جیهان بینی ئێمه و ڕووداوه‌کانی جیهان و عێراق – Dengekan\nbyNajmadin Fars Hassn\tJuly 3, 2018\tGeneral\nله درێژه ی مانه وه م له تورکیادا، ئاشنایه تیه کی زۆرم هه بوو له گه ڵ زۆربه ی ئه و په نابه رانه ی که له ده وری (UN) بوون، به شێکی زۆریان حیزبی بوون (ئه ندامی ح.ک.ک.ع) و به شه که ی تریان غه یره حیزبی، ئه و طرحانه ی (ح.ک.ک.ع) کردبووی له تورکیادا به حیساب بۆ به ره و پێش بردنی کارو فعالیه تیان بریتی بوو له:\nشورای په نابه ران و کۆچ کردوانی عێراقی- کۆمیته ی دیفاع له ژنانی عێراق- حه وزه ی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق- له تورکیا ماهیه ت و به رئه نجامی فعالیه تی ئه م کۆمیته و ڕێکخراوانه ی (ح.ک.ک.ع) بریتی بوو له دانیشتن و گفتووگۆ کردن له گه ڵ (UN) له ڕێگه ی نوێنه ری دیاری کراوی ئه و ڕێكخراو و کۆمیتانه له (UN) ئه ویش خستنه ڕووی وه زعیه تی په نابه ران له تورکیا و ژنانی عێراقی و فه عالیه تی حیزب له کوردستانی عێراق بۆ (UN) و هیچی تر، به مانایه کی تر ئه همیه تی ئه و ڕێکخراو و کۆمیتانه ئاگادار کردنی (UN) ه له وه زعیه تی ژنانی عێراقی و په نابه رانی عێراقی له تورکیا و کارو فه عالیه تی حیزبیانه ی خۆیان له کوردستانی عێراق، وه ک ئه وه ی (UN) بێ ئاگابێت له و وه زعیه تانه که خؤی خوڵقێنه رێتی، دیاره ئه مه ش به و ئومێده ی له ڕێگه ی گفتووگۆوه (UN) چاره سه ریان بۆ بکات. هه روه ک پیشه ی هه میشه یی ئه م حیزبه که له ڕێگه ی ڕیفۆرمه وه چاره سه ر به کێشه کانی بکات، نه ک له ڕێگه ی فشار خستنه سه ر (UN) و کاری شۆڕشگێڕیه وه، دیاره ئه مه ش ئاشکرایه که ئه وپه ڕی دوگماتیست و توهماتی ئه و هاوڕێ حیزبیانه یه به ماهیه ت و کۆمۆنیست بوونی ئه م حیزبه.\nیه کێک له و طرحانه ی (ح.ک.ک.ع) که سه رجه م ئه ندامانی حیزبی له ده وری خۆی خڕکردبۆ وه وه شورای په نابه ران و کۆچ کردوانی عێراقی بوو له تورکیا که به حساب خۆیان بۆ به ره و پێش بردنی داواکاریه کانیان و باشکردنی وه زعی په نابه ران طرح کراوه، واقعه ن ئه م شورایه هیچ مه فهومێکی شۆڕشگێڕی نه بوو. بریتی بوو له (کۆمیته یه کی حیزبی) به واتایه کی تر بنکه یه کی حیزبی بوو بۆ ناونوسی کردن و تخریبیه ت کردنی په نابه ران، هه روه ها نوێنه رانی ئه م شورایه هه ر کارێکیشیان بکردایه به غه یری ئه ندامانی حیزبی خۆیان بۆ که سێکی غه یره حیزبیان نه ده کرد، ئه م شورایه تا ئه و جێگایه بڕی کرد که چه ند ئه ندامێکی حیزبی که محریکی سه ره کی شوراکه بوون سه فه ریان کرد، شورا هه ڵوه شا به سه فه ر کردنی ئه و ئه ندامانه بۆ چه ند مانگێک، باقی ئه ندامانی حیزبی و چه ند ئه ندامێکی تری حیزبی تازه بڕیاریاندا ئه وبنکه حیزبیه ی پێشوو که له ژێر ناوی (شورای په نابه ران) بوو زیندوو بکه نه وه ئاشکرایه گه ر شورایه کی واقعی په نابه ران بوایه، درێژه ی ده کێشا و نه فه سی کورت نه ده بوو.\nئێمه کۆمه ڵێک هاوڕێی کۆمۆنیستی-غه یره حیزبی، بڕیارماندا بانگه وازی شورایه کی واقعی بکه ین بۆ په نابه ران که به دوای ئه وه وه بووین کۆڵێ داخوازی پێشکه وتوانه بۆ په نابه ران له سه ر ئاستێکی شۆڕشگێڕانه تحقیق بکه ین و هه روه ها ئاستی توقع و ووشیاری په نابه ران به ره و پێش به رین و به ذهنیه تێکی ووشیارانه وه گوزه ران له ووڵاتی سێهه مدا به سه ر به رێت، پاش دانیشتنێک له گه ڵ ئه ندامانی (ح.ک.ک.ع) که تیایدا به ناو شورای پێشوومان خسته به ر ڕه خنه ی توند و تیژ و ماهیه ته که یمان خسته ڕوو، هه روه ها ئه و شورا شۆڕشگێڕیه ی که ئێمه خوازیاری بووین خستمانه ڕوو، ئه ندامانی حیزب نه یان توانی له ڕاستی یه کان ڕابکه ن و هیچ وه ڵامێکیان له به رامبه ر ڕاستی و دروستی پێشنیاره که مان نه بوو. پاش بانگه واز کردنی له ناو په نابه راندا شورامان پێک هێنا ئه مجاره عه قڵیه تێکی سیاسی کۆمۆنیستی زانستی محرکی شوراکه بوو کۆمه ڵێک فه عالیه ت و کاری شورایمان به ئه نجام گه یاند تا ئه و ئاسته ی له شورادا کارمان کرد، به هۆی سه فه رکردنی هه ندێک له هاوڕێیان و گه ڕانه وه ی هه ندێکی ترمان بۆ کوردستان. ئیتر جڵه وی شورا که وته ده ست هه مان تاس و حه مامی پێشووی ئه ندامانی (ح.ک.ک.ع).\nله درێژه ی ئه و ماوه یه ی له شورادا کارمان ده کرد ئێمه کۆمه ڵێ هاوڕێیانی غه یره حیزبی بڕیاری ئه وه ماندا زنجیره یه ک دانیشتنی سازبکه ین له شکڵی کۆمه ڵه سمینارێک به مه به ستی گۆڕینه وه ی نه زه راتی فکری له هه موو ڕوویه که وه، هه روه ها به مه به ستی ئه وه ی خۆمان ڕێکخراو بکه ین و درێژه بده ین به په یوه ندی سیاسی نێوانمان له هه ر جێگه و شوێنێک بین. له ئه نجامی دانیشتنه کانماندا له سه ر ئه وه ڕێکه وتین که کاربکه ین بۆ پێک هێنانی ڕێکخراوێکی سیاسی کۆمۆنیستی.\nله دانیشتنه کانماندا کۆمه ڵێک پرسیار دروستبوو که تا ئێستا وه ڵامێکی ڕۆشن و زانستی پێ نه دراوه ته وه بۆ هاوڕێیانی کۆمۆنیست و چینی کرێکار. هه ر بۆیه به پێویستم زانی له کاتی گه ڕانه وه م بۆ کوردستان، ئه و پرسیارانه ی له لام دروست بوو له گه ڵ هه ندێک له و پرسیارانه ی له دانیشتنه کانماندا له تورکیا دروست ئه بوو ئاڕاسته ی هاوڕێی کۆمۆنیست و هه ڵسوڕاوی بکه م که له تیۆری مارکسیزم و بزووتنه وه که شاره زایی هه یه.\nئه م هاوڕێیه ش به ئاماده یی و خۆشحاڵیه وه به کورتی وه ڵامی زانستی به سه رجه م پرسیاره کان داوه ته وه.\nله کۆتایدا له گه ڵ ده ست خۆشی و سوپاسێکی زۆر بۆ هاوڕێ ی به ڕێزم (ن.ف.عبدوڵا) هیوادارم وه ڵامه کانی که له شکڵی نامیلکه یه کدایه خزمه تێک به بزووتنه وه ی کرێکاری بکات.\nحزیرانی/ ١٩٩٧ هه نسک\n( هه نسک )پرسیاری (1)\nبزووتنه وه یه کی به ناو کۆمۆنیستی له ژێر ناوی (ح.ک.ک.ع) که موجوده له کوردستانی عێراق، له درێژه ی خه باتیدا، نه یتوانیوه زه ڕه یه ک له ئاستی توقع و خه باتی چینایه تی کرێکاران به ره و پێش به رێت.\nله سه ره تای سه رهه ڵدانیه وه تا ئێستا نه یتوانیوه خۆی له و ئه زمه ناکۆمه ڵایه تی یه و ناکۆمۆنیستیه ڕزگار بکات و به بنبه ست گه یشتوون. له ناو ئه م بزووتنه وه یه دا، ڕه وتێک به هه مان ناوه ڕۆک و میتۆد سه ری هه ڵداوه له ژێر ناوی ( ڕه وتی به لشه فیک ) که هه مان سیاسه ت ده که ن.\nئایا به نه زه ری ئێوه جیاوازیان چی یه؟ ئه و خاڵه جیاوازانه چین، که ئه ندامانی ئه م ڕه وته خۆیانی پێ جیاده که نه وه له (ح.ک.ک.ع)؟.\n(ن.ف) وه ڵام:\nسه ره تا پێم باشه، قسه یه کی کورت له سه ر ناوه ڕۆکی ئه زمه بکه م، زیاتر ئێمه مه به ستمان ئه زمه یه، له ڕووی سیاسی و فکریه وه، نه وه ک لێکدانه وه ی ئه زمه له سه ر ئاستی توانای ئابووری نیزامی سه رمایه داری.\nله به ر ئه وه ئه م دوو حاڵه ته له هه مان کاتدا، که په یوه ندی ووردیان پێکه وه هه یه، به ڵام بۆ هه رلایه کیان، هه ڵسه نگاندنی وورد و ژیرانه ی ده وێت. به ڵام ئێمه ئێستا دێینه سه ر ئه و لایه نه ی که وا، ده زگیری ئه زمه(ته نگژه)ی سیاسی بووه، که واته ئه بێت ئێمه بگه ڕێینه وه بۆ پێشینه ی پێکهاتی یان پێکهێنانی ئه م حیزبه (ح.ک.ک.ع) که واقعیه تی ئێستای ئه م حیزبه سه لمێنه ری گه واهی جۆری پێکهاته که یانه.\nواتا له سه ره تادا قسه له سه ر چه ند گروپێکی، ڕه وتی بزووتنه وه ی کۆمۆنیزمی کرێکاری هه ڵبه ت جوانتر و ڕێکتر وایه بڵێین (بزووتنه وه ی وورده بۆرژوزی) ده که ین، له سه ره تادا له واقعی دروست بوونی حیزبێکی کۆمۆنیستیه وه زۆر دوور و جیاواز بوو. ئه ویش نه یده توانی له چوارچێوه ی، جه ده لێکی ووشکی زۆر بێ مستوای حیزبی تجاوز بکات. واتا ناوه ڕۆکی جه ده له که، ناچێته ئاستی جه ده لێکی ماددیانه وه، که بتوانێت له ئاست هه ڵسه نگاندنه کاندا بێ ئامان بێت. له لێکدانه وه کانیاندا وورد و ڕاستگۆبن.\nواتا خودی ئه و جه ده له ی که به چرکه یه ک، ده ستی پێکرد و به چرکه یه کیش کۆتای پێ هات. بێ ئه وه ی که جه ده له که شیان له ڕوانگه یه کی زانستیانه وه بێت، بۆ پێگه یاندنی ئاستی جه ده ل. به هه ڵسه نگاندن و پێکهاتن له سه ر ئاستی تیۆری و سیاسی و کۆمه ڵایه تی جه ده له کان بێ به رهه م کۆتاییان پێ هات. جه ده له کان له و جۆره جه ده لانه بوون، که ایسترادیان کردبوو له سندوقی تایبه تیدا و هه ر خۆشیان تصدیریان ده کرد بۆ خوار خۆیانه وه، له ڕێکخستنه کانیاندا.\nواتا پێکهاتنی ئه م حیزبه، به واقعه و ه په یوه ست نه بوو، به ڵکو په یوه ندی به داخوازی عه قڵ خوازانه ی که سێکی زۆر نا مسئول، له ڕووداوه سیاسی و کۆمه ڵایه تیه کانی ئه و ڕێکخراو و گروپانه وه بوو وه هیچ حسابێک بۆ ئه و مێژووه نه کرا که خودی ئه م ڕێکخراوه و چینی کرێکار، له کوردستان و عێراق دا هه یان بوو. که به\nنامه ی دووره په رێزی له واقعی عه ینی ناوچه که و دنیا. نامه ی به دروستکردنی هه یئه تێکی به ناو حیزبی، به ایتحاد کردن له نێوانیاندا دروستکردبوو. هه ر لایه به هێشتنه وه ی، هه موو مودا فکری وسیاسی و کۆمه ڵایه تی و ڕێکخراوه ییه کانیانه وه یه کانگیر ده کران.\nئه م کرده یه له پێکهاتنی حیزبێکدا، له بناغه دا ئه گه ڕێته وه بۆ ته نگژه ی سیاسی و فکری ئه و لایه نه یان که سه ی که ده ستی له دروستکردنی ئه و حیزبه دا هه بووه. ئه و جه سته یه ی که به نه خۆشی و که مووکوڕیه وه\nدروستکراو نه خۆشیه که ش به (مزمن) به رده وامی له جه سته که دا مایه وه. واتا ئه زمه ی ئه م حیزبه، ئه زمه ی فکری و سیاسی ئه و ڕه وته یه له دیدو بۆچوونی وورده بۆرژوازی ناوچه که. له به ر ئه وه ی ئه م ناوچه یه، به هۆی ئه و ته نگژه ئابووری و سیاسیه وه ی که هه یه تی، پێکهاتی لاوازی وورده بۆرژوازی، زۆر به ئاسانی ئه توانێت بهاڕێ. ئه مان وویستیان، هاڕینی جه سته یان بۆ مێژوویه کی، تر دوا بخه ن و ده وری که م تا زۆرێ تێکده رانه ی بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی ده وور بگێڕن و ده وور له سه رچاوه ئابووریه کانی ناوچه که بگێڕن. به شی ئابووری خۆیان به ده ست بهێنن و بتوانن بچنه ئاستی بۆرژوازی گه وره وه. ئه مه ش ئه که وێته دوو حاڵه تی جیاوه، یه کێکیان ئه وه یه که مێژووی بزووتنه وه و ئاستی گڕوتینی خه باتی چینی کرێکار، ڕێگه له م جۆره هه وڵانه ده گرن.\nوه باره که ی تریان خۆش باوه ڕبوونی چینی کرێکاره به وه ی، که گوایه وورده بۆرژوازی ڕابه ر و پێشڕه وی بزووتنه وه که یه تی و ئه توانێت ئه و ده ووره مێژوویی یه بۆ مێژووی به شه ریه ت بگێڕێت. که ئه مه شیان مه حاڵه بۆ چینی کرێکار سوود مه ند بێت. هه روه ها مێژوو بۆ ماوه یه ک به م جۆره ئاڕاسته ده گرێت. ئه گینا مه حاڵه له مێژوودا ڕێگه به جۆرێک له م کارانه بدات و پڕۆلیتاریا بۆ درێژ ماوه، هۆی چوونه پێشه وه ی به رژه وه ندیه کانی وورده بۆرژوازی بێت، چونکه پڕۆلیتاریا، له ئێستاو ئاینده دا هه وڵ بۆ تێک شکانی ئه م چینه و توێژ گه له کانیان ئه دات.\nهه روه ها کاتێک که وورده بۆرژوازی بۆ جارێکی تر ده یه وێت ژیان به به رخۆیدا بکاته وه. هه وڵی فڕوفێڵی نه زۆکانه ی خۆی ئه خاته گه ڕ، بۆ ئه وه ی هه ر هیچ نه بێت، له لای جه ماوه ره که ی زیندوویه تی خۆی به شکڵیش بێت، نیشان بداته وه. ئه وه که به ناوی (ڕه وتی به لشه فیک) وه جیایی خۆی له (ح.ک.ک.ع) ڕاگه یاندوه ناوه ڕۆکی ئه و هه وڵانه یه، که وورده بۆرژوازی له ته نگژه ی خۆیدا، مماره سه ی ده کات. چوونکه نه جیابوونه وه ئه وه یه و نه مانای جیابوونه وه شی ئاوایه. چوونکه جیاکاری دیاله کتیکی هه ر ڕێکخراو و گروپێک، ئه گه ڕێته وه بۆ پێکهاته ی فکری و سیاسی و کۆمه ڵایه تیان. ئه مان و ئه وانیش که ڕایده گه یه نن، له پێکهاته ی کۆمه ڵایه تی و سیاسی و فکریدا، له یه ک جوودا نین. واتا له یه ک سه رچاوه ی تیۆریه وه بنیاتی فکری و سیاسی خۆیان بنیات ده نێن، ئیتر ئه و مانۆڕه وورده بۆرژوازیانه هه رزه ییانه یان ئه مانه له ئاستی کۆمه ڵایه تیاندا، بێ أعتیبار و ناکام ئه مێنێته وه.\nهه روه کو ووتم ناتوانین خاڵی جیاکاریان له نێواندا دابنێین ئه مه ش بانێکه و دوو ده هۆڵ. چوونکه نه توانراوه جیاوازی جیاواز بوون، له نێوان خۆیاندا دابنێین. هه ر بۆیه توانای گه شه کردن به مانای پراکتیک نیه تیایاندا.\nئه مانه و ئه وانه ی که له وه و پێش له سه ر ئاستی فردی و جماعی و ئێستاش، ئه مان به ناوی گروپه وه، جیاکاری نا جیاکاری خۆیان ڕاده گه یه نن، ته نها بۆ ئه وه یه که، له ناو حیزبی هه موویاندا جێگه و ڕێگه ی کورسیه کی به رزتریان پێ ببه خشێت. بۆ ئه وه ی بتوانن فرمان بۆ خوار خۆیان، ده ربکه ن و به ئاڕاسته ی به رژه وه ندی خۆیاندا ئاڕاسته یان بکه ن.\nئه وان ناتوانن، به هیچ معیارێک پێوه ری جیاوازی خۆیانی پێ بخوێننه وه، که ئێستا هه یانه له ئاستی فکر و سیاسه تیاندا هه ندێک قسه کردن، له سه ر ڕووکاری ده ره وه ی حیزب و به جه وهه ری جیاوازی خۆیانی دابنێن له گه ڵ حیزب دا. ئه مه به هیچ جۆرێک ناکاته جیاوازبوون.\nڕه وتی به لشه فیک ئه ڵێت: ( ئێمه سه رچاوه ی تیۆری و فکریمان سه رچاوه که ی ئه گه ڕێته وه بۆ بحث و پلیمکانه ی کۆمۆنیزمی کرێکاری. به ڵام ئه وه ی که (ح.ک.ک.ع) پێشڕه وایه تی خۆی پێده کات، دڵسۆزنین بۆ ئه و بحث و پلیمکانه ی کۆمۆنیزمی کرێکاری. له ئه ساسه وه ئێمه جیاوازی خۆمانیان، له ئاستی تیۆری و سیاسی و فکری و ئاستی کۆمه ڵایه تیه وه، لێوه جیاده که ینه وه.). که ڕه گی ئه و به حثانه ئه مێنێته وه، بۆ تێڕوانینی وورده بۆرژوازی، له ئاست بزووتنه وه ی کرێکاری و کۆمۆنیستی ناوچه که. هه روه ها ڕه ونه قیه تی خۆیان به وه له ده ست ده ده ن که، واقعیانه هه ڵسه نگاندنیان نیه و له هه وادا مه له کردنه که یان سه رزه نشتیان ده کات.\n(هه نسک) پرسیاری (2)\nحیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق به کۆمۆنیزمی کرێکاری ناو ده برێت، ئه م کۆمۆنیزمی کرێکاریه موڵک و داهێنانی منصوری حیکمه ت نی یه؟ ئایا ئه م کۆمۆنیزمی کرێکاریه مێژووی کامه یه و که ی دروست بووه؟\nئه گه ر حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاری عێراق، موڵک و داهێنانی منصوری حیکمه ت نی یه؟ به ڵام له هه مان کاتیشدا نامه یه کی ئه و، هه موو معیار و پێگه مێژوویی یه کانی ئه و ڕێکخراوانه و جه ده لی نێوانیان هه مووی له یه ک کاتدا ده کات به سفر.\nڕاسته چینی کرێکار له عێراق دا مێژوویه کی دوور و درێژی له خه بات و تێکۆشاندا هه یه. به ڵام خودی ئه م حیزبه ش له مێژووی ئه و چینه دا له ده ره وه ی مێژووه که یدایه- واتا مێژووی چینی کرێکار له دیوێکدا بێت، مێژووی پێکهێنه ری ئه م حیزبه له دیوه که ی تریدایه.\nحه زده که م پێش مێژووی ئه م ڕه وته له لای خۆمان، ده ست بۆ مێژووی له وه و پێشتر ڕابکێشم که له مێژووی حیزبی کۆمۆنیستی ئه ڵمانیادا هه بوو له و ده مانه دا بوو که جه نگی جیهانی یه که م، کۆتایی پێهات و زه مه ن ساڵی 1920 ی زاینی بوو. که باڵێک به ناوی حیزبی کرێکاری کۆمۆنیستی ئه ڵمانیا له حیزبی کۆمۆنیستی ئه ڵمانیا جیاببوه وه، که باڵی دیفاع که ربوو له خودی پێکهاته و میتۆدی وورده بۆرژوازی ئه وسای ئه ڵمانیا. که ئه م باڵه به هه موو میتۆد و پێوه رێک باڵێکی ئۆپۆرتۆنیستی بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی و کرێکاری ئه و سه رده مه ی\nهه روه ها له گه ڵ ئانارکۆسه ندیکالیزم ئاوێزان بوو، ده سته خوشکی ئانارشیزمه کانی ئه و کاته ی جیهان بوو.\nئه وه بوو ئه و حیزبه بوو به حیزبێکی په راگه نده و دووره په رێزی ئه و سه رده مه و بێ ناوه ڕۆک و هیچ ڕه واجێکیان نه ما له ناو چینی کرێکاردا. ئه بێت ئه مانیش ئیلهامیان له و ڕه وته کۆنه ی ڕیڤیژنیزمی ئه ڵمانی وه ر گرتبێ و له زۆر لێکدانه وه و بۆچوونه کانیاندا میتۆدی بیرکردنه وه یان بێت.\nهه روه ها که کۆمۆنیزمی کرێکاری له ئێران دا له ناو حیزبی (ک.أ)دا ڕایگه یاند که مارکسیزمی شۆڕشگێڕ، ده وری مێژوویی خۆی له ده ستداوه و ئیتر ناکرێت ئێمه پاشکۆی ڕووداوه کان بین، ئه بێت ڕه وتی خۆمان به مۆدێلێکی کلاسیک بگۆڕین و واتا کلاسیک بۆ ئه و ڕه وته ئۆپۆرتۆنیستیه ی ئه ڵمانیا ده گه ڕێته وه، نه ک بۆ مارکسیزم.\nئه مانه وای کرد کاتۆنێک له ژێر ناوی کۆمۆنیزمی کرێکاری دا دروست بکه ن چه ند به حث و پلیمکێ بوون که سه ر چاوه که ی له تێڕوانینه ئیکۆنۆمیستیه کانی دنیا هه ڵێنجاوه و ئاڕاسته که ی به ره و هه ڵدێری مل شکێنه ری بۆرژوازی ده بات. هه روه ها جیاکاریه کان له (جیاوازیه کانی ئێمه)دای منصوری حیکمه ت که چاوپێکه وتنێکی له گه ڵدا کرابوو له لایه ن بسوی سۆسیالیزمی (ح.ک.أ) ئه مه یان زیاتر بوو به وه ی که ئاڕاسته ی سیاسی وورده بۆرژوازی پاشکه وتی وورده بۆرژوازی ئێرانی، زۆر به شڵه ژاوی و بێ گوێدانه ئه وه ی که له لیکدانه وه کانیان له مه ڕناخۆ و جیهان چیه و چی ده بێت؟ به سیاسی ڕێگای ئه واندا پێچیان کرده وه. واتا شوێن که وتنێکی دۆگماتیستانه و هه ڵخه ڵه تێنه رانه و دیماگۆجیانه ی تیۆری سه نه کانیان.\nئه و کاته ی پێش کۆمۆنیزمی کرێکاری ئه م ڕه وتانه، له ساته وه ختی ئێستایان باشتر نه بوو. واتا ئێمه ناکرێت ئه وه به هه نگاوی پێشکه وتن دابنێین که ئه وان بۆ خۆیانی داده نێن. گه واهی ئه م ڕاستیه ش ئه وه یه که، ئه وکاته ی ڕه وتی وورده بۆرژوازی له کوردستانی عێراق دا، خۆیدابووه ده ست قه ده ری، ئه و ماشێنه ی که سووکانه که ی به ده ست وورده بۆرژوازی ئێرانیه وه بوو- بێ سێ و دوو سوار ماشێنی شڕۆڵه ی ئه وان بوون. که پێ ئه چێت ئه م ماشێنه توانای ڕۆشتنی خۆی له ده ست بدات و ئیتر یه کاڵا بێته وه. هه روه ها وه ک زه ڕنه قووته مێشکیان بۆ ئه وان کردووه ته وه و چاوه ڕێی ڕه حمی هه ڵگری پاروویه ک فکرن بۆیان و یان له گۆڕه پانی سیاسی کوردستان و عێراقدا به ڵکو تحلیل و شیکاریه کی سیاسی نه زۆکیان بۆ بکه ن، یان ئیرشادیان بکه ن، که ئاڕاسته ی کاره که یان به سوود بێ بۆ ئاڕاسته ی فکری ئه وان.\nچوونکه هه تا ئێستا تیۆری سه نی حیزبیان نیه و ناشتوانن ده ست له وه به ربده ن که ئه مان بۆ خۆیان بیربکه نه وه و بۆ خۆیان له سه ر جیهان و ناوچه که، له سه ر ئه و ڕووداوانه ی که تیایدا ڕووده دات، گفتووگۆیه ک بکه ن یان هه ر هیچ نه بێت به نوسینێکی بچووکیش بێت، به یانی تیۆری و لێکدانه وه ی خۆیان له سه ر ضروفی سیاسی کوردستان بکه ن. خراپی ئه م پاشکۆیه تی یه له وه دایه که کوێرانه یه واتا هه ڵنه بژاردنی خراپ و به دڵ بوونی شتی باش نی یه. وه له لایه کی تریش ئه گه ر بزووتنه وه ی کرێکاری له خرۆشانی خۆیدا بووبێت وویستوویانه، به به رژه وه ندی سیاسی و کۆمه ڵایه تی خۆیانی به کار بهێنن.\n(هه نسک) پرسیاری (3)\nمه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی (ح.ک.ک.ع) نه ک هه ر وه ک پێویستیه کی سه ر که وتنی چینی کرێکار بایه خی پێنه دراوه، به ڵکو قسه یه کی ڕۆشنیان نی یه له سه ری؟!\n1-\tئایا به نه زه ری کۆمۆنیسته کان بۆ په یوه ستبوون به م په یوه ندیه وه پێویسته چۆن زامن بکرێت؟\n2-\tکاری عه مه لی چی یه که پێویسته بکرێت بۆ درێژه دان و به هێز کردنی ئه م په یوه ندیه ئه نته رناسیۆنالیستی یه؟\nمه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی، یه ک مه سه له یه که ئاستی په یوه ندیه کانی ده ستنیشانی ئاستی پێگه یشتنی شۆڕش و سه ر که وتنی چینی کرێکاری پێوه په یوه سته واتا بزووتنه وه ی چینی کرێکار مانای بزووتنه وه ی ئه نته رناسیۆنالیستی، وه بزووتنه وه ی ئه نته رناسیۆنالیستی مانای بزووتنه وه ی چینی کرێکار و بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی.\nئه م مه سه له یه ش له وێوه پێوه ره که ی ده ستنیشان ده کرێت که چینی کرێکار له هه ر شوێنێکی ئه م جیهانه دا بێت ئه بێت په یوه ست بێت یان به رگری که ربێت له داخوازیه شۆڕشگێڕه کانی چینی کرێکاری ناوچه کانی تری دنیا. چوونکه ئێمه ناتوانین به و ئه زموونه ی که دوای کۆمنترن له سه ر ئاستی جیهان ڕوویداوه، له ناو بزووتنه وه ی کرێکاری، به په یوه ندی و تێکۆشانی ئه نته رناسیۆنالیستی دابنێین. ئه و کاته ی که فدراسیۆنی کرێکارانی جیهان دروست ده کرێت له به رامبه ر کۆمنترن دا، هه ر ئه و ساته ساتی پاشه کشه پێکردنی چینی کرێکار و بزووتنه وه که یه تی، به رامبه ر به ڕه وتی سیاسی جیهانی بۆرژوازی.\n(ئه مه ش به له به رچاو گرتنی ئه وه ی که ئیتر کۆمنترن، ئه و ده ووره ئه نته رناسیۆنالیستی یه ڕاڤه ناکات له جیهاندا) وه ئه مه یان ئه و ده وره یه که خودی وورده بۆرژوازی، بۆ بۆرژوازی گرتیه به ر، بۆ ئه وه ی له ساتی گه شه ی سه رمایه ی نیزامی سه رمایه داریدا، بتوانێت ده ووری پاسیفیزم و کرده ی پاسیفیستانه بخاته بزووتنه وه ی چینی کرێکاره وه. په یوه ندی و هاوئاهه نگی کرده وه ی ئه نته رناسیۆنالیستیانه ی چینی کرێکار.\nناکاته ئه وه ی که لێره وه وورده بۆرژوازی کۆچ و ڕه و ده که ن بۆ ئه وروپا و ئه مریکا، له ڕێگه ی ئه و په یوه ندیه که م و کورته ی که هه یانه به ناوه نده وورده بۆرژوازیه که ی خۆیانه وه، لێره ناوی بنێین یان وا بیبینین که ئه مه ئه کاته ئه وه ی په یوه ندیه کی ئه نته رناسیۆنالیستی دروستکردبێت. چوونکه په یوه ندیه که له نێوان نه ته وه جیاجیاکانی جیهاندا نیه یان هه ر هیچ نه بێت، هاوکاریه ک نیه له نێوانیاندا. ئه و ڕێبازه ی که ئه م حیزبه گرتوویانه ته به ر له سه ر مه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی.\nله سپاردنی ئه نته رناسیۆنالیسته کان به ده زگا هه ره بۆگه ن و ئیمپریالیسته کان که ئه ویش ده زگایه کی\nوه ک(UN)ه. ئه گینا مه سه له یه کی مێژوویی وه ک مه سه له ی نه ته وایه تی کورد و کێشه که یان ناخه نه ئه وه ی که چاره سه رکردنه که بخه نه ئه و ده زگایه. هه روه ها بێجگه له مه ش له سه ر وه زعی سیاسی ناوخۆی کوردستان و مه سه له ی چه ک کردنی حیزبه کانی ناو ده زگاکانی کوردستان و ده ره وه شیان مه سه له ی چاره نووسی کۆمه ڵایه تی و سیاسی و ئابووری ئه وان، ناسپێرن به (UN) که بۆیان جێ به جێ بکات ئه مانه و چه ند شتی تر. گه واهی ئه و ڕاستیه ن که (ح.ک.ک.ع) بۆ یه ک له حزه ش ده ست له ناو ده ستی مه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی نیه. ئه مه ی که باسم کردن قه تره یه کن له و ده ریایه ی که مه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی هه ڵی ده گرێت که قسه ی له سه ربکه ین، وه دیاره به چه ند قسه یه کی کورتیش ناتوانین تعبیری ته واوه تی له مه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی بکه ین.\nبۆ وه ڵامی یه که می پرسیاره که تان ئه وه نده به سه که بڵێین، بۆ زامنکردنی ئه م په یوه ندیه جیهانیه ی چینی کرێکار بۆ شۆڕش هاوئاهه نگی هه ڵگرتنی یه ک تیۆری مارکسیستیانه ی به کرده وه و جیهان بینی کۆمۆنیستیانه ی زانستیانه ی چینی کرێکار و کۆمۆنیسته کانه له سه ر ئاستی دنیاو دیالێکتیکیانه ی هه ڵپێکانی ئه و مه سه له یه یه له سه ر ئاستی دنیادا، که بتوانێت زامنی مه سه له ی ئه نته رناسیۆنالیستی پێ بکات له په یوه ندی و بزووتنه وه شۆڕشگێڕانه کانی چینی کرێکار و کۆمۆنیسته کان دا. واتا زامنکردنه که ناکاته ئه وه ی که ئینسان ده زگای (UN) له جێگای په یوه ندی بزووتنه وه ئه نته رناسیۆنالیستی دابنێیت که وه کو (ح.ک.ک.ع) له ناوه ڕۆکی لێکدانه وه و کرده وه کانیاندا، مامه ڵه ی له گه ڵدا ده که ن. بزووتنه وه ی ئه نته رناسیۆنالیستی، پێویستی به په یوه ندی کردنی ئه ندامانی بزووتنه وه ی کرێکاری و کۆمۆنیستی لای ئێمه به کرێکاران و بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی ناوچه کانی تری هه موو جیهانه وه هه یه. شه رت نیه ئه م کرداره له جیهاندا له یه ک کات و شوێندا بکرێت. به ڵام ده بێت هه نگاوی بۆ هه ڵبگیرێت. که واته بۆ هاوڕێیان پێویستی بزووتنه وه که یانه، که ده بێت په یوه ندیان به ناوه ندی بزووتنه وه ی کرێکاران و کۆمۆنیستی لای خۆیان هه بێت له هه ر کوێیه ک بن.\nلێره دا ده مه وێت بچمه سه ر وه ڵامی دووه می پرسیاره که تان. ئه م به شه ی پرسیاره که تان، ته واوکه ری هه موو پرسیاره که یه، که ئه ویش ئه که وێته سه ر ئه وه ی که ئه م مه سه له یه چه ند به گرنگ داده نرێت له\nبه ر ده م جووڵان و کرده ی حیزبێکی کۆمۆنیستی واقعی دا. هه وڵدان بۆ هێنانه کایه وه ی ڕابه رایه تیه کی جیهانی و به ده سته وه گرتنی تیۆرێکی واقعیانه بۆ ئه وه ی بتوانێت کاری عه مه لی چوونه پێشه وه ی په یوه ندیه ئه نته رناسیۆنالیستیه که به شێوه یه کی واقعی و زانستی نه خشه ڕێژ بکات.\nکه واته تیۆریه که ئه بێت بتوانێت ده ست بۆ ڕابه رایه تیه که درێژ بکات و بتوانێت په یوه ندیه کی توند و تۆڵ له نێوان چینی کرێکار و بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی چینی کرێکاردا، دروست بکات و ته نگ و چه ڵه مه کانی به رده می خۆی درک پێ بکات و بتوانێت له که مترین کاتدا گه وره ترین کرده وه به جێ بگه یه نێت. چوونکه ده بێت ئه و پرسیاره له خۆمان و هاوچینه کانمان بکه ین. که ئایا ئه م تیۆره ئه توانێت ڕابه رایه تی بزووتنه وه ی\nئه نته رناسیۆنالیستی چینی کرێکار بکات له جیهاندا؟ به ڕه چاوکردنی باری سیاسی و کۆمه ڵایه تی و ئابووری هه موو ناوچه کانی جیهان.\nبێ گومانم له وه ی که ئه و تیۆریه، هه ڵێنجاوی مارکسیزم بێت به گیانه دیالێکتیکیه که ی ئه توانێت له خه وشی ڕیڤیژنیزم و ئیکۆنۆمیزم و ئۆپۆرتۆنیزم و ئانارشیزم و باقی لادانه کانی تر له بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی و بزووتنه وه ی کرێکاری دا، بێ أعتبار بکات و لای بدات.\n(هه نسک) پرسیاری (4)\n1-\tئایا په یوه ندی نێوان دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا و سۆسیالیزم چی یه؟\n2-\tدوای سه رکه وتنی شۆڕشی کرێکاری و گه یشتن به دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا ئه و کارانه چین که پێویسته بکرێت له م قۆناغه دا پێش گه یشتن به سۆسیالیزم؟\n3-\tنه زه ری (ح.ک.ک.ع) چی یه سه باره ت به دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا؟\n4-\tقانون و سونه ته کانی ژیانی بۆرژوازی ده بێت نه مێنێت و له جێگه ی قانون و سونه تێکی کۆمۆنیستی به ر قه راربێ. که واته ده بێت ئه و سونه ت و قانونانه ی ژیانی کۆمه ڵایه تی بۆرژوازی هه ڵوه شێته وه. که واته ئه و سونه ت و قانونانه ی کۆمۆنیسته کان چی یه که، جێگه ی سونه ت و قانونی بۆرژوازی ده گرێته وه له م ڕوانه وه (1) قانونه کانی أحوال مدني و شخصي و عقد الزواج؟ (2) دروستکردنی خێزان و په یوه ندی خێزان؟.\nئێمه با له پێناسه یه کی کورتی دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریاوه ده ست پێ بکه ین، دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا واتا ده سه ڵاتی دیموکراتیانه ی چینی کرێکاره، ده سه ڵاتی چینایه تی چینی کرێکاره. بۆ ته واوی له به ین بردنی\nهه ردوو چینی کۆمه ڵگای سه رمایه داری.\nبۆ وه ڵامی خاڵی یه که می پرسیاره که تان: ئه وه ڕاده گه یه نین که په یوه ندی نێوان دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا و سۆسیالیزم، په یوه ندیه کی ڕاگوزه رکردنی ده سه ڵاتی سه رمایه دارانه بۆ په یوه ندی ئازاد و یه کسانی ئینسان. واتا ئێمه ناتوانین بێ به کارهێنانی زانستیانه ی، ده سه ڵاتی پڕۆلیتاریا، په یوه ندی سۆسیالیزم و کۆمۆنیستانه ی ئینسان بۆ ئینسانه کان دابین بکه ین. واتا مه رجی به ده ست هێنانی سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم به ستراوه به چۆنێتی و به کار هێنان و نه هێنانی دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریاوه.\nکه کاتێک شۆڕش کامڵ و خه مڵیو ده بێت بۆ پڕۆلیتاریا، واتا شۆڕش به مانا میکانیکیه که ی نا. به ڵکو به مانای گه شه ی سیاسیانه ی کۆمۆنیستانه ی پڕۆلیتاریا له چوارچێوه ی نیزامی سه رمایه داری دا. واتا ئێمه له ئێستای نیزامی سه رمایه داریدا، هیچ بزاوتنێک به شۆڕشی ئه صڵی دانانێین، بێجگه له و شۆڕشه ی که پڕۆلیتاریا سه رکرده و تیۆری سه نی شۆڕشه مێژوویی یه که ی خۆی ده بێت. واتا پڕۆلیتاریای کۆمۆنیست ده توانێت جڵه وی ئه و شۆڕشه له ده ست خۆی دا، بۆ مێژووی ئینسانی ئینسانه کان ئاڕاسته ی پێ بدات.\nواتا په یوه ندی نێوان ئه م دووانه، بۆ دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا بوونی مه رجه بۆ به ده ست هێنانی سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم. هه روه ها بۆ سۆسیالیزمیش که بێته ژیانه وه، پێویستیه کی زۆری به دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا هه یه. واتا سۆسیالیزم به نده به مماره سه کردنی دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریاوه.\nبۆ خاڵی دووه می پرسیاره که تان: ئه رک که بکه وێته سه ر ئه و قۆناغه له مێژووی به شه ریه تدا له سه ر شورای کرێکارانه که بتوانێت پلان و نه خشه سیاسی و ده سه ڵاته چینایه تیه که ی خۆی له پێناو له ناوبردنی ده سه ڵات و سه ربزێویه کانی سه رمایه داران ئه گه ر هه بن به کار بهێنێت. چوونکه ده سه ڵاتی چینایه تی پڕۆلیتاریا له ناوه ڕۆکی خۆیدا یه ک ده سه ڵاتی دیموکراسیانه ی پڕۆلیتاریایه، که عنفی پڕۆلیتاریا بۆ سه رمایه داران هه وێنی ده سه ڵاته که ی ده بێت. هه روه ها ته نها بۆ پڕۆلیتاریا هه یه که مماره سه ی ده سه ڵات بکات له دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریادا. لێره دا ئه وه ده بینین، که جیاوازیه کی ڕیشه یی هه یه له نێوان دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا و دیکتاتۆریه تی بۆرژوازی دا. چوونکه پڕۆلیتاریا له دیکتاتۆریه تی خۆیدا بۆ له ناوبردنی سه رمایه داری و بۆرژوازی له کاردایه، بۆ ئه وه ی بتوانێت خۆشی وه ک چین له ناوببات و دنیایه کی بێ چین و جیاوازی دابمه زرێنێت.\nوه دیکتاتۆریه تی بۆرژوازی له پێناو ڕێگه گرتن له مێژووی به شه ری و توند و تۆڵ کردنی ده سه ڵاتی چاوچنۆکانه و سوود په رستی چه وسێنه ر به سه ر به شه ریه تدا بسه پێنێ و بتوانێت زیاتر له سه ر کورسی ده سه ڵاتی\nچه وسێنه ری خۆی بمێنێته وه. که واته ده رده که وێت جیاوازیه کان ڕیشه ین.\nبۆ وه ڵامی خاڵی سێه می پرسیاره که تان: له و ترحانه ی (ح.ک.ک.ع و أ) کردوویانه. دوو بۆچوونی جیاواز و لێک نه چوو و جوودا له گه ڵ ناوه ڕۆکی دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا هه یانه. واتا ئه وه ی که له شیعاری حیزبی و فکری و سیاسیاندا هه یه، له ئه ساسدا شیعاره که خۆی دوو شتی متناقض به یه کترین.\nواتا نه دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا ئازادی و یه کسانی تێدا به ر قه رار ده بێت بۆ هه موو چینه کان و نه ئازادی و یه کسانیش، دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا ده بێت. که واته ناکرێت ئێمه دوو چه مکی جیاواز له دوو ناوه ڕۆکی جیاواز لێک هه ڵپێکین. یان به یه ک ناوه ڕۆکی حساب بکه ین، چوونکه ده سه ڵاتی چینه کان، ئازادی به چینی به رامبه ریان ناده ن، وه چینه کانیش یه کسان نابن له ده ست ڕاگه یشتن به ده سه ڵات و به رقه رار کردنی ناوه ڕۆکی په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه کانی خۆیان. ئه وان له ته رحه کانی دوای ساڵه کانی (1993) وه باس له وه ده که ن که دیموکراسیه ت به هه موو چه مکه کانیه وه بێ ناوه ڕۆک و پوچ ده که ن له لای خۆیان. به ڵام له گه ڵ ئه وه شدا بۆ مێژووی به شه ری ئینسانه کان پێویستیان به دیموکراسیه تێک هه یه که بتوانێت جێگا به ده سه ڵاتی بۆرژوازی بگرێته وه. واتا ناکرێت ئێمه بڵێین دیموکراسیه ت بۆ خۆی به هه موو ماناکانیه وه بۆرژوازیه.\nله گه ڵ ئه وه شدا خوازیاری دامه زراندنی ده سه ڵاتی کرێکاران بین. واتا دیموکراسیه ت یه کسانه به ده سه ڵاتی چین. واتا دیموکرسیه ت یه ک خاسیه تی چینایه تی خۆی هه یه وه ک له پرسیاره کانی پێشوودا وه ڵاممان پێداوه ته وه. ئێمه ش پێویستمان به ده سه ڵاتی چینایه تی خۆمان هه یه که ناوه ڕۆکه که ی، دیموکراسیه بۆ چینی کرێکار ئه گه ر ئێمه له ناوه ڕۆکی بۆچوونه کانی ئانارشیزمه وه هه ڵێنجه ری ئه و ته رحانه نه بین، ئه ی ئه بێت بۆچی دیموکراسیه تی پڕۆلیتاریاش به دیموکراسیه تی بۆرژوازی له قه ڵه م بدرێت یان دیموکراسیه ت یه ک خاسیه تی بۆرژوازی پێ ببڕین. ئه م بۆچوونانه یان ئه گه ڕێته وه بۆ دوو لایه ن، یان ئه وه تا له ناوه ڕۆکی دیموکراسیه تی پڕۆلیتاریا نه گه یشتوون یان ئه وه تا به ده ستی ئه نقه ست ده یانه وێت له به رده م مێژوودا چه واشه کاریه ک بۆ چینی کرێکار، ئه گه ر په یوه ندیان پێیانه وه هه بێت، دروست بکه ن و ڕێگه یان لێ وون بکه ن و به ئاڕاسته ی پێچه وانه ی مێژوو ئه سپی تڕۆی خۆیان تاو بده ن. ئه م جیهان بینی یه ی ئه مڕۆ جیهان بینیه کی وورده بۆرژوازیه به هاوکاری بۆرژواکان.\nبۆ خاڵی چواره می پرسیاره که تان: پێـم خۆشه شتێکی زیاتر بڵێین له جیاوازی نێوان دوو ده سه ڵاتی جیاوازی چینایه تی دا. وه بۆ سونه تی کۆمه ڵایه تی په یوه ندی کۆمۆنیستی ئینسانه کان، پێویستی ده ستڕاگه یشتنی ئینسانه کانه به هه موو پێویستی یه کانی ژیانی ئینسان، که شیاوی ژیانێکی سه رده می خۆی بێت، به هره مه ند بوونی ئینسانه له هه موو ئه و داهێنان و به ده ست هاتوانه ی که بۆ به شه ر له خزمه تدان.\nئینسان له کۆمه ڵگه ی کۆمۆنیستی دا په یوه ندی کۆمه ڵایه تی خۆی له سه ر ئه ساسی په یوه ندی کار و سه رمایه دروست ناکات. به ڵکو په یوه ندیه که له ئاستێکی ئه وه نده به رزدایه. دوور له چه وساندنه وه و به هره کێشکردنی هێزی کاری ئینساندا ده بێت، که ئینسان له سه ر ئه ساسی هه ر که س به پێی توانا و هه ر که س به پێی پێویست. په یوه ندی خۆی به کۆمه ڵگای کۆمۆنیستی یه وه ده به ستێت.\nهه روه ها له ڕووی یاساکانی (أحوال مدني و شخصي) یه وه له وه تێپه ڕ ده کات، ئینسان که ووڵات ناسنامه ی خۆی پێ ببه خشێت و تصنیفی نه ته وه کان و ڕه گه زه کان و ئاینه کانی بکات. به ڵکو ئینسان خۆی وه ک تاک په یوه ندی به کۆمه ڵه وه ده بێت و ناسنامه ی له په یوه ندیه کی کۆمۆنیستانه ی بێ ڕه گه ز و قه وم و ناوچه کان ده بێت. وه پێگه یشتنه کانی ئه و کاته ی ئینسان له پێشکه وتن و گه شه ی بواره کانی ژیانیان ده ستنیشآنی ده کات، که په یوه ندیه که به (أحوال مدني)وه چۆن ده بێت. واتا ناکرێت هیچ سنوورێک نه بێت و هیچ په یوه ندیه کی نه ته وایه تی نه بێت و تۆ ناسنامه ت له چوارچێوه یه کی نه ته وه یه کدا به سه ردا ببڕێت.\nناتوانیت جنسیه ی هیچ نه ته وه یه ک هه ڵگریت که په یوه ندی نه ته وایه تی نه بێت. وه که سنووریش نه بوو، ئه وا پاسپۆرتیش ڕێز و ئیعتباری بۆرژوازیانه ی خۆی له ده ست ده دات. هه روه ها بۆ ئه و (عقد ألزواج)ه ی که له نیزامی سه رمایه داریدا هه یه و مامه ڵه ی کڕیار و فرۆشیاری ده بێت. ئه وه له ڕه گه وه نامێنێت و ناوه ڕۆکی خۆی له ده ست ده دات. له په یوه ندی کۆمه ڵایه تی کۆمۆنیستی دا، ئینسانه کان به ئاره زووی خۆیان هاوسه رێتی هه ڵده بژێرن و له کوێ و له که یدا، بێ ئه وه ی که هیچ (مقدیمة و مؤخرة) پاشه کی و پێشه کی له ماره ییاندا هه بێت، که ماره یی کردنی ئافره ت بۆ پیاو ببێت به کۆسپ له به رده م جیابوونه وه یان یه کگرتنه وه یاندا.\nچوونکه عقد زواج له نیزامی سه رمایه داریدا یه ک ناوه ڕۆکی تجاری(بازرگانی) هه یه که مامه ڵه ی ئاڵ و گۆڕی پاره به کاڵایه. وه ئه م بازرگانیه به ته واوی له ناو ده چێت و هیچ په یوه ندیه کی به سه ر خۆشه ویستی ئینسان بۆ ئینسان نامێنێت و به های خۆشه ویستی ئینسان بۆ ئینسان، په یوه ندی به های په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه کانی سه رده می خۆی ده بێت.\nهه روه ها له باره ی خێزانیشه وه، ئه وه ڕاسته که نیزامی سه رمایه داری ئافره تی له خێزاندا کردووه به پڕۆلیتاریا و پیاویشی کردووه به بۆرژوازی. که بناغه ی په یوه ندیه کان، په یوه ندی چه وساوه و چه وسێنه ره. هه روه ها ئه و کاته ی که جنسی مێ کاڵای تێرکردنی جنسی نێره، له ڕووی (سێکس)ه وه. هه روه ها خێزانی بۆرژوازی که کۆت و به ندی له ده ست و قاچی منداڵه کانی کردووه و به پێی به رژه وه ندیه کانی خۆی به هره مه ندی ده کات له ژیان یان نایکات. ئه مانه هه ر هه موویان له ناوه ڕۆکی په یوه ندی خێزانی کۆمه ڵگای کۆمۆنیستیه وه دوورن و له گه ڵیدا ناکۆکن. واتا ئه و کاته هه موو ئه و شتانه ی له سه ره وه باسمان لێکرد هه ر هه موویان هه ڵده وه شێنه وه و له جێیدا په یوه ندیه کی کۆمۆنیستانه ی ئینسانی دروست ده کرێت و خۆشه ویستیه کی ڕاستگۆیانه ی زۆر پێشکه وتوو ناسنامه ی کۆمه ڵ ده بێت و خێزانی لێ پێک دێت.\n(هه نسک) پرسیاری (5)\nمه سه له ی سۆسیالیزم\n1-\tپه یوه ندی نێوان سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم چی یه؟\n2-\tدوای سه رکه وتنی دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا. ئینسانه کان ده گه نه سۆسیالیزم که نه مانی چینایه تی و به رقه راربوونی ئازادی و یه کسانی ئینسانه کانه. ئایا ژیانی ئینسانه کان چ گۆڕانکاریه کی تر به خۆیه وه ده بینێت له ڕووی کۆمه ڵایه تیه وه؟\n3-\tئایا له ڕووی سیسته می سیاسی و ئابووریه وه گۆڕانکاریه کان چۆنن، له به راورد کردن به نیزامی سه رمایه داریه وه؟ میکانیزمی گۆڕانکاریه کان چۆنه؟\n4-\tئایا مه زهه به کان ده ور و جێگه یان به چی ده گات؟\nمه سه له ی سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم ئه بێته یه ک مه سه له ی ستراتیژی بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی و چینایه تی چینی کرێکار، له مێژووی ئینسان دا. واتا چینی کرێکار ئه وه ده خاته کرده وه ی خۆیه وه، که مێژووی ئینسان به ژیانی ئازادی و یه کسانی بگه یه نێت.\nبۆ خاڵی یه که می پرسیاره که تان: ئه وه شیاوه که په یوه ندی نێوان سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم وه په یوه ندی پێکهاتی مادده یه کی ڕه ق و توند و تۆڵ له مادده یه کی شله وه بوو. واتا سۆسیالیزم ده بێته به رایی بۆ کۆمۆنیزم. واتا ئینسان له و ساتانه ی ناتوانێ به ته واوی په یوه ندیه کانی له ئاستی په یوه ندیه کی گه شه کردووی کۆمه ڵایه تیدا به رێته پێشه وه و تیایدا کارامه و هه ڵسوڕاو بێت. که واته ئه بێت له و ساتانه دا پێویستمان به ناوه ندێکی مماره سه یی یان بۆ قاڵ بوون له په یوه ندیه پێشکه وتووه کاندا ده بێت. واتا ئه و ساتانه ده بێت به ساتی گه شه کردوویی، په یوه ندی ئینسان بۆ سۆسیالیزم پێک دێت.\nئه مه ش له گۆڕانی نیزامی سه رمایه داریه وه پێکهاته ی خۆی سه رچاوه ده گرێت. وه په یوه ندیه که یان له گه ڵ کۆمینیزم دا، په یوه ندیه کی نه پساوه و به رده وامی یه.\nوه ڵامم بۆ خاڵی دووه می پرسیاره که تان ده بێت ئه وه باس بکه م، که کاتێک دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا مه رج له سه ر له ناوبردنی ته واوه تی، په ل و پۆی بچووک وسه ربزێوی، سیسته می سه رمایه داری داده نێت گۆڕانکاریه کان ته نها گۆڕانکاری ئابووری نابن و به س. به ڵکو پانتایی یه کی گه وره تری له گۆڕانکاری ئابووری و کۆمه ڵایه تیدا هه یه، که ئه و ساته وه ختانه ئینسان بۆ خۆیان ده ستنیشانیان ده کات. به ڵام ئه وه نده ده ڵێین که مێژووی ئینسان به و کاتانه گه یشت، ئه وا ئینسان ئازادانه بڕیار له سه ر په یوه ندی کۆمه ڵایه تی خۆیان ده ده ن، که خۆیان خوازیارین. یان به پێی ئاستی گه شه کردوو کۆمه ڵ له و کاتانه دا، په یوه ندیه که یان دروست ده که ن، یان ئازادانه نه فی ده که ن.\nواتا ئازادی و یه کسانی، ڕوویه کی فراوانتری هه یه له وه ی. که ئه م گروپ و ئه و حیزب ، زۆر به هه ڵه و پێچه وانه به ئازادی و یه کسانی، سه ر گوزشته ی چیرۆکی سۆسیالیزمه خه یاڵیه که یان بۆ خۆیان ده گێڕنه وه. واتا ئه وه ی که لێره دا باسی ده که ین ناتوانین بڵێین، باسی ته واوه تی ئێمه یه له سه ر ئه و گۆڕانکاریه ڕیشه ییانه ی که له سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم دا، له په یوه ندی کۆمه ڵایه تی سیسته می سه رمایه داریدا هه یه تی، هیچمان جێ نه هێشتبێت چوونکه ئه بینی ئه و گۆڕانکاریانه به ئاستی گه شه ی ئه و سه رده مه وه ببه سترێته وه، که گه شه ی کۆمه ڵایه تی به جۆری خۆی تیایدا ده یکات.\nهه روه ها بۆ وه ڵامی خاڵی سێهه می پرسیاره که تان: سیسته می سۆسیالیزم، سیسته می سیاسی و په یوه ندیه کی کۆمه ڵایه تی و ئابووری نیه. واتا سیسته می سیاسی ناسنامه ی سۆسیالیزم و کۆمۆنیزم نیه. چوونکه سیسته می سیاسی پێناسه ی سیسته می چینایه تی یه. پێناسه ی بوونی چینه کانه.\nله سیسته می سۆسیالیستی دا ئینسانه کان له به رهه م هێنان و به ڕێوه بردنی کۆمه ڵگادا وه ک یه ک به شدارن. ده ستڕاگه یشتوو ده بن به هه موو پێویستیه کانی ژیانی خۆیان. بێ ئه وه ی ئاڵ و گۆڕی کاڵا به پاره ی تێدابێت یان له جیاتی ئیشه که ی بڕێکی که م له پاره وه ربگرێت. چوونکه له به ڕێوه بردنی به رهه م هێناندا له کارگه و شوێنه کانی به رهه م هێناندا نه به ڕێوه به رایه تیه کی بیرۆکراتی بوونی هه یه شۆڕ بوو بێته وه به سه ر لق و پۆی به رهه م هێناندا و نه به تاکی کۆمه ڵیش ده سپێردرێت.\nله به ر ئه وه ی ئه و ساتانه ی که ئینسانی پێ ده گات له سۆسیالیزم دا ئینسان له ئاستێکی ئه وه نده به رزی په یوه ندیه کۆمه ڵایه تی و به رهه م هێنه کانیدا ده بێت، که ئیداره ی کاره کانیان ناده نه ده ست مدیره کان. ئه و کاته ی که نیزامی سه رمایه داری سه رخانه که ی ده بێته ژه هر ڕێژی په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه کانی و هیدایه تی په یوه ندیه ئابووریه کانی خۆی ده دات، بۆ زیاتر بردنی هێزی کاری ئینسانی کرێکار و چه وساندنه وه یه کی به رده وام بۆ سوود و قازانجه کانیان، سه رخانه که یان به کار ده هێنن. هه روه ها بۆ میکانیزمی گۆڕانکاریه کان، ده که وێته سه ر بوێری و جۆری مماره سه ی ده سه ڵاتی پڕۆلیتاریای کۆمۆنیست و شۆڕشگێڕ له شۆڕش و دیکتاتۆریه تی خۆیدا، واتا دیکتاتۆریه تی پڕۆلیتاریا پێویستی به ده ست هێنانی سۆسیالیزمه.\nئایا مه زهه به کان ده ورو جێگه یان به چی ده گات؟ بێگومان ئه وه ی تا ئێستا له باره ی سۆسیالیزمه وه باسمان کردووه، ئه وه مان بۆ ده رده خات که مه زهه ب ئازادانه ئینسان به شه خسی خۆیه وه به ندی ده کات بێ ئه وه ی کاریگه ری له سه ر که سێکی تر دابنێت. که ده یه وێت مه زهه ب به هه ر جۆرێکیه وه بێت، له کار و کرداری ڕۆژانه ی خۆیدا په یڕه وی بکات. که واته مه زهه به کان نابنه په یڕه و بۆ کۆمه ڵ، یان نابنه یاسای کۆمه ڵایه تی کۆمه ڵ و ئینسانه کان هه ر هه ڵگری بن. واتا ئه وه ی که ئێستا له نیزامی سه رمایه داریدا له م لا یان له ولای سوچێکی دنیادا، به تۆبزی به سه ر ده سه ڵاتی سیاسی و به زۆر ناسنامه ی ئینسانی پێ ببڕن. واتا مه زهه ب له نیزامی سه رمایه داریدا مامه ڵه یه کی سیاسیانه ی له گه ڵدا ده کرێت له حوکم ڕاندا. له هه ندێک شوێن په یڕه و ده کرێت وای لێ هاتووه له ووڵاتی ئه فغانستان به ڕیش ده بێت نه ک به ئیشه که ی.\nهه روه ها ئه و کاته ی که مه زهه به کان ده بنه ئۆپۆزسیۆن و به رهه ڵستکاری نیزامی سه رمایه داری ڕاده گه یه نن. له دووباره کردنه وه یه کی نیزامی سه رمایه داری و ئارایشت کردنه وه ی ئه و نیزامه به فه لسه فه ی مه زهه ب نه بێت هیچی تری لێ به ئاکام ناگات. جاری وا هه یه پاپایه ک ده بێته ڕه مزی ئاشتی له جیهاندا و ده کرێته سه ر قافڵه ی به ناو به ئاشتی گه یاندنی جیهان. له مانۆڕێکی هه زیلانه ی نیزامی سه رمایه داری نه بێت هیچی تری لێ به دی ناکرێت. دوای ئه وه ش ده یانه وێت مه زهه به کان به پێی پێویستی خۆیان به زیندوویی بهێڵنه وه و ئینسانی پێ ده سته مۆی نیزامه که یان بکه ن.\nبه ڵام له سۆسیالیزمدا مه زهه به کان ده بنه مه سه له یه کی شه خسی و به تاکی کۆمه ڵه وه به ند ده بێت، نه ک به هه موو کۆمه ڵه وه به ند بکرێت.\n(هه نسک) پرسیاری (6)\nمه سه له ی جنس\n1-\tئایا نه زه ری (ح.ک.ک.ع) له سه ر مه سه له ی جنس چی یه؟\n2-\tئایا نه زه ری کۆمۆنیسته کان چی یه له سه ر مه سه له ی جنس و ئازادی جنس؟\n3-\tئه و ئازادی یه جنسی یه ی بۆرژوازی که له نیزمه که یدا مه وجووده له و ووڵاته پێشکه وتووه کانی ئه وروپا و……چۆن ته حلیلی لێ ئه که ن؟\n4-\tدیارده ی له ش فرۆشی له دنیای بۆرژوازی دا زۆر بڵاوه. به ڕای تۆ بریتی نیه له کاری کرێ گرته؟ چۆن ئه م کاره به راورد ده که ین له گه ڵ باقی کاره به کرێ لاگرته کانی تر؟\nجنس یه ک مه سه له یه که په یوه ندی به سروشتی پێکهاتی ئینسانه وه هه یه. که بۆ پاراستن و هاتنه کایه ی جۆری تازه و پێگه یشتووی ئینسان سوود و قازانجی ده بێت. واتا ئینسان له ڕێگای په یوه ندی جنسیه ئینسانیه کانیه وه، ده توانێت پارێزگاری له بنیاتی مرۆڤایه تی خۆی بکات. بێگومان جۆری په یوه ندیه که یان ده توانێت ئه و به هایه ده ستنیشان بکات، که هه ردوو جنسی مێ و نێره، بۆ ڕێبازی ژیانی خۆیانی داده مه زرێنن.\nبه ڵێ کاتێک وورده بۆرژوازی ئه که وێته ژێر کاریگه ری، په یوه ندیه کانی نیزامی سه رمایه داریه وه ئه وا دڵخۆش ده بێت به جۆرێکی په یوه ندی جنسی ئینسان که له ئاستێکی زۆر بێ به ها و بۆگه نی خۆیدا مماره سه ده کرێت و به ئاستێکی پێشکه وتوو داده نرێت، له په یوه ندی جنسی دا.\nواتا وورده بۆرژوازی (ح.ک.ک.ع و أ) که له دنیای سه رمایه داریدا، ئه و روپا به پێشکه وتوو داده نێن له ڕووی جنسه وه، ڕۆژ هه ڵات به دواکه و توو له په یوه ندیه جنسیه کۆمه ڵایه تیه کان داده نێن. هیچ نیه جگه له وه نه بێت. که خوودی ئه م وورده بۆرژوازیه، خوازیاری ڕاگوێزانی په یوه ندیه کی ناهاوتایه بۆ ڕۆژ هه ڵات و یان نیزامی سه رمایه داری له ڕۆژئاوادا کارێکی باشی بۆ به زانستی کردنی په یوه ندیه جنسیه کان ڕاڤه کردبێ.\nکاتێک شه خسیه تی ئافره ت له ئه وروپادا ناو ده برێت، به ناوی پیاوه که یه وه ده ناسرێت و ناوزه ند ده کرێت. واتا ئه وه ی که بچووکترین مافی ئینسانی ئافره ته که ناوی نابێت به ناوی پیاوه که یه وه لێی زه وت ده کرێت و به وناوه وه بانگ ده کرێت. هه روه ها له ئه وروپادا جنسی مێ هه تا ته مه نێکی دیاری کراو ئه توانرێت یان په یوه ندیان له گه ڵدا ده به سترێت که نه چووبێته سه رو (40) ساڵه وه. واتا له دوای (40) ساڵیه وه ئه وان وه سیله ی خۆشی گه یاندنی جنسی پیاو نین. به ڵام بۆ پیاو له دوای (40) ساڵیشه وه ئه توانن ئه و کاره به ئه نجام بگه یه نن ئه وه ش بۆ ڕۆژهه ڵات به جۆرێکی تر ئینسانی مێ چه وساوه ی ده ستی په یوه ندیه جنسیه کانی خۆیه تی له گه ڵ ئینسانی نێردا، له ڕۆژ هه ڵات و ڕۆژئاوادا. ئه وانه ی باسمان کردن ئه بنه مانای یه کسانی بۆ ژن و پیاو له لای وورده بۆرژوازی ناڕازی له تیۆردا و بۆرژوازی له کرده وه دا. له به شه دیموکراتیه کانی به رنامه ی وورده بۆرژوازیدا دڵ به وه خۆش ده که ن، که ئینسانی ئه وروپایی گه شه ی به رهه م هێنان گه یشتۆته ئه وه ی که په یوه ندیه کی یه کسانی جنسی دروست بووبێت. هه روه ها ئه مه له به رنامه ی (ح.ک.ک.أ) دا هاتووه، که ده یانه وێت به ره ڵایی له جنس و په یوه ندیه جنسیه کان دروست بکه ن بۆ کۆمه ڵ و ڕووه و داڕمانی په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه کانی به رن. که پێده چێت ئه وروپا وا بڕوات ڕوو له و داڕمانه بکات.\nهه روه ها له گه ڵ ئه مانه شدا ئه م حیزبه و تیۆری سه نه کانیان ده یانه وێت ایستیرادی بکه ن بۆ ڕۆژهه ڵات. ئه مه ش بۆ تێڕوانینه کانی(ح.ک.ک.ع)یش ڕاسته. چوونکه پاشکۆیه تیه که یان گه یشتۆته ئه و ئاسته ی که\nبه رنامه که شیان یه ک به رنامه یه. ئه م دوو حیزبه، یان ئه وه تا ئاگایان له ناوکی په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه کانی ئه وروپا نیه و یان ئه وه تا به ده ستی ئه نقه ست و مه به ستداری بۆرژوازیانه، ده یانه وێت، په یوه ندیه کی کۆمه ڵایه تی جنسی نا شیاو بۆ ئینسانه کانی ڕۆژهه ڵات به یان بکه ن و ڕاڤه ی پێ بکه ن له کرداری ڕۆژانه یاندا.\nهه روه ها بۆ کۆمۆنیسته کان ده بێت ئازادی جنسی وه ک یه ک مه سه له ی گرێدراو به په یوه ندی هاوسه ری دوو ئینسانه وه. نابێت ئازادی جنسی ببێته مۆبۆکراسی جنسی. کۆمۆنیسته کان کارێک ناکه ن بۆ له ناوبردنی پێکهاتی کۆمه ڵایه تی ئینسان. به ڵام کارده کرێت بۆ له ناوبردنی ئه و په یوه ندیه کۆمه ڵایه تیه ی که جنس وه ک لایه نی چینایه تی ئینسان مامه ڵه ی چه وسێنه رانه ی له گه ڵدا ده کرێت. که واته جنس په یوه ندیه کی کۆمه ڵایه تیه له نێوان دوو ئینسانی ڕازی به یه ک و نه فی کردنی اغتیصاب و زۆره ملێ له په یوه ندی جنسی دا.\nهه روه ها بۆ ئازادیه جنسیه کانی بۆرژوازی که له ووڵاته پێشکه وتووه کاندا هه یه له وه ی، که ببێته مه سه له ی هه ڵوه شانی هه ستی خۆشه ویستی له نێوان ئینساندا هیچی تری لێ به دی ناکرێت. واتا ئه مه ئازادی نیه.\nبه ڵکو مۆبۆکراسیه له جنسدا واتا دنیای شه هوه تڕانیه، دنیای به کۆیله ی جنسی مێ یه بۆ جنسی نێر، دنیای ده رگا ئاوه ڵا کردنه دژی ئینسانی کردنی په یوه ندیه جنسیه کان.\nدیارده ی له ش فرۆشی دیارده یه کی کۆمه ڵایه تی، نیزامی سه رمایه داریه، که ژیانی به نده به بوونی ژیانی نیزامی سه رمایه داریه وه. واتا له ش فرۆشی له بێکاریه کی زۆر و زه به نی کۆمه ڵگاوه سه رچاوه ده گرێت،\nئه ویش په یوه ندی به ئه زمه ی ئابووریه وه هه یه له لایه ک و له لایه کی تریشه وه به ته کنیک و گه شه ی پیشه سازیه وه هه یه له نیزامی سه رمایه داریدا. چوونکه کاتێک که سه رچاوه ئابووریه کان له نیزامی سه رمایه داریدا ڕوو به ڕووی، له کارکه وتن ده بنه وه کرێکارێکی زۆر و زه به ند فڕێ ده درێنه ده ره وه له سه ر جاده و کۆڵانه کان ژیانی شه و و ڕۆژیان بۆ دابین ده که ن. ده رگیری ئه وه ده بن، که ڕۆژ له گه ڵ رۆژدا ئاستی بژێویان ڕوو له ناوچوونیان ده کات. ئه مانه له به ر ئه وه ی له ئاستی هۆشیاریاندا که م و کورتی هه یه، یان هه ر نیانه ده ست ئه ده نه ئه وه ی که بۆ ژیانیان کارێک بکه ن. به ڕێگه ی له ش فرۆشی به رگری له ژیانی خۆیان ده که ن. ئه مه یان له ساتی ئه زمه ی ئابووری دا.\nوه هه ر له نیزامی سه رمایه داریدا کاتێک ته کنیک و ته کنه لۆژیا به کار ده هێنرێت بۆ سوود و قازانجی زیاتر له نیزامی سه رمایه داریدا. جارێکی تریش کرێکار ڕوو به ڕووی بێکارکردن ده بنه وه. هه مان ده وره ده ست پێده کاته وه که له ژیانی ئه زمه ی ئابووریدا ڕوویدا. واتا له نیزامی سه رمایه داریدا گه شه ی ته کنیک و ته کنه لۆژیا و ئه زمه ی ئابووری ئینسانی کرێکار ڕوو به ڕووی له ش فرۆشی خێزانه کانیان ده کاته وه بۆ ئه وه ی بژێوی ڕۆژانه یان له سه ر جه سته ی شه که ت و ماندوی له وه و پێشیان له پرۆسه ی به رهه م هێناندا دابین بکه ن. دیارده ی له ش فرۆشی بریتی نیه له کاری به کرێ چوونکه ئینسان له پرۆسیسی به رهه م هێناندا به شداری ناکات. تا له به رامبه ریدا کرێ یه ک وه ربگرێت. ئه و لێکدانه وه یه ی که له ش فرۆشی به کاری به کرێ حساب داکات، خراپترین بیرکردنه وه و وێنا کردنی کاری به کرێ یه، چوونکه دیارده ی له ش فرۆشی (لمپن پڕۆلیتاریا) ده بێت. که جیاوازی گه وره و ڕیشه یی له گه ڵ پڕۆلیتاریای کۆمۆنیست و شۆڕشگێڕ هه یه. له به ر ئه وه ی له زۆر جاردا ده بنه دارده ست و هاوکاری سه رمایه داران بۆ سه رکوت کردنی داواکاری و شۆڕشه کانی چینی کرێکار.\nهه روه ها ده وریان له گۆڕانکاری کۆمه ڵایه تیدا ده بێت به سفر ده وری خراپیشیان ده بێت. له به رده م ئه م گۆڕانکاریانه دا. به ڵێ نیزامی سه رمایه داری ، په یوه ندی ڕاسته و خۆی به له ش فرۆشیه وه هه یه بۆ گه واهی ئه م ڕاسته ش، ئه وه تا خۆیان ڕایده گه یه نن که زیاتر له ملیارێک ئینسان له سه ر ڕووی زه مین له ئاستێکی خراپی هه ژاریدا ده ژین.\n(هه نسک) پرسیاری (7)\nسه باره ت به وه زعی سیاسی عێراق به گشتی.\n1-\tوه زعی سیاسی کوردستان و عێراق له ئاڵ و گۆڕی جۆراو جۆردایه. لێکدانه وه تان چی یه بۆ وه زعی سیاسی ئێستا وه چاوه ڕێی چ جۆره ئاڵ و گۆڕێکی لێ ده کرێت؟\n2-\tبه ڕای تۆ ئیمپریالیزمی جیهانی بڕیار له سه ر جیابوونه وه ی کوردستانی عێراق ئه دات یان نا؟ ئه گه ر ئا یان نا بۆچی؟\n3-\tهاتنی ئه م جه یشی تورکیایه بۆ کوردستانی عێراق چۆن لێکی ئه ده یته وه؟ مه رامی ئه م سیاسه ته ی ئیمپریالیست له چیدا ده بینیته وه؟\nله م کاته ی ئێستا، ئێمه له سه ر وه زعی سیاسی عێراق قسه و باس بکه ین. به ڕاستی له چوارچێوه یه کی ئاوادا ناتوانین. هه موو لایه نه کانی باس بکه ین. له به ر ئه وه له مێژوویه کی دیاری کراوی جموجۆڵه سیاسیه کانه و باس ده که ین. کات کاتی سه ره تای جه نگی که نداو بوو سه ره تای داگیرکردنی کوێت بوو له لایه ن عێراقه وه. پاش ئه وه ی سوپای عێراق به ته واوی کوێتی گرت، ئه مریکا هه لێکی باشی بۆ ڕه خسا تا بتوانێ ڕاسته و خۆ له ڕێگه ی سه ربازیشه وه به شداری بکات، له وه ی که بتوانێت سیاسه تی خۆی دوای جه نگی سارد له که نداوی عه ره بی و ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاستدا، به ته واوی ڕاڤه بکات و بتوانێت زه مانه تی گه وره ی سوود و قازانجه کانی خۆی بکات هه تا کاتێکی تر و زیاتر ئه و به رهه مانه بێته گیرفانی ئه مانه وه. واتا ئه مریکا له زۆر ڕووه وه سوودی پێ گه یشت. له ڕوویه که وه که توانا سه ربازیه کانی حلفی وارشۆی بۆ ده رده که وت و ئه و ترسه گه وره یه ی که له وه و پێش له ناخیدا هه بوو، هه مووی ده رکه وت به به رچاویه وه ده یبینی که تواناکانی له چ ئاستێکی خۆیدایه. به ڵێ کاتێک که جه نگ له نێوان کۆمپانیا مۆنۆپۆله کانی ئیمپریالیزمی جیهاندا هه ڵده ئایسێ له سه ر چه ندایه تی به شه کانیانه له م ناوچانه ی جیهاندا، که واته جه نگه کان له م ناوچانه دا له سه ر بردنی به رهه می خاوی نه وته، بۆ ده وڵه ته ئیمپریالیسته کان. به ڵێ که نداوی عه ره بی و وه عێراقیش که لاکێکی چه وری به رده م ئیمپریالیزمی جیهانی و کۆمپانیا مۆنۆپۆله کانێتی.\nبێگومان ئه بێت وه زعی سیاسی و ئابووری کۆمه ڵایه تی، له م ناوچانه دا ڕوو له نا جێگیری بکات. بۆ ئه وه ی بتوانێت ده ست به سه ر ته واوی سیاسه تی ئه و ناوچانه دا بگرێت و ڕه وتی ئابووری ئه و ناوچانه به پێی سوود و به رژه وه ندیه کانی خۆیان به کار بهێنن. هه روه ها وه زعی سیاسی کوردستانی عێراقیش، به شدار و ته واو که ری ئه و ڕه وته سیاسیانه یه که له سه رتاسه ری عێراقدا ده گوزه رێت. واتا وه زعی سیاسی له کوردستان دا په یوه ندی به سوود و قازانجه کانی ئیمپریالیزمه وه هه یه. که له ئاڵ و گۆڕی جیاجیا و به رده وامدان.\nبه ڵێ له پاش کۆتایی هێنانی جه نگی که نداو له کوردستان و عێرقدا ده سه ڵاتی سیاسی ڕوو به ڕووی ڕاپه ڕین بووه وه، به ڵام ڕاپه ڕین له ئاستی ڕاپه ڕینێکی نا ڕێکخراو هاته ئاراوه و نه یتوانی ئاڕاسته ی سیاسی له عێراقدا به ره و ڕووی به رژه وه ندیه کانی چینی کرێکار له عێراقدا بگۆڕێت. ئه مه ش وایکردبوو که ئه مریکا بتوانێ به ئاره زوی به رژه وه ندیه کانی ئاڕاسته ی سیاسی له عێراقدا ئاڕاسته بکات.\nئه م هه وه س کاریانه ی ئه مریکا له م ناوچانه دا ئه گه ڕێته وه بۆ ئه وه ی که له پێش ڕاپه ڕین و دوای ڕاپه ڕین و له ڕاپه ڕینیشدا، کرێکاران حیزبێکی کۆمۆنیستی زانستی خۆیان نه بووه و نیانه که بتوانێت به نفوس و ئیعتیباربێت بۆ کرێکاران. که واته ڕه وتی سیاسی له م ناوچانه دا ناتوانێت کرێکاران ده ستی به سه ردا بگرن و ئاڵو گۆڕی جۆراوجۆری ئه وتۆ به خۆیه وه نه گرێت، که ته نها چینی کرێکار و زه حمه ت کێش تیایدا زه ره رمه ند ده بن. که واته شکستی ڕاپه ڕین له سه رتاسه ری عێراق و کوردستاندا ئه گه ڕێته وه بۆ ئه وه ی، که چینی کرێکار حیزبی پێشڕه وی خۆیان نه بووه و نیه. هه روه ها که کرێکاران به هه وڵی دامه زراندنی حیزبی چینایه تی خۆیان نه بن، ستراتیژی ڕوخانی نیزامی سه رمایه داری به هه موو لق و پۆپه کانیانه وه نه بن، ئه وا ده یان و سه دان ئاڵ و گۆڕی سیاسی وا ده بینن که هه رهه مووی به گۆشت و ئێسقانی ئێمه، ئه نجام ده درێت و سووده که شی بۆ ئه وانه.\nئاڵ و گۆڕه کان ئه گه ر وا بڕوات ئه وا به خواستی ئیمپریالیزمی جیهانی ده بێت، له م ناوچانه دا. چوونکه ئه وان ڕاسته و خۆ یان ناڕاسته و خۆ له ڕێگه ی حیزبه جۆراوجۆره کانی بۆرژوازیه وه ده توانن، ئه و سیاسه تانه بۆ به رژه وه ندیه کانیان به کار بهێنن. ئه و جه نگه ناوخۆیانه ی که جه وهه رێکی کۆنه په رستانه ی هه یه به خراپی له سه ر کرێکار و زه حمه ت کێشانی ئه و ناوچانه دا بشکێته وه و به چاکی بۆ خۆیان بگه ڕێته وه.\nله کوردستانیش هه روه هایه به ڵام ئاڵ و گۆڕه کان بۆ ئێستا له سه ر کوردستان تا ئاستێک گۆڕانکاریه که ی دووره چوونکه به ته واوی نه خشه کانیان ڕانه په ڕاندووه که له م ناوچانه دا کێشاویانه.\nهه روه ها بۆ مه سه له ی جیابوونه وه ی کوردستان له عێراق په یوه ندی به و سوود و قازانجانه وه هه یه که ئیمپریالیزمی جیهانی له جیابوونه وه ی یان جیانه بوونه وه ی کوردستان له عێراق ده ستی ده که وێت . ئه مه یان بۆ ئیمپریالیزمی جیهانی ئاوا کارێک که بتوانێت بیکات، په یوه ندی به توانای جووڵان و بزووتنه وه ی چینایه تی کرێکاران و کۆمۆنیسته کانه وه هه یه، که ڕێگربن له به رده م ئه و سیاسه ته ی که له جیابوونه وه یدا توند ڕه وی نه ته وه یی به رهه م دێنێت و سیاسه تی به ئاڕاسته ی دژی سیاسه تی پڕۆلیتاریا تاو ده دات.\nجیابوونه وه ی کوردستان له عێراق له لای کۆمۆنیسته کان ده بێت ده سه ڵات به کرێکارانی هووشیاری کورد پشتگیری بکه ن و هه وڵی له گه ڵدا بده ن. چوونکه ئێمه ده زانین، که ده زگایه کی وه ک (UN) که ناوه ندی ده زگاکانی سیاسه ت و بڕیاره کانی له ئه مریکاوه سه رچاوه ده گرێت. ناتوانێت جیابوونه وه ی کوردستان بۆ کرێکاران مسۆگه ر بکات و گورزی خۆی لێ ده وه شێنێ. هه روه ها ئه و حیزبه ی که جیابوونه وه ی کوردستان ده داته ده ست (UN)و ده زگا ئیمپریالیسته کانی جیهان، له هاوکاری کردن و بێ ناوه ڕۆک پیشاندانی بزووتنه وه ی ئه نته رناسیۆنالیستی کرێکاران و کۆمۆنیسته کانه بۆ ئیمپریالیزمی جیهانی. که ئه مه ش له به ندی به رنامه ی(ح.ک.ک.أ) و عێراقیشدا بۆته ستراتیژ بۆ جیابوونه وه ی کوردستان. که ئه مه ش ته رحێکی سۆسیال-ئیمپریالیستانه یه. که وورده بۆرژوازی ناوچه که چه پکه گوڵی خۆی پێشکه ش ده کات و سووچێکی سیاسه تی ئیمپریالیستی ده بات به ڕێوه.\nهه روه ها بۆ جیابوونه وه ش دیسانه وه، په یوه ندی به به رژه وه ندیه کانیه وه هه یه. زۆرتر وا پێده چێت، که بڕیار له سه ر جیابوونه وه بده ن به ڵام به جۆرێکی تر په یوه ندیه که له نێوان کوردستان و ناوه ندی ده سه ڵاتی عێراقدا، دروست بکه ن،چوونکه ئه م جۆره یان زیاتر به رژه وه ندیه کانی ئه مریکا تیایدا ده چێته پێشه وه\nبۆ مه سه له ی هاتنی سوپای تورکیا بۆ کوردستانی عێراق، زۆر لایه ن و ڕووی تری هه یه وه ک له وه ی له به ر چاوماندا تێده په ڕێت! ئه وه ی له پشت په رده ی سیاسه ته کانی ئیمپریالیزمی جیهانیه وه هه یه، زۆر لێک جوودان. لێره دا ده مه وێت ئه وه بڵێم که جه نگ له نێوان سوپای تورکیا و (په که که)دا نیه. به ڵام ڕووپۆشی ده ره وه ی سیاسه ته که وا ده رده که وێت، ئه و ململانێیه ی که له نێوان جه مسه ره سیاسی و ئابووریه کانی جیهاندایه له وه زیاتره که ئێمه به یه ک دوو قسه کۆتایی پێ بهێنین. ئه وه زۆر ڕۆشنه بۆ هه موو جیهان و به تایبه تی ئیمپریالیزمی جیهانی که شه ڕی پارتی زانی به جه نگی مه یدانی کۆتایی پێ نایه ت.\nواتا ئاکامه که ی شتێکی تره ئه ویش له لایه ک ئاشتی عه ره ب-ئیسرائیل هه یه که ده یانه وێت جانبی بۆرژوازی عه ره بی هێزی سیاسی نه بێت و بتوانێت ده ورێک بگێڕێت، که فشارێکی بچووکیش بخاته سه ر سیاسه ته کانی ئیمپریالیزم له و ناوچانه دا. واتا ئه وه ی له عه ره بدا ئه یه وێت ببێت به لایه نی سه ره کی، هێزی سیاسی\nعه ره ب. که سوریا وای نیشانداوه که ئه و لایه نه یه. هه ڕه شه یه کی به سوپای تورکیا و ئیسرائیل له گه ڵدا بکرێت. هه روه ها تورکیا بتوانێت زیاتر فشار بخاته سه ر سوریا، له ڕێگه ی هاوکاری سوپای ئیسرائیلیه وه، بۆ وه ده رنانی هێزی (په که که) له سوریادا. بۆ ئه وه ی کێشه ناوخۆییه کانی که متر ببنه وه، که له وانه یه له ئاینده دا شه ڕی ئاویش له گه ڵ سوریادا ده ستپێ بکات. وه لایه نێکی تری ئه و هێرشه هه ڕه شه یه له سیسته می سیاسی و ئابووری و سه ربازی ئێران له ناوچانه دا، بۆ ئه وه ی نه توانێت یان که م کردنه وه ی تصدیری سیاسی خۆی بۆ ناوچه کانی تری جیهان. به رنه گرتن که م بێت یان زۆر له به رده م به رژه وه ندیه کانی ئه مریکا و ئیسرائیل له و ناوچانه دا.\nهه روه ها به کارهێنانی بنکه یه کی سه ربازی ئه مریکا له ڕێگای سه ربازه کانی تورکیا و ئیسرائیله وه وه هه ڕه شه پێ کردنیان له به رامبه ر ووڵاتانی تری جیهان و ناوچه که و ڕوسیاش که ده یه وێت ڕێگری له به رده م سیاسه تی فراوان کردنی حلفی ناتۆ له ئه وروپای ڕۆژهه ڵاتدا دابنێت. بۆ ووریا کردنه وه ی جه مسه ره کانی تری دنیا، که به رژه وه ندی ئه مریکا له عێراقی ئاینده دا ده بێت به شی له هه موویان زیاتر و چه ورتربێت. به ڵام هه موو ئه م سوود په رستیانه ی که له ڕێگه ی شه ڕه کانه وه بۆ ئیمپریالیزم، به ده ست دێت. له سه ر گۆشت و ئێسقانی ئێمه ده کرێت. ئه گه ر ئێمه حیزبی خۆمان نه بێت واتا حیزبێکی کۆمۆنیستی زانستی چینی کرێکار.\n(هه نسک) پرسیاری (8)\nئه رک و واجبی کۆمۆنیسته کان له ده ره وه ی عێراق.\n1-\tوه زعی سیاسی کوردستانی عێراق به ضروریه ت پێویستی به حیزبێکی کۆمۆنیستی زانستی و واقعیه، که بتوانێت ڕابه رایه تی و نوێنه رایه تی چینی کرێکار بکات و ببێته به دیلێکی سیاسی له به رامبه ر سه رجه م حیزبه کانی کوردستان ، که له ئه زمه یه کی قوڵی سیاسی و ئابووری و کۆمه ڵایه تی دایه. ئایا کاری عه مه لی چی یه، بۆ پێکهێنانی ئه م حیزبه کۆمۆنیستیه زانستی و واقعی یه؟\n2-\tئه مڕۆ په نابه رێکی زۆر له ده ره وه ی عێراقدان، ئایا کۆمۆنیسته کان پێویسته چی بکه ن به عه مه لی که وه ڵام بێت بۆ پاراستنی مافی په نابه رێتی خۆیان و به رزکردنه وه ی قانون کارێکی کرێکاری که هه یه نه ک دابه زاندنی. هه روه ها وه ڵام بێت بۆ به هێزکردنی بزووتنه وه ی کۆمۆنیستی له کوردستانی عێراق دا؟\nکۆمۆنیسته کان له هه ر شوێنێک بن، سه ر به هه ر نه ته وه یه ک بن،ده بێت کارێ بۆ هاوئاهه نگی بزووتنه وه ی ئه نته رناسیۆنالیستی و پێشڕه وایه تی کردنی بزووتنه وه ی چینایه تی چینی کرێکار بکه ن و جموجۆڵی سیاسی و فکری خۆیان له ناو کرێکاراندا په ره پێ بده ن. بتوانن چینی کرێکار هووشیار و ئاماده به شۆڕشی چینایه تی\nکاتێک باس له پێکهاتنی حیزبێکی کۆمۆنیستی زانستی ده کرێت و پێویستی بۆ خۆی په یدا ده کات. ئه وه یه که چینی کرێکار ناتوانێت بێ ڕێکخراوبوون، به ئامانجی مێژوویی خۆی بگات. واتا حیزبی چینی کرێکار ده بێته وه سیله بۆ به ده سه ڵات گه یشتنی چینی کرێکار. واتا ئه وه ی که ده توانێ چینی کرێکار یه ک بڕوا و یه ک هه ڵوێست بکات و پشت و په نای بێت. ده توانرێت له ڕێگه ی حیزبی کۆمۆنیستی زانستی چینی کرێکاره وه ئه وه به ئه نجام بگات. چوونکه حیزب یه ک هێزبوون و یه ک پارچه بوون ئه دات به چینی کرێکار و بزووتنه وه که ی.\nکه واته ئه وه ی ئێمه ی دوور خسته وه له ده سه ڵات له کۆمۆنه ی پاریس و هه روه ها له ڕاپه ڕینی ساڵی (1991)دا نه بوونی حیزبی دڵخوازی چینی کرێکاری هووشیاربوو. له به ر ئه وه له ڕاپه ڕینی به هاری ساڵی (1991)دا چینی کرێکار و زه حمه ت کێش ڕێکخراو نه بوون، وه هووشیاریش نه بوون. بۆیه توانرا ڕاپه ڕینه خۆبه خۆیی یه که ی زۆر به زوویی تێک بشکێ و ڕه وته بۆرژوازی و نیمچه بۆرژوازیه کان سوار کۆڵی بن و کرێکاری لێ به دوور بکه ن له ده سه ڵات و به رهه می ڕاپه ڕین.\nهه روه ها ئه و بزووتنه وه شوراییه ی که دروست ببوو، نه یتوانی که پیلان و به رگری خۆی هه بێت له به رامبه ر پیلان گێڕی بۆرژوازی و ئیمپریالیزمی جیهان دا.\nهه روه ها به شێک له و لاوازیه ده گه ڕێته وه بۆ ئه وه ی، که چینی کرێکار حیزبی کۆمۆنیستی زانستی خۆی نه بووه له پێش ڕاپه ڕین. ئه گه ر ئێمه ئێستاش هه ر به و جۆره بمێنینه وه که حیزبی خۆمان نه بێت، یان هه وڵ بۆ حیزبی خۆمان نه ده ین. ئه وا ناتوانین ئه و ده ووره مێژوویی یه ی که به چینی کرێکار دراوه له مێژوودا جێ به جێ بکه ین.\nکه واته پێویستی بوونی حیزبێکی ئاوا له ئه زمه ی حیزبی بۆرژوازی و وورده بۆرژوازیه کانه وه سه رچاوه ناگرێت. به ڵکو له پێویستی به ده سته وه گرتنی گۆپاڵێکی جه رگ بڕه وه ده بێت له لایه ن کرێکارانه وه، به رامبه ر به سه رمایه داران. هه روه ها په یوه ندی کار و سه رمایه له نیزامی سه رمایه داریدا و په یوه ندی به رهه م هێنانه کانی، پێویستی پێکهێنانی حیزبێکی کرێکاران به رجه سته ده بێت. وه پراکتیک کردنی دروست بوونی حیزبێکی وا، له وه دا خۆی ده بینێته وه که هاوڕێ و ئه ندامانی سبه ینێی ئه و حیزبه، کۆ و ئاماده بکات.\nهه روه ها بۆ پێکهێنانی ئه و حیزبه پێویستی به ڕابه رایه تی به توانا و نفوس هه یه، له ناو کرێکاراندا وه بتوانێت ستراتیژ و تاکتیکی سه ربه خۆی خۆی هه بێت. به هره مه ندبێت له توانای لێکدانه وه سیاسی و ئابووری و کۆمه ڵایه تیه کانی ناوچه که و جیهان و ده ست بۆ باشترین ڕێکخستنی مارکسیستانه به رێت و بتوانێت له پرانسیپه کانی ڕێکخستندا به دیسپلین بێت. له گه ڵ ستراتیژی کۆمۆنیستانه ی زانستی چینی کرێکار. بۆ ئه وه ی ئه م حیزبه بتوانێت ئه رک و واجبه کانی خۆی له سبه ی ڕۆژی خه باتی دا به باشترین شێوه و بێ دواکه وتن به ئاخر مه نزڵگای بگه یه نێت.\nهه روه ها مافی په نابه ران له ده ره وه ی ووڵات دا، پێویستی به دیفاع کردن هه یه، که ئه ویش له ڕێگای ڕێکخراوێکی شۆڕشگێڕی په نابه رانه وه ده کرێت. به هاوکاری و هاوپشتی چینی کرێکار، له هه ر ووڵاتێک که تیایدا ده ژی. بۆ ئه وه ی بتوانێت مافی په نابه ری ڕوو له خوار و خراپی نه کات. به ڵکو به ره و کایه یه کی باشتری به رێت.\nئه وان له و ڕێکخراوه یاندا، ئه توانن دوو ده وور بگێڕن ده وورێکیان ئه وه یه که دیفاع له مافه کانیان بکه ن و ده ووره که ی تریشیان هاوکاری و هاوئاهه نگی ئه نته رناسیۆنالیستی چینی کرێکاری لای ئێمه و لای خۆشیان به باشترین شێوه، په یوه ست بکه ن. هه روه ها کۆمه کی مالی و مه عنه وی لای ئێمه بکه ن و بتوانن دیفاع له داواکاری و ناڕه زایی یه کانمان بکه ن و ببن به هێز بۆ ئێمه. ئه وه ی که ئه وان ته نها په یوه ندیان به ئێمه وه هه بێت، ناکاته ئه وه ی که په یوه ندیه کانمان گه یاندبێته ئاستی په یوه ندیه کی ئه نته رناسیۆنالیستیانه.\nکه کردنی کارێک بۆ ئه و هه ڵ پێکانه ی بزووتنه وه ی لای ئێمه و لای خۆشیان. له پێش هه موو کاره کانه وه یه. پێویسته خۆیان پڕ چه ک بکه ن و بتوانن په یوه ندیه کانیان بپارێزن.\nPrevious ژن لەسایەی شەریعەدا … ئومێد قەرەنی\nNext تیرۆریزم مەترسیدارە، بەڵام سیاسەت لە تیرۆریزم مەترسیدارترە


06/06/2020 3207 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nكابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان لەبەردەم دوو رێگەیە، كە هەردوو رێگەكەش حكوتەكە بەرەو رووخان دەبات.\nمانگی شەشەو حكومەتی هەرێم تەنیا یەك موچەی لەساڵی 2020 دابەشكردووە، ئەوە وایكردووە رۆژ بەرۆژ فشارەكان بۆ سەر كابینەی مەسرور بارزانی زیاتر بن، كە رەنگە فشارەكان سەر بكێشێت بۆ خۆپیشاندانی سەرتاسەری لەهەرێمی كوردستان.\nحكومەتی هەرێم بەبیانووی قەیرانی دارایی‌و نەناردنی بەشە بودجەی هەولێر لەلایەن حكومەتی عێراق ناتوانێت موچەی فەرمانبەران لەكاتی خۆی دابەش بكات، بەڵام ئەمە نەبووەتە هۆی ئەوەی متمانە لای فەرمانبەران دروست بكات‌و رۆژ بەرۆژ تووڕەییان زیاد دەبێت.\nحكومەتی هەرێم زیاتر لەیەك ملیۆن‌و سەد هەزار موچەخۆری هەیەو بۆ دابینكردنی موچەی ئەو ژمارەیەش پێویستی بەنزیكی نۆسەد ملیار دیناری عێراقی هەیە، كە ئێستا داهاتەكەی زۆر كەمیكردووەو كورتهێنانی هەیە، بۆیە ناتوانتێت وەك پێشوو موچە دابەش بكات.\nپێشتر حكومەتی هەرێم بەنزیكی پێنج سەد ملیار دیناری لەبەشە بودجەكەی لەعێراق‌و نزیكەی 400 ملیار دیناری داهاتی نەوت‌و ناوخۆ موچەی فەرمانبەرانی دابەش دەكرد، بەڵام ئێستا بەغدا ئەو بڕە پارەی بڕیوەو داهاتی ناوخۆو نەوتیش بەرێژەی 80% كەمیكردووە.\nنەناردنی بەشە بودجەی هەرێم لەلایەن بەغداوەو كەمبوونەوەی داهات بووەتە هۆی ئەوەی حكومەتی هەرێم بخاتە بەردەم دوو رێگا، كە هەردوو رێگاكەش یەك چارەنووسی هەیە، ئەوریش بەرەو رووخانی دەبات.\nدوو رێگاو یەك چارەنووس\nحكومەتی هەرێمی كوردستان ئێستا لەبەردەم دوو رێگایە، كە ئەویش بەردەوامییە بەم دۆخەی ئێستاو بە 60 بۆ 80 رۆژ جارێك موچە دابەش بكات، یان دەستكاری موچە بكات وەك ئەوەی خۆی بەرنامەی بۆ داناوە.\nئەوەی ئێستا بەدیدەكرێت، كە فەرمانبەرانی هەرێم قبووڵی ناكەن بەم دۆخە حكومەتی هەرێم بەردەوام بێت، بەوەی شەست رۆژ جارێك موچە وەربگرن، بۆیە حكومەتی هەرێم بیری لەرێگەیەكی تر كردووەتەوە، ئەویش دەستكاریكردن‌و كەمكردنەوەی موچەی فەرمانبەرانە.\nبۆیە مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان و ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی هەرێم بەرنامەی كەمكردنەوەی موچەی فەرمانبەرانیان داناوەو سووریشن لەسەر ئەم هەنگاوە بۆ دەربازبوون لەو دۆخەی تێی كەوتوون.\nبۆ ئەو مەبەستەش لەدواین كۆبوونەوە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان بڕیاری كۆتایی لەسەر كەمكردنەوەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم داوەو لەسەر ئەو پرسەش ناكۆكی لەناوخۆی ئەنجوومەنی وەزیران هەیەو بەشێك لە وەزیرەكان پشتیوانی دەكەن و بەشێكیشیان دژایەتی.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی تایبەتەوە دەست شارپرێس دەستیكەوتووە تائێستا واژوو لەسەر ئەو بریارە نەكراوە بەهۆی ناكۆكییەكانەوە، بەڵام چاوەڕوان دەكرێت بەبێ رەزامەندی وەزیرە ناڕازییەكان ئەو بریارە بدرێت و بكەوێتە بواری جێبەجێكردنەوە.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، هەریەكە مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم و ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی هەرێم پێش كۆبوونەوەی رۆژی چوارشەممەی رابردووی ئەنجوومەنی وەزیران رێككەوتوون لەسەر كەمكردنەوەی موچەی فەرمانبەران و تەنانەت بە بڕیاری دەستكاریكردنەوە چوونەتە كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیران.\nهەروەها لەكۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیران بیرۆكەكە لەلایەن قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆكی حكومەت و زۆرینەی وەزیرەكانی یەكێتی نیشتانی و بزووتنەوەی گۆڕان رەتكراوەتەوە، بەڵام تەنیا ئاوات شێخ جەناب پاڵپشتی كەمكردنەوەی موچەی فەرمانبەرانی كردووە بەپاساوی ئەوەی بەم دۆخەی ئێستا ناتوانن موچەی تەواوەتی فەرمانبەران بدەن.\nهاوكات مەسرور بارزانی لەو كۆبوونەوەیەدا پێداگیری كردووە لەسەر جێبەجێكردنی ئەو پڕۆژەیەو بۆ ئەو مەبەستەش بەتوڕەبوونەوە وتویەتی دەستكاری موچەی فەرمانبەران دەكات و گوێ بەكاردانەوەكانیش نادات.\nوەك چۆن فەرمانبەرانی هەرێم ئەو دۆخە قووڵناكەن، كە شەست رۆژ جارێك موچە وەربگرن، ئەوە ئەوەش قووڵناكەن موچەیان كەمبكرێتەوە، ئەمە جگە لەناڕەزایی زۆرینەی وەزیرەكانی یەكێتی‌و گۆڕان، كە دوو حیزبی بەشدارن لەكابینەی مەسرور بارزانی.\nبۆیە دەتوانرێت ئەوە بوترێت، موچەی بە هەر بارێك بێت، چارەنووسی كابینەكەی مەسرور بارزانی یەكلادەكاتەوەو هەموو ئاماژەكانیش بۆ ئەوەن لەدوای هەر بڕیارێك خۆپیشاندانی گەورەو سەرتاسەری لەهەرێم بەرێوەبچێت.\nبەرێوەچوونی خۆپیشاندانیش لەم كاتەوە، بەتایبەتی ئەگەر خۆپیشاندانەكە سەرتاسەری بێت، هیچ رێگەیەك بۆ مەسرور بارزانی نامێنێتەوە، بەوەی دەست لەكاربكێشێتەوەو تەنانەت ئەگەر فشارەكان زیاتربن رەنگە ئاڵۆزی لەهەرێمی كوردستان دروست بێت.


تەماشاکردن بەھۆی تەلیسکۆپی چاوی، زۆر ئەستەمە بۆ تەماشاکردنی ئەو تەنە ئاسمانییانەی کە زۆر دوورن و ڕووناکییەکانیان تا دەگاتە زەوی، زۆر بێھێز دەبێ، چونکە لەڕادەبەدەر دوورن. بۆیە تەلیسکۆپی چاوی ناتوانێت بەوردی چاودێرییان بکات. لەبەر ئەم ھۆیە چاودێرێک داھێنرا کە بەھۆیەوە دەتوانێت وێنەی فۆتۆگرافیی دوور و درێژ بگرێت، دەتوانێت ڕووناکی تۆمار بکات ھەرچەندە بێھێز بێت. وە بەھۆی ئەم جۆرە تەلیسکۆپە (تەلیسکۆپی فۆتۆگرافی) مرۆڤ توانیی سەیری بازنەیەک بکات لە گەردوون کە نیوەتیرەکەی ٧ میلیارد ساڵی ڕووناکییە.\nتەلیسکۆپە مانگە دەستکردەکان و کەشتییە ئاسمانییەکان[دەستکاری]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تەلیسکۆپ&oldid=717107»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:٣٤ی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


چۆنێتی پاراستنی دڵ.. سێكس له‌كه‌یدا و چۆن سوود به‌دڵ ده‌گه‌یه‌نێت\nلەهەموو جیهاندا ئاشکرایە نەخۆشییەکانی دڵ یەکێکە لەنەخۆشیە باوەکان و کەسانێکی زۆر پێوەی دەناڵێن بەوپێیەی زۆرجار دەبێتە هۆی مردنی کەسەکە یاخود نەخۆشیەکە بەدرێژای تەمەنەی پێوەی دەناڵێنێ.\nیوهانس هینریتش فون بورستل دکتۆری نەخۆشییەکانی دڵ بۆ ڕۆژنامەی تەلەگرافی بەریتانی ئاشکرای دەکات، چەندین ڕێگەی دۆزیوەتەوە بۆ پاراستنی تەندروستی دڵ ئەگەر تەمەنت هەرچەندێک بێت، ڕێگاکانیش ئەمانەن.\nفون بورستل دەڵیت سێکس کردن زۆرترین سودی هەیە بۆ دڵ، چونکە لەکاتی ئەنجامدانی سێکسدا، جەستە چەدنین هۆڕمۆن دەردەدات کە سیستمی دل ڕێک دەخات و مولولەکانی خوێن پاک دەکاتەوەو چالاکیان دەکات بۆ چونی خوێن بۆ دڵ بەبێ گیران و دڵ لەچەندین نەخۆشی دەپارێزێت .\nیەکێک لەو هۆڕمۆنانەی دەریدەدات هۆڕمۆنی ئۆکسیتوسینە کە هەستی خۆشەویستی نێوان دوو کەسەکە زیاددەکات، ئەم هۆڕمۆنە پەیوەندییەکی پتەوی بە خۆشەویستی جەستەیی هەیە بەمەش فشاری خوێن دادەبەزێنێت و قەلەقی و دڵەڕاوکێ ناهێلێت.\nبەپێی ئەنجامی توێژینەوەیەکی نوێ کە لەسەر ٢٢٠٠ کەس لەزانکۆی ویلایەتی میشیغان کراوە دەرکەوتوە، ئەو ژنانەی کە تەمەنیان ٥٠ ساڵانە و بەردەوامن لە سێکس کردن، ئەگەری توشبونیان بە بەرزبونەوەی فشاری خوێن کەمدەبێتەوەو توشبونیان بە نەخۆشیەکانی دڵ کەمدەبێتەوە.\nبەگوێرەی زانیارییەکان، لەکاتی ئەنجامدانی سێکسدا جەستە چەندین هۆڕمۆن دەردەدات لەوانە، هۆڕمۆنی ئەندورفین کە لێدانەکانی دڵ و فشاری خوێن ڕێک دەکاتەوە لەکاتی ڕاهێنانی وەرزشیدا، پاشان بەرزبونەوەی هۆڕمۆنی ئسترۆجین کە هەوکردن ناهێڵێت سوڕی مانگانە ڕێک دەخاتەوە، هۆڕمۆنی ئەلتستوستیرونیش ڕێژەی کۆڵیستڕۆڵ لەخوێندا کەم دەکاتەوە ، چونکە چەوری خوێن دەبێتە هۆی گیرانی بۆرییەکانی خوێن و بەمەش خوێن بە کەمی دەچێت بۆ دڵ .\nخواردنی سیر هەموو ڕۆژێک\nفون بورستل ئامۆژگاری دەکات بەبەردەوام خواردنی سەوزەو میوە چونکە چەندین ڤیتامین لەخۆدەگرێت و دڵ لەچەندین نەخۆشی دەپارێزێت.\nسیرو پیازو زەنجەبیل گرنگرتین جۆری خۆراکن چونکە هاوکاری مولولەکانی خوێن دەکات بۆ ئەوەی هاتوچۆکردنی خوێن بەردەوام بێت و مولولەکانی نەگیرێن، بۆ ئەمەش پێویستە ڕۆژانە کەوچکێکی بچوک لە ڕەگی زەنجەبیل یاخود ٢ بۆ ٣ کەوچکی بچوک سیر بکرێتە پەرداخێک ئاو ڕۆژانە بخورێتەوە سودی دەبێت بۆ نەهێشتنی بەرزبوونەوەی فشاری خوێن.\nلەلایەکی ترەوە ئەگەر ڕۆژانە ١٠٠ بۆ ٢٠٠ گرام لە پیاز یاخود سیر بخورێت، ئەوا ئەگەری توشبون بە هەوکردنی گورچیلە نا‌هێڵیت و وە ئەگەر هەوکردنی گورچیلەت هەبێت ڕێژەکەی کەمدەبێتەوە.\nخەوتن بەپێی کات\nنەخەوتن دەبێتە هۆی تێکچونی لێدانەکانی دڵ و بەرزبونەوەی فشاری خوێن و بەرزبوونەوەی ماددەی کیمیاوی کە پەیوەستە بە هەوکردن و بەمەش زیان بە دڵ دەگەیەنرێت.\nزانایان لە زانکۆی وارویک ئاشکرای دەکەن ئەو کەسانە هەموو شەوێک لە ٦ سەعات کەمتر دەخەون لە ٪٤٨ ئەگەری توشبونیان بەنەخۆشییەکانی دڵ دەبێت و لە٪١٥ جەڵتەی مێشک هەوەها دەبێتە هۆی دڵە ڕاوکێ و قەلەقی نائارامی دەرون ئەمەش خێرابوونی لێدانەکانی دڵ زیاد دەکات.\nلەبەرامبەر ئەمەشدا زۆر خەوتن زیانی دەبێت لەساڵی ٢٠١٠ زانای لە زانکۆی ویلایەتی ڤێرجینیا توێژینەوەیەکیان ئەنجامداوەو تێیدا دەرکەوتوە ئەو کەسانەی هەموو شەوێک زیاد لە ٧ کاتژمێر دەخەون ئەگەری توشبونیان بە جەڵتەی دڵ زیاد دەکات و لە ٪٥٠ نەخۆشیە بۆرییەکانی خوێن.


Home›هەواڵ›کوردستان›راگه‌یه‌نراوێك له حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستانه‌وه\nئەمڕۆ چوارشەممە بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکوەزیران ، ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە .\nلە دەستپێکی کۆبوونەوەکەدا، سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران ئاماژەی بەوەدا کە حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەموو لایەک زیاتر پەرۆش و خەمخۆری ژیان و گوزەرانی خەڵکی کوردستانە و هەموو هەوڵ و توانای خۆشی خستووەتەگەڕ بۆ دابینکردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان . گوتیشی شایستە داراییەکانی هەرێم، مافێکی ڕەوای خەڵکی کوردستانە و هەرگیز سازشی لە سەر ناکەین و بەردەوام دەبین لە گفتوگۆ و دانوستان لە گەڵ حکومەتی فیدراڵی لە پێناو دابینکردنی مافە دەستوورییەکانی هەرێم . روونیشیکردەوە کە ”لەم ڕۆژانەشدا بەردەوام لە سەر هێڵ بووین لە گەڵ سەرۆکوەزیرانی عێراق مستەفا کازمی و ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق کە بەلێنیانداوە بابەتی ناردنی مووچە لە چەند رۆژی داهاتوودا چارەسەر بکەن. بەلام ئەگەر لە بەر هەر هۆیەک، لە کاتی خۆیدا بەشە مووچەی هەرێم لە بەغداوە نەگەیشت، ئەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان ناچارە بۆ پڕکردنەوەی ئەو کورتهێنانە پەنا بۆ قەرز ببات و قەرز بکات تا بڕە مووچەی تەرخانکراو لە بەغدا دەگات و دواتر پارەکەی بەغدا، لە بری قەرزەکە دەدرێتەوە“. دوای گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوە ، سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران بەناوی ئەنجوومەنی وەزیرانەوە، بڕیاریدا لە ڕۆژی پێنجشەممە دەست بە دابەشکردنی مووچەی مانگی ئۆکتۆبەر بکرێت بەو داهاتەی لە بەر دەستی وەزارەتی داراییە و بە تەمویلکردنی مووچە بە ڕێژەی 79% . هەروەها ئەنجوومەنی وەزیران بڕیاریدا شاندی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئایندەیەکی نزیکدا سەردانی بەغدا بکات بە مەبەستی داکۆکیکردن لە ماف و شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان.\nلە بڕگەی دووەمی کۆبوونەوەکەدا ، پڕۆژەی پێداچوونەوە و ڕێکخستنەوەی ئەو رسوماتەی لە بەرامبەر پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری وەردەگیرێن، لە لایەن جێگری سەرۆکوەزیرانەوە خرایەڕوو و داوایکرد، پەلە بکرێت لە ناردنی زانیاری تایبەت بە خەرجی و داهاتی وەزارەتەکان بۆ لیژنەی باڵا ، بە مەبەستی ڕێکخستنەوەیان.\nلە بڕگەی کۆتایی کۆبوونەکەدا، لە لایەن کوێستان محەمەد وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی ، پڕۆژە بڕیاری تایبەت بە ( دەرماڵەی لە بری کەمئەندامی ) خرایەڕوو ، ئەنجوومەنی وەزیران بە کۆی دەنگ پڕۆژەکەی پەسەند کرد.


Sunday, 04.14.2019, 19:18\nهەڵبژاردنی زایەندیی (Sexual selection)، لەپاڵ هەڵبژاردنی سروشتیی هۆکارێکی گرینگی پەرەسەندنە، لە پەسندکردنی چەند نیشانە و ڕواڵەتێکی دەرەکیی لەلای ڕەگەزێکی زیندەوەران بەدەر دەکەوێت، بۆ ڕاکێشانی سەرنجی ڕەگەزەکەی دی بە مەبەستی جووتبوون و زاوزێکردن.\nسەرەتا دەبێ ئاماژە بەوە بکەین، پێشتر کرداری زایەندیی بۆ تێکەڵبوونی جینەکان وەک میکانیزمێکی پەرەسەندن دەستنیشان کرا، بەڵام ئێستە ئەو کردارە لە هەڵبژاردنی زایەندییدا، ئەو چەمکە دەخاتە ڕوو کە بەشێکە لە هەڵبژاردنی سروشتیی، بۆیە لێرەدا بەشێوەی بابەتێکی جیا لێی دەدوێین.\nدەشێ لێرەدا پرسیارێک بکەین، ئەگەر هەڵبژاردنی سروشتیی کاریگەری لەسەر هەموواندا وەک یەک بێت، لەبەرچی لە چەندین جۆری زیندەوەراندا، جیاوازی شێوە لە نێوان ڕەگەزی نێرینە و مێینەدا هەیە؟ وەڵامەکەی بە بوونی هەڵبژاردنی زایەندیی دەدرێتەوە. کلکی تاووس، جوانی شێوەی کەڵەشێر، پڕی مووی سەری شێر، درێژی کەڵبەی فیل، مەزنیی شاخەکانی بەرانەکێوی و چەندانی دیکە، هەروەها دەنگی بەرزی بۆق و سیسرک و خوێندن و جریوەی باڵندەکان، نموونەی ئەم نیشانانەن، هەر هەموویان لە هەڵبژاردنی زایەندییەوە هاتوون، هۆکاری دەرکەوتنیشیان مێیینەکانی ئەمانەن. ئەمە واتەی ئەوە دەگەینێت کە مێیینەکان لە باشترین ئەو جینانە دەگەڕێن کە هەن، ئاشکراشە کە مێیینەکان خاوەنی ئەزموونگەی شیکردنەوەی جینەکان نین، تا بتوانن چاکترینیان لە ڕووی ناوەکییەوە هەڵبژێرن، بۆیە لێرەدا پەنا دەبەنە بەر جوانی شێوەی دەرەکی و بەرزی دەنگ و چەند نیشانەیەکی دیکەی بەرچاو.\nگەر وا ئاسایی لەم تایبەتمەندییانە بڕوانین، دەگەینە ئەوی کە دەشێ ئەمانە پێچەوانەی هەڵبژاردنی سروشتیی بن، چونکە هەموویان دەبنە هۆی بەئاسانی بینین و دۆزینەوەیان لەلایەن ڕاوکەر و دوژمنەکانیانەوە، بەمەش دەکەونە بەر پەلاماریان، دەرەنجام هەلی مانەوەیان لە ژیاندا کەمتر دەبێتەوە. بەڵام لەگەڵ ئەوەش لەبەر هێزی کاریگەری و سوودە مەزنەکانی ئەو هەڵبژارنە، جۆرەکان ناچار دەبن هاوسەنگییەک بپارێزن لە نێوان هەڵبژاردنی زایەندیی و هەڵبژاردنی سروشتییدا. بۆیەش یەکێک لەو پێشبینییانەی تیۆری پەرەسەندن، ئەوەیە دەڵێت، ئەو شوێنانەی کە ڕاوەکەری جۆرێکی دیارکراوی لێ نەبێ، یان کەم بێت، ئەوا نێرەکانی ئەو جۆرە، جوانییان و خۆ دەرخستنیان بۆ مێیەکان پتر دەبێ، چونکە ئەمانە پێویستیان بە خۆشاردنەوە نییە، کەواتە لەژێر فشاری هەڵبژاردنی زایەندیی زیاتر گۆڕانیان بەسەر دێت، بۆ ئەوەی زێدەتر سەرنجی مێیەکانیان ڕابکێشن.\nکرداری زایەندیی بزوێنەری سەرەکیی ژیانە، بۆیەش لەپاڵ هەڵبژاردنی سروشتیی، بووەتە هۆکارێکی دیکەی گرینگ بۆ زۆربوونی ژمارەی زیندەوەران، بە شێوەیەک هەندێ جار بەگوێرەی جیاوازی ژینگە، لە هەڵبژاردنی سروشتییش کاراتر و کاریگەری زیاترە بۆ مانەوە و بەردەوام بوونی جۆرەکان. هەڵبژاردنی زایەندیی بەند نییە، بە سروشت و ژینگەی دەرەوە، بگرە پەرەسەندنێکە لە خودی زیندەوەرانەوەیە و خۆیان دروستی دەکەن. ئەو نێرینە تەمەن کورتەی توانای زاوزێکردنی زێدە بێت و نەوەی پتر بنێتەوە، چاکترە لەو نێرینەیەی تەمەنێکی درێژتر دەژی، بەڵام نەوەی کەمتر دەنێتەوە. لە هەموو ئەو جۆرانەی نێرینەیەک لەگەڵ ژمارەیەکی زۆری مێیینە زاوزێ دەکات، گرینگیی ئاکار و نیشانە جیاکەرەوە زایەندییەتییەکانی شێوە، بەزەقی دەبینرێن. لەم جۆرانەدا پەڕین، یاخۆ جووتبوونی نێرینە لەگەڵ مێیینە لە دوو لایەنەوە خۆی دەنوێنێ، یەکێکیان کێبەرکێ و ململانەی نێوان نێرینەکانە لەسەر ئەو مێیینەیە، دووەمیش هەڵبژاردنی مێیینەکەیە لەوەی کامە نێرینە دەستنیشان دەکات، تا لەگەڵیدا جووت ببێت، لێرەدا ئەوەی پتر سەرنجی مێیینەکان ڕادەکێشێت، جوانی و ڕەنگاوڕەنگی شێوەی نێرینەکانە.\nهەڵبژاردنی نێرینە لەلایەن مێیینەوە، گرفتێکی مەزنی دیکە پەیدا دەکات، ئەویش کە دەبێتە هۆی بەرپاکردنی کێبڕکێیەکی بەهێز و شەڕێکی خوێناوی لە نێوان نێرینەکاندا. ئەمەش لە گەلێک جۆری زیندەوەراندا ڕوو دەدات وەک، سەگ و گۆلکی دەریایی، بەران و گاکێوی، بگرە لە قالۆنچە و مێشیشدا ئەو شەڕکردنانە لەسەر مێیینەکان دەبینرێن. ئەو کێبڕکێ و شەڕانە بۆ کرداری زایەندیی، جاری وا هەیە دەبێتە هۆی لەدەستدانی ژیان، بۆیە دەشێ بگوترێ، زاوزێکردن لە لای ئەو تاکانەدا بۆ مانەوەی جۆرەکەیان لە ژیانیشیان گرینگترە.\nکێبڕکێی نێرینەکان بۆ گەیشتن بە مێیینە، لە لای زاناکانی سەردەمی داروینیشدا بابەتێکی ناسراو بوو، بۆیە ڕاڤەکردنی ئەم تێزە لەبەر ڕۆشنایی تیۆری پەرەسەندن کارێکی سەخت نەبوو. ئەگەر دوو بەران کێبڕکێ بکەن، ئاسایییە ئەوەی کەللـەی سەری زل و شاخی گەورە و بەهێزی هەبێت، ئەویان سەردەکەوێت و مێیینەکە بەدەست دەهێنێت. کاتێکیش زاوزێ دەکەن، ئەو زلییەی کەللە بۆ نەوەی داهاتوو دەگوێزرێتەوە، بەمەش ئەم تایبەتمەندییە سوودی دەبێت بۆ نەوەکە، لە پەسەندکردنی ئەوانیش لەلایەن مێیینەدا، لە شەڕکردندا بەرانبەر بە نێرینەکان و دوژمنەکانیان.\nئەگەر سەرنجی تاووس بدەین کە ناسراوترین نموونەیە بۆ هەڵبژاردنی زایەندیی، دەبینین ئەو کلکە زل و ڕەنگاوڕەنگەی نێرینەی تاووس کە پڕە لە بازنەی ڕەنگینی جوان، هیچ سوودێکی نییە، بۆ زۆرانبازی لەسەر مێیینەکان. نەک هەر ئەوەندە، بگرە گرانبارییەکی زۆریشی هەیە بۆی، چونکە بوونی ئەم کلکە پێویستی بە وزەیەکی زۆرە، هەروەها ڕێگریشە بۆ فڕین و غاردانی خێرا، لە کاتێکدا کە دەکەوێتە بەر مەترسی ڕاوکردنی.\nئەوەی سەیرە لە وەرزی زاوزێکردندا، چەند نێرینەیەک کۆدەبنەوە و دەکەنە دەنگەدەنگ و هەرا، بۆ ڕاکێشانی سەرنجی مێیینەکان، هەر کاتێکیش مێیینەیەک بەدەر دەکەوێت و لە کۆمەڵەکە نێزیک دەبێتەوە، بەزمی کرانەوەی کلک و خۆنمایشتدانی نێرینەکان دەست پێ دەکات. لەدوای ئەمانەوە نۆرەی مێیینەکە دێت، بۆ پشکنین و وردبوونەوە لەو کلکانە، بە شێوەیەک کە بەراوردکردنێک ئەنجام دەدات، بەگوێرەی گەورە و بچووکی و هەمەڕەنگی کلکەکان، پاشان ئەگەر ڕای لە یەکێکیان بێت و هەڵی ببژێرێت، ئەوا ڕێی پێ دەدا، لەگەڵیدا جووت ببێت. بەمە دەگەینە ئەو بەرەنجامەی کە هۆکاری مانەوە و بەردەوامبوونی ئەو کلکە گەورە و جوانانە، هەروەها بەرەبەرە لەناوچوونی کلکی بچووک و دزێو، بۆ هەڵبژاردنی ئەو مێیینانە دەگەڕێتەوە. کەواتە ئەو تاووسە نێرینانەی کە کلکیان کورت و بچووکە، مێیینەکان هەڵیان نابژێرن، واتە جینەکانی ئەوانە کەمتر دەبنەوە لەناو کۆمەڵەی جۆرەکەیان، بەمەش وای لێ دێت ڕێژەیان نەوە لەدوای نەوە کەم ببێ، تا ڕادەی بنەبڕبوون، لە دواییدا تەنیا کلک درێژ و ڕەنگینەکان بمێننەوە. یەکێک لەو زانایانەی کە ئەو تۆژینەوانەیان ئەنجام داوە، دێت و کلکی چەند دانەیەک لەو نێرینانە دەبڕێت، دەبینێ کە تاووسە مێیینەکان، ئارەزووی زاوزێکردنیان لەگەڵ ئەم کلکبڕاوانەدا نامێنێت و هەردەم کلکڕەنگینەکان هەڵدەبژێرن. ئەوەی جێی سەرنجە تۆژەرەکان دەڵێن، ئەو بازنانەی کە کلکی تاووسەکان دەڕازێنێتەوە، نەک هەر جوانی و ڕەنگاوڕەنگییان، بگرە ژمارەشیان کاریگەرییەکی زۆری هەیە، بەوەی چەند ژمارەیان پتر بێت، لای مێینەکان زیاتر پەسەند دەکرێن. ئەمانە تەنیا بۆچوون نین، بگرە گشتیان بەکردارەکیی و بە ئەزموون و تۆژینەوەی چەند ساڵەی زانا و شارەزایان سەلمێندراون*.\nئەم بابەتە وەک مەزنی کەللـە و بوونی شاخ نییە، بۆیە بۆ داروینیش جێی کێشە بوو، چونکە ئەم کلکەی تاووس تەواو پێچەوانەی بیرۆکەی پەرەسەندن و هەڵبژاردنی سروشتییە. داروین پێویستی بە لێکۆڵینەوە و بیرکردنەوەیەکی زۆر بوو، تا بتوانێت بگاتە شرۆڤەیەکی گونجاو بۆ بوون و مانەوەی ئەو کلکە لە تاووس و چەندین نیشانەی دیکە لە زیندەوەراندا، ئەویش لەڕێی ئەو چەمکە بوو کە پێی دەگوترێت، هەڵبژاردنی زایەندیی.\nهاوشێوەی ئەو دیاردانە، لە لای گەلێک باڵندە و ئاژەڵدا دەبینرێت. مریشک ئەو کەڵەشێرانەی پێ پەسندە کە خاوەنی پۆپیتەی گەورە و سوورن، چەندان جۆرە ماسی هەن، مێیینەکانیان ئەو نێرینانە هەڵدەبژێرن کە جوانترین و ڕەنگاوڕەنگترین، یان درێژترین کلکیان هەیە، لە هەندێ جۆرە مەگەزیشدا (سیسرک)، مێیینەکانیان ئەو نێرینەیەیان پێ پەسندە کە بەرزترین دەنگ دەردەکەن.\nهەلی نەوەنانەوە لای ئەمانە لە ڕەگەزی مێیینە کەمترە وەک لە نێرینەدا، لەبەرئەوەشە میکانیزمەکانی هەڵبژاردن وا لە مێیینە دەکات، زۆر ورد بێت لە هەڵبژاردنی ئەو نێرینەیەی کە دەیەوێت بۆ بەبەرهەم هێنانی نەوەی نوێ، ئاڵوگۆڕی جینەکی لەگەڵدا بکات.\nلە بوارێکی دیکەوە خاڵێکی گرینگ هەیە پێویستە بیزانین، هەڵبژاردن و ڕێ پێدانی مێیینەکان بۆ جووتبوونیان لەگەڵ نێرینەکاندا، نابێتە هۆی ئەوەی ڕاستەوخۆ نەوە بنرێتەوە. چونکە لەناو لەشی مێیینەشدا هەر دانەیەک لە تۆوی نێرینە لەناو تۆماودا، چەندان بەربەستی دێتە بەردەم کە وای لێ دەکات ئەویش لە کێبڕکێدا بەردەوام بێت، بۆ گەیشتن بە هێلکە و پاشان پیتاندنی. لەبەرئەوەی لە وەرزی زاوزێکردن لە جیهانی ئاژەڵاندا، شتێکی گەلێک ئاسایییە کە مێیینەیەک لەگەڵ چەندان نێرینەدا جووت ببێت، بۆیە ئەو نێرینەیەی کە تۆماوی پتر بەبەرهەم دێنێت، دەرفەتی نەوەنانەوە و بڵاوبوونەوەی جینەکانی زێدەتر دەبێت.\nئایا لە جیهانی ئاژەڵاندا هەموو کاتێک هەر مێیینەیە ئەو هەڵبژاردنە ئەنجام دەدات؟ زاناکان وەڵامی ئەو پرسیارە بە نەخێر دەدەنەوە، چونکە ئەو جۆرە ماسییانەی کە بە ئەسپۆکەی دەریا (Seahorse) دەناسرێن، مێیینەکان هێلکەکانیان لەناو لەشی نێرینەکان دادەنێن، بەمەش نێرینەکان ئاوس دەبن! ئەو نێرینانە چەند هەفتەیەک ئەو هێلکانە هەڵدەگرن و خۆراک و ئۆکسیجنیان پێ دەدەن، تا بەتەواوی گەشە دەکەن. مێیینەکان ژمارەیەکی وا هێلکە بەبەرهەم دەهێنن کە بەشی چەندان نێرینە بکات، بۆیە لە وەرزی زاوزێکردندا کێبڕکێ دێتە ئاراوە لە نێوان مێیینەکاندا، لێرەدا نێرینەکان کرداری هەڵبژاردنی مێیینەکان ئەنجام دەدەن، زۆربەی جاریش ئەو مێیینانە هەڵدەبژێرن کە گەورەترین قەبارەیان هەیە.\nپەرەسەندن گەلێک هۆکار و میکانیزمی جۆراوجۆر و تێکهەڵکێشی هەیە، جاری واش دەبێت چەند میکانزمێک پێکەوە و بەتەریبی کار بکەن، یاخۆ هەریەکەیان لەبوارێکی تایبەتیی خۆیدا گاریگەری هەبێت، بۆیە هەندێک لە زانایان پێیان وایە، هەڵبژاردنی مێیینەکان (هەندێ جاریش نێرینەکان) بۆ ڕەنگێکی تایبەت، یان جوانی شێوەی دەرەوەیان، چەندان هۆکاری دیکەی نادیاریان هەبێت. بۆ نموونە، نێرینەکانی جۆرە ماسییەک، لاتەنیشتێکیان ڕەنگێکی سووری هەیە، مێیینەکانیشیان ئەو نێرینانە هەڵدەبژێرن کە خاوەنی تێرترین ڕەنگی سوورن. کاتێک تۆژینەوە ئەنجام درا بۆ زانینی هۆکاری پەسندکردنی ئەوانە، ڕوون بووەوە کە ئەو ڕەنگە سوورە بۆ ئەوەیە مشەخۆرەکان دوور بخاتەوە. کەواتە مێیینەکان ئەو نێرینانەیان لەبەر کەمی مشەخۆرەکان هەڵبژاردووە، نەک لەبەر جوانی ڕەنگە سوورەکە، بەمەش هەڵبژاردنی سروشتیی وای کردووە، ژمارەی ئەو مێیینانەی حەزیان بە ڕەنگی سوورە، زێدەتر بێت.\nپێویستە ئاماژە بەوەش بدەین کە ئەو هەڵبژاردنی زایەندیی لە هەندێک جۆری زیندەوەراندا بوونی نییە، وەک ئەوانەی کە خۆبەخۆ زێدە دەبن (Asexual)، نموونەی ئەمانە، کەڕووەکانی هەوێن، قەوزەکان و چەندان جۆرە بەکتریا، جگە لەوانەش گەلێک مەگەز و وردەزیندەوەری دیکە هەن، ئەو دیاردەیەیان تێدا دەرناکەوێت.\nئەگەر سەرنج بدەینە مرۆڤ دەبینین، هەرچەندە ئێمە لە نەتەوەی جیاجیا و دابونەریت و کولتوری هەمەجۆرین، بەڵام گەلێک شت هەن لای هەموواندا وەک یەکەن، یان زۆر لێک دەچن. شتێکی باوە کە زۆربەی ڕەگەزی نێر لە مرۆڤدا، پتر ئارەزووی ئەو ژنانە دەکەن کە مەمک و سمتیان گەورەیە. ئەمەش لەبەرئەوەیە کە لە بنەڕەتدا گەورەییی مەمک و سمت، تا ڕادەیەکی زۆر لەشساغی مێیینە، فرەیی شیر، بژیوی چاکتری کۆرپە و پتربوونی تواناکانی منداڵبوون دەگەینێ، دەرەنجام بوونی ئەمانە هەلی مانەوەی کۆرپەکان لە ژیاندا زێدەتر دەکات. بەڵام لە ڕاستیدا ئەم پیاوانە زۆربەیان هۆی بنەڕەتی پەسندکردنی مەمک و سمتی گەورە و چەندان نیشانەی جۆراوجۆر نازانن، وەک چۆن مێیینەی ماسییەکانی نموونەی پێشوو، هۆکاری پەسندکردنی ڕەنگە سوورەکەی نێرینەکانیان نەدەزانی. میکانیزمەکانی پەرەسەندن، لەوانەش هەڵبژاردنی زایەندیی، بەبێ ئەوەی هەستی پێ بکرێت، بە درێژایی ملیۆنان ساڵ ئەو نێرینانەی هەڵبژاردووە کە گرینگییان داوە بە گەورەییی مەمک و سمت، ئەو پیاوانەشی لابردووە کە ئەم تایبەتمەندیی و ئاکارەیان پێ گرینگ نەبووە، دیارە ئەمەش بۆ مانەوەی هەردوو ڕەگەز بایەخی هەبووە، چونکە مێیینەکانییش گەلێکیان لەوانە دەبن کە نێرینەکان پەسندیان کردوون.\nبۆ ڕوونکردنەوەی پتر، گریمان دوو کۆمەڵەمان هەبووە، تاکەکانی یەکێکیان گرینگی بە گەورەیی مەمک و سمت داوە، ئەوی دیکەیان بایەخێکی وای پێ نەداوە. لەبەرئەوەی هەردوو کۆمەڵەکە ئەو ئاکارەیان بۆ نەوەکانیان گواستووەتەوە، کەواتە ئەو نەوانەی لەو باوکانەن کە گرینگییان داوە بە قەبارەی مەمک و سمت، بۆیە ماونەتەوە و بەردەوام بووونە لەژیانیاندا. نەوەی ئەوانەی دووەم لەبەر کەمی بژیویان (لاوازی دایکیان)، دەرفەتی مانەوەیان ڕووی لە کزی کردووە، بەمەش بەرەبەرە و بە ماوەیەکی دوورودرێژ، ژمارەی کۆمەڵەی یەکەم پتر بووە لە هی دووەم. بۆیە ئەمڕۆ دەبینین کە بە شێوەیەکی گشتی (جگە لە هەندێکی کەم نەبێت)، گەورەییی مەمک و سمت بووەتە پێوەری جوانیی لەشی ژن.\nبەکورتی نەک ئەو ئارەزووە زایەندییانەی جوانی لەشی ژن دەیان وروژێنێ، بگرە چێژ وەرگرتن لە کرداری زایەندییەتی، هەتا ئەو خۆشەویستییەش کە لە نێوان ئەم دوو ڕەگەزەی مرۆڤدا هەیە، هەر بۆ هەڵبژاردنی زایەندیی دەگەڕێنەوە. ئەگەر زێدەڕۆیی تێدا نەکرێت، دەشێ بگوترێ، مەبەستی سەرەکی لە بایەخدان بە جوانی دەموچاو، ڕێکوپێکی ئەندامەکانی لەش، چێژ و خۆشەویستی و چەندین هەست و سۆزە مرۆیییەکان، بۆ نەوەنانەوە و درێژەدانە بە مانەوەی جۆری مرۆڤ، گەرچی لە هەموو کاتەکاندا وا دەرنەکەوێت، بەڵام ئەمانە خۆیان بۆ ئەوە پەیدا بوونە، هەر بۆ ئەوش پەرەیان سەندووە.\nهەستکردنی پیاو بۆ جوانیی ژن (بێگومان بەپێچەوانەوەش)، بە ملیۆنان ساڵە لە مێشکماندا ڕەگی داکوتاوە، بۆ هەمان ئەو مەبەستەیە کە نەوەنانەوە و مانەوەمانە لەژیاندا. هاوشێوەی ئەمە لە گشت ئاژەڵێکیشدا هەیە، گەر ڕەگەزێکی مەیموون ڕەگەزەکەی دیکەی پێ جوان نەبێت، چی وایان لێ دەکات، بۆ زاوزێکردن لێک نێزیک بکەونەوە. ئەم نموونەی مەیموونەمان بۆ ئەوە هێنایەوە کە ئێمە ئەگەر مەیموون بە ئاژەڵێکی دزێو و ناشیرین دابنێین، مانای ئەوە نییە، ئەوانیش یەکدی وا دەبینن.\nبەشێوەیەکی گشتی ئێمە لایەنگری ژیانین، کاتێکیش لە سروشت دەڕوانین، چێژی لێ وەردەگرین و هەست بە خۆشی دەکەین، ئەمە بۆ وایە؟ چونکە سروشت جۆراوجۆری و ڕەنگاوڕەنگیمان نیشان دەدات لە ژیاندا. بەردەوامی و مانەوەمان بەندە بە مانەوەی ڕوەک و ئاژەڵان، بوونی ئەوانەش لە ژیاندا، لە جینی چاکەوە سەرچاوە دەگرێت، هەر بۆیە ئامێری هەڵبژاردنی جینەکان لە مێشکماندا جینی چاکی بە واتای جوانیی گرێ داوە. داری جوان ئەو دارەیە کە لەڕووی جینەکییەوە باش و تەندروستە، گوڵی جوانیش مانای گوڵێکی هەڵگری جینێکی چاک دەدات کە بەر دەبەخشێت.\nمرۆڤی جوان مرۆڤێکە خاوەنی جینە چاکەکانە، کەسێکی لەشساغە، باڵابەرز، دەم و ددانی پاک، پێستە و قژێکی دروست و خاوێنە. هەر دەمێک ئێمە بە شتێک بڵێین جوان، مەبەستمان دەربڕینێکە کە ئەم شتە هەڵگری جینە چاکەکانە. لەبەرئەوەی مێیینەش لە بابەتی هەڵبژاردنی زایەندیی لە مرۆڤدا بەرپرسی یەکەمە، بۆیە دەبێت زۆر بەوردیی و هۆشیارییەوە هاوسەرەکەی دەستنیشان بکات. بەبێ ئەوەی لە تەواوی هۆکارەکانی ئەو هەڵبژاردنە بدوێین، دەبینین کە ڕەگەزی مێیینە لە گەلێک لایەنەوە بۆ ڕەگەزەکەی دیکە دەڕوانێت، گرینگترینیان چاودێری و پەروەردەکردنی منداڵەکانە. ئایە ئەو نێرینەیە هێندە تواناییەی هەیە، ماڵێک پێک بهێنێ و کار بکات بۆ بەردەوامبوون و مانەوەی ئەو ماڵ و خێزانە؟\nمێیینە دەبێ هەموو لایەنەکان لەبەرچاو بگرێت، بەراوردێکی چاکیش بکات لەنێوان چەندین هۆکاری جۆراوجۆر، تاکو بتوانێت بڕیارێکی ڕاست و گونجاو بدات. بۆ نموونە ئەگەر نێرینە جوان و لەشساغ بێت، وا دەکات منداڵەکانیشیان خاوەنی تایبەتمەندی و ئاکاری چاک بن، بەمەش هەلی مانەوەیان لە ژیاندا پتر دەبێت. بەڵام دەبێ مێیینە ئاگاداری ئەوەش بێت کە جوانی پیاو، گەلێک جار دەبێتە جێی سەرنج لای مێیینەکانی دیکە و پەیدابوونی کێبڕکێ، دەشێ دواجار ببێتە هەرەشەیەک لەسەر مانەوەی پەیوەندییە خێزانییەکان. ئەمەش مەبەست بوو کاتێک گوترا، مێیینە بۆ ئەوەی بڕیار بدات، دەبێت زۆر ژیرانە لەو بابەتە بڕوانێ و هاوسەنگییەت بپارێزێت بۆ کاریگەریی گشت هۆکارەکان. بێگومان هەموو ئەم کار و کردەوانە لەبەرئەوەی لە هۆشە نائاگاکەماندا گلدراون، زۆر جار ڕاستەخۆ هەستیان پێ ناکەین، بۆیە بە شێوەی سەرسامبوونێک لای مێیینە بەدەر دەکەون. لە بەرانبەر بەمە پیاویش هاوشێوەی ئەم کارانە ئەنجام دەدات و بەدوای جینی چاک دەگەڕێت لەڕەگەزی مێیینەدا، لەبەرئەوی کە ناتوانێت سەد لە سەد بێگومان بێت لەوەی کە منداڵەکانی هی ئەون، ناچار هەمیشە هەوڵ بدا، مێیینەیەک بدۆزێتەوە، لە هەلسوکەوتیدا دڵنیا بێت کە پەیوەندی زایەندیی لەگەڵ نێرینەیەکی دیکە نابەستێت. دەکرێ بڵێین، هەرچەندە زۆربەی نێرینەکان ئامادەن، لەگەڵ هەر مێیینەیەکدا کرداری زایەندیی ئەنجام بدەن، چونکە دەیانەوێت زیاترین نەوە بنێنەوە، بەڵام بۆ بابەتی هاوسەرگری و پێکەوەنانی خێزان، پیاو هەر دەبێ مسۆگەر و دڵنیا بێ کە ژنەکەی ناپاکی لەگەڵدا ناکات.\nلەم بابەتەشدا نابێ ئەوەمان لەبیر بچێت، مرۆڤ لەبەرئەوەی خاوەنی مێشکێکی مەزن و ناوازەیە، بۆیە وەک ئاژەڵەکانی دیکە نییە، تەنیا سەیری شێوەی ڕەگەزەکەی دیکە بکات و بەس، بگرە چەندان تایبەتمەندی و هەڵسوکەوت، بارودۆخ و هەلومەرجی دیکە هەن، گرینگییان کەمتر نییە، لەوانەی کە لێیان دواین. وەک ئەوەی لە لای ژنانیشدا، بەهێزی، زیرەکی، دڵسۆزیی و گەلێک ڕەفتاری دیکەی پیاوان، بایەخێکی زۆری هەیە. دیسانەوە ئاشکرایە کە بوونی ئەم تایبەتمەندییانەی پیاوانیش هەر دەرەنجام بە قازانجی نەوەکانیان تەواو دەبێت.\nدواجار پێویستە ئاماژە بەوەش بکەین کە هەندێک لە زانا و شارەزایان پێیان وایە، کرداری زایەندیی لە مێژوودا ڕۆڵێکی مەزنی گێراوە لە ئاخاوتن و پەیدابوون و پەرەسەندنی زمان، بەوەی یەکەمین دەنگ لە دەمی مرۆڤ دەرچووە، بۆ بانگکردنی ڕەگەزەکەی دیکە، بۆ مەبەستێکی زایەندیی بووە، پاشان بەرەبەرە بە پێشکەوتنی مرۆڤ، زۆربەی ئەو وشانەی کە لەو سەرچاوە زایەندییەوە سەریان هەڵداوە، بۆ دەربڕینەکانی دیکە بەکار هێندراون.\nئەمەی سەرەوە کورتکراوەی بابەتێکە لە کتێبی (دەروازەیەک بەرەو تیۆری پەرەسەندن)، بۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکان، چاوەڕێی دەرچوونی کتێبەکە بکەن کە بە (pdf) بڵاوی دەکەینەوە، دەتوانن لە کتێبخانەی کوردستانپۆست بیخوێننەوە.\nبنەما سەرەکییەکانی پەرەسەندن\n(دەنگدراوە: 4 . زۆرباشە: 5/5)


مەشرووعیەت (له په‌راوێزی قسه‌کانی کاک خالید عه‌زیزیدا)\nیەک شەممە, 24. 8. 2014\tهه‌ڵۆ کوردستانی ـ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، كرماشان\nچەند ساڵ لەمەو پێش بوو هەواڵێک سەرجەم خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستانی هەژاند، هەواڵێک وەک تۆپ لە کوردستان تەقییەوە. حیزبی دێموکرات لەت بوو. چ ئەو کەسەی سیاسەتی دەزانی‌و حدکای دەناسی تا ئەو کەسەی ئەلف‌و بێی سیاسەتیشی نەدەزانی‌و حیزبیشی بە باشی نەدەناسی پەشێو‌و دڵگران کرد. بە هەرحاڵ ناچمە سەر هۆکارەکانی‌و وردەکارییەکانی. لەم چەند ساڵەیشدا قەت بیرم نایە شتێکم لەم بارەوە نووسیبێ‌و تەنیا‌و تەنیا ئاواتم یەکڕیزی ماڵی دێموکرات بوە. بەڵام ئەم قسانەی کاک خالید هینامیە سەر ئەو قەناعەتە تا بابەتێکی کورت بنووسم.\nمەشرووعیەت یان ڕەوایی بە واتای قانوونی بوون یان بە پێی یاسا بوونە. سیسرۆ ئەم وشە بۆ دەربڕینی یاسایی بوونی دەسەڵات بە کار دەبا. دواتر وشەی مەشرووعیەت بۆ ئاماژە پێدان بە شێوەکانی سۆننەتی، اصولی قانوونی بنەڕەتی‌و هەمبەریی لە گەل سۆننەتەکاندا به کار چوو. دواتریش قۆناغێک هاتە ئاراوەو مەشرووعیەت تێکەڵ بە ڕەزایەتی گشتیی خەڵک بوو، بۆیە ڕەزایەت‌و ویستی خەڵک بناغەی سەرەکی دەسەڵاتی سیاسی‌و حیزب و. .. بوو.\nماکس وبر مەشرووعیەت وەک چەمکێکی گشتیی به کار دەبا‌و دەڵێ:مەشرووعیەت بنەڕەت نراوی(مبتنی)باوەڕە ولە خەڵکەوە پەیرەوی دەکا.\nئەگەر سەیرێکی ئەم پێناسانە کە بۆ مەشرووعیەت کرا بکەین. یەکەم پرسیار لە لامان درووس دەبێ ئەوەیە کە بوونی ئەم هاوڕێیانە کە خۆیان وەک حیزبیکی سیاسی دەناسێنن تا چە ڕادەیەک مەشرووعە؟ ئایا ڕەوایی دانێک کە بوونی بەستراوەتەوە بە ویستی خەڵک ئەوانیش دەگرێتەوە؟ ئایا مەشرووعیەتێک کە بوونی لەسەر ئەساسی ڕەزایەتمەندی خەڵکە ئەوانیش لە خۆ دەگرێ؟ ڕوونە کە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە گشتیی ڕازی به لەت بوونی حیزب‌و جیابوونەوە نییەو نەبوو‌و هەروەها زۆربەی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لایەنی مامۆستا عبداللە حەسەن زادە وەک لایەنی جیابوە‌و ئنشعاب کەر دەناسێ‌و دەزانێ. بۆیە ئەمە نیشاندەری ئەو هەقیقەتەیە کە لایەنی جیابووە نە له سەر ویستی خەڵک‌و نە لە سەر بناغەی ڕەزامەندی کۆمەڵگای کوردستان دامەزراوە، بۆیە مەشرووئیەتی هاورێیانی پێشوو هەر لە یەکەم رۆژی جیابوونەوە تووشی قەیرانی مەشرووعەیەت بوو کە ئیستەیش پێم وایە کێشەی سەرەکی ئەم هاورێیانەی پێشوو مەشرووعیەتە، کە لەوانەیە ئەم کێشەیە زیاتریش بووبێ بەو مانایە کە فەلسەفەی جیابوونەوە‌و هەر جۆرە بەرهەڵستێک زۆربەی جاران کومەڵێک داخوازی‌و ویست و. .. . بە جۆرێک هاوڕانەبوون لە گەل ڕەوتی سیاسی‌و ئەو حیزبە یان سازمانەیە بۆیە ئیستە کە چەندین ساڵ لە مەر لەت بوونی حیزب بە سەر دەچێ‌و چیتر هەست بە سەر مێشکدا زاڵ نییەو مەنتیق بەرە بەرە خۆی نیشان ئەدا ڕەنگە ئەم قسانە لە لای خودی بدەنەی گرووپی جیا بوە درووس بووبێ، کە ئیمە جیابووینەوە تا گۆڕانکاریی بێتە ئاراوە، جیابووینەوە تا رێفۆرمیک بێتە ئاراوە، جیا بووینەوە تا لە سەر سیاسەتی گشتیی‌و ستراتژی گۆڕانکاری بێتە ئاراوە، بەڵام دوای تێپەر بوونی چەندین ساڵ هیچ جۆرە گۆڕانێک لە ئارادانییەو جۆریک بی هیوایی‌و ناهۆمیدی لە بدەنەی خۆدی گرووپی جیابوە درووس دەکا، کە ئەمەیش دەبێتە هۆی ئەوەی زۆرتر لە هەموو کات قەیرانی مەشرووعیەت لە نێۆ خۆدی هاورێیانی پێشوو زەق بێتەوە. هەول دان بۆ مەشرووعیەت سەرەتا بڵێم من هەڵویستەکانی هاورێیانی پێشوو‌و بو وێنە قسەکانی کاک خالید زۆرتر لەوەی بە سیاسی بزانم بە تەقەلایەک بۆ مەشرووعەت دەزانم وپێم وایە حیزبێک، سازمانێک‌و تەنانەت دەوڵەتێک بۆ ئەوەی بتوانێ خۆی لە قەیرانی نەبوونی مەشرووعیەت دەرباز بکا دوو شێوە سیاسەت لە بەر دەگرێ:\n١-خۆی دەکا بە پرسی رۆژ، بە هەڵویستانێک‌و سیاسەتانێکی هەستیار سەعی دەکا بیر‌و ڕای گشتیی‌و هەروەها میدیا کان بۆ لای خۆی ڕاکێشێ بۆ وێنە قسەکانی کاک خالید عەزیزی لەم دوایانە، کە شەلم شوربایەکی لە ناو تۆرە کۆمەڵایەتیەکان‌و ماڵپەڕەکان درووس کردبوو کە بێ گۆمان دەنگدانەوەیشی هەیە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە بەم بۆنەوە‌و بەم جۆرە دەیهەوێ مەشرووعیەتێک بە خۆی وەک لایەنی جیابوە بدا.\n٢-نیشاندانی سیاسەتی نوێ‌و گۆڕانکاریی\nوەک دەڵێن قەیرانی مەشرووعیەت قەیرانی گۆڕانکارییە. لەم چەند ساڵەی ڕابردوو دا هاورێیانی پێشوو دەیانهەوێ نیشان بدەن کە وان هەڵگری بیریکی تازەتر‌و سیاسەتێکی نوێ ترن، کە من پێم وایە گرتنی وا ژستێک زیاتر لەوەی بیروکەیەکی سیاسی‌و نوێ خوازی لە پشتەوە بێت توجیهێکە بۆ لەت بوون‌و نەمانی یەکریزی ماڵی دێموکرات.\nهەر چەند ئەگەر قەبووڵی ئەوەیش بکەین کە گۆڕانێکی سیاسی‌و نوێخوازییە، دەبێ سەرەتا ئەوەی ڕوون بکەینەوە کە گۆڕان لە چییەو بۆ چی؟ لەسەر کام سیاستمان گۆڕانکاری دەکەین؟ ئایا لایەنی بەرانبەرمان واتە کۆماری ئیسلامی چرا سەوزێکی داوە؟ ئایا هەست بە هیج جۆرە رێفۆرمێک لە سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی بەرانبەربە کورد دەکەن؟و ئایا وتووێز لە کاتێک دا کە بەستێک خاکی کوردستانت بە دەستەوە نییەو لە مۆزعی زەعفەوە نییە؟و دواجار مافی چارەی خۆ نووسی لە کوێی ئەم سیاسەتانەدا خۆی دەنوێنێ؟\nدوا قسە: مەبەستم لە نووسینی ئەم بابەتە دووبەرەکی نەبوە، وتەنیا تەنیا لە مەر دڵسۆزی‌و خۆشەویستی حیزبی دێموکراتە.\nمەزگێنیم دەیە دەگەی بە ئاوات\nکوردە لە سایەی حیزبی دێموکرات


19/09/2019 1282 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nرۆژنامەی "دەیلی بیست "ی ئەمریكی بڵاوكردەوە، كە جۆن بۆڵتۆنی راوێژكاری پێشووی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمەریكا بەتەمایە كتێبێك بنووسێت و تێیدا نهێنییەكانی ماوەی كاركردنی لەئیدارەی دۆناڵد ترامپ ئاشكرابكات .\nرۆژنامەكە بڵاویشیكردەوە، بۆڵتۆن لەئێستادا لەگەڵ بریكارە ئەدەبییەكانی لە پەیوەندیدایە ئەوانەی دەیانەوێت لەنووسینی كتێبەكەیدا یارمەتی بدەن، كە بەپێی قسەی دوو لەو كەسانەی ئاگاداری دۆخەكەن دەڵێن: ئەو هەنگاوە دەبێتە هۆی تووڕەبوونی دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمریكا.\nهەفتەی رابردوو دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمەریكا رایگەیاند، بەهۆی هاوڕانەبوونی لەگەڵ زۆرینەی پێشنیازەكانی جۆن بۆڵتۆنی لەپۆستەكەی دوورخستووەتەوە.\nترامپ لەتویتێكدا نووسی: جۆن بۆڵتۆنم ئاگاداركردەوە، كە چیتر لەكۆشكی سپی پێویستمان بە خزمەتەكانی نەماوە.\nهەروەها نووسی: لەگەڵ زۆرینەی پێشنیازەكانی هاوڕا نەبووم.\nلەلایەكی تر بەگوێرەی راپۆرتێكی تۆڕی رادیۆی نیشتمانی گشتی ئەمەریكی، ناكۆكییەكانی نێوان ترامپ و بۆڵتۆن ( كە لە ٧ مانگ زیاتر لە پۆستەكەیدا نەمایەوە) ، بۆسەرەتای ئەمساڵ دەگەرێتەوە ئەوكاتەی ترامپ لەگەڵ زۆرینەی بۆچوونەكانی بۆڵتۆن نەبوو سەبارەت بەبابەتەكانی ئاسایشی نەتەوەیی.