بەند و مەرجەکان\nپارەدانان و پارە ڕاکێشان\nپڕکردنەوەی باڵانسی ئاسیاسێڵ\nکڕینی کارتی ئەلیکترۆنی\nدامەزراوەی (العين) چاودێری کۆمەڵایەتی\nپارەدان بە فرۆشیار\nخزمەتگوزاری پارەدانی ئۆنڵاین\nبەند و مەرجەکانی بەکارهێنانی خزمەت گوزاریەکان لە لایەن بەشداربووان\nئەم بەند و مەرجانە گرێبەستێك پێك دەهێنێت لە (''نێوان'') تۆ ''بەکاربەر''، دوای تەواو بونی تۆمارکردنت وەك خاوەن جزدان لە نێوانماندا، کۆمپانیای ئاسیا حواڵە بۆ خزمەتگوزاری داراییی جگە بانقی/سنوردار، کە کۆمپانیایەکی رێگەپێدراوی عێراقیە ( لەژێر ژمارەی٢٦٦٠ لە بەرواری ١١/٥/٢٠١٤)، هەروەها مۆڵەت دراوە لەلایەن بانکی ناوەندی عێراقی بۆ پێشکەشکردنی خزمەتی داراییی لەڕێگەی مۆبایلەوە یان هەرسیستەميکی ئەلکترۆنی ترەوە بێت. ناونیشانی سەرەکی کۆمپانیا (تەلاری گروپی کۆمپانیاکانی فاروق، نهۆمی چوار، شەقامی سالم، سلێمانی، عێراق) پێویستە بەشداربوو ئەم گرێبەستە لەگەڵ بەندو مەرجە گشتیەکان بە ووردی بخوێنێتەوە.\n1. جێ بەجێکردنی بەندو مەرجەکان\nئەم گرێبەستە هێزی یاسای تەواوی هەیە، وە بەشداربوو پابەند و رەزامەندە بە مەرجەکانی ئەم گرێبەستەوە. ئەم گرێبەستە جێگای هەموو ڕێککەوتنامەیەکی پێشو ئەگرێتەوە کە لە نێوان بەشداربوو و ئاسیا حواڵە دا هەیە ئەگەر چی نوسراو بێت یان زارەکی بێت. بەشداربوو بە پێی ئەم گرێبەستە رێگە ئەدات بە کۆمپانیای ئاسیا حواڵە بۆ ئەو مامەڵەکردنانەی لە سەرەوە باسکراوە لە دوای دڵنیا بوون لە ژمارەی پێناسەکراوی بەشداربوو.\n2. خزمەتگوزاریە پێشکەشکراوەکان لە لایەن ئاسیا حواڵە وە\nخزمەتگوزاریە دارایییەکانی ئاسیا حواڵە بریتیە لەمانەی خواراوە، ئەمانە تەنها نموونەن لەوانەیە هەندێك خزمەتگوزاری زیاد بکرێت یان کەم بکرێتەوە:\nپارەدانان: بریتیە لە گۆڕینەوەی پارەی نەختینە بە پارەی ئەلکترۆنی.\nپارە ڕاکێشان: بریتیە لەدەرهێنانی پارەیی ئەلکترۆنی لەسەر حسابی بەکاربەر وە گۆڕینی بە پارەی نەختینە.\nحەواڵە کردن لە بەشداربوو بۆ بەشداربوو.\nپێدانی پارەی پسوڵەلە ڕێگەی جزدانەوە.\nدابەشکردن و وەرگرتنی موچە ( کارمەند و خانەنشین) لە ڕێگەی حسابەکەوە.\nپڕکردنەوەی باڵانسی مۆبایل لە ڕێگەی حسابەکەوە.\nحەواڵە کردن لە نێوان بەشداربوواندا لەڕێگەی بریکارەوە وە بەپێی ئەو سنووری مامەڵە و ماوەیەی کە بانکی ناوەندی عێراقی دیاریکردووە.\nحەواڵە کردن لەنيوان بەشداربوو لەخزمەتگوزاریەکەدا وە بەشداربوویەکی ئاسایی وە بەپێچەوانەوە وە بەپێی ئەو سنووری مامەڵە و ماوەیەی کە بانکی ناوەندی عێراقی دیاریکردووە.\nپێدانی پسوڵە لەڕێگەی بریکارەکانەوە.\nپڕکردنەوەی باڵانسی مۆبایل بۆ کەسێکی بەشدارنەبوو لە ڕێگەی بریکارەکانەوە.\nکڕین و فرۆشتنی کەلووپەل و خزمەتگوزاری لەدوکان/ بازرگانان/ مارکێتەکانەوە لە ڕێگەی جزدانەوە.\nبەشداربوو بە پێی ئەم گرێبەستە رێگە ئەدات بە کۆمپانیای ئاسیا حواڵە بۆ ئەو مامەڵەکردنانەی لە سەرەوە باسکراوە لە دوای دڵنیا بوون لە ژمارەی پێناسەکراوی بەشداربوو. زانیاری زیاتر لە سەر هەريەك لەم خزمەتگوزاریانە لە بڵاوکروەکانی ئاسیا حەواڵە دەتوانرێت بەردەست بکەويت.\n3. بەرواری دەستپێکردن بە خزمەتگوزاریەکان و ماوەی گرێبەستەکە\nخزمەت گوزاریەکان دەکەوێتە کار لە بەرواری تۆمارکردنت وەک بەشداربوو و بەردەوامەو کاری تەواوی خۆی ئەکات هەتا ئەو کاتەی کۆتایی پێدێت بەپێی ئەو مەرجانەی کە لەم گرێبەستەدا هاتووە.\n4. تۆمارکردن و بەکارهینانی جزدان\nهەموو مامەڵەیەکی دارایی کە بەشداربوو دەیکات، ئاسیا حەواڵە هەڵدەستێت بە دڵنیا بوون لە ژمارەی مۆبایل وژمارەی جزدانی تایبەت بە بەشداربوو وە هەروەها داواکردن لە بەشداربوو بە داخل کردنی ژمارەی نهێنی (PIN) تایبەت بە بەشداربوو. بەشداربوو دەبێت هەموو ڕێکارێکی پێویست بگرێتە بەر بۆ پاراستني ئەمني ژمارەی نهێنی تایبەت بە خۆی. ژمارەی نهێنی(PIN) نابێت ژمارەی دووبارە بێت وەکو (١١١١) یان بەدوای یەکدا لەکەم بۆ زۆر یان لە زۆر بۆ کەم وەکو ١٢٣٤ یان ٤٣٢١، بێجگە لەوانە هەموو ژمارەیەکی تر ڕێگەپێدراوە.\nئەگەر خزمەتگووزاریەکە لە لایەن کەسی سێهەمەوە بەکاربهێنرێت لە ڕێگەی بەکارهێنانی ژمارەی نهێنی تایبەت بە بەشداربوو بە ئاگاداری یان بە بێ ئاگاداری بەشداربوو، ئاسیا حەواڵە وای دادەنێین کە بەشێوەیەکی دروست گەیشتوە بە خزمەتگووزاریەکە و مامەڵەکە بە شێوەیەکی دروست جێبەجێ بووە.\nئەگەر ژمارە نهێنیەکەت زیاتر لە سێ جار بە هەڵە داخڵ کرد ئەوا حسابی جزدانەکە بە شێوەیەکی کاتی دادەخرێت. بەشداربوو بۆ چونە ناو خزمەتگووزاریەکان پێویستە پەیوەندی بکات بە سەنتەری خزمەتگوزاری بەشداربووانی ئاسیا حەواڵە یاخود سەردانی یەکێک لە خەڵەکانی دابەشکردن بکات بۆ بەدەستهێنانی ژمارەیەکی نهێنی تازە.\nمامەڵەکردنی دارایی لە لایەن ئاسیا حەواڵەوە تەنها بە مەرجێک جێبەجێ ئەبێت کە بڕی ئەو باڵانسەی کە لەسەر حەسابەکە هەیە بەشی تەواوی مامەڵەکەو باجی خزمەتگوزاریەکە بکات، بە شێوەیەکی ڕوون تر، ئاسیا حەواڵە هیج مامەڵەکردنێکی دارایی تەواو ناکەت ئەگەر تەواوی ئەو بڕە بەشی مامەڵەکردنەکە نەکات. ئاسیا حەواڵە لەم کاتەدا نەمەیەکی کورت بۆ بەشداربوو دەنێرێت و ئاگاداری ئەکات.\nئاسیا حەواڵە سنوورێک دادەنێت بۆهەموو جزدانەکان بەپێی جۆری ئەو جزدانەی کە بەشداربوو دەیکاتەوە. پێویستە بڕی ئەو مامەڵەیەی دەکرێت زیاتر نەبێت لەو سنوورەی کە بۆ بەشداربووەکە لەوەو پێش دیاریکراوە لە لایەن ئاسیا حەواڵەوە. دانانی ئەو سنوورەی بۆ مەماڵەکردنی دارایی کە لە لایەن ئاسیا حەواڵەوە دیاریکراوە\nئاسیا حەواڵە پابەندە بە جێبەجێ کردنی مامەڵە داراییەکان بە زوترین کات. ئاسیا حەواڵە بەرپرس نیە بەرامبەر بە بەشداربوو بۆ دواکەوتنی مامەڵەکان ئەگەر رووبدات بە هۆی هەر هۆکارێکەوە بێت لە دەرەوەی ویستی ئاسیا حەواڵە ڕووبدات بۆ نمونە وەستاندنی یاخود بڕینی خزمەتگوزاریەکان لە لایەن لایانی سێهەمەوە.\nپێویستە حسابی بانکی تایبەت بە خۆت تەنها بۆ کارو باری تایبەت بە خۆت بەکاربهێنرێت، ناکرێت بۆ مەبەستی بازرگانی، خێرخوازی یان کۆکردنەوە کۆمەك بەکاربهێنرێت گەر چی بە شێوەیەکی راستەوخۆ یان نا راستەوخۆ بێت. لە کاتی پێشێل کردنی ئەم بەندە ئاسیا حەواڵە مافی داخستنی هەژمارەکەی هەیە.\nگواستنەوەی خاوەندارێتی ژمارەی جزدان دەکرێت لە دوای ئەنجامدانی گۆرینی هێڵەکە لە لایەن ئاسیا سێڵ و داخستنی جزدانەکە لە لایەن خاوەن هێڵەکەوە. ئەگەر هاتوو خاوەنە تازەکە حەزی کرد بە کردنەوەی جزدان ئەوا دە بێت جزدانی تازە بۆ خۆی بکاتەوە بە پێی مەرج و رێنمایەکەنی کۆمپانیای ئاسیا حەواڵە بۆ کردنەوەی جزدان. ئاسیا حەواڵە بەرپرس نیە لە هەر سەرپێچیەک ئەگەر روبدات لە ئەنجامی پێشێل کردنی ئەم بەندەوە.\nئاسیا حەواڵە هەڵدەستێت بە ئاگاداریکردنەوەی بەشداربووان بە مافەکانیان و پابەندبوونیان لە ڕێگەی دانانی ئاگاداریەکانەوە لە شوێنی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریەکان یان لە ڕێگەی ڕیکلامەوە یان کورتە نامە.\nئاسیا حەواڵە هیچ مافێکی خاوەندارێتی نادات بە بەشداربوو، تەنها مافی سوود گەیاندن بە درێژای نەو کاتەی باردەوام دە بێت لەسەر بەشداربوون لە خزمەتگوزاریەکان دا.\n5. دەستەڵات و مافەکانی ئاسیا حەواڵە\nەشداربوو رێگە دەدات بە ئاسیا حەواڵە بۆ گۆرینەوەی زانیاری لەگەڵ لایەنی سێهەم دا بە پێی پێویست، بە مەبەستی ڕەزامەندی/جێبەجیکردنی داواکاری یان هەر هۆیەکی تر ئەگەر داوا کرابێت لە لایەنی رەسمیەوە تایبەت بەم خزمەتە بە پێی یاسا و ڕێنمایە کارپێکراوەکان.\nئاسیا حەواڵە مافی هەیە بە وەستاندنی حسابی بەشداربوو ئەگەر ئاشکرا بوو کە بەشداربوو خزمەتگوزاریەکە بە شێوەیەکی نا ئاسایی یان نا یاسای بەکاردەهێنێت یان بەشداربوو خزماتگووزاریەکە بە شێوەیەکی نا درووست بەکاردەهێنێت. هەر جۆرە بەکارهێنانی خزمەتگووزاریەکە بە ڕێگەیەکی دیکە کە لێرەدا ئاماژەی پی نەدرابێت ئەوا ئاسیا حەواڵە بەرپرس نابێت.\nئاسیا حەواڵە مافی ناردنی کورتە نامەی هەیە بۆ مەبەستی ناساندنی خزمەتگووزاریەکانی یان بە مەبەستی هاندانی بەشداربووان بە خزماتگووزاریەکانی ئاسیا حەواڵە.\nئاسیا حواڵە بەهیچ شێوەیەك سوود نادات بە بەشداربووان لەبری ئەوپارەیەی لە سەر حسابی (ئەکاونتی) بەشداربووە.\nئاسیا حەواڵە بۆی هەیە پارەی بەشداربووان بەکاربهێنێت بەپێی ڕێنمایەکانی بانکی ناوەندی عێراقی و دوای وەرگرتنی ڕەزامەندی هەمان بانك.\n6. لێپرسراوێتی و بەڵێنی لایەنی بەشداربوو بەشداربوو بەڵێن دەدات و پابەندە بە\nهەموو ئەو زانیاریانەی پێشکەشی کردوین بۆ مەبەستی تۆمارکردن ڕاست و فەرمین وە زانیاری و بەڵگەی پێویست پێشکەش بکات هەرکاتێک داواکرا لەلایەن ئاسیا حەواڵەوە.\nکە تۆ ڕازیت ئەو زانیاریانەی کە پێشکەشت کردوین بە مەبەستی تۆمارکردن لای ئاسیا حەواڵە بپارێزرێت، وە مافی ئەوەمان هەیە ئەو زانیاریەنە لێی بکۆڵینەوە و بیگوێزینەوە و بیگۆڕینەوە لەگەڵ لایەنی پێویست و پەیوەندیدار دا بە بێ ئەگادارکردنەوەی تۆ. هەروەها ڕازیت بە بەکارهێنانی زانیاریەکانت لە لایەن ئاسیا حەواڵە وە بۆ مەبەستی تایبەتی ئاسیا حەواڵە.\nبەڵێن دەدەیت کە مل کەچی سەرجەم یاسا و رێسا و ڕێنمايەکان دەبیت کە دەردەچێت و ئەو تێبینیانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی فەرمیە وە ئاراستە دەکرێن، یان هەر تێبینیەک سەبارەت بە خزمەتگووزاریەکە کە لە ڕێگەی ڕاگەیاندنەکانەوە بڵاو دەکرێتەوە.\nبەشداربوو بەڵێن دەدات کەتۆمارکردنی لای ئاسیا حەواڵە بەڕێگەی فێڵکردن نەبووە. ئەگەر ئاشکرابوو کە بەشداربوو ناوی کەسێکی کە بەکار دەهێنێت، گەر چی کەسێکی تاک بێت یان کۆمپانیا بێت، لەو کاتەدا بەشداربوو بەرپرسی یاسای دەبێت.\nکە ئەم خزمەتگووزاریە بەکارناهێنێت بۆهیچ چالاکیەکی تر جگە لەوەی ئاماژەی پێکراوە لەم گرێبەستەدا یاخود کە دیاری کراوە لەو یاسا و رێنمایانەی کە ئەم خزمەتگووزاریە رێک دەخات.\nبەکارهێنەری خزمەتگوزاریەکە مل کەچی چەند مەرجێکی دیکەت دەبێت، ئەم بەند و مەرجانە لە لایەن بانکی مەرکەزی عێراقی یەوە دیاری دەکرێت یان دەستەڵاتی رێکخەری ئەم خزمەتگووزاریە کە ناو بە ناو دەردەچێت هەرلایەنێك بە پێی بواری کاردکردنی.\nناشێت خزمەتگووزاریەکە بگوێزرێتەوە یان دەستی لێ هەڵبگیرێت بۆ کەسی سێهەم. ئاسیا حەواڵە بەرپرس نیە لە هیچ تێ چوونێک یان زەرەرێک (بە ڕاستەوخۆ یان نا ڕاستەوخۆ) کە پێت دەگات لە ئەنجامی گوێزانەوەی خزمەتگوزاریەکە بۆ کەسی سێهەم بە بێ ئاگاداری ئاسیا حەواڵە.\nدەبێت ئاسیا حەواڵە ئاگاداربکرێتەوە لە کاتی وەرگرتنی زانیاری نا تەواو یان زانیاریەک کە ئاراستە کراووە بە بێ مەبەست بۆ تۆ یان زانیاریەک کە دەنێرێت بە شێوەیەکی نا یاسایی یاخود بۆ فێڵکردن لە بەکاربەر لە لایەن لایەنێکی سێهەمەوە بە بێ ئاگاداری ئاسیا حەواڵە، پێویستە ئەو زانیاریانە بسڕیتەوە لە ناو مۆبایلی تایبەت بە خۆت وە ئاسیا حەواڵەی لێ ئاگادار بکرێتەوە.\nبەکاربەر بەڵێن دەدات کە تەنها کەسە کە مافی بەکارهێنانی پارەی ئەلەکترۆنی هەیە لە حسابی بانکی تایبەت بە خۆی و هەموو ئەو مامەڵانەی لەسەر جزدانەکە جێبەجێی دەکەرێت لە ڕێگەی خۆی و بە ڕەزامەندی خۆی دەبێت.\n7. ئەستۆپاکی ئاسیا حەواڵە\nبەشداربوو دان دەنێت بەوەی کە ئاسیا حەواڵە بەرپرس نیە لە:\nلن نكون مسؤولين عن أي فعل قمنا به نتيجة طلب مرسل من قبلك بعد التأكد من رقمك السري الشخصي الخاص بك. ويعتبر مثل هذا الطلب نهائياً لا رجعة فيه وملزماً عند استلام تأكيد إتمامه بصرف النظر عن أي خطأ، أو احتيال أو تزوير أو إهمال، أوعدم وضوح أو سوء الفهم في ما يتعلق بشروط هذا الطلب.\nآسياحوالة تتعهد بتعويض الزبون مادياً في حال ثبوت نقص أو فقدان في أمواله نتيجة لإهمال أو سوء إدارة الشركة، على أن يكون التعويض متناسباً مع القيمة المالية موضوع النزاع وألا يتجاوز المبلغ بأية حال موضوع النزاع.\nباستثناء المسؤولية المنصوص عليها في القانون، لن نكون مسؤولين عن أية خسائر ناتجة عن استخدام الخدمة، بما في ذلك الخسائر الناجمة عن خطأ قمنا به في تعليمات أوتأخير أو خسائر ناتجة عن فشل الشبكة أو عدم قدرتنا على تقديم الخدمة بسبب قوة قاهرة أو أحداث أخرى خارجة عن سيطرتنا.\n8. دیاریکردنی بەرپرسیارێتی\nئاسیا حەواڵە بەرپرس نیە لە هەر مامەڵەیەک کە دەکرێت پاش داخل کردنی ژمارەی نهێنی بەشداربووەوە. ئەم داوا کاریە بە داواکاریەکی یەکجاری دادەنرێت و ناتوانرێت بگەڕێنرێتەوە وە ئاسیا حەواڵە لێپرسراو نیە لە هەر هەڵەیەک، یان پشتگوێخستن، یان تێنەگەیشتنی داواکاریەکە لە لایەن بەشداربووەوە بە پێی ئەم بڕگەیە.\nئاسیا حەواڵە بەڵێن دەدات بە قەرەبووکردنەوەی بەشداربوو لە کاتی وونبونی یان کەمبونەوەی پارەی بەشداربوو لە ئەنجامی پشتگوێ خستن یان خراپ بەڕێوەبردنی ئەم خزمەتگووزاریە لەلایەن ئاسیا حەواڵە وە. قەرەبووکردنەوەی بەشداربوو دەبێت شیاو بێت لەگەڵ بەهای ئەو بڕەی ناکۆکی لەسەرە، هەروەها ناشبێت لابدات لەو بڕەی ناکۆکیەکەی لەسەرە.\nبەشداربوو بەڵێن دەدات هیچ جۆرە ڕێگەیەکی یاسایی بەکارنەهێنێت بەرامبەر ئاسیا حەواڵە یان دایبنێت بە بەرپرس لە هەر زیانێک کە ڕووبەڕوی بەشداربوو دەبێتەوە بەهۆی نەبونی توانا لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریەکان یان دواکەوتن لە پێشکەشکردنی خزمەتگووزاریەکان لە ئەنجامی وەستاندنی تۆڕەکانی مۆبایل یان وەستاندنی خزمەتگوزاریەکە بە هۆی کردارێکی ڕێگە پێنەدراو لە لایەن بەشداربووەوە یان بە هۆی (قوة قاهرة) یان ئەو رووداوانەی لە دەرەوەی دەسەڵات و کۆنترۆڵی ئاسیا حەواڵە دا یە.\n9. نرخی بەکارهێنانی خزمەتگوزاری\nبۆ بەکارهێنانی خزمەتگووزاریەکانی ئاسیا حواڵە، بەشداربوو رێگەدەدات بە ئاسیا حەواڵە بەدانانی نرخی تایبەت لەسەر مامەڵە داراییەکان لە حسابی بانکی جزدانەکە لە کاتی جێبەجێکردنی مامەڵەکە دا. ئاسیا حەواڵە مافی دیاریکردنی نرخی هەیە هەروەها مافی گۆڕینی نرخەکانی هەیە وە هەڵدەستێت بە ئاگادارکردنەوەی بەشداربووان. خشتەی نرخەکان لەلای بریکارەکان و بنکەکانی فرۆشتنی ئاسیا حەواڵە بڵاودەکرێتەوە هەروەها لە رێگەی ڕاگەیاندنەکانەوە.\n10. گۆڕینی بەندەکانی گرێبەستەکە\nئاسیا حەواڵە مافی تەواوی گۆڕینی بەند و مەرجەکانی ئەم گرێبەستەی هەیە لە هەر کاتێکدا بە پێویستی بزانێت، هەروەها ئەو بەند و مەرجانە ڕاستەوخۆ کاریگەری خۆیان ئەبێت و پێویستە لەسەر بەشداربوو پابەندی ئەو گۆڕان کاریانە بێت لەگەڵ ئاگادارکردنەوەی بە ناردني کورتە نامە .\n11. هەڵوەشانەوەی گرێبەست\nبەشداربوو ئەتوانێت کۆتایی بەم گرێبەستە بهێنێت یان هەڵیبوەشێنێتەوە لە هەر کاتێکدا بێت ئەوەش لە دوای ڕاکێشانەوەی باڵانسی جزدانەکەی. پێویستە بەشداربوو هۆکاری داخستنی جزدانەکەی ئاشکرا بکات. بەشداربووی حسابی بانکی ناسەرەکی بەرپرسیارێتی یاسایی هەڵدەگرێت بەرامبەر هەموو ئەو مامەڵانەی لە جزدانەکەیەوە ئەنجام دراوە لەپێش هەڵوەشاندنەوەی خزمەتگوزاریەکە یان داخستنی جزدانەکەی.\nئاسیا حەواڵە دەسەڵاتی ئەوەی هەیە خزمەتگووزاریەکە بوەستێنێت بەشێوەیەکی کاتی یان هەمیشەیی بەبێ هەر هۆکارێک یان بە بێ ئاگادارکردنەوەی بەشداربوو یان ئەگەر بەشدابوو بەشداری کرد لە هەر کارێکی نایاسایی یان زەرەری گەیاند بە ئاسیا حەواڵە یان زانیاری یان بەڵگەنامەی هەڵەی پێشکەشکرد.\n12. یاسا و دادگای پەیوەست و چارەسەرکردنی ناکۆکیەکان\nئەم گرێبەستە لەژێر یاساو ڕێنمایەکانی دەزگا رەسمیەکانی عێراقدا شی دەکرێتەوە وە پاپەندە بە رێنمایەکانی بانکی ناوەندی عێراقەوە وە لایەنی پەیوەندی داری تر هەر لایەک بەپێی بواری کاردکردني وە ئەگەر ناکۆکی هەبوو ئەوا پەنادەبرێتە بەر یاساکانی عێراق بۆ چارەسەرکردنی ئەو ناکۆکیانە لەڕێگەی دادگاکانی عێراقەوە.\nفارۆق گروپ، نهۆمی هەشت، جادەی سالم، عراق، سلیمانی/p>\nسەرەکی | دەربارەی ئێمە | پرسیارو وەڵام | پێوەندی بکە\nبەند و مەرجەکانی بەکارهێنان\nمافی بڵاوکردەنەوە پارێزراوە ئاسیاحەواڵە © 2017


جولیان ئاسانگ و تۆمەتی نوێ! – WtariKurd\nجولیان ئاسانگ و تۆمەتی نوێ!\n– Posted on 2019-06-02بابەتی: وەرگێڕان\nوەرگێرانی بۆ کوردی/ عبدالستار شوانی\nلە ئێستادا ویلایەتە یەگرتووەکانی ئەمەریکا 17 خاڵی تۆمەتی ڕوبەڕوی دامەزرێنەری ویکیلیکس جولیان ئاسانگ کردۆتەوە، لە نێویاندا تۆمەتی پێشێڵکردنی یاساکانی سیخوڕی. تۆمەتەکان دەربارەی سەدان هەزار دیکۆمێنتی نهێنی مۆرکراو کە ویکیلیکس لە ساڵی 2010 پەخش و بەڵاویکردەوە. دزە پیکردنی نهێنیەکان، تاوانی جەنگی زۆر ترسناکی ئەمەریکای لە شەڕی عێراق خستەڕوو. یەکێک لە نهێنیە زۆر ناسراوەکان، فلیمێك بوو کە لە هەلیکۆپتەرێکی ئەپاتشی ئەمەریکییەوە گیراوە، پیشانی دەدات کە چۆن لەگۆڕەپانێکی ڕۆژهەڵاتی بەغدا، بەویستی سەربازەکان سەربڕگەیەك(قەسابخانە یەك) دەنێنەوە، بە گولە بارانکردنی کۆمەڵێ خەڵك. یەکێك لە کوژراوەکان ڕۆژنامەوانی رۆیتەرز نەمیر نورەدین بوو. ئەمەریکا پێشوەخت نکوڵی لە بەرپرسیارێتی لەم کەیسەدا کرد. بەڵام لە دواییدا چەند برگەیەکی ڤیدیۆیی لەسەر کوشتارەکە بڵاوکردەوە.\nخاڵەکانی تۆمەتە نوێیەکان پێشوەخت و بەڕونی پێمان دەڵێت بابەتەکە دەربارەی چییە: لە یەکەم دزەپێکردنی ویکیلیکس، ترسی ئاسانگ بەردەوام لەوەبوو کە دادگایی بکرێت، نهێنییە دزە پێکراوەکان لە ڕۆژنامە پێشڕەوەکانی جیهان بڵاوکرایەوە، یەکێك لەوانە ڕۆژنامەی( The New York Times ) لە ئەمەریکا، بۆیە ئێستا ڕۆژنامەکە کاردانەوەیەکی بەهیزی هەیە لەوەی کە ئاسانگ بەتۆمەتی سیخوڕی تاوانباربکرێت. ترسی رۆژنامەکە لەوەیە کە تۆمەتێکی ئەوها ئەبێتە مەترسیەکی پێشوەخت بۆ دادگاییکردنی ڕۆژنەمەوانیتر لە دواڕۆژدا گەر بابەتی لەم جۆرە بەڵاوبکەنەوە. دەسەڵاتدارانی ئەمەریکا ئاماژەیانکرد کە ئاسانگ ڕۆژنامەوان نییە بۆیە ناتوانێت داوای ئەو پارێزبەندیە بکات کە ڕۆژنامەوانەکان هەیانە.\nجولیان ئاسانگ بەم کارەی درۆی ئەمەریکای دەربارەی جەنگی عێراق بۆ هەموو جیهان ئاشکراکرد، ئەو کارپێکراوانەی ئەمەریکا دەیویست باشاراوەیی بمێنێتەوە، وردە وردە دەرکەوتن. ئەرکە سەرەکییەکانی رۆژنامەنووس ئەمانەن: دۆزینەوەی ڕاستییەکان( حەقیقەت)، ئاشکراکردن و پیشاندانی، وەهەروەها شەرمەزارکردنی(ئیدانە) کردنی بەرپرسیاری تۆمەتبار. لە دوایی و کۆتاییدا نرخاندنی ئەم ڕەوشەی ئاسانگ لەسەر بنەمای ئەگەری ئەوتێڕوانینە دەوەستێت کە ئاشکراکردنی پێشێلکاریەکان لە عێراق شتێکی باشبوو. ئێمە پێمانوایە پەخشکردنی بەڵگەکانی ویکیلیکس گرنگییەکی زۆری هەبوو بۆ تێگەیشتنمان لە پێشێلکاریەکانی شەڕ لە عێراق.\nپێش هەمووشتێك داوای بەسزاگەیاندنی ئاسانگ لە لایەن ولایەتەیەکگرتووەکانی ئەمەریکا بێباوەڕی ئەمەریکیەکانمان نیشاندەدات کەچۆن ڕاستییەکانی جەنگ رۆژێك لە ڕۆژان دەردەکەون. ئەوەی ئێستا گرینگە بۆ رۆژنامەوان، پارێزگارکردنە لە ڕەوایەتی(حەق) و دۆزینەوەی ڕاستییەکان و ڕاگەیاندنی بەجەماوەر. هەرگیز ڕۆژنامەنووس نابێت دوای داخوازییەکانی دەسەڵاتبکەوێت بۆ شاردنەوەی هەڵەکانیان.


ژنێكی هیندستانی پاش دەیان ساڵ هەوڵدان بۆ منداڵبوون، لە تەمەنی 73 ساڵیدا دوانەیەكی هێنایە دنیاوە، بەڵام تەنیا پاش ڕۆژێك لەو ڕووداوە دڵخۆشكەرە، هاوسەرە 82 ساڵەكەی جەڵتە لێی دا.\nئەم ژنە كە بە ڕێگەی بلووری سكپڕ كرابوو، ڕۆژی پێنج شەممە دوانەیەكی هێنایە دنیاوە و دكتۆرەكەی دەڵێت "دایك و دوو منداڵەكە لە ڕووی جەستەییەوە لە بارودۆخێكی تەندروستدان".\nژنەكە ناوی مانگایاما یاراماتییە و لە ویلایەتی ئاندراپرادشی باشووری هیندستان دەژی. ئەو دەڵێت كە لەگەڵ هاوسەرە 82 ساڵەكەی هەمیشە لە ئارەزووری ئەوەدا بوون كە منداڵیان هەبێت، بەڵام تا ئەم ماوەیە لێی بێبەش بوون.\nماسیتاراما ڕاجارائوی هاوسەریشی، خۆشحاڵیی زۆری بە لەدایكبوونی دوو منداڵەكەیان دەربڕی، بەڵام تەنیا پاش یەك ڕۆژ لەو ڕووداوە خۆشە، تووشی جەڵتەی مێشك بوو و لەژێر چاودێریی پزیشكدایە.\nپاش لەدایكبوونی منداڵەكان، ئەم پیاوە لە وەڵامی ئەو پرسیارەی كە ئەگەر بەهۆی زۆریی تەمەنەوە خۆی و هاوسەرەكەی ڕووداوێكی نەخوازراویان بەسەردا بێت، كێ ئاگای لە منداڵەكانیان دەبێت؟ وتوویەتی "هیچ شتێك لە دەستی ئێمەدا نییە. هەر ڕووداوێك كە لە پێش بێت، هەر ڕوو دەدات. هەموو شتێك بە دەستی خودایە".\nئەم ژنە هیندییە دەڵێت، لە گوندەكەیاندا بە "ژنە نەزۆكەكە" ناویان هێناوە، هەر بۆیە هێنانە دنیای ئەم دوو منداڵە ڕووداوێكی زۆر دڵخۆشكەر بووە بۆ خۆی و هاوسەرەكەی.\nدەشڵێت "ئێمە بۆ منداڵبوون هەوڵی زۆرمان داوە و چەندین پزیشكمان بینیوە، هەر بۆیە ئەمە خۆشترین ساتی ژیانمانە".


فۆرشیاری سه‌ركه‌وتوو-به‌شی یازده‌یه‌م: وێناكردن - بلۆگی كۆمپانیای جیاساز\nفۆرشیاری سه‌ركه‌وتوو-به‌شی یازده‌یه‌م: وێناكردن\nفۆرشیاری سه‌ركه‌وتوو(مندوب)-به‌شی یازده‌یه‌م: وێناكردن\nله‌م به‌شه باسی جۆری دروستكردنی قه‌ناعه‌ت ده‌كه‌ین بۆ كڕیار له‌لایه‌ن فرۆشیارێكی سه‌ركه‌وتوو.\n٦١-هه‌رگیز پێشبینی مه‌كه له كڕیاره‌كه‌ت تێ ده‌گه‌یت و ده‌زانیت چی ده‌وێت، پرسیاری لێ بكه.\nزۆرێك له فرۆشیاره‌كان وا ده‌زانن كه‌وا هێنده زیره‌كن، به ته‌نیا بینی كڕیار و خۆ ناساندنیان، ده‌توانن بزانن كڕیاره‌كه چی ده‌وێت. به‌ڵام ئه‌مه ڕاست نیه.\nكڕیار مرۆڤه، مرۆڤیش هه‌رگیز دوو دانه وه‌ك یه‌كتر نابن له بیركردنه‌وه و حه‌ز و بودجه و پێویستیدا.\nهه‌میشه به پرسیاركردن له كڕیاره‌كه‌ت قوڵتر به‌ره‌وه، نه‌وه‌ك له‌خۆته‌وه پێشبینی ئه‌وه بكه‌یت كه‌وا كڕیار چی ده‌وێت و كه له‌كۆتایشدا تووشی كێشه ده‌بیت كاتێك ده‌زانیت كه‌وا كڕیاره‌كه‌ت ئه‌م شته‌ی ناوێت كه‌وا تۆ چه‌ند كاتژمێره بۆی ڕوون ده‌كه‌یته‌وه.\nسه‌ره‌تا بزانه ئئه‌و كێشه‌ی ئه‌و چاره‌سه‌ره لای تۆ یان نا؟ ئینجا ده‌ست بكه به ڕوون كردنه‌وه و كاتی خۆت و ئه‌ویش مه‌گره.\nبه‌مه خۆشه‌ویستیشت له‌لای كڕیار زیاد ده‌كات، چونكه وه‌ك گووتمان، خه‌ڵك حه‌زده‌كات گوێی لێ بگیرێت.\n٦٢-به ووشه‌كانت وێنه‌یه‌ك بۆ كڕیار دروست بكه.\nووته‌یه‌كی دێرین هه‌یه ده‌ڵێت، ١ وێنه به‌جێگای ١٠٠٠ ووته‌یه.\nئه‌مه له فرۆشتنیشدا ڕاسته، هه‌وڵ بده قسه‌كانت زیاتر دروستكردنی وێنه‌یه‌ك بێت بۆ كڕیار كه‌وا كڕیار چی به‌سه‌ر دێت گه‌ر بێت و كاڵاكه‌ی تۆ بكڕێت.\nبۆ نموننه، داهات چه‌نده زیاد ده‌كات؟ یاخود ژیانی . چه‌نده ئاسان ده‌بێت؟ یانیش چه‌نده پاره و خه‌رجی بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه؟ یان هه‌ر وێنه‌یه‌كی . تر كه‌ووابكات كڕیار هه‌ست به چركه‌ساته‌كه بكات، بێگومان ئه‌مه زۆر یارمه‌تی ده‌ر ده‌بێت كه‌وا كڕیار ئاسانتر بڕیار بدات كه كاڵاكه‌ت یان خزمه‌تگوزاریه‌كه‌ت به‌كار بهێنێت.\n٦٣-هه‌ردوو هۆكاری هه‌ست و مه‌نتیق به‌كار بهێنه.\nزیگ زاگله‌ر، كه به‌مامۆستای فرۆشتن داده‌نرێت ده‌ڵێت: مه‌نتیق وا ده‌كات خه‌ڵك بیر بكاته‌وه، هه‌ستیش وا ده‌كات خه‌ڵك بڕیار بدات و كردار ئه‌نجام بدات.\nتۆ گه‌ر به‌ته‌نها لۆجیك به‌كاربهێنیت، كڕیار زانیاریێكی زۆر به‌خۆڕایی وه‌رده‌گرێت و تۆش هیچ نافرۆشیت، واته به‌خۆڕایی زانیاریت به كڕیار فرۆشت.\nوه ئه‌گه‌ر به ته‌نها هه‌ست وعاتیفه‌ت به‌كارهێنا، ئه‌وا كڕیار هه‌ستی پێویستی و كڕینی لا دروست ده‌بێت، به‌ڵام له كه‌سێكی مه‌نتیقی تر ده‌كڕێت.\n٦٤-هه‌وڵ بده مێشكی . كڕیار له‌سه‌ر وه‌به‌رهێنان بێت له پاره‌كه‌ی، نه‌وه‌ك خه‌رجكردن له نرخ یان تێچووی كاڵاكه.\nگه‌ر تۆ هه‌میشه بیرت له‌لای نرخی كاڵاكه‌ت بوو، كڕیاری به هه‌مان شێوه بیری له‌لای گیرفانی ده‌بێت و بیر له‌ووه ده‌كاته‌وه كه‌وا چه‌نده پاره‌ی له ده‌ست ده‌چێت گه‌ر بێت و ئه‌م كاڵایه بكڕێت.\nبه‌ڵام تۆ گه‌ر توانیت وا له‌كڕیار بكه‌یت كه‌وا به‌م پاره‌یه‌ی ده‌یدات به‌تۆ، وه‌به‌رهێنان ده‌كات، ئه‌وا بێگومان بیر . له‌و قازانجانه ده‌كاته‌وه كه‌وا له كڕینی به‌رهه‌مه‌كه‌ت به‌ده‌ستی دێنێت و پپاره‌كه‌ی ده‌یدات به‌تۆ له‌به‌ر چاوی نابێت.\n٦٥-هه‌میشه بیرت له پێداویستیه‌كانی كڕیار بێت نه‌وه‌ك هی خۆت.\nخه‌ڵكی كاتێك شتێك ده‌كڕن له‌به‌ر ئه‌وه‌یه كه‌وا پێویستیانه، تۆ ده‌بێت سه‌ره‌تا پێویستیه‌كه‌یان بۆ دروست بكه‌یت ئینجا چاره‌سه‌ره‌كه‌یان پێ بفرۆشیت.\nخه‌ڵكی هه‌رگیز لێت ناكڕێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌وا تۆ پپێویسته ئه‌م كاڵایه بفرۆشیت و پێویستیت به پاره‌یه، خه‌ڵك ئاماده نیه پێویستی تۆ پڕبكاته‌وه، خۆ تۆ سواڵكه‌ر نیت.\nگه‌ر به‌م ڕۆحیه‌ته‌وه بڕۆت بۆلای كڕیار، بێگومان له كرده‌وه و قسه‌كردنت ڕه‌نگ ده‌داته‌وه، به‌مه‌ش فرۆشتنه‌كه‌ت له‌ده‌ست ده‌ده‌یت.\nبۆیه وه‌ك كه‌سێكی باوه‌ڕ به‌خۆ بوو وبێ پێویستی خۆت بنوێنه و به‌ده‌وای چاره‌سه‌ركردن و دابین كردنی پێداویستی خه‌ڵكی بگه‌ڕێ.\n٦٦-گوێ له مۆسیقاكه بگره.\nهه‌میشه گۆرانی پێك دێت له تێكه‌ڵه‌ی ووشه و ئاواز وده‌نگ، به‌ڵام گرینگترین . شت كه‌وا خه‌ڵك سه‌رسام ده‌كات، چیرۆكی پشت گۆرانی و شعره‌كه‌یه، بۆ ئه‌وه‌ی كه له‌م چیرۆكه‌ش تێ بگه‌یت، ده‌بێت له ووشه‌كان وورد بیته‌وه و بچیته ئاوازی ووشه‌كان، ئیجا تێده‌گه‌یت . كه‌وا ئه‌م شاعیره بۆ ئه‌م ووشانه‌ی نووسیوه و ئه‌م گۆرانی بێژه‌ش بۆ ئه‌م شعره‌ی هه‌ڵبژاردووه. واته له ئازاری ووته‌كان تێده‌گه‌یت به ئاووازه‌كه‌ی.\nهه‌مان شتیش ڕاسته بۆ كڕیار، گوێ بده ئاوازی ووته‌كانی كڕیار، بزانه چه‌نده ئازاری هه‌یه و چ زه‌حمه‌تیێكی تووش بووه به‌م كێشه‌یه‌ی كه تۆ ده‌توانی چاره‌سه‌ری بكه‌یت، به‌زانینی بڕی ئازاری كڕیار، ده‌توانیت نرخی كاڵا یان خزمه‌تگوزاریه‌كه‌ت دیاری . بكه‌یت و ڕه‌نگه بۆ كه‌سێك زۆر به ئازار بێت، بتووانیت زۆرترین قازانجی لێ بكه‌یت.\n٦٧- له‌كاتی ڕوونكردنه‌وه‌ی كاڵا و خزمه‌تگوزاریه‌كه‌ت، هه‌میشه دڵنیابه‌وه له‌وه‌ی . كه‌وا كڕیار تێتگه‌یشتووه.\nتۆ كاتێك وێنای به‌رهه‌مه‌كه‌ت ده‌كه‌یت بۆ كڕیار، نابێت بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر له‌سه‌ر یه‌كتری قسه بكه‌یت، ده‌بێت ماوه بده‌یت به كڕیار تاوه‌كو تێت بگات و هه‌رسی زانیاریه‌كان بكات، له هه‌مان كاتیشدا ده‌رباره‌ی شێوازی ڕوونكردنه‌وه‌ی خۆت پرسیاری لێ بكه‌ت، گه‌ر به‌دڵی نه‌بوو، شێوازه‌كه‌ی بگۆڕه، چونكه مه‌رج نیه به‌و جۆره‌ی تۆ له به‌رهه‌مه‌كه‌ت ده‌گه‌یت خه‌ڵكی دیكه‌ش به‌هه‌مان شێوه تێی بگه‌ن، چونكه هه‌مان باكگراوندی تۆیان نیه بێگومان.\n٦٨-له‌كاتی پرسیاركردن، ئه‌و پرسیارانه بكه كه وه‌ڵامه‌كه‌ی به‌ڵێ یه\nكاتێك نزیك ده‌بیته‌وه له پێدانی نرخ و كۆتایی هێنان به . دانیشتنه‌كه و ئه‌نجامدانی فرۆشتنه‌كه، هه‌میشه كۆمه‌ڵه پرسیارێك ئاماده‌بكه و له كڕیاره‌كه‌تی بكه، كه به دڵنیایه‌وه وه‌ڵامه‌كه‌ی به‌ڵێ بێت وه‌ك: تۆ حه‌زناكه‌یت كه‌وا زۆرترین قازانج بكه‌یت؟ یان، حه‌ز ناكه‌یت ژیانت خۆشتر بێت؟ یان هه‌رشتێكی تر به‌گوێره‌ی دانیشتنه‌كه بێت.\nئه‌مه وه‌ك جادوو كاری خۆی د ه‌كات، وا ده‌كات كاتێك داوای كڕین له كڕیاره‌كه‌ت ده‌كه‌یت، به ئه‌گه‌ری زۆره‌وه ئاماده‌بێت بۆ ووتنی . به‌ڵێ چونكه ڕات هێناوه له‌سه‌ری.\n٦٩-هه‌میشه ووته‌كانی كڕیار به تێبینی بنوسه.\nنه‌كه‌یت بۆ فرۆشتن له‌گه‌ڵ كه‌سانی ناودار و خاوه‌ن كاردا، قه‌ڵه‌م و كاغه‌ز له‌بیر بكه‌یت، گه‌ر قسه‌كانی ئه‌وان بنوسیته‌وه، دوو قازانج ده‌كه‌یت، یه‌كه‌م: كڕیار تێده‌گات كه‌وا تۆ گرینگی پێ ده‌ده‌یت و گوێگرێكی باشیت، به‌مه‌ش له‌گه‌ڵت ئاسووده ده‌بێت.\nدووه‌م:ده‌توانیت ناو به‌ناو بگه‌ڕێیته‌وه بۆ چه‌ند ووته‌یه‌كی . كڕیاره‌كه‌ت و وه‌ك پاڵپشتی بۆخۆت به‌كاریان بهێنیت كاتێك كه‌وا قسه‌كانی خۆی ده‌گۆڕێت.\n٧٠- هه‌میشه بپرسه‌ر بۆ\nپرسینی بۆ وا ده‌كات كڕیار ڕوونكردنه‌وه‌ی زیاتر بدات، جا چ له سه‌ره‌تا یان كۆتایی قسه‌كانی دابێت، گرینگ نیه كه‌ی ده‌پرسیت ، گرینگ ئه‌وه‌ویه شه‌رم مه‌كه له پرسینی بۆ چونكه ئه‌مه زیاتر له ئازار و پێداویستی كڕیار نزیكترت ده‌كاته‌وه و ئه‌گه‌ری سه‌ركه‌وتنت زیاتر ده‌كات، یانیش ده‌كرێت به شێوازێكی تر بپرسیت: ده‌كرێت ڕوونكردنه‌وه‌ی زیاتر بده‌یتێ ده‌رباره‌ی ئه‌مه؟\nله‌م لینكه‌ش به‌شی ده‌یه‌م بخوێنه‌وه\nفۆرشیاری سه‌ركه‌وتوو(مندوب)-به‌شی ده‌یه‌م: ئه‌ته‌كێتی فرۆشیار\nجۆری فرۆشتن / هیچ وەڵامێک نیە / لەلایەن Jiasaz.com\n10 ئامۆژگاری بۆ هەموو فرۆشیارێک پێش فرۆشتنی هەر بەرهەم و...\n6 رێگای داهێنەرانە بۆ فرۆشتنی بەرهەمەکەت بە کریار: زیاتر دەفرۆشیت ئەگەر...


پێکهاتنی هاوپەیمانییەکی گەورە لە عێراق تا ٢ رۆژی داهاتوو - Mehr News Agency\n16 gelawêjê 2018 - 07:55\nNews Code 21032\nپێکهاتنی هاوپەیمانییەکی گەورە لە عێراق تا ٢ رۆژی داهاتوو\nئەندامێکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا لە هەواڵگەلێکی ڕاچڵەکێنەر و پێکهاتنی هاوپەیمانییەکی گەورە لە رۆژانی داهاتوو لە عێراق هەواڵی دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە "السومریه"، عەبدولهادی موحان سەعداوی ئەندامی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا ڕایگەیاند: لە داهاتوویەکی نزیکدا شایەدی کاروباری ڕاچڵەکێنەر و پێکهاتنی هاوپەیمانییەکی گەورە لە دوو رۆژی داهاتوودا دەبین.\nڕاشیگەیاند: خەریکە هاوپەیمانییەکی گەورە پێکدێت و چاوەروان دەکرێت کە لە دوو رۆژی داهاتوودا ئەو هاوپەیمانییە کە پێکهاتووە لە فەتح، دەوڵەتی یاسا و هەندێک گرووپی ناو هاوپەیمانی نەسر و هەندێک لە گرووپە سوننە و کوردەکان، دەرکەویت.\nسەعداوی جەختی کرد: ئیرادەی نیشتمانی سەرترە لە گوشارگەلی دەرەکی و سیاسی و لە پێناو وەدی هێنانی بەرژەوەندیی وڵات و دوورکەوتنەوە لە پشکبەندی و ڕێککەتووانەیە. ڕووداوی ڕاچڵەکێنەر بەڕێوەن و لە خولی داهاتووی پەرلەماندا شایەدی بوارێکی نوێ دەبین کە تێیدا دوو هاوپەیمانیی لایەنگری دەوڵەت و ئۆپۆزیسیۆن لە پەنای یەکتردا دەبن و ئەوە هەمان شێوەی دروستە کە هەموومان بە دواوەیەوەن.\nناوبراو ئاماژەی بەوەش دا: بوونی ئۆپۆزیسیۆنی بەهێز بۆ چاکسازی دەوڵەت دەبێتە هۆی بیچم گرتنی دەوڵەتێکی بە هێز کە توانای خزمەتگەیاندن و زاڵ بوون بە سەر گەندەڵییەکانی هەیە.


Aras Welcomes you: درۆ\nبۆ هەر درۆیەک لووتی کەمێک درێژ دەبێت\nباوک: کوڕم زۆر عەیبە بۆ تۆ درۆ دەکەیت، من لە تەمەنی تۆدا نەمدەزانی درۆ چیە.\nکوڕ: بابە ئەی لە چەند ساڵیدا فێری درۆ بوویت؟\nخوای پەروەردگار تەرازووی خۆپەرێزی (تقوی) داناوە، کە باشترین کەس لای ئەو ئەوانەن کە زۆرتر لە خوا ترسە و فەرمانبەرداری خوایە .\nدرۆزن لە ئیسلاما شوێنی نیە، بە زۆردار و ستەمکار ناوی براوە. دیارە دادگای خوا هەڵگیراوە بۆ ڕۆژی دوایی، هەر بۆیە دەبینین ئەوانەی خوایان لە بیر نیەهەر ڕۆژەی بۆ مەرامێ قسە و کردەوەیان دەگۆڕن و درۆ دەکەن. خواش دەیانکاتە دەرەوەی بڕواداری، چونکە بەدوورن لە ڕاستگۆیی کە سیفەتی بڕوادارانە.\nپێت سەیر نەبێ خەڵک دەبینیت وێنەی داناوە لە گۆشەکەیدا لە مەککەیە و سەردانی کەعبە دەکا، کەچی لەملاوە درۆ لەسەر درۆ بۆ پارە و پلەی بەرز هەڵدەچنێ. هەتا ئەو کاتەی بەرژەوەندی بیخوازێ درۆ دەکات، خۆی دەکات بە شەریکە بەشت و خەم خۆرت، هەر کە بەسەرچوو وەکو لاستیک بۆی دەکشێتەوە، لێی بپرسیت ها کابرا، ئەڵێ کەی تۆم دیوە کەی ئەتناسم، بڕیاری چی و پەیمانی چی...\nپێغەمبەر (درودی خوای لێبێت) دەفەرمووێ: (نەکەن درۆبکەن، چونکە درۆ کردن ڕێنموونیتان دەکات بەرەو هەموو تاوانەکان و تاوانەکانیش ڕێنموونیتان دەکەن بەرەو ئاگری دۆزەخ، وەبەردەوام کەسێک درۆ دەکات و بەشوێن درۆوەیە هەتاوەکو لەلای خوداش بە درۆزن دەنووسرێت). خوای گەورە لە قورئاندا زیاتر لە ٢٠٠جار دەربارەی درۆزن قسەی کردوە، سزای بۆ درۆزن داناوە و کوشتن و نەفرەتیان لێ دەکا.\nدرۆکردن نەخۆشیەکی خراپە، ئەو کەسەی لەسەری بەردەوام دەبێ، وەکو خوالێخۆشبوو عەلی وەردی باسی دەکا، چێوەیەکی بیرکردنەوەی تەسکی بۆ خۆی داناوە، کە ئیتر هەر خۆی بەڕاست دەزانێت، خۆی ناگۆڕێتەوە بە کەس، بەڵکو تۆ بە گومڕا و درۆزن ناو دەبا، چونکە هیچی تر نابینێ و مێشکی هەر لەناو چوارچێوەی خۆیدا دەخولێتەوە. تا بەیانی بڵێ ماست سپیە، لای ئەو ڕەشە و بڕایەوە. پێویستە بە ئاگاوە مامەڵە لەگەڵ ئەمانەدا بکرێن چونکە کاتێک دێت نەک زیان بەتۆ بەڵکو بەخۆشیان دەگەیەنن. خوا پەنامان با.\nئەمڕۆ ١ی نیسان ڕۆژێکە بۆ درۆکردن و گاڵتەکردنی درۆ دانراوە لەگەڵ خەڵکدا. پەتی درۆی ئەمڕۆ زۆر کورتە!\n - قورئان سورەتی ﴿الحجرات: ١٣﴾\n - قورئان سورەتی ﴿الأنعام: ١١﴾\n - قورئان سورەتی ﴿النحل: ١٠٥﴾\n - بڕوانە یادی پێغەمبەر\n بابەتی درۆ و جۆرەکانی\n - قورئان سورەتی ﴿الذاريات: ١٠﴾\n - علی الوردي - خوارق اللاشعور - الاطار الفکري.\nTags: ئێراق , کلتوور , لێدوان و بۆچوون


له كوردستان ٧٠%ی هه‌نارده‌كردنی دراو دابه‌زیوه\nساڵانی فه‌رحانی یه‌كێك له كاره باشه‌كان نووسینگه‌ی حه‌واڵه بوو، به‌رده‌وام ژماره‌یان له زیادبووندا بوو، به‌ڵام ته‌نگژه‌ی دارایی و شه‌ڕی داعش و ئه‌و بارگرژییه‌ی ماوه‌ی ڕابردوو له نێوان هه‌ولێر و به‌غدا، كاری نووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌ی خه‌واندووه. ئه‌وه‌ش ده‌ری ده‌خات كێرفی بازرگانی له كوردستان گه‌لێك دابه‌زیوه و هێشتا ڕووه و لێژییه.\nبۆ ئاگاداربوون له ئاست و دۆخی ئابووری وڵات، به‌دواداچوونی ورد له هه‌موو سێكته‌ره‌كان پێویسته تا ده‌ره‌نجامی دروست به‌ده‌ست بێت. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش له كوردستان ڕێی تر هه‌ن تا به ئاسانی به لووتكه‌ی سه‌روه‌ت بگه‌یه‌نن و وه‌چنگ خستنیان ئاڵۆز و هێنده قورس نییه. یه‌كێك له نزیكترین ڕێیه‌كان تا له دۆخ و ئاستی ئابووریی كوردستان بگه‌یت، نووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌ی دراون.\nكوردستان سه‌رباری ئه‌وه‌ی له كه‌رتی كشتوكاڵ تا ئاستێك به‌رهه‌می خۆماڵی و له سێكته‌ری پیشه‌سازی هه‌ندێك كارگه و به‌رهه‌می ناوخۆیی هه‌ن، به‌ڵام سه‌ردانێكی بازاڕه‌كانی به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی ڕوون بێته‌وه كه كوردستان بازاڕێكی باشی ساغكه‌ره‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی وڵاتانه و زۆربه‌ی ماده خاوه‌كانی ئه‌و كارگانه‌ش هاورده‌ن و له كوردستان ته‌نیا له چوارچێوه ده‌درێن.\nكوردستان كه له هاوكێشه و لێكه‌وته‌كاندا له‌بری به‌رهه‌مهێن به‌كاربه‌ره، تێیدا بازرگانان ئه‌كته‌ری سه‌ره‌كین و ڕۆڵی یه‌كه‌م ده‌گێڕن. كوردستان كه به‌هه‌شتی بازرگانانه و هه‌ر جۆره كاڵایه‌ك به‌هه‌ر شێوه و كوالیتییه‌ك بیانه‌وێ له ده‌ره‌وه هاورده‌ی ده‌كه‌ن، له به‌رامبه‌ردا دراو له كوردستان ڕه‌وانه ده‌كه‌ن. ڕه‌وانه‌كردنی دراویش له ڕێی نووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌وه ده‌كرێن.\nكه‌واته ده‌رده‌كه‌وێت باشبوونی بازاڕی نووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌ی دراو، ئاماژه‌یه به جووڵه‌ی باشی بازرگانی و دۆخی له‌باری گوزه‌رانی خه‌ڵكی كوردستان، كه ئێسته دۆخی نووسینگه‌كانی حه‌واڵه پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه ده‌ڵێن.\nبه‌ر له ته‌نگژه‌ی دارایی و شه‌ڕی داعش و بارگرژیی ئه‌و دواییه‌ی نێوان هه‌ولێر و به‌غدا، نووسینگه‌كانی حه‌واڵه به‌رنه‌ده‌كه‌وتن. جیا له كه‌سانی تاراوگه‌نشین كه پاره‌یان ناردووه‌ته‌وه، ڕۆژانه و به‌رده‌وام بازرگانان دراویان بۆ وڵاتانی به‌رهه‌مهێن ڕه‌وانه كردووه. به گوته‌ی خاوه‌ن نووسینگه‌كانی حه‌واڵه له دوای ڕووخانی ڕژێمی به‌عسه‌وه تا ساڵی ٢٠١٣، كاتی زێڕینی كاره‌كه‌ی ئه‌وان بووه. ئێسته كاره‌كه‌یان به سه‌رده‌می ته‌نه‌كه ده‌چوێنن.\nنووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌ی دراو كه‌م نین و له هه‌موو شار و شارۆكه‌كانی كوردستان بڵاو بوونه‌ته‌وه. له هه‌ولێری پایته‌ختیش هاوشێوه و زۆریان له ده‌وری بۆرسه‌ی دراو له شێخه‌ڵا كۆ بوونه‌ته‌وه.\nمحه‌مه‌د عه‌بدوڵا نووسینگه‌ی حه‌واڵه‌ی دراوی هه‌یه و باس له ڕۆژانی فه‌رحانی ده‌كات، ئه‌وكات به‌رده‌وام ڕۆژانه هه‌نارده‌یان هه‌بووه و سه‌رقاڵ بوون، كه ئێسته نه‌ك ڕۆژانه، به‌ڵكو مانگانه هه‌نارده‌ی دراویان له په‌نجه‌كانی ده‌ست تێناپه‌ڕێت. ئه‌و ده‌ڵێ "هه‌نارده‌ی دراو یه‌كجار كه‌م بووه‌ته‌وه و كه‌س لێی ناپرسێت". به‌بڕوای محه‌مه‌د عه‌بدوڵا كاره‌كه‌یان به به‌راوردی جاران ٥٥% كه‌می كردووه.\nڕێژه‌ی دابه‌زینی كار له نووسینگه‌یه‌كه‌وه بۆ نووسینگه‌یه‌كی تر جیاوازه، ئه‌و ڕێژه‌یه‌ی محه‌مه‌د لای نووسینگه‌كه‌ی نه‌به‌ز فازڵ بۆ ٧٠% داده‌به‌زێت. نه‌به‌ز كه هه‌نارده‌ی دراوی بۆ وڵاتانی دراوسێ و زۆربه‌ی وڵاتانی ئاسیا و ئه‌وروپا هه‌یه، ده‌ڵێ "ئێسته به به‌راوردی ساڵان كاری هه‌نارده‌كردنی دراو هه‌ر نه‌ماوه و یه‌كجار كه‌مه". هه‌نارده‌كردنی دراو له نووسینگه‌كه‌ی نه‌به‌ز ٧٠% به به‌راوردی جاران دابه‌زیوه.\nئه‌وه گوته‌ی زۆربه‌ی زۆری نووسینگه‌كانی حه‌واڵه‌ی هه‌ولێرن كه به "وشه"یان گوتووه و له دۆخی ناله‌باری كاره‌كه‌یان داد و بێدادیانه.\nحاجی حه‌مید له بری نووسینگه‌یه‌ك دووانی به ناوه‌كانی ته‌بادول و ته‌یف هه‌یه. ئاماژه بۆ حه‌واڵه‌كانی ئێسته ده‌كات كه زۆربه‌یان بۆ ناوخۆی عێراقه و ئه‌ویش ده‌ڵێ، "به‌گشتی كاریان زۆر خراپه و ئێسته زۆربه‌ی هه‌نارده‌كانی دراو ته‌نیا خه‌رجی كه‌سییه". ئه‌وان كه جیا له توركیا و ئه‌وروپا، حه‌واڵه‌ی دوبه‌ی و عه‌مانیان زۆر بووه بۆ بازرگانی ئۆتۆمبێل. حاجی گوتی، "ئێسته كه‌س نایه‌ت و به‌چه‌ند ڕۆژ جارێك هه‌نارده‌یه‌كی دراو هه‌یه".\nهه‌ر له‌و بازاڕه غازی سه‌عدی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی بازاڕی دۆلار ڕای ده‌گه‌یه‌نێ، ڕۆژانه حه‌واڵه هه‌یه، به‌ڵام وه‌ك پێشتر نییه، كه زۆرترین ڕێژه‌ی هه‌نارده‌ی دراو بۆ توركیایه و دوای ئه‌ویش ئێرانه و له دوای ئه‌وانه‌ش وڵاتانی عه‌ره‌بی و ئه‌وروپایه. هه‌ڵبه‌ت كه‌می خواستی هه‌نارده‌ی دراو گۆڕان به‌سه‌ر نرخی حه‌واڵه‌كردن ده‌هێنێت و غازی ئاماژه به‌وه ده‌دا، "ئێسته نرخی هه‌نارده‌ی دراو بۆ توركیا له هه‌ر 100 هه‌زار دۆلارێك له ١٠ دۆلاره‌وه بۆ ٢٠ دۆلاره، كه پێشتر ٥٠ دۆلار بووه".\nدابه‌زینی هه‌نارده‌كردنی دراو له نووسینگه‌كانی حه‌واڵه، ده‌ری ده‌خات كه به ئه‌ندازه‌ی دابه‌زینی هه‌نارده‌كردنی دراو بۆ وڵاتانی به‌رهه‌مهێن، جموجۆڵی بازرگانی له كوردستان پاشه‌كشه‌ی كردووه و به‌پێی هه‌واڵه توند و گرژه سیاسییه‌كانیش بێت، ئاسۆیه‌كی ڕوون جارێ بۆ بازرگانیكردن له كوردستان نییه و پێ ناچێ به‌و نزیكانه‌ش سه‌رده‌می زێڕینی نووسینگه‌كانی هه‌نارده‌ی دراو بگه‌ڕێته‌وه.\nوشه/ چواس خالید


هێزەکانی دژە تیرۆریزمی عێراق لەگەڵ هاوتا کوردییەکەیان پێکەوە کاردەکەن بۆ ئاشکراکردنی شوێنی پاشماوەکانی داعش وەک بەشێک لە قۆناغی چوارەمی هەڵمەتی سەربازیی 'پاڵەوانەکانی عێراق' [خاوەنی وێنە: ئاژانسی دژە تیرۆریزمی عێراق]\nپێشمەرگە و هێزە ئەمنییەکانی عێراق پێکەوە لە دواهەمەین قۆناغی هەڵمەتی سەربازیی "پاڵەوانەکانی عێراق"دا کاردەکەن بۆ پاکردنەوە و ڕاماڵینی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە پارێزگاکانی سلێمانی و دیالە.\nقۆناغی چوارەمی ئۆپەراسیۆنەکە 11 تەمموز دەستیپێکرد و ده‌ره‌نجامی زنجیرەیەک بوو له کۆبوونەوە سەبارەت بە ئەمنیەتی دوولایەنە، کە لە 2019 دەستیپێکرد.\nلەوکاتەوەی داعش لە هاوینی 2014 دەستیگرت بەسەر بەشێک لە خاکی عێراقدا، ئەو هێزانە شانبەشانی یەکتر لە شەڕەکاندا بەشداربوون بۆ وەرگرتنەوەی ئەو ناوچانە لە دەستی گروپەکە.\nبەڵام هەماهەنگییەکە لاوازییەکی بەخۆیەوە بینی لەکاتی بارگرژییەکانی نێوان حکومەتی فیدڕاڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان لە دوای ریفراندۆمی ئەیلولی 2017، کە کوردەکانی عێراق پشتیوانیی سەربەخۆییان كرد بۆ هەرێمەکەی باکوری وڵاتەکە.\nهەماهەنگی نێوان هێزە ئەمنییەکانی عێراق و هێزەکانی پێشمەرگە لە قۆناغی چوارەمی هەڵمەتی سەربازیی 'پاڵەوانەکانی عێراق'دا گرنگە بۆ لەناوبردنی داعش و بەرەوپێشچوونی بارودۆخی سیاسی، چاودێران دەڵێن. [خاوەنی وێنە: ئاژانسی دژە تیرۆریزمی عێراق]\nبەرپرسان دەڵێن داعش سوودی لەو بارگرژیانە وەگرتووە و توانیوێتی شانەی نووستووی لە نه‌بوونی ئامادەییەکی ئەمنیی بەهێزدا دروستبکات و وتیشیان سەرکەوتنی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکەی ئەمدواییە رێخۆشدەکات بۆ ئۆپه‌راسیۆنی تر له داهاتوودا دژی گروپە تیرۆریستییەکە.\nئەندامێکی كوردی پەرلەمان کە نوێنەرایەتی شاری سلێمانی دەکات، غالب محەمەد عەلی، بە دیارونای وت: "دوای ریفراندۆمەکەی 2017، تیرۆریستەکان هەلێکی زێڕینیان دۆزییەوە بۆ خۆشاردنەوە و بەهێزکردنی تواناکانیان لەو ناوچانەی هێزەکانی عێراق و پێشمەرگە لە یەکتر جیادەکەنەوە."\nناوچەکە بەرفراوانە، بە شەش پارێزگادا درێژده‌بێته‌وه و لە هەندێك ناوچەشدا دەکرێت هێندەی 15 کیلۆمەتر فراوان بێت.\nعەلی وتی ئۆپەراسیۆنە ئەمنییە هاوبەشەکه‌ی ئەمدواییە چەند ناوچەیەکی نێوان پارێزگاکانی سلێمانی و دیالەی گرتەوە کە بە داڵده‌یه‌كی ئارام و پارێزراو بۆ داعش دادەنران.\nهه‌ندێك له‌و ناوچانه بریتین لە ئەلیاوا، نەفتخانە و قورەتابە، لەگەڵ ئەو گوندانەی دەکەونە دەوروبەری خانەقین و کفری و بوحەیرە و گردەکانی حەمرین.\nعەلی وتی چەند ناوچەیەکی دوورەدەست ئەمینکران و "دەیان حەشارگە و پێگەی تیرۆریستان لەناوبراون، سوپاس بۆ ئۆپەراسیۆنەکە".\nجەختیشیكرده‌وه لە گرنگی بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش و دروستکردنی خاڵی پشکنینی هاوبەش بۆ کۆنتڕۆڵکردن و ئەمینکردنی ناوچەکە.\nعەلی وتی ناوچەکە سەرنجی چەکدارە تیۆریستەکان رادەکێشێت بەهۆی خاکە بەردەڵانەکەی و بوونی زەوی کشتوکاڵی و نزیکیی لە بیر و کێڵگە نەوتییەکان، کە دەکرێت ببنە سەرچاویەکی باش بۆ چالاکییە تیرۆریستییەکان.\nلیوا کێنێس پی ئێکمان لە هێزی ئاسمانی ئەمریکا له 23 تەمموز، دوای کۆتاییهاتنی قۆناغی چوارەمی ئۆپەراسیۆنی 'پاڵەوانەکانی عێراق'، وتی: "هێزە ئەمنییەکانی عێراق بەردەوامن لە سەلماندنی تواناکانیان وەک هێزێکی یەکڕیز، تەنانەت لە ئۆپەراسیۆنە ئاڵۆزەکانیشدا".\nوتی: "هەرکاتێک [داعش] هەوڵی خۆشاردنەوە دەدات، هێزە ئەمنییەکانی عێراق دەیاندۆزنەوە."\n'پاشه‌كشێی مەترسی' داعش\nلەوکاتەوەی قۆناغی یەکەمی لە حوزەیراندا دەستیپێکرد، هەڵمەتی "پاڵەوانانی عێراق" نزیکەی 18,000 کیلۆمەتر دووجای گرتۆتەوە، لە سنووری ئێران لە باکوری خۆرهەڵاتی دیالەوە بۆ سنووری هەرێمە کوردییەکە.\nشارەزاریه‌كی بواری ئەمنی، سەفا ئه‌عسه‌م، وتی قۆناغی چوارەم بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزە کوردییەکان دەستپێدەکات، کە بەشێکن لە سیستەمی بەرگری عێراق و بەشداربوونیان گرنگە بۆ لەناوبردنی داعش.\nبە دیارونای وت: "هەماهەنگییە دوولایەنەکە هەنگاوێکه شایسته‌ی پێشوازیکردنە کە دەکرێت یارمەتیدەربێت لە چارەسەری ناکۆکییە سیاسییەکاندا کە کاریگەرییەکی نەرێنییان هەبووە لەسەر دۆخی ئەمنیی ئەو ناوچانە، کە تیرۆریستەکان وەک شوێنی ئەنجامدانی هێرشەکانیان بەکاریانهێناون."\nبەشێک لە هەوڵە هاوبەشەکە ئەنجامدانی هەڵمەتی ڕاماڵین و پاککردنەوە بوو لەلایەن ئاژانسی دژە تیرۆری عێراق و هاوتا کوردییەکەی لەو ناوچانەی لە 2003وە هێزەکانی عێراق پێیان نەگەیشتوون.\nبەرپرسانی ناوخۆ ستایشی گەڕانەوەی هەوڵە پێکەوەییەکانی نێوان هێزە ئەمنییەکانی عێراق و پێشمەرگەیان کرد.\nبەڕێوبەری بەڕێوبەرێتی بەهره‌ز لە پارێزگای دیالە، نزار له‌هیبی وتی: "ئەمە هەنگاوێکی گەورەیە بە ئاڕاستەیەکی دروستدا."\nبە دیارونای وت: "دەستپێکردنەوەی هەماهەنگی [لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە] پێویست بوو، چونکە داعش خۆی رێکخستۆتەوە و مەترسییەکانی بۆسەر شارۆچکەکانی باکوری موقدادییه، جەلەولا و خانەقین لە زیادبووندا بوو."\nوتی ئەو هێرشە تیرۆریستییانەی جارجارەش روویاندەدا دەبوونە هۆی کەوتنەوەی قوربانی مەدەنی و سەربازی، بەڵام لەگەڵ دەستپێکردنی هەڵمەتەکە، "بارودۆخەکە جێگیرە و مەترسییەکە دووردەکەوێتەوە".


ئەندامێکی هێزە ئەمنییەکانی عێراق لە یەکەی K9 ئۆتۆمبیلێکی مەدەنی دەپشکنێت لە دیالە لە 11 ئاب 2019. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی پۆلیسی دیالە]\nسەرچاوەکانی هێزە ئەمنییەکانی عێراق دووشەممە (24 شوبات) وتیان 2 خۆکوژی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) کوژراون لە هێرشێکی پۆلیسدا بۆسەریان لە شارۆچکەی بەهراز لە پارێزگای دیالە.\nوتەبێژی فەرماندەیی پۆلیسی دیالە، عەمید نیهاد مەهداوی وتی: "یەکەیەکی ئۆپەراسیۆنی تایبەت یەکشەممە هێرشێکی بۆسەر داعش ئەنجامدا لە ناوچەی بەهراز."\nبە دیارونای وت پۆلیس دەوری حەشارگەی دوو خۆکوژەکەی دابوو پاشان یەکێکیان کوشت و ئەوەی دیکە پشتێنی تەقەمەنییەکەی خۆی تەقاندەوە بەبێ ئەوەی کەس لە هێزە هێرشبەرەکە بریندار ببێت.\nئاماژەی بۆ ئەوە کرد كه "تیرۆریستەکان ئەندامانی مەترسیداربوون و بەرپرسیاری چەند هێرشێك بوون، كه دووانیان هێرشی نیشانگری بوون پێنج رۆژ لەمەوبەر و بوونە هۆی کوشتنی دوو پۆلیسی فەوجی فریاگوزاری لە باشوری بەهراز".\nدانیشتووانی ناوخۆیی شارۆچکەی بەهراز لە پارێزگای دیالە هاوکاری هێزە ئەمنییەکان دەکەن بۆ دۆزینەوەی پاشماوەکانی داعش. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەگری عێراق]\nوتی: "لە ئەنجامی ئەو هێرشە ترسنۆکانەیەدا تیمێكی هاوبەشی ئەمنی لە بەڕێوبەرێتی هەواڵگری دیالە و فەوجی 7 ی پۆلیسی فریاگوزاری و پۆلیسی بەهراز دروستکرا."\nوتیشی: "تیمەکە پەیوەندیی کرد بە دانیشتووانی بەهرازەوە کە زۆر هاوکاربوون و توانرا زانیاری گرنگ بەدەستبهێنرێت بۆ دۆزینەوە و کوشتنی تیرۆریستەکان."\nعێراقییەکان سوورن لەسەر دوورخستنه‌وه‌ی داعش\nمەهداوی وتی: "هێرشەکە بەووریاییەوە پلانی بۆ کرا و دووقات تۆڵەی لە پاشـاوەی تیرۆریستەکان کردەوە و سەلماندی هەر هەوڵێك بدەن، سووربوونی هێزەکانمان و دانیشتووانەکە دڵنیایی دەدات کە ناتوانن لە سزادان هەڵبێن."\nبەگوێره‌ی مەهداوی، لە کاتی هێرشەکەدا پۆلیسی دیالە بە جیا ئەرکە ئەمنییەکانی دیکەی جێبەجێکردووە کە بووە هۆی "دەستبەسەرداگرتنی ژمارەیەکی زۆر چەك و تفاق و لەناوبردنی دوو پەناگەی تیرۆریستەکان لە گردەکانی حەمرین".\nوتیشی هەر لە ئۆپەراسیۆنێکی پلانبۆکراودا پۆلیس چوار کەسی دەستگیرکرد کە بە تۆمەتی تیرۆریزم داواکراوبوون لە ناوچەی حەوزی نەدا.\nهه‌روه‌ها وتی: "ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەکان بە ئاستێکی باڵا و زۆر بە نهێنی ئەنجامدەدرێن."\nمەهداوی وتی: "رەوشی ئەمنی لە دیالە ئارامترە سوپاس بۆ هەوڵە ئەمنییەکان و پشتیوانیی دانیشتووانە ناوخۆییەکە."\nوتیشی لابردنی دیوارە کۆنکرێتیەکان لە زۆربەی شار و شارۆچکەکان "هێمایەکی روونە بۆ ئەو کەشە ئەمینەی باڵیکێشاوە بەسەر پارێزگاکەدا".\nهه‌روه‌ها وتی لە پلانە ئەمنییەکانی ئێستادا، فەرماندەیی پۆلیس دەیەوێت زیاتر پشتببەستێت بە ئامێرە تەکنەلۆجییەکان بۆ پاراستنی دانیشتووانەکە و دۆزینەوەی تیرۆریستەکان.\nوتی: "ژمارەی کامێرا گەرمیبینه‌كان لەگەڵ فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانمان زیادکردووە و داواشمان لە وەزارەتی ناوخۆ کردووە زیاتر لەو ئامێرە تەکنەلۆجیانەمان بۆ دابینبکات تا هاوکارمان بن لە ئەرکە ئەمنییەکانماندا."


گورگ و بەرخە سپی … گۆڕینی : محەمەد بەرزی – Dengekan\nbyDenegkan\tJuly 19, 2019\tGeneral, Kids Literature\nمنداڵە ژیرەکان :  جارێکیان لەناو لەوەڕگایەکی گەورەی پڕ لە سەوزە گیادا ،  بەرخێکی خرپنی سپی زۆر  پچکۆلانە لە گەڵ ڕانە مەڕێکدا دەلەوەڕان . بەڵام بەرخەکە بە دەم خواردنەوە  وردە وردە  ملی بۆ پێشەوە نا و بە تەواوی  لە شوان و مەڕەکان  دوور کەوتەوە و بە بێ ترس بە دوای گیای تەڕ و تازەدا دەگەڕا .  پاش ماوەیەک پەڵە گیایەکی دۆزییەوە و لە خۆشیاندا بە هەر چوار پەل سەمایدەکرد ، بەڵام نەیدەزانی زۆر لە ڕانە مەڕەکە و شوانەکەی  دوور کەوتۆتەوە و ئاگاداری ئەوەش نەبوو ، کە گورگێکی  چاوبز لە پەنای پیرە دارێکی گەورەدا خۆی بۆ ماتداوە .\nساتێک بەرخەکە هەستی بەوەکرد ، کە زۆر لە مەڕەکان دوور کەوتۆتەوە ، بڕیاریدا بگەڕێتەوە بۆ لایان . بەڵام کاتێک گورگە برسییە فێڵبازەکەی بینی ، کە خۆی شاردبۆوە بۆی ، زۆر شپرزە بوو ، لە ترساندا هەموو گیانی کەوتە لەرزین . جا چونکە گورگەکەی زۆر لێوەی نزیکبوو ، نەیدەتوانی ڕابکات و خۆی لە دەستی رزگار بکات .\nبەرخەکە بە دەنگێکی پڕ لە گریانەوە بە گورگەکەی وت : ( ئەوە تۆ دەتەوێت بم خۆیت ؟ ) … گورگەکەش بە دەموچاوێکی ترش و تاڵەوە وەڵامی دایەوە و وتی : ( بەڵێ بۆ خواردنی تۆ هاتووم ، ئەی گوایە بۆچی هاتووم ) .\nبەرخەکە سەرلەنوێ بە گورگەکەی وت : ( من ئەمڕۆ لە بەیانییەوە گیا دەخۆم ، ئێستا هەموو گەدەم پڕە پڕ بووە لە گیا ، جا تکایە تۆزێک لەسەرم ڕابوەستە ، تا گیاکە هەرسدەکەم ؟ . چونکە ئەگەر ئێستا من بخۆیت هەر وەک ئەوە وایە گیا بخۆیت و تامی گۆشتە ناسکە خۆشەکەم ناکەیت و تەنها تامی گیا دەکەیت ، جــا وابـاشترە تۆزێک لـەسەرم ڕاوەبوەستیت ) .\nگورگەکە بەوپەڕی خۆشییەوە سەری ڕەزامەندی بۆ لەقاند و وتی : ( دەزانم تۆ لە پێش منەوە لێرەیت و منیش هیچ کێشەیەکم نییە و دەتوانم کاتێکی زۆر لەسەرت ڕابوەستم ) . بەرخەکەش زۆر سوپاسیکرد .\nپاش ماوەیەک گورگەکە تاقەتی نەما و ویستی لە پڕ پەلاماری بەرخەکە بدات و بیخوات . بەڵام بەرخەکە ، کە بەمەی زانی گورج گورگەکەی وەستاند و وتی : ( گورگی ئازیز : تکایە تۆزێکی کەش لەسەرم ڕابوەستە ، چونکە هێشتا گیاکە لە ناو گەدەمدا بە تەواوی هەرس نەبووە ، جا تکایە ڕێگام بدە تۆزێک هەڵپەڕم ، تا زووتر گیاکە هەرس بکەم ) . ئەمجارەش گورگەکە بەمە ڕازی بوو . ئنجا بەرخەکە کەوتە هەڵپەڕین و بە هەر چوارپەل سەمایدەکرد ، بەڵام لە ناکاو لە خۆیەوە وەستا .\nگورگەکە سەری سوڕما ، بۆیە وتی : ( ئەوە بۆ وەستایت ؟ ، دەی تا دەتوانی خێراتر هەڵپەڕە ، تا زووتر گیاکە هەرس بکەیت ) .. بەرخەکەش لە وەڵامدا وتی : ( ئەوی ڕاستی بێت ، چونکە هەڵپەڕینەکەم مۆسیقای لەگەڵدا نییە ، ئەوا ناتوانم بە خێرایی و بە دڵی خۆم هەڵپەڕم . جا تکایە وەرە ئەم زەنگۆڵەیە لە ملم بکەرەوە و زۆر بە قایم ڕایبوەشێنە ، ئەو کاتە منیش بە دەنگ و ئاوازی زەنگۆڵەکە خێراتر سەما دەکەم و زووتریش گیاکە هەرسدەکەم ) .\nگورگەکەش چونکە خواخوای بوو زوو بەرخە سپییە ناسکۆڵەکە بەبێ کیشە بخوات بەمە ڕازی بوو ، بۆیە بە ئەسپایی لە بەرخەکە هاتە پێشەوە و زەنگۆڵەکەی لە ملی کردەوە و زۆر بە قایم ڕایوەشاند … لەو لاشەوە شوانەکە دەگەڕا بە دوای بەرخەکەدا . جا چونکە دەنگی زەنگۆڵەکە زۆر بەرز بوو ، شوانەکە گویێ لە دەنگەکەی بوو . بە خۆی و گۆچانەکەیەوە بەرەو دەنگەکە چوو ، پاش چەند هەنگاوێک گورگ و بەرخەکەی پێکەوە بینی و بە گۆچانەکەیەوە زۆر بە گوڕ ڕایکرد بۆ گورگەکە ، گورگەکەش ، کە گۆچانی شوانەکەی بینی زۆر ترسا و هەتا توانی ڕایکرد و دوورکەوتەوە ، بەرخە سپییە جوانەکەش بۆخۆی ڕزگاری بوو .\nجا منداڵە ئازیزەکان : ئەم چیرۆکە ئەوەمان فێردەکات ، هێز تەنها مەرجی سەرکەوتن نییە ، بەڵکو بیرکردنەوەی ژیرانەش دەتوانێت بەسەر هێزی زۆر گەورەدا سەربکەوێت .\nتێبینی : ئەم چیرۆکە بە دەستکارییەکی کەمەوە لە ئینگلیزییەوە کراوە بە کوردی ، بەڵام ناوی نووسەری لەسەر نییە .\nPrevious بۆچی “فەرهاد پیرباڵ” تان گرت؟ بۆچی “ماڵی وەفایی” تان سوتاند؟ … نیهاد جامی\nNext شەوێک …. نەوزاد بەندی


٨ کێشەی باو کە لەباش هاوسەرگیری تووشت دەبیت، چارەسەرمان بۆ داناوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n٨ کێشەی باو کە لەباش هاوسەرگیری تووشت دەبیت، چارەسەرمان بۆ داناوە\n2018/11/07 - 11:53 PM\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک کێشەی باوە کە لەپاش هاوسەرگیری تووشت دەبێت و چارەسەرەکەشی بخوێنەرەوە:\n– قەڵەوبوون لە پاش هاوسەرگیری\nبەهۆی گۆڕینی سستمی ژیان و خواردن زۆرێک لە پاش هاوسەرگیری قەڵەو دەبن، باشترە هەرزوو لەگەڵ هاوسەرەکەت بەیەکەوە سستمی ڕێجیم دابنێن و چالاکی شاخەوانی و مەلەوانیتان هەبێت، چونکە کێش دابەزاندن بەیەکەوە ئاسانترە.\n– ترس لە قەیرانی دارایی بەهۆی منداڵەوە\nزۆرێک لە هاوسەرە تازەکان لەوە دەترسن کە منداڵ بخەنەوە، چونکە لە کێشەی دارایی دەترسن، لەکاتێکدا مامەڵەیەکی درووست لەگەڵ پارە و کەمکردنەوەی خەرجی و لابردنی شتە زیادەکان ئەو کێشەیە چارەسەر دەکات.\n– شەڕ لەگەڵ خەسوو\nبۆ چارەسەری ئەم کێشەیە باشترە دووری و دۆستی هەڵبژێرن، واتە لە ماڵی جیادا بژین، بەڵام گەر ئەوە نەکرا پێویستە بە گفتوگۆ کێشەکان چارەسەر بکەن.\nبەردەوام پیاو ژن بە دەستبڵاو ناودەبات و ژنیش پیاو بە رەزیل، بۆ چارەسەری ئەم کێشەیە گرنگە کە قسەی لەسەربکەن و ئەولەویات دابنێن بۆ خەرجی پارەکانتان، هاوکات بەهەماهەنگی هەردوولابێت.\nپیاوان کەمتر گرنگی بەیادەکان دەدەن، کەی یەکتان بینی؟ کەی یەکتان ناسی؟ کەی یەکەم ماچتان کرد؟ کەی مارە کران؟ کەی گوازرانەوە؟ کەی لەدایکبوونە؟ کەی لەدایکبوونی منداڵەکەیە؟، بۆیە ژنان نابیت ئەمە بکەن بە کێشە و دەتوانیت تەنها یادە گرنگەکان بکەنەوە، جگە لەوەی دەتوانیت خۆت پێشوەختە بیری مێردەکەتی بخەیتەوە گەر لەبیری چوو.\nزۆرجار ژنان گلەیی ئەوە دەکەن شتەکان وەک جاران نەماوە، بەڵام دەبێت ئەوەت لەبەرچاوبێت کە خۆشەویستی بەپێی قۆناغەکە دەگۆڕێت، گەر جاران چونەدەرەوەبوو بۆ کافێیەک، ئێستا هێنانەوە میوە و خواردنە لە بازاڕ، دەتوانن ناوە ناوە ئەو شتانەی کاتی گەنجیش دوبارە بکەنەوە.\nزۆرجار هاوڕێ دەبێتە کێشە لەنێوان هاوسەرەکان، بەڵام گرنگە کە هاوسەرەکەت لە هاوڕێکانی نەکەیت بەمەرجێک شتەکان لە سنوور لانەدەن، چونکە بونی هاوڕێ پێویستییە.\n– تەماشاکردنی کچانی دیکە\nگەر هاوسەرەکەت تەماشای کچانی دیکە دەکات، دەتوانیت بە گفتوگۆ ئەو کێشەیەی لەگەڵ باسبکەیت و هەوڵی چارەسەری بدەن.\n٧ هاکی زۆر زیرەکانە بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی ئازارەکانی جەستە پێشتر نەتزانیون\n– كوڕی ره‌زیل، چونكه ڕه‌زیلی خوڕه‌وشتێكه تا ده‌مرێت پێوه‌ی ده‌مێنێته‌وه.\n١١ بەڵگە کە دەیسەلمێنێت هاوسەرەکەت سەرسامە پێت و زۆریی خۆشدەوێیت!\n2019/01/18 - 3:14 PM\nكارێكی قورسه له ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا ئه‌وه ئاشكرا بكه‌یت كه ئایا ئه‌و پیاوه‌ی له گه‌ڵیدا ده‌ژیت هه‌ر به‌ڕاستی تۆی خۆشده‌وێت؟ ئه‌مه‌ی خواره‌وه كۆمه‌ڵێك ئاماژه‌یه كه گه‌ر له هاوسه‌ره‌كه‌دا هه‌بوو ئه‌وا له خۆشه‌ویستیه‌كه‌ی بۆتۆ دودڵمه‌به:\n– هه‌مووكات شانازیت پێوه‌ده‌كات و باس له ده‌ستكه‌وته‌كانت ده‌كات.\n– ته‌نانه‌ت پاش ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌كی زۆر به‌یه‌كه‌وه ده‌ژین، به‌ڵام ئه‌و تا ئێستاش ڕۆمانسیه له‌گه‌ڵتدا و له ڕیستۆرانتدا كورسیه‌كه‌ت بۆ داده‌نێت.\n– هه‌وڵی ئه‌وه نادات بتگۆرێت، جگه له‌وه‌ی كه هه‌ڵه‌كانیشت ده‌زانێت به‌ڵام خۆی له‌گه‌ڵ ده‌گونجێنێت.\n– ئه‌و بیرته‌كات، ئه‌وه‌ش ته‌نها قسه نیه به‌ڵكوو كاتێك بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر یه‌كدی نابین به ته‌واوه‌تی هه‌ستی پێده‌كه‌یت.\n– شه‌رمی لێناكه‌یت و ده‌توانیت له‌به‌رده‌م ئه‌ودا بگریت، هه‌سته ڕاسته‌قینه‌كانت ده‌رببڕیت.\n– كاتێك هاوڕێكانت باسی لایه‌نه خراپه‌كانی هاوسه‌ره‌كانیان ده‌كه‌ن تۆ بێده‌نگیت، چونكه شتێكی وه‌ها نادۆزیته‌وه باسی بكه‌یت.\n– په‌یوه‌ندیه‌كی باشی له‌گه‌ڵ خانه‌واده‌كه‌ت هه‌یه‌و ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ش تێكنادات.\n– هاوڕێكانی تۆ هاوڕێی ئه‌ویشه‌و ڕێزیان ده‌گرێت.\n– كاتێك توڕه ده‌بیت ئه‌و لێت تێده‌گات كه هه‌موومان مرۆڤین و له هه‌ندێك دۆخدا به دروستی مامه‌ڵه ناكه‌ین.\n– له شوێنی چاوه‌ڕواننه‌كراودا پێتدا هه‌ڵده‌دات و بیرت ده‌خاته‌وه كه تۆ چه‌ند جوانی.\n– ده‌توانن به‌بێ ئه‌وه‌ی شه‌ڕ بكه‌ن بۆ ماوه‌ی درێژ پێكه‌وه‌بن، بۆنمونه له گه‌شته‌كه‌تاندا بۆ وڵاتێكی دیكه.


بنجەمین نەتەنیاهو: ئەمەریکا مافی خۆیەتی قاسم سولێمانی بکوژێت\nلە وتەکەیدا ئەوەی ئۆفیسی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بڵاوکردەوە بنیامین نەتەنیاهو ئەمڕۆ گوتی؛ وڵاتەیەگرتوەکانی ئەمەریکا مافی خۆیەتی بەرگری لە خۆی بکات بە کوشتنی قاسم سولێمانی فرماندەی باڵای ئێرانی .\nسەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل گوتیشی هەرچۆن ئیسرائیل مافی بەرگری لە خۆکردنی هەیە ، بەهەمانا شیوە وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکاش ئەو مافەی هەیە ، ناوبراو گوتیشی قاسم سولێمانی بەرپرسیارە لە کوشتنی هاوڵاتیانی ئەمەریکایی و هەروەها چەندان کەسی دیکەی بێتاوان و ئامەژەی بەوەشکرد کە قاسم سولێمانی پلانی زیاتری بۆ کوشتنکاری دادەڕشت.\nئەم لێدوانەی بنیامین نەتەنیاهوی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە فرۆکەخانەی یۆنان بوو دوای ئەوەی بەخێرایی کۆتای بە گەشتەکەی هێنا و گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل. نەتەنیاهو گوتیشی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ شایستەی ستایش کردنە بۆ بە خێرایی ئەنجامدانی کاری کوشتنی ئەو فرماندە باڵایەی ئێرانی واتە قاسم سولێمانی.\nهاوکات سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە درێژەی وتەکەیدا گوتیشی ئیسرائیل بەوپەڕی توانای خۆیەوە و بە توندی پشتیوانی لە وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا دەکات و دەشڵێت ئەوەی وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا دەیانکات خەباتە لە پێناو ئاشتی و ئاسایش و هەروەها بەرگری لەخۆکردن.


شکستی کەرکووک کۆتایی ڕێگا نییە!\nهێندێک لە چاودێرانی سیاسی، بەتایبەت ئەوانەی بەهەر هۆیەک لەگەڵ گشتپرسی بۆ سەربەخۆیی کوردستان نەبوون، یان پێیان وابوو کاتەکەی گونجاو نییە، بەو ئاکامە گەیشتوون کە هێرشەکە ئاکامی گشتپرسی بوو، واتە ئەگەر گشتپرسی نەکرابا ئەو هێرشە نەدەکرا.\nئەو هێرشەی دوای گشتپرسی باشووری کوردستان روویدا و لە ئاکامدا کورد بەشێکی زۆر لە دەسکەوتە سیاسییەکانی خۆی لە دەست دا، شکستێکی گەورە بوو کە شوێندانەری نەرێنی لەسەر رەوانی هەموو تاکێکی کورد داناوە و، برینێکی مێژوویی دیکەی لە جەستەی خوێناوی کوردستان پێکهێناوە، بەڵام ئەمە یەکەمین شکست و یەکەمین برین نەبوو؛ لە رابردووشدا زۆر جاری دیکە و هەر جارەی پارچەیەک لە لەشی ئەو نیشتمانە کەوتووەتە بەر هێرش و پیلانی دوژمنانمان و چوونکە ئەوان بەهێزتر بوون بەرەوڕووی شکستیان کردوینەتەوە. رەنگە لە داهاتووشدا ئەم سناریۆیانە دووپات ببنەوە، تا ئەو کاتەی ستەم و داگیرکاری دوژمنانمان لە ئارادا بێ، خەبات و بەربەرەکانێی کورد بۆ رزگاری لە زوڵم و داگیرکاریش بەردەوام دەبێ. کەوابوو ئەو شکستە کۆتایی رێگا نییە؛ باشوور هەڵدەستێتەوە و تەپوتۆزی ئەو شکستە لە قامەتی زامداری خۆی دەتەکێنێ، هەروەک ئەوەی دوای شکستەکانی خۆی لە رابردوودا کردوویەتی. مێژووی سەد ساڵی رابردووی خەباتی کورد و شکستەکانی لە کۆماری کوردستان، شۆڕشی سمکۆ، شێخ سەعیدی پیران، مەلا مستەفا بارزانی و ئەنفال و کیمیایی باران و ... هەمووی ئەو راستییەمان پێدەڵێن، تەنانەت تازەتر لە هەمووی ئەوانە خۆڕاگری پێشمەرگە لە بەرەکانی شەڕی پردێ، زوممار و ... شاهیدی دەدەن کە باشوور لە پێ نەکەوتووە و هەناسەی بەرخۆدان هەروا بەهێزە.\nبەڵام لەگەڵ هەمووی ئەو کەوتن و هەستانەوانەدا زۆر بابەتی جێگای پرسیار هەن کە ئێش و ئازاری کەوتنەکان زیاتر دەکەن؛ لە لایەکی دیکەشەوە زۆر دەرس و ئەزموونی جێگای لێ فێربوون لە ناوەڕۆکی ئەو شکستانەدا بەدی دەکرێن کە ئەگەر ئەو پرسیارانە وەڵام نەدەینەوە و ئەو دەرس و ئەزموونانە فێر نەبین، مەحکووم بەوەین لە داهاتوودا بۆ جارێکی دیکەش تووشی ئەو کارەساتانە ببینەوە. هەروەک چۆن دەرکەوت ئەم جارەیان وەڵامی پرسیارەکانی شکستەکانی رابردوومان لە لا نەبووە و دەرسیشمان لێ وەرنەگرتوون:\n(١) نووسەری ئەو دێڕانە لە کۆتایی ساڵی ١٣٩٣ی هەتاویدا وتارێکی لەژێر عینوانی "کۆماری ئیسلامی چ خەونێک بۆ عێراق دەبینێ؟" (http://sikirter.org/detail.aspx?id=911&LinkID=6) بڵاوکردوەتەوە، ئەوکات لەو وتارەدا پێشبینی دەوری ئێرانی لە هێرشەکانی داعش و حەشدی شەعبی بەوشێوەی کە تا ئێستاش چوەتەپێش، کردووە\nماڵپەڕی فەرمی مستەفا هیجری


(322) جار خوێندراوەتەوە\nجیهانگیرى یان بەجیهانیبوون(Globalization) پرۆسەیەکە کە خەڵک و ئایدیاکان و شمەک و کەرەستەکانیش بە جیهاندا بڵاودەبنەوە، دەبێتەهۆی یەکگرتن و کارلێکى زیاتر لەنێوان کەلتور و حکومەتەکان و ئابورییەکانی جیهاندا. ئەم چەمکە زیاتر وەک نیشانەیەک بەکاردێت بۆ درووستکردنی ئابورییەکی جیهانیی تێھەڵکێش و یەکگرتوو کە بەهۆى بازرگانیی ئازاد، بوونی سەرمایەیەکی ئازاد, و بەکارهێنانێکی ڕێکخراوی بازاڕی دەستی کاری بیانییەوە بۆ زیادکردنی داهات دیاریدەکرێت. هەرچەندە هەندێک کەس چەمکی جیهانگیرى(گلۆبالیزاسیۆن) بە مانایەکی فراوانتر بەکاردێنن، بەمانای بزووتن و جووڵەی خەڵک و زانیارى و تەکنۆلۆژیا بەسەر سنورە نێودەوڵەتییەکاندا؛ هەندێکیش بۆ لێشاوی گوتاری کەلتوری و حکومی و سیاسی بەکاریدێنن.\nجیهانگیرى وەک چەمک لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەرکەوت. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک ئەم پرۆسەیە وەک دیاردەیەکی نوێ دەبینن، بەڵام جیهانگیرى بۆ هەزاران ساڵە هەیە. ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی بۆنمونە، سیستەمی بەڕێوەبردن و ئابوریی خۆی لە ڕێگەی قسمە گرنگەکانی جیهانی کۆنەوە، ڵاودەکردەوە بۆ چەند سەدەیەک. بەهەمان شێوە ڕێچکە بازرگانییەکانی ڕێگای ئاوریشمی، بازرگانان و کەلوپەلەکان و گەشتیارانی لە چین-ەوە بە ئاسیای ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەبرد بۆ ئەورووپا و شەپۆلێکی تری جیهانگیرى نیشاندەدا. وڵاتە ئەورووپییەکان کاری وەبەرهێنانی گرنگیان هەبوو لە دەرەوەی وڵاتی خۆیان پێش جەنگی جیهانی یەکەم، هانی کۆمەڵێک لە ئابوریناسان دەدەن بە ناونانی سەردەمی پێش جەنگ بە چاخی ئاڵتونی سەرەتایی جیهانگیرى. جیهانگیرى هەڵکشان و داکشانی بەخۆیەوە دیوە لە مێژوودا، و سەردەمی فراوانبوون و گرژبوونەوەش هەروا. سەدەی بیست و یەک هەردووکی بە خۆیەوە دیوە. بۆرسە جیهانییەکان دابەزینێکی لەپڕیان بەخۆوە بینی پاش هێرشە تیرۆریستسیەکانی سێپتەمبەری 2001 لە ئەمریکا، بەڵام دووبارە لە چە ساڵی دوایدا بەرزبوونەوە. بەگشتی هەرچۆنێک بێت سەرەتاکانی سەدەی بیست و یەک بەرەوپێشچوونێکی خێرا و دراماتیکیی لە هەنگاونان بەرەو یەکگرتوویی جیهانی دیوە، کە سەرکەوتنە خێراکانی تەکنەلۆژیا و پەیوەندییە دووراودوورەکان هۆکارن. بەگشتی پارە و تەکنەلۆژیا و ماتریاڵەکان، ئەمڕۆ لە هەرکاتێک زیاتر، بە خێراتر بەسەر سنوورە نەتەوەییەکاندا دەگوازرێنەوە. فیچقەى زانیارى و ئایدیاکان و کەلتورەکان زیاددەکات، بەهۆی یەکسەری و خێرایی پەیوەندیگرتن و کۆمۆنیکاسیۆنی جیهانیی ئەنتەرنێتەوە.\nڕەخنە لە جیهانگیرى\nجیهانگیرى, هاوڕا و ڕەخنەلێگریشی هەیە، لە ئەمڕۆش و لە ڕابردووشدا. هەروەها شیکردنەوەی کاریگەرییەکانی جیهانگیرى تیۆرێکی ئاڵۆزە، بەو پێیەی کۆمەڵێک ئەنجامگیری تایبەتی جیهانگیرى لەلایەن پاڵپشتیکەرانییەوە بە ئەرێنی دەبینرێت و هەندێک ئەنجامگیریشی لەلایەن ڕەخنەکەرانیەوە بە نەرێنی دەبینرێت. بۆ وێنە، لەکاتێکدا هەندێک پاڵپشتیکەر دەڵێن جیهانگیرى بازاڕی نوێ و داهات زیاددەکات، تێهەڵکێشبوونێکى کەلتوری و کۆمەڵایەتیی زیاتر بە لابردنی ڕێگرییەکان فەراهەم دەکات، ڕەخنەکەران لۆمەی لابردنی ڕێگرییەکان بەوە دەکەن کە سیاسەتی نەتەوەیی و کەلتور جێلەق دەکات و بازاڕی کرێکاران ناجێگیردەکات لەپێناو کرێ و مووچەی کەمتر ئیتر لە هەرشوێنێک بێت. بەهەمان شێوە، پاڵپشتیکەران ئاماژە بە ئابوریی وڵاتە هەژارەکان دەکەن کە قازانج لەو کۆمپانیایانە دەکەن کارەکانیان لەو شوێنانە دەکەن بۆ دابەزاندنی نرخەکان بۆ ئەوپەڕی خۆی؛ هەندێک لە ڕەخنەکەران دەڵێن ئەم کارانە ئاستى ژیان لە وڵاتە پێشکەوتووەکان نزمدەکاتەوە بە لابردنی پیشەکان.\nقازانجەکان و داهاتووی جیهانگیرى\nشارەزایان بەگشتی دەڵێن جیهانگیرى هەم قازانج و هەم زەرەریش بە دووی خۆیدا دێنێت، کە دەبێت بەڕێوەببرێن. بازاڕە ئابورییە جیهانییە زۆر یەکگرتووەکان، بۆنمونە، توانست و ماتەوزەى زیاتر بۆ داڕمانی ئابوریی جیهانی هەڵدەگرن ئەگەر بێتو وڵاتەکان بەیەکەوە کارنەکەن بۆ جێبەجێکردنی سیاسەتێکی ئابوریی کاریگەر کە زەرەر و مەترسی کەمدەکاتەوە.\nلەدوای کۆتایی جەنگی جیهانی دووەمەوە، بەئاسانى ئەنجامى ڕێکخراوە ئابورییە جیهانییەکان لە کارگەکانی وەک بازاڕی ئۆنلاین و ئۆتۆماتیک(خۆبەڕێوەبەر)دا دەبینرێت, واتە لەو پیشەسازییانەدا کە زنجیرەی گەورەی گواستنەوەیان پێویستە. بۆنمونە، کۆمپانیای فۆرد 1200 گوێزەرەوەی هەیە. کۆمپانیای ئەمازۆن بە دەیان هەزار گوێزەرەوەی هەیە و زیاد لە 250000 فول‌تایم کرێکار دادەمەزرێنێت لە 175 ناوەندی دابەشکاریی جیاواز، 65 دانەیان لە دەرەوەی ئەمریکای باکوردان. ڕێکەوتنە بازرگانییە جیهانی و جوگرافییەکان وەک بزوێنەری بەرایی جیهانگیریى ئابوری کاردەکەن. لەنێو گرنگترین ڕێکەوتنە جیهانییەکاندا -ڕێکەوتنی گشتی لەسەر گومرگ و بازرگانی-گرنگترینیان بریتییە لە.(GATT) بەهۆی ئەمەوە ڕێکخراوی بازرگانیی جیهانی هەنگاوینا. ڕێککەوتنی گرنگی جوگرافی وەک NAFTA CAFTA-dr APEC و یەکێتیی ئەورووپای 27 وڵاتی، کە ڕەچەڵەکێکی لە یەکێتیی گومرگیی ناسراو بە کۆمەڵەی ئابوریی ئەورووپیی ساڵی 1958ـی هەیە.\nسەدەی بیستەم پەیدابوونێکی گەورەی ڕێکخراوی حکومی و ناحکومیی بەخۆوە بینى کە سیستەمی سیاسیی نەتەوەیی تێدەپەڕێنێت کە تەنها سەیری ناوخۆ دەکات. لەم ڕێکخراوانە، بێگومان نەتەوە یەکگرتووەکان و دادگای نێودەوڵەتی و باڵە لۆبیکەرەکانی کەرتی تایبەت جێى ئاماژەن. لە پشت نەتەوە یەکگرتووەکانەوە، نمونەکانی IMF WORLD BANK بانکی گەشەپێدانی ئاسیایی یەکێتیی ئەفریقی هەن. دادگای نێودەوڵەتی لە سەدەی بیست هاتە سەر دەسەڵات، کە ڕەنگدانەوەى جیهانگیریى هەڵکشاو بوو. پێکدێت لە دادگای دادی نێودەوڵەتی، ئۆرگانی سەرەکیی دادگەریی نەتەوە یەکگرتووەکان، هەروەها دادگای تاوانی نێودەوڵەتی. لقێکی سەربەخۆی دادگەری بە دەسەڵاتی دادوەرییەوە بەسەر ئەو کەسانەی تاوانبارن بە جینۆساید، تاوان دژی مرۆڤایەتی و تاوانی جەنگ.\nگەشەی خێرای زانیارى(ئینفۆرمەیشن) تەکنۆلۆژبای جیهانی-بەتایبەت هەرێمە تەواو پیشەسازییەکان-ی خستۆتە دۆخی پەیوەندیی نزیکی جێگیرەوە. ئاوارتە دیارەکانیش ڕژێمە دیکتاتۆرەکانی وەک کۆریای باکوور و چین-ن، کە چوونە ناو ئەنتەرنێتیان لە خەڵک سنوردارکردووە. پاڵپشتیکەرانی جیهانگیریى کەلتوری ئاماژە بە بەرەوپێشچوونی ناسینەوەی مافەکانی مرۆڤ دەکەن لەسەر میزانیەیەکی جیهانی, هەروەها هاوبەشیی تێگەیشتنیشمان لەمەڕ کاریگەریمان لەسەر ژینگە. ڕەخنەکەران بەتوندی ڕەخنەی وێرانبوونی شووناسی کەلتوری و زمان دەکەن لە چاخی سۆشیاڵ‌میدیادا.\nپێشکەوتنەکانی تەکنەلۆژیا، بەتایبەتی بلۆکچەین(blockchain) یان زنجیرەبلۆکى، پەیوەندیی بزوواو و بانکی, بزوێنەری جیهانگیریى ئابوریین. لەگەڵ ئەوەشدا، دیقەت لەوە بدە هەنگاوە خێراکانی جیهانگیرى لە سەرەتاکانی سەدەی بیستویەک دەکرێت خاوبکرێنەوە یان تەنانەت تەواو پێچەوانەش بکرێنەوە لەلایەن ئەو چینە پەیدابووە پرۆتێکشنە کە لە ژمارەیەک لە وڵاتان پەیدا بوون. بۆنمونە، ئەمریکا لە ساڵى 2017 لە تی.پی.پی(TPP) کشایەوە کە بەشێکی سەرەکی ئیدارەی ئۆباما بوو. تی.پی.پی وا دانرا کە ببێتە گەورەترین ڕێکەوتننامەی بازرگانیی ئازاد، کە لە سەدا چلی ئابوریی جیهانی دەگرتەخۆى. بێجگە لە ناسیۆنالیزم، بازرگانیی جیهانی لەژێر هەڕەشەی بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما، ژێرخانی ڕزیو، هێرشی سایبەری و ئەتککردنی مافەکانی مرۆڤدایە، هەموان وەڵامى خۆیان لە دامەزراوە و حکومەتەکان دەوێت، ئەمەش بەپێی ئەنجومەنى پەیوەندیەکانى دەرەوە (واتە Council on Foreign Relations کە سەر بە ئەمریکایە). (بە مانایەکى تر جیهانگیرى ڕووى لە ناوخۆى وڵاتەکان کردووەتەوە و چاەیەکى جیهانگرەوەى نیە بۆ هەموان-و).\n. increased globalization\n. Protectionism پشتیوانى لە بەرهەمى ناوخۆیى- و\nGlobalization, Margaret Rouse,WWW. WhatIs.com


وێنەکانی مورسی لە پرۆفایلی کوردەکاندا چی دەگەیەنێ؟\nتاچەند پەیوەندیدارە بەو پەتپەتێنە سیاسییە نوێیەی ئەمەریکا لە ناوچەکەدا. مەرگی مورسی، مەرگێکی خۆکردبوو یان ئەوانکرد؟ مەرگی مورسی مەکری دامەزراوە داشقەکەی سیسییە یان چی؟ مەرگی مورسی لە قازانجی قاچڕاکێشانی کێدایەو کێ کۆڵی بەرژەوەندییەکانی خۆی لێدەکات؟ مەرگی ئەو، زیندوبوونەوەی زیکزاکیانەی ئیخوان و ئیمانی ئیسلامگەرا نەبێ چییە؟ ئەمەریکا ئەیەوێت چی بقەومێ و بتەقێتەوە؟\nتەوقیتەکانی تەمای چ گۆڤەندێکی گیانەڵای ئیسلامگەرایە؟ کە بەهاری عەرەبی روویدا، بە گوێرەی هەموو خوێندنەوەکانی خەباتی ئازادیخوازانەی خەڵکی رۆژهەڵات، ئیسلامگەراکان سوچی هیچ کام لەو قاڵییە سیحریەیان بەدەستەوە نەبوو، کە قەراربوو بەسەر هەورەکانی ئاسمانی ئەفریقاو ئاسیاو جیهانی ئیسلامدا گیانی پێشکەوتن و دیموکراسی بگوازێتەوە. لەگەڵ بە قەقنەس بوونی لاوە تونسییەکەدا، شۆڕشی شەقام شین بوو، بۆیە راشید غەنوشیان بە فڕۆکەیەک هێنایەوە. راشید غەنوشی لەناو گریسی گەمە سیاسییەکانی خۆرئاوادابوو، ئەو پادشای مۆمیاکراوی ئان و ساتێکی وابوو، دروست خومەینی چۆن لە حەفتاونۆدا هێنرایەوە تا سواری ملی مەرگی شاهەنشابێ، تا مەرگ بەر ئەمریکا بکاتە دروشمی ساختەی سیناریۆ وەک رۆژ رووناکەکەی ئێرانییەکان و هەمووجوڵانەوە ئازادیخوازە رەنگ موسەدەقییەکان لە بێخەوە هەڵکێشێ، بەو جۆرەیش غەنوشی پاشقولی لە پاوقدەمی شۆڕش گرت و بەدەمدا خستی بۆ ئەمریکا. لە میسریشدا، وەک رۆژنامەیەکی ئیسرائیلی نوسیبوی، مەیدانی تەحریر جمەی دێ، هێشتا ئۆپۆزسیۆنە پیرەکەی میسر لە گوێی گادا خەوتووە. بەڵام ئیخوان بە کونفەیەکونێ بووە ساحێبی راسانە رەسەنە جەماوەرییەکە. لەسوریاشدا ئەردۆگان گەرەکی بوو ئیخوان رەنگەکان بکاتە بەدیلی بەشار. لە لیبیاشدا چی جن و جانەوەری جیهادیی، کە بە ئامۆزاکانی ئیخوان ناسراون هاتنە سەر سفرەی حازری و شۆڕشە ساواکە پێش ئەوەی بانگی ئازادی و دیموکراسی بدرێ بەگوێیدا، گۆڕی بۆهەڵکەنرا. کەواتە لە هەنگاوی هەوەڵی بەهارەکەدا. تین و تاوی تەمای دیموکراسی داری دەستی پۆلیسەکانی خۆرئاوا درا بەڕۆحیدا.\nبۆخۆتان دەزانن، مودەتێکە شەپۆلی دووەمی بەهارەکە، لە شوناسی ئەمریکادا دەکرێتە بورجێکی زووتێپەڕی پیرەژنانە. گۆڕانکاریە گەورەو گەرمەکەی سودان وەک ئاماژەی وشککردنی ڕیشەپیرەکانی ئیخوان، خەباتی زاڵ و زێڕینی جەزائیرییەکان کە هیچ سیمایەکی ئیسلامگەرای تێدانییە بووەتە شۆک بۆ ئەمریکا. ترسێک لە بینەقاقای خۆرئاوادایە، ترسی تەنینەوەی بێسنوری دێموکراسی و ئازادی، ترسی گۆڕانکارییەکی سەردەمیانە، بۆیە ئەمریکاو خۆرئاوا، دیسانەوە دەیانەوێ دەردە کلاسیکییەکەیان وەک پەتایەک ئاوڕشێنی دنیای ئیسلام و عەرەبی پێبکەنەوە. ئەمەیش بە سێ قۆناغ ئەنجامی دەدەن\nقۆناغێکی ناڕاستەوخۆ، کەبریتییە لە جەنگی ئەمریکاو ئێران و زیندوکردنەوەی رەگی عروبەی ئیسلاگەرا دژ بە هەژموونی شیعە، قۆناغی دووەم کە نیمچە راستەوخۆیە بریتییە لە قەدەغەی ئیخوان و ناساندنی وەک رێکخراوێکی تێرۆریست، کە مەبەست لێی زیندوکردنەوەو خۆشەویستکردن و خڕکردنەوەی خەڵکە لە دەوروخولی ئیخوان، وەک چۆن هێنانی کەشتی زەبەلاحی لنکۆڵن بۆ پاراستنی ویلایەتی فەقیهە نەک لەناوبردنی. قۆناغی راستەوخۆی لادانی ئاڕاستە جەماوەرییە ئازادیخوازەکە بریتییە لە مەرگی مورسی. ببینن چۆن دەماری ملی هەموو موسڵمانێ ڕەپ وەستاوە. ببینن چۆن خوێنی خەلافەت لە تەوقی سەری هەموو جیهانیعەرەبیدا لێدەدا، ببینن چۆن کوردەکانی خۆمان پرۆفایلەکانیان لە پێش خەڵکی ئەسکەندەرییەوە کردە وێنە ریش ماشوبرنجییەکەی مورسی. وێنەی بە پرۆفایلکراوی ئۆجەلان زۆرن کە زیندانیکراوی پیاوێکە مۆرسی بە شەهید ناو دەبا! یان هی مورسی. سەدان رابەری سەربەرماڵی کورد لەسێدارە دراون کاممان یادێکمان کردنەوە. بەس لە بەدرخانەکاندا و تابیستەکانی سەدەی بیستەم شەست و دو کەسایەتی و کێوی ورەو سیاسەتمەداری سالاری کورد لەسێدارە دران. لە بەرزانییەکاندا، بیست و سێ رابەری رۆحی و نەتەوەیی بەکەلەپچەیی لەداردران، لە زازاییەکاندا دەرگای ئەشکەوتێکی شیوێکی دەرسیم کە دوو هەزار ژن و منداڵی تێدا بوو بەدوکەڵ کوێرکرایەوەو خنکان، موحەمەد پاشای وسمانی لە دەروازەی ماردیندا گوێی دوو هەزار لاوی کوردی بڕی و وەک مێخەکبەند و گەردانەیەک، وەک ئەتکێک کردنی بەدەروازەی شارا، کێمان هەر چیرۆکەکەیشی بیستووە؟ کاممان تاسەو تێڕامانێکی هەبوو بۆیان؟ نازانم ئەم هەموو عاتیفەو عەنعەنەو تەنتەنەیە بۆچی بۆ مورسی دەکرێ؟ لەکاتێکدا پیاوێکی وەک مورسی لەسەر سفرەی سیاسەتەکانی ئەمریکادا هەم تێرکراو هەم بێکەسکوژکرا. مورسی قوربانییە، قوربانی گەمەیەکی بێ ئامانی ئەم سەردەمی نەدامەت و نیگەرانییەی دنیای سیاسەت. مورسی پیاوێکی ئایدیۆلۆژییە، گەر لەسەر تەختی دەسەڵات بمایە، ئەو بەیاننامانەی بۆ دەسخۆشانەی کوشتاری عەفرین و کۆبانێ دەکران، دووقات دەبوون، وەک چۆن بەقاچاغی و لەسەردەمی کیمیابارانی کوردا، فزەیەک فوی نەکرد بە میدیای ئیخوانداو هەناسەیەکی ساردو ئەزعەفولئیمانێکیان بۆ کورد نەبوو، لە سەردەمی مورسیشدا جاڕی ئیسرائیلبوونی دووەممان دەبوویە مانشێتی جەریدەکانی ئیخوان. وەک چۆن خەباتی ئەمازیغ و بەربەڕی پۆیساریۆ و قیبتییەکانیش والەقەڵەم دەدەن.\nبەڵێ مەرگی مورسی سیناریۆیەکە تا جەوانەکانی میسرێ بەرنەوە مەیدانی ئازادی و تا تاسەی ئیخوان لەکەلەیاندا زیندوکەنەوەو تا بیکەنەوە موحەمەدی چاوەڕوانکراوی رزگاریی دنیای ئیسلام و تا بەنناو سەید قوتبێکی کە لە مەدرەسەی هزری ئیخواندا قوتکەنەوە. مەرگی مورسی بۆ ئەوان لەدایکبوونەوەی ئیخوانە، وەک چۆن مەرگی سەید قوتب مەشخەڵی ڕێکەی داگیرساند. مەرگی مورسی دانەی داوێکی ترەو بەپێی رێبوارانی کاروانی ئازادیخوازانی دنیای دیمۆکراتیدا دەتەقێتەوە. بەڵێ دەزانین خۆرئاوا هێند دەماخی کاردەکات کە دیموکراسی بەدەستی دیموکراسی بخنکێنێ، هێند دەماخی هەیە کە ئیخوان بەرێتە هەڵبژاردنێکەوە کە بڕوای پێی نیە، مورسی بە هەموو شەرعییەتێکی هەڵبژاردن سەرکەوێت و دیکتاتۆرێکی دێو ڕەنگی وەک فەتاح فێری ئەوەکات چۆن قوتیبات. مەرگی مورسی لەناکاو نییە، بەڵکو مورسی بەشمشێری لەساودراوی سیاسەتی خۆرئاوا سەربڕا. رێک وەک ئەو شمشێرەی کە موحەمەد مەهدی عاکفی سەرکردەی پێشویان، ئەمریکییەکان لەکەلاندا بۆیاندەرهێناو لە هەشتاکاندا دایانە دەستی،تا جەنگی دژ بە کۆمۆنیزم لە ئەڤغانستاندا بکات، ئەمانە بەڵگەن و ماون، وەکچۆن ئێستەیش مەرگی مورسی شمشێرێکە بۆ بڕینەوەی بەهاری نوێی دنیای رۆژهەڵات