لیستی شەهیدانی ڕاپەڕینی ساڵی (١٩٢٥) کە لە گەڵ شێخ سەعیدا لە 30 حوزەیرانی ئەو ساڵەدا لەسێدارەدران. – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / لیستی شەهیدانی ڕاپەڕینی ساڵی (١٩٢٥) کە لە گەڵ شێخ سەعیدا لە 30 حوزەیرانی ئەو ساڵەدا لەسێدارەدران.\ndidar othman 2020-10-05\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لیستی شەهیدانی ڕاپەڕینی ساڵی (١٩٢٥) کە لە گەڵ شێخ سەعیدا لە 30 حوزەیرانی ئەو ساڵەدا لەسێدارەدران. 161 Views\n دکتۆر جەبار قادر\nچەند وتەیەکی پێویست:\nکاتی خۆی ئەم لیستەم لە سەر تۆڕی ئینتەڕنێت بەرچاو کەوت و یەکسەر چاپم کرد. هەر ئەو کاتە هەندێ تێبینیم لە پەراوێزی لیستەکەدا تۆمار کرد. ئەمڕۆ جارێکی تر گەڕانێکی زۆرم بە دوای ئەو سایتەدا کرد کە لە کاتی خۆیدا لیستەکەی بڵاوکردبووەوە، بەداخەوە بۆم نەدۆزرایەوە. هەڵبەتە هەڵەی منە کە هەر ئەو کاتە ناوی سایتەکەم تۆمار نەکرد و لە سەر لاپەڕە چاپکراوەکانیش نیە. لەم گەڕانەمدا دوو مەبەستی سەرەکیم هەبوو، یەکەمیان ئەوە بوو ئاماژە بە سەرچاوەکە بکەم و زانیاری زۆرتری لە بارەوە بەدەست بێنم و بیخەمە بەردەستی خوێنەرانی تامەزرۆی ئەم ڕووداوە گەورەیەی مێژووی هاوچەرخی کورد. دووەمیش ئەوە بوو، لە لاپەڕەی دووەمی لیستەکەدا، کە لە سێ لاپەڕەی کۆپیکراو پێکدێت، تەمەنی شەهیدەکان ناخوێنرێنەوە، لە کاتێکدا لە لاپەڕەکانی یەکەم و سێیەمدا بە باشی دەخوێنرێنەوە.\nدیارە سەرچاوەی لیستەکە بڵاوکراوەیەکی ئیسلامییە، چونکە ناوەکان بە زمانی عەرەبی و بە دەستوری ئاینیی نووسراون، بۆ نموونە ناوی شێخ سەعید بەم جۆرە تۆمار کراوە: الشیخ محمد سعید إبن الشیخ محمود الفیضي الپالوي الأرضرومي…٦١.\nلە زۆربەی سەرچاوە مێژووییەکان ناوەکان بە شێوازی جیاواز تۆمار کراون و گەلێ جار تەنها ناوی یەکەمیان دبینین. دەبێ ئەوەش بڵێم کە ئەم لیستە تەنها ناوی ئەوانەیە کە لە گەڵ شێخ سەعیدی پیراندا بە یەک ڕۆژ و لە یەک شوێندا لە دیاربەکر لە سێدارەدران. هەندێ لە هاوڕێیان و هاوبیرانی شێخ سەعید بەر لە دەسپێکردنی ڕاپەڕێنەکە گیران و لەنێوبران.\nئەوەندی کرا ناوەکانم کردەوە بە کوردی و تەمەنی ئەوانەیشم تۆمار کرد کە بۆم خوێندراونەوە. هیوادارم هەر خوێنەرێکی بەڕێز ئەم لیستەی لە شوێنێک بەرچاو کەوت و زانیاری زۆرتری لە بارەیەوە پەیدا کرد، خوێنەرانی لێ ئاگادار بکاتەوە.\n１.شێخ سەعیدی شێخ مەحمود فەیزی پاڵۆیی ئەرزەڕۆمی، تەمەن ٦١ ساڵ.\n２.شێخ عەبدوڵای شیخ مەحمود فەیزی مەلەکانی سوڵخانی بنگیۆلی ٣٨ ساڵ.\n３.شێخ حەسەن شێخ ئەحمەد چانیی بنگیۆلی ٧٠ ساڵ.\n４.شێخ ئیبراهیم مفتی چەپاقچور کوڕی شێخ خالید چانی بنگیۆلی ٥٣ ساڵ.\n５.شێخ جەلالەدین شێخ خالیدی چانیی بنگیۆلی ٤٨ ساڵ.\n６.شێخ عەبدوڵای شێخ خالیدی چانیی بنگیۆلی ٤٩ ساڵ.\n７.شێخ عەلی شێخ خالیدی چانیی بنگیۆلی ٣٤ ساڵ.\n８.شێخ محەمەد شەریفی شێخ مستەفای کەلخاسیی سیوانی بنگیۆلی ٤٤ ساڵ.\n９.شێخ ئادەمی شێخ محەمەدی هانەوی دیاربەکری ٥٠ ساڵ.\n１０.شێخ عومەری شێخ بەکری هانەوی دیاربەکری ٦٠ ساڵ.\n１１.شێخ عەبدوڵای شێخ عەلی هانەوی دیاربەکری ٥٧ ساڵ.\n１２.شێخ شەمسەدین شێخ یوسفی سەلوانی دیاربەکری ٦٠ ساڵ.\n１３.شێخ ئسماعیل شێخ حەسەنی دیاربەکری ٥٢ ساڵ.\n１４.شێخ عەبدولەتیفی شێخ حەسەنی دیاربەکری ٣٠ ساڵ.\n１５.شێخ عەلی شێخ موسای حاجی بەگی وارتۆیی مووشی ٧٠ ساڵ.\n１６.شێخ جەمیلی شێخ مستەفای زورابادی وارتۆیی مووشی ؟؟.\n１７.سەید ساڵح بەگ مفتی ئەرغەنی و کوڕی سەعید بەگی هانەوی دیاربەکری.\n１８.فقێ حەسەن فەهمی حاجی سلێمانی مودانی گەنجیی بنگیۆلی.\n１９.مەلا مەحموودی ڕەشیدی پیرانی دیاربەکری.\n２０.مەلا محەمەد ئەمینی حاجی خالیدی گرواسی سوڵخانی بنگیۆلی.\n２１.مەلا جەمیلی خەلیلی موسیانی بنگیۆلی.\n２２.حاجی سادق بەگی حوسین بەگی گەنجیی بنگیۆلی.\n２３.حاجی خالیدی حاجی یوسفی بوگلیانی سوڵخانی بنگیۆلی.\n２４.محەمەد بەگی عیزەت بەگی غەریبیی بنگیۆلی.\n２５.کامیل بەگی خالید بەگی جیزانی کانی ڕەشیی گوێنگیی بنگیۆلی.\n２６.بابا بەگی خالید بەگی جیزانی توقلیانی گوێنگیی بنگیۆلی.\n２７.تەیب عالی موتەوەلی زادەی ئیسماعیل چەپاقچوریی بنگیۆلی.\n２８.مستەفا بەگی حاجی عەلی بەگی هانەوی دیاربەکری.\n２９.مەحموود بەگی مستەفا بەگی هانەوی دیاربەکری.\n３０.قەدری ئەفەندی حەسەن مەعدەنیی دیاربەکری.\n３１.تاهیری کوڕی محەمەد(کاتب تاهیر)ی لیجەیی دیاربەکری.\n３２.محەمەد ئاغای خەلیل ئاغای قڕقەپازاڕی گوێنگیی بنگیۆلی.\n３３.خالیدی کوڕی محەمەد قڕقەپازاڕی گوێنگیی بنگیۆلی.\n３４.محەمەد بەگی ئیبراهیم بەگی باغلی عیسای گوێنگیی بنگیۆلی.\n３５.سلێمان بەگی ئیبراهیم بەگی باغلی عیسای گوێنگیی بنگیۆلی ٤٧ ساڵ.\n３６.بەحری بەگی سەلیم سوڵتانی وارتۆیی مووشی ٤١ ساڵ.\n３７.تەیموور ئاغای ئەسعەد ئاغای دیادینی وارتۆیی مووشی ٣٣ ساڵ.\n３８.عەبدولەتیفی کامیل بەگی خنسی ئەرزەڕۆمی ٣٣ ساڵ.\n３９.چەرکەزی یوسفی خنسی ئەرزەڕۆمی (خزمەتکاری شێخ سەعید) ٢٠ ساڵ.\n４０.سلێمانی کوڕی عومەر (دەمیرجی سلێمان)ی ئازیی بنگیۆلی ٥٥ ساڵ.\n４１.سلێمانی حەسەنی شینگیی ڤراردی بنگیۆلی(کاتب شێخ شەریف) ٣٩ ساڵ.\n４２.سلێمانی کوڕی شەریفی چەپاقچوری بنگیۆلی ٢٦ ساڵ.\n４３.عەلی کوڕی حوسێنی عەلی بادونی شینگیی ڤراردی بنگیۆلی ٤٠ ساڵ.\n４４.عەلی کوڕی ڕۆستەم (عەرەب عەبدی) چەپاقچوری بنگیۆلی ٨٠ ساڵ.\n４５.یوسفی کوڕی سەلیمی دەگیرمەنجی یوسفی چەپاقچوری بنگیۆلی ٥٠ ساڵ.\nلە گەڵ ئەم شەهیدانەدا دەیان هەزار کەسی تر کوژران و لە سێدارەدران، کە ناوی زۆربەیان تا ئێستا تۆمار نەکراون. شەهیدانی بنگیۆل(بنگۆل) لەم لیستەدا ٢٧ شەهید و دیاربەکر: ١٢ و مووش:٤ و ئەرزەڕۆم: ٣. شێخان و زانایانی ئاینی لەم لیستەدا ٢١ شەهیدن.\nسەرچاوە مێژووییەکان باس لە سێدارەدانی 47 کورد دەکەن لەو ڕۆژەدا، بەڵام لەم لیستەدا ناوی 45 کەس تۆمار کراوە.\nسوپاس بۆ مامۆستا سوداد ڕەسووڵ کە لیستەکەی لە لاپەڕەی برادەرێک بینیوە، کە ناوی زەفەر ئۆنورە، منیش سەیری لاپەڕەکەیم کرد و بۆم دەرکەوت کە هەمان لیستەکەی منە. لە کۆمێنتی یەکەم لینکەکەیم داناوە.\nئەمەش وێنەی هەندێک لە شەهیدانی ساڵی 1925ە.\nPrevious کۆشکی پاشایەتی میدیەکان لەهەمەدانی پایتەختدا\nNext پرۆفیسۆر فریردیش شپیگل: کورد لە سەرەتای مێژووەوە نیشتەجێی وڵاتی ماد بوون


ANF | هەپەگە: لە قلەبان و ئاڤاشین ٢ داگیرکەر سزادران\nهەپەگە: لە قلەبان و ئاڤاشین ٢ داگیرکەر سزادران\nهەپەگە رایگەیاند کە لە بەرزاییەکانی قلەبانی شڕنەخ و هەرێمی ئاڤاشین لە ئەنجامی چالاکی هێزەکانی گەریلادا ٢ داگیرکەر سزادراون.\nدووشه‌ممه, 25 Oct 2021, 15:45\nهەپەگە لەم بارەیەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە کە بەم شێوەیەیە:\n"لە چوارچێوەی هەنگاوی شۆڕشگێری جەنگی خابور لە هەرێمی حەفتانین:\n٢٢ی تشرینی یەکەم، کاتژمێر ١٤:٣٠ لەدژی بارهەڵگرێکی سوپای داگیرکەری تورک کە لە بارەگای ئەلەمونی ناوچەی قلەبانی شڕنەخەوە بپ گردی تانگێ دەچوو، هێزەکانی یەژاستارمان چالاکیان ئەنجامدا. لە چالاکیەکەدا داگیرکەرێک سزادرا، داگیرکەرێک بریندار بوو و کەلوپەلەکانی نێو بارهەڵگرەکە لەناوبران. ئەم چالاکیە سەرکەوتووە بۆ یادکردنەوەی شەهیدی فەرماندە و نەمرمان شەهید بێریتان (گوڵناز کاراتاش) ئەنجامدراوە.\nلە چوارچێوەی هەنگاوی شۆڕشگێری هەڵۆکانی زاگرۆسدا:\n٢٤ی تشرینی یەکەم بە شەو لە هەرێمی زاپ، هێزەکانمان لە هەلیکۆپتەرەکانیاندا کە هەوڵیاندەدا تیپی تی بۆردومان بکەن. لە ئەنجامی دەستوەردانی هێزەکانماندا هەلیکۆپتەرەکان ناچار بوون پاشەکشێ بکەن.\n٢٤ی تشرینی یەکەم لە هەرێمی ئاڤاشین لە دەوروبەری گردی شەهید عەلی هێزەکانمان چاودیری ژمارەیەک داگیرکەریان کرد. دوای ئەوەی داگیرکەران خرانە ژێر کۆنتڕۆڵەوە، هەمان رۆژ کاتژمێر ١٦:٢٥ لە داگیرکەراندرا. لە ئەنجامدا داگیرکەرێک سزادرا.\nلە گردی قەرتەل و وەرخەلێی هەرێمی ئاڤاشین:\n٢٣ی تشرینی یەکەم سوپای داگیرکەری تورک بە گازی ژەهراوی و چەکی کیمیایی و تەقەمەنی هێرشی کردە سەر گردی قەرتەل. داگیرکەران دوای بۆردومانەکە هەوڵیاندا پێشڕەوی بکەن و لەنێوان شەڕڤانانمان و داگیرکەراندا شەڕ روویدا و بە درێژایی رۆژەکە شەڕ بەردەوام بوو. لە ئەنجامدا داگیرکەران نەیانتوانی پێشڕەوی بکەن.\n٢٤ی تشرینی یەکەم سوپای داگیرکەری تورک ٤ جار بە چەکی کیمیایی و تەقەمەنی گردی قەرتەلیان بۆردومان کرد.. داگیرکەران نیوەڕۆی هەمان رۆژ ویستیان پێشڕەوی بکەن و هێزەکانمان لە نزیکەوە ٤ جار لە داگیرکەرانیاندا. هەمان رۆژ هێزەکانمان لە درۆنەکانیاندا کە بۆ ناوچەکە ڕەوانەکرابوون.\n٢٥ی تشرینی یەکەم کاتژمێر ٠٩:٢٥ سوپای داگیرکەری تورک بە گازی ژەهراوی و چەکی کیمیایی هێرشیان کردە سەر گردی قەرتەل. لە ناوچەکە شەڕ لەنێوان هیزەکانمان و داگیرکەراندا روویدا.\n٢٤ی تشرینی یەکەم سوپای داگیرکەری تورک بە چەکی قورس گۆڕەپانی وەرخەلێی بۆردومان کرد. هەمان رۆژ کاتژمێر ٢٢:٢٠ ناوڤەکە ٣ جار بۆردومانکرا.\n٢٤ی تشرینی یەکەم کاتژمێر لەنێوان ١٩:٥٠ و ٢٠:٥٠ لەسەر ئاسمانی ناوچەی قەشوریای مەتینا هەلیکۆپتەرەکان دەستیان بە جموجووڵ کرد.\n٢٤ی تشرینی یەکەم کاتژمێر لەنێوان ٢٢:٤٠ و ٠٠:٥٠ لە ناوچەکانی گردی قەرتەل، وەرخەلێ، کەتیبەی عەرەبان و بانستای سەر بە هەرێمی ئاڤاشین جموجووڵی هەلیکۆپتەرەکان هەبوو.\n٢٤ی تشرینی یەکەم کاتژمێر ٠٢:٤٥ ناوچەی چەمچۆی هەرێمی زاپ لەلایەن فڕۆکەکانەوە بۆردومان کرا."


va بێژەکردن: چۆن va بە ئیسپانی, فەڕەنسی, ئیتالیایی, سویدی, ناپلی, ئینتەرلینگوا, ئوتریشی, گالیسی, دیملی, فرانکۆ-پرۆڤەنچال, کلینگۆن, کاتالانی, ڤۆلاپوک, ژوانگ, ڤیەتنامی, کریۆلی موریتانی, ئوزبەکی, ئیسپرانتۆ, Old Turkic, ڕۆمانیایی بێژە بکەن\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: Old Turkic ئوتریشی ئوزبەکی ئۆکسیتان ئیتالیایی ئیسپانی ئیسپرانتۆ ئینتەرلینگوا دیملی ڕۆمانی ڕۆمانیایی ژوانگ سویدی فرانکۆ-پرۆڤەنچال فەڕەنسی فیجیایی ڤۆلاپوک ڤیەتنامی کاتالانی کریۆلی موریتانی کلینگۆن کوردی گالیسی مانکسی ناپلی تەتەری (tt) ئەڵمانی (de) ڕووسی (ru) ئیسپانی (es) ئینگلیزی (en) فەڕەنسی (fr) ژاپۆنی (ja) پۆڵەندی (pl) هوڵەندی (nl) چینی ماندارین (zh) (mo) (tly) (alq) (mos) (zdj) (wni) (swb) (wlc) (hif) (enm) (ang) (xghu) (sxu) (bho) (arq) (ary) (mag) (myn) (kln) (shi) (ksw) (vep) (krl) (qjio) (jusi) (bem) (ain) (shn) (cay) (sli) (bin) (lld) (toi) (tisa) (plig) (cpx) (ltc) (aeb) (gaa) (apw) (jje) (gil) (cop) (juai) (pam) (lki) (acy) (ems) (qya) (non) (mns) (xog) (ogb) (bcq) (tvx) (tcz) (agx) (dtp) (uby) (mnk) (snk) (pot) (sty) (rcf) (fla) (hbo) (zsm) (sjn) (ett) (jliu) (quc) (jbo) (io) (ada) (mwn) (cic) (paw) (hop) (cho) (syc) (xmf) (acm) (gag) (tjin) (otk) (abn) (obu) (yrl) (taiu) (ekp) (siiy) (jlua) (koi) (bfz) (crg) (chn) (kpy) (got) (qxq) (gun) (oka) (pbb) (ppl) (ann) Botlikh (bph) Judeo-Spanish (lad) آديگان (ady) ئابازا (abq) ئاراگۆنی (an) ئاربێرەش (aae) ئارەپاهۆ (arp) ئارۆمانی (rup) ئازەرباینجانی (az) ئاسامی (as) ئاشووری ئارامی-نوێ (aii) ئافار (aa) ئافریکانس (af) ئاکان (ak) ئالبانی (sq) ئالەوت (ale) ئامهاریک (am) ئاواری (av) ئایماری (ay) ئەبخازی (ab) ئەتۆنی (eto) ئەرزیا (myv) ئەرمەنی (hy) ئەڤەنکی (evn) ئەڵمانی (de) ئەڵمانی خوارین (nds) ئەڵمانی سوابی (swg) ئەڵمانی سویس (gsw) ئەمازیغی ناوەندی (tzm) ئەمیلیان (egl) ئەندۆنیزیایی (ind) ئەوەیی (ee) ئەوۆندۆ (ewo) ئوتریشی (ast) ئودموورت (udm) ئوردو (ur) ئوزبەکی (uz) ئوسیتی (os) ئوکراینی (uk) ئوکیناوایی (ryu) ئویغور (ug) ئۆجیبوی (oj) ئۆرۆمۆ (om) ئۆریا (or) ئۆساجی (osa) ئۆکسیتان (oc) ئیتالیایی (it) ئیرلەندی (ga) ئیسپانی (es) ئیسپرانتۆ (eo) ئیستۆنی (et) ئیسلەندی (is) ئیگبۆ (ig) ئیلۆکۆ (ilo) ئینتەرلینگوا (ia) ئینگلیزی (en) ئینگوشی (inh) ئینوپیاک (ik) ئینوکتیتوت (iu) ئیوایجا (ibd) ئێم بی ئی (mfo) باردی (bcj) باسکی (eu) باشقیری (ba) باڤاریایی (bar) بامبارایی (bm) برەتۆنی (br) بریبری (bzd) بهاسای نیپالی (new) بەختیاری (bqi) بەلوچی (bal) بەنگالی (bn) بورمەیی (my) بوروشاسکی (bsk) بوریاتی (bxr) بولغاری (bg) بوویەیی (pcc) بۆسنی (bs) بیسلاما (bi) بیکۆلی ناوەندی (bcl) بیلاڕووسی (be) بیهاری (bh) پاپیامەنتۆ (pap) پالاویی (pau) پالەنکورۆ (pln) پالی (pi) پانگاسینان (pag) پلات دیچ (pdt) پەشتوو (ps) پەنجابی (pa) پوولار (fuc) پۆرتووگالی (pt) پۆڵەندی (pl) پیتجانتجاتجارا (pjt) پیکارد (pcd) پیەدمۆنتی (pms) تاجیکی (tg) تاگالۆگ (tl) تالۆسان (tzl) تامیل (ta) تاهیتیانی (ty) تایلەندی (th) تبتیکی (bo) تسوانا (tn) تسۆنگا (ts) تلینگیت (tli) تەتەری (tt) تەتەری کریمەیی (crh) تەتووم (tet) تەلوگۆ (te) تەوارقی (tmh) تورکەمانی (tk) تورکی (tr) تورکی عوسمانی (ota) توسکارۆرا (tus) توڤانی (tyv) توی (tw) تۆک پیزن (tpi) تۆکی پۆنا (tok) تۆندانۆ (tdn) تۆنگا (to) تیگرینیا (ti) جامایکایی (jam) جاوەیی (jv) چامۆرۆ (ch) چرۆکی (chr) چوڤاشی (cv) چیچانی (ce) چیچەوا (ny) چیکی (cs) چینی جین (cjy) چینی شیان (hsn) چینی گانی (gan) چینی ماندارین (zh) چینی ووو (wuu) حەسسانییە (mey) خاسی (kha) خانتی (kca) خەمر (km) خۆزا (xh) داگبانی (dag) دانمارکی (da) دزۆنگخا (dz) دەری (prs) دیڤەهی (dv) دیملی (zza) دینکایی (din) زولو (zu) ڕاپانویی (rap) ڕوسین (rue) ڕوکیگا (cgg) ڕووسی (ru) ڕۆماگنۆلی (rgn) ڕۆمانشی (rm) ڕۆمانی (rom) ڕۆمانیایی (ro) ڕۆهینگیایی (rhg) ژاپۆنی (ja) ژوانگ (za) ساردينی (sc) ساموايی (sm) سامی باکووری (sme) سانسکریتی (sa) سانگۆ (sg) سرانان تۆنگۆ (srn) سکۆتلاندی (sco) سلۆڤاکی (sk) سلۆڤێنی (sl) سەرایکی (skr) سەرەر (srr) سواتی (ss) سواحیلی (sw) سوودانی (su) سویدی (sv) سۆتۆ (st) سۆربیانی ژوورین (hsb) سۆماڵی (so) سیدیغ (trv) سیربیایی (sr) سیسیلی (scn) سیلهەتی (syl) سیلیزیایی (szl) سیندی (sd) سینهالی (si) شۆشۆنی (shh) شۆنا (sn) عەرەبئ شامی باکوور (apc) عەرەبی (ar) عەرەبی کەنداو (afb) عەرەبی میسری (arz) عیبری (he) فارسی (fa) فارۆیی (fo) فرانکۆ-پرۆڤەنچال (frp) فریزی ڕۆژاوایی (fy) فریولی (fur) فلەمی (vls) فەڕەنسی (fr) فوژۆ (fzho) فولاهی (ff) فیجیایی (fj) فینلاندی (fi) ڤەندا (ve) ڤۆرۆیی (vro) ڤۆلاپوک (vo) ڤیەتنامی (vi) قرغیزی (ky) قەرەچایی-بالکاری (krc) قەرەقاڵپاق (kaa) كينيارواندا (rw) کاباردیایی (kbd) کابیل (kab) کاتالانی (ca) کازاخی (kk) کاشوبی (csb) کالاڵیزوت (kl) کالمیک (xal) کامپیدانی (sro) کانادهای (kn) کانتۆنیایی (yue) کانوری (kr) کچوایی (qu) کرواتی (hr) کری (cr) کریکی (mus) کریۆ (kri) کریۆلی کیپ ڤەردان (kea) کریۆلی لۆویزیانا (lou) کریۆلی موریتانی (mfe) کریۆلی هایتی (ht) کلینگۆن (tlh) کەبوانۆ (ceb) کەشمیری (ks) کوانیامایی (kj) کوچی (kfr) کوردی (ku) کورمانجی (kmr) کۆتاڤا (avk) کۆرسی (co) کۆرنیش (kw) کۆری (ko) کۆمی (kv) کۆنکەنی (gom) کۆنگۆیی (kg) کیاتونی زاپۆتەک (zpf) کیروندی (rn) کیکویو (ki) کیمبوندویی (kmb) گادێلیی سکۆتی (gd) گاسی (guz) گالیسی (gl) گوارانی (gn) گوجەراتی (gu) گورجی (ka) گیلەکی (glk) لاتڤیانی (lv) لاتگالی (ltg) لاتۆکا (lkt) لاتینی (la) لازی (lzz) لاکی (lbe) لاۆیی (lo) لەزگی (lez) لوبا-کاتانگا (lu) لوڕی باشووری (luz) لوڕی نینجایی (lrc) لوشووتسی (lut) لوکسەمبورگی (lb) لوگاندایی (lg) لوۆیی (luo) لۆزی (loz) لۆمبارد (lmo) لیتوانیایی (lt) لیگوریایی (lij) لیمبورگی (li) لینگالا (ln) ماپودونگون (arn) مارشاڵی (mh) ماری (chm) مازندەرانی (mzn) ماسباتینۆ (msb) مالاگاسی (mg) مالایالام (ml) مالایی (ms) ماڵتی (mt) مانچو (mnc) مانکسی (gv) ماوری (mi) ماوری دوڕگەکانی ئایلاند (rar) مایا یوکاتەک (yua) مەراتی (mr) مەسکالەرۆ-چیریکاوا (apm) مەکدۆنی (mk) مەیتەیی (mni) مەینفرانکیش (vmf) مۆکشا (mdf) مۆنگۆلی (mn) مۆهاوک (moh) میکمەک (mic) مین دۆنگی (cdo) مین نان (nan) مینانگکابو (min) ناپلی (nap) ناسکاپی (nsk) ناڤاشۆ (nv) ناکسی (nxq) ناهواتی (nah) ناورو (na) ندەبەلەی باشوور (nr) ندەبەلەی باکوور (nd) ندۆنگا (ng) نەرویژی بۆکماڵ (no) نەرویژی نینۆرسک (nn) نەنەتسی توندرا (yrk) نوسو (ii) نوقایی (nog) نوو (ngh) نیپاڵی (ne) هاکا (hak) هاواییی (haw) هاوسا (ha) همۆنگ (hmn) هەرەرۆ (hz) هەنگاری(مەجاری) (hu) هوڵەندی (nl) هوڵەندی پەنسیلڤانیا (pdc) هیری مۆتو (ho) هیلیگاینۆنی (hil) هیندی (hi) واڵوون (wa) وەنیزی (vec) وۆلۆف (wo) ویڵزی (cy) یاکوتی (sah) یەیی (yey) یوپیک (esu) یۆروبا (yo) یۆنانی (el) یۆنانی کەون (grc) ییدی (yi)\nچۆن گۆ دەکرێ va\nva بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن DonQuijote (نێر لە مەکسیکا\t)\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن alina (مێ لە ئەرژەنتین\t)\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن nick26 (نێر لە بەریتانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئیسپانی:\nva نموونە لە دەستەوشەیەک\nTanto va el cántaro a la fuente que a veces... se rompe. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nDonde una cabra va, allá quieren ir todas. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\n¿Dónde va Vicente? Donde va la gente. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nEl que se va sin que lo echen, vuelve sin que lo llamen. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\n¿A dónde va este tren? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن joseangel (نێر لە ئیسپانیا)\nva بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن steinway87 (نێر لە کەنەدا\t)\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن aiprt (نێر لە فەڕەنسا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە فەڕەنسی:\nVa te faire foutre! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Emiliee (مێ لە فەڕەنسا)\nComment ça va ? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن baoqipei (نێر لە فەڕەنسا)\nva بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا\t)\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fabrizio (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئیتالیایی:\nChi va piano va sano e va lontano. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Italoardito (نێر لە ئیتالیا)\nCome va? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Paola0075 (مێ لە ئیتالیا)\nMi va bene in qualsiasi modo گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن AlexFi (مێ لە ئیتالیا)\nva بێژە کردن بە سویدی [sv]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pernys32 (نێر لە سوێد\t)\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن antonpedersen (نێر لە سوێد\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە سویدی:\nva بێژە کردن بە ناپلی [nap]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fernymax (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ناپلی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ناپلی:\nva بێژە کردن بە ئینتەرلینگوا [ia]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gmaranca (نێر لە ئەرژەنتین\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئینتەرلینگوا\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئینتەرلینگوا:\nva بێژە کردن بە ئوتریشی [ast]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Malvarez (نێر لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئوتریشی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئوتریشی:\nva بێژە کردن بە گالیسی [gl]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Chechu (نێر لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە گالیسی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە گالیسی:\nva بێژە کردن بە دیملی [zza]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن serhat213 (نێر لە تورکیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە دیملی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە دیملی:\nva بێژە کردن بە فرانکۆ-پرۆڤەنچال [frp]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SilvanoTangi (نێر لە ئیتالیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە فرانکۆ-پرۆڤەنچال\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە فرانکۆ-پرۆڤەنچال:\nva بێژە کردن بە کلینگۆن [tlh]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mizinamo (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە کلینگۆن\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە کلینگۆن:\nva بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن didace (نێر لە ئیسپانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە کاتالانی:\nva بێژە کردن بە ڤۆلاپوک [vo]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن slin (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ڤۆلاپوک\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ڤۆلاپوک:\nva بێژە کردن بە ژوانگ [za]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن blambin (نێر لە چین\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ژوانگ\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ژوانگ:\nva بێژە کردن بە ڤیەتنامی [vi]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lonngoc (نێر لە ڤیەتنام\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ڤیەتنامی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ڤیەتنامی:\nva بێژە کردن بە کریۆلی موریتانی [mfe]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن jedwiller (نێر لە فەڕەنسا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە کریۆلی موریتانی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە کریۆلی موریتانی:\nva بێژە کردن بە ئوزبەکی [uz]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Makhmudkhon (نێر لە ئوزبەکستان\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئوزبەکی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئوزبەکی:\nva بێژە کردن بە ئیسپرانتۆ [eo]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن urso170 (نێر لە ئانترەکتیکا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ئیسپرانتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ئیسپرانتۆ:\nva بێژە کردن بە Old Turkic [otk]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Radioop (نێر لە ڕووسیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە Old Turkic\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە Old Turkic:\nva بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\nva گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Metabaron (نێر لە ئەڵمانیا\t)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی va بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی va بە ڕۆمانیایی:\nدەزانن چۆن "va" بێژە بکەن؟\nva بێژە نەکراون لە:\nva تۆمارکردنی گۆکردنی va [fj]\nva تۆمارکردنی گۆکردنی va [gv]\nva تۆمارکردنی گۆکردنی va [ku]\nva تۆمارکردنی گۆکردنی va [oc]\nva تۆمارکردنی گۆکردنی va [rom]


هەڵمەتێک بۆ ئازادکردنی عەلی ئوناڵ دەستیپێکرد – بزاڤی خزمەت\n"تۆمەتێکتان بۆ درووست کرد و بە داواکردنی ٢ سزای زیندانی هەتاهەتایی و ٦٠ ساڵ زیندانی دادگاییتان کرد"\nلە ئێستادا هەڵمەتێکدا بۆ ئازادکردنی عەلی ئوناڵ نووسەر لە ڕۆژنامەی زەمان دەستیپێکردووە کە بە هۆی تۆمەتێکی درووستکراوەوە سزای ١٩ ساڵ نیو زیندانی بەسەردا سەپێندرا لە کاتێکدا داواکاری گشتی داوای سەپاندنی سزای دوو زیندانی هەتاهەتایی و ٦٠ ساڵ زیندانی بۆ دەکرد.\nمەهمەت ئوناڵی کوڕی عەلی ئوناڵ لەو بارەیەوە ڕایگەیاند: “مادەم باوکم هێندە تاوانباربوو کە شایستەی ٢ سزای زیندانی هەتاهەتایی و ٦٠ ساڵ زیندانی بوو بۆچی سزاکەی بۆ ١٩ ساڵ و نیو زیندانی دابەزێندرا؟ بۆچی بە تۆمەتێک لێی بێ بەرییە لە زینداندا هێشتووتانەتەوە؟ دوو ساڵ دادگاییتان کرد و دوو جاری داوای سزای زیندانی هەتاهەتاییتان بۆ کرد بەڵام هیچ جارێکیان نەتانتوانی بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو بخەنەڕوو. لە کۆتا دانیشتنی دادگادا تۆمەتێکتان بۆ درووست کرد و سزاتان بەسەردا سەپاند. ئەحمەد ئاڵتان و نازلی ئیلیجاک ئازاد کران. چەندین ساڵ لەو مرۆڤە بەتەمەنانە دزرا. بێ هیچ تاوانێک چەند ساڵێک لە زینداندا بەند کران.”\nمەهمەت ئوناڵ ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە هیچ بەڵگەیەک لە دۆسییەی تۆمەتبارکردنی باوکیدا نەخراوەتەڕوو و بە نزیکەیی بە هەمان ئەو تۆمەتانە تۆمەتبار کراوە کە ئەحمەد ئاڵتان و نازلی ئیلیجاکی پێ تۆمەتبار کرابوو، وە ڕایگەیاند “ئەو تەنها وتاری نووسیوە، گۆشەی ڕۆژنامەکانی نووسیوە، کتێبی نووسیوە، پێویستە باوکم و چەندین کەسی دیکەی وەک ئەو ئازاد بکرێن کە لە زیندانەکاندا بەندتان کردوون. باوکم کە بە نووسینی ٧ گۆشەی ڕۆژنامە و کتێبێک تۆمەتباری دەکەن پێویستە ساتێک زووتر ئازاد بکرێت. بە پێچەوانەوە ئەم ستەمە سەرتان دەخوات! هەرگیز واز لە خۆتان و لە نەوەکانتان ناهێنێت. تەنانەت نەوەکانیشتان ساڵانێک لە تەمەنییان لە گرتووخانەکاندا بەسەر دەبەن. ئازادی بۆ عەلی ئوناڵ کە هەموو تەمەنی بۆ زانست تەرخان کردووە و زانا و بیرمەند و موفەسیرێکی ناوازەیە.”


سەرۆکێ رێخستنەکا سەر ب پەکەکێ ڤە فەتوایا ئێرشکرنا سەر مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ دا - دارکا مازی\nسەرۆکێ رێخستنەکا سەر ب پەکەکێ ڤە فەتوایا ئێرشکرنا سەر مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ دا\nسیاسەتا پەکەکێ یا چاڤترساندنا ل سەر ئۆپۆزسیۆنا رۆژئاڤایێ کوردستانێ بەردەوامە. د ڤێ چارچۆڤەیێ دا ھەری داوی گەف ل دەردۆرێن ئۆپۆزیسیۆنێ و ب تایبەت مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ دکەت. یەک ژ ڤان گەفان ژی ژ ئالییێ «شێخ باقی» ڤە ھاتە کرن.\nسەرۆکێ پارتیا ب ناڤێ «پارتیا یەکیتیا دەمۆکراتا کوردێن سووری» یا رۆژئاڤا «شێخ باقی» ژ بۆ مەدیایا پەکەکێ داخویانیەک دا و تێ دا گەفێن کوشتنێ ل مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ کرن.\n«جەمال شێخ باقی» د ئاخافتنا خوە دا ئیدیعا کر کو پێشمەرگەیێن رۆژ یێن ھەرێما کوردستانێ گولـلە ل گەریلایێن پەکەکێ رەشاندنە. «باقی» د بەردەوامییا ئاخافتنا خوە دا گۆت، “بێ گومان ڤێ رەوشێ ل رۆژئاڤا ژی دێ سیتاڤا خوە ھەبیت. ژ بەر کو مالباتێن ڤان پێشمەرگەیێن رۆژ ل رۆژئاڤا نە. پرسگرێک د ناڤبەرا مە رۆژئاڤاییان و وان دا دێ ڤەگوهریتە تۆلڤەکرنێ.”\nدژمناتیا پەکەکێ لگەل پێشمەرگەیێن رۆژ دا؟\nد تەڤاھیا سالا 2021ێ دا پەکەکێ شەرێ تایبەت مەشاند و گەف ل ئۆپۆزسیۆنا رۆژئاڤا و مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ کرن. ژ بۆ گەلێ رۆژئاڤا دژمناتیا ھەرێما کوردستانێ بکەت و سیستەما تاکەکەسی ل رۆژئاڤا خورت بکەت، ب درەوا گۆت: “7 گەریلایێن مە ل خەلیفانێ ژ ئالیێ پێشمەرگەیێن رۆژ ڤە ھاتن کوشتن” و ب ڤێ بەهانەیێ دەست ب پێڤاژۆیەکا دژبەری بوو باشوور کر. رایەدارێن ھەرێما کوردستانێ دیار کرن کو ل خەلیفان چ پەڤچوونەک چێنەبوویە. ل ئالیێ دن دەولەتا ترک داخویانیەک بەلاڤکربوو کو فرۆکەیێن وان ل خەلیفان-گارە گەریلا تۆپباران کرینە.\nدژمناتیا پەکەکێ یا ل ھەمبەر پێشمەرگەیێن رۆژ نە نوویە. گەلەک جاران ژ بۆ تەوانبارکرنا پێشمەرگەیێن رۆژ ل سەر درەوان بەرنامە و نووچە چێکرنە. لێ دهێتە چاڤەرێکرن کو پەکەکە ژ نھا و پێ دا دێ ھەلوەستەکا توندتر ل ھەمبەر پێشمەرگەیێن رۆژ نیشان دەت. ب تایبەتی ژی نەکارینا پەکەکێ یا پێڤاژۆیا ل رۆژئاڤا بمەشینیت و نەرەحەتیا رایا گشتی یا ژ رێڤەبەریا رۆژئاڤا دبیتە سەدەم کو پەکەکە دژمنەکێ ئاشۆپی ئاڤا بکەت و ھەموو پرسگرێکێن خوە ڤەشێریت. رەوشا ئابۆری یا پێشمەرگەیێن رۆژ، پشتەڤانیا کو ژ بۆ مالباتێن خوە یێن ل رۆژئاڤا دکەن، و ھەروەھا ب ناڤ و دەنگی و مەشق و راھێنانێن پێشمەرگەیێن رۆژ، ئاستا پەروەدا بلند، باوەری و پۆپولەربوونا پێشمەرگەیێن رۆژ ل رۆژئاڤا رۆژ ب رۆژ زێدەتر دبیت. ئەڤ رەوشە، ب تایبەتی د وارێ جڤاکی دا، پۆلیتیکایا پەکەکێ یا ب زۆری لەشکەرکرنا شەرڤانان ئاستەنگ دکەت. ئەڤ مژارە ژی پەکەکێ تێخیت ناڤا رەوشەکا دژوار. ب ئاوایەک دن، ئێریشا ل سەر پێشمەرگەیێن رۆژ دێ رێ دەت کو بۆ دەمکێ ل ھەمبەر وێ ئاسێبوونا کو پەکەکە تێدایە، پیچەکێ نەفەسێ بستینیت.\nپەکەکە ژ بەر بەرژەوەندیێن خوەیێن رێخستنی خوەدی ئیمکانەکە کو کوردان ل دژی ھەڤ بدەتە شەرکرن. پەکەکە خوەدی پراکتیکەک وەھایە. پەکەکە ژ بۆ کو ئیسال ئەڤ بوویەرە بەردەوام بکەت دخوازیت مالباتێن پێشمەرگەیێن رۆژ بێخیتە رۆژەڤێ. ژ بۆ ڤێ ژی ب ھندەک کەسێن نەحەز وەکو «باقی» دخوازیت جڤاکێ ژ بۆ ڤێ یەکێ ئامادە بکەت.\nجەمال شێخ باقی کییە؟\nجەمال شەخ باقی سەکرەتەرێ گشتی یێ پەدەکە-سێ یە. ھەر چەندە کو ئەڤ پارتیە ژ بەر ناڤێ خوە وەکو کەڤنەشۆپیا پەدەکێ بهێتە فەھمکرن ژی لێ راستی گەلەک جودایە. پەدەکە-س پارتیەکە کو ژ ئالیێ پەکەکێ و دەولەتا سووریێ ڤە ھاتیە دامەزراندن. ب راستی ئەو پارتیەکە کو تەنێ ژ بۆ سوودوەرگرتنا ژ میراتەیا کەڤنەشۆپیا پەدەکێ یا ل رۆژئاڤا و ژ بۆ روورەشکرنا میراتەیا پەدەکێ ھاتیە ئاڤاکرن.\nئەڤ پارتیە کو د سالێن 1990ێ دا ب پشتگریا ئیستخباراتا سووریێ ھاتیە دامەزراندن، د ناڤا گەل دا ھاتیە تەشھیر کرن وەکو پارتیەکا مالباتی بێ باندۆر ما بوو. جەمال شێخ باقی کو پشتی سالێن 2000ێ بوو سەرۆکێ پارتیێ، ژ ئالیێ گەلێ رۆژئاڤا ڤە وەکە پەیامنێرەکێ ئالیگرێ ئەسەد، یانی کەسەکێ کو لگەل ئیستخباراتا سووریێ دا کار دکەت دھاتە دیتن. ب راستی ئەو کەسە کو د ناڤ گرسەیا پەکەکێ دا، ژ بەر کو بەرێ ناڤێن ھندەک ئەندامێن پەکەکێ دانە دەولەتا سووریێ، ھات بوو تەشھیر کرن. لێ پشتی پێڤاژۆیا تێکدانێن سووریێ، دەولەتا سووریێ ئەرکەکێ نوو دا شێخ باقی. ڤێ جارێ ژی د ناڤ رەفێن پەیەدێ دا جھ گرت.\nھەولدانا پەکەکێ یا ژ بۆ چێکرنا شۆورۆۆم و سیاسەتا فێلبازی\nپەکەکێ گەلەک پارتی و رێخستن ئاڤا کرن، دا ووسا دیار بکەت کو ژ ئالیێ گرسەیەکا مەزنا رۆژئاڤا ڤە دهێتە پاشتەڤانیکرن. ژ ئالیێ دن ڤە ژی، ھندەک ناڤێن پارتیێن کو بەرێ ھەبوون خستن بن باندۆرا خوە. د چارچۆڤەیا ڤێ لێکۆلینێ دا کو پێکانینا وێ یا پراکتیکی ژ سازیا پەکەکێ تەڤ-دەمێ ھاتیە دایین، ب پێشەنگیا «ئالدار خەلیل» پێڤاژۆیەکا کۆمێ ھاتە مەشاندن. ژ بۆ ھەر پارتیەکێ بودجەیەک ھاتە دایین. د بەردێلا ڤێ یەکێ دا ژی د چاپەمەنیێ دا ریکلام ژ بۆی ڤان کەسا هاتن کرن و ئەو ھاتن وەرماندن. پشترا پەکەکێ خواست ب کۆمکرنا ھەموو سازیان د بن ناڤێ «پەیەنەدەکێ» دا شۆورۆۆمەک سییاسی چێکەت.\nد ڤان دەمێن داوی دا پەکەکە ڤان پێکھاتەیان یەک ب یەک دەردخیت ھۆلێ و وانا ل گۆری بەرژەوەندیێن پارتییا خوە دژ-کورد ددەتە ئاخڤتن.


ئەکەپە دووچاری شکستێکی گەورە بوو\nبردنەوەی ئەكرەم ئیمامئۆغلو لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ئیستەنبۆڵ، گورزێكی گەورە بوو بۆ رەجەب تەییب ئەردۆغان، چونكە ئەو بۆ خۆی گوتویەتی ئەوەی ئیستەنبۆڵ بدۆڕێت واتە هەموو توركیای دۆڕاندوە. میدیاكانی ئەمریكاش باسیان لەو شكستەی ئەكەپە كردوە لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ئیستەنبۆڵ و دەڵێن لە كاری سیاسی خۆیدا، ئەردۆغان دووچاری گەورەترین شكست بوەتەوە.\nرۆژنامەی (وێل ستریت ژۆرنال) ئاماژەی داوە، كە ئەنجامی هەڵبژاردن هەموو كشەكانی توركیای بۆ ئەردۆغان خستە روو و نیشاندا.\nرۆژنامەی (نییۆڕك تایمز) لە راپۆرتێكدا باس لە شكستی ئەردۆغان دەكات و دەنووسێت: ”دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن لە ئیستەنبۆڵ، ئازارێكی تری بۆ ئەرۆدغان زیاد كرد. حاكمییەتی ئەرۆدغان بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ لە ئیستەنبۆڵ كۆتایی پێ هات و دەركەوت كە پارتی دەسەڵات بەرەو لاوازی دەچێت“.\nرۆژنامەی ناوبراو باس لەو كار و پڕۆژە گەورانە دەكات، كە لە سەردەمی ئەكەپەدا بۆ ئیستەنبۆڵ كراوە، بەڵام بە هۆی ئەوەی لە ماوەی ساڵانی رابردوودا رێژەی بێكاری لە توركیا زیادی كردوە و، قەیرانی ئابووریش تۆختر بوەتەوە، بۆیە دەنگدەری توركیا سزای ئەكەپە و ئەردۆغانیاندا.\nهەروەها ئەكرەم ئیمامئۆغلو بە سەردەمی گەنجی ئەردۆغان دەچوێنێت، كاتێك ئەرۆدغانیش هاتە سەر دەسەڵات گەنج بو و توانی سەركەوتنی گەورە بە دەست بهێنێت، بۆیە دەنگدەریش پێیوایە ئیمامئۆغلو فریادەڕسە و پاكە و دەستیشی لە گەندەڵیدا نییە.\nرۆژنامەی (وێل ستریت ژۆرنال)ی ئەمریكی باس لە شكستێكی دیكەی ئەرۆدغان دەكات لە ساڵی ٢٠٢٣ و ئاماژە دەدات، كە ئەم شكستەی ئەرۆدغان لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ئیستەنبۆڵ كاریگەری لەسەر دەنگی ئەكەپە دەبێت لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ٢٠٢٣.\nمیدیاكانی بەریتانیاش گرنگییەكی زۆریان بە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ئیستەنبۆڵدا و، پێیانوایە دەنگدجەری ئیستەنبۆڵ ئەرۆدغانیان دووچاری شكستێكی گەورە كردەوە.\nرۆژنامەی (گاردیان) ئاماژەی داوە، كە ئەكرەم ئیمامئۆغلو توانی شكست بە ئەكەپە بهێنێت و دەسەڵاتەكانی كەم بكاتەوە، هەروەها پروپاگندەی جەهەپەش گرنگ بوو لەم هەڵبژاردنەدا و هاووڵاتیان بە دڵیان بوە.\nگاردیان دەنووسێت: ”ئەم هەڵبژاردنە كودەتایەكی گەورە بوو بەسەر رەجەب تەییب ئەردۆغاندا. هەروەها ئەرۆدغان بە شێوەیەك دووچاری شكست بوەوە، كە پێشتر لە هیچ تاقیكەدنەوەیەكدا بەم شێوەیە نەدۆڕاوە. كاتێك بیناڵی یڵدرمیش بە پەلەیی ئەنجامەكەی قبوڵ بوو، خۆی لەو شەرمەزارییە رزگار كرد، بەڵام دەرگای كردوە بۆ ئەندامەكانی تری پارت تا دەنگی ناڕزایی دەرببڕن“.\nهەمان رۆژنامە پەیامنێرەكەی لە چەند گەڕەكێكی ئیستەنبۆڵ بوە، هاووڵاتیان زۆر دڵخۆش بوونە بەو ئەنجامە و گوتویانە، ئیدی لەمەودوا ئومێدمان هەیە ئازادی و دیموكراتی لە ئیستەنبۆڵ بەرەو پێش دەچێت.\nرۆژنامەی (تایمز) لە راپۆرتێكدا ئاشكرای دەكات، كە دوای ٢٥ ساڵ ئەرۆدغان ئیستەنبۆڵی لە دەستدا، ئەمەش دەریدەخات كە لەرووی سیاسییەوە ئەردۆغان بەرەو لاوازی چوە.\nرۆژنامەی ناوبراو دەنووسێت: ”ئەرۆدغان رێگەی كردەوە بۆ ئەندامانی پارتەكەی تا بێ ئارام بن و ئیدی بێنە قسەكردن لەبارەی پارتەكەیانەوە“.\nلە ناوەخۆی توركیاش بە هەمان شێوە زۆربەی میدیاكان دانیان بەوەدا ناوە كە ئەكەپە دووچاری شكستێكی گەورە بوەوە، چونكە لە ماوەی ٢ مانگدا ٢ جار هەڵبژاردنی ئیستەنبۆڵیان دۆڕاند، ئەمەش بۆ لایەنی دەروونی ئەندامانی ئەكەپە خراپە و كاریگەری لەسەر هەڵبژاردنەكانی تریش دەبێت.\nئەكرەم ئیمامئۆغلو لە هەڵبژاردنی ٣١_٣_٢٠١٩، بە جیاوازی ١٣ هەزار و ٧٠٠ دەنگ توانی لە بیناڵی یڵدرم بباتەوە، بەڵام ئەكەپە هەڵبژاردنی دووبارە كردەوە و گوتی ساختەكاری كراوە، بەڵام لە هەڵبژاردنی ٢٣ی حوزەیران جیاوازییەكە بۆ سەرووی ٨٠٠ هەزار بەرز بوویەوە، ئەمەش دەریدەخات، كە ئیستەنبۆڵییەكان ئەكەپەیان ناوێت.\nنابێت رۆڵی هەدەپە ون بكرێت، چونكە دەنگدەری هەدەپە كە ١٢٠٠ هەزار دەنگدەر دەبێت، روویان لە سندوقی دەنگدان كرد و دەنگیان بە ئەكرەم ئیمامئۆغلودا، بۆیە پەروین بوڵدان لە پێگەی خۆی لە تویتەر نووسیبووی ”ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی ئیستەنبۆڵ، بردنەوەی كورد و هەدەپە بوو“\nهەروەها ئەكرەم ئیمامئۆغلوش لە وتارەكەیدا دوای بردنەوەی، سوپاسی دەنگدەری هەدەپەی كرد و گوتی بەڵێن بێت بە بێ جیاوازی كار بۆ هەموو پێكهاتەكان بكەم.\nلە هەڵبژاردنی ٢٣ی جوزەیراندا، ئەكرەم ئیمامئۆغلو كاندیدی هاوپەیمانی (میللەت) توانی ٤ ملیۆن و ٧٤١ هەزار و ٨٦٨ دەنگ بهێنێت. هەروەها بیناڵی یڵدرم توانی ٣ ملیۆن و ٩٣٥ هەزار و ٤٥٣ دەنگ بە دەست بهێنێت.


لە باشورەوە باسی ئەخلاق بۆ رۆژئاوا دەكەن\nلەچەند رۆژی رابردوودا وێنەی تەڵخ و پڕ لە شوخت لەتۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی باشووری كوردستانەوە پیشانی یەكتری درا. یان یەكپارچە هەموو بوون بە شۆڕشگێڕێكی پێرفێكت، یان دنیای سیاسەتیان لە منداڵدانی ئەخلاقدا دەرهێنا. پیشاندانی هەردوو وێنەكە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە بۆ كەسێك كە تەنیا لە شاشەی تیڤی كوردی نێو ماڵەكەی خۆیەوە لە دنیای سیاسەت بڕوانێت، ئاساییە. بەڵام بۆ كەسێك كە لەنێو دنیای نووسین و مەعریفەدا ژیابێت، سەیرە تێڕوانینی وا بێت. كورتبینی لە دنیابینی خەڵكی باشوردا كە زۆرجار بەعەقڵی هەشتاكان بیردەكەنەوە، خراپە. لە چەند دیمەنێكی كورت-دا ئەو دنیابینییەی كورتبینەكان دەخەمەڕوو.\nدیمەنی یەكەم: كوردایەتی بە تێگەیشتنە كلاسیكییەكەی ئەبێت خەبات بێت بۆ هەر چوار پارچەی كوردستان، ئیتر بێ ئەگەر و چەند و چوون. بەڵام ئایا لە بنەڕەتەوە لای باشور وایە. گریمان پەكەكە بۆئەوەی بەهانە نەدات بەدەست توركیاوە ناچێتە بەرەی شەڕەوە، بەڵام ئەگەر دوو پارچەكەی تری كوردستان دەزانن رۆژئاوا بەخوێن بەرگری لێدەكرێت ئەوە پێویستە هەرچی پێشمەرگەی كوردستان لە باشور و خۆرهەڵاتەوە رووبكەنە رۆژئاواو دژی سوپای فاشستی تورك بجەنگن. بەڵام لە باشورەوە وێنەیەكی تەڵخ لە تۆڕەكۆمەڵایەتییەكانەوە نمایش دەكەین ئەمانەوێت مارێنزی ئەمریكی لەبری پێشمەرگە بچێت شەڕ بكات. بەڵام كەس هەیە لە خۆی پرسیبێت ئەم تێڕوانینە راستە!؟ باشور 180 هەزار پێشمەرگەی هەیە، جگە لەوەی "هێزی رۆژ" وا پرۆپاگەندەیان دەكرد هێزی هەر چوار پارچەی كوردستانە و 10 هەزار كەس دەبن و مووچەیان لەسەر وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی كوردستانە، ئەمانە لە كوێن؟\nكوردێكی ئەو باشورە باس لە بێئەخلاقی ترەمپ دەكات. گریمان قسەكەی ئەو تەواوە. بەڵام ئەگەر باس لە بێئەخلاقی بكەین ئەبێت لەو خاڵەوە دەست پێبكەین كە خۆمانی تێدا نیشتەجێین. ناكرێت لەباشورەوە سنوور بۆ ئەخلاقی ترەمپ بكێشین لەكاتێكدا ئەم هاوڕێیە بەهەموو تەمەنی یەك وشەی بەرامبەر نائەخلاقی حزبی كوردی و سەركردەكانی نەنووسیوە\nدیمەنی دووەم: كوردێكی ئەو باشورە باس لە بێئەخلاقی ترەمپ دەكات. گریمان قسەكەی ئەو تەواوە. بەڵام ئەگەر باس لە بێئەخلاقی بكەین ئەبێت لەو خاڵەوە دەست پێبكەین كە خۆمانی تێدا نیشتەجێین. ناكرێت لەباشورەوە سنوور بۆ ئەخلاقی ترەمپ بكێشین لەكاتێكدا ئەم هاوڕێیە بەهەموو تەمەنی یەك وشەی بەرامبەر نائەخلاقی حزبی كوردی و سەركردەكانی نەنووسیوە. كە لەكوردستان بووم رۆژ نەبوو وتارێك لەسەر یەكێتی و پارتی و سەركردە شكستخواردووەكانی كورد نەنووسم. هۆكارەكەی ئەوە بوو، ئەمانە لەبەر دەستمدا بوون. بەڵام كاتێك گەیشتمە ئەمریكا، كەمترین قسە لەسەر پۆخڵەواتییەكانی سیاسەتی سەركردایەتی كورد دەكەم، چونكە ئەمانە لەبەردەستی من نین. كەواتە دیمەنە تەڵخەكە ئەوەیە تۆ 27 ساڵی تەمەنت لەگەڵ نائەخلاقی سەركردایەتی سیاسی كورددا بەسەر بردووە و یەك وشەت لەسەر پێشێلكردنی ئینسانی باشور لەسەردەستی سەركردەكانی نەوتووە، ئێستا وانەی ئەخلاقی چی بە ترەمپ دەفرۆشیتەوە؟\nدیمەنی سێیەم: بەنامەی برادەرێك تێر پێكەنیم كە بۆی ناردم. وتی: تۆ ئەمریكیانە ئەنووسیت؟ سەیرە من لە ئەمریكا ئەژیم، ئەی ئەتەوێت چۆن بنوسم! من سیستمی ئەمریكیم خۆش دەوێت، چونكە ئەكتەرێكی بەناوبانگی هۆلیود "رۆبەرت دی نیرۆ" لە بەخشینی خەڵاتێكی سینەمایدا لەبەردەم 1000 ئەكتەر و سینەماكاردا لە هۆڵێكدا یەكەم قسەی وتی: "فەك ترەمپ". كام سینەماكار و شاعیر و رۆشنبیر و كەسی بەجەرگ لە هۆڵێكدابەم فلۆنتلییەوە ئەم دوو وشەیە بە مناڵی بەرپرسێكی كورد بڵێت. كەواتە من سیستمەكەم خۆشدەوێت چونكە منیش بەیانی ئەتوانم لەناو هۆڵی خوێندنەكەمدا لەبەردەم مامۆستاكەمدا بڵێم: "فەك ترەمپ". دیمەنە تەڵخاوییەكە ئەوەیە تۆ لەباشورەوە نەخشەی دیموكراتی بۆ ئەمریكا مەكێشە كە رۆژنامەنووس و نووسەرانی ئەمریكا زیاتر لە 20 كتێبی توندیان لەسەر ترەمپ نووسیوە و شڕو شیتاڵی سەرۆك ترەمپ هەڵدەماڵن، رۆژ نییە میدیاكارێك ترەمپ نەكات بەناو تونێڵی رەخنەدا، بەڵام تۆ بە وتارێك تا ئێستا نەتوێراوە نەك باسی سەركردەیەك، بەڵكو باسی ئابڕووچوونی 31ی ئاب و 16ی ئۆكتۆبەر بكەیت. بەئەرك نەبێت تۆ باسی مەودای دیموكراسی بۆ ئەو سنوورە تەسكەی باشور بكێشە كە بەرژەوەندی حزبیت هەیە بۆیە بێدەنگی، ئەو كات باس مافی مرۆڤ و بێشێلكاری بكە لە سیاسەتی ئەمریكای سەردەمی ترەمپ-دا.\nئایا كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا و جێهێشتنی كوردەكان بە تۆمەت حیسابە لەسەر ترەمپ؟. بێگومان نەخێر، چونكە هیچ رێككەوتنێكی سەر كاغەز نییە لەنێوان ئەمریكا و كوردەكان\nدیمەنی چوارەم: میدیاكاری ئەمریكی زۆرجار لەسەر سۆز كاردەكات بۆئەوەی دنیای سیاسەت بجوڵێنێت، رەنگە سوپاسالارێكی ئەمریكی كە قسە بۆ میدیایەك دەكات تا دەگاتە میدیای كوردی لەنێو واتە واتدا رستە راستەكە بە پوختی ناناسرێتەوە. خاتوونێكی رۆژنامەنووسی ئەمریكی دەیگێڕێتەوە كاتێك پەیوەندی لەگەڵ سەربازێكی ئەمریكی كردووە، سەربازەكە وتویەتی هەست بەشەرمەزاری دەكەم كاتێك دەبینم بەبەرچاومەوە هێرش دەكرێتە سەر كوردەكان. ئەم قسەیە تەنیا بۆ ناو دێڕی شیعری شاعیرێكی باشور جوانە و بەبەلاش لە سوچی رۆژنامەیەكدا بڵاویكاتەوە. بۆیە زۆری ئەوانەی عەوداڵن بە شیعرەوە ئەم وتەیان گواستەوە. ئەم دێڕەی وتارەكەی ئەم خاتوونە رۆژنامەنووسە، هیچی لە وتارەكەی "كۆڵن كاهڵ" كەمتر نەبوو كە هەشت مانگ لەمەوبەر لە وتارێكدا لە واشنتۆن پۆست بەخەیاڵ چۆنێتی سەرهەڵدانی لێدانی ئێرانی لەلایەن ئەمریكاوە بڵاوكردەوە كە لەمانگی ئۆگەست دا روودەدات.\nدیمەنی پێنجەم: كاتێك گەیشتمە ئەمریكا كەیس وۆركەرەكەم پێیوتم هەرچیت كرد لەگەڵ هەر كۆمپانیا و كەسێك بە نووسراوی كاغەز بیكە، لەئەمریكا بەڵێنی دەمی ناخوات. ئەم قسەیە هاوشێوەی وتارەی "ستیڤن برایەن"ە كە لە ئاسیا تایم بڵاویكردۆتەوە كە دەڵێت: "ئایا كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا و جێهێشتنی كوردەكان بە تۆمەت حیسابە لەسەر ترەمپ؟. بێگومان نەخێر، چونكە هیچ رێككەوتنێكی سەر كاغەز نییە لەنێوان ئەمریكا و كوردەكان، هەرچەندە ناتوانین بەڵێنی دەمی بخەینە دەرەوەی بازنەی رێككەوتن بە كوردەكان بەڵام بناغەی یاسایی بۆ ئەم وەعد و بەڵێنانە كارێكی یاسایی ناگرێتەخۆی". بۆیە دیمەنە تەڵخاوییەكە ئەوەیە كە رۆژئاوا خۆیان ئەم هەقیقەتە ئەزانن بۆیە لە هەندێك لێدوانی دژ بە ئەمریكا خۆیان بەدوور دەگرن. ئەوان ئارامترن و واقیعبین ترن. واقعبین ترن چونكە كاتێك هێزەكانی سوریای دیموكرات چەكی پێشكەوتووی "جاڤلن و تۆو"ی دژە تانك ئەتەقێنن، كە ئەمریكا پێی بەخشیون توانی تێكشكاندنی بەهێزترین تانكی وەك لیوبارد ئەی 72 ئەڵمانی و ئێم ئەی تووی ئەمریكی هەیە. ئەزانن ئەم شەڕە ئەگەر درێژە بكێشێت پێویستی بە هێزی لۆجستی بەهێز و زیاتر هەیە كە تەنیا ئەمریكا بۆیان دابیندەكات. ئەوان تەنیا بیر لەمڕۆ ناكەنەوە بیر لە سبەی و داهاتوو دەكەنەوە كە رۆژێك دێت ئەو ناوچەیە دەبێت بە ناوچەیەكی ئارامی سەربەخۆ.\nتوركیا چەند شوێنێكی داگیركردووە و دەیەوێت زیاتریش داگیر بكات، چونكە شەڕی كۆنەقین دەكات. دەیەوێت تۆڵەی شەوانی ساڵی نەوەدەكان بكاتەوە كە چۆن پەكەكە لە لە سنوری كۆبانی و تەلئەبیز و رەئسلعەین و درباسییەوە خۆیان دەكرد بەسنووری توركیادا و جەندرمەكانی توركیایان تەمبێ و بیراز دەكرد\nدیمەنی شەشەم: سوریا هاوكێشەیەكی ئاڵۆز و پڕ خوێناوییە. رووسەكان خۆیان بەخاوەن ماڵ دەزانن چونكە پێیان وایە ئەوان لەلایەن رژێمەكەی ئەسەدەوە بانگهێشت كراون. ئێران بەخاكی خۆی ئەزانێت تەراتێنی تێدا بكات چونكە لەسەردەمی حافز ئەسەدەوە هاوپەیمانە. توركیا چەند شوێنێكی داگیركردووە و دەیەوێت زیاتریش داگیر بكات، چونكە شەڕی كۆنەقین دەكات. دەیەوێت تۆڵەی شەوانی ساڵی نەوەدەكان بكاتەوە كە چۆن پەكەكە لە لە سنوری كۆبانی و تەلئەبیز و رەئسلعەین و درباسییەوە خۆیان دەكرد بەسنووری توركیادا و جەندرمەكانی توركیایان تەمبێ و بیراز دەكرد. ئەگەر كەسێك "كتێبەكەی محەمەد" بخوێنێتەوە كە باس لەو سەربازانە دەكات لەناو بەرەكانی جەنگ لەگەڵ پەكەكە جەنگیوین ئەو دیمەنانەی چنگدەكەوێت. هەرچی ئەمریكایە درەنگوەخت گەیشتە ناو تەپوتۆزی سوریاوە، دوو مانگ لەمەوبەر لە وتارێكم بڵاوكردەوە بەزمانی ئینگلیزی لە ژێر ناوی "تەمبێكردنی ئێران پێویستە"، باسم لەوەكرد كە یەكێك لەهەڵە ستراتیژییەكانی ئیدارەی ئۆباما لەوەدابوو كە درەنگ خۆی گەیاندە سوریا. كە چووە سوریا دژی تیرۆر چووە. دیمەنە تەڵخاوییەكەی بینینی باشور ئەوەیە پێیانوایە نابێت لە ناو جەنگدا كەس بكوژرێت.\nكۆتا ئەگەر پێویست بكات دیمەنی حەوتەم و هەشتەم و نۆیەم بۆ بینی وێنە تەڵخاوییەكەی باشور ئەكێشم كە لە دیمەنی حەوتەمدا چۆن كەوتوونەتە ژێر كاریگەری میدیای درۆزنی عەرەبی، لە هەشتەمدا باس لەوە دەكەم ئەوەی لە كۆنگرێس و كۆنگرێسمانەكانی ئەمریكا چاوەڕێی ئەكەن، وانییە، لەدیمەنی تەڵخاوی نۆیەمدا بەكورتی ئەڵێم حزبییەكانی باشور هەموو جیهان بەخزمەتكاری خۆی ئەزانێت لەكاتێكدا خۆیان خزمەتكاری بەرپرسەكانیانن


یەکێتی ئەورووپا چۆن کاریگەری هەیە؟ - EU-upplysningen vid Sveriges riksdag\nStart / Länkar topp och fot menyer / Other languages / كوردی (Sydkurdiska) / یەکێتی ئەورووپا چۆن کاریگەری هەیە؟\nپەرلەمانتارە ئەورووپییەکان. لە پەرلەمانی ئەورووپیدا ئەندامی سویدیشی تێدایە کە لەگەڵدان وە کاریگەریان لەسەر بڕیارەکانی – یەکێتی ئەورووپا هەیە. زانیاری پەیوەندیکردنی ئەوانە لێرەدا هەیە. www.europaparlamentet.se ئەوەش دەکرێت کە پەیوەندی بە نووسینگەی ئاگاداری پەرلەمانی ئەورووپی لە سوید بکرێت بە وە پۆستی ئەلەکترۆنی لای خوارەوە08-562 444 55 ژمارە تەلەفۆن .\nئەندامانی پەرلەمان. ئەندامانی پەرلەمانی سوید لە سوید یاساکان دادەڕێژن وە ڕاوبۆچوون بە حکومەت دەدەن لە پێش بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی ئەورووپا. لەم ماڵپەڕەدا ئەدرەسی ئەو ٣٤٩ ئەندامە وە هەمو پارتە سیاسیەکانی تێدایە. www.riksdagen.se.\nوەزیرەکانی ناو حکومەت. وەزیرە سویدیەکان بەشداری لە کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی ئەورووپادا دەکەن کە تێیدا بڕیار لەسەر یاسا تازەکانی – یەکێتی ئەورووپا دەدەن. لێرەدا زانیاری پەیوەندیکردن بە هەمو وەزیرانی حکومەتەوە هەیە. www.regeringen.se.\nکۆمیسیۆنی- یەکێتی ئەورووپا. کۆمیسیۆنی- یەکێتی ئەورووپا دەیەوێت کە زووربەی کات ڕاوبۆچوونی خۆی بۆ ڕەشنووسی یاساکان هەبێت. یەک ملیۆن هاوڵاتی ئەورووپی دەتوانن لە ڕێگەی دەستپێشخەرییەکی هاوڵاتیانەوە کۆمیسیۆنەکە هانبدەن بۆ پێشنیار لەسەر یاسا. مرۆڤ دەتوانێت پەیوەندی بە نووسینگەی کۆمیسیۆنی- یەکێتی ئەورووپا لە سوید بکات. ژمارە پۆستی- ئەلەکترۆنی 08-562 444 11تەلەفۆن ec.europa.eu/sverige/index_sv.htm. ئەدرەسی وێب


DDAN.ORG - کونکردنی ده‌م\nبڵاوكراوەتەوە لە هەینی, 26 تەمموز 2013 10:45\nکونکردن له له‌ش (وه‌ک دانانی گواره و لووته‌وانه) به‌شێکه له خۆ ده‌ربڕین. کونکردنی ده‌م و که‌رتکردنی زمان له‌وانه‌یه هه‌ندێ جوانی ببه‌خشێت به‌ڵام له هه‌مان کاتدا زۆر مه‌ترسیداره بۆ له‌ش. ئه‌مه‌ش بۆئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه که ده‌می مرۆڤ ملیۆنه‌ها میکرۆبی تێدایه، ئه‌مه‌ش هه‌وکردن و ئاوسان به‌دوای خۆی ده‌هێنێت ئه‌گه‌ر شوێنێک له ده‌مت کونبکه‌یت. بۆ وێنه، له‌وانه‌یه ده‌م و زمانت هێنده بئاوسێن که‌له‌وانه‌یه ببنه هۆی گیرانی بۆری هه‌ناسه یان ئه‌و خشڵه‌ی داتناوه بشکێت و بپه‌ڕێته ناو بۆری هه‌ناسه‌ته‌وه. هه‌ندێ جار له‌وانه‌یه به‌هۆی گازگرتن له خشڵه‌که ددانه‌کانت درزیان تێبکه‌وێت و دواتر بشکێن. ده‌م-کونکردن مه‌ترسی هه‌وکردنی مه‌ترسیداری وه‌ک هه‌وکردنی ڤایرۆسی جگه‌ر و هه‌وکردنی په‌رده‌ی دڵ زیادده‌کات.\nئه‌گه‌ر زمان و لێو و گوپ و زمانه بچکۆله‌ت کون بکه‌یت ئه‌وا گرفت بۆ ئاخاوتن و جوین و قووتدان دروست ده‌که‌یت، هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه:\nیه‌که‌م: هه‌وکردن، ئازار و ئاوسان:. سناوده‌م ژینگه‌یه‌کی شێداری هه‌یه، ماڵێکه بۆ گه‌شه‌ی بێشوماری به‌کتریا، شوێنگه‌یه‌کی له‌باره بۆ هه‌وکردن. هه‌وکردنه‌که‌ش له‌وانه‌یه زۆر زۆربێت و مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانت دروست بکات ئه‌گه‌ر ده‌ستبه‌جێ چاره‌سه‌ری پێویستی بۆ نه‌کرێت. له‌وانه‌یه به‌هی ئه‌م کونکردنه زمانت بئاوسێت و بۆری هه‌ناسه‌ت دابخرێت.\nدووه‌م: زیان-گه‌یاندن به ددان و پڕکردنه‌وه‌کان و پووک:. خووگرتن به جووینی ئه‌م کونکارانه/خشڵ له‌وانه‌یه پووک برینداربکات ودرز له‌ددان دروستبکات ئه‌مه‌ش ددانه‌کان هه‌ستیار ده‌کات. هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه پڕکردنه‌وه‌کانیش بشکێنێت.\nسێیه‌م: هه‌ستیاریی بۆ کانزا:. له‌وانه‌یه له‌ش هه‌ستیاری بۆ ئه‌و جۆره کانزایه‌ی خشڵه‌که‌ی لێ دروستکراوه دروست بکات.\nچواره‌م: زیان به ده‌مار ده‌گه‌یه‌نێت:. پاش کونکردن له‌وانه‌یه هه‌ست به سڕبوونی زمانت بکه‌یت به‌هۆی بریندارکردنی ده‌مارێکی زمانت، هه‌ندێ جار ئه‌مانه کاتیین، باڵام جاری وه‌هاش هه‌یه\nسڕبوونه‌که هه‌میشه‌ییه. ده‌ماره برینداربووه‌که هه‌ستی چێژکردنیش تێکده‌دات و له‌وانه‌شه کۆنتڕۆڵی جووڵه‌ی زمان و لێویشت تێکبدات. ئه‌گه‌ر بۆرییه‌کی خوێنیش ببڕیت، خوێن به‌ربوون ڕووده‌دات.\nپێنجه‌م: لیک ده‌ردانی زۆر:. کونکردنی زمان ده‌بێته‌هۆی ده‌ردانی لیکی زۆر.\nشه‌شه‌م: سه‌ردانی پزیشکی ددان په‌کده‌خات:. ئه‌م خشڵانه ده‌بنه‌هۆی ئه‌وه‌ی که له تیشکی ددان ده‌ربکه‌ون و گرفت بۆ دۆزینه‌وه‌ی نه‌خۆشییه‌که دروست بکه‌ن.\nئه‌گه‌ر ده‌مت کونکردووه:\nسه‌ردانی پزیك و پزیشکی ددان بکه ئه‌گه‌ر نیشانه‌ی سووتانه‌وه‌ت به‌دی کرد وه‌ک- ئاوسان، ئازار، تا، له‌رز و سووربوونه‌وه له‌ده‌وری کونکردنه‌که.\nشوێنی کونکردنه‌که پاکوخاوێن ڕابگره بۆ ئه‌وه‌ی به‌کتریا و خواردن کۆ نه‌بنه‌وه و ده‌مت به تێوه‌رده‌ر یان خوێ و ئاو وه‌ربده.\nگاز له خشڵه‌کان مه‌گره و فشاریان له‌سه‌ر دروست مه‌که چونکه له‌وانه‌یه بشکێن و بچنه بۆری هه‌ناسه‌وه.\nناوبه‌ناو خشڵه‌کان بپشکنه نه‌وه‌ک درز یان شکاویان تێدابێت.\nئه‌گه‌ر وه‌رزشه‌وانی، خشڵه‌کان له‌ده‌م لابده و پارێزه‌ری ده‌م له‌ده‌مبکه.\nناوبه‌ناو سه‌ردانی پزیشکی ددان بکه و شوشتنی ددان به فڵجه و هه‌ویری ددان له‌بیرمه‌که.\nبه‌دڵنیاییه‌وه باشترین هه‌ڵبژارده که ده‌بێت به‌هه‌ندی وه‌رگریت هه‌ر زوو لابردنی ئه‌م خشڵانه‌یه هه‌تاکو گرفتی بۆ دروست نه‌کردوویت.


سەرکۆماری بورکینا فاسۆ لەلایەن ژمارەیەک سەربازەوە دەست بەسەر کرا Speda Tv\nخوبه‌یب گه‌ردی 24/01/2022 - 19:11 بڵاوکراوەتەوە لە جیهانی\nسەرکۆماری بورکینا فاسۆ، روش کریستیان کابۆری لەلایەن ژمارەیەک سەربازەوە لە یەکێک لە دامەزراوە سەربازییەکانی ئەو وڵاتەدا دەست بەسەر کراوە.\nلەو هەواڵانەی لە میدیای خۆرئاوادا بڵاوکراونەتەوە، ئاماژە بەوە کراوە کە دوێنێ سەرکۆماری بورکینا فاسۆ، روش کریستیان کابۆری لە دوای بیستنی تەقە لە هەندێک سەربازگە لە واگادووگوو-ی پایتەخت، لەلایەن ژمارەیەک سەربازەوە دەستبەسەر کراو و براوە بۆ یەکێک لە سەربازگەکان.\nبەیانی دوێنێ لە دوو سەربازگەی واگادووگوو-ی پایتەختدا دەنگی تەقە بیستراوە و نیگەرانی هەبوو لەوەی رووداوەکە راپەڕین بێت.\nحکوومەت رایگەیاند بوو کە ئەگەری کودەتا لە ئارادا نییە و دۆخەکە لەژێر کۆنترۆڵدایە.\nهەروەها باس لەوە کرا بوو کە سەربازەکان بە نیازی ئەنجامدانی کودەتا نین و لەبەر داخوازی هەلومەرجی باشتری کار دەستیان بە یاخیبوون کردووە، هاوکات هێڵی ئینتەرنێتیش لە سەرانسەری وڵاتەکە پچڕا.\nدوای راگەیەندراوەکان گرووپێک رژانە سەر شەقام و پەلاماری بینای بزووتنەوەی پێشکەوتنخوازی گەلی دا کە لەسەر دەسەڵاتە.\nلە بەرامبەردا لە سەرانسەری وڵاتەکە لە کاتژمێر ٢٠:٠٠ەوە بۆ ٠٥:٣٠ قەدەغەی هاتوچۆ راگەیەندرا و دوو رۆژ دەوامی قوتابخانەکان کرایە پشوو.\nکاتەکانی ئێوارە لە دەوری ماڵی سەرکۆماری بورکینا فاسۆ، روش کریستیان کابۆری دەنگی تەقە بیسترا و بانگەشەی دەست بەسەر کردنی ناوبراو بڵاوبووەوە.\nلە ٢٢ی تشرینی دووەمدا،لە ویلایەتی سانماتینگا لە بورکینا فاسۆ، هێرشێکی تیرۆریستیی روویدا و بەهۆیەوە ١٩ کەس کوژران کە نۆیان جەندرمە بوون.\nهەروەها لە ناوچەی کەنار لە ١٤ی تشرینی دووەمدا پەلامارێکی دیکە روویدا و بەهۆیەوە ٥٣ کەس گیانیان لەدەستدا کە ٤٩یان سەرباز بوون، بەو هۆیەوە لە سەرانسەری وڵاتەکە خۆپیشاندان کرا و داوای دەستلەکار کێشانەوەی سەرکۆماری بورکینا فاسۆ، روش کریستیان کابۆری کرا.\nکوژرانی ژمارەیەکی زۆر سەرباز لەو پەلامارانەدا، بووەتە جێی مشتومڕ لای رای گشتیی وڵاتەکە.\nسەرکۆماری بورکینا فاسۆ، روش کریستیان کابۆری کە تۆمەتبار دەکرێت بە شکستخواردوو لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا لە نۆی کانوونی یەکەمدا، سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکەی، جۆسێف ماری دابیری لە کار دوورخستەوە و دوای دوو رۆژ لاسینا زیربۆ-ی کردە سەرۆکوەزیران.\nگرووپە تیرۆریستییەکانی سەربە داعش و ئەلقاعیدە کە لە وڵاتی مالی دراوسێ چالاکن لە ساڵی ٢٠١٥ەوە تا ئێستا لە باکوور و خۆرهەڵاتی بورکینا فاسۆ پەلامار ئەنجام دەدەن.


پۆستی ئەمینداری وەزارەتی پێشمەرگە لە یەكێتی وەردەگیرێتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/11/09 - 9:20 AM\nپۆستی ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە كە ئێستا لەلایەن جەبار یاوەرەوە بەڕێوەدەبرێت لەسەر پشكی یەكێتی لە كابینەی نوێی حكومەتدا دەدرێت بە گۆڕان، بەڵام تائێستا گۆڕان ئەو پۆستەی وەرنەگرتووە.\nپێشتر شەماڵ عەبدولوەفا، ئەندامی خانەی ڕاپەڕاندنی بزوتنەوەی گۆڕان ڕایگەیاند، كە چەند پۆستێكی دیكەیان بەر دەكەوێت، بەپێی ڕێككەوتنی نێوان پارتی و گۆڕان، كە یەكێكیان ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگەیە.\nجەبار یاوەر، ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، تائێستا بە فەرمی ئاگادارنەكراوەتەوە سەبارەت بە جێهێشتنی پۆستەكەی و ئاڵوگۆڕكردنی لەگەڵ كەسێكی دیكەدا.\nوتیشی”پەیوەندی بە ڕێككەوتنی لایەنە سیاسییەكانەوە هەیە لەكاتی پێكهێنانی حكومەتدا، تائێستا لە جێگاكەی خۆمم و كەسیش نەهاتووە ببێت بە بەدیلی من”.\nسەبارەت بە پۆستی داهاتووی خۆی لە حاڵەتێكدا كە پۆستەكە بدرێت بە گۆڕان ناوبراو وتی”من فەرمانبەری حكومەتم و پابەندنم بە بڕیاری حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە و ئەو كاتە بەپێی توانای خۆم شوێنێك هەر دەبێت ئیشی تێدا بكەم”.\nئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە یەكێكە لە پۆستە باڵا سەربازییەكانی هەرێمی كوردستان و بەپێی ڕێككەوتنی پێكهێنانی كابینەی نۆهەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەر بزوتنەوەی گۆڕان دەكەوێت.\nئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگەپێشمەرگەمووچەی پێشمەرگە


ANF | هه‌زاران کەس له قامیشلۆ دژی داگیرکاریی توركیا خۆپیشاندانیان كرد\nچوارشه‌ممه, 21 Aug 2019\nلە دژی هێرشە داگیرکارییەکانی تورکیا لە قامیشلۆ هەزاران کەس ڕژانه کۆڵانەکان و بانگەوازی بەرخۆدانیان کرد.\nپێنجشه‌ممه, 18 Jul 2019, 22:26\nهەزاران دانیشتووی کانتۆنی قامیشلۆ لە دژی هێرشە داگیرکارییەکانی تورکیا دژی باشووری کوردستان و جموجۆڵی سه‌ربازیی سه‌ر سنووری هەرێمی باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا، له چواڕیانی عوسمان سەبری لە ڕۆژهه‌ڵاتی شارەکە خۆپیشاندانێكیان ساز كرد.\nدواتر ئاپۆڕای گه‌ل، ڕیشسپییه‌كانی عەشیرەتەكانی كورد و عه‌ره‌ب، کەسایەتیی ئایینی، وه‌ڵاتپارێزان، نوێنه‌رانی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی دیموکراتیی هەرێمی جزیر، نوێنەری ڕێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی سڤیل و پارتییه سیاسییەکان چوونە بەردەم چادری پرسه‌ی شه‌هیدان کە لە لایەن ئەنجومەنی بنەماڵەی شەهیدانی کانتۆنی قامیشلۆ بۆ گەریلاكانی هێزه‌كانی پاراستنی گه‌ل (هەپەگە) سینانێ سۆر (عەلی ئاکتاش)، سەرحەد ئامانۆس (ئەمروڵڵا دوورسوون)، ناڤدار سینه‌گر (میکائیل ئۆزدەمیر)، سەرحەد شەفەق (ڤەهیب تەکین) و شیار فاڕاشین (جەلال ئۆزتورک) دانرابوو کە لە ئەنجامی هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر هەرێمەکانی پاراستنی مەدیا ٢١ی ئاداری ٢٠١٩ شەهید بوون.\nمه‌ڕاسیمی سه‌ره‌خۆشی بە خوله‌كێك ڕێزگرتن له گیانی پاکی شەهیدان دەستی پێکرد. دواتر هاوسەرۆکی ئەنجومەنی کانتۆنی قامیشلۆ ئەفرام ئیسحاق گوته‌یه‌كی پێشكه‌ش كرد و سەرنجی خسته سەر دوای شۆڕشی سووریا كه زۆربەی دەوڵەتان بۆ بەرژەوەندیی خۆیان ده‌ستێوه‌ردانیان كردووه. ڕایگه‌یاند، «ئەو دەوڵەتانە به‌تایبه‌تی تورکیا بۆ تاڵانكردنی خێروبێری سووریا بەتایبەتی لە هەرێمەکەی ئێمە ده‌ستی له كاروباری سووریا وه‌ردا نه‌ك بۆ پاراستنی گەلانی سووریا. کاتێکیش گەلی سووریا خۆیان پاراست، ئه‌وان پێیان ناخۆش بوو.»\nئیسحاق لە کۆتایی قسه‌كانیدا گوتی، «ئێمه لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا خاوەنی ئەم خاک و دۆزەین. ئێمە لەسەر بنەمای برایەتیی گەلان و فکری ڕێبەری فەلسەفەی نەتەوەی دیموکرات کە ئێمەی فێری ئاشتی کرد و دووری خستینه‌وه لە شەڕ، بەئارامی دەژین. ئێمه له‌پێناو هەبوونی خۆمان و ناوچه‌كانمان شەڕ دەکەین و دەستکەوتەکانمان لە تیرۆر و ئەو هێرشانەی کە بە ئامانجی تێکدانی ئارامی و ئاسایش ده‌كرێته سه‌رمان، تێدەکۆشین.»\nلە هێرشێکى خۆکوژیدا لە قامیشلۆ ٢ کەس بریندار بوون\nسوپای تورک و چەتەکانی لە عەفرین دەیان هاوڵاتییان ڕفاند


پۆلیسی عێراق و خاوەنکاران کۆبوونەتەوە لە بازاڕی سەرا لە موسڵ دوای دەرکردنی رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' (داعش). [خاوەنی وێنە: پەیجی فەیسبوکی ناوەندی رۆژنامەوانی نەینەوا]\nچایخانەیەکی كه دووبارە كراوەته‌وه، لەنێو داروپەردووی خانووه روخاو و بینا تەختکراوه‌كاندا لە خۆرئاوای موسڵ، ئاماژەیەکە -- هەرچەندە بچوك بێت -- بەوەی شارەکە دووبارە ژیانی بۆ دەگەڕێتەوە، بەڵام وادەردەکەوێت پێشڕەوییەکی هێواش بێت.\nچایخانەكه‌ی حەمودی، "ریتاج"، لە گەڕەکی دەواسەی موسڵ یەکەم کافێیە بکرێتەوە لە ناوچەکە لەوەتەی سەرەکوەزیران حەیدەر عەبادی گەیشتە شارەکە لە تەمموزدا و سەرکەوتنی راگەیاند بەسەر رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)دا.\nدووبارەکردنەوەی کافێکە، کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا و لەلایەن چالاکوانانەوە دەستخۆشی لێکرا، لەلایەن هەندێک کەسەوە وەك کردەی بەرەنگاری دەبینرێت بەرامبەر تەحەداکان کە دەبێت موسڵ بەسەریاندا زاڵبێت.\nلە هەمانکاتدا کاتێك کە خاوەنی چایخانەکە دووبارە دەستیکرده‌وه بە خزمەتکردنی کڕیارانی، دەستگێڕێك دەستیکرد بە فرۆشتنی پاقلە لەسه‌ر عەرەبانەی خواردنەکەی لەو نزیکانە.\nپارێزگاری موسڵ زوهەیر ئەعرەجی بە دیارونای وت: "دانیشتوانی موسڵ ناتوانن چاوەڕوانی پاڵپشتی و قەرەبووی دارایی حکومەت بکەن تا بگات، بۆیە خۆیان دەستیانکردووە بە بنیاتنانەوەی ئەو دوکان و بازاڕەی زیانیان پێگەیشتووە."\nئەعرەجی وتی خاوەنکاران لە شه‌قامی غازی و شەقامی خالید بن وەلیدی موسڵ بڕیاریاندا سندوقێكی بنیاتنانەوە دابمه‌زرێنن و دەستیانکرد بە کۆکردنەوەی كۆمه‌ك بەگوێرەی توانای خۆیان.\nكۆمه‌كه‌كان لەنێوان 10,000 دینار (8.50 دۆلار) بۆ 100,000 دینار (84.50 دۆلار) بوون.\nکاتێك پرۆژەکە دەستیپێکرد و بازرگانان دەستیانکرد بە بنیاتنانەوەی دوکانەکانیان، خاوەن دوکانەکان لە بازاڕەکانی دیکەش دەستیانکرد بە کۆکردنەوەی پارە بۆ بنیاتنانەوەی ناوچەکانیان وەك باب سەرا، بازاڕی پشك، باب جەدید و رەئس جەدە.\nخاوەن دوکانەکان وێنەی "پێش" و "دوای" چاککردنەوەی دوکانەکانیان گرت تا ئاستی گۆڕانکاری نیشانبدەن و ناردیان بۆ بەرپرسان تا بتوانن ئاستی زیانەکان دیارiبکەن لەکاتێکدا کە حکومەت پارەی بۆ دابیندەکات.\nئەعرەجی وتی بەرپرسانی ناوچەکە لە موسڵ پاڵپشتی لۆجستیان داوەتە پرۆژەکە، هەڵبەت بە توانایەکی کەمەوە.\nوتی شارەوانی و بەرگری شارستانی و پۆلیس ئۆتۆمبیلیان دابینکرد بۆ لابردنی داروپەردوو، کردنەوەی رێگەکان و هەروەها ئاو و کارەبایان دابینکرد.\nزیانێكی زۆر لە هەندێك ناوچە\nئەعرەجی وتی هەوڵەکانی شارەوانی له‌گه‌ڵ ئاستی داڕوخانەكه گونجاون و ئاماژەیکرد بەوەی هەندێك ناوچەی موسڵ دەکرێت پۆلینبكرێن بەوەی زیانێكی زۆریان لێكه‌وتووه.\nوتی لەنێویاندا موسڵی کۆن و ئاماژەشیکرد بەوەی له نیوەی ناوچەکەدا، یه‌كه نیشته‌جێییه‌كان بەتەواوی وێرانبوون و ناکرێت بنیاتبنرێنەوە لەلایەن خاوەنەکانیانەوە بەبێ یارمەتی.\nوتیشی لە نیوەکەی دیکەی موسڵی کۆن، لەنێوان له‌سه‌دا 25 بۆ 75 بیناکان رووخاون و ژیان بەهێواشی دەگەڕێتەوە باری ئاسایی، له‌كاتێكدا پرۆژەی بنیاتنانەوەی نوێ بەردەوامە بۆ هاندانی دانیشتوان بۆ گەڕانەوە.\nموقەدەم رەبیع ئیبراهیم، ئەفسەری فریاگوزاری لە بەڕێوبەرێتی بەرگری شارستانی لە موسڵ بە دیارونای وت ستافەکەی داروپەردوویان لەگەڵ تەقەمەنی لەسەر رێگاکان لابردووە بە هه‌ر توانایەك کە هەیانبووبێت.\nماوەیەکە تیمەکانی بەرگری شارستانی کاردەکەن بۆ گەڕاندنەوەی ژیان بۆ بەری خۆرئاوای موسڵ و خێرا به‌ده‌م هه‌ر زانیارییه‌كه‌وه ده‌چن دەربارەی دۆخێكی گوماناوی کە له‌لایه‌ن ئه‌و دانیشتوانه‌وه ده‌درێت كه گەڕاونەتەوە.\nئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا غەزوان داودی بە دیارونای وت حکومەتی فیدراڵ دەبێت خێرا قەرەبووی پارە تەرخانبکا بۆ بنیاتنانەوە تا بتوانن دەستپێبکەن و مەدەنیەکان چیتر پێویستیان بەوە نەبێت پشت بەخۆیان ببەستن بۆ ئەنجامدانی ئەو کارە.\nوتی نەینەوا بەتەنیا ناتوانێت ئه‌و داواکارییانه دابینبکات، هه‌رچه‌نده بەتەواوی توانای خۆشمانەوە کاربکەین به هاوکاریی رێکخراوە نێودەوڵەتیەکان بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری سەرەتایی وەك ئاو، پەروەردە و خزمەتگوزاری تەندروستی.


پێم وایە بەلاى هاووڵاتییەکى سادەیشەوە ئاشکرایە بۆ سەرجەم حکوومەتەکانى پێشووى هەرێم. هەرچەندە لە دیوى دەرەوە وەک حکوومەتێکى یەکگرتوو دەبینرا، بەڵام وەکى تر حکوومەتى حزب بوو. لەژێرەوە دووئیدارە هەبوو. هەموو دام و دەسگا و بوارە سەرەکییەکان دابەشکرابوون. دارایى سەرچاوەى داهاتەکان هێزەکانى پێشمەرگە و ئاسایش و پۆلیس.... هتد. ئەم واقیعە تاڵ و نە خوازراوە نەک هەر بووبوو بەمایەى کێشمەکێش و ململانێی سیاسى خێڵایەتیش نەک هەر ئەم وڵاتەى خست بووە گێژاوى پاشاگەردانى ئیدارى و ئابوورى و کۆمەڵایەتییەوە، نەک هەر ببووە هۆى هەژارى و بێکارى و دواکەوتنیێکى لە بەرچاو لەهەموو بوارەکاندا، بەڵکو لە لایەکى دیکەوە هەلومەرجى لەبارى ڕەخساند بوو، بۆ دەستتێوەردانى زیاترى بێگانە و هەرێم کرابوو بە بازاڕێکى بەرەڵا. لەلایەکى تریشەوە لەلایەن حکوومەتى(بەغداد)وە کرابوو بە بیانوو بۆ چارەسەرنەکردنى کێشەکانى بەینى هەرێم و حکوومەتى مەرکەزى. بگرە ببوو بەهۆى پەرەسەندن و کەڵەکەبوونى ئەو کێشانە وەک ئەو حاڵەت و دیاردانەى کە لە ئۆکتۆبەرى2017 ڕوویاندا. حکوومەتى نۆیەم دەبێ ئا لێرەوە دەستپێبکات واتە لە ناوخۆوە. دەست بەکاربێت بۆ وەڵامدانەوەى هەر دیاردە و جوڵەیەک کە ئەو دووبەرەکى و پاوانخوازییەى پێوە دیار بێ ..\nپێم وایە هۆکارى بوون و ڕوودانى ئەو دیاردانە دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونى دەستوورێکى هاوچەرخى عەلمانى کە تا ئەمڕۆ بەهۆى دووبەرەکییەوە نەتوانراوە پەرلەمان یان ڕاى گشتى بڕیارى لەسەر بدات، بە واتایەکى تر ئەمە دوو (دەیە)یە ئەم هەرێمە بێ دەستوورە. بێ ئەو سەرچاوە سەرەکییە کە یاساکانى لەسەر بڕیار دەدرێ. لەو ماوەیەدا یاساکان فەرمان و ڕێنوێنییەکان سەرجەم سەرپێىی و ئارەزوومەندانە بوون.. لایەک پێى پەسەند بووە و لایەک پێى ناڕازى بووە!! ئەم ئەرکە لە ئەستۆى پەرلەمانى هەموو خەڵکى کوردستان بێ. بەهۆى نەبوونى یاسایەکى هاوچەرخەوە سەبارەت بەدیاریکردنى و ڕێکخستنەوەى مووچەى کرێکاران و فەرمانبەران و کاربەدەستان، وەک باس دەکرێ بێ سەروبەرەیەکى ئاشکرا، ناهەقییەکى ناڕەوا، بەفێڕۆدانێکى بێ حساب لەم بوارەدا هەیە. 73% داهاتى هەرێم بەوەکەى بەغدایشەوە دەدرێ بە مووچە!! لە چ وڵاتێکى جیهاندا ئەمە هەیە!! ملیاردێرەکان ئا لێرەوە پەیدا دەبن!!\nوڵاتێکى سوتاو و وێرانکراو هەژارى وەک ئەو گەلەى هەرێم بە (27%)ى بودجە ئاوەدان دەکرێتەوە و دەبوژێتەوە و پێشدەکەوێ؟! دەبێ ئەمە دووەم هەنگاوى ئەم حکوومەتە بێت .\nبمانەوێ و نەمانەوێ ئێستا و تا ماوەیەکى دیارى نەکراویش هەرێمى کوردستان هەر بەشێکە لە دەوڵەتى عێراق بە هەموو خۆشى و ناخۆشییەکییەوە. پاشەڕۆژى ئێمە تاڕادەیەکى زۆر بەستراوە بەپاشەڕۆژى عێراقەوە، کێشەکانمان، داخوازییە سەرەکییەکانمان لە ڕێگەى حکوومەتەکانى عێراقەوە چارەسەر دەکرێ، بەڵام لە ڕێگەى حکوومەتێکى دیموکراسیخواز و پێشکەوتووەوە، لەبەرئەوە دەبێ حکوومەتى هەرێم بوونى حکوومەتێکى عێراقى ئا لەم جۆرە بکات بە ئامانجى خۆى و پشتیوانى بکات. بەدەر لە هەر دەستێوەردانێک یان گفت و بەڵێنى ساختەى ئەملاو ئەولا!!.\nهەرێمى کوردستان لە ماوەى – هیچ نەبێ – 25 ساڵى ڕابردوویدا شارەزایى و ئەزموونێکى باشى لەلاکۆبووەتەوە سەبارەت بە هەڵوێستى دەوڵەتانى دەوروبەر و دوورتریش بەرانبەر بە مافە ڕەواکانى ئەم گەلە دابەشکراوە! کۆبوونەوەیەک لە دواى یەکەکانى (تاران و ئەنقەرە و دیمەشقى ساڵانى 993-994، بە ئافەرینى (سەدام) بۆ ڕووخاندانى حکوومەتى ئەوساکەى هەرێم . دەبێ ئەمڕۆ لەبەرچاوبن و سوودیان لێ وەربگیرێت ئەو دەوڵەتانە کە کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە تەنیا و تەنیا لەبەر ڕۆشنایى بەرژەوەندى تایبەتى (ئابوورى و سیاسى و سەربازى ..هتد) مامەڵە لەگەڵ هەرێم دەکەن .\n16ى ئۆکتۆبەر هەموویانى تاقیکردەوە! کورد واتەنى (قولى ڕەش و سپى لەبوارەدا دەردەکەوێ)، کەواتە کوردیش دەبێ بەپێى بەرژەوەندى نەتەوایەتى خۆى مامەڵەیان لەگەڵ بکات.\nئەم کوردستانە وڵاتێکى بەپیت و بەرەکەتە. سامانێکى بێ پایانى ژێرزەمینى و سەرزەمینى تێدایە هەر لەبەر ئەمەیشە کۆمپانیاى دەوڵەتە زلهێزەکان پێشبڕکێ لەسەر قۆرخکردنى دەکەن و دەیانەوێ ڕەگى هەتا هەتا لەم وڵاتەدا دابکوتن حکوومەتى هەرێمى کوردستان نابێ ئەم واقعە پشتگوێ بخات. بەرژەوەندى گەلى کوردستان لە پێش هەموو مەبەستێکى ترەوەیە .


Translate from English, United States to Kurdish · Fulmine Software/Mirror · WebTranslateIt\nPlugin with frameset "%1$s" requires the latest version of the %2$s app.\nپێوەکراوی \_"%1$s\_" پێویستی بە نوێترین وەشانی بەرنامەکەیە %2$s.\nپێوەکراوی کاریگەریی \_"%1$s\_" پێویستی بە نوێترین وەشانی بەرنامەکەیە %2$s.\nپێوەکراوی چوارچێوەی \_"%1$s\_" ئەبێ نوێ بکرێتەوە بۆ دوایین وەشان.\nپێوەکراوی کاریگەری \_"%1$s\_" ئەبێ نوێ بکرێتەوە بۆ دوایین وەشان.\nئەتەوێ بەرنامە نوێیەکەی ترمان تاقیبکەیتەوە \_"%1$s\_"؟


کتێبی بیبلیۆگرافیای (پیرەمێرد) کەوتە بەردیدەی خوێنەران - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nکتێبی بیبلیۆگرافیای (پیرەمێرد) کەوتە بەردیدەی خوێنەران\nهەواڵ هەمەڕەنگ Aug 22, 2019\nلە چەند رۆژى رابردوودا کتێبی بیبلیۆگرافیای (پیرەمێرد) حاجى تۆفیق مەحموود ئاغا، بیبلۆگرافیاى کتێب، نووسین و وەرگێڕان 1908 – 2018، بیبلۆگرافیاى و پێرستى لە کتێبى کوردیدا 1939 – 2010 لە ئامادەکردنى (بوار نوورەدین) کەوتە بەردیدەى خوێنەران، سایتى گەلاوێژ وێڕاى دەستخۆشى لەناوبراو و هیواى بەردەوامى بۆ دەخوازێت بۆ ئەوەى هەمیشە بەردەوام بێت لەخزمەتکردنى بوارى ئەدەبى و روناکبیرى، لەهەمانکاتیشدا جارێکى دیکە ئاگادارى سەرجەم نووسەران دەکەینەوە کە هەر بەرهەمێکى چاپکراویان هەیە دەتوانن بۆمان بنێرن بۆ ئەوەى لێرەدا بڵاوى بکەینەوە.\nسەبارەت بەم بەرهەمەش (بوار نوورەدین) ئاماژەى بۆ ئەوەکرد، کە ئەم بیبلیۆگرافیایە تەواوی بابەت، نووسین و وەرگێڕانەکانی پیرەمێردە، یەکەم بیبلیۆگرافیاشە، کە بە شێوەیەکی ئاوا فراوان ئامادەدەکرێت، 256 لاپەڕەی ڕەنگاوڕەنگە و دوو تەوەرەی سەرەکییە:\nتەوەرەى یەکەم تایبەتە بە بیبلیۆگرافیای کتێب و نووسینی لە ڕۆژنامەکانی ژیان- ژین و گۆڤاری گەلاوێژدا 1931- 2018.\nیەکەم بەش: لە ساڵی 1932 تا 2018، 49 کتێبی پیرەمێرد بە زمانی کوردی بڵاوکراونەتەوە، یان بۆ سەر زمانی کوردی وەرگێڕدراون، لەم بەشەدا کتێبی دوای ساڵی 2010یش تۆمارکراون.\nدووەم بەش: ڕۆژنامە و گۆڤار 1908- 1950.\nئەم بەشە، بیبلیۆگرافیای نووسین و وەرگێڕانەکانی پیرەمێردە لە ڕۆژنامەکانی «کورد تەعاون و تەرەقی غەزەتەسی»، «ژیان»، «ژین»، «هەتاو» و «گۆڤاری گەلاوێژ»دا.\nسێ بیبلیۆگرافیای ئەم تەوەرەیە، تەنها تا ساڵی 2010 وەرگیراون، چونکە بەزاندنی سنووری پڕۆژەی کورد و کوردستان، گەڕانی زۆرتری پێویستە و هەر وا بە ئاسانی ناکرێت.\nیەکەم بەش: بیبلیۆگرافیای پیرەمێرد لە کتێبی کوردیدا، کە لە ساڵی 1951 تا 2014، 14 کتێبی سەربەخۆ لەبارەی پیرەمێردەوە نووسراوە.\nدووەم بەش: پێڕستی پیرەمێرد لە ناوەرۆکی کتێبی کوردیدا، کە لە ساڵی 1939 تا 2010، 79 بابەت لەبارەی پیرەمێردەوە نووسراوە.\nسێیەم بەش: بیبلیۆگرافیای ڕۆژنامەکانی ژیان و ژینە لە کتێبی کوردیدا، کە لە ساڵی 1984 تا 2008، شەش کتێبی سەربەخۆ لەبارەیانەوە نووسراوە.\nچوارەم بەش: پێڕستی ڕۆژنامەکانی ژیان و ژینە لە ناوەرۆکی کتێبی کوردیدا، کە لە ساڵی 2001 تا 2005، 14 بابەت لەبارەی ئەم دوو ڕۆژنامەیەوە نووسراوە.\nلە پێشەکیی کتێبەکەدا نووسراوە: پیرەمێرد، خزمەتی زۆری کردووین و ڕەنگە وەک پێویستیش، پارسەنگی بۆ دانەنرابێت. لەم کارەدا، ناونیشانی دوا نووسینی پیرەمێرد (فەلسەفەی حەیات لە سەرەمەرگا، ژین، ژ1015، 15ی حوزەیرانی 1950، ل3) کە چوار ڕۆژ پێش مردنی نووسراوە، سەرنجی زۆر ڕاکێشام، ئەگەر کتێبەکە بیبلیۆگرافیا نەبوایە، بەم ناونیشانەوە ناودێرم دەکرد.\nبوار نوورەدین لە چەند دێرێکدا:\n- ناوى تەواوى (بوار نوورەدین سابیر)ە.\n- ساڵی 1962 لە شارۆچکەی قەڵادزێ لەدایک بووە.\n- سەرەتای هەشتاکان دەستی بە نووسین کردووە و یەکەم بەرهەمی بە ناوی خوازراوی (کارا)، لە ژمارە سێی گۆڤاری قەندیل لە ساڵی 1987 لە شاخ بڵاوبووەتەوە.\n- ساڵانی 2002- 2012 لە ئینستیتیوتی کەلەپووری کورد کاریکردووە.\n- چەند ساڵێک هاوکاری بنکەی ژین بووە.\n- لە ساڵى 2013 تا ئێستا بەرپرسی (ئەرشیڤی بڵاوکراوەکان)ی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەمە.\n- ساڵانی 2014- 2018، ئیدیتۆری پڕۆژەی ئینسایکلۆپیدیای پارێزگای سلێمانی بووە.\n- دەیان بابەت، لێکۆڵینەوە و بیبلیۆگرافیای تایبەتی بڵاوکردووەتەوە، کاری ئیدیت و پێداچوونەوەی بۆ زۆرتر لە 100 کتێب کردووە.\n- تاکو ئێستاکە (24) بەرهەمى چاپکراوى هەیە.\n- دوو (2) بەرهەمى دیکەى کارى لەسەرکراون و ئامادەن بۆ چاپکردن.\n- تاکو ئێستاکە (10) خەڵات و ڕێزلێنانى پێبەخشراوە لەلایەن دەزگاکانى حکومەت و ناوەمدە چاپەمەنى و کەسایەتییەکان.


چەند ئامۆژگاریەکی باوی خەڵک کە پێویستە چیدیکە گوێی لێنەگریت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەندێک ئامۆژگاری هەیە کە وەک پەندێکی لێهاتووە و لە زۆرێک لە کێشەکاندا هاوڕێ و کەسە نزیکەکانت وەک ئامۆژگاریەک پێتی دەڵێن، لەکاتێکدا ئەو ئامۆژگاریانە هەڵەن و پێویستناکات گوێیان لێبگریت، ئەمەی خوارەوە بەشێکیانە:\n– تەماشایی ئەو کەسانە بکە کە دۆخیان لە تۆ خراپترە\nبەراوردکردنی ئەزمونی خۆت بەوانی دیکە هەڵەیە، جگە لەوەی گەر ئەوەت کرد دەبێت چاو لە کەسی پێش خۆت بکەیت نەک دوای خۆت، هاوکات مەرج نییە ئەوەی تۆ لە دورەوە دەیبینیت لە نزیکەوە بەو جۆرەبێت.\nلە لایەکی دیکەشەوە هەموو کات لەو دۆخەی تۆی تێدایت خراپتر هەیە و کارکردن بەم ئامۆژگاریە ڕێگرە لە بەرەوپێشچونت.\n– پێویستە ڕابێیت لەگەڵیدا\nکاتێک کەسێک لە کێشەیەکدا ئامۆژگاریت دەکات و دەڵێت ( پێویستە ڕابێیت لەگەڵیدا) دیارە مەبەستی نییە کێشەکەت بۆ جارەسەر بکات و دەڵێت دەبێت خۆتی لەگەڵ بگونجێنیت، لەکاتێکدا ئەوە هەڵەیە و پێویستە چارەسەر بدۆزیتەوە نەک ڕاهاتن لەگەڵ هەڵەکە.\n– لەبیری کە\nئەمەش یەکێکی دیکەیە لە ئامۆژگاریە هەڵەکان، چونکە تەنها بەلەبیرکردن خودی کێشەکان چارەسەر نابێت.\n– مەوەستە و بەردەوام بە\nئەم ئامۆژگاریە ڕەنگە لەبواری بزنس و ئابوری سەرکەتوو بێت، بەڵام لە بواری ژیانی تایبەتی خۆت نا، چونکە گەر لەکارەکت ڕازیی نیت و دڵخۆش نیت، یان هاوڕێکەت بە مەبەستێک لەگەڵتدایە، پێویستە بوەستیت و بەردەوام نەبیت.\n– لەسەر هەڵەی ڕابردوو سەرزەنشتی خۆت مەکە\nگرنگە کە ئێمە سوود لە هەڵەکانی ڕابردوو وەربگرین و لە داهاتوو دوبارەی نەکەینەوە، نەک هەر بیخەینە سەر دۆخ و کەسەکانی دەوروبەرمان و خۆمانی لێدەربکەین.


ماكەكانی خراپ مامەڵەكردن لەگەڵ منداڵان\nد.لاڤە دارا علی\nمنداڵان بەباوان پشت دەبەستن بۆپارێزگاری كردن و فەراهەم كردنی ژیانێكی شایستە.تەنها شت كەمنداڵان پێویست دەكات بیكەن بریتی یە لەیاری كردن و چێژوەرگرتن لەمنداڵیان، هەروەها فێربوون و ئەزمون كردنی ژیان تاكو تاكێكی تەندروست بنیات بنرێت.\nئاخۆ ئەوخێزانەی كەئەم هەموو شتەیان لێ چاوەڕوان دەكرێت ئەگەر خراپ مامەڵەی منداڵاكانیان بكەن لەڕووی جەستەیی، دەروونی، سێكسی….هتد دەبێت چ زیانێك بگەیەنن؟\nقوربانیان متمانەیان بە كەسەنزیكەكان وخەڵكی بەگشتی نامێنێت، بەكۆمەڵێك گرێ و برینی دەروونییەوە گرفتادەبن ، كەدەرئەنجام تاكێكی نەخۆش بەرهەم دێت هیچ سودێكی بۆ خۆی و دەووروبەر نابێت و بگرە لەوانەشە لە داهاتوودا هەمان ڕێچكەبگرێتەبەر.\nهەربۆیە دەتوانین ماكەكان لەم خاڵانەی خوارەوەداكورت بكەینەوە:\n1- لە دەست دانی توانای متمانەپێكردن.\n2- قوربانیانی دەست درێژیە سێكسییەكان لەداهاتوودا تووشی كێشە سێكسی یەكان دەبن وقورس دەبێت بۆیان كە پەیوەندی ببەستن.\n3- قوربانیانی توندوتیژی جەستەیی، ترس و تۆقین بەرامبەر (ژن/پیاو )درووست دەكەن و لەداهاتوودا ئەو ئامێر و ئامرازانەی بەكارهاتووە وەك زەنگێكی وەبیرهێنانەوە كاردەكەن كە كۆی پرۆسەی توندوتیژیەكەی دێننەوە یاد، بەمەش لەبیركردن و تێپەڕاندنی زەبرەكە قورس دەبێت.\n4- گەڕان بەدوای پیاهەڵدان وستایش كردن بەشێوەیەكی بەردەوام بۆسارێژكردنی برینەكان لەنێوقوربانیان دەبینرێت وە هەمووكارێك دەكەن بۆ بەدیهێنانی.\n5- هەست بەكەم زانین.\n6- دەركەوتنی نەخۆشی دەروونی، وەك خەمۆكی، جۆرەكانی دڵەڕاوكێ، وەسواس وقەلەقی، تەنگژەی كەسێتی ..هتد.\n7- لەدەستدانی توانای كۆنتڕۆڵكردنی هەست وسۆزەكان.\n8- گرفت لەدۆزینەوەی هاوژین و پێكهێنانی خێزان وپرۆسەی هاوسەرگیری.\n9- نەخۆشی یەجەستەییەكانی فشاری دەروونی(سترێس) و دەرهاویشتەكانی وەك بەرزی فشاری خوێن، شەكرە، نەخۆشی یەكانی دڵ…..هتد.\n10- بەكارهێنانی ماددەی هۆشبەرو ئالوودەبون.\n11- ڕق و توڕەیی بەرامبەر هەمووخەڵكی و جیهان بەگشتی.\n12- كێشەكانی خەو و بینینی دێوەزمەو خەوی ناخۆش.\nئامادەكردنی/ د.لاڤە دارا علی؛ پسپۆری نەخۆشی یە دەروونی یەكان


كوردی - سوره‌تی ص\nقورئانی پیرۆز » كوردی » سوره‌تی ص\nسوره‌تی ص - تعداد آیات 88\n(ص) سه‌رنجی سه‌ره‌تای سوره‌تی (البقره) بده، سوێند به‌م قورئانه که خاوه‌نی ئامۆژگاری و شکۆمه‌ندی و قه‌در و ڕێزه.\nکه‌چی ئه‌وانه‌ی بێ باوه‌ڕ بوون (بڕوا به‌م قورئانه پیرۆزه ناهێنن، ئه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه نیه که‌م و کووری و ناته‌واوی له‌م قورئانه‌دا هه‌بیت) به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌یه که خۆیان به‌زل ده‌زانن و بڕیاریانداوه لووت به‌رز بن له ئاستیدا و دژایه‌تی بکه‌ن.\nچه‌نده‌ها گه‌ل و نه‌وه‌مان پێش نه‌مان له‌ناو بردووه (له‌کاتی ده‌سپێکردنی سزای ئێمه‌دا)هاواریان ده‌کرد، شیوه‌ن و زاریان بوو، به‌ڵام تازه کار له‌کار ترازابوو، وه‌ختی ڕزگاربوون به‌سه‌رچوو.\nبێ باوه‌ڕه‌کان سه‌رانسوڕما له‌وه‌ی که بیدارکه‌ره‌وه‌یه‌ک له خۆیان هاتووه بۆیان و وتیان: ئائه‌مه جادوگه‌رێکی زۆر درۆزنه.\n(هه‌روه‌ها ده‌یانوت: ئایا پێتان سه‌یر نیه) هه‌موو خواکانی کردووه به یه‌ک خوا، به‌ڕاستی ئه‌مه شتێکی زۆر سه‌یرو سه‌مه‌ره‌یه!!\nده‌سه‌ڵاتدار و گه‌وره‌کانیان ڕۆیشتن بۆ لای یه‌کتر، داوای پابه‌ندی و خۆگریان ده‌کرد، له پێناو بته‌کانیاندا و ده‌رباره‌ی بانگه‌وازی یه‌کخواناسی ده‌یانوت: به‌ڕاستی ئه‌مه شتێکه مه‌به‌ستێکی تیادایه (که ببێته گه‌وره)...!!\nئێمه ئه‌م ده‌نگوباسه‌مان له کۆتا ئایندا (که ئاینی مه‌سیحیه و سێ خوا ده‌په‌رستن) نه‌بیستووه! ئه‌مه هه‌ر ته‌نها شتێکی ده‌ست هه‌ڵبه‌ست و دروستکراوه!!\nهه‌روه‌ها ده‌یانوت: ئایا ڕه‌وایه له نێوان ئێمه‌ماناندا قورئان بۆ محمد صلی الله علیه وسلم دابه‌زێت؟! خوا ده‌فه‌رموێت: نه‌خێر، ئه‌وانه هه‌ر له گوماندان به‌رامبه‌ر قورئانه‌که‌ی من، جا ئه‌گه‌ر سزاو ئازاری من بچێژن (ئه‌وسا باوه‌ڕی پێ ده‌هێنن)؟!!\nمه‌گه‌ر ئه‌مانه گه‌نجینه‌ی ڕه‌حمه‌ت و به‌خشنده‌یی په‌روه‌ردگاری تۆیان به‌ده‌سته که زاتێکی باڵاده‌ست و به‌خشنده‌یه (تا دیاریکردنی پێغه‌مبه‌ریش به‌ویستی ئه‌وان بێت)؟!\nئایا مه‌گه‌ر ئه‌وانه خاوه‌نی ئاسمانه‌کان و زه‌وی و نێوانیانن، تا خێرو بێرو به‌خشینه‌وه‌ش به‌ئاره‌زووی ئه‌وان بێت؟ ئه‌گه‌ر وایه با به‌هۆکارێک به‌رزبنه‌وه بۆ ئاسمان و ده‌ست بخه‌نه کاروباری خوا...!!\nسه‌ربازانێکی زۆر وا له‌وێن، له ده‌سته‌و گرۆ جۆر به جۆره‌کان، هه‌میشه تێکده‌شکێن.\nپێش ئه‌مان قه‌ومی نوح و عاد و فیرعه‌ونی خاوه‌نی هێزو ده‌سه‌ڵات (مه‌به‌ست ئه‌هرامه‌کانه)\nهه‌روه‌ها ثمود، قه‌ومی صالح و قه‌ومی لوط و خاوه‌ن باخه چڕو پڕه‌کان، ئائه‌و ده‌سته و گرۆیانه (هه‌ر هه‌موویان دژایه‌تی ئاین و به‌رنامه‌ی خوایان کرد، خوای گه‌وره‌ش دوای ماوه‌یه‌کی دیاریکراو هه‌موویانی ڕیشه‌که‌ن کرد).\nهه‌ریه‌ک له‌وانه به‌رنامه‌ی هه‌موو پێغه‌مبه‌رانیان به‌درۆزانی و به‌و کاره‌یان، خۆیان شایسته‌ی تۆڵه‌ی ئیمه کرد.\nئه‌وانه چاوه‌ڕانی هیچ شتێک ناکه‌ن، ته‌نها یه‌کده‌نگی سامناکی گه‌وره نه‌بێت، که کتوپڕ ڕووده‌دات و پێویستی به دووباره بوونه‌وه نیه.\nکه‌چی خه‌ڵکی نه‌فام ده‌ڵێن: په‌روه‌ردگارا هه‌ر چیت بۆ بڕیارداوین پێش ڕۆژی لێپرسینه‌وه، پێمان ببه‌خشه.\nبه‌ڕاستی ئێمه‌ش که‌ژ و کێوه‌کانمان بۆ ڕام هێنابوو، ئه‌وانیس یاد و ته‌سبیحاتی خوایان ده‌کرد و پێکه‌وه ده‌یانوته‌وه له ده‌مه و ئێواران و به‌ره‌به‌یانه‌کاندا.\nئێمه پاشایه‌تیه‌که‌مان به‌هێزکردو حیکمه‌ت و دانایی وقسه و فه‌رمانی به‌جێمان پێبه‌خشی.\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم ئایا هه‌واڵی ئه‌وانه‌ت پێنه‌گهیشتووه که کێشه‌یه‌کیان هه‌بوو، به دیوارا سه‌رکه‌وتن و خۆیان گه‌یانده میحرابه‌که‌ی!\nکاتێک خۆیانکرد به ژوورداو چوونه لای داود، ئه‌ویش لێیان ترسا، به‌ڵام ئه‌وان وتیان: مه‌ترسه، هه‌ردووکمان ناکۆکیه‌کمان هه‌یه و لایه‌کمان سته‌می له‌لایه‌کمان کردووه، داواکارین که به دادپه‌روه‌ریی له نێوانماندا بڕیار بده‌یت و لایه‌نی هیچ که‌سێکمان نه‌گریت، ڕێنموویشمان بکه بۆ ڕێگه‌ی ڕاست و دروست.\nیه‌کێکیان وتی: به‌ڕاستی ئه‌م برایه‌م نه‌وه‌د و نۆ مه‌ڕی هه‌یه به‌ڵام من ته‌نها یه‌ک مه‌ڕم هه‌یه، که‌چی پێم ده‌ڵێت: ئه‌و مه‌ڕه‌شم بده‌رێ، به‌قسه‌ی زل و زۆرزانیی ده‌یه‌وێت لێم زه‌وت بکات.\nئێمه‌ش له‌و هه‌ڵه‌یه‌ی خۆش بووین، بێگومان ئه‌و له نزیکان و خۆشه‌ویستانی ئێمه‌یه و خۆشترین جێگه و ڕێگه‌مان بۆ ئاماده کردووه.\nئه‌ی داود: به‌ڕاستی ئێمه تۆمان کردۆته جێنشین له‌م وڵاته‌دا، فه‌رمانڕه‌وایی له نێوان خه‌ڵکدا له‌سه‌ر بنچینه‌ی حه‌ق و ڕاستی ئه‌نجام بده، هه‌رگیز شوێنی ئاره‌زوو مه‌که‌وه، تا نه‌بێته هۆی گومڕاکردن و لادانت له ڕێبازی خوا، چونکه بێگومان ئه‌وانه‌ی له ڕێبازی خوا لاده‌ده‌ن، سزای به ئێش و پڕ ئازار بۆیان ئاماده‌یه، به‌هۆی فه‌رامۆشکردنی ڕۆژی لێپرسینه‌وه.\nئێمه ئاسمان و زه‌وی دروستکراوانی نێوانمان بێ هوده و هه‌ڕه‌مه‌که‌ی دروست نه‌کردووه، ئه‌وه بیرو باوه‌ڕی ئه‌وانه‌یه که بێ باوه‌ڕبوون، هاوار و ناهوناڵه بۆ ئه‌وانه‌ی که کافر و بێ بڕوان له سزای ئاگری دۆزه‌خ.\nنه‌خێر، ئه‌و باوه‌ڕه‌یان هه‌ڵه‌یه، به‌ڵکو ئایا ڕه‌وایه پاداشتی ئه‌وانه‌ی ئیمان و باوه‌ڕیان هێناوه و کاروکرده‌وه چاکه‌کانیان ئه‌نجام داوه، وه‌ک ئه‌وانه لێ بکه‌ین که تۆوی خراپه‌یان چاندووه له زه‌ویدا، یاخود ئایا ئه‌وانه‌ی پارێزگار و له‌خواترسن وه‌ک خراپه‌کاران سه‌یریان بکه‌ین؟!\nئه‌م قورئانه کتێبێکی پیرۆزه دامانبه‌زاندووه بۆ لای تۆ، بۆ ئه‌وه‌ی ئایه‌ته‌کانی لێک بده‌نه‌وه و بیری لێ بکه‌نه‌وه و بۆ ئه‌وه‌ی خاوه‌ن بیرو هۆشه‌کان په‌ند و ئامۆژگاری وه‌ربگرن و تێفکرن.\nکاتێک ده‌مه‌و ئێواره ئه‌و ئه‌سپه چاکانه‌ی که ئاماده کرابوو بۆ غه‌زا هێنایان و نمایش کران له پێش چاویدا.\nئینجا وتی: من هه‌میسه حه‌ز له‌م جۆره کارانه ده‌که‌م و گرنگی به‌م ئه‌سپانه به‌خێر ده‌زانم، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا نابێت ببنه هۆی ئه‌وه‌ی که له‌یادی په‌روه‌ردگارم غه‌فڵم بکه‌ن و یادی فه‌رامۆش بکه‌م، ئه‌سپه‌کان غاریان کرد تا له چاو ون بوون.\nله‌وه‌ودوا سلێمان فه‌رمانیدا که بیانگێڕێته‌وه و که گه‌ڕانه‌وه بۆ لای ده‌ستی ده‌هێنا به ڕان و ملیاندا (به‌و شێوه‌یه خۆشه‌ویستی خۆی ده‌رده‌بڕی بۆیان، چونکه ئه‌وانه هۆکارێکن بۆ غه‌زاو گه‌یاندنی ئایینی خوا).\nسوێن به خوا ئێمه سوله‌یمانمان تاقیکرده‌وه و ساوایه‌کی ناته‌واومان فڕێدایه سه‌ر ته‌ختی فه‌رمانڕه‌وایه‌تیه‌که‌ی، پاشان گه‌ڕایه‌وه بۆ لای خوا و په‌نای بۆ ئێمه هێنا... (چونکه به‌بێ وتنی - ان شاء الله - به ئومێدی چه‌ند کوڕێک بوو).\nوتی: په‌روه‌ردگارا لێم خۆش ببه و ده‌سه‌ڵاتێکم پێببه‌خشه که ده‌ست نه‌دات بۆ که‌سی تر له دوای خۆم، چونکه به‌ڕاستی ته‌نها تۆ به‌خشێنه‌ری هه‌موو ناز و نیعمه‌تێکیت.\nئێمه نزامان گیراکرد و - با - مان بۆ ڕام هێنا، که فه‌رمانی ئه‌و به‌نه‌رمی هاتووچۆ بکات، بۆهه‌رشوێنێک ویستی.\nهه‌روه‌ها شه‌یتانه‌کانیشمان کرده خزمه‌تگوزاری، له هه‌موو جۆره بیناسازێک و مه‌له‌وانێکی ژێر ده‌ریا.\nهه‌ندێکی تریش به‌کۆت و زنجیر به‌سترابوونه‌وه (تا نه‌توانن خراپه‌کاری ئه‌نجام بده‌ن).\nئه‌مه به‌خششی ئێمه‌یه بۆ تۆ ئه‌ی سوله‌یمان تۆش ده‌به‌خشیت، یان نابه‌خشیت لێپرسینه‌وه‌ت نییه و خۆت سه‌ربه‌ستیت.\nبێگومان سوله‌یمان له لای ئێمه پله‌ی زۆر نزیکی هه‌یه و پاشه‌ڕۆژ و ئاینده‌یه‌کی جوانی هه‌یه لای ئێمه.\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم سه‌ر گوزه‌شته‌ی به‌نده‌ی ئێمه - ئه‌یوب- یان بۆ باس بکه، کاتێك بانگی له په‌روه‌ردگاری کردو وتی: بێگومان شه‌یتان توشی نه‌خۆشی و ئازاری کرووم.\nئێمه‌ش دوعا و نزامان گیرا کرد و وتمان: هه‌سته، به‌پێی خۆت ڕابکه، ئه‌وه ئاوێکی سارده بۆ خۆشتن و خواردنه‌وه.\nئه‌وسا هه‌موو که‌س و کاریمان پێبه‌خشی و ئه‌وه‌نده‌ی تریش، ئه‌وه ڕه‌حمه‌ت و میهره‌بانی تایبه‌تی بوو له‌لایه‌ن ئێمه‌وه، یاداوه‌ریش بۆ هه‌موو خاوه‌ن بیرو هۆشه‌کان.\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم باس و یادی به‌نده به‌ڕێزه‌کانمان ئیبراهیم و ئیسحاق و یه‌عقوب بکه، هه‌مویان ده‌ستێکی باڵایان هه‌بوو له گه‌یاندنی ئایینی خوادا، ده‌ستێکی باڵایان هه‌بوو له چاکه و چاکه‌کاریدا، هه‌روه‌ها به‌رچاو ڕوونی و شاره‌زایی ته‌واویان هه‌بوو له هه‌موو ڕوویه‌که‌وه.\nئێمه به‌ڕاستی کردمانن به‌به‌نده‌یه‌کی تایبه‌تی خۆمان به‌هۆی سیفه‌تی دنیانه‌ویستی که ئه‌ویش یاده‌وه‌ری ڕۆژی قیامه‌ته.\nبه‌ڕاستی ئه‌وانه لای ئێمه له‌و که‌سانه‌ن که هه‌ڵمان بژاردوون و په‌سه‌ندمان کردوون.\nهه‌روه‌ها باس و یادی -اسماعیل و الیسع و ذوالکفل- یشیان بۆ بکه که هه‌ریه‌کێك له‌وانه له هه‌ڵبژارده و په‌سه‌ندکراوه‌کانن.\nئه‌مانه هه‌مووی ناوبانگی ئه‌و پێغه‌مبه‌ره به‌ڕێزانه‌یه و بێگومان بۆ پارێزکار و خواناسیش چاکترین جێگه و ڕێگه و شوێنمان ئاماده کردووه.\nباخه‌کانی به‌هه‌شتی عه‌دنه، که هه‌ر هه‌مووی ده‌روازه‌کانی له‌سه‌ر پشته بۆیان.\nتیایدا به ئاسووده‌یی شانیان داداوه، به‌رده‌وام داوای میوه‌ی زۆر و خواردنه‌وه‌ی هه‌مه‌جۆر ده‌که‌ن.\nهه‌روه‌ها حۆری هاوته‌مه‌نی به حه‌یاو شه‌رم لایانه، که ته‌نها عاشقی هاوسه‌ره‌کانیانن و چاو بۆ که‌سی تر هه‌ڵنابڕن.\nجا ئا ئه‌م به‌ڵێنی نازو نیعمه‌ته‌ی پێتان دراوه له ڕۆژی پاداشتدا بۆتان ئاماده‌یه.\nبه‌ڕاستی ئه‌مه ڕزق و ڕۆزیمانه بۆ به‌خته‌وه‌ران، هه‌رگیز ته‌واو نابێت و کۆتایی نایه‌ت.\nئه‌مه‌ی باسکرا بۆ ئیماندارانه، به‌ڵام بۆ سته‌مکار و یاخی بووه‌کان، به‌ڕاستی ناخۆشترین جێگه و ڕێگه ئاماده‌یه.\nدۆزه‌خه، که ده‌گه‌یه‌نرێنه ناوی، که‌واته ئای چ شوێنێکی ناساز و سه‌خت و ناسۆره.\nئه‌مه و، ده‌با هه‌ر بچێژن و بخۆن له ئاو و خۆراکی زۆر گه‌رم و کێم و زووخاوی داچۆڕاو.\nشتی تریس له‌و بابه‌تانه هه‌مه‌جۆر ده‌رخواردیان ده‌درێت.\n(کاتێك سته‌مکاران به‌ره‌و دۆزه‌خ ڕاپێچ ده‌کرێن هه‌ندێ فریشته پێیان ده‌ڵێن:) ئه‌وه تاقمێکه له‌گه‌ڵ ئێوه‌دا پاڵه‌په‌ستۆیانه، ئه‌وانیش ده‌ڵێن: ده‌ك به‌خێر نه‌یه‌ن، ئه‌وانیش ده‌بێت بگه‌یه‌نرێنه دۆزه‌خ و بچنه ناو ئاگره‌وه.\nله وه‌ڵامیاندا ده‌ڵێن: نه‌خێر ئێوه به‌خێر نه‌یه‌نه‌وه، ئێوه ئه‌م شوێنه‌تان بۆ ئێمه مسۆگه‌ر کرد ئای که جێگه‌یه‌کی ناساز و ناخۆشه.\nدوایی به‌ده‌م ئاهو ناڵه‌وه ده‌ڵێن: په‌روه‌ردگارا ئه‌وه‌ی بوو به‌هۆی ئه‌وه‌ی که ئا ئه‌م شوێنه به‌نسیبی ئێمه ببێت، سزای چه‌ند به‌رامبه‌ری له‌ناو دۆزه‌خدا بۆ پێش بهێنه.\nهه‌ره‌وه‌ها ده‌ڵێن: ئه‌وه چیمانه بۆچی ئێمه که‌سانێك نابینین که کاتی خۆی به خراپ و دواکه‌وتوو کۆنه‌په‌رست ده‌ماندانه قه‌ڵه‌م.\nکاتی خۆی گاڵته‌مان پێ ده‌کردن، توانجمان تێده‌گرتن که‌چی ئه‌مڕۆ یان لێره نین، یان به‌رچاومان لێڵ و تاریکه و نایانبینن!!\nبه‌ڕاستی ئه‌وه به‌سه‌رهات و کێشمه‌کێش و ده‌مه ده‌مێی دۆزه‌خیه‌کان و حه‌قیقه‌ت و ڕاسته‌قینه‌یه و بۆیان پێش دێت.\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ به‌ڕاستی من ته‌نها بێدارکه‌ره‌وه‌م، که جگه‌له خوای تاکو تاکو ته‌نها و به‌ده‌سه‌ڵات و خه‌شمگیر له تاوانباران هیچ خوایه‌کی تر نیه.\nئه‌و خوایه په‌روه‌ردگاری ئاسمانه‌کان و زه‌وی و هه‌موو دروستکراوانی نێوانیانه، به‌ڵاده‌سته به‌سه‌ر کافراندا، لێخۆشبووه و چاوپۆشی ده‌کات له ئیمانداران.\nپێیان بڵێ: ئه‌م هه‌واڵ و ده‌نگ و باسێکی زۆر گه‌وره و گرنگن.\nبه‌ڵام ئێوه پشتی تێده‌که‌ن و گوێی بۆ ناگرن.\nخۆ من (مه‌به‌ست پێغه‌مبه‌ره) هیچ ئاگاداری ئه‌وه نه‌بووم که‌چی گوزاره‌وه له شوێنه بڵنده‌کاندا کاتێك که فریشته‌کان کێشه‌یان هه‌بوو له جێنشینی ئاده‌مدا.\nوه‌حی و نیگام بۆ نایه‌ت ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه نه‌بێت که من بێدارکه‌ره‌وه‌یه‌کی ئاشکرام.\nکێشه‌ی فریشته‌کان کاتێك بوو که په‌روه‌ردگارت پێی وتن: من ده‌مه‌وێت به‌شه‌رێک، له قوڕ دروست بکه‌م.\nجا کاتێك دروستم کرد و له‌و گیان و ڕۆحه‌ی که من خاوه‌نی ئه‌وم، فووم پێداکردو گیان و ژیانم پێبه‌خشی ئێوه‌ی فریشته هه‌مووتان سووژده‌ی (رێزو ته‌قدیری به‌فه‌رمانی من) بۆ به‌رن.\nهه‌موو فریشته‌کان فه‌رمانی خوایان به‌جێ هێنا و سووژده‌یان برد.\nجگه له ئیبلیس نه‌بێت که له‌و کاته‌دا له‌ناو فریشته‌کاندا بوو فووی کرده خۆی و خۆی به‌گه‌وره زانی و خۆی خسته ڕیزی کافرانه‌وه.\nخوا فه‌رمووی: ئه‌ی ئیبلیس ئه‌وه چی نه‌یهێشت و نایه‌ڵێت سووژده به‌ریت بۆ ئه‌و که‌سه‌ی که به دوو ده‌ستی قودره‌تی خۆم دروستم کردووه؟! ئایا خۆتت به‌گه‌وره زانی یان هه‌ر له زووه‌وه خۆت لا به‌رزو گه‌وره‌یه.\nشه‌یتان وتی: من له‌و چاکترو به‌نرختر و پیرۆزترم، چونکه تۆ منت له ئاگر دروست کردووه و ئه‌وت له قوڕ به‌دیهێناوه.\nخوا فه‌رمووی: ماده‌م وایه ده‌رچۆ له به‌هه‌شت و به‌جێی بهێڵه چونکه تۆ ئیتر ڕه‌جم کراوو دوور خراوه‌ته‌وه له ڕه‌حمه‌تی من.\nبه‌ڕاستی له‌عنه‌ت و نه‌فرینی منت له‌سه‌ره تا ڕۆژی قیامه‌ت (چونکه تۆ فه‌رمانی منت جێبه‌جێ نه‌کرد).\nشه‌یتان وتی: په‌روه‌ردگارا ده‌ی که‌واته مۆڵه‌تم بده تا ئه‌و ڕۆژه‌ی که نه‌وه‌کانی ئاده‌م زیندوو ده‌کرێنه‌وه.\nخوا فه‌رمووی: باشه تۆ له مۆڵه‌ت دراوانیت...\nتا ڕۆژو کاتی دیاریکراو.\nئینجا شه‌یتان وتی: سوێند به‌ده‌سه‌ڵاتی بێ سنوورت شه‌رت بێت هه‌ر هه‌موویان گومڕاو سه‌رگه‌ردان بکه‌م.\nجگه له به‌نده و عه‌بده دڵسۆزه‌کانت که هه‌ڵبژاره‌ده‌ی خۆتن (ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانم نیه).\nپه‌روه‌ردگار فه‌رمووی: من خۆم حه‌ق و ڕاستیم و هه‌ر حه‌ق و ڕاستیش ده‌ڵێم.\nسوێند به‌زاتی خۆم ده‌بێت دۆزه‌خ پڕ بکه‌م له تۆو له هه‌موو ئه‌وانه‌ی که شوێنی تۆ ده‌که‌ون.\nجا تۆش ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم به‌و خه‌ڵکه بڵێ: من هیچ پاداشت و خه‌ڵاتێکم له ئێوه ناوێت، من له‌و که‌سانه‌ش نیم که شت هه‌ڵبه‌ستم و زۆر له خۆم بکه‌م.\nئه‌م قورئانه ته‌نها ئامۆژگاریه بۆ هه‌موو خه‌ڵکی جیهان له هه‌موو کات و شوێنێکدا.\nبه‌ڕاستی له داهاتوویه‌کی نزیکدا، هه‌ر له دنیادا هه‌واڵی ڕاستی و دروستی ئه‌م ئایینه ده‌زانن، له قیامه‌تیشدا هه‌موو شتێك به ته‌واوی ئاشکراو ڕوون ده‌بێت.


مل دەبەر نانی تڕامپ، خەریکە جێ پێی کۆماری ئیسلامی لەق دەکات\nمحەممەد فەقی عەلی 13 / 5 / 2019 ململانێی بەڕێوەبەرایەتیی تڕامپ هەروا بێلێکدانەوە نییە و نەبووە، هەر لە ڕۆژەکانی هاتنە سەرکاریەوە تڕامپ بە گوێی دنیای ڕاگەیاند، کە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا پێش لە هەموو شتێکی ترن؛ ئەوەشی بە کردەوە نیشان داوە.\nململانەش لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران هەر یەکێک لەو ستراتێژیانەی تڕامپە. ئەو نایهەوێ ئێران هەر لە باری ئابوورییەوە وێران بێ و بەم شێوەیە خەڵک حکوومەتەکەیان بکێشنە بەر دادگای لێپرسینەوە، بەڵکوو دەیهەوێ پشتیوانیی سیاسی کە لەلایەن هێندێک ناوەند و دەوڵەت و ڕێکخراوەوە دەکرێ لاواز بکات؛ یان لانیکەم ئەگەر بکرێ نەیهێڵێ. ئەمجارەیان دەیهەوێ کۆماری ئیسلامی تەریکتر لە هەموو کات بێڵێتەوە، ئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە کۆماری ئیسلامی چۆک دابدا و تەسلیمی هەموو ویستەکانی ئەمریکا بێ، یان بێتە سەنگەرەوە و پەنا بۆ شەڕێکی نابەرامبەر بەرێ. کە لە هەردوو حاڵەتدا، بە دڵنیاییەوە هەر ئێرانە دۆڕاوە.\nتڕامپ ساڵێک لەمەو بەر لە ٨/٥/٢٠١٨دا لە بەرجام یەکلایەنە کشایەوە و ڕایگەیاند کە هیچ یەک لەو خاڵانەی نێو بەرجام بە جیدی ناگرێ و ئامادەشە بۆ دانیشتن و باس لەسەرکردن، ئەوەی کە ڕایگەیاند کە ئامادەیە بۆ باس و دانیشتنی نوێ، لە لایەن دنیاوە وا وەرگیرا لەوانەیە تڕامپ لە دانیشتن لەگەڵ ئێرانییەکاندا ئەو خاڵانە بە شێوەیەکی دیکە و زیاتر لە بەرژەوەندیی ئەمریکادا بێنێتەوە بەرباس و؛ بەم شێوەیە بەرجام بەرگێکی دیکە بکاتە بەر و شانسی مانەوەی هەبێ.\nبەڵام کایەی سیاسیی بەڕێوەبەرایەتیی دەزگای تڕامپ، تەنیا مەبەستی ئەوە بوو، کە کۆماری ئیسلامی بارووژێنێ و کارێکی پێ بکا، کە لەو بەناو بەرجامە بکشێتەوە. ئەوەی کە ئەمریکا شاهیدی بوو و باوەڕیان نەدەکرد کە ئەوەندە بخایەنێ، سەبر و حەوسەلەی ڕێژیمی مەلاکان بوو. ئەوان یەکساڵ ددانیان بە جەرگی خۆیاندا گرت. ئەمجار تڕامپ و تیمەکەی بەپەلە بوون و هاتن لە هەنگاوێکی دیکەدا، ڕێژیمیان زیاتر ورووژاند بۆ ئەوەی بەرجام ڕەد بکەنەوە بەم کارەیان، شەپێکیان لە دۆستایەتیی بەینی ئێران و ئورووپا دابێ. کە لە ئێستادا ئەو شەپ لێدانە بۆ ئەمریکا زۆر پێویستە. ئەمریکا هەموو هەوڵی ئەوەیە ئورووپا دەست لەو زڕبرایەتییەی ئاخوندەکان هەڵگرێ و بێتە سەر ئەو باوەڕە، کە ئێران مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر ئاشتیی جیهان بەگشتی و ناوچەکە بەتایبەتی.\nلە ڕۆژی چوارشەممەی ڕابردوودا، ڕێک ئەوەی ساڵێک لەمەو بەر، لەلایەن دەوڵەتی تڕامپ چاوەڕوان دەکرا، حەسەنی ڕۆحانی ڕایگەیاند: “شەست ڕۆژ دەرفەت دەدەین بە ئورووپاییەکان و ئەگەر نەتوانن ئەو ئەرکانەی وا لە سەرشانیانە بە دروستی جێبەجێ بکەن ئەوە ئێمەش لەو بەشانەی کەدیاری کراون دەکشێینەوە.” ئورووپا بێ سێ و دوو لێکردن و یەک دەنی ئەو ئولتیماتیڤەی ڕەد کردەوە.\nئەمریکا چاوەڕوانی هەڵوێستێکی وەها لەلایەن ئێرانەوە بوو، بەڵام ڕێژیم سەبر و حەوسەلەی زۆری نیشان دا، ئەمریکا فکری لە هێندێک شتی دیکە کردەوە و بەسەر ئێران و دامودەزگاکانیدا سەپاندن، لەوانە درێژ نەکردنەوەی مۆڵەتی کڕینی نەوتی ئێران لەلایەن دۆستەکانی ئەمریکاوە، خستنە نێو لیستی تێرۆری سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و زیادکردنی ئابلۆقە ئابوورییەکان و زۆر وردەکاری دیکە، کە سەرەنجام ئێرانی گەیاندە ئەو ئاستە کە سەبرەکەی ببڕێ و هەڵوێست بگرێ.\nلێرە دایە کە مام تڕامپ هیچ دانیشتنێک لەسەر مەسەلەی ناوەکیی ئێرانی ناوێ و دەیهەوێ ئەم کشانەوەیە لە بەرجامیش بە قیمەتێکی باش بە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و هەروەها بە ئورووپا بفرۆشێ. دەڵێ کۆماری ئیسلامی حکوومەتێک نییە، کە جێگای باوەڕ و متمانە بێ و لە ئەسڵی خۆیدا نابێ ئەگەر بشمێنێ، بە هیچ شێوەیەک دەستی بە چەکی ماڵوێرانکەری ئەتۆم ڕابگات. ئەوە بەو مانایەیە کە ئێران لە مانەوەی خۆی و هەوڵدان بۆ بەئەتومی بوونەکەی دەبێ سەرپشک بێ، هەردووکیان بەیەکەوە نابن. مانەوەش بە چ قیمەتێک؟! دەبێ لە سەرچۆک لە بەرامبەر ئەمریکادا بمرن، کە هیوادارم ئەوکات خەڵکی ئێران ئەوەیان لێ قەبووڵ نەکەن و بۆ هەمیشە تووڕیان هەڵدەن و مرۆڤایەتی لەدەست ئەم غودە سەرتانییە ڕزگار بکەن. ئەگینا ئەوە ئەگەر هەر وەفادار بە ئەتۆمەکەیان بمێننەوە و هێندێک لە دۆستەکانیان شووتییان دەبن هەنگڵ نێن، ئەوە بە دڵنیاییەوە دەکەونە بەر غەزەبی تڕامپ و دەور و بەری و ئەوکات هەر ئاخوندێک دووتمەنی ئێستای ئێرانی پڕ بە پێستی دەبێ.\nکەوابێ لە هەردوو حاڵەتدا مەسەلەی ئەتۆمی قوڕێکە کە ئاخوندەکان بە دەستی خۆیان بۆ خۆیان گرتۆتەوە و خەریکە تێدا دەخنکێن، مەسەلەی ئەتۆم کارێکە کە باوەڕ ناکەم تازە ئەمریکا بیهەوێ لە سەری ڕێککەوتنێکی هەبێ.\nئەوەی زۆر جێگای دڵخۆشییە، جان بۆڵتنی ڕاوێژکاری ئەمنیەتی و وەزیری دەرەوە پۆمپێئۆ دەمێکە هاتوونەتە سەر ئەو باوەڕە، کە ئەم ناوچەیە و دنیاش ئەوکات ئارامی و ئەمنیەتی زیاتری دەبێ، لە ئەگەری نەمانی ئەم ڕێژیمەدا. ئەم ڕوانگەیەش جێی تێڕامانە چونکی لە مێژووی ئەو چەند ساڵەی هەر لە ڕۆژی هاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامییەوە هەتا ئەمڕۆ بڕوانن، لە هەر شوێنێک کێشە و گێرەشێوێنییەک هەبێ یان هەبووبێ، بێگومان لە کونێکەوە فوویان لە ئاورەکە کردووە یان دەیکەن. ئەگەر بۆخۆشی ڕاستەوخۆ دەستی پێڕانەگا بە میلیۆن و ملیارد خەرج دەکا بۆ ئەوەی کێشەکان گەورە بنەوە؛ دنیاش دوای چل و شتێک ساڵ وردە وردە هەست بە بەرنامەکانی ئەو حکوومەتە تێرۆریستە دەکا.\nشەڕەکە هەیە بەڵام هێشتا نەگەیشتۆتە ئاستی ئاگرکەوتنەوە، جارێ هەر ژیلەمۆیە و وەک خۆڵەمێشی داخ هەر لە ژێرەوە دەسووتێنێ، بەڵام ئەگەر ئەو بایە لەو کونەوە بێ، ڕێگایەکی دیکە نییە بێجگە لە ئێرانێکی بێ ئاخوند. هیوادارم ئەو ئێرانە لە داهاتوودا بتوانێ ببێتە وڵاتێک، کە لەودا مافەکانی مرۆڤ وەبەرچاو بگیردرێن و بپارێزرێن و بەتایبەتی نەتەوەکانی نێو ئەو چوارچێوەیە بێهیچ جیاوازییەک بە مافەکانی خۆیان بگەن.


وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا، مایك پۆمپیۆ له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی عێراق كۆبووه‌وه له سه‌ردانێكی چاوه‌ڕواننه‌كراودا بۆ به‌غدا له چوارشه‌ممه‌دا (9 كانونی دووه‌م)، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nله به‌غدا، پۆمپیۆ چاوی به چه‌ندین به‌رپرسی باڵا كه‌وت له نێویاندا سه‌ره‌كوه‌زیران عادل عه‌بدولمه‌هدی و سه‌ره‌ككۆمار به‌رهه‌م ساڵح.\nپۆمپیۆ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی په‌یامنێرانی نه‌دایه‌وه ده‌رباره‌ی پلانه‌كانی كشانه‌وه‌ی ئه‌مریكا، به‌ڵام ساڵح وه‌ڵامیدایه‌وه كه به‌غدا ده‌یه‌وێت واشنتۆن به چالاكی بمێنێته‌وه.\nساڵح وتی: "ئێمه پشتیوانی ئه‌مریكامان پێویستده‌بێت." هه‌روه‌ها "سوپاسی ئه‌مریكاشی كرد بۆ پشتیگیرییه‌كانی ئه‌م چه‌ند ساڵه".\nساڵح وتیشی "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش) "له‌ڕووی سه‌ربازییه‌وه تێكشكاوه، به‌ڵام ئه‌ركه‌كه كۆتایی نه‌هاتووه."\nپۆمپیۆ له خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بوو بۆئه‌وه‌ی داوا له هاوپه‌یمانانیان بكات به‌رده‌وامبن له رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی "مه‌ترسییه گه‌وره‌كان"ی ئێران و داعش.\nله عه‌ممانه‌وه به‌ره‌وه به‌غدا به‌ڕێكه‌وت و بڕیاره سه‌ردانی قاهیره، مه‌نامه، ئه‌بوزه‌بی، دۆحه، ریاز، موسكات و كوێتیش بكات له یه‌كێك له درێژترین سه‌ردانه‌كانیدا له‌وكاته‌وه‌ی ساڵی رابردوو پۆسته‌كه‌ی وه‌رگرت.


هیوا مەجید خەلیل 01, 11, 2021\nهەڵبژاردنی ١٠/١٠/٢٠٢١ی عێراق کۆتایی هات و لیستە براوەکانیش دیاری کران. دوای هەڵبژاردن لە عێراق دۆخێکی تری سیاسی دێتە کایەوە. دۆخی نێوان هەڵبژاردن و پێکهێنانی کابینە، زۆرتر بە دۆخی گوتاری توند و مانۆڕدانی سیاسی و پێکهێنانی هاوپەیمانێتیی نوێ دەچێت، بەڵام دواتر قۆناغی ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستییەکان دەست پێ دەکات و گشت هێزە سیاسییەکان ناچارن ڕەچاوی هێز و قورساییی یەکتر لەناو شەقامی عێراقدا بکەن و، پۆستەکان وەک هەڵبژاردنەکانی پێشووتر لە ڕێگەی ڕێککەوتن و پشکپشکێن دابەش دەبنەوە. دەکرێ قۆناغی نێوان هەڵبژاردن و پێکهێنانی کابینە، بە قۆناغی هەوڵدان بۆ دەستەبەرکردنی زۆرترین پۆست و ئیمتیاز هەژمار بکەین. لەم گوتارەدا تیشک دەخەینە سەر دۆخی عێراقی دوای هەڵبژاردن، بەڵام پێش ئەمە، پێویستە بەرچاوڕوونیمان سەبارەت بە ستراکتۆری سیاسیی عێراقی دوای ٢٠٠٣ هەبێت؛ چونکە وەک نه‌ریتێكی سیاسی، گشت گەمە سیاسییەکانی دوای هەڵبژاردن، لە چوارچێوەی ئەم ستراکتۆرە سیاسییەدا دەخولینەوە.\nستراکتۆری سیاسیی عێراق\nلە عێراقی دوای ٢٠٠٣، نه‌ریتێكی سیاسی باو بووە کە تا هەنووکەیش پەیڕەو دەکرێت؛ ئەم نه‌ریته بووەتە بە ستراکتۆرێک و لایەنە سیاسییەکان تا هەنووكه‌یش پێوە پابەندن و خودی ستراکتۆرەکە ڕەنگدانەوەی ئەو جیاوازییە قووڵەیە کە لە نێوان پێکهاتە سیاسی-کۆمەڵایەتییەکانی عێراقدا هەیە. ئەم ستراکتۆرە بریتییە لە سەرۆککۆمار بۆ کورد، سەرۆکوەزیران بۆ شیعە، سەرۆکی پەرلەمان بۆ عەرەبی سوننە؛ واتە پۆستە سیادییەکان لە نێوان پێکهاتە سەرەکییەکانی عێراقدا دابەش کراوە و، ئەم دابەشکردنەیش ناوی "دیموکراسیی تەوافوقی"ی وەرگرتووە. کەواتە گشت گەمە سیاسییەکانی عێراقی دوای هەڵبژاردن لەم چوارچێوەیەدا دەبێت و، خودی ئەکتەرە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییه‌كانیش هەر لە چوارچێوەی ئەم ستراکتۆرەدا، بۆ دیاریکردنی کەسەکان بۆ پۆستە سیادییەکان ڕکابەرێتیی یەکتر دەکەن. ئەگەرچی لە هەڵبژاردنی ئەم جارەدا دەنگۆی ئەوە هەیە کە عەرەبی سوننە بە پاڵپشتیی وڵاتە عەره‌بییەکانی دراوسێی عێراق، داوای پۆستی سەرۆککۆماری بکەن، چونکە نایانەوێت کوردێک ببێتە سەرۆککۆماری دەوڵەتێکی عەرەبی کە ئەندامە لە کۆمکاری عەرەبی و بە یەکێک لە بەهێزترین وڵاتانی خاوەن ڕیشەی عەرەبی هەژمار دەکرێت. خودی ئەم بانگەیشەیەیش ڕەنگدانەوەی ساختەبوونی دەوڵەتی عێراق و لەرزۆکبوونی دیموکراسیی تەوافوقییه لەم وڵاتەدا.\nدۆخی شیعە لە دوای هەڵبژاردن\nئەگەرچی شیعەبوون چەتری کۆکەرەوەی گشت لایەن و هێزە شیعەکانە، بەڵام ئەمە بەو مانایە نایه‌ت کە شیعەکان کێشە و ململانێی ناوخۆیییان نییە. دابەشکردنی عێراق بۆ ٨٣ بازنە، بووە هۆی پەرتبوونی دەنگی زۆربەی لایەنەکانی شیعە، بەتایبەتیش ئەو لایانەنەی کە سەر بە حەشدی شەعبین و لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی فەتحدا خۆیان دەبیننەوە؛ بەتایبەت ئەگەر بێت و سەیری ئەم ڕاستییە بکەین کە لە کۆی ٧٣ بازنەی هەڵبژاردن، لە پەنجا بازنە هێزە شیعەکان زۆرترین دەنگیان مسۆگەر کردووە. له هەڵبژاردنی ئەم جارەی پەرلەمانی عێراق، بەپێچەوانەی هەڵبژاردنەکانی پێشوو، دەنگی هیچ بازنەیەک بۆ بازنەیەکی تر و دەنگی هیچ بەربژێرێک بۆ بەربژێرێكی تر نەدەگوازرایەوە، تەنیا لە پرسی کۆتاییی تایبەت بە ئافرەت نەبێت؛ بۆیە هەندێ لایەنی سیاسی ناچار بوون لە هەندێ بازنەدا هیچ بەربژێرێکیان نەبێت؛ سەرەڕای ئەوەی کە زۆرێک لە لایەنە سیاسییەکان ئاشنای ئەم فرەبازنەیییە نەبوون. بۆ نموونە، باس لەوە دەکرێت کە لە هەندێک بازنە هەر یەک لە بەدرییەکان، عەسائیبی ئەهلی هەق و حزبوڵڵا کە هێزە چەکدارەکانی حەشدی شەعبیی سەر بە هاوپەیمانیی فەتحن، بەربژێریان لە بازنەیەکدا هەبووە و ئەمەیش بووەتە هۆی ئەوەی کە هیچ بەربژێرێکی ئەم لایەنە سیاسی-چەکدارانە سەر نەکەوێت و بەربژێری لیستی سائیرون سەر بکەوێت؛ بەڵام کۆی گشتیی دەنگی ئەم سێ لایەنە لە دەنگی لیستی سائیرون لە بازنەکەدا زۆرترە. یاخود بەپێی توێژینەوەیەک کە "ناوەندی ئور بۆ توێژینەوەی ستراتیژی" ئەنجامی داوە، باس لەوه دەکرێت کە بەهۆی ئەم فرەبازنەیییەوە و شارەزانەبوون لە چۆنێتیی دیاریکردنی بەربژێرەکان بۆ هەر بازنەیەک، هاوپەیمانیی فەتح (٢٠٧،١٤٦) دەنگی سووتاوە کە دەکاتە نزیکەی بیست کورسی. هەر بۆیەیش ئەم هاوپەیمانییە کە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٨، توانی ٤٨ کورسی مسۆگەر بکات، کەچی لەم هەڵبژاردنەدا توانیویەتی تەنیا ١٧ کورسی بەدەست بهێنێت. بەڵام هەمدیس ئەگەر تەنانەت بیست کورسییە بەفیڕۆچووه‌کەیشی بۆ هەژمار بکەین، ئەوە بەو مانایە دێت کە هاوپەیمانیی فەتح نەیدەتوانی بەقەدەر خولی پێشوو کورسی دەستەبەر بکات. ئەمەیش لە کاتێکدایە کە بەپێی داتای کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان لە عێراق، ئەو کەسانه‌ی کە لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ مافی دەنگدانیان هەبوو، بریتی بوون لە (٢٤،٣٥٢،٢٥٣) دەنگدەر؛ بەڵام لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢١، پتر لە بیست و پێنج ملیۆن کەس مافی دەنگدانی هەبووە. واتە لە دوای هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ تا ٢٠٢١، سێ نەوەی نوێ، مافی بەشداریکردن لە دەنگدانیان هەبووە.\nپرسیارێک کە دەبێ لێرەدا سەبارەت بە هێزە شیعەکان بپرسین، بریتییە لەوەی کە دۆخی سیاسیی شیعە بەرەو کوێ دەڕوات؟ شیعەکان لەسەر ئەوە کۆکن کە دەبێ سەرۆکوەزیران لە پشکی شیعە بێت؛ هەروەها ئەگەر لەژێر گوشاری ئێرانیش دەربچن، ناتوانن لەژێر گوتارەکانی "عەلی سیستانی"، گەورە مەرجەحی شیعە دەربچن. ڕاستە ئەو لایەنانەی کە ڕکابەری سەرەکیی موقتەدا سەدرن، "چوارچێوەی هەماهەنگی"یان پێک هێناوە و تا ئێستا توانراوە ٩٣ کورسیی پەرلەمانی لە دەوری خۆیان کۆ بکەنەوە لە پێناو ئەوەی کە "کوتلەی ئەکبەر" دروست بکەن و کابینەی حکوومەت پێک بهێنن، بەڵام ئەمە ئەگەرێکی دوورە لە واقعییەتەوە، هه‌رچه‌نده مەحاڵیش نییە. چونکە هیچ لایەنێکی شیعە ناتوانێت لایەنەکەی تر بسڕێتەوە، بەتایبەتیش دوای ئەوەی کە ئەم هەقیقەتە بزانین کە گشت لایەنە شیعەکان خاوەن هێزی چەکدارن. شیعەکان نایانەوێت ئەو ئەزموونەی نێوان ساڵانی ٢٠٠٥-٢٠٠٧، لە نێوان سوپای مەهدی سەر بە موقتەدا سەدر و سوپای عێراقی ژێر فەرماندەییی نووری مالیکی، دووبارە بکەنەوە کە بووە هۆی سەرهەڵدانی شەڕێکی خوێناوی لە نێوان ئەم دوو لایەنەدا.\nهەر بۆیەیش دەکرێ گریمانەی ئەوە بکەین کە ئەم جارە سەدر حکوومەت پێک دێنێت، چونکە ئەگەر سەیری ئەزموونی عێراقی دوای ٢٠٠٣ بکەین، هەرچی حزبێک کە لە عێراق دەسەڵاتی گرتووەتە دەست، لە هەڵبژاردنەکانی دواتردا بە دۆڕاوی لە هەڵبژاردنەکان دەرچووە. بۆیە دەکرێت هاندانی سەدر بۆ پێکهێنانی کابینە بە ئەگەریک دابنێن بۆ تێکشکاندنی سەدرییەکان و سەرلەنوێ داڕشتنەوەی نەخشەی سیستەمی سیاسی لە عێراقدا؛ هه‌رچه‌نده ئەگەری ئەوە هەیە کە خودی سەدر ڕازی نەبێت کەسێکی تەواو سەدری ببێتە سەرۆکوەزیران، بەڵکوو کەسێک بێت کە تەنیا وەفاداریی بۆ موقتەدا سەدر هەبێت. ئەگەری ئەوە هەیە کە سەدر ئەم پلانە بگرێتە بەر، لەبەر ئەوەی کە حوکمڕانی لە عێراقدا سەختە و موقتەدا سەدریش نایەوێت بەرپرسیارێتیی گەندەڵی و وێرانیی عێراق لە ئەستۆ بگرێت کە چارەسەرکردنیشی زۆر ئەستەمە. زیاد لەمەیش، هاوشێوەی کابینەکانی پێشوو، ئەم کابینەیەیش کابینەیەکی تەوافوقی و پشکپشکێن دەبێت، چونکە هیچ لایەنێک، تەنانەت ئەگەر گەورەترین فراکسیۆن بێت و بتوانێت ٥٠+١ی متمانەی پەرلەمانی دەستەبەر بکات، بەڵام ناتوانێت بەتەنیا لە دۆخی ئاڵۆزی عێراقدا کابینەی وەزاری پێک بهێنیت. بۆیە موقتەدا سەدریش ناچارە هاوشێوەی کابینەکانی پێشووتر، لەگەڵ لایەنەکانی تر بکەوێتە دانوستان؛ ئەگەرچی ئەم جارە دانوستاندنەکان سەختتریش دەبێت، چونکە لایەنەکانی شیعەی ڕکابەری موقتەدا سەدر، پێشوەختە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ئەوان مافی پێکهێنانی حکوومەتیان هەیە، چونکە دەتوانن گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمانی پێک بهێنن. هەر یەک لە دەوڵەتی یاسا، هاوپەیمانیی فەتح، عەسائیبی ئەهلی هەق و حزبوڵڵای عێراق، حاڵی حازر لە نێوه‌ندی "چوارچێوەی هەماهەنگی"دا ئەم بانگەشەیە دەکەن؛ کە گشت ئەم لایەنانە لەلایەن ئێرانەوە یان ئاراستە دەکرێن یاخود پشتیوانی دەکرێن و بەشێكن لە بەرەی بەرگری کە لە عێراقەوە دەست پێ دەکات و تا باشووری لوبنان درێژە دەکێشێت.\nدۆخی عەرەبی سوننە\nبەپێچەوانەی گشت هەڵبژاردنەکانی پێشوو، ئەم جارە عەرەبی سوننە بە نوخبەی سیاسیی نوێ و حزب و هاوپەیمانێتیی نوێ گەڕاوەتەوە ناو گۆرەپانی سیاسی. لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨، بەو هۆیەوە کە میلیشیاکانی حەشدی شەعبی کۆنترۆڵی ناوچە سوننەکانیان کردبوو، توانییان لەم ناوچانە زۆرترین دەنگ بۆ خۆیان دەستەبەر بکەن؛ ئەگەرچی ساختەکارییەکی سیستەماتیک لەلایەن حەشدی شەعبییەوە لەم ناوچانە ئەنجام درا. بەڵام بەپێچەوانەوە لە هەڵبژاردنەکانی ١٠/١٠/٢٠٢١، هێزە سوننەکان توانییان دەنگەکانی خۆیان کۆ بکەنەوە و سەرووی هەفتا کورسیی پەرلەمانی دەستەبەر بکەن. لەم ژمارەیەیش لیستی تەقەدوم بە سەرۆکایەتیی محەمەد حەلبووسی، سەرۆکی پەرلەمان، توانی نیوەی زۆرتری کورسییەکان، واتە ٣٧ کورسی دەستەبەر بکات. ئەمە لە کاتێکدایە کە لە هەڵبژاردنی ٢٠١٨، حەلبووسی توانیبووی تەنیا ٦ کورسی دەستەبەر بکات و، بەم شەش کورسییەیش ببێت بە سەرۆکی پەرلەمان. هاوکات لیستی عەزم بە سەرۆکایەتیی خەمیس خەنجەر، ملیۆنێرە بەناوبانگەکەی عێراق، توانیویەتی ١٦ کورسی دەستەبەر بکات. پرسیاری گرنگ لێرەدا بریتییە لەوەی کە بۆچی خەمیس خەنجەری بەناوبانگ، بە بەراورد بە لیستی تەقەدوم کەمتر لە نیوەی کورسییەکانی دەستەبەر کردووە؟ دەکرێ وەڵامی ئەم پرسیارە بۆ خودی کردەوەکانی خەمیس خەنجەر بگەڕێتەوە کە سەرەتا پاڵپشتیی وڵاتانی وەک ئوردن و عەرەبستانی هەبوو، بەڵام دواتر بەهۆی نزیکبوونەوەی لە ئێران و هێزە شیعەکانی نزیک لە ئێران و بەتایبەتیش حەشدی شەعبی، جەماوەرێتیی خۆی لە نێوان عەرەبی سوننە لەدەست دا و هاوشێوەی هێزە شیعەکانی نزیک لە ئێران، نەیتوانی وەک پێویست کورسی مسۆگەر بکات. بەپێچەوانەوە محەمەد حەلبووسی زۆر بەباشی لەم هاوکێشەیە تێ گەیشتووە کە سەرکەوتنی عەرەبی سوننە لە عێراق پەیوەستە بە ڕاددەی پشتیوانیکردنیان لەلایەن وڵاتانی وەک ئیمارات، عەرەبستان و ئوردن، نەک ئێران. حەلبووسی دروشمی خۆپێشاندەرانی سوننەی لە ساڵی ٢٠١٤ لەبیر بوو کە داوای پێکهێنانی "هەرێمی سەربەخۆ"یان بۆ ناوچە سوننەنشیننەکانی عێراق دەکرد؛ ئەمەیش بەهۆی دەستێوەردانی لەڕاددەبەدەری ئێران لە عێراق و پەراوێزخستنی سوننە لەلایەن شیعەکانەوە وەک تۆلسەندنەوەیەک. لەلایەکی ترەوە، بۆ دەرخستنی ئەم ڕاستییە ئەگەر سەیری نەخشەی لیستە سەرکەوتووەکانی هەڵبژاردنی بکەین، ئەو ڕاستییە دەردەکەوێت کە ئەو لیست و لایەنانە براوە بوون کە زۆر لە ئێران نزیک نین کە بریتی بوون لە هەر یەکە لە:\nلیستی سائیرون بە سەرۆکایەتیی موقتەدا سەدر کە شیعە، عرووبە و دژی حەشدی شەعبییە.\nلیستی تەقەدوم بە سەرۆکایەتیی محەمەد حەلبووسی کە سوننە، عرووبە و دژی حەشدی شەعبییە.\nلیستی پارتی دیموکراتی کوردستان، کە کوردی، نەتەوەیی و دژی حەشدی شەعبییە.\nلەوانەیە دژایەتیی ئەم سێ لایەنە بۆ حەشدی شەعبی یەکێک لە فاکتەرە ڕێخۆشکەرەکان بێت بۆ نزیکبوونەوەی ئەم سێ لایەنە و پێکهێنانی حکوومەت وەک سێ لیستی سەرەکیی براوه‌ی حکوومەت کە زۆرترین ڕێژەی پۆستە سیادییەکان دەستەبەر دەکەن.\nململانێی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی\nعێراقی دوای ٢٠٠٣، وڵاتێکە کە سەقامگیرییەکەی بەندە بە ڕاددەی بوونی ململانی و بارگرژی لە نێوان ئه‌کتەرە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکانەوە. لە ڕاستیدا ململانێی نێوان ئەم لایەنەیش هێندە بەرزە کە ئەگەر بۆ ماوەیەکیش لێک نزیک ببنەوە بەڵام لە ڕووی جیهانبینیی سیاسییەوە زۆر لێکجیاوازن؛ بۆیە ململانێی ئەم لایەنانە بەردەوام دەبێت و کاریگەریی نەرێنییش لەسەر سەقامگیریی سیاسی لە عێراقدا دروست دەکات. تا هەنووکەیش بۆچوونێک لە گۆڕەپانی سیاسیی عێراقدا باوە کە گوایە گشت هاوکێشەکان لەلایەن ئەمریکا و ئێرانەوە ئاراستە و تەنانەت چارەسەریش دەکرێن. ئەم بۆچوونە تا ڕاددەیەک ڕاستە بەڵام تەواوی چیڕۆکەکە نییە. ڕاستە کە ئێران و ئەمریکا دوو ئەکتەری بەهێزی گۆڕەپانی سیاسیی عێراقن، بەڵام نابێ لەبیرمان بچێت کە بریتانیا وەک هاوپەیمانی سەرەکیی ئەمریکا، ئەکتەرێکە کە دەوڵەتی ئێستای عێراقی داڕشتووە. دوایین سیستەمی هەڵبژاردنی عێراق، لە سیستەمی هەڵبژاردنی فرەبازنەییی بریتانیا وەرگیراوە.\nبریتانیا زۆر بەنهێنی و لەسەرەخۆ لە عێراق کار دەکات و، ئاگاداری که‌لتووری سیاسی و کۆمەڵایەتیی عێراقە؛ دەوڵەتێکە کە یەکەمین دەستوور، یەکەمین دامەزراوە سیاسییەکان، یەکەمین سوپا، یەکەمین کەرتی تەندروستی، یەکەمین زانکۆ و قوتابخانەی مۆدێرنی عێراقی دامەزراندووە و ڕێگه‌وبان و بەندەرەکانی عێراقی بنیات ناوە. هەر لەم ڕوانگەیشەوەیە کە لە گشت کێشە و ململانێکانی نێوان ئەمریکا و ئێراندا، بریتانیا ڕۆڵی ناوبژیوان و گەیشتن بە خاڵی هاوبەش لە نێوان ئەم دوو ئەکتەرە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەی سەر گۆڕەپانی سیاسیی عێراق، لە ئەستۆ دەگرێت.\nڕاستە کە هێزە لایەنگرەکانی ئێران لەم هەڵبژاردنەدا، دەنگی کەمیان هێناوەتەوە، بەڵام حاڵی حازر هەر وەک لە سەرەوە ئاماژەمان پێدا تەنیا لە میانەی "چوارچێوەی هەماهەنگی"دا توانیویانە ٩٣ کورسیی پەرلەمانی لە دەوری خۆیان کۆ بکەنەوە؛ ئەمە جیا لە هێزەکانی تر کە لە ئێرانەوە نزیکن، وەک: لیستی عەزم بە سەرۆکایەتیی خەمیس خەنجەر. سەرەڕای ئەوەیش هێزە نزیکەکان لە ئێران، ئەو هێزە چەکدارانەن کە هەم کۆنترۆڵی لایەنی ئەمنی و سەربازیی عێراقیان کردووە و هەمیش کۆنترۆڵی دەروازە سنوورییەکانی نێوان عێراق و ئێران. گشت ئەمانە دەرخەری ئەو ڕاستییەن کە ئێران هەر بە بەهێزی لە گۆڕەپانی سیاسیی عێراقدا دەمێنێتەوە.\nهەرچی سەبارەت بە وڵاتە عەرەبییەکانە، دوای کشانەوەی هێزە شەڕکەرەکانی ئەمریکا لە عێراق، وڵاتانی سوننەی ناوچەکە، بەتایبەتیش سعوودیا، ئیمارات و ئوردن هەستیان بەم مەترسییە کردووە و هەر یەک بە جۆرێک هەوڵی نزیکبوونەوە لە حکوومەتی عێراق و پێکهاتەی سوننە لە عێراق دەدەن. سعوودیا و ئیمارات ئەگەرچی لەم دوو ساڵەی دوایی لەسەر پرسی یەمەن تووشی کێشە هاتن، بەڵام سەبارەت بە عێراق پشتگیریکردنی خۆیان بۆ لیستی تەقەدوم نەشاردۆتەوە. بانگێشتکردنی سەرۆکی هەرێمی کوردستانیش لە ناوەڕاستی نۆڤەمبەری ٢٠٢١، بە مانای خۆئامادەکردنی قەتەر دێت بۆ دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی عێراق. یەکێک لە هۆکارەکانی هاتنی قەتەریش بۆ عێراق بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە، ئەگەر ئێران لە ئەفغانستان بەربەست بۆ حکوومەتەکەی تاڵیبان دروست بکات کە لەلایەن قەتەرەوە پشتیوانی دەکرێت، بە هەمان شێوە قەتەریش بتوانێت بۆ ئێران بەربەست دروست بکات. پێچەوانەكه‌یشی ڕاستە؛ واتە قەتەر و ئێران لەسەر کەیسی عێراق و ئەفغانستان هەماهەنگی لەگەڵ یەکتردا بکەن. هاتنی ئەم ئەکتەرە هەرێمایەتییە عەرەبییانە بۆ ناو گۆڕەپانی سیاسیی عێراق، هەم بەو مانایە دێت کە ململانێکان لە عێراق توندتر دەبنەوە، هەمیش بەو مانایەیە کە ئێران بۆ پاراستنی پێگەکەی لە عێراقدا، پێویستە لەگەڵ ئەم وڵاتانە ڕێک بکەوێت یاخود ڕكابەرێتییان بکات. گفتوگۆکانی نێوان ئێران و عەرەبستان لەسەر پرسە جیاوازەکان دەرخەری ئەم ڕاستییەن.\nهەرچی سەبارەت بە تورکیایە، تورکیا زۆر بەپێچەوانەی جاران بەڵام زیرەکانتر کار دەکات. تورکیا ئەم جاره کەمترین دەستێوەردان و هەڵویستی لەبارەی هەڵبژاردنی عێراق هەبوو. بەڵام لە لایەکی ترەوە زۆر لەسەرخۆ خەریکی داگیرکردنی "ویلایەتی مووسڵ"ی جارانە کە تا هەنووکەیش تورکیا بە بەشێک لە خاکی خۆی هەژماری دەکات. پەرلەمانی تورکیا سەرلەنوێ لە ٢٦/١٠/٢٠٢١، دەسەڵاتی بە حکوومەتی تورکیا دا کە بۆ دوو ساڵی تر دەستوەردانی سەربازی لە هەر یەک لە سووریا و عێراق ئەنجام بدات؛ ئەمەیش بەو مانایە دێت کە لە ماوەی دوو ساڵی داهاتوودا، تورکیا بەشێکی زۆرتر لە خاکی عێراق/هەرێمی کوردستان داگیر دەکات. لە لایەکی ترەوە، حاڵی حازر کۆمپانیاکانی تورکیا وەبەرهێنەری یەکەمن لە دووبارە ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی کە لەسەر دەستی داعش وێران کراون؛ ئەمەیش بەو مانایە دێت کە لە چەند ساڵی داهاتوودا ئامادەییی سەربازی و ئابووریی تورکیا لە نیوەی خاکی عێراق (واتە ناوچە کوردییەکان و ناوچەکانی عەرەبی سوننە) بەهێزتر دەبێت. ئەمەیش ئاڵینگارییەکی نوێیە هەم لە بەردەم حکوومەتی عێراق و هەمیش لە بەردەم دەستێوەردانەکانی ئێران لە عێراقدا. بۆ یەکێتیی ئەوروپا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایش، بوونی تورکیا لە عێراقدا خوازراوترە لە بوونی ئێران لە عێراقدا.\nئەگەر بێت و لە گشت ڕەهەندە ناوخۆیی، هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەكانه‌وە هەڵسەنگاندن بۆ هەڵبژاردنی ١٠/١٠/٢٠٢١ لە عێراق بکەین، دەبینین کە ئەم هەڵبژاردنە لە بری چارەسەرکردنی کێشەکان، گرفتەکانی قووڵتر و ئاڵۆزتر کرد، ئەویش لە چەند ڕوویەکەوە:\nیەکەم: هاتنی هێز و لایەنی سەربەخۆ بۆ ناو پەرلەمانی عێراق\nدووەم: لاوازبوونی هێزەکانی لایەنگری ئێران لە ڕووی کورسیی پەرلەمانییەوە\nسێیەم: گەڕانەوەی عەرەبی سوننە بۆ ناو نەخشەی سیاسیی عێراق\nچوارەم: سەرکەوتنە چاوەڕواننەکراوەکەی موقتەدا سەدر\nپێنجەم: سەرکەوتنی گەورەی پارتی دیموکراتی کوردستان کە بە هێزێکی سەربەخۆخواز ناسراوە\nشەشەم: زۆرتربوونی ژمارەی ئەکتەرە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکان لە دوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراقدا.\nکەواتە ئەگەر سەیری ئەم ڕەهەندانەی سەرەوە بکەین، بەو دەرەنجامە دەگەین کە پێکهێنانی کابینەی داهاتووی عێراق کارێکی قورس دەبێت و ڕازیکردنی گشت ئەم ئەکتەرە ناوخۆیی و دەرەکییانە کارێکی قورستر دەبێت؛ بۆیە ئەگەری زۆرە کە گشت لایەنەکان ناچار بن دووبارە هاوشێوەی کابینەکەی مستەفا کازمی، لەسەر بەربژێرکردنی کاندیدێکی بێلایەن بۆ گرتنەدەستی پۆستی سەرۆکوەزیران ڕێک بکەون. زیاد لەمەیش، دەرەنجامەکانی ئەم هەڵبژاردنە سەلماندی، کە ئەگەری هەیە ئەگەر گشت ئەم لایەنانە ڕێک نەکەون، هەڵبژاردنەکەی ١٠/١٠/٢٠٢١، دوایین هەڵبژاردنەکانی عێراق بێت لە فۆرمی ئێستادا و هەڵبژاردنی داهاتووی عێراق، بە سیستەمە سیاسییەکەی ئێستا ئەنجام نەدرێت. ئەمەیش بەو مانایە نایه‌ت کە عێراق بەرەو هەڵوەشانەوە بچێت، بەڵکوو بەو مانایە دێت کە شێوازی فیدراڵییەتی ئێستای عێراق سەرکەوتوو نەبووە و هێزە ناوخۆیی، هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکان ناچارن هزر لە شێوازێکی سیاسیی گونجاوتر و کراوەتر بۆ عێراق بکەنه‌وه.


لەم جۆرە وڵاتانە ئەنجامدانی هەڵبژاردن کارێکی ئاسانە، بەڵام قبوڵکردنی ئەنجامی هەڵبژاردن کارێکی ئاسان نیە و زۆرجار نەتیجەکەی هەر قبوڵناکرێ. بۆ نمونە هاوپەیمانی نیشتمانی ئەیاد عەللاوی کورسی باشی نەهێناوە، نەتیجەی هەڵبژاردنی قبوڵ نیەو دەڵێ تەزویر زۆرکراوە. لەمە خراپتر هاوپەیمانی فەتحی هادی عامری نەک تەنها قبوڵی نیە دەڵێ بە هێزەوە مامەڵە دەکەین. ئیدی ئەمە عەقڵیەتی سیاسی عێراقە. دەبێت چاوەڕێی چی بیت؟!!!\nچەند خاڵێک لە سەر هەندێک لە لایەنەکان:\n1) ڕەوتی سەدر توانی پلەی یەکەم بە دەست بهێنێت. خەڵک متمانەی پێداون و دەبێت خۆیان حوکمەت پێکبهێنن. گەر ئەم کارە نەکەن ئەوە هەڵەیەکی گەورەیەو بێئومێدکردنی دەنگدەرانیانە و خۆ دزینەوەیە لە بەرپرسیاریەتی. ئەمانە لەسەر کەس ماڵ نین. نەسەر بە ئێرانن نە سەر بە ئەمەریکان. ڕەنگە ئەوە یەک لە هۆکارە سەرەکیەکان بێت کە وای لە خەڵک کردبێ دەنگ بدەن بە سەدریەکان.\nسەدریەکان ئێستا لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی گەورەدان. بەڵێنی قورسیان داوە یەک لەوانە (تەنها چەک لە دەستی حوکمەتددا بێت). ئەگەر ئەم کارە بکەن و بتوانن تەواوی چەکدارەکان چەک بکەن ئەوە سەرکەوتنێکی گەورەیە بۆیان. بەڵام ئەمە کارێکی زۆر قورس دەبێت، وە ئەگەریشی زۆرە کە شەڕ دروست ببێت.\nسەرکەوتن گرنگ نیە دەبێت بزانی چۆن تەعامول لە گەڵ سەرکەوتن دەکەیت تاوەکو بتوانیت ئەوەی بەدەستت هانیوە لە دەستی نەدەیت و لە داهاتودا دەنگ و کورسی زیاتر بەدەست بهێنیت. پێم وایە دەستیان داوەتە بەردێک کە توانای هەڵگرتنیان نیە. چونکی هەر لە ئێستاوە چەقۆیان دەرهێناوەو زمانی زبر بەکار دەهێنن. موقتەدا سەدر دەڵێ (ستەملێکراو بە سەر ستەمکاردا سەرکەوت). لەم کاتەدا ئەم جۆرە لێدوانانە باش نیە.\n2) مالیکی و سەرکردەکانی حیزبی دەعوە هەناسە بڕکێیانە، لە 2003 وە زیاتر ئەمانە حوکمی عێراق دەکەن. ئێستا بۆ ئەمان زۆر قورسە کە واز لە دەسەڵات بهێنن. سەرکردەکانی دەعوە ئەوە باش دەزانن گەر لە دەسەڵات دوور کەوتیتەوە زۆر بەزحمەت دەگەڕێتەوە. لەم کاتەدا ئەمە سروشتی ئەم ناوچەیەیە. بە شوێن ڕێگا چارەیەکدا دەگەڕێن. پێم وایە هەوڵەکانیان نەزۆک دەبێت گەر سەدرییەکان عاقڵ بن.\n3) هاوپەیمانی فەتح (حەشدی شەعبی)، ئەمانە لە مالیکی (دەوڵەتی یاسا) زیاتر تەنگەتاو بوون. (فەتح - سەدر ) چەقۆ لەیەک دەسون، هەموو هەوڵێک ئەدەن، بگرە هەموو تەنازولێکیش ئەکەن بۆ ئەوەی سەدریەکان نەتوانن حوکمەت دروست بکەن.\n4) هاوپەیمانی تەقدوم (محمد حەلبووسی) توانیان 38 کورسی بەدەست بهێنن. سونەکان ئەم جارە بەهێزتر دەرئەکەون، بە تایبەتی ئێستا کە ماڵی شیعە پەرت و بڵاوە. بەڵام لە گەڵ ئەوەشدا هەوڵی ئەوە نادەن لە گەڵ لایەنەکانی دی هاوپەیمانی دروست بکەن بۆ ئەوەی سەرۆکی حوکمەت لای ئەمان بێت چونکی ئەمە شتێکە کە نابێت (Not possible).\n5) پارتی دیموکراتی کوردستان 33 کورسی هێناوە. ئەمە ژمارەیەکی دیارە لە عێراق. دەتوانرێت سودی باشی لێببینرێت. هەندی کەس دەڵێن نابێت هێلکەکانت بخەیتە نێو یەک باسکێتەوە. تۆ ناتوانیت لە هەموو بارودۆخێکدا ئەمە بە کاربهێنیت. گەر پارتی دیموکراتی کوردستان قورسای تەواوی خۆی بخاتە لایەک بۆ نمونە سەدریەکان و ببێتە شەریکی ڕاستەقینە لە حوکمەت، ئەوە من هیچ کێشەیەک نابینم لەوەدا.\nلە دوای ڕوخانی سەدامەوە کورد بە گشتی هێلکەکانی نەخستوەتە یەک باسکێتەوە وەکو بینیمان بە خراپ هانیویەتی و هێلکەکانی شکاوون. گەر بڵێم هیچیان بە ساغی دەرنەچوون زیادە ڕۆی تیا نیە. هەم شیعەیان گرتبوو بە نیوەناچڵی هەم سونەشیان گرتبوو بە نیوە ناچڵی.\n6) یەکیەتی، نەوەی نوێ، یەکگرتوو کۆمەڵ هیچ کامیان بە تەنها ناتوانن دەورێکی ئەوتۆیان هەبێت. بە تایبەتی یەکگرتوو کۆمەڵ.