(230) جار خوێندراوەتەوە\nلە کاتی چاوخشاندنم‌دا بەناو بەشی گەشەپێدانی-مرۆیی کتێبخانەیەکی نیۆرکدا، بەر کتێبێک کەوتم بە (ناونیشانی هەموو شتێکی دەربارەى من). بەشی هەرە زۆری کتێبەکە سپی بوو. لە هەر پەڕەیەکدا لە تەنها یەک یا دوو پرسیار لە بارەی ئەوە کە خوێنەرەکە حەزی لێیەتی یا حەزی پێی نیە هەروەها بیرەوەری و پلان بۆ داهاتوو زیاتر، هیچی تری تیادا نەبوو.\nئەم بۆشاییە بەتاڵانە بەتەواوەتی ئایدۆلۆژیای باو و باڵادەستی جیهانی گەشەسەندوو دەخاتەڕوو: تاکەکەس دواهەمین و ئەوپەڕی سەروەرـی ژیانی خۆیەتی، و ئازادە لە دیاریکردنی چارەنووسی هەموو وردەکارییەکانی. لە کۆمەڵگەی بەرخۆری و مەسرەفگەرای ئەمڕۆدا، بەتەنیا لەسەرمان پێویست نیە لەنێوان بەرهەمەکاندا هەڵبژێرین: داوای ئەوەمان لێدەکرێت هەموو ژیانمان وەک پێکهاتەیەکی گەورەی بڕیار و بژاردەکان ببینین.\nبۆ نموونە، لە میانەی گەشتێکی شەمەندەفەردا، چەندین جار ئەوەم بە بیرداهێنرایەوە کە من ئازادم بمەوێت چی لە ژیانم بکەم. ڕیکلامێک بۆ زانکۆیەک هانیدام "ببە بەوەی دەتەوێت ببیت". کۆمپانییەکی بیرە، زۆریلێکردم "خۆت بە". کۆمپانیایەکی گەشتیاری ئامۆژگاری ئەوەی دەکرد، "ژیان – ئێستا حیجزی بکە". لەسەر بەرگی گۆڤاری کۆزمۆپۆلیتان [نوسراوە]: "ببە بە خۆت – بەڵام خۆیەک کە دانەیەکی باشتر بێت". کاتێک لە ئامێری چەیس مانهاتن پارەم ڕادەکێشا، شاشەی ئامێرەکە پێی وتم: "بژاردەکەت. ئەوەیە بە دوایەوەیت". تەنانەت لە وڵاتە پاش-کۆمۆنیستیەکانیشدا، ڕیکلامەکان پێمان دەڵێن کە دەبێت بێوچان لە بڕیارداندا بین چی جۆرە ژیانێک بژین. لە سلۆڤینیادا کۆمپانییەکی جلووبەرگی ژێکراس، تەختەیەکی گەورەی ریکلامی هەڵواسیوە و دەپرسێت، "ئەمڕۆکە، چی جۆرە ژنێکت دەوێت؟" کۆمپانیایەکی تەلەفوونی بولگاریی لۆگۆی "ئەمە دەنگی تۆیە" بەکاردێنێت؛ و هاوتا کراوتییکەی وشەی پیرۆزی "خۆت بە" دووبارە دەکاتەوە!\nوا پێدەچێت ببیت بە خۆی ئەرکێکی ئاسان نەبێت. سەیرکردنێکی خێرای لیستی پڕفرۆشترینەکان، ئەوە دەخاتەڕوو کە خەڵکی کات و پارەیەکی زۆر خەرج دەکەن فێربن چۆن ببن بە خۆیان. (بیرکردنەوەکانت بگۆڕە: خۆت بگۆڕە)؛ (تۆ: نامیلکەی خاوەنەکەی)؛ (ئێستا تواناییەکانت بدۆزەرەوە)؛ (دووبارە پێگەی خۆت دابرێژەرەوە) – هەریەکەیان ستراتیژییەکی نوێ بۆ پێناسەکردنەوەی تەواوی ژیانی یەکێک پێشکەشدەکات. سایتە ئەنتەرنێتییە ئەستێرەناسییەکان ڕیکلام بۆ تێڕوانینی خۆڕایی بۆناو "تۆی ڕاستەقینە" دەکەن؛ ڕیکلامی تەلەڤیزیۆن هانی سەرلەنوێ درووستکردنەوەی تەواوەتی جەستە دەدەن؛ و لە هەموو بوارێکی ژیانی تایبەت و گشتیدا چەندین ڕاهێنەر ئامادەن بۆ ئەوەی یارمەتی کەسێک بدەن لەبەدەستهێنانی شێوە ژیانێکی ئایدیالدا.\nسەرەڕای ئەوە، هەموو ئەم ئامۆژگارییانە زەرووریانە دڵکامی و ڕەزامەندی بەدوای خۆیاندا ناهێنن؛ بەڵکو، لە واقیعدا دەتوانن دڵەڕاوکێ و نیگەرانی و نادڵنیی کەسەکە زیاد بکەن.\nجێنیفەر نیلسن، بەڕێوەبەری نوسینی گۆڤارێک، بڕیاریدا هەوڵی چارەسەرکردنی هەموو کێشەکانی ژیانی بدات، بە تەنیا بەکارهێنانی ئەو ئامۆژگارییانەی کە چەندان جۆری جۆراوجۆری کتێبەکانی گەشەپێدانی-مرۆیی پێشکەشی دەکەن و بەڵێنی یارمەتیدانی ئەو دەدەن لە دۆزینەوەی بەختەوەری و بەدیهێنانی ئاواتەکاندا. لە کتێبەکەیدا (لە پراکتیکدا لە هەموو ڕوویەکەوە کامڵ)، نیلسن باس لەوە دەکات چۆن دوای دوو ساڵ لە شوێنکەوتنی ئەو ئامۆژگارییانەدا لەسەر چۆنیەتیی کێش‌دابەزاندن و لە گێژاو و هەڕەمەکی‌داماڵینـی ماڵەکەی و بوون بە باوان و هاوسەرێکی باشتر و دۆزینەوەی هێمنی زیاتر بە شێوەیەکی گشتی لە وجوودیدا، بووە مایەی دووچاربوونی بە ترس‌وخۆفێکی و تۆقینێکی جدیی. خۆی دەبینییەوە کەمتر کامەرانە، نەک ئەوەی بە پێچەوانە بێت. نەک هەر ئەوەی ئەو هەموو هەوڵەی لە گەشەپێدانی-خۆیدا هەموو کاتەکەی بردبوو، بەڵکو ئەو دڵخۆش نەبوو و چێژی لەوە نەدەبینی کە بەدەستی هێنابوو: چێشتخانەیەکی بێ‌پەڵە و سێ ژەمی نانی لە ماڵدالێنراو لە هەر ڕۆژێکدا و کارامەیی لە پەیوەندیگرتندا کە خۆی فێرکردبوو. تەنانەت ئەو کێشەی کە لە ڕێگەی ڕاهێنانی تاقەتپڕوکێنەوە دایبەزاندبوو لە چەند مانگێکی کەمدا درووستدەبووەوە. کاتێک کە هەمووی تەواو بوو، نیسلین باسی لە هۆکاری ئەوە کرد بۆچی پێی‌وابوو خەلک شوێنی ئەم کتێبانە دەکەون وەک لەوەی بە گوێرەی خۆیان شتەکان بگۆڕن: "لەو باوەڕەدام، هەست دەکەین بەرپرسیارین لە زۆر شتی ژیانماندا. ئیش و منداڵ و بەرپرسیارێتیی هاوسەرێتی هەیە. گەر بگەڕێیتەوە بۆ کەسێک پێت بڵێت چێ بکەیت، ئاوا ئاسوودەتر و خۆشترە".\nچۆنە کە لە جیهانی گەشەسەندوودا ئەم زیادبوونە لە بژاردەدا کە گوایە دەبووایە ژیانمان ڕێکوپێک و کامڵ بکات، بەرەو قایلبوون و بەدیهاتن زیاتر ناڕوات بەڵکو دڵەڕاوکێی زیاتر و زیاتر هەستکردن بە دەستەوەستانی و تاوانی بەدواوە دەبێت؟ هەروەها بۆچی بۆ ئەوەی ئەم دڵەڕاوکێییە بڕەوێنرێتەوە خەلکی ڕەزاین شوێن پارچە ئامۆژگاری هەڕەمەکییانەی خەلکانی بەبازاڕکردن یا بورجەکان بکەون و تێبینییەکان لەسەر جوانی لە پیشەسازی جوانکارییەوە وەربگرن و لە لایەن خەمڵاندنە ئابوورییەکانی ڕاوێژکارە داراییەکانەوە ڕێنوێنی بکرێن و ئامۆژگارییەکانی پەیوەندییەگرتن لە نوسەرانی کتێبە گەشەپێدانە-خودییەکان وەربگرن؟ بە ئاماژەدان بەوەی کە خەلكی زیاتر و زیاتر گوێڕایەڵی ئەم بەناو پسپۆڕانە دەبێت، وادەردەکەوێت کە ئێمە لە واقیعدا زۆر تامەزرۆ بین بۆ ئەوەی ئەم بارگرانییەی بژاردەمان لەسەر لابچێت.\nخەڵک دەکەونە داوی بازنەیەکی دزێوی داخراوەوە، کاتێک هەوڵ دەدەن ژیانیان لە ڕێی یارمەتی ئەم پسپۆرانەوە گەشەپێبدەن. بۆ نموونە، هەندێک لە دەروونشیکارەکان سەرنجی جۆرێکی تایبەتی رەفتاریان داوە لە نێو شوێنکەوتوانی ماڵپەڕی "FLYlady.com" تایبەت بە گەشەپێدانی-خود. (FLY بە واتای "لە دواجاردا خۆتت خۆشدەوێت")، کە خوێنەرەکانی هاندەدرێن بۆ ئەوەی دەفتەرێکی ئەرکە ڕۆژانەییەکانیان لای خۆیان بهێڵنەوە و شوێنی ئامۆژگارییە وردەکارییەکان بکەون بۆ ئەوەی چۆن فەزاکەیان و لەشیان و هەستەکانیان و پەیوەندییەکانیان، لە هەڕەمەکێتی‌داماڵن. بەکارهێنەرانی سایتەکە دێنە لای دەروونشیکارەکان گازندەی ئەوە دەکەن کە بە بەردەوامی شکست دێنن لە بەدیهێنانی ئەو ئەرکەکانەی دایان ناوە یا ئەوەی لیستی ئەو ئەرکەکانەی دەیانەوێت بە تەواوی ئەنجامی بدەن گەورەتر و گەورەتر دەبێتەوە. هەندێکیان تەنانەت وا ڕەفتار دەکەن وەک بڵێی تەواوی ژیانیان لسیتێک بووبێت لەو دەستکەوتانەی دەبوایە بەدیانبهێنایە: کار لەسەر ئەرک و فەرمانێکی تایبەت و لەدەستدانی بڕێکی دیاریکراوی کێش و هاوسەرگیریکردن لە تەمەنێکی دیاریکراودا و منداڵ خستنەوە و بنیادنانی ماڵێکی تەواو. لەگەڵ ئەوەشدا گازندەی بێتوانای خۆیان، هەرچەندە خۆ-دنەدەرانەش بێت، وا پیدەچێت جۆرە خۆشییەکی خۆی بە دواوەبێت.\nئەم فۆرمانەی خۆ-ئەشکەنجەدان دەستە خوشکی هەوڵەکانی وێڵبوونە بە دوای هەرە نوێترین فۆرمەکانی چێژبینیندا. ئایدۆلۆژیای پاش-پیشەسازی سەرمایەداری تەقەلای دەدا وەک کەسێک کە چێژبین بۆی بێسنوورە، مامەڵە لەگەڵ تاکەکەسەکاندا بکات. تاکەکەس وەک کەسێک دەنەخشێنرێت کە دەتوانێت بێکۆتا سنوورەکانی خۆشیبینین پاڵپێوە بنێت و هەروەها بەبەردەوامی ئارەزووە لە فراوانبوو و هەر چەکەرەسەندووەکانی بەدیبهێنێت و قایل بکات. سەرەڕای ئەوە، پارادۆکسانە، زۆر کەس قایلبوون و بەدیهاتن لە کۆمەڵگەیەکی لە ڕوواڵەت بێ سنووربەندیدا نادۆزنەوە؛ و زۆرجار لە جیاتی ئەوە لادەنە سەر ڕێچکەی خۆ-وێرانکردن. بەکارهێنان و مەسرەفکردنی بەرپێنەگیراو وادەکات خەڵکی بەرەو مەسرەفکردنی خۆیان بەرێت، لە ڕێی زیان گەیاندن بە خۆیانەوە و خۆ-وشکردنەوە و خۆبرسیکردن و ئاڵوودەبوون، کە هەرە دیارترین فۆرمەکانن.\nکاتێک قەیرانە هەنووکەییەکەی ساڵی ٢٠٠٨ دەستیپێکرد، وا پێدەچوو لە دەستپێکدا وەک بڵێی خۆگرتنەوە شوێنی بژاردە و ناسۆری شوێنی بەختەوەری و ئارەزووی فیگەرێکی دەسەڵاتدار، بۆ ئەوەی بەرپسیاری هەڵبگرێت و شتەکان بخاتەوە شوێنی خۆی، شوێنی ئازادی تاکەکەسی، گرتبێتەوە. کەواسوورەکانی بەر لەشکری وەک فاینانشاڵ تایمز، وتارگەلێکیان لەسەر دۆخە ئابوورییە خەمناکەکە، لە ژێر مانشێتانێکی وەک "سبەینێیەکی قەرزکراو"؛ "ساتەوەختی [قەرز]دانەوە"؛ "ۆڵستریت خەمەکانی دەڕەوێنێتەوە"، بڵاوکردبۆیەوە. شیکارییەک بۆ کۆمەڵگە بە شێوەیەکی گشتی بە بانگکردن بۆ بەبیردا هێنانەوەی واقیع، "دابڕانێکی تەواوەتی"، دەستیپێکرد. دەوترا "هەستێکی نائەقڵانی" باڵی بەسەر هەموو شتێکدا کێشابوو. تەنانەت لە وتارە هونەرییەکانیشدا وادەردەکەوت گوتارێکی نوێی قەدەرگەرایی لە سەرهەڵداندا بێت. بە گەڕانەوە بۆ سەر "سەروەری باڵانس و هارمۆنی"، "دەنگی داهاتوو" یا "گۆرانییەکانی سادەیبوون"، وەڵامی پرسیاری "چۆن لە کۆتای 'شارستانیەت'دا زیندوو بمێنینەوە" دەدرایەوە. بەڵام هەر لەگەڵ دەرکەوتنی ترووسکەیەکی هیوادا کە قەیرانەکە لەوانەیە بە مانای داڕمانی ئابووری تەواوەتی نەیەت، ئایدیای بژرادە سەر لەنوێ وەک ئامڕازێکی بەهێزی ئایدۆلۆژی کۆمەڵگەی بەرخۆری و بەکاربەریی دەرکەوتەوە. ئەمجارەیان بە دەوری مشتومڕی ئەوەدا دەخولایە ئایا خۆشگوزەرانی هەر بەڕاستی بەختەوری زیاد دەکات و ئایا بەرخۆری دیار و لەبەرچاوان باشترین ڕیگا بێت بۆ ئەوەی خەڵکی کاتە بەتاڵەکانیانی پێ بەسەربەرن. بەڵام خودی ئەم ئایدیایانە لەسەر ژیانی ساکارکراو لە نوسخەیەیکی دیکەی بژاردە هەڵکێشرا و ئاخنرایە ناوییەوە. بەکاربەر دەبوو ئەوە هەڵبژێرێت کە هەڵنەبژێرێت و زۆر جار دەبوو پارە بدات بەو ئامۆژگارییانەی لەسەر ئەنجامدانی ئەمە بوون. هەروا بە سادەیی فڕێدانی شتەکان یان بەخشینی بە کەسێکی تر هەڵبژاردەیەک نەبوو: پێویستی بە ئامۆژگاری هەبوو بۆ ئەوەی چۆن ئەمە بکرێت.\nسەرەڕای ئەوە، وەرچەرخان لە هەستکرن بە خۆشگوزەرانی و هەبووونیدا، لە شەو و ڕۆژێکدا ڕووینەداوە. بەو شێوەیە نەبووە خەلک ڕۆژێک لە پڕێکدا هەڵسابن و ژیانیان بە جۆرێکی جیاواز بینیبێت. تۆوی قەیرانی ئابوورییە داتەپیوەکە لە سەردەمێکی زۆر کۆنتردا ڕوویداوە. بە هەمان شێوە، خەمۆکی لەبارەی بەئایدۆلۆژیای بژاردەدا تەنیوەتە ناو سەردەمانیكی زۆری و زەبەندی گەورەترەوە، هەر وەک لە دڵەڕاوکێ و نادڵنیایی بەرچاو و ئاشکرای ماوەی دەیەی دوایی سەرمایەداری پاش-پیشەسازیدا دیارە. ئەوە بە نزیکەیی وەک ئەوەیە قەیرانەکە بەدیهاتنی ئارەزووی نواندبێتەوە؛ و تەنیا بە نیوەناچڵی هەندێک سنووربەندی و کۆتی بۆ هەڵتۆقانی ئەو بژاردەیەی کە لە ساڵانی زیاتر دارا و هەبوویتردا بەردەست بووە، و هەروەها ئەو ئاوەڵابوونە لەو فشارەی بەدوای خۆیدا درووستی کردووە، هێناوەتەپێش. تەنانەت قەیرانەکە، لە هەندێک ڕووەوە، فۆرمێکی هێورکەرەوەی سەیری چێژبینینی بەدوایخۆیدا هێناوە، تیایدا ئارەزوو بۆ سنووردارکردنی هەندێک دەستبڵاوی – یاخود، بۆ سنووردارکردنی فرەیی ئیمکانەکان کە هەبوویی دەیخستە بەردەست – ماوەیەکی زۆر بوو هەستی پێدەکرا، بەڵام تەنها بە نیوە ناچڵی بەدیهێنرابوو. ڕؤژنامەی نیۆرک تایمز، ئەم ڕەوشە کۆتوبەندکارەی لەڕێی خستنەڕووی ڕێگەیەکی بچووکراوەی کەمتێچوو بۆ ئاهەنگێڕانی پشووەکان، لە وتارێکدا لە ژێر ناونیشانی "ئێمە ئیتر وەک ئەوەی ساڵی ١٩٢٩ بێت ئاهەنگ دەگێڕین"، بەرجەستەکرد. وتارەکە پیشنیاری ئەوەی دەکرد چۆن خەڵکی دەتوانن ئێوارەخوانێکی سادە لەسەر بودجەیەکی خاکەڕایانە لە ناوەڕاستی قەیرانێکدا ڕێک بخەن. کەسێکی دیاری کۆمەڵایەتی کە لە وتارەکەدا هێنرابوویە بەرباس ڕای وابوو:"تاکە شت دەربارەی داڕمانە [ئابوورییە]کە، ئەوەی فشارەکە لاببرێت... ئەوە وا دەکات کە هەموو ئەو شتانەی کە گرنگ نین وەلاوە بنێیت و سەرنجی بخەیتە سەر ئەوانەی کە: هاوڕێ و خێزان پێکەوەبوونە". سەرەڕای ئەوە خانەخوێیان میواندارییەکە هەستیان بەوە دەکرد پێویستیان بەوەیە ڕاوێژکارێک بە کرێ بگرن بۆ ئەوەی پێیان بڵێت چۆن لە کاتی قەیراندا کات بەسەربەرن. ڕاڕاییەکی بەرچاو هەبوو لە خواستەکانیاندا بۆ ئەوەی دەستبەرداری وروژمی بەکاربەری و بەرخۆری ببن. لەوانەیە ویستبێتیان بژاردەکانیان سنوردار بکەن، بەڵام بە ڕ ادەیەکی زۆر نا و دەیانویست کەسێکی تر ئەو ئەرکەیان بۆ ئەنجام بدات.\nئەوە پرسیارەی لێرەدا دەبێت لێیوردبینەوە، بە سادەیی ئەوە نیە خەلک بۆ بازاڕی دەکەن و شت دەکڕن یان چۆن بیر لە ژیانیان دەکەنەوە، بەڵکو ئەوەیە بۆچی ئایدیای بژاردە لە ئامێز دەگرن و چی لەدەستدەدەن و بەدەستدێنن لەڕێیەوە. لەوانەیە خەڵک نیگەرانی هەڕەشەی تیرۆریستی یا ڤایرۆسە نوێکان یا کارەساتە ژینگەییەکان بن، بەڵام زۆربەی گەورەترین نیگەرانیان دەربارەی باشی و تەندرووستی ژیانی تایبەتیانە: کارەکانیان، پەیوەندییەکانیان، داراییەکانیان، پێگەیان لە جڤاتەکەدا، مانا ژیانیان یا ئەو میراسەی بەجێی دێڵن. هەموو ئەمانە دەرهەق بە بژاردەکانە. هەروەها چونکە ئێمە لە تەقەلای کەماڵداین نەک هەر لێرە و لە ئێستادا، بەڵکو لە داهاتووشدا، بژاردەکان زۆر قورستریش دەبن هەڵیانبژێرین. بژاردە هەستێکی زۆر گەورەی بەرپرسیارێتی دێنێتە کایەوە؛ و ئەمە دەئاڵێت لە ترس و لە شکست و هەست بە گونا‌هـ و دڵەڕاوکێی ئەوەی کە پەشیمانی بەدواوە دەبێت گەر بژاردەیەکی هەڵە هەڵبژێرین.\nڕیچارد سێنێت‌ـی کۆمەڵناس ئاماژە بەوە دەکات:\nیەکێک لە هەرە بەکارهێنانە کۆنەکانی وشەی "ستەمکاری" لە بیری سیاسیدا هاوواتایە لەگەڵ سەروەرێتیدا. کاتێک هەموو مژارەکان ئاڕاستەی پرەنسیپ یا ئەقلانیەتێکی هاوبەش و سەروەر دەکرێت، ئەوا ئەو پرەنسیپە تەحەکووم و جەور و ستەم دەکات بە ژیانی ڕۆژانەی ئەو کۆمەڵگەیە ... دامەزراوەیەک دەتوانێت وەک تاکە ئاخێزی دەسەلات حوکم بکات؛ باوەڕێک دەتوانێت وەک تاکە ستانداردێک بۆ پێوانەکردنی واقیع ئەرکداربێت.\nلە چەند دەیەی ڕابردوودا ئایدیای بژرادە، وەک ئەوەی لە تیۆری بژرادەی ئەقلانیدا خراوەتەڕوو، لە وڵاتە گەشەسەندووەکاندا بۆتە یەکێک لەو ئایدیا ستەمکارانە.\nتیۆری بژرادەی ئەقلانی پیشگریمانەی ئەوە دەکات خەڵک بیردەکەنەوە پێش ئەوەی بجووڵێنەوە و هەمیشە بەدوای ئەوەوەن کە سوود و قازانجەکانیان زۆر بکەن و باجی هەر دۆخێکیش کەمبکەنەوە. بۆیە خەڵک، بە گوێرەی ڕەوشە باڵادەستەکان و زانیاریی پێدراوی پێویست، هەمیشە ئەو هەڵبژاردەیە هەڵدەبژێرن کە باشترینە و زۆرترین سوودی هەیە بۆیان. لەگەڵ ئەوەدا، ڕەخنەگرانی تیۆری بژرادەی ئەقلانی، ئەوەیان خستۆتەڕوو کە خەڵک هەمیشە بە گوێرەی سوود و بەرژەوەندییەکانیان ناجووڵێنەوە تەنانەت ئەو کاتەشەی بزانن کە بەرژەوەندییەکانیان چین. لەمڕووەوە، چەندین نموونە هەن کە خەلک بەشێویەکی خێرخوازانە و خۆنەویستانە وەک لەسەر ئەساسی پەرژوەندیخوازییەکی پەتی ڕەفتار دەنوێنن. بەهەمان شێوە دەروونشیکاری ئەوەی پیشانداوە کە زۆرجار خەڵک بەشێوەیەک ڕەفتار دەکەن کە چێژبینینەکانیان زیاد ناکات و ئازارەکانیان کەم ناکاتەوە و تەنانەت هەندێک جاریش خۆشییەکی سەمەرە لە جووڵانەوە لە دژی باشی و تەندرووستی خۆیان وەردەگرن. تەنانەت گەر خەڵک زانیاری پێویستیان هەبێت بۆ ئەوەی باشترین بژاردە هەڵبژێرن، بڕیارەکانیان بە چڕی دەکەوێتە ژێر فاکتەری دەرەکی وەک کەسانی دیکە، یا فاکتەری ناوەکی وەک ئارەزوو و داخوازە نەستییەکانیان.\nلە کۆمەڵگەی ئەمڕۆدا، کە بژاردە و ئایدیا ئەوەی کە هەمیشە بژاردە لە بەرژەوەندی کەسەکەیە وەک شتێکی شکۆدار پیشاندەدات، کێشەکە هەر تەنیا ئەو پێوانەی هەبوونی بژاردە نیە بەڵکو ئەو ڕەفتارەیە کە لێوەی بژاردە پیشاندەدرێت. بژاردەکانی ژیان بە هەمان پێوەرەکانی بژاردەکانی بەرکاربەر باسی لێوەدەکرێت: ئێمە ئەرکدار کراوین ژیانی "ڕاست"، هەروەک چۆن جۆری دروستی نەخشی دیوارێک یا قژوشککەرەوەیەک دەدۆزینەوە، بدۆزینەوە. کەلتوری ئامۆژگاری ئەمڕۆکە وا‌دەیخاتەڕوو کە گەڕان بەدوای هاوسەرێکدا بەهیچ شێوەیەک جیاواز نەبێت لە گەڕان بە دوای ئوتومبێلێکدا: پێویستە یەکەمجار هەموو باشی و خراپییەکانی لێکبدەینەوە، دواتر دەبێت گرێبەستێکی پێش هاوسەرگیری فەراهەم بکەین و شتەکان راستبکەینەوە گەر بەلادا چوون و لە کۆتایشدا مۆدێلە کۆنەکان بە نوێیەکان بگۆڕینەوە، پێش ئەوەی دواجار لە هەموو خۆتەرخانکردنە بێزارکەرەکان ماندوو بین و بڕیار بدەین بچین بەلای ڕێکەوتنێکی کرێگرتەیی کاتیانەدا.\nبابەتی بژاردە لە پێش هەموواندا مەراق و جێبایەخی چینەکانی ناوەڕاستە لە وڵاتە گەشەسەندووەکاندا. سەرەڕای ئەوە، تەنانەت لە وڵاتە هەژارەکانیشدا زۆرێک بە قووڵێ گیرۆدەی لێکدژییە ناوەکییەکانی ئایدۆلۆژیای بژاردە بوون. گوایە ئێستا ئازادن هەرچییەکیان بوێت لە ژیانیانی بکەن، لە واقیعدا دووچاری چەندین ڕێگری بێهەژمار دەبنەوە. وا مامەڵە لەگەڵ خەلکدا دەکرێت وەک بڵێیت لە پێگەیەکدان وەک کارێکی هونەری بەسەر ژیانیاندا بێنن و لەسەر خواستی هەموو تووخمەکانی ڕەنگڕێژ بکەن. هاندەدرێن وا بجووڵێنەوە وەک بڵێی لە جیهانێکی ئایدیالدا دەژین و وەک بڵێی ئەو بژاردانەی هەڵی دەبژێرن دەتوانرێت پێچەوانە بکرێتەوە، لە کاتێکدا واقیعەکە دۆخە ئابوورییەکانیانە کە ڕێگریان لێدەکات بە هەر شێوەیەک ئازادیی بژاردەیان هەبێت و یەک بڕیاری هەڵە دەکرێت دەرئەنجامێکی کارەساتباری بەدواوە بێت. تەنانەت لە وڵاتە دەوڵەمەندەکانیشدا خەڵکانی هەژار توانایی ئەوەیان نیە سوود لە بژاردەکان وەربگرن کە خراوەتەڕوو بۆیان. بۆ نموونە، لە وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکادا، بوارێکی فراوانی چارەسەرکردن و تەکەنۆلۆژیا هەیە بۆ ئەوەی لێی هەڵبژێردرێت گەر تۆ بیمەی تەندرووستیت هەبێت و بتوانیت تێچووەکەی بدەیت. بەڵام بەبێ چاودێریی تەندرووستی گشتی خەلکی هەژار ناتوانن تەنانەت سەرەتاییترین چارەسەرەکانیش هەڵبژێرن. تەنانەت بۆ ئەو کەسانەشی کە پارە کێشەیەک نیە، بژاردە دەکرێت بارگرانییەک و سەرچاوی سەرلێتێکچوون بێت: لە لایەکەوە، دواهەمین لێکۆڵینەوە زانستییەکان پێیان دەڵێت جینەکانیان پێشوەختە دیاریکردووە تووشی چی نەخۆش دەبن و چەندێک دەژین؛ لە لایەکی دیکەوە، وایان لێکراوە هەست بە بەرپرسیارێتی بکەن بەرامبەر تەندرووستی خۆیان لەڕێی بژاردەکانی شێوازی ژیانکردنیانەوە. ئامانجی ئەم کتێبە، پشکینینی ئەوەیە چۆن ئایدیای هەڵبژاردنی ئەوەی لەگەڵ کێدا بین و فەرمانی "ببە بە خۆت" دەستیان کردووە بەوەی لە دژی خۆمان بجووڵێنەوە و زیاتر نیگەران و دڵەڕاوکێیان و چاوچنکۆیان کردووین وەک لەوەی ئازادی زیاترمان پێ ببەخشن. بە گوێرەی فەیلەسووفی فەرەنسی لویس ئاڵتۆسێر، لە خۆگرتنی ئایدۆلۆژیا بژاردە لە لایەن "سەرمایەداری پاش-پیشەسازیـیەوە هەروا ڕێکەوتێک نیە بەڵکو هۆکارێکی توانای‌بەخشە پێی تا باڵادەستییەکەی هەتاهەتایی بکاتەوە". بەلای ئاڵتۆسێرەوە کێشەکە ئەوەیە ئێمە سەرنجی ئەو فۆرمانە نادەین کە لێوەی ژیانمان بوونیاد نراوە. کۆمەڵگە وەک شتێکی ڕوون و ئاشکرا ، وەک شتێکی پێدراو و بە نزیکەیی سرووشتی، کاردەکات. بۆ ئەوەی لە فەرمانە شاراوەکانی و کۆدەکانی بوونی و ئەو پێداویستییە نهێنییەی کە فەیلەسووفان بە 'ئایدۆلۆژیاکان' ناوزەدی دەکەن، تێبگەین، دەبێت پەچەی ڕوونی و ئاشکراو و پێدراوێتی لابەرین. تەنها ئەو وەختە ئێدی سەرنجی ئەو لۆژیکە سەیر و سەمەرە بەڵام لە هەمان کاتدا زۆر ڕێکخراوەکەی دەدەین کە بێ‌بیرکردنەوە لە ژیانی ڕۆژانەماندا گوێڕایەڵیین. لەوانەیە هەست بکەین خۆمان بەرهەڵستی "کۆمەڵگە" و "ئەمری واقیع"ین: سەرەڕای ئەوە، بە شێوەیەکی پارادۆکس و لێکدژانە، بۆ ئەوەی ئایدۆلۆژیایەک زیندووبمێنێتەوە پێویست ناکات خەلک چالاکانە پشتگیری لێبکەن یان باوەڕیان پێی بێت. شتە گرنگ و بنچینەییەکە ئەوەیە خەڵک بێ‌باوەڕییەکەیان پێی دەرنەبڕن. بەلای ئەوانەوە بۆ ملکەچپێکردنی زۆرینە، هەموو ئەوەی گرنگە باوەڕییانە بەوەی ڕاستبێت کە زۆربەی ئەوانەی لە دەوریانن باوەڕییان پێیەتی. لەبەرئەوە ئایدۆلۆژیاکان لەسەر "باوەڕی بە باوەڕی ئەوانی دیکە" دەبووژێنەوە.\nڕەنگە بەرچاوترین نموونە ئەمە لە ڕژێمە کۆمۆنیستییەکانی پێشوودا بێت، کە تیایدا زۆربەی خەڵک بە تەواوتی باوەڕی بە ئایدۆلۆژیای سەردەست نەبوو. هاوڵاتییەکان بەم جۆرە بەهانەیان دەهێنایەوە و خۆیان قایل دەکرد: "باوەڕم بە حیزب [ـی کۆمۆنیست] نیە، بەڵام زۆرێک هەن، زۆر زیاتر لە هەژمار و بەهێزتر لە من و ئەوانەی وەک منن (و نەک هەر تەنیا بەڕێوەبەرانی حیزب) کە باوەڕیان پێیەتی، بۆیە منیش لە سەر هێڵەکە دەمێنمەوە." (لە ئێستادا وادەردەکەوێت کە لە ڕاستیدا تەنانەت زۆرێک لە بەڕێوەبەرانی حیزبیش باوەڕی ڕاستەقینەیان نەبوو بە کۆمۆنیزم. زۆر بە قووڵی گوومانیان لەوە کەسانە بوو کە دەگەڕانەوە سەر ئیشەکانی دامەزرێنەرانی سۆسیالیزم و مارکس و ئەنگڵز.) لە کۆتاییدا ئەوەی کۆمەڵگەی پێکەوە ڕاگرتووە باوەڕێک بوو بەو ئەویترە وەهمیانەی کە گووایە باوەڕیان هەبووە، و بەمشیوەیە باوەڕەکەیان بەهێزکرد و گووڕیان داوەتێ.\nئەم لۆژیکەی باوەڕ بەسەر ئایدیا بژاردەدا جێبەجێ دەکرێت. لەوانەیە وا بیرنەکەینەوە کە بژرادەکانمان بێسنوورن، یا ئەوەی کە ئێمە بە تەواوەتی قابیلیەتی هەیە لە خەسڵەتگیرکردن دیاریکردنی ئاڕاستەی ژیانمان و درووستکردنی خۆمان بەهەر شێوەیەک کە خۆمان بمانەوێت، بەڵکو ئێمە باوەڕ دەکەین کە کەسێکی تر باوەڕی بەم ئایدیایانە هەیە و بۆیە ئێمە بێ‌باوڕییەکەمان پێی دەرنابڕین. هەموو ئەوەی پێویستە بۆ ئەوەی ئایدۆلۆژیای بژاردە لە کۆمەڵگەی پاش-پیشەسازیدا وەها هێزێکی هەبێت، ئەوەیە خەڵک بێ‌باوەڕییەکانیان پێی بۆ خۆیان بهێڵنەوە.\nلە پرۆسەی هەستی گوناهـ لەبارەی ئەوەی ئێمە کێین و بەردەوام کاربکەین بۆ ئەوەی خۆمان "بەرەوپێش بەرین"، ئێمە ئەو تێڕوانینەی زەروورە بۆ هێنانە ئارای هەر گۆڕانێکی کۆمەڵایەتی لە دەست دەدەین. بە کارکردنی بێوچان لەسەر خۆ-گەشەپێدان وزە و توانایی بەشداریکردن لە هەرگۆڕانێکی کۆمەڵایەتی لە دەست دەدەین و بەردەوام هەست بە دڵەڕاوکێ و نیگەرانی دەکەین بەوەی ئێمە بە جۆرێک شکست دەهێنین.\nگەر بمانەوەێ ئەم دڵەڕاوکێیە بڕەوێنینەوە، دەبێت تێبگەین لە سەرەتاوە چۆن ڕوویدا و چۆن کار دەکات. هەروەها گەر بە هیوای گۆڕانی شێوەی کارکردی کۆمەڵگە بین، ئەوا دەبێت دان بەوەدا بنێین کە بەدیل و جێگرەوە هەیە بۆ ستەمکاری بژاردە، کە ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینێت لە ئایدۆلۆژیای سەرمایەداری دوایندا. لە جیاتی پیاهەڵدان بە بە بژاردە ئەقلانییەکاندا، دەبێت ئێمە سەرنج بخەینە سەر ئەوەی چۆن بژاردەکان زۆر جار لە ئاستی نەستدا هەڵدەبژێردرێن و چۆن کۆمەڵگە لە ئاستێکی زەبەندا کاریان تێدەکات.\nلە سەردەمانی قەیرانی ئابوورییدا پرسگەلێکی دیکە سەرهەلدەدەن. چۆن لە بژاردە لە هەژمار نەهاتووی ئازادەوە بچینە سەر بژاردەی لەڕادەبەدەر سنووردار؟ چۆن لە باوەڕی بەوەی هەموو شتێک موومکینە بگوازینەوە بۆ باوەڕی بەوەی ئیتر هیچ شتێک موومکین نیە؟ چۆن دەتوانین ئەو بەڵێنە لەبیربکەین و ڕووبەڕووی واقیع ببینەوە؟ ئەم پرسیارانە دەمان‌بەنە دەووروخوولی لۆژیکی قورسی لەدەستدانـەوە. لە جیهانی گەشەسەندوودا، ئەم چەند دەیەی دوای وەهمی ئێستایەکی هەتاهەتایی درووستکردووە: ڕابردوو هیچ کێشە نیە، و داهاتووش هی خۆمانە درووستی بکەین. لە ناوەڕاستی ئەمەدا واقیعی لەدەستدان داخراوە و کوێربۆتەوە. بڕیارەکان زیاتر قورستربوون بدرێن کاتێک یەکێک وەک سەروەری چارەنووسی خۆی و تەندرووستی خۆی و ئەوانەشی کە لە نزیکین، بۆ نموونە منداڵەکانی، سەیربکرێت. هەستی پەشیمانی بەهۆی بڕیارێک کە یەکێک داوێتی و ترس لە کردنی هەڵەیەکی دیکە، دەکرێت ببێتە شتێکی بەرگەنەگیراو. بۆ ئەوەی خۆ بەدووربگیرێت لە لەدەستدان و پەشیمانی و دڵەڕاوکێیەکی تەشەنەسەندوو، هەوڵی ئەوە دەدرێت ریسک و سەرکێشییەکان بگەینرێتە کەمترین ئاست یا بەلای کەمە وای لێبکرێت پێشبینی‌بکرێن. کۆمەڵگەیەک کە بە بژاردەدا هەوڵدەدات پشت بە ئایدیای ئەوە دەبەستێت کە ئێمە دەبێت بەر بە هەموو ریسکەکان بگرین یا لانی کەم پێشبینیان بکەین.\nقەیران دەکرێت بە دەقیقی وەک ئەو چرکەساتە پێناسە بکرێت کە ئێمە کۆنترۆل و جڵەو لەدەست دەدەین – چرکەساتێک تیایدا ئەو جیهانەی دەیناسین تێکدەچێت و ڕووبەڕووی نەزانراو دەبینەوە. دەرئەنجامەکەی هەرچییەک بێت بۆ کۆمەڵگە و بۆ تاکەکەس، وەها قەیرانێک لەوانەیە چرکەساتێک بێت بۆ دووبارە-خەمڵاندنەوەی ئەوەی لە هەقیقەتدا جێی بایەخە. بۆ ئەوەی بپارێزیت دەبێت ئارەزوو بکەیت بە قوربانی – یاخود لانی کەم دوای بخەیت و بیخەیتە لاوە. تا ئەم دواییانە، کۆمەڵگەی بژاردە ڕەواجی بە تێرکردنی ڕاستەوخۆ دەدا و فێری ئەوەی دەکردین لە هێچ شتێک نەسڵەمینەوە.\nبەڵام تەنانەت لە ناوەڕاستی پرۆسەکەدا، خەڵکی سنووری نوێی قەدەغەیان درووستکردووە، بۆ ئەوەی ئارەزووەکانیان بە زیندوویی بهێڵنەوە: قەدەغەی نوێی تایبەت بە خۆیانیان داهێناوە بۆ ئەوەی ڕامی فشاری و پاڵپێوەنانی کۆمەڵگە بۆ ئەوەی چێژوەرگرن، بگرن. لەبەر ئەمەیە ناکۆکم لەگەڵ ئەو تیۆرسیانانەی کە پێیان وایە لە کۆمەڵگەیەکی بێ هیچ سنووربەندیەکدا دەژین. جیاوازییەک هەیە لە نێوان کۆمەڵگەیەک کە هیچ سنووربەندیەکی تیا نیە لەگەڵ ئایدۆلۆژیایەک کە وێنا و نەخشی کۆمەڵگەیەک دەکات کە بێ سنووربەندی بێت. لە کاتێکدا ئایدۆلۆژیای ئێستاکە، وەک ئەوەی لە میدیادا دەنوێردرێتەوە، کاری لەسەر بێسنووربەندی چێژ بینین کردووە، [بەڵام] تاکەکەس هێشتا لە تەقەلادایە لەگەڵ قەدەغەکانیدا.\nئیڤان کارامازۆڤی دیستۆڤیسکی لە ڕۆمانی برایانی کارامازۆڤ‌دا، هۆکار بۆ ئەوە دەخاتەڕوو، گەر خودا نەبێت ئەوا هەموو شتێک ڕێپیدراوە. ژاک لاکانی دەروونشیکاری فەرەنسی ئەمەی پێچەوانە کردەوە بۆ "گەر خودا هەبێت، چیتر هیچ شتێک ڕێپێدراو نابێت"، بە واتای ئەوەی لەدەستدانی باوەڕ بە دەسەڵاتدارییەک کە کردەوەکانمان قەدەغە دەکات، دەرگا بەڕووی ئازادی ناکاتەوە بەڵکو سنووربەندی نوێ درووست دەکات. لەگەڵ ئایدۆلۆژیای بژاردەشدا ڕووبەڕووی هەموو پێچەوانەبوونەوە بووینەتەوە. ئەو بژاردە بێسنووربەندییانەی کە گوایە لە دەرهەق بە ژیانماندا هەمان بێت وەرچەرخاوەتە سەر قەدەغەکاری نوێ. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمڕۆکە ئەم سنووربەندییانە لە لایەن دەسەڵاتی دەرەکی وەک خێزان و مامۆستاوە ناسەپێنرێن بەسەرماندا بەڵکو ئێمە خۆمان سنووربەندییەکانی خۆمان درووست دەکەین. و ئەم پیشەسازی ئامۆژگاری/گەشەپێدانی-خودە قەبەیە بەهەمان شێوە توانایی ئەوەمان پێدەبەخشن کە دیسان دەسەڵاتدارێتی زیاتر هەڵبژێرین کە دەتوانین مافی ئەوەیان پێببەخشین نوێنەرایەتی سنووردارکردنی بژاردەکانمان بکەن.\nئەم کتێبە پیشانی دەدات چەندێک ئایدلۆژیای بژرادە دەتونێت بە هەڵەماندا ببات کاتێک تاکەکە پڕ دەکات لە ئایدیای ئەوەی کە ئەو سەروەری تەواوەتی تەندرووست‌باشی و ئاڕاستەی ژیانی خۆیانن و چەندێک ئەم ئایدۆلۆژیایە شتێکی بچووک دەبەخشێت لە گۆڕانێکی توانراو لە ڕێکخستنی کۆمەڵگە وەک گشتێک. چەندین ساتەوەخت هەن کە بژاردەی ئەقلانی بۆ تاکەکان بەردەستن؛ وهەروەها ساتەوەخت هەن کە ئەو بژاردانەی هەڵیاندەبژێرین نائەقلانین و هەندێ جاریش زیانبەخشن. بژاردە میکانیزمێکی بەهێزە لە دەستی خەڵکدا. لە کۆتایشدا ئەو بنچینەی هەر تەڤلیبوونێکی سیاسییە و پرۆسەیەکی سیاسییە بە گشتی. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، کاتێک بە شان و باڵی بژرادەدا هەڵدەدرێت وەک دواهەمین و ئەوپەڕی ئامڕازێک لێوەی خەڵک بتوانن ژیانی تایبەتیانی پێ رەنگڕێژ بکەن، شتێکی زۆر کەم دەمێنێتەوە بۆ ڕەخنەی کۆمەڵایەتی. لە کاتێکدا لە کەڵکەڵەی بژاردە تاکەکەسییەکانمانداین، لەوانەیە زۆر جار شکست بێنین سەرنجی ئەوە بدەین کە هەر بە ئەستەم تاکەکەسین، بەڵكو لە ڕاستیدا زۆر بە چڕی لەژێر کاریگەریی ئەو کۆمەڵگەیەدان کە تیایدا دەژین.\n ناو کەوانەکان ناوی کتێبن\n Jenn ifer Niesslein, Practically Perfect in Every Way ( Putnam Adult, New York, 2007).\n http :/ /women .timesonline.co. uk/t o l/life_and_style/ women/the_ way_ we_live/article2467750 .ece.\n ئاماژەیە بۆ کتێبێکی تەریقەتیی ئاینی تاویی سەدەی سیانزدەهەمی وڵاتی چین. لەسەر هاوسەنگی ڕاگرتن و هتد.\n Financial Times (29 and 30 November 2008).\n The New York Times (28 November 2008).\n See Renata Salecl, On Anxiety (Routledge, London 2004).\n Richard Sennett, The Fall of Public Man (Faber and Faber, London, 1986), pp. 337-8\nپێشەکی کتێبی The Tyranny of Choice, Renata Salecl, 2010\n(لە داهاتوودا کۆی وەڕگێڕانی کتێبەکە بڵاودەکرێتەوە


ژيان و خه‌بات سیاسه‌تمه‌دار و رووشنهویر كورد د. عسمەت شەریف وانلی له‌چه‌ن دێڕێگ\nلەبنەچه‌ك خانەوادەگەی خەڵك وان باكوور كوردستانن. د.عسمەت لەداڵگ و باوگێگ كورد لەداڵگ بويە‌و خوه‌ندن بنەڕەتی هەر لەناوچه‌ی كوردەيل تەواوكردگە‌و خوه‌ندن ناوەندی و ئامادەیی لەپەیمانگای عەرەبی _ فەرەنسی تەواوكردگە. دوياتر لەزانكۆی فەرەنسی یەسوعی بەش زانستەيل سیاسی تەواوكردگە‌و لەسوریايش بەش ماتماتیك خوه‌نستگە، هەرچەن خانەوادەگەی ئارەزوو داشتن بەش ئەندازیاری بخوه‌نێ.\nسەرەتای چالاكییەيلی لەیانەی كوردستان‌و سەڵاحەدین ئەیوبیەوە دەسوه‌پيكرديه‌و هەر لەوره‌يش چەن كەسایەتیيگ ناسرياگ و خاون هسيگ نەتەوایەتی بەرز ناسیە، لەوانە جەلادەت بەدرخان‌و كامەران بەدرخان‌و نوری دەرسیمی‌و چەن كەسایەتییگ تريش. د.عسمەت هەر لەسەرەتايه‌یل ژیانیەو هس نەتەوایەتی لەداڵگ و باوگیەو وەرگرتگە ك دو كورد خاون هسێگ نەتەوەیی بەرز بوين.\nلەساڵ 1948 كووچ ئەكا ئه‌را سویسراو لەشار لۆزان نیشتەجی بود، ئەو شارە ك لەساڵ 1923 پەیماننامەی لۆزان له‌تی ئمزا كريا، ساڵێگ له‌شوون ئەوەگ چوودە لۆزان‌و چەن خوه‌ندكارێگ كورد ناسێد، وه‌ل په‌نج خوه‌ندكار له كوردەیل ئەوروپا "رابتەی خوه‌ندكاره‌يل كورد لەئەوروپا" دامه‌زرنن.\nلەتاوسان ساڵ 1960 یەكيه‌تی خوه‌ندكاره‌یل جه‌هان كۆنگرەی شەشەم خوه‌ی لەبەغدا بەسێد و ئەيە بوودە ده‌رفه‌ت خاسێگ ئه‌را د.عیسمەت و ره‌فيقه‌يلی ئه‌را ديدار سەران پارت دیموكرات كوردستان، وەتایبەت مەلا مستەفا بارزانی، كە ئەووه‌خته رابەرایەتی شۆڕش كوردی كردياد، وه‌لی وەخاتر ئەوەگ بارزانی لەو وه‌ختە لەبەغدا نه‌ويه نه‌تويه‌نستن وه‌ليا ديدار بكه‌ن، وه‌لی چه‌ویان كه‌فتە بەشێگ لەسەرۆكایەتی ئەو وه‌خته‌ی پارتی، له‌شوون گلەوخواردنی چه‌وی وە بارزانیيش كەفێ.\nد.عسمەت شەریف وانلی لەساڵ 1964 وەیاوەری د.كەمال فوئاد و وەداواكاری عەبدوسەلام عارف سەرۆك كۆمار ئەو وه‌خته‌ی عێراق ره‌سێدە كوردستان، ئه‌را گفتوگووكردن وه‌ل سەران شۆڕش وەمەبەس ره‌سين وەڕێگەچارەیگ گونجياگ. وه‌رجله ره‌سينيان ئه‌را كوردستان لەتاران چه‌ویان كه‌فێدە ئبراهیم ئەحمەدو جەلال تاڵەبانی، دويای ئەوەگ لە كويه‌يل كوردستان چه‌ویان كه‌فێدە مستەفا بارزانی، لەو وه‌ختە بارزانی داوا لە د. عسمەت شەریف ئەكا بووده قسيه‌كه‌ر شۆڕش لەدەیشت وڵات. د.عیسمەت دەسوەجی داواكارییه‌گەی بارزانی قه‌بوڵ ئەكا و جوور قسيه‌كه‌ر شۆڕش كوردی لەدەيشت وڵات دەس وەكارەیلی ئەكا.\nلەماوەی كاركردنی جوور قسيه‌كه‌ر شۆڕش لەدەيشت وڵات رويوەڕوی چەنه‌ها وەربەس و دەردەسەر بويه‌سەو، لەلایەن حكوومەت عێراقەو لەوانە حكوومەت ئەو وه‌خته‌ی عێراق داوا لەئەمەریكا كرد ك د. عسمەت لە وڵاتەگەی دەر بكا، وەتۆمەت وەرپاكردن شۆڕش كوردی لەوڵاتەگەی.\nپرۆفیسۆر عسمەت شەریف وانلی یەكێگ بويە لەدامەزرنەره‌یل كۆنگرەی نەتەوەیی كوردو یەكەم سەرۆك كۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌يی كوردستانيش بويە، ك تا ئيسه 28 كۆنگرە بەساس.\nلەساڵ 1976 حكوومەت بەعس سوریا ته‌قالا ئه‌را تیرۆركردنی كەن‌و له‌شوون ئەوەگ لەماڵه‌گه‌ی خوه‌ی لە لۆزان دو گوللە دريه‌ێده لی وه‌لی نيه‌مرێ و وەردەوامی دەێده كارە نەتەوەییەگان خوه‌ی لە لۆزان. نزیكەی چوار هەزار كتاو و دەسنويس ديرێ سەبارەت وەكێشەی رەوای ملله‌ت كورد، بيجگە لەو نامه‌يلە ك ئه‌را سەركردەیل جه‌هان نويساسه‌يان ئه‌را ناسانن دۆسییەی كوردی‌و گرده‌وكردن پشتیوانی ئه‌را كوردستان.\nلەكووتایی نەوەدەيل و سەرەتای ساڵ 2000 پەیوەندیی وه‌ل پارت كارگه‌ره‌یل كوردستان پتەوه‌و بوود و جوور كادرێگ باڵای ئەو پارتە كار ئەكا، وه‌لی دوياتر وەخاتر چەن هۆكارێگ ئەو پەیوەندییە كووتایی وه‌پی تيه‌ێد.\nدوياجار د. عسمەت شەریف وانلی شەو 8/11/2011و لەعومر 86 ساڵان لە جنێف پایتەخت سویسرا ئه‌را هه‌ميشه ماڵئاوايی له ملله‌ت و نيشتمانه‌گه‌ی كرد.


شەنگال دووساڵە لەئازاردایە\n3700 ئێزیدی دیلن‌و سەدا 20ی خاكەكەی داگیركراوە\nشەنگال دوای كۆنتڕۆڵكردنەوەی / فۆتۆ- فازڵ هۆرامی كۆتایی ساڵی 2015\nخەندان، مەسعود هادی\nئازار‌و نەهامەتییەكانی شەنگال هێشتا تەواونەبوون، چونكە هەزاران ئێزدی لەژێر دەستی داعش بەدیلی ماونەتەوە‌و سەدا 20ی خاكی ئەو قەزایە بەداگیركراوی لای ئەو رێكخراوە ماوەتەوە، لەكاتێكدا ناوچە ئازادكراوەكانی، ئامادەنین بۆ دووبارە دەستپێكردنەوەی ژیان.\nسەرەتای ئەو گرفتانەی شەنگال (رۆژئاوای موسڵ)، دوو ساڵ لەمەوبەر دەستیپێكرد، كاتێك چەكدارانی داعش لە 3/8/2014دا هێرشیانكردە سەری‌و كۆنتڕۆڵیانكرد، هەرچەندە نزیكەی نۆ مانگە ئازادكراوە، بەڵام ترس‌و نیگەرانی خەڵكەكەی نەڕەویووەتەوە.\nمەحما خەلیل، قایمقامی قەزای شەنگال بۆ خەندان رونیكردەوە كە خەڵكێكی زۆر ترسی ئەوەیان هەیە دووبارە شەنگال بكەوێتە دەستی چەكدارانی داعش، بەڵام "من لێرەوە هاوڵاتیان دڵنیادەكەمەوە كەشنگال جاری دیكە ناكەوێتەوە دەستی داعش، چونكە هێزێكی زۆری پێشمەرگە لەشەنگال كۆبۆتەوە‌و بەچەكێكی باش بەرگری دەكەن".\nهێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان بەهاوكاری گەریلا‌و شەڕڤانان، لەناوەڕاستی مانگی 11ی ساڵی رابردوودا توانییان زۆرینەی قەزای شەنگال ئازادبكەن، بۆ ئەوەش فڕۆكە جەنگیەكانی هاوپەیمانی نیودەوڵەتی هاوكاری كردن بەبۆردومانكردنی ئەو رێكخراوە.\nچەكدارانی داعش دوو ساڵ لەمەوبەر، بەگەیشتنیان بۆ شەنگال كۆمەڵكوژی خەڵكی ناوچەكەیان دەستپێكرد، جگە لەوەش هەزاران كەسیان لەگەنج‌و پیر‌و منداڵ، بەدیل گرت.\nزۆرینەی دانیشتوانی قەزای شەنگال‌و ناوچەكانی دەوروبەری، لەپێكهاتەی ئاینی ئێزدین، ئەوەش زیاتر روبەڕووی توندوتیژی داعشی كردنەوە.\nحسێن كورۆ، بەرپرسی نوسینگەی كاروباری رفێندراوانی هاوڵاتیانی ئێزدی بەخەندانی راگەیاند "تائێستا زیاتر لە 3700 هاوڵاتی ئێزدی لەهەردوو رەگەز، لەدەستی چەكدارانی داعش ماونەتەوە‌و رزگارنەكراون".\nنوسینگەكەی كورۆ، لەگەڵ داگیركردنی شەنگال لەلایەن داعشەوە پێكهێنراوە‌و راستەوخۆ، سەر بەئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستانە.\nئەو وتی "تائێستا بەهەماهەنگی لەگەڵ هێزی پێشمەرگە، توانیومانە 2640 كەس لەدەستی داعش رزگاربكەین، كە لەنێویاندا 953 كچ‌و ژن هەن، هەر لەو ژمارەیە 328 پیاو لەگەڵ 1359 منداڵی نێر و مێ".\nلەدوو ساڵی رابردوودا، چەكدارانی داعش كڕین‌و فرۆشتیان كرد بەو كچ‌و ژنە ئێزدییانەی لەشەنگال دەستگیریكردن، زۆرینەشیان وەكو كۆیلە مامەڵەیان لەگەڵدا كرا، ئەوەش وایكردووە خەڵكی ناوچە هێشتا مەترسییان هەیە لەدووبارە بوونەوەی ئەو مێژووە.\nقایمقامی شەنگال دەیەوێت دڵنیایی زیاتر بداتە خەڵكی قەزاكەی، دەڵێت "لەسەردانێكمدا بۆ ئەمریكا، داواملێكردن هێزێكی نەتەوەیەكگرتوەكان لەگەڵ پێشمەرگە شەنگال بپارێزن، ... ئەوانیش بەڵێنیاندا بنكەیەكی هێزی هاوپەیمانان لەشەنگال بكەنەوە‌و ناوچەكە بپارێزن".\nهاوپەیمانانی نێودەوڵەتی دژ بەداعش، لەمانگەكانی كۆتایی 2014 بەسەرۆكایەتی ئەمریكا‌و بەشداری زیاتر لە 50 وڵاتی جیهان پێكهێنراوە، لەدوو ساڵی رابردوو سەدان هێرشی ئاسمانییان دژی ئەو رێكخراو لەعیراق‌و سوریا ئەنجامداوە.\nهەرچەندە ئازادكردنەوەی قەزای شەنگال راگەیەندراوە، بەڵام هێشتا بەشێك لەخاكی ئەو ناوچەیە لەژێر دەستی داعش ماوەتەوە.\nقایمقامی شەنگال جەختی كردەوە لەوەی تائێستا لەسەدا 20ی قەزاكە لەدەستی داعش رزگارنەكراوە، ئەوەش "بەهۆی ململانی سیاسی‌و سەربازیەوە كە زۆرجار بووەتە رێگر لەبەردەم ئازادكردنیدا".\nلەڕۆژئاوای شەنگال، سەنتەری ناحیەی گر عزێر، گوندی سپاشێخ خدر، گوندی رەمبوسی‌و گوندی گرزەرك، لەرۆژهەڵاتی قەزاكەش گوندەكانی تل قەسەب، تل بنات، هەروەها لەباشوریەوە گوندیی كۆچۆ كۆنترۆڵنەكراون.\nمەحما خەلیل وتی "ئاگادارم هێزی پێشمەرگە پلانی نوێیان هەیە بۆ ئازادكردنی شەنگال بەتەواوەتی".\nداگیركردنی شەنگال لەلایەن داعشەوە، بەدەستپێكی شەڕی ئەو رێكخراوە دادەنرێت لەگەڵ هەرێمی كوردستان، لەماوەی دوو ساڵی رابردووشدا هێزەكانی پێشمەرگە بەدرێژایی زیاتر لەهەزار كیلۆمەتر لەروبەڕوبونەوەدا بوون‌و توانیویانە، دەیان ناوچەی گرنگ‌و ستراتیژی ئازادبكەن لەپارێزگاكانی نەینەوا، كەركوك، دیالە‌و سەڵاحەدین.\nدوای داگیركردنی شەنگال‌و ناوچەكانی دەوروبەری لەسنوری پارێزگای نەینەوا لەلایەن داعشەوە، سەدان پیاو، ژن‌و منداڵی ئێزدی كوژران‌و لەگۆڕی بەكۆمەڵدا نێژران، بەپێی ئامارەكانی حكومەتی هەرێمیش تائێستا نزیكەی 30 گۆڕی بەكۆمەڵ دۆزراونەتەوەو هەڵدراونەتەوە، ئەوانەشی ئازادكراون لەدۆخێكی خراپی دەروونیدان.\nبەرپرسی نوسینگەی كاروباری رفێندراوانی هاوڵاتیانی ئێزدی لەئەنجومەنی وەزیران دەڵێت، ئەو كەسانەی لەدەستی داعش رزگاربوون لەرووی دەرونیەوە لەوپەڕی خراپیدان، بۆیە بەپێی رێككەوتنی حكومەتی هەرێم‌و ئەڵمانیا بۆ چارەسەر رەوانەی ئەو وڵاتە دەكرێن.\nحسێن كورۆ وتی "تائێستا بۆ چارەسەری باری دەرونی‌و تەندروستی، هزیاتر لە هەزار هاوڵاتی ئێزیدی رزگاربوونی دەستی داعش رەوانەی ئەڵمانیا كراون".\nبەهۆی پرۆسەكانی ئازادكردن‌و پاشان مینە چێننراوەكانی داعشەوە، نزیكەی لەسەدا 80ی شاری شەنگال‌و خانووەكان خاپووربوون، هێشتاش زۆرینەی خەڵك بۆ ماڵەكانیان نەگەڕاندووەتەوە بەهۆی نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكانی ژیانەوە.\nقایمقامی شەنگال وتی "نزیكەی ساڵێكە شەنگال ئازادكراوە، بەڵام هیچ هاوكاری‌و پرۆژەیەكی بۆ نەكراوە، بەهۆی نەبونی خزمەتگوزاریەوە تەنیا لەسەدا 5ی هاوڵاتیان گەڕاونەتەوە ماڵەكانیان".\nمەحما خەلیل نەیشاردەوە كە بێ ئومێدییەكی زۆر لەلای خەڵكی ناوچەكە‌و ئەوانیش دروستبووە، چونكە "شوێن نەماوە هانام بۆ نەبردبێت، بەڵام هەموویان تەنیا بەڵێنیان داوە‌و هیچیان جێبەجێنەكردووە".\nقەزای شەنگال لەرووی ئیداریەوە سەر بەپارێزگای نەینەوایە (بەدووری 120 دەكەوێتە رۆژئاوای موسڵ)، یەكێكك لەناوچە جێناكۆكەكانی نێوان هەرێمی كوردستان‌و حكومەتی ناوەندی بەغدا، ئەوەش هاوكاری‌و ئاوەدانكردنەوەی ناوچەكەی زەحمەتتركردووە.\nمەحما خەلیل باسی لەنەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكانی وەكو ئاو‌و كارەبا كرد، رونیكردەوە "شەنگال سەدا 80ی وێران بووە‌و پێویستە سەرلەنوێ ئاوەدان‌و نۆژەن بكرێتەوە".\nجگە لەكێشە ئیداری‌و خزمەتگوزارییەكان، شەنگال لەرووی بەرێوەبردنی ئەمنیەتیشەوە یەكلایینەبووەتەوە، چونكە لەدوای ئازادكردنیەوە چەند هێزێكی كوردی لێیە، حكومەتی عیراقیش پێشتر داوایكردووە پێشمەرگە لەناوچە جێناكۆكان بكشێتەوە.\nلەپاڵ هەوڵەكانی ئاوەدانكردنەوەی شەنگال، هەنگاو هەیە بۆ ئەوەی كەیسی رفانددن‌و كوشتی هاوڵاتیانی ئێزیدی ناوچە بەجینۆساید بناسرێت.\nحكومەتی هەرێم هەوڵەكانی چڕكردووەتەوە بۆ بەجینۆسایدناساندنی كەیسی ئێزدییەكان‌و ئەو لیژنە تایبەتەی كە بۆ ئەو مەبەستە پێكیهێناوە پێكدێت لەوەزیری كاروباری شەهیدان، وەزیری كاروباری كۆمەڵایەتی، بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندیەكانی دەرەوە، سكرتێری ئەنجومەنی وەزیران‌و راوێژكارێكی سەرۆكی حكومەت.\nئەو لیژنەیە لەسەر ئاستی ناوخۆو دەرەوەدا، كار لەسەر كەیسی كوردانی ئێزیدی بەتایبەت بەجینۆسایدناساندنی كەیسەكە دەكات.\nكەیسی بەجینۆسایدناساندنی ئێزیدییەكان، لەڕووی سیاسییەوە جگە لەحكومەتی هەرێمی كوردستان‌و عیراق، لەلایەن پەرلەمانی یەكێتی ئەوروپا، كۆنگرێسی ئەمریكا، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكاو چەندان وڵاتی دیكەوە ناسێندراوە، بەڵام تائێستا هیچ سكاڵایەكی فەرمی لەدادگای تاوانی نێودەوڵەتی لەسەر ئەو دۆسیەیە تۆمارنەكراوە.\nئه‌م بابه‌ته 2169 جار خوێنراوه‌ته‌وه


28 سیاسەت‌و بەها مرۆییەکان\n29 نوخبەی چەواشەکەر\n31 هەڵەو کەموکوریيەکانی کاک نەوشیروان‌و گۆڕانەکەی ئێستا\n32 رۆژئاڤاو جەنجاڵێکی بێ وێنە\n33 ماهیەتی سیاسەتی کوردی\n34 کابینەی نوێ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی ئاڵۆزدا!\n35 ئۆپزسیۆنکردن ئەهلی خۆی دەوێت\n36 چۆن مامەڵەی دەسەڵاتی نوێی هەرێم بکرێت؟\n37 ماڵئاوایی لەچەمکی نارەزایەتی ناو گۆڕان‌و بەرەو....\n38 گۆڕان‌و شۆرشی نیللی\n39 سروشتی بزوتنەوەی گۆڕان‌و گۆڕان لەپرسی حوکمرانیدا\n40 هزری گۆڕان له‌نێوان بەرەی دەسەڵات‌و بەرەی نارەزا!\n41 کاک نەوشیروان‌و سیستەمی پەرلەمانی کوردستان لەدوا قۆناغی ژیانیدا\n42 مۆتەکانی ناو گۆڕان\n43 پرسی بەبنەماڵکردنی گۆڕان!\n44 گۆڕان لەسایەی هزرێکی ناسیۆنالیزمی چەقبەستودا\n45 گرتە ڤیدیۆکەی کاک نەوشیروان‌و چەند راستیيەک\n46 نەوشیروان مستەفاو پرسی حوکمرانی\n47 ئایا دەسەڵاتدارانی گۆڕان لەخەمی میللەتدان؟\n48 عەرابەکانی گۆڕان\n49 بۆچی پەلاماری نەوشیروان مستەفا دەدەن؟


ئەندامێکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی لەبارەی شەقامی سەدمەتری شاری سلێمانی رونکردنەوە دەدات و ئاشکرای دەکات سەرۆکی حکومەت رێگری دەکات لە خەرجکردنی پارەی ئەو شەقامە.\nرێکەوت زەکی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی، لەبارەی پڕۆژەی شەقامی سەدمەتری شای سلێمانی، رایگەیاند: دەستپێنەکردنی پرۆژەکە تەنیا یەک ھۆکاری ھەیە ئەویش رەزامەندنەبونی سەرۆکی حکومەتە.\nناوبراو رایگەیاند: تائێستا سەرۆکی حکومەت ٢ جار بڕە پارەی تەرخانکراوی بۆ پرۆژەکە کەم کردۆتەوە و ھێشتاش پێی رازی نییەو دەڵێت زۆرە. بەرەو ئەوە دەچێت لەکۆتایدا ھێندە بودجەی پرۆژەکە کەم بکەنەوە تا کەس ئامادە نەبێت بیکات و کارەکە بسپێرن بە کۆمپانیایەکی خۆییانە.\nئەو ئەندامەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دەشڵێت: ھەموو ئەو ئاستەنگ دروستکردنانە لەکاتێکدایە کەکۆمپانیای جێبەجێکار ئامادەیە تا ئاستێک پرۆژەکە جێبەجێبکات و چاوەرێی سلفەی حکومەت نەکات. چوار قاچی کورسی ئەم حکومەتە سیانیان ھی خوێن و قوربانی و ئەنفال و کیمیا باران و قەزاو گوندە تەختکراوەکانی پارێزگای سلێمانین، ئێستا شەقامێکی رێک و پێک بۆی زۆرە؟\nرێکەوت زەکی لە راگەیەندراوێکدا پێی باشە دەسەڵاتی خەرجی بدرێتەوە پارێزگای سلێمانی و پارێزگاکە خۆی خاوەنی بودجەو ئیدارەی ئەم پرۆژەیەو پرۆژە ستراتیژیەکانی دیکەی وەک بەنداوی خێوەتەو ئەوانیتر بێت.


هێزەکانی عێراق و خێڵەکیەکان گڕ لە ئۆتۆمبیلێك بەردەدەن کە لەلایەن ئەندامانی داعشەوە بەکارهێنرابوو، لەکاتی ئۆپەراسیۆنێكدا لە بیابانی خۆرئاوا رۆژی دووشەممە (6 ئایار). [خاوەنی وێنە: شێخ قەتەری سەمەرمەد عوبێدی]\nهێزەکانی عێراق و خێڵەکیەکان دووشەممە (6 ئایار) هێرشێکی چەند بەرەییان کردە سەر بنکەیەکی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە سنووری کارگێڕیی نێوان پارێزگاکانی ئەنبار و سەلاحەدین و نەینەوا، بەرپرسێکی خێڵەکی وتی.\nسەرکردەی هێزە خێڵەکیەکانی ئەنبار، شێخ قەتەری سەمەرمەد عوبێدی سێشەممە بە دیارونای وت پانزە ئەندامی داعش لە هێرشەکەدا کوژران.\nعوبێدی وتی هێزە ئەمنیەکان "دووشەممە هێرشێکی گەورەیان ئەنجامدا لە چەند ئاراستەیەکەوە لە ناوچەی کارگێڕیی سنووری نێوان پارێزگاکانی ئەنبار و سەلاحەدین و نەینەوا".\nوتی: "یەکەکانی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی جەزیرە و سەلاحەدین، فیرقەی 7 پیادە و هێزی ئاسمانی سوپای عێراق بەشدارییان لە هێرشەکەدا کرد."\nدوکەڵ لە پاشماوەی بنکەیەکی داعش بەرزدەبێتەوە لە بیابانی خۆرئاوای عێراق دوای ئەوەی هێزەکانی عێراق و خێڵەکیەکان گڕیان تێبەردا رۆژی دووشەممە (6 ئایار). [خاوەنی وێنە: شێخ قەتەری سەمەرمەد عوبێدی]\nهێزەکانی عێراق و خێڵەکیەکان دەبینرێن لەکاتی هەڵکوتانەسەرێکی دووشەممە (6 ئایار)دا لە بیابانی خۆرئاوا کە 15 ئەندام و سەرکردەی داعشیان کوشت. [خاوەنی وێنە: شێخ قەتەری سەمەرمەد عوبێدی]\nوتی هه‌روه‌ها فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوا، هێزە خێڵەکیەکانی جوغەیفە، ئەلبونەمر و عوبێدی پشتیوانیان بوون.\nوتیشی: "هێرشەکە ئەنجامدرا دوای گەیشتنی زانیاریی ورد لە شانه‌ی هەڵۆکان و هەواڵگریی سەربازیی دەربارەی بنکە تیرۆریستیەکە."\nهه‌روه‌ها وتی بنکەکەی داعش کەوتبووە ناوچەیەکەوە کە بەرپرسیارێتی چەند فەرماندەییەكی ئەمنی تێکەڵ دەبێت تێیدا، کە درێژدەبێتەوە لە قەزای راوەی باکوری خۆرهەڵاتی پارێزگای ئەنباره‌وه تا دورگەی تکریت و باشوری حه‌زه‌ر.\nعوبێدی وتی: "هێزەکان لە هەموو ئاراستەکانەوە پێشڕەوییان کرد و توانییان 15 تیرۆریست بکوژن، زۆربەیان فەرماندەی داعش بوون."\nوتی لەنێویاندا هاوڵاتیەکی تونسی هەبوو کە عەقڵی پلاندانەری چەندین تەقینەوەی خۆکوژی و هێرشی ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراو بو لە ئەنبار و تکریت، لەگەڵ هێرش بۆ سەر سەربازەکان و ئەو ئۆتۆمبیلانەی بە رێگەی بێجی - حەدیسەدا دەڕۆیشتن.\nبەهۆی چالاکیەکانیەوە لە 2014وە دەزگا ئەمنیەکانی عێراق دەیانناسی.\nبنکە و کاڵاکانی داعش تێکشکێنران\nعوبێدی وتی لەکاتی هەڵکوتانەسەرەکەدا هێزە ئەمنیەکان 10 شوێنی پشوودانیشیان تێکشکاند، لەگەڵ هەموو ئەو کاڵایانەی تیایاندا بوو، گڕیان لە 15 ماتۆڕ و سێ پیکاب بەردا کە توندڕەوەکان بەکاریاندەهێنان بۆ گواستنەوە.\nهه‌روه‌ها وتی: "تیرۆریستان خۆیان وەك شوان لێکردبوو، حەشارگەکانیشیان وەك خێمەی بەدەوییه‌كان و ئۆتۆمبیلەکانیشیان بەهەمان شێوە، تا سەر لە چاودێری ئاسمانی بشێوێنن كه پێیان وابێت ئەوانه ئەندامی داعش نین."\nوتی: "بەهۆی چاودێری هەواڵگریی بەردەوامەوە، دەرخران و کوژران." وتیشی کە ئەوان "ئامادەکارییان دەکرد بۆ ئۆپەراسیۆنی تیرۆریستی توندوتیژ لە ژمارەیەك لە شاری رزگارکراودا".\nعوبێدی وتی ئەم هێرشە کتوپڕە لەکاتێکدایە هێزە ئەمنیەکان بەردەوامن لە ئۆپەراسیۆنە ئاساییە هەفتانەکانی خۆیاندا، کە ئامانجیان شه‌نوكه‌وكردنی بیابانی خۆرئاوای ئەنبارە بەرەو سنووری عێراق لەگەڵ سوریا و ئەردەن و سعودیە.\nوتی: "هێزە ئەمنیەکان پێشڕەویی بەرچاویان بەدەستهێناوە لە بنەبڕکردنی چالاکیەکانی پاشماوەکانی داعشدا لە بیابان." ئاماژەیکرد بەوەش كه گەڕانەکە سەریکێشاوە بۆ "کوشتن و دەستگیرکردنی تیرۆریستان و تێکشکاندنی تونێل و شوێنەکانی پشودانی دوژمن".\nوتیشی: "چەکدارە خێڵەکیەکان ئەزمون و شارەزاییان بەدەستهێناوە لە شوێنپێهەڵگرتن و بنەبڕکردنی پاشماوەکاندا" و هێزەکانی سوپاش پشتیوانیان زیاترکردووە بۆ هێزە خێڵەکیەکان بە چەك و تەقەمەنی.


ANF | په‌كه‌كه ئیدانه‌ی كۆمه‌ڵكوژیی غه‌ززه ده‌كات\nپه‌كه‌كه ئیدانه‌ی كۆمه‌ڵكوژیی غه‌ززه ده‌كات\nكۆمیته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری په‌كه‌كه به‌توندی ئیدانه‌ی كۆمه‌ڵكوژی غه‌ززه له لایه‌ن ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل ده‌كات. هه‌روه‌ها سه‌ره‌خۆشی ئاراسته‌ی گه‌لی فه‌له‌ستین ده‌كات.\nسێشه‌ممه, 15 May 2018, 18:30\nكۆمیته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری پارتی كرێكارانی كوردستان - په‌كه‌كه ئه‌مڕۆ به‌یاننامه‌یه‌كی بڵاوكرده‌وه و ڕایگه‌یاند: «به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئیسرائیل گوله‌بارانی خۆپیشانده‌رانی غه‌ززه‌ی كردووه، ژماره‌یه‌كی زۆری فه‌له‌ستینی كوژراون. ئێمه كۆمه‌ڵكوژی غه‌ززه شه‌رمه‌زار ده‌كه‌ین و سه‌ره‌خۆشی ئاراسته‌ی خانه‌واده‌ی شه‌هیدان و گه‌لی فه‌له‌ستین ده‌كه‌ین.»\nئه‌م كێشه‌یه به توندوتیژی چاره‌سه‌ر ناكرێت\nپه‌كه‌كه ده‌ستنیشانی كرد كه كێشه‌ی فه‌له‌ستین و ئیسرائیل به توندوتیژی چاره‌سه‌ر ناكرێت. له‌و باره‌یه‌وه ڕایگه‌یاند: «قودس كه پێویسته پایته‌ختی هه‌موو ئایین و مرۆڤایه‌تی بێت، قبووڵ ناكرێت ئیسرائیل به پایته‌ختی خۆی دابنێت. ئه‌مه به واتای بێڕێزیكردن دێت به هه‌موو ئایینه‌كان. دیاره كه كێشه‌ی فه‌له‌ستین و ئیسرائیل به توندوتیژی چاره‌سه‌ر ناكرێت. ئه‌م كێشه‌یه پێویسته له ڕێگه‌ی گفتوگۆ و دانوستان چاره‌سه‌ر بكرێت.»\n«كێشه‌ی فه‌له‌ستین سه‌د ساڵه له چاوه‌ڕوانی چاره‌سه‌ریدایه. گه‌لی فه‌له‌ستین و هه‌موو دۆستانیان له جیهان، له‌پێناو ئازادیی خاكی فه‌له‌ستین تێكۆشانێكی گه‌وره‌یان كردووه. گه‌لی فه‌له‌ستین له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی بۆ ئازادیی خۆی تێكۆشاوه، پشتگیریی تێكۆشانی ئازادی و دیموكراتیی وه‌ڵاتانی دیكه‌شی كردووه. گه‌لی فه‌له‌ستین پشتگیریی ئه‌و تێكۆشانی ئازادییه‌شی كردووه كه به پێشه‌نگایه‌تی په‌كه‌كه كراوه. له كاتی داگیركاریی لوبنان له ساڵی ١٩٨٢دا، كادیره‌كانی په‌كه‌كه له ته‌ك فه‌له‌ستینییه‌كان شه‌ڕیان كردووه. له‌م شه‌ڕه‌دا ١٣ كادیری ئێمه شه‌هید بوون. یه‌كگرتوویی گه‌لی فه‌له‌ستین، گه‌لی عه‌ره‌ب و گه‌لی كورد ئه‌مڕۆش وه‌ك دوێنێ به‌رده‌وامه.»\nچاره‌نووسی گه‌لانی كورد و فه‌له‌ستین له‌یه‌كده‌چێت\nپه‌كه‌كه ڕایگه‌یاند: چاره‌نووسی گه‌لانی كورد و فه‌له‌ستین له‌یه‌كده‌چێت. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی تێكۆشانێكی گه‌وره‌ش ده‌كه‌ن، به‌ڵام به‌هۆی پشتگیریی ده‌ره‌كی، توركیا و ئیسرائیل مافه‌بنه‌ڕه‌تییه‌كانی گه‌لانی فه‌له‌ستین و كورد پێشێل ده‌كه‌ن و پێداگری له‌سه‌ر مێتینگه‌ری و قڕكردن ده‌كه‌ن.\n«توركیا له شه‌ڕی چه‌په‌ڵی دژ به تێكۆشانی ئازادیی گه‌لی كورد-دا، پێشكه‌وتووترین ته‌كنیك له ئیسرائیل و ئه‌مه‌ریكا وه‌رده‌گرێت. له‌به‌رئه‌وه، ده‌وڵه‌تی توركیا و ده‌سه‌ڵاتداره‌تیی ئاكه‌په ئه‌گه‌ر به‌درۆش بۆ كۆمه‌ڵكوژییه‌كانی دژ به گه‌لی فه‌له‌ستین بگری، یه‌كێكه له‌و وه‌ڵاتانه‌ی كه له شه‌ڕی دژ به گه‌لی كورد-دا، زۆرترین هاوكاری له‌و وه‌ڵاتانه وه‌رده‌گرێت. له ماوه‌یه‌كی نزیكدا فڕۆكه‌ی جۆری F-35 له ئه‌مه‌ریكا ده‌كڕێت. ئه‌مه‌ش ده‌رخه‌ری ئه‌م ڕاستییه‌یه. فڕۆكه‌ی بێ فڕۆكه‌وان كه زۆر شانازی پێوه ده‌كه‌ن، به‌و ته‌كنیكه دروستیان كردووه كه له ئیسرائیل و ئه‌مه‌ریكا وه‌ریانگرتووه.»\nڕێككه‌وتنی كورد و عه‌ره‌ب\nله درێژه‌ی به‌یاننامه‌كه‌ی په‌كه‌كه‌دا هاتووه: له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین دۆستی ڕاسته‌قینه‌ی گه‌لانی فه‌له‌ستین و عه‌ره‌ب، گه‌لی كورد و بزووتنه‌وه‌ی ئازادییه به پێشه‌نگایه‌تیی په‌كه‌كه. تێكۆشانی هاوبه‌ش و ڕێككه‌وتنی گه‌لانی كورد و عه‌ره‌ب ڕۆڵێكی مێژوویی ده‌بێت له ئازادكردنی ته‌واوی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین. په‌كه‌كه هه‌رگیز پشتگیریی گه‌لی فه‌له‌ستین و ئه‌و شه‌هیدانه‌ی كه له ساڵی ١٩٨٢ له شه‌ڕی دژ به ئیسرائیلدا دراون، له‌بیرناكات. دۆستایه‌تی و پشتگیری له‌گه‌ڵ گه‌لی فه‌له‌ستین ئێستا و داهاتووش به‌رده‌وام ده‌بێت.\nله كۆتایی به‌یاننامه‌كه‌یدا، په‌كه‌كه ڕایگه‌یاندووه: «ئه‌و كۆمه‌ڵكوژییه‌ی كه له غه‌ززه كراوه، جارێكی دیكه شه‌رمه‌زار ده‌كه‌ین و جارێكی دیكه به‌ڵێن ده‌كه‌ین كه له تێكۆشینه‌كانی ئازادیی گه‌لی فه‌له‌ستین و گه‌لی كورد له دژی هه‌موو شێوه هێرشه‌كان، سه‌ركه‌وین.»


👫 بریتان جوانڕۆیی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 17 2016 2:31AM\nلە دایکبووی شاری جوانڕۆی ڕۆهەڵاتی کوردستانە. بەهۆی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 17-1-2016 2:31:12\n📝 پۆلیسی هەولێر نهێنی گیانلەدەستدانی "فەرەیدون جوانڕۆیی" ئاشکرا دەکات بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 6 2015 8:54PM\nراگەیاندراوێکک لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێرەوە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ هـ.ب. 6-9-2015 20:54:08\n📷 جل و بەرگی قوتابیانی قوتابخانەیەک لە جوانڕۆ وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 24 2016 10:00PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ م.ب. 24-9-2016 22:00:02\n🏰 جوانرود شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 2 2019 11:31PM\nشهرستان جوانرود از شهرستان‌های استان کرمانشاه در غ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 57 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 2-10-2019 23:31:40\n🏰 جوانڕۆ شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 16 2010 4:01PM\nیەکێکە لە شارەکانی پارێزگای کرماشانی خۆرهەڵاتی کور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 48 ✔ 98% ✍ هـ.ب. 16-10-2010 16:01:17\n🚼 جوانڕۆ ناوی کوردی\n👪 جوانڕۆ هۆز - تیرە - بنەماڵە\nهۆزو تیرەو لقەکانی کورد بریتین لە نزیکەی (500) بەش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ز.س. 26-3-2019 20:46:29\n👫 جوانڕۆ باڵەبان کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 23 2021 8:04PM\nرۆژی 21-06-2021 لە هەولێر کوژراوە و بەپێی سەرچاوەک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 7 1 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 23-6-2021 20:04:49\n👪 جوگرافیا و عەشیرەت و تیرەکانی جاف (جوانڕۆ مەڵبەندی ڕەسەن و دێرینی گشت جافە) هۆز - تیرە - بنەماڵە\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 25 2015 3:30PM\n👁 ئەم بابەتە 7,332 جار بینراوە\nزۆربەی ئەم عێلە ئەمڕۆ لە پارێزگاکانی سلێمانی و کەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 76% ✍ س.ئـ. 25-9-2015 15:30:41


گورچیلە و نەخۆشیەکانى. – ماڵپەرى چاکسازى\nدەستپێک / پەڕە نەگۆڕەکان / گورچیلە و نەخۆشیەکانى.\nشوبات 15, 2019\tپەڕە نەگۆڕەکان, تەندروستی, گشتی 2,342 بینینەکان\nنەخۆشیە باوەکانى گورچیلە :\nیەکەم : هەوکردنى گورچیلە , ئازارى لەبەشى سەرەوەى پشت کەلەکە دروست دەکات و تایەکى بەرز ولەرزین و هێڵنج و ڕشانەوەى لەگەڵ دادەبێ , بەڵام مەرج نیە لە هەموو کەسێکدا بەم شێوەیە بێت.\nدووەم :هەوکردنى میزڵدان و هەستکردن بە پەستانێک لەسەر حەوز و نارەحەتى لەبنى سک و زۆر میزکردنى بەئازار و پەیدابوونى خوێن لەناو میزدا.\nسێهەم :هەوکردنى لوولەى میز و زورانەوەى لەکاتى میزکردن .\nئەم نیشانانە بەهۆى هەوکردنى شوێنەکانى تری میزەرۆش روودەدەن جگە لە هەوکردنى گورچیلە.\nپارێز بۆ ئەوانەى نەخۆشى گورچیلەیان هەیە :\n(گۆشتى سور و ساردەمەنیەکانى گازى و ماست و ترشیات بەهەموو جۆرەکانیەوە جگەرە کێشان و مەشروب بەهەموو جۆرەکانى نەخورێت وە خۆ پاراستن سەرما).\nچارەسەرى سروشتى بۆ هەوکردنى گورچیلە:\nئەگەر بەهۆى بەلغەمەوەبێ ئەوانەى بۆ باشە : نۆکاو و مریشکى ماڵى و باڵندەى کێوى بەڵام پونگ و تۆو کەروز و زیرەى تێ بکرێت.\nئەگەر بەهۆى زاڵبوونى گەرمیەوە بێ ئەوانەى بۆ باشە : شەربەتى عەناب , شەربەتى هەنار , شەربەتى هەڵوژە , زرشک و ئاوى خەیار چەنبەر .\nئەم تێکەڵەیە :(بادەم , زنیان , دەنکى گەنمەشامى , رەشکە , جاترە) ئەم تێکەلەیە بەکاردێ واتە رۆژی سێ جار هەرجارەى یەک کەوچکى چا لەهەریەکێک لەو هاراوەیە لەناو پەرداخ ئاودا دەمدەکرێ و سارد دەکرێتەوە و هەموو رۆژ دووبارە دەکرێتەوە بۆ ماوەى چل و پێنج رۆژ .\nبەردى گورچیلە :\nبریتیە لە نیشتوى ڕەق و بچوکى کانزایی و خوێی ترشى لەبەشى ناوەوەى گورچیلەکان بەشێوەیەکى ئاسایی ئەو ماددانەى کەدەبنە هۆى دروست کردنى بەردى گورچیلە , روون دەبن لەمیزدا , بەڵام کاتێک میز چڕ دەبێتەوە ئەوکات کانزاکان دەبن بەکریستاڵ و بەیەکەوە دەنوسێن و رەق دەبن , ئەنجامەکەى دروستبوونى بەردى گورچیلەیە زۆربەى بەردە گورچیلەیەکان پێکهاتوون لە کالسیۆم , هاتنە خوارەوەى بەردى گورچیلە زۆر بەئازارە ژانەکەى بەزۆرى لە تەنیشتەکانى پشت دەست پێدەکات هەروەها لەبەشى خوارەوەى سک و ناوچەى بنى سک هەست بەئازار دەکات.\n1- ئازار لەکەلەکە و خوار پەراسوەکان.\n2-گۆران لەتوندى ئازارەکە لەوانەیە بۆماوەى (20-60) خوەلەک بخایەنێ.\n3- ئازارەکە لەبەشى بشتەوە دەیداتە خواروى سک.\n4- بوونى خوێن لە ناو میز یان لێڵ بونى میز.\n5- زورانەوەو سوتانەوە لەکاتى میزکردن و دواى میزکردن.\n6- هێڵنج و ڕشانەوە.\n7- هەندێ جار تا و لەرز.\nهۆکارى دروست بوونى بەردى گورچیلە :\n1- کەم خواردنەوەى شلەمەنى بەتایبەت ئاو ئەگەر بەشێوەى پێویست نەخورێتەوە ئەوا میز چڕ دەبێتەوە بەمەش مەترسى دروستبوونى بەرد زیاتر دەبێت.\n3- تەمەن ورەگەز زۆربەى ئەوکەسانەى تووشى بەردى گورچیلە دەبن لەتەمەنى نێوان (20-70) ساڵیدان وە رەگەزى نێر زیاتر ئەگەرى توش بوونى هەیە وەک لە رەگەزى مێ.\n4- خۆراک ئەو خۆراکانەى ریژەیان لەپرۆتین و سۆدیۆم بەرزە هەروەها ریژەى کالسیۆمیان کەمە , مەترسى دروست بوونى بەردى گورچیلە زیاد دەکەن.\n5- کەم جوڵان.\n7- بەرزى پەستانى خوێن.\n8- کێشەى دەزگاى هەرس.\nدەتوانرێ پارێزگارى لەدروست بوونى گورچیلە بکرێ بەچەند گۆرانکاریەکى بچوک لە شێوازى ژیانى رۆژانە : وەک زۆر خواردنەوەى ئاو زیاتر لە (14) پەرداخ لەرۆژێکدا خواردنەوەى یەک پەرداخ شەربەتى لیمۆ بەلام بەخۆت لیمۆى تەر بگوشیت و بیکەیتە شەربەت.\nئەگەر بەردەکە لەجۆرى (کالیسۆم ئۆگزالەیت) بێت ئەوا دەبێ خۆت بەدوور بگریت لەو خواردنانەى (ئۆگزالەیت)یان تێدایە . وەک رێواس و چەوەندەر و پاقلەو کەلەم و سپێناغ و پەتاتەى شیرن و سێوى بن ئەرز و کونجى و بادام.\nوە هەرچى بەردى کالیسیۆمیە پێویستە ئەو خواردانەى کالیسیۆمیان زۆرە کەم بخورێن وەک شیر.\nشۆرباى مریشکى ماڵى بەکدو و بەسپیناغ , تۆوى خەیار لەجیاتى میوەبخوات ریشەو تۆوى کەرەوز و شویت و پونگ و رەشکەو رازیانەو دارچین و ترێى سپى و هەنجیر و بادامى تاڵ و بندوق و زەیتون و تۆوى تورى ڕەش و ئالوباڵو و هەڵوجەى رەش .\nوە گیایەک هەیەپێى دەڵێن خالەرەش بەزۆرى لەشاخەکان دەروێت وە بەتایبەت و شاخانەى ئاویان پیادێتە خوارێ یان کانى لێ هەڵ دەقولێ , خالەرەش دەکوڵێنیت و دواى دەى پالێوى و ساردى دەکەیتەوە و دەخۆیتەوە.\nوە ئەم میوانە سودیان هەیە بۆ هەموو نەخۆشیەکانى گورچیلە :\n(هەنار , سێو , هەرمێ ,شێلم , خەیار , خۆخ , شوتى , سندى , گوێز , لیمۆ , پەتاتە , شیلک , لۆبیا , کەروز , پیاز , کەوەر , گێلاس , مەعدەنوس , گوڵە بەرۆژە چەوەندەر , ئاوى گێزەر ,کدو , گوێزهیندى ).\nسودلە کتێبى (سروشت وتەندروستى) بەدەستکاریەوە.\nپێشووتر چروکى تاوانە.\nدواتر چۆنیەتی عومرەکردنی ئافرەت لەکاتی تووشبوونی بەسوری مانگانە .\nبه‌شی ئاگری دۆزه‌خ.\n9ـ كتاب الجهاد : من باب (1 – 39).


کتێب » DidiMn\nقاپوتێكی ڕەشم لەبەرە\nوەك چاوی تۆ.\nوەك ناخی دایكم.\nسێوەكەم بەچۆقۆی سەر مێزەكە\nوەك سەری خوشكم.\nپەیكەرێكی سیزیف لەنێوەڕاستی شەقامێكە\nخەڵک بە زۆری لەو کاتەدا کە بێئیشن کۆمەڵێک کاری لەم جۆرە دەکەن: ڕۆمان دەخوێننەوە، شیعر دەخوێننەوە، دەچن بۆ شانۆ، گوێ لە میوزیک دەگرن، دەچن بۆ پێشانگا هونەرییەکان، دەچنە گەشت و گەڕان و سەیری باڵەخانە و دیمەنەکان دەکەن. هەموو ئەمانە کۆمەڵێک چالاکیی جوانیناسانە (یان کۆمەڵێک بەرنامەی هونەری)ی ئێمەیە.\nۆنوێڵ له‌م كتێبه‌دا باسی سه‌ره‌تاكانی سینه‌ما ده‌كات، باسی سوریالیزم و داداییزم، پاریسی ده‌یه‌كانی بیست و سی، ئیسپانیای ده‌یه‌كانی سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست. په‌یوه‌ندیی نێوان هونه‌رمه‌ندان و نووسه‌رانی ئه‌و سه‌رده‌مه و ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیی ئه‌ورووپا. بونوێل زۆر به وردی له‌سه‌ر ئه‌و قۆناغه وه‌ستاوه و به شێوازێكی ئه‌وه‌نده جوان و سه‌رنجڕاكێش یاده‌وه‌رییه‌كانی نووسیوه‌ته‌وه\nلەپاڵ جۆگەکە دانیشتووم و چاوەڕێم، تاوەکو بۆقەکان دەڕپەڕنە دەرێ، دوێنێ. کاتێک نانی ئێوارەمان دەخوارد، دەستیان کرد بە هاوارکردنێکی زۆر، تاوەکو دەمەوبەیانی دەیانقیڕان. دایەنەکەم دەەڵێت، قیڕەی بۆقەکان خەوەکەی زڕاندووە، ئەمڕۆش حەز دەکات بنوێت. هەر بۆیە منی ناردووە تاوەکو لە پاڵ جۆگەکە دابنیشم\nپێشتر 1 … 4 5 6 7 8 9 10 … 71 دواتر


بانگخوازێکی ئسلامیی بەناوبانگی سعودی کچە پێنج ساڵانەکەی تاکو بەمەرگ دەگات لاقە دەکات – CHRA.TV\nسەرەتا / تەندروستی و ژیان / کۆمەڵایەتی / بانگخوازێکی ئسلامیی بەناوبانگی سعودی کچە پێنج ساڵانەکەی تاکو بەمەرگ دەگات لاقە دەکات\nPublic anger has gripped Saudi Arabia after a prominent Saudi preacher Fayhan Ghamd, who raped and beat to death his 5-year-old daughter was sentenced to a few months in jail and a $50,000 fine  known as ‘blood money’  to compensate the victim’s relatives.\nSaudi preacher Fayhan Ghamdi, a frequent guest on Muslim TV networks, confessed to using cables and a cane to inflict the injuries, AFP reported\nپێنوسەکان/ ڕۆژنامەی دەیڵی مەیڵ…\nفەیحان ئەلغامدی، ووتارخوێن و ئیسلامیی بەناوبانگی عەرەبستانی سعودی، بەهۆی ئەوەی کچە پێنج ساڵانەکەی بەزۆر و بەلێدان، تاکو مەرگ، لاقەدەکات، پاش ئاشکرابوونی لەمانگی ١٠ ی ٢٠١٢ دا، لەلایەن پۆلیسی ئەو ووڵاتەوە دەستگیر کرا، بەڵام، دادگا، بەسزای پێدانی بڕێك پارە، بەدەوڵەت و دایکی کچەکە، ئازادی کرد.\nنەخۆشخانە، ڕایگەیاندووە: لامەی تەمەن ٥ ساڵ، تەنها لاقە نەکراوە، بەڵکو ئەشکەنجەیەکی زۆریش دراوە کە بەهۆیەوە ئێسکەکانی کاسەی سەری و قۆڵی چەپیشی شکاون.\nدایکی لامەی تەمەن پێنج ساڵی قوربانی، کەپێشتر لەلایەن فەیحانەوە تەڵاق دراوە و جودا بوونەتەوە، ووتی” لامە، لەلای فەیحان دەژیا و فەیحانیش ژنی تری هەیە. پێش مردنەکەی لامە، بەسێ مانگ، هەستم بەشتێك کرد، بەڵام، فەیحان نەیهێشت بچم و چاوم بەکچەکەم بکەوێت”.\nهەروەها ووتی” بەهۆی لاقەکردنەکەیەوە، ناوگیانی بریندار بووە و تووشی خوێنبەربوون بووە. بۆگیرسانەوەشی، فەیحان ئەلغامدی، ناوگیانی بەئاگر داخ کردووە”.\nمیدیا ناوخۆییەکانی سعودییە، بڵاویان کردۆتەوە، دادگا، ڕایگەیاندووە” تەنها ئەو کاتە بۆ زیندانیکردنی فەیحان بەسە کە کچەکەی تێدا مردووە و بریتییە لەتەنها دوو هەفتە. ئەو، دەتوانێت پارە بدات و ئازاد بێت”. هەروەها گوتویەتی” ئەو پیاوانەی ژن و کچەکانیان دەکوژن، بەهەر هۆیەکەوە بێت، تەنها دەتوانرێت ٥ بۆ ١٢ ساڵ زیندانی بکرێن. ئەمە لەکاتێکدا ئەگەر پارەکە نەدات. بەڵام ئەگەر بڕی پارەی داوالێکراو بدات، ئەوا ڕاستەوخۆ ئازاد دەکرێت”.\nدادگای سعودییە، فەیحانی بە ٥٠.٠٠٠ ( پەنجا هەزار) دۆلاری ئەمریکی سزادا.\nهەر بۆ ئەو پرسە، سێ چاکوانی سعودی، بەهاوەڵیی مەنال ئەلسعود، کەمپەینێکیان دژی ئەو کارە ڕاگەیاندووە. بەڵام، لەوە ناچێت بتوانێت هیچ کاریگەرییەکی بۆ ئەو پرسە وەحشیگەرییانە هەبێت کەبەردەوام دووبارە دەبنەوە.


كفری.. تەقینەوەی بۆمبێك كوژران و برینداربوونی لێكەوتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/12 - 9:41 PM\nئیوارەی ئەمڕۆ لەگوندێكی سنووری شارۆچكەی كفری لەسنووری گەرمیان بۆمبێك تەقیوەتەوە و كەسێك گیانی لەدەستدا و یەكێكی تریش بریندارە.\nبەپێی زانیارییەكان، لە گوندی بەلەكەی خوارووی شارەدێی زنانەی سەر بە شارۆچكەی كفری بۆمبێك بەدوو هاووڵاتیدا تەقیوەتەوە. یەكێك لەو هاووڵاتیانە دەست بەجێ گیانیلەدەستداوە و ئەوی تریشیان برینداربووە.\nهێزە ئەمنییەكان چوونەتە شوێنی ڕووداوەكە و بریندارەكەش ڕەوانەی نەخۆشخانەی فریاكەوتنی شەهید هەژار كراوە لە كەلار.\nیەكێتی ئەوروپا: پێویستە ئێران پیتاندنی یۆرانیۆم ڕابگرێت\nزەریف: سزاكانی ئەمریكا زیانی بە گەلی ئێران گەیاندووە\nداواكاری گشتی هەرێم: بەلاڕێدابردنی خۆپێشاندان دەچێتە قاڵبی ئاژاوەگێڕی و دەبێت سزابدرێن\nڕووداوێكی هاتووچۆ برینداربوونی 12ی كەسی لێكەوتەوە


ململانێکانی نێوان ئەمریکا و تورکیا\nپەیڕەو ئەنوەر 28, 08, 2018\nتورکیا و جەنگی سارد:\nتورکیا لە ساڵی ١٩٥٢دا دەبێتە ئەندامی ناتۆ/ ڕێکخراوی پەیمانی باکووری ئەتڵەسی و، ئەمریکایش لە ڕێگەی پلانی ماڕشاڵەوە ژێرخانی ئابووریی تورکیا دەبووژێنێتەوە و، دواتریش تورکیا بە هۆی پێگە جیۆپۆلیتیکی و جیۆسیاسییەکەیەوە ڕۆڵێکی گەورە لە بەردەم وەستاندنی شەپۆلی کۆمۆنیزم و ڕێگرتن لە پەڕینەوەی بۆ باشووری ئەوروپا دەگێڕێت. ئەم ڕۆڵەی تورکیا تا ڕاددەیەک بووە هۆی پاراستنی بەها سیاسی و ئایدیۆلۆژییەکانی بلۆکی سەرمایەداری بە ڕابەرایەتیی ئەمریکا و، پێگەی سیاسی و دیپلۆماسیی ئەمریکا لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا. پەیوەندییەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و تورکیا لە سەروبەندی داگیرکردنی قوبڕسی باکوور لە لایەن تورکیاوە ئاڵۆزیی تێ کەوت؛ دواتر لە دوای کودەتا سەربازییەکەی ساڵی ١٩٨٠ لە تورکیادا، پەیوەندییەکان ئاسایی بوونەوە.\nلە دوای ٢٠٠٣وە تورکیا ڕێگەی نەدا ئەمریکا و هێزی هاوپەیمانان خاک و ئاسمانی وڵاتەکەی بەکار بهێنێت بۆ هاتنەنێو عێراق؛ دواتریش بە هۆی هەڵوێستەکانی تورکیا لە بەرامبەر داعش و ڕووداو و ململانێکانی سووریا و، یارمەتییەکانی ئەمریکا بۆ پەیەدە و، کودەتا شکستخواردووەکەی ١٥ی تەمووزی ٢٠١٦ و دەستگیرکردنی قەشە "ئەندریۆ بڕۆنسن"، ناکۆکی و ململانێکانیان گەیشتە لووتکە! تەنانەت ئەمریکا دەستپێشخەریی کرد لە سزادانی دوو وەزیری حکوومەتی ئێستای تورکیا و کۆمەڵێک سزای ئابووری؛ بە جۆرێک کە بەهای دراوی تورکی (لیرە) بە ڕێژەیەکی بەرچاو لە مێژووی ئەو وڵاتەدا دابەزی! تورکیا بەگشتی لە قۆناغی "جەنگی سارد"دا پەیوەندییەکی ئاسایی و باشی لەگەڵ ئەمریکادا هەبوو و ڕۆڵی پۆلیسی ئەمریکای لە ناوچەکەدا دەبینی، بەڵام لە ئێستادا خەریکە بونیاد و مێژووی ئەو پەیوەندییە تێک دەشکێت و بەتەواوی لە یەکتر دوور دەکەونەوە.\nبنەڕەتی کێشە و ململانێکان:\nبۆ تێگەیشتن لە تێکچوونی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و تورکیا، دەبێت بگەڕێینەوە بۆ سیسته‌می سیاسیی نێودەوڵەتی! سیسته‌مەکە تاکوو ئێستا "تاکجەمسەرییە (Unipolar System) و ئەمریکا ڕابەرایەتیی دەکات و بەهاکانی نێو سیسته‌مەکە دادەڕێژێت و بەرهەمی دێنێتەوە. ڕاستە هێزی تری وەک یەکێتیی ئەوروپا، چین، ڕووسیا و هیند جووڵە دەکەن، بەڵام هێشتا ئامادە نین تا سیسته‌مەکە بگۆڕن و بیگوازنەوە بۆ دووجەمسەری، یان فرەجەمسەری و ڕەگەزەکانی هێز دووبارە دابەش بکەنەوە.\nتورکیا لەناو سیسته‌مە سیاسییە هەرێمییەکە (Regional System) بە دوای ڕۆڵ و بەها و ناسنامه‌دا دەگەڕێت! ناسنامه‌ی تورکیا لە دوای داعشەوە، گەڕانەوەیە بۆ میرات و سەرمایە سیمبوڵی، مێژوویی و جیۆپۆلیتیکییەکەی دەوڵەتی عوسمانی و عوسمانیزم! پێدەچێت ئەم خەونەی تورکیا تەنیا خەونێکی "دۆنکیشۆتیانە" بێت! بەڵام هەوڵی سەرەکیی تورکیا بۆ دابڕان بووە لە ئەمریکا؛ دابڕان بە مانای ئەوەی لە بەها سیاسییە ئەمریکییەکان دوور بکەویتەوە و، لەگەڵ هێزێکی وەک ڕووسیا و چین بتەوێت بەهای سیاسیی نوێ و ئۆردەر/ڕێکخستنی نوێ و خەیاڵی نوێی سیاسی دروست بکەیت.\nئەمریکا وەک هێزێکی باڵا، گەردوون بە قووڵاییی ستراتیژیی خۆی دەزانێت؛ ئەمە مانای وایە ڕێگە نادات هیچ جەمسەر و بلۆکێک دروست بێت تا خەیاڵی سیاسی و ستراتیژیی ئەمریکی تێ پەڕێنێت. پرسی قەشەکە تەنیا بیانوو و پاساوە! ململانێ بنەڕەتییەکە لەسەر ئەوەیە تورکیا دەیەوێت خەیاڵی ڕووسی و بیرکردنەوەی سیاسیی ڕووسیانەی هەبێت و وەک هێزێکی نیمچەنێودەوڵەتی دەربکەوێت نەک هەرێمی. بەگشتی دەکرێت ئێمە لە ڕێگەی چەند خاڵێکەوە بنەما سەرەکییەکانی ململانێکان دیاری بکەین:\nیەکەم: بلۆکی ڕووسی-چینی-ئێرانی\nئەردۆغان ئەوەی درکاندووە و ڕای گەیاندووە کە وڵاتەکەی ئامادەیە ماڵاوایی لە ئەمریکا بکات و بەرەو هاوپەیمانێکی نوێ بچێت، کە مەبەست لێی ڕووسیایە! چونکە ئەمریکا دەیەوێت هاوپەیمانێکی ستراتیژیی ٥٠ ساڵەی وەک تورکیا بکاتە قوربانیی گرووپێکی تیرۆریستی. ئەردۆغان ئاماژەیشی بەوە کرد کە ئێمە لە ئەڤغانستان، سۆماڵ و بۆسنە لەگەڵ ئەمریکادا بووین و کەچی ئێستا ئەمریکا تورکیا پەراوێز دەخات. ئەمەیش گوزارشتە لە بێهیوابوونی ئەردۆغان لە ئەمریکا بە هۆی جیاوازیی دونیابینی لە سیاسەت و، ستراتیژیی نێوانیان بەرامبەر سووریا و کۆمەڵێک پرسی تر. ئەم لێدوانانەی ئەردۆغان هێما و گوزارشتن لە نزیکبوونەوەی وڵاتەکەی لە ڕووسیا و چونەنێو ئەو بونیاد و چوارچێوە سیاسی و دیپلۆماسیی و ئابوورییەی کە ڕووسیا و هاوبەشەکانی پەیڕەوی دەکەن. لە لایەکی ترەوەیش، تورکیا هەوڵ دەدات وەک هێزێکی نێودەوڵەتی دەربکەوێت و پێگەی سیاسیی ئیمپڕاتۆرییه‌تی عوسمانی بەدەست بهێنێتەوە! ئەمریکایش ئەم خەونەی تورکیا ڕەت دەکاتەوە و، دەیەوێت تورکیا تەنیا وەک هێزێکی هەرێمی ڕۆڵ ببینێت و لەوە زیاتر پەلوپۆ نەهاوێت. ساڵی پار، چین لە ڕێگەی زیندووکردنەوە و کاراکردنەوەی پڕۆژەی "ڕێگه‌ی ئاوریشم"ەوە، هەوڵی دا تورکیا لە خۆی نزیک بکاتەوە و، بۆ سەرکەوتنی ئەو پڕۆژەیە، سوود لە پێگە جیۆئابوورییەکەی تورکیا وەربگرێت.\nدووەم: کڕینی سیسته‌می بەرگریی ڕووسی S400\nتورکیا ساڵی پار گرێبەستێکی بۆ کڕینی مووشەکی S400ی بەرگری لەگەڵ ڕووسیادا بە بڕی دوو ملیار و نیو دۆلاری ئەمریکی واژوو کردووە. تورکیا لە چوارچێوەی ناتۆدا دووەم بەهێزترین سوپایە و ناتۆ ڕەخنەی لە گرێبەستەکەی تورکیا گرتووە بە هۆی ئەوەی لەگەڵ سیسته‌مە بەرگرییەکەی ناتۆدا ناگونجێت. ئەم مووشەکە دەتوانێت تا ٤٠٠ کیلۆمەتر بڕوات و لە یەک کاتیشدا ٨٠ ئامانج بخاتە خوارەوە؛ ئەمەیش نیگەرانیی ئەمریکا و ناتۆی لێ کەوتۆتەوە. ئەم هەوڵانەی تورکیا بۆ ئەوەیە کە وەک هێزێکی سەرووهەرێمی دەرکەوێت. ئەردۆغان دەیەوێت ئەو میتۆد و ڕێگه‌یانەی کە لە ڕابردوودا لە ناوخۆی وڵاتەکەیدا بەکاری هێناوە و لە ڕێگەیەوە سەرکەوتنی بەدەست هێناوە، بە هەمان شێوە لە سیاسەتی نێودەوڵەتی بەکاری بهێنێت. بەمەیش لەگەڵ ئەمریکادا تووشی ململانێ و ناکۆکی بۆتەوە؛ بە جۆرێک کە وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا دوودڵ بووە لە پێدانی فڕۆکەی جۆریF35 بە تورکیا.\nسێیەم: یارمەتیدانی په‌یه‌ده لە لایەن ئەمریکاوە\nلە دوای بەهاری عەرەبی و تێکچوونی دۆخی سووریا و گەڕانەوەی ڕووسیا بۆ نێو گۆڕەپان و سیاسەتی نێودەوڵەتی و سەرهەڵدانی داعش، ئەمریکا "پەیەدە"ی وەک هێزێکی کوردی، کرد بە هاوبەشێکی سەرەکیی خۆی لە سووریادا و، چەندین یارمەتیی سەربازی و لۆجیستی و ناردنی چەک و تفاقی پێشکەش بەو هێزە کرد. ئەمەیش تورکیای نیگەران کرد، چونکە تورکیا پەیەدە بە درێژکراوەی پەکەکە دادەنێت و، بەهێزبوونی ئەو هێزەیش لە باکووری سووریا بە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەییی وڵاتەکەی دادەنێت. تورکیا چەندین جار داوای لە ئەمریکا کردووە کە یارمەتییەکانی بۆ پەیەدە ڕابگرێت، بەڵام ئەمریکا داواکارییەکەیانی پشتگوێ خستووە و؛ ئەمەیش بووە بە خاڵێکی ناکۆک لە نێوان تورکیا و ئەمریکادا.\nلە دوو هەفتەی ڕابردوودا، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا "جەیمس جێفری"ی وەک نوێنەری ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا دەستنیشان دەکات! جێفری تا ساڵی ٢٠١٢ لە تورکیا و عێراق باڵیۆز بووە و، پاڵپشتیی پەیوەندیی دۆستایەتی و هاوکاریی نێوان کوردانی ڕۆژاوا و ئەمریکا دەکات. جێفری دژی هێژموونی ئێران و ڕووسیایە لە سووریا و، زیاتر پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە تورکیا بۆ نەهێشتنی هێژموونی ڕووسیا و ئێران، دەبێت دەسەڵاتداری و دیفاکتۆی سیاسیی کورد لە باکووری سووریادا قبووڵ کات. ئەم دید و ڕوانینەی ئەمریکا بۆ پەیەدە لە سووریا، بەشێکی بنەڕەتیی ناکۆکی و ئاڵۆزییەکانی نێوان تورکیا و ئەمریکایە.\nئەردۆغان لە دوای هەوڵی کودەتا شکستخواردووەکەی ١٥ی تەمووزی ٢٠١٦ چەندین جار داوای لە ئەمریکا کردووە بۆ ڕادەستکردنەوەی فەتحولا گولەن، چونکە هەم گولەن و هەمیش ڕێکخراو و ئەندامەکانی، بە کودەتاچی و ڕێکخراوێکی تیرۆریستی بۆ سەر تورکیا دادەنێت. لە ئێستایشدا تورکیا داوای گۆڕینەوەی گولەن دەکات بە قەشە ئەمریکییەکە و؛ بەمەیش دەیەوێت چەند پەیامێک بگەیەنێت.\nیەکەم: سەرنجڕاکێشانی شەقامی ئیسلامی، تورکی و عەرەبی و بەکارهێنانی سەرمایە و سیمبوڵی ئیسلامی، بەوەی کە ئەردۆغان و تورکیا دژی بانگەشەی مەسیحییەت و قەشە و سەرمایە ئایینییەکانی دەرەوەی ئیسلامن و تورکیا شوێنی مەسیحییەت نییە و ڕووبەرێکی زیاتر ئیسلامییە!\nدووەم: گۆڕینەوەی گولەن بە قەشەیەکی ئەمریکی، دەبێتە هۆی وەبەرهێنانی سیاسی و دیپلۆماسی بۆ ئەردۆغان، تا وا پیشانی بدات کە پیلانگێڕەکانی کودەتاکە دەستگیر کراون و ئەمریکایش ڕۆڵی لەو پیلانگێڕییە هەبووە و؛ ئەمەیش پێگەی جەماوەریی ئەردۆغان لە شەقامی تورکیادا بەتەواوی بەهێز دەکات و هێڵی خزمەتیش/گولەنییەکان وەک تاکە هێزی ڕکابەری ئیسلامی لە بەرامبەر ئەردۆغاندا بەتەواوی لاواز دەکات.


خوێنەر و کتێب: مەرگ و شۆڕشگێڕى، بە ڕەوایەتى سارتەر » DidiMn\nسەرەتا / خوێنەر و کتێب/کتێب / خوێنەر و کتێب: مەرگ و شۆڕشگێڕى، بە ڕەوایەتى سارتەر\nخوێنەر و کتێب: مەرگ و شۆڕشگێڕى، بە ڕەوایەتى سارتەر\nنووسەر: ژان-پۆڵ سارتەر\nخوێنەر: بەڵێن عوسمان\n”هەمووشتەکانى چواردەورم دەخولانەوە و لەسەر ئەرزەکە دانیشتم؛ هێندە بەتووندى پێکەنیم، کەوتمە گریان.“\nلە نێوان فەلسەفە و ئەدەبدا زیاتر لە بەستەرێک هەیە، لەوانەیە گرنگترینیان باسکردن بێت لە دەروون و هەستەکانى مرۆڤ، بە لەبەرچاوگرتنى ئەم ڕاستییە مێژووییەش ناوى ژان پۆڵ سارتەرى فەڕەنسى دەدۆزینەوە، کە بە ئاوێتەکردنى ئەو دوو کایەیە و هێنانەئاراى ئەو هاوبەشییە، سوبێکتە ئاشکرا و شاراوەکانى مرۆڤى دەرخستووە.\nبەگشتی سارتەر لە بەرهەمەکانیدا [وەک فەیلەسوفێکى ئەدیب یاخود ئەدیبێکى فەیلەسوف] بە دوو ئاست کارى لەسەر مرۆڤ کردووە، یەک: مرۆڤ لە دۆخى ناوخۆیى خۆیدا و نیشاندانى شێواوییە دەروونییەکان. دوو: مرۆڤ وەک بوونەوەرێکى شۆڕشگێڕ و باسکردن لە چەمکى ئازادى. ئەم دوانەش بە ڕوونى لە یەکێک لە بەناوبانگترین دەقەکانیدا بە ناوى دیوار ڕەنگى داوەتەوە.\nسارتەر کورتەچیرۆکى دیوارى لە ساڵى 1939دا نووسى. لە هەمان ساڵدا لەگەڵ چەند کورتەچیرۆکێکى تر و لە کتێبێکدا هەر بە ناوى دیوار چاپ و بڵاوى کردەوە.\nچیرۆکى دیوار، گێڕانەوەى ڕووداوێکى گرنگى وڵاتى ئیسپانیایە، باس لە ڕۆژانى شەڕى ناوخۆی ئەو وڵاتە دەکات کە ساڵى 1936 تا 1939 بەردەوام بوو. لە کۆتاییدا ناسیۆنالیستەکان بە سەرۆکایەتیی فڕانسیسکۆ فڕانکۆ چوونە ناو مەدریدەوە و کۆتاییان بە حوکمى کۆمارى هێنا.\nلەو ئانوساتەدا فڕانکۆى دیکتاتۆر دەوڵەتى فڕانکۆیى دامەزراند و هەڵمەتى ڕەشبگیریی نەیار و بەرهەڵستکارەکانی دەست پێ کرد؛ هاوشێوەى هەموو دیکتاتۆرەکانى ترى جیهان خەونى بەوەوە دەبینى بگات بە دەسەڵاتى ڕەها، هەموو خەڵکەکەش ملکەچ و کۆیلەى وى بن؛ بەڵام لەو ناوەدا کەسانێک هەن نابنە ژێردەستەى فڕانکۆ، مرۆڤگەلێک دەنگیان بەرز دەکەنەوە و ناچنە ژێر بارى حوکمى زۆرداریى ئەو. شۆڕشگێڕەکان ئەو باڵادەستییە تاکڕەوییانە ڕەت دەکەنەوە و بۆ سەربەخۆیى خۆیان دەجەنگن، لەم پێناوەشدا لایان گرنگ نییە ڕووبەڕووى بەندیخانە، ئازار، تەنانەت مەرگیش ببنەوە.\nدیوار، بەسەرهاتى هەستە ناوەکییەکانى شۆڕشگێڕانى ئیسپانیایە لە دەمى پەڕینەوە لە ژیانەوە بەرەو مردن بە پردى ئەشکەنجەى دەروونى و شێواویى هەستەکانیاندا، هەڵبەت ئەمەش بە ڕەوایەتیی سارتەر. چیرۆکەکە چەندین مژارى مرۆیى دەوروژینێت و هەر یەکەیان بەپێى قۆناغە زەمەنییەکانى ڕووداوەکان باس دەکرێن. سارتەر تەنیا وەک گێڕەرەوە بە هۆى شاکەسى چیرۆکەکەوە پرسەکان لە کۆنتێکستى دەقەکەدا دەخاتە ڕوو؛ پرسیارەکان لاى خوێنەر خۆکارانە دروست دەبن و ئەرکى دووبارە پێداچوونەوە بە دەقەکەدا دەکەوێتە سەر خوێنەر، ئەمەش ڕێ بۆ دەروازەى سەرەتایى شیکارە دەروونى و فەلسەفییەکان لەمەڕ مردنى ناچارى خۆش دەکات.\nسێ هاوڕێى خەباتکەر دەستگیر دەکرێن و ژوورێکى تەنگى زیندان کۆیان دەکاتەوە. پاش لێکۆڵینەوە لێیان ڕاستەوخۆ فەرمانى کوشتنیان دەدرێت و فەرمانەکەش دەبێت لە هاتنى سپێدە و لەگەڵ کەوتنى یەکەمین تیشکەکانى خۆر بۆ سەر ڕووى زەوى، بە زوویى جێبەجێ بکرێت.\nپابلۆ، تۆم و خوان، لەو ژوورەدا بیر لە بەیانیى دوواتر دەکەنەوە؛ ئاخۆ چۆن گولـلـەباران دەکرێن؟ ئەو ئازارە چۆنە کە لە کاتى مردندا دەیچێژن؟ دەبێت لە ئازار بترسین یان خودى مردن؟ بیرکردنەوە لە مردن و دڕدۆنگى لە بەرانبەرى، تاکە شتێکە ئەم سێ کەسە بتوانن لەو دۆخەدا بیکەن. تۆم بە پابلۆ دەڵێت: ”هەرگیز بیرم لە مردن نەکردبووەوە، چونکە هیچ هۆکارێک نەبوو بۆى، بەڵام ئێستا کە هۆکارەکە لێرە بوو، هیچ شتێکى تر نەبوو جگە لە بیرکردنەوە لێى.“ مرۆڤى مەحکوم بە مەرگ، کە ناچارە بە زانینى کاتەکەشى، هیچى لا گرنگ نییە تەنیا ساتى مردنى نەبێت، هەر ئەمەش بووەتە فیگۆرى سەرەکیى ئەو سێ کەسەى کە سارتەر وێناى کردوون.\nهەستەکانى ئەو سێ بەندکراوە بەپێى دۆخ و کات گۆڕانیان بەسەردا دێت؛ بە شێوەیەک ساتگەلێک پڕن لە هیوا و خۆڕاگرى، وەختایەکیش دەکەونە دۆخێکەوە کە لە بوونیاندا بۆ یەکەم جارە هەستى پێ دەکەن. ناچاریى مردنى مرۆڤ و نەزانینى زانیارى لەو بارەیەوە، ئەو گرێیەیە کە پابلۆ، تۆم و خوان ناتوانن بیکەنەوە. سەربارى ئەمەش ئەو گرێیە ئاڵۆزتر دەبێت بە تاسەى گەیشتن بە وردەکارییەکانى دیکەى مردن وەک ئاکتێکى سەپێنراو. خوان پرسیار لەو پزیشکە دەکات کە لە دوایەمین شەوى ژیانیان بۆ یارمەتیدانیان هێنراوە: ”ئازارى هەیە؟ زۆرى پێ دەچێت؟“ ”بە هیچ شێوەیەک، زۆر بە خێرایى تەواو دەبێت.“ پزیشکەکە وەڵامى دەداتەوە. لێ هێشتا خوان بەگومانە لەوەى لەو کاتەوە کە گولـلـەکە بەر سنگى دەکەوێت تا مردنى تەواوەتى، چەندى کات دەوێت: ”بەڵام من پێیان وتم هەندێک جار پێویست دەکات دوو جار تەقە بکەن.“ پزیشکەکە پێى دەڵێت: ”هەندێک جار وایە، لە کاتێکدا ڕوو دەدات ئەگەر گولـلـەبارانەکە بەر ئەندامە سەرەکییەکان نەکەوێت.“ بەندییەکە خۆى هەڵدەداتە ئەو ئایندە نزیکەوە تا باشتر هەستى پێ بکات، لایەنى کەم وەک ئەزموونێکى لاوەکى ئەو تاڵییە بچێژێت: ”ئەگەر ئەوە ڕوو بدات، دەبێت میلى تفەنگەکانیان بهێننەوە و دووبارە نیشانە بگرنەوە؟“ پاش کەمێک: ”ئەوە کاتى دەوێت.” کات و ئازار، ئەو دوانەی بە زیادبوونى یەکێکیان ئەوەى دیکەشیان زیاد دەکات، ئەمەش چەقى هەست و بیرکردنەوەکانى ئەو بەندییانەیە کە دەیانگەیەنێت بەوەى ئەوەى پێویستە هەبێت بەرانبەر مردن، ترس نییە؛ بەڵکو تێگەیشتنە لێى. پابلۆ دەڵێت: ”نەمدەویست وەکو ئاژەڵێک بمرم، دەمویست تێبگەم.“ هەروەها تێگەیشتن لە مردن ئەوە دەخوازێت کە هەستى پێ بکەیت و لە مردندا بژیت؛ ”نەمدەویست بیر بکەمەوە کازیوە چى ڕوو دەدات. کاتى مردن هیچ مانایەکى نەبوو، تەنیا وشە، هەستێکى بەتاڵ و بێمانام لا درووست دەبوو؛ بەڵام هەر کات کە هەوڵم دەدا بیر لە شتى تر بکەمەوە، تفەنگەکان دەهاتنە بەرچاوم کە ڕوویان تێدەکردم. پێدەچێت بیست جار لەگەڵ گولـلـەبارانکردنمدا ژیابم و هەستم پێ کردبێت.“\nسارتەر جیا لە داڕشتنى تێزە فەلەسەفییەکانى پەیوەست بە بوونگەراییەوە، ئەم جارە لە ڕێگەى پرسیارى کوورتەوە باسى پۆستمردن دەوروژێنێت؛ مرۆڤ دواى مردن چیى بەسەر دێت؟ ئایا مردن کۆتاییە؟ مرۆڤ چۆن خۆى ئامادە بکات بۆ مردن، بەتایبەتى ئەگەر کاتەکەشى بزانێت؟ تۆم بە پابلۆ دەڵێت: ”دەبێت ئازارێکى ئێجگار زۆرى هەبێت. دەزانیت نیشانە لە چاو و دەم دەگرنەوە بۆ ئەوەى سیمات تێک بدەن. هەر لە ئێستاوە هەست بە برینەکان دەکەم؛ کاتژمێرێک دەبێت سەر و ملم ئازارى هەیە. ئازارى ڕاسەقینە نییە، خراپترە. سبەینێ هەست بەمە دەکەم. ئەى دواى ئەوە چى؟“\nلەم چیرۆکەدا ئەوەى پتر مایەى نیگەرانیى کارەکتەرەکانێتى مردن نییە، بەڵکو ئەو کارانەیە کە مردن ڕێ نادات تەواویان بکەیت. ئەو سیانە لەپێناوى بەگژداچوونەوەى ستەمى ئەو سیستمە دیکتاتۆرییەدا تێکۆشاون و دەشیانەوێت ئەو ئەرکەیان بە تەواونەکراوى جێنەهێڵن. هەر وەک پابلۆ دەڵێت: ”شتى زۆر هەبوون کە نەمکردبوون… بەڵام مردن هەمووشتێکى ناشرین کردبوو.“\nدۆخى دواتر کە دۆخێکى نوێ و جیاوازە، چاوەڕوانیکردنە. چاوەڕوانى… یەک هەنگاو بەر لە مردنە و ئیتر خەم و نائومێدى وەک تەم ڕۆحى پاڵەوانەکان دەتەنێت. هیچ شتێک نەماوە کە گرنگیی هەبێت، چونکە لەگەڵ مردندا هەموویان لەناو دەچن و دونیا و ژیانیش چیتر ئەبەدى نین. پابلۆ لە چاوەڕوانیى مەرگى خۆیدا دەڵێت: ”ئەگەر کەسێک بهاتایە و پێى بگوتمایە دەتوانیت بە بێدەنگى بڕۆیتە ماڵەوە و بۆ هەتا هەتایە وازت لێ دەهێنن، هیچ گرنگ نەدەبوو بە لامەوە؛ کە تێگەیشتیت دونیا ئەبەدى نییە، چەند کاتژمێر و چەندان ساڵ چاوەڕوانیکردن وەکو یەک وان.“\nبەیانیى دواتر، ڕۆژى مەرگى شۆڕشگێڕەکانە؛ لە سپێدەیەکى زوودا سەربازەکان دێنە ژوورى زیندانەوە، تۆم و خوان دەبەن و گولـلـەبارانیان دەکەن. پابلۆ نابەن و بە تەنیا دەیهێڵنەوە. ئەو نازانێت چى ڕوو دەدات و پێی خۆشترە دەستبەجێ نەجاتیان بدایە وەک لەوەى گوێى لە تەقەى تفەنگ و گولـلـەبارانکردنى هاوڕێکانى بێت. ڕادەچەڵەکێت، دەیەوێت بقیژێنێت، وەلێ بێسوودە.\nئامانج لە هێشتنەوەى پابلۆ بە زیندوویى، دەستخستنى زانیارییە لەبارەى شوێنى خۆشاردنەوەى ئەو شۆڕشگێڕانەى کە هێشتا لە لایەن ستەمکارەکانەوە نەگیراون. لە بەرانبەر ئەوەشدا پێشنیارى ئازادکردن دەخەنە بەردەم پابلۆ ئەگەر هاوکاریی ڕژێمەکە بکات. پابلۆ وەها نیازێکى نییە بۆ کردنى ئەو کارە، چونکە باوەڕبوونى بە شۆڕش لەسەر بنەماى ویستێکى بەهێزە، بەڵام بۆ ئەوەى سەربازەکان بە هیلاکیدا بەرێت دەست بە یارییەک دەکات، ئەو ناونیشانێکى هەڵە دەداتە ساربازەکان لەبارەى شوێنى یەکێک لە هاوڕێ شۆڕشگێڕەکانیەوە. پابلۆ بێئاگایە کە ئەو هاوڕێیەى ناونیشانە کۆنەکەی جێهێشتووە و بە هەڵکەوت چووتەوە ئەو شوێنەى کە پابلۆ بە سەربازەکانى گوتووە. هاوڕێکەى پابلۆ دەستگیر دەکەن و دەیکوژن. ئەوە هەم دەبێتە مایەى سەرسووڕمان، هەم خەمى زۆر بۆ ئەو. پابلۆ تێدەگات ڕووداوەکانى جیهان هەڕەمەکى ڕوو دەدەن، پەیوەندیى بەوەوە نییە کە شایانى ئەوەیە ڕوو بدەن یان نا. زۆر جار ئەوەى ڕوو دەدات زۆر دوورە لە ویستى مرۆڤەوە. ئەو نامۆییەى کە سارتەر لە بەشى کۆتایى چیرۆکەکەدا کێشاوێتى، لەسەر ئەو پنتە جێگیر دەبێت کە ڕیکخستنەکانى مرۆڤ زۆر جار لە پێش ڕێڕەوى سروشتدا تێک دەشکێن. چى ڕوو دەدات؟ ئەوە پرسیارەکەیە کە دروست دەبێت. مرۆڤ کە دەبینێت دۆخەکە لەژێر کۆنتڕۆڵى ئەو و هیچ مرۆڤێکى تردا نەماوە، ئیدى نازانێت بەم تراژیدیایە پێبکەنێت یان بۆى بگری؟ پابلۆ لە ناوەڕاستى ئەو گێژاوەدا دەڵێت: ”هەموو شتەکانى چواردەورم دەخولانەوە و لەسەر ئەرزەکە دانیشتم؛ هێندە بە توندى پێکەنیم، کەوتمە گریان.“\nدیوارى سارتەر لە لایەن ئاران موهەندیسەوە لە زمانى دووەمەوە (کە ئینگلیزییە) کراوە بە کوردى و ناوەندى غەزەلنووس چاپ و بڵاوى کردووەتەوە.\nJean-Paul Sartre, Xwenar w Kteb,


كۆمەڵگەیەك بەبێ ئاو، كارەبا و تەندروستی"ئەگەر پزیشك هەبوایە، منداڵەكەم لەدەستنەدەدا"\nوێنەی رێمان (ساڵ و نیو)، لەگەڵ فەرحان ئیلیاس-ی باوكی لەسەر گۆڕەكەی. فۆتۆ: تایبەت بە كەركوك ناو\nعەمار عەزیز – شنگال\nخێزانێكی ئاوارەی سنوری شنگال دوای نۆ مانگ لە گەڕانەوەیان بۆ زێدی خۆیان منداڵێكیان لەدەستدەدەن، كاتێك دەكەوێتە ژێر ئۆتۆمبێلێكەوە، ئەو خێزانە هۆكاری مردنی منداڵەكەیان بۆ نەبونی هیچ بنكەیەكی تەندروستی دەگەڕێیننەوە لەو كۆمەڵگەیەی تیایدا دەژین.\nئەو روداوە لە 20ی ئاداری ئەمساڵ لە كۆمەڵگەی سیبا شێخ خدر لە شنگال رویدا، كاتێك ئۆتۆمبێلێكی غازفرۆشتن لەبەردەم ماڵێكیدا لە منداڵێكی تەمەن ساڵێك و شەش مانگ دەدات و بەر لە گەیاندنیان بۆ شنگال گیانلەدەستدەدات.\nفەرحان ئەلیاس قاسم، باوکی منداڵەکە، بە (كەركوك ناو)ی وت "لەماڵەوە دانیشتبوم، خۆمان ئامادەكردبوو بچین بەشداری كردنەوەی ئاگری نەورۆز بكەین، بەڵام گریانی منداڵەكەم لە دەرەوە رایچەڵەكاندم، كاتێك چوینە دەرەوە بینیمان ئۆتۆمبێل لێداوە، بەڵام نەمردبوو".\nلەو كۆمەڵگەیە هیچ بنكەیەكی تەندروستی نییە، بۆیە فەرحان بە ئۆتۆمبێل منداڵەكەی بەرەو شنگال دەبات (بەدوری 30كم)، بەڵام لە رێگادا تایەی ئۆتۆمبێلەكەی دەتەقێت و ناچار داوای ئۆتۆمبێلی تر دەكەن.\n"رێگاكە بەڕادەیەك ناخۆشە و ئێمەش پەلە بوین تایەی ئۆتۆمبێلەكە تەقی، روحمان لەناو دەستمان بوو، 10 دەقەی تری پێچوو تا ئۆتۆمبێلی تر فریامان كەوت"، فەرحان زیاتر وتی "هەرچۆنێك بێت دوای یەك كاتژمێر ئینجا گەیشتینە شنگال، بەرلەوەی بگەینە نەخۆشخانە گیانیلەدەستدا".\nرێگاكە بەڕادەیەك ناخۆشە و ئێمەش پەلە بوین تایەی ئۆتۆمبێلەكە تەقی، روحمان لەناو دەستمان بوو، 10 دەقەی تری پێچوو تا ئۆتۆمبێلی تر فریامان كەوت\nئەو دەڵێت "قەدەر بەدەستی خودایە، بەڵام ئەگەر بنکەیەکی تەندروستی لە ناوەندی کۆمەڵگەكەمان هەبوایە چارەسەر دەكرا".\nكۆمەڵگەی سیبا شێخ خدر، لە خۆرئاوای شنگال، دانیشتوانەكەی ئێزیدین و لەكاتی هێرشی داعش 7000 هەزار كەس لێی نیشتەجێبون، بەڵام لە ئێستادا تەنیا 100 خێزان گەڕاونەتەوە و گرفتی خزمەتگوزارییان هەیە.\nفەرحان ئیلیاس، لە حوزەیرانی 2020 گەڕاوەتەوە بۆ كۆمەڵگەكە و دوو منداڵی تری هەیە، دەڵێت "من تازە منداڵێكم لەدەستدا، بەڵام با لێپرسراوان ئاوەڕ لەم كۆمەڵگەیە بدەنەوە، كارەبا و تەندروستی بۆ ئاوارە گەڕاوەكان دابین بكەن... ئەگەر وا بڕوات دەیان حاڵەتی وەكو رێمان-ی کوڕم دوبارە دەبێتەوە، لێپرسراوانی ناوچەکە لە مردنی کوڕەکەم بەرپرسن، هەرگیز گەردنیان ئازاد ناکەم و حەواڵەی خوابن".\nبەشێك لە خەڵكی ئەو كۆمەڵگەیە هاوشانی ناوچە ئێزیدینیشنەكانی تر لەلایەن داعشەوە روبەڕوی رفاندن و كوشتنی بە كۆمەڵ بونەوە، پێنج گۆڕی بە كۆمەڵ لەو كۆمەڵگەیە دۆزراوەتەوە و 200 كەسیان كوژراون یان بێسەروشوێن بون.\nشنگال/ 8ی نیسانی 2021/ گردبونەوەی خەڵكی گوندی سیبا شێخ خدر دژی نەبونی خزمەتگوزاری. فۆتۆ: كەركوك ناو\nجگە لە نەبونی خزمەتگوزاری لە كەرتی تەندروستی، دانیشتوانەكەی گرفتی كارەبای نیشتیمانیی، ئاو و رێگاوبانیان هەیە و گوزەرانیان باش نییە.\nمەهدی نایف، پێش ساڵێک گەڕاوەتەوە هەمان كۆمەڵگە، وتی "پێموابوو لەگەڵ گەڕانەوەمان ناوچەكەمان نۆژەندەكرێتەوە و خزمەتگوزاریمان پێدەگات، بەڵام وانەبوو، یەك لێپرسراو لەم ساڵەدا سەردانی نەكردوین".\n"ئێمە قوربانیمانداوە، بەڵام ئاوی خواردنەوە كەمە و شەوان بۆ روناكی فانۆس دادەگیرسێنین، چونكە كارەبای نیشتیمانی نییە"، مەهدی وایوت.\nئاوی خواردنەوە كەمە و شەوان بۆ روناكی فانۆس دادەگیرسێنین، چونكە كارەبای نیشتیمانی نییە\nعادل خەڵە، لە هەمان كۆمەڵگە، وتی "هەفتەی دوجار ئاو دەكڕین، هیچ دەرمانێكمان پێناگات، بۆ شروبێك، حەبێك دەبێت بچینە شنگال".\nبۆ ئەو مەبەستە بەشێك لە خەڵكی ئەو كۆمەڵگەیە، 8ی نیسان گردبونەوە و داوای خزمەتگوزارییان كرد.\nئیدارەی پارێزگای نەینەوا، وەكو چارەسەرێكی كاتی، بنكەیەكی تەندروستی گەڕۆكی بۆ كۆمەڵگەكە ناردووە، بەڵام تەنیا هەفتەی یەكجار، ئەوەش لە پزیشكێك و پەرستیارێك پێكهاتووە.\nجەلال خەڵەف، جێگری قایمقامی شنگال بە (کەرکوک ناو)ی وت "ئاگاداری کێشە و گرفتەکانی خەڵکی سیبا شێخ خدرین، خزمەتگوزاریی تەندروستی بەشێوەی كاتی لەڕێی ئەو بنكە گەڕۆكەوە چارەسەركراوە، بۆ ئاو و كارەباش داوامان لە رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و لایەنە حكومییەكان كردووە و تەنیا دەتوانین چاوەڕێی ئەوان بكەین".\n"هیچ شتێک لە دەستی ئێمەدا نییە، ئەوەی لەسەر ئێمەیە کردومانە و داواكارییەكانمان گەیاندووە"، جەلال وایوت.\nكاسبكارانی كه‌ركوك داوای كۆتاییهاتنی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ ده‌كه‌ن\nده‌نگۆ؛ خه‌ڵكی نه‌ینه‌وا له ڤاكسین ده‌ترسێنێت


ڤیتامین D ڕێگری لە كۆڕۆنا دەكات ؟؟\nkurdiu 5 14/10/2020 - 09:42 هەواڵ/تەندروستی\nپرسیارێكی زۆر هەن لەسەر ڕۆڵی ڤیتامین دی لەشەڕی دژی ڤایرۆسی كۆڕۆنا، بۆ ئەو مەبەستە كۆمسیۆنی ڕاوێژكاری شارەزایان لەسەر خۆراك و چاودێری تەندروستی، هەروەها ئەنستیتۆی نیشتمانی باشترین چاودێری تەندروستی چاوپێداخشاندنی خێرایان بەسەر بەڵگەكانی پەیوەست بەوەدا كردووە كە لەو ڕاپۆرتەدا وەڵامی بەشێك پرسیارەكان دراوەتەوە:\nڕێنماییان چی بووە ؟؟\nلەماوەی پاندێمێكی ڤایرۆسی كۆڕۆنادا زۆربەی خەڵكی لەماڵەوەدا دەمێننەوە، ئەوەش وادەكات خەڵكی كەموكورتیان لەوەرگرتنی بڕی پێویستی ڤیتامین دی هەبێ.\nبەشێوەیەكی ئاسایی زۆربەی خەڵكی ڤیتامین دی یان لە دەرەوە دەستدەكەوێ، پێستی مرۆڤ لەكاتی بەریەككەوتنی لەگەڵ خۆردا ڤیتامین دی دروستدەكات.\nلەڕێنماییەكانی خزمەتگوزاری تەندروستی گشتی بەریتانیا لەو بارەیەوە هاتووە، ئەگەر خەڵكی كاتی پێویست لەدەرەوە بەسەرنەبەن پێویستە ڕۆژانە بڕی (10) مایكڕۆگرام ڤیتامین دی وەربگرن.\nهەروەها لەبەریتانیا بەهۆی ئەو كەشوهەوا تایبەتەی هەیەتی، لەماوەی پێش پاندێمێك و هاتنی كۆڕۆناشدا ساڵانە لەنێوان مانگەكانی (تشرینی یەكەم) بۆ (ئازار) خەڵكی ڕێنمایی دەكەن ڤیتامین دی بەكاربهێنن.\nبەڵگەنامەكان ئەوەیان دەرخستووە، كە پێستی تاریك لەوانەیە بڕی پێویستی ڤیتامین دی دەستنەكەوێت هەتا ئەگەر هاتوو ماوەی پێویستیش لەدەرەوە بمێنێتەوە، بۆیە ئەو كەسانەی پێستیان تاریكە ڕێنمایی دەكرێن ساڵەكە بەتەواوی ڤیتامین دی وەربگرن.\nلە بەریتانیا بەڵگەكان نیشانداوە كەمینە نەتەوەكانی ئاسیاو ڕەش پێستەكان لەكاتی گرتنی ڤایرۆسی كۆڕۆنادا بەتوندی توش دەبن و ژمارەی مردنیش تێیاندا بەرزبووە، بەشێكی بەهۆی كەمی ڤیتامین دیەوە بووە.\nبۆچی دەبێ ڤیتامین دی وەرگرین ؟؟\nڤیتامین دی گرنگە بۆ تەندروستی ئێسقان و ددان و ماسولكەكان، كەمی بڕی پێویستی ڤیتامین دی لە لەشدا دەبێتە هۆی لاوازی ئێسقانەكان و ئێسكە نەرمە.\nچەند پێشنیازێك هەیە لەو بارەیەوە كە، ڤیتامین دی بۆ بەهێزكردنی سیستەمی بەرگری باشەو شەڕی دژی توشبوون بە ڤایرۆس و میكڕۆبەكان دەكات، لەوانە ئەنفلۆنزا.\nئایا ڤیتامین دی ڕێ لەتوشبوون بە كۆڕۆنا دەگرێ ؟؟\nڕاپۆرتەكە ئەوەی دەرخستووە، لێژنەی گەورە ڕاوێژكارانی شارەزایان دەڵێن: هیچ بەڵگەیەك نیە پاڵپشتی ئەوە بكات كە وەرگرتنی (تەواوكاری) ڤیتامین دی ببێتە هۆی ڕاگرتن یان چارەسەری ڤایرۆسی كۆڕۆنا.\nبەڵام زانایان لەو باوەڕەدان وەرگرتنی ڤیتامین دی بەشێوەیەكی بەرفراوان سودی تەندروستی هەیەو ئاستی بەرگری بەرزدەكاتەوە، بەتایبەتی لەماوەی پاندێمێكی كۆڕۆنادا بۆ ئەوەی خەڵكی بەشێوەیەكی ڕێك و تەندروست بمێننەوە ڤیتامین دی ڕۆڵی كارای دەبێت.\nهەندێك توێژینەوە پێشنیازیان كردووە، كەمی ڤیتامین دی لەكاتی توشبوون بەڤایرۆسی كۆڕۆنادا باری نەخۆشەكە خراپتر دەكات، بەتایبەتی لەكاتی هەوكردنی سیەكاندا.\nپرۆفیسۆر (جۆن ڕۆدس)، پرۆفیسۆر لە زانكۆی لیڤەرپوڵی پزیشكی دەڵێ : ڤیتامین دی دژە كاریگەرەكانی هەڵاوسانە، ئەوە لەو نەخۆشانەی كە بەتوندی تووشی ڤایرۆسی كۆڕۆنا دەبن دیارە كە سیەكانیان توشی هەڵاوسانی زۆردەبێ و چاكبونەوەیان ئاسان نیە، لێرەدا هەبوونی بڕی پێویستی ڤیتامین دی گرنگە.\nئایا پێویستە بڕێكی زۆر ڤیتامین دی بەكاربهێنین ؟؟\nنەخێر، ئەگەرچی وەرگرتنی ڤیتامینەكان لەوانە ڤیتامین دی بەگشتی سەلامەتە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا وەرگرتنی بڕی زۆرو هەموو ڕۆژێك مەترسیداردەبێت لەدرێژ مەودادا، بۆ خەڵكی پێگەیشتوو پێشنیاركراوە ڕۆژانە بڕی (10) مایكڕۆگرام ڤیتامین دی بەكاربهێنێ، وە بەكارهێنانی زیاتر لە (100) مایكڕۆگرام لەڕۆژێكدا كاریگەری خراپی تەندروستی دەبێت، وەرگرتنی بڕی زیادەی ڤیتامین دی دەبێ لەژێر ڕێنمایی دكتۆردا بێت.\nئەو كەسانەی كێشەی گورچیلەكانیان هەیە، یان بارێكی خراپی تەندروستیان هەیە پێویستە لەژێر ڕێنمایی دكتۆردا ڤیتامین دی بەكاربهێنن.\nئایا ڕێجیمی خۆراك چەندە كاریگەرە ؟؟\nوەرگرتنی خۆراكی پێویست و هەمەچەشن بەشێوەیەكی هاوسەنگ دەتوانێ یارمەتی باش ئیشكردنی سیستەمی بەرگری لەشی مرۆڤ بدات.\nئەو خۆراكانەی بە ڤیتامین دی دەوڵەمەندن بریتین لە ماسی چەورو هێلكە، هەروەها خواردنەكانی بەیانیان لە دانەوێڵەكان و ماست و شیرو هێلكە لە باشترینەكانن كە ڤیتامین دی باشیان لەخۆوەگرتووە.\nخالید ئەحمەد - هەولێر


تیلەرسن: شەڕی عەفرین کاریگەری لەسەر ئامانجەکەمان لە سووریا دروستکردووە\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، ئەو دۆخەی لە عەفرین هەیە کاریگەری کردووەتە ئامانجی سەرەکییان لە سووریا، کە تێکشکاندنی داعشە.\nرۆژی سێشەممە لە گوتەیەکیدا لە کۆبوونەوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بە داعش لە کوێت، رێکس تیلەرسن رایگەیاند "ئەو دۆخەی لە عەفرین هەیە، کاریگەری کردووەتە سەر شەڕی ئێمە دژ بە داعش لە رۆژهەڵاتی سووریا، کە بەهۆیەوە هێزەکان روویان لە عەفرین کردووە".\nتیلەرسن راشیگەیاند "لەسەر ئەم پرسە پێشتر قسەمان لەگەڵ تورکیا کردووە. هەروەها لە سەردانەکەشمدا بۆ ئەنقەرە گفتوگۆی زیاتر لەو بارەوە دەکەین".\nبڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا رێکس تیلەرسن، کە ئێستا بە سەردانێک لە کوێتە، بچێتە ئەنقەرە و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای تورکیا قەیرانی سووریا تاوتوێبکات، پرسی سەرەکیش ئۆپەراسیۆنی تورکیا دەبێ بۆ سەر عەفرین لە رۆژئاوای کوردستان کە ماوەی 25 رۆژە دەستیپێکردووە.\nوەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت، دەیانەوێ تورکیا درک بەوەبکات ئەو ئۆپەراسیۆنە کاریگەری کردووەتە سەر شەڕی داعش، "واشنتن دەیەوێت بۆ تێکشکاندنی داعش و گرووپە تیرۆرستییەکانی دیکەی سووریا لە نێویاندا قاعیدە و بەرەی نووسرە لەگەڵ تورکیا کاربکات".\nرێکس تیلەرسن ئاماژە بەوە دەکات بەناو "خەلافەتەکەی داعش" لە عێراق و سووریا تێکشکاوە، بەڵام هێشتا لەو ناوچانە بەتەواوی کۆتایی نەهاتووە.


لە خەندان لایفەوە پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 22ی ئاب لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nئەمڕۆ ئەزمونێکی نوێ تاقیدەکەیتەوە لە کارەکەت، ئەمەش وادەکات زیاتر بەرەوپێش بچیت، ئەگەر بزانیت لە بەرژوەندی خۆت بەکاریبهێنیت، رەنگە هاوڕێیەکت زۆر لۆمەت بکات، بەڵام بێگومان لە قازانجی تۆ قسەدەکات و خۆشیدەوێیت، چونکە دەیەوێت لەو رێگایەوە هەڵەکان راست بکاتەوە، خێزانەت هەمیشە پاڵپشتیت دەکەن و دەتوانیت پشتیان پێ ببەستیت.\nبەردەوام هەوڵدەدەیت لەپێناو جێبەجێکردنی کارەکانت لە کاتی خۆیدا، ئەمەش هەنگاوێکی باشە بۆ ئەوەی توشی دڵەراوکێ نەبیت، رەنگە بەهۆی کێشەیەکی سادەوە لەگەڵ هاوڕێکانت توشی ناکۆکی ببیت، باشترە لۆژیکیانە بیربکەیتەوە، توانا ئەرێنیەکانت لە چالاکی جۆراوجۆردا بەکاربەرە.\nبەکاربردنی هەموو تواناکانی خۆت، سەرچاوەیەکی سەرەکیە بۆ ئەوەی سەرکەوتن بەدەستبهێنیت، دورکەوتنەوەت لە خۆشەویستەکەت بەهۆی فەرامۆشکردنی خۆتەوەیە، هەرگیز بە خیرایی بڕیارەکانت مەدە چونکە پەشیمانی لەدوادێت.\nتاقیکردنەوەیەکی هەڕەمەکی وادەکات لە رۆتینی رۆژانەی کارەکەت دوربکەویتەوە و گۆڕانکاری روبدات، کاتێک هەست بە هەڵەیەک دەکەیت، باشترە خۆت دان بە هەڵەکەتدا بنێیت و راستیبکەیتەوە، ئەمڕۆ هەموان دەزانن کە لەسەسر ئامانجەکەت سوریت بۆیە وازدەهێن لەوەی دژایەتیت بکەن.\nبەهۆی سەرکەوتنت لە کارەکەت و بەرهەمی باش، پاداشت و ستایش دەکرێیت، ئەمڕۆ کاتێکی خۆش لەگەڵ ئازیزانت بەسەردەبەیت و ئاسودە دەبیت، گرنگە ئەمڕۆ پلانی چونە دورەوە لەگەڵ هاوڕێکانت دابنێیت، کۆتایی هەفتەیە و پێویستت بەوە هەیە پشویەک وەربگریت.\nهەوڵبدە بەپێی توانا بەسەر خۆتدا زاڵبە، چونکە توڕەیی زۆر کێشەت لە کارەکەت بۆ دروست دەکات، بایەخی زیاتر بە لایەنی کۆمەڵایەتی بدە، ئەمرۆ کارەکانت بە پلان رێک بخە بۆ ئەوەی لە کۆتایی هەفتەکەتدا هیچ کاریکت بەسەردا کەڵەکە نەبێت.\nکاتێکی گونجاوە بۆ ئەوەی پلان دابنێیت و هەنگاوەکانت جێبەجێ بکەیت، باشترە تێگەیشتن هەبێت لەنێوان خۆت و خۆشەویستەکەت یان هاوبەشی ژیانت، بۆ ئەوەی پەیوەندیتان باشتر بێت، ئەمڕۆ پربەختترین رۆژتە لە ماوەی ئەم مانگەدا، بۆیە بە وردی و بە جدی هەوڵی خۆت بدە بۆ سەرکەوتن.\nهەندێک کات گۆڕانکاری نەرێنی رودەدات لە کارەکەت، بەڵام دەبێت بزانیت چۆن رەفتار دەکەیت، لایەنی سۆزداریت جێگیرە سەرەڕای بونی چەند ناکۆکیەکیش، ئەو پلانەی ماوەیەکی زۆرە کاری لەسەر دەکەیت ئەمڕۆ جێبەجێ دەبێت.\nپەیوەندییەکانت لەگەل هاوپیشە و هاوکارەکانت چالاک بکە، چونکە کاریگەری لەسەر کارەکانت هەیە، هەندیک کات دورکەتنەوە لە خۆشەویستەکەت وادەکات پەیوەندیتان باشتر بێت، ئەمرۆ چانسێک بدە بەو کەسانەی لێیان بێهیوا بویتە، رەنگە شتەکان بەو شێوەیە نەبن کە تۆ بیرت لێکردۆتەوە.\nدورکەوتنەوە لە بیرکردنەوەی نەرێنی وادەکات زیاتر سەرنج بدەیت لە کارەکانت، رەنگە کەسێکی نوێ بناسیت و هەست بە ئاسودەیی بکەیت، مەترسە لەوەی تۆ کەسێکی باش نیت، شتەکان زۆر جیاوازترن لەوەی تۆ بیری لێ دەکەیتەوە.\nسەرقاڵ دەبیت بە گەڕان بە دوای کاری نوێدا، بۆ ئەوەی داهاتویەکی باش تەرخان بکەیت، بایەخدان بە ژیانی کۆمەڵایەتی وسۆزداری وادەکات پەیوەندییەکانت زیاتر جێگیر بێت، رەنگە ئەمڕۆ شتەکان بە باشی نەیەن بە دەستتەوە، بەڵام نیگەران مەبە داهاتویەکی زۆر باش چاوەڕێت دەکات.\nپاش ماوەیەکی زۆر ماندوبون دواجار چارەسەری کێشەکان دەکەیت و هەنگاوی گەورە دەنێیت لە کارەکەت، لەگەڵ خۆشەویستەکەت یان هاوبەشی ژیانت چانسی باش دێتە بەردەمتان و وادەکات پەیوەندیشتان چالاکتر بێت، هەنگاوی گەور مەنێ و بەوردی کارەکانت ئەنجام بدە.\nئه‌م بابه‌ته 54751 جار خوێنراوه‌ته‌وه


بەشداری نۆێنەری پارتی سەربەستیی کوردستان لە ٢ بەرنامەی تایبە بە کۆماری کوردستان لە هەولێری پایتەخت لە رۆژانی ٢١ و ٢٢ ویانواری ٢٠١٣\nیوسف مه‌حه‌مه‌د عه‌لی چالاکوانی سیاسی کورد ده‌ستبه‌سه‌رکرا!\nنێچرڤان بارزانی به‌بۆنه‌ی کۆجی ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی په‌یامێک بڵاو ده‌کاته‌وه.\nئه‌حمه‌د چه‌له‌بی كۆچی دوایی كرد\nدیداری سەرۆکی هەرێمی کوردستانی مه‌سحود بارزانی و وەزیری دەرەوەی تورکیا\nتێرۆری ده‌وڵه‌تی تورکیا بۆ سه‌ر کورد له باوکوری کوردستان ڕووی له زیادی کردووه.\nسەرحەد قادر، به‌ڕێوبه‌ری قه‌زا و ناحیه‌کانی که‌رکووک هه‌ندێک لێدوان ده‌رباره‌ی هێڕشه‌که‌ی دوبز بڵاو ده‌کاته‌وه.\nڕۆژنامه نووسێکی کوردی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان ژیانی له مه‌ترسیدایه!\nوتاری نێچیرڤان بارزانی: خۆپیشاندانی ئاشتیانه له‌لایه‌ن به‌رژه‌وه‌ندی سیاسییه‌وه رفێندرا (ڤیدیۆ)\nڕژێمی ئیسلامی ئێران سووره له‌سه‌ر درێژه‌ی پشتیوانی به هێزی تاران له سووریا و ئالۆزکردنی ناوچه‌که.\nله باشووری کوردستان پێشمه‌رگه و گه‌ریلاکان له نێو شنگالدان.\nشه‌نگال بۆته قه‌سابخانه‌ی چه‌ته‌کانی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی له عێراق و شام.\nهیزه‌کانی پێشمه‌رگه له شه‌نگال و ئازاد کردنه‌وه‌ی ڕیگای ستراتژیکی نێوان ئێراق و سووریا به‌رده‌وامن.\nپه‌یامی مه‌سحود بارزانی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان به‌بۆنه‌ی ئازادکردنی شنگال.


Numbers 1 NIVUK - سەرژمێری 1 KSS\nئاماری یەکەم1:1 ئاماری یەکەم تایبەت بوو بە ناونووسینی پیاوانی ئیسرائیل بۆ سەربازی لەژێر چاودێری موسا بۆ هێرشبردنە سەر خاکی کەنعان لە ناوچەی قادێش بەرنێعەوە.\n1یەزدان لە چۆڵەوانی سینا، لە چادری چاوپێکەوتندا، لە یەکی مانگی دووی ساڵی دووەمی هاتنەدەرەوەی گەلی ئیسرائیل لە خاکی میسر، بە موسای فەرموو: 2«سەرژمێری هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل بکەن، بە خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیانەوە، بە لیستی ناوی نێرینەکان یەک بە یەک. 3لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن لە ئیسرائیل خزمەت بکەن لە سوپا، تۆ و هارون بەگوێرەی لەشکرەکانیان تۆماریان بکەن. 4بۆ هەر هۆزێک پیاوێکتان لەگەڵدا بێت، پیاوێک گەورەی بنەماڵەکەی بێت. 5ئەمەش ناوی ئەو پیاوانەیە کە یارمەتیتان دەدەن:\n6لە هۆزی شیمۆن شەلومیێلی کوڕی چووریشەدای،\n7لە هۆزی یەهودا نەحشۆنی کوڕی عەمیناداب،\n8لە هۆزی یەساخار نەتەنێلی کوڕی چوعەر،\n9لە هۆزی زەبولون ئەلیابی کوڕی حێلۆن،\n10لە کوڕەکانی یوسف،\n11لە هۆزی بنیامین ئەبیدانی کوڕی گدعۆنی،\n12لە هۆزی دان ئەحیعەزەری کوڕی عەمیشەدای،\n13لە هۆزی ئاشێر پەگعیێلی کوڕی عۆخران،\n14لە هۆزی گاد ئەلیاسافی کوڕی دەعوئێل،\n15لە هۆزی نەفتالی ئەحیڕەعی کوڕی عێینان.»\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، یەکە بە یەکە بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 21تۆمارکراوان لە هۆزی ڕەئوبێن چل و شەش هەزار و پێنج سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، یەکە بە یەکە ژمێردران و بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 23تۆمارکراوان لە هۆزی شیمۆن پەنجا و نۆ هەزار و سێ سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 27تۆمارکراوان لە هۆزی یەهودا حەفتا و چوار هەزار و شەش سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 29تۆمارکراوان لە هۆزی یەساخار پەنجا و چوار هەزار و چوار سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 37تۆمارکراوان لە هۆزی بنیامین سی و پێنج هەزار و چوار سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 39تۆمارکراوان لە هۆزی دان شەست و دوو هەزار و حەوت سەد کەس بوون.\nهەموو نێرینەیەک لە گەنجی بیست ساڵ بەرەو سەرەوە، هەموو ئەوانەی دەتوانن خزمەت بکەن لە سوپادا، بەپێی ناوەکان ڕێکخران، بەگوێرەی تۆمارکردنی خێڵەکانیان و بنەماڵەکانیان، 43تۆمارکراوان لە هۆزی نەفتالی پەنجا و سێ هەزار و چوار سەد کەس بوون.\n47بەڵام هۆزی لێڤی بنەماڵەکانیان لەگەڵ ئەوان تۆمار نەکران، 48چونکە یەزدان بە موسای فەرموو: 49«هۆزی لێڤی تۆمار مەکە و لەنێوان نەوەی ئیسرائیلدا ئاماریان مەکە. 50بەڵکو لێڤییەکان لەسەر چادری پەیمان و هەموو قاپوقاچاغەکەی و هەموو ئەوەی هەیەتی دابنێ، ئەوان چادرەکەی پەرستن بە هەموو قاپوقاچاغەکانییەوە هەڵدەگرن و ئەوان خزمەتی دەکەن، لە چواردەوری چادرەکەی پەرستنیش چادر هەڵدەدەن. 51لە کاتی گواستنەوەی چادرەکەی پەرستن لێڤییەکان هەڵیدەگرنەوە و لە کاتی هەڵدانی چادرەکەی پەرستنیش لێڤییەکان دایدەمەزرێننەوە. هەرکەسێکی دیکە جگە لە لێڤییەکان لێی نزیک بێتەوە دەکوژرێت. 52نەوەی ئیسرائیل هەریەکە لە ئۆردوگای خۆی لەژێر بەیداخەکەی خۆی بەپێی لەشکرەکانیان چادر هەڵدەدەن. 53بەڵام لێڤییەکان لە چواردەوری چادرەکەی پەیمان چادر هەڵدەدەن، هەتا تووڕەیی نەیەتە سەر کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل، جا لێڤییەکان بەرپرسیار دەبن لە پارێزگاری چادری پەیمان.»


چەند فراگمێنتێک لەبارەی سەربەخۆیی و ڕیفراندۆم: بۆچی ترس و گومانم هەیە؟ – Dengekan\nbyDenegkan\tJune 12, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nنەبەز سەمەد ……\nبەر لە یەکەم جەنگی جیهانی، کورد لە میسۆپۆتامیا ژیاوە، ئەوکات وڵاتێک بە ناوی ئێراق بوونی نەبووە. بەڵام دوای ئەوەی ئیمپریالیست و کۆلۆنیالیستە خۆرئاوایییەکان دێن و ڕۆژهەڵاتی ناڤین داگیردەکەن، کوردستان یان میسۆپۆتامیاش داگیردەکەن. لە ماوەی یەکەم جەنگی جیهانیدا، بەریتانیا و فەڕەنسا بە ئاگاداری ڕووسیا لە ساڵی ١٩١٦ڕێکەوتننامەی ”سایکس- بیکۆ” واژۆ دەکەن بۆ دابەشکردنی خاکی ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی لە نێوان خۆیاندا. لێرەوە کوردستان بۆ چوار پارچە دابەشدەکرێ. کورد بەسەر چوار دەوڵەت_نەتەوەی پاشکۆلۆنیالیزم دابەشدەکرێ، بۆیە هیچ جێگەیەک بۆ کورد لەنێو ئەو دەوڵەتانەدا نییە. لە ئەنجامدا، کورد دەبن بە کەمینەی چەوساوە لەو دەوڵەتانەدا. لێرەوە کوردان دەبن بە خەڵکانێکی بێدەوڵەت، بێجیهان و سەرەنجام بێماف.\n– مەسعوود محەمەد لە چاوپێکەوتنێکی Ktv ساڵی ١٩٩٨ دەبێژێ زیاتر لە ٢٠٠٠ ساڵە کورد لە دەرەوەی مێژوودا دەژی. واتا کورد هێشتا نەهاتۆتە-نێو-مێژوو، نەهاتۆتە-نێو-جیهانەوە. داخۆ کورد لە ئێراق تا هەنووکەش لە دەرەوەی مێژوودا، لە دەرەوەی جیهاندا ناژی؟ بەڵێ کورد تا هەنووکەش لە دەرەوەی مێژوو، لە دەرەوەی جیهاندا دەژی. چونکە کورد نەخۆشیی بیرچوونەوەی بوونی خۆی هەیە، بوونی خۆی بیرچۆتەوە، بوونێکی سەربەخۆ، بوونێکی ئازاد، بوونێکی خۆیی و ڕەسەنی نییە، بەڵکو بوونێکی داگیرکراوی هەیە و لە خۆی نامۆبووە.\n– کورد سروشتێکی خێڵەکییانەی هەیە، بۆیە دژە دەوڵەت، دامەزراوە، حوکمڕانی و یەکگرتوویییە، لە ئەنجامدا دژە سیاسەتە و سیاسەت نەزانە. لەبەرئەوەی کورد لە مێژووی نوێ و هاوچەرخی خۆیدا هیچ ئیدێیەکی بۆ سەربەخۆیی و دەوڵەت و دەوڵەتداری نەبووە و نییە. ئاخر لەبەر سروشتە خێڵەکییەکەی، کورد شارستانی نییە، واتا کولتووری شاری نییە، سیاسەت و دەوڵەتداریش بەرهەمی شار و هۆشی شارین. بۆیە لە مێژووی نوێ و هاوچەرخی کورددا، شۆڕش یان بەرگرییەکی ڕاستەقینەیی نەتەوەیی کورد (واتا کورد وەک نەتەوە بە یەکگرتوویی) نابینین. ئەوەی هەبووە تاکو هەنووکەش پتر بەرگرییەکی خێڵەکی، بنەماڵەیی و ناوچەیی بووە، هەر لە سەردەمی میرنشینەکانی بابان، سۆران، … هتد تاکو بنەماڵە و خێڵی بارزانییەکان تاکو حیزبە خێڵەکییەکانی ئێستا.\nبۆ نموونە دەبینین دوای ڕاپەڕینی ١٩٩١ لە کورستانی ئێراق لەبەرئەوەی سەرکردایەتی سیاسی کورد لە شاخ هیچ ئیدێیەکی بۆ دەوڵەتداری، حوکمڕانی و سەربەخۆیی نەبووە، بۆیە نەک سوودی لە دامەزراوە و دەزگا بەجێماوەکانی حوکوومەتی ئێراقی لە کوردستان نەبینووە بەڵکو تاڵان و وێرانیشی کردووە، بۆیە کورد موڵکی گشتی، موڵکی حکوومەت بەهی خۆی و گەلەکەی نازانێت، بۆیە ڕەوایەتی بە تاڵانکردن و لەناوبردنیان دەدات. کورد لەبەرئەوەی هیچ ئیدێیەکی بۆ حکومداری و دەوڵەتداری نەبوو، بۆیە سەری لێشێوابوو، نەی دەزانی چی بکات، تاکو دواتر لە سەر دەستکەوت و دەسەڵاتەکان پێکنەهاتن و یەکێتی و پارتی جەنگی ناوخۆیان هەڵگیرساند، گەلێک ئەگەر بەئاگا بێت، سیاسییەک ئەگەر لە سیاسەت بزانێت، و سەرکردەیەک ئەگەر پەند لە مێژوو وەربگرێت و بزانێت سیاسەت بکات، چۆن دوای ئەوەی ئەو گەلە ئەنفال و جینۆساید دەکرێت، دوای ئەوەی هەوڵی لەناوبردنی دەدرێت، خۆی دەکەوێتە شەڕی ناوخۆ و خۆی شەڕی خۆی دەکات و خۆی خۆی لەناودەبات. کورد لە مێژووی نوێ و هاوچەرخدا چەندین جار دەرفەتی سەربەخۆیی و بوونە دەوڵەتی بۆ ڕەخساوە بەڵام لەبەرئەوەی لە سیاسەت نازانێت و لە دەوڵەتداری نازانێت، ناتوانێ سەربەخۆ بێت و نازانێ سیاسەت بکات، هەموو هەلەکانی لەدەست داوە. لە ڕووی سیاسییەوە، کورد نەی توانیوە لە ڕێگەی ئەنفالەوە بێتە نێو جیهانی سیاسەتەوە، نەی توانیوە دەوڵەتی خۆی دابمەزرێنێت، نەی توانیوە لەژێر دەستەیی ڕزگاری ببێت، نەی توانیوە لەم ڕێگەیەوە بێتە-نێو-مێژوو، بێتە-نێو-جیهان. کورد سروشتێکی کۆیلەیی هەیە و خووی پێوە گرتووە، ناتوانێ دۆخی قوربانی و گرێی خۆبەکەمزانی تێپەڕبکات. بۆیە ناتوانێ هەنگاو بنێت و هەڵبستێتەوە و خۆی دروست بکاتەوە. کورد نازانێت سیاسەت بکات، نازانێت لۆبی بکات، دیپلۆماسی نازانێت، لە حوکمڕانی و دەوڵەتداری نازانێت، … هتد.\n– کورد هێشتا نەبووە بە کۆمەڵگەیەکی شارستان، هێشتا نەبووە بە نەتەوە، تەنانەت ئەنفالکردن و جینۆسایدکردنەکەشی نەیتوانی و نەبووە هۆی ئەوەی بیکات بە نەتەوە و وەک نەتەوە ببێتە خاوەن یادەوەری هاوبەش و کۆئاگایی هاوبەش، نەیتوانی یەکڕیز و یەکگرتووی بکات. کورد نازانێت لەناوخۆدا چۆن مامەڵە لەگەڵ خۆیدا بکات، لەبەرئەوەی خۆی ناناسێت، کورد نازانێت مامەڵە لەگەڵ ئەوی دی و دەرەوەی خۆی بکات، لەبەرئەوەی نایانناسێت. تەنانەت کورد دوای دابەشکردنی بەسەر چوار دەوڵەت_نەتەوەی پاشکۆلۆنیال، بووە بە ژێردەستە و ئامرازی ئەم دەوڵەتانە و لە دژی یەکدی بەکارهێنراون و شەڕی یەکدیان کردووە.\nشارستانیەتی کورد واتا کشتکاری و ژیانی جووتیاری و لادێ. کولتووری کوردی لە بنەڕەتەوە جووتیاری، کشتکاری و خێڵەکییە. بۆیە جەوهەر، سروشت، بوونی و ئۆنتۆلۆژیی کورد لەنێو ژیانی جووتیاری و کشتکارییدا خۆی دیاردەهێنێ. کاولکردن و ڕووخاندنی گوندەکان و ڕاگواستنی گوندنشینە کوردەکان بۆ نێو کامپەکانی کۆکردنەوەی بەزۆر لەلایەن بەعسەوە، هێرش و لێدانە لە جەوهەر، بوون و ئۆنتۆلۆگیی کورد. لە کوردستانی ئێراق پێش ئەنفال مرۆڤی کورد لە گوندەکان، لەنێو ژیانی جووتیاری و کشتکاریدا مۆڕاڵێکی بەرزی هەبوو. مرۆڤێک بوو بەرهەمهێن، پشتی بەخۆی دەبەست، سەربەخۆ بوو، چالاک بوو، دۆستی سروشت و ژینگە بوو، ژیاندۆست بوو، پەیوەندی لەگەڵ ئاژەڵان باش بوو، لەنێو خۆیدا پەیوەندی نێو مرۆڤی باش بوو، پەیوەندی نێوان ژن و پیاو باش بوو، شانبەشان لە کێڵگەدا ئیشیان دەکرد. مرۆڤێک بوو بەرگەی سەختییەکانی سروشتی ژیانی لادێ و سەختییەکانی نێو چیاکانی کوردستانی دەگرت، چیاکانی بە تاکە هاوڕێی خۆی دادەنا، وەک چیاکان خۆڕاگر بوو. مرۆڤێک بوو بەرگریکار و ئازادیخواز. بەڵام مرۆڤی کورد لەنێو کامپەکانی بەعس سروشتی دەگۆرێ، مۆڕاڵی دادەزنێ، توشی شکست دەبێت.\nلە دوای ئەنفال لە سەردەمی دەسەڵاتی حیزبی کوردی، مرۆڤی کورد پتر و پتر مۆڕاڵی دادەزنێ و شکست دەهێنێت و لەمرۆڤبوون دەخرێت، بۆیە دەبێ بە مرۆڤێکی مشەخۆر، بەکارهێنەر، ناچالاک، سست، پشت بە ئەوانی دی بەستوو، خۆبەکەمزان، باوەڕبەخۆنەبوو، خۆشباوەڕ، ژینگەتێکدەر، سروشتتێکدەر، پڕ لە ڕک و کینە، دەرووننەخۆش، ڕک لە خۆبوو، ڕکی لە ئەوانی دیکەیە، ڕکی لە ژینگە و سروشتە، دژە ژیانە، دژە جوانییە، بێچێژە، گەندەڵە، بەدخووە، پەیوەندی نێویەکی و پەیوەندی خێزانی تێکچووە، پەیوەندی ژن و پیاو ناتەندروستە، و ژنکوژی لە برەودایە.\n– دوای ڕاپەڕین، لە سەردەمی دەسەڵاتی حیزبی کوردی یەکێتی و پارتی، هێندەی تر مۆڕاڵی کورد و کەسێتی مرۆڤی کورد تێکدەشکێت، شەڕی ناوخۆ خراپترین کاریگەری دەبێ لەسەر سروشتی مرۆڤی کورد، بە جۆرێک ئەوەی بەعس نەی توانی بیکات ئەوان وەک لاساییکەرەوەی بەعس، وەک شاگردی بەعس وەک دوو حیزبی تۆتالیتار بۆیان تەواوکرد.\nکورد وەک قوربانی لە خۆی دەڕوانێ، ئەو قوربانی بوونەشی پیرۆزکردووە، بە جۆرێک لەو دۆخی قوربانیبوونە دەربازی ببێت. کورد وەها لە قوربانی تێگەیشتووە کە توانستی تێپەڕاندنی دۆخی قوربانیبوونەکەی خۆی نییە، واتا پاش بەقوربانی بوون، مرۆڤی بە قوربانی بوو جارێکی دی توانستی هەڵسانەوەی نییە. واتا قوربانی توانستی هەڵبژاردن و کردارنواندنی نەماوە، بێئرادەکراوە، بۆیە بووە بە کۆیلە. بەڵام لە ڕاستیدا، ئەم تێگەیشتنە هەڵەیە، چونکە قوربانی نەک هەر توانستی هەڵسانەوەی هەیە تەنانەت دەتوانێ بەشێوەیەکی زۆر بەهێزتر بێتەوە نێو مێژوو و دۆخی قوربانیبوون تێبپەڕێنێ و هەڵبستێتەوە و توانستی هەڵبژاردن و کردارنواندنی سەربەخۆی بۆ بگەڕێتەوە. دۆخی جوولەکە دوای هۆڵۆکۆست دیارترین نموونەیە بۆ ئەمە و بەڵگەیەکی ڕوونە. بەڵام کورد هێشتا دۆخی قوربانیبوونی تێنەپەڕاندووە. بۆیە تاکو ئێستاش وەکو کۆیلە ماوەتەوە، ئاخر ئەو دۆخی قوربانیبوونە وەهای لێدەکا پاساوی ئەوەی پێدەدا کە خۆی نەبێت، سەربەخۆ نەبێت، و بە کۆیلەیی بمێنێتەوە و دڵی بەم کۆیلەبوونەی خۆش بێت و چێژی لێ وەربگرێت. کورد تاکو ئێستاش بە تراژیدیا، جینۆساید و هەژەندەکانییەوە وەک ئەنفال دەتلێتەوە و گینگڵ دەدات! ئەنفال دەرفەتێک بوو بۆ هەڵسانەوەی کورد و ڕزگاربوونی لە دۆخی قوربانیبوون و کۆیلەیی، بەڵام کورد نەیتوانیوە ئەم دەرفەتە بەکاربهێنێ و سوودی لێوەربگرێت، بۆیە کورد لەمەدا شکست و نوشوستی هێناوە.\n– جیهانی کوردی پڕ لە کێشە و قەیرانە، بەکورتی و بە کوردی ”کوردە بۆرە دەردی زۆرە”. بەڵام ئەوەی کێشەکە قووڵتر دەکاتەوە ئەوەیە کورد لە کێشە و قەیرانەکانییەوە فێرنابێت، خۆی پێ بەهێز و خۆڕاگر ناکات، پرسیاری لەلا دروست ناکات، بەڵکو کورد بە کێشەکانییەوە دەتلێتەوە. سایکۆلۆژیای کورد وایە، بەبێ کێشە و قەیران ناتوانێ بژی، ئاخر لەم ڕێگەیەوە خۆی ئازار دەدا و لەنێو کێشەکانی دەتلێتەوە و خۆی لە دۆخی کۆیلایەتی و قوربانی بووندا دەهێڵێتەوە، چونکە کورد ناتوانێت ئازاد و سەربەخۆ بێت، لەبەر ئەوەی بێئیرادە کراوە، بۆیە وەک کۆیلە هەڵسوکەوت دەکات و پێویستی بە سەروەرێکە بەڕێوەی ببات و ئاڕاستەی بکات و کۆنتڕۆڵی بکات. بۆیە دەبینین سەرکردەکانی کورد لە ئێراق دەبێ لە ئەنقەرە و تارانەوە فەرمانیان بۆ بێت، ئەوجا کرداردەنوێنن و دەئاخڤن.\n– دوو هێز، دوو حیزب (یەکێتی و پارتی) بانگەشەی ڕیفراندۆم و سەربەخۆیی دەکەن، کە هیچ ئایدیایەک، هیچ تێگەیشتنێکیان بۆ دەوڵەت نییە، ئێمە نازانین ئەوان چ جۆرە دەوڵەتێکمان بۆ دروست دەکەن؟ دوو حیزب کە مێژوویەکی زۆر ناشرینیان هەیە، شەڕێ ناوخۆیان کردووە، خیانەیان کردووە، سوپای داگیرکەریان هێناوەتە سەر کوردستان، لە ئەنقەرە و تارانەوە بڕیاریان بۆ دەدرێت، کۆمەڵگەی کوردیان بەحیزبی کردووە، مرۆڤی کوردیان لە مرۆڤبوون خستوە، ڕێزمەندی و شکۆی مرۆڤی کوردیان لەکەدار کردووە، جاش و مستەشارەکانی بەعسیان داڵدەداوە، لەنێو گەندەڵیدا نوقم بوونە، هەرچی سەروەت و سامانی ئەم هەرێمە هەیە قۆرخیان کردووە، کوشتن و تیرۆری ڕۆژنامەنووسان، نووسەرانیان کردووە، سەرۆکەکانیان تا مردن هەر سەرۆکن، دەزگای پاراستن و زانیاریان هەیە، چەک و سوپایان قۆرخکردووە، ئابوورییان قۆرخکردووە، ڕاگەیاندن و میدیاکانیان قۆرخکردووە، وەک دوو حیزب، کە هیچ ئایدیایەکیان بۆ سەربەخۆیی، حوکوومڕانی و دەوڵەتداری نەبووە و نییە، بۆیە بوونەتە لاساییکەرەوە و جێبەجێکەری ئەجێندای داگیرکەران، بۆ یەکێتی و پارتی بەعس مۆدێلە، بۆیە ئەوانیش پڕن لە توخمی تۆتالیتاری. ئەمانە گومان و ترس لە لای من دروست دەکەن، کە ئەگەر بەڕاستیشیان بێت دەوڵەت دروست دەکەن، دەوڵەتێکی تۆتالیتاری هاوشێوەی بەعس دروست دەکەن، هاوشێوەی ئەسەد، قەزافی، موبارەک، ئەردۆگان … چونکە ئەوانە مۆدێلەکانی حیزبی کوردین بۆ حوکوومڕانی.\nلە هەرێمی کوردستان ماوەی پتر لە ٢٥ ساڵە لەژێر دەستی دەسەڵاتی حیزبی کوردی، ئەم هەموو نەهامەتییە هەیە: بێمووچەیی، برسیکردن، بێئاوی، بێکارەبایی، گەندەڵێ، کوشتن، تێرۆرکردن … هتد، ئەمانە پێش بوون بە دەوڵەت ئەمە مێژووەکەیان بێت، دوای بوون بە دەوڵەت دەبێ چی بکەن؟\nلە کۆتاییدا، کورد گەرەکە سەرلەنوێ پەیوەندییەکانی خۆی ڕێکبخاتەوە، پەیوەندی تاکەکان لەگەڵ یەکدی، پەیوەندی نێومرۆڤی، پەیوەندی خێزانەکان، پەیوەندی کۆمەڵگە و تاک، پەیوەندی تاکی کورد بە خۆیەوە، بە سروشتەوە، بە ئاژەڵەوە، بە دەوروبەریەوە. بۆ ئەوەی لەم نامۆیی و سەرلێشێوانەی دەربازی ببێت. ئەوجا دەتوانێت سەربەخۆ بێت و داوای سەربەخۆیی بکات.\nPrevious كێشەی شانۆی كوردی ئەكتەرە یا دەرهێنەر؟… حه يده‌ر عه‌بدولره‌حمان\nNext كێ بڕیار له چاره‌نوسمان ده‌دا؟ … عه‌زیز ڕه‌ئووف\nباباسارتەر، شاکارێکی تری”عەلی بەدر.. شەماڵ بارەوانی


بەوێنە؛ خۆپیشاندان لە سەیدسادق و پیرەمەگروون و دوكان و چەمچەماڵ و دەربەندیخان و ڕانیە دەستی پێكردەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/12/09 - 4:11 PM\nخۆپیشاندان و ناڕەزایی هاووڵاتیان لە چەند شارۆچكەیەكی سنووری پارێزگای سلێمانی دەستی پێكردەوە و چەند بینا و بارەگایەك سووتێنران.\nبەپێی زانیارییەكانی (خەڵك) دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ لە چەند شارۆچكەیەكی سنووری پارێزگای سلێمانی خۆپیشاندان دەستی پێكردەوە و لە چەند شوێنێك گرژی لێ كەوتۆتەوە.\nبەپێی زانیارییەكان، لە چەمچەماڵ مەكۆی بزووتنەوەی گۆڕان سووتێنراوە و لە دوكان ڕێگای سەرەكی گیراوە و خۆپیشاندەران ئاگریان لەسەر شەقامە سەرەكییەكە كردۆتەوە و لە پیرەمەگروون بینای هاتووچۆ سووتێنراوە.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، لە ڕانیە خۆپیشاندانە و لە دەربەندیخان خۆپیشاندەران ڕێگای سەرەكییان بەرەو سلێمانی داخستووە و ژنانیش بەشدارییان لە خۆپیشاندانەكە كردووە.\nئەمڕۆ لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا مەسرور بارزانی، سەرۆك وەزیرانی هەرێم داوای لە خۆپیشاندەران كرد بە هێمنی و ئارامی ناڕەزایی خۆیان دەرببڕن و نەهێڵن هەندێك كەس بۆ مەرامی خۆیان دۆخەكە تێكبدەن.\nپەرلەمانی عیراق سەردانی شوێنی خۆپیشاندانەكانی هەرێم دەكات


شەقامەكانی دوزخورماتوو بە خۆبەخشی نۆژەندەكرێنەوە - ته‌كنه‌لۆژیای زانیاری\nشارەوانی دەڵێت پارە نییە\nبەشێك لە هاوڵاتیانی قەزای دوزخورماتوو؛ هەڵمەتێكی خۆبەخشی بۆ نۆژەنكردنەوەی شەقامە سەرەكییەكانی ناوشار دەستپێدەكەن، ئەوەش بەهۆی وەستانی پرۆژە خزمەتگوزارییەكانەوە كە شارەوانی هۆكارەكەی بۆ نەبونی بودجە دەگەڕێنێتەوە.\nلە دەستپێكی ساڵی نوێی 2022ـدا ژمارەیەك گەنجی كورد؛ بە چەو و لم، چاڵ و تاسەكانی شەقامی سەرەكی ناو گەڕەكی كۆمارییان لە ناوەندی دووزخورماتوو چاككردەوە.\n"ئەو هەڵمەتە لەسەرەتادایە، شەقامی ناوبازاڕی حەسەن قەوان-ـمان نۆژەنكردەوە لە گەڕەكی كۆماری و بڕیارمانداوە تەواوی شەقام و كۆڵانەكانی دیكەی گەڕەكەكە چاكبكەینەوە" هێمن نەجم، دانیشتوی دوزخورماتوو وتی.\nهەروەها رونیكردەوە ئەوان وەك گروپێكی خۆبەخشی حەوت كەسی سەرقاڵی ئەو هەڵمەتەن، لەسەر گیرفانی خۆیان و كەسانی دیكەی خێرخواز و دەوڵەمەند، كە بەشێكیان بە دابینكردنی ئۆتۆمبێل و كەرەستەی كاركردن، هەندێكیشیان بە دابینكردنی چەو و لم هاوكاربون.\nشەقامە و كۆڵانەكانی دوزخورماتوو كۆنن، پڕن لە تاسە و چاڵی گەورە، لە زستاندا دەبنە شوێنی كۆبونەوەی ئاوی باران و لە هاوینانیشدا تەپ و تۆزی زۆر خەڵك بێزار دەكات.\nهێمن نەجم وتی پرۆژەكەی ئەوان بەردەوام دەبێت تا هەموو شەقامەكان چاكدەكەنەوە، بۆ ئەوەش تەنیا پشت بە تواناكانی خۆیان دەبەستن، بەوپێیەی شارەوانی هاوكارییان ناكات.\nبەپێی بەدواداچونك لە زۆربەی گەڕەكەكانی تری دوزخورماتوو، هاوڵاتیانی نەتەوەكانی دیكەش بە خۆبەخشی شەقامەكان نۆژەندەكەنەوە و پرۆژەكانی خزمەتگوزاری جێبەجێدەكەن.\n"ئێمە لە تواناماندا نییە چیمەنتۆ یان قیر بەكاربهێنن بۆ چاككردنەوەی شەقامەكان، تەنیا چەو و لم هەیە، ئەوەش چارەسەرێكی كاتییە و زۆر نامێنێتەوە، بەڵام لە هیچ باشترە و دەبێت هەر خۆمان خەمی خۆمان بخۆین" بەوتەی موهەنەد حاجی ناسر، یەكێك لە خۆبەخشانی دوزخورماتوو.\nموهەنەد وتی "شەقەمەكان هی سەردەمی رژێمی پێشوی بەعسن و چاكنەكراونەتەوە، هەبونی چاڵ و تاسەش زیانی بە خەڵك گەیاندووە، شۆفێر و هاوڵاتیان رۆژانە بەدەست خراپی شەقامەكانەوە دەناڵێنن" وتیشی ئەو پرۆژەیەی دەستیانپێكردووە تەواوی گەڕەكی كۆماری دەگرێتەوە.\nكۆماری یەكێكە لە گەڕەكە گەورەكانی دوزخورماتوو كە دانیشتوانەكەی كوردن.\n"دەزانین ئەنجامی پڕۆژەكەی ئێمە كاتییە و جارێكیتر شەقامەكان خراپ دەبەنەوە، بەڵام حكومەت بێدەربەستە و پڕۆژەكانیان وەستاندووە" بەوتەی موهەنەد.\nلە كۆتایی ساڵی 2020ـدا نوێنەرانی كورد، عەرەب و توركمانی دوزخورماتوو لە بەغدا سەردانی بەرهەم ساڵح، سەرۆك كۆماری عیراقیان كرد بۆ داواكردنی پرۆژەی خزمەتگوزاری وەك رێگەوبان، كارەبا، ئاو، خوێندنگە و كەرتی تەندروستی، هەرچەندە بەڵێنی گەیاندنی داواكارییەكانیان بە حكومەت و جێبەجێكردنی درا، بەڵام ئەنجامی نەبوو.\nهیوا غالب مەجید، ئەندازیار لە بەشی پلاندانانی شارەوانی دوزخورماتوو وتی "هاوڵاتیان حەقی خۆیانە داوای خزمەتگوزاری بكەن و ئەگەر شارەوانی پرۆژەی نەبێت خۆیان بەم كارە هەستن، بەڵام ئەم پڕۆژە خۆبەخشییە ماوەیەكی كەم دەخایەنێت و چارەسەر نییە،.. شەقامەكانیش زۆر كۆنن و بەتێكەڵە چارەسەر نابن".\nئەو دەڵێت نۆژەنكردنەوە و چاككردنی شەقامەكان لە چوارچێوەی پرۆژەكانی شارەوانیدایە، لە ساڵی 2017ـدا دەست بەجێبەجێكردنی كراوە و هەرزوو راگیراوە، هەمان ساڵ جارێكیتر دوو مانگ كاری تێداكراوەتەوە و دیسان راگیراوە، تا لە ساڵی 2019ـدا جارێكیتر بۆ ماوەیەكی كاتی پرۆژەكان دەستیانپێكردۆتەوە.\nلێپرسراوەكەی شارەوانی ئەوەشی رونكردەوە لە ساڵی 2021ـدا پرۆژەكانیان دەستپێكردۆتەوە، سەرەتا شەقامەكانی گەڕەكی عەسكەری دوزخورماتویان نۆژەنكردۆتەوە، تا مانگێك لەمەوبەر ئەوەش وەستا، چونكە پارە بۆ بەڵێندەران خەرجنەكرا.\n"هۆكاری وەستانی ئەم پڕۆژانە ئەوەیە؛ ئیدارەی پارێزگای سەڵاحەدین بودجەی بۆ خەرجناكات و مقاولەكانیش دەڵێن پرۆژەكە تەواو ناكەین، نەك ئەو پرۆژەیە بەڵكو زۆر لەپرۆژەكانمان وەستاون، هەرچەندە ئێمەش دەتوانین چەو و لم دابینبكەین بەڵام ئەوە چارەسەر نییە" هیوان غالب وادەڵێت.\nقەزای دوزخورماتوو؛ تاكە ناوچەی جێناكۆكی نێوان هەردوو حكومەتی عیراق و هەرێمی كوردستانە لە پارێزگای سەڵاحەدین، دانیشتوانەكەی لە توركمان، كورد‌و عەرەب پێكهاتون.