دیالۆگێك له‌گه‌ڵ جۆرج ته‌رابیشی ـ – Denegkan\nدیالۆگێك له‌گه‌ڵ جۆرج ته‌رابیشی ـ\nbyبڕوا\tApril 28, 2009\tگشتی\nله‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه نیرۆتیكیه‌كانی فه‌نده‌مێنتالیزمی ئیسلامیدا\nـ دیالۆگێك له‌گه‌ڵ جۆرج ته‌رابیشی ـ\nـ هه‌موو ده‌زانین كه تۆ ره‌خنه‌گرێكی توندیت. بۆیه هێرشیشت كرده سه‌ر جابری، چونكه به‌و بیانوه‌وه كه تۆ دژی ئارامكردنه‌وه‌ی بارودۆخه‌كه‌یت، ئه‌و بانگه‌شه‌ی بۆ كۆتاییهێنان به‌هه‌ندێك زاراوه كرد كه ده‌بێته مایه‌ی ئاژاوه‌و وروژاندنی حه‌ساسیه‌تێكی زۆر. به‌بڕوای تۆ عه‌لمانیه عه‌ره‌بیه‌كانی ئه‌مڕۆ چۆن له‌كه‌شوهه‌وایه‌كدا ده‌ژین كه به‌رده‌وام ره‌تیانده‌كاته‌وه‌و تاوانباریان ده‌كات؟\nته‌رابیشی: سه‌ره‌تا ده‌ڵێم كه په‌یوه‌ندییه ره‌گوریشه‌ییه‌كه‌ی من به‌عه‌لمانیه‌ته‌وه زاده‌ی نائومێدبوونم بوو له‌جابری. من یه‌كه‌م كه‌س بووم كه جابریم خوێنده‌وه‌و زۆر به‌سه‌رسامیه‌وه له‌سه‌ریم نوسی. به‌ڵام ئه‌وه‌بوو پاشتر شۆكی كردم: له‌ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكاندا‌و له‌گۆڤاری "الیوم السابع" دا كه له‌پاریس ده‌رده‌چوو، جابری وتارێكی نوسی‌و تیایدا وتی: "با وشه‌ی عه‌لمانیه‌ت له‌فه‌رهه‌نگی فیكری عه‌ره‌بیدا ده‌ربهێنین". هه‌ستمكرد هه‌موو ئه‌و ئومێدانه‌ی كه به‌جابری هه‌مبوون وه‌ك رێبه‌ری شۆڕشێكی مه‌عریفی ـ نه‌وه‌ك ئایدیۆلۆژی ـ له‌ده‌ستچوون‌و نه‌مان. ئیدی له‌و ساته‌وه بۆم ده‌ركه‌وت كه زاراوه‌ی عه‌لمانیه‌ت گرنگترین موفره‌ده‌یه بۆ یه‌كاڵاكردنه‌وه‌ی رۆڵی رۆشنبیری عه‌ره‌بی.\nـ ئایا ئه‌مه مانای وایه كه ده‌بێت رۆشنبیری عه‌ره‌بی یان عه‌لمانی بێت یان نا؟ ئه‌ی بۆ نمونه ناكرێت ئیسلامی بێت؟\nته‌رابیشی: بۆ نا! به‌دڵنیاییه‌وه هه‌موو رۆشنبیرێكی عه‌ره‌بی مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه كه ئیسلامی یان مه‌سیحی یان دژ به‌عه‌لمانیه‌ت بێت. به‌ڵام ئه‌و رۆشنبیره ره‌خنه‌ییه‌ی ده‌یه‌وێت رۆڵێكی سه‌ره‌كی ببینێت له‌پێناوی مۆدێرنیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه عه‌ره‌بیه‌كاندا، جگه له‌عه‌لمانیبوون هیچ رێگه‌چاره‌یه‌كی دیكه‌ی له‌به‌رده‌مدا نیه. لێره‌دا مه‌به‌ستم له‌رۆشنبیری رێنیسانسیه. چونكه به‌بڕوای من جیهانی عه‌ره‌بی له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌ی ئه‌و شته‌دایه كه پێیده‌ڵێم "كشانه‌وه" له‌سه‌رده‌می رێنیسانس. من وایده‌بینم كه باوباپیرانمان موعجیزه‌یه‌كی گه‌وره‌یان خوڵقاند، وه‌ختێك مه‌سه‌له‌ی رێنیسانسیان هێنایه كایه‌وه وه‌ك ته‌عبیركردن له‌ئاره‌زووی عه‌ره‌ب‌و پاشتریش موسوڵمانه‌كان بۆ چوونه ناو سه‌رده‌می تازه‌وه. به‌ڵام كشانه‌وه‌و پاشه‌كشێ ئاره‌زووی به‌شێكی زۆری عه‌ره‌ب‌و موسوڵمانه‌كانه بۆ جیابوونه‌وه له‌سه‌رده‌می تازه‌و ره‌تكردنه‌وه‌ی. من لێره‌دا زاراوه‌یه‌كی ئیسلامی به‌كارده‌هێنم‌و سه‌رله‌نوێ ته‌وزیفی ده‌كه‌مه‌وه.\nـ ده‌ته‌وێت به‌مانا دژه‌كه‌ی ـ واته پێچه‌وانه‌كه‌ی ـ ته‌وزیفی بكه‌یته‌وه؟\nته‌رابیشی: نا، هه‌رگیز. ئیسلام یه‌كه‌مین رێنیسانسی عه‌ره‌بی دروستكرد. رۆژگارێك خێڵه‌كان ده‌یانویست به‌ره‌و جاهیلیه‌ت بگه‌ڕێنه‌وه‌و پاشه‌كشێ بكه‌ن، واته واز له‌رێنیسانسی ئیسلامی بهێنن. ئه‌و رێنیسانسه‌شی كه له‌سه‌ده‌ی نۆزده‌یه‌مدا ده‌ستیپێكرد‌و له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌مدا گه‌شه‌یكرد، روداوێكی ژیاریی زۆر گرنگه. ئه‌گه‌ر ئه‌و رێنیسانسه نه‌بووایه، ئه‌وه تا ئێستاش له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی فه‌رمانڕه‌وایه‌تی عوسمانیدا ده‌بووین. ئه‌وه‌ی كه ئه‌مڕۆ من پێیده‌ڵێم "پاشه‌كشێ"، وازهێنانه له‌ئایدیای رێنسانس‌و گه‌ڕانه‌وه‌یه بۆ سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست.\nـ ئه‌ی ئاره‌زووكردنی ئه‌و پاشه‌كشێیه كه‌ی ده‌ستیپێكرد؟\nته‌رابیشی: ئه‌وه دیارده‌یه‌كی به‌رده‌وامه. له‌ترۆپكی سه‌رده‌می رێنسانسیشدا كۆمه‌ڵێك هێزی پاشه‌كشێخواز (قوی نكوصیه) هه‌بوون كه به‌ره‌نگاری شبلی شمیل‌و عه‌لی عه‌بدولره‌زاق‌و ته‌ها حسێن‌و جوبران خه‌لیل جوبران بوونه‌وه. ئه‌وه‌بوو دواجار ئه‌و هێزانه بوونه زۆرینه له‌گۆڕه‌پانی كولتوری عه‌ره‌بیدا، ئه‌ویش له‌به‌ر دوو هۆی سه‌ره‌كی: یه‌كه‌میان شكستی بزاوتی مۆدێرنیزه‌سازی ناسیۆنالیست‌و چه‌پڕه‌وه‌كان، كه بۆشاییه‌كی دروستكرد‌و ده‌بوو هێزی دیكه جێگه‌یان بگرێته‌وه، فاكته‌ری دووه‌میش ئه‌و دۆلاره سه‌خیانه بوو كه بۆ ئه‌و كولتوره به‌خۆداشكاوه‌یه بڕایه‌وه. جیهانی عه‌ره‌بی له 5% ی دانیشتوانی گۆی زه‌وی پێكده‌هێنن، كه‌چی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا كه‌متر له 1% ی كتێبی جیهان به‌رهه‌مده‌هێنن. به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ریشدا كولتوری عه‌ره‌بی سێ به‌شی كتێبه ئایینییه‌كانی جیهان به‌رهه‌مده‌هێنێت.\nـ به‌ڵام هه‌ندێكیش پێیانوایه كه ئه‌وه دیارده‌یه‌كی پۆزه‌تیڤه؟\nته‌رابیشی: ئه‌گه‌ر دیارده‌یه‌كی ئایینی راسته‌قینه بوایه‌و به‌ئاراسته‌ی زیندووكردنه‌وه‌یه‌كی رۆحیانه‌ی ئیسلام كاریبكردایه، ئه‌وا منیش بێ گوێدانه هیچ مه‌رجێك له‌گه‌ڵیدا ده‌بووم. به‌ڵام ئه‌وه دیارده‌یه‌كه ده‌یه‌وێت ئیسلام دژی مۆدێرنه ته‌وزیفبكات‌و به‌كاریبهێنێت. ئه‌و كتێبانه له‌پێناوی ئاییندا به‌كارناهێنرێن، به‌ڵكو له‌پێناوی سیاسه‌ت‌و به‌مه‌به‌ستی كۆسپ دروستكردن‌و له‌مپه‌ردانان له‌نێوان مۆدێرنیزه‌كردن‌و كۆمه‌ڵگه‌كاندا ئیشیان پێده‌كرێت.\nـ با واقیعیانه سه‌یری كێشه‌كان بكه‌ین: له‌و رۆژه‌وه‌ی كه عه‌لمانیه‌تمان ناسیوه تاوه‌كو ئه‌مڕۆ، هه‌رگیز هێنده‌ی ئێستا دژایه‌تی نه‌كراوه. به‌ڕای تۆ عه‌لمانیه‌كان چیان له‌سه‌ره بیكه‌ن تاوه‌كو پاكێتی خۆیان بسه‌لمێنن؟\nته‌رابیشی: باشت كرد ئاماژه‌ت دا به‌م هه‌قیقه‌ته فاكته. ئه‌مێستا دژایه‌تیكردنی عه‌لمانیه‌ت له‌ترۆپكی بوغز‌و قینله‌دڵیی خۆیدایه. جگه له‌وه‌ش من باس له‌هه‌قیقه‌تێكی فاكتی دیكه‌ش ده‌كه‌م: ئایا به‌ڕێكه‌وته كه ئه‌و دژایه‌تیكردنه‌ی عه‌لمانیه‌ت هاوكاتی ئه‌م بارودۆخه خراپه‌یه؟ به‌ڕای من باشتره كێشه‌كه به‌و جۆره ببینین كه ره‌تكردنه‌وه‌یه‌كی نیرۆتیكییانه‌ی عه‌لمانیه‌ت‌و مۆدێرنه هه‌یه‌و شانبه‌شانی ئه‌وه‌ش به‌به‌راوورد له‌گه‌ڵ وڵاته‌كانی دیكه‌دا بارودۆخێكی ته‌واو خراپی جیهانی عه‌ره‌بی ده‌بینین، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی له‌خۆرهه‌ڵاتی ئاسیادا خه‌ریكی گه‌شه‌كردنن. به‌بڕوای من چه‌نده له‌عه‌لمانیه‌ت دوور بكه‌وینه‌وه، هێنده‌ش له‌ته‌ڵه‌زگه‌و قه‌یراندا نقومده‌بین.\nبه‌ڵام با ئه‌و راستیه‌ش بڵێین كه ئێمه له‌پێناوی عه‌لمانیه‌تدا بانگه‌شه بۆ عه‌لمانیه‌ت ناكه‌ین. عه‌لمانیه‌ت جیاكردنه‌وه‌ی كاروباره دنیاییه‌كانه له‌كاروباره ئایینیه‌كان. كۆمه‌ڵگه‌ی ئیسلامی زۆر چاك ئه‌م پێناسه‌یه ده‌زانێت، كۆمه‌ڵگه خۆرئاواییه‌كانیش له‌ڕێی جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی پاپاوه وه‌ك نوێنه‌ری ده‌سه‌ڵاتی رۆحی له‌ئیمپراتۆر له‌سه‌رده‌می ئیمپراتۆریه‌تی رۆمانی جێرمانیه‌وه ئه‌م پێناسه‌یه ده‌زانن. ئه‌وه‌بوو جیابوونه‌وه‌كه روویدا‌و ئیمپراتۆر بوو به به‌رپرسی كاروباره دنیاییه‌كان‌و پاپاش كه خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك خه‌ون‌و خواستی ئاینی‌و دنیایی بوو، ته‌نها به‌كاروباره ئایینییه‌كانه‌وه وه‌ستا‌و كاروباره دنیاییه‌كانی بۆ ئه‌وی دی به‌جێهێشت.\nـ به‌ڕای تۆ كۆمه‌ڵگه ئیسلامیه‌كان له‌چ سه‌رده‌م‌و ماوه‌یه‌كدا ئه‌و ئه‌زمونه ژیاون كه ده‌شێت به‌عه‌لمانی ناوی ببه‌ین؟\nته‌رابیشی: ئه‌زمونی (به‌نی بوه‌ییه) و (سه‌لجوقیه‌كان)، ئه‌وكات كه موسوڵمانه‌كان پێناسه‌ی جیاوازیان هه‌بووه بۆ سوڵتان‌و خه‌لیفه. سوڵتان به‌رپرسیار بووه له‌كاروباره دنیاییه‌كان‌و خه‌لیفه‌ش سیمبولێك بووه خاوه‌ن ره‌وایه‌تیه‌كی ئایینیی، به‌بێئه‌وه‌ی به‌راِستی فه‌رمانڕه‌وایه‌تی بكات. ئه‌وه‌ی كه خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی راسته‌قینه بووه سوڵتانی عه‌باسی یان سه‌لجوقی یان بوه‌یهی بووه. ئه‌م دابه‌شبوونه له‌نێوان هه‌ردوو ده‌سه‌ڵاته‌كه‌دا شتێك بووه كه موسوڵمانه‌كان هه‌ر له‌سه‌ده‌ی سێهه‌می كۆچییه‌وه تاوه‌كو سه‌ره‌تای سه‌رده‌می تێكشكان زانیویانه‌و هه‌یانبووه.\nـ ئه‌مێستا چی بكه‌ین بۆئه‌وه‌ی نه‌هێڵێن جه‌نگی ناوخۆ هه‌ڵبگیرسێت؟ ئه‌وه‌تا ده‌بینین كۆمه‌ڵگه ئیسلامیه‌كان خۆیان له‌ناو خۆیاندا دابه‌شبوون، له‌ناو خۆیاندا پڕن له‌بزاوتی ناكۆك‌و ده‌مارگیر كه هه‌موویان بۆنی هه‌ڵگیرسانی جه‌نگیان لێدێت؟\nته‌رابیشی: تازه جه‌نگه ناوخۆییه‌كان هه‌ڵگیرسان‌و تاوه‌كو ئێستاش هه‌ر به‌رده‌وامن. له‌جه‌زائیر‌و لوبنان بینیمان، هه‌روه‌ها له‌سودان یه‌كێك له‌خراپترین جه‌نگه ناوخۆییه‌كانی مێژوومان بینی.\nـ زۆرینه‌ی خه‌ڵكی ده‌ڵێن ئه‌وه عه‌لمانیه‌كان بوون هه‌لومه‌رجیان ره‌خساند‌و كه‌شوهه‌واكه‌یان خۆشكرد، به‌ڵام ئه‌وه‌بوو شكستیان هێنا‌و…\nته‌رابیشی: راسته هه‌ندێك حیزبی چه‌پڕه‌و ده‌سه‌ڵاتیان گرته‌ده‌ست. به‌ڵام ئه‌وان هه‌لومه‌رجیان نه‌ڕه‌خساند‌و كه‌شوهه‌وایان خۆشنه‌كرد.\nـ هه‌ستناكه‌یت زیاده‌ڕه‌وی ده‌كه‌یت كه بیریارێكی وه‌ك محه‌مه‌د ئه‌ركۆن به‌سه‌له‌فی له‌قه‌ڵه‌مده‌ده‌یت، له‌كاتێكدا هه‌موومان ده‌زانین كه ئه‌و نوسه‌ره به‌هۆی بیروباوه‌ڕ‌و ئایدیاكانیه‌وه ـ كه هه‌ندێك به‌لادان‌و ده‌رچوون له‌ئاین ناوزه‌دی ده‌كه‌ن ـ توشی كێشه‌یه‌كی زۆر بووه؟\nته‌رابیشی: ئه‌ركۆن دژی عه‌لمانیه‌ت نیه، به‌ڵام كێشه‌ی ئه‌و ئیشكالیه‌ته زمانه‌وانیه‌كه‌یه‌تی: ئه‌و به‌فه‌ره‌نسی ده‌نوسێت‌و نوسینه‌كانی ئاڕاسته‌ی جه‌ماوه‌ری خۆرئاوایی ده‌كات. به‌ڵام كێشه‌كه ئه‌و كاته ده‌ستپێده‌كات كه وه‌رده‌گێڕدرێته سه‌ر زمانی عه‌ره‌بی، چونكه هه‌ندێك وا ده‌زانن گوتاره‌كه‌ی ئاڕاسته‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی عه‌ره‌بی ده‌كات، به‌تایبه‌تی كه پێمانده‌ڵێت پێویسته ئاگاداری ته‌شه‌نه‌كردن‌و زیاده‌ڕۆیی عه‌لمانیه‌ت بین، ئه‌مه له‌كاتێكدا كۆمه‌ڵگه‌ی عه‌ره‌بی هێشتا شاره‌زای عه‌لمانیه‌ت نه‌بووه‌و نه‌یناسیوه. دیاره ئه‌ركۆنیش مافی خۆیه‌تی ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بێت كه زیاده‌ڕۆیی له‌عه‌لمانیه‌تدا بكرێت‌و دواجار بكرێته ئایدیۆلۆژیایه‌ك. باشترین نمونه‌ش له‌به‌رده‌مماندا ماركسیزمه كه له‌سایه‌یدا عه‌لمانیه‌ت بووه ئایدیۆلۆژیایه‌كی بێباوه‌ڕ‌و ئایینێكی نوێ، كه ئه‌وه‌ش بۆ خۆی مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌یه. پێویسته ئه‌وه بڵێین كه عه‌لمانیه‌ت ته‌نها میكانیزمێكه‌و له‌چوارچێوه‌یدا مافی خۆته باوه‌ڕ به‌چی بكه‌یت‌و چ بیروڕایه‌ك هه‌ڵبژێریت، به‌ڵام به‌ره‌چاوكردن‌و رێزگرتن له‌بیروڕا‌و ئازادی ئه‌وانی دیكه.\nـ هه‌ستناكه‌یت عه‌لمانیه‌كان له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی رابردووه‌وه تاوه‌كو ئێستاش نه‌یانتوانی بیروڕا‌و ئایدیاكانی خۆیان رونبكه‌نه‌وه، هه‌ر بۆیه عه‌لمانیه‌ت به‌لای خه‌ڵكیه‌وه بووه هاومانای بێباوه‌ڕی؟\nته‌رابیشی: ئه‌مه ده‌مامكێكه بۆ ناشرینكردنی سیمای عه‌لمانیه‌ت به‌كارده‌هێنرێت. كامانه‌ن ئه‌و كتێبانه‌ی له‌پێناوی به‌رگریكردن له‌عه‌لمانیه‌تدا نوسراون؟ ژماره‌یان له‌ژماره‌ی په‌نجه‌كانی یه‌ك ده‌ست تێپه‌ڕناكات. هه‌موو ئه‌و سیستمانه‌ی كه فه‌رمانڕه‌وایه‌تیان كرد دیكتاتۆری بوون، به‌ناوی شۆڕش یان به‌ناوی ئایین‌و چینه‌وه خه‌ڵكیان قۆسته‌وه‌و مۆبێلیزه‌یانكردن. هه‌موو سیستمه‌كان به‌دوای ره‌وایه‌تیه‌كدا ده‌گه‌ڕێن بۆئه‌وه‌ی هه‌ڵیانبژێرن. كاتێكیش دێن هه‌ستوسۆزه ئایینییه‌كه‌ی جه‌ماوه‌ر ده‌وروژێنن، ئه‌وه له‌به‌رئه‌وه‌یه كه ره‌وایه‌تیان پێ ببه‌خشرێت. پێم مه‌ڵێ عه‌لمانیه‌ت شكستی هێناوه، چونكه هه‌موو ئه‌و حیزبه چه‌پانه‌ی كه ده‌بووایه ئه‌م جه‌نگه به‌رپابكه‌ن، هه‌لپه‌رستبوون: ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ر رازیبكه‌ن، وازیان له‌عه‌لمانیه‌ت هێنا‌و نه‌یانكرده یه‌كێك له‌ئامانجه سه‌ره‌كیه‌كانیان. نه ناسیۆنالیسته‌كان، نه چه‌په‌كان‌و نه به‌عسیه‌كانیش عه‌لمانیه‌تیان نه‌كرده دروشمی خۆیان.\nـ مه‌به‌سته بڵێیت هه‌رگیز جیهانی عه‌ره‌بی بزاوتێكی عه‌لمانی پته‌وی به‌خۆوه نه‌بینیوه كه له‌سه‌ر زه‌مینه‌ی واقیع ده‌سكه‌وتێكی هه‌بووبێت یان ئامانجێكی پێكابێت؟\nته‌رابیشی: هه‌میشه بزاوتێكی لاواز هه‌بووه گه‌مارۆدراو به‌چینی رۆشنبیران، به‌ڵام بزاوتێكی سیاسیمان نه‌بووه هاوشێوه‌ی ئه‌و نمونه‌یه‌ی كه له‌ئه‌وروپادا هه‌بوو. ئه‌وروپا خۆیشی پێویستی به 130 ساڵ جه‌نگی كوشنده‌و ده‌یان ملیۆن كوژراو هه‌بوو تا بۆی ده‌ربكه‌وێت كه جگه له‌عه‌لمانیه‌ت هیچ رێگه‌چاره‌یه‌كی دیكه له‌به‌رده‌مدا نیه بۆ تێپه‌ڕادنی جه‌نگه خێڵه‌كی‌و تایفیه‌كان، چونكه عه‌لمانیه‌ت میكانیزمێكه بۆ واڵاكردنی ده‌روازه‌ی ئازادی له‌به‌رده‌م هه‌موواندا‌و هیچ مه‌دلولێكی بێباوه‌ڕیی نیه. به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی لای ئێمه شه‌پۆلێكی فه‌نده‌مێنتالیستی سته‌مگه‌را هه‌یه، هه‌ربۆیه ئه‌و مه‌دلوله بێباوه‌ڕیه‌ی پێوه‌لكێنراوه. بێگومان ئه‌و شه‌پۆله سوودی له‌شكستی ئه‌و بزاوته چه‌پڕه‌وانه وه‌رگرت كه نكوڵیان له‌عه‌لمانیه‌ت كرد. ئه‌و گه‌مارۆیه‌شی كه ئه‌مڕۆ چوارده‌وری عه‌لمانیه‌تی گرتوه‌و ده‌ستی ناوه‌ته بینه‌قاقای، به‌ره‌نجامی په‌ره‌سه‌ندنێكی درێژخایه‌ن‌و پلانرێژكراوه. بۆ نمونه ساڵی 1954 كه دیكتاتۆر ئه‌دیب شیشكلی له‌سوریا روخا، به‌هۆی هاوپه‌یمانێتی نێوان حیزبی به‌عس‌و ئیخوان موسلیمینه‌وه بوو، له‌به‌رامبه‌ریشدا ئیخوان موسلیمین داوای هیچ پاداشتێكی سیاسیان نه‌كرد. ئه‌وان به‌به‌عسیه‌كانیان گوت: نه وه‌زاره‌تمان ده‌وێت‌و نه به‌شداری سیاسی، ته‌نها ئه‌وه‌مان مه‌به‌سته په‌یڕه‌وپرۆگرامی فێركردنی ئایینی بخه‌ینه قوتابخانه‌كانه‌وه. ئه‌وه‌بوو بۆ یه‌كه‌مین جار فێركردنی ئایینی خرایه ناو قوتابخانه گشتیه‌كانه‌وه. پلانی ئیخوان موسلیمین كۆنترۆڵكردنی بواری په‌روه‌رده بوو، هه‌لپه‌رستی‌و به‌رته‌سكی تێڕوانینی حیزبه چه‌پڕه‌وه‌كانیش وایكرد كه بێئه‌وه‌ی به‌خۆیان بزانن بكه‌ونه داوه‌كه‌وه. كه جه‌مال عه‌بدولناسریش به ئیخواندا ته‌قیه‌وه، ئه‌وان خه‌ریكی سیسته‌می فێركاری بوون. هه‌ربۆیه زوو له‌وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ریشه‌كێشی كردن، به‌ڵام پاش چی؟ پاش ئه‌وه‌ی كه چه‌ندین نه‌وه‌یان له‌سه‌ر رێبازه‌كه‌ی خۆیان گه‌وره‌و په‌روه‌رده كردبوو.\nـ وه‌ك نوسه‌رێك كه ماوه‌یه‌كی زۆر له‌بواری ده‌روونشیكاریدا كارت كردووه، هه‌ستناكه‌یت ئیدی میلله‌ته عه‌ره‌بیه‌كان به‌خۆیان‌و ئه‌و بارودۆخه سایكۆلۆژی‌و سۆسیۆلۆژیه‌وه كه هه‌یانه، له‌بارنین بۆئه‌وه‌ی مۆدێرنه به‌و شێوه‌یه قبوڵبكه‌ن كه ژماره‌یه‌ك رۆشنبیر بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كه‌ن، چونكه ته‌واو وه‌ك كۆپیه‌كی ئه‌و نمونه‌یه وایه كه له‌خۆرئاوادا هه‌یه؟ باشتر وا نه‌بوو رۆشنبیری عه‌ره‌بی سه‌ربه‌خۆتر بووایه‌و زیاتر ته‌عبیری له‌خۆی بكردایه وه‌ك خودێكی سه‌ربه‌خۆ؟\nته‌رابیشی: به‌دڵنیاییه‌وه. من زۆر به‌راشكاوی ده‌ڵێم كه توێژێكی به‌رفراوان له‌رۆشنبیرانی عه‌ره‌ب به‌ده‌ست پاشكۆیه‌تییه‌وه ده‌ناڵێنن: یان پاشكۆیه‌تی بۆ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی، یان پاشكۆیه‌تی بۆ رای شه‌قامی عه‌ره‌بی. رۆشنبیری مدیایی كه ده‌یه‌وێت جه‌ماوه‌ر به‌لای خۆیدا رابكێشێت‌و جێگه‌ی حیزب بگرێته‌وه، واز له‌رۆڵه ره‌خنه‌ییه‌كه‌ی خۆی ده‌هێنێت. ئه‌مه حاڵی زۆربه‌ی زۆری رۆشنبیرانی عه‌ره‌به.\nته‌ڵه‌زگه‌كه هێنده ترسناكه، به‌ئه‌ندازه‌یه‌ك كه هه‌ندێكیان چه‌پڵه‌یان بۆ ده‌ستێوه‌ردانی بێگانه كوتا‌و به‌هوتافه‌وه پێشوازیان له‌تانكه‌كانی ئه‌مریكا كرد. به‌ڵی، بارودۆخی عه‌ره‌بی تا ئه‌و ئه‌ندازه‌یه قه‌یراناوییه. به‌راستی مه‌سه‌له‌كه په‌یوه‌ندی به‌عه‌لمانیه‌ته‌وه نیه، به‌ڵكو گرنگ مۆدێرنیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌ی عه‌ره‌بیه. ئێمه هه‌ر له‌سه‌رده‌می سه‌ربه‌خۆییه‌وه تاوه‌كو ئێستا دروشمی له‌ناوبردن‌و نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری به‌رزده‌كه‌ینه‌وه، به‌ڵام به‌هۆی گه‌شه‌ی دیموگرافییه‌وه رێژه‌ی نه‌خوێنده‌واری هه‌ر له‌زیادبووندایه. پێویسته چاره‌سه‌رێك بۆ ئه‌و كێشه قورسانه بدۆزینه‌وه كه وایانكردووه 115 ملیۆن عه‌ره‌بی نه‌خوێنده‌وار بێت.\nـ ئه‌ی ئه‌گه‌ر فرسه‌تیان درایه‌و هه‌لومه‌رجیان بۆ ره‌خسا؟\nته‌رابیشی: دوو هێزی گۆڕانكاریساز‌و ریفۆرمیست هه‌ن كه ئه‌وانیش خۆیان هه‌ڵبژێردراوی راسته‌قینه نین: مه‌به‌ستم ده‌وڵه‌تی دیسپۆتیست‌و ئه‌و بزوتنه‌وانه‌یه كه خۆیان به‌دروشمی ئایین ده‌مامكپۆشكردووه. ئه‌ڵبه‌ته ئه‌مه‌ش خۆی دیسانه‌وه موسیبه‌تێكی گه‌وره‌ی هه‌ردوو لایه‌نه‌كه‌یه. ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵگه عه‌ره‌بیه‌كان پێشنه‌كه‌ون، نه‌ك به‌ته‌نها له‌دۆخی نه‌زانی‌و دواكه‌وتویی رزگاریان نابێت، به‌ڵكو له (گرێی دواكه‌وتوویی) و ئه‌و شته‌ش ده‌ربازنابن كه من پێیده‌ڵێم "برینی نارسیزم". به‌مانایه‌كی دی، هه‌ستكردنمان به‌دواكه‌وتووییمان له‌ئاوێنه‌ی ئه‌وی دیدا قوڵترده‌بێته‌وه‌و چه‌ندین كاردانه‌وه‌ی نه‌خۆشانه به‌رهه‌مده‌هێنێت. من خۆم وامده‌زانی دواكه‌وتنی ئێمه دواكه‌وتنێكی كشتوكاڵی‌و پیشه‌سازیه، به‌ڵام ئه‌مڕۆ بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه دواكه‌وتنی ئێمه كولتورییه، چونكه كولتوره‌كه‌مان یه‌كپارچه داخرانه به‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك چه‌مكی سه‌رده‌مه كۆنه‌كاندا كه له‌وكاته‌دا كارا بوون، به‌ڵام ئه‌مێستا ئاكتیڤ نین‌و ئیشیان پێناكرێت. ئێمه ده‌مانه‌وێت به‌وه‌ڵامی باپیرانمان وه‌ڵامی پرسیاری نه‌وه‌كانی ئێستامان بده‌ینه‌وه. ئیسلام كه له‌سه‌ره‌تادا بووه ئه‌نگێزه‌یه‌ك بۆ پێشكه‌وتنی عه‌ره‌ب هێزێكی ماته‌ریاڵی نه‌بوو، به‌ڵكو هێزێكی رۆحی‌و زه‌ینی بوو. ئه‌مێستاش پێویستمان به ئه‌نگێزه‌یه‌كی له‌و جۆره هه‌یه، چونكه گرێ ئاڵۆزه‌كه له‌مێشكدایه. جه‌سته‌ی عه‌ره‌بی نه‌خۆشه نه‌ك له‌به‌رئه‌وه‌ی كه چوارپه‌لی شه‌كه‌ت بووه، به‌ڵكو له‌به‌رئه‌وه‌ی كه ئه‌قڵی ئیشناكات. ئێمه پێویستیمان به‌شۆڕشێكی زه‌ینییه، چونكه له‌سه‌رده‌مێكداین كه هه‌موو هێزه به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كانی ناوی مه‌عریفین. دواكه‌وتوویی ئێمه نه ئابوورییه‌و نه‌ته‌كنیكی، به‌ڵكو مه‌عریفیه. رۆڵی سه‌ره‌كیش له‌م شۆڕشه مه‌عریفیه‌دا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ رۆشنبیر‌و مامۆستا. ئێمه پێویستمان به‌سه‌رله‌نوێ خوێندنه‌وه‌و تێڕامانه له‌سه‌رتاپای سیستمی په‌ره‌وه‌رده‌و فێركردنی عه‌ره‌بی.\nـ نازانم ئومێدت به‌هیچ ماوه، به‌تایبه‌تی له‌ئێستادا كه هه‌مووان وه‌ك دیناسۆر ده‌ڕواننه عه‌ره‌ب له‌به‌رده‌م ئه‌گه‌ری نه‌ماندا؟\nته‌رابیشی: من باوه‌ڕم به‌تیۆره‌ی كۆتایی مێژوو نیه‌و خۆرئاواش ته‌واوی ژیاری مۆدێرنی بۆخۆی پاوان نه‌كردوه. راسته خۆرئاوا به‌رهه‌مهێنه‌ری مۆدێرنه‌یه، به‌ڵام مۆدێرنه شتێكه گلۆبالیزه‌ده‌كرێت (تتعولم). بروانه وڵاتی چین زۆر راشكاوانه‌و به‌توانایه‌كی ته‌كنیكی زۆر گه‌وره‌وه ده‌چێته نێو مۆدێرنه‌وه. ته‌نها كۆسپێكیش كه له‌به‌رده‌میدا بێت سیستمه دیسپۆتیزمه‌كه‌یه‌تی. ئه‌گه‌ر چین دیموكراتیزه بكرێت، ئه‌وا ده‌بینین سیمای جیهان ده‌گۆڕێت‌و له‌هه‌موو شه‌ش كه‌سێكی جیهان، كه‌سێكی چینی ده‌بێت‌و زۆر چاكیش ده‌توانێت خۆی بسه‌پێنێت. ئه‌ی ئه‌وكاته بڵێین چی؟ بڵێین چین خانه‌و مه‌نزڵگه‌ی كوفره؟ ئه‌مه پرسیاره‌كه‌یه. په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌وروپا له‌روانگه‌یه‌كی ئایینیه‌وه‌یه كه له‌گه‌ڵ یه‌كتاپه‌رسته‌كاندایه، به‌ڵام په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ چینیه‌كاندا په‌یوه‌ندیه له‌گه‌ڵ بتپه‌رسته‌كاندا. هه‌ر بۆیه ده‌ڵێم ئێمه پێویستسمان به‌عه‌لمانیه‌ته له‌سه‌ر ئاستی په‌یوه‌ندیه نێوده‌وڵه‌تیه‌كان. ئه‌وه‌ش كاره‌ساتی ئیسرائیله له‌به‌رده‌مماندا.\nـ چونكه ده‌یه‌وێت خۆی وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی ئایینی نیشانبدات؟\nته‌رابیشی: ئه‌گه‌ر له‌وه زیاتر قوڵبینه‌وه ده‌بینین كه ئایین لای ئیسرائیلیه‌كان ده‌مامكێك بوو بۆ كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌تنیه‌ته‌كان له‌هه‌موو به‌شه‌كانی جیهاندا، ئه‌وه‌ش ئه‌و ته‌ڵه‌زگه‌یه‌یه كه ئه‌مڕۆ به‌ده‌ستیه‌وه ده‌ناڵێنن. لای ئه‌وان ململانێكه له‌نێوان "قودس" و "ته‌لئه‌بیب" دایه. فیلمێكم بینی به‌ناونیشانی "پیرۆز " یان "حه‌رام" سه‌باره‌ت به‌ئه‌رسۆزێكسێكی یه‌هودی ئه‌وروپی كه ناچار ده‌بێت به‌فه‌رمانێكی ئایینی ژنه‌كه‌ی ته‌ڵاق بدات چونكه مناڵیان نه‌خستۆته‌وه. دیاره ئامانجی ئه‌و نه‌ریته كولتوریه له‌هاوسه‌رێتی مناڵخستنه‌وه‌یه. دواجار له‌كۆتاییدا پیاوه‌كه شكستده‌هێنێت‌و ژنه‌كه‌ش خۆی ده‌كوژێت. ئه‌وه‌ی كه له‌فیلمه‌كه‌دا زۆر سه‌رنجی راكێشام ئه‌و پیاوه ئه‌وروپیه بوو كه به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانێت هۆی نه‌زۆكیه‌كه خۆیه‌تی یان ژنه‌كه‌یه‌تی له‌سه‌رۆكه پایه‌به‌رزه ئایینیه‌كه‌ی ده‌پرسێت: "من ژنه‌كه‌مم خۆشده‌وێت، بۆچی لێمی حه‌رامده‌كه‌یت"؟، ئه‌ویش وه‌ڵامیده‌داته‌وه: "ده‌بێت مناڵ بخاته‌وه، چونكه مناڵ ته‌نها سه‌رمایه‌ی هێزی ئێمه‌یه بۆ روبه‌روبوونه‌وه‌ی دوژمنه‌كان". پاش ئه‌و رسته‌یه‌ی فیلمه‌كه راسته‌وخۆ خه‌یاڵم چوو بۆ عه‌ره‌ب‌و دیمۆگرافیا زۆره‌كه‌یان. ئه‌گه‌ر گه‌نجێك بپرسێت: "كێن دوژمنه‌كانمان"؟، ئه‌وا راسته‌وخۆ به‌م شێوه‌یه وه‌ڵامی ده‌درێته‌وه: "ئه‌وانه‌ی كه له‌ته‌لئه‌بیب فه‌رمانڕه‌وایه‌تیمان ده‌كه‌ن، له‌روی دیمۆگرافیه‌وه به‌سه‌ریاندا زاڵده‌بین‌و سه‌هیۆنیزمه عه‌لمانیه‌كه‌یان تێكده‌شكێنین". بێگومان ئه‌مه قسه‌یه‌كی سه‌رسوڕهێنه‌ره! سه‌یر ده‌بێت گه‌ر ئه‌و توندره‌وانه بتوانن به‌سه‌ر ئیسرائیلدا زاڵبن. به‌ڵام بۆ نا؟ خۆ خاوه‌نی بۆمبی ئه‌تۆمین… مادامه‌كیش باوه‌ڕیان به‌وه هه‌یه كه خودایان له‌گه‌ڵدایه، ئه‌وا هیچ دوودڵ نابن له‌به‌كارهێنانی.\nسه‌رچاوه: رۆژنامه‌ی "الشرق الاوسگ" .\nPrevious سێکسیۆله ئینتیمداسی\nNext پیانۆی پێڵوه‌کانت…..هێمن ڕه‌ئووف


کڕینی جامانە گیرانی دووکەسی لێکەوتە\nزایینی: ١٦-٠٣-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٢/٢٦ - ١٢:٠٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لەبەرەبەرەی نەورۆزدا دەستی داوەتە گرتنی هاووڵاتیانی کورد.\nلە هەواڵێکدا کە گەیشتووەتە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، دوو هاووڵاتیی دانیشتووی شارەکانی ورمێ و سەقز لەلایەن هێزەکانی وەزارەتی ئیتلاعاتەوە دەستبەسەر کراون.\nشوناسی ئەو دوو لاوە؛ ڕەزا سەلیمی و هێرش ڕەسووڵی ڕاگەیەندراوە.\nسەرچاوەی ئەم هەواڵە باس لەوە دەکات کە؛ هۆکاری گیرانی ئەو کەسانە، "کڕینی جامانە لە بازار و پڕۆپاگەندە بۆ حیزبە کوردییەکان" بووە.\nجامانە کە سەرپێچێکی پیاوانەیە لە شۆرشی کوردستاندا بووەتە هێمای خەبات و بەرخۆدان و لەلایەن کچان و ژنانیشەوە کەڵکی لێ وەردەگرێت.\nدەستبەسەرکراوانی ورمێ و سەقز لەلایەن لیباس شەخسییەکانەوە بۆ شوێنێکی نادیار گوازراونەتەوە و چارەنووسیانە ناڕوونە.\nهەروەها زانیارییەکان باس لە فەزای ئەمنییەتی لە شارەکانی خۆرهەڵاتی کوردستان دەکەن کە ئامادەکاریی بۆ بەڕێوەبردنی شکۆمەندی نەورۆزی ١٣٩٦ هەتاوی لەئارادایە.\nخەڵکی کوردستان لەپاش ڕێوڕەسمی چەند ڕۆژی ڕابردووی پاڵنگان وەک وەفا و پاڵپشتییەک بۆ پێشمەرگە، بڕیاریان داوە کە ساڵی نوێی هەتاوی، جامانە بکرێتە هێمای نەورۆزی ٩٦.


📕 آمراض النبات الفیسولوجة کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 6:27PM\n👁 اێ بەخشە 4,134 گل سئرکریائە(دێینە)\nصدرالدین نورالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 18:27:45\n📕 الافات والامراض النباتیة 1 کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 25 2018 10:15PM\n👁 اێ بەخشە 1,513 گل سئرکریائە(دێینە)\nصدرالدین نورالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 25-11-2018 22:15:27\n📕 الافات والامراض النباتیة -2 کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 5:39PM\n👁 اێ بەخشە 1,515 گل سئرکریائە(دێینە)\nتآلیف: صدرالدین نورالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 17:39:22\n📕 الفاروا: آفة نحل العسل کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 25 2018 9:02PM\n👁 اێ بەخشە 1,450 گل سئرکریائە(دێینە)\nصدرالدین نورالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 25-11-2018 21:02:45\n📕 باخچە و ڕووەکەکانی جوانی کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 23 2018 10:45PM\n👁 اێ بەخشە 2,760 گل سئرکریائە(دێینە)\nنووسینی: سەدرەدین نورەدین - عەباس نارد قادر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 23-11-2018 22:45:11\n📕 بژاری کێڵگە کشتووکاڵییەکان کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 23 2018 11:13PM\n👁 اێ بەخشە 1,671 گل سئرکریائە(دێینە)\nنووسینی: سەدرەدین نورەدین ئەبوبەکر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 23-11-2018 23:13:22\n📕 پێشکەسپی کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 7:35PM\n👁 اێ بەخشە 1,351 گل سئرکریائە(دێینە)\nنووسینی: سەدرەدین نورەدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 19:35:28\n📕 پەروانەی پەلەپیزەی تەماتە کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 7:28PM\n👁 اێ بەخشە 660 گل سئرکریائە(دێینە)\nنووسینی: سەدرەدین نورەدین - شێرکۆ ئەمین فاتیح [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 19:28:16\n📕 تربیة نحل العسل کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 5:27PM\n👁 اێ بەخشە 439 گل سئرکریائە(دێینە)\nصدرالدین بدرالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 17:27:48\n📕 تربیة نحل العسل 1 کتاووخانە\n📅 زمان اضافه کردن Nov 24 2018 10:02PM\n👁 اێ بەخشە 422 گل سئرکریائە(دێینە)\nصدرالدین بدرالدین ابوبكر [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 24-11-2018 22:02:49\n📊 آمار شؤمارە مەقاڵەل 378,981\nشؤمارە عەسگەل 60,810\nفایل های مرتبط 46,560


برێت ماكگۆرك: ئەو 15 پرسیارەی كە ترەمپ دەیەوێت ئاڕاستەی ئەردۆغانی بكات، بەڵام نایكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/11/13 - 11:17 PM\nلەگەڵ ئەوەی، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا لە كۆشكی سپییە و لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كۆدەبێتەوە، برێت ماكگۆرگ نێردەی پێشووی سەرۆكی ئەمریكا بۆ شەڕی دژی داعش لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی توویتەر نووسیویەتی، 15 پرسیار هەن كە لەوانەیە ترەمپ بیەوێت ئاڕاستەی ئەردۆغانی بكات، بەڵام نایكات.\nبرێت مەكگۆرك ئەو 15 پرسیارەی ترەمپی بۆ ئەردۆغان بەمشێوەیە ڕیزكردووە:\n– بەغدادی چۆن لە خانوویەكی سەلامەت و لەنێو ئەو هەموو توونێلە ئامادەكراوە بە دووری پێنج كیلۆمەتر لە سنووری ئێوە دەژیا؟\n– بۆچی جێگرەوەی دووەمی بەغدادی لە جەرابلس دۆزرایەوە كە شارۆچكەیەكی بچووكی سەر سنووری ئێوەیە و لەژێر كۆنتڕۆڵی ئێوەیە؟\n– كاتێك داواتكرد ئەمریكا 30 كیلۆمەتر هەسەدە لە سنوورەكانت دووربخاتەوە، دەتزانی كە بەغدادی بەدووری پێنج كیلۆمەتر لە سنوورەكەتەوە لەگەڵ خێزانەكەی دەژیا؟\n– بۆچی ئەو ناوچانەی سوریا كە تۆ دەتەوێت كۆنتڕۆڵیان بكەی یا لەژێر دەسەڵاتی تۆدابن هەمیشە دەبنە پێگەی سەلامەت بۆ سەركردەكانی قاعیدە و داعش؟\n– لە چەند هەفتەی ڕابردوو وتت كە چەند كەسێكی نزیك لە بەغدادیت دەستگیركردوون لەنێویاندا ژنەكەی بەغدادی هەیە. بۆچی تا ئێستا ئەو كەسە داواكراوانەی جیهانت دەستگیرنەكردوون؟ ئەوانە چیان دەكرد لە توركیا؟\n– ئەو 40 هەزار چەكدارە بیانییە چۆن ئاوا ئازادانە لەڕێگەی توركیاوە چوونە سوریا، كە بەشێكیان قاعیدەبوون و بوونە بڕبڕەی پشتی داعش؟\n– بۆچی داواكانت بۆ داخستنی سنوور بەسەر داعش ڕەتكردەوە، كاتێك هەسەدە داعشی تێكشاند، سنوورەكانت بەسەر داعش داخست؟\n– بۆچی گەڕانی هاوبەشت لەگەڵ پوتن و ڕوسیا لە سوریا قبوڵكرد، بەڵام ڕەتتكردەوە لە هەندێ ناوچە گەڕانی هاوبەش لەگەڵ سەربازانی ئەمریكا ئەنجامبدەی و سەربازانی ئێمەت خستە مەترسییەكی گەورە لە باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا كە دوو لەسەر سێی كەوتە دەست ڕوسیا و ئەسەد؟\n– بۆچی هەوڵی چەند ساڵە و ملیۆنان دۆلاری ئەمریكی و جێگیركردنی باشترین پلانداڕێژی سەربازی لە ئەنقەرە بۆ ئەو گرووپەی ئۆپۆزیسیۆن بوو كە تۆ جەختت دەكردەوە هاوكارن لە شەڕی دژی داعش، دوایش دەركەوت كە زۆر توندڕەون تا سەربازانی ئەمریكایی هاوبەشیان لەگەڵدا بكات و لەگەڵیاندا هەست بە سەلامەتی بكەن؟\n– بۆچی، هاوپەیمانێكی ناتۆ بووەتە گەورەترین زیندانی بۆ ڕۆژنامەوانان؟\n– بۆچی حكومەتەكەت بە ئەنجامدانی مامەڵەی نایاسایی لەگەڵ ئێران بووە گەورەترین لە جیهان لەڕووی خۆ دزینەوە لە سزاكان و گیرفانی لێپرسراوە باڵاكانی توركیای پێ پڕبوو؟ ئەو هەموو ملیار دۆلارە بۆ كوێ ڕۆیشت؟\n– كاتێك هەڕەشەی ناردنەوەی دوو بۆ سێ ملیۆن پەنابەر دەكەی بۆ باكووری ڕۆژهەڵاتی سووریا، ئەو خەڵكانەی كە لەوێ دەژین بۆ كوێ بڕۆن؟ لەگەڵ ترەمپ هاوڕای كە كوردەكان بتوانن لە ناوچە ڕەسەنەكانیان كۆچبكەن بۆ ناوچەكانی دوور لە كێڵگە نەوتییەكان؟\n– بۆچی لە 6ی ئۆكتۆبەر دوابەدوای پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەت لەگەڵ ترەمپ هەڕەشەی سەربازیشت لە باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا دەكرد و لە هەمان ڕۆژدا سیستمی مووشەكی ئێس 400ی ڕوسیایت بەدەستگەیشت، ئایا ئەمە بەڕێككەوت بوو؟\n– بۆچی تەلەڤزیۆنی فەڕمی وڵاتەكەت “ئۆپراسیۆن”ی كوشتنی ژنە كوردێك (هەڤرین خەڵەف) بەرزدەنرخێنێت تا ئەوكاتەی زانرا كە “لە ڕاستیدا” ئەوە تاوانی جەنگە و تەواوی هەواڵەكان لەسەر ئەو كوشتنە ڕەشكرانەوە؟ هیچ كەسێك لەسەر ئەوە دراوەتە دادگا؟\n– بۆچی بەردەوام پێداگری لەسەر فراوانكردنی دسەڵاتی گرووپە توندڕەوەكانی وەك قاعیدە دەكەی كە بەرپرسیارن لە ئەنجامدانی تاوانی مرۆیی؟ ئایا هیچ لەم گرووپانە باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا چەكی ئەمریكایی بەكاردێنن؟ ئەم گرووپانە لە ئاسمانی ئەو ناوچانە چالاكن كە لەژێر كۆنتڕۆڵی ئەمریكان؟\nئەبوبەكر بەغدادیباكووری ڕۆژهەڵاتی سوریابرێت مەكگۆركبەشار ئەسەدپوتنتوركياداعشدۆناڵد ترەمپڕەجەب تەیب ئەردۆغانڕوسیاسورياقاعيدهكۆشكی سپیهەسەدە\nئەردۆغان: پەیوەندیمان لەگەڵ كوردەكانی عیراق زۆر باشە


ڕۆژهەڵاتی ناوین و مێژووی ئاڵووگۆڕ! جەماڵ عەڵیاڵی – Giareng\nڕۆژهەڵاتی ناوین و مێژووی ئاڵووگۆڕ! جەماڵ عەڵیاڵی\nلە 2 ئاب , 2014\nقەیرانی هەنووکەیی ڕۆژهەڵاتی ناوین بۆتە بە جێگەی باس و خواسێکی زۆر و پرسیارەگەلێکی ورووژاندوە. کۆمەڵێک ڕۆشنکاری لە لایەن کەسایەتی جیاواز و سازە سیاسییەکان لەمەر ئەو مەسەلەیە پێشکێش کراوە. سەرەڕای ئەوە، تاکی کۆردیش خۆێندنەوەی تایبەتی خۆی لە بابەتەکە هەیە.\nبێگومان زۆربەی ئەو ڕۆشنکارییانە لانی کەم بەشێکی ڕاستییەکان لەخۆوە دەگرنەوە، مڕۆڤ دەتوانێ بوێژێ کە دەقی هۆکاری ئاڵووگۆڕەکان بە تەواوی ئاشکرانەکراوە. پەیدا بوونی داعەش وەکوو مینایەک لەو چوارچێوەیەدا دەدیتری، کەواتە دیاردەی داعەش جارێ پێویستی بە لێکۆڵینەوە هەیە. ئەو بابەتەی بەر دەم خۆێنەر هەوڵێکە لەو پێناوەدا، هەڵبەت ئەگەر خۆێنەری بەرێز لەسەر ئایینەکانی زەردەشتی، جوولەکە، کریستیان و ئیسلام زانیاری هەبێ، لە خۆێندنەوەی ئەو بابەتە زیاتر چێژ وەردەگرێ. بە مەبەستی دەمەزەرد کردنەوەی بیری خۆێنەر، بابەتەکە چەند هەزارەیەک دەگەڕێتەوە پاشەوە.\nبە پێی زانیارییەکانی مێژووییەوە نزیکەی ٦٠٠٠ ساڵ لەمەو بەر ئایینی زەردەشتی لەکۆنترین ناوچەی شارستانییەتی ئەو سەردەم واتە مێزۆپوتامیا هاتە ئاراوە. زۆر هۆکار بۆ هاتنی ئایینی زەردەشت هەبوو، یەک لەوان سرووشتی سەرکەشی مرۆڤ کە پڕە لە خۆخۆشەویستی. هۆکارێکیتر، کۆتایی هێنان بە ماتریارکالیسم وەکوو تەنیا “ڕەوشتی گونجاوی کۆمەڵایەتی” لە کۆمەڵگای ئەوکاتدا. ژن لە دەستەڵات کەوت و پاتریارکاڵ وەکوو ڕەوشتی کۆمەڵایەتی سەقامگیربوو. ئایینی زەردەشتی لە ڕاستییدا لە سێ ئەستووندە پێکهاتبوو: بیری خاس، وتەی خاس و کردەوەخاس. لە گۆێرەی ئەستووندەکان هەر تاکێکی کۆمەڵگا خۆی بەرپرسیاری پەیرەوی کردنی ئەو سێ ئەستووندەیە دەبینی بێ ئەوەی کە کەس باسی خالەق و پەروەردگار بکات. پاش ماوەیەک پیاوانی ئایینی هەستیان بەوە کرد کە ئەو ئاڵوگۆرەی پاش دەسپێکی پاتریارکاڵ تێڕا ناکات و گۆڕانکاری زیاتر پێویستە. سێ ئەستووندەی ئاسایی بەو شێوازە هێدی هێدی بوونە بە کۆمەڵێک یاسا و ریسا. دەرئەنجامی گۆڕانکارییەکان تەنانەت جێگەی بۆ “بۆچوونی تاکەکەسی” خۆش کرد. ئیتر هەرکەس بۆی هەبوو هەرچۆنی خۆی حەز بکات نەک هەر سێ ئەستووندەکان بەڵکوو یاساکانی دواتریش لێکداتەوە. ڕاستییەک ئەوەیە کە پاشماوەکانی هەڵقووڵاو لە ئایینی زەردەشتییەوە، لە ناوچەی مێزۆپوتامیا لە سەردەمی ئێستادا کۆپی یەکتر نین.\nئەو گشتە گۆڕانکارییە نەیدەتوانی وڵامدەرەوەی نیازی سەرکەشانەی مڕۆڤ بداتەوە. ئیتر کاتی ئەوە هاتبوو کە ئایینیکیتر بێتە ئاراوە. بەم جۆرە ئایینی جوولەکە پەیدا بوو کە هەر لە سەرەتادا بە پێی تەجرەبەی زەردەشت، یاسا و ریسایەکی زۆری پێک هێنا و مەیلی زیاتر بەرەو تووندی دەڕۆیشت و بناخەی خۆی بە سەزادانی باوەرمەندانی خۆی دامەزراند. و ڕێگەی بە هیچ چەشنە ئاڵوگۆڕێک نەدا. ئەوە بەپێچەوانەی نیازەکانی سەرکەشی مرۆڤ بوو و لە ئەنجامدا نەیتوانی درێژخایەن بێت وجیگەی بۆ ئایینێکیتر خۆشکرد.\nئایینی کریستیان لە سەر بنەمای تەجرەبەی ئایینەکانی زەردەشت و جوولەکە پەیدا بوو. خۆی لە خۆشەویستی، هێسک سووکی و خۆبەخشیدا خەمڵاند دەگەڵ ئەوە کە ڕێگەی لەوە نەدەگرت کە خالەق و پەروەردگار بخەنە ژێر تەوژمی بەرپرسیارێتی. دەرکەوت کە خۆشەویستی و ڕەوشتی لەو شێوازە ناتوانێ نیازەکانی سەرکەشی مرۆڤ ڕکێف بکات. ئەوە بوو بە هۆی گۆڕانکاری لەو ئایینە تازەیەدا. گەڕانەوەی عیسا بۆ لای باوکی لە ئاسمان لەو چوارچێوەیەدا دەگوونجێ. نزیکەی ٤٥٠ ساڵ پاش دەسپێکی ئایینی کریستیان، پیاوە ئایینییەکان دەستیان کرد بە نووسینەوەی “ئینجیل” کە تێیدا باسی گفتوگۆکانی عیسا دەگەڵ خالەق و پەروەردگار دەکرێ. ئەو کردارە بڕی زۆری نەکرد و ئەو ئایینەش هەر وەکی ئایینەکانی پێشوو خەریک بوو توانایی خۆی لە ڕکێفی کۆمەڵگادا لە دەست دەدا هەر بۆیە یەکەم دابەشی چەند پەڵ بوو، دووهەم “شەڕەکانی سەلیبی” بۆ ئازادکردنی قوودس دەستی پێکرد بێ ئەوەی سوودێکی بۆ ئایینەکە هەبێ. پاش ساڵی ١١٠٠ی زایینی، ئایینی کریستیان ڕێگەیەکیتری هەڵبژارد، ئەوکاتە کە کەنیسە پلە و هێزی سیاسی پەیدا کرد. کەنیسە ئەوەندە بەهێز بوو کە “گالیلە” بە پچکڕ پچکڕ توانی سەری خۆی لە چەنگ جەلادی کەنیسە قوتارکات. جێگەی سرنجە کە هەر چەند سەدەیەک دەبێ کە ئایینی کریستیانی گەیشتۆت قۆناخی “پێکەوە ژیان” دەگەڵ ئایینەکانیتر.\nشکستەکانی ئایینی کریستیان لەسەرەتاکانەوە، ئەنجامی پێکهاتنی ئیسلامی لە نزیکەی ساڵی ٦٠٠ی زایینی لێکەوتەوە. ئەمەشیان هەر وەکوو ئایینەکانی پێشووی خۆی و لە سەر تەجرەبەی ئەوان دامەزرابوو بەڵام ئەو کەموکۆڕیانەی لە ئایینەکانیتردا پێشووتر هەبوو، لەوەی تازەدا بەشێکی جێبەجێ کرابوو. ئایینی ئیسلام پڕە لە یاسا و ریسا و هەڕەشە بۆ قەدەخەکردنی کرداری جۆراوجۆر. لە هەمان کاتدا پڕە لە خۆشی و گفتی جیهانێکی پڕ لە هەنگوین و شیرو حۆری لە دونیای دیکەدا، بەڵام ئەوە تەنیا بۆ ڕێبوارانی زۆر مۆخلیسی ئەو ئایینەیە. بردنی خالەق و پەروەردگار بۆ ژێر بەرپرسیارێتی، بە مەرگ سەزا دەدرێ، کەس بۆی نیە بە پرسیاری وەکوو: چۆن؟ بۆچی؟ کێ؟ خالەق و پەروەردگار بباتە ژێر پرسیار. هەر لە زوووەوە پیاوانی ئایینی ئیسلام تیگەیشتن کە پێویستی بە ئاڵوگۆڕی زیاترە. ئەوەش دابەش بوونی ئیسلامی لێکەوتەوە، بەم جۆرە شیعە و سووننی لە ناو ئیسلامدا پێکهات. شیعە لە سەرەتاوە بە تەمای “بە سیستەم کردنی” بیرۆکەی خۆی بوو، ڕووبەرێکی ئەو تەمایە لە خەیاڵی پێکهێنانی حکومەت لە لایەن شیعەوە دەدیترێ. ١٠٠ ساڵ لە سەر پێکهاتنی ئێسلام تێنەپەڕی کە پیاوانی ئەو ئایینە دەستیان کرد بە نووسینەوەی بەسەرهاتی نێوان محەمەد و خوا. ئەوە، هەوڵێک بوو بە مەبەستی سەقامگیری و بە سیستەم کردنی ئایینە نۆێیەکە بەڵام بوو بە هۆکاری پەیدا بوونی هەڵسەنگاندنی جیاواز کە تێڕوانینی جیاوازی لە سەر ئیسلام پێکهێنا. پەلەکانی شافعی، حەنبەڵی، مالیکی و حەنەفی ئاکامی ئەو هەوڵانە بوون.\nهەر “شتێک”ی نۆێ کە لە گۆمەڵگا دا پێکدێت، دەتوانێ بۆ ماوەیەک سرنجی تاکەکانی کۆمەڵگا بەرەو خۆی ڕاکێشێ و پاشان تاکەکانی کۆمەڵگا بیر لە شتی تازەتر دەکەنەوە یاخود بیر لەو “شتە” دەکەنەوە کە تاک دەبزوێنێ. سەرچاوەی ئەوەش بیر و هەستی سرووشتی مرۆڤە. تەنیا “کارکردن” و “ئاخاوتن” نیە کە جیاوازی مرۆڤ لە بونەوەرەکانیتر ئاشکرا دەکات. سرووشتی سەرکەشی مرۆڤ کە پڕە لە خۆ خۆشەویستی، یەک لە فاکتەرە گرینگەکانی ئەو چوارچێوەیە. هەر سێک ئایینی بەر لە ئیسلام لە ڕێگەی خۆگۆرکێ و پێکهێنانی ئاڵووگۆڕ لە خۆدا، هەوڵی ئەوەیان داوە کە بتوانن یەکەم خۆ سەقامگیر بکەن دووهەم ئەو خوولیایە سرووشتییەی ناخی مرۆڤ بخنە ژێر ڕکێفی خۆ بەڵام بێ ئەوەی کە سەرکەوتنێک وەدەستەوە خەن. هەر ئایینێکی نۆێی لە سەر پاشماوەی ئایینەکەی پێشووی خۆی پێک هاتووە، کەواتە تەجرەبە و زانیارییە تەجرەبەکراوەکانی ئایینی پێشووی لەبەرچاو گرتووە. هیچ یەک لە ئایینەکانی بەر لە ئایینی ئیسلام بۆ خۆسەقامگیرکردن و دەستەمۆکردنی خوولیای سرووشتی مرۆڤ تەنانەت لە دەستەوداوێنیی ئاکار و کردەوەی ناشیاو پارێزیان نەکردووە بەڵام بە هیچ ئاکامێک نەگەیشتن وسەرئەنجام هیچ چارەیەک نەما جگە لەوە کە بیرۆکەی “پێکەوە ژیان” قەبووڵ بکەن. وێ دەچێ کە ئەو بیرۆکەیە بۆ ئایینەکانی بەر لە ئێسلام بووبێتە بە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە.\nئاخرین ئایینی مێژووی مرۆڤایەتی تا ئێستا ئایینی ئیسلامە. پڕۆسەی پێگەیشتنی (تکامل، تطویر) ئەو ئایینە بە هۆکاری مەنتیقییەوە لە پاشە و رەنگە ئەو ئایینە ئێستا لە سەردەمی ساڵی ١٠٠٠ زایینی ئایینی کریستیاندایە. نەتیجەی مەنتیقی ئەو دۆخە لە پێکهاتنی ئیخوان المسلمین، حکومەتی ئێران، طالیبان، القاعیدە، بوکوحەرام، حەماس و بەو دوواییانە، داعەش دەبێنین. ئەو پێکهاتەی ئاخرینیان لە خۆیدا بەڵگەیەکە بۆ بەرەو سیستەم بوونی سووننە بێ ئەوەی کە ڕاوستەوخۆ، یەک لە چوار پەلەکان تێوەگلاو بێ و لە کوتایی خۆیدا رەنگە پێنجەمین پەلی لە ناو سووننە دا لێکەوێتەوە. داعەش لە چوارچێوەی پڕۆسەی پێشکەوتنی لک و پەلەکانی ئایینی ئیسلامدا، لە گشتیان پێشکەوتووترە. داعەش هەر لە دەسپێکەوە، دەوڵەت و یاسا و دەزگای بەڕێوەبەرایەتی بۆ گۆمەڵگا هەیە.\nشایانی باسە کە دوو دیاردە وەکوو بەڵگە بەدی دەکرێ کە دەتوانێ لە داهاتوودا ببێتە بە دەسپێکی پڕۆسەی کۆتایی پێگەیشتنی (تکامل، تطویر) ئایینی ئیسلام. ئەو دیاردەیە بریتین لە یەکەم پێکهاتنی سازەی سیاسی کە بانگەشەی ئیسلامی سیکولار دەکەن وەکوو حیزبی حاکمی توورکیا، دووهەم پێکهاتنی گرووپی سیاسی وەکوو داعەش کە لە خۆیدا بیرۆکەی بە سیستەم کردن لە ناو سووننە وەکوو پەلێکی ئەو ئایینەدا بە هێز دەکات. لە گۆێرەی ئەو دوو بەڵگەیە، ئەگەر بیتوو خۆێندنەوەی ڕاستی لە سەر کرابیت ئایینی ئیسلام رەنگە بەرەو ئەو قۆناخە بڕوات کە لە داهاتوویەکی نە زۆر دوور بیرۆکەی “پێکەوە ژیان و” هەڵبژێرێت بەڵام، بەشی کۆتایی ئەو پڕۆسەیە تا ئێستا لە ئایینی ئیسلامدا دەستپێنەکراوە.\nئەەی بە چڕی و بە کوورتی لەسەرەو هاتووە دەتوانێ یارمەتیدەر بێت لە شیکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوین، ئەو شۆێنەی کە ناوەندەکەی مێزۆپۆتامیایە و گشت ئایینەکانی تێدا پێکهاتووە. ساوییلکەییە کە گومانی ئەوە بکرێ کە بەوزووانە یاخود لە داهاتوویەکی نزیکدا، هێوری و ئاسوودەیی باڵکێشی ناوچەکە بیت. مێژوو تا ماوەیەکی زۆر بە ناچاری شایەتی ئاکار و کردەوەی ناشیاوی وا دەبێت کە وشەی “وەحشیگەری” لە هەمبەریدا زۆر نەرم دەنوێنێت. هەر بەو هۆکاریە کە پێویستە تاک و سازەی ناو کۆمەڵگا لەو ناوچەیەدا بە وردی و بە وەبەرچاوگرتنی ئەو پڕۆسە مێژووییانەوە بەرەو پێش هەنگاو هەڵگرێ. بە باوەڕی نووسەر، لای خۆێنەر هیچ زەحمەت نیە کە هەڵیدا کام نەتەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین زیاتر دەکەوێتە ناو جەرگەی ئەو “گێژاوە”.\nئەوەی لە سەرەوە هاتووە، گوزارە لە دۆخێک دەکات کە پێکهێنانی کوولتوورێکی تایبەتی لێ کەوتۆتەوە، لە ڕاستییدا پێویستە بوێژین “دیسکوولتوور”، بە واتای کوولتوورێکی چەواشە یاخود کوولتوورێکی بە لاڕێدا براو لە چوارچێوەی ئاکار، کردەوە، ڕەوشت و ئەخلاقدا. نە تەنیا “نائۆم چۆمسکی و سڵاڤۆ ژیژەک” بەڵکوو هیچ یەک لە بیرمەندانی سەردەمی هەنووکەیی ئەو دۆخە نابینن یاخود بە هۆی ئەوە کە لە ناوچەکەدا نەژیاون هەستی پێ ناکەن. دۆخێک کە نەتەەی کوردی لە ناخی خۆی دا پەروەردە کردووە و ئەو نەتەوەیە بە دڵ و بە گیان هەستی پیدەکات ناتوانێ بەرەو ئاڵووگۆڕ ئاراستە بکرێت ئەگەر نەتەوەکە خۆی نەخوازێ. ئەوە فاکتەرێکی گرینگی هاوکێشەی ئاڵووگۆڕەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوینە کە لە داگیرکەرانی کوردستان شاراوە نیە هەر بۆیە بە گشت هێزو تواناوە هەوڵی ئەوەیانە کە بە هێرش بردنە سەر ناسیۆنالیزم، نەتەوەی کورد لە هاوکێشەکانی سیاسی کۆمەڵایەتی ناوچەکەدا تەریک بخەنەوە. تەریککردنەوەی نەتەوەی کورد لە هاکێشەکانی سیاسی کۆمەڵایەتی ناوچەکە تەنیا ڕێگەیەکی هەیە ئەویش داپڵۆسانی ئەو نەتەوەیە لە ناسنامەی خۆی. ناسنامەیەک کە بۆ تێگەیشتنی، پێویست بە ناسیۆنالیزم هەیە. ناسیۆنالیزمێک کە لە چوارچێوەی پێوەرەکانی مڕۆڤایەتیدا ڕێز و حوورمەتی مڕۆڤ لە هەر رەنگ و شێوازی بیرکردنەوە بێت، دەگرێ. ئەگەر ناسیۆنالیزم ڕێز و حوورمەتی نەتەوەکانیتری لە بەرچاو نەبێت ئەوسا لە ناوەرۆکی مڕۆڤایەتی دەشۆرێتەوە و ئیتر پێناسەی مڕۆڤایەتی پێوەنالکێ.\nلە کۆتایی ئەو وتارە چڕ و پڕ و کورتە پێویستە باسی خاڵێکی گرینگ بکرێ. نەتەوەی کورد لە ناوەڕاستی ڕووداوەکانی مێزۆپۆتامیادایە. لە ٦٠٠٠ ساڵ لەمەو بەرەوە، بە پێی مێژوو، ئەوە سەلماوە کە هیچ یەک لەو ئایینانە ناتوانن و لە پوتانسیەلیاندا نیە ئامانجەکانی نەتەوەویەک بە گشتی و نەتەوەی کورد بە تایبەتی، دەستەبەر بکەن. نەتەوەی کورد بۆ ڕزگاری لەو تەنگ و چەڵەمەیە، لانی کەم پێویستی بە دوو کەرەستە هەیە، یەکەم عیلم و زانست، دووهەم ناسیۆنالیزم. بۆ پێکهێنانی ئەو دوو کەرەستەیە پێویست بە کاری نەبڕاوەی زانستییانە هەیە. جا ئیستا پرسیار ئەوەیە: ئایا زانا، پسپۆر و ڕووناکبیری کورد هەست بە بەرپرسیارێتی مێژوویی خۆی دەکات؟ یاخود ئێستا ئەو پلەی پێگەیشتنی نەبڕیوە؟


وەزیرى پەروەردەى هەرێم رایدەگەیەنێت، خوێندن لەمساڵدا رەهەندێکى تەندروستى هەیە، دەشڵێت: ناتوانم بەرپرسیارێتى کردنەوەى دەرگاى قوتابخانەکان بگرمە ئەستۆ.\nئالان حەمە سەعید وەزیرى پەروەردەى هەرێم لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ دیجیتاڵ میدیاى (KNN)، باسى لە بایکۆتى مامۆستایان و بژاردەى خوێندن بە شێوەى ئەلکترۆنى کرد و وردەکارى شێوازى خوێندنەکەى خستەڕوو.\nوەزیرى پەروەردەى هەرێم لە چاوپێکەوتنەکەى (KNNC)دا لەبارەى دەستپێکردنى خوێندنى ئەمساڵ بەشێوەى ئەلکترۆنى و گرفتەکانى شێوازەکە؛ وتى: لە گوند و ناوچە دورەدەستەکان دەسەڵات دراوە بە بەڕێوەبەرە گشتیەکانى پارێزگاکان و بەڕێوەبەرى پەروەردەکان دەتوانن لەو ناوچانەدا خوێندن لە ناو پۆلدابێت.\nئاماژە بەوەش کرد، ساڵى رابردوو بۆ ماوەى (11) رۆژ سیستمى خوێندنى ئەلکترۆنى لە هەرێم تاقیکراوەتەوە و سەرکەوتوبوە، پارێزگاى سلێمانیش لەسەر ئاستى هەرێمى کوردستان بەرزترین رێژەى بەشداریکردنى ئەو سیستمى خوێندنەى هەبوە لەلایەن قوتابیان و خوێندکارانەوە.\nئالان حەمە سەعید راشیگەیاند، سەربارى ئەوەى خوێندکار بەشێوەى ئەلکترۆنى لە ماڵەوە وانە دەخوێنێت، بەڵام هەفتانە دەبێت بچنەوە قوتابخانە و لەگەڵ مامۆستاکاندا پێداچونەوە بەو وانانەدا بکەن کە بەشێوەى ئەلکترۆنى خوێندویانە.\nلەبارەى بایکۆتى مامۆستایان و داواکاریەکانیان بۆ پێدانى موچە، وەزیرى پەروەردەى هەرێم وتى: هەموو مامۆستایان هەست بە بەرپرسیارێتى دۆخەکە دەکەن، لە ئێستاشدا هیچ وەزارەتێک موچەى وەرنەگرتوە تاوەکو موچەى مامۆستایان نەدرێت.\nوەزیرى پەروەردەى هەرێم باسى لە خراپى دۆخى ئابورى هەرێم کرد و ئاماژەى بەوەکرد، دۆخە داراییەکە گشتیە و بەپێى زانیاریەکان لە عێراقیش چەندین رۆژە پێدانى موچە لەلایەن حکومەتى ناوەندەوە دواکەوتوە.


عەبدولکەریم شێخانی:خرتکە و پرتکە/ بەشی یەکەم. – WTARIKURD\nزۆر جار لە ماڵەوە هەندێک وردە کەلوپەلی بڵاوبووەو لەبیرکراو دەبینیەوەو شتێکی باشیان لێ پێک دێنی، بەو جۆرەکەلوپەلە دەڵێن خرتکەو پرتکە.\nمنیش جارێ پێشەکی هەندێک لەو وردە ڕووداو و قسانەتان پێشکێش دەکەم و دوای ئەوە بەڵای شتی گەورەتردا دەچم.\nپیاوێک بە ژنەکەی گوتبوو: گیانەکەم هیچ لێ مەنێ، ئەمڕۆ لای ژنی دووەم نان دەخۆین. ژنەکەش نەیکردبووە نامەردی ئاسنێکی کێشابوو بە سەریدا و کابرایان گەیاندە نەخۆشخانە. ئاخر ئەو نەگبەتە مەبەستى ئەو چێشتخانەیە بوو کە ناوى ( ژنی دووەمە).\nژنێک کە خواى گەورە ئەوەندەی ناشیرینى پێ بەخشیبوو, لە دزێویدا بەشی کەسی نەدابوو. رۆژیکیان دەچێتە لاى دەستەخوشکێکی و هەر کە دەگاتە ئەوێ دەست بە گریانێ دەکات. دەستەخوشکەکەی بە بێزارییەوە دەڵێ: بۆ دەگری؟ چیت لێ قەوماوە؟ ژنەکە بە هەنسکەوە دەڵێ: داوای پێنج هەزار ریاڵم لە مێردەکەم کرد تا نەشتەرگەرییەکی جوانی بۆ روخسار و دەموچاوم بکەم. ژنەکە پرسی: ئێ ئەو پارەیەى نەدایتێ؟ گوتی بریا ئەو چوارپێیە نەیدابامێ, پانزدە هەزاری دامێ و گوتی پێم وایە بەشیش ناکات.\nژنەکە بە مێردەکەی دەڵێ حەیوان و من حەیوانم بەکار نەهێنا گوتم نەوەک بڵێن عەڕەبییە هەرچەندە ئەو وشەیە تا ڕادەیەکی زۆر بۆتە کوردى و وەک هەندێک کوردیزانی ئاخر زەمانیش نەمگوت ئاژەڵ، چونکە پێم ڕاست نییە و چوار پێ بە هەموو حەیوانێک دەکوترێ.\nتەماشایەکی ئەم وەرگێڕانەى خوا لێ خۆشبوو خاڵە ڕەجەبی کارگوزاری زووی شارەوانیی سلێمانیی بکەن بۆ شیعرە جوانەکەی بێکەس ( ئەى مانگ).\nئەى مانگ من و تۆ هەردووک هاودەردین\nهەردووک گرفتار یەک ئاهى سەردین\nتۆ وێڵ و ڕەنگزەرد بە ئاسمانەوە\nمنیش دەربەدەر بە شارانەوە\nبێ گومان من ئەوەم لە خەڵکی دیکە بیستووە و گوتم با بزر نەبێ و بینووسم.\n(( یا گمر آنی و انت مبتلین بفد بلوە\nأنت وجهک أصفر بالسما\nو آنی سرسری افتر بالدرابین ))\nڕۆژێکی هەینی گوتاربێژ دواکەوت. پیاوێکی شێت هەستاو چوو بۆ سەر مینبەر بۆ ئەوەى گوتار بۆ خەڵکەکە بخوێنێتەوە. چەند نوێژکەرێک ویستیان بیهێننە خوارەوە, بەڵام بەرپرسێک کە لەوێ بوو فەرمانی پێ کردن وازی لێ بێنن با گوتارەکەی بدات. شێتە گوتی: سوپاس و ستایش بۆ خوا کە ئێوەى لە دوو هێناوەتە دى و کردووشنی بە دوو بەش. هەندێکتانی دەوڵەمەند کردووە تا سوپاسی بکەن, هەندێکیشتانی هەژار کردووە تا ئارام بگرن. بەڵام نە دەوڵەمەندەکانتان سوپاسی خواتان کرد و نە هەژارەکانیشتان ئارامتان گرت, نەفرەتی خوا لە هەمووتان. دەی دووڕووینە هەستن بۆ نوێژەکانتان. (وەرمگرتووە)\nئەم جارەیان با ئەوەندە بەس بێت, بە پشتیوانیی خوا لە نووسینەکانی داهاتوودا هەندێک خرتکەو پرتکەی دیکەتان پێشکێش دەکەم.\nئینجا با هەندێک باسی کاری چاکە و پیاوەتی بکەین.\nتۆوی چاکەو پیاوەتی بچێنە بۆ خۆی شین دەبێ\nدەشتی چاکەو بەخشینەکەت سەوزو جوان و ڕەنگین دەبێ\nچاکە بکە هەرگیز بیر ناچێ و هەمیشە هەر لەبەر چاوە\nهەم خوداداد پێی دەزانێ و هەم لە لاى خوداش نووسراوە\nچاکــە بکـەو دڵنیــابە ڕۆژێــک دێ هــەر دێتــەوە ڕێت\nپاداشتەکەی یەک بە دەیە و لە هی خۆت زۆر زیاتر دەبێت\nچاکە بکەو بە ئاوێی دادە , پەندێکی کوردیی خۆمانە\nلەوە زیاتر خێر دێتە ڕێت سەلماندوویەتی زەمانە\nڕۆژێکی هەوروهێڵ ژنێکی دەوڵەمەندی شیکپۆش بە ئۆتۆموبیلەکەی لە شارێکەوە دەچوو بۆ شارێکی دیکە. لە پڕئۆتۆموبیلـەکەی پەکی کەوت و لەکار کەوت و ئەویش هیچی لێ نەدەزانی. هاتە سەر شەقامەکە و دەستی لە ئۆتۆموبیلان رادەگرت, بەڵام هەموویان تیژ تێدەپەڕین و نەدەوەستان. خەریک بوو باران دەیپڕووشاند و دنیاش تاریک دادەهات و خەمی ئەوەى بوو ئەگەر شەوی بەسەردا بێت لەو چۆڵەوانییە چی بکات. لەوکاتەدا ئۆتۆموبیلێک هات و دەستی لێ ڕاگرت و کابرا وەستا. سەیری کرد شوفێرەکە گەنجەو ئۆتۆموبیلەکەش کۆنە. سەرەتا دوودڵ بوو ترسا لەگەڵێ سەرکەوێ, چونکە کوڕەکە گەنج بوو و نیگەرانی ئەوەش بوو نەوەک بۆ پارە شتێکی بەسەر بێنێ, بەڵام دوایی بە ناچاری سەرکەوت. کوڕێکی گەنم ڕەنگ و بە ئەدەب و بە شەرم و شکۆ دیار بوو. لێی پرسی ناوت چییە, گوتی ئادەم. کوڕەکە تەماشاى ئەوى نەدەکرد. کە گەیشتنە شار, ژنەکە داوای وەستانی کرد و گوتی کرێکەت چەندە؟ شوفێرەکە گوتی هێچ ناکات. ژنەکە هەوڵێ زۆری دا, کوڕەکە گوتی: من بۆ خوا و مرۆڤدۆستى کردوومە و تۆش ئەگەر بۆت ڕێک کەوت هەمان شت بکە. ئیدی هەر یەکە بە لایەکدا ڕۆیشتن, ژنەکەی لایدایە کۆفییەک و داوای قاوەیەکی کرد. ئەو شاگردەی قاوەکەی بۆ هێنا ژنێکی دووگیان بوو و دیاریش بوو کە کاتی منداڵ بوونەکەی نزیک بۆتەوە. پێی گوت بۆ ناچی بۆخۆت لە ماڵەوە پشوو بدەیت و بحەسێیتەوە تا منداڵەکەت دەبێ. شاگردەکە گوتی ئاخر چی بکەم خۆ دەبێ بایی خەرجیی منداڵ بوونەکە پارە پەیدا کەم. ژنەکە گەڵایەکی درشتی دا بە شاگردەکە و ئەویش چوو بۆ لای خاوەن کۆفێکە وردی کاتەوە. کە گەڕایەوە ژنەکە لەوێ نەمابوو, چاوی گێڕا, دیار نەبوو. سەیری کرد کاغەزێک لەسەر مێزەکەیە و لەسەری نووسرابوو باقییەکەی بۆ خۆت. ئەو باقییە دە ئەوەندەی نرخی قاوەکە بوو. دڵی خۆش بوو. کە سەیری دیوی دووەمی کاغەزەکەى کرد لە سەری نووسرابوو: هەندێک پارەم لە ژێر مێزەکە بۆ داناویت بۆ خەرجیی منداڵ بوونەکەت. کە هەڵیگرت دیتى پارەکە بە قەد مووچەی شەش مانگیەتی. چوو بۆ لای خاوەن کۆفێکە و داوای مۆڵەتی لێ کرد و بە پەلە خۆی گەیاندە ماڵەوە و باوەشی بە مێردەکەیدا کرد و گوتی ئادەم, خوا دەرگای لێ کردینەوە. مێردەکەی وایزانی کاتی منداڵ بوونیەتی. ژنەکە لە خۆشیانا قاچی زەوی نەدەگرت و شتەکەی بۆ گێڕایەوە و لە وەسفی ژنەکە ئادەم بۆی دەرکەوت کێیە و لە دڵی خۆیدا گوتی: دوا جار بە قسەی کردم.\n* کوڕی خێزانێکی نەداری دەستکورت بوو. بە ڕۆژ دەچوو بۆ قوتابخانە و کە دەشهاتەوە شتی دەفرۆشت بۆ ئەوەى دەسبارێک لەگەڵ باوکە هەژارەکەی بگرێ و کەمێک ئەرکی سەر شانی سووک کات. بە کۆڵاناندا دەسووڕایەوە بەو هیوایەی شتێک زیاتر بفرۆشێت و دەسکەوتی زیاتر بێت. ڕۆژێکیان زۆر سووڕابووەوە و شەکەت و ماندوو و برسی بوو و وەکو دەڵێن هێلینگی لێ بڕابوو. ڕووی لە ماڵێک کرد بە نیازى ئەوەی کەمێ خواردن, پارچە نانێک داوا بکات. لەدەرگای دا, کچێکی پارچەڵە دەرگاکەی کردەوە. کوڕەکە ڕووى نەهات پێی بڵێ برسیمە, بەڵکو داوای پەرداخێک ئاوى کرد. کچەکە بینی ڕەنگی هەڵبزڕکاوە و ئاسایی نییە, هەستی بەوە کرد کە ڕەنگە برسی بێ. چوو کووپێک شیر و پارچە کێکێکی بۆ هێنا. لێی وەرگرت و بە تاسەوە کێکەکەی خوارد و شیرەکەی بەسەردا کرد, ئیجا پەرداخێک ئاویشی بۆ هێنا. کوڕەکە زۆر سوپاسی کرد و ڕۆیشت. ئەو منداڵە زۆر زیرەک بوو ئاواتی ئەوە بوو ببێت بە پزیشک. هەوڵی زۆری دا و کوێرەوەریی زیاتری بینی و ئاواتەکەی هاتە دی و بوو بە پزیشک و دواتریش پزیشکى پسپۆڕی نەشتەرگەری و ناو وناوبانگی دەرکرد و لە نەخۆشخانەیەکی دیار کاری دەکرد. ڕۆژێکیان ژنێکی نەخۆشیان هێنا کە پێویستی بە نەشتەرگەری بوو. کەسوکاری نەخۆشەکە خەرجیی ئەو نەشتەرگەرییەیان بۆ هەڵنەدەسووڕا, بۆیە بەڕێوەبەری نەخۆشخانە بڕیاری دا پاڵی پێوەنێت و دەریکات. دکتۆر کە سەیری دۆسییەکەی کرد, دیتی خەڵکی شارەکەی خۆیەتی. بۆیە چوو بۆ لای و لێی ورد بووەوە بۆی دەرکەوت ئەو کچەیە کە کووپە شیر و لەتە کێکەکەی دابوویە. دکتۆر بە بەڕێوەبەری گوت: من بۆ خۆم نەشتەرگەرییەکەی بۆ دەکەم و هەموو خەرجییەکی نەخۆشخانە لە ئەستۆ دەگرم وخۆم دەیدەم. هەرچەندە نەشتەرگەرییەکەی زۆر قورس بوو, بەڵام ئەو هەوڵێ زۆری دا و پشت بە خوا سەرکەوت و لە مردن ڕزگاری کرد. کەسوکاری نەخۆشەکە کە دۆسیەکەیان بۆ چوو لە خەمی ئەوەدا بوون چۆن ئەو پارە زۆرە پەیدا کەن. بەڵام کە چاک سەیری دۆسیەکەیان کرد نووسرابوو: ( پارەی ئەو نەشتەرگەرییە بیست ساڵ پێش ئێستا دراوە. کووپێک شیر و لەتێک کێک ). ئینجا دکتۆر خۆی لە کچەکە ئاشکرا کرد.\nخزمینە من زمانی قسە کردنم نییە و ئێوەى بەڕێز بفەرموون لە جیاتی منیش قسەیەک بکەن. تا گوتارێکی دیکە ماڵتان هەزار جار ئاوەدان بێت و خواى گەورە لەهەموو نەخۆشی و ناخۆشییەک بتانپارێزێ.\nعوسمان عومەر: عیو…!


٣. کۆماری ”اسلامی ایران” پێشینەی ئەوەی هەیە کە ئەگەر پەرتووکی نووسەرێک وەربگێڕێتە سەر زمانی فارسی، ناوەڕۆکی باسەکەی دەستکاریی دەکا. سانسۆڕی زۆر دەقی گرنگیش دەکەن بۆ ئەوەی لە بەرژەوەندیی خۆیانیدا نابینن. تۆمارکرانی مافەکانی ئەم کتێبە لە وڵاتی نۆروێژ، دەتوانێ لەوە دڵنیام بکاتەوە کە لە ئەگەری هەر چەشنە چەواشەکارییەکدا کە بەرانبەر کتێبەکەم بکرێ، بواری ئەوە هەبێ لە ڕێگەی دەزگای چاپەمەنی نۆروێژییەوە بەدواداچوونی حقووقی بۆ بکرێ.\nسۆران کەرباسیان: کاتژمێر یەکی پاشنیوەڕۆی ڕۆژی ٢ی سێپتامبری ساڵی ١٩٧٩ی زایینی، پاسدارەکانی حکومەتی کۆماری ”اسلامی ایران” گەمارۆی گوندی قاڕنێیان دا. هەر لە دەرەوەی ئەم گوندە ڕا هەر کەسیان وە بەر دەستی کەوتبوو، لە پیر و جحێڵ و ژن و منداڵ، وەبەر گوللەی تفەنگەکانیان دابوو. پاسدارانی حکومەت جیا لەوە کە پڕ چەک بوون، بە تانک و ئۆتۆمبیلی ئەرتەشیشەوە تەیار کرابوون. ئەوان نزیکەی ٣ کاتژمێر لەم گوندەدا بە شێوەیەکی زۆر دڕەندانە وەگیانی هەرچی مرۆڤ و گیانلەبەرە کەوتن و تا لە دەورووبەری کاتژمێر ٤ی ئێوارێ، پاش ئەوە کە منداڵ و گەورەی گوندیان کوشت و کوت کوتیان کرد، گوندەکەیان چۆل کرد و بەرەو بنکە سەربازییەکانی خۆیان گەڕانەوە.\nئەو کەسانەی بیانەوێ ئەم کتێبە بکڕن، دەتوانن سەردانی بەستەری راستەوخۆی بڵاوکەرەوەی «کولوفون» بکەن بەم ناونیشانە:\n← سەربردەی ژیانم\nکۆماری سەربەخۆ و ”مستقل”ی کوردستان →


شێوازی خۆراكپێدانی منداڵ پاش تەمەنی 6 مانگی\n01:18 - 21/05/2022\nسیستمی خۆراكی منداڵ جیاوازە لە گەورەكان، بەتایبەتی لە تەمەنی 6 مانگی كە لەگەڵ شیردا پێویست دەكات وردە وردە خواردنی جۆراوجۆر بدرێت بە منداڵەكە.\nدكتۆر پشدەر عەبدوڵا ئیسماعیل، پزیشکی پسپۆڕی نەخۆشییەکانی منداڵان و گەشەی منداڵان، شێوازی خۆراكپێدانی منداڵی بڵاوكردوەتەوە لە دوای تەمەنی 6 مانگییەوە.\n1. خواردنی منداڵ دەبێت بە بڕێکی کەم دەست پێ بکەین و وردە وردە بڕەکەی زیاد بکەین.\n2. نابێت لە یەک کاتدا بە چەند جۆرە خواردنێک دەست پێبکەین، سەرەتا بە یەک خواردن دەست پێدەکەین بۆ 4-7 رۆژ گەر خواردنەکەی پێکەوت و هەستاری پێ نەبو ئەوا جۆرێکی تری خۆراکی بۆ زیاد دەکەین بۆ 4-7 رۆژ گەر پێی هەستیار بو یان هەستت کرد رەتی دەکاتەوە ئەو چۆرە خوراکەی مەدەرێ، بەو شێوەیە چۆری خواردنی بۆ زیاد دەکەی هەتا خواردنەکەی دەبێتە هەمە جۆر.\n3. پێویستە خواردنەکان فرێش و تازە بن.\n4. ئەگەر هەستمان کرد خواردنێک لەسەرەتادا ڕەتدەکاتەوە دەبێ زیاد کردنی ئەم جۆرە خواردنە دوا بخەین.\n5. ئەگەر هەستمان کرد هەستیارە بە خواردنێک دەبێ پێینەدەین.\nنیشانەکای هەستاری: هێڵنج و رشانەوەی توش بو یان سکچونی توشبو یان پێستی منداڵەکە سور بوەوە.\n6. پێویستە خواردنەکە بکرێ بە شیوەی شۆربا پاشان بەکەوچکی بچوک پێبدرێت.\n7. نابێ تا تەمەنی ساڵ خوێ بکرێتە خواردنی منداڵەوە.\n8. ئاسایە شیر خواردنی منداڵەکە تۆزە تۆزە کەم ببێتەوە، چونکە لە بری ئەو بڕە شیرە خواردن دەخوات.\n9. میوە بە خەڵاتە دەبێ بکرێ بە شەربەت تا ئەو تەمەنەی ئەتوانێ قەپی لێبگرێی و بیجوی و قوتی بات.\n10. سەوزەو بابەتەکانی سەوزە دەبێ جوان بکوڵێ ئینجا بهارێ تا ئەو تەمەنەی مناڵەکە دەتوانێ قەپ بگرێ و بیجوێ و قوتی بات.\n11. دەبێت بە دانشتنەوە خواردن بدرێ بە منداڵ.\n12. هەتا تەمەنی 8 مانگی رۆژانە یەک ژەم خواردن لە گەڵ یەک ژەم شەربەتی میوە ، لە 8 بۆ 10 مانگییەوە بیکە بە دو ژەم خواردن لەگەڵ یەک ژەم میوە. هەر ژەمەی ئەوەندەی بدەرێ کە خواردی واتا کە تێربو زۆری لێمەکە تا بخوات. گەر داوای ژەمی تری خواردنی کرد ئاسیە بیدەرێ.\nلەتەمەنی ٦ مانگیدا (کە تەمەنی منداڵ بو بە 6 مانگ) پێویستە بە شۆربای برنج دەس پێبکەیت (برنجی هاڕاو)، گەر پێیکەوت شۆربای بۆ دروست بکە لەو خواردنانەی کە لە خوارەوە باسمان کردوە دەتوانی لەگەڵ برنج تێکەڵی بکەیت، دەتوانی سریلاکی برنجی بۆ بەکار بهێنی.\n- لەتەمەنی 7 مانگیدا مریشک زیاد دەکرێت بۆ شۆرباکە بەمەرجێک بکرێت بە پارچەی زۆر بچوک.\n- لە تەمەنی 8 مانگیدا گۆشتی سور زیاد دەکرێت بۆ شۆرباکە بەمەرجێک بکرێت بە پارچەی بچوک، وە هەروەها زەردێنەی هێلکەشی دەتواندرێ پێی بدرێت، بەهیچ شێوەیەک سپێنەی هێلکە تا 1 ساڵ نابێت بدرێ بە منداڵ، کاستەریش دەتوانرێت پێی بدرێت بەمەرجێک شەکری تێ نەکرێت.\n- لە دوای تەمەنی 10 مانگیەوە دەتوانی خواردنی ئاسایی زیاد بکەیت بەڵام هەر جارەو خواردنێک پاش دڵنیابون لە نەبونی هەستیاری پێی.\nبەگشتی ئەو خواردنانەی دەدرێ بە منداڵ بەپێ تەمەن:\n6 بۆ 8 مانگ :\nسێو، قۆخ، ترێ، ماست ، مۆز ، هەنجیر، هەرمێ، قەیسی، کولەكە، پەتاتە، بیبەری شیرین، فاسوڵیای تەر، قارچک، پیاز ، سیر، گێزەر، ئەڤۆكادۆ.\nبروکلی، قەرنابیت، باینجان، شێلم ، خەیار ، خاس، بامێ، سپیناخ، تەماتە، نیسک، شوتی، کاڵەک، ئەنەناس، کێوی ، سندی، پەنیر، زەردێنەی هێلکە.\nئەم خواردنانە وەک لە سەرەوە باسمان کرد ئەوەی سەوزەیە دەبێ بکوڵێ ئینجا بهارێ، ئەوەی میوەیە ئەبێ بە خەڵاتە بکرێ بە شەربەت.\nسودەکانی سپێناغ و شێوازی ئامادەکردنی پانکەیکی سپێناغ بۆ منداڵی 8 مانگ\nهۆکاری گەورەبونی سنگی منداڵ و چۆنیەتی چارەسەرکردنی


ئەنجومەنی نوێنەرانی فەڕەنسا درێژکردنەوەی باری نائاسایی لە وڵاتەکەی پەسەند دەکات\nپەرلەمانتارانی فەڕەنسا لە ئەنجومەنی نوێنەران شەوی سێشەممە بە دەنگی 228 بەرامبەر 32 جارێکی دیکە دەنگیان دا بۆ درێژکردنەوەی باری نائاسایی، ئەوەی زیاتر لە ساڵێـکە لە پاش هێرشە تێرۆرستیـیەکانی پاریس لە وڵاتەکەیاندا پەیڕەو دەکرێت.\nبەپـێی پـرۆژە بڕیارەکە، هەتا 15 ی مانگی حەوتی ساڵی داهاتوو، باری نائاسایی درێژەی پـێدەدرێت، واتە بۆ دوای هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی و پەرلەمانی وڵاتەکە.\nئەگەر بێت و ئەنجومەنی سینات پەسەندی بکات کە شتێـکی چاوەڕوانکراوە، ئەوا دەبێتە پـێنجەمین جار باری نائاسایی لەو وڵاتە درێژبکرێتەوە، لەوەتا فڕانسوا ئۆلاند سەرۆکی فەڕەنسا یەکەم جار لە 13 ی مانگی یازدەی ساڵی 2015 ڕایگەیاند. هەروەها یەکەم جارە لە پاش 60 ساڵ بۆ ماوەی 20 مانگ لەسەر یەک وڵاتەکە بخرێتە ژێر باری نائاسایـیەوە.\nلە ئێستادا دەبێت ئەنجومەنی سینات بەر لە 22 ی ئەم مانگی دوازدەیە پـرۆژە بڕیارەکە پەسەند بکات، واتە بەر لە کۆتایی‌هاتنی ماوەی بڕیارەکەی پـێشوو.\nیاساکە ڕێگە بە دەسەڵاتداران دەدات ئازادیـیەکان سنوورداربکەن بەبێ ئەوەی مۆڵەت لە دادگاکان وەربگرن، هەروەها پـشکنینیش ئەنجام بدەن و قەدەغەی گەشتکردن بەسەر کەسانی گومانبار بسەپـێنن و چاودێری شوێنە هەستیارەکان بکەن. لەگەڵ ئەمانەش پـۆلیسی زیاتر لەسەر جادە و شەقامەکان بڵاودەکرێنەوە و لەگەڵ سەرباز بە چەکی لەشکریـیەوە.\nلە ماوەی ساڵی ڕابردوو چەندان یاری وەرزشی ئەنجام نەدران و پـێشەنگا نەکراونەتەوە، وەک بەشێـک لەو ڕێوشوێنانەی دەگیرێنەبەر بۆ پاراستنی خەڵکی لە شیانی هێرشی تێرۆرستی. ئەمەش وایکردووە ڕێژەی گەشتیاران بۆ ئەو وڵاتە کەم ببێتەوە.


پاش ڕێککەوتنی ئیدارەی خۆسەر و دیمەشق؛\nڕێگاکانی چوارگۆشەی ئەمنیەتی لە حەسەکە کرانەوە\nئاسایشی ئیدارەی خۆسەری کوردستانی سووریا ڕێگاکانی گەییشتن بە مەیدانی ئەمنیەتی لە شاری حەسەکە کە لە کۆنترۆڵی حکومەتی سووریایە، کردەوە.\nبۆ ڕەواندنوەی تەنگژەکان و کۆتایی هێنان بە شەڕ؛\nدانوستانی نێوان سوپای سووریا و هێزە کوردەکان لە قامیشلۆ\nفەرماندەکانی سوپای سووریا و هێزەکانی سووریای دیمۆکراتیک هەسەدە بە نێوبژیوانیی ڕووسیا بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕ و پێکادان کۆبوونەوە.\nبە نێوبژیوانیی ڕووسیا؛\nهێزە کوردییەکان و دەوڵەتی سووریا بۆ کۆتایی هێنان بە پێکدادانەکان ڕێککەوتن\nبە ناوبژیوانی هێزەکانی ڕووسی، هێزی ئاسایشی قامیشلۆ و هێزە دەوڵەتییەکانی سووریا گەییشتنە ڕێککەوتن کە کۆتایی بهێنن بە پێکدادانەکانی 48 کاتژمێری ڕابردوو.\nبە چۆڵ کردنی بنکە سەربازییەکانیان؛\nتورکیا بە نهێنی هێزەکانی لە ئەدلبەوە بەرەو کوردستانی سووریا دەجووڵێنێت\nچاوەدێری مافی مرۆڤی سووریا ڕایگەیاند: لە کەمتر لە یەک هەفتەدا، تورکیا دوو بنکەی سەربازیی لە ئەدلەب چۆڵ کردووە کردووە.\nسوپای سووریا هاوپەیوەند بە داعش زانیاری نوێی دەست خستووە\nسەرچاوە سوورییەکان ئاماژەیان کردە سەر دۆزینەوەی نوێی سوپای سووریا لە دەڤەری دەیرەزوور.\nخۆپیشاندان دژی ئەمریکی لە قامیشلۆی سووریا\nدانیشتووانی شاری قامیشلۆ لە گردبوونەوەیەکدا دژی یاسای سزار و گەمارۆ ستەمکارانەکانی واشنتۆن دروشمیان دا و خوازیاری کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکی لە خاکی سووریا بوون.\nداعش باڵەخانەیەکی شەڕڤانانی هەسەدەی سووتاند\nسەرچاوە سوورییەکان لە جووڵەی نوێی داعشییەکان لە دەڤەری دەیرەزوور لە ڕۆژهەڵاتی سووریا هەواڵیان دا.\nهێزەکانی هەسەدە خێرا تێکەڵ بە سوپای سووریا بن\nجێگری وەزیری دەرەوەی ڕووسیا جەختی لە تێکەڵ بوونی خێرای هێزەکانی سووریای دیموکراتیک لە سوپای سووریادا کرد.\n١٨ سەربازی دەستبەسەر کراوی سوپای سووریا ئازاد کران\nتورکیا لە ڕادەست کردنەوەی ١٨ سەربازی سوپای سووریا بە دەوڵەتی ئەو وڵاتە کە لەم دواییەدا دەستگیر کرابوون، هەواڵی دا.


ئەمریكا نیو ملیۆن دۆلار بۆ نۆژەنكردنەوەی پەرستگای لالش تەرخان دەكات\nماسیۆ تولەر، باڵیۆزی ئەمریكا لەعێراق رایگەیاند، وڵاتەكەی بڕی نیو ملیۆن دۆلاری بۆ نۆژەنكردنەوەی پەرستگای لالش-ی ئێزیدییەكان تەرخان كردوە.\nئاوێنە: ئەمڕۆ پێنجشەممە، ماسیۆ تولەر، باڵیۆزی ئەمریكا لەعێراق و ستیڤ ڤەیگن، كونسوڵی ئەو وڵاتە لە هەولێر، سەردانی پەرستگای لالش-یان كردو لەگەڵ ئەندامانی جڤاتی رۆحانی ئێزیدی و ژمارەیەك كەسایەتی ناوچەكەدا كۆبونەوە.\nلەدوای كۆبونەوەكەش ماسیۆ تولەر لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لە لالش رایگەیاند"هەست بە خۆشحاڵی دەكەن كە وڵاتەكەیان لەڕێگەی زانكۆ پەنسلڤانیاوە بڕی 500 هەزار(نیو ملیۆن) دۆلاری بۆ پڕۆژەی نۆژەنكردنەوەی پەرستگای لالش دابینكردوە."\nهێمای بۆ ئەوەش كرد كە پڕۆژەكە لەڕێگەی تیمێكی زانكۆی پەنسلڤانیاوە بە هاوكاری لیژنەی سەرپەرشتیكردنی نۆژەنكردنەوەی پەرستگای لالش، جێبەجێ دەكرێت.\nئەوەشی خستەرو كە وڵاتەكەی پشتیوانی ژمارەیەك پڕۆژەی كولتوری لەعێراق دەكات لەوانە مۆزەخانەی شوێنەواری بەغدا و قەڵای هەولێر ئەوەش وێڕای هاوكاریكردنی پڕۆژەكانی بونیادنانەوەی شوێنە ئاسەوارییەكان لە شاری موسڵ.


كۆبونەوەی ژوورە تاریكەكانتان تاكەی؟؟؟\nلەوەتەی لایەنە سیاسیەكانی كوردستان لە كۆبونەوەدان چ لە ناوخۆدا و چ لەگەڵ هاوپەیمانان و وڵاتانی دونیا هەموو خاڵ و مادە و بڕگەكانی ئەو كۆبونەوانە بەنهێنی بوون و بەنهێنیش هێڵراونەتەوە، ئەوەی كە پێی دەوترێت كۆبونەوەی ژورەتاریكەكان ، (یەكێتی و پارتی) سەدان و هەزاران كۆبونەوە و ڕێكەوتنی ناوخۆیی و دەرەكیان ئەنجامداوە تائەمڕۆشی لەگەڵدابێت هیچ كەسێك و ڕاگەیاندنێك ئاگاداری وردەكاریەكانی ئەو ڕێكەوتن و كۆبونەوانە نەبووە!!! مەگەر تەنها ئەوو كۆبونەوە و ڕێكەوتن و نامانەی كە (ویكیلێكس) یان لایەنێكی دەرەكی تیشكێكی خستبێتە سەر ئەو جۆرە كۆبونەوە و ڕێكەوتنانە.\nئەوەی تا ئەمڕۆ گوزەراوە بووەتە حاڵەتێكی ئاسایی لای دوو گەورە حیزبەكەی كوردستان ، بەڵام لێرەدا جێگەی خۆیەتی بپرسین بۆچی حیزبەكانی تریش لەسەر هەمان سیناریۆكانی ئەوان دەڕۆن؟؟؟ بۆنمونە بۆچی بزوتنەوەی گۆڕان بەڕون و ئاشكرا تیشك ناخاتە سەر ئەو خاڵ و بڕگە و پێشنیارانەی كە نوێنەرەكەی پارتی( فوئاد حسين) بۆ ئاسایی كردنەوەی دۆخی چەق بەستوی هەرێمی كوردستان دەیخاتەڕوو!!! بۆچی كۆبونەوەكانی ئەوانیش هەرلە ژوورە تاریكەكاندا دەكرێن؟؟ بۆچی هاوڵاتیان ئاگاداری پێشنیارە شیا و نەشیاوەكانی پارتی و گۆڕان نەبن؟؟؟ بۆچی دەبێت پاش بەسەرچونی سەردەم و لە ڕێگەی لایەنی دەرەكیەوە ڕاستیەكان دەربكەون، یان پاش چەند دەیەیەك لە ڕێگەی یاداشتەكانتانەوە ڕاستیەكانمان بۆ بنوسنەوە ، ئەویش بە میزاجی خۆتان.\nئەی گەورەترین بانگەشەی ئێوە لە هەڵبژاردنەكاندا بۆ كۆتایهێنان بە دیاردەنەبوو، ئەی بڕیار نەبوو ئێوە ڕاستیەكان نەشارنەوە ؟ بڕیارنەبوو ئیتر كۆبونەوە لە ژورەتاریكەكاندا نەكەن؟ بڕیارتان نەدا ئیتر لاسایی دووگەورە حیزبەكە نەكەنەوە؟\nدەی پێم بڵێن تا ئەمڕۆ خاڵ و بەندی چ كۆبونەوەیەكی ناوخۆیی و عێراقی و دەرەكیتان بۆ خەڵكی و ڕاگەیاندنەكەتان ڕاگەیاندووە؟؟؟ ئەگەر لەهیچ شتێكدا شوێن پێی ئەوانتان هەڵنەگرتبێت ئەوا لە بوارەدا دەقاودەق فۆتۆكۆپی ئەوانن!!!\nهەموو حیزبەكان هاوشێوەی یەكن تكایە ئیتر شاردنەوەی ڕاستیەكان بەسە ، بۆ پێمان ناڵێن لەسەر ئەو خاڵانە ڕێكین و لەسەر ئەو خاڵانەش ناكۆكین؟ هەرچەندە ئەوخورمایەی ئێوە دەیخۆن ناوكەكەی لە گیرفانی خەڵكیدایە! بەڵام ئازایەتی ئەوەیە خۆتان ڕاستەوخۆ پێكەوە ڕاستەیەكان بەخەڵكی بڵێن، نەك شەرمنانە و ناڕاستەوخۆ بەناوی دزەكرنی كۆبونەوەكانەوە، ئەگەر لایەنی بەرامبەریش ئامادەنەبوو ڕاستیەكان ڕون بكاتەوە دەتوانن كۆبونەوە نەكەن، یان بڵێن ئێمە ڕاستیەكان ڕادەگەیەنیین، بەڵام تا ئەمڕۆ بەرژەوەندیە تایبەتیەكان هۆكاری ئەوەن لەوەی كە كۆبونەوەكان هەر لە ژوورە تاریكەكاندا ئەنجام بدرێن!!!!!


سەدر پەیوەندی خۆی بە سەرایا سەلام-ی نێو حەشدی شەعبییەوە پچڕاند\nموقتەدا سەدر، رابەری رەوتی سەدر، پچڕاندنی پەیوەندی خۆی بە گروپی "سەرایا سەلام"ی نێو حەشدی شەعبی بەتەواوەتی راگەیاندو داواش دەكات دەستبەجێ بارەگاكانی ئەو گروپە دابخرێن، ئەوەش وەك جێبەجێكردنی فەرمانەكەی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەبارەی هێزەكانی حەشدی شەعبییەوە كە سەدر ستایشی كردوە.\nئاوێنە: موقتەدا سەدر، ئێوارەی ئەمڕۆ دوشەممە لەتویتێكدا ستایشی فەرمانەكەی سەرۆك وەزیرانی عێراقی كرد بۆ رێكخستنەوەی هێزەكانی حەشدی شەعبی هاوشێوەی سوپای عێراق و بە هەنگاوێكی گرنگی زانیوە بۆ بونیادنانی دەوڵەتێكی بەهێز.\nبەڵام سەدر لەگەڵ ستایشكردنی فەرمانەكە، دودڵی خۆی نیشانداوە لەوەی كە ئەو فەرمانە بەشێوەیەكی دروست و دادپەروەرانە جێبەجێ بكرێت.\nموقتەدا سەدر، داوا لە ئەبو یاسر، فەرماندەی باڵای گروپی سەرایا سەلام كردوە دەستبەجێ فەرمانەكە جێبەجێ بكات ئەوەش بە داخستنی بارەگاكانی گروپەكەو لابردنی ناوەكەو جێبەجێكردنی بڕیارەكانی دیكەی نێو فەرمانەكە.\nرابەری رەوتی سەدر وتویەتی"لێرەوە رایدەگەیەنم گروپەكە بەتەواوەتی پەیوەندی بە منەوە دەپچڕێت... ئەگەریش پەیوەست بو بە لایەنە ئەمنییە رەسمییەكانەوە...هیوادارم ستەمیان لێنەكرێت."\nوەزارەتی ناوخۆی عێراق دەخرێتە ئەوپەڕی حاڵەتی ئامادەب...\nوەزارەتی پەیوەندییەكانی عێراق رەتیكردەوە رۆژی هەینی ...\nرۆژی هەینی هێڵی ئینتەرنێت له عێراق راده‌گیرێت


فارس عومران لە بەغدا و ئاژانسی فرانس پرێس\nوێنەیەك لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکرایەوە لەلایەن میلیشیای عێراقی عەسائیب ئەهل حەقه‌وه کە هەواداری ئێرانە و سەرکردەکانی میلیشیا عێراقییەکە نیشاندەدات لەناو ئه‌و خۆپیشاندەرانه‌دا كه هێرشیانکردە سەر باڵوێزخانەی ئەمریکا لە بەغدا لە 31 کانونی دووەم.\nشارەزایەکی عێراقی دەڵێت هێرشەکەی ئەم هەفتەیە بۆسەر باڵوێزخانەی ئەمریکا لەلایەن ئه‌و میلیشیا عێراقیانه‌وه کە ئێران پشتیوانیانە "رەفتاری دڕندانە و دواکەوتووی" رژێمی ئیرانی دەرخست.\nراوێژکاری ناوه‌ندی لێكۆڵینەوەی ستراتیژی عێراقی، غازی فەیسەڵ حسێن وتی هێرشەکە، کە لەلایەن ئێرانەوە پلانی بۆ داڕێژرابوو بۆسەر باڵوێزخانەی ئەمریکا لە بەغدا "لەلایەن سوپای پاسدارانەوە سەرکردایەتی کرا و میلیشیا عێراقییەکانی کەتائیبی حیزبوڵا و عەسائیب ئەهل حەق و رێکخراوی بەدر و سه‌رایا خوراسانی ئەنجامیاندا".\nسێشەممە (31 کانونی یەکەم)، سەدان ئەندامی میلیشیاکانی دڵسۆزی ئێران لەدەوری باڵوێزخانەکە کۆبوونەوە لە ناوچەی سەوز کە ئەمنییەتی تووندە و دەروازەی هاتنە ژوورەوەیان شکاند و دروشمیان لەسەر دیوارەکان نوسی بۆ پشتیوانیکردن لە تاران.\nنزیکەی 50 چادریان دانا لەگەڵ تەوالێتی کاتی و رایانگەیاند لە بەردەم دەروازەی باڵوێزخانەکە دەمێننەوە بەڵام رۆژی دواتر کشانەوە بە فەرمانی حەشدی شەعبی.\nچوارشەممە هێزەکانی عێراق رێکاری ئەمنیی ئاساییان دانایاوە لە دەوری ناوچەی سەوز، کە له حاڵه‌تی ئاساییدا کەس بەبێ باج ناتوانێت بچێتە ئەو شوێنە.\n'سیاسەتی تووندوتیژی و پشێوی'\nحسێن بە دیارونای وت: "رژێمی ئێران بریکارەکانی بەکارهێنا بۆئەوەی هیرشێکی تووند ئەنجامبدات وەك ئەوەی چوار دەیە لەمەوبەر ئەنجامیدا کاتێك میلیشیاکانی هێرشیانبردە سەر باڵوێزخانەی ئەمریکا لە تاران و 52 هاونیشتمانی ئەمریکیان بۆ 444 رۆژ دەستبەسەرکرد."\nوتیشی: "هێرشەکەی ئەمدواییە جارێکی دیکە مەبەستە تیرۆریستییەکانی رژێمی ئێرانی دەرخست، کە پیادەکردنی سیاسەتی تووندوتیژی و نانەوەی پشێوییە بۆئەوەی لاوازی و داڕووخانی خۆی داپۆشێت بەهۆی فشاری ئابورییەوە."\nحسێن، کە پێشتر دیپلۆمات بووە، وتی:"بەم رەفتارە، سەرکردەکانی ئێران وا دەزانن دەتوانن بەردەوامبن لە سیاسەتی دوژمنکارانەیان و بەردەوامی بدەن بەو چالاکیانەیان کە نائارامی و ناسەقامگیری لە عێراق و وڵاتانی دراوسێ بڵاودەکاتەوە."\nوتی: "رژێمی ئێران کاردەکات بۆئەوەی ئاگر لە هەرێمەکە بەردات و بیکاتە گۆڕەپانی شه‌ڕ بە بەکارهێنانی گروپەکانی هه‌واداری."\nحسێن وتی هێرشەکە بۆسەر باڵوێزخانەی ئەمریکا "نایەتەوە لەگەڵ ئەو سروشت و بنەمایانەی پەیوەندی نێوان وڵاتانیان لەسەر بنیادنراون، کە رێز و هاوکاری دوولایەنە بنەما سەرەکییەکانیانە".\nوتی ئەوەی کردیان "پێشێلکارییەکی جدی بنەماکانی یاسا نێودەوڵەتییەکان و رێکەوتنەکانە وەك په‌یماننامه‌ی جنێڤ، کە دەوڵەتان ناچاردەکات لە دڵنیابوونەوەی ئەمنیەت و پاراستنی پارێزبەندی دەزگا دیپلۆماتییەکان لەسەر خاکەکانیان".\nحسێن وتی: "ئەندامانی میلیشیا عیراقییەکان و سەرکردەکانیان کە ئامادەبوون لەکاتی هێرشەکەدا بۆسەر باڵوێزخانەی ئەمریکا رووی راستی خۆیان و گرێدراوی کوێرانەیان بە ئێرانەوە بۆ هەموو دنیا دەرخست، نیشانیشیاندا کە چۆن دوای ئەجێندای ئێران کەوتوون لەسەر حسابی سەروەری و بەرژەوەندییەکانی عێراق."\nمیلیشیاکان 'نوێنەرایەتی گەلی عێراق ناکەن'\nحسێن وتی: "نوسینەکان و دروشمەکان و ئاڵاکانی هەڵکران لەکاتی هێرشەکەدا کە سوێندیان دەخوارد بە بەیعەتدان بە [رابەری] ئێران [عەلی] خامنەیی و قاسم سولەیمانی [فەرماندەی هێزی قودسی سوپای پاسداران] و ئاڵای میلیشیاکان باشترین بەڵگەن کە ئەوان بەشێك نین لە عێراق."\nوتی: "ئەو گروپانە نوێنەرایەتی گەلی عێراق ناکەن کە ئەمڕۆ لە گۆڕەپانی تەحریر لە بەغدا و پارێزگاکانی دیکە خۆپیشاندان دەکەن بۆ رەتکردنەوەی دەسوەردانی ئێرانییەکان."\nوتیشی ئەو خۆپیشاندەرانە "داوایان لە وڵاتەکەیان کرد سەربەخۆ بێت لە باڵادەستیی ئێران و بریکارەکانی، تەنیا ئاڵای عێراق بەرزدەکەنەوە و ئەو دروشمانە دەڵێنەوە کە خۆشەویستییان بۆ وڵات دووپاتدەکاتەوە".\nئەحمەد عەلی کە خوێندکارێکی خۆپیشاندەرە لە شاری پڕ کێشمەکێشی ناسرییە، وتی: "ئەوەی لەبەردەم باڵویزخانەی ئەمریکا روویدا هەوڵیك بوو بۆئەوەی چاوی خەڵك دوورخەنەوە لە خۆپیشاندانە جەماوەرییەکانی چوار مانگە بەردەوامن."\nبە ئاژانسی فرانس پرێسی وت: "هێشتا لێرەین، خۆپیشاندان دەکەین بۆ گۆڕان و هیوامان بە سەرکەوتنە."\nهێرشەکەی سەر باڵیۆزخانە دوای هێرشە ئاسمانیەکانی ئەمریکا هات رۆژی یەکشەممە کە 25 چەکداری کەتائیب حیزبوڵایان کوشت.\nهێرشە ئاسمانیەکان وەڵامێك بوون بۆ چەند هێرشێك بە موشەك لەم چەند هەفتەیەی رابردوودا ئەنجامدران دژی ئەو بنکە عێراقیانەی هێزەکانی ئەمریکایان لێیە و ئەرکیان راهێنانە بە ئەندامانی سوپای عێراق و میلیشیاکانی سەر بە ئێرانیان پێ تۆمەتبارکرا.\nدوایین رووداویان هێرشێکی موشەکی بوو لە 27 کانونی یەکەم بۆسەر کەمپی کەی-1 لە پارێزگای کەرکوك کە تێیدا بەڵێندەرێکی ئەمریکی کوژرا و ژمارەیەك سەربازی ئەمریکی و عێراقی برینداربوون.\nبەیانی چوارشەممە، ئاپۆرایەك لە پیاو بە ئاڵای حەشدەوە گردبوونەوە و بەرەو باڵەخانەکەی ئەمریکا دەچوون. کارمەندانی ئەمنی لەناوەوە بە گازی فرمێسكڕێژ وەڵامیاندانەوە.\nسەرەکوەزیرانی كاربه‌ڕێوه‌به‌ری عێراق، عادل عەبدولمەهدی داوای لە جەماوەرەکە کرد باڵیۆزخانە جێبهێڵن، بەڵام زۆربەیان شەویان لەوێ بەسەربرد و دەیان خێمە لە دەرەوەی دیواری باڵەخانەکە جێگیرکران.\nپاشنیوەڕۆ، حەشد داوای لە پشتیوانانی کرد باڵیۆزخانەکە به‌جێبهێڵن و لە دەرەوەی ناوچەی سەوز کۆببنەوە "وەك رێزێك بۆ دەوڵەت".\nوێنەگرەکەی ئاژانسی فرانس پرێس خۆپیشاندەرانی بینی خێمەکان هەڵدەوەشێننەوە و ناوچەی سەوز به‌جێدەهێڵن.\n'ئەمریکا ئامادەیە رێبگرێت له هه‌ڵسوكه‌وتی خراپ'\nبەرپرسانی ئەمریکا فشاریان خستۆتە سەر کاربەدەستانی عێراق بۆ باشترکردنی ئاسایش و هەمان شەو تیمێکی ئامادەی مارێنزیان نارد تا یارمەتی پاسەوانیکردنی باڵەخانەکە بدات.\nوەزارەتی دەرەوە رایگەیاند كه پۆمپیۆ لەگەڵ سەرەکوەزیران عادل عەبدولمەهدی چوارشەممە قسەیکرد و "ئاماژەیکرد بەو هەنگاوانە كه حکومەتی عێراق ناوێتی بۆ باشترکردنی دۆخی ئەمنی".\nراشیگەیاند كه پۆمپیۆ جەختیشیکردەوە لە بەرپرسیارێتی حکومەتی عێراق بۆ بەرگرتن بە هەر هێرشێکی زیاتر بۆسەر باڵیۆزخانەکە.\nهیچ کارمەندێکی ئەمریکا لە هێرشەکەدا بریندار نەبوون و بەرپرسانی ئەمریکا وتیان هیچ پلانێکیان نییە بۆ گواستنەوەیان.\nپێنجشەممە، زیاد لە دە ئۆتۆمبیلی ره‌شی زرێپۆشی دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراقی راهێنراو لەلایەن ئەمریکاوە ره‌وانه‌ی سەر شەقامەکانی باڵیۆزخانە كران لە ناوچەی سەوز تا ئاسایشی بپارێزن.\nپێنتاگۆن هۆشداریی دا لە دژی ئەو گروپەی سەر بە ئێران کە هاتنە نێو باڵیۆزخانە رەنگە هێرشی زیاتر ئەنجامبدەن دژی دەزگاکانی ئەمریکا -- كه پەشیمانی نیشانده‌ده‌ن لێی.\nوەزیری بەرگری ئەمریکا مارك ئێسپەر وتی: "ئەو هه‌ڵسوكه‌وته دنەدەرانەیە چەند مانگێکە بەردەوامە."\n"بۆیە، ئایا بڕوام وایە شتێك دەکەن؟ بەڵێ. پەشیمانیش نیشانده‌ده‌ن لێی.\n"ئامادەین مافی بەرگری لەخۆکردن پەیڕەوبکەین و ئامادەین بەر بە هەر هه‌ڵسوكه‌وتێكی خراپی زیاتر بگرین لەم گروپانەوە، کە هەموویان لەلایەن ئێرانەوە سەرپەرشتی دەکرێن و بەڕێوەدەبرێن و سەرچاوەیان پێدەدرێت."


حەمەئازاد بەرزنجی: پارتی و بانێکەو دوهەواکانی و ئستفزازیە تەمەن کورتەکانی. – WTARIKURD\nچەند هەفتەیەک لەمەوپێش دو پەرلەمانتاری بەرێزی پارتی ( یەکێکیان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئێراق و ئەوی دیان لە پەڕلەمانی کوردستان )، داوای کشاندنەوەی کوردیان دەکرد، لە پەڕلەمانی ئێراق و لەکۆی پڕۆسەی سیاسی . هێرشێکی توندیشیان کردە سەر بەڕێز سەرۆک کۆماری ئێراق کە لە پشکی کوردە و کار گەیشتە ئەوەی نامەی کراوەشیان بۆ نارد و پرسیاریان لێدەکرد کەچی دەکات لە بەغداد و بۆ ناگەڕێتەوە! ئەمەش لە کاتی تێپەڕاندنی بودجەی ئێراقدا بو بەبێ کورد.\nداکۆکی و ڕەخنەگرتن و ناڕەزایی و هەوڵدان بۆ کارکردنە سەر بەرامبەرەکەت، کاری پەڕلەمانتارە لە سەر هەر کەیسێک بێت. بەمەرجێ بوعدێکی نەتەوەیی و بەرژەوەندی گشتی تێدا بێت. بەڵام کاربگاتە ئەوەی بیانەوێ کەیسە حەساس و دیارەکان بەرەو تونێلە تاریکەکان بەرن ولەوێ تاک لایەنانە ختوکەی هەستە نەتەوییەکان بدەن و بەرە و ئاقارێکی نادیاری بەرن و، کەلینیک بدۆزنەوە بۆ دوبارە چونەوە ناو کارە نەتەوەیەکان و بەرژەوەندیە بالاکانی کورد( کە دەمێکە بەجێیان هێشتوە ) و، لایەنە کوردستانیەکانی دی پێ ئیحراج بکەن.\nدو هەفتەی پێنەچوهەر خۆیان بە شانازیەوە لەگەڵ بەڕێز سەرۆک وەزیرانی ئێراق و لە بەغدادی پایتەختدا دانیشتن و باس لە ڕەزامەندی عەبادی دەکەن بۆ کردنەوەی فڕۆکەخانەکان و بەیەککردنی ( تەعریفەی گومرگی و بانکی)یەکان دەکەن، بۆ هەمو ئێرا ق وگەڕانەوەی خالە سنوریەکان و بانکەکان بۆ ژیر کۆنترۆلی مەرکەز و بالا دەستیان بە سەر هەمو دەزگا حەساسەکان و گەڕانەوەی دەزگا سەربازی و ئەمنی و ئستخباراتی و هەواڵگیریەکان بۆ فرۆکەخانە و خاڵە سنوریەکان. تەنانەت سەرۆکی حکومەتی ئقلیمی کوررستان دەستخۆشی لە عەبادی کرد و سوپاسیشی کرد کەڕەزامەند بوە بۆ ناردنی موچەی دو وەزارەت، کە پێشتر هەر ئەم بەڕێزە دەیفەرمو کە بەغد ا موفلیسەو پارەی نییە.\nئەمە چ سیاسەتێکە ! چ بانێکە و دو هەوایەکە ! چ نیازێکە ! چ خۆڵکردنە چاوی ڵایەنگیر وخەڵکانێکە !چ شانۆگەرییەکە ! . تۆ بڵێی تا ئێستا خەڵکانێک مابن لەم فرت وفێڵ و هاژ و هوژانە تێنەگەیشتبن و هە لەسەر ئاوازەکەی جارانیان دەهۆلێان بۆ بکوتن و زورنایان بۆ بژەنن ولە گەڵیان هەڵپەڕن؟ تا کو ئێستاش لێیان تێنەگەیشتبن! لەگەڵ تێبینی ئەوەشدا لە پەرچەکرداری کردەوە نابەجێکانی چەند ساڵەی حکومڕانی ئەماندا ( حکومەتی هەرێم و دەستڕۆیشتوانی هەردو حزب ) و لە ناشەفافی لە داهات و خەرجی لە زۆربەی کەرتە ئابوریەکانی کوردستان، تاکی کورد لە ئێستادا خوازیاری چەسپاندنی یاسا و سەپاندنی هەمو دەسەڵاتێکن ، لە هەرلایکەوە بێت.\nلەلایەکی دیەوە گوایە ئەمان بەگومانن لەسەر پەیوەندییەکی گوماناوی لە نیوان یەکیتی و ئێران بەتایبەتی تریش لەگەڵ قاسمی سولەیمانی. هێرشە میدیایەکانی پارتی بۆ سەر ئەم هاوپەیمانەی لە حکومڕانیدا هەر بەردەوام بو وە زۆر جار دەگەیشتە ئحراجکردن و ئستفزازکردنیان و تا کار گەیشتە ئەوەی لەدوای بەدەستوەدانی کەرکوک و ناوچە دابڕێنراوەکان، تۆمەتی خیانەت بدەنە پاڵ یەکێتی و بە گروپ و باڵی خیانەتکاری ناو یەکێتی ناوزەدەیان کەن. کەچی هەر لە گەیشتنی بەرێز پارێزگای هەولێر بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران، تەسریحێکی رەسمی داو ڕایگەیاند کە بەڕێز قاسم سولەیمانی لەسەنگەرەکانی پێشەوەدا بوە بۆ بەرگریکردن لە هەولیری پایتەخت لەکاتی هێرشەکانی داعشدا. وە ئەمان بەچاوی خۆیان بینیویانن و چەند سەد مەتریک لییەوە دور بون.\nیەکێ دی لە چەندەهای دی، کەناڵەکانی ( MBC ) ی عەرەبی و دواتر (کەناڵی کوردسات ) ڕایان گەیاند کەچی دی ئامادە نین زنجیرە دراما تورکییەکان پەخش بکەن. لەبەر هەڵوێستی نامرۆڤانەی تورکیا بەرامبەر بە ئەفرین و ئەو ویست و مەبەستە کۆمەڵایەتیە شاراوانەی کە لەو زنجیرە درامایانەدا هەیە. کەچی هەر لەو ڕۆژەدا پارتی لە ناو جەرگەی پایتەختی هەرێمی کوردستان گەورەترین پیشانگای بۆ کۆمپانیا تورکییەکان کردەوە بۆ خستنەر و فروشتنی کاڵاکانیان. لە کاتیکدا کە هەمو گوندو شەقامەکانی ئەفرین خوێنی کوردیان تیادەتکێت بەدەستی تورکیا. ئەگەر ئەمە ئستفزازی هەستی تاکی کورد نەبێ ئەی چییە و سەلماندنی ئەوەیە کە ئامانج ودەسکەوتە تایبەتیەکانی خۆیان لەسەرو بەرژەوەندیە گشتی و کۆمەڵایەتی وسیاسیەکانی گەلەکەیاندایە. وە فو لە دۆ ناکەن لە پیادەکردنی هەر کارێکدا بێت کە کار و بەرژەوەنییەکی تایبەتی خۆیانی تیا مەیسەر بێت.\nئەحمەد ڕەسوڵ: قاوغێکی مۆدێرن و ڕۆحێکی ترادیسیۆنال.


7/2/2021 - 14:38\nکچە لاوێکی شاعیر لە مەریوان لە لایەن ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارەوە دەستبەسەر و ئەشکەنجەش دراوە.\nرێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو،بڵاویكرده‌وه : رۆژی پێنجشەممه 4 -2-2021 ئارەزوو مستەفایی، شاعیر و نووسەری خەڵکی مەریوان بە نازناوی " هەنسک" لە رێگای هەڕەشەی تەلەفوونی بۆ ئیدارەی ئیتلاعاتی مەریوان بانگ و دواتر دەستبەسەر کراوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئیدارەی ئیتلاعات ئەو شاعیرە لاوەی بانگهێشت کردبوو کە ناوبراو نکۆڵی کردبوو بچێتە ئەو ئیدارەیە و رۆژی دواتر هەڕەشەیان لە ناوبراو کردبوو کە ئەگەر نەچێت بۆ ئیدارەی ئیتلاعات دەستبەسەر ئەکرێ.\nکەسێکی نزیک لە بنەماڵەی ئارەزوو مستەفایی وێڕای پشتڕاستکردنەوەی ئەم هەواڵە بە هەنگاوی رایگه‌یاند" ئارەزوو رۆژی پێنجشەممە پاش چوون بۆ ئیدارەی ئیتلاعات دەستبەسەر کرا و پاش سێ رۆژ و واژۆی بەڵێننامەی بە نووسراوە، ئازاد کراوە".\nئەو سەرچاوەیە کە بە هۆکاری ئەمنییەتی نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێ لەم بارەوە وتی:" ئارەزوو لە کاتی دەستبەسەرکران بە توندی کەوتۆتە بەر لێدان و کوتانی لێکۆڵەرەکانی ئیدارەی ئیتلاعات بە شێوەیەک کە ئاسەواری شین بوونەوە بە دەست و دەموچاویەوە دەبینرێت".\nسەرچاوەکە هەروەها وتیشی، ئارەزوو مستەفایی پاش بەشداری لە بەرنامەی کاناڵەکانی " کوردکاناڵ"، " ئاریەین تیڤی" و " ژن تیڤی" بانگی ئیدارەی ئیتلاعات کراوە و دەستبەسەر کراوە. ئیدارەی ئیتلاعات پاش وەرگرتنی بەڵێننامە بە شێوەی نووسراو لە ناوبراو سەبارەت بەوەیکە ئیتر لە بەشداری لە بەرنامەی کاناڵە کوردییەکان خۆی ببوێرێ و سروودی نیشتمانی نەڵێتەوە، ئازاد کراوە.\nدەستبەسەرکرانی ناوبراو بە تەواوی نایاسایی و پێشێلکرانی مافەکانی پشتیوانی سەبارەت بە شێوازی بانگ کردن و لێپرسینەوی منداڵی ژێر 18 ساڵ تەنانەت بە پێی یاسا نێوخۆییەکانی خودی کۆماری ئیسلامی ئێرانیشە. بە سەرنجدان بە کەمیی تەمەن و نەبوونی هیچ چەشنە رێکاری یاسایی سەبارەت بە هێزە ئەمنییەتییەکان لە کوردستان، بەرپرسایەتیی هەر چەشنە دەستبەسەرکرانی دووبارە یان رووداوێکی چاوەڕواننەکراو لە ئەستۆی تەواویەتیی دام و دەزگا ئەمنییەتییەکانی ئێرانە.\nشایانی باسە دەستبەسەرکرانی ئەو شاعیر لاوە له كاتێتك دایه کە کۆتایی مانگی رابردوو،هێزە ئەمنییەکانی بانە شاعیرێکی لاویان بە ناوی "تەرانە محەممەدی" لەم شارەدا رفاندبوو و هەڕەشەی زمان بڕینیان لێکردبوو.\nژێده‌ر- رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو


خەڵاتی نووسیار بۆ کتێبی یەکەم بەڕێوە چوو » DidiMn\nسەرەتا / کتێب/هەواڵ / خەڵاتی نووسیار بۆ کتێبی یەکەم بەڕێوە چوو\nنووسیار کە خانەیەکی سەربەخۆیە و ئامانجی گەیاندنی ڕۆشنبیری و ئیشکردنە لەسەر بەدەرخستنی ڕۆشنبیری و دیدی جیاواز. ئەمڕۆ بەرواری ١/٩/٢٠٢٠ لە پەخشێکی ڕاستەوخۆدا خەڵاتی نووسیاری بۆ ساڵی ٢٠٢٠ بۆ براوەکانی بواری ڕۆمان، چیرۆک و شیعر ئاشکرا کرد.\nخولی یەکەمی خەڵاتی نووسیار بۆ ساڵی ٢٠٢٠ بە ناونیشانی ”محەمەد عومەر عوسمان – ژەنەڕاڵی پایز” بوو و بە شێوازێکی سەردەمییانە بەڕێوە چوو. ئالان پەری هاوسەرپەرشتیاری خانەی نووسیار لە بارەی خەڵاتەکەوە بە دیدی منی ڕاگەیاند: “لەبەر ئەوەی لە جیهانی نووسینی ئێمەدا خەڵات نییە بۆ کتێب یان هەبێت زۆر سەرزارەکی بێ وزە بووە. ئێمە لە نووسیار هەوڵ دەدەین نەریتی خەڵاتی کتێب بهێنینە ئاستی خەڵاتی نۆبێڵ.”\nهەروەها لە بارەی بەردەوامیی خەڵاتی هاوشێوەوە وتی: “خەڵاتی نووسیار خەڵاتێکی ساڵانە دەبێت و هەر ساڵە و بە ناوی فیگەرێکی کاریگەری ئەو ساڵە دەبێت.”\nدەستەی ڕاپەڕاندنی خەڵاتی نووسیار ڕایان گەیاند: “وەشانی نووسیار بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە خولی یەکەمی خەڵاتی نووسیاری بۆ کتێبی یەکەم بۆ ساڵی ٢٠٢٠ بە سەرکەوتوویی بە ئەنجام گەیاند. بۆ ماوەی کەمتر لە ساڵێک ئەم خەڵاتەمان ڕاگەیاند و جارێکیش بە هۆی پەتای کۆڕۆناوە وادەی وەرگرتنی بەرهەمەکان درێژ کرایەوە.”\nلە دوای ڕاگەیاندنی پێشبڕکێی خەڵاتی نووسیارەوە ژمارەیەکی زۆری بەرهەم لە بوارەکانی شیعر، چیرۆک و ڕۆمان بۆ خانەی نووسیار نێررا کە هەموویان بەرهەمی یەکەمی بەشداربوان بوو و پێشتر هیچ بڵاوکراوەیەکیان نەبوو.\nخانەکە بە هەڵبژاردنی لێژنەیەک لە دادوەران بۆ هەر یەک لە بوارەکان کاریان لەسەر بەرهەمەکان کرد و بە چەند هۆکار و هەڵسەنگاندنێک براوەکانیان دەستیشان کرد. لیژنەی دادوەرانی خەڵاتەکە پێک هاتبوون لە ئەحمەدی مەلا دادوەری شیعر، ڕەوف بێگەرد دادوەری چیرۆک و ئارام محەمەد دادوەری ڕۆمان.\nهەروەها براوەکانی خەڵاتی نووسیار کە ئەمڕۆ ڕاگەیەنران بریتی بوون لە نەورەس محەمەد براوەی شیعر بۆ کۆمەڵەشیعری “شقارتە” و جێگر بەختیار براوەی چیرۆک بۆ کۆمەڵەچیرۆکی “ژاوەژاو”، هەروەها کیاکسار ئەحمەد براوەی ڕۆمان بۆ ڕۆمانی “بەرەو ڕێگەی درەوشانەوە”. هەر یەک لە براوەکان لە داهاتوودا دەبنە خاوەنی یەکەمین کتێبی چاپکراوی خۆیان.\nمەهاباد جەمال بەڕێوەبەری گەلەریی ئاهوو، کاری دیاریی پارچە سیرامیکی خەڵاتی نووسیاری دروست کردووە و پێشکەش بە براوەکان و دادوەران کراوە پارچە سیرامیکەکە لە قوڕی سلێمانی دروست کراوە و توانای مانەوەی ١٠٠ ساڵ زیاتری هەیە.\nپارچە سیرامیکی خەڵاتی نووسیار\nهەروەها ماڵپەڕی کلتووریی دیدی من سپۆنسەری میدیایی خەڵاتی نووسیارە بۆ کتێبی یەکەم و ڕوماڵی تەواوی چالاکییەکەی کردووە.\nDidiMn, Nûsyar Books,


فەرماندەیی پۆلیسی دیالە یەکشەممە (27 کانونی دووەم) کۆبوونەوەیەکی کتوپڕی ئەنجامدا لەگەڵ سەرکردە سەربازی و خۆجێییەکان بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی دۆخی ئەمنی لە پارێزگاکە. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی پۆلیسی دیالە]\nزنجیرەیەك هێرشی ئەمدواییەی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامیی" (داعش) لە پارێزگای دیالە بۆتە هۆی دروستکردنی نیگەرانی لەنێو خەڵکی ناوچەکەدا، بەجۆرێك بەرپرسە خێڵەکیەکان بەڵێنیانداوە لەگەڵ هێزە ئەمنیەکاندا بن لە ده‌رپه‌ڕاندنی پاشماوەکانی گروپەکەدا.\nفەرماندەیی پۆلیسی دیالە یەکشەممە (27 کانونی دووەم) کۆبوونەوەیەکی کتوپڕی کرد لەگەڵ سەرکردە خێڵەکی و خۆجێی و دەزگا هەواڵگرییەکاندا بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی دۆخی پارێزگاکە و برەودان بە پلانی باشترکردنی ئاسایش.\nبەرپرسان لە بەیاننامەیەكدا لە بایەخی هێرشەکانی ئەمدواییەیان کەمکردەوە و له‌قه‌ڵه‌میاندان به "چەند رووداوێك کە دەکرا لە هەر پارێزگایەك رووبدەن".\nوتیان ئەم رووداوانە "مانای ئه‌وه نیه هەندێك ناوچە کەوتوونەتە دەست باندی تیرۆریستانی داعش" و تکایان لە میدیا کرد به‌ورایی و دروستی ئەم رووداوانە بڵاوبکه‌نه‌وه.\nسەرکردە خێڵەکی و ریشسپیەکان لە پارێزگای دیالە ئامادەی کۆبوونەوەیەك دەبن لە ئازاری 2018، کە تێیدا پشتگیریی خۆیان بۆ هێزە ئەمنیەکان دووپاتکردەوە لە شەڕیاندا دژی داعش. [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی دیالە]\nبەرپرسان وتیان یەکێتیی دەزگا ئەمنیەکان و هاریکاریی بەهێزیان لەگەڵ حکومەتی خۆجێی و دانیشتواندا "رۆڵێکی گەورەی هەبووە لە دروستکردنی ژینگەیەکی سەلامەتدا لە پارێزگاکە".\nهێرشە تیرۆریستیەکان زیاتر لە گوندەکانی حەوزی وەقف و ئەبو سەیدا و خانەقین بوون، لەنێویاندا موخەیسە، ئەبو خەنازیر، ئەبو کەرمە، جەلەبی و شەیخی.\nخێڵەکان دژی داعش گرددەبنەوە\nخێڵەکانی دیالە پێنجشەممە (24 کانونی دووەم) "گردبوونەوەی گشتی"یان راگەیاند بۆ رووبەڕووبوونەوەی داعش، دوای ئەوەی پاشماوەکانی گروپەکە دزەیانکردە نێو گوندەکان لە بەشی باکوری خۆرهەڵاتی پارێزگاکە.\nبەگوێرەی بەرپرسەکانی ناوچەکە، خێڵه‌كان وتوویانه هێزەکانیان دەخەنە دۆخی ئامادەباشییەوە تا یارمەتی دەرکردنی شانه پاشماوەكانی گروپه‌كه بدەن.\nسەرکردەی خێڵی نەدا لە دیالە، شێخ هەیسەم حوم، وتی چەکدارەکان زنجیرەیەك هێرشی تیرۆریستییان ئه‌نجامداوه لەم چەند رۆژەی دواییدا کە بۆتە هۆی گیانلەدەستدانی چەند ئه‌ندامێكی هێزه ئەمنییه‌كان.\nبە دیارونای وت دواهه‌مینی ئه‌و رووداوانه یەکشەممە روویدا کاتێك چەکداران هێرشیانکردە سەر بازگەیەکی ئەمنی لە خانەقین و چوار ئه‌ندامی هێزه ئەمنییه‌كانیان بریندارکرد.\nهێرشبەران بۆ شوێنێكی نادیار هەڵاتن.\nحوم وتی: "سێ رۆژ لەمەوبەر، سەربازێك لەلایەن نیشانگرێکی داعشەوە لە ناوچەی مەیاح کوژرا لە باكوری خۆرهەڵاتی دیالە."\nجەختیکردەوە لەوەی هێزە ئەمنیەکان "کارێکی باش دەکەن لە پاراستنی پارێزگاکە و سەلامەتی دانیشتوان و بەدواکەوتنی پاشماوەکانی داعش".\nداعش هەوڵدەدات سوود لە جوگرافیای ئاڵۆزی دیالە و کێڵگەکانی ببینێت بۆ رێکخستنەوەی چەکدارانی و چڕکردنەوەی هێرشەکانی.\nحوم وتی بەڵام هێزە ئەمنیەکان هیچ دەرفەتێك بە گروپەکە نادەن بۆ بەدەستهێنانی ئەو ئامانجە و وتیشی ئەرکەکانیان بەجێدەگەیەنن "بەپشتیوانیی خەڵکی ناوچەکە و بە هەماهەنگی لەگەڵ خێڵەکییەکان".\nوتیشی خێڵەکیەکان و ریشسپیەکان "پشتیوانیی خۆیان نوێدەکەنەوە بۆ برایانیان لە پۆلیس و سوپادا و ئامادەن پاشماوەکانی تیرۆریزم تێکبشکێنن و چالاکیە ئەمنیەکانیان بنه‌بڕ بکەن".