به‌شێكی گرنگه له هۆكاری سه‌ركه‌وتنه‌كه‌ی.\nگوشەگیری و تێکەڵاوی نەکردنی خەڵکی\nهیوای مناڵه‌كه‌ت هیوای تۆیه\nپه‌یمانگای (هیوای تۆ) به سه‌رپه‌رشتی و به‌شداری د. به‌ختیار كه‌مال تاڵه‌بانی ـ پسپۆِڕی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی بۆ ئه‌م هاوینه چه‌ندین خوول بۆ مناڵانی ته‌مه‌ن (5ـ15) ساڵ ده‌كاته‌وه. نرخی خووله‌كان به پێی به‌شداریكردن له جۆری خووله‌كان جیاوازه و به شێوه‌یه‌ك دانراوه\nبە سەرپەرشتی و بەشداری د. بەختیار کەمال\nبۆ بینینی ڤیدۆكه كلیك بكه\nله ڕێگه‌ی ئه‌م جۆره خولانه‌وه، ئێمه هه‌وڵ ئه‌ده‌ین په‌روه‌رده‌ی مناڵه‌كانتان بكه‌ین\nفێركردن چه‌ند گرنگه په‌روه‌رده‌كردن ئه‌وه‌نده گرنگه، ئێمه ده‌مانه‌وێ هه‌ردوولای په‌روه‌رده‌كه‌و فێركردنه‌كه به جوانی و به مه‌زبووتی بگرین. ئه‌و مناڵانه‌ی كه ئێمه ئه‌مانه‌ته له‌به‌رده‌ستمانا زۆر جاره وه‌ك فێركردن\nبێ چاره‌یی(الاحباط) هێزێكی پالنه‌ره له پێناو سه‌ركه‌وتنمان\nبیلال ئه‌بوبه‌كر توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی\nشتێكی زانراوه زۆرێكمان روو به‌رووبونه‌ومان توش ده‌بیت له گه‌ل كۆمه‌ڵێك گیرو گرفت ریگری كه زوك رێگركن له‌به‌رده‌م مرۆڤ بۆ گه‌شتن به ئامانج و ئه‌و حه‌زانه‌ی ده‌مانه‌ویت به‌دی بهێنین ، زۆربه‌ی كات ئه‌م رێگریانه بارێكی قورس ناخۆش له‌ده‌روندا دروست ده‌كه‌ن\nچی بكه‌ین بۆ مناڵه‌كانمان (5ـ15) ساڵ له پشووی هاویندا؟\nـ كه‌سایه‌تی بۆ دروست بكه.\nتوانای بیركردنه‌وه‌ی بگۆڕه.\nـ ئاستی زیره‌كی زیاد بكه.\nحه‌زی بۆ دروست بكه بۆ خوێندن و خوێندنه‌وه.\nـ فێری متمانه به خۆبوونیان بكه.\nبۆ كارئاسانی ئه‌زیزان. به‌شداری مناڵه‌كه‌ت له خولی هاوینه، به‌سه‌رپه‌رشتی\nفێركردن چه‌ند گرنگه په‌روه‌رده‌كردن ئه‌وه‌نده گرنگه، ئێمه ده‌مانه‌وێ هه‌ردوولای په‌روه‌رده‌كه‌و فێركردنه‌كه به جوانی و به مه‌زبووتی بگرین. ئه‌و مناڵانه‌ی كه ئێمه ئه‌مانه‌ته له‌به‌رده‌ستمانا زۆر جاره وه‌ك فێركردن فێرمان كردوون، به‌ڵام په‌روه‌رده‌مان نه‌كردوون. چۆن ئه‌م فێركردنانه به‌كاربێن؟\nله ڕێگه‌ی ئه‌م\nئه‌مانه‌وێ توانای مناڵه‌كانتان به‌هێز بكه‌ین\nمن د. به‌ختیار كه‌مال تاڵه‌بانی له په‌یمانگای (هیوای تۆ ) به هاوكاری كۆمه‌ڵێك مامۆستای ئازیز و خۆشه‌ویست ده‌مانه‌ویَ خزه‌تێك به مناڵانی ئێوه‌ی ئازیز و خۆشه‌ویست بكه‌ن، له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك توێژه‌ر و مامۆستای زانكۆ و مامۆستای ده‌رچوی به‌شی ده‌رونزانی‌و شاره‌زا له بواری\nمناڵ له خوله‌كانمان بێزار نابێت.\nدایك و باوكی به‌ڕێز،\nدوودڵی له‌و هه‌موو شوێنه‌ی بۆ خولی هاوینه‌ی مناڵان هه‌یه. ئێمه به‌و به‌رنامه و پڕۆگرامه‌ی دامانناوه ئه‌و دوودڵیه‌ت ئه‌ڕه‌وێنیه‌وه.\nبه‌رزترین كولێتی له‌سه‌ر ئاستی پارێزگای سلێمانی پێشكه‌شی خێزانه‌كان ده‌كه‌ین. خاوه‌ن بڕوانامه‌ی باڵا، جیاواز له هه‌موو شوێنه‌كانی تر.\nئێمه هه‌موو میكانیزمه سایكۆلۆجیه‌كان\nبه‌ره‌و رۆشنبیریه‌كی په‌روه‌رده‌یی سه‌ركه‌وتوو\nئا/ بیلال ئه‌بوبه‌كر ـ تویژه‌ری كۆمه‌ڵایه تى\nگه‌وره‌ترین كۆسپی به‌رده‌م پرۆسه‌ی په‌روه‌رده كۆمه‌ڵێك شیوازو رێگای هه‌ڵه‌یه كه‌په‌روه‌رده‌كاران به‌كاری ده‌هێنن كه زۆر جار په‌یوه‌ندی به راو بۆچون و مه‌زاجی خاوانه‌كه‌یه‌وه هه‌یه ، ئه‌و ئه‌م شێوازو رێگا یانه به چاره‌سه‌ر كردنی كێشه‌كان ده‌زانێت ، كه‌سه‌رجه‌میان شێواز گه‌لێكی توندو\nدونیا له‌نیگای منداڵانه‌وه ببینن\nتوێژینه‌وه زانستیه‌كان نیشانیان داوه كه هه‌تا زیاتر وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی منداڵان بده‌ینه‌وه زیاتر زه‌مینه‌ی به‌هێزبون‌و گه‌شه‌كردنی بیرو خه‌یاڵی ئه‌وانمان ڕه‌خساندووه\nمنداڵان زمانی تایبه‌تی خۆیان هه‌یه، قسه‌و وشه‌كانیان له‌وانه‌یه به‌گوێی گه‌وره‌كان ئاشنا بن، به‌ڵام ئه‌وان واتاو لێكدانه‌وه‌ی جیاوازیان هه‌یه له هزری خۆیاندا بۆ\nئه‌گه‌ر هه‌ست به كه‌مبوونه‌وه‌ی ئاره‌زووی جنسی ده‌كه‌یتبه كاڵی و كوڵاوی‌و به سوره‌وه‌كراوی بیخؤ\nئه‌مه‌ی خواره‌وه وه‌ك چاره‌سه‌رێك هاوكاری گێڕانه‌وه‌ی ئه‌و چالاكیه‌ت ده‌كات كه به‌دوایدا ده‌گه‌ڕێی\nبرۆكلی: گه‌ر به‌كاڵی، یان به‌برژاوی یان به‌سووره‌وه كراوی بیخۆیت، ده‌توانیت به‌خواردنی ڕێژه‌یه‌كی زۆری فیتامین (سی)یت ده‌ست بكه‌وێت، له‌گه‌ڵ زانینی ئه‌وه‌ی ڤیتامین (سی) هاوكاری ده‌كات له ئاسان گه‌یاندنی خوێن بۆ\nپێشنیار بۆ دروستبوونی هه‌ستی خۆشه‌ویست بوون لای كه‌سانی تر:\nخۆشه‌ویستبوون واته جێگاگرتنی تۆ له دڵی ئه‌وانی تردا كاتێك كه تۆ هه‌ستی خۆشه‌ویستبوون لات دروست ده‌بێت له‌واقیعدا هه‌ستی كامڵ بوون‌و قبوڵبوون‌و پاراستن له‌لایه‌ن كه‌سانی تره‌وه لات دروست ده‌بێت تۆ ئه‌م هه‌سته درك پێ ده‌كه‌یت كه به‌ڕێز و سه‌رنج ڕاكێشیت.\nپیاوان جنیو ده‌ده‌ن و ژنانیش بۆڵه بۆڵ ده‌كه‌ن!\n"نه من گوێ له‌و ده‌گرم و نه ئه‌ویش گوێ له من ده‌گرێت" ئه‌مه وته‌ی لوقمان تاقانه بوو كه ته‌مه‌نی 33 ساڵه و ماوه‌ی 9 ساڵه پڕۆسه‌ی هاوسه‌رگیریی ئه‌نجامداوه. وتی: من جنێو ده‌ده‌م‌و ئه‌ویش بۆڵه بۆڵ ده‌كات. لوقمان هۆكاری ئه‌وه‌ی گێڕایه‌وه\nئایا هیچ ئایه‌تێك یان فه‌رموده‌یه‌ك هه‌یه باسی په‌رده‌ی كچێنی كردبێت؟\nوه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره م. محه‌مه‌د مه‌حمود تاوه‌گۆز\nهێنده‌ی ئاگاداری و به‌دواداچونی من، ڕاسته‌وخۆ نه‌خێر باسێكی ئه‌وتۆ نه‌هاتووه، ئه‌وه‌نده هه‌یه له‌ده‌قه‌كانی قورئانی پیرۆز و فه‌رموده شیرینه‌كانی حه‌زره‌تدا (درودی خوای له‌سه‌ر بێت) چه‌مكه‌كانی (أبكار، بكر، غیر محصن، بچع) وه‌ك هێمایه‌ك بۆ كچ و پاكیزه‌كان به‌كارهێنراوه.\nئه‌مه بابه‌تێكه ده‌توانرێت زیاتر له\nوا باشتره پیاو به ده‌ستی خۆی جله‌كانی بووكێنی له‌به‌ر كچه‌كه داكه‌نێ\nده‌بێ پیاو بزانێت چۆن له ژنه‌كه نزیك ده‌بێته‌وه. ده‌بێت پیاو بزانێت كه سه‌ره‌تا ژنه‌كه‌ی بوونه‌وه‌رێكی سۆزدارییه، له‌وانه‌یه ئه‌و شه‌وه به‌هۆی ماندووبونی ڕۆژی هۆڵ و ده‌نگ‌و زوڕناوه گونجاو نه‌بێت بۆ ژنه‌كه. ده‌بێ پیاو بزانێ كه كچه‌كه ئاماده‌یی ته‌واوی هه‌یه‌ن یان نا.\nهه‌فته‌ی داهاتوو وه‌ڵامی ده‌ده‌ینه‌وه\nهه‌موو ئه‌و پرسیارانه‌ی به‌ده‌ستمان گه‌یشتووه، هه‌فته‌ی داهاتوو وه‌ڵامی ده‌ده‌ینه‌وه. ئه‌و به‌ڕێزانه‌یش كه داوای ڕاوێژی كۆمه‌ڵایه‌تی و په‌روه‌رده‌یی ده‌روونیان كردووه ده‌یانه‌وێ له نزیكه‌وه پسپۆڕی ڕێنمایی ده‌روونی، یان خێزانی و ئاینی ببینن. به‌م زوانه له شێوازی ده‌وامی ڕێكخراوه‌كه‌مان ئاگادارتان ده‌كه‌ینه‌وه. ئه‌و خوول\nدڵنیایت مێرده‌كه‌ت چاو له‌ده‌ره!!!\nئا: زریان مه‌حمود


:: AM:09:55:21/11/2020 \nئه‌نجامی پشكنینی كوڕه گه‌وره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا پۆزه‌تیڤ راگه‌یه‌نرا. گوته‌بێژی كوڕه‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ گوتوویه‌تی ئه‌نجامه‌كه سه‌ره‌تای هه‌فته بووه و له‌و كاته‌وه خۆی كه‌ره‌نتین كردووه.\nبه‌گوێره‌ی رادیۆ فه‌ردا، وه‌ك زیاتر خستیه‌ڕوو هێشتا هیچ نیشانه‌یه‌كی ڤایرۆسه‌كه له‌سه‌ر جه‌سته‌ی دان تره‌مپ به‌دیار نه‌كه‌وتووه و ته‌واوی رێنوێنییه‌كانی تایبه‌ت به كۆرۆنا جێبه‌جێ ده‌كات.\nپێشتریش هه‌ریه‌ك له دۆناڵد تره‌مپ، میلانیای هاوسه‌ری و بارۆنی كوڕه بچووكیان تووشی كۆرۆنا بووبوون\nپێویسته بگوترێ پێشتریش هه‌ریه‌ك له دۆناڵد تره‌مپ، میلانیای هاوسه‌ری و بارۆنی كوڕه بچووكیان تووشی كۆرۆنا بووبوون، جگه له‌مانه ژماره‌یه‌ك له راوێژكار و فه‌رمانبه‌رانی كۆشكی سپیش تووشی ڤایرۆسه‌كه بوون.\nڤایرۆسه‌كه دیسان له ئه‌مه‌ریكا ته‌شه‌نه‌ی سه‌ندووه و ژماره‌ی قوربانیان و تووشبووان به خێرایی رووی له هه‌ڵكشانه. دۆناڵد تره‌مپ به‌وه تۆمه‌تبار ده‌كرێت له رێگریكردن له‌م ڤایرۆسه كه‌مته‌رخه‌م بووه و به یه‌كێك له هۆكاره‌كانی دۆڕانی له هه‌ڵبژاردن هه‌ژمار ده‌كرێت.\nله دنیادا نزیكه‌ی 58 ملیۆن كه‌س تووشی كۆرۆنا بوون و ملیۆنێك و 377 هه‌زار كه‌سیش گیانیان له ده‌ست داوه. له ئه‌مه‌ریكا سه‌رووی 12 ملیۆن كه‌س تووش بوون و زیاتر له 260 هه‌زار كه‌سیش گیانیان له ده‌ست داوه.


یه‌كه‌م/ له ده‌زگه‌وه بۆ بێ ماڵی\nئه‌مڕۆ عه‌ره‌بی سوننه له عێراق له جیۆگرافیا و پانتایی خۆیاندا بێ ماڵ و بێ پێگه و بێ نه‌وان. ئه‌وه‌ی ده‌بینرێت فۆڕمێكی درێژكراوه‌ی دۆخی سوننه‌كانی عێراقه له دوای رووخانی به‌عسه‌وه له ٢٠٠٣. جیۆگرافیای سیاسیی سوننه له عێراق به هه‌موو پارێزگا و شاره‌دێ و شارۆكه‌كانیه‌وه پڕه له وێرانیی، داته‌پین، تێكشاویی و وه‌ڕسبوون. ئه‌مڕۆ سوننه‌كان بێ ماڵ و بێ نیشتمان و بێ چوارچێوه‌ی سیاسین له عێراقدا. ئه‌م شێوه رێكخستن و ناسنامه‌یه له‌ڕووی كۆمه‌ڵناسی سیاسییه‌وه ته‌واو تازه‌یه بۆ سوننه‌كان وه‌ك گرووپێكی سیاسی-مه‌زه‌ویی عێراق.\nله دایكبوونی ده‌وڵه‌تی عێراق پڕۆژه‌یه‌ك بوو سوننه‌كان تێیدا باڵاده‌ست، خاوه‌ن بڕیار و ده‌زگه بوون. له دوای رووخانی سیستمی پاشایه‌تی، دواتریش هاتنی به‌عسییه‌كان بۆ ده‌سه‌ڵاتی عێراق وه‌ك ده‌وڵه‌ت، وه‌ك جیۆگرافیا و وه‌ك ده‌زگه و به‌ڕێوه‌بردن بوو به ماڵی سوننه‌كان. ژیان له‌ناو سیستمدا، له‌ناو به‌ها و ئایدۆلۆجیای ده‌وڵه‌تدا به‌ته‌واوی جیایه له ده‌ره‌وه‌ی سیستم و به‌ها بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ده‌وڵه‌ت.\nئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ زۆرینه‌ی ده‌سته‌بژێری سیاسی، سه‌ربازی سوننه‌كانی دڵته‌نگ و خه‌مبار كردووه ئه‌وه‌یه، له ده‌ره‌وه‌ی سیستمن، له ده‌ره‌وه‌ی بڕیار و به‌ها و ستراتیجه‌كانی ده‌وڵه‌تی عێراقین. عێراق وه‌ك ده‌وڵه‌ت نوێنه‌رایه‌تی ئه‌وان ناكات، ناتوانێ به‌ناوی ئه‌وان و له‌بری ئه‌وان قسه بكات، به‌ڵكو به‌بێ ئه‌وان قسه ده‌كات و ده‌وڵه‌تبوونی عێراق به‌رهه‌م ده‌هێننه‌وه و تازه ده‌كه‌نه‌وه. ئه‌وه‌ی ده‌بینرێ چیڕۆكی تراجیدییه به لای سوننه‌كانه‌وه، ئه‌وان هه‌م بێ ماڵن و هه‌م بێ بنكه‌ی سیاسین.\nژیان و باڵایی له ده‌ره‌وه‌ی سیستم دۆخێكه پڕه له ته‌نگژه و نامۆبوون. سوننه‌كان له دوای ساڵانێكی زۆر له‌ناو ده‌زگه و دامه‌زراوه و سوپا و بیرۆكراتیی و سنوور ئه‌مڕۆ له ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و ژێرخانه سیاسی و ئایدۆلۆجییه‌ن. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له په‌رله‌مانه سوننه‌كان خۆیان نین، به‌ڵكو ئامێرێكی دروستكراوه به‌ناوی ئه‌وانه‌وه.\nدووه‌م/ هه‌رێمی سوننه، ده‌رفه‌تێك بۆ هه‌ستانه‌وه\nدیاره هه‌لومه‌رجی عێراقی دوای ٢٠٠٣ سوننه‌كانی وه‌ك بلۆكێكی مه‌زه‌وی خسته دۆخی به‌رگری و په‌راوێزه‌وه. ئه‌وان له به‌رگری و پاڕانه‌وه‌دان وه‌ك چۆن رۆژگاری به‌ر له ٢٠٠٣ شیعه‌كانی عێراق له به‌رگری و پاڕانه‌وه و نووزانه‌وه‌دا بوون. سوننه‌كان له ڕووی جیۆپۆڵه‌تیكه‌وه لاواز، بێ كاریگه‌ری و بێ ناسنامه‌ن له به‌رانبه‌ر جیۆپۆڵه‌تیكی شیعه‌دا. هێڵی جیۆپۆڵه‌تیكی هه‌م سه‌رچاوه و ناوه‌ند و هه‌میش په‌راوێز و كۆتاكه‌ی روون و دیار و زاڵه.\nجیۆپۆڵه‌تیك واته هه‌موو بنه‌ما و پایه‌كان، واته (جیۆ كولتوور، جیۆئیكۆنۆمی، هایدرۆ پۆڵه‌تیك و ئیتنۆ پۆله‌تیك)، دیاره شیعه‌كان له ڕوانگه‌ی قوتابخانه‌ی جیۆپۆڵه‌تیكه‌وه باڵاده‌ست و خاوه‌ن سه‌رچاوه‌ی هێزی زیاترن. پێچه‌وانه‌ی ئه‌م باڵاییه‌ی شیعه، سوننه‌كان بێ پێگه و لاوازن. له ڕووی ئابوورییه‌وه پارێزگاكانی سوننه مه‌زه‌و كه‌متر خاوه‌ن سه‌رچاوه‌ی سروشتین، كه‌متر خاوه‌ن گازی سروشتی و نه‌وتن. كولتووری كۆمه‌ڵایه‌تی سوننه‌كان جیاواز و دژ به كولتووری كۆمه‌ڵایه‌تی ركابه‌ره‌كانیه‌تی، دژ به نه‌یاره‌كانیه‌تی. كولتووری سیاسییان له‌سه‌ر هه‌مان مۆدێل و رێباز به‌رده‌وامی به‌خۆی ده‌دات.\nده‌كرێ بڵێین كولتووری ده‌زگه‌گه‌رایی، سێنتڕاڵیزم و بیرۆكراتیی و سوپا به‌سه‌ریاندا زاڵه، ره‌نگه ئه‌م جۆره له كولتوور و بیركردنه‌وه پێوه‌ندی به توانه‌وه و ئاوێزانبوونه‌وه هه‌بێت له ناو ماشێنی ده‌وڵه‌تی به‌عسدا. له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا ئه‌مڕۆ سوننه‌كان به‌دوای ده‌رگه و ده‌روازه و هه‌ستانه‌وه ده‌گه‌ڕێن. هه‌ڵسانه‌وه‌ی جیۆپۆڵه‌تیكی و دیپلۆماسی. بوون به هێزێكی ئۆتۆنۆم و سه‌ربه‌خۆ.\nزۆرینه‌یان له ڕێی دروستكردنی هه‌رێمێكی سه‌ربه‌خۆوه ده‌یانه‌وێ كۆتا به چیڕۆكی په‌راوێزبوون و ته‌نیایی سیاسی و كوشتنی سیاسییانه بێنن. كاتێك باس له هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆی سوننه‌كان ده‌كرێت، جۆرێك له ئاگایی و زیندووبوونه‌وه له‌ناو ده‌سته‌بژێری سیاسی و شه‌قامی سوننیدا دێته كایه‌وه. ئۆتۆنۆمبوون له ڕوانگه‌ی ئه‌وانه‌وه ده‌ربازبوونه له بێ جووڵه‌یی و مردوویی. رزگاربوونه‌وه له هه‌ژموونی ئه‌وانیتر.\nسێیه‌م/ دنیای سوننه دوای كوشتنی قاسم سلێمانی\nدنیای دوای قاسم سلێمانی دنیایه‌كی جیاواز و تازه‌یه, جیاواز بۆ سوننه‌كان، جیاواز بۆ هێزه‌كانی تر، ته‌نانه‌ت بۆ شیعه خۆیشی وه‌ك گرووپێكی مه‌زه‌وی و سه‌ربازی.\nپێشتر قاسم سلێمانی به قسه‌كه‌ر، ئه‌كته‌ر و بڕیارسازی یه‌كه‌می ئێران و شیعه‌كان داده‌نرا له ناوچه‌كه‌دا. جووڵه‌كانی قاسم سلێمانی به‌ته‌واوی یه‌كسان بوون به جووڵه‌كانی كۆماری ئیسلامیی ئێران له عێراقدا. ئه‌م تارماییه‌ی قاسم و ئێران له عێراق به‌ته‌واوی سوننه‌كانی بێ جووڵه و بێ كاریگه‌ری و بێ به‌رنامه كردبوو.\nله بنه‌ڕه‌تدا یه‌كێك له خاڵه لاوازه‌كانی بلۆكی سوننه له ناوچه‌كه‌دا بێ ناوه‌ندی و بێ سه‌رچاوه‌بوون و بێ ناوكییه، دیاره له دوای كوشتنی قاسم سلێمانییه‌وه سوننه‌كان بیانه‌وێ به‌دوای به‌ده‌ستهێنانی ناوك و سه‌رچاوه‌یاندا بگه‌ڕێن و بیدۆزنه‌وه. هه‌م ده‌وڵه‌تی سعوودیه و هه‌میش ئیمارات و میسر و توركیا، به رێ و شوێنی جیاواز ده‌یانه‌وێ دووباره سوننه‌كان بخه‌نه ناو پرۆسه‌ی رێكخستن و دیسپلینی سیاسی و دیپلۆماسییه‌وه.\nدیاره به‌شێك له‌و هێز و ده‌وڵه‌تانه كار بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن له‌ڕێی دروستكردنی هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ و قه‌واره‌ی سه‌ربه‌خۆ سوننه دابڕێژنه‌وه و په‌ره‌یان پێ بده‌ن و له‌ژێر هه‌ژموون و ده‌سه‌ڵاتی شیعه و به‌غدا رزگارییان بكه‌ن، دواتر به بلۆكی جیۆپۆڵه‌تیكی سوننه‌ی ناوچه‌كه‌یان ببه‌ستنه‌وه.\nبۆچوونێك هه‌یه پێی وایه ئه‌مه‌ریكا له ئه‌گه‌ری ده‌ركردنیان له به‌غدا و ناوچه شیعه‌نشینه‌كان، ره‌نگه كارتی دروستكردنی هه‌رێمی سوننه به‌ڕووی شیعه‌كاندا بخه‌نه كار و عێراق بكه‌ن به سێ یه‌كه‌ی جیۆپۆڵه‌تیكی جیاواز و له یه‌كترازاو.\nكۆشكی سپی؛ له چاوه‌ڕوانیی سه‌رۆكدا


یەکەم خولی کێبەرکێی تۆپی پێی تازەلاوان لە ئەفغانستان - SAHAR KURDISH (Sorani)\nیەکەم خولی کێبەرکێی تۆپی پێی تازەلاوان لە ئەفغانستان\nکانونی دوھەم 19, 2021 13:43 Asia/Tehran\nیەکەم خولی کێبەرکێی پاڵەوانەتیی تۆپی پێی تازەلاوانی ژێر ١٦ ساڵانی ئەفغانستان لە کابۆلی پێتەخت دەستی پێ کرا.\nبە پێی ڕاپۆرتی ڕۆژی دووشەممەی «تولوع نیوز»، لەم کێبەرکێیانەدا کە بە میواندارەتیی کابۆل خەریکە بەڕێوە دەچێت، نوێنەرانی ویلایەتەکانی کابۆڵ، بامیان، لوگەر، پەنجشیر، کاپیساو پەروان بەشدارن.\nتیپەکانی بەشداری کێبەرکێکان بۆ دەستخستنی پلەی یەکەم بۆ ماوەی حەوتەیەک پێکەوە ململانێ دەکەن.\n«سوھەیل سیحری» بەرپرسی لێژنەی لاوانی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفغانستان، وتی: ئامانجی سەرەکیی بەرپاکرانی کێبەرکێی تۆپی پێی تازەلاوان لە کابۆل، ھەڵبژاردنی یاریزانانی ھەڵکەوتەو یارمەتیدانیان بۆ گەییشتن بە تیپەکانی لاوان و تەمەندارانە.\nھاوکات «تەمیم سابیری» ڕاھێنەری تیپی تۆپی پێی ژێر ١٦ ساڵی «کاپیسا» ڕایگەیاند: تیپەکەمان لە «کاپیسا» لە یاری کردن لە زەویی سەوزەڵانی بێ بەرین و ھەر لە بەر ئەمە کێبەرکێ کان لە کابۆل دا ئەزمونێکی باش بۆ یاریزانەکانی ئەم تیپە دێتە ئەژمار.\n«پەیمان»یش کە لە یاریزانانی تیپی ژێر ١٦ ساڵی ویلایەتی پەنجشیرە وتی: فیدراسیۆن لەم ویلایەتەدا گوێ ناداتە یاریزانان و زیاتر لە سەر یاریزانانی تیپی نیشتیمانیی پێتەخت چڕ دەبێتەوە. بەڵام سەرباری تەواوی دژوارییەکان ئێمە لێبڕاوین ھەتا لە کێبەرکێکان لەگەڵ خەنیمەکانی دیکە لە تۆڕنۆمێنتی کابۆل بەشداری بکەین.\nخۆپێشاندان شاری دیوانیەی عێراقیشی گرتەوە\nپەرلەمانی عێراق پڕۆژە یاسای قەرەبووکردنەوەی ژنانی ئێزدی رزگاربووی دەستی داعشی په‌سه‌ندکرد


ئەمریكا بۆ سعودیە: هەموو بكوژانی خاشقچی لێپێچینەوەیان لەگەڵ بكرێت – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » ئەمریكا بۆ سعودیە: هەموو بكوژانی خاشقچی لێپێچینەوەیان لەگەڵ بكرێت\nكار بۆ پێكهاتنەوەی وڵاتانی كەنداویش دەكات\nمایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە سەردانەكەی بۆ ریاز، داوا لە میر محەمەد بن سەلمان جێنشینی شاهانەی سعودیە دەكات، لێپێچینەوە لەگەڵ هەموو ئەوانە بكرێت كە دەستییان لە كوشتنی جەمال خاشقچی رۆژنامەنوسی وڵاتەكەدا هەبووە.\nپێشتر بۆمپیۆ بەر لەوەی بەرەو سعودیە بەڕێبكەوێت، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی لە دەوحەی پایتەختی قەتەر رایگەیاندبوو»وتوێژەكانمان لەگەڵ جێنشینی شاهانە و سعودییەكان بەردەوام دەبێت لەپێناو زامنكردنی لێپێچینەوەی تەواو سەبارەت بە تاوانی كوشتنی جەمال خاشقچی كە كارێكی ناپەسەندە».\nبە گوتەی وەزیری دەرەوەی سعودیە»بەردەوام دەبن لە وتوێژەكانیان و تەئكیدكردنەوە لەسەر بوونی هەموو بەڵگەنامەكانی بەردەستییان، تا لێوەی بە ڵنیاییەوە لێپیچَینەوە لەلایەن سعودییەكان و بە هەمان شێوە لەلایەن ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە بكرێت».\nلە سێی كانوونی دووەمی 2019وە، دادگایی كردنی 11 كەس لە سعودیە دەستیپێكردووە. داواكاریی گشتی سزای لەسێدارەدانی بەسەر پێنج كەس لەوانەدا سەپاندووە.واشنتۆنیش لای خۆیەوە سزای بەسەر 17 بەرپرسی سعودیەدا سەپاندووە كە پەیوەندییان بە كەیسەكەوە هەیە.\nدوای تێپەڕینی زیاتر لە سێ مانگ بەسەر كوژرانی لە تشرینی یەكەمی 2018، تائێستاش تەرمەكەی خاشقچی نەدۆزراوەتەوە، و تائێستاش پرسیار لەسەر ناسنامەی ئەو كەسە دەكرێت كە فەرمانی بە تیمە سعودیە 15 كەسە كردبوو بۆ جێبەجێكردنی تاوانەكە.\nبە كوژرانی خاشقچی، پەیوەندییەكانی نێوان ریاز و واشنتۆن كاریگەر بوون، ئەمەش لەكاتێكدا كە ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا هەوڵ بۆ پێكهێنانی «هاوپەیمانییەك» دەدات لە دژی ئێران لە ناوچەكە.\nوێڕای ئەوەی ئەنجومەنی پیران لەلایەن كۆمارییەكانەوە كۆنترۆڵكراوە، بەرپرسیارێتی تاوانی كوشتنی خاشقچی دایە پاڵ جێنشینی شاهانەی سعودیە، ئەمەش لەكاتێكدایە كە سەرۆكی ئەمریكا بەردەوام تەئكید لەسەر پاراستنی شەراكەتی ستراتیژی لەگەڵ ئاشنینی عەرەبی سعودیەدا دەكاتەوە.\nلە ریاز پۆمپیۆ چاوی بە جێنشینی شاهانەی سعودیە كەوت. لە سەردانی پێشووتریشی لەدوای دیارنەمانی خاشقچی لە تشرینی یەكەمی رابردوو، پۆمپیۆ و میر محەمەد لە چاوپێكەوتنی نێوانیاندا بە زەردەخەنەوە دەركەوتن، ئەمەش بووە مایەی توڕەكردنی بەشێك لە چینی سیاسی ئەمریكایی.\nلە 11ی كانوونی دووەمی 2019، پۆمپیۆ لە دیمانەیەكی لەگەڵ كەناڵی (فۆكس نیوز)ی ئەمریكایی رایگەیاندبوو»بەردەوام دەبین لە كاركردن لەپێناو زامنكردنی لێپێچینەوە لەگەڵ هەموو ئەوانەی دەستییان لە كوشتنی جەمال خاشقچیدا هەبوو، ئەمریكاش لەسەر ئەو كارە بەردەوام دەبێت».\nلە هەمان كاتدا وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، جەختی لەسەر گرنگی پەیوەندی ئەمریكایی سعودیی كردەوە بۆ ئەمریكاییەكان.\nلە دەوحەش پۆمپیۆ هەوڵیدا پێكهاتنەوەی كەنداو لەنێوان قەتەر و سعودیە و هاوپەیمانەكانی بەرەو پێش ببات.\nویلایەتە یەكگرتووەكان بۆ ساڵ و نیوێكە بێ سود هەوڵ دەدات سعودیە و قەتەر رازیی بكات تەنگژەی نێوانیان تێبپەڕێنن، ئەمەش بە مەبەستی پێداگریكردن لەسەر ئامانجە گرنگترەكەی واشنتۆن لە ناوچەكەدا كە ئەویش بەرپەرچدانەوەی هەژمونی ئێرانە.\nبانگەشەكردن بۆ یەكێتی نێوان وڵاتانی كەنداو\nوەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە كۆنفرانسە رۆژنامەوانییەكەی لەگەڵ شێخ محەمەد عەبدولڕەحمان ئال سانی وەزیری دەرەوەی قەتەر لە دەوحە، رایگەیاندبوو»ئەوەی پەیوەندی بە ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداوەوە هەیە..ئێمە هەموومان بەهێزتر دەبین گەر پێكەوە كاربكەین بۆ بەرپەرچدانەوەی رووبەڕبوونەوە هاوبەشەكان لە ناوچەكە و جیهان».\nپۆمپیۆ دەڵێت»پێمانوایە، من و ترەمپ، ئەو ناكۆكییە زۆر درێژەی كێشاوە».\nبە گوتەی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا»ئەو ناكۆكیانەی لەنێوان ئەو وڵاتانەدا دروست دەبن كە ئامانجێكی هاوبەشیان هەیە، بێ سودن».\nپۆمپیۆ هیوای خواستبوو»یەكێتی زیاتر لەنێوان وڵاتانی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لەماوەی چەند رۆژ و چەند هەفتە و مانگی داهاتوودا دروست ببێت».\nپۆمپیۆ وتارێكی لە بارەگای باڵێوزخانەی ئەمریكا لە جەوحە پێشكەش كرد و تێیدا رایگەیاندبوو»هەرگیز روون نییە، ئاخۆ ئەو ناۆكییەی هاتەئارا لەمڕۆدا بەرەو چارەسەر دەچێت یاخود نا، ئەمەش جێگەی داخە».\nسعودیە و ئیمارات و بەحرەین و میسر، لە پێنجی حوزەیرانی 2017، پەیوەندییەكانیان لەگەڵ قەتەردا پچڕاند.\nچوار وڵاتەكە، دەوحە بە نزیكبوونەوەی لە ئێران و «پشتیوانی لە تیرۆر» تۆمەتباردەكەن، ئەوەش بە توندی لەلایەن قەتەرەوەی رەتدەكرێتەوە كە لەو دەمەوە هەوڵ دەدات تەئكید لەسەر بەشداریی خۆی لە بنبڕكردنی تیررۆ لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكاندا بكاتەوە.\nهەموو هەوڵەكانی نێوەندگیری دووچاری شكست بوون، هەر بەو هۆیەشەوە لەم ماوەی دواییدا ئەنتۆنیۆ زینی، نێردەی ئەمریكا بۆ چارەسەركردنی ناكۆكییەكانی نێوان دەوحە و ریاز دەستی لەكاركێشایەوە، و بە تۆڕی «سی بی ئێس)ی ئەمریكایی راگەیاندبوو»بەهۆی نەبوونی خواستی سەركردە ئیقلیمییەكان لە پێشنیاری نێوەندگیری و ئاسانكاریی نەكردن بۆ سەرخستنی، دەستی لەكاركێشاوەیە».\nسەبارەت بە واشنتۆن، كۆتایی هێنان بە تەنگژەكە كارێكی گرنگە بۆ سەرخستنی پلانی پێكهێنانی هاوپەیمانێكی ستراتیژی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رووبەڕبوونەوەی ئێران كە جگە لە وڵاتانی كەنداو، مسیر و ئوردنیش لەخۆدەگرێت.\nپۆمپیۆ لە وتارەكەیدا لە 10ی كانوونی دووەمی 2019 لە قاهیرە، رایگەیاندبوو»ئیدارەی ئەمریكا كار بۆ دامەزراندنی هاوپەیمانییەكی ستراتیژی دەكات لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بۆ مەبەستی رووبەڕبوونەوەی گرنگترین ئەو مەترسیانەی روو لە ناوچەكە دەكەن».\nبە گوتەی پۆمپیۆ»لەمڕۆدا داوا لە هەموو ئەو وڵاتانە دەكەین، هەنگاوی نوێ هەڵبنێن و یاریدەدەربن لە پتەوكردنی هاوپەیمانی ستراتیژی لە ناوچەكەدا».\nلە مانگی داهاتوودا، ویلایەتە یەكگرتووەكان، لوتكەیەكی نێودەوڵەتی لە پۆڵەندا سازدەكات كە پێداگری لەسەر هەژموونی ئێران دەكاتەوە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمەش لەلایەن پۆمپیۆوە بۆ كەناڵی (فۆكس نیوز) لە 10ی كانوونی دووەمدا ئاماژەی پێكرابوو. بەڵام پێدەچێت ئەركەكە زۆر ئاڵۆز بێت.\nلە ئەبو زەبی، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بەو رۆژنامەوانانەی راگەیاندبوو كە لە گەشتەكەی بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست هاوڕێی بوون»جێبەجێكردنی رێكەوتنەكە كارێكی ئاڵۆزە، ئێمە قسە لەسەر رێكەوتنێكی ئاڵۆز دەكەین لەنێوان چەند وڵاتێك كە داوای پابەندوونی گرنگیان لێدەكەین، بەڵام پێموایە رێڕەوێك هەیە تا زیاتر بەرەوپێش بچین».


بۆچی ئەمریکا ناتوانێت سووپای هاوپەیمانەکانی بوونیاد بنێت\n25/ 09/ 2021\nئەگەر ئەمریکا لە شکستە بەردەوامەکانی ئەرکە ڕاوێژکارییەکانییەوە فێر نەبێت، ئەوا نابێت پێشبینیی ئەنجامێکی جیاوازیش بکات لە هەوڵە بەردەوامەکانی.\nئەفغانستان تەنێ دوواین شکستە\nهەوڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ پتەوکردنی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان تووشی کۆتاییەکی شەرمەزارکەر بوو. سووپای ئەمریکا 20 ساڵ و 83 ملیار دۆلاری خەرجکرد لە بوونیادنانی هێزێك کە لەماوەی چەند هەفتەیەکی کەمدا تووایەوە و لەو ماوەیەدا تەنیا چەند فیشەکێکی تەقاند و بۆ بەرژەوەندیی تاڵیبان دەستبەرداری وڵاتەکە بوو. داڕووخانی خێرای هێزە ئەمنییەکانی "ئەفغانستان" شتێکی نائاسایی نییە. لەڕاستیدا، بگرە نزیکە لە نەریتی ئەو هێزە ئەمنییە ناوخۆییانەی بە هاوکاریی سووپای ئەمریکا بوونیاد نراون. سێ گەورەترین هەوڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ بوونیادنانی سووپا هاوبەشەکان، لە ڤێتنام، ئێراق و ئێستایش ئەفغانستان، سەرجەمیان دووچاری شکستی سەرسووڕهێنەر هاتوونەتەوە. هۆکاری باش هەیە کە وێنەکانی "کابول سایگۆنی" ساڵی ١٩٧٥ و موسڵی ساڵی ٢٠١٤ دێننەوە یاد. ئەوەی سووپا پێیان دەڵێت "هاوکاریی هێزە ئەمنییەکان"، "بوونیادنانی توانای (لایەنی) هاوبەش"، یاخود "چالاکییەکانی مەشق و پڕچەککردن" وەك پایەیەکی ستراتیژییەتی بەرگریی ئەمریکا دەمێنیتەوە. گەر (ئەفغانستان و ئێراق) بەتەواوی وەلا بنێین، ئەمریکا ساڵانە ملیارەها دۆلار خەرج دەکات و هەزاران سەرباز جێگیر دەکات بە مەبەستی ڕاهێنان و هاوکاریی سووپای وڵاتانی دەرەوە لە سەرانسەری جیهاندا. هەرچەندە مەبەستی هاوکاریی لەم شێوەیە دەگۆڕێت، بەڵام ئامانجە سەرەکییەکەی؛ بریتییە لە گەشەپێدانی توانای سووپا هاوبەشەکانی بۆ لەئەستۆگرتنی ئەرکی ئاسایشی ناوخۆ، ئەوەیش تا ویلایەتە یەکگرتووەکان سەرچاوەکانی خۆی بکاتە ئەولەویەتی لەپێشتر. بەڵام، کێشەکە بریتییە لەوەی زۆرینەی کات هاوبەشەکانی "ئەمریکا" ئارەزووی بوونیادنانی سوپایەکیان نییە کە توانای شەڕکردنی هەبێت. وەك "کایتلین تالماج"، پڕۆفیسۆر لە زانکۆی "جۆرج تاون" نیشانی دەدات، دروستکردنی هێزێکی کاریگەر، پێویستە سەرکردە سیاسی و سەربازییەکان هانی پەرەپێدانی ئەفسەری بەتوانا بدەن، زنجیرەیەك فەرمان بسەپێنن، هانی مەشق و ڕاهێنانی سەخت بدەن و چاوێکیشیان لەسەر گەندەڵی بێت. بەڵام لە وڵاتە لاواز یاخود شکستخواردووەکاندا کە تێیدا "ئەمریکا" هاوکاریی ئەمنیی تێدا چڕ دەکاتەوە، سەرانی ئەو وڵاتانە زۆرینەی کات مانەوەی کەسایەتی و سیاسیی خۆیان دەخەنە پێش پتەوکردنی سوپای وڵاتەکانیانەوە. ئەو سەرکردانە زۆرینەی کات دەیانەوێت سووپاکەیان وەك سەرچاوەیەکی پشتگیری، یاخود وەك کوتەکێك دژی نەیارە سیاسییە ناوخۆییەکانیان بەکار بهێنن. ئەو سەرکردانە لەوانەیە پێشوازی لە بەخشندەیی هاوکاریی سەربازیی "ئەمریکا" بکەن، بەڵام لەهەمان کاتدا ترسیشیان لە بوونیادنانی هێزی پڕۆفیشناڵ هەیە کە هەڕەشە بخاتە سەر دەسەڵاتی خۆیان. هەر بۆیە دادخوازییەکانی ڕاوێژکارە سەربازییەکانی "ئەمریکا" پشتگوێ دەخەن و سیاسەتگەلێك پەیڕەو دەکەن کە سوپاکەیان بە لاوازی دەهێڵێتەوە.\nئەم ئاڵنگارییانە تەواو ڕوون بوون لە "ئەفغانستان".\nبەدرێژایی ئەرکی ڕاوێژکاریی ئەمریکا، دەرکەوت ئەفسەرانی ئەفغانستان ئامادەییەکی کەمتریان هەیە لە جەنگان لە پێناو حکومەتە گەندەڵەکەی "کابول" بە بەراورد بە زامنکردنی دەوڵەمەندکردنی خۆیان، گواستنەوەی دۆلاری ئەمریکی بۆ تۆڕە چاودێرییەکانی خۆیان لەڕێی پڕۆسەی گرێبەست و تەکاندنی خەڵکی "ئەفغانستان" لە هەر بەرکەوتنێکدا. لەلای خۆیانەوە سەربازەکانیش، کە بە چاوی خۆیان گەندەڵیی ئەفسەرەکانی خۆیانیان دەبینی، ئامادەیی کەمیان هەبوو لەوەی خۆیان دووچاری مەترسیی مردن بکەنەوە لەژێر فەرماندەیی ئەو ئەفسەرانەدا. بەدڵنیاییەوە ئەوکاتەش یەکە سەربازییەکانی "ئەفغانستان" ڕێکخراو نەبوون و بە ماوەیەکی زۆر بەر لە کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لەڕووی تاکتیکییەوە لاواز بوو - کاتێکیش هێزەکانی ئەمریکا کشانەوە، زۆرێك لەو یەکە سەربازییانە بڕیاریان دا دەروازەکان بەڕووی تاڵیباندا بکەنەوە. لە ئەفغانستان و ئەرکە ڕاوێژکارییەکانی سەرانسەری جیهاندا، "ئەمریکا" پشت بە چەند ستراتیژییەتێك دەبەستێت بۆ هاندانی ئەو هاوبەشانەی هەوڵ نادەن. سووپای "ئەمریکا" بوونیادنانی پەیوەندی لەگەڵ سووپای وڵاتانی دەرەوە دەخاتە پێش هەر جۆرە مەرجدانانێك بۆ هاوکارییە ئەمنییەکانی و، هاوکات بەرپرسانی مەدەنیی واشنتۆنیش پەیڕەوی ئەو ڕێبازە دەکەن. دواتر ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕاپۆرتی گەشبینانە بۆ گەلی "ئەمریکا" دەردەکات لەبارەی ئەو بەرەوپێشچوونەی لەلایەن هاوبەشە ناوخۆییەکەوە بەدی هاتووە، کە ئەوەیش تا ئەو ڕۆژە چارەنووسسازە درێژەی دەبێت کاتێك هێزەکە داوای لێ دەکرێت بە تەنیا کارەکانی ئەنجام بدات. دواتریش، سایگۆن، موسڵ، ئێستاش کابول بەم شێوەیەی لێدێت.\n"ڕازیکردنی هیچ کەسێك"\nسووپای "ئەمریکا" تاڕادەیەکی زۆر بەرپرسی یەکەمە لە داڕشتن و جێبەجێکردنی پڕۆگرامی هاوکارییە ئەمنییەکانی ئەمریکا. لقەکانی دیکەی حکومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان بەشێوەیەکی ڕێك گوێڕایەڵی سووپای ئەمریکا دەبن لەم پرسەدا؛ لەکۆتاییدا، چ شتێك دەکرێ ڕاستەوخۆتر بکەوێتە نێو بوارەکەی وەك لە بوونیادنانی سوپاکانی دیکە؟ لەڕووی پڕاکتیکییەوە، ئەوە سووپای ئەمریکایە کە لەبارەی پرسەکانی پێوەندیدار بە بەرەوپێشبردنی هێزە ئەمنییەکانیان، مامەڵە لەگەڵ سەرانی سیاسی و سەربازی دەدات. هەروەها ئەوە سووپای ئەمریکایە کە ستراتیژییەتەکانی چارەسەرکردنی کێشەی هێزی هاوبەشەکانی دادەڕێژێت. ئەو ڕێبازەی ڕێنوێنیی ئەرکە ڕاوێژکارییەکانی سووپای ئەمریکا دەکات ڕێگریی لە ڕاوێژکاران دەکات لەوەی شێوازی پاداشت و سزا بەکار بهێنن بۆ ڕازیکردنی سەرانی ناوخۆیی بۆ جێبەجێکردنی پراکتیزەی سەربازان، پەیڕەوکردنی زنجیرەیەك فەرمان، مەشق و ڕاهێنانی سەخت و سنووردارکردنی گەندەڵی. بۆ نموونە، کەتەلۆگێکی سووپای ئەمریکا، بە ئاشکرا ڕێگریی لە ڕاوێژکاران دەکات لەوەی بەرتیل بدەن یاخود دەسەڵاتی زۆرەملێ بەکار بهێنن، چوونکە ئەو ئەنجامانەی لەم شێوازانە بەدەست هاتوون تەنیا ئەنجامی کاتی بوون. لەبری ئەوە، پەیڕەوەکە و مەشق و ڕاهێنان ستراتیژییەك دروست دەکەن لەسەر بنەمای ڕازیکردنی پشتئەستوور بە پەیوەندیی دۆستایەتی. ڕاوێژکارە سەربازییەکانی ئەمریکا وا فێر کراون پەیوەندییان لەگەڵ هاوتاکانیان لەپێش هەموو شتێکەوە دابنێن، چونکە "متمانە و بڕوا دەستنیشانی ئەوە دەکەن ڕاوێژکارەکە تا چ ڕادەیەك دەتوانێت ئەرێنییانە کار بکاتە سەر هێزە ئەمنییە دەرەکییەکە.\nبەشێك لە ڕاوێژکارە ئەمریکییەکان هاتوونەتە سەر ئەو باوەڕەی کە پەیوەندیی دۆستانەی کەسی لەگەڵ هاوبەشەکان (چوونکە ئامرازێکە هەژموون و کاریگەری زیاد دەکات و ڕەفتاری هاوبەشەکە شێوە دەکات) وەك ئامانجی سەرەکیی ڕاوێژکاری ببینن. لەکاتی شکستخواردنی شێوازی ڕازیکردندا، ڕێنمایی ڕاوێژکاران دەکرێت خۆیان لە هەر هەنگاوێك بەدوور بگرن کە ئەگەری هەبێت ئەو پەیوەندییە بخاتە مەترسییەوە. ئەم ستراتیژییەتەی ڕازیکردنی دۆستانە بەردەوام بووە وێڕای ئەو ڕاستییەی کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خاوەن ئامرازگەلێکە دەتوانێت کاریگەریی لەسەر هێزە ئەمنییەکانی هاوبەشەکانی هەبێت. سەرانی وڵاتانی خانەخوێ زۆرینەی کات بۆ ئاسایشی ڕژێمەکانیان و، هەندێك کاتیش بۆ بەردەوامیی خۆیان، پشتئەستوورییەکی زۆریان بە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەیە، خۆشیان ئاگاداری ئەوەن. هەریەکە لە "نگۆ دین دایم"، سەرۆکی ڤێتنامی باشوور و، نوری مالیکی، سەرۆکوەزیرانی پێشووی ئێراق کە وڵاتی هەردووکیان لە پڕۆگرامی بەرفراوانی هاوکاریی سەربازیی "ئەمریکا" سوودمەند بوون، بەردەوام نیگەرانییان دەربڕیوە لەوەی خەریك بووە "ئەمریکا" لەسەرکار لایان بدات. (نیگەرانییەکانیشیان لە شوێنی خۆی بوو؛ دایم لە ساڵی 1963ـدا لە کودەتایەکدا کوژرا کە ئیدارەی جۆن کەنەدی بەشێوەیەکی بێدەنگ گڵۆپی سەوزی بۆ هەڵکرد، نوری مالیکیش لە ساڵی 2014 و دوای ئەوەی پشتیوانیی ئیدارەی ئۆبامای لەدەست دا، دەستی لەکار کێشایەوە.) گەر ترسی زۆر لەوەی لەوانەیە "واشنتۆن" لە هەر کاتێکدا بێت لە دەسەڵات بیانهێنێتە خوارەوە لەسەر مێزی گفتوگۆ خاڵی بەهێز نەداتە "ئەمریکا"، سەختە وێنای ئەوە بکرێت چی ڕوودەدات.\n"بیرۆکراتی کاری خۆی دەکات"\nبۆچی سووپای "ئەمریکا" درێژە بە ستراتیژییەتێكی ڕاوێژکاری دەدات کە سوودی نییە؟ هاوشێوەی زۆرینەی وڵاتانی گەورەی بیرۆکراتی، ئەمریکا دەیەوێت ئەو شێوازانەی کارکردن بەدامەزراوەیی بکات کە خزمەتی بەرژەوەندییەکانی دەکەن لە هەلومەرجی ئەمریکادا، ئۆتۆنۆمی، شکۆ و دەستگەیشتن بە سەرچاوەکان. سوپا ئەو مەرجانەی کارکردنی ستاندارد دادەڕێژێت کە خزمەت بە بەرژەوەندییە بیرۆکراتییەکانی دەکەن و، ئەو مەرجانەی کارکردنی ستانداردیش بەردەوام دەبن، مەگەر ئەوەی سەرکردە مەدەنییەکان بە ڕژدی هەوڵی گۆڕانکاری بدەن. لەوانەیە شێوازی ڕازیکردنی بەرانبەر لەڕێی پەیوەندیی دۆستانەوە کاریگەرییەکی کەمی لەسەر سەرانی نێوخۆیی وڵاتان هەبێت، تا سووپای باشتر بوونیاد بنێن، بەڵام خزمەت بە بەرژەوەندییە بیرۆکراتییەکانی سووپای ئەمریکا دەکات. ئەم شێوازە نەرمە درێژە بە ڕێزگرتن لە یەکدی دەدات لەگەڵ سەرکردە نێوخۆییەکان و شێوازێکی هاوبەشیی هاوئاهەنگ پەرە پێدەدات کە تەووای هەوڵە ڕاوێژکارییەکە دەکاتە یاسایی. لە بەرانبەردا، ئەو سەرکردە ناوخۆییانەی وڵاتان کە هەڕەشەی کەمکردنەوەی پشتیوانی دەکەن ئەگەری ئەوەیان لێ دەکرێت ببنە هۆی پچڕاندنی ڕێوشوێن و پەیوەندییەکانی خودی ویلایەتە یەکگرتووەکان.لەوانەیە ڕێگەیەکی خۆسەپێنەرانەتری ڕاوێژکارییش پشکۆی بڵێسەی گەورەی لێ بکەوێتەوە کە پێویست بەوە بکات "واشنتۆن" سەرنج بخاتە سەر هەوڵە ڕاوێژکارییەکە و، مەترسیی دەستتێوەردانی مەدەنی زیاد بکات.\nگەر بە چاوی تیۆری ڕێکخراوەیی لێی بڕوانین؛ قوتابخانەیەکی هزرە تیشك دەخاتە سەر ئەوەی دوژمنایەتیی نێوان بیرۆکراتەکان و پرۆسە بیرۆکراتییەکان بە چ شێوازێك دەبێتە هۆی داڕشتنی سیاسەتی دەرەوە هاوشێوەی هەمان نەخۆشی، ژمارەیەك کێشە لەگەڵ هاوکاریی ئەمنی دێنە ئاراوە. بۆ نموونە، بەشێك لە ڕەخنەگران گەشتە کورتخایەنەکانی ڕاوێژکارە سەربازییەکان وەك هۆکارێکی شکستی ئەرکەکانی مەشق و پڕچەککردن دەهێننەوە. ڕەخنەگران ڕاست دەکەن کە ئاماژە بەوە دەکەن گەشتی کورتخایەن بەهیچ شێوەیەك یەك ناگرێتەوە لەگەڵ تیۆری ڕاوێژکاریی کاریگەری خودی سوپادا، کە دەوەستێتە سەر پەیوەندیی کەسی لەسەر ئاستی جیهاندا. بەڵام گەشتە کورتخایەنەکان بە باشترین بەرهەمی لۆژیکێکی ڕێکخراوەیی دادەنرێن؛ لەڕێی هێشتنەوەی هێزەکان بۆ ماوەیەکی کەم، سووپا خۆی لە بەرپەرچدانەوەی نەرێنی بەدوور دەگرێت، کە لەڕێی گەشتی درێژخایەنەوە بەشێوەیەکی حەتمی دووچاریان دێتەوە. ئامانجی سوپا کەمکردنەوەی سەرئێشەی بیرۆکراتی و جێبەجێکردنی ئەو ڕێوشوێنە ستانداردانەی کارکردنە کە دەتوانێت درێژەیان پێبدات، تەنانەت گەر ئەو ڕێوشوێنانە لە خودی تیۆری سەرکەوتنی سوپاشدا جیابووبێتنەوە.\n"وڵاتانی هاوبەشی ئەمریکا زۆرینەی کات نیازی بوونیادنانی سووپایەکیان نییە کە بەڕاستی توانای شەڕکردنی هەبێت"\nخواستی سووپای "ئەمریکا" لە ڕاگەیاندنی بەردەوامی پێشوەچوون لە ئەرکە ڕاوێژکارییەکاندا، وێڕای کەموکوڕیی ئاشکرا، خزمەت بە ئامانجە بیرۆکراتییە هاوشێوەکان دەکات. لەمیانەی ڕاگەیاندنی پێشوەچوونێکی خاو، بەڵام جێگیر، سووپای ئەمریکا خۆی لە دژی ڕەخنە، دەستتێوەردان و پچڕان دەپارێزێت. جۆن سۆپکۆ، پشکێنەری گشتیی تایبەتی ئەمریکا بۆ بوونیادنانەوەی ئەفغانستان پێیوایە کە سوپای ئەمریکا "دەیزانی کە سوپای ئەفغانستان چەند لاوازە، بەڵام بەردەوام "لیستی ئامانجەکانی دەگۆڕی" لەبارەی ڕاگەیاندنی بەرەوپێشچوونەکانی بە مەبەستی نیشاندانی سەرکەوتن، تەنانەت گەر ئەوەیش شکستی بهێنایە، ئامرازی خەمڵاندنەکەی پۆڵێن دەکرد. جۆن دەڵێت؛ " گەر بەرەوپێشچوونێکت بەدەست بهێنایە، دەتتوانی (لەبارەی دۆخی خراپی سوپای ئەفغانستانەوە) بزانیت، بەڵام هاووڵاتییەکی ئاسایی ئەمریکی، باجدەرێکی ئاسایی، ئەندامێکی ئاسایی کۆنگرێس، کەسێکی ئاسایی کارمەندی باڵیۆزخانە نازانێت سووپای ئەفغانستان تا چ ڕادەیەك لاواز بووە ".هەڵسەنگاندنە خراپەکانی ئەرکی ڕاوێژکاری لە "ئەفغانستان" حاڵەتێکی جیا و بواردوو نین، بەڵکوو یاسایەکی گشتیی ئەرکە ڕاوێژکارییەکانی ئەمریکان. لە وڵاتی ئێراق، هەڵسەنگاندنەکانی سووپای ئەمریکا تیشکیان خستبووە سەر چەند پێوەرێك، بۆ نموونە، ئایا هێزە ئەمنییەکان کەرەستە و سەربازی پێویستیان هەیە بۆ ئەو ئەرکەی دەسەڵاتیان پێدراوە یاخود نا. ئەم ڕاپۆرتانە سیستەمێکیان بەخشیە سوپاکە بۆ پشتیوانیکردنی بەرهەمهێنانی ڕۆتینی ڕاپۆرتە گەشبینەکانی بەرەوپێشچوون. بەڵام، بەشێك لە ڕاوێژکارەکانی "ئەمریکا" لە "ئێراق" پێیانوابوو کە هەڵسەنگاندنەکانیان دۆخی ڕاستەقینەی هێزە ئێراقییەکانی دەستنیشان کردووە. یەکێك لە ڕاوێژکارێکی پێشووی ئەمریکا لە ئێراق دەڵێت، "ئایا هێزە ئەمنییەکانی ئێراق بەتەواوی پڕچەکن؟ من دەڵێم، بەڵێ، بەتەواوی پڕچەکن، بەتەواوی پڕچەکن بە چەکدارەکانی میلیشیاکان".\nهەلومەرجە هاوشێوەکان لە وڵاتی ڤێتنامیش سەرسامکەرن. جەنەڕاڵ "ویلیام وێستمۆرلاند"، فەرماندەی هێزەکانی "ئەمریکا" لە "ڤێتنام" بەردەوام گازاندەی لە بێتوانایی فیرقەی ڕاهێنانی ئەفسەران دەکرد، کەچی هەر پشتی بەو سیستەمی هەڵسەنگاندنە دەبەست کە چەند پێوەرێکی وەك گەیشتنی چەکی M16 وەك بەڵگەی بەرەوپێشچوون دەهێنایەوە. هاوکات بە ئاشکرا ڕێگری لە ڕاوێژکارە ئەمریکییەکان دەکرد لەوەی پەنا ببەنە بەر هەڕەشەی کشاندنەوەی تیمە ڕاوێژکارییەکانیان بە مەبەستی هاندانی ئەو ئەفسەرە ڤێتنامییانەی هاوکار نەبوون، ئەوەیش دوای ئەوەی هەوڵی لەو شێوەیە کاریگەری خراپی لە واشنتۆن لێکەوتەوە. سووپا خۆی لە ڕەخنەی دەرەکی پاراست و دواتر ڕۆبێرت کۆمەر، وەزیری بەرگریی ئەمریکا خستیە نێو ڕاپۆرتی 'توێژینەوە و بەرەوپێشچوون'ـی ساڵی 1972 لەبارەی جەنگەکەوە، بیرۆکراتی کاری خۆی کرد. لەکۆتاییدا؛ ئاڕاستەکردن و چاودێریکردنی داڕشتن و جێبەجێکردنی ستراتیژییەتی ڕاوێژکاریی سووپای ئەمریکا دەکەوێتە سەر سەرکردە مەدەنییەکان. بەڵام، نەریتە هەنووکەییەکان لە پەیوەندییە مەدەنی، سەربازییەکانی ئەمریکا بەو واتایە دێن کە ئەرکەکانی مەشق و پڕچەککردن پەیڕەوی لە شێوازێکی خەمناککەر و ناسراو دەکەن. سەرەتا، سەرکردە مەدەنییەکان ئەرکە سەختەکەی بوونیادنانی هێزە ئەمنییەکان لە نەتەوە بێ ڕەگەزنامەکان بە پێنتاگۆن (وەزارەتی بەرگریی ئامریکا) دەسپێرن، کە لەوانەیە لە هەندێ باردا کارێکی مەحاڵ بێت. دواتر، لە جێبەجێکردنی پڕۆگرامی هاوکارییەکەدا ملکەچی سووپای ئەمریکا دەبن. بە سەرهەڵدانی بەڵگە لەبارەی شکستی سووپای ناوخۆیی، سەرکردە مەدەنییەکان تا دێت زیاتر بەگومان و نائومێد دەبن، بەڵام زۆرینەی کاتیش دەست ناخەنە نێو وردەکارییەکانی سەربازییەوە. لەبری ئەوە، تاڕادەیەکی زۆر هەڵسەنگاندنە گەشبینە سەربازییەکانی ئەمریکا دووبارە دەکەنەوە لەبارەی گەشەسەندنی هێزی هاوبەشە ناوخۆییەکە تا ئەو بەتەواوی هەرەس دەهێنێت.\n"ئەمریکا وانەی خۆی فێردەبێت؟"\nلەوانەیە هەوڵی هاوکاریی سەربازی لە ئەفغانستان بە کۆتا هاتبێت، بەڵام هەوڵەکانی بوونیادنانی توانای هاوبەشە ئەمنییە ناوخۆییەکان وەك کۆڵەکەیەکی ستراتیژییەتی بەرگریی ئەمریکا دەمێنیتەوە. ئەگەر "ئەمریکا" لە شکستە بەردەوامەکانی ئەرکە ڕاوێژکارییەکانییەوە فێر نەبێت، ئەوا نابێت پێشبینیی ئەنجامێکی جیاوازیش بکات لە هەوڵە بەردەوامەکانی.\nشارەزایان و ڕاهێنەران ژمارەیەك ڕێنماییان پێشنیاز کردووە کە بەشێوەیەکی تەواوەتی چارەسەری بنەڕەتیی کێشەکانی هاوکاریی هێزی ئەمنی ناکات. تا ئەوکاتەی سەرکردە ناوخۆییەکان ئارەزوویان لە بوونیادنانی سووپای کاریگەر نەبێت، وەبەرهێنانی پارە و سەرچاوەی زیاتر لە ئەرکە ڕاوێژکارییەکان هیچ سوودێکی نابێت. هەوڵەکانی کەمکردنەوەی پشتبەستنی هاوبەشە ناوخۆییەکان بە هێزی ئاسمانیی ئەمریکا و هێزەکانی دیکە تەنها بەشێکی بچووکی کێشەکە چارەسەر دەکات، لەکاتێکدا چارەسەرکردنی پرسە ناوخۆییە بنەڕەتییەکە بە چارەسەرنەکراوی دەمێنێتەوە. درێژکردنەوەی ماوەی گەشتەکانی ڕاوێژکارەکان و ڕاکێشانی باڵاترین هێزەکان جیاوازییەکی کەم دروست دەکات گەر ئەو ڕاوێژکارانە بەردەوام بن لە تەنیا پشتبەستن بە هێزی قایلکەریان بۆ قایلکردنی سەرکردە ناوخۆییەکان بۆ بەهێزکردنی سوپاکانیان. لەبری ئەوە، پێویستە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دووبارە هەڵسەنگاندن بۆ ئامانجی پڕۆگرامەکانی مەشق و ڕاهێنانی سوپاکەی بکات. بە لەبەرچاوگرتنی سرووشتی هەڕەشەکە و شێوازی گونجانی لەنێو سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا، لەوانەیە بوونیادنانی سووپایەکی گەورە و پڕۆفیشناڵ کارێکی نە کردەیی و نە پێویستیش بێت. لە هەندێ حاڵەتدا، لەوانەیە ژیرانەتر بێت گەر ئەمریکا تیشك بخاتە سەر بوونیادنانی چەند یەکەیەکی کاریگەر بۆ مەبەستی کارکردن بە پشتیوانیی ئەمریکا. بۆ ئەو ئەرکە ڕاوێژکارییانەی "ئەمریکا" لە داهاتوودا بڕیاری ئەنجامدانیان دەدات، دەبێت دەستبەرداری سیاسەتە فرە سادە و ساکارەکەی بێت و لەبری ئەوە سیاسەتی قایلکردنەکەی بە بەکارهێنانێکی سیستەمبەندی هاندەرەوە هاوپێچ بکات. بۆ نموونە، بەرپرسان دەتوانن پەنا ببەنە بەر یەکێك لە باشترین نموونەکانی ئەم ڕێبازە؛ ئەرکەکانی سووپای هەشتی ئەمریکا بۆ مەشق و ڕاهێنانی سوپای ئەمریکا لە ساڵی 1948 بۆ ساڵی 1953.\n"ئەگەر ئەمریکا لە شکستە بەردەوامەکانی ئەرکە ڕاوێژکارییەکانییەوە فێر نەبێت، ئەوا نابێت پێشبینیی ئەنجامێکی جیاوازیش بکات لە هەوڵە بەردەوامەکانی"\nتەنانەت دوای هێرشی کۆریای باکووریش لە ساڵی 1950ـدا، سەرکردە سیاسی و سەربازییەکانی "کۆریای باشوور" بەشێوەیەك کەوتبوونە نێوان پاڵنەرە نەتەوەیی و تاکەکەسییەکان کە هێزە سەربازییەکانی لاواز کردن. بەڵام بەپێچەوانەی سووپای ئەمریکا لەمڕۆدا، جەنەراڵە ئەمریکییەکان و ڕاوێژکارە تاکتیکییەکان لەوکاتەدا شێوازێکی بەزەبریان گرتەبەر؛ جەنەراڵ جەیمس ڤان فلیت، فەرماندەی سوپای هەشتەمی ئەمریکا فەرماندەیی ڕاستەوخۆی سووپای کۆماری کۆریا-ی گرتە دەست و، وەك هەوڵێکیش بۆ دڵنیاکردنەوەی ئەوەی ئەفسەرە بەتواناکان پلەیان بۆ فەرماندەییە باڵاکان بەرز ببێتەوە و سووپا لە بەسیاسیکردن بپارێزرێت، جەنەراڵ جەیمس هەڕەشەی کەمکردنەوەی هاوکارییەکانی کرد. لەسەر ئاستی تاکتیکیش، ڕاوێژکارە سەربازییە ئەمریکییەکانی گرووپی ڕاوێژکاریی سوپای کۆریا بەهەمان شێوە هەوڵی هاندان و قایلکردنی هاوتا کۆرییەکانیان دا، بەڵام کاتێك هەوڵی قایلکردن شکستی هێنا، هەڕەشەی بڕینی هاوکارییەکانی ئەمریکایان کرد لە یەکەکانی کۆریای باشوور، ئەوەیش بە مەبەستی ناچارکردنی ئەفسەرەکان بۆ جێبەجێکردنی فەرمانەکانیان. تا ساڵی 1952، بە دەگمەن ئەفسەرانی سووپای کۆریای باشوور بەبێ ڕەزامەندیی سوپای هەشتەمی ئەمریکا پلەیان بەرز دەکرایەوە و، تا ناوەڕاستی ساڵی 1953ـش، هاوبەشە ناوخۆییەکە بووە هێزێکی شەڕکەری بەهێز.\nهەمیشە فاکتەر و سنووربەندیی ئاڵۆز هەن بۆ بەروارە جیاوازەکان. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کات و شوێنێکی جیاوازدا سووپای کۆریای باشووری بوونیاد نا و، مەبەست لێی ڕووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەیەکی جیاواز بوو وەك لەوەی ئەمریکا لە (ئەفغانستان و ئێراق) ڕووبەڕووی بووەوە. ڕێبازی بەزەبری سووپای ئەمریکا لە کۆریا لەوانەیە بەو ڕاستییە کێشرابێت کە تەواوی یەکەکانی ئەمریکا بە داتاشینی سووپای کۆریای باشوور ڕووبەڕووی هەرەسهێنان بوونەتەوە لە بەرەکانی بەرەکانی پێشەوە، هەڕەشەیەکی دەستبەجێ و فیزیکی بۆ سەر ژیانی ئەمریکییەکان کە لە شەڕەکانی داهاتوو زیاد نەبێت. هەرچەندە لەوانەیە بژاردەی فەرماندەیی ڕاستەوخۆی تەواوی سووپای وڵاتە هاوبەشەکانی "ئەمریکا" شتێکی کردەیی نەبێت بۆ ئەو وڵاتە، بەڵام شتانێکی زۆر هەن کە "ئەمریکا" دەتوانێت لە ئەزموونە ڕاوێژکارییەکەی لە کۆریا وانەی لێ وەربگرێت. بە دیاریکراوی، دەتوانێت ئەو وانەیە وەربگرێت کە ئەوە تەنیا ڕێبازی قایلکردنی دۆستانە نەبوو بووە هۆی شێوەگۆڕینی سووپای کۆماری کۆریای باشوور، بەڵکوو جێبەجێکردنی سیستەمبەندی هاندەریش بەشدار بوو لەو کردەیە.\nدەکرێ ڕێبازێکی لەو چەشنە کاریگەریی بەشێك لە پڕۆژەکانی هاوکاریی هێزە ئەمنییەکان زیاد بکات. لێ ویلایەتە یەکگرتووەکان بژاردەیەکی دیکەی لەبەردەمدایە؛ دەتوانێت تێکڕای ئەرکەکانی مەشق و پڕچەککردن کەم بکاتەوە. لەبری بەکارهێنانی ئەرکە ڕاوێژکارییەکان وەك بژاردەی پەسەندی چارەسەرکردنی هەڕەشە ئەمنییەکانی ناوخۆی وڵاتانی هاوبەشی ئەمریکا، دەتوانێت ئەو چەشنە پڕۆگرامانە بۆ ئەو وڵاتانە گڵ بداتەوە کە دامەزراوەی نیشتیمانیی بەهێزیان هەیە و ئارەزوویان بۆ بوونیادنانی سووپای بەهێزتر نیشان داوە. ئەم ڕێڕەوە سەر دەکێشێت بۆ کۆتاییهێنان بە زۆرینەی پڕۆژە هاوکارییە ئەمنییەکانی ئەمریکا، لەنێویدا هەوڵە بەردەوامەکانی بوونیادنانی هێزە ئەمنییەکانی ئێراق.\nبەگشتی، هەوڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی "ئەمریکا" بۆ مەشق و پڕچەککردنی سووپای وڵاتانی دەرەوە بەهۆی پاڵنەری لۆژیکی بیرۆکراتییەوە بووە نەك ستراتیژیەتێکی تێر و تەسەل. کەوتنی کابول شتانێکی زیاتر لە پووکانەوە و گەنینی دەرخست لەنێو سووپا دروستکراوەکانی دەستی "ئەمریکا". هاوکات پووکانەوە و گەنینی لەنێو شێوازی ئەمریکاش لە دروستکردنیاندا دەرخست.\nنووسینی/ ڕاچێڵ تێکۆت: یاریدەدەری پڕۆفیسۆر لە زانکۆی بواری جەنگی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.\nئه‌م بابه‌ته 835 جار خوێنراوه‌ته‌وه


دی‌میستۆرا ڕۆژی هەینی ڕایدەگەیەنێت کەی وتووێژەکانی ئاشتی سوریا دەسـتپـێدەکەنەوە\nنێردراوی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ قەیرانی سوریا دەڵێت سبەی هەینی ڕایدەگەیەنێت کەی دانوسـتاندنەکانی نێوان حکومەت و ئۆپـۆزسیۆنی سوریا دەسـتپـێدەکەنەوە.\nستافان دی‌مستۆرا ئەمڕۆ پـێنجشەممە لە جنێڤ ئەمەی ڕاگەیاند و گوتی هەر سبەینێش گروپی نێودەوڵەتی بۆ پشـتوانی سوریا "International Syria Support Group"، کۆبوونەوەیەک سـازدەکات، ئەمەش یەکەم کۆبوونەوەی گروپەکە دەبێت لە پاش ڕاگەیاندنی پـلانی ئاگربەست بۆ سوریا لە لایەن ڕووسیا و ئەمەریکاوە.\nدی‌مستۆرا گوتیشی لەم دوایـیانەدا یارمەتیـیە مرۆیـیەکان بۆ چەندان ناوچەی گەمارۆدراو گەیشتوون. داوای کرد ئەم کارە بەردەوام بێت و هەموو ناوچەکان بگرێتەوە.\nیان ئێگلاند یاریدەدەری دی‌مستۆرا لای خۆیەوە ڕایگەیاند ڕێکخراوی بەرنامەی خۆراکی جیهانی WFP توانیویەتی لە ماوەی 2 هەفتەی ڕابردوو 180 ماشێنی پـڕ لە یارمەتی مرۆیی بگەیەنێتە 6 ناوچە کە مەزەندە دەکرێت 110 هەزار کەس دانیشتوانی ئەو ناوچانە بن.\nجێی وەبیرهێنانەوەیە لە 3 ی ئەم مانگی دووە نەتەوە یەکگرتووەکان دانوسـتاندنەکانی نێوان حکومەت و ئۆپۆزسیۆنی سوریای ڕاگرت کە تەنیا چەند ڕۆژێـک بوو دەسـتیانپـێکردبوو، ئەمەش بەهۆی بوونی کۆمەڵێـک کۆسپ لە بەردەم بەرەوپـێشچوونی وتووێژەکاندا، لەوانە گەمارۆی سەر ناوچەکانی ئۆپۆزسیۆن. وەها دانرابوو ئەمڕۆ 25 ی مانگ جارێـکی دیکە وتووێژەکان دەسـتپـێبکەنەوە، بەڵام دواتر دیمستۆرا ڕایگەیاند کە ناکرێت لەو کاتەدا دەسـتپێـبکاتەوە.


بۆ قەدەغەی هاتووچۆ لە نەورۆز و مووچە دوابڕیار درا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوتەبێژی فەرمی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە پابەدین بە دابەشكردنی مووچەی مانگانە و دەشڵێت: “بۆ قەدەغەی هاتووچۆ دواتر كۆبوونەوە دەكرێت”.\nجوتیار عادل، وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، حكومەت پابەندە بە دابەشكردنی مووچەی مانگانە و بەپێی داهاتی بەردەست وەزارەتی دارایی ڕایدەگەیەنێت.\nبەپێی وتەی وتەبێژی حكومەتی هەرێم، بڕیار نییە پێش جەژزنی نەورۆز مووچە بدرێت و وتی، “بابەندین بە دابەشكردنی مووچە لە هەموو 25ی مانگێك و ئەو داهاتەی دێتە بەردەستی حكومەت تەمویلەكەی دیاری دەكرێت”.\nسەبارەت بە لێبڕینی مووچە سەرەڕای زیادبوونی نرخی نەوت وتی، “پێدانی مووچە لەلایەن وەزارەتی داراییەوە بەپێی داهاتی بەردەست دەبێت و ڕێكارەكان ئەوان ڕایدەگەیەنن”.\nئاشكراشی كرد، تا ئێستا هیچ بڕیارێك نییە بۆ قەدەغەی هاتووچۆ بۆ ڕۆژانی نەورۆز، بەڵام لە هەفتەی داهاتوو و لە پێش نەورۆز كۆبوونەوەی دیكە دەكرێت و ڕەوشەكە هەڵدەسەنگێنرێت و ئەگەر دۆخەكە خراپتربێت بڕیاری تر دەدرێت.\n13 شوبات 2021 11.41 pm


Mattheüs 17 HTB - مەتا 17 KSS\n1دوای شەش ڕۆژ، عیسا بە تەنها پەترۆس و یاقوب و یۆحەنای برای لەگەڵ خۆی برد و بۆ سەر چیایەکی بەرز ڕێبەریی کردن. 2پاشان لەپێشیان شێوەی گۆڕا، ڕووی وەک ڕۆژ دەدرەوشایەوە و جلەکانی وەک ڕووناکی سپی هەڵگەڕان. 3لەناکاو موسا و ئەلیاسیان بۆ دەرکەوت و لەگەڵ عیسادا کەوتنە گفتوگۆ.\n4ئینجا پەترۆس بە عیسای گوت: «گەورەم، پێمان باشە لێرە بین. ئەگەر حەز دەکەیت لێرە سێ کەپر دروستدەکەم، یەکێک بۆ تۆ و یەکێک بۆ موسا و یەکێکیش بۆ ئەلیاس.»\n6کاتێک قوتابییەکان گوێیان لەو دەنگە بوو، بەدەمدا کەوتن، زۆر ترسان. 7بەڵام عیسا هات، دەستی لێدان و فەرمووی: «هەستن، مەترسن!» 8ئینجا چاویان هەڵبڕی و لە عیسا زیاتر کەسیان نەبینی.\n9کاتێک لە چیاکە دەهاتنە خوارەوە، عیسا فەرمانی پێدان و فەرمووی: «ئەمەی بینیتان بە کەسی مەڵێن، هەتا کوڕی مرۆڤ لەناو مردووان هەڵدەستێنرێتەوە.»\n17جا عیسا وەڵامی دایەوە: «ئەی نەوەی بێباوەڕ و خوار، هەتا کەی لەگەڵتان بم؟ هەتا کەی بەرگەتان بگرم؟ ئەو کوڕە بهێننە ئێرە بۆ لام.» 18عیسا لە ڕۆحە پیسەکەی ڕاخوڕی و لە کوڕەکە هاتە دەرەوە، لەو کاتەوە کوڕەکە چاک بووەوە.\n20ئەویش پێی فەرموون: «لەبەر کەمی باوەڕتان. ڕاستیتان پێ دەڵێم: ئەگەر ئەوەندەی دەنکە خەرتەلەیەک باوەڕتان هەبێ، بەو کێوە دەڵێن ”لەوێ بڕۆ،“ دەڕوات و هیچ شتێک بۆتان مەحاڵ نابێت. ] 21بەڵام ئەم جۆرە ڕۆحانە دەرناکرێن، بە نوێژ و ڕۆژوو نەبێت.[»\n22کاتێک قوتابییەکان لە جەلیل کۆبوونەوە، عیسا پێی فەرموون: «کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست خەڵک و 23دەیکوژن، لە ڕۆژی سێیەم هەڵدەستێنرێتەوە.» قوتابییەکانیش بەمە زۆر دڵگران بوون.\n24کاتێک عیسا و قوتابییەکانی گەیشتنە کەفەرناحوم، باجگرانی دوو درهەمەکەی پەرستگا17:24 باجی تایبەت بووە بە پەرستگا، ساڵانە کۆدەکرایەوە. بڕوانە دەرچوون 30:13. هاتنە لای پەترۆس و گوتیان: «ئەرێ مامۆستاکەتان باجی پەرستگا نادات؟»\nعیساش پێی فەرموو: «کەواتە هاوڵاتییان ئازادن. 27بەڵام تاکو بۆیان نەبینە کۆسپ، بڕۆ دەریاچەکە و قولاپ هەڵبدە، یەکەم ماسی کە دەیگریت، دەمی بکەرەوە، دراوێکی ستاتیر17:27 ستاتیر جۆرە دراوێک بووە کە دەیکردە چوار درهەم. دەبینیتەوە، بیبە و لە جیاتی خۆم و خۆت بیاندەرێ.»\nKSS : مەتا 17


بۆچوون / بیروڕا :: 14/01/2018\nنووسەرەكە دەستی لەسەر دوگمەی پیتی (م) داگرت كەچی سەیر دەكات ئەو وشەیەی ویستوویەتی بینووسێت لە (سەلام)ەوە گۆڕاوە بۆ (سیلاح). سەرلەنوێ تایپی كردەوە و هەڵەكەی راستكردەوە.\nئەو نووسەرە بە خێرایی تایپ دەكات و تەماشای پیتەكان ناكات. كاتێك ژنەكەی قسەی لەگەڵ دەكات یان پشیلە ماڵیەكەی بە بەردەمیدا بازبازێن دەكات گوێ لە یەكەمیان دەگرێت و تەماشای دووەمیان دەكات لەو كاتەدا پەنجەكانی دەچنە سەر دوگمەی پیتی دیكە و دێڕەكە دەنووسێت، بەمەیش كاتێك واز لە گوێگرتن لە ژنەكەی و تەماشاكردنی پشیلەكەی دێنێت، سەیردەكات شتێكی لەمجۆرەی نووسیوە "هەنز لاۆیگە تری خیشن یم شتكینی جەملان". ئیتر بەناچاری دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ئەم دێڕە پڕ لە هەڵەیە و دەیسڕێتەوە و پاشان بەو شێوەیە دەینووسێتەوە كە دەیەوێت "هەموو رۆژێكی نوێ هەست بە شادمانی دەكەم".\nبەڵام زانست پێمان دەڵێت ئەم هەستكردنە درێژەناكێشێت و بەردەوام نابێت. خۆ ئەگەر هەلومەرج و بارودۆخی دنیا و ژینگەیش لەناوی نەبات ئەوا زانست لەناوی دەبات، چونكە ئاییندەی نووسین جیا و جیاواز دەبێت لەمەی كە ئێستا هەیە. پلانی ئەوە هەیە شۆفێری تاكسی ببێتە مرۆئامێر/رۆبۆت، یاخود هەر لە بنەڕەتەوە ئۆتۆمبێل پێویسی بە شۆفێر نەبێت. هەروەك پلانی ئەوە هەیە سیستمی وەگەڕخەر/ئاندرۆید هێرش بكات و بەبێ كرێ و لە هەموو بوارێكدا جێگەی ئادمین بگرێتەوە، ئەو ئامێرەی ئەم كارانە دەكات و جێگەی مرۆڤەكان دەگرێتەوە زیرەكییەكی دەستكردی دەبێت كە لە زیرەكیی مرۆڤ بەرزترە.\nوەك دۆزەرەوەكان لە ناوچەكانی میسر و ئیسپانیا و فرەنسا و شوێنەكانی تریش سەلماندوویانە، مرۆڤی چاخی بەردین هەر بە بەرد نووسیویەتی و هەر شتێك كە ویستبێتی بە بەرد هەڵیكۆڵیوە. دواتر خەڵوز و مەرەكەب و پەنجەكانی بەكارهێناوە لە وێنەكردنی وشەكاندا. لە سەدەی سێیەمی زایینیدا ئێسقانی تەنكی بۆ نووسین بەكارهێنراوە. لە رۆژگاری ئەبی عەلای معەرری و ئیبن خەلدون و ئۆسكار وایڵد و ویلیام شكسپیر دا پەڕ بەكاردەهێنراوە و لە مەرەكەبێك هەڵدەكێشرا كە لە چین-ەوە دەهێنرا.\nدواتر زانست چەند هەنگاوێك چووەپێشەوە و كەوتە نێوان مێشك و كاغەزەوە، بەمەیش چاپ-ی بۆ مرۆڤ دروستكرد. وەك هەرشتێكی تر، ئەم داهێنانەیش بە قەبارەیەكی زل-ەوە هاتە مەیدان، بەڵام دواتر بچووككرایەوە بۆئەوەی نووسەر بتوانێت بیگوازێتەوە بۆ ناو ژوورە دیوار تەنكەكانی ئۆتێلەكانی ئەوروپا بۆئەوەی لە كاتژمێر سێی بەیانی-یشدا، ئەگەر بیرۆكەیەك هاتە مێشكیەوە، بە دەنگی بەرزی لێدانی دوگمەكانی، دراوسێكەی بێزار بكات. لەگەڵ ئەوەیشدا چارەسەرێكی باش بوو بۆ ئەو كەسانەی كە دەستوخەتێكی ناخۆشی وەك شەڕەپشیلەیان هەبوو.\nئینجا كۆمپیوتەر هات و بەو قەبارە گەورەیەیەوە كەس نەیبوو بێجگە لە دەوڵەتە پێشكەوتووەكان. ئەویش بە دیوارەوە هەڵدەواسرا و وایەرە سوور و شین و زەردەكانی لێوەی دەهاتنەدەرەوە و بە هەموو لایەكی دامەزراوە حكومییەكاندا، بەتایبەت دەزگا نهێنییەكان، بڵاو و دابەشدەبوون. دواتر بچووكتر كرایەوە ئەمەیش بۆ خزمەتكردنی خەڵك و دامەزراوە ئەلیكترۆنیەكان كە بێگومان خەڵكیی پێشوازییەكی بێوێنەیان لێكرد.\nلەم میانەیەدا، زانست بە شێنەیی كاری خۆی دەكات و بەڵێنی ئەوە بە ئادەمیزاد دەدات كە بێ رەچاوكردنی كار و پیشەكانیان، خانەنشینیان دەكات. مرۆئامێر و زیرەكیی دەستكرد كار بۆ بڵاوبوونەوەی بێكاریی لەناو خەڵكدا دەكەن و لە خزمەتی دامەزراوەكاندان كە هەمیشە گلەیی و سكاڵایان هەیە بەدەست مووچە و كرێ و پێداویستیەكانی چاودێریی تەندروستی و باجی فەرمانبەران و قەرەبووكردنەوەكان و...هتد-ەوە.\nبێگومان كەسانێك هەن پێیانوایە ئەوەی سەرەوە زیادەڕۆییە و ئامێر رەنگە بتوانێت بەبێ هەڵە تایپ بكات، بەڵام خۆشەویستی ناكات. با لە رۆبۆت بپرسین ئاخۆ گوێ دەدات بەوەی كەسێك خۆشیبووێت یان كەسێكی خۆشبووێت. بۆئەوەیش كە بە وردیی كاربكات دەبێت هەستی نەبێت و لە هەست داماڵرێت. هاوسەرگیریی ناكات و خێزان پێكناهێنێت و لە گازینۆكان دانانیشێت و یاریی تاوڵ ناكات و پشیلە بەخێوناكات. تەماشامان دەكات و (ئیمۆجی)مان بۆ دەنێرێت.


وەرگێڕانی: کاوە عومەر •\n٨ی مارس، بیرۆکەی ڕۆژێکە کە بتوانرێت بەڕۆژی جیهانی ژنان ناوببرێت و کێشەو داخوازیە گرنگەکانی ژنانی تێیداچڕببیتەوە ، خواستە کانیان بۆ یەکسانی لەمافەکان و هەستانەوەو خەبات لەپێناو لە ناوبردنی نایەکسانی لەمافەکاندا لەدژی ژنان و خەبات لە دژی ئەو خراپ کەڵک وەرگرتنەی کە لە کۆمەڵگەی چینایەتیدا هەیە،وە لەو جیاوازیە ڕەگەزیەی کە لە نیوان ڕەگەزی ژن وپیاودا هەیە بەئاگاهاتون. تەنانەت ئەمڕۆش ئەگەر پرسیار لەهەر کەسێکی دادپەروەر بکرێت کەناوی نالەبارترین جۆری هەڵاواردن بهێنێت،بێگومان هەڵاوردنی دژی ژنان و بێ مافیەکانی ژنان بەرجەستەدەکاتەوە. وە ڕێک هەر بەو هۆیەشەوەیە کە کێشەی ژنان و خەبات بۆ لابردنی نایەکسانی وئەو ستەمە زۆرەی کەلە دژی ژنان لە ئێران بەڕیوە دەچێت زۆر بەرجەستەیە. لەم ڕوەوەیە کە ڕۆژی ٨ مارس لەپێگەیەکی تایبەتی بەهرەمەندە بەدیاریکراویش لە ئێران، لەبەر ئەوەیە کە ژن لە ئێرانی ئەمڕۆدا ئیتر بێ ماف نیە،بەڵکو ژن بون یەکسانە بەنەبون! بەهیچ ، نەزانراو! نکوڵی کردن لەبونی دەکرێت! هەموو ڕۆژێک سوکایەتی بەبونی دەکرێ! ژن لەم کۆمەڵگەیەدا ڕۆژانە سوکایەتی پێدەکرێت! ژن تەنانەت وەکو کارەکەریش بەمانای کۆنی وشەکە حسابی بۆناکەن لە یاسا ئیسلامیەکانی ئەم مەملەکەتەدا،کۆیلەی سێکسی پیاوانە.جۆرە کۆیلەیەکە کە ئەبێت وەسیلەی چێژی‌سێکسی زۆرتر‌دەستەبەر بکەن.لەبارودۆخێکی لەوشێوەیە کە گرنگی ٨مارس بۆ ژنانی ئێرانی دوبەرانبەر دەکەن.\n٨مارس،ڕۆژی جیهانی ژنان،هەروەک یەکی ئایار “ڕۆژی‌کارکەر” لە ئەمریکای باکور،ڕیشەکەی لە خەباتی کرێکارانی ئەمریکادایە بۆ هێنانەخوارەوەی کاتی کارکردن و بارودۆخی باشتری کار.\nکلارا زیدکین بەئیلهام وەرگرتن لە خەبات وهەڵسوڕانەکانی ژنانی کرێکاری بزوتنەوەی کرێکاری ئەمەریکا وهەڵسوڕاوانی سۆسیالیستی ئەو بزوتنەوەیە،چوارچێوەی پێشنیارەکانی خۆی بۆ ڕۆژێکی تایبەت بە ناوی “ڕۆژی جیهانی ژنان” ەوە ئامادەکرد بۆ ئەو کۆنفرانسە. لە پێشنیارەکەیدا کلارا زتکین ئاماژەی بەوەکرد بوو کە هەموو ساڵێک لە هەموو وڵاتاندا ڕۆژێک بەناوی ژنانەوە بکەنە جەژن هەتا تێیدا داخوازیەکانی ژنان لەو ڕۆژە دیاریکراوەدا بەرز بکرێتەوە.ئەم کۆنفرانسە کە زیاتر لە ١٠٠کەس لە ١٧ وڵاتی دونیاوە،لە ناویاندا یەکەمین ٣ژنە پەڕلەمانتاری فینلاندی تێیدا بەشدار بون،بە کۆی دەنگ پێشنیارەکەی کلارا زیدکین یان لە کەشێکی گەرمی پڕ شۆڕوشەوقی دۆستانەوەو بە خۆشی وهەلهەلە کێشان پەسەند کرد.بەو شێوەیە‌ڕۆژی جیهانی ژنان” بەبێ دیاری کردنی ڕۆژێکی دیاریکراو لە ڕۆژ ژمێردا لەدایک بوو. ئەم کۆنفرانسە دروشمی “ڕای یەکسانی ژنان”،خەباتمان بۆ گەیشتن بەسۆسیالیزم بەهێز دەکات.”هەموو ساڵێک لە ڕۆژی جیهانی ژناندا بەرزو بەرجەستەبکەنەوە.


ئەگەرەکانی بەردەوم کەوتنی رژێمی ئایەتوڵڵاکان\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»ئەگەرەکانی بەردەوم کەوتنی رژێمی ئایەتوڵڵاکان\nBy nuche.net on\t 2018/11/11 تایبه‌ت, شیکاری, گرنگ\nبەرپرسانی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ پێیان وایە، کە رژێمی ئێڕان بەرگەی گەمارۆکانی ئێران ناگرێ و لە رووخانی خۆی نزیک دەبێتەوە.\nئەم بابەتە، لە سەر پێگەی ئێن.بی.سی ئەمریکی، بڵاو بۆتەوە و تیایدا پشت بە لێدوانی چەند بەرپرسێکی ئێستا و پێشووی ئیدارەی ئەمریکا و دیپلۆماتکارانی رۆژئاوایی بەستراوە.\nکەناڵی ئێن.بی.سی، گومانی خستۆتە سەر توانای ئێران بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەمارۆکانی ئێران و پێی وایە کە ئەم سزایانە چۆک بە ئێران دادەدات.\nترەمپ لە مانگی ئوتی رابردوو گوتبووی:کاتێک چوومە کۆشكی سپی،پرسیار ئەوە بوو کە ئێران چ کات دەتوانێ کۆنترۆڵی هەموو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکات، بەڵام لە ماوەی یەک ساڵ و نیوی رابردوودا، دۆخەکە گەلێک جیاوازە.\nبەڵام بە پێچەوانەوە، هاوپەیمانانی ئەوروپی واشنتۆن و شارەزایانی بواری ئەمنی ئەم بۆچوونەی ئەمریکیەکان رەتدەکەنەوە و ئەم ئومێدەی ئەمریکا بە خەیاڵ وەسف دەکەن.\nدیپلۆماتکارانی رۆژئاوایی دەڵێن “مایک پەمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و جۆن بۆڵتۆن، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی، سەرۆک ترەمپ، جەخت لە سەر ناکامی رژێمی ئێران و بێ هیوایی کۆمەڵگای ئێران دەکەنەوە. ئەوان لە گەڵ رێژەیەکی بەرزی هەڵاوسان، مانگرتنەکان و ناڕەزایی سەر شەقامەکان دەکەنەوە. پێیان وایە، کە گەمارۆکانی سەر کەرتی وزەی ئێرانیش دەتوانێ دوایین زەبر لە پەیکەری کۆماری ئیسلامی ئێران بوەشێنێت. بە باوەڕی ئەوان ئەم زەبرە بە رادەیەک گورچبڕە، کە دەتوانێ دەستی ئێران لە دەستوەردانی سەربازی لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کورت بکاتەوە یان تەنانەت بوار بۆ کەوتنی رژێمەکەی بڕەخسێنێت”.\nدەزگا هەواڵگریەکانی ئەمریکا، تاکوو ئێستا ئاماژەیەکیان سەبارەت بە ئەگەری کەوتنی رژێمی ئێران نەدۆزیوەتەوە. سیاسەتی فەرمی ئیدارەی ترەمپ لە ئێشتادا توندترکردنەوەی ئەو گوشارە سیاسەی ناوخۆی ئێران، کە پێشتریش هەبووە.\nپەمپیۆ، بۆڵتۆن و بەرپرسانی دیکەی باڵای ئەمریکا، تاکوو ئێستا پێداگرییان لە سەر ئەم خاڵە کردۆتەوە، کە ئەوانی سیاسەتی گۆڕینی رژێمی ئێران پەیڕەو ناکەن، بەڵکوو ئامانجی سەرەکییان گۆڕینی رەفتار و سیاسەتی رژێمە.\nبەرپرسێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت: سرووشتییە، کە ئەم رژێمەمان خۆش نەوێ، چونکە دیکتاتۆرییەتێکی مەزهەبی و گەندەڵە، بەڵام لە کۆتاییدا بڕیار لای خەڵکی ئێرانە، کە سەبارەت بە مان و نەمانی چۆن بیر دەکەنەوە و چ بڕیارێک دەدەن.\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا، تەنانەت لە گەرمەی شەڕی ساردی نێوان واشنتۆن و تاران، بە جۆرێک پشتیوانی خۆی بۆ خەڵکی ئێران و داواکاریەکانیان دەربڕیوە، ئێستاشی لە گەڵ بێت داوا لە خەڵک دەکات ئەم رژێمە بڕووخێنن.\nشەقامەکانی ئێران و نەبوونی ئۆپۆزسیۆن\nبە گوتەی دیپلۆماتکاران و شارەزایانی بواری ئەمنی، ناڕەزایی و خۆپێشاندانەکانی ئێران کاتی و جاربەجارە و هێشتا نەبۆتە بزووتنەوەیەکی گشتگیر و سەرتاسەری و لایەنی سیاسی بە خۆوە نەگرتووە.\nدیپلۆماتکارێکی ئەوروپی بە ئێن.بی.سی گوتووە: بۆ خستنی رژێمی ئێران دەبێ جموجۆڵ و ئامادەکاری زیاتر لە ئارادا بێت.\nشارەزایان پێیان وایە، کە کۆتایی ئەم رژێمە بەم زووانە چاوەرێ ناکرێت. چونکە سوپای پاسداران ئێستاش بەهێزە و توانای سەرکوت و دژکردەوەی هەیە. ئەم سوپایە دەستی بە سەرچاوەی پێویست رادەگات و توانای رێکخستنی هەیە و هێزەکانی بە کون و قوژبنی ئێڕان بڵاوە پێکردووە.\nجۆن مەک لالین، سەرپەرەست و جێگری پێشووی دەزگای هەواڵگری ئەمریکا دەڵێت، رژێمی ئێران تاکوو ئێستا لە گەڵ هیچ ئۆپۆزسیۆنێکی یەکپارچە و رێکخراو بەرەوڕوو نەبۆتەوە.\nئەوروپیەکان پێیان وایە، کە لە غیابی ئۆپۆزسیۆنێکی بەهێز، ناسەقامگیرکردنی ررژێمی ئێران دەبێتە هۆکاری توندوتیژکردنی رەفتاری رژێم و رەنگە لایەنی هێرشبەرانە بە خۆوە بگرێت، هەر چۆنێک بێت سوپای پاسداران چەک و پارەی پێویستی لە بەردەست دایە.


چارەنوسی ڕاهێنەری ڕۆمایان یەکلاکردەوە\nچارەنوسی ڕاهێنەری ڕۆمایان یەکلاکردەوە\nسەرۆکی یانەی ڕۆمای ئیتاڵی دووپاتیکردەوە کە لۆچیانۆ سپالێتی ڕاهێنەریان دەمێنێتەوەو بەردەوام دەبێت بۆو ەرزی داهاتووش.\nلە میانی لێدوانێکیدا بۆ تۆڕی میدیاسیتی ئیتاڵیا، جەیمس بالۆتا سەرۆکی یانەی ڕۆما ڕایگەیاند، ئیدارەی یانەکەیان دەیەوێت سپالێتی لە پۆستەکەی بۆ وەرزی داهاتووش بەردەوام بێت و لە کۆتایی ئەم وەرزەدا دەستبەرداری نابن.\nبالۆتا ڕایگەیاند، لە دوا ڕاهێناندا ئامادە بووەو ئاستی هونەری و جەستەیی یاریزانەکانی بینیوەو لە هەموو ڕوویەکەوە باشبوون، هەرچەندە لە خولی ئەوروپی لەسەر دەستی لیۆن کرانە دەرەوە و نەگەیشتنە قۆناغی چارەکی کۆتایی.\nبالۆتا سەبارەت بە یارییەکەیان بەرامبەر بە ساسۆلۆ ڕایگەیاند لە تایمی یەکەمدا یارییەکی خاو بوو، بەڵام لە تایمی دووەمدا باشتر دەرکەوتین.\nلەسەر چارەنوسی ڕاهێنەرەکەیان ، جەیمس بالۆتا سەرۆکی یانەی ڕۆما ڕایگەیاند، متمانەیان بە سپالێتی ڕاهینەر هەیەو دەیانەوێت بەردەوام بێت، چونکە ئەنجامەکان ئەوەیان سەلماندووە.\nAM:10:22:20/03/2017 ئه‌م بابه‌ته 1524\nجار خوێنراوه‌ته‌وه گۆڵچییەکەی مانچستەر یونایتد دزی لێکرا سبەینێ دێربی مانچستەرە بە وێنەوە؛ بەرشەلۆنە گەیشتە ئەمریکا ڕیاڵ مەدرید پێنجەم گریبەستی ناساند ڤیدیۆ\nڤیدیۆ؛ ببینە مۆراتا چۆن ماڵئاوایی لە هاوڕیکانی لە ڕیاڵ مەدرید دەکات یاری دۆستانە: گۆڵەکانی یاری نێوان لیستەر سیتی و وێست برۆمیج مێسی لە باسکەشدا حلی نیە ڤیدیۆ؛ میلان شکستێکی قورسی بەرامبەر دۆرتمند توشهات بە ڤیدیۆ؛ ئەلڤێس خۆی درێسی پاریس سانجێرمانی بۆ خۆی چاپکرد ڤیدیۆ؛ یاریزانە نوێیەکەی ڕیاڵ مەدرید لە کاتی ناساندنی شەرمەزاربوو گەلەری\nبە وێنەوە؛ بەرشەلۆنە گەیشتە ئەمریکا ڕیاڵ مەدرید نوێترین وێنەی ڕاهێنانەکانی بڵاوکردەوە وێنەکانی ناساندنی یاریزانە نوێیەکەی ڕیاڵ مەدرید ببینە نوێترین ڕاهێنانەکانی ڕیاڵ مەدرید لە کالیفۆڕنیا ببینە سەرەکی


ئاسۆی پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان گەشە - Mehr News Agency\n28 adarê 2018 - 12:15\nNews Code 17742\nئاسۆی پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان گەشە\nنوێنەری حکومەتی هەرێم سەبارەت بە پەیوەندی ئێران و هەرێمی کوردستان وتی: ئاسۆیەکی گەش لە بەردەم پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان دایە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، "نازم دەباغ" نوێنەری حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ئێران وێڕای پیرۆزبایی ساڵی نوێ، ئاسۆی پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان لە ساڵی تازەدا داهاتوویەکی باش پێش بینی دەکات.\nنازم دەباغ سەبارەت بە پێش بینی خۆی لە پەیوەندییەکانی ئێران و هەرێمی کوردستان لە ساڵی نوێدا گوتی: پێش بینی دەکەم کە پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و کۆماری ئیسلامی ئێران لە هەموو لایەکەوە بەرەوپێشەوە بچێت.\nئەو زیادی کرد: بە تایبەت لە ساڵی تازەدا و دوای بەڕێوەچوونی پڕۆسەی ریفڕاندۆم، حکوومەتی هەرێمی کوردستان هەوڵی داوە کە پەیوەندییەکانی وەکوو حاڵەتی یەکەم جار و تەنانەت باشتر لە پێشووش بگەڕێنێتەوە.\nهەروەها ئاماژەی دا: چونکە ئێمە مێژوو، جوغڕافی، فەرهەنگ و دینی هاوبەشمان لەگەڵ ئێراندا هەیە و هەروەها ڕابردوویەکی هاوبەشی زۆریشمان بۆ هاوکاریی پێکەوە هەیە، بە لەبەرچاو گرتنی ئەمانە من چاوەڕوان دەکەم کە پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و کۆماری ئیسلامی ئێران بەرەو باشتربوون بڕوات و گەشەی زیاتر بستێنێت.\nدەباغ لە کۆتایی گوتی: بە بۆنەی ساڵی نوێی و بەهاری تازە و نەورۆزە پیرۆزبایی و رێزیی تایبەتی خۆم ئاراستەی خەڵکی ئێران و کۆماری ئیسلامی ئێران دەکەم. هیوادارم کە لە پێناو ئاسایش و هێمنییەکی تەواودا ژیانێکی ئاسوودەمان هەبێت.


سەرۆکى فراکسیۆنى پارتى:پارتى شاندێکى تایبەت دەنێرێتە بەغداد و هەموو لایەنەکان داواى سازشکردن لە کورد دەکەن. – Standard Kurd\nسەرۆکى فراکسیۆنى پارتى:پارتى شاندێکى تایبەت دەنێرێتە بەغداد و هەموو لایەنەکان داواى سازشکردن لە کورد دەکەن.\nلەلایەن ستاندار Posted on ئازار 5, 2020 345 جار بینراوە 0 سەرنج\nڤیان سەبرى، سەرۆکى فراکسیۆنى پارتى لەئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق بە کەناڵى دیجلەى عێراقى ڕاگەیاندووە، لە ئایندەیەکى نزیک پارتی شاندێك دەنێرێتە بەغداد، بە ئامانجى قسەکردن لەسەر پێکهێنانى کابینەى نوێى حکومەتى عێراق.\nلە بەشێکى ترى لێدوانەکەى دا دەڵێت:لایەنەکانى عێراق تەنها داوایان لە پێکهاتەى کورد کردووە، سازش بکات و وەک دەزانین عەلاوى نەیتوانى بەدڵى خۆپیشاندەران و لایەنە سیاسیەکانى عێراق بێت.\nبڵاوکراوەی پێشووشكستی متمانه به‌خشین به كابینه‌كه‌ی عه‌لاوی\nبڵاوکراوەی نوێترپسپۆڕانى تەندروستى نهێنیەکى سەیر لەبارەى کۆڕۆنا دەدرکێنن