وه‌ستانێک له‌سه‌ر چاوپێکه‌وتنه 955 ده‌قیقه‌که‌ی …. – Denegkan\nوه‌ستانێک له‌سه‌ر چاوپێکه‌وتنه 955 ده‌قیقه‌که‌ی ….\nوه‌ستانێک له‌سه‌ر چاوپێکه‌وتنه 955 ده‌قیقه‌که‌ی کاک شێرکۆ بێکه‌س\nبرای هێژامان کاک شێرزادهه‌ینی ، چاوپێکه‌وتنێکی درێژی له‌گه‌ڵ شاعیری ناسراوی گه‌له‌که‌مان کاک شێرکۆبێکه‌س ئه‌نجامداوه، که‌تێیدا چه‌ندین ڕووداو بابه‌تی ئه‌ده‌بی وسیاسی وفکری له‌گه‌ڵدا باسکردووه. لێره‌دا جێگای خۆیه‌تی ، ده‌ستخۆشی و سووپاسی ماندووبونی هه‌ردوو به‌ڕێزبکه‌ین . وه‌لێ چ وه‌ک خوێنه‌ر چ وه‌ک نووسه‌رێکیش پێم خۆش بوو چه‌ند سه‌رنجێکی خۆم ده‌رباره‌ی ئه‌م کتێبه‌وه بنووسم . هیوادارم چ کاک شێرکۆبێکه‌س چ هه‌وادارانی به سنگێکی فراوانه‌وه سه‌رنجه‌کانمان وه‌ربگرن. پێشه‌کی پێم خۆشه چه‌ند سه‌رنجێک ده‌رباره‌ی شێوه‌ی نووسینی کاک شێرزاده‌وه بڵێم. هه‌روه‌ک دیاره ئه‌م کتێبه زیاتر ده‌چێته قاڵبی بیۆگرافیا( بیره‌وه‌ری) یه‌وه. له‌به‌رئه‌وه ده‌بوایه که‌مێک ڕێنمایی زانستی بیۆگرافیای بکردایه. له‌ڕووی نووسینه‌وه خوێنه‌ر نازانێت ئایا ئه‌مه چاوپێکه‌وتنه یان قسه‌وباسی ئاسایی. بۆنموونه هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه کاک شێرزادئاوا ده‌ستپێده‌کات ( ئه‌گه‌ر مامۆستا ده‌یه‌وێت قسه‌یه‌ک بکات ،بابفه‌رمێت.ل25). ئه‌مه که‌ی شێوازی چاوپێکه‌وتنه؟. هه‌رله‌سه‌ره‌تاوه کاک شێرزاد کێشه‌ی له چۆنێتی پرسیارکردن هه‌یه. له‌لایه‌کی تره‌وه قسه‌وباسه‌کان زۆر تێکه‌ڵ وپێکه‌ڵ کردووه، جارێک نه‌سرین خانی خێزانی دێته‌ناوباسه‌کانه‌وه، جارێک منداڵه‌کانی خۆی، جارێک خۆی . له‌به‌رئه‌وه زۆرجار خوێنه‌ر سه‌ری لێتێکده‌چێت، چونکه هیچ نیشانه‌یه‌ک یان هێمایه‌کی دانه‌ناوه بۆئه‌وه‌ی قسه‌کان تێکه‌ڵ نه‌کرێت.\nهه‌ندێک باس چه‌ندینجار دووباره بوونه‌ته‌وه ( جگه‌ره‌کێشان، شیعر، مام جه‌لال،حیزب،گه‌نده‌ڵی) که‌چی زۆر ڕووداوی گرنگ هه‌ن باسیان نه‌کردوون وه‌کو ( هه‌ره‌سی شۆرشی کورد، ئه‌نفال، کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه، ده‌رکردنی سێ ملیۆن کوردی فه‌یلی، کۆڕه‌و، شه‌ڕی ناوخۆ چ له شاخ یان له شار). ئه‌م پرسانه‌ش زۆر گرنگن کاک شێرکۆ ده‌بوایه باسی بکردایه‌و بۆچوونی تایبه‌تی خۆی له‌مه‌ر ئه‌و ڕووداوانه بڵێت . له‌لایه‌کی تره‌وه کاک شێرزاد زۆرجار هانا بۆ شێوازی چیرۆکنووسین ده‌بات ، وه‌سفی حاله‌تی ده‌روونی کاک شێرکۆ ده‌کات ، چۆن تووره‌بووه، چۆن دڵخۆش بووه، له کوێ دانیشتوه، چی ده‌خواته‌وه. خاڵێکی تر که زۆر بێ تاقه‌تی کردم ، ئه‌وبازبازێنه سه‌یروسه‌مه‌ره‌یه بوو، که‌هه‌رجاره‌و باسی قۆناغێک یان رووداوێک ده‌کات. بۆنموونه له مامانه‌گاوره‌که‌ی کاک شێرکۆوه بازده‌دا بۆ 31 ئاب ل239. له 31 ئابه‌وه باز ده‌دا بۆ په‌یوه‌ندی باوکی له‌گه‌ڵ براهیم ئه‌حمه‌دل243. له باسی بێکه‌سی باوکیه‌وه بۆ مه‌سه‌له‌ی گه‌نده‌ڵی ل244. یان له چاودێری دارایه‌وه بۆ یه‌کێتی نووسه‌رانی شاخ.ل228. باسی بزاڤی ریفراندۆمی لێده‌کات ، که‌چی له‌پڕ ده‌ڵێت: قاهیره زۆرخۆشه بۆناچی ماوه‌یه‌ک له‌وێ بژی.ل219. به‌ڕاستی ده‌بوایه کاک شێرزاد ڕه‌چاوی گۆڕینی بابه‌ته‌کانی بکردایه. ده‌بوایه قۆناغ به قۆناغ بچووایه له‌گه‌ڵی ، ئاخر ده‌بێت حساب بۆنه‌وه‌ی نوێش بکه‌یت ، چونکه زۆربه‌مان ئاگامان له‌و کێشه و ڕووداوانه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه نه‌بووه. تۆهێشتا بابه‌تێکت ته‌واونه‌کردووه، بۆ ده‌چیته بابه‌تێکی قۆناغێکی تره‌وه. یان له لاپه‌ره 30 دێت ناو رۆژی له‌دایکبوونی باس ده‌کات. له‌کۆتایی باسه‌که‌شدا باسی سه‌رده‌می منداڵی خۆی ده‌کات. به‌بڕوای من ده‌بوایه کاک شێرکۆ بێکه‌سیش له‌ڕووی زانستیه‌وه یارمه‌تی بددایه چونکه هه‌روه‌ک خۆی ده‌ڵێت ، زۆر بیره‌وه‌ری خوێندۆته‌وه‌به‌تایبه‌ت باسی بیره‌وه‌ریه‌کانی شاعیری گه‌وره‌ی شیلی ( بابلۆنیردۆ) ده‌کات ، که چۆن هه‌ر له قۆناغی منداڵی تا لاوێتی و پاشتر پیری باس ده‌کات. باشتربوو پێش ئه‌وه‌ی چاپبکرێت ، کاک شێرکۆ چاوی پێدابخشاندایه‌ته‌وه. خاڵێکی تر که زۆر سه‌یربوو به‌لامه‌وه ، کاک شێرزاد زۆر وه‌سفی گۆڤاری رزگاری و النور ده‌کات، که باڵی جه‌لالی له شه‌سته‌کان ده‌ریانده‌کرد. ده‌ڵێت ( گۆڤاری ڕزگاری ، گۆڤارێکی زۆر باش بوو، زۆربابه‌تی باشی تێدابوو ، ده‌تانخوێنده‌وه، هیچت بڵاوکردۆته‌وه تێیدا.ل119.ل126)کاک شێرزاد وا وه‌سفی ئه‌م دووگۆڤاره ده‌کات ، یه‌کێ نه‌زانێت ئه‌م گۆڤاره بابه‌تی فکری و فه‌لسه‌فی و ئه‌ده‌بی بڵاوکردۆته‌وه. له‌حاڵه‌تێکدا ئه‌م گۆڤاره زیاتر جنێو و قسه‌ی ناشرینی سیاسی بڵاوکردۆته‌وه. پێده‌چێت رۆژێک له رۆژان ، مێژووی سیاسی له‌باڵی جه‌لالیه‌کان خۆش بێت ، وه‌لێ هیچ کاتێک مێژووی ئه‌ده‌بی لێیان خۆش نابێت ، چونکه ئه‌وان یه‌که‌مین که‌سبوون ، که قسه‌ی ناشرین و جنێویان هێنایه ناو رۆژنامه‌گه‌ری کوردیه‌وه. به بڕوای من پێویستی نه‌ده‌کردکاک شێرزاد به‌و شێوه‌یه موجامه‌له‌ی ئه‌و باڵه سیاسیه بکات. بابێنه سه‌ر شاعیری هێژامان کاک شێرکۆ بێکه‌س. دیاره من وه‌کو هه‌موو چه‌پێک له‌دوای ڕاپه‌ڕین ، بۆچوونێکی نێگه‌تیفمان له‌سه‌ر کاک شێرکۆ هه‌بوو، زیاتر وه‌کو شاعیری ده‌سه‌ڵاتمان ده‌بینی . نووسینه‌کانی هێژا حه‌مه‌سه‌عیدحه‌سه‌نیش ، هێنده‌ی تر کاریگه‌ری له‌سه‌ر ئه‌وجۆره بۆچوونه‌مان هه‌بوو. دیاره زۆری وویست هه‌تا ئه‌ده‌ب له‌سیاسه‌ت جیابکه‌ینه‌وه‌و به‌چاوی ئه‌ده‌به‌وه سه‌یری به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی بکه‌ین . له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا کۆمه‌ڵێک به‌رهه‌می کاک شێرکۆم خوێنده‌وه‌به‌تایبه‌ت دواهه‌مین به‌رهه‌می ( حه‌فتا په‌نچه‌ره، زێ و زنه) جوانیه‌کی زۆرم له‌شیعره‌کانی بینی. هه‌رچه‌نده من زۆرحه‌ز به‌شیعره درێژه‌کانی ناکه‌م. به‌بڕوای من زیاتر له رۆمان و چیرۆک ده‌چن تا شیعر. ئه‌مڕۆ له ئه‌وروپا هه‌روه‌ک چۆن باوی ته‌نووره‌ی درێژ نه‌ماوه‌و باوی ته‌نووره‌ی کورته، ئاواش باوی شیعری درێژ نه‌ماوه، زیاتر شیعری کورت ره‌واجی هه‌یه. به‌داخه‌وه بۆچوونه‌کانی کاک شێرکۆ له‌سه‌ر زمانی کوردی ، دیسانه‌وه تووشی وه‌ستانێکی تری کردم. دیاره من سه‌ره‌تا ده‌بێت ده‌ستخۆشی له‌کاک شێرکۆ بکه‌م ، که‌له‌م چاوپێکه‌وتنه‌دا ، له‌زۆر شوێن به‌سه‌راحه‌ت و شه‌فافیه‌ت قسه‌ی کردووه. به‌ڵام له‌هه‌ندێک شوێندا ئاڵۆزیه‌ک دیاره. له زۆر شوێنیشدا شته‌کان به گشتی باس ناکات ، بۆنموونه هاتووه باسی ئه‌و شیعره‌ده‌کات که‌کاتی خۆی بۆ بارزانی نووسیوه، وه‌لێشی په‌شیمان نییه. ئه‌مه جوانه ، به‌ڵام ده‌بوایه باسی ئه‌و شیعره‌شت بکردایه که (هه‌جوو،جنێو)ی بنه‌ماڵه‌ی بارزانیت کردووه. هه‌رچه‌نده له‌ڕووی شیعریه‌وه زۆر نزمه. ده‌بوایه باسی هه‌ردووکیان بکه‌یت. زیاتر پارتیش له‌سه‌ر ئه‌و شیعره هه‌وڵی تیرۆرکردنیان دایت ، نه‌ک له‌سه‌ر قه‌سیده‌ی ( کۆچ) هه‌روه‌ک خۆت ده‌ڵێیت. کاک شیرکۆ ده‌ڵێت ( سامی شۆرش وه‌کو ته‌له‌فوونی سه‌رجاده‌کان وایه ، تاپاره‌ی تێنه‌که‌یت کار ناکات.ل102) پاشتر هه‌رخۆی ده‌ڵێت( سامی له‌گه‌ڵ قیاده مرکزی بوو، ووتمان وه‌ره بابه چی ئه‌که‌ی له‌وێ ، وه‌ره ئێره تێر و پۆشته‌تری ،هاته‌لامان.یه‌ک پاڵتۆی درێژی له‌به‌ربوو له‌سه‌رئه‌رزه‌که ئه‌خشا.ل134) واته کابرا پێشتر شۆرشگێربوو، ئێوه‌فێری جلی پۆشته‌و خواردنی چه‌ورتانکرد، پاشتریش بوو به ته‌له‌فوونی سه‌رجاده کان . تۆ ده‌ڵێیت ( ده‌بوایه مام جه‌لال پێشتر مووشوری گه‌نده‌ڵی و ناعه‌داله‌تی بخواردیه، یان ده‌ڵێیت گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ره گه‌وره‌کانه‌وه ده‌ستپێده‌کات.ل 179) . هه‌ربۆئه‌م مه‌به‌سته‌ش ڕاپۆرتت بۆ نووسیوه. ئه‌مه هه‌مووی جوانه به‌ڵام تۆ ده‌لێیت ( مانگانه 3000 دۆلاری خانه‌نشینی وه‌زیری، 2 ملیۆن و 300 هه‌زار سه‌رده‌م وه‌رده‌گریت .603 م ئه‌رزه‌یه‌کی وه‌زیریت له‌باشترین شوێنی سلێمانی له‌ترایکه وه‌رگرتووه. له سویدیش مانگانه 500 کرۆن سۆسیال وه‌رده‌گریت ل113). به بڕوای من ئه‌م هه‌موو موچه‌یه چۆرێک زیاده. ئاخر ئه‌مڕۆ له‌کوردستان گه‌ر گه‌نجێک ، کچ بێت یان کوڕ ، کاتێک داده‌مه‌زرێت به‌لایه‌نی زۆره‌وه 200 دۆلار وه‌رده‌گرێت. گه‌نجێک که‌له‌سه‌رتای ژیانیدایه، هێشتا کۆمه‌ڵێک خه‌ون وهیوای گه‌وره‌ی هه‌یه، که‌چی به‌رێزیشتان که‌به‌ته‌نها ده‌ژین ،مانگانه 5000 دۆلار وه‌رده‌گرن . ئه‌گه‌ر به‌هه‌ڵه‌دا نه‌چووبم ، تۆمانگانه مووچه‌ی 25 مووچه‌خۆری گه‌نج وه‌رده‌گریت. ئه‌مه له‌حاله‌تێکدا هه‌روه‌ک خۆت ده‌لێیت ( کاتێک وه‌زیربوویت، زۆرجارله‌کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ، ئاگات له‌کۆبوونه‌وه نه‌بووه، نه‌تزانیووه باسی چی ده‌که‌ن تۆ خه‌یاڵت لای شیعرێک بووه. ل156.) له‌سه‌رده‌میش (هیچ په‌یوه‌ندیت به کاری ئیداریه‌وه نییه ، زیاتر خه‌ریکی نووسینی شیعریت، چونکه ته‌نها به‌رۆژدا ده‌نووسیت.ل131 ). پاشان من تێناگه‌م تۆ هه‌مووی ساڵێک وه‌زیربوویت ، خانه‌نشینی وه‌زیری بۆ وه‌رده‌گریت؟. خاڵێکی تر پرسی ژنانه. کاک شێرکۆ ده‌ڵێت( به‌شی زۆری به‌رپرسه‌کان له بیره‌وه‌ریه‌کانیاندا باسی ژنه‌کانیان ناکه‌ن.). به‌ڵام زۆرسه‌یره کاک شێرکۆ ئه‌و هه‌موو شیعره‌ی بۆ ژنان نووسیوه، ته‌نها یه‌ک شیعری بۆ نه‌سرین خان نووسیوه، ئه‌ویش لێی نووسیوه پێشکه‌شه به (ن).ل115. ئه‌مه له‌حاڵه‌تێکدا (ن) ناومان له‌کوردیدا زۆره ( نه‌خشین، نه‌رمین،نازه‌نین،ناسک،،). پاشان گه‌ر بشینووسیبایه (نسرین) هه‌ر ناته‌واوبوو ، چونکه نسرین ناومان ئێجگار زۆره. من تێناگه‌م بۆچی نه‌ونوسیوه پێشکه‌شه به خێزانه‌که‌م . ئه‌م شه‌رمه‌ی بۆچییه؟ وابزانم نه‌سرین خانیش مافی خۆیه‌تی گه‌ر له‌داهاتوودا پارچه‌شیعرێکی بۆبنووسیت. کاک شێرکۆ زۆر ده‌مێکه داکۆکی له‌مافی ژنان ده‌کات، ئه‌مه‌ش جوانه. وه‌لێ هه‌رخۆی ده‌ڵێت(له‌گه‌ڵاڵه .ئێمه سی که‌س بووین ،ژن و مێردێک نانیان بۆده‌کردین و جلیان بۆ ده‌شۆردین. هه‌رئه‌و ژن و مێرده‌ش ئاویان بۆ سه‌رشاخه‌که بۆسه‌رده‌خستین. ل94). ئایا ڕه‌وایه ژنێک له بناری شاخێکه‌وه به‌سه‌تڵ ئاوو بۆ کۆمه‌ڵێک پیاو سه‌ربخات؟. ئه‌و کۆمه‌ڵه پیاوه‌ش له‌سه‌رشاخه‌که پاڵیان لێدابێته‌وه‌و به‌نووسین داکۆکی له‌مافی ژنان بکه‌ن؟!. خاڵێکی تر که‌سه‌رنجی ڕاکێشام ، زۆرجار کاک شێرکۆ وه‌سفی کاروبه‌رهه‌مه‌کانی خۆی ده‌کات . زۆر وه‌سفی قه‌سیده‌ی (کۆچ) ده‌کات ، زۆر وه‌سفی ده‌نگی خۆشی ده‌کات. به‌ڵام له‌هه‌موو سه‌یرتر، زۆر عه‌جیب وه‌سفی ده‌زگای سه‌رده‌م ده‌کات. ئه‌مه له‌حاله‌تێکدا کاک شێرکۆ خۆی کتێبه‌کانی له چاپخانه‌ی ڕه‌نج چاپ ده‌کات . جگه له‌ویش کاک ( ره‌ئووف بێگه‌رد ، ئازاد به‌رزنجی) ئه‌وانیش کتێبه‌کانیان له ڕه‌نج چاپ ده‌که‌ن. باشه گه‌ر سه‌رده‌م هێنده ده‌زگایه‌کی گه‌وره‌بێت، بۆچی خۆتان له‌وێ کتێبه‌کانتان چاپناکه‌ن ؟. هه‌روه‌ک خۆت ده‌ڵێیت یه‌کێتی له‌ڕووی ماددی و مه‌عنه‌ویه‌وه باشترین یارمه‌تیتان ده‌دات. له‌حاڵه‌تێکدا چاپخانه‌ی ڕه‌نج ، یه‌کێتی نه‌ک یارمه‌تی نادات ، به‌ڵکه به به‌رده‌وامی گرفت و کێشه‌ی بۆ دروست ده‌کات . چه‌ندینجار تووشی سزای پۆلیسی و ئاسایش بوون. به بڕوای من باشترین خاڵی پۆزه‌تیفی سه‌رده‌م ، گۆڤاری ئایینده‌یه. که‌یه‌کێکه له‌گۆڤاره باشه‌کان . هۆکاری سه‌ره‌کیش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ برای هێژامان کاک دڵشاد عه‌بدوڵڵا ، چونکه ئه‌و سه‌رنووسه‌ریه‌تی . ئه‌مڕۆ سه‌رده‌م چه‌ندین کێشه‌ی هه‌یه، له‌ڕووی چاپه‌وه زۆر خراپه، به‌شێكی زۆری گۆڤاره‌کانتان سه‌رف نابن، بگره له‌ڕووی ئیداریشه‌وه زۆرکێشه‌تان هه‌یه. هه‌ربۆیه به‌شێکی زۆری نووسه‌ران لێتان ناڕازیین. بابێینه سه‌رخاڵێکی گرنگ، ئه‌ویش پرسی زمانی ستانداری کوردی. به‌داخه‌وه ماوه‌یه‌که ئه‌م پرسه بۆته هۆی دروستبوونی گرژی و ناخۆشی له‌نێوان ناوچه‌کانی کوردستان . ئاله‌وکاته‌ی که‌چه‌ندین کێشه‌ی ئاڵۆزوحه‌ساس ماوون هێشتا چاره‌سه‌رنه‌کراون ، که‌چی کۆمه‌ڵه نووسه‌رێکی سلێمانی ، خه‌ریکی قووتکردنه‌وه‌ی ئه‌م باسه‌ن. کاک شێرکۆ ده‌ڵێت ( ئه‌بێ له‌مه‌سه‌له‌ی فه‌رزکردنی زماندا ، وه‌کو فه‌رمانێکی عه‌سکه‌ری فه‌رزبکرێت، وه‌ک ئه‌وه‌ی نان له‌گه‌ڵ زماندا بێت ، تۆ ئه‌وه نه‌که‌یت نانیشت نابێ بیخۆیت،ل141). جارێک له‌هیچ شوێنێکی جیهاندا زمان به فه‌رمانی عه‌سکه‌ری به‌سه‌ر خه‌ڵکیدا نه‌سه‌پێنراوه ، جگه له توورکیای فاشیستدا. ئه‌م قسه‌یه‌ی کاک شێرکۆ ، وه‌کو قسه‌ی که‌مالیسته توورکه‌کانه، ئه‌وانیش ده‌ڵێن ( یه‌ک میلله‌ت یه‌ک زمان). ئه‌وانیش له‌ڕێگای عه‌سکه‌رو نانبڕینی خه‌ڵکیه‌وه ، زمانی توورکی به‌سه‌رکوردا فه‌رزده‌که‌ن. کاک شێرکۆش داوا ده‌کات شێوه‌ی سلێمانی به‌سه‌ر هه‌موو ناوچه‌کانی کوردستاندا فه‌رزبکرێت ، ئه‌و که‌سه‌شی ڕازی نییه ، نانبڕاو بکرێت و به‌فه‌رمانێکی عه‌سکه‌ریش سزابدرێت. ئا له‌وکاته‌ی که‌هه‌زاران کورد له‌زنیدانه‌کانی توورکیان ، چونکه به کرمانجی قسه‌یان کردووه. زیاتر له 3 هه‌زارگوندی باکور سووتێنراون ، چونکه داوای به‌فه‌رمی بوونی زمانی خۆیان ده‌که‌ن. له‌یلا زانا 10 سال له‌زیندان بوو ، چونکه به کرمانجی قسه‌ی کرد. زیندانه‌کانی ئێران پڕیه‌تی له‌خه‌ڵکی هۆرامان ، چونکه داکۆکی له مافی فه‌رهه‌نگی و نه‌ته‌وه‌یی خۆیان ده‌که‌ن. من تێناگه‌م کاک شێرکۆ خۆی به‌ناسیۆنالیستێکی کوردی داده‌نێت، که‌چی دژی کرمانج و هۆرامی ده‌وه‌ستێته‌وه. ده‌یه‌وێت هه‌روه‌ک چۆن جه‌نه‌راڵه عه‌سکه‌ریه‌کانی توورکیا ، به فه‌رمانی عه‌سکه‌ری زمانی کرمانجی قه‌ده‌غه ده‌که‌ن. له‌باشووریش به‌فه‌رمانی عه‌سکه‌ری هۆرامی وکرمانجی قه‌ده‌غه بکات. ئاخر خۆ عه‌لی کیمیاویش ، به‌فه‌رمانێکی عه‌سکه‌ری کیمیایی کرد به‌سه‌ر خه‌ڵکی هۆرامان و هه‌ڵه‌بجه‌دا ، چونکه به‌عه‌ره‌بی قسه‌یان نه‌ده‌کرد. پاشان من تێناگه‌م ئه‌مڕۆ چه‌ندین وڵاتی جیهان ، چه‌ندین شێوه‌زاریان هه‌یه‌و که‌سیش ناڵێت ئه‌مانه نه‌ته‌وه نینن. له نه‌رویژ دوو شێوه‌زمان هه‌یه ، هه‌ردووکیشیان ره‌سمین . چین به زلهێزێکی جیهان ده‌ناسرێت زیاتر له 50 شێوه‌زاری چینی هه‌یه‌و هه‌مووشیان ره‌سمین ، له‌هیندستان که وڵاتێکی مه‌زنه جگه له هندی و ئینگلیزی، 21 شێوه‌زاری تری ره‌سمی هه‌یه. که‌سیشیان نکوولی له نه‌ته‌وه‌یی که‌سی تریان ناکات. ئایا گه‌ر هۆرامیه‌ک یان بادینیه‌ک داوابکات به‌زمانی خۆی بنووسێت و بخوێنێت ، ئه‌مه تاوانه؟؟!!. تۆخۆت له سوێد ژیاوی ده‌زانیت که منداڵانی کورد بۆیان هه‌یه به‌زمانی دایکیان بخوێنن، چونکه مه‌سه‌له‌ی زمان په‌یوه‌ندی به که‌سایه‌تی مرۆڤه‌وه هه‌یه. ده‌بێت مه‌سه‌له‌ی زمان پێش هه‌مووشتێک له‌ڕووی ده‌روونیه‌وه سه‌یری بکرێت ئینجا له‌ڕووی سیاسیه‌وه. ئایا ئه‌مه ده‌مارگیری و ناوچه‌گه‌ریه‌کی شۆڤێنیانه نییه ، ئێوه دژی شێوه‌زاره‌کانی تر ده‌وه‌ستنه‌وه؟ . به‌داخه‌وه ماوه‌یه‌کی زۆره کۆمه‌ڵێک نووسه‌ری سلێمانی ، به‌شێوازێکی ئێجگار نزم و ناشرین له‌دژی بادینی و هۆرامی زمان ده‌نووسن . ئه‌مه‌ش له‌داهاتوودا ئه‌نجامی خراپی ده‌بێت. ئه‌و قسانه‌ی به‌ڕێزت کردووته ، له وڵاتی سوێد که هه‌ڵگری پاسپۆرتیانی ، سزای له‌سه‌ره ، چونکه ده‌چێته قاڵبی راسیزمه‌وه. که‌سێک خۆی به ناسیۆنالیست بزانێت ، ده‌بێت هه‌موو ناوچه‌کانی کوردستانی خۆش بووێت ، ڕێز له فه‌رهه‌نگ و زمانیان بگرێت. ئاخر خۆ کوردستان به‌س ته‌نها سلێمانی نییه . له‌کۆتاییدا هیوادارم چ کاک شێرکۆبێکه‌س چ هه‌وادارانی به سنگێکی فراوانه‌وه سه‌رنجه‌کانمان وه‌ربگرن.\n955 ده‌قیقه له‌گه‌ڵ شێرکۆبێکه‌س دا. هه‌ڤپه‌یڤین و ئاماده‌کردنی شێرزاد هه‌ینی. چاپخانه‌ی تیشک. کوردستان . 2008.\nPrevious بڕیارێکی مه‌ترسیدار؛…..\nNext چه‌وسانه‌وه‌ی رۆشنبیری


كۆمه‌ڵناسی و پراگماتیزم\nپراگماتیزم ناوێكه به باڵای بزوتنه‌وه‌ی فه‌لسه‌فیی كلاسیك له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكادا دوراوه. ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه له دواین ده‌یه‌ی چاخی نۆزده ده‌ركه‌وت، پاش قۆناغی ناسراو به قۆناغی پێشكه‌وتن (1896-1914) پراگماتیزم توانی ته‌واوی ژیانی فیكری و كولتووریی ئه‌م وڵاته بته‌نێ. پراگماتیزم له ده‌یه‌ی 1930 به‌تایبه‌ت پاش 1945 تا ڕاده‌یه‌كی زۆر شوێنی خۆی به ڕه‌وته فیكرییه‌كانی تر له فه‌لسه‌فه، زانسته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و گوتاری سیاسیی گشتیی ئه‌م وڵاته به‌خشی. پراگماتیزمی ئه‌مریكیی له ئه‌وروپاش بایه‌خێكی زۆر پێدرا، به‌تایبه‌ت له ساڵانی 1910، به‌ڵام ڕوونكردنه‌وه و شیكردنه‌وه و ناساندنی ڕه‌خنه‌یی له‌باره‌ی پراگماتیزم ڕووبه‌رووی چه‌شنێ خێچ ڕوانین ببۆوه كه له‌گه‌ڵ تایبه‌تمه‌ندییه نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی ئه‌مریكا وێك نه‌ده‌هاته‌وه.\nمانای ڕۆژانه‌ی تێرمی «پراگماتیك» به دڵنیاییه‌وه له ده‌ركه‌وتنی ئه‌م خێچ ڕوانینانه‌دا ڕۆڵ و پشكی به‌رچاوی هه‌بووه، چونكه به‌ده‌ره له جۆرێك تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵكردنی كاره‌كان كه تیایدا بایه‌خ به پێویستییه خێرا و به‌په‌له‌كان ده‌ده‌ن، خۆی له پره‌نسیپه تیۆری و ئیتیكییه‌كان به‌دوور ده‌گرێت و كه‌م و كێماسییه‌كانی ڕه‌وش و دۆخه‌كه ته‌نیا به به‌شێك له ژمێركاری و به‌رژه‌وه‌ندخوازییه‌كانی خۆی لێی ده‌ڕوانێ.\nتێرمی پراگماتیزمیش له هه‌مان ئه‌و سه‌رچاوه یۆنانییه‌وه سه‌ری ده‌رپۆقاندووه كه تێرمه‌كانی پراكسیس و پراكتیكال لێی وه‌رگیراون. دامه‌زرێنه‌ری پراگماتیزم چارلس سه‌ندره‌س پێرس (1839-1914) ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ی بۆ تێڕامانه‌كانی له‌باره‌ی سوودوه‌رگرتن له كانت له تێرمی پراگماتیك و پراكتیكاڵ به‌كارده‌هێنا. ده‌رسگوتار و نووسینه‌كانی ساڵانی 1878ی پێرس هه‌نوكه بۆته سه‌رچاوه و به‌ڵگه‌ی سه‌ره‌كیی پراگماتیزم. ئه‌م به‌رهه‌مانه سه‌ره‌تا ته‌نیا له ناوه‌نده بچووكه‌كانی ڕۆشنبیران له كامبریدج و ماساچۆست ناسرابوون، تا نزیكه‌ی بیست ساڵ دواتریش، كه ویلیام جیمز (1842-1910) كۆمه‌ڵه وتارێكی له‌باره‌ی پراگماتیزم پێشكه‌شكرد، نه‌بووه جێی سه‌ره‌نجی خه‌ڵكانێكی زۆر. پێرس خۆی به پراگماتیزمی جیمز جیا كرده‌وه و فه‌لسه‌فه‌كه‌ی خۆی به « پراگماتیزیزم» (Pragmaticism) له قه‌ڵه‌م دا.\nبازنه‌ی ناوه‌وه‌ی پراگماتیزم، بێجگه له پێرس و جیمیز، جۆن دیویی(1859-1952) و جۆرج هێربه‌رت میدیش(1863-1931) ده‌گرێته‌وه. جیاوازییه‌كانی نێوان هه‌موو ئه‌م بیریارانه، لانیكه‌م بۆ خودی پراگماتیسته‌كان، هێنده ڕوون و ئاشكرا بوو كه خڕكردنه‌وه‌یان له قوتابخانه‌یه‌ك یان بزوتنه‌وه‌یه‌كی فیكری هه‌میشه جێی گومان و پرسیار بووه، به‌ڵام باوترین ڕوانگه‌ی ئه‌م ڕه‌وته ئه‌مه بووه كه وێرای ئه‌م هه‌موو جیاوازییانه، ڕوانگه‌یه هاوبه‌شه‌كانیان هێنده زۆرن كه قسه‌كردن له پراگماتیزم وه‌ك لایه‌نگیرییه‌ك یان ڕه‌وتێكی فه‌لسه‌فیی جیاواز و سه‌ربه‌خۆ ده‌رده‌كه‌وێ.\nباكگراونده سه‌ره‌كییه‌كامی پراگماتیزم چییه؟ تێگه‌یشتنی پێرس له ڕه‌خنه‌ی بنه‌مای میتۆدۆلۆجیی گومانی دیكارت و، به‌رنامه هه‌ڵتۆقیوه‌كه‌ی، واته بیناكردنی فه‌لسه‌فه‌یه‌كی تازه به‌سه‌ر بنه‌ڕه‌تی پته‌وی (من بیرده‌كه‌مه‌وه كه‌واته هه‌م) ده‌ستپێده‌كات. فه‌یله‌سوفی پراگماتیست ماناداری گومانی دیكارتی ده‌خاته به‌ر پرسیاره‌وه، نه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی كه به‌رگری له سه‌رچاوه و پیرۆزییه گومانهه‌ڵنه‌گره‌كان ده‌كات له‌به‌رامبه‌ر بانگه‌شه‌ی ڕزگاریبه‌خشیی منی بیركه‌ره‌وه، به‌ڵكو بۆ به‌رگریكردن له گومانێكی بنه‌ڕه‌تیتر و واقیعتر، واته بۆ دانانی مه‌عریفه له ڕه‌وشێكی سه‌ربه‌كێشه‌ی واقعی. له پراگماتیزمدا، ئایدیای ڕابه‌ری ئیگۆی گومانكه‌ر شوێنی خۆی به ئایدیای هاوكاریكه‌ر له گه‌ڕان به‌دوای حه‌قیقه‌ت ده‌دات بۆ زاڵبوون به‌سه‌ر پرسه‌كانی كرده. گومانی واقعی له كرده‌ش دێته پێشه‌وه، ئه‌ویش به‌شـێوه‌یه‌كی یه‌ك له دوای یه‌كی بازنه‌یی قوناغه‌كاندا. له‌م ڕوه‌وه، هه‌موو تێگه‌یشتنه‌كانمان له جیهانو هه‌موو كرده‌كانمان له جیهان، به‌گوێره‌ی بۆچوونێكی بێ تێڕامان و بیرنه‌كردنه‌وه جێگیر بووه ئه‌ویش به هۆی هه‌لومه‌رجه به‌ڵگه‌نه‌ویست و خووه‌كانی په‌یوه‌ست به سه‌ركه‌وتن. به‌ڵام ئه‌م شێوه خووگرتووه‌ی كرده، به‌رده‌وام ڕووبه‌رووی به‌رگری جیهان ده‌بێته‌وه كه سه‌رچاوه‌ی وێرانیی داخوازییه‌كانی بیرنه‌كردنه‌وه‌یه.\nئه‌م قۆناغه له گومانی واقعی به نۆژه‌نكردنه‌وه‌ی ڕه‌وش و هه‌لومه‌رجه وردوخاشبووه‌كان ئه‌نجام ده‌درێ. تێگه‌یشتن ده‌بێ لایه‌نه تازه‌كان یان جیاوازه‌كانی واقیعه‌ت تێبگا؛ ده‌بێ كرده ده‌ست به دامێنی توخمه‌كانی تری جیهانه‌وه بگرێ یان ده‌ستكه‌وتی داهێنه‌رانه‌ی ئه‌كته‌ره‌وه. ئه‌گه‌ر ئه‌و، به گۆڕانی تێگه‌یشتنی خۆی، یان به كاركردن به‌شێوه‌یه‌كی جیاواز و به‌م چه‌شنه درێژه‌دان له ڕه‌وته‌كه، ده‌بێته شتێكی دانسقه و ده‌گمه‌ن، كه‌واته شتێكی تازه دێته جیهانه‌وه ئه‌ویش: میتۆدی كرده‌یه‌كی تازه كه ده‌توانێ به‌دامه‌زراوه‌یی بكرێ و دواتر، خۆی بۆ خووی بیرنه‌كردنه‌وه بگۆڕێت. له‌م ڕوه‌وه، پراگماتیسته‌كان هه‌موو كرده‌كانی مرۆڤ به هاوشانی خووه‌كانی بیرنه‌كردنه‌وه‌ی كرده و ده‌ستكه‌وته‌كانی ئیتیك ده‌زانن. ئه‌م قسه‌یه ئه‌م مانایه‌ی هه‌یه كه داهێنان، له‌و ڕه‌وشانه داده‌نرێت كه پێویستی به ڕێگچاره‌یه، نه داهێنانی بێ كۆت و به‌ندی شتێكی تازه بێ ئه‌وه‌ی سوود له خووه‌كانی بیرنه‌كردنه‌وه وه‌ربگرێت.\nله‌م مۆدێله‌ی پراگماتیزم، كه كرده و مه‌عریفه به ڕێگه‌یه‌ك تایبه‌ت تیایدا تێكه‌ڵ ده‌بن، ده‌توانین بانگه‌شه‌كانی تری پراگماتیزم بخه‌ینه ڕوو. له فه‌لسه‌فه‌ی میتافیزكیی پراگماتیزم، واقیعه‌ت دیاریكراو یان جه‌بری نییه، به‌ڵكو پابه‌ندی كرده‌ی داهێنانه. له ئیپستمۆلۆژیای پراگماتیزم، مه‌عریفه به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی واقیعه‌ت نییه، به‌ڵكو ئامرازێكه بۆ به‌ركه‌وتنێكی سه‌ركه‌وتنانه له‌گه‌ڵیدا. ماناناسیی پراگماتیزم، مانای چه‌مكه‌كان له ئاكامه پراكتیكیه‌كانیان بۆ كرده جێ ده‌كه‌نه‌وه كه له به‌كارهێنانیان یان جیاوازیان له‌گه‌ڵ چه‌مكه‌كانی تر سه‌رچاوه ده‌گرێت. له‌م ڕوه‌وه، له تیۆری حه‌قیقه‌تی پراگماتیزم، حه‌قیقه‌ت یان ڕاستیی ڕسته‌كان ته‌نیا به پرۆه‌ی هاوپه‌یمانی له‌باره‌ی سه‌ركه‌وتنی كرده‌ی پشتئه‌ستور پێیان ده‌زانرێت، نه‌ك به‌گوێره‌ی ته‌باییان به واقعێكی ڕاڤه‌نه‌كراو.\nنوێنه‌رانی سه‌ره‌كیی و دیاری پراگماتیزم له كایه جیاوازه‌كانی تویژینه‌وه به‌كارهێنراون. پێرس له سه‌ره‌تادا به تیۆری گشتیی مه‌عریفه‌ی زانستی و تیۆری گشتیی نیشانه‌كان یان زانستیی نیشانه‌كان په‌یوه‌ست بوو. كاری چه‌ندلایه‌نه‌ی ئه‌و، كه به‌دژوار ئه‌كرێ كورت بكرێته‌وه، له‌خۆگری هزری گرنگه له‌باره‌ی به‌كالاهێنانی نیشانه‌كان و له‌باره‌ی به‌رهه‌مهێنانی داهێنه‌رانه‌ی گریمانه‌كانه. ئه‌م تیۆری نیشانانه، به‌تایبه‌ت به پێداگری له‌سه‌ر گفتوگۆی بیرمه‌ندان له كۆبوونه‌وه‌دا تاقی ده‌كرێته‌وه، بایه‌خی ته‌واوی له تیۆری ئیتیكی گفتوگۆ هه‌بووه كه كارل ئه‌توا ئه‌پڵ و یۆرگه‌ن هابه‌رماس خستۆیانه‌ته ڕوو، ته‌نانه‌ت له تیۆری كرده‌ی په‌یوه‌ندیش بایه‌خی هابه‌رماسیش بایه‌خی هه‌بووه.\nویلیام جیمیز له كایه‌ی ده‌روونناسیی به‌كاریده‌هێنا، ئه‌و له ده‌روونناسی ناواخن و بنه‌مایه‌كی بینی بۆ ده‌رچوون له دووڕیانی نێوان بۆچوونی ئایینی و ئیراده‌ی ئازادی. له دیدی جیمیز، ڕێگاچاره‌ی ئه‌م پرسه له كاراكردنی توانایی مرۆڤ بۆ گونجان به تێگه‌یشتن و هه‌ڵبژاردن له نێو كرده ئه‌لته‌رناتیڤه‌كاندا شاردراوه‌ته‌وه كه كلیلی مانه‌وه‌ی مرۆڤه‌كانه له ژینگه‌كه‌یان.\nجۆن دیویی كه بیركردنه‌وه‌كه‌ی له‌سه‌ره‌تادا سه‌ربه‌خۆ له پراگماتیسته‌كان دروست بوو، وازی له ڕه‌وتی نیۆهێگڵی پێشتریی خۆی هێنا و هه‌وڵێكی زۆریدا تا لایه‌نه ئیپستمۆلۆژیی و سایكۆلۆژییه‌كانی پراگماتیزم به‌شێوه‌ك كه پێرس و جیمیز به‌كاریانهێناوه ئه‌ویش سوودی لێ وه‌ربگرێ. ئامانجی ئه‌و بیناكردنی فه‌لسه‌فه‌یه‌ك بوو كه ئایدیا سه‌ره‌كییه‌كانی پراگماتیزم به هه‌موو كایه نه‌ریتییه‌كانی فه‌لسه‌فه (میتافیزیك، لۆژیك، ئیتیك، ئیستاتیكا) بڵاوبكاته‌وه، به‌تایبه‌ت به فه‌لسه‌فه‌ی كۆمه‌لایه‌تیی و سیاسیی. ئه‌و ڕوونتر له‌وانیتر پێداگری له‌سه‌ر گێڕانه‌وه‌ی ڕادیاڵ بۆ دیموكراسی وه‌ك ناواخنی نۆرمی پراگماتیزم ده‌كرده‌وه.\nجۆرج هێربه‌رت مید یه‌كێك بوو له هاوڕێكانی جۆن دیویی، پتر په‌رژایه سه‌ر ڕوونكردنه‌وه و فراوانكردنی ستراتیژی جیمیز بۆ گۆڕینی ناواخنه پراگماتیستییه‌كان به به‌رنامه‌ی زانسته كۆمه‌ڵایه‌تییه ئه‌زموونییه‌كان ئه‌ویش به پشتبه‌ستن به بایه‌لۆجی. پشكی گرنگی و دیاری ئه‌و له تیۆری كۆمه‌ڵایه‌تی، تیۆرێك له‌باره‌ی تایبه‌تمه‌ندییه تایبه‌ته‌كانی په‌یوه‌ندییه مرۆییه‌كان و به‌م چه‌شنه بۆ ناواخنی هێنانه‌كایه‌وه‌ی بونیاده‌كانی كه‌سایه‌تی له په‌یوه‌ندی نێوان كه‌سه‌كاندا بوو. مید په‌لاماری گریمانه‌ی هه‌بوونی خودێكی گه‌وهه‌ری پێش كۆمه‌ڵایه‌تیدا و له‌باتی ئه‌وه تیۆرێكی له‌باره‌ی په‌یدابوون و پێكهاتنی خود دانا.\nهه‌ندێ له چه‌مك و مۆدێله‌كانی مید پێكهاته‌ی قوتابخانه‌ی كارلێكی ڕه‌مزی له كۆمه‌ڵناسیی پێكده‌هێنێت. كاریگه‌ری ته‌واوی پراگماتیسته‌كان به‌سه‌ر كۆمه‌ڵناسییه‌وه، له‌ده‌ره‌وه‌ی قوتابخانه‌ی شیكاگۆ و كارلێكی ڕه‌مزی، و هه‌بوونی ئاورته‌ی وه‌ك سی ڕایت میڵز و یورگه‌ن هابه‌رماس، تا هه‌نوكه تاراده‌یه‌ك ناچی و نه‌شیاو بووه. له‌دایكبوونی بێ چه‌ند و چۆنی پراگماتیزم له فه‌لسه‌فه تا هه‌نوكه له كۆمه‌ڵناسیی به هه‌مان دره‌خشانه‌وه ڕووی نه‌داوه.


<< < ڕابەران 12 > >>\n١ ئینجا پیاوانی لەشکری ئەفرایم بانگکران و کۆبوونەوە و پەڕینەوە بۆ شارۆچکەی چافۆن و بە یەفتاحیان گوت: «بۆچی بۆ جەنگ لە دژی عەمۆنییەکان پەڕیتەوە و بانگت نەکردین بۆ ئەوەی لەگەڵت بێین؟ لەبەر ئەوە ماڵەکەت بە ئاگر بەسەرتدا دەسووتێنین.»\n٢ یەفتاحیش وەڵامی دانەوە: «من و گەلەکەم لەگەڵ عەمۆنییەکاندا ململانێیەکی توندمان هەبوو، کاتێک بانگم کردن، ئێوە لە دەستیان ڕزگارتان نەکردم. ٣ کاتێک بینیم ئێوە ڕزگارم ناکەن، گیانم خستە دەستمەوە و پەڕیمەوە بۆ جەنگ لە دژی عەمۆنییەکان و یەزدانیش ئەوانی خستە ژێر دەستمەوە. ئیتر بۆچی ئێوە ئەمڕۆ هاتوونەتە سەرم بۆ ئەوەی لە دژم بجەنگن؟»\n٤ ئینجا یەفتاح هەموو پیاوانی گلعادی کۆکردەوە و لە دژی ئەفرایم جەنگا و پیاوانی گلعاد ئەفرایمیان بەزاند، چونکە ئەفرایمییەکان گوتبوویان: «ئێوەی گلعادی لە دەست ئەفرایم و مەنەشە ڕاتانکردووە.» ٥ گلعادییەکان تەنکاییەکانی ڕووباری ئوردونیان لە ئەفرایم گرت، لەو کاتەدا هەرکەسێک لە هەڵاتووەکانی ئەفرایم بیگوتایە: «لێمگەڕێن با تێپەڕم،» پیاوانی گلعاد پێیان دەگوت: «تۆ ئەفرایمیت؟» ئەگەر دەیگوت: «نەخێر،» ٦ پێیان دەگوت: «باشە بڵێ ”شیبۆلەت.“» ئەویش دەیگوت: «سیبۆلەت،» چونکە بە تەواوی نەیدەتوانی وشەکە دەرببڕێت. ئینجا دەیانگرت و لە تەنکاییەکانی ڕووباری ئوردون دەیانکوشت. لەو کاتەدا چل و دوو هەزار لە ئەفرایم کوژران.\n٧ لەدوای ئەوە یەفتاح شەش ساڵ ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد و پاشان یەفتاحی گلعادی مرد و لە یەکێک لە شارۆچکەکانی گلعاد نێژرا.\n٨ پاش ئەو ئیبسانی خەڵکی بێت‌لەحم ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد و ٩ سی کوڕ و سی کچی هەبوو، کچەکانی بە شوو دا بە خەڵکی دەرەوەی خێڵەکەی و لە دەرەوەی خێڵەکەی سی بووکی بۆ کوڕەکانی هێنا. ئیبسان حەوت ساڵ ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد و ١٠ پاشان ئیبسان مرد و لە بێت‌لەحم نێژرا.\n١١ پاش ئەو ئێلۆنی زەبولونی دە ساڵ ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد و ١٢ پاشان ئێلۆنی زەبولونی مرد و لە ئەیالۆن لە خاکی زەبولون نێژرا.\n١٣ پاش ئەویش عەڤدۆنی کوڕی هیلێل لە شاری پیرعاتۆن ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد و ١٤ چل کوڕ و سی کوڕەزای هەبوو سواری حەفتا گوێدرێژ دەبوون. هەشت ساڵ ڕابەرایەتی ئیسرائیلی کرد. ١٥ ئینجا عەڤدۆنی کوڕی هیلێلی پیرعاتۆنی مرد و لە پیرعاتۆن لە خاکی ئەفرایمدا لە ناوچە شاخاوییەکانی عەمالێقییەکان نێژرا.


تورکیا دەڵێت بە ڕێکەوتنی کۆتایی لەگەڵ ئەمەریکا گەیشتووە بۆ ئۆپەراسیۆنی دژی داعش\nوەزارەتی دەرەوەی تورکیا دەڵێت کاربەدەسـتانی وڵاتەکەیان و ئەمەریکا تەواوبوون لە "وتووێژە تەکنیـیەکان" لە بارەی چۆنێتی هاوکاریکردن لە ئۆپەراسیۆنەکانی دژی داعش.\nمەولود چاووشئۆغڵوو وەزیری دەرەوەی تورکیا ڕۆژی سێشەممە بە پەیامنێرانی گوت کاربەدەسـتانی لەشکری تورکیا و ئەمەریکا بە ڕێکەوتنێـک گەیشتن لە بارەی مەسەلە تەکنیکیـیەکان و ئەو ڕێوشوێنانەی پـێویستن لە ئۆپەراسیۆنەکانیاندا لە دژی داعش بیگرنەبەر.\nچاووشئۆغڵوو هیچ وردەکاری زیاتری نەدا، بەڵام گوتی بەم زووانە بە هەماهەنگی دەسـتدەکەن بە ئۆپەراسیۆنێـکی بەرفراوان لە دژی داعش.\nپـێشتر جۆش ئێرنست سکرتێری ڕۆژنامەگەری کۆشکی سـپی گوتی کاربەدەسـتانی ئەمەریکا و تورکیا وتووێژیان ئەنجامداوە بە مەبەستی پتەوکردنی پەیوەندیـیەکانی نێوانیان بۆ جێبەجێکردنی ستراتیژیـیەتی " لاوازکردن و لەناوبردنی داعش لە کۆتاییدا" و هەروەها گرتنەبەری ڕێوشوێنی باشتر بە درێژایی سنوورەکانی تورکیا لەگەڵ سوریادا.\nجێی ئاماژەیە لە مانگی ڕابردووەوە تورکیا ڕایگەیاند هێرشی ئاسمانی دژی داعش لە سوریا دەسـتپـێکردووە و هەروەها مۆڵەتی بە ئەمەریکا داوە بنکەیەکی ئاسمانی گرنگ لە نزیک سنووری سوریا بەکاربهێنێت بۆ لێدانی داعش.\nئەم هەنگاوەی تورکیا پاش کوژرانی سەربازێـکی تورک بوو بە دەسـتی چەکدارانی داعش لە نزیک سنووری سوریا.\nئەمەریکا لەم مانگەدا دەسـتیکرد بە یەکەم هێرشە ئاسمانیـیەکانی خۆی بۆ سەر داعش لە بنکەی ئاسمانی ئنچەرلیکی تورکیاوە.


بەهرۆز جەعفەر : کەواتە عارف ڕوشدى پیاوێکى گەورەیە . – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر : کەواتە عارف ڕوشدى پیاوێکى گەورەیە .\nئەوان ، ئەیانەوێ عارف ڕوشدى ، لەبەکرەجۆ دابنشتایە ، تاوەکو نیوەى شەو دوو ئاسایش و دژە تیرۆرێک بنێرنە سەرى ، وەکو بەکرى حاجى سەفەر ئیهانەى بکەن و ئازارى بەن .!.\nهەموو کەس ئەزانێت ، لەخیانەت و گەندەڵى و کەموکورتیدا پارتى و یەکێتى و هەموو لاینەکانى کوردستان بەگشتى یەک ماددەى خاون ، هەر بۆخۆى سیستەمەکە سروشتى وایە هەرکەس چووە ناوییەوە گەندەڵ ئەبێت ، چونکە نێچیرەوان بارزانى دوو ساڵ پێش ئێستا وتى : گەندەڵى بووە بەکلتور !!!. ڕونتریش بڵێین سەنگەرەکەى کاک عارف لەولا بێت یان لەملا هەمان شتە ، تەنها لاى پارتى مەرکەزی بڕیار و یەکەى دروستکردنى سیاسەت دیارە .\nبۆخۆم ، ئەگەر نوسین بەبەرپرسیارێتى نەزانم ، ئەگەر قسەو کردەوە نامەسئولییەکانى هەندێ بەرپرسی باڵاى ئەمنى ئەو حزبەو دەستڕۆیشتوەکانیان بکەمە پێوەر بەرامبەر خۆم ، دەبوو ، هەموو کاتژمێرێک وتارێک لەسەر پۆخڵەواتیان بنوسم .. هەڵبەت عارف ڕووشدى تا لەناو یەکێتى بوو ڕۆژێک لەڕۆژان نەکادرێک نە سەرکردەیەک نە ڕۆژنامەیەک قسەیەکى خراپى لەسەر نەبوو ، لەواقیعدا پیاوێکى ڕۆشنبیرو هێمنیش بو . ئێستا کردویانە بەهۆسە گوایە خیانەتى کردو پشتى لەبراکانى کردو … ئەم کلاواتانە ..\nلەم (2) ساڵەى ڕابردوودا بەزەییم بەهەموو ئەندامانى سەرکردایەتى و زۆرێکیش لەمەکتەبى سیاسیی یەکێتیدا ، ئەهات ، ئەیانگوت : سەراحیەتى چایەکمان نەماوە ، هەبوو ئەیگوت : تۆ زۆر لەئێمە باشتریت ، بەس نییە قسەدەکەیت !. ئاخر تۆ عارفێکت ناردووە بۆ شەڕ، بۆ موسڵ ئەى نابێت دەستى کراوە بکەیت و سەراحیاتى بدەیتى ؟. شاڵاوێکت ناردووە بۆ بادینان ئەى بۆچى بەعەمدەن گرفتى بۆ دروستەکەن .؟. لەڕۆژهەڵات و ئەم کوردستانەى ئێمە نەبێت کەسیاسەت و ئابورییەکەشیان خێڵەکى و کوردانەیە ، کەگوایە کەسێک سەربەحزبێک بوو ئەبێت ئەولادەکانیشى هەروابن !. حزب بۆ خزمەتى ئینسانە ، ئەگەر وانەبوو ئاساییە و زانستیشە هەموو ڕۆژێک سەنگەرێک بگوێزەوەو خەڵکیش بابۆخۆى بیژەنێت . ئەمه سیاسەته یان مەدرەسەى ئەخلاق و دلدارى کردن ؟؟ باسی خۆشەویستى و شتى وا ئەکەن !\nحزبێک : تەنانەت ڕێبواریێکیش نەزانێت کێ دەم سپییەتى تا دوو قسەى لەگەڵ بکا .\nحزبێک : سکرتێرەکەى بەگۆچانێکەوە وڵات بەوڵات بگەرێت ، لەبەرخاترى ملیۆنان دۆلارى سەرۆکایەتى کۆمار، کوردو یەکێتى بیربچێتەوە .\nحزبێک : لێپرسینەوەو چاودێریی و هیچى تیانەبێت .\nحزبێک : زۆرى سەرکردەکانى ئەوەندەى نزیکن لەپارتى و گۆڕانەوە ، نیو هێندە لەیەکێتیەکەیانەوە نزیک نەبن .\nحزبێک : دوو بەرپرسی ئەمنى چۆنیان ویست وا بکەن . وا هەڕەشە لەکادروسەرکردەکان بکەن .\nحزبێک : زۆربەى هەرە زۆرى سەرکردەکانى و تەنانەت بۆخوارەوەش تا کارگێر و جێگرى مەڵبەندەکانى بەقۆپیەو قبوڵى خاس و دەوام نەکردن و ورگ خڕکردن ناویان دەرهێنابێت .\nوەها حزبێک بۆچى باشە ؟ ئەمە حزبى شەهیدو ئەنفال و ئایندەیە ؟. خۆمن ئەزانم هەندێکیان ئایندەیان لەماڵى بەرپرسەکانى گۆڕانە و هەندێکى ترى ئەمانەى ماون چڵێسى لاى پارتیانە ، جا ئەوان بۆ کوێ ئەچن ؟.\nزانا عوسمان . ڕێككەتنی ستراتیژی و ئاوابوونی خۆری یەكێتی ..!؟\nدکتۆر محمد گەناوی : گۆڕانى جیهان دواى ڕوداوى دورگەی کرم .


لە 24 كاتژمێردا، 2015 كەس لە ئێران بەهۆی كۆرۆناوە گیانیان لەدەستدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە 24 كاتژمێردا، 2015 كەس لە ئێران بەهۆی كۆرۆناوە گیانیان لەدەستدا\n2020/07/24 - 2:35 PM\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران ڕایدەگەیەنێت، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 2489 كەس تووشی كۆرۆنا بوون.\nسیما سادات لاری وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 2489 كەس لە ئێران تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و 215 كەسیش گیانیان لە دەستداوە.\nوتیشی”لە سەرەتای دەركەوتنی ڤایرۆسەكە تاكو ئەمڕۆ 286 هەزار و 523 كەس لە ئێران تووشی كۆرۆنا بوون”.\nئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، هەر بەهۆی ڤایرۆسەكەوە تا ئێستا 15 هەزار و 289 كەس لە ئێران گیانیان لە دەستداوە.\nبەڤیدیۆ..ئاگرێك لە خانووی خاوەنپێداویستییەكی هەڵەبجە دەكەوێتەوە\nدەوڵەمەنترین كەسی ئاسیا، خۆی خستەنێو دە دەوڵەمەندەكەی جیهان


داواکاری گشتی میسڕ داوای لە سێدارەدانی مورسی و ٢٣ کەسی تر دەکات\nداواکاری گشتی میسڕ داوای لە سێدارەدانی مورسی و ٢٣ کەسی تر دەکات\nبه رواری داگرتن : 2019-04-16 15:02\nناوەندی ھەواڵەكان - داواکاری گشتی میسڕ داوای لە سێدارەدانی مورسی کە لە ئەنجامی کودەتا لە سەرۆک کۆماری دوور خرا و ٢٣ کەسی تر دەکات.\nداواکاری گشتی میسڕ داوای لە سێدارەدانی مورسی کە لە ئەنجامی کودەتا لە سەرۆک کۆماری دوور خرا و ٢٣ کەسی تر بە تۆمەتی "سیخووڕی بۆ ڕێکخراوەکانی بێگانە" دەکات.\nئەندامانی بزووتنەوەی إخوان المسلمین بە تۆمەتەکانی بێ بنەما و بەتال وەکو "تێ کۆشان بۆ لە ناو بردنی ڕژێمی هەنێک لە وڵاتانی عەرەبی و بەردەوام بوون لە پلانەکانی تیرۆرستی" تۆمەتبار دەکرێن.\nنوێنەری داواکاری گشتی میسڕ لە دادگا باسی لەوە کرد، مورسی و ٢٣ کەسی تر پەیوەندیان لەگەڵ سوپای پاسدارانی ئێران و حەماس و حزب الله-ی لوبنان هەبوە.\nدادگا، دانشتنی تری سەرۆک کۆمار مورسی و ٢٣ی کەسی تر بۆ ٢٨ی نیسان دوا خست.\nدوای ئەنجام درانی کودەتا لە ساڵی ٢٠١٣ تا ئێستا لایەنی کەم ١٤٠٠ کەس لە لایەن پۆلیس و سوپا کوژراون و بە دەیان کەس لە ئەنجامی بڕیاری دادگا لە سێدارە دران. (İLKHA)\nبليته كان میسڕ مورسی دادگا إخوان المسلمین سوپای پاسداران ئێران حزب الله حەماس


پشكی هەرێم لە بودجەی 2019 زیاد دەكرێت؟ – Knwe.org\nسەرەکی » ئابووری » پشكی هەرێم لە بودجەی 2019 زیاد دەكرێت؟\nپشكی هەرێم لە بودجەی 2019 زیاد دەكرێت؟\nئەندامێكی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند: رەشنووسی پڕۆژە یاسای بودجەی گشتی عیراق نەگەڕاوەتەوە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، وتیشی: بەپێی ئەو زانیارییانەی كە دزەیان كردوە پشكی هەرێمی كوردستان دەكرێتە لە 14% .\nسودی باشی بۆ هەرێم دەبێت\nئەحمەد حاجی رەشید ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بە PUKmediaی راگەیاند: تائێستا رەشنووسی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتی 2019 لەلای حكومەتەوە نەگەڕاوەتەوە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، بەڵام بەپێی ئەو زانیارییانەی كە دزەیان كردوە پشكی هەرێمی كوردستان لە پڕۆژە یاساكە زیادكراوەو گەیەنراوەتە لە 14%.\nراشیگەیاند: لەكۆبوونەوەی هەردوو لیژنەی دارایی نوێنەران‌و لیژنەی دارایی حكومەت لەسەر پڕۆژە یاسای بودجە، بابەتی پشكی هەرێمی كوردستان بە تەواوەتی یەكلاییدەكرێتەوە، وتیشی: زیادكردنی پشكی هەرێم لە بودجەی گشتی 2019 بۆ خۆی دەستكەوتێكی باشەو سودی باشی بۆ هەرێم دەبێت.\nسێ تریلیۆن دینار\nهەر لەو بارەیەوە، شیروان میرزا ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە PUKmediaی راگەیاند: هەواڵی زیادكردنی پشكی هەرێمی لە بودجەی گشتی 2019 زۆر رەسمی نییەو تەنها قسەیەو زۆر تەئكیدنین لەسەر دروستی هەواڵەكە.\nراشیگەیاند: پێویستە حكومەت پەلە بكات لە ناردنەوەی پڕۆژە یاسای بودجە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها پێویستە لەو سێ تریلیۆن دینارەی بۆ پەرەپێدانی پارێزگاكان تەرخان دەكرێت، هەوڵبدرێت بەشی هەرێمی كوردستانیشی تێدابێت.


نوێنەری ئەمەریکا بۆ دەزگای وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتی جاکی واڵکۆت\nئەمەریکا وتی بەکارهێنانی ئامێری جیاکەرەوەی پێشکەوتوو لەلایەن ئێرانەوە پێشێلکردنی ڕێکەوتنە ناوەکییەکەیە کە ئەمەریکا لێی کشایەوە، بەڵام دووبارە ئامادەی خۆی پیشاندا بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ لەگەڵ ئێراندا.\nلە بەیاننامەیەکدا لەبەردەم ئەنجومەنی دەزگای وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتیدا، ئەمەریکا وتی خێراکردنی هەنگاوەکان بۆ پیتاندنی یۆرانیۆم لەلایەن ئێرانەوە ئەمەریکا ناچار ناکات واز لە فشارەکانی بهێنێت بۆ سەر تاران.\nڕێکەوتنە ناوەکییەکەی نێوان ئێران و زلهێزەکانی جیهان ڕێگە بە تاران دەدات هەزاران ئامێری جیاکەرەوەی جۆری ئەی ئاڕ 1 بەکاربهێنێت، بەڵام ئامێرە جیاکەرەوە پێشکەوتووەکانی قەدەغە کردووە.\nلە ڕاپۆرتی ساڵانەی دەزگای وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتیدا هاتووە دەڵێت ئێران نزیکەی 33 ئامێری جیاکەرەوەی پێشکەوتووی لە جۆری ئەی ئاڕ 6 داناوە، سەرەڕای ئەوەی تا ئێستا تەنها 10 ئامێری لە تاقیکردنەوەی فلۆریدی یۆرانیۆمدا بەکارهێناوە.\nڕێکەوتنەکە ڕێگە بە ئێران دەدات نزیکەی 30 لەمجۆرە ئامێرە بەکار بهێنێت، بەڵام دوای تێپەڕبوونی هەشت ساڵ و نیو بەسەر واژۆکردنی ڕێکەوتنەکەدا.\nدەزگاکە ئاماژەی بەوە نەدا کە ئاخۆ ئێران پابەند بووە بە بەندەکانی ڕێکەوتنەکەوە یاخود نا، وتیشی پێویستە لەسەر لایەنەکانی ناو ڕێکەوتنەکە بڕیار لەسەر ئەوە بدەن.\nنوێنەری ئەمەریکا جاکی واڵکۆت لە بەیاننامەکەیدا لەبەردەم ئەنجومەنەکە وتی " ئێران دەیوت هێشتا پابەندە بە ڕێکەوتنە ناوەکییەکەوە، بەڵام ڕاپۆرتەکە بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەدات ئێران ڕێکەوتنەکەی پێشێلکردووە، دەبێت ئەوە هەموومان نیگەران بکات."\nواڵکۆت داوای لە لایەنەکانی بەشدار لە ڕێکەوتنەکە کرد ڕێوشوێن بگرنەبەر.\nوتیشی " ئەمەریکا داوا لە ئێران دەکات بەبێ هیچ دواکەوتنێت بگەڕێتەوە بۆ پابەندبوون بە ڕێکەوتنەکەوە. دەزانین ڕێکەوتنەکە بە جددی مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتەدا دەکات."\nواڵکۆت دووبارە جەختی لەوە کردەوە ئەمەریکا هێشتا کراوەیە لەبەردەم گفتوگۆکردن لەگەڵ ئێراندا بەمەبەستی گەیشتن بە ڕێکەوتنێکی تەواو و کۆتای هێنان بە هەڵسوکەوتە تێکدەرانەکەی ئێران لە ناوچەکەدا.


12/7/2021 9:20:00 PM 478 جار خوێندراوەتەوە\nبۆ بەرچاوی وەزارەتی پێشمەرگە!\nهۆڵەندیەکان مەسەلێکیان هەیە دەڵێن (advocaat van de duivel) واتە محامی شەیتان. ئەم مەسەلە بۆ ئەوەیە لەکاتی مناقەشەدا بەچاوی ڕەخنە پرسیار بوروژێنە، بۆ ئەوەی بەرامبەرەکەت یان کۆبونەوەکە بەدوای دۆزینەوەی ئەرگومێنتی باشدا بگەڕێن و بیر بکەنەوە، بۆ ئەوەی چارەسەری گونجا و باش بۆ کێشەکان بدۆزرێتەوە.\nمنیش هەر بەو نیەتەوە، لەسەر هێرشەکانی داعش بۆسەر خاڵەکان یان بڵێم رەبایەکانی پێشمەرگە ئەم پرسیارانە ئەوروژێنم بەمەبەستی پاراستن و قایمتر کردنی سەنگەرەکان.\nیەکەم : سەنگەر و رەبایەکانی پێشمەرگە، ساتریان بۆ کراوە؟ قولەی باش و شوێنی چاودێریکردنی باشیان هەیە . دوربینی شەو لە قولەکان دانراوە تا پاسەوان لەدورەوە تیرۆریستەکان ببینێ و هاوڕیکانی خەبەر بکاتەوە؟\nدوەم : ئەگەر ئەمانە نەکرا بن، بەتایبەت ساتری خۆڵ و تورەکەڕێژ، ئەوە هەڵەیەکی گەورەیە و دەبێ فەرماندە و بەرپرسەکان سزا بدرێن.\nسێیەم : ئایە پاسەوانی ناو قولەکان کە ئەرکی سەرەکیان پاراستنی ژیانی خۆی و هاوڕیکانیەتی، نۆرە حەرەسیاتی خۆی دا، مۆبایل بەکار دەهینێ و خۆی بە یاریکردنەوە مەشغوڵ دەکات؟ یان هەموو هەست و نەستی لای چاودێریکردنی چواردەورەکەیەتی؟ بەکار هێنانی مۆبایل لەخاڵی چاودێری دا کوفرە؟ یان نۆرماڵ؟\nچوارەم : بە پێی ئەو پەلاماردان و شەڕانەی کە تائێستە تیرۆریستان بۆسەر رەبایەکانی پێشمەرگە کردویانە، یەکەم جار تەقەیان لە قولەکە و خاڵی چاودێریکردوە؟ ئەمە چەند جار و لە چەند شوێنی جیاواز دوبارە بۆتەوە؟ یان نەخێر تیرۆریستەکان کوێرانە پەلاماری بەربایەکانیان داوە؟ وەزارەتی پێشمەرگە ئەم زانیاریانەی کۆ کردۆتەوە؟\nپێنجەم : ئایە وەزارەتی پێشمەرگە، هەتا ئێستا زانیاری لەسەر ژمارە و جۆری چەکەکانی تیرۆریستەکانیان لایە؟ با لێرەدا پرسیارێک بکەین: ئایە لەو شوێنانەی کە تیرۆریستان پەلاماری پێشمەرگەیان داوە، هەوڵ دراوە بەرۆژدا، بچن قەوانی فیشەکی تیرۆریستەکان کۆبکەنەوە بۆ ئەم مەبەستانە:\nئەلیف: بۆ زانینی جۆری چەکەکانیان\nب : بۆ دیاریکردنی مەسافەی نێوان تەقە کردنی داعش لە سەنگەرەکانی پێشمەرگە؟\nشەشەم : بۆ چی گرنگە ئەو دوو خاڵە بزانرێ؟ بۆ ئەوەی تەدابیری چوار دەوری رەبایەکان بۆ روبەڕوبونەوەیان جێ بەجێ بکرێ، وەکو خەندەک لێدان و سەنگەر لێدان. لەکاتی زانینی دورونزیکی ئەوان دەتوانرێ مەدای کاریگەری چەکەکانی دەستی پێشمەرگە بۆ ڕوبەڕوبونەوەی داعش بزانرێ. بۆ نمونە زانراوە کە مەدای فیشەکی کلاشینکۆف ١٠٠٠ مەتر دەڕوات، بەلام لە ٣٥٠ مەتردا کاریگەرە. ئەگەر دەرکەوت داعشەکان لەدوری بۆ نمونە ٦٠٠ مەترەوە کە مەدای کاریگەری چەکی M4 ە تەقەیانکردوە، واتە چەکی کلاشینکۆف ی دەستی پێشمەرگە ڕۆڵی نابێ!! بۆیە دەبێ چەکی هاوشێوە بۆ پێشمەرگەکانی سەنگەرەکانی پێشەوە دابین بکرێ.\nحەوتەم : بەپێێ قوربانیەکانی ئەم دوو هەفتەی ڕابوردا دەرکەوت کە تەکتیکی تیرۆریستان نانەوەی لوغم و کەمین بوە، لە نیوان دوو رەبایەدا، لەکاتی چونی هێزی تردا بۆ بە هاناوە چونی هاوڕێ کانیان کەوتونەتە داوی تیرۆریستانەوە. بۆ پوچەڵ کردنەوەی ئەم تاکتیکەی داعش، یان دەبێ لەنیوان رەبایەکاندا کەمینی شەوانەی پێشمەرگە هەبێ بەڕەچاوکردنی موعەدەلی ئەو کاتانەی کە داعش تیایدا هێرشیکردوە، یان نابێ بەبێ زانیاری و ئاگاداری پێشوەختە لە سەلامەتی ڕێگەکە هێز بەشەو بەڕێ بخرێ. بەڵام دەبێ پێشمەرگەکان بەشی پێویست تەقەمەنیان لەلابێ.\nلەم کورتە سەرنجانەدا، بەندە ڕۆڵی پارێزەری شەیتانی بینیوە. هیوادارم لەم جۆرە پارێزەرانەمان زۆربن. بێگومان بۆ پاراستنی گیانی پێشمەرگە، نەک بۆ شکاندنیان.


دوایین وتە و کۆتایی – کوردستان و کورد\nدوایین وتە و کۆتایی\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2019/07/13\n“ڕێبازی قاسملوو، ڕێبازی حیزبی دێموکرات” لە کۆمەڵێک ڕوانگە و تێفکرین، سیاسەت، هەڵوێست و ڕەفتاری سیاسیی پێک هاتوون کە بۆ بزووتنەوەی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوونەتە پێناسە. بوونەتە نۆڕم و باهای خەباتێکی نەتەوەیی و شوناسخوازانە کە خەڵکی کوردستان بە دەیان ساڵە وەک بەشێکی هەرە ئەساسی لە کلتووری سیاسی بزووتنەوە گشتییەکە بە متمانەوە وەریگرتووە کە ئەمە بۆ حیزبی دێموکرات سەرمایەیەکی بەنرخە.\nلە پاراستن و درێژەپێدانی ئەم ڕێبازەدا بە دەیان هەزاران کەس گیانیانبەخت کردوە و بە هەزارانی کەسیش تەمەنیان لێ پێناودا داناو و هەزاران کەسی دیکەش ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ کوێرەوەریان کێشاوە و هەزینەیان داوە. بەڵام ئەوەی لە هەمووی گرینگترە، ڕۆڵی سەرەکیی کەسانێکە کە دوای شەهیدان دوکتور قاسملوو و دوکتور شەرەفکەندی وەک کەسانی یەکەمی ئەم حیزبە، لە دژوارترین قۆناغەکانی خەبات دا نەتەنیا بەم ڕێچکەیەدا ڕۆیشتوون، بەڵکوو لە زیندوڕاگرتنی ئەم ڕێبازە و دەوڵەمەندکردنیدا ڕۆڵی ئەساسیان گێڕاوە، کە جێی خۆیەتی بە پێزانینەوە، ڕێزیان لێ بگیردرێ.\nئێستا کە ٣٠ ساڵ بە سەر تێرۆری شەهید دوکتور قاسملوو و ٧٤ ساڵ بە سەر تەمەنی حیزبی دێموکراتدا تێدەپەڕێ، ئەم حیزبە هەر جێی هیوا و هومێدی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و سەرمایەیەکی پڕ لە ئەزموون و خاوەنی پاشخانێکی دەوڵەمەند لە تێکۆشانی نەتەوەیی بە هەموو شێوازەکانی خەباتە. ئێستاش گەورەترین پشتیوانی ئەم حیزبە خەڵکی کوردستانە و سەربەخۆیی سیاسی لەم حیزبەدا یەکێک لە گەورەتری شانازییەکانیەتی. هێزی پێشمەرگە وەک چۆن لە هەناوی ئەم حیزبەوە لەدایکبووە، ئێستاش لە تێفکرینی حیزبدا “باسکی بەهێزی گەلە”. لە سەر بنەمای واقعبینی سیاسی و باوەڕمەندبوون بە چارەسەری ئاشتیخوازانەی پرسی کورد، مافی دیاریکردنی چارەنووسی ئەم نەتەوەیە ئێستاش بەهێزتر لە ڕابردوو باوڕی حیزبی دێموکراتە و، حیزبی دێموکراتی کوردستان پێداگرانەتر لە هەمیشە ئەم ڕیبازە درێژە پێ دەدات.\nئەوەی ماوەتەوە بیڵێین ئەوەیە کە؛ رێبازی حیزبی دێموکرات یان ڕێبازی دوکتور قاسملوو، بە پێچەوانەی ئەوەیکە هێندێک کەس لێی حاڵین، تێفکرینێکی دێموکراتیکی نەتەوەییە کە هەموو کەس دەتوانێ لە قازانجی پرسە گەورە نەتەوایەتییەکەدا ڕاڤە و تەئویلی بکات. بە واتایەکی دیکە؛ ئەم ڕێبازە نە مەکتەبێکی داخراوی خاوەن چوارچێوەی ئیدئۆلۆژیکە و، نە مەزهەبە کە بکرێ بە تاک ڕەهەندی و پیرۆزی سەیری بکرێ. کەوابوو ڕەخنەکردن و قسە لەسەرکردنی جیاواز و لێکدانەوەی بە مەبەستی دەسنیشانکردنی خاڵە لاوازەکانی نەتەنیا بڤە نیە، بەڵکوو ڕاست پێویست و زەروورییە. کەس بۆی نیە ئەم ڕێبازە بکاتە سەنگەرێک بۆ ئەوەی تەقە لە بیروبۆچوونی جیاوازی دیکە بکات. هەر وەک چۆن شەهید دوکتور قاسملوو دەڵێ؛ “تا ئەو کاتەی مخالفانمان، بۆ سەپاندنی بۆچوونەکانی خۆیان دژ بە ئێمە دەستیان بۆ چەک نەبردووە، ئێمە وەک دێموکرات، ڕێز لە بیروبۆچوونەکانیان دەگرین”.\nئەوانەی بە ناوی دیفاع لە حیزبی دێموکرات، داخراو و مەزهەبیانە لەم ڕێبازە دەڕوانن و هێرش دەکەنە سەر ئەو کەسانەی کە بە جۆرێک ڕەخنە لەم ڕێبازە دەگرن، نە تەنیا دێموکرات نین، بەڵکوو زۆر خراپ لەم ڕێبازە تێگەیشتوون و بێ ئەوەی پێ بزانن بەم ڕەفتارەیان زەربە لە ڕێبازەکە دەدەن.\nحیزبی دێموکرات زۆر لەوە گەورەترە هێندێک کەس بیانهەوێ بە ناوی دیفاع لەم حیزبە هێرش بکەنە سەر ڕەخنەگرانی و بەناوی بەرگری لەم ڕێبازە، بێ‌ڕێزی بە خەڵکی دیکە بکەن. ئەم حیزبە کە بۆتە بەشێکی دانەبڕاو لە مێژوو، کلتوور و ڕەفتاری سیاسیی خەڵکی کوردستان، بەرانبەر بە پاراستنی کەرامەت و شەخسییەتی هەموو تاکێکی ئەم میللەتە خۆی بە بەرپرسیار و خاوەندار دەزانێ. بۆیە هەموو ئەوانەی ڕەخنە لە ڕێبازی حیزبی دێموکرات دەگرن و سیاسەت و هەڵوێستەکانی ڕەخنە دەکەن، مادام باوەڕیان بە ئاڵای کوردستان، هێزی پێشمەرگەی کوردستان، خەباتی شوناسخوازانەی نەتەوەیی کورد و کۆماری کوردستان هەیە و لەم چوارچێوە نەتەوەییەدا بیر دەکەنەوە، بەشیان بە سەر حیزبی دێموکراتەوە هەیە.\nحیزبی دێموکرات بە هەموو ئەم دەسکەوت و داهێنانە نەتەوەییانەوە کە بۆ میللەتی کورد بوونەتە هێما و سەمبوولی نەتەوەیی، پێویستە گەورەتر لە حیزبێک ببیندرێ و وەک کلتووری سیاسیی میللەتێک سەیری ڕیبازەکەی بکردرێ.


شێوه‌ی ورگت چی له‌باره‌ی ته‌ندروستیته‌وه ده‌ڵێت؟\nتەندروستی :: 19/05/2019 :: 1477 جار بینراوە\nبۆچی هەندێک کچ دوای هاوسەرگیری سوڕی مانگانەیان پێش دەکەوێت؟\nورگ ته‌نیا ئه‌وه نییه زۆر بێت یان كه‌م. به‌ڵكو چه‌ند جۆرێك ورگی جیاجیا هه‌ن و هه‌ریه‌ك له‌و جۆرانه نیشانه‌ی حاڵه‌تێكی جیاوازی ته‌ندروستین.\n1. ورگی ئاوساو: ئه‌گه‌ر به‌رده‌وام هه‌ست ده‌كه‌یت ورگت ئاوساوه، به‌تایبه‌تی له كۆتایی رۆژدا، ئه‌وا دیاره تۆ كێشه‌ی هه‌رسكردنت هه‌یه. ره‌نگه له‌گه‌ڵ ئه‌م حاڵه‌ته‌دا قه‌بزی یان سكچوونیشت هه‌بێت. ئه‌گه‌ر وابێت، ئه‌وا گرنگه خۆراكی ته‌ندروست بخۆیت و سه‌وزه و چه‌ره‌س زیاد بكه‌یت و تا ده‌توانیت خۆت له خواردنه‌وه گازییه‌كان بپارێزیت. ئه‌گه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته به‌رده‌وام بوو سه‌ردانی پزیشك بكه.\n2. شێوازی راوه‌ستانیش ره‌نگه ببێته هۆی ده‌ركه‌وتنی ورگ به گه‌وره‌یی. كاتێك خۆت كه‌مێك كووڕ ده‌كه‌یته‌وه ورگت گه‌وره‌تر ده‌رده‌كه‌وێت، هه‌ربۆیه واباشه به‌ڕێكی رابوه‌ستیت. ئه‌مه‌ش مانای وایه هه‌ندێكجار ده‌ركه‌وتنی ورگ نیشانه‌ی نه‌خۆشی نییه، به‌ڵكو نیشانه‌یه بۆ ناڕێكیی راوه‌ستان كه دواجار ده‌توانێت ناڕه‌حه‌تی دروست بكات.\n3. ئه‌گه‌ر ورگت له‌خوار ناوكه‌وه گه‌وره‌یه ئه‌وه نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه چه‌وریی سكت زۆره و ماسولكه‌كانت لاوازن. پێویسته خۆراكی ته‌ندروست بخۆیت و وه‌رزشی به‌رده‌وام بكه‌یت. وه‌رزشه‌كانی وه‌ك وه‌رزشی له‌شڕێكی (فتنێس) و بۆكسێن و مه‌له‌كردن و یارییه‌كانی به‌هێزكردنی دڵ بۆ تواندنه‌وه‌ی چه‌وریی سك زۆر باشن.\n4. ئه‌گه‌ر ورگت تێکەڵەیەکی شل و تونده ئه‌وه نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه ماسولكه‌ی باشت هه‌یه به‌ڵام له‌گه‌ڵیشیدا بڕێك چه‌وریی له ورگتدایه. ئه‌مه زۆرجار له‌دوای دابه‌زاندنی بڕێكی زۆری كێشه‌وه دروست ده‌بێت. به‌رده‌وام به له‌و دابه‌زاندنی كێشه. بڕی كه‌می چه‌وریی ورگ ئه‌وه‌نده زیانبه‌خش نییه به‌ڵكو ته‌نانه‌ت بۆ پاراستنی ئه‌ندامه‌كانی ناوه‌وه‌ی له‌ش پێویسته.\nبەهێزترین ئەنتی بایۆتیكی سروشتی بزانە\nباشترین رێگە بۆ رزگاربوون لە پێستی چەور\nسێ زیانی مەترسیداری هەویری ددان...خۆتی لە بپارێزە\nمیسر ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بۆ پاراستنى ته‌ندروستى هاووڵاتیان راده‌گه‌یه‌نێت


ئێرانییەک بە نوێنەرایەتی فلۆریدا دەچێتە کۆنگریسی ئەمریکا - Mehr News Agency\n8 sermawezê 2018 - 18:22\nNews Code 22917\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر بە گێڕانەوە لە ئاوتاوا ویکلی، ئانا ئیسکیمانی لە پارتی دیموکراتی ئەمریکا و بەربژێری ناوچەی ٤٧ی فلۆریدا توانی بە سەر ڕکابەرە کۆماریخوازەکانیدا سەرکەوێت و بچێتە کۆنگریسی ئەمریکاوە.\nئەوە یەکە جارە کە ئێرانی – ئەمریکییەک بە نوێنەری لە یەکێک لە ویلایەتەکانی ئەمریکا دەگاتە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەو وڵاتە.\nئیسکیمانی خاوەن بڕوانامەی بەکالۆریۆسیی زانستە سیاسییەکان و توێژینەوەی ژنان و مەستەری بەڕێوەبەریی ڕێکخراوەگەلی جەماوەری و بەڕێوەبەریی دەوڵەتی‌یە و هاوکات خوێندکاریی قۆناغی دۆکتوری و مامۆستای یەکێک لە زانکۆکانی فلۆریدایە.\nناوبراو لە لێدوانێک بۆ کەناڵی بی بی سی وێرای ئاماژە بە شانازیی بە ئێرانی بوونی، وتی: ئێرانییەکان دەبێ شانازی بە شوناسی ئێرانی بوونیان بکەن. هیچکات هەوڵم نەداوە کە نکۆڵی لەو بەشە لە شوناسی خۆم بکەم. ئێرانی – ئەمریکی بوون بەشێکی گەورەی شوناسی منە.


جارێکی دیکەش، (سمکۆ) چووەوە سەر خوانی مەرگ!\nڕۆژی (17. 9. 1992)، کاژێری (11)ی شەو، لە ڕێستۆرانتی (میکۆنۆس)، لە شەقامی (پراگ) لە شاری (بەرلین) لە (ئەڵمانیا)، واتە (28) ساڵ لەمەوبەر، چی ڕوویدا؟!!\nدوکتۆر (سادقی شەرەفکەندی1938-1992)، سکرتێری گشتیی (حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران)، خۆی و چەن هاوڕێیەکی، سەریان لە (ئەڵمانیا) داوە، بۆئەوەی بەشداریی لە کۆنگرەی سۆسیال ئینتەرناشناڵدا بکەن.\nئەو ئێوارەیە، لەگەڵ (پەروێزی دەسماڵچی)، نەیاری کۆماری ئیسڵامیی ئێران دانیشتبوون، سەبارەت بە کۆکردنەوەی تواناکانی هێزە بەرهەڵسکارەکانی (ئێران)، گفتوگۆیانکردووە، لە نێوان قسەکانیاندا، (پەروێز) لە (شەرەفکەندی) پرسیوە: چۆن لە مەرگ و ژیان دەڕوانی؟!! (شه‌ره‌فكه‌ندی)ش گوتوویەتی: جارێكیان له‌نێو دار و په‌ردووه‌كانی (كوردستان)، له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌كاندا باسی مه‌رگ و ژیانم، ده‌كرد، له‌پڕ یه‌كێكیان هه‌ستا، بازێكیدا و گوتی: نێوان مه‌رگ‌و ژیان هێندەیە!\nبه‌پێی گێڕانه‌وه‌کەی ئاغای (په‌رویزیی) بێ، له ئەو كاته‌دا، سێ كه‌س خۆیان كردووە به ڕێستۆرانه‌كه‌دا، ته‌نیا دوو كه‌سیان چه‌كداربوون. یه‌كێكیان ده‌رگەی هاتنه‌ژووره‌وەی گرتووە. یه‌كێكی دیکەیان پشته‌وه‌ی گرتووە و ئەوەی دیکەشیان، به‌ره‌ولای مێزه‌كه‌ی (شه‌ره‌فكه‌ندی) هه‌نگاویهەڵێناوە و ڕووی چه‌كه‌كه‌ی تێ كردووە، ئیدی له چركه ساتێكدا، به‌ر ڕێژنەی گولله‌ی داوە، ڕێستۆرانته‌كه له ژاروژه‌نگی دووكه‌ڵ‌و بارووت‌و خوێن پڕبووە. به دوای ئەو دوو ده‌سڕێژەشدا، بۆ ساتێ بێده‌نگيی نێو هۆڵی ڕێستۆرانته‌كەی دا‌گرتووە. له ئە‌و ساته‌دا، كه‌سی یه‌كه‌م ڕٶیشتووە، كه‌سی دووه‌م هاتووە، تا له كوشتنیان دڵنیابێ، دواگوللەی به (شه‌ره‌فكه‌ندی)یه‌وه ناوە. پاشان هەر ئەو تێرۆریستە بینیوێتی، (هومایۆنی ئه‌رده‌ڵان)، له‌سه‌ر عه‌رزه‌كه و له‌نێو خوێنی خۆیدا کەوتووە، هێشتا گیانی تێدا ماوه و به‌ده‌م برینه‌كه‌یه‌وه، سه‌ری ده‌جوڵێنێ، گه‌ڕاوەته‌وه و دواگولله‌شی به ئە‌وه ناوە و كوشتوویەتی.\nلە ئە‌نجامدا، ئه‌و شه‌وه چوار كه‌سایه‌تیی کورد تیرۆر‌كراون. قوربانییەکانیش ئەمانە بوون:\n1. دوکتۆر سادقی شه‌ره‌فكه‌ندی، سكرتێری گشتیی حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران،\n2. فه‌تاحی عه‌بدولی، نوێنه‌ری حیزب له ئه‌ورووپا.\n3. همایۆنی ئه‌رده‌ڵان، نوێنه‌ری حیزب له ئه‌ڵمانیا.\n4. نوروڵڵای موحه‌ممه‌د پورده‌هكوردی، وه‌رگێڕی شه‌ره‌فكه‌ندی.\nله هه‌مان كاتدا، چوار كه‌سی دیكه‌ی ناو ڕێستۆرانه‌كه‌ش بریندار‌بوون.\n(په‌رویز) ئاماژەی به ئە‌وه‌ش کردووە و گوتوویەتی: دوای ئه‌وه، پۆلیسی ئه‌ڵمانیا زۆربه‌ی پیاوکوژە به‌شداربووه‌كانی تیمی تیرۆركردنه‌كەیان ده‌سگیر‌كردووە. "گرنگترینیان ئەم تێرۆریستانە بوون:\n1. كازمی دارابی، به‌رپرسی تیمی تیرۆركردنه‌كه و ئه‌ندامی وه‌زاره‌تی ئیتیڵاعاتی ئێران بوو. فرمانی زیندانی تاهەتایی بۆ دەرچووە. بەڵام دوای (15) ساڵ ئازادکراوە و بۆ (ئێران) گەڕاوەتەوە.\n2. عه‌بدولڕه‌حمانی به‌نی هاشمی، له ناوەوه و ده‌ره‌وه‌ی وڵات ناسراوە، چونکە یه‌كێ لە پڕۆفیشناڵە به‌ئه‌زموون و كارامه‌كانی تیرۆركردنی نه‌یارانی كۆماری ئیسلامیی ئێران بوو. ئه‌و كه‌سه‌یه یه‌كه‌مین جار، ده‌سڕێژه‌كانی له (شه‌ره‌فكه‌ندی) و هاوڕێكانی كردووە. دوای ئه‌وه‌ش له ڕێی (تووركیا)وه، به‌ره‌و (ئێران) هه‌ڵاتووە.\n3. عەباس رەحیل، سه‌ر به (حیزبوڵڵای لوبنان) بوو، ئه‌و كه‌سه‌یه دواگوللەی، به (شه‌ره‌فكه‌ندی) و هاوڕێكانییه‌وه ناوە. بە هەمان شێوە، (15) ساڵ گیراوە و پاشان ئازادکراوە. دوایی بۆ (لوبنان) گەڕاوەتەوە.\n4. یوسف ئه‌مین، ئه‌ندامی (حیزبوڵڵای لوبنان) بوو. ئه‌و كه‌سه بوو، نێوده‌رگەكه‌ی لێ گرتبوون. دادگە فرمانی (11) ساڵ زیندانیكردنی بۆ بڕیبووەوە. كه‌چی دوای (7) ساڵ ئازادكراوە و ئێستە له (لوبنان)، له ڕیزه‌كانی (حیزبوڵڵا)دا کاردەکا.\n5. محه‌مه‌د ئیدریس، سه‌ر به (حیزبوڵڵای لوبنان) بوو.\n6. عه‌تاوڵڵای ئه‌یاد، ئه‌ندامی (حه‌ره‌كه‌ی ئه‌مه‌ل) بوو.\nئەم دووانەی دوایی، له‌تیرۆركردنه‌كه‌دا كۆمه‌كیانكردووە، یه‌كی به (4-5) ساڵ بەندکراون، بەڵام دوایي ئازادكراون و بۆ (لوبنان) گه‌ڕاونەتە‌وه.\n7. عه‌لی سه‌برا، سه‌ر به (حیزبوڵڵای لوبنان) بو‌و، دوای ئەوەی تاوانه‌كەی جێبەجێکردووە، خۆی دەربازکردووە و ئێستە لە (لوبنان)، له ناو (حیزبوڵڵا)دا کاردەکا.\nکۆمێنت و ئەنجام\nگەر لە ئەم کارە تیرۆریستییە وردبینەوە، چەن خاڵێکمان بۆ ڕووندەبێتەوە:\nسەرانی ئاخووندەکانی شیعەی (ئێران)، هەموو پارتە شیعەکانی نێوچەکە، بۆ بەرژەوەندیی تایبەتیی خۆیان هەڵدەسووڕێنن و هەموو کارێکی ناشیاو و تێرۆریستانەیان پێ دەکەن!\nبەرژەوەندیی ئابووریی و پێوەندیی دیپلۆماسیی نێوان (ئەڵمانیا) و (ئێران)، لە خوێنی بەناهەقڕژاوی کورد، گەلێ گرنگترە!\nدادگاییکردنەکە، لە ئەو ئاستە بەرز و هەقەدا نەبوو، تاوانبارانی فاشیزمی ئیسلامیی، بە سزای خۆیان بگەیەنرێن. ئاخر (4) کەسی بێ تاوان و بێ چەک، لەبەر چاوی خەڵک و لە دەوڵەتێکی دێمۆکراسییدا، بە ئاشکرا تیرۆربکرێن، کەچی ئەو ئاسانکارییەیان بۆ بکرێ و وەک بەرزەکی بانانیش، بۆی دەرچن!\nکورد لەسەر ئاستی جیهان، لەبەردەم یاسای نێودەوڵەتیی و مافی مرۆدا، نەتەوەیەکی بێ کەسە، تا سەر هیچ دەوڵەتێکی ئەم جیهانە، داکۆکیی لێ ناکا، گەر غەدریشی لێ بکرێ!\nبە داخەوە، سەرکردایەتی پارتەکانی خۆرهەڵاتی (کوردستان)، پەندیان لە مێژووی فێڵبازیی و تاوانەکانی، دەسەڵاتدارانی دەوڵەتی داگیرکەری (ئێران) وەرنەگرتووە. ئاخر گەر وا نییە، ئایا پیاوکوژەکانی ڕژێمی دەوڵەتی (ئێران)، هەر لە کۆنەوە تا ئەوڕۆ، چەندین سەرکردە و کادێری ئەم پارتەیان تیرۆرنەکردووە؟!\nئایا ڕەوانشادان (سمکۆی شکاک1887–1930، دوکتۆر عەبدولڕەحمانی قاسملۆ1930 –1989...)، هەر بە ناوی درۆی گفتوگۆ و پیلانگێڕانەوە لەنێونەبران؟!! جا گەر یەکەمین جار، (سمکۆ) ڕۆژی (31. 6. 1930)، لەسەر خوانی گفتوگۆی (رەزاشا) تیرۆرکرا، ئایا دەبوو، دوای (59) ساڵ و ڕۆژی (13. 7. 1989) دوکتۆر (عەبدولڕەحمانی قاسملۆ) لە (ڤییەن)، لەسەر خوانی مەرگی سەرانی دەوڵەتی پەت و سێدارەی ئاخووندەکانی (ئێران)، خەڵتانی خوێنبکرێ؟!!\nسەرکردایەتی پارتەکانی (کوردستان)، لە تۆڵەسەندنەوەی ڕۆڵەکانی نەتەوەکەماندا، زۆر کەمتەرخەمن، دەسوپێ سپین و هیچیان پێ ناکرێ. ئەگینا دەیانتوانی، وەک ئەرمەنەکان، ئەو تیرۆریستە تاوانبارانە، لە (ئێران) و (لوبنان)، بە سزای مەرگ بگەیەنن و باسیشی نەکەن!\nسەرانی پارتەکانی خۆرهەڵات بە تایبەتیی و بەشەکانی دیکەی (کوردستان) بە گشتیی دەبێ، ئەوە باش بزانن، دۆستایەتیی و هاوپەیمانێتی، لە نێوان دوو نەتەوەی داگیرکەر و داگیرکراودا، تەمەنی زۆر کورتە، چونکە دۆستایەتی لە نێوان گورگی کەڵبەتیژ و مەڕی داماودا، هەرگیز سەرناگرێ!\n(پەروێزی دەسماڵچی) کێیە؟ بۆ نەیانکوشت؟ بۆچی ئێستە ئەو روووداوە مەرگچێنە دەگێڕێتەوە؟ چی بەسەرهات و لە کوێێە؟ تا ئێستە لای من، وەڵامی ئەم پرسیارانە ڕوون نین!\nلە کۆتاییشدا دەڵێم: کاتی ئەوە هاتووە، سەرکردەی پارتەکانی (کوردستان)، چیدیکە بڕوا بە گفتولفتی سەرانی دەوڵەتە داگیرکەرەکانی نیشتمانەکەمان نەکەن. ڕەوانی هەموو ڕەوانشادە تێرۆرکراوەکان شادبێ و یادیان بە خێر!\nکاتی خۆی، ڕۆژی (29. 9. 1971)، چەن مەلایەک ویستیان، سەرۆک (بارزانیی) لەنیوبەرن، بەڵام ئەوان هەموویان تێداچوون، (بارزانیی)ش سەلامەت دەرچوو. (شێرکۆ بێکەس)یش بە ئەو بۆنەیەوە، هۆنراوەی (جارێکی تر سمکۆ ناچێتەوە سەر خوانی مردن)ی نووسی. منیش ناونیشانی ئەم وتارەم، لە ئەو هۆنراوەیەوە وەرگرتووە، بەڵام بە پێچەوانەوە!\nبەشێکی ئەم وتارە، ڕۆژی (2020-8-28)، لە ڕۆژنامەی ئەلیکترۆنی (ئاوێنەدا)، بە ناونیشانی (میكۆنۆس، هەمو بکوژەکانی شەرەفکەندی لەئەڵمانیا ئازادکران) بڵاوکراوەتەوە، بێ ئەوەی ناوی نووسەرێکی دیاریکراوی لەسەربێ! منیش داوام لە سەرنووسەری (ئاوێنە)، بەڕێز (سەردار موحەممەد) کرد، وتارەکەم بۆ بنێرێ. بە سوپاسەوە بۆی ناردم. دوای ئەوەی خوێندمەوە، بینیم، نووسەر مافی تەواوی خۆی، بە ئەو ڕووداوە گرنگە نەداوە و بە زمانێکی خراپیش نووسراوە. بۆیە هەم بە وتارەکەدا چوومەوە، هەم وەک سەرچاوەیەکیش بەکارمهێنا و ئەم وتارەم نووسی.


سلێمانی.. شارێك لە كەلتور و خۆڕاگری\nشاری سلێمانی یادی (234) هەمین ساڵیادی دامەزراندنی دەكاتەوە، كە تێیدا چەندین چالاكی جۆراو جۆر ئەنجامدەدرێت.\nساڵانە لە رۆژی 14-11دا هەڵمەتی پاككردنەوەی شاری سلێمانی دەستپێدەكات و ناوچە جیاجیاكانی شارەكە پاكدەكرێنەوە، ئەمە جگە لە كردنەوەی پێشانگای نێودەوڵەتی سلێمانی و ئەنجامدانی چالاكی هونەری و وەرزشی و بەسەركردنەوەی شوێنە مێژووییەكانی شارەكە.\nلە ساڵی 2016 شەوە بەهۆی قەیرانی دارایی و شەڕی داعشەوە یادكردنەوەو ئەنجامدانی چالاكییەكان بچووكتر و كەمتربوونەوە.\nشاری سلێمانی لە ساڵی 1784 لەلایەن ئیبراھیم پاشای بابانەوە بنیاتنراوەو شارەكەی بەناوی سڵێمان پاشای باوكییەوە ناوناوە، سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان كاتدا مەڵبەندێكی بازرگانی و رۆشنبیری بووە.\nپاش رووخانی میرنشینی بابان لەساڵی 1851 وە لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانی یەكەمدا، شاری سلێمانی خرایە سەر كۆماری عیراقی و لە ساڵی 1922 تا ساڵی 1924 شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەكەی مەلیك مەحموود بووە.\nشاری سلێمانی جگە لەوەی لانكەی رۆشنبیر و تێكۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندین شۆرش و راپەڕینیش بووە لە مێژووی كوردستاندا.\nرووبەری شاری سلێمانی\nلە ساڵی 1955 پانی رووی شاری سلێمانی 20 ملیۆن و 250 ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتوانی دەگاتە 60 ھەزار كەس و نزیكەی7 ھەزار خانووی تێدایە.\nلە شەش گەڕەكی سەرەكی پێكھاتووە ئەوانیش (كانی ئاسكان، گۆیژە، مەڵكەندی، سەرشەقام، چوارباخ، دەرگەزێن) گەڕەكی جوولەكانی جارانیش كە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەكی سەرشەقام.\nزاراوەی سۆرانی لە ناوچەكەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین بە جۆرێك كە زاراوەی سۆرانی لە ناوچەكەدا بەرەو كەمبوون و نەمان دەچێت.\nشاری سلێمانی بە رای ھەندێك لە خەڵكی كوردستان بە شاری ڕۆشنبیری دەناسرێت هەربۆیە پەرلەمانی كوردستان بە بڕیاریًَك سلێمانی كردە پایتەختی رۆشنبیری هەرێم، ئەو بەرفراوانییەش لە رۆشنبیریدا بۆ دەوری بابان و دامەزراندنی شار و ماوەیەكیش لە ساڵانی دەوڵەتی عوسمانی دەگەڕێننەوە، كە ھەموو مەلا و زاناكان شاعیر و نووسەر بوون و رۆڵی مزگەوت و حوجرەش كەم نەبووە لەو بوارەدا، سێ كوچكەی بابان، نالی و سالم و كوردی قوتابحانەی شیعری بابان درووستدەكەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆكەوە گەلێك دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی كوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی كوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەك: نالی، سالم، كوردی، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، سەید ئەحمەدی نەقیب، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەمەد فەیزی زەھاوی، جەمیل سدقی زەھاوی، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، تایەر بەگی جاف، وەلی دێوانە، عەلی بەردەشانی، زێوەر مەلا عەبدوڵلا، ئەحمەد موختار جاف، مەلا عەزیزی موفتی، پیرەمێرد، بێخود، جەمال عیرفان و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاكان بوون بە بەشێكی گرینگ لە ئەدەبی كوردی ھاوچەرخ لە كوردستاندا.\nھەرچەند ھەندێك لەمانە لە نێویەكدا بەھۆی تەسەوفەوە ناكۆكیان لە نێواندا ھەبووە كە دیارترینیان شێخ مارفی نۆدێ كە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای راپەڕینی بەھاری ساڵی 1991 چەند ھونەرمەندی بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵكەوتن كە رۆڵیان هەبوو لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی كوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناكۆ بورھان قانع، محەمەد موكری، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێكی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە رۆڵی بەرچاویان لە بزوتنەوەی كوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەكان، یەكێكی تر لە ئەو شتانەی كە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە كە یەكەم چاپخانە كە لە كوردستان كەوتبێتەكار لە سلێمانی بووە، یەكەم ڕۆژنامەی كوردی لە كوردستان دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.\nكەسایەتییەكانی شاری سلێمانی\nشاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە كۆڕی شارستانێتی و پێشڕەویدا كۆمەڵێكی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتۆتەوە. بۆ سەردەمی بابان و دامەزراندنی شار و ماوەیەكیش لە ساڵانی دەوڵەتی عوسمانی ھەموو مەلا و زاناكان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەكان مەلا و زانا بوون.\nبۆ پاش ئەو سەردەمەش مزگەوت لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەكەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێك بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێكی وەكو زانستی وایكرد كە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.\nنالی (١٨٠٠–١٨٧٣), شاعیر.\nسالم (١٨٠٠–١٨٦٦), شاعیر.\nمەحوی (١٨٣٠–١٩٠٦), شاعیر.\nموستەفا زیھنی پاشا (١٨٣٨–١٩١١) ئەفسەری گەورەی دەوڵەتی عوسمانی.\nمستەفا یامولكی (٢٥ی كانوونی دووەمی ١٨٦٦ - ٢٥ی ئایاری ١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی كوردستان لە دەوڵەتی عوسمانی.\nپیرەمێرد (١٨٦٧–١٩٥٠), شاعیر و ڕۆژنامەوان.\nمحەمەد ئەمین زەكی بەگ (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس, سیاسەتمەدار.\nتۆفیق وەھبی (١٨٩١–١٩٨٤),زمانناس، و سیاسەتمەدار و شاعیر.\nشێخ نوری شێخ ساڵح (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و شاعیر.\nگۆران (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، شاعیر.\nئیبراھیم ئەحمەد (١٩١٤–٢٠٠٠), ڕۆماننووس، شاعیر و وەرگێڕ.\nئەحمەد ھەردی (١٩٢٢—٢٠٠٦), شاعیر.\nحەپسەخانی نەقیب (١٨٩١-١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.\nموحەمەد ساڵح دیلان (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێكی دیار و شاعیر.\nزمناكۆ بورھان قانع (لەدایكبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناكبیر.\nئەنوەر قەرەداغی (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێكی دیار.\nدیاری قەرەداغی (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.\nشەھاب شێخ نوری (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری كورد لە عێراق.\nجەمال نەبەز (لەدایكبوون ١٩٣٣), زمانناس.\nمەحمود عوسمان (لەدایكبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.\nشێركۆ بێكەس (لەدایكبوون ١٩٤٠), شاعیری سەردەم.\nمحەممەد حاجی مەحموود (لە دایكبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار\nنەوشیروان مستەفا (لەدایكبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.\nعوسمانی حاجی مارف (لەدایكبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سكرتێری حزبی كۆمۆنیست.\nفریاد فازل عومەر (لەدایكبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانكۆی فری بەرلین.\nڕزگار محەممەد ئەمین (لەدایكبوون ١٩٥٨), دادوەر.\nبەختیار عەلی (١٩٦٠) ڕۆمان نووس و ڕووناكبیر.\nبەرھەم ساڵح (لەدایكبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، سەرۆك وەزیرانی پێشووی ھەرێمی كوردستان.\nمەریوان وریا قانع (لەدایكبوون ١٩٦٦), ڕووناكبیر.\nچۆمان ھەردی (لەدایكبوون ١٩٧٤) شاعیر, وێنەكێش.\nدكتۆر ڕێبوار فەتاح (ناسراویشە بە ڕێبوار مەریوانی) (لەدایكبوون ١٩٥٧)نووسەر، شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.\nدانازعەبدولرەحمان (لەدایكبوون ١٩٨١) نوسەر وشاعیر و ھونەرمەند\nشوان كەمال (لەدایكبوون ١٩٦٧) ھونەرمەند و پەیكەرساز\nكەسایەتیی بیانیی كە لە شاری سلێمانی ژیاون\nئیلی بانیستەر سەون ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن\nگۆگۆل جاند مكورجی ناسراو بە غەفوور ھیندیی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤ - ١٩٨٠\nمیدیا و ڕۆژنامەگەری\nلە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوكردنەوەی تێدایە و چەندین ڕۆژنامە و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەكی زۆریش ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن و سەتەلایتی تێدا پەخش دەكرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی شانۆ و مۆسیقا و نیگاركێش و ھونەرمەندی شێوەكار ھەیە و جگە لە زانكۆی ئەمریكی و زانكۆی سلێمانی چەند زانكۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاكی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.\nچەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە كتێب و بیرەوەریەكانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەكاندا بە تایبەتی لە ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی كاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانیە. سلێمانی لەسەر ئاستی عێراق بەھۆی شوێنی جوگرافیەوە، بەپاك و خاوێنترین شار ناسراوە.\nئەو پیشانەی مۆركی سلێمانیان پێوە دیارە\nئاسنگەری : ئاسنگەر ھەر لە دوكانەكەیدا (كوورەی ئاگر)ی ھەیە وەك تەنور ئاگری تێدا دەكاتەوەو بە خەڵوز یان خەڵوزی مەعدەنجۆشی ئەدات ھەروەك تەنوری نان گوڵبێنەی ھەیە كە ئەویش مووشەدەمەی لەسەرە.\nمووشەدەمەش بریتیە لە ھەمانەیەكی كون بڕ دەسكێكی تەختەی پێوەیە شاگرد بەرزی ئەكاتەوە و نزمی ئەكاتەوە بەوە باوەشێنی خەڵوزی ناو كورەكەی پێ دەكات و ئەیگەشێنێتەوە بەم جۆرە ئەو ئاسنەی دەخرێتە ناو كورەكەوە سوور ئەبێتەوە وەك پشكۆی ئاگری لێدێت، دواتر وەستاكە ھەر بە مقاشێكی گەورەی ئاسن دەریدەھێنێت و بە چەكوش پیای دەكێشێت ، چی بوێت لە ئاسنەكە دروستی دەكات، چونكە ئاسنەكە بەو سوور بوونەوەیە نەرم دەبێتەوە.\nبەوپێیەش ئاسنگەر لە ئاسن (دەمە بێڵ ، دەمە خاكەناز ، گاسنی جوت ، پیكی بەرد شكاندن ، سێپای سەر ئاگردان ، چەكوش ، داس ، تۆراس ، گوڵمێخ ، دەمە تەور...) دروست دەكات.\nجۆڵایی : جۆڵایی بە مەكینەی دروستكردنی قوماشی ئەمڕۆ دادەنرێت، كە بەو ئامێرە سەرەتاییە چەندین بەرهەمی ناوازە دروستدەكرا كە بریتی بوو لە (نەوەرد ، لایەر ، دانە ، گورد ، چۆلەكە ، لالە ، پێ تەقە و پردەڵە).\nجۆڵایش بریتی بوو لە دروستكردنی (جاجم ، پۆپەشمین ، بەرماڵ ، شاڵی رانك و چۆغە و گەلێك شتی تریان بەرھەم ئەھێنا.\nھەندێك جاجمیان دروست ئەكرد لە شێوەی چوار گۆشە یان درێژ كۆلە لە دەزوی لۆكە یا خوری ئەوەندە سفت و ڕێك و پێك و جوان ، سیمیان تێكەڵ ئەكرد ڕەنگاو ڕەنگ ، مەگەر مەكینە بتوانێ بەو شێوەیە دروستی بكات، لە ئێستاشداجاجم و پۆپەشمین و پیشەی جۆڵایی وردە وردە رووەو نەمان دەچن.\nموتابچیەتی : موتابچی ئەو كەسەیە كە مووی بزنی لە ئیشەكەیدا بەكاردەھێنا و (گوریس و قەیاسە و خەرار)یان لێ دروست دەكرد لەو خەرارەش (تورەكەی ئالیكی وڵاخ و كۆپان و خەرار بۆ توتن داگرتن) كە لەلایەن قەتارچیەوە ئەو فەردە توتنانە دەگوێزرانەوە. ئامێرەكانی موتابچیەتی مەندەف ئامێری شیكردنەوە و گرێ لابردنی مووە كە ئەمیش یارمەتیدەری ئامێری چەرخە چونكە موو دەكات بە گڵۆڵەیەكی ئەوتۆ كەبە ئاسانی بڕێسرێ.\nچەرخی موو ڕستن : ئەو ئامێرەیە كە موو ئەڕێسێ و ئەیكا بە (بەن).\nخەڕەك : ئەو ئامێرەیە كە بەن ھەڵدەكاتەوە سەر لوولە بۆ پۆی شاڵەكە ئەم پیشەیە زیاتر لە ناو (دیان)ەكاندا باوبوو.\nكارگەچێتی : كارگەچی ئیشی بە خوری مەڕە دوای شتنەوەی خوریەكە و زۆر پاك بژار كردنی شی ئەكرێتەوە بۆ ئەوەی لەوسەرەوە (لباد)ی لێ دەربێنن فەرەنجی ، سەروكڵاوی دژی باران ، شەپقە ، سدارە ، پوزەوانە ، كیفی تفەنگ، قەنەواچەی سەر شانی چاكەت ، پەستەك ، سەرزین بۆ ئەسپ ، نەرمەزین دیسانەوە بۆ ئەسپ ، كەپەنك بۆ شوان ، كوڵەباڵ ئەمانە ھەموو لە لبادی خوری مەڕ دروست ئەكران.\nكارگەچی لە ماڵی خۆیانا ئیشیان ئەكرد. زیاتر لە گەڕەكی چوارباخ ,ئێستا ئەم پیشەیە و ناوەكەشی نەماون.\nوەتراقچی : وەتراقچی ئەو كەسەیە كە شتی كۆنە ئەفرۆشێت. واتا (كۆنە فرۆش). (اوتراق وشەیەكی توركییە واتای كاروان و برید) دێت وەتراقچی (فەرش و بەڕەی كۆن و لبادو جاجم و مەوج و پۆپەشمین و گوریس و خورجی پاشكۆی وڵاخ و ھۆڕ و مەسینەی حەوت جۆش و گەلێك شتی تری لەم بابەتەی ئەفرۆشت.\nچەخماخسازی : وشەیەكی سەردەمی عوسمانیەكانە. چەخماخساز ئەو كەسە بوو كە چەكیان چاك ئەكردەوە بە تایبەتی تفەنگ و تاپڕو دەمانچە.\nبەڵام ئەوانەی سلێمانی ھێندە بەتوانا بوون ئەو شتانەیان دروست ئەكرد جگە لە ساچمەزەنی ڕاو ، فیشەك ، مقاشی زەرد ، قفڵی لوولە ، ئەڵقەڕێز و دوولای دەرگا ، شەكرشكێن ، كلیل و كڵۆم و كەوچك و...زۆر شتی تر.\nلای خۆمان حەمە ساڵح بەگی ئەجەخان و لە ڕەواندز (وەستا ڕەجەب كە تۆپ و گولە تۆپی دروست ئەكرد و ئێستاش ئەو لوولە تۆپانە لە بەغداد لە (مۆزەخانەی سەربازی) ماون و ھەڵگیراون.\nئیدمۆندز لەم بارەیەوە نوسیویەتی پێش جەنگی جیھانی یەكەم شاری سلێمانی بە مانیفاكتۆرەی چەك (چەخماخسازی) ناوی دەركردبوو ، چەخماخسازەكانی سلێمانی بەشێكی گەورەی پێداویستیەكانی ھەردوو كوردستانی عێراق و ئێرانیان دابین ئەكرد. مارك سایكس ساڵی 1902 كە سەردانی سلێمانی كردووە زیاتر لە 150 دوكانی چەخماخسازی تۆماركردوە كە بەرھەمەكانیان لەڕوی چۆنایەتییەوە ئاستێكی باشیان ھەبووە.\nشیرگەری : شیرگەر ئەو كەسە بوو كە خەنجەری دروست ئەكرد. ناوەكەشی لە (شیر واتا شمشێر)ەوە ھاتووە تا كۆتایی سییەكانی سەدەی ڕابردووش خەنجەر كردن بە بەر پشتێنی جلی كوردیوە باو بوو. خەنجەر چەند جۆرێكی ھەبوو (دەبان لە ھەمووی باشتر و بەناوبانگ تر بوو) (خەنجەری خۆراسان و خەنجەری قەزوین و خەنجەری شینە تیغ).\nمسگەری : لای ئێمە بە ھەڵە ناوی مسگەریان لەو كەسانە نابوو كە حاجەتیان سپی ئەكردەوە بەڵام ڕاستیەكەی مسگەر ئەو كەسەیە كە كەل و پەل لە مس دروست ئەكات ، ئەو كەل و پەلانەش وەك (مەنجەڵ ، سینی ، تەشت ، مەسینە ، لەگەن ، یەغنیكێش ، دەوری ، تاوە ، كەوگیر ، جام ، تاسی حەمام و گەلێك شتی تر) كە ھەموو لە مس دروست ئەكران.\nخومچێتی : خوم وشەیەكی فارسیە لە كوپە یان مەركانەی گەورەدا ڕەنگیان تیا ئەگرتەوە. خومخانەش ئەو شوێنە بوو كە قوماش و خام و بلوری و شاڵ و كڵافە بەن و جارجار خوری تیا ڕەنگ ئەكرا.\nزین و كۆپان : زین لە پشتی وڵاخ (ماین و ئەسپ) ئەنرا بۆ ئەوەی خاوەنەكەی بتوانێ سواری بێ ھەروەھا لغاوو ڕەشمە ئەمانە ھەموو بۆ وڵاخ بوون كۆپانیش بۆ سەر پشتی گوێدرێژ.\nچایخانە كۆنەكانی شاری سلێمانی\nمێژووی پەیدابوونی چا لە كوردستاندا زۆركۆن نیە، پێشتر قاوە ھەبووە، ھەر بۆیە شوێنێكی وەك قاوەخانەی سەرچیمەن پەیدا بووە.\nیەكەم جار چا لە ساڵی 1895 دا ھێنرایە سلێمانی لە لایەن بازرگانێكەوە كە ناوی محەمەد ئەمین مەحمود بوو، لە نێوان سلێمانی و ئێراندا كاری بازرگانی دەكرد لەو ساڵەدا چای وشكی ھێنایە سلێمانی.\nسەرەتا ماڵە دەوڵەمەندەكان (بەتایبەت ماڵی عیزەت بەگی وەسمان پاشا) لەو چایەیان دەكڕی و لە دیوەخانەكانیاندا بە لێنراوی پێشكەشی میوانەكانیان دەكرد، وردە وردە دیاردەكە بڵاوبووە و گەیشتە ئەو رادەیەی كە ئێستا چا لە سلێمانی و كوردستاندا زۆربەی كات دەخورێتەوە، بە تایبەت دوای ژەمە سەرەكییەكانی خواردن.\nھەروەھا شوێنی تایبەتی ئامادەكردن و پێشكەشكردنی چا كە بە چایخانەكان ناسراون بەشێكی دانەبڕاوی كەلتوور و مێژووی شاری سلێمانییە.\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكانی شاری سلێمانی ئەمانەن:\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكان لە دەوروبەری سەرای سلێمانی :\nچایخانەی عەلی غەمگین\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكان لە شەقامی مەولەوی:\nچایخانەی حەمەی بەكر (لە بیناكەی تۆفیق قەزازدا)\nچایخانەی ئاشتی (لە دوكانەكەی ساڵحی رەشەدا)\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكان لە سابونكەران:\nچایخانەی سەعە كۆڵ\nلە كانی ئاسكان (كانێسكان):\nھەروەھا لای حامیەی كۆنەوە (پاركی ئازادی ئێستا) چەند چایخانەیەك ھەبوو سەربازەكان لێی دادەنیشتن.\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكان لای بەر بەلەدێكە (ناو بازاڕ):\nچایخانەی كاك حەمەومین\nچایخانەی رەشەی ھەتیو\nچایخانەی سەعە تەھا كۆیی\nچایخانەی عەبە كۆپرلی\nچایخانەی عەلی حەمە ئەمین\nلە مەیدانی ماست فرۆشەكان:\nچایخانەی حاجی ساڵحی حەمە بەنگكێش\nچایخانەی كاكە سوور\nچایخانەی عەلی خەلیفە\nچایخانەی مەلا بەكر\nلای حەوزە وشكەكەوە:\nچایخانەی كاك ساڵح‌و براكانی\nچایخانەی سەعە كوێر\nچایخانەی مام یوسف (بە زۆری نابیناكان دەچوونە ئەو چایخانەیە)\nچایخانە كۆن و بەناوبانگەكان لە سەرشەقام:\nچایخانەی كاك رەزا\nچایخانەی كاك حەمە قادر\nچایخانەی موشی لە گەڕەكی جولەكان\nچایخانەی شەعب ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی كۆبونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران و ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی كردووە.\nعومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە رایگەیاند: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوكم چایچی دەسگێر بووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەك كردووە و ناوی ناوە چایخانەی (شەعب) سەبارەت بەوەی كە بۆ چایخانەكە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر وتی : لە ساڵانی زوودا بیناكە ئوتێلێك بووە ناوی (شەعب) بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەكە نرا.\nلە سەرەتادا چایخانەی شەعب بەم شێوەیەی ئێستا نەبووە و وەھا گەورە نەبووە شوێنی كتێبخانەكەی ئێستا چایخانە بووە و حەوشەكەشی شوێنی خواردەمەنی بووە كە خاوەنەكی ناوی وەستا نەزەر بووە.. دواتر لە ساڵانی شەستەكاندا و پاش كۆچی دوایی وەستا نەزەر حەوشەكە ئەبێتە شوێنی ئەرز و حاڵچییەكان.\nدواتر لە سەرەتای ساڵانی حەفتادا چایخانەكە تەشەنەی سەندوەو گەورە كراوە، لەو كاتەوە تا ئێستا دوو جار چایخانەكە نۆژەن كراوەتەوە جاری یەكەم لەسەر ئەركی خۆمان و دوا جاریش ساڵی 2006 بووە لە سەر دەستی حكومەتی ھەرێم كە ئەو كات عومەر فەتاح سەرۆكی حكومەت بووە.\nسەبارەت بەوەی كە لە سەرەتادا ئەو كەسانەی سەردانی چایخانەكەیان كردووە كێ بوون عومەر شەریف وتی : كۆمەلێك كەسی ناودار سەردانی چایخانەیەكەیان كردووە ھەندێك لەوانە كە پێك ھاتبوون لە شاعیر و ھونەرمەندان و نووسەران سەردانی چایخانەكەیان كردووە وەك شێركۆ بێكەس و ئەحمەد ھەردی و حەمە ساڵح دیلانی شاعیر و عەبدوڵڵا جەوھەر و مامۆستا ئەخۆل و گەلێكی تر سەردانی چایخانەكەیان كردووە. لە سەردەمی رژێمی بەعس دا چەند جارێك چایخانەی شەعب كەوتۆتە بەر ھێرشی ملازم موحسین و ئیھانەی بە نوسەران و ئەو گەنجانە كردووە كە لە چایخانەكەدا دانیشتوون و كۆبونەتەوە.\nئەدیبان چۆن باسیان لە چایخانەی شەعب كردووە؟\nیەكێك لە شتە سەرنج راكێشەكانی تری ئەم چایخانەیە ( دەفتەری بیروەریەكان )ە ، كە بیرەوەری ئەو نووسەر و ھونەرمەندانە دەگێڕیتەوە كە سەردانی چایخانەكەیان كردووە.\nلە لاپەڕەیەكی ئەو دەفتەرەدا مامۆستا شێركۆ بێكەس بەم شێوەیە باس لە چایخانەی شەعب دەكات : ( من ئەم چایخانەیە وەك چیرۆكێك ئەبینم كە بەردەوام ژیانی ئەم شارەمان بۆ ئەگیڕێتەوە).\nهەروەها شاعیری گەورەی عەرەب سەردانی چایخانەی شەعبی كردووە و لە دەفتەری بیرەوەرییەكاندا شیعرێكی بۆ چایخانەكە نووسیوە كە دەڵێت : ( چایخانەی شەعب لە باڵاییدا بژی و شیعرێك دابھێنە ، بكشێ و بەرینی زەوی زیاد بكە). وەك كۆمەڵێك نووسەری بیانی سەردانی ئەم چایخانەیەیان كردوە وەك : ھینری دیلانی شاعیری فەڕەنسی و فازڵ سامر و عەلی حەسەن فواز و ئەردەشیری رۆستەمی و رۆبێرت كلایتەر).\nتایبەتمەندییەكانی چایخانەی شەعب\nكە دەچیتە ناو چایخانەكەوە چاوت بە كۆمەڵێكی زۆر لە وێنەی ھەڵواسراو دەكەوێت كە پێك ھاتوون لە وێنەی شاعیر و ھونەرمەند و رۆژنامەنووس و سەركردە و پێشمەرگە نەمرەكان. لە بارەی ھەڵواسینی ئەم وێنانەوە بە چایخانەكەوە (عومەر شەریف)ی چایچی وتی : (ھەڵواسینی ئەم وێنانە لای ئێمە وەك وەفا و خۆشەویستییەكە بۆ ئەوانەی جێ دەستیان لە بوارەكاندا دیارە و ماندوبوون). ئێستا چایخانەكە كۆمەڵیكی زۆر لە گەنجان و رۆشنبیران رووی تێدەكەن و تێیدا بە یەكتر شاد ئەبنەوە و گفتوگۆ لە بارەی ئەدەبیات و ھونەر و رۆژنامەوانییەوە دەكەن. یەكێكیان بۆبەسەربردنی كاتە و ئەوی دییان بۆ ئاگاداربوونەوە لەدنیای ڕۆژانەی كوردستان، بۆ شیكاركردنی ئەو دۆخەی كە پێیدا تێپەر دەبین، یان قسە و باسە لەسەر دنیای ئەدەب و فیكر.\nجیاوازی چایخانەی شەعب لەگەڵ چایخانەكانی دیكە\nچایخانەی شەعب وەك فۆڕم ھیچ جیاوازیەكی لەگەڵ چایخانەكانی تردا نییە بەڵام ئەوەی كە جیاوازی پێ دەبەخشێت جۆری ئەو كەسانەن كە ڕووی تێدەكەن وەك ڕۆژنامەنوسان و ھونەرمەندان و شاعیران.\nئەوەی جێی سەرنجیشە لەم چایخانەیەدا ئەوەیە كە ھەندێ جار ژنانیش ڕوو لە چایخانەكە دەكەن بەڵام بە شێوەیەكی كەم تەنھا ئەوانە نەبێ كە لە ئەوروپاوە دەگەرێنە یان ژنانی بیانی كە سەردانی سلێمانی دەكەن و دێنە چایخانەكە.\nیەكێكە لە مەڵبەندە بازرگانییە ھەرە كۆنەكانی ناو شاری سلێمانی، ساڵی 1900 لەلایەن شێخ مستەفای نەقیب كە دەكاتە مامی شێخ مەحمودی حەفید دروست كراوە، زۆربەی وەستا و كرێكارەكان كە لە دروستكردنی ئەم قەیسەرییەدا ئیشیان كردووە لە سنە و كرماشانەوە ھاتن و شارەزایی زۆریان ھەبووە لە ھونەری بیناسازیدا.نەخشەی قەیسەرییەكەش ھەر ھەمان نەخشەیە كە لە قەیسەری و بازاڕەكانی رۆژھەڵاتی كوردستاندا بەكارھاتوون.\nكاسبكارەكانی ئەم قەیسەرییە جۆراو جۆر بوون وەك خەیاتی و دەلاكی و وشكەفرۆش، بەڵام لەدوای ساڵی چلەكانەوە شەقڵێكی تری بەخۆوە گرت و زیاتر بوو بە بازاڕی عەتارەكان. سەرچاوەی كەل و پەلەكانیش لە بەغدا و سوریا و ئێرانەوە دابینكراون و بازرگانەكانی ئەو سەردەمە خۆیان سەفەری ئەو وڵاتەیان كردووە و تازەترین كاڵایان بۆ دوكاندارەكانی ئەو قەیسەرییە ھێناوە.\nلافاوە بەناوبانگەكەی شاری سلێمانی لە ساڵی 1957 دا زیانێكی گەورەی بەم قەیسەرییە گەیاندووە. ئەو سەردەمە لاوان و مامۆستایان و پیاوە ناودارەكانی كورد كۆمەكی ماددیان پێشكەش بە زیانلێكەوتووان كردووە. ساڵی 1988یش لە رووداوێكی تردا قەیسەرییەكە سوتا و خەڵكەكەی تووشی زیانێكی قورس بوون.دەیان پیاوی ناسراو و كاسبكار و بازرگان لە موسوڵمان و فەلە و جولەكە لەم قەیسەرییەدا كاسبییان كردووە.\nتۆفیق قەزاز و حاجی شێخ عەلی و حاجی مەلا سەعیدی مامە خەلانی و حاجی عەزیزی شەرعی و شەلەمۆ عەزیز حەكیم و موشێی عەتار و سیمانە و سەلیم بەگی كوتاڵفرۆش ھەندێك لە كاسبكارە ناسراوەكانی سەرەتاكانی سەدەی رابردووی ناو قەیسەری نەقیب بوون.\nئەم گەڕەكە وەك دەگێڕنەوە لە سەردەمی كاك ئەحمەدی شێخدا دروست كراوە كاتێ ویستویانە خانوو دروست بكەن خەڵكی ئاینی شارەكە نەیھێشتووە، دواتر جولەكەكانی سلێمانی شكاتی خۆیان بردۆتە لای كاك ئەحمەدی شێخ و ئەویش پشتگیری كردون داوایی لێ كردون لەخوار شارەوە كە دەكاتە گەڕەكی جولەكانی ئێستا بۆ خۆیان ماڵا و خانوو دروست بكەن، دەگێڕنەوە كاك ئەحمەدی شێخ ھەم داری پێداون ھەم لە ناڕەزایی خەڵك پاراستوونی.\nسیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی درووستكرا كە تاكە سینەمای مۆدێرنە لە عێراقدا. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەكانی جیھان پەخش دەكرێن كە ئەوانیش فیلمەكانی (بۆكس ئۆفیس)ن كە پێكدێن لە نوێترین ١٠ فیلمی ھۆڵیوود.\nمۆزەخانەی سلێمانی لە (14ی تەمموزی 1961) دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەكی بچووكی گەرەكی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی 1980 گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای، یەكەم بەڕێوەبەری مۆزەخانەی سلێمانی خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو، مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەكانی كوردستان و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت و لەسەر ئاستی عیراقدا بە دووەم مۆزەخانە دادەنرێت.\nدارەسووتاوەكە بەو گۆڕەپانە دەوترێت كە دەكەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو مزگەوتی گەورەوە دەست پێدەكات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێكە لە شارەكەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و كۆنەفرۆشی تێدا كۆبوەتەوە، ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەك (دار) لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە كۆنەكەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەكان نوسراوە (دارە سووتاوەكە).\nھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەكەن كە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر كراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.\nكەرتی خوێندن لەشاری سلێمانيدا\nزانكۆی سلێمانی بۆ یەكەمجار لەساڵی 1968 دامەزرا، كامپی سەرەكی زانكۆ دەكەوێتە شاری سلێمانییەوە لە ھەرێمی كوردستان.\nلە سەرەتادا تەنھا سێ كۆلێژ ھەبوون لە زانكۆكەدا، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی كۆلێژەكان بەشێوەیەكی بەرچاو زیادی كرد، لە ئەنجامی داواكارییەكی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە ھەرێمی كوردستان.\nلەساڵی 1981 رژێمی پێشووی عیراق ئەم دامەزراوە ئەكادیمییەی راگواست بۆ شاری ھەولێر و ناوەكەشی گۆڕی بە "زانكۆی سەڵاحەدین".\nدواتر لەئەنجامی ھەوڵ و كۆششی زۆری رۆشنبیران و زانستخوازانی كورد و خەڵكی دڵسۆزی شاری سلێمانی، لەساڵی 1992جارێكی تر لە 14ی تشرینی یەكەمی 1992 زانكۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە.\nلە ئێستاشدا زانكۆی سلێمانی زیاتر لە 25 كۆلێژی ھەیە كە تێیدا خوێندكاران بڕوانامەی بەكالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.\nزانكۆی ئەمریكی لە عێراق - سلێمانی\nزانكۆی ئەمریكی لە عیراق – سلێمانی، زانكۆیەكی ئەھلی قازانج نەویستە كە خوێندنێكی فراوانی ھونەرە لیبراڵیەكان لەسەر شێوازی ئەمریكی پێشكەش دەكات بۆ ھەموو خوێندكارە شایستەكان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.\nدەكەوێتە سلێمانیەوە و لە ساڵی 2006 لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەكەیەوە دەستی پێكرد و لە تشرینی یەكەمی 2007 دا دەرگاكانی واڵا كرد.\nزانكۆی ئەمریكی عیراق- سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانكۆیی و یەك پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی كار و كۆرسە ئیبگلیزیەكان و پیشەییەكان لە رێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەییەوە پێشكەش دەكات.\nھەروەھا زانكۆكە پرۆگرامێكی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندكارە وەرگیراوەكان كە پێویستیان بە راھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێكردنی كۆرسە ئەكادیمیەكان.\nشوێنە گەشتیارییەكانی شاری سلێمانی\nسەرچنار یەكێكە لە گەڕەكەكانی شاری سلێمانی، دەكەوێتە ڕۆژئاوای شار، پێشتر بەھۆی لاوازی كەرەسەی ھاتوچۆوە و كەمی دانیشتوانی شارەوە جیابووبووەوە لە بەشەكانی تری سلێمانی و دەزانرا لەكوێوە بۆ كوێ دەستپێك و كۆتاییەتی.\nئەمڕۆ سەرچنار تێكەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەكی تر دروست بوون وەك: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد.\nھەروەھا سەرچنار بەیەكێك لە ھاوینەھەوارەكانی عیراق دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزاییەكانی.\nزۆر لە مێژە سەرچنار ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست كراوە بۆ گەشتیاران، شوێنێكی فێنك و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵكی سلێمانی و دەوروبەری، كە تاكو ئەمڕۆش لە كۆتایی ھەفتەدا خەڵكانێكی زۆر رووی لێدەكەن بۆ سەیران.\nسەرەرای ئەوەی ئەم هاوینەهەوارە چەندجارێك نۆژەنكراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاكانی دەستكاریی كراون.\nھاوینە ھەواری دوكان\nبەنداوی دوكان لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری 70 كم و لەسەر زێی بچووك دروست كراوە، كە بریتییە لە دەریاچەیەكی مەزن و بڕی 6.8 میلیارد م٣ ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەكی گەشتیاری سەرنج راكێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە رووی تێدەكەن.\nهەروەها ئۆتێلێكی گەورە و كۆمەڵێك كابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەكەن.\nباخ و پاركەكانی شاری سلێمانی\nباخچەی گشتی لە كۆندا نەبووە، تا سەردەمی ئەحمەد پاشای بابان كە حاكمی سلێمانی بووەو چوار باخی دروستكردووە، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەكێك لە گەڕەكەكانی سلێمانی.\nلەبەر ئەوەشی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە كانی و كارێز جگە لە ئاوی شیو و زێرابەكان كە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ باخ دروستكردن.\nئەمانەش ناوی ئەو باخانەن كە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن كە لەم دواییەدا دروستكران:\nباخی پورە بەگ: لە گەڕەكی گۆیژە نزیك سابونكەران و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی كورد پیرەمێرد لەوێدابوو.\nتووی مەلیك: لە باكووری شاری سلێمانی، لە ساڵەكانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێكی گەورە) ی ھەبوو لە بەھارا پر ئەبوو لە ئاو، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵك لە بەھارا ئەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵكی شێخان بوو. لە كاتێكدا دروستكرا كە شێخ مەحمود حوكمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیك.\nباخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەكەی خۆیانا لە گەڕەكی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێك بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریكی درەختی سێو و ھەڵوژە و ھەرمێ و ھەنار و قۆخ و گێلاس و بەھێ و ھەنجیری تیا بوو.\nباخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیك بە كارێزی دایكی پاشا دە دۆنم زەوی بوو. بە موڵك ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو كە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵكی شار پۆل پۆل بۆی ئەھاتن. ئێستا شوێنەكەی قوتابخانەو خانووە.\nباخی مەجید بەگ: لە باكوری شاری سلێمانی. شوێنی بینای زانكۆی سلێمانی و نەخۆشخانەكانی فریاكەوتن و گشتی‌یە.\nباخی كانی دۆمان لە خوار گەڕەكی سەرشەقامەوە بوو.\nباخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵكی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانیەوە.\nباخی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو كە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە) ئەكەوێتە رۆژ ئاوای سلێمانی نزیك (سەنتەری پارێزگای سلێمانی). یەكەم باخچەی میرییە و كاتێك كە مەجید یەعقوبی لە ساڵەكانی (١٩٣٧-١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی كرد كە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەكە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی (چوارشەممە تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە ئەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستكاری كراو زۆری لێ كەمكرایەوە و دارەكانی ئەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.\nشارەوانی سلێمانی لەم ساڵانەی دواییەدا فەرمانگەی باخچەكانی بەتایبەت پێك ھێنا بۆ دروستكردنی باخچە لە ناوشارا.\nئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەكی زۆری باخچەی دروست كردوە سەرپەرشتیان ئەكات لە ژوور ھەموویانەوە پاركی ئازادی كە لەوەو پێش لەشكرگای حوكمەت بوو (حامییە) بوو. ئەكەوێتە بەشی ژووروی شار.\nژمارەیەكی زۆری تر باخچەی بچووك ھەن لە ناو شارەكە كە ھەموو رازاوە و جوان و ڕێك و پێكن ھەندێكیان بە ناوی ئەو كەسانەی بیانی و خۆییەوە ناونراون كە خزمەتیان پێشكەش كردووە، وەك (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەك وەزیرانی سوید كە بەدەستی ناحەز شەھید كرا و باخچەی جەواھری كە بە ناوی شاعیری گەورەی عەرەب محەمەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی كورد و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێكی تر.\nبواری وەرزش لەشاری سلێمانیدا\nلۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانی\nلە پێش دامەزراندنی یانەی وەرزشی سلێمانی لە سەرەتای ساڵی 1956 لە زۆربەی گەڕەكەكاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە.\nیاریگایەكی تۆپی پێ كە بە چیمەنی سەوز و پتر لە 20 ھەزار كەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ كراوەتەوە لەسەر بوودجەی حكومەتی ھەرێمی كوردستان، وە ئێستا بە كۆبوونەوەی ھەموو یاریگاكان لە چوارچێوەی (مەلعەبەكە) دا ناونراوە "كۆمەڵگای یانەی وەرزشی سلێمانی" لە گەڕەكی چوار باخ.\nله بواری وه‌رزشی دێریرنترين یانه سلێمانیه كه به دایكی یانه‌كان ناسراوه‌و ساڵی 1956 دامه‌زراوه‌و له مێژوودا خاوه‌نی ده‌یان نازناو سه‌دان تیپ و یاریزانی جۆراو جۆر بووه‌و وه‌رزشكاره‌كارانی گه‌یاندووه‌ته هه‌ڵبژارده جیاوازه‌كانی عيراق ، ئێستاش شاری سلێمانی لێوان لێوه له سه‌دان یاریزان له ئاستی باڵا كه خاوه‌نی ده‌یان ده‌ستكه‌وتن له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆی و ده‌ره‌وه‌و كیشوه‌ریش شاره‌كه‌ش ده‌یان یانه‌و یاریگای جیاواز و پێشكه‌وتووی له خۆ گرتووه .\nPUKmedia ئا/تاژاو محەمەد


زەکەریا 11 KSS - Evanjelium Podľa Matúša 11 NPK | Biblica América Latina\nزەکەریا 11 KSS - Evanjelium Podľa Matúša 11 NPK\n2 ئەی دار سنەوبەر، واوەیلا بکە، چونکە دار ئورز کەوت،\n3 گوێ لە واوەیلای شوانەکان بگرن،\n4 یەزدانی خوداکەم ئەمە دەفەرموێت: «ئەو مێگەلەی بۆ سەربڕینە بیلەوەڕێنە. 5 ئەوانەی دەیانکڕن و سەریان دەبڕن، سزاش نادرێن. فرۆشیارەکانیان دەڵێن: ”ستایشی یەزدان دەکەم، کە دەوڵەمەندی کردم!“ شوانەکانیان بەزەییان پێیاندا نایەتەوە.» 6 یەزدان دەفەرموێت: «لەبەر ئەوە ئیتر بەزەییم بە دانیشتووانی خاکەکەدا نایەتەوە، بەڵکو هەریەکەیان دەدەمە دەست نزیکەکەی و پاشاکەی. ئەوان خاکەکە وێران دەکەن، کەسیش لە دەستی ئەوان دەرباز ناکەم.»\n7 ئەو مێگەلەم لەوەڕاند کە بۆ سەربڕینە، بە تایبەتی کڵۆڵترینی مەڕەکان. ئینجا دوو گۆچانم بۆ خۆم برد، یەکێکیانم ناونا «پەسەندی» و ئەوی دیکەشم ناونا «یەکگرتن» و مێگەلەکەم لەوەڕاند. 8 لە یەک مانگدا هەر سێ شوانەکەم دەرکرد.\nمێگەلەکە ڕقی لێم بووەوە، من ئارامیم لێیان نەما و 9 فەرمووم: «ناتانلەوەڕێنم. ئەوی مردار دەبێتەوە، با مردار ببێتەوە؛ ئەوەی لەناودەچێت، با لەناوبچێت؛ ئەوانەش کە دەمێننەوە، با گۆشتی یەکتری بخۆن.»\n10 ئینجا ئەو گۆچانەم برد کە ناوی «پەسەندی» بوو شکاندم، تاکو ئەو پەیمانەم هەڵوەشێنمەوە کە لەگەڵ هەموو گەلاندا بەستم. 11 لەو ڕۆژەدا پەیمانەکە هەڵوەشایەوە، بەو شێوەیە کڵۆڵترینی مەڕەکان، ئەوانەی چاویان تێبڕیبووم زانییان کە ئەوە فەرمایشتی یەزدان بووە.\n12 ئینجا پێم گوتن: «ئەگەر پێتان باشە، کرێیەکەم بدەنێ، ئەگەر نا لێیگەڕێن.» ئینجا سی پارچە زیوی کرێیەکەی منیان کێشا.\n13 یەزدان پێی فەرمووم: «فڕێیبدە بۆ گۆزەکەرەکە.» ئەو نرخە بەهادارەی کە منیان پێی هەڵسەنگاند! منیش سی پارچە زیوەکەم وەرگرت و فڕێمدا بۆ گۆزەکەرەکەی ناو ماڵی یەزدان.\n14 ئینجا گۆچانەکەی دیکەم شکاند، کە ناوی «یەکگرتن» بوو، تاکو برایەتی نێوان یەهودا و ئیسرائیل هەڵبوەشێنمەوە.\n15 جا یەزدانم پێی فەرمووم: «جارێکی دیکە کەلوپەلی شوانێکی گێل بۆ خۆت ببە، 16 چونکە من شوانێک لە خاکەکە هەڵدەستێنمەوە کە گرنگی بە ونبووەکان نادات، لە ساواکان ناگەڕێت، بریندارەکان چارەسەر ناکات، ئەوانەی تەندروستییان باشە نایانلەوەڕێنێت، بەڵام گۆشتی قەڵەوەکان دەخوات و سمیان دەردێنێت.\n17 «قوڕبەسەر شوانی هیچوپووچ،


باڵیۆزی وڵاته یه‌کگرتووه‌کان له سوریا ده‌ڵێت پێده‌چێت هێزه‌کانی حکومه‌تی سوریا له هه‌ندێک شار و شارۆچکه کشابێتنه‌وه پـێش دوا مۆڵه‌تی که له لایه‌ن نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانه‌وه بۆ ئاگه‌ربه‌ست دانراوه.\nباڵیۆز ڕۆبه‌رت فۆرد گوتی له هه‌ندێک ناوچه‌ی دیکه پێده‌چیت هێزه‌کان ته‌نها جێگایان گۆڕیبێت و له هه‌ندێک ناوچه‌ی دیکه‌ش تۆبخانه هێشتا له ماڵه‌کانه‌وه نزیکه.\nڕاگه‌یاندنه‌که‌ی فۆرد له‌سه‌ر فه‌یسبوکی باڵیۆزخانه‌یه و وێنه‌ی سه‌ته‌لایتی له‌گه‌ڵدا نیشـان ده‌دات که به‌ر له کشانه‌وه و دوای کشانه‌وه‌ی هێزه‌کان گیراون.\nحکومه‌تی سوریا به‌ڵێنی دا هه‌موو کاره سه‌ربازیـیه‌کان به‌ر له ڕۆژی 10ی ئه‌م مانگه ڕابگرێت. به‌پێی مه‌رجه‌کانی ڕاگه‌یاندنی ئه‌نجه‌ومه‌نی ئاسایش ئه‌وه‌ی له سه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا په‌سه‌ندکرا. هه‌روه‌ها ده‌بێت ئۆپۆزسێۆن له ماوه‌ی 48 کاتژمێردا چه‌ک دانێت دوای ئه‌وه‌ی حکومه‌ت به‌ڵێنه‌کانی خۆی جێبه‌جێ ده‌کات.\nڕۆژی هه‌ینی هیزه‌کانی سوریا بۆمبارانی شوێنه‌کانی ئۆپۆزسێۆنیان له سه‌رانسه‌ری وڵاتدا کرد، ئه‌مه‌ش بووه هۆی کوژرانی به لانی که‌م 24 که‌س که زۆربه‌یان خه‌ڵکی سڤیڵ بوون.\nئه‌م هێرشانه له کاتێکدا بوون وه‌ک ئۆپۆزسێۆن ده‌ڵێت به هه‌زاران که‌س له خۆپیشاندانی دژ به حکومه‌ت به‌شداربوون.\nڕۆژی هه‌ینی ئه‌مینداری گشتی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان بان کی مون ڕه‌خنه‌ی توندی له حکومه‌تی سوریا گرت به‌وه‌ی هیچ به‌ره‌وپێشچوونێکی ئه‌وتۆی به‌ده‌ست نه‌هێناوه بۆ کۆتایی‌هێنان به‌و هه‌ڵمه‌ته‌ی بۆ ساڵێکی ته‌واوه به‌رده‌وامه بۆ سه‌ر ئۆپۆزسیۆن.\nنه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌ڵێت له‌وه‌تای خۆپیشاندان ده‌ژ به ڕژێمه‌که‌ی به‌شار ئه‌سه‌د به‌ر له 13 مانگ له‌مه‌وبه‌ر ده‌ستیپێکرد زیاتر له 9 هه‌زار که‌س کوژراون.


لە ساڵیادی دامەزراندنیدا پەکەکە پەیامێکی بڵاوکردەوە | ROJnews\nلە ساڵیادی دامەزراندنیدا پەکەکە پەیامێکی بڵاوکردەوە\nسێشەممە, 26 نوف 2019 - 13:06\nپەکەکە ٤١ ساڵ لە دامەزراندنی تێدەپەڕێت، بەم بۆنەیەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە، تێیدا ڕایگەیاند: لە ساڵی ٤٢میندا بۆ گەشکردنی بەرخۆدانی ئازادی و دروستکردنی یەکێتی نەتەوەیی و دیموکراتیی کوردان، جارێکیتر ڕایدەگەیەنێت، هەموو ئەرکەکانی جێبەجێ دەکات.\nسبەینێ ٤١ ساڵ بەسەر دامەزراندنی پارتی کرێکارانی کوردستان- پەکەکە، دا تێدەپەڕێت و پێدەنێتە ٤٢ساڵەی خەباتییەوە، بەم بۆنەیەوە ئەمڕۆ کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە پەیامێکی بڵاوکردەوە.\nدەقی پەیامەکەی پەکەکە بەم شیوەیەیە:\nپەکەکە لە ٢٢ ساڵی ڕابردوودا لە بەرامبەر هێرشی داگیرکەری نێودەوڵەتی و سیستمی قڕکردنی ئیمڕالی بەرخۆدانی شۆڕشگێری بەڕێوەدەبات. لەسەر ئەم بناغەیە پیلانگێڕی نێودەوڵەتی کە ئەمریکا ڕێکیخستووە، لەبناغەوە پارچەی کردووە و هەموو ماسکەکانی کۆماری تورک کەوتوون، لە کەسایەتی دیکتاتۆری فاشیستی ئاکەپە/مەهەپەدا ڕاستی دوژمنی قڕکەر و داگیرکەر ئاشکرا بووە و ئەو دەسەڵاتە لە تێکچووندایە.\nپێشەنگی ئازادی گەلی کورد پەکەکە، لە ٤١ مین ساڵیادی فەرمیدایە. دەربازی ساڵی ٤٢مینی پەکەکە دەبین. لە هەموو جێگەیەک وتووێژی قوڵ و پیرۆزباییی گەورە هەن. لەسەر ئەم بناغەیە جەژنی پارتەکەمان سەرەتا لە ڕێبەر ئاپۆ، هەموو هەڤاڵان، گەل و دۆستە شۆرشگێڕ و دیموکراتەکانمان پیرۆز دەکەین و لە تێکۆشاندا هیوای سەرکەوتنیان بۆ دەخوازین. بەرێزەوە یادی نزیکەی ٤٠ هەزار شەهیدمان دەکەینەوە و بەڵێن دەدەین ئامانجەکانیان سەردەکەوێت.\nوەک دەزانرێت پەکەکە پارتی رێبەرایەتی و شەهیدانە. لەسەر ئەم فەلسەفەی ئازادی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان دامەزراوە. هزر و تایبەتمەندی کەسایەتی بۆ خۆی کردووە بە نمونە، پێوانەی ئایدۆلۆژی و شێوەی نوێی وەرگرتووە و بووە بە بەرهەمی خەبات و هەوڵدانێک کە هیچ کاتێک کۆتایی نایەت. ڕێبەر ئاپۆ دەڵێت، پەکەکە ڕێکخستنی بیرەوەری حەقی قەرارە. کارەرە. لە حەقی قەرارەوە تا مەزلوم، کەمال، خەیری، محەمەت کاراسونگور و ماحسون کۆرکماز، تا بێریتان و زیلان، لە ڕەشید و ساریا تا دەلال و هەڵمەت، سوپایەکی گەورەی شەهیدان دروست بووە. بەم شێوەیە لەسەر هێڵی رێبەرایەتی و شەهیدان خۆی پەروەردە کردووە. پەکەکە لە ساڵی ٤٢میندا میلیتانی هێڵی ئاپۆیی، شۆرشگێری فیدایی و وڵاتپاریزی یەکگرتوو زیاتر بەرەو پێشەوە دەبات.\nپەکەکە تەڤگەری ڕۆژە سەختەکان و بێدەرفەتیەکانە\nپەکەکە ٤١ ساڵی لە تێکۆشاندا لەبەرامبەر سەختی و بیدەرفەتی تێپەڕاند. لەبەرامبەر هێرشی لەناوبردن و پاکتاوکردنی دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و قڕکەر، هەموو کاتێک بەرخۆدانی کردووە و مێژوو شایەدی بۆ دەدات. لەگەڵ ئەو هەموو فشار و سەختیە دەستی لە هێڵی خۆی بۆ هەبوون و ئازادی هەڵنەگرتووە و لێی دوور نەکەوتووەتەوە. پەکەکە بزوتنەوەی دەرفەتی مادی گەورە نییە. بووە بە بزوتنەوەی سەختی و بێدەرفەتیەکان. هەموو شتەکانی بە تێکۆشان بەرەو پێشەوە بردووە. بەو هۆیەوە پێویستە نرخی دەستکەوتەکانی پەکەکە بە باشی بزانریت.\nلە ٥٠ ساڵی ڕابردوودا لە کوردستان لە سەر ناوی ئازادی و دیموکراسی و لە ژێر هەموو گەشەدانێکدا واژۆی ڕێبەر ئاپۆ و پەکەکە هەیە. لە ساڵەکانی ١٩٧٠ دا لە ڕووی راستی کوردستان و دۆزی کوردان دا ڕوناکبیریەکی گەورە دروست کراوە. پەکەکە لەسەر ئەم ڕۆناکبیریە فراوان بووە و بە بەرخۆدانی سێوەرەگ و هیلوان ڕایگەیاندووە کە بۆ هەبوونی کورد و ئازادیەکەی شەڕ دەکات. پەکەکە لە بەرخۆدانی زیندانەکاندا ئاشکرای کرد، هیچ شتێک ناتوانێت بەرخۆدانێکی بەم شێوەیە ڕاوەستێنێت و هەنگاوی گەریلا لە ١٥ی تەباخ دا ئاشکرا دەکات، بەرخۆدان لەسەر هێڵی سەرفرازی بەردوامە. پەکەکە لەسەر هێڵی گەریلا شەڕ دەکات و لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٠ـەوە شۆڕشی ژیانەوەی نەتەوەیی سەرخستووە، لە سەر بناغەی سەرهەڵدانی شۆڕشی ئازادی ژنانی دەستپێکردووە و ڕێگەی بۆ کردووەتەوە کە باشوری کوردستان ببێتە خاوەنی ستاتۆ.\nلەبەرامبەر سیستمی قڕکردنی ئیمڕالی بەرخۆدان ڕێک دەخرێت\nپەکەکە لە ٢٢ ساڵی ڕابردوودا لە بەرامبەر هێرشی داگیرکەری نێودەوڵەتی و سیستمی قڕکردنی ئیمڕالی بەرخۆدانی شۆڕشگێڕی بەڕێوەدەبات. لەسەر ئەم بناغەیە پیلانگێڕی نێودەوڵەتی کە ئەمریکا ڕێکیخستووە، لەبناغەوە پارچەی کردووە و هەموو ماسکەکانی کۆماری تورک کەوتوون، لە کەسایەتی دیکتاتۆری فاشیستی ئاکەپە/مەهەپەدا ڕاستی دوژمنی قڕکەر و داگیرکەر ئاشکرا بووە و ئەو دەسەڵاتە لە تێکچووندایە. پەکەکە بە گۆڕینی پارادیگمای تیۆری مۆدێرنیتەی دیموکراتیکی خوڵقاندووە، بە پارادیگمای کۆمەڵگای ئازادیخواز، ئازادی ژن دەپارێزێت و بۆ هەموو ژێردەستەکان ڕێگەی ئازادی کردووەتەوە. شۆڕشی ڕۆژئاوا لە ١٩ی تەموزی ٢٠١٢ و پراتیکی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا بووەتە سپاندینەیەکی گرنگی ئەم هێڵە.\nپەکەکە لە ساڵی ٤١میندا لە بەرامبەر دەسەڵاتی فاشیست، داگیرکەر و قڕکەر، لەسەر بناغەی ستراتیژی شەڕی گەلی شۆڕشگێڕی بەرخۆدانێکی گەورە بەڕێوەدەبات. لەبەرامبەر بڕیارەکەی ئەمریکا لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ کە نوێکردنەوەی پیلانگێڕی بوو و لەبەرامبەر گۆشەگیری ئیمرالی لە دەوری مانگرتنی گەورە لەخواردن لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ هەنگاوی بەرخۆدانی 'ئێمە گۆشەگیری دەشکێنین، فاشیزم هەڵدەوەشێنین و کوردستان ئازاد دەکەیەن' بەڕێوەبرد. لەسەر ئەم بناغەیە دوای ٢ی ئایار دەرگای ئیمڕالی کرایەوە و لە هەڵبژاردنەکانی ٣١ی ئازار و ٢٣ی حوزەیراندا گورزێکی گەورە لە فاشیزمی ئاکەپە و مەهەپە درا.\nلە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا ٤٥ ڕۆژە بەرخۆدانی قاڕەمانێتی بەردەوامە\nبێگۆمان یەکێک لە پارچە گرنگەکانی بەرخۆدانی ٤١ ساڵ، بەرخۆدانی بەرامبەر هێرشەکان لە ڕۆژئاوایە. لەبەرامبەر هێرشی داگیرکەری ئاکەپە و مەهەپە کە ئەمریکا و ڕوسیا پشتگیری دەکەن، گەلانی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا و هێزەکانی خۆپاراستن ٤٥ ڕۆژە بەردەوامە و لە باشوری کوردستان و هەموو جیهان پشتگیری لە بەرخۆدانەکە دەکرێت.\nئێستا لە بەرامبەر فاشیزمی ئاکەپە و مەهەپە لە ڕۆژئاوا و باشوری کوردستان شەڕی گەلی شۆڕشگێڕی بەردەوامە. شەڕی نێوان دەوڵەتی تورک و پەکەکە ئاستی هەرێمی تێپەڕاندووە و لە ئاستی جیهاندایە. بێگومان ئەم دۆخە دەرفەتی چارەسەری دۆزی کورد زیاتر دەکات. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە مەترسیەکی گەورەش لەبەرامبەرمان هەیە. لەو چوارچێوەیەدا فاشیزمی ئاکەپە و مەهەپە بە پشتگیری سیستمی دەسەڵاتدار و دەوڵەتپاریز دەیەوێت پەکەکە لەناو ببات و قڕکردنی کورد سەرکەوێنێت. بۆ ئەوەی ئەو کارە بکات، دەست بۆ هەموو جورە کۆمەڵکوژی و هێرشێک دەبات. بۆ هەبوونی کورد و ئازادیەکەی پێویستە هێرشەکان بووەستێنرێن و دەسەڵاتی فاشیست و داگیرکەر کە دوژمنایەتی کورد دەکات تێک بچێت. ئەمەش بە یەکێتی دیموکراتیکی نەتەوەیی کورد دەبێت.\nپەکەکە لە ساڵی ٤٢میندا بۆ گەشکردنی بەرخۆدانی ئازادی و دروستکردنی یەکێتی دیموکراتیکی کوردان، جارێکیتر ڕایدەگەیەنێت، هەموو ئەرکەکانی جێبەجێدەکات. لەسەر ئەم بناغەیە بانگەوازیمان بۆ هەموو پارت و ڕێکخستنەکانی کورد، هونەرمەند، ڕوناکبیر، ژن و گەنجانی کورد ئەوەیە، ئەم دەرفەتە ببینن و لەسەر بناغەی کۆنگرەی نەتەوەیی یەکێتی خۆیان دروست بکەن و بۆ ئازادی بەیەکەوە کار بکەن.\nپێویستە گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تێکۆشان بەرەو پێشەوە ببەن\nڕووداوەکانی ئەم دواییە ئاشکرای دەکەن، قەدەری گەلی کورد و گەلانی هەرێمەکە و هەموو مرۆڤە ژێردەستەکان یەکە. قڕکردن و داگیرکەری سەر کوردستان، سەرەتا لە تورکیا، لە ئیران و عێراق و سوریا بووەتە فاشیزم. بە پێچەوانەیەوە ئازادی گەلی کورد، لە تورکیا عێراق و ئێران و سوریا ، دیموکراسی بەرەو پێشەوە دەبات و جیهانێکی دیموکراتیک دروست دەکات. لەسەر ئەم بناغەیە پەکەکە سڵاوی خۆی بۆ هەموو بەرخۆدانەکانی گەل لە تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەنێرێت.\n٤٢مین ساڵی پەکەکە دەبێتە ساڵی هەڵوەشاندنی دەسەڵاتی فاشیست، داگیرکەر و پیاوسالار و تێکۆشانی ئازادی و دیموکراسی سەر هێڵی ئازادی ژنان گەش دەبێت. تێکۆشانی ئازادی کوردستان لەسەر هێڵی ئازادی و تێکۆشانی ئاپۆیی، زیاتر پێشەنگایەتی تێکۆشان دەکات.\nلەسەر ئەم بناغەیە جارێکیتر تر ٤٢مین ساڵی پەکەکە پیرۆز دەکەین و جەژنی پارتی و ژیانەوە لە هەموو کەسێک پیرۆز دەکەین. بانگەوازیمان بۆ هەڤاڵان، ژن، گەنج و دۆستەکانمان ئەوەیە، کە لە ساڵی ٤٢ـەمینی پەکەکەدا، لەبەرامبەر سیاسەتی فاشیزمی داگیرکەر، تێکۆشانی ئازادی و دیموکراسی گەش بکەین.


NRT TV | جۆراوجۆر | کێ داهێنەری کارتۆنی هێلکەیە؟\nکێ داهێنەری کارتۆنی هێلکەیە؟\nهێلکە لەناو کارتۆندا (تەبەقی هێلکە)\n5619 جار خوێندراوەتەوە\nهەندێک بیرۆکەی سادە هەن کە بەبێ ئەوەی هەستی پێبکەین، بوونەتە شتێکی بنچینەیی ژیانی ئەمڕۆمان و لە پشت درووستبوونیشیانەوە چیرۆکێکی سەرنجڕاکێش بوونی هەیە.\nلەناو ئەو بیرۆکە سادانەدا، بیرۆکەی درووستکردنی کارتۆنی هێلکە (لە زمانی کۆمەڵایەتی هەرێمی کوردستاندا زیاتر تەبەقی هێلکە بەکاردێت)، یەکێکە لەو بیرۆکانەی کە دواتر بووە شتێکی گرنگ و پڕبایەخ لە ژیانی ڕۆژانەی هەرکەسێکدا و بووە هۆی پاراستنی هێلکەکان لە مارکێتەکاندا.\nبەگوێرەی هەواڵێکی بی بی سی، خاوەنی ڕۆژنامەیەکی کەنەدی بەناوی جۆزف کۆوڵ خاوەنی بیرۆکەکەیە و بۆ یەکەمجار و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بیری لە درووستکردنی کارتۆنی هێلکە کردووەتەوە.\nدوای ئەوەی گوێی لە دەمەقاڵێی توندی نێوان خاوەن هۆتێلێک و جوتیارێک دەبێت کە لەبارەی خراپی دۆخی بەدەستگەیشتنی هێلکەکان، خاوەن هۆتێلەکە گلەیی و سکاڵا لە جوتیارەکە دەکات بەوەی کە تا گەیشتووەتە دەستی، نیوەی هێلکەکان شکاون.\nلەوکاتەدا دەبێت کە کۆوڵ بیرۆکەی درووستکردنی کارتۆنی هێلکەی بۆ دێت بەوەی لە سەرەتادا ڕۆژنامەی بەکارهێنا بۆ پاراستنی هێلکەکان و بەوەش بینی کەمتر هێلکەکان دەشکێن تا دەگاتە شوێنێکی دیکە. دواتر وردە وردە، بیرۆکەکەی گەشەپێدا تا گەیشتە ئەو کارتۆنی هێلکەیەی کە ئێستا لە زۆربەی ماڵەکانی هەموو دونیادا بوونی هەیە.\nکۆوڵ لە ساڵی ١٩١٩ بە دەوری ئەمریکای باکوردا گەشتی کرد و ڕیکلامی بۆ فرۆشتنی ڕۆژنامەکانی دەکرد، ئەو ڕۆژنامانەی کە تێیدا، دەتوانیت هێلکەکانت بپارێزیت.\nپەیامی سەرەکی جۆزف کۆوڵ بۆ ئەو جوتیارانەی فرۆشیاری هێلکەبوون ئەوەبوو کە، "ئەم داهێنانە زیاتر لەوەتان بۆ دەگەڕێنێتەوە کە بەهۆی شکانی هێلکەکانتانەوە لەدەستاندەچێت".\nسەرەڕای ئەو داهێنانەش، بەڵام کۆوڵ نەیتوانی پێی دەوڵەمەند ببێت و کۆمپانیای تایبەت بە بوارەکە دابمەزرێنێت، بەڵام لەم ڕۆژگارەدا، بازرگانی کارتۆنی هێلکە لە ساڵێکدا هەشت ملیار دۆلارە.


روونكردنەوەیەك لەوتەبێژی یەكێتییەوە\nئەمڕۆ لە هەندێك كەناڵی میدیا، هەواڵێكی ناڕاست و بێ بنەما سەبارەت بەهەڵوێستی یەكێتی لەبارەی رێكەوتنی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و بزتنەوەی گۆڕان‌و پشكی ئەو بزوتنەوەیە لە كابینەی ئایندەی حكومەتی هەرێمی كوردستان بڵاوكراوەتەوە.\nبۆ دەرخستنی راستیەكان‌و رێگەگرتن لەهەر چەواشەكارییەك بەپێویستمانزانی ئەم روونكردنەوەیە بڵاوبكەینەوە:\n1-لەگەڵ ئیمزاكردنی رێكەوتنی نێوان بزوتنەوەی گۆڕان‌و پارتی دا، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پیرۆزبایی‌و خۆشحاڵی خۆی دەمودەست راگەیاندووە. ئەمڕۆیش لە كۆبونەوەی هەردوو مەكتەبی سیاسی یەكێتی‌و پارتیدا، سەرەڕای دووپاتكردنەوەی هەمان هەڵوێست ئەوەش بیری ئامادەبوان هێنرایەوە، كە یەكێتی پێش سێ ساڵ داوای لە هەڤاڵانی پارتی كردووە، رێكەوتن لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕان ئەنجام بدەن.\n2-لە كۆبونەوەی ئەمڕودا لەگەڵ مەكتەبی سیاسی پارتی، مەكتەبی سیاسی یەكێتی داوای شەراكەتی راستەقینە و ئالیەت‌و پێداویستیە عەمەلیەكانی جێبەجێكردنی كردووە. لەنێوانیشیاندا پشكەكانی یەكێتی لە پۆستەكاندا و هەرگیز باس لە پشكی گۆڕان نەكراوە.\n3-سەبارەت بەپرسی دەستورو ئەو یاسایانەی كە ڕەهەندی نیشتمانیان هەیە، ئەمڕۆ مەكتەبی سیاسی یەكێتی جەختیكردۆتە سەر پرەنسیپی سازان لەنێوان هەموو لایەنەكان‌و پێكهاتنیان لەسەر ئەو پرسانە، لەگەڵ ئەوەشدا داوای بەشداری پێكردنی لایەنەكانی تریش لە كابینەی داهاتووی حكومەتی هەرێم.


له‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-03-12-20:49:00 - کۆدی بابەت: 3150\nزۆر لە نەخۆشییە ترسناکەکان لەو ڤایرۆسانە پەیدا دەبن کە مرۆڤ وەک خانەخوێی سروشتی خۆیان بەکاردێنن، لە نەخۆشییە ڤایرۆسییە هەرە باوەکانی مرۆڤ هەڵامەتی ئاسایی و ئاوڵەی ئاوی و سورێژە و ملەخڕێ و ئیفلیجی منداڵ و هاری و هەوکردنی جگەر. نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان دەتوانن تووشی ئەندامە جیاوازەکانی لەشی مرۆڤ ببن، لەوانەش دەماخ و جگەر و دڵ و هەردوو سی و پێست.\nنەخۆشی هاری دەگوازرێتەوە لە ڕێگەی گەستنی گیانەوەرێکی توشبوو کە هەڵگری ڤایرۆسەکەیە لە لیکەکەیدا. وە کاتێک مرۆڤ تووشی دەبێت ڤایرۆسەکە لە برینەکەوە دەگوازرێتەوە بۆ ناوەندە کۆئەندامی دەمار. لە نیشانەکانی هاری: تالێهاتن، ژانە سەر و کرژبوونی قوڕگ و ئیفلیجی، بێهۆش بوون، نەخۆشی هاری بە جۆرێک کوشندەیە خەڵکێکی زۆر کەم لە ژیاندا دەمێننەوە دوای تلانەوەیان بە کاریگەری ئەم نەخۆشییە.\nوە ئاوڵەی ئاوی نەخۆشییەکی ڤایرۆسییە تەنینەوە خێراکان. ڤایرۆسی ئاوڵە لە سییەکاندا زۆر دەبێت، تۆڕی لوولەکانی خوێن بەکاردێنێت بۆ گەیشتن بە پێست، نیشانەکانی تا لێهاتن و پەڵەی پێست دەگرێەتوە. گواستنەوەی نەخۆشییەکە بە بەرکەوتنی ڕآستەوخۆ دەبێت. لە کاتی دەرکەوتنی پەڵەی پێست کە سەرچاوەی ڤایرۆسەکانە کە دەبنە هۆی توشبوون، هەروەها لە ڕێگەی هەواوە دەگوازرێتەوە. خۆشبەختانە ئەم نەخۆشییە سووکە، بە شێوەی گشتی چاک بوونەوەی هەیە و هەروەها لەش بەرگری پەیدا دەکات بە درێژایی ژیان. بەڵام ئەگەر هەموو ڤایرۆسەکانی ئاوڵەی ئاوی تێکنەشکێن ئەوا هەر لە دەمارە خانەکاندا دەمێننەوە، بە شێوەی ڤایرۆسی بەرایی دەبنە هۆی نەخۆشی کە لە داهاتوودا دەردەکەون، لە تەمەنی گەورەییدا پێیان دەڵێن چاڵە ناوچەییەکان (چاڵی ئاوڵە).\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : نەخۆشییە ڤایرۆسییەکان


تالیبان هێرش دەکاتە سەر کۆبونەوەیەکی ئاسایشی ئەفغانستان\nکاربەدەستان لە ئەفغانستان ڕۆژی یەکشەممە پشتڕاستیان کردەوە کە تالیبان هێرشی کردۆتە سەر کۆبونەوەیەکی ئاستبەرزی ئاسایشی لە هەرێمی غازنی بەلایەنی کەم دوو سەربازو چەند کەسێکی سیڤیل بریندار بوون.\nوەزیری بەرگری ئەفغانستان تارق شا بەهرامی چووە بۆ پایتەختی ئەو هەرێمە بە مەبەستی بەڕێوەبردنی ئەو کۆبونەوەیەی کە تیایدا باس لە تێکچوونی باری ئاسایشی هەرێمەکە دەکرێت کە یاخیبوان تیایدا پێشوەچونێکی بەرچاویان لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابوردوو ئەنجام داوە.\nگوتەبێژێکی حکومەتی هەێمی بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند چەکدارانی تالیبان چەند موشەکێکیان گرتۆتە باڵەخانە حکومیەکان لە دەوروبەری نیوەڕۆ و یەکێکیان بەر ئەو شوێنە کەوتووە کە کۆبونەوەکەی تیادا ئەنجام دەدرێت.\nعارف نوری لە لێدوانەکەیدا بۆ دەنگی ئەمەریکا گوتی دوو سەربازی هێزەکانی لەشکری نیشتمانی ئەفغانستان بریندار بوون. کاربەدەستانی نەخۆشخانەش ئەوەیان بە دەنگی ئەمەریکا گوت کە بەلایەنی کەم هەشت کەسی سڤیلیش بریندار بوون.\nگوتەبێژێکی تالیبانیش ڕایگەیاندووە ئەو هێرشە موشەکانە کۆبونەوەکەی تیکداوەو و زیانی لێکەوتۆتەوە، و هەروەها گوتوشیەتی سەرکردەکانی لەشکری ئەمەریکاش لە کۆبونەوەکەدا بوون.\nلە ڕۆژی شەممەش ملیتانەکانی تالیبان هێرشێکی ڕێخراویان کردە سەر هەشت شوێنی جیاواز لەو پارێزگایەی کە دەکەوێتە سەر شاڕێی سەرەکی نێوان کابولی پایتەختی وڵاتەکەو باشوری ئەفغانستان.


- 5/25/2019 12:58:00 PM 2843 جار خوێندراوەتەوە\nسبەی یەكشەممە، بە بەشداری زیاتر لە 250 هەزار خوێندکار تاقیکردنەوەی پۆلە گشتییەکانی نۆی بنەڕەتی و 12ی ئامادەیی دەستپێدەکات تا 20ی حوزەیران بەردەوام دەبن، رۆژانە بۆ ماوەی سێ کاتژمێریش هێڵەکانی ئینتەرنێت رادەگیرێن.\nشۆڕش غەفوری، بەڕێوەبەری راگەیاندنی وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە خەندان-ی راگەیاند، وەزارەت هەمو رێکارێکی گرتوەتە بەر بۆئەوەی هیچ کێشەیەک، لە روی پێداویستی و هونەری و ئامادەکاری هۆڵەکانی تاقیکردنەوەکان، رونەدات.\nئاماژەی بەوەشكرد، ئەمساڵ هیچ کێشەیەک رونادات، چونکە فۆرمی سۆما گۆڕانکاری بەسەردا هاتوە، بە جۆرێک ساڵی رابردو چوار بژرادە هەبو، بەڵام ئەمساڵ بۆ خوێندکارانی زانستی و وێژەیی 26 جۆر پرسیار هەیە، کە رێژەی قۆپییەکردن کەمدەکاتەوە.\nشۆڕش غەفوری باسیلەوەشکرد، خوێندکار ناو کۆد و هیچ شتێک لەسەر وەرەقەی تاقیکردنەوە نانوسێت، تەنها وەڵامی پرسیارەکان دەداتەوە و فۆڕمی سۆماکەش پەنجەمۆری پێوەیە، کە بە هیچ شێوەیەک رێگا بە گۆڕینی وەرەقەی خوێندکاران نادات.\nغەفوری وتیشی، رۆژانە بۆ ماوەی سێ کاتژمێر هێڵەکانی ئینتەرنێت رادەگیرێن و تا رۆژی 20ی 6 تاقیکردنەوەکان بەردەوام دەبن و هەر رۆژێکیش پشو بێت، تاقیکردنەوەی ئەو رۆژە دەچێتە رۆژی دواتر، بە پێی زنجیرەی تاقیکردنەوەکان.