سوپای سووریا - Mehr News Agency\nسەرچاوەیەکی نزیک لە کوردەکانی سووریا:\nسوپای سووریا ئامادەی وەرگرتنەوەی بیره نەوتەکانی دیرەزورە\nسەرچاوەیەکی نزیک لە کوردەکانی سووریا بە ئاماژە بەوەی کە سوپای سووریا خۆی ئامادەی وەرگرتنەوەی چاڵە نەوتەکانی دیرەزور دەکات، ئیدعای کرد کە هاوپەیمانی ئەمریکی رێگەی ئەو کارەی پێ نادەن.\nسپۆتنیک هەواڵی دا؛\nبەرەی نوسرە لە ئەدلەب دەچێتە دەره‌وه\nمیدیایەکی ڕووسی لە ڕەزامەندیی گرووپی تیرۆریستیی بەرەی نوسرە بۆ دەرچوون لە شاری ئەدلەب هەواڵی دا.\nسەرچاوە ئاگادارەکان لە ئەدلەب:\nئەگەری زۆرە ئەمڕۆ تیرۆریستان هێرشی کیمیایی بکەن\nسەرچاوەگەلی سووری لە پارێزگای ئەدلەب لە نەخشە و پلانی تیرۆریستان بۆ ئەنجام دانی هێرشی کیمیایی لەو ناوچەدا لە پاش نوێژی هەینی هەواڵیان دا.\nسەرلەشکەر باقری لە گفتوگۆ لە گەڵ وەزیری بەرگریی سووریا:\nسوپای سووریا دوا هەنگاوەکانی شەڕی تیرۆریستان قورستر هەڵگرێت\nسەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزی چەکداری ڕایگەیاند: هیوادارین سوپای سووریا بتوانێ دوا هەنگاوەکانی شەڕ لە گەڵ تیرۆریستان قورستر و شلگێرانەتر لە ڕابردوو هەڵگرێت و خەڵکی سووریا لە داهاتوویەکی نزیکدا شایەدی دەرچوونی تیرۆریستان بن.\n١٦ تیرۆریست کوژران؛\nسوپای سووریا چه‌ندین ئۆپەراسیۆنی لە هاوێری سوەیدا ئەنجام دا\nئۆپەراسیۆنگەلی جودای سوپای سووریا لە لە هاوێری پارێزگای سوەیدا لە ماوەی ٢ رۆژی ڕابردوو، کوژرانی ١٦ تیرۆریستی تەکفیری بە دواوە بووە.\nنوێنەری پەرلەمانی سووریا بۆ مێهر:\nڕێککەوتنی کوردەکان و دیمەشق شکست هێنانی وەهمی جیایی خوازییە\n"ماهر مەوقێع"جەختی کرد کە هێزەکانی سووریای دیموکراتیک بە دەست شتنەوە لە وەهمی دابەشکارانەی ئەمریکا، لە ڕاستیدا پاڵیان بە نیشتمانی خۆیانەووە دا، بەڵام هێشتاش یاریی ئەمریکییەکان لەو بوارەدا جێی ترس و گومانە.\nدوا هەواڵەکانی سووریا:\nسوپای سووریا نزیکه باشوور لە بندەستی داعش ڕزگار بکات\nپێشڕەویی سوپای سووریا لە باشووری رۆژئاوای ئەو وڵاتە و دۆزینەوەی مووشەکی ئەمریکی لە مۆڵگەکانی داعش گرینگترین هەواڵە ئەمنییەکانی ئەو وڵاتەیە.\nسەرچاوە ئاگادارەکان ئاشکرایان کرد؛\nکوردی سووریا شارەکان رادەستی دەوڵەتی دیمەشق دەکاتەوە\nکوردی سووریا کە لە لایەن ئەمریکاوە پشتیوانی دەکرێت بە شێوازێکی سەرەتایی ڕازی بوون بە ڕادەست کردنی کۆنتڕۆڵی شارەکان بە حکومەتی ناوەندی.\nسوپای سووریا مۆڵگەکانی داعش لە هاوێری دەرعای تێک شکاند\nئاگری قورسی سوپای سووریا بۆ سەر مۆڵگەگەلی تیرۆریستان لە پارێزگای حەما و زاڵبوونی هێزی چەکداریی سووریا بە سەر ناوچەگەلێکی نوێ لە دەرعا، گرینگترین هەواڵە ئەمنییەکانی سووریان.\nسوپای سووریا ئۆپەراسیۆنێکی بەربڵاو لە باکووری ئەو وڵاتە ئەنجام دەدات\nسەرچاوەگەلی سووری لە ئامادەبوونی سوپای ئەو وڵاتە بۆ ئەنجام دانی ئۆپەراسیۆنێکی بەربڵاو بە مەبەستی دابین کردنی ئاسایشی هاوێری باکووری رۆژهەڵاتی لازقیە لە نزیکیی جەسەرولشغور لە رۆژئاوای پارێزگای ئەدلەب هەواڵیان دا.\n٤٠ کوژراوی لێ کەوتەوە؛\nبنکەکانی سوپای سووریا لە رۆژهەڵاتی فورات بۆردومان کرا\nفرۆکە جەنگییەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بنکەکانی سوپای سووریایان لە ناوچەی ستراتژیکی هەجین لە رۆژهەڵاتی فورات بە توندی بۆردومان کرد و ئەو هێرشانە بووە هۆی کوژرانی ٤٠ سەربازی سووریا.\nئەمریکا پاگەندەی کرد:\nدەستێوەردانی سەربازی لە باشووری سووریا ناکەین\nهەواڵدەریی ڕۆیتێرز بە بڵاوکردنەوەی ڕاپۆرتێک پاگەندەی کرد کە دەوڵەتی ئەمریکا بە ناردنی نامەیەک بە تیرۆریستانی ڕاگەیاندووە کە حەز بە دەستێوەردان لە پێکدادانەکانی باشووری سووریا ناکات.\nلە دەشتی سویدا؛\nئۆپەراسیۆنی سوپای سووریا دژی داعش لە سێ مێحوەر بەردەوامە\nسوپای سووریا و هاوپەیمانانی ئۆپەراسیۆنێکیان لە دەشتی سویدا لە سێ مێحوەرەوە لە دژی داعش دەست پێکردووە و لەو ئۆپەراسیۆنەدا پێشڤەچوونی بەربڵاوی بووە.\nداعش هەندێ ناوچەی شاری ئەبووکەماڵی داگیر کرد\nچاودێری مافی مرۆڤی سووریا ئیدعای کرد کە گرووپی تیرۆریستیی داعش چەند بەشێک لە شاری ئەبووکەماڵی سەر بە پارێزگای دیرەزوری سووریای داگیرکردووە.\nسووریا ڕێککەوتنی ئاگربڕ لە گەڵ داعشی ڕەت کردەوە\nڕەت کرانەوەی ڕێککەوتنی ئاگربڕ لە نێوان سوپای سووریا و داعش لە باشووری دیمەشق و درێژەی ئۆپەراسیۆنی دژە تیرۆریستی لە ناوچە جۆراوجۆرەکانی سووریا لە گرینگترین هەواڵە ئەمنییەکانی ئەو وڵاتەیە.\nلە باشووری دیمەشق؛\nکوژرانی ژمارەیەک لە سەرکردەکانی داعش\nهێزەکانی سوپای سووریا توانیان ژمارەیەک لە سەرکردەکانی داعش لە حەجەروئەسود لە باشووری دیمەشق بکوژێت.\nغەوتەی رۆژهەڵاتی بە تەواوەتی لە لایەن سووریاوە کۆنتڕۆڵ کرا\nسەرچاوەگەلی ڕووسی لە هەڵکرانی ئاڵای سووریا لە شاری دۆما و کۆنتڕۆڵی تەواوی غەوتەی رۆژهەڵاتی دیمەشق لە لایەن دەوڵەتی سووریاوە هەواڵیان دا.\nسوپای سووریا بە تەواوەتی "عەین تەرما"ی غەوتەی رۆژهەڵاتیان کۆنتڕۆڵ کرد\nسەربازانی سوپای سووریا بە تەواوەتی "عەین تەرما"ی غەوتەی رۆژهەڵاتی-یان کۆنتڕۆڵ کرد.\nکارگەیەکی بەرهەم هێنانی چەکی کیمیایی لە سووریا دۆزرایەوە\nسوپای سووریا لە دۆزرانەوەی کارگەیەکی بەرهەم هێنانی چەکی کیمیایی تیرۆریستان لە غەوتەی رۆژهەڵاتی هەواڵی دا.\nهێرشی خۆمپارەیی تیرۆریستان بۆ سەر دیمەشق/ تەقاندنەوەی ئۆتۆمبیلی تیرۆریستان\nتیرۆریستانی تەکفیری لە سووریا بۆ جارێکی دیکە ناوچەیەکی دیمەشقی پایتەختی ئەو وڵاتەیان کردە ئامانجی خۆمپارە.\nیۆرۆ نیووز هەواڵی دا:\nدیمەشق لە گەڵ کوردەکانی سووریا ڕێککه‌وتن\nمیدیایەکی رۆژئاوایی لە ڕێککەوتنی دەوڵەتی سووریا لە گەڵ کوردەکانی ئەو وڵاتە و ئەگەری گۆڕانی هەلومەرجی ئێستای عەفرین و سنوورەکانی سووریا و تورکیا هەواڵی دا.\nدەیان سەربازی ڕووسی لە هێرشی ئەمریکا بۆ دیرەزور کوژراون\nبلوومبێرگ ئیدعای کردووە کە لە هێرشی حەوتەی ڕابردووی ئەمریکا بۆ سەر بنکەگەلی سوپای سووریا لە دیرەزور، بۆتە هۆی کوژرانی دەیان سەربازی ڕووسی.\nقاسمی لە کاردانەوە بە پاگەندەی زایۆنیستەکان؛\nپاگەندەی دەستێوەردانی ئێران لە داخستنی فرۆکەی زایۆنیی مایەی پێکەنینە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختی کرد: بوونی کۆماری ئیسلامی ئێران لە سووریا ڕاوێژکارانە و بە پێی داواکاریی دەوڵەتی یاسایی ئەم وڵاتە و لە پێناو بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزمە.\nهێرشی سوپای سووریا بۆ سه‌ر سه‌ربازانی تورکیا له حه‌ڵه‌ب\nڕاپۆرته میدیاییه‌کان له هێرشی تۆپخانه‌یی سوپای سووریا بۆ سه‌ر کاروانی سه‌ربازانی سوپای تورکیا له میحوه‌ری باشووری حه‌ڵه‌ب هه‌واڵیان داوه.\nهێزێکی نوێی سەربازیی تورکیا گەیشتە باکووری سووریا\nسەرچاوەگەلی ئاگادار لە چوونی هێزێکی نوێی سەربازیی تورکیا به جیهازاتی سەربازیی قورسەوە بۆ باکووری سووریا هەواڵیان دا.\n"سەفیان لیبی" لە هاوێری لازقیە کوژرا\nسەرچاوەگەلی سەر بە گرووپە چەکادارەکانی سووریا لە کوژرانی سەرکردەیەکی بەرەی نوسرە لە هاوێری لازقیە هەواڵیان دا.\nتەحریرولشام بەرپرسایەتی داخستنی فرۆکەکەی سووریای لە ئەستۆ گرت\nگرووپی تیرۆریزتیی تەحریرولشامی سەر بە بەرەی نوسرە لە هەواڵێکدا بە فەرمی بەرپرسایەتیی داخستنی فرۆکە جەنگییەکەی سووریا بە ئەستۆ گرت.


سێ ئاگری دیكە لە گەرمیان كەوتەوەزیاتر لە 7 هەزار دۆنم دەغڵودان و پوش و پاوان سووتان – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسێ ئاگری دیكە لە گەرمیان كەوتەوە\nزیاتر لە 7 هەزار دۆنم دەغڵودان و پوش و پاوان سووتان\n2019/06/08 - 7:59 PM\nدوای ئەوەی ئاگرەكەی شەوی ڕابردوو زیانی زیاتر لە 5 هەزار دۆنم پووشك و پاوان و دەغڵودانی دا، ئەمڕۆ بەهۆی كەوتنەوەی ئاگر لە سنوری شارۆچكەی كفری و خانەقین، ٢٠٧٠ دۆنم زەوی دەغڵودان و پوش و پاوانی دیكە سووتان، تا ئێستاش بەشێك لە ئاگرەكه كۆنترۆڵ نەكراوه.\nبەپێی زیانیارییەكانی (خەڵك) ئەمڕۆ شەممە 8ی حوزەیران سێ ئاگر لە چەند ناوچەیەكی سنووری گەرمیان كەوتۆتەوە و بەهۆیەوە زیانێكی زۆری لە پووش و پاراوان و دەغڵودانی جوتیاران داوە، بەجۆرێك زیاتر لە 2 هەزار دۆنم پووشك و پاوان و دەغڵودان سووتاون.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، شەوی ڕابردووش لە سێ ڕووداوی ئاگركەوتنەوەی جیاجیادا، لە سنوری شارۆچكەی كفری و خانەقین، زیاتر لە پێنج هەزار دۆنم زەوی گەنمی جوتیاران و دەڕاسەیەكی دروێنە كردن سووتان.\nهاوكات، بەپێی ڕاپۆرتێكی (ڕۆژنیوز) پێشنیوەڕۆ ئەمڕۆ، لە سنوری شارەدێی زنانەی سەر بە شارۆچكەی كفری ئیدارەی گەرمیان و شارەدێی قۆرەتووی سەر بە شارۆچكەی خانەقینی پارێزگای دیالە، بە هۆكاری نادیار سێ ئاگری دیكە لەو سنورە كەوتەوە.\nوەك لە ڕاپۆرتەكەدا هاتووە، ئاگری یەكەم و دووەم، لە گوندەكانی پەتەكی و چەوری و دوڕاجی كەوتۆتەوە و نزیكەی ٧٠ دۆنم دەغڵودان و پاوان سووتاوە و بە زووی لە لایەن تیمەكانی بەرگری شارستانی كفری و خەڵكی كۆنترۆڵكراوه.\nئاگری سێیەمیش، لە گوندی ساڵح ئاغا كەوتۆتەوە و بە هۆی خێرایی ئەو بایەی ئێستا هەیە پەلكێشی كردووە بۆ گوندی باریەكە، نزیكەی 2 هەزار دۆنم دەغڵودان و پوش و پاوان سووتاوە و تا ئێستاش ئاگرەكە كۆنترۆڵ نەكراوە و تیمەكانی بەرگری شارستانی كەلار سەرقاڵی كۆنتڕۆڵكردنەوەی ئاگرەكەن.\nچوار لیژنەی پەڕلەمان دەچنە ئەو ناوچانە\nپێش سەرژمێری ساڵی داهاتوو ناوچە كوردستانیەكان تەعریب دەكرێنەوە


سزای لەسێدارەدان بەسەر دوو لاوی بەلووچ‌دا سەپێندرا\n14:20 - 5 بەفرانبار 2716\nئاژانسی کوردپا: چالاکیی سیاسی خزمانی دوو هاووڵاتی بەلووچ لەدەرەوەی وڵات بووە هۆی سەپاندنی سزای لەسێدارە بەسەریاندا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لقی ٢ی دادگای شۆڕشی شاری زاهێدان لە سەرەتای حەوتووی ڕابردوودا سزای لەسێدارەدانی بۆ دوو لاوی خەڵکی سەراوان دەرکردووە.\nناسنامەی ئەو دوو هاووڵاتییە بەلووچە؛ ئەلیاس کەلەندەرزەهی و حەسەن دەهواری ڕاگەیەندراوە.\nئەو سزایە کۆتایی مانگی سەرماوەز لەلایەن قازی موحەمەد مەرزیە و بەبێ ئامادەبوونی پارێزەر بەسەر ئەو دوو زیندانییە سیاسییەی گرتووخانەی ناوەندیی زاهێدان سەپێندراوە.\nتەمەنی ئەو زیندانییانە ٢٢ و ٢٨ ساڵە و دوو ساڵ لەمەوبەر لە هێرشێکی هێزە ئیتلاعاتییەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ شوێنی نیشتەجێ بوونی ئەو دوو کەسە لە شاری سەراوان دەستبەسەر کران.\nماڵپەڕی \_"چالاکانی مافی مرۆڤ و دێمۆکراسی لە ئێران\_" بە بڵاوکردنەوەی ئەو هەواڵە، دەنووسێ: لە کەیفەرخواستی ئەو دوو زیندانییەدا هاتووە کە لە ئەگەری ڕادەستکردنەوەی برا و مامی حەسەن دەهواری و ئەلیاس کەلەندەرزەهی، ئەوا ئازاد دەکرێن.\nهێزی ئەمنییەتی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران وێڕای هێشتنەوەی ئەو لاوانە لە ژووری تاکەکەسی، ئەوانیشی ئەشکەنجەی جەستەیی و ڕۆحی داوە.\nسەبارەت بە دۆخی چالاکانی سیاسی و مەدەنی بەلووچ لە ئێراندا، ڕاگەیەندراوە کە لە ساڵی ڕابردووی زایینیدا بەلانیکەمەوە ٥٦ هاووڵاتی بەلووچ ئێعدام کراون و سزای هاوشێوەش بۆ ١٠ کەسی دیکە دەرچووە.\nهەروەها زیاتر لە ٧٥ کەسیش لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی ئێرانەوە، بانگهێشت، لێپێچینەوە و دەستبەسەر کراون.


سەلاح کۆنەپۆشی: گرتن و بەندکردنی ئەوانەی وا ئاژەڵان ئازار ئەدەن چارەسەر نیە | JINGEWAN ژینگەوان\nHome ژینگه ئاژه‌ڵ و گیانله‌به‌ران سەلاح کۆنەپۆشی: گرتن و بەندکردنی ئەوانەی وا ئاژەڵان ئازار ئەدەن چارەسەر...\nسەلاح کۆنەپۆشی: گرتن و بەندکردنی ئەوانەی وا ئاژەڵان ئازار ئەدەن چارەسەر نیە\nخۆێنەری هێژا بابەتی بەردەست یەکێکیتر لە زنجیرە وتووێژەکانی ماڵپەری ژینگەوانە کە لە رێکەوتی ٤ی بەفرانباری١٣٩٥ی هەتاوی لەسەر مژاری “بڵاو بوونەوەی کۆرتە فیلمێک لە سەر ئازار دانی رێوییەک لە گۆندی شەختانی سەر بە شاری پیرانشار” کە لە رۆرە کۆمەڵایەتیەکاندا دەنگدانەوەی زۆر بە خۆە بینی، کە بە میوانداریی “سەلاح کۆنەپۆشی” چالاکی ژینگەپارێزی خۆرهەڵاتی کوردستان تاوتوویی دەکەین.\nژینگەوان، روباه مکار وحیلەگر، لە سەرتای خوێندن لە قوتابخانەی حکوومەتی ئێران مامە ڕیویان بەو جۆرە بە ئێمە ناساندیە، کاتێک تاکێکی کۆمەڵگا لە سەرتایی منداڵیدا لە قۆتابخانەکان بەو شێوازە پەروەردە دەکرێت، سەرچاوەی ئەم جۆرە توندووتیژیانە لە کۆێوە سەرچاوە دەگرێت؟ پێتان وانییە کە حکومەت خۆی بەرهەم هێنەری توندووتیژییە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی:لە سیستەمی پەروەردەی کۆماری ئیسلامی ئێراندا،شتێک نیە ناوی ڕێز و ماف و خزمەت بێت نەک بە ئاژەڵان،بەڵکو بە مرۆڤەکانیش. ئەسڵەن سیستەمی پەروەردە لە فەلسەفەی کۆماری ئیسلامی ئێراندا تەنیا ناوێکە،ناوێک کە لە ژێری دا مرۆڤ و ئاژەڵ و دارستان تێک و پێک ئەدەن،دەیانسووتێنن و دەیانبرژێنن،بێ ڕێزییان پێ دەکردرێت و ئەیانچەوسێننەوە. ڕێوی و سەگ و بەراز و گورگ،ڕەنگبێ پلەیەک زیاتر لە ئاژەڵەکانی تر ئازار بدرێن،چونکی لە سیستەمی بە ناو پەروەردەی کۆماری ئیسلامی ئێراندا دەگوترێت کە،ڕێوی فێڵاوییە،سەگ گڵاوە،گورک بێ سفەت و دڕەندیە،بەرازیش پیس خۆر و حەرامە. ئەم پێناسە سەقەتانەیش بۆ ئەو ئاژەڵە بێ زمانانە بەسە بۆ ئەوەی،کە زیاتر لە ئاژەڵەکانی تر ئازار بدرێن.\nژینگەوان، لە چەند ڕۆژی رابردوودا کۆرتە فیلمێک لە ئازاردانی رێوییەک لە توورەکۆمەڵایەکان بڵاو بووە کە نارەزایەتی خەڵکی کوردستان و ژینگەپارێزانی لێکەوتەوە، راتان لە سەر ئەو کورتە فیلمە و ئەو جۆرە توندووتیژیانە لە کۆمەڵگادا چییە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : بڵاو بوونەوەی ئەو کورتە فیلمە ژانێکی سەختی گەیاند بە ناخی هەر مرۆڤێکی ئاژەڵ دۆست کە ئەو فیلمەی بینی،بۆ منیش ساتێی ساتێکی ناخۆش بوو کە وەختێ بینینم کۆمەڵێک مرۆڤ چێژ لە لێدانی و بڕینی ڕێوییەک دەبینن،بەڵام لە هەموو کۆمەڵگایەکدا خاس و خراپ هەیە،ئیدی ئەوانەیش کە وایان بە سەر ئەو ئاژەڵە هێنا،شایەد زیاتر لە ژێر کاریگەری سیستەمی پەروەردە و وانەکانی قوتابخانەکانی دژ بە ئاژەڵ لە کۆماری ئیسلامی ئیراندا بووبێتن.\nژینگەوان، هەر لەم ماوەدا لەلایەن بەرپرسانی شارەوانی کرماشانەوە بە دەیان سەگیان لە پێش چاوی خەڵکەوە گۆشت، هەروەها لە گۆلی کانی بەرازانی لەلایەن بەرپرسانی ئیدارەی ژینگە و ئەندامانی سپا لە مەهاباد بە دەیان قازیان راوکرد، هۆکاری بە مێدیایی نەکردنی ئەم حەرەکەتانە چییە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : هۆکارەکەی ڕوونە،دەسەڵاتی سەرەڕۆیانەی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەوەی پێی باش بێت بە میدیایی دەکات و ئەوەیش بە قازانجی نەبێت ناهێڵێت بە میدیایی بکرێ. سپا یەکەم جاری نیە سەگ بکوژێ،زۆر جارانیش بۆمبی پێوە دەبەستن و بەڕێی دەکردن بۆ شوێنی مەبەست و لە دوورە بە کۆنتڕۆڵ ئەیانیتەقاندەوە. ڕاو کردنی قازی و تێکدانی هێلانەی باڵداران لە کردەوە و زاتی کۆماری ئیسلامی ئێراندا شتێکی نامۆ و نەکردە نەبووە.\nژینگەوان، بەڵاو بوونەوە ئەم هەواڵە کە لەلایەن ژینگەپارێزانی کوردستان گرنگی زۆری پێدرا، لە نێو نەتەوەکانیتری ئێران بە تایبەت فارسەکان وەک هەلێک بۆ تەوهین و جنێودان بە کورد کەڵکی لێوەرگیرا، تا ئەو شۆێنە بوویان کرا بێرێزیان بە کورد کرد، راتان لەم بارەوە چییە؟ پێتان وایە دەستێکی شاراوەی لە پشت بووە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : فارسەکان دەڵێن،کورد لە ئێراندا لە ژێر ڕکێفی زمان و کلتور و لە ناو سیستەم و قوتابخانەی فارسیدا پەروەردە دەبن،ئەگەر وابێت ئەوا کلتوری ئاژەڵ کوشتن و ئازاردانی گیاندارانمان لەوانەوە وەر گرتووە. بەڵام کورد نەک ئەژەڵ کوژ نەبووە،بەڵکو هەمیشە نەتەوەیەکی ژینگە دۆست و ئاژەڵ دۆست و سروشت خۆشەویست بووە،هەر ئەو ڕێز و خۆشەویستییەیشمان بۆ سروشت و باڵندە و گیانداران هۆکار بووە،زۆر جار فارسەکان بێژن،کوردی کێوی.\nژینگەوان، لە هەموو دنیا تاوانبار سەرایی تاوانبار بوونی مافی ئەوەی هەیە کە محامی هەبێت لە جەوێکی تەواودا بە دوور لە هەر چەشنە بێرێزی دادگایی بکرێت، لەم بارەوە راتان چییە؟ پێتان وایە بۆ ئەم جۆرە توندووتیژیانە بەند کرد چارەسەرە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : من پێم وابێت گرتن و بەند کردنی ئەوانەی وا ئاژەڵان ئازار ئەدەن چارە سەر نیە،چونکی بەندیخانەی وشک و برینگ و بێ ئیمکانات و پیس و پۆخڵی کۆماری ئیسلامی،شوێنێک نیە کە مرۆڤی تێدا تێگەیەندرێ و پێگەیەندرێ،به پێچەوانەوە وا دەکات لە مرۆڤ زیاتر دڵڕەق و بێ ڕەحم تر بێت بە نیسبەت گشت شتێکەوە. بۆ ئەوەی کە ئاژەڵ ئازاری نەمێنێت،باشتر ئەوەیە،یاسا و وانە دژە ئاژەڵییەکان بگۆڕن و پەروەردەی سەقەت لە هەمبەر بەد ڕەفتاری تەک گیانلەبەراندا یاساغ بکرێ.\nژینگەوان، لە نێو کوردانی ڕۆژهەڵات چەند شەهیدی ژینگە هەیە کە بۆ رزگار کردنی ئاژەڵان گیانی خۆیان داناوە و لە تازەتەرینیشی کاک محمد باختر خەڵکی مەریوان بوو کە لە پادگانی عەجەبشێری لە کاتی نگابانی بۆ رزگار کردنی سەگێگ پایەکی خۆی لە دەستدا، کەچی بەشێکی زۆری لە نەتەوە غەیری کوردەکان بە دوور لە هەر چەشنە ئەخلاقێک کورد بە ئیسان کۆژ…هتد ناو برد، بە باوەری بەرێزتان ئەم هەلێک نەبوو کە حکومەت بە سوودی خۆی گواستیەوە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : لە ماوەی یەک ساڵی ڕابردوودا تەنیا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا زیاتر لە سەدان نموونەی خزمت کردن بە ئاژەڵان و پەلەوەران و گیانداران هەیە،لەو پەڕی دژواری و مەحدودییەتدا کورد هەمیشه ڕزگار کەر و مشەخۆری ئاژەڵان و باڵداران و دارستانەکان بووە.\nنەتەوە غەیرە کوردەکان بۆچی کردەوە ناحەزەکانی کۆماری ئیسلامی نابینن لە هەمبەر ئاژەڵان،ڕۆژ نیە لە مەرزەکانی سەردەشت و مەریوان و بانە و هتد…ئەسپ و وڵاخ و گوێدرێژەکانی کاسب کاران نەدەنە بەر فیشەک. سەدان ئەسپیان گرت و لە پێدەشتێکدا وەبەر دەسڕێژی ئەسڵەحەیان دان،چەندین وڵاخیان بە بارە بەنزینەوە سووتاند. قاچی هەزاران گوێدرێژییان بەڕییەوە،بۆ ئەوەی ڕێ لە کاسبکاران بگرن.\nلە ترسی چوونەوەی پێشمەرگەکانی ڕۆژهەڵات بۆ ناوخۆ،هەرچی دارستانی کوردستان هەبوو سوتاندیان،لە ناو هەر دارستانێکیشدا جۆرەها ئاژەڵ و پەلەوەر و گیانلەبەر بوونە خۆڵەمێش، بۆ کەسێکیان باسیان نەکرد؟بابەتێکیان لە سەری نەنووسی؟بۆچی نەهاتنە دەنگ؟ خۆ من کردەوەی ئازار دانی ڕێوییەکە مەحکوم دەکەم،\nبەڵام ئەو دارستانانەی وا کۆماری ئیسلامی لە کوردستان سووتاندنی،هەر دانەیەکیان زیاتر لە چەندین ڕێوییان تێدا بوو،کە بوونە قاورمە.\nژینگەوان، هەڵوێستی ئەنجۆمەنە ژینگەپارێزیەکان چالاکانی ژینگەپارێزی کورد چۆن دەبینن؟ پێت وا نییە ئەم مەسەلەیان زیاد لە حەد گەورە کردەوە؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : مەسەلەکە بچووک نەبوو،تا ڕێکخراوە ژینگە پارێزەکان و چالاکڤانان گەورەی بکەنەوە،\nمەسەلەکە گەورە بوو،بڕینی گوێچکەکان و کلکی ڕێوییەکی بێ زمان،کە کۆمەڵێک خەڵکی پیر و گەنج و منداڵ بە دەوریدا هەڵدەخەنەوە و پێدەکەنن،ناتوانی بە ئاسانی بە سەریدا تێپەڕیت،ناتوانی هیچ نەڵێی،بە ڕای من ئەو محکوم کردن و وتن و قسانەی لە سەر ئەو گرتە فیدیۆیە ئەنجام درا،جێگای خۆی بوو،ناو رڕاندنی ئەوانەی وا ئەژەڵ ئازاری ئەدەن کارێکی باشە،بۆ ئەوەی جارێکیتر دووپاتی نەکەنەوە.\nژینگەوان، پیوندی یاسا لە چارە سەری ئەم دیاردانە چۆنە؟ پێت وایە لەو دەسەڵاتە رێگا چارەیەک بۆ چاکسازی هەبێت؟\nسەلاح کۆنەپۆشی : لە سیستەمی کۆماری ئیسلامی ئێراندا،یاسا خۆی بکەری سەرەکی کوشتنی ئاژەڵ و پەلەوەر و دارستان و درەختە، بکوژی دەریاچە و کوێر کەرەوەی کانیاوەکانە،بکەری تێکدانی سەیرانگە و شوێنە گەشتیارییەکانە، سیاسەتی بە ئەنقەست بۆ خراپ کردنی جادە و بان و ڕێگاکان پەیرەو دەکات.\nلە کۆماری ئیسلامی ئێراندا،یاسا ڕێگای داوە،هەرچی جوانی و سەوزی و خۆشی هەیە،لە ناوچەکانی کوردستاندا بیسووتێنن و بیکوژن و دایماڵن. شتێک نیە بە ناوی یاسا لەو سیستەمەدا،تا لەوێدا بتوانی لە ڕێگای تۆماری کردنی سکاڵاوە بە مافەکانت بگەی،ئەویش بۆ کورد،یاسا خۆی داپڵۆسێنەری مرۆڤی کوردە.\nژینگەوان، لە کۆتاییدا زۆر سپاسی بەرێزتان دەکەین بۆ بەشداریتان لە وتووێژە، گەر قسەیەکتان ماوە بفەرموون.\nسەلاح کۆنەپۆشی :سپاس بۆ ئێوەیش کاک سەعید،لە کۆتاییدا دەبێت بڵێم،نەمان بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران،کە بکەری هەموو جۆرە کوشتن و تاوانێکە دژ بە مرۆڤ و ئاژەڵ و درەخت، نەمانی ئەو دەسەڵاتە بۆگەنە،گەڕانەوەی مافە بۆ هەموو گێاندارێک کە لەو سیستەمەدا بێ ماف کراوە.\nPrevious articleئاوی رووباری سیروان بۆ پارێزگای خوزستان گوازارایەوە\nNext articleسمیناری”توندوتیژی و کاردانەوەی لەسەر ژینگە” لە شاری مەریوان بەرێوە دەچێت\nپاڵاوگەی نەوت لە مەریوان و زیانەکانی/وتووێژی گەورەژووری ڕاوێژ لەگەڵ محەممەد دانش\n” زرێبار گیانەلایە”\nکۆماری ئیسلامی ئێران،دەحبایەکی درۆ کەر بۆ شێواندنی ڕاستیەکان\nمێمڵ هۆکاری لە ناوبردنی ٨٠ هەزار هێکتار لە دارستانەکانی کوردستان


ئەکتەرى سەرەکى ئەو فیلمە کوردییەى کە مشتومڕى زۆرى ناوەتەوە بۆ ناس کورد دەدوێت\n14:28 یه‌ك شه‌ممه 28 ته‌موز 2019\nلە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان چەند گرتەیەکى کورتە فیلمێکى کوردى بڵاوکرایەوە کە دیمەنى ماچکردنى نێوان کاراکتەرى کوڕ و کچێک پیشان دەدات و بەو هۆیەوە رەخنەیەکى زۆر لە فیلمەکە گیرا.\nمحەمەد شێروانى، ئەکتەرى سەرەکى فیلمەکە لە لێدوانێکى تایبەت بە ناس کوردى راگەیاند “ماوەی 10 ساڵە لە بواری ھونەری سینەما کار دەکەم، لەماوەی ئەو 10 ساڵەدا ھیچ شتێک ھێندەی ئەو دیمەنە بەبێ مانایی دەنگدانەوەی نەبووە”.\nئاماژەى بەوەش کرد، ئەو دەنگدانەوە خراپە و خراپ تێگەیشتن لە کارەکە بێتاقەتی کردووە، تا ئەو رادەیەی قسەی لەسەر نەکات.\nجەختیشى کردەوە ” کارەکەی من پێویستی بە روونکردنەوە نییە، چونکە شتێکی نائاسایی رووینەداوە”.\nبەوتەى محەمەد شێروانى، لەو کاردانەوانەوە تێگەشتووە ئاستی بینەری کورد چۆنە و توانای تێگەشتن بۆ کارێکی ھونەری لەچ ئاستێکدایە.\nکورتە فیلمی (فڕینی بەرد)، کورتە فیلمێکی کوردییە و تێیدا باس لە خۆشەویستی نێوان کچ و کوڕێک دەکات، بەڵام لە فیلمەکەدا چەند دیمەنێکی تێدایە، کە بەشێکی زۆر لە هاوڵاتیان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ڕەخنەی لێدەگرن و پێیانوایە، لەگەڵ دابونەریتی کۆمەڵگای کوردیدا ناگونجێت.\nلە ناوەڕۆكی فیلمەكەدا هاتووە: مامۆستا كچێكی شارییە، لە لادێیەك وانە دەڵێتەوە، لەو لادێیە لە پەیوەندیی خوشەویستیدایە، لەگەڵ شێرۆی كوڕی لادێكە، لە نێوان كوڕی ئاغای لادێكە و شێرۆ و مرۆڤایەتی دەبێت دانەیەك هەڵبژێرێ.\nفیلمەكە بە پاڵەوانیەتی محەمەد شێروانی و كاردینا هێمن و سیروان گلییە، لەگەڵ بەشداری هەریەك لە ئەكتەران شاخەوان مستەفا و ئەحمەد مەحمود و مازی چین عەزیز، جگە لەمە چەندین كۆمبارس تێیدا بەشدارن كە ژمارەیان نزیكەی 50 كەسە.


ماڵتا و شەپۆلی خۆپیشاندانەکان : – www.facebook.com/sekoy.anarkistan ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net\nماڵتا و شەپۆلی خۆپیشاندانەکان :\nئەوە بۆ ماوەی 8 ڕۆژە خۆپیشاندان و پرۆتێستێکی گەورە لە لایەن خەڵکی ماڵتاوە بەردەوامە کە گەیشتۆتە ڕادەی دەست لەکارکێشانەوەی سەرەك وەزیرانی ولاتەکە.\nبێ گومان دەسەڵات لە هەر شوێنێك بێت گەندەڵی و زەبر و زەنگ و نایەکسانی و نادادپەروەری بەشی هەرە زۆرینەی میللەتەکەی دەبێت. خۆپیشاندانەکانی ئەم دوایە لەسەر بەرەڵاکردنی کابرایەکی بزنسمانی هەرە گەورەی ئەوێە، Yorgen Fenech کە گومانی کوشتنی ژنێكی بوێری ڕۆژانامەوان Daphne Caruana Galizia کە ئەرکی بەدواچونی گەندەڵی سەرۆک وەزیرانی گرتەبەر کە پێشتر ئەو سوودمەندبووە لە پرۆژەیەکدا کە کابرای دەوڵەمەند بردویەتی بەڕێوە.\nئەم ژنە ڕۆژنامەوانە لە ڕۆژی 16/10/2016 دەدا بە دانانی قومبەلەیەك لەژێر سەیارەکەیدا کە بە ڕیمۆت کۆنترۆڵ کۆنترۆڵ کرابوو تەقییەوە ، کوژرا و توانرا لە بەدواچونەکەی لەسەر گەندەڵی و نزیكی ئەو بزنسمانە لە سەرەك وەزیران و ئیدارەی حوکمەتەوە، بوەستێنێت.\nناڕەزایی و خەڵکی هاتنە سەر شەقامیان توانیوێتی کە یەك دوو وەزیر و کاربەدەستی گەورەی ئیدارەی دەوڵەت ناچار بە دەست لەکارکێشانەوە بکەن و لەوەش دەکات کە لە ئەمشە و ڕۆژانی داهاتووشدا سەرەك وەزیرانیش ناچاربکەن بە دەست لەکارکێشانەوە.\nPrevious Postناڕەزاییەکان و خۆپیشاندانەکان پاکستان-یشی گرتەوەNext Postئەردۆگان بە چ تەکنیکێکی نوێ نەیارەکانی تیرۆر دەکات؟


ئەردۆغان، وتاربێژێكی عاشق\nشه‌ست‌و پێنج ساڵ له‌مه‌وبه‌ر، له‌خانویه‌كی دو ژوری بچوكدا له‌گه‌ڕه‌كی قاسم پاشای ئه‌سته‌نبوڵ منداڵێك له‌دایكبو، ناویان نا ره‌جه‌ب، به‌ناوی ئه‌و مانگه‌ی تیایدا له‌دایكبو، سه‌ره‌تای ژیانی به‌هه‌ژاری‌و نه‌داری ده‌ستپێكرد، به‌ڵام ئه‌و منداڵه ئێستا سه‌رۆكی توركیایه‌و ده‌یه‌وێت تا ده‌یه‌یه‌كی تر له‌و پۆسته‌دا بمێنێته‌وه.\nئیسلامیه‌كی میانه‌ڕه‌و یان سیاسییه‌كی پراگماتیك، ناونیشانی ئه‌و كتێبه‌یه كه چه‌ند نوسه‌رێك به‌توركی نوسیویانه‌و زریان رۆژهه‌ڵاتی كردویه‌تی به‌كوردی. به‌شی یه‌كه‌می ئه‌م كتێبه ته‌رخانكراوه بۆ ورده‌كاری ژیانی ئه‌ردۆغان، به‌شی دوه‌می باسی جیابونه‌وه‌ی له‌پارتی ره‌فاو دامه‌زراندنی پارتی دادو گه‌شه‌پێدان ده‌كات. له‌به‌شێكی دیكه‌شدا په‌یڕه‌وو پرۆگرامی "ئه‌كه‌په"ی تیایه له‌گه‌ڵ به‌شێك له‌دیدگاكانی ئه‌و پارته بۆ كێشه‌ی دین‌و دیموكراسیه‌ت‌و عه‌لمانیه‌ت. له‌كۆتایشدا وه‌رگێڕ وتارێكی ئیسماعیل بێشكچی زیادكردوه كه باس له‌تێڕوانینی ئه‌ردۆغان بۆ كێشه‌ی كورد ده‌كات.\nباوكی ئه‌ردۆغان دو ژنی هه‌بوه، ژنی دوه‌میان ناوی ته‌نزیله‌یه‌و ره‌جه‌ب سێیه‌مین منداڵێتی. به‌گوێره‌ی سه‌رچاوه‌كان له(26/2/1954) له‌دایكبوه، به‌هۆی ئه‌وه‌ی له‌مانگی ره‌جه‌بدا له‌دایكبوه، ناویان ناوه ره‌جه‌ب. باوكی به‌ره‌ئیس كاپتان ناوبانگی ده‌ركردوه، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌رێگاكانی نێو ده‌ریای مه‌ڕمه‌ڕه‌دا ده‌ستی به‌كاری كاپتانی گه‌می كرد‌وه‌و ماوه‌ی نیو سه‌ده له‌و كاره‌ی به‌رده‌وام بوه.\nبه‌گوێره‌ی گێڕانه‌وه‌ی دایكی، باوكی ره‌جه‌ب پیاوێكی زۆر توڕه بوه‌و له‌منداڵه‌كانی داوه، ته‌نها به‌رانبه‌ر ئه‌ردۆغان كه‌مێك نه‌رم بوه. هه‌روه‌ها به‌رده‌وام باسی هه‌ژاری‌و نه‌داری خۆی بۆ منداڵه‌كانی ده‌كرد، هه‌میشه ئه‌م ئامۆژگارییه‌ی به‌منداڵه‌كانی ده‌دا "بخوێنن‌و بۆ خۆتان ببن به‌پیاو".\nبۆچی مه‌لا ره‌جه‌ب؟\nكاتێك ئه‌ردۆغان ده‌چێته قۆناغی سه‌ره‌تایی، تاقێك ده‌وامی ده‌كردو تاقێكی دیكه‌ش بۆ ده‌رهێنانی خه‌رجی مه‌كته‌ب شیرینی ده‌فرۆشت. ئه‌و خوێندكارێكی زیره‌ك نه‌بو، ته‌نها له‌وانه‌كانی: داڕشتن، وه‌رزش‌و ره‌فتاردا زۆرباشه‌ی وه‌رده‌گرت.\nكاتێك له‌پۆلی پێنجی سه‌ره‌تایی ده‌بێت، رۆژێكیان به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌كه ده‌پرسێت: كێ نوێژ ده‌كا؟ ته‌نها ئه‌ردۆغان به‌ڵێ ده‌كات. كاتێك مامۆستا رۆژنامه‌یه‌ك راده‌خات‌و بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ده‌ڵێ نوێژێكمان بۆ بكه، ئه‌ردۆغان ده‌ڵێت: مامۆستا ئه‌م رۆژنامانه ره‌سمیان پێوه‌یه، نوێژیان پێوه نیه!" له‌دوای ئه‌م روداوه‌شه‌وه خوێندكاره‌كان به‌مه‌لا ره‌جه‌ب بانگی ده‌كه‌ن.\nئیمام خه‌تیب.. سه‌ره‌تای سیاسه‌ت\nبۆ قۆناغی ئاماده‌یی، ئه‌ردۆغان ده‌چێته ئاماده‌یی "ئیمام خه‌تیب"، له‌م قۆناغه‌دا خوێندن‌و له‌به‌ركردنی قورئانی زۆرباش بو، له‌هه‌ر شوێنێك مه‌لایه‌ك نه‌بوایه ئه‌و پێشنوێژی ده‌كرد. سه‌ره‌ڕای خوێندنه‌كه‌ی، به‌فرۆشتنی ئاوی ساردو نانی شیرینی خه‌رجی قوتابخانه په‌یدا ده‌كات‌و یه‌كه‌م كتێبیش ده‌كڕێت. هه‌ر له‌ته‌مه‌نی گه‌نجێتی خۆیه‌وه زۆر حه‌ز له‌ئه‌ده‌بیات ده‌كات.\nهه‌نگاوه سه‌ره‌تاییه‌كانی بۆ ناو سیاسه‌ت له‌م قوتابخانه‌یه‌وه هه‌ڵده‌گرێت. له‌ساڵی (1965) ده‌بێته ئه‌ندامی رێكخراوی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی خوێندكاری تورك، پاشان به‌پله‌كانی ئه‌م رێكخراوه‌دا سه‌رده‌كه‌وێت تا ده‌بێته به‌رپرسی لقی ئه‌سته‌نبوڵ. له‌ساڵی (1973)دا بو به یه‌كه‌می كێبڕكێیه‌كی شیعر خوێندنه‌وه كه رۆژنامه‌ی (ته‌رجومان) له‌ئاستی توركیادا رێكیخستبو. ساڵی دواتریش له‌كێبڕكێیه‌كی نێوان قوتابخانه ئاماده‌ییه‌كاندا سه‌باره‌ت به‌داڕشتن بو به‌یه‌كه‌م.\nهه‌رچه‌نده ئه‌درۆغان زۆر ئاره‌زوی ده‌كرد له‌به‌شی زانسته سیاسیه‌كان بخوێنێ، به‌ڵام نمره‌كانی به‌پێی خواسته‌كانی نه‌بون‌و نمره‌كانی به‌شی ئه‌كادیمیای زانسته بازرگانیه‌كانی ئه‌سته‌نبوڵیان ده‌كرد. له‌ساڵی (1982) چوه سه‌ربازی‌و له‌مه‌كته‌بی ئه‌فسه‌ری پیاده‌ی یه‌ك، په‌روه‌رده‌و مه‌شقی ئه‌فسه‌ری یه‌ده‌كی بینی. دوای ته‌واوكردنی سه‌ربازی بو به‌ڕێوه‌به‌ری كۆمپانیایه‌كی به‌رهه‌مهێنانی سوسیس.\nئه‌ردۆغان له‌منداڵیه‌وه حه‌زی له‌تۆپی پێ كردوه، به‌ڵام نه‌بۆته خاوه‌نی تۆپ، عه‌شقی بۆ تۆپی پێ له‌ئاماده‌ییه‌وه ده‌ستی پێكرد. كاتێ له‌مه‌كته‌ب یاری ده‌كرد له‌به‌ر جوڵه‌و چالاكبونی خۆی سه‌رنجی هه‌ندێك كه‌سی راكێشابو. ئه‌مه‌ش بو به‌هۆی ئه‌وه‌ی هه‌ندێك كه‌س به‌ناوی یاریزانی ئه‌ڵمانی "پیكین پاوه‌ر" بانگی بكه‌ن. له‌ته‌مه‌نی پانزه ساڵیدا له‌یانه‌ی جامیی ئاڵتی وه‌رگیراو له‌ساڵی (1969)دا بڕی هه‌زار لیره‌ی وه‌رگرت. بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ له‌م یانه‌یه مایه‌وه‌و پاشان بو به‌ئه‌ندامی هه‌ڵبژارده‌ی تێكه‌ڵاوی لاوانی ئه‌سته‌نبوڵ. هه‌وڵیدا به‌شداری له‌هه‌ڵبژاردنی دیاریكردنی هه‌ڵبژارده‌ی تێكه‌ڵاوی توركیادا بكات، به‌ڵام به‌هۆی نه‌بونی ره‌زامه‌ندی دایك‌و باوكی نه‌یتوانی.\nیانه‌ی ئه‌سكیشه‌هر سپۆر داوا له‌ئه‌ردۆغان ده‌كات یاری بۆ بكات، به‌ڵام باوكی رازی نابێت‌و پێی ده‌ڵێت "من ده‌مه‌وێ تۆ بخوێنی‌و ببی به‌پیاو". ساڵی (1976) یانه‌ی فه‌نه‌رباخچه داوای لێده‌كه‌ن یارییان بۆ بكات، دو رۆژ دواتر داواكارییه‌كه‌ی ره‌تكرده‌وه چونكه نه‌یده‌توانی باوكی رازی بكات.\nله‌باره‌ی عه‌شقی بۆ تۆپی پێ ده‌ڵێت: زۆر حه‌زم له‌یاری تۆپی پێ ده‌كرد‌و ته‌نانه‌ت هه‌ندێك شه‌ویش ده‌هاته خه‌وم. به‌ڵام له‌قۆناغه سه‌ره‌تاییه‌كاندا باوكم قه‌د مۆڵه‌تی پێنه‌ده‌دام كه یاری بكه‌م. به‌ناچاری به‌دزی باوكمه‌وه یاریم ده‌كردو هیچ كات پێڵاوه‌كانی تۆپی پێم نه‌ده‌هێنایه‌وه بۆ ماڵ. هه‌ندێكجار كه بریندار ده‌بوم نه‌مده‌هێشت باوكم بزانێ‌و له‌به‌ر ئازاری برینه‌كانم خۆم ده‌پێچایه‌وه‌و ته‌پاوتلم ده‌كرد.. چه‌نده باری ته‌ندروستیم خراپ بوایه، بۆ ئه‌وه‌ی باوكم نه‌زانێ هیچم ئاشكرا نه‌ده‌كرد".\nساڵی(1977) له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا ئه‌ردۆغان شیعر ده‌خوێنێته‌وه، له‌م كاته‌شدا خانمێكی داپۆشراو كه له‌ریزی پێشه‌وه دانیشتبو، سه‌رنجی ئه‌ردۆغان به‌لای خۆیدا كێش ده‌كات، هه‌ر ئه‌مه‌ش واده‌كات دوای ته‌واوبونی كۆبونه‌وه‌كه، پرسیاری ئه‌و كچه بكات‌و پاش شه‌ش مانگ له‌و كۆبونه‌وه‌یه له‌گه‌ڵ ئامینه له(4/7/1978) زه‌ماندی هاوسه‌رگیری ده‌كه‌ن. له‌ئێستاشدا خاوه‌نی دو كوڕو دو كچن به‌ناوه‌كانی: ئه‌حمه‌دو بیلال، سومه‌یه‌و ئه‌سرا.\nئامینه ده‌ڵێت: به‌عه‌شقێكی كتوپڕ حه‌زمان له‌یه‌كتری كرد، به‌ڵام به‌بێ ده‌زگیرانداری زه‌ماوه‌ندمان كرد. هیچ كات به‌ته‌نیا نه‌چوین بۆ شوێنێك. له‌باره‌ی سیفه‌ته‌كانی مێرده‌كه‌ی ده‌ڵێ: بڕیاری كتوپڕ نادات، كورت‌و پوخت قسه‌ده‌كات، كه‌م پێده‌كه‌نێ‌و قسه‌ده‌كات. به‌سه‌بره‌و زو توڕه نابێ. زۆر به‌خشنده‌و به‌نه‌زم‌و دیسپلینه. حه‌ز له‌منداڵ‌و گه‌وره ده‌كات‌و سینگی فراوانه".\nمه‌رجی ئه‌ردۆغان بۆ هاوسه‌ره‌كه‌ی ئه‌مه ده‌بێت: 24 كاتژمێر به‌دوای مندا ناگه‌ڕێی. كاتێ كه نه‌هاتمه‌وه بزانه له‌باره‌گای رێكخستنم. ئه‌گه‌ر زۆر زۆرم پێچو ئه‌وسا به‌دوامدا بگه‌ڕێ. بۆیه نابێ پرسیاری بۆچی دره‌نگ هاتی، له‌كوێ بوی بكه‌ی؟\nپیاوه‌كان چون بۆ دزی\nله‌دیمانه‌یه‌كدا، هاوسه‌ره‌كه‌ی به‌سه‌رهاتێكی خۆی‌و ئه‌ردۆغان به‌م جۆره ده‌گێڕێته‌وه: كاتێك ره‌جه‌ب كاندید بو بۆ وه‌رگرتنی پۆستی سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی گه‌ڕه‌كی به‌ی ئوغڵو، چوینه حاجی خه‌سره‌و بڕیار بو له‌وێ قسه بۆ خه‌ڵكی بكات. به‌ڵام كه‌سی لێنه‌بو. یه‌كسه‌ر چوین‌و نوێنه‌رانی گه‌ڕه‌كه‌كه‌مان دۆزییه‌وه‌و هه‌ر له‌و كاتانه‌دا چه‌ند ژنێك هاتن‌و وتیان: له‌كوێن؟ زۆر دره‌نگ هاتن. زۆر چاوه‌ڕوانی ئێوه‌یان كرد، نه‌هاتن‌و ئه‌وانیش چون بۆ دزی".\nره‌فا.. وێستگه گه‌وره‌كه\nپارتی ره‌فا كه نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كرد، یه‌كێكه له‌قۆناغه گه‌وره‌و گرنگه‌كانی ژیانی ئه‌ردۆغان، چونكه له‌ناو ئه‌م پارته‌دا چه‌ندین پۆستی حیزبی‌و گشتی وه‌رگرت‌و پاشان لێی جیابوه‌وه. ئه‌ردۆغان له(30/6/1985) بو به‌سه‌رۆكی لقی ئه‌سته‌نبوڵی پارتی ره‌فا. ساڵی دواتر بۆ پارله‌مان كاندیدكرا. له(1992) بۆ سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی ئه‌سته‌نبوڵ كاندیدكراو بوه سه‌رۆك.\nله(15/10/1996) له‌گه‌ڵ باڵێوزی ئه‌مریكا له‌توركیا كۆده‌بێته‌وه‌و باڵیۆز پێی ده‌ڵێت: مادام ئێوه توانیوتانه شاره‌وانی ئه‌سته‌نبوڵ باش ئیداره بكه‌ن، ده‌توانن وڵاتیش ئیداره بكه‌ن. ده‌رباره‌ی سیاسه‌ت، ئه‌ردۆغان ده‌ڵێت بڕوام به‌مه هێنابو: سیاسه‌ت رزگاركردنی ژیانه، بۆ ئاسوده‌یی‌و رزگاركردنی سه‌دان‌و هه‌زاران‌و ملیۆنان كه‌س ناچاربوین سیاسه‌ت بكه‌ین‌و سه‌ركه‌وین. سه‌باره‌ت به‌دیموكراسیش ده‌ڵێت: دیموكراسی وه‌ك ترام وایه، تا ئه‌و جێگایه‌ی كه ده‌چێت ده‌تگه‌یه‌نێت، له‌وێش داده‌به‌زیت.\nله‌گه‌رمه‌ی هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردندا، یه‌كێك له‌و شوێنانه‌ی ئه‌ردۆغان بۆی ده‌چێت قه‌حپه‌خانه‌كانه. بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی ئه‌سته‌نبوڵ ئه‌ردۆغان بۆ یه‌كه‌مجار رویكرده قه‌حپه‌خانه‌كان، هه‌ندێك له‌ژنه‌كان ده‌یانوت ئێره جێگای حاجی‌و مه‌لا نیه. له‌وێ وته‌یه‌كی كورتی پێشكه‌شكردن‌و وتی: ئێمه ده‌مانه‌وێ ئێوه له‌و دنیا تاریكه‌ی تێیكه‌وتون رزگار بكه‌ین، داوای ده‌نگ‌و دڵ‌و پشتیوانیتان لێده‌كه‌م". دوای وتاره‌كه‌ی هه‌ندێك له‌ژنه‌كان ده‌ستیان به‌گریان كرد.\nئه‌مجۆره سه‌ردانانه له‌كاتی كاندیدبونه‌وه بۆ سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی گه‌ڕه‌كی به‌ی ئۆغڵو هه‌تاوه‌كو كاندید بون بۆ سه‌رۆكایه‌تی شاره‌وانی ئه‌سته‌نبوڵ به‌رده‌وام بو. كار گه‌یشته ئه‌وه‌ی هه‌ندێكجار ژماره‌یه‌ك له‌و ژنانه به‌شدارییان له‌هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنیدا ده‌كرد. ته‌نانه‌ت هه‌ندێكیان له‌نێو كۆڵاندا كاتێك بوتڵی شه‌رابیان ده‌دایه كه‌سێك وێنه‌یه‌كی ئه‌ردۆغانیشیان پێده‌دا.\nهاوكاره به‌رپرسه‌كانی ئه‌ردۆغان\nنوسه‌رانی كتێبی "ئه‌ردۆغان داستانی وه‌رچه‌رخانێك" ده‌نوسن: خه‌تابه‌تێكی به‌هێزی هه‌یه، له‌كاروباری رێكخستندا پسپۆڕو شاره‌زایه. ئوسلوبی دیبلۆماتیكی به‌دڵ نیه‌و بێ په‌رده قسه‌كانی خۆی ده‌كات. زۆر به‌توندی موناقه‌شه ده‌كات‌و قه‌ت قسه‌ی خۆی ناخواته‌وه. له‌كاره‌كانی خۆیدا دو جۆر هاوكاری هه‌بوه، ئه‌وانیش هاوڕێ راستگۆو نیازپاكه‌كانی‌و هاوڕێ ته‌كنۆكراته‌كانی، له‌كاروباری ئیداریدا زیاتر ده‌سته‌ی دوه‌می به‌كارهێناوه‌و پۆسته هه‌ستیاره‌كانی به‌و جۆره كه‌سانه داوه.\nدادو گه‌شه‌و قۆناغی سه‌رۆكایه‌تی\nرۆژی (22/7/2001) دادگای ده‌ستوری بڕیاری داخستنی پارتی فه‌زیله‌تی دا. باڵی نه‌ریتخوازی ئه‌و حیزبه به‌سه‌رۆكایه‌تی ره‌جایی قوتان پارتی سه‌عاده‌تیان دامه‌زراندو باڵی نوێخوازیش به‌سه‌رۆكایه‌تی ئه‌ردۆغان له(14/8/2001) پارتی دادو گه‌شه‌پێدان داده‌مه‌زرێنن، به‌وه‌ش بوه (81)ه‌مین پارتی توركیا كه له‌دوای ساڵی (1859)وه دامه‌زرابێ. هه‌روه‌ها بو به(193)یه‌مین حیزب كه له‌دوای راگه‌یاندنی كۆماری توركیاوه كاری كردبێت.\nله‌هه‌ڵبژاردنی (3/11/2003)و دوای به‌ده‌ستهێنانی (363) كورسی پارله‌مان، دادو گه‌شه (58)ه‌مین حكومه‌تی توركیایان دامه‌زراند به‌سه‌رۆكایه‌تی عه‌بدوڵا گویل، ئه‌م كابینه‌یه‌ش بۆ ماوه‌ی چوار مانگ‌و پێنج رۆژ حكومی كرد. دوای ئه‌وه‌ی ئه‌ردۆغان توانی له‌هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانیدا له‌سیرت سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت، گویل‌و كابینه‌كه‌ی ده‌ستیان له‌كاركێشایه‌وه‌و ئه‌ردۆغان له(368) كورسی پارله‌مانه‌وه (59)ه‌مین حكومه‌تی توركیای دروستكرد.


کیاڕۆستەمی شێرپەنجەی لۆکەیشنی هەیە – sulyon.com\n[کیاڕۆستەمی شێرپەنجەی لۆکەیشنی هەیە]\nیاداشتی جەعفەر پەناهی, یاریدەدەری کیاڕۆستەمی\n“سڵاو بەڕێز عەباس کیاڕۆستەمی، من جەعفەر پەناهیم، لە دەرهێنەرانی فیلمی تەلەفزیۆن، پێشتر کورتە فیلمێکم بە ناوی (دۆست) لە ژێر ڕۆشنای فیلمی (نان و کۆڵان)ی ئێوەدا دروست کرد.\nلە گۆڤارێکدا خوێندمەوە کە دەتانەوێت فیلمێکی نوێ دروستبکەن، زۆر حەزدەکەم لەگەڵتاندا کاربکەم، گرنگ نییە لە کارەکەتاندا چ پۆستێکم دەبێت…”\nبە نزیکەیی هەمان ئەم وشانەم بە دەنگ بۆ نارد، ڕۆژی ٧/٤/١٩٩٣ کاتێک لەگەڵ گروپەکەدا لە بەرامبەر ڕێستورانتی “دورفەک” لە “ڕۆستەم ئاباد” لە مینی بوس دابەزین، ئەمە بۆ کیاڕۆستەمی چاوەڕوان نەکراو بوو.\nگروپەکە لە باڵەخانەی پشت ڕێستۆرانتەکە بارگەی خست، ئێرە تەنیا شوێنێک یاخود باشترین شوێنێک بوو لە ڕۆستەم ئاباد بۆ گروپێکی فیلمسازی بدۆزرێتەوە.\nشەو دەرفەتێک ڕەخسا سیناریۆکە بخوێنمەوە، نوسراوێک کە بە درێژایی کارەکە کیاڕۆستەمی بۆ تەنها جارێکیش نەگەڕایەوە بۆی، بەڵکو تەواوی دیمەنەکان لە مێشکیدا بوو. دواتر لە گەشتە جیاوازەکاندا زۆر سیناریۆی بۆ باسکردم، وابزانم نزیکەی ١٠ سیناریۆ کە هیچیان نەنووسرابون، بەڵام ئەو بە تەواوی وردەکارییەکانییەوە لە مێشکیدا بوو.\nگەشت لەگەڵ کیاڕۆستەمیدا گەلێک چێژبەخشە چونکە لە هەر دەرفەتێکدا چەند سیناریۆیەک باسدەکات، مرۆڤ تیا دەمێنێت، ئاخۆ کەی ئەمانە دەکرێنە فیلم!\nبە تەواوی بیرم نییە چی ڕویدا، بەڵام تێگەیشتم یەکێک لە شەرتە گرنگەکانی کیاڕۆستەمی، باوەڕبوون بە کارەکەتە. گرنگ نییە پیشەگەر بیت یاخود نا، گرنگ ئەوەیە کاتێک لەگەڵ کیاڕۆستەمی کاردەکەیت، باوەڕی تەواوت بەو کارە هەبێت کە دەیکەیت و ئەویش هەست بەو باوەڕە بکات لە تۆدا.\nئەو شەوە لەگەڵ کیاڕۆستەمی و سەبا و سەماک باشی سواری ئۆتومبیل بوین و بەرەو “کۆکەر” کەوتینە ڕێ، لە سەرەتای شەقامی کۆکەردا گردی “ماڵی هاوڕێ…..” مان بینی، تاقە درەختەکەی سەر گردەکەش ڕاست بە پێوەبوو، هەرچەندە ڕووت و عوریان دەهاتە پێش چاو و بەو شێوەیە جوان نەبوو کە لە فیلمەکەدا بینیبووم. بەڵام هێشتا نرخی ئەوەی هەبوو کە منداڵێک لە شەقامە قەشەنگەکەیدا بەدوای هاوڕێکەیدا ڕابکات. هەروەها پیرەمێردێکیش لەو خوارەوە لە پاڵ گردەکەدا نییە، دانیشتبێت و لەبارەی پازدە ڕۆژ جارێک تێهەڵدان و پارە وەرگرتنی هەفتانەی قسەبکات. گەیشتینە کۆکەر و لە ماڵی دایە گەورە دابەزیم، کیاڕۆستەمی چەند جارێک ئەو کارانەی پێوتم کە دەبووایە بۆ ئامادەکاری ئەنجامم بدایە، بڕیاربوو لەگەڵ چەند کرێکارێکدا ئەوێ ئامادەبکەم، بەڵام هێشتا دڵنیایی لەکاردا نەبوو: کەواتە دوبارە بیرهێنانەوە. تەنانەت لەگەڵ سەبا و سەماک باشی سواری ئوتۆمبیل بوو کەمێکیش ڕۆیشتن، بەڵام دووبارە گەڕایەوە و خاڵە دووبارەکانی بۆ چەندەمین جار پێگوتم، ڕۆیشتمە پێشەوە و دڵنیاییم پێدا و مۆڵەتی تا کاتژمێر چوارم لێخواست، پاشنیوەڕۆ گەڕایەوە و ئەوەی دەیویست وەریگرت، دڵنیاییشی بۆ دروست بوو.\nڕۆژی دواتر وێنەگرتن لە ماڵی دایە گەورە دەستیپێکرد، هەمیشە وا وێنام دەکرد کیاڕۆستەمی ئەکتەرە نا پیشەگەرەکان ئازاد دەکات تا دیالۆگەکانی خۆیان بڵێن، بەڵام بینیم کە تەواوی دیالۆگەکانی فیلمەکە هی خۆیەتی، بە شێوەیەک لە کاتە بەتاڵەکانیدا دیالۆگەکان لە زاری ئەکتەرەکاندا جێدەکاتەوە کە ئەکتەر سنووری نێوان دیالۆگەکانی خۆی و ئەو فەرامۆش دەکات. لەگەڵ ناسینی چینی کۆمەڵایەتی و کار و مرۆڤەکان، لە زاری ئەوانەوە قسەدەکات نەک ئەوەی داهێنان بکات بەڵکو دیالۆگەکان کۆدەکاتەوە. بۆ نموونە دەزانێت حسێن بەو تایبەتمەندییەوە و لەو دۆخە تایبەتەدا چی دەڵێت، هەروەها “ماه بانو” بەو تەمەنەوە چ قسەیەکی هەیە بۆ گوتن. لەم ڕوەوە ئەکتەرەکان هەمان ئەو دیالۆگانە بە زمان و شێوەزاری خۆیان و بە کەمێک پاش و پێش خستنی وشەکانەوە دەڵێن کە بەشێوەیەکی ئاسان جیاوازی لەگەڵ فیلمەکانی دیکەدا دەکرێت.\nهەر ڕۆژی یەکەم ئاشکرابوو کە کیاڕۆستەمی بەو دیکۆپاژەوە پابەند نییە کە لە مێشکیدایە. پێشتر هێڵی گشتی دیکۆپاژەکەی هەیە بەڵام لە کاتی وێنەگرتندا خۆی ئازاد دەکات، تا ئەو هەستەی لە کاتی وێنەگرتندا دروستی کردوە بیگۆڕێت بۆ بەهادان بە وێنەگەلێکی پتەو. وە ئەم بەهادان بە وێنەیە هەندێک کات تا سنوری شێتی دەڕوات، باشترە بڵێم کیاڕۆستەمی شێرپەنجەی لۆکەیشنی هەیە، تا ڕۆژی کۆتایی بە دوای لۆکەیشنی نوێ و وێنە و گۆشەی گونجاودا دەگەڕێت. کاتێک بە هۆی کەش و هەوا یان هەر دۆخێکی نەخوازراوەوە وێنەگرتن پەکی دەکەوێت، ئەو خۆشحاڵدەبێت و سواری پەتڕۆڵەکە دەبێت و بە دوای لۆکەیشنی دیکەدا دەگەڕێت “ڕێک وەک منداڵانی قوتابخانە کە بە نەهاتنەوەی مامۆستاکەیان خۆشحاڵدەبن” باوەڕی وایە حیکمەتێک لە گۆڕێدایە کە نەیتوانیوە لەو ڕۆژەدا وێنەگرتن ئەنجام بدات، وە بڕیارە شتێکی باشتر شوێنی بگرێتەوە.\nلە یادی ناکەم ئەو ڕۆژەی خەندەی تێکەڵ بە شەرمی لەو کچە قەرەجە بینی، سێ ڕۆژ بوو بەهۆی کەش و هەواوە نەیتوانیبوو وێنە بگرێت بەڵام چاوەکانی دەبریسکانەوە و دڵنیابوو کە ئەگەر سێ ڕۆژی دیکەش نەتوانێت وێنە بگرێت، ئەو خەندەیە کافیی بوو. سەیربوو کە بە هەموو ئەو پەککەوتنانەی دواتریشەوە بەڵام هەموو کاتی وێنەگرتن دوو مانگ زیاتر تێنەپەڕی، جاری یەکەم ٤٥ ڕۆژ، ١٥ ڕۆژیش بە شێوەی پچڕپچڕ.\nلەگەڵ گروپێک کە لە پەنجەکانی یەک دەست تێپەڕی نەدەکرد، بۆ گرتنی چەند گرتەیەک لە تاقیگەی خراپ و چەند گرتەیەکی دیکە بەرەو ڕۆستەم ئاباد ڕۆیشتین.\nلە دوای ماڵی دایە گەورە نۆرەی دیمەنی یەکەمی فیلمەکە هات، کاتێک دەڵێن (نۆرە) هەڵە نەبێت، بەڕاستی لە کارەکانی کیاڕۆستەمیدا بەرنامەڕێژی ورد ناکرێت.\nکافییە کە بەیانی لە دەموچاوی ئەکتەرەکە بڕوانێت و هەست بکات کە ئەم ئەکتەرە بۆ دیمەنێکی تایبەت ئامادەیە، کەواتە دەبێت واز لە بەرنامە بهێنیت و خەریکی ئامادەکاری بۆ دیمەنە نوێکە بیت. کار لەگەڵ “محەمەد عەلی کەشاوەرز” دەستی پێکرد، کەشاوەرز بە تەواوی تێگەیشتبوو لە کارکردن لەگەڵ کیاڕۆستەمیدا، تێگەیشتبوو ئەگەر بیەوێت سەرکەوتوبێت دەبێت کارکردنی دەیان ساڵەی لە شانۆ و سینەمادا فەرامۆش بکات و بەتەواوی خۆی ڕادەستی کیاڕۆستەمی بکات، لەبەر ئەم هۆکارەش لە یەکەمین کاردا ترسێکی زۆری هەبوو، نازانم وشەی ترس ڕاستە یان نا، بەڵام لەژێر ئەو خەندە هەمیشەییەیەوە بە ئاسانی مەراق و دڕدۆنگیت تێیدا دەبینی. یەکەم گرتە کە نزیکەی سی چرکە درێژەی کێشا، بە پێچەوانەی بیرکردنەوە و بە دوو جار وێنەگرتن گەیشتە کۆتایی و جوتیارەکە هەناسەیەکی ئارامی هەڵکێشا.\nهەرچەندە لە درێژەی دوو مانگ وێنەگرتندا بە هۆکاری “ئەزموون لە کاری سینەمادا” بە هەمان ئاسانی ئەکتەرانی ناپیشەگەر نەدەهاتە پێش کامێرا، بەڵام چونکە لەگەڵ خۆیدا بە ئەنجام گەیشتبوو، خێرا دەگەڕایەوە و هەوڵی دەدا وەکو ئەوان مامەڵە بکات. لە دیمەنی ماڵی زاوادا کەشاوەرز لە تەنیشت حسەین جەعفەریان دانیشتبوو و زۆر خۆشحاڵ دەهاتە پێش چاو چەند گرتەیەک گیرا بەڵام کەشاوەرز گۆڕانکارییەکی لە دۆخی خۆیدا نەکرد، لەم کاتەدا بە بەرنامەی پێشتر ئامادەکراوەوە کیاڕۆستەمی گوتی “من دیلۆگەکانی حسەین دەڵێم و ئەم دیمەنە تۆ بیگرە” هەموو ئامادە: کەشاوەرز، جەعفەریان، کەریمی، ئەنصاریان، دەنگ… کامێرا… ئاکشن.\nبەڵام کەشاوەرز گۆڕانکاری نەکرد، لە وێنەگرتنی شەشەم جاریشدا بە هامن شێوە، لێرەدا دەبوایە من ناڕەزایەتیم دەرببڕیایە، وە دەرمبڕی “بەڵام کەمێک توندتر لەو ڕێکەوتنەی لەگەڵ کیاڕۆستەمیدا هەمبوو” کەشاوەرز جوڵەی تێکەوت و دیمەنەکەمان گرت و دڵپەسەندی کیاڕۆستەمی بوو. دواتر هەوڵمدا دڵی کەشاوەرز بهێنمەوە و کیاڕۆستەمیش نێوەندگیری کرد، کەشاوەرز بە پێکەنینەوە گوتی “دەمزای گاڵتە بوو”!\nلە ڕاستیدا بڕیار بوو تێبینی بنوسم، ڕاپۆرت یان یادەوەری؟ لە ڕاستیدا نازانم ئەمە باسبکەم یان نا بەڵام نادادییە ئاماژە بە دێرینی هاوڕێیەتی سەبا و کیاڕۆستەمی و ئەو بەریەککەوتنەی ئەو ڕۆژە گەرمە. کەش و هەوا زۆر گەرم بوو لەوانەیە بە درێژایی کاتی وێنەگرتن کەش و هەوا هێندە ئازاردەر نەبووبێت. حەزدەکەم بە باسکردنی ئەم بابەتە کۆتایی بە هەموو ئەو پڕوپاگەندانە بهێنم کە ئەو بەریەککەوتنە هۆکاری بوو.\nهەموو ئەو کەسانەی کە کاری سینەما دەکەن نکۆڵی لەوە ناکەن کە ئەم بەریەککەوتنانە لە کاتی وێنەگرتندا ڕودەدەن. لەوانەیە لە کاتی وێنەگرتن لە فیلمەکانی دیدا دەیان بەریەککەوتنی توندتر ڕوبدات و هیچ کاریگەرییەکیش لەسەر کارەکە دروست نەکات. ئەم بەریەککەوتنەش هێندە سادە بوو کە دەکرا بە ئاسانی چارەسەر بکرێت بەڵام بە هۆی دێرینی هاوڕێیەتی سەبا و کیاڕۆستەمی باشترین ڕێگە چارە ئەبوو کە هەردوکیان بڕیاریان لەسەردا : بەردەوامی وێنەگرتن لەگەڵ وێنەگرێکی دیکە.\nئەگەر ئەم تێبینییە بەم شێوەیە بڕواتە پێشەوە دەبێتە کتێبێک و باشترین کتێب “ماڵی دۆست لە کوێیە؟” نوسینی کیومەرز پور ئەحمەد. کەواتە Cut\nبە هۆکاری کەش و هەوا زۆرتین ماوە لە کار ڕایگرتین و تا کۆتا ڕۆژیش هێز و بازووی نیشان دەداین. ڕۆژی ٧/٦/١٩٩٣ کۆتایی کار ڕاگەیەندرا و گروپەکەمان ناردەوە بۆ تاران.\nلەگەڵ کیاڕۆستەمیدا دوبارە سەردانی لۆکەیشنەکانمان دەکردەوە کۆتا حسابمان لەگەڵ خەڵکی ناوچەکەدا کرد و گەڕاینەوە تاران، ئێستاش نۆرەی کەش و هەوا بوو کە کۆتا هێمای سەرکەوتنی خۆیمان نیشان بدات…\nڕۆژەکانی سەرەتای کار، کاتێک سەردانی لۆکەیشنەکانمان دەکرد، چوینە ناوچەیەکەوە کیاڕۆستەمی داوای لێکردم چاوەکانم دابخەم، نزیکەی دوو دەقەی پێچو تا ئۆتومبێلەکە وەستا، دابەزی دەرگاکەی کردەوە و دەستی گرتم و بە ئارامی تا کەنار شەقامەکەی بردم، ئێستا مۆڵەتم هەبوو چاوەکانم بکەمەوە. و … ئەو کێڵگە جوانەی زەیتون کە لە دیمەنی کۆتاییدا بوو. دواتر چەندین جار گەڕایەوە بۆ ئەو شوێنە تا باشترین گۆشەی بۆ وێنەگرتن پەیداکرد، چەندین جار ڕۆیشتینە ئەوێ بۆ وێنەگرتن، حەزیدەکرد لە ساتی وێنەگرتندا با هەڵبکات و یاری هەور و هەتاو و ئەو دوو خاڵە سپییە، هاوڕێیەتی “لۆنگ شۆت”ی گەورە بکات. با هەڵیکرد بەڵام هەور و هەتاو یار نەبوون، هەوڵەکانی دواتریش لە ڕۆژە جیاوازیشدا هەر بێسوود بوو.\nکاتێک (مەنجیل)مان تێپەڕکرد پەلکەزێڕینەیەکی گەورە لە نزیکمانەوە دروستبوو، دەتتوانی دەستت درێژ بکەیت و بیگریت، لە پاش (لۆشان) لەو دەشتە گەورەیەدا یاری هەور و هەتاوی وێنە نەگیراو دەستیپێکرد. چارەیەک نییە، بێدەنگییەکی قووڵ، کە تەنانەت نەدەکرا سیناریۆیەکیش باسبکرێت.\nDastan MarifJafar PanahiKiarostamiSulyKiarostami


(ژانی خاچ) چیرۆكیكی دیكەی رۆژنامەوانییە، لەبارەی مێژووی ژیان و باری سیاسی و كۆمەڵایەتیی و ئابووریی كلدۆئاشور سریان/ مەسیحیەكانی كوردستان و عیراق بەشێوەیەكی گشتیی. ئەو گلەیی و گازندانەی لەحكومڕانیی كوردستان و پرسی نوێنەرایەتیی كردنیان لەپەرلەمانی كوردستان (كۆتا)و زەوتكردنی ئیرادەی سیاسی پێكهاتەكان و بڕیاردان و نوێنەرایەتیی كردنیان لە هەموو جومگەكانی حكومڕانی كوردستان.\nپرسی داگیركردنی زەوی و زار و ئەو ستەم و زوڵمەی لەگەڵ هاتنی داعش بەتایبەت لەدەشتی نەینەوا و هەندێ ناوچەی دیكە روبەرووی بوونەتەوە. ئەمانەو چەندین پرسی دیكەی گرێدراو بەژیانی مەسیحییەكانی كوردستان لەزنجیرە چیرۆكێك دەخەینە روو.\nهه‌ر یه‌كێك له گونده‌كانی ناوچه‌كه جگه له ناوێكی كوردی ناوێكی ئاشوریشی هه‌بووه\nده‌مویست به‌شێك له‌و راستیانه‌ی كه قسه‌وباسی له‌سه‌رده‌كرا، به‌چاوی خۆم ببینم و له‌نزیكه‌وه به‌نوسین وێنه‌ی بكێشم. له‌دوره‌وه‌و ده‌نگۆ و قسه‌و باسی زۆر هه‌یه، به‌ڵام وه‌ك ئه‌وه نییه خۆت بتوانیت وێنه‌ی بكێشیت. هه‌ندێك كون و قوژبن و سوچی رووداوه‌كان هه‌یه، به‌بینین نه‌بێت وێنا ناكرێت.\nبۆ بینینی به‌شێك له‌و قسه‌و باسانه‌ی چ له‌میدیاكان یان لێره‌و له‌وێ باسده‌كران، بڕیارمدا به‌دواداچوون بكه‌م و دیوه شاراوه‌كان یاخود ئه‌و دیوه‌ی تائێستا وه‌كو پێویست نه‌خراوه‌ته روو، ببینم و وه‌كو خۆی بێ ده‌ستكاریی و بابه‌تیانه وێنای بكه‌م.\nتۆماركردنی قۆناغێكی مێژوویی\nوێنه‌گرتن و فلمسازیی و كاری رۆژنامه‌وانیی ئێستا زۆر پێشكه‌وتووه بۆ خستنه‌رووی وێنه‌و رووداوه‌كان، هه‌روه‌ك ته‌كنه‌لۆژیای وێنه‌گرتنیش زۆر پێشكه‌وتووبووه، به‌ڵام وێناكردن به‌نوسین تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌و هه‌میشه خه‌یاڵی مرۆڤ فراوانتر ده‌كات و خه‌یاڵدانی سه‌رقاڵ ده‌كات. ده‌توانین بڵێین ته‌كنیكی نوسین له‌و بواره‌دا پێشكه‌وتنی زۆری به‌خۆیه‌وه بینیوه، منیش هه‌وڵده‌ده‌م وه‌ك قه‌ڵه‌مه‌كه‌م بكه‌مه كامیراو رووداوه‌كان وه‌كوخۆی وێنه‌بگرم. گرنگتر له‌وه له‌و گێڕانه‌وه و وێنه‌گرتنانه، خوێنه‌ر له‌گه‌ڵ خۆم ببه‌م و هه‌ست و شعوری هاوسه‌فه‌ریی پێبده‌م و له‌گه‌ڵ خۆم سه‌ردانی شوێنه‌كانی پێبكه‌م و دیداره‌كان ببینیت. له‌هه‌مووی گرنگتر، سه‌ره‌نجام ئه‌و نوسینانه ببنه به‌شێك له‌مێژووی ئه‌م میلله‌ته‌و قۆناغێكی مێژوویی تۆماربكه‌م جیاواز بێت له‌نوسین و گێڕانه‌وه‌كانی دیكه كه له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌جێنداو تێگه‌یشتنی سیاسیدان.\nبه‌ڵێ راسته له‌م نوسینه‌دا من باسی پێكهاته‌ی (كلدۆ ئاشور سریان) له‌كوردستان ده‌كه‌م، به‌ڵام له‌پاڵ ئه‌وه‌دا باسی به‌شێك له‌و راستیانه‌ی مێژووی كوردو كوردستان ده‌كه‌م كه ره‌نگه تائێستا وه‌كوخۆی نه‌گوترابێت، یان زۆرینه‌ی ئه‌وانه‌ی له‌سه‌ریان نوسیوه له‌ژێر كاریگه‌ری سیاسی و هه‌ندێجار ده‌مارگیریی نه‌ته‌وه‌یی نوسرابێت. ئینجا چ كورد بوبێت یان ئاشوریی.\nبه‌هه‌رحاڵ وه‌ك هه‌موو جارێك پێشتر ئاماده‌كاریی سه‌فه‌رێكی كورت و په‌یوه‌ندییه‌كان بۆ بینینی هه‌ندێ خه‌ڵكم كرد. پێویست بوو، چه‌ند شوێنێكی گرنگ هه‌بوو سه‌ردانیان بكه‌م. پێشتر بیستبووم كه ئاشورییه‌كان له‌ناوچه‌كانی بادینان گرفتی جددیان هه‌یه، به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به داگیركردنی زه‌وی و زاره‌وه هه‌یه. هه‌روه‌ك گرفتی به‌شداری پێكردنیان له ئیداره‌ی خۆجێیی هه‌یه. هه‌روه‌ك پێویست بوو ده‌شتی نه‌ینه‌وا ببینم بزانم له‌گه‌ڵ هاتنی گروپی تیرۆرخوازی داعش چ زیانێكیان به‌ركه‌وتووه‌و دوای نه‌مانی ئه‌و گروپه ژیانیان چی به‌سه‌رهاتووه.\nله‌گه‌ڵ هاوڕێم (ئه‌میر خۆشابا) كه بۆخۆی خه‌ڵكی گوندی خه‌لیلانی دۆڵی نه‌هله‌یه‌و ئێستا له‌هه‌ولێر داده‌نیشێت. رێككه‌وتین به‌یه‌كه‌وه سه‌فه‌رێكی بادینان بكه‌ین. ئێمه زووزوو یه‌كتر ده‌بینین و جگه له‌باسی سیاسی ناوخۆی هه‌رێم، گرفتی كلدۆ ئاشورییه‌كان و حكومڕانی هه‌رێم هه‌میشه به‌شێك له‌گفتوگۆكانمان ده‌بات. پیاوێكی تێگه‌یشتوو، پێشمه‌رگه‌ی دێرینی بزوتنه‌وه‌ی دیموكراتی ئاشوریی بووه‌و به‌ر له‌چه‌ند ساڵێك له‌و حزبه جیابونه‌ته‌وه‌و حزبێكی دیكه‌یان به‌ناوی رۆڵه‌كانی نه‌هرێن (ئه‌بنائو نه‌هرێن) دروستكردووه. له‌خولی رابردووی په‌رله‌مانی كوردستان توانیان كورسییه‌كی په‌رله‌مان به‌ده‌ست بێنن، به‌ڵام له‌م خوله‌دا به‌شداری هه‌ڵبژاردنیان نه‌كرد، چونكه پێیان وابوو به‌شداریكردن كه‌ڵكی نیه‌و كورسی كۆتاكان له‌لایه‌ن حزبێكی كوردییه‌وه مۆنۆپۆلكراوه، وه‌ك خۆیشی وتی، بۆیه وتمان با بیكه‌ینه دیاریی بۆ ئه‌و حزبه.\nرۆژی 21ی ئه‌یلول په‌یوه‌ندی پێوه‌كردم و وتی روداوێك بووه پێویسته ئاگاداربیت، زوو وتم ده‌زانم چییه! وتی ده‌ی بزانم، وتم فرۆكه‌كانی تورك بۆمبارانی ناوچه‌كه‌یان كردووه!\nچه‌ند رۆژێك پێشتر به‌دواداچوونم بۆ ناوچه‌كه به‌گشتیی كردبوو، ده‌مزانی ناوچه‌یه‌كی نائارامه‌و به‌به‌رده‌وامی فرۆكه‌كانی توركیا بنكه‌و باره‌گاكانی په‌كه‌كه له‌دۆڵی نه‌هله‌و به‌رواری باڵا بۆردومان ده‌كه‌ن. ئه‌و هاوڕێیه‌م خه‌می منی بوو نه‌بادا نه‌توانم ئه‌و سه‌فه‌ره‌بكه‌م یان ئاگاداری ناوچه‌كه نه‌بم، بۆیه ویستی پێشوه‌خته ئاگادارم بكاته‌وه، نه‌وه‌ك ترسم له‌سه‌فه‌ركردنه‌كه هه‌بێت. سه‌فه‌ری من په‌یوه‌ندی به‌نوسین له‌سه‌ر په‌كه‌كه‌و دۆخی نائارامی ناوچه‌كه نه‌بوو، بۆیه وتم ئه‌وه كێشه نیه‌و په‌یوه‌ندی به‌ئێمه‌وه نییه.\nرۆژی دواتر واته 22ی ئه‌یلولی 2020 سه‌رله‌به‌یانی زوو له‌شوێنی مه‌به‌ست له عینكاوه به‌ڕێكه‌وتین. دیاربوو ئه‌میر-ی هاوڕێم ته‌رمۆزه‌یه‌كی پڕكردبوو له‌ئاوی ساردو هه‌ندێك خواردنه‌وه‌ی گازیی، چونكه ده‌یزانی له‌و چیاو چۆله، پێویستمان ده‌بێت. ئه‌و دڵنیای كردمه‌وه كه ده‌مێنینه‌وه‌و سه‌فه‌رێكی پڕ بایه‌خ ده‌بێت و ئه‌و شوێنانه‌ی نه‌شمان بینیوه ده‌یبینین.\nبه‌ده‌م رێگه‌وه سه‌رقاڵی قسه‌كردن بووین، گه‌رمای هاوین قسه‌كانی گه‌رمتركردبووین. ئه‌و شاره‌زای ناوچه‌كه‌ی خۆیان و به‌شێك له‌گرفت و كێشه‌ی كلدۆئاشورییه‌كان بوو. روومان له‌بادینان كرد به‌ره‌و دهۆك، به‌رله‌وه‌ی بگه‌ینه دووڕیانی شێخان، به‌ده‌ستی راست لاماندا.\nبه‌شێك له‌گونده‌كان له‌بنه‌ڕه‌تدا هی ئاشوورییه‌كان بوون\nیه‌كه‌م گوند كه هاته سه‌ر رێگه‌مان (هه‌زار جۆت) بوو. ئه‌میر زوو ئاماژه‌ی پێكرد كه ئه‌و گونده له‌بنه‌ڕه‌تدا هی ئاشورییه‌كان بووه‌و زه‌وییه كشتوكاڵییه‌كانی داگیركراوه. به‌قسه‌ی ئه‌وان ده‌یان هه‌زار دۆنم زه‌وی هه‌یه‌و رێژه‌یه‌كی گه‌وره‌ی داگیركراوه. له1991وه تائێستا ئه‌و كێشه‌یه به‌رده‌وامه‌و چاره‌سه‌رنه‌كراوه.\nبه‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك كه له‌لایه‌ن (ماجید ئیشۆ) به‌ناوی (چاره‌نوسی گونده‌كانی ئاشورییه‌كان) ئاماده‌كراوه، ئه‌و گونده له‌سه‌رژمێری 1957 ژماره‌ی دانیشتوانه‌كه‌ی 178 كه‌س بووه، له 1961 له‌لایه‌ن چه‌كدارانی هۆزی زێبارییه‌وه په‌لاماردراوه‌و به‌شێك له‌لادێیه‌كه سوتێنراوه‌و تاڵانكراوه، دواتر له‌ساڵی 1972 دووباره هه‌ر له‌سه‌رده‌ستی چه‌كدارانی زێباریی وه‌ك ئه‌و لێكۆڵیاره ده‌ڵێت دووباره په‌لاماردراوه‌و خه‌ڵكه‌كه‌ی ئاواره‌بوون، دواتر گه‌ڕاونه‌ته‌وه.\nگونده‌كه جگه له‌ئاشورییه‌كان، به‌شێكی هۆزی گۆران بوون. زه‌ویه‌كانیشی هی ئاشورییه‌كان و كوردبووه له‌هۆزی گۆران به‌تایبه‌ت محه‌مه‌د سه‌لیم شوشی، به‌ڵام له 1961 وه به‌رده‌وام زه‌وی گونده‌كه له‌لایه‌ن ئاغایه‌كی زێبارییه‌كانه‌وه داگیركراوه‌و حكومه‌ته یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كانی عیراق پشتیوانی كردوون.\nئه‌و هاوڕێیه‌م شاره‌زاییه‌كی باشی له‌ناوچه‌كه هه‌بوو. ئێمه هێشتا نه‌گه‌یشتبوینه به‌رزایی و شاخ و دۆڵی ناوچه‌كه. ئه‌و پێی وابوو ئه‌و گوندانه‌ی ناوچه‌كه هه‌ریه‌كه‌یان ناوێكی دیكه‌ی ئاشوریی هه‌یه. بۆنمونه گه‌یشتینه گوندی (شه‌رمن) كه گوندێكی كوردنشینن، وتی ئه‌و ناوه له‌لای ئاشورییه‌كان (شه‌لمن)ه به‌مانای ئاشتی دێت به‌زمانی خۆیان، هه‌روه‌ك گوندی (باكرمان) له‌زمانی ئاشوریی (باتكرمان)ه‌و به‌مانای له‌نێوانی باخچه‌كان دێت..تد. گوتیشی جاران ئه‌و گوندانه زۆرینه‌یان ئاشوریی بوون و له‌دوای 1961 كه به‌شێك له‌هۆزی زێباریی له‌سه‌ر فه‌رمانی ئاغایه‌كیان په‌لاماریان داون، ئیدی ناوچه‌كه‌یان چۆڵكردووه‌و نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه.\nپێ به‌پێ و گوند به‌گوند ده‌ڕۆیشتین، هێدی به‌رزی و نزمی ده‌گۆڕاو ده‌شتاییمان جێهێشت. له‌گوندی باكرمان كه ده‌كه‌وێته به‌رزایی. بازگه‌یه‌كی بێ ناونیشان هه‌بوو، ته‌نها دوو پۆلیس وه‌ستابوون. پرسیاری هیچیان له‌ئێمه نه‌كردو ره‌تبوین و گه‌یشتینه ئه‌ودیو شاخ. ئیدی پێماننایه ناو شاخ و داخ و دۆڵ و نشێو. به‌چه‌ند لۆفه‌یه‌ك هاتینه خوارێ و ئاوهه‌واو سروشت گۆڕانی به‌سه‌رداهات. كه گه‌یشتینه دوایین پێچی هاتنه‌خواره‌وه، رێگایه‌كی زۆر خراپ ده‌ستی پێكرد. له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكی ئه‌و هه‌موو سروشته جوانه كه من پێموایه كه‌م وێنه‌یه، خزمه‌تگوزارییه‌كانی رێگاوبان و ژیان وه‌ك ئه‌وه‌ی شارستانیه‌ت كۆتایی پێبێت رێگایه‌كی پڕ له‌تاسه‌و پێچ و په‌ناو به‌رزی و نزمی ده‌ستیپێكرد كه من پێموایه جوانیی ئه‌و سروشته‌ی له‌بیرده‌بردینه‌وه. ئه‌مه جگه له‌ته‌پوتۆزی رێگاكه وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌ڕێگای قاچاخدا بڕۆین. رێگای چه‌ند ده‌قه‌یه‌كی قیرتاوی رێكوپێك، بووه رێگایه‌كی زۆر سه‌خت و به‌ته‌واوی بێزاری كردین. به‌دڵنیاییه‌وه ئه‌گه‌ر ئۆتۆمبێله‌كه‌مان به‌رز نه‌بوایه، ئه‌وا ئۆتۆمبێلی نزم و بچوك زه‌حمه‌ت بوو به‌و رێگایه‌دا هاتووچۆ بكات.\nدۆڵی نه‌هله‌و گونده‌كانی ئاشوورییه‌كان\nهه‌ركه رێگا قیرتاوه‌كه ته‌واوبوو، له‌سه‌رخۆ وتی كاك سه‌رتیپ ده‌بینی رێگای قیرتاو و خزمه‌تگوزاریی ته‌واوده‌بێت، ئیدی لێره‌وه دۆڵی نه‌هله‌و گونده‌كانی ئاشوریی ده‌ستپێده‌كات، له‌هه‌ركوێیه‌ك قیرتاو ده‌ستیپێكرد ئه‌وه مانای ئه‌وه‌یه سنوری گونده‌كانی ئاشوریی كۆتایی هاتووه!! وتی ئه‌و جیاوازییه‌ی ده‌یبینی، ئه‌وه ئه‌و جیاوازییه‌یه كه له‌مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئێمه ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌و زاده‌ی ئه‌و واقیعه تاڵه‌یه كه باسی لێوه‌ده‌كه‌ین و ده‌نگمان ناگات!\nمن زانیم گرفتی كلدۆئاشورییه‌كان له‌دۆڵی نه‌هله‌و ناوچه‌كانی بادینان ته‌نها مه‌سه‌له‌ی دابڕینی زه‌وی و زاره‌كانیان نییه، به‌ڵكو داگیركردنی زه‌وی و زاره‌كانیان «وه‌ك خۆیان ده‌ڵێن» ره‌نگدانه‌وه‌ی دۆخی سیاسیه‌و هه‌موو ئه‌وه‌ی ده‌گوزه‌رێت په‌یوه‌ندی به‌دۆخێكی دیكه‌وه هه‌یه كه ئێمه به‌رووكه‌ش ناتوانین بیبینین، به‌ڵكو دوای تێگه‌یشتن له واقیعه‌كه ئینجا پشتی رووداوه‌كان ده‌خوێنینه‌وه.\nله‌و رێگایه به‌ده‌م رۆیشتنی پڕ زه‌حمه‌تی ئۆتۆمبێل و به‌رزبوونه‌وه‌و نزمبوونه‌وه‌ی ئۆتۆمبێل من به‌زه‌حمه‌ت تێبینی و سه‌رنجه‌كانی خۆمم ده‌نوسی. جارجاره ته‌ماشایه‌كی ئه‌و سروشته‌م ده‌كرد، به‌راستی دڵرفێن و پاكوخاوێن بوو. ئه‌وكاته‌ی ئێمه چوین كۆتایی هاوین بوو، به‌ڵام ئاوی سازگارو شینكاتی و دارودره‌ختی به‌رزو شنه‌باو جوانیی ناوچه‌كه، وزه‌و هێزی پێ ده‌به‌خشی. هه‌ندێجاریش داڵغه ده‌یبردمه‌وه كه بۆچی حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌و ناوچه‌یه ناكاته ناوچه‌یه‌كی گه‌شتیاریی و پرۆژه‌ی وه‌به‌رهێنانی لێ بنیات بنرێت. زۆربه‌ی گونده‌كانی ناوچه‌كه كه‌وتبوونه سه‌ر ئاوی كانیاو جۆگه‌له ئاوی سازگاریی ئه‌و شاخ و داخه پڕ له‌جوانیه‌ی سروشتێكی پاكی كوردستان. گوندو گوند تێده‌په‌ڕین و كاك ئه‌میر ناوی گونده‌كان و سروشتی ناوچه‌كه‌و دانه‌وێڵه‌و ژیانی خه‌ڵكه‌كه‌ی بۆ باس ده‌كردم. له‌پڕ گه‌یشتینه شوێنێك دیاربوو تازه پاككرابویه‌وه، به‌ڵام شوێنه‌واری سوتان و داخبوونی پێوه‌دیاربوو. وتی كاك سه‌رتیپ ئه‌وه ده‌بینی؟! گوتم ئه‌ی چۆن، وتی ئه‌وه ئه‌و شوێنه‌یه كه دوێنێ فرۆكه‌كانی توركیا ئۆتۆمبێلێكیان بۆمباران كردو به‌پێی هه‌واڵه‌كان یه‌كێك یان دووانی تێدا كوژراوه كه پێده‌چێت چه‌كدار یان گه‌ریلای په‌كه‌كه بووبن!\nله‌و شوێنه‌ی ته‌قینه‌وه‌كه‌ی لێ ببوو، به رێككه‌وت ژماره‌یه‌كی زۆر مانگاو ماڵات رێگه‌كه‌یان گرتبوو. كه‌مێك وه‌ستاین و ته‌ماشام كرد شوێنه‌واریی ته‌قینه‌وه‌كه‌و پارچه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه له‌سه‌ر رێگاكه هه‌ڵگیرابوو. ئه‌و هاوڕێیه‌م وتی من شاره‌زای بست به‌بستی ئه‌و ناوچه‌یه‌م. هه‌م واری باو باپیرانی منه‌و هه‌میش له‌و ده‌شتو كێوه پێشمه‌رگه‌بووم.


سیستانی لەبارەی پرسیارێكی تایبەت بە كڕینی كارتی كەناڵە وەرزشییەكان وەڵام دەداتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nسیستانی لەبارەی پرسیارێكی تایبەت بە كڕینی كارتی كەناڵە وەرزشییەكان وەڵام دەداتەوە\n2019/06/10 - 5:42 PM\nمەرجەعی باڵای ئاینی شیعەكان لە عیراق، وەڵامی پرسیارێكی تایبەت بە كڕینی كارتی كەناڵە موشەفەرەكان بۆ بینینی یارییەكانی تۆپی پێ دەداتەوە.\nنوسینگەی عەلی سیستانی، مەرجەعی باڵای ئاینی شیعەكان لە عیراق، لەبارەی پرسیارێكی تایبەت بە كڕینی كارتی ئەو كەناڵانەی موشەفەرن و یارییەكانی تۆپی پێ-یان لێوە پەخش دەكرێت، وەڵام دەداتەوە.\nدەقی پرسیار و وەڵامەكەش لەو بارەیەوە بەمشێوەیە بووە:\nپرسیار: حوكمی دەستبەسەرداگرتنی هەندێك لە كەناڵە تایبەتەكان بۆ مافی پەخشكردنی یارییەكانی تۆپی پێ و ڕێگرتن لە بینینی بینەرانی، جگە لەوانەی هاوبەشی دەكەن چییە؟\nحوكمی كڕینی كارتە ساختەكان چییە، كە كۆدی ئەو كەناڵانە دەكاتەوە؟\nوەڵام: سەبارەت بە بڕگەی یەكەمی پرسیارەكە هیچ ڕێگرییەك نییە، بۆ وەڵامی بڕگەی دووەمیش، ئەگەر كڕینی كارتە ساختەكان پێچەوانەی یاسای كارپێكراوبوون، ئەوا ڕێگەی پێنادرێت و شیاو نییە ئەو كارتانە بكڕدرێن.\nتۆپی پێ‌عەلی سیستانیكەناڵە وەرزشییەكانيارى


قابیل و هابیل – knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » قابیل و هابیل\nبه‌له‌مێكی ماندوو به چه‌شنی پیره مێردێكی شه‌ته‌ك كه وه‌ك ئه‌تڵه‌س جیهانی به كۆڵ هه‌ڵگرتبێت. یان ئه‌مه كه‌شتییه‌كه‌ی نوحه و به‌س ئه‌مجاره‌یان له باتی رزگاركردن، سه‌رنشینه‌كانی به‌ره‌وه مه‌رگی حه‌تمی ده‌بات؟\nشه‌پۆله ورده‌كانی ده‌ریای ئینجه به خۆیان و ماسییه ورده‌كانی ختووكه‌ی مه‌رگی ئه‌و به‌له‌مه شه‌كه‌ته‌یان ده‌دا.\nكه‌ژاڵ كه هیچ شتێكی له كه‌ژاڵ نه ده‌چوو وه‌كو قرژانگێك له ترسی تۆڕی ڕاوچییه گریكه‌كان له سووچێكی به‌له‌مه‌كه‌یا خۆی گرمۆڵه كردبوو قابیل له ده‌ستی چه‌پی و هابیل له ده‌ستی ڕاستی به ماری ده‌سته‌كانی وه‌كو له‌فه پێچابوونه‌وه.\nهیوای قاچاغچی كه هیچ هیوایه‌ك له چاویا به‌دی نه‌ده‌كرا ترساو وه‌كو نێچیری ده‌ستی داعش بێ ئارام مژی له جگه‌ره‌كه‌یدا ده‌دا و هاواری ده‌كرد: جانتاكانتان فڕێ به‌نه ده‌ریاوه ده‌نا هه‌موو غه‌رق ده‌بین، بیرتان نه‌چێ هه‌موو له‌سه‌ر یه‌ك به‌له‌مین، یان هه‌موو پێكه‌وه ده‌مرین یان پێكه‌وه ده‌گه‌ینه به‌هه‌شته‌كه‌ی ئه‌وان .\nئه‌م گه‌شته گه‌شتی گه‌یشتن به به‌هه‌شت بوو، ئه‌و ده‌ریایه پردی سیرات بوو ته‌نها ڕێگای به‌ره‌و به‌هه‌شت بوو بۆیان. تۆ بڵێی به‌هه‌شته‌كه‌ی پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ئه‌وان باسی كردووه هه‌ر هه‌مان به‌هه‌شته‌كه‌ی دینه‌كه‌ی ئه‌مان بێت؟\nهیوای تووڕه پڕی كرد به جانتای كوڕێكی گه‌نجا تا فڕێی باته ده‌ریاكه‌وه.\n-تووخوا نه‌كه‌ی به‌س ره‌سمه‌كانی دایكمی تیا ماوه شته‌كانی ترم هه‌مووی فڕێداوه هه‌تا نامه‌ی عه‌شقه‌كانم، ده‌رمانه‌كانم. به‌س تووخوا دایكم به‌س له‌و ره‌سمانه‌یا ماوه، گه‌ر فڕێی ده‌ی ئه‌ترسم كاڵ بینه‌وه و ئیتر یه‌كتر نه‌ناسینه‌وه.\n-ئێوه بۆ تێناگه‌ن ژیانی خۆتان و منیش ده‌خه‌نه خه‌ته‌ره‌وه بۆ چه‌ند جانتایه‌كی حیز؟\nكوڕه گه‌نجه‌كه ڕووی له هیوا كرد و وتی: ئه‌ی بۆ ئه‌و مناڵه مردووه‌ی ئه‌و ژنه فڕی ناده‌ن وا سێ ڕۆژه مردووه و له‌سه‌ر دڵی خۆی ناكاته‌وه؟ ئا ئا یه‌كێك له دوانه‌كه وا سێ ڕۆژه نوتقی نه‌یاوه و چاوه‌كانی وه‌كو به‌ختی خۆمان داخراون كه‌سمان نیگایه‌ك یان نووزه‌یه‌كیمان نه‌بینیوه، به‌خوا ورده ورده بۆگه‌نیش ده‌كا گه‌ر لێی گه‌ڕێن .\nكه‌ژاڵی پڕترس: نا توخوا نه‌كه‌ن به‌خوا نه‌مردووه دوێنێ شه‌و گۆی مه‌مكی چه‌پی مژیم. به‌خوا ماوه، له خه‌ویشما پێی وتم. دایه گیان فڕێم نه‌ده‌نه ده‌ریاوه دوایی نامدۆزنه‌وه ، بیرت چوو من له ئاو ده‌ترسم خۆ له‌سه‌رچناریش توخنی ئاوه‌كه نه ده‌كه‌وتم. مه‌گه‌ر منیشی پێوه فڕێ ده‌ن ده‌نا هه‌ر كه‌سێك توخنمان كه‌وێ وه‌كو قڕژانگ قه‌پی پیاده‌كه‌م.\nقابیل ترپه‌ی دڵمه‌و له نێوان دڵی من و لێوی ئه‌و ته‌نها یه‌ك مه‌مك هه‌یه ئه‌ویشم كردۆته سه‌رین بۆی.\nكاتێك شه‌پۆله‌كانی مه‌رگ ختوكه‌ی ئه‌و پیاوه پیره شه‌كه‌ته‌كه ده‌ده‌ن، ترس باڵی ته‌ڕی ڕاده‌كێشا به‌سه‌ر بینایی هه‌موو سه‌رنشینه‌كانی نێوان به‌هه‌شت و جه‌هه‌نه‌مدا،\nشه‌وه‌زه‌نگی ده‌ریا له شه‌وه زه‌نگی وشكانی ناچێت. ئاخر خۆ هه‌موو له ئاوه‌وه هاتووینه‌ته بوون بۆ ئه‌م ئاوه هێنده ترسناكه به‌م شه‌وه؟ شه‌پۆله‌كانیش پێ ده‌چی ماندوو بووبن به درێژایی ئه‌و ڕۆژه له مارێكی مت بووده‌چوون له دووی فرسه‌تێك بگه‌ڕێن كه بێده‌نگ سه‌رنشینێك یان جانتایه‌كی پڕ خۆزگه‌یان ڕاپێچی ئه‌و مه‌مله‌كه‌ته بكه‌ن كه ژیان لێوه‌ی دروست بوو. مه‌مله‌كه‌تی كرمه‌كانی ئاده م و حه‌وا، ئه‌م كرمانه هه‌ر له ده‌ریادا بمانایه باشتر نه‌بوو؟ له‌گه‌ڵ خۆیانا ئه‌م هه‌موو شه‌ڕ و نه‌هامه‌تیانه‌یان بۆ هێنایه سه‌ر وشكانی، وشكانی بێ مرۆڤ باشتر نه‌بوو؟ ئه‌م مه‌خلووقه دووپێیه چی بوو دروست بوو ؟ وشكانی نه‌ك هه‌ر بۆ خۆی به‌ڵكو بۆ هه‌موو زینده‌وه‌ره‌كانی تریش كرده جهه‌نه‌م.\nئه‌وه‌تا گشت سه‌رنشینه‌كانی سه‌ر ئه‌م به‌له‌مه هیلاكه به‌ره‌و به‌هه‌شته‌كه‌ی ئه‌وان ده‌ڕۆن له ده‌ستی هاو ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی خۆیان ڕاده‌كه‌ن و ڕێگای هات و نه‌هاتیان هه‌ڵبژاردووه.\nكه‌ژاڵ چاوه ماندووه‌كانی بڕیبووه ئه‌ستێره‌كان، ئه‌م ئه‌ستێرانه هیچیان له‌و ئه‌ستێرانه‌ی لای خۆمان نه‌ده‌چوو كه شه‌وان له سه‌ربان به ده‌م وه‌نه‌وزه‌وه قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كردن، هابیل مه‌مكی راستی ده‌مژی بۆ بۆنی دڵۆپێك شیر هێنده‌ی موعتادێك كه تلیاكی لێبڕابیت نا ئارام بوو. خودایه بۆ مه‌مكی ژێر سه‌رینی قابیلی مردوو هێنده شیری تیا بوو؟ ده‌توت كانیی به‌هاره و ده‌یه‌وێت به په‌له ئاو بگه‌یه‌نیته گوڵه نیوه مردووه‌كان؟ تۆ بڵێی خوداش بیه‌وێت به بۆنی ئه‌و شیره رۆح بێته‌وه به‌ر قابیل و بڵێ دایكه چیتر مه‌گری ئه‌وه نییه زیندووم و له هه‌موو نێرێكی تری ئه‌م دونیایه زیاتر مه‌مكه‌كانتم خۆشتر ده‌وێ؟\nهابیلی برسی وه‌كو ئیره‌یی به براكه‌ی ببات به‌سه‌ره خره ته‌ڕو ماندووه‌كه‌ی خۆی گه‌یانده سه‌رچاوه‌ی كانی شیر. ده‌ڵێن له به هه‌شت ڕووباری شیر هه‌یه ئه‌ویش ده‌یویست به به‌هه‌شتی خۆی بگا. دایكیان ئاڵوگۆڕی پێكردن هابیلی برسی خسته سه‌رلای چه‌پ و قابیلی مردووی نا به مه‌مكی وشكه‌وه‌بووی لای ڕاسته‌وه.\nسیحری شه‌وگار قووڵه‌و ئه‌ستێره‌كان چاو له ده‌ریا داده‌گرن و كه‌ژاڵ و دوانه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رنیشنه شه‌كه‌ت و تینوو برسیه‌كانی تردا له نێو كپی شه‌و و ده‌ریادا نغرۆ ی خه‌ون بوون.\nهیوای بێ هیوا و دوو هاوڕێكه‌ی به خشپه هاتن وه‌كو دوو ئاسكی ترساو و برینداری ڕزگار له كه‌ڵبه‌ی پڵنگ ده‌یانویست نێچیرێكی تر بده‌نه ده‌ست پڵنگ و خۆیان ڕزگار بكه‌ن به‌ناو سه‌رنشینه ماندوو و شه‌كه‌ته نووستووه‌كاندا ده‌گه‌ڕان و یه‌ك یه‌ك جانتاكانیان له باوه‌ش ده‌رده‌هێنان و یه‌كسه‌ر بۆ قولی مشتی ده‌ریا فڕێیان ده‌دا.\nهیوا كه گه‌یشته سه‌ر كه‌ژاڵ و دوانه‌كه به چرپه وتی كامیان مردووه‌كه‌یه؟ دوانه‌كه‌ی ته‌نیشتی به چرپه‌و پێكه‌وه وتیان ئه‌وه‌ی سه‌رینی مه‌مكی چه‌په و له دڵی یه‌وه نزیكه!\nهیواش پڕی كرد به په‌لی هابیلاو وكو جانتاكان فڕێی دایه نێو سینه‌ی ده‌ریا، كه وه‌كو ئه‌ژدیهایه‌كی برسی ده‌می داچه‌قاندبوو.\nبه‌له‌می پیر هێدی هێدی ده‌ڕۆیشت و شه‌وه‌زه‌نگ باڵی خامۆشی ترسناكی هاویشتبوو به هه‌موو لایه‌كدا، تۆ بڵێی به‌هه‌شته‌كه‌ی ئه‌وان هه‌ر به‌هه‌شته‌كه‌ی ئێمه‌ش بێت؟


سورمەم خۆشویست چیرۆکێک لە کۆڵانەکانی هەژارییەوە\nدەربارەی ئەم وێنەو چیرۆکانە..\nگمبا عەکاش فۆتۆگرافەرێکی بەنگلادیشییە لە دایک بووی ساڵی ١٩٧٧ ە . ئەو وەک نمونەی مرۆڤێکی سەرکەوتو بوێری نێو بوارەکەی خۆی لە کلتورێکی داخراوو پەراوێزی وەک بەنگلادیشی پڕ لە هەژاری و مرۆڤی شکستخواردو دوای خەونی هونەری فۆتۆگرافی کەوتو ئێستا یەکێک لە فۆتۆگرافە زۆر باش و بەناوبانگەکانی دونیایە. ئەو لە وێنەکانیدا ژیانی مرۆڤانی هەژارو ئازای نێوکلتورە خراپ و مرۆڤ کوژەکەی بەنگلادیش دەگێڕێتەوەو . ئەمە نموونەیەکە لە وێنەو چیرۆکەکانی.\nسورمەم خۆشویست پێش ئەوەی بزانم ئەو هەستە چۆنە کە لە خۆشەویستییا بیت. پێستی تاریکی وەک ئەڵماس جوان بوو؛ لەوەش جوانتر قوڵی چاوە ڕەشەکانی بوو. مامم لەناکاو هاوسەرگیرییەکەی بۆ ڕێکخستین لە کاتێکدا باوکی سورمە کە پزیشکی گوندەکە بوو لە سەر جێگەی مردندا بوو. باوکی دەستی گرتم و گوتی، 'کە سورمە هاتە ژیانەوە دایکی مرد، من هەرگیز نەمتوانیوە ئەو خۆشەویستییەی پێ ببەخشم کە پێویستی پێی بووە. من وەک باوکێک دۆڕام. بەڵێنم پێبدە، کە هەرگیز تۆ وەک هاوسەری نەدۆڕێی. منیش بەڵێنم پێدا.\nبارانێکی قایم بوو، سواری ئەو بەلەمە بووم کە ژنە نوێیەکەم لەگەڵ شتەکانیا لەناویا دانیشتبوو. کە سێ بێچووە پشیلە، سەگێک، پێنج مریشک و بزنێک بوون. کاتێک چووین بۆ ماڵەکەمان، دایاکم هاتە دەرەوە بۆ ئەنجامدانی هەندێک نەریت بۆ وەرگرتنمان. پاش تەماشاکردنی سورمە و شتەکانی نیگەران بوو. بە دوودڵیەوە، شەوەکەی کاتێک کە داواملێکرد هەموو ئاژەڵەکانی بگێڕێتەوە هێرشی کردە سەرم و بە دەستی دەیکێشا بە سنگمدا وەک ئەوەی بووکەشوشە بم. پێش ئەوەی لە هیچ شتێک تێبگەم ژنە دوازدە ساڵانەکەم بەرەو دارستان ڕایکرد و هەموو ئاژەڵەکانیشی بەدوایدا چوون. منیش ئەو شەوەم بە گەڕان بە دوای هاوسەرەکەم و ئاژەڵەکانیدا بەڕێکرد.\nکە هاوسەرگیریمان کرد من هیچم نەبوو، سورمە هەموو سوچێکی کوخە تێکشکاوەکەی ژیانمی گۆڕی. ئەو دەیتوانی هەموو شتێک چاکبکاتەوە بێجگە لە دڵی دایکم. ڕۆژێک کە لە کارکردن گەڕامەوە بینیم لەگەڵ ئاژەڵەکانیدا بە گوریس بەستراوەتەوە. ویستم بیکەمەوە، بەڵام وەستاندمی و گوتی، "ئەوە سزای منە. بێڕێزی بەرامبەر دایە مەکە و پرسیاری هیچیشی لێمەکە". من سەیری دایکمم کرد و ئەویش ڕووی کرد بەودیودا. دڵنیابووم، کە سورمە دەتوانێت دڵی دایکم چاکبکاتەوە. بەڵام زۆر درەنگ بوو بۆ ئەوە. دوای دە ساڵ هیچ منداڵێکمان نەبوو. دەستمی خستە سەر سەری و داوایلێکردم کە دووبارە هاوسەرگیری بکەمەوە. نەمتوانی جڵەوی خۆم بکەم و لەبەر ئەو قسەیەی لێمدا. ئەویش هێرشی کردەوە سەرم و دووبارە ڕایکردەوە دارستانەکە. چوومە لای دایکم پێم گوت کە تا لە ژیاندا بم هیچ کەس ناتوانێت ناچارم بکات بۆ هاوسەرگیری دووەم.\nدەیەم ساڵی هاوسەرگیریمان بوو کەشەکەشی با بوو. ئەو ڕۆژە سورمە زۆر لەسەرخۆ و بێدەنگ بوو. بە سەیرکردنی زەردەخەنەی سەر ڕووخساری بۆم دوپاتکردەوە، تا لە ژیاندا بم تەنیا هی ئەو دەبم و وەک باوکێک ئاگام لە هەموو ئاژەڵەکانی دەبێ. بە چاوە ڕەشە قوڵەکانی بۆم پێکەنی. کە ئێوارە گەڕامەوە بە مردوویی لە جێگەکەمدا کەوتبوو.\nخەڵکی گوندەکە بە مردوویی لە ڕووبارەکە هێنابوویانە دەرەوە لەکاتێکدا کە خۆی فڕێدابووە ئاوەکەوە.\nشەش ساڵ تێپەڕیوە. هێشتا تەنیام، لەگەڵ یادگاری و ئاژەڵەکانیدا دەژیم. کە دایکم مرد داوای لێخۆشبوونی لێکردم. نەمتوانی.\nخۆشەویستییەکەشم هەرگیز لێیان خۆشنابێت، نە دایکم، نە سورمە. من هێشتا ئەو پیاوەم کە چاوە ڕەشە قوڵەکانی سورمە دەبینێت هەموو شەوێک، هەندێکجار دەچم بۆ دارستان و بۆی دەگەڕێم لەوێ، دەمەوێت دووبارە بگەڕێتەوە بۆ ژیانم. بەڵام ئەو بۆ دوور ڕۆشتووە، بەبێ ئەوەی بزانێت کە چەندم خۆشدەویست.\nلە 24 كاتژمێری رابردوودا 3484 تووشبووی نوێ لەعیراق تۆماردەكرێت\nوادەی بەڕێوەچونی بیست و سێیەمین فێستیڤاڵی گەلاوێژ ئاشکراکرا\nلە 24 كاتژمێری رابردوودا 2726 تووشبوو بە كۆرۆنا ڤایرۆس لە عیراق تۆماركراوە\nچاوپێکەوتنی ئەلیف شەفەق لەگەڵ کەناڵی بی بی سی


بزووتنەوەی گۆڕان لەسەردەمی قوتابییەکانی کاک نەوشیرواندا\nئایا قوتابییەکان یاخیی دەبن لە کارنامە سیاسییەکانی مامۆستاکەیان؟\nبزووتنەوەی گۆڕان لە هێزێکی کاراوە بەرەو هێزێکی تەمبەڵ هەنگاو دەنێت، ئەگەر بەم ستایلەی ئێستای کاری سیاسیی بکات. لەڕووی سیاسیی و دانوستاندنەوە ڕاستە گۆڕان هێزێکی براوەیە و هێشتا بەشێکی گەورەی جوڵەی سیاسیی ئەنجام دەدات، بەڵام لەناو خودی حیزبەکەدا کێشەی گەورە بوونی هەیە و خەریکە دەبنە برینی کۆن، برینی کۆنیش چارەسەرکردنی زەحمەتە.\nگۆڕان لەدوای رۆحشاد نەوشیروان مستەفاوە چەندین هەڵەی سیاسیی ئەنجام داوە، لەناو خودی حیزبەکە و لەسەر ئاستی سیاسەتە ستراتیژییەکانی. لە گرفتی دانانی خانەی ڕاپەڕاندنەوە بۆ نەبەستنی کۆنگرە و کۆنفڕانس. زۆر زوو ئێمە گوتمان بزووتنەوەی گۆڕان لاشەیەکی گەورەیە و گیری خواردووە بەدەست سەری بچووکەوە. دوایی چەند هەڵبژاردنێک گۆڕان لاشەکەشی بەرەو بچووک بوونەوە چوو.\nگوومان لەوەدا نییە گۆڕانی سەردەمی نەوشیروان مستەفا زۆر بەهێزتر بوو لە گۆڕانی ئێستا، چونکە نەوشیروان مستەفا بە ستراتیژ کاری دەکرد و بوێری سیاسیی بەکار دەهێنا. بەڵام بەردەوام بوون لەسەر بەرنامە ستراتیژەکانی نەوشیروان مستەفا دەیتوانی بزووتنەوەکە بە بەهێزی بهێڵێتەوە. نکۆڵی لەو حەقیقەتە سۆسیۆ سیاسییە ناکرێت کە لە کولتووری سیاسیی حیزبایەتی ئەم ناوچەیە بوونی هەیە، کاتێ سەرکردەکەی دەمرێت تووشی لاوازی دەبێت و بۆشایی سیاسیی درووست دەکات.\nئێستا قوتابییەکانی نەوشیروان مستەفا لەجیاتی بەستنی کۆنگرە و کۆنفڕانس و نوێکردنەوەی گۆڕان و چارەسەرکردنی کێشە ناوخۆییەکان، خەریکی شەڕی ڕاگەیاندن و شکاندنی پەنجەکانی یەکترین. لەجیاتی پێداگرتن لەسەر ستراتیژەکانی گۆڕان، خەریکی فرۆشتنەوەی شکستەکانن بەیەکتریی. ئەمەش بێهیواکردنی نەوشیروانییەکانە و بەتاڵکردنەوەی کارنامەکەی بزووتنەوەی گۆڕانە، ئەو کارنامەیەی دەیەوێت سیستەمی حکوومڕانی بگۆڕێت و عەدالەتی کومەڵایەتی بچەسپێنێت. چونکە فەلسەفەی سیاسیی نەوشیروان مستەفا دژایەتی گەندەڵکارانە. وەک خۆی دەڵێت گەر ناتوانن دژایەتی گەندەڵکاران بکەن، ئەوا پشتگیریشیان مەکەن.\nگۆڕان بەم شێوەیە کاربکات بەرەو لاوازی زیاتر دەچێت، چونکە ناڕەزایی زۆر بوونی هەیە دژی سیاسەتەکانی. دەبێت گۆڕان گۆڕانکاری لە خودی خۆیدا بکات و کۆنگرە ببەستێت و ڕاگەیاندنی ڕێک بخات. گۆڕان پێویستی بە گۆڕنکارییە، وەک هێزەکانی تر گۆڕان نەخۆشی سیاسیی هەیە و دەبێت چارەسەریان بکات. دیاریکردنی نەخۆشییەکان و دانپێدانانیان نیوەی چارەسەرەکەیە.\nگۆڕانی سەردەمی قوتابییەکانی کاک نەوشیروان کێشەی هەیە و کێشەکان گەورەتر دەکەن، بوونی کێشەش شتێکی سرووشتییە لەکاری حیزبیدا، بەڵام عەیبەی سیاسیی ئەوەیە سەرکردایەتی گۆڕان لە جیاتی چارەسەرکردن خەریکی شەڕی ڕاگەیاندن و شکاندنی یەکتری بن. بەمەش قوتابییەکان لە کارنامە سیاسییەکەی مامۆستاکەیان یاخیی دەبن و گۆڕان بەرەو حیزبێکی زۆر تەقلیدی دەبەن.\nلەڕابوردوودا ئەو نووسینانە بەس بوون کە نووسەران و ڕۆشنبیران بۆ خەمی ئەم بزووتنەوەیە نووسییانن و ڕەخنەی بزووتنەوەکەیان کرد، بەڵام گوێیان لێ نەگیرا. لەکاتێکدا نەوشیروان مستەفا ڕەخنەی بە وزەیەکی گەورە زانیوە.\nهەموو هێزە سیاسییەکانیش دەبێت باجی گوێنەگرتن بدەن، گۆڕانیش بەشێکی باجەکەی داوە، بەردەوام بوونیشی لەسەر گوێ نەگرتن بەرەو بچووک بوونەوەی زیاتری دەبات.\nبەردەوام بوون بەم ستایلە، قوتابییەکان بەرەو یاخیی بوونی زیاتر دەچن بەرامبەر کارنامە سیاسییەکانی نەوشیروان مستەفا.\n11 عەورەتیی سیاسییتان دەرکەوت\n12 کۆمەڵگەو بتەکانی


ماڵه‌وه ماملێ‌کان توبا ماملێ\nوەک لە ژیاننامەی هونەرمەند “سەعیدی ماملێ“ دا ئاماژەمان پێدا، ئەو هونەرمەندی لەناوی ٧ منداڵاندا، تاقە کچێکی هەبوو ئەویش ناوی “تووبا”یە. تووبا لە ڕۆژی ١١ ڕەشەمەی ١٣١٦ هەتاوی (١٩٣٧ی زایینی) لە گەڕەكی “خڕێ”، بەرانبەر بە ماڵی ئاغای “سێغاری” لە مەهاباد لە دایك بووە.\nئەو تەمەنی ٤ ساڵان دەبێت کە باوکی کۆچیدوایی دەکات و بارودۆخی بنەماڵەکەیان بەگشتی و\nبۆ کیژێکی تاقانەی ٤ ساڵ تەمەن بەتایبەتی، تێکدەچێت. چارەنووسی تووباش چەشنی زۆربەی\nکچان و ژنانی هاوتەمەنی خۆی گرێدراوی دوو جەمسەری نەداری و دواکووتوومانەوەی\nگۆمەڵگاکەی بوو. هیچكات ڕێگای خوێندگای بە خۆیەوە نەبینی بەڵام، ئەوانە نەبوونە\nهۆی ئەوە کە تووبا هونەر و دەستڕەنگینی خۆی نەنوێنێ. ئەو بە پشتبەستن بە توانا و\nمشووری خۆی توانی وەک خەییات و بەرگدروویەکی دەستڕەنگین خۆبنوێنێ و گەشە بەو هونەرەی بدات. تووبا بەو جل و بەرگە کوردییانەی کە بۆخۆی دەیدروو و دەبەری دەکرد، وەک\nژنێکی شۆخ و شەنگ دەینواند و هێندە زیاتر دەستکردە جوانەکانی دەکەوتە بەر چاوی عاشقانی جل و بەرگی کوردی. دیارە تووبا ئەو هونەرەی تەنیا بۆ ئەوینێک کە بۆ کولتووری کوردی هەیبوو درێژە پێدەدا و هیچکات بۆی نەبوو بە سەرچاوەیەکی داهات.\nهەل‌ومەرجی ئەوكات و دواكەوتوویی كۆمەڵی كوردەواری لە هەموو بارێكەوە تەنگی بە گەشەی\nهەمەلایەنەی ژنانی وڵاتەکەمان هەڵچنیبوو بەتایبەتی لە باری هۆنەرییەوە. هیچكات ئەو دەرفەتەیان بۆ نەرەخسا تاكوو بتۆانن هونەر و دەنگی خۆشی خۆیان شانبەشانی پیاوان، بە گوێی هاووڵاتیانیان بگەیەنن بۆیە، تووباش لەم یاسا ناڕەوایە کە بەرانبەر بە ژن پەیڕەو دەکرا بێبەری نەبوو و دەنگە خۆشەكەی و هەستە هونەرییەكەی تا ئێستاشی دەگەڵ بێ، لەلای خۆی ڕاگرت و لە چۆاردیواری ماڵی خۆی زیاتر تێنەپەڕی.\nئەوە لە حاڵێک دایە تووبا، چ لە زەمەنی مام سەعیدی باوکی، چ لە زەمەنی کاکە حوسێن و\nکاکە محەممەدی برای و تەنانەت لەلایان کاک “عەبدوڵڵای زەهابی” (هاوسەری\nتووبا خانم)ـشەوە هیچکات هەستی بە بەربەست نەدەکرد بەڵکوو، نەک تووبا بگرە هەموو\nکێژ و کچانی بنەماڵە هاندەدران تا دەنگی خۆیان بخەنە خزمەتی هونەری گەلەکەیانەوە و\nبە دەنگی خۆشیان گەر بۆ ساتێکیش ببێت، ببنە هاودەمی خەم و شادییەکانی نەتەوەکەیان\nو هەروەها پشکێک بەرن لە گەشەی هونەریی و کولتووریی نەتەوەکەیان. بەربەست و\nلەمپەری هەرە گەورەی بەردەم تووبا و کچانی کورد تەنیا کولتوورێکی داخراو و دواڕاگیراوی کۆمەڵگای کوردەواری بوو.\nتووبا ماملێ لە ساڵی ١٣٣٣ی هەتاوی شوو دەکات بە کوڕێک لە بنەماڵەی بەڕێزی (مێنەی زێنێ) بە ناوی کاک “عەبدوڵا زەهابی” کوڕی خوالێخۆشبوو “عەبدولخالەقی زەهابی”. ئەو بنەماڵەیە بەگشتی بنەماڵەیەکی خۆشنێو و خاوەن ڕێزن لە مەهاباد و لە ناو خەڵک دا خۆشەویستن، بەتایبەت کاک عەبدوڵا کە کەسێکی هێدی، خاوەن کەسایەتییەکی بەرز و بەڕێز بوو. بۆ تووبا و منداڵەکانی چەشنی مێرد و بابێکی دڵسۆز و گیانفیدا، لە چرکە بە چرکەی ساتەکانی ژیانی کەڵکی وەردەگرت کە بنەماڵەکەی حەساوە بن و ژیانیان خۆش بێت و نەهامەتی نەبینن. تەنانەت لە کۆمەڵگاش دا بە هەمان ڕۆح و ڕەوشت هەڵسوکەوتی دەکرد و بەڕادەیەک خۆشەویست بوو کە زەحمەتە کەسێک لەو شارە بدۆزییەوە کە دڵی لێیان هێشابێت. بەرهەمی ژیانی هاوبەشی تووبا خانمی ماملێ و کاک عەبدوڵا زەهابی سێ کچ و دوو کوڕە بە ناوەکانی: زێنەب، محەممەد ئەمین (هیوا)، مەستان، کەژاڵ و داود.\nتووبا ئیمڕۆ خاوەنی نەوە و نەتیجەیە و هەر وەكوو پێشوو عاشق و سەوداسەری دەنگی كاكە\nمحەممەدێتی و ئەویندارانە دەڵێ کە: بەو دەنگەوە ماوەم.\nداوای ژیانێكی پڕ لە خۆشی و سڵامەتی بۆ ئەو دەنگخۆشە، ئەو خوشکە بەوەفایە و ئەو\nهونەرمەندە دەستڕەگینە دەکەین. تەمەنیان دڕێژ و لەشیان ساغ.\nتێبینی: ئەم کورتە ژیاننامەیە بە هاوکاری کاک هیوا و کاک\nداود زەهابی ئامادە کراوە. زۆریان سپاس دەکەین.


ووتەبێژی وەزارەتی بەرگری عەرەبستانی سعودی رۆژی چوارشەممە 27ی خەرمانان، بە نیشاندانی پاشماوەی 18 پێهپاد و 7 موشەكی كروزی هەڵدراو بۆ دامەزراوەی ئارامكۆ، لەسەر دەوری رژیمی ئاخوندی پێداگری كردەوەو ووتی ئەو موشەكانە دروستكراوی سپای پاسدارانن و ووشەی یا عەلیان لەسەر نوسراوە.\nناوبراو هەروەها ووتی: بەگشتی 25 پێهپاد و موشەكی كروز لە هێرشی دامەزراوەی نەوتی, بەقیق, و , خریص, بەكارهێنراوە.\nبەپێی شاهێدەكان، هێرشەكەی سەر ئارامكۆ لە یەمەنەوە نەبووە، بەڵكو لە شیمالەوە بووە.\nبەشەکانی سێ مووشەكی كروزی دروستكراوی رژیمی ئێران كە ئامانجەکەیان نەپێكاوە دۆزراوەتەوە.\nلەلایەكی دیكەوە مایك پەمپێئۆ، وەزیری دەرەوەی ئامریكا كە لە ئێستادا لە عەرەبستانە، بە سەرانی رژیمی ووت: ئەوە بەو شێوە نیە كە ئێوە بتانهەوێ بە بەكارهێنانی كەسانی تر سەرچاوەكانی ووزەی جیهانی وێران بكەن و وابزانن كە دەتوانن لەژێر باری بەرپرسیاریەتیەكەی دەربچن، هەروەها ناوبرا ئەو هێرشەی رژیمی بۆ سەر دامەزراوەی ئارامكۆ بە هەنگاوێكی جەنگی لەقەڵەم دا.\nناوبراو هەروەها هۆشداری دا بە دەسەڵاتدارانی ئێران و ووتی، هەڵس و كەوتی ئاژاوەگێری و هەرەشەئامێزی ئەوان قەبوڵ ناكرێ.\nلەلایەكی دیكەوە دۆناڵد ترامپ سەرۆك كۆماری ئامریكا لە وەڵامی پرسیاری هەواڵنێرێكدا كە پرسیبوی، هێندێك دەڵێن قاتع نەبونی ئامریكا لەبەرانبەر رژیمدا نیشانەی لاوازی ئامریكایە؟ ووتی: نەخێر ئەوە بەو شێوەیە نیە، من وا بیر دەكەمەوە كە ئەوە نیشانەی بەهێزی ئێمەیە.\nئێمە بەهێزترین سوپای دونیامان هەیە، ئەگەر مەجبور بكرێین بە ئەنجامدانی كارێك ئەوە دەیكەین، هەڵبژاردەی زۆر بوونیان هەیەو هەروەها هەڵبژاردەی كۆتاییش بوونی هەیە.\nمەبەستم لە هەڵبژاردەی كۆتایی دەست پێكردنی شەرە كە لە ئێستادا باسی لێوە نەكراوە.\nناوبراو هەروەها ووتی: تا دو رۆژی تر گەمارۆی زیاتر و جێگەی سەرنجتر لەدژی رژیم رادەگەیەنین.\nڕێکه‌وت: 2019-09-19 09:34:24


لە کۆتاییەکانی دەیەی ئاخری قەڕنی رابردووەوە، دونیا شاهیدی سەرهەڵدانی دیاردەیەکی سیاسیی تازەیە کە بریتیە لە گەشەکردنی بزووتنەوە سیاسیە شوناسخوازەکان . جەوهەری ئەو دیاردە سیاسیە ئەوەیە کە گەل و نەتەوە و کەمایەتیە میللی ومەزهەبیە جۆراوجۆرەکان، کە هەست بە هەویەتی هاوبەش دەکەن و پێیان وایە لەگەڵ خەڵکەکانی دەوروبەریان لە باری کولتووری و زمان و ئاداب و نەریت و چارەنوسی سیاسیەوە جیاوازن، داوادەکەن چارەنوسی سیاسیی خۆیان بەدەستی خۆیان دیاری بکەن.\nتۆماس ئیڕێکسن، ئەنتڕۆپۆلۆگی گەورەی نۆرویژی ئەو دیاردەیە بە وەڵامدانەوە بە پرۆسەی گڵۆبالیزاسیۆن دەزانێ. ئەو لەسەر ئەو بڕوایەیە کە گلۆبالیزاسیۆن بە هەڕشە و مەترسی لە سەر کولتور و فەرهەنگە لۆکاڵ و ناوچەییەکان بە حیساب دێت. ناوبراو گەشەکردنی ناسیۆنالیزمی ئیتنیکی لە دەیەی ١٩٨٠ بەدواوە لە ئورروپادا، وەک ئەوەی لە ناوچەی باڵکاندا دیتمان بە باشترین بەڵگەی ئەو قسەیە دادەنێ. ئەو دیاردەیە هەر تایبەت بە ناوچەی بالکان نیە. تەنانەت لە ناوجەرگەی یەکیەتی ئوووپاشدا، کە لە باری ئابووری و سیاسیەوە بە هەرێمێکی دەوڵەمەندو پڕ سەبات لە قەڵەم دەدرێ، دێتە بەرچاو. ئەوەتا ئەمڕۆ ناسیۆنالیزمی سکۆتلاندی داوای جیابوونەوە لە ئینگلیستان دەکات. لەنۆروێژەوە بگرە تا فەڕانسە و ئوتریش و ئاڵمان و دانمارک و سوئێد وهتد، هێزە ناسیۆنالیستەکان لە حاڵی پێشڕەوی دان. لە ئاسیاش گەشەکردن و بە هێزبوونی تالیبان لە ئەفغانستان و پێشڕەوی کردنی ناسیۆنالیسمی هیندی، هاتنە سەرکاری حیزبی بەهاراتیا جاناتا پارتی و پەرەسەندنی بزووتنەوە جیاخوازیەکانی دیکە لەو ناوچەدا دەچنە ئەو چوارچێوەیەوە. لە زۆر وڵاتی ئەفریقایش سیاسەت ڕەنگی ئیتنیکی بە خۆوەگرتوە، جیابوونەوەی جنوبی سودان، ڕووداوەکانی کینیا، گەشەکردنی بزووتنەوە ئیسلامیەکان لەو قاڕەیەدا، هەموویان نیشانەی ئەوەن. لە باکوڕو باشوری ئەمریکاش کەمایەتیە جۆراوجۆرەکان هەر لە ئەفرۆئەمریکیەکانەوە بگرە تا خەڵکە بوومیەکان تادێ باشتر خۆیان رێکدەخەن و داوای مافە کولتووری و فەرهەنگی و سیاسیەکانیان دەکەن . بە کورتی سیاسەت لە سەروبەندی دەست پێکردنی هەزارەی تازەوە رەنگی ئیتنیکی و میللی و هەویەتخوازی بە خۆوە گرتوە.\nئەو وەزعە سیاسیە تازەیە بە زەحمەت لە چوارچێوەی زاراوە ودەستە واژە سیاسیەکانی چەپ و ڕاست دا لێک دەدرێتەوە. لیکۆڵەرەوەکان ئەو دیاردەیە بە شێوەی جۆراوجۆر هەڵدەسەنگێنن. ئەوەش لە بەر ئەوەیە کە سیاسەتی شوناسخوازی بۆخۆی لە شکڵی جۆراوجۆردا دەردەکەوێت.\nبەشێک لەو بزووتنەوە سیاسیانە، بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی و میللین و داوای جیابوونەوە دەکەن. هەندێک لەوان خۆیان بەنوێنەری ئەو کەمایەتیە میللی و مەزهەبیانە کە بە درێژایی مێژوو لە ژێر ستەم و چەسانەوە دابوونە دەزانن و داوای مافە سیاسی و فەرهەنگی و شارۆمەندیەکانی ئەوان دەکەن. هەندێکیشیان بزووتنەوەو سیاسەتی هژمۆنیخوازی ئەو دەستەو تاقم و گرووپانە نوینەرایەتی دەکەن کە دەیانەوێت کەمایەتیەکان هەروا لە ژێرچەپۆکەییدا بمێننەوەو دەستیان وە سەرچاوە ئابووری و سیاسیەکانی نێو کۆمەڵگا ڕانەگات. هەندێک لەوان بزووتنەوەی ئاینی و مەزهەبین. هەندێکیان رەنگی تائیفی و ئیتنیکیان پێوە دیارە. هەندێک لەوان بزووتنەوەی ناوچەیین ،\nتۆماس ئیرێکسن باس لە دووجۆرە سیاسەتی شوناسخوازی و هەویەتتەڵەبی دەکات. سیاسەتی هەویەتتەڵەبی لە سەرەوەڕا و سیاسەتی هەویەتتەڵەبی لە خوارەوەڕا.\nبەشێک لە لێکۆڵەرەوەکان سیاسەتی شوناسخوازیی بە وەڵام دانەوەیەکی ئەنتی مۆدێڕن و دژکردوە بەرانبەربە ئیندیڤیدوالیزم و ئازادی دەزانن کە لە لایەن گڵۆبالیزاسیۆنەوە بەهێزدەکرێت. زۆریشن ئەوانەی سیاسەتی هەویەتتەڵەبی بە بەرگری و دیفاعی دەستەو گرووپ و تاقمە لاواز و چەوساوەو بندەستەکان دەزانن کە وەک ئامرازێک بۆ خەبات و بەربەرەکانی بە دژی ستەم و چەوسانەوە و دەستەڵاتداریەتی بێگانە بەکاری دەبەن. هەندێک لێکۆڵەرەوەش سیاسەتی شوناسخوازی وەک ستڕاتیژیەکی مۆدێرنیزاسیۆن دەزانن کە بەزمانی نەریت و سوننەتەت دەدوێ تا پشتیوانی بۆخۆی وەدەست بێنی. هیواش هەن لایەنی سایکۆلۆژی هەویەتتەڵەبی زەق دەکەنەوە و وەک نۆستالژیەک سەیری دەکەن کە دەیەوێ لەو سەردەمە پڕ لە ئاڵوگۆڕەدا، بگەرێتەوە سەربایەخ و نرخ و بەها فەرهەنگیە محەللیەکان .\nهەندێک لێکۆڵەرەوەش ئەو دیاردەیە بە ململانێ و کێبەرکێی نێوان دەستەو تاقمە جیاجیاکان دەزانن کە پێکەوە لەسەر سەرچاوە جۆراوجۆر و سامانە سروشتیەکان ململانێ دەکەن. هەشن هەویەتتەڵەبی بە ئیدەئۆلۆژیەک دەانن کە لەلایەن هەندێک دەستەوگرووپەوە بەرێوەدەچێت تا دەستەو تاقمەکانی دیکە هەڵاویرن و لە رێگای برەوپێدانی رق و قین و دوژمنایەتی لە گەڵ دەستەوتاقمەکانی دیکەی دەورووبەریان هەویەت و شوناسی خۆیان بە هێزتر و تۆختر بکەن. بەڵام زۆربەی شارەزایان لە سەر ئەوبروایەن کە سیاسەتی هەویەتتەڵەبی ، سیاسەتی گەلان و میللەتان و کەمایەتیە چەوساوەو ژێرچەپۆکەکانە بۆ وەدەستهێنانی مافی دیاریکردنی چارەنوسی خۆیان و ژیانێکی هاوبایەخ لە گەڵ خەڵکانی دیکە.\nهیچکام لەو بۆچوونانەی سەرەوە بەتەنیا بۆ لێکدانەوەی ئەو دیاردەیە بەسنین. لەبەرئەوەی هەرکام لە بزووتنەوە کان کۆنکرێت و جیاوازن و لەلایەکی دیکەشەوە سیاسەتی هەویەتتەڵەبی خۆی لەخۆیدا ئاوێتەیەکە لە چەند توخم پێکهاتوە کە زەحمەتە تەنیا بەیەک جۆرە لێکدانەوە هەموو لایەنەکانی ڕوونبکرێنەوە.\nیەکشت روونە. ئەویش ئەوەیە کە چ ئەو بزووتنەوە شوناسخوازانە کە مایل بە مەرکەزن و چ ئەو بزووتنەوە هەویەتخوازیانە کە مایل بە دوورکەوتنەوە لە مەرکەزن، تەواوکەری یەکترن و بە دینامیزمی گلۆبالیزاسیۆن دادەنرێن . هەربۆیەش دەبێ لە پێوەندی دەگەڵ یەکتردا ببینرێن و هەڵسەنگینرێن.\nگڵۆبالیزاسیۆن دەبێتە هۆی گوڵکردنی گڵۆکاڵیزم. واتە کولتورو فەرهەنگە جۆراوجۆرەکان تێدەکۆشن سنور بەدەوری خۆیان دا بکێشن. بزووتنەوە ناسیۆنالیستیە جۆراوجۆرە جیاوازی خوازەکان، خودموختاری خوازەکان، فیدڕالیخوازەکان، بزووتنەوە ئاینی و مەزهەبیەکان، بزووتنەوە جۆراوجۆرە فەرهەنگی و کولتووری و زمانی و تایفی و ئیتنیکیەکان، کە لەو سالانەی دواییدا گەشەیان کردوە بەڵگەی راستی و درووستی ئەو قسەیەن. هەربۆیە گلۆکالیزم ، زاراوەیەکی بەرینەو وەک چەترێکی گەورە زۆر دیاردە دەگرێتە ژێر سێبەری خۆی.\nلێرەدا تێدەکۆشین هەندێک خاڵی هاوبەش دیاری بکەین کە ئەو بزووتنەوانە دەگرنەوە کە دەچنە چوارچیوەی گلۆکالیزمەوە.\nپێش هەموو شتێک سیاسەتی شوناسخوازی بریتیە لە ململانێ لەسەر سەرچاوە سروشتیەکان و سامان و سەروەت و دەستەڵات و قودرەت . ئەوەش لەبەر ئەوەیە کە ئەو سەرچاوانە نەک هەر لە نێوان تاکەکاندا بەڵکو لە نێو دەستەو تاقم و گرووپە جۆراوجۆرەکانیش دابە شێوەیەکی ناعادڵانە دابەش کراون.\nدوای ئەوە دەبێ بزانین کە مۆدێرنیزاسیۆن و گلکۆبالیزاسیۆن دەبنە مایەی دەرکەوتنی جیاوازیەکان. ئەو دەستەو تاقمە جۆراوجۆرانەی کە جاران تا ڕادەیەک لێک دووربوون و ئێستا لەچوارچیوەی سیستەمە هاوبەشەکاندا وێک دەکەون، جیاوازیەکانی نێوانیان زەقدەبنەوە. لە ئاکامدا کێشە و کۆنفلیکت لە نێوانیاندا سەرهەڵدەدا.گلۆبالیزاسیۆن زەمینەیەک درووستدەکات تا جیاوازیە ئیتنیکی و فەرهەنگی و کولتوریەکان دەربکەون و لەگەڵیەک بەراورد بکرێن. ئەگەر نەزانی هاوسێکەت کێیە، حەسودی پێ نابەیت.\nخاڵێکی دیکە کە لەو پێوەندیەدا دەبێت باسی لێبکرێت ئەوەیە کە ئیدەئۆلۆژی کولتوورو فەرهەنگی هاوبەش دەکەوێتە پێشەوەی ئیدەئۆلۆژی چینایەتی و ناکۆکیە کۆمەڵایەتی و ئابووریەکان. ناسێۆنالیزمی ئیتنیکی، بزووتنەوە مەزهەبی و ئایینیەکان تێدەکۆشن شوناسی هاوبەش و هەویەتی هاوبەش بەوکەسانە ببەخشن کە دەچنە بن چەترکەیان. لە راستیدا ئەوە ئیلیتی خاوەن ئیمتیازە کە لە نێو گرووپەکەدا سیاسەت و بەرژەوەندیەکانی دەباتە پێش. سیاسەتی هەویەتتەڵەبی کەمتر گوێدەداتە چین و توێژەکانی خوارەوەی نێو گرووپەکە.\nمەسەلەیەکی دیکە کە پێویستە باسی لێبکەین ئەوەیە کە بزووتنەوە هەویەتخوازیەکان بۆ مۆبیلیزەکردنی خەڵک و بردنەپێشی خۆیان پەنادەبەنەوە بۆ ڕووداوە مێژوویەکانی رابردوو. ئەو غەدر و زووڵم و ستەمانە وەبیر نەوەکانی ئێستا دێننەوە کە لە ڕابردوودا بەسەر باوک و باپیرانیان هاتووە. ئەفرۆئەمریکیەکان داستانەکانی کۆیلەتی بۆ نەوەکانی ئێستایان دەگێرنەوە. هیندیەکان، باس لە دەستەڵاتداریەتی مەغۆلەکان و موسوڵمانەکان و ئەو زولم و ستەمەدەکەن کە کاتی خۆی بە هیندوەکانیان رەوادیوە. ئێمە کوردەکان ئەنفال و هەلەبجە، چوارچرا، هەمزاغای مەنگوور، شێخ سەعید، شێخ مەحمود و بەردە قارەمان و خاڵەرەجەب و دوازدەسوارەی مەریوان و وەسیەتنامەی قازی ،،،،، بە گوێی نەوەکانی ئێستاماندا دەچرپێنین. تا بە لایلایەی هەویەتتەڵەبی گۆشیان بکەین. جولەکەکان تێدەکۆشن کارەساتی هۆلۆکۆست بە زیندووی رابگرن تا سیاسەتەکانی ئێستایانی پێ بەرنەپێش. شیعەکان عاشوڕاوسەحرای کەربەلا بۆ بەرهەمهێنانەوەی حەقمەداری خۆیان هەموو ساڵی دەبەنەوە سەرشانۆ. حیزب و بزووتنەوە شوناسخوازەکان تێدەکۆشن پرد لە نێوان وەزعی ئێستاو ڕابردوو درووستکەن تا ئیدەئۆلۆژی شوناسخوازی خۆیانی پێ بەرنەپێش. سرودە نیشتیمانیەکان، گۆرانیە سیاسیەکان، شعرو داستان و رۆمان و ئەدەبیاتی مقاوەمەت و شوڕشگێڕانە بەشێکی گرنگی سیاسەتی هەویەتتەڵەبین.\nهەرلەو پێوەندیەدا دەبێ ئیشارە بە شتێکی دیکەش بکەین. ئەویش ئەوەیە کە ڕێبەرانی بزووتنەوە هەویەتتەلەبەکان تێدەکۆش واقعیەتی مەیدانەکە سادەو ئاسان کەنەوە. ئەویش لە رێگای زەقکردنەوەی دوژمنێکی هاوبەش و گەورەکردنەوەی ئەو دوژمنە تا بتوانن خەلکی خۆیان لەو رێگایەوە بخەنە پشت سەری خۆیان و بەسیجیان بکەن. ئەو شەیتانەی کۆماری ئیسلامی لە ئەمریکاو ئیسرائیل و ڕۆژئاوای درووستکردوە بەو تیئۆریە لێکدەدرێتەوە و بۆ مانەوەی کۆماری ئیسلامی لە ئۆکسجین حەیاتی ترە. سیاسەتی شوناسخوازی لەسەر پایەکانی خاک، نیشتیمان، میللەت، زمان، کولتوور. فەرهەنگ، رەگەز و قوم و دین و مەزهەب ڕاوەستاوە.\nتا گلۆبالیزسیۆن پتر دەرفەتی ئەوەمان دەداتێ کە وێک بچین، جیاوازیەکانمان پتر دەردەکەون. هەموو هەوڵدەدەین ئەوە نیشاندەین کە ئێمە لەوانیتر جیاوازین.\nشوناسخوازی منداڵی بەروپشت ئەتڵەسی گڵۆبالیسزاسیۆنە. راستە جلوبەگێکی کۆنی دەبەرخۆی کردوە بەڵام بەرهەمی مۆدێڕنیزاسیۆنە و ناتەباییەکانی نێو مۆدێرنیتەیە. ئەگەر حسی میللی و نەتەوەیی، هەستی ئاینی و مەزهەبی، فەرهەنگ و کولتوورو زمانمان نەکەوەنە ژیر فشار، مۆبیلیزەنابین.\nئینسان پێویستی بەوەیە تەعەلوقی بە نیشتیمانێکەوە هەبێت، پێویستی بەوەیە سەر بەخاک و گەل و هۆز و نەتەوەیەک بێت، ئەوە هەویەت و ئەمنیەت و کەسایەتی و ئاسایشی دەداتێ. ناسۆنالیزم، بزووتنەوە مەزهەبیەکان، بەشێک لەو پێداویستیەی ئینسانەکان دابین دەکەن. هەر بۆیە دەبێ چاوڕوانبین لە داهاتوشدا بزووتنەوە هەویەتخوازەکان بەهێزتر و کاراتریش خۆیان نیشاندەن.


چەند بەشێک لە 'عەشیقی وەرگێڕ' | ماڵێک لە ئاسمان\nمن بەم ئاوایە دەست پێ ناکەم یونس، هەر لە یەکەم دێڕی کتێبەکەمەوە خۆم ناخەمە سەر خوانی پیتەکان. لە دیباجەیەک قووڵ نابمەوە لە هی ئەوانە بکات دەستپێکی کتێبەکانیانی پێ دەکەنەوە. ئەز لە هەموویان جیاوازتر دەبم، نەفرەت لەوەی دوای ئەوانی پێش خۆی دەکەوێت و جێپێیان هەڵدەگرێت، بێ ئەوەی هزری بەگەڕ بخات و خەیاڵی زاخاو بدات. گەنجۆی ئارام کاغەزێک بگرە دەستتەوە.\nچ ڕازێک لەم سپێتییە ئاسمانییەدا هەیە؟ خەم و خۆشی پێکەوە دەورووژێنێت.\nیونس لەو دەمی بە قومدانەکە قومی دەپژاندە سەر ئەوی نووسیبووی، تاکو دێڕەکان هیشک ببنەوە، گوتی: "هەروەها کاغەزیش گەورەم".\nپیرە بە ئاە هەڵکێشانەوە سەری لەقاند و گوتی: "هەروەها کاغەزیش یونس".\nپاشان چون ڕستەکەی بە دڵ بێت، دووبارەی کردەوە: "هەروەها کاغەزیش".\nمامەی گالیسکەوان، بۆ قسان ناکەیت؟\nئەویش بەرسڤی دەدامەوە: گەورەکان هێند قسان ناکەن.\nمنێش بەرپەرچم دەداوە: بەڵان باوکم قسان دەکات.\nباکۆی دەداوە: ئاخر باوکت هێشتا گەورە نەبووە.\n- دەزانی بۆچی ناوی ئەو ڕووبارەی دەڕژێتە دەریاکەوە نراوە "عاسی"؟\n- حەتمەن یەکەم خودا و دووەم تۆ باشتر دەزانێت.\n- چونکە لە نەریتی ڕووبارەکانی وڵات لایداوە، بە پێچەوانەی هەموویانەوە ڕێ دەکات و لە خوارووەوە لە لوبنانەوە بۆ ئەنتاکیە لە ژووروو دەڕوات، دواتر پێچدەداتەوە بە لای ڕۆژئاوادا و لێژدەبێتەوە بەرەو خوارووی ڕۆژئاوا، تاکو بڕژێتە ئەو شوێنەی بە چاوی خۆت دەیبینیت. چاکتر بوو خەڵکەکە ناویان نابا ڕووبارە ئازادەکە. ڕووبارێکی ئازادە یونس.\n- بە ڕاستیی ڕووبارێکی ئازادە.\nخودایان (دوور لەو) بەرەو ئاسمان دوور خستەوە، تاکو خۆیان لەسەر زەوی جێگری بن، وای لێهات بە ناوی ئەوەوە قسان دەکەن و بە ناوییەوە سەرانە وەردەگرن و ئاڵایەلێک هەڵدەگرن ناوی ئەوی بەسەرەوەیە و هەر بە ناوی ئەویشەوە دراو لێدەدەن….هەر باوەڕێک بناغەکەی ترس بێت ئەوا کفرێکی سپییە.\nچیرۆک دەریایەکە ئەوی دابەزێتە ناوییەوە چەندێک زریان هەڵکات و چەندێک شەپۆلەکانی بەرز ببنەوە، نوقم نابێت.\nڕاستیی دەریایەکە جامێکی بچووک نایگرێتە خۆ، هەروەها ئاسمانێکی بەرفرەوانی وایە بە تەنیا هەردوو باڵی تاقە باڵندەیەک لە ژێریدا شەقەیان نایە.\nدەروێش سیراج لە زمانی قەشەی مارۆنییەوە:\nجارێکیان لەسەر پشتی کەشتییەکی جەنەوەیی بەیەک گەیشتین، بەرەو ئەسکەندەرۆنە دەڕۆیشت، بە گوریسەکاندا بەرز دەبووەوە و بۆ چەندین سەعات لە دەریاکە ڕادەما، دواتر دادەبەزی و لەگەڵ ڕێبواراندا قسەی سەیر سەیری دەکرد. لەو قسە سەیرانەی هەر لە یادگەمدا ماون، ڕستەیەلێکن چرائاسا ئەزبەرمکردوون و بە ڕێنیشاندەری خۆم داناون بۆ تێگەیشتنی جیهان و ناسینی خودای مەزن و ڕاستیی ئاینەکان، پێێگوتم:\n- پۆڵس، ئاین ئەفیونە، لێ ئەگەر پتری بکەی، یان نەتزانی دەبێتە ژار.\n- تونڕۆیی لە ئایندا وەک توندڕۆیی لە کفردا، هەردووکیان زیانبەخشن.\n- کاتێک ڕەبەن و کەشیش و شێخ و موفتی و مالوم وازدێنن لەوەی ببنە جێگری بینایی چاوان و قسەکەر بە ناوییەوە، ئاشتیی لە نێوان ئایینەکەندا بڵاو دەبێتەوە.\nپۆڵس، ئەم قسەیەم بکە ئەڵقە و بیکەرە گوێت، ئەوەی وا دەزانێت لەسەر هەقە و ئەوانی تر نا وەک ئەو قالۆنچە گووخلێنە بەختەوەرەیە بە تۆپێک تەپاڵەوە، وا دەزانێت زێڕ خلۆر دەکاتەوە.\nئەودەمی بینیمی بۆ مەرگی دایکم خەمبارم، پێیگوتم:\n- خەم بۆ کۆچکردوو مەخۆ و لە مەرگ مەترسە، جگە لە ڕووی بێدەنگی ژیان چیتر نییە.\n- مردن حاڵە و بوونیش مەقام.\nلە گەرمەی قسەکانیدا ئەوی چەندپاتی کردەوە و دایە بەرگوێما، گوتی:\n- ئازادیی دەقێکی مەزنە، پەراوێز و ڕاڤەی کورت و زۆری هەن، هەڵبەت پەراوێز نییە بۆ دەقەیلی تر.\nنووسینەوەی 'ماڵێک لە ئاسمان'، عەشیقی وەرگێڕ، جان دۆست، ناوەندی غەزەلنووس، چاپی یەکەم، 2015


پاپای ڤاتیكان سەردانی تۆمارگەیەكی میوزیك و گۆرانی دەكات\nپاپای ڤاتیكان لە رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا سەردانی دوكانێكی فرۆشتنی سیدی و كاسێتی میوزكی كرد.\nپاپا فرانسیس، كە بەوە دەناسرێت لە ئەوانی پێش خۆی لیبڕاڵترە، لە منداڵییەوە لە رێگەی رادیۆوە، گوێی لە ئۆپێرا گرتووە. پاپا ئەرجەنتینییەكە حەزی لە سەمای تانگۆ و میلۆنگایە و پێیوایە ئاوازەكانی مۆزارت "بەرەو ئاسمان بەرزیدەكەنەوە."\nبەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، بینینی پاپا لە تۆمارگەیەكی میوزیك بۆ بەشێك لە میدیا و خەڵكی رۆما مایەی شۆك بوو. پێشتر رانەگەیەنرابوو كە پاپا سەردانی ئەو تۆمارگەیە دەكات، بەڵام كامێرای رۆژنامەنووسەكانی رۆما پێیان زانی.\nرۆژنامەنوسێك بە ناوی خاڤیێر مارتینێز دەڵێت لە "گەڕەكی پانسیۆنی رۆما بووم، بینیم ئۆتۆمبێلێك لە جۆری فیات 500 بە ژمارەیەك ئۆتۆمبێلی پۆلیس لە بەردەم دوكانێكی میوزیك وەستان."\nبەگوێرەی رۆژنامەنوسێك، پاپا ماوەی 12 خوولەك لە نێو تۆمارگاكەدا ماوەتەوە. رۆژنامەنوسەكە پەرۆش بووە بزانێت پاپا چی كڕیوە، بۆیە چووەتە تۆمارگاكە و پرسیاری لە خاوەنەكەی كردووە.\nرۆژنامەنوسەكە دەڵێت خاوەن تۆمارگاكە پێیوتووە، لە كاتی سەردانیكردنی رۆما، پاپای ڤاتیكان زوو زوو سەردانی تۆمارگاكەیان دەكات و سیدییان لێ دەكڕێت. كاتێك كە فرۆشیارەكە سەردانی ڤاتیكانی كردبوو، پاپای بینیبوو، پاپا بەڵێنی پێدابوو هەر كە چوو بۆ رۆما، سەردانی تۆمارگاكەی بكات.\nخاڤیێر مارتینێز دەڵێت، پاپا هیچ شتێكی نەكڕی، بەڵام خاوەن تۆمارگاكە سیدییەكی میوزیكی كلاسیكی بە دیاری پێدابوو.


کچێکی ١٠ ساڵان لە دزفوول مارەبڕا – هەواڵی سۆرانی\nکچێکی ١٠ ساڵان لە دزفوول مارەبڕا\nدواین هەواڵ لەرێکەوتی سپتامبر 23, 2019\nئامارەکانی هاوسەرگیری لە ئێراندا باس لە پەرەسەندی هاوسەرگیری منداڵان دەکەن. سەبارەت بە دیاردەی هاوسەرگیری منداڵان لە م ڕاپۆرتە دا چەندین خاڵی شاراوە و ترسناکی ئەو دیاردەیە دەخەینە ڕوو.\nتوندوتیژی دژی ژنان لە کۆمەڵگاکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چەند رەهەندی هەیە، سونەت کردنی کچان، هەڵاواردن لە نێوان ژنان و پیاوان، هاوسەرگیری زۆرملێ بەشێک لەو توندوتیژیانەیە کە ژنان لەو ناوچەیەدا رۆژانە رووبەڕووی دەبنەوە. بەڵام دیاردەی هاوسەرگیری منداڵان بە شێوەیەکی جدی داهاتووی کۆمەڵگا دەخاتە مەترسیەوە.\nلەو بارەیەوەی ئاژانسی هەواڵی هەرانا رایگەیاند منداڵێکی تەمەن دەساڵان لە شارۆچکەی سیامەنسوور لە هەرێمی ئەهواز بۆ کەسێک لە عەشیرەکەی خۆیان مارە بڕاوە. شارۆچکەی سیامەنسوور سەر بە شاری دزفوول لە پارێزگای ئەهوازە. ئاژانسی هەرانا لە زاری کەسێکی نزیک لەو منداڵە رایگەیاندووە ناو منداڵەکە فاتمەیە و پێشتر لە پۆلی سێهەمی سەرەتایی لە خوێندنگایەی عەشایرەکان خەریکی دەرس خوێندن بووە. فاتمە بە شێوەی سونەتی بۆ خزمێکی هاوعەشیرەی خۆی مارەبڕاوە. کەسێک کە فاتمەیان بۆی مارە بڕیوە ٨ ساڵ لەو گەورەترە.\nبەپێی ئامارەکانی رژیمی ئێران ساڵانە ٥٠٠ تا ٦٠٠ هەزار منداڵ لە ئێراندا هاوسەرگیری دەکەن. ئەمە ئاماری ئەو هاوسەرگیریانەیە کە بە شێوەی فەرمی لە دەفتەرەکانی زەواج و تەڵاق تۆمار دەکرێت. بەڵام ژمارەیەکی نادیاریش هاوسەرگیری منداڵان بە شێوەی نافەرمی هەیە.\nلە بەرفرانباری ساڵی رابردوو کۆمیسیۆنی حقۆقی مەجلسی رژیم رەدی کردەوە کە هاوسەرگیری منداڵان قەدەغە بکات.\nپەرەسەندی هاوسەرگیری منداڵان لەمساڵانەی دواییدا لە ئێران داهاتووی کۆمەڵگا و سەلامەتی بنەماڵەکانی خستوتە مەترسیەیەکی جدیەوە. ئاماری هاوسەرگیری منداڵانان بەربڵاوی ئەو دیاردەیە دەردەخات.\nرژیمی ئێران بە رێگای یاساوە رەوایەتی بە هاوسەرگیری منداڵان داوە. هاوسەرگیری پێشوەختی منداڵان شەپۆلێکیش لە تەڵاقی منداڵان بە دوای خۆیەوە دێنێت.منداڵیک کە لە تەمەنێکی کەمدا ژیانی هاوبەشی پێکهێناوە رووبەڕووی چەندین مەترسی جەستەیی و رۆحی دەبێتەوە.\nبەپێی ئامارەکان زیاتر لە ٩٥ هەزار تەڵاقی ژنانی تەمەن کەمتر لە ١٩ ساڵ لە ساڵەکانی ٩٠ تا ٩٤ تۆمار کراوە کە ٥ هەزار و ٧٦٠ تەڵاق هی ئەو هاوسەرگیریانەیە کە لە تەمەنی کەمتر لە ١٥ ساڵ پێکهێندراون.\nشەڕی هەشت ساڵەی ئێران و عێراق بێجگە لە ماڵوێران، ئێش و ئازاد هیچ دەسکەوتێکی نەبوو\nئێران، ساڵی نوێ خوێندن، مامۆستاکان لە زیندانن و منداڵان لە خوێندن دواکەوتون


گەردەلول لەكوێوە دەست پێدەكا؟ – Denegkan\nگەردەلول لەكوێوە دەست پێدەكا؟\nbyعه‌زیز ڕه‌ئووف\tApril 24, 2008\tگشتی\nدراماى گەردەلول لە كەناڵى كوردسات، زیاتر لە سىَ هەفتە هەموومانى لەبەردەم شاشەى تەلەفزیۆنەكاندا كۆكردەوە. سەربارى زۆرێك لە كەموكوڕى و هەڵەى تەكنیكى و هونەرى لە دراماكەدا، بەڵام دیالۆگە سیاسى و كۆمەڵایەتى و ئەوینداریەكانى زۆرێك لە بینەرى توشى ڕامان و پرسیار دەكرد. دیالۆگە ئەوینداریەكانى وەنەوشە و باران، نامە عەشقئامێزەكانى ڕزگار و هەنار، دیالۆگە پڕ لە خۆشەویستى و مەكر و نازى هوشیار و جوانە. گیانبازى سەعدى گچكە و دڵڕەقى ملازم موحسین. ئەمانە و چەندین مەشهەدى تر كە تەواو سەرنجى بینەرانى بۆخۆى ڕادەكێشا.\nقسەكردن لەسەر كارى هونەرى و دەرهێنان و سیناریۆ و ڕۆڵى ئەكتەرەكان بۆ هونەرمەندان و شارەزایانى بوارى هونەر جێدەهێڵم، بەڵكو ئەوى مەبەستمە لەسەرى بدوێم سەبجێكتى سەرەكى دراماكەیە. بابەتى سەرەكى ئەم درامایە قسەكردنە لەسەر ڕابردوو. ڕابردووى شۆڕش بەهەموو كەوتن و هەستانەوە و شكست و سەركەوتنەكانیەوە. دەستپێكردنەوەى شۆڕش لە یەكەم هەنگاوەكانیەوە كە چەندە سەخت بووە. بۆیە هەرچەندە تەسەور ناكەم ئەمە سەرجەم ڕاستیەكان بێت و شۆرشیش لەگەڵ ئەوەى لێوانلێوە لە جوانى و گیانبارزى و ڕۆحى بەرزى پێشمەرگانە، بەڵام بەودیویشدا دنیایەك جیاوازى و تەنانەت شەڕى خوێناویش لەنێوان هێزە كوردیەكانى شاخدا لەئارادابووە و لە دیالۆگەكانى ئەم درامایەدا كەم تا زۆر بوونى نیە.\nتا ئێرە ئاساییە و وەكو دەرهێنەر دەڵێت نەمویستووە برینەكانى ڕابردوو بكولێنمەوە. بەڵام كێشە لە گیِرانەوەكانى ڕابردوودا نیە، بەڵكو كێشە لە ڕوداو و مەشهەدەكانى دەرەوەى دراماكە دێت كە ئیستاى كۆمەڵگەى كوردیە. ئیشكالەكە لەوێوە دەستپێدەكات كە شۆڕش دەگاتە دەسەڵات. پرسیارى سەرەكى ئەوەیە كە ئایا بینەر دەتوانێت بە بینینى جوانیەكانى ڕابردوو چاو لە ناشرینیەكانى پیاوى شۆڕشى دواى ڕاپەڕین بپۆشێت؟ ئایا جوڵانى سۆز و عاتیفەى خەڵك بەوەى كە پیاوانى شۆڕش چەندە بە سەختى دەستیان كردووە بە هەڵگیرساندنى ئەو شۆڕشە، بەسە بۆ ئەوەى لە هەموو ئەو كەم و كوڕى و ناشرینیانە خۆش بین كە ئێستا بەرۆكى سەرجەم ئۆفیسەكانى دەسەڵاتى ئەم دەڤەرەى گرتووە و سەرجەم پیاوانى ناو ئۆفیسەكانیش پیاوانى دوێنێى شۆڕشن؟\nكاتێك دەسەڵات دەستەوەستان دەبێت بەرامبەر بە ئەركە هەنووكەییەكان، كاتێك دەسەڵات فەقیرتربێت لەوەى بتوانىَ زۆرینەى خەڵك لەخۆى ڕازى بكات، كاتێك دەسەڵات خۆى لەبەردەم دنیایەك جیاوازیدا دەبینێت لەگەڵ زۆرینەى خەڵدا، بۆیە هەڵگرى هیچ حیكایەتێكیش نابێت جگە لە حیكایەتیەكانى ڕابردوو. هەموو دەزانین زۆرێك لە هێز و گروپ و پارتە سیاسیەكان پێش هاتنە سەر دەسەڵات هەڵگرى كۆمەڵێك دروشمى جوان بوون كە هەموان خەون بە هاتنەدى سەرجەم ئەو دروشمانەوە دەبینین، بەڵام كە هێزێكى دیاریكراو دواى ئەوەى كە دێتە سەر دەسەڵات و پشت لە هەموو ئەو دروشم و بەڵێنانە دەكات بێگومان دەستەوەستانیش دەبێت بەرامبەر بە زۆرێك لە ئەركە هەنووكەییەكان. هەر هێزێكیش لە ئیستادا نەتوانێت هەڵگرى پرۆژەى جدى بێت ناچار بە بە دەنگى بەرز حیكایەتەكانى ڕابردوو دەڵێتەوە و گوێچكەمان كەڕ دەكات. دراماى گەردەلول ڕێك و ڕەوان لە خزمەتى ئەو دۆخەدایە كە دەسەڵات لەم دەڤەرە تێیكەوتووە.\nمن بڕواناكەم كۆبوونەوە لەسەر خوانى ڕابردوو تا سەر تێرمان بكات. من بڕواناكەم گوێگرتن لە حیكایەتیەكانى ڕابردووى شۆڕش وا لە خەڵك بكات بەرامبەر بەناشرینیەكانى ئیستا بێدەنگى هەڵبژێرن. دراماى گەردەلول بیرمان دەخاتەوە ە كە شۆڕش چەند بە سەختى دەستى پێكرد، بەڵام لەوەش وەئاگاى هێناینەوە كە ژیانى زۆرێك لە چین و توێژەكانى كۆمەڵگە لە ئیستاى سایەى شۆڕشدا چەندە سەخت و گرانە.\nژیان لەسایەى بەرهەمى شۆڕشدا ژیانێكى تەواو دژوارە. ژیانێكە لێوانلێو لە ناشرینى و ناعەدالەتى كۆمەڵایەتى. زۆرینەى ئەو نەهامەتیانەش كەم تا زۆر پیاوانى شۆڕش لێى بەرپرسیارن. هەر ئەوانن كە توانیان عەشقى خاك لە ڕۆحمان جیا بكەنەوە. هەر ئەوان بوون كە بەڵێنەكانى ڕابردووى خۆیان جێبەجىَ نەكرد و وەك بازرگانێكى گەورە خۆیانمان پیشان دەدەن، نەك وەك نوخبەیەكى سیاسى بەرپرسیار بەرامبەر بە زۆرێك لە ناشرییەكانى كۆمەڵگە.\nبۆیە ئێمە چەندە پێویستە لە جوانیەكانى ڕابردوو فێر بین، هێندەش پێویستیمان بە بینینى ژیانى خۆمان هەیە لە دراماكاندا. چەندە نەوەى نوێ پێویستى بەوە هەیە كە بزانێت ڕابردوو چۆن بووە، بارتەقاى ئەوەش پێویستى بەوە هەیە كە لەبەردەم ژیانى ئیستایدا ڕامێنێت و بە چاوێكى ڕەخنەییەوە لە كردەوەكانى پیاوانى شۆڕش بڕوانێت. ئەو بوارە ناهەموار و دۆخە سەخت و گرانەى كە ئیستا لە كۆمەڵگەى كوردیدا دەبینرێت هەوێنى چەندین درامایە و كەسیش كارى لەسەر ناكات، ئەگەر كاریشى لەسەر بكەن لە كەناڵەكانەوە پەخش ناكرێن و ڕێگەیان لێدەگیرێت. ڕاگرتنى دراماى "ئاریا" كە ڕەخنە لە دەسەڵات و پیاوانى ئاینى دەگرێت، لەبەرامبەردا پەخش كردن و گرنگیدان بە گەردەلول باشترین نمونەیە.\nبینینى تەنها دیوە جوانەكانى ڕابردوو، خەفەكردنى جیاوازیەكان و هەڵەكانى شۆڕش، جگە لە دووبارەبوونەوەى ڕابردوو چیدى نیە. تاكو ئێمە بە دیدێكى ڕەخنەگرانەوە لە ڕابردوو نەڕوانین، بێشك ناتوانین ئێستا بە جوانى بهێڵینەوە و داهاتوومان خاڵى بكەین لە جوانیەكان.\nPrevious قەسیدەى گوڵى سور تا گوڵەكانى تر\nNext یابانجی یه‌كه‌م وشه‌یه‌ك كه له توركیا فێری بووم


22/10/2020 4182 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nڕۆژی شه‌ممه په‌رله‌مانی عێراق كۆده‌بێته‌وه و تاوتوێی پڕۆژه‌یاسای قه‌رز ده‌كات كه حكومه‌ت ئاڕاسته‌یكردووه.\nبه‌گوێره‌ی ڕاگه‌یه‌ندراوێكی ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مانی عێراق، ڕۆژی شه‌ممه‌ی داهاتوو په‌رله‌مان بۆ هه‌ردوو بابه‌تی ته‌واوكردنی بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌یاسای هه‌ڵبژاردنه‌كانی عێراق و خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌م بۆ پڕۆژه‌یاسای قه‌رز.\nڕۆژی شه‌ممه ئه‌گه‌ر خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌م بۆ پڕۆژه‌یاسای قه‌رز بكرێت، جۆرێك له‌دڵنیایی بۆ موچه‌ی سێ مانگی داهاتووی فه‌رمانبه‌ران دروستده‌بێت.\nبه‌شیر حه‌داد، جێگری دووه‌می سه‌رۆكی په‌رله‌مانی عێراق ئه‌مڕۆ پێنج شه‌ممه له‌باره‌ی پڕۆژه‌یاسای قه‌رز ڕایگه‌یاند، "مه‌ترسی گه‌وره بۆ دابینكردنی موچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی عێراق دروستبووه و حكومه‌ت قه‌رز نه‌كات، ئه‌وا توانای دابینكردنی موچه‌ی نابێت".\nوتیشی، "عێراق به دۆخێكی ئابووری خراپدا تێپه‌ڕده‌بێت و كێشه‌ی نه‌بوونی سیوله یه‌كێك له گه‌وره‌ترین كێشه ئابوورییه‌كانی عێراقه".


کوردیپێدیا - هاتنی نەقیب ئەمیر بۆ سیروان\n📖 هاتنی نەقیب ئەمیر بۆ سیروان | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nهاتنی نەقیب ئەمیر بۆ سیروان\nنەهاوەندی خێزانم لە سلێمانی بوو. بە نیاز بوو بێتەوە بۆ لامان. بە فرسەتمان زانی. نەقیب ئەمیر جوابی نارد کە گەڕایەوە، نەوجوانی خێزانی لەگەڵ خۆی بهێنێت. ئەوانیش ڕێکیان خستبوو ڕۆژی 19/7/1987 بگەڕێنەوه. پشتیوانی سایەق کە لە پێشەوە باسم کرد، کەسێکی ئەمینە و چووبوو بەدوایاندا. ئەمانیش خۆیان ئامادە کردووە بێن. سواری سەیارەی کردبوون. دایکی نەقیب ئەمیریش سەبریەخان لەگەڵیاندا هاتبوو. نەوجوان و نەهاوەند و دوو منداڵ زریانی کوڕم یەک ساڵ بوو، بەرزینی کوڕی ئەمیر تازە لەدایک بووبوو، هێشتا نەیبینیبوو، دوای خۆی کە ڕای کردبوو، بووبوویان. کە دەگەڕێنەوە، ڕۆژی 19/7/1987 لە ڕێگەی سلێمانی ئەخباری کرابوون. لە بازگەکەی تاسلوجە کە بۆ دوکان دێت، بەتایبەت بۆیان دانیشتبوون. مەفرەزەی ئەمنی تایبەت چووبوون. کە تاکسییە‌کە ڕادەگرن، زانیاریی تەواویان هەبووە کێن و کێ نین، چونکی لە سەداسەد زانیویانە ئەوانن. ئەوەی خەبەرەکەی لێداون، ناوی پشتیوانی شۆفێری داوه، نەفەرەکانیش دیار بوون. هەر لەوێ دەیانگرن و دەیانبەن بۆ ئەمنی سلێمانی. دوای بەربوونیان پاش ساڵ و نیوێک لە سجن نەهاوەندی خێزانم گێڕایەوە هەر لەبەر دەرگای دەرەوە تاکو ژوورەوە هەموو ئەمنەکان پشتیوانیان بە حاڵی مردن بردبوو، ئەوەندەیان لێدابوو. ناگێڕدرێتەوە چییان لێکردووە، ئیتر هەموویان گیران. ئەوانە گیراون و ئێمەش ئاگادارنین و نازانین، لەگەڵ ئەمیر کەوتینە ئەوەی بۆچی نەهاتن، چونکی کەس نەیزانیبوو. لە سلێمانی وادەزانن گەیشتوونەتە لای ئێمه، لە ئێمەش وایە جارێ نەهاتوون. پاش چەند ڕۆژێ دەرکەوت گیراون. لەبەر ئەوەی بەرزین ساوابوو، چەند هەفتەیەک بووبوو، بردبوویانەوە بۆ ماڵی باوکی ئەمیر، بەڵام زریانی کوڕی منیان بەرنەدابوو و هەر لەگەڵ دایکی دابوو، ئێمەش نازانین چییان پێوتوون و چییان لێپرسیوون. نەهاوەند گێڕایەوە سەبری خان دایکی ئەمیر عەرەبیی دەزانێ، زۆر جوان وەڵامی ئەمنەکانی دەدایەوە، لەولاشەوە دڵخۆشیی من و نەوجوانی خێزانی ئەمیری کوڕی دەدایەوه. دوای ئەوە جوابیان بۆ هێناین کە گیراون. بەڕاستی کارەسات بوو، چونکی بەعس بیانگرێ و بزانێت خێزانی منە، پیاو خۆ هیچی پێناکرێ. چەند خەمی خۆم بوو، دوو ئەوەندە خەمی ئەمیرم بوو، چونکی بەڕاستی بۆ ئه و قورس بوو. ژیانی ئه و جیاواز بوو لەگەڵ من، ئەوەی ڕووی دا، ڕووی دا. ئیتر کەسوکارەکانمان لە سلێمانی کەوتنە سۆراخکردنیان، ڕوونیشە کە گیراون، ماوەی سێ مانگ لە ئەمنە سوورەکە زیندان بوون. ئەوە لەلایەک ئەوان گیراون، ئەمیر وتی دەچم سەرێک لە حەمە تۆفیق دەدەم لە بەرگەڵوو. ئەو کاتە لە بارەگای کاک نەوشیروان بوو. لای من ڕۆیشت و خواحافیزیی کرد، چەند ڕۆژێکی نەخایاند حکومەت وەک پیشەی هەموو جارانی تۆپبارانی بەرگەڵوو دەکات، گوللەی تۆپ کیمیاوی لە بارەگاکەی کاک نەوشیروان دەدات له و ئه و ژوورەی ئەمیری تێدا بووە، چوار کەسی تێدا شەهید دەبێ:\nئەمەش هاتە سەر ئه و بارگرانییە‌ی من. بە شەهیدبوونی ئەمیر نازانم چی باس بکەم؟ لە باسکردن نایەت. نەک هەر من، ئەوەی ڕۆژێک ناسیبوونی و برادەریی کردبوون، بۆیان بەداخ بوون. ئیتر بروسکەم کرد تەرمی ئەمیر بهێننەوە بۆ مەرگە بۆ لای من. برادەران جێبەجێیان کرد و ناردیانەوە بۆ لام، لەوێش بەخاکمان سپارد. باشە چۆن جواب بنێرم بۆ حاجی کەریم چاوشینی باوکی و خزمان؟ وا ڕێک کەوت خاڵێکم بە ناوی حەمە ئەمین دەروێش حسێن هاتبوو بۆ لام. ئەوم نارد بەدوایدا و وتم بچۆ بۆ لای، بەس مەڵێ شەهید بووه. بڵێ دەیەوێ چاوی پێت بکەوێ، خاڵم ڕۆیشت و ڕۆژی دوایی لە بنگردەوە حاجی لەگەڵ خۆی هێنا. شۆفێری ئۆتۆمبێلەکە نازانێ باوکی شەهید ئەمیرە. دەڵێت ئەمڕۆ یەکێکیان ناشت ناوی نەقیب ئەمیر بوو، بەر کیمیاوی کەوتبوو، حاجی کەریم کە گوێی لەم قسەیە دەبێت، دەکێشێ به خۆیدا و دەست به گریان دەکات. بۆ ئێوارە گەیشتنە لای من و ملازم عومەر. زۆر دڵمان دایەوە و قسەمان بۆ کرد. وتی کاکە ئەم قسانە بۆ من مەکەن. من لە ژیانمدا زۆر شتم قبوڵ کردووە بۆ ئەوەی توشی ئەمە نەبم، تازە کوڕەکەم ڕۆیشت، سوودی چییە؟ خوا هەڵناگرێ هەڵوێستی زۆر مەردانە بوو. ئه و شەوە لامان مانەوە، تا بەیانی خەوی لێنەکەوت، هەر دەگریا. لەگەڵ خاڵم ڕەوانەی سلێمانیمان کردنەوە. به چی دیارییەکەوە دەگەڕێتەوە بۆ سلێمانی. سەبریەخانی دایکی ئەمیر خێزانی حاجی کەریم و نەوجوانی خێزانی ئەمیر و نەهاوەند خێزانی من زیندانن لای بەعس لە سلێمانی. نەتوانی بڵێیت کوڕەکەم شەهید بووه، چونکی ئەگەر پرسەی بۆ دابنێت، ئەوەی ماویشە دەیگرن. پاش ئەوەی حکومەت زانیبووی لە سەداسەد ئەمیر شەهید بووە، پاش چەند مانگێ دوای شەهیدبوونی ئەمیر نەوجوان و سەبری خانیان بەردا. بەڵام خێزانی من و زریانی کوڕم پاش سێ مانگ کە لە ئەمنە سوورەکەی سلێمانی بوون، بردیانن بۆ بەغدا بۆ دائیرە‌ی ئەمنی عامی عێراق. لەوێ سجن بوون تاکو ساڵی 1988، ماوەی ئەم ساڵ و نیوە نەیانهێشت چاویان بە کەسێک بکەوێ، نەشماندەزانی لە کوێن. ئیتر هەر ئه و ماوەیەی نەهاوەند گیرابوو، کامەرانی برای نەهاوەند و حەسەن محەمەدی ئامۆزای و چەند پێشمەرگەیەکی تر لای شەدەڵە لە شەڕێکدا لەگەڵ دوژمن شەهید بوون. هێرشیان کردبوو بۆ سەر ڕەبایەکانی قوڵە پوشینە لای پیرەمەگرون. تەرمەکەیمان دەست نەکەوتەوه. نەهاوەند خرایە زیندان و برا و ئامۆزاشی وایان بەسەرهات، ماڵی باوکیشی دەربەدەر.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Nov 20 2018 7:50PM تۆمارکراوە


یەکەم ڕخنە ..... | kurditgroup\nیەکەم ڕخنە .....\ncropped-10382832_1516646458592492_60250864035019745_n.jpg 66.27 ک.ب.\nلەم ڕۆژانە بینیم ماڵپەڕی چاوگ ڕوکاری گۆڕاوە. بڕاستی جوان بووگە و دەستخۆشیم لێکردن.هەر چەند بە بەراوەرد لەگەڵ مەکۆکان و ماڵپەرەکانی دیکە، زۆرم پێ باشە بەڵام دەبێت بەچی؟\nئەوە کورد ئایتیە خۆمان فەرهەنگێکی بۆ پەڕ نابێتەوە ،زکورد هەرنەماوە، مردووە،چاوگێش هەر باسی مەکە.نازانم لەگەڵ ڕێزم بە تەڕ حەمام گەرم دەبێت ؟\n- ماڵپەرەکوردییەکان لە بواری ئایتی :بەراستی یان دیڵمانجن لە ماڵپەڕەکانی دیکە،یان باسی خۆداو پێغەمبەرن...!\n- گەشتی گلەیی هەس ؟ بۆ نازانم.\n-تەنانەت لە cmsێکی خوێری ئیمە ماڵپەرێکی تایبەتمان نییە.ئێستا بڕوانە بۆ لینوکس و سەرچاوە کراوە.\n- هەر برادەرێک کە فەرماییش دەکات، ڕخنە دەگرێت. چاوی دیتنی هەنگاوێکی کەسێکی تری بۆ بەرۆ نییە .\n- باوەڕ بکەن ئەفغانستان زۆر بەهێزترە لە بواری یایتی تا ئێمە.\nئەتۆ نازانیت ماڵپەڕی ئایتی کوردەواری لە چ بوارێک شتی هەیە بۆ وتن....وەڵا من تێناگەم.کابرا ١٠٠ مەکۆ لێدەدات دیسان هەرەکیەتی ماڵپەڕی هەواڵێش دامەرزێنێت و جل و بەرگی بوکیش بفرۆشێت.\nکاتێک گوتت وەرن با کار بکەین هەر ئەم بەرادەرانە دەڵێن کارمان هەس....پارەمان هەرەکە،داوەی پارە دەکەن گشتی سەگ هەڵەبڕێت و ئیمانی لێدەستێنێت.\nپێم وایە چاوگ ، کوردئایتیگرووپ و ز کورد بسڕنەوە با چیتر ئابڕوومان نەچێت.......یان بیکەن بە یەک ماڵپەڕ.\nرێزم ! تکایە مەڵێن بۆ خۆت دەنووسیت.گەر ٥٠ $ لە ساڵ ببوایێت هەرگیز لەم ماڵپەڕانە نەم دەنووسی.\nکاک قەزوانی هێژا،\nمرۆڤ بۆ ئەوەی نەمرێت ڕاوی کردووە، ئیتر پەرەی بە گۆشت داوە، تاکو گەیاندویەتییە سەروپێ و کەبابەکەی کاک ئاراس و کاک دیاکۆ. هەندێ تر گۆشتیان بە تەنها حەز لێ نەبووە، بیریان بۆ پیاز و سوماق و زەیتوون چووە. تا گەشتووە بە زەڵاتەی موشەکەل. هەندێ تر بە دڵیان نەبووە و نانیان لەگەڵی خواردووە. تا گەشتووە بە سەنگەکی و سەموون و نانی فڕن.\nئێمە لە چاوگ و زکورد و ئێرەش، ماڵپەڕی چات و چەلەحانێ نین. وە بە نزیکەیی بۆ زانستە. تۆ کاتێک بابەتمان لەسەر PHP, MySQL. Server, Httpd و سەدانی تر نوسیووە. گەر دوو خوێندکار ڕەخنەی لێ نەگرن، تاقی نەکەنەوە، پێشنیاری نوێ نەکەن، ململانێی تری بۆ نەکەن. تۆ بە چی پەرەی پێ بدەیت و یان هەر خۆت بچی بۆ خۆت بنوسی دەستخۆش؟\nخەڵکی کورد لە ئەفغانی و سۆماڵی ناشاریی ترە، لەبەر دەربەدەری و بێقەوارەیی سیاسی. بۆیە ڕۆژانە دەیان ملیۆن دەق دەنوسێت. بەڵام دوو وشە لە ژێر هەواڵێکی تۆ نانوسێ. خۆ کوردئایتی لە فەیسبووکیش هەیە، یانی لەوێش کە سنوری نییە نوسین. تاقەتی لایکێک، شەیرێک، کۆمێنتێکی دەستخۆشی و دەستبشکێی نییە!\nچارەی ئەوەیە کاک قەزوان، خوێنەواری کورد سوێند بدەیت. بڵێی ڕۆژی 5 ڕستە لە تویتەر، 10 لە فەیسبووک، 15 لە ئاوێنە و لڤین، 20 بۆ کچی کەمەرخڕ و خرپن. 50000 وشەش بڵێ بۆ باشکردنی ژیانی خۆت.\nبمێنی بە خێر کاک قەزوانی ئازیز\nمیللەتێکى تەمەڵین و حەزمان لە شتى ئامادە و خێرایە\nلە ژن هێنانیش حەز دەکەین یەکێک بۆمان بدۆزێتەوە و یەکێکى تر دەست ماچ بکات و یەکێکى تر ئاهەنگ بەڕێوەبەرێت\nخۆشییەکەى بۆ خۆمان بە خێراییش تەواو دەبین\nتازە بۆمان چاکناکرێت! لەبەر ئەم هۆکارانە\n*کورد دواکەوتووترین میللەتە ، دەڵێین ٣٠ ملیۆنین یان زۆرتر کەچی بەهەمووی ٥ کەس نییە شتێ بنووسێ\n*زمانی تاڵی کوردی ، خراپترین زمانە لە ئینتەرنێت و سەرچاوە زانستییەکان\n*بوونی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان و کیم کارداشیان و فووتباڵ و ئیسکان و کات بەسەربردن\n*گەر چاو بە پەڕەی خوێندکارێکی ئایتی کورد بکەیت لە پەڕەی کۆمەڵایەتییەکەی ئەوا لە بابەتێکدا ناسیۆنالیزمە و ئاڵای کوردستانی پۆستکردووە و لەبابەتەکەی دی بێجەوە و لەبابەتەکەی دی لە فڵان شوێنە ئەلموهیم هیچی لەسەر ئایتی نییە :)\nهەتا ئەمانە مابێت ئەوا دەستی زکورد و کوردئایتیگرووپ و چاوگ ماچ بکەین زۆر باشە ئەگەر ئەوان لەو خاڵەی ئێستاش وەستابن ، نوێکردنەوەی چاوگ هەنگاوێکە بۆ دەستپێکردنەوە


بەشێک لە بەرپرس و چەکدارانى داعش بۆ خۆ ڕادەستکردن وەفدیان ناردووەتە لاى پێشمەرگە\nبەرپرسانى پێشمەرگە و هێزە ئەمنیەکان لە کەرکوک ، دەڵێن بەشێک لە چەکدارەکانى داعش خەڵکیان ناردووەتە لاى پێشمەرگە و دەیانەوێت خۆیان رادەست بکەن ، هەروەک پلانێکى ئەو رێکخراوەش ئاشکرادەکەن کە خۆخزاندنە نێو خەڵکە.\nلیوا محەمەد قادر فەرماندەى پێمشمەرگە لە باشورى کەرکوک ، بە دەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"چەند سەرکردەیەکى داعش خەڵکیان ناردووەتە لامان و دەیانەوێت خۆیان رادەستى پێشمەرگە بکەن ، بەو مەرجەى نەکوژرێن."\nوتیشى"داعشەکان بە زیندانى کردن و هەموو شت رازین و تەنها مەرجیان پاراستنى ژیانیانە ، منیش بەرپرسە باڵاکانى پێشمەرگەم ئاگادار کردووەتەوە."\nهەوڵى ئەو چەکدارانەى داعش بۆ خۆرادەستکردنى پێشمەرگە، لەکاتێکدایە داعش لەڕووى سەربازى و ئابورى و کۆمەڵایەتیەوە کەوتووەتە دۆخێکى خراپ و ، دانیشتوانى حەویجە بە کۆمەڵ هەڵدێن.\nعەمید کاوە غەریب فەرماندەى پۆلیس لە باشورى کەرکوک، پلانێکى نوێى داعشى بۆ دەنگى ئەمەریکا ئاشکراکرد و ئاماژەى بەوەکرد داعش سوپایەکى خزمەتگوزارى دروستکردووە کە ئەم سوپایە ئیشیان بانگەشە کردنە بۆ داعش لەنێو مزگەوت و شاروشارۆچکەکان.\nنابراو وتى"پێکهێنانى سوپاى خزمەتگوزارى داعش پێشتر ئیشى لەسەر کردووە و ، تەنانەت ئەو خەڵکە بیانیانەى لەئەمەریکاو وڵاتانى ترەوە دێن و دەبنە داعش لەسەر دەستى ئەم سوپایەیە ئامادە دەکرێن."\nهەوڵەکانى بەشێک لەچەکدارەکانى داعش بۆ خۆ رادەستکردن و پلانى خۆخزاندنە نێو خەڵکى ، لەکاتێکدایە داعش بەشێکى زۆر لەشارە گەورەکانى لەدەستداوە و بەپێى وتەى بەرپرسانى ئەمنى پلانى داهاتووى ئەو رێکخراوە شەڕى پارتیزانیە.


کرتە: نۆکیا مۆبایلێک بە کامێرای ٤١ مێگاپیکسڵ بڵاودەکاتەوە!\nنۆکیا مۆبایلێک بە کامێرای ٤١ مێگاپیکسڵ بڵاودەکاتەوە!\nئەمڕۆ لە کۆنکرەی جیهانیی مۆبایل ٢٠١٢ لە بەرسەلۆنا نۆکیا مۆبایلیی Nokia PureView 808ی ڕاگەیاند کە خاوەنی گەورەترین Sensorـە لە مۆبایلدا و تا ئێستا توانای گرتنی زۆرترین مێگاپیکسڵی هەیە.\nلە تایبەتمەندییەکانی تری ئەم مۆبایلە؛ پرۆسێسەری ١.٣ گێگاهێرتزی تاک-ناوکە (single-core). ڕامی ٥١٢ مێگابایتە، بیرگەی ناوخۆیی ١٦ گێگابایت، شاشەی ٤ ئینچە لە جۆری AMOLED، بەڵام دوورییەکانی شەشەکەی (resolution)٦٤٠ x ٣٦٠ ـە. سیستەمی کارگێڕی Symbian Belle ـی لەسەرە کە نۆکیا دەستبەرداری دەبێت بەم زووانە. Bluetooth 3.0, NFC, Wi-Fi, HDMI port ـی تیادایە.\nNokia PureView 808 مۆبایلی سەرکەوتووی پاش Nokia N8 ـە کە پاش ٢ ساڵ لە دەرچوونی تا ئێستا خاوەن باشترین کامێرای مۆبایلە. Sensor ـی Nokia PureView 808 ١/١.٢ ـە بەمەش لە ١/١.٨٣ی Nokia N8 و iPhone 4S و Galaxy S II گەورەترە.\nPureView 808 وێنەکان بە ٤١ مێگاپیکسڵ دەگرێ و خۆکارانە کەمی دەکاتەوە بۆ ٨ یان ٥ مێگاپیکسڵ، بەمەش وێنەیەکی جۆرایەتی/Quality بەرز دەردەچێت. هەروەها دەتوانرێت بە ٣٤ یان ٣٨ مێگاپیکسڵ (full resolution) وێنەی پێ بگیردرێت. بۆ ڤیدیۆ، ١٠٨٠ پیکسڵ واتە Full HD گرتەی ڤیدیۆیی دەگرێت. تایبەتمەندییەکی تریشی، بەهۆی گەورەیی Sensor ـەکەیەوە کە ٤١ مێگاپیکسڵە، بریتییە لە Zoom بەبێ دابەزینی جۆرایەتی وێنەکە. بۆ نموونە لەکاتی گرتەی ڤیدیۆیی بە Full HD دەتونرێ 4X زووم بکرێت بەبێ دابەزینی جۆرایەتی ڤیدیۆ، ٦ هێندە لەکاتی وێنەگرتن بە 720p HD و ١٢ هێندە زووم بە ڤیدیۆی ٦٤٠ x ٤٨٠ خاڵ.\nنیشانە gadget, سیمبیان, مۆبایل, نۆکیا