دێوەزمەی حەشدو شیعە… سەیران سەدیق ساڵح – Dengekan\nدێوەزمەی حەشدو شیعە… سەیران سەدیق ساڵح\nbyDenegkan\tApril 8, 2022\tGeneral, Opinion\nدروستكردنی حەشدی شەعبی لەكاتێكدا بوو كە مەترسی داعش لە بەغداد نزیكببویەوە. كە ئەمەش دەكاتە مەترسی لەسەر عیراقی شیعی، بەو هۆیەشەوە مەرجەعی باڵای شیعەكانی عیراق ”عەلی سیستانی” بەفەتوایەكو بەدروشمی ”لەبەیکە یاحوسێن” باڵانسی هێزی شیعی راستكردەوەو لەوێوە یەكەم قۆناغی ئایندەیەكی ئاڵۆزو تراژیدیا بەهۆی ئەو هێزەوە لە مێژووی عێڕاقدا دەستیپێکردو دواتریش مەترسییە راستەقینەكانی دەرکەوتن.\nحەشدی شەعبی بەپێی سیستم دروستنەكراوەو كۆپیكردنی ئەزموونی هێزی دیكەی شیعەیە، لە وێنەی: سوپای قودسی ئێرانی، حوسییە شیعییەکانی یەمەن و حزبوڵڵای لوبنانی. حەشدی شەعبی نە یەك هێزەو نە یەك هێز دژیەتی و نە یەك فەرماندەو خاوەنداری هەیە. بەڵكو زیاتر لە دەیان گروپی چەكدارییە وە زۆرینەی كوردو عەرەبی سوننە دژی مانەوەین و دەیان فەرماندەش سەركردایەتی دەكەن. لەهەڵبژاردنەكان ئەو هێزە ئەبێتە خاڵی ململانێی نێوان لایەنە سیاسییەكانی عیراق و ئەنجامی هەڵبژاردنەکان ئەگۆڕێت، بەفەرمانی ئێران و لەبەرژەوەندی ئێران. لەسەر سێ ئاست حەشدی شەعبی مانەوەی رەتدەكرێتەوە.\nیەكەم بەهۆی دروستكردنی مەترسییەوە لەسەر كوردستان و ئەزموونەكەی كۆدەنگییەكی كوردستانی بۆ رەتكردنەوەی حەشدی شەعبی دروستبووە.\nدووەم حزبە عەرەبییە سوننەكان حەشدی شەعبی بەمەترسی دەزانن بۆ سەر شوناسی مەزهەبی خۆیان و مانەوەی بەو شێوەیەی ئێستا رەتدەكەنەوە.\nسێیەم دەستووری هەمیشەیی عیراق بوونی هەر هێزێكی چەكدار لە دەرەوەی دامەزراوەیی سوپاو دەسەڵاتی سەرۆک وەزیران رەتدەكاتەوە.\nئەم هێزە میلیشییایە مەزهەبییە بۆچی و لەپێناو کێ و چی دا دروستکرا؟ لەرۆژانی سەرەتای هاتنی داعشدا، سوپا زەبەلاحەكەی عێڕاق بەبێ شەڕ لەشارە سوننییەكان كشایەوەو چەك و جبەخانەکانی بۆ داعش بەجێهێشت. ئەوكات کەم کەس گومانی ئەوەیان هەبوو كە ئەمە تاكتیكی مالیكی سەرۆک وەزیرانی ئەوکات بووبێت بۆ پەڕینەوەی شەڕ بۆ ناوچە سوننییەكان. وە ئامانجیش دروستکردنی شەڕی تائیفی سوننەو شیعە بوو، بەفەرمانی ئێران کە نوری مالیکی سەرۆکوەزیرانی ئەوکات و زۆرینەی سەرکردەکانی ئێستای حەشدی شەعبی فەرمانەکەی ئێرانیان جێبەجێ کردو خۆیان فرۆشت بەئێران و ناویان وەکو قێزەونترین خائینی مێژوو لەوڵاتەکەی خۆیان تۆمارکرد. كاتێکیش مەرجەعیەتی باڵای شیعەكان بانگەوازی بۆ پێكهێنانی حەشدی شەعبی كرد، بۆ ڕەوایەتیدان بەم هێزە عەشایەرو نایاساییەو بۆئەوەی لەناوچە سوننییەكاندا هەق و ڕەوایەتی شەڕکردنی هەبێت. ئەمجارە كەوتنە لۆمەكردنی سوپا بەوەی نەیتوانیوە بەرگری بكات، بۆیە پێویستە رۆڵی سوپا پەراوێز بخرێت و دەبێت بایەخ بە حەشدی شەعبی بدرێت و پڕچەك بكرێن، لەپێناو ئەم ئامانجەی عێڕاقێکی خاوەن سەروەری و دەستورو نیزام و یاساو سوپایەکی یاسایی بگۆڕن بۆ وڵاتێکی مەزهەبیی، مەرجەعیی و میلیشیایی.\nبەمجۆرە ناڕاستەوخۆ راگەیاندنی شەڕی شیعە و سوننەبوو. گوێ بەهیچ كاردانەوە و ناڕەزایەتییەك نەدرا. سوپا فەرامۆش كرا، توانا سەربازی و داراییەكانی عێراق خرانە خزمەتی بەهێزكردنی پێگەی حەشدی شەعبییەوە، بەبێ بوونی هیچ یاسایەك، لە بودجەی گشتیی عێراق مووچەو ئیمتیازاتیان بۆ دابین كرا. نەیارانی حەشدی شەعبی، یاخود ئەوانەی بەشێك نەبوون لەم ئامانجە ستراتیجییەی شیعە لەعێراق، كەوتنە نیشاندانی تاوانەكانی حەشدی شەعبی و ویستیان سەرنجی هێزو ناوەندە نێودەوڵەتییەكان رابكێشن كە ئەو تاوانانەی حەشدی شەعبی دەیانكات، جیاوازییەكی نییە لەگەڵ ئەوانەی داعش دەیانكات. تەنانەت لە ئاستی رێكخراوە كاریگەرەكانی وەك (هیومان رایتس وۆچ) و كۆمیسیۆنی مافی مرۆڤی سەر بە نەتەوەیەكگرتووەكان هۆشداری درا لەوەی كە ئەوەی حەشدی شەعبی دەیكات، كۆمەڵكوژییە. بەڵام ئەوەش رێی لە پێشڕەوییەكانی حەشدی شەعبی نەگرت…\nپرۆسەی بەشیعەكردنی عێراق بەدەیان ڕێگەی جۆراوجۆر هێشتا بەردەوامی هەیە. شیعەی عەڕەبی کە سێ جار دوژمنی سەرسەختی کوردە، جارێک وەکو قەومییەت ئەوان عەڕەبن و ئێمە کوردین، جارێکیش وەکو مەزهەب ئەوان شیعەی گەمژەی، دڕندە و خوێنڕژن و کوردیش سوننەی موسوڵمانن. جارێکیتریش کێشەی خاک و دەوڵەتداری و دیموکڕاسیمان هەیە لەگەڵیان. بۆیە کورد لەداهاتووی دوورو نزیکدا دەبێتە ئامانجی هێزە نانیزامە تیرۆریستەکانی حەشدی شەعبیی شیعیی. بۆیە یەكێك لە رێگە گونجاوەكان سەربەخۆبوونی كوردستان و جێهێشتنی عێراقە بۆ شیعەكان…\nئامانجی حەشدی شەعبی کۆنتڕۆڵ کردنەوەی هەموو عێراقە بە کوردستانیشەوەو هەر لەسەرەتای دروست بوونی ئەو میلیشیایە چەکداریەوە بۆ زۆر کەس و کۆڕوکۆمەڵی نێونەتەوەیش روون بوو کە ئامانج لە پێك هێنانی ئەو ڕێکخراوە بەسەرپەرشتی ئەوکاتی “قاسم سولێیمانی” نوێنەری خامنەیی بۆ پاراستن و فراوانکردنی هیلالی شیعییە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. حەشدی شەعبی وەکو برابچکۆڵەی سوپای پاسدارانی ڕژێمی تیرۆریستی ئێران، لەلایەن ئێرانەوە هاوکاری و ڕاهێنانیان پێ دەکرێت و هەتا لە رووی پێك هاتەو ستڕاتیژیەکانیان بەیەك ئاڕاستەی دیاریکراودا هاوشێوەی سوپای پاسداران، لەعێراقدا ڕێنمایی دەکرێن. ئێران بۆ مەبەستی تایبەتی سیاسی و ئابووری و نیزامی خۆی میلیشیای چەکداری شیعەکان بەهێزدەکات.\nداعش كوڕی شەرعی قاعیدەیەو ڕێكخراوێكی تیرۆریستی جیهانی جیهادیەو ئەركەكانی ڕێكخراوی قاعیدە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەوەكالەتی جیهادیەكانی جیهان تەواو دەكات. بەڵام حەشدی شەعبی كوڕی شەرعی ئێرانەو ڕێكخراوێكی میلیشیایی چەكداریی شیعەییەو بەوەكالەتی ئێران و شیعەی جیهان لە شەڕدایە. داعش بە حیساب تۆڵەی ستەملێكراوانی شوێنكەوتووانی سوننە مەزهەب ئەكەنەوە، گوایە لەگەڵ زلهێزانی جیهانی لە جەنگدایە بۆ ڕاماڵینی سوپای داگیركاری صەلیبی و جولەكەو كوفری عالەمی. بەڵام حەشدی شەعبی لەژێر پەردەی تۆڵەسەندنەوە لە شوێنكەوتوانی شیعە مەزهەب و خوێنی بە ناحەق ڕژاوی ئالو بەیت لە دژی شوێنكەوتوانی سوننە مەزهەب شەڕی سیاسیی و ئابوری خۆیان دەكەن. داعش ڕێكخراوێكی كۆچەرییە بۆ مەرامێكی كاتی و تەكتیكی لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی تر دەگوازرێتەوە، ئامانجی مانەوەیان كاتیەو زۆر جار بە گوێرەی پێویست و پیلانەكانی نێودەولەتی جێگۆڕكیان پێدەكرێت. بەڵام حەشدی شەعبی ئامانجیان داگیركردن و پیلانی پەلهاوێشتن و فرانخوازیان هەڵگرتووه، هەرشوێن و وڵاتێكیان داگیر كرد بە ئاسانی دەستبەرداری نابن. داعش جگە لە خۆیان هیچ گروپ و ڕەوتێكی سوننی یاخود شیعەیان پێ قبوڵ نیە، هەر لایەنێكـ لەفەرمانی ئەوان لابدا خوێنی حەڵاڵ دەكەن. بەڵام حەشدی شەعبی تەنها دژی سووننەكان دەجەنگن بە هیچ جۆرێكـ دەستی شەڕو كاولكاریان ناگاتە شوێنی نیشتەجێی شوێنكەوتوانی شیعه مەزهەب و كوشتاری شیعە بەدەستی شیعە حەرامكراوە. حەشدی شەعبی بە هۆی فەتوای مەرجەعەكانیان ”هەموو شتێكی غەیرە شیعە” حەڵاڵە و پاش كوشتن و بڕین و گواستنەوەی تەواوی ماڵ و بازاڕەكان ئەوجا گەڕەكو كۆڵانەكانیش دەتەقێننەوەو كاولی دەكەن. داعش ڕێكخراوێكی تیرۆریستی قەدەغەکراوەو مامەڵەی فەرمی لەگەڵیدا ناكرێت، واتە گەمارۆدان و قەتیس كردنی سەرچاوەكانی هێزو توانای سەربازی و داراییەکانیان. بەڵام حەشدی شەعبی گروپێکی تیرۆریستی زێدە توندڕەوو میلیشیایەكی فەرمی دانپێدانراوی دەوڵەتەو بودجەو مووچەی تایبەت بە خۆیان هەیەو بەئاشكراش پاڵپشتی ئەكرێت. داعش و حەشدی شەعبی لێکچوونی زۆر و خاڵی هاوبەشی زۆریان لەنێواندا هەیە، تەنێ ئەوەنەبێ یەکێکیان بووەتە ئەمری واقیع، وە ئەویتریان هێزێکی یاساغە. لێ لەڕاستیدا هەردوکیان دوو هێزی عەڕەبیی قەومیی تەواو تیرۆریستین و ئێجگار توندڕەوو زاڵمن، تەنانەت لەسەدەی ٢١دا تەنها دوو هێزی دونیان کە شێوازی نوێیان داهێناوە لە کوشتن و ئەشکەنجەدانی مرۆڤ. داعش چی تراژیدیایەکی بەسەر کوردهێنا لەشەنگال، حەشدی شەعبیش هەمان تاوانەکانی بەرامبەر کورد ئەنجامدا لەکەرکوکو دەوروبەری لەدوای داگیرکردنی کەرکوک.\nئەم هێزە میلیشیا شیعە نانیزامیانەی لەکەرکوک حوکم دەکەن، دەیان ژنی کوردییان هەتککردو دەستدرێژی سێکسییان کردەسەریان، لایەزال ڕۆژانە تاوانەکانیان لەکەرکوک بەچاوی خۆمان دەبینین. بۆیە لەئێستادا پیرۆزترین ئەرکی گەنجانی کوڕو کچی کورد، ئەوەیە چیتر قبوڵی ئەم چەوساندنەوەو هەتککردنی دایکو خوشکەکانمان نەکەن و ڕاپەڕینێکی سەرتاسەری لەکەرکوک ئەنجام بدەن لەدژی میلیشیا شیعیەکان. .\nPrevious سیمۆلۆژیای ئاو لە ڕۆمانی بە ڕێگاوەی دڵشاد کاوانی دا… نووسینی: هاوکار جمیل\nNext چۆن، لەهجەی موکریانیی بەسەر لەهجەی سلێمانییدا، سەپێنرا؟… کامیار سابیر\nمانەوەی سەربازی ئەمریکی لە ئەڵمـانیا و ئێراق.. فەرەیدون کونجرینی\nنامه‌ی نێوان ئه‌دیبان (نامه‌ی عه‌بدوڵڵا سه‌ڕاج بۆ سه‌باح ڕه‌نجده‌ر)\nنامۆیی.. گەشاوە جاف\nزارا محەمەدی پاسەوانی شکۆی زار و زمانی هەمووانە … هەندرێن\nJul 19, 2020\tClosed\nکورتەچیڕۆک/ ئەزمووندار… رەسوڵ بەختیار\nگووتاری پۆپۆلیستی و رۆشنبیرانی کورد… نووسینی: ستیڤان شەمزینی\nهەرێمی کوردستان: لە نێوان قەیران و شۆڕشدا … ئازاد ئارمان


ئه‌مریکا به‌رده‌وامه له فرۆشتنی بۆمبی هێشوویی به سعوودییه - Mehr News Agency\n12 tîrmehê 2016 - 13:48\nNews Code 4269\nڕۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆست ڕایگه‌یاند؛\nئه‌مریکا به‌رده‌وامه له فرۆشتنی بۆمبی هێشوویی به سعوودییه\nڕۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆستی ئه‌مریکی له میانه‌ی ڕاپۆرتێکی خۆیدا ئاشکرای کرد که ئه‌مریکا به‌رده‌وامه له فرۆشتنی بۆمبی هێشوویی به دەوڵەتی سعوودییه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ماڵپه‌ڕی ئه‌لعه‌هد، ڕۆژنامه‌ی ئه‌مریکایی واشنتۆن پۆست ڕایگه‌یاند که ئه‌مریکا به‌رده‌وامه له فرۆشتنی بۆمبی هێشوویی به عه‌ره‌بستان.\nئه‌م ڕۆژنامه‌یه ئاماژه‌ی داوه که ئه‌مریکا به‌و مه‌رجه‌ی بۆمبی هێشووی به عه‌ره‌بستان ده‌فرۆشێت که ناوی ئه‌مریکا له‌سه‌ر بۆمبه‌کان نه‌نووسرێت.\nئه‌م ڕۆژنامه ئه‌مریکاییه له ژێر ناوی "بۆمبه هێشووییه‌کانی ئه‌مریکا ژیان له سه‌نعا له ناو ده‌به‌ن" له ڕاپۆرتێکی تێر و ته‌سه‌لدا نووسی که ئه‌مریکا به‌م کاره‌ی بووه‌ته هۆی کوژرانی به سه‌دان شارۆمه‌ندی یه‌مه‌نی و ئه‌مه‌ش وای کردووه که خه‌ڵکی ئه‌م وڵاته له ئه‌مریکا رق و کینه هه‌ڵبگرن.\nواشنتۆن پۆستی جه‌ختی کردووه که ئه‌مریکا به ده‌یان ملیار دۆلار فڕۆکه‌ی شه‌ڕکه‌ر و چه‌کی به سعوودییه فرۆشتووه و به پشتیوانی ئه‌م وڵاته فڕۆکه جه‌نگییه‌کانی عه‌ره‌بستان له ئاسماندا به‌نزین لێده‌ده‌ن.\nئه‌م ڕۆژنامه‌یه زیادی ده‌کات که ڕه‌خنه گرتن له ئه‌مریکا ڕۆژ له دوای ڕۆژ به‌ره‌و زیاد بوون ده‌ڕوات و چه‌ند ناوه‌ندێکی نێونه‌ته‌وه‌یی وه‌ک "چاودێڕی مافی مرۆڤ" داوایان کردووه که ئه‌مریکا چی دیکه بۆمبی هێشووی به عه‌ره‌بستان نه‌فرۆشێت.\nپێشتر چه‌ند مێدیایه‌کی ڕۆژئاوای ڕایانگه‌یاند بوو که کۆشکی سپی به هۆی زیاد بوونی ڕه‌خنه گرتن له ئه‌مریکا فرۆشتنی بۆمبی هێشوویی به سعوودیه ڕاگرتووه.\nڕێکخراوی چاودێڕی مافی مرۆڤ چه‌ندین جار، هاوپه‌یمانی دژ به یه‌مه‌ن که له لایه‌ن عه‌ره‌بستانه‌وه ڕێبه‌ری ده‌کرێت به کوشت وبڕی خه‌ڵکی یه‌مه‌ن به بۆمبی هێشوویی ده‌ستکردی ئه‌مریکا و بریتانیا تاوانبار کردووه.


سەركەژ فەرەج كلیپی میوزیكی نان بڵاودەكاتەوە\nمیوزسیانی لاو سەركەژ فەرەج كلیپێكی میوزیكی نوێ بڵاودەكاتەوە و لەئێستاشدا ئامادەكاری بۆ چەند كارێكی نوێ دەكات.\nسەركەژ فەرەج لەڕێ تۆڕی كۆمەڵایەتی یوتوبەوە كلیپێكی میوزیكی بە ناوی نان بڵاودەكاتەوە كە بریتییە لە ئاوازی گۆرانی نان كە یەكێكە لە گۆرانیەكانی هونەرمەندی گەورەی كورد نەجمەدینی غوڵامی.\nئەو هونەرمەندە لە لێدوانێكیدا بە KNN ڕاگەیاند كە ئەو پارچە میوزیكە ساڵی پار لەگەڵ چەند میوزسیانێكی دیكە ئامادەیان كردووە بەڵام ماوەیەك پێش ئێستا بەشێوەی ڤیدیۆ كلیپ وێنەیان گرتووە و ڕاژان عەزیزیش كاری دەرهێنانی بۆ كلیپەكە ئەنجامداوە.\nسەبارەت بە هۆكاری هەڵبژاردنی ئەو بەرهەمە سەركەژ باسی لەوە كرد كە ئەو لە منداڵیەوە سەرسامی ئەو گۆرانییە بووە، هەروەها خۆی ژیانێكی سادەی هەبووە لەگەڵ هەژاردا ژیاوە بۆیە حەزی كردووە میوزیكی گۆرانی نان نوێ بكاتەوە.\nسەبارەت بە دواین بەرهەمی ئەو میوزسیانە لە لێدوانەكەیدا بۆ KNN باسی لەوە كرد كە لەئێستادا سەرقاڵی كارێكە بۆ هونەرمەند دیاری قەرەداغی بەناوی ڕێگەم بدە كە بەم زووانە بڵاودەكرێتەوە.\nسەركەژ فەرەج لەدایكبووی قەزای سەید سادقە و هەر لە منداڵییەوە دەستی بە ئەنجامدانی كاری هونەری كردووە، ماوەیەك پێش ئێستاش گۆرانییەكی بەناوی سەركردە بڵاوكردەوە كە تایبەت بوو بە كۆچی دوایی كاك نەوشیروان مستەفا.


کێشەی بێ ئاوی شاری هەولێر و زیاتر ئاشکرابوونی قڵشتی چینایەتی\n2021.08.11 - 23:28 219 like 0\nئەمڕۆ بەشێک لە هاوڵاتیانی شاری هەولێر لە دژی نەبوونی ئاو و دابیننەکردنی لە لایەن ئەحزابی دەسەڵاتدارەوە هاتنە مەیدان. شایەنی باسە زیاتر لە دوو مانگە بەشێک لە گەڕەکە هەژارنشینەکانی شاری هەولێر بە دەست ئەم کێشەیەوە دەناڵێنن بە بێ ئەوەی هیچ وەڵامێک بە داخوازی و پێداویستیەکانیان درابێتەوە.\nقڵشتی چینایەتی کۆمەڵگای کوردستان بە ڕادەیەکە کە بۆتە کەڵەکەبوونی سەروەت و سامانی کۆمەڵگا لە دەستی مشتێک کۆمپانیا و کاربەدەستی حزبی کە لەوپەڕی خۆشگوزەرانیدا دەژین . بۆ زۆرینەی خەڵکی دەستەنگی کوردستانیش بۆتە هەژاری لە ئەندازەبەدەرو نەبوونی سەرەتاییترین پێداویستیەکانی ژیان.\nخزمەتگوزاریەکانی تر و ئەمانیش لە هەموو شتێک بێبەشن بە تایبەتیش لە ئاوی خواردنەوە کە پێداویستیەکی سەرەتایی ژیانە. ئەگەر ئەم گوزارشتە چیانەیەتیە بتوانێت سایە بکێشێت بەسەر بۆچوونی کرێکاران و زەحمەتکێشانی کوردستان و بتوانن هاودەم و هاودەنگی یەکتربن، ئەوا دەتوانن زۆرێک لەم داخوازیانە و ئەوانی تریش بەسەر نوێنەرانی سەرمایە لە کوردستاندا بسەپێنن.


پڕۆژەی بە ھەرێم (کانتۆن)کردنی پارێزگاکانی ھەرێمی (باشووری) کوردستان.\nئەم وتارەی بەندە گوزارشت نیە لە تێروانینێکی حیزبیی بەڵکو لە پێناوی بەرژەوەندی گشتی نوسراوە، ھەروەھا پەیوەندیشی نیە بە بیرۆکەی ئەو شێوە لامەرکەزیەی پارێزگای سلێمانی داوای دەکات بەلکو پڕۆژەکەی نوسەر داوای بە ھەرێم ( کانتۆن ) کردنی پارێزگاکانی باشووری کوردستان لە دەکات لە چوارچێوەی یەکێتیەکی نیشتیمانی و نەتەوەیی فیدرالیدا.\n• بە ھەرێم (کانتۆن ) کردنی پارێزگاکانی باشووری کوردستان لە ناو یەکێتیەکی نەتەوەیی و نیشتیمانیدا\n• سودەکانی ئەم فرە ھەرێمیە (کانتۆنیە) فیدرالیە.\n• پارێزگای سلێمانی وەک نموونە.\n• باری ئابوری پارێزگای سلێمانی بۆ بوون بە ھەرێم (کانتۆن).\n• ئەزمونی سویسرا.\n• ڕێگری یاسایی نییە بۆ بە ھەرێم بوونی پارێزگاکانی باشووری کوردستان.\n• دەستوری عێراق (ماددەی ١١٩).\n• فیدرالی بۆ عێراق ، مەرکەزیەت بۆ کوردستان.\n• سیستەمە سیاسیە لامەرکەزیەکان.\nبە ھەرێم (کانتۆن) کردنی پارێزگاکانی باشووری کوردستان لە ناو یەکێتیەکی نەتەوەیی و نیشتیمانیدا.\nئەو ڕاستیەی کە فکری مەرکەزیەت ئەقڵی دەسەلاتی سیاسی کوردیشی تەنیوە لە باشووری کوردستان و ئەو ڕاستیەش ھەتا ئێستەش ھەرێمی کوردستان سەرەڕای بوونی پەڕلەمان و حکومەت بەلام بە کردار دوو ئیدارەیە و ھەروەھا پارێزگای سلێمانی بە ڕوونی پەراوێزخراوە. لەبەر ڕۆشنایی ئەو ڕاستیانە بە پێویستیەکی سیاسی و کۆمەلایەتی و ئابوری و ئیداری دەبینم وەک چارەسەرێکی مەنتقی پارێزگاکانی ھەرێمی (باشووری) کوردستان ببنە ھەرێمی (کانتۆنی) فیدرالی سەربەخۆ. دەکرێت پارێزگای سلێمانی ھەرێمێک بێت ، ھەولێر ، ھەروەھا پارێزگای دھۆک و ھەڵەبجەش ببنە ھەرێمی (کانتۆنی) سەربەخۆ. ھەمان ئەم مۆدێلە بۆ پارێزگای کەرکوکیش ئەویش بە پێی واقعی پارێزگای کەرکوک خۆی. بەلام ئەم فرە ھەرێمیە (کانتۆنیە) لەناو جوگرافیای (فیدراسیۆنێکی) سەربەخۆی کوردستان ، تەنانەت لە ئایندەدا لەناو دەوڵەتێکی کوردیدا کە خواستێکی ڕیالیستانەی گەلی کوردە. مۆدێلێک بێ ئەوەی کاریگەریی لەسەر یەکێتی و ھەستی نەتەوەیی و نیشتیمانی دروستبکات.\nبەم جۆرە دەکرێ باشووری کوردستانیش ، لانی کەم لەم دۆخەی ئێستەدا ھەرێمی کوردستان بکرێتە فیدراسیۆنێکی کوردی و لەناو ئەم فیدراسیۆنەدا پارێزگاکانی بکرێنە ھەرێم یان کانتۆنی سەربەخۆ. ئەڵمان زمانەکان لە بەلجیکا لە ناوچەیەکی ئاوتۆنۆم ئەژین و سنوریان بە ئەڵمانیاوە ھەیە بەلام وەک ھەرێمێکی تایبەت دیارینەکراوەو بە "کۆمەڵەی زمان ئەڵمانەکان" ناودەبرێن. ژمارەیان تەنیا ٧٦ ھەزار کەسەو لە ناوچەیەکی جوگرافی بچوکدا دەژین لە ڕوبەرێکی ٨٥٤ کم دوجا. ژمارەی پەڕلەمانتارەکانی بریتیە لە ٢٥ و حکومەتیش لە ٤ وەزیر پێکھاتوە. ئەم ناوچەیە ھەتا دوای جەنگی یەکەمی جیھانی سەر بە بەلجیکا نەبوو بەلکو سەر بە ئیمپراتۆریەتی ئەلمانیا بوو. دیارە فاکتەری ژمارەی دانیشتوان و بچوکی شوێنە جوگرافیەکەیان ھۆیەکە کە بەناوچەی چوارەمی بەلجیکا ناونەبراوە. رێژەی دانیشتوانی بە بەراورد بەدانیشتوانی سەرجەم بەلجیکا ١% کەمترە بەلام خاوەنی پیادەکردنی مافەکانی خۆیەتی. ئەزمونی ئەم کەمایەتیەی بەلجیکا دەشێت وەک مۆدێلێک وەربگیرێت بۆ تورکومان و مەسیحی و ئێزیدی زمانزانەکانی عێراق بە باشووری کوردستانیشەوە بەلام بێگومان لێرەدا گرنگە ژمارەی ئەو کەمایەتیانە لە ناوچەیەکی دیاریکراوی جوگرافیدا ئەو مەرجە بەدی بھێنێت. ڕاستە ، بۆنمونە مەسیحیەکان ، یان تورکومانەکانی کوردستان پەرش و بلاون بەلام ئەگەر بڕوانینیە مۆدێلەکەی سویسرا ئەوا چارەسەر ھەیە بۆ پاراستنی مافی ئەو کەمایەتیە پەرش و بلاوانەش. کەواتە لێرەدا ھەمان مۆدیلی سویسراشمان ھەیە.\nھەرێمی کوردستان ٢٤ ساڵە بە بارودۆخێکدا گوزەر دەکات کە لە ئایندەیەکی نزیکدا ھیوام بە چارەسەر کردنی کێشەکانی نیە چ لە زۆنی زەرد و سەوزو نیلیدا و ھەروەھا مەسەلەی لامەرکەزی کە دانیشتوانەکەی باجی گەورەی ھەَلەو ئەقلی سیاسەکانی ئەدەن ، ھەربۆیە گەیشتومەتە ئەو باوەڕەی کە دروستبوونی ئیدارەی (کانتۆنی) سەربەخۆی فیدرالی پارێزگاکانی باشووری کوردستان بۆتە پێویستیەکی سیاسی و ئیداری و ئابوری و کۆمەلایەتیش.\nخۆئەگەر وەک واقیع بۆی بڕوانین ھەرێمی کوردستان دوو ئیدارەیە. ھەروەک ئەوەی دوو ھەرێمی جیاواز بێت لەیەکتر ھەرچەندە بە ناوی یەک پەڕلەمان و یەک حکومەتی ھاوبەشەوە قسەدەکرێ. بادینان (پارێزگای دھۆک) بە کردەوە لە لایەن پارتیەوە مامەڵەی ھەرێمێکی سەربەخۆی لەگەڵدا دەکرێ و ھەموو شتێکی لە سۆران جودایە تەنانەت ئاڵوگۆڕی نوسین لە نێوان دائیرەکانیداو خوێندنی قوتابخانە لە بادینان بە زاراوەی بادینیە ، کەواتە لێرەدا خاوەنی زمانێکی ستانداریش نین بۆ تەواوی ھەرێمی (باشووری) کوردستان.\nسوودەکانی ئەم فرە ھەرێمییە (کانتۆنیە) فیدرالییە.\n* بۆنمونە پارێزگای سلێمانی دەبێتە ھەرێمێکی سەربەخۆ و دەبێتە خاوەن پەڕلەمانێکی ھەَلبژێردراوی خۆی و حکومەتی ھەرێمی خۆی بە وەزارەتە پێویستیە ھەرێمیەکانیەوە .\n* لەم سیستەمەدا ھەمان ئەو دەزگایانەیان ھەیە وەک ئەوانەی لە دەوڵەتی ئیتحاد ھەن (پەڕلەمان ، حکومەت ، دادوەری...تاد). ھەَلبژێردەر بە پێی بڕیاری پەڕلەمان ھەر چوار ساڵ جارێک ، لەناو ئەو ھەرێمەی تێیدا تۆمار کراوە پەڕلەمانی ھەرێمەکەی خۆی ھەڵدەبژێرێت و ھەروەھا توانای ساختەکاری لە ھەڵبژاردنەکانیشدا (لەوانەیە) کەمتر بنەوەو ئاسانتر چاودێری دەکرێن و خوێندنەوەی باشتری بۆ دەکرێت.\n*حیزبە سیاسیەکانی ناو ھەرێمەکان (کانتۆنەکان) دەتوانن چۆنایەتی سەرکردەبوون لە ھەرێمەکانیاندا تاقیبکەنەوەو بەم ھۆیەوە دەتوانن مومارەسەی سیاسەت لەسەر ئاستی "ناوەند" بەرز بکەنەوە وەک ئەو پێکھاتە سیاسیە جیاوازانەی ھەرێمی کوردستان ئێستە لە بەغدا پیادەی دەکەن. بۆ کورد لە باشووری کوردستان پیادەکردنی فەرمانڕەوایی سیاسی و مامەڵەکردن لەگەڵ سیستەمی سیاسی لەسەر ئاستی ھەرێم ئەزمونێکی گرنگە بۆ مامەلەکردن لەگەل دەوڵەتی ئیتحادیدا ، یان لە دواڕۆژدا لەگەڵ ئەنجومەنی فیدرالی عێراق (ئەنجومەنی ھەرێمەکان) ھەروەھا ڕۆژگارێک لە دەوڵەتێکی کوردیدا.\n* ئەم مۆدیلە کێشمەکێشی بودجە و نەوت و وەزارەتی سامانە سروشتیەکان دەکرێ کەمبکاتەوە لەوەدا بۆنمونە ھەرێمی تازە دروستبووی سلێمانی بودجەی خۆی ڕاستەوخۆ لە ڕێگای بەغداوە بۆ دێت و ڕێگایەک بۆ ڕزگار بوون لەو کێشمەکێشانەی پارتی لەگەڵ بەغدا دروستی کردوون بە ناوی حکومەتی ھەرێمەوە بە تایبەت پرسی نەوت. ھەرێمە (کانتۆنە) نوێکە دەتوانێت مامەلە لەگەڵ سامانە سروشتیەکانی ناو ھەرێمەکەی خۆی بکات بە پێی یاسا فیدرالیەکانی ناوەند. ڕزگار بونێکیش دەبێت لەو تۆمەتانەی ئێستە لە نێوان ھەولێر و سلێمانیدا ھەیە بەرامبەر بە پەراوێز خستنی پارێزگای سلێمانی لە لایەن ئەو دەسەلاتانەی پارتی بەکاری دەھێنێت.\nپارێزگای سلێمانی وەک نموونە.\nسەبارەت بە ھەرێم (کانتۆن) بوونی پارێزگاکانی ھەرێم پێویستە پەنا بۆ ڕێکارە مەدەنی و یاساییەکان ببرێت ئەویش وەک ھەنگاوی یەکەم بە رێگای ئەنجومەنی پارێزگاوە بە پێی یاسا نوسراوەکانی دەستوری عێراقی. ڕێگایەک بۆ بە دەست ھێنانی ئارامی و ئاشتی و دادپەروەری کۆمەلایەتی و ئاسایی کردنەوەی دۆخی پارێزگاکە بە تایبەت پارێزگای سلێمانی سوودمەند دەبێت لەم بیرۆکەیە. بەم ڕێگایەوە دەکرێ مەترسی شەڕی ناوخۆش دوور بخرێتەوەو بۆ ھەر ئەگەرێکی نەخوازراو و ھەڕەشەی لایەنێکی تر بۆ سەری دەکرێ پەڕلەمان و حکومەتی ھەرێمی سلێمانی ، یان ھەربَمە نوێکان بڕیاری خۆی بەرامبەری دەربکات وەک ئۆرگانێکی یاسایی و دەستوریی وشەرعیەتی یاسایی و جەماوەریی بدات بە خۆی بۆ ھەر بەرگریکردنێک لە بەرژەوەندی ھەرێمەکەی.\nھەر پارێزگایەک دەتوانێت ببێتە ھەرێمێکی سەربەخۆ. ئەم مافە لەماددەی ١١٥ی دەستوری عێراقدا ھاتوەو دەَلێت: "ھەر پارێزگایەک یان زیاتر مافیان ھەیە ھەرێمێک پێکبێنن لەسەر داوایەک کە ڕاپرسی لەسەر بکرێت ، بە یەکێک لەم دوو رێگایانە پێشکەش دەکرێت:\nدووەم: داوایەک لە دەیەکی (١/١٠)ی دەنگدەران لەو پارێزگایانەی دەیانەوێ ھەرێم پێک بھێنن. دواتر لە ڕاپرسیەکداو بەپێی دەستور دەکرێ ئەم داوایە ببێتە واقع. پارێزگای سلێمانی و ...تاد. دەتوانن سوودمەند بن لەم یاسا نوسراوەی پەڕلەمانی ئیتحاد کە کورد خۆشی دەنگی پێداوە.\nباری ئابوری پارێزگای سلێمانی بۆ بوون بە ھەرێم.\nلە راپۆرتێکی تایبەتی ڕێکخراوی دۆر سەبارەت بە نەوت و گازی پارێزگای سلێمانی کە لە مسای ٢٠١٥ بلاوکراوەتەوە ، ھاتوە: پارێزگای سلێمانی خاوەنی ٧٠٪ ی نەوتی ھەرێمەو ١٥٪ یەدەگی نەوتی عێراقە.. دوەم پارێزگای عێراقە دوای بەسرە لە ڕووی یەدەگی نەوت و گازی سروشتی و بەشێکی زۆری ئەم ڕێژەیە دەکەوێتە ناوچەی گەرمیان. کەواتە پارێزگای سلێمانی لە ڕووی ئابوریشەوە ، نەوت و بواری کشتوکاَل و پیشەسازی محەلی و .. تاد. لە توانایدایە کێشە ئابوری و داراییەکانی خۆی چارەسەر بکات و دانیشتوانی ھەرێمەکەی خۆی خۆش گوزەران بکات ئەگەر دادپەروەرانە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت و خاوەنی سیستەمێکی سیاسی و ئابوری ئەقلانی بێت.\nپاریزگای سلێمانی پەراوێز خراوە ھەروەک پارێزگاکانی بەسرەو ئەنبار ھەربۆیە کاردانەوەکانیش لای ئەمانە بەھێزە بۆ دروستبوونی ھەرێمی سەربەخۆ.\nسویسرا کە لە چەندین نەتەوەو ئێتنیک پێکھاتوە خاوەنی ٢٦ کانتۆنە (شەشیان نیو کانتۆنە). زۆرینەی دانیشتوانی سویسرا لە ناوچەی زمان ئەڵمانەکان دەژی کە شارو شارۆچکەکانی دابەشکراوە بەسەر ١٨ کانتۆندا (ھەرێمدا ، خۆبەرێوەبەریدا). وەک ئەوە وایە بوترێ پارێزگاکانی باشووری کوردستان و شارۆچکەکانی وەک گەرمیان (مەلار و کفری) ، ڕانیەو کۆیەو قەلادزەو چەمچەمال و سۆران و زاخۆو ..تاد. لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا کە فیدرالیزمی کردۆتە دروشمی خۆی بەسەر کۆمەَلێک کانتۆندا دابەش بکرێت و ئیدارەو خۆبەرێوەبەری لامەرکەزی و بودجەی خۆیان ھەبێت بێئەوەی کاریگەریی لەسەر ھەست و ھوشیاری نەتەوەیی و نیشتیمانی ھەبێت ، باشترین مۆدێل بۆ ئیدارەو چارەسەری کێشەکانیان کە خۆیان باشتر لێی تێدەگەن و ڕێگا بیرۆکراتیەکانیش کورت دەکاتەوە.\nدانیشتوانی ھەرێمی (کانتۆن)ی Zürich بریتیە لە ملیۆن و نیوێک بەلام کانتۆنی Uri دانیشتوانەکەی بریتیە لە ٣٥.٠٠٠ کەس و ھەردوکیشیان کانتۆنی سەربەخۆن و سیستەمەکەش دەڕوات بە ڕێگاوە. ڕێژەی کەمە نەتەوەو ئاینی ریتۆڕۆمانیش کە دەکاتە ٠,٥٪ ی دانیشتوانی سویسرا بچوکترین گروپی زمانی سویسریە (وەک تورکومان و مەسیحیەکان لە عێراق و لە کوردستان) بەلام خاوەنی ئاوتۆنۆمی کەلتوریی خۆیانن.\nپەڕلەمانەکانی کانتۆنەکان ژمارەی ئەندامەکانی لە نێوان ٤٩- ١٨٠ یە بە پێی ژمارەی دانیشتوانی دیاری دەکرێت. ئەمانە ئاسایی لەلایەن گەلەوە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەلام لە کانتۆنەکانی Freiburg und Waadt بۆ ماوەی پێنج ساڵ ھەڵدەبژێردرێن.\nئامادەکردنی لە لایەن نوسەرەوە\nرێگری یاسایی نیە بۆ بە ھەرێم بوونی پارێزگاکانی باشووری کوردستان.\nلە بەشی پێنجەمی دەستوری عێراقدا لە ماددەی ١١٦دا ھاتوە: "ھەرێم دەستورێک بۆخۆی دادەنێت کە دەسەلات و ئەرکەکان و شێوازەکانی کارپێکردنیان دیاری بکات بەجۆرێک ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەم دەستورەدا" ، بەواتا لەگەَل دەستوری عێراقدا.\n* خالێکی تری گرنگ بۆ پتەوکردنی پێگەی ھەرێم و پارێزگاکانی عێراق کردنەوەی نوسینگەیە ... لە مادەی ١١٨ی دەستوری عێراقدا ھاتوە: "نوسینگە بۆ ھەرێم و پارێزگاکان دەکرێتەوە لە باڵیۆزخانەو قونسولگەریەکاندا بۆ بەدواداچوونی کاروباری کەلتوری و کۆمەلایەتی و گەشەپێدان". ھەرێمی (ھەرێمەکانی ، کانتۆنەکانی) کوردستان دەتوانن سوود لەم یاسایە وەربگرن بۆ بەھێزکردنی پەیوەندیە دبلۆماسی و کەلتوری و ئابوریەکانی. کارێک کە دەسەلاتی سیاسی ھەرێمی کوردستان ئەنجامی نەداوە. لەبری ئەوە نوێنەری حیزب و حکومەتی ھەرێم ھەن لە دەرەوە کە تەنیا نوینەرایەتی حیزب و بنەماڵە و سەرۆکەکانیان دەکەن. ئەمە لە کاتێکدا کە ھەرێمی کوردستان خۆی لە دەستورەکەیدا ئاماژەی پێداوەو لەماددەی ١٠، فەقەرەی ٢دا ھاتوەو وەک مافێکی دەستوری و بنچینەیی ھەرێمەکە ئاماژە پێدراوەو دەلێت: "ھاوبەشی کردنی لە پۆست و فەرمانبەرایەتیەکانی فیدرالی بە شێوەیەکی ھاوشان و رێژەیی". ئەو کاتە ھەریمی سلێمانی دەتوانیت بەم کارە دەستوریە ھەستیت ، بە تایبەت کە ئێستە تەواوی پەیوەندیەکانی دەرەوەی ھەرێم لە دەستی (پ.د.ک) دایە. بەلام ھەموو ئەوانە ئەگەر دەسەلاتی سیاسی ھەرێمی ئەو کاتەی سلێمانی دەسەلاتێکی تەندروست بێت ، نەوەک دوبارە کردنەوەی ھەمان مۆدیلە تەقلیدیەکەی ئێستا بێت کە ھەیە.\nدەستوری عێراق (ماددەی ١١٩).\nبەپێی دەستوری عێراق (ماددەی ١١٩) ھیچ رێگریەک نیە لە بریاری بە ھەرێم بوونی پارێزگایەک بۆنمونە بەھەرێم بوونی پارێزگای سلێمانی. عێراق دەستورێکی ھەیەو لەو دەستورەدا مافی فیدرالیزم بۆ پارێزگاکان چەسپێندراوە. لە دەستوری عیراقدا ھاتوە : "ھەر کاتێک پارێزگاکان ھەست بکەن کە ماف و ئیرادەیان زەوت دەکرێت دەتوانن پەنا بۆ فیدرالی بەرن". بەلام بە پێی برگەی ٣ ماددەی ٢ی ڕەشنوسی دەستوری ھەرێمی کوردستان ھاتوە "نابێت ھەرێمێکی نوێ لەناو سنوری ھەرێمی کوردستاندا دابمەزرێت". بریارێک پێچەوانەی دەستوری عێراقە ، ئەو دەستورەی کورد خۆی دەنگی پێداوەو لە دەسەلاتەکەشی بەشداری کردوە لە دروستبونەوەی ئەم دەوڵەتە دوای ڕوخانی دەوڵەتی بەعس. ئەوە لە کاتێکدا کە دەستوری ھەرێم کێشەی لەسەرەو ڕاپرسی گەلی لەسەر نەکراوە بەواتا شەرعیەتی نیە. لێرەدا پێویستە بڕگەی ٣ ماددەی ٢ی لە دەستووری ھەرێمدا لابرێت. بۆنمونە ئەگەر پارێزگای سلێمانی بیەوێت ببێتە ھەرێمێکی فیدرالی سەربەخۆ ئەوا بەپێی ماددەی ١٢٠ی دەستوری عێراقی بۆی ھەیە دەستوری ھەرێمیی خۆی ھەبێت و ھەروەھا بە پێی ماددەی ١٢١ ببێتە خاوەنی ھەر سێ دەسەلاتەکان. بەم پێیەو بە پێی برگەی ٣ی ئەو ماددەیە دەبێتە خاوەن بودجەی خۆی لەلایەن حکومەتی ئیتحادیەوە ئەوەش بە پێی ڕێژەی دانیشتوانی ھەرێمەکە. سامانە سروشتیەکان ھی ئەو ھەرێمەیە کە تێیدایە. بەلام ئەوەندەی سامانە سروشتیەکان زۆر جیاواز بەسەر ھەرێمەکاندا دابەش بووبن دەبێت ناوەند یەکسانیەک بەدەست بھێنێت بۆ ئەو ھەرێمانەی تر کە ئابورییان کورت دەھێنن ، ئەوەش بەشێکە لە سروشتی دەوڵەتی فیدرالی. دروستبوونی ھەرێمی زۆرتری فیدرالی لە عێراقدا فشارێک دەبێت بۆسەر دەسەلاتی ئیتحادیش بۆ دروستکردنی ئەنجومەنێکی فیدرالی / ھەرێمەکان (ئەو ئەنجومەنەی کە ھەرێمەکان تێیدا نوێنەرایەتی خۆیان دەکەن) و ھەروەھا دەبیتە ھۆی دابەشبوونی دەسەلاتەکانیش و لاواز بوونی دەسەلاتی ناوەندو دوور کەوتنەوەیە لە دەسەلاتی مەرکەزی. ئەوە ئەوەندەی کورد بیەوێ لە ناو دەوڵەتی عێراقدا بمێنێتەوە.\nفیدرالی بۆ عێراق ، مەرکەزیەت بۆ کوردستان.\nناکۆکە بەخۆی ئەگەر دەسەلاتی سیاسی ھەرێمی کوردستان خۆی بەفیدرالی ناوزەند بکات و داوای فیدرالیەت بکات بۆ عێراق بەلام لە ھەرێمەکەی خۆیدا بروای بەلامەرکەزی پارێزگاکان نەبێت و ئەنجومەنی پارێزگاکان بێدەسەلات کرابن. یاسای پارێزگاکان وەک پێویستیەکی ئیداری گرنگ لەلایەن پەڕلەمانەوە دادەنرێت، بەلام بە حیزبی کردنی پەڕلەمان و بە پەیڕەو نەکردنی سیستەمی لامەرکەزی لە ولاتدا ڕۆلی ئەنجومەنەکانیش نامێنێت.\nسیستەمە سیاسیە لامەرکەزیەکان:\n١- سیستەمی لامەرکەزی پارێزگاکان.\n٢- سیستەمی فیدرالی.\n- لە لامەرکەزی پارێزگاکاندا یەک دەولەت و پارێزگاکان ھەیە کە یەک دەستوری مەرکەزیی تێدایەو یەک دەسەلات دابەشە لە نێوان مەرکەزو ناوچەو پارێزگاو یەکە ئیداریەکانی یەک دەولەتداو کاروباری ئیدارەی دەسەلات رێکدەخات و لامەرکەزی پارێزگاکان ھەیە.\n- لە کاتێکدا لە فیدرالیەتدا چەندین (ھەرێم / ، کانتۆن ، ویلایەت) دەچنە ناو ئیتحادێکەوە کە ھەر ھەرێمێک / کانتۆنیکی ناو ئیتحادەکە دەست لە بەشێک لە سیادەی ناوخۆی خۆی و ھەروەھا لە سەرجەم سیادەی دەرەوە بۆ بەرژەوەندی کیانە ئیتحادیە فیدرالیەکە ھەڵدەگرێت. دەوڵەتی ئیتحادی (حکومەتی فیدرالی ناوەند) بەرپرسە لە سیادەی دەرەوەو ئەرکی سیاسەتی دەرەوە ، دارایی ، دراو ، جەنگ ، سنور ، پاسپۆرت ، ئاسایشی نەتەوەیی...تاد. لە کاتێکدا ھەرێمەکان بەرپرسن لە بواری پەروەردەو ئاسایشی ناوخۆ و پۆلیس و پەسەندکردنی بودجەی دارایی ھەرێم و خۆشگوزەرانی کۆمەلایەتی...تاد.\n- ھەرێمەکان ، کانتۆنەکان یان ویلایەتەکان لە دەوڵەتی فیدرالی یەکەی دەستورین نەک یەکەی کارگێری ھەروەک ئەوانەی پارێزگاکان لە دەوڵەتی یەکگرتودا ھەیانە. ھەموو ھەرێمێک دەستورێکی ھەرَیمیی خۆی ھەیە و ھەروەھا فیدرالیزم بە تەنیا بنچینەیەکی سیاسی نیە بەَلکو ئابوری و کۆمەلایەتی و کەلتوریشەو فیدرالیزمیش بە گشتی وەک بەشیک لە سیستەمی سیاسی پێویستی بە ڕێفۆرم کردن و ھەموار کردنەوە ھەیە.\n- سەرجەم کاروبارەکانی دەسەلات لە ناوچەی لامەرکەزی پارێزگاکاندا لەلایەن دەستوری نیشتیمانیەوە رێکدەخرێت و ڕێگا بەھەر پارێزگایەگ ئەدرێ کاروبارەکانی (الحکم المحلی) رێکبخات کە لەسەر ڕێکەوتنامەو تێگەیشتنی نێوان مەرکەزو دانیشتوانی ئەقلیمەکەیە. لە کاتێکدا دەوڵەتە ئیتحادیە فیدرالیەکان ھەر یەکێکیان دەستورە تایبەتیەکەی خۆی دەپارێزێت و بریتیە لە دەستھەَلگرتنی ئیتحاد لە ھەندێ لە بەشەکانی دەسەلات بۆ ھەرێمەکان و ھەروەھا ھەرێمەکانیش بەھەمان شێوە بۆ بەرژەوەندی کیانی ئیتحادی.\n- فیدرالی بۆ باشووری ، ھەرێمی کوردستان گرنگترە چونکە لامەرکەزی پارێزگاکان بە پێچەوانەی فیدرالی ھەرێمەکان ئاسانتر ھەڵدەوەشیتەوەو مەشلول و بە حیزبی دەکرین.\nمۆدێلی خۆبەرێوەبەرایەتی هەرێمیی (کانتۆنی) ، لامەرکەزی لۆکالی و پارێزگاکان و فیدرالیەت بۆتە چارەسەرێکی پێویست بۆ تەواوی دەوڵەتەکانی ناوچەکەش ، تەنانەت بۆ ھەر گەلێک تەنانەت ببێتە خاوەنی دەوڵەتی نەتەوەیی خۆی، سیستەمی لامەرکەزی گرنگە بۆی.


چەند ڕۆژێك لەمەوپێش “نادیە موراد” خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیی وەرگرت، دوو ڕۆژ پێشتر کچێکی کورد ڕایگەیاند دەبێتە یەکەم پۆڕنستاری کورد. وه‌ك دەردەکەوێت ئەم دوو هەواڵە هیچ پەیوەندییەکیان پێکەوە نییە، بەڵام دەتوانین لەنێوانیاندا هێڵیکی شاراوەی لۆژیکی بدۆزینەوە. لە لایەکەوە، کچێک لە بە کەنیزەکبوون و بەکارهێنان وەک ئوبێکتی سێکسی، هەڵدێت، دەبێتە کەسێکی چالاک دژ بە بەکارهێنانی ژنان لە جەنگەکاندا و خەبات دەکات دژ بە چەوساندنەوەی سێکسی و بەکۆیلەکردن، دژ بە ئوبێکتیڤەیشنی ژنان بۆ حەزی جەنگاوەران. لەلایەکیتر، کچێک بە ویستی خۆی بڕیار دەدات ببێت بە ئوبێکتی سێکسی و بچێتە دونیای فیلم و سایتە پۆڕنۆگرافییەکانەوە. نادیە موراد خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بەدەستدەهێنێت و سایە کەریمیش دەکەوێتە بەردەم هەڕەشە و سووکایەتی. نادیە تەنها خۆی ئازارەکانی خۆی بە کردەیی ئەزموون دەکات و سایەش دەیەوێت چێژەکانی لەگەڵ ئەوانیتردا بەش بکات. نادیە بەسەر قوربانیبوونی خۆیدا هەڵدەگەڕێتەوە و سایەش تەسلیم بە قوربانیبوونی خۆی دەبێت. لەپاڵ ئەم جیاوازییانەدا، دەبێت سەرنج لەوە بدەین ئەم دوو حاڵەتە لە یەک کولتوورەوە سەرچاوە دەگرن؛ ئەو کولتوورەی نادیە دەکات بە کەنیزەک هەمان ئەو کولتوورەیە کە هەڕەشە لە سایە دەکات، دەسەڵاتەکەیشی هەمان دەسەڵاتی نێرسالارانەیە. داوێنپاکی و پاکیزەیی (یان پاکژی) لەم کولتوورەدا یەکێکە لە خواستە دەروونی و کۆمەڵایەتییە هەرە بنەڕەتییەکان، “مەریەم” قاڵبی گشتیی مێینەکانە. بەڵام ئەمە خواستێکی زۆریش ڕاستگۆیانە نییە، چونکە بەشێکە لەو ڕیاکارییە گشتییەی کە هەموو پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان لەسەری وەستاوە. بۆیە ئەم خواستە بە تووندی بەر خواستێکی دیکەی دەروونی دەکەوێت کە ڕەنگە هەمان هێزی هەبێت، ئەویش خواستی “لەپاکیزەییخستن”ـە، غەریزەی داماڵینی پاکژی و ئەتککردن. دەڵێن لە پەستگای “بیس”ـی خواوەندی میسری کۆندا ژوورێکی تایبەت بۆ لەشفرۆشان هەبووە، بەم لەشفرۆشانە گووتراوە “سۆزانییەکانی پەرستگا”. لە بابلی کۆنیشدا هەر ژنێک بۆ یەکجار لە تەمەنیدا ناچار کراوە لە ژێرزەمینی پەرستگای میلیتای عەشتاردا دابنیشێت و خۆی پێشکەشی نەناسێک بکات. ئەم ڕیتواڵە سێکسیانە نموونەی غەریزەی لە پاکیزەییخستنن کە لەم سەردەمەدا بە فۆڕمی دیکە درێژەیان هەیە، کەنیزەک یەکێکە لەو فۆڕمانە. بە کەنیزەککردن واتە شێواندنی پاکژیی ئەویتر، دەستدرێژی و لاقەکردن بەبێ خواستی خۆی. لە کۆمەڵگەکانی ئێمەدا سێکسی خۆویستانە حەرامێکی گەورەیە، بەڵام لەپاڵ ئەم حەرامەدا تاسەیەکی بێسنوور بۆ لاقەکردن هەیە. ئەگەر لاقەکردن بە واتای ناچارکردنی ئەویتر بێت بۆ سێکسکردن بەبێ خواستی خۆی، ئەوا تەنانەت بەشێکی زۆری سێکسی ژن و مێردەکانیش دەچنە خانەی لاقەکردنەوە.\nلێکدژییەکی دیکەی کولتوورەکەمان: نایەوێت بە ئاشکرا سۆزانی لە کۆمەڵگەدا هەبێت، بە هەموو جۆرێک سۆزانیخانە ڕەت دەکاتەوە، بەڵام نایشتوانێت تەواوی مێینەکانی کۆمەڵگەکەی وەکو سۆزانی نەبینێت، بەو مانایەی لە چاوی زۆربەی ئەندامەکانی ئەم کۆمەڵگەیەدا هەموو مێینەیەک بە هێزەکی سۆزانییە. هەر لەبەر ئەمەیشە تەحەروش و هەراسانکردن و دەستبۆبردن لە شوێنە گشتییەکاندا دیاردەیەکی زەقی کۆمەڵگەکانیشمانە. ئەم لێکدژییە نائاگاییانە بە تەواوی مانای پەیوەندیی جەستەیی و سێکسییان شێواندووە، لە پەیوەندییەکی مرۆیی ئەویندارانە و ئازادانەوە گۆڕیویانە بۆ مومارەسەیەکی پاتۆلۆژیک و دەسەڵاتخوازانە. کەنیزەک کە دەستکەوتی جەنگە، کۆیلە و خزمەتکارە، ئینجا ئامرازی چێژبەخشین و تێرکردنی هەوەسی جەنگاوەرانە، سۆزانی ئامرازی چێژبەخشین و تێرکردنی خواستی ئەوانەیە کە دەیکڕن. ستراکچەری دەروونی و کۆمەڵایەتی کۆمەڵگەکانی ئێمە بە جۆرێکە یەکەمین قبوڵ دەکات و دووەمیان ڕەت دەکاتەوە. لە کۆمەڵگە تەقلیدییەکانی وەک ئەوانەی ئێمەدا، کەنیزەک و سۆزانی لە پلەبەندیی بەهای کۆمەڵایەتیدا هەردووکیان لە پلەی نزمدان، بەڵام سۆزانی نزمترە و پێوانەی هەموو نزمییەکانیشە. ئازار و کۆیلایەتیی کەنیزەک خۆویستانە نییە، ئەو دەستکەوتی جەنگە، غەنیمەتێکی تایبەتە کە هەم دەفرۆشرێت و هەمیش دەشێت بۆ خزمەتی هەوەسی خاوەنەکەی و هاوڕێ جەنگاوەرەکانی بهێڵرێتەوە. سۆزانی بە ویستی خۆی لەشی دەفرۆشێت و “خاوەنی نییە”، بەڵکو دەڵاڵی هەیە. ئەم بێ خاوەنییەی (لە ڕووانگەی کۆمەڵگاوە) کردوویەتی بە نزمترین و سووکترین بوونەوەر، بەڵام پاڵنەری لەمە سەرەکیتری ڕق و کینەی زۆر بەرامبەر بە سۆزانی، ئەو پارادۆکسە بنچینەییەیە کە سۆزانی لە دەروونی تاکەکاندا دروستی دەکات. دەتوانین ئەم پارادۆکسە بنچینەییە ئاوا دابڕێژین: ویستن-ڕەتکردنەوە، نەک ویستن و ڕەتکردنەوە بە جودا، بەڵکو ویستن و ڕەتکردنەوە پێکەوە. نێرسالارەکان بە شاراوەیی ئەوە پەسەند دەکەن کە بە ڕووکەش بە تووندی ڕەتی دەکەنەوە. میا خەلیفە، پۆڕنستاری عەرەب، نموونەیەکی زەقە بۆ ڕوونکردنەوەی ئەم ئەرگومێنتە. ڕەنگە میا ناسراوترین کەسایەتی هەموو وڵاتانی عەرەب بێت، ئەم ناسراوییەیش دەلالەتی خۆی هەیە. نیوەی عەرەبەکان بە چاوی زەق و زەوقی وروژاوەوە تەماشای فیلمە پۆڕنۆکانی میا خەلیفە دەکەن، بەڵام هەر نیوەی عەرەبەکانیش بەردەوام هەڕەشەی کوشتن بۆ ئەم کچە دەنێرن، ئەمە وێڕای ئەو هەموو سوکایەتییەی تر کە پێیدەکرێت. لە تەواوی ئەم نکوڵییانەدا حەزێکی شاراوە و تاسەیەک بۆ سێکسکردن لەگەڵ ئەم کچەدا هەیە کە عەرەب وا هەست دەکەن شەرەفیانی لەکەدار کردووە. لە خۆپیشاندانەکانی بەغدادا (کە هەندێ نووسەر هەر زوو بە بزووتنەوەی پرۆلیتاریی لەقەڵەمیاندا) خۆپیشاندەران وێنەکانی میا خەلیفەیان بەرزکردبووەوە و لەسەر وێنەکان هەندێ دروشم دژ بە دەسەڵاتدارانی عێراق نووسرابوون، لەوانە: “میا خەلیفە لە سەرکردەکان بەشەرەفترە”، “میا سەنگینترە لە پەرلەمانی عێراقی” و شتی لەم بابەتە. لەم دروشمانەدا میا وەک پێوانەی سووکترین و ڕسواترین بەکاردێت بۆ پێوانەکردنی سەرکردەکان و پەرلەمان. ئەمە یەک مانای هەیە: سۆزانی نزمترین پێگەیە، بۆیە دەشێت ببێتە پێوانەی هەموو نزمییەکانی تر. بەم جۆرە ئەم ڕاپەڕینەی گوایە پرۆلیتارییە، هێشتا بە تووندی نێرسالارانە و دژە-دەرکراوەکانی کۆمەڵگەیە. میا دەرکراوێک و سەرکەوتکراوێکی کۆمەڵگەی عەرەبییە کە ئەندامەکانی بە تووندی تاسەی دەکەن، بەڵام تەنها وەک دەرکراوێک دەتوانێت بژی کە لە ڕێگەی هەڕەشە و بە دروشمکردنەوە دەگەڕێتەوە. هیچ شۆڕش و ڕاپەڕینێکیش ڕاستەقینە نییە ئەگەر هاوکات بەرگری نەبێت لە دەرکراو و سەرکەوتکراوەکان. تەنها بەرگرییش نا، بگرە دەبێت دەرکراوەکان و پەراوێزخراوەکان (لە جۆری هۆمۆکان و سۆزانییەکان و ژنان) وەک سوبێکتە هەمەجۆرەکانی ڕاپەڕین و شۆڕشەکان تیۆریزە بکرێن، تاوەکو بەشداربن لە گۆڕینی ئەو هەلومەرجەدا کە دەریکردوون.\nلەمڕۆی سیستەمی سەرمایەداریدا فۆڕمی کۆیلایەتی و سۆزانییش گۆڕانی بەسەرداهاتووە. کەنیزەک هەندێک لە مانا کلاسیکییەکەی خۆی هەر پاراستووە، چونکە زیاتر لەلایەن هێزە فەندەمێنتاڵە ئیسلامییەکانەوە بە مۆدێل و چەمکە دێرینەکانی خۆی بەرهەم دەهێنرێت، بەڵام گەر کەنیزەکبوون جۆرێک بێت لە کۆیلایەتی زۆرەملێ، ئەوا لەمڕۆدا کۆیلە نوێیە ئازادەکانیش بۆ ئەم کۆیلە کۆنانە زیادبوون، کۆیلەی سێکسی Sex Slave یەکێکە لەم فۆڕمە نوێیانە. سۆزانیبوونیش تاڕادەیەک لە کۆمەڵگە پەراوێزی و هەژارەکاندا بە شێوازە کۆنەکانی خۆی ماوەتەوە بەڵام شێوازە سەرەکییەکەی ئەمڕۆی ئەو فۆڕمە سادەیەی پێشتری تێپەڕاندووە. سۆزانی لەم سەردەمەی جیهانگیری و فەزای مەجازیدا چیتر چێژفرۆشی نێو خانە و ماڵە تاریکەکان نییە، بەڵکو کەوتۆتە نێو وێنە و پۆڕنۆگرافیاوە. سۆزانیبوون وەک ئیش و پەیداکردنی مەعیشەت، پەیوەندییەکی ڕاستەوانەی لەگەڵ ناعەدالەتی و هەژاریدا هەبووە، تاوەکو هەژاری زیاتر بووبێت و هەلی کار کەمتر بووبێتەوە (بە تایبەتی لە وەختی جەنگەکاندا) ئەوا شتێکی ئەوتۆ بۆ دابینکردنی داهات نەدەمایەوە جگە لە شتێکی هەرە کەسییانە کە ئەویش جەستە یان چێژی جەستەییە. ئەم کارە کە لە کۆمەڵگە داخراوەکاندا ئەگەری مەترسی و سووکایەتیی لەگەڵدا بووە، بەزۆری مومارەسەیەکی شاراوە بووە. هێشتایش ئەم دۆخە لە کۆمەڵگەکانی ئێمەدا هەیە و دژایەتییەکی تووند هەیە بۆ ئاشکرابوون و دانپێدانانی وەک کار. بەم جۆرە نهێنیبوون و شاراوەیی یەکێکی ترە لە خاسیەتەکانی کۆمەڵگەی ئێمە. ترسێکی زۆر لە ئاشکرایی و شەفافیەت هەیە و بەشێکی زۆری تاوانە قێزەونەکان لەژێر پەردەکەیدا مومارەسە دەکرێن. هاوکات حەزێکی زۆریش هەیە بۆ پەردەهەڵماڵین و ئابڕوبردنی ئەویتر. شاردنەوە و هاوکات گەڕان بەدوای سکانداڵدا ڕەگیان لە قووڵاییە دەروونییەکانماندا هەیە. لەگەڵ ئەمانەیشدا کۆمەڵگەی ئێمە دابڕاو نییە لە کاریگەرییەکانی سیستەمە جیهانییەکەی ئەمڕۆ کە جیهانی شاشە و بینین و پیشاندانە. شاراوەیی لە کۆمەڵگەی ئێمەدا بواری پانتایی تایبەت نەبووە بۆ مومارەسە کەسییە ئازادانەکان، بەڵکو ترس بووە لە ئاشکرابوونی شکاندنی حەرامەکان، بەڵام دەرخستن و ئاشکراییش لە سیستەمی ئەمڕۆدا دەربەستیی نییە بەرامبەر فەزای گشتی و غەمە هاوبەشەکان، پتر بردنی هەموو مومارەسە کەسییەکانە بۆ نێو بواری گشتی و پیشاندانییەتی لەسەر شاشەکان. لەمڕۆدا بەهۆی فەزای دیجیتاڵی و مەجازییەوە، هەموو شتێک دەشێت بچێتە بواری بینینەوە، مرۆڤی ئەمڕۆ حەزێکی زۆری بۆ ئەوە هەیە ببینرێت، بۆیە جارێکیان دێریدا گووتی: “سوبێکت تەنها نابینێت، بەڵکو بینراویشە”. ئەم تاسەیە بۆ بینین و بینران بە مانای وشە پۆڕنۆگرافیایە. دەیشتوانین لە ڕووی تیۆرییەوە ڕیسکی ئەوە بکەین بڵێین لەمڕۆدا فەزای مەجازی جێگای فەزای گشتیی گرتۆتەوە.\nلەم هەلومەرجەدا مانای سۆزانیش، وەک هەموو شتەکانی دیکە، وەک خۆی نەماوەتەوە. سۆزانی وێرای ئەوەی پەیوەندییەکەی بە کار و بژێوییەوە نەپچڕاوە، بەڵام تێکەڵ بە لۆژیکی کۆمپانیا و سایتە پۆڕنۆکان بووە. ئەو ناوبانگ و پارەیەی ئەستێرەکان دەستیان دەکەوێت، زۆر زیاترە لەوەی لەشفرۆشەکانی پێشتر لە سۆزانیخانە ئاساییەکاندا دەستیان دەکەوت، چونکە ئێستا سۆزانی تەنها لەشی خۆی نافرۆشێت بەڵکو وێنە دەفرۆشێت. شتێک هاتۆتە نێوان لەشفرۆش و لەشکڕەوە کە هەردووکیانی تێپەڕاندووە، ئەویش کۆمپانیاکان و سایتەکانە، یان بە گشتی “وێنە”یە. بەشێک لە سەرمایەدار و دەوڵەمەندەکان پارەی ئێجگار زۆر تەرخان دەکەن بۆ مومارەسەکردنی سێکس لەگەڵ پۆرنستارەکاندا بە مەرجی هەڵگرتنەوەی ڤیدیۆ و وێنە و زۆربەیشیان دواتر لە سایتەکانەوە بڵاودەکرێنەوە. جگە لەمەیش، لەمڕۆدا بردنی مومارەسە تایبەتی و کەسییەکان بۆ نێو فەزا گشتییەکە کە فەزای مەجازییە، ویستێکی سەرەکیی مرۆڤەکانە. هەربۆیە بڵاوکردنەوەی وێنە ڕووت و سێکسییەکان تەنها هی سۆزانییەکان نییە، بەڵکو لەلایەن بەشێک لە خەڵکە ئاساییەکانیشەوە کارێکی خوازراو و چێژبەخشە.\nکۆمپانیا و سۆزانیی لەم جۆرە (وەک سایە کەریم دەڵێت: بەشێوەی پڕۆفیشناڵ) هێشتا لە کۆمەڵگەی ئێمەدا نییە، بگرە لە کوردستاندا هێشتا، بە ئاشکرا، سۆزانیخانەیەک بە شێوازە مۆدێرنەکەی و بە پشکنینی پزیشکی بوونی نییە، بەڵام لەژێرەوە سێکسی بەر شاشە و هەڵگرتنەوەی ڤیدیۆ و بڵاوکردنەوەی هەندێکیان، ژیانی کۆمەڵایەتیی تێکداوە و جێگیریی حەرامەکانی هەڵتەکاندووە، بۆیە شڵەژانێکی تەواوی لە دەروونی تاکەکانیشدا دروست کردووە، هەندێجاریش شكاندنی تابۆ زۆر ڕەقەکان و دەستدرێژیی خێزانیش ڕوودەدات کە هەستکردن بە تاوان و داڕووخانی کەسایەتیی بەدوادا دێت. دەسەڵاتی کوردی کە لە هەموو گۆشەیەکەوە بەشدارە لە تۆخکردنەوەی هەستی خێڵایەتی و سەلەفییەتدا، ئەم مومارەسە شاراوانەی شاشەکان وەک چەکێکی کۆمەڵایەتی بەکاردەهێنێت بۆ بێدەنکگردنی گەنجان لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا، یان بۆ شکاندنی نەیارەکانی. لەلایەکیتریشەوە، بەهۆی نەبوونی پانتایی ئازاد بۆ بەستنی پەیوەندیی لەنێوان هەردوو ڕەگەزەکەدا، سێکسی بەر شاشە، بە نهێنیی بۆتە مومارەسەیەکی ڕۆژانەی کچان و کوڕان، بەهۆی کولتوورە پیاوسالارییەکەیشەوە هەڕەشەی بڵاوکردنەوەی وێنەکان حاڵەتی دڵتەزێنی خۆکوشتن و خۆسوتاندنی لێدەکەوێتەوە. ئەم دۆخە هەرە شێواو و ئاڵۆز و نائاساییانە، کە ئیمکانێکی ئەوتۆیان بۆ عەشق و پەیوەندیی دوولایەنە و هاوسەنگ و ئازادانە نەهێشتۆتەوە، هەموو وزەکانی دیکەی داهێنان و خوێندنەوە و بیرکردنەوە و خەباتیان هەڵمژیووە کە بەشێوەی شپرزەیی و شڵەژان، یان بەشێوەی پاسیفیزم و خەمۆکی، هەندێجاریش بەفۆڕمی سینیزم و گاڵتەجاڕی دەری دەدەنەوە. دواجار ئەم شلۆقییە خۆی بەرهەمی بەیەکدادانی کولتوورێکی داخراوی چەقبەستووی خێڵەکییە لەگەڵ شەپۆلە تەکنۆلۆژییەکەی مۆدێرنەدا. ئەم شەپۆلە بە ئاسانی کۆنترۆڵ ناکرێت، بەڵام بەهۆی باڵادەستیی کولتوورە خڵەکییەکەوە ڕێڕەویی سروشتیی خۆیشی وەرناگرێت، هەر لەبەرئەمە تەنها شڵەژان و شپرزەیی لێدەکەوێتەوە. بەڵام هەردووکیان لە یەک خاڵدا بەیەک دەگەنەوە: لەعەشقداماڵین. ئەگەرچی عەشق بە تەواوی لە پەیوەندییەکانی دەسەڵات دابڕاو نییە، بەڵام هێشتا بۆ کۆمەڵگەی ئێمە ڕادیکاڵ دەکەوێتەوە، لایەنیکەم لەوێدا کە داهێنانی پەیوەندییەکی جوانتر و هاوسەنگتر بێت دژ بەم جۆرە پەیوەندییانە، عەشق لە یەک کاتدا هەم دژ بە کەنیزەکبوون و هەمیش دژ بە سۆزانیبوونە.


ئەمەریکا هاوکارییەکانی بۆ هێزی پێشمەرگە ئاشکرا دەکات\nSAT, 30 MAY 2020 07:46 Erbil, GMT +3\nTUE, 11 FEB 2020 09:46 | KDP.info\nئەمریکا-KDP.info- وەزارەتی بەرگری ئەمریکا لە بودجەی ساڵی داهاتوویدا داوای پەسەندکردنی 740 ملیار دۆلار لە کۆنگرێس دەکات. لەو بودجەیەدا بڕی زیاتر لە 47 ملیۆن دۆلار بۆ هێزی پێشمەرگە تەرخان کراوە.\nپێنتاگۆن لە رەشنووسی بودجەی ساڵی 2021 روونیکردووەتەوە، لە پڕچەککردن و هاوکاریکردنی 12 لیوای پێشمەرگە بەردەوام دەبێت و لە خاڵێکی رەشنووسەکدا هاتووە، ئەگەر هاتوو بوودجەی پێویست پەسەند نەکرێت، کاریگەری لەسەر رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر دەبێت.\nلەلایەکی دیکەوە پێنتاگۆن داوای تەرخان کردنی بڕی 200 ملیۆن دۆلاری بۆ هاوکاریکردن و پڕچەککردنی هێزەکانی سووریای دیموکرات "هەسەدە" کراوە.\nکۆی گشتی بودجەی پاراستن و بەرگریکردنی ئەمریکا بۆ ساڵی داهاتوو بریتییە لە 740 ملیار دۆلار.\nئەو هاوکاریانەی ئەمەریکا پێشکەش بە پێشمەرگەی کردووە، 103 هامەری جۆری M1151A و 30 هامەری جۆری M1151، لەگەڵ 17 ئۆتۆمبێلی دیکەی سەربازیی لەخۆدەگرێت.\nهەروەها چەند ئامێرێکی ئاشکراکردنی مین، کەلوپەل سەربازیی و چەکی جۆراوجۆر لەخۆ دەگرێت.


کۆمپانیای تێلگرام سێروێرەکانی خۆی بۆ ئێران ڕادەگوازێت\nزایینی: ٠٦-٠٨-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٥/١٦ - ١٩:٢٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: لە دوای تێپەڕبوونی چەند مانگ لە مشت‌ومڕی نێوان بەرپرسانی کۆمپانیای تێگرام و بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران، ئەو کۆمپانیایە ئامادەیی خۆی بۆ ڕاگواستنی سێروێرەکانی بۆ ئێران دەربڕێوە.\nبەپێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان، وەزیری "ارتباطات و فناوری اطلاعات" ڕێژیمی ئێران باسی لەوە کرد کە تۆڕی کۆمەڵایەتیی تێلگرام بۆ ئێران ڕادەگوازرێت.\nمەحموود واعزی، وەزیری "ارتباطات و فناوری اطلاعات" سەبارەت به ڕاگواستنی تۆڕی کۆمەڵایەتیی تێلگرام بۆ ئێران گوتی کە؛ ئەو پرسە لە شوورای فەزای مەجازی‌دا خراوەتە بەر باس.\nنابراو هەرها باسی لەوە کردووە کە دڵنیابوون نیسبەت بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە سێروێرەکانیان لە دەرەوەی وڵاتن بوونیان نیە و بۆیە ئێمە بڕیارمان داوە کە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە نێوخۆی وڵات‌دا پشتیوانی بکەین.\nساڵی ڕابردووش "مەحموود واعزی" وەزیری پێوەندییەکانی ڕێژیمی ئێران لە وتووێژێکدا لەگەڵ هەواڵنێری "خانە ملت" گوتبووی: "ئێمە لەگەڵ ژمارەیەک لە بەرپرسانی کۆمپانیای تێلگرام ڕێککەوتووین کە ئەو کاناڵانەی دژبەری ئێرانن دابخات".\nلە بەرانبەریشدا بەرپرسانی کۆمپانیای تێلگرام ڕایانگەیاندبوو کە؛ وەزارەتی پێوەندییەکانی ئێران هەر کاناڵێکی تێلگرام کە داوا بکات ئێمە دایدەخەین.\nواعزی وەزیری پێوەندییەکانی ڕێژیم هەروەها جەختی کردەوە کە؛ ئێمە لە بەرانبەر هەموو تۆڕەکۆمەڵایەتییەکاندا یەک هەڵوێست دەگرینە بەر و سیاسەتی پێک ناکۆکمان لەهەمبەر تۆڕەکۆمەڵایەتییەکاندا نییە.\nهەروەها، ڕۆژنامه‌ی شه‌هروه‌ند له ڕاپۆرتێكدا باسی لەوە کردبوو كه به‌كارهێنه‌رانی تێلگرام بۆ هه‌ناردنی هه‌ندێك له په‌یامه‌كان كه "وادێته پێش چاو تێیاندا وشه‌گه‌ل یان واتاگه‌لی شموولی فیلتێرینگ"ی تێدایه، "له‌گه‌ڵ ئاسته‌نگ به‌ره‌وڕوو ده‌بن و ناتوانن په‌یامه‌كانیان به‌ڕێ بكه‌ن بۆ كه‌سانی دیكه یان خود له گرووپه‌كاندا هاوبه‌شی بكه‌ن".


2020-08-29 19:22 106 جار بینراوە کۆمێنت\nرووبارەکان لەسەفەری هەمیشەییاندا، چیرۆکی سروشت و شارستانیەتەکان و مرۆڤ دەگێڕنەوە. دەکرێت لە گەلگامیشەوە دەستپێبکەین، یان لەدڵی تاریکی جۆزێف کۆنرادەوە. کۆنراد لەو نۆڤێلا بچکۆلەیەدا لەتایمزی لەندەنەوە دەستپێدەکات و دەچێت بۆ کۆنگۆی سەردەمی لیپۆلی قاتوقڕکەر. سەفەرکردن بەنێو رووبارەکەدا وەک ئەوە وەهابوو سەفەربکەیت بۆ سەرەتای دەستپێکردنی دونیا، زەمانێک کە درەختەکان شەپۆلانیان بوو لەسەر زەوی و دارەکان پادشا بوون. جۆگەیەکی بەتاڵ، بێدەنگیەکی قوڵ، دارستانێکی تەی نەکراو.\nکۆنراد چیرۆکی ئەوروپاو ئەفریقاو شارستانییەت و کۆلۆنیالیەت و بەربەریەتمان بۆ دەگێڕێتەوە، رووبارەکان ئەدەبێکی خۆیان هەیەو رۆشتن لەگەڵ ڕەوتیاندا دونیایەکی تایبەت تەی دەکەیت، زۆرێکمان وتەکەی هێراکلیتسمان بیستووە کە دەڵێت ناتوانیت دووجار لەڕووبارێک بپەڕیتەوە. یان لەڕاستیدا دەڵێت لەهەمان رووباردا هەردووکمان هەنگاو دەنێین و هەنگاو نانێین، دەنێنین و نانین. کە مەبەستی ئەوەیە دونیا هەمیشە لەدۆخی گۆڕاندایە، کاتێک لەقەراغەوە پێیەکت دەنێیتە ناو رووبارەکە، ئەو ئاوەی کە ئەو بەسەر ئەو پێیەکەتدا دەڕوات هەمان ئاو نییە.\nسیروان لەبەنداوەکەی دەربەندیخانەوە بەخێرایی دێتە دەرەوە. لەلای رۆژهەڵاتی بەنداوەکەوە ماڵێکی بچکۆلە هەیە کە دەڵێن دەگەڕێتەوە بۆ دیکتاتۆری پێشوو. ماڵەکە هیچ نیشانەیەکی مەزنی و جوانی تیادانیە. لەخوار بەنداوەکەوە وێستگەیەکی کارەبا هەیە. پەیوەندی نێوان دەربەندیخان و بەنداوو کارەبا وەک ئەفسانەیەکی کۆنە. هەندێکجار جێگای بڕوایەو زۆرجار نەخێر. کە لەوێ دەکەوێتە ڕێ، سیروان دەگاتە کەمپی خوار، وەک ئەوەی لەدەربەندیخان وەهای پێدەڵێن. ناوی کەمپ، ئاماژەیە بۆ بوونی بیانی. تەنانەت ئەوانەی کە نزیکن لەبەنداوەکەوە هەندێ وشەی جیاوازتریش بەکار دەهێنن، بۆ نموونە وەک پاراهاوس، یان ماڵی خواروو. کەمپی خوار لەسەرەوە وەها دەردەکەوێت کە جێگایەکی جیاوازبێت. رۆژانێک کۆریی و ژاپۆنی و خەڵکی وڵاتانی بلۆکی رۆژهەڵاتی لەوێ بوون. سیروان لەوێدا وەک مار خۆی پێچ دەدات. وەک ئەوە بیەوێت ئازادبێت. لە ژاڵەناو لەتەنگەبەرێکدا قەتیس دەبێت و بەپردێکی ئاسنینی دەنگ ناخۆشی کۆن ئەمبەرو ئەوبەری بە یەک گەینراوە. ئەمبەرو ئەوبەری سیروان جۆرێک لەشوناسی خەڵكی ناوچەکە دادەڕێژێت. بەردەڵانەکانی ئەوبەر چیرۆکی شەڕی براکوژی و سەربوردەی نەزانراوی ئەو چیایانە دەگێڕنەوە کە کەس نازانێت ناوەکانیان یانی چی: زمناکۆ، خۆشک، بەمۆ.\nلەخوارتر سیروان لەگەڵ دێوانەدا تێکەڵ دەبێت. ئەوە یەکەم تێکەڵبوونی ئاوی چیاکانی قەرەداخە بە سیروان. گۆرانی شاعیر سەفەرنامەیکی هەیە بۆ قەرەداغ، مرۆڤ هەست دەکات کامیرا شیعرەکەی نووسیوە. هەرچەندە لەسەرووی بەنداوەکەوە ئاوی تانجەرۆی پیس بوو بەپاشماوەی کارگەکان و شاری سلێمانی دەڕژێتە ڕرووبارەکەوە. ئێمە لێرەدا چیرۆکی مەرگی بەنداوەکە ناگێڕینەوە، چونکە دەمانباتەوە بۆ جەنگی عیراق و ئێران و گەورەبوونی شارێکی ژینگە پیسی وەک سلێمانی.\nدێوانە ئیستا خەریکە دەبێتە خاوەن بەنداوی خۆی. بەنداوی کوردی زۆر کوردیانەیە. هەرچەندە چەند ساڵێکە کاری تیادا دەکەن، بەڵام هێشتا وشکە. پاش تێکەڵبوونی دێوانەیی لەگەڵ دێوانەدا، سیروان دەچێتە بانی خێڵان. لەوێ چیرۆکی زۆر زۆری تێدەڕژێت. سەربوردەی هۆزەکانی جاف، کۆچە کۆنەکانیان لەسەردەمی پێش هاتنی سنوورو سنووربەندی و دەوڵەتی بەناو نەتەوە، لە جوانڕۆوە بۆ ئەوێ. لەهەشتاکان یەکەم کارگە لەناوچەکە لەوێ دروستدەکرێت، کارگەی پیبسی. بەمنداڵی کاتێک ئاو لەلوتمان دەهاتووە، هاوارمان دەکرد: ساردی بانی خێڵانە، کەس نەبوو پێمان بڵێت ئەو هەموو شەکرە، ژەهرە.\nکارگەکە هەر ئێمەی لادێی ژەهراوی نەدەکرد، بەڵکو رووبارەکەشی پڕ دەکرد لەدەبەی پلاستیک. ئەوە سەرەتاکانی ئاشنابوونمان بوو بەپلاستیک، ئەو سەردەمە کەس ئاوی دەبەی نەدەخواردەوە. خواردەنەوەی ئاوی دەبە، دیاردەیەکی دوای سەردەمی نەوتی هەرێمە. حەزئەکەم لێرەدا سەردانی تی ئێس ئیلیوت بکەم.\nلەسەرەتای نەوەدەکان کە وێرانە خاکم خوێندەوە لەسەر سیروان دەژیام. ئیلیوت باسی تایمزو بوتڵی بەتاڵ و کاغەزی ساندویچ و دەستەسڕی ئاورێشم و قنگە جگەرەی دەکرد. بەڵام ئەوەی لەیاد ناچێت ئەو دێرەیە کە دەڵێت، تایمزی شیرین، بەهێمنی بڕۆ، هەتا من گۆرانییەکەم تەواو دەکەم.\nسیروان بەیتی گۆرانی زۆرە، گۆرانی پەڕینەوە، دوورکەوتنەوە، دابڕان، بردن. وەک هەموو گۆرانییەکی تری کوردی سەرتاپای دەربارەی خەمە. بەڵام سیروان خەمڕەوێنە. زۆرجار دایکم پێی دەوتین هەرچیتان لەدڵدایە بڕۆن بۆ رووبارەکەی هەڵڕێژن. ئەو لەهەموو کەسێک باشتر لەگەڵ خۆیدا دەیبات و نایخاتە شارێک.\nکە لەتراژیدیای بوتڵ و حەکایەتی ئاوی مەرەز ڕزگاری دەبێت، سیروان دەگاتە یەکەم کارگەی چەو لم. لەوێ ئاشنا دەبێت بەڕۆنی پیس و گازو قوڕاوی بەردەوام و لەدەستدانی ئاراستە، شۆفڵ و ئامێرەکانی تر، دەمێکە سەروەرییان لەسیروان سەندووەتەوە. لێرە سیروان لێڵ دەبێت و سەرەتای لەدەستدانی رەنگ شینی دەست پێدەکات. رووباری تر هەن شین نین، وەک دانوبی کلاودیا ماگریس و نەوشیروان مستەفا. کە لەوێ هەڵهەڵە دەکات دەگاتە دەرەدۆین، لەوێ بەچیرۆکی شیوعی و زەردەلیکاو تەپەگەڕوس و شاخی زەردە ئاشنا دەبێت.\nلەوە ئەوچێت کاتی بێت، مادام باسی سۆڤییەت ئەکەین، باسێکی ڤۆڵگاش بکەین: رووباری نووسەران و شاعیران، کە ڕوسیا پێکەوە گرێئەدات. ئەوەی بە چیکۆڤ ئاشنابێت بە ڤۆڵگاش ئاشنایە. بەڵام کەس هەتا ئێستا حیکایەتی سیروانی نەگێڕاوەتەوە.\n2020-10-11 14:30 81 جار بینراوە


ڕۆژانه به دەیان ملیار ویروس ده‌ڕژێته سه‌ر زه‌وی - Mehr News Agency\n17 reşemiyê 2018 - 09:20\nNews Code 16931\nبه پێی لێکۆڵینه‌وه نوێیه‌کان؛\nڕۆژانه به دەیان ملیار ویروس ده‌ڕژێته سه‌ر زه‌وی\nلێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی نوێ نیشان ده‌دات که ڕۆژانه به ده‌یان ملیار ویرۆس له ئه‌تمۆسفری زه‌وییه‌وه ده‌بارێته خواره‌وه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له لایڤ ساینس، زانایانی زانستی پزشکی له دواین لێکۆڵینه‌وه‌ی خۆیان له سه‌ر ویروسه‌کان تێگه‌یه‌شتوون که له ئه‌تمۆسفری زه‌وییه‌وه جاری وه‌ها هه‌یه به ده‌یان ملیار ویروس ده‌بارێته خواره‌وه.\nزانایانه بۆ ئه‌نجام دانی لێکۆڵینه‌وه چوونه ئه‌تمۆسفری گۆی زه‌وی و لێکۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌تیان ئه‌نجام داوه که به‌رزییه‌کی به ۲۵۰۰ بۆ ۳۰۰۰ مه‌تر ده‌گات/\nئه‌وان له‌م لێکۆڵینه‌وه تێگه‌یشتوون که ڕای وا هه‌یه که ته‌نیا له یه‌ک متری چوارگۆشه‌ی زه‌وی به ده‌یان ملیۆن ویروس ده‌بارێت.\nکرتیس سوتل زانای بواری ویرۆس ناسی له‌مباره‌وه وتی: ڕۆژانه زیاتر له ۸۰۰ ملیۆن ویروس له هه‌ر یه‌ک میتر چوار گۆشه‌ی ئه‌تمۆسفری زه‌وی خۆیان جێگیر ده‌که‌ن. واتا هه‌ر ڕۆژ بۆ هه‌ر شارۆمه‌ندێکی کانادایی ۵ ویروس هه‌نبانه ده‌کرێت.\nسه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌مانه‌ش بارینی ئه‌م ئاسته زۆره له ویروس په‌یوه‌ندی به هاتنی ئانفۆڵانزاوه نییه. ویروسه‌کان ناتوان هه‌ر له خۆیانه‌وه دروست بن و سه‌رچاوه‌ی تایبه‌ت به خۆیانیان هه‌یه.\nئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رسووڕمانه ویروسه‌کان زیاتر له ۳۰۰ ملیۆن ساڵه که ته‌مه‌نیان هه‌یه و له سه‌رتانسه‌ری زه‌وی بڵاو بوونه‌ته‌وه. بڕێک له‌م ویروسانه وه‌ک ئانفۆڵانزا و ئیبۆلا واگیردار و نه‌ۆخشکه‌رن به‌ڵام زۆربه‌یان نه‌خۆشکه‌ر نین. ئه‌گه‌رچی ژماره و جۆری ویرۆسه‌کان ڕوون نییه به‌ڵام زیاد له ۳۲۰ هه‌زار جۆر ویروس تاکوو ئێسته گیانله‌به‌ره شیرییه‌کان ناسراوه.


Diplomatic Magazine | بۆچی هێزە کوردییەکان لەگەڵ ئێراندا پلانی گرتنی هەڵەبجەیان داڕشت؟\nبۆچی هێزە کوردییەکان لەگەڵ ئێراندا پلانی گرتنی هەڵەبجەیان داڕشت؟\nزۆربەی سەرکردەکانی کورد و نەوشیروان مستەفا لەکتێبی خولانەوە لەناو بازنەدا لەلاپەرە ۱٤۷_۱٤۹ ، زۆر بەتوندی هێرش دەکەنە سەر ئەوانەی کەباوەڕیان وایە ئەوە سەرکردایەتی سیاسی کورد و یەکیتی هۆکاربوون بۆ بۆمبارانکردنی هەڵەبجە لەلایەن رژێمی بەعسەوەو باوەڕیان وایە دەیانەوێت سەروەرییەکانی شۆرشی کوردی پێ بێنرخ و تاوانەکانی دوژمن بشۆنەوە!\nبەڵام با ئێمە هەڵسەندگاندن بۆ ڕووداوەکانی ئەو سەردەمە بکەین! وە خوێندنەوەیەک بۆ بڕیاری ئازادکردنی هەڵەبجە بکەین لەلایەن یەکیەتی، پارتی، سۆشیالیست، بزوتنەوەی ئیسلامی لەلایەک و دەوڵەتی ئێران لەلایەکی ترەوە. ئەگەر حیزبە کوردییەکان بیانوویان نەدایەتە دەست سەددام حسێن و هێزی سوپای پاسدارانی ئێرانیان نەهێنایەتە ناو هەڵەبجە و دەورووبەری!\nئەگەری کیمیایبارانکردنی هەڵەبجە لاوازدەبوو! یان دەکرا کارەساتی کیمیایبارانکردنی هەڵەبجە ڕووی نەدایە!\nلەلایەکەوە هاتنی سوپای پاسداران بیانوویەکی باشی دایەدەست رژێمی بەعس بۆ کیمیایبارانکردنی هەڵەبجە!\nلەبەرچی؟ لەبەرئەوەی بەپێی یاسای نێودەوڵەتی بەزاندنی سنوری دەوڵەتێک لەلایەن دەوڵەتێکی ترەوە، رێگەپێدراو نییەو بەپێشێلکردنی سەروەری دەوڵەت دادەنرێت، سنوربەزاندنی خاکی عێراق لەلایەن ئێرانەوە، هۆکارێکی باشبووە بۆئەوەی رژێمی سەدام بەبیانووی بەرگریکردن لەخۆی و پێشێلکردنی سەروەریی خاکەکەی هێرش بکاتە سەر هەڵەبجە! لەلایەکی ترەوە پلانی هێرش کردنە سەر هەڵەبجە لەلایەن حیزبەکوردییەکانەوە، بیانوویەکی باش، وە هۆکارێکی سەرەکیی بووە بۆ کیمیایبارانکردنی هەڵەبجە! \nهێزە کوردییەکان بۆچی پلانی گرتنەوەی هەڵەبجەیان داڕشت لەگەڵ ئێران ؟ \nهێزە کوردییەکان زۆربەیان لەدەرەوەی سنوری کوردستان بوون، بەجۆرێک زۆربەیان لەناو خاکی ئێراندا بوون! ئەمە جگەلەوەی یەکێتی نیشتیمانی وەک کاریگەرتریین هێز لەناو کوردستان مابوویەوە، لەشکستدا بوو بەرامبەر رژێمی بەعس!\nبەجۆرێک سەرکردایەتی یەکیەتی لەژێر هەڕەشەی هێزە عەسکەرییەکانی ڕژێمی بەعسدابوو!\nڕژێمی بەعس هێرشێکی بەرفراوانی بۆ دەرپەڕاندنی سەرکردایەتی یەکیەتی دەستپێکردبوو! هەر لەبەرئەمە بووە بەشێک لەسەرکردایەتی یەکیەتی پێیان وابووە پلانی هێرشکردنە سەر رژێمی بەعس دابڕێژن باشە! بۆ ئەوەی هێرش بۆسەر سەرکردایەتی یەکیەتی بوەستێت!\nیان هیچ نەبێت کەمێک لەهێزە عەسکەرییەکانی بەعس ڕوو لەهەڵەبجە بکەن و فۆکسی هێزەکانی بەعس لەسەر دۆڵی بالیسان و سەرکردایەتی یەکیەتی لابچێت!\nبەڵگەش بۆئەوە بروسکەیەک لەمەکتەبی سیاسییەوە هاتبوو، کە پەلەبکرێت بۆ دەستپێکردنی هێرشەکە! چونکە عێراق هێرشەکانی بۆ سەر هێزی پێشمەرگە و سەرکردایەتی و خەڵکی زیاتر کردبوو!\nحەمەی حەمەسەعید، گازبارانی هەڵەبجە و ڕاستی ڕووداوەکە، ل،۷٤. ئەمە جگەئەوەی نەوشیروان مستەفا لە کتێبی خولانەوە لەناو بازنەدا، ل، ۱٤٥ دەڵێت : داوامان لە فەرەیدون و د. فوئاد کرد کەلەوکاتەدا لەئێران بوون پەلەبکرێت لەجێبەجێ کردنی نەخشەی ئازادکردنی هەڵەبجە بۆئەوەی ئەگەر عێراق بارەگاکانی سەرکردایەتی داگیربکات، شوێنێکی کەی هەبێ بۆی بچێ و بارەگای لێدابنێ.\nئەگەر پلانی ئازادکردنی هەڵەبجە دانەنرایە! چی ڕوویدەدا ؟\nزۆربەی هێزەکوردییەکان لەناو خاکی ئێراندا بوون، جگە لە یەکێتی نیشتیمانی! لەو کاتەدا ڕژێمی بەعس بەهۆی شکستهێنانی گفتوگۆکانی لەگەل یەکیەتی، بڕیاری هێرشی بۆسەر سەرکردایەتی یەکیەتی دەرکردبوو! هێزەکانی یەکیەتیش توانای ڕووبەڕووبونەوەی ڕژێمی بەعسیان نەبوو!\nئەوکات دەبوو هێزەکانیان بکشێننەوە بۆسەر چیاکان و خاکی ئێران! ئێرانیش وەک هەمیشە ڕێگەی بەحیزبەکوردییەکان دەدا سنور ببەزێنن و ڕووبکەنە خاکی ئێران!یەکیەتیش وەک حیزبەکانی دیکە ڕوویان دەکردە ئێران و چاوەڕێی دەرفەتێکیان دەکرد بۆ گەڕانەوە بۆ کوردستان! \nئەکرێت ئەوە بخوێنرێتەوە دۆخی ناوخۆی عێراق و دۆخی دەولی ئەوەی ئەخواست گۆڕانکاری لەناو دەوڵەتی عێراقی ئەوسەردەمەدا ڕووبدات! ئەکرا هێزە کوردییەکان وەک هەمیشە لەچاوەروانیدا بوونایە بۆ ئەوگۆرانکاریانەی ڕوویان دەدا!\nهەروەک چۆن لەدوای کەمتر لەسێ سال، رژێمی بەعس هێرشی بۆسەر کوەیت ڕاگەیاند، وە هێزەنێودەولەتییەکان دژی وەستانەوە، رژێمی بەعس شکستی هێنا و بەناچاری هێزەکان و داموودەزگائیدارییەکانی لەناو خاکی هەرێمی کوردستان کشاندەوە! هێزە کوردییەکان بەئاسانی و بەبێ رووبەرووبونەوەیەکی قورس گەرانەوە کوردستان!\n ئایا چۆن سەرکردایەتی سیاسیی کورد هەستیان بە دڵڕەقی ڕژێمی بەعس نەکردبوو!؟ \nلەکاتێکدا تەنها لەبەرئەوەی لەشەوی ۱۲ / ٥ / ۱۹۸۷ هەندێک لەرێکخستنەکانی حیزبی شیوعی و یەکیەتی، لەبڵندگۆکانی مزگەوتی جامیعەوە بانگەوازیان کرد بۆ ئەوەی خەلکی هەڵەبجە ڕاپەرن، لەبەرامبەردا ڕژێمی بەعس بۆ سبەینێ زۆر دڕندانە وەلامی دانەوە و گەڕەکی کانی ئاشقانی بەتەواوی تەختی زەوی کرد و ژمارەیەکی زۆر هاوولاتی هەڵەبجە بوونە قوربانی!\nجگە لەئەوەی لەسالانی پێش ۸۸ دا، چەکی کیمیاوی دژی پێشمەرگە و خەلکی کوردستان و سوپای پازداران و خەلکی کوردستانی ئێران بەکارهێنابوو! هەروەک لەمانگی ۲ / ۱۹۸۸ دا، لەسەرگەڵوو، بەرگەڵوو.\nلە ۱٥/٤/۸۷ دا هەڵەدن،کانی توو، ئاوەژێ . ۱۹۸۷ سێوسێنان، دوکان، بەلەکجار. خورەم شەهر، ۲٥ ی ئەیلولی ۱۹۸٦ کەبووە هۆی کوژران و برینداربوونی ۱۱٦٠ کەس! سەردەشتی رۆژهەلاتی کوردستان بووە هۆی قوربانی ۸٠۲٥ کەس! لە ۲٥ کانونی ۱۹۸۷ دا. حەمەی حەمە سەعید، گازبارانی هەڵەبجە و ڕاستی ڕووداوەکە،ل،ل ۱۳۲_۱۳۳.\nبەرەی کوردستای چۆن درکیان بەوە نەکردبوو کە ئێران و عێراق لە کۆتایی جەنگ نزیک بوونەتەوە و پێویست ناکات قوربانی بدەن بەخەڵکی هەڵەبجە و ببنە داردەستی ڕژێمی ئێران!\nهەمیشە دەوڵەتە شەڕکەرەکان لەکۆتایی جەنگ و نزیک بوونەوەی ئاشتیدا هەولدەدەن نفوزی خۆیان لەقەڵەمڕەویی بەرامبەردا زیادبکەن و شوێنی زیاتر داگیر بکەن! ئێرانیش ئەم هەنگاوەی بۆئەوەبوو!\nوە لەکاتی دانوستاندا وەک کارتی فشار بەکاری بێنێت بۆ بەدەستهێنانی مافی زیاتر! هەر لەدوای ڕوودانی کارەساتی هەڵەبجەوە بە نزیکەی چوار مانگ هەردوو دەوڵەتی ئێران و عێراق پەیمانی ئاشتییان مۆرکرد! وەک پشکۆ نەجمەدین لەئەزموون و یاد دا، لەلاپەرە ۳٤۲دا ، دەڵێت: سەرکردایێتی سیاسی کورد!


وێنە؛ ناساندنى پێگەیەک بۆ مێژ و بەڵگەنامەو کەلەپور\nگەلەری 07:22 - 19/11/2019\nبۆ پاراستنى مێژو و شوێنەوارى کورد، پێگەیەکى ئەلیکترۆنى بە حەوت زمان کراوەتەوە کە (45) هەزار بابەتى مێژوى و کەلەپورى و ئەندازیارى لە خۆیدەگرێت، خاوەنى پێگەکەش دەڵێت: ئامانج لەوە ناساندن و هێشتنەوەى مێژوى شوێنەوار و کەلەپور و ئەندازیارى کوردییە.\nئەمڕۆ سێ شەممە، لە گەلەرى ئورفەى شارى سلێمانى، بە ئامادەبونى پارێزگارى سلێمانى و بەڕێوەبەرى گشتى رۆشنبیرى و عەبدولرەقیب یوسف و ژمارەیەک لە خەڵکى شارەزایى مێژویی، ناساندنى پێگەیەکى ئەلیکترۆنى بەڕێوەچو کە تێیدا هەزاران بابەتى مێژوى و شارستانى کوردى لە خۆى گرتوە.\nعەبدولرەقیب یوسف، خاوەنى پێگەکە بە (سبەى) وت: زیاتر لە (یازدە) ساڵە دەستم بەم پڕۆژەیە کردوە، کە پێگەیەکى ئەلیکترۆنیە و زیاتر لە (45)هەزار بابەتى مێژویی و کەلەپورى و ئەندازیارى و پەروەردەیى فەلەکى لە خۆى گرتوەو بە حەوت زمان بەڵگە دیکیۆمێنتى تێدایە.\nوتیشى: "ئامانجمان لەو کارە پاراستن و ناساندنى مێژوى کەلەپور و شارستانیەت و ئەندازیارى کوردییە بە دونیاى دەرەوە و نەوەکانى ئایندەمان".\nلاى خۆیەوە، هەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگارى سلێمانى، پشتیوانى بۆ پڕۆژەکەى دەربڕى و رایگەیاند: لە رێگەى ئەم ماڵپەرەوە مێژ و شارستانیەت و تەلارسازى ئێمەى بە حەوت زمان بە جیهانەوە بەستۆتەوە ئەمە کارێکى گرنگ و گەورەیە پشتگیرى دەکەین.\nبه وێنه؛ فیستیڤاڵی بەرهەمە ناوخۆییەکان له سلێمانی\nبەوێنە: ئاهەنگی نەورۆز لەشاری ئامەدی باکوری کوردستان\nبه وێنه؛ گه‌شت و سه‌یرانی هاوڵاتیان له‌یه‌كه‌م رۆژی نه‌ورۆزدا\nوێنە؛ یەکەم رۆژى جەژنى نەورۆز لە سەیرانگاى دوکان\nکۆیە؛ بەڕێوەچونى ئاهەنگى نەورۆز\nوێنە؛ بەڕێوەچونى ئاهەنگى نەورۆز لە سلێمانى\nوێنە؛ ئامادەکارییەکانى هاوینەهەوارى دوکان بۆ پێشوازى لە گەشتیاران\nسلێمانی؛ ڤیستیڤاڵی خواردنی سەمەنی\nوێنە؛ مەراسیمى ساڵیادى کیمیابارانى هەڵەبجە


دیمەنێک لە کاری پەرستارەکە\nلە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی بەرازیل بیرۆکەیەکی نوێ بەرجەستە دەکەن بۆ دڵدانەوەی ئەو چارەخوازانەی بەهۆی ڤایرۆسەکەوە ژیانیان کەوتوەتە مەترسییەوە، یان لەبارێکی تەندروستی ناجێگیردان.\nماڵپەری سکای نیوزی عەرەبی بڵاویکردەوە، پەرستارێکی بەرازیلی بیرۆکەیەکی عاشقانە لە مێشکیدا گەڵاڵە دەبێت و دوای بڕیاردان لەلایەن نەخۆشخانەیەکی تایبەت بە توشبوانی کۆرۆنا دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە، ئەویش بەکارهێنانی دەستکێشی پڕ لە ئاوە بۆ دەستی چارەخوازەکان.\nدەستکێشێکی پڕ لە ئاوی نیمچەگەرم ئامادە دەکرێت و لە دەستی کەسە توشبوەکەدا دەبەسترێت، وەک ئەوەی چارەخوازەکە بەردەوام دەستی لە دەستی خۆشەویستەکەیدا بێت یان کەسێکی نزیکی بە بەردەوامی دەستی گرتبێت و لە بێدی نەخۆشخانەکە دوور نەوکەوتبێتەوە.\nئەو پەرستارە ناوی سیمی ئارۆخۆ کۆنایە و خاوەنی ئەو بیرۆکە عاشقانەیەیە، دەستکێشەکانیش بۆ ئەو کەسانە دەبەستێت کە لە یەکەی چاودێری چڕ لەژێر ئامێری هەناسەدانی دەستکرددان.\nئەو پەرستارە بەرازیلییە بۆ یەکێک لە میدیاکانی وڵاتەکەی وتویەتی "کەسانی توشبو بە ڤایرۆسەکە لەبەرئەوەی دەبێت خۆیان بپارێزن و تێکەڵی کۆمەڵگا نەبنەوە، ناتوانن لەگەڵ خۆشەویست و کەسە نزیکەکانیاندا کاتەکانیان بەش بکەن، هەربۆیە کاتێک ئەو دەستکێشەی بۆ دەبەسترێت بەجۆرێک لە جۆرەکان ئەو هەستەی لا دروست دەبێت کە لە پشتگیریکردنی کەسە نزیکەکانی بێبەش نەبوە".\nلە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا سیمی ئارۆخۆ ڕایگەیاندوە کە چاودێریکردن و چارەسەرکردنی چارەخوازەکان بەتەنها بەس نییە، بەڵکو دەبێت کەسێکی سۆزدار بیت لەگەڵ خەڵکیدا و ڕێگە بەدڵت بدەیت کە ڕاوبۆچونی خودی خۆت دەربخات.\nئه‌م بابه‌ته 3172 جار خوێنراوه‌ته‌وه


پێنج سەرچەتە بەدیلگیران و ٤٠ چەتەش کوژران - RojNews\nپێنج سەرچەتە بەدیلگیران و ٤٠ چەتەش کوژران\nناوەندی ڕاگەیاندنی ئاسایشی عێڕاق ڕایگەیاند، کە لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنێکدا لە خاکی سوریا پێنج سەرچەتەی داعش بەدیلگیراون و ٤٠ چەتەی دیکەش کوژراون.\nسەرلەبەیانیی ئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندنی ئاسایشی عێراق کوژرانی ٤٠ چەتەی داعش و بەدیلگرتنی پێنج سەرچەتەی ڕاگەیاند.\nلە ڕاگەیەندراوی ناوەندی ئاسایشی عێراقدا هاتووە: لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنێک لەناو خاکی سوریادا، لەسەر سنوورەکانی نێوان عێراق و سوریا پێنج سەرچەی داعش بەدیلگیران، کە ڕۆڵی زۆر سەرەکیان هەبوو لە ئاڵۆزییەکان و داگیرکردنی موسڵ و ئەنباردا.\nئاماژە بۆ ئەوەش کراوە: پاش بەدیلگرتنی ئەو چەتانە، لێکۆڵینەوەیان لەگەڵ کرا، لەو لێکۆڵینەوانەدا زانیاریی گرنگ کەوتە دەستی هێزەکانی ئۆپەراسیۆنی هاوبەشەوە و پاش کارێکی جدیی هەواڵگری، هێرشێکی ئاسمانی ڕێکخرا بۆ سەر بنکەکانی داعش.\nناوەندی ئاسایشی عێراق باسی لەوەش کردوە: هێزە ئاسمانییەکانی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش کۆبوونەوەیەکی چەتەکانیان کردە ئامانج و لە ئەنجامی ئەو هێڕشەدا ٤٠ چەتەی داعش کوژران.


خەمۆكی نەخۆشییە و دەكرێ چارەسەر بكرێت\nخەمۆکی حاڵەتێکی دەرونی تایبەتە، کە کەسی توشبو هەست بە خەم و سترێس و بێهیوایی دەکات، دەکرێت بە چەند هۆکارێکی جیاواز توشی ئەم حاڵەتە هاتبێت لەوانە مردنی لەناکاوی کەسێکی نزیک، یان زۆر بیرکردنەوە دەربارەی بابەتیکی دیاریکراو، چەند نیشانەیەک لە کەسەکە دەردەکەون ماڵپەری helpguide ئەو نیشانانەی بڵاوکردوەتەوە.\nیەکەم: دڵتەنگی و بێهیوایی کە نەخۆش لە ناخەوە هەستی پێدەکات، وابیردەکاتەوە کە هەرگیز ناتوانیت چارەسەری کێشەکان بکات.\nدوەم: نەمانی وزە و ئارەزو بۆ ئەنجامدانی چالاکیەکانی رۆژانە، چێژ وەرنەگرتن لە کاتەکانت، هەروەها ئارەزوی گەڕان و چونە دەرەوەی نامێنێت و ئارەزوی سێکسی کەم دەبێتەوە.\nسێیەم: تێکچونی ئارەزوی خوارن یان کێش، زۆربەی نەخۆشەکان ئارەزویان بۆ خواردن نامێنێت یان کێشیان دادەبەزێت، هەندێکیان بە پێچەوانەوە ئارەزوی خواردنیان زۆر دەبێت و کێشیان زیاد دەکات.\nچوارەم: تێکچونی خەو، زۆربەی کات نەخۆشەکە خەوی کەمدەبێتەوە کە دەبێتە هۆ ئەوەی تێرخەونەبێت، هەندێک نەخۆشیش بە پێچەوانەوە خەویان زۆر دەبێت و لە رێژەی ئاسایی زیاتر دەخەون.\nپێنجەم: توڕەبونی بەردەوام، هەمو کەسێک و هەمو شتێک دەبێتە هۆی بێزاری و توڕەبون.\nشەشەم: لەدەستدانی وزە، بەردەوام هەست کردن بە ماندوێتی و تەمەڵی بەشێوەیەک زۆربەی کات لەناو جێگەدایە بەبێئەوەی بخەوێت یان پاڵدەکەوێت.\nحەوتەم: رق لەخۆبون، نەخۆش خۆی بە کەسێکی بێنرخ دێتە بەرچاو و سەرزەنشتی خۆی دەکات. هەروەها خۆی بە تاوانبار و گوناهبار دەزانێت و هەڵەیەکی بچوکی ژیان دەکاتە گوناهێکی گەورە لەسەرخۆی و بەدەوام بیری لێدەکاتەوە.\nهەشتەم: بەردەوام هەستکردن بە ئازار، بەتایبەتی ئازار لە ماسولکەکان، سەرئێشە، ئازاری گەدە.\nنۆیەم: کەمبونەوەی سەرنج و تەرکیز و لەبیرچونەوە.\nدەیەم: تێکچونی جوڵەی جەستە، بە شێوەیەک ژیانی خۆی دەخاتە مەترسیەوە بە ئەنجامدانی چەند یاریەکی توند، یان لێخورینی ئۆتۆمبێل بە خێرایی.\nڕێگاكانی چارەسەری نەخۆشی خەمۆكی\nخەمۆكی دەبێتە هۆی دواكەوتن و دابڕان لەكار و كەمبوونەوەی بەرهەم هێنان و چەندین ناسۆری دیكە، لەوانەیە بەریڕێژەی (15-20%) بە خۆكوشتن كۆتایی بێت، دەكرێت ڕێگە لەم دەرئەنجامانە بگیرێت بەهۆی چارەسەری زانستیانەوە.\nچوارەم/ چارەسەری بە تەزووی كارەبایی (E .C.T).


نوێنەرانی کۆمەڵگەی مەدەنیی سەردەشت، لە هەڵەبجە بوون\nNNSROJ- نوێنەرانی کۆمەڵگەی مەدەنیی شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی کوردستان سەردانی هەڵەبجەیان کردووە و لە ژمارەیەک کار و چالاکیی تایبەت بە ساڵڕۆژی کیمیابارانکردنی ئەو شارەدا بەشدارییان کردووە.\nبەپێی ئەو زانیاری و وێنانەی بۆ ناوەندی نووچە و شڕۆڤەی رۆژ نێردراون، لە رۆژانی ١٥ و ١٦ی مارسدا، نوێنەرانی کۆمەڵگەی مەدەنیی شاری سەردەشت، لە ژێر ناوی "رۆژی سەردەشت" و "رۆژی هەڵەبجە"دا کۆمەڵێک کار و چالاکیی جۆربەجۆریان لە شاری هەڵەبجە بەڕێوەبردووە.\nنوێنەرانی رێکخراوە مەدەنییەکانی شاری سەردەشت لە توێی ئامادەکردنی نامیلکە و دانانی کەمپ و پێشکەشکردنی خەڵات بە ژمارەیەک بەرکەوتووی کیمیایی و خۆبەخشی کۆکردنەوەی مین و خوێندکاری خوێندنگەیەکی هەڵەبجە، کار و چالاکییان ئەنجام داوە.\nرۆژی چوارشەممە ١٦ی مارسیش سەردانی مۆنۆمێنیتی شەهیدانی کیمیابارانی هەڵەبجەیان کردووە و لە شەقامەکانی ئەو شارەش، ژمارەیەک نامیلکەی وێنەیی تایبەت بە مێژووی کۆن و ئێستای شاری سەردەشتیان بە سەر دانیشتووانی هەڵەبجەدا بڵاو کردوەتەوە.\nساڵانە بە بۆنەی ساڵوەگەڕی کیمیابارانەکەی ١٦ی مارسی ١٩٨٨ی هەڵەبجە، رێوڕەسمی جۆراوجۆر لەو شارەدا بەڕێوەدەچن.


شاندى هەرێم و ئەندامانى کورد لە لیژنەى دارایی پەرلەمانى عێراق کۆبوونەوە و چاوەڕوانى دوایین پێشنیازى لایەنە شیعییەکان دەکەن بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.\nشیروان میرزا وتى، "تا ئێستا دیار نییە ئەو پێشنیازە چییە کە لایەنە شیعییەکان ئەگەر هەیە لەسەرى ڕێکبکەون لەناو چەند پێشنیازێکدا کە پێشتر خراونەتەڕوو".\nوتیشى، "شاندى هەرێم چەند کۆبوونەوەیەکیان هەیە، ئێمەش چاوەڕوانى لایەنە شیعییەکان و ئەنجامى ئەو کۆبوونەوانە دەکەین بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنى سیاسی لەسەر بودجە".\nدوێنێ یەکشەممە شاندى هەرێمى کوردستان بە‌سە‌رۆكایە‌تی قوباد تاڵە‌بانی بۆ درێژەپێدان بە‌گفتوگۆكان لە‌گە‌ڵ لیژنە‌ی دارایی پە‌رلە‌مان و كوتلە و لایە‌نە سیاسییە‌كان لەسەر بودجە گەیشتە بەغدا.\nسەمیر هەورامى، وتەبێژى قوباد تاڵەبانى ئەمڕۆ یەکشەممە لە ڕاگەیەنراوێکدا کە وێنەیەکى دەست "ناس کورد" کەوتووە رایگەیاند "ئامانج لەسەردانەکە گفتوگۆکردنە لەبارەى پڕۆژە یاسای بودجە‌ی ٢٠٢١ی عێراق و پە‌سە‌ندكردنی ئە‌و بڕگانە‌ی كە پە‌یوە‌ستن بە ھە‌رێمی كوردستانە‌وە".


per بێژەکردن: چۆن per بە ئینگلیزی, لاتینی, ئیتالیایی, سویدی, ئەڵمانی, پۆرتووگالی, لیتوانیایی, فلەمی, لوکسەمبورگی, نەرویژی بۆکماڵ, کاتالانی, کلینگۆن, ئیسپرانتۆ, دانمارکی, فینلاندی, ئوتریشی, ئینتەرلینگوا, ئۆکسیتان, هوڵەندی, هەنگاری(مەجاری) بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ per\nper بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن falconfling (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئینگلیزی:\nper نموونە لە دەستەوشەیەک\nThe fat cats on Wall Street make billions of dollars per year. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kaytykat123 (مێ لە کەنەدا)\nIntrinsically گۆکردنی Intrinsically [en]\nper بێژە کردن بە لاتینی [la]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sicerabibax (نێر لە فەڕەنسا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن vetustense (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە لاتینی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە لاتینی:\nper ardua ad astra گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sicerabibax (نێر لە فەڕەنسا)\nIgnotum per ignotius, obscurum per obscurius گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا)\nper بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giovannimaverickmatta (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Alessio97 (نێر لە ئیتالیا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن glen (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئیتالیایی:\nper بێژە کردن بە سویدی [sv]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن OziX (نێر لە سوێد)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە سویدی:\nsju hundra ord per dag گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rosemarine (مێ)\nper بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Thonatas (نێر لە ئەڵمانیا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Vortarulo (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئەڵمانی:\nDas Amt sandte den Stilllegungsbescheid per E-Mail. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن independentgentleman (نێر لە ئەڵمانیا)\nIn dieser Firma sind wir alle per du. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن independentgentleman (نێر لە ئەڵمانیا)\nmittels گۆکردنی mittels [de]\nmit گۆکردنی mit [de]\nunter گۆکردنی unter [de]\nzum گۆکردنی zum [de]\nwegen گۆکردنی wegen [de]\ndank گۆکردنی dank [de]\ninfolge گۆکردنی infolge [de]\nOb گۆکردنی Ob [de]\ndurch گۆکردنی durch [de]\nper بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن analiborges (مێ لە بەڕازیل)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rodrigocolatto (نێر لە بەڕازیل)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pathgs (مێ لە بەڕازیل)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن brasileirinhu (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە پۆرتووگالی:\nper بێژە کردن بە لیتوانیایی [lt]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن grinta (مێ لە لیتوانیا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن muilo_burbulas (مێ لە لیتوانیا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Donatas (نێر لە لیتوانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە لیتوانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە لیتوانیایی:\nper بێژە کردن بە فلەمی [vls]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KoenMohamed (نێر لە بەلژیکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە فلەمی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە فلەمی:\nper بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە لوکسەمبورگی:\nper بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Onomatopoeia (مێ لە نۆرویژ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە نەرویژی بۆکماڵ:\nper بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ToniFCB (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە کاتالانی:\nper بێژە کردن بە کلینگۆن [tlh]\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە کلینگۆن\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە کلینگۆن:\nper بێژە کردن بە ئیسپرانتۆ [eo]\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئیسپرانتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئیسپرانتۆ:\nMi vojaĝos per mia tempmaŝino por koni Zamenhof گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ps90 (نێر لە بەڕازیل)\nIli fumas haŝiŝon per nargileo گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن nobellius (نێر لە هۆڵەندا)\nper بێژە کردن بە دانمارکی [da]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن olfine (نێر لە دانمارک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە دانمارکی:\nper بێژە کردن بە فینلاندی [fi]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن galamare (نێر لە فینلاند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە فینلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە فینلاندی:\nper بێژە کردن بە ئوتریشی [ast]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gonzalordonez (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئوتریشی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئوتریشی:\nYes per guapa y gayoera como una xana. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن belux (نێر لە هۆڵەندا)\nper بێژە کردن بە ئینتەرلینگوا [ia]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن McDutchie (نێر لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئینتەرلینگوا\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئینتەرلینگوا:\nper بێژە کردن بە ئۆکسیتان [oc]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fabre (نێر لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە ئۆکسیتان\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە ئۆکسیتان:\nper بێژە کردن بە هوڵەندی [nl]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن No_accent (نێر لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە هوڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە هوڵەندی:\nIk heb per ongeluk op mijn lip gebeten. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن NannekeRoggeVO (مێ لە هۆڵەندا)\nIn 2018 was de suikerconsumptie in Nederland gemiddeld 44 kg per per persoon گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن wintraeken (نێر لە هۆڵەندا)\nper بێژە کردن بە هەنگاری(مەجاری) [hu]\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Frankie (نێر لە هەنگاریا)\nper گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Goren (مێ لە هەنگاریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی per بە هەنگاری(مەجاری)\nهاوبەشکردنی بێژەی per بە هەنگاری(مەجاری):\nper بێژە نەکراون لە:\nper تۆمارکردنی گۆکردنی per [af] دەزانن چۆن "per" بێژە بکەن؟\nper تۆمارکردنی گۆکردنی per [br] دەزانن چۆن "per" بێژە بکەن؟\nper تۆمارکردنی گۆکردنی per [fy] دەزانن چۆن "per" بێژە بکەن؟\nper تۆمارکردنی گۆکردنی per [tzl] دەزانن چۆن "per" بێژە بکەن؟\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: ئافریکانس ئەڵمانی ئوتریشی ئۆکسیتان ئیتالیایی ئیسپرانتۆ ئینتەرلینگوا ئینگلیزی برەتۆنی پۆرتووگالی تالۆسان دانمارکی سویدی فریزی ڕۆژاوایی فلەمی فینلاندی کاتالانی کلینگۆن لاتینی لوکسەمبورگی لیتوانیایی نەرویژی بۆکماڵ هەنگاری(مەجاری) هوڵەندی


گەمارۆی ڕووسیا بە هۆی دەستێوەردان لە هەڵبژاردنی ئەمریکا - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٥ Dey ٨ ١٤:٥٩\nNews Code 7314\nواشنتۆن ئەنجامی دەدات؛\nگەمارۆی ڕووسیا بە هۆی دەستێوەردان لە هەڵبژاردنی ئەمریکا\nدەوڵەتی ئەمریکا ئەیەوێت گەمارۆ بخاتە سەر ڕووسیا بە بۆنەی دەستێوەردان لە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ٢٠١٦.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە سیدنی مورنینگ هرالد، دەوڵەتی ئەمریکا خەریکی کۆتایی هێنان بە دارشتنی گەڵاڵەی گەمارۆکانی سەر ڕووسیایە بە هۆی ئەوەوە کە ئەو دەوڵەتە مسکۆی تۆمەتبار کردووە بە دەستێوەردان لە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ٢٠١٦.\nلە لایەکی ترەوە لە سێناشدا هەوڵ دەدرێت بۆ گەمارۆ خستنە سەر ڕووسیا. لە هەمان پێوەندیدا سێناتۆر لیندسی گراهام ڕایگەیاند: سێنا لە سەر ئەو باوەڕەیە کە ڕووسیا لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماری ئەمریکا دەستێوەردانی کردووە.\nگراهام لە وتووێژ لە گەڵ کەناڵی سی ئێن ئێن وتی: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ١٠٠ سێناتۆریئ هەیە. من دەڵێم کە لە سەدا ٩٩ مان لە سەر ئەو باوەڕەین کە ڕووسەکان لە هەڵبژاردنەکەدا دەستێوەردانیان کردووە و ئێمە ئەمانەوێ کارێک لەم پێوەندیەوە ئەنجام بدەین. ئەمانەوێ گۆمارۆ بخەینە سەر تاک پووتین و نێزیکەکانی بە هۆی دەستێوەردان لە هەڵبژاردنەکەدا.\nئەو سێناتۆرە ئەمریکیە هەروەها ڕووسیا بە دەستێوەردان لە هەڵبژاردنی وڵاتەکانی تریشدا تۆمەتبار دەکات.\nپرسی دەستێوەردانی ڕووسیا لە هەڵبژاردنی ئەمریکا پێش هەڵبژاردنەکە، لە مانگی نۆڤەمبەر و بە کەوتنە دەرەوەی ئیمەیلی کومیتەی نەتەوەیی پارتی دیمۆکرات هاتە ئاراوە. بەڵام لە هەمان کاتدا دیمیتری پسۆف وتەبێژی کۆشکی کرملین ڕایگەیاند، ئەو ڕاپۆرتانە کە لەم دواییانەدا سەبارەت بە دەستێوەردانی ڕووسیا لە هەک و بڵاو کردنەوەی ئیمەیلەکانی کومیتەی ناوەندی پارتی دیمۆکرات بڵاو بووەتەوە، پووچ و بێ واتایە.\nهەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ئەمریکا\nدەستێوەردان لە هەڵبژاردن


حەمەئازاد بەرزنجی: با خراپەکەیان بۆ ئێمە بێ و هەڵبژاردی ئێمەش بێت! – WTARIKURD\nحەمەئازاد بەرزنجی: با خراپەکەیان بۆ ئێمە بێ و هەڵبژاردی ئێمەش بێت!\nوەک دەبینین و هەمولایەک ئاگادارە و شەقام شاهیدە، کە چ جمەیەکی دێت . حزب و ڕێکخراو و جوڵانەوەکان لە وپەڕی چالاکی وخۆنواندن و خۆدەرخستن و بڵاوکردنەوەی بەرنامەو ئایدیاو پلانی کورت و درێژی خۆیاندان، بۆهەڵمەتی ئەم هەڵبژاردنە کە بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی ئێراقە.\nهەرچەندە ئەم هەڵبژاردنە نەبۆ ئەنجومەنی پارێزگاکانی کوردستان و نە بۆ پەڕلەمانی کوردستانیشە. بەڵام کوردستانی بیت، یان ئێراقی، ڕیفراندۆمچی بوبیت یان دژ ، ئیسلامی یان عیلمانی ناتوانی گرنگی ئەم هەڵبژاردنە دور لە دیدە بگریت و گوێی پێنەدەیت و خۆتی بۆ ئامادە نەکەیت. چونکە هەروەک وتمان هەرچەندە بۆ ئێراقە و تایبەت نیە تەنها بە کوردستان بەڵام، ئەنجامەکەی لەلایەک ڕەنگدانەوەی لەناو کوردستان دەبێت و ئاوێنەیە بۆ هەڵبژاردنەکانی داهاتو، لە لایەکی دی سەنگ و قورسایی لایەنەکان پیشان دەدات لە بەغدا و نواندنی ڕێزبەندیەکی نوییە بۆ هێزە کوردستانییەکان.\nلایەنەکان هەوڵیانداوە باشترین دەستە بژێر وچاکترین و بەتواناترین تاک و کەسایەتی لە ئەندامان و لایەنگرانی خۆیان بۆ بۆ ئەم کێبڕکێیە بپاڵێون. زۆربەی ئەو بەڕێزانەش خۆیان ناساندوە. بڕوانامە وژیاننامەی خۆیان بۆ خەڵکی هەڵبژێرخستۆتە ڕو. سەرەڕای وێنە هەڵواسین و دەرکەوتن لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن وچاوپێکەوتن وگفتوگۆو وتاردان و چەندان و چەندانی دی. نوێنەری زۆربەی چینەکانی کۆمەڵیان تیا دەبینرێ، هەر لە دەوڵەمەند ، تاکو هەژار، لەژن لە پیاو، خاوەن بڕوانامەی بەررز تا بڕوانامەی ئاسایی، مامۆستا، خوێنکاری پلەی باڵا، مامۆستای ئایینی، دکتۆرا، ماستەر، بەکالۆریۆس، چەندان پزیشک، ئەندازیار، مافناس و یاساناس و پاریزەرو زانستخوازو چەندانو چەندانی دی.\nگەر گوێبیستی وتە و گفتی کاندیدەکان بوبین لە هەر دەزگایەکەوە بوبێ، یان سەر بە هەر لایەنێک بوبن، هەرهەمویان قسەی باش دەکەن و گفتی باش دەدەن و بەرنامەی باشیشیان هەیە و زۆر لەوەش دەچێ نێتی پاکیشیان هەبێ.\nتاکو ئێستا بەگشتی کاندیدی خراپم نەبینیوە. لە هیچ لایەنێک و لە هیچ شارێکی کوردستاندا وەک ئەوەی تێبینی کراوە. جا بۆیە دەڵێین؛ کامەیان خراپە با بۆ ئێمە بێ و هەڵبژاردەی ئێمە بێت !\nجا بۆیە پرسیارەکە لێرەدایە! گەر زۆربەیان باش بن! ئەی کە واتە خراپ لە کوێدایە؟ ئەی بۆ کوردستان بەم شێوە خراپەی ئێستا بەڕێوە دەچێ؟ ئەی بۆ ئاستی ئابوری کوردستان لاوازە؟ سەرەڕای ئەو هەمو سەروەت سامانە سروشتیانەی کە هەمانە ! ئەی باری گوزەرانی خەڵکی بۆ لە خراپەوە بۆ خراپتر دەڕوات. ئەی هەر ئەم کاندیدە باشانە نین، دوو ڕۆژی تر دەبنە نوێنەرو دەمڕاستمان، ئەمجارەیان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئێراق و دوجاری دی لە پەڕلەمان و پارێزگاکانی کوردستان.\nکەواتە خەلەل لەتاکی کاندیدا نییە! بەڵکو خەلەل لەسستم و لە حزبەکاندایە. خەلەل لە بیرو بۆچون و ئایدیای ئەو تاکانەدایە، کەلە ترۆپکی هەندێ لە حزبەکاندا قوت بۆی وەستاون و حزبەکان و سستمی وڵات بەرەو هەڵدێر ئاڕاستە دەکەن و، بەرژەوەندی و سودمەندبونی خۆیان و دارودەستەی جواردەوریان و کۆمپانیاکانیان خستۆتە پێش هەمو بەرژەوەندییەکانی ترەوە.\nبۆیە دەتوانین بە دڵنیاییەوە بە خەڵکی ڕابگەیەنیین ، کە تەنها بەم کاندیدە بەڕێزانەی ئێستا کە خۆیان پاڵاوتوە، لە هەمو شارەکانی کوردستان و لە هەمو لایەنەکانی، دەتوانین کە گرەنتی ئەوە بدەین، کە چاکترین ( ڕێكخراوێکی کوردستانی ) پێکبهێنین، کە بتوانێ کوردستان بەڕێوە بەرێت و پلان بۆ ئایندەیەکی باشی سیاسی و ئابوری کوردستان دابڕێژێ و کوردستان بەرەو خۆشگوزەرانی بەرێ. بێگومان گەر چاوچنۆکان وبەڵێندەرانی نەوت و مافیاکانیان دەستنەخەنە، ناو کارو باری وڵات و کەی ڕۆلیان تەواو بوو دەنگیان نەهێنا واز لە بەرژەوەندی خۆیان بهێنن و ڕێز لە ئیرادەی خەڵکی کوردستان بگرن و جێگۆڕکێ بە کورسیەکانیان بکەن.\nكارۆخ عوسمان: چی لەنەوشیروان مستەفا فێربووم؟


ڕۆژی 2ی تشرینی دوەم\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1193ی زایینی، سەركردەی كورد و جیهانی ئیسلامی (سەڵاحەدینی ئەیوبی) تووشی نەخۆشییەكی قورس بوو، كە لە ئەنجامدا بوە هۆی گیان لەدەستدانی.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1285 زایینی، (پیتەری سێهەم)ی پاشای ئاراگۆن كۆچی دوایی كردووە، كە هەوڵی زۆری داوە بۆ پتەوكردنی پێگەی شانشینەكەی لە ئەوروپادا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1815، زانای بواری ماتماتیك و فەیلەسوفی ناوداری ئینگلیزی (جۆرج پۆڵا) لە دایك بووە، كە ڕۆڵی زۆری هەبووە لە پێشخستنی زانستی بیركاریی و چەندین تێزی لە بواری فەلسەفەشدا داناوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1854، سەركردایەتیی بەرەی كەقفازی سەر بە ئیمپراتۆریەتی ڕوسیا لەگەڵا (قاسم خان)ی سەركردەی كورد و چەند سەرۆك هۆز و خێڵێكی كورد كۆبوونەوە، تێیدا ئیمپراتۆریەتی ڕوسیا داوای لە كوردەكان كرد لە جەنگدا هاوكاریی ڕوسەكان بكەن لە دژی دەوڵەتی عوسمانی.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1914، لە میانی جەنگی یەكەمی جیهانیدا ڕوسیا بە شێوەیەكی فەرمی جەنگی لە دژی دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند و دەستی بە هێرشی زەمینی كرد بۆ سەر خاكی توركەكان و ئەو وڵاتانەی دیكە كە لە ژێر دەستی عوسمانییەكاندا بوون.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1917، (ئارسەر جەیمس بەلفۆر) وەزیری دەرەوەی بەریتانیا نامەیەكی ئاراستەی لۆرد (لیۆنێل ۆوڵتەر دی ڕۆچێڵد)ی سەركردەی جولەكەكان كرد و تێیدا ئاماژەی بەوە دابوو كە حكومەتی لەندەن پشتیوانی لە دروستكردنی نیشتمانێك دەكات لەسەر خاكی فەڵەستین بۆ جولەكەكان، ئەو نامەیەش دواتر بە بەڵێنی بەلفۆر ناسرا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1930، (هیلا سیلاسی) وەكو ئیمپراتۆری ئەسیوپیا هەڵبژێردرا و كورسیی دەسەڵاتی گرتە دەست.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1937، (بینیتۆ مۆسۆلینی) سەركردەی ئیتاڵیای فاشی میحوەری بەرلین - ڕۆمای ڕاگەیاند، دواتریش بە بەرەی میحوەر ناسرا و ئەو وڵاتانەی دەگرتەوە كە لە میانی جەنگی دووەمی جیهانیدا دژی هاوپەیمانەكان دەجەنگان.\n- بە هۆی كێشە و ناكۆكی لە بارەی هەرێمی كشمیر، ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1947 جەنگ لە نێوان هەردوو سوپای پاكستان و هندستاندا بەرپابوو كە ماوەیەكی زۆری خایاند و بە هۆیەوە قوربانییەكی زۆر لە هەردوو وڵات كەوتنەوە، دواتر و بە هەوڵی كۆمەڵی نێودەوڵەتی جەنگەكە راگیرا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1950، ئەدیب و ڕۆماننوسی بەناوبانگی ئێرلەندی (جۆرج برناردشۆ) كۆچی دوایی كردووە كە بە هۆی شاكارەكانیەوە ساڵی 1925 خەڵاتی نۆبڵی لە بواری ئادابدا پێبەخشراوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1959، نوسەر و مێژوونوس و خۆشنوسی بەناوبانگی عێراقی (ئیبراهیم عەبدولغەنی دروبی) كۆچی دوایی كردووە، كە رۆڵی باشی بینیوە بۆ پێشخستنی ئەدەب و كاری خۆشنوسی لە عێراقدا و خاوەنی چەند بەرهەمێكە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1961، شێخ (عیسا بن سەلمان ئالخەلیفە) كورسیی دەسەڵاتی بەحرەینی گرتە دەست و شوێنی (سەلمان بن حەمەد ئالخەلیفە)ی باوكی گرتەوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1964، (سعود بن عەبدولعەزیز ئالسعود)ی پاشای عەرەبستانی سعودی لەسەر كار لابرا و لە شوێنی ئەویش میر (فەیسەڵا بن عەبدولعەزیز ئالسعود)ی برای وەكو پاشای نوێ هەڵبژێردرا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1965، هونەرمەند و ئەكتەری ناوداری هندی و بۆڵیوود، (شاه رۆخان) لە دایك بووە كە بەشداریی لە دەیان فیلمی سینەماییدا كردووە و خاوەنی جەماوەرێكی زۆرە.\n- لە میانی هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەكەی ئەمریكادا ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1976، (جیمی كارتەر) زۆرینەی دەنگەكانی بەدەست هێنا و لە (جیراڵد فۆرد)ی ڕكابەری بردەوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1978، كۆنگرەی وڵاتانی عەرەبی لە شاری بەغدای پایتەختی عێراق بەڕێوەچوو كە تێیدا بڕیاردرا بارەگای كۆمەڵەكە لە قاهیرەوە بگوێزرێتەوە بۆ تونس ئەویش بە هۆی واژۆكردنی ڕێككەوتننامەی كامپ دەیڤد لە نێوان میسر و ئیسرائیلدا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979، هێزێكی زۆری سوپای ئێران هێرشیان كردە سەر ناوچەی مهاباد، بەڵام لەلایەن هێزی پێشمەرگەی كوردستانەوە بەرپەرچ درانەوە و بە هۆیەوە چەندین تانك و ئۆتۆمبێلی سەربازیی تێكشكێنران و هێرشكەش شكستی هێنا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1983، (ڕۆناڵد ڕیگن)ی سەرۆكی ئەمریكا بڕیارێكی دەركرد كە جەژنی لە دایكبوونی (مارتن لۆتەر كینگ) بكرێتە جەژنێكی نیشتمانی لە سەرتاسەری ئەمریكادا و ساڵانەش بە ناوی (ڕۆژی مارتن لۆتەر)ەوە یادی لە دایكبوونەكەی بكرێتەوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1991، هێزەكانی سوپای عێراق هێرشێكی بەرفراوانیان كردە سەر بارەگای بەرەی كوردستانی لە ناوچەی (نەوجول)، بەڵام لەلایەن هێزی پێشمەرگەی كوردستانەوە زۆر بە توندی بەرپەرچ درانەوە و هێرشەكە تێكشكێنرا.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 1999، بە هۆی سوتان و نوقمبوونی بەلەمێك لە ئاوەكانی نێوان یۆنان و ئیتاڵیادا 13 پەنابەری كورد خنكان و دەیانی تریش بریندار بوون.\n- پاش مردنی شێخ (زاید بن سوڵتان ئالنهەیان)ی میری ئەبوزەبی، ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 2004، (خەلیفە بن زاید ئالنهەیان)ی كوڕی وەكو میری نوێی ئەبوزەبی هەڵبژێردرا و شوێنی باوكی گرتەوە.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 2008، هەریەكە لە (سێرج سەركیسیان)ی سەرۆكی ئەرمینیا و (ئیلهام عەلییف)ی سەرۆكی ئازەربایجان لە شاری مۆسكۆی پایتەختی ڕوسیا ڕێككەوتننامەیەكیان مۆركرد، بە مەبەستی چارەسەركردنی كێشەی هەرێمی (ناگۆرنۆ كاراباخ) بە شێوەیەكی ئاشتیانە كە بەشێكی زۆر لە دانیشتوانی ئەو هەرێمە كوردن.\n- ڕۆژی 2ی تشرینی دووەمی ساڵی 2009، لیژنەی سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی ئەفغانستان ئاشكرایكرد، كە (حامد كارزای) سەرۆكی ئەو وڵاتە زۆرینەی دەنگەكانی لە هەڵبژاردنەكاندا بە دەستهێناوە و بۆ جاری دووەم وەكو سەرۆك هەڵبژێردرایەوە.\n- ئەمڕۆ لە ئیكوادۆر و مەكسیك بە ڕۆژی مردووان لە قەڵەم دەدرێت و بۆنە و سروتی ئایینی بەڕێوەدەچن، لەلایەن مەزهەبی كاسۆلیكی مەسیحییەتیشەوە ئەمڕۆ ڕۆژی هەموو گیانە پاكەكانە.


کورد لە مامەڵەى پارێزگاری ئێستای کەرکوک توڕەیە\nی مانگی هه‌شـت ٢٠, ٢٠١٨\nکورد لە مامەڵەى راکان جبورى پارێزگارى کەرکوک نیگەرانە، بە تایبەت دواى بوونى بە پارێزگار لە ماوەى 10 مانگى رابردودا، کۆمەڵێک رێوشوێنى بەرانبەر بەرپرسە کوردەکان گرتۆتە بەر.\nمحەمەد عوسمان یەکێک لە نوێنەرانى کەرکوک لە خولى پێشوى پەرلەمانى عێراق، پارێزگارى کەرکوک بەدژایەتیکردنى کورد و دەرکردنى جۆرەها بریار لەدژى کورد تۆمەتبار دەکات.\nناوبراو، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"جبورى لەدواى 16 ى ئۆکتۆبەرەوە، هەموو شتێکى بەرانبەر کورد کرد، ئێستا دەزانێت بریارەکانى لەسەرى کەوتون، دەیەوێت بڕواتە پەرلەمانى عێراق و ببێتە پەرلەمانتار."\nلابردنى ژمارەیەک بەرپرسى کورد، هێنانەوەى عەرەبى هاورە بۆ گوندە کوردنیشینەکان، هەوڵدان بۆ لابردنى ئەو بەرپرسە کوردانەى لەپۆست دا ماون، ئەو رەخنانەن کە کورد لەجبورى دەیانگرێت.\nبەپێى زانیاریەکانى دەنگى ئەمەریکا، دواى هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق، وەفدێکى یەکێتى سەردانى پارێزگارى کەرکوکیان کردووە و هۆشداریان پێداوە، لەبەرانبەر بریارەکانى دەرهەق بەکورد ، بەڵام جبورى بەردەوامە لەسەر لێپێچینە ئیدارى و کارگێریەکانى.\nتەنانەت دواى کردنەوەى رێگەى پردێ لەرۆژى یەکشەمە، جبورى لە راگەیەندراوێکى دا کە دواى سەرپەرشتى کردنى لیژنەى ئەمنى پارێزگاکەى بڵاویکردەوە، رایگەیاند"مامەڵەى بازگەکانى کەرکوک لەگەڵ ئەو هاوڵاتیانەى لەهەولێرەوە بەرەو کەرکوک دێن، بەهەمانشێوەى مامەڵەى بازگەکانى هەولێر دەبێت لەگەڵ ئەو هاوڵاتیانەى لەکەرکوکەوە بۆ هەولێر دەچن."\nئیسماعیل حەدیدى یەکێک لە کەسایەتیەکانى عەرەبى سونە لەکەرکوک، ئۆباڵى لاواز بوونى رۆڵى کورد لەکەرکوک دەخاتە ئەستۆى بەرپرسە کوردەکان خۆیان، وتى"بەرێوەبەرە کوردەکان خۆیان کەرکوکیان جێهێشتوە و ناگەرێنەوە، هەر لەدوورەوە گلەیى دەکەن."\nنیگەرانیەکانى کورد لەپارێزگارى کەرکوک گەیشتوتە ئاستێک، ئەمیر خوا کەرەم ى قایمقامى لەسەر کارلابراوى قەزاى داقوق، لەدادگاى فیدرالى سکاڵاى لەسەر راکان جبورى تۆمارکردووه.


19:39 یه‌ك شه‌ممه 25 ئاب 2019\nلیژنەیەکی وەزارەتی ناوخۆ پێشنیاز دەکات مۆڵەت بە جام ڕەشکردنی سەیارە بدرێت و لە بەرامبەردا ساڵانە بڕێک پارە لە شۆفێرەکە وەربگیرێت، بەڕێوەبەری هاتوچۆی هەرێمیش دەڵێت، لارییان لە پێشنیازەکە نییە، بەڵام دەبێت ڕەچاوی بارودۆخی ئەمنی بکرێت.\nڕزگار عەلی، بەڕێوەبەری هاتووچۆی هەرێم بە ناس کوردی ڕاگەیاند:”لیژنەیەک لە وەزارەتی ناوخۆ پێشنیازیان کردووە بە مەبەستی ڕێکخستنی ڕەشکردنی جامی سەیارە، ڕێگە بدرێت بە ئۆتۆمبێلی تایبەت جامی سەیارەکانیان ڕەش بکەن، بەڵام لە بەرامبەردا ساڵانە لەگەڵ تازەکردنەوەی مۆڵەتەکەیدا بڕێک پارەیان لێوەربگیرێت”.\nوتیشی، پێشنیازەکە بۆ ئەوەیە، وەک ئێستا هەرکەس هەڵنەستێت بە هەڕەمەکی جامی ئۆتۆمبێلەکەی ڕەش بکات، بەڵکو پێویستی بە مۆڵەت هەبێت.\nبەڕێوەبەری هاتووچۆی هەرێم ئاماژەی بەوەشکرد، بابەتەکە هێشتا تەنها پێشنیازە و نەبووە بە بڕیار، ئەگەر ببێت بە بڕیاریش وەک هاتوچۆ لارییان لێی نیە، بەڵام پێویستە ڕەچاوی بارودۆخی ئەمنیش بکرێت.\nهاوکات سامی جەلال، بەڕێوەبەری دیوانی وەزارەتی ناوخۆی هەرێم لەبارەی پێشنیازەکە و پەیوەندی بە دۆخی ئەمنییەوە بۆ ناس کوردی روونکردەوە: ” هەرچەندە بڕواناکەم شتی وا بکرێت، بەڵام هەرکات بوو بە بڕیار، ئەوکات قسەی خۆمان دەبێت”.\nهەرچەندە لەئێستادا ڕەشکردنی جامی ئۆتۆمبێل قەدەغەیە، بەڵام زۆرینەی ئۆتۆمبێلی بەرپرسانی حزبی یاخود حکومی جام ڕەشن، ئەمە جگە لەوەی هەندێک کەسی ئاسایی وەک حەزێک ئەو کارە دەکەن و ئەگەر لە مەفرەزەکانی هاتوچۆ و پۆلیس و ئاسایشدا بگیرێن، سزا دەدرێن.\nهەفتەیەک بوو لە بوارەکەی کاری دەستکەوتبوو\n09:40 سێ شه‌ممه 29 تشرینی یه‌كه‌م 2019


بورهان شێخ ڕەئوف: خوێندنەوەیەک بۆ کتێبى” چین زلهێزى نوێى جیهان. – WTARIKURD\nبورهان شێخ ڕەئوف: خوێندنەوەیەک بۆ کتێبى” چین زلهێزى نوێى جیهان.\nچاپى دووەمى کتێبى چین زلهێزى نوێى جیهان کەوتە بەردیدى خوێنەران و کتێبخانەى کوردى، ئەم کتێبە هەروەکو لەسەر بەرگى یەکەمى نووسراوە لێکۆڵینەوەیەکى سیاسى، مێژوویى، ئابووریى و کۆمەڵایەتى یە لەلایەن ئەردەڵان عەبدوڵاوە نووسراوە.\nئەم کتێبە جگە لەبەرایى و پەیڤێک بۆ چاپى دووەم لە شەش بەش و دوو پاشکۆ پێکهاتووە، هەوڵدەدەم بە کورتى تیشک بخەمە سەر بەشەکانى. هەرچەندە کتێبخانەى کوردى زۆر هەژارە بە زانیارى وردو فراوان لە سەر وڵاتى چین. بەڵام ئەم هەوڵەى نووسەرى خامەڕەنگین کاک ئەردەڵان عەبدوڵا، کەلێنێکى زۆر ى پڕ کردۆتەوە. بەو هێوایەى لە داهاتوودا بتوانێت زانیارى و لێکۆڵینەوەى وردترمان پێشکەش بکات لە مەڕ وڵاتى چین، لە کاتێکدا هەموو ئاگادارین چین بە قۆناغێکى گرنگ و هەستیار دا تێدەپەڕێت بەرەو لوتکە و چاوى هەموو جیهانى لەسەرە.\nبە وتە گرنگ و دووربینیەى ناپۆلیۆن بۆناپارت دەستى پێکردووە ( واز لە چین بهێنن با بخەوێت ئەگەر لە خەو هەڵسا، هەموو جیهان دەلەرزێت ).\nدواتر باس لە جوگرافیاى چین دەکات، چین دەکەوێتە خۆرهەڵاتى کیشوەرى ئاسیاوە، ڕووبەرێکى زۆرى زەوى بۆخۆى داگیرکردووە، ڕووبەرى زەوى چین 9،5 ملیۆن کم2، واتە بە قەد هەموو کیشوەرى ئەوروپا تا دەگاتە ناوچەى ئۆراڵ.\nچین دراوسێ ى چواردە وڵاتە ئەوانیش بریتین لە هیندستان، پاکستان، ئەفغانستان، تاجیکستان، قرقیزستان، کازاخستان، ڕووسیا، مەنگۆلیا، کوریاى باکور، ڤێتنام، لاوس، میانمار، بۆتان، نیپاڵ.\nهەر لە بەشى یەکەمدا بەوردى باسى لە چیاو ڕووبارو بیابانەکانى وڵاتى چین کردووە، کە ئەم جۆراو جۆر ى و هەمە ڕەنگیە لە و وڵاتە بووەتە فاکتەرێکى بەهێز بۆ کشتوکاڵ و گەشتیاریى، کە سوودى زۆرى بۆ وڵات هەیە و چینیەکان توانیوویانە بە باشى بە بەرى بهێنن. جگە لەو چیاو ڕووبارو دەریاچە سروشتیانە خۆیشیان چینیەکان توانیویانە چەندین بەنداوى گەورە دروست بکەن بۆ گلدانەوەى ئاوى باران و بۆ ئەوەى لە کشتوکاڵدا کەڵکى لێ وەربگرن .\nهەمووان دەزانین چین یەکەمین وڵاتەلە جیهاندا لە ڕووى ژمارەى دانیشتوانەوە بە گوێرەى سەرژمێرى گشتى ساڵى 2018 (980 ، 396 ، 1 ) کەسە.\nهەیکەلى کارگێڕى شارو هەرێمەکانى چین:\nچین لە 22 هەرێمى گەورەو 5 ناوچەى ئۆتۆنۆمی پێکهاتووە 3 هەرێمى لە هەموو یان گەورەترن و ڕووبەرى لە 45% چین داگیر دەکەن ئەوانیش هەرێمەکانى خین یانگ، تیبت، خۆرئاواى مەنگۆلیایە.\nنەتەوە جیاوازەکانى چین:\nوڵاتى چینیش وەکو زۆربەى وڵاتانى ترى جیهان لە کۆمەڵێک نەتەوەو ئاینى جیاواز پێکدێت، زۆرینەیەکى چینى کە بە هانە چینیەکان ناسراون کە 92% دانیشتوانى چین پێکدێنن و کەمە نەتەوەکانیش نزیکى 8% دانیشتوان پێکدێنن. جگە لە هانە چینیەکان 55 نەتەوەى تر هەیە کە بە شێوەیەکى فەرمى لە لایەن حکومەتى چینەوە بەفەرمى دەناسرێن.\nجگە لەمانەش 15تا 20 کەمەنەتەوەى تر هەن، کە حکومەتى چین بەفەرمى نایان ناسێت و دان بە بوونیاندا نانێت کە ژمارەیان دەگاتە 120 تا 140 ملیۆن کەس هەرچەندە تەنها 18 لەم کەمەنەتەوانە ژمارەیان لە 1ملیۆن تێپەڕ ناکات.\nزمانى چینى یەکێکە لە زمانە کۆنەکانى جیهان تەمەنى بۆ زیاتر لە 3000 ساڵ دەگەڕێتەوە، زمانى چینى زیاتر بە وێنە دەنووسرێتەوە کە لە شێوەى زمانە کۆنەکانى میزۆپۆتامیا دەچێت ( سۆمەرى و بابلى ) کە بە زمانى بزمارى ناسراون، هەروەها زمانى چینى لە بەر دێرینى و گەورەیى وڵاتە، کە چەندین زارو دیالێکتى جیاوازى هەیە.\nبارى کۆمەڵایەتى و خێزان:\nکۆمەڵگەى چینى کۆمەڵگەیەکى تەواو تایبەتەو خاوەنى کۆمەڵێک بنەماى سەرەکییە، لەم کۆمەڵگایەشدا (خێزان ) دەبێتە بەردى بناغەولاى چینیەکانیش خێزان خاوەن پێگەیەکى تایبەتە.\nسیاسەتى یەک منداڵى:\nلە دواى شۆڕشەکە 1949 بە سەرکردایەتى ماوتسیتۆنگ ژمارەى دانیشتووانى چین بە شێوەیەکى سەرسوڕهێنەر زیادى کرد، کە حکومەتى چین ناچار بوو سیاسەتى یەک مناڵ پەیڕەو بکات و کەس بۆى نەبێت لە یەک مناڵ زیاترى هەبێت بۆ بەرگرتن لە ڕێژەى زۆرى زیاد بوونى ژمارەى دانیشتووان.\nهەرچەندە لە کاتى سەرکەوتنى شۆرشى چینەوە ماوتسیتۆنگ بە یاسا هەموو ئاینێکى قەدەغەکرد، هەربۆیە ئێستا چین خۆى بە وڵاتێکى سیکۆلار و بێ ئایین دادەنێت، بەڵام لەم دوایەیشدا هەندێک کرانەوە ڕویداوە، تا ڕادەیەک بوار دەدات بە ئاشتیانە تقوساتى ئایینى خۆیان بکەن، بە گشتى ئێستا لە چین ئەم ئاینانە هەن ( تاوى، کۆنڤۆشى، بودى، کریستى، ئیسلام .\nخوێندەوارى و ڕوناکبیرى\nپێش شۆڕش چین وڵاتێکى ئێجگار دواکەوتوو بوو، بەشێکى زۆرى نەخوێندەواربوون تەنها کەمایەتیەکى کەم دەیانتوانى بخوێنن، لێ پاش شۆڕش بارى وڵات بە جارێکى تر گۆڕا، یەکێک لە دەستکەوتەکانى شۆرشى چین بەرزکردنەوەى ئاستى ڕۆشنبیرى خوێندەوارى خەڵکى چین بوو.\nئەمڕۆلە چین 2200 ڕۆژنامەى هەفتانە و ڕۆژانە هەیە جگە لە سەدان گۆڤارى هەمەجۆرى ئەدەبى و زانستى و کولتوورى بە شێوەیەک لە ئێستادا چین گەورەترین بازاڕى فرۆشتنى ڕۆژنامەو گۆڤارەو هەروەها نزیکەى 3000 ڕادیۆو تەلە فزیۆن هەیە، ئێستا 93،3% چینیەکان تەلەفیزیۆنیان هەیە و، 58،6% یشیان ڕۆژنامە دەخوێننەوە. پێویستە ئەوەش بڵێین کە بەشى زۆرى چاپخانەکان لە ژێر کۆنترۆڵى حکومەتدان.\nبەشى دووەمە کتێبەکە\nبەشى دووەمى ئەم کتێبە ناوازەو گرنگە بە کورتى، بەڵام بە کەڵک و بە وردى باسى مێژووى چین دەکات و بەراوردى لە گەڵ مێژووى میزۆپۆتامیا و میسر دەکات. چین خاوەنى مێژوویەکى ئێجگار کۆن و دێرینە، کە خۆى لە هەزاران ساڵدا دەبینێتەوە، هیچ وڵاتێک هێندەى چین مێژووى نووسراوى نیە ، ڕاستە میسرو ناوچەى میزۆپۆتامیا دوو ناوچەى کۆنى جیهانن و شارستانییەکى ئێجگار کۆنیان هەیە. بەڵام جیاوازى نێوان ئەم دوو ناوچە یە لە گەڵ چین ئەوەیە، کە چین توانى بۆ ماوەى هەزاران ساڵ بەرگرى لە وڵات و کولتوورى کۆنى خۆى بکات. لێ ئەم ناوچانە واتە میسرو میزۆپۆتامیا نەیانتوانى بەرگرى لە کولتوورى کۆنى خۆیان بکەن، بگرە ئەم ناوچەیە نەک کولتوورى بەڵکو لە ڕووى دیمۆگرافیشەوە گۆڕانى ئێجگار گەورەى بەسەرداهات.\nدیارە لە مێژووى کۆنى هەزاران ساڵەى چیندا، دەیان بنەماڵە ى گەورە حوکمى چینیان کردووە وا لێرەدا هەوڵدەدەین بە کورتى هەندێک لەو بنەماڵانە بنووسین:\n1- فەرمانڕەوایى بنەماڵەى خیا 2200 بۆ 1800 پ . ز\n2- فەرمانڕەوایى شانگ ساڵە 1766 بۆ 1050 پ.ز\n3- فەرمانڕەوایى بنەماڵەى تسۆ 1050 بۆ 221 پ.ز\n4- فەرمانڕەوایى بنەماڵەى کین 221بۆ 207پ.ز\nهەر لەم بەشەدا باسى دیوارە مەزنەکەى چین کراوە، کە یەکێکە لە سیمبوڵە ناسراوەکانى ئەو وڵاتە مێژووى دروستکردنى دەگەڕێتەوە بۆ سەدەى حەوتى پێش زایین و، لە سەردەمى فەرمانڕەوایى ( کین ) دا دەستکرا بە دروستکردنى ئەم دیوارە. دیارە ئەم دیوارە لە چەندین شوێن و کاتى جیاوازدا دروستکرا، بە هاتنى هەر فەرمانڕەوایەکى نوێ دەستکراوە بە دروستکردنەوەى و نۆژەنکردنەوەى ئەم دیوارە. بۆیە بە گشتى زۆربەى مێژوونووسان و چینۆلۆژیۆیەکان پێیان وایە، کە مێژووى ئەم دیوارە لە سەدەکانى 7و6 پێش زایینەوە دەست پێدەکات و تا سەدەکانى 15 ى زایین بەردەوام دەبێت.\nناکرێت باسى ئەم دیوارە بکەین و باسى قوربانیەکانى نەکەین، کە ئەو خەڵکە زەحمەتکێش و هەژارەو بووە، کە ئەم دیوارەى دروستکردووە . بە پێ ى بۆچوونى زۆربەى مێژوونووسان بۆ دروستکردنى ئەم دیوارە زیاتر لە 300 هەزار سەربازو کرێکار بەکارهێنراوە، کە لە خراپترین هەلوومەرجى ژیاندا کاریان پێکراوە. تا ئەم دیوارە تەواو بووە، کە هەزارانیان بریندارو کوژراون.\nبابەتێکى ترى گرنگ لەم بەشەدا حەزدەکەم بە کورتە ئاماژەى پێ بدەم، چین و داگیرکارى ئەوروپیە. لە کاتێکدا لە مێژووى کۆنو نوێ ى چیندا پەلامارى خاکى هیچ وڵاتێکیان نەداوە، بەڵام ئینگلیزەکان بە تایبەتى زۆر بی َبەزەییانەو دڕندانەو چەتەگەرانە پەلامارى چینیان داوە. ئەوەى، کە پێى دەڵێن جەنگى تلیاک بە زۆرى زۆردارەکى شمەکێکى زیانبەخشى بە زۆر بە گەلێکى تر بسەپێنێت.\nبەشى سێ یەم\nباسى دامەزراندنى پارتى کۆمۆنیستى چینى دەکات هەر لە هۆکارەکانیەوە هەر لە بزاڤى جوتیارانەوەتا سەرهەڵدانى چینى کرێکارى چینى تا خەباتى کرێکاران و ژنان بۆ سەعاتى کارو پشوو و کرێ و مافى مانگرتن و دامەزراندنى سەندیکاو بڵاوبوونەوەى بیرى کۆمۆنیستى. سەرهەڵدانى ڕاى جیاوازو دەرکەوتنى ماوتسیتۆنگ و کاریگەرى ئەو لە سەر ڕووداوەکانو سەرکەوتنى شۆڕش و کۆتایى هاتنى شەڕى ناوخۆ و ڕاگەیاندنى کۆمارى گەلى چین لە 1 ئۆکتۆبەرى 1949 لێرەشەوە قۆناغێکى نوێ دەست پێدەکات.\nدواتر یش باسى دامەزراندنى دامودەزگاکانى دەوڵەت دەکات و دواى مردنى ماوتسیتۆنگیش دینگ خیا پینگ بە ناوبانگترین سەرکردەى چینە.\nئایا چین دەبێتە زلهێزى مەزنى جیهان، ئەم بەشەى بە وتەیەکى (جولیس نیری ) سەرۆکى تەنزتنیا دەستپێکردووە کەدەڵێت: لە مێژووماندا بیگانەکان دەهاتن هێڵى ئاسنیان بۆ دروست دەکردین بۆ ئەوەى سەروەت و سامانى کیشوەرەکەمان تاڵان بکەن، بەڵام ئەمڕۆ چینیەکان هێڵى ئاسنینمان بۆ دروست دەکەن تا خزمەتى هاوڵاتیانمان بکەین و و ئابوورییەکەمان پێش بکەوێت.\nئەمە لە لایەک لە لایەکى ترەوە چین زۆر خاڵى بەهێزى هەیە بۆ ئەوەى ببێت بە زلهێز ئەوانیش ئەمانەن:\n1- ئابوورییەکى بەهێز، کە دووەمینە لە جیهاندا.\n2- سوپایەکى بەهێز کە ئەویش دووەمە لە جیهاندا.\n3- ژمارەیەکى زۆر ى دانیشتووان کە یەکەمە لە سەر ئاستى جیهان.\n4- بوونى ڕووبەرێکى گەورەى زەوى کە سێهەم دەوڵەتى گەورەى جیهانە لە ڕووى ڕووبەرو زەوییەوە.\nباسى پەیوەندى کوردو کۆمارى چین دەکات\nلەم بەشەدا باسى پەیوەندى بازرگانى نێوان هەرێم و چین و سەرەتاکانى بڵاوبوونەوەى بیرى ماویزم و کۆمەڵەى ڕەنجدەرانى کوردستان و هەڵوێشتى چین و شۆڕشەکانى کوردستان و بێهەڵوێستى چین بەرامبەر بە مەسەلەى کورد.\nهەگبەى چین کۆمەڵە وتارو گەشتەکانى نووسەرە بۆ وڵاتى چین، کە ئەوانیش بابەتى گرنگ و بە سوودن لەوەیە لێرەدا بوارى ئەوە نەبێت باسى ئەوانە بکەم.تەنها ئاماژە بە وتارێک دەکەم، کە زۆر گرنگە بۆ هاوسەنگى ئەم بابەتە ئەوەیە نووسەر یان لێکۆڵەر نابێت هەر لایەنى پۆزەتیف بخاتە ڕوو. بەڵکو پێویستە خاڵى نەگەتیفیش بەیان بکات دەربارەى بابەت بۆیە لێرەدا نووسەر چەند خاڵێک دەخاتە ڕوو، کە بۆ چین نەبووەتە زلهێز تا ئێستا ئەوانیش ئەمانەن:\n1- کێشەى ناوخۆیى: چین هێشتا بە دەست کۆمەڵێک کێشەى ناوخۆییەوە دەناڵێنێت لە سەرووى هەموویانەوە هەژاریى و بێکارىی. هێشتا چین لە ڕووى داهاتى تاکەوە ڕێژەى کەمە\n2- نەبوونى کەسانى شارەزاو پسپۆر:\nنەبوونى کەسانى شارەزاو پسپۆڕ لە بوارى هەرێم و دەڤەرو گەلەکانى جیهان، هێشتا چین لەم بوارەدا لە چاو وڵاتانى وەکو ڕوسیا و ئەمریکا هەژارە.\n3- پێڕەو کردنى سیاسەتى هۆڵەندى : چین هەمان سیاسەتى کۆلۆنیاى بەریتانیاو فەرەنساو یان ئەمریکاى ئێستا پێڕەو ناکات، بەڵکو سیاسەتى هۆڵەندى لە سەدەى نۆزدە پێڕەو دەکات کاتێک تەنها گرنگیان بە بازاڕەکانى جیهان دەداو وازیان لە سیاسەتى جیهانى هێنابوو.\nلە کۆتاییدا ماوەتەوە بڵێم گەندەڵى پەتا گەورەکەى سەردەم ئەوانیشى زۆر بە توندى گرتۆتەوە زۆر بە توندیش بە گژیا چوونەتەوە و هەزاران کەس لە سەرکردە باڵاکان و کادیر و ئەندامەکانى پارتى کۆمۆنیستى چینى تێوە گلاون و ڕووبەڕووى یاساو دادگاکان کراونەتەوە و لە زیندانیشدان دەکرێت لە عێراق و کوردستانیش سوود لە ئەزموونى ئەوان بۆ بە گژاچوونەوەى گەندەڵى وەربگیرێت.\nپێمخۆشە ئوەش بڵێم ئەم پەڕتووکە بابەتێکى گرنگ و پڕزانیارییە لە سەر وڵات و گەلى چینى مەزن و ئەزموونەتاڵ و سوێرو ترش و شیرینەکانیان لە گەڵ داگیرکەرە زاڵم زۆردارەکانى وڵاتەکەیان بۆیە کاتێک نووسەرى ئەمریکى جۆن رایت کتێبى ( دە ڕۆژ جیهان هەژا) ى نووسى لە سەر شۆڕشى ئۆکتۆبەرى ڕووسیا، لینین وتى داوا لە کریکارانى جیهان دەکەم ئەم کتێبە بخوێننەوە، منیش داوا لە لە هەموو ئەوانەى حەز بە مێژووى گەلان و خەباتیان دەکەن بە تایبەتى مێژووى خەباتى گەلى چین ئەم کتێبە بخوێننەوە.\nعیماد عه‌لی: له‌م كاته‌دا هه‌ڵوێستی راسته‌قینه ده‌رده‌كه‌وێت.\nعوسمان عومەر: جاش و جاشیەتى/ بەشى دووەم.


پێشانگایەکی تایبەت بە کارە وەرزشیەکانی دیار ڕەحمان دەکرێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/04/27 - 2:59 PM\nتایبەت بە کارە وەرزشیەکانی یاریزانی پێشوی یانەی هەولێر،(دیار رەحمان) پێشانگایەکی تایبەت دەکرێتەوە.\nبەسەرپەرشتی وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیارە ۲۸ی نیسانی ۲۰۱۹، بۆ ماوەی دوو ڕۆژ تایبەت بەکارە وەرزشیەکانی یاریزانی پێشوی یانەی هەولێر، (دیار رەحمان) پێشانگایەکی تایبەتی فۆتۆی وەرزشی لە ژێر ناونیشانی (ئەزموونی دیار رەحمان) بکرێتەوە.\nپێشانگاکە لەلایەن فۆتۆگرافەری وەرزشی (ئومێد ئیبراهیم) لە هۆڵی گەلەری میدیا ڕێکدەخرێت.\nماوەی زیاتر لە ساڵێکە یاریزانی پێشوی یانەی هەولێر، (دیار رەحمان) ڕووبەڕووی نەحۆشیەکی دەگمەن بۆتەوە، ماوەیەکی زۆرە بەهۆی نەخۆشییەکەی لە یاریگاکان دوورکەوتووەتەوە، نەخۆشی یاریزانەکەش زۆرترین کاردانەوەی لە باشوری کوردستان بەدوای خۆیدا هێناوە.\nپێشتر یاریزان (دیار رەحمان) بۆ یانەکانی هەلێر و بروسک یاریی کردووە و پێنج نازناوی خولی کوردستانی بەدەستهێناوە، لەگەڵ هەڵبژاردەی کوردستان بەشداریی لە جامی ڤیڤادا کردووە و لەگەڵ یانەی هەولێریش نازناوی خولی عێراقی بەدەستهێناوە.


یادی ١٧ ساڵەی ماڵپەری گیاڕەنگ پیرۆزبێت! – Giareng\nیادی ١٧ ساڵەی ماڵپەری گیاڕەنگ پیرۆزبێت!\nلە سێ شه‌ممه - 23 04 2019\nبە بۆنەی ١٧ی دەست بەکاربوونی پاڵپەڕی گیاڕەنگ، پیرۆزبایی گەرم لە یەك بەیەكی بەرێوەبەرانی دەکەم و دەستی ماندوویەتیان دەگووشم و هیوای بەردەوامی و سەرکەوتن و گەشەکردنی زیاتریان لەو بوارە گرینگ و جەوهەرەیدا بۆ دەخوازم.\nگەڵێك دڵخۆشم گیاڕەنگ بێ ئەوەی ڕەچاوی جیاکاری و هەڵاوارنی سیاسی و هزریکردبێ، ئەو بابەت و وتارانەشیان بڵاو کردۆتەوە کە تێیدا ڕەخنە لەو حیزبەی گرتووە کە بەرێز” حەمەرەسووڵ” خۆی ئەندامیەتی.\nزۆر شانازی بە بوێری و هاوڵ و ماندووبوونتان لە بواری ڕاگەیاندندا دەکەم، ئێوە هەتا خەباتی شار و شاخ بوو وەك پێشمەرگەیەکی ئازا و چاونەترس، هەردەم لەسەنگەری پێشەوەدا مەتەرێزتان دەگرت، ،ئێستا هەر بەو ئازایەتی و بوێریە ترۆپی ڕاگەیانتان گرتووە.\nهەر بەو بۆنەوە پیرۆزبایی لە ئێوە و لە لایەنگران و خوێنەرانی گیاڕەنگ دەکەم و خۆم بە منت بارتان دەزانی کە لەو ڕۆژەدا شتێك نەڵێـم و نەنووسم. گیارەنگ بۆتە هەوێنی کۆکردنەوە و پێکەوە ئاشناکردن و لێك نزیكکردنەوەی زۆر لە تێکۆشەرانی نێو بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی و ئازادیخوازانی کوردی نێو خۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.\nپێمخۆشبوو لەو بارەشەوە ستایشتان بکەم کە ماڵپەڕی سەرسەوزی” گیاڕەنگ” لە مێژووی دەست بەکاربوونیەوە هەتا ئەمڕۆ بەتەواوی خۆی پاراستووە لە بڵاوکردنەوەی بابەت گەلیك کە زمانی زبر و توندئاژۆیی بەسەردازاڵبووە و زیانی بۆ سەر ئاشتەوای سیاسی و کۆمەڵایەتی هەبووبێ.\nلەو بارەشەوە زۆر حەکیمانە هەڵسو کەوتی لە گەڵ ئەو بارودۆخە سیاسەیی کە پاش لێکترازانی تێکۆشەرانی حیزبی دێمۆکڕات بەسەر کەش و هەوای سیاسی و کومەڵایەتی کوردستان و ژیانی ڕاگەیاندن زاڵببوو، هەڵوێستی وەرگرت و نەبووە بە بەشێك لە گڕدانی تەندووری توندووتیژی و ئاڵۆزترکردنی بارۆخۆی پەیوەندیەکان.\n١٧ سالەی گیارەنگی سەرسەوز! کەریم ئەڵلاوەیسی\nئامریكا و ئامریكای لاتین. عەلی مەحمود محەممەد\nئەدەبی و هونەری 483


جۆ بایدن: جیاوازی نێوان پێداچوونەوەکان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nجۆ بایدن: جیاوازی نێوان پێداچوونەوەکان\nجۆ بایدن (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ٢١:٥٦، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠\n٥٬٢١٤ بایت زیاد کرا ، ١ year ago\nوەک پێداچوونەوەی ٠٤:١٢، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (دەستکاری)\nوەک پێداچوونەوەی ٢١:٥٦، ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ (دەستکاری) (پووچەڵکردنەوە)\n=== بانگەشەی بۆ هەڵبژاردنی ١٩٨٨ی بۆ سەرۆکایەتی ===\n[[پەڕگە:Joe Biden in 1987 at White House.png|وێنۆک|بایدن لە کۆشکی سپی، ساڵی ١٩٨٧.|231x231پیکسڵ]]بایدن لە ٩ی تەمووزی ١٩٨٧ بەشێوەیەکی ڕەسمی خۆکاندیدکردنی بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا لەسەر حیزبی دیموکرات ڕاگەیاند. بایدن وەک کاندیدێکی بەهێز دەبینرا بەهۆی توانای قسەکردنی و هەروەها هەبوونی کەسایەتیەکی دیار لەوکاتەی لە کۆمییسیۆنی دادوەری ئەنجومەندا سەرپەرشتی دامەزراندنی دادوەر ڕۆبەرت بۆرکی لە دادگای باڵای ئەمەریکا کرد. بایدن دەبووە گەنجترین سەرۆکی هەڵبژێردراو، دوای جۆن ئێف کێنەدی. لە ماوەیەکی کەمی ئەو ساڵەدا توانی بڕە پارەیەکی زۆر بۆ بانگەشەکردن کۆبکاتەوە.\n[[پەڕگە:Joe Biden in 1987 at White House.png|وێنۆک|بایدن لە کۆشکی سپی، ساڵی ١٩٨٧.|231x231پیکسڵ]]\nبەڵام دوای دوو مانگ، پەیامی بانگەشەکانی بایدن بەلای دەنگدەرانەوە ناڕوونتر ببوو بەهۆی هەندێ کێشەی ناوخۆیی لەگەڵ ستافی بانگەشەکردنیدا، و لە مانگی ئەیلولدا، بایدن بەوە تۆمەتبارکرا کە وتاری سەرۆکی حیزبی کرێکاری بەڕیتانیا نیڵ کینۆکی بۆخۆی بەکارهێنابوو، ووتارەکەی نیڵ نیکۆک بەمشێوەیە بوو:
بۆچی من یەکەمین ئەندامی خانەوادەی کینۆکم کەوا توانیومە بچمە زانکۆ؟ [دواتر لەکاتی وتارەکەدا، پەنجە بۆ هاوسەرەکەی درێژ دەکات و بە هۆکاری ئەم دەستکەوتەی دەزانێ] ئەی بۆچی گلێنیس یەکەمین ئافرەتە لەنێو هەزاران نەوەی خێزانەکەی کە بچێتە زانکۆ؟ لەبەر ئەوەبوو کە ئەوانەی پێشووتر بلیمەت نەبوو؟
ووتارەکەی بایدنیش بەمشێوەیە بوو:
لەوکاتەی بەرەو ئێرە دەهاتم بیرمدەکردەوە، بۆچی جۆ بایدن یەکەمین ئەندامی خانەوادەکەیەتی کە چۆتە زانکۆ؟ [دواتر لەکاتی وتارەکەدا، پەنجە بۆ هاوسەرەکەی درێژ دەکات و بە هۆکاری ئەم دەستکەوتەی دەزانێ] بۆچی هاوسەرەکەم کەوا لەنێو ئامادەبووان دانیشتووە یەکەمین ئەندامی خێزانەکەیەتی کە بچێتە زانکۆ؟ ئەمە لەبەرئەوەیە کە دایکان و باوکانمان بلیمەت نەبوونە؟ ئایا لەبەرئەوەیە لەنێو هەزاران نەوەی خانەوادەی بایدن من زیرەکتر بوومە؟
هەرچەندە بایدن چەند جارێک ئاماژەی بە ناوی کینۆک دابوو لە وتارەکانی، بەڵام لەم دوو وتاریدا ئەمەی نەکرد. لە سەرەتای هەمان ساڵیشدا هەدنێ ڕستەی لە وتارێکی ڕۆبەرت ئێف کێنەدیش بردبوو (کە نووسەری وتارەکەی بەرپرسیارەتی گرتە ئەستۆ دواتر) و ڕستەیەکی کورت لە وتاری دەستبەکاربوونی جۆن ئێف کێنەدی. لە وەڵامی بردن و دزینی وتاری کەسایەتیەکانی دیکە بایدن گوتی کە سیاسەتمەداران بەشێوەیەکی گشتی قسەی یەکتری دەبەن بەبێ ناوهێنان، تەنانەت یەکێک لە ڕکابەرەکانی، [[جێسی جاکسن]]، هەمان ئەو وتارانەی ئەوی بەکارهێنابوو.\nدوای چەند ڕۆژێک لەمە، حاڵەتێکی تر بڵاوبوویەوە کە هی سەردەمی قوتابیەتی بایدن بوو لە کۆلێژی یاسا. لە یەکەمین ساڵیدا، بایدن بابەتێکی بڵاوکردبووە کەوا بە زۆری لە وتارێکی گۆڤاری فۆردهام لۆو وەرگیرابوو، و بایدن تەنها یەکجار ئاماژەپێدانی بە سەرچاوەکەی بەکارهێنابوو و زۆربەی زانیاریەکانیسی لەوێ هێنابوو، بایدن ڕایگەیاند کە ئەو بەباشی لە یاساکانی دانانی سەرچاوە و ئاماژەپێدان حاڵی نەبوبوو.\nهەروەها بایدن چەند بانگەشەیەکی کرد وەک زیادەڕۆیی دەبینرا، بۆ نموونە دەیگوت کە سێ بڕوانامەی لە زانکۆی بەدەستهێناوە، کەوا بەخۆڕایی کۆلێژی یاسای خوێندووە، و یەکەمی پۆلەکەی بووە و بەشداربووە لە خۆپیشاندانی چالاکوانانی مافە مەدەنیەکان. بەهۆی تەرکیزی بەردەوامی میدیاکان لەسەر ووتارەکانی و ئەم هەڵانەی بایدن، لە ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٨٧، بایدن کۆتایی بە بانگەشەی سەرۆکایەتی هێنا کە بە گوتەی خۆی بەهۆی "نوێکردنەوەی هەڵەکانی ڕابردوویەوە لەلایەن میدیاکان" ئەم بڕیارەی دابوو.\n=== نەشتەرگەری مێشک ===\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/wiki/تایبەت:MobileDiff/729477»


سەرۆک وەزیر هەبێرت مینیس دەڵێت هەتا ئێستا پشتڕاست کراوەتەوە کە حەوت کەس گیانیان لەدەست داوە بەهۆی ئەو باوباهۆزە، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت ژمارەکە زیاد بکات. ئەو بەڵێنی دا بە هەمو جۆرێک هاوکاری ئەو خەڵکە دەکرێت کە زیانیان پێگەیشتووە.\nنێوەندی نیشتمانی باوباهۆزی ئەمەریکا دەڵێت ئاوی لافاوەکە لە دوورگەکانی گراند بەهاما و ئەباکۆ ئیتر هێواش هێواش کەم دەبێتەوە.\nهەوڵەکانی هاوکاری کردن تێکچوو بەهۆی ئەوەی کە باوباهۆزەکە لە دوورگەکان زۆر مایەوە و بایەکەشی زۆر بەهێز بوو لەگەڵ بارانێکی زۆردا ئەمەش بوو بەهۆی ئەوەی ڕێڕەوی فڕۆکەکان لە فڕۆکەخانەی گراند بەهاما پڕبێت لە ئاو.\nڕێکخراوەی خاچی سور دەڵێت دۆریان زۆر بە سەختی نزیکەی نیوەی ماڵەکانی لە گراند بەهاما و ئەباکۆ وێران کردووە و نزیکەی 62 هەزار کەس پێویستیان بە ئاوی پاکی خواردنەوە هەیە. نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت نزیکەی 60 هەزار کەس پێویستیان بە هاوکاری هەیە پاش ئەوە باوباهۆزە.\nهێزی باوباهۆزی دۆریان کەم بۆتەوە لە کاتێکدا بەرەو باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەمەریکا دەڕوات بەڵام هەر مەترسیدار دەمێنێتەوە.\nنێوەندی باوباهۆزی نیشتمانی ئەمەریکا سەرلەبەیانی ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند هێشتا باوباهۆزەکە خێرایی بایەکەی زۆر بەهێزەو لە کاتژمێرێکدا 165 کیلۆمەتر دەڕوات و بە شێوەیەکی مەترسیدار بەرەو کەنارەکانی فلۆریدا و جۆرجیا دەڕوات. ولایەتەکانی کارۆلاینای باشوور و کارۆلاینای باکووریش بۆ ڕۆژانی پێنجشەممەو هەینی لەمەترسیدا دەبن.


دکتۆر ئارام ڕه‌فعه‌ت : سەرەتایەک بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی شەفافییەت لە ئیدارەکردنی نەوتی هەرێمدا . – WTARIKURD\nخەلەلێکی سیستەمی حوکمرانی‌و سیاسەتی نەوتی هەرێم نەبوونی دەزگا و دامەزراوەی تایبەتە بە توێژینەوە لە سیاسەتی نەوتی هەرێم بەگشتی‌و شەفافییەت لە ئیدارەکردنی نەوتدا بەتایبەتی . گرنگی توێژینەوە لە ئاستی شەفافییەتی نەوت لەوەدایە هۆکارێکە بۆ ئاشنابوونمان لە سروشتی حوکمرانیی وڵات‌و رادەی سوود وەرگرتنی هاوڵاتییان لە داهاتی نەوت . لە جیهاندا دەیان دامەزراوە و ناوەندی تایبەت بەمەسەلەی شەفافییەت کار لەسەر هەڵسەنگاندن و توێژینەوە لەو بوارەدا دەکەن ، بەڵام ئەم جۆرە دامەزراوانە لەکوردستاندا غائیبن . وەک سەرەتایەک بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی شەفافییەت لە هەرێمدا دەکرێت سوود لە پێوەری هەندێک لەو دامەزراوانە ، لەوانەش ” ریسۆرس گۆڤەرنەنس ئیندێکس ” وەربگیرێت . ئەم دامەزراوەیە چوار پێوەری بەکارهێناوە بۆ توێژینەوە و بەراوردکاری لەنێوان ٥٨ وڵاتدا وە ریزبەندکردنییان لەسەر بنەمای شەفافییەت .\nپێوەری یەکەم چوارچێوەی یاسایی ئیدارەکردنی نەوتە . نەبوونی چوارچێوەیەکی یاسایی لاوازترین خاڵی سیاسەتی نەوتی هەرێمە . لەراستیدا، حکومەتی هەرێم زیاتر لەسەر بنەمای سیاسەتی ئەمری واقیع کار لەسەر کەرتی نەوت دەکات نەک چوارچێوەی یاسایی . لەلایەکەوە ، نوێنەرانی کورد لەبەغدا نەتوانییانە رەزامەندی عێڕاق بۆ مافی هەرێم لە ئیدارەکرنی نەوتەکەیدا دەستەبەربکەن ، وە نە توانیشیان بەغدا ناچار بکەن دان بە یاسای نەوت‌و غازی هەرێمدا بنێت . جگەلەوە ، حکومەتی هەرێم کار بەبەشێکی بەرچاوی یاسای نەوت‌و غازەکەی خۆیشی ناکات ، لەوانەش دامەزراندنی کۆمپانییایەکی نیشتیمانی‌و سندوقی داهاته نه‌وتیه‌كان .\nپێوەری دووەم ئاستی ئاگاداری ڕای گشتییە لە وردەکارییەکانی پەیوەست بە سامانی سروشتییەوە . لەم هەرێمەدا تەنها هەڵقەیەکی زۆر بچوک‌و داخراو ئاگاداری وردەکاری گرێبەستەکان‌و پرۆسەی دەرهێنان و فرشتن و داهاتی نەوتن . ئەو هەلقەیەش لە سەرۆکی هەرێم‌و سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران‌و وەزیری سامانە سروشتییەکان پێکهاتووە ، تەنانەت کەسی دووەمی ناو ئەو دەزگایانە ، واتە جێگری سەرۆکی هەرێم و جێگری سەرۆکی حکومەت و بریکاری وەزارەتی سامانە سروشتییەکان زانییارییان لەو بوارەدا نییە و بەئاشكرا بێئاگایی خۆیان لە چۆنییەتی مامەڵەکردن بە نەوتەوە دەربڕیوە . لەراستیدا ، زانیاری و دەسەڵاتەکانی وەزیری سامانە سروشتییەکانیش سنوردارن‌و لە هەندێک مەسەلەی وەک واژۆکردنی گرێبەستەکان‌و بڕی نەوتی فرۆشراو شوێنی هەڵگرتنی داهاتی نەوت تێناپەڕێت . چۆنییەتی خەرجکردن‌و مامەڵە کردن بە خودی داهاتەکەوە بەشێک نییە لە سەڵاحییەتی ئەو وەزیرە و مافی مامەڵەکردن‌و خەرجکردنی داهاتەکە لەدەسەڵاتی حەسری هەر یەک لە سەرۆک و سەرەک وەزیرانی هەرێمدایە .\nپێوەری سێیەم ، چاودێریکردن‌و هاوسەنگییە ( چێک و باڵانس ) . چەندە دامەزراوەی جۆراوجۆری وەک ئەنجومەنی پیران ( سێنات) ، پەرلەمان ، دادوەری گشتی ، سندوقی داهات بەشداربن لە پرۆسەی چاودێریکردن و ئیدارەکردنی نەوتدا هێندە بوار بۆ شەفافییەت لەو مەلەفەدا دەرەخسێت . دامەزراوەی لەو جۆرە وەک فیلتەری جۆراوجۆر بۆ داڕشتنی سیاسەتی نەوت رۆڵ دەبینێت‌و ناهێڵیت هەموو دەسەڵاتەکانی پەیوەست بەنەوت لەلایەن دامەزراوەیەک یان بنەماڵەیەکەوە قۆرخ بکرێن . لەهەرێمدا نە ئەنجومەنی سێنات هەیە و نە سندوقی داهات ، وە دامەزراوەی پەرلەمان و دادوەری گشتی لاوازو بێدەسەڵات‌و پاسیفن‌و توانای چاودێریکردنی سامانە سروشتییەکانی نییە . پرۆسه‌ی نه‌وت به‌گشتی بێ هیچ جۆرە چاودێریی هاوسەنگییەک لەلایەن دامه‌زراوه پەیوەندیدارەكانی هه‌رێم بریاری له‌سه‌ر ده‌درێت‌و به‌ڕێوه‌ده‌برێت .\nپێوەری چوارەم سروشتی حوکمڕانی وڵاتە . هەرێمی کوردستان لەقەیرانێکی قوڵی حوكمڕانیدا دەژیت . لەسەر ئاستی عێڕاق زۆرینەی کێشەکانی چارەسەرنەکراون‌و بە هەڵپەسێردراوی ماونەتەوە . نزیک بە سێیەکی خاکی باشوری کوردستان لەدەرەوەی حوكمڕانی هەرێمدایە . لەهەرێمدا دوو حیزبی دەسەڵاتدار دەستییان بەسەر زۆرینەی جومگەکانی ژیان و ژیاری خەڵکیدا گرتووە . ئەم قۆرخکارییەی دەسەڵات زەمینەی خۆشکردووە بۆ تەوزیفکردنی سامانی نەوت بۆ کۆنترۆڵکردنی زیاتری کۆمەڵگای کوردستانی . هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات نەیانتوانییوە لە سەر شێواز و سیستەمی حوکمرانی کوردستان رێک بکەون و زیاتر لە ٢٢ ساڵە هەرێم لەفەراغێکی دەستوریدا دەژیت . هەموو ئەوانە بەسەریەکەوە کاریگەری نەرێنی لەسەر شەفافییەت لە ئیدارەکردنی نەوتدا دروستکردووە .