دیدێكی ڕه‌خنه‌یی بۆ كتێبی_ كورد له دیدی سوێدییه‌كانه‌وه … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tOctober 1, 2017\tGeneral, Literature\nزۆرجار ڕێككه‌وتووه، ناونیشانی وتارێك یاخود كتێبێك، سه‌رنجمان ڕاده‌كێشێت‌و له‌و ڕوانگه‌یه‌شه‌وه، ده‌چینه نێوكتێیه‌كه‌و ده‌یخوێنینه‌وه. له هه‌ندێ كاتدا، ناونیشانه‌كان جوان‌و واتادارن‌و له هه‌ندێ كاتیشدا، ناونیشانێكی ساده‌و ئاسایین.به‌ڵام ئه‌وه‌ی لێره‌دا گرنگه ئه‌وه‌یه، كه ناویشان، كلیلی كردنه‌وه‌ی هه‌ر ده‌قێكه‌وسه‌ره‌تاو ده‌سپێكی گرنگ‌و سه‌رنج ڕاكێشه، بۆ ئه‌وه‌ی خوێنه‌ر كتێبه‌كه بخوێنێته‌وه. زۆرجار ڕووبه‌ڕووی ناونیشانی واده‌بینه‌وه، كه خوێنه‌ر سه‌رسام ده‌كات‌و حه‌زده‌كات له زووترین كات كتێبه‌كه بخوێنێته‌وه. كاتێكیش ده‌ست به خوێنه‌وه ده‌كه‌ین، ده‌بینین كتێبه‌كه له ئاست ئه‌و ناونیشانه گه‌وره‌یه نییه كه بۆی دانراوه. ناوه‌ڕۆكێكی ساده‌و ساكاری هه‌یه. كورد له دیدی سوێدییه‌كانه‌وه، ناونیشانی كتێبێكه، كه كاوه ئه‌مین ئاماده‌ی كردووه‌و ناوه‌ندی توێژینه‌وه‌ی مێژوویی جه‌میل ڕۆژبه‌یانی له‌وماوانه‌ی ڕابردوودا،چاپی كردووه. خوێنه‌ر كه‌ئه‌وناونیشانه ده‌بینێت، بیری بۆ ئه‌وه ده‌چێت كه ئه‌و كتێبه، ڵێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی سیاسی‌و سۆسیۆلۆژی‌و فه‌رهه‌نگییه، كه تیایدا سوێدییه‌كان له باره‌ی كورده‌وه نووسیویانه. یاخود دیدی فیكری‌و ڕه‌خنه‌یی‌و كلتووری سوێدییه‌كانه بۆ جالیه‌ی كوردوئاوێته‌بوونی تاكی كوردییه، وه‌ك تاكێكی ڕۆژهه‌ڵاتی له گه‌ڵ كلتووری وڵاتێكی خۆرئاوادا.\nكه‌چی كه كتَێبه‌كه ده‌خوێنینه‌وه، ده‌بینین به پێچه‌وانه‌وه‌یه. ناوه‌ڕۆكی ئه‌و كتێبه، زنجیره چاوپێكه‌وتنێكه له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌كی سیاسی‌و ئه‌كادیمی‌و حزبی‌وئایینی، كه دۆستی كوردن‌و نووسه‌ر له میانه‌ی چاوپێكه‌وتنیاندا، له‌و كتێبه‌دا كۆی كردوونه‌ته‌وه. ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌ره‌نجه،به شێكی زۆری وه‌ڵامی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌و هه‌ڵسه‌نگاندیان بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد، وه‌ك گه‌لێكی بێ ده‌وڵه‌ت، هیچ په‌یوه‌ندییان به ئێستای ئه‌زموونی كوردی‌و دۆخی سیاسی‌و كارگێڕی‌و ئابووریانه‌ی هه‌رێمی كوردستانه‌وه نییه. به‌ڵكو زۆربه‌یان په‌یوه‌ندییان به ڕووداوه‌كانی ساڵانی شه‌ست‌و شۆڕشی ئه‌یلول‌و كاره‌ساته‌كانی گه‌لی كورده‌وه هه‌یه، له هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا.\nنازانم ئه‌و وه‌ڵام‌و پرسیارانه، چ په‌یوه‌ندییان به‌خوێنه‌ری كوردو تاكی كورده‌وه هه‌یه له ئێستادا؟ ئه‌گه‌ر خوێنه‌رێكی كورد مه‌به‌ستی بێت له باره‌ی شۆڕشی ئه‌یلوله‌وه زانیاریی هه‌بێت، پێویست به‌وه ناكات له ده‌می به‌ساڵاچووێكی سوێدییه‌وه بیزانێت.چونكه ئه‌وه‌نده سه‌رچاوه هه‌یه، له باره‌ی ڕووداوه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه، كه خوێنه‌ری كورد به ئاسانی ده‌توانێ لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌باره‌وه بكات. هه‌ر بۆنموونه:دووبه‌رگ له كتێبه‌كه‌ی مام جه‌لال، گێڕانه‌وه‌ی مێژووی نزیكه‌ی هه‌فتا ساڵی سه‌ده‌ی ڕابردووه. خۆشی وه‌ك سیاسییه‌ك له نێو ڕووداوه‌كان دابووه. له‌لایه‌كی تره‌وه،ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، هه‌ندێك پرسیاری ئاراسته‌ی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه كردووه، كه هیچ په‌یوه‌ندییان به‌كوردو دیدی سوێدییه‌كانه‌وه بۆ كورد نییه.بۆنموونه پرسیاری ئه‌وه‌یان لێده‌كات، ژنه‌كه‌ت ناوی چی بوو؟ كه‌ی یه‌كترتان ناسی؟ به خۆشه‌ویستی بوو ؟ زه‌ماوه‌نده‌كه‌تان چۆن بوو؟ یاخود پرسیاری كێشه‌ی فه‌له‌ستین‌و ئسرائیلیان لێده‌كات.\nیاخود باسی قڕكردنی جووه‌كان ده‌كات له سه‌ر ده‌ستی نازییه‌كانه‌وه.نازانم ئه‌و پرسیار‌و ساده‌و نابابه‌تییانه چ په‌یوه‌ندییان به كوردو خوێنه‌ری كورده‌وه هه‌یه؟ ئه‌و دیده‌ساده‌و ساكارانه، هیچ بایه‌خێكیان له ڕووی سیاسی‌و كلتوورییه‌وه بۆ كورد نییه. وێرای ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر له‌ناوه‌ڕۆكی وه‌ڵامه‌كانی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه بڕوانین، ده‌بینین هه‌ندێكییان زانیارییه‌كی ئه‌و تۆیان له باره‌ی كورده‌وه نییه. بۆنموونه: له ڵاپه‌ڕه 119دا، ئاماده‌كاری كتێبه‌كه ده‌رباره‌ی ئۆلف پاڵمه پرسیار له یه‌كێكییان ده‌كات، ئه‌ویش له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێت:(من خۆم هیچ كاتێك ده‌رباره‌ی كورده‌كان قسه‌م له‌گه‌ڵ پاڵمه نه‌كردووه). به‌هه‌مان شێوه له‌ڵاپه‌ڕه 174دا پرسیار له باره‌ی ئۆجه‌لانه‌وه ده‌كات. ئه‌ویش له وه‌ڵامدا ده‌ڵێت:(زۆرشت له‌باره‌ی ئۆجه‌لانه‌وه نازانم!). دیسانه‌وه له ڵاپه‌ڕه 184دا پرسیار له باره‌ی تۆمه‌ت باركردنی كورد له كوشتنی ئۆلف پاڵمه ده‌كات،ئه‌ویش له وه‌ڵامدا ده‌ڵێت: (نازانم بۆچی كوردییان تۆمه‌تباركرد).ئه‌گه‌ر كه‌سێك ئاگاداری كێشه‌ی كورد بێت، ده‌بێ بزانی بۆ ئه‌و تۆمه‌ته‌یان بۆداپاڵ كورد.\nله شوێنێكی دیكه‌ش پرسیار له یه كێكییان ده‌كات، ئه‌ویش ده‌ڵێت:( تا ئێستا سه‌ردانی كوردستانم نه‌كردووه). بێگومان ناونیشانی ئه‌و كتێبه، زۆر له ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی گه‌وره‌تره. دیدی سوێدییه‌كان، مه‌به‌ست هه‌موو گه‌لی سوێده. بۆیه ده‌بوو ئاماده‌كاری كتێبه‌كه ناونیشانی( كورد له دیدی چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌كی سوێدییه‌وه) بۆ كتێبه‌كه‌ی دانابا. یاخود نووسه‌ر له بڕی پرسیاركردن له باره‌ی هه‌ندێك بابه‌تی لاوه‌كی‌و ساده، ده‌یتوانی پرسیاری ئه‌زموونی حوكمرانیه‌تی كوردی‌ودیموكراسیه‌ت‌و دیدی سوێدییه‌كان بۆ حوكمڕانی كورد بكات. ده‌یتوانی پرسیاری ئاوێته بوونی مرۆڤی كورد له گه‌ڵ گه‌لی سوێدی بكات. پرسیار له باره‌ی به‌ریه‌ككه‌وتنی كلتووره‌كان بكات. یاخود بۆبه‌شێكی زۆری مرۆڤی كورد كه ده‌چنه‌خۆر ئاوا، ناتوانن ئه‌و ئه‌قڵیه‌ته ڕۆژهه‌ڵاتییه له خۆیان دابماڵن، كه‌له ڕۆژهه‌ڵاته‌وه پێی گۆشكراون.\nده‌بوو له باره‌ی كلتوور، زمان، ناسنامه،ئۆپۆزسیۆن‌و حوكمڕانیه‌تی كوردی‌و چه‌ندین بابه‌تی دیكه‌ی مێژوویی‌و كلتووری فه‌رهه‌نگی، دیدی سوێدییه‌كانی بۆ كورد شیبكردایه‌ته‌وه. نه‌ك پرسیاری ڕووداوێكی ساڵانی شه‌ستییان لێبكات. كه بۆ خوێنه‌ری كورد له ئێستادا كۆنبوون‌و بوونه‌ته به شێك له مێژوو، بایه‌خیان نه‌ماوه.منی خوێنه‌ر كارم به ژیانی تایبه‌تی‌و كه‌سی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه چییه. وێرای هه‌موو ئه‌و سه‌رنجانه‌ش، كتێبه‌كه له ڕووی زمانه‌وانی‌و ڕێنووس‌و هه‌ڵه‌ی چاپ، چه‌ندین كه‌م‌و كورتی‌و هه‌ڵه‌ی تێدایه. وشه هه‌یه به‌چوارجۆری زمانه‌وانی جیاواز نووسراوه. وه‌ك:( حكومڕانی_حوكومڕانی_ حووكومڕانی_حوكوڕانی).\nهاوكات چه‌ندین هه‌ڵه‌ی زمانه‌وانی دیكه‌ش هه‌ن، كه ئاماژه به هه‌ندێكییان ده‌ده‌ین.ڵا52 نووسراوه(مه‌سحین)ڕاستكردنه‌وه(مه‌سیحی)ڵا55نووسراوه(بوخوادی)ڕاستكردنه‌وه(به‌خوای)ڵا68نووسراوه(شه‌قڵاوا)ڕاستكردنه‌وه(شه‌قڵاوه)ڵا72نووسراوه(داكۆكۆی)ڕاستكردنه‌وه(داكۆكی)ڵا78نووسراوه(حه‌مدید)ڕاستكردنه‌وه(حه‌مید)ڵا80نووسراوه(وگت)ڕاستكردنه‌وه(گوت)لا121نوسراوه(به‌كارلیۆس)ڕاستكردنه‌وه(به‌كالۆریۆس)ڵا129نووسراوه(سه‌فر)ڕاستكردنه‌وه(سه‌فه‌ر)ڵا148نووسراوه( ته‌ماشی) ڕاستكردنه‌وه (ته‌ماشای) ڵا189نووسراوه(ته‌موز)ڕاستكردنه‌وه(ته‌مموز). كه ئه‌گه‌ر خوێنه‌ران كتێبه‌كه بخوێننه‌وه ڕه‌نگه درك به زۆر هه‌ڵه‌ی دیكه‌ش بكه‌ن.َ\nپه‌راوێز/ كورد له دیدی سوێدییه‌كانه‌وه/ ئاماده‌كردنی كاوه ئه‌مین_بڵاوكراوه‌ی ناوه‌ندی توێژینه‌وه‌ی مێژوویی جه‌میل ڕۆژبه‌یانی/ ساڵی 2017.\nSadiq Said Rwandze\nPrevious ته‌توان بۆنی وه‌نه‌وشه ده‌كات … ده‌ق: ئیمان ئه‌لخه‌تابی\nNext بیست و شەشەمین یاد و ڕێزنان لە تێکۆشانی یەکێک لە ھونەرمەندانی کاروانی بەرەو جیھانێکی ناچینایەتی (کاروان عوسمان)\nزه‌كه‌ریا عه‌بدوڵا و تیپه مۆسیقا توركیه‌كه … نوسینی : ئاری زێندینی


سویسرا بەكارهێنانی چەكی فسفۆڕ لە ڕۆژئاوای كوردستان دەسەلمێنێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسویسرا بەكارهێنانی چەكی فسفۆڕ لە ڕۆژئاوای كوردستان دەسەلمێنێت\n2020/01/28 - 5:13 PM\nتاقیگەیەكی وڵاتی سویسرا بەكارهێنانی چەكی فسفۆڕی قەدەغەكراو لەلایەن توركیاوە لە ڕۆژئاوای كوردستان دەسەلمێنێت.\nئیدارەی خۆسەری ڕۆژئاوای كوردستان ئەنجامی شیكارییەكی تاقیگەیەكی سویسرای لە پاریس ئاشكرا كرد، كە پشتڕاستی دەكاتەوە، سوپای توركیا بۆمبی فۆسفۆڕی سپی لە هێرشی باكوری سوریا (ڕۆژئاوای كوردستان) لە مانگی ١٠ی ٢٠١٩ بەكارهێناوە.\nڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ بە پشت بەستن بە هەواڵێكی ڕۆژنامەی (النهار) بڵاویكردەوە، تاقیگەی ویسلینگی سویسری بڕێكی زۆر مادەی فسفۆڕی سپی لەو سامپڵانەندا ئاشكرا كردووە، كە لە پێستی شەڕڤان و بریندارەكان وەریگرتبوو.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرتەی، كە تاقیگەكە بە زمانی ئینگلیزی بڵاویكردۆتەوە، جۆری برینداری قوربانیەكانی بە سووتانی كیمیایی وەسف كردووە، كە بەشێكی زۆر ماددەی فۆسفۆڕی سپی تێدا بەكارهێنراوە.\nبە وتەی عەباس مەنسوران، كە چارەسەری قوربانییەكانی هێرشەكانی توركیای كردووە، بەشێك لە سووتاوی برینەكان نائاسایی بوون، كە بە چەكی ئاسایی ئەوە ڕوونادات.\nلە میانی كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا لە پاریس، نوری مەحمود، وتەبێژی یەپەگە و خالید عیسا، نوێنەری پەیەدە ڕایانگەیاند، زۆربەی قوربانییەكان هاووڵاتی مەدەنین، هەروەها ئاسەواری كیمیایی بەسەر جەستەیانەوە دۆزراوەتەوە.\nلە مانگی ١٠ی ساڵی ڕابردوو، پەیەدە توركیای تۆمەتبار كرد بە بەكارهێنانی چەكی قەدەغەكراوی ناپاڵم و فۆسفۆڕی سپی لە هێرشەكانیدا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان لە شەڕی داگیركردنی گرێ سپی و سەرێكانی.\nتوركياخۆبەڕێوەبەریی ڕۆژئاوای كوردستانفسفۆڕ


ھوشیار ئەحمەدی: بە بۆنەی یادی 75 ـەمین ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی پێشەوا قازی محەممەد و هاوڕێیانی دا. – WTARIKURD\nھوشیار ئەحمەدی: بە بۆنەی یادی 75 ـەمین ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی پێشەوا قازی محەممەد و هاوڕێیانی دا.\nشەھیدان تاجی سەروەریی نەتەوەکەمانن\nئەوەی من دەبێ لە ئەستۆی بگرم، مەرگێکی جوانە. “ئەنتیگۆنا”\nشەھیدبوون لای خودی شەھید گەییشتنە بە بڵیندترین ترۆپکی تێکۆشان. ئەو ترۆپکەی کە بەڵێنی داوە بە بەرزترین نرخیش کە گیانیەتی، پاشەکشەی لێ نەکات و ھەر لەوێوە بە وەرگرتنی چەمکی (شەھید) و قووڵبوونەوە لە راستیی (شەھیدبوون) ، بە تەواوی دەچێتە چوارچێوەی رۆحێکی ھەرمان و ھەتاھەتاییەوە. رۆحێکی هەرمان کە دەبێتە پوتانسیەلێکی بەھێز، پوتانسیەلێک کە سەرمایەی مەعنەویی بەنرخی نەتەوەیەکە بۆ خەبات و تێکۆشان لە پێناو رزگاریی و ئازادی نەتەوەکەیدا.\nشەھید بەئاگایە لەوەی کە ئەویش وەک مرۆڤەکانی دیکە بریندار دەبێ و رۆحی لەبەر دەچێ. بەڵام خاڵی گرینگ ئەوەیە کە ئەو لەمێژە رۆحی لە لەشەی وەرگرتووە و خستوویەتیە بازنەی قازانج و بەرژەوەندیی نەتەوەکەیەوە. واتە ئەو نیشانی داوە کە ھەر لەو کاتەوەی بووەتە پێشمەرگی نەتەوەکەی، ھەست و دەرکی بە ئازار و مەینەتی و قازانج و بەرژەوەندیی گەلەکەی کردووە و خاوەنێتیی بوونی خۆی لە خۆی و بنەماڵە و ئازیزانی وەرگرتووە و بە پێشکەشی نەتەوە و نیشتمانەکەی کردووە.\nلێرەدایە کە دەکەوینە ھەپ و کوت و گەڕان بەدوای ئەو خاڵە گرینگەدا کە کاکڵی ئامانجی شەھید پێک دێنێ. واتە پرسیار ئەکرێ کە ئەوە چ ویستێکە شەھید بەو باوڕ و قەناعەتە ئەگەیێنێ کە بوونی فیزیکی خۆی بکاتە خزمەتی بوونێکی مەعنەوی؟\nتوخم و ناوک و کاکڵی سەرەکی (شەھیدبوون) ئامانجە. بەڵام بە پێچەوانەوە، لای پێشمەرگە، خودی شەھید بوون نابێتە ئامانج. واتە خودی ئەمانج لە شەھیدبووندا پێناسە ناکرێ. بەڵکوو ئامانج ئەو خاڵەیە، ئەو لوتکەیە کە شەھید بۆی ھەڵدەکشێ و بە گیانی ھەوڵی پێگەییشتنی دەدا، نەک شەھیدبوون وەک خودی ئامانج.\nسەلماوە کە لە شەھید بوون دا جەنگاوەری پێشمەرگە بە ئاگایی و وشیاری و بەرچاوڕوونیی تەواوەوە خۆی ئەخاتە خزمەتی ئامانجەکەیەوە. بەم پێیەش دەرئەکەوێ کە ئامانجەکە لای جەنگاوەری شەھید گەییشتووەتە نرخێ کە ئامادەیە بە گیانی بیبژێرێ.\nھەر بۆیە ئەوەیکە شەھید بەبێ ھیچ چەشنە سڵەمینەوەیەک، تەنانەت بەبێ بیرکردنەوە لە چەمکی (مەرگ و مردن) ھەوڵی دەستەبەرکردنی ئەو ئامانجە ئەدا کە بوەتە کاکڵی بەنرخی بوون و وجود و بەردەوامیی ئەو.\nلای ئێمە واتە حیزبی دیمۆکرات، شەھید سەرباشقەی قوربانیدان، فیداکاری و خۆنەویستیی جەننگاوەرێکە کە بە پێشمەرگە ناسراوە. کەسێکە کە سەرجەم بەھاکانی خۆی فیدای بەھا گشتییەکان ئەکات. کەسێکە کە لە ناخەوە باوڕێکی بەرزی گشتگیری بۆ پێکھاتووە کە بەرھەمی شۆڕش و گۆڕانە. شۆڕشێک بۆ رزگاریی مرۆڤ، شۆڕشێک بۆ سڕینەوەی یەخسیری و کۆیلەتی و شۆڕشێک بۆ ھێنانەدیی ژیانێکی شیاوی مرۆڤ.\nدەبینین لە ئەدەبیاتی خۆڕاگری و بەرگریی سەرجەم گەلاندا رێزێکی تایبەتی لە چەمکی شەھیدبوون و شەھیدان دەگیرێ. واتە شەھید لە بەرزترین ئاستەکاندا دادەنرێ و زۆربەی گەلان شەھیدیان پێ تاجی شکۆمەندیی خەبات و کۆڵنەدانە بۆ گەییشتن بە ئامانجە باڵاکانیان. بەچەشنێ کە دەچێتە چوارچێوەی بوونە مێتافیزیکییەکان و ئەبێتە بوونێکی پیرۆز، بەھایەکی پیرۆز، رۆحێکی پیرۆز و تێکەڵ بە رۆحی نەتەوە و نیشتمان دەبێ و بە وزەیەکی بەردەوام گەشێنەر، پارێزەر و پاسەوانی گەل و نیشتمان دادەنرێ. بۆ وێنە لای کورد:\n(شەھید ئاوە، تینویەتی زەوی دەشکێنێ،\nپەنجەو دەستە، ئازاری خاک رادەژێنێ،)\nبەم چەشنەش ئەگەرچی زمان و ئەدەبیات ھەوڵی داوە بەرزترین و بەنرخترین و شیاوترین پێگە بۆ شەھید دابنێ، کەچی ھێشتا لە زمانی دەرکی (دەرک و باوڕی شەھید) ناتەوانین.\n(سۆمای چاوە، کام دوارۆژ دوورە دەیبینێ)\nلێرەدا دەرئەکەوێ کە نەتەوە و زیندووەکانیش چاوکراوەیی، دووربینی و وشیاریی شەھید دەبینن و باوڕیان پێی ھەیە. دەزانین کە شەھیدەکانیش حەزیان لە ژیان بووە، ئەوانیش ئەزانن ژیان بەتامە، زیندوو بوون خۆشە و لە بوونەوە بەرەو عەدەم و مەرگ ھەنگاونان ئاسان نیە. بەڵام ئەوەی ھەیانە لە رێگایەکا بەختی ئەکەن، بە ئامانجێکی ئەبەخشن کە ھەست ناکەن، باوڕیان نیە کە تێیدا ئەمرن و ئەبنە نەبوون، بەڵکوو باوڕیان وایە ئەوان بەو بەخشینە ئەبنە ھەرمان، ئەبنە بەرزەمرۆڤ، بەرزە مرۆڤێک کە ناوی شەھیدە. بەم چەشنەش شادیی خۆیان ئەکەنە فیدای شادی نەتەوەکەیان، پێکەنینی خۆیان ھەروا و بەردەوامیی ژیانی خۆشیان ھەروا.\nبۆیە ئەم دێڕە شێعرە زۆر جوان ئەو راستییە دەرئەبڕێ:\n(پێی ناوێ بۆ شەھیدی وەتەن، شیوەن و گرین\nنامرن ئەوانەی وا لە دڵی میلەتا ئەژین)\nبەم چەشنەش لەو قەناعەت و باوڕە تێدەگەین کە ئەوان ئەبنە بەشێک لە رۆح و گیانی ھەرمان و ھەتاھەتایی نەتەوەکەیان.\nبۆ نمونە پێگەی شەھید لە نێو نەتەوەی ئێمەدا پێگەیەکی ئاھوراییە، ھەر وەک چۆن لە “ساتێک بێدەنگی بۆ زەمەنێک لە دەنگ” و “جەنگاوەرانی خۆرەتاو”دا دەردەکەوێ، ئەوان بە جەنگاوەرە ئاھووراییەکان پێناسە ئەکرێن کە ئەکەونە بەرامبەر بەرەی ئەھریمەنی و ھێزە ئەھریمەنییەکانەوە. ئەکەونە بەرەی رووناکییەوە شەڕی تاریکی و تاریکپەرستی ئەکەن و تاریکی لە ژیانی مرۆڤ و شەڕ لە وڵات و ئەھریمەن لە نیشتمان ئەتارێنن.\nئەوان خاوەن چەکی بڕوا و ئێرادەن، چەکێ کە بەسەر ھەموو چەک و ھێزەکانا زاڵە. ئەوان ئەو ھێزە بەباوڕ و رەوەز ئێرادەیەن کە بە سواری لوتکەی چیاکان دەناسرێن. ئەوان بۆ دوژمنانی نەتەوە و نیشتمان بە گەردەلولی رق و رەشەبا و بۆ گەل و نیشتمانەکەیان بە خۆرەتاو و شنەی بەیان ناسراون. بەگشتی ئەوان خۆشەویستی نەتەوەن، بە ھەستێکی خۆشەویستانەی پیرۆز.\nچیایەک لە ئێرادە و بیرو باوڕ:\nلە ئەدەبیاتی بەرگری و خۆڕاگریی نەتەوەی ئێمەدا (چیاکان) دەور و پێگەیەکی کاریگەرییان ھەبووە و ھەیە. بۆیە کراون بە رەمز و ھێمای بەرخۆدان و لەشکان نەھاتوویی و بە ھیچ ھێزو چەک و کەرەستەیەک تێک نەشکاون و تێک نەڕوخاون و ناڕوخێن، بەردەوام پاڵپشتێکی قاییم ، لەگیران نەھاتوو و بەھێزی خەبات و سەنگەری جەنگاوەرانی نەتەوەکەمان بوون و ھەن. بۆیەش ئەو تایبەتمەندییانەی لە چیایەک دا دەبینرێن ، ئەتوانین لە باوڕ و ئێرادەی جەنگاوەرێکی پێشمەرگە و شەھیدا بیانبینین.\nئەگەر لە جەنگاوەری شەھید رامێنین، بەو ئەنجامە ئەگەین کە باوڕ و ئێرادەی شەھید بەرزترە لە لوتکەی چیاکان، قاییمترە لە رەوەز و گابەردەکان، بەرینترە لە دەریا و ئۆقیانوسەکان و خۆشەویستییەکەشی بۆ نیشتمان زوڵاڵترە لە ئاوی کانیاوەکانی نیشتمانەکەی شەھید.\nباشترین پاداش بۆ شەھیدان، درێژەپێدانی رێگایانە:\nشەھیدان خاوەنی کۆگایەک لە بەھا و نرخن کە تەنیا ئەتوانین بە پێوەرە مەعنەوییەکان بیانپێوین. ھەر بۆیە پاداشەکانیشیان دەبێ ھەر بە ھەمان ئەو پێوەرانە پێوانە بکرێن. لەم بارەیەشەوە رێبەری شەھیدی حیزب و نەتەوەکەمان”دوکتۆر عەبدولڕەحمان قاسملوو” ئێژێ:\n“باشترین پاداش بۆ شەھیدان درێژەپێدانی رێگایانە.” بەو مانایە کە تا وەدیھاتنی ئامانجەکانیان ھەدا نەدەین. سەرجەم شەھیدانمان بەکردەوە و راستگۆیانە ئەو بەڵێنەیان گەیاندووەتەجێ و ھەر رێبوارێکی رێبازەکەی ئەوانیش لە درێژەی خەبات و تێکۆشانی دا، لە ھەر سەنگەر و لە ھەر کوێ، دەبێ ئامادەیی ئەوەی ھەبێ.\nلە کۆتایی دا سەرنجتان بۆ وتەیەکی کورتی رێبەری شەھیدمان دوکتور قاسملوو رادەکێشم کە ئێژێ: ” ئێمە لە رۆژی شەھیدبوونی شەھیدانمان، لە بیرەوەریی شەھیدانمان دا لە مێژە بڕیارمان داوە ناگرین، لە مێژە بڕیارمان داوە کە تەنیا و تەنیا کارێک کە ئەتوانین بیکەین و لە بەرچاو و لەبیری شەھیدانمانا شەرمەزار نەبین ئەوەیە کە رێگای ئەوان بەرنەدەین و وەک ئەوان تاسەر ئەو رێگایە ببڕین و لە ھیچ تەنگ و چەڵەمەیەک نەترسێین و لە ھیچ سەختییەک نەکشێینەوە.


ئایا ھەرێم نەوت ڕادەستی بەغدا دەکات؟\n6/24/2019 11:01:42 PM\nبۆ وەڵامی ئەم پرسیارە پێویستمان بە پێشەکییەکە و پاشان ھەڵسەنگاندنی بەرھەمی ھەرێم و قەرزەکانی نەوتی ھەرێمە.\nھەرێمی کوردستان ھەروەک وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەراست دەوڵەمەندە بە سامانی سروشتی سەر زەوی و ژێر زەوی. یەکێک لەو سامانە سروشتییانەش نەوت و گازە، کە بە زێڕی ڕەش ناسراوە. لە بەرواری ١ی حۆزەیرانی ٢٠٠٩ دا سەرۆکی ھەرێمی ئەوکات بارزانی و سەرۆک کۆماری کۆچکردوو تاڵەبانی بەفەرمی بۆری نەوتی ھەرێمیان لە ڕێوڕەسمێکدا لە ھەوڵێر کردەوە، بەڵام بە دڵنیایی ئەم بەروارە سەرەتای بەرھەمی نەوتی ھەرێم نییە، بەڵکو سەرەتای دەگەڕێتەوە بۆ ناوەڕاستی نەوەدەکانی سەدەی ڕابوردوو لە ئیدارەی سلیمانی، بەدیاری کراوی بیرەکانی شیواشۆک کە لە ڕێگەی پاڵاوگەیەکی کواڵیتی نزم لە شەکرەکەی سلیمانی دەپاڵێوراو بۆ پێداویستی ناوخۆ بەکاردەھات.\nپاشان لە ساڵەکانی ٢٠٠٢ و ٢٠٠٤ ھەریەک لە کۆمپانیای گەنەڵ ئێنرجی تورکی و دی ئێن ئۆی نەرویجی لە کێڵگەکانی تەق تەق و تاوکی گرێبەستی وەبەرھێنانی ھاوبەشیان لەگەڵ ھەرێم کرد. ئەمە بەدەسپێکی وەبەرھێنان لە سەکتەری نەوتی ھەرێم دادەنرێت. پاشان چەندین گرێبەستی تر ئیمزاکراوە لەگەڵ کۆمپانیا نێودەوڵەتیەکانی نەوت و گاز. لەساڵی ٢٠٠٧ یشدا وەزارەتی سامانە سرووشتێەکان پێکھێنرا، ھاوشان لەگەڵ ئەوەشدا گرێبەستی گازلەگەڵ کۆمپانیای دانا گازدا کرا، کە جۆری گرێبەستەکە جیایە لەوانی تر. بەھاوتەریب لەگەڵ ئەمەدا حکومەت کاری کردووە لە سەر بنیاتنانی بۆری نەوتی ھەرێم بۆ تورکیا، وەکو لەسەرەوە ئاماژەمان پێکرد لە مانگی ٦ی ٢٠٠٩ دا تەواو بوو.\nپێش تەواوبوونی بۆری نەوتەکە بۆ ماوەیەکی درێژ ھەرێم پاش ئەوەی پێداویستی ناوخۆێ پڕکردەۆتەوە دەستی کردووە بە ھەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی تەنکەرەوە بەدوو ئاڕاستەی جیا، یەکێکیان بە تەنکەر بۆ تورکیا وبەندەری جیھان، ئاڕاستەی دووەمیش بۆ ئێران و بەندەری ئیمام خومەینی لە سەرکەنداو وە لەوێشەوە ساغکاروەتەوە لە بازاڕی نەوت دا.\nبە پلەبەندی ھەرێم ئاستی بەرھەمی زیادکردووە بۆ ٦٠ ھەزار بەرمیل ڕۆژانە، کە بەتەنکەر گەیندراوەتە جیھان وە لەوبڕە کەمتر گەیندراوەتە کەنداو لە ڕێگای ئێرانەوە. پاشان بەرھەم زیادیکردووە بۆ ٢٥٠ ھەزار و لەساڵی ٢٠١٤دا بۆ ٤٥٠ ھەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا. وەزیری سامانە سروشتێ یەکان پلانی زیادکردنی بەرھەم بۆ یەک ملێۆن بەرمیل تا کۆتای ٢٠١٥ راگەیاند.\nتەنھا لە ٢٠١٤ دا ئاستی بەرھەمی ھەردوو کێڵگەی تاوکی و تەقتەق ٢٥٧ ھەزار بەرمیل بووە بە پێی ڕاپۆرتی گەنەڵ ئێنرجی. لە ساڵی ٢٠٠٨ دا ھەرێم توانی کۆنترۆڵی کێڵگەی خۆرمەڵە بکات کە ئەوکات مەزەندە دەکرێت بەرھەمی (٧٠ بۆ ٩٠) ھەزار بەرمیل بوبێت وەئێستا بەرھەمی لەنێوان (١٥٠-١٧٠) ھەزار دادەنرێت. لە پاڵ بەرھەمی نەوتیش دا ھەرێم داھاتی ناوخۆ و داھاتی دەروازە سنوریەکانیشی ھەبوو. وەل ە ساڵی ٢٠٠٣ بەدواوە پشکی ١٧٪ ی بودجەی عێراقی وەرگرتووە. وە ٣،٨٤٥ سێ ملێارو ھەشت سەدو چل و پێنج ملیۆن دۆلار پارەی شیرینی نەوتی وەرگرتووە لە نێوان ساڵەکانی ٢٠٠٧ – ٢٠١٣ بە پێ ی ڕاپۆرتی وەزارەتی سامانە سروشتێ یەکان.\nھەر لەو ماوەیەدا واتە ٢٠٠٧ – ٢٠١٣ ھەندێک کات ھەرێم بەشێک لە نەوتی ڕادەستێ کۆمپانیای سۆمۆ کردووە کە کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عیراقە، وە بەشەکەی تری خۆی فڕۆشتویەتی ( زانیارێەکانی ڕاپۆرتی سامانە سرووشتیەکانی ئەو ماوەیە تا ئێستا لە لایەن وردبینی دەرەکی یەوە وەردبینی بۆ نەکراوە).\nلە ھەموو ئەم ماوەیەدا حکوومەتی ناوەند چاوپۆشی و بێدەنگی ھەڵبژاردووە. سەرەتا چەند جارێک ناوەند تانەی لە گرێبەستەکانی ھەرێم داوە کە بە پێ ی دەستور مافی ئیمزاکردنی گرێبەستی نیە، بەڵام ھەرێمیش لێکدانەوەی خۆی بۆ دەستور ھەیەوە و بە یاسایی ئەزانێت، بەڵام بەکرداریی ھیچ نەکراوە دژی ھەڕێم تا ساڵی ٢٠١٢ وەزارەتی نەوتی عێراق داوایەکی لە دادگای دەستوری تۆمارکرد دژی ھەرێم و وەزارەتی سامانە سروشتی یەکان سەبارەت بە نادەستوری بوونی دەرھێنانی نەوت لە ھەرێم، لەوکاتەوە تا ئێستا ئەو داوایە یەکلانەکراوەتەوە، ھۆکارەکەی بۆ رێکەوتنە سیاسییەکان لە کاتی ھەڵبژاردن و پێکھێنانی حکومەتی عێراق ئەو داوایە دەکەوێتە بەر باس و خواستی حزبە سیاسی یەکان.\nسەرەتای ساڵی ٢٠١٤ ھەرێم بڕیاری دا کە نەوتی خۆی ھەناردە بکات و داھاتەکەشی بۆ بەغدا نەنێرێت، چونکە پێ ی وایە بەغداد شایستە داراییەکانی ھەرێم بە تەواوی نادات. لە بەرانبەردا بەغداد دەیوت ھەرێم نەوت دەفرۆشێت و داھاتی ناوخۆ و گومرگی ھەیە ھیچ تەسلێم بە بەغداد ناکات و دەیەوێت بوودجەش وەربگرێت، بۆیە تا داھاتی نەوت تەسلێم نەکرێت بۆدجە نانێرن. ئەمە سەرەتای گرفت و بڕینی بودجەی ھەرێم بوو.\nبەڵام لەگەڵ ھەناردەکردنی نەوت لە ساڵی ٢٠١٤ دا و بڕینی بودجەی ھەرێم لە لایەن ناوەندەوە دابەزینی نرخی نەوت بۆنێوە ھەرێم توشی ھەرەسی دارای بوو. ھۆکار چی بوو وا بەو خێرای یە توشی ئەو تەنگژە بوو؟ ئەو ھەموو داھاتە لەو ماوەی پێشووەدا دەست ھەرێم کەوت بۆ کوێ چوو؟ چۆن ئیدارەکرا؟ باسی ئێمە نییە لێرەدا.\nبۆیە کاتێک ھەرێم ھیچ پارەی بەدەستەوە نەبوو پەنای بۆ فرۆشتنی نەوتەکەی بەسەوزی برد واتە پێش وەختە پارەی نەوتی لە کۆمپانیاکانی کڕیاری نەوت وەرگرت. دیارترین ئەو کۆمپانیایانە ( Vitol, Petraco, Trafigura) کە لەم سێ کۆمپانیایە بڕی ٢ ملیار دۆلاری وەرگرتووە وەک پێشەکی نەوت وە پاشان لەساڵی ٢٠١٧ دا بڕی ٥٠٠ ملیۆن دۆلاری لە Glencor وەرگرتووە، وە رۆزنەفتیش ١.٢ ملیارێک و دوسەد ملیۆنی وەکو پێشەکی پارەی نەوت داوە بە ھەرێم، زانیاری لەبەردەست نییە لەسەر چۆنێەتی دانەوەی ئەو نەوتە، ھەندێک زانیاری لەسەر قەرزەکەی گلینکۆر ھەیە کە لەسەر ئەو بنەمایە ھەڵسەنگاندن بۆ قەرزەکانی تریش دەکەین. گلینکۆر بڕی ٥٠٠ ملیۆن دۆلاری بەھەرێم داوە بۆ ئەوەی لە پێنج ساڵدا و ھەرمانگەی ھەرێم بڕی ٣،٥ ملیۆنی بەرمیل نەوت ڕادەست بکات، واتە ڕۆژی نزیکەی ١١٦ ھەزار بەرمیل بۆ ماوەی پێنچ ساڵ کە لە ساڵی ٢٠٢٢ تەواو ئەبێت. کە ئەگەر نرخی نەوت تەنھا ٤٥ دۆلار بێت ئەوا ھەرێم بە کۆی ئەو پێنچ ساڵە کە بڕی ٩ ملیارو چوارسەدوو پەنجا ملیۆن دینار نەوت دەداتەوە.\nگەر بێن و ئەو بڕە نەوتەی ھەرێم بە گلینکۆری دەداتەوە بەراورد بکەین بەو بڕە قەرزەی لە وچوار کۆمپانیایەی وەرگرتووە کە بڕەکە ٣.٢ سێ ملیارو دوسەد ملیۆن دۆلارە وەئەگەر تەنھا ٣/١ ی ئەو بڕە بداتەوە کە بە گلینکۆر دەدرێت ئەوا ٢٤٤ ھەزار بەرمیل دەبێت ڕۆژانە لە بری قەرزی نەوتی بەسەوزی فرۆشراو بداتەوە.\nواتە لە باشترین حاڵەتدا ھەرێم بڕی ٣٦٠ ھەزار بەرمیل ڕۆژانە قەرزی نەوتەکەیەتی. وەکو ئەزانین گرێبەستەکانی ھەرێم جۆری وەبەرھێنانی ھاوبەشە ( PSA) بەپێ ی ئەو ھەڵسەنگاندنەی بۆ کێڵگەی شێخانمان کردووە، وەبەڕەچاوکردنی ئاستی بەرھەمی کێڵگەکە و نرخی نەوت ئەو پارەیەی کۆمپانیای گوڵف کیستۆن وەریگرتووە لە مانگی شوبات دا ئەوا کۆمپانیاکانی وەبەرھێنی نەوت زیاتر لە ٢٦٪ کۆی بەرھەمی ھەرێمیان بەردەکەوێت ئەم بڕە قازانجی کۆمپانیا و خەرجییەکانیشی دەگرێتەوە.\nئەمە لەکاتێکدایە ئەگەر ھاوکێشەی دابەشکردنی قازانجی نەوت بە ٨٥٪ بۆ ھەرێم و ١٥٪ بۆ کۆمپانیا نەوتێکان بێت کە ئەمە باشترین سیناریۆیە لەبەرژەوەندی ھەرێم کە ئەکرێت کۆمپانیا زۆر لەوە زیاتری بەرکەوێت.\nلە ئێستادا ئاستی بەرھەمی ھەرێم بە ٤٣٠ ھەزار بەرمیل مەزەندە دەکرێت وە بە پێ ی دابەشکردنی گرێبەستەکانی ھەرێم ٢٦٪ کە بەرکۆمپانیا دەکەوێت پاش ئەوەی موڵکانە و پشکی ھەرێم وکۆمپانیاکانی نەوتی نیشتمانی ھەرێم ( کەتائێستا ھەرناوەو دانەمەزراوە) و پەرە پێدانی کۆمەلایەتی ئەوا کۆمپانیا نەوتییەکان بڕی ١١٣ ھەزار بەرمیل ڕۆژانە پشکیان دەبێت.\nکەواتە ئێستا ھەرێم ١١٦ ھەزار بەرمیل دەبێت بدات بە گلینکۆر ٢٤٤ ھەزاریش بدات بە ئەو چوار کۆمپانیایەی تر. ئەوەش دەزانین کەجگە لەئەو نەوتەی بەسەوزی فرۆشراوە ھەرێم قەرزاری تۆرکیاشە بڕی قەرزەکە چەندە؟ زانیاری تەواو لەبەردەست نییە. لەگەڵ ئەوەشدا قەرزاری حەقی تاریفەی تێپەربوونی نەوتە بە بۆری لە ناو خاکی تورکیادا ئەمەیان مەزەندەکرێت بە یەک ملیار دۆلار کە لای ھەرێم مابێت، ئەمە تەنھا (تەخمینە)، بەڵام جگە لەم دوو قەرزە ی کۆتا و ھەر قەرزێکیتر گەرھەبێت، ئەوا ھەرێم ئێستا ٤٧٣ ھەزار بەرمیل ڕۆژانە تەنھا حەقی کۆمپانیای وەبەرھێنی نەوت و نەوتی بەسەوزی فرۆشراوی لەسەرە، چەند مایەوە بۆ ھەرێم کە بیدات بە بەغدا؟ کەواتە ئەو ٢٥٠ ھەزار بەرمیلە لە کوێ بێنێت گەر بشیەوێت رادەستی کات نەوت نیە! بۆیە بەم بارودۆخەی ئێستا ھەرێم ناتوانێت تەنھا بەرمیلێکیش رادەستی بەغداد بکات.\nدوێنی نیچیرڤان بارزانی سەرۆکی تازەی ھەرێم و سەرۆک وەزیرانی ھەموو ئەوکاتانەی کە ھەرێم نەوتی بەرھەم ھێناوە رایگەیاند "ئامادەن نەوت رادەست بکەن بەڵام دەبێت سەرەتا رێکبکەون".\nھەرێم بۆی ھەیە بەیەکێک لەم دوو گریمانەیە رازی بێت:\nکاتێک ڕازی دەبێت کە ناوەند ھەستێت بە دانەوەی شایستەی کۆمپانیا نەوتیەکان و قەرزەکانی سەرھەرێم، گەر ڕازی بێت بەغداد بەم شیوەیە ئەوە ناراستەوخۆ دان دەنێت بە ھەموو گرێبەستە نەوتییەکان و فرۆشتنی نەوتی ھەرێم، وە ھیچ مانایەک بۆ ئەو داوایانەی وەزارەتی نەوت نامێنتەوە کە لە دادگای دەستوری تۆماری کردووە دژی ھەرێم، وە ئەوداوایەی کە دژی تورکیاش تۆماری کردووە تیایدا داوای قەرەبووی ٢٦ ملیار دۆلار دەکات. کە ئەم ئەگەرێکی لاوازە بەڵام یەکێکە لە ئەگەرەکان!\nگریمانەی دووەم: ھەرێم داوای قەرەبووی بووجەی ئەوساڵانە بکات کە ناوەند نەیناردووە بۆ ھەرێم چۆن ڕێکدەکەون ئەوە بابەتی دانوستانەکانە و کاتی پێ بەڕێدەکەن لەوانەیە بەغداد بەم ئەگەرە ئاسودەتربێت.\nوەلە حاڵەتی رادەستکردنی ھەموو نەوتی ھەرێم بە بەغدا لە بەرانبەر قەرزەکانی و بودجە. ئەوکات ڕۆڵی وەزارەتی سامانە سروشتیەکانی چی دەبێت؟ ئایا بەکرداری وەکو کۆمپانیای نەوتی باکور ڕۆڵ نابینێت؟ نەوت بەرھەم بهێنێ و تەسلیمی سۆمۆی بکات؟ ئایا ھەرێم بەوە رازی دەبێت؟\nلەلایەکی ترەوە بە پێی ڕاپۆرتی کۆمپانیا نەوتێەکانی ھەرێم ئاستی بەرھەمی زۆربەی کێڵگەکان لە زیادبوونە وە ھەرێم ئێستا خەریکی ڕاکێشانی بۆری گازیشە بۆ تورکیا لە ڕێگەی کۆمپانیای رۆزنەفتی رووسیەوە، وەبڕیارە لە یەک دوو ساڵی ئایندەشدا بەرھەمی گازیش ھەبێت و ھەناردەکرێت، بۆیە ئەگەرێک ھەیە کە ھەرێم دەیەوێت کات بکوژێت، دەیەوێت ت اکۆتایی ساڵ مووچەی فەرمانبەرانی لەبەغداوە بێت و ئەویش لە داھاتی نەوتەکەی قەرزەکانی تۆزێک سوک بکات وەدوریش نییە لە چارەکی کۆتایی ساڵ ھەرێم رازیبێت بەتەسلیم کردنی بڕێک نەوت بەسۆمۆ تاوەکو فشاری سەر سەرۆک وەزیران عادل عبدالمھدی کەم بکاتەوە و لەکاتی دانانی بووجەی ٢٠٢٠ بەشێوەیەک بگەنە جۆرێک لەرێکەوتن.\nلەکۆتادا پرسیارێک ماوە بکرێت ئایا لەگەڵ زیادبوونی بەرھەمی نەوت و دەستپێکردنی ھەناردەی گاز، بەغداد ھەرداوای ٢٥٠ ھەزار بەرمیل دەکات کە رادەستی بکرێت یان ئەویش ئاستی داواکارییەکانی بەرز دەکاتەوە؟\n٣. گۆلف کیستۆن\n٤. گرێبەستی گلینکۆر\n٥. رۆژنامەی فاینەنشاڵ تایمز\n٦. راپۆرتی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان\nبەراوردی داهاتی گۆڵف کیستۆن لەگەڵ سیناریۆی دووەم زۆر نزیکە\nGKP received in Feb\nOil Price in December\nShare of KGP\nKRG Production bl


ئه‌و فیلمه عه‌ره‌بییه‌ی له مێژوودا زۆرترین داهاتی هه‌یه\nفیلمی "البدله" كه فیلمێكی عه‌ره‌بییه و گۆرانیبێژ و ئه‌كته‌رێكی دیاری میسری رۆڵی پاڵه‌وانێتیی تێدا ده‌گێڕێ، له مێژووی سینه‌مای عه‌ره‌بیدا زۆرترین داهاتی هه‌بووه كه ده‌گاته سه‌دان میلۆن جونه‌یهی میسری.\nتامر حوسنی كه له بنچینه‌دا گۆرانیبێژه و دواتر وه‌ك ئه‌كته‌ر خۆی ده‌رخست، له فیلمی "البدله"دا رۆڵی پاڵه‌وانێتی ده‌بینێ. وه‌ك پێگه‌ی "فه‌رفیش" بڵاوی كردووه‌ته‌وه، له‌وه‌ته‌ی به‌مدوایییه فیلمه‌كه ده‌ستی به وه‌شان كردووه، توانیویه‌تی زۆرترین داهات كۆ بكاته‌وه كه له مێژووی سینه‌مای عه‌ره‌بیدا وێنه‌ی نه‌بووه.\nبه‌پێچی سه‌رچاوه‌كان كه له‌باره‌ی ئه‌و فیلمه‌وه رایان گه‌یاندووه، تێچووه‌كه‌ی نه‌گه‌یشتووه‌ته 250 هه‌زار جونه‌یهی میسری، كه‌چی به‌پێی "فه‌رفیش" له‌وه‌ته‌ی وه‌شانی له میسر و وڵاته عه‌ره‌بییه‌كانی تر. داهاته‌كه‌ی له میسر گه‌یشتووه‌ته 50 ملیۆن و له وڵاتانی تریش گه‌یشتووه‌ته 180 ملیۆن جونه‌یهی میسری، تا ئێسته‌یش به‌رده‌وامه و داهاته‌كه‌ی زیاتر هه‌ڵده‌كشێ. به‌و پێیه له مێژووی سینه‌مای عه‌ره‌بیدا، ئه‌و فیلمه له‌ڕووی داهاته‌وه ژماره‌ی پێوانه‌یی شكاندووه.\nفیلمی "البدله" له پاڵه‌وانێتیی تامر حوسنییه و ژماره‌یه‌ك ئه‌كته‌ری ناوداری عه‌ره‌بیش رۆڵی تێدا ده‌گێڕن، له‌ناویاندا ئه‌كره‌م حوسنی، ده‌لال عه‌بدولعه‌زیز و محه‌مه‌د سه‌روه‌ت، له ده‌رهێنانی ماندۆ ئه‌لعه‌دله و سیناریۆی ئه‌یمه‌ن به‌هجه‌ت قه‌مه‌ڕه، له به‌رهه‌مهێنانی وه‌لید مه‌نسوور و حیسان حوسنییه.\nتامر حوسنی عه‌باس فه‌رغه‌لی كه ئه‌ستێره‌یه‌كی دیاری گۆرانیی میسرییه و هاوكات ئه‌كته‌ریشه، له ساڵی 1977دا له قاهیره له دایك بووه و كوڕی گۆرانیبێژی دیار حوسنی عه‌باس فه‌رغه‌لییه. كۆلیجی راگه‌یاندنی ته‌واو كردووه و پاشان په‌یمانگه‌ی باڵای موزیكی ته‌واو كردووه. له ناوه‌ڕاستی ساڵانی نه‌وه‌ته‌كانه‌وه گۆرانی ده‌ڵێت و چه‌ند گۆرانییه‌كیشی بڵاو كرده‌وه، به‌ڵام یه‌كه‌مین ئه‌لبوومی له ساڵی 2002دا بوو كه له‌گه‌ڵ خاتوونه گۆرانیبێژ شیرین عه‌بدولوه‌هاب بڵاویان كرده‌وه. تا ئێسته حه‌وت ئه‌لبوومی بڵاو كردووه‌ته‌وه و ده‌یان خه‌ڵاتی وه‌رگرتووه، جیا له‌وه‌ی ئه‌كته‌رێكی بواری سینه‌مایه و له چه‌ند فیلمێكدا به‌شداریی كردووه.


لێدوانی بەکارھێنەر:ملتیا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا ملتیا!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٣١٬٧٦٧ وتار و ١٢٩ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- سەرچیا ١٨:١٤، ١٤ی نیسانی ٢٠٢١ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:ملتیا&oldid=775147»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٥٢ی ١٤ی نیسانی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ڕێزلێنان لە بەرهەمی خاتوونی بەڕێز، ''مێهری بەرهوون''، بە بۆنەی - آشتی\nنوشته شده توسط کاوه در تاریخ ۱۴۰۰-۰۵-۰۴ 280 بازدید\nڕۆژی دووشەممە ۲۱، ۴، ۱۴۰۰ی هەتاوی، کۆڕێک، تایبەت بە ڕێزلێنان لە بەرهەمی خاتوونی بەڕێز، ”مێهری بەرهوون”، بە بۆنەی وەرگێڕانی سەرکەوتوانەی ڕۆمانی ”هەورەکانی دانیال”ی، نووسەر ناوداری گەلەکەمان، ”بەختیار عەلی”، (ابرهای دانیال)، لە نووسینگەی بنکەی ئاشتی بانە بەڕێوەچوو.\n✍لەو کۆبوونەوەدا کە چالاکیی هاوبەشی بنکەی ئاشتی و بنکەی بەڕۆژەی بانە بوو، ۳۰ کەس لە ئەندامانی بەڕێزی ئاشتی و بەڕۆژە و میوانانی هەر دوو لا بەشدار بوون.\n✅ بۆ ئەو کۆبوونەوەمان ڕێکخست؟\n✍ نووسراوە و ڕۆمانەکانی مامۆستای قەڵەم، بەختیار عەلی، نووسەر و ڕۆمان نووسی لێهاتووی کورد، جێگەو پێگەی شیاو و تایبەتیی خۆی، نەک لە نێو وێژەو ئەدەبی کوردیدا جێگیر کردووە، بەڵکوو بە هۆی وەرگێڕانی زۆربەی ڕۆمانەکانی بە زۆرێک لە زمانە زیندووەکانی جیهان، خۆی گەیاندۆتە ئاستێکی جیهانی. بەختیار عەلی بە قەڵەمێکی سادەو سێحراوی، بە ژانڕ و شێوازی ڕێئالیزمی جادوویی، بیر و ئەندێشەیەکی قووڵی فرەڕەهەندی لە هونەری نووسین و نوواندن و نیگارکیشی و مۆسیقا و فەلسەفەو مێژو و دەروونناسی و کۆمەڵناسی، خزاندۆتە ناوەڕۆکی چیرۆک و ڕۆمانەکانییەوە. هەر بۆیەش دەمێک ساڵە، سرنجی بەردەنگ و خوێنەر و ڕەخنەگرانی ئەدەبی و فستیڤاڵە ئەدەبییەکانی جیهانیی ڕاکێشاوە.\nبەداخەوە لە ناوخۆدا وەک شایانی ئەو قەڵەمە پڕشکۆیە، ئاوڕی شیاوی لێ نەدراوەتەوە. جێی داخە کە سەرتا بەرهەمی نووسەرەکانمان بە زمانی کوردی وەک ئەرکێکی پێویست ئاوڕێکی ئەوتۆی لێ نەدراوەتەوە و زۆربەمان ئەو کاتە وەخەبەر دێینەوە کە بەرهەمی زەحمەت و ماندوو بوونی نووسەرەکانمان، وەک بەرهەمێکی هەرە بەبایەخی ئەدەبی بە زمانەکانیدی دەبینین و بە خۆمان دەڵێین: ئەوە بۆ من هەتا ئێستا نەمدیتووە؟!! ئەوە لەحاڵێکدایە کە ئێمەش وەک گشت نەتەوەکانیدی پێویستە کەسایەتییە بلیمەتە هەڵکەوتەکانی خۆمان بناسین و بەرهەمە ڕەنگینەکانیان ببینین و بخوێنینەوە و بە دیترانییان بناسێنین. هەر لەبەر ئەوە، بە پێویسمان زانی کە هەر هەنگاوێک بۆ ناساندنی بەرهەمەکانی بەختیار عەلی و دیکەی نووسەران و هونەرمەندانی گەلەکەمان، بەرز بنڕخێنین.\n✍ بەم ڕوانگەو بۆچوونەوە، ئێمە وەک بنکەی ئاشتی و بنکەی بەڕۆژەی بانە، دوای چەن کۆبوونەوەی هاوبەش، بەو ئەنجام و ئەکامە گەیشتین کە پێویستە هەنگاوی بەرز و بەنڕخی خاتوونی هێژا و لێهاتووی شارەکەمان، ”مێهری بەرهوون”، برز بنڕخێنین و یارمەتیدەر بین، هەم بۆ ناساندنی بەرهەمی ماندوویی و تێکۆشانی بەڕێزیان و هەم ناساندنی بەرهەمێک لە خەرمانی بەرهەمە شەنگین و سەنگین و ڕنگینەکانی یەکێک لە نووسەرەرانی پایەبەرزی کورد.\n✍ ”غەوارەکان پتر خەڵکانێکن، وەک ئەوەی نەتەوە، شار، نیشتمان و زمانێکیان نەبێت؛ کە بە یەکجار لە گوندەکانی خۆیان هەڵکەندرێن و ئیتر وەک مرۆڤی ئاسایی لە هیچ شوێنێک، جێگایان نابێتەوە” لاپەڕەی ٢٠ – هەورەکانی دانیال – بەختیار عەلی\n✍ ”غریبەها بیشتر بە مردمانی می مانند، کە انگار ملیت، شهر، سرزمین و زبانی نداشتە باشند؛ مردمانی کە ناگهان از روستایشان کندە شدە و دیگر هیچ جایی سرزمینشان نیست” – لاپەڕەی ٢١ – ابرهای دانیال – مێهری بەرهوون\n✍ – کۆبوونەوەی ڕێزلێنان لە خاتوو بەرهوون، بە وتەکانی ئەندامی بەڕێزی بنکەی ئاشتی، ”مەنسوور ئەمین” نژاد دەستی پێکرد. بەڕێزی، لەگەڵ بەخێڕهێنانی دانیشتووان، وەک دەسپێکی بەرنامەکان، بەخێرهاتن و دەسخۆشیی لە خاتوو بەرهوون کرد. ئاماژەی کرد بە کەسایەتی و بەرهەمەکانی بەختیار عەلی و ئەو هێز و توانایی و هیزر و ئەندێشەی کە قەڵەم و بەرهەمەکانی ئەو نووسەرە مەزنە، بە بەردەنگەکانی دەبەخشێت. ئاماژە کرا بە سەختی و گرنگی کاری وەرگێڕانی بەرهەمە ئەدەبییەکان و ئەوەی کە چۆن وەرگێڕانی چیرۆک و ڕۆمان و نووسراوە ئەدەبییە کوردییەکان، بۆنەتە هۆکارێک، بۆ ناساندن و جیهانی کردنی ئەو بەرهەمانە.\n✍ – وەرگێڕی ڕۆمانی ”هەورەکانی دانیال” بە زمانی فارسی، خاتوونی بەڕێز، ”مێهری بەرهون”، لە ماوەی ٣٠ خولەک دا، وەک ڕاوێژکارێکی دەروونناس، تیشکی خستە سەر ئەو هۆکارانەی کە هانیان دا بۆ وەرگێڕانی ئەو بەرهەمە. باسی گەشت و سەفەرەێکی کرد لە گەڵ هەورەکانی دانیال، بۆ نێو جەرگەی جیهانی دەروونناسی و ڕەهەندە کۆمەڵایەتییەکانی ئەو ڕۆمانەوە. باس لەسەر گرینگی چیرۆکەکەو و کاراکتەرە بەهێزەکانی. باسێکی چڕی دەروونناسیی، لەسەر جیاوازی ئەو ڕۆمانەو ڕووداو و بەسەرهاتەکانی تاک و کۆمەڵگەی نێو ڕۆمانەکە. ئەوی کە بە تایبەت سرنجی هەموانی ڕاکێشا، هەڵسەنگاندن و بەراوردی کاکڵ و توێکڵی ئەو ڕۆمانە بوو، لە گەڵ زانستی دەروونناسی و کۆمەڵناسی و بەگشتی زانستی دەروونناسی تاکیی و کۆمەڵایەتی و ئەو ئاستەنگ و کێشە دەروونیانەی ڕۆحی تاک و کۆمەڵگای تەنیوەتەوە.\n✍ – بەڕێز ” محەمەد سدیق کەریم پوور”، ئەندامی بەڕێزی بنکەی بەڕۆژە، بەخێرهاتنی میوانەکانی کرد و وێڕای دەسخۆشی و ماندوو نەبوونی لە خاتوو بەرهوون، ئاماژەیان پێدا کە پشتیوانی لە قەڵەم و خاوەنانی بەرهەمە ئەدەبییەکان، ئەرکێکی گشتی و نیشتمانییە و پێویستە ئەدەب و وێژەی کوردی بگوازرێتەوە سەر زمانی دووهەم وەک زمانگەلێک، جیا لە زمانی خۆمان؛ بۆ ئەوەی لەو ڕێگایەوە هاسانتر و باشتر بتوانین هەم خۆمان بناسین، کە ئێمە کێین؟ هەم زانیاری و پێناسەی ڕاستەقینە لە خۆمانەوە بگوێزینەوە بۆ نێو لایەن و گەلانیدی. بەڕێز کەریمپوور تیشکی خستە سەر وتەکانی خاتوو بەرهوون و بە گرنگی نڕخاند و گوتی: گرنگیی ئەوەی لێرە، لەو نیو سەعاتەدا ئێوە باستان لێکرد، لە گرنگی ڕۆمانکە کەمتر نییە. بۆیە داواکارم ئەو بابەتانە بنووسەرەوەو ئامادەی کەن بۆ ئەوەی وەک پاشکۆیەک لەسەر چاپی دووهەمی ڕۆمانی ”ابرهای دانیال” دابندرێت.\n✍ – بەڕێز ”شێرکۆ سەلیمی”، خاوەن و بەڕێوەبەری نووسینگە و پێشانگای ”کتێب فرۆشی ئایندە” لە شاری بانە، وێڕای ئاماژە بە چەن بەشێکی ڕومانی ”ابرهای دانیال”، باسی لە بەقەوەت بوونی شێوازی وەرگێڕانی ڕۆمانەکە کرد و هیوای بەردەوامی بۆ خاتوو بەرهوون خواست.\n✍ ـ بەڕێز ”غەفوور ساڵحی”، وێڕای دەسخۆشی لە هەوڵ و ماندوویی خاتوو بەرهوون، بەشێک لە نووسراوە و بەرهەمی خوێندنەوەی خۆی لەسەر ڕۆمانی ”کۆشکی باڵندە غەمگینەکان”ی بەختیار عەلی، لە ژێر سەردێڕی: ”ئەم خەنجەرە مەلعوونە، لەو تێخانەیە کە دەسکی خۆیان دەبڕن” پێشکەش کرد.\n– دووایین بەشی بەرنامە، تەرخان کرا بۆ پرسیاری حازرانی کۆبوونەوە و وڵامی خاتوو بەرهوون\n– لە کۆتایی بەرنامەکەدا، لەوحی سپاس و پێزانین، لە لەیەن بنکەی ئاشتی و بنکەی بەڕۆژەوە، پێشکەش بە بەڕێز، خاتوو بەرهوون کرا.\nبنکەی گەشەی فەرهەنگیی بانە – ئاشتی\nبنکەی فەرهەنگیی – ئەدەبی بانە – بەڕۆژە\nبرچسب ها : ابرهای دانیال ، بنکەی فەرهەنگیی – ئەدەبی بانە - بەڕۆژە ، بنکەی گەشەی فەرهەنگیی بانە – ئاشتی ، بەختیار عەلی ، ڕێزلێنان ، مێهری بەرهوون


م. فەتحوڵڵا گولەن بۆ ئاژانسی ڕیگنۆمی ڕووسی: ترسی هەڵگیرسانی جەنگی جیهانی سێهەمم هەیە - وێب سایتى فتح لله گوله‌ن.\nم. فەتحوڵڵا گولەن بۆ ئاژانسی ڕیگنۆمی ڕووسی: ترسی هەڵگیرسانی جەنگی جیهانی سێهەمم هەیە\nم. فەتحوڵڵا گولەن لە دوا دیمانەی ڕۆژنامەوانیدا لەگەڵ ئاژانسی ڕێگنومی ڕوسی باسی لە سوریا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کێشەی کورد لە تورکیا و بارودۆخی تورکیا بە گشتی کرد\nئەمە بەشێکە لەو ڕێپۆرتاژەی لەگەڵ ئاژانسی ڕێگنومی ڕوسی ئەنجام دراوە\nپرسیار: سیاسەتی تورکیا لە سوریا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆنی دەبینی؟ گەر لە گۆشەنیگای پەیوەندیەکانی نێوان ڕوسیا و تورکیا بڕوانیت داهاتوو چۆن دەبینی؟\nگولەن: کاتێک سەیری پێشهاتەکانی تورکیا و ناوچەکە دەکەم ترسی ئەوە دامدەگرێت کە جەنگی جیهانی سێهەم ڕوبدات. لەبەر ئەوەی ئەم دونیایە لەسەر بەرژەوەندی تایبەت بونیاتنراوە و لە خاڵێکدا کە ئەم بەرژەوەندیانە بە یەکدا دەدەن ئیدی کۆبونەوە لەسەر خاڵی هاوبەش ئەستەم دەبینرێت\nئەوەی لە سوریادا دەیبینین سەرەتا وەک بزوتنەوەیەک کە داوای دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ و ئازادی دەکات دەستی پێکرد، بەڵام دواتر سوریا چاوی لە دەستێوەردانی دەرەکی پۆشی و کێشەکە وەک گرێ کویرەی لێهات. برینێکی بچوک گەورە بوو تا وەکو گارگرینی لێهاتوو کیشەی وڵاتێکی ٢٠ ملیۆن کەسی وەک کیشەی هەموو دونیای لێهات.\nهەموو کەس حاڵی ئەو ژن و منداڵ و پیر و پەکەوتانە باش دەزانێت کە لە ڕێگەی کۆچی ئەوروپادا چیان لێبەسەر دێت.\nکات ڕاستی قسەکانی شەهید سەعید ڕەمەزان ئەلبوتی بۆ هەموو لایەک دەرخست. بوتی پێی وابوو کە پڕۆسەی بە دیموکراسی کردنی سوریا دەبێت بە پەلە ئەنجام نەدرێت و بە پێی تێپەڕینی کات جێبەجێ بکرێت.\nترسی ئەوەی هەبوو کە هەر هەوڵیک بۆ گۆڕینی کاربەدەستانی وڵات شەڕێکی ناوخۆی لێدەکەوێتەوە. منیش لای خۆمەوە هەر کاربەدەستێکی تورکیا هاتبێتە ئێرە ئەم قسانەم پێ وتووە. هەروەها لەم قسانەی ئەلبوتی ڕەحمەتیش ئاگادارم کردنەوە. تەنانەت نامەیەکی ناردبوو بە دەست و خەتی خۆی، ئەو نامەیەشم پشانی زۆرێک لە کاربەدەستانی تورکیا دا.\n'' گوێیان لە تێبینیەکانی ئێمە نەگرت دەربارەی سوریا"\nسەردەمانێک کاربەدەستانی تورکیا پەیوەندی باشیان لەگەڵ بەشار ئەسەد هەبوو. دەیانتوانی ئەسەد هان بدەن بۆ ئەوە بە شیوازێکی دیموکراسیانە لە هەڵبژاردنەکانی سوریادا خۆی هەڵبژێرێت و دەربچێت. سوریا پەیوەندی بازرگانی و سیاسی و کۆمەڵایتی باشی لەگەڵ تورکیا هەبوو، دەتوانرا لەو ڕێگەیەوە سوریا وردە وردە بەرەو وڵاتێکی دیموکراسی و خۆشگوزەرانتر ببردرێت. بەڵام ئەوان وتیان 'ئێمە لە مەلایەکەوە فێری سیاسەتی دەرەوە ببین؟' و هەر بۆیە بایەخیان بەم قسەیە نەدا.\n'' پێدانی چەک بە گروپە جیهادیەکانی سوریا برینەکەی کرد بە گارگرین"\nگەر کێشەکانی سوریا لە سەرەتاوە بە شیوەیەکی بابەتیانە و بە ڕاویژ لەگەل مرۆڤەکاندا هەوڵی چارەسەری بدرایە دەتوانرا چارەسەر بکرێت. بەڵام لەبەر ئەوەی بە بێ ئاگای و بە نەزانانە هەوڵی چارەسەری کێشەکایان دا مەسەلەکە شێوازێکی ئاڵۆزتری وەرگرت. کاتێک دەستیان دایە ئەوەی چەک بدەن بە گروپە ئۆپۆزسیۆنەکانی سوریا ئیدی برینەکە وەک گارگرینی لێهات. تەواوی ئەو هەلانە بە هەدەر درا کە سوریا بەرەو وڵاتێکی دیموکراسی بڕوات. باجی ئەم هەڵانە ئەو مرۆڤە هەژارانە دەیدەن کە ئێستا لە کەمپەکان ژیان بەسەر دەبەن و لە ڕێگای کۆچی ئەوروپادا توشی چەندین کێشە و چەرمەسەری دەبن.\nلە باری ئێستادا تەنیا شت کە دەتوانرێت بکرێت ئەوەیە زۆر پێرفێکتیزمانە مامەڵە نەکەین و ڕێگە چارەیەک بدۆزینەوە کە ئەو خوێنەی دەڕژێنرێت بوەستێنرێت و ئاهێک بە بەری مرۆڤە بێ گوناحەکاندا بهێنینەوە. بۆ ئەم مەبەستەش پیویستە کۆمەڵگەی نێودەولەتی هەوڵیکی زۆر بدات و ویژدان و هەستی مرۆڤایەتی بخرێتە گەڕ. وەک چۆن ئەمەریکا لە مەسەلەیەدا دەستێکی باڵای هەیە بە هەمان شێوە ڕوسیا فاکتەرێکی گرنگی هاوسەنگیە لەم مەسەلەیەدا و پێویستە هەردولا لەگەڵ یەکدا دیالۆگ ئەنجام بدەن.\nبە پیچەوانەی ئەمە هەر شتێکی تر جێی نیگەرانی منە. ئەو چەکانەی لە ڕابردودا بەکار دەهات لە ڕابردودا ماوەتەوە، ئێستا بارودۆخەکە گۆڕاوە. گەر جەنگی جیهانی سێهەم ڕوبدات ئەو نیوەی دونیا دەفەوتیت، خودا بمانپاریزێت. هەر وەک بەرتراند روسڵ دەڵێت: جەنگی جیهانی یەکەم فڵان شت ڕویدا، جەنگی جیهانی دوەمیش بە هەمان شیوە فڵان شت ڕویدا، لە جەنگی جیهانی سێهەمدا کەسی کوژراو لە گۆڕدایە و ئەوەشی ئەوی کوشتوە دەچێتە نەخۆشخانە لە بەشی چاودێری چڕ داخڵ دەکرێت. هەر بۆیە پێویستە تا دوا ڕادە سوود لە ڕێکارە دیپلۆماسیەکان وەربگیرێت.\nپرسیار: باس لەوە دەکرێت کە لە سیاسەتی تورکیادا وەرچەرخانێک هەیە.بە هەزارەها مرۆڤ لەلایەن سیاسەتمەدارانەوە دەخرێنە زیندان و هاوڵاتیە کوردەکان دوچاری فشاری ناڕەوا دەبنەوە. ئێوە دەربارەی ئەمانە چی دەڵێن؟ پێت وایە چارەسەری کورد لە تورکیادا چۆن دەبێت؟\nگولەن: من ساڵی ٢٠٠٦ ڕێچارەیەکم دا بە کاربەدەستانی تورکیا سەبارەت بە چارەسەری کێشەی کورد لە تورکیادا بەڵام بە داخەوە گوییان پێنەدا.\nگەر ئەو هاوڵاتیان بیانتوانیایە بە زمانی دایک بخوێنن و مافە کەلتوریەکانیان پێبدرایە، داواکاریەکانیان لە چوارچیوەی مەشروعیەتدا جێبەجێ بکرایە، هاوڵاتیانی ئەو ناوچەیە لە ڕوی ئابوریەوە خزمەت بکرانایە، مامۆستا و پۆلیس و دادوەر و داواکاری گشتی بە سۆز و ڕەحم خەڵکی ئەو ناوچانەیان لە ئامێز بگرتایە ئەوا گەنجی ئەو ناوچانە نەدەچونە شاخ. قۆناغی چارەسەری ئاشتی تا ئێستا نەمانزانی ماهیەتی چیە و چاویان لەوە پۆشی کە ناو شارەکان بکرێت بە جبەخانەی چەک. دواتر لەبەر هۆکاری سیاسی قۆناغەکە تێکچوو، پاشان هێزە ئەمنیەکان بە مەبەستی پاک کردنەوەی ئەو ناوچەیە لەو چەکانە بە چەکی قورسەوە چونە ناو شارەکان و کۆڵانەکان وەک ناوچەی جەنگی لێهات و بە هەزاران هاوڵاتی مەدەنی ستەم دیدە بوون.\nلە سوریا یان لە عێراقدا بە نیسبەت کورد و ئێتنیکەکانی تری ئەو وڵاتانە ڕێگە چارەی گونجاو ئەوەیە مافە کەلتوریەکانیان پێبدرێت، لەو ناوچانەدا سەرمایە بە گەڕ بخرێت و خزمەتیان بکرێت، دەوڵەت ئەو هاوڵاتیانە بە هاوڵاتی خۆی بزانێت، هەروەها مافی نوێنەرایەتی خۆیان پێبدات، لە چوارچێوەیەکی مەشروعدا داواکانی تریان جێبەجێ بکات.\nپرسیار: داعش ڕێکخراوێکە زیان بە سەقامگیری ناوچەکە دەدات، دەربارەی ئەمە چی دەڵێن؟ چۆن لە داعش ڕزگار ببین و بەرەنگاری ببینەوە؟\nوەڵام:بۆ بەرەنگاربونەوەی ڕێکخراوە ڕادیکاڵەکانی هاوشیوەی داعش پێویستە مەسەلەکە لە بنەچەوە چارەسەر بکەین. مەسەلەکە دوو ڕوی هەیە یەکەمیان ڕویەکی دینی و ڕوی دوەمیان لە سیاسی، ئابوری، کۆمەڵایەتی و دەرونی پێکدێت. گەر تەنیا کێشەکە لە دیندا کورت بکەینەوە ئەوا لە شوێنی خۆماندا فەڕتەناش دەکەین و ناتوانین بڕۆینە پیشەوە.\nوەک چۆن بەشێک لە چارەسەری ئەم کێشەیە لە ملی موسوڵمانانە، بەشێکی تری لە ملی دەوڵەتان و میلەتەکانی ئەو دەولەتانەیە کە ئەم رێکخراوانەی لێهەڵدەقوڵێت.\nلەلایەک کۆمەڵێک دەولەت هەیە کە فشار دەخاتە سەر هاوڵاتیانی و ئازادیان لێزەوت دەکات و بە دادپەروەریانە مامەڵەیان لەگەڵ ناکات و یاسا پەیڕەو ناکات. ئەم جۆرە مامەڵەیە هاوڵاتیان بێ ئومێد دەکات و ڕی خۆش دەکات بۆ ئەوەی بکەونە داوی ڕێکخراوە تیرۆرستیەکانەوە.\nڕێکخراوێکی شەڕەنگێزی وەک داعش هەیە، کۆمەڵەیەک چەتەن، بەڵام لەملاو لەولاوە چەکیان بۆ ڕەوانە دەکرێت و ڕێگە دەدرێت گەنجان ڕاکێشنە ناو ڕیزەکانیانەوە و لە ڕێگای ئینتەرنێتەوە ڕێکلام بۆ خۆیان دەکەن و نەخۆشەکانیان لە نەخۆشخانەکان چارەسەر دەکرێن و سەرکردەکانیان دەستگیر دەکرێن و پاشان ئازاد دەکرێن. ئەندامەکانی بزاڤی خزمەت لە تورکیادا دەخرێنە زیندان و بە حەشحاشی و تیرۆرست ناودەبرێن، بەڵام هەمان شت بەرامبەر ئەم ڕێکخراوە ناوترێت و ئەنجام نادرێت.\n"داعش زیانێکی گەورە لە موسوڵمانانی سوننی دەدات"\nئەو وڵاتانەی کە کەمینەیەکی موسوڵمان تێیاندا دەژی بە تایبەتی لە ڕۆژئاوا پیویستە لە کردار و گوفتاریاندا ڕەچاوی هەستی موسوڵمانان بکەن و شتێک نەکەن کە دڵیان برەنجێنن. گەر پشتیوانی زۆرێک لە موسوڵمانان بەدەست نەهێنیت ئەستەمە لە بەڵای ئەم تیرۆرە ڕزگارمان ببێت. خۆی لە ڕاستیشدا زۆرێک لە قوربانیانی ئەم ڕێکخراوە تیرۆرستیانە هەر موسوڵمانەکانە. داعش بە ناو پارێزگاری لە مافی موسوڵمانە سونیەکان دەکات، بەڵام قوربانیەکانی زۆربەیان موسوڵمانە سونیەکانن و لە نێوانیشیاندا کوردەکانی باکوری عێراق. گەر بە گشتی سەیری بکەین دەبینین داعش زیانی بە ناوچە سونیەکانی جیهانی ئیسلامی گەیاندوە.\nگەر چارەسەری کێشەکە لە بنەچەوە نەکەین، ئەوا گەر یەکێکیانمان لەناو برد یەکێکی تر سەر هەڵدەدات لەولاوە. تا دوێنێ بوو باس لە ئەلقاعیدە دەکرا، کاتێک باس لەوە دەکار کە خراوەتە ژێر کۆنتڕۆڵەوە و بەرتەسک کراوەتەوە، لەولاوە داعش پەیدا بوو. لەولاشەوە بۆکۆ حەرام هەیە کە جەلادێکی جیاوازە لە داعش. بانگەشەی ئەوە دەکەن بە کوشتنی مرۆڤەکان دەچنە بەهەشت و بەم درۆ گەورەیە گەنجەکان هەڵدەخەڵەتینن.\nئەمە درۆیەکی هێندە گەورە و شاخدارە وەک چۆن گەنجەکەن دەکات بە وەحش لە هەمان کاتدا لەکە لە چوارچێوەی درەخشاوی ئیسلام دەدات و وا لە مرۆڤەکان دەکات لە موسوڵمانان بترسن.\nئێمەی موسوڵمان نابێت ئەم مەسەلەیە بەوە پەردەپۆش بکەین کە بڵێین داعش دەسیسەی دەوڵەتانی دەرەوە و دەزگا هەواڵگریەکانە. چونکە ئەم ڕێکخراوانە بەڵینی زۆر دەدات بە گەنجان و پەلکێشی ڕیزەکانی خۆیانی دەکات.\nپرسیارەکە ئەوەیە داعش چۆن دەتوانێت گەنجانمان پەلکێشی ڕیزەکانی دەکات؟\nئایا ئێمە توانیومانە گەنجەکانمان پەروەردە بکەین و بە باشتی پێیان بگەیەنین؟\nلە قورئانی پیرۆزدا باس لەوە دەکرێت کە کوشتنی مرۆڤێکی بێتاوان هاوشێوەی کوشتنی هەموو مرۆڤەکانی سەر زەویە. پێغەمبەری ئازیزمان باس لەوە دەکات کە لە کاتی جەنگیشدا نابێت کەسانێک بکوژرێن کە چەکیان پێ نیەو شەڕ ناکەن بە تایبەت ژنان و منداڵان. خودا لە قورئاندا دەفەرموێت " ئێمە رێزمان لە بەنی ئادەم گرتوە." هەموو مرۆڤێک بایەخی پێدەدرێت لەبەر ئەوەی مرۆڤە. خودا باس لەوە دەکات کە مرۆڤەکان بۆ ئەوەی یەکتری بناسن بە شیوازی جیاواز لە یەکتر دروستی کردون. جیاوازی ئێمە نیشانی دەوڵەمەندی ئێمە، ئایا ئێمە توانیومانە ئەمە لە گەنجەکانمان بگەیەنین؟\nئێمە نازانین داعش تا چەندە ڕاستگۆیە لەگەڵ ئەو شتانە کە بانگەشەی بۆ دەکات. بەڵام دەتوانین پیشبینی ئەوە بکەین کە زۆرێک لە گەنجەکانی ئەو ڕێکخراوە هەڵخەڵەتێنراون و وا پیویست دەکات سەرچاوەکانی ئەو هەڵخەڵەتاندنە لە دیندا بدۆزینەوە و چارەسەری بکەین. پێم وایە هەندێک لە گەنجەکان لە بەر ئەوەی نازانن موسوڵمانێتی راستەقینە چیە بۆیە بەم گروپانە هەڵدەخەڵەتێن. بە بانگەشە و بەڵێنەکانی ئەم گروپانە هەڵدەخەڵەتێن و دەچنە ڕیزەکانیەوە و بە بێ ئەوەی بە خۆیان بزانن گەورەترین زیان بە ئاینی ئیسلام دەگەیەنن.\nدەبینین ئەم ڕێکخراوانە بە شیوەیەکی گشتگیر لە ئاین ناڕوانن و تێڕوانینێکی هەڵەیان بۆ ئاین هەیە. نازانن هۆکاری هاتنە خوارەوەی ئایەتەکانی قورئان چیە و بارودۆخی کۆمەلایەتی و سیاسی ئەو کاتە نازانن کە ئەو ئایەتانەی تێدا دابەزیوە.\nئەمە بە هەمان شێوە بە نیسبەت حەدیسەکانی پێغەمبەرەوە ڕاستە. گرنگە لە ڕۆحی قورئان و سونەت تێبگەین و بەو شێوەیە مامەڵە بکەین. ئیسلام زۆر شتی لەو سەردەمەدا بە نمونە وەک کۆیلایەتی وردە وردە هەڵگرتوە و زیندوکردنەوەی هەندێک بابەت کە لەو سەردەمەدا هەڵگیراوە پیچەوانەی ڕۆحی ئیسلامە.\nهەروەک عەبدوڕەحمان عەزام لە کتێبی 'ڕیسالەی ئەبەدی' دەڵێت تەواوی شەڕەکانی پێغەمبەر و موسوڵمانە یەکەمینەکان شەڕی بەرگریکردن بوون لە خۆیان. گەر لەمە تێنەگەین ئەوا تەواوی ئەو ئایەت و حەدیسانەی باسی جەنگ دەکەن بە ئاسانی دەتوانرێت بەلاڕێدا ببردرێت.\n" لە ڕێگەی پەروەردەوە دەتوانین زۆرێک لە کیشەکان چارەسەر بکەین"\nبۆ ئەوەی بتوانین قورئان و سیرە و ڕۆحی ئاینی ئیسلام لە گەنجەکانمان بگەیەنین ئەوا دەبێت ڕێگای پەروەردە بگرینە بەر. لە ڕێگای پەروەردەوە زۆرێک لە کیشەکان بە تێپەڕینی کات چارەسەر دەبن.\nبەها دیموکراسیەکان، ڕێزگرتن لە مرۆڤ، ڕێز لە ژیان، بایەخدان بە هەموو مرۆڤ شتانێکن کە دەبێت لە وانەکانی خوێندنگەکاندا بخوێنرێت.\nگەر بیر لە چارەسەرێکی کورتخایەنیش بکەینەوە ئەوا یەکگرتنی ڕوسیا و ئەمەریکا لە دژی ئەو گروپانە گرنگی خۆی هەیە. ئەم دوو وڵاتە دەتوانن ڕێگە بەوە بگرن کە گەنجەکان نەچنە ڕیزەکانی ئەو گروپانەوە و نەهێڵن برینەکە بەرەو برینێکی بێ چارەی شێرپەنجەیی بچێت.


ئا/ د. زاهیر سۆران\nھەموو پسپۆران لە مەڕ ئەو راستییە کۆکن کە مرۆڤ یەکەمین گیانلەبەرە کە دەتوانێت پێبکەنێت (١). ئەوەی راستی بێت پێکەنینی ھەڵقوڵاو لە ناخی دڵەوە کاریگەرییەکی پۆزەتیفی لە سەر لەش و دەروونی مرۆ ھەس . ژمارەیەک کەس ھەڵدەکەون روویان خۆشە ، بە سەلیقەوە نوکتە بۆ کەسانی دی دەگێڕنەوە و ئەوەندە بە خۆشییەوە باسی دەکەن یان دەیگێڕنەوە زەردەخەنی خۆشی دەخەنە نێو ھەست و نەستی مرۆ وە . (لە کوردەواریدا پێیان دەڵێن: سەربەقوڕ دەھێنێتە پێکەنین) .\nھەرچەندە دوژمنانی کورد بە مەبەستی سەرکووتکردنی کورد بە چەندان شێوە ئەو زەردەخەنەیەییان لێ دزییوە ، شێواندووە ونەیان ھێشتوە بە ئاسوودەیی قاقایەکی پێکەنێن لێ بدات وساتێکی درێژ ئاسوودەو دڵخۆش بێت .\nوەلێ ئێمەش وەک میللەتانی دی شێوازی خۆمانمان ھەیە بۆ پێکەنین مرۆ (نوکتەباز و قسەخۆش) ی وامان تیا ھەڵکەوتووە تا ئەمڕۆش نوکتە و قسەخۆشەکانیان خەندە دەخاتە سەر ئەو لێوە ھیشک ھەڵگەڕاوانەی چەندان ساڵە کوردی لێ بێ بەشە و بە رێکوپێکی توانیویانە گەر بۆساتێکی کورتیش بێت ئەو بارودۆخە ئاڵۆزە دەروونییە بڕەوێننەوە و لە ناخەوە کەسانی دەوروبەر بھێننە پێکەنین . بەڵام ئەز لێرەدا لە مەڕ لایەنە زانستییەکەی پێکەنین دەدوێم کە چەند بۆ لەشی مرۆ پێویستە .\n١- پێکەنینی سروشتی .\n٢- پێکەنینی دروستکراو (شانۆگەری ، فیلمی کۆمێدی ، کاریکاتێر، وێنەی دروستکراو، نووسین..تاد) .\nلە ھەردوو بارەکاندا پێکەنین دەبێتە ھۆی ھەژاندنی ھەست و تەزووی ئەلەکتریکی و کیمیایی نێو لەش و تەنانەت مرۆ ھەست ناکات پێکەنین چەند کاریگەری لە سەر ئەو ئەنزیمە شلانەی نێو لەش ھەیە کە رۆڵیان لە ھەرس کردنی خۆراکدا ھەیە . ھەندێک لە پسپۆرانی ئەم بوارە گرنگەی ژیان ئاماژەی پێدەکەن کە پێکەنین لێدانی دڵ باشتر دەکات ، لە ماوەی ١٠ چرکەدا لێدانی دڵ دووجاران زێد دەکات . دڵوبۆریەکانی خوێن باشترو رێکوپێکتر خوێن دەگەیەننە ئەندامەکانی دی لەش . لە وڵاتە سەرمایەدارەکاندا زۆر کەس یان لایەن بایەخێکی تایبەتییان بە پێکەنین داوە بە تایبەتی خاوەن کۆمپانیاکان .ھۆی ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆئەوەی بتوانن لە رێگای پێکەنینەوە گیروگرفتەکانی رۆژانەی کارمەندەکانیان کەم بکەنەوە و کەمێک ئاسوودەیی دەروونی بۆ دامەزراوانی کۆمپانیاکە دابین بکەن ئەویش بە مەبەستی :\n- باشکردن و زێدبوونی بەرھەم .\n- باشکردنی باری دەروونی ئەو کەسانەی توانای داھێنان ھەیە یان دەتوانرێت سوود لە بۆچوونە باشەکانیان وەربگیرێت .\n- دڵودەروون خۆشکردنی کارمەندان .\n- کەمبوونەوەی رێژەی نەخۆش بوون .\n- زێدبوون و باشکردنی پەیوەندی لە نێوان کارمەندەکاندا .\n- زێدبوونی باوەڕ بە خۆ کردن .\n- کەمبوونەوەی رێژەی شەڕو بەربەرەکانێ .\n- کەمبوونەوەی گیروگرفتی دەروونی سەرکار .\n- باشترکردنی کاری رۆژانە و کەمبوونەوەی ماندوویەتی دەروونی کە لە ئەوروپادا زۆر ناسراوە .\n- مرۆ زێدەتر لاو دەبێتەوە و زەوقی زایەندی چالاکتر دەبێت .\nبە واتایەکی دی پاش قاقایەکی پێکەنین مرۆ (جەستەیی و دەروونی) ھەست بە باشی و پۆزەتیفی دەکات ، ھاوکات زێدەترلە ژیان و کارو گوزەرانیشی رازی دەبێت ، لە ھەموو بارەکاندا پێکەنین سوودی زۆر زێدەترە وەک لە زیان .ئەوەی راستی بێت لەم ساڵانەی دوواییدا پسپۆران بایەخێکی زۆریان بە پێکەنین داوە وەلێ وەک شێوەیەکی نوێی کەمکردنەوەی گیروگرفت و ئازارو تەنانەت چارەسەرکردنیش سوودی زۆری لێوەرگیرراوە . لە سەرانسەری دنیادا توێژینەوەی جیاواز لە مەڕ ھەموو لایەنەکانی پێکەنین و کاریگەری بۆ سەر دەروونی مرۆی لەش ساخ و نەخۆشیش ئەنجام دەدرێت . لە دنیادا نزیکەی ٢٥٠٠ یانە- کلوب ی پێکەنین ھەیە، ژمارەیکی زۆری ئەو یانانە لە ھیندستاندایە ولەو وڵاتەدا ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتوان لە شوێنی کارکردندا ، بەندیخانەکاندا ، لە پارکی ئۆتۆمۆبیلەکاندا پێش دەستکردن بە کار زۆر کەس پێدەکەنن . شایانی باسە کە ئەو یانانە ژمارەیەکی زۆر ئەندامیان ھەیە و رۆژانە لە رێگای ئینتەرنێتەوە زانیاری بەسوودو نوێ لە مەڕ پێکەنین لە گەڵ یەکتریدا دەگۆڕنەوە . لە دنیادا چەندان ماڵپەڕ و بە زمانی جودا لە مەڕ پێکەنین دانراوە و رۆژانە بە ھەزاران کەس سەیریان دەکەن و خەم و ناخۆشییەکانی رۆژانەیانی پێ دەڕەوێننەوە .\nھاوکات ئەو کەسانەی کە زۆر پێدەکەنن ھەستییان بەو راستییە کردووە کە تەندروستییان زۆرباشترە و ئاسانتر لە ماوەیەکی کورتدا گیروگرفتەکانییان چارەسەردەکەن وەک لە کەسانی دی کە ھەمیشە مڕومۆچن و پێناکەنن .\nئەوەی شایانی باسە Dr Madan Kataria و خێزانەکەی (ھیندوستانین) دوو کەسی ناسراوی جیھانین لەبواری پێکەنیندا ، ئەوان پێکەنییان لە گەڵ یوگادا تێکەڵکردووە بۆ بڵاوکردنەوەی ئەم شێوە نوێیەی چارەسەرکردن رۆژانە بە دنیادا دەگەڕێن ، وانەی تایبەتی بە نێوی لە خۆوە پێکەنین (پێکەنینی بێ مەبەست) یان (ھەژاندنی پێکەنین) بە گوێگرەکانیان یان بینەرەکانیان دەڵێنەوەو کادیری نوێ ئامادە دەکەن و پێدەگەینن تا ئەوانیش کەسانی تر فێربکەن چۆن دڵی خەڵکی خۆش دەکەن . بە پێی نێوبراو پێکەنینی بێ مەبەست دەبێتە ھۆی گۆڕانکاری لە ژیانی مرۆدا بە واتایەکی دی مرۆ لە ترس رزگاری دەبێت . بە ھۆی پێکەنینەوە مرۆ خەمەکانی دەڕەوێنێتەوە ، ئەوسا دەروونی خۆی بۆ خۆشەویستییەکی پڕ لە وزە دەکاتەوە کە دەبێتە ھۆی توانا و سووتەمەنی بۆ بەردەوامبوونی ژیانێکی ئاسوودەتر کە ھەر یەکێک لە ئێمە پێویستییەتی .\nلە ساڵی ١٩٩٥ ەوە لە ھیندوستاندا تەکنیکی یوگا- پێکەنین پیادەدەکرێت ، لە ھەمان ساڵەوە ژمارەیەکی زۆر یانەی پێکەنین دامەزراوە ، لە ئامارێکدا زۆربەی زۆری بەشدارانی یانەکان دەبێژن کە بە گشتی:\n- باشتر دەخەون (خەوتنیان باشتر بووە) .\n- پەیوەندی کۆمەڵایەتییان باشتربووە .\n- باوەڕ بە خۆبوونیان زێدەتر بووە .\n- توانای بیرکردنەوەیان باشتر بووە .\n- لەزەت و چێژ وەرگرتن لە ستایلی ژیان باشتر بووە .\nئەنجامی توێژینەوەیەکی ھیندوستان روونی دەکاتەوە کە :\n١- لە ٧١% ھەڵسوکەوتی مرۆ لە گەڵ ھاوکارەکانیان باش بووە .\n٢- لە ٦٩% ئاماژەیان کردووە کە نائارامییان کەمبۆتەوە .\n٣- لە ٨٥% باوەڕیان بە خۆیان زێدەتر بووە .\n٤- لە ٥٧% باشتر خەویان لێکەوتووە .\n٥- لە ٨٣% ی بارەکاندا بۆتە ھۆی کەمبوونەوەی گیروگرفتێک یان نەخۆشییەکییان.\n٦- لە ٧٤% پەیوەندی کۆمەڵایەتییان باشتر بووە .\n٧- لە ٦٦% توانای بیرو بیرکردنەوەیان باشتر بووە .\n٨- لە ٧٩% گۆڕانکارییان لە ستایلی ژیان و کارکردندا بەسەرداھاتووە.\n٩- لە ٩٩% خوازیارن بەردەوام چارەسەرکردنی پێکەنین وەربگرن .\nئەمڕۆ زێدەتر لە ١٠٠ ھەزار ھیندوستانی بەیانیان بە دەم قاقای پێکەنینەوە روو لە کارەکانیان دەکەن لەبەرئەوەی دەزانن کە پێکەنین بۆ تەندروستی مرۆ باش و بە سوودە . لەو وڵاتەدا زێدەتر لە ٨٠٠ یانەی تۆمارکراوی پێکەنین ھەیە ، وەلێ لە ئەمێریکا زێدەتر لە ٣٠ یانە ھەیە .\nنابێت ئەو راستییەشمان لە بیر بچێت کە لە ئینگلیستان و ئەمێریکادا کلینیکی پێکەنین دامەزراوە . لەوێدا ھەوڵ دەدرێت فلیمی کۆمێدی پێشکەش بکرێت ، باس یان بابەتی خۆش ، سەیر و بە چێژ بگێردرێتەوە ، گاڵتەجار (کڵاون) دەھێنرێت و بۆ لاسایی کردنەوەو نوکتە گێرانەوە بۆ ئەوەی باری دەروونی وجەستەیی نەخۆش باشتر ببێت . لە سوێد پرۆژەی پێکەنین لە کلینیکی شێرپەنجەکانی شارەکانی یۆتێبۆرگ و لینشۆپین دا ھەیە .\nلە نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٩٩ وە لە سوێددا مێتودی یوگا- پێکەنین کەوتە کار لەبەرئەوەی زۆر کەس دەیان ویست بزانن ئەم مێتود ویانانە چین و کاریگەرییان لە سەر مرۆ چەندە .\nلە رادوێی سوێددا پرۆگرمێکی پێکەنینیش پێشکەش دەکرێت بۆ ئەوەی گوێگرانی ئەو پرۆگرامە ماوەیەکی دیاریکراو پێبکەنن .\nلە لایەکی ترەوە ئەنجامی توێژینەوەکان روونیان کردۆتەوە کە پێکەنین دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی گرژی ماسوولکەکان (کۆڵنج) ، کەمبوونەوەی ئازاری نەخۆش ، لە ژنی زەیستاندا دەبێتە ھۆی زێدبوونی چڕی ھۆرمونی لێپتین (Leptin) لە شیرەکەیدا ، ھاوکات کاریگەری باشیشی لە مەڕ دڵدا ھەیە . ھەندێک توێژیاری دی ئاماژەیان پێکردووە کە پێکەنین دەبێتە ھۆی درێژبوونی تەمەن . توێژینەوەیەکی نوێی توێژیارانی زانکۆی (Nashville) رایانگەیاند کە پێکەنین دەبێتە ھۆی بەرز بوونەوەی وزەی لەش .\nئەوان رێژەی وزەی لەشی ئەو کەسانەیان پێواوە کە دانیشتوون و سەیری کورتە شانۆگەری و فلیمێکی ڤیدیۆی کۆمێدی و یەکێکی خەمباری و مڕومۆچیان کردووە . پاش بینینی فلیمەکە وزەی پێوراوی گروپی یەکەم بە رێژەی ١٠-٢٠% دا بەرزتربووە وەک لە گرووپی دووەم . ئەمەش ئەو راستییە دەسەلمێنێت گەر مرۆ رۆژانە پێبکەنێت ئەوا وزەی نێو لەش زێد دەکات و تەنانەت بەرزی رێژەی وزەکە دەبێتە ھۆی کەم بوونەوەی (ساڵانە) نزیکەی ٠,٥-٢ کگم کێشی لەشی مرۆ .\nلە ساڵانی ھەشتاکانەوە Dr.Lee S Berk کە لە School of Public Health and Medicine at Loma Linda University in South California کاردەکات ، لە ئەنجامی دوا توژینەوەدا ئاماژەی پێدەکات کە پێکەنین دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی ھۆرمۆنی نائارامی وەک (cortisol) و (adrenalin) وھاوکات دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی ھەستی ناخۆش ، نێگەتف ، نائارامی و خەمۆکی .\nپێکەنین وەک دەرمان\nبە پێی پسپۆرانی دەروونی و پێکەنین ھەرچەندە دەرمان چارەسەری گەلێک گیروگرفت یان نەخۆشی دەروونی مرۆ دەکات وەلێ سەلمێنراوە کە پێکەنینیش شانبەشانی دەرمان رۆڵی باش و بەسوودی ھەیە یان وەک تەواو کەرێک بۆ دەرمان سوودی لێوەرگیرراوە ، بۆ ژیان پێکەنین مانای لەش ساخی و باشترکردنی تەندروستیی لەشی مرۆڤە .\nتوێژیارانی ئەمێریکا ئاماژەی پێدەکەن کە ١٠٠ جاران پێکەنین وەک ئەوە وایە مرۆ ٣٠ خولەک جومناستیک بکات .\nبە پێی توێژیارانی سوێدی لە ساڵانی ١٩٥٠ دا رۆژانە مرۆ نزیکەی ١٨ خولەک پێدەکەنی وەلێ ئەمڕۆ ئەو ژمارەیە نزمبۆتەوە بۆ ٦ خولەک . ھاوکات منداڵ رۆژانە نزیکەی ٤٠٠ جاران پێدەکەنێت بەڵام گەورە تەنیا نزیکەی ١٥ جاران .\n- لەبەرئەوەی پێکەنین لە یەکێکەوە دەگوێزرێتەوە یەکێکی دی (کەسانی دەوروبەر تووش دەبن) .\n- بۆ زەوق و چێژی دەروونی باشە.\n- بۆ ئەوەی مرۆ بێتوانای بشارێتەوە .\n- لەوانەیە مرۆ ختوکە بدرێت .\nکاتێک رۆژنامەنووسی ئەمێریکایی(Norman Cousins) تووشی ئازاری پشت دەبێت ، ساڵی ١٩٧٨ نێوبراو بۆی روون بۆوە کاتێک رۆژانە ٢ کاژێر سەیری فیلمی کۆمێدی دەکرد تێبینی کرد کە لەو ماوەیەدا ئازارەکانی وندەبوون .\n١- دەبێتە ھۆی کەمبوونەوە یان رەوینەوەی ئەو نائارامییە دەروونییەی رۆژانە تووشی مرۆ دەبێت جا گرنگ نییە لە سەرکار، لە دەرەوە یان لە ماڵەوە تووشی دەبێت.\n٢- جۆرێکە لە ئازارشکێنی سروشتی لەبەرئەوەی لە کاتی پێکەنیندا مرۆ رێژەیەکی بەرز لە ھۆرمۆنی endorfin دەردەکات و ئەمیش وەک مۆرفین وایەو رۆڵی ئازارشکێنی ھەیە .\n٣- کۆئەندامی بەرگری بەھێز دەکات ، توێژینەوەکان ئاماژەی پێدەکەن کە ھەستی نێگەتیف کاریگەرییەکی خراپی لە سەر کۆئەندامی بەرگری لەشی مرۆ ھەیە و رێگاخۆش دەکات بە ئاسانی مرۆ تووشی ھەوکردن ببێت . وەلێ پێکەنین دەبێتە ھۆی زێدبوونی خرۆکە سپییەکانی نێوخوێن و ئەمەش دەبێتە ھۆی بەھێزبوونی کۆئەندامی ناوبراو .\n(توێژیارانی ئەڵمانیایی و ئەمێریکایی ئاماژەیان پێکردووە کە پێکەنین دەبێتە ھۆی بەھێزکردنی کۆئەندامی بەرگری لەش ، ھاوکات لە سوێدیش ھەمان ئەنجام روون بۆتەوە).\n٤- توانای سییەکان باشتر دەبێت ، پێکەنین دەبێتە ھۆی ئەوەی مرۆ باشتر ئۆکسجین ھەڵمژیت و بیگەیەنیتە نێومیزەڵدانە ھەواییەکانی نێو سییەکانەوە .\nئەو کەسانەی کە بەرھەنگدارن (ئەستما) زۆر باشە گەر رۆژانە مەشق لە سەر پێکەنین بکەن لەبەرئەوەی بەو جۆرە دەتوانن توانای سییەکانیان باشتر بکەن وھاوکات رێژەی ئۆکسجینی نێو خوێن زێدەتر بکەن .\n٥- پێکەنین دەبێتە ھۆی جوڵاندنی ئەندامەکانی نێو لەش بە تایبەتی دڵ و سییەکان ، بە مانایەکی دی وەرزشکردنێکی نێوخۆیی لە نێو لەشدا ئەنجام دەدرێت ، ماسولکەکان بە ھێزو توانایەکی باشترەوە کاردەکەن و ھەرس کردن ئاسانتر دەبێت .\n٦- مرۆ ھەست بە گەنج بوونەوە دەکات ، رووخۆش و دەم بە زەردەخەنە دەبێت لەبەرئەوەی پێکەنین دەبێتە ھۆی وەرزشکردن و جوڵاندنی ماسولکەکانی رووخسار ، سووربونەوەی روومەتەکان دەگەڕێتەوە بۆ گەیشتنی خۆراکی بەسوود بۆ ئەو بەشەی رووخسار .\n٧- زێدبوون یان باشبوونی توانای داھێنان ، ژمارەیەک توێژینەوە ئاماژەیان پێکردووە کە پێکەنین دەبێتە ھۆی باشبوون یان زێدبوونی توانای فێربوون ئەمەش دەبێتە ھۆی زێدبوونی بیرکردنەوە و پاشتریش داھێنان .\n٨- باشبوونی باری دەروونی مرۆ ، پێکەنین لە ناخی دڵەوە دەبێتە ھۆی بڵاوبوونەوەی ھەستی خۆشی لە نێو لەشدا .\nماسوولکەکان خاودەبنەوە و ئەوسا مرۆ زێدەتر پۆزەتیفە بۆ ئەنجامدانی کارەکانی و بە پێچەوانەشەوە بە ئاسانی لە کەموکوڕی یان گیروگرفتەکان زوویر نابێت .\nئەوەی راستی بێت لە پراکتیکدا پێکەنین خۆشی ژیانە لەبەرئەوەی زۆربەی پسپۆران لەو باوەڕەدان کە پێکەنین خۆشییەکی تایبەتی دەداتە لەشی مرۆ و ئەوخۆشییەشە کە دەبێتە ھۆی دابینکردنی وزە و بوژانەوەی ئەندامەکانی دی نێو لەش .\n١- توڕەیی و مڕومۆچی کەم دەکاتەوە .\n٢- لە نائارامی مرۆ رزگار دەکات .\n٣- ئازاد دەبیت بۆ جوڵاندن یان وەرزشکردن .\nپاش خوێندنەوە و تێگەیشتن لەم بابەتە خوازیارین و پێشنیار دەکەین کە رۆژانە و بە پێی ھەلومەرجی کار ، ستایلی ژیان و توانا ھەریەکێکمان لە ناخی دڵەوە چەند دەتوانێت و بۆی دەلوێت پێبکەنێت بۆ ئەوەی کاریگەری پۆزەتیفی پێکەنین لە سەر لەشی زێد بکات ئەمەش دەبێتە ھۆی ئاسانتر و خێراتر چارەسەرکردنی گیروگرفتەکان .\n1. Stephan Rössner, Förlänger ett gott skratt livet?, Läkartidningen, nr.37.vol.102. 2547, stockholm 2005\n2. www.flina.se ©\n4. www.skrattorlivet.se ©\n5. www.hnu.edu ©\n6. www.langhteryoga.org ©\n7. www.giraffenskratt.se ©\n8. www.drleeberk.com © \n3951 جار خوێندراوه‌ته‌وه


بە كوردیان گووت گەر ریفراندۆم لەم (ناوەختە!) دا بكەن، ریسی ( جیهانی دیموكرات!) لە عێراقدا دەبێتەوە بە خوری. گووتیان عەببادی دۆست و جێ ئومێدی رۆژئاوا توشی حەراجەت دەبێ و هەڵبژاردن دەدۆڕێنێ و بەرەی حەشد و دەستنێژەكانی ئێران سەردەكەون، بەوەش عێراق بە یەكجاری دەكەوێتە باوەشی ئێرانەوە و لەدەست جیهان دەچێ و بەرژەوەندییەكانی رۆژئاوا و ئەمریكا دەكەوێتە بەرمەترسی جددی. گوتیان ئەگەر كورد گرەوی جیهان لەسەر عەبادی بەدۆڕان بدات، توشی سزا و غەزەبی دۆستەكانی دەبێ و جیهان پشتی تێدەكات. ئێمە ئەوكات گوتمان عێراق لە بنەوانەوە لەدەست دەرچووە، گرەوی دیموكراتیانەی لەسەر ناكرێ، نە بە هیچ هێز و كەسێك ئاڕاستە مەزهەبییە تائیفییەكەی راست دەكرێتەوە و نە هیچ هێز و كەس و ئیرادەیەكی لەو جۆرەش لەئارادایە. فەرمانبەرە مەسلەكییەكانی ئیدارەی ئەمریكا، سوور بوون لەسەر ئەو زیندەخەونە بێ ئاكامە. كورد سزای سەخت و بێ رەحمانەی بەركەوت و لەسەر مومارەسەیەكی دیموكراتیانە لە لایەن جیهانی (دیموكرات)ەوە كەوتە بەر تۆڵەی بێ بەزەییانە.\nرۆژەكان زوو تێپەڕین و گەیشتینە دەورانی هەڵبژاردن و وەرزی چنینەوەی بەرهەمی سیاسەتەكانی دوێنێ، ئەوەی جگە لە كورد و سەركردایەتی كوردستان، كەس پێشبینیی نەدەكرد، رویدا. عەببادی و حەشد، دۆستانی ئێران و دۆستانی ئەمریكا!! خوازیارانی عێراقی دیموكرات و خوازیارانی عێراقی مەزهەبی نەبوون بە دوو جەمسەری دژ بەیەك، بوون بە یەك بەرە و یەك لیست و یەك سەنگەر. ئەو حەشدەی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی داوای دەكرد هەڵبوەشێتەوە تا بەرنامە (دیموكراتخوازەكەی عەببادی!!) سەركەوێت، بوونە هاولیست و برابەشی عەببادی، ئەو عەببادییەی جیهانی دیموكرات گرەویان لەسەر كردبوو تا هەژمونی ئیران لە عێراقدا كەم كاتەوە و عێراق بكاتەوە خاوەن ئیرادە و سیادە، دەستی خستە دەستی حەشد و هادی عامری و هەموو ئەو گروپە مەزهەبییانەی دۆست و نزیك لە ئیرانن.\nلیستی (عەببادی عامری) ریسی هەموو لایەكی كردەوە بە خوری. ئەوانەی گرەویان لەسەر عەببادی كرد و لەپێناو سەرخستنیدا، كوردیان سزا دا، لەلایەن خودی عەببادییەوە دەسخەڕۆ كران.(خۆ ئه‌گه‌ر رێككه‌وتنی ئه‌مه‌ریكا و ئێرانیش بێت له‌سه‌ر قبوڵكردنی حه‌شد به‌رامبه‌ر قبوڵكردنی عه‌ببادی، دیسان ده‌سخه‌ڕۆییه). لیستی ( نەصری عێراق) بە موبارەكەی ئێران پێكهێنرا. (نصر)ێك وەك هەموو جار بە پارە و چەك و تانك وتەیارەی ئەمریكا بەدی هات و بەڵام خێر و بێرەكەی نەك هەر بۆ ئەمریكا نەبوو، بەڵكو دۆستێكی سەرڕاستی وەك كوردیشی تێدا بە هەلاكەت چوو.\nبەم حكایەتە دەگوترێت ( نەصری ئەمریكی) و لە مێژووی دەیان ساڵی رابردوودا نموونەی زۆرە.


خەسرۆ گۆران: شنگال لەگەڵ قەحتانیەدا دەبنە بازنەیەکی سەربەخۆی هەڵبژاردن - Hekar.net : Hekar.net\nالكاتب admin on الثلاثاء, أكتوبر 27, 2020 · شاركنا الرأي\nبەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان رایگەیاند، لە پەرلەمانی عێراق گفتوگۆ لەسەر بازنەکانی هەڵبژاردن کراوە و شنگال لەگەڵ قەحتانیەدا دەبنە بازنەیەکی سەربەخۆی هەڵبژاردن.\nخەسرۆ گۆران، بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان ئاماژەی بەوە دا کە بازنەکانی هەڵبژاردن لە سێ بۆ پێنج کورسین و گوتی لەنێو موسڵدا سێ بازنە هەن و باشووری موسڵ و بەعاج یەک بازنە دەبن کە هەمووی عەرەبە.\nبەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان ئەوەی خستەڕوو، تەلەعفەر بازنەیەکی سەربەخۆ دەبێت، تلکێف، وانکێ، بەعشیقە و شێخانیش بازنەیەک دەبن و مەخموور و حەمدانییەش بازنەیەکن.\nخەسرۆ گۆران ئاماژەی بەوە دا، کورسییەکان بەپێی ژمارەی دانیشتووان دانراون.\nبەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان لەبارەی بازنەکانی کەرکووکەوە رایگەیاند، هێشتا نەگەیشتوونەتە رێککەوتن و “بڕوا دەکەم ئەمشەو رێکبکەوین.”\nبە گوتەی خەسرۆ گۆران، لەبارەی بازنەکانی کەرکووکەوە “دوو بژارە هەن: یان کەرکووک بکرێتە سێ بازنە و ئەوەش دژایەتیی زۆری هەیە. بژارەکەی دیکە ئەوەیە کە رۆژهەڵاتی کەرکووک بکرێتە پێنج بازنە، ناوەڕاست ببێتە چوار بازنە و حەویجەش ببێتە دوو بازنە.”\nرۆژی شەممە 2020/10/24 پەرلەمانی عێراق بازنەکانی هەڵبژاردنی 16 پارێزگای جگە لە کەرکووک و موسڵ پەسندکرد.\nرۆژی دووشەممەیش 2020/10/26 پەرلەمانی عێراق بۆ یەکلاییکردنەوەی بازنەکانی هەڵبژاردن لە سنووری پارێزگاکانی کەرکووک و نەینەوا کۆبووەوە.


لەپێكدادانی ئۆتۆمبێلی دوو خوشك پۆلیسی هاتووچۆ تاوانباركراوە وپێیانوتووە دەبوو درەنگتر ترافیکەکەت سوربکردایە.\nفازڵ حاجی،وتەبێژی پۆلیسی هاتوچۆی هەولێر، رایگەیاند: کاتژمێر 11سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لەسەرشەقامی 60مەتری لەیەكتربڕی لەیلاقاسم پێكدادانێكی سوك رویدا لەنێوان دووئوتومبێلی زیانی گیانی نەبوو.\nناوبراو روونیکردەوە: رووداوەكەش بەهۆی هەوڵی دەرچوون بوو لەترافیك لایت لەگەڵ سووربونی چرا لەلایەن یەكێك لەشوفێرەكان كەلەدواوە بوو كەهەردوو شوفێریش خوشكی یەكتربوون.\nوتەبێژی ھاتوچۆی ھەقلێر وتیشی: لەكاتی چوونی پۆلیسی هاتوچۆ بۆلایان هەردوولا پۆلیسەكەیان تاوانبار كرد وەوتیان ئەگەر تۆزێژی دیکە گلۆپەكەت سورنەكردبایە چ دەبو؟ وەكو ئەوەی كەپۆلیسەكە بەدەست هەموو جارێ چراكان بگۆرێت نەك بەئۆتۆماتیكی.\n594 جار بینراوە


11:06 - 10 بانەمەڕ 2721\nڕۆژی پێنجشەممە ٩ی بانەمەڕ، دوو هاووڵاتیی کورد بە ناوەکانی "کاوە منبەری"، تەمەن ٢٢ ساڵ، کوڕی زاهید و هەروەها "شێرکۆ منبەری"، تەمەن ٣٤ ساڵ، کوڕی محەممەد، خەڵکی گوندی "نییەر" سەر بە ناوچەی ژاوەرۆی سنە، لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کران.\nئەو دوو هاووڵاتییە، لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە بەبێ بەڵگەی یاسایی دەسبەسەر کراون و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراون.\nهەتا ئێستا بەدواداچوونەکانی بنەماڵەی ئەو دوو هاووڵاتییە، بۆ ئاگاداربوون لە چارەنووسی کوڕەکانیان بێئاکام ماوەتەوە.\nهەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، لە هۆکاری دەسبەسەری و تۆمەتی وەپاڵدراو دژی کاوە و شێرکۆ مینبەری، هیچ زانیارییەک لە بەردەستدا نییە.\nوێنە: شێرکۆ و کاوە منبەری


كورده‌كانی عێراق بیره‌وه‌ری 20 هه‌مین سـاڵیادی كیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه ده‌كه‌نه‌وه\nی مانگی سێ ١٦, ٢٠٠٨\nكورده‌كانی عێراق بیره‌وه‌ری 20 هه‌مین سـاڵیادی هێرشێـكی كیمیاوی هێزه‌كانی سه‌دام حسـێن ده‌كه‌نه‌وه كه تیایدا 5 هه‌زار كورد كوژران.\nحكومه‌تی سه‌دام له ڕۆژی 16 ی ئاداری 1988 فه‌رمانی دا به هێرشـێـكی گازی ژه‌هراوی بۆ سه‌ر شـاری هه‌ڵه‌بجه وه‌ك به‌شـێـك له شـاڵاوێـكی بۆ له‌ناوبردنی به‌رهه‌ڵـستكارانی له هه‌رێمی كوردی باكوری عێراق.\nئاژانسی ده‌نگوباسی فه‌ره‌نسـا ڕایگه‌یاند كه‌سوكاری قوربانیـیه‌كان وئه‌و كه‌سـانه‌ی له‌و هێرشـه‌دا ڕزگاریان بووه بۆ ڕێزلێنان له قوربانیـیه‌كان ڕۆژی یه‌كشه‌ممه له هه‌ڵه‌بجه كۆبوونه‌ته‌وه. هه‌روه‌ها داواكاریـیه‌كانیان بۆ قه‌ربووكردنه‌وه و له‌سـێداره‌دانی به‌رپـرسـانی ئه‌و تاوانه بۆ حكومه‌ت نوێ كردۆته‌وه.\nجێی ئاماژه پـێـكردنه دادگایه‌كی عێراق حوكمی له‌سـێداره‌دانی بۆ عه‌لی حه‌سه‌ن ئه‌لمه‌جیدی ئامۆزای سه‌دام حسێن ده‌ركرد له‌سه‌ر سه‌رپه‌رشـتیـكردنی ئه‌و كوشـتنكاریـیانه‌ی كه تیایدا مه‌زه‌نده ده‌كرێت 180 هه‌زار كورد كوژرابن.\nعه‌لی حه‌سه‌ن ئه‌لمه‌جید له‌به‌ر به‌كارهێنانی گازی ژه‌هراوی ناوی عه‌لی كیمیاوی بۆ بڕایه‌وه.\nئه‌نجومه‌نی سه‌رۆكایه‌تی عێراق مانگی ڕابردوو حوكمی له‌سـێداره‌دانی عه‌لی كیمیاوی په‌سه‌ند كرد، به‌ڵام به‌هۆی كێشـه‌ی قانونی جێبه‌جێـكردنه‌كه‌ی دواخراوه.\nسه‌باره‌ت به مه‌راسـیمه‌كه‌ی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه‌ی شـاری هه‌ڵه‌بجه په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مریكا له سـلێمانیـیه‌وه ڕاپـۆرتێـكی ناردووه و ده‌توانن گوێبیسـتی بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه.


هەمو زانیارییەكان لەبارەی بەشی دوەمی فیلمی Red Notice\nپاش ئەوەی بەشی یەكەمی فیلمی "Red Notice" بڵاوكرایەوە و ژمارەی پێوانەیی زۆرترین بینراوی لە هەفتەی یەكەمدا تۆماركرد، دەرهێنەری فیلمەكە بیر لە بەرهەمهێنانی بەشی دوەمی دەكاتەوە.\nفیلمی "Red Notice" كە لە مانگی نۆڤەمبەری ئەمساڵ بڵاوكرایەوە، لە دەرهێنانی رۆسن مارشاڵ سێربەر-ە، هەرسێ ئەكتەری ناسراو، دوێن جۆنسن، گال گادۆت و ریان رینۆڵدز رۆڵی تێدا دەبینن، زۆرترین بینەری هەبو لە هەفتەی یەكەمی نمایشیدا.\nدوێن جۆنسن، كە جگە لەوەی ئەكتەری سەرەكی فیلمەكە بو، یەكێك بو لە ستافی بەرهەمهێنانی فیلمەكە، باسی لە بەشی دوەمی فیلمەكە كرد و رایگەیاند، "ئێمە دەمانەوێت زیاتر بەرهەمبهێنین، ئەمەش دەكەوێتەوە سەر بینەرەكان و كاردانەوەیان بۆ فیلمەكە، هەربۆیە چانسێكی زۆر هەیە كە لە بەشی دوەمی ئەم فیلمە بگەڕێینەوە".\nوتیشی، "لەوبارەیەوە لەگەڵ دەرهێنەری فیلمەكە گفتوگۆ دەكەم و لە مێشكی هەردوكماندا بەشی دوەمی ئەم فیلمە هەیە".\nلەبارەی كاتی بڵاوكردنەوەی بەشی دوەمی فیلمەكە، بەهۆی ئەوەی تا ئێستا بە فەرمی لەلایەن نێتفلیكسەوە بڵاونەكراوەتەوە، كاتەكەی نادیارە، بەڵام پێشبینی دەكرێت لە مانگی نۆڤەمبەری 2023 بڵاوبكرێتەوە.\nهەروەها ئاسان نابێت تەواوی ئەو ئەكتەرانەی لە بەشی یەكەمدا رۆڵیان بینی بۆ بەشی دوەمیش كۆببنەوە و درێژە بە رۆڵەكەیان بدەن، بەڵام نێتفلیكس سورە لەسەر ئەوەی ریان رینۆڵدز و گال گادۆت و دوێن جۆنسن بە رۆڵی جۆن هارتلی، نۆلن بوس، بیشۆپ بگەڕێنەوە.\nفیلمی "Red Notice" لە ژانری كۆمیدی و ئاكشنە، كە باس لە بریكارێكی ئینتەرپوڵ دەكات كە هەوڵدەدات بۆ دۆزینەوەی دزێكی داواكراوی جیهانی.\nبودجەی تەرخانكراو بۆ فیلمەكە 200 میلیۆن دۆلاربو، تا ئێستا كە كەمتر لە مانگێك بەسەر بڵاوكردنەوەی فیلمەكە تێپەڕیوە، داهاتەكەی 162 ملیۆن دۆلارە.\nڤیدیۆ.. دوەمین ترایلەری فیلمی جەیمس بۆند بڵاودەکرێتەوە\nواکین فینیکس پارەیەکی خەیاڵی پێشکەشدەکرێت لەبەرامبەر رۆڵ بینینی لە فیلمی نوێی جۆکەر\nمادۆنا چیرۆکە نەوتراوەکانی ژیانی دەکات بە فیلم\nرۆبێرت پاتینسن کۆرۆنای تێپەڕاند و بەرهەمهێنانی فیلمی باتمان بەردەوام دەبێت


ناسینی سەردەم وفامکردنی کۆی ئەومیکانیزمانەی کە دەبنە هەوینی گۆرانکاری وئاراستەی دیاردەکان دیاریدەکەن و ،رەنگە لەکۆی روالەت بەندی قۆناخیکی دیاریکراودا فاکتەر بن. بو تایبەتی بەخشین بەم قۆناخەو ،\nلە فاکتەر جیانەکراوەکانی تایبەتمەندیەکانی ئەم قۆناخەبن . بۆ شاعیر وخوێندەوارێکی حوجرە کە لە دوو ئاراستەی جوانیناسی و ،دین باوەریدا دەتوانی خاوەنی هەڵویست ولیکدانەوە وبۆچوون بێت زۆر گرنگ نەیەنە بەرچاو .هیندە بەس کە لەرەهەندی توانایەکانی خۆیاندا پسپۆر یا شارەزاییەکی شیاویان هەبیت و بەسە .\nلەم کورتەباسەدا رامان لە هونەری شاعیرانەی قانع وئەودنیا جوانەی کەلەهەناوی زمان ولەیەک واتەدا لە بوونی مرۆڤی کورددا خولقاندویتی مەبەست نیە . مەبەست ئەوەیە کە قانع لە سیمای شاعیرێک داو وەک لیزانیکی ئاینی جەندەتوانیویەتی وەک رەخنەگرێکی کارا لەئاست سەردەمەکەی خۆی دەرکەوێت '؟\nلە هەموو ئەمانەش گرنگتر رەخنە پرسیارە ، لە هەموو بوونەکان کە دەکرێ وانەبن ، یا بوونیان بەجۆرێک لە جۆرەکانی تر دا گونجاوە . کەوابوو دەتوانین بلین رەخنە دەرچوونە نەک تەنیا لە دۆخی ئیستا ، بەڵکو دەرچوونە لە دۆخیک کە رەنگە چیکەوتوویی میژوویی یا کلتوری یا ....هتد یان هەیە .


توركیا وادەی دەستپێكردنەوەی پێدانی ڤیزای بە هاووڵاتیانی عیراق ئاشكراكرد – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/05/15 - 11:46 PM\nباڵیۆزخانەی توركیا لە بەغدا ئاشكرایكرد، هەفتەی داهاتوو دەستدەكەنەوە بە پێدانی ڤیزا بە هاووڵاتییانی عیراق.\nباڵیۆزخانەی توركیا لە بەغدا لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند، وەك هەنگاوێك بۆ ئەگەری كردنەوەی سنوورەكان بۆ گەشتی نێودەوڵەتی و لە ڕۆژی 17/5/2020 نوێنەرایەتییەكانی توركیا دەست دەكەنەوە بە پێدانی ڤیزا بە هاووڵاتییانی عیراق.\nباڵیۆزخانەی توركیا لە بەغدا ئەوەشیخستووەتەڕوو، وەرگرتنی ڤیزای توركیا لە ڕێگەی كۆمپانیا تایبەتەكانەوە دەبێت و ڤیزاكەش لە پاسپۆرتەكان دەدرێت، ئەوەش دوای ئەوەی پێشتر توركیا پێدانی ڤیزای ئەلكترۆنی ڕاگرتبوو.\nباڵیۆزخانەی توركیا لە بەغدا ڕوونیشیكردووتەوە، كە ئەو هەنگاوەیان لە پێناو ڕێگرتنە لە دروستبوونی قەرەباڵغی كاتێك كە سنوورەكان بۆ گەشتی ئاسایی دەكرێنەوە.\nهەروەها ئەوەشخراوەتەڕوو، نرخی ڤیزا 50 دۆلاری ئەمریكییە و هەر كاتێكیش كە سنوور كرایەوە، ئەو كاتە هاووڵاتییان دەتوانن گەشتی پێ بكەن.


جۆنسۆن هەڕەشە دەکات و ماکرۆن داوای کۆبونەوەی یەکێتی ئەوروپا دەکات – لڤین پرێس\nبەهۆی ڕودوەکەی کەناڵی ئینگلیز سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا هەڕەشە لە قاچاغچیەکان دەکات و سەرۆکی فەرەنساش دوای کۆبونەوەی بەپەلە لە یەکێتی ئەوروپا دەکات.\nژمارەی گیان لەدەستدراوانی ئاوەکانی نێوان فەرەنسا و بەریتانیا گەیشتە 31 کەس، ئەوەش بە گەورەترین ڕوداوی کۆچبەران هەژمار دەکرێت لە شەش ساڵی ڕابردوودا.\nڕووداوەکە لە نزیک شارە کەناراوییەکانی کالایس و دەنکیرکی فەڕەنسا ڕوویدا، کاتێک ماسیگرەکان چوپێکی بەتاڵ و لاشەیان لەسەر ئاوەکە بینی جێرالد دارمانین، وەزیری ناوخۆی فەرەنسا وتی باوەڕیان وایە کە 34 کەس لەسەر بەلەمەکە بون.\nدارمانین وتی کە 31 تەرم و دوو ڕزگاربوو دۆزراونەتەوە، ئەو بە خراپترین کارەساتی ناو کۆچبەرانی ئەو ناوچەیەی زانیوە.\nبەپێی ئامارێک لەلایەن پرۆژەی کۆچبەرانی ونبووی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچبەران (IOM)ەوە تۆمار دەکرێت، لە ساڵی 2014ەوە کە پڕۆژەکە دەستی بە کۆکردنەوەی داتا کردووە، کوشندەترین ڕووداوی خنکانی کۆچبەران بووە لە کەناڵی ئینگلیزی.\nوەزیری ناوخۆی فەرەنسا ڕاگەیاند کە چوار قاچاخچی گومانلێکراو بە هۆی ڕوداوەکەوە دەستگیرکراون و دواتریش ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا کاردانەوەی بەرامبەر ئەو تراژیدیایە هەبوو بە داواکردنی کۆبوونەوەی بەپەلەی وەزیرانی یەکێتی ئەوروپا کە بەشدارن لە کێشەکانی کۆچ و کۆچبەران و وتی ناهێڵن کەناڵەکە بگۆڕدرێت بۆ گۆڕستان.\nبۆریس جۆنسۆن، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا وتی کە ئەو بە مردنی کۆچبەران لە کەناڵی ئینگلیزی شۆک بووە و بیرو خەیاڵی لای بنەماڵيی قوربانیەکانە سوێندی خوارد بۆ لەناوبردنی قاچاخچییەکان.\nوتیشی: ئێمە دەبێت لەگەڵ هاوڕێ فەڕەنسیەکانمان کار بکەین، لەگەڵ هاوبەشە ئەوروپیەکانمان من بە هاوبەشەکانمان دەڵێم لە سەرانسەری کەناڵەکە، ئێستا کاتی ئەوەیە هەموومان پێکەوە کار بکەین بۆ ئەوەی هەر شتێک لە دەستمان بێت بۆ لەناوبردنی ئەو چەتانە.\nلە ساڵی 2019دا 39 کۆچبەری ڤێتنام لە ناو لۆرییەکی ساردکەرەوەدا مردن لە کاتی پەڕینەوەدا لە بەلجیکاوە بۆ بەریتانیا، کە خراپترین ڕووداو بوو کە لە نێوان خاکی ئەوروپا و بەریتانیا ڕوویدابوو.


رێگاي ئێوه تاگ: بەشار ئەسەد\nبرچسب زده شده با : بەشار ئەسەد\nئەسەد: ئەمریکا نەوتەکەمان دەدزێت و دەیفرۆشێت بە تورکیا\nبەشار ئەسەد ڕەخنە لە سیاسەتی تورکیا دەگرێت لەبارەی بەکارهێنانی نەوتی سووریاوە و پێیەوایە، تورکیا کاری لەگەڵ هەموو ئەو لایەنانە کردووە کە دەستیان هەبووە لە فڕۆشتنی نەوتی سووریا. ئەسەد، لە چاوپێکەوتنێکیدا ڕەخنە لە سیاسەتی تورکیا دەگرێت لەبارەی بەکارهێنانی نەوتی سووریاوە و دەڵێت: تورکیا کاری لەگەڵ هەموو ئەو لایەنانە کردووە کە دەستیان هەبووە لە فڕۆشتنی نەوتی سووریا. […]\nباهۆز ئەرداڵ: پەکەکە نەبووایە ڕژێمی بەشار ئەسەد لەناو دەچوو\nباهۆز ئەردەڵان، یەکێک لە بەرپرسانی بڕیاردەری ناوەندی هێزەکانی پاراستنی گەل (هەپەگە) کە باڵی سەربازیی پەکەکەیە، وتی: جێگەی چارەسەرکردنی پرسی کورد و ڕۆژئاوای کوردستان لە سووریا، شامە. دەبێت حکوومەتی سووریا خۆی لە فۆبیای کورد دەرباز بکات و ئەو پروپاگەندانەی دەڵێن کورد جیاخوازن و دەیانەوێت سووریا پارچە بکەن، یان سەر بە هێزی دەرەکین، ڕاست نین. پێش شۆڕش […]\nبەشار ئەسەد سەرۆك كۆماری سوریا وتی: ئەگەر توركیا تەواوی هێزەكانی خۆی لە باكوورو خۆرهەڵاتی سوریا نەكشێنێتەوە ئەوا بە راگەیاندنی جەنگ لەنێوان هەردوو وڵاتدا دادەنرێت. توركیا لە ناوچەكەدا خۆیان بە بریكاری ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا ئەژماردەكەن لەو جەنگەدا. ئەوان دەڵین توركیا بریكاری ئەمریكایە لەم شەرەدا، لەهەموو جێگەیەك كە جەنگاویین جەنگمان لەدژی توركیای وەكیلی ئەمریكا كردوە، كاتێكیش بەهەموو […]


باسنیوز 20/01/2020 - 11:25 بڵاوکراوەتەوە لە جیهان\nحکوومەتی ویفاقی لیبیا\nسوپای نیشتمانیی لیبیا\nسەرۆکی فەرەنسا رایدەگەیەنێت، کە چەکدارە سوورییەکان لە لیبیا سەرئێشە بۆ هەمووان دروست دەکەن.\nئیمانوێڵ ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا لە کۆنگرەی بەرلین بۆ ئاشتەوایی لەلیبیا رایگەیاندووە، نیگەرانە لەبارەی ناردنی چەکدارە سوورییەکان بۆ پاڵپشتیکردنی حکوومەتی ویفاقی نیشتمانیی لیبیا.\nئیمانویڵ ماکرۆن بەبێ ناوهێنانی تورکیا، داوای کردووە ناردنی ئەو چەکدارە سوورییانە رابگیرێت، چونکە ”ئەوانەی وادەزانن بە ناردنی ئەو چەکدارانە دەستکەوتێک بەدەست دەهێنن، نازانن چ مەترسییەک بۆ خۆیان و هەمووان دروست دەکەن“.\nرۆژی پێنجشەممە 2-1-2020، پەرلەمانی تورکیا رەامەندیی لەسەر داوای ناردنی هێزی سەربازیی تورکیا بۆ هاوکاریکردنی حکوومەتی ویفاقی لیبیا، دا، کەرەجەب تەییب ئەردۆغانی سەرکۆماری تورکیا داواکەی لە پەرلەمان کردبوو.\nبەپێی زانیارییەکان، تورکیا گرووپە چەکدارییە تورکمانەکانی سەر بە ئۆپۆزیسیۆنی سووریای بۆ پاڵپشتیکردنی حکوومەتی لیبیا، ناردووەتە تەڕابلوس.\nتورکیا کوژران و برینداربوونی چوار سەرباز لە ئیدلیب رادەگەیەنێت\nڤیدیۆی شەڕی تانکێکی رژێمی ئەسەد و زرێپۆشێکی چەکدارانی سەر بە تورکیا بڵاو دەکرێتەوە\nسوپای لیبیا فڕۆکەیەکی تورکیا دەخاتە خوارەوە


بۆچی هەرێمی كوردستان بۆ بازاڕی نەوت گرنگە؟ - پەرەگراف\nبۆچی هەرێمی كوردستان بۆ بازاڕی نەوت گرنگە؟\nشەش پرسیار لەبارەی نەوتی هەرێمەوە\nماڵپەڕی بلومبێرگ تایبەت بە بواری ئابوریی جیهانی لەبابەتێكی نوێیدا چەند پرسیارێكی لەبارەی كەرتی نەوتی هەرێمی كوردستانەوە كردووەو بەپشت بەستن بەحەوت سەرچاوە وەڵامی پرسیارەكانی داوەتەوە.\nماڵپەڕەكە باسی لەوەكردووە ئەگەر كوردستان دەوڵەت بوایە ئەوا بەئەگەری زۆرەوە شیاوبوو بۆ ئەندامێتی رێكخراوی ئۆپیك‌و لەوێشدا بچوكترین ئەندام نەدەبوو، بەوپێیەی بەرهەمی نەوتی هەرێمی كوردستان لەئێستادا 600 هەزار بەرمیلە لەرۆژێكدا، "ئەوەش دەستكەوتێكی سەرنجڕاكێشە بۆ شوێنێك كە لەسەر دەریا نییەو تەنها دەیەیەك پێش ئێستا دەستی بەدۆزینەوەی نەوت كردووە."\nهەروەها بلومبێرگ ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە بەرهەمی هەرێمەكە دەكرا زیاتر بێت، بەڵام ئێستا ڕوبەڕوی ئاستەنگی سیاسی، سەربازی‌و ئابووریی بوەتەوەو ئەوەش وایكردوە نەتوانێت بەرهەمی گەشە پێبدات لە ئێستادا.\n1- بۆچی هەرێمی كوردستان بۆ بازاڕی نەوت گرنگە؟\nحكومەتی هەرێمی كوردستانی نیمچە ئۆتۆنۆمی دەڵێت، یەدەگی نەوتی ناوچەكەیان دەگاتە 45 ملیار بەرمیل، ئەوەش لەوڵاتی نەیجیریا زیاترەو نەوتی خاوی هەرێمی كوردستانیش بەشێوەیەكی گشتی بۆ دەرهێنان هەرزانتر دەكەوێت. كاتێك بەرهەمهێنەرە بیانییەكان لەدوای كەوتنی ڕژێمەكەی سەدام حسێن چونە كێڵگە نەوتییەكانی هەرێم، نەوتەكە هێند زۆربوو راستەوخۆ لەژێر پێیانەوە هەڵدەقوڵا.\nتۆنی هایوارد خاوەنی پێشووی كۆمپانیای بریتش پترۆلیۆم(BP ) لەبارەی هەرێمی كوردستانەوە وتبووی"دواین سنوری مەزنە لەپیشەسازی نەوت‌و گاز" كۆمپانیا نوێیەكەی ئەو، بەناوی گەنەڵ ئینێرجی لەساڵی 2011وە لەنەوتی هەرێمدا وەبەرهێنان دەكات.\nئاشتی هەورامی وەزیری سامانە سروشتییەكانی حكومەتی هەرێم پێشتر لەبارەی زیادكردنی هەناردەی نەوتی هەرێم بۆ ملیۆنێك بەرمیل یان زیاتر قسەی كردبوو.\n2- كێ بەرژەوەندی لەنەوتی هەرێمدا هەیە؟\nدۆزینەوەی نەوتێكی زۆر لەخاكی هەرێم وایكرد كۆمپانیایەكی زۆری بیانی دەستبكەن بە وەبەرهێنان تێیداو لەدەوروبەری ساڵی 2014 شاری هەولێری پایتەخت گەشەسەندنێكی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. هەرێم كۆمپانیا گەورەكانی نەوتی بۆ لای خۆی ڕاكێشا، لەوانە: ئیكسۆن مۆبیل، شیفرۆن، تۆتاڵ هەروەها دی ئێن ئۆ كە بەهاوبەشی زۆرینەی نەوتی هەرێم دەردەهێنێت ئەویش 110 هەزار بەرمیلە لە ڕۆژێكدا لە كێڵگەی تاوكێ بەهاوبەشی لەگەڵ كۆمپانیای گەنەڵ ئینێرجی.\n3- ترسی ئەوان لەچییە؟\nلەنێوان ساڵانی 2011 تا 2014 نرخی هەر بەرمیلێك نەوتی خاو زیاتر لە 100 دۆلاری ئەمەریكی بوو. دواتر نرخەكان پاشەكشەیان كردو لە مانگی شەشی 2014 لە 115 دۆلارەوە گەیشتە 60 دۆلار لەمانگی دوانزەی هەمان ساڵ.\nلەهەمان ساڵدا چەكدارانی دەوڵەتی ئیسلامی(داعش) بەشێكی زۆری خاكی باكوری عێراقیان كۆنتڕۆڵكرد. لەسەرەتای 2015 ئەو چەكدارانە هێرشیان كردەسەر هەولێرو تەنها 30 كیلۆمەتر لێوەی دووربوون، بەڵام پێشمەرگە بەسەركەوتویی بەرەنگاریان بوونەوە. بەردەوامیی شەڕو نزمی نرخی نەوت خەزێنەكانی حكومەتی هەرێمی بەتاڵ كردەوە. حكومەت لەكۆتاییەكانی 2014وە لەپێدانی شایستە داراییەكانی كۆمپانیا نەوتییەكان دواكەوت‌و تائێستاش سەرقاڵی پاكتاوكردنی ئەو قەرزانەیە.\nكۆمپانیا پشكنەرەكان كە لەهەرێمەكە بوون وەك گەنەڵ ئینێرجی، گۆڵف كیستۆن‌و وێسترێن زاگرۆس زیاتر لەسەدا نەوەدی بەهای خۆیان لەدەستدا. ئەو ئەزموونە شانبەشانی ناكۆكییەكان لەنێوان حكومەتی هەرێم‌و بەرپرسانی عێراق كۆمپانیا گەورەكانی بواری نەوتیان دورخستەوەو وای لەهەندێك لەبەرهەمهێنەرەكان كرد پاشەكشە بكەن.\n4- ناكۆكییەكان لەگەڵ بەغدا لەسەر چین؟\nكوردەكانی عێراق توڕەییەكی ماوە درێژیان هەیە لەبەرامبەر كۆنتڕۆڵی حكومەتە عەرەبییەكانی بەغداو ئەوان گەشەیان بەپیشەسازی هایدرۆكاربۆنی خۆیانداوە بۆ پتەوكردنی خۆبەڕێوەبەری.\nدەسەڵاتدارانی كورد لەساڵی 2007وە دەستیانكرد بە پێشكەشكردنی گرێبەست بۆ وەبەرهێنە بیانییەكان ئەوەش دژی خواستی بەغدا بوو. دواتر حكومەتی عێراق ڕێگریی كرد لەو كۆمپانیایانەی لەگەڵ كوردەكاندا ئیشدەكەن كە لەبەشەكانی دیكەی عێراقدا كار بكەن. هەروەها بەغدا هەڕەشەی پەنابردنەبەر دادگای كرد لەهەر كەسێك نەوتی كوردستان بكڕێت. لەساڵی 2014دا ئەو كارەیكرد لەتەكساس‌و دادوەرێكی ئەمەریكا ڕێگریكرد كەشتییەك نەوتی هەرێم لەوێ خاڵی بكرێتەوە.\nلەهەمان ساڵدا پشكەكان بەرزبوونەوە كاتێك هێزە كوردییەكان لەبەرامبەر دەستدرێژییەكانی دەوڵەتی ئیسلامی بەرگرییان كردو دەستیان گرت بەسەر كێڵگە نەوتییەكان ناوچە جێناكۆكەكانی كەركوك. ئەوەش وایكرد بەغدا دەسەڵاتی بەسەر كەمتر لەنیوەی نەوتی كەركوكدا هەبێت.\n5- نەوتی هەرێم چۆن هەناردە دەكرێت؟\nنەوتی هەرێمی كوردستان لەڕێگەی بۆری نەوتەوە دەنێردرێت بۆ بەندەری جەیهان لەتوركیاو لەوێشەوە بەرەو بازاڕەكانی جیهان. دەمەقاڵەو ناكۆكییەك لەگەڵ توركەكاندا دەشێت هەڕەشەبێت بۆ سەر ئەم شاخوێنبەرە ئابورییەی هەرێم‌و پیشەسازی نەوتی كوردیی توشی شەلەل بكات. بۆرییە نەوتییەكەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕۆژانە نزیكەی 100 هەزار بەرمیل نەوت لەنەوتی كەركوك بۆ حكومەتی عێراقیش هەناردە دەكات، ئەم زیادەیەش دەكرێت ببڕدرێت بەهۆی ناكۆكییەك لەگەڵ توركیا.\n6- پێشبینییەكان بۆ پیشەسازی نەوتی هەرێم چین؟\nزۆرینەی كێشەكانی پیشەسازی نەوتی هەرێم بەرەو نەمان دەچن. نرخی نەوت نزیكەی لەسەدا 20 بەرزبووەتەوە لەوكاتەی وڵاتانی ڕێكخراوی ئۆپیك -لەنێویاندا عێراق- لەمانگی 11ی ساڵی ڕابردوو ڕازییبوون بەكەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنان. داعش لەپاشەكشەدایەو هێزە عێراقی‌و كوردییەكان بەپاڵپشتی ئەمەریكا لەپێشڕەویدان بۆ كۆنتڕۆڵكردنەوەی ناوچەكانی ژێر دەستی ئەو رێكخراوە. حكومەتی هەرێم دەستیكردوە بە پێدانی شایستە داراییەكانی كۆمپانیا نەوتییەكان. ناكۆكییەكانی لەگەڵ بەغدا چارەسەركردوە لەبارەی كەشتییە نەوتییەكان‌و لەكێڵگەكانی كەركوكی حكومەتی ناوەندی بۆ هەناردەی نەوت لەڕێی بۆرییەوە. هەروەها كۆمپانیای ڕوسیی بواری نەوت، ڕوسنەفت لەمانگی ڕابردوودا ڕازی بوو بە پێدانی پارەی پێشوەختە بۆ دوو ساڵی نەوتی هەرێم، ئەوەش یەكەمین كۆمپانیای گەورەی نەوتە ڕاستەوخۆ نەوت لە هەرێم بكڕێت.


سینەما بە كوردی: August 2010\nناوی فیلم: كورتە فیلمێك سەبارەت بە ئەوین (Krótki film o milosci - a short film about love)\nڕێكەوتی بڵاو بوونەوە: 20 ئاپریل 1989\nئەوین! ڕەنگە زێدەگۆیی نەبێت ئەگەر بڵێین ھیچ وشەیەك ھێندەی ئەوین سینەمای بە خۆیەوە خەریك نەكردووە. زۆر زۆر بە دەگمەن ڕوو دەدات فیلمێك بە بێ پشتیوانی ئەوین بتوانێ سەر ھەڵبدات و لە سەر پێ بمێنێتەوە. وشەیەكی سیحراوی و ھەستێكی سەیر و سەمەڕە كە مرۆڤایەتی تا ڕۆژی ئەمڕۆ ھەوڵی پێناسە كردنی دەدات و بۆی پێناسە ناكرێت. ھەستێك كە مرۆڤ لە گەڵ خۆی لە سەر پێ ڕادەگرێ و لە گەڵ لە ناو چوونی خۆی، لە ناوی دەبات. ئەو ھەستەی كە تەنانەت دڵ ڕەق ترین مرۆڤەكانیش دێنێتە لەرزەوەو كوڵی گریانیان ھەڵدەستێنێ. گریان، فرمێسك، ھەنسك، ئەوین و... وەك بڵەی ھەموو لە كانیاوێك دێنە دەر، ئەو وشە سیحراویانەی كە سینەما و ئەدەبیات و ھونەر بە گشتی بە خێو دەكەن و سات بە سات و چركە بە چركە گوڕ و تینی پێ دەبەخشن.\nلە لایەن Unknown 3 ڕوانگە\nوەك ھونەرمەندێك بە یڵماز گونەی ناسراوم. ناوە ڕاستیەكەم "یڵماز پووتون"ە. ناوەكەم ئەو واتایانەی ھەیە: "كەسێك كە لە بەرامبەر دژواریەكان ناچەمێتەوە، بێ ھیوا نابێ، ناكەوێتە دڵەڕاوكێ و ناترسێ." پاشناوەكەشم (پووتون) بە دەنكی میوەی دارێك دەڵێن كە ناشكێ. لە ساڵی 1937 لە گوندی "یەنیجە"ی سەر بە شاری "ئادانا" ھەڵكەوتوو لە باشووری توركیا ھاتمە دونیا. بە ڕەچەڵەك كوردم. یەكێك لە دوو مناڵەكەی بنەماڵەیەكی بێ خاك و زەویم. دایكم دیندار بوو و سەوادی خوێندن و نووسینی نەبوو. ھێشتا ماوە... . بابیشم سەوادی خوێندن و نووسین لە سەربازی فێر ببوو. ئەویش وەك دایكم قەتی قوتابخانە نەدیتبوو. ساڵی 1976 ئەو كاتەی من لە زیندانی قەیسەری بووم مرد. نەمتوانی قەبرەكەی ببینم...


كورد و مۆدێرنه\nهێز و مۆدێرنه\nیه‌كێك له كێشه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ناو كایه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی سیاسی پرسی هێزه. هێز چییه و چۆن به‌رهه‌م ده‌هێنرێت و چۆنیش دابه‌ش ده‌كرێته‌وه؟ هێز و سیاسه‌ت چۆن یه‌كتر ته‌واو ده‌كه‌ن؟ بۆچوونێكی هۆبزییانه هه‌یه بۆ پرسی هێز كه زیاتر مۆدێرنه به‌رهه‌می هێناوه و پایه‌كانی ڕێكخستووه.\nهێز لای هۆبز به‌شێوه و قه‌باره‌ی جیاوازه‌وه ده‌رده‌كه‌وێت. كاتێك هێز وه‌ك دیارده‌یه‌كی ره‌ها ده‌رده‌كه‌وێت و ده‌چێته دۆخی ڕه‌هاگه‌ری هۆبز ئه‌و هێزه ناو ده‌نێت ئه‌ژدیها یا لیڤایه‌سان كه هه‌موو ڕه‌گه‌زه‌كانی هێزی له خۆیدا هه‌ڵگرتووه و توانایه‌كی یه‌كجار گه‌وره‌ی هه‌یه بۆ له‌ناوبردنی ئه‌وانی تر. لیڤایه‌سان بوونه‌رێكی به‌هێزه و ئه‌گه‌ر سنووری ئه‌و هێز و توانایه‌ی دیاری نه‌كرێت، هه‌موو ئه‌وانی تر قووت ده‌دات و ده‌خوات.\nهۆبز پێی وایه، ئه‌گه‌ر هێز به ده‌ستوور و یاسا و گرێبه‌ستێك سنووردار نه‌كرێت، ئه‌وا دۆخێكی ئه‌ناركی گه‌وره به‌رهه‌م دێت و مرۆڤ ده‌بێت به گورگی مرۆڤ و هێز چوارچێوه‌ی دۆخه ئه‌نتۆڵۆجییه‌كه و بوون و مانه‌وه داده‌ڕێژێته‌وه. یه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی مۆدێرنه به ده‌ستووركردنی هێز و دابه‌شكردنێتی له نێوان بكه‌ره‌كاندا. پرۆسه‌كه وه‌هایه كه هێز ده‌بێت دابه‌ش بكرێت تا دڵنیایی زیاتر بێت. چڕكردنه‌وه‌ی هێز واته گۆڕینی پرۆسه‌ی دڵنیایی بۆ نادڵنیایی و له‌ناویشیدا تێكشكاندنی بونیاد و زمانی كۆمه‌ڵایه‌تی.\nمیتۆده‌كانی شیكردنه‌وه‌ی هێز\nبۆ تێگه‌یشتن له چه‌مكی هێز، چه‌ندان قوتابخانه و میتۆدی تایبه‌ت هه‌ن كه هێز و ڕه‌هه‌نده‌كانی هێز و ڕه‌گه‌زه‌كانی هێز شرۆڤه ده‌كه‌ن و بۆچوونی تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌م چه‌مكه. یه‌كێك له‌و میتۆدانه كه زیاتر ڕه‌هه‌ندێكی شرۆڤه‌یی هه‌یه میتۆدی پێوه‌ندییه (Relational) و ئه‌م میتۆده پێداگری له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌كات كه هێز و قووڵایی هێز له پێوه‌ندییه‌كاندا ده‌رده‌كه‌وێت و له هه‌موو فۆڕمێكی پێوه‌ندیدا ئاماده‌یی هه‌یه، چونكه هه‌موو كرده‌یه‌كی پێوه‌ندی دوو جه‌مسه‌ر به‌رهه‌م دێنێت و ئه‌م جه‌مسه‌رانه‌ش پێوه‌ندی دووباره به‌یه‌كیان ده‌به‌ستێته‌وه و یه‌كتر ته‌واو ده‌كه‌ن و خۆیان به‌سه‌ر یه‌كتردا ده‌سه‌پێنن و ڕه‌هه‌ندی زاڵبوونی یه‌كێكیان به‌سه‌ر ئه‌وی تریان ده‌رده‌كه‌وێت.\nده‌كرێت بڵێین پێوه‌ندیی نێوان ده‌وڵه‌تان، كۆمه‌ڵگه‌كان و نه‌ته‌وه‌كان و ئه‌كته‌ره جیاوازه‌كانی تر به‌م هه‌نده‌سه‌ی هێز و پێوه‌ندییه به‌ڕێوه ده‌چێت و هێز وه‌ك بنه‌مایه‌كی سه‌ره‌كی مۆدێرنه ده‌ناسێنێت.\nڕۆبه‌رت داڵ و ڕه‌گه‌زه‌كانی هێز\nبه‌ڵام ڕۆبێرت داڵ دیدێكی تری هه‌یه بۆ پرسی هێز و شێوازی به‌رهه‌مهێنانی هێز. دیدی ئه‌م سیاسه‌تناسه ئه‌مه‌ریكییه بۆ هێز له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك بنه‌ما بنیات نراوه. داڵ پێی وایه، بنه‌ما ڕه‌گه‌زێكی سه‌ره‌كی هێزه. بنه‌ما به‌و مانایه‌ی كه سه‌رچاوه‌ی ئابووری، هێزی جه‌ماوه‌ر و سه‌رباز له‌خۆ بگرێت. دواتر ڕێ و ڕێژه و بڕی هێز ده‌كات به ڕه‌گه‌زه‌كانی تری دروستبوون و له‌دایكبوونی هێز.\nپێ ده‌چێت هێز له‌م ڕوانگه‌یه‌وه كرده‌یه‌كی قووڵ و فره‌مه‌ودا و تێكه‌ڵ بێت. وه‌ها دیاره مۆدێرنه به ڕێی جیاواز و دژبه‌یه‌ك هه‌میشه فۆڕمه‌كانی هێز به‌رهه‌م دێنێته‌وه و دابه‌شی ده‌كات. هێز له كۆمه‌ڵگه خۆرهه‌ڵاتییه‌كاندا به‌پێی كولتووره سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه، جیاواز به‌رهه‌م دێت له كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی خۆرئاوایی لیبڕاڵ.\nمۆدێرنه وه‌ك پڕۆژه پێوه‌ندی به داهێنان و عه‌قڵی خۆرئاواوه هه‌یه. به‌شێكی داهێنانی خۆرئاوا بریتییه له ئامێره‌كان. ئه‌وكاته‌ی ئامێر له دایك ده‌بێت دابڕانێكی ژیاریش له دایك ده‌بێت. ئامێر و ماشێنه‌كان خۆرئاوا له‌وانی تر جیا ده‌كاته‌وه، ئامێر به مانای ئه‌وه‌ی ده‌ستكاری پرسی به‌رهه‌مێنان و شێوازی به‌رهه‌مهێنان بكه‌یت. ئامێر به‌و مانایه‌ی چۆن ناسنامه‌ی تاك دابڕێژیته‌وه و دووباره ڕۆڵ و ئه‌ركی تازه‌ی پێ ببه‌خشێته‌وه.\nئامێر له دنیای كوردی كه‌متر ئاماده‌یی هه‌بووه. كورد زیاتر له‌گه‌ڵ ئامرازدا له پێوه‌ندیدا بووه! كورد به‌رهه‌مهێن بووه به‌بێ به‌كارهێنانی ئامێر! ئێمه دروێنه‌مان به (داس) كردووه، به‌ڵام داس ئامرازه. ئامراز واته سیستمی كارپێكردن و جووڵان و به عه‌قڵانیكردنه‌كه‌ی له‌خۆیدا نییه (خودكار) نییه، به‌ڵكو له ده‌ست مرۆڤ خۆیه‌تی و ده‌ستی مرۆڤ و مرۆڤ وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی بایه‌لۆجی و كۆمه‌ڵایه‌تی جووڵێنه‌ریه‌تی.\nمۆدێرنه له خۆرئاوا ئه‌و عه‌قڵ و هه‌سته بایه‌لۆجییه‌ی مرۆڤی گواسته‌وه بۆ ناو ئامێره‌كان و مرۆڤی وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی ئیشكه‌ر ڕووبه‌ڕووی شوناسیكی تر و دنیایه‌كی تازه كرده‌وه. مرۆڤ خۆی وه‌ك هێزێكی داهێنه‌ر و خاوه‌ن بیرۆكه و عه‌قڵی تازه و مۆدێلێكی تازه له بیركردنه‌وه هه‌وڵی داوه دوو تایپ و جۆر له مرۆڤ دابهێنیت (مرۆڤ و بوونه‌وه‌ری كولتووری و مرۆڤی پیشه‌یی).\nده‌كرێت فه‌لسه‌فه و ئاین و زمان و هونه‌ر و ئه‌ده‌ب به گشتی وه‌ك جۆره بوونه‌وه‌رێكی كولتووری وێنا بكه‌ین و خوێندنه‌وه‌ی بۆ بكه‌ین، له به‌رانبه‌ریشدا پرسی ئامێر و داهێنانه ته‌كنیكی و زانستییه‌كانی تر له شێوه‌ی ئامێره‌كانی به‌رهه‌مهێنان وه‌ك جۆرێك له عه‌قڵی پیشه‌یی وه‌ربگرین.\nراستییه‌كه‌ی كورد به‌ركه‌وته‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ردوو پرۆسه‌كه‌دا هه‌بووه. دنیای كوردی له سه‌ده‌ی نۆزده‌یه‌مه‌وه له‌رێی ئه‌ده‌ب و شیعر و ڕۆژنامه و كاغه‌زه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌و به‌شه‌ی مۆدێرنه له پێوه‌ندیدا ده‌بێت و فۆرمێكی تایبه‌ت له مرۆڤی كولتووری به‌رهه‌م دێنێت. مرۆڤێكی كولتووری كه زیاتر تێكه‌ڵه‌یه‌ك بووه له ئاینناسی و خه‌می نیشتمان! پرسی كاغه‌ز و ڕۆژنامه و مانه‌وه.\nسه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌م كورد جارێكی تر له‌ڕێی ئه‌م مرۆڤه كولتوورییه‌وه زیاتر خۆی رێك ده‌خاته‌وه و زیاتر ده‌یه‌وێت جووڵه‌یه‌ك بكات بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تردا بژی. هه‌ر له پرسی هه‌وڵدان بۆ ناسنامه‌ی سیاسی و نێوده‌وڵه‌تی تا ده‌گاته كایه‌ی ئه‌ده‌ب و ئه‌ده‌بی به‌ره‌نگاربوونه‌وه و ڕه‌خنه‌گرتن له كۆلۆنیالیزم و هه‌وڵدان بۆ زیندووكردنه‌وه‌ی تاكی كوردی له‌ڕێی ده‌زگه مۆدێرنه‌كانی وه‌ك قوتابخانه و زانكۆوه.


ئایدیۆلۆژیاکان و گێلکردنی مرۆڤ…2 – Denegkan\nbyکامیار سابیر\tMay 17, 2012\tگشتی\nلە کۆمۆنیزمدا، ئیرادەی تاک و چڤاک هەمووی تەسلیمی یەک سیستمی تۆتالیتاریی و یەک دیکتاتۆری حیزبیی و یەک رەگەزی ئایدیۆلۆژیی دەکرێ. لەکاتێکدا لای ئیسلامی سیاسییش، ئیرادەی مرۆڤ تەسلیم بە ئایدیۆلۆژیایەکی دینیی دەکرێ کە شەرع و یاساو حوکمی ژیانی داناوەو لادان لێیان، لادانە لە بەرنامەی ئیسلام و سزاکەیشی روونە کە ئەگەر کۆمۆنیزم و ئایدیۆلۆژیای دینیی دەسەڵاتیان هەبێ چیی بە نەیارانیان دەکەن؟ هەردوو ئایدیۆلۆژیای کۆمۆنیزم و ئیسلامیی لەو باوەڕەدان، ئەگەر دەوڵەتێکی سەرتاسەریی بە ویستی ئەوان دابمەزرێ، سەرتاسەری زەویی لە ئەفسانەی ئاشتیی و خۆشیی و دادپەروەرییدا نغرۆ دەبێت. هۆکاری سەرەکییش لەوێوە سەرچاوە دەگرێ، چونکە بە حەتمیەتەوە قسە لەسەر داهاتووی مرۆڤ و کۆمەڵگە دەکەن.\nهیچ ئایدیۆلۆژیایەک بەئەندازەی لێنینیزم و ستالینیزم درۆی گەورەیان بەناوی ئازادییەوە نەکردووە. شوێنکەوتووانی لێنین و تڕۆتسکیی و ستالین…. و مارکسیستە رادیکاڵەکان لەهەموو لایەن و گرووپێکی سیاسیی زیاتر باسی ئازادیی دەکەن، بەڵام دیکتاتۆریی پرۆلیتاریا و حکومەتی یەک حیزبیی و یەک ئایدیۆلۆژیا بەدرێژایی دەیان ساڵ، دەیان میلیۆن مرۆڤیان بە دڕندانەترین شێوە، بە قوربانی ئازادیی کرد. ستراکتۆری هیچ ئایدیۆلۆژیایەک بە ئەندازەی حیزبە کۆمۆنیستییەکان دژایەتی رای جیاوازو بۆچوونی پێچەوانەیان نەکردووە لە ناو ریزەکانی خۆیاندا. هەمیشە جیاوازییە فیکریی و سیاسییەکانیان یان بە تێرۆری جەستەیی یاخود بە تێرۆری مەعنەوی کەسایەتییەکان کۆتایی هاتووە.\nکۆمۆنیزم لە بیستەکانەوە و فاشیزمیش لە سیی و چلەکانی سەتەی رابردوودا کە حوکمیان کرد و دەسەڵات و هەژموونی سیاسیی و ئایدیۆلۆژییان هەبوو، لەڕێی ئیڵیتێکی سیاسییەوە کۆمەڵگەیان بەڕێوە دەبرد، لە سەرکوت و قەدەغەکردنی دەنگی ئازاد و رای جیاوزدا، دەقاودەق وەک یەک لە توڕەیی خەڵک دەترسان و هەموو ئازادییەکیان لەخەڵک دەسەندەوە. تەنیا لەیەک بۆچووندا جیاواز بوون، کۆمۆنیزم دژایەتیی سەرمایەداریی دەکرد، بەڵام فاشیزم داکۆکییکەری بوو. تۆقاندن و زەبروزەنگی بەڵشەفیکەکان ئەوەندە سامناک بوو، تەنانەت مۆسۆلۆنیی و هیتلەریش سوودیان لەو میکانیزمانە وەردەگرت کە لێنین و دواتر ستالین بۆ خۆقایمکردن و خەڵک ترساندن بەکاریان دەهێنا. لە مێژووی نوێدا و لەناو ئایدیۆلۆژیاکاندا، هیچ ئایدیۆلۆژیایەک بە نازیزمی ئاڵمانییشەوە، ئەوەندەی کۆمۆنیزم مرۆڤی بە ژمارەی زۆر نەکوشتووە.\nتۆتێن و یاقووب (Totten& Jacobs ) لە کتێبی ” پێشەنگی لێکۆڵینەوەکان، لە جینۆسایدەکاندا” ژمارەی قوربانییانی دەستی رژێمە کۆمۆنیستییەکان، لە کرێکارو جووتیارو چینی مامناوەندو ئێسنیکە جیاوازەکان و نەیارە سیاسییەکانیان، بە ٧٠ تا ١٠٠ میلیۆن مرۆڤ دەقەبڵێنن. بە کورتییەکەی دڕندانەترین ئایدیۆلۆژیای مرۆڤایەتییە کە زۆرترین مرۆڤی بە ئامار جێنۆساید کردووە. سەرمایەداریی بە هەموو ناعەدالەتییە کۆمەڵایەتیی و شەڕو پاوانخوازیی و جیاوازییە چینایەتییەکانییەوە بە تۆزی وەحشیگەریی کۆمۆنیزم ناگات. کۆمۆنیزم، لە قڕکردنی مرۆڤدا، رووی دوژمنە ئایدیۆلۆژیاکەی “سەرمایەداریی” سپیی کردووەتەوە. وێڕای تەمەنی کورتی کۆمۆنیزم لەدەسەڵاتدا، پێشەنگی ئایدیۆلۆژیاکانە لە قڕکردنی مرۆڤدا.\nگرفتی سەرەکیی حیزبی شیوعیی عێراقیی و توودەی ئێرانیی و کۆمۆنیستەکانی کوردستان، هەمیشە ئەوەبووە, لەو زوڵمە نەتەوەییەی لە کورد کراوە، خۆیان هەڵاوێردووە و چاویان لەئاستی داخستووە. لەڕووی تیۆرییەوە گرفتی کۆمۆنیزم ئەوەیە زۆر خاکەسار بووە لە ئاست چەمکی ناسیۆنالیزم و مەسەلە نەتەوایەتییەکاندا. هەمیشە بە بزوتنەوەی کۆنەپەرستیی و داردەستی ئیمپریالیزم و لیبراڵیزمی رۆژئاوایان زانیوە. هیچ تیۆریستێکی مارکیسیستیی لەمێژوودا، بە خودی کارل مارکسیشەوە بەشەفافیی و لێبڕاوانە ددانیان بە مافی چارەی خۆنووسی گەلان و نەتەوەکاندا نەناوە.\nهەرچەندە لێنین لە وتارە ئایدیۆلۆژییەکەیدا” مافی گەلان بۆ دیاریکردنی چارەی خۆنووسین” ئەو مافە بەڕەوا دەبینێ. لێنین، لەسەردەمی بەڵشەفیکەکاندا دۆکترینی نەتەوەو نەتەوایەتیی و نارۆدنۆستیان( narodnost- گرووپی ئێسنیکیی) وەک ئەدەبیاتی چاوبەستیی و فرتوفێڵی ئایدیۆلۆژیی بۆ دامرکاندنەوەی کێشە نەتەوەیی و ئێسنیکییەکان و کۆنترۆڵکردنی تەواوی سۆڤێت بەکار دەهێنا، بەڵام دواتر قەسابخانە بۆ زۆرێک لە کەمە نەتەوەکان بەڕێخرا. هاوکات یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی هەڵوەشاندنەوەی خێرای سۆڤێت، جیاوازییە نەتەوایەتییەکان و پینەوپەڕۆکردنی ئایدیۆلۆژییانە و خۆسەپاندنی رووسەکان بوو.\nمارکس و ئەنگڵس وەک دامەزرێنەرانی تیۆری کۆمۆنیزم، لەوەدا فەشەلێکی گەورەیان بۆ ئایدیۆلۆژیاکەیان تۆمارکرد کە نەیانتوانی مەسەلەی ناسیۆنالیزم و کێشە نەتەوایەتییەکان چارەسەر بکەن، بەڵکو نەیانتوانی راڤەیشی بکەن. جگە لەچەند بەیانێکی ئایدیۆلۆژیی و مانیفێستۆی کۆمۆنیست، ئەویش تەنیا کۆمەڵێ قسەی ئایدیۆلۆژیی و شاعیرانە، لەچەشنی” کرێکاران، نیشتمانیان نییە”، یەک لێکدانەوەی عەقڵانیی و لۆژیکییان بۆ کێشە و حەزیای ناسیۆنالیزم نەبووە. ئەوە لە کاتێکدا کە مارکس و ئەنگڵس بەڕەچەڵەک ئاڵمانیین و مۆتیڤی رادیکاڵبوونی نەتەوەیی لای ئاڵمانییەکان کولتوورو مێژوویەکی پڕ لە بوغرایی و خۆبەزلزانییان هەبووە و دەبووایە ناسیۆنالیزمیان لەبەرچاو بگرتایە. سکۆلارە ئەنسرۆپۆڵۆجیستەکان و توێژەرە رائیدەکانی ناسیۆنالیزم، ئەم بەهەند وەرنەگرتنەی کێشەی نەتەوایەتیی لەلایەن مارکس و ئەنگڵسەوە بۆ دوو هۆکاری سەرەکیی دەگێڕنەوە:\n1. لەڕووی فیکریی و مێژوویی و سیاسیی و کولتوورییەوە عەقڵیان پێی نەشکاوە.\n2. بەهۆکاری ئایدیۆلۆژیی و ئەجێندای سیاسییەوە فەرامۆشیان کردووە و بەهەند وەریان نەگرتووە.\nدۆکترینی کۆمۆنیزم و مارکسیستەکان بە بەردەوامیی جەختیان لە سێنتراڵبوونی دەسەڵاتەکان کردووەتەوە، هەمیشە دژی دیسێنترەڵایزی دەسەڵاتەکان بوون، بەبیانووی ئەوەی ریزی بەرینی چینی کرێکارانی نەتەوە وگرووپە جیاوازەکان، پەرتەوازە نەبێ و شۆڕشی پرۆلیتاریا زیانی پێنەگات و لە خزمەتی بۆرژوازییدا! نەبێ. ئەمە لەکاتێکدایە، کە ئەنسرۆپۆڵۆجیستەکان و سۆسیۆلۆجیستەکان بایەخێکی جدییان داوە بە ناسیۆنالیزم و مەسەلە نەتەوایەتیی و ئێسنیکییەکان، بەڵام چونکە کۆمۆنیزم رێک وەک دین ئەوەی لە کتێبە پیرۆزەکانی خۆیاندا بوونی نییە، ئیتر هەموو بیرکردنەوەیەکیش لەم کێشە ئاڵۆزە، بە خزمەتکردنی سەرمایەداریی دەژمێرن. فەشەلی ئایدیۆلۆژیای کۆمۆنیزم لە مارکسەوە تا گرامشی، تێنەگەیشتن بووە لە تیۆری ناسیۆنالیزم و رەهەندە نەتەوەییەکان، یان وەک پرۆفێسەر تۆم نایرن Tom Nairn دەڵێ” تیۆریی ناسیۆنالیزم رەنگدەرەوەی فەشەلێکی گەورەی مێژووییە بۆ مارکسیزم”.\nلە ئاستی ئینتەرناسیۆنالیستییشدا، شیوعییەکانی عێراق و توودەکانی ئێران، باوبۆرانی ئایدیۆلۆژیی سۆڤێتیان بەسەر کرێکارانی ئێران و عێراقدا ساغدەکردەوە. شۆڕش و یاخییبوونە چەکدارییەکانیان بە کرێگرتەیی و نۆکەرایەتیی ئیمپریالیزم و زایۆنیزم و سەرمایەداریی دەچوواند، بێئەوەی راڤەیەکی عەقڵانیی بۆ مەسەلەی نەتەوایەتیی بکەن. لەو پەڕی لێقەوماویی و دەربەدەرییشیاندا بەدەست رژێمەکانی بەغداد و تارانەوە، هەمیشە شۆڤینیزمی عەرەبیی و پانئێرانیزم بەسەر میتۆدی فیکریی و ئایدیۆلۆژییاندا زاڵ بووە. ئەوان لای جوتیارو زەحمەتکێشی کورد ئاوارە بوون، بەڵام هەوای نەتەوەی سەردەستی ئێرانیی و عێراقیی( پانعەرەبیی)، بیرکردنەوەی ئازادانەیشی لێ زەوتکردبوون.\nلە کوردستانی عێراقدا، شەپۆلی شیوعییەت و دواتر کۆمۆنیزم، وەک یەک پانتایی ئایدیۆلۆژیی و سیاسیی بەڵام بە دوو باکگراوندی فیکریی ڤێرژن جیاوازەوە، بۆ ماوەی چەندین دەیە، مێشکی دەیان هەزار گەنجیان بە ئەفسانەکانی مارکسیزم و لێنینیزم و حکومەتی کرێکاریی ئاخنی، بەڵام چارەنووس و پاشەڕۆژی هەزاران گەنج و لاوی کوردیشیان تەواو فاشیل کرد. هەزاران شیوعیی و کۆمۆنیست بوونە قوربانیی، لە بەرامبەریشدا کۆمەڵگەی کوردیی لە کوردستانی عێراق و ئێراندا، ژمارەیەکی زۆر گەنج و ئێنێرژی نەوەی نوێی لەکاتی خۆیدا لەدەست چوو. چونکە نەک نەیان توانی بۆ داهاتووی بیروباوەڕەکەی خۆیان شتێکی پۆزەتیڤ بکەن، بەڵكو بۆ خۆیان و گەل و نەتەوەو نیشتمانەکەیشیان شتێکیان نەکرد.\nمارکسیستە کوردەکان، دەیانەوێ شەپۆلێکی تری گێلکردنی گەنجانی کورد دەست پێبکەنەوە، گوایە ئەو کۆمۆنیزمەی هەبووە، درۆیینە بووە و مۆدێلێک بووە لە “سەرمایەداریی دەوڵەوتیی” هەروەها بەدیدی ئەوان، تەواوی ئایدیۆلۆژیاکانی وەک ئسیلامیی، ناسیۆنالیزم و سەرمایەداریی……..تاد، کۆنەپەرستیی و وەهم بڵاو دەکەنەوەو هەموویان بەقازانجی چینە داراکانن و دژی کرێکارانن. ئەو ئیدیعایەی کۆمۆنیستەکان، هیچ جیاوازییەکی لەگەڵ ئەو مەلا ئیسلامییانەدا نییە، کەدەڵێن، قاعیدەو تاڵیبان و جیهادییە ئیسلامییەکان، لە دوور و نزیکەوە پێوەندییان بەئیسلامەوە نییە. راستییەکەی شکستی کۆمۆنیزم، خەتای لێنین و ستالین و ماوتسیتۆنگ …. تاد نەبوو، بەڵکو خودی ئایدیۆلۆژیاکە، دژایەتی ئازادیی و مافی مرۆڤ دەکات و داکۆکیی لە دەسەڵاتێکی تۆتالیتاریی( بەناوی کرێکارەوە) دەکات.\nهەرچەندە ئایدیۆلۆژیای کۆمۆنیزم، زۆر خووی گرتووە بەوەی داکۆکییکەری ئازادیی و پێشکەوتووخوازیی و مەدەنییەتە، بەڵام لەڕاستییدا گەورەترین دوژمنی ئینسانی ئازادە، چونکە ئەوەی ناوی ئازادیی و دێمۆکراسیی بێ لە کولتووری کۆمۆنیزمدا بوونی نییە، بەهیچ شێوەیەکیش بڕوای بە ئیرادەی تاک نییە و هەموو تاوانێکیش دەکات لەپێناوی دامەزراوەیەکی ئایدیۆلۆژییدا کە حوکمی رەهای کۆمەڵ بکات. خۆشبەختانە دەوری نەگەتیڤی کۆمۆنیزم لەئاستی کوردستاندا زۆر کەمترە لە ئادیۆلۆژیای ئیسلامیی، چونکە نەتوانیویەتی وەک ئاڵتەرناتیڤێکی سیاسیی ببێتە هێز و نە تازەش دەتوانێ. لێرەدا گرینگە نەوەی نوێی کورد، زۆر بەئاگاییەوە لەم ئایدۆلۆژیایە ورد بێتەوە کە چۆن هەزاران گەنجی شەستەکان و حەفتاکان و هەشتاکانی سەتەی رابردوو ئالوودەی ئەم ئایدیۆلۆژیایە بوون و سەرەنجامیش جگە لە زیان و سەرگەردانیی و داغانبوونی فیکریی و بێئاسۆیی هیچیتریان نەچنییەوە.\nئەم وتارە، لە ئاوێنەی ژمارە ٣٢٢ی رۆژی ١٧ ی نیسانی ٢٠١٢ دا بڵاوبووەتەوە.\nPrevious بەدەم ڕێوە هەتا گەیشتن بە فەریبا\nNext ئه‌زموونه‌كانی شیعره‌كورد‌و ڕای جیاواز


ئەمڕۆ، (20/10/2018)، جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕان کۆبونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجامدا. لە کۆبونەوەکەدا چەند تەوەرێکی گرنگ تاوتوێ کران و بڕیاریان لەبارەوە درا.\nکوردستان و عێراق و ناوچەکە بە بارودۆخێکی هەستیاردا تێدەپەڕێت و گەلەکەمان لە بەردەم ئاڵنگاری گەورەدایە. جڤاتی نیشتیمانی لە سۆنگەی پەرۆشی بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی خەڵکی کوردستان و چارەسەرکردنی سەرجەم ئەو کێشە و قەیرانانەی روبەڕوی هاوڵاتیان بوەتەوە تاوتوێی بارودۆخی ئێستا و داهاتوی کرد.\nهەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان و دەرهاویشتەکانی یەکێک بو لە تەوەرە سەرەکییەکانی کۆبونەوەکە. هەروەها هەڵسەنگاندن و پێداچونەوە بە کارەکانی بزوتنەوەی گۆڕان تەوەرێکی دیکەی کۆبونەوەکە بو.\nئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان و رێژەی کەمی بەشداریکردنی دەنگدەران، بەڵگەی حاشاهەڵنەگرن لە نیگەرانی خەڵکی کوردستان لە دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان و حوکمڕانیان و ئەو بارودۆخە ناهەموارەی بەرۆکی هاوڵاتیانی گرتوە. هەروەها نیشانەی نائومێدی دەنگدەرانە بە پرۆسەی هەڵبژاردن. هەمو ئەو ساختەکاری و پێشێلکارییانەی لە لایەن پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە ئەنجامدران، کاریگەری و رەنگدانەوەی نەرێنی لەسەر هەڵبژاردن و پرۆسەی سیاسی و ناو و ناوبانگی هەرێمەکەمان دروست کرد.\nئێمە لە بزوتنەوەی گۆڕان سوپاسی هاوڵاتیانی کوردستان‌و دەنگدەرانی بزوتنەوەی گۆڕان دەکەین کە بەشدارییان لە پرۆسەی هەڵبژاردندا کرد. سوپاس‌و پێزانینی زۆرمان بۆ هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی گۆڕان، کە شێلگیرانە کاریان بۆ سەرخستنی لیستی (148)ی بزوتنەوەی گۆڕان کرد. لە هەمان کاتدا داوای لێبوردن لە دەنگدەرانی بزوتنەوەی گۆڕان دەکەین بۆ هەر کەموکوڕی‌و کەمتەرخەمییەک کە لەلایەن ئێمەوە بوبێ‌و کاریگەری لەسەر کەمبونەوەی دەنگی بزوتنەوەی گۆڕان دروست کردبێت.\nجڤاتی نیشتیمانی لە دوای راگەیاندنی ئەنجامی کۆتایی هەڵبژاردنەکان هەڵوێستی فەرمی خۆی سەبارەت بە قبوڵکردنی دەرەنجامی هەڵبژاردن‌و بەشداریکردن یان نەکردن لە حکومەتی داهاتوی هەرێم رادەگەیەنێت‌و هەمو بژاردەیەک لە بەردەم بزوتنەوەی گۆڕاندا کراوەیە.\nلە کۆتاییدا جڤاتی نیشتیمانی بڕیاریدا بە بەستنی کۆنفرانسی نیشتیمانی لە ماوەیەکی دیاریکراودا، بۆ پێداچونەوەو هەڵسەنگاندنی ئەدای دامەزراوەکانی بزوتنەوەی گۆڕان‌و دەستورو دانانی نەخشەی داهاتوی بزوتنەوەی گۆڕان‌و ئەنجامدانی هەڵبژاردنی ناوخۆیی لە سەرجەم ئۆرگانەکانی بزوتنەوەی گۆڕاندا.\n10/20/2018 9:41:18 PM


هیچ شوێنێك به قه‌د نیویۆرك سه‌خت نییه بۆ پۆلیسی ئه‌مریكا، چونكه بۆته سه‌نته‌ری سه‌ختی ململانێی نێوان خۆپیشانده‌ران (پیاوه شین و سپییه‌كان)ی ئه‌و ویلایه‌ته له‌لایه‌ك و (پیاوه جلڕه‌شه‌كان) و خۆپیشانده‌ران له‌لایه‌كی تره‌وه. له نێو ئه‌و ویلایه‌ته‌دا هه‌ردوو كه‌رتی مه‌نهانتن و برۆكلین سه‌خترین شوێنن. له نێو ئه‌م دوانه‌شدا، برۆكلین كاونتی كه زیاتر له 2 ملیۆن كه‌سی تێدا ده‌ژی قورستره بۆ پۆلیس و داونتاونی برۆكلین هه‌شت شه‌وه ئارام ناخه‌وێت.\n(پیاوه شین و سپییه‌كان) و (پیاوه جلڕه‌شه‌كان)-ی كه ره‌نگ و سیمای پۆلیسی ویلایه‌ته‌كه‌ن، كه‌بشی فیدان له‌م نێوه‌نده‌دا. ئه‌م دوو گروپه‌ی پۆلیس هیلاكن، چونكه هه‌ریه‌ك له (دی بیلاسیۆ) سه‌رۆكی شاره‌وانی و (ئه‌ندریۆ كۆمۆ) حاكمی ویلایه‌ته‌كه قه‌ناعه‌تیان وایه پۆلیس ته‌نیا له‌وكاته‌دا بۆی هه‌یه كه خه‌ڵك ده‌ستگیر بكات و كه‌له‌پچه‌ی بكات كه هێرش بكه‌نه سه‌ری. ته‌نانه‌ت له هه‌ندێك دۆخدا ناتوانن پارێزگاری له تاڵانكردنی دوكان و بازاڕه‌كانیش بكه‌ن، هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه، بۆئه‌وه‌ی رووبه‌ڕووی خۆپیشاندان نه‌بنه‌وه و لێدان و پێكدادانی ده‌سته‌و یه‌خه دروستنه‌بێت.\nئه‌م دۆخه گره‌وێكی گه‌وره‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ دروستكردووه، چونكه ئه‌و هه‌ر له چواره‌م رۆژی خۆپیشاندانه‌كانه‌وه داوای له‌حكومه‌تی هه‌موو ویلایه‌ته‌كان كرد كه ئه‌گه‌ر پێویستیان به گاردی نیشتمانی بوو، بۆیان ده‌نێرێت، بۆئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ پۆلیس پارێزگاری له‌ویلایه‌ته‌كانیان بكه‌ن له تێكدان. هه‌رچه‌نده به‌شێك له حكومه‌تی ویلایه‌ته‌كان سه‌ره‌تا ره‌تیانكرده‌وه، به‌ڵام دواتر به‌شی زۆریان ره‌زامه‌ندبوون. به‌ڵام تا ئه‌مڕۆ 5ی جون، حكومه‌تی نیویۆرك رازی نییه، گاردی نیشتمانی بێته ناو نیویۆرك-ه‌وه.\nئێستا نیویۆرك خاڵی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی نێوان كاربه‌ده‌ستانی ویلایه‌ته‌كه و دۆناڵد تره‌مپ-ه. سه‌رۆكی شاره‌وانی و حاكمی ویلایه‌تی نیویۆرك كه سه‌ر به حزبی دیموكراته‌كانن، به‌رامبه‌ر ئه‌م چالێنجه وه‌ستاون. نیویۆرك 85%ی به‌ره‌و ژووری پاڵپشتی دیموكراته‌كان ده‌كه‌ن و شوێنگه‌ی سه‌ره‌كی دیموكراته‌كانه.\nكۆماریییه‌كان و به‌شێكی زۆر له‌خاوه‌ن بزنس و دوكانه‌كان باوه‌ڕیان وایه پۆلیس نه‌ك ناتوانێت به‌و (دار)ه‌ی ده‌ستی پارێزگاری له دوكانه‌كان بكه‌ن، به‌ڵكو ناتوانێت به‌رگری له‌خۆشی بكات. به‌ڵام (دیمۆرس شی) به‌رێوه‌به‌ری پۆلیسی نیویۆرك له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی شاره‌وانی و حاكمی ویلایه‌ته‌كه تا ئێستا سوورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی گاردی نیشتمانی پێویست ناكات بێته ناو نیویۆركه‌وه.\nگره‌و له‌سه‌ر كه‌وتنی نیویۆرك، كه‌وتۆته ده‌ستی خۆپیشانده‌ران. كه ئایا به‌رده‌وام ئه‌بن له‌سه‌ر ئه‌و توندوتیژییه یان به پێچه‌وانه‌وه له‌مڕۆ به‌دواوه واز له توندوتیژی و تێكدان ئه‌هێنن و قسه‌كه‌ی تره‌مپ شكست پێئه‌هێنن، چونكه به‌رده‌وامبوونیان له‌سه‌ر توندوتیژی و ئه‌ناركییه‌ت وا له‌و سێ كاربه‌ده‌سته‌ی ویلایه‌ته‌كه ده‌كات تووشی شه‌رمنده‌یی زیاتریان بكات.


’’هەر کەسێکتان بینى لەو سنورە تەقەى لێبکەن’’\nبەرپرسانى کۆریاى باکور هێزى ئەمنیی سوپا و پۆلیسى زیاتریان ڕەوانەى ناوچە سنورییەکانى نێوان چین و کۆریا کرد بۆ ئەوەى هەر کەسێکیان لەو ناوچە سنورییە بینى تەقەى لێبکەن و بیکوژن، ئەوەش بەمەبەستى ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆنا لە وڵاتەکەیاندا.\nڕادیۆى ئاسیایى ئازاد بڵاوى کردەوە، بڕیارەکانى پیونگ یانگ لە شەوى پێنجشەممەى ڕابردووەوە چووەتە بوارى جێبەجێکردنەوە.\nپۆلیسى شارى هۆیریۆنگى کۆریاى باکور لەسەر سنورى چین ڕایگەیاند، هەر کەسێک لەو ناوچەیەدا ببینێت دەکوژێت بێ لەبەرچاوگرتنى بوونى لەو ناوچەیەدا.\nبەپێى ئەو میدیایە، ئەو بڕیارە بەدریژایى هەزار و 400 کیلۆمەتر لەو سنورەدا جێبەجێ دەکرێت تا کۆتایهاتنى پەتاکە، ئەوەش بەمەبەستى ڕێگریکردن لە تەشەنەسەندنى ڤایرۆسەکە لەڕێگەى پەیوەندیکردنى هاوڵاتینى چینیەوە.\nئەو بڕیارەش کاتێک دەرکراوە کە لەچەند مانگى ڕابردوودا چین پاشەکشەیەکى بەرچاوى لەتۆمارکردنى حاڵەتى توشبوون بەڤایرۆسى کۆرۆنادا کردووە.\nحکومەتى کۆریاى باکور هێزى زیاترى پۆلیسى ڕەوانەى کردووە بۆ جێبەجێکردنى بڕیارە نوێیەکە و فەرمانى پێکردوون ئەوەى کە لەناوچە سنورییەکانیانەوە نزیک ببێتەوە تەقەى لێبکەن وبیکوژن.\nناوچە سنورییەکانى نێوان کۆریاى باکور و چین بۆشایى زۆرى تێدایە ئەوە سەربارى هەوڵى ئەو دوو حکومەتە بۆ پڕکردنەوەى هۆکارەکەشى بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە ئابورى کۆریاى باکور پشتى بە باقاچاخى شتومەک بۆ چین و بەپێچەوانەوە بەستووە.\nچەند مانگێکە و دواى بڵاوبونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆنا بەجیهاندا کۆریاى باکوور تۆمارنەکردنى هیچ حاڵەتێکى کۆرۆناى ڕادەگەیاند، بەڵام پێش چەند هەفتەیەک بارى نائاسایى ڕاگەیاند ئەوەش پێش تۆمار کردنى یەکەم حاڵەتى کۆرۆنا لەو وڵاتەدا.\nمیدیاى فەرمیى کۆریاى باکوریش ئەوەى بڵاویکردەوە: "دژومن هەوڵى بڵاوکردنەوەى ڤایرۆسەکە دەدات لەناوچە سنورییەکانەوە" و داواشى کرد هیچ جۆرە چالاکیەک لەنزیک هێڵێى سنورى نێوان هەردوو وڵات ئەنجامنەدرێت.


ڕووداوێکی شەمەندەفەر لە میسر دەیان قوربانی لێدەکەوێتەوە\nبەرپرسانی وەزارەتی تەندروستی میسر دەڵێن ڕۆژی هەینی بەهۆی ڕووداوێکی شەمەندەفەر لە ناوڕاستی واڵاتەکە بەلایەنی کەم 32 کەس کوژران و 91 کەسی تریش برینداربوون .\nکاربەدەستان دەڵێن کەسانێکی نەناسراو " برێکی حاڵەتی نائاسایی" یان لە یەکێک لە شەمەندە فەرەکان ڕاکێشاوە ئەمەش بۆتە هۆی ڕاوەستانی شەمەندەفەرەکە و شەمەندەفەری دووهەم کە لەسەر هەمان ڕێڕەو بووە لە داوە لێی داوە.\nنووسینگەی داواکاری گشتی ڕایگەیاند فەرمانی لێکۆڵینەوە کردنی لەو ڕووداوەی کە لە نزیک شارۆچکەی تەحتا لە نزیک ڕووباری نیل ڕوویداوە بکرێت. ئەو شوێنەی کە ڕووداوەکە لێی ڕوویداوە نزیکەی 365 کیلۆمەتر دوورە لە باشوری قاهیرەی پایتەختەوە.\nسەرۆکی میسر عەبدول فەتاح ئەلسیسی دڵگرانی خۆی بەهۆی ڕووداوەکە ڕاگەیاند و لە تویتێکدا ڕایگەیاند سەرۆکایەتی وەزیران و هەمو دەزگا پەیوەندارەکانی ڕاسپاردووە بەرەو شوێنی ڕووداوەکە بڕۆن و سەرپەرشتی کارەکانی بەهاناچوون بکەن. و دەشڵێت داوای کردووە ئاگادار بکرێتەوە لە هەمو پێشهاتەکان و ئەو بابەتانەی پەیوەستن بە ڕووداوەکەوە " تا سزای توندی ئەو کەسانە بدرێت کە بوونە هۆی ئەم ڕووداوە دڵتەزێنەی کە لە ئەنجامی کەمتەرخەمی یان گەندەڵەوە بووە".\nوەزیری گواستەنەوەی میسریش دەڵێت فەرمانی کردووە هەردوو شوفێری شەمەندەفەرەکان دەستبەسەر بکرێن.\nمیسر یەکێک لە کۆنترین و گەورەترین تۆڕەکانی هێڵی ئاسنی ناوچەکەی هەیە و زۆرجاریش ڕووداوی شەمەندەفەر تیایدا ڕوودەدات.\nکوشندەترین کارەساتی شەمەندەفەری ئەو وڵاتەدا لە ساڵی 2002 ڕوویدا کاتێک ئاگرێک لە هەر حەوت فارغۆنەکەیشەمەندەفەرێکی نەفەرهەڵگر بەربوو بەلانیکەمەوە 360 کەس گیانیان لەدەست دا.


◄ ئەنجام: Found 30, page 1 of 3 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 04-10-2002 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 8,752 جارێ وینیان\nباشووری کوردستان - کۆبوونەوەی ئەندامانی پەڕڵەمانی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:27\n📅 14-09-2019 ڕاکەوت و ڕووداو\n👁 ئی بابەتە 2,350 جارێ وینیان\nباشووری کوردستان - لە هەڵبژاردنی ناوخۆیی بزووتنەو [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 12 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 2-8-2019 7:46:59\n📅 19-12-2016 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 19 2016 8:17PM\n👁 ئی بابەتە 8,988 جارێ وینیان\n- باڵوێزی روسیا (ئاندری کارلۆڤ) لە تورکیا بە گوللە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 19-12-2016 20:17:57\n📅 25-07-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 25 2017 8:48AM\n👁 ئی بابەتە 12,270 جارێ وینیان\n- بەزۆرینەی دەنگ عومەری سەید عەلی بوو بە ڕێکخەری گ [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 3 11 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 25-7-2017 8:48:05\n📅 25-09-2017 - رۆژی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 17 2017 12:07AM\n👁 ئی بابەتە 8,888 جارێ وینیان\nباکووری کوردستان - هەپەگە ڕایگەیاند:هێزەکانمان لە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 52 13 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 17-6-2017 0:07:51\n📅 29-05-2019 - تورک لە باشوور بۆردوومان دەکات و لە رۆژاواش زەیتوونەکانمان دەسووتێنێت ڕاکەوت و ڕووداو\nباکووری کوردستان - لە ناوچەی پەرتاخ-ی دێرسم پۆلیس [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 12 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 5-4-2019 14:54:29\n📅 31-07-2017 ڕاکەوت و ڕووداو\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 31 2017 8:33AM\n👁 ئی بابەتە 6,878 جارێ وینیان\n- وتەبێژی هێزەکانی پاراستنی گەل هەپەگە رایگەیاند، [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 13 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 31-7-2017 8:33:38


سەتڵ setiľ – فەرهەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی هاوچەرخ\nسەتڵ/setiľ: ن:[ فەل] کەلوو .\nکاوڕ گا دووانە قرژاڵ شێر فەریك تەرازوو دووپشك كەوان گیسك دۆڵچە، سەتڵ، گۆزە نەهەنگ\nتایبه‌تمه‌ندیه‌کانی کەلووی گیسك.\n21 کانونی دووەم – 18 شوبات\nگەورەترین هەڵكەوتەیی كەسێكی بە ئیرادەیە\nهەوڵەكان هەوڵدان بۆ بەرەو پێشچوون\nئامانج هاوكاریكردنی خەڵك\nگەورەترین هەڵە پشگوێخستنی كاروبار\nڕۆژی بەخت یەكشەمم\nژمارەی بەخت 4،8،10،84،999،914\nڕەنگی بەخت شینی تاریك\nئارەزووی مۆسیقا گۆرانییە سەردەمیەكان\nتایبەتمەندییە گشتییەكانی لەدایكبوانی زۆر هەستیارە، عاقڵو بەتوانایە، بە بێ خەوشو ساختەكارییە، مرۆڤێكی باشە، زاناو خوێنساردە، راشكاو قسە دەكات، پشت بەخۆی دەبەستێت، هۆگری مرۆڤایەتییە، فكری خەڵكی دیكە دەخوێنێتەوە، حەزی لە پیاسەكردنە، هەستی شەشەمی زۆر بەهێزە، حەزی لەهاوڕێكانیەتی، ئازادیخوازە، هاوڕێیەكی زۆری هەیە، لەپێدا هەڵگوتن چێژ دەبینێت، بیرەوەریی باش نیە بەڵام راوێژكارێكی باشە.\nپیاوی لەدایكبوونی هاوڕێیەكی زۆری هەیە، حەزی لەوە نیە دان بە لاوازییەكانیدا بنێت، ئیرەیی نیە، هاتو هاواری زۆرە، درەنگ هاوسەرگیری دەكاتو لەنەخۆشیدا وەسواسە. كەسێكی كۆمەڵایەتییەو بیر لەشتی وادەكاتەوە كە بەكردەوە دەرنایەت. یەكەم خۆشەویستیی خۆی بۆ هەموو تەمەنی لەدڵیدا دەپارێزێت.\nژنی لەدایكبووی زۆر زوو لەشت تێدەگات، خاوەنی هەستی پێشبینی رووداوەكانە، حەزی لە هاوڕێتییەو لەخۆشەویستیدا زۆر جیدیو وەفادارە، بەڵام ناتوانێت دەری ببڕێت. ئەو هی هەموو كەسو هەموو شوێنێكە، بەڵام كەس خاوەنی نیە.\nهیچ شتێك بە ئەندازەی كەسێكی رۆشنبیر سەرەنجی لەدایكبووانی بورجی سەتڵ بۆ لای خۆی راناكێشێت. دیالۆگێك دەربارەی كلتورو داهاتوو باشترین شتە كە دەتوانن لەگەڵ ئەودا سازی بكەن. لە رادەبەدەر راشكاوەو ئەگەری لەم هەستەی ئەو دڵگیر نابن دەتوانن پەیوەندییەكی باشتان لەگەڵیدا هەبێت. لەدایكبوونی ئەم بورجە كەسێكی كۆمەڵایەتی، خۆش ئەخلاقە. ئەگەری دەتەوێت پەیوەندییەكی باشت لەگەڵیدا هەبێت دەبێت روو راستو بێ خەوش بیت.\nسەتڵ/setiľ: ن: بیردۆش( بۆتا)، زەرک، مانگادۆشە.