دوکتور قاسملوو، پاراستنی پره‌نسیپ، خۆ به‌خت کردن بۆ ئامانج و جێگره‌کانی/ حه‌سه‌ن ئه‌یوبزاده – Rojpress| ڕۆژپرێس\nدوکتور قاسملوو، پاراستنی پره‌نسیپ، خۆ به‌خت کردن بۆ ئامانج و جێگره‌کانی/ حه‌سه‌ن ئه‌یوبزاده\nکریس کۆچرا نووسه‌ر و کوردناسی ناوداری فه‌ره‌نسی، له کتێبه‌که‌یدا به ناوی بزووتنه‌وه‌ی میلله‌تی کورد و سه‌ربه‌خۆییخوازیی، باس له وته‌کانی دوکتور قاسملوو ده‌کا، که له ئاخر ساته‌کانی ژیانیدا له‌گه‌ل کوژه‌ره‌کانی خۆی کردبووی. سیاسه‌تڤانی کورد به‌رێز عزیز ماملێ ئه‌و کتێبه‌ی له زمانی فه‌ره‌نسیی‌یه‌وه کردووه به‌فارسی وئه‌و به‌شانه‌ی که‌لێره‌دا هاتوون، له لایه‌ن نووسه‌ری ئه‌م وتاره‌وه کراون به کوردیی. به‌خته‌وه‌رانه وه‌رگێردراوی سه‌رجه‌می وتاره‌که‌ی دوکتور قاسملوو که له‌لایه‌ن پۆلیسی قه‌زایی ئوتریشه‌وه کراوه به ئاڵمانیی و دراوه به وه‌کێلی په‌روه‌نده‌که‌ی دوکتور قاسملوو که له‌به‌ر ده‌سته. وه‌رگێڕی ره‌سمیی ده‌زگای پۆلیسی دادوه‌ریی ئوتریش به هۆی ئاشنا نه‌بوون له‌گه‌ڵ ناوی که‌سانێک که له‌و دۆسییه‌دا باسیان کراوه، به‌شێک له ناوه‌کانی به هه‌ڵه بێژه‌ی(تلفظ) کردوون و  نووسیونی. ژماره‌یه‌ک له‌و چه‌مکه سیاسیی‌یانه‌ش که دوکتورقاسملوو به فارسی که‌لکی لێوه‌رگرتوون و کراون به ئاڵمانیی ، مه‌به‌ستی دوکتور قاسملوو به ته‌واوی ده‌رنابڕن . هیوادارم بۆ رێبه‌رایه‌تی حدکا بگونجێ که له‌ده‌رفه‌تێک دا ئه‌و دوکۆمێنته مێژوویی‌یه بڵاوبکاته‌وه.\nپیتر پیلچ نووسه‌ری کتێبی ئیسکۆرت به‌ره‌و تاران باس له 10 شریت له وتووێژه‌کانی دوکتور قاسملوو له‌گه‌ل تێرۆریسته‌کانی کۆماری ئیسلامیی له شاری ڤییه‌نی وڵاتی ئوتریش ده‌کا که له ژێر ده‌ستی پۆلیسی قه‌زایی شاری ڤییه‌ن‌دا بووه. پاش وه‌رگێرانی به‌شێکی که‌می ئه‌و ئاخر وتانه‌ی دوکتور قاسملوو به زمانی ئاڵمانی، سه‌رجه‌می شریته‌کانیان داوه به مه‌لا عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن‌زاده. مخابن تا ئێستا ئه‌و به‌ڵگه مێژوویی‌یه نه بڵاوکراوه‌ته‌وه و نه که‌سیش ده‌زانێ لای کێ‌یه و بۆچێ بڵاو ناکرێته‌وه و له‌به‌رچی رێگه ناده‌ن، خه‌لکه‌که‌مان له رووداوه‌کانی پشتی په‌رده‌ی ئه‌و تێڕۆره ئاگادار بێ؟ هیوادارم ئه‌و دۆکۆمێنته مێژوویی‌یه له ژێرده‌ستی رێبه‌رایه‌تیی حدکادا بێ و رێگه بدا له ده‌رفه‌تێک‌دا بڵاو بکرێته‌وه. نووسه‌ری ئه‌م وتاره کتێبه‌که‌ی دوکتور پیلچی کردووه به کوردیی وتا ئێستا له باشوری کوردستان دوو جار چاپ کراوه و بڵاو بووه‌ته‌وه.\nدوچاپی پێشووی ئه‌و کتێبه به‌هۆی پێدانه‌چوونه‌وه‌ی وه‌رگێر، ته‌ژی له هه‌ڵه‌یه. له‌دادێیه‌کی نه‌دووردا ئه‌گه‌ر رێگا بدرێ بۆ جارێکی دیکه بۆ یادو بیره‌وه‌ریی رێبه‌رانی شه‌هید، دوکتور قاسملوو و دوکتور شه‌ره‌فه‌که‌ندیی و سه‌تان کادرو پێشمه‌رگه‌ی تێرۆرکراو هه‌زاران بریندار و ده‌رمانداوکراو و راکردوو و ئاواره‌ی هه‌نده‌ران و ئه‌وبه‌شه‌ی که له قه‌فه‌زی کۆیه‌دان و کراونه‌ته جیره‌وه‌رگری ینک و ته‌نانه‌ت به په‌نابه‌ریش ناناسرێن و هه‌رکاتێ قاتڵه‌که‌ی دوکتور قاسملوو ئیراده بکا، سه‌رکردایه‌تی ینک له قه‌وه‌زی پلاستیکیی‌دا ئاودیویان ده‌کاته‌وه، پێشکه‌ش ده‌که‌م. ئه‌وه‌ی که لێره‌دا کراوه به کوردیی به‌شێک له‌و وتووێژانه‌یه که کریس کۆچرا له یه‌کێ له شریته‌کانی وه‌رگرتوون که سه‌رتر باسیان کرا.\n” پرسیار و وه‌ڵامی لایه‌نه ئێرانییه‌کان له وتووێژه‌کانیاندا که دڵنیا بوون هه‌رگیز ئاشکرا ناکرێن ، حاڵه‌تی رووحیی و ده‌روونیی به‌رپرسانی کۆماری ئیسلامیی ئێران نیشان ده‌ده‌ن که [ رێبه‌رانی کۆماری ئیسلامیی] له نێوان پێویستیی وه‌شوێن که‌وتنی بۆچوونی سیاسیی نوێ و [ ئیده‌کانی] حه‌زره‌تی عه‌لی‌دا سه‌رگه‌ردان بوون.\n” ئایا پێشمه‌رگه چه‌کی خۆی ده‌پارێزێ یان نا؟ ده‌بێ بڵێم ده‌فته‌ری سیاسی له‌و باوه‌ڕه‌دایه که، دانانی چه‌ک مومکین نییه. هاورێکانم ده‌ڵێن: ” تا ئه‌و کاته‌ی به ویستی خه‌لک نه‌گه‌یشتووین، چه‌که‌کانمان دانانێین. چۆن ده‌کرێ چه‌که‌کانمان دابنێین؟ ئێمه راست بۆ ئه‌و مافانه چه‌کمان هه‌ڵگرتووه… له‌هه‌ر حالدا ئێمه ده‌بێ له‌مه‌ر قبووڵی خودموختاری وتووێژ بکه‌ین.”\nلە ماڵپەڕی نووسەر/ ڕۆژی کورد/ وەرگیراوە\nPrevious چند پرسشِ قرمز از جنبشِ سبز/ یاسر گلی\nNext تاقه کوڕی پێشه‌وا له زیندانی حێزبه‌که‌ی بابی/ دیمانەی سەدیق بابایی لەگەڵ عەلی قازی


فلاشباک..12.. ستیڤان شەمزینی – Dengekan\nbyStivan Shamzinani\tSeptember 11, 2021\tGeneral\nئەمڕۆ، بیرم پێ ناکرێتەوە، ئەڵێی مۆتەکە دەستی خستۆتە بینەقاقای هزرم. ژیان لەوە بێهودەتر بووە کە پێشتر پێشبینی بۆ ئەکرا. کوردستان ئاسۆی تاریک و لێڵە. مەبەستم لەوەیە وێنای جەلاد لە کۆمەڵگەکەمان لە دشداشەلەبەر و عەگالبەسەرەوە گۆڕاوە بۆ کەتافیلەبەر و ئەدیداس لە پێ. وا ئەزانم دوێنێ بوو کاتێ تفەنگچییەکانی بزووتنەوەی کوردایەتی لە راپەڕینی 1991دا، چی شۆفڵ و ئۆتۆمبیلەکانی دەوڵەت بوو، چی سیمی کارەبا بوو، چی عامودی سەرشەقامەکان بوو، گسکیان لێدا بۆ دیوی ئێران. خەڵکەکەش لەسەر کەلتوری فەرهود پەروەردە بووە، ئەوەشم بیرە چۆن کارگەری جگەرەیان تاڵانکرد! کەم کەسم بینی وەک باوکم، چوونکە تەنیا فەرماندەی پێشمەرگە بوو، دژی فەرهود راوەستا، بەڵام نەیتوانی پێش بە فەرهودچییەکان بگرێ لە کاتی تاڵانکردنی کارگەی جگەرەی سلێمانی. تەنانەت بە چاوی خۆم فرمێسکی باوکمم بینی کاتێ بەرمیلە هێلمی کارگەکەیان ئەڕشت بۆ بەرمیلە بەتاڵەکەی، لە کاتێکدا نرخی یەک بەرمیلی بۆش شەش دینار بوو، بەڵام ئەو هێلمەی گەمژەکان ئەیانڕشت بایی هەزاران دینار بوو!!!.\nزاکیرەم ئەو دیمەنەی بۆ ئەبەد بیر ناچێتەوە. چۆن کوڕی سەرۆک عەشیرەتێک ویستی شۆڤڵێکی شارەوانی سلێمانی ئاودیوی ئێران بکا، باوکم بەخۆی و پێشمەرگەکانییەوە لە نزیک دوکان شۆڤڵەکەی لە دەست چەتەکان رزگار کرد، دوایی هێنایانە ئۆردوگای پیرەمەگرون، لەوێ چەتەکان ویستیان سوڵح لەگەڵ باوکم بکەن، بەرانبەر بە 40 هەزار دینار، بەڵام باوکم زۆر لە پارە بەرزتر و ویژدان پاکتر بوو، داواکەیانی رەتکردەوە و شۆڤڵەکەی تەسلیمی کاک “نەورۆز”ی سەرۆکی شارەوانی سلێمانی کردەوە. لەو ماوەیەی شۆڤڵەکە لە بارەگای باوکم ئەپارێزرا، تایەیەکی تەقیبوو، کاک “شێخ سەلام”ی پێدارە لەسەر گیرفانی خۆی تایەیەکی بۆ کڕیبووە. ئەم ئەو زەمانە بوو ئەندازیار “حەمەسەعید” لەلایەن چەتەکانەوە شەهید کرا، کە هەوڵی دابوو، پێشگیریی لە دزینی کەلوپەلی دەوڵەت بکا.\nوەنەبێ ئەمە تەنیا فەرهەنگی چەکدارەکانی بەرەی کوردستانی بووبێ، بەڵکو فەرهەنگی کۆمەڵایەتی خەڵکیشە، جارێکی تر باوکم و تیمەکەی، ئامێری نەشتەرگەریی نەخۆشخانەی فریاکەوتنی سلێمانیان لە ماڵێکدا دەست بەسەرا گرت، پاش ئەوەی رادەستی لیژنەی تەنسیقی بەرەی کوردستانیان کرد، کە بارەگاکەی لە بینای “نادی المهندسین” بوو، بەرپرسە باڵاکانی بەرە، بەدەستی خۆیان ئاودیوی ئێرانیان کرد. ئیتر چۆن و بە چی دڵخۆش بین تا بڵێین ئاسۆمان روونە؟. هەر ئەڵێن تۆ رەشبینی، ئاخر چۆن رەشبین نابم؟ کە ئەم ترادیسیۆنە ترسناکە بیرکردنەوەی خەڵک و حزبەکان بێ؟. چۆن رەشبین نابم حزبەکانی کوردایەتی پلاتفۆرمی سیاسییان شڕەخۆریی و برسیکردنی ئەو مێگەلە بێ هۆشکراوە بێ؟. چۆن رەشبین نابینم کاتێک دیمەنەکەمان بینی هەولێر چۆن کرایە گرۆزنی؟ لە رانیە دوو ساڵ بەر لە ئێستا سەرایڤۆیەکی تر دووبارە بووە؟.\nئێستا شیعرێک مێشکی وەک کرم خواردووم، کە ناوێرم بڵاوی بکەمەوە:\nکاتێ مناڵێکی برسی ئەگری بۆ لەتێ نان\nنە دیکتاتۆرەکان گوێیان لێیە نە ئاسمان\nئەوانەی ئەیانووت کوردستان یان نەمان\nوەک جەردە هەموو وڵاتیان خستە گیرفان\nتێبینی: ئەم بەشە لە لاپەڕە 42-45 کتێبی “فلاشباک”چاپ و بڵاوکراوەتەوە. کتێبەکەش لە سەرەتای ساڵی 2017 چاپ بووە\nPrevious هه‌ڵبژاده‌یه‌ك له شیعری ئه‌فغانی نوێوه.. و: نه‌ژاد عزیز سورمێ\nNext هەڵبژاردن.. کامل ئەحمەد


ناڤه‌نده‌كا بريتانى كۆمكوژيا گوندێ كۆچۆ دكیۆمێنت دكت - رۆژناما بنگەهێ لالش\nناڤه‌نده‌كا بريتانى كۆمكوژيا گوندێ كۆچۆ دكیۆمێنت دكت\nالتاريخ: ئاب 20, 2019\nچەكدارانی داعش لە رۆژی سێی ئابی 2014 هاتنە ناو گوندی كۆچۆ لە ناوچەی شنگال و دوای دوانزدە رۆژ دانوستاندن لەگەڵ موختار و پیاوماقووڵانی گوندەكە، داعش دەستی بە هەڵمەتی كوشتار و رفاندنی دانیشتووانەكەی كرد. سكوڵی ئابووری و زانستی سیاسیی لەندەن (LSE) لە راپۆرتێكی هەفتەی رابردوویدا هەوڵی بە دۆكیۆمێنتكردنی كۆمەڵكوژیی ئەو گوندە و كاریگەری لەسەر دێموگرافی گوندەكە داوە.\nراپۆرتەكەی (LSE) پشت بە دوو سەرچاوەی زانیاری دەبەستێ، یەكەمیان ئەو زانیارییانەی كە كەسانی ئێزدی مەشقپێكراو لە خزمانی نزیك و دووری خۆیان، هاوڕێكانیان و دراوسێكانی جارانی خۆیان لە كەمپی ئاوارە ئێزدییەكان لە هەرێمی كوردستان كۆیانكردوونەتەوە، سەرچاوەی دووەم پیاوانی بەتەمەنی گوندەكەن.\nبەگوێرەی ئەو داتایانەی كە ناوەندە بەریتانییەكە لە كەمپی ئاوارەكان و پیاوانی گوندەكە دەستیكەوتوون، 1161 قوربانی لە گوندەكە هەن كە بەناو دەستنیشانكراون. لەو ژمارەیە 628 كەس لە دەست داعش رزگاركراون و 533 كەس وەك شوێنبزر یان كوژراو ماونەتەوە.\nراپۆرتەكە ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات كە لە نێوان داتاكانی كەمپەكان و ئەوەی پیاوە ئێزدیەكاندا جیاوازی هەیە. 28 كەس كە لە لیستی كەمپەكاندا هەن، لە لیستی پیاوانی گونددا نین و 285 كەسیش كە ناویان لای پیاوەكانە لە لیستی كەمپەكاندا ناویان نەهاتووە. بەو پێیەش لیستی كەمپەكان و لیستی پیاوانی گوند لە 848 ناودا هاوڕان. جیا لەمە 9 كەسی دیكەش هەن كە ناویان لە هیچكام لەو دوو لیستەدا نەهاتووە.\nبەپێی داتاكانی راپۆرتەكە، 579 كەس لە قوربانیان پیاو بوون و 582 كەسیان ئافرەت بوون. 301 قوربانی (26٪)یان تەمەنیان لە خوار 10 ساڵ و 558 كەسیان واتە 48٪ یان تەمەنیان لە خوار 20 ساڵ بووە. زیاترین ژمارەی قوربانی لە گروپی تەمەنی (0 بۆ 9 ساڵ) بووە، لەو گروپەدا 144 كەسیان كچ و نزیكەی 157 كەسیان كوڕ بوون. گروپی تەمەنی (50 بۆ 60 ساڵ) كەمترین ژمارەی قوربانییان بەركەوتووە.\nكوژراو و شوێنبزر\nلە كۆی ئەو 533 كەسەی بە كوژراو و شوێنبزر پۆلێنكراون، 360 كەسیان، واتە 68%یان پیاون، 173 كەسیان، واتە 32%یان ئافرەتن. لە 301 قوربانییەكەی خوار تەمەنی 10 ساڵ، 22 كوڕ و 25 كچیان شوێنبزرن یان كوژراون. لە گروپی تەمەنی 10 بۆ 19 ساڵ 257 قوربانی هەن، لەو ژمارەیە 135 كەسیان پیاو و 122ی دیكەیان ئافرەتن كە 79 پیاو و 38 ئافرەتیان كوژراون یان كەس سۆراخیان نازانێ.\nلەو 287 پیاوەی كە لە كاتی هێرشەكەدا تەمەنیان 20 ساڵ بۆ سەرەوە بووە، 259 كەسیان، واتە 90٪یان كوژراون یان چارەنووسیان دیار نییە. لەو 187 ئافرەتەی تەمەنیان لە نێوان 20 بۆ 30 ساڵە، 26 كەسیان كوژراون یان شوێنبزرن. لە 81 ئافرەتەكەی گروپی تەمەنی 40 بۆ 59 ساڵ، 42 كەسیان كوژراون یان شوێنیان دیار نییە، ئەم ژمارەیە بۆ 48 ئافرەتەكەی گروپی تەمەنی 60 ساڵ بۆ سەرەوە 42 كەسە.\nراپۆرتەكە بە دووری نازانێ ئەو كوڕە مێرمنداڵانەی لە كاتی هێرشەكاندا تەمەنیان لە 12 ساڵ بۆ سەرەوە بووە، زیندوو بن و لە پێنج ساڵی رابردوودا لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی داعشدا بووبن، بەڵام پێیوایە ئەگەری كەمە كوڕ و پیاوانی بە تەمەنتر زیندوو بن، بەڵام سەبارەت بە كچ و ئافرەتان پێیوایە ئەگەری زۆرە زیندوو بن.\nلە كاتی هێرشەكانی داعشەوە، 628 قوربانی خەڵكی كۆچۆ رزگاركراون. لەو ژمارەیە 219 كەسیان پیاون، واتە 35٪ی رزگاركراوان. 309 كەسیان ئافرەتن، واتە 65%ی رزگاركراوان. لەو ژمارەیە 135 كەسیان كوڕ و 119 كەسیان كچی تەمەن خوار 10 ساڵن. لە گروپی تەمەنی 10 بۆ 19 ساڵ، 56 پیاو و 84 ئافرەت رزگاركراون.\nلە پیاوانی تەمەن 20 بۆ سەرەوە تەنیا 28 كەسیان رزگاركراون، بەڵام لە ئافرەتاندا ئەو ژمارەیە زۆرترە. لە گروپی تەمەنی 20 بۆ 39 ساڵ، 161 ئافرەت رزگاركراون. لە گروپی تەمەنی 40 بۆ 59 ساڵ، 39 ئافرەت گەڕاونەتەوە. لە ئافرەتانی تەمەن 60 ساڵ بۆ سەرەوە تەنیا 6 ئافرەت رزگاریان بووە.\nبەگوێرەی راپۆرتەكە، لە گروپی تەمەنی 40 ساڵ بۆ سەرەوە و بە تایبەتی لە گروپی تەمەنی 50 ساڵ بۆ سەرەوە، ژمارەی ئافرەتە رزگاركراوەكان بە شێوەیەكی بەرچاو دادەبەزێ. بەشێك لە هۆكاری ئەوەش دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی كە ئەو ئافرەتانەی تەمەنی دووگیانبوونیان تێپەڕاندبوو، لەلایەن داعشەوە جیاكرابوونەوە و كوژرابوون.\nلە ساڵی 2014، نزیكەی 6417 ئێزدی لە ناوچەی شنگال و دەوروبەری لەلایەن چەكدارانی داعشەوە رفێنران. بەگوێرەی داتاكانی نووسینگەی كاروباری ئێزدییەكانی سەر بە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان، چارەنووسی زیاتر لە 2990 كەسیان هەتا ئێستا دیار نییە، لە كاتێكدا زیاتر لە 3300 كەسیان رزگاركراون.\nالسابق: سەرۆکاتییا ھەرێما کوردستانێ کریارا تیرۆرستی یا ئەڤغانستانێ شەرمزار کر\nالتالى: بنگەهێ لالش: حكومەتا هه‌رێما كوردستانێ دێ كارێن باش بۆ شنگال كت


جیھانی ڕۆژاوایی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئەو وڵاتانەی کە خۆیان بە کلتورێکی هاوبەشی ئەوروپی پێناسە دەکەن\nجیھانی ڕۆژاوایی یان جیھانی ڕۆژاوا (ھەندێ جار تەنیا پێ دەوترێ ڕۆژاوا) زاراوەیەکە کە گرێدراوی بەستێن دەتوانێ خاوەنی چەندین واتای جیاواز بێ. بەم پێیە، پێناسەی ئەو شتەی کە ڕۆژاوا پێک دێنێ ژی دەگۆڕێ. بەریناییی جیھانی ڕۆژاوایی لەگەڵ تێپەڕینی سەردەمان و لە پێوەند لەگەڵ ھەلومەرجە مێژوویییە جۆراوجۆرەکاندا، ھەندێ جار پەرەی سەندووە و گەورەتر بووە، ھەندێ جاریش ھاتۆتە یەک و بچووکتر بووە.\nئەو وڵاتانەی بەگشتی وەکوو جیھانی ڕۆژاوایی دەناسرێن\nقووڵترین ڕیشەکانی چەمکی جیھانی ڕۆژاوایی لە ژیاری یۆنانی-ڕۆمی لە ئەورووپادا چەقیون؛ لەگەڵ ئەوە دوو ئاخێزگەی تریشی ھەیە کە بریتین لە: سەرھەڵدانی مەسیحییەت و پاشان لێکترازانی گەورە لە سەدەی ١١ھەمدا کە مەسیحییەتی کردە دوو نیوەی ڕۆژاوایی (یا لاتینی) و ڕۆژھەڵاتی (یان یۆنانی) -یەوە. لە سەردەمی نوێدا، ڕێنێسانس و ڕۆشنگەری بەگرانی کاریگەرییان دانا لەسەر چاندی ڕۆژاوایی و ھەروەھا وڵاتگری لە سەدەکانی ١٨ھەم و ١٩ھەمدا شێوەیەکی نوێی پێ بەخشی. لە درێژەی شەڕی سارد (لە نیوە ھەتا کۆتاییی سەدەی بیستەم) و دوژمنایەتیی دوولایەنە لەگەڵ سۆڤیێتدا، بەکاربەریی سیاسیی زاراوەکە بەشێوەیەکی کاتی گۆڕا.\nلە بەستێنی چاندی و سیاسیی ھاوچەرخدا، جیھانی ڕۆژاوایی بەگشتی ئاماژە دەکا بە گەلانی یەکێتیی ئەورووپا، ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، ئوسترالیا، نیوزیلاند، ئەورووپای ناوەندی، ئەمریکای لاتینی، ئیسرائیل و ئەفریقای باشوور.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=جیھانی_ڕۆژاوایی&oldid=934345»\nدواجار لە ١٣:٢٣ی ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٢٣ی ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


کاردانەوەی جیهانی بە ڕاگەیێندرانی هەنگاوی چوارەمی ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران - SAHAR KURDISH (Sorani)\nکاردانەوەی جیهانی بە ڕاگەیێندرانی هەنگاوی چوارەمی ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران\nتشرینی دووه‌م 06, 2019 10:12 Asia/Tehran\nهەنگاوی چوارەمی ئێران لەمەڕ کەمکردنی ئاستی بەڵێنیەکان هاوپێوەند بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی بەرەوڕووی کاردانەوەی بەرفراوانی جیهانیی بووە.\nبەپێی ڕاپۆری هەواڵدەریی مێهر، ڕاگەیێندرانی هەندێ بڕگەی هاوپێوەند بە هەنگاوی چواری ئێران لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی، بەرەوڕووی کاردانەوەی بەرفراوانی جیهانی بووە لەلایەن ژمارێک وڵاتی ئوروپایی و نائوروپاییەوە.\nلەکاردانەوە بە ڕاگەیێندرانی ئیرادەی ئێران بۆ جێ بەجێ کردنی هەنگاوی چواری کەمکردنی وادەکانی هاوپێوەند بە ڕێککەوتنی ناڤۆکی، یەکێتی ئوروپا بەدەربڕینی نیگەرانی لە بڕیاری نوێی ناڤۆکیی ئێران ، ئیدیعای کرد کە ئەو بڕیارە ڕێککەوتنی ناڤۆکی دەخاتە مەترسی. یەکێتی ئوروپا بێ ئاماژە بە پەیمان شکێنی لایەنە ئوروپاییەکان، نیگەرانی دەربڕی لەمەڕ هەنگاوی نوێی ئێران بۆ کەمکردنی وادەکانی هاوپێوەند بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی و داوای لەتاران کرد بگەڕێتەوە سەر ڕەوتی پێبەندبوون بەو ڕێککەوتنە.\nهەرلەوبارەشەوە، مایا کوتسیانچیچ، وتەبێژی کۆمیسیۆنی ئوروپا، لە پرێس کۆنفرانسێکدا لەبارەی هەنگاوەکەی ئێران وتی کە ئەو ڕێککەوتنە، "پەیوەندیی هەیە بەئاسایشی ئێمەو ڕێککەوتنێک نییە کە تەنیا بۆ ئاسایشی ناوچەو ئوروپا گرینگ بێ، بەڵکوو بۆ ئاسایشی گشت جیهانە".\n"نیکۆلاس دندیاس" وەزیری دەرەوەی یونانیش لە دیداری باڵوێزی ئێران لە ئاتێن جەختی کرد لەسەر داکۆکیی حکومەتی یونان لە پاراستنی ڕێککەوتنی ئەتۆمی.\nوەزیری دەرەوەی یونان لە دیدار لەگەڵ "ئەحمەد نادری" باڵوێزی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە یونان، ڕێککەوتنی ئەتۆمی بە ڕێککەوتنێکی گرینگ زانی و وتی: یونان لەگەڵ وڵاتانی دیکەی ئەندامی یەکێتی ئوروپا لەو ڕێککەوتنە جیهانییە کە بەقازانجی هەمووانە، داکۆکی دەکا.\nوەزارەتی دەرەوەی فەڕانسەش لە کاردانەوە بە ڕاگەیێندرانی فەرمیی هەنگاو و هەوڵە نوێ ناڤۆکییەکان لە ئێران، تارانی تۆمەتبار کرد بە پێشێلکردنی ڕێککەوتنی ناڤۆکی.\nفەڕانسە لەبارەی خرانەگەڕی زنجیرە سەنتریفیوژەکانی بەرەی شەشەم لەلایەن ڕێکخراوی وزەی ئەتۆمیی ئێران کە رۆژی ڕابردوو بەفەرمیی لەلایەن سەرۆکی ڕێکخراوی وزەی ئەتۆمیی ئێرانەوە ڕاگەیێندرا، داوای لەتاران کردووە بەبڕیارەکەیدا بچێتەوە.\nفەڕانسە لەهەمان کاتدا ڕایگەیاندووە، چاوەڕوانی ڕاپۆری فەرمیی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی دەبێ لەپەیوەندی لەگەڵ هەنگاوە ناڤۆکییەکانی ئێراندا.\nحکومەتی ئاڵمانیش کاردانەوەی بەڕاگەیاندنی هەنگاوی چوارەمی ڕێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران داو هایکۆ ماس، وەزیری دەرەوەی ئاڵمان کە بۆ سەردانێکی دیپلۆماتیک لە بوداپستی پایتەختی هەنگاریایە، رۆژی سێ شەممە لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەش لەگەڵ هاوتا هەنگارییەکەی خۆی وتی؛ ئەو بڕیارەی تاران ڕێککەوتنی ناڤۆکی دەخاتەمەترسی و ئێران دەبێ بگەڕێتەوە سەر ڕەوتی جێ بەجێ کردنی وادەکانی لەچوارچێوەی ڕێککەوتنی ناڤۆکیدا.\nماس سەبارەت بە ڕاگەیێندرانی خرانەگەڕی سەنتریفیوژە نوێکان لەئێران ئیدیعای کرد: ئێران سەنتریفیوژی زۆر پێشکەوتەی چێکردووە کە ئەو کارە لەدژ بڕگەکانی ڕێککەوتنی ناڤۆکییە.\nسێرگئی ڕیابکۆف یاریدەری وەزیری دەرەوەی ڕووسیاش کاردانەوەی پێشاندا بە هەنگاوی چوارەمی ئێران لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی.\nناوبراو وتی: کەمکرانی وادەکانی ئێران ئەنجامی مەنتقیی قەتیسماویی لەچارەسەریی کێشەکانی هاوپێوەند بە ڕێککەوتنی ئەتۆمییە. ئێمە هەنگاوی نوێی لایەنی ئێرانی بۆ کەمکردنی وادەو بەڵێنیەکانی ئەو وڵاتە بە شوێنهاتی مەنتقیی قەتیسمان لە چارەسەریی پرسەکانی هاوپێوەند بە پاوەجێی ڕێککەوتنی ئەتۆمی و دابین کردنی ئەنجامە ئابوریەکانی جێ بەجێ کرانی ئەو مامەڵە دەزانین کە ئێران هیوای پێ بوو. سەرۆک وەزیرانی رژیمی زایۆنی دوێشەو(سێ شەممە) جارێکی دیکە تۆمەت و ئیدیعای پڕووپووچی خۆی لەدژ کۆماری ئیسلامیی ئێرانی دووپات کردەوە.\nبنیامین نەتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی رژیمی زایۆنیش لەکاردانەوە بەبڕیاری کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ هەڵگرتنی چوارەمین هەنگاو بۆ کەمکردنی وادەکانی هاوپێوەند بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ئیدیعای کرد، ئێران لەهەوڵی دروست کردنی چەکی ئەتۆمی دایە.\nئەو لێدوانە گەمژانەی نەتانیاهۆ لەکاتێکدایە کە ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئەتۆمی تائێستا لە شانزە ڕاپۆردا پێبەندبوونی ئێران بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی وئاشتیانەبوونی چالاکیی ناڤۆکیی ئێرانی ڕاگەیاندووە.\nهەروەها دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا رۆژی سێ شەممە کاردانەوەی پێشاندا بە هەنگاوی چوارەمی ئێران بەپێی بڕگەکانی٢٦و٣٦ی ڕێککەوتنی ناڤۆکیی ساڵی٢٠١٥ی زایینی.\nسەرۆک کۆماری ئەمریکا لە کۆشکی سپی لە وەڵامدانەوە بە پرسیاری پەیامنێرێک لەوبارەوە بێ ئاماژە بە پێشێلکرانی بڕیارنامەی٢٢٣١ی ئەنجومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوەکان لەلایەن ناوبراوەوە لە هەشتی مای ٢٠١٨ی زایینی وتی: ئێمە خەریکی تاووتوێی ئەو بابەتەین. چاوەڕوانین ئاخۆ چ ڕوودەدا.\nهەروەها وتەبێژێکی سکرتێری گشتیی ڕێکخراوی نەتەوەکان بۆ ڕەخنەگرتن لە هەوڵی ئێران بۆ خستنەگەڕی ئامێرە پێشکەوتەکان بە مەبەستی خێراکردنی ڕەوتی پیتاندنی یۆرانیۆم وتوویەتی؛ ئەنتۆنیۆ گۆترێش سکرتێری گشتیی ڕێکخراوی نەتەوەکان هەر هەوڵدانێک کە ببێتە مایەی دوورکەوتنەوەی لایەنەکان لەو ڕێککەوتنە، بەجێی داخ و مایەی نیگەرانی دەزانێ.


سەربازانی عێراقی ئاڵای عێراق هەڵدەکەن لەسەر بینایەك لە هیت لە پارێزگای ئەنبار دوای رزگارکردنی لەدەست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش). [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان]\nهێزەکانی عێراق و جەنگاوەرانی حەشدی خێڵەکی ئامادەکاریەکانیان تەواوکردووە بۆ هەڵکوتانەسەر دواهەمین ناوچەکانی ژێردەستی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) لە پارێزگای ئەنبار، بەرپرسانی سەربازیی عێراق رایانگەیاند.\nبەرپرسەکان بە دیارونایان وت هەر کاتێك راوە و عانە و قائیم لەوپەڕی خۆرئاوای ئەنبار رزگارکران، رایدەگەیەنن کە پارێزگاکە بەتەواوی لە داعش پاککراوەتەوە.\nراوە و عانە لەسەر کەنارەکانی سەرووی روباری فوراتن، لەکاتێکدا قائیم راستەوخۆ کەوتۆتەسەر سنوری سوریا و لەلایەن داعشەوە بەکاردەهێنرێت بۆ نیشتەجێبوونی سەرکردە باڵاکانی و گرتنی کۆبوونەوە گرنگەکانیان بەهۆی جێگا ستراتیژیەکەیەوە لەنزیك سنوری خۆرهەڵاتی سوریاوە.\nفەرماندەی فیرقەی 7، لیوا نوعمان زەوبەعی، بە دیارونای وت: "یەکە سەربازیەکانی فیرقەی 7 ی سوپای عێراق و هێزەکانی جەزیرە و بادیە ئامادەکاریە ئەمنی و لۆجستیەکانیان تەواوکردووە بۆ رزگارکردنی ئەم شارۆچکانەی خۆرئاوای ئەنبار لەدەست داعش."\nداعش هێرشدەکاتە سەر روتبە\nرۆژی یەکشەممە (23 تشرینی یەکەم) چەکدارانی داعش دەستیانگرت بەسەر هەندێك بەشی روتبەدا، شارۆچکەیەکی دووردەست بەڵام ستراتیژی لە پارێزگای ئەنبار لەنزیك سنوری ئەردەن. .\nبەگوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی فرانس پرێس، داعش بۆماوەکی کورت دەستیگرت بەسەر نوسینگەی قائیمقامدا پێشئەوەی لەلایەن هێزە ئەمنیەکانەوە پاشەکشێیان پێبکرێت، بەڵام هێشتا بە هەندێك گەڕەکی شارۆچکەکەدا بڵاوبوبوونەوە.\nعەقیدێکی سوپای عێراق بە ئاژانسی فرانس پرێسی وت: "خەڵکیان دەستگیرکرد -- مەدەنی و پۆلیس -- و کوشتیانن." هەروەها وتی "لانیکەم پێنج کەس کوژران،" رۆژی یەکشەممە.\nفەرماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی خۆرئاوای ئەنبار، فەریق ئیسماعیل مەحلاوی، کوژرانەکانی پشتڕاستکردەوە، بەڵام وتی هێزەکانی عێراق باڵادەستییان بەدەستهێناوەتەوە.\nمەحلاوی وتی: "یەکە سەربازیەکانی فیرقەی 8 و لیوایەکی فەرماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنبار بەرەو روتبە جوڵان و لەوێ بڵاوبوونەوە بۆ گرتنەوەی ئەو جێگایانەی داعش لە شارۆچکەکەدا دەستی بەسەرداگرتن."\nهێرشەکەی سەر روتبە سەیردەکرێت وەك هەوڵێکی نوێی داعش بۆ راکێشانی سەرنج و دورخستنەوەی هێزە سەربازیەکانی عێراق لە موسڵ ، کە دواهەمین قەڵای سەرەکییانە لە وڵاتەکەدا.\nمەحلاوی وتی دوای رزگارکردنی دەریاچەی سەرسار لە مانگی ئاداردا و ئەمینکردنی رێگای نێوان بێجی و حەدیسە، هێزەکانی عێراق ئێستا ئامادەن بۆ هەڵکوتانەسەر دواهەمین قەڵاکانی داعش لە ئەنبار.\nوتیشی: "ژمارەی چەکدارانی داعش کە دەستیان بەسەر ئەو شارۆچکانەدا گرتووە هیچ گرنگیەکی نیە بۆ هێزەکانی عێراق کە سورن لەسەرئەوەی لەناویان بەرن یان لەسنورەکەوە دەریانپەڕێنن."\nهەروەها وتی ئۆپەراسیۆنەکە لەلایەن هێزی ئاسمانیی عێراق و فڕۆکە جەنگیەکانی هاوپەیمانانەوە پشتگیری دەکرێت و "هێزەکانی حەشدی خێڵەکیش لە ناوچە رزگارکراوەکاندا دەمێننەوە بۆ پاراستنی".\nفەرماندەی حەشدی خێڵەکی لە ناحیەی بەغدادی، شێخ قەتەر سەمەرمەد، بە دیارونای وت ئۆپەراسیۆنی رزگارکردنی ئەم شارۆچکانە بەمزوانە دەستپێدەکات.\nسەمەرمەد وتی: "جەنگاوەرە خێڵەکیەکان رۆڵێکی سەرەکی دەبینن لە شەڕەکەدا، لەوانە خێڵەکانی جەغایفە و ئەلبو نەمر و ئەلبو مەحەل، هەروەها ئەو حەشدە نوێیەی پێکهێنراوە لە ناوچەکانی خۆرئاوای راوە و عانە."\nوتیشی هەماهەنگیەك لەئاستی باڵادا لەگەڵ هێزە ئەمنیەکان هەیە و هێزەکانی فیرقەی 7 چەك و تفاق بۆ جەنگاوەرە خێڵەکیەکان دابیندەکەن.\nهەروەها وتی: "ئەرکەکان لەنێوان هەردوولادا دابەشکراون، سوپا بەرپرسیارە لە هەڵکوتانەسەر شارۆچکەکان و جەنگاوەرە خێڵەکیەکانیش بەرپرسیارن لە راگرتن و پاراستنی خاكەکە."\nداڵدەدانی دانیشتوانە ئاوارەبووەکە\nئەندامی ئەنجومەنی پارێزگا، فەهد راشد، بە دیارونای وت: "حکومەتی ناوخۆی ئەنبار پلانێكی سەرتاسەریی ئامادەکردووە بۆ گرتنەخۆ و داڵدەدانی ئەو خێزانانەی دەشێت ئاوارەببن لەو ناوچانەوە دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکان."\nراشد وتی پلانەکانی داڵدەدانی ئاوارەکان هاوشێوەی ئەوانەن کە لە ناوچەکانی تری پارێزگاکە پیادەکران، وەك رەمادی و فەلوجە. هەروەها وتی: "بەرپرسانی ناوخۆ ئێستا ئەزمونێکی باشیان لەم بوارەدا هەیە."\nوتیشی: "داعش ناتوانێت زۆر بەرگری بکات لەو شارۆچکانەدا بەهۆی دابەزینی ورەی چەکدارەکانیەوە."\nهەروەها وتی: "هەر بەهۆی ئەوەشەوە، شەڕێکی وێرانکەر روونادات لەوێ و پلانەکان بۆ گێڕانەوەی سەقامگیری و ئاوەدانکردنەوەی ئەو شارۆچکانە پێدەچێت زۆر ئاسانتربێت لە بەشەکانی تر [ی ئەنبار]."\nراشد وتی بەهۆی ئەوەی شارۆچکەکان کەوتوونەتە نزیکی سنورەکان لەگەڵ سوریا و ئەردەن، هێزەکانی عێراق "دەبێت کاربکەن بۆ ئەمینکردنی ئەو سنورانە بۆ رێگەگرتن لە هەوڵەکانی دزەکردنی تێرۆریستان لە وڵاتانی دراوسێوە".\nوتیشی: "ئەو سنورە نێودەوڵەتیانەی ئەنبار دەبەستنەوە بە وڵاتانی دراوسێوە بە خاکێکی دورودرێژدا تێدەپەڕن و هێزی گەورە و پشتگیریی نێودەوڵەتییان پێویستە بۆ پاراستنیان بەباشی."\nهەروەها وتی تێکشکانی داعش لە فەلوجە و سەقلاویە و رەمادی زەبرێکی گەورەی لە گروپەکە داوە لە ئەنبار چونکە لەسەدا 70 ی چەکدارەکانی لەو شارانە جێگیرکرابوون.


ئەرا دڵخوەشی ژنەگەی.. ماڵەگە گڕخوەێدە چواردەور\nشەفەق نیوز/ تا ژنەگەی بیزار نەوود، و هەر وەختیگ بخوازێت رۊی ماڵەگەی بکەێدە لاییگ، ئەو پیاو وەفادارە، ماڵیگ ئەرا ژنەگەی سازێدە، ک وهەر چواردەورەکەی گڕ خوەێد، جاریگ رۊیی کەێدە خوەرەگە، و جاریگ بنووڕێدە هاتووچگن مەردمەگە.\nلە وەردەم ئەو ماڵ نووە، ک مەردمەیل فرەیگ هاتنە سەردانی، کابرای بۆسنی فۆجینکوسیتش ٧٢ ساڵان، ئەرا رۆیتەرز وت: ژنەگەم فرەجار خوەشی لە ئاڵشتکردن شیوەی ماڵەگە هاتیاد، تا وەپی وتم: ئەوەسا ماڵیگ ئەرا سازم وەدڵ خوەد ئاڵشتی بکەێد.\nلە هاماری نەختیگ لە باکوور بۆسنە نزیک ناوچەی سرباتس، ماڵەگە لەبان میرگ هەفت مترییگ گڕ خوەێد، ک پیاوەگە وەدەس خوەی سازیەسەی. شیوە و سیما و دیمەن دەیشتەگە وزۊی ئاڵشت کریەن، ک یەک جار رۊیی هالە بووسانەیل زڕات و زەویەیل کشتوکاڵی، و جاریگیش هالە دارستان و چەمەگە.\nشۊیەگە وت: ماڵەگە وەچواردەوەگە وە ماوەی ٢٤ ساعت توانای گڕخواردن دیرێدخ ک وە ٢٢ چرکە گڕیگ تەواوەتی خوەێد، باوجی ژنەگە هۊچ قسەیگ دەربارەی ئی ماڵ نووە نەکرد.\nتەڵاق ٦٢٥ مەلیۆن دۆلاری\nDate: 2021-07-17 08:54:32\nدزێگ تانەی کەم پۊلی دەێدە خاوەن ماڵێگ\nDate: 2021-10-19 10:53:08\nبویچکترین زاوا لە عراق\nDate: 2021-07-22 12:40:32\nوڵات میسر.. دز نەگبەتیگ مۆبایل لە پەخش تەلەفزیۆنی راستەوخۆ دزێد\nDate: 2021-10-19 16:25:23\nلە دێرک.. پیاویگ نەوەت ساڵان یە ٣٥ ساڵە ئاو نەنووشیە\nDate: 2021-08-15 08:26:42\nلە تورکیا 17مێرگ موگناتیسی لە گەیەی زاڕویگ درارن\nDate: 2021-10-26 06:26:02\nدوەێەتیگ سوری پەڵپ شیروای ئەڵاجەوییگ گرێد\nDate: 2021-08-31 15:20:09\nپەیاکردن کلکوانەیگ یە ٢٥ ساڵە گوما بویە لە شوینیگ کەس مەزەنەی نێکەێد\nDate: 2021-09-04 11:53:29


له‌لایه‌ن: - سروشت ناجی - به‌روار: 2022-05-25-21:51:00 - کۆدی بابەت: 8791\nگوندی واژە (بە ئینگلیزی: Wazha) گوندێکە کەوتووەتە ناحیەی چوارتا (ناوەند) لە قەزای شارباژێڕ سەر بە پارێزگای سلێمانی لە باشووری کوردستان. (١٣)کم لە چوارتاوە دوورە، واژە دووری (٣٠)کم کەوتوەتە باکووری خۆرهەڵاتی شاری سلێمانی، هەروەها (٩٤٢م) لە ئاستی دەریاوە بەرزە. ڕووبەری گشتی زەوییەکەی (١٠،٨)کم٢ و دەکەوێتە بناری گرد و چیاکانی (کەڵکان و کێوی وەڕاز و خلەیەر و هەڵەزگە و کەڵەکن و بان هەڵێرە و باسکی گۆیژە).\nواژە بەمانای وتە، قسە یان دەنگی لق و گەڵا لەبەر با دێت. ناوەکەش لە ناوی گوندی واژەی لای شاری بانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە وەرگیراوە. لە پێشتردا بنەماڵەیەک بەناوی (شێخ عوسمان) لەوێوە هاتوونەتە ئەم گوندە کە پێشتر ناوی (ئیشکێ) بووە و ناوێکی تورکی سەردەمی عوسمانییەکان بووە، لەبەر خۆشەویستییان بۆ زێد و گوندەکەی خۆیان، هەمان ناویان بەسەر ئەم دێیەشدا دابڕیوە و لەوکاتەوە ناوی گوندەکە بووە بە واژە .\nواژە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی باخی ئاشی و لە باشوور لەگەڵ گوندی قشڵاغ، لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی بەردەزەرد و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی سنکێ هاوسنوورە.\nواژە گوندێکی زۆر دێرینە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی دەوڵەتی ئەشکانی و دەوڵەتی ساسانی، چەندین گۆزە لەژێر خاکەکەیدا دۆزراونەتەوە کە بۆ لاشەی مردووەکان و هەڵگرتنی دانەوێڵە لەسەردەمی ساسانیەکاندا بەکارهێنراون. یەکێک لەو گۆزانە گۆزەیەکی ساغی گەورەی گڵینە، کە لە مۆزەخانەی سلێمانی پارێزراوە، بەپێی شێوە و نەخشی گۆزەکە و شێوازی دروستکردنەکەی بێت، دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی (ئەشکانی ١٤٨ پێش زایین – ١٢٦زایینی، ساسانی ٢٢٦ – ٦٣٦ زایینی). جگە لەوەش چەند شوێنەوارێکی دێرین هەن وەک: (بەردی قەڵات و کەڵەکاوی و چەم خاتوون، گۆڕستانی کۆن و ( سۆفی حەسەن و خدری زیندە)) کە ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێ کە ئەم گوندە زۆر لەمێژە ژیانی تێدابووە.\nلە واژە گۆڕستانی کۆنی واژە هەیە. کەوتووەتە خۆرهەڵاتی گوندەکەوە و لە بەرزاییەکدایە. بیست گۆڕیان لێ‌ماوەتەوە و گۆڕەکان بە بەردی زۆر گەورە هەڵچنراون و کێلەکانیشیان زۆر بەرزن. جگە لەوە گردێکی تری گوندەکە هەیە، جۆری خاکەکەی سپییە، کە لەناو دێکەوە سەیری دەکەیت، شەوقدەداتەوە. بەتایبەت کە خۆر یان تریفەی مانگ یان ڕووناکیەک لێی بدات. هەربۆیە گوندەکە لە سەردەمی دەوڵەتی عوسمانی ناونراوە (ئیشکێ) کە بەمانای ڕووناکی دێت. هەروەها جۆرە بەردێکی تایبەتی هەیە کە بەوتەی شوێنەوارناسان بەردی کێلی گۆڕستانەکانی شاری قەڵاچوالان لەسەردەمی میرنشینی بابانەکان دا لە ساڵانی (١٦٦٩- ١٧٨٤) زایینی لەم گردەی گوندی واژەوە براون بۆ قەڵاچوالان. دواتریش ئەم بەردانەیان بە بەکارهێنانی ئاژەڵ وەک هۆکاری گواستنەوە لە ئەم گوندەوە بردووە بۆ پیاوماقوڵان و شێخانی سلێمانی.\nسێ سەدەیەک بەر لە ئێستا و لە ساڵی ١٧٥٥ زایینی بنەماڵەیەک لەگوندی واژەی شارستانی بانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە ناوی بنەماڵەی (شێخ عوسمان شێخ ئیسماعیل) لەگەڵ دەسەڵاتدارێتی ئەو سەردەمەی بانە دەبێتە ناکۆکیان و بەشێکیشیان ڕوودەکەنە باشووری کوردستان، بەهۆی دۆستایەتییان لەگەڵ شێخانی نۆدێ و میرانی بابان لەم ناوچەیە جێگیر دەبن. دێکە ئاوەدان بووە و خەڵکی تێدا ژیاوە، ئەو بنەماڵانەی پێشتر لێرە بوون، بریتی بوون لە بنەماڵەی (مام وەسمان، ماڵی کەریم نادر و بنەماڵەی کاکەسور). هەروەها کۆمەڵێکی تر کە دواتر چوونەتە کەڵەکنی نزیک سلێمانی.\nلە کۆنداو لەسەرەتای ساڵانی ١٩٢٠ زایینی لەبواری ئایینیدا مەلایەک بەناوی (مەلا شەمسەدینی واژە) هەبووە و فەقێی زۆربووە. هەروەها (مەلا فەرەجی واژەیی ناسراو بەشەکیب) و (مەلا عەبدولەتیف واژەیی) و (مەلا ئیبراهیمی کوڕەداوێ) لەوێ خزمەتیان کردووە. لەدوای ڕاپەڕینیش (مەلا جەبار واژەیی) بووەتە مەلای گوند. پێویستە ئاماژە بەوەش بدرێت مامۆستا شێخ عیزەددینی حسێنی کە مەلایەکی ئایینی بووە و یەکێک بووە لە سەرکردە بەناوبانگەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لەگەڵ شێخانی واژەدا خزمن. هەربۆیە (شێخ جەلال حسێنی) برای کە دامەزرێنەری (سازمانی خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان) بوو، گۆڕەکەی لە واژەیە. لە بواری ئەدەبیشدا چەند شاعیرێکی تێدا هەڵکەوتووە، وەک (مامۆستا شەکیب، مامۆستا جەمال شارباژێڕی، شێح عەلادین واژەیی، خالید واژەیی).\nسەبارەت بە خوێندنی میریش، بۆ یەکەمجار لە ٥-٩-١٩٦٩ قوتابخانە لە واژە کراوەتەوە و مامۆستا (ئەبوبەکر ڕەشید محەمەد) وەک یەکەم مامۆستا وانەی تێدا وتووەتەوە و (١٥) قوتابی لە کوڕ و کچ هەبووە. پآشان لە ساڵی ١٩٨٦ گوندەکە وێرانکراوە، هەتاکوو دوای ڕاپەڕین و لە ساڵی ١٩٩٢ سەرلەنوێ ئاوەدانکردنەوەی گوندەکە، بۆ جاری دووەم قوتابخانەی لێکراوەتەوە و مامۆستا (سەمیع حسێن عەبدوڵڵا واژەیی) وەک یەکەم مامۆستا و بەڕێوبەر بۆ هەشت ساڵ بەردەوام بوو. لە ١-٩-١٩٩٥ مامۆستا (عەزیز کەریم عەبدوڵڵا واژەیی) وەک یەکەم مامۆستا و بەڕێوبەری ناوەندی واژە دەستبەکاربوو.\nلەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧ حکوومەتی عێراقدا (٣٠) ماڵی تێدابووە. هەروەها بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٧٧ کە لەگەڵ گوندی قشڵاغ پێکەوە سەرژمێری کراون (٦٦) ماڵ بووە. چونکە قشڵاخ پێشتر موچەی واژە بووە. لەساڵی ١٩٨٦ کاتێک حکوومەتی عێراق گوندەکەی بەخەڵک چۆڵکرد و وێرانیکرد، (٦٠) ماڵ بووە. دوای ڕاپەڕین لەساڵی ١٩٩٢ ئاوەدانکراوەتەوە و (٧٠) ماڵبووە.\nواژە کەرتی کشتوکاڵی بریتییە لە ژمارە (٦٢). (٧) کانی و کارێزی هەیە و گوزەرانی خەڵکەکەی لەسەر کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە. لە کۆندا بژێوییان لەسەر کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و خەڵووزکردن و تووتن بووە. بە ئاژەڵ و بە کاروان بارە هەڵووژە و قەیسی و ترێیان بردووە بۆ سلێمانی و هەندێ جاریش ڕۆشتوون بۆ قەرەداغ و سەنگاو و گەرمیانیش.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : گوندی واژە


خه‌ڵاتی نۆبڵ بۆ ئاشتی ده‌درێته دوو ژنی لایبیری و ژنێـکی یه‌مه‌نی\nئالن جانسون سرلیف\nکۆمیته‌ی خه‌ڵاتی ئاشتی ئاڵفرێد نۆبڵ، زانای کوچکردووی سویدی، له بڵاوکراوه‌یه‌کدا که هه‌ینی له شاری ئۆسلۆی پایته‌ختی نۆرویژ ڕایگه‌یاند خه‌ڵاته‌که له نێوان ئه‌م 3 ژنانه دابه‌ش ده‌کرێت له‌به‌ر،" خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌یان له پێناو ئاسایشی ژنانی جیهان و وه‌ده‌ستهێنانی مافی ژنان." \nئالن جانسون سرلیف، ته‌مه‌ن 72 ساڵ، بوو به یه‌که‌م ژن له ساڵی 2005 به سه‌رۆکی وڵاته‌که‌ی هه‌ڵبژێردرا.\nکۆمیته‌ی نۆبڵ په‌سنی ڕێبه‌ری لایبیریای دا له‌به‌ر هه‌وڵ و تێکوشانی بۆ دابینکردنی ئاشتی، گه‌شدانی ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی و به‌هێزکردنی پایه‌ی ژنان.\nلیما گبووی ته‌مه‌ن 39 ساڵی، ئه‌ویش خه‌ڵکی لایبیریایه و ئه‌ویش یارمه‌تیده‌ر بو له کۆتایی هاتنی شه‌ڕی ناوخۆ به هاندانی ژنانی مه‌سیحی و موسوڵمان بۆ به‌شداریکردن له خۆنیشاندانی ئاشتیانه. له ساڵی 2002، گبووی ژنانی لایبیریای ڕێكخست تا"مان له جووت بوون(سێکس)" له‌گه‌ڵ پیاوه‌کانیان بگرن تاتوندوتیژی به کۆتای هات.\nله هه‌مان کات، کۆمیته‌ی نۆبڵ په‌سنی ڕۆژنامه‌وان و چالاکوانی ته‌مه‌ن 32 ساڵه ته‌وه‌کول عه‌بدولسه‌لام کرمانی داله‌به‌ر،"ڕۆڵی سه‌ره‌کی له خه‌بات بۆ دابینکردنی مافی ژنان و دیموکراسی" و ئازادی بۆ ژنان له یه‌مه‌ن. کرمان که چالاکوانی سه‌ره‌کیـیه له 'به‌هاری عه‌رب' له وڵاته‌که‌ی، له پاش بردنه‌وه‌ی خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتی به ڕۆژنامه‌وانانی گوت ئه‌و خه‌ڵاته‌که‌ی پێشکه‌ش کردووه به " گه‌نجانی شۆڕش له یه‌مه‌ن." ئه‌و گوتی ئه‌وه سه‌رکه‌وتن بوو بۆ سه‌رهه‌ڵدانی وڵاته‌که‌ی به‌دژی سه‌رۆک عه‌لی عه‌بدوڵا ساڵح.\nکۆمیته‌ی نۆبڵ گوتی هیواداره ئه‌م خه‌ڵاته کۆتایی به "سه‌رکوتکردنی ژنانی بهێنێت که هێشتاش له هه‌ندێک له وڵاتاندا به‌رده‌وامه."\n3 ژنه‌که خه‌ڵاتی نزیک به یه‌ک و نیو ملیۆن دۆلار پاره له نێوان خۆیاندا دابه‌ش ده‌که‌ن.


شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان بونیادنانی هەقییقەتی سەردەمیانەیە – پەژاک\nشۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان بونیادنانی هەقییقەتی سەردەمیانەیە\n269 جار بینراوە\nحەوتەمین ساڵڕۆژی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان، سەرەتا لە ڕێبەری گەلانی ئازادیخواز ڕێبەر ئاپۆ، هەموو شەهیدانی ڕێگای ئازادی و ئازادیخوازانی جیهان پیرۆز دەکەین. بێ گومان لە قۆناغێکدا کە جیهان و ڕۆژهەڵاتی ناوین بەدەست قەیران و ئاڵۆزیە جۆراو جۆرەکانی.ستەمی سەرمایەداری جیهانیەوە لە تەنگانەو سەرلێ شێوایەکدا تێپەڕدەبوو، سەرهەڵدان و سەرخستنی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان خاوەن گرنگی و بەهایەکی زۆرە . ئەو شۆڕشەی کە لە مەیدانی کرداری و گوتاردا بەهەموو کەسی سەلماند کە باشترین جێگرەوە و ڕێبازە بۆ تێپەربوون و چارەسەرکردنی پرس و قەیران گەلێک کە لە ئەنجامی سیستەمی سەرمایەی جیهانی و مودێلی دەوڵەت نەتەوە هاتونەتە ئاراوە.\nهاوکات شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان کە لەسەر ئەساسی فکر و ڕامانی ڕێبەری ئاپۆ دەستی پێکرد، جارێکی دیکە ئەوەی سەلماند کە لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا هەر جۆرە هەوڵدان و تێکۆشانێک کە لەسەر بنەمای راستی و هەقیقەتە مێژووییەکانی کۆمەڵگا نەبێت سەر ناکەوێت. ئەو سیستەمە بە ئەساس گرتنی زهنییەتی نەتەوەی دیمۆکراتیک توانی لە ماوەیەکی کورتدا هەموو چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگای ڕۆژئاوای کوردستان و باکووری سوریا لە ژێر چەترێکی دیمۆکراتیدا کۆبکاتەوە و بە ڕێکخستن بکات.\nیەکێکی دیکە لە تایبەتمەندیەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان پێشەنگایەتی ژنان و جەوانان بوو. ئەوەش ئەوە ڕاستیەی دەرخست کە ئازادی کۆمەڵگا پەیوەستە بە ئازادی ژن و هێزی دینامیکی جەوانانەوە. بەشداری بەرچاوی ژنان و جەوانانی کورد لە پارچەکانی دیکەی کوردستانەوە لە ناو شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستاندا زیندووکەرەوەی ڕۆحی نەتەوایەتی و سەلمێنەری ئەو ڕاستیەیە کە پرسی کورد لە هەموو بەشەکاندا گرێدراوی یەکترە و لە یەک دانەبڕاوە. بەتایبەت بەشداری و ڕۆڵی گەنجان و تێکۆشەرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەک شەهیدان ( ڤیان پەیمان، موسا ئەردەم، هیوا سنە، فەریاد کرماشان) و سەدان هەڤاڵی شەهیدی دیکە نموونەیەکی بەرچاوی ئەو ڕاستیەیە.\nبێ گومان ئەو ڕاستیە حاشاهەڵنەگرە کە ئەزموون و دەستکەوتەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان هیوا و پاڵنەرێکی بەهێزە بۆ تێکۆشانی ئازادیخوازانەی گەلەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لەسەر ئەو بنەمایە هەموو هەوڵدانی خۆمان بۆ ڕاگوێستنی ئەزموونەکانی ڕۆژئاوای کوردستان بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەکەیەن، تاکو بتوانین لە بە ئەنجام گەیاندنی ئەو شۆڕشەدا ئەرکی شۆرشگێریمان پێکبهێنین. جارێکی دیکە پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاستەی گەلی باکوری سوریا و گەلی کورد لە هەرچوارپارچەی کوردستان دەکەین. سەری ڕێز و نەوازش بۆ هەموو ی شۆرش ڕۆژئاوای کوردستان دادەنەوێنین.\nمەجلسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان\nتاگەکان:پژاکشەهیدانشۆرش ڕۆژئاواکوردستانمەجلسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان


پلاسخارت: ئەرکی ئەمجارەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە هەڵبژاردنی عێراق جیاوازدەبێت\nSUN, 3 OCT 2021 11:02 | KDP.info\nبەسڕە-KDP.info- نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە میانەی سەردانیکردنی بۆ شاری بەسڕە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەی بەوەکرد، 800 کەس چاودێری هەڵبژاردنی ئەمجارەی عێراق دەکەن.\nجێنین پلاسخارت، نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان بە مەبەستی ئاماژەدان بە گرنگی هەڵبژاردن و دڵنیاکردنەوەی هاووڵاتییان لە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن بەشێوەیەکی ڕوون و داپەروەرانە سەردانی چه‌ند پارێزگایەکی عێراقی کرد.\nجێنین پلاسخارت لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: هەڵبژاردنی ئەمجارەی عێراق هەڵبژاردنێکی گرنگە و هەنگاوی سەرەتایە بۆ بنیاتنانی ڕێگەیەکی درێژ، هەروەها جەختی کردەوە لە بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن بە شێوەیەکی دروست و ڕوون و دادپەروەرانە.\nڕاشیگەیاند: ئەرکی نەتەوە یەکگرتووەکان لە هەڵبژاردنی ئەمجارەی عێراق جیاوازدەبێت لە جارانی پێشوو، لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا چاودێرانیان بڵاودەبنەوە بۆ چاودێریکردنی چۆنییەتی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن بەمەش ئەرکیان زیاتر دەبێت.\nپلاسخارت سەبارەت بە ژمارەی چاودێرانیان بۆ چاودێریکردنی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی ئەمجارەی عێراق گوتی: ژمارەی چاودێران 800 کەسن، بە وردی چاودێری بەڕێوەچوونی پڕۆسەکە دەکرێت.


گراهام ئەم قسانەی لە ئانکەرە کرد ڕۆژێک پاش کۆبونەوەی لەگەڵ سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان. ئەو گوتیشی کۆنگریس جارێکی تر سزاکان دووپات دەکاتەوە لەسەر ئەو کەسانەی کە دەستیان هەبووە لە کوشتنی ڕۆژنامەوان جەمال خاشقچی.\nخاشقچی ڕۆژنامەوانێکی بەناوبانگی سعودی و دانیشتوی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا بوو کە وتاری بیروڕای لە ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆستدا بڵاو دەکردەوە. ئەو لە مانگی 10 لە ناو کۆنسۆڵخانەی عەرەبستانی سعودیە لە ئەستەنبوڵ کوژرا.\nلە سەرەتاوە ڕیاز نکوڵی کرد لە پەیوەندی بە کوشتنەکەوە بەڵام بە چەندین شێوەی جیاجیا باسی کوشتنەکەی کرد.\nکاربەدەستانی سعودی دەڵێن شازادەی جێنشین هیچ زانیارییەکی لەسەر ئەو کوشتنە نییە. ساڵی ڕابوردوو عەرەبستانی سعودیە ڕایگەیاند 21 سعودی لە پەیوەندی بە دۆسێی خاشقچییەوە دەستگیر کراون 11 لەوانە دراون بە دادگا.\nوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە مانگی 11 سزای دارایی خستە سەر 11 کاربەدەستی سعودی بەهۆی پەیوەندییان بە کوشتنەکەی خاشقچییەوە.\nلە مانگی 12 سیناتی ئەمەریکا بڕیارێکی پەسەند کرد بۆ کۆتایی هێنان بە پشتیوانی لەشکری بۆ هاوپەیمانی بەڕێبەرایەتی عەرەبستانی سعودیە لە یەمەن و یاسادانەران پەیمانیان دا لە ساڵی نوێدا هەوڵی سزادانی شانشینەکە دەدەن.


مەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان ٢٧ ملیار دۆلار قەرزارە\nمەسرور بارزانی: هەرێمی کوردستان ٢٧ ملیار دۆلار قەرزارە\nمەسرور بارزانی، لەبارەی پلانی حكوومەت بۆ رووبەڕووبوونەوەی قەیرانی دارایی ووتارێکی پێشکەش كرد.\nلە بارەی پەیوەندیمان لە گەڵ بەغدا، ئێمە بە جیدیەتەوە هەنگاومان نا. هەر لە دوای دەستبەکاربوونمان لە مانگی تەممووزی ساڵی رابردوو، یەکەمین سەردانمان بۆ بەغدا بوو، هەموو ئامادەییەکیشمان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان لە سەر بنەمای دەستوور دەربڕی و چەندین پێشنیازیشمان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی تایبەت بە نەوت پێشکەش کرد، بەڵام بەداخەوە لە مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی رابردووەوە، دۆخی بەغدا شڵەژا و سەرەنجام حکومەتی عێراق لە ژێر فشاری ناڕەزاییەتییەکانی خەڵک، دەستی لە کارکێشایەوە و ئیدی خۆی بە بەرپرسیار نەزانی بەرامبەر چارەسەرکردنی ئەو کێشە و ماف و شایستە دەستوورییانەی هەرێمی کوردستان، کە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە جێبەجێی ناکەن. ئێستاش کە حکومەتی نوێی عێراق بە سەرۆکایەتی بەڕێز موستەفا کازمی دەستبەکار بووە، دووبارە ئامادەیی خۆمان بۆ چارەسەرکردنی هەموو کێشەکان دەردەبڕین، بە جۆرێک کە ماف و شایستە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان وەکو قەوارەیەکی فیدرالی دانپێدانراو لە دەستووری عێراقدا، دابین بکرێت. لە دوا هەوڵەکانیشماندا لەم ماوەیەدا، سێ جار شاندی حکومەتی هەرێم سەردانی بەغدای کردووە و لەم دانوستانانەش بەردەوام دەبین، تا بە ئەنجامێکی دادپەروەرانە و دەستوورییانە دەگەین.\nلە گوتاری دەستبەکاربوونم لە پەرلەمانی کوردستان ئاماژەم بەوەدا، حکومەتی هەرێمی کوردستان چەندین ملیار دۆلار قەرزارە، کە بڕی ٢٧ ملیار دۆلارە، بەشێکی زۆری ئەو قەرزانەش لە ئەستۆی حکومەتی فیدرالە، بە هۆی نەناردنی بودجەی هەرێمی کوردستان لەلایەن حکومەتەکانی پێشووی عێراق، هەربۆیەشە بەداخەوە حکومەتی هەرێم خاوەنی هیچ یەدەگ و پاشەکەوتێکی دارایی نییە، کەواتە ئیمە تەنیا پشت بەو سەرچاوە داراییانە دەبەستین کە مانگانە دێتە بەردەستمان، ئەمەش وادەکات لە هەر قەیرانێکی دارایی رووبەڕووی کێشە ببینەوە. ئەم راستییەش زۆربەی خەڵکی شارەزا لێی ئاگادارن و شتێکی شاراوە نییە، کەچی بەداخەوە زۆرجار ئەو راستییانە و هەموو پرسە سیاسی و نیشتمانییەکان پشتگوێ دەخرێن و تەنیا باسی مووچە دەکرێت، لە کاتێکدا هەمووشمان دەزانین سەرچاوەکانی مووچە چین.\nبۆ ئاگاداری ئێوەی بەڕێز، کاتێک داهاتی مانگانەی فرۆشتنی نەوت ٧٠٠ ملیۆن دۆلار بوو، لەم بڕە داهاتە زیاتر لە ٤٠٠ ملیۆن دۆلاری بۆ تێچووی دەرهێنانی نەوت و گواستنەوەی و دانەوەی قەرزەکان خەرجکراوە و ئەوەی بۆ خەزێنەی حکومەت گەڕاوەتەوە، تەنیا ٣٠٠ ملیۆن دۆلار بووە. هەروەها تەنیا ٣٨٣ ملیۆن دۆلاریش وەک بەشە بودجەیەک لە بەغدا دەهات، بەڵام ئەو پارەیە بەشی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی نەدەکرد و ناچار رێژەیەکی بەرچاوی داهاتی ناوخۆش وەک تەواوکەری پێوستیی مووچە خەرج کراوە. وێڕای ئەمەش خەرجیی پێویست بۆ بەڕێوەبردن و خزمەتگوزارییەکان لە داهاتی ناوخۆ دابین کراوە و ئینجاش مانگانە ٦٠ ملیۆن دۆلار کورتهێنان هەبووە. ئێستاش نرخی نەوت زۆر دابەزیوە، بۆ نموونە لە مانگی رابردوودا کۆی داهاتی فرۆشتنی نەوت کە بۆ خەزێنەی حکومەت گەڕاوەتەوە، تەنیا ٣٠ ملیۆن دۆلار بووە، داهاتی ناوخۆش نزیکەی ٦٠ ملیۆن دۆلار بووە و ئەو بەشە بودجەیەی لە بەغداش دێت دواکەوت .\nئاشکرایە لە خەرجکردنی داهاتی هەرێمی کوردستاندا، نادادپەروەرییەکی زۆر و بێ پلانی هەبووە ٨٠%ی داهاتی هەرێمی کوردستان بۆ مووچەخۆران تەرخانکراوە، مووچەخۆرانیش ٢٠%ی دانیشتووانی هەرێمن. ئەم رێژەیەی مووچەخۆران بە پێی ستانداردە باوەکان چەندین بەرابەری پێداویستییەکانی هەرێمە.\nلە باشترین بارودۆخی داراییدا، لە بودجەی هەرێم ١٥%ی بۆ خەرجییەکانی بەڕێوەبردن و خزمەتگوزاری تەرخان کراوە و تەنیا کەمتر لە ٥% بودجە بۆ پەرەپێدانی وڵات دەمێنێتەوە.


ڕۆمانی كتێبفرۆش و چه‌ند سه‌رنجێكی ڕه‌خنه‌یی.. سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tJanuary 9, 2021\tGeneral, Literature\nگێڕانه‌وه، ڕه‌گه‌زێكی سه‌ركییه له ڕۆمانداو به‌شێكه له پێكهاته‌ی بینای هونه‌ری ده‌ق،هاوشێوه‌ی هه‌موو ڕه‌گه‌زه‌كانی دیكه. به‌ڵام ئه‌وه‌ی گێڕانه‌وه له ڕۆمانداجیاده‌كاته‌وه له گێڕانه‌وه‌ی مێژوو، ئه‌و به ئه‌ده‌بیكردنه‌یه كه فۆڕمی گێڕانه‌وه، له گێڕانه‌وه‌یه‌كی واقیعی و ساده، ده‌كاته گێڕانه‌وه‌یه‌كی هونه‌ری جوان و سه‌رنج ڕاكێش، كه دواجار به هونه‌ری گێڕانه‌وه له ڕۆماندا، ناو ده‌برێت.له ڕۆماندا، چۆنییه‌تی گێڕانه‌وه، به‌شێكه له چێژی گێڕانه‌وه. ئێمه كاتێ یاداشتێك، یاخود بیره‌وه‌رییه‌ك ده‌خوێنینه‌وه، چییه‌تی گێڕانه‌وه‌مان لامه‌به‌سته له‌وه‌ی چۆنییه‌تی گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوه‌كان. چونكه‌لێره‌دا گه‌یشتن به كۆتایی ڕووداوه‌كان و چییه‌تی ڕوودانییان ده‌بێته جێی سه‌رنج، به‌ڵام له ڕۆماندا، گێڕانه‌وه ده‌بێته به‌شێك له چێژ و ئستایكا و هونه‌ركاریی زمان كه دواجار ڕۆمان وه‌ك ژانرێكی باڵا، له بیره‌وه‌ری جیا ده‌كاته‌وه.بۆیه ئه‌گه‌ر ڕۆمان،هونه‌رێكی جوانی گێڕانه‌وه و ده‌رخستنی ڕووداوی تێدا نه‌بوو،بێگومان زمانی گێڕانه‌وه‌ی ده‌بێته به‌شێك له هه‌ر گێڕانه‌وه‌یه‌كی دیكه‌ی ئاسایی. ڕۆمانی (كتێبفرۆش) باس له گه‌نجێكی كتێبفرۆش ده‌كات به ناوی ئومێد ڕه‌شپۆش، كه له سه‌ره‌تای هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا، له هه‌ولێر كاری كتێبفرۆشی ده‌كات، به‌ڵام كه‌سێكه به نهێنی كتێبه قه‌ده‌غه كراوه‌كان و ئه‌ده‌بیاتی شاخ، دێنێته شارو بڵاویده‌كاته‌وه. له پای ئه‌م كاره‌وه، ئاشكرا ده‌بێت و دوای زیندانیكردنی، به هۆی ئازارێكی زۆری جه‌سته‌ییه‌وه، له‌كرداریی جووتبوون وسێكسكردن ده‌كه‌وێت و به‌و هۆیه‌شه‌وه خاتوونی خۆشه‌ویستی لێ جیا ده‌بێته‌وه. ئه‌م ڕووداوه، به شێوه‌یه‌ك ئومێد ده‌ڕووخێنێت، كه په‌نا بباته به‌ر خۆكوشتن و له‌و كاتانه‌شدا، بیره‌وه‌ری ده‌گه‌رێته‌وه ڕۆژانی ڕابردوو و باس له ژیانی خۆی و هاوڕێكانی و واقیعی سیاسی و كۆ مه‌ڵایه‌تی ئه‌وكات ده‌كات. ئه‌مه ناوه‌ڕۆكی ڕووداوه‌كانی ئه‌و ڕۆمانه بوو به كورتی. لێره‌دا وه‌ك خوێنه‌رێك چه‌ند لایه‌نێكی هونه‌ری ڕۆمانه‌كه و چه‌ند هه‌ڵه‌یه‌كیش ده‌ستنیشان ده‌كه‌ین كه به سه‌ر ڕۆماننووسدا تێپه‌ڕیون.\nگێڕانه‌وه له‌و ڕۆمانه‌دا، له فۆڕمێكی واقیعی ساده دایه، كه پتر له گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوێكی ئاسایی نێو بازنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌چێت، له‌وه‌ی گێڕانه‌وه‌ی ڕۆمان بێت، بۆیه كه ڕووداوه‌كان ده‌خوێنینه‌وه،خوێنه‌ر هه‌ست به هیچ جۆره چێژو جوانكارییه‌كی زمان ناكات . ئه‌م شێوازه له گێڕانه‌وه وایكردووه ڕۆمانه‌كه، هیچ شیعریه‌تێكی گێڕانه‌وه و هیچ هونه‌ركارییه‌كی زمانی له ئاستی ده‌ربڕین و گوزارشتكردندا تێدا نه‌بێت. ئه‌م جوره له گێڕانه‌وه، زۆرتر له گێڕانه‌وه‌ی بیره‌وه‌ری كه‌سێك ده‌چێت، به زمانێك كه زمانی گێڕانه‌وه و گه‌یاندن بێت، نه‌ك زمانی ڕۆمان كه هونه‌رێكی باڵایه و هونه‌ركارییه‌كی زۆری تێدایه. چونكه له‌م جۆره گێڕانه‌وه‌یه‌دا، ئه‌وه‌ی به‌لای خوێنه‌ره‌وه گرنگه، گه‌یشتنه به كۆتایی ڕووداوه‌كان، وه‌ك هه‌ر ڕووداوێكی دیكه‌ی ئاسایی كه گوێبیستی ده‌بیت. نه‌ك شێوزای گێڕانه‌وه. واقیعیه‌تی گێڕانه‌وه له‌و ڕۆمانه‌دا، له فۆڕمێكدایه، كه ڕۆمانه‌كه نزیك ده‌كاته‌وه له بیره‌وه‌ری كه‌سێك. واتا ئه‌وه‌ی ده‌یخوێنینه‌وه، سه‌ربورده‌ی ژیانی كه‌سێكی كتێبفرۆشه، كه چی له ژیانیدا ڕوویداوه. بۆیه كتێبه‌كه به بڕوای من، جۆرێكه له بیره‌وه‌ری نه‌ك ڕۆمان. ئه‌گه‌رچی گێڕانه‌وه‌ی بیره‌وه‌ری وه‌ك تیمه‌یه‌ك له ڕۆماندا بوونی هه‌یه، به‌ڵام جیاوازییه‌كه‌یان له‌و به ئه‌ده‌بیكردنه‌یه كه له ڕۆماندا هه‌یه.بۆنموونه: كه ئه‌زموون و یاد ده‌خوێنیته‌وه، یاخود ئه‌و ڕۆژانه‌ی نیشتمان هه‌ی هه‌مووان بوو، هه‌ست ناكه‌یت ئه‌مانه بیره‌وه‌رین، به‌ڵكو واهه‌ست ده‌كه‌ین ڕۆمانێك ده‌خوێنینه‌وه، كه زمانێكی باڵای هونه‌ری و ئستاتیكییان هه‌یه. به‌ڵام له كتێبفرۆشدا، ئه‌و ئستاتیكایه‌ی زمان ونه. ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌نده‌ی تریش زمانی گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوه‌كانی ناهونه‌ریتر كردووه،به‌داخه‌وه ئه‌و ڕێنووس و ڕێزمانه نامۆیه و سه‌قه‌ته‌یه، كه بۆ ڕۆمانه‌كه كراوه و بڕوام وایه سێ به‌شی هه‌ڵه‌كان په‌یوه‌ندی به‌و پێداچوونه زمانه‌وانییه‌وه هه‌یه كه بۆ ڕۆمانه‌كه كراوه. كه له زۆر كاتدا، مانای وشه‌ی شێواندوه‌وه‌له ده‌ره‌وه‌ی زمانی باوی نووسینی ڕۆمانه له ئه‌ده‌بیاتی كوردیدا. بۆنموونه: ئێمه ده‌ڵێین(ئێستا)ئیدی(وێسته) چ مانایه‌كی هه‌یه و چ جوانییه‌ك به زمانه‌كه ده‌دات؟!.یاخود له ڕۆمانه‌كه‌دا، هه‌موو وشه‌یه‌كی(ڕق) كراوه به(ڕك). له كاتێكدا ئه‌م دوو وشه‌یه، دوو وشه‌ی جیاوازن له ڕووی واتاوه. ڕق به مانای ڕق لێ بوونه‌وه، به‌ڵام ڕك به مانای سه‌خت، هه‌روازێكی سه‌خت، بۆیه له بنه‌ڕه‌تدا(ڕق و كینه‌یه) نه‌ك(رك و كینه). یاخود به درێژایی ڕۆمانه‌كه وشه‌ی(ڤاڵا)به‌گه‌لێك ده‌ربڕین ده‌بینین، له كاتێكدا زمانه‌وانی كتێبه‌كه نازانێت ڤاڵا یانی چی.چونكه هه‌ر جاره و بۆ مه‌به‌ستێك به كاری هێناوه.\nهه‌ڵه له گوزارشتكردن و ده‌ربڕین:_\nله ڕۆمانه‌كه‌دا، چه‌ندین هه‌ڵه، له ڕووی گوزارشتكردن و ده‌ربڕینه‌وه ده‌بینرێت، كه لێره‌دا ئاماژه‌یان پێ ده‌ده‌ین:_\nلا16نووسراوه:_(خۆشه‌ویستی منت فڕێ نه‌داوه).خۆشه‌ویستی فرێ نادرێت، به‌ڵكو كاڵ ده‌بێته‌وه، یاخود نامێنێت.\nلا16 نووسراوه:(من له نێوان چواردیوارو ژوورو بنمێچی ئه‌م خانووه‌دا). ته‌نها چوار دیوار، هێمایه بۆ هه‌موو ئاماژه‌كانی تر، ئیدی ئه‌و درێكردنه‌وه‌یه پێویست نییه. *لا18 نووسراوه:(چووك و ئه‌ندامی نێرینه). هه‌ردووكییان هاوواتان.\n*لا28 نووسراوه:_(به سه‌ر رك و تووڕه‌یی خۆیدا زاڵ بێت). ڕقه، نه‌ك رك.\nلا29 نووسراوه:(هه‌موو ئافره‌تێك پێویستی به دامڕكاندنه‌وه‌ی حه‌زه‌كانی ده‌كات و ده‌بێ پیاوێكیش هه‌بێت بۆ كوژاندنه‌وه‌ی ئه‌و ئاگره). ڕسته‌كه جگه له‌وه‌ی له ڕووی ڕێزمانییه‌وه هه‌ڵه‌ی تێدایه، هاوكات له ڕووی بابه‌تیشه‌وه. هه‌موو ئافره‌تێك دروست نییه، به‌ڵكو ژن گونجاوتره. گریمان ئافره‌تێك شووی نه‌كردبوو، ئه‌و تێزه‌ی ڕۆماننووس ده‌یگرێته‌وه؟.پاشان سێكس غه‌ریزه‌یه، شه‌رمه پیاو وایببینێت كه ده‌بێ ئه‌و ئاگره بكوژێنێته‌وه. ئه‌مه خۆی له خۆیدا سووكایه‌تییه به ژن، كه ڕاسته و خۆ له ڕێی ئه‌و غه‌ریزه‌وه له كه‌سایه‌تییان ده‌دات. *لا30 نووسراوه:( ڕۆژی موبایه‌عه‌ی سه‌دام). له مێژووی عێراقدا، نه‌مزانیوه موبایه‌عه‌ی سه‌دام كرابێت له 16/11/1982.چونكه چوار ساڵ به‌رله‌و به‌رواره، له 17/7/1979 سه‌دام ده‌سه‌ڵاتی گرته ده‌ست.\nلا46 نووسراوه:_( مرۆڤ ده‌توانێت جارێكی دیكه گیانی خۆی زیندوو بكاته‌وه).ئایا مرۆڤ ده‌توانێت، ڕوح بێنێته‌وه به‌ری خۆی؟!.بۆیه هیوا گونجاوتر بوو.\n47 نووسراوه:_(جارێكی تریش لێكدانه‌وه‌كانی دڵی پێی ده‌گوت). ئایا مرۆڤ به ئه‌قڵ یان به‌دڵ، لێكدانه‌وه بۆ شته‌كان ده‌كات؟!.\nلا 47 نووسراوه:_(سنوور تخووب).هه‌ردووكییان هاوواتان.\n49 نووسراوه:_(براكه‌ی به دیاریی و به‌خشش ده‌مكوتی كردبوو). به دیاری، ده‌م شیرین ده‌كرێ و بێده‌نگ ده‌كرێ نه‌ك ده‌مكوت، كه گوزارشتێكی زۆری لێكردنه، به‌ده‌ر له خواستی كه‌سه‌كه.\nلا 52 نووسراوه:(تۆ جه‌سته و ئه‌ندامی مێیینه‌ت بۆ خه‌ڵكی بووه). ئه‌ندامی مێیینه‌ش به‌شێكه له جه‌سته. *لا 59 نووسراوه:(مێرده‌كه‌م پیاوه‌تی نه‌ماوه). پیاوه‌تی ئاوه‌ڵناوه، بۆیه توانای جووتبوونی نه‌ماوه دروسته.چونكه ڕسته‌ی یه‌كه‌م به مانای ئه‌وه دێت، كه كه‌سێك هیچ خاسییه‌تێكی كۆمه‌ڵایه‌تییانه‌ی پیاوه‌تی تێدا نه‌مابێت. بۆنموونه: وه‌ك به‌خشنده‌یی و سۆزو به ته‌نگه‌وه هاتن وئازایه‌تی و زۆر خاسیه‌تی دیكه‌ش.\nلا60 نووسراوه:_( ده‌بووایه ئومێد خانووه‌كه بۆ ڕێدار ڤاڵا بكات). ڤاڵا لێره به مه‌به‌ستی چۆڵكردن به‌كارهاتووه.\n61 نووسراوه :_(هاوڕێ به نیوه مرۆڤ ئه‌ژمار ده‌كرا، چونكه ئیفلیح بوو). ئه‌وانه‌ی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌تن، ئه‌وانیش مرۆڤن. بۆیه نابێت له دنیابینی نووسه‌رێكی دیاری وه‌ك سابیرڕه‌شید، نیوه مرۆڤ بوونی هه‌بێت!.\nلا 64 نووسراوه :_( وه‌ك مردووێك له ئاوزینگدانێ دابێت). كه مرۆڤ مرد ئاوزینگدان نامێنێت، بۆیه سه‌ره مه‌رگ دروسته.\nلا74 نووسراوه:(یه‌كه‌م تیشكی ڕالێبوون) تیشكی ڕالێبوون چ مانایه‌كی هه‌یه؟!. *لا 85 نووسراوه:( له هێڕشێكی سوپای عێراق بۆ قه‌سری شیرین، خه‌ڵكه‌كه هه‌موو ئاواره بوو ته‌نها سه‌دا ده‌ی خه‌ڵك مایه‌وه). خه‌مڵاندنی سه‌دا ده، گوزراشتێكی بابه‌تی نییه له ڕۆماندا، چونكه ڕۆمان ئامارو سه‌رژمێریی نییه، تاكو به وردی ڕێژه‌ی دانیشتووان دیاری بكات.\nلا91 نووسراوه:_(ئه‌و كچێكی باڵابه‌رزو به‌ژن زراڤ بوو). چ جیاوازییه‌كییان هه‌یه هه‌ر كامێكییان بێت.\nلا94 نووسراوه:_(ئومێد چیتر نه‌یتوانی له هه‌ریر بمێنێته‌وه). ئه‌وه كاروان و كاوه‌ن، له‌كارگه‌ی شه‌رابی هه‌ریر بوونه نه‌ك ئومێد .\n96 نووسراوه:_(وه‌ك زارۆكێك و كۆرپه‌یه‌كی خۆی). هه‌ردووكییان هاوواتان.\nلا125 نووسراوه:_(برنج و نیسكی له ژێر ده‌رگاوه، بۆ ئاودیوا ده‌كرا). كه ئاودیو كراوه، نازانم چۆن خواردنه‌كه نه‌ڕژاوه؟!.\nلا125 نووسراوه:_( بۆ ئاو ده‌ستیش له بیست و چوار كاتژمێردا ، ته‌نها پێنچ چركه بۆیان هه‌بوو داوای خۆڤالاكردن بكه‌ن). ئه‌وه‌ی پێداچوونه‌وه‌ی بۆ كتێبه‌كه كردووه، نازانێ ڤالا یانی چی، ده‌نا كه‌س له ئاوده‌ست خۆی ڤاڵا ده‌كات؟!دواتر پێنچ چڕكه به‌شی هیچ ده‌كات؟!!.\n127 نووسراوه:_(ڕه‌گه‌ز عه‌ره‌ب بوو). نه‌ته‌وه دروسته، نه‌ك ڕه‌گه‌ز.\nلا132 نووسراوه:( هه‌ردوولایان، واتا ئومێد و ئه‌نوه‌ر سه‌عید، به نهێنی كاره‌كه‌یان ده‌كردوو كه‌س به ئه‌ویتری نازانی و كاره‌كه‌یان له یه‌كتری ده‌شارده‌وه، چونكه ده‌بوو زۆر به نهێنی بێت له به‌ر به‌عس، هه‌ردوولایان پێیان وابوو ته‌نها خۆیانن لای سه‌ید عومه‌ر ئه‌و كاره نهێنییه ده‌كه‌ن). به‌ڵام پێشتر ڕۆماننووس له لاپه‌ڕه 114 دا ئه‌مه‌ی نووسیوه:(ئه‌و كاره نهێنییه‌ی ئومێد كردی بۆ شۆڕش(مه‌به‌ستی پێش ڕاپه‌ڕینه) ئه‌گه‌ر كه‌س نه‌یزانیبێت، به‌ڵام خۆ ئه‌نوه‌ری سه‌عید عه‌وڵا ده‌یزانی؟). ئه‌مه‌ش پارادۆكس و هه‌ڵه‌یه‌كی زه‌قه له ڕۆمانه‌كه‌دا.گریمان ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی ڕۆماننووس به زانینی كاره‌كه‌ی ئومێد، ئه‌و كاته بێت كه ئه‌نوه‌ر ده‌چێته شاخ و ده‌بێته پێشمه‌رگه، ئه‌مه‌شییان هه‌ر هه‌ڵه‌یه. چونكه له‌لایه‌كه‌وه ئه‌وان پێشتر هیچ یه‌كتر ناسینێكییان نه‌بووه، له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه ئاسان نه‌بوو متمانه به كه‌سێك بكه‌یت له كارێكی ڕێكخستنی و نهێنی ناو شاردا، ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه نه‌ناسیت وجێگه‌ی بڕوادارییه‌كی قووڵ و پته‌و و هاوڕێیانه و مرۆییانه نه‌با.\nلا 137 نووسراوه:_( هه‌سته شاراوه‌كانی خۆی ڤه‌شارێت). كه شاردراوه بووه، چ پێویستی به ڤه‌شاردنه؟!.\nلا142 نووسراوه:(چیاد به هۆی ئومێده‌وه له ڕۆشنبیرییه‌كی سه‌ره‌تاییه‌وه فێری ڕۆشنبیرییه‌كی زۆر بوو). كه‌چی پێشتر له‌لا 139 دا ده‌ڵێت:( ده‌بووایه دائیره‌ی ئه‌من بیكاته ڕۆشنبیرو پێشتریش هه‌ر خۆی له‌ڕۆمانه‌كه‌دا ده‌ڵێت كه ده‌یان خول له‌لایه‌ن ئه‌منه‌وه بۆ چیاد كرابووه‌وه). ئیدی خوێنه‌ر نازانێت، كامه‌یان سه‌رچاوه‌ی ڕۆشنبیریی چیاد بوونه، ئومێد یان دائیره‌ی ئه‌من؟!.\n*لا143 نووسراوه:_( هه‌موو گیانی تێك قژقژا). ئه‌وه خه‌ڵكه تێكده‌قژێت، نه‌ك گیانی مرۆڤ.\nلا143 نووسراوه:(ئومێد داوای له چیاد كرد ده‌ستی نه‌گێڕێته‌وه دواوه و بیكوژێت و له كۆڵ خه‌مه‌كانی دنیای بكاته‌وه). كه‌چی له لا 145دا ئه‌مجاره‌یان ئومێد ده‌ڵێت:(سه‌خته تۆ هه‌ست به‌وه بكه‌یت هه‌ر ده‌بێت بكوژرێیت، سه‌خته به جێهێشتنی ژیان وئه‌م ڕوحه شیرینه‌ی كه هه‌موومرۆڤێك حه‌ز به مانه‌وه‌ی ده‌كات). ئایا ئه‌م دوو هه‌ڵوێست و تێگه‌یشتنه‌ی ئومێد له‌گه‌ڵ یه‌كتری یه‌كده‌گرنه‌وه ؟.\n146 نووسراوه:_( ڕووی ده‌مانجه‌ی ئاراسته‌ی سینگی كرد). ڕوو به مانای لایه‌كی ده‌مانجه‌كه، بۆیه لووله گونجاوتره.\nلا160 نووسراوه:_(هه‌ر ده‌ڕۆیشت و ده‌یویست خۆی له‌م ناوچه ترسناكه دوور بخاته‌وه، هه‌موو گیانی شه‌لالی ئاره‌قه بوو. دڵی به سستی لێی ده‌دا و هه‌ناسه بڕكێی بوو). ئه‌گه‌ر كه‌سێك ڕابكات و هه‌ناسه بڕكێی بێت، دڵی به سستی لێ ده‌دات یان به خێرایی؟!!.\nلا163 نووسراوه:_( ئه‌مجاره‌یان له ژوورێكی تاكه‌كه‌سی ئه‌من خۆی دۆزییه‌وه، ژووره‌كه شوێنی ئاوده‌ست بوو سیخناخ بوو،كردبوویانه شوێنی ئازاردانی زیندانییان). كه تاكه كه‌سی بووه، چۆن سیخناخ بووه؟.كه كراوه‌ته ژووری زیندانیش، واتا وه‌كو تواڵیت نه‌ماوه‌ته‌وه. له هه‌ردوو ده‌ربڕینه‌كه سیخناخ هه‌ڵه‌یه.\nلا 167 نووسراوه:_(باران و سه‌رما جه‌سته‌یان خاپوور كرد). سه‌رما جه‌سته خاپوور ناكات، به‌ڵكو ڕه‌قی ده‌كاته‌وه. كه‌س ناڵێت له سه‌رما خاپوور بووم، به‌ڵكو ده‌ڵێن: ڕه‌ق بووم.\nلا181 نووسیویه‌تی:( ئومێدو دوو زیندانییه‌كه‌ی تر، چاویان له هه‌موو شتێك ده‌كرد كاتێ بردرانه به‌غدا له‌لایه‌ن دائیره‌ی ئه‌منه‌وه). ده‌بوو ڕۆماننووس بزانێت، كه به‌عس هیچ زیندانییه‌كی بێ چاو به‌ستن نه‌ده‌برده هیچ شوێنێك. به تایبه‌تی ئه‌گه‌ر ئه‌و زیندانییه به تۆمه‌تی سیاسی گیرابا و ئه‌حكام خاسه بیگربایه‌ته‌وه. *لا 182نووسراوه:( ڕه‌وه چۆڵه‌كه و مه‌ل و ڕیشۆڵه و كۆترو تیترواسك و ته‌یرو تواڵ). ته‌نها مه‌ل، یاخود ته‌یرو تواڵ به‌س بوو.\n*لا 217 نووسراوه:_( تێنوه‌تی خۆی شكاند و خۆی ڤاڵا كرد). ڤالا لێره‌دا بۆ مه‌به‌ستێكی دیكه به‌كار دێت..\nلا 209 و 212 نووسراوه:( جار جاره خاتوون و نه‌سرین و دلاوه‌ر ده‌هاته دیده‌نی ئومێد له زیندانی ئه‌بو غڕێب).واتا ته‌نها ئه‌مانه چوونه بۆ دیده‌نی .كه‌چی له‌لاپه‌ڕه 221 ئه‌مجاره‌یان ده‌نووسێت:(چیتر خاتوون و نه‌سرین و دلاوه‌رو كاوه و خزم و كه‌س و كارو براده‌ره‌كانی ڕێی دووری به‌غدا نابڕن و ناچنه دیده‌نی ئومێد). ئه‌مه مانای وایه، هه‌ر ته‌نها ئه‌و سێ كه‌سه دیده‌نی ئه‌ویان نه‌كردووه له زیندان، ئه‌مه‌ش هه‌ڵه و پارادۆكسی گێڕانه‌وه‌یه كه به سه‌ر هه‌ڵه‌بڕی كتێبه‌كه‌ش تێپه‌ڕیوه.\n*لا 220 نووسراوه:(ئومێد دوای سێ ساڵ له زیندانیكردن له 6/9/1988 ئازاد كرا) واتا له ساڵی 1985 بردراوه‌ته ئه‌بو غرێب و زیندانیكراوه. به‌ڵام ڕۆماننووس له لا 185 دا، له سه‌رده‌می ئومێد ئه‌و كاته‌ی ده‌یبه‌ن بۆ زیندان باسی ئه‌نفال و كیمیاباران و ڕاگواستن ده‌كات، كه ئه‌و كاره‌ساتانه دوای ئه‌و ساڵه به سه‌ر ئێمه داهاتن، جگه له جینۆساییدی بارزانییه‌كان. *لا 232 نووسراوه:( به گه‌له‌كۆمه‌كێی خه‌ڵكی گوند خانووی بۆ چێكرا). لێره‌دا گه‌له‌كۆمه‌كێ به مانای هه‌ره‌وه‌زی به‌كار هاتووه، به‌ڵام ئه‌م دوو وشه‌یه ئاسمان و ڕێسمان جیان له یه‌كتری، چونكه گه‌له كۆمه‌كێ، ئه‌قڵێكی پیلانگێڕیی و نه‌یاری له پشته، به پێچه‌وانه‌ی هه‌ره‌وه‌زی، كه مانای دۆستایه‌تی و گیانی هاوكاری ده‌گه‌یه‌نێت.\n*لا 251 نووسراوه:( 13/2/1989ئه‌مه دوا لاپه‌ڕه‌ی یاداشته‌كه‌مه، چونكه كاتژمێر دوانزه ده‌بێ بچمه لای ئومێد به مه‌به‌ستی كوشتنی). به‌ڵام پێشتر ڕۆماننووس له‌لاپه‌ڕه(137)دا نووسیویه‌تی:( كاته‌كه نزیك نیوه‌ڕۆبوو) واتا نه‌بۆته نیوه‌ڕۆ، جگه له‌مه‌ش ڕۆمانووس ده‌ڵێت:( چه‌ند قوتابییه‌ك بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی به كه‌لۆریای شه‌شه‌می ئاماده‌یی، له غاباتی كوران سه‌عییان ده‌كرد و كه‌سی تری لێ نه‌بوو). به‌ڵام به پێی بیره‌وه‌رییه‌كانی چیاد بێت، ئه‌و له 13/2/1989 چووه بۆ كوشتنی ئومێد، كه ئه‌مه‌ش هاوكاتی تاقیكردنه‌وه‌ی به كه‌لۆریای پۆلی شه‌شی ئاماده‌یی نییه .چونكه ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه له وه‌رزی هاوین و له سێی شه‌ش ده‌ستی پێ ده‌كردوو مانگی دوو پشووی قوتابخانه‌كان بوو. ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه‌كی دیكه‌یه.\nبێگومان دووباره‌كردنه‌وه‌ی ڕووداوێك، ئه‌گه‌ر به‌مه‌به‌ستی پێشهات و ڕووداوی تازه بێت و گێڕانه‌وه‌یه‌كی جیاوازتر به ڕۆمانه‌كه بدات، ئاساییه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر كاوێژكردنه‌وه‌ی هه‌مان ڕووداوو ده‌ربڕینه‌كانی پێشووتر بێت، پێویست ناكات هێنده پاته بكرێته‌وه، چونكه هیچ سه‌رنجێكی خوێنه‌ر ڕاناكێشیت.له ڕۆمانی كتێب فرۆشیشدا، له چه‌ندین شوێن هه‌ست به دووباره كردنه‌وه‌ی هه‌مان بابه‌ت و ڕووداو ده‌كه‌ین: وه‌ك:_\n*له لاپه‌ڕه‌كانی 136 و 141باسی عه‌باس سوڵتانی ده‌كات، كه ڕاسپێردراوه بۆ كوشتنی ئومێد.\n*له ڵاپه‌رشه‌كانی 127 و 139باسی ئه‌وه ده‌كات، كه چه‌ندین خولیان بۆ چیاد كردۆته‌وه، تاكو شاره‌زای ئیشه‌كه‌ی بێت.\n*له لاپه‌ڕه‌كانی 132 و115 باسی ئومێدو دلاوه‌ر ده‌كات كه ده‌چوونه به‌سته‌ستێن وبه نهێنی كتێبییان ده‌هێنا.\n*له‌لاپه‌ڕه‌كانی 134 و 135 باسی مه‌ترسی ئومێد بۆ سه‌ر شۆڕشی چوارده‌ی ته‌مموز ده‌كات.\nله‌لاپه‌ڕه‌كانی 111و 124 باسی كارگه‌ی شیره‌مه‌نی و ماستی كانوون ده‌كات.\nله‌گه‌لێك شوێنی دیكه‌ی ڕۆمانه‌كشدا، دووباره كردنه‌وه ده‌بینین. وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام باس له‌وه ده‌كات كه ئومێد كتێبفرۆش بووه.\nچه‌ند نموونه‌یه‌ك له ڕێنووسی هه‌ڵه‌له كتێبه‌كه‌دا:_\nئه‌م ڕۆمانه، گه‌رچی پێداچوونه‌وه‌ی زمانه‌وانی بۆ كراوه، به‌ڵام به‌گشتی ڕێنووس و زمانی نووسینی كتێبه‌كه، چه‌ندین هه‌ڵه‌ی له ڕووی داڕشتن و ڕسته‌سازیی وكرداره‌كانی ڕێزمان تێدایه، كه مانای ده‌ربڕینه‌كانی شێواندووه. وه‌ك:_\n*لا 16 نووسراوه:_(ئومێد كه یه‌كه‌مین جار به نه‌مانی مه‌یلی خۆشه‌ویستی خاتوونی زانی بۆ ئه‌و) لێره‌دا، مه‌به‌ست له ئومێده، كه خاتوون خۆشه‌ویستی بۆ نه‌ماوه.كه‌چی ته‌نها به دانانی جێناوی كه‌سی سێیه‌می تاك له ڕسته‌كه‌دا، چۆن سه‌رتاپای مانای ڕسته‌كه‌ی گۆڕیوه.\nلا 17نووسراوه:(ددان به‌وه‌دا بنێت).دان به‌وه دابنێت دروسته. *لا 33 نووسراوه:(هاواری ئاوی كرد ئاوم ده‌نێ خنكام). سه‌رنج له‌م جۆره داڕشتنه بده‌ن؟ مرۆڤ كه تێنووی بوو هاواری ئاو ده‌كات، یان داوای ئاو ده‌كات؟.\nلا124 نووسراوه:_(قووتویه‌ك ماستی بچووك). ئه‌گه‌ر به‌پێی ئه‌م داڕشتنه بێت، ده‌بێ ماستی گه‌وره‌ش هه‌بێت!!.\nلا138 نووسراوه:(نه‌یده‌توانی یه‌ك په‌یڤانیش بنووسێت). یه‌ك تاكه، په‌یڤان كۆیه. *لا 149 نووسراوه:( ده‌ستم ناچێته مامۆستاكه‌ی خۆم بكوژم). سه‌رنج له‌و داڕشتنه بده‌ن.\nلا169 نووسراوه:_(ورده ته‌كانی دایه هزرو مێشكی خۆی). ئایا ته‌كان ده‌درێته به‌ر هزرو مێشك؟.\n171 نووسراوه:_(كوڕی گو دانی پێدا بنێ).كوڕی گوو،چ جوانییه‌كی زمانه‌وانی تێدایه؟.\nلا186 نووسراوه:_(هه‌ڵمژینی هه‌وای ئازادی چ تامێكی خۆشی هه‌یه). زۆر له نووسه‌رانی ئێمه، جیاوازی له نێوان تام و چێژ ناكه‌ن و پێیان وایه وه‌ك یه‌كن. تام به‌رجه‌سته‌یه و كردارێكه هه‌ستی پێ ده‌كرێت، به‌ڵام چێژ نابه‌رجه‌سته‌یه. كه‌س ده‌ڵێ ئه‌و گۆرانییه ئه‌و هه‌وایه كه نه‌ده‌بینرێت و نه‌هه‌ستیشی پێ ده‌كرێت زۆر به‌تام بوو؟.\n*لا 199 نووسراوه:-( له‌وێنده‌ر چه‌ند كه‌سێك زۆر سه‌رنجی ئومێدی ڕاكێشا). سه‌رنج له كرداری تاك و كۆ بده‌ن له ڕسته‌كه.\nلا217 نووسراوه:_( چۆن چاوه‌كانی تێر له بینینی تێر بكات).\nلا 218 نووسراوه:_( جگه له خه‌م و خه‌فه‌ت و ئاخ ڕشتن هیچی دیكه‌ی پێوه نه‌مابوو). بۆ نه‌مابووه‌وه دروسته!.\nلا232 نووسراوه:(كاتی خۆی، بابی ژنی له‌م گونده بۆی هێناوه). كورد وته‌نی، زمانه‌كه‌ی دووكه‌ڵ ده‌كات.! بێگومان دوای ئه‌وه‌ی چیاد بۆ كوشتنی ئومێد ده‌چێته غاباتی كوران، به‌ڵام ده‌ستی ناگرێت ئه‌و بكوژێت، ئیدی خۆی ده‌كوژێت. ئه‌م ڕووداوه به پێی گێڕانه‌وه‌كانی ڕۆمانه‌كه بێت، ساڵی 1985 ده‌كات.چونكه له سه‌ر ئه‌و ڕووداوه، ئومێد ده‌گیرێت و سێ ساڵ زیندانی ده‌كرێت و دواتریش له 6/9/ 1988 ئازاد ده‌كرێت. دوای خۆكوشتنی چیاد، ده‌فته‌ری بیره‌وه‌رییه‌كانی ده‌كه‌وێته ده‌ست ئومێد و ئه‌ویش ده‌یپارێزێت تا ئه‌و ساته‌ی له زیندان ئازاد ده‌كرێت. به‌ڵام ئه‌وه‌ی لێره‌دا جێگه‌ی سه‌رنجه ئه‌وه‌یه، كه چیاد چوار ساڵی دوای نه‌مانی، بیره‌وه‌رییه‌كانی خۆی نووسیوه‌ته‌وه له ساڵی 1989.كه ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌یه‌كی دیكه‌ی زه‌قه. چونكه كه‌سێك كه له ژیان نه‌ما،چۆن بیره‌وه‌رییه‌كانی ده‌نووسێته‌وه؟! ڕه‌نگه ڕۆماننووس لێره‌دا مه‌به‌ستی جۆرێك له فه‌نتازییا و خه‌یاڵ سازیی بێت، به‌ڵام ئه‌مه لۆژیكی نییه. چونكه دواجار ئه‌و مێژوو ده‌گێڕێته‌وه، باسی سه‌رده‌مێكی سیاسی و تێكۆشانی چه‌ند كه‌سێك ده‌كات. بۆیه ده‌بێت زه‌مه‌ن و مێژووی ڕووداوه‌كان، یه‌كبگرنه‌وه له گه‌ڵ گێڕانه‌وه‌ی ڕووداوه‌كان. هاوكات هه‌ر له ڕۆمانه‌كه‌دا، چه‌ند وشه‌یه‌كم كه‌وتنه به‌رچاوكه له دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه دێنه ناو فه‌رهه‌نگی كوردیی و به بڕوای من به‌رله ڕاپه‌ڕین بوونییان نه‌بووه. وه‌ك(دانوستاندن لا77/كواڵیت لا110/ كۆنتڕۆل لا131/تواناسازیی لا200/ تایفه‌گه‌ریی لا 200).دواجار به‌ڵامه‌وه وه‌ك خوێنه‌رێك مایه‌ی هه‌ڵوه‌سته‌كردن بوو، كه چۆن ئه‌و هه‌ڵانه به سه‌ر نووسه‌ری ڕۆمانه‌كه تێپه‌ڕیون، كه نووسه‌رێكی دیارو ئه‌زموونێكی زۆری نووسینی له‌و بواره هه‌یه. ڕه‌خنه‌ی یه‌كه‌میش له‌م ڕووه‌وه ئاراسته‌ی زمانه‌وانی كتێبه‌كه ده‌كرێت، چونكه دواجار ئه‌و وه‌ك فلته‌رێك ده‌بووایه ئه‌و هه‌ڵانه ڕاست بكاته‌وه، به تایبه‌تیش ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به ڕێنووس و زمانه‌وه هه‌یه. كه پێ ده‌چێت به‌رله چاپكردنی ڕۆمانه‌كه‌ی بینیبێت و پێداچوونه‌وه‌ی بۆ كردبێت چونكه من پێشتر وه‌ك خوێنه‌رێك، هیچ كتێبێكی ئه‌م نووسه‌ره‌م به‌و ڕێنووس و زمانه سه‌قه‌ته نه‌خوێندۆته‌وه!!.\n*په‌راوێز:_كتێبفرۆش، ڕۆمان، نووسینی:سابیر ڕه‌شید، ساڵی چاپ 2020.\n*ئه‌م بابه‌ته له ئه‌ده‌ب وهونه‌ری كوردستانی نوێ ژماره‌كانی(1157-1158)ی ڕۆژانی 24و31/12/2020 بڵاوكراوه‌ته‌وه…\nPrevious چاڵی هـەژاری لاوانی ئێران لوشـدەکا.. و. رەزا شـوان\nNext پاڵەوانەکانی پشتی کۆمپیتەر.. عومەر محەمەد\nمه‌كسیم گۆرگی – تۆێژینه‌وه له‌مه‌ڕ ِژیان و داهێنانه‌كانی … وەرگێڕانی: خاڵه‌به‌كر\nئه‌و جیهانه‌ی جێگای ئێوه‌ی تێدا نه‌بووه‌وه ته‌نیا شایسته‌ی رووخاندنه …. سەڵاحەدین ئەحمەد