پێش هاتنی داعش ژمارەی مەسیحیەكانی ناو شاری موسڵ بە 50 هەزار مەزندە دەكرا، ئێستا هەر 100 كەسێك گەڕاونەتەوە\nبەدڵنیاییەوە نوسین لەسەر هاتنی گروپی تیرۆرستی داعش و لێكەوتەكانی ناوچەكە بەتایبەت شاری موسڵ، لێكۆڵینەوەو بەدواداچوونی زۆری پێویستە، بڕواناكەم نوسینێكی من و سەردانێكی كورت بتوانێت بەسەرهاتەكانی خەڵك و شارەكە بگێڕێتەوە. ئەوەی بەسەر شارەكەدا هاتووە، بەحیكایەتخوانێك و بەفلمێك و نوسینی چەند كتێبێك ناگێڕدرێتەوە! ئازارو مەینەتیەكان ئەوەندە زۆر و گەورەن، كاتێكی زۆری پێویستە تا بتوانرێت هەمووی تۆماربكرێت.\nهەموو كوچەو كۆڵان و شوێنێكی شارەكە یەك رەنگیان گرتووە، هێزو توانایان لەبەربڕاوە، رەنگوڕووی خەڵكی ئەو شارە لەگەلێكی ماندووی دوای مەرگەساتێكی گەورە دەچێت، ئەوەی ئەوانی هێشتۆتەوە رابردووی شارەكەیان و ئەو مێژووەیە كە هەزاران ساڵە بەردەوامە.\nئێستا ژمارەی دانیشتوانی موسڵ دیار نییە، پێش هاتنی داعش و رووداوە خوێناوییەكان بە (3.4) ملیۆن كەس مەزندە دەكرا، بەڵام دوای هاتنی ئەو گروپە تیرۆرخوازەو ئەو بارودۆخەی بەسەر شارەكەدا هات، پێدەچێت ئەو ژمارەیە زۆری لەكورتیدا بێت.\nموسڵ بەشاری دوو بەهار ناسراوە، روباری دیجلە دەیكات بەدوو كەرتەوە. ئاوهەوایەكی جیاوازتری هەیە بەراورد بەناوچەكانی دەوروبەریی، خەڵكەكەیشی جاران بەشارستان و دونیا دیتە ناسرابوون.زیاتر خەڵكەكەی سەرقاڵی بازرگانیی و پیشەگەرن. هەروەك بەدەستڕەنگینی و سوپاسگوزار ناسراون.\nئەو كوردەی چوبێتە موسڵ ئیدی یادەوەریی لەگەڵ بابەتۆپ و دەواسەو نەبی یونس..تد هەیە، مەسیحییەكانیش بەدڵنیاییەوە یادەورییان لەگەڵ كڵیسای لاتین یاخود موسڵاوییەكان پێی دەڵێن كڵیسای(ساعە) هەیە كە یەكێكە لەگرنگترین و بەناوبانگترین كڵێساكانی عیراق و ناوچەكە.\nمنیش وەك هەمووان یادەوەریم لەگەڵ موسڵ هەبوو، ئەمە سەرباری ئەوەی لەدوای نەمانی داعش یەكەمجاربوو سەردانی ئەو شارە بكەم، حەزمدەكرد بزانم گەڕەك و تاخ و بازاڕو شوێنەوارەكان چیان بەسەرهاتووە.\nئەوەی لەو شارە بینیم، ئەو وێرانەیە بوو كە كەسمان پێشبینیمان نەدەكرد. شارێكی جوانی وەك موسڵ، بەهۆی شەڕو شۆڕو هاتنی گروپی تیرۆرخوازی داعشەوە، ببێتە شاری دێو و درنج! لەشارێكی ئاوەدانی هەمیشە كەسك و شین، ببێتە شارێك تەپوتۆزی وێرانبونی سیمای ژیانی بەتەواوی گۆڕیبێت.\nمن حەزمكرد بەر لەهەمووشتێك سەرێك لەو بەری موسڵ واتە موسڵی كۆن بدەین، بۆئەوەی دیمەنی وێرانبونی ناوچەكان ببینین، دواتر بتوانین سەرێك لەمبەری موسڵ واتە بەری ئەو گەڕەكانەی زۆرینەی كوردن بدەین و گۆڕانەكانی دوای هاتنی داعش ببینین.\nبەشێوەیەكی گشتیی زۆرینەی موسڵی كۆن، كە دەكەوێتە (رۆژهەڵاتی موسڵ) بەتەواوی وێرانبووە. گەڕەك و بازاڕو فەرمانگە حكومییەكان و شوێنەوارەكان بەتەواوی وێرانبوون. نەك شوێنی ژیانی لێ نەماوە، بەڵكو وێرانەییەكەی بەجۆرێكە لەهەندێ شوێن رەنگە بەڕۆژیش جێگای ترس بێت هاتن و چوون تیایدا. باڵەخاكان بەسەریەكدا روخاون، گەڕەكەكان تەخت بوون، زۆربەی جادەو شەقامە گشتییەكان لەلایەن حكومەتەوە پاككراوەتەوە، هاتن و چوونی ئۆتۆمبێل هەیە. لەزۆربەی شوێنەكان هێزەكانی پۆلیس و ئاسایشی عیراقی هەبوون بازگە یاخود بنكەی چاودێریان دانابوو لەهەموو ئەوانەیان دەڕوانی كە بەوناوچانە هاتوچۆیان دەكرد، بۆیە منیش لەوێنەگرتن و تۆماركردنی ڤیدیۆ لەو شوێنانە كەمێك بەترسەوە مامەڵەم دەكرد، نەبادا قسەیەك بكەن و مۆبایلەكەم لێوەرگرن، بەڵام گەلێك گرنگ بوو تۆماركردنی دیمەنی وێرانبوونی ئەو ناوچانە.\nهاوكار جاف-ی هاوڕێم گەلێك شارەزای شارو كوچەو كۆڵانەكانی ئەو ناوچانە بوو. شارەزاییەكی گەلێك باشیشی لەشەڕی داعش هەبوو، لەچۆنیەتی هاتنیان و ئەو شوێنانەی كە خەڵكیان لێ گولەباران دەكرد یاخود سەردەبڕی، بۆیە چەندین ناوچەو گۆڕەپانی پێشاندام كە گروپی تیرۆرستی داعش خەڵكی لێ سەربڕی بوو یاخود بەكۆمەڵ گولەباران كردبوو.\nبەیەكەوە ژمارەیەكی زۆر شوێنەواری زۆر بەنرخ و مێژوویی موسڵمان بەسەركردەوە، لەبابەتی مزگەوتی ئیمام كە خەلیفە ئەبوبەكر بەغدادی یەكەم گوتاری هەینی لێ پێشكەشكردو یەكەم دەركەوتنی لەوێ بوو. شوێنێكی گەلێك هەستیارو گرنگە، لەشەڕی داعش لەلایەن فرۆكەی هاوپەیمانانەوە وێرانكراوەو ئێستا لەلایەن رێكخراوێكی ئیماراتییەوە نۆژەندەكرێتەوە. هەر بۆ زانیاریی، لەو شوێنە رێگا نادرێت تەنانەت كەرپوچێكیش لەلایەن هیچ كەسێكەوە ببرێت و هەڵبگیرێت. من بۆخۆم زۆرم حەزدەكرد ئەو مزگەوتە ببینم كە یەكەم وتاری داعشیزمی لێ پێشكەشكرا، چونكە ئەو شوێنە تا ماوەیەكی درێژی مێژوویی ناو ناوبانگێكی زۆری دەبێت.\nلەسەردەمی داعش ئەو مزگەوتە، ناو و ناوبانگێكی زۆر گەورەی هەبوو، ناونیشانێكی بەناوبانگی تیرۆرستان بوو. ئەو مزگەوتە ناوی مزگەوتی ئیمام موحسین لەنزیك قەڵای پاشتاپیای مێژووییە لەبەری راستی شاری موسڵ و بەمزگەوتی (نوری)یش ناسراوە، بەوپێیەی لەسەردەمی نورەدین زەنكی لەساڵی 1173 دروستكراوەو یەكێكە لەمزگەوتە هەرە كۆنەكانی عیراق. منارەیەكی بەرزی هەبوو بە منارەی حەدبا ناسراوبوو، لەسەروبەندی هەوڵی كۆنترۆڵكردنی رۆژهەڵاتی شارەكە، لەلایەن گروپی تیرۆرستی داعش كە كردبویانە بارەگایەكی سەرەكی خۆیان، تەقێنرایەوەو زیانێكی ئێجگار گەورە بەمزگەوتەكەو ناوچەكە كەوت.\nهەرچۆنێك بێت ئێمە لەوناوچەیە وەستاین و چەند وێنەیەكمان گرت، شوێنێكی لاچەپ بوو ئەو شوێنەی وێنەمان لێدەگرت، ئەگینا ئەگەر هێزە ئەمنیەكان چاویان دیاربوایە، بەدڵنیاییەوە پرسیاری خۆناساندنیان لێدەكردین، چونكە هێشتا ترسێكی زۆر هەیە گروپی تیرۆریخوازی داعش لەو ناوچانە كون و تۆنێلیان مابێت و توانای جموجۆڵی تیرۆریان هەبێت.\nیەكێكی دیكە لەو شوێنەوارو پێگە گرنگانەی موسڵ كە حەزمدەكرد بیبینم، شوێنەوارێكی زۆر گرنگی مەسیحییەكان بوو، ئەویش كڵێسای ساعە بوو، چونكە گەلێك گرنگ بوو بۆ تەواوكردنی چیرۆكی ئازارو مەینەتییەكانی مەسیحییەكان لەشاری موسڵ و دەوروبەری، بۆیە ویستم لەنزیكەوە بیبینم و ناوچەكەش بەسەربكەمەوە.\nكڵێسای ساعە كە بە (كڵێسای دۆمینیكان)یش ناودەبرێت، لەلایەن ئیتاڵییەكانەوە لە (1866 تا 1873) دروستكراوە. كڵێسای لاتین یان دۆمینیكان كڵێسای مەزهەب كاسۆلیكەكانەو دەكەوێتە گەڕەكی ساعە كە دەكەوێتە بەری چەپی شاری موسڵ. لە 25 نیسانی 2016 لەلایەن گروپی تیرۆرخوازی دەوڵەتی ئیسلامیی (داعش) تەقێنرایەوە.\nلەدوای روخانی رژێمی سەدام لەماوەی 2003 تاوەكو هاتنی داعش لە ئابی 2014 ئەو كڵێسایەو شوێنەواری مەسیحییەكان لەموسڵ روبەرووی وێرانكردن ببونەوە، بەڵام كاتێك داعش هات بەئاشكراو بەبێ رێگریی لێكردن ئەو شوێنەورانە یەك لەدوای یەك وێران دەكران. یەكێك لەو شوێنەوارانە كڵیسای ساعە بوو. پێشتریش لە نیسانی 2008 هەمان كڵێسا لەلایەن گروپە تیرۆرستیە ئیسلامییەكان هەوڵی وێرانكردنی درا لەڕێی ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژكراو، بووە هۆی زیانگەراندنی گەورە بەو كاتژمێرەی كە لەسەر كڵێساكە هەیەو كڵێساكەی پێ ناسراوە.\nدووبارە لەنیسانی 2016 گروپی تیرۆرخوازی ئیسلامیی (داعش) بەشێوەیەكی رێكخراو كڵێساكەی بۆمبڕێژكردو بەتەواوی وێرانیكرد. لەدوای رزگاركردنی موسڵ و لەناوبردنی گروپی تیرۆرخوازی داعش لەرووی سەربازییەوە، لەچوارچێوەی بەرنامەیەكی بەرفراوانی ئاژانسی كەلتورو پەروەردەو فێركردنی سەر بەنەتەوەیەكگرتووەكان (یونسكۆ) دەستكراوە بەڕێوشوێنی دوبارە نۆژەنكردنەوەی كڵێساكە لەلایەن تیمی زۆر تایبەتی چاككردنەوەی شوێنەوار چونكە زیانێكی ئێجگار گەورەی بەركەوتووە.\nموسڵ موسڵی جاران نییە، ئەو تێكەڵە رەنگەی جاران هەیبوو نەماوە، ئێستا جگە لەعەرەب، هەم كورد لەوشارە ژمارەیان زۆر كەمبۆتەوەو روویان لەناوچەكانی ژێر ئیدارەی هەرێم كردووە، هەمیش مەسیحیی و پێكهاتەكانی دیكە ژمارەیان ئێجگار كەمبۆتەوە. لەبارەی مەسیحیەكانەوە پرسیاری زۆرمكرد، بەپێی خەمڵاندنی چاودێران و ئەوانەی شارەزای شارەكەن، ژمارەیەكی ئێجگار كەمی مەسیحییەكان گەڕاونەتەوە شارەكە، كە دەكرێت ژماردنیان زەحمەت نەبێت، ئەوانەی دیكە یان لەناوچەكانی ژێر ركێفی حكومەتی هەرێم نیشتەجێ بوون و دەژین، یاخود روویان لەدەرەوەی عیراق كردووە ئێستا لەئەوروپاو ئەمریكا دەژین! ئەوانەیشی لەهەرێمی كوردستانن، خەریكن موڵك و سامانەكانیان لەو شوێنانەی لێی نیشتەجێبوون لەموسڵ بیفرۆشن و بەپارەكەی یان لە كوردستان بەتەواوی نیشتەجێبن، یاخود سەفەربكەن وەك ئەوانی دیكە نەگەڕێنەوە.\nلەدوای لەناوبردنی داعش لەشاری موسڵ، ژمارەیەك رێكخراو كاری هاوبەشیان كردووە لەپێناو گێڕانەوەی پێكهاتە جیاوازەكانی شارەكە بەتایبەت مەسیحییەكان. ئەو كارە هاوبەشەیان ناوناوە (شوێنەوارمان ناسنامەمانە). دیارترین ئەو كارانەی كردویانە نۆژەنكردنەوەی ژمارەیەك كڵێسای شارەكەو هاوكات خانوبەرەی ژمارەیەك هاوڵاتی مەسیحی و كڕینی پێداویستی ماڵ و پێداویستی ژیان، بەڵام هێشتا مەسیحییەكان دڵنیانین و ناگەڕێنەوە. لەلێدوانێكیشیدا یۆنادم یوسف كەننا سەرۆكی بزوتنەوەی ئاشوریی ئاشكرایكرد كە پێش هاتنی داعش ژمارەی مەسیحییەكانی موسڵ دەگەیشتە نزیكەی 50 هەزار كەس، بەڵام ئێستا لەوانەیە 100 كەسێك گەڕابنەوە شارەكە!.\nلەلایەكی دیكە بەقسەی ئەمیر خۆشابا یەكێك لەبەرپرسانی رۆڵەكانی رافیدەین كە یەكێكە لەگروپە سیاسیە دیارەكانی مەسیحییەكانی عیراق، مەسیحییەكانی قەرەقۆش و ئەلقۆش و بەحزانی و بەرتلەو كرملێس ..تد ژمارەیەكی كەمیان لێ گەڕاونەتەوە، وتی "چونكە ماڵ و حاڵیان تاڵانكراوەو هەندێكیش لێیان وێرانكراوە! كەواتە چۆن بتوانن وارو شوێنەكانی خۆیان" وتیشی "ئەمە سەرباری نەبوونی خزمەتگوزاریی و كارو كاسبی، بۆیە بەناچاری لەشارەكانی هەولێر و دهۆك دەژین".\nبەقسەی ئەمیر خۆشابا كە بۆخۆی خەڵكی دۆلی نەهلەی بادینانە و ئێستا لەشارۆچكەی عەنكاوە لەنزیك هەولێر دادەنیشێت"پێویستە مەسیحیەكان لانیكەم قەرەبووی ماددی بكرێنەوە تاوەكو بتوانن ماڵ پێكبهێننەوەو ژیانی نوێ لەشارو شارۆچكەكانی خۆیان دەستپێبكەنەوە".


لەو رۆژەوەی کە قەیران دوای قەیران روی لەم هەرێمە کردوە، جگە لە گوێنەدان، خەمساردی، بێپلانی، لوتبەرزی، خۆشباوەڕی.... هیچی ترمان لەم دەسەڵاتەی هەرێم نەبینیوە. ماوەیەک دەیانویست بە ململانێکانیان لەگەڵ مالکی و شەڕی سەروەری هەرێم لەگەڵ بەغدا چەواشەمان بکەن. دواتر داعش، دابەزینی نرخی نەوت، قەیرانی دارایی جیهان،،هتد. ئەمانە هەموو راستن، کێشەی گەورەن، مەترسین، بەڵام خۆ دەبێت بەرامبەر بەو مەترسی و کێشانە پەرچەکردارێک هەبێت، هەنگاویك، پلانێک ،هەوڵێک، خەمخواردنێک، شتێک هەبێت..\nلە کاتی قەیرانەکاندا، حکومەتەکان لیژنەی جۆراو جۆر پێک دێنن، کۆبونەوە، کۆنفرانس ساز دەکەن، کابینەی بەرتەسک پێک دێنن بۆ گەمارۆدانی کێشەکە. کەچی لەم هەرێمەدا، لەو کاتەوەی ئەو قەیرانانە رویان لە هەرێم کردوە، بێخەمترین و ساردوسڕترین دەزگا ئەنجومەنی وەزیران بووە. وای لێهات وەزیرەکان دەم و چاوی یەک نەناسن ئەوەندە درەنگ کۆبونەوەی ئەو ئەنجومەنە دەکرا، کە مەفروز وابوو شەو رۆژ لە کۆبونەوەدا بێت.\nدەسەڵاتی ملهور و بێخەمی کوردستان لەو باوەڕەدا بوو بە مەترسیەکانی داعش، بەغدا، ئەزمونەکەمان...هتد، دەتوانن تاسەر خەڵکی چەواشە بکەن. بۆیە بە مورتاحی سەرقاڵی بێبەرنامەیی خۆیان و مڵهوڕی بون. تەنها لە خەمی کۆمپانیاو دەست و پێوەندە مافیا ئاساکانیان بون. سەرقاڵی تێک و پێکدانی هەموو دامەزراوەکان بون. پەرلەمان چۆڵکرا، ئەنجومەنی وەزیران کرا بە دیوەخانی چاخواردن، وەزارەتە گرنگەکان پەکخران.\nدەسەڵاتی ملهوڕ پێی وابوو حەسانەی هەیە بەرامبەر هەموو بەدکاریەکانی. میللەت رازی و ملکەچ و گوێڕایەڵە. بۆیە سەرباری هەموو هۆشداری و ئاگادارکردنەوەیەک کەچی بەردەوامە لە خەوە قوڵەکەی.\nبەڕێزان، کە خەڵک برسی بوو، کە شیری منداڵ نەما، کە پارە لە گیرفاندا نەما ئیتر تەنها یەک یاسا دەکەوێتە کار: مل بڕین نەک رزق بڕین.\nئێستا ئێوە رزقی خەڵک ئەبڕن، پارە نەما، نان بەرەو کۆتایی ئەڕوات، ئێوەش مافیاو دەستەو تاقمێکتان بەرداوەتە گیانی میللەت کە رۆژ دوای رۆژ لەم قەیرانەشدا لە دەوڵەمەند بوندایە. وا پارەی میللەت رەوانەی دەرەوە دەکرێت، کەس و کاریان رەوانەی ڤیللاو ماڵەکانی دەرەوەیان دەکەن، چش لە میللەتیش.\nئێستا کە ئیتر چەقۆ گەشتە سەر ئێسقان، وا ئەبینین ئەم کابینە فاشیلە، سەرقاڵی دانیشتنی یەک لە دوای یەکە، بەڵێن ئەبەخشێنێتەوە، هەواڵی جۆراو جۆر بڵاو ئەکاتەوە، پرۆژەی نەزۆک و بێبنەماو لاواز و کاڵ و کرچ دەبەخشێنێتەوە.... بەڵام دوای چی:\nدوای ئەوەی لە هەموو لایەکەوە گەمارۆدراوە، زۆرینەی گەل ناڕازین و گلەیی و رەخنە دەگرن. تەنانەت بەشێکی بەرچاوی رۆژنامەنوس و نوسەر و چالاکوانی سەرانسەری کوردستان، بەهەموو لایەن و حزبەکانیەوە پەیتا پەیتا ئاستی نارەزایەتیەکانیان روبەروی ئەم دەسەلاتە شکستخواردوە بەرەو سەرەوە دەبەن.\nتۆ بڵێێ ئەم هەنگاوانە دادیان بدات؟؟ ئاخر بۆ ئەم جۆرە دەسەڵاتانە تەمبێ نابن و دەرس لە روداوەکان وەرناگرن؟؟ بۆ لە بری ئەم پینەکردن و چەواشەکاریە بیر لە هەنگاوی راستەقینەو چارەسەری ریشەیی ناکەنەوە؟؟\nپێ دەچێت ماوە درێژکراوەکەش( الوقت الضائع) بەرەو کۆتایی بڕوات.


ژیاننامەی ئەڕەبێ شەمۆ، باوکی رۆمانی کوردی، دامەزرێنەری پیتی کوردیی لاتین | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nHome وتار و بابه‌ت فه‌رهه‌نگی ، هونه‌ری ژیاننامەی ئەڕەبێ شەمۆ، باوکی رۆمانی کوردی، دامەزرێنەری پیتی کوردیی لاتین\nژیاننامەی ئەڕەبێ شەمۆ، باوکی رۆمانی کوردی، دامەزرێنەری پیتی کوردیی لاتین\nنووسینی: وەزیرێ عەشۆ، تەموورێ خەلیل، ڤانیکێ عەلیخان . . .\nنووسینەوەی بە شێوەزاری سۆرانی: پیرهەردی عەزیزی\nئەرەبێ شەمۆ لە 23 ی کەوچێر(گوڵان)ی 1897 لە گوندی سوسزێ، لە شاری قەرس کە ئەوکات لە بن دەستی رووسیەدا بوو، لە دایک بوو. ئەرەب شەمۆ هەر لە سەرەتاوە دەستی لە خوێندن هەڵگرت و لە تەمەنی شازدە ساڵاندا،دەستی بە کار کردن کرد.\nعەرەب شەمۆ،جیا لە زمانی کوردی وەک زمانی زگماکی،بە رووسی و تورکی عوسمانی،یۆنانی،ئەرمەنی، گورجی،ئاڵمانی و ئازەری قسەی دەکرد و ئەو زمانانەی بە باشی دەزانی. بە بڕیاری حکوومەتی ئەو کاتی سۆڤییەت و لە ئەرمەنستان،ئەرەب شەمۆ لە گەڵ ئیسحاق ماروگولۆڤ،ئامادەکارییان بۆ داڕشتنەوەی پیتی کوردی لاتین کرد و لە ساڵی 1928 دا،ئەرکەکەیان بە سەرکەوتوویی بە دوایی هێنا.\nلە ساڵی 1929 دا یەکەمین کتێبی کوردی لاتینیان لە هەموو جیهاندا چاپ کرد کە ئەمە ناوی کتێبەکە بوو…\n“XO-XO hinbuna xandina nivisina kurmanci”\nکە بەواتای ئەوە بوو، کە خۆ بە خۆ کورمانجی فێر بوون.\nئەرەب شەمۆ هەروەها،یەکێک لە دامەزرێنەرانی رۆژنامەی رییا تەزە Riya teze بوو.\nلە ساڵی 1931دا، عەرەب شەمۆ لە لێنینگڕاد قاناتێ کوردۆ دەبینێ و لە نێوان ئەواندا هاوڕێیەتییەکی لە برا نزیکتر دەست پێدەکات (هەر دووک خەڵکی گوندێکن).\nلێرەوە خەباتی لیتراتۆری و زانستی دەست پێدەکەن. هەر لەوێ نووسراوەیەک بە ناوی”کێشە و گرفتەکانی زمانی کوردی” ئامادە دەکا و لە ئەرمەنستان بە چاپی دەگەیەنێ.\nدواتر بە بڕیاری ئیستالین، ئەرەب شەمۆ لە ساڵی 1937 هەتا 1954 وەکوو تەبعید و راگواستن،بۆ ماوەی حەڤدە ساڵان لە سیبری دەمێنێتەوە. لە وێ ژنی دووهەمی بە ناوی ماریا ڤاسیلەنڤا دەناسێ کەبەرەگەز رووسی بوو و لە ماریا دوو کچی هەیە کە ناوەکانیان “عاسێ و زینێ” یە. ژنی یەکەمی ئاڵمانی بوو.\nلە دوای مردنی ستالین،ئەرەب شەمۆ ئازاد دەبێ و دەگەڕێتەوە بۆ ئەرمەنستان. ساڵی 1966 ئەو رۆمانی مێژوویی “دمدم” بڵاو دەکاتەوە. لە ساڵی 1967دا، شەمۆ دوو کتێب بە ناوەکانی “حەقایەتەکانی گەلی کورد” و رۆمانی “رێی بەختەوەر” لە چاپ دەدا.\nلە ئەریڤان، لە سەر دیواری ئەو ماڵەی وا ئەرەب شەمۆ،ساڵەکانی کۆتایی ژیانی لەوێدا بەسەر برد، ئاوا نووسراوە.\n“لەو ماڵەدا، لە 1963 هەتا 1978 رۆشنبیر و نووسەری کورد و تێکۆشەری خالق، ئەرەب شەمۆ شامیلۆڤ ژیا”\nلە 21 ی گوڵانی 1978 لە تەمەنی، هەشتا ساڵیدا، لە ئەریڤان بۆ هەمیشە ماڵاوایی لە کورد و کوردستان کرد.\nبەرهەمەکانی نەمر ئەرەب شەمۆ:\nPrevious articleکۆمەڵە شیعری “فرمێسکی هەتاو” لە وڵاتی سوید، چاپ و بڵاو بۆوە\nNext articleدوو کەس لە هێزەکانی سپای تیرۆریستیی پاسداران لە سەراوان کوژران و بریندار بوون


دۆزینەوەی سەرچاوە: "عەبدولباست عەبدوسسەمەد" – ھەواڵەکان · ڕۆژنامەکان · کتێبەکان · سکۆلار · جەیستۆر (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nکێشە لەسەر بێلایەنبوونی ئەم وتارە ھەیە. وادیارە ئەم وتارە بە شێوەیەکی لایەنگرانە نووسراوەتەوە. لەوانەیە زانیاریی پەیوەندیدار لەسەر پەڕەی وتووێژی وتارەکە بدۆزیتەوە. تکایە ھەتاکوو کێشەکان بە ئەنجام دەگەن ئەم تاگە لامەبە. (ئاب ٢٠٢١) (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nعەبدولباست محەممەد عەبدوسسەمەد (بە عەرەبی: عبد الباسط عبد الصمد) قورئانخوێنێکی میسری بوو، کە یەکێکە لە ھەرە قورئانخوێنە دەنگ خۆشەکان، لە ساڵی ١٩٢٧ لە شاری ئەرمەنتی پارێزگای قینا لە میسر لەدایکبووە. باوکی بە ڕەچەڵەک کورد و دایکیشی میسری بووە.[سەرچاوەیەکی باشتری پێویستە]\nلە تەمەنی ٧ ساڵییەوە توانی لەبەرکردنی زۆر بووە و باش قورئانی خوێندوەتەوە، ھەر بۆیە پێش گەیشتنە تەمەنی ١٠ ساڵی ھەموو قورئان لەبەر دەکات و لەبەر ئەوەی باوکی لە زانایانی ئایینی شاری قینا بوو گرنگییەکی تایبەتی پێدا بەھۆی ئەو باش خوێندنەوە و دەنگ خۆشییەی کە ھەیبوو. ئەوەبوو ناردییە پەیمانگای ئایینی لە شاری ئەرمەنت لەوێ جۆرەکانی خوێندنەوە و زانستەکانی قورئان فێر بوو، و جێگای سەرنج و گرنگی پێدانی مامۆستاکەی زانای ئەزھەری محەممەد سەلیم حەمادە کە لەگەڵ خۆی دا دەیبردە ئاھەنگ و بۆنە ئایینییەکان ھەر بۆیە عەبدولباست بووە کەسێکی بەناوبانگ لەکاتێکدا تەمەنی لە ١٥ ساڵ تێپەڕی نەدەکرد تاوای لێھات بە تەنھا بانگ دەکرا بۆ بۆنە و ئاھەنگەکان.\nلە ساڵی ١٩٥١ دا شێخ الضباع داوای لێکرد کە ببێتە قورئان خوێن لە ڕادیۆ، بەڵام عەبدولباست لە سەرەتا ئەمەی ڕەت کردەوە م. الضباع ئەندامی لیژنەی ھەڵسەنگاندنی دەنگ و تاقیکردنەوەی قورئان خوێنان بوو لە ڕادیۆ، بەڵام دواتر ڕازی بوو. مامۆستا عەبدولباست لە تەمەنی لاویدا ژیانی ھاوسەری پێک ھێناوە، و لە ساڵی ١٩٥٢ دا لەگەڵ ئەندامانی خێزانەکەی شاری ئەرمەنتی بەجێ ھێشتووە چووەتە قاھیرە و لەوێ نیشتەجێ بووە. دوای دەست بەکار بوون لە ڕادیۆی قاھیرە تا ساڵی ١٩٨١ لە مزگەوتی ئیمام شافعی دامەزرا. پاشان گوازرایەوە بۆ مزگەوتی ئیمام حسێن و زۆرێک لە ئاھەنگە قورئانییەکانی زیندوو دەکردەوە لە مزگەوتەکانی قاھیرە و (سیدە زەینەب و سەبتان ئەبو عەلی) و مزگەوتی الرفاعی. ساڵی ١٩٥٢ چووە بۆ فەڕەنسا بۆ زیندوو کردنەوەی شەوانی ڕەمەزان لە مەرکەزی ئیسلامی. شا محەممەدی پێنجەم پاشای مەغریب کە ھاوڕێیەتی و پەیوەندییەکی توند و تۆڵی ھەبوو لەگەڵ عەبدولباست داوای لێکرد کە لە مەغریب نیشتەجێ ببێت بەڵام ئەم ڕەتی کردووەتەوە وتویەتی کە ناتوانم وڵات و ھاووڵاتیانی خۆم بە جێ بھێڵم.\nمامۆستا محەممەد ڕەفعەت.\nمامۆستا مستەفا ئیبراھیم قورئان خوێنی کۆشکی شاھانە.\nساڵی ١٩٥١ سەردانی سعودیەی کرد بۆ ئەنجامدانی حەج و دوای چەند سەردانێکی لە دوایەک لەسەر داوای وەزارەتی ڕاگەیاندنی سعودیە خەتمی قورئانی تۆمار کرد. سەردانەکانی بۆ وڵاتە عەرەبییەکانی وەک (سووریا و لوبنان و جەزائیر و کووەیت) ھەندێکی لەلایەن وەزارەتی ئەوقافەوە بۆ زیندوو ڕاگرتنی مانگی ڕەمەزان ھەندێکی لە ڕێگەی بانگھێشتی تایبەتییەوە بووە. لەسەر بانگھێشتنی مەرکەزی ئیسلامی لە جوھانسبێرگ دوو جار سەردانی باشووری ئەفریقای کردووە و زیاتر لە ٢ مانگ لەوێ ماوەتەوە؛ و ھەروەھا سەردانی (پاکستان و ئەندەنووسیا و بورما و مالیزیا و بریتوریا و ئوگاندا و سینیگال و نێجیریا)ی کردووە بۆ بەشداریکردن لە کردنەوەی ھەندێک لە کۆنگرە ئایینییەکان. وێرای سەردانە زۆرەکانی بۆ ئەمریکا. یەکەم سەردانی لە ساڵی ١٩٦٧ لەسەر داوای مەرکەزی ئیسلامی لە واشینتۆن کە تێیدا زیاتر لە ١٤ ویلایەتی ئەمریکی کرد. ھەروەک سەردانی ھەندێک لە وڵاتانی ئەورووپی کردووە وەک: فەڕەنسا و ئیسپانیا و بەریتانیا.\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٤ی تەممووزی ٢٠١٧. Retrieved ١٣ی ئابی ٢٠١٢. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\nhttp://ar.wikipedia.org ar:عبد الباسط عبد الصمد\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عەبدولباست_عەبدوسسەمەد&oldid=850918»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٠٥ی ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


عەبدولکەریم شێخانی:خرتکە و پرتکە/ بەشی پێنجەم. – WTARIKURD\nخرتكەو پرتکەی ئەم جارەمان قەڵەوە لەکیس خۆتانی مەدەن\nئەم جارەیان خرتکەو پرتکە بە شێخ ڕەزا دەست پێ دەکەم کە شێخ محەمەدی خاڵی نەمر بڵاوى کردۆتەوە. خوا یار بێ لە دەرفەتێکدا هەندێک یادگاریم لەگەڵ شێخی نەمر پێشکێش بە ئێوەی بەڕێز دەکەم.\nشێخ عەلیی براگەورەی شێخ ڕەزا شێخی ئیرشادی ( تصوف ) بووە خاوەنی پایەو پێگەی ئایینیى خۆی بووە و بە ڕێزو قەدرەوە سەیر کراوە. شێخ قادری براشی کە لەخۆی بچووکتر بووە, ئەویش خەریکى دینداری و ( تصوف ) بووە و جگە لەوەش شیعری داناوە، بەڵام بە تورکی. ڕۆژێک شێخ ڕەزا دەچێ بۆ تەکێ و سەرێک لە شێخ قادری برای دەدات. شێخ قادر دەڵێ ڕەزا باش بوو هاتی, شیعرێکم گوتووە, لە دێڕی یەکەم وەستاوم و دێڕی دووەمم بۆ نایە. شێخ ڕەزا دەڵێ: ئادەی بۆمی بخوێنەوە. (ببوورن بە ڕێنووسی کوردی دەینووسم بۆ ئەوەی بە ڕ استی بیخوێننەوە ). شێخ قادر دەڵێ:\nمەی ئۆ مەی, ساقی ئۆ ساقی, حالەت ئۆ حالەت دۆگیل\nواتە مەی هەر هەمان مەیە و ساقیش هەرهەمان ساقییە, بەڵام حاڵەتی مەستیی هەمان حاڵەتی مەستیی نییە.\nشێخ ڕەزا لەسەر هەمان کێش و سەروا دەڵێ بنووسە:\nگوێت ئۆ گوێت, تفرگ ئۆ تفرگ, ئالەت ئۆ ئالەت دۆگیل\nواتە: قوون هەر هەمان قوونە و تفیش هەر تفەکەی جارانە, بەڵام ئالەت ئاڵەتی جاران نییە.\nشێخ قادر لە تووڕەییان بۆ شتێک دەگەڕێ بە شێخ ڕەزای دابدا, شەربەیەکی پر ئاو لەوێ دەبێ, تاو دەداتە شەربەکە و شێخ ڕەزا ڕادەکا و شیخ قادر بە شەربەوە دوای دەکەوێ. شێخ ڕەزا بە تەپە تەپ بۆ لاى ژووری شێخ عەلیی کاکی و شێخ لەژوورەوە کە گوێێ لە تەپەتەپ دەبێ دەزانێ ئەوە شێخ ڕەزایەو کەتنێکی کردووە هاوار دەکا: ڕەزا ئەوە چییە؟ شێخ ڕەزاش دەڵێ: کاکە بمگەیە شێخ قادرە بۆزە کوشتمى بە گۆزە. ( ڕەحمەتی خواى پەروەردگار لە هەر سێکیان و شێخ محەمەدی خاڵی نەمر بێت ).\nجارێکیان شێخ ڕەزا دەچێ بۆ شوێنێک و کاتەکەش نزیک نوێژی نیوەڕۆیە دەچێ بۆ دەست بەئاو گەیاندن, سەیر دەکا خەڵکێکی زۆر سەرەیان گرتووە. ئەویش سەرە دەگرێ و دوای ئەوە کە دەچێ بۆ ژووری مزگەوت, سەیردەکا تاک تاک نوێژکەری لێیە. ئەویش دەڵێ:\nخەڵکی ئەم شوێنە دوورن لە طاعەت\nنوێژ بە تاک دەکەن گوو بە جەماعەت\nڕۆژنامەنووسی ناوداری مصری محمد حسنین هیکل کتێبێکی هەیە بە ناوی ( موعد مع الشمس ) کۆمەڵێک دیدارە لەگەڵ سەرۆک و ناودارانی جیهان. یەکێک لەوانە سەرۆک ئەڕکانی سوپای هیندستانە. سەرەتا دیدارێکی تێروپڕی لەگەڵ ( ئەندێڕا غاندی ) هەیە و هیکل ڕایدەکێشێ بۆ قسە کردن لەسەر زۆر بابەت, بە تایبەتی جەنگی نێوان هیندستان و پاکستان کە دروست بوونی دەوڵەتی بەنگلادیشي لێ کەوتەوە. دوا جار هیکل داوای لێ دەکات رێی بدات چاوی بە ( سام مانکشۆ) ی سەرۆک ئەرکانی سوپای هیندستان بکەوێ. ئینجا دەڵێ کە پێکەوە دانیشتین گوتی بۆ نانی نیوەڕۆش ميوانی منی، بەڵام جۆری خواردنەکە ژنەکەم دیاری دەکات. دەمبینی بەو سمێڵە زلە بادراوەیەم, ژیانی من لە نێوان دوو ژندایە, لە دەرەوە ئەندێرا و لە ماڵیشەوە ژنەکەم و, بە پێکەنینەوە, ناشبێ لە فەرمانیان دەرچم.\nبە یارمەتیتان گەشتێک بۆ دواوە دەکەم. ئیستیعماری بەریتانی گەلێک وڵاتی لەڕؤژهەڵات و ڕۆژئاوا داگیر کردبوو و بەریتانیا ئەو دەوڵەتە بوو کە خۆر لە موستەعمەرەکانی ئاوا نەدەبوو. یەکێک لەو وڵاتانە هیندستان بوو کە لەبەر گەورەیی بە کیشوەری هیند دەناسرا. ئەو وڵاتە چەندان نەتەوەو ئایینی جیا جیای تێدا بوو وەک هیندۆس و موسڵمان و سیخ و گورگە و گەلێکی دیکە. بۆ شوێن پێ قایم کردنی خۆی زۆر شەڕی لەنێوان سیخ و موسڵمانەکان دەنایەوە. مەهاتما گاندی کە پارێزەر بوو هەڵمەتی بەربەڕەکانیی ئاشتییانەی دەست پێ کرد بە بانگەواز کردن بۆ بایکۆتی کەلوپەلی ئینگلیزی و لە پێناوەدا تووشی ئازارو سەرئێشەی زۆر بوو, بەڵام کۆڵی نەدا و سەرەنجام بەریتانیا ناچاربووبکشێتەوەو دوو دەوڵەت لە هێندستان پێک هات یەکێکی ئیسلامی بە ناوی پاکستان و ئەوی دیکە هیندستان, بەڵام ئەو دوو دەوڵەتە هەرگیز نێوانیان باش نەبووە و ئێستا هەردووکیان خاوەنی چەکی ئەتۆمین و پاکستان لەسەر دەستی ( عبدالقدیرخان) زانای ئەتۆمیی پاکستانی کە حەفتەیەک پێش ئێستا کۆچی دوایی کرد، ئەو چەکەی بەدەست هێنا. پاکستانیش چەندان نەتەوە و ئاینیی جیا جیای تێدایە و ئەویش وەک هەموو وڵاتێکی دیکەی فرەنەتەوە جێگیریی بە خۆیەوە نەدیوە. یەکێک لەو نەتەوە گەورانە بەنگالییەکان بوو کە لە ڕۆژهەڵاتی پاکستان بوون و لە هەڵبژاردنی ساڵی 1970 حزبی پەیوەندیی عەوامیی پاکستانی بە سەرکردایەتیی شێخ مجیب الرحمن سەرکەوتنی بەدەست هێنا و بەو پێیەى براوەی یەکەمە داوای ئەوەی کرد کە حکوومەت پێک بێنێ, بەڵام ( ذوالفقارعلی بۆتۆ ) رەتی کردەوە دەستبەرداری\nلێرە دەگەڕێمەوە بۆ لای ( سام مانکشۆ) سەرۆک ئەرکانی سوپاى هیندستان با ئەو قسە بکات و ئەو ئەرکە لەکۆڵ من بکاتەوە. دەڵێ: گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان بەنگالییەکان و حکوومەتی پاکستان دروست بوو. من ( یحیی خان) ی سەرۆکی پاکستانم باشم دەناسی، چونکە کاتی خۆی هەردووکمان پێکەوە ئەفسەر بووین و دەمزانی کەسێکی گێلە و لەو کاتەدا ڕەنگە هەنگاوێکی بێ ئەقڵانەی گێلانە بهاوێ و بۆچوونەکەشم ڕاست دەرچوو. سوپای پاکستان بە ئۆپەراسیۆنێک بە ناوی (جەنگیزخان) لە دوو ڕۆژی یەکەمی کانونی یەکەمی 1971 ( 11) بنکەی ئاسمانیی هیندی بۆردومان کرد. کە شەڕ دەستێ پێ کرد نزیکەی 9 ملیۆن بەنگالی لەتاو گیانی خۆیان پەنایان بۆ هینستان هێنا و ئەمەش بوو بە هۆی دروست بوونی بارگرانی بۆ سەر هێندستان و جگە لەوەش مەترسی ئەوە هەبوو کە بەنگالییەکانی هیندستان پشێوى بنێنەوە و سەرئێشە بۆ دەوڵتی هیندستان دروست بکەن. بۆیە سوپای هیندی وەڵامێکی توندی ئەو ئۆپەڕاسیۆنەی دایەوەو لە ماوەیەکی کەمدا بەشی زۆری فڕۆکە جەنگییەکانی پاکستانمان تێک شکاند. شەڕەکە بە 13 ڕۆژ کۆتایی هات کە بە کورتترین جەنگ دادەنرێت لە مێژوودا و پاکستان ئاڵای سپی هەڵکرد و خۆی دا بە دەستەوە. لەو شەڕە 90 هەزار سەرباز و 93 هەزار پشتیوانی سەربازی وەک بەندیی جەنگ بە دیل گیران. شایانی باسە نزیکەی 2 تا 3 ملیۆن مەدەنیی بەنگلادیشی کوژران و 400 هەزار ژنیان دەستدرێژییان کرایە سەر.\nئەمە بارودۆخی هەموو وڵاتانی فرە نەتەوەیە و هەمیشە نەتەوەی ژمارە زۆری دەسەڵات بەدەست نەتەوە بچووکترەکە دەچەوسێنێتەوە و ستەمی لێ دەکات و کورد لە پێشەوەی هەموو نەتەوەیەکی دیکەیە کە لە چوار لاوە دەستی ستەم لە بینی گیرکراوە و کەسیش لەسەری هەڵناداتێ و ئەو کوشتو کوشتارەی لێی دەکرێ بە کاروباری ناوخۆی وڵات دادەنرێ و کەس بۆی نییە دەست بخاتە ناو کاروباری ئەو وڵاتانە. هەموو مێللەتێک مافی چارەی خۆنووسینى هەیە کورد نەبێ و دەبێ هەتا دنیا هەیە ئێمە پاشکۆی ئەو وڵاتانە بین. ئەوەتا تورکیا بە تورکاندنی کوردەکانی باکووری کوردستانەوە ناوەستێ و دەستى ستەم و دوژمنکاری بۆ باشوور و ڕۆژئاواش درێژ دەکات وسوپاى لە هەردوو بەش بڵاو کردۆتەوەو هەڕەشەى ئۆپەڕاسیۆنی سەربازیی دەکات تەنانەت دەڵێت ئەگەر لە ئەفریقاش چادرێک بە ناوی کوردستان هەڵبدرێ ئیمە لێی دەدەین. ئێمە جگە لەوەی لەنێو خۆماندا خۆخۆرو نایەکگرتووین, فریادڕەسیکێ وەک هیندستانیشمان بۆ ناڕەخسێ.\nپێش ئەوەی کۆتایی بەم گوتارە بێنم, ئەگەر پێشتان ناخۆش بێ ئەم نوکتەیەتان هەر بۆ دەگێڕمەوە. هەڵبژاردن بە گشتی لە و وڵاتانەی پێیان دەگوترا جیهانی سێیەم بە تایبەتیش لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی باکووری ئەفریقا هەرگیز بێ ساختەکاری بەڕێوەناچێ و هەڵبژاردنی بێ فڕوفێڵ وەک چێشتێک وایە خوێی تێ نەکرابێ و هەندێک جار ئەوەندە سوێرە تەنیا بە دڵی کابانەکەیە و بە خەڵکی دیکە ناخورێ. گەلی مصر بە نوکتە بەناوبانگن. لە سەردەمی سادات ناو بەناو نوکتەی قورس پەیدا دەبوو وەکو نوقرچە وابوو، سادات زۆرپێی تێک دەچوو. فەرمانی بە ئەمنی مصری کرد دەبێ ئەگەر لەژێر زەویشدا بێ خاوەنی ئەو نوکتانەم بۆ بدۆزنەوە, بەڵام ڕێزی بگرن و ئازاری مەدەن و بیهێنن بۆ لای خۆم. بە کورتی ئەمنی مصری کە بە ( مباحث) ناسراوە کابرا دەدۆزنەوەو دەیبەن بۆ لای سادات و ئەویش ڕێزی لێ دەگرێ و دەڵێ: سەیرکە سەردەمی من وەکو هی عبدالناصر نییە و خەڵک ئازادە و تەنانەت لە هەڵبژاردندا زۆر بە ئازادانە دەنگ دەدەن ئەوەتا بێ دەست تێوەردان من 99.99% دەنگم هێناوە. کابرای نوکتەچى دەڵێ: والله یاسیدی النکتة دی أنا ما ئلتهاش (ماقلتهاش. ئیدى بەخێر دانیشن تا بەیەک دەگەینەوە.


ئه‌وه‌ی له‌باره‌ی جگه‌ری مانگاوه نه‌ت زانیوه\nAhmed 02/11/2019 - 12:01 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی\nجگەری مانگا یەكێكە لەجۆرەكانی گۆشت و بەخواردنێكی بەلەزەتی خوانەكان ئەژمار دەكرێت، بەڵام دەبێت ئاگاداری چەندێتی و چۆنیەتی خواردنی بین.\nجگەری مانگا ڕێژەیەكی زۆری پڕۆتین و ترشە ئەمینیە بنەڕەتیەكان و ڤیتامین و پێكهاتە ئاسنینەكانی تێدایە.\nلەهەر (68) گرامێك جگەری مانگا هەریەكە لە (6%) ی چەوری بەكاربراوەی ڕۆژێك و (2%) ی سۆدیۆم و (1%) ی كاربۆهیدرات و (130) یەكەی گەرمۆكەی تێدایە. پرۆتین : لەهەر (68) گرامێك پڕۆتین بەشێوەیەكی وورد (40%) لەو پڕۆتینە هەیە كە جەستەی مرۆڤ پێویستی پێیەتی، دواتریش ئەو پڕۆتینە وەك ووزە سوودی بۆ جەستە دەبێت، ئەمە جگە لەدروستكردنی ئەنزیمەكان و هۆرمۆنەكان.\nڤیتامینەكان : لەهەر (68) گرامێك جگەری مانگا ڤیتامینێكی یەجگار زۆر لەجۆری (B12) بەجەستەی مرۆڤ دەبەخشێت، ئەوەش كاریگەری تەواوی هەیە لەسەر دروستكردنی خرۆكە سوورەكان و تەندروستی دەزگای هەستەوەری.\nئاسنەكان : لەهەر (68) گرامێك جگەری مانگا ڕێژەی (121%) تووخمی زنگ هەیە كە یەكێك لەئەركەكانی بریتییە لە دروستكردنی ئەركی بەرگری جەستەو هۆكارێكیشە بۆ دەرچوونی ئیلتیهابات لەجەستە بەخێرایی، هەروەها لەو ڕێژەیەی جگەری مانگا ڕێژەی (56%) ی ئاسن هەیە كە كاریگەری ئەرێنی زۆری هەیە لەسەر سییەكان و هۆكارێكیشە بۆ نوێ بوونەوەی خانەكان، هەمان ڕێژەی جگەری مانگا ڕێژەی (45%) لەتوخمی سیلینیۆمی تێدایە كە كاریگەری تەواوی هەیە لەسەر ئەو خانانەی كە ڕووبەڕووی لەناوچوون دەبنەوەو دەبنە بەشێك لەدژە ئۆكسید بۆ خانەكانی شێرپەنجەو نەخۆشییەكانی دڵ.\nكۆلیسترۆڵ : یەكێك لەو گرفتانەی كە ڕووبەڕووی خواردنی جگەری مانگا دەبێتەوە بوونی ڕێژەیەكی بەرز لەكۆلیسترۆڵی تێدایە، بەشێوەیەك لەهەر (68) گرامێك جگەری مانگادا ڕێژەی (90%) ی كۆلیسترۆڵی پێویست بۆ دروستكردنی خانەكان و چەند جۆرە هۆرمۆنێك پێویستە، ئەمە لەكاتێكدا كە جەستە خۆی كۆلیسترۆڵی پێویست بەرهەم دەهێنێت، بەشە زیادەكەش كاریگەری نەرێنی لەسەر جەستە دروست دەكات و نەخۆشییەكانی دڵ و جەڵدەی مێشكی بەدواداێت.\nچەند سوودێكی جگەری مانگا : 1. سەرچاوەیەكی سەرەكی پڕۆتینەكانە.\n2. سەرچاوەیەكی سەرەكیە بۆ هەریەكە لەڤیتامینەكانی\nK،A،D،E). 3. باشترین سەرچاوەیە بۆ توخمی نیكل.\n4. چەند جۆرە سیستەمێكی باشی تێدایە بۆ چاڵاك كردنی دڵ و سووری خوێن.


👫 بورهان عەلی پۆڕیجەیی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 10 2020 2:06PM\nناوی چواریی: بورهان عەلی ئیسماعیل عومەر ساڵی لە د [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-4-2020 14:06:44\n📝 جەنگیز قەدەم زێری لە زیندانی مەسجد سولەیمان دەستی بە مانگرتن کرد بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 15 2019 5:33PM\nچەنگیز قەدەم خێری بە هۆی پێشێلکردنی مافەکانی و ریگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 15-12-2019 17:33:01\n📝 خشتەی دابەشکردنی مووچەی سەرجەم وەزارەتەکان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 15 2019 9:40AM\n15-12-2019 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ ب.ج. 15-12-2019 9:40:28\n📊 سلێمانی، سکاڵای ژنان 155% زیادی کردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 16 2019 11:44PM\nئاماری توندوتیژییەکانی دژ بە ژنان لە سنووری پارێزگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 16-12-2019 23:44:33\n👩 لە هەولێر و سلێمانی رێژەی خەتەنەکردنی مێیینە زیاترە دۆزی ژن\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 15 2019 6:10PM\nڕۆژی یەکشەممە 15-12-2019 لەشاری هەولێر، لە کۆنفڕان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 92% ✍ ج.ع.ئـ. 15-12-2019 18:10:36\n📝 ڕووفاتی 8 ئەندامی پەکەکە لە گۆڕستانە جیاوازەکانی بەدلیس بەخاکسپێردرا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 17 2019 12:09AM\nلە 267 روفاتی ئەندامانی پەکەکە کە لە ساڵی 2017 لە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 17-12-2019 0:09:37\n📊 یەکێتی پیاوانی کوردستان،ئامارێکی ترسناک خۆکوشتنی پیاوان بڵاوکردەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 15 2019 5:43PM\nیەکێتی پیاوانی کوردستان، زیاتر لە 12 ساڵە دامەزراو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 15-12-2019 17:43:25


بەشداریپێکردنی ئارتورۆ ڤیداڵ خاڵی گۆڕانکاری بوو لە ئاستی بەرشەلۆنەدا\nبڕیار ته‌ها 02/10/2019 244 جار خوێنراوەتەوە\nتایمی یەکەم ئانتۆنیۆ کۆنتی بە پلانێکی هێرشبەر و بە تاکتیکێکی ورد تەواو هێڵی ناوەند و بەرگری بەرشەلۆنەی هەراسان کرد بوو، بە جۆرێک بە کەمتر لە 5 پاس یاریزانانی ئینتەرمیلان لە گۆڵی بەرشەلۆنە نزیکدەبوونەوە، خاڵی بەهێزی ئینتەرمیلان لە تایمی یەکەمدا هەماهەنگی زۆر باشی نێوان یاریزانەکانی بوو، ئەمەش بەرشەلۆنەی تەواو شۆک کردبوو.\nبەڵام لە تایمی دووەمدا و لە خولەکی 53 دا بردنە دەرەوەی بۆسکێتس لە یاریگادا و بەشداریپێکردنی ڤیداڵ لە شوێنی خاڵی گۆڕانکاری بوو لە ئاست و ئەنجامی بەرشەلۆنەدا.\nئەگەر قەرار بێت تایمی یەکەم بەهۆی خراپ ئیدارەدانی ڤاڵڤێردییەوە بەرشەلۆنە لاواز دەرکەوت بێت، ئەوا گۆڕانکارییەکەی تایمی دووەمیش هەر دەگەڕێتەوە بۆ ڤاڵڤێردی، چونکە ڤیداڵ توانی کۆنترۆڵی نیوە یاریگای ئینتەرمیلان بە تەواوی بۆ بەرشەلۆنە دەستەبەر بکات.\nئەوەی لە ئینتەرمیلان جێگەی سەرنج بوو، دابەزینی توانای جەستەیی ئەو یانەیە بوو، بە تایبەتی لە 30 خولەکی کۆتاییدا.\nسوارێز وەک کردنەوەی گرێ کوێرەکەی بەرشەلۆنە لە تۆمارکردنی گۆڵی یەکەمدا و مێسی ــ یش وەک کلیلی سەرکەوتنی یانەکە لە سەرکردایەتیکردنی هێرشەکانی لە تایمی دووەمدا هۆکارێک بوون بۆ ئەوەی بەرشەلۆنە لە شکست و یەکسانی بپارێزن.\nلە کۆتاییدا دەرکەوتنی ئینتەرمیلان لە 60 خولەکی سەرەتادا بەو ڕۆحیەت و متمانە بەخۆ بوونەوە لە ناو یاریگای کامپ نۆ گەوایدەری ئەو ڕاستیەن کە کۆنتی گۆڕانکاری گەورەی لە یانەکەدا کردووە، بەڵام ئایا کۆنتی دەتوانێت تا چ قۆناغێکی وەرزەکە بەو جۆرە بەردەوام بێت؟


ئایدیاوكاری بەرهەڵستكاری بۆ حزبێكی كۆمۆنیست - ئاگاپرێس | Aga Press\nپێنج شه‌ممه 22 تشرینی دووه‌م 2018\nئایدیاوكاری بەرهەڵستكاری بۆ حزبێكی كۆمۆنیست\nبەروار : 22 تشرینی دووه‌م 2018\nكۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی كوردستان لە دواین كۆبونەوەی خۆی لە بەرواری 12ی تشرینی دووەمی 2018 لە بەیانێكدا بۆ رای گشتی رایگەیاند:\n” بۆ چوارساڵی داهاتوو رۆڵی ئۆپۆزسیۆن دەبینین و چەندین بریاریش وەرگیرا لە چوارچێوەی خۆئامادەكردن بۆ رۆڵبینینی كاریگەر وەك هێزێكی ئۆپۆزسیۆنی چەپی دیموكرات “.\nئەم هەڵوێستە لە چەندین لایەنەوە پرسیارو پرسی گرنگ دەوروژێنێت و پێویستی بە گفتوگۆ و تێگەیشنی تایبەت و راشكاو هەیە. هەرچەندە بە تێگەیشتنی من هەرلەسەرەتای نەوەدەكانەوە دەبوو حزبی شیوعی وەك ئۆپۆزسیۆن بمێنێتەوە بەشداری هیچ كابینەیەك نەكات، بەڵام ئێستاش هەر گرنگە .\nهەوڵدەدەم لەم وتارەدا تێگەیشتن لە بارەی بەشێك لەو پرسیارانە بدەم كە پێم وایە گرینگ و پێویستن وەك : بۆچی حزبی شیوعی لەم كات و ساتەدا ئەم بریارە دەدات؟ بەر هەڵستكار بونی حزبی شیوعی دەبێت چۆن و بە چ شێوەیەك بێت؟\nلە دواین كۆنگرەی حزبی شیوعی پێش زیاتر لە دووساڵ بەروونی سروشتی دەسەڵات لە روانگەی میتۆدی فكری ماركسییەوە لە راپۆرتی سیاسی و فكری پەسەندكراوی كۆنگرە دەستنیشانكرا بە “دەسەڵاتێكی بۆرژوازی مشەخۆری پاشكۆ ” . ئەم تەعبیرە ئاماژەیە بۆ دوو بابەتی گرنگ: یەكەم حزبی شیوعی وەك حزبێكی چەپی ماركسی تێگەیشتنی تایبەتی خۆی بۆ دەسەڵات لە روانگەی ناسنامەی فكری سیاسی خۆییەوە تێگەیشتن و هەڵوێست وەردەگرێت، نەك لە ژێر كاریگەری و بیركردنەوەی كەسی یا كاردانەوە، واتە جارێكی تر تەئكید كردنەوەیە لە تێگەشتنێكی مادی بۆ تاریخ بە پێی هەڵومەرج و سروشتی ئەمرۆی دەسەڵات لە كوردستان. هەرلەو چوارچێوەیەشدا كاتێك ماركس مێژووی مرۆڤایەتی دەبەستێتەوە بە مێژووی ململانێی چینەكان و باسی لێكەوتەكانی سروشتی هەر قۆناغێكی مێژووی دەكات لەروانگەی لێكەوتەكانی جۆری سیستەمی بونیادی ئابوری لە سەر پێكهاتەی دەسەڵات وپەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان. كەئەمەش دەستنیشانكەری ناواخنی ململانییە كۆمەڵایەتییەكانە.\nلەم روانگەیەوە گۆرانكاییەكانی دواین كۆنگرە لە ئاستی فكری و سیاسی هەنگاوێكە بۆ دەستپێوەگرتنی زیاتر بە ناسنامەی فكری سیاسی كە بە هۆكارگەلی زۆر پێشتر بەرەو جۆرێك لە كاڵبونەوە دەچوو، لەم وتارەدا قسەی زیاتر لەو بارەیەوە مەبەست نییە.\nبابەتی دووەم پەیوندیدارە بە سیاسەتی بەرەی راستڕەو كە لە هەموو روویەكەوە هەرێمی كوردستانی گەراندۆتەوە چوارگۆشەی یەكەم. بەشێكی زۆری ئەو ماف و ئازادیانەی بە تێكۆشانی جەماوەر و چەپەكان بە دەست هاتبوون پاشەكەیان پێكرا. هاوڵاتیان رووبەرووی دۆخێكی نائومێد كەر بونەتەوە، بەهۆی پەیرەوكردنی سیاسەتی نیولیبرالیزمی سەرمایەداری كە بریتی بوە و دەبێت لە هەراجكردنی كەرتە گشتییەكان بۆ كەرتی تایبەتی و حزبی و نەهێشتن یان كەم بونەوەی خزمتگوزارییە سەرەتایییەكان و زیادكردن و سەپاندنی باج و سەرانە لە هاوڵاتیان لە چوارچێوەی نەهێشتنی رۆڵی حكومەت لە ژیانی جڤاكی، كە ئەمەش هاوكاتە لەگەڵ شكستی ئۆپۆزسیۆنی هەمان سیستەم واتە ئۆپۆزسیۆنی راستڕە و ئیسلامییەكان لەماوەی رابردوو .\nلە ئاستێكی تردا پرسی بوون بە بەرهەڵستكار بۆ حزبی شیوعی، دەبێت ببێتە پرسیارێكی گەورە بۆ قسەی جدی لە بارەی ئەوەی ئێمە لە چ ئێستایەكدا دەژین و بەرەو كوێ هەنگاو دەنێن. بەتایبەت بۆ ئەوانەی باوەرییان بەوە هەیە كوردستانێكی تر لە توانادا هەیە. لەم بارەیەشەوە چەندین پرسیاری تر لە ئێستادا رووبەروومان دەبێتەوە، وەك ئایە كاتی ئەوەنەهاتوە چەپ هەنگاو بەهەنگاو لە وچارچێوەی پرۆژەیەكی روون خۆی كۆبكاتەوە بۆ خۆتەرحكردن وەك بەدیل؟ لە باری بابەتی و زاتی ئەو كاتە نەهاتووە؟ و فكرو میتۆدی چەپەكان ،مێژوو ،مەتریالی بەشەری، لە ئاست ئەوەدانییە ؟ ئەمانە تەنها وروژاندنی چەند پرسیارێكە بۆ بیركردنەوەی زیاترمان لە داهاتوودا .\nبەر هەڵستكار بونی حزبی شیوعی جیاوازە لە سیاسەتی ئۆپۆزسیۆنی پێشوو و ئەمرۆش، كە خۆیان وەك ئۆپۆزسیۆن راگەیاند. كاری ئۆپۆزسیۆنی بۆ هێزێكی چەپ سیاسەتی پۆپۆلیستی و خۆڵكردنە چاوی خەڵك نییە، بەڵكو دەستنیشانكردنی كێشەكان و باوەربونە بە تێكۆشانی جەماوەری لە چوارچێوەی لیستێك لە داواكاری جەوهەری بۆ دابینكرنی پێداویستییەكانی خەڵك و ژیانێكی شەرەفمەندان و هێنانەكاییەی گۆرانكاری راستەقینەیە .\nكاری ئۆپۆزسیۆنی ناكرێت بچوك بكرێتەوە لە كاری پەرلەمانتاری بە بایكۆتكردنێك ، دەنگ بەرزكرنەوەیەك كۆتایی پێ بهێنرێت. كاری ئۆپۆزسیۆنی جگە لە روانگەو بەرنامەی روون بۆ هێزێكی چەپ ئالیەت و میكانزمی جیاوازیشە لە ئالیەت و میكانزمی بەرەی راستڕەو . كاری چەپ تەنها رەخنەی رووت نییە بەڵكو پێشكەش كردنی پرۆژەی واقعی و ئومێدبەخشە بۆ كۆمەڵگا لە چوارچێوەی كاری بونیادنەرانە.\nئێمە لە دوای راپەرینەوە دوو جۆر لە مۆدێلی كاری چەپ دەبینین چەپێكیان لە چوارچێوەی سیاسەتی پراكماتیكی نزیك بۆتەوە لە وەی تەسلیمی واقیع بێت لە جێگای ئەوەی بیگۆرێت. ئەوەی تریان ئەوەندە دوور كەوتۆتەوە توانای ناسین و خوێندنەوەی واقیعی لە دەستداوە و توشی نامۆبون بوە لە واقیع. هەردوو مۆدێلەكە پەیوەندی بەئیشكالیەتی روئیای كاری چەپەوە هەیە. ناكرێت رۆڵی چەپ كورتبكرێتەوە لە پەیوەندیدا بە دەسەڵات و پارتە راسترەِوەكان! جا ئەگەر چوارچێوەی ئەو پەیوەندییە كار كردن بێت لەگەڵی یا وەستانەوە و دژایەتیكردنی بێت . لە هەردوو مۆدێل چەپ پشت لە كۆمەڵگایەو روو لە دەسەڵاتە، بە مانایەكی تر لە هەردوو مۆدێلەكە چەپ دوور كەوتۆتەوە لە واقعیی كۆمەڵگاو دابڕاوە .\nسەرەرای بونی كێشەو گرفتی زۆر لە ئایدیاو لەو واقیعەتی چەپ كاری تیادەكات، لە هەمووحالەتێكدا ئەم هەنگاوەی كۆمیتەی ناوەندی فكرو كارو ئیرادەیەكی شۆرشگێرانەی پێویستە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا حزب وەك میكانزمێك بۆ ئامانجێگی گەورە بە رۆڵی مێژووی خۆی هەڵبستێت.\nئاگاپرێس بیرورا بەپەلە شيوعى کوردستان ,


ئێران لە گێژاوی قەیرانەکان‌دا – کوردستان و کورد\nلە کۆی وڵاتانی جیهاندا کە زۆریان بەهۆی شەڕ، بێ‌داهاتی، کێشەی ئابووری و هۆکاری دیکەش تووشی قەیران هاتوون، هیچ وڵاتێک وەک ئێرانی ژێر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی قەیراناوی نەبووە. قەیران‌گەلێک لەم وڵاتەدا کە نەتەنیا ڕێگە چارەیان بۆ نەبیندراوەتەوە، بەڵکوو ساڵ لە دوای ساڵ لێی زیاد بووە و پەرەیان گرتوە و لەسەر یەکتر کەڵەکە بوون. لە قەیرانی شەڕ هەتا قەیرانی ئابووری، کۆمەڵایەتی، دیپلۆماسی، تەناهی و سیاسی و ئێستاش مەترسیی دووبارەبوونەوەی شەڕێکی ماڵوێرانکەری دیکە لە سەر ئێران، ئەگەر سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی لە دژایەتیی ڕۆژاوا و وڵاتانی ناوچە هەروا درێژەی هەبێ.\nلە دەرەوەی ئێران بەهۆی پەیمانی ئابراهام، هومێدبەستنی چل ساڵەی ستراتێژیستەکانی ڕێژیم بۆ سازکردنی شەڕێکی ناوچەیی لە دژی ئیسڕائیل لەلایەن وڵاتانی عەرەبی و بە ناوی پارێزگاری لە قودس شکستی هێناوە. بەپێچەوانەوە ئێستا ئەوە ئێسڕائیلە کە دوای ئاسایی‌کردنەوەی پێوەندییەکانی لەگەڵ چەند وڵاتی عەرەبی بە تایبەت لە دەوری کەنداوی فارس، داوا دەکا و هەوڵ دەدا لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی کەنداو بە ڕێبەریی ئەمریکا لەدژی کۆماری ئیسلامی هاوپەیمانیەتیی بەرگری ساز بکا. هاوپەیمانییەک کە دوای ڕێکخستنەوەی پێوەندییەکانی ئێسڕائیل لەگەڵ وڵاتانی کەنداو و قسەکانی بەرپرسانی فەرمییان، ئەگەر شەڕیشی بەدوادا نەیەت بەربەستێکی گەورە دەبێ لەبەردەم پاوانخوازییەکانی ڕێژیمی ئێران و دەبێتە هۆی گوشارێکی سیاسی و نیزامیی توند بۆ سەریان. ئەم بابەتە کاتێک گرینگیی زیاتری دەردەکەوێ کە هەواڵی سەردانی سەرۆکی ئەمریکا، دوای دوو ساڵ ساردی لە پێوەندییەکانی نێوان ئەمریکا لەگەڵ عەرەبستانی سعوودی بۆ ئەو وڵاتە بڵاو دەبێتەوە. هەرچەند باسکردن لە بابەتی وزە وەک هۆکاری ئاشکرای ئەم سەردانە ڕاگەیەێندراوە، بەڵام بە هۆی دەستدرێژییەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر عەرەبستان لە ڕێگەی حووسییەکانی یەمەنەوە لە چەند ساڵی ڕابردوودا و، ڕاوەستانی وتووێژەکانی بەرجام، باس لەسەر ئێران و پاراستنی ئەمنییەتی ناوچە بەرامبەر ئێران لە سەروو باسەکانەوە دەبێ. بە تایبەت ئێستا کە ئەمریکا بەرامبەر هاوپەیمانیی جیهانیی نافەرمیی چین و ڕووسییە زیاتر لە جاران پێویستی بە دۆستە ستراتێژییە کۆنەکانی لەو ناوچەدا هەیە. ئەمەش بێگومان بە قازانجی ئێران نابێ.\nئەگەر هەر لەم ناوچەیەدا بڕوانینە وەزعی ئێران، دوا هەڵوێستی وەزیری دەرەوەی عێراق لەسەر جۆری ڕوانینیان بۆ پێوەندییەکانیان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی کە دەڵێ، “تاران بە زمانێکی نوێ گوێی لە قسەکانی بەغدا دەبێ… ئێمە بە ئێرانییەکانمان گوتووە کە پێویستیمان بە هاوکاری هاوبەش هەیە بەڵام بە دەستێوەردانی ئێوە نا…. پێوەندی ئێمە لەگەڵ ئێران لە قۆناغی بێدەنگی گۆڕاوە بۆ دەربڕینی ڕاشکاوانە”، دەری دەخا کە ڕێژیمی ئێران چیدیکە ناتوانێ وەک جاران بڕوانێتە عێراق و نیشانەی هەوڵدانێکە بۆ دروست‌کردنی پێگەیەکی نوێ بۆ عێراق لە ناوچەدا. ئەوان بەمجۆرە بەڕاشکاوی بە گوێی ئێرانیان داداوە کە لەوە زیاتر نایەڵن وڵاتەکەیان بکرێتە مەیدانی کێبەرکێ ناوچەییەکانی ڕێژیمی ئێران. ئەمەش لە حاڵێک‌دایە کە لە چەند ساڵ لەمەوبەرەوە لە شارە عەرەبییەکانی عێراق لەدژی دەستێوەردانەکانی کۆماری ئیسلامی ناڕەزایەتیی زۆر لەلایەن خەڵکی ئەو شارانەوە درێژەی هەبووە و لە وەزعی ناڕوونی ئێستای عێراقدا، سەیر نییە خۆپیشاندانەکانی ساڵانی ڕابردوو لەو وڵاتەدا دەست پێ بکەنەوە و دژایەتیی کۆماری ئیسلامی ببێتەوە قسەی شەقامی عێراقی.\nجگە لەوانەش شەڕی ڕووسیە لە دژی ئۆکراین کە ڕێبەرانی ڕێژیم دڵیان بە سەرکەوتنی کتوپڕی ڕووسیە خۆش کردبوو و پێیان‌وابوو سەرکەتنی ڕووسیە لە کێبەرکێ نێودەوڵەتییەکاندا پێگەی ئەوان بەهێز دەکا، پێناچی بەم زووانە کۆتایی پێ بێ. شەڕێک کە یەکەم کاریگەریی لەسەر ئێران کاڵبوونەوەی ئێعتباری دیپلۆماسی و کەمبوونەوەی بازاری هەرزانفرۆش‌کردنی نەوتەکەیان بوو. نەوتێک کە بە هۆی تەحریمەکانەوە بە دزی دەیانفرۆشت و جگە لە تەحریمە بەردەوامەکانی ئەمریکا، ئێستا بە هۆی مامەڵەی نەوتیی ڕووسیە و چین ئەو بازاڕەشیان ڕوو لە کزییە. ئەوەش لە حاڵێک‌دایە کە بەڕوونی دیارە کە ڕووسیە هەرگیز وەک هاوپەیمانێک چاوی لە ڕێژیمی ئێران نەکردوە و تەنیا لەو شوێنانەی پێویستی بە هێزەکانی ئێران هەبووە -وەک سووریە- کەلکی لەوان وەرگرتوە.\nلەگەڵ هەموو ئەمانەش بە دوورکەوتنەوەی ئاسۆی ڕێککەوتنی بەرجام لە نێوان ئێران و ڕۆژاوادا، بە تایبەت کە ئەمریکا بەهۆی شەڕی ئۆکراین بە دوای هاودەنگییەکی جیهانیدا دەڕوا، لەگەڵ ئەگەری وەستانی وتووێژەکان فشارێکی زۆرتر دەخاتە سەر ڕێژیمی ئێران. هەرچەند دیار نییە کە کۆماری ئیسلامی کەی و چۆن بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتن پاشەکشە دەکا و ڕێی خۆبەدەستەوەدان دەگرێتە بەر، بەڵام ئەو گۆڕانکارییانەی بەتایبەت بە دوای شەڕی ئۆکراین هاتووەتە پێش و بووەتە هۆی دروست‌بوونی یەکدەنگییەک لەنێو وڵاتانی ڕۆژاوادا، پێناچێ ڕێخۆشکەر بن بۆ ئەوەی ڕێژیمی ئێران دەسکەوتێکی گرینگ و درێژماوەی لەم مامەڵەدا ئەگەر بیەوێ بیکا، هەبێ.\nلەم وەزعەدا لە ئێران ناڕەزایەتییەکان ڕوو لە پەرەسەندنن. کەم ڕۆژ هەیە کە لە شارە جیاجیاکانی ئێران دەنگی مافخوازانەی خەڵک بەرز نەبێتەوە. هەرچەند گرانی، هەڵاوسان و کەم‌داهاتیی خەڵک و هێندێک کێشەی دیکە سەرچاوەی ئەم خۆپیشاندانەن، بەڵام دروشمەکانی ئەو خەڵکە لەدژی بنەماکانی کۆماری ئیسلامی تا ئاستی ڕێبەری نیزام دەری دەخا کە خەڵک بەگشتی نەفرەت لە بوونی سیستمی دەسەڵاتداریی لە وڵاتەکەیان دەکەن و خوازیاری گۆڕانێکی بنەڕەتی و دێموکراتیکن. ئەوەی دیارە خەڵک دەیانەوێ بە شێوازی مەدەنی و وەڕێخستنی ڕێپێوان و مانگرتن لە شوێنە گشتییەکاندا داواکارییەکانی خۆیان بە گوێی بەرپرسانی دەسەڵاتداری ڕێژیم بگەیەنن. داواکارییەک کە تا ئێستا گوێی بۆ شل ناکرێ و وەک هەمیشە ڕێژیم دەیەوێ بە بەکارهێنانی زۆر و کەلک‌وەرگرتن لە هێزە سەربازی و ئەمنییەتییەکان پێش بە درێژەی ئەم ناڕەزایەتییانە بگرێ. هەتا ئێستاش لێدان و گرتن و زیندانی‌کردن تەنیا وڵامدانەوەیەک بووە بە داواکاری خۆپیشاندەران و پێناچێ لە وەزعی شپرزی ڕێژیمدا، دەسەڵاتداران جگە لە سەرکوت ڕێگەیەکی دیکە لەبەر دەم خۆیاندا ببینن. چالاکانی ناڕەزایەتییەکانی کرێکاران و مامۆستایانی قوتابخانەکان کە زۆرترین حەشیمەتی کاری ئێرانن ڕۆژانە دەکەونە بەر پەلامار و ڕەوانەی زیندان دەکرێن کە ئەمە بووەتە هۆی ناڕەزایەتیی ئاشکرای کارناسانی مافی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا.\nهەربۆیە خەڵک بە هومێدەوە دەڕواننە داهاتوو و دەبێ ئەو باوەڕەیان هەبێ دەربازبوونی ڕێژیم لەو هەموو قەیرانە کارێکی ئەستەمە و هەوڵدان بۆ دەربازبوونی ئەوانیش لە چنگ ڕێژیمی دژە مرۆیی کۆماری ئیسلامی تەنیا ڕێگەی ڕزگاری و ئازاد ژیانە.\nتاگی بابەت: ئێران لە گێژاوی قەیرانەکان‌دا


26 November 2021 16:08\nپەیامی کورد ... فەڕەنسا و ئیتاڵیا پەیمانێکی هاوبەشیان واژوو کرد .\nهاوکاری لە نێوان دووهەمین و سێهەمین ئابووری گەورەی ئەورووپا ، فەڕەنسا و ئیتاڵیا پەیمانێکی هاوبەشیان واژوو کرد .\nئیتاڵیا و فەڕەنسا ئەمڕۆ هەینی لە دوای چەندین ساڵ ووتووێژ پەیمانێکی دوو لایەنەیان واژوو کرد کە ئامانج لەم پەیمانە بەهێزکردن و پتەوکردنی هاوکارییەکانی نێوان هەردوو ووڵاتە .\nئێمانۆئێل ماکرۆن سەرۆککۆماری فەڕەنسا کە سەردانی رۆمای کردووە لە کۆشکی سەرۆککۆماری ئیتاڵیا " کۆئیرینالێ " ئەم ڕێکەوتنەیان هاوڕا لەگەڵ ماریۆ دراگی ، سەرۆکوەزیرانی ئەم ووڵاتە واژوو کرد ، سێرجیۆ ماتارلا ، سەرۆککۆماری ئیتاڵیا ش لەم مەراسیمەدا ئامادەیی هەبوو .\nبە پێی ڕاگەیاندنی وەزارەتی بەرگری ئیتاڵیا لە ڕێکەوتنەکەی نێوان ڕۆما و پاریس دا هاوکارییەکان لە بەشەکانی بەرگری و ئەمنییەتی جێگای بایەجدانی زیاتر بوون . لە بەشەکانی دیکەش کە فەڕەنسا و ئیتاڵیا بە دوای بەهێزکردنی هاوکاریگەلی دوو لایەنە بوون تێیدا دەتوانین ئاماژە بە بەشی پەروەردە و ڕاهێنان و کولتوور بکرێت .\nپاریس و ڕۆما هەروەها دەیانەوێر هاوکاریگەلی هاوبەش لە بەشی دەریای مەدیتەرانە و دوورگەی ئەفریقیا پەرەپێبدەن و بەرفراوانی بکەن . یەکێکی دیکە لەم پەیماننامەیە بەهێزکردنی هاوکارییەکان لە بەشی بۆشائیگەری یە\nپەیمانی هاوکاری فەڕەنسا و ئیتاڵیا ئەمڕۆ لە حاڵێکدا لە لایەن ئێمانۆئێل ماکرۆن و ماریۆ دراگی یەوە واژوو کرا کە فەڕەنسا لە سەرەتای ساڵی داهاتووەوە سەرۆکایەتی دەورەیی یەکیتی ئەورووپا دەگرێتە ئەستۆ .\nفەڕەنسا و ئیتاڵیا وەکوو دووهەمین و سێهەمین هێزی ئابووری یەکیتی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠١٧ ەوە تاکوو ئێستا لە حاڵی پێداچوونەوە و گفتۆگۆ لە سەر ڕێکەوتنی بە دەستهاتوووەو بوون . ئەمە لە حاڵێکدایە کە پەیوەندییەکانی هەر دوو ووڵات لە دەورەی ئامادەبوونی حێزبی ڕاستڕەوی تووندڕەوی لێگا لە دەوڵەتی جۆزێپی کۆنتێ سەرۆکوەزیرانی ئیتاڵیاوە پڕ لە کێشە و گرفت بوو .


مەلاكان واز لە نوێژ دەهێنن!\nبەشێك لە مەلاكانمان كە پێیان دەوترێ زانای ئایینی (شەیتان الاخرسن)، من سەرۆكی حكومەت بومایە، ئەانی چیم دەكرد؟\nكاتێ لیژنەی فەتوام بینی، لێم یەقین بوو كە بێ"ومان مانگیان نەبینیوە چونكە هێشتا زۆری ماوە بۆ رەمەزان و جەژن، بۆیە زانیم گۆبەندێكیان پێ یە!\nوتم رەنگە دواجار بوێربن و بۆ بریارەكەی دادگا هاتبێتنە دەنگ و فرمێسكی مناڵەكەی بادینان سۆزی ئەوانیشی جوڵاندبێ!\nدواتر وتم نا، لەنجە بۆستە، مەلاكان راعین، ئایینی ئێمە ئەفەرموێ (كلكم راع و كلكم مسول عن رعیته)، بۆیە مەلاكانیش هاتون دژ بە دواكەوتنی موچەی خەڵك رەشوروت بدوێن، هاتون بڵێن جەنابی سەرۆك دەستمان دامێنت، وا گەورەكان هەڵەیاكرد، بۆچی مناڵەكان سزا بدرێن لەپای هەڵەی باوانیان!\nهاتون بڵێن: جەنابی سەرۆك شێوازی بریاردان لەدادگاكان پیاچونەوەی بۆ بكرێـ چونكە هۆكارە بۆ چاندنی تۆوی سكانداڵی!\nهاتون بڵێن ناكرێ مناڵانی ئەم هەرێمە دروێنەی خەم و باجی هەڵەكانی دایك و باوك و گەورەكانیان بكەن، نابێ راگەیاندن بەو شێ,ەیە ببێتە پەردەی داپۆشینی هەڵەكانی حكومەت و ئابروچونەكان داپۆشێت!\nمن وامزانی مەلاكان ئەڵێن خەمتان نەبێ مناڵینە ئەو ئێمەش ئەبینە قەڵغان و چرا لە ماڵە تاریكەكان هەڵدەكەین، دەبینە پارێزەر و چیتر ژنكوژی ناهێڵین، دەبینە سەنگەر بۆ پارێزگاری لە راستی و بە حكومەت دەڵێین چڵكاوخۆرەكان راست ناكەن كە لە بەرامبەر چنگێك پارە ئامادەن گەواهی لەسەر خودی خۆیشیان بدەن!\nوامزانی هاتون بە حكومەت بڵێن چۆن لە پەروەردە لاسایی سوید دەكەیتەوە و بۆشت ناكرێ، لە دادوەری و دادگاكانیش هەمان ئیش بكە!\nكە بینیم دەركەوت هەموو خەیاڵەكانی من راست نین!\nمەلاكان هاتبون باسی تاتۆ دەكەن، هەموو كارەساتەكانیان پشتگوێ خست و حەرامی و حەڵاڵی تاتۆیان باسكرد، ئەمیش بۆ ئەوەی سكانداڵەكانی تری پێ بشاردنەوە، گوناه نیە ئەو جۆرە مرۆڤانە نوی،َەرانی ئایینی ئیسلام بكەن!!\n(انی اعوژ بك من الجهل و من قوم الجهالە).\nمن دژی تاتۆم، دژی بۆتۆكسم، لە سوید چەندین ساڵ پزیشكەكان هەوڵیان دا رێگر بن چونكە مولولەكانی خوێن دادەپۆشێت، بەڵام 17 ساڵیشە لەم وڵاتەم، قەشەیەك نەهات بڵێ ئەو شتە حەرامە یان ئەو شت حەڵاڵە!\nقەشەیەكم نەبینی خوێنی ژنێك حەڵاڵ بكات، باسی جلی ژن بكات، بەڵام مەلاكانی ئێ/ە تازە دەگەڕێنەوە سەردەمی جەهالەت!\nمەلاكان قسە دەكەن و بیریان چوە كە:\nبێكاری خۆیان بە میللەت دەفرۆشنەوە، لەكاتێكا مایكرۆفۆنی بەردەم و قوماشەكەی بەریشیان بەپێی پێوەرەكانی خۆیان، حەرامە! چونكە هەموو ئەوانە دروستكراوی ئەهلی كوفرە( بە قەولی خۆیان)! یان بانێكە و دوو هەوا!\nمەلاكان بۆ باسی ئەو هەموو تیاترۆخانە و هاوردەكردنی لەشفرۆش و زۆربونی یانەكانی شەوانە ناكەن، باسی كوشتنی ژنی بێتاوان ناكەن؟ باسی لەخشتەبردنی گەنجان ناكەن لەلایەن باندەكانی لەشفرۆشی، باسی زیندانی بەناهەق و دادگایی كارتۆنی ناكەن!؟\nمەلاكان لەسەر پانتۆڵی كچان و شێوازی پۆشاك و ئارایشتی ژنان ئامادەن هەزار وتار بدەن، كەچی لە ئاستی ناعەدالەتی و ستەم دەمیان بەستراوە و بە چرپەش دەنگیان نایەت!\nوڵات سەیری ئایندە دەكات، كەچی مەلاكان هەنگاویان روەو كۆریای باكورە و پێ بە پێی دەسەڵات رێدەكەن! نهێنیەكەش موچە و قوت و پارەیە!\nپێموایە ئەگەر نوێژ كردن بە پارە بوایە، مەلاكانی ئێمە هەموو وازیان لە نوێژ دەهێنا و سەریان بە فەرزدا نەئەكرد، وەك چۆن ئەگەر پەروەردگار بۆ چونە بەهەشت بەڵێنی پارەی بدایە ئەوا هەموو كۆمەڵی لەمەڕ ئێمە موسوڵمان دەبوو!!!


ڕەنجی فەرهادەکان یادەوەری دوکتۆر هەژار عوسمان مەعروف\nموضوع: ڕەنجی فەرهادەکان یادەوەری دوکتۆر هەژار عوسمان مەعروف الجمعة مايو 14, 2021 8:58 pm\nیادەوەری دوکتۆر هەژار عوسمان مەعروف\nچاپی یەکەم ٢٠٢٠\nکتێبی (ڕەنجی فەرهادەکان ) بیرەوەریەکانی د.هەژار عوسمان مەعروفە کە لە مانگی ١١ ی ٢٠٢٠ دا بڵاویکردۆتەوە.\nئەم کتێبە لە ٤٠٠ لاپەڕەدا باسی ژیان و خەباتی پزیشکێک دەکات سەر بە نەوەیەکی کوردی باشورە کە گۆشکراوە بە بیری نیشتمانپەروەری و دیموکراتی و سۆشیالیزم، لە سەردەمێکدا کە گەلەکەی دڕندانە لە لایەن ڕژێمی نەتەوەپەرستی بەعسەوە دەچەوسێنرێتەوە . نوسەر باسی منداڵیەکی ڕەنگاورەنگ و گەورەبون لە خێزانێکی ڕۆشنبیر و سیاسیدا دەکات.خوێندنی پزیشکیی د.هەژار لە بەغداد هۆشیاریی چینایەتی و نەتەوەیی ئەفڕێنێ و بون بە پێشمەرگە دەبێتە خولیای. بە نیازی بون بە پێشمەرگە ، لە بەهاری ١٩٧٤ دەچێتە ناوچەی ڕزگارکراو، بەڵام خزمەکانی قەناعەتی پێدەهێنن کە باشترە خوێندنەکەی تەواو بکات ، بۆیە دەگەڕێتەوە بەغدا و درێژە بە خوێندنەکەی ئەدات. شکستی شۆڕشی ئەیلول زۆر غەمباری دەکات. لە ١٩٧٨ خوێندنی پزیشكی تەواودەکات و لە سلێمانی دەبێتە پزیشکێکی دڵسۆز و سەرکەوتو. سلێمانی لە لوتکەی بەرەنگاربونەوەی ڕژێمی سەدام دایە، د.هەژار شەیدای خەباتی کۆمەڵەی ڕەنجدەران و یەکێتیی نیشتمانیی کوردوستان دەبێت. لە مانگی ٨ ی ١٩٧٩ بە نیازی پێشمەرگایەتی دەچێتە ڕۆژهەڵاتی کوردوستان ، بێ ویستی خۆی و بە فێڵی کەسێک دەکەوێتە ناو حیزبی سۆشیالیستی کوردوستان . دوای ٣ مانگ خۆی لەم حیزبە ڕزگاردەکات و دەچێتە لای یەکێتی لە (نێوزەنگ)، لێرەش بە هۆی ناکۆکیەکانی ناو کۆمەڵە و و یەکێتی دوای ٣ مانگ توشی بێزاری دەبێت. سەرکردایەتی جێدەهێڵێ و تێکەڵ بە خەباتی کوردی ئێران دەبێت لە (مەریوان) ، لە نزیکەوە تۆپباران و شەهیدبونی پ.م و خەڵکی سیڤیل دەبینێ ، وەک دوکتۆر یارمەتیی خەڵک و پ.م. دەدات، ئەو تازە ئیتر کەوتۆتە ناو تەوژمی بەخوڕی ڕوباری خەبات و وەک سۆفیەکی لێهاتوە. دواتر دەچێتە بنکەی یەکێتی لە گوندی (بلەکێ) ی سەر سنوری (بانە) ، نەخۆشخانەیەک لە پاڵ ئەو بنکەیەدا دروستدەکات و زۆر خزمەتی پزیشکیی پ.م و خەڵک دەکات. پاشان دەچێتە شارباژێڕ و شارەزور و لەگەڵ پ.م. جەولە دەکات. خەبات و قوربانیەکانی پ.م. و خەڵک زۆر کاریان تێدەکات ، ئێش و ئازارەکانی شەڕی براکوژی لە نزیکەوە دەبینێت و زۆر دەناڵێنێ لە ژێریدا. د.هەژار دەبێتە پزیشكی خۆشەویستی پ.م. و خەڵک، ئەو کە دەزانێ تازە چارەنوسی هەر لە ناو شۆڕش دایە، هاوژینگیری دەکات. لە کۆنفرانسی ١ و ٢ و ٣ ی کۆمەڵە بەشداردەبێت و بە هۆی ڕەخنەی بوێرانەیەوە تەنیا دەکەوێت . لە کۆنفرانسی ٣ دەکەوێتە بەرەی عێراقچیەکان و تێیدا وەک پزیشکێک بەرگری لە مافی مرۆڤ دەکات و ڕەخنە ی توند لە سەرکردایەتیی کۆمەڵە و یەکێتی دەگرێت . وەک لێکەوتەیەکی ئەم هەڵوێستانەی ئیتر کوردوستان بۆ د.هەژار دەبێتە ئەو جێیەی کە نەتوانێ تێیدا پڕ بە سینگی خۆی ئۆکسجینی ئازادی هەڵمژێ ، بە ناچاری لە گەڵ هاوژینەکەی و کوڕە ٤ مانگییەکەی کوردوستان جێدێڵێ و دەچێتە ئێران. د.هەژار هێشتا بە دڵ هەر لە کوردوستانە ، بۆیە لە ئێران بەوە ڕازی دەبێت کە بکرێت بە نوێنەری ڕێکخراوی (ئاڵای شۆڕش) لە سوریا، کە تازە لە دروستبوندایە. لە دیمشق پەیوەندیی بە ئاڵای شۆڕش دەبچڕێت و مانگێکی زۆر سەخت بەسەردەبات و بە ناچاری خۆی دەگەیەنێتە ئەڵمانیای ڕۆژاوا و داوای پەنابەری دەکات. ئەو تێکەڵ بە کۆمەڵی ئەڵمانی دەبێت و دەیان چالاکی دەکات بۆ ناساندنی کێشەی کورد، د.هەژار شان بەشانی ئەڵمانیەکان خەبات دەکات بۆ ژینگە و مافی کرێکاران و پەنابەران، لە سەر ئەم چالاکیانە مافی پەنابەریی نادەنێ. لە گەرمەی کۆڕەودا بە مەبەستی یارمەتیی پزیشكیی ئاوارەکان ڕو لە ئێران دەکات، بەڵام هەر لە فڕۆکەخانەی تاران دەیگێڕنەوە بۆ ئەڵمانیا. کە حکومەتی هەرێم دروست دەبێت، لە گەڵ هاوڕیكانیدا پردێکی یارمەتیی جۆراوجۆر دروست دەکات بۆ هاوکاریی مادیی خەڵکی کوردوستان. شەڕی براکوژیی ١٩٩٤ د.هەژار زۆر غەمبار دەکات و ئیتر ڕودەکاتە کارکردن وەک دوکتۆر و خوێندنی دەرونناسی کە دوکتۆرای تێدا دێنێ. د.هەژار دوای ٢٥ ساڵ ژیان و کارکردن لە ئەڵمانیا دەگەڕێتە وە کوردوستان و وەک مامۆستا لە کۆلیجی پزیشکی دادەمەزرێ، لە ٢ ی ١ ی ٢٠٢٠ وە خانەنشینە و ئێستا لە سلێمانی نۆڕینگەی خۆی هەیە.


قۆناغا سێیێ یا هەلدانا گۆڕێن ب کۆم یێن شنگالێ دەستپێدکەت\nسەرپەرشتێ تیمێن هەلدانا گۆڕێن ب كۆم یێن شنگالێ دازنین، بەرهەڤیان بۆ دەستپێکرنا قۆناغا سێیێ یا هەلدانا گۆڕێن بکۆم یێن گوندێ کۆچۆ دکەن.\nزیا كه‌ریم سه‌رپه‌شت و ئه‌ندامێ تیمێن گۆڕێن ب كۆم یێن شنگالێ بۆ دیجیتال میدیایا ئێن ئاڕ تی ڕاگەهاند، نها ئەو بەرهەڤیان ژبۆ ڤەگوهاستنا ئامیران بۆ جهێن گۆڕێن ب کۆم دکەن، دێ د دەمەکێ نێزیک دا دەست ب قۆناغا سێیێ یا هەلدانا گۆڕێن ب کۆم یێن گوندێ کۆچۆ ل شنگالێ کەن.\nدزانین ژی، د ناڤەراستا ئادارا دەربازبوویی دا قۆناغا ئێكێ یا هەلدانا گۆڕێن ب كۆم یێن كوردێن ئێزدی ل گوندێ كۆچۆ یێ سه‌ر ب شنگالێ ده‌ستپێكربوو، قۆناغا دوویێ ژی به‌ری مه‌ها ره‌مه‌زانێ ب داوی هاتبوو.\nئەو یەک ژی دیارکر، د هه‌ردوو قوناغان دا ١٢ گۆڕێن ب كۆم هاتبوونه هەلدان كو رۆفاتێن ١٤١ كه‌سان تێدابوون.\nبەحسا وێ یەکێ ژی کر، نها ب تنێ چار گۆڕێن ب کۆم ل گوندێ کۆچۆ مانە و پشتی هەلدانا وان گۆڕان دێ دەست ب هەلدانا گوڕێن گوندێ سولاغێ یێ سەر ب قەزا شنگالێ کەن.\nژ ئالیێ خۆڤە ژی فەلاح حەسەن ئەفسەر ل دەستەيا بلندا جينوسايد ناساندنا كوردێن ئێزدی و كەمينەیان ل هەريمێ بۆ ئێن ئاڕ تی ئاشکراکر، نها ئەو چاڤەڕێی بڕیارا لژنەیا گۆڕێن ب كۆم ل بەغدا دکەن، بۆ دەستپێكرنا قۆناغا سێیێ.\nد تەباخا٢٠١٤ێ دا چەکدارێن داعشێ هێرشی سەر شنگال و دەردۆرا وێ کرن، ب هەزاران کوردێن ئێزدی ژ جهـ و وارێن خۆ ئاوارەبوون، نێزیکی شەش هەزار ئێزدی هاتن کوشتن و ڕەڤاندن و گەلەک ژ وان ژی د گۆرێن ب کۆم دا هاتن ڤەشارتن، پشتی نەمانا چەکدارێن داعشێ ل شنگالێ ب هەڤبەندیا پشکداریا تیمێن حکومەتا هەرێم و عێراقێ و ب هەڤبەندیا نەتەوەیێن هەڤگرتی دەست لێگەڕیان و هەلدانا گۆڕان کرنە.


لە ڕوماڵی ڤایرۆسی کڕۆنادا، ڕۆڵی ئافرەتان لەبەر چاوبگرن ! سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nلە ڕوماڵی ڤایرۆسی کڕۆنادا، ڕۆڵی ئافرەتان لەبەر چاوبگرن !\nوەرگێڕان لە عەرەبیەوە: زێنەب حسینی\nئەو پێکهاتانەی کە کار لەسەر ئافرەتان دەکەن لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکیتر جیاوازە، بەڵام مەترسیەکە لێرەدا ئەوەیە کە سەربەخۆی ئافرەتان دەبێتە قوربانیێکی نهێنی ئەم پەتایە، لەسەر تاسەری جیهاندا.\nئێما لیگنرۆد پۆبێرغ ی ڕاوێژکاری بەرنامەی جێندەری و گەشە پێدان لە "ڕێکخراوەی هاوکاری ڕاگەیاندنی نێو دەوڵەتی" (IMS)،" دەڵێت:\nنابێ پەخشکردنی هەواڵەکان لە لایەنی جێندەریەوە مەسەلەیەکی لاوەکی بێت- بەڵام لە کاتی ڕوداوەکان ئەبێ لە پێشترینەکان بێت، ئەگەر وانە بێت، ئەوە ڕاگەیاندنەکان شەریکی قوڵکردنەوەی ڕوداوەکانن و پێشێلگەری ئەو دەستکەوتانەن کە جوڵانەوەی یەکسانیخوازین لە سەرتاسەری جیهاندا.\nخستنە ڕووی پەتاو کێشەی نوێ لە ڕوماڵکردنی هەواڵ، وا لە ڕۆژنامە نوسان و لێکۆڵەران دەکات لەگەڵ ڕەوت و گەشەی خێرای ڕوداوەکان بڕۆن، لەگەڵ ڕوبەڕووبونەوەی کێشمە کێشی پێش هاتوو بۆ پاراستنی کارمەند لە تووش بون و ئەرکدار بوون بە هێورکردنەوەی کۆمەڵگە لە بڵاو بونەوەی ئەو ڤایرۆسە.\nڕاگەیاندنی ڕێکخراوی هاوکاری نێودەوڵەتی، ئەیەوێ کە ڕاگەیاندنەکان هەمە لایەنەبێت و بۆ هەموان بێت، لە کاتێکدا سەرژمێریەکان باس لەوە دەکەن کە ڕێژەی ئافرەتان لە ڕاگەێندنەکانی خوێندنەوە و بیندراو و بیستراوەکان لە 24 لەسەد نابێ و 19 لە سەد، پسپۆڕەکان بانگ دەکرێن.\nسێ لایەن دەگرێتەوە:\nسەر ژمێریەکان باس لەوەدەکەن کە کڕۆنا ڤایرۆس، زۆرتر پیاوان دەیگرن و دەبنە قوربانی تا ئافرەتان.\nئەگەرچی هەندێک لە شارەزایان لە توێژینەوەکانیاندا بەردەوام باسیان لەوە کردوە ئافرەتان زۆرتر ئەگەری توشبونیان بە نەخۆشیەکان هەیەو ئێستاش بەردەوام ئازار دەچێژن بەهۆی ئەو هەموە کێشەیەی ڤایرۆسی کڕۆنا دروستی کردوە.\nبۆ نمونە توش بونی ئافرەتانی بە تەمەن بەو نەخۆشیە و دوورخستنەوەیان لە مەیدان و بە هەند وەرنەگرتنی ڕاو بۆچونیان لە چۆنیەتی ڕوبەڕوو بونەوەی ئەو ئافەتە.\nهێزی کار لە بەشەکانی تەندروستی و چاودێری لە جیهاندا، 75 لە سەدا ئافرەتان پێکی دێنن.\nئەوە جگە لەوەی کە زۆربەی کاتەکان لە ماڵەکانی خۆشیاندا بەڕێوەبەری و چاودێری خێزان و چێشت لێنان بۆ منداڵ و ئاگا لێبونی گەورە ساڵانیان لە ئەستۆیە......\nهەر بۆیە و مادام ئەو هەموو بەرپرسیارەتیەیان لەسەر شانە چ لە سەر کارو چ لە ماڵەوە، ئەوە زیاتر مەترسیان لەسەرە بۆ توش بون بە کڕۆنا.\nلە درێژەی ئەو ڕاپۆرتەدا هاتوە کە (لیژنەی کیەری نێو دەوڵەتی) کە پەیوەندارە بە ڕوداوە مرۆییەکانی کە پشت دەبەستێ بە لێکۆڵینەوەو توێژینەوەکانی نەخۆشیە واگیرەکانی پێشوو، دەڵێ :\nئافرەتان سێ جۆر بەرپرسیارەتی و ئەرکیان لەسەر شانە لە کاتی ئەو ڕوداوانە، بەرپرسارەتی خۆ پارێزی لە نەخۆشیەکەو هەوڵی ڕوبەڕوو بونەوەی، مەترسی توشبونیان بە ڤایرۆسەکە، لەگەڵ ئازاری سۆزداری و جەستەیی و کۆمەڵایەتی و ئابوری.\nلەگەڵ ئەوەی ئافرەتان 75 لەسەدی هێزی کارن و لەبەشی ئاگا لێبون و چاودێری تەندروستین، پیاوان 72 لەسەدی پلەو پۆستە باڵاو جێ بەجێ کارەکانن لە مەیدانی تەندروستی جیهانی.\nئەو توێژینەوانە دەریان خستوە کە لەگەڵ ئەوەی ئافرەتان زۆرتر ڕوبەڕوی گرفت دەبنەوە بەهۆی ئەو ڤایرۆسەوە، کەچی پیاوان سیاسەتی ڕوبەڕوو بونەوەو چۆنیەتی هەڵسوکەوت لەگەڵ ئەو نەخۆشیە گەشە پێ ئەدەن. هەر بۆیە گرنگە کە ڕاو و بۆچونی ئافرەتان لەو بارەوە بڵاو بکرێتەوە.\nئیما باس لەوە دەکات و دەڵێ : گرنگە ڕاگەیاندنەکان وێنەیەکی بەرفراوان نیشان بدەن، نەک هەر بە کورتی باس لە ئاماری توشبوان و ڕێژەی مردوان بە ڤایرۆسی کڕۆنا بکەن، بەبێ نیشاندانی وێنەیەکی جێندەری گشتگیر لە وەڵامدانەوەی سیاسەتەکانی ڤایرۆسی کڕۆنا، دەکەوینە مەترسیەوە بە پشت گوێ خستنی ئافرەتان لەو گروپ و کۆمەڵانە و بەکەم سەیرکردنی هاودەنگەکان لە ڕێکارەکانی بڕیاردان.\nڕاگەیاندنەکان پێویستە ڕۆڵ ببینن لە گەیاندنی ئەو دەنگانەو بە دڵنیایش دەتوانن وابکەن.\nکاتێک ڕوداوەکان ڕوو ئەدەن:\nوێناکردنی ڕوداو و کارەساتەکان جیاوازن، چ پزشکی بێت یان ئابوری یان کێشمە کێشەکانی پەیوەندی بە ڕوداوە سروشتیەکانەوەو چۆنیەتی گەورە کردنیان.\nئەو شتانەی کاریگەری لەسەر ئافرەتان دا ئەنێ لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی دیکە جیاوازە، هێلین لویسی ڕۆژنامە نوس و نوسەری کتێبی "ژنانی بەتوانا:\nمێژووی ژنانە لە یانزە ڕوبەڕوو بوەنەوەدا"\nسەربەخۆی ئافرەتان دەبێتە قوربانی نهێنی ئەو پەتایە، لە سەرتاسەری جیهاندا.\nلە بابەتێک کە لە ( The Atlantic) بڵاو کراوەتەوە هێلین نیگەرانی خۆی دەربڕیوە لەوەی کە ئەم ڤایرۆسە ببێتە هۆی دواخستنی هەوڵ و تێکۆشانەکانی یەکسانی هەردوو جنس لە سەرتاسەری جیهاندا.\nلە وڵاتانی پێشکەوتوو، هاوسەرەکان ناچار دەبن بڕیار بدەن کە کامیان ماڵ بەڕێوەبەرێ. لەبەر ئەوەی پیاوان موچەیان زۆرترە لەو خێزانانەدا، بۆیە ئافرەتەکە بڕیار ئەدات کە نەچێتەوە سەرکار و بۆ ماوەیەکی زۆر بێ کار دەمێنێتەوە. باشتر وایە هەردووکلا هەمان چارەنوسیانهەبێت لەم کاتی ئابوریە حەستەمەدا.\nبەڵام ڕێژەی موچەی پیاو زووتر ئاسایی دەبێتەوە تا ئافرەتان.\nلەگەڵ ئەوەشدا، ئافرەتان لە زۆر شوێنی تر ئیشی ناڕەسمی و نیوە کار دەکەن لە سەرتاسەری جیهاندا، هەر بۆیە زۆر جار ئەم جۆرە کرێکارانە کارخانەو دامەزراوە گەورەکان دەست بەرداریان دەبن کاتێک پێویستە کرێکارەکانیان کەم بکەنەوە. لەوانەیە ڤایرۆسی کڕۆنا ببێتە هۆی کەمکردنەوەو سنوردار کردنی ژنان و ئازادیەکانیان و دەستکەوتەکانیان کە لە ماوەی ژیانیاندا بە دەستیان هێناوە، بەڵکو لەوانەیە هەندێک لەو ئافرەتانە ئەو داهاتەی پێشتر بەدەستیان دێنا لە دەستی بدەن.\nیەکێکیتر لە کێشەکان کە دەبێتە هۆی نیگەرانی، توندوتیژیە بەرامبەر بە ئافرەتان؛ ئەو دەردەی کە لە هەموو کەرتەکانی جیهان بڵاوە هەروەک ڤایرۆسی کۆڤید 19.\nلەسەر ئاستی جیهان، لە هەر 3 ئافرەت یەک دانەیان لە ماوەی ژیانیدا ڕوبەڕوی توندوتیژی جەستەی و جنسی یان هەردوکیان دەبێتەوە، لەلایەن هاوبەشی ژیانی یان کەسێکی نەناس.\nتوندوتیژی هاوژیان و توندوتیژی جنسی و بازرگانی کردن بە مرۆڤەوەو هاوسەرگیری کەم ئەندامان، بە یەکێک لە کێشە سەرەکیەکان دائەنرێ لەکاتی کارەساتەکاندا، بە پێی ڕاپۆرتی " نوێنەرایەتی کیەری نێودەوڵەتی" بە تەجروبەو بەڵگەی ڕوداوەکانی پێشتر.\nڕێژەی توندوتیژی خێزانی کە ڕاگەێندراوە بەهۆی کەرەنتینەوە زۆر زیادی کردوە.\nکەرەنتینەو ڕێگە گرتن لە چونە دەرەوەی خێزان هەڕەشەیە بۆ سەر سەلامەتی ئافرەتان، لەگەڵ ئەوەی کە دەزگا پەیوەندیدارەکانی پارێزەری ئافرەتانیش کارەکانیان بە هەمان هۆکار سنوردارەو زۆربەی کارەکانیان دەبێتە کاری ئەو نەخۆشیە.\nئەوە سەلماوە زیانەکانی ئەو پەتایە تەنیا تەندروستی و سەلامەتی و خۆشگوزەرانیەکانی ئافرەتان تێک نادا، بەڵکو کاریگەری دادەنێ لەسەر خوێندن و تەندروستی خۆراکی و کارکردن، بەڵام زۆربەی کاتەکان ئەو شتانە هەمووی پشت گوێ دەخرێن لەکاتی ڕوداوەکان.\nدەزگاکانی ڕاگەیاندن دەبێ چیبکەن؟\n"ئێما" ڕاگەیاندنەکان هان دەدات کە بەدوای چیرۆکێکدا بگەڕێن کە ئافرەت ڕۆڵیان تێیدا هەیە و ڕاوبۆچونیان وەرگیرێ لەگەڵیشیدا گرنگی دان بە دەستەو گروپێک کە پێویستیان هەیە.\nپێویستە گرنگی بدرێ بەوەیکە کەسانی شارەزا پشتیان پێببەسترێ وسودیان لێوەرگیرێ لە هەردووک لا بە یەکسانی.\nئەگەر بێت و دەستگای ڕاگەێندنەکان گرنگی نەدەن بە کۆکردنەوەی هەموان، ئەوا ئافرەتان و ئەو دەستەو کۆمەڵە لاوەکیانە، دوور دەخرێنەوەو لەسەر هەمان ڕێڕەو دەمێننەوەو کەس نابێ باسێک لەبارەیانەوە بکات.\nئەگەر ڕاگەیاندنەکان ئاگای لە هەردوو جنس نەبێ و یەکیان بەسەر ئەویتردا زاڵ بکات، ئەوکات دەچێتە بەرەی پاڵپشتی پێشوو و خزمەت کردنی ڕاوبۆچونی چەق بەستوی کۆمەڵگە، کە لەوانەیە پاشهاتێکی دورودرێژی هەبێ لە چۆنیەتی وەڵامدانەوەی و چۆنیەتی ڕوانینی بۆ یەکسانی.\nبە خۆشحاڵیەوە، زۆرن ئەو دەزگاو ڕاگەیاندنانەی کە هەوڵ ئەدەن بە وریاییەوە ڕەفتار بکەن و مافی هەردوک لا بپارێزن و ئەو ڕەفتارەیان یەکێکە لە بناغەی ئیشەکانیان.\nڕێکخراوی داکۆکیکار لە ڕاگەیاندنی نێو دەوڵەتی (IMS) لەگەڵ ڕاگەیاندنە لۆکاڵیەکان هاوکاری یەک دەکەن بۆ گەیاندنی ڕێنمایەکانیان لە بارەی پێشکەش کردن، کە پەیوەندی بە باوەڕ و دۆخی کاری دادپەروەرانە بۆ هەردوولا هەیە.\nزۆر دەزگاو ڕاگەیاندن هەیە کە ئەو شێوە کارە پەیڕەو دەکات و جیاوازی ڕەگەزی پەیڕەو ناکەن.\nڕاگەیاندن دەتوانێ توانای ئافرەتان و دەنگیان بەکار بێنێ و ڕۆڵی کارایان نیشان بدات لە چۆنیەتی ڕوبەڕوبونەوەی کڕۆناو پشتیوانیان لە بەشداری کردن لە دەربڕین و شیکردنەوە گشتیەکان و ڕوبەڕوو بونەوەی تاک ڕەوی و مەسەلەی خاوەن بیروڕاکان لە کۆمەڵگەدا.\n(ئێما) هیوادارە کە ڕاگەیاندنەکان کەڵک لەو هەلە وەرگرن لەم کاتە دیاری کراوە گرنگەدا بە ئامانجی پشتیوانی کردن لە ئافرەت و پیاو لە دەزگای ڕاگەیاندنەکان و دەرەوەی ڕاگەیاندنەکان. پێداگری لەوە دەکات کە ئەوە بە تەنیا بۆ ئافرەت بەسود نیە بەڵکو بۆ هەموو کۆمەڵگەیە، باشتر وایە دەزگای ڕاگەیاندن باس گەلێکی ڕەنگاو ڕەنگ پێشکەش بکەن کە دەرخستنی پێداویستیەکانی کۆمەڵگە و ڕوانینەکان و بیرو بۆچونی جیاوازە.\nئەگەر بێتوو بابەتەکانی کە پێشکەشی دەکەن ڕەنگاو ڕەنگ بێت و هەموو چین و توێژێکی کۆمەڵگە بگرێتەوە، ئەوە هەرچیەک کە بڵاوی دەکاتەوە زۆر وردترو سەرنجی بینەر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێ، لەوانەیە ببێتە هۆی ئاڵوگۆڕی ئەرێنی لە کۆمەڵگەو داهێنەرانی سیاسەت، وای دەبینم ئەوە دەستکەوتە بۆ هەموان.\nڕێکه‌وت: 2020-04-05 04:05:58


کوردە گوندنیشینەکان: دەستى سیاسى لەپشت بەئامانج کردنمانەوەیە\nگوندە کوردنیشینەکانى پارێزگاى دیالە لە بەردەم هەڕەشەى گروپە چەکدارەکاندان، ئەوەش لە کاتێکدایە دەیان گوندى سەر بە ناحیەکانى مەندەلى و سەعدیە دواى کوشت و بڕکردنى دانیشتوانەکانیان، بە تەواوەتى چۆڵکراون.\nئەحمەد زرگۆشى بەرێوەبەرى ناحیەى سەعدیەى پارێزگاى دیالە، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"کوردە زرگۆشیەکان، سەرجەم گوندەکانى دەوروبەرى ناحیەى سەعدیەیان جێهێشتوە و لە خانەقین و دەوروبەرى نیشتەجێ بوون."\nوتیشى"کوردە زرگۆشەکان کە شیعە مەزهەبن، لەماوەى 10 ساڵى رابردوودا و تەنها لەچەند گوندێکدا، نزیکەى 250 کەسیان لەلایەن چەکدارە عەرەبەکانەوە لێکوژراوە."\nهەرچەندە لایەنە کوردیەکان بەفەرمى گروپە تیرۆریستیەکان تۆمەتبار دەکەن بە هێرشکردنە سەر گوندە کوردنیشینەکان، بەڵام بەشێک لەگوندنیشینەکان پێیانوایە هەوڵدان بۆ دەرکردنیان لەگوندەکانیان و گۆڕینى دیمۆگرافیا، لەپشت بەئامانج کردنیانەوەیە.\nدواى رووخانى بەعس لە ساڵى 2003 ، کوردەکانى مەندەلى کە زۆربەیان کوردى شیعە مەزهەبى قەرەڵوسین لەبەغداوە بۆ گوندەکانیان گەڕانەوە، بەڵام دواى بەکۆمەڵ کوژ کردنى 15 پیاویان لەگوندى حەمید شەفى، جارێکى تر گوندەکانیان جێهێشت و کۆچى پێچەوانەیان بۆ بەغدا کردەوە.\nئازاد حەمید شەفى سەرۆکى ئەنجومەنى ناحیەى مەندەلى، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"کوردەکانى مەندەلى کۆمەڵ کوژ کران، بۆیە گوندەکانیان بەناچارى جێهێشت."\nدواى رووخانى بەعس لە ساڵى 2003 ژمارەیەکى زۆر لە کوردەکان بۆ گوندەکانیان لەپارێزگاکانى کەرکوک، دیالە و سەڵاحەدین گەڕانەوە، بەڵام لەدواى 16 ى ئۆکتۆبەرى ساڵى رابردوەوە بەچڕى کراونەتە ئامانج و بەناچارى جارێکى تر گوندەکانیان جێدەهێڵن.\nفارس حسێن مەمە، موختارى گوندى حسێن مەمەى سەربە قەزاى خانەقین، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"گروپە چەکدارەکان بە زۆر گوندى مەردانیان بەدانیشتوانە کوردەکەى جێهێشت، ئێستا دەیانەوێ ئێمەش دەربکەن."\nوتیشى"پلانى سیاسى لە پشت بە ئامانج کردمانەوەیە، ئەوان دەیانەوێ وەکو ساڵانى 1975 لە گوندەکانمان دەرمان بکەن، جارێکى تر عەرەب بهێننەوە و ماڵ و حاڵمان داگیربکەنەوە."


بەختەوەری؛ (ئامانج) نییە، بەڵكو خودی (ڕێگا)كەیە!\n25 شوبات 2017\nبەختەوەری ئەو چەمكەیە؛ هیچ كەسێك نییە پرسیار لە مێشكی دەربارەی دروست نەبووبێ، تەنانەت فەیلەسوف و بیرمەنامان و زانا و داناكانی سەرقاڵكردووە بەخۆیەوە وە هەوڵیانداوە مانای بدۆزنەوە، ئەگەر سەیربكەین خەڵكی پارەكانیان زیاد دەكەن؛ وە بڕوانامەكانیان زیاد دەكەن وە یان پلە و پۆست وەردەگرن بۆ ئەوەی بەختەوەر بن. بەڵام كاتێكیش بە پارەكان یاخود بڕوانامەكان یاخود پلە و پۆستەكان دەگەن هەست دەكەن، ئەوەی بۆی چۆتن بەختەوەری نیە بەڵكو ئەو ڕێگایەی كە (تەی)یانكردووە ئەوە بەختەوەرییە!\nزۆر بە كورتی و زۆر بەكوردی بەختەوەری؛ ئەوەیە دەبێ لە ئێستا بژی! بێگومان تێگەیشتن لەم قسانە تۆزێكی دەوێ، ئەوە نییە زۆرجار كە شتێك لە كەلەمان دەدا، هەموو خەم و هەوڵمان دەبێتە گەیشتن یاخود كڕینی ئەم شتە، دوای ئەوەی كە كڕیمانن لێی بێزار دەبین، ئیینجا تێدەگەین خودی هەوڵدانمان بۆ ئەو شتە بەختەوەری بووە، م.ناصری سوبحانی لە بارەی خۆشبەختیدا دەڵێت:- "ئینسان بگا بە حاڵەتێك كە نە خەفەتی بێت بە تەعبیری عربی (الحزن)، وە نە ترسی بیێت بەعەرەبی (الخوف)" واتا دۆخێكە مرۆڤ؛ نە (خەمی ڕابردوو) مێشكی داگیر بكات، وە نە (ترسی داهاتوو) دەستی لە قوڕگ نابێ..\nهەر كەتۆ ئەم بابەتە دەخوێنیەوە یان بیر لە رابردووێك دەكەیەوە كە رووی داوە یان بیر لە داهاتووێك دەكەیەوە كە ئێستا نەهاتووە، ئەوەی كە گوێی لە بابەتەكانی <م.تحسین حمە غریب> ڕاگرتبێ یان كتێبەكانی خوێندبێتەوە باس لەوە دەكات كە نەفس ناتوانێ لە ئێستا بژی! ئەمە كورتەی مانای بەختەوەرییە كە چێژ لەم كارەی ئێستات وەربگری كە تێیدای، وە دەبێ مانایەك پاڵت پێوەبنێ كە كاتێك كارەكە دەكەی، نەك بەرژەوەندیەك وات لێبكا..\nخودای گەوەرە دەفەرموێ:- (أَلا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ). زۆر مانایەكی قوڵ لەم ئایەتەدا هەیە، ئەولیاكانی خودا (نەترسی ڕابردوو) و نە (خەفەتی داهاتوو)یان هەیە، بە مانایەكی تر لە ئێستا دەژین، وەك دانا و حەكیم (لاوتسو) پێی وایە:- "ئەگەر بێت و خەمناك بوویت، ئەوا تۆ لەڕابردوو دەژێیت، وە ئەگەر بێت و نیگەران بوویت، ئەوا تۆ لە داهاتوو دەژێیت، بەڵام هەر كە هەستت بە ئاشتی و ئارامی كرد، ئەوا بێگومان بە لەوەی لەساتی ئێستادا دەژیت" واتا:- ئەولیاكان بەختەوەرن و بیر و هۆشیان تەنها لەسەر ئەو كارەیە كە ئێستا دەیكەن.\nبە واتایەكی تر تەنها بیر لەوە دەكەنەوە كە خودا لە خۆیان ڕازی بكەن، نەوەك وەك دووڕوەكان مەبەستێكی تر لەپال كردەوەكە هەبێ.. یاخود با نمونەیەكی تر بێنینەوە، ئەگەر بە چاوێكی تر بڕوانینە ئەم دەقەی كە پێغەمبەر(د.خ) بە ئەبوبكری صدیقی فەرموو:- «لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا». دەبینین لە ئێستا ژیانێكی چەندە جوان هەیە لە ناخی پێغەمبەر، كە دەفەرموێ ئەبوبكر (مەترسە خودا لەگەڵمانە..) واتا لە ئێستا لەگەڵمانە و ئێستا فریامان دەكەوێ نەك كاتێكی تر..\nقسەكانم كورت بكەمەوە بەم وتەیەی (بوزا) دەڵێ:- (بەختەوەری لەسەر ڕێگا دروستدەكرێ، نەك دوای گەیشتن) واتا بەختەوەری؛ یەك مانا و و واتای نییە، كەسی وا هەیە، بەیارمەتیدانی هەژاران بەختەوەرە واتا چێژ لەبەخشین وەردەگرێ. بەڵام كەسی وا هەیە بە قسەوتن بەدەووربەر و حوكمدان بەسەر ئەم و ئەودا بەختەوەرە واتا چێژ لە غەیبەت وەردەگرێ. واتا خودی ڕێگاكە كە تۆ چێژی لێدەبینی بەختەوەرییە نەك ئامانج و ئەنجامەكە.. یان بێینە سەر نمونەیەكی تر، لەو نمونانەی كە ڕاماندەكێشێت بۆ تێگەیشتنێكی قوڵ لەم بابەتە، ئەمیش بریتییە لە دێڕێك لە وه‌سێتنامه‌كه‌ی (گابریل گارسیا ماركیز) كە دەڵێ:-(زۆر لە ئێوە فێربووم ئەی مرۆڤ، تێگەیشتم هەموو ئەیانەوێ لە لوتكەی چیادا ژیان بكەن، بێ ئاگا لەوەی ڕازی (خۆشبەختی) لە هەڵگەڕاندایە بەچیا، نە خودی لوتكەی چیاكە؛ كە خەونی پێوە دەبینن). كەواتە بۆمان دەردەكەوێ ژیان؛ خودی ڕێگاكەیە نەوەك گەیشتن بە كۆتایی.. تەمەنی مرۆڤ كۆتایەكەی مەرگە، كەواتە ژیانیش یەكسانە ئەو چركانەی كە حزووڕمان تێیدا هەیە، چركەكانیش یەكاسانە بە دەقەكان و دەقەكانیش یەكسانە بە كاتژمێرەكان و كاتژمێرەكانیش یەكاسانە بە ڕۆژەكان، ڕۆژەكانیش یەكسانە بە مانگ و مانگیش بە ساڵ، ساڵەكانیش یەكسانن بە تەمەنی مرۆڤ.\nكەواتە بۆ ئەوەی مرۆڤ كاتەكانی بەفیڕۆ نەدا، دەبێ زۆر جوان لەم وتەیە تێبگا كە دەوترێ:- (كات وەك شمشێرە، ئەگەر نەیبڕی دەتبڕێ!). دەبێ هەست بەم هاوكێشەیە بكەین، كە چۆن ئێستا ڕابردوو دروست دەكات. ئاواش تێكڕای (جوڵە و قسە و بەرهەمەكان)ی داهاتوومان یەیكسانە بە (جوڵە و قسە و بەهەمەكان)ی ئێستامان. بۆیە مڤەختەوەری؛ بریتییە لە هەستكردن بەم قوڵیە و لادانی ترسی داهاتوو و خەفەتی ڕابردوو واتا لە (ئێستا) ژیانە! كوردەواری قسەیەكی جوانی هەیە و دەڵێت:- (كاری ئەمڕۆ مەخە سبەی) چونكە سبەی كاری خۆی هەیە، هەر چ كار و كردەوەیەكی چاك هەیە ئێستا بیكە و كۆنتڕۆڵی خەیاڵەكانت بكە و بەخۆت بڵێ دەبێ لە ئێستا بژیم. كەسی داهێنەر و وریا؛ ئێستا دەقۆزنەوە و سەركەوتوو دەبن بەسەر نەفسیان. لە پێغەمبەر(د.خ) دەپرسن چ كردەویەك لای خودا خۆشەویستە؟ ئەویش دەفەرموێ:- "الصلاة على وقتها". واتا نوێژ لەكاتی خۆیدا. ئەم دەقە دەقێكی مەعنەوی قوڵە، هەروا سادە و ساكار نییە، بپرسین ئایا نوێژكردن لە كاتی خۆی واتا چی؟\nبۆیە واتا هەستكردن بەوەی كە هەر پێنج نوێژەكە، كاتی خۆیان هەیە و نەفس پێویستی بە مامەڵەیەكی ڕاستەوخۆ لەگەڵ خودا هەیە، لەو كاتەی كە خودا دایناوە نەك ئەو كاتەی نەفس مەیلی لێیەتی.. زۆرجار دەگوترێ:- (ئەگەر ماڵی هەموو دونیات هەبوو دڵت خۆش نەبوو، دینارێك ناهێنێ!). ئەم قسەیەش قسەیەكی مەعنادارە لە كوردەواریدا دەوترێ، زۆر واتا لەخۆی هەڵدەگرێ بۆ نمونە:- ڕێك سەلمێنەری ئەم یاسایەیە كە لەم نوسینە، دەمانەوێ ئاماژەی پێبدەین و بیخەینە ڕوو بۆ بەختەوەری. كە بریتییە لە ئێستا ژیان و سود وەرگرت لە كات و بەهەند وەرگرتنی چۆنیەتی ڕۆیشتن بەڕێگاكە نەك گەیشتن بە ئامانجەكە. لە كۆتایدا گەیشتینە ئەم دەرئەنجامەی بەختەوەری؛ ڕێگاكەیە نەك ئامانجەكە. لە كۆتایدا دەڵێم ئەم قسانەی وتم، هەندێكیان بەس بەقسە خۆشە، مرۆڤ ناتوانێ یادگاری و یادەوەری ناخۆش لەبیر بكات، بەڵام دەتوانێ تێیان پەڕێنێت و نەهێڵێت ببێتە بەربەست لەبەردەم خۆی، بەهەرحاڵ جوانترین دیاری ئێمە بۆ ژیان (كە كۆتایی ئێمە بریتییە لە مەرگ) ئەوەیە؛ كە (باشترین_كردەوە) بكەین، وەك خودا پێمان دەفەرموێ:- (لَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ) واتا: من ئەم ژیان و مەرگەم بۆ ئەوە دروستكردەوە كە باشترین كردەوە بكەن تێدا بكەن.\nوتار و نوسینەكانی م.تحسین\nكاسیەتەكانی م.ناصڕی سوبحانی\nكۆمەڵێك لینك و ڤیدیۆی یوتوب.


کۆمپانیای Acer لاپتۆپەکانی Spin ـی بە چیپەکانی نەوەی دەیەمی Intel ـەوە نوێکردنەوە – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ باشترین نەرمەکاڵای ساڵی 2017ـی دیاری کرد\nIFA 2018: لینۆڤۆ سێ لاپتۆپی نوێی لەجۆری Chromebook ڕاگەیاند\nفەرمی:- مۆبایلی Mi Mix 3 پشتگیری لە تۆمارکردنی ڤیدیۆ دەکات بە ڕێژەی 960 چێوە بۆ هەر چرکەیەک\nپێشانگای CES 2020 دەستیپێکرد، ئیدی کۆمپانیاکان بە شێوەیەکی چڕ بەرهەمەکانیان لە پێشانگاکەدا نمایش دەکەن. ئێمەش هەوڵ دەدەین گرنگترین بەرهەمە نمایشکراوەکانی پێشانگاکەتان بخەینە بەردەست. لە میانەی بەڕێوەچوونی پێشانگاکەدا، کۆمپانیای Acer لاپتۆپەکانی Spin ـی بە چیپەکانی نەوەی دەیەمی Intel ـەوە نوێکردنەوە.\nلاپتۆپە نوێکراوەکانی زنجیرەی Spin بریتین لە Spin 3 و Spin 5، بە چیپەکانی نەوەی دەیەمی Ice Lake ـی کۆمپانیای Intel بەهێز کراون. ڕوونمای هەر دوو لاپتۆپەکە لە توانایاندا هەن 360 پلە بجوڵێندرێن. قەڵەمی زیرەکی Acer Active Stylus ـیان لەگەڵدایە کە دەتوانرێت لە ڕێگەیەوە تێبینییەکان لەسەر ڕوونماکانیان بنەخشێندرێن.\nلاپتۆپی Spin 5 گرانبەهاترینە، سوپاس بۆ ڕوونما وردییە نیشاندانە زۆرەکەی و پڕۆسێسەرە بە تواناکەی. ڕوونماکەی قەبارەی 13.5 ئینجە بە وردی نیشاندانی 2256 بە 1504 پێکسڵ و چێوەی 3:2. بژاردەی پڕۆسێسەری Intel Core i7 و Core i5 ـی لێ بەردەست دەبێت. خاوەن ڕامێکە بە فراوانی 16 گێگابایت و بیرگەیەکی ناوەکیش بە قەبارەی 1 تێرابایت لە جۆری NVMe. کۆمپانیای Acer دەڵێت، دەبێت پاتری لاپتۆپەکە تاوەکو 15 کاتژمێر بەرگە بگرێت، هەروەها پشتگیری لە بارگاویکردنەوە بە توانای 56 وات/کاتژمێر دەکات.\nدەرچەکانی نایابن، خاوەن 2 دانە دەرچەی نەوەی یەکەمی USB 3.1 و دەرچەیەکی 3.5 ـی بیستۆک و HDMI 2 و microSD ـە، هەروەها خاوەن 2 دانە دەرچەی دیکەیە لە جۆری Thunderbolt 3.\nهەرچی دەربارەی لاپتۆپی Spin 3 ـە، خاوەن ڕوونمایەکە بە قەبارەی 14 ئینج، ڕوونی کەمترە و 1080 پێکسڵە و چێوەکەشی 16:9 دەبێت. بژاردەی Core i5 و i3 بۆ پڕۆسێسەرەکەی بەردەست دەبێت. خاوەن ڕامێکە بە فراوانی 16 گێگابایت و بیرگەیەکی ناوەکیش بە قەبارەی 1 تێرابایت. لاپتۆپەکە تەنها خاوەن یەک دانە دەرچەی Thunderbolt 3 دەبێت و پاترییەکەشی بەرگەی تاوەکو 12 کاتژمێر دەگرێت.\nلە ڕاستیدا، هەردوو لاپتۆپە نوێیەکە بە کارتە گرافیکییەکانی Intel ـەوە بەهێز دەکرێن، بەمەش دەتوانرێت سوودیان لێ ببیندرێن بۆ یاریکردن، بەڵام ڕوونمای لاپتۆپەکان زیاتر باشترن بۆ نووسینی تێبینی و نەخشاندنەکان.\nلاپتۆپی Acer Spin 5 لە مانگی 6 ـی ئەمساڵ لە باکووری ئەمریکا بە نرخی دەستپێکی 899$ ـەوە بەردەست دەکرێت، هەروەها لاپتۆپی Acer Spin 3 ـیش لە مانگی 4 ـی ئەمساڵ لە باکووری ئەمریکا بە نرخی دەستپێکی 699$ ـەوە بەردەست دەکرێت بۆ فرۆشتن.\nتاگەکان Acer Acer Spin 3 Acer Spin 5 CES 2020 بەرهەمی نوێ کۆمپیوتەر لاپتۆپ


ره‌ئوف به‌كر [ڕۆژنامه‌نووس و توێژه‌رێكی شاره‌زای ئه‌وروپا و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوینه]\nوه‌رگێڕانی بۆ كوردی – ئاسۆ كه‌ریم\nسه‌رۆكۆماری توركیا ره‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆگان تەر‌كیز له‌سه‌ر سیاسه‌تی به ئیسلامیكردنی سیسته‌می په‌روه‌رده ده‌كات له هه‌وڵ و ته‌قه‌لای خۆیدا بۆ هێنانه‌ئارای «نه‌وه‌یه‌كی دیندار و له‌خواترس». «جیهاد» له گوتاری ڕژێمی توركیدا زۆر ئاماژه‌ی بۆ ده‌كرێ، له‌كاتێكدا سورییه‌كان، چ ئه‌وانه‌ی له‌ناو توركیادان و چ ئه‌وانه‌ش كه له‌و ناوچانه‌ی له‌ژێر كۆنترۆڵی هێزه‌كانی توركیادان له باكوری سوریا له‌هه‌مان قاپ چێشت ده‌خۆن. ده‌بێ كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی كار بۆ ڕاوه‌ستاندنی «بن لادنێكی توركی» بكات كه ده‌یه‌وێ حوكمڕانییه‌كی ئۆتۆریته‌ی شێوه قاعیده‌یی ساز بكات.\nنیزامی توركی ورده- ورده ڕووه و جۆرێكی زۆر خه‌ته‌ر و ئاڵۆز و پێشكه‌وتووی ڕێكخراوی ئه‌لقاعیده مل ده‌نێ. وێده‌چێ خیتاب و میتۆد و شێوازی توركیا و ئه‌لقاعیده تێك بكه‌نه‌وه یان ته‌نانه‌ت هاوشێوه‌ش بن. تاكه جیاوازیی ئه‌وه‌یه كه سه‌ركۆماری توركیا ره‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆگان سه‌ركردایه‌تی وڵاتێكی زۆر گرنگی یوپۆله‌تیك ده‌كا، نه‌ك گرووپێكی چه‌كدار كه له سه‌رانسه‌ری چیاكانی ئه‌فغانستاندا بڵاو بوونه‌ته‌وه.\nئه‌گه‌ر ئه‌لقاعیده سه‌ركه‌وتوو بووبێ له بڵاوكردنه‌وه‌ی ترس و تۆقین له سه‌رانسه‌ری دنیادا له‌ڕێگه‌ی كاروكرده‌ی تیرۆریستییه‌وه، ئه‌وا یه‌كێك ده‌توانێ هزری زیانێكی زۆر بكات كه ئه‌ردۆگان به ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و باكوری ئه‌فریقیای بگه‌یه‌نێ و ته‌نانه‌ت به جیهانیش، به‌تایبه‌تی له‌به‌ر ڕۆشنایی پارانۆیا سیاسییه به‌ره‌و ژوور هه‌ڵكشاو و تۆتالیتاریزمه‌كه‌یدا. له‌كاتێكدا ئه‌ردۆگان ده‌یه‌وێ تا سه‌ر له ده‌سه‌ڵات بمێنێته‌وه پاش ڕیفرانده‌مێك كه ده‌سه‌ڵاتێكی ڕه‌های بۆ به‌ڕێوه‌بردنی وڵات و تا ڕاده‌یه‌كی زۆر بێ ركابه‌ر بۆ مه‌یسه‌ر و دابین كردووه، ئه‌ردۆگان هه‌وڵ ده‌دا میراتێك له‌دوای خۆی به‌جێ بهێڵێ كه بۆ چه‌ندین ده‌یه ده‌وام بكات. بۆ ئه‌م ئامانجه، ئه‌ردۆگان ده‌یه‌وێ سیسته‌می په‌روه‌رده وه‌ك كۆگا و گه‌نجینه‌یه‌ك به‌كاربهێنێ و تۆوێك بچێنێ كه پاشان به‌رهه‌مه‌كه‌ی بدروێته‌وه.\nبه‌ئیسلامیكردنی ده‌وڵه‌ت چه‌ند ساڵێكه به‌شێوه‌یه‌كی سیسته‌ماتیك، بێ ده‌نگ و له‌سه‌ره‌خۆ به‌ڕێوه‌ده‌چێ، لێ له هه‌وڵی كوده‌تاكه‌ی ته‌مووزی 2016ه‌وه، خێرایی ئه‌و به ئیسلامیكردنه زیادی كردووه و ته‌كه‌زێكیش خراوه‌ته سه‌ر سیسته‌می په‌روه‌رده. ئه‌مساڵه‌ی دوایی، پارتی داد و گه‌شه‌پێدانی حوكمڕان و تام ئیخوانی كه ئه‌ردۆگان ڕابه‌ری ده‌كا، گۆڕانكاریی جه‌وهه‌ری له به‌رنامه‌كانی قوتابخانه‌دا كرد و ده‌سكاری زێتر له 170 بابه‌تی كرد. وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده چه‌مكه‌یلی گه‌شه‌ی وه‌ك «لێگرتنی سروشتی- الانتقا‌و الگبیعی» لادان و بابه‌تگه‌لێكی په‌یوه‌ست به »جیهاد»ی له جێگه‌دانان. حكوومه‌تی ئه‌ردۆگان زێتر له 33,000 مامۆستای له‌سه‌ر كار لابردووه و به ده‌یان قوتابخانه‌ی داخستوون به‌و بیانووه‌ی كه گوایا سه‌روكار و ڕایه‌ڵەكه‌یان له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌دا هه‌بووه كه له هه‌وڵی كوده‌تاكه گلاون. له‌هه‌مانكاتدا، ژماره‌ی قوتابخانه دینییه‌كانی «ئیمام خه‌تیب» زێده كردووه.\nوه‌زاره‌ت وه‌ك «جه‌ختكردنه‌وه له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌یه‌ك كه له‌سه‌ر بنه‌مای به‌هاكان دامه‌زرابێ» باس له گۆڕانكارییه‌كان ده‌كات كه ئامانجی ئه‌ردۆگان بۆ هێنانه‌ئارای «نه‌وه‌یه‌كی دیندار» پته‌و و قایم ده‌كا. په‌رله‌مه‌نتاری ئاكه‌په، ئه‌حمه‌د حه‌مدی چاملی پاره‌كه گوتی كه «كارێكی بێ فه‌ڕ و مفایه كه خوێندكاران فێره ماتماتیك ببن به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانن جیهاد چییه .» پێش ئه‌و ده‌ستێوه‌ردان و ده‌ستكارییه، ژماره‌ی قوتابیان له 537 قوتابخانه‌ی ناوه‌ندیی ئایینی گه‌یشتبووه 270,000 له ساڵی 2012دا. له 2017دا، ژماره‌ی قوتابخانه‌كان بووه‌ته 1408 قوتابخانه كه 635,000 قوتابییان هه‌یه. ئه‌گه‌ر ئێمه ئه‌و 122,000 قوتابییه‌شیان بۆ زێده بكه‌ین كه ئاماده‌ی قوتابخانه دینییه‌كان ده‌بن له سیسته‌می كراوه‌ی په‌روه‌رده‌و خوێندندا، ئه‌وا ژماره‌ی قوتابییان له هه‌موو مه‌دره‌سه ئایینییه‌كانی توركیادا، ده‌گاته 757,000 قوتابی.\nئه‌ردۆگان به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو له قسه و گوتاره‌كانیدا وشه و زاراوه و ئاماژه‌ی ئیسلامی به‌كارده‌هێنێ. ئه‌ردۆگان «جیهاد»ی كرده قوله‌نتێنه‌ی شه‌ڕ بۆ سه‌ر شاری كوردنشینی عه‌فرین له سوریا و چه‌ند ئایه‌تێكی له سوره‌تی «ئه‌لفه‌تح»ی قورئان به‌كارهێنا. ئه‌م سوره‌ته سه‌ركه‌وتنی پێغه‌مبه‌ر محه‌مه‌د به‌سه‌ر دوژمن و نه‌یاره‌كانیدا به‌كارده‌هێنێ بۆ ڕه‌وایی دان به ئۆپه‌راسیۆنه سه‌ربازییه‌كان. له ڕێوڕه‌سمه‌كانی نوێژی هه‌ینیدا، بانگه‌شه‌ی جیهاد دژی كوردان كرا. كاتێ كه سوپای توركی شاری عه‌فرینی گرت، ئه‌ردۆگان بێ دڵ له دڵدان، ناوی «دوا له‌شكری ئیسلام»ی له هێزه‌كانی خۆی نا.\nدوو مانگ پێش ئێسته، له كۆنگره‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنیی پارته‌كه‌یدا، ئه‌ردۆگان داوای له كیژێكی چكۆله‌ی جلوبه‌رگی نیزامی له‌به‌ر، بێته سه‌ر سه‌كۆ و پێی گوت كه ده‌بێته «شه‌هید» ئه‌گه‌ر له‌شه‌ڕدا بكوژرێ. چه‌ند حه‌فته‌یه‌ك له‌مه‌و پێش، جێگری سه‌رۆكوه‌زیران، به‌كر بۆزداغ ناوی ئه‌ردۆگان وه‌ك پێشه‌وا و سه‌ركرده‌یه‌ك دێنێ كه «خۆی له پێناو خودادا ته‌رخان كردووه.» له‌م ساڵه‌ی دوایی، شه‌وقی یه‌لماز، ستوونووسێكی زمانحاڵی حكوومه‌ت «یه‌نی ئاكیت» و باوه‌ڕپێكراوێكی نزیكی ئه‌ردۆگانیشه به دامه‌زرێنه‌ری ئه‌لقاعیده، ئوسامه بن لادن وه‌ك «قاره‌مانێكی نیشتمانی» ده‌ناسێنێ. یه‌لماز خۆی گوتی ده‌نگدان به (به‌ڵێ) له ڕیفرانده‌می ده‌ستووری تا سیسته‌می سه‌رۆكایه‌تی جێگه‌ی سیسته‌می په‌رله‌مه‌نتاری بگرێته‌وه، وه‌ك ئه‌و كاره وایه كه (ته‌یره‌ن ئه‌بابیله) كردوویانه. له قورئاندا ئه‌بابیل ئه‌و ته‌یره ئاسمانییه‌یه كه له‌لایه‌ن خواوه نێردراون كه به‌رد له‌و سوپایه بده‌ن كه به نیازی ڕووخاندنی كه‌عبه هێرشی بۆ سه‌ر مه‌ككه هێنا بوو.\nئه‌وانه هه‌ر هه‌مووی هاوته‌ریبن له‌گه‌ڵ په‌لاماردانی به ئاشكرای ئافره‌تان به‌بیانووی ئه‌وه‌ی كه «جلوبه‌رگی نه‌گونجاو» له‌به‌ر ده‌كه‌ن. ڤیدیۆیه‌ك له 31ی دیسامبه‌ری 2016ه‌وه چاوی لێ ده‌كرێ كه نیشانی ده‌دا دوو گه‌نجی به‌ڕیش له شاری ئیزمیر نامیلكه به خه‌ڵك ده‌ده‌ن كه ئاهه‌نگگێران به‌بۆنه‌ی سه‌ری ساڵی نوێوه له ئیسلامدا حه‌رامه.\nئه‌م پرسه هه‌ر كاریگه‌ریی بۆ سه‌ر توركان نییه. به‌ڵكه ئه‌م سیاسه‌ته په‌روه‌رده‌ییه‌ی ئه‌ردۆگان كار له نزیكه‌ی نیو ملیۆن قوتابیی سورییش ده‌كا. ڕایه‌دارێن تورك خۆیان له‌و كاروكردانه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی قوتابخانه‌ی سورییان له شاره‌كانی توركیادا ناگه‌یه‌نن و هه‌ندێجاریش هانیان ده‌ده‌ن كه ته‌كه‌ز ده‌كه‌نه سه‌ر بابه‌تگه‌لی ئایینی و ته‌نیا ئه‌و ئافره‌تانه وه‌كو مامۆستا به‌كارده‌هێنن كه پۆشاكی ئیسلامی ده‌پۆشن و ڕێگه به مامۆستاكان ناده‌ن نینۆكی خۆیان بۆیه بكه‌ن و قوتابییه كچه‌كان ناچار ده‌كه‌ن، جلكوبه‌رگی ئیسلامی له‌به‌ر بكه‌ن.\nهه‌مان وێنه له قوتابخانه‌كانی ئه‌و ناوچانه‌ی كه له‌بن كۆنترۆڵی توركیادان له باكووری سوریا دووباره ده‌بێته‌وه كه ده‌وڵه‌تی توركییه سیاسه‌تێكی به ئیسلامیكردن و به تورككردن په‌یڕه‌و ده‌كا. زۆر له‌و قوتابخانانه ناوی ئه‌و ئه‌فسه‌ره توركانه‌یان لێنراوه كه له شه‌ڕه‌كانی ناو سوریادا كوژراون و زمانی توركییش وه‌ك زمانی خوێندن سه‌پێندراوه. ده‌وروبه‌ری 170,000 قوتابی له‌و ناوچانه و له‌و قوتابخانانه‌دا ده‌خوێنن كه له هه‌ڵمه‌تێكدا به‌ناوی «ده‌ستی براكه‌ت بگره » كراونه‌ته‌وه. كۆمه‌ك و كه‌ره‌سته‌كانی خوێندن له‌لایه‌ن IHHه‌وه به قوتابیان ده‌درێ. ئه‌م ڕێكخراوه‌یه، سه‌روكارێكی له‌گه‌ڵ ئیخوانولموسلمیندا هه‌یه. هه‌ر ئه‌و ڕێكخراوه‌یه خاوه‌ن و كارپێكه‌ری ئه‌و سێ كه‌شتییه بوو كه كۆمه‌ك و باروبویان بۆ حه‌ماس ده‌گواسته‌وه و پێشێلی ئه‌و سزا سه‌پێنراوانه‌ی سه‌ر حه‌ماس-یان له غه‌ززه له ئایاری 2010دا كرد. هه‌مان ڕێكخراو چه‌ك و تفاقی شه‌ڕی بۆ گرووپه ئیسلامییه‌كان بردووه كه سه‌روكاریان له‌گه‌ڵ ئه‌لقاعیده و ئیخوانولموسلمیندا هه‌یه له باكووری سوریا، به قسه‌ی سه‌ركرده‌كانی هه‌ندێ له‌و گرووپانه و سه‌فیری پێشتری ڕووسیه له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ڤیتالی چۆركین.\nسه‌رهه‌ڵدانی جیهادییه‌كان له سوریا و عێراق، به‌شێكی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئاسانكارییه ڕه‌سمییه‌كانی توركیه كه ژینگه‌یه‌كی به پیتیان بۆ نه‌شونمای رادیكالیزم له‌نێو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی توركیدا ره‌خساند كه خۆی دووچاری دابه‌شبوون بووه له ئاكامی سكاڵاكانی په‌راوێزخستن و دوورخستنه‌وه‌ی سیاسی و چه‌وساندنه‌وه و ده‌ركردنی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ی نزیكه‌ی 152,000 فه‌رمانبه‌ری مه‌ده‌نی و مامۆستا به تۆمه‌تی هاوسۆزی له‌گه‌ڵ كوده‌تادا، به‌قسه‌ی ڕاپۆرته‌كانی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان. له‌وانه‌یه ئه‌مه توركیه ڕابكێشێته ناو شه‌ڕی ئه‌هلییه‌وه. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بهێنینه‌وه بیر كه ده‌وروبه‌ری 25 ملیۆن چه‌ك له توركیادا هه‌یه كه 85%یان به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه مۆڵه‌تی هه‌ڵگرتنیان نییه. له‌به‌ر ئه‌وه هیچ جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نییه كه ڕووداوی غافڵكوژی ببیندرێ وه‌ك كوشتنی سه‌فیری رووسیه له ئه‌نقه‌ره له 2016دا. ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و فاكته‌دا نه‌كات كه ئه‌ردۆگان به ئاراسته‌ی بن لادنێكی توركی ده‌گۆڕێ كه ده‌یه‌وێ تێڕوانین و ڕوانگه یاخیگه‌رییه‌كه‌ی جێبه‌جێ بكات، ئه‌وا ده‌بێ ڕووبه‌ڕووی شونه‌واره به‌ده‌كانی ببێته‌وه، چونكه ئه‌ردۆگان ساڵی ڕابردوو هه‌ڕه‌شه‌ی له ئه‌وروپییه‌كان كرد: كه «ئه‌وان له سه‌رانسه‌ری دنیادا، ناتوانن به ئه‌من و ئه‌مانه‌ت به جاده‌كاندا بسوڕێنه‌وه. »


ئەخلاق لەنێوان فەلسەفە و ئاییندا: بەشی یەکەم\nنووسینی: ئیسماعیل عەرەفە وەرگێڕانی: یووسف مەلا خەلیل\nفیکر 2021-04-09 کۆمێنت 1411 جار بینراوە\n«سرووشی خودایی لە گشت شتێک پێویستترە»\nئەخلاق چییە؟ ئەمە ئەو پرسیارەیە کە وەڵامەکەی لە دێرزەمانەوە، تەنانەت لە پێش لەدایکبوونی عیسای کوڕی مەریمیشەوە، فەیلەسووف و بیریارانی یۆنانی بە خۆیەوە شەکەت و سەرقاڵ کردبوو؛ ئاخر زۆربەی فەیلەسووفان باوەڕیان وا بوو، وەک چۆن هەڵهاتنی خۆر لە خۆرهەڵاتەوە وەک حەقیقەتێک دەبینن، بە هەمان شێوەیش کۆمەڵێک حەقیقەتی ئەخلاقیی دروست هەن، پێویستە لایان لێ بکرێتەوە و بە هەند وەربگیرێن و کاریان پێ بکرێت. بە بۆچوونی ئەوان، ڕۆڵی فەیلەسووف خۆی لەوەدا دەبینێتەوە، تا چەند بە دوای دۆزینەوەی ئەو حەقیقەتە ئەخلاقییانەدا دەگەڕێت و لەنێو خەڵکیدا بڵاویان دەکاتەوە و کار بۆ چەسپاندنیان دەکات؛ چونکە ئەخلاق، بە چوارچێوە و یاسای کردەوەکانی ئینسان دادەنرێت و وەک نموونەی باڵای ڕەفتارەکان لێی دەڕوانرێت.\nکەوایە کردەوەی ئەخلاقی چییە؟ قارەمانان شایستەی ڕێزن، مرۆڤ نابێت سێکس لەتەک دایکیدا بکات، چاوچنۆکی سیفەتێکی خراپە. کرۆکی هەموو ئەمانە، کۆمەڵێک حوکمی ئەخلاقییە کە وا پێویست دەکات، ژیانی مرۆڤایەتی لەسەر گۆش بکرێت و ڕەفتاری ئادەمیزادی پێ لە قاڵب بدرێت.\nئاخۆ فەلسەفەی ڕۆژئاوایی چۆن وەڵامی پرسیارەکانی لەمەڕ ئەخلاقەوە دایەوە؟ ئەی پێناسەی کردەوەی ئەخلاقی بە لای ڕێبازە فەلسەفییەکانی ڕۆژئاواوە چییە؟\nپێدەچێت، دیارترینی ئەو ڕێبازە فەلسەفییانەی قسەیان لەبارەی ئەخلاقەوە کردبێت، ڕێبازی هەردوو فەیلەسووفی ئینگلتەرایی، جێرمی بێنتام (1748ز-1832ز) و جۆن ستیوارت مێڵ (1806ز-1873ز) بووبێت؛ ئەم دوو پیاوە برەویان بە چەمکی چێژ دا و زیاتر لایان لێ کردەوە، ئەو چەمکەی فەیلەسووفی یۆنانی ئیپیکیورەس (341پ. ز-270پ. ز) لە سەرەتاوە دایڕشت و بایەخی پێ دا؛ ئامانجی ژیانی بنیادەم بە لای ئەوەوە، خۆی لە گەیشتن بە چێژە پەتییەکاندا دەبینییەوە، بەڵکو پێناسەی بەختەوەری لە کن ئەو، بریتی بوو لە چەشتنی زۆرترین چێژ و دوورکەوتنەوە لە کەمترین ئازار؛ ئینجا چەندین سەدە دوای ئەو، ئەم دوو فەیلەسووفە بەریتانیاییە هاتن، بە میتۆدەکەی ئیپیکیورەسدا چوونەوە و شتێکی نوێیان لێ بەرهەم هێنا، ناوی فەلسەفەی سوودیان لێ نا.\nفەلسەفەی بەرژەوەندیگەرایی یان سوودگەرایی لەسەر ئەو بنەمایە ڕۆ نراوە، ئامانجی گشت بنیادەمێک تەنیا گەیشتنە بە چێژ یان سوود، هەر شتێکیش لەوە بترازێت، تەنیا کۆمەڵێک ئامرازن و لەپێناو گەیشتن بە لووتکەی چێژ و خۆشییەکاندا فەرهەم کراون؛ بۆیە سوود و بەرژەوەندی، خێر و چاکەی ڕەهایە و دەبێت لە هەر کوێ هەبوو، شوێنی بکەوین؛ ئازاریش شەڕ و خراپەی ڕەهایە و پێویستە بە گشت شێوەیەک خۆمانی لێ بە دوور بگرین، بەرمەبنای ئەمەیش، هەر وەک جۆن مێڵ وای دەبینێت، سوود و بەرژەوەندی "تەنیا چێژی ڕووتە لە بەرانبەر نەمانی ئازاردا."\nئینجا، جێرمی بێنتامیش باوەڕی بەم هزری سوودگەراییە هێنا و پێی وا بوو، مرۆڤ "ڕێک وەک ئاژەڵ وایە، تەنیا جیاوازییان لەوەدایە، ئادەمیزاد عەقڵی لەپێناو گەیشتن بە چێژەکاندا بەکار دێنێت؛ بۆیە کردەوەی چاک بە لای ئەوەوە تەنیا شتێک بوو، چێژی بەردەوامت بۆ فەراهەم بکات و کردەوەی خراپیش بەس ئەو شتە بوو، ئازارێکی بەردەوامت لێ پەیدا بکات." کەوایە لە ڕوانگەی فەلسەفەی سوودگەراییەوە، دەکرێت ئەخلاق بەگوێرەی شتێکی ماددیی بەرجەستە و دەستلێدراو لە واقیعدا هەڵبسەنگێنین، ئەویش ئازار یاخود چێژە. بۆیە بەرمەبنای تێڕوانینی بەرژەوەندیگەراکان: ئەخلاق شتێکی ئەزموونکراوی بەرجەستەیە کە شیاوی تێبینیکردن و چاودێریکردنە و لەسەر بنەمای یەک پێودانگ، ئەخلاق و ڕەفتارەکان دەپێوێت؛ ئەویش چێژ و ئازارە. هەر هەڵسوکەوت و کردارێک ئازاری داین، نائەخلاقییە و بەپێچەوانەیشەوە، هەر ڕەفتارێک چێژی پێ بەخشین، چڵەپۆپەی ئەخلاقە!\nلە لایەکی ترەوە فەیلەسووفی ئەڵمانیایی ئیمانوێل کانت (1724ز-1804ز) هاتە کایەوە و ئەم تیۆریا ئەخلاقییەی بەرمەبنای ماددە و ئازار و چێژ بنیات نراوە، بە یەکجاری ڕەت کردەوە و ڕەخنەی ئەوەی لێ گرتن، ئینسان بە سروشتی خۆی، بە هۆی سنوورداربوونی توانست و خەمڵاندن و تێگەیشتن و ڕوانینەکانییەوە، لە ئاست گەیشتن بە بەختەوەریی ڕاستەقینەدا، فرە بێدەسەڵات و کەمتفاقە؛ بۆیە کانت گوتی: "مرۆڤ ناتوانێت لەسەر بنەمای یەکێک لە پرەنسیپەکان، ئەوە بە ڕێکوپێکی و وردی دیاری بکات، چ شتێک بەختەوەریی ڕاستەقینەی پێ دەبەخشێت؛ چونکە ئەو وەختە پێویستی بە مەعریفەیەکی گشتگری سەرتاسەریی وەها هەیە کە پەی بە گشت شتێک لە گەردووندا ببات، کەوایە مرۆڤ بۆ ئەوەی بەختەوەریی ڕاستەقینە بە دەست بهێنێت، بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت تەنیا ڕەچاوی یەک پرەسنیپی دیاریکراو بکات و بە تاقە ڕێبازێکەوە خۆی ببەستێتەوە؛ بەڵکو ئەو کاتە ناچارە، شوێنی ڕێنماییە ئەزموونییەکان بکەوێت." بەم شێوەیە کانت، تێڕوانینی ماددیی بۆ ئەخلاق تێپەڕاند و دەستی بۆ بنیاتنانی بنەمایەکی تر درێژ کرد کە خۆی لە گەیشتن بە ئامانجێکی باڵادا دەبینییەوە و لە بەرژەوەندیی تاکەکەسییەوە گەلێک دوور بوو؛ ئەویش فەلسەفەی پێویستیی ئەخلاقی بوو.\nئەوە بوو کانتی فەیلەسووف، ئەخلاقی لە چنگی حەز و ئارەزووە ماددییەکان قوتار کرد و باوەڕی بە تێڕوانینێکی ئایدیاڵیی وەها هەبوو، ڕێک پێچەوانەی تێڕوانینی ماددییگەرایی بوو؛ بۆیە کرداری چاک -بە لای کانتەوە- بریتی بوو لەو کارەی لەتەک (پێویست=واجب)دا وێک دەهاتەوە، بۆ وێنە: چاکەکردن و پارێزگاریکردنی ئینسان لە ژیانی خۆی و ژیانی ئەوانی تر، وەک پێویستییەکی ئەخلاقی و مرۆیی خۆی دەنوێنێت، ئەم کارە بە لای کانتەوە پێی دەگوترێت: کارێکی پێویست! مرۆڤ هەمیشە دەبێت ئەوە بکات کە پێویستە، ئیدی با بە پێچەوانەی مەیل یان بەرژەوەندییەکانی خۆیشیەوە بێت. کەوایە ئەوەی پێویستە مرۆڤ بیکات، بە هیچ شێوەیەک تەنیا بە خودی خۆیەوە پەیوەست نییە، بەڵکو ئەخلاق "لە گشت توخمێکی ئەزموونی بەدەرە و بە هیچ کلۆجێک ناتوانین بیدۆزینەوە یان پەی بە بچووکترین بەشی ببەین، مەگەر لە ڕێگای وێناکانی عەقڵی پوختەوە نەبێت."\nکەوایە، ئەو کارەی پێویستە و مرۆڤ دەبێت هەمیشە لە خەمی ئەنجامدانیدا بێت، لە هەموو بەرژەوەندییەکی کەسی بە دوورە و چێژی ماددی تێدا ڕەچاو نەکراوە؛ ئینسانیش تاکە ئافرێنراوی سەر زەوییە کە ئەزموونی کردەوەی ئەخلاقی دەکات، بەبێ ئەوەی چاوەڕێی بەرژەوەندی تێدا بکات، بەڵام پرسیارێک لێرەدا خۆیمان لێ قیت دەکاتەوە، ئەویش ئەوەیە؛ باشە چۆن کانت بە نموونە ئەخلاقییە ئایدیاڵە بابەتییەکەی لە فەلسەفەی تاکگەرای سوودگەرا جیا بوویەوە؟ واتە ئەو پێودانگە چییە وامان لێ دەکات، کارێک بۆ یەکێک بە پێویست بزانین و بۆ ئەوی دی ناپێویست؟ بۆچی یەکێک لەپێناو بیروڕای ئەوانی تردا، قوربانی بە بیروڕای خۆی دەدات؟\nکانت جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە، هەمیشە حەقیقەتێکی بابەتیی ئایدیاڵ لەبارەی پێویستییە ئەخلاقییەکانەوە لەگۆڕێدایە، ئەو حەقیقەتەیش ڕێک چڵەپۆپەی عەقڵی ڕووت و پوختە. بەڵام ئێمە لە کوێوە دەستمان بەم حەقیقەتە بگات؟ تۆ بڵێیت خودی ئەم بیرۆکەیە سەر بە جیهانی عەقڵ بێیت؟ باشە ئەگەر وا بێت، ئەی ئەو جیهانە خۆی لەکوێدایە و چۆن بتوانین بە چاوانمان بیبینین، تا هەموومان وەک حەقیقەتێکی بڕاوە لەسەری کۆک بین؟ ئاخۆ هیچ حەقیقەتێکی بابەتییانەی وا شک دەبەین، هەموومان ڕێک وەک دیتنی خۆر لەبارەیەوە دڵنیا بین؟ ئیمانوێل کانت ددان بەو ڕاستییەدا دەنێت، فەلسەفە ئەخلاقییە ئایدیاڵەکەی سەر بۆ باوەڕهێنان بە خودا دەکێشێت، چونکە تەنیا خودا سیفەتی چاکەی باڵای تێدا دەدرەوشێتەوە و یاسا ئەخلاقییەکان بەوانی تر دەبەخشێت.\nئەی ئەگەر فەلسەفە ڕێگای بێباوەڕی بگرێتە بەر، ئەو کاتە چی دەقەومێت؟ کانت خۆی ددان بەوەدا دەنێت، بەڵگەکانی هەبوونی خودا، ڕێک هاوتای بەڵگەکانی نەبوونی خودان؛ بۆیە ئەخلاقی ئایدیاڵ، هەرگیز ناتوانێت خۆی لە بەرانبەر نکووڵیکردن لە پێکهاتە سەرەکی و ڕیشەیی و سەرەتاییەکەی خودی ئەخلاقدا ڕابگرێت، کە ئەویش خودایە.\nئەم گرفتە لەو ئەخلاقە ئایدیاڵییەی کانت پێشکەشی کرد بووە هۆی ئەوەی، فەلسەفەی ڕێژەگەرایی وەک پەرچەکردارێک لە بەرانبەر نموونە ئایدیاڵییەکەی ئەخلاقدا دروست ببێت. لە ئاست ئەو حەمکە جیاوازییەی لەنێو فەرهەنگ و تێڕوانین و بەها ئاڕاستەکەرەکانی مرۆڤایەتیدا دێتە کایەوە، ئەو گرفتەی دڵمان توند دەکات و هەناومان پڕ لە پرسیار دەکات ئەوەیە: ئەو بنەمایانە چین، وەختێک بڕیارە ئەخلاقییەکان پێکدا دەدەن، دەبێت شوێنیان بکەوین و لێیان لا نەدەین؟ باشە ئەو پێوەرە بابەتییە بێلایەنە چییە، کە لە دەرەوەی تێڕوانینی مرۆڤەوە سەرچاوەی گرتبێت و بۆ هەڵسەنگاندنی هزر و بیروباوەڕ و هەڵوێست و بڕیارەکان بشێت و سەبارەت بە جیاکردنەوەی ڕاستی لە چەوتی و چاکە لە خراپە، دەستخەڕۆ و تێکچڕژاومان نەکات؟! فەلسەفەی ڕێژەگەرایی لە کۆتایید بە وەڵامێک گەیشت، گوتی: نەخێر، هیچ پێوەرێکی یەکگرتوو بۆ هەلسەنگاندن نییە!\nباسوخواسەکە بە لای ڕێژەگەرایانی ئەخلاقەوە فرە سادە و ئاسانە، ئاخر ئەوان دەڵێن: دەرکردنی حوکمی ئەخلاقی بەسەر ئەوانی تردا، کارێکی قەدەغە و قبووڵنەکراوە؛ چونکە خودی ئەخلاق خۆی ڕەها نییە و شتێکی بابەتیی بێلایەنمان نییە، تا ئەخلاق و پێوەرە ئەخلاقییەکانی لەسەر بنیات بنێیت؛ بەڵکو ئەخلاق ملکەچی کۆمەڵێک پێودانگی تاکەکەسیی مرۆڤەکان خۆیانە و لە بنیادەمێکەوە بۆ ئەوی تر، لە فەرهەنگێکەوە بۆ فەرهەنگێکی تر، گۆڕانی بەسەردا دێت و شتێکی چەسپاو و جێگیر نییە؛ بۆیە قەت ئینسانێک نییە بە تەواوی لەسەر حەق و یەکێکی تر لەسەر چەوتی بێت، هەمووان لەنێو زەریای بێبنی ڕێژەیبوونی ئەخلاقدا نغرۆ بوونە و کەس ناتوانێت ئەوی تر بە هەڵە بزانێت؛ گشت ئینسانێک خاوەن کۆمەڵێک بەهای تایبەت بە خۆیەتی و لە چاوی پرەنسیپە دیاریکراوەکانیەوە، کردەوەکانی خۆی هەڵدەسەنگێنێت، بۆیە هیچ کەسێک بۆی نییە ئەوی دی بە خراپ یان چاک بزانێت، چونکە هەمیشە ئەوەی بە لای کەسێکەوە ڕاستە، دەشێت بە لای ئەوی ترەوە ناڕاست بێت و بەپێچەوانەیشەوە، هەمان شت ڕاستە.\nبەم شێوەیە، بەگوێرەی تێڕوانینی ڕێژەگەراکان بۆ ئەخلاق، ئینسان بە نێو ڕێگا تاریکەکاندا بەوپەڕی سەرگەردانییەوە، حەپۆل حەپۆل، دێت و دەچێت؛ نە ڕاستی لە چەوتی بۆ جیا دەکرێتەوە و نە چاکە لە خراپە، گشت شتێک پێکدا چڕژاون و هیچ پێوەرێکی گشتگر و یەکگرتوو لە ئارادا نییە؛ وێنەی جەنگەڵستانێکی ئەنگوستەچاوە کە هیچ حوکمێکی ڕەهای تێدا دەست ناکەوێت، تا خەڵکی بەرەو ڕێگای ڕاست ڕێنموونی بکات و لە کوێرەڕێی چەوتی دووریان بخاتەوە.\nبێگومان ئەو کەسەی ڕێگای ڕێژەیبوونی ئەخلاق بگرێتە بەر، وەک نووسەری ئەمەریکایی (دێرێک کووپەر) بۆی چووە، پێویستە لە کۆتایی ڕێگاکەدا بەوپەڕی ناچارییەوە، گشت دید و بۆچوونەکان وەک یەک تەماشا بکات و هیچ بۆچوونێک بەسەر ئەوی تردا نەدات، ئینجا دواتر ناچار دەبێت، هیچ شتێکی بە لاوە جێی بایەخ نابێت!\nلەبەر ئەم هۆیە، (گرێگ هنریک) کە مامۆستای دەروونناسییە لە زانستگای جەیمس مادیسۆندا، ڕەخنەی زۆر توند ئاڕاستەی لایەنگرانی ئەم تێڕوانینە دەکات، بەوەی گشت حوکمێکی ئەخلاقی بەسەر کەس و لایەن و فەرهەنگ و ڕێکخراو و جووڵانەوەکاندا دەسڕنەوە و بە هیچ بڕیارێکی ئەخلاقی قایل نابن. بە بۆچوونی گرێگ، ئەم شێوازی مامەڵەکردنە مەترسیدارە و زیانی لە سوودی فرە زیاترە و ئینجا دەڵێت: "بەدڵنیاییەوە من حوکم بەسەر کردەوەی ژن و منداڵەکانمدا دەدەم، بگرە ئەوە مەحاڵە بتوانم هیچ بۆچوونێکم لەبارەی ڕاستی یان چەوتی کارەکانیانەوە نەبێت.. تەنانەت ئەو دەمەی لە کلینیکەکەمدا نەخۆشەکانم دەبینم و لەبارەی حاڵ و ژیانیانەوە دەپرسم؛ ئەگەر یەکێکیان پێم ڕابگەیەنێت بەگوێرەی ڕێنماییەکان هەنگاوی باش و سەرکەوتووانە لە ژیانیدا دەنێت، پێی دڵخۆش دەبم و وەک دەربڕینی ڕای خۆم لەبارەی هەڵسوکەوتەکانیەوە، سەرەلەقێ و ئافەرینی بۆ دەکەم؛ بە پێچەوانەیشەوە، ئەوەی هەوڵ بۆ چاککردنی خۆی نەدات و بە دەست تەنگژەکانیەوە بناڵێنێت، هەست بە دڵتەنگی و بێزاری دەکەم و کردەوەکانیان بە ناپەسەند هەڵدەسەنگێنم."\nپاشان کووپەر جەخت لەسەر هەمان بۆچوونی هنریک دەکاتەوە و دەڵێت: "ئەگەر فەلسەفەی بڕیارنەدان وەک بنەمایەک لە ژیاندا بگرینەبەر و کاری پێ بکەین، ئەوا بە دڵنیاییەوە قیبلەنمای ئەخلاقیمان لە دەست دەدەین، ئیدی هەموو کارێک وەک یەک دەبێت و چاک و خراپ یاخود ڕاست و چەوتێک لەگۆڕێدا نامێنێت؛ ئەو وەختە لە جیهانێکی بێباکدا ژیان بەسەر دەبەین کە گوێ بە هیچ بەها و ئەخلاق و باشە و خراپەیەک نادات و هەر کێ بۆخۆی دەبێت."\nبەم شێوەیە فەلسەفەی ماددیگەرایی تەپاوتلی کرد و کەوتە نێو زەریایەکی بێکەنارەوە، ئاخر هەر چی کرد، نەیتوانی حوکمێکی بابەتییانە لەمەڕ ئەخلاقەوە پێشکەش بەوانی تر بکات و دەستی لە سیستمێکی ئەخلاقیی وەهایش گیر نەبوو، بۆ ئەوە بشێت پشتی پێ ببەسترێت و بەسەر سەرتاپای خەڵکیدا بگشتێنرێت؛ ئەوە بوو لە دیوەخانی سوودگەراکاندا هەر ئەمسەر و ئەوسەری دەکرد و ماخۆلانی بوو، تا چاوی بە بیابانی ئایدیاڵیزمدا تەقییەوە و ئینجا کەوتە نێو زۆنگاوی ڕێژەگەراییەوە و وا لە گومڕاییدا گیرسایەوە.\nلە ئاستانەی ئەم سەرگەردانی و هەر کێ بۆخۆییەدا، بە وازهێنانیان لە ئیسلام، جیهان چ زیانێکی بەرکەوت؟!\nئایینی ئیسلام چ سیستمێکی ئەخلاقیی تۆکمە و گشتگری پێشکەش بە مرۆڤایەتی کرد، کە هەمووان وەک یەک دەستی پێوە بگرن و کەس بۆی نەبێت لێی لا بدات؟!\nئەگەر خودا بیەوێت، لە گوتاری داهاتووماندا، تاوتوێی ئەم باسوخواسە دەکەین.\n سیدجویک، المجمل في تاریخ الأخلاق، الطبعة السادسة 1931م، ص/ 10.\n جون ستیوارت مل، النفعیة، (بیروت: المنظمة العربية للترجمة، 2012م)، ص/ 35.\n محمد یوسف موسی، في تاریخ الأخلاق، ص/ 149.\n زکریا إبراهیم، مشکلات فلسفیة (المشکلة الأخلاقیة)، ص/ 149.\n إمانویل کانط، تأسیس میتافیزیقیا الأخلاق، ص/ 57.\n هەمان سەرچاوە، لاپەڕە/ 24.\n صعب أدیب، المقدمة في فلسفة الدین، ص/ 237-238.\n Ruth Benedict, Patterns of Culture. P. 206.\n Derek Cooper, Why You Should Be Judgmental.\nجوانی کۆرۆرنا تەنیایی خێوەتگە فەلسەفەی ئەخلاق کورد ڕەخنە حەمەدۆک دەروونناسی کتێبی هاوسانی ئەدەبیاتی فارسی کتێب عەبدولکەریم سرووش ڕەزا_بابایی نەتەوایەتی\n2021-04-09 کۆمێنت 1411 جار بینراوە


هەندێک شت بەردەوام ڕەنگێکی تایبەتیان هەیه؛ بەڵام بۆ؟\n16/11/2019 09:50 AM\nچاوی مرۆڤ توانایی بینینی 7 میلیۆن رەنگی هەیه. ئەمەش ئەبێته هۆی ئاسانتر بوونی ژیان. مرۆڤ بەدرێژایی مێژوو کۆمەڵێک کەلوپەلی دروست کردووە کە هەمیشە رەنگێکی تایبەتی و نەگۆڕیان بووە. ئەم بابەتە بێ هۆ نییه. بۆ نموونه فڕۆکە هەمیشە سپییە و هێمای تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان زۆرتر شینن. لەدرێژەدا هۆکارەکانی ئەم بابەتە باس ئەکەین.\nزۆرینەی فڕۆکە بازەرگانییەکان رەنگەکەیان سپییه بۆ ئەوەی تیشکی خۆر بگەرێنێتەوە. ئەم بابەتە ئەبێته هۆی کەمکردنەەوەی زیانەکانی خۆر و بەرگیری لە گەرمبوونی فرۆکەکە ئەگرێت.\nئەو لاستیکەی کە بۆ بەرهەمهێنانی تایەی ئۆتۆمبێل کەڵکی لێوەردەگیرێت لەڕاستیدا رەنگەکەی سپییه، بەڵام مادەیەکی پێ زیاد دەکەن بەناوی "کاربۆنی رەش" بۆ ئەوەی تایەکە بەهێزتر بێت. کاربۆنی رەش بە دوورخستنەوەی گەرما و پاراستنی تایەکان لە بەرانبەر تیشکی سەروو بنەوشەیی، بەرگیری لە خورانەوە و زوو لەناوچوونی تایەکان ئەگرێت.\nرەنگی زەردی تەکسی ئەبێتە هۆی ئەوەی کە لەنێوان ئۆتۆمبێلەکانی دیکەدا زووتر بناسرێتەوە. چون رەنگی زەرد لە ئۆتۆمبێلی دیکەدا زۆر کەم بەکار دێت.\nتۆپی تۆپی‌پێ لەو کاتەوەی کە لە لاستیک دروست ئەبێت یەکەسەر بووە به سپی. بەڵام کۆمپانیای ئادیداس بڕیاری دا رەنگی رەشیش بەم تۆپانه زیاد بکات. تۆپی رەش و سپی لەناو تەلەفیزیۆندا باشتر ئەهاتنە بەرچاو، چون لەو کاتەدا تەلەفیزیۆنەکان رەنگەکەیان زیاتر رەش و سپی بوو.\nهێمای تۆڕە کۆمەڵایتییەکان\nگەرچی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەموو رەنگێک لە هێماکانی خۆیاندا بەکاردێنن، بەڵام زۆرینەی ئەم هێمایانه رەنگەکەیان شینه. رەنگی شین هێمای ئەمنیەت و ئارامی و متمانەیه و کۆمپانیاکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئەیانەوێ خەڵک لەکاتی چاتکردن و بەگشتی بەکارهێنانی ئەم ئاپڵیکەیشنانەدا هەست بە ئارامییەکای زیاتر بکەن.


كتێبی پووشكین، ژیان و... - قەڵەم\nكتێبی: (پووشكین، ژیان و بەرهەمی شاكاری) و شیعری مووتوربە\nبا دێ پێكەوە لە هەموویان دەدا، باران دێ پێكەوە لە هەموویان دەدا، هەتاو دێ پێكەوە لە هەموویان دەدا، ڕووناكی مانگ دێ پێكەوە لە هەموویان دەدا ... تاد، منیش داهێنەرم تا دواپلەی خۆشەویستی خۆش دەوێ. هەر بابەتێك لە داهێنەرێك بخوێنمەوە، ئەوپەڕی ئاوات و دڵڕوونیمە، لەسەر نانی خوانی هەموو ماڵان ناوی بنووسم، یان لەسەر شانی خۆمی دانێم و بەناو شاردا بیسووڕێنمەوە. وەك درەوشانەوەی هێمایەك پێشانی دەستەبژێری كۆمەڵگای كوردی بدەم، بەڵام بە هیچ شێوەیەكیش بە ناداهێنەر و تەمبەڵ و ناوه‌جاغ و پاشخاپەرۆكێكم نەگوتووە، بوونی تایبەتی خۆت هەیە و دەستخۆش، خۆشدوویی لەسەر مەرگی هەر شەش منداڵم بكەم. لەسەر شیعر نایكەم، ببڕای ببڕیش سەرسامیی خۆمم بەرانبەر دەقی بێگەرد نەشاردووەتەوە. دڵنیام: (نالی و گۆران) بە بەهرە گەورە و تایبەتمەندەكانی دەوروبەری خۆیان گوتووە: (تۆ كۆششی زاڵ بكە و ببە بە خۆت) و بەناو خوێن و گۆشت و دەماری منیشدا تێبپەڕە، شیعر پێویستە لە پێناو خۆت و ئێستێتیكای زماندا بنووسرێت، قسەش پێویستە لە پێناو هەموواندا بكرێت، من شیعرم كردووەتە زمانی هەموو دەربڕینەكان و تەنیا لە شیعریشدا دەگەمە چێژی دەربڕین، بە هیچ جۆرێكیش خودی خۆم ناچاری نووسین نەكردووە. چێژی دەربڕین هەورم بۆ دەكاتە بالیف و ئەوەی خەون و خەونمە بە باشی دەیبینم.\nدیدگا دەگۆڕێت. نموونە: ساڵی 2008 هەرسێ بەرگی كتێبی: مەحرەمی ڕاز: شەرحی غەزەلیاتی حافز - ی (ئەكرەم عەنەبی)م خوێندووەتەوە، چەند شوێنێكم بەلاوە گرینگ و سەرنجڕاكێش بووە، هێڵم بە ژێردا كێشاون. ئێستا، 2016 جارێكی تر دەیخوێنمەوە هێڵ بە ژێر شوێنی تری دەكێشم و شوێنی تریم بەلاوە گرینگ و سەرنجڕاكێشە. ئەم دۆخگۆڕینە، گۆڕان و خاڵی بینین و دۆزینەوە و بەردەوامبوون و پوختكردنەوەی ژیانە.\nمن نەك شاعیربم. بەڵكو تەنیا مرۆڤبم، مرۆڤێكی خودایی و هەستی. دەبێ دۆخێكی تریان بۆ دروست بكەم و لەم دۆخە دەروونییە ناجێگیر و ناهاوسەنگەی بەرانبەر بە من بۆیان دروست بووە و هەیانە، دەریانبهێنم. داوای بەخشندەیش لە هەستی خۆم دەكەم، كە لە دڵەوە بەدواداچوون بۆ ڕایەڵ و تانوپۆكانی شیعر دەكات و ڕێزێكی تایبەتی لێ دەگرێت، ناشزانێت خۆشدووی هیچ كەس و ڕێكخراو و دامەزراوە و دەسەڵاتێك بكات، باشیش لە خورپەی دڵی داهێنان و ناداهێنەریش گەیشتووە، دڵڕوونم بە سروشتێكی ڕاستەقینە، نە بە هەڵنانی ڕووبەڕوو، نە بە ناووناتۆرە و لۆمەی پاشەملە ... تاد، نە فریو دەخۆم، نە چۆك دادەدەم، نە كەسیش لە ڕێگای كەس دەناسم. هەوڵ دەدەم تا ئاستی ئەوە بیناسم، تا بۆچوونم لەبارەیەوە پەیدا دەبێت، بزانم كامە كاكڵە و كامە توێكڵ. ئەمەیە: وریایی و وردی و وردەكاری و بیركردنەوەی نووسین.


وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی سوریا ئه‌مریکا گوناهبار ده‌کات\nی مانگی سێ ٠٢, ٢٠١٣\nچالاکوانانی سوریا ده‌ڵێن شه‌ڕێکی قورس له ده‌وروبه‌ری شاری ڕققه له باکوری وڵاته‌که ڕوویداوه و له‌م شه‌ڕه‌دا ده‌یان سه‌ربازی سوریایی و سه‌رهه‌ڵداوانیش کوژراون.\nڕێکخراوی سوریایی بۆ چاودێریی مافه‌کانی مرۆڤ ئه‌مڕۆ شه‌ممه گوتوویه‌تی شه‌ڕه‌که چه‌ند کاژمێرێکی خایاندووه و زۆر که‌سیش له شاره‌که ڕایانکردووه.\nئه‌م ڕێکخراوه که بنکه‌ی له به‌ریتانیایه ده‌ڵێت له‌م شه‌ڕه‌دا هێرشی ئاسمانی و تۆپبارانیش به‌کارهێنراون.\nهاوکات سوریا و ئێران، وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا گوناهبار ده‌که‌ن به گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی بانێکه و دوو هه‌وا به‌هۆی دابینکردنی کۆمه‌ک بۆ سه‌رهه‌ڵداوانی سوریایی که هه‌وڵی ڕوخاندنی حکومه‌ته‌که‌ی به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د ده‌ده‌ن.\nوه‌لید ئه‌لموعه‌لم ئه‌مڕۆ شه‌ممه له میانه‌ی سه‌ردانه‌که‌یدا بۆ تاران گوتوویه‌تی له‌وه تێناگات چۆن واشنتۆن پشتیوانی ئه‌و ڕێکخراوانه ده‌کات که گه‌لی سوریا ده‌کوژن و له هه‌مان ده‌میشدا سزا ده‌سه‌پێنێته سه‌ر سوریا له‌ڕێی گه‌مارۆی ئابوریه‌وه.\nهه‌فته‌ی ڕابردوو واشنتۆن ڕایگه‌یاند ڕاسته‌وخۆ کۆمه‌کی خواردن و ته‌ندروستی بۆ سه‌رهه‌ڵداوانی سوریا ده‌کات له‌گه‌ڵ دابینکردنی 60 ملیۆن دۆلار وه‌ک یارمه‌تی له‌شکریی که که‌ره‌سته‌کانی جه‌نگ ناگرێته‌وه.\nوه‌هاش چاوه‌ڕوان ده‌کرێت ژماره‌یه‌ک له وڵاتانی ئه‌وروپاییش هه‌مان ڕێوشوێن بگرنه به‌ر.\nڕۆژی هه‌ینی یه‌کێک له سه‌رکرده‌کانی سه‌رهه‌ڵداوانی سوریا گوتوویه‌تی جه‌نگاوه‌ران پێویستیان به چه‌که له ئه‌مریکاوه نه‌ک خواردن و که‌ره‌سته‌ی ته‌ندروستی.\nله وتووێژێکدا له‌گه‌ڵ به‌شی کوردی ده‌نگی ئه‌مریکاشدا یاسر ئه‌لنه‌جار ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی سوریا ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر چه‌کیش بۆ ئۆپزسیۆنی ناوخۆی وڵاته‌که دابین ناکرێت خۆ هه‌نگاوی تر هه‌ن بگیرێنه به‌ر.\nئه‌لنه‌جار ده‌شڵێت ئه‌وه‌ی ئۆپزسیۆنی سیاسی و سه‌ربازیی له‌ناو سوریاوه داوای ده‌که‌ن ڕاگرتنی هه‌موو شێوازێکی پشتیوانیکردنی ڕژێمه‌که‌ی به‌شار ئه‌لئه‌سه‌ده و دانانی کۆت و به‌نده له‌سه‌ر به هاناچوونی ڕژێمی سوریاوه له‌ڕێی دابین کردنی چه‌ک و ته‌قمه‌نی و که‌ره‌سته‌ی تری سه‌ربازیه‌وه له‌لایه‌ن ئێران و ڕوسیاوه به‌بێ هیچ به‌رامبه‌رێک بۆ به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د.\nئه‌لنه‌جار ئاماژه‌ش به‌وه ده‌کات ئاستی کۆمه‌که‌کانی ئێران گه‌یشتۆته ئه‌و ڕاده‌یه‌ی کاربه‌ده‌ستانی ئێرانی بڵێن سوریا پارێزگایه‌که له پارێزگاکانی ئێران.\nڕوسیا که هاوپه‌یمانێکی له مێژینه‌ی سوریایه ده‌ڵێت ئه‌و کۆمه‌که یارمه‌تیده‌ر نابێت بۆ کۆتاییهێنانی دوو ساڵه‌ی شه‌ڕی ناوخۆیی سوریا به‌ڵکو ده‌بێته هاندانێک بۆ ڕێکخراوه توندڕه‌وه‌کان تا هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی ده‌سه‌ڵات بده‌ن له سوریادا.


بزانه سناپ چات چی لێ دێت بۆ ئه‌وانه‌شی به‌كاری ناهێنن!! گۆڕانكاری ده‌كات | گه‌ڕان ئۆنلاین\nبۆ قژێکی تەندروست ئەم رێگایانە بگرە بەر\nتۆری کۆمەڵایەتی سناپ چات ئاشکرایکردوە کەسەرقاڵی پەرەپێدانی تایبەتمەندییەکی نوێیە کەبوار بەبەکارھێنەرانی دەدات ھاوبەشی بەپۆستە گشتییەکانی بکەن لەگەڵ ھاورێ و ئەندامەکانی خێزاندا کەئەو ئەپڵیکەشنەیان نیە.\nئەمەش ھەنگاوێکی کۆمپانیاکەیە بۆ راکێشانی سەرنجی زیاتری بەکارھێنەران و زیاترکردنی ئەو کاتەی لەسەر تۆڕەکەی دەیبەنەسەر.\nکۆمپانیاکە لە٣٠ی سێپتەمبەردا رایگەیاندبوو کەرۆژانە ١٧٨ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکیی ھەیە، ئێستاش دەیەوێ بەم جۆرە پۆستە رەسمی و تایبەتییەکان و بابەتە بڵاوکراوەکانی ھاوبەشی پێ بکات لەگەڵ ئەوانەی سناپیشیان نیە.\nئێمه له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی سناپ چات: gerranonline


بەبۆنەی ٢٥ی گەلاوێژ وێبنارێکی تایبەت بە ئەندامانی حیزب لە وڵاتی فینلاند بەڕێوەچوو\n12:53 - 30 گەلاوێژ 2720\nلە درێژەی کار و چالاکییەکانی کۆمیتەکانی حیزبی دێموکرات دەرەوەی وڵات، کۆمیتەی فنلاند بەبۆنەی ٢٥ی گەلاوێژ وێبنارێنکی بەڕێوە برد.\nڕۆژی یەکشەممە، ڕێکەوتی ٢٦ی گەلاوێژی ١٣٩٩ی هەتاوی، بەبۆنەی ٧٥ـەمین ساڵڤەگەڕی دامەزرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە، بە بەشداریی "کەریم پەرویزی" ئەندامی دەستەی کارگێڕیی حیزب و "باباعەلی مێهرپەروەر"، چالاکی سیاسی و ئەندامی پێشووی دەفتەری سیاسیی حیزب، وێبنارێکی تایبەت بەڕێوە چوو.\nوێبنارەکە بە سروودی نەتەوایەتیی "ئەی رەقیب" و ساتێک بێدەنگی بە مەبەستی ڕێزگرتن لە گیانفیدایی شەهیدانی کوردستان دەستی پێکرد.\nپاشان "کەریم پەرویزی"، باسەکەی لەژێر نێوی "ڕاسان، میتۆدی نوێی خەبات" پێشکەش کرد.\n"پەرویزی"، لە سەرەتای وتەکانیدا، وێڕای پیرۆزبایی ئەم ڕۆژە مێژووییە، بە پێناسەکردن و هۆکاری دەستپێکردنی "ڕاسان"، ڕوانگەی حیزبی دێموکراتی لەسەر ئەم قۆناخە لە خەبات ڕوون کردەوە، ئاماژەی بە گۆڕانکارییەکانی کۆمەڵگای کوردستان کرد و لەسەر زەروورەتی گەشەکردنی ڕاسان تەئکیدی کردەوە.\nناوبراو لە بەشێک لە قسەکانیدا وتی: "ئێمە لە حیزبی دێموکراتدا، ڕاسان وەکوو تاکتیک نابینین بەڵکوو، ڕاسان پرۆسەیەکە لە قۆناخێکی نوێی خەباتدا. کە دەڵێین پڕۆسەیەکە، واتا لە شوێنێکەوە بە هەندێ هۆکار دەست پێ دەکات، درێژەی دەبێ و بە قۆناخ و بڕگەی جیاوازدا گەشە دەکات."\nئەندامی دەستەی کارگێڕیی حیزب، لە درێژەی باسەکەیدا و لەسەر ئەوەی کە ئەم پڕۆسەیە چۆن دەستی پێکردووە و چیە، وتی: "ڕاسان لە دیدی خەباتکارانە و شۆڕشگێڕانەوە بریتییە لە پرسیار." هەروەها وتی: "ڕاسان لە پرسیارەوە دەست پێدەکات، بە پرسیار درێژەی دەبێ و بە پرسیار گەشە دەکات".\n"پەرویزی"، وێڕای ئاماژەدان بە قۆناخەکانی خەباتی نەتەوایەتیی کورد و حیزبی دێموکرات لە ڕابردوودا، لەسەر زەروورەتی بوون و گەشەکردنی پڕۆسەی ڕاسان، وەک مێتۆدێکی نوێ لە خەبات بۆ قۆناخی ئێستا تەئکیدی کردەوە.\nناوبراو دواتر بە ئاماژەکردن بەو گۆڕانکارییانە کە لە کوردستان، ئێران و جیهاندا هاتوونەتە پێش، ڕاسانی وەک پڕۆسەیەکی وڵامدەر باس لێوە کرد کە پێویستە گرنگیی پێ بدرێ.\nسەبارەت بە چۆنیەتیی بە کردەیی کردنی ڕاسان و بەرینترکردنەوەی خەباتی نەتەوایەتی، کەریم پەرویزی وتی: "ئێمە پێویستمان بەوە هەیە کە خەبات لە کوردستانی ڕۆژهەڵاتدا ببێ بە خەباتێکی جەماوەری. تەواوی کۆمەڵگای کوردستان و نەتەوەی کورد بەشدار بن لە خەباتەکەدا".\nپەرویزی هەروەها وتیشی: "پێناسەیەکی نوێ کە لە ڕاساندا لە خەبات، پێشمەرگە و کۆمەڵگا کراوە، بریتی لەوە بوو کە پێشمەرگە و شاخ ببن بە هێما، ورەبەخش."\nناوبراو سەبارەت بە ئامانجی بنەڕەتیی "ڕاسان" وتی: "ئامانجی بنەڕەتیی ڕاسان بریتییە لەوەی کە کۆمەڵگا بە شێوەی خۆبەش لە خەباتدا بەشدار بێت."\nبەشێکی دیکەی وێبنارەکە تەرخان کرابوو بۆ وتەکانی "باباعەلی مێهرپەروەر"، چالاکی سیاسی و ئەندامی پێشووی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات.\n"مێهرپەروەر"، وتەکانی بە پیرۆزبایی لە ڕێبوارانی ڕێبازی "قازی، قاسملوو و شەرەفکەندی" دەستی پێکرد.\nدواتر ناوبراو باسەکەیان کە تایبەت بوو بە قۆناخە مێژووییەکانی خەباتی حیزبی دێموکرات، لە دوو بەشی "کۆمەڵەی ژێ-کاف" و هەروەها "بەراوردێکی کورت لەسەر سیاسەتی یەکیەتیی سۆڤییەتی ئەوکات و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا"دا پێشکەش کرد.\n"مێهرپەروەر" کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد "ژێ-کافـ"ـی بە بنەڕەت و ڕیشەی سەرەکیی حیزبی دێموکرات لە قەڵەم دا و خەباتی حیزبی دێموکراتی بە درێژەی ڕێبازی خەباتکارانەی کۆمەڵەی ژێ-کاف ناو لێ برد.\nپاشان ناوبراو باسی لە بارودۆخی ئەوکاتی ئێران و هێرشی یەکیەتیی سۆڤیەت و بریتانیا لە شەڕی جیهانیی دووهەمدا بۆ سەر حکوومەتی ڕەزا شا کرد و چۆنیەتیی و زەمینەی پێکهاتنی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردی ڕوون کردەوە.\n"مێهرپەروەر" بە ئاماژەکردن بە لاوازبوونی دەسەڵاتی حکوومەتی ناوەندی لەو سەردەمەدا و ئەو بۆشاییەی کە لەو کاتە و بەتایبەت لە ناوچەی موکریان دروست ببوو، ئەو دۆخەی بە قازانجی کورد باس لێوە کرد کە تەنیا لەو کاتەدا بوو کە کورد توانییان هەناسەیەک بە ئاسوودەیی بکێشن.\nناوبراو لە درێژەی وتەکانیدا، ڕێکخراوبوونی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستانی، بە یەکێک لە سەرەکیترین تایبەتمەندییەکانی "ژێ-کاف" ناو برد کە تەنانەت بە شەهیدبوونی ڕێبەرەکانیشی، ڕێکخراوەکە هەر بە زیندوویی دەمێنێتەوە و خەبات درێژەی پێ ئەدات.\n"باباعەلی مێهرپەروەر"، باوەڕمەندبوونی ڕێبەرانی "ژێ کاف" بە خەباتی سیاسی و جەماوەری و هەروەها سەربەخۆییخوازیی کۆمەڵەی "ژێ-کافـ"ـی بە یەکێکی دیکە لە تایبەتمەندییەکانی ئەو ڕێکخراوە ناو برد.\nلەو پەیوەندییەدا ناوبراو ئاماژەی بە نامەی کۆمەڵەی "ژێ-کاف" بۆ "مەلا مستەفا بارزانی" و پشتیوانی لە خەباتی باشوور و هەروەها کۆبوونەوەی نوێنەرانی باکوور و باشوور و کوردستانی ڕۆژهەڵات لە "داڵانپەڕ" بە ناوی "سێ سنوور" کرد کە هەر لەو کۆبوونەوەیەشدا ئاڵایەک کە ئێستاش هێما و ئاڵای کوردستانە، پێشنیار و پەسند کرا.\n"مێهرپەروەر" هەروەها چوونی "قازی محەممەد" بۆ نێو کۆمەڵەی "ژێ-کافـ"ـی بە ڕووداوێکی گرینگ ناو برد و هۆکارەکەشی بۆ ئەوە گەڕاندەوە کە "قازی محەممەد"، کەسایەتییەکی خۆشناو و کاریگەر بوو.\n"باباعەلی"، لە درێژەی وتەکانیدا، ئاماژەی بە چەند بڕیارێکی گرینگی "ژێ-کاف" کرد لەو بارەوە وتی: "لە دەماودەمی کۆتایی شەڕی جیهانیی دووهەمدا کۆمیتەی ناوەندیی "ژێ-کاف" کە هێشتا ناوەکەی نەگۆڕابوو بۆ حیزبی دێموکراتی کوردستان، ڕیزە بڕیارێکی دا کە زۆر مێژووییە.\nئەو بڕیاراتە لە یەکەم بەنددا دەڵێت کە هەر کە شەڕ کۆتایی هات، دەبێ دەوڵەتی کوردی دابمەزرێ؛ تەنانەت سنووری دەوڵەتە کوردییەکەش دیاری دەکا و دەڵێ ئەو کیانە سیاسییە کە دادەمەزرێ لە شێوەی کۆمارییە. ئەو کۆمارەش هێزێکی نیزامیی دەبێ بۆ ئەوەی بتوانێت دەسکەوتەکانی بپارێزێ و بەرگریی لێ بکات."\nلە بەشێکی دیکەی وتەکانیدا، "مێهرپەروەر" ئاماژەی بە سیاسەتی هاوپەیمانان بە نیسبەت کورد و خەباتی نەتەوەی کورد کرد و وتی: "هەر لە سەرەتاوە سیاسەتی هاوپەیمانان کە هاتنە ناو ئێران، نیسبەت بە کورد سیاسەتێکی "چەوت و نەخۆش" بوو. بریتانیاییەکان هاوڕا لەگەڵ خودموختاریی کورد نەبوون. بەو بیانووە کە ئەگەر خودموختاری بدرێت بە کورد، عەرەبەکانی خووزستان و بەلووچەکان و ئەوانی دیکەش داوای خودموختاری دەکەن. بەو جۆرە نەیاندەویست خۆیان لەو مەسەلەیە بدەن".\nهەروەها لەسەر سیاسەتی یەکیەتیی سۆڤییەتیش، "مێهرپەروەر" باسی لەوە کرد کە ئەوانیش خوازیاری ئەوە بوون کە کورد ئارام بێ و ئەگەر شتێکیشی دەست بکەوێت، دەبێ لە چوارچێوەی حکوومەتی ئازەربایجاندا بێ.\nلە بەشێکی دیکە لە وتەکانیدا، "باباعەلی" ئاماژەی بە سەردانی "نیکسۆن"، سەرکۆماری ئەوکاتی ئامریکا بۆ ئێران و هەروەها سیاسەتی حکوومەتی ڕەزاشا و ئامریکا بە نیسبەت کورد لە باشووری کوردستان کرد.\nلە کۆتایی قسەکانیدا "باباعەلی"، بە لەبەرچاوگرتنی ئەزموونی ڕابردوو و دۆخی ئێستای کورد و سیاسەتی دوژمنانی نەتەوەکەمان، داوای کرد کە کورد زیاتر ئاگایان لە یەکتر بێ، ڕیزەکانی ناو خۆیان قایمتر بکەن و هیوای خواست کە جارێکیتر حیزبی دێموکرات بە یەکگرتوویی ببینێتەوە.\nلە بەشی کۆتایی وێبنارەکەدا، هەر کام لە کۆڕگێران "باباعەلی مێهرپەروەر و کەریم پەرویزی"، وڵامی پرسیارەکانی بەڕێوبەری کۆبوونەوەکەیان دایەوە.