گومانی گەندەڵی لە (سەنتەری نەشتەرگەری دڵ)ی هەولێر دەکەین.\nلیژنەی تەندروستی لە پەرلەمانی کوردستان\nئێمە لە کەمپەینی چاو هەر چاوە ڕای گشتی و پەرلەمان و چالاکەوانانی کۆمەڵگای مەدەنی و راگەیاندنەکان ئاگادار دەکەینەوە کە سەنتەری دڵ لە هەولێر بە دەست کۆمەڵێک کێشەی دارایی و ئیداریەوە دەناڵێنێت و لە بەرامبەردا وەزارەتی تەندروستی هیچ جۆرە هەنگاوێکی نەناوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشانە.\nسەنتەری دڵی هەولێر ڕاستەوخۆ لە لایەن وەزیری پلاندان د. عەلی سندیەوە سەرپەرشتیی دەکرێت و وەزارەتی تەندروستی ئاگای لە چۆنیەتی بەڕێوەچوونی سەنتەرەکە نیە. سەرباری ئەوەی کە سەنتەرەکە داهاتێکی زۆری هەیە بەڵام هیچێک لەو داهاتە ناگەڕیتەوە بۆ وەزارەتی تەندروستی و وەزارەتی دارایی، ئەمەش گومانەکان لەسەر هەبوونی گەندەڵی و بەهەدەردان لەو سەنتەرەدا زیاتر دەکەن. ئەمە لە کاتێکدایە کە وەزارەتی تەندروستی بە گوێرەی گرێبەستێک کە لە رۆژی ٢/١٠/٢٠١٣ لەگەڵ کۆمپانیای سود ئیمزایکردووە، زۆربەی پێداویستیەکانی ئەو سەنتەرە دابیندەکات بەڵام لە بەرامبەردا داهاتی سەنتەرەکە کەس نازانێت بۆ کوێ دەچێت.\nبە گوێرەی ئەم وەسڵانەی لە خوارەوە پیشانی دەدەین، پارەیەکی زۆر لە هاوڵاتیان وەردەگیرێت لە بەرامبەر بەو خزمەتە تەندروستیانەی لە سەنتەری دڵ لە هەولێر پێشکەش دەکرێت. بەڵام وەکو لەو بەڵگانە دیارە وەسڵەکان هی وەزارەتی تەندروستی نین و هیچ لۆگۆ و نیشانەیەکی فەرمی وەزارەتی تەندروستیان بەسەرەوە نیە. ئەمە لە کاتێکدایە کە بۆ هەر یەک شەو مانەوە لەو سەنتەرە بڕی ٦٠ هەزار دینار لە نەخۆش وەردەگیرێت وعەملیاتێکی گۆڕینی دەمارەکانی دڵ لەم سەنتەرە بە زیاتر لە سێ ملێۆن دینار دەکرێت. هەروەها بۆ نەشتەرگەرییەکەی بالۆنیش ٨٥٠ هەزار دینار لە نەخۆش وەردەگیرێت. هاوکات جاری وا هەیە ٨٠٠ هەزار لە نەخۆش وەرگیراوە بە ناوی نەشتەرگەری تایبەتەوە.\nئەمە لە کاتێکدایە کە وەزیری تەندروستی د. ڕێکەوەت حەمە ڕەشید لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی کەی ئێن ئێن دەڵێت کە ئەو سەنتەرە هیچ داهاتێکی نیە. ئەم وەسڵانەی لەم ڕاگەیەندراوەدا ئاشکرامانکردوون بەڵگەن لەسەر ئەوەی یان وەزیری تەندروستی ئاگای لەو داهاتە زۆرەی سەنتەرەکە نیە یاخود ئاگای لێیە و ڕاستیەکانی لە هاوڵاتیان و پەرلەمان و حکومەت شاردۆتەوە. لە هەردوو حاڵەتەکەشدا ئەمە کارەساتێکی گەورەیە.\nلە ئێستادا نرخی نەشتەرگەری دڵ لە دهۆکیش هەروەک هەولێر گران کراوەو بەپێی زانیاریەکانمان وەزارەتی تەندروستی بەنیازە سلێمانیش وەک هەولێرو دهۆک لێبکات.\nئێمە لە کەمپەینی چاو هەر چاوە داوای ڕوونکردنەوەی بە پەلەی وەزیری تەندروستی دەکەین لەسەر ئەم بەڵگانە. هەروەها داوای لێدەکەین کە ئەو گەندەڵیی و بەهەردەردانەی بودجەی گشتی لەم سەنتەرە ڕابگرێت. ئێمە پێمان وایە کە خەڵکی کوردستان و پێشمەرگە قارەمانەکانمان شایانی ئەوەن کە بە خۆڕایی خزمەتی تەندروستییان پێشکەشبکرێت نەک حکومەت بودجە لە سەنتەرێک خەرج بکات لە کاتێکدا کە سەنتەرەکە پارەیەکی زۆر لە هاوڵاتیان وەردەگریت و کەسیش نازانێت پارەکە دەچێتە چی باخەڵێکەوە.\nکەمپەینی چاو هەر چاوە


کوردستان میدیا: شەش لایەنی کوردستانی ڕۆژهەڵات، لە درێژەی کۆبوونەوەکانی پێشوویاندا هەڵبژاردنەکانی سەرکۆماریی ڕێژیمی ئێرانیان بایکۆت کرد.\nڕۆژی پێنج‌شەممە، ڕێکەوتی ٧ی بانەمەڕی ١٣٩٦ی هەتاوی ٦ لایەنی سیاسیی کوردستانی ڕۆژهەڵات، لە درێژەی کۆبوونەوەکانی پێشوویان‌دا، لە بارەگای کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران کۆبوونەوە.\nلەو کۆبوونەوەیەدا هەیئەتێکی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە سەرپەرەستیی "محەممەدنەزیف قادری" ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکرات بەشدار بوون.\nمەبەست لە کۆبوونەوەکە باس کردن لەسەر هەڵبژاردنەکانی ۲۹ی بانەمەڕ لە ڕێژیمی ئێراندا بوو.\nشەش لایەنی بەشدار لەو کۆبوونەوە، لە کۆتاییدا بەو ئاکامە گەیشتن کە تێکڕا هەڵبژاردنەکانی سەرکۆماریی ڕێژیمی ئێران بایکۆت بکەن.\nهەر لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاردرا هەر هێز و لایەنێک بۆ هەرچی باشتر بەڕێوەچوونی ئەم بایکۆتە لە چوارچێوەی نێوەرۆکی ئەم ڕاگەیەندراوە و بەپێی سیاسەت و بڕیاری خۆی هەنگاو بنێت.\nشایانی باسە هاوڕێیانی پێشوو لە ڕێگای ناردنی نامەیەکەوە بۆ کۆمەڵە، ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کومونیستی ئێران ڕایانگەیاند که؛ دەنگی خۆیان خستە پاڵ بایکۆتی هەڵبژاردنەکە.


تراژیدیای كچانی ئه‌نفالكراوی ده‌رسیم\nله‌م ساڵانه‌ی دواییدا به ئه‌نجامدانی كۆمه‌ڵێك لێكۆڵینه‌وه و كاری سینه‌مایی دۆسیه‌ی تاوانی به كۆمه‌ڵكوشتنی كورده‌كانی ده‌رسیم و ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری (١٩٣٧-١٩٣٨) به شێوه‌یه‌كی چڕ هێنرایه ئاراوه. له ماوه‌ی ١٥ ساڵی ڕابردوودا كۆمه‌ڵێك كتێب له‌و باره‌یه‌وه بڵاو كراونه‌ته‌وه و چه‌ندین فیلمی به‌ڵگه‌نامه‌یی ده‌رهێندراون. كتێبی "كچانی ونبووی ده‌رسیم" له نووسینی ده‌رهێنه‌ر نه‌زاهه‌ت گویندۆغان و به‌رهه‌مهێنه‌ر كازم گویندۆغان تیشك ده‌خاته سه‌ر تراژیدیای دزین یان ڕفاندنی منداڵانی كچی ده‌رسیم و كۆمه‌ڵێك چیرۆك و به‌سه‌رهاتی ئه‌وه‌نده جه‌رگبڕ و كاره‌ساتبار ده‌گێڕێته‌وه، مه‌گه‌ر ته‌نیا چیرۆكی كچان و ژنانی ئه‌نفالكراو و بێسه‌روشوێنكراوی باشووری كوردستان له غه‌مگینی و ئێشدا هاوتایان بێت. ئه‌م كتێبه كه به‌ری ڕه‌نجی گه‌ڕان و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی درێژخایه‌نی پێنج ساڵه‌ی هه‌ردوو نووسه‌ره، له ده‌ستپێكه‌وه تا كۆتایی به‌سه‌رهاتی پڕ له ناسۆری ئه‌و كچه كوردانه‌ی ده‌رسیم ده‌گێڕێته‌وه كه به زۆر و تۆپزی له له‌لایه‌ن فه‌رمانبه‌ران و ئه‌فسه‌ران و سه‌ربازانی توركه‌وه له باوه‌شی دایكان و كه‌سوكاریان ده‌رهێندراون و ڕفێندراون. وه‌ك له به‌سه‌رهاته‌كانی كتێبه‌كه‌دا هاتووه، به‌شێك له‌و كچه كوردانه به‌زۆر له دایك و كه‌سوكارانیان سه‌ندراون و به‌شێكی تریشیان دایكان و باوكانیان له كۆمه‌ڵكوژییه‌كه‌ی ده‌رسیمدا كوژراون و بێ سه‌رپه‌رشتیار ماونه‌ته‌وه. به‌شێك له‌و كچانه ڕه‌وانه‌ی شاره‌كانی ڕۆژئاوای توركیا كراون و له‌و قوتابخانانه‌ی كه به "یاتیلی ئۆكوڵ – قوتابخانه‌ی ناوخۆیی" ناسراون، خراونه‌ته به‌رخوێندن. ئه‌و جۆره قوتابخانانه كه تا ئه‌م ڕۆژگاره‌یش له توركیا هه‌ن، له هه‌مان كاتدا شوێنی فێربوون و ژیانی خوێندكاریشه و له بنه‌ڕه‌تدا له چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی به تورككردنی كورد و گه‌له ناتوركه‌كانی توركیادا دامه‌زرێندراون. هه‌ندێكی تر له كچانی ساوا و بچووكی ده‌رسیمی ڕاده‌ستی فه‌رمانبه‌ران و ئه‌فسه‌رانی تورك كراون. دیارده‌ی ڕفاندنی كچان و كوڕانی كورد و نه‌ته‌وه و گه‌له ناتوركه‌كانی تری توركیا له دوای دامه‌زراندنی كۆماره‌وه ده‌ستی پێكردبوو، به‌ڵام له كۆمه‌ڵكوژیی ده‌رسیمدا گه‌یشته لووتكه و تا به‌كۆتاهاتنی سیسته‌می تاك حزبی له سه‌ره‌تای ساڵانی ١٩٥٠دا درێژه‌ی هه‌بوو.\nسه‌ره‌تا فیلم و پاشان كتێب\nده‌رهێنه‌ر نه‌زاهه‌ت گویندۆغان و به‌رهه‌مهێنه‌ر كازم گویندۆغان پێش ئه‌وه‌ی كتێبی ئاماژه پێكراو بنووسن، ساڵی ٢٠١٠ فیلمێكی به‌ڵگه‌نامه‌ییان به ناونیشانی "دوو تاڵ قژ - كچانی ونبووی ده‌رسیم" به‌رهه‌م هێنابوو. له فیلمه‌كه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌وان به‌داوی ئه‌و خێزان و بنه‌ماڵانه‌دا گه‌ڕاون كه كاتی خۆی كچانی ڕفێندراوی ده‌رسیمیان له‌خۆ گرتووه و په‌روه‌رده‌یان كردوون. دواجار هه‌ردوو گویندۆغان له ڕێی ئه‌و كاره‌یانه‌وه ئه‌و خاڵه ڕه‌شه‌ی مێژووی كوردیان ڕۆشن كرده‌وه و فریای دۆزینه‌وه‌ی هه‌ندێك له‌و كچه دزراوانه‌ی ده‌رسیم كه‌وتن كه چووبوونه ساڵه‌وه و هێشتا مه‌رگ پێیان نه‌گه‌یشتبوو. گویندۆغانه‌كان توانییان له ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكدا له شاره جۆراجۆره‌كانی توركیا نزیكه‌ی ١٠٠ ژن بدۆزنه‌وه له‌وانه‌ی كه كاتی خۆی به ساوایی و به منداڵی له ده‌رسیم ڕفێندرابوون و له سه‌رزه‌مینێكی به خۆیان نامۆ گه‌وره ببوون و پێگه‌یشتبوون و به‌شوو درابوون و منداڵ و نه‌وه‌یان لێ كه‌وتبووه‌وه. له‌به‌رئه‌وه‌ی گویندۆغانه‌كان نه‌یانتوانیوه له فیلمه‌كه‌یاندا جێگه‌ی هه‌موو كاره‌ساته غه‌مگینه‌كان بكه‌نه‌وه، په‌نایان بۆ نووسینه‌وه بردووه و به‌سه‌رهاته‌كانیان له كتێبی "كچانی ونبووی ده‌رسیم"دا خستووه‌ته به‌رده‌ستی خوێنه‌ران. نووسه‌ران له پێشه‌كیی كتێبه‌كه‌دا ڕوونیان كردووه‌ته‌وه كه به‌ڕواڵه‌ت له سه‌ره‌تادا ئامانج له‌و كاره به تورككردنی منداڵی كوردی ده‌رسیم بووه، به‌ڵام دواتر سیاسه‌تی به (سوونیكردن)یش له دژی منداڵه‌كان په‌یڕه‌و كراوه، چونكه ئه‌و منداڵانه زۆربه‌یان كوردی عه‌له‌وی بوون.\nكچه كورده‌كه... هورییه خاتوون\nهورییه خاتوون یه‌كێكه له‌و كچه ڕفێندراوانه‌ی ده‌رسیم كه نه‌زاهه‌ت گویندۆغان و كازم گویندۆغان له فیلم و كتێبه‌كه‌یشیاندا جێگه‌یه‌كی شیاویان بۆ به‌سه‌رهاته‌كه‌ی ته‌رخان كردووه. یه‌كێك له‌و ئه‌فسه‌ره توركانه‌ی كه له سه‌روبه‌ندی كوشتنی كورده‌كاندا له ده‌رسیم ده‌بێت، هورییه‌ی منداڵ ده‌گرێت و له‌گه‌ڵ دوو سه‌ربازدا به شه‌مه‌نده‌ر ده‌ینێرێته‌وه بۆ ماڵی خۆیان له سامسون. ماڵه‌كه سێ كچیان ده‌بێت به ناوه‌كانی توركان و نورهان و ئایهان. هورییه‌ی منداڵ و دوو سه‌رباز ئه‌ركیان ئه‌وه ده‌بێت شه‌و و ڕۆژ له خزمه‌تی ئه‌و سێ كچه و دایكیاندا بن. ئه‌و له‌وێ به "كویرد قیزی – كچه كورده‌كه" بانگ ده‌كرێت، به جیا نانی بۆ داده‌نرێت و ناچار ده‌كرێت جلوبه‌رگه‌كانی به‌جیا و له ده‌ره‌وه بشوات. هورییه هه‌ر چه‌ند مانگێك به‌رگه‌ی گوشار و سته‌می بێ ئاندازه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌و خێزانه ده‌گرێت و هه‌ڵدێت. چه‌ند ڕۆژێك له كۆڵانه‌كانی سامسون ئاواره و سه‌رگه‌ردان ده‌سووڕێته‌وه تا ڕۆژێك ده‌كه‌وێته ده‌ستی پۆلیس و ئه‌وانیش نیازیان وا ده‌بێت بیگێڕنه‌وه بۆ ماڵی ئه‌فسه‌ره‌كه. هورییه ده‌پاڕێته‌وه و ده‌ڵێت: "بمكوژن، به‌س مه‌منێرنه‌وه بۆ ئه‌و ماڵه!" هه‌ر چۆنێك بێت به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیس قایل ده‌بێت بۆ ئه‌و ماڵه نه‌یگێڕێته‌وه و ماڵێكی تری بۆ ده‌دۆزێته‌وه. پاش چه‌ند ڕۆژێك پیاوێكی پۆشته و په‌رداخ ده‌چێته پۆلیسخانه و هورییه له‌گه‌ڵ خۆی ده‌بات. دواتر ئاشكرا ده‌بێت ئه‌و كه‌سه سه‌رمادارێكی گه‌وره‌ی ئه‌و كاته‌یه به‌ناوی عاتیف شه‌كه‌رچی ئۆغڵو و له سامسون كارگه‌ی به‌رهه‌مهێنانی شه‌كری هه‌یه. عاتیف به‌گ سێ منداڵی هه‌بووه: سه‌رمه‌د و ئونال و مه‌رال. هورییه له ١٩٣٩ تا ١٩٤٤ له‌و ماڵه ده‌مێنێته‌وه و خه‌یرییه خاتوونی دایكی منداڵه‌كان میهره‌بانانه هه‌ڵسوكه‌وتی له‌گه‌ڵ ده‌كات. هورییه ڕۆژێك له ڕۆژانی هاوینی ساڵی ١٩٤٤ له‌و تاراوگه دووره گوێی له كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك ده‌بێت به زمانه‌كه‌ی ئه‌و "زازاكی/ دملكی" قسه ده‌كه‌ن. دوایان ده‌كه‌وێت و بۆی ده‌رده‌كه‌وێت له‌و كوردانه‌ن كه له كۆمه‌ڵكوژییه‌كه‌ی ده‌رسیم ڕزگاریان بووه و بۆ ڕۆژئاوای توركیا ده‌ربه‌ده‌ر كراون. هورییه خۆی پێیان ده‌ناسێنێت و پرسیاری دایك و باوك و كه‌سوكاری ده‌كات. ئه‌وانیش له ئامێزی ده‌گرن و به چاوی پڕ له فرمێسك و قوڕگی تژه له گریانه‌وه هه‌واڵی كوژرانی دایك و باوك و خوشك و برا و كه‌سوكاری پێ ڕاده‌گه‌یه‌نن. هورییه له‌و ساڵه‌دا له ماڵی عاتیف به‌گ جیا ده‌بێته‌وه و ده‌برێته لای هه‌ندێك له خزمه دوورخراوه‌كانی كه له ئه‌ماسیا گیرساونه‌ته‌وه. دوای دوو ساڵ له‌گه‌ڵ كوڕی ماڵێكی ئاواره‌ی ده‌رسیمیدا ژیانی هاوسه‌ری پێكه‌وه ده‌نێت و ساڵی ١٩٤٧ به سوودوه‌رگرتن له هه‌مواركردنی یاسای نیشته‌جێبوون ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ ده‌رسیم. هورییه خاتوون ئێستا ته‌مه‌نی له سه‌رووی ٨٥ ساڵه‌وه‌یه و له‌گه‌ڵ منداڵ و نه‌وه‌كانیدا له زێدی خۆی ده‌ژی. ئه‌گه‌ر هورییه خاتوون له‌گه‌ڵ كچانی هاوچاره‌نووسی خۆیدا به‌راورد بكرێت، ده‌كرێت بگوترێت داجار به‌خت یاری بووه. ئاخر وه‌ك له كتێبی ئاماژه بۆ كراودا باس كراوه، هه‌موو ئه‌و كچه ده‌رسیمییانه‌ی كه به ساوایی ڕفێندراون، هیچ شتێك له باره‌ی چاره‌نووسیانه‌وه نازانرێت و ئه‌گه‌ر له ژیانیشدا مابن، به‌ئه‌گه‌ری زۆر باسی ڕه‌چه‌ڵه‌ك و چاره‌نووسی خۆیان بۆ نه‌كراوه. به‌شێكی تر له كچه ده‌رسیمییه‌كان كه له سایه‌ی فیلم و كتێبه‌كه‌ی هه‌ردوو گویندۆغانه‌وه دۆزرانه‌وه، هه‌ندێكیان له ماوه‌ی ٢ ساڵی ڕابردوودا سه‌ردانی ده‌رسیمیان كرد و وه‌ك ئه‌وه‌ی یه‌كێكیان به ڕۆژنامه‌یه‌كی ده‌رسیمی گوتبوو، دوای ٧٠ ساڵ هه‌وای نشتیمانیان هه‌ڵمژی و خاكی ده‌رسیمیان وه‌ك سوورمه له ڕووخساریان هه‌ڵسوو. هه‌ندێكی تریشیان مه‌رگ پێشی لێیان گرت و كورد گوته‌نی، ئه‌و ئاواته‌یان برده ژێر گڵه‌وه.


ئەو فیلمانەی زۆرترین خەرجیان بووە\n25/1/2020 02:18 PM\nبودجەی بەهەمهێنانی فیلمەکانی "بلاک باستر"ـی هۆلیوود یەکجار زۆرە. ئەو فیلمانەی وا ئەکشنن و کارەکتەرەکەیان سوپەرمەنە هەمیشە خەرجیان زۆرە. ئەم خەرجییە زۆرەش بەهۆی کاروباری تەکنیکییەکی سەیروسەمەرەوەیە کە بۆ دروست کردنی ئەم جۆرە فیلمانه بەکاردێن. لەدرێژەدا لەگەڵ چەند دانه لەم فیلمانه ئاشنا ئەبین.\nتۆڵەئەستێنەکان: کۆتایی یاری، 2019\nبودجەی بەرهەمهێنان: 256 ملیۆن دۆلار\nفیلمەکانی جیهانی "مارۆل" هەمیشە بەهۆی ئەو پارە زۆرەی کە بۆیان سەرف ئەکرێت دیار و بەرچاون. فیلمی " تۆڵەئەستێنەکان: کۆتایی یاری" یەکێک لەم فیلمانەیە کە خەرجییەکی زۆری بۆ کراوە، بەڵام به فرۆشی 3 ملیار دۆلاری ئەم خەرجەی قەرەبوو کردۆتەوە.\nگەڕانەوەی سوپەرمەن، 2006\nبودجەی بەرهەمهێنان: 270 ملیۆن دۆلار\nجێی سەرسوڕمان نییە کە پڕ خەرجترین فیلمە لەم لیستەدا فیلمێکی ژانەری سوپەرمەنی بێت. لە فیلمی "گەڕانەوەی سوپەرمەن"ـدا بە دەرهێنەری برایانی "سینگر"، تەکنیکی کۆمپیتەری زۆر پێشکەوتوو و سەرنجڕاکێش بەکارهاتووە. جێی ئاماژەیە کە خەرجیی دیمەنێک لە فیلمەکە کە دواتر سڕدراوە نزیکەی 10 ملیۆن دۆلار بووە.\nسپایدەرمەنی 3، 2007\nبودجەی بەرهرمهێنان: 258 ملیۆن دۆلار\nکاتێک سێهەم ئەڵقە لە زنجیرە فیلمەکانی "سپایدەرمەن، بە دەرهێنەری "سەم رێمی" بڵاو بووەوە، رەخنەگرانی سینەمان ئاوڕیان لێ نەداوە، هەرچەند بۆ بەرهەمهێنانەکەی پارەیەکی زۆر سەرف کرابوو. کۆی فرۆشی ئەم فیلمە لە "باک ئۆفیس"ـدا گەیشتۆتە نزیکەی 1 ملیار دۆلار.\nدزانی سەریای کارائیب؛ بەسەر شەپۆلە نەناسراوەکانەوە، 2011\nبودجەی بەرهەمهێنان: 250 ملیۆن دۆلار\nچوارەمین ئەڵقەی زنجیرە فیلمەکانی "دزانی دەریای کارائیب" بە دەور گێڕانی "جانی دێپ" لە رۆڵی "کەپتەن سپارۆ"دا، پڕە لە کارەکتەری جۆراوجۆر کە دروست کردنی هەر کام لەم کارەکتەرانه پێویستیی بە تەکنەلۆژیای کۆمپیتەرییەکی پێشکەوتووە هەیە. ئەم تەکنەلۆژیایەش خەرجییەکی یەکجار زۆری ئەوێ.


ماسک، لغاوی سیستم، یان ڕاستینەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا؟\nئەمرۆ نیە ئەو سیستمە جیهانیە خۆسەپێنە دامەزراوە، بەڵکو درێژبونەوەیەکی مێژویی هەیە کە هەندێک سەرەتاکەی بۆ سەرهەڵدانی دەوڵەتەشارەکانی سۆمەر دەگێڕنەوە. سیستم بەهەمو دامودەزگاکانیەوە لەخزمەتی خۆی و ئەربابەکانیدا دامەزراوە، ئامانجی مانەوە و بەدەستهێنانی سود و قازانجە بۆ خۆی و بۆ ئەو کەسانەشی سیستمەکە هەڵدەسوڕێنن. لەهەمان کاتدا سیستم پێویستی بەوەیە کە دەمەزەردی کۆیلەکانی بکاتەوە، واتە دەبێت جاروبار ئەپدەیتێک بەو مرۆڤانە بدات کە سوتەمەنی وەگەرخستن و بەردەوامی پێدانی ئەو سیستمەن. بە نمونەیەک مەبەستەکەم باشتر رون دەکەمەوە: ئەگەر سیستم وەکو مەکینەیەکی گەورەی بەرهەمهێنان تەماشا بکەین، ئەوا من وەکو تاکێک لە ناو ئەو سیستمەدا دەبمە تاکە برغویەک لە بەشێکی ئەو مەکینەیەدا. واتە مەرج نیە من ببمە بەشێکی گەورە و سەرەکی مەکینەکە، بەڵام هێشتا وەکو برغویەک من رۆڵێکی مەزن لە هەڵسوڕاندنی کۆی مەکینەکەدا دەبینم. بۆ بەرێکوپێکی کارکردنی برغویەک لە ناو ئەم مەکینەیەدا پێویستە لەلایەن ئەربابەکان و خاوەن مەکینە و دەزگاکەوە زوو زوو دەمەزەرد بکرێتەوە و گریس بکرێت و سەرلەنوێ بخرێتەوە جێگەکەی خۆی بۆ ئەوەی ڕۆڵی خۆی لە هەڵسوڕاندنی مەکینەکەدا ببینێت. ئەگەر بێتو دەمەزەرد نەکرێتەوە، ئەوا پاش ماوەیەک برغوەکە لە کار دەکەوێت و لەگەڵ خۆشیدا مەکینەکە پەک دەخات و بەدواییدا بەرهەمهێنان بۆ خاوەن کار کۆتایی دێت. ئەمەش مەترسیدارترین دەرئەنجامە بۆ خاوەن کارەکان، بۆیە زۆر بە دەگمەن رێگە ئەدەن ئەم حاڵەتە ڕووبدات.\nکەواتە ئەگەر سیستمی جیهانی کە هەمومان لە چوارچێوەکەیدا قەتیس کراوین، مەکینەی بەرهەمهێنانەکە بێت، ئەوا هەر یەکێک لە ئێمە لەناو ئەو مەکینەیەدا لەشێوەی بەشێک، پارچەیەک، یان برغویەکدا ڕۆڵی خۆمان بۆ وەگەڕخستن و بەردەوامیدان بەو سیستمە جیهانیە دەدەین. واتە ئەگەر ئێمە نەبین ئەو سیستمە ناتوانێت بە ئاسانی هەڵبسوڕێت، کەواتە ئێمە هەمو بەشێکین لە سیستم و یاریدەدەری هەڵسوڕاندنین. هەرچی سیستمیش بەسەر خۆی و بەسەر دەوروبەریدا دەیهێنێت هیچ کەسێک لە ئێمە لێی بەدەرنین و بەشی خۆمان تاوانمان بەردەکەوێت. لەهەمان کاتدا سیستم زوو زوو و ناوە ناوە دەمەزەردمان دەکاتەوە بۆ ئەوەی بمانخاتەوە جێگەکەی خۆمان لە ناو مەکینەکەی سیستمدا و بەردەوام بین لە خزمەتکردنی سیستم. دەمەزەردکردنەوەی ئێمە دەکرێت لە زۆر شێوە و فۆرمدا بێت، سادەترینیان دابین کردنی موچەیە، بڕینەوەی بیمەی بێکاریە، خزمەتگوزاری تەندروستی و سەلامەتیە، خویندنگە و زانکۆ و دامەزراوەی فیربونە کە بتوانێت ڕۆبۆتی نوێ بۆ سیستم بەرهەمبهێنێت، وە زۆر شتی تر کە بەگشتی بە خزمەتگوزاری هاوڵاتیان ناسراون. ئەگەر بێتو سیستم ئەم خزمەتگوزاریانە پێشکەش بە هاوڵاتیان نەکات، ئەوا ئەو هاوڵاتیە بەرێزانە زووتر لە خزمەتکردنی سیستم و دەزگاکەی پەکیان بکەوێت.\nمەبەستمە بزانم کە سیستم هەرچەندە بەتەواوی دەستی ناوەتە بینەقاقای جیهان، بە مرۆڤ و بە هەمو زیندەوەر و بێ گیانەکانیشیەوە، کەچی هێشتا سەرقاڵی ملەقوتێ کردنە بۆ زیاتر و زیاتر ڕۆچونە ناو کرداری دەستبەسەراگرتن و کۆنترۆڵکردنی جیهان. سیستم پێی وایە کاتێک گەرەنتی مانەوەی هەتا هەتایی خۆیی دەدات، کە توانیبێتی هەمو جومگەکانی لاشەی گۆی زەوی بۆ خۆی و لەپێناوی قازانج و مانەوەی خۆییدا کۆنترۆڵ کردبێت. هەربۆیە کاتێک ئافاتێکی وەکو ڤایرۆسی کۆڕۆنا روودەدات، سیستم یەکەم و سەرەکیترین دەزگای زەبەلاحی جیهانیە بۆ وەڵامدانەوە و بەرپێگرتنی. هەرچەندە سیستم چاوەڕێی روودانی ئەم ئافاتەی نەدەکرد، بەڵام ئاشکرایە کە دەیزانی ئەگەری رودانی کارەساتەکە زۆر دوورنیە. هەر لەساڵانی سەرەتای دووهەزارەکاندا کاتێک ڤایرۆسەکانی سارس و مێرس بەدەرکەوتن ڕاهیبە زانستیەکانی زانکۆ و دامەزراوەکانی توێژینەوە زانستیەکان ئاگاداری ئەربابەکانی سیستمیان کردەوە کە ئافاتێکی گەورە بەڕێگەوەیە، نازانن کەی روودەدات، بەڵام ئەگەری رودانی زۆر زۆرە. کەچی سیستم و ئەربابەکانی ئەو ئاگادارییەیان فەرامۆشکرد.\nلەئێستادا کە ڤایرۆسی کۆڕۆنا بە هەزارەها مرۆڤی کوشت و بەردەوامیشە لە کوشتنی زیاتریش، ماڵوێرانیەکی مەزنیشی بەسەر ئابوری جیهاندا هێناوە. بە شێوەیەک کە باس لە داروخانی سەرتاسەری بنەما ئابوریەکانی هەندێک لە وڵاتانی جیهان دەکرێت. بەنمونە لە وڵاتی بەریتانیا جاوەڕێ دەکرێت کە لە کۆتایی مانگی ١٠ی ئەمساڵدا بە ملیۆنان هاوڵاتی بێکارببن، لەهەمان کاتدا بە هەزارەها بارزگانی بچوک و گەورە هاڕە و ئیفلاس بکەن. سەرەڕای ئەوەی کە هەبونی ڤایرۆسەکە راستینەیەکی حاشا لێنەکراوە و وەکو باسیشمان کرد، سیستم زۆر بە باشی ئاگادار نەبو یاخود خۆی بۆ ئامادە نەکردبو، بەڵام هێشتا سیستم لە هەوڵدانی ئەوەدایە کە لە کارەسات و ئافات دەرئەنجامی ئەرێنی بۆ خۆی و بۆ ئەربابەکانی بەدەست بخات. بەنمونە بابەتی ماسک و داپۆشینی دەمولوت: لەسەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا و بڵاوبونەوەی، حکومەتی بەریتانیا و ڕاهیبە زانستیەکانی لە پێگەی باڵاترین پیاوی سیستمی تەندروستی و پزیشکیدا بە ئاشکرا و لەسەر تێڤیەکان دەیگوت کە ماسک و دەمولوت داپۆشین پێویست نیە و هیچ کاریگەرییەکی نیە بۆ بەدورگرتنی مرۆڤەکان لە توشبون بە ڤایرۆسەکە. ئەمە لەکاتێکدا بو کە بارودۆخەکە لە خاڵی هەرە مەترسیدارترینی خۆییدا بو، کەچی لەدوایی چەندین مانگ لە داخرانی سەرتاسەری و لەپەلوپۆخستنی ئابوری و لە کونجی ناوماڵ خستنی ملیۆنان مرۆڤ، تازە بە تازە حکومەتی بەریتانیا بە پرس و ڕا لەگەڵ ڕاوێژکارەکانیدا بریاری سەپاندنی ماسک و داپۆشینی دەمولوتی بەسەر هاوڵاتیانی بەریتانیادا سەپاند. لەکاتێکدا کە هێڵی تەشەنەسەندن و بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکە مل بەرەوخوارەوە و ڕۆژانەش زیاتر و زیاتر کەمتر دەبێتەوە. پێویستە ئێمە لێرەدا هەڵوێستەیەک بکەین و هەوڵ بدەین کە تێبگەین بۆچی دەزگایەکی زەبەلاحی سەرمایەداری وەکو بەریتانیا و ئەربابەکانی وا بەم شێوە غەریب و عەجیبە هەڵسوکەوت دەکەن.\nلەسەر بنەمای بیردۆزی موئامەرە و وەکو هەمو هاوڵاتیەکی تر کە بەردەوام گومانی لە دەوڵەت و حکومەت و دامەزراوەکانی هەیە، هاوڕێیەک زۆر بەمتمانە بەخۆبونەوە وتی "ماسکێکی زۆر بەرهەمهێنراوە و دەیانەوێت بەسەر خەڵکیدا ساغی بکەنەوە، ئەگینا ئێستا کەی کاتی ماسک کردن و دەمولوت هەڵبەستنە". رەنگە لامان سەیربێت کە دەوڵەتی بەریتانیا خۆی بهێنێتە ئەو ئاستە نزمەی کە خەرمانی زێدە بەرهەمێنراوی ماسک بەسەر هاوڵاتیاندا ساغ بکاتەوە، بەڵام من دڵنیام کە سیستم بە کۆی دەزگاکانیەوە لەتواناییدایە کە لەو ئاستە و زیاتریش خۆی بهێنێتە خوارەوە بۆ بەدیهێنانی خواستەکانی خۆی. کەچی من واز لەم مشوتمڕە دەهێنم و سەرنجی خۆم دەخەمە سەر یەکێکی تر لە ئامانجە گەورەکانی سیستم کە بریتیە لە بەردەوام کۆنترۆڵکردن و دەستبەسەراگرتنی ژیانی مرۆڤ و ژیانی زیندەوارەکانی تر و گۆی زەوی بەگشتی.\nلە رۆژی ئەمرۆماندا و یان بەدیاریکراوتر لەپێش ئافاتی کۆڕۆنا هەندێک، گروپێک، چەند دەستە و تاقمێک لە مرۆڤە سەرکێشەکان و ئازادەکان مابون کە سیستم نەیدەتوانی بەتەواوی دەستیان بەسەردابگرێت و کۆنترۆڵیان بکات، بەڵام بە بەکارهێنانی بیانوی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە ئێستادا سیستم توانیویەتی ئەو کۆمەڵە بچوکەش لە مرۆڤ بخاتە ژێر ڕكێفی خۆیەوە. ئێمە دەزانین کە سیستم لە قەیران قەیران دەخوڵقێنێت و لەئەنجامدا خواستە گڵاوەکانی خۆی بەدیدەهێنێت. لێرەشدا سیستم بیانوی کۆڕۆنا (هەرچەندە ڕاستینەیە و حاشای لێناکرێت) بەکاردەهێنێت بۆ نیشانەکردنی ئەو مرۆڤانەی کە هەتا ئێستا ملکەچی سیستم نەبون و ئەوانەشی کە وەکو ڕۆبۆتی سیستمیان لێهاتوە و بە پروپاگەندەکانی هەڵدەسوڕێن. سەپاندنی زۆرەملەی ماسک و داپۆشینی دەمولوت دەکەوێتە چوارچێوەی ئەو دەستبەسەراگرتن و کۆنترۆڵکردن و نیشانەکردنەی مرۆڤەکان لەلایەن سیستمەوە. واتە سیستم ماسککردن وەکو لغاوێکی بەکاریگەر بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی دەستنیشانی بکات کێن ئەوانەی بەتەواوی لەژێر کۆنترۆڵی خۆییدان و کێن ئەوانەی کە هیشتا لەدەرەوەی سیستم سەرقاڵی ژیانکردنن. واتە ئەگەر منتان بینی بە ماسکێکەوە، بزانن کە ئەوە لغاوی سیستمە کراوەتە دەمولوتم و من زۆر سەربەرزانە و بەخواستی خۆم تەسلیمی خواستی هەرە گەورەی سیستم بوم و چیتر ژیانی من لەدەستی خۆمدا نەماوە و ئازادیەک ئەگەر هەبوبێت ئێستا ئەوەشم لێ زەوت کراوە.\nبەکورتی و بە کوردی، ئەوەی کراوەتە دەمولوتی ئێمە، ماسکی خۆپاراستن لە کۆڕۆنا نیە، بەڵکو لغاوی سیستمە بۆ نیشانەکردنمان وەکو ڕۆبۆتێکی تەسلیم بو. ئافەرین سیستم بۆ خۆت و بۆ دەزگا و بۆ فرت و فێڵت.


سەلام تایمز و ئاژانسی فرانس پرێس\nدانیشتوانەکە سەرەیانگرتووە بۆ وەرگرتنی گۆشتی بەراز کە بۆ شوێنەکانی کارەنەتینەکردنیان دەگەیەنرێت لە ووهان لە پارێزگای هوبه‌ی له ناوەندی چین، 18 ئازار. چەندین بەڵگەی حاشاهەڵنەگری زانستی و چیرۆكه‌كان سەلماندوویانە كه ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ووهان سەرچاوەی گرتووە، سەرباری هەوڵە فەرمییەکانی چینییەکان بۆئەوەی چیرۆکەکە بگۆڕن. [ئێس تی ئاڕ/ئاژانسی فرانس پرێس]\nلەگەڵ بەردەوامیی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە سەرانسەری جیهاندا، سەرنجی نێودەولەتی خراوەتە سەر هەڵمەتی بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە لەلایەن حکومەتەکانی چین و روسیا و ئێرانەوە.\nهەر سێ حکومەتەکە چالاکانە بانگەشەی چیرۆکی خۆیان دەکەن لەسەر ئەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کوێوە سەرچاوەی گرتووە.\nزۆر باش بە بەڵگە کراوە و پشتڕاسکراوەتە لەلایەن بەیاننامەكانی پێشتری حکومەتی چین خۆیەوە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ووهان لە چین سەرچاوەی گرتووە.\nیەکەمین کەیسەکانی توشبوون و مردن لە ووهان بوون، بەرلەوەی دەسەڵاتدارانی چین بتوانن کۆنتڕۆڵی بڵاوبوونەوەی بکەن، ڤایرۆسە کوشندەکە بە جیهاندا بڵاوبووه‌وە و ژیانی رۆژانەی سەرەوژێر کرد، ئەوەش بووە هۆی نەخۆشکەوتنی هەزاران کەس و زیاتر لە 10,000 کەسیشی کوشتووە تا ئێستا.\nهاوڵاتیان لە وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست کە لە مۆسکۆ گیریانخواردووە دوای ئەوەی گەشتی فڕۆکەکانیان راگیرا بەهۆی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆناوە، چاوەڕێی گەشتە ئاسمانییەکانیان دەکەن لە فڕۆکەخانەی ڤنوکۆڤۆ لە مۆسکۆ تا بگەڕێنەوە وڵاتەکانیان له 24 ئازار. [ئەلێکساندەر نامینۆڤ/ئاژانسی فرانس پرێس]\nکارمەندێكی تەندروستی ئێران لە وێستگەیەکی سکان لە تاران پلەی گەرمای هاتوچۆكه‌ران ده‌پێوێت. [ئیسنا]\nرژێمەکانی چین و روسیا و ئێران زانیاری هەڵە لەسەر سەرچاوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بڵاودەکەنەوە و هەریەکەیان بۆ مەرامی قێزەونی خۆی دەیکات، سەرباری بوونی زۆر بەڵگە.\nچین خه‌تاكه دەگۆڕێت\nپەکین چالاکانە هەوڵدەدات رەخنەکان لەسەر رۆڵی خۆی پەیوەند بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناوه لاببات لەڕێی پەنابردنە بەر بانگەشەکردن بۆ بیردۆزه پیلانگێڕییه‌كان.\nبڵاوکردنەوەی ئەو بیردۆزە قێزەونانەی پیلانگێڕێ لە هاوڵاتیانی چینەوە نایەن و لە ئاستی بەرزی پەیکەری حکومەتی چینەوە بڵاودەکرێنەوە.\nدوای ئەوەی بەرپرسان زانییان ڤایرۆسەکە لە چینەوە سەریهەڵداوە و پشێوی لە سەرانسەری جیهاندا بڵاوکردەوە، حکومەتی چین دەستیکرد بە خستنەگەڕی ئامێری بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە.\nلە کۆتایی شوباتدا وەزیری دەرەوەی چین، لیجیان ژائۆ سەرەتا دەستیکرد بە چاندنی گومانەکان و وتی: "هەرچەندە ڤایرۆسی کۆرۆنا یەکەم جار لە چین دۆزرایەوە، مانای ئەوە نییە لە چینەوە سەرچاوەی گرتووە."\nلە 12 ئازار ژائۆ لە تویتێكدا وتی: "پێدەچێت سوپای ئەمریکا ڤایرۆسەکەی بۆ ووهان هێنابێت. شەفاف بە! زانیارییەکانت بخەرە بەردەم رای گشتی! ئەمریکا روونکردنەوەیەکمان قەرزارە."\nبه‌مدواییانەش، لە 22 ئازار، ژائۆ جارێکی دیکە چیرۆکەکەی گۆڕی و لەسەر تویتەر ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە ڤایرۆسەکە لەوانەیە لە ئەمریکاوە سەرچاوەی گرتبێت لە ئەیلولی پار و وتی دەسەڵاتدارانی ئەمریکا دەبێت زانیاری زیاتر بدۆزنەوە لەسەر "یەکەم نەخۆش".\nنیگەرانی جیهانی زیادیکردووە لەسەر دروستیی ئه‌و زانیاریانه‌ی له بەرپرسانی چینەوە دەێن، کە لە 18 ئازار رایانگەیاند چین هیچ کەیسێکی نوێی توشبوونی نییە. زۆربەی چاودێران گومانیان لەوە هەبوو چین کەیسی نوێێ نەبێت لەکاتێکدا ڤایرۆسی کۆرۆنا لە وڵاتانی دیکە بەخێرایی بڵاودەبێتەوە.\nپەکین -- لەگەڵ مۆسکۆ -- لە 23 ئازار راگەیەندراوێکی پێشنیارکراوی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانیان راگرت لەسەر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە.\nراگەیەندراوە پێشنیارکراوەكه دەستنیشانیکردبوو کە "نیگەرانی زۆر هەیە لەسەر بڵاوبوونەوەی بێپێشینه‌ی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە جیهاندا، ئەوەش لەوانە ببێتە هەڕەشە لەسەر ئاشتی و ئەمنییەتی جیهان".\nداوای "شەفافیەتی تەواوی" کردبوو لەسەر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە -- ئەو وشانەش لەلایەن هەندێکەوە وەك رەخنە لە نهێنیپارێزیی حکومەتی چین خوێنرانەوە.\nروسیا ژیان دەخاتە مەترسییه‌وه\nلەهەمانکاتدا کرێملین بانگەشە بۆ زانیاری هەڵە دەکات لەسەر ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆئەوەی رەوشەکە لە وڵاتانی رۆژئاوا خراپتر ببێت تا خەڵك متمانەیان نەمێنێت بە سیستمەکانی تەندروستی.\nهێزی ئەرکداری خۆرهه‌ڵاتی ستراتکۆمی یەکێتی ئەوروپا کە دژی زانیاری هەڵە کاردەکات کە لە روسیاوە بڵاودەکرێتەوە، لە سەرەتای ئازاردا رایگه‌یاند كه 80 کەیسی زانیاری هەڵەی لە 22 کانونی دووەمەوە لەسەر ڤایرۆسی کۆرۆنا لەلایەن مۆسکۆوە دۆزیوەتەوە.\nستراتیژی ئەو هەوڵانەش بانگەشەکردنە بۆ چەندین چیرۆکی جیاواز و ناکۆك بۆئەوەی ترس و سەرلێشێواوی بڵاوبكه‌نەوە.\nنمونەکان بریتین لەو تێگەیشتنەی کە ڤایرۆسی کۆرۆنا چەکی بایۆلۆژییە و چین و ئەمریکا یان بەریتانیا ئامادەیانکردووە و سەرەتا لە ئەمریکا بڵاوبۆتەوە نەك لە چین، یان ڤایرۆسەکە ئامێرێکە بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی تۆتالیتاری.\nلێکۆڵەرەوەکانی دەزگاکەی یەکێتی ئەورپا دەڵێن ئه‌و سەرچاوانه‌ی پشتیوانی لە کرێملین دەکەن خۆیان ئەو بیردۆزانە نانوسن، بیردۆزەکانی پیلانگێڕی کە لە شوێنی دیکەوە سەرچاوەیانگرتووە وەك چین و ئیران دێنن و گەورەیان دەکەنەوە.\nگومانیش هەیە سەرۆکی روسیا ڤلادیمێر پوتین قەیرانی ڤایرۆسی کۆرۆنا و هەڵمەتی بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە بەکاربهێنێت تا گۆڕانکاری دەستووری بکات بۆئەوەی دەسەڵاتی خۆی درێژبکاتەوە.\nئەولەویەتدان به ئایدۆلۆژیا لەبری گەلی ئێران\nهه‌رچی تارانیشه، بیردۆزه‌ی پیلانگێڕی بڵاوکردۆتەوە، كه دیارترینیان ئەوەیە ئەمریکا ڤایرۆسەکەی دروستکردووە، وەك هەوڵێك بۆ لابردنی تۆمەتی ئه‌وه‌ی چۆن رژێمی ئێران خراپ مامەڵەی لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە کردووە.\nحکومەتی ئەمریکا لە 29 شوبات دەستی یارمەتیی بۆ ئێران درێژکرد کە دەناڵێنێت بەدەست ڤایرۆسەکەوە.\nکەچی لەبری په‌سه‌ندکردنی هاوکاری بۆ گەلی ئێران، رابەری ئێران ئایه‌توڵا عەلی خامنەیی لە 22 ئازار پێشنیارەکەی رەتکردەوە و بیردۆزه‌یه‌کی دیکەی پیلانگێڕیی بڵاوكرده‌وه لەسەر ئەوەی گوایە پێشنیارەکە بۆ داپۆشینی هەوڵەکانی خراپترکردنی قەیرانی ڤایرۆسەکەیە لە ئێراندا.\nوەزیری دەروەی ئەمریکا مایك پۆمپیۆ له 23 ئازار وتی: "خامنەیی پێشنیارەکەی رەتکردەوە چونکە بێوچان کاردەکات بۆ هۆنینه‌وه‌ی بیردۆزه‌ی پیلانگێڕی تا ئایدۆلۆژیاکەی بکاتە ئەولەویەت لەبری گەلی ئێران."\nوتی: "رژێـمەکە بەردەوامە لە درۆکردن لەگەڵ گەلی ئێران و جیهان لەسەر ژمارەی کەیسەکان و ئەوانەی مردوون، کە بەداخەوە زۆرترە لەوەی رژێم ددانی پێدادەنێت."\nنیگەرانی جیهانی زیادیکردووە لەسەر نەبوونی شەفافیەت لەلایەن رژێمی ئێرانەوە بۆ گەیاندنی زانیاری درووست بۆ رای گشتی لەسەر ژمارەی نەخۆشەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا و ئەوانەی بەهۆیەوە مردوون.\nتاران له 24 ئازار رایگەیاند كه 122 کەسی دیکە مردوون بەهۆی ڤایرۆسەکەوە، ئەوەش ژمارەی فەرمیی مردووانی گەیاندە 1,934 و ژمارەی توشبووان بۆ 24,811 کەس.\nلەبری ئەوەی بە ئەرکی خۆی هەستێت و هاوکاری په‌سه‌ندبکات، خامنەیی وا دەردەکەوێت هیوای وڵاته‌كه‌ی دابێتە دەست باوەڕی ئایینی.\nئامۆژگاریی ئێرانییەکانی کرد كه "هەموو کەسێك دەبێت رێنماییەکان جێبەجێبکات" کە دەسەڵاتداران دایانناوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەکە "تا خودای مەزن کۆتایی بەم به‌ڵایه بهێنێت بۆ گەلی ئێران، بۆ هەموو میللەتانی موسوڵمان و هەموو مرۆڤایەتی".\nدرۆكانی دوژمنانی مرۆڤایه‌تی كه‌س هه‌ڵناخه‌ڵه‌تێنن ئه‌و ساویلكانه نه‌بێت كه هزری خۆیان به دۆلاری ئه‌مریكی داپۆشیوه جا به مه‌به‌ست بێت یان بێ مه‌به‌ست. ئه‌وانه‌ی به‌دووی رووداوه‌كان ده‌كه‌ون هیچ پێویستیان به به‌ڵگه یان ساتێك بیركردنه‌وه نییه تا راستی له ساخته جیابكه‌نه‌وه كه مێشه ئه‌لیكترۆنییه‌كانیان باوه‌شی بۆده‌كه‌نه‌وه. با بگه‌ڕێینه‌وه بۆ روخانی ئه‌و پیاوه به‌نازه‌ی ئه‌مریكا كه به شمشێر و ئاگر حوكمی عێراقی ده‌كرد. دوای روخانی رژێمه‌كه‌ی، ئه‌مریكییه‌كان لیستێكیان بڵاوكرده‌وه له چه‌ندین له ده‌ستیاره سه‌ره‌كییه‌كانی ئه‌و سته‌مكاره و ئامێره داپڵۆسێنه‌ره‌كانی. دوای ئه‌وه‌ی زۆریان ده‌ستگیركران، ئه‌مریكییه‌كان ئه‌و به‌ناو هودا عه‌ماشه و مێرده‌كه‌یان برد بۆ ئه‌مریكا بۆ سوودوه‌رگرتن له ئه‌زمونه‌كانیان له دروستكردنی چه‌كی ئه‌تۆمی و ڤایرۆسیدا، چونكه ئه‌وان زانا بوون له‌و بواره نامرۆڤانه‌یه‌دا. چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر، هه‌واڵێك هه‌بوو كه هودا عه‌ماش داوای لێبووردنی كرد له خه‌ڵكانی جیهان، به‌تایبه‌تی له خه‌ڵكی عێراق، چونكه خۆی عێراقی بوو. ئه‌مه به‌ڵگه‌یه‌كی پشتڕاستكه‌ره‌وه‌یه بۆ ئه‌وه‌ی تێوه‌گلابوو له‌و پیشه‌سازیی مه‌رگه له‌ڕێی ئه‌و ڤایرۆسه كوشنده‌یه‌وه. ئه‌مه ئه‌مریكایه و دروشمه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه پاره له پێش هه‌موو شتێكدایه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر حسابی كوشتنی خه‌ڵكه‌كه‌ی خۆشی بێت به راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ. ته‌نها ده‌توانین ئه‌وه بڵێینه‌وه كه خودا له قورئاندا ده‌فه‌رموێت: به‌ناوی خودای به‌خشنده و میهره‌بانه‌وه “ئه‌وان پیلانده‌گێڕن و پلانداده‌نێن، خوداش پلانداده‌نێت؛ به‌ڵام باشترین پلاندانه‌ر خودایه.“ خودا راستی فه‌رمووه. ئێمه\nشه‌ڕی راگه‌یاندن به‌شێكه له سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تان.\nوتارێكی گومڕاكه‌ره كه به‌ره‌نگاری له ئیمپراتۆرییه‌تی شه‌ڕانگێزی ده‌كات (ئه‌مریكا).\nده‌ستخۆش! هیوادارم خه‌ڵك ئه‌م راستییه بزانن.


دەستپێک » خوێــنــدن » زەمالەی خوێندن لە هۆڵەندا\nخوێندکارانی دەرەوەی (EEA)و خوێندکارانی دەرەوەی هۆلەندا کەدەیانەوێت ئاستی ماجستێر و بەکالۆریۆس بخوێنن لە هۆڵەندا ئەوا چانسیان هەیە بۆ پێشکەشکردنی داواکاری بە سکۆلەرشیپی حکومەتی هۆڵەندا .پرۆگرامەکە پاڵپشتی دارایی دەکرێت لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی هۆلەنداوە وە کلتورو زانست وهەروەها چەندین زانکۆی لێکۆڵینەوەی هۆڵەندی لەخۆدەگرێت.\nسکۆلەرشیپی هۆلەندا پرۆگرامێکی نەتەوەیی هۆڵەندیە بۆ خوێندکارانی نێودەوڵەتی کە داواکاری پێشکەش دەکەن بۆ پرۆگرامی فوولتایمی ماجستێر لەیەکیک لەدامەزراوەکانی خوێندنی باڵای هۆڵەندا.\nئامانجی پرۆگرامەکە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی خوێندنی باڵایە لەهۆڵەندا بۆ خوێندکارانی دەرەوەو ناوەوەی هۆڵەندا.\n-لەم سکۆلەرشیپەدا خوێندکارەکان چانسی ئەوەیان هەیە کە داواکاری پێشکەش بکەن بۆ پرۆگرامی ئاستی بەکالۆریۆس یان ماجستێر،ئامانجی پرۆگرامەکە بۆ پاڵپشتی کردنی خوێندکارە بەهرەمەندەکانە لەناوچەی ئابووری دەرەوەی ئەوروپا.\n-کاتی کۆتای پێشکەشکردنی داواکاری ١/٢/٢٠٢٠یان ١/٥/٢٠٢٠\n-سکۆلەرشیپ دەدرێت بە خوێندکاران بۆ پرۆگرامی فوولتایمی بەکالۆریۆس یان ماجستێر لەیەکێک لەدامەزراوەکانی خوێندنی باڵای هۆڵەندا.\n-سکۆلەرشیپ بری ٥،٠٠٠یۆرۆ دەبەخشێت بە خویندکار،وە لەیەک ساڵی خوێندندا دەدرێت بە خوێندکار وە ئەو برە پارەیە هەموو کرێی خوێندن نیە.\n-خوێندکارانی ناوچەی ئابووری دەرەوەی ئەوروپا ئەتوانن داواکاری پێشکەش بکەن.\n-خوێندن لە هۆڵەندایە.\n– خوێندکارەکان چانسی ئەوەیان هەیە کە داواکاری پێشکەش بکەن بۆخوێندنی هەربوارێک لە پرۆگرامی ئاستی بەکالۆریۆس یان ماجستێرکەلەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵای هۆڵەنداوە دابین کراوە.\n– خوێندکارەکان دەبێت داواکاری پێشکەش بکەن بۆخوێندنی فول تایم لە پرۆگرامی ئاستی بەکالۆریۆس یان ماجستێرکەلەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵای هۆڵەنداوە دابین کراوە وە خوێندکار نابێت بروانامەی وەرگرتبێت لەهیچ دامەزراوەیەکی هۆڵەنداوە.\nخوێندکارانی دەرەوەی هۆڵەندا پێویستە داواکاریەکانی زمانی ئینگلیزی جێبەجێ بکەن بۆ ئەوەی بتوانن لەزانکۆیەدا بخوێنن.\nئەگەر خوێندکار ئەوە هەڵبژێرێت کەلە هۆڵەندا بخوێنێت ئەوا هەلی ئەوەی هەیە کە تواناکانی گەشەپێبدات وە زیاتر سەرکەوتووبێت لەدوای بەدەستهێنانی بروانامەکەی.\n-ئەو خوێندکارانەی کە هەموو داواکاریەکانی سکۆلەرشیپ جێبەجێ دەکەن بری ٥٠٠٠یۆرۆیان پێدەدرێت.\n-سکۆلەرشیپ پاڵپشتی خوێندکار دەکات بۆ ساڵی یەکەمی خوێندن.


ئەمەریکا 600 سەربازی دیکە ڕەوانەی عێراق دەکات\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا ڕایگەیاند وڵاتەکەی 600 سەربازی دیکە ڕەوانەی عێراق دەکات تاوەکو یارمەتی هێزەکانی عێراق بدەن لە ڕزگارکردنی شاری موسڵ.\nئاشتن کارتەر دوێنێ چوارشەممە لە شاری ئەلبوکێرکی ویلایەتی نیو مەکسیکۆ ئەمەی بۆ پەیامنێران ڕاگەیاند و گوتی ئەرکی ئەم سەربازانە مەشق و ڕاهێنان بە هێزە عێراقیـیەکان دەبێت لەگەڵ کاری ڕاوێژکاری و پـێشکەشکردنی زانیاری و پاڵپشـتی لۆجستی.\nجەختی لەوەش کرد ڕۆڵی سەرەکی ئەم هێزە یارمەتیدانی هێزە ئاسایشیـیەکان عێراق و پـێشمەرگە دەبێت لە ئۆپەراسیۆنی ڕزگارکردنی شاری موسڵ لە داعش.\nجێف دەیڤس گوتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا ژمارەی تەواوی سەربازەکانی بۆ میدیاکان ئاشکراکرد و گوتی 615 سەربازن و بە خێرایی لە ماوەی چەند هەفتەیەک ڕەوانەدەکرێن، بەمەش ژمارەی سەربازانی ئەمەریکایی لە عێراق دەگاتە 5262 سەرباز کە لە ژێر فەرمانی هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی لە دژی داعش کاردەکەن.\nلە لایەکی دیکە ئۆفیسی حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیری عێراق ڕایگەیاند بە مەبەستی ڕزگارکردنی شاری موسڵ حکومەتی عێراق داوای لە ئەمەریکا کردووە سەربازی زیاتر ڕەوانەی عێراق بکات.\nگوتیشی ئەرکی ئەو هێزانە تەنها ڕاهێنان و ڕاوێژکاری دەبێت و ئەوانەی ناوچەکان لە داعش ڕزگاردەکەن تەنها هێزە عێراقیـیەکان دەبن. جەختی لەوەش کرد کە لە پاش ڕزگارکردنی شاری موسڵ ڕاستەوخۆ ژمارەی سەربازە بیانیـیەکان لە وڵاتەکە کەم دەکرێنەوە.


گوێ بنێ به دڵی دارخورماوه تا باسی سه‌رداری مرۆڤایه‌تیت(ص) بۆ بکا | ماڵپەری قورئانی پیرۆز\nگوێ بنێ به دڵی دارخورماوه تا باسی سه‌رداری مرۆڤایه‌تیت(ص) بۆ بکا\nسةباح مةجيد....كتيَبخانه ى محوى\nواستراوه‌ته‌وه. دارخورما خورمامان پێده‌به‌خشێت، خۆشه‌ویست (د.خ) له فه‌رمووده‌یه‌کدا ده‌فه‌رمووێت: ( بيت ليس فيه تمر جياع اهله) () واته: ئه‌و ماڵه‌ی خورمای تێدانه‌بێت ئه‌وا ئه‌وانه‌ی له‌و ماڵه‌دا ده‌ژین هه‌ژارن.\nهه‌روه‌ها خۆشه‌ویست (د.خ) له‌کاتی پارشێو و به‌ربانگدا به‌رده‌وام خورمای خواردووه و رۆژووی پێشکاندووه و ئامۆژگاری موسڵمانانیشی کردووه که ئه‌وانیش چاو له‌و بکه‌ن..جگه له‌مانه‌ش وێڕای ئه‌وه‌ی که ناوی (دارخورما) له چه‌ندین شوێن له قورئاندا هاتووه و له چه‌ندین شوێنی دیکه‌شدا خۆشه‌ویست (د.خ) باسی خورمای کردووه. هه‌موو ئه‌مانه‌ش ئه‌وه ده‌رده‌خه‌ن که خورما سوودێکی زۆری له‌ڕووی پزیشکییه‌وه هه‌یه، چونکه خۆشه‌ویست (د.خ) هیچ شتێک له‌خۆوه ناڵێت و نایکات، به‌ڵکو هه‌موو ئه‌وانه‌ی که ده‌یڵێت و ئه‌نجامیان ده‌دات خودای کارزان و کاربه‌جێ فێری ده‌کات تاکو موسڵمانان سوودی لێوه‌ربگرن له ژیانی رۆژانه‌یاندا، بۆیه لێره‌دا چه‌ند سوودێکی خورما بۆ ئێوه ده‌خه‌ینه‌ڕوو که زانستی نوێ دوای زیاتر له چوارده‌سه‌ده تازه سووده پزیشکییه‌کانی خورمامان بۆ ئاشکراده‌که‌ن. به‌ر له هه‌ر شتێک خورما چونکه ڤیتامین A تێدایه بینین به‌هێز ده‌کات و رێ له شه‌وکوێری ده‌گرێت و ته‌ڕی و بریقه‌داری چاو ده‌پارێزێت و تانه‌ی چاو لاده‌بات. جگه له‌مانه‌ش خورما بۆ ئه‌و ئافره‌تانه‌ی که تازه منداڵیان ده‌بێت زۆر به‌سووده. هه‌روه‌ها خورما نه‌خۆشییه‌کانی سینگ چاره‌سه‌ر ده‌کات و زۆر سوودبه‌خشه بۆ کۆکه و ده‌رکردنی به‌ڵغه‌م. جگه له‌مانه‌ش له‌به‌رئه‌وه‌ی خورما مادده‌ی مه‌گنیسیۆمی تێدایه بۆیه ده‌بێته هۆی هێورکه‌ره‌ویه‌کی باش بۆ ده‌ماره‌کان و رێ له دڵه‌ڕاوکێ و شڵه‌ژانی ده‌روونی ده‌گرێت. هه‌روه‌سا خورما کاری هه‌سته‌وه‌رکان باش ده‌کات و پارێزگارییان لێده‌کات و سه‌رجه‌م ئامرازه‌کانی هه‌سته‌وه‌ریش چالاک ده‌کات، وه‌ک: بۆنکردن، بینین، بیستن، تامکردن و ده‌ستلێکوتان. هه‌روه‌ها یارمه‌تی مێشک ده‌دات بۆ راپه‌ڕاندنی کاره‌کانی به‌شێوه‌یه‌کی باشتر. وێڕای هه‌موو ئه‌مانه‌ش خورما هێز به ماسوولکه و ده‌ماره‌کان ده‌به‌خشێت و نوێکه‌ره‌وه‌یه‌کی باشه بۆ خانه‌کانی له‌ش و پیرییش دواده‌خات. هه‌روه‌ها لێکۆڵینه‌وه‌کان سه‌لماندوویانه که خورما باشترین خۆراکه بۆئه‌وانه‌ی کۆئه‌ندامی هه‌رسیان لاوازه، چونکه خورما پێویستی به کۆشش و کات نییه بۆ هه‌رس کردن و زۆر زوو هه‌رس ده‌کرێت. خورما جیا له هه‌موو ئه‌م سوودانه‌ی، هاوکات ده‌ماره‌کانی مرۆڤیش به‌هێز ده‌کات و رێ له ئیفلیج بوونیان ده‌گرێت، ئه‌مه‌ش به‌هۆی بوونی هه‌ردوو جۆری ڤیتامین B١ و B٢ له‌ناو خورمادا. هه‌روه‌ها خورما رۆڵێکی گرنگی له به‌خشینی وزه‌یه‌کی پێویست بۆ له‌ش هه‌یه، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی که پێویستیان به کۆششی فیکری و ماسولکه‌یی هه‌یه. هه‌روه‌سا خورما مادده‌ی فۆسفۆڕی تێدایه و ئه‌م مادده‌یه‌ش رۆڵێکی گرنگ له چالاککردنی مێشک و ددان و ئێسک ده‌گێڕێت. سه‌رباری ئه‌مانه‌ش خورما توانای کۆئه‌ندامی زاوزێ چالاک ده‌کات. وه‌ک ئاماژه‌مان بۆکرد خورما مادده‌ی مه‌گنیسیۆمی تێدایه، بوونی مادده‌ی مه‌گنیسیۆمیش له خورمادا هۆکارێکه بۆ که‌مبوونه‌وه‌ی شێرپه‌نجه له‌لای دانیشتووانی بیابان. هه‌روه‌ها شه‌کراوی خورما میزهێنه‌ره و به‌رد و لم لاده‌بات و گورچیله‌ی مرۆڤ ده‌شواته‌وه. هه‌روه‌ها خورما نه‌رمکه‌ره‌وه‌یه و قه‌بزی ناهێڵێت، ئه‌مه‌ش به‌هۆی بوونی شه‌کر و ریشاڵه‌کان و ڤیتامین A و B١ و B٢ له خورمادا. جگه له هه‌موو ئه‌مانه‌ش خورما بۆنێکی خۆش به هه‌ناسه ده‌به‌خشێت و بۆنی له‌ش خۆش ده‌کات. هه‌روه‌سا خورما ده‌ماری به‌سالآچووان چالاک ده‌کات و سووڕی خوێنی مێشک و له‌ش چالاک ده‌کات. هه‌روه‌ها خورما رژێنی ده‌ره‌قی چالاک ده‌کات و ده‌توانرێت به‌یانیان له‌گه‌ڵ په‌رداخێک شیر بخورێت و یارمه‌تی نه‌رمکردنه‌وه‌ی بۆڕییه‌کانی خوێن ده‌دات و ریخۆڵه شێدار ده‌کات و له لاوازی و هه‌وکردن ده‌یپارێزێت. جگه له‌مانه‌ش له‌ڕووی به‌های خۆراکییه‌وه خورما له‌گه‌ڵ هه‌ندێک گۆشت به‌راوورد ده‌کرێت و سێ ئه‌وه‌نده‌ی ماسی به‌سووده و یارمه‌تی چاره‌سه‌ری نه‌خۆشی که‌مخوێنی ده‌دات و بۆ دابه‌زاندنی کێشیش سوودێکی زۆری هه‌یه. وێڕای ئه‌مانه‌ش خورما بڕێکی باشی له خوێی کانزایی تێدایه که ترشه‌لۆکی خوێ هاوسه‌نگ ده‌کات. هه‌روه‌ها جگه له‌م سوودانه‌ی که ئاماژه‌مان بۆکردن بێگومان خورما چه‌ندین سوودی دیکه‌ی هه‌یه.\nِنه‌ده‌کرده‌وه، به‌لآم چونکه سوودێکی یه‌کجار زۆری هه‌یه، بۆیه به‌ڕاستی خۆشه‌ویست راستی فه‌رمووه که ئه‌وانه‌ی خورمایان له ماڵدا نه‌بێت ئه‌گه‌ر زۆریش ده‌وڵه‌مه‌ند بن هه‌ر هه‌ژارن و به هه‌ژار داده‌نرێن، بێگومان ئێمه‌ی موسڵمان که خورما ده‌خۆین به‌تایبه‌تی له کاتی پارشێو و به‌ربانگدا ئه‌وه هه‌م سوننه‌تێکی خۆشه‌ویستمان (د.خ) جێبه‌جێکردووه و خێرمان ده‌ست ده‌که‌وێت و هه‌میش سوودێکی دونیاییمان ده‌ست که‌وتووه و خزمه‌تی ته‌ندروستیی خۆمانمان کردووه.\nدوای ژماردنی ئه‌م هه‌موو سووده چاوه‌ڕێی چیتر ده‌که‌یت، ده‌ی سه‌لآواتێک له‌سه‌ر خۆشه‌ویست (د.خ) لێبده:( الصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه الكرام.)


پشیله‌كه “كتێبی سور”ی خوارد – سه‌رده‌م\nپشیله‌كه “كتێبی سور”ی خوارد\nسه‌رۆكی پێشووی چین “گیانگ زیمان” ده‌ڵێت: پیاوه مه‌زنه‌كانی چین سێ كه‌سن، ئه‌وانیش بریتین له: سون یان سون كه دامه‌زرێنه‌ری كۆماری چینه و به نازناوی “باوكی چین” ناسراوه، ماوتسی تۆنگ دامه‌زرێنه‌ری كۆماری دووه‌م، دینگ هسیاو بینگ.\nچینییه‌كان به وڵاته‌كه‌یان ده‌ڵێن زه‌ویی ناوه‌ڕاست، له‌مه‌دا مه‌به‌ستیان له شوێنی جوگرافی سه‌ر ڕووی زه‌وی نییه. به‌ڵكو مه‌به‌ستیان له شوێنی وڵاته‌كه‌یانه له نێوان ئه‌رز و ئاسمان. چینییه‌كان له‌و بڕوایه‌دابوون، ئه‌وه‌ی چینی نه‌بێت، ئه‌وا به سروشتی خۆی، نامۆیه به‌و دونیا ناوه‌ڕاسته‌ی كه تێیدا ده‌ژین. له میانه‌ی میژووی ئه‌و كیانه زه‌به‌لاحه‌دا، پیاوه‌كان ڕۆڵێكی تایبه‌تمه‌ندیان له ژیانی چین دا بینیوه و ناویان چووه‌ته ناو تۆماری كاروانی مێژو‌وه‌وه. ئه‌فسانه و هه‌ڵبه‌ز و دابه‌زی ڕۆژگار و ململانێی جیۆلۆجیا، تاكی سیمبول دروست ده‌كات كه له تاقیگه‌ی مرۆڤدا، سه‌رله‌نوێ وڵات بنیاد ده‌نێته‌وه.\nماوتسی تۆنگ، ڕابه‌ر و فه‌یله‌سوف و جه‌نگاوه‌ر، سه‌روه‌ختێك “كتێبی سور” ده‌نووسێت، ئامانجی له نووسینی ئه‌و كتێبه، سه‌رله‌نوێ دروستكردنه‌وه‌ی مرۆڤ و دروستكردنه‌وه‌ی نیشتیمان بوو. ده‌یویست كتێبه‌كه‌ی ببێت به كتێبێكی پیرۆز، سكی برسی تێر بكات و نه‌خۆشیش چاكبكاته‌وه و رێگای بوژانه‌وه و هه‌ستانه‌وه بێت، بۆ نیشتیمانه زه‌به‌لاحه‌كه.\nئایدۆلۆژیا زیندانی عه‌قڵه و تواناكانی مرۆڤایه‌تی كۆت و به‌ند ده‌كات. چینی سه‌رده‌می ماو، به‌ڵگه‌یه‌كی زانستی زیندووه بۆ ئه‌وه. ماو سه‌رجه‌م كتێبه‌كانی قه‌ده‌غه كرد و گڕی تێبه‌ردان، فه‌رمانی كرد سیمبوله ئاینییه‌كان وردوخاش بكرێن و له‌ناو ببرێن. جگه له كتێبه‌كه‌ی خۆی و په‌یكه‌ره‌كانی و وته‌كانی، ڕێگه‌ی به هیچ شتێكی دیكه نه‌ده‌دا. به‌م جۆره وڵات ڕۆچووه نێو زه‌لكاوی ترس و هه‌ژاری و مه‌رگ. ئه‌و شۆڕشه ڕۆشنبیرییه‌ی كه ماو، له ساڵی 1966 ڕایگه‌یاند، تاكو له‌وانه ڕزگاری ببێت كه پێیده‌وتن نه‌یار و دوژمنانی شۆڕش، باجه‌كه‌ی ده‌یان ملیۆن مردوو بوو، چ له برسا یان به‌هۆی نه‌خۆشییه‌وه. جگه له‌وه زۆرێك له سه‌ركرده‌كانی حیزبی كۆمۆنیستی چین، بۆ ئیشكردن، گواسترانه‌وه بۆ كارگه و كێڵگه‌كان. لێره‌وه هیچ سه‌ركرده‌یه‌كی مێژویی له پاڵیدا نه‌مایه‌وه، ته‌نها ژماره‌یه‌كی زۆر كه‌م نه‌بێت، دیارترینیان “شوان لای” بوو، كه بۆ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵ، سه‌رۆك وه‌زیران بوو، وه‌لێ ئه‌و ته‌نها ئامرازێك بوو، فه‌رمانه‌كانی ڕابه‌ری جێبه‌جێ ده‌كرد.\nیه‌كێك له‌وانه‌ی گواسترایه‌وه بۆ ئیشكردن له كارگه‌كان، پیاوێك بوو به ناوی دینگ هسیاو بینگ، ئه‌م پیاوه یه‌كێك بوو له سه‌ركرده گه‌وره‌كانی حیزب و له كارگه‌یه‌كدا سیفه‌تی كرێكاری وه‌رگرت. ئاخۆ ده‌بێت تاوانی ئه‌م پیاوه چی بێت كه سه‌ركرده‌یه‌كی حیزبی كۆمۆنیست بوو، كه‌چی ئیستا به ڕه‌سمی له كارگه‌یه‌كی دروستكردنی تراكتۆردا، بووه‌ته كرێكار؟ كاتێك دینگ هسیاو بینگ له سه‌ركردایه‌تی حیزب بوو، سه‌ردانی هه‌ندێك له ناوچه‌كانی وڵاته‌كه‌ی كرد، له‌وانه دێهاته‌كان. له‌و سه‌ردانانه‌یدا، ڕایگه‌یاند پێویسته هه‌ندێك پێداچوونه‌وه به سیاسه‌تی كشتوكاڵدا بكرێت و ئه‌م وته‌یه‌ی به‌كارهێنا: “ڕه‌نگی پشیله‌كه گرنگ نییه، گرنگ ئه‌وه‌یه ڕاوی مشك بكات”. له‌و وته‌یه‌دا مه‌به‌ستی ئه‌وه بوو، له سیاسه‌ت و پراكتیكدا، گرنگ ئه‌و ده‌رئه‌نجامانه‌یه كه به‌دیدێن. ئه‌و چه‌ند وشه‌یه، وا لێكدرایه‌وه كه گوزارشتێكی ڕاشكاوانه‌یه له خیانه‌ت و توانجگرتنه له فه‌لسه‌فه‌كه‌ی سه‌رۆكی وڵات ماو. ئیدی ئه‌و گوزارشته دینگ-ی كرد به كرێكارێك له كارگه‌یه‌كی دووردا، به‌دله‌ی ئیشكردنی له‌به‌ر ده‌كرد و قۆڵی هه‌ڵده‌ماڵی و له ناوه‌ڕاستی ئامێره‌كاندا، له‌گه‌ڵ هاوڕێ كرێكاره‌كاندا خه‌ریكی ئیشكردن بووه.\nدوای ڕه‌وینه‌وه‌ی دوكه‌ڵی شۆڕشی رۆشنبیریی و ئه‌و كاره‌ساتانه‌ی به‌سه‌ر وڵاتدا هات، قۆناغێكی دیكه له دوورخستنه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی حیزب ده‌ستی پێكرد و گه‌لێكی ناوی گه‌وره‌ی گرته‌وه، له‌وانه لیۆ تشاو و چه‌ندانی دیكه. له هه‌مان كاتدا پێداچوونه‌وه‌یه‌ك به بریاره‌كانی حیزبدا كرایه‌وه. یه‌كێك له ده‌رئه‌نجامه‌كانی ئه‌و پێداچوونه‌وه‌یه، گه‌ڕانه‌وه‌ی دینگ هسیاو بینگ بوو بۆ سه‌ركردایه‌تی حیزب. قۆناغه‌كانی ژیانی شه‌خسی و سیاسی ئه‌م پیاوه، له هه‌مو شتیكد،ا نوسخه‌یه‌ك بوو له قۆناغه‌كانی چین، هه‌ژاری، نامۆیی، نه‌هامه‌تی، دادگایی و په‌راوێزخستن. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌مو كه‌وتن و نه‌هامه‌تیانه‌دا، ده‌گه‌ڕێته‌وه تاكو سه‌رله‌نوێ هه‌ستێته‌وه. ئه‌و به‌شێوه‌یه‌كی سه‌یر له سێداره ڕزگاری بوو، له سه‌ره‌تاكانی به‌رپابوونی شۆڕشی كۆمۆنیزم، باوكی تیرۆر ده‌كرێت، له كاتی شۆڕشه ڕۆشنبیرییه‌كه‌ی ماو دا، كوڕكه‌ی له باڵه‌خانه‌یه‌كی گه‌وره‌وه ده‌كه‌وێته خواره‌وه و دووچاری ئیفلیجی ده‌بێت. دینگ به ناپاك و فاشیزم تۆمه‌تبار كراو له‌گه‌ڵ لیۆ تشاو تشی-سه‌رۆكه مه‌زنه‌كه‌ی ده‌وڵه‌ت- دادگایی كران.\nساڵی 1970 ده‌سه‌ڵاتی پاسه‌وانی سور (الحرس الاحمر) دایه كزی، ماو له ده‌سه‌ڵاتی سوپای ڕزگاری ترسا، پێیوابوو ته‌نها دینگ ده‌توانێت جڵه‌وی تووندڕه‌وه‌كانی نێو سوپا بگرێت. ئیدی له ئاهه‌نگێكدا كه بۆ پیشوازیكردن له ئه‌میری كه‌مبۆدیا “سیهانۆك” سازكرابوو، هه‌موان به هاتنه ژوره‌وه‌ی كچه‌كه‌ی ماو، كه قۆڵی كردبوو به قۆڵی دینگ هسیاو بینگ دا، حه‌په‌سان. به‌م جۆره دینگ گه‌ڕایه‌وه بۆ ڕابه‌رایه‌تی كردنی حیزب و به‌رنامه‌ی خۆی خسته‌ڕوو، پاشان ورده ورده به په‌یژه‌ی ده‌سه‌ڵاتدا سه‌ركه‌وت. ده‌رگای له‌به‌رده‌م جوتیاره‌كاندا كرده‌وه، تاكو ببن به خاوه‌نی زه‌وی و زاری خۆیان، به‌رهه‌مه‌كانیان بفرۆشن و پاره‌كانیان له كارگه‌كاندا بخه‌نه‌گه‌ڕ. به‌م جۆره تاده‌هات موڵكایه‌تی خه‌ڵك فراونتر ده‌بوو، بارودۆخی ژیان و گوزه‌رانیان به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو، به‌ره‌و باشتر ده‌ڕۆشت. به‌ڵام رێگریكردن له سیاسه‌تی كرانه‌وه‌ی بینگ، وه‌ك خۆی مایه‌وه و هێمن نه‌بووه‌وه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، به‌رده‌وام بوو له پاڵپشتیكردنی وه‌رچه‌رخانه‌كان و به‌گژ به‌رتیل و گه‌نده‌ڵیدا چووه‌وه. باوه‌ڕهێنان و قه‌ناعه‌تكردن به سیاسه‌ته‌كانی، تا ده‌هات فراوانتر ده‌بوو. له وته‌یه‌كیدا ده‌ڵێت: “ڕابه‌ر و سه‌ركرده‌كان، مرۆڤن و خودا نین”.\nسه‌روه‌ختێك ماوتسی تۆنگ، به مۆمیاكراوی ڕاكشابوو، دینگ وه‌سیه‌تی بۆ هه‌موان كرد و وتی: “كاتێك ده‌مرم، چاوه‌كانم ده‌ربێنن و بیده‌ن به خوێندكارانی كۆلێژی پزیشكی، تاكو وانه‌ی له‌سه‌ر بخوێنن. جه‌سته‌م بسوتێنن و خۆڵه‌مێشه‌كه‌ی فرێده‌نه ناو ئاوه‌وه، نه كۆته‌ڵ و نه په‌یكه‌رم بۆ دروست مه‌كه‌ن “. بینگ به شێوه‌یه‌كی ئه‌فسانه‌یی، چینی گواسته‌وه، زۆر جیاوازتر بوو له هه‌مو ئه‌و گواستنه‌وانه‌ی ماوتسی تۆنگ پێیهه‌ستا. بینگ له‌م گواستنه‌وه‌یه‌دا و له نێوان لادێ و كارگه‌دا، تاڵاوێكی زۆری چه‌شت، له نێو جووتیاره هه‌ژار و زۆر نه‌داره‌كاندا ژیا، ئه‌و مردووانه‌ی بینی، بوونه قوربانی دروشمه‌كان و بازدانه‌كانی شۆڕشی رۆشنبیریی. پیش هه‌مو ئه‌وانه‌ش، له فه‌ره‌نسا به هه‌ژاریی ژیابوو، له چه‌ند شوێنێكدا كاری كردبوو، خاڵی نه‌بوو له سوكایه‌تی و ئیهانه‌كردن. ژیان له تاقیگه‌كه‌یدا خۆیدا، فێریكرد زانست و ده‌ستپیشخه‌رییه تاكه كه‌سییه‌كان، رێگای پێشكه‌وتن و گه‌شه‌كردنن. ئه‌مه بوو وایكرد، چه‌ندین شاندنی خوێندن بنێرێت بۆ ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و ئه‌وروپا و یابان. ده‌رگای لیژنه‌ی مه‌ركه‌زی حیزبی كۆمۆنیستی، بۆ ته‌كنۆكراته‌كان و زاناكان خسته سه‌ر پشت. وایكرد چین ببێته بازاڕێكی كراوه، ئیدی تواناكان ته‌قینه‌وه و بازدانی ڕاسته‌قینه به‌ره‌و پیشكه‌وتن ڕوویدا.\nپشیله‌كه‌ی دینگ هسیا و بینگ كه گرنگی به ڕه‌نگه‌كه‌ی نه‌ده‌دا، توانی كتێبه سوره‌كه‌ی ماوتسی تۆنگ، ڕاوبكات و چین بخاته سه‌ر سكه‌ی بوژانه‌وه و پیشكه‌وتن. سه‌روه‌ختێك سه‌رۆكی چواره‌م “تشی جینبینگ” دێت، چین له‌ژێر سایه‌ی ڕابه‌رایه‌تی كردنه‌كه‌یدا، له دونیای پێشكه‌وتندا، به شێوه‌یه‌كی ئه‌فسانه‌یی له شه‌قه‌ی باڵ ده‌دات و به‌رز فڕی. ئیدی له هه‌مو شتێكدا بووه هێزێكی مه‌زن و هه‌موان به‌ره‌وڕوی دێن، تاكو وه‌به‌رهێنانی له‌گه‌ڵدا بكه‌ن و گه‌وره‌كان هه‌زار و یه‌ك حسابی بۆ بكه‌ن.\nچه‌ند پشیله‌مان پێویسته، تا هه‌مو ئه‌و كاغه‌زه وه‌همییه و دواكه‌وتن و خورافاتی دروشمه‌كان و ئه‌و بازانه‌ی به‌ره‌و دواوه ڕامانده‌كێشێت، ڕاو بكات.\nنووسینی: عبدالرحمن شلقم، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی لیبیا و نوێنه‌ری پێشوی لیبیا له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، االشرق الاوسط، شه‌ممه، 5 حوزه‌یران، 2021.\n2021-06-21 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/06/Untitled-1-12.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-06-21 10:02:582021-06-21 10:03:18پشیله‌كه "كتێبی سور"ی خوارد


هەپەگە هەنگاوی "بازەكانی زاگرۆس"ی دەستپێكرد - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەدژی هێرشەكانی سوپای توركیا بۆ سەر هەرێمەكانی پاراستنی مەدیا، هەپەگە هەنگاوی شۆڕشگێرانەی بازەكانی زاگرۆسی دەست پێكرد و ڕایدەگەیەنێت ، كە سەرەڕای بەكارهێنانی بۆمبی كیمیایی سوپا نەیتوانیوە پیشڕەوی بكات.\nهێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) ئەمڕۆ یەك شەممە لە دژی ئەو هێرشانەی سوپای توركیا بۆ سەر هەرێمەكانی ئاڤاشین، مەتینا و زاپ دەستیپێكردووە، ڕاگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە.\nهەپەگە ڕایگەیاندووە، سوپای توركیا سەرەڕای بەكارهێنانی بۆمبی كیمیایی نەیتوانیوە پیشڕەوی بكات، تا ئێستاش دەیان سەربازیان كوژراون و برینداربوون.\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، كە لە دژی هێرشەكانی سوپای توركیا بۆ سەر هەرێمەكانی پاراستنی مەدیا، هەنگاوی شۆڕشگێرانەی بازەكانی زاگرۆسی دەست پێكرد.\nماوەی دوو ڕۆژە سوپای توركیا بوردمانێكی چڕی ناوچەكانی چیای مەتین دەكات بە ئامانجی لێدانی بارەگاكانی پەكەكە و هێزی لە چەند شوێنێك دابەزاندووە، بەڵام بە وتەی چاودێرانی سیاسی، توركیا لەم هێرشەشی هاوشێوەی هێرشەكانی بۆ سەر چاری گارە تووشی شكستی گەورە دەبێت.\nهیوا سەید سەلیم، ئەندامی مەكتەبی سیاسی حزبی زەحمەتكێشانی كوردستان بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، شەڕی ئەو جارەی گەریلا و سوپای توركیا لە مەتین ئەگەرچی لە ڕووی ستراتیژیەوە سەختە، بەڵام توركیا مەبەستیەتی داگیری بكات تا بتوانێت باشوور و باكوور لێك داببڕێت.


ئێران بەشێوازی تایبەتی خۆی پشتگیری گۆڵپارێزە مێینەكەی دەكات\n21/11/2021 387 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nشەقامەكانە تارانی پایتەختی وڵاتی ئێرا بە وێنەی گەورەی زوهرە كودایی گۆڵپارێزی تیپی خانمانی ئەو وڵاتە رازێنرانەوە، ئەم هەڵوێستەی تاران وەكو پشتگیرییەك بۆ ئەو گۆڵپارێزە دێت پاش ئەوەی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان رووبەرووی گێچەڵ بۆیەوە گوایە لە رەگەزی مێ نییە.\nشارەوانی شاری تاران وێنەی گەورەی گۆڵپارێزەكەی لە شەقامەكان هەڵواسیوە و نوسیویەتی، "كچە پاڵەوانەكە" و "زوهرە كودایی شانازی ئێران".\nسەرەتای ئەم مشتومڕە لە 25 ی مانگی رابردووەوە دروست بوو، كاتێك لە یاری نێوان ئێران و ئەردەن تیپی خانمانی وڵاتی ئێران بە لێدانی سزا و بە ئەنجامی 2-4 سەركەوتنیان بەدەستهێنا و كودایی توانی دوو لێدانی سزا بگەڕێنێتەوە.\nیەكشەممەی هەفتەی رابردوو یەكێتی تۆپی پێی ئەردەن سكاڵای تۆمار كرد و گۆڵپارێزەكەی وڵاتی ئێرانیان بەوە تۆمەتبار كرد كە لە رەگەزی نێرینەیە و مێ نییە.\nدوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوە لە لایەن یەكێتی تۆپی پێی ئاسیاوە دەركەوت، زوهرە كودایی لە رەگەزی مێینەیە و هیچ جۆرە فێڵێك لە سەركەوتنی وڵاتی ئێراندا نییە.\nجێگەی باسە تیپی خانمانی وڵاتی ئێران بۆ یەكەمجارە لە مێژوودا ئەو نازناوە بەدەستبهێنێت كە سەربكەوێت بۆ پاڵەوانێتی نەتەوەكانی ئاسیا.


بەمەبەستی جێبەجێكردن و دروستكردنی دوو پەیكەر، هونەرمەندی پەیكەرساز شۆڕش ئەمین بەسەردانێك هاتۆتەوە شاری سلێمانی و لەبەرنامەیدایە بۆ بەرهەمهێنانیان كارگەكەی لەسویدەوە بهێنێتەوە بۆ كوردستان.\nلەبارەی ئەو دوو پەیكەرەی كە بەنیازە لەشاری سلێمانی جێبەجێی بكات، شۆڕش ئەمین بە ناس كورد-ی ڕاگەیاند " لەسەردانی ئەمجارەم بۆ سلێمانی لەبەرنامەمدایە دوو پەیكەر دروست بكەم و جێبەجێی بكەم، پەیكەرێكیان بەناوی (رەشەبای سلێمانی) و ئەوی تریشیان پەیكەرێكە بۆ (گۆران)ی شاعیر".\nئەمین ئاماژە بەوە دەكات، رەشەبای سلێمانی بۆتە ناسنامە و سیمبولێكی ئەم شارە و بەگرنگی زانیوە پەیكەرێك بۆ ئەو مەبەستە دروست بكات و خەونی ئەوەیە كە بە بەرزی 40 مەتر پەیكەرەكە لەسەر گۆیژەی شاری سلێمانی دابنێت.\nلەبارەی دروستكردنی پەیكەرێك بۆ (گۆران)یش، ئەو پەیكەرسازە روونیدەكاتەوە كە دروستكردنی پەیكەرێك بۆ (گۆران) یەكێك بووە لە خەم و خەونە دێرینەكانی و گۆران-ی وەك شاعیرێكی جوانی وەسف و شۆڕشگێری كوردستان، ناو برد.\nشۆڕش ئیبراهیم ئەمین، ساڵی 1965 لەشاری سلێمانی لەدایك بووە، ساڵی 1987 بڕوانامەی دبلۆمی لەپەیمانگای هونەرەجوانەكانی سلێمانی بەدەستهێناوە.\nلەساڵی 1991ەوە لەوڵاتی سوید نیشتەجێیە، بڕوانامەی یەكالۆریۆسی لەستۆكهۆڵم بەدەستهێناوە لەبورای پەیكەرسازیدا و لەخوێندنی ناوەندییەوە دەستی بە كاری پەیكەرسازی كردووە.\nیەكەم كاری هونەری لەساڵی 1986 پەیكەری فلكەی ئاسكەكان بوو.\nشاسوار عەبدولواحید بۆ دەسەڵاتدارانى یەکێتى: ئەم شتانە نامانترسێنێت\n2019.05.01 - 19:48


ئەدیبێکی ناوداری کورد کۆچی دوایی کرد\n18:04 - 5 جۆزەردان 2718\nکوردستان میدیا: دوکتور "محەممەدساڵح ئیبراهیمی" یەکێک لە ئەدیبانی ناوداری کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری تاران پێتەختی ئێران، بۆ هەمیشە ماڵاوایی لە دنیای قەڵەم کرد.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، دوکتور "محەممەدساڵح ئیبراهیمی" ناسراو بە "شەپۆل"؛ وەڕگێر، لێکۆڵەر، ڕۆژنامەوان و مامۆستای زانکۆ ساڵی ١٣١٢ی هەتاوی لە بنەماڵەیەکی زانا و نیشتمانپەروەر لە شاری مەهاباد چاوی بە دنیا هەڵێنا.\nمامۆستا شەپۆل ساڵی ١٣٤٣ی هەتاوی، هاوکاری لەگەڵ ڕادیۆ کوردی تاران دەست پێ کرد و چەندین وتار و نوسراوەی لە بابەت کلتور و زمانی کوردی پێشکەشی کۆمەڵگەی کوردی کرد و هەتا ساڵی ١٣٩١ی هەتاوی لە ڕادیۆ کوردی تاران بەردەوام بوو.\nمامۆستا شەپۆل وەک ئاواتێک بۆ دەرخستنی گۆڤارێک بە زمانی زگماک توانی دوای هەوراز و نەشێوێکی زۆر گۆڤاری "گرشەی کوردستان" دابمەزرێنێ و لە ٩ مانگدا ٩ ژمارەی ئەم گۆڤارەی چاپ و بڵاو کردەوە.\nمامۆستا شەپۆل ٣٥ بەرهەمی لە چاپ دراوی هەیە کە هەر یەک لەم بەرهەمانە گەنجینەیەکی تایبەتن بۆ زمان و وێژەی کوردی.\nژمارەیەک لە بەرهەمەکانی مامۆستا شەپۆل بریتیین له: "وەڕگێرانی قورئانی پیرۆز بە زمانی کوردی، ڕاپەڕینی ژەنڕاڵ مستەفا بارزانی ڕابەری کەبیری کورد، گەنجینەی فەرهەنگ و زانست، زانایانی کورد، کۆبانی، باوی کۆمەڵایەتی و ژنانی کورد لە مێژوودا".\nمامۆستا شەپۆل ڕۆژی ٥ی جۆزەردانی ١٣٩٧ی هه‌تاوی دوای ماوەیه‌کی کورت ململانێ لەگه‌ڵ نه‌خۆشی له تاران کۆچی دوایی کرد و بڕیار وایه له شاری مەهاباد زێدی خۆی به خاک بسپێردرێ.


ئومێدی ئۆج ئالان کۆتای هێنانە بەچەمکەکانی دەوڵەت نەتەوە …. تاهیر حاجی حەسەن – Dengekan\nbyTahir Haji Hassan\tOctober 30, 2016\tGeneral\nئومێدی ئۆج ئالان کۆتای هێنانە بەچەمکەکانی دەوڵەت نەتەوە،ئاخۆ پێکاکا بەشوێن هەمان ئومێدەوەیە یان دەوڵەت نەتەوە تۆختر دەکاتەوە؟\nهەرکەسێک مانیفێستۆی شارستانی دیموکراسیەتی خوێندبێتەوە ئەوا تێدەگات لەوەی ئۆج ئالان بۆچی خۆی هیلاک کردوە بەنووسینەوەی ئەو پەرتوکە پێنج بەرگیەوە لە نێو زیندانی ئیمراڵیدا.\nکۆی دەوڵەتانی ناوچەکە لەماوەی یەک سەدەی ڕابردودا هەڵگری پێگەی پاراستنی دەوڵەت نەتەوە بوون.چونکە پاراستنی ئەو پێگەیە بۆخۆی لەبەرژەوەندی چینی دەسەڵاتدارە ناسیۆنالیستیەکاندا بوە. یانی پاراستنی پێگەی چینایەتی چینی دەسەڵاتداری چەوسێنەر لەژێر دروشمی دەوڵەتی یەک نەتەوەو دەوڵەتی یەک زماندا. لەم نێوەندەیشدا ئەوی سوود مەند بوو کۆی گشتی کۆمەڵگە نەبوە،بەڵکو تەنها ئەو چینە دەسەڵاتدارە بوە کە کۆی جومگە ئابوریەکانی لەژێر دەست نابوە. بەم پێوەرە بۆمان ڕوون دەبێتەوە کە چەمکی دەوڵەت نەتەوە بەهیچ شێوەیەک پارێزەری بنەما دیموکراسی و بنەما یەکسانیخوازیەکان نەبوە،بەڵکو لەژێر ئەو دروشمەدا پەرە بەقورسترین شێوازەکانی چەوساندنەوەی چینایەتی دراوە. بەکارهێنانی چەمکی نەتەوەپەرستی،بەغەیری هێنانی قازانج بۆ چینی دەسەڵاتدار هیچ ئاکامێکی سوود بەخشی بۆ چینوتوێژەکانی ژێرەوە نەهێناوە. پرسیار ئەوەیە:ئاخۆ بۆچی ئۆج ئالان دێت و ئەو چەمکە ڕەت دەکاتەوە؟ ئایا تەنها لەبەر ئەوە بوە کە نەتەوەی کورد لەو نێوەدا هیچ سوود مەندیەکی بەدەست نەکەوتوە یان لەبەر ئەو هۆکارە بوە کە ویستویەتی یان گەیشتۆتە ئەو بڕوایەی کەچەمکی دەوڵەت نەتەوە تەنها لەبەرژەوەندی چینی دەسەڵاتداردایە،ئیتر سەر بەهەرچ نەتەوەیەک بێت؟ ئەو چینەی کە ژێرخانی ئابوری قۆرخ کردوە،بەهەمان شێوەیش توانیویەتی زاڵ بێت بەسەر سەرخانە کۆمەڵایەتیەکانیشدا.\nمارکس کاتێک دێتە مەیدانی سیاسیەوە،ڕاستەوخۆ دەستی بۆژێرخانی مادی ئابوری برد،لەو ڕێگایەوە هات و شیکردنەوە زانستیەکانی خۆی پێش خست و دیاردەو ململانێ چینایەتیەکانی دایە بەر ڕەخنەو شیکردنەوەی زانستیانەی بۆکرد. سەرکەوتنی مارکس و هاوڕێی هەمیشەیی ئەنگڵس لەوێدا بوو کە هاتن و لەو ژێرخانە ئابوریەوە سەرخانی کۆمەڵگاکانیان ڕوون کردەوە یان بەر ڕەخنەی زانستیاندا،ئەگەر بهاتباو بەپێچەوانەوە شرۆڤەکانی خۆیان پێش بخستایە،ئەوکات نەیان دەتوانی بەسەرکەوتنی زانستیانە بگەن.گەڕانەوە بۆ لێک تێگەیشتنی بنەما جەوهەریەکانی مارکس دەتوانێت ڕاستی ئەو ڕستەیە یەکلا بکاتەوە. ئۆج ئالانیش دوای ئەو خەباتە سەخت و بێ وچانەی دەستی دابویە،گەر شارەزاییەکی باشی لە مێژووی ڕابردوی مرۆڤایەتی وەچنگ نەخستبایە،ئەوکات نەی دەتوانی بگاتە ئەو قۆناخەی کە وەرچەرخانێک بهێنێتە مەیدانەوە،گەرچی لەڕوی تیئۆریکیشەوە بوبێت.\nبەپراکتیک کردنەوەی چەمک و تێزەکانی ئۆج ئالان پەیوەستە بەڕەت کردنەوەی مۆدێرنێتەی سەرمایەداریەوە. ئەم تێزە گەلێک گرنگە،بەڵام ئاخۆ پراکتیزەکەرانی هاتوون بەجدی کار لەسەر ئەو چەمکە بکەن،یان خافڵ گیرانە کەوتونەتە نێو تۆڕی جاڵ جاڵۆکە ئاسای مەدی برەو دان بەچەمکی پارێزەرانی دەوڵەت نەتەوەوە؟ ئەم پرسیارە لەڕوی مادییەوە پێویستی بەهەڵوێسته کردنی جدی هەیە. ئێستا ئۆج ئالان بەقورسترین شێواز لەلایەن پارێزەرانی دەوڵەت نەتەوەی سەرمایەداریەوە کۆی دەرگاکانی زیندانەکەی، بەپۆڵاینترین جۆری قوفڵەکان کڵۆم کراوە،ئەویش تەنها لەبەر ئەوەی هەڵگرانی ڕێبازەکەی ئەو سەریان لێ بشێوێت کە سەرۆکەکەیان چی لەوان دەوێت؟ ئۆج ئالان خوازیاری ئەو چەمکە نیە کە ئەو بکرێتە ئەفسانەو چیتر کەس نەتوانێت وەک ئەو بێتە مەیدانەوە،بەپێچەوانەوە،ئەو مرۆڤە خاکیە لەیەک کاتدا ئانارکیست و سۆسیالیستە خوازیاری ئەوەیە،هەرکەسێک ئۆج ئالانێک بێت،بەڵام بەو مەرجەی بتوانێت هەڵگری ئامانج گەلێکی یەکسانیخوازانەو ئازادیخوازانە بێت. من ئاوا لەئۆج ئالان تێگەیشتووم،ئەویش لەڕێی پەرتوکەکانیەوە،گەرچی هێشتا لێڵیەکی تێدایە لەسەر مەسەلەی چۆنیەتی بەڕێوەبردنی ژێرخانی کومەڵگاوە. لێرەدا ئۆج ئالان وەک مارکس ڕوون و ڕەوان ناڵێت دەبێت بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی لەلایەن چینی کرێکارەوە بێت،گەرچی ناوی پارتەکەی ئۆج ئالان بەکرێکارەوەیە،ئەم گومانە لێکدانەوە زۆر هەڵدەگرێت. لەلایەک ئۆج ئالان لەنووسینەکانیدا دیار دەبێت کەبڕوای بەسۆسیالیزمی زانستی هەیە وە لەلایەکیتر بڕوای بەخەبات و ڕەنجی پێغەمبەرەکان هەیەو لەلایەکی تر ڕەخنەی لەکۆی فەلسەفەی ڕۆژئاوا هەیە کەبۆچی نەیان توانی هەڵوێستی پۆزەتیفیان هەبێت لەبەرانبەر ئەو مێژووەی کەسەرەتاکەی لە میزۆپۆتامیاوە سەر چاوە دەگرێت؟ لەلایەکیتر دەبینین ئۆج ئالان بڕوادارە بەنیتشە کە لەسەر زەردەشت هاتوەتە دەنگ و پەنا بۆ فەلسەفەکەی دەبات.\nئۆج ئالان خاوەن جیهانبینیەکی تایبەتەو کرداریکردنەوەی فەلسەفەکەی پێویستی بەشرۆڤەی دەقیقتر هەیە.بەڵام هەرچۆنێک بێت،ئەو مرۆڤێکەو ناتوانێت هەم لەنێوەندی بۆشای ئاسماندا بێت و، وەهەم لەسەر زەویش بێت،مەگەر ئەوکاتەی دەرفەت هەبێت و ئەم پرسە ڕووبەڕوی خودی خۆی بکرێتەوە،یان ئەوەتا ئۆج ئالان تەنها خەمی لای گەلانی ڕۆژهەڵاتە تا بتوانن خۆیان ڕزگار بکەن لەدەستی کاپیتاڵیزمی دەوڵەتانی ڕۆژئاوا یان دەبێت چ شارەزاییەک هەبێت لەپشتی وەلاوە نانی چەمکی دەوڵەت نەتەوەوە؟ ئاخۆ بەرپاکردنی کونگرەی نەتەوەیی کوردی هەڵگری هەمان چەمکی پان ناسیۆنالیستی نابێت کە مێژوویەکە ئێمە شاهیدین لەناوچەکەدا؟ ئاخۆ دەسەڵاتدارانی باشوری کوردستان لەهەمان چینی بۆرژوا نەتەوەپەرستی سەردەست نین کە بەکرداری لەماوەی ئەم بیست و پێنج ساڵەی دەسەڵاتدارێتیاندا نیشانیان داوە؟ ئاخۆ کۆنگرەی نەتەوەیی گەر بەئەنجام بگات،دەبێت کام بەرژەوەندی چینایەتی تێیدا زاڵ بێت یان دەبێت هیچ بەرژەوەندیەکی چینایەتی بونی نەبێت؟ ئاخۆ کارێکی وا ڕێی تێدەچێت کەلەدەرەوەی پێشخستنی بنەما چینایەتیە زاڵەکان بتوانرێت ئەڵتەرنایڤێکی جیاوازتر پێشبخرێت؟ گەر وایە،ئەو ئەڵتەرناتیڤە چیە؟ ئایا تەنها بەرو پێشبردنی مۆدێرنێتەی خۆسەری دیموکراتیانە نیە؟ ئاخۆ لەکاتێکی وادا بەرەی بۆرژوازی باشور ئامادەیە واز لەو بەرژەوەندیە چینایەتیانەی خۆی بهێنێت؟ یان لەم نێودا خودی ئۆج ئالان و پێکاکا دێن و هەم خۆیان دەخەڵەتێنن و هەم چینە بەرهەمهێنەرە زەحمەتکێشەکەش دەخەڵەتێنن؟ ئەم ناڕونیە بۆخۆی دەبێتە مایەی دەردی سەری بۆ خودی پێکاکاو خودی چینوتوێژە زەحمەتکێشەکانی کورد زمانیش. ئێستا کۆی گشتی چینوتوێژە زەحمەتکێشەکانی کورد زمان وا لە ئۆج ئالان تێگەیشتوون کە ئەو باشترین سەرۆکی نەتەوەپەرستی کورد زمانە.چونکە دژی تورکە بەگشتی؟ ئاخۆ ئۆج ئالان بەم شرۆڤە ڕاسیستیە ناسیۆنالیستیە ڕازیە؟ یان ئۆج ئالان تەنها بوە بەهێمایەک و چیتر کار بەفەلسەفەکەی ناکرێت،بەڵکو تەنها بۆ خرۆشاندنی جەماوەری زەحمەتکێشی کورد زمان بەکار دەهێنرێت تا لەدژی ناسیۆنالیزمی چواردەور وەگەڕ بخرێن؟\nدەوڵەتی ئاک پارتی بەڕێبەرایەتی ئەردۆغان،لەهەرە جۆری شۆفێنیستە تێکەڵەکەی ناسیۆنالیزم و مەزهەب گەرایدایە،وەپارێزەری تەواوی بنەماکانی سیستەمی سەرمایەداریە. ئەم دەوڵەتە ئیسلامیە ناسیۆنالیستە بۆرژوازیە پارێزەری بنەماکانی دەوڵەت نەتەوەیە،یانی برەودان بەچەمکەکانی ڕەگەزپەرستی و شۆفێنیزمی قەومی. ئاخۆ گەر لایەنی دژی ئەم چەمکە بخوازێت ئەو فەلسەفەیە نابووت بکات دەبێت دژی ئەو فەلسەفەیە خەبات بکات یان خۆیشی ببێتە هەڵگری هەمان چەمک؟بۆرژوازیەتی باوی ناوچەکە،هەڵگری ئەو چەمکانەی دەوڵەت نەتەوەن،جا چ تورک زمان بن یان فارس زمان یان عەرەب زمان یان کورد زمان. پارێزەرانی چەمکی دەوڵەت نەتەوە پێک هاتەیەکن لەبەشی چینی سەرداری ئەو کۆمەڵگیانەو لەڕووی هەلومەرجی زاڵەوە کۆی ئیمکانیاتی مادیان لەژێر دەستدایە،کەواتە لەم ساتەدا چ جیاوازیەک هەیە لەوەی پێکاکا بەرگری لەبنەماکانی کوردایەتی بکات لەگەڵ ئەو پێگانەی پان عەرەبیزم کەبەرگری لەنەتەوەی عەرەب دەکات،یان تورکیزم بەرگری لەنەتەوەی تورک دەکات یان فارسیزم بەرگری لەنەتەوەی فارس دەکات؟\nلەدوای شکست دان بەشۆڕشی گەلانی ئێران لەساڵی 1979 وە تا ئێستایشی لەگەڵدا بێت،وەپێشتریش،کۆی وڵاتانی ڕۆژهەڵات لەژێر هەیمەنەتی بنەما بەرژەوەندیخوازیەکانی دەوڵەتانی زلهێزی سەرمایەداریدایە.کۆی ئەو دەسەڵاتانەی تا ئێستا لەوڵاتانی ڕۆژهەڵاتدا بونیان هەیه،هەر لەکاتی هاتنە سەر حوکمیان تا ساتی وەدەر خستنیان بەئەندازەیەکی زۆر پەیوەست بوە بەخواست و ململانێی نێوان بەرژەوەندیەکانی زلهێزانی جیهانەوە.\nلەدوای ڕوخانی دەسەڵاتی ڕژێمەکەی سەدامەوە،ناوچەکە تادێت بەرەو جەنگ و ماڵ وێرانی زیاتر دەچێت و کۆی هاوکێشەکانی سەردەمی دوو قوتبی بەرەو لێک هەڵوەشاندنەوەی یەک جاری دەبرێت. ئەو ئامانجەی دەوڵەتی زلهێزی سەرمایەداری ئەمریکاو هاوپەیمانەکانی بەشوێنیەوەن لەناوچەکە،جێگیر کردنی ئابوری بازاڕی ئازادە،یانی کۆتای هێنان بەو شێوە دەستکەوتەی مێژووی پێش ئەو جەنگەو کۆتای هێنان بەو چەمکانەی دەوڵەت لەئەستۆی خۆی دەگرت.\nئەم لێک هەڵوەشاندنەوەیە،گەر بێت و لەژێر خواستی ئیرادەو هۆشیاری سیاسی چینایەتی چینە چەوساوەکەدا نەبێت،ئەوا دیسان گەلانی ئەو ناوچەیە مەحکومن بەلەدەستدانی کۆی ئازادیەکانیان و ئەو جورە ژیانەی هەیان بوە. زاڵ کردنی چەمکەکانی لیبراڵزمی ئابوری بازاڕی ئازاد،نەک ناتوانێت ببێتە مایەی بوژاندنەوەی ژێرخانی ئابوری و وەگەڕخستنی بەرهەمهێنانی کۆمەڵایەتی،بەڵکو لەقۆناخێکی واسەختدا،دەبێتە مایەی لوشدانی خودی کۆمەڵگەیش.\nشۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان بۆخۆی وەک یەکێک لەئامانجە گرنگەکانی جێ بەجێکردنی نێو مانیفێستۆکەی ئۆج ئالانە لەڕووی کرداریەوەیە،وە دەتوانین بڵێین زۆرترینی ئازادیخوازانی جیهان و بەرەی چەپی سۆسیالیستی سەرمەستن بەگرەوی سەرکەوتنەکانی ئەو شۆڕشە مەزنە لەزۆرترین لایەنیەوە،چونکە ئەو شۆڕشە هەڵگری بنەماکانی بوژاندنەوەی ئیرادەی سیاسی چینوتوێژە زەحمەتکێشەکانی گەلانی ناوچەکەیەو لەهەمان کاتدا پێگەی ژنان بۆ ئازاد بونیان دەخاتەوەشوێنە ئەسڵیەکەی خۆی،یانی گەڕاندنەوەی بەهای مرۆڤ بونەکەی. وە لەلایەکی تر، کۆتای هێنانیەتی بەشۆفێنیزمی قەومی و مەزهەبی و دینی. ئەم چەمکانە،لەنێو خودی مانیفێستۆدا ئاماژەی پێکراوە.\nدەوڵەتی ئەردۆ داعش،قۆناخێکە لەنێو قەیرانی دارای و قەیرانی ئابوری و قەیرانی سیاسیدایە،بۆخۆ دەرباز کردنیش لەو کۆ قەیرانە،خۆش کردنی مەیدانی جەنگی قەومیانەو ناسیۆنالیستێانە باشترین دەرفەتە بۆی.چونکە کاتێک دەوڵە نەتوانێت زاڵ بێت بەسەر قەیرانەکانیدا،ئەوا دێت و پەنا بۆ بەرپاکردنی جەنگ یان گێژاوێک دەبات،بۆ ئەردۆ داعشیش،باشترین وەڵام بەقەیرانەکانی وەگەڕ خستنی جەنگی ناسیۆنالیستیانەی شۆفێنیستیەتی بوو لە دژی گەلی کورد و پێکاکا. ئەو دەوڵەتە ملیاردەها دۆلاری بەخەرج کردن دا،تا لایەنی بەرانبەر پەل کێشی نێو ئەو جەنگە ڕەگەز پەرستیە بکات و خۆی ڕزگار بکات لە بەرپابوونی شۆڕشی کومەڵایەتی. من وادەزانم،بەرەی پێکاکا،نەیتوانی لەئامانج و کۆدەکانی ئۆج ئالان تێ بگات و خۆی خستە نێو گەمەکەی ئەردۆ غانەوەو،وڵاتانی زلهێزی سەرمایەداریەوە،یان ئەوەتا ئۆج ئالان خوێندنەوەی دروستی بۆ واقیعە ماتەریاڵیەکە نەبوەو تەنها وەک کەسێکی خەیاڵاوی لە واقیعی ڕوانیوە. ڕەنگە نەتوانین ئێستا وەڵامی ئەم پرسیارەی کۆتای بدەینەوە ئەگەر بێت و چاوەڕوانی ئاراستەی ئاڵوگۆڕەکان نەبین. بەڵام دەتوانم بڵێم،کەتێکەڵاو کردنی خواستەکانی چینوتوێژە زەحمەتکێش و چەوساوەکان و ئازادیخوازان لەنێو شەقامی تورکیا،(یانی ڕێگە خۆش کردن بۆ بەرپاکردنی ڕژانە نێو شەقامەکان لەکۆی ڕەگەزەکانی ناو تورکیا،بۆ وەستاندنەوەو بەرپەرچ دانەوەی ئامانجە گڵاوەکانی سەرانی دەوڵەت،کە خواستیان جیاوازی خستنە نێو چینوتوێژە هەژار کراوەکان بوە تا لەو ڕێگایەوە پەرە بەڕاسیزم و شۆفێنیزمی قەومی بدەن،گەرچی بۆیشیان کراوە بەتایبەت لەدوای کوداتە گوماناویەکەی 15/ئ07/2016 وە،دەستی دەوڵەتی ئەردۆ داعش واڵاتر بوە بۆ جێخستنی بنەماکانی دەوڵەتێکی توتالیتاری) دەیتوانی بەقازانجی گشت بەرەی ڕزگاریخوازو ئازادیخواز بەخش و یەکسانیخواز بشکایەتەوە،نازانم بۆچی هەڤاڵانی پێکاکا پەنایان بۆ ئەو ئەڵتەرناتیڤە نەبردو، لەبری ئەوە جەنگی نێو شارە کوردیەکانیان درێژە پێدا؟ کەچی ئاکامەکەی وا دەردەکەوێت کەلەبەرژەوەندی خواستەکانی دەوڵەت نەتەوە تەواو ببێت؟! ڕاستی گەر خوێندنەوەیەکی ماتەریاڵانە بۆ هەلومەرجە واقعیەکان نەکرێت،ئیتر لەهەرچ سات و کاتێکدا بێت،دەکرێت باجی گەورەیش بدرێت، کەهەستانەوە بۆ قۆناخێکیتر دوادەخات. لەوڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناویندا،بەبێ بەرپاکردنی شۆڕشێکی کۆمەڵایەتی لەکۆی بوارەکانی ژیاندا،زۆر زەحمەتە ڕێگا چارەیەکی تر هەبێت بۆ ڕزگار کردنی چینوتوێژە بەرهەمهێنەرو کرێ وەرگرەکان،کەوەک چینوتوێژێکی بەرفراوان لەنێو کۆمەڵگەدا بونیان هەیە. خودی ئەو چینە بەرفراوانە،تا ئەم ساتەیشی لەگەڵدا بێت،لەلایەن سەرانی دەوڵەت نەتەوەی بۆرژوا قەومی و مەزهەبیەوە دەچەوسێنرێنەوە. ئیتر مەعلومە ئەو دوو ئایدۆلۆژیایە،ناتوانێت بێتەوە مەیدان لەژێرناوی ڕزگار کردنی گەلانی زەحمەتکێشی ناوچەکەدا.\nتاهیر حاجی حەسەن.\nPrevious ئەو سەردەمەی سەرم دەمنابێ تێیدا! … نیگار نادر\nNext ئایا ڕێگایەکی تر بۆ بەدەستهێنانی موچە هەیە؟ … ئاسۆکمال


لە ئێران 33 هەزار گوند چۆڵكراون – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / لە ئێران 33 هەزار گوند چۆڵكراون\nلە ئێران 33 هەزار گوند چۆڵكراون\nدوو شه‌ممه 16 كانونی دووه‌م 2017\tئێران, هەواڵ 79 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبەپێی ئامارەكان، نزیكەی 33 هەزار گوند لە ئێران چۆڵكراون و، دانیشتووانەكەیان روویان لە شارەكان كردووە، هەزاران گوندی دیكەش مەترسی چۆڵكردنیان لەسەرە.\nلە یەكێك لە گوندەكانی پارێزگای سنە، تەنیا چەند بنەماڵەیەكی كەم دەژین، بەڵام گەنجەكان گوندەكەیان جێهێشتووە و زیاتر خەڵكە بە ساڵاچووەكان ماونەتەوە.\nبەپێی راپۆرتێكی كەناڵی تلەفزیۆنی رووداو، گوندنشینەكان، بۆ مانەوە پێویستییان بە كارێكی جێگیر هەیە. حكومەتی ئێران لە ساڵانی رابردوودا بە پرۆژەی جۆراوجۆر هەوڵی داوە رێگە لە كۆچی گوندنشینان بۆ شارەكان بگرێت. پرۆژەكانیش لە هەندێك حاڵەتدا سەركەوتوو بوون، بەڵام بەگشتی كۆچی گوندنشینەكان بۆ شارەكان فەرهەنگ و كولتووری گوندنشینیی لەنێوبردووە.\nگوندنشینەكان كە بەهۆی بێكارییەوە روودەكەنە شارەكان، لە شاریش رووبەڕووی كێشەی زۆر دەبنەوە، بەشێكی زۆریان بەناچاری لە گەڕەكە پەراوێزخراوەكانی شارەكاندا جێگیر دەبن.\nنەخۆشخانە، دەرمان، پرسی تەندروستی و پاكوخاوێنیش بەشێكی دیكەی كێشەكانی گوندنشینەكانن، بۆیە ئەو گوندەی سنە تاكە گوند نییە، كە خەریكە بەتەواوی چۆڵ دەبێت، چالاكوانانیش دەڵێن: دوایین گوندیش نابێت.


خوێنه‌ری به‌رێز, لێره‌دا مه‌به‌ست ئه‌وه نیه به دوور ودرێژی باسی به سه‌رهاتی ژیان و‌چۆنیه‌تی خه‌بات وتێکۆشانی که‌ریمی حیسامی بکه‌ین، چوونکه هه‌روه‌ک بۆ خۆتان ده‌زانن و ده‌بینن له نێو کۆمه‌ڵی کورده‌واری دا که‌متر که‌سێک هه‌یه که وه‌ک کاک که‌ریم به قه‌ڵه‌می خۆی ووا به دوورو درێژی، تاڵ وسوێری، چاک و خراپی و خۆشی و ناخۆشی و به کورتی داستانی پڕ له کاره‌ساتی ژیانی خۆی نووسیبێته‌وه و پێشکه‌شی باره‌گای گه‌له زۆرلێکراوه‌که‌ی کردبێت.هه‌ر بۆیه ده‌مانهه‌وێ زۆر به کورتی و له چه‌ند دێرێکدا ته‌نیا رێکه‌وته تایبه‌تیه‌کانی ژیان و خه‌باتی ئه‌و تێکۆشه‌ره ئازا و ماندوویی نه‌ناس و غه‌در لێکراوه‌تان پێشکه‌ش بکه‌ین .\nعبدللکریم حیسامی، که به که‌ریم حسامی ناسراوه، ساڵی ١٩٢٦ له گوندی ( به‌یره‌م) ناوچه‌ی مه‌نگوری مه‌هاباد له رۆژهه‌لاتی کوردستان له بنه‌ماڵه‌یه‌کی وه‌رزێر و دیندار چاوی به دنیا هه‌ڵێناوه.\nبه منداڵی له لای میرزا ره‌سوی گوندی و له لای بابی خوێندوویه. پاشان له‌به‌ر ده‌ست ته‌نگی و نه‌داری بنه‌ماڵه‌ی نه‌یتوانیوه درێژه به خوێندن بداو به کارو کوێره‌وه‌ری کشت و کاله‌وه خه‌ریک بوه. ساڵی ١٩٤٤چۆته نێورێکخڕاوی کۆمه‌ڵه‌ی ژک (کۆمه‌ڵه‌ی ژیانه‌وه‌ی کورد). هه‌ر له‌م ساڵه‌دا به هۆی له‌داست دانی برا گه‌وره‌که‌ی و ده‌ست ته‌نگی ماڵه‌وه کاری سیاسی بۆ ماوه‌یه‌ک وه‌لا ده‌نی.\nدووای تێکچونی کۆماری کوردستان له ساڵی ١٩٤٩ ده‌بێته ته‌ندامی حیزبی دێمۆکراتی تیران،و چاڵاکانه به‌رده‌وام ده‌بێ له تێکۆشان. ساڵی ١٩٥٣ به نوێنه‌رایه‌تی لاوانی کورد له کوردستانی تیران له ڤیستیواڵی چوارده‌می لاوانی جیهاندا له بوخارست پێته‌ختی رۆمانیا به‌شداری کردووه.\nچه‌ند جار به تاوانی خه‌باتی سیاسی که‌وتۆته به‌ندیخانه‌و، تاخرجار به ٣ ساڵ حوکم دراوه. کاتێ له به‌ندیخانه‌دا بووه، باوکی و خێزانی و منداڵه‌که‌ی مردوون و له دیداریان به‌شبراو بووه. دووای تازادی له زیندان ساڵی ١٩٥٧ له مه‌هاباد له ژێر تێقامه‌تی تیجباریدا بووه. ساڵی ١٩٥٨ ڕایکردووه چۆته کوردستانی  غێراق و له به‌غدا داوای په‌نابه‌ری سیاسی کردووه.\nسالی ١٩٦٠ دووای ته‌نگه‌ژه‌ی سیاسی له باشووری کوردستان چؤته چێکوسلڤاکیا. له‌وی چؤته زانستگاو، لیسانسی زانستی کؤمه‌لایه‌تی له زانستگای پراگ وه‌رگرتووه. پاشان چؤته بولغاریاو تا ساڵی ١٩٧٠ له به‌شی کوردی رادیؤی په‌یکی تێراندا کاری کردووه. دوا به دووای به‌یانی ١١ی تادار چؤته وه غێراق و له ڕێکخستنه‌وه و بوژانه‌وه‌ی حیزبی دێمؤکراتی کوردستانی تێراندا چاڵاکانه به‌شداری کردووه، تا سالی ١٩٧٨ جێگری سکرتێرو ته‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی حیزبی دێمؤکراتی تیران بووه. دووای روخانی رژێمی پاشایه‌تی گه‌راوه‌ته‌وه بؤ تیران و تا سالی ١٩٨٤ له حیزبدا تێکؤشاوه‌و به‌رپرسایه‌تی جؤراوجؤری له ته‌ستؤ بووه. ساڵی ١٩٨٤ کاتێکی به تیجازه‌ی ده‌فته‌ری سیاسی بؤ سه‌ردانی منداڵه‌کانی به سه‌فه‌ر هاتؤته توروپا، ڵه لایه‌ن به‌رپرسی ته‌شکیلاتی حیزب به نووسراوه‌یه‌کی سێ چوار دێری له حیزبی دێمؤکرات به یه‌کجاری وه‌لا ده‌نرێ.\nكه‌ریمی حسامی جگه له تێکؤشانی سیاسی له مه‌یدانی نووسین و وه‌رگێرانیشدا ده‌ستی بالآی هه‌بووه.\nپێنج ساڵ سه‌رنووسه‌ری رؤژنامه‌ی سه‌رده‌می نوێ بووه که له سوید ده‌رچوه. جگه له ١١ به‌رگی بیره‌وه‌ریه‌کانی خؤیی ، تا تیستا ٢١ کتێبی دیکه‌ی نووسیوه‌و ١٧ کتێبیشی له زمانی بێگانه‌وه کردوون به کوردی. له چه‌نده‌ها سێمینارو کؤنفرانسی جؤراوجؤردا سه‌باره‌ت به مه‌سه‌ڵه‌ی کورد به‌شداری کردووه. تا ته‌و کاته‌ی له ژیاندا بووه له نووسین و خزمه‌ت به نه‌ته‌وه‌ی کورد به‌رده‌وام بووه. له ٦/١٠/٢٠٠١ به هؤی نه‌خؤشی شێرپه‌نجه دڵه گه‌وره‌که‌ی بؤ هه‌میشه له لێدان که‌وت.\n١٩٢٦ زایینی له گوندی (به‌یره‌م) له ناوچه‌یی مهاباد له دایك بووه.\n١٩٤٩ هاتووه‌ته ڕیزی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران.\n١٩٥٣ به‌شداری فێستیڤاڵی لاوان له بوخارستی كردووه.\n١٩٥٤ له لایه‌ن ڕێژێمی په‌هله‌وییه‌وه ده‌ستگیر كراوه.\n١٩٥٧ له زیندان ئازاد كراوه.\n١٩٥٩ ڕوو له باشووری كوردستان ده‌كات.\n١٩٦٠ ڕوو له چیكوسلۆڤاكیای ده‌كات.\n١٩٦٤ ده‌چێته بولغارستان و ده‌بێته وێژه‌ر له ڕادیۆ په‌یكی ئێران.\n١٩٦٧ سه‌ردانی باشووری كوردستان ده‌كاته‌وه.\n١٩٧١ له كۆنفرانسی سێیه‌می حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێراندا به ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی هه‌ڵده‌بژێردرێت.\n١٩٧٢ له كۆنگره‌ی سێیه‌می حیزبدا ده‌بێته ئه‌ندامی ده‌فته‌ری سیاسی و ئه‌ركی جێگری سكرتێری حیزب به‌ڕێوه ده‌بات.\n١٩٧٩ ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان.\n١٩٨٠ له لایه‌ن ڕێژێمی عێراقه‌وه ده‌ستگیر ده‌كرێ.\n١٩٨٤ كاتی سه‌ردانی بنه‌ماڵه‌كه‌ی له بلغارستان، له حیزبی دئموكرات وه‌لا ده‌نرێ.\n١٩٨٦ له به‌لغارستانه‌وه كۆچ ده‌كا بۆ سوئێد.\n١٩٨٦ بڵاوكردنه‌وه‌ی ڕۆژنامه‌ی سه‌رده‌می نوێ و .....\n- جگه له نووسینی سه‌دان ووتار، ٣١ كتێبی نووسیوه.\n- ٦/١٠/٢٠٠١ دڵه گه‌وره‌كه‌ی بۆ هه‌میشه له لێدان كه‌وت.


ئایا گریان یارمه‌تی ده‌ره؟\nزۆرینه‌ی خه‌ڵکی ده‌ڵێن دوای گریان هه‌ست به به‌یارمه‌تی ده‌ریگریان ده‌که‌ن، به‌ڵام به نزیکه‌ی 10% خه‌ڵکی هه‌ست به تێکچوون و خراپ بوونی باریان ده‌که‌ن دوای گریان.\nشه‌مه.31ی جه‌نیوه‌ری 2009\nزۆر جار خه‌ڵکی له کاتی خۆشیه‌کی زۆردا فرمێسک له چاوه‌کانیان دێنه‌خواره‌وه، به‌ڵام ئه‌مه وامان لێده‌کات زۆر حه‌ز بکه‌ین بزانین که بۆچی خه‌ڵکی ده‌گرین؟ له ڕاستیدا فرمێسک باشه بۆ ئێمه -- ڕێگایه‌که بۆ هێمن کردنه‌وه‌ی مێشک و پاک کردنه‌وه‌ی جه‌سته. به‌ڵام هێشتا لێکۆڵینه‌وه‌کان وا نیشان ده‌ده‌ن که‌گریان هه‌ندێک جار باش نیه بۆ خه‌ڵک.\nسێ له لێکۆڵه‌ره‌وان له فلۆریدا و هۆڵه‌ندا به‌م دوایانه زۆر به قوڵی به‌دوای ئه‌م بابه‌ته‌وه بوون. هه‌ستان به پشکنینی وردی وه‌سفه‌ی هه‌ستکردن به گریان. ده‌رونناس جۆنثان ڕۆتێنبێرگ له زانکۆی باشوری فلۆریدا ده‌ڵێت ویستمان لێکۆڵینه‌وه بکه‌ین له‌سه‌رگریان، ئه‌و گریانه‌ی که خه‌ڵکی له ژیانی ڕۆژانه ڕووبه‌ڕوویان ده‌بێته‌وه نه‌ک ئه‌وه‌ی له تاقیگه خه‌ڵک به‌گریان بهێنن و پشکنینیان له‌سه‌ر بکرێت.\nتیمه‌که هه‌ستان به لێکدانه‌وه‌ی زانیاریه‌کان له لایه‌ن لێکۆلینه‌وه‌ی جیهانی له‌سه‌ر گریانی خه‌ڵكی پێگه‌یشتوو. وه‌ک به‌شێک له لێکۆڵینه‌وه‌که زیاترله سێ هه‌زار خه‌ڵکی پێگه‌یشتوو که زۆربه‌یان قوتابی زانکۆ بوون له وڵاتانی جیاواز هه‌ستان به نوسین له‌باره‌ی چۆنیه‌تی هه‌ستکردنیان له‌سه‌ر به‌سه‌رهاتی گریان. خه‌ڵکه‌کان تیبینی هۆیه‌کانیان کردبوو، تێبینی خه‌ڵکانی ده‌ررووبه‌ریان کردبوو که‌چۆن له ڕووداوه‌که‌له ئه‌ستۆ ده‌گیرێن، هه‌روه‌ها خه‌ڵکه‌کان باسیان کردبوو که هه‌ستیان چۆن ده‌بێت دوای گریان.\nپڕۆفیسیۆر ڕۆتێنبێرگ ده‌ڵێت لێکۆڵینه‌وه‌که نیشانی دا که هه‌موو به‌سه‌رهاته گریانه‌کان وه‌ک یه‌ک نه‌بوون. گریان هه‌موو کاتیك نابێته هۆی ئه‌وه‌ی که که‌سه‌که هه‌ست به باش بوونی باری خۆی بکات. به نزیکه‌ی 10% خه‌ڵکی باسیان کردبوو که هه‌ست به خراپ بوون ده‌که‌ن دوای گریان. به‌ڵام زۆرینه دوای به‌سه‌رهاتی گریان هه‌ستبه یارمه‌تیده‌ری گریان ده‌که‌ن.\nلێکۆڵینه‌وه‌که وای نیشان دا که ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی ده‌گرین به ته‌نیا، باش ناگرین وه‌ک ئه‌و که‌سانه‌ی که خه‌ڵکیان له ده‌وره و ده‌گرین.\nبه‌ڵام پڕۆفیسیۆر ڕۆبێرتبێرگ ده‌ڵێت ئه‌و که‌سانه‌ی که هه‌ستیان به شه‌رمه‌زاری و خه‌جاڵه‌ت بوون کردبوو له کاتی گریان، که‌متر باسی ئه‌وه‌یان کردبوو که گریان یارمه‌تیده‌ره.\nلێکۆڵینه‌وه‌که ئه‌مه نیشان دابوو که ئافره‌تان زیاتر و تووندتر له‌پیاوان ده‌گرین، به‌ڵام له‌وانه نیه کاریگه‌ریه‌کی باشتری هه‌بێت. ئه‌نجامه‌کان ئه‌مه‌یان نیشان نه‌دا که ڕه‌گه‌ز هۆکارێک بێت بۆ به‌خشینی یه‌که‌می به هه‌ستکردن به سوودی گریان به مانایه‌کی تر که ئافره‌تان زیاتر ده‌گرین مانای ئه‌وه‌نیه زیاتر له‌باربن بۆ ئه‌وی گریانێکی به‌سوودیان هه‌بێت.\nئه‌م بابه‌ته دوای به ناوی "ئایا گریان یارمه‌تی ده‌ره؟" بڵاو کراوه له‌مانگی دیسێمبه‌ری ساڵی 2008 له گۆڤاری ئاره‌سته‌کانی ئێستا له زانستی ده‌روناسی. پڕۆفیسیۆر جۆنثان ڕۆتێنبێرگ ده‌ڵێت زانستی گریان هێشتا له ته‌مه‌نی ساوایه‌تیدایه، زۆر شت ماوه فێربین.\nسه‌رژمێری سایتی پزیشک بۆ هه‌موان له‌باره‌ی ئایا گریان یارمه‌تی ده‌ره؟\nکلیک بکه له‌سه‌ر ڤیو سێرڤه‌ی له خواره‌وه؛


ئاسۆی مەترسییەکی گەورە لەسەر کوردستان دەرئەکەوێت ... * بەهرۆز جەعفەر\nگریمانەی هەرە بەهێز ئەوەیە کە دە ساڵە ئیمارات و تورکیا لە هەموو کیشوەرەکان دژی یەکتر پرۆژەیان هەبوە، دە ساڵیشە تورکیا باجی ئەوە ئەدا نەیتوانیوە پەیوەندییەکانی لەگەڵ کەنداو، لەگەڵ ئیسرائیل و میسر باش بکاتەوە، تەنها لە پرسی ئەوەی گازی سروشتی نەگەیشتوە بە تورکیا، ئەم ووڵاتە لەو دە ساڵەدا دا زیانی سەروو (٤٠٠) ملیار دۆلاری بەهۆی خراپی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەو ووڵاتانە بەرکەوتوە. ئەوە بێجگە لە لایەنەکانی تری وەکو بازرگانی و گەشتوگوزارو نەبونی پەیوەندی توندو تۆڵی دیبلۆماسی زیانی بەرکەوتوە، بێجگە لەوەی ئیدارەکانی ئۆباماو ترەمپ و بایدن بەهۆی ئەم گرفتانەوە لەگەڵ تورکیا بەردەوام ناکۆکیان هەبوە.\nئەگەرچی ١٨ ی نۆڤەمبەری ٢٠٢١، هەریەکە لە سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل « نەفتالی بینت» و سەرۆک کۆماری تورکیا « رەجەب تەیب ئەردۆگان» پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجام داوە. وا دیارە قەتەر هەم ئاسایی بونەوەی پەیوەندیی تورکیاو ئیمارات هەم تورکیا و ئیسرائیلی پێ ناخۆشە ( چونکە مامۆستا عەلی قەرەداخی یەکسەر بەدوایدا فتوای دا کە پەیوەندی بەستن لەگەڵ ئیسرائیل حەرامە!). هەر لە سەرەتای نۆڤەمبەری ٢٠٢١ ەوە بە پراکتیکی هێزەکانی سوریای دیموکرات «یەپەگە» ناوچە نەوتییەکانیان ڕادەستی ڕژێمی ئەسەد کردۆتەوە. هەرچەندە وەکو خۆن لەو بڕوایەدانیم ئیسرائیل پەیوەندی لەگەڵ ئەردۆگاندا ئاسایی بکاتەوە؛\n- زۆر نییە ئەردۆگان دوو هاوڵاتی ئیسرائیلی لە تورکیا زیندانی کرد.\n- ئیسرائیل پەیوەندی ئێجگار ستراتیجی لەمەڕ گازی سروشتی لەگەڵ قوبرس و یۆنان و میسر هەیە (ئەم وولاتانە ناحەز «ڕکابەر»ی سەرەکی تورکیان لەناوچەکەدا).\n- ئەردۆگان هێشتا وازی لە هاوکاری پرۆ-فەلەستینیەکان و حەمماس نەهێناوە.\n- هەوڵەکانی ئەردۆگان بۆ زیندوکردنەوەی خەلافەت و لێدوانە زۆر توندەکانی ساڵانی ڕابردوی بە هەند وەرگیراوە، متمانەی پێ ناکەن.\nپرسیارەکە ئەوەیە: یەپەگەو هێزە شەڕکەرەکانی نزیک لە پەکەکە لە سوریا ئەچن بۆ کوێ ئەگەر تورکیا بە هاوکاری ئیمارات و ئیسرائیل ( یان بێدەنگی ئیسرائیل) دەری کردن لە سوریا؟. ئەگەرێکی کراوەیە کە تورکیا پەل ئەهاوێژێ بۆ موسڵ و کەرکوکیش کە لەدوای ١٦ ی ئۆکتۆبەرەوە هەژمونی خۆی لەو ناوچانە لە دەستداوە.


ژماره‌ی زیندانیانی نێو گرتوخانه‌كانی توركیا ریكۆرد ده‌شكێنێت\nبه‌گوێره‌ی داتا فه‌رمییه‌كانی حكومه‌تی توركیا ژماره‌ی زیندانیانی نێو گرتوخانه‌كانی ئه‌و وڵاته به‌شێوه‌یه‌كی بێ هاوتا به‌رزبۆته‌وه و به‌شێكی به‌رچاویشیان ده‌ستگیركراوانی سیاسین.\nرۆژنامه‌ی "حوڕییه‌ت"ی توركی به پشت به‌ستن به ده‌سته‌ی ئاماری حكومه‌ت بڵاویكردوه‌ته‌وه، ژماره‌ی زیندانیان له كۆتایی مانگی 12ی ساڵی رابردودا گه‌یشتبوه نزیكه‌ی 264 هه‌زار كه‌س، كه 14 له سه‌د به‌راورد به هه‌مان ماوه‌ی ساڵی 2017 زیاتر بوه.\nداتاكان ئه‌وه ده‌خه‌نه‌ڕو، كه ساڵی 2013 ته‌نها 188 زیندانی هه‌بوه له‌نێو هه‌ر 100 هه‌زار كه‌سێكی خه‌ڵكی توركیادا، به‌ڵام تا ساڵی 2018 ژماره‌كه به‌رزبوه‌ته‌وه تا گه‌یشتوه‌ته 323 كه‌س بۆ هه‌ر 100 هه‌زار كه‌سێكی خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته.\nله‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی ئه‌و ژمارانه، توركیا بۆته دووه‌م ده‌وڵه‌تی نێو رێكخراوی هاریكاریی ئابوری و په‌ره‌پێدان، كه زۆرترین هاووڵاتی زیندانی كرابێتن، له كاتێكدا ئه‌و رێكخراوه 36 ده‌وڵه‌تیش له‌خۆی ده‌گرێت.\nرۆژنامه توركییه‌كه ئاماژه‌ی به‌وه‌كردوه، زۆرینه‌ی ئه‌وانه‌ی له گرتوخانه‌كاندان، تاوانبارانی دۆسییه‌كانی دزیكردنن، كه رێژه‌كه‌یان ده‌گاته نزیكه‌ی 79%ی هه‌موو زیندانییه‌كان، تاوانبارانی دۆسێی كوشتنیش رێژه‌كه‌یان ده‌گاته نزیكه‌ی 4%.\nهه‌رچه‌نده ئامارێكی دروست نییه له‌باره‌ی زیندانیانی سیاسی له توركیادا، به‌ڵام رێكخراوی مافی مرۆڤی سه‌ربه نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كان رایگه‌یاندوه، كه ژماره‌ی ئه‌و كه‌سه سیاسیانه‌ی له گرتوخانه‌كاندا گه‌یشتوه‌ته 48 هه‌زار كه‌س، واته یه‌ك له‌سه‌ر پێنجی هه‌موو زیندانیانی نێو گرتوخانه‌كان پێكده‌هێنن.\nله‌سه‌ر ته‌قینه‌وه‌ى به‌یروت تۆمه‌ت ئاراسته‌ى 25 به‌رپرسى لوبنانى كرا\nعیراق..له‌باره‌ی سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی تیرۆركردنی چالاكوانانی مه‌ده‌نی هۆشداری ده‌درێت


ئه‌بوبه‌كر ئیسماعیل‌زاده – شەهید\nپێ به پێ ده‌گه‌ڵ “ساماڵ”\n* له شار و گوندی کوردستان ته‌مرینی نه‌زمی خۆ ژیان و له سه‌ر پێی خۆ بوون بوو. لاوانی کورد هه‌لێکیان ده‌ست که‌وتبوو هه‌تا توانا و مه‌جالی خۆیانی تێدا تاقی که‌نه‌وه. یه‌کێک له‌وانه‌ی دڵخۆش به‌و وه‌زعه له خۆ ماندوو کردن دا شه‌و و ڕۆژی نه‌ده‌ناسی “ئه‌بوو” بوو. من له”قه‌ره‌گۆل” و ئه‌و له “قه‌باکه‌ندی” بێ ئه‌وه‌ی یه‌کتر بناسین ببووینه هاوڕێ و هاوکار. وه‌ک هه‌زاران “دیپڵۆمی بێکاره” ئه‌ویش چاوه‌ڕوانی هه‌لێک بوو کارێکی ده‌ست که‌وێ و بناخه‌ی ژیانی نوێ دامه‌زرێنێ، بۆیه زۆر به شه‌وقه‌وه بۆ سه‌رکه‌وتنی ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی هاتبووه پێش هه‌وڵی ده‌دا. له‌و هه‌موو که‌ره‌سه نیزامییه‌ی له جه‌ڕه‌یانی شۆڕش دا ده‌ست خه‌ڵک که‌وتبوو یه‌کیه‌تیی لاوانی قه‌باکه‌ندییش ببووه خاوه‌نی جیبێکی(جیپ) ئه‌ڕته‌شی.ئه‌بوو وه‌ک ئه‌وه که فڕۆکه‌ی ده‌بن دا بێ دێ به دێ پێی ده‌گه‌ڕا و کاری بۆ شۆڕش ده‌کرد. هه‌ر جاره نا جارێک ده‌ت دیت جیبه بۆر له قه‌رگۆلیش په‌یدا ده‌بوو که لاوێکی باریکه‌ڵه‌ی سه‌ر مه‌یله‌و زه‌رد لێی ده‌خوڕی و چه‌ند که‌سێکی دیکه‌ش هاوڕێی بوون. هه‌موو جارێ ده‌هاته لام و په‌یام و ڕاسپارده‌ی دێنان و دوایه لێم ون ده‌بوو. ئه‌و ده‌وران گوزه‌را و جیبه بۆر تێدا چوو و لاوی باریکه‌ڵه‌ی سه‌ر زه‌ردیشم نه‌دیته‌وه.\n* له گه‌رمه بازاڕی کڕین و فرۆشی کۆنه ده‌مانچه و تفه‌نگ و ته‌قه‌مه‌نی دا، بازاڕی “خه‌تتایی”یش جێگایه‌کی به ڕمێن بوو. ڕۆژێک گوتیان “خالید” له بازاڕی خه‌تتایی ده‌مانچه‌ی له ده‌ست ده‌رچووه و لاقی که‌سێکی بریندار کردوه. خالید له هاوکارانی حیزبی و دۆستیشم بوو. به په‌له خۆم گه‌یانده ماڵیان هه‌تا بزانم چ باسه، که دیتم لاوه سه‌ر زه‌رده‌که‌ی قه‌باکه‌ندی له لای سه‌ره‌وه‌ی دیوی دانیشتن جێگای بۆ ڕاخراوه و پاڵی لێ داوه‌ته‌وه. ئه‌وجار زانیم ئه‌وه‌ی ده‌مانچه‌ی وێ که‌وتووه کۆنه هه‌واڵ هێنه‌ره‌که‌ی یه‌کیه‌تیی لاوانه که ئێستا به ڕێزه‌وه له‌و ماڵه پاڵی لێ داوه‌ته‌وه. ئه‌بوو هه‌تا لاقی چاک بۆه‌وه له ماڵی خالید مایه‌وه و قه‌دری له سه‌ر سه‌ران بوو. ڕۆژێ سێ جه‌مه خواردنی باشی بۆ ساز ده‌کرا و هه‌ر برۆی هه‌ڵته‌کاندبا یه‌ک دوو که‌س ئاماده‌ی خزمه‌ت بوون.له‌و ماوه‌یه دا دیسان چه‌ند جار یه‌کترمان دیته‌وه و زیاتر ده‌گه‌ڵ ڕووحییاتی ئاشنا بووم.\n* به‌ره‌به‌ری هێرشی پان و به‌رینی ڕێژیم بۆ گرتنه‌وه‌ی جاده‌ی سه‌رده‌شت – پیرانشار بوو. هه‌موو ناوه‌ندی کوردستان ده‌حاڵی خۆ ئاماده کردن بۆ به‌ره‌نگاریی ئه‌و هێرشه دا بوو. به تایبه‌ت ڕۆژ ڕۆژی لاوان بوو هه‌تا هیممه‌ت بنوێنن و خاکی وڵاته‌که‌یان بپارێزن. من به‌شی ته‌شکیلاتیی ناوچه‌کانی مه‌هابادم له لایه‌ن یه‌کیه‌تیی لاوانه‌وه پێ ئه‌سپێردرابوو. ده‌بوایه هیزی لاوانی ناوچه بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه وه‌خۆ بخه‌م. ده‌گه‌ڵ مامۆستا “بێ به‌ش” له مه‌نگوڕایه‌تی ڕا بۆ قه‌ره‌گۆل و له‌وێش ڕا به‌ره‌و قه‌باکه‌ندی وه‌ڕێ که‌وتین. له نێو باغ و باغاتی پڕ وێنجه‌ی لادێ دا لاوه باریکه‌ڵه سه‌ر مه‌یله‌و زه‌رده‌که‌مان دیته‌وه که له جیاتی وه‌گیر خستنی شوغڵێکی دڵخواز، ده‌بوایه مل بنێته به‌ر کاری تاقه‌تبڕی کشت و کاڵ. ئێواره‌یه‌کی پڕ له مێشه‌کوێره‌ی نێو باغان له قه‌راغ چۆمی “ته‌ته‌هوو” ده‌گه‌ڵ ئه‌بوو تێر دانیشتین و ئه‌وه‌ی ده‌بوو باسی بکه‌ین، کردمان. زۆری پێ نه‌چوو “ئه‌بوو” یه‌کێک له‌و هه‌زاران لاوه‌ی کوردستان بوو که خۆی له سه‌نگه‌ری به‌رگری له خاک و سه‌ربه‌رزیی گه‌له‌که‌ی دا دیته‌وه. ئه‌وجار نازناوی “ساماڵ” وه‌دوای ئه‌و کوڕه ڕووح سووکه خرا و به‌رگی پیرۆزی پێشمه‌رگایه‌تیی ده‌به‌ر کرا.\n* له نێو کۆڕی لاوان دا “ساماڵ” دیارترینیان بوو. له هه‌ڵسووڕی و ماندوویی نه‌ناسی دا، له کارجوانی و پوخت و پاراوی دا، له کۆمه‌ڵایه‌تی بوون و به ده‌نگ خه‌ڵکه‌وه چوون دا، له ئازایه‌تی و چاو نه‌ترسی دا، له قانع بوون و ساده‌یی ژیان دا، له سه‌داقه‌ت له دۆستایه‌تی و هه‌ڵس و که‌وتی جوان و سه‌نگین دا، له ئه‌مانه‌تداری و جێی باوه‌ڕی دا و خۆلاسه له هه‌موو ئه‌و تایبه‌تمه‌ندی¬یانه‌دا که بۆ خه‌باتگێڕێک لازمن، به‌ڕاستی کاک ساماڵ سه‌رتۆپ بوو. هه‌ربۆیه‌ش هه‌م لاوان خۆشحاڵ بوون هاوسه‌نگه‌رێکی ئاوایان وه‌گیر که‌وتووه و هه‌م ئه‌منیش ده‌پێستی خۆم دا جێم نه‌ده‌بۆوه که توانیومه که‌سێکی ئاوا بکێشمه ڕیزی لاوان. له‌و کاته‌وه ئیدی ئه‌رکی سه‌ره‌کیی ساماڵ گه‌ڕان به دوای لێ ون بووه‌که‌ی خه‌ڵکی کوردستان دا بوو که ئازادیی ناوه.\n* له “گاگه‌شی”ی مه‌نگوڕان قه‌راره کۆمیته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ریی لاوان ته‌ڕمیمبکرێته‌وه. ناوی ساماڵ له پێشه‌وه‌ی ئه‌و ناوانه‌یه که بۆ ئه‌و به‌رپرسایه‌تییه به‌رچاو ده‌که‌وێ. له گاگه‌شی مه‌نگوڕان قه‌راره ده‌سته‌ی لاوان بۆ به‌شداریی سمینارێکی گشتی بۆ ساغ کردنه‌وه‌ی ڕێکخراوه‌که‌یان به به‌شداریی دوکتۆر قاسملوو ڕه‌وانه بکرێ. ناوی ساماڵ له ڕیزی پێشه‌وه‌ی ئه‌وانه‌یه که ده‌بێ به‌شدار بن. له گاگه‌شی مه‌نگوڕان گه‌ڕانی جۆراوجۆری لاوان ساز ده‌کرێ. ساماڵ گه‌ڕۆڵی ئه‌سڵیی هه‌موو تیمه‌کانه.له گاگه‌شی مه‌نگوڕان له دابه‌ش کردنی ئه‌رکی ڕۆژانه دا ساماڵ وه‌ک به‌رپرسی”میوانان” دیاری ده‌کرێ. ئه‌گه‌ر گوتتان بۆ، ده‌ڵێم له به‌ر ڕووح سووکی و باش زانینی دابی میوانداری. هه‌ر له گاگه‌شی مه‌نگوڕانیشه که “سیاوه‌ش” و “ساماڵ”ده‌بنه برا زاوای “هه‌یاس” و له‌و بێ ئیمکاناتییه‌دا زه‌ماوه‌ندێکی پێشمه‌رگانه‌ی بۆ ڕێک ده‌خه‌ن.\n* ئه‌و کاته‌ی که بنکه‌ی یه‌کیه‌تیی لاوانیش وه‌ک بنکه‌ی هه‌موو هێزه‌کانی دیکه‌ی پێشمه‌رگه‌ی ناوه‌ندی کوردستان له دوای بیست و پێنجی گه‌لاوێژی 1363دا که‌وته به‌ر هێرشی پان و به‌رینی هێزه‌کانی ڕیژیم و ناچار سنووری ده‌ستکردی بڕی، دیسان مودیرییه‌ت و به‌رچاو ڕوونیی ساماڵ وای کرد ئه‌و کۆڕه‌وه درێژه به زیانی که‌متره‌وه بگاته مه‌قسه‌د. کاتێکیش به پێچه‌وانه‌ی مه‌یلی خۆیان، لاوان ناچار کران له‌و دیوی سنوور ماندگار بن، هه‌م دیسان کارجوانی و خۆ بێر و به‌وێ دادانه‌کانی ساماڵ بۆ وه‌گیر خستنی لانی که‌می ئیمکانات جێی ئافه‌رین و سه‌رسوڕ مان بوو. بنکه‌ی”باساوێ”ی یه‌کیه‌تیی لاوان ئه‌گه‌ر له وێرانه‌یه‌ک ڕا بوو به جێگایه‌ک بۆ ژیان و ته‌نانه‌ت به نیسبه‌ت ئه‌و سه‌رده‌م جوانکاریشی تێدا کرا، سه‌لیقه‌ی جوانی ساماڵ و دڵسۆزییه‌کانی نه‌خشی به‌رچاویان گێرا. خوێن شیرینی و ساده‌یی ئه‌و ئینسانه وای کردبوو نه‌ک هه‌ر خه‌ڵکی دانیشتووی باساوێ که ئه‌وانیش وه‌ک ئێمه له ماڵی خۆیان هه‌ڵ قه‌ندرابوون و له‌وێ گیرسابوونه‌وه ئۆگری بن، به‌ڵکوو دووکاندارانی بازاڕی “سه‌فره” و ته‌نانه‌ت “حاجی ساڵه”کانی”کارێزه”ش سوێندیان به سه‌ری ده‌خوارد. هیچ ئیغڕاق نیه ئه‌گه‌ر بڵێم له‌و ماوه‌یه‌دا که ساماڵ وه‌ک به‌رپرسی ته‌داڕوکاتی لاوان خه‌ریکی ساغ کردنه‌وه‌ی ئه‌و بنکه‌یه بوو سه‌دان دیناری ئه‌وکاتی له خه‌رجی ڕۆژانه بۆ شۆڕش گێڕایه‌وه. داخی گرانم هه‌ر له‌و ده‌ورانه‌دا بوو نوێنه‌رێکی ده‌فته‌ری سیاسی بۆ لاوان که هه‌م خه‌راپ حاڵی کرابوو و هه‌م بۆخۆی خه‌راپی لێ ده‌خوڕی، له هیچ و خۆڕایی به‌ربینگی به ساماڵ و که‌سانی دیکه‌ش گرت و ناچاری کردن لاوان به جێ بێڵن.هه‌ڵبه‌ت لێتان ناشارمه‌وه منیش به ئیعتڕاز به‌و هه‌ڵوێسته تونده ماڵ ئاواییم له دۆستانی لاو کرد و هه‌ر به تۆڵه‌ی ئه‌وه‌ش له “داڵاهۆ” قایم کرام.\n* ئێستا ئیدی ساماڵ له نێو پێشمه‌رگه به جه‌رگه‌کانی ناوچه‌ی ڕه‌به‌ته و ده‌گه‌ڵ حه‌مه‌ڕه‌سووڵ که‌ریمی، قادر مه‌کڵاوه‌یی، حه‌سه‌ن غه‌مبار و ده‌یان چاونه‌ترسی دیکه شاخ و کێوی کوردستان ده‌کا. ئه‌و کۆڵێک ئه‌زموونی کاری کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی و ته‌شکیلاتی هه‌ڵ گرتوه و گوند به گوندی ئه‌و ده‌وه‌ره ده‌گه‌ڕێ هه‌تا بیان دا به خه‌ڵک و هاوسه‌نگه‌رانی. ساماڵ ئێستا ئیدی توانا و زه‌رفییه‌تی زۆری خۆی له چوار چێوه‌ی لاوان دا به‌ر ته‌سک ناکاته‌وه و له گه‌ڕانی خۆی دا دنیایه‌کی نوێ ده‌دۆزێته‌وه. له‌و دنیا نوێ¬یه دا توانا و مه‌جالی ساماڵ زیاتر وه‌دیار ده‌که‌ون و هه‌ر بۆیه ده‌بێته مامۆستایه‌کی به ئه‌زموون. ئه‌و له ڕه‌به‌ت و من له داڵاهۆ هه‌ر چه‌ند مه‌ودایه‌کی زۆری خسته نێوانمان، به‌ڵام لێکی دانه‌بڕاین. ئاخر من و ساماڵ نه‌ک هه‌ر هاوسه‌نگه‌ر و هاوخه‌بات، به‌ڵکوو دۆستی یه‌کتریش بووین. له بیرمه جارێک که بۆ سه‌ردانی چوومه “سونێ” چرایه‌کی چووکه‌ی “عه‌لادین”ی دامێ که ئێستاش وه‌ک یادگارییه‌کی به نرخ ڕام گرتوه. دواتر به‌ڵام ئه‌و له کۆمیته‌ی مه‌هاباد و من له ڕادیۆ مه‌جالی زیاترمان بۆ ڕه‌خسا یه‌کتر ببینین و قسه‌ی دڵی خۆمان لای یه‌ک هه‌ڵ ڕێژین.\n* کاروانی قه‌ت نه‌پساوه‌ی خه‌باتگێڕانی ڕێی ئازادی هه‌ر ده‌هات و تووشی کوێره ڕێ و هه‌ڵه‌مووت ده‌بوو. ڕێ ڕه‌وانی ئه‌و ڕێگا پیرۆزه ڕۆژ به ڕۆژ تووشی ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه و نامولایماتی زیاتر ده‌هاتن.سه‌دان تێکۆشه‌ر گیانیان فیدا کرد و کۆڕی هاوسه‌نگه‌رانیان به جێ هێشت. زۆری دیکه که‌م ئه‌ندام بوون و به پێچه‌وانه‌ی مه‌یلی خۆیان له مه‌یدان دوور خرانه‌وه. هه‌ش بوون وه‌ک من رێگای دیکه‌یان گرته به‌ر و خۆیان گه‌یانده شوێنی ئه‌من بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر بژین. ئێستا نازانم خۆزگه بخوازم ساماڵیش وه‌ک منی کردبا و رێگای هه‌نده‌رانی گرتبا یان بڵێم خۆزگه منیش مابامه‌وه و له ته‌نیشت ئه‌و سه‌رم نابایه‌وه. فه‌لسه‌فه‌ی ژیان ورده کاریی زۆری تێدایه و هه‌ر که‌س به‌جۆرێکی لێک ده‌داته‌وه. له لایه‌ک دروشمی ئێمه خه‌بات و ڕانه‌وه‌ستان هه‌تا گه‌یشتن به ئاواته و له‌لایه‌کیش پێمان خۆشه بژین.ڕاگرتنی باڵانسی نێوان ئه‌و دوانه زۆر زه‌حمه‌ته. نازانم بۆ دڵم که‌متر ڕێگام ده‌دا له سه‌ر “شه‌هید” شت بنووسم. چونکه به ڕه‌گ و پێسته‌وه خه‌می ئه‌وانه‌ی له دوای به جێ ده‌مێنن هه‌ست پێ ده‌که‌م. ئێستا هه‌ر چی ده‌که‌م ناوێرم ڕازێک که له دڵم دایه ئاشکرا بکه‌م، ده‌ڵێم نه‌وه‌ک مه‌قامی به‌رزی شه‌هید ساماڵ بێنێته ژێر پرسیار. به‌ڵام دڵم دانامرکێ و ئه‌گه‌ر باسی نه‌که‌م ده‌بێته مه‌راقێکی گه‌وره. ڕاستییه‌که‌ی ئه‌وه‌یه کاتێک به ناچاری خۆم و خێزانم بڕیاری ئه‌وه‌مان دا کۆڕی هاوسه‌نگه‌ران به جێ بێڵین و ڕێگای هه‌نده‌ران بگرینه به‌ر، ده‌گه‌ڵ دۆستی نیزیکم ساماڵیشم باس کرد. بڕیارمان بوو به یه‌که‌وه ئه‌و سه‌فه‌ره بکه‌ین، به‌ڵام ( دیسان نازانم بڵێم حه‌یف یان چی)که هی ئه‌و سه‌ری نه‌گرت و من ملی ڕێگام گرته به‌ر. دواتر بیستم به‌رپرسایه‌تیی قورسی وه‌رگرتوه و ئیدی بڕیاری درێژه دان به خه‌باتی داوه. هه‌تا ئێستاش هه‌ر که بیر له ساماڵ ده‌که‌مه‌وه خۆم سه‌رکۆنه ده‌که‌م و ده‌ڵێم باشه منیش بۆ نه‌مامه‌وه و به جێم هێشت؟ ئێستاش بیر ده‌که‌مه‌وه دخوا ئه‌و ڕۆیشتنه‌ی من ڕه‌فیقایه‌تیی نیوه ڕێ بوون نه‌بوو؟ هه‌ر له جێدا بڕیاری من باشتر بوو یان هی ئه‌و؟ ئه‌گه‌ر من مابامه‌وه شتێک له وه‌زعی شۆڕش ده‌گۆڕا؟ ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌گه‌ڵم هاتبا شۆڕش تووشی نسکۆ ده‌بوو؟ نازانم ئه‌وانه هه‌مووی پرسیارن و بۆم وه‌ڵام نادرێنه‌وه. باش ده‌زانم خه‌بات پێویستی به ئینسانه به جه‌رگ و ئازاکان هه‌یه. به‌ڵام خۆزگه شه‌هید بوون نه‌ده‌بوو. ئه‌من له نێو کۆڕی هاوسه‌نه‌گه‌رانم دا چوار له هه‌ره خۆشه‌ویسته‌کانم شه‌هید بوون: “عه‌بدوڵلا” هه‌م ئامۆزام و هه‌م ڕه‌فیقی منداڵیم، “سیاوه‌ش” ڕه‌فیقی منداڵیم و هاو ده‌مم، “ساماڵ” و “ئه‌بوو کانیه ڕه‌شی” که هه‌ر دووکیان جێگایان به ته‌واوی له دڵم دا کردبۆوه. چیت ده‌گه‌ڵ باس بکه‌م هاوڕێ که: دڵم به ژان و برینه، قاقای پێکه‌نینم کوڵی گرینه.\n* به‌ره به‌ری کۆنگره‌ی یازده‌یه و نوێنه‌رمان له ئوستڕالیا ڕا خۆی ساز کردوه بڕواته‌وه. کۆڵێک نامه‌م ئاماده کردوون پێی دا به‌ڕێ که‌مه‌وه که یه‌کیان بۆ دۆستی خۆشه‌ویستم “قادر وریا”یه.چونکه ده‌م زانی دڵی له دڵم نیزیکه و کاتیش بۆ خوێندنه‌وه‌ی نامه ته‌رخان ده‌کا، باسی عه‌ڕش و قوڕشم بۆ کردبوو. دوای کۆنگره چاوه‌ڕوان بووم نوێنه‌ر بگه‌ڕێته‌وه و باسی تازه‌مان بۆ بێنێ. خۆ ئه‌و کات که‌ره‌سه‌ی وه‌ک ئێستا له گۆرێ دا نه‌بوو ڕۆژانه باسی کۆنگره بزانین. کاتێک نوێنه‌ر هاته‌وه کۆلێک نامه‌ی بۆ هێنابووم که زۆریان خه‌م و خه‌فه‌تیان لێ ده‌باری. هه‌رکامیانم ده‌کرده‌وه باسی شه‌هید بوونی ئه‌و تێکۆشه‌رانه بوو که له ده‌روازه‌ی کۆیه سینگیان کون کون کرا. له نێو ئه‌وانه دا نامه‌ی وریا هه‌ژاندمی و حه‌جمینی لێ هه‌ڵ گرتم. ئێستا له ساڵڕۆژی ئه‌و ناحه‌قییه‌دا و به یادی شه‌هید ساماڵ و باقی شه‌هیدانی دیکه‌ی ئه‌و ڕۆژه، دیسان وه‌یادی کۆنه نامه‌که‌ی وریا که‌وتمه‌وه و جارێکی دیکه خوێندمه‌وه. پێم خۆشه ئێوه‌ش به‌شێکی ئه‌و نامه‌یه‌م ده‌گه‌ڵ بخوێننه‌وه ئه‌گه‌ر وه‌ک من و وریا حه‌وسه‌له‌تان هه‌یه. وریا نووسیبووی:\n“برا و به‌ندی دڵم! یاری به وه‌فا و خۆشه‌ویستم کاک هه‌یاس!\nسڵاوێک به گه‌رمیی ئه‌و ئاگره‌ی له کاتی خوێندنه‌وه‌ی نامه‌که‌ت دا له ده‌روونم دا دایسا و به ڕه‌وانی و زوڵاڵیی ئه‌و فرمێسکانه‌ی له گه‌ڵ خوێندنه‌وه‌ی نامه‌که‌ت دا هه‌ڵم ده‌وه‌راندن.\nبڕوانه ئه‌و دوو تصادف و پێشهاته تاڵ و ناخۆشه! نامه‌که‌تم ڕاست ئه‌و ڕۆژه و ئه‌و سه‌عاته له ده‌ست کاک جه‌ماڵ شافعی وه‌رگرت که تازه له نه‌خۆشخانه‌ی خۆمان ڕا، له سه‌ر ته‌رمی یار و هاوده‌م و هه‌ڤاڵی چۆمی مه‌جید خانت و ئه‌نیسی ڕۆژانی لاوه‌تی و کار له یه‌که‌تیی لاوانت، واته کاک ساماڵ دۆستی هه‌ردووکمان و هه‌ر وه‌ها له سه‌ر ته‌رمی دابێژ دابێژ کراوی هاوڕێ یان کاک سید منصور ناصری و کاک منصور فتاحی و 2هاوڕێی پێشمه‌رگه‌یان دا، هاتبوومه‌وه به‌ر ده‌رگای سکرتاریا. له به‌ر ده‌رکی سکرتاریا ئاپۆڕای ده‌یان که‌سیی هاوڕێ یانمان کۆزیلکه‌یان به‌ستبوو.ده‌تگوت ڕۆژی حه‌شرێ یه. کاک منصور فتاحی و هاوڕێ یانی له لای دووکان که‌وتبوونه که‌مینی تیڕۆڕیسته‌کانی کۆماری ئیسلامی. کاک منصور له وێ بریندار ببوو به‌ڵام له ڕێ یه دا شه‌هید بوو. ئه‌و چه‌ند که‌سه‌ی دیکه‌ش پاش ئه‌وه‌ی له مه‌ترسی ده‌ر چوو بوون، له هاتن به‌ره‌و کۆیه له سه‌یته‌ره‌ی وروودیی شار – له هه‌یبه سوڵتانه‌وه که دێی – هه‌ر له نێو ماشێنه‌که‌ی خۆیان دا به بێ هیچ عوزر و بیانوویه‌ک له خوێنی خۆیان دا خه‌ڵتان کرابوون. که دیار بوو به ده‌ستووری اطلاعاتی ئێران ببوو. به‌ڵێ دڵم پڕ بوو له خه‌می له ده‌ست دانی ئه‌وان و هه‌موو وجوودم قین و ڕق و نه‌فره‌ت بوو له‌و نامه‌ردی و وغه‌در و جه‌نایه‌ته گه‌وره‌یه. ڕاست له‌و کاته دا تووشم به تووشی کاک جه‌ماڵ شافعی بوو. نامه‌که‌تم لێ وه‌ر گرت. چوومه نێو گوڵه ژاکاوه‌کانی به‌ر ده‌رکی سکرتاریا و له به‌ر هه‌تاوی خه‌م هێنه‌ری پاییزی دا ملم له خوێندنه‌وه‌ی نا.له دڵی خۆم دا ده‌مگوت هیچ دوور نیه چه‌ند سه‌عات و چه‌ند ده‌قیقه‌ی دیکه شه‌ڕێکیش ده‌گه‌ڵ یه‌کیه‌تی به ڕیشمانه‌وه نه‌بێ، کاره‌ساتێکی گه‌وره‌تر ڕوو نه‌دا و منیش تێدا نه‌چم. ئه‌گه‌ر وایه با حه‌سره‌تی خوێندنه‌وه‌ی نامه‌ی کاک هه‌یاس له دڵم دا نه‌مێنێ و له گه‌ڵ خۆم نه‌ی به‌مه ژێر گڵ. با وه‌ی خوێنم.\nنامه‌که‌تم خوێنده‌وه. حه‌شرت کردبوو. دیار بوو له مێژ بوو پرێسکه‌ی دڵت نه‌کردبۆوه و له که‌سێک ده‌گه‌ڕای قسه‌ی بۆ بکه‌ی. ده‌مگوت ساماڵ گیان تۆ ئه‌مڕۆش نه‌ژیای تا پێت بڵێم کاک هه‌یاس نامه‌ی بۆ ناردووم ها بیخوێنه‌وه. ئاخر به گیانی ناخێرمان پلینۆمی پێش کۆنگره‌مان به ده‌سته‌وه بوو و کاک ساماڵ و هاوڕێ یانی بۆ پلینۆم ده‌هاتن که کاره‌که وای لێ هات. له حاڵی خوێندنه‌وه‌ی نامه‌که‌ت دا بووم که کاک فه‌تاح کاویان هاته لام دانیشت. لاپه‌ڕ به لاپه‌ڕ له سه‌ر ویستی خۆم نامه‌که‌ی به دوای من دا ده‌خوێنده‌وه و وه‌ک من هه‌ستی پێ ده‌بزووت، که‌یفی پێ ده‌کرد و چێژی لێ وه‌ر ده‌گرت…”.\n“ژیان به‌رخۆدانه”.ئه‌وانه‌ی به خه‌م و چه‌می ژیان ڕاهاتوون و ده‌گه‌ڵ نامولایمات به‌ربه‌ره‌کانێ ده‌که‌ن، ڕووحێکی ماندگار و مێشکێکی پڕ و بیرێکی تیژیان هه‌یه.ڕا هاتن به ژیانی شۆڕشگێرانه و خۆ گونجاندن ده‌گه‌ڵ چه‌رمه‌سه‌رییه‌کانی، کاری هه‌موو که‌س نییه. ساماڵ یه‌کێک بوو له‌وانه‌ی ژیان ده‌که‌نه ئامرازی خزمه‌ت به خه‌ڵک و خه‌بات له پێناوی ئاواته‌کانی دا. ڕووحی ساماڵ ماندگاره و ناوی به‌رزی لای من و ڕێڕه‌وانی ڕێگاکه‌ی بۆ هه‌تا هه‌تایه ده‌مێنێته‌وه.ئه‌وانه‌ی ده‌رسی چۆن ژیان له ساماڵه‌کان وه‌ر ده‌گرن سه‌ر بۆ زوڵم نه‌وی ناکه‌ن. سه‌ر به‌رز ڕاگرتن یانی دیتنی دووره دیمه‌نی پێشهاته‌کان و خافڵ نه‌بوون له دادێی ڕووداوه‌کان. ئه‌و جۆره ئینسانانه ده‌توانن شوێن دانه‌ر بن و هه‌وڵی ڕزگاریی بخه‌نه سه‌ر شاڕێگای خۆی. ساماڵ یه‌ک له‌وان که‌سانه بوو.یادی به خێر و ناوی هه‌روا به به‌رزی بمێنێته‌وه. نه‌فره‌ت له‌وانه‌ی ساماڵ و هاوسه‌نگه‌رانی ساماڵیان خه‌ڵتانی خوێن کرد.\nهه‌یاس کاردۆ – ئوستڕالیا –2011/12/4


Diplomatic Magazine | سوود و زیانەکانی بەڕۆژوو بوون\nسوود و زیانەکانی بەڕۆژوو بوون\nرۆژوو جگە لە لایەنە رۆحییەکەى کە بەشێک لە موسوڵمانان بە گرتنى ئاسوودە دەبن (بەشێکیشیان نائاسوودە و تووڕە)، لەڕووی جەستەیی و دەروونییەوە سوود و زیانیشى هەیە.\nلایەنە باشەکانى رۆژووگرتن\n- دوای 8 کاژێر لە نەخواردن، جەستە دەچێتە باری برسیبوونەوە لە باری برسیبووندا ئیدی جەستە لە ریخۆڵەدا خۆراکی پێویستی نەماوە هەڵیبمژێ.\nنەمانی خۆراک لە ریخۆڵە، هانی جەستە دەدات سوود لە شەکری هەڵگیراوی نێو جگەر و ماسولکەکان وەربگرێ و دوای کەمبوونەوەی شەکری هەڵگیراو، جەستە پەنا بۆ چەوریی هەڵگیراو دەبات و دەیانسووتێنێ وەک سەرچاوەیەک بۆ وزە، ئەوەش گرنگە بۆ دابەزاندنی کێش.\nڕۆژوو ده‌بێته هۆی سوتاندنی شه‌كره كه‌ڵه‌كه‌بووه‌كانی جه‌سته، كه‌له‌ماوه‌ی ڕابردودا له‌ئه‌نجامی زۆر خواردن دروست بووه.\n- ئەو کاتانەی رۆژوو زۆر دەخایەنێت و بە تایبەت کە چەند رۆژێک دەخایەنێ، جەستە بیر لە تێکشکاندنی ماسولکەکان و وەرگرتنی پرۆتینەکەیان دەکاتەوە وەک سەرچاوەیەکی وزە. هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە رۆژووی رەمەزان کەمتر لە رۆژێک دەخایێنێ و پێناچێ ئەو مەترسییە دروستبکات.\n-رۆژووی رەمەزان وا دەکات جەستە ئەو خۆراکانە بەکاربهێنێت کە دەمێکە لە شێوەی شەکر و چەوریدا لە جگەر و ژێر پێستدا هەڵیگرتوون. هەروەها چەندین ماددەی زیانبەخشیش لەکاتی بەڕۆژووبووندا دەکرێنە سەرچاوەی وزە و ئەگەری مانەوەیان لە شانەکانی جەستەدا کەمدەکات.\nڕۆژوو، ده‌بێته هۆی دابه‌زینی كێش.\n- توێژینەوەکان دەریانخستووە رۆژوو ئەگەر تەندروستانە بگیرێت، ئاستی چەورییە زیانبەخشەکانی خوێن رێکدەخات.\nرۆژوو بۆ زاڵبوون بەسەر ئاڵوودەبوون گرنگە. جگەرەنەکێشان بۆ ماوەی 16 کاژێری بەڕۆژووبوون، رێگاکەت بۆ کورت دەکاتەوە کە لە 8 کاژێرەکەی دیکەش بەسەر حەزی کێشانی جگەرەدا زاڵ ببیت.\nهەلێکی زێڕینە بۆ رێکخستنی کێش: بۆ ئەوەی کێش داببەزێت، دەبێت بەشێوازێکی تەندروستانە و لەسەر رێنماییە زانستیەکان رۆژوو بگریت، توێژینەوەکان دەڵێن 50-60%ی ئەوانەی بەڕۆژوون، هیچ گۆڕانکارییەک لە کێشیاندا روونادات، چونکە پابەندی رێنماییەکانی پزیشکان نابن سەبارەت بە رۆژووی دروست. لایەنە خراپەکانى رۆژووگرتن\n3- سەرئێشە: کەمبوونەوەی شلەی لەش، برسێتی، پشوونەدان و نەمانی ماددە ئاڵوودەکەرەکانی وەک نیکۆتین و کافاین. بۆ رووبەڕووبوونەوەی سەرئێشەی رەمەزان، پارشێو ژەمێکی باڵانس بخۆ و بڕی پێویستی شلەمەنی بخۆرەوە. لە رۆژیشدا خۆت دوور بگرە لە بەرکەوتنی راستەوخۆی تیشکی خۆر، چاویلکەی دژەخۆر بەکاربهێنە.\n7- قەڵەوبوون: خواردنی ژەمی قورس و بڕی زۆر، وادەکات ژمارەیەکی بەرچاوی خەڵکیی لە رەمەزاندا نەک کێشیان کەم نەکات، بەڵکو زیادیش بکات. بۆیە دەبێت ئەو کەسەی بەڕۆژووە کوالیتی دوو ژەمەکەی (پارشێو و بەربانگ) باش بکات بە خواردنی خۆراکی پڕ پرۆتین و ڤیتامین و شلەمەنی، نەک بڕێکی زۆری چەوریی زیانبەخش و شیرینیی دەستکرد بخوات.


باشترین یارییە نوێیەکانی ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس – کەی ئای تی ئێن\nئای ئۆ ئێس 9, ته‌مموز 2017\nگەشەپێدەران بەردەوامن لە دروستکردنی یاری بۆ دوو سیستەمە ڕکابەرەکە و ڕۆژێک تێناپەڕێت تیایدا کۆمەڵێک یاری نوێ بۆ کۆگاکانی ئەم دوو سیستەمە زیاد نەکرێت، لێرەدا ئاماژە بە کۆمەڵێک لە باشترین یارییەکانی هەفتەی ڕابردوو دەکەین.\nیارییەکی فیزیاییە تیایدا کۆمەڵێک ڕۆبۆتی فڕیوی بچوک کۆنتڕۆڵ دەکەیت و خۆت لە کۆمەڵێک بەبەستی جۆراوجۆر لادەدەیت، ئەو شوێنانەی پیایاندا تێدەپەڕیت ڕووناک دەبنەوە و جیهانەکەت بۆ ڕووناک دەکەنەوە.\nداگرتن بۆ ئای ئۆ ئێس\n٢-Drop wizard tower\nکۆمەڵێک شەڕانگێز هەموو جادووگەرەکانی دورگەکەیان گرتووە و دەستیان بەسەر هێلکە کۆنە بەنرخەکەدا گرتووە! تۆش کە یەکێکیت لە جادووگەرەکان خۆت دەرباز دەکەیت و بەسەریاندا سەردەکەویت و هێلکەکە دەدۆزیتەوە لەم یارییە ڕەنگاوڕەنگە شێوە کۆنەدا.\n٣-Trail of treasures\nئەم یارییە هاوشێوەی Pokemon GO بەندە لەسەر شوێنی ڕاستەقینەی خۆت و تیایدا شوێنە هەمەجۆرەکان دەگەڕێیت بۆ دۆزینەوەی گەنجینە و کێبڕکێ کردن لەگەڵ کەسانی تردا.\n٤-Traffic panic boom town\nیەکێکی ترە لەو یارییانەی تیایدا شارێک بنیاد دەنێیت، شارێک کە لە ناوەڕاستی بیاباندایە لەسەر دەستت دەبێتە شارێکی جوان و ڕەنگاوڕەنگ و پڕ لە باڵەخانە و دوکان و ئۆتۆمبێلی جۆراوجۆر! یارییەکی چڕ و پڕە و بەکارهێنەر هەروا زوو لێی بێزار نابێت.\n٥-SIEGE: Titan wars\nیارییەکی سەرهێڵی جەنگییە کە کۆمەڵێکی زۆر کاردی جۆراوجۆر لە خۆ دەگرێت و تیایدا شەڕ لەگەڵ کەسانی تردا دەکەیت.\nیارییەکە لە جۆری مانەوە(survival) کە تیایدا لە جیهانێکی وێرانبوودا بەرەنگاری زۆمبییەکان دەبیتەوە و بەدوای خواردن و کەل و پەلدا دەگەڕێیت و مرۆڤی تر دەدۆزیتەوە و دەتوانیت شەڕیان لەگەڵ بکەیت یاخود ببیتە هاوڕێیان.\nگارێت پێویستی بە کرێمی دژە خۆرە! مەهێڵە بسوتێت! یارییەکی پێکەنیناوییە بازهەڵدانێکی زۆر لەخۆ دەگرێت بۆ هەڵگرتنی دژەخۆر و پاراستنی گارێت لە سوتان.\nتاگەکان ئای ئۆ ئێس ئەندرۆید مۆبایل و تابلێت یاری


تارمایی لێرە بریتییە لەو بەرامبەرەی کە پیرۆزمەندیی ئایدیا تایبەتەکە یان سەرۆکە پیرۆزەکە دەخاتە مەترسییەوە. کەوایە بۆ بەردەوامیی حوکمڕانیی فاشیزم پێویستە بەردەوام بوونێک وەکوو هەڕەشە لە فۆڕم و شێوازێکی تایبەتدا بخرێتە ڕای گشتییەوە. لە ڕاستیدا ئەمە دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی فاشیزم بەهیچ جۆرێک مل بە نەرمی نواندن و تەعامول نادات و هەربۆیە هەمیشە پێویستی بە ئەویترێک هەیە کە خەڵکی ژێر دەسەڵاتی پێ کۆنترۆڵ بکات و ئایدیای خۆی پێ بەرهەم بهێنێتەوە و گرینگتر لە هەمووان پاکانە بۆ دۆڕان و کەوتنەکانی بکات. ئەم بابەتە بەر لەوەی سیاسی و ئایدیۆلۆژیک بێت، فەرهەنگییە بەو واتایە کە لە کۆمەڵگەیەکدا کە ژێرخانێکی کولتووری بۆ سەرەڕۆیی هەبێت رێژەیەکی زۆر سەرسپێردراو و ملکەچ هەن کە دەبنە هۆی شێوەگەرتنی پێکهاتەیەکی حوکمڕانیی سەرەڕۆ.\nئەم ملکەچییە ئەگەرچی زۆر جار بەهۆی تێنەگەیشتووییەوە دێتە بوون بەڵام جاری واشە بە خۆئاگایی و لێزانییەوە هەڵدەبژێردرێ.\nرەنگە بۆ کەسێکی خوێندەوار و تێگەیشتووی ئەم سەردەمە باوەڕمەندی بە داهێنانی مەسەلەی مافی مرۆڤ لای دەرباری دەسەڵاتێکی میراتی و خێڵەکی لە دوو هەزارە لەمەوپێش ئەستەم و نەکرد بێت، بەڵام ئەگەر کولتوورێکی ئاوێتە لەتەک سەرەڕۆیی و داگیرکاری هەبێت ئەوە دەبێ چاوەڕوانی هەرجۆرە لێڕوانینێکی نائاوەزمەندانە و دوور لە گیانی ئەرکی زانایی، فێرکردن و فێربوون بین. ئەگەر بەرژەوەندییەکانی گەلی سەردەست بخوازێ ئەوە ئامرازەکانی پەرەپێدانی هەرجۆرە ئیددیعایەکی سەرشۆڕانە لەبەردەستن تاکوو لە دەلاقەی کولتووری فاشیستییەوە مێنتالیتەی ئاپۆرەی پێ ژەهراوی بکرێت.\nراگەیاندن، پەروردە و فێرکاری و بڕۆکراسی گەورەترینی ئەم باسکە کارایانەن کە بۆ ئەم مەبەستە دەخرێنەگەڕ؛ ئەم بژاردەگەلە کە ئامرازی گەلی سەردەستن بە یارمەتیی ژێرخانی کولتووری فاشیستی لە نێو کۆمەڵگە دەبنە رێخۆشکەری درێژە کێشانی ژیانی سەرەڕۆکان.\nدەرکەوتەکانی ئەم تیۆریگەلە لە ئێستەدا بەشێوەی بینگەیی و بەرهەست پڕ بە باڵای حاکمییەتی زاڵ بەسەر جوغرافیای ئێراندا دیارە. لە ئێستادا فاشیزمێکی مەزهەبیی تۆخ لە ئێراندا لەسەر دەسەڵاتە. فاشیزمێک کە لای وایە خاوەنی ڕێبەرێکی پیرۆزی ئاوەزمەندە و هاوکات بەدوور لە هەڵە و کەموکۆڕییە. هەر ئەمەش وای کردووە کە چووکەترین رەخنە لەم سەرۆکە تاقانە وەکوو تاوان لە یاسای بنەڕەتیدا دابنرێت. هەروەها لە رووی ئایدیاوە خاوەن بیرێکی متافیزیکیی جەزمگەرای شیعییە کە بەدوای هاتنی رزگاریدەرێکی هەتاییدا دەگەڕێ و زیرەکانە دەس بۆ بنەماکانی باوەڕی مەزهەبی دەبات و بەم شێوەیە هەموو پێکهاتە شیعییەکانی ناو و دەرەوەی ئێرانی کردووەتە ئامانجی خۆی و هێزی رادیکاڵی میلیشیای لێ ساز کردوون کە ئەمەش وەک خۆی سەلمێنەری بوونی تایبەتمەندییەکی تری فاشیزمە لە حاکمییەت کە ئەویش برەوپێدانی رۆحی شەڕخوازی و شەڕئەنگێزییە.\nلەڕووی دوژمن داتاشینەوە فاشیزمی مەزهەبیی ئێستەی ئێران، توانیویەتی بە کەڵک وەرگرتن لە فێڵە باوەکانی فاشیزم چوارلای خۆی بە دوژمنی گریمانیی بتەنێ، بەو واتایە کە بەردەوام خەڵکی خۆی لە ئەگەری پیلانی ئەویتر بتۆقێنێ و پاسیڤی بکات. هەروەها روویەکیتری گرینگی کارکردی ئەم دەسەڵاتە ئەوە بووە کە توانیویەتی تا رادەیەکی زۆر بە هاوکاری و هاودەستیی پاشماوەی فاشیزمی خێڵەکی و میراتگرانەی پێشوو، رێژەیەکی زۆر لە کەموکۆڕی و هەڵەکانی لە مل خۆی بکاتەوە و بیخاتە ئەستۆی نەیارانێک کە زۆر جار هەر بوونیان نییە! ئەم تێڕوانینە لە چاویلکەی فاشیزمەوە هەمیشە بەدوای شوبهاندن و دەرخستنی تارماییەکە کە خۆی پێ بشارێتەوە کە وەک دەیبینین رێژیمی هەنووکەی ئێران سەرەتاییترین چاوەڕوانییەکانی خەڵک بە بیانووی بوونی دوژمنانی پیلانگێڕ بەلاڕێدا دەبات. هەر لە ئێستەدا قەیرانی نرخی دراو لە ئێران خراوەتە ئەستۆی چەند دەڵاڵی کڕین و فرۆشتنی دراو کە گوایا سەر بە بەهاییەکان و یەهوودییەکانن! ئەم ئیدیعا منداڵانەیە تەنیا بەوەش نەوەستاوە و هەرێمی کوردستان و شاری هەولێری بە هاودەستی ئەم دەڵاڵانە زانیوە! ئەمە لە حاڵێکدایە کە رەوتی دابەزینی نرخی ریال بۆ بیست ساڵ لەمەوپێش دەگەڕێتەوە و دیار نەمانی پارە لە بازاڕ لەبەر بێ متمانەیی خەڵکی خۆی و تەریک کەوتنیەتی لە سووڕانی بازاڕی جیهانی. جیا لەمانەش هەموو ئەو بڕە پارەی خەڵک لای بانکەکانی کەرتی تایبەت دایناوە بە رێپێدانی بانکی ناوەندی و بەدەستی دەسەڵاتدارانی سوپای پاسداران دزراوە و دیار نەماوە. بۆیەش بیری فاشیزم بۆ ئەوەی قامکی تاوان لەسەر دەموچاوی خۆی لاببات و بۆ تارماییەکی رابکێشێ ناچارە پەنا بۆ دوژمن داتاشین ببات و تەنانەت بۆ ئەم مەبەستەش لە پرۆپاگاندای راگەیاندنە بەناو ئازادەکانی دەرەوە کە پریشکەی بیری فاشیزمی ئاریایین بەباشی کەڵک وەربگرێ. راگەیاندنگەلێک کە لەلای وەزارەتی خەزێنەداری و دەرەوەی وڵاتانی رۆژئاوا بۆ رووماڵی هەواڵ و رووداوەکانی نێو ئێران پاڵپشتی دەکرێن و لە ساڵانی رابردوودا و بەتایبەت دوای رووداوەکانی ٨٨ بە بوونی مۆرەگەلی رێژیم بە تەواوەتی کەوتوونەتە خزمەتی سوپای پاسداران و لق‌وپۆکانی. کارکردی تایبەتی ئەم مۆرەگەلە کە لەژێر ناوی هەڵسووڕاوی سیاسی لە دەرەوە گیرساونەتەوە ئەوەیە کە پەرە بە گوتاری دوژمن داتاشینی رێژیم لە دەرەوە بدەن و بە ناوی نیشتمانپەروەری و مافخوازییەوە لە تریبۆنی خۆڕایی وڵاتانی ئازاد بە قازانجی فاشیزم کەڵکاژۆ بکەن.\nئەمە بە واتای ئەوەیە کە ناکرێ فاشیزم یەکلایەنە پەیوەست بێ بە دەزگایەکی حوکمڕانی و قەبارەیەکی رەسمی وەکوو دەوڵەت، بەڵکوو پانتاییەکی بەرین و ناتەواوە کە ژێرخانێکی کولتووری و بیرێکی چەقبەستووی لە پشتە و لە مێنتاڵیتەی کۆمەڵ بە درێژایی دەیان ساڵ جێی گرتووە. کەوایە چاویلکەی فاشیزم جیا لە ڕووە بەرهەستەکەی کە بریتییە لە بەکارهێنانی هێز و دامەزراوە شەڕئەنگێزە سەرکوتکەرەکان، بریتییە لە جیهانبینییەکی تایبەت و ژیربێژییەکی نەخۆش کە لە زەینی تاکەکاندا جێی خۆش کردووە.\nلای ئەم تاکانە بەرژەوەندییەکی باڵا هەیە کە پاڵەوانێکی ئەفسووناوی دەیپارێزێ و لە گشت جۆرە پرسێکدا لە پێشترە و لە هەر بابەتێک پیرۆزترە.\nئەم تێڕوانینە بەشێوەی ئۆبژەکتیڤ لە دوای دەرکەوتنی سوپای قودس و قاسم سولەیمانی لە سووریە بۆ گشت لایەک دەرکەوت. کەسانێک کە بە ناوی هەڵسووڕاوی سیاسی و دژبەری رێژیمی ئیسلامی چوونە دەرەوە چەندقات زیاتر لە خودی راگەیاندنی سەربە سپا بە باڵای لەشکری تێرۆریستی سپا و قاسمی سولەیمانی هەڵیاندا. ئەم کەسانە ئەگەرچی بەشێکیان سەر بە رێژیم نین، بەڵام خزمەتێکی ناوازەیان بەو رێژیمە سەرەڕۆیە کرد و ئەمەش چەرخەی فاشیزمی خێراتر کرد.\nلە راستیدا هێنانەوەی نموونە بۆ سەلماندنی فاشیزم و وەهمەکانی وادەکات کە لە بەرینایی ئەم نەخۆشییە کەم بکرێتەوە. فاشیزم لەخۆیدا جۆرێکی تایبەتە لە وەهم و گومانی بەردەوام کە کۆمەڵگەیەک تووشی نەخۆشیی دەکات و هەرجۆرە کڵاوڕۆچنەیەک بۆ پێکەوەژیان و مرۆڤسالاری و بەرامبەری دادەچنێ و تەنیا بە گۆڕانی کولتووری و رەخنە و خەباتی درێژخایەنی لایەنگرانی دادوەری و یەکسانی روو لە کزی دەکات. گٶڕانێک کە لە ناوخۆوە بەدوای پێکهاتن و دابەشکاری لە دارایی گشتی و دەسەڵاتدا بێت و لە دەرەوەش بەجێی دوژمن زیاتر هەوڵی دۆزینەوەی زۆرترین دۆست و هاوپەیمان بێت بۆ دابینکردنی سەقامگیریی و ژیانێکی مرۆیانە بۆ گشت لایەن و پێکهاتەیەکی خۆی. ئەم پرۆسەیە ئەگەرچی دوورودرێژە بەڵام بە پەرەگرتنی پەیوەندی و کرانەوە، لەمێژە دەستی پێکردووە و پێویستە لای هەموو ئەوانەی خوازیاری ئاشتی و ئاسایشن پشتگیری بکرێت.\n64 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Thursday, December 13, 2018


بەهرۆز جەعفەر: تورکیا لە دەتەپەوە بۆ هەدەپە قەڵاچۆ ئەکات. – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر: تورکیا لە دەتەپەوە بۆ هەدەپە قەڵاچۆ ئەکات.\nلە 12- 11 ی 2008 وەک تاکە ڕۆژنامەوانی باشوری کوردستان لە ئەنکارا بەشداریم کرد لە ڕووماڵی داخستنی دەتەپە وەک تاکە پارتی کوردیی تورکیا. دادگای دەستوری تورکیا بە کۆی دەنگی ( 11 ) ئەندام کە هیچیان کورد نەبون، بڕیاری داخستنی دەتەپەی دا. هەروەها کاری سیاسیی لە پێنج پەرلەمانتارو هەرە کاریگەرترین فیگەری سیاسی دیاری کورد لە تورکیا قەدەخەکرد.\nلەیلا زانا یەکێک بو لەوانەی کاری سیاسیی لێ یاساخ کرابو، لەگەڵ ئەوەی ئەو ئەندامی دەتەپەش نەبو، کەسێکی سەربەخۆ بو… بەهەرحاڵ بڕیارەکە هەرچۆن سەیرت ئەکرد بڕیاریکی سیاسیی و ڕەگەزپەرستانە بو. لە چاوپێکەوتنەکانم لەگەڵ هەریەکە لە ئەحمەد تورک و سەباحەتونجەل و لەیلا زانا، هەرسێکیان تائەوپەری نائومێدو توڕەو ستەملێکراوی بێ دەستەڵات ئەهاتنە پێش چاو.. ئەحمەد تورک پێی وتم “ چار نییە مەگەر ڕووبکەینە چیاکان”. ئەو ڕۆژانە تورک و دامەزراوە پۆلیسییەکانی دەستیان لە کورد نە ئەپاراست، هەر کوردێکیان دەست کەوتباو لەسەر گومان دەستگیریان ئەکرد، لە هۆتێل ڕۆیاڵ کاک بەهرۆز گەڵاڵی تەلەفۆنی بۆ کردم، وتی بەپەلە ئەوێ جێ بهێڵە. نە من و نە مام جەلالیش لەوەدا نەماون تەکلیف کاری بۆ بەردانی ئەم هەمووە بکەین. لە ئەنکەرەوە گەیشتمە فڕۆکەخانەی ئیستانبوڵ و هەواڵی دەستگیرکردنی پەرلەمانتارەکان و هەڵکوتانە سەر بارەگای دەتەپە لە تیڤییەکانەوە پەخش ئەکرا. بەپەلە گەڕاینەوە سلێمانی. ئێستا جارێکی تر لەم ( 2021 ) ەدا تورکیاو دادگای دەستورییەکەی سەرقاڵی دەستگیرکردنی پەرلەمانتارانی کوردو داخستنی پارتە کوردییەکەیانە!. ئەمە جاری سێهەمە لە سەردەمی ئاکپارتی دا حیزبیی کوردیی دائەخرێت.\nلە دوای ئۆپراسیۆنی سوپای تورکیا بۆ سەر گارە لە ( 10 ) ی شوباتی ئەمساڵ، کە کوژرانی ( 13 ) دیلی تورکیای لێکەوتەوە، فشارەکانی سەر هەدەپە زیاتر بون، بەڵام بەرپرسانی هەدەپە دەڵێن گوێ بە فشارەکان نادەن.\nلە 17 ی ئازاری 2021 داواکاری گشتی تورکیا داوایەکی یاسایی بۆ داخستنی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) ئاڕاستەی دادگای دەستوری وڵاتەکەی کرد، بڕیارە 31 ی ئەم مانگە داگای دەستوری تورکیا بۆ لێکۆڵینەوە لەپرسی داخستنی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) کۆببێتەوە.\nپەسەندکردنی داخستنی هەدەپە پێویستی بە بڕیاری ( 10 ) ئەندام لە کۆی ( 15 )ئەندامی دادگای دەستوری هەیەو دواتریش بڕیارەکە بە هەدەپە رادەگەیەنرێت و لەرۆژنامەی فەرمی دەوڵەتی تورکیادا بڵاودەکرێتەوە.\nئەم حاڵەتەی ئێستاش هەمان دۆخی ساڵی 2008 ە بۆ هادەپ، بەتایبەت لە ڕووی ئەو ئۆپشنانەی کە کورد هەیەتی بۆ مامەڵە کردن لە گەڵ بڕیارەکانی دادگاو دەستگیرکردنی یەکلەدوای یەکی پەرلەمانتاران، ئەوەتا “میدحەت سانجار”، هاوسەرۆکی هەدەپە ئەڵێت، “ئەوان چی دەکەن با بیکەن، با بەردەوام بن لەسەر پەلامارەکانیان و هەڕەشەی داخستنی پارتەکەمان بکەن و گفتوگۆ لەسەر داوانامەکانی پەرلەمان بکەن. بەڵام پرسی گرنگی ئێمە خەڵکە و گوێ بۆ هیچ هەڕەشە و پڕوپاگەندەیەکی ئەوان هەڵناخەین. لێرەوە بانگەواز لە تەواوی کادیر و لایەنگر و دەنگدەرانمان دەکەم بە هیچ جۆرێک گوێ بەو هەڕەشانە مەدەن”.\nسەرکۆ یونس: هـــۆشیاری ژینـــــگەیی.


هەڵوێستی سەرۆك كۆمار لەبارەی هەڵبژاردنی پێشوەختە ئاشكرادەبێت – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 4, 2020 434 جار بینراوە 0 سەرنج\nسه‌رۆك كۆماری عێراق لە راگەیەنراوێك پاڵپشتی خۆی بۆ دیاریكردنی واده‌ی هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خته له عێراق دەردەبڕێت.\nبه‌رهه‌م ساڵح، سه‌رۆك كۆماری عێراق، لە راگەیەنراوەكە داوای هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌رد ده‌كات، وه‌ك داواكارییه‌ك بۆ چاكسازیی سیاسی له عێراق.\nهەروەها راشیگەیاندووە، دۆخی خه‌ڵك و كێشه‌كانیان پێویستی به بڕیارێكی نیشتمانیی ئازایانه هه‌یه، هاوكات دیاریكردنی حكومه‌تێكی نیشتمانی سه‌ربه‌خۆ له‌ڕێگه‌ی هه‌ڵبژاردنێكی پاك و بێگه‌رد.\nپەیامێكی ئاراستەی پەرلەمانی عێراق كردووە و داوادەكات، په‌رله‌مانی عێراق به‌زوترین كات یاسای هه‌ڵبژاردنه‌كان ته‌واو بكات و ڕه‌وانه‌ی سه‌رۆكایه‌تی كۆماری بكات بۆ خستنه‌بواری جێبه‌جێكردن، هه‌روه‌ها په‌له‌كردن له هه‌مواركردنی یاسای دادگای فیدراڵیی عێراق.\nبڵاوکراوەی پێشوووەزیری پێشووتری تەندروستی عێراق نامەیەكی كراوە ئاراستەی وەزیری تەندروستی هەرێم دەكات\nبڵاوکراوەی نوێترناوەرۆكی رێكەوتنی هەرێم و بەغدا بخوێنەوە كە تەنها واژووكردنی ماوە


دزینی تابلۆی مۆنالیزا-1911\n8/5/2020 11:04 AM\nزۆرینەی شاکارە هونەرییە بەباوبانگەکانی جیهان لانیکەم جارێک دزراون. بایەخی ئەم ئاسەوارە هونەرییانە هەندێک جار تا چەند سەد ملیۆن دۆلار بەرز دەبنەوە.\nئەگەرچی بەپێی توێژینەوەکان دەرکەتووە کە دزینی ئاسەواری هونەری بۆ کابرای دز هیچ سوودێکی نییە(چونکە هیچ کڕیارێک ئامادە نییە مەترسیی کڕینی ئەم کاڵایە بگرێتە ئەستۆ)، بەڵام دیسانیش ئەم دیاردەیە درێژەیە هەیە. لەدرێژەی ئەم بابەتەدا باسی دوو گەورەترین دزیی هونەریی مێژوو دەکەین.\nمۆنالیزا بەرهەمی لیۆناردۆ داڤنشی، وەکوو یەکێک لە بەناوبانگترین دزییە هونەرییەکانی سەدەی بیستەم لەلایەن "ڤینچێنزۆ پرۆجا"ـی کرێکاری مۆزەخانەی لۆڤەرەوە ئەنجامدرا. "پرۆجا" بە مەبەستی جێگیرکردنی رفێمی شووشەیی بۆ ئاسەوارەکانی ناو مۆزەخانە دامەزرابوو. پرۆجا لە دەرفەتێکدا ئەم ئاسەوارە هونەرییە گرنگەی لە ژێر جلەکانیدا شاردەوە و بردییە دەرەوە.\nپرۆجا گوتی ئەم دزییە بە ئامانجێکی نیشتمانپەروەرانە ئەنجامدراوە و حەزی لەوە بووە "مۆنالیزا" بگەڕێنێتەوە بۆ زێد و وڵاتەکەی خۆی واتا ئیتاڵیا. پرۆجا دوو سال هەوڵیدا ئەم تابلۆیە بە بەرپرسی گالری "ئوفیتزی" لە فلۆرانس بفرۆشێت. پرۆجا دواجار گیرا و حوکمی ٧ مانگ زیندانی بەسەردا سەپا.