زیندوکردنەوەی کەشتی نوح : چاوپێکەوتنێک لەگەڵ هونەرمەند ڕەشاد سەلیم - Ruya Foundation For Contemporary Culture In Iraq\nئەیلول 26, 2016 زیندوکردنەوەی کەشتی نوح : چاوپێکەوتنێک لەگەڵ هونەرمەند ڕەشاد سەلیم\nڕەشاد سەلیم هونەرمەند و دیزاینەرێکی عێراقی – ئەڵمانیە و لە شاری لەندەن نیشتەجێیە. ئەم هونەرمەندە لە پڕۆژەکەیدا “سەرلەنوێ وێناکردنەوەی کەشتیەکەی نوح” ئامانجیەتی کە هەڵبستێت بە دروستکردنی کەشتیەکی حەقیقی کە توانای دەریاوانی هەبێت و وێنای کەشتیەکەی نوحی تێدا بەرجەستەبکرێتەوە، ئەمەش لە ڕێگەی بەکارهێنانی تەکنیکە کۆناکانی دروستکردنی کەشتی کە خەڵکی ئەو سەردەمی وڵات بەکاریان دەهێنا.هونەرمەند ڕەشاد سەلیم بەردەوام لەکارکردندا بووە لەگەڵ پیشەکارە خۆجێییەکانی ئەم بوارە لە سەرجەم ناوچەکانی باشوری عێراقدا. هونەرمەند لە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠١٦ دا یارمەتیەکی دارایی لە دازگای روئیا وەرگرت بۆ تەواوکردنی کارە مەیدانیکەی لەعێراقدا. هونەرمەند ڕەشاد سەلیم کوڕی هونەرمەند و دیپلۆماتکار نزار سەلیم و برازای هونەرمەند جەواد سەلیمە، ئەو لە تەمەنی هەرزاکاریەوە رووی لە عێراق کرد و دیزاینکردنی هونەری گرافیکی لە پەیمانگای هونەرە جوانەکان لە بەغدا خوێند. لە ساڵی ١٩٧٦ دا بەشداریکرد لە گەشتی سەرکەشی ” ثۆر هایردال” ی نەرویجی لە روباری دیجلەدا، بە زەورەقێکەوە لە ناو زۆنگاوەکانی عێراقەوە گەشتێکی سەرکەشانەیان ئەنجامدا بۆ رۆژهەڵاتی ئەفریقیا. هونەرمەند لەم چاوپێکەوتنەدا لەگەڵ دەزگای روئیادا قسەدەکات سەبارەت بە پڕۆژەکەی خۆی و گرینگی پاراستنی کەلەپوری دروستکردنی بەلەم لە عێراق و پاراستنی هەردووک روبارەکەی.\nزەورەقێک لە حەوزی مەشحوف. ئەم زەورەقە بە هاوکاری عەرەبی زۆنگاوەکانەوە بۆ پڕۆژەکە” سەرلەنوێ وێناکردنەوەی کەشتیەکەی نوح” دروستکراوە. حیللە،بابل، ئایاری٢٠١٦\nئەفسانەو مێژووە زارەکیەکان بریتی نین لەم ڕووداوە مێژووییانەی کە بتواندرێت پشتیان پێ ببەسترێت، لە بەر ئەوەی لە زۆربەی حاڵەتەکاندا بەندە لەسەر خەیاڵ وهیچ کاتێک ناتواندرێت ڕاستی و دروستیەکەی بسەلمێندرێت. کەواتە بۆچی تاکو ئێستاش بۆعێراقیەکانی ئەمڕۆ گرینگە؟\nلەعێراقدا، جگە لە ئەفسانەکانمان هیچیترمان بۆ نەماوەتەوە، ئەم ئەفسانانە پێمان دەڵێن کە ئێمە لە کوێوە هاتووین، شوناسەکەمان چیە، لەکاتێکدا لە هەناوی ئەم ئەفسانانەدا کۆمەڵێک شێواز هەیە رێگەمان نیشاندەدەن کە ئێمەبەرەو کوێ دەرۆین.ئەم ئەفسانانە هەم لە زانیاری ئێمەو هەمیش لە نێو هەناوی کۆمەڵێک ڕووداوی حەقیقی نێو شارەزایی و مێژووی مرۆڤایەتیەوە هەڵدەقوڵێن. بۆنموونە لێکۆڵینەوە جیۆلۆجیە مێژووییەکانی تایبەت بە چینەکانی زەوی لە عێڕاق و شوێنەکانیتر ئەوەمان نیشان دەدەن کە لە سەدەکانی بەر لەمێژوودا تۆفانێک لەم ناوچەیەدا هەستاوە، لەمرۆشدا ئێمە بۆ جارێکیتر لە ژێرهەڕەشەی فەوزا و ئاژاوەیەکیتری کەش وهەواداین.\nئێوە دەڵێن کە کەشتیە ئەسڵیەکەی سەردەمی شارستانیەتی نێوان دوو ڕووبارەکە لە ئەنجامی کۆکردنەوەی شارەزایی دروستکردنی ئەم بەلەمانەوەبووە کە بەڕاستی لەسەردەمی ئەم لافاوو تۆفانەدا هەبوونە. ئایا ئەهەمیەتی ئەم تێڕوانینە جیاوازەی ئێوە چیە لە سەر گێڕانەوەکانی تایبەت بە کەشتیەکەی نوح؟\nبەزۆری والێکدەدرێتەوە کە کەشتیەکەی نوح یەک کەشتی بووە.بەڵگەشم بۆ ئەم بۆچوونەی خۆم ئەوەیە کە خەڵکی ئەم سەردەمە کۆنە لە ئاستێکی مەعریفی هێندە بەرزدا نەبوونە کە ڕیسک یان سەرکەشی ئەوەیان تێدابێت کەشتیەکی هێندە گەورە و تێرو تەواو دروست بکەن کە ژیانی خۆیانی پێ ڕزگار بکەن. بەڵکو لەجیاتی ئەمە، لەتوانایاندا هەبووە کۆمەڵێک بەلەم بەکاربهێنن کە لەوکاتدا بەکاردەهێندران وەک بەلەمی کفة – بەلەمی داپۆشراو بە پێستە یان شەمع”، بەلەمی کەڵەک- جۆرەبەلەمێکە کە لە ئەنجامی لێکدانێکی تۆکمەی کۆمەڵەدارێک دروستبکرێت و دەریاوانی پێدەکرێت” هەروەها بەلەمی دروستکراو لە قامیش. کۆکردنەوەی بەلەمە داپۆشراوەکان بە پێستە یان شەمع لە کەشتیەکی سەرەکیدا کە وا دێتە خەیاڵ بەلەمێکی شێوە بازنەیی بێت ئەمەش ئەم نوشتە(مۆری شینی چاوو زار) باوەی وڵاتی عێراقمان بەبیر دەهێنێتەوە کە ناوی (حەوت چاو)ە، کە بازنەیەک لە ناوەراستەوەیە ودەوریشدراوە بە شەش بازنەی هاوقەبارەی وەک یەک هەن. ئەم جۆرە نوشتانەی دژ بە چاو و زار لە عێراقدا تاکو ئێستاشی لەگەڵدا بێت هەر بەمنداڵانەوە دەکرێن.ئەم ڕێکخستن و شێوازە ئەندازەییە لە هونەرەکانی نێوان هەردوو ڕووبارەکەو هونەری ئیسلامیدا بە ڕوونی دیارە و رەگ و ڕیشەشی لە نێو ئەو شێوازانەدا هەیە کە دەتواندرێت لە نێوسروشت و فیزیادا بدۆزرێنەوە.بەم جۆرە پەیامی سەرەکی کەشتی نوح بریتیە لە پەیامی یکگرتن و کۆکردنەوە. لەبەرئەوەش کە عێراق لە ژێر هەڕەشەی لێکترازاندایە، بۆیەمن دەمەوێت ئەم چیڕۆکە جارێکیتر دەرخەمەوە. من دەمەوێت گفتوگۆیەکی داهێنەرانەو لۆژیکیانە لە بارەی مادیەتی بەدڕەوشتانەی نێو ڕۆشەنبیری ڕۆژئاوا دەستپێبکەم.ئەمەس پڕۆژەیەکی هونەری گشتی بەندە لەسەر هەماهەنگی و تێکهەڵکێشانی کۆمەڵگایی.\nسەلیم لەگەڵ عەرەبەکانی زۆنگاوەکانی شاری حیللە و بابل کاردەکات لە پێناوی خوڵقاندنی کەش وهەوایەکی هزری تایبەت بە دروستکردنی کەشتی و بەلەمەکان. وێنە ڕەشاد سەلیم، ئایاری ٢٠١٦. بەمۆڵەتی هونەرمەند\nچۆن ئەم کەشتیە دروست دەکەیت؟\nمن بە زۆربەی شوێنەکانی عێراقدا گەڕاوم و کارم لەگەڵ پیشەکارە ژن و پیاوەکاندا کردوە لە پێناوە لێکۆڵینەوە لە تەکنیکەجیاوازەکانی دروستکردنی کەشتی. لە شاری حیللە بەدیاریکراوی کارمان دەکرد لە سەر زیندوکردنەوەی دروستکردنی ( بەلەمی کفة – بەلەمی داپۆشراو بەپێستە یان شەمع) هەروەها لێکۆڵینەوەمان دەکرد لە سەر بەلەمەکان بەشێوەیەکی گشتی و بەلەمی دروستکراو لە داری خورما بە شێوەیەکی تایبەتی. هەروها لە ناوچەی عەین ئەلتەمر، زیاتر لە سێ کیلۆمەتر گوریسی بەدەست دروستکراومان بەرهەم هێناوە. ئێستاش سەرخانی (بنیة فوقیة) دروستکردنی کەشتیەکە لە ژێر لێکۆڵینەوە و دیراسەکردندایە هەروەها نموونەکانیش لە ژێر دروستکردندان بەهاوکاری لەگەڵ عەرەبە دەربەدەرکراوەکانی زۆنگاوەکان کە ئێستا لەسەر رووباری ئەلهاشمیە لە ناوچەی هەمزەی ڕۆژئاوادا دەژین. تاکو ئێستا لە دە ( بەلەمی کفة – بەلەمی داپۆشراو بە پێستە یان بە شەمع) شەش دانەمان دروست کردوون بەو قەبارەیەی کە ڕاوچیەکان بەکاری دەهێنن (بە پانتایی – تیرە- ١.٦م). لە ئێستاشدا گروپێک رادەهێنم بۆ ئەوەی بتوانن ١٣ “بەلەمی کفة- بەلەمی داپۆشراو بە پێستە یان بە شەمع”ی بارهەڵگر دروست بکەن (کە پانتاییەکەیان – تیرە- ٤بۆ ٥ مەتر بێت)، ئەم بەلەمانە لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم دیارنەمان، کاتێک کە لۆری و شاحینەکان هاتنە نێو عێراقەوە. لەم سەفەرەی دواییمدا بۆ عێراق نزیکەی پێنج بەرمیل قیری (چیدەم- tchidam ) مان دەرهێنا کە جۆرێکی زۆر تایبەتی قیری سروشتیە و بەکاردەهێندرێت بۆ باراستنی بەلەمی “کفة” لە ئاو. تەنها سەرچاوەی ئەم جۆرە قیرە لە شاری هیتە کە دەکەوێتە پارێزگای ئەنبار و لە ژێر دەستەڵاتی داگیرکاری داعشدا بوو و تاکو ئێستاش چوون بۆ نێو ئەم شارە کارێکی زەحمەتە. سەرەڕای تەکنیکە کۆنەکان، من پشت بە لێکۆڵینەوەو بیرکردنەوەی لۆژیکی دەبەستم بٶ دڵنیابوون لەوەی کە ئەم بەلەمانە کاردەکەن لەسەربنەمای میراتی مێژوویی عێراقی بۆ دروستکردنی بەلەمەکان و پێوەرەکانی تایبەتیەت بە ژینگەو وڵاتی ئێمە دروستکراون. بەڵام لە ڕووی مەفهومی و وێناکردنەوە دیزاینی بەلەمەکانی هاوشیوەی” سەرلەنوێ وێناکردنەوەی کەشتی نوح” و پەیکەری کەشتی جێمەبەستی ئێمە لە نەزم و رێکخستنە سروشتیەکانی وەک “حەوت چاو”و “چەماوەکانی تاجی خورماوە سەریان هەڵداوە.\nئەم لێکۆڵینەوەیەی کە لەسەر پیشە دەستیە جۆراوجۆرەکانەوە ئەنجامت داوە، تا چ ئەندازەیەک کاری کردۆتە سەر کارە هونەریەکانت لە ناو عێراقدا؟\nمن حەوت ساڵم لە مەغریب لە لێکۆڵینەوەی شێوازێکی برایەتی سۆفیانەدا بەناوی “گناوە” بەسەر بردوە هەروەها شەش ساڵیشم لە وڵاتی یەمەن بەسەر بردوە. لەم دوو وڵاتەدا، نەریتەکان بەشێکن لە ئابووری و ژیانی رۆژانەی خەڵک. لە وڵاتی مەغریبدا خەڵک لە هونەری هاوچەرخدا سەرکەوتون، لەگەڵ ئەوەشدا تاکو ئێستاش خەڵک گەشە بەهونەرە کۆن وتەقلیدیەکانیان دەدەن و پیادەی دەکەن و کۆمەڵێک هونەرمەندی میللی و خۆرسکیان هەن وەکو “الشعیبیة”. بەڵام لە وڵاتی یەمەندا، ئێمە ناتوانین جیاکاریەک لە نێوان هونەر و ژیانی رۆژانەدا ئەنجام بدەین، بەڵکو خەڵک بۆخۆیان لە ناو هونەردا دەژین و مامەڵەی لەگەڵ دەکەن، لە رێگەی بیناسازی و کەرەستە و کەل وپەلی ناوماڵ و جل وبەرگ. بەڵام لە عێراقدا ئێمە زۆربەخێرایی وازمان لە کارو پیشە دەستیەکانمان هێنا لە پێناوی تەکنەلۆجیای نوێ، لەکاتێکدا ئێمە پێویستمان بە گەشەپێدانی نەریتەکانی خۆمان هەیە تاکو دەگەن بە پلەی هونەر یاخود گەشەپێدانیان لە چوارچێوەی هونەردا. تاکە هونەرمەندی خۆڕسکی گرنگ لە مێژووی نوێی هونەری عێراقدا بریتیە لە “منعم فرات”، ئەم هونەرمەندە لە سەرەتادا شوان بووە دواتر بووە بە هونەرمەندی بواری داتاشین دوای ئەوەی پەیکەرە سۆمەریەکان لە مۆزەخانەی عێراقدا دەبینێت.\n“پەیکەرێکی هونەرمەند “منعم فرات”. بەمۆلەتی پێگەی ئەلیکترۆنی ” مكتبتي نافذتي على الحياة\nبۆچی پێتان وایە کە نەریت و پێشە دەستیەکان لە عێراقی ئەمرۆدا بەرەو لاوازی و کاڵبوونەوە دەڕۆن؟\nپیشەکان بەشێکی کۆن و داهێنەرانەن لە نێو کەلەپووری ڕۆشەنبیری ئێمەدا، بەڵام ئەمڕۆ لە عێراقدا هیچ کەسێک تەنانەت رێکخراوی یونسکۆش هەوڵ نادات کۆششێکی هەقیقی بەخارج بدات بۆ دەست پێوەگرتن و پاراستنیان. جەختەکە هەمووی لەسەر زانستی شوێنەوارناسی و دەوڵەتە کۆنەکانە. بەر لە هێرشکردنە سەر وڵاتی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣، دام و دازگا حکومیەکان هەروەها ژمارەیەکی زۆری هەواداران پاڵپشتی پیشە دەستیە کۆنەکانیان دەکرد لە ڕێگەی کۆمەڵێک دەستپێشخەری وەک “گۆڤاری کەلەپووری گەل” کە گۆڤارێکی تایبەتمەند بوو لە بواری زانستی ئەنثرۆپۆلۆگیای عێراقی. بەڵام دوای ٢٠٠٣ رٶڵی دام ودازگا حکومیەکانی عێراق پاشەکشەیەکی زۆر گەورەی کرد لەم بوارەدا. بۆنموونە نابینین کە “پەیمانگای پێشەی دەستی و هونەرە میللیەکانی عێراق” هیچ هونەرمەندێکی میللی یان خاوەن پێشەیەکی دەستی میللی دابمەزرێنێت. ئەمانەش کە دەرس لە پەیمانگەکەدا دەڵێنەوە هەموویان قوتابی بەشی هونەرە جوانەکان بوون، ئەوانە نیگاری پیشە دەستیەکان و کەلەپوور و ڕۆشەنبیریەکەمان دەکێشن بەڵام ناتوانن دروستی بکەن. ئەوان نیگاری “شناشیل” ەکان دەکێشن، واتە پەنجەرە دارە دەرکەوتوەکان کە پێشیان دەوترێت “المشربیات” کە خانوە عێراقیە کۆنەکانی پێ جیادەکرانەوە، ئەمانە هەمووی دوچاری وێرانکاری بوونەتەوە. ئەو گەشەسەندنە تەکنۆلۆجیانەی کە لە پانجاکانی سەدەی رابردوودا گەیشتنە لوتکە رۆڵێکی گەورەیان هەبوو لە لەناوبردنی میراتی پیشەی دەستی زیندو و ژیان لە عێراقدا، چیتر رووبارەکانمان بەکار نەهێنا بۆ سەفەرکردن وگواستنەوەی کەل وپەل، بەڵکو لەجیاتی ئەمە رێگاکانمان بەکارهێنان. هەروەها لەکاتی سزا ئابووریەکاندا عەرەبەکانی ناوچەی زۆنگاوەکان راگوێزران و ناچارکران کە واز لە شێوازی ژیانی کۆنی خۆیان بهێنن. لەگەڵ ئەمەشدا لە کاتی سزا ئابوریەکاندا هەندێک لە پیشە دەستیە کانی وەک کاری سیڕامیکی زیندوکرانەوە بەهۆی پێویست بوونیانەوە. هەروەها حەسیری (الایزار) لە باشوری عێراقدا کە تەنها(وێنەکەی لە سەرەوەیە) یەکێکە لەم شتە کەمانەی کە ژنەکان دەتوانن دروستی بکەن و بیفرۆشن و پارەیەک بۆخۆیان پەیدا بکەن. خەڵک هەڵدەستان بە بەتاڵان بردنی میراتەکەیان بۆ وڵاتانی سوریا و ئوردن کە هەر پارچەیەکی نوێ بە نرخێکی زۆرکەم دەفرۆشرا. بەبڕوای من بارودۆخی سیاسی دوای ٢٠٠٣ پیشەدەستیەکانی ئێمەی زیاتر بەرەو نەمان وێرانکاری برد. دۆخەکە وای لێهات کە زۆر بەئاسانی بەرهەمەکان بهێنیتە عێراق بەڵام زۆر بەزەحمەت دەتوانی بەرهەمەکان لە عێراقەوە بنێریتەدەرەوە. ئەم بەرهەمانەی کە کاتی خۆی تەنها سەرچاوەیان وڵاتی عێراق بوو ئێستا لە وڵاتی چین دروست دەکرێن.لەبەر ئەوەی بازرگانە خۆجێییەکانی عێراق ئەم کارەیان بەلاوە هەرزان وئاسانە و دەستکەوت و قازانجی خێراشی هەیە. تەنانەت ئەم پەیکەرە گشتیانەش کە هەندێک جار شارەوانیەکان دروستی دەکەن بە تەواوی لە وڵاتی چین دروست دەکرێن.\nهونەرمەند رەشاد سەلیم کاریکردوە لەگەڵ کۆمەڵەیەکی هەماهەنگی لە پارێزگای سەماوە کەتیایدا ژنەکان فێری تەکنیکەکانی دروستکردنی حەسیری “ایزار” دەکات کە یەکێکبوو لە بەرهەمە بەناوباکگەکانی پیشەدەستیەکان لە باشوری عێراقدا.وێنە: ڕەشاد سەلیم،٢٠١٦\nئایا تاکو ئێستاش لە عێراقدا ئەم بەرهەمی پێشەدەستیانە سودیان هەیە بۆئەو کەسانەی کە دروستیان دەکەن؟\nبەڵێ، لەهەموو شوێنێک.ئێمە هەموو نەریتەکانی خۆمان لەدەست نەداوە بەتەواوەتی. بەشێکی زۆریان بەرەو لاوازی جوون و بەشێکیشیان بۆ هەتاهەتیە لەناوچوون، بەڵام بەشێکیتریان هەن کە دەتواندرێت دوبارە بگەڕێندرێنەوە. ئێمە وا خەریکە ئەو ژینگەیە لە دەست دەدەین کە پەیوەندی لە نێوان ڕۆشەنبیری ئێمە و ئەو پیشە دەستیە کۆنانەدا دروست دەکەن. تاکو ئێستاش بەهەمان شێوەی حەسیر زەمبیلەو سەلەی دروستکراو لە گەڵای دارخورمامان هەن. بەڵام خەریکە پیشەی دروستکردنی گوریسی دەستی لە ناو دەچێت. بەشێکی زۆر لە کەسانی ئەکادیمی و بەڵگەسازەکان پێیان وایە کە بەلەمی “کفة” لە ساڵانی حەفتاکان بەدواوە چیتر دروست نەکراوە، بەڵام من لە ساڵی ٢٠١٣ دا ئافرەتێکم لەشاری بابل دۆزیەوە کە لە ساڵی ٢٠٠٣ دا دواهەمین دانەی لەم جۆرە بەلەمە دروستکردبوو بەمەبەستی راوکردن.\nدروستکردنی پەت لە شاری “عەین ئەلتەمر”، عێراق، وێنە: ڕەشاد سەلیم، عێراق\nئەگەر تەکنەلۆجیای نوێ وایکردبێت کە نەریتەکانی پیشەسازی بەلەمە کۆنەکان لەبیر بچنەوەو بکەونە ئەرشیفی مێژووەوە، کەواتە بۆچی هەوڵ دەدەین و وزەی خۆمان سەرف دەکەین بۆ ڕزگارکردنیان؟\nتوانای ئێمە بۆ دروستکردنی شتەکان زۆر کۆنترە لە توانامان بۆ بە دیکۆمێنت کردنیان. مێژوو دەریخستوە کە لە وڵاتی عێراقدا پیشەسازی هەندێک جۆر لەم بەلەمانە بەبێ پچڕان بەردەوام بووە لە سەدەکانی بەر لە مێژووەوە و توانیویشیەتی بەدرێژایی میرنیشین و رۆشەنبیری و گۆرانکاریەکانی دواتریش بمێنێتەوە. من ناڵێم دەبێ خەڵک بەلەمی “کفة” لە گەڵای دارخورما دروست بکەن ئەگەر هاتو لە توانایاندا هەبێت بەلەمی سوکتر و هەرزانتر لە مادەی ئاسن و کانزاکانیتر دروست بکەن. لەگەڵ ئەمەشدا،من وای دەبینم کە جۆرێک لە جوانی و بڕوابەخۆ بوون لەم جۆرەبەلەمانەدا هەیە کە لە بەلەمە ئاسن و کانزاییەکانیتردا نایان بینین. ئەم بەلەمانە بەهۆی زیرەکی و هۆشێکی داهێنەرانەو تێکئاڵانی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ژێنگەدا پەرەیان پێدراوە. کەواتە بۆنموونە دارخورمای عێراقی بەوێنەی گامێشی ئەمەریکی بۆ هیندیە سورەکان – کە هەموو بەشێکی بەکاردەهێنن. بۆخۆی فەرهەنگێکی تایبەتی هەیە بۆ هەموو جۆرەکانی. ئێمەش دەیان جۆرمان هەیە و هەریەکیان تایبەتمەندیەکی جیاوازی هەیە. بۆ نموونە چینی ناوەوەی گەڵای دارخورما کە پێی دەوترێت “کرب”، تاکو ئێستاش بەکار دەهێندرێت بۆ ئەوەی بەهۆیەوە منداڵان فێری مەلەوانی بکرێن چونکە بۆخۆی سەرئاو دەکەوێت.هەروەها ئەوەش دۆزراوەتەوە کە ئەم گەڵای دارخورمایە لە ڕابردووشدا وەک نەعل بۆ لەپێکردن بەکار هێندراوە.ئەمەش دەبێتە هۆی چارەسەرکردنی ئەو کێشە ژینگەییانەی کە نەعلە پلاستیکیەکان دروستی دەکەن هەروەها لە وانەیە نوحیش بۆخۆی نەعلی لەوجۆرەی دروست کردبێت.\nزۆنگاوەکانی باشوری عێراق، ١٩٧٧. وێنە: رەشاد سەلیم\nلە ساڵی ٢٠١٣ دا بەهۆی بەلەمێکی لە جۆری “کفة”ەوە سەفەرێکت لە باشوری رٶژهەڵاتی تورکیاوە دەست پێکرد بۆ زۆنگاوەکانی باشوری عێراق، ئایا عێراق تا چ ئەندازەیەک گۆڕانکاری بەسەردا هاتوە بەبەراورد لە گەڵ هەمان سەفەرەت کە لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ئەنجامتدا؟\nبەهۆی هۆکارە ئەمنیەکانەوە گەشتە کەمان بە چەند قۆناغێک تەواوکرد. ئێمە شاری موسڵ و چەند بەشێکمان لە شاری برغداد پشت گوێ خست. پێدەچێ هەندێک شت لە عێراقدا گۆڕانکاری بەسەردا نەیەت: وەک هەڵسوکەوتی خەڵک، ڕێزومێوان دۆستیان، یەکگرتوییان – ئەم خەڵکانەی کە لە میانەی گەشتەکەماندا چاومان پێکەوتن کەسانی طائیفی و دەمارگیر نەبوون. لەگەڵ ئەوەشدا مرۆڤ دەتوانێت لە هەموو شوێنێکدا شوێنەوارەکانی جەنگی عێراق و ئێران ببینێت، یانیش شوێنەوارەکانی ماوەی سزا ئابووریەکان، یانیش ماوەی دوای داگیرکردنی عێراق. هەروەک چۆن ناوچە و شوێنەکانی عێراق لە ڕووی ژینگەییەوە گۆڕاون ئاواش شێوازی ژیانی خەڵکی گۆڕانکاری بەسەردا هاتوە. تەنانەت روبارەکە خۆیشی زۆر پیستر بووە،بەرتەسکتر بووە هەروەها زۆر کەمتر و هێواشتر بووە. ئەمە بۆ جاری یەکەمە لە مێژووی عێراقدا کە ڕووباری فورات ناگاتە “شط العرب”، لەبەر ئەوەی لە ئێستادا ڕێچکەکەی گۆڕاوە بۆ ئەوەی لافاوەکەی خۆی بەسەر زۆنگاوەکاند پەرش و بڵاو بکاتەوە. کێشەی ئاو لە هەموو شوێنێکدا کێشەیەکی ڕوون و ئاشکرا بوو. لەکتێبی پیرۆزیشدا ، نەگەیشتنی رووبارەکانی دیجلەو فورات بە شەتولعەرەب بە نیشانەیەک دادەندرێن لە نیشانەکانی نزیک بوونەوەی کۆتایی جیهان یان رۆژی قیامەت.\nهیوات وایە کە پڕۆژەکەت چ وەدی بهێنێت؟\nمن لە ڕێگەی ئەم پڕۆژەیەوە هەوڵدەدەم بۆ کردنەوەی پەنجەرەیەکی نوێ لەوڵاتی عێراقدا لە پێناوی سەرلەنوێ دروستکردنەوەی دەستەویەخەبوونی خەڵک لەگەل پیشەسازیە دەستیە کۆنەکانداهەروەها لەگەڵ ژینگەو ڕووبارەکانیدا. دەمەوێت هەلی بەکارهێنان و ئەزموونکردنی شتێک بدەمە ئەو جەماوەرەی کە سەردانی عێراقیان نەکردوە و لە نێویشیاندا ئەم عێراقیانەی کە بە دونیادا بڵاوبوونەتەوە، کە لە عێراقدا دروست کراوە، شتێکی بەرجەستەو تەواو عێراقی هەر لە ئەلفیەوە هەتا یای. ڕەنگە زیندوکردنەوەی ئەم پیشە دەستیانە هاوکاریمان بکەن لە چارەسەرکردنی کێشەکانی بێکاری لە عێراقدا، هەروەها ڕەنگە بەشداریبکەن لە دروستکردنی هەلی گەشت و گوزار. تەنانەت دەتوانم وێنای ئەو چێشتخانە سەر ئاوانەی سەر رووبار بکەم لە شاری بەغدادا کە بەسەر بەلەماکانی جۆری “کفة” ەوەن… بەڕاستی شتێکی جوان و سەرنج ڕاکێش دەبێت.\nپرۆژەی ” سەرلەنوێ وێناکردنەوەی کەشتی نوح” پرٶژەیەکە ئامانجی دەستخستنی قازانج نیە، لە ئێستادا لە لایەن هەریەک لە (زەین ئەلعابیدین ئەلتەمیمی و موسا ئەلموسەوی و دازگای ڕوئیادا) پاڵپشتی دەکرێت هەروەها ئەبو طیبە لە عێراقدا بەڕێوەی دەبات. سەرجەم بیروڕا هاتوەکانی نێو ئەم چاوپێکەوتنە تەنها گوزارشت لە بیروبۆچوونەکانی خودی هونەرمەند دەکەن.


گەڕانەوەی پێشمەرگەی دێموکرات بۆ شاخ: وەرچەرخانێکی مێژووی\nچوار شەممە٢٨ - سەرماوەز - ١٣٩٧١٧:٣٢\nWednesday19 - 12 - 201815:02\nگەڕانەوەی پێشمەرگەی حیزبی دێموکرات بۆ شاخ لە بەهاری ٢٠١٥دا، وەرچەرخانێکی مێژووییە. ئەو هەنگاوە مێژووییە دەشێ دەسکەوتی نیزامی و سیاسی گرنگی کورتمەودا و دوورمەودای لێ بکەوێتەوە. وێڕای ئەوە، ئامادەیی هێزی پێشمەرگەی دێموکرات لە ناوچە سنوورییەکان، هەر لە ئێستاوە بۆەتە هۆی تێکدانی دۆزی هەنووکە.\nدۆزی هەنووکە – دۆزێک کە پاش تیرۆرکرانی د. شەرفەکەندی و دواتر ڕاگرتنی خەباتی چەکداری هاتە ئاراوە – تاکوو ئیستا بریتی بووە لە سەرکوت کردنی گەلی کورد لە لایەن ئێرانەوە بە بێ ئەوەی کاردانەوە یان بەرهەڵەستکاریی جیدی هێزە کوردییەکانی لێ بکەوێتەوە. لایەنێکی دیکەی دۆزی هەنووکە، لە رۆژێف کەوتنی پرسی کوردە لە رۆژهەڵات و تەنانەت لەبیرچوونەوەی ئەو پرسە لە ئاست نێودوەڵەتیدا. لەو شوێنەی زوڵم و داگیرکاری هەبێ، دواجار بەرهەڵەستکاریش دەبێ. ئەو بەرهەڵەستکارییە زەمینەی خۆی دەوێ، بەڵام زەمینەش لەبار بێ، لە نەبوونی هێزی رێکخراو، بەرهەڵەستکاری بە شێوەیەکی کاریگەر شکڵ ناگرێ.\nسەرباری تێکدانی دۆزی هەنووکە، گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ شاخ سەرەتایەکە بۆ یەکریزی نێو بزووتنەوەی کورد و پێکهێنانەوەی هێزی رێکخراوەی رۆژهەڵات لە پێناو رزگاری گەلی کورددا. ئەم وتارەی بەردەست هەوڵێکی سەرەتاییە بۆ لێکدانەوەی ئەو هەنگاوە مێژووییە بە ترکیزکردن لەسەر ئاکام و دەسکەوتەکانی، چ لە کورتمەودا و دوورمەودادا.\nلە شۆڕسی ٦٧-٦٨ وە بۆ بەهاری ٢٠١٥\nرەنگبێ مێژوویبوونی ئەو هەنگاوەمان لە کاتی ئێستادا بە ڕوونی بۆ دەرنەکەوێ، بەڵام بە تێپەڕینی زەمان، زۆرتر ڕوون دەبێتەوە. بە مانایەک، دەکرێ لە گەڵ شۆڕشی ٦٧-٦٨ (٤٦-٤٧) بەراوەردی بکەین. سەرەڕای نەبوونی پشتیوانی هەرێمی و نێودەوڵەتی لە شۆڕشی ٦٧-٦٨ و لە گەڵ سنوورداربوونی ژماری پێشمەرگەی دێموکرات و ئەستەمبوونی وەدەسهێنانی لۆجیستیک بۆ بەڕێوەبردنی شەڕی درێژماوە لەو سەردەمەدا، دیسان بە قۆناغێکی گرنگ لە مێژووی بزووتنەوەی رزگاریخۆازی رۆژهەڵاتدا دێتە ئەژمار. راستە ئەو شۆڕشە نەک تەنیا بێبەری بوو لە پشتیوانی دەرەکی و تەنانەت لە باشوور دژایەتی کرا و هەروها سەرکردە بەرچاوەکانی حیزبی دێموکرات شەهید کران، بەڵام لە نێوان دامەزراندنی کۆماری کوردستان و خەباتی حیزبی دێموکرات لە دوای شۆڕشی ئێران تاکوو ڕاگرتنی خەباتی چەکداری لە نەوەدەکاندا، جێگای خۆی لە مێژووی کورددا کردوەتەوە.\nهەرچەند تاکوو ئێستا پێکدادان لە نێوان پێشمەرگە و هێزی نیزامی ئێران ڕووی نەداوە، بەڵام گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ شاخ هەر لە ئێستاوە لە بوارەکانی دەروونی، راگەیاندن و سیاسییەوە شوێندانەر و خاوەن دەسکەوت بووە. ئەگەر حزووری پێشمەرگەی دێموکرات لە شاخ درێژەی هەبێ و ژمارەیان ڕوو لە زیادبوون بکا، ئەم هەنگاوە دەشێ وەک وەرچەرخانێکی مێژووی لە قەڵەم بدرێ.\nپاش تیرۆرکرانی د. شەرەفکەندی، حیزبی دێموکرات قەندیلی چۆڵ کرد، بڕیارێک کە دەبێ بە یەکێک لە هەڵە ستراتژیکەکانی مێژووی ئەو حیزبە بێتە ئەژمار. بە لەدەسدانی قەندیل، حیزبی دێموکرات نەک تەنیا قوڵایی ستراتژیکی لەکیس چوو، بەڵکوو بە نیشتەجێ بوون لە باشووری کوردستان، ئەویش لە هەلوومەرجی دژواری سیاسی و ئابووری دەیەی نەوەددا، بنکەکانی کردە ئامانجی هێرشی زەویی کۆماری ئیسلامی و ئەندامانیشی کەوتنە بەر شەپۆلێکی رەشەکوژیی بەردەوام کە لە مێژووی رۆژهەڵاتی ناویندا وێنەی نەبووە. بە ڕاگرتنی خەباتی چەکداری، حیزبی دێموکرات نەک تەنیا قورسایی سیاسی خۆی لەدەسدا، بەڵکوو مەسەلەی کورد بەرە بەرە لە رۆژێڤ کەوت و لە ئاست نێودەوڵەتیشدا لەبیر چووەوە. یەکێکی دیکە لە ئاکامەکانی چۆڵکردنی قەندیل و ڕاگرتنی خەباتی چەکداری، ئەوە بوو کە کوردی رۆژهەڵات بڕوای بە خۆی لەدەست دا. بە پێی زەمان، نەک تەنیا بەکەمگرتن و بێڕێزیکردن بە کوردی رۆژهەڵات بوو بە دیاردەی ئاسایی، بەڵکوو بەکەمگرتن و بێڕێزیکردن لە نێوان کوردی رۆژهەڵاتدا دەرهەق بەیەکتر بوو بە باو. هەروها رێبەرایەتی حیزبی دێموکرات پرستیژ و تا ڕادەیەکیش ئوتۆریتەی دەروون حیزبی لەدەست دا و ئەوەش پەیتا پەیتا زەمینەی خۆش کرد بۆ سەرلێشێوایی سیاسی لە نێو خەڵکدا.\nلەوەتا پێشمەرگە گەڕاوەتەوە شاخ، کوردی رۆژهەڵات لە پرۆسەی وەدەستهێنانەوەی بڕوابەخۆبووندایە. لە گەڵ ئەوەشدا، ئاسەواری نەرێنی چۆڵکردنی قەندیل و ڕاگرتنی خەباتی چەکداری لە بۆاری دەروونییەوە لە سەر تاکی کورد و جەماوەری خەڵکی کوردستان هێشتا ماوە. بۆیە دروسترە ئەو مەسەلەیە وەکوو پرۆسەیەک ببینین. ئاکامی کۆتایی ئەو پرۆسەیە بەندە بە دەوری پێشمەرگە لە دوورمەودادا، بەڵام نیشانەکانی هەڵوەشانەوەی ئەو ئاسەوارە نەرێنییە لە ئێستاوە بەدی دەکرێ.\nلێرەدایە شوپهاندنی دەوری پێشمەرگە لە خەباتی رزگاریخۆازیی کورددا بە دەوری دڵ لە جێگای خۆی دایە. دڵ، گرنگترین ئۆرگانی جەستەی مرۆڤە. بە بێ دڵ، هیچ ئۆرگانێکی دیکە ئیش ناکا. پێشمەرگەیە خوێن دەدا بە گەل و رێبەر. پاش تیرۆرکرانی د. شەرفکەندی، دڵە گەورەکەی رۆژهەڵات لە لێدان کەوت. تاکوو ئەو دڵە عەزیمە نەکەوێتەوە کار، هیچ ئۆرگانێکی ئێمە، بە گەل و سەرکردایەتییەوە، خوێنی بۆ ناڕوا.\nکۆماری ئیسلامی لە هەموو لایەک چاکتر هێزی پێشمەرگەی دێموکرات دەناسێ. بۆیە بە کتێب، بە فیلم و لە رێگای "مێژووزانەکانی" وەزارەتی ئیتلاعاتەوە زیاتر لە دوو دەیە و بە بەردەوامی لە پەیکەری پێشمەرگەی داوە. لەم دوایانەدا، پاش پەیامی نەورۆزی مستەفا هیجری، رێبەری حیزبی دێموکرات، ئەو ترسەی زیاتر لە جاران دەردەبڕێ.\nگەڕانەوەی پێشمەرگەی دێموکرات بۆ شاخ تاکوو ئێستا دەنگدانەوەی زۆری بووە. دەنگدانەوەی گەڕانەوەی پێشمەرگەی دێموکرات بۆ شاخ بیدایەت بە هۆی ئەوەوە بوو کە جمووجۆڵێکی وا چاوەڕواننەکراو بوو. تەنانەت هێندێک لایەنی کوردی حەپەساند. هێرشی پارتی کرێکاران بۆ سەر پێشمەرگەکان و شەهیدکردنی قادر کەریمی و بریندارکردنی دوو پێشمەرگەی دیکە لە سەرەتای هاوینی ٢٠١٥دا قەیرانێکی خوڵقاند کە سرنجی چوار پارچەی کوردستانی بۆ لای ئەو جمووجۆڵەی حیزبی دێموکرات ڕاکێشاند. ئەو میدیایانەی کە دژ بە حیزبی دێموکرات نەبوون، بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ شاخ و ئەو رووداوە تراژیدییەیان کرد بە هەواڵی یەکەم. هێندێک لایەنی دیکەی کوردی و چەند دەزگایەکی راگەیاندن سەر بەو لایەنانە هەوڵی زۆریان دا ئەو هەنگاوەی حیزبی دێموکرات کەمڕەنگ بکەنەوە و بە چەواشەکردن و بڵاوکردنەوەی فکری پیلانگێڕی ڕای گشتی بە لارێدا بەرن و زەربە لە حیزبی دێموکرات بدەن، بەڵام هەوڵەکانیان شکستیان هێنا.\nئەو هەنگاوەی حیزبی دێموکرات پاش نزیک بە ساڵێک، هەر جێگای سرنجی راگەیاندنەکانە. بۆ نموونە، پەیامی ئەوساڵی رێبەری حیزبی دێموکرات بە بۆنەی ساڵی تازەوە راستەوخۆ لە لایەن کانالێ "رووداو" بڵاو کرایەوە. شوێن و نێوەڕۆکی پەیامەکە لە چاو ساڵانی ڕابردوو جیاواز بوو و هەربۆیەش بایەخێکی تایبەتی پێ درا.\nهەرچەند گەڕانەوەی پێشمەرگەی دێموکرات بۆ شاخ تاکوو ئێستا زۆرتر لە میدیای کوردییدا دەنگدانەوەی هەبووە، بەڵام سرنجی میدیای بیانیشی بۆ لای خۆی راکێشاوە. تەنانەت هەواڵی پێکدادانی نیزامی لە نێوان پێشمەرگە و پاسداری ئێرانی بڵاو بووەتە، بەڵام بە بێ ئەوەی بە فەرمی لە لایەن حیزبی دێموکراتەوە پشتڕاست کرابێتەوە.\nدەسکەوتی نیزامی و سیاسی\nگەڕانەوەی پێشمەرگەی دێموکرات بۆ شاخ هەنگاوێکی دەسپێشەخەرانە بوو. هەنگاوی دەستپێشخەرانەش لە سیاسەتدا شوێندانان و دەسکەوتی زۆرترە تاوەکوو هەنگاوی دژەکردەوانە یان کاردانەوەیی. هەڵبەت هەنگاوی دەستپێشخەرانەش ڕووبەڕوویی دژایەتی زۆرتریش دەبێتەوە، چوونکە دەتوانێ دۆزی هەنووکە تێک بدا و لەو پرۆسەیەدا بەرژوەندی لایەنی دیکە بخاتە مەترسییەوە.\nئەو هەنگاوە دەسپێشخەرانە هەروها دەوری بەرین و فرەرەهەندی پێشمەرگە دەخاتە ڕوو. بە واتاێکی دیکە، مەرج نییە پێشمەرگە عەمەلیاتی نیزامی ئەنجام بدا بۆ ئەوەی شوێندانەر بێ یان دەسکەوتی سیاسی هەبێ. بە هۆی درێژەکێشانی خەباتی رزگاریخوازی گەلی کورد، پێشمەرگە بووەتە رەمز. لەو کاتەوە کۆماری کوردستان دامەزرا، پێشمەرگە بووە بە یەکێک لە ماکە ئەساسییەکانی ناسنامەی نەتەوەیی کورد. بۆ گەلی کورد، کە بەردەوام بەرەوڕووی زۆلم و زۆر و لە ژێر مەترسیی کۆمەڵکوژیدا ژیاوە، پێشمەرگە تەنیا پارێزەریەتی. بوونی پێشمەرگە لە شاخ لە بواری دەروونییەوە بۆ تاکی کورد سەرچاوەی سوکنایی، ورەبەرزی و شانازیی نەتەوەییە.\nحزووری پێشمەرگە لە شاخ وەدەستهێنانەوەی قووڵای ستراتژیکە بۆ حیزبی دێموکرات. پاش ساڵێک، حزووری پێشمەرگە لە شاخ جێ کەوتووە و ئێستا لەوێ پێشمەرگەی نوێ دەورە دەبینن. حیزبی دێموکرات دەتوانێ لە شاخەوە هێز ڕەوانەی رۆژهەڵات بکا و دەستی بگا بە گوند و شاری کوردستان. هەروها پێشمەرگە دەتوانێ لە کاتی پێویستدا زەربە بدا لە مۆڵگە ستراتژیکەکانی کۆماری ئیسلامی لە نێو قووڵای خاکی کوردستاندا و بە مانایەک هێزی نیزامی کۆماری ئیسلامی پەک بخا. بێ گومان، لە کاتی پێویستیشدا، پێشمەرگە دەتوانێ پاشەکشە بکا بۆ شاخ. بە وەدەستهێنانەوەی قووڵای ستراتژیک، سەنگی سیاسی حیزبی دێموکرات دەچێتەوە سەرێ. لە رۆژهەڵاتی ناویندا هێزی نیزامی بنەمای سەنگ و پرستیژ بۆ لایەنە سیاسییەکان پێک دێنێ، جا چ لە حکوومەتدا بن یان لە ئوپۆزیسیۆن. بۆ نموونە، کۆماری ئیسلامی پێگەی جەماوەری زۆر لاوازە ، بەڵام لە ڕووی نیزامییەوە وڵاتانی ناوچە و زلهێزانیش حسابی بۆ دەکەن و دەیانهەوێ لە گەڵیدا رێک کەون. رێکخراوی تاڵەبان نموونەیەکی دیکەیە کە هەڵگری فکرێکی دواکەوتوانەیە و خەڵکی ئەفغانستان لە گەڕانەوەی بۆ سەر دەسەڵات دەترسن، کە چی دواجار ئەمریکا و هاوپەیمانانی ناچار بوون داوای دانسووستاندنی لەگەڵ بکەن. نموونەیەکی دیکە، کۆبوونەوەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی بوو لە ساڵی ٢٠١٣. لەوێدا دەرکەوت کە ئیمکانی ئابووری و هێزی نیزامی سەرچاوەی نفوزن. بۆیە، حیزبەکانی رۆژهەلات، سەرەڕای ڕابردووی دوورودرێژی خەبات و پێگەیی جەماوەرییان، لە لایەن حیزبی بەشەکانی دیکەی کوردستانەوە بە هێند نەگیران و بە پێی پێویست، حسابیان بۆ نەکرا.\nئەگەر لە رۆژهەڵاتی ناویندا دێموکراسی مانادار جێ بکەوێ، لە سیاسەتدا پێگەی جەماوەری جێگای هێزی نیزامی دەگرێتەوە. دێموکراتیزاسۆن لە رۆژهەڵاتی ناویندا رەنگبێ چەندین دەیەی دیکە بخاێنێ. پرۆسەی دێموکراسی لە ئێران وێ دەچێ لەوەش زۆرتر بخاێنێ، چوونکە میلەتی فارس بۆ راگرتنی دەسەڵاتی خۆیان بەسەر نەتەوەکانی دیکەدا ئامادەن ئازادی و دێموکراسی فیدای ئەو باڵادەسییە بکەن. گۆڕینی رێژیم لە ئێران دەتوانێ دەرفەتێکی کاتی بکاتەوە بۆ ئەوەی نەتەوەکانی دیکە لە زوڵم رزگاریان بێ، بەڵام بۆ ئەوەی مافەکانیان دەستەبەر بێ، دەبێ ئەوەندە بەهێز بن کە نەتەوەی فارس ناچار بە تەنازوولکردن بکرێ یان ئەوەی دەبێ ناسیۆنالیزمی فارسی گۆڕانێکی بنەڕەتی بەسەردا بێ.\nسەردەمی باڵادەسی نەتەوەیەک بە سەر نەتەوەی دیکەدا بەسەرچووە و بە پێچەوانەی ڕابردوو، هۆشیاری نەتەوەیی و خەبات لە پێناو رزگاریدا تەنیا سنووردار نییە بە کوردستان، بەڵکوو لە بەلووچستان، ئازربایجان و ئەهوازیش لە شكڵگرتن و پەرەئەستاندن دایە. لە باتی شۆڕشێکی دیکە لە بابەتی ئەوەی ١٩٧٩، ئەگەری هاوپەیمانیی و سەرکەوتنی خەباتی نەتەوە چەوساوەکان زۆرترە. سەرکەوتنی نەتەوە چەوساوەکان نەک تەنیا دەبێتە هۆی گۆڕینی رێژیم، بڵکوو پارسەنگی هێزیش لە ئێراندا بۆ هەمیشە دەگۆڕی.\nبۆیە، تاکوو گەیشتن بە دێموکراسی و گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ئێراندا، هێزی نیزامی سەرچاوەی ئەساسیی گەلی کورد و باقی نەتەوە چەوساوەکان دەبێ. با باکووری کوردستان و کۆماری تورکیا وەک نموونە بێنینەوە. ئەگەر کورد هێزی نیزامی نەبایا، نە دان بە بوونی گەلی کورددا دەنرا و نە حیزبی بەناو یاسای وەکوو پارتی گەلان (HDP) دەیتوانی دەسکەوتی هەبێ. لە گەڵ ئەوەشدا، تورکیا ئامادە نییە دان بە مافەکانی گەلی کورددا بنێ و "پرۆسەی ئاشتی" بۆ حکومەتی تورکیا بریتییە لە پرۆسەی چەکدانان بە پارتی کرێکاران. هەڵبەت ئێران، تورکیا نییە و تاکوو ئەو جۆرە "دێموکراسییەی" لە تورکیا هەیە لە ئێرانیش نەیەتە کایەوە، گۆڕینی حکومەت لە ئێران تەنیا بە گۆڕینی رێژیم مەیسەر دەبێ. گۆڕینی رێژیمیش لە ئێران لە هەر شکڵێکدا بێ، دوور لە زەبرووزەنگ نابێ. لە بارودۆخێکی وادا، بە داڕمانی دەسەڵاتی دەوڵەت بۆشایی ئاسایش دێتە ئاراوە ( هەروەک چۆن ئەمە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ ڕووی دا). لێرەدایە دەوری پێشمەرگە وەکوو دابینکاری ئاسایش لە کوردستاندا و پارێزەر لە بەرانبەر هەر مەترسییەک لەسەر گەلی کورد، بەرجەستە دەبێتەوە.\nئەوانە دەسکەوتی دوورمەودان. بەڵام دەسکەوتێکی جێگای ئاماژە لە کاتی ئێستادا، پتەوبوونی هاوپەیمانی نێوان کۆمەڵە و حیزبی دێموکراتە. رەنگبێ لە داهاتوودا حزووری زیاتری پێشمەرگە و قووڵبوونەوەی هاوپەیمانی نێوان ئەو دوو حیزبە رێگاش خۆش بکا بۆ یەکگرتنەوەی هەرکام لەو حیزبانە لە گەڵ ئەو فراکسیۆنانەی لێیان جودا بوونەتەوە.\nبە بێ گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ شاخ، حیزبی دێموکرات نەیدەتوانی نە ئەو دەسکەوتانەی لەسەرەوە ئاماژەیان پێ درا بەدەس بێنێ و نە خۆی بۆ ئامادە دەکرا بۆ هەنگاوی دیکەی دەسپێشخەرانە. هەنگاوی دەسپێشخەرانەی حیزبی دێموکرات لە ساڵی ڕابردوودا دوو بایەخی دیکەی هەیە کە لە جێی خۆیدایە ئاماژەیان پێ بدرێ. یەکەمیان شکستهێنانە بە سیاسەتی گەمارۆدانی حیزبی دێموکرات و ئەوەی دیکەیان بەرجەستەکردنەوەی دەوری پێشمەرگەیە وەکوو هێزی دژە- هێژمۆنی لە بەستێنی سیاسی ئێستا ئێراندا.\nشکستهێنانی سیاسەتی گەمارۆدانی دێموکرات\nکۆماری ئیسلامی ستراتژیەکی بەرانبەر بە حیزبی دێموکرات و کۆمەڵە گرتووەتە بەر کە پێک هاتووە لە چەند ماکێک. لەنێوبردنی رێبەرانی کورد لە رۆژهەڵات، ئامانجی یەکەمی ئەو ستراتژییەی ئێران بووه. ئامانجی دووهەمی، ناچارکردنی حیزبەکانی رۆژهەڵات بووە بە ڕاگرتنی خەباتی چەکداری. دوائامانجی کۆماری ئیسلامی، گەمارۆدانی حیزبە کوردییەکانە لە باشوور لە شێوەی کەمپنیشینی بۆ ئەوەی دواجار لە ژێر فشاری دەروونی ژیانی کەمپنشینیدا، دووبەرەکی بکەوێتە نێوانیان و لەبەریەک هەڵوەشنەوە.\nکۆماری ئیسلامی بە ئامانجی یەکەم و دووهەم گەیشتووە، بەڵام بە دوائامانجی نەگەیشتوە. سەرەڕای دابڕان و دانیشتنی پەیتا پەیتای کادر و پێشمەرگەی حیزبەکانی رۆژهەڵات و لاوازبوونیان لەو پرۆسەیەدا، وەکوو رێکخراوی سیاسی و نیزامی، هێشتا کاران یان لانی کەم مایەیی ئەوەیان تێدا ماوە.\nهەنگاوی دەسپێشخەارنەی حیزبی دێموکرات لە بەهاری ٢٠١٥دا، شکستی بە سیاسەتی گەمارۆدانی هێنا. راستە سەرکردایەتی حیزبی دێموکرات و بەشێک لە کادر و پێشمەرگەکانی ئیستاشی لەگەڵ بێ لە باشووری کوردستان نیشتەجێن، بەڵام حیزبی دێموکرات قووڵای ستراتژیکی وەدەست هێناوەتەوە و گەرچی گومانی تێدا نییە کە کۆماری ئیسلامی بەردەوام دەبێ لەسەر وەدەستهێنانی ئامانجە ستراتژیکەکانی دژ بە بزووتنەوەی کورد، بەڵام لەمەوبەدوا تووشی بەربەستی جیدی دەبێتەوە.\nپێشمەرگە وەک هێزی دژە-هێژمۆنی\nکۆماری ئیسلامی هەوڵی وەدەسهێنانی هێژمۆنی دەدا. هێژمۆنی شێوەیکە لە حکومڕانی کە ئامانجی وەدسهێنانی رەزامەندی ئەوانەیە کە حکومەتیان بەسەردا دەکرێ. هەموو رێژیم و حکومەتێک هەوڵی وەدەسهێنانی هێژمۆنی دەدا، چوونکە لە درێژخایاندا ناکرێ لە ڕێگای بەکارهێنانی زۆرەوە حکومڕانی بکرێ. رێژیمێک کە بەردەوام زەبرووزەنگ بەکار بەرێ، دواجار گۆڕی خۆی هەڵدەکەنێ. بۆ ئەوەی زۆر بە بەردەوامی بەکار نەبرێ، دەسەڵاتداران دەبێ کار بکەن بۆ ئەوەی جیهانبینی یان ئایدیۆلۆژی خۆیان لە نێو خەڵکدا بڵاو بکەنەوە و جێی بخەن.\nحکومڕانیەک لە سەر بنەمای زۆرکردن راوەستابێ، ئامانجی تۆقاندن و کۆنترۆڵکردنی فیزیکی خەڵکە؛ حکومڕانی لەسەر بنەمای هێژمۆنی، ئامانجی وەدەسهێانی رەزامەندییە لە رێگای نفوزکردنە نێو فکری خەڵکەوە. هەموو حکوومەتێک تێکەڵاوێک لەو دوو شێوە دەسەڵاتە بەکار دەبا. هەڵبەت لە وڵاتانی دێموکراتیکدا، هێژمۆنی مەیسەر بووە، بەڵام رێژیمە دیکتاتۆرەکان دەبێ بە بەردەوامی زۆر لە خەڵک بکەن بۆ مسۆگەرکردنی مانەوەیان لە دەسەڵاتدا.\nلە ئێرانی ئەوڕۆدا، پرۆژەی هێژمۆنی کۆماری ئیسلامی دوو بنەمای فکری هەیە؛ ناسیۆنالیزمی ئێرانی لە لایەک و تایفەگەریی شیعە لە قاڵبی وەلایەتی فەقیهیدا لە لایەکی دیکە. ماکە ناسیۆنالیستییەکەی هێژمۆنیخوازی کۆماری ئیسلامی تازە نییە و لە بنەڕەدا پرۆژەی ناسیۆنالیزمی فارسییە کە بە شاردنەوە و هاوکات سەپاندنی ناسنامەی قەومی فارس بە سەر غەیرەفارسەکاندا لە شكڵی ئەفسانەی "میلەتی ئێران"، لە سەرەتای سەدەی بیستەوە تاکوو ئیستا هەوڵی بۆ دراوە.\nکۆماری ئیسلامی بە تۆقاندن و فریوکاری جۆراوجۆر، بەڵام بە تایبەت لە رێگای شانۆگەرییەکی دامەزراوەیی بە ناو هەڵبژاردن، ئیشی بۆ ئەوە کردووە دانیشتوانی ئێران و هەروها ئوپۆزیسیۆن، بە بزووتنەوەی کوردیشەوە، تەسلیمی سیاسیی بن و بەو شێوەیە بە ئاواتی هێژمۆنیکی خۆی بگا. بە پێی زەمان، شانۆی هەڵبژاردن گرنگییەکی حەیاتی بۆ کۆماری ئیسلامی بەخۆەوە گرتووە. بۆیە خامنەی و باقی سەرانی رێژیم، ئەوەندە بەپرۆشن خەڵک لە هەڵبژاردندا بەشداری بکەن. بشداریکردنی خەڵک تەنیا بۆ ئەوە نییە رێژیم بە دونیای دەرەوە رابگەیەنێ پێگە و شەرعییەتی جەماوەریی هەیە، بەڵکوو هەوڵێکە بۆ جێخستنی دایەمی رێژیم بۆ ئەوەی پێویست نەکا بۆ مانەوەی خۆی لەسەر دەسەڵات، کەڵک لە زۆر و زەبرووزەنگ وەرگرێ. هەڵبەت ئایدیۆلۆژی رێژیم و ئەو ناکۆکییانەی لە دەروونی نیزامی کۆماری ئیسلامیدا وجوودیان هەیە، ناچاری دەکا بۆ مانەوەی خۆی، بەردەوام کەڵک لە زۆر و زەبرووزەنگ وەرگرێ.\nکۆماری ئیسلامی لە سرووشتی خۆیدا تایفەگەرا و ستەمکارە. سەرەڕای کۆمەڵیک دامەزراوە، لە بنەڕەتدا دەسەڵات لە دەست وەلی فەقیهدایە؛ سەرکۆمار، مەجلیس و دامەزراوەکانی دیکە کەرستەن لە دەسی ئەودا. کەڵک وەرگرتن لە هەڵبژاردن وەک دامەزراوە وای کردووە لە کاتی هەڵبژارندەکاندا بۆ هێندێک لە سەرانی رێژیم، بەشێک لە خەڵک و دونیای دەرەوەش، ئەم راستیانە لەبیر بچنەوە یان کاتەن بشاردرێنەوە. بە واتایەکی دیکە، بوونی ئەو دامەزراوانە، ململانێی دەسەڵات لە نێوان باڵەکانی رێژیم و ئەنجامدانی هەڵبژاردن وای کردووە کە هەم هێندێک لە سەرانی رێژیم، بەشێک لە خەڵک و تەنانەت هێندێک لە ئوپۆزیسیۆنی رێژیمیش، رووکەش و واقعییەت تێکەڵ بکەن. بۆ نموونە، کەرووبی و موسەوی پاش هەڵژاردنی ٢٠٠٩ دەسیان دایە ناڕەزایەتی دەربڕین و گوتیان "ساختەکاری" کراوە. لە لایەکی دیکەوە، دەنگدەران دروشمیان دەدا "کوا دەنگی من؟" بەڵام وەکوو ئەوە وایە بە دزێک بڵێی، "دزیت لێ کردووم!" یان بڵێی، "کوا پارەکەم؟" کۆماری ئیسلامی خۆی لەسەر بنەمایەکی ساختەکارانە دامەزراوە و لەو رێژیمەدا نە دەسەڵات دەساودەس دەکرێ و نە دەنگ دەدرێ، بەڵکوو مۆرەکانی نێو دەسەڵات جێگۆڕ دەکرێن و هاوڵاتییان لە شانۆگەرییدا یاریان پێ دەکرێ (بەشێکیان بە بێ ئەوەی دەرکی ئەم راستییە بکەن).\nتاکوو سەرەتا و نێوەراستی نەوەدەکان، ئوپۆزیسیۆنی ئێرانی بە گشتی لە واقێەتی سیاسی لە ئێران گەیشتبوون، بۆیە شانۆگەرییەکانی کۆماری ئیسلامیان ئیهمال و بایکۆت دەکرد. بەرە بەرە ئەوانیش لە کردەوەدا تەسلیمی سیاسی کۆماری ئیسلامی بوون. یەکێک لە پیلانە مەترسیدارەکانی کۆماری ئیسلامی لەو بارەوە بریتییە لە هەوڵ دان بۆ ئەوەی ئوپۆزیسیۆنی ئێرانی و بزووتنەوەی کورد بکا بە هەڵگر و بەرهەمهێنەرەوەی فکری "رێفۆرمیستی"، ئەویش بە مەبەستی توواندنەوەیان لە دەروونی خۆیدا.\nحیزبی دێموکرات و کۆمەڵە تێگەیشتنێکی دروستیان لە سرووشتی رێژیم هەیە و بەردەوام هەڵبژاردنیان بایکۆت کردووە. هاتنەوەی پێشمەرگە بۆ مەیدانی خەبات لەو بارەوە یارمەتیدەر دەبێ بۆ بەرپەرچدانەوەی هەوڵە هێژمۆنییەکانی کۆماری ئیسلامی.\nراستییەکەی، هۆی تەسلیم بوونی پەیتا پەیتای بەشێکی زۆری ئوپۆزیسیۆنی کۆماری ئیسلامی ناگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە کۆماری ئیسلامی گۆڕدرابێ یان ئەوەی تەجرووبە نیشانی دابێ کە ئەو رێژێمە قابیلی "رێفۆرم" بێ، بەڵکوو لە نەبوونی هێزی رێکخراوی نیزامی، فکر و گوتاری سیاسی ئوپۆزیسیۆنی ئازادیخواز و دێموکراسیخواز بوردی نەماوە. لە نەبوونی ئالتێرناتیڤ، هێندێک کەس و لایەن کۆڵیان داوە.\nلە جێی خۆیەتی ئامژە بەوە بدرێ کە هێژمۆنی شێوەیەکە لە دەسەڵاتی نەرم، بەڵام دەسەڵاتی نەرم درێژکراوەی دەسەڵاتی مادیی و نیزامییە. بۆیە، بە بوونی هێزی پێشمەرگە، بزووتنەوەی کورد لەمەوبەدوا هەم دەتوانێ بەرپەرچی پرۆژەی هێژمۆنی کۆماری ئیسلامی بداتەوە و هەمیش پرۆژەی هێژمۆنی خۆی بەرێتە پێش.\nتێبینی : ئەم وتارە بەهاری ئەو ساڵ، واتە پێش هاتنە ئارای پێکدادانەکانی ئەم دواییانەی کوردستانی رۆژهەڵات ، لە گۆڤاری تیشكدا بڵاو کرایەوە.


عەلی حەمەساڵح یاداشتێك ئاڕاستەی مەسرور بارزانی دەكات – سنور میدیا\nعەلی حەمەساڵح یاداشتێك ئاڕاستەی مەسرور بارزانی دەكات\nژمارەی بینین: 405\nئەندامێكی پەرلەمانی كوردستان رایدەگەیەنێت، ئامێری سۆنەر بووە بەدەرگایەكی گەورەی گەندەڵی لە خاڵی سنوری و بازگەكان. دەشڵێت:” ساڵانە نزیكەی (٨٠ ملیۆن دۆلار) لە سەرجەم بازگەو خاڵە سنورییەكان لە ژێر چەتری كۆمپانیادا لە ئۆتۆمبیل بەتاڵ و بارھەڵگر وردەگیرێت بۆ بەرژەوەندی دوو كۆمپانیا.”\nعەلی حەمەساڵح، لەهەژماری خۆی لەیاداشتێكدا كەئاڕاستەی سەرۆكی حكومەت و رای گشتی كردووە دەڵێت، پێشتر چەندین جار بە یاداشت دۆسێی سۆنەری بازگەو خاڵە سنوریەكانی بۆ لایەنی پەیوندیدار ناردوە.. بەڵام ھیچ دامەزراوەیەك وەڵامی پێویستی نییە.\nدەشڵێت:” جگە لە خاڵە سنوریەكان كە بۆ ھەر پشكنینێك لە نێوان ٣٥ بۆ ٥٠ دۆلاردایە، لە بازگەكانیش ئەم پارە ھەر وەردەگیرێت.. بۆنمونە لە بازگەی دێگەڵە ھەر بارھەڵگرێك بە پڕی بێتە ھەولێر (٣٥ ھەزار دینار)ی لێوەردەگیرێت و بەتاڵیش بێت (١٥ ھەزار دینار) وەردەگیرێت.. ئەمە بۆ بازگەكانی دیكە ڕاستە كە دێنە ھەولێر.. ھەندێك جار پشكنین ھەر ناكرێت و تەنیا پارە وەردەگیرێت… بەتایبەت بۆ ئەو بارانەی بەرزترە لەئاستی سۆنەرەكە!!”\nعەلی حەمەساڵح، ئەوە رووندەكاتەوە:”سەرجەم خاڵی سنوری و بازگەكانی ھەولیر دراوە بە كۆمپانیای ( HANDDAWN ).”\nئەو ئەندامەی پەرلەمانی كوردستان دەپرسێت كە بۆچی حكومەت خۆی ئەم كارە ناكات؟ هەر خۆشی وەڵامدەداتەوەو دەڵێت:” بەپێی بەدواداچونی من نرخی یەك ئامێری سۆنەر (١٠٠ ھەزار دۆلارە)، واتا ١٠ ئامێر (ملیۆنێك دۆلار) ، بەڵام ئەم دوو كۆمپانیای كە یەكیان بۆ سنوری سلێمانیەو ئەوی دیكە بۆ ھەولێرو دھۆك ساڵانە نزیكە( ٨٠ ملیۆن دۆلار ) لە ھاوڵاتیان وەردەگرن!! ”\nعەلی حەمەساڵح لەكۆتایی نوسینەكەیدا دەڵێت:”چەندین كۆمپانیای دیكە لەسەر حسابی بەرژەوەندی گشتی لە خاڵە سنوریەكان دامەزراون و مانگانە ملیۆنان دۆلار وەردەگرن.”


گه‌نده‌ڵییه‌كانی پارێزگاری سەپێنراوی کەرکووك ئاشکرا دەکرێت\nدەستەی دەستپاکی عێراق لە ڕاپۆرتێکدا پەردە لەسەر گەندەڵی سەدان پڕۆژەی تەواونەکراو هەڵدەماڵێت کە بڕەکەی 370 ملیۆن دۆلارە و داوای روونکردەنەوە و بەدواداچوون دەکات، یەکێك لەپڕۆژەکان درووستکردنی فڕۆکەخانەی کەرکووکە.\nسەرۆکی لێژنەی دەستپاکی لە ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک دەڵێت: “پڕۆژەکان بەبێ هیچ چاودێرییەك و چەند کەسێك لە ژوورە تاریکەکاندا بڕیاری لێدەدەن و بەشێک لە ئەندامانی ئەنجوومەنیش شەریکن”.\nهاوڵاتیانیش دەڵێن پڕۆژە لە شارەکەیان نییە و زبڵ و خاشاك هەراسانی کردوون.\nبەڵگەکانی گەندەڵی لەسەر ئیدارەی ئێستای کەرکووك زیاتر ئاشکرا دەبن و فشارەکانیش بۆ لێپرسینەوە چڕتر دەبنەوە، دوا ڕاپۆرتی دەستەی دەستپاکی عێراق بە بڕی 370 ملیۆن دۆلار، پەردەی لەسەر گەندەڵییەکانی 167 پڕۆژەی تەواونەکراو هەڵماڵیوە و داوای ڕوونکردنەوە و بەداداچوون دەکات.\nنەجات حوسێن، تورکمانێکی شیعە مەزهەبە و سەرۆکی لێژنەی دەستپاکیە لە ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووك، ئەو بەوە ناسراوە بەردەوام قسەی خۆی لەسەر پرسەکانی گەندەڵی ئیدارەی دوای 16ى ئۆکتۆبەر هەبێت، ئەمجارەشیان بەڕاشکاوی لەسەر ئەم پرسە قسەی کرد.\nنه‌جات حوسێن ده‌ڵێت: ” 361 پرۆژه، جێبه‌جێكردنی راسته‌وخۆیه، جێبه‌جێكردنی راسته‌وخۆش واتا گه‌نده‌ڵی راسته‌وخۆ، چاودێر و پێداچوونه‌وه و وردبینی نییه”.\nسەرچاوەکانی داهاتی کەرکووك، پترۆدۆلار و پەرەپێدانی هەرێمەکان و یارمەتی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و چەندین شێواز و جۆری دیکەیە، بەڵام بەوتەی هاووڵاتیان ئەو داهاتە بۆ خزمەتی خەڵك خەرج ناکرێن و رۆژ بە رۆژیش سیمای شاربوونی لە دەست دەدات.\nبە وتەی بەشێک لە ئەندامانی ئەنجوومەن، بەهۆی نەبوونی دەسەڵاتی چاودێری بەسەر ئیدارەی شارەوە، وایکردووە قۆرخکاری و گەندەڵی زۆر لە پڕۆژەکاندا هەبێت و پارەیەکی زۆر بەهەدەر بدرێت.\nپارێزگاری سەپێنراوی کەرکووك، بەهۆی ئەو سکاڵایانەی لەسەر کەیسەکانی گەندەڵی لەسەریەتی لەماوەی دوومانگدا، دووجار بانگهێشتی دادگا کراوە و هێشتا ئەستۆپاکی خۆی لەسەر ئەو کەیسانە نەسەلماندووە.


مەترسییەكانی ئاوی لەدەبەنراو ئاشكرا دەكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/07 - 1:15 PM\nپسپۆڕیكی بواری خۆراك ڕایدەگەیەنێت، یەكێك لە زیانەكانی گواستنەوە و عەمباركردنی نا تەندروستی ئاوی لەدەبەنراو ئاشكرادەكات.\nلەشكر حەمید سەرۆكی لیژنەكانی تەندروستی سلێمانی ڕایگەیاند، بە گواستنەوە و عەمباركردنی ئاوی لەدەبەنراو لەپلەی گەرمی بەرز و بەرتیشكی خۆردا، كرداری بەهەڵمبوون ڕوودەدات كە دەبێتەهۆی گەشەكردنی قەوزە و بڵاوبوونەوەی بەكتریا تێیدا و زیان بە تەندروستی مرۆڤ دەگەیەنێت.\nوتیشی”لەكارگەكاندا ئاو بەگازی (ئۆزۆن) خاوێن دەكرێتەوە، پاشان دەكرێتە دەبە پلاستیكییەكانەوە، بۆئەوەی كرداری بە هەڵم بون ڕوونەدات، هەربۆیە پێویستە دوای بیست و چوار كاتژمێر لە دەبەنانی ئینجا ئاوەكە بخرێتە بازاڕەوە”.\nئاشكراشیكرد، بۆ ئەوەی هاوڵاتیان ئاوێكی بێ مەترسی و تەندروستیان بەدەست بگات، پێویستە گواستنەوە و عەمباركردنی ئاوی لەدەبەنراو لە (25) پلە گەرمی كەمتر و دوور لە تیشكی خۆر ئەنجام بدرێت.\nلای خۆشیەوە گۆران قادر سەرۆكی لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامی سلێمانی ڕایگەیاند، نوسراومان ئاڕاستەی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی كردووە بۆئەوەی ڕێگە نەدەن هیچ ئۆتۆمبێلێك ئاوی لەدەبەنراو لەبەرتیشیكی خۆر بگوازێتەوە.\nوتیشی”لە ماركێت و بازاڕەكانیشدا بەهیچ جۆرێك نابێت ئەو ئاوانە لەبەرتیشكی خۆر هەڵبگیرێن”.\nئاولیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی سلێمانی\nسبەینێ وەزارەتێك‌و چەند چینێك موچە وەردەگرن\nهەڵمەتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی منداڵان بەڕێوەدەچێت\nسلێمانی.. بڕێك هەنگوین لەناوبرا\nلە سلێمانی “ئەنتاڵیا” داخرا


پسپۆری ڕاوێژکاری نەخۆشییەکانی ھەناو - لەندەن\nگۆڕینی سیستەمی خواردن، یاخود بەكارهێنانی دەرمان؟\nگومان لەوەدا نیە پەیرەوکردنی ڕژێمی خواردنی تەندرووست و دابەزاندنی کێش کۆمەلێک سوودی زۆر گرنگی ھەیە بۆ تەندرووستی مرۆڤ، هاوكات هەندێك کەس نایانەوێت پەنا بۆ دەرمان بەرن وپێیان وایە خۆپارێزی باشترین وتاكە ڕێگایە بۆ دابەزاندنی چەوری خوێن، بۆئەوەی بەوردی لەسەر ئەو بابەتە بدوێین، وا باشترە وەڵامەكە لەچەند خاڵێكدا كورتبكەینەوە:\n1-بەرزی چەوری خوێن، بە تایبەت ئەو جۆرەی بە چەوری خراپ (LDL-Cholesterol ) دەناسرێت، یەکێکە لە ھۆکارە سەرەکیەکانی تەسکبوونەوەی خوێن بەرەکان و تووشبوون بە جەلتەی دڵ ومێشک .\n2- چەند ساڵێك لەمەوبەر، هیچ جۆرە دەرمانێكی كاریگەر لەبەردەست نەبوو بۆ چارەسەركردنی بەرزبوونەوەی چەوری خوێن، بەلام دوای ئەوە ستاتین(Statin) دۆزرایەوە، كە بە یەکێک لە ھەنگاوە ھەرە گرنگەکانی چارەسەری نەخۆشیەکانی دڵ و خوێن بەرەکان ھەژمار دەکرێت ویەکێکە لەو دەرمانانەی زۆرترین بەكارهێنانی لە سەرانسەری جیھاندا هەیە.\n3- پارێز ووەرزش کردن تەنھا ڕێژەی ١٠٪ چەوری خوێن دادەبەزێنێت، هەرچەندە پارێزكردن زۆر بەباشی وبەرێكیش ئەنجام بدرێت، لەهەموو حالەتەكاندا ناتوانێت رێژەی چەوری خراپ لەسەرەوەی 20% دابەزێنێت!.\n4-وەرزش کردن دەبێتە ھۆی دابەزاندنی چەوری سیانی (Triglyceride) وزیادبوونی چەوری باش، کە بە (HDL-Cholesterol )دەناسرێت ، بەلام کاریگەریەکی زۆر کەمی لەسەرچەوری( LDL-Cholesterol ) هەیە.\n5- دەرمانی ستاتین، ئەگەر بەشێوەیەكی دروست بەكاربهێنرێت، كاریگەریەكی زۆری لە سەر کەمکردنەوەی چەوری خوێن، بەشێک لە ستاتینەکان نزیکەی ٤٠٪ لە چەوری خراپ کەم دەکاتەوە ، بەلام کاریگەریان لەسەر چەوری سیانی سنووردارترە.\n6- ئەو كەسانەی تووشی جەڵتەی دڵ ومێشك بووینە، دەبێت دەرمانی چەوری خوێن بەكاربهێنن، بەشی ھەرەزۆری نەخۆشانی شەکرە پێویستیان بە ستاتین دەبێت بۆ ئەوەی رێژەی چەوری خەراپ بەرێژەیەکی باش دابەزێنن . ئەو کەسانەی کە کێشەی تەندرووستیان نیە وا باشترە لە لایەن پزیشکەوە ھەلسەنگاندنیان بۆ بکرێت ، دیارە جگە لە بەرزی رێژەی چەوری کۆمەلێک ھۆکاری تر ھەن، کە دەبێت ھەلسەنگاندنیان بۆ بکرێت وکاریگەریان لەسەر بریاردان دەربارەی بڕی ئەو دەرمانەی پێویستە بەكاربهێنرێت هەیە.\n7- ستاتین بە شێوەیەکی گشتی سەلامەتە . کەمتر لە دوو کەس لە سەد ھەزار نەخۆش کە ستاتین بەکاردەھێنن تووشی ھەوکردنی ماسوولکەکان دەبن ، لەو حالەتەدا نەخۆش تووشی ئازارێکی زۆری ماسوولکەکان دەبێت، دەتوانرێت لەرێگای پشكنینی خوێنەوە حالەتەکە دەستنیشان بکرێت و دواتر چارەسەر بکرێت . هاوكات بەكارهێنانی ستاتین بۆی هەیە ببێتە ھۆی بەرزبوونەی ئەنزیمەکانی جگەر، ھەر بۆیە پێش ئەوەی بەكاربهێنرێت، دەبێت پشكنین بۆ ئەنزیمەکانی جگەر بکرێت. دوا لێکۆلینەوە لەسەر ستاتین ئەوە دەردەخات، كە هەندێك نیشانەی تر لەو كەسانە دەردەكەوێت هیچ پەیوەندیەكیان بە دەرمانەكەوە نیە.\n8-پێویستە ستاتین بە بەردەوامی بەکاربھێنرێت ومەرج نیە جۆری براندو گرانبەھا بەکاربھێنرێت . ئەتۆرڤاستاتین ( Atorvastatin ) یەکێکە لەو دەرمانانەی، کە زۆر کاریگەرەو نرخەکەشی گونجاوەو لە کوردستان بەردەستە، دەكرێت بەكاربهێنرێت. ئافرەتی دووگیان، یان ئەو ئافرەتانەی پلانیان بۆ مندال بوون هەیە، نابێت ستاتین بەکاربھێنن.\n9- ھەندێک دەنگۆ هەیە، گوایە ستاتین دەبێتە ھۆی کێشەی لەبیرچوونەوە، لەراستیدا تا ئێستا ھیچ لێکۆلینەوەیەک ئەو بابەتەی یەکلانەکردۆتەوە ، بە پێچەوانەوە بۆی ھەیە ستاتین یارمەتی ئەو کەسانە بدات، کە حالەتی لەبیرچوونەوەیان ھەیە.\n10-لێکۆلینەوەكان دەریدەخەن، كە ئەوانەی رێژەی چەوری خوینیان بەرزە، دەتوانن لەرێگای بەكارهینانی ستاتینەوە، بەرێژەیەكی زۆر باش خۆیان لەجەڵتەی دڵ ومێشك دوور بخەنەوە، سەرباری هەموو ئەمانە تێبینی دەكرێت، بەشێکی ئەوانەی كێشەی بەرزی چەوری خوێنیان هەیە، بەڕێكی ئەو دەرمانە بەكارناهێنن.\nخوێنەری بەڕێز، ستاتین بە یەکێک لە ھۆکارە ھەرە گرنگەکان دادەنرێت بۆ کەمکردنەوەی رێژەی چەوری خراپ لە خوێن و کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون بە جەلتەی دل و مێشک، بۆیە ئەگەر دکتۆری پسپۆر پێشنیاری ئەو دەرمانەی بۆ کردی ئەوە دوو دڵ مەبە لە بەکارھێنانی.


وه‌زیری دادی توركیا: دایكم كورده‌و له‌دیار به‌كر گه‌وره بوم\nعه‌بدولحه‌مید گول وه‌زیری دادی توركیا\nوه‌زیری دادی توركیا رایده‌گه‌یه‌نێت، دایكی كورده‌و له‌دیار به‌كر گه‌وره بووه، جه‌خت له‌وه‌ش ده‌كاته‌وه كه له‌توركیا جیاكاریی نه‌ژادی شكستپێده‌هێنن.\nئاوێنه: عه‌بدولحه‌مید گول وه‌زیری دادی توركیا، له‌وه‌ڵامی رۆژنامه‌نوساندا باسی له‌زمانی كوردی‌و چاكسازییه‌كانی بواری دادوه‌ریی كردو وتی، هه‌مو زمانه‌كان ئه‌مانه‌تی مێژویی هاوبه‌شی مرۆڤایه‌تین. ده‌وڵه‌ت كه‌ناڵی هه‌یه به‌زمانی كوردی په‌خش ده‌كات، "دایكم دیاربه‌كرییه‌و له‌گه‌ڵ داپیره‌مدا گه‌وره بوم كه كورده".\nوتیشی، "ئه‌وانه‌ی چاوه‌ڕوانن له‌توركیادا پێكدادان‌و جیاكاریی له‌بواری نه‌ژادیدا دروستببێت شكستده‌هێنن."\nگول راشیگه‌یاند، پێشتر له‌دادگاكاندا به‌رگریكردن به‌زمانی كوردی وه‌ك ''زمانی نه‌ناسراو'' باس ده‌كرا، به‌لام ئێستا له‌لایه‌ن ئاك پارتیه‌وه -پارتی دادو گه‌شه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتدار- هه‌موو توانایه‌كی پێویست له‌باره‌ی زمانی كوردییه‌وه دروستبووه.\nله‌باره‌ی  چاكسازیی له‌ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌رییدا، گول رایگه‌یاند، "پاكێجی یه‌كه‌ممان زیاتریش گره‌نتیی ئازادیی بیروڕا ده‌كات، جگه له‌وه‌ش ژماره‌یه‌ك رێكار له‌خۆده‌گرێت كه ده‌ستبه‌سه‌ركردنی هه‌ڕه‌مه‌كی ناهێڵێت".\nئه‌وه‌شی وت، ''كاره ته‌كنیكییه‌كانمان له‌باره‌ی جێبه‌جێكردنی سزاكان ئه‌نجامداوه. پێموایه له لیستی پێشه‌وه‌ی رۆژه‌ڤی په‌رله‌ماندا بێت، به‌ڵام دواخستنی سه‌پاندنی سزا، لێبوردن نییه. ماوه‌ی سزاكانمان تاوتوێكردوه‌و ژماره‌یه‌ك جێگره‌وه هه‌ن. په‌رله‌مان باشترین جێگره‌وه هه‌ڵده‌بژێرێت".\nمەحمود عەباس پلانه‌كه‌ی تره‌مپ ڕه‌تده‌كه‌ینه‌وه \nترەمپ پلانی "ئاشتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی" راگەیاند \nئه‌مڕۆ ترەمپ "رێككەوتنی سەدە" ڕاده‌گه‌یه‌نێت


عەبدولکەریم شێخانی: خرتکە و پرتکە/ بەشی حەڤدەهەم. – WTARIKURD\nدوو خەونی سەیرم بینی.\nپێش ئەوەی خەونەکانتان بۆ بگێڕمەوە, پێم خۆشە قسە لە بارەی شتێکی دیکە بکەم ئەگەر ئێوە پێتان ناخۆش نەبێ, چونکە ئەگەر ئەوەی دەیڵێم بە دڵی ئێوە نەبوو ئەوە مانای ئەوەیە ڕەنج بەخەسارم. زۆرجارئێمە داوای نەکردنی ڕەفتارێک لە کەسێک دەکەین, بەڵام لەهەمان کاتدا خۆمان ئەو کارە دەکەین. جارێکیان کوڕێکی مێردمنداڵێ دۆستمان کە دوایی بوو بە پێشمەرگەو بەداخەوە شەهیدبش بوو, جگەرەی بە دەستەوە بوو , گوتم خراپە جگەرە مەکێشە, گوتی ئەی ئەگەر خراپە خۆت بۆ دەیکێشی. ئێستا ئەوە بە شێوەیەکی دیکە و زەقتر لە هەرێمی کوردستان دەگوزەرێ. بۆ نموونە, لە سەروبەندی خۆپیشان دانەکانی عیراق و توند و تیژى نواندن بەرانبەر خۆپیشاندەران, بەرپرسە باڵاکانی ئێمە ئامۆژگاریی حکوومەتی بەغدایان دەکرد کە نەرم بن لەگەڵ خۆپیشاندەران و بەپیر داواکارییەکانیانەوە بچن کەچی لێرە خۆپیشاندەران کە داوای مافی خۆیان دەکرد بە شەق تێیان دەکەوتن و رەوانەی زیندانێیان دەکردن. یان دەبینی داوای تەبایی و یەکڕیزی دەکات, بەڵام ئەمە هەر بە قسەیە و قسەی ڕووتیش ناچێتە ناو گیرفانەوە و هەموو ڕەفتار و کردەوەکان پێچەوانەی یەکڕیزی و تەبایین . من چەند جارێک گوتوومە دەبێ کردار و گفتار دوو تاى تەرازوویەک بن و هاوسەنگ بن و ئەگەر وا نەبوو , دەست لە ئەنجامی باش بشۆ . دێڕە شیعرێکی عەڕەبی هەیە دەڵێن هی (ئیمامی علی کوڕی أبو طالب ) ـە, دەڵێ:\nلاتنه عن خلق و تأتی بمثله ــــــــــــ عار علیک إذا فعلت عظیم\nواتە نەهی لە کارو کردارێک مەکە کە خۆت دەیانکەیت, ئەگەر ئەوە بکەیت شوورەیی شەرمەزارییە بۆت.\nلێرە قسەیەکی خۆشم بیر دەکەوێتەوە, بە داوای لێ بوردنەوە دەیگێڕمەوە بە جیاوازیی نێوان هەردوو لایەن.\nجارێکیان ژن و مێردێک نێوانیان تێک دەچێ و قسە لەگەڵ یەکدی ناکەن و شتاقیان نایانەوێ دەست پێشخەری بکا بۆ ئاشت بوونەوە. هەردووکیان لە ماڵەکەن، بەڵام لەگەڵ یەکدی لالووتن. ڕۆژێکیان پیاوەکە هەندێک برێشکەی دێنێتەوە کە نۆکی برژاویشی تێدایەو دەیدا بە کوڕەکەی. کوڕەکەی نۆکەکە ناخواو فڕێی دەدات. باوکەکە بە کوڕەکەی دەڵێ : کوڕم نۆکەکە بخۆ سوودی هەیەو وانێکەکەت گەورە دەبێ. ئیدی ژنەکە خۆی بۆ ناگیرێ و دەڵێ: دوژمنی قەلبی خۆت, ئەی بۆ خۆت بۆ دوو سێ دەنکان ناخۆی؟. بە داخەوە ئامۆژگاریی خەڵکی دەکەین, بەڵا م خۆمان کار بە ئامژگارییەکانی خۆمان ناکەین, بەڕاستی شوورەیی و مایەی شەرمەزارییە بۆ کەسانێک خۆیان بە بەرپرس دانێن, بەڵام وەک بەرپرس ڕەفتار نەکەن.\nئینجا با خەونەکانتان بۆ بگێڕمەوە. زۆرجار قسەیەک دەکەین وەک ئیدیۆم یان پەند و دەڵێین ( پیاو شەڕ و تڕ بە دەست خۆی نییە ) و من دەڵێم خەونیش وایە. کەواتە دەبێ بڵێین شەڕ و تڕ و خەون دیتن پیاو بە دەست خۆی نییە. لەم شەوانە بەری بەیانییەکەی لە خەونمدا دەڕۆیشتم و ڕێم کەوتە ماڵێک. لە خەونەکە لاقم ساغ و سەلیم بوو و بە چاکی دەڕۆیشتم. بەردەمەکەی دوو سێ پلیکانە بوو. سەرکەوتم و چوومە ژوورێ و کەسم نەدی, حەوشێکی بچووک و لە چوارگۆشەیەکی بچووک سێ ڕووەکم بینی, یەکیان وەک توور وابوو حەزم لێ کرد و بێ بیرکردنەوە هەڵمکێشا, سەلکەکەی درێژکۆلە بوو وا دیار بوو لە توورە سپییە درێژکۆلەکان بوو. لەو کاتەدا ژنێکم بینی سەیری دەکردم، قسەی نەکرد، بەڵام سەیر کردنەکەی تووڕەیی پێوە دیار بوو . ڕووەکەکەم دانا و هاتمە دەرەوە. لە دەرەوە کوڕێکم بینی دەمناسی کەرکووکی بوو. گوتی: باوکم دەڵێ ئەوە بۆ چۆتە ماڵی ئێمە و ئەو توورەی هەڵکیشاوە. لە دڵی خۆمدا هەستم بە شەرمەزارییەکی بێ وێنە کرد, یەکەم بۆ دزییەکەم و دووەمیش دزیکردن لە ماڵە کەرکووکییەک کە دڵ و قودسی کوردستانە و من دەڵێم ( گیانی ) کوردستانە. چوومە لاى باوکی کوڕەکە بۆ عوزرخوایی هێنانەوە سەرەکە لەوەدابوو ئەویشم دەناسی. ئەوەندە پیاو بوو بۆ شێو بانگی کردم و ئێوارە پێکەوە نانمان خوارد، برنج و بامیە بوو. پێم وابێ پیاوەکە دەیویست نمەکی بکەم وەک کەرکووکییەک و جارێکی دیکە بیر لەوە نەکەمەوە دزی لە کەرکووکییان بکەم، چونکە بەڕاستی باجێکی قورسی کوردایەتییان داوەو هەتا ئێستاش هەر دەیدەن و دزی کردن لە خەڵکی کەرکووک تاوانێکی گەورەیە. کە خەبەرم بووەوە گوتم ئۆخەی باش بوو خەون بوو.\nخەونی دووەم سەیرتر بوو. لە خەونمدا شۆڕش دەستی پێ کردبووە وە و پێشمەرگەی زۆر بڵاو بوو بوونەوە. بە منیان گوت بڕۆ قسە بۆ خەڵک بکەو ئامانجی شۆڕشیان بۆ باس بکە. لە خەونەکەدا دەبوایە قسە بۆ هەموو پارچەکانى کوردستان بکەم. منیش سەر شاخێک کەوتم کە دەیڕوانییە سەر هەموو بەشەکانی کوردستان و کەڕەنایەکم+ بە دەستەوە بوو بۆ هۆشیار کردنەوە و بۆ ئەوەى هەموویان گوێیان لە قسەکانم بێ و گوتم: جەماوەری خەڵکی کوردستان, ئێوە هەمیشە دەستەچیلەی هەموو شۆڕش و ڕاپەڕینێکی کوردستان بوون و ئەوە شەست ساڵە بە ماڵ سووتان و ماڵوێرانی و دەربەدەری باجی کوردایەتی دەدەن و هەزاران ڕۆڵەتان شەهید و بێ سەروشوێن بوون . شۆڕش بۆ ئیوەیە لە پێناوی ئێوەدایە. جارێکی دیکە کەس دەست بۆ ماڵ و سامانی میللەت درێژ ناکات و خۆی لەسەر حیسابی خەڵکی قوربانیدەر دەوڵەمەند ناکات و منداڵە بەرپرس وەکو منداڵی ئێوە دەبن. کەس لەمەو دوا خۆی بە خواى سەر زەوی نازانێ. زۆر شتم گوت و ئەوەی لە دلی ئەو خەڵکەدایە هەموویم هەڵڕشت. بەڵام لە شتێک دەترسام. لەوە دەترسام یەکێکم وەک کابرای گۆرین لێ ڕاست بێتەوە و بڵێ باشە ئەوە ئێوە هاتوون ڕزگارمان کەن, ئەى دوای ئەوە کێ ئێمە لە دەستی ئێوە ڕزگار کات؟! دیسان خەبەرم بووەوە و گوتم ئۆخەی دنیا ئارامە و هیچ لە گۆڕێ نییە, بەڵام ئەو دڵخۆشییەم نەما کاتێک کە دیسان هەواڵی لافاو هەستانی هەولێرم بیست. خوایە بەگەورەیی خۆت ئەو خەڵکە بێ دەرەتانە بپارێزی, بە تایبەتی خەڵکی هەولێر و دەور و بەری کە ئەوە ماوەیەکە لافاو پێیان فێر بووە.\nعوسمان عومەر: زەردەشتیەت و کاریگەریەکانى لەسەر پەیامبەرو ئاینى ئیسلام/ بەشى سێیەم و کۆتایی.


وەزارەتی تەندروستی ئاماری نوێی تووشبووانی كۆرۆنای ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2021/01/16 - 1:35 PM\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 3134 پشكنینی كۆرۆنا ئەنجام دراوە.\nوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، لە ماوەی 24 كاتژمێری ڕابردوودا 43 كەس تووشی كۆرۆنا بوون و 2 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nدەقی…ڕاگەیاندراوی (٢٤) كاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی كۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٣٢٥)\n١. پشكنین: (٣١٣٤ پشكنینی نوێ)\n• (٨٨٧) هەولێر\n• (٣٣٤) سلێمانی\n• (١٩٠٨) دهۆك\n٢. تووشبوو: (٤٣ تووشبووی نوێ)\n• (٤) سلێمانی\n• (٣٣) دهۆك\n٣. چاكبوون: (٩٧٧ چاكبوون)\n• (٣٨١) هەولێر\n• (١٨٥) سلێمانی\n• (٣٣٧) دهۆك\n• (٣٢) گەرمیان\n• (٤٢) ڕاپەڕین\nپشكنین ٩٩٦٣٧٥ (٣٤٥٤٨٣ هەولێر، ٢١٢٠٥١ سلێمانی، ٤٣١٤٦٢ دهۆك، ٧٣٧٩ هەڵەبجە)\nتووشبوون ١٠٤٩٦٤ (٣٦٥٦٢ هەولێر، ٣٠٢٩٧ سلێمانی، ٣٥٠٠٦ دهۆك، ٣٠٩٩ هەڵەبجە)\nچاكبوون ٨٥٨١٤ (٣٠٧٠٦ هەولێر، ٢٤٥٠٧ سلێمانی، ٢٧٦٤٦ دهۆك، ٢٩٥٥ هەڵەبجە)\nلەژێر چارەسەر ١٥٧١٤ (٤٩٣٩ هەولێر، ٤١١٣ سلێمانی، ٦٦٦١ دهۆك، ١ هەڵەبجە)\nمردن ٣٤٣٦ (٩١٧ هەولێر، ١٦٧٧ سلێمانی، ٦٩٩ دهۆك، ١٤٣ هەڵەبجە)\nوێڕای دەستخۆشی بۆ پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و هەموو تیمەكانی پزیشكی كە لە یٔەركدان، جەخت دەكەینەوە هاووڵاتیان پابەندبن بە ڕێنماییەكانی تەندروستی و دوركەوتنەوە لە شوێنی قەڵەبالغ و دانانی ماسك و دەستكێش، وە لەكاتی پێویستدا پەیوەندی بكەن بە هێڵی گەرمی ژمارە (١٢٢).\n١٦ی كانونی دووەم ٢٠٢١\nڤایرۆسی كۆرۆناوەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم\nئاماری نوێی تووشبووانی كۆرۆنا لە هەرێم بڵاوكرایەوە


کاتێک کابۆ دەشۆیت، ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکە تا ڕەنگی تێک نەچێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/11/05 - 6:54 PM\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک ڕێنمایی گرنگە کە پێویستە لەکاتی شۆردنی کابۆدا ڕەچاویی بکەیت، تا ڕەنگەکەی تێک نەچێت:\n– گەر بە دەست کابۆت شت سابونەکەی راستەوخۆ پێدا مەهێنە و هەوڵبدە کەفی پێبگریتەوە و دواتر فوڵچەیەک بەکار بهێنیت.\n– گەر کابۆت خستە جلشۆرەوە، هەڵی بگێڕەوە پاشان تێی بکە.\nنابێت پلەی گەرمی ئاوەکەی لە ٤٠ پلەی سیلیزی زیاتر بێت\n– دەتوانیت کەمێک سرکەی سێو بکەیتە نێو ئاوەکەوە و ڕەنگی کابۆکە جوانتر دەکات.\n– هەوڵبدە لەگەڵ جلوبەرگی ڕەش و شیندا بیشۆیت.\n– بە وشککەرەوەی جلشۆرەکە وشکی مەکەرەوە و با ڕاستەوخۆ لەبەر تیشکی خۆریشدا نەبێت، لێیبگەڕێ خۆی بە سرووشتی وشک بێتەوە.\n– کابۆ قەد مەکە، یان هەڵی واسە یان بە شێوەی لولکردن هەڵی بگرە.


خۆزگە ئەو نەفامە لەبری ئاڵای ئێران، دەیان جار منی دەسووتاند - Mehr News Agency\n19 rêbendanê 2018 - 09:36\nNews Code 16175\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە سپانیووز، سەردار قاسم سولەیمانی لە لێدوانێکدا لە هەژدەهەمین کۆبوونەوەی گشتیی "بەسیرەت؛ یادی سێهەمین ساڵوەگەری کۆچی ئاسمانیی شەهید پارێزەری حەرەم "مەهدی نەورۆزی"، وێرای بەرزڕاگرتنی ئۆپەراسیۆنی کەربەلای ٥، ڕایگەیاند: بەرەڤانی پیرۆز لە نێوان تەواو بەرگری و جیهادەکانی دوای خۆی، سەروگەردنێک بەرزترە و ڕەزمەندەکانی بەرەڤانی پیرۆز نمانە و ئاوێنەی باڵانوێنن.\nسەردار سولەیمانی وتیشی: من کاتێک دیمەنی قیزەونی ئەو نەفامەی کە ئاڵای ئێرانی سووتاند-م دی، خۆزگەم خواست کە لە بری ئەو کارە دەیان جار منی دەسووتاند.\nفەرماندەی هێزی قودسی سپای پاسداران بە داکۆکی لەوەی کە بەڕەڤانی پیرۆز تەواوکەری شۆڕشی ئیسلامی بوو، ڕوونی کردەوە: سەرچاوەی ڕووداوەکانی بەرەڤانی پیرۆز دەروون پاکی بوو و بووە هۆی گۆڕانکارییەکی مەزن لە بەستێنی بەرخوداندا و نموونەکەی هەمان شەڕی ڕاچڵەکێنەرە کە شکست هێنان تێیدا دەیتوانی مێژووی ناوچە و ڕەوتی جیهان بگۆڕێت و بچێتە ڕێزی مەترسیدارترینی ڕووداوەکان.\nڕاشیگەیاند: لەو ڕووداوەدا گرووپگەلی تەکفیری چ لە ژێر ناوی داعش و چ لە ژێر ناوی دیکە، دڕندانەتر لە هەر گرووپێکی دیکە دەرکەوتن؛ ئەوان نزیکەی ٧ هەزار هێزی خۆکوژیان پێبوو کە بڕوایان بەو کارە بوو کە دەیان کرد.\nسەردار سولەیمانی بە ئاماژە بەوەی کە تەواو جیهان خۆیان بە قەرزداری منداڵانی ئەو گەلە و سەرکەوتنەکانی شیعە بە سەر ڕەوتی تەکفیریدا دەزانن، ڕەخنەی لە هەڵە ستراتژیکەکانی گەندێک لە گەورە پیاوانی وڵات گرت و وتی: دەڵێن بۆچی لە سووریادا شەڕ دەکەن، بەو پێیەی کە ڕژیمی زایۆنی بە خاوەندارێتی ۳۰۰ کڵاوەی ئەتۆمی و بە گرتنەبەری ستراتژیی شەڕی بە وەکالەت و پێش دەستانە، هەر توانستێک بەر لە کردەکی بوون بۆردومان دەکا و لە ناوی دەبات؛ بەڵام کۆماری ئیسلامی بە سەربەرزی و دەسەڵاتەوە لە بەرامبەر ئەو ڕژیمەدا وەستاوە و لەم پێناوە بوونی سەربازانی دیکە لە وڵاتانی ناوچەش لە پەنای سەربازانی هاووڵاتیمان، بۆ بەرەنگاریی ئەو دوژمنە بەرچاوە.\nفەرماندەی هێزی قودسی سپای پاسداران بە ئاماژە بە پرسی سەروەریی نیزام لە ڕەهەندە دەرەکی و ناوخۆییەکانی، جەختی کرد: ئێستا دەسەڵاتی نیزام لە ئاستی دەرەکیدا بە باشترین شێوەی مومکین وەدی هاتووە؛ بەڵام ئێمە زۆربەی پیلانی دوژمنانمان بە هۆی رێبەریی هوشیارانەی رێبەری باڵای شۆڕش و بە پێی ڕێنوێنییەکانی ئیمام خومەینی (رە) شکست داوە.\nوتیشی: ئێمە نە تەنیا لە بەر ڕەوتێکی تایبەتی، بەڵکوو بۆ یارمەتیدانی گەلی ئەو وڵاتە و لە پێناو بە جێ هێنانی ئەرکی ئایینی و شۆڕشی و بەرەنگاربوونەوەی ڕژیمی زایۆنییە پاڵپشتی فەلەستینین.\nسەردار سولەیمانی ئاماژەی بە سەرکەوتنەکانی بەرەی خۆڕاگری لە سووریا و گرینگیی زۆری سەرکەوتنەکان کرد و ڕایگەیاند: وێنەی سەرکەوتن لە سووریا هەم لە بابەتی گەورەیی پیلانەکە و هەمیش لە بابەت ئەو کەسانەی لە پشت ئەو پیلانەدا بوون، لە گەڵ هیچ ڕووداوێکی دیکە هەڵناسەنگێندرێت.\nفەرماندەی هێزی قودسی سپای پاسداران بە داکۆکی لەوەی کە سەرکەوتنەکان بە سەر ڕەوتی تیرۆریستی تەکفیریی داڕشتراوەی ئەمریکا لە عێراق و سووریا هەم بۆ تەواو گەلی جیهان وناوچە بووە و هەمیش بۆ گەلی خۆمان لە ئێران، وتی: ئەگەر ئەو لە خۆبوردووییە نەدەبوو، ئەمڕۆ شەقامەکانی بەرەوڕووی کارەسات دەبوو. من دیمەنی زۆر دڵتەزێنم لە شەنگال و ناوچەگەلێکی دیکە بینی؛ ٢ هەزار گەنجی بێ تاوان لە نزیکیی ڕووبارێکدا سەربڕان. ئێستا ئەگەر ئێمە و ڕەوتی خۆڕاگری بەرەنگاری ئەو ڕەوتی تەکفیری نەدەبووینەوە، ئەگەری ئەوە هەبوو کە لە ناوخۆی وڵاتیشدا شایەدی جەنایەتی لەو شێوە بین.\nسەردار سولەیمانی جەختی لەوەش کرد: ئەگەر دەسەڵاتی نیزامی ئێمە لە خزمەت گەیاندن بە خەڵکی لەباری داد و ئابوورییەوە تۆکمەتر بێت، ئەوکات ئێران ٨٠ ملیۆن سەربازی دەبێت و هیچ پیلانێک ناتوانێت هەمبەر بە ئێران سەرکەوێت.\nناوبراو لە کۆتاییشدا بیری هێنایەوە: ئەمڕۆ دانانی ناوی سەرۆکی دەزگای داد لە لیستی گەمارۆکانی ئەمریکا جێی فەخر و شانازییە و دەرئەنجامی پاسەوانی و بەرگریی بەڕێزیان لە نیزامە و هاوکات وەڵامێک بۆ ڕەخنەی نەفامانی ناوخۆیی و دەرەکی لە دژی بەڕێزیان.


دادگای باڵای پاکستان تۆمەتباری کوشتنی ڕۆژنامەوانێکی ئەمەریکایی بەبێ تاوان دادەنێت\nباوکی تۆمەتبارەکە لە بەردەم دادگای باڵا لە ئیسلام ئاباد لە کاتی چاوەڕێکردنی بڕیاری دادگاکە، پـێنجشەممە 28 ی مانگی یەکی 2021\nدادگای باڵای پاکستان ئەو تانانەی ڕەتکردووەتەوە کە پـێی گەیشتبوو لە بارەی تۆمەتبارێکەوە کە لەلایەن دادگایەکی وڵاتەکەوە بەبێ تاوان دانرابوو لە کوشتنی ڕۆژنامەوانێکی ئەمەریکایی.\nمەحمود شێخ کە یەکێکە لە پارێزەرانی تۆمەتبارەکە بە ئاژانسی دەنگ‌وباسی فڕانس پـرێسی گوت دادگای باڵا بڕیاری دا ئەحمەد سەعید شێخ لە کەیسی کوشتنی دانیال پـێڕڵ ڕۆژنامەوانی ئەمەریکایی هیچ تاوانێکی نەکردووە، ئەمەش ڕێگە خۆش دەکات لە بەردەم ئازادکردنی شێخ و 3 تۆمەتباری دیکە.\nدانیال پـێڕڵ لە ساڵی 2002 بەڕێوەبەری ئۆفیسی باشوری ئاسیای ڕۆژنامەی واڵستریت جۆرناڵ بوو کە بارەگاکەی لە شاری مۆمبای هندستان بوو، ڕۆیشت بۆ پاکستان تاوەکو ڕاپـۆرتێک بنووسیت لەسەر پەیوەندیـیەکانی نێوان تێرۆستێکی بەریتانی و ڕێکخراوی ئەلقاعیدە. لە 23 ی مانگی یەکی 2002 لە ڕێستورانتێکی شاری کەراچی ڕفێندرا و پاشان ڕفێنەرانی داوای ئازادکردنی هەموو دەستگیرکراوانی پاکستانیان لە ئەمەریکا کرد. دوای کەمتر لە دوو هەفتە سەریان بڕی و تەرمەکەیان 10 پارچە کرد و لە قەراغ شاری کەراچی فڕیان دابوو.\nئەحمەد سەعید شێخ و 3 تۆمەتبارەکەی دیکە لە ساڵی 2002 لەلایەن دادگایەکی پاکستانەوە بڕیاری سزای لەسێدارەدانیان بۆ درا، بەڵام لە مانگی چواری ساڵی ڕابردوو لە لایەن دادگایەکەوە لە هەرێمی سند بڕیاری لەسێدارەدانەکانی هەڵوەشاندەوە و سزای ناوبراوی کرد بە 7 ساڵ زیندانی. پاشان لە مانگی دوازدە هەمان دادگا بەبێ تاوان ناودێریکردن و گوتی لەم تاوانە هیچ بەڵگەیان لەسەر نیـیە. بەڵام دەسەڵاتدارانی پاکستان هەر چواریانیان لە زیندان هێشتنەوە و کۆمەڵێک تانە لە بڕیاری دادگاکە گیرا و ڕەوانەی دادگای باڵا کران.\nکەسوکاری ڕۆژنامەوانە ئەمەریکایـیەکە دەڵێن بڕیارەکەی دادگا ڕەتکردنەوەی دادپەروەریـیە، بۆیە داوا لە حکومەتی ئەمەریکا دەکەن ڕۆڵی خۆی ببینێت.


فیلمی درامای كۆمیدی "ترومان"، كە لەدەرهێنانی سیسك گای دەرهێنەری بەناوبانگی ئیسپانییە، كۆمەڵێك خەڵاتی ئاهەنگی 30یەمینی "گۆیا"ی بردەوە لەنێویاندا هەردوو خەڵاتی باشترین فیلم‌و باشترین دەرهێنەر.\n"گۆیا" بەدێرینترین خەڵاتەكانی بواری سینەمای ئیسپانیا دادەنرێت. لە خولی ئەمساڵیدا، فیلمی كۆمیدی "ترومان" بۆ شەش خەڵات كاندیدكرابوو، توانی پێنج خەڵاتیان بەدەستبهێنێت كە بریتیبوون لە؛ باشترین فیلم، باشترین دەرهێنەر، باشترین ئەكتەر بۆ ریكاردۆ دارین ئەكتەری سەرەكیی فیلمەكە، باشترین ئەكتەری لاوەكی بۆ خافیێر كامارا، باشترین سیناریۆ بۆ سیسك گای‌و تۆماس ئاراگای. لەدوای راگەیاندنی ناوەكانیش، گای بەئەكتەرە براوەكانی ناو فیلمەكەی وت: "لەگەڵ ئێوە، من باشترین دەرهێنەرم".\nلە فیلمەكەدا، ریكاردۆ دارین رۆڵی جولیان دەبینێت، كە بەپێی سیناریۆكە ئەكتەرێكی ئەرجەنتینییەو لە مەدرید دەژی. لەمیانی فیلمەكەدا تووشی شێرپەنجە بووەو لەقۆناغەكانی كۆتایی نەخۆشییەكەدایە، بەڵام لەو ساتانەدا بەشێوەیەكی چاوەڕوان نەكراو تۆماس (كامارا)ی هاوڕێی منداڵی سەردانی دەكات‌و چوار رۆژ لەگەڵیدا دەمێنێتەوە، جولیانیش دەیەوێت خاوەنێكی نوێ بۆ سەگەكەی "ترومان" بدۆزێتەوە.\nلەبارەی رۆڵەكەیەوە، ریكاردۆ دارین دەڵێت: "كارێكی نایاب بوو". ئەوەش یەكەمجارە خەڵاتێكی "گۆیا" بەدەستدەهێنێت وەك باشترین ئەكتەر، كە پێشتر سێ جار كاندید كرابوو.\nهەر لە "گۆیا"دا، نتالیا دی مۆلینا خەڵاتی باشترین كچە ئەكتەری پێبەخشرا لەپای بەشداریكردنی لە فیلمی "تیچۆ ئەی كۆمیدا".\nلەو فیلمەدا مۆلینا رۆڵی دایكێكی بێوەژنی بێ ئیش دەبینێت، كە هەوڵدەدات پێداویستییەكانی كوڕە تەمەن 8 ساڵەكەی دابین بكات.\nهەروەها فیلمی "مۆستانگ" خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بردەوە، كە لە دەرهێنانی خانمە دەرهێنەری "فەرەنسی-توركی" دەنیز گامزە ئەرگوینەو باس لە سەركێشی پێنج خوشك دەكات، كە لە شارۆچكەیەكی توركیادا دەژین‌و لەبڕیاری خانەوادەكەیان یاخی دەبن، كە دەیانەوێت بە زۆر بەشویان بدەن.


ئینستەگرام تایبەتمەندیەکی نایابی بۆ ئەپەکەی زیادکرد – کەی ئای تی ئێن\nلەدوایین نوێکردنەوەی ئەپی ئینستەگرام تایبەتمەندیەکی ناوازە و لەمێژینە چاوەڕوانکراو زیادکراوە ئەویش لەمەودوا دەتوانیت هەتا ١٠ وێنە و ڤیدیۆ بەیەکەوە پۆست بکەیت. شایەنی باسە لەدوای پۆست کردن و بڵاوکردنەوەی ئەو ١٠ وێنە و ڤیدیۆیە بە دەست کێشان بۆ چەپ و ڕاست دەتوانیت ئاڵوگۆڕ لە نێوانیان بکەیت.\n[su_youtube url=”https://www.youtube.com/watch?v=owAMfxstGoU&feature=youtu.be” width=”460″ height=”300″]\nشایەنی باسە، لەکاتی بڵاوکردنەوە تۆ هەڵبژاردەی ئەوەت لەبەردەمە کە بتوانیت ڕیزیان بکەیت واتە کام وێنە یان ڤیدیۆیە یەکەم و دووەم و …هتد دەربکەون و هەروەها دەتوانیت فلتەری جوان جوانیان بخەیتە سەر. ئیتر وەکو پێشتر نوسراوێکیان لەگەڵ بنوسیت و بڵاویان بکەیتەوە.\nجێگای ئاماژەیە لەدوای بڵاوکردنەوە لەسەر پڕۆفایلی خۆت ئاماژەیەک لەسەر ئەو پۆستانە هەیە کە زیاد لەوێنەیەکن و بەو ئاماژە واتە وێنۆچکەیە دەیان ناسیتەوە.\nلە ئێستادا ئەم تایبەتمەندییە بۆ ڕێژەیەک لەبەکارهێنەران بەردەست بووە و وردە وردە بە تەواوی بەکارهێنەرانی ئەم تۆڕە دەگات.\nدەتوانیت ئەپی ئیسنتەگرام لە ئەپستۆر و گووگڵ پلەی دابگریت یان نوێی بکەیتەوە.


پەیوەندی | کوردستان تایمز - Kurrdistan Times\nبۆ پەیوەندیکردن و ناردنی بابەتە، بەڕێزتان دەتوانن لەڕێی ئیمەیڵی contact@kurdistantimes.org ەوە پەیوەندیی بکەن.\nهەر بابەتێک کە بۆ کوردستان تایمز دەنێردرێت، پێویستە:\nبابەتی بیروڕا لە ٧٠٠ وشە زیاتر نەبێت، بابەتی شرۆڤە لە ١١٠٠ وشە و بابەتی بەدواداچون لە ١٨٠٠ وشە.\nهیچ بابەتێک قبوڵناکرێت ئەگەر داتاکان و زانیارییەکان بە سەرچاوەی یەکەم و باوەڕپێکراو پشتڕاست نەکرابنەوە.\nهەر بابەتێک لە کوردستان تایمز بڵاوبێتەوە، نوسەر پێویستە ئەوە لەبەرچاوبگرێ کە بابەتەکە تەنها بۆ کوردستان تایمز بێت و پێشتر لە هیچ شوێنێک بڵاونەکرابێتەوە و لە داهاتوش لە هیچ شوێنێک بڵاونەکرێتەوە.\nکوردستان تایمز دەزگایەکی نوێیە، سەرەتا زیاتر گرنگیی دەدات بە شرۆڤە و بەدواداچون و بنکۆڵی هەواڵ و روداوەکان، هەربۆیە پێویستە بابەتەکانیش لەو چوارچێوەیە بن و پەیوەست بن بەو روداوانەی کە گرنگن بۆکۆمەڵگا و خوێنەری کوردیی.\nنوسەر پێویستە خۆی لە گشتاندن، سێکسیزم، ستێریۆتایپ و هەڵاوێردنی نەتەوەیی، رەگەزیی بپارێزێت.\nزمانی پاڕاو و سادە بە رادەیەک خوێنەران ئاسان لێی تێبگەن.\nکوردستان تایمز دەرفەتی ئەوەی نییە لەڕوی رێنوس و زمانەوانییەوە بەو بابەتانەدا بچێتەوە کە بە زمان و رێنوسێکی خراپ دەنوسرێن، هەرچەندە هەمو بابەتەکان پێداچونەوەیان بۆ دەکرێت، بۆیە؛ گرنگە بابەتەکە لەڕویرێنوس و زمانەوانییەوە کەمترین هەڵەی تێدا بێت تا دەرفەتی بڵاوکردنەوەی زیاتر بێت.\nهەر بابەتێک لە ماوەی ٤٨ کاتژمێر وەڵامنەدرایەوە، دەکرێت نوسەری بابەتەکە بۆ شوێنی تری بنێرێت. وەڵامنەدانەوەی هەر بابەتێک لە ماوەی ٤٨ کاتژمێردا، بە مانای ئەوە دێت کە بابەتەکە لە کوردستان تایمزبڵاوناکرێتەوە لەبەر یەکێک لەو هۆکارانەی سەرەوە.\nکوردستان تایمز دەزگایەکی سەربەخۆیە. بۆ بەردەوامیدان بە کارەکانی، پشت بە پشتیوانیی و کۆمەکی خوێنەران و پشتیوانانی میدیای ئازاد و رێکلامی بازرگانیی دەبەستێت. ئەگەر بەڕێزتان دەتوانن لەو روەوە هاوکار بن و دونیابینییتان لەگەڵ ئامانجەکانی کوردستان تایمز نزیکە، دەتوانن ببنە هاوکار و پشتیوان.


لە ئەمڕۆدا پەروەردەکردنی دروستی منداڵان، کارێکی هەڕەمەکی و ئاسان نییە، ئێمە لە سەردەمی جیهانگیری و شۆڕشی تەکنەلـۆژیا و گۆڕانکـاری\nخـێرا و داهێـنانی سەیـر و سەمەرەدا دەژین، لە جیهانێکی جەنجاڵی پـڕ لە کێشە و قەیـران و کارەساتـدا دەژین.\n(ئەلـیزابێت مـاخ) دەڵێ:" لە کـاتی ئەنجـامدانی پەروەردەکـردنی منداڵەکـانماندا، هـەر هەڵەیەک بکەین، دەبێتە هـۆی دۆڕانـدنی جەنگێک کە لە پێناوی داهـاتوویەکیباشتردا دەستمان داوەتـێ"\nتا ئێستا پێناسەیەکی گشتی سەرکردە نییە، بەڵام هەندێ را و راڤەی نزیک لە یەکتروە هەن.وەکو:"سەرکـردەییـ سەرکردایەتی ـ بـزوانـدنی خەڵکـییە بـەرەو ئامـانج"\n"سەرکـردەیی، هونـەرێکە، دەکـرێ بە فـێربـوون و راهێـنان وەربگـیرێت"\n(وارن بـلاک) دەڵێ:" هیچ مـرۆڤـێک بە سەرکـردەیی لەدایک نەبـووە، سەرکـردەیی پـرۆگرامکـراوی جـینە بۆ ماوکـان نییە، دەکـرێ بە فێربوون و راهێنان وەربگیرێت"\n(پیـتەر وارکـەر) یش دەڵێ:" پێویستە فـێری سەرکـردەیی بيت، ئەمەت پێـدەکـرێت"\n٢ـ بوونی خەسڵەتی جـوان: خەسڵەت جـوانی و رەوشت بەرزی رۆڵێکی سەرەکییان هەیە لە دروستکـردنی منـداڵی سەرکـردە، وەکو: ئـازایەتی، راستگـۆیی، دەستپاکی، دادوەری، بەزەیی، خـاکی، لەخۆنەبایی، رووخـۆشی، رێک پۆشی، یارمەتی،..هـتد. ناکرێت منداڵی سەرکـردە، درۆزن، ستەمکـار، دووڕوو، لەخـۆبایی، خۆپەرستبێت.\nگەر دایک و باوک بە راستی بیانـەوێت، هـەر لە منـداڵییەوە،منـداڵەکـەیان ببێت بە سەرکـردە، دەکـرێ بە ئاسانی ئـەو خەسڵەتە جوانـانەی فـێربکەن و رایبهـێنن، بە مەرجێک خۆیان لەم رووەوە نموونە و پێشەنگ بن و لە خۆیاندا بەرەجەستە بووبن.\nنەرویـج: ٢٤/٨/ ٢٠١٨


شێخ مەحمودی حەفید – مەلیکی کوردستان – History Of Kurdistan\nHome / بەشی مێژووی كورد / شێخ مەحمودی حەفید – مەلیکی کوردستان\nزريان احمد 2017-02-25\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە شێخ مەحمودی حەفید – مەلیکی کوردستان 9,185 Views\nساڵی ١٨٨١ لە سلێمانی لەو بنەماڵە ئایینییە بەناوبانگە لەدایکبووە، دوای ھەرەسھێنانی میرنشینی بابان دەسەڵاتی ئایینی‌و کۆمەڵایەتی‌و سیاسی کوردستانی کەوتە دەست ئەو بنەماڵەیە.\nشێخ مەحمود بە منداڵی خراوەتە بەر خوێندنو مامۆستایانی وەک عەبدوڵڵا ئەفەندی‌و عەبدوڵڵا زێوەر دەرسیان پێوتوە.\nھێشتا منداڵ بووە کە لەگەڵ باوکیدا سەردانی ئەستەمبوڵی کردووەو لەوێ سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم پێشوازی لێکردوون.\nساڵی ١٩٠٨ بەپیلانی تاقمی ئیتیحادو تەرەقی لە شاری موسڵ شێخ سەعیدی باوکی‌و شێخ ئەحمەدی برای شەھیدکران‌و ئیتر ئەرکی بەڕێوەبردنی کاروباری بنەماڵەکە ئەکەوێتە ئەستۆی شێخ مەحمود کە لەو کارەساتەدا زۆر بەزەحمەت رزگاری ببوو.\nشێخ مەحمودی حەفید وەک شەخسیەتێکی موسڵمان، ساڵی ١٩١٥ بەشدارییەکی کاریگەری کرد لە شەڕەکانی دەوڵەتی عوسمانیدا دژ بە ئینگلیز لە ناوچەکانی کوت‌و شوعەیبە، بەخۆی‌و چەند سەد سوارێکی کوردەوە بەرگرییەکی قارەمانانەیان نواند.\nساڵی ١٩١٨ کاروباری شاری سلێمانی گرتەدەست.\nلە ١٨ی حوزەیرانی ساڵی ١٩١٩ دا ئینگلیز بە تۆپ‌و فڕۆکەو ھێزێکی گەورەی بێ شومارەوە بە سەرۆکایەتی ژەنەراڵ فرایزەر لە دەربەندی بازیان پەلاماری ھێزەکانی شێخ مەحمودی دا.\nلەو شەڕەدا ھێزەکانی شێخ مەحمود قارەمانێتییەکی زۆریان نواندو قوربانییەکی گەورەیان بەخشی، بەڵام ئاکامی شەڕەکە بە سەرکەوتنی ھێزەکانی ئینگلیز کۆتاییھات.\nبەڵام کە راپەرینەکەی خەڵکی شاری سلێمانی لەرۆژی شەشی ئەیلولی ساڵی ١٩٣٠ خڵتانی خوێن کرا، شێخ مەحمود دەستیدایەوە چالاکی دژ بەھێزی ئینگلیزو ھێزی حکومەتی ئەو سەردەمەی عێراق‌و چەند نەبەردێکی تۆمار کرد، لەوانە شەڕی ئاوباریک‌و شەڕی کەناروێ‌و شەڕی سورداش. بەڵام پارسەنگی ھێزە عەسکەریی‌و سیاسییەکانی ئەو سەردەمە لەبەرژەوەندی کورد دا نەبوون، بۆیە شێخ مەحمود لەساڵی ١٩٣١دا کەوتە دەست دوژمنانی کوردو بە دەستبەسەری لەبەغداو ناوچەکانی تری عێراقدا خرایە ژێر چاودێرییەوە. بەڵام لەبەر ناھاوکوفی لەچەک‌و تەقەمەنی‌و ھێزی شەڕکەر بۆیە شێخی نەمر ناچاربوو لە ڕۆژی ١٩٣١.٠٥.١٣دا خۆی بەدەستەوەبدات، پاشان دورخرایەوە بۆ بەغداو سەماوەو لەدواییدا بۆ ناسریە، دواتر گەڕێنرایەوە بۆ بەغدا، تاکو لەساڵی ١٩٤١دا لەکاتی شەڕەکەی ڕەشید عالی گەیلانی لەدژی بریتانیا خۆی لەژیانی دەستبەسەری لە بەغدا ڕزگارکردو گەڕایەوە کوردستان‌و چوو لە گوندی “داری کەلی” دانیشت.\nئەم گەورە پیاوەی کورد جگە لەوەی کە جێپەنجەی بەسەر ھەموو رووداوەکانی ئەو سەردەمەی کوردستان‌و عێراقەوە ھەیە، شەخسیەتێکی کۆمەڵایەتی گەورەش بوو. خوێندەوارێکی بەسەلیقەو شاعیرێکی بەھرەداریش بوو. پێکھاتەو حکومەت‌و دەزگا ئیدارییەکانی تری شێخ مەحمود نیشانەی ئەوەن کە ئەم پیاوە ھەڵکەوتووە بایەخیداوە بە خەڵکی رۆشنبیرو زۆربەی ئەفسەرو شاعیرو رۆشنبیرانی کورد پەیوەندییان بەشۆڕش‌و حکومەتەکەیەوە کردووە.\nشێخی نەمر لە خەباتی پارتیزانیشدا رۆڵی خوێندەوارو رۆشنبیری بەرز نرخاندووە، بۆیە چاپخانەکەی رۆژنامەی (بانگی کوردستان)ی لە ئەشکەوتی جاسەنە-دا جێگیر کرد.\nبە ھەڵسەنگاندنی بارودۆخی ئەو سەردەمەی کوردستان‌و ناوچەکە ئەو راستییە ئاشکرا دەبێت کە لەرووی ئیداریی‌و عەسکەریی‌و دیپلۆماسییەوە شێخ مەحمودی نەمر ھیچی کەمتر نەبووە لەو پاشاو ئەمیرانەی کە لەدەورو پشتی کوردستاندا پشتگیرییان لێکراوە.\nمەلیکی کوردستان شێخ مەحموود ڕۆژی ١٩٥٦.١٠.٠٩دا لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی بەغدا کۆچیدوایی کردو تەرمی پیرۆزی بە ڕیزێکی زۆرەوە لەناو ئاپۆڕەی خەڵکانی دڵسوزی شێخی نەمرو کوردو کوردستان لە تەنیشت گۆڕی کاک ئەحمەدی شێخ لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی بەخاک سپێردرا.\nرێو رەسمی پێشوازیکردن لەتەرمەکەی‌و بەخاک سپاردنی بوونە پریشکی ھەڵگیرسانەوەی راپەرین‌و خۆپیشاندان لەکوردستاندا.\nکۆچیدوایی شێخ مەحمودی حەفید زیانێکی گەورەی بە بزووتنەوە ئازادیخوازییەکەی خەڵکی کوردستان گەیاند، بۆیە زوربەی شاعیران‌و نووسەرانی کورد شیعرو بەرھەمیان بۆ نووسیوە.\nPrevious مێژووی سەرهەڵدانی بزوتنەوەی مورجیئە\nNext بۆ ره‌چه‌ڵه‌كی سه‌ربه‌خۆیی، له سلێمانی دا بگه‌ڕێن


ئومێد حه‌مه عه‌لی\nدوێنێ دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکایەتی هەرێم ئەنجامدرا. بارزانی لەسەرۆکایەتی هەرێم نەما. تا هەڵبژاردنەکانی داهاتوو سیستەمی پەرلەمانی تەواو ئیشدەکات. ئەمە جێبەجێبوونی خۆبەخۆی بەرنامەی سیاسی گۆڕانە. ئەتوانم وەک سەرکەوتنی بەرنامە و عینادیی سیاسی چەند ساڵەی بزوتنەوەی گۆڕان لەقەڵەمی بدەم.\nسەرۆکایەتی پەرلەمان بە رێکارێکی نا پەیڕەوی بە تێگەیشتنی ئێمە, کۆبونەوەکەیان ئەنجامدا هەر بۆیە بەتوندی ڕەخنەمانکردن و بە "مێزکوتان" رووبەڕوویان بوینەوە. ئێمە ئیرادەی سیاسی گۆڕانخوازان دەپارێزین و بەردەوام زیدوێتییەکی پەرلەمانی لەپێناو بەرژەوەندی خەلکدا پێشدەخەین.\nدوێنێ فراکسیۆنی گۆڕان نوێنەرایەتی خەڵک و ناڕازییانی کوردستانی کرد لەناو پەرلەمان. ئێمە بەرپرسیارانە مامەڵە لەگەڵ دۆخی هەستیاری کوردستان دەکەین و ژیرانە خوێندنەوە بۆ بارودۆخ و دابەشبونە حزبی و کۆمەڵایەتییەکانی کۆمەڵگەی کوردستان دەکەین, لەگەڵ ئەوەی بەتوندی پرەنسیپەکانی گۆڕان و خەونەکانی کاک نەوشیروان بۆ ژیانێکی باشتر و نیشتمانێکی سەربەخۆ دەپارێزین.\nئێمە بە فیعلی ئیش بۆ بەدیهێنانی ژیانێکی دیموکراتیانە و دادپەروەرانە دەکەین, نەک دروستکردنی سیناریۆ بۆ وەبەرهێنانی گوماناوی.\nئێمە لەپەرلەمان مابوینەوە و بەهیچ شێوەیەک رێگای هاتنە دەرەوە و دەربازبونمان نەبوو, مەترسییەکی جدی لەدەرەوە ئامادەیی هەبوو لەسەر ژیانمان. هەندێ جار دەیانوت رۆیشتن و هەندێ جار دەیانوت هاتنە ناوەوە, ئێمە لەگەڵ هاوڕێیانمان جیا لە هەوڵی خۆپاراستن, دەبوو ئامادەی هەموو شتێک بین بۆ راگرتنی کەرامەتی خۆمان. بەڵام ئەم ڕووداوانە پێداگرترمان دەکات لەسەر بەرنامە و داواکانی میللەتەکەمان.\nبەشی ئاسایشی پەرلەمان و هێزی دیکە رۆڵیان لە پاراستنی پەرلەمانتاراندا بەرزبوو.\nدواجار لە دۆخێکی ئەمنی هەستیار و تونددا ئێمە لەپەرلەمان چوینە دەرەوە. ئەوەی گرنگە هێشتنەوەی شاڕێگای ناتوندوتیژانەی رادیکاڵیانەی گۆڕانە.\n1231 جار خوێندراوەتەوە


21/09/2019 333 جار خوێنراوەتەوە\nبه‌م دواییانه كۆمپانیای سامسۆنگ دوومۆبایلی له جۆری گالاكسی M ی نمایش كرد به تایبه‌تمه‌ندی و نرخێكی گونجاو كه زۆرترین خه‌ڵك بتوانێت بیكڕێت.\nمۆبایلی Galaxy M30s به شێوه‌یه‌كی نوێ و به شاشه‌به‌كی سوپه‌ر AMOLED ده‌ركه‌وتووه به قیاسی 6.4 ئینج.\nمۆبایله نوێیه‌كه‌ی سامسۆنگ به سێ لێنزی كامێرا ڕازێنراوه‌ته‌وه به كوالێتی 48 مێگا پێكسڵ كه به یه‌كێك له باشترین جۆره‌كانی كامێرای مۆبایل داده‌نرێت، هه‌روه‌ها كامێرای پێشه‌وه‌ش به كوالێتی 16 مێگا پێكسڵ به‌رده‌سته.\nپرۆسێسه‌ری ناویكی ئه‌م مۆبایله بریتییه له Exynos 9611 ی نه‌وه‌ی هه‌شته‌م وه ڕامه‌كه‌ی 4/6 گێگایه. هه‌روه‌ها كۆگای زه‌خیره‌كردنی له 64 و 128 گێگا بایت پێكدێت و ده‌شتوانرێت زیاد بكرێت.\nباتری مۆبایلی Galaxy M30s شه‌ش هه‌زار میللی ئه‌مپێره و نرخه‌كه‌ی ده‌گاته 238 دۆلار.\nمۆبایلی دووه‌می جۆری M ی سامسۆنگ هه‌ر وه‌ك مۆبایلی پێشوو Galaxy M30s وه به‌ڵام به هه‌ندێك تایبه‌تمه‌ندی زیاتره‌وه، له‌وانه‌ش و به‌رگری دژی هه‌ڵم و ئاو و هه‌روه‌ها شاشه‌یه‌كی سوپه‌ری AMOLED له‌سه‌ر به قه‌باره‌ی 6.4 ئینج.\nئه‌م مۆبایله‌كامێرایه‌كی دوو عه‌ده‌سه‌یی له‌سه‌ره به كوالێتی 13 و 5 مێگا پێكسڵ و كامێرایی پێشه‌وه‌ی به كولێتی 8 مێگا پێكسڵه.\nنرخی ئه‌م مۆبایله له 130 دۆلار زیاتر تێناپه‌ڕێت، پرۆسێسه‌ری ئه‌م مۆبایله هه‌رزانه‌ی سامسۆنگ Exynos 7884B و له نه‌وه‌ی هه‌شته‌مه، وه ڕامه‌كه‌ی 3 گێگابایته و كۆگای زه‌خیره‌كردنه‌كه‌شی 32 گێگا بایته و ده‌توانرێت زیادبكرێت، له باره‌ی باتریه‌كه‌شییه‌وه توانستی ده‌گاته 4000 میلی ئه‌مپێر.


ئەندامانی دەزگای دژەتیرۆریزمی عێراق لە 1 تشرینی یەکەم بڕیکی زۆریان لە تی ئێن تی دۆزییەوە کە لەژێرخاکدا و لەلایەن پاشماوەکانی داعشه‌وه لە لەتیفیەی باشوری بەغدا حەشاردرابوو. [خاوەنی وێنە: دەزگای دژەتیرۆریزم]\nدەزگای دژەتیرۆریزمی عێراق بەرپەچی پیلانێکی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)یان دایەوە بۆ ئەنجامدانی هێرشی تیرۆریستی لە باشوری پایتەخت، وتەبێژی دەزگاکە سەباح نوعمان چوارشەممە (2 تشرینی یەکەم) بە دیارونای وت.\nوتی لەڕێی هەوڵە هەواڵگرییەکانیەوە، دەزگاکە زانیاریی بەدەستهێنابوو دەربارەی نیازی داعش بۆ دەستپێکردنی چەند هێرشێکی ئەمنی لە باشوری بەغدا.\nوتیشی هێزێکی دژەتیرۆریزم، بە هەماهەنگی لەگەڵ یەکەکانی سوپا، سێشەممە ئۆپەراسیۆنێکی گەڕانیان ئەنجامدا کە بووە هۆی دەستبەسەراگرتنی 750 كیلۆ تی ئێن تی کە خرابووە نێو 20 عەلاگەوه و لە خاکێکی کشتوکاڵی له ناوچەی لەتیفیە شاردرابووه‌وە.\nهه‌روه‌ها وتی ئەو تەقەمەنیە لەلایەن تیرۆریستانەوە کەڵەکەکرابوو "تا بۆمبی دەستکردی لێ دروستبکرێت و لەدژی مەدەنیەکان بەکاربهێنرێت" و ئاماژەیکرد بەوەی بڕەکە دەستی بەسەردا گیرا و له‌ناوبرا.\nئەندامانی داعش بڕێك تی ئێن تییان شاردبووه‌وە، کە ماددەیەکی مەترسیدارە بۆ تەقینەوە، لەژێر زەمیندا لە پارچەیەك خاکی کشتوکاڵیدا لە لەتیفیەی باشوری بەغدا. [خاوەنی وێنە: دەزگای دژەتیرۆریزم]\nئەندامانی دەزگای دژەتیرۆریزمی عێراق راهێنانی سەربازییان پێدەکریت. [خاوەنی وێنە: دەزگای دژەتیرۆریزم]\nهەوڵە هەواڵگرییەکان سوودیان هەبووە\nنوعمان وتی ئۆپەراسیۆنەکە دوایین بەشە لە زنجیرەیەك "ئۆپەراسیۆنی کوالیتی" کە بوونه‌تە هۆی کوشتن و دەستگیرکردنی سەرکردەكانی تیرۆریستان و تێکشکاندنی كۆگای چەكه‌كانیان و حەشارگەکانیان.\nوتی: "بەگوێرەی ئەو زانیارییانە کاردەکەین کە لەلایەن سەرچاوە هەواڵگرییەکانمانەوە بەدەستمان ده‌گات، بە هەماهەنگییه‌كی زۆر لەگەڵ دەزگا و سەرکردە ئەمنیەکانی دیکە."\nوتیشی لەمساڵدا، بە پشتیوانیی هێزی ئاسمانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، دەزگای دژەتیرۆریزم "چەند هێرشێکی تێکشکێنەر"ی ئەنجامدا بۆ سەر ئامانجە تیرۆریستیەکان لەڕێی بەفڕۆکەدابەزین و بۆمبارانی چڕ بۆ سەر حەشارگە و رێگەکانی گواستنەوەی شمەکیان.\nهه‌روه‌ها وتی: "هێرشەکانمان وردن و تەرکیزیان لەسەر كردنه ئامانجی كۆمه‌ڵێك پێگەیه، لەنێویاندا ژمارەیەك ناوچە لە بیابانی ئەنبار، سنووری عێراق-سوریا، دوورگەی شەرگات، گردەکانی نەینەوا، گردەکانی باشوری کەرکوك و حەمرین."\nنوعمان سەرکەوتنی ئەم کردانەی گەڕاندەوە بۆ "گەشەکردنی کاری هەواڵگری و راهێنانی بەردەوامی کارمەندانی دەزگای دژەتیرۆریزم بە دوایین تاکتیکەکانی شه‌ڕ".\nوتیشی تیمێك لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی یارمەتیی هێزەکانی دەزگاکەی داوە بۆ به‌ده‌ستهێنانی شارەزایی کە پێویستیانە بۆ رووبەڕووبوونەوەی دوژمن، دابەزین بۆسه‌ر ئامانجه دوژمنکارەکان و شەڕکردن لە ژینگەی ئاڵۆزدا و ئازادکردنی بارمتەکان.\nنوعمان وتی دەزگای دژەتیرۆریزم "چەکی مۆدێرین"یشی بەدەستگەیشتووە کە شیاوە بۆ ئەنجامدانی ئەرکەکانی.


١١٩ ساڵ سەربەخۆیی قەڵەمی کوردی پیرۆز بێت\n16:27 - 2 بانەمەڕ 2717\nکوردستان میدیا: یادی ١١٩ـەمین ساڵڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی دەرخەری فەرهەنگ و قەڵەمی سەربەخۆی نەتەوەی کوردە لە گۆڕەپانی زانست و نووسین‌دا.\nڕۆژنامەگەریی بۆ نەتەوەیەکی بێ وڵات و خاک داگیرکراو لەوانەیە بۆ خودی کورد کە خاوەنی ئەو مێژوو و مەزنایەتییەیە، زۆر بەرچاو یان گرنگ نەبێ، بەڵام گرنگی و مەزنایەتیی ئەو مێژوویە کاتێ دەردەکەوێ کە بە چاوێکی دەرەکی چاو لە بابەتەکە بکەی و هەڵسەنگاندنی بۆ بکەی.\nنەتەوەیەک کە زمان و خاک و هەرچی هێما و پیرۆزییەکەیەتی داگیر کراوە، بە زمانی خۆی نەیخوێندووە و بە هۆی نەبوونی دەوڵەت، خەتێکی نووسینی دیاریکراویشی نەبووە، بەو حاڵەشەوە ١١٩ ساڵ لەمەو پێش دەستی کردووە بە هەوڵ و چالاکی و بەرخودان بۆ خەبات لە واری میدیایی و ڕۆژنامەگەریدا.\n١١٩ ساڵ قەڵەم تاودان لە بواری نووسینی ڕۆژنامەگەریدا دەرخەری شوناسی نەتەوەیی کوردە.\nیەکێکی دیکە لە خاڵە بەهێزەکانی ڕۆژنامەگەریی کوردی، هەوڵی زۆر و نەبڕاوە و نەگۆڕی دامەزرێنەرانی ڕۆژنامە و باوکی ڕۆژنامەگەریی کوردە کە لەژێر کاریگەری هیچ کۆسپ و تەنگ و چەڵەمەیەکدا نەسڵەمینەوە.\nبە بۆنەی ١١٩ـەمین ساڵڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی پیرۆزبایی لەسەرجەم ڕۆژنامەوانانی کورد بە گشتی و ڕۆژنامەوانانی کوردستانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژنامەنووسانی زیندانیی لە چاڵە ڕەشەکانی ڕێژیمی ئێراندا دەکەین.\nلە ڕۆژی ٢٢ی ئاوریلی ساڵی ١٨٩٨ی زایینی میقداد مدحەت بەدرخان لە شاری قاھیرەـی میسر دەرگایەکی شارستانی بۆ گەلە ستەم لێکراوەکەی کردەوە و یەکەم رۆژنامەی کوردی بەناوی کوردستان (KURDISTAN) دامەزراند.\nبەپێی سەرچاوەکان تیراژی ئەم ڕۆژنامەیە سێ ھەزار ژمارە بووە کە ٢٠٠٠ یان بەخۆڕایی لە کوردستان دابەش دەکرا.\nڕۆژنامە بڵاڤۆکێکە داگری ھەواڵ، زانیاری، و جاڕدان و بانگەشەیە، ڕۆژنامەکان بەگشتی ڕۆژانە یان حەوتەی جارێک لە چاپ دەدرێن، لە ڕۆژنامەکان باس لە هەواڵ و چالاکی و ڕووداوەکان دەکرێن لە زۆرینەی بوارەکاندا.\nنەتەوەی کوردیش، وەک نەتەوە، لە لایەن ڕۆشنبیر و خوێنەوارەکانییەوە، لەسەرەتای خۆناسینیدا، هەوڵی زۆری داوە، لەم بڵاڤۆکە جیهانییە، دوا نەکەوێت و لەو بوارەدا، هەوڵی زۆری داوە و هەنوکە، بواری ڕۆژنامەگەریی کوردی، لەوپەڕی هەڕەتی پێشکەوتنیدایە.


بۆچی واز لە پەیوەندییە خۆشەوستییە ناتەندروستەکەیان ناهێنن؟\n3/7/2021 06:24 PM\nهەندێک لە دەروونناسان لەسەر ئەو بڕوایەن هەر پەیوەندییەک رێژەیەک لە ناتەندروستیی تێدایە. ئەگەرچی هەوراز و نشێو لە پەیوەندییەکاندا بابەتێکی سروشتییە بەڵام دەبێ بزانن چ کاتێک دەبێ واز لە پەیوەندییەکەتان بهێنن. بەڵام هەندێک جار بەکردەوەیی کردنی ئەم قسەیە ئاسان نییە. لەدرێژەدا ئەو هۆکارانە دەخەینە روو کە ناهێڵن کەسەکان واز لە پەیوەندییە ناتەندروست و ژەهراوییەکانیان بهێنن.\nترس لە تەنهایی: بەپێی توێژینەوەکان ترس لە تەنهایی وادەکات مرۆڤەکان درێژە بە هەر چەشنە پەیوەندییەک بدەن، ئەویش بەو هۆکارە سادەیە کە بوونی هاوبەشێکی عاتفی خراپ "باشترە" لە نەبوونەکەی.\nنزم بوونی ئاستی متمانەبەخۆیی: توێژینەوەکان دەریانخستووە ئەو کەسانی مەتمانەبەخۆییان کەمە حەزیان لەوەیە درێژە بە پەیوەندییە ناتەندروستەکانیان بدەن. ئەم کەسانە پاش ماوەیەک ئازاردران لەلایەن بەرامبەرەکەیانەوە بە هەڵە لایان وایە ئەوان هۆکاری رەفتارە خراپەکانی هاوبەشەکەیانن.\nهیواداربوون بە باشتربوونی دۆخەکە: هەندێک کەس لایان وایە پەیوەندییە ناتەندروستەکەیان رۆژێک باش دەبێت یان ئەوەی کە رێگەیەک بۆ رزگاریی پەیوەندییەکەیان هەیە و لەئێستادا ئەوان نایدۆزنەوە. بەڵام لەڕاستیدا لە وەها دۆخێکدا بەرامبەرەکەتان رۆژ لەدوای رۆژ لێتان دوور دەکەوێتەوە.\nترسان لەوەی کە لەلایەن کەسێکی دیکەوە وەرنەگیرێن: مرۆڤەکان بە هۆی ئەوەی کە دەترسن لەوەی کە لەلایەن کەسێکی دیکەوە وەرنەگیرێن، واز لە پەیوەندییە ژەهراوییەکەی ئێستایان ناهێنن. ئەم کەسانە زۆربەیان لە دەربڕینی هەستەکانیاندا تووشی کێشە دەبن.


بەهرۆز جەعفەر: ڕیفراندۆم وەک عەیبەیەکی گەورە. – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر: ڕیفراندۆم وەک عەیبەیەکی گەورە.\nکورد لە سەر پاشخانێکی گەورەی پڕ لەقوربانی دان دانیشتووە، نمونەی سەروەرییەکانی زۆرن دژی دوژمن و داگیرکەران، ساڵی 1946 کە کۆمارەکەی قازی محەمەد لە ناو ئەبرێت، نیزامی ئێرانی هەرکەسی چنگ ئەکەوێ لەو کۆمارە ئەیکوژێ، چوار برای کوردی پێکەوە لە سێدارە دا، ناردیان بە شوێن دایکیان دا ناوی ” گەوهەری تاج خانم” بو، تا سەیری کوڕەکانی بکات کە لە دار ئەدرێ، کە لە دارەکە کرانەوەو خنکێندران، ئەم دایکە ئەوەندەی چڕنوک لە خۆی دابو، خوێنی جەستەی خۆی لە دەم و چاوی کوڕە کانی، ئەیگوت ” با دوژمن کوڕەکانم بە ڕەنگ زەردی نەبینێ”… ئەمەیە دۆزی کورد.\nئەوەیە سەروەرییەکانی مێژوو، کە سیاسییە کوردەکان لە ماوەی 26 ساڵی ڕابردودا ئەوەندە ئینسانی کوردیان بێ هیواو، بێ ئینتیما کردووە، بڵێن “نەخێر بۆ ڕیفراندۆم”. “نەخێر دەوڵەتی کوردیی و سەربەخۆیی مان ناوێ، لوتبەرزی ئێوەو خۆبادانی جاش و مەفرەزە خاسەکان هیچ لە ژیانی نەوەی ئەم عەسرە ناگۆڕێ، بەڵێ بۆ بونیادنان و دادپەروەری”.\nکۆمەڵناسی سیاسیی لە ئۆگەست کۆنتەوە تا جۆرج ئۆروێل تا ماکس وێبەر و مارکس (وەک ڕابەری زانستی کۆمەڵایەتی هاوچەرخ) ئەوەمان پێ ئەڵێن کە هەمیشە کاریگەری “نا” زیاترە، واتە (ٲثر مانع) زیاترە، كاریگەریی (1) یەک کەسی نەخێر زیاترە لە سەدان هەزار بەڵێ، ئەگەر لە ووڵاتێک یەک ملیۆن بڵێ بەڵێ، یەک کەس بێژێ نەخێر، نەخێرەکە سەرنجڕاکێشترە.\nچ ئابڕووچونێکی گەورەیە بۆ کورد؟!. چ غەدرێکە لە کەسوکاری شەهیدان و قوربانیان، سبەی ڕیفراندۆم بکرێ، هەرچەندە تەزویر بکرێ، بەلای کەمەوە دەیان و بگرە سەدان هەزار کەس ئەڵێن ” نەخێر”. ئەنجامەکە “بەڵێ” ش بیباتەوە لە مەحفەلی دوەلی و ناوەندە جیهانیەکان دا، هەر بۆ کورد نەنگیە. دۆزی کورد و ململانێ لەگەڵ حکومەتی مەرکەزیی، نە هەرێمی باسک ە و نە کیوبیک و نە سکۆتلەندا، نە قوبرسی باکور، مەسەلەی سەربەخۆیی سەرەتاییترین مافێکی کوردستانیانە، هەلومەرجە ئیقلیمی و جیهانیەکەی ئێستا خۆی داوای سەربەخۆیی لە کوردستان ئەکات، نە ئەوەی ئەم برادەرانە مونەزیری سەدە بن لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دا.\nسادەترین پرسیارێک ئەوەیە: ئایا دەیان هەزار کەس بۆ ئەڵێن (نەخێر بۆ ڕیفراندۆم) ؟. ئایا نەخێر بۆ ڕیفراندۆم نەخێرە بۆ سەربەخۆیی یان بۆ بێباکی حوکمڕانی کوردیی؟. من زۆر جار بەتەواوەتی ئەگەمە ئەو قەناعەتەی هەموو ئەو کوردانەی خیانەتیان کردوەو بونەتە جاش و داردەستی دوژمن لە داخ و کاردانەوەی نا عەدالەتی ناوخۆ بووە نەک بۆ پارەو پۆست چوو بن…!. من پێموایە ئەو نەخێرانە بەرئەنجامی زوڵم و بێ ئاگایی و بێ بەهاکردنی کۆمەڵگەی کوردییە لە لایەن پارتی و یەکێتیەوە.\nکامیار سابیر: پارتییەکانی ناو گۆڕان!\nدکتۆر کەمال میراودەلی: بکرێ یان نەکرێ، هەرای ڕێفراندۆم ئامانجەکانی هێنانەیە دی!


نامێلکه‌ی تایبه‌ت به‌بۆنه‌ی 45 ساڵه‌ی له سێداره‌دانی شه‌هید مه‌لا ئاواره و هاوڕێیانی. ئا: ڕەحمان نەقشی – Giareng\nهەروەک ئاگادارن مێژووی پڕ هەوراز و نشێوی خەبات و تێکۆشانی حیزبی دیموکراتی کوردستان لە ماوەی ٦٨ ساڵی رابردوو دا، پڕ لە شانازی و سەرکەوتن و هاوکات پڕ لە کارەساتی دڵتەزێن. چ سەرکەوتنەکان و چ کارەساتەکان، ڕازێنەرەوەی یەکە بەیەکەی ئەو مێژووەن و شایەتی ئەوە دەدەن کە گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە گستی و حیزبی دیوکراتی کوردستان بە تایبەتی، هیچ کات لە بەرامبەر ناحەقی و زوڵم و چەوسانەوە دا بێدەنگ نەبوون و تەنانەت لەو پێناوە دا سەری دەیان ڕۆڵەی ئەو گەلە کەوتووەتە سەر خاک.\nلە ٤٥مین ساڵەوەگەڕی ئەو سەرهەڵدانە ڕۆشنبیر و شۆڕشگێڕانەیە دا دەیان نووسراوە و بابەت و لێکدانەوە لە لایەن نووسەر و ڕۆشنبیرانی گەلەکەمانەوە نووسران و بڵاو کرانەوە. بە مەبەستی گەیاندنی زانیاری زیاتر و ئاشنا کردنی شۆڕشگێرانی ئێستا و نەوەکانی نوێی گەلەکەمان، بەرێز رەحمان نەقشی ئەرکی کۆکردنەوە ئەو نووسراوانەی لە دووتوێی نامیلەکەیەک دا گرتووەتە ئەستۆ.\nكۆچی دوایی برای شه‌هێدێكی حیزبی دێموكراتی كوردستان


NNSROJ: دووای ڕاوەستانی چەند کاتژمێرەی تێکهەڵچوونەکانی شاری "حەسەکە" ئێوارەی ڕۆژی ٢١ی ئاگۆست، ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و چەکدارانی لایەنگری بەشار ئەسەد بەگوڕتر لە پێشوو دەستی پێکردەوە.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی بە ناوەندی نوچە و شرۆژڤەی ڕۆژ گەیشتووە، لەئێستادا تێکهەڵچوونەکان لە گەڕەکەکانی "نەشوەتولشەرقییە" و "حەی مەساکن" چڕبوونەتەوە و یەکینەکانی پاراستنی گەل هەندێک خاڵی ستراتژیکیان خستووەتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیان.\nئاژانسی هەواڵدەریی هاوار سەبارەت بە تێکهەڵچوونەکانی ٢١ی ئاگۆست ڕایگەیاندووە کە لە ئەنجامی ڕووبەڕووبوونەوەکان ١٧ چەکداری لایەنگری بەشار ئەسەد کوژراون و ١٢ کەسیان لەلایەن یەپەگەوە بەدیل گیراون.\nیەکێک لە فەرماندەکانی یەپەگە لەو بووارەوە بە ئاژانسی هاواری ڕاگەیاندووە کە لەنێوان کوژراوەکاندا ئەندامانی "حیزبوڵڵای لوبنان"یشی تێدایە.\nڕۆژنامەنوس ئەکرەم ساڵح کە لە شاری حەسەکەیە، بە ناوەندی نوچە و شرۆڤەی ڕۆژی ڕاگەیاند کە تۆپخانەکانی حکومەتی سوریا بەچڕی ناوچەکانی ناوەند و باشووری شاری حەسەکەیان تۆپباران کردووە. ئەو ڕۆژنامەنوسە سەرەرای پشتراستکردنەوە فڕینی فرۆکە جەنگییەکانی سوریا نەسەر ئاسمانی شاری حەسەکەدا ئاماژەی بەوەکرد کە تا ئێستا (دووایین کاتژمێرەکانی ڕۆژی ٢١ی ئاگۆست) هیچ ناوچەیەک بۆردومان نەکراوە.\nبەپێی هەندێک هەواڵی پشتراستنەکراوەش چەند کەس لە چەکدارانی لایەنگری سەرۆککۆماری سوریا لە گەڕەکی "حەی مەساکن" خۆیان ڕادەستی یەکینەکانی پاراستنی گەل کردووە.\nتەشەنەسەندی تێکهەوڵچوونەکان لەکاتێکدایە کە ڕۆژی شەممە هەندێک لە ڕاگەیەندنەکان باسیان لە هاتنە کایەی ڕێککەوتنێک لەنێوان دوولایەن دەکرد.\nیەکێک لە فەرماندە باڵاکانی هێزەکانی ئاسایشی ڕۆژئاڤا ئایتان فەرهاد ئەو هەواڵانەی ڕەدکردەوە و پێداگریکرد کە تا ئێستا هیچ دانوستاندنێکی فەرمیی لەگەڵ نوێنەرانی حکومەتی سوریا ئەنجام نەدراوە.\nئایتان فەرهاد سەبارەت بە ڕۆڵی بەرپرسانی ئەمریکایی بۆ دەستپێکردنی دانوستاندنەکان لەگەڵ نوێنەرانی حکومەتی سوریا، جەختی کردەوە کە ئەوان تا ئێستا لەوبووارەوە هیچ تێبینییەکیان نەبووە.\nئەوە لەکاتێکدایە کە ڕۆژی شەممە فرانس پرێس بەگێرانەوە لە یەکێک لە کاربەدەستانی سەربازی حکومەتی سوریا ئاشکرایکردبوو کە فەرماندەیی یەکینەکانی پاراستنی گەل و سوپای سوریا سازاون.\nئەو بەرپرسە کە نەیویستبوو ناوەکەی ئاشکرا بکرێت، بە فرانس پرێسی ڕایگەیاندبوو کە بەپێی ئەو ڕێککەوتنەی هاتووەتەدی شەڕ لە چەند کاتژمێری داهاتوودا ڕادەوەستێت و دوولایەن "حەپول"(دەگەڕێنەوە سەر جێگەی هەوەڵیان) دەدەن.\nئایتان فەرهاد سەرەرای ڕەدکردنەوەی گوتەکانی ئەو بەرپرسە سورییە، ڕایگەیاند کە نە هیچ شێوەیەک پاشەکشە ناکەن و لە ئەگەری درێژەی هێرشەکانی سوپادا بەتوندی وڵامیان دەدەنەوە.\nلەماوەی پێنج ڕۆژی ڕابردوودا، لە ئەنجامی تێکهەوڵچوونەکاندا، هیزەکانی پاراستنی گەل، هێزەکانی ئاسایش و خۆبەخشەکانی ڕۆژئاڤا توانیویانە گەڕەکەکانی "نەشوەی ڕۆژهەڵاتی و ڕۆژئاڤایی و مەساکن و بەشێک لە غەویران" بخەبە ژێر کۆنترۆڵی خۆیان و هێزەکانی سوپای سوریا و چەکدارانی لایەنگری بەشار ئەسەد لە چووارگۆشەی ئەمنیدا گەمارۆ بدەن.


تاقیکردنەوەکان لەسەر پێکوتەی کۆرۆنا\nئێستا - پۆلیتیکۆ\nکۆمسیۆنی یەکێتیی ئەورووپا، ڕۆژی هەینی 31 تەمموز، ڕایگەیاند بەنیازن گرێبەستێک لەگەڵ کۆمپانیایەکی پزیشکی واژووبکەن، بە مەبەستی فەراهەمکردنی 300 ملیۆن ژەم پێکوتەی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ بۆ وڵاتانی ئەندام لە یەکێتییەکە.\nماڵپەڕی پۆلیتیکۆ بڵاویکردەوە کە سەرۆکی کۆمسیۆنی یەکێتیی ئەورووپا، ئۆرسۆلا فۆن دێر لاین ڕایگەیاندووە، "ڕێكکەوتنمان لەگەڵ کۆمپانیای سانۆفیی فەرەنسی هێشتا واژوونەکراوە، بەڵام بژاردەیەک دەخاتە بەردەم ئەندامانی یەکێتییەکە بۆ کڕینی پێکوتەی کۆرۆنا".\nئۆرسۆلا فۆن دێر لاین جەختی لەوەش کردەوە کە لە گفتوگۆدان لەگەڵ چەندین کۆمپانیای دیکە، "ئەگەرچی ناشزانین لە کۆتاییدا کام پێکوتەیەیان بەباشی کار دەکات، بەڵام بە پشتبەستن بە چەند جۆرێکی جیاوازی تەکنەلۆجیا، بەدواداچوون بۆ پێکوتەکان دەکەین".\nلە چەند هەفتەی ڕابردوودا هەر یەکە لە ئەمریکا و بەریتانیا گرێبەستیان لەگەڵ چەند کۆمپانیایەکدا واژووکرد، تاوەکو ملیۆنان ژەم پێکوتەی ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆ خۆیان فەراهەمبکەن.\nئەمریکا لەگەڵ کۆمپانیاکانی بایۆئێنتێک و پفیتسەر (100 ملیۆن)، ئاسترازێنێکا و زانکۆی ئۆکسفۆرد (300 ملیۆن ژەم) و کۆمپانیای نۆڤاڤاکس (100 ملیۆن ژەم) گرێبەستی واژووکردووە.\nبەریتانیاش لەگەڵ کۆمپانیاکانی بایۆئێنتێک و پفیتسەر (30 ملیۆن ژەم) و کۆمپانیای ڤالنێڤای فەرەنسی (100 ملیۆن ژەم) واژووکردووە.\nبەپێی ئامارە فەرمییەکان، ژمارەی تووشبووانی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ لە جیهان نزیکبووەتەوە لە 17 ملیۆن و 800 هەزار کەس، هەروەها نزیکەی 700 هەزار کەسیش بەهۆی ڤایرۆسەکەوە مردوون، سەرەڕای چاکبوونەوەی زیاتر لە 11 تووشبووش.\nمایک پۆمپەیۆ: هەفتەی داهاتوو بڕیار لەسەر گەمارۆی چەککڕینی سەر ئێران دەدرێت\nڕۆیتەرز: تەقینەوەیەک لە کۆریای باکوور ڕوویدا


Mewda Media | كێشە ناوخۆییەکانی میانمار، بێکۆتایین\nمیانمار یاخود بۆرما، هەردوو ناوەکە بۆ یەک وڵاتە و هەردوو ناوەکەش لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بەکار دێت. کۆماری یەکگرتووی میانمار، تا ساڵی 1989 بە بۆرما دەناسرا. دەکەوێتە رۆژهەڵاتی کیشوەری ئاسیا. لە باکووری رۆژئاوای بەنگلادیش و هیندە، چین لە باکووری رۆژهەڵاتی، لە رۆژهەڵاتی باشوور و باشووری لاوس و تایلاندە و لە رۆژئاواشی دەریاکانی بەنگال و ئەندامانە. لە ٢٠٠٦ەوە نایپیداوە پایتەختە، کە پێش ئەوە یانگۆن بوو.\nژمارەی دانیشتونی 54 ملیۆنە، لە ئایینی جیاواز و رەگەزی جیاواز پێک هاتوون: 86،9% بوزین، 6،8٪ی عیسایین، 3،4% ئیسلامن و ئەوەی دیکەشی ئایینی جۆراوجۆرن.\nبەشێوەیەکی فەرمی، دەسەڵاتی میانمار دانی بە 135 رەگەزی جیاواز داناوە، لەسەدا شەست و هەشتی لە رەگەزی بامار و لەسەدا نۆشی رەگەزی شانە و ئەوەی دیکەشی لە 132 رەگەزی جیاوازن. رەگەزی رۆهینگی، کە زۆربەیان ئیسلامن، لە هەرێمی ئاراکان دەژین، دانیان پێدا نەندراوە و بە خەڵکی میانمار دانەنراون. ئەو گەلانەی لە دوای 1823 چوونەتە بۆرما، بە خەڵکی رەسەنی بۆرمایی دانەنراون. رۆهینگییەکان، کاتی داگیرکاریی ئینگلیز هێنراونەتە بۆرما. رۆهینگییەکان کە زیاتر لە یەک ملیۆن کەس دەبن، لە دوای سەربەخۆیی بۆرما، کەوتوونەتە بەر هێرش و کۆمەڵکوژ کراون و دەربەدەری بەنگلادیش کراون. هەروەها خاوەنی ناسنامەی شارستانیی بۆرمایی نین و مافی خوێندنیان نییە و بەو کەسانە دەڵێن (بەبێ هیچ).\nبۆرما، لە 1889 کەوتە ژێر دەستی ئینگلیز و کردی بە یەکێک لە هەرێمەکانی هیند. ئینگلیز هانی رۆهینگییەکانی دا کە لە بەنگلادیش (ئەو کاتە بەشێک بوو لە هیند) کۆچ بکەن بۆ بۆرما. خەڵکی بۆرما لایان ناخۆش بوو کە زەویوزاریان داگیر دەکرێ لەلایەن رۆهینگییەکانەوە. ئینگلیز ئەمەی بەمەبەست دەکرد، سیاسەتی (دوژمنەکانت پەرت پەرت بکە، ئاسانتر بەسەریاندا زاڵ دەبی) بەکاردەهێنا.\nگەلی بۆرما، لە جەنگی جیهانیی یەکەم، پشتی ژاپۆنیان دەگرت، چونکە هەردوولا بە ئایین بوزی بوون، بەڵام رۆهینگییەکان پشتی ئینگلیزیان دەگرت. ئەم دابەشبوونە، ناکۆکییەکانی قووڵتر کردبووەوە و چەندین جار شەڕ و پێکدادان لەنێوانیاندا دروستبوو.\nبۆرما، تاکو ئێستاش نەچووەتە نێو هیچ شەڕێکی دەرەکی، بەڵام بەدرێژایی تەمەنی دوای سەربەخۆیی، ناکۆکی و شەڕ و پێکدادان هەبووە لەنێوان ئایین و رەگەزە جیاجیاکانی ناوخۆیدا.\nبۆرما لە 1948 سەربەخۆیی وەرگرت، تا 1962 هێزە دیموکراسییە پەرتەوازەکان دەسەڵاتیان لەدەستدا بووە بە ناڕێکخراوی. لە 1962 کودەتای سەربازیی ئەنجامدرا و لەو کاتەوە سوپا بوو بە هێزی سەرەکیی دەسەڵات و هێزی ئابووریشی گرتەدەست. نزیکەی 70 ساڵە لە دەسەڵاتدا بووە و جەمسەرە سەرەکییەکانی وڵاتی لەدەستە و حوکمی قەرەقوش دەکات.\nلەژێر دەسەڵاتی سەربازیی لە 1962 تا 1988، زیاتر لە 10 هەزار کەس کوژراون و بە هەزاران کەس لەوانەی رووبەڕووی دەسەڵاتی سەربازیی بوونەتەوە؛ خراونەتە بەندیخانەکان. زیاتر لە 20 گرووپی چەکداریی هەن بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی سەربازی و زۆربەی کێشەکان بێ چارەسەر ماونەتەوە. هەر کەسێک دەسەڵاتی هەبێت لەنێو سوپا، دەبێ بوزی بێ و لە گەلی بامار بێ. ئیسلام ناتوانێت لەنێو سوپادا بێت. سوپاکەی لەلایەن چین و روس پشتگیری دەکرێن.\nلە 1972 سوپا هەڵمەتی دراگۆنی پاشای دژ بە رۆهینگییەکان ئەنجامدا بەمەبەستی پاکتاوکردنیان. لەو هەڵمەتەدا 200 هەزار رۆهینگی بوونە پەنابەر لە بەنگلادیش. لە 1991 لە هەڵمەتی خاوێنکردنەوەی گەلی جوان، 250 هەزار رۆهینگی هەڵاتن بەرەو بەنگلادیش.\nلە 2012 لەدوای کوشتنی ژنێکی بوزی لەسەر دەستی رۆهینگییەک، هەڵمەتی لەناوبردنی رۆهینگییەکان دەستیپێکرد و ماڵوحاڵیان سووتاندن و 10 هەزار رۆهینگی دەربەدەر بوون.\nدوای رووخانی سۆڤیەت، دەسەڵاتی میانمار، رێگەی دا هێزە دیموکراتییەکان پارت و هێز دروستبکەن پاش ئەوەی داواکارییەکی زۆر هەبوو بۆ دیموکراتیزەکردنی دەسەڵات. لەو کاتەدا (ئان سان سوچی) دەرکەوت.\nسوچی، کچی سەربازێکی بۆرمایی بوو، بەشداریی سەربەخۆیی بۆرمای کردبوو و شەهید بووبوو. سوچی شووی بە ئینگلیزێک کردبوو، لە ئێستادا بێوەژنە و کوڕ و کچێکی هەیە و خاوەنی رەگەزنامەی بەریتانی و بۆرمایین.\nلە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 1990، سوچی سەرکردەی پارتی یەکگرتووی میللیی دیموکراتی، لەسەدا حەفتا و پێنجی دەنگی هێنا، بەڵام سوپا بەمە رازی نەبوو و دەستبەسەری کرد تا ساڵی 2015. لەو ماوەیەدا نزیکەی 10 ساڵی لە گرتن و دەستبەسەریی بەسەربرد بە کاتی جیاجیا. لە 1991 خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیی پێ بەخشرا. لەو چەند ساڵەدا ناو و ناوبانگی زۆر دەرکرد و وەک نەوەی گاندی ناوی دەهێنرا و رۆژئاواییەکان بایەخی زۆریان پێدەدا.\nلە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2015، سوچی زۆرینەی هێنا و حکومەتی دامەزراند، لەبەرئەوەی شووی بە بێگانە کردبوو، بەپێی دەستووری میانمار مافی ئەوەی نەبوو ببێ بە سەرۆک، هەر بۆیە بوو بە راوێژکار، کە ئەم پۆستە بۆ سوچی داتاشرا، ئەگەرنا هەموو دەسەڵاتەکانی سەرۆکی پێ بەخشرا.\nسوچی، دوای ئەو هەموو ساڵەی دژایەتی سوپای کردبوو، بۆی دەرکەوتبوو کە ناتوانێت بەرەنگاریان بێتەوە، بۆیە سیاسەتێکی میانڕەوی لەگەڵ بەکار دەهێنان و نەیدەویست بەرەنگاری بڕیارەکانی سوپا بێتەوە.\nسوپا لە 2008 دەستووری تازەی داناوە و بەپێی ئەم دەستوورە؛ سوپا وەزارەتە ئەمنییەکانی (ناوخۆ، بەرگری، دەرەوە..) بۆ خۆی داناوە و لەسەدا بیست و پێنجی کورسی پەرلەمانیش بۆ خۆیەتی بەبێ مەرج و رێگری.\nلەو شەڕانەی سوپا لەگەڵ رۆهینگییەکان دەیکرد، لەدوای ساڵی 2015وە سوچی لێیان بێدەنگ بووبوو و ئەمە بوو بەهۆی کەمکردنەوەی ناو و ناوبانگی لەنێو زۆربەی وڵاتانی دیموکراتخواز.\nرۆهینگییەکان لە ساڵی 2016 هێزی بەرگریی چەکداریی رزگاریی رۆهینگییەکانیان دروستکرد. لە هێرشێکیاندا چەند پۆلیسێکیان کوشت. وەڵامدانەوەی دەسەڵات زۆر توند بوو، بۆمببارانی ناوچەی رۆهینگییەکانیان کرد و 210 گوندیان سووتاند و کوژراو و دەربەدەریی زۆری لێکەوتەوە. ئەمەش لەژێر دەسەڵاتی ئان سان سوچیدا بوو وە خۆی لێکەڕکردبوو.\nلە تشرینی دووەمی 2020، هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کرا و سوچی لەسەدا هەشتا و شەشی دەنگەکانی هێنا و خەریکی دانانی کابینەی تازە بوو. لە بەیانیی 1ی شوباتی 2021 سوپا کودەتای کرد و سوچی و وەزیرەکانی دەستبەسەر کرد و هێڵی ئینتەرنێتی بڕی و کۆبوونەوە لە شەش کەس زیاتر قەدەغە کرا.\nمین ئۆنگ هیلینگی سەرۆکی سوپا، سوچی و پارتەکەی تاوانبارکرد بە ساختەکردن لە هەڵبژاردنەکەدا. هەرچەندە کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردن ئەو تاوانەی رەتکردەوە، بەڵام سوپا حوکمی سەربازیی بۆ ساڵێک دانا و بڕیاری هەڵبژاردنی داوە دوای تێپەڕبوونی ئەو ساڵە.\nسوچی تاوانبارکراوە لەلایەن سوپاوە کە هەندێ ئامێری (هۆکی تۆکی) لەلا بووە بەبێ ئاگاداری سوپا، هەروەها بە ئاشکراکردنی هەندێ زانیاریی بۆ بەریتانییەکان.\nهەوادارانی سوچی کەوتنە خۆپیشاندانی سەرتاسەری لە وڵاتدا و ژمارەیەکی زۆریان لێ بەندکراوە. بەپێی هەندێ زانیاری؛ 700 کوژراو هەیە. بەهەزاران پەنابەر رووی لە تایلەند و هیند کردووە. بەشێک لە لاوانی سەر بە پارتی یەکگرتووی میللیی دیموکراتی، بڕیاری بەرگریی چەکدارییان داوە و مەشق دەکەن.\nسوچی، پشتگیری بەشێک لە وڵاتانی دیموکراسیی لەدەستداوە بەهۆی چارەسەرنەکردنی کێشەکانی ناوخۆ؛ وەک کێشەی هەرێمەکانی شان و کاتشین، کە بە هەزاران کەس لەو دوو هەرێمە هەڵاتن بەرەو چین و پەنابەرن، هەروەها کێشەی رۆهینگییەکان و لەناوبردنیان و دانپێدانەنانیان وەک هاوڵاتیی میانمار.\nسوچی لە دادگای نێودەوڵەتی لە لاهای، بەرگری لە سوپا کرد کاتێک لێپرسینەوەی لەگەڵ کرا دەربارەی رۆهینگییەکان. هەروەها لە چەند چاوپێکەوتنێکی رۆژنامەوانیدا توندبووە بەرانبەر بە رۆهینگییەکان. شکستی هێناوە لە چارەسەرکردنی قەیرانی ئابووریی وڵات و بەکارهێنانی دەسەڵاتی بەشێوەیەکی دیکتاتۆرییانە و رێگری لە ئازادی رۆژنامەوانی کردووە. هەندێ لایەن داوایان کردووە کە خەڵاتی نۆبڵی لێ بسەێندرێتەوە. کەنەدا رەگەزنامەی فەخریی دابوو پێی، بەڵام بەهۆی گوێنەدانی بە جینۆسایدی رۆهینگییەکان، بە بڕیاری پەرلەمان، ئەو رەگەزنامەیەی لێسەندرایەوە.\nتاکوو ئێستا کێشەکان چارەسەر نەکراون، هەوڵ و تەقەللا لە زۆر لاوە دەدرێ. حکومەتێکی کاتیی دامەزراوە بەناوی حکومەتی یەکێتیی نیشتمانی هاوتەریب، لەلایەن دژە کودەتاکە لە هەندێ دیموکراتخواز و هەندێ لە ئەندامانی حکومەتەکەی پێشووی سوچی و خۆیان بە شەرعیی دەزانن، بەڵام ئەم حکومەتە دانی پێدا نەنراوە لە دەرەوە.\nدوای کودەتاکەی سوپا لە مانگی شوباتی ئەمساڵ، جۆبایدن و وەزیری دەرەوەی فەرەنسا هەڕەشەیان لە میانمار کردووە کە سزای تر بەسەریاندا بسەپێنن گەر بەردەوامبن لەو جۆرە حوکمکردنە.\nئەمینداری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەم کودەتایە بە ترسناک دادەنێ و پێیوایە رێگرە لە گەشەکردنی دیموکراتیەت لە میانمار و داوای ئازادکردنی زیندانییە سیاسییەکان دەکات.\nرێکخراوی کۆمەڵەی وڵاتانی رۆژهەڵاتی باشووری ئاسیا کە لە 10 وڵات پێکهاتووە، لە دواکۆبوونەوەی؛ داوای راگرتنی توندوتیژی لە هەموو لایەنەکان کردووە تا ئاسانتر بگەن بە چارەسەر و ئازادکردنی هەموو گیراوەکان و رێگەدان بە شاندێک بۆ گفتوگۆ.


دار کرمی لەخۆی نەبێت هەزار ساڵ دەژی\n2021-02-20 1330 جار\nئەم کۆمەڵگاو میللەتەی ئێمە هەمیشە پڕ گلەییە لە دەسەڵات و حوکمەت ، هیچ کات بیرت لەوە کردۆتەوە خۆت چیت؟ یاخود لەچ ئاستێکی دلسۆزی ولەخۆبردوویت لە کارەکەتدا؟\nبەیانیەک هەستاوی لەخەو لەخۆتت پرسیبێت داخۆ من چەند گیانی هاوکاریم تێدایە بۆ مرۆڤایەتی ؟ دەبێت ئەوکارە باشانەی گەرەکمە بیکەم چین؟؟\nدڵنیام بەشێکی زۆری کۆمەڵگا خاوەنی کارو لێپرسراویەتیە و ڕۆژانە بەرکەوتن و کاردانەوەکان دەبینن.\nبا یەکەم لە مامۆستاوە دەست پێبکەین ، بەڕایی من موچە پێدان بۆ هەندێک مامۆستا ئەسڵەن کەراهەتی هەیە ، بۆ ؟\nچونکە سەردەمانێکیش مامۆستا موچەی فولی وەردەگرت هەر هەمان ئاست نادڵسۆزی هەبوو ئەمە هەڵبەتە هەموو مامۆستا نا بەڵام ڕاستیەکی حاشا هەڵنەگرە بەشی زۆری !\nتۆ کە ڕۆحی دڵسۆزی ویارمەتی و پەروەردەیت نیە چۆن دواتر مافی گلەیت هەیە !\nدووەم هونەرمەند : ئەوانەی سەری هونەری کوردیان کرد بە قوڕدا ، ئەوانەی ئاگایان لە میللەت و کلتورو کۆمەڵگا نەماوە گرنگ ئەوەیە لە دیعایەی برنجێکدا 700 دۆلارێک وەرگرێت و ئەوانی تر شەرە تەجمیل و باخ و ڤێلا کێ ئازایە بەهەر نرخێک دەستی بخات !!\nسێیەم : مامۆستایی ئاینیەکان هیچ کات بوێرنەبوون و لەبەرەی میللەت نەبوون ، بەپێی دەهۆڵی حیزب و بەر پرسەکان دەکوتن ، نەیان توانی خێزانێک بەرەو ڕۆشنبیری وپەروەردەیەکی دروست ببەن .\nچوارەم دکتۆرەکان : بەشێکیان کار لەسەر چۆنێتی نەخۆش خستنی میللەت دەکەن گەر وانەکەن ئەوا دەرمانەکانیان بەسەر دەچێت ، بڕۆن سەیری خەستەخانەو عەیادەو شوێنی سەردانەکانیان بکەن مۆڵگەی بەکتریاو میکرۆبە ، قەنەفەی وای تیایە بۆ مۆزەخانە دەشێت ،لەکاتێکدا بە پارەی دوو نەخۆش دەتوانێت باشترین کورسی و شوێنی حەوانەوە بۆ نەخۆش دابین بکات ، ئیتر چۆن مافی گلەیی هەیە !!!!\nپێنجەم شۆفێر و کاسبکارو ئەوانەی بە کاری ئازاد بەناون، کارەسات و تێکدانی ژینگە لای ئەمانە فەراهەم کراوە ، مەنبەعی خواردنی بەسەرچوو ، مشکاوی و تەپو تۆزاوی ، دووکەڵی سەیارەو بێڕێزیکردن بە ژینگەوە دەیان دەردەسەری تر ، بەردەوامیش گلەیی هەیە!!!!\nدادوەران ، ئەوانەی تەنها یاسا بۆ مسڵەحەتی پیاوە گەورەکانیان هەڵدەسوڕێنن ، من یاسایەکم نەبینی لەم مەملەکەتە جێ بەجێ بکرێت لەیەک حاڵەتدا نەبێت ، بۆ کەسێک کە بێ دەسەڵات بێت زۆر بەجوانی پەیڕەو دەکرێت !!!!\nدەیان و سەدان پیشەو لایەنەکانی تری ژیان ئا بەم شێوەیەن ، ئیتر چۆن دەم لەپێشکەوتنو هۆشیاری و ڕۆشنبیری دەکوتن ، بۆیە بەشی زۆری میللەت خۆیی بەشدارە لەم ڕوش و ساتەوەختانەی کە پێیی وایە زوڵمی لێکراوە !!!!


محەمەد بەرزی: چیرۆکەکانی کاتی نووستنی منداڵان. – WTARIKURD\nچیرۆکەکانی کاتی نووستنی منداڵان، ئەو چیرۆکانەیە، کە دایک و باوک یان کەسێکی تر بۆ منداڵانی دەیخوێننەوە، تا بە ئارامی بچنە ژێر باڵی خەوێکی خۆشەوە. بێگومان بە درێژایی ڕۆژ منداڵ سەرقاڵی خوێندنی خوێندنگا و یاری و تەلەفزیۆن و ئایپاد و بابەتە ئەلکترۆنییەکانە. لە هەمان کاتیشدا دایک و باوکەکانیش، چ لە ماڵەوە و چ لەدەرەوەدا، خەریکی کاری ڕۆژانەی خۆیانن. ساتەکانی پێش نووستن باشترین ساتە، کە دایک و باوک بتوانن پاش کۆتایی ڕۆژێکی پڕ سەرقاڵی هەردوو لایان، ماوەیەکی باش لەگەڵ منداڵەکانیاندا بە خوێندنەوەی چیرۆکی بە سود بەسەربەرن. ئەمەش هۆکارێکە بۆ بەهێزبوونی پەیوەندی نێوانیان و کەمکردنەوەی گرژی و هێورکردنەوەی مێشکی منداڵەکانیان و خەوێکی خۆش و ئاسودە بۆیان. پاشان دروستکردنی کەسایەتییەکی بەهێز و چەسپاندنی کۆمەڵێک یادگاری جوان لە ناخیاندا. لە ڕاستیشدا جگە لە بەهێزبوونی پەیوەندی نێوان مندڵان و دایک و باوکیان، لە هەمان کاتدا ڕادەی ئاڵۆزیان کەمدەکاتەوە و پەرە بە ئاستی خویندنەوە و نووسینیان دەدات و بـاشتر و زووتـر فێری زمانەکەیان دەبن، چونکە چیرۆک کەرەسەیەکی باشی فێربوونی زمانە، سەرباری ئەوەی هەرچ وشەیەکیش لە دەمی دایک و باوکەوە دەربچێت، زوو بە دڵ و دەروونی منداڵەوە دەنووسێت. توژینەوەکانیش ئەوەیان سەلماندووە، ئەو منداڵانەی، کە دایک و باوکیان کاتیی خۆیان تەرخانکردووە بۆ خوێندنەوەی چیرۆک بۆیان، زۆر لەو منداڵانە زیرەکترن، کە دایک و باوکیان گرنگییان پێ نەداون. پاشان ڕاپرسییەک لە ئەمەریکادا ئاماژەی بۆ ئەوە دەکات، لە نێوان دە منداڵدا، حەوتییان ساتی ناو جێگایان بە خۆشترین و باشترین کاتی خویندنەوە داناوە.\nئەوەی شایانی باسە دەرباری خوێندنەوە بۆ منداڵان، دکتۆر ( ج . رید لیۆن )، کە بڕوانامەی دکتۆرای هەیە و لە ئامۆژگای نیشتمانی تەندروستی و پەرەپێدانی مرۆیی ئەمەریکا، سەرۆکی بەشی پەرەپێدانی هەڵسوکەوتی منداڵانە دەڵێ: ( جیاوازییەکی زۆر هەیە لە نیوان دەمارەکانی مێشکی ئەو منداڵانەی، کە بە بەردەوامی کتێبیان بۆ خوێندراوەتەوە، لەگەڵ ئەو منداڵانەی کتێبیان بۆ نەخوێندراوەتەوە ). لە زانکۆی تەکساسی ئەمەریکاش، توێژەرەوەکان گەیشتوونەتە ئەو ڕاستییەی، کە وێنەی ئەلکترۆنی مێشکی ئەو منداڵانەی، کە ماوەی کەمیان بۆ خوێندراوەتەوە، لە بواری دەربڕینی وشەدا، زۆر سست و لاواز بووە. بەڵام کاتێک توێژەرەوەکان ڕۆژانە لە نێوان کاتژمێرێک بۆ دوو کاتژمێریان بۆ مەشق پێکردن لەسەر خوێندنەوە و گفتوگۆ و پرسیار و نووسین بۆ تەرخانکردوون، ئەوا ئەوانیش دوای هەشت هەفتە، دەمارەکانی میشکیان چالاک بووە و وەک دەمارەکانی ئەو منداڵانەی لێهاتووە، کە زۆریان بۆ خوێندراوەتەوە.\nجا لێرەدا بە کورتی دەتوانیین ئاماژە بە چەند لایەنێکی باشی خویندنەوەی چیرۆک لە ساتەکانی پێش نووستندا بکەین:\n1- منداڵان باشتر دەخەون، لە نیوەشەودا بە هاوار و گریانەوە خەبەریان نابێتەوە، کە ئەمەش خۆی لە خۆیدا بە قازانجی دایک و باوک دەگەڕێتەوە و بە ئیسراحەت ڕۆژدەکەنەوە. کەواتە ئەگەر منداڵان لە چیرۆکەکانیش سود وەرنەگرن، ئەوا بە ئاسودەیی دەخەون و دایک و باوکیان ماندوو ناکەن. پاشان نووستنی بێ کێشەی منداڵیش، خۆی لە خۆیدا نیشانە و بەڵگەی تەندروستییەکی زۆر بـاشی منداڵەکەیە.\n2- فراوانکردنی ئاسۆی خەیاڵی منداڵان، چونکە بە گشتی چیرۆکەکان پڕن لە بابەتی خەیاڵاویی سەرنجڕاکێشی هەندێک لە کەسایەتییە پاڵەوانە کۆنەکان و باڵندە و ئاژەڵ و شاخ و دارستانەکان، کە لە ژیانی ڕۆژانەیاندا پێی ئاشنا نەبوون و ڕاستەوخۆ کار دەکەنە سەر هەستی منداڵان و بیرکردنەوەیان بە هێز دەکات و برەو بە داهێنانیان دەدات.\n3- خوێندنەوەی چیرۆک پێش نووستن هۆکارێکە بۆ پەرپێدانی زیرەکی و چاندنی ڕەوشتی بەرز، چونکە ئەو تەمەنە باشترین تەمەنە بۆ فراوانبوونی ئاسۆی خەیاڵ و گەشەکردنیان بە شێوەیەکی لەبار. باشتریش وایە پێش تەواوبوونی چیرۆکەکان داوا لە کۆتایی چیرۆکەکە لە منداڵەکە بکرێت، تا بزانرێت ئەو بە چ شێوەیەک کۆتایی بە چیرۆکەکە دهێنێت. یان پرسیار و گفتوگۆ دەربارەی چ شتێکی چیرۆکەکەی بەلاوە سەرنج ڕاکیش بووە. ئەمانەش هۆکارێکی چاکن بۆ بیرکردنەوەی زیاتری منداڵان و دۆزینەوەی چارەسەری گونجاو بۆ ئەو کێشانەی تووشیان دەبێت.\n4- هەر هەمان تەمەن، تەمەنێکی باشە بۆ پێدانی زانیاریی تەندروستی و دەتوانن بە زوویی ئەو زانیارییانە وەربگرن.\n5- لە کاتی خوێندنەوەی چیرۆکدا، دەکرێت پرسیاریان ئاڕاستە بکرێت، بەمەش باشتر فێری هونەری بیردەکەنەوە دەبن.\n6- لە کاتێکدا منداڵان بە بەردەوامی گوێدەگرن، باشتر و زووتر فێری وشە و دەستەواژە و قسەکردن و زمانی پوخت و پاراوی دایکیان دەبن.\n7- خوێندنەوەی چیرۆک و هاندانیان بۆ خوێندنەوە، وا لە منداڵان دەکات، لە گەورەییشدا لە خوێندنەوەدا بەردەوام بن. خوێندنەوەی کتێبەکانی خوێندنگا بە لایانەوە سوک و ئاسان بێت و باشتر بیربکەنەوە و زووتریش تێبگەن، ناوسکیان پڕبێ لە قسە و شوێنپێی دایک و باوکیان هەڵبگرن و ببن بە ئاوێنەیەکی باڵانما بۆیان، لە ئەنجامیشدا ببن بە نووسەری چاک.\n8- خوێندنەوەی چیرۆکی پڕ مانا، کە گوزارشت لە خواستی منداڵەکە بکات، هۆکارێکە بۆ دروستبوونی حەز و خولیا و مەراقی لاسایی کردنەوە و چاولێکردنی پاڵەوانەکانی ناوچیرۆکەکان. ئەمەش هۆکارێکە بۆ دروستبوونی کەسایەتییەکی بەهێزی سەلار و سەنگینی زیت و زیرەک لە منداڵەکەدا.\n9- کاتی خویندنەوە هەلێکی لەبارە بۆ دایک و باوک، تا بتوانن لەگەڵ منداڵەکانیاندا گفتوگۆ لەبارەی کەسایەتییەکانی ناو چیرۆکەکانەوە بکەن، لەو گفتوگۆیانەشدا چەندین وشە و زاراوە و دەستەواژەی تازە دێنە ئاراوە و دەتوانن لەسەریان بوەستن و ڕاڤەیان بۆ بکەن، بەمەش لەو وشە و دەستەواژانە باشترتێدەگەن و باشتر زمانەکە فێردەبن.\n10- بەگشتی چیرۆکەکان پڕن لە ڕەوشتی بەرز. ئەمەش یارمەتیدەرێکی چاکە بۆ چاندنی تۆوی بڕوا و ڕاستگۆیی و ئازایەتی و ڕێز و ڕەوشتی جوان لە ناخیاندا، بە مانەش چاوی ئومێدیان لەسەردەبێ، تا لە دواڕۆژدا و لەگەڵ هەڵکشانی تەمەنیاندا، ببن بە خاوەنی بەهرە و توانا و کەسایەتی بەهێزی سودبەخشی ئاکار چاک لە ناو کۆمەڵگادا.\nلە کۆتایی ئەم کورتە باسەدا ئەوە ماوە بڵێم: بە درێژایی مێژوو وڵاتە ئەتککراوەکەمان، بەم قۆناغە پڕ لە کێشە و قەیرانانەی ئەمڕۆدا تێنەپەڕیوە. هەرگیز کۆمەڵگاکەمان وا وێران و دانەتەپیوە. پەروردە و بوارەکانی خوێندن و ڕاگەیاندن و ژیانی خەڵکی، تووشی سەختی و گرانی وا گەورە نەبووە، بۆیە پێویستە دایک و باوکەکان بە تەمای ئەو دەسەڵاتە خۆسەپێنەرە نەبن، بەڵکو بە پێی تین و توانای خۆیان لە خەمی پەروەردکردنی منداڵەکانیاندابن، بە جۆرێكی کارا و کارامەی وا نەوەکانیان پەروردەبکەن، تا چاوی ئاوات و ئومێدیان لەسەربێت و لە دزە شاخدارەکانی شاخ نەچن.


گومان لە رۆڵی فەرماندە کوژراوەکەی سوپای پاسداران لە سوریا\nعەمید فەرهاد ده‌بیریان لە نزیک مەزارگەی سەیدە زینەب تەقەی لێکرا و کوژرا، بەڵام لەڕاستیدا بۆ پاراستنی شوێنەکە لەوێ نەبوو، شرۆڤەکاران ده‌ڵێن.\nفەرماندەیه‌كی سوپای پاسداران، عەمید فەرهاد ده‌بیریان 6 ئازار تەقەی لێکرا و کوژرا لە باشوری دیمەشق. [خاوەنی وێنە: ئاژانسی هەواڵی فارس]\nتیرۆرکردنی فەرماندەکەی سوپای پاسداران لە نزیک دیمەشق ئامادەیی ئێرانییەکان لە ناوچەیەکی ستراتیجیی سوریا پشتڕاستدەکاتەوە کە کۆماری ئیسلامی دەیەوێت هێزی خۆی تێدا بونیادبنێت، شرۆڤەکارێک وتی.\nرێکخراوی روانگەی سوری بۆ مافه‌كانی مرۆڤ رایگەیاند کە فەرماندەیه‌كی سوپای پاسداران، عەمید فەرهاد ده‌بیریان هەینی (6 ئازار) تەقەی لێکراو و کوژرا لە دەوروبەری مزگەوت و نزرگه‌ی سەیدە زەینەب لە باشوری دیمەشق.\nبه‌گوێره‌ی ئاژانسی فرانس پرێس، رێکخراوەکە کوژرانی فەرماندەکەی وەک "تیرۆرکردن" له‌قه‌ڵه‌مدا، بەڵام باسی ئەنجامدەری تیرۆرکردنەکەی نەکرد.\nئاژانسی هەواڵی فارسی ئێرانی رایگەیاند ده‌بیریان، کە پاراستنی مەزارگە شیعەکەی پێسپێردرابوو، "شەهیدكرا".\nفەرماندەیه‌كی سوپای پاسداران، عەمید فەرهاد ده‌بیریان لێرەدا لەگەڵ سەرۆکی حیزبوڵا حەسەن نەسروڵا دەردەکەوێت لە وێنه‌یه‌كدا کە لەلایەن ئاژانسی هەواڵی فارسەوە بڵاوکراوەتەوە.\nشارەزایه‌كی بواری پەیوەندییەکانی ئێران، شەیار تورکۆ بە دیارونای وت ده‌بیریان "یەکێک بوو لە ناودارترین بەرپرسەکانی ئێران لە سوریا و راستەوخۆش سەرپەرشتی یەکێک لە گرنگترین شوێنە ئایینیەکانی دەکرد، کە سەیدە زەینەبه."\nوتی پاراستن و پاسەوانیکردنی ئەو شوێنە ئایینیانەش یەکێک لەو شێوازانەیه كه سوپای پاسداران بەکاریهێناوە بۆ چوونەناو خاکی سوریاوه لەژێر ناوی پاراستنیاندا.\nئەجه‌ندای راستەقینەی سوپای پاسداران\nبەگوێرەی تورکۆ، فەرماندە کوژراوەکەی سوپای پاسداران هەماهەنگی هەبوو لەگەڵ میلیشیاکانی سەر بە سوپای پاسداران، بەتایبەتی لیوای زەینەبیون (کە لە کەسانی بەڕەچەڵەک پاکستانی پێکهاتووە) و حیزبوڵای لوبنان -- كه بەناوبانگترینیانه لەم ناوچەیە.\nئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد كه "پاراستنی مەزارگه‌كان" تەنها رووكه‌شێكه كه مه‌به‌ستی راستەقینەی ئامادەیی سوپای پاسداران لە سوریا دەشارێتەوە، بەتایبەتیش لە دیمەشق.\nوتی: "ئەجه‌ندای راستەقینەی سوپای پاسداران بۆ خۆجێگیرکردنە لە ناوچە سەرەکییەکانی سوریا بۆ بونیادنانی هێز و دڵنیابوونەوە لە بەردەوامیی ئامادەییان."\nروونیشیکردەوە کە ئامانجە سەرەکییەکە بۆ بونیادنانی پەیوەندییه لە عێراق لەلایەک و لوبنان لەلایەکی دیکە، تا رێگایەکی زه‌مینی لەنێوان تاران و بەیروتدا دروستبکات و ئەمەش رێ بۆ ئێران بۆسه‌ر دەریای سپی بكاته‌وه.\nوتی بۆ دڵنیابوونەوە لە سەرکەوتنی ئه‌م پلانه، ئامادەیی سەربازیی ئێران لە سوریا دەمێنێتەوە، بەتایبەتیش لە ناوچەی دیمەشق.\nوتی ئەمەش بەهۆی ئەوەی باشوری دیمەشق ناوچەیەکی ستراتیجییە کە رێ بۆ جموجۆڵی ئێران لەنێوان پایتەخت و باشوردا خۆشدەکات، تاده‌گاته قەلەمون و ناوچە سنوورییەکه‌ی نێوان لوبنان و سوریا.\nوتیشی ئەمە پێویستە بۆ په‌ڕینه‌وه‌ی نایاسایی له سنووره‌كه، کە رێ بۆ فەرماندە و چەکدارانی سوپای پاسداران و حیزبوڵا خۆشدەکات بە ئازادی لەنێوان دوو وڵاتەکەودا هاتوچۆبکەن و لێشاوی گواستنەوەی چەک بۆ لوبنانیش مه‌یسه‌رده‌كات.\nشارەزایان: سوپای پاسداران پاڵ بە ئەجه‌ندای خۆیەوە دەنێت لەسەر حسابی خەڵكی ئێران\nسوپای پاسداران سەرقاڵی پیادەکردنی ئەجه‌ندای بەرفراوانبوونیەتی و ئەمەش بۆتە سەرچاوەی پشێوی لە هەرێمەکەدا لەسەر حسابی خەڵكی ئێران.