ئوردن یان ئوردون یان بە فەرمی شانشینی ئوردونی ھاشیمی (بە عەرەبی: المملکة الأردنیة الھاشمیة، Al-Mamlakah al-ʾUrdunniyyah al-Hāšimiyyah) وڵاتێکی عەرەبی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە ئەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای کیشوەری ئاسیاوە، ڕووبەری خاکەکی ٨٩،٢١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و ژمارەی دانیشتوانەکەشی شەش ملیۆن کەس دەبێت. دراوسێکانی ئوردن ئەمانەن: لە باکوورەوە سوریا، لە باشووری خۆرھەڵاتەوە عەرەبستانی سەعوودی، لە باکووری رۆژھەڵاتیشەوە عێراق، لە خۆرئاواوە ئیسرائیل و کەنارەکانی خۆرئاوای رووباری ئوردن سنوریان لەگەڵ ئەو وڵاتەدا ھەیە، لە باشوریشەوە ٢٦ کیلۆمەتر سنوری ئاوی لە کەنداوی عەقەبە‌دا ھەیە. لەگەڵ ئەمانەشدا لە ناو وڵاتانی عەرەبیدا ئوردن کەمترین سنوری ئاوی ھەیە. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری عەممانە.\n- ئاو (%) ٠.٨%\n- سەرژمێریی ٢٠١٠ ٦,٤٠٧,٠٨٥\n٣ سیستەمی سیاسی\n٤ سیاسەتی دەرەوە\n٥ زانیاری گشتی\nئوردن لەدوای جەنگی یەکەمەوە تا ساڵی ١٩٤٦ لە ژیر چاودێری بریتانیا مایەوە و لەو ساڵەدا بنەماڵەی ھاشمی سەربەخۆیی ئوردنیان راگەیاندو لەوەو بەدواش بە شانشینی ئوردنی ھاشمی ناسرا.\nدوای راگەیاندنی سەربەخۆیی، شا عەبدوڵای یەکەم بووە فەرمانڕەوای ئەم وڵاتە و دوای تیرۆرکردنی شا عەبدوڵا لە ساڵی ١٩٥١ دا لە شاری ئورشەلیم، تەلال بن عەبدوڵڵا بۆ ماوەیەکی کورت بووە پادشای ئوردن.\nگەورەترین سەرکەوتنی شا تەلال پەسەندکردنی دەستوور بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٥٢ دا لەبەر نەخۆشی ئێسکیزۆ فڕنی، لە دەسەڵات لابرا. لەبەر ئەوەی حسێنی کوڕی لەو کاتەدا تەمەنی نەگەیشتبووە ١٨ ساڵ، لیژنەیەکی کاتی وڵاتی ئوردنی بەڕێوەبرد. شا حسێن لە ساڵی ١٩٥٣ لەتەمەنی ١٨ ساڵیدا توانی دەسەڵات بگرێتە دەست و لە ماوەیەکی کورتدا پشتیوانی سوپا و عەرەبە ڕەسەن و عەرەبە فەلەستینییەکانی ئوردن بۆ خۆی مسۆگەر بکات. لە ساڵی ١٩٩١ کۆتایی بە ڕەوشی نائاسایی شانشینەکەی ھێنا و لە ساڵی ١٩٩٢ شدا بە پەسەندکردنی یاسایەک رێگەی بۆ دامەزراندنی پارتە سیاسییەکان خۆشکرد.\nشا حسێن پاش ٤٦ ساڵ لە گرتنە دەستی دەسەڵات، لە ساڵی ١٩٩٩دا مرد و تەختی پادشایەتی بۆ شا عەبدوڵای دووەمی کوڕی بەجێھێشت. شا عەبدوڵڵای دووەم لە ساڵی ١٩٩٩ جێگەی باوکی گرتەوەو بە شێوەیەکی فەرمی رێکەوتننامەی ئاشتی لە گەڵ ئیسرائیل ئیمزاکرد و پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا پتەوتر کرد و لە یەکەم ساڵی دەسەڵاتداریی خۆیدا چاکسازیی ئابووری خستە ئەولەوییەتی بەرنامەکانییەوە.\nبەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئوردن ٧,٥٠٤,٨١٢ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٠ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٣.٧ ساڵە. ھەروەھا ٨٣ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.\nئوردن وڵاتێکی پاشایەتی مەرجدارە و دەستووری ئەم وڵاتە لە ساڵی ١٩٥٢ دا پەسەند کراوە. دەسەڵاتی ئیداری و بەڕێوەبەرایەتی لە ئەستۆی شای ئوردن و کابینەی حکومەتەکەیدایە. سەرجەم یاساکان لەلایەن شاوە واژۆ دەکرێن، بەڵام دوو لە سەر سێی نوێنەرانی پەرلەمان دەتوانن ڤیتۆی شای ئوردن ھەڵوەشێننەوە. شا دەتوانێ سەرجەم دادوەرەکان دیاری بکا و لەسەر کار لایان ببات. ھەروەھا چاکسازیەکانی دەستوور پەسەند بکات و شەڕ رابگەیێنێ. کابینەی حکومەت بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران لە لایەن شاوە ھەڵدەبژێردرێت، بەڵام دەبێ کابینە وەڵامدەرەوەی پەرلەمان بێ و پەرلەمانیش دەتوانێ بە دەنگی دوو لەسەر سێی ئەندامەکانی، کابینەی حکومەت ھەڵبوەشێنێتەوە. شا سەرۆکی ھێزە سەربازییەکان و دەزگای ھەواڵگری ئوردن یشە.\nبەردەوامبوونی کێشەی ئابووری و زیادکردنی رێژەی دانیشتووان و کەشی کراوەی سیاسی، بوونەتە ھۆی سەرھەڵدانی چەندین پارت و رێکخراوی سیاسی لەو وڵاتە. ھەرچەندە شا دەسەڵاتداری بێ ڕکابەرە لە ئوردن، بەڵام پەرلەمانیش ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێرێ و پارت و لایەنە سیاسیەکان بەتایبەتی ئیسلامییەکان ڕا و سەرنجی خۆیان دەردەبڕن. تا ئێستا پارلەمان بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەی لەسەر گەندەڵیی ئیداری چەندین بەرپرسی حکومی کردووە.\nئوردن لە سیاسەتی دەرەوەدا ھەموو کات لایەنگری خۆرئاوا بووە و پەیوەندی پتەوی لە گەڵ بریتانیا و ئەمریکا ھەبووە و ھەرلە کۆنەوە لەکێشە ناوچەییەکاندا خۆی بێلایەن ڕاگرتووە. بۆیە پەیوەندی لەگەڵ دراوسێکانی باش بووە. لە شەڕی کەنداودا، ئوردن نەچوە پاڵ ھێزەکانی ئەمریکا بۆ ھێرشکردنە سەر عێراق. لەپاش کۆتایی ھاتنی شەڕی کەنداو، ئوردن سەرلەنوێ بەشداری لە پرۆسەی ئاشتی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست کرد و پابەند بوو بە گەمارۆی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر عێراق، بەمەش جارێکی تر پەیوەندییەکانی لەگەڵ خۆرئاوا باشتر کردەوە کە بەھۆی شەڕی کەنداوەوە کێشەی تێکەوتبوو. ئوردن لە ٢٥ی تەمموزی ١٩٩٤ دا بە ناوبژیوانیی ئەمریکا، رێکەوتنامەیەکی لەگەڵ ئیسرائیل مۆر کرد کە تایبەت بوو بەوەی ھیچیان ھێرش نەکەنە سەر ئەویتریان و بە بڵاوکراوەی واشنتۆن ناسراوە.\nشا عەبدوڵا پادشای ئوردن و ئێسحاق رابین لە سەر ئەم ریکەوتنامەیە وتووێژیان کرد و لە ئەنجامی ئەم وتووێژانەدا لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٤ رێکەوتنامەی ئاشتی نێوان ئوردن و ئیسرائیل بە بەشداری بیل کلینتۆنی سەرۆکی ئەوکاتەی ئەمریکا مۆر کرا. لەدوای ڕاپەرینی قودس، ئوردن و میسر باڵوێزەکانیان لە ئیسرائیل بانگ کردەوە، بەڵام لەدوای دانیشتنی شەرم الشیخ لە ٨ی شوباتی ٢٠٠٥ شانبەشانی میسر بڕیاریدا باڵیۆزی خۆی رەوانەی ئیسرائیل بکاتەوە.\nناوی تەواوی ئەم وڵاتە: شانشینی ئوردنی ھاشمی یە\nجۆری سیستمی فەرمانڕەوایی: پادشایەتی مەرجدار.\nسەربەخۆیی: لەساڵی ١٩٤٦ سەربەخۆیی راگەیاند.\nژمارەی دانیشتوانە: شەش ملیۆن کەس\nڕووبەری خاک: ٨٩٢١٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە.\n دراو: دینار\nداھاتی ساڵانە:٨١٧ دۆلاری ئەمریکییە\nھێمای ئینتەرنێتەکەی: jo\nفەرمانڕەوا: شا عەبدوڵای دووەم\n^ ""Population: Jordan" ماڵپەڕی سی‌ئای‌ئەی". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ٦ی شوباتی ٢٠١٩ ھێنراوە. پارامەترەکە |dead-url= پشتگوێ خرا (یارمەتی); بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nئوردن، وڵاتێک لە نێوان دو دنیا - ڕادیۆ نەوا\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئوردن&oldid=700349»


٢٨٣ ملیار دیناری زیادەی داهاتی هەرێمی کوردستان بۆکوێ دەچێت؟ – کوردی – RojNews.News\n٢٨٣ ملیار دیناری زیادەی داهاتی هەرێمی کوردستان بۆکوێ دەچێت؟\n11/06/2021 - 7:47:55 am\nزیادەی داهاتی هەر مانگێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ٩٥ ملیار دینارە، ئەگەر لێبڕینی مووچەشی بخرێتە سەر زیادەی داهاتی هەرێمی کوردستان بۆ هەر مانگێک دەبێتە ١٨٨ ملیار دینار، پرسیارەکە ئەوەیە ئەو داهاتە زیادەیە بۆکوێ دەچێت؟\nپرسی لێبڕینی مووچە و کەمی خزمەتگوزاریی و هەڵکشانی ڕێژەی بێکاریی لە هەرێمی کوردستان، لەو پرسە گەرمانەن کە چەندین ساڵە گفتوگۆیان لەسەر دەکرێت، لەلایەک بەغدا و هەولێر دانووستان دەکەن و هەردوولا یەکتر تۆمەتبار دەکەن، لەلایەکی دیکەوە حکومەتی هەرێم بە پاساوی ئەوەی ٢٨ ملیار دۆلار قەرزارە، نەیتوانیوە کێشە داراییەکانی چارەسەربکات.\nلێرەدا پرسیارەکە ئەوەیە، ئایا هۆکاری ئەم هەموو قەیرانەی هەرێمی کوردستان چییە؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە بنکۆڵکارییەکمان لەسەر ڕێژەی داهات و خەرجییەکانی مانگانەی هەرێمی کوردستان کرد.\nسەرچاوەکانی داهاتی هەرێمی کوردستان چەندن؟\nخاڵە گومرگیەکان: ٢٥٪\nسەرچاوەی لاوەکیی، هاوکاری هاوپەیمانان: ٢٪\nهەرێمی کوردستان ڕۆژانە ٤٥٥ هەزار بەرمیل نەوت دەفرۆشێت، داهاتی مانگانەی دەکاتە ٥٧٠ ملیار دینار، بۆ ساڵێک دەکاتە شەش ترلیۆن و ٨٤٠ ملیار دینار.\nگومرگ مانگانە ٣٠٠ ملیار دینار، ساڵێک سێ ترلیۆن و ٦٠٠ ملیار دینار.\nباج، مانگانە ٩٠ ملیار دینار، ساڵێک یەک ترلیۆن و ٨٠ ملیار دینار.\nرسومات، مانگانە ١٠٠ ملیار دینار، ساڵانە ترلیۆنێک و ٢٠٠ ملیار دینار.\nهاوپەیمانان، ٣٠ ملیار دینار، ساڵانە ٣٦٠ ملیار دینار.\nکۆی داهاتى مانگێک: یەک ترلیۆن و ٩٠ ملیار دینار، ساڵێک ١٣ ترلیۆن و ٨٠ ملیار دینار.\nخەرجییەکانی حکومەتی هەرێم\nمووچە: ٨٩٥ ملیار دینار بۆ مانگێک، بۆ ساڵێک ١٠ ترلیۆن و ٧٤٠ ملیار دینار.\nبەگەڕخستنی وەزارەتەکان و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری: مانگانە ١٠٠ ملیار دینار، بۆ ساڵێک یەک ترلیۆن و ٢٠٠ ملیار دینار.\nکۆی خەرجی: ٩٩٥ ملیار دینار بۆ مانگێک، بۆ ساڵێک ١١ ترلیۆن و ٩٤٠ ملیار دینار.\nداهاتی زیادە: مانگانە ٩٥ ملیار دینار، ساڵانە یەک ترلیۆن و ١٤٠ ملیار دینار.\nداهاتی لێبڕینی مووچە\n٨ مانگە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە لێبڕینەوە مووچە دابەش دەکات، سێ مانگی کۆتایی ٢٠٢٠ و پێنج مانگی ٢٠٢١ هەر مانگێک ٢١٪ لە مووچەی فەرمانبەران دەبڕێت، کە مانگانە دەکاتە ١٨٨ ملیار دینار، سەرجەمی هەتا ئێستا دەکاتە یەک ترلیۆن و ٥٠٠ ملیار دینار.\nئەگەر ئەو ١٨٨ ملیار دینارەش لەسەر داهاتی گشتیی هەرێم هەژمار بکرێت، ئەوکات مانگانە ٢٨٣ ملیار دینار زیادەی داهاتی هەرێمی کوردستان دەبێت، بۆ ساڵێک دەکاتە ٣ ترلیۆن و ٣٩٦ ملیار دینار.\nواتا ساڵانە ٣ ملیار و ٣٩٦ ملیار دینار دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی هەرێمی کوردستان.\nسەرباری ئەو داهاتەش، حکومەتی هەرێمی کوردستان ٢٦ ترلیۆنی مووچەخۆران قەرزدارە، بەشێوەیەکی گشتیی ئێستا حکومەتی هەرێم ١٤ مووچەی تەواوی ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ و ٢٠٢٠ و ٣٦ مووچەی پاشەکەوتی ساڵانی ٢٠١٦ تا ٢٠١٩ی مووچەخۆران قەرزدارە و بەم هەشت مووچەیەی ئێستاشەوە بڕی قەرزی مووچەخۆران لای حکومەت دەکاتە ٢٦ ترلیۆن و ٤٤٥ ملیار دینار.\nئەگەر بەغدا مووچە بۆ هەرێم بنێرێت چی دەبێت؟\nئەگەر حکومەتی هەرێم هیچ بڕە بودجەیەک بۆ هەرێم نەنێرێت ئەوە دۆخەکە بەوشێوەیەیە کە لەسەرەوە باسمان کرد، بەڵام ئەگەر بودجە بنێرێت دۆخەکە چۆن دەبێت؟\nبەشە بودجەی هەرێمی کوردستان لە یاسای بودجەی ٢٠٢١ی عێراق بە ١٣.٩٪ دیارییکراوە، ئەوەش لەسەر بنەمای ژمارەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستان بووە، بەوشێوەیەش پشکی هەرێمی کوردستان نزیک دەبێتەوە لە ١١ ترلیۆن دینار.\nئەگەر یاسای بودجە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، دەبێت مانگانە عێراق ٩١٦ ملیار دینار بۆ هەرێمی کوردستان بنێرێت، لە بەرامبەردا دەبێت مانگانە حکومەتی هەرێمی کوردستان نزیکەی ٧٠٠ ملیار دینار بۆ عێراق بنێرێت، واتا داهاتی ناوخۆیی هەرێم بۆ هەر مانگێک زیاتر لە ٢٠٠ ملیار دینار زیاددەکات.\nدۆسیەیەکی سەرەکیی حکومەتی هەرێم بریتییە لە قەرزەکان، ساڵی ٢٠٢٠ مەسرور بارزانی ڕایگەیاند، حکومەتی هەرێم ٢٨ ملیار دۆلار قەرزدارە، کە زیاتر لە ٢٠ ملیار دۆلاری قەرزی مووچەخۆرانە، پێنج ملیار دۆلاری قەرزی کۆمپانیا تورکییەکانە و باقییەکەشی پابەندیی دارایی هەرێمە.\nپرسیارەکە ئەوەیە، ئایا داهاتی زیادەی هەرێمی کوردستان بۆکوێ دەچێت؟.\nنووسەرێکی میسری: بێدەنگی وڵاتانی عەرەب ڕەنگدانەوەی بێدەنگیی بەغدا و هەولێرە


نرخی به‌رمیلێك خاوی برێنت گه‌یشته 62 دۆلار و 61 سه‌نت\n8/4/2021 - 14:19\nنرخی به‌رمیلێك خاوی برێنت له بازاڕه‌كانی جیهاندا، گه‌یشته 62 دۆلار و 61 سه‌نت.\nدوێنێ نرخی به‌رمیلێك خاوی برێنت گه‌یشته 63 دۆلار و 55 سه‌نت و رۆژه‌كه‌ی به 63 دۆلار و 16سه‌نت ته‌واو كرد، كاتژمێر 09:46ی به‌یانی ئه‌مڕۆ، نرخه‌كان به رێژه‌ی سه‌دا 0،87 دابه‌زینیان به‌خۆوه‌بینی و به‌رمیلێك خاوی برێنت به 62 دۆلار و 6 سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌كرا.\nله هه‌مان كاتدا به‌رمیلێك خاوی رۆژئاوای تێكساس به 59 دۆلار و 20 سه‌نت فرۆشرا.\nزیادبوونی یه‌ده‌گه‌كانی به‌نزینی ئه‌مریكا رۆڵی هه‌بووه له دابه‌زینی خواست له‌سه‌ر نه‌وت و دابه‌زینی نرخه‌كان.\nله‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه سندوقی دراوی نێوده‌وڵه‌تیی به‌ڕێژه‌ی سه‌دا شه‌ش گه‌شه‌ی كردووه له كاتێكدا پێشبینی گه‌شه‌ی ئابووریی نێوده‌وڵه‌تی رێژه‌ی سه‌دا 5،5ی دیاریی كردبوو، ئه‌مه‌ش رێگری له دابه‌زینی زیاتری نرخی نه‌وت كرد.\nله هه‌مان كاتدا دانوستانه‌كانی تایبه‌ت به به‌رنامه ئه‌تۆمییه‌كه‌ی ئێران كه له‌ئێستادا له ڤییه‌نا-ی پایته‌ختی نه‌مسا به‌ڕێوه‌ده‌چێت، نیگه‌رانی له زیادبوونی خستنه‌بازاڕی نه‌وت زیاتركردووه و ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری له‌سه‌ر دابه‌زینی نرخی نه‌وت دروستكردووه.


ئه‌و ڕۆژه‌ی ......\nمامۆستا عه‌لی ـ مامۆستای ئاماده‌یی\nچوارشه‌ممه-09-کانوونی دووه‌م(مانگی 1)-2019\nله پۆلی (6) ی سه‌ره‌تایی بووم، هه‌رگیز ئه‌و ڕۆژه‌م له‌بیرناچێته‌وه. كه مامۆستای كۆمه‌ڵایه‌تیمان هه‌میشه منی ئه‌برده دوادواو هاوڕێكانمی ئه‌هێنایه پێشه‌وه. من بچووكتر بووم له‌وان، ئه‌وان كه ژماره‌یان 12 كوڕبوون و به منه‌وه ده‌یكرده 13 له من گه‌وره‌تربوون. مامۆستای كۆمه‌ڵایه‌تیمان ژنێكی كامڵ بوو. له ناو پۆلدا بینیبوی كه كوڕه‌كان له دواوه زنجیری پانتۆڵه‌كانیان ده‌كه‌نه‌وه و تف له ده‌ستیان ده‌ده‌ن‌و ده‌یهێنن به..... كاتێك مامۆستا پێناسه‌ی تاڤگه‌ی ده‌نووسێ. ئیتر ئه‌وان یه‌ده‌ست له دواوه خوۆیان ڕه‌حه‌ت ده‌كرد. كچه‌كان هه‌ستیان به‌مه كردبوو، به‌ڵام نه‌یانده‌وێرا مامۆستای مادده‌كه تێگه‌یه‌نن. ته‌نیا ئه‌وه نه‌بێت هه‌ندێك له كچه‌كان به مامۆستاكه ده‌ڵێن، ئه‌مانه له دواوه خه‌ریكی بێ ئه‌خلاقین.\nكاتێك هاتینه ده‌ره‌وه. ڕه‌وف كه گه‌نجێكی ڕه‌شی دێز بوو، ئێستایش ده‌یبینم عه‌ره‌بانی پێیه. وه‌ك سووكایه‌تی به منی وت: عه‌لی تۆ نه‌بووی پیاو؟! من له مزگه‌وت نوێژم ده‌كرد، خه‌یاڵم بۆ ئه‌وانه نه‌ده‌چوو. به‌ڵام ئه‌و ڕۆژه ڕه‌وف به منی وت: له‌گه‌ڵ تۆمه عه‌لیه چڵمن، بۆچی ئێمه هه‌موومان ده‌ستپه‌ڕ ده‌كه‌ین و تۆ نایكه‌ی. من نه‌مده‌زانی مه‌سه‌له چیه. جه‌مال كه سوركارێكی دان زلی قه‌پۆز لار بوو، ئه‌ویش سه‌وزه ده‌فرۆشێ، وتی: عه‌لی تۆ شه‌یتانی نه‌بووی؟\nئه‌و ڕۆژه هه‌موویان كۆبووبوونه‌وه، له پشتی سه‌رئاوه‌كانی مه‌كته‌به‌وه،.... پیشانی یه‌كتر ده‌دا، من له‌م به‌زمه سه‌رم سوڕما. جه‌مال وتی: عه‌لی ... تۆ ئێسقانی نه‌كردووه بۆیه ده‌ستپه‌ڕ ناكه‌ی؟ ئه‌و قسه‌یه بوو گرێ لام. تا ڕۆژێك مامۆستاكه‌م خستمه خه‌یاڵه‌وه و به‌خه‌یاڵ ڕووتم كرده‌وه و په‌یوه‌ندی جنسیمان كرد. له كۆتاییه‌كه‌ی ئاوێكی لینج هاته ده‌ره‌وه، هه‌ستم به خۆشیه‌ك كرد، كه هه‌موو له‌شم له‌رزی. ئیتر له‌و كاته‌وه منیش چوومه ڕیزی ئه‌وانه‌وه، ڕێك له‌ته‌مه‌نی 13 ساڵیدا له ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی 24/4 یه‌كه‌مین ده‌ستپه‌ڕم لێدا. هه‌ستێكی په‌شیمانی سه‌رتاپا جه‌سته‌ی داگرتم، خۆم به‌تاوانبار زانی، نه‌مده‌زانی كه ده‌بێت خۆت بشۆی و له‌شت پیسه. كاتێك ده‌چووم بۆ مزگه‌وت، له دڵی خۆم ده‌موت، ئێستا ئه‌م شێخه ده‌زانێ من ئه‌و گوناهه‌م كردووه‌و ده‌مكاته ده‌ره‌وه. وای لێ هات شه‌وان خه‌یاڵم به هه‌موو كچه دراوسێ خزم و ناسیاوه‌وه ده‌كرد. ئیتر به ته‌واوی ئالووده‌بووم و بێزاربووم. بۆ یادی ئه‌و ڕۆژه ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم كه خه‌ریكه خانه‌نشین ده‌بن سه‌ردانی ئه‌و قوتابخانه‌یامان كرده‌وه بیرمان له‌و ڕۆژه كرده‌وه كه 40 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌نجاممان ده‌دا. خۆزگه‌مان ده‌خواست كه‌سێك زانیاری له‌و باره‌یه‌وه پێ داباین، تا به‌و هه‌ڵه‌یه‌دا تێنه‌په‌ڕاینایه. داوای لێبوردن له‌و مامۆستایه ده‌كه‌ین. ڕێنمایی هه‌موو لاوان ده‌كه‌ن، زانیاری له ڕێگه‌ی گۆڤاری خود ه‌وه وه‌رگرن و تووشی ئه‌و كێشه‌یه نه‌بن. كه ئێمه تووشی بووین. چونكه ئێمه به‌هۆی ده‌ستپه‌ڕه‌وه زوو له پیاوه‌تی كه‌وتین. زوو ته‌واوده‌بووین. چێژمان له هاوسه‌ره‌كه‌مان وه‌رنه‌ده‌گرت. كه‌چی بۆ خه‌ڵكی تر وا نه‌بووین خۆزگه‌مان خواست به‌و كه‌سانه‌ی كه به‌باشی ئه‌و قۆناغه‌یان تێپه‌ڕاند.\n1816 جار بینراوه


ژنان لەناو گروپە توندڕەوەكاندا\nدەیەی رابردوو لەوڵاتانی جیهانی ئیسلامی و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پەرەسەندن و گۆڕانێكی جۆری لەسەر ئاستی رێكخستنی ژنانە لەناو گروپە توندڕەوەكاندا هاتە كایەوە، هەر لەبەرهەڵستی كردنی داگیركاری و پێكهاتە ئایینی و چەكداری ژنان لەپێناو جێبەجێكردنی شەریعەت یان نا ئایینی، وەك گەڕانێك بەدوای ئازادی و سەربەخۆیی و ڕووخانی سیستەمە سیاسیە فەرمانڕەواكان.\nپێكهاتەی رێكخستنی ژنان سەرەتا بریتی بوو لە گروپ یان شانە، لەڕووی چۆنایەتی و چەندایەتی ژمارەیان كەم بوو. چەكداربو‌نێكی سادە، چالاكیەكی سنوردار، هەر زوو توشی لەبەریەك هەڵوەشانەوە و توانەوە بون. چارەنوسی زۆربەشیان پەیوەست بوو بە چارەنوسی رێكخراوەكەی ڕوویان تێكردووە.\nنادیە سەعدەدینی ژنە پزیشك ئاماژە بەوە دەكات كە چەمكی جیهادی ژنان، وەك تێگەیشتنێكی بەڵگەیی رەگ و ریشەی ناسنامە ئایدیۆلۆژیەكەی دەگەڕێتەوە بۆ سەلەفیزم و قوتبیزم. بەو پێیەی (سەید قوتب) یەكەم كەس بوە تاك لایەنە لە كتێبی (معالم فی الطریق) باسی لە ژنانی جیهادی كردوە و باسی لە ڕۆڵی ئەو ژنانە كردووە لە دوبارە بە موسڵمان بونەوەی دەوڵەت و كۆمەڵگە بە رێگەی كاری چەكداری توندڕەوانە3. بەڵام ئەدەبیاتی مەرجعیەت لە تیۆریزەكردن وەستێنرا لەسەر پرسی بەشداری ژنان لە كاری جیهادی چەكدارانە.\nبە پێداچونەوە بە ئەدەبیاتی مەرجعیەت بۆ رێكخراوە رادیكاڵیەكانی وەك لە كتێبی (فریضة الغائبة)ی محەمەد عەبدولوسەلام فەرج، كە یەكێكە لە دامەزرێنەرانی بزوتنەوە جیهادیەكان لەمیسر. هەروەها دوو بەڵگەنامەی دان پێدانان و خەلافەت و بەڵگەیەكی حاشا هەڵنەگری ڕووبەرووبونەوە و بەڵگەیەكی فەلسەفەی رووبەڕووبونەوە و چەندی تر لە ئەدەبیاتی جیاجیا لە ماوەی حەفتاكان، كە لەناو گروپە جیهادیەكان پشتیان پێ بەستراوە. هیچ سەدایەكمان لەناودا نەبینی بۆ هیچ جۆرە سیمایەكی تیۆریزەكردن بۆ كاراكردنەوەی ڕۆڵی ژنان لەناو رێكخراوە رادیكالەكان. بەڵام بەشێوەیەكی سەرەكی پشتی بەستبوو بە سروشتی نێرینەیی بێ ئاوڕدانەوە لە رۆڵی ژنان و تەرخانكردنی رۆڵی سەربەخۆ بۆیان.\nبەرەو ڕۆڵی تەقلیدی\nساڵی 1979 و دوای پەرەسەندنی سیاسەت و ئایین و بەرپابونی شۆڕشی ئێران و واژۆكردنی رێككەوتنامەی ئاشتی لەنێوان میسر و ئیسرائیل، گروپە سەلەفیەكان میتۆدێكی رادیكاڵیەنەتریان گرتە بەر بەرامبەر سیستەمی سیاسی فەرمانڕەوا. دەستكرا بە دامەزراندن و تیۆریزەكردن بۆ كاری چەكداری بەشێوەی پراكتیكی. لێرەدا گروپی چەكداری و جیهادی فراوان لەناوچە جیاجیاكان پێكهێنران. لەگەڵیشدا چاوخشێنرایەوە بە مەسەلەی بەشداری ژنان لەناو رێكخراوە چەكداریەكان.\nكۆتایی هەشتاكان جیهانی ئیسلامی ژمارەیەك گۆڕانكاری بەخۆیەوە بینی. كەوتە نێو ململانەی سیاسی و ئایینی ناوخۆیی زیاتر. ئەمە جگە لە دەستێوەردانی سەربازی بیانی. لێرەدا رۆڵی پێكهاتەی چەكداری زیاتر پەرەی سەند وەك جۆرێك لەبەرهەڵستی كردن دژی دەستتێوەردانی بیانی و داوای جیابونەوە یان سەربەخۆیی دەكرا. فەتوا دەردەكراو بانگەشەی هاتنی ژنان و پشتیوانی كرنیان بۆ رێكخراوە چەكدارەكان دەكرا. یەكێك لەدیارترین فەتواش(فەتواكەی عەبدوڵڵا عەزام) بوو. كە داوای هاتنی ژنان كرد بۆ جیهادكردن بێ مۆڵەت ئەگەر كارەكە گەیشتە ئەو ڕادەیە و وڵاتانی ئیسلامی ڕووبەڕووی داگیركاری یان دەستدرێژی بونەوە4.. لێرەوە رۆڵی ژنانی پشتیوانكەر بەدیاركەوت و عەبدوڵڵا عەزام دەرگاری واڵا كرد بۆ ژنان تا بێن بۆ جیهاد كردن. بەڵام رۆڵی ژنان هەر بەسنورداری مایەوە و خۆی تەنیا لە كردەوەی لاوەكی نا چەكداری بینیەوە.\nنەوەدەكان لەچەندین ناوچە رۆڵی ژنانی موسڵمانی بەدیاركەوت لەسەر شێوەی ژمارەیەك پێكهاتەی چەكداری تایبەت لە ناوچە جێ ناكۆكەكانی وەك فەلەستین و كشمیرو هەڵكشانی رۆڵی ژنان لەوێدا. بەمەش ژن بوە شەڕكەرو بەندكراو و دیل وەك حاڵەتەكەی ژنە جەزائیری عەشیریەی رەش5. بە هاتنی هەزارە نوێ و هەڵكشانی ڕەوتی (جیهادی جیهانی) و دروستبونی رێكخراوی قاعیدە، رۆڵی ژنان رێچكەیەكی رادیكاڵەنەتر و زیادبونی تێكەڵاوی ژنانی بەخۆیەوە بینی لەناو كاری چەكداری. لەگەڵ داگیركردنی ئەفغانستانیش لەلایەن ئەمەریكاوە لە 2001و عێراق لە 2003، بەشداری ژنان لە كردەوەی خۆكوژی زیاتر بوو، چ بە تاك یان لەشێوەی رێكخراوەیی و سیمایەكی تایبەتی تری بەخۆیەوە بینی. ئەمەش وایكرد ببێتە دیاردەیەكی تیرۆریستی.\nلەمیانەی سی ساڵی رابردوو، وڵاتانی جیهانی ئیسلامی و ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پەرەسەندن و گۆڕانێكی جۆریان بەخۆیەوە بینی لەسەر ئاستی رێكخستنی چەكداری ژنان. چونكە گۆڕانكاریەك لەسەر ئاستی پاڵنەر ڕوویدا لە بەرهەڵستی كردنی داگیركاری و سەربەخۆیی نیشتمانی بۆ پێكهاتەی ئایینی و چەكداری ژنان لەپێناو جێبەجێكردنی شەریعەت یان نا ئایینی، وەك گەڕانێك بەدوای ئازادی و سەربەخۆیی و ڕووخانی سیستەمە سیاسیە فەرمانڕەواكان.\nپێكهاتەی چەكداری ژنان بریتیە لە گروپ یان شانە، لەڕووی چۆنایەتی و چەندایەتی ژمارەیان كەم بوو. چەكداربو‌نێكی سادە، چالاكیەكی سنوردار، هەر زوو توشی لەبەریەك هەڵوەشانەوە و توانەوە بون. چارەنوسی زۆربەشیان پەیوەست بوو بە چارەنوسی رێكخراوەكەی ڕوویان تێكردووە.\nپاش بەرپابونی شەپۆلی یەكەمی شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی لە (تونس، سوریا، میسر، یەمەن) و لەگەڵ ئاڵۆزبونی مەسەلەی سوریا و بەرپابونی جەنگی ناوخۆیی لەو وڵاتە. هەروەها هەڵكشانی رێكخراوی داعش و كۆنتڕۆڵكردنی ناوچەكانی موسڵ و رەقە و راگەیاندنی (خەلافەت)ەكەی، ژنانی جیهادی میتۆدێكی رادیكاڵەنەتر و خێراتریان بەخۆیانەوە بینی. سوشیال میدیا و راگەیاندنە جیاجیاكانی ئەو رێكخراوە بە چڕی كاریان كرد لەسەر بەسەربازكردن و راكێشانی ژنان بۆ كۆچ كردن و هاتنیان بۆ ناو خاكی رێكخراوەكه. رێكخراوی داعش روبەرێكی فراوانتری بەخشی بە ژنان لەناو خودی رێكخراوەكە و چەندین رۆڵی لۆجیستی و بانگخوازی و پروپاگەندەیی و بەسەربازكردن و شەڕكردنی بۆ رەخساندن.\nلەو سەروبەندەدا سەرجەم گروپ و رێكخراوە چەكداریەكانی تر بە پلەی جیاجیا و لەگەڵ زیادبونی گرنگی و وردبونەوەی لەسەر بەسەربازكردنی رەگەزی ژنان و پێكهێنانی گروپ و كەتیبەی ژنان لەناوخۆیاندا پەرەیان پێدان. لەهەمان كاتدا پێكهاتەی تری ژنان بۆ بەرگری كردن لە خاك و شەرەفی خۆیان لە ڕووبەڕوبونەوەی ئەو رێكخراوە چەكداریە تایبەتانە لەناو سوریا و عێراق پێكهێنران، كە لەسەر شێوەی چەندین كەتیبەی ژنان دروست بون بۆ بەرگری كردن لە ژنان و بەرهەڵستی كردنی داعش.


جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «FAQs» - چاوگ\nجیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «FAQs»\nوەک پێداچوونەوەی ٢٢:٥٩، ١٥ی ئازاری ٢٠١١ (بینینی سەرچاوە)\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:٠٤، ١٥ی ئازاری ٢٠١١ (بینینی سەرچاوە)\n= پرسیاری هەمیشە دووبارە FAQ =\nئەم پەڕەیە هەولێکە بۆ کۆکردنەوەی هەموو پرسیارە هەمیشە دووبارەکان لە مەکۆکان و لە سەر وێب و ژیانی ڕۆژانەی کۆمپیوتەر. کەهەر بەشێک لە ژێروەی خۆی بە بەستەر ڕیز دەکرێن. زۆر لە کاتی بەکارهێنەر و خاوەن کێشە دەگەڕێنێتەوە و بەرچاوڕوونیەکی تەواویش دەدات بە هەموو ویکیەکە و مەکۆکان و بابەتەکانی.\nئەم پەڕەیە هەوڵێکە بۆ کۆکردنەوەی هەموو پرسیارە هەمیشە دووبارەکان لە مەکۆکان و لە سەر وێب و ژیانی ڕۆژانەی کۆمپیوتەر. کەهەر بەشێک لە ژێرەوەی خۆی بە بەستەر ڕیز دەکرێن. زۆر لە کاتی بەکارهێنەر و خاوەن کێشە دەگەڕێنێتەوە و بەرچاوڕوونیەکی تەواویش دەدات بە هەموو ویکیەکە و مەکۆکان و بابەتەکانی.\nهەموو ئەو کێشە و پرسیارە دووبارانە لەخۆ دەگرێت کە ڕووبەڕووی بەکارهێنەر دەبنەوە لەنێو مەکۆدا زۆرترین پرسیاریان لەسەر دەکرێت.\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=754#p4747 ڕووکار چۆن دەکرێتە کوردی یان ڕاست و چەپ دەکرێت؟]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=739 چۆن لە پەڕەیەکدا هەموو ئەرشیڤ بانگ بکەم؟]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=739 چۆن لە پەڕەیەکدا هەموو ئەرشیف بانگ بکەم؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=604 بۆچی ماڵپەڕەکەم پەڕەیەکی سپی نیشان ئەدات؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=770#p4841 چۆن وۆردپرێس لەبوخچەیەک بێت و ماڵپەڕەکەش لە بوخچەیەکی تر؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=206#p1282 چۆن وێنۆچکە بخەینە پاڵ لێدوانەکانمان لەهەموو شوێن؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=247#p1529 چۆن ژماره به کوردی له ۆردپرێس دەرکەوێت؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=247#p1529 چۆن ژماره به کوردی له وۆردپرێس دەرکەوێت؟]\n* [http://chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=769#p4833 چۆن بابەت جێگیر بکەم؟]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=742 چۆن قەبارەی بەرزکردنەوەی فایل زۆر دەکرێت؟]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=778 یاچوونەوەکانی وۆردپرێس بکوژێنەوە لە پلاکەوە ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=778 پیاچوونەوەکانی وۆردپرێس بکوژێنەوە لە پلاکەوە ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=11&t=758 ڕووکاری Gnw بۆ وۆردپرێس ]\nھێڵی ٣٨: ھێڵی ٣٨:\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=274 زۆرکردنی فۆنتە کوردیەکان بۆ لینوکس و freeBSD ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=479 کێشە لە لێدەرى دەنگ لە ئوبونتو ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=174 کێشەم چییە لەلینوکس؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=174 کێشەم چییە لە لینوکس؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=565 دەکرێت هاردەکەم دابەش بکەمەوە؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=594 چۆن دیسکى ڕەقى کۆمپیوتەرەکەم دابەش بکەم بۆ چەند بەشێک لە ئوبونتو ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=545 کردنەوەی nautilus وەک root ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=680 کێشەکانی کەفایەرفۆکسی ئوبونتوی هەراسان کردووە. ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=680 کێشەکانی کە فایەرفۆکسی ئوبونتوی هەراسان کردووە. ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=687 پێنەکردنەوەی کۆمپیوتەرەکەم. ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=745 باش پیشانەدانی نووسین لە هەندێک ماڵپەڕ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=747 کێشەیەک لە سووتاندی دی ڤی دی . ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=764 دی ڤی دی ناخوێنێتەوە کۆمپیوتەرەکەم ؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=718 وشەی تێپەربوونم بیر چووە لە ئوبونتو ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=718 وشەی تێپەربوونم بیرچووە لە ئوبونتو ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=784 وگەڕ خەر بۆ پرنتەر چؤن دەست دەکەوێت بۆ داگرتن؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&t=784 وەگەڕخەر بۆ پرنتەر چۆن دەست دەکەوێت بۆ داگرتن؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&p=5110#p5110 چۆ دەتوانم mount ناچالاک بکەم لەسەر روومێزەکەم؟ ]\n* [http://www.chawg.org/meko/viewtopic.php?f=5&p=5110#p5110 چۆ دەتوانم mount ناچالاک بکەم لەسەر ڕوومێزەکەم؟ ]\nوەک پێداچوونەوەی ٢٣:٠٤، ١٥ی ئازاری ٢٠١١\n١ پرسیاری هەمیشە دووبارە FAQ\nپرسیاری هەمیشە دووبارە FAQ\nڕووکار چۆن دەکرێتە کوردی یان ڕاست و چەپ دەکرێت؟\nچۆن لە پەڕەیەکدا هەموو ئەرشیف بانگ بکەم؟\nبۆچی ماڵپەڕەکەم پەڕەیەکی سپی نیشان ئەدات؟\nچۆن وۆردپرێس لەبوخچەیەک بێت و ماڵپەڕەکەش لە بوخچەیەکی تر؟\nچۆن وێنۆچکە بخەینە پاڵ لێدوانەکانمان لەهەموو شوێن؟\nچۆن ژماره به کوردی له وۆردپرێس دەرکەوێت؟\nچۆن بابەت جێگیر بکەم؟\nچۆن قەبارەی بەرزکردنەوەی فایل زۆر دەکرێت؟\nپیاچوونەوەکانی وۆردپرێس بکوژێنەوە لە پلاکەوە\nڕووکاری Gnw بۆ وۆردپرێس\nCHMODـی پەڕە و بوخچەکان لە phpBB3.\nگۆڕینی پڕۆگرامی بەکاربراوی مەکۆ لە Punbb ـیەوە بۆ phpBB\nهێرشی SPAM BOT و چارەسەکردنی.\nدەرکەوتنى دواترین بابەتەکانى مەکۆ لە ماڵپەر\nبابەت چۆن جێگیر دەکرێت & زۆرکردنى تاگى لاتینى\nپیشاندانی IP ئەندام لە پەیامەکەیدا بۆ بەڕێوەبەران و چاودێران\nچۆن بانەرێک خۆم دروستى بکەم شوێنە ئەوەى خۆى\n٢ پرسیار لەبارەی ھاوپێچ و نەبینینی بابەت\nلینوکس بۆ و چۆن ببمە بەکارهێنەری؟\nداگرتن،سوتاندن Ubuntu 8.10 بۆ سه‌ر CD\nچۆنیەتی بەرزکردنەوە (Upgrade) بۆ فێدورا ١٠\nکێشەی دامەزراندنی ئەنتەرنێت\nبه‌ستنه‌وه چاپكه‌ری canon laser shot\nکێشە لە Wireless ئوبونتو\nزۆرکردنی فۆنتە کوردیەکان بۆ لینوکس و freeBSD\nکێشە لە لێدەرى دەنگ لە ئوبونتو\nکێشەم چییە لە لینوکس؟\nدەکرێت هاردەکەم دابەش بکەمەوە؟\nچۆن دیسکى ڕەقى کۆمپیوتەرەکەم دابەش بکەم بۆ چەند بەشێک لە ئوبونتو\nکردنەوەی nautilus وەک root\nکێشەکانی کە فایەرفۆکسی ئوبونتوی هەراسان کردووە.\nباش پیشانەدانی نووسین لە هەندێک ماڵپەڕ\nکێشەیەک لە سووتاندی دی ڤی دی .\nدی ڤی دی ناخوێنێتەوە کۆمپیوتەرەکەم ؟\nوشەی تێپەربوونم بیرچووە لە ئوبونتو\nوەگەڕخەر بۆ پرنتەر چۆن دەست دەکەوێت بۆ داگرتن؟\nچۆ دەتوانم mount ناچالاک بکەم لەسەر ڕوومێزەکەم؟\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/w/index.php?title=FAQs&oldid=2689»


👫 فریاد بارزانی - فریاد شەفیع شێخ بابۆ | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کرمانجی - کوردیی باکوور\n* لە ساڵی: (1975) لەگەڵ خانەوادەکەی ئاوارەی ئێران بوون.\n* لە نێوان ساڵانی: (1983_1986) سەرپەرشتیاری گۆڤاری: (هیوای لاوان) بووە.\n* لە نێوان ساڵانی: (1983_1993) ئەندامی سکرتاریەتی یەکێتی قوتابیانی کوردستان (ی. ق. ک) بووە.\n* لە نێوان ساڵانی: (1983_1993) دەستەی نووسەرانی گۆڤاری: (پێشکەوتن) بووە.\n* لە ئاداری: (1991) گەڕاوەتەوە خاکی نیشتمان.\n* لە ساڵی: (1997)ەوە تا ئێستا لە مەسیف سەڵاحەدین ئەندامی: (م. ڕ. پ. م)یە.\n* سەرنووسەری گۆڤاری: (دەنگی پێشمەرگە)یە.\n* ئەندامی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستانە.\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Mar 12 2021 7:14AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 20 KB May 14 2019 12:19AM زریان سەرچناری


زانایه‌کی ناوه‌کی ئێران به بۆمبێـکی چێنراو ده‌کوژرێت\nله ئاکامی هێرشێکی بۆمبی له تارانی پایته‌ختی ئێران پرۆفیسۆرێکی فیزیای ناوه‌کی کوژراوه.\nکاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن بۆمبێکی چێنراو له ماتۆرسکیلێکدا ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه له ده‌ره‌وه‌ی ماڵی دکتۆر مه‌سعود عه‌لی موحه‌مه‌دی زانای ناوه‌کی و پرۆفیسۆر له زانکۆی تاران ته‌قیوه‌ته‌وه.\nته‌له‌فزیۆنی سه‌ر به ده‌وڵه‌ت له ئێران لۆمه‌ی ئه‌م ڕووداوه‌ی له ئه‌ستۆی ئه‌مریکا و ئیسڕائیل ناوه و واش باسی له موحه‌مه‌دی کردووه که لایه‌نگری شۆڕشی ئیسلامی ساڵی 1979 ی ئێرانه واته ئه‌و شۆڕشه‌ی مه‌لاکانی ئێرانی خسته ده‌سه‌ڵاته‌وه.\nهه‌رچۆنێک بێت ماڵپه‌ڕه‌کانی ئۆپۆزسیۆن ناوی موحه‌مه‌دییان له‌و لیسته‌ی مامۆستایانی زانکۆ‌دا بڵاوکردۆته‌وه که پشتیوانییان له میر حوسه‌ین موسه‌وی کردووه له هه‌ڵبژاردنه‌کانی مانگی شه‌شی ساڵی ڕابردوودا.\nئۆپۆزسیۆنی ئێرانی مه‌حمودی ئه‌حمه‌دی نه‌ژادی سه‌رۆکی ئێران به ده‌ستێوه‌ردان له ده‌نگدانه‌که‌دا گوناهبار ده‌کات تا سه‌رله‌نوێ هه‌ڵببژێردرێته‌وه ، هه‌روه‌ها ئۆپۆزسیۆن به‌رده‌وام خۆپیشاندانی دژی حکومه‌تی ئێران کردووه.\nهێشتا ئاشکرا نییه ئایا ئه‌م زانا ناوه‌کیـیه‌ی ئێران په‌یوه‌ندی به‌و به‌رنامه ناوه‌کیـیه‌ی ئێرانه‌وه هه‌یه که ڕۆژئاوا گومانی‌وایه بۆ دروستکردنی چه‌کی ناوه‌کی به‌کارده‌هێنرێت.


نێچیرڤان بارزانی : کاتە سەختەکان تێپەڕێن و ئایندەیەکی گەش، ئارامی، پێشکەوتن و بووژانەوە چاوەڕێی خەڵکی کوردستانە\n2018-12-31 [11:59 AM]\nلە پەیامێکی پیرۆزباییدا بەبۆنەی ھاتنی ساڵی نوێوە، نێچیرڤان بارزانی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان پیرۆزبایی لە تەواوی پێکھاتەکانی کوردستان کرد و ھیوای جەژنێکی خۆش و بەختەوەری بۆ خواستن.\nئەمە دەقی پەیامەکەی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستانە\nبە بۆنەی ھاتنی ساڵی تازەوە گەرمترین سڵاو و پیرۆزبایی لە ھەموو لایەک دەکەم. ھیوادارم ساڵی نوێ ھەڵگری ھەموو خێر و خۆشییەک بێت و گەلی کوردستان لە ساڵی تازەدا بەسەر کۆسپ و تەگەرەکاندا زاڵ ببێ و ئـامانجەکانی بەدی بھێنێت.\nگەلی کوردستان لە ڕابردوودا زۆر مەینەتی بینیوە و بێ ئـەژماریش قوربانی داوە بۆ دابینکردنی داھاتووێکی گەشتر و ژیان بە شێوەیەکی ئـاشتییانە و سەردەمییانە. ھەموو دەسکەوت و سەرکەوتنەکانی ساڵانی ڕابردوو، بۆ گەلی کوردستان خۆی دەگەڕێنەوە، لەبەرئـەوەی گەل دایکی ھەموو داھێنان و سەرکەوتنێکە.\nبێگومان کەموکورتیش ھەن، ئـەمەش ھەر بەشێک بووە لە کاروانی پێشکەوتن. کەموکورتی کاتێک دەردەکەون کە ژیان بەرەوپێش دەڕوات، لە ژیانی وەستاو و نەگۆڕدا کەموکورتی ڕوونادەن. گەلی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٨دا ڕاستییەکی زۆر گرنگی بۆ دەرەوە و ناوەوە ڕوون کردەوە، ئـەویش ئـەوەبوو کە پشتی ھێزە ڕاستەقینەکانی خۆی لە دوو ھەڵبژاردنی گشتی لە عێراق و لە ھەرێمی کوردستان بەرنەدا و دووپاتی کردەوە کەوا گەل و حکوومەت لە ھەرێمی کوردستان یەک بەرەی بەھێز و یەکگرتوون، ئـەمەش دووبارە خەیاڵی خاوی ناحەزانی پووچ و بەتاڵ کردەوە.\nگەلی کوردستان ئـەمڕۆ نموونەیەکی بەھێز و زیندووی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە. ئـێمە ناوچەیەکین کە ھیچ جۆرە داپڵۆسینێکی سیاسی، نەتەوەیی، ئـایینی یان مەزھەبیمان تێدا نییە. گەلی کوردستان ئـەگەرچی بە زۆرینە موسڵمانی سوننەیە، بەڵام شیعە، کریستیان، ئـێزیدی، ئـەھلی حەق و زەردەشتی ئـەوپەڕی یەکسانییان لەگەڵ یەکدا ھەیە.\nپیرۆزباییی ساڵی تازە لە ھەموو پێکھاتە نەتەوەیی و ئایینییەکانی کوردستان لە موسڵمانی سوننە و شیعە، کریستیان، ئـێزیدی، کاکەیی، شەبەک، زەردەشتی، لە کورد، ئاشووری، سریان، کلدان، تورکمان، ئـەرمەن، عەرەب و ھەموو ئـەوانەش دەکەین کە لە عێراق و سووریاوە پەنایان بۆ ھەرێمی کوردستان ھێناوە، یان ئـەوانەی بە ھەر ھۆیەکەوە بێت لێرە دەژین و جەژنی سەری ساڵ لەگەڵ ئـێمەدا دەکەنەوە. ھەرێمی کوردستان، بێ جیاوازی ماڵی ھەمووانە.\nسڵاو لە خۆڕاگریی لاوان و قوتابیان و ئـافرەتان کە چاوەڕێی ھەڵاتنی ڕۆژێکی گەشتر و ژیانێکی باشترن. جەژنە پیرۆزەی تایبەتیم بۆ منداڵانی کوردستان.\nسڵاو لە برایانی پێشمەرگە و ھێزەکانی ئـاسایش و پۆلیس کە پارێزەری ژیانی ئـێمەن. سڵاو لە گیانی پیرۆزی ئـەوانەی خوێن و تەمەنی خۆیان پێشکەش بە نیشتمان کرد.\nسڵاو لە ماڵ و منداڵی شەھیدان و دایک و باوکیان. ساڵی نوێیان پیرۆز بێت و پێشکەوتنی کوردستان چاو و دڵیان ڕوون بکاتەوە.\nئەوپەڕی سوپاس و ڕێز و پێزانین بۆ کوردستانییان و بەتایبەتی بۆ مووچەخۆران دووپات دەکەمەوە کە ساڵانی ڕابردوو بەرگەی زۆر قەیران و بێمووچەییان گرت و تێگەیشتینیان بۆ دۆخی سەخت و ھەستیاری کوردستان ھەبوو. دڵنیاین کاتە سەختەکان تێپەڕێن و ئایندەیەکی گەش، ئارامی، پێشکەوتن و بووژانەوە چاوەڕێی خەڵکی کوردستانە.\nھیوادارم کوردستان و جیھان بەگشتی ئـەم جەژنە لە خۆشی و بەختەوەریدا بکەنەوە،


دوێنێ گاردیەنی بەڕیتانیی بڵاویکردەوە ملیاردنێری ئێرلەندیی-ئەمریکیی چەک فینێی دوای ٣٨ ساڵی خەونەکەی بەدیهێنا. دەزانن خەونەکەی چی بو؟ خەرجکردنی ٨ ملیار دۆلارەکەی لە کاری خێرخوازیی، واتا تەواوی داهاتەکەی. دوای ٣٨ ساڵ بەنهێنیی پارەکەی خەرجکردوە، هەرگیز پۆزی بەو کارە خێرخوازییانەی لێنەداوە. یەکێک بوە لەوانەی کە لەپشتی ئاشتیی ئێرلەندا بوە.\nئەو لەژێر کاریگەریی نوسینی نوسەرێک دەبێت، بڕوای وایە ملیۆنێرەکان تەنها ئەمانەتییەکی هەژارانیان لایە و هیچیتر. ئەو دەڵێت: "سامان بەرپرسیارێتیی دەهێنێت. خەڵک پێویستە خۆیان دیاریبکەن، یان هەست بە بەرپرسیارێتیی بکەن و هەندێک لە سامانەکەیان بەکاربێنن بۆ چاککردنی ژیانی مرۆڤ.\n" ئەو ملیاردێرە "خاوەنی هیچ شوێنێک نییە، خاوەنی تڕومبێل نییە. سەعاتێکی کاسیۆی دە دۆلاری لە دەستیەتی. جانتایەکی پلاستیکی هەیە. کە گەشت دەکات بە تەیارە، بە ئیکۆنۆمیی سەفەردەکات نەک بزنس کڵاس." ئەو کەسێک بو دژی شەڕ، ساڵی ٢٠٠٣ لە لەندەن دژ بە داگیرکردنی عێڕاق خۆپیشاندانی کرد. پێنج منداڵی هەن، ئامۆژگاریی کردبون بۆ خۆیان هاوینان کاری شاگردی بکەن لە چێشتخانەیەک.\nئەو دەوڵەمەندە کاریگەریی لە بیڵ گێیتس کردوە بۆ ئەوەی ئەویش بەشێک لە سامانەکەی خۆی ببەخشێت. ٧٦ ملیۆن دۆلاری تەنها بەخشیوەتە ئەو گروپە کۆمەڵایەتیی و سیاسییانەی ئەمریکا کە کامپێینیان دەکرد بۆ ئەوەی هەژاران بیمەی تەندروستییان هەبێت. ئەو داوا لە ملیاردنێرەکان دەکات تا لە ژیاندا ماون سامانیان ببەخشن، دەڵێت: تاقیبکەنەوە، حەزتان لێی دەبێت."


2 Samuel 11 NVI-PT - دووەم ساموئێل 11 KSS\nدووەم ساموئێل 11:1-27\nداود و بەتشەبەع\n1لە بەهاری ساڵ، لە کاتی ڕۆیشتنی پاشاکان بۆ جەنگ، داود یۆئابی لەگەڵ هەموو خزمەتکارەکانی و هەموو سوپای ئیسرائیلدا نارد و عەمۆنییەکانیان تێکشکاند و ڕەبەیان گەمارۆ دا، بەڵام داود لە ئۆرشەلیم مایەوە.\n2ئەوە بوو دەمەو ئێوارە داود لەسەر قەرەوێڵەکەی هەستا و لە سەربانی کۆشکی پاشا پیاسەی دەکرد، لە سەربانەوە ژنێکی بینی خۆی دەشوات. ژنێکی زۆر جوان بوو، 3داودیش خەڵکی نارد بۆ سۆراغی ژنەکە، جا یەکێک گوتی: «ئەمە بەتشەبەعی کچی ئەلیعامە و ژنی ئوریای حیتییە.» 4ئینجا داود چەند نێردراوێکی نارد بۆ هێنانی، ژنەکەش لە خوێنلێچوونی مانگانەی پاک ببووەوە و هاتە لای داود، ئەویش لەگەڵی جووت بوو، پاشان ژنەکە گەڕایەوە بۆ ماڵەکەی خۆی. 5ژنەکە سکی پڕ بوو، ناردی و بە داودی ڕاگەیاند، گوتی: «سکم پڕە.»\n6داودیش نێردراوی بۆ لای یۆئاب نارد و گوتی: «ئوریای حیتیم بۆ بنێرە.» یۆئابیش ئوریای بۆ لای داود نارد. 7کاتێک ئوریا هاتە لای، داود لە هەواڵی سەلامەتی یۆئاب و سوپا و چۆنیەتی سەرکەوتنی جەنگی پرسی. 8پاشان داود بە ئوریای گوت: «بگەڕێوە ماڵەکەت و قاچەکانت بشۆ.» جا ئوریا لە کۆشکی پاشا چووە دەرەوە، دوابەدوای ئەویش دیارییەک لەلایەن پاشاوە نێردرا بۆی. 9بەڵام ئوریا لە دەروازەی کۆشکی پاشادا لەگەڵ هەموو خزمەتکارەکانی گەورەکەیدا خەوت و نەگەڕایەوە ماڵەکەی خۆی.\n10ئینجا بە داود ڕاگەیەنرا کە ئوریا نەگەڕاوەتەوە ماڵەوە. داودیش بە ئوریای گوت: «تۆ لە ڕێوە نەهاتوویت؟ ئەی بۆچی نەگەڕایتەوە ماڵەوە؟»\n11ئوریاش بە داودی گوت: «سندوقەکە و ئیسرائیل و یەهودا لەناو چادردا نیشتەجێن، یۆئابی گەورەم لەگەڵ پیاوەکانی پاشام لە دەشتودەر چادریان هەڵداوە. ئایا منیش بچمەوە ماڵەکەم بخۆم و بخۆمەوە و لەگەڵ ژنەکەمدا پاڵ بکەوم؟ بە گیانی تۆ، دڵنیابە، من کاری وا ناکەم!»\n12ئینجا داود بە ئوریای گوت: «ئەمڕۆش لێرە بمێنەرەوە و سبەینێ دەتنێرمەوە.» ئیتر ئوریا بۆ ئەو ڕۆژە و ڕۆژی دواتریش لە ئۆرشەلیمدا مایەوە. 13داود بانگی کرد، ئەویش لەگەڵیدا خواردی و خواردیەوە هەتا ئەوەی داود ئەوی مەست کرد، بەڵام ئوریا بۆ ئێوارە ڕۆیشت تاوەکو لەگەڵ خزمەتکارەکانی گەورەکەیدا لە جێگاکەی بنووێت و نەچێتەوە ماڵەکەی خۆی.\n14بۆ بەیانی داود نووسراوێکی بۆ یۆئاب نووسی و بە دەستی ئوریادا ناردی. 15لە نووسراوەکەشدا نووسیبووی و دەیگوت: «ئوریا بخەنە ناو گەرمەی شەڕەکەوە و لە پشتی بکشێنەوە هەتا لێی دەدرێت و دەکوژرێت.»\n16جا کاتێک یۆئاب گەمارۆی شارەکەی دابوو، ئوریای لەو شوێنە دانا کە دەیزانی پیاوە بەهێزەکان لەوێن. 17لەو کاتەدا پیاوانی شارەکە هاتنە دەرەوە و لە دژی یۆئاب جەنگان، ژمارەیەک لە خزمەتکارەکانی داود کەوتن و ئوریای حیتیش کوژرا.\n18یۆئابیش نێردراوێکی نارد و هەموو کاروبارەکانی جەنگی بە داود ڕاگەیاند. 19فەرمانیشی بە نێردراوەکە کرد و گوتی: «پاش ئەوەی وردەکارییەکانی جەنگەکە بۆ پاشا باس دەکەیت، 20ئەگەر تووڕەیی پاشا جۆشا و گوتی: ”بۆچی لە شارەکە نزیک کەوتنەوە بۆ جەنگ؟ ئەی نەتانزانی ئەوان لەسەر شووراکەوە تیرتان تێدەگرن؟ 21کێ ئەبیمەلەخی کوڕی یەروبەشەتی11:21 یەروبەشەت: کە یەروبەعل، کە گدعۆن. کوشت؟ ئایا ژنێک لەسەر شووراوە بەرداشی سەرەوەی دەستاڕێکی تێنەگرت و لە تێڤێچ کوژرا؟ بۆ لە شووراکە نزیک کەوتنەوە؟“ تۆش ئەو کاتە بڵێ: ”هەروەها ئوریای حیتی خزمەتکاریشت کوژراوە.“»\n22نێردراوەکە ڕۆیشت، کاتێک هاتە لای داود هەموو ئەو شتانەی پێ ڕاگەیاند کە یۆئاب پێی ڕایسپاردبوو. 23هەروەها نێردراوەکە بە داودی گوت: «خەڵکەکە بەسەرماندا زاڵ بوون، هاتن لە دەشتودەر لەگەڵمان بجەنگن، بەڵام هەتا دەمی دەروازەکە پاشەکشەمان پێکردن. 24ئینجا تیرهاوێژەکان لەسەر شووراکەوە تیربارانیان کردین و ژمارەیەک لە خزمەتکارەکانی پاشا کوژران، ئوریای حیتی خزمەتکاریشت کوژرا.»\n25داودیش بە نێردراوەکەی گوت: «ئاوا بە یۆئاب دەڵێیت: ”ئەم کارەت پێ خراپ نەبێت، چونکە شمشێر جارێ ئەم و جارێ ئەو دەخوات. شەڕەکەت لەسەر شارەکە بەتین بکە و کاولی بکە.“ ئەمە بۆ هاندانی یۆئاب بڵێ.»\n26کاتێک ژنەکەی ئوریا بیستی کە ئوریای مێردی کوژراوە، شیوەنی بۆ پیاوەکەی گێڕا. 27پاش تێپەڕبوونی ڕۆژانی پرسە، داود ناردی بەدوایدا و خستییە پاڵ ماڵەکەی خۆیەوە و بوو بە ژنی و کوڕێکی لێی بوو. بەڵام ئەم کارەی داود کردی، لەبەرچاوی یەزدان ناپەسەند بوو.\nKSS : دووەم ساموئێل 11


ڕێبه‌ری باڵای ئێران ده‌ڵێت تاران له به‌رنامه ناوه‌كیـیه‌كه‌ی به‌رده‌وام ده‌بێت\nڕێبه‌ری باڵای ئێران عه‌لی خامه‌نه‌یی په‌یمانی دا به‌وه‌ی تاران له به‌رنامه ناوه‌كیـیه‌كه‌ی به‌رده‌وام ده‌بێت.\nده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی ئێران له زاری عه‌لی خامه‌نه‌یی‌یه‌وه بڵاویان كرده‌وه كه گوتویه‌تی سـیاسه‌تی ئێران ڕوون و ئاشـكرایه و به ژیرانه به‌ره‌و پـێشـه‌وه ده‌ڕوات و سووره له‌سه‌ر مافه‌كانی گه‌له‌كه‌ی و لێشی پاشـگه‌ز نابێته‌وه.\nپاش ئه‌وه‌ی كۆریای باكور گوتی ڕۆژی دووشه‌ممه یه‌كه‌م بۆمبی ناوه‌كی خۆی ته‌قاندۆته‌وه، ئێران ڕۆژی سـێشـه‌ممه داوای له وڵاتانی جیهان كرد ده‌ست له چه‌كه ناوه‌كیـیه‌كان هه‌ڵبگرن.\nهاوكات وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ده‌ڵێت دیبلۆماتانی ئه‌مریكا و به‌ریتانیا و فه‌ره‌نسا و چین و ڕوسیا( پـێنج ئه‌ندامه هه‌میشه‌یـیه‌كه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش) له‌گه‌ڵ ئه‌ڵمانیا به‌نیازن ڕۆژی چوارشه‌ممه كۆنگره‌یه‌كی ڤیدیۆیی ده‌به‌ستن بۆ وتووێژكردن سه‌باره‌ت به ئه‌گه‌ری سزادانی ئێران له‌سه‌ر ڕانه‌گرتنی پـیتاندنی یۆرانیۆم.\nگوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا شـان مه‌ككۆرمه‌ك ده‌ڵێت دوای كۆبوونه‌وه‌كه‌ی ڕۆژی چوارشه‌ممه، نوێنه‌رانی ئه‌و شه‌ش وڵاته له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان ده‌ست به وتووێژ ده‌كه‌ن.\nڕۆژی سێشه‌ممه گوته‌بێژی حكومه‌تی ئێرانی غولام حسێن ئیلهام داوای له ئیسرائیل كرد به‌رنامه‌ی چه‌كی ناوه‌كیـیه‌كه‌ی هه‌ڵبوه‌شـێنێته‌وه. ئیسرائیل هه‌رگیز ڕاینه‌گه‌یاندووه ئه‌و خاوه‌نی وزه‌ی ناوه‌كیـیه، به‌ڵام شـاره‌زایان پـێـیان وایه چه‌كی ناوه‌كی هه‌یه.\nكاربه‌ده‌سـتانی ئیسرائیلی ده‌ڵێن ئه‌وان دڵنیگه‌رانن له‌وه‌ی ئه‌و تاقیكردنه‌وه ناوه‌كیـیه‌ی كۆریای باكور ئێران هان بدات په‌له له به‌رنامه‌ی چه‌كی ناوه‌كیـیه‌كه‌ی بكات. هه‌روه‌ها ده‌شـڵێن ئه‌وان له‌وه‌ش ده‌ترسن كۆریای باكور كه‌ره‌سته و ته‌كنه‌لۆژیای ئه‌تۆمی بدات به تاران.


كارۆخ عوسمان: حلبوسی ڕوئیای كوردان دەگۆڕێت. – WTARIKURD\nتەنھا پیاوی مەرد دەتوانێ بڕیاری مەردانە بدات. حلبوسی بڕیارێكی دەركرد سەرۆك پەرلەمانەكانی پێش خۆی لەعێڕاق و ھەرێمی كوردستان شەرمەزار كرد.\nواچاكە لەمەودوا دەستەڵاتدارێتی پارتی و یەكێتی و دەست و پێوەندەكانیان (ئەگەر بۆ ماوەیەكیتر بمێنێت) بنۆڕنە ئەزمونی حكومەتی مەركەزی عێڕاق.\nدەیانگوت بەغداد سود لەئەزمونی كوردستان وەردەگرێت، بەڵام ئێستا دڵنیابووین كە سەرلەبەری ئەو قسانە درۆی قۆڕو پڕوپوچ و بێ مەعنان. لەسەردەمی حەزرەتی حلبوسی پەرلەمانتار بەموچەی پیشە كۆنەكەی خانەنشین دەبێت.\nلەحكومەتی مەركەزی عێڕاق ئیتر دابەستەی خانەنشین نەما. بەڕێز حلبوسی لەبەردەمی دادگای باڵای اتحادی عێڕاق لەخودی خۆیەوە دەستی پێكردو كردی بەبڕیاری پەرلەمانی بۆ ھەموان.\nخۆ ئەگەر بەغداد لەسەر ئەم نەھجی كاركردنە بەردەوام بێت، شیعاری خەڵكی ھەرێمی كوردستان دەبێتە (گەڕانەوە بۆ ژێر سوڵتەی موتڵەقی بەغداد تاكە چارەسەرە بۆ گەڕانەوەی كەڕامەتی ئینسانی كورد لەباكوری عێڕاق).\nھەر چوارساڵ جارێك حلبوسیەك لەبەغداد بێتە ناو حوكمڕانی كوردان بەتێكڕا حوكمی ئەشكەوت نشینەكانی دوای شۆڕشی درۆینەی كوردایەتی ڕەت دەكەنەوە.\nئەو جۆرە حوكمڕانیەی كە سەرانی كورد بەپێودانگی شاخچێتی بەسەر خەڵكی باكوری عێڕاقیاندا سەپاندووە بەھۆیەوە بێزاریەكان ھێندە كەڵەكە دەبن لەئانی تەقینەوەیدا ھێزە چەتەگەرو مافیاكانی سەر بەدووبنەماڵەو دوو حزبەكە خۆی لەبەر ڕاناگرن.\nڕەنگە بۆ قۆناغی ئێستا بڵێن كە كوردان دیل و زەلیلی حكومەتی سوڵتەو معاڕەزەی ھاوبەندبن بۆیە فززەیەك لەبەر جەماوەر دەرنایەت، بەڵام بە بەردەوام بوونی ئەم دۆخە شێوەیەك لەبەگژداچوونەوە دێتە گۆڕێ كەھیچ بەبیری ئەو سوڵتە سەد كەسیەدا نەھاتبێت.\nزەمەنی سەنگەرەكانی شاخ بەسەرچوون و ئەوەی لەمەوبەدوا ڕوودەدات شار شارو كوچە بەكوچەیە لەتاریە شەوەكاندا. ئەوەلەن ئەوانە دەكرێنە ئامانج كە بەگژداچوونەوەی مەدەنیەنیانەیان بەلاڕێدا بردو ئامانجی گەورەی خەڵكی ھەرێمیان خستە كیسە بن كونەكەی تاقمی داسەپاو لەپێناو خۆ خزاندنە نێو گەندەڵی و دانیشتن لەسەر كورسیە ڕەدووكەوتوەكانی حكومەت، ئینجا جاش بودەڵەی بەرگریكارەكانی ئەجێندای پۆخڵی جاشزادە قەبە قەبەكان و دواتریش خودی جاشزادەكان دەبن بەئامانجی گەلی چەوساوە.\nھەموو ئەو كردەوە پیرۆزانەش لەژێر دروشمەكانی:\n* هەر بژی پاراستنی یەكپارچەیی خاكی عێڕاق.\n* بەڵێ بۆ نەمانی حكومەت و پەرلەمان و سەرۆكایەتی ھەرێمی كوردستان.\n* نەخێر بۆ بەھەردان و دزینی سەروەتی خەڵك و خیانەت لەخاكی نیشتمان.\nجابۆیە لەئێستاوە خەمی ئەوان ڕۆژانە بەزەمەن و بازو ھەڵگرن باشە، باشە بۆ خۆیان و نەوەو نەتیجەو ئەحبابەكانیانە، چونكە ئەوسا ئەوەی لەدەست دەدات ئەوانەن، ئەوەشی بەدەست دەھێنێت گەلی چەوساوە.\nگرنگترین دەستكەوتیش وەدەرنانی ئەو تاقمە نەفام و ناكەسبەچەی ئێستای حوكمگێڕی كوردستانە.


وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا: توڕه‌ین به هێرشكردنه سه‌ر هه‌رێمی كوردستان\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لەبارەی هێرشەکانی شەوی ڕابردووی سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر دەڵێت، "ئێجگار توڕەین بە بیستنی هەواڵی هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستانی عێراق."\nبەرەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە 15ی نیسانی 2021 نێد پرایس، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە هەژماری خۆی لە تویتەر بڵاویکردەوە "خەڵکی عێراق بەدەست ئەو جۆرە تووندوتیژی و پێشێلکردنی سەروەریان ئازار و مەینەتی زۆریان چەشت."\nگوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لەبارەی هێرشەکانی شەوی رابردووی سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر دەڵێت، "ئێجگار توڕەین بە بیستنی هەواڵی هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستانی عێراق."\nبەرەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە 15-04-2021 نێد پرایس، گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە هەژماری خۆی لە تویتەر بڵاویکردەوە "خەڵکی عێراق بەدەست ئەو جۆرە تووندوتیژی و پێشێلکردنی سەروەریان ئازار و مەینەتی زۆریان چەشت."\nوەین مارۆتۆ، گوتەبێژی گوتەبێژی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لەبارەی هێرشەکەوە بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئاگر لە کۆگایەک کەوتووەتەوە، بەڵام کۆنترۆڵکراوە "هێرشەکەش بە درۆن ئەنجامدراوە". گوتەبێژەکەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی ئاماژەی بەوەش کرد، "هیچ زیانێکی گیانی بەهۆی هێرشەکەوە نەکەوتووەتەوە و سەرقاڵی دیاریکردنی زیانە ماددییەکانن."\nلەبارەی هێرشەکەی سەر فڕۆکەخانەی هەولێرەوە، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و جگە لە سەرکۆنەکردنی گوتی "هەر گرووپێکی چەکدار کە لە چوارچێوەی هێزە ئەمنییە فەرمییەکانی عێراقدا نەبێت، دەبێت دەستبەجێ لە سنووری هەرێمی کوردستان بکشێنەوە". سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت " لە رۆژانی داهاتوودا لەگەڵ هاوبەشانمان لە عێراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی گفتوگۆ لەسەر رێکارەکانی جێبەجێکردنی ئەم هەنگاوە دەکەم".\nجگە لەو هێرشەی سەر هەولێر چەند مووشەکێک ئاراستەی بنکەی سەربازیی تورکیا لە باشیک کران. ناسر عەلی، بەرپرسی نووسینگەی تۆڕی میدیایی رووداو لە دهۆک رایگەیاند بوو "کاژێر 09:10 خولەک چوار مووشەک ئاراستەی بنکەی سەربازیی تورکیا لە باشیک کران، ئەوەی روونە ئەوەیە کە کچێک برینداربووە و سێ کەسیش بەهۆی هێرشەکەوە لەڕووی دەروونییەوە دۆخیان تێکچووە. بەڵام تاوەکو ئێستاش نازانرێت زیانە گیانی و ماددییەکان چەندن." وەزارەتی دەرەوەی تورکیا رایگەیاند، سەربازێکیان لە هێرشەکەدا کوژراوە. دوای هێرشەکەش فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە.\nباڵه‌خانه‌ی كۆنگرێس داخرا


پەیامێک بۆ ئینساندۆستان و ئازادیخوازان و رێکخراوو یەکێتیە کرێکاریەکان و رێکخراوەکانی بەرگری لە مافی مرۆڤ له جیهان! – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6پەیامێک بۆ ئینساندۆستان و ئازادیخوازان و رێکخراوو یەکێتیە کرێکاریەکان و رێکخراوەکانی بەرگری لە مافی مرۆڤ له جیهان!\nپەیامێک بۆ ئینساندۆستان و ئازادیخوازان و رێکخراوو یەکێتیە کرێکاریەکان و رێکخراوەکانی بەرگری لە مافی مرۆڤ له جیهان!\nشەرێکی کۆنەپەرستانه کە به ناوی “ئازادی موسڵ”وە بەرپا بوه، لەراستیدا نەخەڵکی موسڵ به مانای واقیعی ئازاد دەکات ونه تیرۆریزمی ئیسلامی لەبەین دەبات، بەڵکو ئەم شەڕە بە دەورو پشتیوانی تیرۆریزمی دەوڵەتانی کۆنەپه‌رستی جیهانی بەرێوە دەچێت.\nشەری موسڵ بێجگه له وێرانکردنی ئەم شاره و کوشتنی به کۆمەڵی ژنان و پیاوان ومنداڵان و بەساڵاچوان مانایەکی تری نیه. هەرئیستا به‌شێک له خەڵکی موسڵ له نێوان موسڵ و تەلەعفەر لەنێوان داعش وحەشدی شەعبی گیریان خواردوه. دانیشتوانی ئەو دێهاتانەی گوایه له دەستی داعش رزگاردەکرێن به دەستی هێزه قەومی و مەزهەبیەکانی ئەم شەڕەوە دەرگیری ماڵوێرانی وکوشتنی بێ لێپرسینەوە ئەبن به‌ناوی هاوکارانی داعشەوە.\nئێمه لەخەڵکی ئینساندۆستی جیهان داوادەکەین له بەرامبەر ئەم شەڕه کۆنەپەرستانه و خاپوورکردنی شاری موسڵ و کوشتن و ئاوارەکردنی سەدان هه‌زار خەڵکی ئەم شاره بێدەنگ نەبن و دەنگی نەفرەت و ناڕەزایەتی بەرزبکەنەوه، به‌هانای خەڵکی ماڵوێران و برینداری ئەم شەڕەوه بچن. ماهیەتی ئەم شەڕه کۆنەپەرستانەیە بۆ تەواوی دنیاو بیروڕای گشتی جیهان روون بکەنەوه.\nئەم شەڕەی ئێستا، تاقەڕێگای لەنێوبردنی داعش و تیرۆریزمی ئیسلامی نیه. دەبێ ئەو دەوڵەتانەی که‌داعشیان دروستکرد و پشتیوانییان لێکردو زەمینەیان سازدا بۆ گەورە کردنی، به‌دونیا بناسێنرێن وریسوا بکرێن. خۆشکردنی زیاتری ئاگری شەری قەومی ومەزهەبی ودابەشکردنی عێراق لەسەر ئەم بنەمایه تەنیا شەڕی کاولکاری له بن نەهاتوەو داڕمانی تەواوی کۆمەڵگەیە.\nهەموو دەزگا ئینساندوستیەکان و رێکخراو و یەکێتیە کرێکاریەکان و بەشەریەتی موتەمەدن پێویستە له‌دژی سیاسەتی کۆنەپەرستانەی بەقەومی و مەزهەبیکردنی ناوچەکه هەڵوێست بنوێنن و دژ به‌وێرانکاری و کوشتنی بەکۆمەڵ و ئاوارەبون بوەستنەوە و بەدەنگ ئازارەکانی ئەو خەڵکە بێن و هەنگاوی جدی بنێنن.


پارتی لەمەزیاتر تەنگاو مەکەن … هیوا خۆشناو – Dengekan\nbyHiwa Xoshnaw\tDecember 7, 2016\tGeneral, Opinion\nتێرۆرکردنەکانی ئەو دواییەی ناوچەی زەرد “ڕۆژنامەوان شوکری و گوتاربێژ هۆشیار” لە لایەک، چالاکیەکانی ENSK دژ بە بەڕێوەبەرایەتی ڕۆژئاواشەڕی ڕاگەیاندنی “گوایە سوتاندنی ئاڵای هەرێمی کوردستان” لە لایەکی دیکە، بەس بو بۆ ئەوەی بۆنی باڕوتی شەڕێکی دیکەی ناوخۆ بەری لوتمان داگیربکات کەچی ئێستا بڕیارەکەی پارلمانی بەغداشی هاتە سەر کە یەکێتی، گۆڕان، بەشێک لە یەکگرتو و کۆمەڵ ئەرێیان کرد بۆ ئەوەی مانگانە حکومەتی هەرێم٢٥٠ هەزار بەرمیل نەوتی خۆی و ٣٠٠ هەزار بەرمیل نەوتی کەرکوک لەڕێگای سۆمۆوە بفرۆشێت، حکومەتی عێراقیش پارەی فەرمانبەرانی هەرێم بنێرێت.\nوەک پێشتر زۆرجار باسکراوە، چەقی کێشەکە بێ ئەملاو ئەولا لەلای پارتیە و ئەو پارتە سەرچاوەی کێشەکانە. یەکێک لەو کێشانەی کە پارتی پێی هەزم ناکرێ ئەوەیە کە نایهەوێ دیمەنی بچوکی خۆی ببینێت و خۆی گەورە نیشان ئەدات. ئەگەر دهۆکی لێ دەرخەی، پارتی بەپێی ئیستیحقاقی هەڵبژاردن لە هیچ پارێزگایەکی کوردستاندا زۆرینە پێکناهێنێ. پارتی ئێستا شەنگال و ئێزیدیەکانی لەژێردەستدا دەرهێنراوە کە پێشتر مۆنۆپۆڵی کردبو و بەتەنیا ژمارەیەک پارلمانتاری لەوێوە دەناردنە بەغدا. ئەو ناچەیە ئێستا لەژێر دەستی PKK دایەو، ئەو لایەنە زۆربەی زۆری ئێزیدیە توڕەکانی لە ئاستی سەربازی، سیاسی و ئیداریدا ڕێکخستوە. ئەگەرچی هەواڵەکان زیاتر سەرنجمان دەدەنە سەر ناکۆکی نێوان PDK و PKK لە ڕۆژئاوا، بەڵام بە بڕوای من چەقی ناکۆکیەکە لە شەنگالە. ڕۆژئاوا بۆ تورکیا گرینگە و تورکیا خاڵی لاوازی پارتی و حەساسیەتی ئەو لایەنە بۆ شەنگال ئەزانێت و لە ڕۆژئاوا بۆ مەبەستەکانی بەکاری دێنێ، ئەگەرنا ئێستا پارتی بۆی دەرکەوتوە کە بە ٣ هەزار چەکدرای موچەخۆری ڕۆژئاوا و مێدیا پێترۆڵیەکانی ناتوانێ، جێ بە PYD لەق بکات.\nپارتی لە بادینان، ڕۆژئاوا و شەنگال لەلایەن PKK ەوە تەنگاو کراوە. لە ئاستی عێراقدا پارتی بە دەرکردنی هۆشیارزێباری و ئەو بڕیارەی بودجەی پارلمان کە تایبەتە بە نەوت و ووزە لە ژێردەستی پارتی دەردێنێ، تەڵاق دراوە. پارتی ویستی لە ڕێگای زەقکردنەوەی ناوەندی بڕیار زەبرێک لە هاوپەیمانی گۆڕان – یەکێتی بدات، بەڵام گۆڕان و یەکێتی لە پارلمانی عێراق بەو شێوەیە وەڵامیان دایەوە. ئیتر پارتی چی ماوە بیکات؟؟؟\nڕاستیەکی تاڵ هەیە ئەبێ بیڵێین ئەویش: هەمومان پاشخانی پارتی ئەزانین. ئەو ڕێکخراوە ئامادە نیە ببێتە ئۆپۆزیسیۆن و نایهەوێ ئاستی ڕاستەقینەی خۆی ببینێ. تورکیای ئەردۆغان کە هەمان کێشەی پارتی هەیە و نەک بەتەنیا لە ڕووی سیاسی، بەڵکو لە ڕوانگەکانی، ئێدۆلۆژی “کۆنسەرڤاتیڤ” سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و ئەخلاقیەوە زۆر لێی نزیکە و تورکیا بەرەو سەرەمەرگ ئەبات، لە کەمینێک دایە و چاوەڕێ ئەکات ئەوڕۆ و سبەی بارزانی بکەوێتە ناو ئەو داوەی کە بۆی داناوەتەوە ئەویش بێگومان شەڕی ناوخۆییە لە ڕۆژئاوا و بادینان کە لە دواییدا سوپای تورکیاش بەشداری تێدا دەکات.\nڕاستینەی دووەم: سەرجەم هێزەکانی ڕکەبەر یان بەرانبەرەکانی پارتی جگە لە چەند مناوەڕەو گەمەیەکی سیاسی، پڕۆژەیەکی تریان نیە بۆ ئەوەی ئەگەر هاتو پارتی سوربو لەسەر کەلەڕەقیەکانی خۆی، جگە لە “یان دەستەوەستان و تەسلیمی سیاسی لە ژێرناوی سازان یانیش شەڕ” ئەلتەرناتیڤێکی دیکە بدۆزنەوە. باشووری کوردستان پێویستی بە شۆڕشێکە دژ بە سیستێمی کوردایەتی سیاسی کە لە لایەن مەلا مستەفای بارزانی و کوڕەکانیەوە نەخشەی بۆ کێشراوە و ئۆپۆزیسیۆن و دوژمنەکانیشیان بەتەواوی لەو کولتورە ڕزگاریان نەبوە. ئێستا حاڵی حازر ئەو شۆڕشگێڕیە نە لەلای حیزبە سیاسیەکانی ڕکەبەری پارتی و نە لەلایەن خەڵکەوە لە غیاب غیابترە، بۆیە باشترە بیر لە چارەسەریەکی دیکە بکەنەوە و لە ڕۆژێکی وا سەختدا کە تورکیا لەسەر پەلاپیتکەیە بۆ هاتنە ناوەوەی خاکی باشوور و چاوەڕێی دوابڕیاری پارتیە، هەموویان بەیەک جار و لەیەک بەرەوە تەنگاوی نەکەن.\nبێگومان تۆپەکە جارێکی دیکە دەکەوێتەوە ساحەی پارتی و یەکێتی. ئایا پارتی چ یاریەکی نوێ لەگەڵ یەکێتی دەستپێدەکات بۆ ئەوەی هەر هیچ نەبێ، ئەو بڕیارەی پارلمانی عێراق نەکەوێتە واری جێبەجێکردنەوە، نەفەسێکی کورت هەڵکێشێ و نەوتەکەی لەژێر پێ دەرنەهێنن؟ ئایا هەڵوێستی یەکێتی تا چەند جدی دەبێ و تا چەند دەچێتە ژێر باری پارتی؟\nپێمان خۆشبێ یان ناخۆش، دوای ڕزگارکردنی موسڵ و نەمانی داعش لە عێراقدا، ناکۆکیە شاراوەکان لە نێوان هێزە عێراقیەکان خۆیان و هێزە کوردیەکان خۆیان، زیاتر دەتەقنەوە. لەو ڕەوشەدا بۆ ئەوەی پارتی لەو ئەزمەیە ڕزگار بکرێ لە لایەک، شۆڕشی ڕۆژئاوا نەفەسێک بکێشێ لە لایەکی دیکە و ڕێگا لە دەستێوەردانی تورکیا بگیرێ، باشترە دەستپێشخەریەکی نوێ پێشبخرێ بەڵام جیاواز لە کۆبونەوە بێ ئەنجامەکانی لایەنەکان کە پیاوەکانی پلە ٦ و ٧ تێیدا بەشدار دەبن و کات بەفیڕۆ دەدەن و دوایی بەبێ ئەنجام دەردەکەونە سەر شاشەی تەلەفزیۆنەکان. من ئەو پێشنیارانەی خوارەوە بە گونجاو دەزانم بۆ ئەو قۆناغە ناسکە:\n– کێشەکانی شەنگال:\nPKK قوربانیەکی زۆری داوە بۆ شەنگال و ڕۆڵی ئەو بۆ ڕزگارکردنی دەیان هەزار ئێزیدی و دوایی ڕزگارکردنی شەنگال هەرگیز لەبیر ناکرێ، بەڵام لە ئێستادا هێزێک بەناوی پارتی کرێکارانی کوردستان یان ڕاستەوخۆ لە ژێر سێبەری ئەواندا لەوێ، لەوانەیە لە لایەن تورکیاوە خراپ بەکار بهێندرێ و مانەوەی ئەو هێزە لەوێ، جگە لە تورکیا پارتی ناڕحەت ئەکات و ئەیخاتە ناو داوی ئەنکەرە. بۆیە لە ڕێگای دیالۆگ ئەکرێ لایەنەکان بە نێوبژیوانی لایەنی سێیەم کە ئەکرێ حکومەتی عێراق و لایەنە سیاسیەکانی باشوور و ئێزیدیەکان خۆیان بن، پڕۆتۆکۆلێک ئیمزا بکەن، تاکو دوای نەمانی داعش لەناوچەکە هیچ هێزێکی سەربازی “هێزەکانی PKK و پێشمەرگەکانی PDK” لەوێ نەمێنن. ئەکرێ لە ڕێگای ڕێفراندۆمێکەوە دەرفەت بە ئێزیدیەکان بدرێ، خۆیان ئیدارەیەکی هەرێمی سازبکەن و چارەنوسی خۆیان بۆ داهاتو دیاری بکەن.\n– کێشەی سەرۆکی هەرێم:\nئەو یەکە کێشەی بنچینەیی و گرێکوێرەی نێوان لایەنەکانە. سەرۆکی پارتی مەسعود بارزانی لەو دواییانەدا پەیامێکی ڕاگەیاند کە ئەو ئامادەیە بەشێوەیەک لە شێوەکان کێشەی سەرۆکی هەرێم چارەسەر بکات. ئەکرێ لایەنەکان لەسەر ئەو پەیامە کار بکەن و داوا لە بارزانی بکەن زیاتر نیازەکانی ڕوون بکاتەوە، دەکرێ بۆ ئەو مەبەستە دیالۆگ و کۆبونەوەکانی پارلمان بە بەشداری سەرۆکی پارلمان دەستپێبکەنەوە بەبێ ئەوەی لایەنەکان پەنا بۆ ئیستیفزازکردن ببەن.\n– کێشەکانی ڕۆژئاوا:\nدوای شەنگال کێشەیەکی هەرە گەورە لەنێوان PKK و PDK لەسەر ئەو بەشەی کوردستانە. چەند ساڵێک لەسەر ئەو کێشەیە و چەند کێشەیەکی تەکنیکی دیکە کۆنگرەی نەتەوەیی بێ ئەنجام بو. بەکورتی ئەگەر ENSK بە زەقی لە سێبەری پارتی دیموکراتی کوردستان و حکومەتی تورکیا سیاسەت نەکات، هیچ بیانویەک بۆ ئیدارەی ڕۆژئاوا نامێنێ ڕێگا لە کارەکانیان بگرێ و خەڵکیش ئەو یەکەیان لێ قەبوڵ ناکات. باشتر وایە ENSK واز لە گوتاری ڕەدکردنەوەی ئیدارەی ڕۆژئاوا بێنێت، واقیعەکە قەبوڵ بکات و وەک ئۆپۆزیسیۆن بەشداری لە شۆڕشدا بکات و ئەو یەکە بە یاسایی بکرێ.\n– کێشەی نەوت و ئابووری:\nنەخشەی نەوتی حکومەتی نێچیرڤان بارزانی گەورەترین کێشەی ئابووری و سیاسی بۆ هەرێمی کوردستان دروست کردوە کە وابزانم زۆربەی زۆری پارتیەکانیش دانی پێدا ئەنێن. پارتی ئەبێ واز لە سیاسەتی نەوتی ئێستای بهێنێت. ئەو دەستپێشخەریەی پارلمانی عێراق کارێکی واقعیە و جگە لەوە ڕێگایەکی دیکەمان نیە. کورد لە جیاتی ئەوەی نەوت بکاتە کێشەیەک، دەبێ کاربکات بۆ دیموکراتیزەکردنی سیاسەتی نەوت لە تەواوی عێراقدا بۆ هەموو پێکهاتەکان.\nبێگومان ئەو دەستپێشخەریە یان ئەو پڕۆژەیە نابێ یەکەم جار لە لایەن پیاوەکانی دەستی ٦ و ٧ گفتوگۆ بکرێ، بەڵکو دەبێ کەسانی هەری سەرەوە و بڕیاربەدەست لەسەر یەک مێز کۆببنەوە و گفتوگۆی لەسەر بکەن. ئەگەر ئەو یەکە لەو ماوە کورتەدا ئەنجام نەدرێ، ئەوا دەبێ چاوەڕێی شەڕیکی دیکەی بەوەکالەت بکەین بۆ هێزە هەرێمیەکان کە لە ئەنجامدا، دەرفەتێکی سەد ساڵەمان لەدەست ئەچێ، بەڵام ئەوجارە لە سەر ئاستی تەواوی کوردستاندا.\nhttp://www.kurdpress.com/NSite/FullStory/News/?Id=65733#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09مۆڵەتی ئەوە نادەین شەنگال ببێتە پێگەی PKK%0A%09%09%09%09%09%09%09\nPrevious گۆڕانی فۆڕم و وەرگێڕانی مرۆڤ خۆی … سۆران ئازاد\nNext ساده گوتاری … به‌ختیار محه‌مه‌د


شه‌ڕی سوریا زیاتر له 350,000 كه‌سی كوشتووه له ماوه‌ی 7 ساڵدا\nحه‌وت ساڵ ململانێ له سوریا بووه‌ته هۆی كوژرانی 350,000 كه‌س، به‌گوێره‌ی ئامارێكی گشتی نوێی كوژراوان كه دووشه‌ممه (12 ئازار) روانگه‌ی سوری بۆ چاودرێی مافی مرۆڤ رایگه‌یاند.\nبه گوێره‌ی روانگه‌كه، 353,935 كه‌س كوژراون له 15 ئازاری 2011ه‌وه، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nشه‌ڕه‌كه، كه پێنجشه‌ممه پێده‌نێته هه‌شته‌م ساڵیه‌وه، كاریگه‌رییه‌كی وێرانكه‌ری له‌سه‌ر هاوڵاتیان هه‌یه، له‌نێویاندا هێرشه به‌رده‌وامه‌كانی رژێم بۆسه‌ر غوته‌ی خۆرهه‌ڵاتی ژێرده‌سه‌ڵاتی ئۆپۆزسیۆن، له نزیك دیمه‌شق.\nبه‌گوێره‌ی روانگه‌كه، 106,390 هاوڵاتی له ماوه‌ی حه‌وت ساڵدا كوژراون، له نێویاندا 19,811 منداڵ و 12,513 ژن هه‌ن.\nرژێمی سوریا 63,820 سه‌ربازی له‌ده‌ستداوه، له‌گه‌ڵ 58,130 شه‌ڕكه‌رانی هاوپه‌یمانه‌كانی رژێم و میلیشیا چه‌كداره‌كان، له نێویاندا 1,630 له حیزبوڵای لوبنان و 7,686 له گروپه بیانییه‌كان گیانیان له‌ده‌سه‌تداوه.\nگروپه تووندڕه‌وه‌كان، له نێویاندا "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش) و هاوپه‌یمانی ته‌حریر شام، 63,360 چه‌كداریان له‌ده‌ستداوه.\nكوژراوانی دی بریتین له 62,039 چه‌كداری هێزه‌كانی تر، له نێویاندا گروپه ئۆپۆزسیۆنه میانڕه‌وه‌كان، هێزه كوردییه‌كان و سه‌ربازانی هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ی رژێم.\n196مردووی دیكه ناسنامه‌یان نادیاره.\nروانگه‌یه‌ك: ژماره‌ی قوربانیانی مه‌ده‌نی له ئه‌یلولدا كه‌مترین رێژه‌یه له شه‌ڕی سوریادا\nچه‌كدارانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا ناوچه‌یه‌ك به‌جێده‌هێڵن له باشوری دیمه‌شق


گەشتێکی دەنگی ئەمەریکا بۆ نێوەندی گرتووخانەی کۆچبەران\nلە ئێستادا سیاسه‌تی وڵاته یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مریکا ئەوەیە کە هەر کەسێک داوای مافی پەنابەرێتی بکات پاش ئەوەی بگاتە بەندەری هاتنەوە ناوەوەی ئەمەریکاوە ئەوا دەستگیر دەکرێت بێ گوێدانە ئەوەی کە کەسەکە ڤیزای تەواوی هەیە یان نا. په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مەریکا بۆ کاروباری په‌نابه‌ران ئالێن بارۆس له‌ناوه‌ندی به‌ندکردنی نیوجێرسه‌یه‌وه وتووێژی له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌دا کردووه کە به‌ندکراون و لێکۆڵینه‌وەیان له‌گه‌ڵدا کراوه.\nهه‌رئه‌وه‌نده‌ی کە دەرگای نێوەندی گرتووخانەی کۆچبه‌ران به‌ڕوویاندا داخرا، له‌وانه‌یه تا چەند مانگێک پاشە ئەوە نەکرێتەوە.\nله‌ناوچه‌یه‌کی پیشه‌سازی له فڕۆکه‌خانه‌ی نیوئارک، ناوه‌ندی گرتووخانەی ئه‌لیزابێت کۆچبه‌ران له‌خۆده‌گرێت. هه‌ندێکیان تاوانیان ئه‌نجامداوه. به‌رپرسانی کۆچبەری ده‌ڵێن له‌مانگی 9وه زیاتر له 38 هەزار کۆچبەر لە سەرانسەری وڵات دەستگیر کراون کە ژمارەیەک لەوانە داوای مافی پەنابەرێتی دەکەن.\nپشکنینی ئاسایش هاوشێوه‌ی پشکنینی فڕۆکه‌خانه‌یه، ده‌بێت ئه‌وانه‌ی کە سەردانی ئەو شوێنە دەکەن ناسنامەی خۆیان نیشان بدەن. هه‌رچیه‌کیان پێیه بەجیی بهێڵن. ناتوانن تەلەفۆن بەرکابهێنن، وێنە بگرن یان دەنگ تۆمار بکەن. وێناکردنی ئەم دۆخه دوای سه‌ردانه‌که‌ی خوێندکاری زانکۆ رۆجه‌رز فد کرستیان سکۆرسۆن کرا.itناوه‌ندی ئه‌لئزابێت ئه‌و جێگایه‌یه ئیداج ئۆکۆبۆر بۆ 5 مانگ لێی مایه‌وه.\nئۆکۆبۆر ده‌ڵێت " له‌لایه‌ن دەزگای کۆچبەرییەوە پێم گوترا جێگایان بۆ کۆچبه‌ران و ئه‌وانه‌ی ده‌گه‌ن نیه، بۆیه پێیان گوتم بۆ ئەو ناوەندە دەبرێیت".\nئۆکۆبۆر له نایجیریاوە هاتوه، چالاکوانی هاوڕه‌گه‌زبازان بوه. به‌ڵام له‌نایجیریا هاوسه‌رگیری هاوڕەگەز دژ به یاسایه. له مانگی ده‌ی ساڵی 2016دا خه‌ڵاتی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی له نیویۆرک وه‌رگرت و وێنه‌ی بڵاوکرایه‌وه.\nئۆکۆبۆر ده‌ڵێت "کۆمه‌ڵگا داوای کووشتنیان ده‌کردم، بۆیه ناچار بووم هه‌ڵبێم، ڤیزای وڵات یه‌کگرتوه‌کانی ئه‌مەریکام هبوو، ئه‌مه‌ش ته‌نها به‌ڵگه‌ی هاتووچۆکردن بوو ده‌متوانی پێی ده‌رچم".


ئـۆپیك بە نرخی نـەوت گـەشبینە\n«نەوتی بەردینی ئەمریكا بۆ ئۆپیك بووە بە خوم» ئـۆپیك بە نرخی نـەوت گـەشبینە   16/2/2017\nوڵاتانی ئەندام لە رێكخراوی ئۆپیك، پابەندن بە رێكەوتنەكەیان سەبارەت بە كەمكردنەوەی نەوتی فرۆشراو و (90%)ی رێكەوتنەكەیان جێبەجێكردووە. بەڕێوەبەری یەكێك لە كۆمپانیا گەورەكانی بواری نەوت‌و غازیش دەڵێ: «بەرزبوونەوەو دابەزینی نرخی نەوت پەیوەستە بە ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی بەردینی ئەمریكاوە».\n(55 - 60) دۆلار\nبەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای (بی پی) بەریتانی بواری نەوت‌و غاز ئاماژە بەوە دەكات، پێدەچێت نرخی نەوتی خاو لە نێوان (55 - 60) دۆلار بۆ هەر بەرمیلێك، نرخێكی باش بێت.\nلە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا، بوب دادلی بەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای (بی پی) بەریتانی بواری نەوت‌و غاز ئاشكرایكرد، هەر بەرزبوونەوەیەك لە ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی بەردینی ئەمریكی، راستەوخۆ دابەزینی نرخی نەوتی لە بازاڕەكانی جیهان لێدەكەوێتەوە.\nلە چەند مانگی رابردوودا، نرخی نەوت بەشێكی كەم لە بەهاكەی پێشووی بۆ گەڕاوەتەوە، دوای ئەوەی لە ساڵی 2014دا نیوەی زیاتری نرخەكەی لەدەستدا.\nپێشتریش وەزیری نەوتی ئیران ئاشكرایكرد، سەرجەم ئەندامانی رێكخراوی ئۆپیك رێككەوتوون لەسەر ئەوەی نرخی یەك بەرمیل نزیكەی 60 دۆلار بێت.\nبیژەن زەنگەنە وەزیری نەوتی ئێران رایگەیاندووە، رێكخراوی ئۆپیك بەردەوام دەبێت لەكەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لەنیوەی دووەمی ساڵی ٢٠١٧دا. وتیشی: «ئەندامانی رێكخراوەكە رێككەوتوون لەسەر ئەوەی نرخی بەرمیلێك نەوت، نزیكەی 60 دۆلار بێت.\nلای خۆیەوە، وەزارەتی نەوتی عیراق پابەندبوونی خۆی بە رێكەوتنی نێودەوڵەتی تایبەت بە كەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت دووپاتكردەوەو ئاشكرایكرد، عیراق بەرهەمی نەوتی خۆی رۆژانە بە بڕی ١٨٠ هەزار بەرمیل كەمكردۆتەوە.\nجەبار لعێبی وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاندووە، لەپێناوی پشتگیریكردنی نرخی نەوت‌و بە دەنگەوەچوونی رێكەوتنەكەی ئۆپیك، كە تایبەتە بە كەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت، عیراق رۆژانە بەرهەمهێنانی نەوتی خۆی بە بڕی ١٨٠ هەزار بەرمیل كەمكردۆتەوە.\nوەزیری نەوتی عیراق وتیشی: «لەم مانگەدا عیراق كەمكردنەوەی بەرهەمێنانی بڕی ٣٠ هەزار بەرمیل نەوتی تر جێبەجێ دەكات».\nئاشكراشیكردووە، پێش رێكەوتنەكەی ئۆپیك بۆ كەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت، بەرهەمی نەوتی عیراق چوار ملیۆن‌و ٧٥٠ هەزار بەرمیل بووە لەڕۆژێكدا.\nلە ئێستادا بازاڕی نەوت چاوی لە جێبەجێكردنی تەواوەتی رێككەوتنەكەی ئۆپیك‌و وڵاتانی دەرەوەی ئەو رێكخراوەیە، بۆ كەمكردنەوەی بەرهەمهێنان‌و بەرزبوونەوەی زیاتری نرخەكەی.\nكۆتایی تشرینی دووەمی ساڵی رابردوو، ئەندامانی رێكخراوی ئۆپیك، گەیشتنە رێكەوتن لەسەر كەمكردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت، ئەوەش یەكەمین رێكەوتنی لەو شێوەیەی ئەو وڵاتانەیە لە دوای ساڵی 2008ەوە.\nهەروەها رۆژی 10ی كانوونی یەكەمی ساڵی رابردوو، بەرهەمهێنەرانی نەوت لە رێكخراوی ئۆپیك‌و وڵاتانی دەرەوەی ئۆپیك كە 11 وڵاتن، بۆ یەكەمجار لە ساڵی 2001ەوە رێكەوتن بە هاوبەشی بەرهەمهێنان‌و هەناردەی نەوت سنوردار بكەن ئەوەش بۆ كەمكردنەوەو نەهێشتنی كەڵەكەبوونی نەوتی خاو.\nبەپێی ئەو داتایانەی رێكخراوی ئۆپیك بەكاریدەهێنێت بۆ چاودێریكردنی رێكەوتنەكەو دەست ئاژانسی رۆیتەرز كەوتووە، وڵاتانی رێكخراوی ئۆپیك لەمانگی كانوونی دووەمدا (90%)ی رێكەوتنەكەیان خستۆتە بواری جێبەجێكردنەوەو ئەوەش سەرەتایەكی بەهێزە بۆ یەكەمین كەمكردنەوەی بڕی بەرهەمهێنان‌و هەناردەی نەوت لە ماوەی هەشت ساڵی رابردوودا.\nعەرەبستانی سعودی هاتە ژێر بار\nبەپێی رێكەوتنی 14 وڵاتەكەی ئەندامی رێكخراوی ئۆپیك، رۆژانە بڕی (1.2) ملیۆن بەرمیل هەناردەی نەوت كەم دەكەنەوەو بەوەش كۆی ئاستی هەناردەی رۆژانەی نەوتی ئەو وڵاتانە كەم دەبێتەوە بۆ بڕی (32.5) ملیۆن بەرمیل. رێكەوتنەكە دوای ئەوە هات كە عەرەبستانی سعودی سازشی بۆ ئێرانی ركابەری كرد.\nرێكەوتنەكانی وڵاتانی ئۆپیك‌و دەرەوەی ئۆپیك، رۆژانە ملیۆنێك‌و 800 هەزار بەرمیل هەناردەی رۆژانە كەم دەكاتەوە، بە جۆرێك دەرەوەی ئۆپیك 600 هەزار بەرمیل رۆژانە هەناردە كەم دەكەنەوەو وڵاتانی ئۆپیكیش بڕی ملیۆنێك‌و 200 هەزار كەم دەكەنەوە.\nبەپێی رێكەوتنەكە كە لەكانوونی دووەمی ئەمساڵەوە چۆتە بواری جێبەجێكردنەوە، عیراق رازیبووە بە كەمكردنەوەی بڕی 200 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە.


فەرموودە: ئەی پەروەردگارمان، ئایا چۆن ڕازی نابین ئەوەى بە ئێمەت بەخشیووە بە هیچ یەکێک لە بوونەوەرەکانت نەبەخشیووە؟! پەروەردگار دەفەرموێت: ئایا شتێکتان پێببەخشم لەمانە باشتر بێت؟ دەڵێن: ئایا چی شتێک لەمانە باشترە؟ پەروەردگار دەفەرموێت: لێتان ڕازی دەبم وپاش ئەمە هەرگیز لێتان توڕە نابم - فرەفەرهەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلى الله عليه وسلم-\nفەرموودە: ئەی پەروەردگارمان، ئایا چۆن ڕازی نابین ئەوەى بە ئێمەت بەخشیووە بە هیچ یەکێک لە بوونەوەرەکانت نەبەخشیووە؟! پەروەردگار دەفەرموێت: ئایا شتێکتان پێببەخشم لەمانە باشتر بێت؟ دەڵێن: ئایا چی شتێک لەمانە باشترە؟ پەروەردگار دەفەرموێت: لێتان ڕازی دەبم وپاش ئەمە هەرگیز لێتان توڕە نابم\nلە ئەبی سەعیدی خودریەوە -ڕەزای خوای لێبێت- کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: «خواى گەورە -عزوجل- بە خەڵکی بەهەشت دەفەرموێت: «ئەی خەڵکی بەهەشت (ئەهلی بەهەشت)»، دەڵێن: ئەی پەروەردگارمان؛ وەڵامی تۆمان دایەوە، وداواى هەموو خۆشیەکی بەردەوام لە تۆ دەکەین، وهەموو خێرێک لە نێو دەستی تۆ دایە. پەروەردگار دەفەرموێت: «ئایا ڕازی بوون»، دەڵێن: ئەی پەروەردگارمان، ئایا چۆن ڕازی نابین ئەوەى بە ئێمەت بەخشیووە بە هیچ یەکێک لە بوونەوەرەکانت نەبەخشیووە؟! پەروەردگار دەفەرموێت: «ئایا شتێکتان پێببەخشم لەمانە باشتر بێت؟»، دەڵێن: ئایا چی شتێک لەمانە باشترە؟ پەروەردگار دەفەرموێت: «لێتان ڕازی دەبم وپاش ئەمە هەرگیز لێتان توڕە نابم».\nئەم فەرموودەیە باسی گفتوگۆیەک دەکات لە نێوان خواى گەورە وئیمانداران لە بەهەشتدا، خواى گەورە بانگی ئیماندارن دەکات پاش ئەوەى چوونە بەهەشتەوە: ((خواى گەورە -عزوجل- دەفەرموێت بە خەڵکی بەهەشت: «ئەی خەڵکی بەهەشت (ئەهلی بەهەشت)»، دەڵێن: وەڵامی تۆمان دایەوە)): واتا وەڵامی تۆمان دایەوە پاش وەڵامدانەوە مەبەست ئەوەیە هەرکاتێک بانگمان بکەیت وەڵامت دەدەینەوە. (وداواى هەموو خۆشیەکی بەردەوام لە تۆ دەکەین): واتا داواى هەموو یارمەتی وخۆشی وئاسوودەییەک لە تۆ دەکەین پاش خۆشیەکی تر. (وهەموو خێرێک لە نێو دەستی تۆ دایە): واتا هەموو خێر وبەخشینێک لە ژێر دەسەڵاتی تۆدایە، ولێرەدا باسی شەڕی نەکرد ئەمیش وەکو ئەدەب وڕێزێک بەرامبەر خواى گەورە. ((پەروەردگار دەفەرموێت: «ئایا ڕازی بوون»)): واتا ئایا ڕازین بەو نیعمەت وبەخشینانەى پێتان دراوە. (دەڵێن: ئەی پەروەردگارمان، ئایا چۆن ڕازی نابین): ئەمیش نیشانەى سەرسوڕمانە کە چۆن ڕازی نابن، واتا بەڵێ ڕازین. (ئەوەى بە ئێمەت بەخشیووە): ولە گێڕانەوەیەکدا: ئایا هیچ شتێک باشتر هەیە لەوەى کە پێمانت بەخشیووە؟. (ئەوەى بە ئێمەت بەخشیووە بە هیچ یەکێک لە بوونەوەرەکانت نەبەخشیووە؟!): واتا لە ئەوانەى کە نەهاتنە نێو بەهەشتنەوە (چوونە نێو دۆزەخەوە). (پەروەردگار دەفەرموێت: «ئایا شتێکتان پێببەخشم لەمانە باشتر بێت؟»، دەڵێن: ئایا چی شتێک لەمانە باشترە؟ پەروەردگار دەفەرموێت: «لێتان ڕازی دەبم»): واتا ڕەزامەندیم بە ئێوە دەبەخشم. («وپاش ئەمە هەرگیز لێتان توڕە نابم»): بۆیە خواى گەورە -سبحانه وتعالى- هەرگیز لە ئەهل وخەڵکی بەهەشت توڕە نابێت، بۆیە خواى گەورە بەردەوام ڕازییە لە ئەهلی بەهەشت ولێیان توڕە نابێت وئەمیش لە گەورەترین نیعمەتەکانى بەهەشتە.\nخوای گەورە غیرەت دەکات، وغیرەتی خوای گەورە ئەوەیە کە کەسێک کردەوەیەک بکات کە خودا حەرامی کردووە لە سەری


لە شاری نۆرێمبێرگی ئاڵمان یادی 29 ساڵەی کیمیابارانی هەڵەبجە بەرزراگیرا\nرۆژی پێنجشەممە 26 رەشەمەی 2716 (16 مارسی 2017)، لەشاری نۆرێمبێرگی وڵاتی ئاڵمان، بە بۆنەی 29 هەمین ساڵڕۆژی کیمیابارانی هەڵەبجەی شەهید، رێورەسمێک لە لایان کۆمیتەی هاوکاریی هێزە کوردستانییەکان بەڕێوەچوو.\nرێورەسمەکە بە سروودی نەتەوایەتی ئەی ڕەقیب و چەند سات بێدەنگی بۆ ڕۆحی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی کوردستان دەستیپێکرد. پاشان پەیامی کۆمیتەی هاوکاریی بەو بۆنەیەوە خوێندرایەوە و دوواتر چەند پەیام و وتار بە هەردوو زمانی ئاڵمانی و کوردی پیشکەش کران.\nئەندامانی پارتی ئازادیی کوردستان بەسەرپەرشتی هەڤاڵ محەمەد مەولانی، چالاکانە بەشدارییان لەم رێورەسمەدا کرد.\nکۆمیتەی رێکخستنی ئاڵمان\n17 مارسی 2017


6/16/2020 4:16:00 PM 329 جار خوێندراوەتەوە\nکەواتە فەیسبوک ئەو پانتاییە کە زیاتر لە هەمو جێگایەکی تر، لە دونیای ئەمڕۆدا، مرۆڤەکان ئەوەی لە خۆیاندا پەنهانیانداوە دەریدەبڕن. هەڵسوکەوتی مرۆڤ لە سەر فەیسبوک زۆر جیاوازە لە هەڵسوکەوتی لە ژیانی ڕۆژانەدا. جارێکیان لە سلێمانی ڕۆشتمە کافێیەک، کەسێک کە لە فەیسبوک جنێوی پێئەدام، لەوێ پارەی کۆفیەکەی بۆدام.\nمەبەستم لەم ڕاوە ڕێویە ئەمەیە. ئەمڕۆ لە کوردستان فەیسبوک بەکاردێت بۆ ئاراستەکردنی خەڵکێکی زۆر لە ڕوی دەرونیەوە. ئەگەر بە ووردی تەماشا بکەیت دەبینیت دیاردە بە دوای دیاردەدا دێت، هەر چەند هەفتەیەک یان مانگێک، لە نێوان دیاردەیەک و دیاردەیەکی تردا هەیە.\nبۆ نمونە هەر لەم ماوەیەدا، ماوەیەک باسی لامەرکەزی بوو، پاشان، هەڵبژاردنی پێشوەخت، ئینجا ڕوخانی حکومەت، ئێستا گواستنەوەی موچە بۆ بەغدا. هەموو ئەمانە کەمپەین نین بۆ کردارێک، ئامانجیان ئەوەنیە ئەوەی کە دەوترێت بکرێت، بەڵکو تەنها یاری دەرونین بە خەڵک دەکرێن.\nوەک چۆن کامبریدج ئەنالیتیکا، پرۆفایلی بۆ لایکەران دروست دەکرد و بۆ مەبەستی دەنگدان هەوڵی دەدا کە ئاراستەیان بکات، لە کوردستانیش بەجۆرێک لەو جۆرەیە. وەک دەردەکەوێت ئەو شتانەی کە دەوروژێنرێت، ئامانج ئەنجامدانیان نیە، بەڵکو دەزانرێت کە دەرونی خەڵکی دەهەژێنێت و زیاتر توڕە و بێزار و نائومێد و ملکەچی دەکات.\nئێستا دەبێت لای خەڵك ڕون بێت کە تەمەنی ئەم دیاردە فەیسبوکیانە چەندە، بۆچی دەکرێن، بۆ پاش ماوەیەک کەس باسی ناکات؟؟؟\nهەمو کەس دەزانێت کە بەغدا موچە نادات، نە بە فەرمانبەر، نە بە هیچ شوێنێکی تر، ئەمە لە سەردەمی عەبادیدا بە عەمەلی تاقیکرایەوە. بەڵام دەوروژێنرێتەوە چونکە خەڵك وەها دەستەمۆکراوە نازانێت چی واقیعیە و چی پڕوپاگەندە و چی یاری دەرونییە.\nئەم دۆخە کۆمەڵێک بواری ئاڵۆز دەوروژێنێت کە لێرەدا ناتوانین بە وردی باسیان لێوە بکەین. یەکەم، هەرکەسێک ئەو شتەی گوت کە لە ناخی تۆدایە، مەرج نیە دۆستت بێت، دەبێت لە نیاز و یاری و ئامانجەکە بنواڕیت. دووەم، دەمێکە وتراوە، ڕاستییەکە بەڵام ئامانجەکەی ناڕەوایە، ئەمەش بە هەمانشێوە، هەمیشە لە ئامانج بنواڕە. سێیەم، شتێک نیە ناوی مرۆڤی قوربانی بێت، بیرمەندە جولەکەکان بە ئازاری زۆرەوە کاریان لە سەر ئەم بوارە کردوە. بۆ نمونە تێزی گوێ بگرە پیاوی بچوک، ئەمڕۆ بۆ کوردستان زۆر گونجاوە. مرۆڤی سادە، لە ڕێگای ڕێگەپێدان بەوەی ئەوانیتر فریوی بدەن دەبێتە کەسێکی تاوانبار. لێرەدا سادە دەکرێت مامۆستایەکی زانکۆ بێت، یان دادوەرێک بێت، یان بیرۆکراتێکی گەورە. ئاینکمان ئەو کەسەیە کە هانا ئارێنت ئەم تێزەی لە سەر بونیاد دەنێت. ئاینکمان کەسێک بوو دەیویست کارەکانی بەو پەڕی باشیەوە ئەنجام بدات، کارەکەشی گواستنەوەی جولەکەبو لە ڕێگای شەمەندەفەرەوە بۆ کامپەکان. ئاینکمان کەسێک بوو کە تەنها ڕۆژنامەی دەخوێندەوە. وەک ئەمڕۆ کەسێک تەنها لە فەیسبوک یان تەلەفزیون بنواڕێت بۆ ئەوەی لە دونیا تێبگات.\nهیچ ساتێک لە مێژوی مرۆڤایەتیدا هێندە داتا لە بەردەستتدا نەبوە، هیچ ساتێکیش هێندەی ئێستا فریودانی مرۆڤەکان ئاسان نەبوە.\nدونیا ئاڵۆزە، لەم سەردەمەدا زۆر زۆر ئاڵۆزترە


لە خەندان لایفەوە پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 18ی مانگی ئازاری 2019 بخوێنەرەوە.\nهەمیشە گرفتە تایبەتیەکانی خۆت تێکەڵی کار و کێشەکانت مەکە لەگەڵ هاوپیشەکانت، بۆ ئەوەی کەسایەتی خۆت بپارێزیت لەو شوێنەی کاری تێدادەکەیت، کەشێکی رۆمانسی دروستدەبێت لەنێوانی خۆت و خۆشەویستەکەت و ئاسوودە دەبیت، رەنگە کەمێک ماندووبیت و تەندروستیت ناجێگیر بێت، بەهۆی گۆڕانی کەشوهەوا.\nهەمووان سەرسام دەبن بە کارو چالاکیەکانت، رەنگە گرفت دروستبێت لەنێوانی خۆت و خۆشەویستەکەت، هەوڵبدە زوو چارەسەری بکەیت و ئارام بیتەوە، باشترە سیستمی خۆراکیت رێکبخەیت و رێنمایی وەربگریت.\nپێویستە متمانەت بەخۆت هەبێت، بۆ ئەوەی بەربەستەکان تێپەڕێنیت و هەنگاوی نوێ بنێیت لەرووی پیشەییەوە، لەخۆتەوە بڕیار لەسەر هیچ کەسێک مەدە، چونکە بێگومان هەمووان بارودۆخی تایبەتیان هەیە، گرنگە لەماڵەوە راهێنانی وەرزشی ئەنجام بدەیت، بەتایبەت بەیانیان.\nماندووبوونی زیاتری دەوێت، ئەگەر دەتەوێت لەرووی پیشەییەوە ئەرک و بەرپرسیاریەتیەکانت باشتر بە ئەنجام بگەیەنێت، پەیوەندی سۆزداریت لە ئێستادا جێگیرە سەرەڕای کۆمەڵێک گرفت، رەنگە تەندروستیت باش نەبێت یان ئازار هەبێت، بەڵام کاتییە.\nئاگاداربە لەکاتی گفتوگۆ و جێبەجێکردنی ئەرکەکانت لەگەڵ هاوپیشەکانت، چونکە دەنگەدەنگ لە بەرژەوەندی تۆ نییە، وازبهێنە لە پەیوەندیەکانت لە رابردوودا، چونکە کاریگەری سلبی هەیە لەسەر ئێستا، رەنگە ئەمڕۆ کەمێک ماندوو بیت و بێ هیوا بیت.\nئەمڕۆ پاداشت دەکرێیت لەرووی ماددی یان مەعنەویەوە، بەهۆی توانا و کارەکانی خۆتەوە، دەربڕینی هەستەکانت بەشێوەیەکی ئارام بۆ خۆشەویستەکەت، وادەکات زیاتر رێز بگرێت، توانا جەستەیی و فیکریەکانی خۆت بقۆزەرەوە لە بەرژەوەنی خۆت بەکاریبهێنە، هەوڵبدە ئاگاداری زیادبوونی کێشت بە.\nهەوڵبدە بڕیاری گونجاو بدە، کاتێک دەگەیتە خاڵە گرنگەکان کە پەیوەندی بە داهاتووەوە هەیە، گۆڕانکاری نوێ روودەدات لەرووی سۆزداریەوە و ئاسوودە دەبیت، لە کۆتایی هەفتە بەهۆی چالاکی جۆراوجۆر و راهێنانەوە رەنگە زۆر ماندوو ببیت.\nپێش ئەوەی هەر بڕیارێک بدەیت، رێنمایی هاوڕێکانت بە هەند وەربگرە، هەمووان رێز دەگرن و خۆشیاندەوێیت، بەڵام هەوڵبدە کەسایەتی خۆت بپارێزە، رەنگە کەمێک تەندروستیت ناجێگیر بێت، بەڵام کاتییە.\nلایەنی پیشەییت جێگیرە و هەنگاوی نوێ دەنێیت، رێگامەدە هیچ کەسێک دەست وەربداتە لایەنی سۆزداریتەوە، چونکە کاریگەری سلبی دەبێت و متمانە نامێنێت، تەندروستیت باشتر دەبێت و بەشداری چالاکی تەنز ئامێز دەکەیت.\nکارەکانت کەڵەکە بوون و هەست بە ماندووبوون دەکەیت، هەربۆیە هەوڵبدە زوو چارەسەری بکە، وازبهێنە لە رۆتین و رێگامەدە زاڵبێت بەسەر لایەنی سۆزداریتدا، لەپێناو پاراستنی تەندروستیت واز لە خواردنی چەور بهێنە.\nهەموو توانایەکت بخەرەگەڕ، بۆ ئەوەی ئامانجەکانت بەدیبهێنیت لەرووی پیشەییەوە، زۆر بایەخدان بە بابەتی بێ بایەخ سوودی نییە، لەرووی سۆزداریەوە، هەموو ژیانت تەرخان مەکە بۆ کارەکەت، کەمێک تایبەت بکە بە ژیانی تایبەتی خۆت، وەک راهێنانی وەرزشی.\nهەوڵبدە ئەرک و کارەکانت بەشێوەیەکی گونجاو جێبەجێ بکەیت، بەڵام پشت بە خۆت ببەستە، رێگامەدە هاوپیشەکانت هەموو نهێنی کارەکەت بزانن، وازبهێنە لە هەر بابەتێک کە ناکۆکیەکانی نێوان خۆت و خۆشەویستەکەت زیاددەکات، ئاگاداری تیشکی خۆری ئەم وەرزە بە، چونکە زیان بە پێست دەگەیەنێت.\nئه‌م بابه‌ته 37409 جار خوێنراوه‌ته‌وه


جەمیل بایک دوایین زانیارییە بە دەستگەیشتووەکان لەبارەى ئیمرالییەوە ئاشکرا دەکات - ئاگاپرێس | Aga Press\nپێنج شه‌ممه 5 نیسان 2018\nجەمیل بایک دوایین زانیارییە بە دەستگەیشتووەکان لەبارەى ئیمرالییەوە ئاشکرا دەکات\nبەروار : 05 نیسان 2018\nجەمیل بایک هاوسەرۆکى ئەنجوومەنى بەڕێوەبەرى کەجەکە ئەوەى بە بیرهێنایەوە، کە دواى داگیرکردنى عەفرین شاندێک چوون بۆ ئیمرالی و لە دواى ئەو چاوپێکەوتنە گوشارەکان و دۆخى گۆشەگیری قورسترکراون. بایک لەبارەى ئەو چاوپێکەوتنەوە زانیارى گرنگى ئاشکراکرد.\nبایک نزیکایەتى ڕێکخراوی جیهانیى دژ بە ئەشکەنجە (CPT)ى بۆ بابەتى ئۆجەلان بە توندى رەخنەکرد و رایگەیاند، ئەو ڕێکخراوە بووەتە هاوکاری سیاسەتى بازرگانیکردن لەگەڵ دەوڵەتى تورکدا.\nبایک راشیگەیاند، دژایەتى ئەنجام دەدرێت بەرامبەر بە رامانى عەبدوڵا ئۆجەلان ، کە سەرلەنوێ ژیانى لە کوردستان و رۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا شینکردەوە. تێکۆشان بۆ ئازادى، ئاسایش و تەندروستیى ئۆجەلان و دژایەتیکردنى فاشیزم لە هەناوی یەکتردان.\nجەمیل بایک هاوسەرۆکى ئەنجوومەنى بەڕێوەبردنى کەجەکە لە وتەکانیدا سەرنجى خستەسەر ئەم بابەتانەى خوارەوە.\n“دواى ئەوەى ئۆجەلان رەتیکردەوە، ئاستی گوشارەکان زیاتر کران”\nدواى بڵاوکردنەوەى ڕاگەیاندراوەکەى (CPT) هەندێک زانیارییمان پێگەیشت. نیگەران بووین، کە دواى ٢ ساڵCPT، تازە بە تازە راگەیاندراو بڵاودەکاتەوە. لەگەڵ نیگەرانییەکەمان گومانى ئەوەشمان بۆ دروستبوو، کە دەیانەوێت گوشار و ئەشکەنجەى سەر ئیمراڵى بشارنەوە. لەبەر ئەوەش بەڕێز قەرەیلان ڕاگەیاندراوێکى بڵاوکردەوە. بەپێى ئەو زانیارییانەى بە دەستمان گەیشتوون، لە قۆناغى بەرخۆدانى عەفریندا شاندێک چوون بۆ ئیمرالی. هەندێک گوشاریان لە رێبەر ئاپۆ کردووە، بەڵام دوایى ڕوون بوویەوە، کاتێک ڕێبەر ئاپۆ ئەو داوا و نزیکایەتییانەى ڕەتکردەوە، گوشار و گۆشەگیرییان لەسەری قورستر کرد. ئەوەش ڕوون بووەتەوە، کە ئەو گوشار و نزیکایەتییانە پەیوەندییان بە بابەتى رۆژئاوا و عەفرین هەبووە و ڕێبەر ئاپۆ بە هەڵوێستێکى پێشەنگانە ئەو داوا و گوشارانەى ڕەتکردووەتەوە. لە دژى ئەوەش، ڕادیۆ و تەلەفزیۆنیان لە ڕێبەرەکەمان سەندووەتەوە. بە بەراورد بە دەرفەتەکانى پێشتر، هەموو دەرفەتەکان بەرتەسککراونەتەوە.\nئەو زانیارییانە لەدوای داگیرکردنى ناوەندى عەفرین بە دەستمان گەیشت. بەڕێز قەرەیلان چەند رۆژ لەوە پێش لە وتەکانیدا باسى ئەو زانیارییانەى کردبوو و زانیاریى نوێى ئاشکراکردبوو. ڕاگەیاندراوەکەى (سی پى تی) نە وەڵامدەرەوەیە و نە جێگاى بڕوا. لەبەر ئەوەش لە دواى ئەو زانیارییانە و راگەیاندراوەکەى سى پى تى، ئێمە و هاوڕێکانمان گومانى زۆرمان لەلا دروستبوو. بەڕێز قەرەیلان بۆ خستنەڕووى ئەو نیگەرانیانە بانگى لە سى پى تى کردبوو، کە بە ئەرکى خۆى هەستێت و بۆ هۆشیارکردنەوەى بەرپرسانى دەوڵەتى تورک راگەیاندراوێک بۆ راى گشتى بڵاوبکاتەوە.ئەو زانیارییانەى بە دەستمان گەیشتون، زانیارى زۆر بەرفراوان نەبوون. ئەو کەسەى زانیارییەکەى بە هەندێک لە یەکەکانى ئێمە گەیاندووە، وتویەتى، لە کاتى بەرخۆدانى عەفریندا هەندێک گوشار و نزیکایەتى بەرامبەر ڕێبەر ئاپۆ ئەنجامدراون و هەندێک داواکارییان لێ هەبووە، بەڵام کاتێک ڕێبەر ئاپۆ ئەوانەى ڕەتکردووەتەوە و قبوڵى نەکردوون، ڕادیۆ و تەلەفزیۆنەکەیان لێوەرگرتووەتەوە و پێداویستییەکانى ژیانیشیان کەم و سنووردارکردووەتەوە.\n“ڕێبەرایەتیمان هەستیارترین بابەتە”\nکاتێک باس و بابەت دەبێت بە بابەتى ڕێبەرایەتیمان، هەر جۆرە زانیارییەک ئێمە دەخاتە ناو بیرکردنەوە و گومانەوە و بە جدی بە دوایدا دەچین. بە تایبەتى ڕاگەیاندراوەکەى سى پى تى، کە دواى ٢ ساڵ لە بینیى ڕێبەر ئاپۆ بڵاوکرایەوە و لەگەڵ ئەو زانیاریانەى تردا بە دەستمان گەیشتبوو، بووە هۆى ئەوەى کە بەڕێز قەرەیلان قسەى لەسەر بکات و دۆخەکە بۆ ڕاى گشتى روون بکاتەوە. بانگیشى لە سى پى تى کرد، کە بە ئەرکى خۆى هەستێت. پێشتریش بزووتنەوەکەمان ئەوەى راگەیاندووە، کە دەبێت سى پى تی ئەرکەکانى خۆى جێبەجێ بکات. ئەو ڕاگەیاندراوەى بڵاوکراوەتەوە، قەناعەتی بۆ ئێمە دروست نەکرد. ئێمە وتبومان کە دەبێت بە ئەرکى خۆى هەستێت، چونکە لەو ٢ ساڵەدا گۆڕانکاریى زۆر دروستبوون. لەو ٢ ساڵەدا لە تورکیا بە ڕادەیەکى زۆر گوشار و ئەشکەنجە ئەنجامدراون. زانیاریى ٢ ساڵ لەوە پێش بۆ ئەمڕۆ سوودى نییە. باشە ئێمە دەتوانین بارودۆخى ٢ ساڵ لەوە پێش لە ئیمرالی بۆ بارودۆخى ئەمڕۆ حساب بکەین؟ لە قۆناغێکدا هەموو شتێک لە تورکیا گۆڕانکاریى بەسەردا دێت. هەروەها دەستگیرکردن و زیندانیکردن و گوشار لەسەر هەموو بەشەکانى کۆمەڵگا زیادیکردووە، بە تایبەتى دواى هاوبەشیکردنى فاشیەتى ئاکەپە – مەهەپە، ئیتر ئەوان ئێستا دەڵێن هەر کوردێک لە کوێ بێت دەبێت لەناوی ببەین. ئەو دۆخە لەگەڵ ڕاگەیاندراوێکى سى پى تى لەبارەى دۆخى ٢ ساڵ لەوە پێشى ڕێبەرەکەمان، جێگاى بڕوا و قبوڵ نییە.\nئێمە لە ٥ى نیسانى ٢٠١٥ و محەمەد ئۆجەلانى برای ڕێبەر ئاپۆ لە ساڵى ٢٠١٦ەوە هیچ زانیارییەکمان لەسەر ڕێبەر ئاپۆ بە دەست نەگەیشتووە. پەیوەندیدار بە دۆخى ڕێبەرایەتییەوە ئێمەى زانیاریى روونمان لە بەردەستدا نییە، بەڵام جار و بار زانیاریى لەو شێوەیەمان بە دەست گەیشتووە. دەچن بۆ ڕیبەرمان و چاوپێکەوتنى لەگەڵ ئەنجام دەدەن. دەیانەوێت هەندێک خواستى خۆیان بسەپێنن، بەڵام ڕێبەرمان گوێ بەو گوشار و داخوازیانە نادات و پێیان دەڵێت، ئەوەى پێویست بووە کردویەتى و ئێستا ئیتر شتێک نییە کە من ئەنجامى بدەم. لە دەرەوەى ئەوە هیچ شتێکتان لە من نەوێت. ماوەى ساڵ و نیوێکە هیچ زانیارییەکمان بە دەست نەگەیشتووە. لە قۆناغى بەرخۆدانى سەردەم لە عەفرین هەندێک چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕێبەرایەتیمان ئەنجامدراو و هەندێک داواکاریى لێکرا، بەڵام ڕێبەرایەتیمان ئەو داواکاری و نزیکبوونەوانەى رەتکردەوە.\n“راگەیاندراوەکەى سى پى تى لە دواى ٢ ساڵ ڕێ بۆ نیگەرانى و گومان دەکاتەوە”\nئەم بابەتە پەیوەندیى بە ٤٠ ملیۆن کەسەوە هەیە. پەیوەندیى بە بزووتنەوەکەمانەوە هەیە. پەیوندیى بە هەموو هێزە دیموکراسیخوازەکانى تورکیاوە هەیە. پەیوەندیى بە گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاستەوە هەیە. لەم قۆناغەدا و بڵاوکردنەوەى ڕاگەیاندراوەکەى سی پى تی رێ بۆ گومان و نیگەرانى و پرسیارە بێ وەڵامەکان دەکاتەوە. ئەو ڕاگەیاندراوەى سى پى تى لەم قۆناغەدا، کە ئەو پەڕی ئاستى گوشار و ئەشکەنجە و هەروەها داگیرکردنى عەفرین لە ئارادایە، بە ماناى نابەرپرسیارێتی دێت.\n“دەبێت سى پى تی بە ئەرکى خۆى هەستێت”\nبە تایبەتى لە دواى داگیرکردنى ناوەندى عەفرین و ئەو زانیارییانەى بە دەستمان گەیشتوون و هەروەها بەردەوامیى قۆناغى بەرخۆدانى بەهێزى عەفرین بەهۆى بڕیارمەندیى ڕێبەر ئاپۆوە، ئەوە دەردەخات کە گوشار و گۆشەگیرى زیاتر و قورسترکراوە. دەبێت سی پی تی لە دۆخێکى ئاساییدا بە ئەرکى خۆى هەستێت و سەردانى ئیمرالى بکات و چاوپێکەوتن ئەنجام بدات. ئەگەر ئەخلاقی مرۆیانەى هەبێت و نزیکایەتی لە زیندانی بەپێى پەیڕەوى ئەوروپا نەبێت و بەخێرایى ئەو کەموکوڕیانە چارەسەر نەکرێن، ئەوا پێویستە ئەنجوومەنى ئەوروپا بە روونى هەڵوێستى خۆی بخاتەڕوو.\n“رۆژبوونى ڕێبەر ئاپۆ بووە بە ڕۆژبوونى گەلانى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست”\nڕێبەر ئاپۆ نەک تەنها بۆ گەلی کورد، بەڵکو بۆ گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست بە ماناى سەرلەنوێ لە دایکبوونەوە دێت. بەو بۆنەیەوە ڕۆژبوونى ڕێبەر ئاپۆ پیرۆز دەکەم. لەو ٦٩ ساڵەدا، ڕێبەر ئاپۆ سەرەتا بۆ گەلی کورد و گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست و مرۆڤایەتى زۆر شتى بەدەستهێناوە. رامان و فەلسەفەى رێبەر ئاپۆ نەک تەنها بۆ کورد بەڵکو بۆ گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست و مرۆڤایەتى پێشکەوتوخواز بووە بە ڕێگایەکى سەرکەوتن و گرنگ. بۆ بڵاوکردنەوەى رامان و فەلسەفەى رێبەر ئاپۆ بەرخۆدانێکى زۆر گەورە ئەنجام دەدرێت.\n“دوژمنایەتى بەرامبەر رامانى ڕێبەرایەتیمان هەیە”\nئەمڕۆ ئەو گۆشەگیرییە، کە لە هیچ شوێنێکى دونیادا بوونى نییە، بەڵام بەرامبەر بە ڕێبەر ئاپۆ ئەنجام دەدرێت، هۆکارەکەى بۆ هێزى ڕامان و فەلسەفەى ڕێبەر ئاپۆ دەگەڕێتەوە. لەبەر ئەو ڕامان و فەلسەفەیەیە، کە ڕیبەر ئاپۆ کراوەتە ئامانجی پیلانگێڕیى هێزە دەسەڵاتخواز و هەژمونگەراکان. ڕێبەر ئاپۆ لە دژى سیستمى مۆدێڕنیتەى کاپیتالیست، کە هەموو ڕێگاکان بۆ دافرەقاندن و داڕزاندنی کۆمەڵگا دەکاتەوە و فرەرەنگیى کۆمەڵگا لە ناو دەبات، ڕامان و پارادیگمای خۆی بە ناوى مۆدێڕنیتەى دیموکراتیک ئافراند، کە تیایدا هەموو کۆمەڵگەیەک دەتوانێت لەسەر پێ بمێنێتەوە و خۆى بونیاتبنێت. لەبەر ئەوەى سیستمى هێزە ئیمپریالیستەکان، نەتەوەچییەکانى عەرەب، فارس و تورک بەسەر هەمواندا دەسەپێنن، ڕێبەرایەتیمان هەموو کات لە دژى ئەوە بووە. ئەو گۆشەگیرییە قورسە، کە لەسەر ڕێبەر ئاپۆ هەیە، هۆکارەکەى بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە. لەو شوێنانەدا، کە سیستمى دیموکراتیک لەسەر بنەماى رامانى ڕێبەر ئاپۆ دامەزرێندران هێرشیان کرایە سەر و هێرشکردنە سەر عەفرینیش لەو چوارچێوەیەدا بوو. هێرشکردنە سەر عەفرین هەم لە دژى گەلی کورد و هەم لە دژى هێڵى ڕێبەر ئاپۆ بوو، کە لەوێ دامەزرێندرابوو.\n“رامانى ئۆجەلان لەلایەن هەموو کەسێکەوە پەسەندکراوە”\nسەربارى هەموو لەمپەرەکان لە دژى رامانى ڕێبەر ئاپۆ، بەڵام رامانەکانى لەلایەن هەموو گەلی کوردەوە پەسەند کراوە. یەکێک لە ئامانجەکانى پیلانگێڕییەکە ئەوە بوو، کە ڕێبەر ئاپۆ و گەل لە یەکتر داببڕن، بەڵام ئەوە ڕووینەدا. ئەمڕۆ رامانى ڕێبەر ئاپۆ لە هەر چوارپارچەى کوردستان کاریگەرە. گەلی کورد بە رامان و فەلسەى رێبەر ئاپۆ پێشەڕۆژێکى ئازادى دەبێت. لەبەر ئەوەیە گەلی کورد لە رۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا بە رامانى رێبەر ئاپۆ پێشەنگایەتى بۆ گەلان دەکات. لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و بە پێشەنگایەتى ئازادی و دیموکراسی سەرکەوتن بەدى دێت. رامانی رێبەر ئاپۆ نەک تەنها لەلایەن گەلی کوردەوە، بەڵکو لەلایەن عەرەب، فارس و ئازەرییەوە بە خاوەنى رامانێک دەناسرێت، کە ڕێ بۆ ئازادی و دیموکراسییان دەکاتەوە.\n“هێزە دەستپۆتیکەکان لە بەرەوپێشچوونى رامانى رێبەر ئاپۆ دەترسن”\nهیچ یەک لە گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست ناڵێن رامان و فەلسەفەی رێبەر ئاپۆ هەڵەیە. تەنات نەک رێبەر ئاپۆ تەنها بە سەرۆکى گەلی کورد نازانن، بەڵکو دەڵێن رێبەرى هەمومانە و بەو شێوەیە خاوەنداری لە رێبەر ئاپۆ دەکەن. لەبەر ئەوەشە هێزە دەستپۆتیکەکان لە رۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا لە رامانى ئۆجەلان دەترسن. مردنى خۆیان لە بەرەوپێشچوونى رامانى ئۆجەلاندا دەبینن. لەبەر ئەوەیە لەلایەن پاشکەوتوخوازەکانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست و هەروەها لەلایەن فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپەوە دوژمنایەتیى رێبەر ئاپۆ دەکرێت. دەیانەوێت رامانى ئۆجەلان و هەموو ئەو کەسانەى لەسەر ئەو رامانە دەڕۆن لە ناو ببەن.\n“ئەوەى رامانى ئۆجەلان بپارێزێت فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپە دوژمنایەتیى دەکات”\nفاشیزم و دەسەڵاتى ئەردۆغان لە رۆژئاوا لە دژى یەپەدە و یەپەگەیە، بەڵام پەکەکە لەوێ نییە. لەوێش لە رامانى ڕێبەرایەتیمان دەترسن. هەر کەس رامانى ئۆجەلان بپارێزێت و خاوەنى ئەو رامانە بێت و بیەوێت ئەو رامانە بڵاوبکاتەوە دەستدەکەن بە دوژمنایەتیکردنی، بەڵام نەک تەنها کورد، بەڵکو عەرەب و سوریانیش خاوەنداری لە رامانەکانى رێبەر ئاپۆ دەکەن. فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپەش دوژمنى ئەوانن. ئەگەر ئەنجوومەنى رەقە رامانى ئۆجەلان پەسەند بکات و ژیانێکى نوێ بونیات بنێت، ئەوا دوژمنایەتیى ئەوانیش دەکەن. ئەوان پەکەکە نین، بەڵام دەچن بۆیان بۆ ئەوەى لەناویان ببەن. لەبەر ئەوەى شەنگال رامانى رێبەر ئاپۆ دەپارێزێت، ئەوان ئەوە بە تاوان دەزانن. بۆ خۆیان بە مەترسیى دەزانن و دەیانەوێت لە ناوى ببەن. دوژمنایەتیى فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپە بە تەواوی لە دژى گەشەکردن و بەرەوپێشچوونى رامان و فەلسەفەی رێبەر ئاپۆیە. بۆ دوژمنایەتیکردنى شەنگال بووە بە بابەتى رۆژ، چونکە دەڵێن: ئێزیدییەکان کاریگەربوون بە رامانى ئاپۆیى. دەڵێن “نابێت ئێوە بەوشێوەیە بیر بکەنەوە. نابێت لە ژێر چەترى ڕێکخستنێکى دیموکراتیکدا خۆتان بە ڕێکخستن بکەن. سیستمى فیدراڵیزمى دیموکراتیک بەرەوپێش نەبن. ئازادیى ژن بە ڕێکخستن نەکەن. ئەگەر ئێوە ببن بە خاوەنى سیستمێکى دیموکراتیک، ئازادیى ژن بەرەوپێش ببەن، سیستمێکى یەکسانیخواز و ئاشتیخواز بونیاتبنێن، ئەوا من ئێوە بە دوژمن دەزانم و دوژمنایەتیى ئەوێ دەکەم”. دوژمنایەتیکردنى ئەردۆغان بۆ شۆڕشى ڕۆژئاوا لەوێیەوە سەرچاوە دەگرێت.\n“ئەوانەى دیموکراسى دەپارێزن با بێنە ریزی بەرخۆدانى کوردانەوە”\nبە دڵنیاییەوە رامانى رێبەر ئاپۆ گەلانى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست دیموکراتیک دەکات. بێگومان ئازادیى ژن دەبێتە بناغەى ئازادیى کۆمەڵگا. ئەو کەسانەى خۆیان بە دیموکرات دەزانن و لە بەرەى دیموکراسیدان، دەبێت لەگەڵ تێکۆشانى گەلى کورد دا بن و بێنە ڕیزى ئەو تێکۆشانەوە. تێکۆشانى ئازادی و دیموکراسیى گەلی کورد تەنها بۆ خۆى نییە، بەڵکو تێکۆشانی بە دیموکراسیکردنى رۆژهەڵاتى ناوەڕاستە.\n“بوون بە هاوبەشى فاشیزم”\nدەوڵەتى تورک گۆشەگیریى زۆر قورسى خستووەتە سەر رێبەرایەتیمان و ئەنجومەنى ئەوروپاش هاوکار و هاوبەشی ئەو تاوانە قورسە و ئەو تاوانەیە، کە تاوانێکى دژ بە مافەکانى مرۆڤە. سى پى تیش هاوکار و هاوبەشە. ئەوان چاو دەنوقێنن لەو گۆشەگیرییە قورسەى کە بەرامبەر بە رێبەر ئاپۆ ئەنجام دەدرێت. بەو شێوەیەش لەمپەر بۆ چاوپێکەوتنى بنەماڵە و پارێزەرەکانى دروست دەکەن. گرفتیان بۆ پەیوەندیی بە دونیاى دەرەوە دروستکردووە. بەو جۆرە دەیانەوێت ڕێگرى بکەن لە بڵاوبوونەوە و بەرەوپێشچوونى رامانى ڕێبەرایەتیمان. ئەو گۆشەگیرییە تەنها لە دژى کەسێک نییە، بەڵکو هاوکات بەرامبەر بە گەلی کورد ئەنجام دەدرێت و گۆشەگیرییە لە دژى مرۆڤایەتی.\n“رێبەراتیمان بۆ ئێمە هەموو شتێکە”\nبزووتنەوەى ئازادیمان و گەلەکەمان هەموو کات لە بابەتی بارودۆخى رێبەرایەتیماندا هەستیار بووە. ژن، گەنج و هەموو گەلەکەمان هەموو کات بەو هەستیارییەوە دەجوڵێنەوە و بەردەوامیى پێدەدەن. تەندروستی، ئاسایش و ئازادیى رێبەرایەتیمان بۆ ئێمە بابەتێکە، کە لە هەر چرکەیەدا پێى هەستیارین. بۆ ئەوەش لە ئێستا بە دواوە، بۆ ئاسایش، تەندروستى و ئازادیى رێبەرایەتی هەمان ئەو هەستیارییە دەخرێتەڕوو و هەموو کات لە چالاکی و جوڵەدا دەبین بۆی. ئێمە ڕێگا نادەین کە هیچ کات بارودۆخى ڕێبەرایەتیمان لە بابەتەکانى رۆژە و ڕۆژەدا بهێنرێتە دەرەوە. هیچ کەس و هیچ هێزێک ناتوانێت هەستیاریمان بەرامبەر بە ڕێبەرایەتى سست بکات. ئێمە هەموو کات ئاسایش، تەندروستی و ئازادی رێبەرایەتى لە رۆژەڤدا دەهێڵینەوە. رێبەر ئاپۆ ئازاد نەبێت گەلی کورد ئازاد نابێت. تاوەکو پێشکەوتن بۆ تێکۆشانى ئازادیى گەلی کورد بەدی نەیەت، کێشەى ئازادی و ئاسایش و تەندروستیى رێبەر ئاپۆ چارەسەر نابێت.\n“ئازادیى رێبەر ئاپۆ و گەل بە تێکۆشان بەدی دێت”\nزامنکردنی تەندروستی و ئاسایش و ئازادیى رێبەرایەتی تەنها بە گەشکردنی تێکۆشان بەدی دێت. دەبێت ئێمە خاوەندارى لە رێبەرایەتى بەوشێوەیە تێبگەین. تاوەکو تێکۆشانی ئازادیى گەلی کورد پێشنەکەوێت، تێکۆشان لە دژى سیاسەتى داگیرکاری، پاکتاوکاری و سڕینەوەى فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپە بەرامبەر گەلی کورد نایەتەدی. زانیاریى ئەرێنێ لەسەر ئازادی، ئاسایش و تەندروستیى رێبەر ئاپۆ دەست ناکەوێت. دۆخی رێبەرایەتیش پەیوەندیى بەو تێکۆشانەوە هەیە. بۆ ئەوەش ئەگەر تێکۆشانی خاوەنداریکردن و تێکۆشانى ئازادیى گەلی کورد نەبێت، ئەوا خاوەنداریکردنى راست لە رێبەرایەتیش ناکرێت. لەسەر ئەو بنەمایە دەبێت هەموو ژنان، گەنجا و هەموو گەلەکەمان، دۆستەکانمان و هێزە دیموکراتیکەکان وزەی خۆیان بۆ پێشخستنى تێکۆشانى ئازادیى گەلی کورد بەکاربەهێنن.\n“گەشەدان بە تێکۆشانى گەریلا خاوەنداریکردنە لە رێبەر ئاپۆ”\nلەو تێکۆشانەدا گەریلا جێگە و پێگەى خۆى دەزانێت، چونکە دەوڵەتى تورک هەموو رێکار و پێداویستییەکانى تێکۆشانى دیموکراتیکی لەناوبردووە. ئەوانەى باسى تێکۆشانى دیموکراتیک دەکەن، دەستگیریان دەکەن و دەیانخەنە زیندانەوە و بێدەنگیان دەکەن. لەسەر ئەو بنەمایە دەبێت هەموو کەس پشتیوانى لە تێکۆشانى گەریلا بکات. دەبێت پشتگیرییەکى بەهێزى لێ بکرێت. دەبێت ژن و گەنج پشتگیرییەکى بەهێز لە تێکۆشانى ئازادی بکەن و بەهێز بەشدارى تێکۆشانى گەریلا بن. ئەگەر تێکۆشانى گەریلا بەهێز بەرەو پێش بڕوات، ئەوا لەو کاتەدا خاوەنداری لە رێبەر ئاپۆ دەکەن. چالاکى لە گەورە شارەکانى پیشەسازییەکانى تورکیا، شارەکانى کوردستان و شارۆچکەکان و هەموو چالاکییە گەورە و بچووکەکان گرنگ و بە بایەخ و بە بەهان.\n“لەسەر هێڵی ڕیبەرایەتى گوڕ بە تێکۆشان دەدەین”\nدەبیت لە ساڵڕۆژى رۆژبوونى رێبەر ئاپۆدا باشتر و زیاتر لە رێبەرایەتى تێبگەین. دەبێت لە رێبەرایەتى تێبگەین و خاوەندارى لە رێبەرایەتى بکەین. ئەگەر لە رێبەرایەتى تێنەگەین خاوەنداریکردنى راست و دروستیش بەدی نایەت. بۆ ئەوەش ساڵی ٢٠١٨ لەسەر هێڵی رێبەرایەتی، تێکۆشان لە چوارپارچەى کوردستان گەشتر و بەهێز تر دەکرێت. داگیرکەر و چەوسێنەر و کۆمەڵکوژکارەکان چەند هێرش دەکەن با بیکەن، ئێمە لەسەر هێڵى رێبەر ئاپۆ تێکۆشان گەشتر و گوڕتر دەکەین و ئەوەش پەیوەندیى بە ئێمەوە هەیە، کە چۆن تێکۆشان لەبارەى تەندروستى و ئاسایش و ئازادیى رێبەرایەتییەوە بەڕێوەدەبەین. ئێمە فکر و رامانى رێبەرایەتى دەخەینە بواری کردارییەوە. لە ساڵى ٢٠١٨دا نزیکایەتى ئێمە بۆ رێبەرایەتی بەو شێوەیە دەبێت. ئێمە تەنها باسى پەیوەندییەکى هەستیارانە ناکەین. تەنها پەیوەندیى هەستیارانە و ئەوەى کە تەنها بڵێین گرێدراوی رێبەرایەتین نابێت، تەنها بە چەند چالاکی ئاسایش و تەندروستى و ئازادیى رێبەرایەتى نایەتەدی. بۆ ئەوەش بە تێکۆشانى ئازادیى گەلی کورد لە دژى فاشیزم و بە تێکۆشانى دیموکراسی، بە تێکۆشانى ئازادی، ئاسایش و تەندروستیی رێبەرایەتى و پێکەوە گرێدانیان و پێکەوە ئەنجامدانیان بە بنەما بگرین و بەشێوەیەکى بنەڕەتى بەڕێوەى ببەین.\nئاگاپرێس باكورى كوردستان توركيا پەکەکە ,


کورد، خۆیی باش ناسیوە! بۆیە وتوویەتی؛ کورد بدوێنە شەرحی دڵی خۆی دەکات! زانیاری شتێکی زۆر گرانبەهایە. زۆرێک لە کاپیتاڵی جیهان بۆ زانیاری دەڕوات. بەگشتی زانیاری بە ئاسان دەست ناکەوێت، دەبێت یان خۆتی بۆهیلاک بکەیت یانیش لەبەرامبەردا بڕە پارەیەک بدەیت.\nئەم هاوکێشەی زانیاریدانە بۆ کورد ناگونجێت. چونکە ئێمە بەدرێژایی مێژوو گوێمان بە زانیاری نەداوە و شەرحی دڵی خۆمانمان بە بەلاش بۆ خۆمان و دەرەوەی خۆشمـان کردووە! ئەوەش لەپاڵ هۆکارگەلێکی تردا دەبێتە پێهێنەری ئەو بارودۆخە سەیرەی کە هەمیشە تێیدابووین.\nپێشتر کە فەیسبووک نەبوو، شەرحی دڵی خۆمانمان بۆ خۆمان و بۆ ئەوەی بشێ و نەشێ، بۆ دۆست و دوژمن، لە رێی بەیتە کوردییەکانەوە دەکرد. ئێستا فەیسبووک هەیە. زۆربەمان هەژمارمان هەیە و زۆر شت دەیخەینەڕوو، هەر لە مەنجەڵە یاپراخی گەڵامێوەوە تاوەکو جوڵەی هێزی پێشمەرگە، گەریللا و شەڕڤانەکانمان لە بەرەکانی شەڕدا.\nئەم فەیسبووکە، ئامرازێکی گرنگی دوژمنانی ئێمەیە. پێشتر سەرمایەیەکی زۆریان خەرج دەکرد تاوەکو بزانن من، تۆ و ئەو چین. ئێستا ئەو سەرمایەیەشیان بۆ گەڕاوەتەوە، چونکە خۆمان بە ویستی خۆمان چین و چی نین! لە ڕێی فەیسبووکەوە دەیخەینە بەردەستیان!\nمن لای خۆمەوە لەسەر ئەو هەزاران "هاوفەیس"ەی لە فەیسبووک هەمە، بۆم روونبووەتەوە کە چارەکیان لە مەنجەڵە یاپراخەکەن، کەمینەیەکیان بۆ زانیاری وەدەستخستن و زانیاریی گرنگ بەخشینن. بەڵام ئەوەی دەمێنێتەوە کۆمەڵێک مشخۆری کرێگرتە یان خۆبەخشی حیزبەکانن کە من جیاوازی لە نێوان هیچیاندا ناکەم و بەم رۆژگارە بە هەق و بە ناهەق خەریکی بەخشینەوەی درۆ و سووکایەتی و یەکتر شکاندن و بڵاوکردنەوەی زانیاریی تایبەتی و نهێنین، کە پێش ئەوەی لایەنەکەی خۆی سوودی لێوەربگرێت، سوودێکی گەورەی گەیاندووەتە دوژمنانمان.. پاشتریش ئەو سوودەی دوژمنان، دەبێتە خراپترین زیان کە پێش هەر کەس و لایەنێک سەری سووکایەتیکەر و حیزبەکەی خۆی دەخوات!\n1 دادگای تایبەت بە لوبنان چیی کرد؟!\n2 بۆچی رکم لەئەردۆگان نییە!


با كوڕەكانمان جوان پەروەردەكەین تا كچەكانمان ئازادبن\nكچەكان بێدەنگ مەكەن و مەیانشارنەوە و دایانمەپۆشن و ڕوتیشیان مەكەنەوە بە ناوی مۆدێلەوە، بەڵكو پەروەردەی باشی كوڕەكانتان بكەن، كە كاتێك كچێك دەبینن، وەك مرۆڤ سەیری بكەن، نەك وەك لاشە و سێكس و لاواز و بێعەقل و نەزان.\nپرسیارێكی سادە ئەوەیە كە مرۆڤ بۆچی لە مرۆڤ بترسێ؟ . ژن بۆ لە پیاو بترسێ؟ . بۆچی كچ لە كوڕ بترسێ؟. لە كاتێكدا ئەم دوو مرۆڤە تەواوكەری یەكن بۆ پێكهێنانی كۆمەڵگا. ئەمە ئەگەر بتەوێت كۆمەڵگایەكی خاوەن موراڵی بەرز دروستكەیت، كە ڕێزی ژنان و كچان بگرێت. چونكە ژنان جگە لەوەی وەك پیاوان دەتوانن كاربكەن، لەگەڵیدا ئەركێكی گەورەتریشیان هەیە، ئەویش سكپڕی و دایكایەتیە .\nمن بڕوام وایە لە دایكایەتی بەنرختر و گرنگتر نیە لە ژیاندا، چونكە ئەوە بەردەوامی بە ژیان دەدات. بۆیە شاردنەوە و باسنەكردن لە قۆناغەكانی خوێندندا و نەشارەزایی و نەزانی كۆمەڵگاش لە سەر بابەتی سوڕی مانگانە وسكپری و خۆناساندن وئاڵوگۆڕی لاشەی منداڵانی هەرزەكاران بە شێوەی زانستی وایكردوە كە كچان و كوڕان ببنە دوو جیهانی جیاواز و نامۆ بەرامبەر بە یەك.\nكۆمەڵگا بە دوو جۆر تاوانی مێژوویی دەكات بەرامبەر بە كچ و دایك و خوشك و ژن، ئەمەش وا لە ژنان دەكات مرۆڤبوونی خۆیان بیربچێتەوە و ببنە كەسانێكی كەم دەسەڵات و لاواز، ئەوانیش یەكەمیان خۆڕوتكردنەوە و مۆدێل و دەرخستنیانە و دووەمیشان شاردنەوە و داپۆشینیان و بێدەنگكردنیانە، كە هەردوكیان بە كاڵا كردنی ژنانە. ژنان وەك خۆیان جوانن و وەك خۆشیان مرۆڤن . وازیان لێبێنن با خۆیان بڕیار لەسەر جلوبەرگی خۆیان و كەسایەتی خۆیان بدەن، لەگەڵ پەروەردەی بڕوابوون بە خۆ و نزیكی و هاوڕێیەتی كردنی كچەكانتان ،كە گەورەترین و جوانترین دەستكەوتی ژیانە.\nپیاو لە ژن دەبێت، كەچی بەشێكیان دەستیان دەچێتە خوێنی خوشك و ژن و كچ و هەندێك جار دایكیشیان. كەواتە ئەمجۆرە لە پیاوان جێگەی ترسن بۆ مرۆڤایەتی، بەڵام ئەمەی من دەیڵێم یاسای دارستان و بیابانە و پیاوان وەك جەنگاوەر و شەڕكەر هەژمار دەكرێن و دەسكەوتیشیان لە شەڕدا دەبێت، ژنانیش بەشێكن لەو دەسكەوتە. ئەمجۆرە لە عەقڵ و بیركردنەوەی كە لەگەڵ مێژووی مرۆڤایەتیدا هاتووە ،دەكرێت بوەستێنرێت و نەفرەتی لێبكرێت و قەدەغەبكرێت. بۆئەوەی هەم ڕێزی ژن بگەڕێتەوە وەك مرۆڤ، هەم ڕێزی پیاوانیش وەك مرۆڤ نەك جێگەی ترسبن.\nكچەكانتان مەكەن بە قوربانی كوڕەكانتان، پەروەردەیان جیا مەكەنەوە، هەردووكیان مرۆڤن و حەزیان لە ژیانە. لەمەشدا دایكان بەرپرسی یەكەمن، چونكە لە كۆمەڵگای نیمچە خێڵەكیدا زۆری بەرپرسیارێتی منداڵان لەسەر شانی ژنانە. بۆیە خانمەكەم ئەگەر تۆ چەوساویتەتەوە لە لایەن دایك و باوك و براتەوە، هەوڵبدە تۆ ئەمە دووبارە مەكەرەوە. ئەگەر زوو بەشودراویت پێش ١٨ ساڵان، نەكەی هەمان هەڵە بكەیتەوە بەرامبەر بە كچەكەت. با كچەكەت ببێتە خاوەن بڕوانامەی خۆی، چونكە هەر خوێندن و خوێندنەوە و گەڕان و دنیابینین مێشك دەكاتەوە.\nدووبارە دەیڵێمەوە كە واز لە كچەكانتان بێنن، كوڕەكانتان پەروەردەكەن و فێریان بكەن، مرۆڤ ئازادە، بەمەرجێك كاریگەریی خراپی نەبێت و بەشی تۆ نەبات. چونكە لە ئازادیشدا مرۆڤ دەتوانێت تەنیا بەشی خۆی هەبێت نەك بەشی ئەوانیتر ببات. هیچ شتێك لە دنیادا نرخی بە ئەندازەی ئازادی گرنگ نیە. هەموو ئەو تیرۆرانەی بە ناوی شەرەفەوە دەكرێن بەدەر لە موڵكایەتی، مانای نەبوونی ئازادیە، ئەی پیاوی عەقڵ نێرسالار، ژن هەرگیز شەرەفی تۆ نیە، هەموو مرۆڤێك شەرەف و موراڵی بە هەڵسوكەوت و مامەڵە و شێوازی قسەكردنیەوەیە .\nلەگەڵ ئەوەشدا ژنان پێویستیان بە هوشیاری و ئاگایی هەیە . چونكە زۆرینەی ژنان بەهۆی ترسیان لە پیاوەكانیان یان بەهۆی بێئاگاییان لە ژیان و نەزانینیان دەكەونە بەرامبەر كچەكانیان و دەیانچەوسێننەوە . بۆئەوەی ئەمە ڕونەدات و بۆئەوەی نەبێت بە كۆیلەی هیچ پیاوێك و كچەكانیشی نەكات بە قوربانی كوڕەكانی، ژنان پێویستیان بە هوشیاری و تێگەیشتنە. كە بە ڕاستی لە كۆمەڵگای كوردیدا ئەم كێشەیەیە دەبینرێت، هەر وەك دەڵێن ئەگەر باوك یان پیاو هوشیاربێت، واتا یەك كەس هوشیارە، بەڵام ئەگەر دایك یان ژن هوشیار بێت، واتا خێزانێك هوشیارە.


خەونە بچووکەکانی ژنێک لە کۆمەڵە شیعری _نەسیم_ دا – CHRA.TV\nسەرەتا / ئەدەبی / خەونە بچووکەکانی ژنێک لە کۆمەڵە شیعری _نەسیم_ دا\nسەدیق سەعید ڕواندزی : لە کۆمەلگای کوردیدا، کە کۆمەلگایەکی پەتریاکییە و ڕوانینی پیاو تیایدا باڵادەستە،پاشخانێکی فەرھەنگی و ئایینی لەلایەن بەشێکی زۆری ڕەگەزی نێر ھەیە ئەویش ئەوەیە، کە ھەموو نەھامەتییەکانی بوون لە ژندا دەبینێتەوە. چونکە ئەوبووە ھۆکاری خواردنی بەری دارەکە لە بەھەشت و فڕێدانی ئادەم بۆ سەر زەوی.بێگومان نابێ ئەوەمان لە بیر بچێت، کە بە ئاسانی نە ئەو زمانە دەگۆڕێت،نە ئەوبینینەش بۆ ژن نامێنێت، چونکە ئەو تێڕوانینە بەشێکە لە پاشخانی ھزری و ڕۆشنبیری پیاوی کورد.بۆیە ئەرکی ژن لە کۆمەلگەی ئێمەدا، وەستانەوەیە لە بەرامبەر ئەو دیدگا نێرسالارییە کە ژن بە سەرچاوەی ئاشووب دەبینێت نەک جوانییەکان. ژنان بەگشتی بە بڕوای من، دەبێ لەڕێی پەیامەکانیانەوە بە گژ ئەوھزرەدا بچنەوە و ژن وەک ئەوەی کەھەیە کەھێمایەکە بۆ جوانی و سۆز، بەردەوامی ژیان، ببینن.بەڵام لەزۆر کاتدا ژنان خۆیان نەک ھەر ئەو ڕۆڵە نابینن، بەڵکو بەجۆرێک لە جۆرەکان ھەمان ئەو ئەقڵییەتە پیاو سالارییە درێژە پێ دەدەن کە ڕەنگڕێژکردنێکی ئایینی ھەیە و ژن وەک ھاوڵاتی پلە دوو دەبینێت وبوونی تەنھا لە چوار دیواری ماڵ و کۆمەڵێک خورافەی دینی دەبینێتەوە، کە بەبڕوای بەشێکی زۆری ژنان،دەتوانێت ژیانیان بگۆڕێت. بێگومان ئەگەر پەراوێزێک لە ئازادی بۆ ژنان ھەبێت،ئەوا دەبێ خۆیان فراوانتری بکەن و ئەستەمە لە چاوەڕوانی ئەوەدابن ڕەگەزی نێرھەمان سەربەستی و ئازادی بۆ ئەوانیش بە ماف ببینێت. بەڵام کاتێ سەرنج لە ئەزموونی نووسینی بەشێک لە ژنانی کورد دەدەین، بەداخەوە درک بەوە دەکەین کە خەونەکانیان لە ژیاندا چەند بچووکن و چۆن وێرای ئەو ھەموو پێشکەوتنەش، ھێشتا خۆیان بە پاشکۆی پیاوان دەبینن.لە کاتێکدا ھەموو مرۆڤێک لە ژیاندا دەبێ خۆی بێت و ھەرکاتێک کەسێکی لە پشتی خۆیەوە بینی، کە ئەو نەما،بێگومان ئەویش کۆتایی دێت. لەو ڕوانگەیەوە کاتێ سەرنج لە شیعرەکانی خاتوو (ناز فەلەکەددین) دەدەین، درک بەوە دەکەین کە خەونی ئەو خاتوونە لە شیعردا، چەند خەونی بچووک و بێ بەھان، لەو شیعرانە دا شوناسی ژنێک نابینین کە خەونی یاخیبوون و ھاتنەوە بەگژ ئەقڵی پیاو سالاریی بێت، بەپێچەوانەوە بەڵکو ھەمان ئەو خەون و خۆزگانەن کە پیاوان بۆ ژنان بەڕەوای دەبینن. لە کۆمەڵە شیعری نەسیمدا، ژن ھەمان ئەو بوونەوەرە کۆمەلایەتیەیە کە کۆمەلگە دەیبینێت. ھەمان ئەو کارەکتەرە لاواز و بێ ھێز و خەون و خولیایەیە، کە ئەگەر پیاوێک لە پشتی نەبێت یەک چرکەش ناتوانێت بژیت.بۆیە ئەرکی ژنانە کە ئەو دنیابینیە کاڵ بکەنەوە، وەلێ بە داخەوە دەبینین بەشێک لە ژنانی ئێمە نەک ھەر ئەو دنیابینییە قووڵتر دەکەنەوە، بەڵکو ناشیشارنەوە کە ئەگەر پیاوێک نەبێت، ئەوا ئەوان بێ ھێزو دەسەڵاتن.ئەمەش دروست ئەو خۆزگەیە کەپیاوان دەیخوازن. لەکۆمەڵە شیعری نەسیمدا، ئێمە خەونی گەورەی ژنێک نابینین کە بە گژ ئەقڵی پیاو سالاریی و دینی کۆمەلگەدا بێتەوە، بە پێچەوانەوە بەڵکو خەونێکی بچووک دەبینین کە لە چوارچێوەی ماڵ و یار و ڕۆمانسییەتدا دەرناچێت.خەونێک کە تەنھا بوونی ژن لە ھەندێک شتی بەرجەستەیی بێ بەھا دەبینێتەوە.خوێنەر لەو کۆمەڵە شیعرەدا، زۆر بەدەگمەن دنیابینی ژنێک وەک شاعیرێک دەبینێت کە ھێندە گەورە و مەزن بێت، ئەو سنوورانە تێبپەڕێنێت کە بۆی کێشراون. بەڵکو ئەویش ھاوشێوەی ھەزاران ژنی دیکە جگە لە چەند خەونێکی بچووک ھیچی تری نییە. ئەوەتانێ لە شیعرێکدا دەڵێت:_\nدنیای ئەم ڕۆژانەی من و تۆ..\nمن داھاتووی ماڵەکەم بە مۆمێک ڕووناک دەکەم..\nبێگومان یەکێک لەو ڕوانینانەی بە شێکی زۆری پیاوی کورد بۆ ژن ھەیەتی،لەوەدا خۆی دەبینێتەوە کە دەبێ ژن ماڵێکی ھەبێت. کەماڵیشی ھەبوو، ئەوا ھاوسەرو منداڵیشی دەبێت. بەدەربڕینێکی تر لە پاشخانی فەرھەنگی و کولتووری کۆمەلگەی کوردیدا، شوێنی ڕاستە قینەی ژن چوار دیواری ماڵە. لەوێدا ھەموو ئازادی و سەربەستییەکان زنجیر دەکرێن. ماڵ ئەو شوێنەیە کە گوزارشت لە بوون و پێگەی ژن دەکات. چونکە لە ڕوانگەی زۆربەی پیاوەکاندا،ژن وەک ئامیرێکە ھەم بۆ تێرکردنی ڕەمەکەکانی، ھەمیش بۆ خستنەوەی منداڵ. زۆرجاردەوترێت(ژنێک بێنە و ماڵێک دابنێ). واتە ئەرکی ڕاستەقینەی ژن تەنھا ماڵدارییە. ھەڵبەتە ژنان کاتێک دەتوانن ئەو دیدگایە نەھێڵن، کە یاخی ببن، کە بوون وشوناسی خۆیان سەلماند. کە خەونی گەورەیان ھەبوو لە ژیاندا، کەچی بەداخەوە ئەوخاتوونە ھەموو دونیا بچووک دەکاتەوە لە گوارەکانی وەک ئێکسواراتێکی جوانکاریی بێ بەھا کە بوون و نەبوونی وەک یەکە. ئەو لەبری ئەوەی ئەو دنیایەی تیایدا دەژیت بۆخۆی و ھاوڕەگەزەکانی گەورەترو فراوانتر بکات، بە پێچەوانەوە بچووکی دەکاتەوە ھێندەی قەبارەی گوارەیەک کە نابینرێت! لێرەوەش ئەو پەیامەمان بۆ دەردەکەوێت کە دنیا لای ئەو، بچووک و بێ بەھایە. لەلایەکی دیکەوە ئەو خاتوونە شاعیرە خواستی خۆی بۆ ماڵێک نەشاردۆتەوە، کە پیاوان وایدەبینن کە ژنان تەنھا خشڵ و ماڵ و مۆبیلیات و کەوانتەرودوامۆدێلی چێشتخانەیەکی جوانییان ھەبێت بەسە. بێ ئاگا لەوەی ماڵ لە کۆمەلگەی کوردیدا ھێمای بەستنەوە و نەبوونی ئازادی و سەربەستییە بۆ ژن. ئاخۆ ئەو خاتوونە سەردانی شەلتەرەکانی کردووە کە چۆن سەدان ژن لە ترسی زەبرو زەنگی ڕەگەزی نێرلە ماڵ، چواردیواری ماڵەکانیان جێھێشتووە؟ڕووناک کردنەوەی ماڵ بەوەدا ناکرێت مۆمێک دابگیرسێنین، بەڵکو بەوە دەکرێت ڕۆشنایی بخەینە نێو ئەقڵی داخراو و دۆگمای زۆربەی ھەرە زۆری پیاوەکان، کە لایان وایە ژن ھەموو خولیای لە ژیان، بوونی ماڵ و مێردە. بێگومان لە کۆمەلگا ڕۆژھەڵاتییەکاندا و کوردیش وەک یەکێک لەو کۆمەلگایانە، ھەمیشە ژن بە پاشکۆی پیاو دەبینرێت، ھەمیشە وەھا وێنا دەکرێت کە ئەگەر ژنێک پیاوێکی نەبوو، ئیدی ئەو ھیچ نییە. ئەم ڕوانینە بەشێکە لە پاشخانی میللی و کولتووری کۆمەلگەی ئێمە،ڕەنگە تا ئێرە ئاسایی بێت(گەرچی ئاساییش نییە)،بەڵام بەبڕوای من، ناکرێت ژنێک لە شیعردا ھەمان ئایدیا بەرھەم بێنێتەوە، ناکرێ شیعر بکەینە سەکۆیەک کە ئەوەندی ترپیاوان پیاوبوونی خۆیانی تێدا ببیننەوە، بەڵکو دەبێ لە دژ ئەو ڕوانینە بوەستینەوە. دەبێ ژن لە شیعردا ھەڵگری ئەو گوتارە بێت کە ئەویش وەک پیاو مرۆڤە و یەکسانن لە ئەرک و مافدا و ھەموو جیاکارییەکان کۆمەڵگە پێی بەخشیون.کەچی ئەم خاتوونە لە شیعردا ئەوەندەی تر پاشکۆبوونی خۆی بۆ پیاو دەردەخات و ھەموو بڕوا و خەونەکانی بە گەورەیی پیاوێک ھەڵدەواسێت. بۆیە لە شیعرێکدا دەڵێت:_\nئەی یاری ڕۆح و دەروونی من..\nلەپەرستگەی دین و ئیمانی من.\nھەم ڕابەرو ھەم ڕێگری من..\nبێ من مەڕۆ..\nلەڕاستیدا، یەکێک لە دیارترین ئەو سیمایانەی لە بەشێکی زۆری دەقی بە ناوشیعری ئێستادا دەبینرێت، ئەو کرووزانەوە و نووزانەوەیە، کەھیچ شوناسێک بۆ مرۆڤ ناھێڵێتەوە. ئەو جۆرە دەقانە لە بری ئەوەی وەک شیعرەکانی لۆڕکا فرانکۆ بتۆقێنن و وەک شیعرەکانی شێرکۆ بێکەس رەفیق سابیر،بەعس بخەنە لەرزین، بەداخەوە دێن دەکرووزێنەوە بەڵکو یار بەزەیەکی پێیان دابێتەوە و سەیرێکییان بکات!! من ئەو سیمایەم لە بەشێکی زۆری شیعری ئێستا بینیوە و لەوبارەوە ڕەخنەشم کردوون. چونکە بڕوام وایە، شیعر دەبێ مرۆڤی یاخی، ئازادیخواز، سەربەست و بەھێز بونیاد بنێت، نەک کەسێکی لاوازو بێ دەسەڵات کە ھەموو باوەڕی وابێت ئەگەر پیاوەکەی لەدەستدا، ئیدی ماڵوێران دەبێت. ھیچ مرۆڤێک نابێت لە ژیانیدا ھێندە بێ بایەخ بڕوانێتە بوونی خۆی، کە کەسێکی دیکە بەڕابەرو پەرستگە و موقەدەسی خۆی بزانێت.چونکە مەسیح وتەنی:(چی بەکەڵکی مرۆڤ دێت ئەگەر ھەموو دونیا بەرێتەوەو خۆی بدۆڕێنێت!). ژنان دەبێ لە شیعردا، ئەو پەیامە بگەیەنن کە ئەوانیش ھاشێوەی پیاوانن و دەتوانن ھەموو گۆڕانکاریی و کارێک بکەن، نەک پاشکۆی پیاوان بن. بۆمن وەک خوێنەرێک ڕەوا نییە خاتوونێک ھێندە بەلاوازی لە شیعردا خۆی نیشان بدات، کەمانایەک بۆ بوون و شوناسی خۆی نەھێڵێتەوە. ئەی ئەویش مرۆڤ نییە؟ خەون و خۆزگەی نییە؟ بۆ دەبێ وای پیشان بدات کە ئەگەر پیاوێک نەبێت، ئەو ناتوانێت بژیت؟ بەداخەوە ئەمە خزمەتکردنە بەو خواست و خەونانەی پیاوان ھەیانە و تا ئەندازەیەکی زۆریش بۆیان چۆتە سەر. لە شیعرێکی دیکەدا ئەو خاتوونە دەڵێت:_\nکەھاتی سەرپۆشەکەم بێنە..\nبۆ نوێژی یەکبوونم..\nشەونمێک بێنە بۆ ھەستی ژن بوونم..\nیەکێک لەو شیعرانەی لە ئەزموونی شیعری کوردی بەگشتی و لە مێژووی شیعری کوردیدا بۆمن جێگەی تێڕامانە و بەردەوام دەچمەوە سەری، ئەو شیعرانەی فایەق بێکەسن کە باس لە یەکسانی نێرو مێ، فڕێدانی پەچەی شەرم، ڕەخنەکردنی ئایینی دەکات. بێکەس ھەفتا ساڵ لەمەوبەر ئەوە تێگەیشتنی بووە، کەچی لە ئێستادا بەشێک لەوانەی گوایا شیعر دەنووسن نەک ھەر ناتوانن وەک بێکەس بیر بکەنەوە، بەڵکو بەھەمان شێوەی خەڵکە ھەمووەکییەکە ژیان دەبینن. ئەو خاتوونە بە ئاشکرا لەو شیعرەیدا بانگەشە بۆ شاردنەوەی قژو لەچک و پەچە دەکات. ئەو دەزانێت لە ئیسلامدا( ھەرچەندە خۆی ئایینێکی جیاوازی یەکجار مرۆڤدۆست و جوانی ھەیە) سەرپۆش لەسەر کردن، یەکێکە لە بنچینەکانی ئایین. دەبێ ژنان خۆیان بپۆشن و سەرو دەم و چاویان دیار نەبێت. ئەمە بەشێکە لە سوننەتی ژنان و کۆمەلگەش لەڕێی پاشخانی ئایینیەوە سەپاندوویەتی بە سەر ژنان، ئەو خاتوونە لەبری ئەوەی بانگەشەی ئازادبوونی مرۆڤ لە ھەموو جۆرە کۆت و بەندێکی ئایینی و کۆمەڵایەتی بکات، بەداخەوە ھەستی ژنبوونی خۆی لە سەرپۆشدا دەبینێتەوە. ھەڵبەتە مرۆڤەکان ئازادن لە ھەڵبژاردنی ئایین و بەشێکە لەبیرو باوەڕی خۆیان و مافێکی ئەوانیشە. بەڵام نابێ لە شیعردا بانگەشەی چەسپاندنی ھیچ بنەمایەکی دینی بکەین و دەبێ ئەو سەربەستییە دواجار بۆخودی مرۆڤەکان خۆیان جێبێڵین. وەک چۆن کەسانێک ھەن باوەڕیان پێیەتی، کەسانێکیش ھەن لە گەڵیدا نین، ئەرکی شاعیر لێرەدا ئەوە نییە لە ڕێگەی شیعرەکانییەوە ژنان فێری پۆشینی پەچە و بنەما ئایینییەکان بکات، بەڵکو دەبێ لەڕێی شیعرەکانییەوە، ھوشیاریان بکاتەوە بۆ ئەوەی درک بەمافەکانیان بکەن. دەبێ ئەو ھەستەیان لای دروست بکات، کە شانازی بە ژنبوونی خۆیانەوە بکەن و ژنێتی وەک سەرچاوەی ئاشووب نەبینن. نابێ ژنێک خەونی ھێندە بچووک بێت کە ژنێتی خۆی لەسەرپۆشدا ببینێتەوە.بەبڕوای من ئەمە بانگەشەکردنێکی ئاشکرای دینییە.چونکە ئەو لە شیعرێکی دیکەشیدا ئەودیدگایەی خۆی بەیان دەکات و دەڵێت:_\nکاتێ چرای پیاوچاکان کوژاوە..\nمانگەشەو نەماو مرد..\nبۆنی مرۆڤایەتیش سەفەری کرد..\nدیارە ھەموومان دەزانین مەفھومی پیاوچاکان لە نێو کۆمەلگەی کوردی ئێمەدا چ دەلالەتێکی ھەیە. ئەو چەمکە فۆڕمێکی ئایینی ھەیەو بە سەدان وبە ھەزارن ژنیش باوەڕیان پێیەتی. کەلایان وایە پیاوچاکان مرازو خەونەکانیان دێنێتە دی.کە ئەمەش ھەمان بیر کردنەوەی ئەو ژنە سادە و ساکارو دواکەوتوو بێ خەونانەن، کە تەنھا خۆیان وەک ژن دەبینن ولایان وایە شوناس و بوونی ئەوان لەدەست کەسانی تر دایە. لە کۆتاییدا دەمەوێ ئاماژە بەوە بدەم کە لەم کۆمەڵە شیعرەدا، دەیان و سەدان ھەڵەی زمان و ڕێنووس، دەربڕین و مانا ھەن، وەلێ چونکە پێویستی بەکات و خوێنەوەی زیاترە، ناپڕژێینە سەری. دواپەیامیشم بۆ ژنانی خۆشەویستی کورد ئەوەیە، کەخەونی گەورەیان ھەبێت، بەناوشیعری شاعیرانێک نەخوێننەوە کە لە جیاتی ئەوەی ھەستی ژنبوونیان لەلا جوانترو پیرۆزتر بکات، ئەوەندەی تر بچوکیان دەکاتەوە و خەونەکانیان نەزۆک دەکات!!………….\n*پەراوێز/ نەسیم/ کۆمەڵە شیعر/نووسینی ناز فەلەکەددین /ساڵی چاپ ٢٠١٨ھەولێر..\n* ئەم بابەتە لەڕۆژنامەی ٠ۆِێگای کوردستان)ژمارە ١١٧٣ی ڕۆژی ٢١-٥-٢٠١٩بڵاوکراوەتەوە………..


ئەمەریکا داوا لە هاوڵاتیانی دەکات لە ئیسیوپیا ئەو وڵاتە جێبهێڵن\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا فشارەکانی بۆ سەر هاوڵاتیەکانی لە ئیسیوپیا زیاتر کرد تاوەکو بەزووترین کات ئەو وڵاتە جێبهێڵن، ئەمەش لەنێوەندی نیگەرانیەکاندا سەبارەت بەوەی شەڕی ناوخۆی ئەو وڵاتە خەریکە پەرەدەسەنێت.\nبەرپرسانی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا وتیان هاوڵاتیانی ئەمەریکا لە ئیسیوپیا دەبێت ئێستا ئەو وڵاتە جێبهێڵن لەکاتێکدا هێشتا گەشتە ئاسمانییەکان بژاردەیەکن لەبەردەستیاندا.\nبەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکات وتی " پەیامەکەمان ئەمەیە: چاوەڕێ مەکە تاوەکو بارودۆخەکە خراپتر دەبێت و ئینجا بڕیار بدەیت ئەو وڵاتە جێبهێڵیت، جێی بهێڵە بەرلەوەی شتەکان بگۆڕێن، لەحاڵەتێکدا ئەگەر گەشتە ئاسمانییەکان چیتر لەبەردەستدا نەبن ئەوا باڵیۆزخانەی ئەمەریکا پێناچێت بتوانێت یارمەتی هاوڵاتیە ئەمەریکییەکان بدات لە ئیسیوپیا."\nبەرپرسەکە وتیشی هیچ پلانێک نیە بۆ ڕەوانەکردنی هێزی سەربازیی ئەمەریکا بۆ ناو ئیسیوپیا تاوەکو سەرپەرشتی گواستنەوەی هاوڵاتیان بکات، وەکو ئەوەی چۆن لەمدواییانەدا سوپای ئەمەریکا لە ئەفغانستان کردی.\nوتی " نابێت پێشبینی ئەوە بکەن ئەمەریکا کارئاسانی بکات بۆ گواستنەوەکان لەڕێی سوپاوە بێت یاخود گەشتە ئاسمانیەکان لە ژینگەیەکی ناجێگیردا، بەتایبەتی دوای ئەو هەموو ئاگادارکردنەوەیە لەسەر جێهێشتنی ئەو وڵاتە بەزووترین کات."\nبەرپرسە ئەمەریکییەکان وتیان نازانن بەدیاریکراوی چەند هاوڵاتی ئەمەریکی لە ئیسیوپیادا هەن.\nزیاتر لە ساڵێکە هێزەکانی حکومەتی ئیسیوپیا بە ڕابەرایەتی سەرۆک وەزیری وڵاتەکە ئابی ئەحمەد لەدژی هێزەکانی تیگرای دەجەنگن کە بە بەرەی ئازادی گەلی تیگرای ناسراون. ڕۆژی دووشەممە ئابی ئەحمەد وتی دەچێتە پێشەوەی بەرەکانی جەنگ و سەرکردایەتی هێزەکانی دەکات دژی پێشڕەوییەکانی هێزەکانی تیگرای. لەم هەفتەیەدا هێزەکانی تیگرای بانگەشەی کۆنتڕۆڵکردنەوەی شارۆچکەی شیوا ڕۆبیتیان کرد کە دەکەوێتە دووری 220 کم لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئادیس ئابابای پایتەختەوە.\nلە 3 ی مانگی یانزەدا باڵیۆزخانەی ئەمەریکا دەرچوونی هەندێک لە کارمەندەکانی حکومەتی ئەمەریکای لە باڵیۆزخانەکە پەسەندکردووە، بە ئەندامانی خێزانەکانیشیانەوە لە ئیسیوپیا. لەو کاتەشەوە چەند جارێک هاوڵاتیانی ئەمەریکای لەو وڵاتە ئاگادارکردۆتەوە لەڕێی گەشتە ئاسمانییەکانەوە ئەو وڵاتە جێبهێڵن.\nڕۆژی سێشەممە باڵیۆزخانەی ئەمەریکا هاوڵاتیانی ئەمەریکای لە ئیسیوپیا ئاگادارکردەوە لەسەر ئەگەری هێرشی تیرۆریستی. داوای لە ئەمەریکیەکان کرد " زۆر وریا بن و خۆیان بەدووربگرن لەو شوێنانەی کە بیانیەکان زۆر ڕووی تێدەکەن."


کارگێڕی مەڵبەندی یەکێتی لە سلێمانی و ته‌واوی خێزانەکەی توشی كۆرۆنا بوون\nکارگێڕی مەڵبەندی رێکخستنی یەکێتی لە سلێمانی رایدەگەیێنێت، ''خۆی و چوار کەس لە ئەندامانی خێزانەکەی تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون، داواش دەکات ئەو کەسانەی لە 14 رۆژی رابردوو بەرکەوتنیان لەگەڵیان هەبووە بچن پشکنین بکەن''.\nئه‌مڕۆ چوار شه‌ممه 17 ی حوزه‌یرانی 2020 ،بورهان عەبدولڕەحمان له لێدوانیكی ڕۆژنامه‌وانیدا ڕایگه‌یاند، ''11ـی ئەم مانگە پشکنینی کۆرۆنایان کردووە و دوێنێ سێشەممە ئەنجامەکانی دەرکەوتووە کە تووشی کۆرۆنا بوون. "ئێستاش لە ماڵەوە خۆمان کەرەنتین کردووە".\nکارگێڕه‌كه‌ی مەڵبەندی رێکخستنی یەکێتی ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا، سەرەتا نیشانەکانی ڤایرۆسەکە لەسەر منداڵەکانی دەرکەوتووە کە دوو کوڕ و کچێکن. بەهۆی ئەوەشەوە بڕیاریانداوە بچن بۆ نەخۆشخانە و پشکنین بکەن.\nبورهان عەبدولڕەحمان له باره‌ی دۆخی ته‌ندروستی خۆی و خانه‌واده‌كه‌ی باس له‌وه‌ش ده‌كات "من جار جار هەناسەتەنگیم بۆ دێت، ئەوانی دیکەش تاو و سەرئێشەیان هەیە لەگەڵ ئەوەی هەستی تامکردنیان لاواز بووە". ئەو خێزانە چوونەتە نەخۆشخانەی ئاسای تایبەت بە تووشبووانی کۆرۆنا، بەڵام پێیان گوتوون لە ماڵەوە بن و هەرکات دۆخی تەندروستییان خراپ بوو ئەوکات سەردانیان بکەنەوە.\nهه‌روه‌ها ناوبراو ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو ، 10 رۆژ پێش ئێستا کاتێک هەستی کردووە منداڵەکانی نیشانەکانی ڤایرۆسەکەیان تێدایە بڕیاریداوە نەچێتەوە دەوام بۆ مەڵبەند. بۆیە بە ئەستەمی دەزانێت کەس لەوێ بەرکەوتووی ئەو بووبێت، بەڵام دەیەوێت بەتەواوی دڵنیابێتەوە، بۆ ئەو مەبەستەش پۆستێکی لە هەژماری خۆی لە فەیسبووک کردووە و دەڵێت، ئەوانەی بەرکەوتووی بوونە، بچن پشکنین بکەن یان خۆیان کەرەنتین بکەن.\nئه‌وه له كاتێكدایه لە سلێمانی تووشبووانی کۆرۆنا رۆژ بە رۆژ لە زیادبووندان و بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان تاوەکو ئێستا هەزار و 754 تووشبووی کۆرۆنا تۆمارکراون کە 640 کەسیان چاکبوونەتەوە و 52 کەسیشیان گیانیان لەدەستداوە.