ژیانی حه سه ن زیره ک\nکوردستان ، هەرێمێکی هونەرپەروەر ، چوارچێوێکی باز بەرەو ئاهەنگ و چریکەو مۆسیقا\nکوردستان دێکۆمۆنتارێکی زیندوو لە ڕەسەناییەتی نەتەوەیەک، لە خۆشی و ناخۆشی و شایی و شیوەنەکانیان ،\nلە بەخشەندەیی سروشتی و لە مەزەنی مرۆڤەکانیان!\nجیاوازی نیە کە سۆرانی ئەدویت یا هەورامی ،\nکەلهۆڕی بیت یا کورمانجی\nتەنیا پێویستە کە کورد بیت تاکوو تێکەڵ بە سروشتی ئەم خاکە پیرۆزە و چریکەی بولبولەکانی بیت ،\nتا بەرز و نزمیەکانی ئەم ژیانە سەرەڕۆیەت ئاوێتە بێت بە دەنگی زیرەکی نەمر، بە مۆسیقا جیاوازەکەی،بە دەنگە نیانەکەی!\nحەسەن کوڕی عەبدوڵڵا بۆکانی لە گەڕەکی سەرقەڵای شاری بۆکان ، هەر لەو شوێنەی کە قەڵای سەردارەگەورەکەی موکریان و مزگەوتی جامێعە و حەوزەگەورەی لێ هەڵکەوتووە ، لە ڕۆژی حەوتی سەرماوەزی ساڵی هەزار و سێ سەدی هەتاوی لە دایک بووە.\nلە تەمەنی یازدە ساڵەگیدا باوکی لە دەست ئەدات و لەدوای لەدەس دانی باوکی ژیان خۆی و خوشک و براکانی دەکەوێتە سەخڵەت و جیایی.\nزیرەکی منداڵ بۆ تێر کردنی زگی خۆی دەبێتە گاوانی ماڵە دەوڵەمەندەکانی شار، ئەوجا کشت و کاڵی دێهات وگزیری ئاغا دەکات.\nلە شارەکانی ئێران و عێراق شاگردی قەنناد ، شۆفیری ، قاوەچییەتی ، خزمتچی هۆتێل و رستورانەکانی پێ بڕاوە.\nحەسەن زیرەک بۆ خۆی دەڵێت: ڕوم و ئێران و عێراق گراوم و لە هیچ شوێنک جێگام نەبۆتەوە!\nدیارە کە ئەم مامۆستا پایە بەرزەی گۆرانی کوردی ژیانی هەردەم پڕ لە سەخڵەت و ناخۆشی بووە ، هەل و مەرجی ئەو کاتەی ئێران و نەبوونی ئازادی لە ڕژێمی لە ناوچووی پەهلەوی هەروەها بارۆدۆخی خراپی ئابووری وڵات هەموو بوون بە هۆکارێک کە حەسەن زیرەک ڕەنگی حەساننەوە بە خۆیەوە نەبینت ، زیرەک هەرچەند ئاوێتە بوو لەگەڵ ئەوین و خۆشەویستی بەڵام تا مرد بەدەردەوە ژیا و هەردەم گلەیی هەبوو لە دەس بارودۆخی هونەرمەند لەو کاتی کوردستان و ئێراندا وەک خۆی لە کۆپلە شێعرێک بە تێ هەڵکێش لە گەل مامۆستا هێمن ئەڵێت:\nهەتا ما کراس نەبوو لە بەریا\nکە مرد ئاڵایان ئەکرد بە سەریا\nهونەرمەند ڕەنجەڕۆیە ژینی تاڵە\nزیرەک لە ۵١ ساڵ ژیانی خۆی زۆرتر لە ۵٠٠ گۆرانی تۆمار کردووە کە ئەمە هاوشێوەی لە هیچ شوێنێک نییە!\nمەحاڵە کە نەورۆز بێت و بە بیری گۆرانییە سێحراوییەکەی ” ئەم ڕۆژە ساڵی تازییە ، نەورۆزە هاتەوە ” ی ئەو نەکەوین و ساڵی نوێمان بێ یادی زیرەک دەس پێ بکەین.\nشەو ، هاوڕێی شەوانمانەو ، بارانەش لە گەڵ وەشت و ڕێژنەی باران ڕێژنە ئەکاتە سەر ڕۆح و گیانمان ، دەنگی زیرەک ئەمان باتە موکریان و تێکەڵ بە ژیان و ئەوینی شێخ لەر و میرئاوا و سابڵاخمان ئەکات.\nهەرچەن خۆی بە ڕەنجەوە ناسراوە بەڵام دەنگی ئەو نامۆمان ئەکات بە ئەستەمی ژیان.\nئەو نەک قوتابخانە بەڵکوو هەنبانە زێریینەیەکە لە هونەر و گۆرانی کوردی ؛\nزۆر لە شێعرەکانی خۆی دایدەنا و هێندێ لە ئاهەنگەکانیش کاری خۆی بوو.\nئەو لە شێعرەکانی مامۆستا هێمن و سەید کامیل ئیمامی و چەن کەسی تر کەڵکی وەرگرت و فۆلکلۆری کوردیش بە دووپات خوێندنەوە زیندوو کردەوە و خۆی و بەرهەمەکانی بوون بە بەشێک لە نەریتی کوردی.\nئەجەل زۆر مۆڵەتی بە بولبولە کەی کوردستان نەدا و لە دوای ۵١ ساڵ چریکەو دەربەدەری لە سەر لەقو پۆکانی داری ژیان لە نەخۆشخانەی شاری بۆکان لە ڕێکەوتی ٧ ی گەلاوێژی ساڵی ١٣۵١ ی هەتاوی بە هۆی شێرپەنجەوە ماڵ ئاوایی لە ژیان کرد،\nجەستەی بوو بە میوانی ناڵەشکێنەی بۆکان و ڕۆح و یادیشی هەردەم لە ئاسمانی دڵ و بیرمان ئەفڕیت.\nکۆ کردنەوە: زانا سەعیدزاده\nحسن زیرک حه سه ن زیره ک حەسەن زیرەک زندگی استاد حسن زیرک ژیان نامەی ناودارنی کورد ژیانی ماموستا حه سه ن زیره ک ژیانی مامۆستا حەسەن زیرەک مشاهیر کرد مشاهیر کورد


KHABAT media - ڕاگەیاندنی ناوەندی ئاسایش و دژە تیرۆری سازمانی خەبات\nتاریخ : Wednesday, May 09 @ 14:50:12 UTC\nوەك ئاشكرایە رژیمی ئاخوندی لە ساڵانی رابردوو تا ئێستا بەشێوەیەكی بەربڵاو دەستێوەردان لە كاروباری ناوخۆیی عێراقدا دەكات. بەتایبەت لە ماوەی پڕوپاگەندەی هەڵبژاردنەكانی پاڕڵمانی عێراق، دەستێوەردانی رژیم و دەستو پێوەندەكانی بەربڵاوتر دەبێ.\nبە پێی زانیاریەكان رژیمی ئاخوندی و ناوەندە ترۆریستیەكانی لە هەوڵدان ئاكامی هەڵبژاردنی پارڵمانی لە عێراق بە قازانجی لایەنەكانی نزیك لە خۆیان بگۆڕن و بۆ گەیشتن بەو مەبەستەیان كەڵك لە هەموو رێگەیەك تەنانەت هەڕەشەو تیرۆر وەردەگرن.\nئەوەی زۆر جێگەی نیگەرانیە، هەوڵەكانی رژیمی ئێرانە بۆ كەڵك وەرگرتن لە هەلومەرجی بانگەشەی هەڵبژاردن لە عێراق و هەرێمی كوردستان بە مەبەستی زەربەتدان لە سازمان و حیزبەكانی كوردستانی ئێران جێگیر لە هەرێمی كوردستان، ئەو هەلومەرجە وای كردوە بەكرێگیراوانی رژیمی ئێران لە ژێر ناوی جودا جودا لەشارو ناوچەكانی كوردستانی عێراق بەشێوەیەكی ئازادانەتر لە ڕابردوو لە چالاكی و هەڵسوڕاندابن.\nناوەندی ئاسایش و دژە تیرۆری سازمانی خەبات، كادرو پێشمەرگەو ئەندام و لایەنگرانی لە هەرێمی كوردستان ئاگادار دەكاتەوە كە چاوكراوەتر لە ڕابردوو بۆ پوچەڵكردنەوەی هەر پیلانێكی ترۆریستی رژیم و دەستو پێوەندو بەكرێگیراوانی لە ئامادەباشیدا بن.\nناوەندی ئاسایش و دژە ترۆر\n9ی مانگی مای 2018


ساڵێكمان داناوە بۆ نوێنەرانی یەكێتیی لەحكومەت ئەگەر ئەدایان باش نەبێت لادەبرێن\n10/07/2019 9336 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلاهور شێخ جەنگی، بەرپرسی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/ زانیاریی هەرێمی كوردستان لە چاوپێكەوتنێكی «ئاژانس»دا جەخت لەوە دەكاتەوە، كە سەرجەم كاندیدەكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بۆ كابینەی نوێی حكومەت بە كاندیدی خۆی دەزانێت و ئاشكراشیدەكات، ماوەی ساڵێكیان داناوە بۆ چاودێریكردنی نوێنەرانی یەكێتیی لە حكومەت و ئەگەر ئەدایان باش نەبێت لا دەبرێن .\nهەروەها دەشڵێت: «قبووڵی ناكەین چوار ساڵی داهاتوو وەكو چوار ساڵی ڕابردوو، زۆنی سەوز پشتگوێ بخرێت، دەبێت هەوڵ بدەین لەم ساڵانەی ئاییندەدا ئەو غەدرانەی ڕابردوو لا ببرێن و ڕاست بكرێنەوە.»\nلاهور شێخ جەنگی لە چاوپێكەوتنێكی «ئاژانس»دا باس لە بارودۆخی ناوخۆی یەكێتیی دەكات و جەخت لەوەش دەكاتەوە ئەنجامدانی كۆنگرەی یەكێتیی حەتمییە و بۆ «تەسفیەی حسابات نییە» و دەبێت لەشەش مانگی ئاییندەدا ئەنجام بدرێت و ئەوەش دەڵێت: «نە باڵم هەبووە نە باوەڕیشم بە باڵباڵێن هەیە.»\nسەرەتا لەوەوە دەست پێ دەكەین، كە هەندێك تێكدانی ڕەوشی كەركوك لە ساڵی 2017 بە هەوڵ بۆ لێدان لە پێگەی یهكێتیی لەو شارە ناو دەبەن، ماوەیەكی زۆر و هەوڵێكی زۆری ویست تا جارێكی تر یهكێتیی بتوانێت پارێزگارێكی كوردی یهكێتیی بۆ كەركوك دابنێتەوە. جەنابیشت یەكێك بوویت لە بەرگریكارانی كوردستانیبوونی كەركوك و دانانی پارێزگارێكی یهكێتیی بۆ ئەو شارە. ئایا ئێستا پارێزگارێكی كورد و یهكێتیی بۆ كەركوك دادەنرێت؟\nلاهور شێخ جەنگی: پێم وایە مەسەلەی دانانی پارێزگار، هەروەكو ئەوەی لەگەڵ برادەرانی پارتی لەسەری ڕێككەوتووین لە سەرەتای ڕێككەوتنەكانمان، لەم یەك دوو ڕۆژهی داهاتوو ئەو كاندیدەی هەردوولامان لەسەری ڕێككەوتووین، بە ڕەسمی دەناسێنرێت و هەنگاوەكان بۆ دانانی ئەو پارێزگارە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە.\nدانانی پارێزگارێكی كورد بۆ كەركوك، چی دەگۆڕێت لە دۆخی شارەكە؟\nپڕۆژەیەك هەیە بۆ پووچەڵكردنەوەی تەعریب؟\nئەی بۆ گەڕانەوەی هێزی پێشمەرگە و ئاسایش بۆ كەركوك هیچ گفتوگۆیەك هەیە لەگەڵ بەغدا؟\nلاهور شێخ جەنگی: پێم وایە دەبێت ڕاستگۆ بین لەگەڵ خۆمان. لە ماوەی ڕابردوو بۆ موزایەدەكردن دژی یەكتر، دەمانبینی هەندێك لە پارتە كوردییەكان داوای ئەوەیان دەكرد تا ئەو كاتەی هێزی پێشمەرگە نەگەڕێتەوە ناو كەركوك، هیچ جۆرە ڕێككەوتنێك ناكەن و زۆر قسەی لەم بابەتانەمان بیست. بەڵام ئەگەر ئێمە ڕاستگۆ بین لەگەڵ خۆمان، دەبێت بگەڕێینەوە قۆناغی پێش پەلاماری داعش و 2014، پێش 2014 دۆخەكە چۆن بوو، دۆخەكە وای لێ دێتەوە. پێش ئەو كاتە، هێزی پێشمەرگە لەناو شاری كەركوك بوونی نەبووە. ڕاستە ئاسایش بە ڕێككەوتن لەگەڵ پارێزگار چەند بنكەیەكیان هەبووە لەناو شار، بەڵام پێشمەرگە لە دەرەوەی شاری كەركوك بە ڕێككەوتن لەگەڵ ئەمهریكییەكان و حكومەتی عێراق ئەركی پارێزگاریكردنیان لە چواردەوری شاری كەركوك پێ سپێردرابوو. بەڵام جیاوازییەكە لەو كاتەدا ئەوە بوو كە دۆسیهی ئەمنیی شاری كەركوك بە دەستی پۆلیسی محەلی بوو. كە ئەو كاتە تەنسیقی باشی هەبوو لەگەڵ دەزگای ئاسایش و دامودەزگا ئەمنییەكانی تری هەرێمی كوردستان. ئەوە وای كردووه كە بوونی دامودەزگا ئەمنییەكان و چالاكیمان زیاتر بێت لەناو شاری كەركوك. وا دەردەكەوت كە ئێمە لەوێ بووین. بەڵام ئەگەر بە پێی دەستوور بێت دەبێت بگەڕێینەوە پێش 2014، پێش ئەوەی داعش بێت و هێزە عێراقییەكان كەركوك جێ بهێڵن. لەو كاتەدا پێشمەرگە هاتە ناو شاری كەركوك.\nپێتان وایە حكومەتی هەرێم بتوانێت ڕۆڵی هەبێت لە درووستكردنی هەماهەنگی لە نێوان دەزگا ئەمنییەكانی هەرێم لەگەڵ دەزگا ئەمنییەكانی كەركوك؟\nدانانی پارێزگارێك بۆ كەركوك، پێویستی بەوە هەیە، ئەوەی لە ساڵانی ڕابردوو ڕووی داوە قەرەبووی بكاتەوە. ئایا وەكو یهكێتیی هیچ پلانێكتان هەیە بۆ چاودێریكردن و لێپرسینەوە لە پارێزگار و لێپرسراوە ئیدارییەكانی تری شارەكە؟\nلاهور شێخ جەنگی: من پێم وایە یهكێتیی نیشتمانیی كوردستان، مادام ئەم شەڕە گەورەیەی لەسەر كەركوك و پارێزگارێكی كورد بۆ كەركوك كرد، نابێت ئەمجارە بە هیچ شێوەیەك كەمتەرخەم بێت. بە تایبەتی لەو خولەی ڕابردوو كە پارێزگاری كەركوك سەر بە یهكێتیی نیشتمانیی بوو، لە دواییدا دەركەوت كە لە ماوەی دەسەڵاتەكەیدا چەندەها كارەساتی بەسەر كەركوك و یهكێتییدا هێناوە. ئەمجارەیان یهكێتیی زۆر لەسەری دەكەوێت ئەگەر بە وردی چاودێریی كار و چالاكییەكانی پارێزگاری كەركوك نەكات. من لەگەڵ ئەوەم یهكێتیی بتوانێت چەندین ڕاوێژكار لە بوارە جیاوازەكان بۆ ئەو پارێزگارە دابین بكات بۆ ئەوەی تووشی هەڵە نەبێت. پێم وایە دەبێت چاودێری بكرێن بۆ ئەوەی تووشی هەڵە نەبن. پارێزگاری ئەمجارە پێویستە كارێك بكات كە جگە لە دڵی كوردان، بتوانێت دڵی توركمان و عەرەبیش بە لای خۆماندا ڕابكێشێت. بۆ ئەوەی لە دانانی پارێزگارێكی كورددا، نە توركمان و نە عەرەب، بیر لەوە نەكەنەوە لە دژمان بووەستن.\nسەبارەت بە پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەت، ئەوەی دەبینرێت ئەمجارە یهكێتیی پێش لایەنەكانی تر توانیویەتی كاندیدەكانی پێشنیار بكات و هاوكات كۆدەنگییەكیش دەبینرێت لەناو سەركردایەتیی یهكێتییدا لەو بارەیەوە. ئایا جەنابت خوێندنەوەت چییە بۆ ئەم بارودۆخە نوێیەی یهكێتیی؟\nلاهور شێخ جەنگی: پێم وایە ئەمجارە هەموو نەیارەكانمان تووشی شۆك كرد. بە دڵنیاییەوە ئەوەی ڕووی دا، ڕەنگدانەوەی ئەو پێكەوەكاركردنەیە كە ئێمە لە یەك دوو ساڵی ڕابردوو بینیومانە كە ئێمە لە یهكێتیی نیشتمانیی كوردستان، جۆرێك لە پێكەوەكاركردن و لەیەكتێگەیشتنی زیاتر هەبووە لە نێوان ئەوانەی كە جاران پێیان دەگوترا تەكەتولەكان. من با لێرەوە شتێك بڵێم. بە ڕاستی هیچ باوەڕم بە باڵباڵێن نییە و لە ڕابردووشدا ئەم قسەیەم دووپات كردووهتەوە. من نە باڵم هەبووە و نە قەتیش باڵم دەبێت ئیشەڵڵا.\nكاندیدت هەبووە بۆ وەزارەتەكانی ئەم كابینەیە؟\nلاهور شێخ جەنگی: من هەموو یهكێتیی بە هی خۆم دەزانم و خۆشم بە هی هەموو یهكێتیی دەزانم. وەكو باسم كرد بەو پێكەوەكاركردنەی ماوەی ڕابردوومان، توانیومانە بەسەر كۆسپی زۆر گەورەدا سەركەوتنی زۆر گەورە بە دەست بهێنین. لە دوو هەڵبژاردنی چارەنووسسازدا، لە عێراق و هەرێم، یهكێتیی بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆوە بینی. هەم لە دانان و كاتی هەڵبژاردنی سەرۆككۆمار لە بەغدا بینیمان كە ئەو پێكەوەكاركردن و كۆدەنگییەی هەمانبوو لەناو یهكێتیی، توانیمان سەركەوتنی گەورە بە دەست بهێنین و پۆستی سەرۆككۆمار بە ململانێیەكی قوورس لە بەغدا لە بەرژەوەندیی یهكێتیی یەكلا بكەینەوە، لە كاتێكدا هەم ئێران و هەم ئەمهریكا هاتنە سەر خەت بۆ ئەوەی یهكێتیی پاشەكشە بكا. لەم ماوەیەی دواییشدا، ئەوەی كە هەندێ كەس گرەوی لەسەر كردبوو كە یهكێتیی ناتوانێت خۆی یەكلا بكاتەوە لەسەر مەسەلەی یەكلاكردنەوەی كاندیدەكان، بینیمان بە شێوەیەكی سەرسوڕهێنەر و لە ماوەی سێ چوار كاتژمێر، لە پڕۆسەیەكی زۆر دیموكراتیدا، توانیمان ناوی كاندیدەكانمان یەكلا بكەینەوە. ئەمە ڕەنگدانەوەی ئەم پێكەوەكاركردنەی یەك دوو ساڵی ڕابردووی برادەرانی ناو یهكێتییە. دڵنیاتان دەكەمەوە باڵباڵێن لەناو یهكێتیی زۆر كاڵ بووهتەوە. ئێستا من زۆربەی ئەو برادەرانە بە كاندیدی خۆم دەزانم. دەمەوێت ئەوەش دووپات بكەمەوە هەموو ئەو كاندیدانەی خۆیان هەڵبژاردووە داوای پشتیوانییان لە من كردووە. من پشتیوانیان بووم بە ڕاستی. دەتوانن یەك بە یەك پرسیاریان لێ بكەن، كاك قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەت و جێگری سەرۆكی هەرێمی كوردستانیش، كە بەڕێز كاك شێخ جەعفەرە، من پشتیوانی تەواوی بووم. ئەسڵەن من خۆم پێشنیاری ئەوەم بۆ كرد كە پۆستی جێگری سەرۆكی هەرێم وەربگرێت. بە ڕێواز خانەوە. كە لەو كاتەدا ناكۆكییەك هەبوو لەگەڵ بێگەرد خان لەسەر مەسەلەی یەكلاكردنەوەی سەرۆكی پەرلەمان، ئێمە بە باشمان زانی بەم شێوازە بێت كە ڕێواز خان بۆ سەرۆكی پەرلەمان و بێگەرد خان بە دڵخۆشییەوە و من سوپاسی دەكەم لەبەر خاتری یهكێتیی، وەزارەتی كشتوكاڵی پەسەند كرد. واتە هەموو ئەوانە ڕەزامەندیی منی لەسەر بووە و من هەموویان بە كاندیدی خۆم دەزانم.\nئایا یهكێتیی تا چەند پشتیوانی لەم كابینەیە دەكات و ئایا هیچ مەرجێكتان هەبووە بۆ بەشداریكردن لە كابینەكە؟\nلاهور شێخ جەنگی: بە دڵنیاییەوە ئەمجارە بڕیاری یهكێتیی نیشتمانیی كوردستانە، كە ئێمە بە جددی پاڵپشتی ئەم حكومەتە بین. هەروەك باسمان كردووە لە كۆبوونەوەكان لەگەڵ برایانی پارتی، یان نایەینە ناو حكومەتەكە یان ئەمجارە كە هاتین ئێمە سهداسهد پشتیوانێكی سەرسەختی ئەم حكومەتە و كار و بەرنامەكانی دەبین لە پێناوی خەڵكدا. بەڵام مەرجیشمان هەیە، هەم وەكو ئەوەی كە لە ڕێككەوتنە سیاسییەكە لەگەڵ پارتی كردوومانە، بە هیچ شێوەیەك ئێمە قبووڵی ناكەین ئەم چوار ساڵەی داهاتوو وەكو چوار ساڵی ڕابردوو بێت، زۆنی سەوز پشتگوێ بخرێت، و هەرچی سەروەت و سامان و داهاتی ئەم ناوچەیە هەیە ببرێت و لە شوێنی تر بە كار بهێنرێت. بە دڵنیاییەوە ئێمە مەرجمان هەیە و لیژنەیەكی باڵا پێك دەهێنین بۆ چاودێریكردنی دۆخەكە و ئەمجارە دەبێت ئیمكانیات بگەڕێنرێتەوە بۆ زۆنی سەوز. هەندێك دەسەڵاتی پێویست بگەڕێتەوە بۆ زۆنی سەوز بۆ ئەوەی كاروچالاكی و داواكاریی هاووڵاتییان هەمووی نەگەڕێتەوە هەولێر و مامهڵهكانیان دوا بخرێت، بەڵكوو هاووڵاتییان ئاسانتر بتوانن ئیشوكارە ئیدارییەكانیان ڕایی بكرێت. ئەمە یەكێك بووە لە خاڵە ئەساسییەكان كە موناقەشەی گەرموگوڕمان لەگەڵ برایانی پارتی كردووە لەسەری و ئێمە چاودێریش دەبین و دەبێت هەوڵ بدەین لەم ساڵانەی ئاییندە ئەو غەدرانەی ڕابردوو لا ببرێن و ڕاست بكرێنەوە. هەوڵ بدەین ژێرخانی ناوچەی سەوزیش ببووژێنینەوە بە سلێمانی و گەرمیان و هەڵەبجە و ڕاپەڕینیشەوە. دڵنیاشم وەكو یهكێتیی، ئێمە چاودێرێكی ورد دەبین بۆ چۆنییەتی بڕگەكانی ئەو ڕێككەوتنهی لە نێوان ئێمە و پارتی هەیە.\nدوو ڕای جیاواز هەیە لەناو خەڵكدا سەبارەت بە كاندیدەكانی حكومەت، هەندێك دەڵێن كاندیدەكانی ئەم جارە، لە ڕووی تەمەنەوە، پێگەیشتووترن و لە ژیانی تایبەتیی خۆیاندا ئەزموونیان زیاترە و هەندێكی تریش دەڵێن كاندیدەكان ئەزموونی كاركردنیان بە گشتی لەگەڵ ئەو بوارانە ناگونجێت كە بۆیان دەستنیشان كراون؟ ئایا یهكێتیی هیچ پێوەر و چاودێرییەكی دەبێت لەسەر ئەم حكومەتە و وەزیرەكانی؟\nلاهور شێخ جەنگی: سەبارەت بە كاندیدەكان، پێمان وایە هەندێك جار پێویستی بە گۆڕانكاریش هەیە. من پێم وایە هەموو ئەو خەڵكانەی كاندید كراون، ئێستا لە بوارە جیاكاندا هەركەسە و ئەزموونی هەیە. ئەزموونی ژیانی هەیە. من پێم وایە ئەزموونی ژیان لە بواری جیاوازدا زۆر گرنگە و ڕەنگدانەوەی دەبێت لە كارەكاندا لەو پۆستانەی وەریدەگرن. بە دڵنیاییشەوە ئێمە بڕیارمان داوە چاودێرێكی وردی هەموو كاروبارەكانی كابینەكە بین. چاودێرێكی وردی كاروبارەكانی هەموو ئەو وەزیر و بەرپرسانە بین كە دانراون. بە تەمای جێبەجێكردنی سزا و پاداشتیشین. ئەو سزا و پاداشتەی كە دهمێك بوو لهناو یهكێتییدا نەمابوو، بەڵام كار دەكەین بۆ زیندووكردنەوەی و جێبەجێكردنی. لە كۆبوونەوەكانی مەكتەبی سیاسییش وتراوە كە ئێمە ماوەی ساڵێكمان داناوە بۆ چاودێریكردنی كاروباری ئەو خەڵكانەی كە نوێنەرایەتیی یهكێتیی دەكەن لەم حكومەتەدا. لە دوای ساڵێك ئێمە تەقیمیان دەكەین و پێداچوونەوە دەكەین. ئەگەر خەڵكانێك ئەدایان باش نەبووبێت و نەیانتوانیبێت كار و چالاكییەكانیان بە ڕێكوپێكی ڕابپەڕێنن بۆ خزمەتكردنی میللەتەكەمان، بە دڵنیاییەوە ئەگەری لابردنی ئەم خەڵكانە دەبێت.\nبا بێینە سەر پرسی كۆنگرە، هیچ هیوا و پلان و پڕۆژەیەك هەیە بۆ بەستنی كۆنگرە، ئایا ئەم كۆنگرەیە دەتوانێت باڵانسێك درووست بكات لە نێوان نەوەی كۆن و خوێنی تازەی ناو یهكێتیی؟\nلاهور شێخ جەنگی: كۆنگرە شتێكی حەتمییە. بۆ ئەوەی یهكێتیی بتوانێت لە ژیانی خۆی بەردەوام بێت دەبێت بە دڵنیاییەوە لەم پێنج شەش مانگەی ئاییندە، كۆنگرەی خۆی بكات. ئەگەرنا بە دڵنیاییەوە تووشی كارەساتی گەورە دەبێت. كۆنگرەش بۆ تهسفیەی حسابات نییە. كۆنگرە بۆ ئەوەیە بتوانین حزبەكەمان نوێ بكەینەوە، خوێنی تازە بهێنین. پەیڕەو و پڕۆگرام و هەیكەلی حزبەكەمان بگۆڕین. ئەگەر سەیری ئەو پێكەوەكاركردنەی ئێمە و مانان بكهیت لە یەك دوو ساڵی ڕابردوو، جیلی كۆن و جیلی تازە بە ڕاستی بە یەكەوە هەنگاوی باشیان ناوە و لێكتێگەیشتنێكی باش درووست بووە. من پێم وایە ئەوە دەتوانێت ڕەنگ بداتەوە لەناو كۆنگرەش. هەندێك لە جیلی كۆن بمێنێتەوە، ئەوانەی كە ناشمێننەوە، بە ئارەزووی خۆیان یا لە كۆنگرە دەرناچن، پێویستە ڕێز لە خەبات و ماندووبوونیان بگیرێت و پێگەیەكیان بۆ دیاری بكرێت كە ڕاوێژیان پێ بكرێت لەبەر ئەو ئەزموونەی هەیانە. بە دڵنیاییەوە ئێمە بەرەو كۆنگرە دەڕۆین و بە ئەنجامدانی كۆنگرەیەكی سەركەوتووی یهكێتیی، هاوسەنگیی هێز بۆ ناو هەرێمی كوردستان دەگەڕێتەوە.\nخوێندنەوەت چییە بۆ پەیوەندییەكانی ئێستای یهكێتیی لەگەڵ پارتی؟\nلاهور شێخ جەنگی: بە داخەوە من دەڵێم، لەم چەند ساڵەی ڕابردوو پەیوەندییەكانی یهكێتیی و پارتی، هەوراز و نشێویی زۆری بە خۆیەوە بینی و كۆسپی زۆری هاتە بەردەم. من لێرەدا نامەوێت بچمە ناو وردەكاریی ئەوەی كێ بەرپرسیارێتیی زیاتری دەكەوێتە ئەستۆ یاخود تاوانبارترە لە حزبەكەی تر بۆ درووستكردنی ئەو كێشانەی كە هاتنە بەردەممان، بەڵام ئەگەر سەیری ڕابردوومان بكەین، ڕێككەوتنی ستراتیژیی نێوان یهكێتیی و پارتی، خۆشگوزەرانیی زۆری بۆ میللەتەكەمان هێنایە پێشەوە، بەڵام لە دوایی بە داخەوە ئیتیفاقەكە هاوسەنگیی تێدا نەما و هەر ئەوە وای كرد ئێمە بگەینە ئەم ڕۆژەی كە هەین. من پێم وایە كاركردنی یهكێتیی و پارتی پێكەوە حەتمییە و بەبێ یەك ناتوانن، لە كاتێكدا بە تایبەتی دەبینین ململانێ نێودەوڵەتی و ئیقلیمییەكان هەمووی لەسەر خاكەكەی ئێمە خەریكە یەكلایی دەبێتەوە. ئەگەر وریا نەبین ئێمە و پارتی، كە ئێمە پێش هەموو حزبەكانی تر بەرپرسیاری یەكەمین و بەرپرسیارێتیی گەورەمان دەكەوێتە ئەستۆ، ئەگەر وریا نەبین، پێم وایە ئەم ئەزموونەش دەخەینە ژێر مەترسییەوە ئەگەر بە عاقڵانە تەعامول لەگەڵ یەكتری نەكەین و خۆمان بەوە بزانین كە دەتوانین كۆنتڕۆڵی هەموو حزبەكانی تر بكەین. گەڕانەوەی هاوسەنگیی نێوانمان زەرورە بۆ بەرەوپێشچوونی ئەم ئەزموونە و پاراستنی، بۆ خۆشگوزەرانیی خەڵك و باشكردنی ژیانی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان ئەو هاوسەنگییە دەبێت بگەڕێتەوە، ئەمە شتێكی حەتمییە و ئێستا یهكێتیی كار بۆ ئەوە دەكات ئەو هاوسەنگییە بگەڕێتەوە و برادەرانی پارتیش دەبێت بە دڵێكی فراوانەوە ئەوە وەربگرن.\nپەیوەندیی یهكێتیی و بزووتنەوەی گۆڕان لە چ دۆخێكدایە؟\nلاهور شێخ جەنگی: بە داخەوە دەیڵێم، لە دوای كۆچی دوایی خوالێخۆشبوو كاك نەوشیروان، هەنگاوی باشمان نا بۆ ئەوەی بتوانین كە ئیتیفاقەكەمان جێبەجێ بكەین، بەڵام بە داخەوە دەیڵێم كە هەم لەناو یهكێتیی، هەم لەناو بزووتنەوەی گۆڕان و هەم دەستێكی دەرەكییش هەبوو كە نەیهێشت ئەو ڕێككەوتنە لە نێوان بزووتنەوەی گۆڕان و یهكێتیی نیشتمانیی جێبەجێ بكرێت. پێم وایە ئەگەر ئەوە بكرایە ئێستا نە نەتیجەی هەڵبژاردن بەم شێوازە دەبوو، بەوەی كە هەیە، نە هیچ لایەنێك دەیتوانی خۆی بسەپێنێت بەسەر لایەنەكانی تردا. لەو دۆخە پارتی قازانجی كرد و ئەم حزبانەی ئێرە هەموو زەرەریان كرد بە گۆڕان و بە یهكێتییشەوە. بە دڵنیاییەوە شتێكی باش نەبوو كە ئەو ڕێككەوتنە جێبەجێ نەبوو. بەڵام ئێستاش من چاوم لەوەیە هەوڵ بدەین دوای پێكهێنانی حكومەت بەرەو زیندووكردنەوەی ڕێككەوتنە كۆنەكە بڕۆین یان ڕێككەوتنێكی نوێ بكەین. بۆیە لە دوای پێكهێنانی حكومەت دەبێت بە سەردانی ڕەسمیی یەكتری، بچینەوە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ ئەوەی سلێمانی و ئەم ناوچەیە زیاتر ئارامی و بەرەوپێشچوون بە خۆیەوە ببینێت.\nدوا تەوەر باسكردنە لە بارودۆخی ئەمنی. هەم ئەو هەڕەشە ئەمنییانەی كە داعش و گرووپە تیرۆریستییەكان دەتوانن لەسەر هەرێم و ناوچە كوردستانییەكان درووستی بكەن، و هەم ئەگەری پێكدادانی ئێران و ئەمهریكا؟\nلاهور شێخ جەنگی: مەترسییەكان لەسەر هەرێم كۆتاییان پێ نەهاتووە. تەنها لەبەر ئەوەی تەقینەوە نابێت لەم شار و شارۆچكانەی كوردستان، مانای ئەوە نییە كە هەوڵ نییە بۆ ئەوەی بارودۆخی ئەمنیی ئەم ناوچانە تێك بدەن. من لێرەوە دەمەوێت دەستخۆشی لە هەموو هێزە ئەمنییەكانمان بكەین. بە هێزەكانی ناوخۆ، بە هێزی ئاسایش و دژەتیرۆر و دامودەزگا ئەمنییەكانی ترمان. كە ئێمە بە ڕاستی چەندین ساڵە شەونخوونی دەكەین، بەڵام ناچین وەكو موزایەدە بە خەڵكی بفرۆشینەوە. چونكە ئەمە واجبی سەرشانی دامودەزگا ئەمنییەكانە. بە سەربەرزانە دەتوانم بڵێم ئێمە توانیومانە، بە ئیمكانییەتێكی كەمەوە، كە حكومەتی هەرێم دووچاری قەیرانی دارایی بوو، بە دڵنیاییەوە كاریگەریی كردە سەر دامودەزگا ئەمنییەكانیش. بەڵام كۆڵمان نەدا و شەونخوونیی زۆرمان كرد و لە خوا بە زیاد بێت، بە هەوڵ و هیممەتی كارمەندە دڵسۆزەكانی دامودەزگا ئەمنییەكان ئێمە توانیومانە تاكو ئێستاش ئارامی و ئاسایشێكی باش بەرقەرار بكەین بۆ هەرێمەكەمان، بەڵام بە دڵنیاییەوە خەڵك دەبێت ئەوەی لەبەر چاو بێت كە ئەوە مانای ئەوە نییە مەترسی نییە لەسەر هەرێمەكەمان، مانای ئەوە نییە كە ئێمە دوژمنمان نەماوە. بە پێچەوانەوه من پێم وایە، دوژمنەكانمان بۆ تێكدانی ئەم ئەزموونە زۆرتر بوون لە چواردەورمان. بەڵام دڵنیاشیان دەكەمەوە كە پشتیوانیی خەڵك لە دامودەزگا ئەمنییەكانمان زیاتر بووە، و دامودەزگا ئەمنییەكانمان لە جاران زیاتر وریاتر و بە ئەزموونتر و بە تواناترن بۆ ئەوەی بتوانن ڕووبەڕووی هەر ئەگەر و هەڕەشەیەك ببنەوە. بە دڵنیاییەوە، ململانێی نێوان ئێران و ئەمهریكاش چەندین كێشەی تر دەهێنێتە كایەوە كە مەترسی درووست دەكات لەسەر هەرێمی كوردستان. بۆیە ئێمە دوعا بكەین كە بەركەوتن نەبێت لە بەینی ئەمهریكا و ئێران، چونكە زەرەری دەبێت بۆ ناوچەكەمان، زەرەری گیانی و بازرگانی و ئابووری و ئەمنیی دەبێت بۆ ناوچەكەمان. ئەو كاتە جۆرەها گرووپی تری پاشكۆ، ڕەنگە ئەم لایەنانە بە كاریان بهێنن بۆ یەكلاكردنەوەی كێشەكانی خۆیان لەسەر گۆڕەپان و خاكی كوردستان.\nئەم چاوپێكەوتنە لەژمارەی ئەمڕۆ چوار شەممەی هەفتەنامەی ئاژانس وەرگیراوە


وتووێژ لەگەڵ یەکێک لە مامۆستایانی بەشدار لە مانگرتنی گشتیی مامۆستایانی ئێران\nوتووێژ لەگەڵ یەکێک لە مامۆستایانی بەشدار لە مانگرتنی گشتیی مامۆستایانی ئێران\nڕۆژانی ٢٢ و ٢٣ی ڕەزبەر، لە سەر بانگەوازی کۆمەڵگای فەرهەنگی و سینفی مامۆستایانی ئێران، مامۆستایانی زۆرێک لە قوتابخانەکانی شارەکانی ئێران و بە تایبەت کوردستان لە ناڕەزایەتی بە ناکارایی سیستەمی پەروەردە، زیندانی کردنی مامۆستایان، نەدانی حەقدەستی مامۆستایانی خانەنشین کراو و گرانی، مانگرتنی گشتییان بەڕێوەبرد.\nبۆ لێکدانەوەی زیاتری ئەم پرسە، ئاسۆی ڕۆژهەڵات وتووێژێکی تایبەتی لە گەڵ یەکێک لە مامۆستایانی بەشدار لە مانگرتنە ئەنجام داوە.\nپرسیار: سەرەتای پرسیارەکانم بەوە دەست پێ دەکەم، ئێمە لە ساڵانی ڕابردوودا شاهیدی ئیعتراز و دەربڕینی ناڕەزایەتی و تەنانەت مانگرتنی مامۆستایان لە ئێران بووین. جیاوازی لە نێوان تەحەسوون و یان مانگرتنەکەی ئەمساڵ لە چاو ساڵانی پێشووتر هەیە؟ ئەگەر هەیە چییە یان چین؟\nوڵام: هەروەک ئاماژەتان پێدا ئەم رەوتە واتە داواکردنی رەوای مافەکان بە شێوازی مەدەنی دەستی پێکردووە و ئیمساڵیش وەک ساڵانی پێشوو مامۆستایان دەستیان داوەتە مانگرتنی مەدەنیانە و هەڵبەت جیاواز لە ساڵی پار، ئیمساڵ خودی خوێندنگەکان بوونەتە جێی مانگرتن و بۆ یەکەم جار ئامانجی مانگرتن و شێوازی مانگرتنی مەدەنی بۆ خوێندکاران باس کرا و خاڵی گرنگتر ئەوەیە کە مانگرتنی ئەمساڵ بەربڵاوتر له ساڵی پار بەڕێوەچوو و هەروەها سەرەڕای ئەو هەموو گوشار و وەعدی دەوڵەت و هێزه ئەمنیەکان بە بیانووی دۆخی جیاوازی ئەمساڵی ئێران بە بۆنەی گەمارۆکانی ئەمریکاوە بەڕێوەچوو و ئەمە پیشاندەری ئەوەیە دەربڕینی ناڕەزایەتی مەدەنی گەیشتووەتە قۆناغێکی تەواو نوێ و وەستان و ویستانی بۆ نیە.\nپرسیار: داواکارییەکانی ئەمساڵ لە چاو ساڵی پار و ساڵانی پێشووتر جیاوازن؟ داواکارییەکانتان چین؟\nوڵام: بەڵێ جیاواز بوو تا رادەیەک؛ ئەمساڵ باس لە حەقدەستی مامۆستایان سەرەڕای دۆخی خراپی ئابووری زۆر بەرجەستە نەبوو، باس لە لابردنی هەڵاواردن بوو، باس لە لابردنی خوێندنگە کەسی و تایبەتییەکان بوو، باس لە ئازادکردنی مامۆستایانی زیندانی و هەروەها ڕێزگرتن لە کەرامەتی مامۆستایان و ئاسانکاری بۆ ئەو خوێندکارانەی وا توانایی ماڵیان نیە بۆ خوێندن بوو، هەڵبەت لە سەرووی ئەمانە داواکاری بۆ چاکسازی بواری پەروەردە کە زۆر سەقەتە و فەشەلی هێناوە، بە گشتیی دەکرێت داواکاری مامۆستایان بە دوو بەشی باشترکردنی دۆخی ژیانی مامۆستایان لە بواری پێڕاگەیشتن بە مامۆستایان و حەقدەستەکانیان و هاوسەنگ کردنی داهاتیان لەگەڵ خەرجییەکانیانە و بەشێکی دیکەش تێبینی دەربارەی دۆخی چۆنایەتی و کەیفییەتی ئاموزش و پەروەردە و فێرکارییە لە سیستەمی پەروەردەی ئێران!.\nپرسیار: وڵام دانەوە بە داواکارییەکانتان لە لایەن بەرپرسانەوە بەریەککەوتنێک لەم دوو تەوەرەی داواکارییەکانتان پێک ناهێنێت؟ بۆ وێنە ئێوە بە باشتر کردنی دۆخی ژیانتان ڕازی بن، بەڵام چاوپۆشی لە داواکاریتان بۆ باشتر کردنی کەیفییەتی خوێندن، بکەن؟ تا چەندە پابەندن بەو مانگرتنە لە ئەگەری جێ بە جێ نەبوونی داواکارییەکانتان؟\nوڵام: بە دڵنیایەوە کاری زۆر کراوە لە پیناو پەکێجی داواکارییەکان بۆ ئەوەی گشتگیر بێت و بە دڵنیایەوە مامۆستایان سوورن بۆ درێژەی مانگرتن و هەر لە ئێستادا زۆر کاناڵ بۆ هاوبیری دامەزراوە و مامۆستایان بەردەوام خەریکی ڕاوێژن.\nپرسیار: مانگرتن و ناڕەزایەتییەکانی ساڵانی پێشووی مامۆستایان، بە دەستگیری چالاکانی سێنفی مامۆستایان کۆتایی هاتووە؟ ئایا دەستگیری و زیندان دەتوانێت لە داواکارییەکانتان پەشیمانتان کاتەوە؟\nوڵام: گومانی تێدا نیە کە ئەم رەوتە و ئەم کاروانە وەستانی بۆ نیە سەرەڕای گرتن و هەڕەشە، بڕوا ناکەم بە لە بەرچاوگرتنی دۆخی ئیستە کەس بتوانیت بە هیچ شێواز و شێوەیەک مامۆستایان ڕازی بکات؛ دەبێت دەوڵەت چاکسازی بنەڕەتی بکات و لەم ڕەوتەش کانوونی مامۆستایان دەتوانێت یارمەتیدەر بێت و هەڵبەت ڕۆژ بە ڕۆژیش بەهێزتر دەبێ.\nپرسیار: مەرجی سەرکەوتنی هەر چەشنە جووڵەیەکی لەو شێوەیە بەردەوام بوونیەتی، تا چەندە ئەم مەرجە لە لایەن مامۆستایانەوە لە بەرچاو دەگیردرێت؟\nوڵام: کاری زۆری بۆ کراوە، هەزینەی زۆری بۆ دراوە؛بەرپرسان ئەم ڕەوتە بەردەوام لە پەیوەندی دان و ئامراز و رێگە زۆرە بۆ درێژەی پێوەندی و بەربڵاوتر کردنی ئەم بازنە بە هێزە، ئەم ناڕەزایەتی دەربڕینە بۆ خواستێکی سێنفی دیاری کراوە، ئەگەرچی پێوەندی هەیە بە بەشێکی بەرچاوی کۆمەڵگا و ئەویش قوتابیانن.\nپرسیار: چاوەڕوان دەکەن و یان داواکارییەکتان هەیە لە سەر پەیوەست بوونی خوێندکاران بەو ناڕەزایەتی دەربڕێنە؟ ئەگەر بە لەبەرچاوگرتنی تێبینییەکانی خۆتان داواکاری لەو چەشنەتان لە خوێندکاران نەبێت، ئەی لە باقی چین و توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگا چی؟\nوڵام: وادەزانم جارێک زووە و ئێمە ئاگادارین بە میدیاکردن و لە پێش گرتنی شێوازی باش لە دەرئەنجامدا زۆر چین و توێژی دیکەی کۆمەڵگا پەیوەست دەکات؛ دەبێت جارێک زانیاری بدرێت و مومارەسە بکرێت.\nپرسیار: خۆبواردنتان لە چوون بۆ سەر کلاسی دەرس دەنگدانەوەی بەرچاوی لە میدیا و بە تایبەتی سۆسیال میدیا هەبووە، چاوەڕوانیتان لەو بارەیەوە چییە؟\nوڵام: چاوەڕوانیمان ئەوەیە دەنگدانەوەی بە هێز و زانستی و جوانی ببێتە هۆی ئەوەی ئەم چەشنە ئیعترازە ببێتە شیوازی باوی دەربڕینی ناڕەزایەتی سەرجەم چینە چەوساوەکانی کۆمەڵگا، چوون ئەم شیوازە هەزینەی زۆر کەمترە لەو هەلوومەرجەی ئێستای ئێراندا.


پەرلەمانتارێکى شیعە: دوو پێشنیازمان هەیە بۆ ڕێککەوتن بەڵام هەرێم پابەند نابێت\nجێگری سۆمۆ بۆ کورد\n2021.03.24 - 13:32\nئەندامێکى پەرلەمانى عێراق ڕایگەیاند، دوو پێشنیازیان خستووەتەڕوو بۆ چارەسەرى بنچینەیی کێشەکان بەڵام هەرێم پابەند نابێت و ئەوەى دەیبینن پێچەوانەیە.\nیوسف کلابی، پەرلەمانتارى سەربەخۆى شیعەکان لە مێزگردێکى ئەلیکترۆنى لە کڵەب هاوس کە "ناس کورد" تێیدا ئامادەبوو (24ى ئازارى 2021) ئاشکرایکرد، پێشنیازى یەکەمیان پەنابردن بووە بۆ دەستور، لەرێگەى دامەزراندنى کۆمپانیاى کوردستان بۆ نەوت لە چوارچێوەى کۆمپانیاى سۆمۆ.\nڕوونیشیکردەوە، بەپێی پێشنیازەکە جێگرى بەڕێوەبەى گشت سۆمۆ لە کورد دەبێت و دۆسیەى نەوت بە هاوبەشى دەبێت، بەپێی ماددەى 112 ى دەستور و هەردوولا نەوت بەرهەمبهێنن و ئاگادارى یەکترى بن و ئیتر ئەم دوو بەرەییە نەمێێت.\nبەوتەى کلابی، پێشنیازى دووەم تایبەتە بە چارەسەرى دەوازە سنورییەکان لەبەرئەوەى سیادیین و لەڕێگەیەوە کاڵا هاوردەى هەموو عێراق دەکرێت، بەڵام بەهۆى هاوردەکردنى کاڵاى کوالێتى نزمەوە بازرگانانى ناوەڕاست و باشور سکاڵا دەکەن کە شمەکى ئەوان بازاڕى نییە.\nدەشڵێت، "پێشوازیان لە لێدوانەکەى مەسرور بارزانى کردووە کە وتویەتى دەیانەوێت کێشەکان لەگەڵ بەغدا سفر بکەنەوە، بەڵام ئەوەى لەواقیعدا دەیبینن پێچەوانەیە".\nئەو پەرلەمانتارە جەختیشی کردەوە، ئەوەى ئەوان دەیانەوێت لە بودجە دژایەتى هەرێم نییە، تەنها مەسەلەى دادگەریی و ڕەچاوگرتنى ڕێژەى مەحرومى پارێزگاکانى باشور و هاوتاکردنیانە لەگەڵ ئەو بەرەپێشچوونەوەى لەهەرێم هەیە.\nبڕیاربوو شەوى هەینى پڕۆژەى بودجە لەلایەن پەرلەمانى عێراقەوە بخرێتە دەنگدانەوە، بەڵام تێپەڕاندنى دواخرا بۆ رۆژى شەممە، دواتر ئەو وادەیەش دواخرا.\nپێش دواخستنى دانیشتنەکە، لیژنەى دارایی پەرلەمانى عێراق ڕێککەوتنى نێوان شاندى هەرێم و لایەنە شیعییەکانى پەسەندکرد، کە تایبەتە بە رادەستکردنى 460 هەزار بەرمیل نەوت و نیوەى داهاتە فیدراڵییەکان.\nسەمیر هەورامى وتەبێژى قوباد تاڵەبانى دوێنێ سێشەممە، 23 ئازارى 2021، لە لێدوانێکیدا بۆ ڕۆژنامەى "سەباح"ى فەرمى عێراق کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە ئاماژەى بەوەکردووە، ئەو دەقە نوێیەى کە لە چوارچێوەى پڕۆژەى بودجەدا لەسەرى ڕێککەوتوون دوو پێشنیاز لەخۆ دەگرێت.\nوتیشى، "هەرێم ئامادەیە یەکێک لەو دوو پێشنیازە جێبەجێ بکات کە رێککەوتنى لەسەر کراوە".\nسەمیر هەورامى ئاماژەى بەوەشکردووە، شاندى هەرێم لەچەند رۆژى داهاتوودا دەگەڕێتەوە بەغدا بۆ دەستپێکردنەوەى دانوستانەکان و جێبەجێکردنى ئەوەى ڕێککەوتنى لەسەرکراوە، رێککەوتنەکەى لەگەڵ حکومەتى عێراق کە خراوەتە ناو پڕۆژەکەوە یان ئەو ڕێککەوتنەى لەگەڵ بەشێک لە کوتلە سیاسییەکان کراوە لەبارەى پشکى هەرێم.\nپەرلەمانتارێکى شیعە: ڕێککەوتنى ژێربەژێر سەبارەت بە پشکى هەرێمى کوردستان کرا\n2021.04.01 - 22:30\nپەرلەمانتارێکى کورد ئەو فراکسیۆنانە ئاشکرا دەکات کە لە دانیشتنى تێپەڕاندنى بودجەدان\n2021.03.31 - 16:31\nپەرلەمانتارێکى کورد گرفتەکانی بەردەم تێپەڕاندنى بودجە دیارى دەکات\n2021.03.30 - 15:32\nپەرلەمانتارێکى شیعە لەدەرەوەى بوجە هەوڵێک بۆکۆتایی هێنان بە کێشەکانى هەرێم و بەغدا ئاشکرادەکات\n2021.03.30 - 11:20\nتەندروستیی هەرێم وەڵامی دوو پەرلەمانتار دەداتەوە: کوا بەڵگەکانتان؟\n2021.04.03 - 15:26\nمردن بە کۆرۆنا لە هەرێم زیادی کردووە\n2021.04.03 - 13:27\nدووەم سەرۆک دەوڵەت دوای وەرگرتنی ڤاکسین توشی کۆرۆنا بوو\n2021.04.03 - 09:36\nپارتی: شاندی هەرێم له‌ژێر ڕێنمایی مەسرور بارزانی كاری كردووه\n2021.04.02 - 22:10


به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی دوو ئۆتۆمبیلی بۆمب چێنراو له ناوه‌ندی به‌غدا 70 كه‌س كوژراون\nی مانگی دوازده ١٢, ٢٠٠٦\nده‌سه‌ڵاتدارانی عێراقی ده‌ڵێن ته‌قینه‌وه‌ی دوو ئۆتۆمبیلی بۆمب چێنراو له ناوه‌ندی به‌غدا بونه‌ته هۆی كوشتنی به لایه‌نی كه‌مه‌و‌ه 70 كه‌س. ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌م هێرشانه‌ش ئه‌و كرێكارانه بوون كه چاوه‌ڕێی وه‌رگرتنی كارییان كردووه و زۆربه‌شیان شیعه ئاینزا بوون.\nكاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن ئه‌م ته‌قینه‌وانه‌ی ڕۆژی سێشه‌ممه ڕێكخراو بوون و بوونه هۆی برینداربوونی زیاتر له 230 كه‌س له گۆڕه‌پانی ته‌یه‌ران له به‌غدا.\nهێرشی یه‌كه‌میان له لایه‌ن هێرشبه‌رێكی خۆكوژه‌وه ئه‌نجامدرا كه له ناو ئۆتۆمبیلێكی جۆری ڤان‌دا خۆی ته‌قاندۆته‌وه كاتێك قه‌ره‌باڵغی‌یه‌كی زۆر به‌هۆی ده‌ستكه‌وتنی كار دروست بووبوو. هێرشی دووهه‌میشیان له ناو ئۆتۆمبیلێكی بۆمب چێنراوی ڕاگیراو له هه‌مان ناوچه‌دا ڕوویدا.\nسه‌رۆك وه‌زیر نوری ئه‌لمالكیش ئه‌م هێرشه‌ی ڕه‌تكرده‌وه و به هێرشێكی زۆر ناخۆشی له قه‌ڵه‌مدا و لایه‌نگرانی دكتاتۆری پێشوو سه‌دام حوسه‌ین و سوننه توندڕه‌وه‌كانی به ئه‌نجامده‌رانی ئه‌و هێرشانه گوناهبار كرد.\nهاوكاتیش له‌شكری ئه‌مه‌ریكی له عێراق ده‌ڵێت بۆمبیك له شاری سامه‌را ته‌قیوه‌ته‌وه كه بۆته هۆی ئه‌وه‌ی "زیانێكی كه‌م" به ده‌روازه‌ی مزگه‌وتی ئاڵتونی ئه‌و شاره بكه‌وێت كه به مه‌زارێكی شیعه‌كان داده‌نرێت. له‌شكر ده‌ڵێت ئه‌و ته‌قینه‌وه‌یه له كاتێكدا ڕوویداوه كه تیمه‌كانی لابردنی چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی سه‌رقاڵی لابردنی ئه‌و بۆمبه بوون.\nله لایه‌كی دیكه، ووڵاتی ئه‌فه‌ریكای باشور ڕایگه‌یاندووه كه‌وا چوار له ووڵاتیانی ڕۆژی یه‌كشه‌ممه له باكوری به‌غدا ڕفێنراون. وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌فه‌ریقای باشور ده‌ڵێت ئه‌و پێنج كه‌سه وه‌ك كۆنتراكته‌ری ئاسایشی كارییان كردووه و له كاتی تێپه‌ڕبوونیان به ڕێگایه‌كی باكوری به‌غدا چوارده‌ور دراون و له پاشدا ڕفێندراون.


📕 ئاسۆکانی مافی چارەنووس و دەوڵەتی کوردستانی باشوور پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 24 2019 9:09AM\nناسیونالیزم و ناسیونالیزمی کوردی/4 ناسیونالیزمی ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ ز.س. 24-9-2019 9:09:11\n📕 المسٲلة الكردية في العراق پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 14 2018 12:46PM\nعزيز شریف - نصير المقدمة الطبعة الرابعة بقلم برو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ ز.س. 14-6-2018 12:46:31\n📕 جولەکەکانی کوردستان: بنەچەیان، داب و نەریتیان، هۆی کۆچکردنیان پەڕتووکخانە\nئەحمەد باوەڕ چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری هەولێر-2 [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-6-2012 16:51:49\n📕 دیوانی بێسارانی بەرگی 1 پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 11 2019 8:32PM\nمەلا مستەفای بیسارانی 1641-1702 زایینی کۆکردنەوە [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 11-12-2019 20:32:06\n📕 رەهەندەکانی بیری سیاسی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 10 2019 9:47PM\nنووسینی: د. دلێر ئەحمەد حەمەد چاپی یەکەم – 2017 [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 10-11-2019 21:47:42\n📕 شانشینەکانی زاگرۆس (کوردستان)؛ بەشێک لە رووداوەکانی سەرەتای مێژوو تا دەوڵەتی میتانی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 16 2019 10:44PM\nنووسەر: رەسوڵ بۆسکێنی چاپی یەکەم – 2019 چاپخانەی [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 16-12-2019 22:44:59\n📕 شێوەی سلێمانی زمانی کوردی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 13 2020 4:38PM\nنووسەر: د. زەرێ یوسوپۆڤا وەرگێڕانی: کوردستان موکر [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 13-7-2020 16:38:25\n📕 فەرهەنگی رووسی کوردی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 7 2020 12:46PM\nێ. ئی. کێداپتینی، کوردستان موکریانی ڤ. ئی. میترۆخی [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ز.س. 7-1-2020 12:46:49


ANF | ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست\nپێنجشه‌ممه, 19 May 2022\nئاڵدار خەلیل: پێویستە هەموو کەسێک لەدژی پیلانی پەدەکە و دەوڵەتی تورک هەڵوێستی روونی هەبێت\nئاڵدار خەلیل ئەندامی دەستەی هاوسەرۆکایەتی پەیەدە رایگەیاند، پێویستە لەبەرانبەر پیلانی پەدەکە و دەوڵەتی تورک، گەلەکەمان خۆی ڕێکبخایەوە. پێویستە لەبەرانبەر داگیرکەری و هاوکاریکردنیی هەڵوێستێکی روون هەبێت.\nلایەنە عێراقی و کوردیەکان دەستیان ناوەتە بیناقاقای یەکدی\nپێکهێنانی حکومەتی نوێ لە عێراق بووەتە قەیرانێکی گەورە. شیعە و سوننیەکان رێکناکەون و لەلایەکی دیکەوە لایەنە کوردیەکان لەسەر پۆستی سەرۆککۆماری دەستیان ناوەتە بیناقاقای یەکدی.\nهەوڵی کوشتنی موستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی ئێراق درا\nلە ڕێگەی فڕۆکەی بێسەرنشینی بۆمبڕێژکراوەوە هەوڵی کوشتنی موستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی ئێراق درا، بەڵام هەوڵەکە سەرکەوتوو نەبوو.\nشۆفێران لە ئێران چالاکیان ئەنجامدا و ژماریەکیش دەستگیرکران\nلە تارانی پایتەختی ئێران بە دەیان شۆفێر داوایان کرد موچەی مانگانەیان زیاد بکرێت و دەستیان بە بایکۆت کرد. لە رۆژی دووەمی چالاکیەکەدا هێزەکانی ئەمنی چالاکوانانیان دەستگیر کرد.\nزۆربەی دانیشتوانی عەرەبستانی سعودیە کێشەى قەڵەوییان هەیە\nسەدا ٥٩ی دانیشتوانی شانشینی سعودیە کێشەى قەڵەوی و کێشی زیاد لە پێویستیان هەیە.\nدوابەدوای نرخی نان، نرخ هێلكە و مریشك و گۆشت لەئێراندا فڕی\nبه‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی خۆراك و پێداویستییه سه‌ره‌تاییه‌كان له ئێران به‌رده‌وامه و دوابەدوای نرخی نان، نرخ هێلكە و مریشك و گۆشت لەئێراندا فڕی.\nبەرزبوونەوەی نرخی كەلوپەل لە ئێران و بانگەشە درۆینەكانی رەئێسی لەسەر كۆنترۆڵی بازاڕ\nبۆچوونە نەزانانەکانی رەئیسی لەسەر قەرەبووی هاووڵاتیان لە رێگەی "یارانە"ەوە بۆ گرانبوونی نرخی نان لە كاتێكدایە، حكومەت تا ئێستا هیچ بەرنامەیەكی بۆ بەرزکردنەوەیەکی بۆ نرخی كەلوپەلەكانی بەرهەمهێنانی ئارد و ماكارۆنی، حەلەویات و ... هتد رانەگەیاندووە.\nلەدێرەزوور سێ سەربازی رژێمی سوریا كۆژران\nلەبیابانەكانی مەیادین لە رۆژهەڵاتی دێرەزوور كاروانێكی سەربازی حكومەتی سوریا كرایە ئامانج و لەئەنجامدا سێ سەربازی حكومەتی سوریا كۆژران و دوو سەربازی تریش بریندار بوون.\nهۆشداری بۆ رەئیسی؛ ئەگەر بەرزبوونەوەی نرخەكان رانەگیردرێت، دەبێت چاوەڕوانی شۆڕشی برسیەكان بن\nئه‌ندامێكی گروپی توێژه‌ران و مامۆستایانی لقی زانستی قوم هۆشداری ده‌داته سه‌رۆككۆماری ئێران له باره‌ی ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی شۆڕشی برسییه‌كان، ئه‌گه‌ر بێت كێشه‌ی گرانی چاره‌سه‌ر نه‌كرێت.\nوتەبێژی حكومەتی ئێران: سەرەڕای ١٠ قات بەرزبوونەوە بەهای نان، رایەداران بەڵێنی درۆینە دەدەن\nسەرەڕای بەرزبوونەوەی دە قات بەهای نان لەئێراندا عەلی بەهادۆری جەهرۆمی وتەبێژی حكومەتی ئێران رایگەیاندوە؛ بەهای نان تا كۆتایی ساڵ هیچ گۆڕانێكی بەسەردا نایەت.\nرێژەی هەڵاوسان لەتوركیا گەیشتە ٧٠%\nلەماوەی دوو هەفتەی رابردوودا توركیا بەرزترین رێژەی هەڵاوسانی بەخۆیەوە بینیەوە، بەجۆڕێك رێژەی هەڵاوسان گەیشتووە؛ ٦٩.٩٧%، ئەمەش لەچاوی چەند هەفتە و مانگی رابردوودا ئاستێگی پێوانەیی تۆمار كردوە.\nلە عێراق ٤٠٠ کەس بەهۆی خۆڵبارینەوە رەوانەی نەخۆشخانەکران\nبەهۆی کاریگەری خۆڵبارینەوە، زیاتر لە ٤٠٠ هاوڵاتی عێراق رەوانەی نەخۆشخانەکان کراون.\nبۆ لێكۆڵینه‌وه لە هێرشەکانی تورکیا و ئێران، وەزیری دەرەوەی عێراق بانگهێشتی په‌رله‌مان ده‌كرێت\nبۆ لێكۆڵینه‌وه له‌سه‌ر لەشکرکێشی توركیا و ده‌ستدرێژییه‌كانی ئێران سبه‌ینێ فواد حوسێن وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق بانگهێشتی په‌رله‌مان ده‌كرێت.\nحکومەتی عێراق لە دادگای نێودەوڵەتی سکاڵا لەدژی تورکیا تۆماردەکات\nحکومەتی ناوەندی عێراق لەئاستی نیودەوڵەتی سکاڵا لە دژی تورکیا تۆماردەکات و داوای دەیان ملیار دۆلار قەرەبووی لێدەکات.\nچالاکوانانی عێراق هۆشداری دەدەنە تورکیا\nنوێنەری (لیژنەی ناوەندی ڕێکخەرانی خۆپیشاندانی عێراق) لە تەواوی پارێزگاکانی عێراق، هۆشداری دەدەنە تورکیا لە ئەگەری بەردەوامبوونی دەستدرێژیەکانی بۆسەر سەروەری عێراق.\nخەتیب زادە: ئەمڕۆكە رێككەوتنێكمان لەدەستدا نییە تا قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین\nسه‌عید خه‌تیبزاده وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران سه‌باره‌ت به دانوستانه‌كانی ڤیه‌ننا رایگه‌یاند، " تا ئەو كاتە لەسەر هەموو شتێك رێكنەكەوین، لەسەر هیچ شتێك رێككەوتن دروست نابێت و ئەمڕۆكەش رێككەوتنێكمان لەدەستدا نییە تا قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین".\nلە ماوەی هەفتەیەدا ٢ جار شەپۆلی خۆڵبارین رووی لە عێراق کرد\nلە ماوەی هەفتەیەدا ٢ جار شەپۆلی خۆڵبارین رووی لە عێراق کرد. زۆر هاوڵاتی بەم هۆیەوە تەنگەنەفەس بوون و بۆ نەخۆشخانەکان گواسترانەوە و ژمارەیەک گەشتی ئاسمانیش راگیران.\nتووڕەبوون لەبەرامبەر هەڵسوكەوتی نابەجێ لەدژی پەنابەرانی ئەفغانی روو لەهەڵكشانە\nبانگهێشتی بەرپرسی كۆنسولخانەی ئەفغانستان و راوەستانی هاوكاریەكانی كۆنسولخانەی ئێران دەکرێت.\nخەتیب زادە: رەشنووسی رێككەوتنی دانۆستاندنە ئەتۆمیەكەی ڤیەننا كۆتایی نەهاتووە\nبەگوێرەی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەگەر ئێران هێڵە سورەكانی خۆی تێبپەڕاندبا، ئەوا رێككەوتنی كۆتایی ڤیەننا چەند مانگ لەمەوبەر بەئەنجام دەگەیەشت.\nوەزیری دەرەوەی ئێران: هیچ قازانجێك لەدانۆستانی راستەوخۆ لەگەڵ ئەمریكادا ناكەین\nحسێن ئەمیر عەبدوڵڵاهیان، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، رێگەی دیپلۆماسی كراوەیە و بەلایەنی ئەمریكیم ووتووە؛ نەبنە هۆكارێك بۆ دواخستن و نەگەیشتن بەرێككەوتن لەدانۆستانەكانی ئەتۆمیدا.\nئیسرائیل ئێرانی لە حەمای سوریا بۆمباران كرد\nلەهێرشە ئاسمانیەكانی ئیسرائیلدا لەو هەرێمانەی گروپە چەكداریەكانی سەر بە سۆپای پاسدارانی ئێران و حیزبۆڵای لۆبنانی و هاوكات شوێنی هەڵگرتن و لێكۆڵینە موشەكی و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تێدا جێگیر كرابوون، لەناوەندی سوریا كرانە ئامانج.\nوتاربێژێك دەیەوێت رێ لە چوونە ژوورەوەی ژنان بۆ ستادیۆمەكان بگرێت\nسەركۆتكردنی ئەو ژنانەی دەیانەوێت یاری تۆپی پێ"تۆپێن" تیمەكانی ئێران و لۆبنان لەشاری مەشهەدی ئێران تەماشا بكەن بەردەوامە.\nلەنیشابوری ئێران سێ ژنی گەنج دەستبەسەر دەكرێن\nسێ ژنی گەنج بەهۆی هەڵپەڕكێ و شایی لەلایەن هێزە ئەمنیەكانەوە بە بیانوی پێشێلکردنی نۆرمەكانی رژێم تاوانبار كران.\nلەئێراندا ئەوانەی ناسنامەی باری شارستانیان نییە، حسیابیان بۆ ناكرێت\nلەماوەی سێ ساڵدا رێژەی هەژاری لەئێراندا سێ هێندە زیاتر بووە و ئەو كەسانەی ناسنامەی باری شارستانیان نیە، بەشی هەرە هەژاری كۆمەڵگەی ئێرانن.\nلە تەلئەڤیڤ هێرشی چەکداری: ٢ کەس کوژران و ٨ کەس بریندار بوون\nلە تەلئەڤیڤی پایتەختی ئیسرائیل، لە ئەنجامی هێرشێکی چەکداریدا ٢ کەس کوژران و ٨ کەسیش بریندار بوون.\nلە ماوەی ٥ ساڵدا لە عێراق ٥١٩ منداڵ بەهۆی تەقینەوەی مینەوە بوونەتە قوربانی\nبەپێی ئامارێکی یونسێف، لە ماوەی پێنج ساڵی ڕابردوودا، ٥١٩ منداڵ لە عێراق بەهۆی مینەوە کوژراون، یان بەپێشکی جەستەیان لەدەستداوە.\nلە یەمەن ئاگربەستی كاتی راگەیەندرا و سعودییە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی راوەستاند\nهاوپەیمانی عەرەبی بەسەرۆكایەتیی سعودییە كە لەگەڵ حۆسییەكان لەیەمەندا لەشەڕدایە، رۆژی سێشەممە رایگەیاند، دوابەدوای پێشنیازی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ ئاگربەست لەمانگی رەمەزاندا، ئۆپەراسیۆنە سەربازیەكانی خۆی لە رۆژی چوارشەممەوە رادەوەستێنێت.\nدۆخی قەڕەباخی خواروو جارێکی دیکە ئاڵۆز بوو\nهێزەکانی ئازەربایجان شەڕی ئۆکراینایان وەک دەرفەتێک بەکارهێنا و گوندێکی قەڕەباخی خواروویان داگیرکەر کە گوایە لە ژیر کۆنتڕۆڵی رووسیادایە.


16:04 - 24 جۆزەردان 2719\nئاژانسی کوردپا: ژنێکی لاوی تەمەن ٢٥ ساڵ، خەڵکی یەکێک لە گوندەکانی شاری کامیاران، بە هۆی کێشەی بنەماڵەییەوە، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی چوارشەممە، ٢٢ی جۆزەردان، ژنێکی لاو بە ناوی \_"ژیلا موزەفەری\_"، تەمەن ٢٥ ساڵ، کچی عارف، خەڵکی گوندی \_"پشتە\_"ی سەر بە شاری کامیاران، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nئەم هاووڵاتییە کوردە، بە هۆی کێشەی بنەماڵەییەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nدەوترێت کە ئەم ژنە کوردە، لە ڕێگای خۆهەڵواسینەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە.\nکێشەی کۆمەڵایەتی، سیاسی و فەرهەنگی و نەخۆشیی دەروونی، لە هۆکارەکانی خۆکوژی لە ئێران و کوردستاندا، دێنە ئەژمار.\nبەپێی ئاماری ئاژانسی کوردپا، لە ساڵی ٩١ـەوە هەتا مانگی سەرماوەزی ساڵی ٩٧ی هەتاوی، ٥١١ ژن لە کوردستاندا دەستیان داوەتە خۆکوژی و لەو ڕێژەیە، ٢٧ کەس لە مردن ڕزگاریان بووە.


کتێبی "ڤیر کە، ڕەنگ کە" بەرهەمی موژگان کاوسی، زیندانیی سیاسیی پێشوو چاپ و بڵاو کرایەوە\n12:25 - 17 جۆزەردان 2722\nکتێبی "ڤیر کە، ڕەنگ کە" بە زاراوەی کوردەکانی کلاردەشت، بەرهەمی موژگان کاوسی، نووسەر و زیندانیی سیاسیی پێشوو، چاپ و بڵاو کرایەوە.\nئەو کتێبە تایبەتە بە منداڵان و ئامانج لە بڵاوکردنەوەی ئەو کتێبە زیندووکردنەوە و پاراستنی زمانی کوردیی لە حاڵی لەنێوچوون لەنێوان بەرەکانی نوێ لە شاری کەلاردەشتە.\nئەو کتێبە نیوەڕەنگییە لە ٢٠ لاپەڕەدا لەلایەن بڵاوکراوەی "تەوکولی" چاپ کراوە.\nڕۆژی چوارشەممە ١٥ی بەفرانباری ساڵی ١٤٠٠، موژگان کاوسی، نووسەر و لێکۆڵەری کورد لە زیندانی کەچوویی کەرەج ئازاد کرابوو.\nڕۆژی پێنجشەممە ٢٨ی سەرماوەزی ٩٨، ئەو نووسەر و چالاکە کوردە ڕەوانەی دادگای ئینقلابی نەوشەهر کرا و دادگا ناوبراوی بە ٦٩ مانگ زیندان مەحکووم کرد و پاش سەپاندنی حوکمی دادگا بە دانانی بارمتەی ١٠٠ ملیۆن تمەنی بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.\nحوکمی ٦٩ مانگ زیندانیی ئەو نووسەرە کوردە لە دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای مازەندەران بۆ ٧٦ مانگ و ١٥ ڕۆژ زیندان زیادی کرد.\nموژگان کاوسی ماوەی زیندانیبوونەکەی خۆی لە زیندانەکانی نەوشەهر، ئێڤین و کەچووئیی کەرەج تێپەڕاندبوو.


ڕیفۆرمی ئابوری.. ئەوەی حكومەتەكەی مەسرور بارزانی دەتوانێت‌و ناشتوانێت ئەنجامی بدات\nلەگەڵ دەستپێكردنی گفتوگۆكانی پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمدا، زۆر كەس باس لەهەبونی پلان‌و نیەتێكی جدی مەسرور بارزانی(سەرۆك وەزیرانی داهاتو) دەكەن بۆ ڕیفۆرمی ئابوری و سیاسی لەكوردستاندا. بەدەر لە هەر تێڕوانینێكی گەشبینانە، یان ڕەشبینانە، لەبارەی پلا‌ن‌و ئەجێندای ئەم كابینەیە، گرنگە هەر لەسەرەتاوە بزانین هیواو دەرفەتەكانی چاكسازی ئابوری‌و سیاسی لەبەردەم ئەم حكومەتەدا چەندە. لەكوێدا دەتوانێت هەنگاوی چاكسازی بنێت گەر هاتوو ویستێكی سیاسی هەبو بۆ ئەنجامدانی؟ بەواتایەكی تر ئەم حكومەتە دەتوانێت چی بكات‌و چیشی پێناكرێت بەڕەچاوكردنی ئەو سەرچاوەو توانا مادی و مرۆییانەی لەبەردەستدایە.\nچەند ڕاستیەكی سەرەتایی بۆ تێگەیشتن لە پڕۆسەیەكی ئاڵۆز\nحكومەتی هەرێمی كوردستان ئەو میكانیزمە سیاسی و ئابورییانەی لەبەردەستدا نیە كە بۆ هەر ڕیفۆرمێكی ڕاستەقینەی ئابوری پێویستن. هەرێم بەشێكە لە عێراق و ئابوریەكەشی تەواو گرێدراوی عێراقە. هەربۆیە ناتوانێت خاوەنی سیاسەتی دارایی، پلانی گومركی، بانكی ناوەندی، نرخی سوو، سیاسەتی نەختینەیی خۆی بێت. ئەمانە ئەو میكانیزمە سیاسی و ئابوریە بنچینەییانەن كە هەر حكومەتێك پێویستیەتی بۆ ئەنجامدانی ڕیفۆرمێكی ئابوری. هەربۆیە ڕیفۆرمی ئابوری بەم حكومەتە ناكرێت گەر بەشێك نەبێت لە پلانێكی گشتگیری ئابوری و سیاسی دەوڵەتی عێراق.\nبەدەرلەوەی ویست‌و بڕیاری سیاسیەكانی كوردستان تاچەند بەئاڕاستەی ئەم ڕیفۆرمەدا دەڕوات، پێویستە بزانرێت كە كێشە‌كانی هەرێم هەر لە پشتبەستنی تەواو بە داهاتی نەوت، پوكانەوەی كەرتەكانی تر لەژێر كاریگەری ئەو دۆخە داراییەی پارەی نەوت دروستی كردووە، كورتهێنانی بودجە و لاوازبوونی كەرتی تایبەت هەمان كێشە كۆن و تازەكانی بەغدایە.\nبەرپرسانی هەرێم، بەشێكی لە نەزانی و بەشێكیشی بە ناچاری، لە ڕژێمە سیاسیەكانی عێراقەوە وەریانگرتووە. ئەوەی لە هەولێر هەیە كۆپیەكی شێواوی هەمان ئەو سیستمەیە كە زیاتر لە٥٠ ساڵە لە بەغدا كار دەكات. هەربۆیە ئەم كێشانە تەنها بە هەرێم چارەسەر ناكرێن ئەگەر پلانێكی هابەش و گشتگیری نەبێت لەگەڵ دەوڵەتی عێراقی فیدراڵدا.\nبەڵام ئەمە وەڵامی هەموو پرسیارەكە نیە. زۆر شت دەمێنێتەوە كە كابینەكەی مەسرور بارزانی دەتوانێت چاكسازی تیا بكات؛ هەرە لەپێشترین و گرنگترینیان كەمكردنەوەی ئاست و بڕی گەندەڵیە. هەموو ئەو دەنگە پۆزەتیڤانەی تا ئێستا پێشبینی ئەرك و ئەولەویەتەكانی ئەم حكومەتەیان كردووە باسیان لەم خاڵە كردووە. كەمكردنەوەی گەندەڵی لەنا‌و ئەو دەزگا حكومیانەی كە ناهێڵن خەڵك كارو بزنسی خۆی بكات بێ بەرتیل و شەراكەتی ئەوان تا ئەگاتە موچەخۆرە بندیوارەكان و قۆرغكردنی بازاڕەكانی كوردستان یەكجار گرنگن بۆ هەر هەنگاوێكی ڕاستەقینە بەرەو ڕیفۆرمی ئابوری.\nئەو ڕاستیەی كە هەرێم ناتوانێت بێ بەغدا هیچ ڕیفۆرمێكی ئابوری مانادار ئەنجام بدات ئەوە ناگەیەنێت كە دەستەوەستان دانیشێت بەرامبەر كێشەكانی ئەمڕۆی. هەموو هەنگاوێكی دژبە گەندەڵی لە كوردستاندا ڕاستەوخۆ هەرێمەكە بەرەو حوكمڕانیەكی باش دەبات و دەبێتە هۆی باشتر بەڕێوەبردنی تواناو سەرچاوە ئابوریەكانی.\nبۆ نمونە، كەمكردنەوەی گەندەڵی دەبێتە هۆی ئەوەی سەرمایەی بیانی و عێراقی بێنە كوردستان و بە دوای دەرفەتی وەبەرهێنان و قازانجدا بگەڕێن. ئەمەش هەلی كارو پارە و گەشەی ئابوری دێنێتە كوردستانەوە. بە دیوێكی تریشدا، كەمكردنەوەی گەندەڵی باری سەرشانی حكومەتی هەرێم سوك دەكات و تواناو كارایی (effcency) دەزگا ئیداری‌و گشتیەكان زیاتر دەكات. سیستمێكی بانكی پێشكەوتوو بۆ ڕایی كردنی كاری كۆمپانیاو دەزگا حكومیەكان بڕێكی زۆری ئەو تونێلە بیرۆكراسیانە لەناو دەبات كە وەك زۆنگاوێك هەمیشە پیسخۆرو گەندەڵكاران قەڵەو دەكات.\nزۆر بەدیاریكراوی، گرەوی سەركەوتنی هەر پاكێجێكی ڕیفۆرم لە كوردستاندا بەستراوەتەوە بە توانای حكومەتەكەی مەسرور بارزانی بۆ كەمكردنەوەی قۆرغكاری لە بازاڕەكانی كوردستاندا.\nكەی توانی مافیاكانی نەوت، دەواو دەرمان، ئۆتۆمۆبیل، كەرەستەكانی بیناسازی و مادە خۆراكیەكان جڵەو بكات و پابەندی یاساو ڕێساكانی بازاڕی ئازادو سەلامەتی گشتی-یان بكات، ئەوا ڕەنگدانەوەی هەوڵەكانی خۆی لە ژیانی خەڵك و ئابوری كوردستاندا دەبینێت. هەر ئەم شێوازی ڕیفۆرمكردنەش بوو بانكی جیهانی لە ڕاپۆرتێكدا دوو مانگ پێش ئێستا بۆ عێراق پێشنیاریكرد. بە پێی ڕاپۆرتەكە، ڕیفۆرمی سەرتاسەری لەبواری خەرجیەكان و پلانی ئابوری حكومەت بەیەكجارو یەك پاكێج ناكرێت، بەڵكو پێویستی بە چەند ڕیفۆرمێكی بچوك هەیە سەرەتا لەو بوارانەی كە پێشتر تاقیكراوەتەوەو سەركەوتوو بووە.\nدیارە هیچ زیرەكیەكی ناوێت بۆ ئەوەی تێبگەین لە قورسی ئەم هەنگاوە. ڕوبەڕوبونەوەی گەندەڵی لە كوردستاندا لەشكرێك مافیاو پیسخۆری خاوەن دەسەڵات و پارەو نفوز دەكاتە دوژمنی ئەم حكومەتە. ئەمەش لەڕوی سیاسیەوە ڕەنگە باجەكەی قورس بێت. بۆیە نابێت وەك شەڕێكی سەرپێی و سوك سەیری ئەم هەنگاوە بكەین. بەڵام ئەگەر بڕیارە ئەم حكومەتە تاقە یەك هەنگاوی بچوكیش بنێت بۆ چاكسازی ئابوری و سیاسی پێویستە لێرەوە دەستپێبكات.\nكوردستانی ئەمڕۆ، دەرفەتەكان و ئاستەنگیەكانی\nكێشەی هەرێمی كوردستان هەر ئەوە نیە كە ئەو میكانیزمە ئابوری و سیاسیانەی نیە كە بۆ كۆنتڕۆڵكردنی هەڵاوسان، سیاسەتی نەختینەیی و پلانی بازرگانی دەرەكی پێویستیەتی، بەڵكو لەوێوە سەرچاوەی گرتوە كە بە ناچاری بەشێكە لە عێراق و تەنها لەچوارچێوەی ئابوری عێراقیشدا دەتوانێت هەر ڕیفۆرمێك بكات. بەڵام ئایا دۆخەكە لە عێراقدا چەند لەبارە بۆ ڕیفۆرمێكی لەمجۆرە؟ بە پێی پلەبەندی وڵاتە لاوازو تێكشكاوەكان (Fragile States Index) لە ساڵی ٢٠١٨، عێراق لە پلەی ١١هەمدایە، تەنها یەك پلە لە پێشی گروپی وڵاتە زۆر خراپەكانە‌و١٠ پلەش لە دوای گروپی وڵاتە زۆر باشەكانەوەیە؛ لەكاتێكدا لە ساڵی ٢٠٠٧ لە پلەی دووهەمدا بوو. بەپێی داتاكانی كۆڕبەندی ئابوری جیهان (World Economic Forum)** عێراق لە ئاستی دونیادا یەكەمە لە ڕوی پشتبەستنی بە نەوت وەك تاكە سەرچاوەی داهات و (٩٨.٨%) هەناردەی ئاڵوگۆڕە بازرگانیەكانی تەنها نەوت‌و سوتەمەنیەكانە.\nڕیفۆرمكردنی ئەم ئابورییە و هەمەڕەنگكردنی سەرچاوەكانی داهات و بوژاندنەوەی كەرتەكانی تری لەوانەیە قورستر بێت لە زیندوكردنەوەی ئیمپراتۆریەتی عەباسیەكان.\nلێرەدا بڕیاری دروست ئەوەیە هەرێمی كوردستان بێچاوەڕوانیكردنی بەغدا قۆڵی لێهەڵماڵێت و دەستبكات بە ڕیفۆرمكردنی ئەوەی كە خۆی دەتوانێت چاكی بكات. ڕاستە ئەم حكومەتە نزیكەی ١٧ملیار دۆلار قەرز و دنیایەك كێشەی كەڵەكەبووی لەوانەی پێشخۆیەوە بۆ بەجێ ماوە، بەڵام دەتوانێت لە ڕوی سیاسیەوە هەنگاوی جدی بنێت بۆ چارەسەركردنی ناكۆكیە نەوتیەكانی لەگەڵ بەغدا. هەرئەمەش دەرگای چارەسەركردنی كێشەكانی تری بودجەو مادەی ١٤٠و پێشمەرگەی لێدەكاتەوە.\nبێگومان ئەم چارەسەریانە پێویستی بە ویستێكی سیاسی بەهێزە لەلایەن بەغداوە. دۆزینەوەی ڕێگەچارەی مامناوەندی (Comprmise) بۆ هەردوولا ئاسان نیە. بۆ حكومەتی هەرێم كۆدەنگیەكی سیاسی لە نێوان لایەنە سەرەكیەكانی كوردستان زۆر گرنگە. بەبێ ئەم كۆدەنگیە هیچ حیزب و سەركردەیەكی سیاسی ناتوانێت چارەسەری مامناوەندی بۆ هیچ كام لە كێشە هەڵواسراوەكانی نێوان بەغداو هەولێر بدۆزێتەوەو چوار ساڵی داهاتوویش هەروا سەرگەرمی موزایەدەی كوردایەتی دەبن. لەگەڵ دەستبەكاربوونی ئەم حكومەتە پێویستە پارتی ناكۆكیە سیاسیەكانی لەگەڵ یەكێتی و لایەنەكانی تریش چارەسەر بكات و شوێنەوارەكانی دوو ئیدارەیی بسڕێتەوە؛ چونكە سەقامگیری سیاسی لە كوردستان و پەیوەندیەكی ئاسایی و دۆستانە لەگەڵ بەغدا پێشمەرجی هەر ڕیفۆرمێكی سیاسی و ئابوریە.\nلە كوردستان و هەموو ئەو وڵاتانەیش نەوت سەرچاوەی سەركی داهاتە هەمەڕەنگكردنی سەرچاوەكانی داهات و كەمكردنەوەی ڕادەی پشتبەستن بە نەوت و گاز هەمیشە وەك چارەسەرێكی ئەفسوناوی بۆ زۆربەی كێشەكان دەبینرێت. ئەم تێگەیشتنە ڕاستە، بەڵام چارەسەرییەكی زۆر ئاڵۆزو قورسەو پلانی دەیان ساڵەی دەوێت. بۆ نمونە سعودیە بە پلانێكی ١٤ ساڵەوە (Vision 2030) دەستی بۆ ئەم چارەسەرە بردووە.\nلە كوردستاندا بە هەوڵێكی كەم، ڕەنگە بتوانرێت كەرتی گەشت و گوزار گەشەپێبدرێت، بەڵام قورسە چاوەڕێی پەرەپێدانی كەرتی پیشەسازی بكەین بە بێ ڕیفۆرمێكی گشتگیری ئابوری، دارایی و سیاسی لە لایەن حكومەتی عێراقەوە. هەرچی پەیوەندی بە كەرتی كشتوكاڵیشەوە هەیە ئەوا دیسان پڕۆسەكە زۆر لەوە گرانترو قورسترە كە بەم توانا دارایی و مرۆییەی لە كوردستاندا هەیە بكرێت. كشتوكاڵ بەبێ بە كارهێنانی سەرمایەیەكی گەورە بۆ دابینكردنی ئەو ئامێرو كەرەستە پیشەسازیانەی ڕادەی بەرهەمداری زیاد دەكەن مەحاڵە پێشبكەوێت. ئەوەی دەتوانرێت ببوژێنرێتەوە تەكنیك و شێوازە كۆنەكەی كشتوكاڵە كە لە ١٥ ساڵی ڕابردوودا پارتی و یەكێتی بە سیاسەتی بەپۆلیسكردنی هێزی كاری لادێكان وێرانیان كرد. بێگومان ئەمە باشترە لە هیچ، بەڵام ناتوانێت هەموو ئەو سەرچاوە سروشتی و وزە مرۆییانە بخاتەگەڕ كە لە كوردستاندا ئامادەیە.\nلە نێوان ساڵانی ٢٠٠٤ و ٢٠١٣دا، ئەوەی هەرێمی كوردستانی لە بەشەكەی تری عێراق جیاكردەوەو وای لێكرد سود لە داهاتی نەوت وەربگرێت‌و باری ژیانی خەڵك باشتر بكات بەشێوەیەكی ڕێژەیی ئەو سەقامگیرییە سیاسی و ئەمنیە بوو كە كوردستان لێی بەهرەمەند بوو. حكومەتەكەی مەسرور بارزانی دەتوانێت ڕۆڵێكی كارا بگێڕێت لە پتەوكردن و بەردەوامكردنی ئەم سەقامگیریە. ئەمەش بە پلەی یەكەم بە بەهێزكردنی دەزگاحكومیەكانی هەرێم و ڕۆڵی یاسا دەبێت. تەنها حكومەتێكی دامەزراوەیی و شەفاف و بەرپرس دەتوانێت ئەو توانا مرۆیی و مادیانەی لە وڵاتەكەدا هەیە بیخاتە خزمەت هاوڵاتیەكانی و سەقامگیری سیاسی و ئابوری پێ بەدی بێنێت.\nلەئەگەری ئەم سەقامگیریە سیاسی، ئەمنی و ئابوریەدا، كوردستان دەتوانێت پاشەكەوتی موچەی كارمەندانی كەرتی گشتی هەڵگرێت و هەنگاو بەهەنگاو قەرزە ناوخۆیی و دەرەكیەكانیشی بداتەوە بەڕەچاوكردنی ئەو سیناریۆیانەی بۆ چارەسەركردنی ناكۆكیەكانی هەولێر و بەغدا پێشنیاركراوە. ئەمەش یارمەتی گەشەی ئابوری و بوژاندنەوەی بازاڕو كۆتایی هاتنی ئەو قەیرانە ئابوریە دەدات كە لە چوارساڵی ڕابردوودا كوردستانی تەواو هیلاك كردبوو.


سستی وە پەک کەوتنی غودەی دەرەقی، یەکێکە لە نەخۆشیە باوەکانی کوێرەڕژێنی پەریزادە. ئەو حالەتە دوو جۆری ھەیە. جۆری یەکەمیان کێشەکە لە خودی غودە ھەیە (Primary Hypothyroidism )، ئەم جۆرەیان بەشی ھەرەزۆری حالەتەکانی تەمبەلی غودە پێک دەھێنێت و لەو پۆستە باسی ئەو جۆرەی تەمبەڵی غودە دەکەین. جۆری دووەم (Secondary Hypothyroidism)زۆر کەمترە بە بەراورد بە جۆری یەکەم وە بەھۆی کۆمەلێک نەخۆشی ژێرمێشکە رژێن روودەدات و دەبێتە ھۆی تێکچوون و نەمانی ئەو ھۆرمۆنەی کە کۆنترۆلی غودە دەکات، جگە لە پەک کەوتنی غودە نەخۆش کێشەی کۆمەلێک ھۆرۆمۆنی تریشی دەبێت ( دەکرێت لە نووسینێکی تر باسی نەخۆشیەکانی ژێرمێشە ڕژێن بکەین ).\nرەگەزی مێ لەبەر کۆمەلێک ھۆکار ئەگەری تووشبونی بە تەمبەڵی غودە شەش جار زیاترە بە بەراورد لەگەڵ پیاو .لە ڕاستیدا زۆربەی نەخۆشییەکانی غودەی دەرەقی لە ئافرەتان زۆر باوە ، لە ھەر ھەشت ئافرەت یەکێک ئەگەری ئەوەی ھەیە کە تووشی نەخۆشی غودە ببێت لە ماوەی ژیانی .\nھۆکارەکانی تەمبەڵی غودەی دەرەقی چین ؟\n١.ھۆکاری سەرەکی جۆرێکی ھەوکردنی غودەیە کە بە ھاشیمۆتۆ دەناسرێت Hashimoto’s Thyroiditis ، بەشێکی ئەو نەخۆشانەی کە بە توندی تووشی ئەو ھەوکردنە دەبن ، دەبێتە ھۆی پەک کەوتنی غودە . لەو حالەتەدا لەشی مرۆڤ جۆرێک لە دژەتەن درووست دەکات کە پەلاماری غودە ئەدات و بە رادەیەک کە توانای درووستکردنی ھۆرمۆنی سایرۆکسینی نامێنێت .\n٢.ئەو کەسانەی کە نەشتەرگەری لابردنی غودەیان بۆ دەکرێت تووشی نەمانی ھۆرمۆنی سایرۆکسین دەبن ، ئەگەر ھەموو غودەکە لانەبرێت بۆی ھەیە کە ئەو بەشەی لە گلاندەکە ماوە بە فەرمانی خۆی ھەستێت و نەخۆشەکە تووشی کەمی ھۆرمۆن نەبێت و پێویستی بە دەرمان نەبێت .\n٣.ئەو کەسانەی کە چارەسەری ئایۆدینی تیشکدار ( Radioactive Iodine )بەکاردەھێنن بۆ چارەسەری غودەی ھار تووشی پەک کەوتنی غودە دەبن .بە ھەمان شێوە بەکارھێنانی تیشک ( Radiotherapy ) بۆ چارەسەری شێرپەنجەی ئەو ئەندامانەی کە لە مڵ نزیکن بۆی ھەیە ببێتە ھۆکاری پەک کەوتنی غودە. ٤.کەمی ئایۆدین لە خواردن بۆی ھەیە ببێتە سستی غودەی دەرەقی . لەشی مرۆڤ پێویستی بە ئایۆدینە بۆ ئەوەی ھۆرمۆنی سایرۆکسین درووست بکات . ئایۆدین بە شێوەیەکی گشتی لە ماسی و خواردنە دەریاییەکان ھەیە . لە کاتی ئێستادا ئەم ھۆکارە کەمتر دەبینرێت ، چونکە زۆربەی ئەو خوێیانەی لە بازاردا بەردەستە ئایۆدینی بۆ زیادکراوە.\n٥.بەکارھێنانی ھەندێک دەرمان بۆی ھەیە ببێتە سستی غودە . بۆ نموونە لیسیۆم ( Lithium )کە بۆ چارەسەری خەمۆکی بەکاردەھێندرێت ، بەھەمان شێوە دەرمانی ئەمیۆدارۆن ( Amiodarone ) کە بۆ رێکخستنی لێدانی دڵ بەکاردەھێنرێت .ئەو دەرمانەی کە بۆ چارەسەری غودەی ھار بەکاردەھێنرێت ( Carbimazole ) ئەگەر لەژێر چاودێری ووردی پزیشک نەبێت بۆی ھەیە ببێتە تەمبەڵی غودە.\n٦.پەک کەوتنی غودە لە منداڵی تازە لەدایکبوو ( Congenital Hypothyroidism ) . ئەمجۆرە حالەتێکی زگماکیە ، بەلام کەمی ئایۆدین لە ئافرەتی زگپڕ بۆی ھەیە ھۆکارێک بێت لە ھەندێک حالەت . دەسنیشانکردنی ئەو حالەتە کە لە ڕێگای دلۆپێک خوێن دەکرێت و پشکنینێکی زۆر ئاسانە . درەنگ دەسنیشانکردن و دواکەوتنی چارەسەری بە تایبەت لە چەند مانگی یەکەمی دوای لەدایکبوون دەبێتە ھۆی وەستانی گەشەی مێشک و لاوازبوونی ئاستی ژیری مندالەکە.\nنیشانەکانی تەمبەڵی غودەی دەرەقی چین ؟\nتەمبەڵی غودە کۆمەلێک کێشە بۆ نەخۆش درووست دەکات ، بە تایبەت ئەگەر درەنگ دەستنیشان بکرێت .کەمبوونی ھۆرمۆنی سایرۆکسین دەبێتە سەرھەلدانی کۆمەلێک نیشانە لە نەخۆش . مەرج نیە نەخۆش ھەموو نیشانەکانی ھەبێت . ئەتوانین ئەو ڕێزبەندیە بۆ نیشانەکانی تەمبەڵی غودە بکەین :\n١.ھیلاکی و شەکەتی و زوو ماندوبوون ، یەکێکە لە نیشانە ھەرە باوەکان .\n٢.زیادبوونی کێش و قەلەوی . نەخۆش لەگەل ئەوەی پارێز دەکات ناتوانێت کێشی دابەزێنێ.\n٣.ووشکبوونی پێستەو قژ ھەلوەرین . ناسک بوونی و شکانی نینۆک .\n٤.ئازاری جومگەو ماسولکەکان .\n٥.لە ئافرەتان دەبێتە تێکچوونی سووڕی مانگانەو بە شێوەیەکی گشتی خوێن زۆر دەبینن . تەمبەڵی غودە یەکێکە لە ھۆکارەکانی نەزۆکی . لە ئافرەتی زگپڕ ئەگەر حالەتەکە دەستنیشان نەکرێت بۆی ھەیە ببێتە ھۆکاری مندال لەبەرچوون .\n٦.دڵەڕاوکی و خەمۆکی و لەبیرچوونەوەو زۆر خەوتن . ٧.ھەمیشە ھەستکردن بە ساردی . بەشێکی نەخۆشەکان تەنانەت لە وەرزی ھاوینیش ھەست بە ساردی دەکەن .\n٩.مێروولەکردن و سڕبوون و ئازاری پەنجەکانی دەست ، چونکە تەمبەڵی غودە بەھۆی ئاوسان بۆی ھەیە کە فشار بخاتە یەکێک لەو دەمارانەی کە بە مەچەک تێدەپەڕێت .\n١٠.لاوازی سێکسی .\n١٢.لە مندالان دەبێتە ھۆی دواکەوتنی گەشەی مندال و یەکێکە لە ھۆکارەکانی کورتە بالایی و دواکەوتن لە خوێندن و ئاستی ژیری .\n١٢.خاوبوونەوەی لێدانی دڵ ، ئەگەر نەخۆشیەکە چارەسەر نەکرێت و لە قۆناغی پێشکەوتوو بۆی ھەیە ببێتە پەک کەوتنی دڵ ( عجز القلب ). سستی غودە یەکێکە لە ھۆکارەکانی بەرزی کۆلیسترۆل .\n١٣.لە بەشێکی نەخۆشەکان گۆڕانکاری لە دەنگی نەخۆش ڕوودەدات .بە تایبەت لە ئافرەتان ئەو دیاردەیە ھەستی پێدەکرێت .\n١٤.ئاوسانی دەموچاو و قاچ .\nدەبێت ئەوەش بگوترێت لە کاتی ئێستا پشکنینی خوێن بە شێوەیەکی بەرفراوان بەردەستە ، بە دەگمەن نەخۆشێک دەبینین کە لە قۆناغی پێشکەوتووی پەک کەوتنی غودە بێت .\nچۆن تەمبەڵی غودەی دەرەقی دەستنیشان دەکرێت ؟\nدیارە تەمبەڵی غودە کۆمەلێک نیشانەی ھەیەو ئەو نیشانانە لە کۆمەلێک نەخۆشی تریش دەبینرێت ، بەلام باشە ئەگەر کەسێک بەشێک لەو نیشانەی ھەبێت کە باسمان کردووە سەردانی پزیشکی پسپۆر بکات و ھەلسەنگاندنی نەخۆش کارێکی پێویستە .پشکنینی خوێن زۆر گرنگە بۆ دەستنیشانکردنی تەمبەڵی غودە. لەکاتی ئێستادا پشکنینی خوێن بەشێوەیەکی بەرفراوان بەردەستەو ئەنجامدانی ئەو پشکنینە زۆر ئاسانە بە بەراورد لەگەل ھۆرمۆنەکانی تر . لە پشکنینی خوێن دوو بەشی سەرەکی ھەن ، ئەوانیش فری تی فۆڕ ( Free T4 ) وە ھەروەھا تی ئێس ھێچ ( TSH ). فری تی فۆڕ کە لە غودەی دەرەقی درووست دەکرێت ، بە ھۆی پەک کەوتنی غودە ڕێژەکەی لە خوێن کەم دەبێت . مێشک ھەست بە کەمی ئەو ھۆرۆمۆنە دەکات ، ھەر بۆیە ژێرمێشکە ڕژێن بڕێکی زۆرتر لە ھۆرمۆنی تی سی ھێچ دەردەکات و رێژەکەی لە خوێن بەرزدەبێتەوە . بەم شێوەیە پەک کەوتنی غودە دەبێتە ھۆی کەمی Free T4 وە بەرزبوونەوەی TSH .\nچۆن تەمبەڵی غودە چارەسەر دەکرێت ؟\n١.چارەسەری تەمبەلێ غودە لە ڕێگای حەبی سایرۆکسین ( Levothyroxine ) دەکرێت . نەخۆش دەبێت بزانێت کە ھۆرمۆنی سایرۆکسین ڕۆلێکی گەلێک گرنگی ھەیە لە ئەمجامدانی زیندە چالاکیەکنی لەش . ٢.حەبی سایرۆکسین لە لایەن سەدان کۆمپانیای جیاواز دەرمان درووست دەکرێت ، بۆی ھەیە لە ژێر ناوی جیا بێت ، بەلام پێکھاتەی ھەموویان ھەمان شتەو جیاوازیان نیە .حەبی سایرۆکسین بە ژەمی جیاواز لە بازار بوونی ھەیە ، بۆ نموونە ٢٥ ، ٥٠ وە ھەروەھا ١٠٠ مایکرۆگرام .\n٣.تەمبەڵی غودە نەخۆشیەکی درێژخایانەو نەخۆس دەبێت بە درێژایی ژیانی سایرۆکسین بەکاربھێنێت . ٤.بڕی سایرۆکسین لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر دەگۆڕێت . لە ھەندێک نەخۆش بڕەژەمی ٥٠ مایکرۆگرام حالەتە کۆنترۆل دەکات ، کەچی ھەندێک نەخۆش بۆی ھەیە پێویستیان بە ٤٠٠ مایکرۆگرام لە سایرۆکسین ھەبێت . بە شێوەیەکی گشتی جورعەی ١٠٠ بۆ ٢٠٠ مایکرۆگرام زۆربەی ھەرەزۆری حالەتەکانی تەمبەلی غودە کۆنترۆل دەکات .\n٥.دوای دەسنیشانکردنی نەخۆشیەکە ، پزشکی پسپۆر رێنمایی بە نەخۆش ئەدات چۆن سایرۆکسین بەکاربھێنرێت. سەرەتا بە برەژەمێکی کەم دەستپێدەکرێت ، بە تایبەتی لە کەسانی بە تەمەن یاخود ئەوانەی نەخۆشی دلیان ھەیە . لە ماوەی چەند ھەفتەیەک جورعەکە زیاد دەکرێت . پشکنینی خوێن لەو کاتانەدا زۆر گرنگە بۆ ئەوەی دکتۆر بتوانێت برەژەمی پێویست بۆ نەخۆش دیاری بکات و نەخۆش دەبێت چەند جارێک پشکنینی خوێن ئەنجام بدات لە چەند مانگی سەرەتای نەخۆشیەکە .دوای ئەوەی حالەتەکە کۆنترۆل کرا ، ئەنجامدانی پشکنینی خوێن دەتوانرێت کەمبکرێتەوە بۆ یەکجار لە ھەر سالێک . ٦.وا باشە کە حەبی سایرۆکسین ڕۆژانە لە ھەمان کاتدا بەکاربھێنرێت . بەکارھێنانی ھەندێک دەرمان بە تایبەت حەبی ئاسن و کالسیۆم ، یاخود ھەندێک خواردن بۆی ھەیە لە مژین و کاریگەری سایرۆکسین کەمبکاتەوە ، بۆیە ھەمیشە ئامۆژگاری نەخۆش دەکەین کە بەیانیان لە خرینی نیو کاتژمێر پێش نان خواردن حەبەکە لەگەل پەرداخێک ئاو بخوات . ئەگەر حەبەکەت لەبیرکرد ، ئەتوانی دوای چەند کاتژمێرێکش بێت بەکاربھێنی . ئەگەر رۆژێک حەبەکەت لەبیرکرد ، دوو دل مەبەو لە رۆژی داھاتوو پێویست بەوە ناکات کە دوو حەب وەربگریت .\n٧.بەشێک لەو نەخۆشانەی لەگەل ئەوەی ژەمی تەواو لە سایرۆکسین وەردەگرن و پشکنینی خوێن نۆرمال بۆتەوە ھەر ھەست بە ماندوویی دەکەن . لەو حالەتەدا لە رابردوو حەبی لیۆسایرۆنین ( Liothyronine ) زیاد دەکرا . لە کاتی ئێستادا زۆربەی ناوەندە زانستیەکانی پەیوەست بە غودەی دەرەقی لەسەر ئەوە کۆکن کە لیۆسایرۆسین بەکارنەھێنرێت چونکە جگە لە بەھەدەردانی پارە ، لێکۆلینەوەکان وا دەردەخەن کە ھیچ سوودێکی زیاتر بە نەخۆش ناگەیەنێت .\n٨.کۆمەلێک دەرمان و ڤیتامین لە بازار ھەن کە پروپاگەندەی ئەوە دەکەن سوودی ھەیە بۆ غودە ، نەخۆش دەبێت بزانێت ھیچ حەبێک جێگای سایرۆکسین ناگرێتەوە و تاکە دەرمانی چارەسەری تەمبەلی غودە حەبی سایرۆکسینە .\n٩.ئەو ئافرەتانەی کە تەمبەلی غودەی دەرەقیان ھەیە لە کاتی دووگیانی پێویستیان بە بڕێکی زیاتر لە سایرۆکسین دەبێت ، ھەر بۆیە ھەر کاتێک کە نەخۆشەکە زانی دووگیانە دەبێت سایرۆکسین بە بری ٢٥ مایکرۆگرام زیاد بکات و لە نزیکترین دەرفەت پزیشکی پسپۆر ببینێت . لە ماوەی دووگیانی چەند جارێک پشکنینی پشکنینی خوێنی بۆ ئەنجام دەدرێت و بری پێویست لە سایرۆکستن دیاری دەکرێت .\n١٠.حەبی سایرۆکسین ھیچ کێشەیەکی لاوەکی بۆ نەخۆش درووست ناکات ئەگەر بە ڕێژەی پێویست بەکاربھێنرێت .


بکەرە کاریگەرەکان لە ڕواڵەت و گەشەی لووتدا • Dr. Akbar Bayat\nبکەرە کاریگەرەکان لە ڕواڵەت و گەشەی لووتدا\nبکەرە سروشتییەکانی کاریگەر لەسەر ڕواڵەتی لووت\nکپبوونی بەتەواوەتیی لووت\nکپبوونی کەم‌تازۆری لووت\nگیرانی بەردەوامی یەکێک لە کونەکانی لووت\nنەخۆشینە کاریگەرەکان لەسەر قەبارەی لووت\nبکەرە سرووشتییەکانی کاریگەر لەسەر ڕواڵەتی لووت\nوەک هەمووان دەزانین ژێنێتیکی هەر تاکێک لە ڕواڵەتیدا دەورێی سەرەکیی هەیە، هەربۆیە مناڵان زیاتر لە دایک‌وباوکیان دەچن. بەڵام ڕۆڵی بکەرە سروشتیەکانیش ڕۆڵێکی حاشاهەڵنەگرە و نابێ چاوی لێ دابخرێت. چونکوو ئەم بابەتە بە ڕادەیەک کاریگەرە کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە منداڵ ڕواڵەتێکی جوانتری هەبێت لە دایک‌وباوکی خۆی. بۆ نموونە ئەمڕۆکە بەهۆی خواردنی باشترەوە، مێرمنداڵەکان باڵایان بەرزترە لە دایک‌وباوکیان، هەربۆیە بەهۆی ئەوەی کە کەمتر خۆیان دەدەنە بەر تیشکی خۆر، لەچاو دایک‌وباوک، کەمترتووشی پەڵە و خاڵ و خەسارەکانی دیکەی پێست دەبن. سەبارەت بە لووتیش بکەرگەلێکی سروشتیی جۆراوجۆر بوونیان هەیە کە دەتوانن ببنە هۆی ئەوەی کە لووتیان ڕواڵەتێکی باشتری هەبێت لەچاو هی دایک‌وباوک.\nبەکورتی هەندێک لە بکەرە کاریگەرەکان لە گەشەی لووت، لە لای خوارەوەدا ئاماژەیان پێدەکرێت.\nوەک یاسایەکی گشتی لە لەشی مرۆڤدا، هەرکاتێک کە ئەندامێک چالاکیی زیاتری هەبێت زیاتر گەشەدەستێنێت و بەپێچەوانەشەوە ئەو بەسانەی لەش کە چالاکییان دەوەستێت دادەبەزن. بۆ ڕوونبوونەوەی زیاتری ئەم بابەتە سەرنج بدەنە وێنەکەی لای خوارەوە.\nوەک دەبینرێت تاکێک بەهۆی ئیفلیجبوونی منداڵەوە قاچی چەپی خۆی بەکارنەهێناوە و کە تەمەن هەڵکشاوە ئەم قاچە کورت و لاواز ماوەتەوە. واتە سەرەڕای ئەوەی کە ماسولکەکانی تاک گەشەیان نەکردووە، ئێسکەکانی قاچی چەپیشی گەشەی پێویستی بەخۆوە نەدیوە. سەبارەت بە لووتیش باسێکی هاوشێوە دێتە ئاراوە، گەشەی سینووسەکان، کونالووت، گوپەکان، کاکیلەی سەرەوە، ددانەکان و بەگشتی بەشی مامناوەندی دەموچاو پەیوەندی بە هەناسەدانێکی پێویست هەیە لە تەمەنی منداڵی و مێرمنداڵیدا. لەکاتێکدا کە لە درێژەی بارودۆخی گەشەدا هەناسەدان لەڕێگەی لووتەوە نەکرێت، هەندێک بشێوە لە قەبارەی لووت و دەموچاودا دروست دەبێت کە لێرەدا چەن خاڵێکی سەلمێندراو وەک نموونە دەخەمە بەر باس.\nبە هەرهۆیەک بێت، گەر هاتو لووتی مرۆڤ لە تەمەنی منداڵیدا بەتەواوەتی کپ بێت و تاک نەتوانێت لەڕێگەی لووتەوە هەناسەبدات (وەک منداڵێک کە لەوزەی سێیەمێکی گەورەی هەیە)، لووتی گەشە ناکات، هەربۆیە باریکەلە و تا ڕادەیەک بچووک دەمێنێتەوە. دەموچاوی ئەم تاکە گەشەیەکی بەپانایی گونجاو بە خۆوە نابینێت و لە گەورەساڵیدا زۆرجر دەموچاوێکی کێشراو و گوپگەلێکی ناهەڵکەوتوویان دەبێت. ئەم کەسانە بەهۆی باریکبوونی بەشەکانی سەرەوەی لووت، لەوانەیە لووتکەی لووتیان تا رادەیەکی کەم‌وزۆر ئێجگار گەورە بێتە پێش چاو( وێنەی ١ لای راستەوە). لە تایبەتمەندییەکانی ئاوەها کەسنێک دەکرێ ئاماژە بە بەوە بکەین کە بەردەوام و هەمیذەیی دەمیان کراوەیە و ددانەکانیان بەبێ پێکەنین و قسەکردن دیارە. (وێنەی ١)\nلووتی ئێمە ماسولکەگەلێکی هەیە کە یارمەتیی کراوەتربوونی کونەکانی لووت دەدەن. ئەم ماسولکەگەلە کاتێک بەکاردەهێنین کە پێویستیمان بە هەڵکێشانی هەناسەیەکی قووڵ بێت(بۆ نموونە لەکاتی وەرزشکردندا) . لەکاتێکدا کە لە تەمەنی منداڵیدا لووت کەم‌تازۆر کپ بووبێت و تاکەکە بتوانێت بە کەڵک وەرگرتن لە ماسولکە فشکەرەوەکانی کونگەلی لەش، زاڵ ببێت بەسەر گیرانی لووتدا، گرژبوونەوەی بەردەوام و لەڕادەبەدەری ئەم ماسولکانە، بەتێپەڕینی کات دەبێتە هۆی ئەوەی کە بەشی خوارەوەی لووت پانترببێتەوە و کونەکان ئێجگار گەورەتر ببن.(وێنەی 2)\nوێنەی ٢: پانبوونەوەی بەشی خوارەوەی لووت بەبۆنەی بەکارهێنانی درێژەخایەنی (لەمنداڵیدا) ماسولکە فش‌کەرەوەکانی کونەکانی لووت\nکەسێک کە لە تەمەنی منداڵیدا بەهۆی زرمەوە تووشی شکانی لووت بووبێت، سەرەڕای ئەوەی کە لە سەرەتادا بچووکە و زۆر دیار نییە بەڵام بە تێپەڕینی کات دەبێتە هۆی ئەوەی کە ئێسکەکانی لووت لار گەورە ببن و دواجار لووتێکی بێفەڕ و ناهاوتا بێتە ئاراوە. (وێنەی 3)\nگەر لە تەمەنی منداڵیدا بەس یەکێک لە کونەکانی لووت تووشی گیرانی بەردەوام بووبێت و لایەنی بەرامبەر کراوەبێت، ئەمە دەتوانێ ببێتە هۆی دروستبوونی ناکۆکی لە گەشەی کونالووت و سینووسەکانی هەردوو لای دەموچاو و دواجار، نیوەی لایەنێکی دەموچاو گەورەتر یان بچووکتر لە نیوەی لایەنی بەرامبەر دەرکەوێت. سەرەڕای ئەوەی کە ناهاوخشتیی دەموچاو تا ڕادەیەکی بەرچاو لە هەموو تاکێکی تەندروستدا بوونی هەیە بەڵام ئەوانەی کە تووشی کێشەکەی سەرەوەن بەشێوەیەکی بەرچاو ئەم دۆخە پیشان دەدەن (وێنەی ٤)\nوێنەی ٤: ناهاوخشتیی دەموچاو لە تاکێکدا کە لە منداڵییەوە بەشێوازی تاکلایەنە تووشی گیرانی لووت بووە.\nکاتێک کە ڕووماڵی لینجەی ناوەوەی لووت بەبۆنەی هەستۆکی و حەساسییەتەوە گەشەی لەڕادەبەدەری هەبێت پوولیپی لووت دروست دەبێت. لەکاتێکدا کە ئەم پوولیپانە چارەسەر نەکرێن و بەردەوام بن لە گەشەی خۆیان، دەتوانن هەموو کونەکانی لوت پڕ بکەنەوە و بە زەبرێکەوە کە دەیخەنە سەر دیواری ناوەوەی لووت ببنە هۆی گەشەی هێمنانەی ئێسکەکان بەرەو دەرەوە و لووت پان بکەن. ئەم ڕووداوە بە تەنیا پایبەند نییە بە منداڵان بەڵکوو گەورەساڵانیش لەوانەیە تووشیان بێت.(وێنەی ٥)\nوێنەی 5: پوولیپی لووت و کاریگەرییەکەی لەسەر شێوەی لووت (پانبوونی لووت) لە تاکێکی گەورەساڵدا.\nنەخۆشینەکانی کاریگەر لەسەر ڕواڵەتی لووت\nخاڵەکانی سەرەوە بەس بەشێکن لە بکەرە سروشتییە کاریگەرەکان لەسەر ڕواڵەتی لووت. بەکورتی و زانستییانە دەکرێ بڵێین کە هەموو نەخۆشینەکانی لووت و سینووسی تەمەنی منداڵی گەر بێت و موزمن ببنەوە دەتوانن کاریگەری لەسەر لووت دابنێن. هەربۆیە بە چارەسەرکردنی گونجاویان، بەری ناحەزبوونی لووت دەگیردرێت.\nپێشنیار دەکرێت لە کاتێکدا کە منداڵەکەتان تووشی یەکێک لە کێشەکانی ژێرەوەیە بۆ پشکنین و چارەسەرکردن سەردانی پسپۆڕی گوێ و گەروو و لووت بکەن.\nئەو منداڵەی کە بەردەوام بە دەمی کراوەوە دەخەوێت.\nلەکاتێکدا کە منداڵەکەتان بەس لەکاتی هەڵامەتدا ئەم کێشەیەی هەیە و لە ڕۆژانی ئاساییدا بە ئاسانی هەناسە دەدات، پێویستی بە پشکنین نییە بەڵام گەر هاتوڕێژەی هەڵامەتەکانی زیاتر لە ٥جار بوو لە ساڵێکدا باستر وایە پشکنینێکی تەواوی لەسەر بکرێت.\nمنداڵێک کە بەردەوام (زیاتر لە 3-2 هەفتە) تووشی پژانە تەڕ یان چڵکنەکانە لە یەکێک یان هەردوو کونی لووتدا.\nگەر کۆرپە یان منداڵێک تووسی گیرانی لووت ببێت، مەجبوورە بۆ هەناسەدان وازبێنێت لە مژینی مەمک، هەربۆیە لە هەر کۆرپە یان منداڵێکدا کە باش شیر ناخوات دەبێ گیرانی لووت بپشکندرێت.\nئەو منداڵانەی کە تووشی زرمە دەبن لە لووتدا، دەبێ لە ڕوانگەی شکانی لووتەوە بپشکندرێن. پیویستە ئاماژە بەوەش بکرێت کە بەهۆی پێکەوە لکانی خێرای شوێنی شکان لە منداڵاندا، خستنەجێییان دەبێ پێش تێپەڕینی ٥ڕۆژ ئەنجام بدرێت.\nئەو منداڵانەی کە نەخۆشینگەلی بەردەوامی لەوزەیان هەیە. بۆ زانیاریی زیاتر سەبارەت بە نەخۆشینەکانی لەوزە کرتە بکە سەر ئێرە و بۆ بینینی فلیمەکانی فێرکاری سەبارەت بە نەخۆشینی لەوزە کرتە بکە سەر ئێرە\nئەو منداڵانەی کە بە بەردەوامی تووشی نەخۆشینەکانی سینووس یان پوولیپەکانی لووت دەبن.


ئۆپه‌راسیۆنی ڕووسیا له سووریا: تێچوو و سووده‌كانی\nپێنووس: ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر ڕووسیا، بۆ یه‌كه‌مین جار ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی خۆی له سووریا ده‌ست پێ كرد كه یه‌كه‌مین هه‌ڵمه‌تی هێزه سه‌ربازییه‌كانی ڕووسیا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بوو. ڕووسیا، وه‌ك یه‌كێك له گرنگترین ئه‌كته‌ره ده‌ره‌كییه‌كانی قه‌یرانی سووریا، بۆ ماوه‌ی زیاتر له چوار ساڵ خۆی له ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ڕاسته‌وخۆی سه‌ربازی له‌م قه‌یرانه‌دا، به‌دوور گرتبوو. به‌ڵام دواجار، به‌پێی داواكاریی به‌شار ئه‌سه‌د له 30ی سێپته‌مبه‌ری ساڵی 2015، مۆسكۆ ڕوانگه‌ی خۆی گۆڕی و بۆ پاراستنی پێگه‌ی ده‌وڵه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د و گۆڕانكاری له هاوسه‌نگیی هێزه‌كان له ئاستی جیهانیی به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیدا، به شێوه‌یه‌كی فه‌رمی، هاته ناو گۆڕه‌پانی جه‌نگه‌كه‌وه. به شێوه‌یه‌كی سروشتی، هاتنه‌ناو جه‌نگی سووریا بۆ ڕووسیا سه‌ره‌ڕای تێچووه‌كانی، سوود و قازانجیشی هه‌یه. هه‌روه‌ها، له ئاستی خۆجێیی و ناوچه‌یی و نێوده‌وڵه‌تیشدا چه‌ندین ده‌رهاوێشته به‌دوای خۆیدا دێنێت.\nتێچووه‌كانی به‌شداریی سه‌ربازیی ڕووسیا له سووریا\nبه‌پێی ئاماره فه‌رمییه بڵاوكراوه‌كان، تاوه‌كوو ئێستا، ڕووسیا ئه‌وه‌ی پشتڕاست كردۆته‌وه كه بیست كه‌سی له‌م جه‌نگه‌دا كوژراوه، كه ته‌نیا سێ كه‌سیان مه‌ده‌نی بوونه. هه‌روه‌ها ڕووسیا سێ هه‌لیكۆپته‌ر و فڕۆكه‌یه‌كی سه‌ربازیی له‌ده‌ست داوه. به‌پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی وه‌زاره‌تی به‌رگریی ڕووسیا، ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی ڕووسیا له ڕووی دارایییه‌وه، تاوه‌كوو ئێستا له بودجه‌ی په‌سندكراوی به‌رگریی ئه‌و وڵاته به‌ڕێوه ده‌چێت و تێچوویه‌كی زیاتری نه‌خستۆته سه‌ر بودجه‌ی گشتیی ڕووسیا. "ڤلادیمیر پووتین" له مانگی مایسی 2016دا ڕای گه‌یاند كه ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له سووریا، ته‌نیا 500 ملیۆن دۆلاری تێ ده‌چێت. به‌ڵام سه‌رچاوه سه‌ربه‌خۆكان بڕوایان وایه كه تێچووی داراییی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی مۆسكۆ له ساڵێكدا، به زیاتر له 892 ملیۆن دۆلاری ئه‌مریكی (58 ملیار ڕۆبلی ڕووسی) مه‌زه‌نده ده‌كرێت. پسپۆرانی بریتانییش، تێچووه‌كه‌ی به گوژمه‌ی ڕۆژانه له نێوان 2.3 تاوه‌كوو 4 ملیۆن دۆلار له ڕۆژێكدا ده‌خه‌مڵێنن.\nهه‌رچه‌نده جگه له‌و تێچووانه، ده‌بێت ئاماژه به تێچووی تری لاوه‌كییش بكه‌ین. بۆ نموونه، فڕۆكه‌ی نه‌فه‌رهه‌ڵگری ڕووسیا له 31ی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 2015، له بیابانی سینای میسر كه‌وته خواره‌وه، كه هه‌موو 224 گه‌شتیار و ستافی فڕۆكه‌كه، گیانیان له‌ده‌ست دا. داعش به‌رپرسیارێتیی ئه‌م هێرشه‌ی گرته ئه‌ستۆ. به بڕوای زۆربه‌ی چاودێران، ئه‌و هێرشه، ئاكام و ده‌رهاوێشته‌ی به‌شداریی ڕاسته‌وخۆی ڕووسیا بوو له جه‌نگی سووریادا. له لایه‌كی تریشه‌وه، به‌شێك له چاودێران بڕوایان وایه كه هێرشه ئاسمانییه‌كانی ڕووسیا له سووریادا، ئاست و ڕێژه‌ی هێرشی تیرۆریستیی له‌ناو سنووره‌كانی ڕووسیای به‌رزتر كردۆته‌وه.\nله تێڕوانینی یه‌كه‌مدا، سووریا مه‌ودایه‌كی زۆری له‌گه‌ڵ سنووره‌كانی ڕووسیادا هه‌یه، به‌ڵام چوون بۆ ڕووسیا بۆ تیرۆریستان، له ڕێگه‌ی توركیا و ناوچه‌ی قه‌وقازه‌وه كارێكی زۆر ئه‌سته‌م نییه. له لایه‌كی تره‌وه، ده‌ستێوه‌ردانی ڕووسیا له جه‌نگی سووریا، ژماره‌یه‌كی زیاتری له هاووڵاتیانی ڕووسیای هان داوه كه بۆ دژایه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌و كاره و جه‌نگ له‌دژی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د، بێنه سووریا و ببنه ئه‌ندامی گرووپه تیرۆریستییه‌كان. ده‌گوترێ له‌و كاته‌یه‌وه كه ڕووسیا له ڕێگه‌ی به‌شداریی سه‌ربازییه‌وه هاتۆته ناو جه‌نگی سووریاوه، ئاژانسی ئاسایشی فیدراڵی ڕووسیا و وه‌زاره‌تی كاروباری ناوخۆی ئه‌و ده‌وڵه‌ته، چالاكییه دژه‌تیرۆریستییه‌كانی خۆیان له ناوخۆی وڵاتدا زیاتر توندوتۆڵ و چڕ كردۆته‌وه.\nبه‌پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی ئاژانسی فیدراڵی ئاسایشی ڕووسیا و وه‌زراه‌تی كاروباری ناوخۆی ڕووسیا، زیاتر له 5 هه‌زار هاووڵاتیی ڕووسیا په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ گرووپه تیرۆریستییه‌كانی چالاك له سووریادا هه‌یه و، ئه‌م پرسه هه‌ڕه‌شه‌ی ئاسایشیی جددیی بۆ ناوخۆی ڕووسیا دروست كردووه. هه‌روه‌ها به‌رپرسانی باڵای ئاسایشیی ڕووسیا له‌م دوایییه‌دا، هۆشدارییان داوه كه گرووپ و لایه‌نه تیرۆریستییه‌كان، له ناوچه‌ی باكووری قه‌وقاز، به‌دوای توندكردنی چالاكییه تیرۆریستییه‌كانی خۆیانن.\nتێچووه پرستیژییه‌كانی ڕووسیا له ئاستی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تیدا\nپاڵپشتیی ڕووسیا له حكوومه‌ته‌كه‌ی به‌شار ئه‌سه‌د، مۆسكۆی له به‌رده‌م چاوی زۆرینه‌ی سوننه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كه دژی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌دن، گۆڕیوه و كردۆته یه‌كێك له به‌رگریكارانی توندی شیعه‌كان له ناوچه‌كه‌دا. له‌وانه‌یه هه‌ر ئه‌م وێنا دژه‌سوننه‌یه له ڕووسیا، بۆته هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی نفووزی ڕووسیا له نێو ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بی سوننه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. به‌پێی ئاماره‌كانی دامه‌زراوه‌یه‌كی پێوانه‌كردنی ڕای گشتی "زوگبای"، له ناوچه‌ی قه‌یراناویی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، زۆربه‌ی خه‌ڵك بڕوایان وایه كه به‌شداری و ده‌ستێوه‌ردانی ڕووسیا له سووریا و پاڵپشتی له به‌شار ئه‌سه‌د، هۆكاری سه‌ره‌كیی قه‌یرانی سووریایه. ته‌نانه‌ت له میسر، كه ڕووسیا په‌یوه‌ندییه‌كی باشی له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌دا هه‌یه، 90% له خه‌ڵكه‌كه‌ی بڕوایان وایه مۆسكۆ به‌رپرسی سه‌ره‌كیی جه‌نگی ناوخۆییی سووریایه. له به‌رامبه‌ردا، ئێرانییه‌كان به ڕێژه‌ی 68% به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه بیر ده‌كه‌ه‌وه!\nبه‌پێچه‌وانه‌ی باوه‌ڕی گشتی و باو، ڕووسیا و ئه‌مریكا نفووزێكی سنوورداریان له‌سه‌ر حكوومه‌تی سووریادا هه‌یه. ئه‌وه زۆر گرنگه كه له‌بیرمان نه‌چێت ئه‌وله‌وییه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی سووریا و ڕووسیا له‌م جه‌نگه‌دا، له‌گه‌ڵ یه‌كتری جیاوازن. ڕووسیا به دوای پاراستنی حكوومه‌تی سووریایه و، پاراستنی ده‌سه‌ڵاتی كه‌سیی به‌شار ئه‌سه‌د، ئه‌وله‌وییه‌تی سه‌ره‌كیی ڕووسیا نییه.  به‌م پێیه‌یش، ڕووسیا ده‌توانێت به ڕه‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆی له‌سه‌ر مانه‌وه یاخود نه‌مانی ئه‌سه‌د له داهاتووی سووریا، سه‌ودا بكات.\nجگه له‌وه‌یش، ڕووسیا نایه‌وێ هه‌موو شتێك بكاته قوربانیی مانه‌وه‌ی به‌شار ئه‌سه‌د، بۆیه نایه‌وێ بچێته ناو جه‌نگێكی گشتگیر و به‌رفراوانه‌وه. جه‌نگێك كه له‌وانه‌یه ده‌رهاوێشته‌ی به‌ربڵاو و نه‌خوازراوی هه‌بێت یاخود به‌ته‌واوی له كۆنترۆڵ ده‌ربچێت. هه‌رچه‌نده، نابێت له‌م نێوه‌دا هاوپه‌یمانێتیی سووریا و ئێران فه‌رامۆش بكه‌ین.\nتاران ئه‌وه‌ی ده‌وێت كه، به‌شار ئه‌سه‌د وه‌كوو نوێنه‌ری كه‌مینه‌ی عه‌له‌وییه‌كان له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات بمینێته‌وه. به‌تایبه‌ت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌گه‌ر به‌شار ئه‌سه‌د له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات نه‌مێنێ، ئه‌وه هیچ دڵنیایییه‌ك نییه كه به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی تاران له داهاتووی سووریادا مسۆگه‌ر بێت. به‌م هۆیه‌یش، به بوونی هاوپه‌یمانێتیی ئێران و سووریا، هیچ گه‌ره‌نتییه‌ك بۆ ڕووسیا نییه كه ئه‌سه‌د و سوپای ئه‌و ده‌وڵه‌ته، به‌ته‌واوی په‌یڕه‌وی له فه‌رمان و ئه‌جێنداكانی ڕووسیا بكه‌ن.\nبه‌رژه‌وه‌ندی و قازانجی ڕووسیا\nئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له سووریادا، پێگه‌ی به‌شار ئه‌سه‌دی به‌هێزتر كردووه و، بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی كه سوپای سووریا، كه به درێژاییی به‌هار و هاوینی ساڵی 2015 ، به‌توندی شكستیان خواردبوو ، به‌خێرایی باڵاده‌ست ببنه‌وه. كاتێك كه ڕووسیا هاته ناو جه‌نگی سووریاوه، زیاتر له 70% له خاكی سووریا له‌ژێر كۆنترۆڵی داعش بوو. یه‌كێك له گرنگترین ئامانجه‌كانی ڕووسیا، پاراستنی پێكهاته‌ی ده‌وڵه‌تی سووریا به‌تایبه‌ت حكوومه‌ت و سوپای ئه‌و وڵاته بوو، كه ده‌یانتوانی پرۆسه‌ی جه‌نگی دژی داعش به‌ره‌و پێشه‌وه ببه‌ن. ڕێگه‌گرتن له ڕووخانی حكوومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د له‌م ڕووه‌وه گرنگ بوو كه، ڕێگر بوو له به‌رده‌م سووریا كه بكه‌وێته ناو دۆخی په‌شێوی و ناسه‌قامگیری و دووباره‌بوونه‌وه‌ی سیناریۆكانی عێراق و لیبیا و ئه‌فغانستان و یه‌مه‌ن؛ بارودۆخێك كه به مانای ناسه‌قامگیریی ناوچه‌كه‌یه و، به‌م پێیه‌یش هه‌ڕه‌شه‌ی جددیی له‌سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی ڕووسیا هه‌یه.\nبه‌هێزبوونی پێگه‌ی جیهانیی ڕووسیا\nڕووسیا ئه‌وه‌ی سه‌لماند كه ئه‌كته‌رێكی گرنگه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا. جه‌نگ له دژی داعش و ڕۆڵی گرنگی ڕووسیا له قه‌یرانی سووریادا، پێگه‌ی نێوده‌وڵه‌تیی ڕووسیای به‌هێزتر كردووه، كۆتایی به ئه‌فسانه‌ی په‌راوێزبوونی جیهانیی ڕووسیا هێناوه و، بۆته هۆی ئه‌وه‌ی كه مۆسكۆ له دانوستاندن له‌سه‌ر پرسه‌كانی تر له‌گه‌ڵ ڕۆژاوادا، وه‌كوو قه‌یرانی ئۆكراین و هه‌ڵگرتنی ئابڵووقه‌كانی دوای پێوه‌نووساندنی نیمچه‌دوورگه‌ی كریمیا بۆ سه‌ر ڕووسیا، ده‌ستی باڵای هه‌بێت.\nهه‌روه‌ها قه‌یرانی سووریا، ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی دایه ڕووسیا كه بۆ یه‌كه‌مین جار له دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی یه‌كێتیی سۆڤیه‌ت، هێزی سه‌ربازی له ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌كانی خۆیدا به‌كار بێنێت. له ڕاستیدا ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی ڕووسیا له سووریادا، ده‌رخه‌ری توانای سه‌ربازیی سوپای ڕووسیایه و، ئه‌مه‌یش ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی داوه‌ته ڕووسیا كه چه‌ك و جبه‌خانه سه‌ربازییه‌كانی خۆی له‌م جه‌نگه‌دا تاقی بكاته‌وه.\nبه‌پێی چه‌ند مه‌زه‌نده‌یه‌ك، چاوه‌ڕوان ده‌كرێ كه له دوای نمایشی سه‌ركه‌وتووانه‌ی چه‌كه ڕووسییه‌كان له جه‌نگی سووریادا، فرۆشتنی چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نیی سه‌ربازیی ئه‌و وڵاته له نێوان 6 تاوه‌كوو 7 ملیۆن دۆلار زیاد بكات. جه‌زایر، ئه‌ندۆنیسیا، ڤێتنام و پاكستان، له‌و ده‌وڵه‌تانه‌ن كه پێشتر چه‌ك و ته‌كنۆلۆژیی سه‌ربازیی ئه‌مریكا و چینیان ده‌كڕی، به‌ڵام له ئێستادا بۆ كڕینی چه‌كی ڕووسی، حه‌ز و ئاماده‌ییی خۆیان ڕاگه‌یاندووه.


بۆچی دەنووسین (دووابەش) - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 31 تیر 1399 12:19\nدەنووسین لەبەر ئەوەی دەمانەوێ لە مرۆڤی پاسیفەوە ببین بە مرۆڤی چالاک و خوێنەرەکانیشمان بەرەو ئەم چارەنووسە بانگهێشت بکەین. نووسین حەقایەتی سەرگەشتەیی مرۆڤە لە نێوان دوو چەمکی 'من' وەک تاک و 'من' وەک گشت. ئەو سەرگەشتەییەی پێویست نیە وەڵامی هەبێ ئەوەندەی دەتوانێ خاوەن وەسف بێت!\nسەبارەت بەوەی مرۆڤ لە بنەڕەتدا بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە یاخود تاک، لەنیوان بیرمەنداندا جیاوازیی بیروڕا هەیە. بۆ وێنە ئەرەستوو مرۆڤ وەک بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتی پێناسەدەکا و، لای بیرمەندانی وەک 'هۆبز'' و 'جۆن لاک'یش مرۆڤ بوونەوەرێکی تاکە کە بەهۆی پەیمانی کۆمەڵایەتییەوە دەچنە ناو کۆمەڵگاوە تا پێکەوە بژین. ئەو پەیمانەی هێندێ شتی تیادەدەن بۆ ئەوەی هەندێ شتی تر بەدەست بێنن. بۆ وێنە ئازادیی خۆیان دەدەن بۆ ئەوەی ئاسایشی خۆیان دابین بکەن و گیانی خۆیان بپارێزن.\nباوەڕمان بەوە هەبێت یان نا کە مرۆڤ لەبنەڕەتدا بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتییە، بەڵام لە دوواجاردا دەبینین مرۆڤەکان پێکەوە دەژین و لە راستیدا وێناکردنی مرۆڤێک کە لە دەرەوەی کۆمەڵگا دەتوانێ بژی و درێژە بە ژیانی بدا، بەزەحمەت وێنادەکرێ. وەها مرۆڤێکیش ئەگەر دەستکەوێ، ئەوا بێگومان لە ئامراز کەڵک وەردەگرێ و ئامرازیش ئەنجامی داهێنانی کۆمەڵگا و رەوتی ژیانی کۆمەڵایەتییە، واتە مرۆڤەکان لە گشتییەتی خۆیدایە و بەم پێیە مرۆڤە تەنیاکانیش، ئەگەر دەستکەون، بە جۆرێک هەر لە کۆمەڵگادا دەژین!\nدەق لە راستیدا گێڕانەوەی ژیانی تاک و کۆمەڵایەتی مرۆڤە. لە چیرۆک و رۆماندا وەک لەوە پێش ئاماژەمان پێدا، نووسەر بەسەرهاتی تاک لە بەستێنی کۆمەڵگادا دەنوێنێتەوە، هەرچەند ناچاریشە لە هەمان کاتدا لە وەسفە گشتییەکاندا باسی کۆمەڵگا بە گشتیش بکا. دیارە دەتوانین بشڵێین دەق بەسەرهاتی کۆمەڵگا لە بەستێنی تاکیشدا دەگێڕێتەوە.\nبەم پێیە دەق بەرجەستەکردنی بوارە کۆمەلایەتییەکانی ژیانی مرۆڤە. دەرخستن و خەمڵاندنی تاک لە بەستێنی کۆمەڵایەتیدایە. دەق پیشانیدەدا چلۆن تاک لە کۆمەڵگادا بەرهەم دێت و لە هەمان کاتدا چلۆن تاکایەتی خۆی دەخەمڵێنێ. ئەگەر دەق رەوتی بەکۆمەڵایەتی بوونی مرۆڤ دەنوێنێ، ئەوا خوێندنەوەی دەق دەبێتە سەرچاوەیەک بۆ ئاشناکردنی خوێنەر بەم چەمکە و راهێنان و پەروەردەکردنی باشتری. بێهۆ نیە چیرۆک و رۆمان لە قوتابخانەکان بەشێکی گرینگی فێرکارین و رۆڵی تایبەتی لەم بوارەدا دەگێڕێن.\nبەڵام داخۆ بۆ ئەوەی نووسەر بتوانێ دەقێک بەرهەم بێنێ کە بتوانێ تیایا باس لەمە بکا، پێویستی بە فیڕکارییە لە بواری لایەنە کۆمەڵایەتییەکانی مرۆڤدا؟\nبێگومان ئێمە هەر لە سەرەتاوە دەکەوینە ناو رەوتی بەکۆمەڵایەتیی بوونەوە و لە رێگای بنەماڵە، هاوڕێیان، قوتابخانە و هتد، دەچینە ناو ئەم رەوتەوە، بەڵام ئەمە بە تەنیایی بۆ نووسەربوون ناخوا و لە راستیدا نووسەران پێویستیان بە هەندێ بواری تر هەیە بۆ ئەوەی بتوانن دەق بەرهەم بێنن. جا لەم پێوەندییەدا دەتوانین ئاماژە بە دوو شتی تر بکەین کە بەجۆرێک لەوە پێش ئاماژەمان پێداوە: خوێندنەوە و ئەزموون.\nخوێندنەوەی دەقی تر یەکجار یارمەتیدەرە و، ئەزموونیش دوو بوار دەگرێتەوە: تێپەڕین بە رووداوەکان و هەروەها شۆڕبوونەوە بە ناخیاندا (لێرەدا مەبەست بە گشتی ئەزموونی ئەکتیڤە).\nبواری ژیانی ئاسایی کە وتمان لە بنەماڵە و کۆڵان و قوتابخانە و هتد خۆیان دەردەخەن، زۆرتر بواری بەکۆمەڵایەتی بوونی پاسیف دەگرنەوە. واتە مرۆڤ زیاتر لەم بوارانەدا وەرگرە تا کەسێکی چالاک. بەڵام بوارەکانی خوێندنی دەق و ئەزموون کە لە قۆناغەکانی سەرەوەتری تەمەندا دێن زیاتر هەڵگری لایەنی ئەکتیڤن و تیایاندا مرۆڤ دەکەوێتە پێوەندێکی دوو لایەنی چالاک لە گەڵیاندا. بگرە کاتێک خەسڵەتی چالاکبوونەوە لە هەڵوێستی مرۆڤدا سەرهەڵدەدا ئەمە دەتوانێ تەنانەت رابردوویشی بگرێتەوە. بەو مانایە ئەگەرچی رابردوو وەک زەمەنێک کە گوزەراوە تێپەڕیوە، بەڵام مرۆڤی چالاک دەتوانێ بە هۆی خەسڵەتی چالاکبوونییەوە جارێکی تر بە شێوازی تر بە رابردوودا بچێتەوە و بەم شێوەیە سەردەمی پاسیڤ بوونی خۆیشی سەرلەنوێ چالاک بکاتەوە. لێرەدا رووبەڕووبوونەوە لە گەڵ رابردوو لە شێوازی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ یادەوەرییەکان روودەدات و بۆیە زیاتر شکڵی ئایدیا (نەک شت) لە خۆی دەگرێ (پێوەندێکی ناڕاستەوخۆ).\nبەم پێیە نووسەر دەبێ بە سەرچاوەیەک بۆ نوواندنەوەی رەوتەکانی بەکۆمەڵایەتی بوون، بەڵام لە ئەزموونی نوێدا. نووسەر بە پێشکەشکردنی دەقی تایبەتی خۆی قووڵایی و بەرینایی بە ناسین دەدات لەسەر رەوتی بەکۆمەڵایەتی بوون وەک رەوتێکی هەمیشەیی لە ژیانی مرۆڤەکاندا. هەروەها دەتوانێ بەجوانی لایەنە خەسارناسییەکانیشی دەربخا.\nهەموو مرۆڤەکان خاوەن ئەزموونی تایبەتن، بەڵام هەر هەموویان نابنە نووسەر لەبەر ئەوەی بە ئەزموونی تایبەتی چالاکدا تێناپەڕن. ئەو ئەزموونانەی وا مرۆڤ وەک سوبژەیەکی بڕیاردەر و ئەکتیڤ تیایانا خۆی دەردەخا و لە رێگای کردە و ئایدیاکانەوە دەستیان تێدەهاوێ و هەوڵدەدا بە جۆرێکی تر سازیان بکاتەوە. بەم پێیە دەق سەرلەنوێ سازکردنەوەی ئەزموونە پاسیڤەکانە بە گوێرەی زەینی چالاک و خودائاسا، واتە ئەزموونی چالاک.\nوەک چۆن ئەزموونە پاسیفەکانی ژیان بە گوێرەی مرۆڤەکان جیاوازن، هەر بەو پێیە بە گوێرەی مرۆڤە چالاکەکانیش جیاوازن، بگرە لێرەدا جیاوازییەکان لە باری چلۆنایەتییەوە یەکجار لەگەڵ حالەتی یەکەم فەرقیان هەیە. کاتێک ئەزموونی پاسیف و ئەزموونی چالاک لەیەکدەدەن و یەک دەگرن، بەستێنی سەرەکیی لەدایکبوونی دەق دەڕەخسێ. نووسەریش هەتا داهێنەرتر بێت ئەوا زیاتر بەشە پاسیفەکە دەکێشێتە ژێر کاریگەریی بەشە چالاکەکەوە. لێرەوە دەگەینە ئەو حاڵەتەی کە دەبێ بڵێین زەینی نووسەر دەبێ ئەوەندە چالاک بێت کە بتوانێ هەمیشە لە رەوتێکی پیاچوونەوە بە ئەزموونەکانی خۆی بێت.\nدەق بەم پێیە دنەدەری خوێنەرە بۆ ئەوەی ببێ بە ئەزموونکەرێکی وشیار و چالاک. دەق هەوڵدەدا زەینی خوێنەر وەک زەینی نووسەر لێبکا. تەنانەت گەر خوێنەر نەشبێ بە نووسەر، بەڵام زەین و دەروونی لە شێوازی زەین و دەروونی نووسەر نزیک دەکەوێتەوە. لێرەوە دەبینین لە کۆمەڵگای خوێندەوار رەوتی بەکۆمەڵایەتی بوون زیاتر خەسڵەتی چالاک وەردەگرێ هەتا کۆمەڵگای نەخوێندەوار، یان کەمتر خوێندەوار. لەوەها کۆمەڵگایەکیش دا بەشێوەی خۆبەخۆ ئەو تاکانە بەرهەم دێن کە ئەگەرچی زیاتر کۆمەڵایەتین، بەڵام لە هەمان کاتیش دا زیاتر تاکن. ئەم تاکە دەبێ بە بوونەوەرێکی بەکۆمەڵایەتی کە جیاوازە لە شێوازی نەریتیانەی خۆی. لە راستیدا دەق بیرمان دەخاتەوە کە بەکۆمەلایەتی بوونی چالاکانە، تاک تیایا بەرجەستەدەبێتەوە و لێرەوە رەنگە بگەیەنە تەفاهومێک لە نێوان ئەرەستوو لە لایەک و هۆبز و لاک لە لایەکی ترەوە.\nمرۆڤ جگە لە ناو مرۆڤەکانی تر هیچ شوێنێکی تری بۆ ژیان نیە. بگرە لە بەهەشت و جەهەننەمیشدا وەک دوو وێنای خەیاڵی دیسان لە دووای مردن باسی ژیانی بەکۆمەڵ کراوە. هەڵبەت لە هەمان کاتدا مرۆڤەکانی تر دەتوانن ببنە سەرچاوەی دڵەڕاوکێ و ترس بۆمان. دەق حیکایەتی خۆشەویستی و ترسی مرۆڤەکانە لە ئاست یەکتر. نە بێ یەکتر دەتوانن بژین و نە لەگەڵ یەکتریش تەواو هەست بە حەوانەوە دەکەن. دەق گێڕانەوەی ئەم پارادۆکسەیە. خۆشەویستی و نەفرەت پێکەوە رێدەکەن. دەق پێمان دەڵێ هەتا هەین دەبێ لەوەها دۆخێکدا بژین، بەڵام لەبیرمان بێت دەبێ کەسێکی چالاک بین. چونکە گەر چالاک بووین ئەوا ئەشق و نەفرەت نابن بە دووانەی زاڵ و بڕیاردەر، بەڵکو دەبن بە دوو بوونی تێکەڵ بە هەڵوێستی چالاکانەی ئێمە.\nخەسڵەتێک کە لە دەقدا بەرجەستەیە ئەوەیە کە کاراکتێرەکان هەمیشە حەزیان بە خۆدەرخستنە. هەموو کاراکتێرەکان، تەنانەت گۆشەگیرترینیشیان، لە دەقدا بە هۆی خەسڵەتی کاراکتێربوونیانەوە زەق دەبنەوە و بەم شێوەیە سنوورەکانی ژیانی ئاسایی ناو کۆمەڵگا تێدەپەڕێنن. هەر ئەم بەرجەستەبوونەیشە دەیانکا بە نموونە. ئەم دەرکەوتنە دەیانکا بە تاک، بەڵام تاکێک کە دەتوانن گشتی بن. بۆیە دەق خۆی لە خۆیدا لە رێگای بەرجەستەکردنی تاکەوە بەجوانی رەوتە بەکۆمەڵایەتی بوونەکان پیشاندەدا.\nئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەی دەمانەوێ لە پرۆسەی بەکۆمەڵایەتی بوونەکان بگەین. نووسین رۆچوونە بە ناو ئەو پرسە ئەزەلییەدا کە داخۆ مرۆڤ لە بنەرەتدا تاکە یان گشتی. دەنووسین لەبەر ئەوەی دەمانەوێ لە مرۆڤی پاسیفەوە ببین بە مرۆڤی چالاک و خوێنەرەکانیشمان بەرەو ئەم چارەنووسە بانگهێشت بکەین. نووسین حەقایەتی سەرگەشتەیی مرۆڤە لە نێوان دوو چەمکی 'من' وەک تاک و 'من' وەک گشت. ئەو سەرگەشتەییەی پێویست نیە وەڵامی هەبێ ئەوەندەی دەتوانێ خاوەن وەسف بێت!


گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه، دۆزینه‌وه‌ی ڕۆشنبیریی خه‌نجه‌ر – كولتور مه‌گه‌زین\n06/02/2020 6 min read0\nوه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری یان كه‌شتی مه‌لا شێته‌كان!\n29/01/2017 5 min read0\nهیچ ساڵێك به‌قه‌د ئه‌مساڵ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی بیری ئارامی نه‌كردووه\n01/02/2017 3 min read0\nڕۆمان؛ گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه - عه‌تا نه‌هایی - چاپخانه‌ی مانگ\nگره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه، دۆزینه‌وه‌ی ڕۆشنبیریی خه‌نجه‌ر\n11/06/2020 9 min read13\n45 جار خوێنراوه‌ته‌وه\n–خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ ڕۆمانی “گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه“ ڕۆماننوس عه‌تا نه‌هایی\nبۆ جاری دووهه‌م ڕۆمانه‌كه‌ی ڕۆماننوسی ئه‌زیزمان (عه‌تان نه‌هایی) م خوێنده‌وه (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) ، به‌تایبه‌ت كه له‌م مانگه‌دا جونی ٢٠٢٠ – خه‌ڵاتی (میهره‌گان)ی ئێرانی بۆ باشترین ڕۆمان به‌ده‌ستهێنا. بێگو‌مان ئه‌مه كه‌مترین خه‌ڵاته بدرێته عه‌تا نه‌هایی، چونكه به‌ڕای من گره‌وی (به‌ختی هه‌ڵاڵه) و كاره‌كانی دیكه‌ی، شایه‌نی چه‌نده‌ها خه‌ڵاتی جیهانین. به‌داخه‌وه هێشتا وه‌رگێڕی به‌سه‌لیقه‌ی پێچه‌وانه‌یی له كوردییه‌وه بۆ زمانه خۆرئاواییه‌كان له‌دایكبوونی مه‌رجداره و ته‌مه‌ڵه، پێده‌چێت ئه‌م فیگوره زه‌مه‌ن و ڕۆشنبیرییه‌كی قووڵتری پێویست بێت تاوه‌كو بخه‌مڵێت، كه زمانزانی كوردیی له ئێستادا ئه‌و مه‌رجه‌ی تێدا سنوورداره .\nبیرمدێت، جاری یه‌كه‌م كه ئه‌م ڕۆمانه‌م خوێنده‌وه له باشووری ئه‌ڵمانیا ده‌ژیام، له‌سه‌فه‌رێكمدا بۆ لای پیره دایك كه ئێستا ئه‌م دونیایه‌ی جێهێشتووه، ڕۆمانه‌كه‌م به‌ده‌ستهێنا. ڕۆمانه له به‌رگێكیدا بوو وه‌ك كراسێكی شینی گوڵ گوڵی وابوو، زۆر هه‌ژارانه چاپكرابوو. له سه‌فه‌ری ساڵی پاردا  كۆبه‌رهه‌می عه‌تام به‌ده‌ستهێنا كه له بۆكسێكدایه و چاپخانه‌ی )مانگ( به‌پێی ئه‌و داراییه كه‌مه‌ی هه‌یانه، به سوپاسه‌وه و ده‌ستخۆشییه‌وه، چاپیان كردووه و له باشووری كوردستان و ڕۆژهه‌ڵات ده‌ستده‌كه‌وێت.\nئه‌م ڕۆمانه (به‌ڕای هه‌ژارانه‌ی من) له‌چه‌ند ڕوویه‌كه‌وه‌یه گرنگه، ئه‌ویش شێوازی گێڕانه‌وه‌ی ڕیالستیانه، تانوپۆ و پڵۆت چنینه‌وه‌یه‌تی. هه‌روه‌ها ده‌نگه‌كانی ناو ڕۆمانه‌كه و ڕوونی و شه‌فافیه‌تی بابه‌ته‌كان و قووڵبونه‌وه به‌ناو ململانێیه چینایه‌تی و كولتورییه‌كان، هاڕمۆنیانه كار له خوێنه‌ر ده‌كه‌ن. هه‌موو جارێك گوتوومه؛ هه‌موو كه‌س پێویستی به‌خه‌یاڵ و ڕه‌مز و به جادووگه‌ریانه‌ی واقیع بێت له ڕۆماندا، كورد پێویستی پێ نییه، چونكه دونیای كوردی خۆی دونیایه‌كی خه‌یاڵییه، گێڕانه‌وه‌ی واقیعیانه خۆی له‌خۆیدا، گێڕانه‌وه‌ی خه‌یاڵه له‌سه‌ر زه‌وی ڕیاڵ ڕووده‌دات.\nبه‌هه‌قه‌ت وایه، ده‌نا كه‌م نین ئه‌و خه‌نجه‌رانه‌ی كه له‌ڕۆمانی (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه)دا كه نه‌هایی باسیده‌كات، دێن و  كیشوه‌ره‌كان ده‌بڕن و له‌قه‌دی باوكه پاتریاركه‌كانه‌وه ده‌چنه قه‌دی ئه‌و كوڕانه‌ی نه‌یانتوانیووه ببن به (باستاردی كولتوریی) یان با بڵێین؛ ببن به (زۆڵێكی كولتوریی) به‌هه‌موو مانا گه‌وره سلۆته‌ردایكیه‌كه‌یه‌وه. زۆڵه‌كان، باستارده‌كان، كولتوره باوه‌كانی پاتریارك درزپێده‌ده‌ن و له‌ته‌نیشت پاتریاركه‌وه  كولتورێكی دیكه و نه‌ریتێكی دیكه و تانوبۆیه‌كی كولتوریی دیكه فڕێده‌ده‌نه ناو كایه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه، كولتور دروستده‌كه‌ن و گۆڕانكاری گه‌وره به‌دیده‌هێنن. مه‌خابن ئه‌مه له‌ڕۆمانی (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) ڕوونادات، چونكه دونیای كوردی تاوه‌كو ئه‌مڕۆ باستاردی وه‌های به‌رهه‌منه‌هێناوه، ئه‌وه‌ی ڕووده‌دات ئه‌و خه‌نجه‌ره دێرینیه كولتورییه‌ی باوكه دێرینه‌كانه، له كوردستانه‌وه تاوه‌كو سكه‌نده‌نافیا و خۆرئاوا، به‌خۆی نه‌ریت و بوغز و دواكه‌وتووییه‌وه به‌دووی ژنی كورده‌وه‌یه، ژنێك  ده‌یه‌وێت وه‌ك هه‌موو مرۆڤێكی دیكه‌ی ئازادی سه‌ر ئه‌م زه‌وییه، پراكتیزه‌ی ئازادییه‌كانی خۆی بكات.\nنه‌هایی به‌و گێڕانه‌وه كلاسیكه‌یه جوانه‌یه‌وه تیژ ڕۆده‌چێته ئه‌و ناواخنه دواكه‌وتووییه‌ی باوكه‌كانی شۆڕشی كوردایه‌تی، ئه‌و ناواخنه‌ی وایكردووه كه هیچ شۆڕشێكمان سه‌ركه‌توو نه‌بێت. ئه‌و دواكه‌تووییه‌ی له ناخی خۆیاندا هه‌ڵیانگرتووه و ده‌یانه‌وێت له ڕێگه‌ی ئه‌و وێنه و ئایدیا پیاوسالاریی و خێڵگه‌راییه‌وه  كوردستانی پێ ڕزگار بكه‌ن و هه‌موو جارێكیش شكست دێنن. ده‌شێت بتوانین بێگانه‌ی دواكه‌وتوویی ئێرانی و توركی و عه‌ره‌بی له كوردستان ده‌ربكه‌ین، وه‌كو چۆن له باشوور داگیركه‌ری عه‌ره‌بی ماڵئاواییه‌كی كاتی كرد‌ووه. به‌ڵام داگیركه‌ره نوێیه‌كه، دواكه‌وتووه نوێیه‌كه، پاتریاركه نوێیه‌كه، گه‌نده‌ڵه نوێییه‌كه، به‌عسیه نوێیه‌كه، مه‌لا نوێیه‌كه، ئاغا نوێیه‌كه، ڕۆشنبیره نێرسالاره نوێیه‌كه، جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه. جێگرتنه‌وه‌یه‌ك  دواكه‌وتوویی و پۆپۆلیزمی سیاسی و گه‌نده‌ڵی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئیداریی و ئه‌خلاقی سیاسی به‌رهه‌مده‌هێنێت. ئه‌زموونی بیست نۆ ساڵی هه‌رێم هه‌زاره‌ها (حه‌مه‌ڕه‌شید ئاغا)ی نیشانداین كه به به‌رگی حزبی دیموكراتخواز و سۆسیال دیموكرات و چه‌پ و ئیسلامی و سێكۆلار و ته‌نانه‌ت فێمێنزمی لوكسوسی به‌ناو ژندۆست هاتنه سه‌ر شانۆی ڕووداوه‌كان، كه له‌ڕاستیدا هیچیتر نه‌بوون جگه له قه‌وزه‌ی گه‌نده‌ڵی و دواكه‌توویی نه‌بێت له‌فۆرمێكی تردا.\nدیوه‌خانه‌كان له‌فۆرمی دیكه‌دا په‌ره‌یان سه‌ند، دیوه‌خانی ژنكوژی، دیوه‌خانی مه‌لای جنێوده‌ر، دیوه‌خانی گه‌نده‌ڵی و دیوه‌خانی ڕێكخراوی درۆزنانه‌ی ژنانی فه‌ندخۆر و دیوه‌خانی ڕێكخراوی سێكۆلاریستی و دیوه‌خانی هه‌زه‌لیانه‌ی نوسه‌رانی ده‌ربار و ژنانی و پیاوانی ڕاپۆڕتنۆسی سه‌ر به ئه‌مریكی و بریتانی و بێگانه‌كان… به‌گشتی ئێستا وڵات هه‌مووی كۆمه‌ڵێك دیوه‌خانن له ژێر ناوی جیاوازدا، كاریان هیچیتر نییه جگه له كۆپیكردنه‌وه‌ی وێنه‌كانی پاتریاركی كوردی نه‌بێت، پیرۆزكردنی بێمانا و گریان نه‌بێت بۆ وێنه‌ی پاتریاركه مردووه‌كان. هه‌ر ئه‌و پاتریاركه‌شه له ڕۆمانی (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) دا خه‌نجه‌رێك ده‌دا به زاوكه‌ی ( شێرزاد) بۆ ئه‌وه‌ی كچه‌كه‌ی (هه‌ڵاڵه)ی پێ سه‌رببڕێت. هه‌ر ئه‌و پاتریاركه‌یه كه نه‌هایی له گه‌شتی (حه‌مه‌ڕه‌شید ئاغا) دا ڕیالیستانه به‌رجه‌سته‌ی كردووه؛ گه‌شتی یه‌كه‌م له‌ناو شۆڕشدایه و فیزیكیه و حه‌مه‌ڕه‌شید خۆی ئاماده‌یه و گه‌شتی دووهه‌می ڕه‌مزییه و له‌سكنده‌نافیا له شێرزادی زاوایدا خۆی به‌رجه‌سته كردووه.\nبه‌دیوێكی تردا، عه‌تا نه‌هایی تادوا ڕه‌گی كلاسیكه، كلاسیكێك چۆنی بخوێنیته‌وه ده‌مانباته‌وه سه‌ر پارادۆكسه‌كانی خه‌یاڵ، خه‌یاڵێك به‌ڕێدا ده‌ڕوات و ته‌واو ڕیالستییه. به‌جۆرێك بڕواناكه‌یت كاراكته‌ری وه‌ها له‌سه‌ر زه‌وی بوونی هه‌بێت، ئه‌ویش وێنه‌ی كۆیله‌یه كه ده‌یه‌وێت ئازاد بێت، كه ئازادیش ده‌بێت نۆستالژیای بۆ ژیانی كۆیله‌بوونی هه‌یه و ده‌یه‌وێت ژینگه‌ی كۆیله‌بوون له‌ناو ئازادیدا زیندووبكاته‌وه.\nیه‌كێك له خاڵه جوانه‌كانی ئه‌م ڕۆمانه له‌وه‌دایه كه له فیگوری (كۆیله) نێزیكده‌بێته‌وه، كۆیله‌یه‌ك كه فیگورێكی كۆمه‌ڵایه‌تیه و ڕۆژانه مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ین. كۆیله‌یه‌ك به‌رده‌وام به‌دووی كولتوری هاواركردن و سه‌ركرده په‌رستی و مێگه‌لخوازیی و پۆپۆلیزمه‌وه‌یه. پارادۆكسی ئه‌م فیگوره له‌م ڕۆمانه‌دا له‌وه‌دایه، كه مرۆڤێكه شه‌ڕ بۆ ڕزگاركردنی كوردستان و ئازادی كردووه، به‌ڵام كه دێته وڵاتێكی ئازاد ده‌بێته كۆپیه‌كی سه‌د ده‌ر سه‌دیی داگیركه‌ره‌كه‌ی. ده‌بێته وێنه‌ی دواكه‌توویه‌ك كه   ئاشقی كۆیله‌بوونه، كۆیله‌بوونێك كه خۆی له ناموسپه‌رستی و ژنكوژیدا به‌رجه‌سته كردووه.\nكۆیله‌یه‌كی وه‌ك (شێرزاد)  چاوی به خوێندن و خۆپێگه‌یاندنی هاوسه‌ره‌كه‌ی (هه‌ڵاڵه) هه‌ڵنایه‌ت، چاوی به‌كرانه‌وه‌ی كولتوریی هه‌ڵنایه‌ت. نه‌ك هه‌ر ئه‌وه، به‌ڵكو خۆشی نایه‌وێت له ئازادیدا باڵه‌كانی بكاته‌وه و فێره فڕینی نوێ بێت، فێره زمان و زانست و كاری نوێ و تێكه‌ڵی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ئازاد بێت. له‌جیاتی ویی، ده‌چێته ناو چایخانه و گروپه داخراوه كوردییه‌كان و له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌دا ڕۆژانه ژیان به‌ڕێده‌كات. ئه‌و گروپه په‌راوێزخراوه كوردییانه چێژ له‌په‌راوێزبوونی خۆیان وه‌رده‌گرن، چێژ له‌وه وه‌رده‌گرن وه‌ك كۆیله‌یه‌ك شایه‌نی به‌زه‌یی خۆرئاواییه‌كان بن. به‌دیوێكی تردا، كۆپی هه‌موو ئه‌و ڕه‌وشت و نه‌ریته پیاوسالارییه دواكه‌تووانه‌ن،  كه به مه‌زنده‌ی ئه‌قڵیان ئه‌مه پراكیزه‌كردنی كوردبوونه. كوردبوون لای ئه‌م جۆره گروپه داخراوه كوردییانه، پابه‌ندبوونه به چه‌وساندنه‌وه‌ی ژن و منداڵ و دووره‌په‌رێزییه له كولتوری خۆرئاوا. نه‌گبه‌تیه‌كه له‌وه‌دایه، ته‌نانه‌ت به‌شێكی زۆری له‌و كوردانه‌ی كه خوێندنی باڵایی زانكۆ خۆرئاواییه‌كانیان ته‌واو كردووه له هه‌ڵسوكه‌ت و شێوه‌ژیانیاندا كۆپی هه‌مان نه‌ریتی دواكه‌توویی پارتریاركن. هێشتا بڕوانامه‌كانیان له جێنده‌ر و سۆسیۆلۆژیا و فه‌لسه‌فه‌دا هه‌ڵمی لێ هه‌ڵده‌ستێت، به‌هه‌ڵه‌داوان دێنه‌وه بۆ كوردستان و له‌خزمه‌تی حه‌مه‌ڕه‌شید ئاغاكانی حیزبدا و له‌دیوه‌خانه‌كانی حیزبدا ده‌بنه ڕاوێژكار و سه‌فیر و گزیری و قه‌یتولی گه‌نده‌ڵی. ئه‌مه‌ش چیرۆكێكی تراژیدیتره له‌وی دیكه، كه من به دواكه‌توویی خوێنده‌واره‌كان ناساندومه.\nخاڵی جوان له ڕۆمانی ( گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) ئه‌وه‌یه، كه ژنی كورد له‌م ڕۆمانه‌دا قوربانی نییه، به‌ڵكو فیگورێكی ئازادییه؛ هه‌ڵاڵه‌ی پێشمه‌رگه، هه‌ڵاڵه‌ی ئاشق و هه‌ڵاڵه‌ی دایك و هه‌ڵاڵه‌ی زیره‌ك و ئه‌كادیمی و هه‌ڵاڵه‌ی ئیشكه‌ر و ڕه‌نجده‌ر…هتد. نه‌هایی زۆر ژیرانه ئه‌و جه‌وهه‌ره گرنگه‌ی ژنی كوردی له فیگوری هه‌ڵاڵه‌دا به‌رجه‌سته‌كردووه، هه‌ربۆیه له‌سه‌ره‌تای ڕۆمانه‌كه‌وه تا دوا وشه، هه‌ڵاڵه دروستكاری ڕووداوه و له چه‌قدایه.\nلێره‌وه سێنترالیزه‌كردنی ژنی كورد له‌م ڕۆمانه‌دا زۆر له‌و وێنه‌یه دوورمانده‌خاته‌وه كه ژنی كورد ته‌نها وه‌ك قوربانی نیشاندراوه. هه‌روه‌ها ته‌واو پێچه‌وانه‌ی وێنه‌ی ژنه كه له ئه‌ده‌بیاتی ئه‌م پانزه ساڵه‌ی دواییه‌ی باشووردا به‌تایبه‌تی كڵێشه‌به‌ند و قاڵبه‌ندیی و ستیرۆتایپكراوه، ئه‌ویش وێنه‌یه‌كی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاسته ده‌رهه‌ق به‌ژن، وێنه‌یه‌كی بانگخوازانه‌ی ئیسلامه‌وییه له فۆرمی ڕۆمان و قه‌سیده‌دا گوزارش له‌خۆی ده‌كات، به‌وه‌ی تاكه وێنه‌ی ژنی كورد وێنه شه‌یتانه عه‌یاره‌یه‌كه‌یه  كه پیاوه زیره‌ك و به‌ئه‌مه‌كه‌كان به‌جێده‌هێڵێت و ده‌چێت له‌گه‌ڵ قه‌سابه چه‌قۆكێشه‌كاندا ژیانده‌كات. وێنه‌ی ئه‌وه‌ی؛ ژن بۆ ئه‌به‌د گێله… لێره‌دا ده‌سته‌واژه‌ی (جوله‌كه‌ی ئه‌به‌دی ) ئادۆلف هیتله‌ر وه‌بیر خوێنه‌ر ده‌هێنمه‌وه، كه ده‌یگووت؛ سیفه‌تی ناشرینی جوله‌كه‌كان ئه‌به‌دین و ته‌نها له‌ناوبردن چاریان ده‌كات. ئاوه‌ها فاشیزمێكی تر له‌دژی ژنی كورد له فۆرمی ئه‌ده‌بدا وێنه‌ی (گێل و شه‌یتانی ئه‌به‌دی) ده‌خاته پاڵ ژنی كورد و ده‌بێت ئه‌و شه‌یتانه له ماڵه‌كان ده‌ربكرێن و شار به‌ده‌ربكرێن. به‌ڵێ ئه‌وه ئه‌و وێنه‌یه  كه‌ده‌یه‌وێت بڵێت؛  گێلێتی قه‌ده‌ری ئه‌به‌دیی ژنی كورده! له ڕۆمان و ئه‌ده‌بیاتی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایدا هاتووه؛ ژنی كورد سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی خوێندنی باڵای ته‌واو كردووه و ڕۆشنبیره، به‌ڵام له پێچێكدا هه‌موو ئه‌مانه تووڕده‌دات و ده‌چێته باوه‌شی به‌عسی و ڕه‌فیق حزببیه‌كان و گه‌نده‌ڵ و ئاسایش و قه‌سابه‌كانه‌وه، سه‌یر له‌وه‌شدایه ئه‌م بونه‌وه‌ره شه‌یتانییه خۆشی نازانێت بۆ ئه‌وه‌نده گێله و بۆچی ئه‌وه ده‌كات!\nئه‌م وێنه ئه‌ده‌بییه، هیچیتر نییه جگه له ژیاندنه‌وه‌ی  بانگخوازه ئیسلامه‌وییه نوستووه‌كه‌ی نێو ڕۆحی نێری كوردی نه‌بێت، هیچیتر نییه. پانزه ساڵ زیاتره ئه‌م ئه‌ده‌بیاته پیاوه‌كان هانده‌دات كه  یار ده‌ربكه‌ن  له‌ماڵ و ئاواره‌ی ده‌شت و ده‌ری بكه‌ن، نه‌هێڵین له‌ده‌فته‌ری ژیاندا بمێنێته‌وه و به‌ته‌واوه‌تی بیسڕنه‌وه. نه‌ك هه‌ر ئه‌وه، به‌ڵكو نه‌هێڵین ده‌م له ئاونگ بدات، نه‌هێڵین سه‌یری خه‌رما‌نه‌ی مانگ بكات، نه‌هڵێن سه‌ر له‌سه‌ر بالیفی سپی دانێت…هتد. یار له‌م وێنه‌یه‌دا خیانه‌تكاری فریشته‌یه و هاوڕێی فریشته ڕه‌شه‌كان و ئاسایشه‌كان و شه‌یتانه‌كانه. ئه‌مجۆره (ژنكوژییه ئه‌ده‌بییه) وێنه‌ی ژنكوژێكه له فیگوری ڕۆشنبیر و شاعیردا خه‌نجه‌ری ژنكوژی هه‌ڵگرتووه و پۆپۆلیزمانه سه‌دایه‌كی گه‌وره له‌ناو كولتوریی نێر سالاریدا بۆ خۆی كردۆته‌وه. من ئه‌مه دیارده‌یه به   (ڕۆشنبیری خه‌نجه‌ر) پێناسه ده‌كه‌م.\nڕۆمان؛ گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه – عه‌تا نه‌هایی – چاپخانه‌ی مانگ\n(هه‌ڵاڵه) له ڕۆمانی (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) دا  وێنه‌یه‌كی پێچه‌وانه و دژه وێنه‌ی ئه‌و وێنه‌یه‌یه،  كه پانزه ساڵه زیاتر له فۆرمی جۆراوجۆری لیتراتوردا گوزارشی له‌خۆی كردووه. ئه‌و‌یش وێنه‌ی ژنه كه خیانه‌تكاری نیشتمانه و هه‌ڵگری هیچ به‌هایه‌ك سۆلیداریتی و هه‌ستكردن نییه به ئازار و خه‌باتی میلله‌ته‌كه‌ی، وێنه‌ی ژنه سیخوڕیی كورده كه خۆی هه‌ڵده‌داته باوه‌شی به‌عسییه‌كانه‌وه. هه‌مان وێنه‌یه كه له‌دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه له‌باشووری كوردستان، پاتریاركی كوردی به‌رجه‌سته بوو له سه‌ركرده سیاسیه‌كانیدا به‌ناوی (كوشتنی ژنه جاسوسه‌كان) وه‌ك پۆزش باسیان لێوه‌ده‌كرد. یه‌كه‌مین ژنكوژیی سوستماتیك، زنجیره‌یه‌ك ئیغتیالات بوو كه زیاتر له شه‌ش مانگی خایه‌ند. ئیدی له پشت هه‌ر ده‌رگاو ماڵ و سووچێكدا ژنێك له‌لایه‌ن نادیارێكه‌وه ده‌كوژرا. ئه‌وه‌ی بڕیاڕده‌ری و زیندووكه‌ره‌وه‌ی ئه‌و نه‌ریته ناشرینه بوو، ئێستا ڕۆشنبیره‌كان له‌سه‌ر گۆڕه‌كه‌ی بۆ كۆچكردنی ده‌گرین.\nئه‌و ئه‌كته، ئه‌و ژنكوشتنه زنجیره‌ییه، ئه‌و نه‌ریته پاتریاركییه‌ی دژی (هه‌ڵاڵه‌كان) زیندووكرده‌وه، به‌وه‌ی مادامه‌كی ژنیت، گه‌ر گوێڕایه‌ڵی پیاو نه‌بیت، ئه‌وا  تۆ مه‌حكومیت به تاوانكاریی و ده‌بێت له ده‌فته‌ری ژیان بسڕدرێیته‌وه. هه‌موو ئه‌و ژنه هه‌ژارانه به‌ناوی كوردایه‌تیه‌وه تیرۆركران، هه‌ر وه‌ك ئه‌وه‌ی پیاوی كورد په‌رێزپاك و شۆڕشگێر بووبێتن و ته‌نها ژن جاسوس و جاش و ڕاپۆڕتلێده‌ری به‌عس بووبێتن. گاڵته‌جاڕی قه‌ده‌ر له‌وه‌دایه، پیاوه به‌عسی و جاشه‌كان و ئه‌نفالچییه‌كان، ژنكوژانی دوێنێ، له هه‌موو شوێنه‌كدا جێگه‌یان بۆوه و ته‌نانه‌ت (دیوه‌خانانه) و (سێنته‌ری ڕۆشنبیری خێڵ) یان بۆ دامه‌زرێنن و ژنه‌كانیش به‌تۆمه‌تی جاسوسی ده‌كوژرێن… ڕۆشنبیری خه‌نجه‌ر، دوای چه‌ند ساڵێك له‌دوای ئه‌م ژنكوشتنه سیاسییه، هات و ئه‌م وێنه‌یه‌ی  بۆ ژن له‌فۆرمێكی ئه‌ده‌بی تردا نمایشكرده‌وه و له‌ژێر ناوێكی تره‌وه به خوێنه‌ری فرۆشته‌وه و ئه‌م نه‌ریته پاتریاركییه‌ی ژیانده‌وه.\nجوانی ڕۆمانی ( گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) له‌وه‌دایه ئه‌و وێنه‌ی (به‌ده‌عاجینكردنی ژنی كورد) دووباره ناكاته‌وه و به ئاڕاسته‌یه‌كی پێچه‌وانه باس له‌و خه‌نجه‌ره ژه‌هراوییه ده‌كات كیشوه‌ر و كیشوه‌ر به‌دووی ژنی كورده‌وه‌یه، پۆزشی كوشتنه‌كه‌ی له ئایدیای ده‌ركردنی له‌ماڵ و له عه‌یاریی و شه‌یتانیبوونی بۆ ئاماده كردووه. خه‌نجه‌ره‌كه له‌ناو كۆنه‌ستی كوردیدا ئاماده‌یه و به هه‌موو فۆرمێكه‌وه خۆی نمایشده‌كات، له‌كاتی خۆیدا وه‌ئاگا دێته‌وه و له‌ژن و منداڵی ده‌وه‌شێنێت.\nبێگومان گه‌ر له ڕووی هونه‌ری نوسینی ڕۆمانه‌وه قسه‌بكه‌ین، ئه‌وا گرنگی ئه‌م ڕۆمانه ته‌نها له ئایدیاكاندا كورت ناكرێته‌وه، به‌ڵكو له‌وه‌دایه كه دونیای كوردی به ته‌مێكی خه‌یاڵی و ئه‌فسانه‌یی داناپۆشێت، به‌ڵكو وه‌ك خۆی باس له‌و ڕیاڵه ده‌كات كه ده‌گاته سنووری خه‌یاڵ. خه‌یاڵێكی سه‌یر و چه‌نده‌ها وێنه‌ی ترسناك  له پشت هه‌موو ژنكوژییه‌كه‌وه ئاماده‌یه. له پشت  چیرۆكه سه‌یر و سه‌مه‌ره‌كانی ژنكوژییه‌وه خۆی حه‌شارداوه، به‌جۆرێك ده‌بنه چیرۆكێكی خه‌یاڵی، خه‌یاڵێك چاو و گوێ و هه‌سته‌كان بڕوای پێ ناكه‌ن. خه‌یاڵێك ڕه‌گه‌كانی و قاچه‌كانی له‌سه‌ر ئه‌رزی واقیعه. ئه‌مه چیرۆكی نێری كوردییه كه به به‌رچاوی خه‌ڵك و كامێرای درواسێیه‌كانیه‌وه، ده‌رگا له‌سه‌ر ژن و ته‌نانه‌ت منداڵه‌كانی داده‌خات و گڕیان تێبه‌رده‌دات. چیرۆكی نێری كوردییه له ئه‌وروپا كه به به‌رچاوی خه‌ڵكه‌وه و به به‌رچاوی منداڵه چوار ساڵه‌كه‌ی له‌سه‌ر شه‌قامێكی گشتی ئه‌ڵمانیادا به‌نزین ده‌كات به هاوسه‌ریی پێشوویی و گڕی تێبه‌رده‌دات. یاخود له وڵاتێكی دیكه‌ی ئه‌وروپی، قاچی هاوسه‌ره‌كه‌ی به‌ستۆته‌وه به ئۆتۆمبێلێك و به‌به‌رچاوی دونیاوه ڕایده‌كێشێت. هه‌موو ئه‌مانه چیرۆكی ئه‌و خه‌نجه‌ره ئاماده‌ن له‌ناو خه‌یاڵدانی پیاوی كوردیدا، خه‌نجه‌رێكی هه‌ندێك جار نوستوو و زۆربه‌ی كاتیش وه‌ئاگا، له‌ناو سه‌ری نێری كوردیدا ئاماده‌گی هه‌یه.\nنه‌هایی به پێچه‌وانه‌ی ئه‌م “ئه‌قڵی گاڵته‌جاڕیی كوردیی  پیاوانه‌وه“ به پێچه‌و‌انه‌ی “سینیزمی نێرسالاری كوردی“ كاری كردووه. سینیزمێكی پیاوسالاریی كوردیی كه ته‌نها ساخته‌گه‌رییه‌كی ئه‌ده‌بی سێكسیستی و ڕۆمانسیه‌تێكی پووچ و به ئامڕازكردنی ژنانه‌ی به‌رهه‌مهێناوه. هه‌موو ئه‌مانه، هیچیتر نه‌بوون  جگه له  (ڕۆشنبیری خه‌نجه‌ر) نه‌بێت به فۆرمێكی تر هاتوونه‌ته سه‌ر شانۆیی ڕووداوه‌كان. خه‌نجه‌رێك به ساده‌یی دوای گه‌شتی ئازادیی ژنی كورد ده‌كه‌وێت و ده‌یكوژێت. ژنێك ده‌كوژێت كه سه‌رچاوه‌یه‌كی ژیاندۆستی كوردییه، ژنێك وه‌ك زه‌ویه‌كی پڕ هیوا وه‌هایه، كه كولتوری نێرینه‌ی كوردیی به‌خۆی كۆپیه‌كانی پاتریاركی و نێرسالاری تێدا نامۆ و بێگانه‌یه. هه‌ر ئه‌مه‌شه وایكردووه كه شۆڕشه‌كانمان جگه له گه‌مه‌ی مه‌یمونه نێره‌كان نه‌بێت هیچیتر نه‌بووه. به ئێستاشه‌وه پارته كوردییه‌كان هیچیتر نین جگه له كۆپی ئه‌قڵیه‌تی خه‌نجه‌ره‌كه‌ی (حه‌مه‌ڕه‌شید ئاغا)ی پاڵه‌وانه‌كه‌ی ڕۆمانی (گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه) نه‌بێت. خه‌نجه‌رێك ته‌نانه‌ت له ناخی زۆربه‌ی ژنه سیاسی و چالاكه‌وانی ژنانی ده‌ڤه‌ره‌كه‌دا گه‌مه‌ی خۆی ده‌كات و سوجده‌ی بۆ ده‌برێت و پۆزشی بۆ ده‌هێنرێته‌وه.\nئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین،پیته‌ر سلۆته‌ردایكفێمێنیزم،


یوێفا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nکلیلە وشەی "یوێفا"\nخەڵک سپۆرت سەرۆکایەتی یانەی چێڵسی ئینگلیزی هیوادەخوازێت یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا پێداچونەوە بە کەیسی سزا سەپێنراوەکاندا بکات، بۆ ئەو مەبەستەش خۆیان بۆ گواستنەوەی سێ یاریزان ئامادە...\nخەڵک سپۆرت ڕابیتەی یانە پیشوەرەکانی ئەوروپا پێشنیاری گۆڕینی سیستمی بەڕێوەچوونی ململانێکانی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپای خستەوە بەر باس و دووبارە ڕووبەڕوی دژایەتی توندی یانەکان بووەوە. ڕابیتەی...\nڕاپۆرت و شیکاری9 مانگ پێش ئێستا\nیەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا تا هاوینی داهاتوو گۆڕانکاری لە سیستمی چامپیۆنزلیگدا ناکات !\nخەڵک سپۆرت یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا (یوێفا) بڕیاریدا تا هاوینی ٢٠٢٠ هیچ کۆبونەوەیەک سەبارەت بە گۆڕینی سیستمی خولی یانە پاڵەوانەکان ئەنجام نەدات. ئاژانسی ڕۆژنامەوانی ئەڵمانیا ئاشکرای...\nڤان دایک خه‌ڵاتی باشترینی ئه‌وروپای به‌ده‌ستهێنا و ئه‌نجامی تیروپشکی چامپیۆنز لیگ به‌م شێوه‌یه بوو\nخه‌ڵک سپۆرت ئێواره‌ی ئه‌مڕۆ له‌شاری مۆناکۆی فه‌ره‌نسی مه‌راسیمی دابه‌شکردنی خه‌ڵاته‌کانی یه‌کێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا و تیروپشکی قۆناغی کۆمه‌ڵه‌کانی خولی یانه پاڵه‌وانه‌کانی وه‌رزی نوێ ئه‌نجامدران، تیایدا له‌نێوان...\nئه‌مڕۆ تیروپشکی “چامپیۆنز لیگ” ئه‌نجام ده‌درێت و باشترینی ئه‌وروپاش ده‌ستنیشان ده‌کرێت !\nخه‌ڵک سپۆرت ئه‌مڕۆ یه‌کێتی تۆپی پێی ئه‌وروپا (یوێفا) تیروپشکی خولی یانه پاڵه‌وانه‌کان بۆ وه‌رزی ٢٠١٩/٢٠٢٠ ئه‌نجام ده‌دات و له‌هه‌مان بۆنه‌دا باشترین یاریزانی کیشوه‌ره‌که ده‌ستنیشان ده‌کرێت. بڕیاره...\nسەرۆکایەتی خولە گەورەکانی ئەوروپا هەڕەشە دەکەن: گۆڕانکاری لە چامپیۆنز لیگدا نەکەن !\nخەڵک سپۆرت سەرۆکایەتی خولە گەورەکانی ئەوروپا هەڕەشەی هەر گۆڕانکارییەک لە خولی یانە پاڵەوانەکان لە یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا دەکەن. ڕاینهارد ڕوباڵ، سەرۆکی ڕایەڵەی یانەکانی ئەڵمانیا دووپاتی...\n(بەفەرمی) یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا لە ڕۆژی نەورۆزدا وەڵامی کریستیانۆ دەداتەوە !\nخەڵک سپۆرت یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا (یوێفا) بەفەرمی لێکۆڵینەوە دەربارەی جوڵەیەکی ناوەرزشیی کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی پورتوگالی دەکات. بەپێی ڕونکردنەوەیەک کە لەلایەن ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپاوە بڵاوکراوەتەوە،...\nخەڵک سپۆرت شەوی ڕابردوو لە یاریگای واندا میترۆ پۆلیتانۆ، دیێگۆ سیمیۆنی ڕاهێنەری ئەرجەنتینی لەکاتی ئاهەنگێڕاندا ڕەفتارێکی ناوەرزشیی نواند و بەوهۆیەشەوە هیچ سزایەک نادرێت. پیپی ئیسترادا، ڕۆژنامەوانی...


نەتەوە | 19:51:19 2015-11-06 | (2,221) جار خوێندراوەتەوە\nدووگیان بوون وەك هەمووان دەزانین كاتێكی زۆر هەستیارە و دەبێت دایكانی دووگیان خۆیان لە زۆر شت بپارێزن لەبەر پاراستنی تەندروستی كۆرپەلەكەی.\n١- خۆت لە خگەرە كێشان دوور بگرە\nبە كێشانی جگەرە یاخود هەڵمژینی دووكەڵەكەی كاتێك كەسێكی نزیك لێتەوە دەیكێشێت، بە هەمژینی دووكەڵی جگەرە ئەگەر تەنانەت خۆشت نەیكێشیت زۆر زیانی دەبێت بۆ كۆرپەلەكە و تەندروستی و دەبێتە هۆی ئەوەی كۆرۆپەلەكەت لەناكاو لەبار بچێت، بە كێشێكی كەم لەدایك بێت، یاخود مردنی لەدوای لەدایكبوونی چەندەها كێشەی تەندروستی دیكە بۆ كۆرپەلە و دایكەكەی.\n٢- خۆت لە ماددە كحولەكان بەدوور بگرە\nماددەی كحول كاتێك لە لایەن دایكانی دووگیانەوە دەخورێتەوە دەبێتە هۆی نەخۆشی (FETAL ALCOHOL SYNDROME) كە دەبێتە هۆی رێگرتن لە گەشەسەندنی مێشكی منداڵەكە و لەدواجاردا منداڵەكە بە نووقسانی لەدایك دەبێت. لەبەر ئەم مەبەستەش نابێت دایكانی دووگیان بەهیچ جۆرێك ماددەی كحوڵ بخۆنەوە.\n٤- خۆت لە بەكارهێنانی دەرمان بەدوور بگرە\nهەوڵ بدە خۆت لە دەرمان بەدوور بگری بەتایبەتی ئازارشكێنن پێش ئەوەی پرسیار لە پزیشكەكەت ئەكەیت. یەكێك لەو دەرمانانەی زەرەری زۆرە بۆ ژنانی دوو گیان حەبی ئەسپرینە كە بە بێ پرسی پزیشك نابێت بەهیچ جۆرێك بەكاری بهێنیت لە لە كاتی دوو گیانیدا.\n٥- خۆت لە ماددەی كافاین بەدوور بگرە\nبەكارهینانی زۆری كافاین كە زیاتر لە چاو قاوەدا بەدی دەكرێت دەركەوتوە كە دەبێتە هۆی زیادكردنی ئەگەری توشبوونی كۆرپەلە بە شەكرە. لەبەر ئەم هۆیەش نابێت لەكاتی دووگیانیدا ئەم جۆرە خواردنەوانە زۆر بخورێنەوە.\n٦- خۆت لە تیشكی (XRAY) لەگەڵ (MICROWAVE) بەدوور بگرە\nخۆت بەدور بگرە لەم جۆرە تیشكانە كە زیاتر لە رێی عەشیعەوە بەر مرۆڤەكان دەكەوێت. هەوڵ بدە پێش ئەوەی سەردانی پزێشك یاخود پزیشكی ددانەكەت دەكەیت ئاگادریان بكەیتەوە لەم حاڵەتە.\n٧- خۆت لە خواردنی قوتو بەدوور بگرە\nوەك هەموومان دەزانین خواردنی قوتو بەتایبەتی گۆشتی قوتو زیانی هەیە بۆ تەندروستی و پرە لە ماددەی حافیزە كە ناهێڵێت خواردنەكە زوو بەسەر بچێ. لەبەر ئەم هۆیەش كۆرپەلەكەت لەم ماددە كیمیایانە بپارێزە و خۆت لە خوارنی جیپس و خواردنی قوتو بەدوور بگرە.\n٨- زیاتر ئاوی سرووشتی بخۆرەوە، نەك لە ئاوی کانزایی\nلە چەند لێكۆڵینەوەیەكدا ئەوەیان دەرخستوە كە ئاوی دەبێتە هۆی زیادكردنی ئەگەری لەبارچونی كۆرپەڵە بەهۆی ئەوەی كە ئەو سوودانی لە ئاوی سروشتیدا هەیە لە ئاوی دەبەدا بەدی ناكرێت.\n٩- خۆت لە ماددە پاكەرەوەكان بەدوور بگرە\nچەندەها ماددەی ژەهراوی لە كەرستەی پاكردنەوەی ماڵدا بەدی دەكرێت و كاتێكیش ناچاریت بەكاریان بهێنیت هەوڵ بدە پەڕۆیەك بكەیت بە دەمتەوە بۆی ئەو ماددانە هەڵنەمژیت.\n١٠- خۆت لە قەلەقی، خەمۆكی و نا ئارامی بەدوور بگرە\nكاتێك تۆ نیگەران دەبیت لەشی تۆ چەن هۆرمۆنێك دەردەكات، كە لەوانەیە ببێتە هۆی زیادكردنی پەستانی خوێنت یاخود چەن گۆڕانكاریەك لە لەشدا كە دواجار دەبێتە هۆئ زیان بۆ كۆرپەلەكەت.\n١١-مەهێڵە پلەی گەرمی لەشت زۆر زیاد بكات\nزیادبوونی پلەی گەرمی لەشت زیانێكی زۆری هەیە بۆ كۆرپەلەكەت و ئەگەری زۆری هەیە ببێتە هۆی لە بار چوونی لەبەی ئەم مەبەستەش خۆت بەدوور بگرە لە كاركردنی زۆر، راهێنانی زۆر، حەمامی زۆر گەرم یان ساونا. ئەگەر تای بەرزت لێهات دەبێت بە زورترین كات سەردانی پزیشك بكەیت بۆچارەسەركردنی بۆی لەدواجارە زەرەر نەدات لە كۆرپەلەكەت.


ئێران و سوریا ده‌ڵێن به‌ره‌یه‌کی یه‌کگرتوو پێک ده‌هێنن تاوه‌کو ڕووبه‌ڕووی گرفته‌کان و هه‌ڕه‌شه‌کانی ووڵاتانی تر ببنه‌وه - 2005-02-16\nی مانگی دوو ١٦, ٢٠٠٥\nئێران و سوریا ده‌ڵێن به‌ره‌یه‌کی یه‌كگرتوو پێک ده‌هێنن تاوه‌کو ڕووبه‌ڕووی گرفته‌کان و هه‌ڕه‌شه‌کانی ووڵاتانی تر ببنه‌وه.\nجێگری سه‌رۆکی سوریا ناجی ئۆتری له‌گه‌ڵ جێگری سه‌رۆکی ئێران موحه‌ممه‌د ڕه‌زا ئه‌ریف کۆبونه‌ته‌وه. سه‌رۆک وه‌زیرانی سوریا ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه له تاران گوتویه‌تی ئه‌و کۆبونه‌وه‌یه له کاتێکی زۆر گرنگ و ناسکدا هاتووه، له کاتێکدا هه‌ردوو ووڵات ڕووبه‌ڕووی گرفتێکی زۆر ده‌بنه‌وه.\nجێگری سه‌رۆکی ئێران به په‌یامنێرانی گوتوه ئه‌وان ئاماده‌ن یارمه‌تی سوریا بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ڕووبه‌ڕووی ئه‌و هه‌ڕه‌شانه ببێته‌وه.\nجێی باسه، ئێران له ژێر فشارێکی زۆری ئه‌مه‌ریکی و ووڵاته ئه‌وروپاییه‌کاندایه تاوه‌کو واز له چالاکیه ناوه‌کیه‌کانی بهێنێت و واشنتۆنیش سوریا تاوانبار ده‌کات به‌وه‌ی جێگه‌ی یاخیبوانی دژ به عێراقی له ووڵاته‌که‌یدا کردۆته‌وه.\nله ڕۆژی سێشه‌ممه‌دا، واشنتۆن به مه‌به‌ستی ڕاوێژ کردن باڵیۆزی ووڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکای له سوریا بانگ کرده‌وه دوای ئه‌وه‌ی سه‌رۆک وه‌زیرانی پێشووی لوبنانی له ماوه‌ی ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێک له به‌یروت کوژرا.


ده‌زانی پێموایه هه‌موو شته‌كان له دابڕان را ده‌ست پێده‌كه‌ن. له دابڕان، دوور كه‌وتنه‌وه، جیا بوونه‌وه، ته‌نیا مانه‌وه. ڕێك وه‌ك ئه‌و كاته‌یی بێ‌ویستی خۆت له دایك ده‌بیت و ژنێكی پیر كه ناتناسێت و نایناسیی، دێت و ناوكت ده‌برێت و تۆش له هه‌موو شتێك بێ‌خه‌به‌ر دوایی نۆ مانگ و كه‌مێك چاوه‌روانی، له دایكت و له شوێنه گه‌رم و ته‌ڕ و له‌وانه‌یه خۆشه‌كه‌یی خۆت دادبڕێت و ده‌بیت به خۆت، ته‌نیا خۆت! ئه‌وه‌ش وات ده‌ترسێنێت كه ده‌ست ده‌که‌یی به گریان و ئێستا هیچ نه‌بووه به‌هانه‌یی باوه‌شیی ده‌گریت. باوه‌شیی تا ئه‌و ترسه‌ت تێدا بمرێنێت ... یان، له‌وانه‌یه ترس نه‌بێت ئێش بێت، پێت وانییه؟ ئه‌رێ باوه‌ڕ ده‌كه‌م ئه‌م جیا بوونه‌وه ده‌بێت ئێشی زۆر بێت ده‌نا گریان بۆ؟\nله ده‌رێ باران ده‌بارێت. منیش هه‌ستی كه‌سێكم هه‌یه به ڕووتی له ژێر باران له سه‌ر به‌رزاییه‌ك وه‌ستاوه و هه‌ر دوو ده‌ستی وه‌ك دوو باڵ كردۆته‌وه و ئاماده‌یی فڕینه. له‌و به‌رزاییه را هه‌موو شتێك زۆر ورد دیاره، ئه‌وه‌نده ورد و دوور كه ئیتر لێیان ناترسیت. باران ده‌تخووسێنێت و ته‌زێك داگیرت ده‌كات. لێده‌گه‌رێی باران ده‌ست به ته‌واوی له‌شت دابێنێت و بتلاوێنێته‌وه. لێده‌گه‌رێی باران ته‌پ و تۆزی ڕوحت بشواته‌وه و سووكت كات. چاو له سه‌ریه‌ك داده‌نێیت و بیر له بوون ده‌كه‌یه‌وه تا هه‌موو به‌تاڵاییه‌كان، بۆشاییه‌كانی دوایی ئه‌م دابڕانه پڕ كه‌یه‌وه. بیر له بوون ده‌كه‌یه‌وه تا نه‌بوون و نه‌مانه‌كان له بیر خۆت به‌ڕییه‌وه...\nله سه‌ر ئه‌و به‌رزاییه وه‌ستاوم، ترسی دابڕان دیسان پڕی كردووم. بازده‌مه خوارێ؟ بفڕم؟ یان له سه‌ر ئه‌م لێواره تیژ و باریكه بمێنمه‌وه؟ ڕووتم و باران ده‌مخووسێنێت، داده‌نیشم، خۆم گرمۆڵه ده‌كه‌م، چكووله ده‌بمه‌وه، زۆر بچووك، ده‌ڵێی تازه له دایك بووم، ده‌ڵێی دیسان ناوكم ده‌بڕن و دیسان من ده‌گریم و دیسان بیانووی باوشیی ده‌گرم تا ئێشی ئه‌م دابڕانه‌م له بیر به‌ڕێته‌وه. تا له باوه‌شیدا خه‌و بمباته‌وه و دوایی كه هه‌ستام ئه‌م ژانه نه‌مابێت ...