بنەماکانی پیشەی “خلة” – fgulen\nبنەماکانی پیشەی “خلة”\nپرسیار: بەدیعوزەمان دەفەرموێت” لەبەر ئەوەی پیشەی ئێمە “خلیلیة” مەشرەبی ئێمەش “خلة”یە. مادام پیشەکەی ئێمەش هەمان نازناوی سیدنا حەزرەتی ئیبراهیمی هەیە، کە ئەویش “خلیل الله” یە، ئایا پەیوەندی ئێمە بەو نازناوەی حەزرەتی ئیبراهیم چیە و، چۆن هەڵیدەسەنگێنن؟\nوەڵام : خوای بەرز و توانا لە سورەتی “النحل” دا دەفەرموێت: ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ\nپاشان وەحیمان بۆ تۆ کرد کە شوێن ڕێگەی ئیبراهیمی پاکوبێگەرد بکەویت، بەڕاستی ئەو هیچ کاتێک لە کەسانی هاوەڵگەر نەبووە.\nوەک لەم ئایەتە کەریمەشدا دەبینرێت، شوێنکەوتنی حەزرەتی ئیبراهیم گرنگیەکی زۆری هەیە. هەربۆیە جارێکیان بە تابلۆی شانازی مرۆڤایەتی دەڵێن ” ئەی دۆستی خودا(خلیل الله)، سەردارمان لە وەڵامیاندا دەڵیت:\nنەخێر ئەوە نازناوی ئیبراهیمە.\nهەروەها ڕۆژێکی تریان بە “سیدنا” بانگی دەکەن، لە وەڵامیاندا دەڵێت: نەخێر ئەوە نازناوی ئیبراهیمە. بەم شێوەیە ئەو پایەیەی بە حەزرەتی ئیبراهیم بەخشیوە.\nوەک لە ئایەتەکەی سەرەوەش ئاماژەی پێدراوە، خودا ڕیگەی حەزرەتی ئیبراهیمی بە حەنیف داناوە. واتای حنیفیش بریتیە لەوەی فەرسەخ فەرسەخ لە هەرچی شتی ناشرینە خۆت بە دوور بگریت. هیچ گومانیش نیە لەوەی دوور بوون لە شیرک و هاوەڵدانان بۆ خوداش پلەی جیاوازی هەیە.\nیەکەم واتا کەوا لە وشەی “حنیف” تێدەگەین، بریتیە لەوەی مرۆڤ جگە لە الله هیچ خودایەک نەپەرستێت، هچ بوونەوەرێک نەخاتە شوێنی خودا، لە تەواوی بتەکانیش خۆی بە دوور بگرێت.\nپلەیەکی پێشتری ئەم بابەتەش بریتیە لەوەی مرۆڤ تەواوی بیرکردنەوە و هەستەکانی خۆی لە هەر شتێک بپارێزێت کەوا بۆنی شیرکی لێبێت، بە تەواوی ڕوو لە یەکتاپەرستی بکات.\nپلەیەکی لە پێشەوەتری ئەم بابەتە بریتیە لەوەی مرۆڤ هەستی “حنیف” بوون، بە تەواوی بکاتە بەشێک لە سروشتی و، وەک دەنگ و هەناسەی سروشتی خۆی لێبکات.\nهەرکەسێک لەم بابەتەدا سەرفراز بێت، تەنانەت لە بەرامبەر بچوکترین شتدا کەوا بۆنی شیرکی لێدێت، بە شێوەیەکی فیتری کاردانەوە پشان دەدات.\nبۆ نمونە گەر کەسێک لە بەردەمی ئەودا خۆی بکات بە خاوەنی ئەو کارە جوانانەی ئەنجامدراوە، ئەو یەکسەر ئەمە وەک خۆ کردنە هاوبەشی کارەکانی جەنابی حەق دەبینێت.\nبە هەمان شێوە، باسکردن و گەیاندنی ئەو کارە جوانانەی ئەنجامدراوە بە کەسانی تر، لەلای کەسانی “حنیف” بە هاوەڵدانان بۆ خودا، ئەژمار دەکرێت. هەروەها ڕاکردن بە دوای چەپڵە و ستایشدا بە هەمان شێوە هاوەڵگەریە، هەروەها چاوەڕێ کردنی پاداشتی دونیایی لە بەرامبەر ئەو کارە جوانانەی ئەنجامدراوە، بە هەمان شێوە بە هاوەڵدانان بۆ خودا ئەژمار دەکات. ئەوەی لەسەر شانی کەسی ئیمانداری راستەقینەیە، بریتیە لەوەی بە تەواوی خۆی لەم هەموو جۆرەی هاوەڵدانان بۆ خودا، بپارێزێت.\nهەروەها لایەنێکی تر کەوا لە ئایەتەکاندا ئاماژەی پێکراوە بریتیە لە إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ\nبە ڕاستی ئیبراهیم لە بابەتی ڕووکردنە الله، گوێرایەڵی پەروەردگاریدا، بە تاقی تەنیا ئومەتێک بوو بۆ خۆی، هیچ کاتێکیش لە کەسانی هاوەڵگەر نەبووە.\nقنوت بریتیە لەوەی لە بەردەم جەنابی حەقدا بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ دەست لەسەر سنگ بوەستین، پشتوێنی بەندایەتی لێ ببەستین و عیبادەت و گویرایەڵی ئەو بکەین.\nلەم ڕوانگەیەشەوە حەزرەتی ئیبراهیم کەسێکی بە تەواوی قانیت بوو. بەڵام ئەم خەسڵەتەی لە حەزرەتی ئیبراهیمدا وەک تۆوێک هەبوو، لەگەڵ سەردارماندا وەک درەختێکی لێهات. هەروەک چۆن دایکە عائیشەشمان ئاماژەی پێداوە، هەرکاتێک شەو نوێژی دەکرد، هێندە بە پێوە دەمایەوە قاچەکانی دەئاوسا.\n“ئەو بە تاقی تەنیا ئومەتێک بووە”\nلەلایەکی ترەوە ئاماژە بەوە دەکرێت کە حەزرەتی ئیبراهیم بە تاقی تەنیا ئومەتێک بووە. واتە هیمەتی ئەو هێندەی ئەوەی هەموو کەسێک لە ئامێزی بگرێت بەرز بووە. کەسێکیش هیمەتی بەو شێوە بەرز بێت، بینینی وەک تاکە کەسێک کارێکی دروست نیە.\nحەزرەتی ئیبراهیم ئەگەر کەسێکی تاک و تەنهاش بێت، بەڵام هەمیشە لە عەزم، هەوڵ و کۆششی لە ئامێزگرتنی تەواوی مرۆڤایەتی بووە.\nئەو سنگێکی وەها فراوانی هەبوو، هەرکەسێک بچووایەتە ناو ئەو سنگەوە، نیگەرانی ئەوەی شوێنی دانیشتنی نابێت و بە پێوە دەمێنێتەوە، داینەدەگرت.\nحەزرەتی پیریش دەڵیت” هەرکەسێک هیمەتی بۆ میلەتی بێت، ئەوا بە تاقی تەنیا میلەتێکە!”، بەم شێوەیە گوزارشتی لەو حەقیقەتە کردووە. لە ڕاستیشدا هەرکەسێک هیمەتی بۆ میلەتی بێت، بەو واتایە دێت کە چیدی بۆ خۆی ناژی و نەژیاوە.\nکەسێکی وەها تەواوی زەوق و سەفای دونیایی لە ژێر پێکانیدا داناوە. هەروەها بە دەستهێنانی پێگە و مەقامگەلێکی مەعنەوی وەک ئەولیا و ئەسفیا لە چاوی ئەودا گرنگیەکی ئەوتۆی نیە.\nچونکە تەنیا دەرد و مەقسەدی ڕاستەقینەی ئەو، ڕزگاری و چاکسازیە لە تەواوی مرۆڤایەتیدا.\nئیدی مرۆڤێک کەوا بەم شێوەیە بیر لە مرۆڤایەتی و بە تایبەت میلەتی ئیسلام بکاتەوە، بە تاقی تەنیا میلەتێکە. تەنانەت گەر هیچ کەسێکیش بوونی نەبێت، ئەمە جێگەی تێڕوانین و گرنگی خۆیەتی.\nئیدی الله لەگەڵ ئەودا سەیری بوونەوەرەکانی دەکات و، هەندێک جاریش بە هۆی ڕووی سووری کەسێکی لەم شێوەیە، لە تەواوی مرۆڤەکان خۆش دەبیت. ئیدی دوای بەدەستهێنانی پایەیەکی لەم شێوەیە، پلە و مەقامە دونیاییەکان چی سوودێکیان دەبێت؟\nئەو ئایەتەی لە سورەتی هود هاتووە کە دەفەرموێت: إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ لەم ئایەتەدا لە پاڵ ئەوەی ئاماژە بەوە کراوە کە حەزرەتی ئیبراهیم سیفاتگەلێکی وەک “قانت” و “حنیف” ی هەیە، لە هەمان کاتدا باس لەوەش دەکات کە هەریەک لە سیفاتەکانی “حلیم”، “اواه”، “المنیب” ی هەیە.\nجەنابی حەق بەم شیوەیە ئاماژە بە سیفاتە جوانەکانی حەزرەتی ئیبراهیم دەکات، لەم ڕێگەوە فەرمان بە سەرداری مرۆڤایەتی و تەواوی ئومەتی ئەو دەکات، کە لە ڕێچکەی حەزرەتی ئیبراهیمەوە بڕۆن.\nسیفاتی “حلیم” کەوا لە ئایەتە کەریمەکەدا ئاماژەی پێکراوە، بریتیە لەوەی لە بەرامبەر ئەو حاڵەتانەی مرۆڤ توشی توڕەیی و سەرکەشی دەکات، یەکسەر توشی هەڵچوون نابن و، بە سیستەمێکی فراوانی هەرسکردنەوە، تەواوی ئەو شتە نەرێنیانە هەرس دەکات، کە ڕووبەڕووی بوونەتەوە.\nلە ڕاستیشدا ڕق و توڕەیی کەوا خاوەنەکەیان توشی شێوازێک لە شێتێتی دەکەن، گەر لە ڕێگەی سیفاتی حیلمەوە هاوسەنگی بۆ نەدۆزرێتەوە و هێور نەکرێتەوە، چەند پەشیمانیەکی وەها، کە توانای هەستانەوە لە ژێر باریدا نەبێت، جێگەی باس دەبێت.\nمرۆڤ بە هۆی توڕەییەوە توشی هەڵەی وەها دەبێت، دواتر چیدی توانای نۆژەنکردنەوەیانی نابێت.\nهەرکەسێکیش بیەوێت ڕووبەڕووی ناڕەحەتی لەم شێوەیە نەبێتەوە، پێویستە وەک حەزرەتی “حالم” هێور و لەسەر خۆ بێت.\nدەشیت مرۆڤ هەندێک جار ڕووبەڕووی هەندێک کێشەی وەها ببێتەوە کە هەرس کردنیان ئەستەمە.\nبۆ نمونە دەشێت ڕووبەڕووی سوکایەتی، بوختان، لەکەدارکردنی زۆر سەخت ببێتەوە، زوڵم و ناحەقیەکی وەها پێ ڕەوا ببینرێت، کە بە لای خۆیەوە بەرگەگرتنی زۆر سەخت بێت. دەشێت گیرۆدەی دەستی بێ وەفایی و غەدری ئەو کەسانە ببێت کە پێشتر بە دۆستی خۆی زانیون.\nهەرسکردنی شتێکی لەم شێوەیە لەلایەن مرۆڤێکەوە و، ڕووبەڕووبوونەوەیان بە خوێن ساردی و پشاندانی کاردانەوەی تەندروست، هەر بە ڕاستی کارێکی سەختە.\nبۆ ئەوەی تەواوی ئەم شتە نەرێنیانە هەرس بکات، پیویستە لە پێکهاتەی مەعنەوی ئەو کەسەدا، ئەنزیمی ڕژێنەی حیلم، سەبر، بەرگەگرتن، لێبوردەیی بوونی هەبێت.\nوەک هەموو لایەکیش دەزانن “حالم” یەکێکە لە ناوە جوانەکانی جەنابی حەق.\nهەربۆیە حەزرەتی ئەبوبەکریش کاتێک ئەو هەموو قەباحەت و سنوربەزاندنانەی کافر و موشریکان دەبینێت و، لە بەرامبەریشدا خودا مۆڵەتی یەک لەسەر یەکیان پێدەدات و یەکسەر سزایان نادات، دەڵێت: مَا أَحْلَمَكَ يَا رَبَّنَا\nواتە فەرموویەتی” وای خودایە تۆ چەندە حەلیمی!”.\nلەم روانگەیەشەوە یەکێک لە دەرکەوتەکانی سیفاتی حیلم، بریتیە لەوەی یەکسەر سزای ئەو زاڵم و دەستدرێژیکەرانە نەدەیت کە سنوری خۆیان نازانن، مۆڵەتیان پێبدەیت هەتا لە هەڵەکانیان تێدەگەن و پەشیمان دەبن و دەگەڕێنەوە!\nئیدی ئێمە نازانین، لەوە دەچێت ئەم مرۆڤانە کە ئەو هەموو هێرش و کارە خراپانە ئەنجام دەدەن، کاتێک دەبینن بە لێبوردەیی و نەرمونیانیەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، ڕۆژێک بێت پەشیمان ببنەوە و داوای لێبوردن لەو مرۆڤانە بکەن کە ڕۆژێک لە ڕۆژان ئازاری دڵیان داون و، پاشان دەست دەکەن بەوەی گوڵ بگرنە ئەو مرۆڤانە بەردەبارانیان کردوون.\nخوای گەورە لە یەکێک لە ئایەتەکانیدا دەفەرموێت” وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِه”، واتە گەر سزای یەکێکتان دا لەسەر ئەو کارەی ئەنجامیداوە، ئەوا هاوتای ئەو زیانەی بە ئێوەی گەیاندووە سزای بدەن. پاشان لە کۆتایی ئەم ئایەتەدا دەفەرموێت:\nواتە دەفەرموێت” گەر ئارام بگرن و هاوشێوەی ئەوان وەڵام نەدەنەوە، ئەوا بزانن کە ئەم ڕێگایەیان باشترە بۆ کەسانی ئارامگر”.\nواتە بەم شیوەیە ڕێگەیەکی فەزیڵەتداری خستۆتە بەردەممان.\nئەویش بریتیە لەوەی لە بەرامبەر شتی نابەجێ و ناڕەوادا، وەڵامی هاوشێوە نەدەیتەوە، دان بە خۆتدا بگریت و، هەوڵی هەرسکردنی شتە نەرێنیەکان بدەیت.\nدەی مادام وەهایە، کاتێک شتێکی باشتر هەیە، لەبەرچی بە شتێکی کەمتر ڕازی بین؟\nوەک لە پەندێکی لای خۆشماندا ئاماژەی پێکراوە، وەڵامدانەوەی چاکە بە چاکە، کاری هەموو کەسێکە. بەڵام وەڵامدانەوەی خراپە بە چاکە، کاری کەسی مەردە. مادام هەلی ئەوەی ببینە کەسێکی مەرد و مەردانە کار بکەین لە بەردەمی ئێمەدایە، لەبەرچی ببینە کەسێکی سادە و هاکەزایی…\nهەروەها لە ئایەتە کەریمەکەدا، یەکێکی تر لە سیفاتە ناوازەکانی حەزرەتی ئیبراهیم کەوا ئاماژەی پێدراوە، بریتیە لەوەی بە کەسێکی ” اواه” ناوی بردووە.\n” اواه” بریتیە لەو کەسەی هەمیشە ئاخ و واخی لێ دەبیستیت و ناڵەی دەنگی دێت. باشە حەزرەتی ئیبراهیم لە بەرامبەر چیدا ئاخ و واخی دەکرد؟\nبێگومان ناڵەی ئەو لە بەرامبەر ناڕەحەتە دونیاییەکان، ئەو بەڵا و موسیبەتانەی توشی دەبوون، نەبوو.\nبە پێچەوانەوە ئەو بە هۆی ترسی خودا و، ستەملێکرا و غەدر لێکراوان، موحتاج و لێقەوماوان، ئەو گوناحکارانەی چارۆکەیان بە رووی دەریا سەرکەشیدا هەڵداوە و جارێکی تر ناگەرێنەوە، لە بەرامبەر ئەو کەسانەی بەرەو چاڵە دۆزەخیەکانی کوفر و گومرایی خلۆر دەبنەوە، ناڵەی لێهەڵدەستا و ئاخ و واخی دەکرد.\nئاخ و واخی دەکرد، هەوڵی رزگارکردنی کەسانی تری دەدا لەو ناڕەحەتیانەی تێیکەوتوون، ڕێگای بەهەشتی پشان دەدان.\nئاخر لە بەرامبەر کەسێکدا سەری خۆی هەڵگرتبێت و بەرەو دۆزەخ ملی ڕێگەی گرتبێت، چۆن مرۆڤ خۆی دەگرێت و ئاخ و واخی لێهەڵناستێت؟\nتابلۆی شانازی مرۆڤایەتی، دەچێتە میعراج، لەوێ ئەو شتانە دەبینێت کە لەلایەن کەسانی ترەوە نابینرێن، بەو شتانە گەشت کە هەرگیز کەسی تر پێیناگەن. توانی بگات بە نهێنیەکانی جیهانی لاهوت، گەشتێکە خاڵێک کە لە نێوان وجوب-ئیمکاندایە. ئەمەش ئەو خاڵەیە کە کەسانی فانی و تیاچوو لە باقی جودا دەکاتەوە.\nبەڵام تەواوی ئەمانە چاوی ئەویان لێڵ نەکرد و، بە پێچەوانەوە بە هەیەجانی ئەوەی دەستی مرۆڤگەلێکی زیاتر بگرێت و بیانگەیەنێتە ئەو شوێنە، بە هەموو تامەزرۆیی خۆیەوە هەوڵی دەدا. هەر بەم هۆیەشەوە دوای ئەوەی گەشتە ئەو خاڵە، گەڕایەوە و هاتەوە ئەم دونیا. چونکە ئەو لە پێناو ژیاندنی کەسانی تر دەژیا.\nکێ دەزانێت، ئەو کاتەی حەزرەتی ئیبراهیم کوفر و گومڕایی قەومەکەی دەبینی، چەندە دڵتەنگ دەبوو. هەر بۆیە ئەو کاتەی هەندێک لە فریشتەکانی خودا هاتنە لایی و ئەوەیان پێ راگەیاند کە قەومی لوط لەناو دەچێت، لەو کاتەدا جەشنی ئەوەی ئاگری تێبەربێت، بەرەنگاری فریشتەکان بوویەوە. قورئان ئاماژە بەو دیالۆگە ناکات کەوا لە نێوان ئەو و فریشتەکاندا ڕوویداوە.\nئەگەر هەیە داوای ئەوەی لە فریشتەکان کردبێت، کە سزاکەیان دوا بخەن، یان بە تەواوی هەڵیبگرن، یاخود هیچ نەبێت کەمی بکەنەوە.\nچونکە ئەوەی دەزانی هەر قەومێک کەوا لەناو ببرێن، ئەوا شایستەی ئەوەن بەر غەزەبی ئیلاهی بکەون، بە سەرماقولات بەرەو دۆزەخ خلۆر ببنەوە، ئەویش لەو کاتەدا داوای ئەوەی لێدەکردن مۆڵەتێکی تریان پێبدرێت هەتا لەو رێگە هەڵەیەی گرتوویانە بگەڕینەوە.\nهیچ گومان نیە لەوەی ناڵین و ئاخ و واخ کردن لە بەرامبەر ئەو کەسانەی ملی ڕێگەی گومڕاییان گرتووە، پەلەقاژەکردن لە پێناو ئەوەی ڕێگەی هیدایەت بگرنە بەر، لە روانگەی مەردەکانی خزمەتی ڕۆژگاری ئەمرۆشمانەوە، هەتا بڵێیت وەسفێکی گرنگە.\nچونکە بنەمای پیشەی ئەوان سەودای ژیاندنی کەسانی ترە. ئەوەی لەسەر شانی قارەمانانی زیندووبوونەوەی پاش مەرگە، فیداکاری بکەن لە داباری هەستەکانی خۆیان و، سەرەڕای خۆیان هەوڵی ژیاندنی کەسانی تر بدەن.\nئەوان پێویستە بێ ئەوەی بە دەستی چەند چێژ و زەوقێکی ماددی و مەعنەوییەوە گیر بخۆن، کەسانی تر لەبیر نەکەن.\nتەنانەت گەر دەرگاکانی بەهەشت بخرێنە سەر پشت و فەرمووتان لێبکەن، لە پێناو ئەوەی مرۆڤی زیاتر بهێننە ناوی، پێویستە ژیانی ناو دونیای بەسەردا پێش بخەن.\nهەروەها لە ئایەتە کەریمەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە حەزرەتی ئیبراهیم کەسێکی “منیب” بووە. منیب واتە ئەو کەسەیە کە زۆر “انابة” دەکات. داوای لیخۆشبوون(استغفار) وەک چۆن بناغەی تۆبەیە، “انابة” ش لوتکەی ئەو بناغەیەیە. مرۆڤ پێویستە لە ڕێگەی داوای لێخۆشبوونەوە، داوای پاک بوونەوە لە خودا بکات. پاشان لە ڕێگەی تۆبەوە ڕوو لەو بکاتەوە، ئەو بەندایەتیەی لە دەستی داوە، سەرلەنوێ بە دەستی بهێنێتەوە.\nبە دەربڕینێکی تر، دوای ئەوەی توشی تێکچوونی فۆرمیان دەبن، جارێکی تر فۆرمی خۆیان بەدەست بهێننەوە. پاشان لە ڕێگەی “انابة” وە، فۆرمێک لەسەرو هەموو فۆرمەکانەوە بەدەستبهێنن.\nهەربۆیە “انابة” ش ناو و نازناوی پەیوەندی گرتنێکی بەرفرانترە لەگەڵ جەنابی حەق. هەرچەندە حەزرەتی ئیبراهیم یەکێکە لە ٥ پێغەمبەرە گەورەکەش و، بە هۆی ئەم خاسیەتانەیەوە لە پێگەیەکی جیاوازدایە لەگەڵ ئەوان، ئەم سیفەتانەی تایبەتن بە مرۆڤی کامڵ، لە سەردارماندا کە مرۆڤی راستەقینەیە بە تەواوی خۆیان گەیاندۆتە لوتکە. واتە ئەم خاسیەتانەی وەک تۆوێک لە حەزرەتی ئیبراهیمدا بوونیان هەبووە، لە سەردارماندا وەک درەختی لێهاتووە.\nکاتێک لە تەواوی ئەم خەسڵەتانەش دەڕوانین کە ئاماژەمان پێدا، دەتوانین وەک بنەماکانی پیشەی “خلة” ناویان ببەین.\nهەربۆیە ئەو مرۆڤانەی سەر بەو پیشەیەن، وەک چۆن لە پەیوەندیەکانیاندا لەگەڵ مرۆڤەکانی تر، “حلیم” و “اواه” ن، پێویستە لە بەردەم الله ش دا منیب بن. هەمیشە چاویان لە ڕەزامەندی و خۆشنودی الله ببڕن و، پەیوەندی خۆیان بەوەوە توندوتۆڵ ڕابگرن.\nهەمیشە روویان لە الله بێت و، لە ڕێگەی ڕشتەی دەسویەکی نەپساوەوە(حبل المتین) خۆیان بەوەوە ببەستنەوە و، هەتا لە شڵەژانێکی سادەوە پەیوەندیان نەپچڕێت و تیانەچن.\nگەر مرۆڤێکیش لە پەیوەندیەکانیدا لەگەڵ کەسانی تر هەمیشە بە حیلم و ئاشتیەوە مامەڵە بکات، هەتا پێی بکرێت کەموکورتیەکانیان نادیدە بگرێت، ئیدی کەسێکی لێبوردەی لێدەردەچێت، بە ناوی مرۆڤایەتیەوە بەردەوام ئاخ و واخ دەکات، ئامێزی بۆ هەموو کەسێک دەکاتەوە، هەموو کاتێک هێزی خۆی لە الله وە وەردەگرێت، لە ڕوانگەی سروشت و فیترەتیشیەوە لە بەرامبەر بچوکترینی شتە بچوکەکانیشدا هەڵویست وەردەگرێت، ئیدی ئەویش چەشنی حەزرەتی ئیبراهیم بە تاقی تەنیا ئومەتێک دەبێت. ئەمەش بۆ کەسانێک کەوا خۆیان بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی تەرخان کردووە، پێویستە وەک ئامانجی لیبێت.\nمادام جەنابی حەق حەزرەتی ئیبراهیمی لە ڕێگەی ئەم سیفەتانەوە ستایش و بە گەورە پشانداوە، هەروەها وەک نمونەیەکی باڵا خستوویەتە بەردەمی کەسانی دوای خۆی، ئەوەی لەسەر شانی کەسانی ئیماندارە، بریتیە لەوەی هەوڵی ئەوە بدەن جبەخانەی خۆیان لە ڕێگەی ئەم سیفەتانەوە پڕ چەک بکەن.


دارباڕوو - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nDarbarûd - داربارود - Darbarud\nپۆتانەکان: 37°24′21.5″N 45°13′21.5″E / 37.405972°N 45.222639°E / 37.405972; 45.222639پۆتانەکان: 37°24′21.5″N 45°13′21.5″E / 37.405972°N 45.222639°E / 37.405972; 45.222639\nدارباڕوو گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nدارباڕوو ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی نێیبن.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی گوڵدانلوو.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٧٦) کەس و (١٢٦) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=دارباڕوو&oldid=898998»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٠١ی ٣ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


كورده فه‌یلییه‌كانی نیشته‌جێی شاری به‌غدا په‌نا بۆ په‌رله‌مانی عێراق ده‌به‌ن\nئه‌مڕۆ ژماره‌یه‌ك له كوردانی فه‌یلی نیشته‌جێی شاری به‌غدا سه‌ردانی نووسینگه‌ی سلێمانی په‌رله‌مانی عێراقیان كرد و یاداشتێكیان ئاراسته‌ی په‌رله‌مان كرد. له یاداشته‌كه‌دا باس له دۆخی كوردانی فه‌یلی و ئه‌و هه‌ڕه‌شانه كراوه كه له دوای راگه‌یاندنی واده‌ی ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمی هه‌رێمی كوردستانه‌وه له لایه‌ن میلیشیا شیعه‌كانه‌وه له شاری به‌غدا لێیان ده‌كرێت.\nئه‌و نوێنه‌ره‌ی كورده فه‌یلییه‌كان ئاماژه‌ی كرد به‌وه‌ی، هه‌ڕه‌شه‌كان له رێگه‌ی نامه و به شێوه‌ی راسته‌وخۆش ده‌گاته ده‌ستیان و هه‌ڕه‌شه‌ی كوشتن و ده‌ركردنیان له به‌غدا لێده‌كرێت و له ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند رۆژه‌شدا سێ كه‌سیان لێكوژراوه.\nبه وته‌ی ئه‌وان هه‌ڕه‌شه‌كان له لایه‌ن میلیشیا شیعه‌كان به تایبه‌تی كه‌تائیبی ئه‌هلی حه‌ق و به‌شێك له به‌رپرسه شیعه‌كانی تره‌وه ده‌كرێت.\nله دوای ڕاگه‌یاندنی واده‌ی ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمی هه‌رێمی كوردستانه‌وه له لایه‌ن میلیشیا شیعه‌كانه‌وه، کوردانی فەیلی كراونه‌ته ئامانج و هه‌ڕه‌شه‌ی كوشتن و ده‌ركردنیان لێده‌كرێت له به‌غدا و تائێستا سێ كه‌سیان به‌و هۆیه‌وه كوژراون.\nعیراق شەش گرێبەستی نەوتی واژۆ دەكات.\nكۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان: كۆدەتا بەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنەكاندا شەڕی ناوخۆی لێدەكەوێتەوە\nبەغدا بریارێكی نوێ دەردەكات لەبارەی موچەی ئەو فەرمانبەرانەی كە سەر بە دەزگا و دامەزراوە فیدراڵییەكانن\nنوێ ترین زانیاری دەربارەی موچە


(پۆڵ دەیڤیز: نهێنی ماتماتیکی (بەشی دووەم | فیزیک\nبڵاوکراوەتەوە لە لایەن muhsin burhan · 12/07/2016 · Updated 16/07/2016\nلەم ساڵانەی دواییدا، لە ژێر کاریگەری زانایانی کۆمپیوتەردا، مشتومڕگەلێک لەمەڕ سروشتی ماتماتیکەوە هاتۆتە ئاراوە، چونکە ئەمان، واتە زانایانی کۆمپیوتەر، تێڕوانینی تایبەتی خۆیان لە بەرانبەر بابەتەکە هەیە. لەوانەیە سەیر نەبێت، کە زۆر لە زانایانی کۆمپیوتەر ئامێری کۆمپیوتەری بە بەشێکی ناوەندی هەر سیستەمێکی بیرکردنەوە دادەنێن کە تێبکۆشێت بۆ ئەوەی مانایەک بە ماتماتیک ببەخشێت. لەوپەڕی ڕادیکاڵی خۆیدا ئەم فەلسەفەیە بانگەشە دەکات کە ” کە ئەوەی بە کۆمپیوتەر نەکرێت بێ مانایە.” دیارە ئەمەش، بە تایبەت، مەبەست لەوەیە کە هەر وەسفێکی گەردونی فیزیکی، پێویستە ماتماتیکێک بەکار بهێنێت کە لە بنچینیەدا دەبێت بە کۆمپیوتەر واری بکرێت. بێگومان ئەم کارە بە ئاشکرا ئەو تیۆرییانە دەخاتە لاوە کە پەیوەستن بەو ژمارە ناچەندایەتییە فیزیکییانەی کە حساب ناکرێن و بڕەکەیان هەرگیز هەژمار ناکرێت. بەمجۆرە ئەم کارە بوار نادات بە هیچ پرۆسەیەکی ماتماتیکی کە ژمارەیەکی ناکۆتای هەنگاو بە هەنگاوی لە خۆدەگرێت، چونکە ئەمە ڕوبەرێکی فراوانی ماتماتیک ڕەت دەکاتەوە و دەخاتە لاوە، بۆ نمونە زۆر لە پانتاییەی پەیوەندی بە سیستەمە فیزیکییەکانەوە هەیە. لەوەش جدیتر، تەنانەت ئەو ئەنجامە ماتماتیکییانەی کە کۆتادارن(finite) بەڵام ژمارەیەکی زۆر گەورە هەنگاوی یەک لە دوای یەک لەخۆدەگرێت، بە تایبەت بۆ کەسێک کە لە بوارێکدا توێژینەوە دەکات کە لای وی حسابکردنی گەردون شتێکی کۆتادارە. ڕۆیف لانداورRoif Landauer هەواداری ئەم تێڕوانینەیە و پشتگیری ئەم ڕێبازە دەکات. هەروەک دەڵێت:\nفیزیک نەک تەنها کۆمپیوتەرەکان ئاژوو دەکات کە چی بکەن، بەڵکو لە بەرامبەریشدا، ئەوەی کۆمپیوتەر دەتوانێت بیکات، ئەوپەڕی سروشتی یاساکانی فیزیک پێناس دەکات. لە دوای هەموو ئەمانەش، یاساکانی فیزیک، ئەلگۆریتمی پرۆسەی زانیارین و ئەگەر ئەلگۆریتمەکان لەم گەردونەماندا واری نەکرێن ئەوا بێ بەهان و سودیان نییە.\nئەگەر ماتماتیکی مانابەخش بەندە لەسەر ئەو مەواردانەی لە ناو گەردوندا هەن، ئەوا بوارێکی فراوانی جێبەجێکردن لە ئارادا هەن. بە پێی تیۆری کۆسمۆلۆژی ستاندارد، ڕوناکی مەودایەکی دیاریکراو دەڕوات، چونکە بناوانی گەردون(ئەمەش چونکە گەردون تەمەنێکیکۆتاداری finite هەیە). بەڵام هیچ بابەتێکی فیزیکی، بە تایبەت زانیاری، ناگاتە خێرایی ڕوناکی. لەمەوە بۆمان دەردەکەوێت ئەو دەڤەرەی گەردون کە ئێمە بەشێکین لێی ژمارەیەکی کۆتادار تەنۆلکەی تێدایە. سنوری دەرەوی ئەم ناوچەیە بە ئاسۆ ناسراوە و دورترین شوێنە لە فەزادا کە لە دوای ڕوداوی بیگ-بانگەوە ڕوناکی گەیشتوویەتێ. ئاشکرایە، کاتێک بە کۆمپیوتەر حسابات دەکەین، تەنها ئەو ناوچانەی گەردون لەبەرچاو دەگرین کە زانیاری دەیانگاتێ و وەک یەک سیستەمی کۆمپیوتەریش حسابی بۆ دەکرێت، بێگومان ئەم دەڤەرە دەکەوێنە نێو سنورەکانی ئاسۆی ئەم گەردونەوە. جا تەسەوربکە هەر تەنۆلکەیەکی ئەم ناوچەیە خرایە حساباتی کۆمپیوتەرێکی گەردونی زەبەلاحەوە، ئەوا ئەم ئامێرە نایابەش هێشتا توانایەکی سنورداری حساباتی وەهای هەیە، چونکە ژمارەیەکی دیاریکراو تەنۆلکە لەخۆدەگرێت ( لە هەقیقەتدا نزیکە لە 1080 )، بۆ نمونە ئەم ئامێرە ناتوانێت بەهای ڕێژەی نەگۆڕ[i] (پایπ ) بەو پەڕی ووردی حساب بکات.\nبە گوتەی لانداور Landauer، ئەگەر گەردون وەک یەکەیەکی گشت نەتوانێت حسابی بکات، ئەوا لە بیر خۆتی بەرەوە. بەمجۆرە ڕێژەی نەگۆڕ (پای) چیتر وەک بڕێکی ورد پێناسە ناکرێت. ئەمەش ئەو دەگەێنێت کە ئەو پێشنیازەی گوایە ڕێژەی چێوەی بازنە بۆ تیرەکەی ناتوانرێت بە ژمارەیەکی جێگیر دابنرێت ( تەنانەت ئەگەر لە حاڵەتی هێڵە جیۆمەترییە نمونەییە کەماڵەکانیشدا(پێرفێت) بێت) بەڵام روبەڕوی نایەقینی دەبێتەوە.\nلەوەش سەیرتر ئەو هەقیقەتەیە هەر کاتێک ڕوناکی بەرەو فەزای سەرەوە دەجوڵێت، ئاسۆش لەگەڵ زەمەندا فراوان دەبێت و ئەو سەرچاوانەی لە دەڤەرەکانی ناو سنوری ئاسۆدا هەن کەمتر دەبنەوە. ئەمەش ئەوە دەگەێنێت کە ماتماتیک سەربەخۆیە لە زەمەن و چەمکێکی تەواو دژ بەو تێروانینە ئەفلاتونییەیە کە دەڵێت هەقیقەتە ماتماتیکییەکان بێزەمەن، لە هەڵکشاندان و ئەبەدیین. بۆ نمونە دوای چرکەیەک لە ڕودانی کارەساتی بیگ – بانگ، قەبارەیەکی فەزا تەنها بەشێکی بچکۆلەی ئەو ژمارەیەی تەنۆلکە ئەتۆمییەکانی ئەمڕۆی لەخۆدەگرت. بۆ نمونە لە زەمەنێکی وەک ئەوەی بە زەمەنی پلانک ناسراوە. کە دەکاتە قەبارەی ئاسۆ تەنها یەک تەنۆلکە لەخۆدەگرێت. بەم شێوەیە بێت هێزی کۆمپیوتەری گەردون لە زەمانی پلانکیدا لە بنچینەدا دەبوە سفر. خۆ ئەگەر وەدوی فەلسەفەی لانداور Landauer بەرەو دەرئەنجامە لۆژیکییەکەی بکەوین ئەوا دەردەکەوێت کە سەرتاپای ماتماتیک لەو قۆناغەدا بێ مانا بوە. خۆ ئەگەر وایە، ئەوا هەر هەوڵێک بۆ واریکردنی فیزیکی ماتماتیکی بەسەر سەرەتای گەردوندا – بە تایبەت سەرانسەری پرۆگرامی کۆسمۆلۆژیای کوانتەم و بنچینەی گەردونی-شتێکی بێ مانایە.\nئێمە بۆچی ؟\n”تەنها شت لەمەڕ گەردون کە لەسەرو تێگەیشتنی ئێمەوەیە، ئەوەیە کە دەتوانرێت لێی تێبگەین.” ئەلبێرت ئاینشتاین\nسەرکەوتنی پرۆژەی زانستی زۆر جار لەوانەیە لە هەمبەر ئەو هەقیقەتە سەرسوڕهێنەدا کە زانست جوانکاری خۆی دەکات نابینامان بکات.هەرچەندە زۆر خەڵک متمانەی تەواوی بە زانست هەیە، بەڵام پێویستە ئەوە بڵێین کە مرۆ هەم بەختەوەرە و هەم ئەفسوناوییە، دەتوانێت لە ڕێگای خستنەگەڕی میتۆدی زانستییەوە کارکردنی سروشت ئاواڵە بکات. هەروەک لەوەبەر ئیشارەمان پێدا و باسمان کرد، جەوهەری زانست بریتییە لە دۆزینەوە و پەردەلادان لە کڵێشە و ڕێکخستنەکانی ناو سروشت، ئەویش بە دۆزینەوەی ئەلگۆریتمێک(ئالییەیەکی کارکرنی تیوری لە زانستدا) بۆ ژمارەیەکی بێشوماری ڕامان و وردبونەوە. بەڵام داتای خامی ڕامانەکان بە دەگمەن ڕێکوپێکی تەواو نمایش دەکەن. لە بری ئەمە دەبینین ڕێکوپێکی سروشتپەنهانە و بە کۆد نوسراوە. بۆ بەدەستهێنانی پێشکەوتن لە زانستدا پێویستە ئەو کۆدانە بشکێنین و بکەینەوە، پێویستە بە ناخی داتا خامەکاندا ڕۆبچین و ڕێکوپێکییە شاراوەکە ئاواڵە بکەین. زۆرجار زانستی بنەڕەتی بە وشە یەکتربڕەکان (کلمات متاقتعە) دەشوبهێنم. تاقیکردنەوە و وردبونەوە و ڕامان تەلمیحمان دەدەنێ، بەڵام ئەم سەرەداوانەبە شێوەی کریپتی(کۆدوپاسوۆرد) نوسراون و پێویستی بە زیرەکی هەیە بۆ کردنەوەو حلکردنی کۆدەکان. لەگەڵ هەر حلێکی نوێدا، زیاتر لە کڵێشەی سروشت بەدی دەکەین. هەروەک وشە یەکتربڕەکان، گەردونی فیزیکیش ئاوایە، سەیردەکەین کە حلکردنی سەرەدەزوە سەربەخۆکان پێکەوە بە شێوەیەکی موتەناسیق و یەکێتییەکی موتەناسیق دروست دەکەن، بەمجۆرە هەتا سەرە- دەزو زیاتر حلبکەین، ئەوا بە شێوەیەکی ئاسانتر سیما نادیارەکان دەدۆزینەوە.\nئەوەی جێگەی تێبینییە ئەوەیە کە ئنسان توانای کردنەوەی ئەم کۆدانەی هەیە و ئەقڵی مرۆ خاوەنی قودرەتێکی فیکری پێویستە بۆ ئاواڵەکردنی نهێنییەکانی سروشت. چەندە ئاسان دەبو ئەگەر ئادەمیزاد دونیای وەها بێتە بەرچاو کە ڕێکوپێکی سروشتی بە ڕونی بدیایە و بە یەک نیگا هەموی ئاشکرا بوایە. لە هەمان کاتدا تەسەوری دونیایەکی تریشمان بکردایە کە ڕێکوپێکی تێدا نەدەبوو ، یاخود هەموو نیزام و ڕێکوپێکییەکەی پەنهان بوایە، وەها ورد بوایە کە کۆدە گەردونییەکەی پێویستی بە قودرەتێکی مێشکی زۆر لەوەی ئنسان هەیەتی مەزنتر و گەورەتر بوایە بۆ ئەوەی نهێنییەکانی ئاواڵە بکات. بەڵام لە بری ئەمە ئێمە حاڵەتێک دەبینین کە سەختی و زەحمەتی ئەم کۆدە گەردونییە لەگەڵ ئاستی تواناکی ئنساندا هاوجوتە. هەتا ئێستا، هەوڵێکی زۆر سەختمان داوە بۆ کردنەوەی کۆد و گرێکانی سروشت، بەڵام سەرکەوتنی باشمان فەراهەم کردووە. تەحەداکە ئەوەندە بەسە کە باشترین ئەقڵەکانی مرۆڤایەتی کە لە ئارادایە بۆ لای خۆی ڕاکێشابێت، بەڵام ئەوەندە سەخت و دژوار نییە کە هەوڵەکانی مرۆڤی شکاندبێت و ئاڕاستەکەی بەرەو ئەرکی ئاسانتر گۆڕیبێت.\nئەفسانەی هەموو ئەمانە لەوەدایە کە پەرەسەندنە بیۆلۆژییەکان قودرەتی ئەقڵی ئادەمیزاد دیاری دەکەن و هیچ وابستەگیەکی بە کاری زانستەوە نییە، مێشکی ئێمە بە جۆرێکە کە لە هەمبەر فشارەکانی دەوروبەردا کاردانەوەی خۆی هەبوە، وەکو توانستی ڕاوکردن، لادان لە دڕندەکان و خۆلادان لەو شتانەی دەکەونە خوار. جا ئەمە چ پەیوەندییەکی بە دۆزینەوەی یاساکانی وەکو ئەلکترۆماگنێتیزم یان بونیاتی ئەتۆمەوە هەیە؟ لەم مەسەلەیەدا تەنانەت جۆن بارۆش سەرسوڕماوە. هەروەک خۆی ئیشارەی پێدەدات:\nبۆچ پرۆسەی فێربون و ماریفەتمان وەها بەوجۆرە ئولفەتی گرتووە بە زیادەڕۆیی لە عەوداڵی و گەڕان بە دوای تێگەتشتن لە سەرتاپای گەردون؟. ئەی بۆچی ئێمەین ئەم کارە دەکەین؟وا پێدەچێت کە هیچ یەک لە ئایدیا پێشکەوتووەکان کە ڕۆڵی هاوبەشیان هەیە لە پرۆسەکەدا وەک خاڵی ئیجابی بەر لە قۆناغی پەرەسەندنی ژیری مرۆڤ بەکارهاتبن و سودیان لێ وەرگیرابێت. چۆن ئەقڵمان، یان هەر هیچ نەبێت ئەقڵی هەندێک لە ئێمە، دەبێت ئامادەباشی تێدا بێت بۆ ئەوەی نهێنییە قوڵەکانی سروشت یەکاڵا بکاتەوە.\nنهێنی سەرکەوتنی غەریبی مرۆڤ لە پێشکەوتنی زانستدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کۆت و کۆسپانەی لە بەردەم پەرەسەندنی پەروەردەیی مرۆڤ هەیە. سەیردەکەین، لە لایەکەوە، سنورێک هەیە بۆ ڕێژەی ئەو هەقیقەت و چەمکە نوێیانەی دستگیرمان دەبن، بە تایبەت ئەوانەی کە بڕێکی پوختیان هەیە. بە گشتی قوتابی پازدە ساڵ خوێندنی پێویستە بۆ دەستهێنانی ماتماتیک و زانست بۆ ئەوەی ڕۆڵی ڕاستەقینەی هەبێت لە توێژینەوە بنەڕەتییەکاندا. بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا، بە تایبەتی لە بواری فیزیکی ماتماتیکدا، هەنگاو و پێشکەوتنە مەزنەکان لە سەر دەستی پیاوان و ژنانێکەوە دروستبون کە تەمەنیان لە ساڵانی بیستەکاندا، یاخود لەسەرەتای سییەکاندایە، بۆ نمونە، نیوتن، تەمەنی تەنها بیست و چوار ساڵ بوو کە ئەقڵی چووە سەر داڕشتنی یاسای کێشکردنی گشتی. دیراک هێشتا قوتابی پلەی دکتۆرا بوو کە هاوکێشەی شەپۆلی نسبی داڕشت، کە لە داهاتودا بووە هۆی دۆزینەوەی دژە-مادە antimatter. ئاینشتاین هێشتا تەمەنی بیست و شەش ساڵ بوو کە لە ماوەی شەش مانگی پڕ چالاکی داهێنەرانەدا هەر یەک لە تیۆری نیسبی گشتی، بنچینەکانی میکانیکی ستاتیکی و هۆکاری فۆتۆ ئەلکتریکی لە یەک بۆتەدا یەکخست و پێشکەشکرد. هەرچەندە زانایانی بەساڵاچوو ئنکاری ئەمە دەکەن، بەڵام بەڵگەی گرنگ لە ئارادان کە داهێنانی ڕاستەقینانەی زانستی لە دوای عومری کامڵەوە ئاوا دەبێت و چیتر قودرەتی بەو شێوەیەی جاران نامێنێت.یەکخستنی بەرەوپێشچونی پەروەردەیی و گەڕانەوەی داهێنانی زانستی لە لای زانا، فرسەتێکی کورت، بەڵام بنەڕەتی، دەڕەخسێنێت کە زاناکە ڕۆڵێک لە داهێناندا یاری بکات. ئەگەرچی ئەم کۆسپە ڕۆشنفکرییانە ڕیشەیان لە لایەنە ئاساییەکانی بایۆلۆژیای پەرەسەندندا هەیە و بەستراوە بە ڕەوتی ژیانی مرۆڤایەتی و بنیاتی مێشک و ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی ئنسانەوە. چەندە شتێکی سەیرە کە دەبینین ئەو زەمەنە چەندە درێژخایەن بوە کە ئەو توانستە بە مرۆ ببەخشێت کە لە داهێنانی زانستیدا ڕۆڵی هەبێت.\nدیسانەوە، ئاسانە کە ئنسان جیهانێک تەسەوربکات کە هەمومان کاتێکی باشمان بۆ بڕەخسێت بۆ ئەوەی تێیدا هەقیقەتە زەرورییەکان و ئەو چەمکانەی کە پەیوەستن بە زانستە بنەڕەتیەکانەوە فێربین، یاخود جیهانێکی تر ساڵەهای ساڵ دەخایەنێت بۆ ئەوەی هەمو شتە زەروریەکان فێربین هەتا مردن ڕێگەمان لێدەگرێت و ناچاردەبین بوەستین لە فێربون، یاخود کاتێک ساڵانی داهێنانی کەسێک بەسەردەچێت بەر لەوەی تافی خۆڕۆشنبیرکردن تەواو دەبێت.بەمجۆرە هیچ سیمایەکی ئەقڵی مرۆ سەبارەت بە کارکردنی سروشت هێندەی ماتماتیک دیار و زەق نیە، ئەو زانستەی بەرهەمی ئەقڵی ئنسان کە بە جۆرێک تەماسی هەیە بە نهێنیەکانی گەردونەوە.\n[i]له سه‌ره‌تای دروسبونی کۆمپیوته‌ردا، ساڵانی هه‌فتاکان و هه‌شتاکان، کاتێک پرۆسێسه‌یه‌کی تازه‌ی کۆمپیوته‌ر دروستبکرایه، ئه‌وا ڕێژه‌ی نه‌گۆڕ بۆ پێوان ودیاریکردنی خێرایی پرۆسێسەی کۆمپیوتەرە تازەکە به‌کارده‌هات، ئه‌گه‌ر پرۆسێسه‌ره‌که بتوانێت زۆرترین ژمارەی کەرتی دوای فاریزه‌که له (ڕێژەی نەگۆڕ π ) دا بدۆزێتوه ئه‌وا باشترین پرۆسێسه‌ره. حیکایەتی ڕێژەی نەگۆر لە مێژوی ماتماتیکدا سیمایەکی هێندە سەرنجڕاکێشە کە تەواو مرۆ دەخاتە ڕامانەوە، هەرچەندە رێژەی نەگۆڕ لە بناواندا تایبەتە بە نەگۆڕێکی بازنەیی، واتە چێوەی بازنە بۆ تیرەکەی، بەڵام ئەمڕۆ لە زۆر بواری تری لێکوڵینەوەدا، کە هیچ پەیوەست نین بە بازنەوە، خۆی قوت کردوەتەوە، وەک چۆن لە ساڵی 1960 دا فیزیکناسی گەورەی هەنگاری، ئیوژین ویگنەر، (هەر وەک لەسەرەوە تێبینی ژمارە 3 دا ناوم بردوە) کە هەڵگری خەڵاتی نۆبڵ بو، گوتارێک دەنوسێت لەمەر ”کاریگەری ناقۆڵای ماتماتیک لەسەر زانستە سروشتیەکان”. سەرەتای گوتارەکە بەمجۆرەیە: داستانێک هەیە لەمەر دو هاوڕێ، گوایە لە پلەی ئامادەیی خوێندندا هاوپۆل بون. ئەم دو هاوڕێیە دەکەونە گفتوگۆ و قسە دێتە سەر ئیش کە بۆ بژێوی ژیان چی دەکەن. یەکێکیان ستاتیکناسە(پسپۆڕی ئاماری) و حاڵی حازر سەرقاڵی کارکردنە لەسەر پرسەکانی ئاکاری دانیشتوان. یەکێک لە کارەکانی پیشانی هاوپۆلەکەی دەدات. کارەکە بە دابەشبونی گاوسی سەبارەت بە دابەشبونی دانیشتوان دەستپێدەکات. برادەرە ستاتیکناسەکە دەکەوێتە ڕونکردنەوەی هیما و ژمارەکان. هاوپۆلەکەی سەرەتا باوەڕی بە شتەکان نەکرد و دڵنیا نەبو کە ئایا هاوڕێ ستاتیکناسەکەی سوعبەتی لەگەڵ دەکات یان هەر بە ڕاستی قسان دەکات و دەڵێت ” چۆن ئەمە دەزانیت، ئەی ئەو هیمایە لێرەدا چیە؟” ستاتیکناسەکە گوتی ” ئەوە ڕێژەی نەگۆڕە(پای)”، ” برادەرەکە دەپرسێت ”ئێ باشە چیە؟” ئەویش لە وەڵامدا دەڵێت ” بریتیە لە ڕێژەی چێوەی بازنە لەسەر تیرەکەی.” برادەکە دەڵێت ” خەریکە بە تەواوی هەر سوعبەتەکە دەکەیت بە ڕاست و زیاد دەڕۆی، بە دڵنیایەوە دانیشتوان پەیوەندی بە چێوەی بازنەوە نیە”. لێرەدا مەبەست لەوەیە کە ڕێژەی نەگۆر، هەرچەندە لە بناواندا تایبەتە بە بازنە، بەڵام ئەمڕۆ خۆی لە هەموو بابەتێکی توێژینەوەی زانستی هەڵقورتاندووە قوت بۆتەوە، جا ئەو توێژینەوەیە کۆمەڵایەتی بێت، سایکۆلۆژی یان پەیوەست بێت بە فیزیکی کوانتەمەوە، ئەمەیە ڕۆڵی ماتماتیک.\nلە ئۆکتۆبەری ساڵی 2011 دا زانایەک بە ناوی کۆندۆ وە، دوای بەکارهێنانی کۆمپیوتەرێکی زۆر بەهێز و بە قودرەت توانی بەهایەکی تازە بۆ ژمارەی رێژەی نەگۆڕ بدۆزێتەوە، بێگومان کۆمپیوتەرەکە بۆ 371 رۆژ بە بەردەوامی لە کارکردندا بو. بەهاکە بریتیە لە 10,000,000,000,050 واتە ژمارە 3 و ئنجا کەرتی دوای فاریزەکەش 10 تریلیون ژمارە لەخۆدەگرێت؟؟؟ هەر ئێجگار زۆرە، بەڵام ئەمەش دوا نرخی وردی ڕێژەی نەگۆڕ نییە، بەڵکو هەمیشە بەهای نوێ دێتە ئاراوە.\nبۆچی ناتوانین پێشبینی كه‌شوو هه‌وا بكه‌ین به ووردی؟\nby muhsin burhan · Published 30/10/2015\nNext story مۆسیقای گۆ ئاسمانییەکان\nPrevious story پۆڵ دەیڤیز:-هێنی ماتماتیکی (بەشی یەکەم)\n24 تشرینی یەکەم , 2014


ANF | 'قەیومەکان ناتوانن وڵات بەڕێوە ببەن'\n'قەیومەکان ناتوانن وڵات بەڕێوە ببەن'\nهەدەپەییەکانی ئەستەنبۆڵ وتیان، ئەوانەی ڕێزیان لە ئیرادەی گەل نەگرت و دەستیان بەسەر ئیرادەدا گرت، ناتوانن بە قەیومەکان وڵات بەڕێوە ببەن.\nسێشه‌ممه, 10 Sep 2019, 12:20\nدەنگدەرانی هەدەپەی ئەستەنبۆڵ، لە هەڵبژاردنی خۆجێیی (شارەوانییەکان) لە ڕۆژی ٣١ی ئازار/ ١١ی نەورۆز و ٢٣ی حوزەیران / ٢ی پووشپەڕ بە شێوەیەکی ستراتیژی پشتیوانی ئەکرەم ئیمام ئۆغڵوویان کرد. دەنگدەرانی هەدەپە لە بێدەنگیی ئۆپۆزسیۆنەکانی ئەستەنبۆڵ لە بەرانبەر دەستبەسەرداگرتنی شارەوانییەکانیان زۆر نیگەرانن.\nدەنگدەران سەپاندنی قەیومیان بەسەر شارەوانییەکانی گەورە شارەکانی ئامەد، وان و مێردین وەکو 'دەستبەسەرداگرتنی ئیرادە' دەبینن و لەدژی ئەوەش چالاکی دەکەن.\n'خاوەنداری لە ئیرادەی خۆمان دەکەین'\nعیرفان گەنج، دەنگدەرێکی هەدەپەیە و کوردە، ماوەی ٢٠ ساڵ زیاترە لە ئەستەنبۆڵە، بۆ ئاژانسی هەواڵی فورات (ANF) قسەی کرد و وتی: "خاوەنداری لە ئیرادەی خۆمان دەکەین".\nحەسەن ئای-ش ڕایگەیاند، ئەوان لەگەڵ گەلانی ئامەد، مێردین و وانن کە چالاکییەکانی خۆیان بەردەوام دەکەن و وتی: "ئێمە هەدەپەین، کردەوەی فاشیستەکان شەرمەزار دەکەین".\nنەجاتی یلدز-یش لەبارەی ئەو قسەیەی ئەردۆغان کە بەردەوام دەڵێت "هەڵبژاردن ئیرادەی گەلە" وتی: "خۆش نییە. ئەوانەی لە گەل دەترسن و دەست بەسەر ئیرادەی گەلدا دەگرن، بۆیە ناتوانن بە قەیومەکان ئەم وڵاتە بەڕێوە ببەن".\n'کاتێک مەسەلەکە کورد بێت هەموو شتێک دەگۆڕێت'\nیوسف لیباس-یش وتی: "خەڵک دەنگی خۆی بەکار هێنا، بەڵام دەستبەسەر دەنگەکانیاندا گیرا. ئەوەش مایەی قبوڵکردن نییە. بێگومان دەبێت هەموو کەس لەو بابەتەوە هەستیار بێت".\nزەریفە ئینان-یش کە نزیکەی ٣٠ ساڵە لە ئەستەنبۆڵە وتی: "کاتێک هەڵبژاردنی ئەستەنبۆڵ پووچەڵ کرایەوە، ڕژاینە ناو شەقامەکان و ڕامانگەیاند، ئەوە ناهەقییە. ئێمە لەگەڵ دراوسێیەکانمان ڕێپێوانمان کرد، بەڵام ئێستا هەندێک لە هەمان دۆخدا ئێمە نابینن. کاتێک بابەتەکە کورد و شاری کوردان بێت، ئەو هەڵوێستەیان هیچ کاتێک ناگۆڕن".\nرێکخراوە کوردییەکانی ئەرمینیا لەبارەى دۆخی ئۆجالانەوە راگەیاندراوێکیان بڵاوکردەوە\nیەکەی تۆڵە بڕیاری "چالاکیى بەردەوام"ی دا


روودانا ئەولەھیا سایبێرێ یا ICRC\nد ١٨ چلەیێ ٢٠٢٢یان دا، کۆمیتەیا ناڤنەتەوەیییا خاچا سۆر (ICRC) ژ ئێریشەکە سایبێری سەر سێرڤێرێن خوە ھایدار بوو کو تێ دە کریارەکی سایبێرێ یێ نەناس و دژوار (کەسەکی ژ دەرڤەیی خاچا سۆر) گھیشتبوو بنگەھا دانەیان ئا گرێدانێن ڤەگەراندنێ یێن مالباتێ (RFL).\nد ٢٠ چلەیێ ٢٠٢٢یان دا، خاچا سۆرئا ئاڤووسترلیایێ ژ بوویەرێ ئاگاھدار بوو.\nگاڤا کو زانیاریێن نوو پەیدا ببیتن، ئەم ئێ ل سەر ڤێ رووپەلێ دابینکرنا نووڤەکرنان بدۆمینیتن.\nئەگەر ژ وە رە پشتگریەکە زێدە پێدڤی بکەت، ئان پێویستی ب ھەبوونا وەرگێرەکی ھەبیت، ژ کەرەما خوە ب خەتا مەیا ٢٤/٧یا تایبەتی رە تێکلی دایینن\n1800 860 442\nبۆ زەنگلێدانا ناڤنەتەوەیی، ژ کەرەما خوە تێکلیێ دایینن ب\n+612 8077 2507\nسەر بوویەرا ئەولەھیا سایبێرێ یا ICRC\nوەکی بەرتەک چ ھات کرن؟\nICRC تێدەرخست سێرڤێرێن کو زانیاریێن کەسانە یێن زێدەتری ٥٠٠،٠٠٠ مرۆڤێن خوەدی دکن کو ژ تەڤگەرا خاچا سۆر و ھەیڤا سۆر خزمەتێ وەردگرن، د ئێریشەکە ئەولەھیا سایبێرێ یا دژوار دا تێک چوونە. خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ ڤێ بنگەھا دانەیان بۆ بەرنامەیێن مە یێن RFL و چاڤدێریا بنچاڤکرنێ ب کار تینە. ئەم ھین نزانن کا تایبەتیا زانیاریێن کو ژ ھێلا خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ ڤە ھاتنە ناڤا بنگەھا دانەیان کەتنە بن باندۆرێ یان نا. تیمێن خاچا سۆر و ھەیڤا سۆر ل سەرانسەرێ جیھانێ بنگەھا دانەیان ب کار تینن، لێبەلێ زانیاریێن کو د بنگەھا دانەیان دا ھاتنە زەخیرەکرن ژ ھەر دۆزەکە کو ئەم ل سەر خەبتینە، ژ ھەر وەلاتەکی تێن.\nزانیاریێن کو وە دانە خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ دبە کو د کەتبن ناڤا بنگەھا دانەیان. ئەڤ پێڤاژۆیەکە ناڤخوەیی یا ئستانداردە کو پێ ئەولە ببە زانیاری ل جھەکی تێن خوەدیکرن، و ئەم دشێن ب ھەڤکارێن خوە یێن ل وەلاتێن دن را تێکلی دایینن دەما کو ئەم ھەول ددن کو مرۆڤەکی دەلال ئێ وندا پەیدا بکن.\nدبە کو د ڤان زانیاریان دا ناڤێ وە، ھوورگولیێن تێکلیا وە، زانیاریێن سەر شەرت و مەرجێن کەسێ وە یێ دەلال و وندا، و ناڤ و ھوورگولیێن تێکلیێ یێن خزمێن کو وە ژ مە رە گۆتنە، ئان زانیاریێن سەر شەرت و مەرجێن بنچاڤکرنا وە و فکارێن کو وە ئانینە زمان. د وێ ھەمی بەلگەیێن کو د دەما برێڤەبرنا دۆزا وە دا دانە مە ھەنە، کو دبە بەلگەیێن ناسنامەیێ، فۆرمێن وەرگرتنێ، بەلگەیێن ئەرێکرنا بنچاڤبوونێ ژ ICRC، پەیامێن خاچا سۆر ئێن کو د ناڤبەرا ئەندامێن مالباتێ دا ھاتنە گوھەزتن، و وێنە تێ دە بن.\nئەم ئەرێ دکن کو نوکه تو نیشانەیەک تونەیە کو زانیاریێن وە یێن کەسانە ھاتنە ژێبرن ئان دەستوەردانکرن. زێدەتر، مە تو دەلیلەک سەر نەباش بکارانین یان ئەشکەرەکرنا گشتی یا ڤان دانەیان پەیدا نەکریە. ئەڤ د بن چاڤدێریا نێزیک دا دمینە، و ئەگەر ئەڤ ھەلوەست بگوھەرە ئەمێ وە ئاگاھدار بکەن.\nبۆ بەرسڤدانا ڤێ روودانێ چ ھاتیە کرن؟\nگاڤا کو ICRC ب بوویەرێ حەسیا، وێ سێرڤێرێن کو کەتنە بن خەتەرێ ئۆفلاین کر. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو ئەم نوکه نەشێن خوە بگھینن تو زانیاریێن دۆزێ یان ژی ل سەر تو دۆزان بخەبتن.\nICRC نوکه د پێڤاژۆیا دەستنیشانکرنا چارەسەریێن دەمکورت دا یە دا کو تیمێن خاچا سۆر و ھەیڤا سۆر ل چارئالیێ جیھانێ بشێن پێشکێشکرنا خزمەتێن مرۆڤدۆستانە ژ بۆ مرۆڤێن کو کەتنە بن باندۆرا ڤێ بوویەرێ بەردەوام بکن.\nب ئاوایێ جودا، خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ ڤەکۆلینەکە سەربخوەیا پەرگال و خزمەتێن خوەجھی پێک تینە دا کو ئەو ئەولە بمینن.\nب ھەڤ رە، ئەم دخەبتن کو پشتگریێ بدن مشتەریێن کو ئحتمالە کەتبن بن باندۆرێ و پەرگالان بێتر خورت بکەن دا کو پێشی ل دوبارەبوونا بوویەرەکە وسا بگرن.\nچما ئەم ب وە رە تێکلیێ داتینن؟\nئەم ب وە رە تێکلیێ داتینن ژ بەر کو مە ب وە رە تێکلداری یەک ئان چەند ژ خزمەتێن ژێرین دا خەبتینە:\nپەیداکرنا ئەندامەکی مالباتێ یێ کو د ئەنجاما شەر، کارەسات ئان کۆچبەریێ دا وندا بوویە.\nشاندنا پەیامان ژ خزمەکی خوە را کو رێیێن دن ئێن پێوەندیێ لێ تونەیە.\nپێحەسینا رفاھا خزمەکی ل دەرڤەیی وەلێت کو ھوون نەشێن خوە بگھینن وی.\nداخوازکرنا بەلگەیان سەر کەسەکی.\nچاڤدێریا شەرت و مەرجێن ناڤەندێن بنچاڤکرنێ یێن کۆچبەران.\nد ئەنجاما بوویەرێ دا، دبە کو ھن زانیاریێن کو د ڤێ پێڤاژۆیێ دا ژ ھێلا وە یان دەلالێن وە ڤە ھاتنە دایین کەتبن بن باندۆرێ. ژ کەرەما خوە ب ھەر کەسێن خوە یێن دەلال رە کو دبە کەتبن بن باندۆرا ڤێ یەکێ و ھایا وان ژێ تونەبە قسه بکەن.\nبنگەھا دانەیان ئا RFL چیە؟\nخاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ و جڤاکێن دن نەتەوەیی یێن خاچا سۆر و ھەیڤا سۆر ل چارئالیێ جیھانێ بنگەھا دانەیانا RFL ب کار تینن دا کو:\nئاریکاریێ بدن جھێ کەسێن وندا پەیدا بکن.\nل بارا دۆزێن ل RFL دا، د ناڤ دا پەیامێن کو ب خزمێن وە رە ل وەلاتەکی دن رە ھاتنە ڤەگوھەزتن، زانیاریان ب پار ڤە و زەخیرە بکن.\nپرسگرێکێن مرۆڤدۆستانە یێن کو ژ ھێلا کەسێن د بنچاڤگەھێن کۆچبەریێ دا ژ مە رە ھاتنە گۆتن تۆمار بکن.\nتێکلیێن ب کەسێن ل بنچاڤگەھێن کۆچبەریێ رە زەخیرە بکن.\nزانیاریێن سەر لێڤەگەرێن کو مە سەر پشتگرییا ژ بۆ وە و مالباتا وە کرنە (کو ب وە رە ھاتنە گۆتووبێژکرن) تۆمار بکن.\nبنگەھا دانەیان ئا RFL ل ژێنێڤێیە و ICRC وێ ب رێ ڤە دبە.\nچما زانیاریێن وە یێن کەسانە ل بال ICRC ھەنە؟\nگرێدانێن ڤەگەراندنا مالباتێ (RFL) خزمەتەکە جیھانییە کو ل وەلاتێن چارئالیێ جیھانێ تێ کرن. جڤاکێن خاچا سۆر و ھەیڤا سۆر، تەڤی خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ، پەرگالەکە ئانلاین ب کار تینن دا کو زانیاریێن ل بارا دۆزێن RFL دە زەخیرە بکن. ئەم ڤێ یەکێ دکن دا کو زانیاری ل جھەکی ئەولەھ وەرن زەخیرەکرن، و ئەم بشێن ب ھەڤکارێن خوە یێن خاچا سۆر ئێن ل وەلاتێن دن رە تێکلیێ دایینن دەما کو ئەم ھەول ددەن کو کەسەکی دەلال ئێ وندا پەیدا بکن.\nئەم ڤێ پەرگالێ دەما کو پشتگریێ ددن کەسێن د بنچاڤگەھێن کۆچبەران دە ژی ب کار تینن.\nکیژان زانیاریێن وە یێن کەسانە کەتنە بن باندۆرا ڤێ بوویەرێ؟\nسێرڤێرێن ICRC کو بنگەھا دانەیان ئا RFL و پەرگالێن پێوەندیدار تێ دە نە کەتنە بن خەتەرێ. ھەکێر د ھوندرێ پەرگالێ دە بوون و شیانه زانیاریان کۆپی بکن و بشینن دەرڤە. ئەم ھین نزانن کا زانیاریێن کو ژ ھێلا خاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ ڤە ھاتنە ناڤا بنگەھا دانەیان ئا RFL ب تایبەتی کەتنە بن باندۆرێ یان نا. زانیاریێن کو دبە کو کەتبن بن باندۆرێ ئەڤن، نامە و تۆمارێن د دەربارێ دۆزا وە دە، تەڤی ھوورگلیێن پێوەندیا کەسێن حەزکریێن وە، ئەگەر ئەڤ ب دۆزا وە رە تێکلدار بە. ھەیا کو ئەم دزانن ئەڤ زانیاری ھەیا نوکه نە ھاتنە وەشاندن و نە ژی بازرگانی پێ ھاتیە کرن، و ئەم ڤێ یەکێ ژ نێزیک ڤە دشۆپینن.\nھوون دشێن چ گاڤێن ھەمەتەتیێ باڤێژن دا کو خوە و زانیاریێن خوە یێن کەسانە بپارێزن؟\nئەگەر دبە کو ئالیەکی سێیەم خوە بگھینە زانیاریێن پێوەندیا وە، گرینگە کو:\n• رەمزان بگوھەرینن – ئەگەر وە بەرێ ئەڤ یەک نەکریە رەمزێن خوە یێن ئۆنلاین بگوھەرن. ئەگەر وە رەمزێن حەسابێن دن ب ئی-نامەیێ ژ خوە رە شاندبن، ڤان ژی بگوھەرن. ناڤەندا ئەولەھیا سایبێرێ یا ئاڤووسترالیایێ سەر دانینا رەمزێن باش رێبەرنامەیەک ئامادە کریە.\n• ھەمەتە بکن - ئەگەر ھوون ژ ناڤنیشانا مالپەرێ گومانبارن، ب پێکھینەرێ خزمەتێن خوە رە تێکلیێ دایینن دا کو ھوون پشتراست ببن دکەڤن رووپەلا راست. ھوورگلیێن تێکەتنا خوە نەدن.\nپاراستنێن زێدە چالاک بکن - ژ بۆ حەسابێن خوە یێن ئۆنلاین ھەر دەرا ممکن بە، ئەرێکرنا چەند-فاکتۆری ساز بکن و پشتراست بن کو ھوون نەرمالاڤا دژە-ڤیروسێ یا نووژەن ل سەر ھەر ئاموورەکە کو ب کار تینن ژ بۆ گھیشتنا حەسابێن ئۆنلاین ساز بکن.\nگرێدانکان کۆنترۆل بکن - گاڤا کو ل سەر مالپەرەکە کو پێباوەریێن تێکەتنا وە دپرسە، تشتێ کو ژێ رە تێ گۆتن Uniform Resource Locator یان URL بنڤیسن. ئەڤ د بارکا ناڤنیشانا لێگەرۆکا وەیا وێبێ دە جھ دگرە و ب گەلەمپەری ب https:// دەست پێ دکەت.\nڤەگوھەزتنا تێلەفۆنێن دەستان - ژ بۆ ھلگرێن تێلەفۆنێن دەستان ھشیار بمینن یێن کو دەستنیشان دکن تێلەفۆنا وە ئێدی ب تۆرێ ڤە گرێدایی نینە وەختا کو ئەڤ نە ئاسایی بە، یان وە فەرمان نەدایە ھلگرا تێلەفۆنا خوەیا دەستان کو پێوەندیێ بقەدینە. ل کو دەرێ ئەڤ یەک رووبدە، ئەم پێشنیار دکن کو دەملدەست پرسگرێکێ ژ ھلگرێ تێلەفۆنا خوەیا دەستان رە راگھینن.\nل رێبەرنامەیا Scamwatch بنێرن - دبە کو ھوون بخوازن ل رێبەرنامەیا Scamwatch یا کۆمیسیۆنا پێشبازی و مەسرەفڤانان ئا ئاڤووسترالیایێیا سەر پاراستنا خوە ھەمبەری خاپاندنێ بنێرن.\nبۆ رێبەرنامەیێن زۆرتر ل بارا پاراستنا ناسنامەیا خوە دە، دبە کو ھوون بخوازن سەردانا رووپەلا رێبەرنامەیێ یا ناڤەندا ئەولەھیا سایبێرێ یا ئاڤووسترالیایێ بکن.\nئەم ھین ژی د پێڤاژۆیەکە بالدار ئا تێگھیشتنا تەڤاھی قادا بوویەرێ و ئاوایێ کو مشتەریێن مە کەتبن بن باندۆرێ رە دەرباس دبن. ئەم خوەدان سۆزن ھەما کو زانیاریێن تێکلدار دەردکەڤن ھۆلێ، د ناڤ دە تەوسیەیێن نووبوویی یێن سەر گاڤێن ھەمەتەبوونێ کو ھوون دشێن باڤێژن، نووڤەکرنەکە دی بدن وە.\nئەگەر ھوون تەنگاھیێ دکشینن، ئەم تەوسیە دکن کو ھوون شیرەتێن تەندورستیێ ژ پسپۆرەکی تەندورستیێ یێ تۆمارکری کو ھوون ناس دکن و لێ پێ باوەرن بگەرن.\nل کو ھوون دشێن پشتەڤانیا زێدە وەرگرن؟\nپشتگریەکە زێدە ژ بۆ وە و حەزکریێن وە ھەیە، دا کو ژ وە رە ببە ئالیکار کو ھوون ھەر پرس ئان فکارێن ل سەر ڤێ زانیاری و بوویەرێ ھەبن چارەسەر بکە. د ناڤ دە ئەڤ ھەنە:\nخاچا سۆر ئا ئاڤووسترالیایێ\nھوون دشێن ب ھەژمارێن تێلەفۆنێ یێن کو ل ژۆر ھاتنە دەستنیشانکرن ب خەتا مەیا ھۆتلاین رە تەلەفۆن بکن.\nژ کەرەما خوە بۆ نووڤەکرنێن رۆژێن پێش ل ڤێ مالپەرێ ژی بنێرن.\nئایدی کێیر IDCARE\nئەگەر ھوون ژ ئحتمالا نەباش بکارانینا زانیاریێن خوە یێن کەسانە ب فکارن، مە پشتگریا بەلاش ژ IDCARE، خزمەتا ناسنامەیا نەتەوەیی یا جڤاتا ئەولەھیا سایبێرێ یا ئاڤووسترالیایێ پێک ئانیە.\nژ کەرەما خوە ئەگەر فکارێن وە یێن ئەولەھیا ناسنامەیێ یێن بەرفرەھ ھەبن، ب رێیا فۆرما مالپەرا ئالیکاریێ یا IDCARE ب رێڤەبرەکی دۆزا IDCARE تێکلدار بن.\nوەکی شوونگر، ھوون دشێن بۆ زانیاری و چاڤکانیێن پرتر سەر پاراستنا زانیاریێن خوە یێن کەسانە بچن ناڤەندا ھینبوونێ یا IDCARE. خزمەتێن IDCARE دشێن ب پێکانینا کۆدا لێڤەگەرێ RCA-ID22 وەرن دەست دەما کو فۆرما وێبێ یا "ئالیکاریێ بستینە" تژی بکن یان ژی تێلەفۆن بکن بۆ:\nبژیشکێ موقاتەیا تەندورستیا وە\nئەگەر ھوون تەنگاھیێ دکشینن، ئەم تەوسیە دکن کو ھوون شیرەتان ژ پسپۆرەکی تەندورستیێ یێ تۆمارکری کو ھوون ناس دکن و لێ پێ باوەرن بگەرن. گاڤا کو ھوون بژیژکێ خوە یێ تەندورستیێ یێ گەلەمپەری ببینن، ئەوێ بنرخینە کا پێدڤیا وە ب چ ئاریکاریێ ھەیە.\nبۆ زانیاریێن زۆرتر سەر ڤێیا کو ئەڤ رێخستن چاوا دشێن پشتگریێ بدن وە و حەزکریێن وە ژ کەرەما خوە سەری ل ئی-نامەیا مە بدن.


جەناب …. کۆڕش وەحید – Dengekan\nbyDenegkan\tAugust 20, 2018\tGeneral, Literature\n-ببورە جەناب ئەو رۆژنامە بەدەستانەی لە دوورەوە دەیانەوێت لە دەرگای کۆشك نزیکبنەوە هیچ دەربارەی نووسەری سوێدی سلاڤۆی ژیژەك نازانن و کردوویانە بە ژیژك، ئەوان هێندەی چاوەڕوانکردنی رۆژانەیان لەبەردەم کۆشکدا خەریکی موتاڵاکردن و تێفکرین بوونایە ئەمێستا سوپایەکیان لە رۆشنبیران پێکهێنابوو و کتێبخانە گشتیەکانی گوندو شارۆچکەکانیش جمەیان دەهات لە جێی ئەوەی ئەسپەکانی تێدا ببەسترێنەوە ، بەڵام پارە تەزوویرەکانی تۆ هەموویانی لە بنڕا چەموشترو تینوتر کردووە، ئەم پارانە لە دەرەوەی ناوچەی کۆشکدا کەس مامەڵەیان پێوەناکات، خەڵك گەڕاونەتەوە بۆ کۆمۆنی سەرەتایی و شت بە شت دەگۆڕنەوەو ئاوها مامەڵە دەکەن، کابرای تاكچاو هەموویانی لە خشتە بردووە، هێندە خێرا دەڕوات بە هەموو شوێەکان ڕادەگا. کوا ئەو فڕۆکەیەی پێنج ساڵە بەڕێوەیە و ناردووتانە بۆ هەسارەی پلۆتۆ بۆ داواکردنی یارمەتی؟ هیچ دەنگی نییە بگەڕێتەوە! رەنگە هەر لە بۆشاییدا بخولێتەوە تا سەروەختی کەڕەنا !\n*تۆ نازانیت من لە جەنگەکانی باپیرمەوە تێگەشتم کە ناو لولەی بڕنەوەکان دەبێت جوان خاوێن بکرێنەوەو چەور بکرێن تا باشتر تەقە بکەن، ئەوە مەتریلۆزەکان هەر باس مەکە، هەموو رۆژێك بە ئەسیرەکان هەڵیاندەوەشێنین و پاکیان دەکەنەوەو دەیبەستنەوە.\n-ئەی کوا ئەو کتابانەی لە جەنگیز خانت شاردنەوە، تا دوایی خەڵك وانەیان لەسەر بخوێنن و خوێنەواری فێر بن، بۆ دەریان ناهێنیت؟ خۆ پەڕەیەکی سپی لە هیچ دوکانێکدا دەستناکەوێت بۆ تیانووسین.\n*تەواو ئەوەی نووسرا نووسرا، لە مێژە فەرمانمان داوە خامەو تیانووسەکان قەدەغەی فرۆشتن بکرێن، لە شوێنیاندا پەڕەی سیغارو گەڵای توتنەکان بەکاربێنن.\n-نەشەپۆلی رادیۆ ماوە نە هێڵی تێلەفۆن، ئەستەمە نەزانیت چی لە دەوروبەرتدا دەگوزەرێت و بەڕەنگی هەورەکانی ئاسمان رووداوەکان بخوێنینەوە، هەور هەیە بۆرە، هەیە زۆر تاریکە، هەشە سوور، لە بنەڕەتدا هەندێكجار تەپوتۆز هەر ناهێڵێت رەنگی ئاسمان ببینین.\n*ئەی ئەو هەموو جادوگەرانەم بۆچی ڕاگیرکردووە؟ مەگەر نازانیت؟ تیلسکۆبێکیان لەسەربانی کۆشك بۆ داناوم خۆم هەموو شتەکان دەبینم و هەر لە ئیلهامی ئەو نیگایانەمەوە بەیانیان خەڵك تەدارەك دەدەین.\n-ئەی جارێکیش نەماندی لولە ئاگرگرتووەکان بکوژێنیتەوەو خەڵك بەکاریبێنن بۆ خۆ گەرمکردنەوە؟ لە بابلییەکان وایە ئاگرەکەی زردەشتە لە دوورەوە دەبریسکێتەوە، ئەوان لەوێوە وزەی لێوەردەگرن.\n*دواجار کە وینستۆنم بینیەوە بە گەرمی ئەملاولای ماچکردم و نەمهێشت باسی ئەو لولانە بکات، یەکسەر باسەکەم گۆڕی بۆ ئەو جۆرە سەگە رەسەنانەی لێرە هەن، زۆر کەیفی پێهات، نازنم بۆچی داوای نەمامی دارگوێزی دەکرد؟\n-ئەو شەوەی کڕێوە لەیەکتری جوداکردینەوە منیش وەکو ئەو خەڵکە بەردەوام بە قوڕاو و چڵپاودا ڕێم دەکرد تا بگەمە سنووری ئاوەدانی، هەر گژوگیاکانی دەم ڕێمان دەخوارد، دەمانبینین ئەوانەی شارەزابوون لێیان دەکردنەوەو دەیانخوارد منیش هەروام دەکرد، لەوساوە بەڕێوەم ئێستاش نەگەشتوومەتە هیچ شوێنێك..\nPrevious ستایش یان ڕه‌خنه؟ … به‌ختیار محه‌مه‌د\nNext تۆ ژن بە … نەوال شەریف …. وەرگێڕانی: ئاری بابان


هەوڵی بە پەلەی ڕێکخراوی هەواڵنێرانی بێ‌سنوور لە بارەی ڕۆژنامەنووسانی ئێران – چاونیوز\nڕێکخراوی ڕێپۆرتێرانی بێ‌سنوور لە نامەیەکدا بۆ ” میشل باشلە” کۆمیسێری بەرزی مافی مرۆڤی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتوەکان خوازیاری هەنگاوی بەپەلەیە لە بارەی دۆخی زیندانیانی عەقیدەتی و ڕۆژنامەنووسانی ئێران.\nلەو نامەیەدا هاتووە کە ئێران یەکێک لە وڵاتە هەرە سەرکوتکەرەکانی وڵاتانی جیهانە لە بواری ئازادیی ڕۆژنامەنووسیدا.\nڕێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ڕیزبەندی جیهانیی “ئازادیی زانیاریی”دا لە نێو ١٨٠ وڵاتی دنیا لە پلەی ١٦٤ دا جێی گرتوە.\nهەر لەو پێوەندییەدا پێشتریش ڕێکخراوی ڕێپۆرتێرانی بێ‌سنوور بە بڵاوکردنەوەی ڕاپۆرتێک لە خەزەڵوەری ١٣٩٧ی هەتاویی‌دا لە ژێر سەردێڕی”شەپۆلێکی تر لە زیندانیکردنی ڕۆژنامەنووسان لە ئێڕان” سەرکوتی ڕۆژنامە نووسانی مەحکووم کردوە.\nلە مانگی ڕابردوودا دەیان ڕۆژنامەنووس لێپێچینەوەیان لە گەڵ کراوە و هەر لەو ماوەیەدا چەندین کەس بە تۆمەتی چالاکیی لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا دەسبەسەر کراون.\nلەو ڕاپۆرتەدا وێڕای ئاماژەدان بە ژمارە و شێوەی دەسبەسەرکراوان، داوا لە کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکا کە بە پەلە ئازادیان بکا و واز لە سەرکوتی ڕۆژنامە نووسان بێنێ.\nئەو ڕێکخراوە لە ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆیدا نووسیویەتی کە کۆماری ئیسلامی ترس و وەحشەتی لە ئازادی مێدیاکان هەیە و هەواڵنێران بە خراپکار لە قەڵەم دەدا .\nلەو ڕاپۆرتەدا هاتووە کە هەواڵنێران بە توندی سەرکوت دەکرێن، لە ژێر چاوەدێری دان و، دەسبەسەر دەکرێن بەڵام ئەوە ئەوانن کە پێش لە کردەوەکانی کۆماری ئیسلامی دەگرن و خوازیاری گۆڕانی سیاسین لە وڵاتەکەیاندا.\nئێران هەتا ئێستاش یەکێک لە گەورەترین بەندیخانەی ڕۆژنامەنووسانە لە جیهاندا و، لەو بارەوە ڕێکخراوی هەوڵنێرانی بێ سنوور، ئێرانی بە یەکێک لە هەر دەوڵەتە سەرکوتکەرەکانی جیهان ناو بردوە.


هشیاری د وەڵاتێ مریا دا – ARTICLE رۆژ\nب ناڤێ بەرەڤانیکرن ژ مافێن وەڵاتیان، دەمەکە دەهۆڵ دهێتە قۆتان. دەمەکە دەنگێ وێ دەهۆڵێ مێشکێ مە گشتان پر کری و دەمەکە ژ ڤی دەنگێ ڕەزیل بێزار بووینە. جووت حزبی یا ڕێڤەبرنێ هەتا دوماهیا 2013 مەش دابوو ژیانا خەلکی. زێدەباری هەمی وێ گەندەڵیا هەیی د ئاست ژیانا تاک ل ڤی وەڵاتی دا. دەما ئۆپۆزسیۆن چێبووی، ڕاستە ژ نوو خەلکی زانی بودجەیێ دەوڵەتێ دڤێت ل پەرلەمانی و ب زەڵالی و برگە برگە بهێتە ڤەخاندن. لێ چاوا ئەڤ ئۆپۆزسیۆنە کەفتە بەر دەرگەهێ حوکمداریێ زیکا کەفتە د ئەنیا دژبەریا هزرا خۆ یا کاری و وان ژی دەست دا تاڵانکرنێ. لهەڤهاتنێن سیاسی، بەرژەوەندێن ئابووری، نە کو ڤێ هەرێمێ برێڤەدبەن بێی هەبوونا چ کارنامەیەکا ڕێڤەبرنێ یا ماف پارێز کو خۆ د چەترا کوردستانیبوونێ دا بینیت. لەورا گۆتنا کوردی یا دبێژیت ساڵ بە ساڵ خۆزگەم بە پار. بوویە کەتوارێ ژیانا نوکە یا خەلکی.\nڕۆژا بوری هند ژ پەرلەمانتاران تەپڵ لێدا و دقیراند موچە موچە و هندا ژی ب قات و ریبات دگۆت ئەمین پێشەنگێن ڤێ هزرێ و هند ژی د بێ دەسهەڵات بوون، و دبیت هندەک ژی هەر نەهاتبنە وێ ڕۆنشتنا پەرلەمانی. ل ڤێرە من مەرەم پێ موچە یان هەر ئەرکەکێ دیتر یێ حکومەتێ نینە، بەلکو مەرەما من پێ هشیاریا ل سەر بنیاتێ عەشیرەتگەریێ و دەڤەرکانێ یێ دەنگدەرێن کوردستانێ نە دەما ژ بۆ رازیکرنا دلێ عەشیرەتێ دەنگی ددەنە کەسێن کێم ئەزموون و ئەڤ کەسە ژی دگەل هەر زمێنەکا دەنگێ هەوا دترسن و نەوێرن ژ کەڤلێ خۆ دەرکەڤن و ژ ترسا ژ دەستدانا موچەیێ خۆ، بێدەنگیێ هەڵدبژێرن و خەلکی دکەنە قوربانی داهاتێ خۆ. لەورا نابیت د وەڵاتێ مریان دا بەحس ل سەر هشیاریێ و ئەرک و مافان بهێتە کرن.\nگووتار یاهاتیە خواندن: 235


کارەساتی گەورە لە عێراق روودەدات – لڤین پرێس\nئەم توێژە سیاسیەی عێراق بە تەمای چیە؟\nلە دروست بوونی دەوڵەتی عێراق تا ئەم سەردەمە کەرتی پەروەردە بەم خراپیەی ئێستای بێ ئاست و کواڵیتی نزم نەبووە. رێژەی نەخوێندەواری بەم ئەندازەیە بەرز نەبووە.\nگەر بە وردی خوێندنەوە بۆ دۆخی عێراق بکرێت دەبینی کە بە ھەنگاو لەدوای ھەنگاو وە بە خواست، کار لەسەر تێکشکانی دووسێکتەری ئەساسی کۆمەڵگا دەکرێت.\nکەرتی خوێندن و نەخوێندەوار کردن و جاھل کردنی کۆمەڵگا. ئەوەی تریش تێکدانیشیرازەی خێزانیە.\nکەرتی خوێندن روون و ئاشکرایە و پێویست بە قسەی زیاتر ناکات، ھەر لە سەرەتاییەوە تاکو زانکۆکان و کڕینی بڕوانامەی مستەر و دکتۆرا. کردنەوەی زانکۆو پەیمانگای ئەهلی بێ کۆنترۆڵ و بێ مەرجی کواڵیتی. ئاستی زانکۆو پەیمانگاکان لە لیستی زانکۆکانی جیهان بەهەزاران لەدوای دواوەوەیە. بەکوردی بڵێم ناوەندی خوێندن لە عیراق هیچ پێوەرێکی لە ئاستی زانستی وڵات و پەروەردە کردنی تاک و فیرکردن نیە. گەندەڵی ئەم سیکتەرەشی داگیرکردوە.\nخێزانی عیراقی بەرەو هەڵوەشانی زیاتر ئەڕوات و هیچ پڕۆژەیەکی باش بۆ راگرتنی نیە. لەسایەی دەرکردن و ھەموارکردنەوەی ھەندێک پرۆژە یاسا ئەم چوارچێوە خێزانیە بەرەو دابڕانی زیاتر و پەروەردەکردنی مرۆڤی ناسەقامگیری زیاتر ھەنگاو دەنێت.\nلەسایەی ئەم یاسایەنەوە تا دێ زیاترو زیاتر ژنانی کۆمەڵگا پەراوێز دەخرێن و مافیان زەوت دەکرێت.\nحکومەت و یاسادانەرێک رێگا خۆش بکات بۆ پیاوان بۆ ھێنانی ژنی دووەم و زیاتر لە رێگای پێدانی قەرزو سلفەوە لە لایەک و رێگر بێت لە جیا بوونەوەی ژنەکان بەوەی حضانەی مناڵەکانیان لێبسەنرێتەوە دەبێت پلان و ستراتیجیەتی ئەم حکومەتە چی بێت؟\nتەڵاق دان بۆ پیاو زۆر ئاسان کراوە وە ھان دەدرێت ژنی زیاتر بھێنێت.\nلە بری ئەوەی توێژەری خێزانی زیاد بکرێت وە ئاستی دارایی خێزان بەرزبکرێت، گرنگی بە منداڵ بدرێت و بە یاسا مافی دەستەبەر بکرێت، لە بری ئەوەی یاسای توندوتیژی خێزانی تشریع بکرێت و تاک بە تاکی خێزان بپارێزێت، دێن و ھانی پیاو دەدەن بە ھێنانی ژنی زیاتر. وەک ئەوەی ئەوە تەنھا چارەسەر بێت گەر گرفتێکیان ھەبێت.\nرۆژانە لەدەرەوەی دادگاکان و بە ناوی شریعەتەوە کیژۆڵی منداڵ و ھەرزەکار بە شوو دەدرێن و بەپێی ئامارەکانی دادگا بەشێکی زۆریان ھێشتا نەگەیشتونەتە تەمەنی روشد، تەڵاق وەردەگرن و خاوەنی چەند منداڵێکیشن کە خۆیان ھێشتا منداڵن و بەرپرسیارێتی خۆیان بە باشی ناتوانن ھەڵبگرن.\nیاسای باری کەسێتی ژمارە 188ی ساڵی 1959 یەکێکە لە یاسا باشەکان و بۆ ئەو سەردەمە تاکو ئێستا یەکێکە لەیاسا مەدەنییەکان.\nبرگەی 57ی ئەم یاسایە، باس لەوە دەکات پەروەردە کردنی منداڵ دوای جیابوونەوە لای دایکە تا تەمەنی 18 ساڵی.\nساڵانێکە ھەوڵی ھەموارکردنەوەی دەدرێت یاخود باشترە بڵێم ھەوڵی تێکدانی دەدرێت.\nھەندێک لایەن ساڵانێک پێش ئێستا تانەیان لەو یاسایە دا لە دادگای اتحادی بە بیانووی ئەوەی دژی بنەماکانی ئاینی ئیسلامە.\nئەم تانەیە لە لایەن فقھای ئیسلامی دادگای اتحادیەوە رەفز کرایەوە.\nئێستا کە عێراق بەرەو ھەڵبژاردنی پێش وەختە ھەنگاو دەنێت دەستێکی رەش ئەم ھەلومەرجەی بە لەبار زانیوە بۆ سەپاندنی مەرامی خۆی و ھەمواکردنەوەی (تێکدانی) ئەو یاسایە و بەوەش تێکدانی کۆمەڵگای عێراقی و پێشێل کردنی مافی دایکان و ژنان.\nئەوەی لە حکومەت و پەرلەمانی عێراقی دەبینرێت نەلە ئێرانی پێشەڕەوی شیعە و نە لە سعودیەی پێشڕەوی سونەش بە دی ناکرێت.\nکێشەی گەورە دراسەنەکردنی زانستی دۆخی خێزان و باری دەروونی مناڵ و دایکە لە کاتی هەوڵدان بۆ دەرکردنی یاسا یان بڕیارێک کە پەیوەندی بە خێزانەوە هەبێت.\nبە گوێرەی ئەم ھەموارکردنەوەیە بێت منداڵ بۆی ھەیە تا تەمەنی حەوت ساڵی لای دایکی بمێنێتەوە، بەو مەرجەی ھاوسەرگیری نەکاتەوە.\nدوای ئەو تەمەنە حضانەی منداڵەکە دەدرێت بە باوکی. بۆ گوێزانەوەی حضانە لە دایکەوە بۆ باوک گرنگ نیە باوکی ھاوسەرگیری کردۆتەوە یا چەند ھاوسەرێکی ھەیە.\nگەر ھات و باوکی منداڵەکە لە ژیان دا نەمابوو یاخود مفقود بوو ئەوکات منداڵەکە دەدرێت بە باوکی باوکی واتا باپیری.\nگەر ئەوان نەیان توانی منداڵەکە بگرنە خۆیان وە دایکی ھاوسەرگیری نەکردبۆوە ئەوکات دایکەکە بۆی ھەیە دوبارە منداڵەکە بگرێتەوە خۆی.\nئەمە رێگری کردنە لە دووبارە ھاوسەرگیری کردنەوەی دایک پێشێلکردنی مافی ژنە.\nھەروەھا داڕمانی باری دەرونی منداڵەکە بە ھەرجارە و گواستنەوەی بۆ لای یەکێک.\nلە بری ئەوەی ھاوشێوەی وڵاتانی پێشکەوتوو بەرژەوەندی منداڵەکە لێک بدرێتەوە و دایک و باوک ھاوشێوەی یەک تەماشا بکرێن و ھەڵسانگاندن بکرێت کامیان گونجاوترن بۆ پەروەردەکردنی منداڵەکە، دێن و بێ بەرچاو گرتنی بەرژەوەندی منداڵەکە دەدرێت بە دایک و لێدەسەندرێتەوە و دەدرێت بە باوک و بە باپیر و بەرژەوەندی و باری دەرونی منداڵ رەچاو ناکرێت.\nھەموارکردنەوەی ئەم یاسایە نارەزایەتیەکی زۆری رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و ژنان و پارێزەران و بەشێکی زۆری چین و توێژەکانی بە دوای خۆی دا ھێناوە.\nبەداخەوە بەهۆی ئەوەی ململانێی سیاسی نامەشروع ئەکرێت و نزیک بونەوە لەهەڵبژارن هەیە بە مەرامی سیاسی و شەخسی هەوڵ هەیە سیکتەرە ستراتیژی و گرنگەکان بکرێتە قوربانی زیاتر، بە جۆرێکی وا من تێناگەم ئەم توێژە سیاسیەی عیراق دەیانەوێ چی بکەن و چ کارەساتێکی ناخۆشترو رەش تووشی ئینسانی ئەم وڵاتە بکەن.\nئەم توێژە سیاسیە لە ھەوڵی دروست کردنی نەوەیەکی بێ عیلم و نەخوێندەوار و خاوەنی کەسایەتیەکی ناتەندروستن.\nوەبەرهێنانی هەولێر هاوڵاتیان لە نەکردنی مامەڵەیەک ئاگادار دەکاتەوە\nبۆچی ئەمریکییەکان ئاسمانی هەولێر لە هێرشی درۆنەکان ناپارێزن؟


مەرجی ئاسایى بوونەوەی بەهای دۆلار ئاشكرا دەكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nڕاوێژكاری سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ كاروباری دارایی ئاشكرایدەكات، ئاسایی بوونەوەی نرخی دینار پەیوەستە بە چەند مەرجێكەوە لەوانەش باشبوونی توانای گەشەكردنی ئابوورییە.\nمەزهەر محەمەد ساڵح ڕاوێژكاری سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ كاروباری دارایی ڕایگەیاند، ئاسایی بوونەوەی بەهای دیناری عیراقی پەیوەستە بە توانای گەشەكردنی ئابووریی، ئەویش ئەگەر گەشەیەكی گەورە بكات.\nمەزهەر محەمەد ساڵح دەشڵێت، “بەپێی پێشبینییەكان لەئێستادا گەشەی ئابووریی 2.5%ە، كە بەپێی ژمارەی ڕاستەقینەی دانیشتووانە”.\nڕاوێژكارەكەی كازمی ڕونیشیكردووەتەوە، ئەو گەشەیە پێویستی بە كەمكردنەوەی ڕێژەی بێكاری و بەرزبوونەوەی هەلی كار و گەشەسەندنی پڕۆژەكانی وەبەرهێنانە، كە دەبێتە هۆی بەدەستهێنانی داهات بۆ قەرەبووكردنەوەی نەوت، بەردەوامبوونی داهاتەكان و هێزی ئابووری.\nجێی ئاماژەیە، لە مانگی كانونی یەكەمی ساڵی ڕابردوودا، بانكی ناوەندی عیراق نرخی ١٠٠ دۆلاری لە نزیكەی ١٢٠ هەزار دینارەوە بۆ نزیكەی ١٤٥ هەزار دینار بەرزكردەوە و ئەوەش كاردانەوەی جیاوازی بە دوای خۆیدا هێنا.


ڕانانێك بۆ كتێبی (الشخصیة المحمدیة)ی مەعڕووف ڕەسافی!\nکتێب 2018-11-09 کۆمێنت 1178 جار بینراوە\nنووسينى: محه‌مه‌د مەلا سه‌عده‌ددین\nپێش ئەوەی پێشانگه‌ی نێودەوڵەتیی كتێبان بكرێتەوە، ڕیكلامی ئەو كتێبەم لە فەیسبووك دیتبوو، گوایە مەعڕووف ڕەسافی نووسیویەتی، كە تازە كراوەتە كوردی و وەرگێڕەكەی لافی ئەوەی لێ دەدا له كتێبه‌كه‌دا بێلایەنانە باسی ژیاننامەی خۆشەویست كراوە، جا با واز لە گەزافی وەرگێڕ بهێنین و چاوێك بە مێژوو و دۆخی ئەو كتێبەدا بخشێنینەوە داخۆ هەتا چ ڕادەیەك كتێبێكی بەنرخە و پێویستە لە كێندەری كتێبخانەكانی ماڵەوەمان دای بنێین؟\nئەو كتێبە لە شاری كۆڵن له وڵاتی ئەڵمانیا ساڵی 2002ی زایینی چاپ كراوە، (دار الجمل) ئەو كارەی خستووەتە سەر شانی خۆی.\nنووسەر گوایە ساڵی 1933 لەو كتێبە بووه‌تەوە، لە پێنجی تەمووز، لە شاری فەللووجەی خوارووی عێڕاق (تكایە ئەو دێڕەی سەرەوە باش بخوێننەوە، لەمەودوا كارمان پێی دەبێت! فەللووجە، ساڵی 1933، باشە؟ لەگەڵم بن.)\nلەسەر بەرگەكەی وەك گوتمان ناوی (الشخصیة المحمدیة–كەسایەتیی موحەممەد) نووسراوە، لەناوەوەیشیدا ناوونیشانێكی لاوەكیی سەرنجڕاكێشتر نووسراوە (حل اللغز المقدس– شیكاری مەتەڵ_لوغز_ه پیرۆزەكە).\nمەعڕووف ڕەسافی لەماوەی نێوان ساڵانی 1875 و 1945 ژیاوە، واتە ئەو مێژووەی ئەوان باسیان كرد (لەبیرت ماوە؟ ساڵی 1933) مەعڕووف ڕەسافی لەژیاندا بووە.\nئەگەر دوو سێ لاپەڕەی كتێبەكەت هەڵدایه‌وە، دەبینی نووسراوە ئەم كتێبە نوسخەیەكی كۆپیی بنەڕەتییە و لە زانكۆی هارڤارد پارێزراوە، بەڵام تەواوی 770 لاپەڕەی كتێبەكە هەڵدەیتەوە تەنها یەك سڵاوات نابینی كە لەسه‌ر خۆشەویست درابێ، ئەوە گومانی زیاترمان بۆ دروست دەكات.\nلە زۆر شوێندا ناوی سەرچاوەكانی بەدروستی نادا، بۆ نموونە دەڵێ: "لە هەندێك كتێبی (سیرە) بەو جۆرە هاتووە، یان هەندێك كتێب وا دەڵێن،" ئەوەش لەگەڵ سیستەمی زانستی تەریب نییە.\nلەبیرتانە گوتمان ئەو كتێبە ساڵی چەند نوسراوە؟ ئەگەر لەبیرتان نییە: گوتمان ساڵی 1933، بەڵام سەیر ئەوەیە هەندێك سەرچاوەی تێدا بەكار هاتوون كە چەند ساڵێك دوای ئەوە چاپ و بڵاو كراونەتەوە، شتی وا چۆن دەبێ؟ با، یانی نووسەر چەند ساڵێك چۆتە پێش و ئەو زانیارییانەی لەناو ئەو كتێبانە دەر هێناوە و گەڕاوەتەوە ساڵی سیوسێ و تۆماری كردوون، پێمەكەنن، بەڕاستمە، ئەوه‌یش نموونە:\nلە كۆتاییی كتێبەكەدا ناوی ئەم سەرچاوانەی نووسیوە:\nكتێبی (المصاحف)ی ئەبو حاتەمی سیجیستانی لە ساڵی 1936 لە میسڕ لە چاپخانەی الرحمانیة بڵاو بووه‌تەوە.\nكتێبی (الكشاف عن حقائق التنزیل)ی پێشەوا (زەمەخشەری) لە میسڕ ساڵی 1966، لە چاپخانەی حەلەبی بڵاو بووه‌تەوە.\nلە بیری نەكەن نووسەر گوتی ساڵی 1933 لەو كتێبە بووەتەوە، ئەو دوو كتێبە ساڵی چەند چاپ كرا بوون؟ یەكیان ساڵی 36 و ئەوی دیكەیان ساڵی 66، بەس پێم بڵێن ئەوە چۆن حەل دەبێ؟ ڕاستی ئەوە مەتەڵە و پێویستیی بە شیكار هەیە.\nنووسەری ئەم كتێبە ناوی سه‌رچاوەكانیش باش نازانێ، كتێبێك كە زۆر پشتی پێ بەستووە ناوی (سیرەی حەلەبی)یە، سێ بەش یان زیاتری زانیارییەكانی لەناو ئەو كتێبە دەر هێناوە، نووسەرەكەی (بورهانەددینی حەلەبی) ساڵی 841ی كۆچی وەفاتی كردووە، ناوی كتێبەكە به‌دروستی ئەوهایە (إنسان العیون فی سیرة النبـي المأمون)، بەڵام نووسەر ناوی كتێبەكەی ئەوها نووسیوە: (إنسان العیون فی سیرة المأمون) نەڵێن وشەیەك لە مانا ناگۆڕێ، ئه‌وه‌تا گۆڕیویەتی و مەئموون خەلیفەیەكی عەبباسییە و نەبی مەئموون مەبەست پێی خۆشەویستمانە صلی الله علیه وسلم، جا ئەو كتێبەیش (سیرەی حەلەبی) لەناو سەرچاوە ئیسلامییەكاندا بایەخێكی ئەوتۆی نییە، چونكە نووسەرەكەی –بە نیازپاكی- گەلێك ڕیوایەتی هەڵبەستراو و لاوازی تێدا بەكار هێناوە و كەسێك بیەوێ زانستییانە بنووسێت دەبێ ئەو ڕیوایەتانە لە بێژنگ بدات.\nنووسەر ناوی پێشەوا جەلاله‌ددینی سیوتی بە عەبدولڕەحمانی سیوتی نووسیوە، چیی دیكەیش؟ لە نەحو و سەڕفیش تەواو نازانێ، كتێبەكە كۆمەڵێك هەڵەی زمانەوانیی تێدایە.\nمەعڕووف ڕەسافی كوردە، له عەشیرەتی (جەباری)یە و خەڵكی كەركووكن، لەوە گەڕێ، گوزەرێك بە ژیاننامەكەیدا بكە، دەبینی لەو ماوەیەی كە لەسەر ئەو كتێبە نووسراوە كە گوایە مێژووی نووسینی ئەو كتێبەیە (نەمگوت لەبیری مەكەن؟) واتە ساڵی 1933 و ساڵەكانی پێش و پاشی، خەریكی چاڵاكیی سیاسیی ئەوتۆ بووە كە هەلی ئەوەی پێ نەدەن خەریكی نووسینی كتێب بێت و لە سەرچاوه بگەڕێ، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران و چەند پۆستی دیكەیشی هەبووە هەتا ساڵی 1936 چووەتە میسڕ و بەشداریی شۆڕشی كردووە و سروودی نیشتیمانیی بۆ داناون، واتە لەو ماوەیە هەر خەریكی كاری وا بووە كە نەیپه‌رژێتە سەر ئەو جۆرە نووسینانە.\nئەگەر بڕوانینە دانراوەكانی ڕەسافی لەكتێبی (تأریخ الشعر العربي الحدیث) كە زیاتر لە ده دانراوی ئەوی باس كردووە، بەهیچ جۆرێك باسی ئەو كتێبە نادۆزینەوە، واتە كتێبی (الشخصیة المحمدیة)، ئەمەتان بە دڵە؟\nمادام كارەكە گەییشتە ئێرە، با بچین پرسیارێك لە ڕەسافی بكەین: مامۆستا مەعڕووف، تكایە جەنابتان له‌سه‌ر چ ئایینێكن؟\nئەمە چ پرسیارێكە! موسڵمانم، سوننە مەزهەبم.\nباشە چۆن بزانین كە موسڵمانی؟\nئێوە ناگەڕێن، ناتانەوێ بەدوای زانیاریدا ماندوو ببن، لەگەڵ ئەوەیش پرسیاری سەیر دەكەن! ئەوە لێكۆڵینەوەی دەوێ؟ بڕۆن شیعرە درێژەكەم بخوێننەوە لەبارەی ستاییشی ئیسلام و باسی ئەوەم كردووە ئیسلام پێچەوانەی دواكەوتنە.\nباشە بۆچی هەندێك كەس بە بێدین لەقەڵەمت دەدەن؟\nئاخر ئەوان (نان)یان لەسەر ئەوەیە، ئەوەتا ئەمن لە شیعرێكدا وەڵامی ئەوانیشم داوەتەوە، وتومە:\nرمانی القوم بالالحاد جهلا *** وقالوا عنده شك مریب\nفمن ذا منكم قد شق قلبی *** وهل كشفت لكم فی الغیوب\nفعند الله لی معكم وقوف *** اذا بلغت حناجرها القلوب\nزۆر سوپاس ماموستا، دەستت خۆش.\nبەو قسانەی لەسەرەوە نووسیمان، ئاشكرا و ڕوونە بۆ كەسێك كە ماستاو و ئاو لەیەكتری جودا بكاتەوە كە ڕەسافی ئەو كتێبەی نەنووسیوە، بەڵكو بۆیان هەڵبەستووە!\nلە پێشەكیی نووسینەكەدا نووسیویانە ئەو كتێبە كۆپیی نوسخەی ئەسڵییە، ئەوە هیچ، بەڵام لەپاشان نووسیویانە هاوپێچە لەگەڵ هەندێك بەڵگەنامە، كوان ئەو بەڵگەنامانە و لە كوێن و بۆ هاوپێچ نەكراون؟ بۆچی نموونەی دەستخەتی ڕەسافی وێنەی نەگیراوە؟\nنووسەر كاتێك باسی موسڵمانان دەكا، دەڵێ: موسڵمانان بەو جۆرە، یان موسڵمانان شتێكی وایان هەیە، دیارە كە بەخۆی موسڵمان نییە، واتە ڕەسافی نییە.\nئەمە كورتەباسێك بوو لەبارەی حەقیقەتی كتێبەكە، باسی لایەنی زانستیی كتێبەكەمان نەكرد كە پڕیەتی لە فەرموودەی هەڵبەستراو و لاواز و بێبنەما، ئەگەر گوزەرێكی خێرایش بەوێدا بكەین و وەڵامی ئەو بێسەروبەرییەیش بدەینەوە، خوێنەر دەزانێ لە بەرانبەر چ مەهزەلەیەك كاتی بە فیڕۆ دەدات! بەڵام ئەوە پێویست ناكات، چونكە ئەگەر گومانێكی زۆر لەسەر خودی كتێبەكە و نووسەرەكەی هەبێت، جارێ با ئەوە یەكلایی ببێتەوە ئەوجا كەمێك كات بۆ ناوەڕۆكەكەی تەرخان دەكەین.\nتێبینی: لەم بابەتەدا سوود لە چەند بابەتێكی عەرەبی وەر گیراوە كە لەسەر كتێبەكە نوسرابوون، ئەوە پوختەی هەموو بابەتەكانە بە دەستكارییەوە.\nپارەی ئیلیکترۆنی تەکنۆلۆژیا یاسا نامە عەبدولکەریم سرووش قودس دەروونی جوانی دەروونناسی کوردستان کۆمه‌ڵه بەڵگه‌یه‌ک که له شوێنی خۆیاندا نین بوووژانەوە زانست ژن وەلی_ئەمر\n2018-11-09 کۆمێنت 1178 جار بینراوە


ژنێک دوای مردنی دزی لێکرا – Politic Press\nژنێک دوای مردنی دزی لێکرا\nژنێکی بەڕیتانی دوای کەوتنە خوارەوە و مردنی لە یەکێک لە نەخۆشخانەکاندا دزی لێکرا.\nهاوسەری ژنەکە دڵی شکا دوای دزیکردنەکە کە ئەڵقەی هاوسەرگیری ژنەکەی کە لە دەستیدا بوو لەگەڵ ئەڵقەکەی خۆی برابوو، نرخی ئەڵقەی هاوسەرگیری ژن و پیاوەکە نزیکەی ١٣٥٠٠ جونیەی ئستەرلینی (٢٠ هەزار دۆلاری ئەمریکی) بوو.\nپۆلیسی ئیسێکس دەڵێت: ژنەکە لە تەمەنی هەشتاکاندا بووە، دوای کەوتنە خوارەوەی لە ماڵەکەیدا هێنراوە بۆ نەخۆشخانەی ئەمیرە ئەسکەندەر لە هارلو، دوای سێ ڕۆژ مانەوەی لە نەخۆشخانە گیانی لەدەست دا، کاتێک هاوسەرەکەی ویستی کەلوپەلەکانی بباتەوە سەرنجی دا ئەڵقەکانی تێدا نییە.\nپۆلیس ئەوەشی ڕونکردەوە کاتێک ژنەکە هێنراوە بۆ نەخۆشخانە ئەڵقەکەی لەدەستدا بووە و لەکاتی وەرگرتنی چارەسەریشدا لاینەبردووە، هەروەها جەختیان لەوەش کردەوە هەر کەسێک زانیاری لەسەر ئەو بابەتە دەزانێت پەیوەندیان پێوە بکات.\nهەڵۆیەکی ناوازە دوای 150ساڵ دەرکەوت\nمارسیدس سەیارەی کارەبایی دروست دەکات\nڕاستیەک لە بارەی جیهانی مێروولەکانەوە\nپێڵاوەکەی میسی بۆ کاری خێرخوازی دەفرۆشرێت\nبە ڤیدیۆ.. ببینە ئەم ئۆتومبیلە بچوکە چی کردووە\nلەبەرگیراوەیەکی یاری لە زیادکراوێکدا دەفرۆشرێت


ھۆی شکستی سیاسی و نیزامی. بەشی ١٨ و ١٩\nبەر لەوەی درێژە بە ڕووداوەکان بدەم ، لەو بەشە دا ھەڵوێستەیەک لە سەر ھۆیەکانی شکستی “اتحادیە” لە تێکۆشانی سیاسی و نیزامیەکە دەکەم. شەرت نییە بۆچوونەکانم جێگای ڕەزامەندیتان بێ و ڕەنگە ئێوە جۆرێکی دیکە بیر بکەنەوە. بەڕێوەبەرانی “اتحادیە” زۆربەیان قوتابی زانکۆکانی ئەمریکا و ئوروپا بوون. شارەزاییەکی تەواویان لە سەر وەزعیەتی کۆمەڵایەتی و سیاسی ئێران نەبوو. زیاتر خۆیان بە بیرۆکەکانی مائو ، ڕێبەری شۆڕش چینەوە گرێ دابوو. نووسراوەکانی مائویان لا پیرۆز بوو، وەک چۆن ئایین دارێک کتێبە ئاسمانیەکانی لا گرینگە. پێیان وا بوو مودیلی چین بۆ ئێرانیش گونجاوە. لە حاڵێك دا دوو ولات بە دوو ئابوری جیا، فەرھەنگی جیا ، ھەڵکەوتەی جوغرافیایی جیا و مێژووی و نەتەوەی جیاوە، خاڵی ھاوبەشیان نەبوو. ڕێبەران و کادرە کانی “اتحادیە” لە نێو کتێب و تئوری دا دەژیان. ڕاستیەکانی کۆمەڵگای ئێران یان نەدەزانی و ئێستاش نازانن.\nپێیان وابوو خەباتی جوتیاران و گەمارۆ دانی شارەکان لە ڕێگای دیھاتەوە، شۆرشەکە سەرکەوتوو دەکا. لە حاڵێک دا تەقسیماتی زەوی لە دەورانی شا دا ھەر چەند سیستمی مڵکداری و فئودالی بە تەواوی بنەبڕ نەکرد، بەڵام ئەو سیستمە گۆردرا بۆ سەرمایەداری.\nلە وەھا بیر کردنەوەیەک دا سەف دۆست و دوژمن تێک دەچێ و جنایەتکارێکی وەک خومەینی و ئاخوندە کۆنە پەرەستەکان دەبنە وردە بورژوا و بە پێی ڵێکدانەوە پوپولیستێەکەی “اتحادیە” لە ریزی خەڵک داجێدەگرن. ھەر ئەوەش وای کرد ئەوان پشتیوانی لە گر تنی باڵوێزخانەی ئەمریکا لە لایان ئەو جڕ و جانوەرە کە بە ناو قوتابیانی خەت ئیمام خۆیان دەناساند بکەن. شەڕی عیراق و ئیران بەڕەوا بزانن.\nباڵ و لا باڵ بۆ حاکمیەتی ئیسلامی بدۆزنەوە. وەک باڵندەیەکی سەر لێ شێواو لەو لق بۆ ئەم لەق بە دایم لە جێ گۆڕکێ دا بوون. کە خومەینی و ڕێژیمەکە لە جۆزەردانی ١٣٦٠ ھەموو سنورێکی مرۆڤایەتیان بەزاند و بە ھەزاران جیا بیریان کوشت، ” اتحادیە” داماو و دەستە وەستان بوو. نەیدەزانی چ بکا. لە پڕ ١٨٠ دەرجە وەرسوڕا و بیرۆکەی خەباتی چەکداری ھێنایە مەیدان.\nپێیان وابوو خەڵک وەک مەڵۆیەک گیای ویشک وایە، ھەر کە ئاوری پێ بگا گڕ دەگرێ و تەختی مەلاکانیش دەسوتێنن.\nئەوان دەنکە شقارتەکەیان پێ بوو و گۆیا دەیانھەویست داگیرسێنن. لەسەر ھەڵگیرساندنی خەباتی چەکداری، عەمەلەن “اتحادیە” بوو بە دوو بەشی زۆرایەتی کە دەیانھەویست بە زووترین کات دەست بەو خەباتە بکەن، کەمایەتی کە زیاتر کومیتەکانی ئازەربایجان و تارانی دەگرتەوە ، پێیان وابوو وەختی ئەو شەڕە نییە، خەڵک ئامادە نین و ڕێژیم بە ھێزە و بە زویی سەرکوت دەکرێ.\nلە نێو ئەو کەسانەش کە دەیانھەویست خەباتی چەکداری بکەن جیاوازی ھەبوو، دەستەیەک بە سەرۆکایەتی سیامەک زەعیم پێیان وابوو شەڕی چریکی باشترە و دەتۆانین زیاتر بمێنینەوە، ھێز پەیدا کەین و زەربە لە دوژمن بدەین و خۆمان تەلەفاتمان کەمتر بێ. دەستەکەی دیکە کە حوسێن ریاحی نوێنەرایەتی دەکرد، پێیان وابوو، دەست بە جێ و بێ ڕاوەستان دەبێ شارێک بگرین و پاشان بە ھاوکاری خەڵک تاران شوێنەکانی دیکەش ئازاد بکرێن.\nکە لێکدانەوەی ھەڵەت بۆ ڕووداوەکان ھەبێ، بێ گومان ستراتژی نیزامیەکەش ھەڵە دەردەچێ، “اتحادیە” خوێ ھێزیکی بچووکی رووناکبیری بوو، پایە و بناغەیەکی لە نێو خەڵک دانەبوو، ئیمکاناتی نیزامی لە سەد تفەنگە شکاو زیاتر نەبوو، ئیمکاناتی ماڵی زەعیف کە بە زەحمەت خوێ پێ بەڕێوە دەبرد.\n“اتحادیە” کە ئەو شەڕەی دەست پێ کرد دەڵەمەش نەبوو، وەک یەک قەترە ئاو وابوو کە لە سەرگەڵای دارێک کەوتبێ. بەو ئیمکاناتەوە بە ١٠٠ نەفەری نا بەڵەدی کەم ئەزمون بەڵام بە ورە لە گەڵ ڕێژیمێکی جنایەتکاری وەک حکومەتی ئیسلامی ڕاوەستە. ئەو شەڕە لە شوێنێک کرا کە ناوەندی دەسەڵات و بە ھێزی دوژمن بوو لە نزیک قوم و تاران، لە نزیک سەدان بنکەی و بنیاتی نیزامی و لە شوێنێکی حەساس.\nوەک ئەوە وایە کەسێک مەلە نەزانێ و لە گژ دەریا ڕابچێ. سیستمی پەیوەند گرتنمان ھیچ بوو بێ سیم نەبوو، تەداروکات و خواردن نەبوو. ژیان بەو کۆڵە پشتیانەوە بووکە بە چەندین سەعات و ماندویی لە جادەی ھەرازەوە دەگەیشتە دەست. خەڵکی ناوچەکە لە گەڵ نەبوو. بەڵەد ٤ یا ٥ نەفەر زیاتر نەبوون، ئەوانی دیکە دەبوو وەک مەڕ بە دوایان دا بڕۆن. فیشەک کەم ،پوڵ کەم، دەرمان کەم، و ڕێکخستن تەشکیلات وەک نەبێ وابوو. کە شەو دا دەھات جەھەتە کانیش مان نەدەزانی، زمان و زاراوە و فەرھەنگ و ئایینیش لەو شوێنە بۆمان نامۆ بوو.\nڕێژیم ئەو کات بە ھێز و جەماوەرێکی زۆری لە پشت بوو، بەسیج، سوپا، حزبوڵا و جۆرەھا دام و دەزگای سەرکووتی ھەبوو. ئیمکاناتێکی زۆری لوجستیکی و مرۆیی ھەبوو. بزوتنەوەی دژی ڕێژیم لە پاشەکشە دابوو، زۆربەی ھێزەکانی موخالیف زەبریان وەێ کەوتبوو .\nلە کوردستان شارەکان ھەموو بە دەست ڕێژیمەوە بوون. ورەی خەڵک دابەزیبوو. شەڕی ئێران و عێراقیش بیانویەکی باش بوو بە بەھانەی پارێزگار لە وڵات، بە ئاسانی سەدان ھەزار کەس کۆ کاتەوە. ئایین دەوری خوێ ھەبوو ، سەربەداران کمونیست و ملحد و کافر ، ئەوانیش موسڵمان، نورانی و پیاو چاک.\nعەمەلیاتی نیزامی پێویستی بە لێبڕاوی ھەیە. یان نابێ بکرێ، ئەگەر کرا لە یاسای شەڕ کەڵک وەرگیرێ. پوپولیزم، بەزەیی و پیاو چاکی نایخوا. لە گەڵ ژاندارم و ئەرتەش جۆرێک دەجوڵانەوە، لە گەڵ پاسدار جۆرێکی دیکە. ئیدئولۆژی، خەتەرناکە، ڕەنگە زۆربەمان پێمان وابووبێ کە سەرکەوتن بە دەست نایە، بەڵام چونکە مائو و لنین وایان کوتوە، ئەو حەتمەن سەر دەکەون.\nلە حیزبی ئیدئولوژیک دا مێشک دەبێتە پارچەیەک بەرد. مەودای بیرکردنەوە نامێنێ. مرۆڤ دەبێتە گوێ ڕایەڵێکی بێ بڕیار، ھەر ئەوەش وای کرد ئەو کەسانە بە پێی خۆیان بچنە بەر دەمی جەلادەکان و ببنە قوربانی. ھەر چەند کە ئازا و بوێریش بیت، خۆ ناکرێ لە بەرانبەر لەشکرێکی پۆشتە و پەرداخ ڕاوەستی. پێکھێنەرانی سەربەداران زیاتر لە ٦٠ لە سەدی کورد و عەڕەبی خوزستانی بوون. ئەو ھێزانەش کە خۆێان بە چەپ دەزانی، نە بەشداریان تێدا کرد و نە پشتیوانیان لێ کرد. بەڵکوو کەوتنە لۆمە کردن و کەم بایەخ کردنی.\nگەڕانەوە بۆ بۆکان ( بەشی ١٩)\nماندوو و شەکەت لە سەر تەختەکەم درێژ بووم، چاوم قورس و قورستر دەبوو. ماندوو، تێک شکاو، وەڕەز وبێ تاقەت. کز ، زەرد ھەڵگەڕاو، چاو بوە قووڵ داچوو و بێزار. لەش شەکەت، دەست و قاچ ماندوو، سەر و شان ومل ژان گرتوو. مێشکم گێرۆدەی دەیان خەیاڵی ڕابردوویە. دارستان و ئاگر، تەلار و بەفر و سەرما، برسیەتی و شەڕ و شکست. مردن و مەرگ و ڕاکردن، تەقە وباڕووت و گەمارۆ بۆ ساتێکیش بەرۆکم بەر نادەن. نازانم خەوتووم یان نەخەوتووم، لە نێوان خەو و بە خەبەری دا گیرم کردوە. نە خەوتووم، نە بە خەبەرم.ئارەقە و ڕاپەرین و لێوە لەرزە. جارێک سەرمامە، جارێک لە ئارەقە دا خووساوم. قەڵافەتی ھاوڕێیانم ھەر لە بەر چاوە، کە ئازادم بە جێھێشت، دونیا بە سەرم دا ڕووخا. کە مەرگی ھاوڕێیانی دیکەم دیت، لە ژێر دیوارێکی ڕووخاو بووم. لە نێو دێوزمەی خەیاڵات و خەو، خەو و بێداری ڕزگارم بوو.\nلە گەڵ ڕووناک بوونی ھەوا، ڕاست بوومەوە. شار و ھاوار و ھاتوو چوێ تێکھاڵا بوون. لە قاوەخانەیەکی نزیک نانی بەیانم خوارد و لە دوکانێک ھێندێک لیباسی گەرمم کڕی و چوومەوە موسافیر خانەکە و دەست و سەر دەم و چاوم بە باشی شۆرد و لیباسە کۆنەکانم فڕێ دا و بە بەرگێکی گونجاوەوە وەدر کەوتم و بەرە شوێنی قەرار ، شەقامەو شەقام وەسەر کەوتم. لە ڕێگا ھێندێک خۆم خافڵاند ، دوو سەعاتێکم مابوو بچمە شوێنی مەبەست. لە مەیدانی تۆپخانە سەفێکی دوور و درێژی تلفون کردن دوو قەفی خوارد بووە. چەندین منداڵ بە توندی دەیانقیژاند و کۆپۆنیان دەفرۆشت.\nئوتوبوسە کۆنەکان لە ژێر دووکەڵ و بۆنی ناخۆشی گازوئیل، خەڵکیان دێنا و دەبرد. دەیان کەسی دیکە بە لیباسی کرێکارییەو لە گۆشەیەکی مەیدانەکە کۆ ببونەوە و چاوەڕوان بوون یەکێک بێ و بیان با بۆ کار، چەند ژنی بە چارشێو داپۆشراو کارتۆنێکیان ڕاخستبوو، سواڵیان دەکرد. بەرەو شەقامی “فردوسی” ھەڵکشام، ئەو کەسەی ھاتبووە سەر قەرارەکە دیتم و پاش ھێندێک قسە کوتی لە پێشدا بچۆ بۆ سنە و لەوێ ھاوڕێیانمان بەرنامەی کاری داھاتووت پێ دەڵێین. پێم وابێ ھێندێک پوڵی دامی و بە تاکسێک چوومە ترمینالی ڕۆژئاوا نزیک مەیدان ئازادی. پاش نێوەڕۆیەکی درەنگ گەیشتمە گاراج و بلیتی سنەم کڕی .\nئەو کات ماوەی نێوان تاران بۆ سنە زیاتر لە ٧ سەعاتی دەگرت. وام ڕێکخست، بەیانی دەوری سەعاتی ٧ بگەمە سنە. ھەر چەند بە ھۆی وەزعی ئەمنییەتی نێوان ھمدان و سنە ٢ سەعات وەپاش کەوتم و دەوری ٩ی بەیانی گەیشتمە شاری سنە و چوومە ماڵی ئەو کەسەی کە پێشتریش پەیوەندیمان لە گەڵ دەگرت. کە گەڕامەوە سنە، ھەستم بە خۆشحاڵی دەکرد، ھەر چەند فەزا ئەمنییەتی بوو ، پاسدار لە سەر ھەست و گوێ قوڵاغ بوون. بەڵام ترس لە بزوتنەوەی کورد و پێشمەرگە بە سەر و چاویانەوە دیار بوو. ڕۆژ نەبوو پێشمەرگە ئەو کات شارە گەورەکان نەکەنە مەیدانی شەڕ دژی داگیرکەران. لێرە خەڵک لایەنگری ڕێژیم نەبوون، ھەر چەند لە ھەموو شارەکان چەند کەسێک خۆێان فرۆشتبوو، بەڵام بە گشتی خەڵک بێزار و دژی ڕێژیم بوون . لێرە گوێم لە زمانی کوردیە. زمانێک کە لە منداڵییەوە لە گەڵی ڕاھاتووم. سنە لای من یەکێک لە خۆشترین شارەکانە، دەیان بیرەوەریم تێدا ھەیە، زۆری لێ ژیاوم. خەڵکێکی بە فەرھەنگ زمان شیرین، ئاواتم ئەوەیە جارێکی تر ئەو شارەم دیبایەتەوە.\nچوومە ماڵی ھاوڕێکەم. زۆر خۆشحاڵ بوو لە دیتنەوەی دووبارەم. دوو برای گەورەتری ھەبوون ئەوانیش دەیانزانی چ دەکەم. نەیاندەزانی لە جەنگەڵ ڕا گەڕاومەتەوە. یەکیان پرسی خەبەری لای بۆکان چەس. ئەمنیش بێ ئاگا بووم، کوتم، خەبەرێکی وا نییە وەک جارانە.\nگوتی وادیارە بێ خەوەری، ئێژن حیزبی دێموکرات عەمەلیاتێ فرە گەورە دژی ڕێژیم ئەنجام داگە و زەربەی خاس وە رێژیم کەفتوە. من ھەر تەقەم لە سەری دەھات و نەم دەزانی باسی چ دەکا. ئەو کات شکی کرد کە ڕەنگە لە ئامول بووبێتم ، بۆیە زۆری لە سەر نەڕۆیی.\nئەو عەمەلیاتەی ئەو باسی دەکرد، زەربە لە گوردانی ٨٠١ی شیراز بوو کە چەند ڕۆژ پێشتر بە دەستی پێشمەرگەکانی ھێزی بەیان لە سەر جادە بۆکان و مێاندوئاو لە پەیکەری ڕێژیم درا بوو. ڕۆژی ١٠ ڕەشەمۆی ساڵی ١٣٦٠ گەیشتمەوە بۆکان.\nشارێک بە سەدان بیرەوەری خۆش و ناخۆش، قوتابخانە، ھاوپۆل، شەقام ، کۆڵان، خەڵک و دەرو جیران ھەموو ئاشنا بوون، غەریب نەبووم، نا بەڵەد و دەستەوەستان نەبووم، شارەزای بست بە بست شار و لادێ بووم. لە زۆر جێگا ناسیاوم ھەبوو. ھەستم کرد ناڵەشکێنە لە ئەلبورز بەرزترە. تەرەغە لە دەماوەند جۆانترە. ئەگەر لێرە تووشی شەڕ بم خەڵک بە داس و شنە و پێمەڕە نایەنە سەرم. ئەگەر لێرە بمرم بە لۆدیر و لە بیابان نامخەنە ژێر گڵ .\nھەرچەند کە مرۆڤ مرد، گرینگ نییە لە کوێ و چۆن ژێر خاک دەکرێ، لەشی بێ گیان وەک دار وبەرد وایە و دەبێتەوە بە بەشێک لە خاک.\nچوومە ماڵی باوكی ئازاد، پێم گووت، چیمان کردوە و چ ڕووی داوە، کە دڵنیا بوو کوڕەکەیان ماوە و ھاوڕێیانی نەماون، ھیچ نە بوو بیڵێ، وەک گیانلەبەرێکی بێ ڕووح چاوی لە سەر شوێنێک قەتیس مابوو. ئای مروڤ بە دەست خۆت چ لە خۆت دەکەی.\nبێ ئەزموونی، دروشمی بریقە دار، خەیاڵاتی خۆش کە قەت وەدی نایەن. ھیچ شتێک لە عەداڵەت کۆمەڵایەت بەرزتر نییە. بەڵام ئەو عەداڵەتە ئیمکانی دروست بوونی بەو شێوەیەی کە کمونیستەکان باسی دەکەن ، نییە. ئێمە جگە لە خۆمان، بنەماڵە و خزم و دۆست و ھاوڕێ و ئاشناکانیشمان لە گەڵ خۆمان برد بوە نێو گێژاو و ژانە سەر. مانگێکی پێ چوو ئازادیش ھاتەوە، ئیتر لە ژێر قورسایی نیگای دایک و بابی ھاتمە دەر. وەک کەو ، کە سەری خۆ دەخاتە ناو بەفر و وەک ئەوەی نە بای ھاتبێ و نە بۆران، دەستمان بە ژیانی ئاسایی کردەوە.\nچووینەوە قوتابخانە کە ئەو کات دەبیرستانی شەھیدانیان پێ دەگووت و لە لای نەخۆشخانەی شار بوو. ئەو کات ساڵی چوارەمی دەبیرستان بووم. قوتابیەکان دەیانزانی کە پێشتر سەر بە “اتحادیە ” بووین. یەک دوو نەفەری تودەیی لێ بوو ئەزیەتیان دەکردم. بەلام دا تێدەپەڕین و قسەیان فڕێ دەدا، یەکێک لەوانە ناوی عەوڵا بوو.، خەڵکی ئاوایەکی نزیک بۆکان و دەمی زیاتر وەک گیرفانی باڵتۆی ئەمریکایی دەچوو کە گنجی تێ کەوتبێ.\nجگە لە دەرسی دەروونناسی کە بە ڕاست چێژم لێ وەرگرت و ئازایەتی مامۆستاکەیم قەت لە بیر ناچێ، باقی دەرسەکانی دیکە بای توورێک بوون، بە تایبەتی بوونی ئوموری تەربیەتی و کەسێکی نەخۆێندەواری وەک شەریف پور بەرپرسی پەروەردەی ئەو کات و ئەحمدپور بەرپرسی ئومور تەربیەتی فەزای ترسیان بە سەر قوتابخانەکاندا سەپاند بوو.


سەرنشینێک لە جیاتی دەرگای تەوالێت بە هەڵە دەرگای فڕۆکە دەکاتەوە\nگه‌شتیارێكی پاكستانی، له به‌ریتانیا لە کاتی گەشتکردندا لەناو فڕۆکەیەکدا لە بری کردنەوەی دەرگای تەوالێت، بەهەڵە دەرگای فریاکەوتنی فڕۆکەکەی کردەوە.\nبەهۆی کردنەوەی دەرگاکە لەلایەن ئەو سەرنشینانەوە گەشتی فڕۆکەکە بۆماوەی حەوت کاتژمێر دواخراوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی فڕۆکەکە هێشتا لەسەر زەوی بوە و هەڵنەفڕیوە، سەرنشینەکانی کەژمارەیان چل کەس بوە سەرجەمیان سەلامەت بوون.\nله‌كاتی كرانه‌وه‌ی ده‌رگاكه‌ش به‌رپرسانی فڕۆكه‌خانه تووشی شۆك بوون و هۆكاره‌كه‌یان نه‌زانیوه، تا دواتر زانیویانه گه‌شتیاره‌كه به هه‌ڵه ده‌رگاكه‌ی كردووه‌ته‌وه.\nدوای ئه‌وه‌ش ناچاربوونه هه‌ر 40 سه‌رنشینی فڕۆكه‌كه بهێننه خواره‌وه و ده‌رگاكه‌ش وه‌كو خۆی دابخه‌نه‌وه، ئه‌وه‌ش نزیكه‌ی 7 كاتژمێر گه‌شته‌كه‌یانی دواخستووه.\n1814 جار بینراوە\nدوای ١٨ ھەزار ساڵ، وەک خۆی ماوەتەوە\nلە ئێستادا ئۆباما رۆژانە بە چیەوە سەرقاڵە\nنۆكیا مۆبایلێك دەخاتە بازاڕەوە 27 رۆژ جارێك بارگاوی دەكرێتەوە\nئەپڵ کاتی نمایشکردنی (iphone 11) ی راگەیاند\nئەمەریکیەکان چیان بە بارزانی گوت؟\nمن كە بە گۆرانی دەمرم، بۆ بە خەنجەر دەمكوژن؟!\nلڤین كارنامەی كۆبونەوەی ئەنجومەنی وەزیران ئاشكرا دەكات\nنرخی كارەبای مۆلیدە ئەهلیەكان دیاریكرا\nپارێزگاری هەڵەبجە خانوی بۆ بەكرێگیراوە و لە سلێمانی نیشتەجێیە\nلەبارەی چارەنوسی سەرۆكی حكومەتی هەرێم پێشنیارێك دەدرێتە مەكتەبی سیاسی پارتی


ئۆتۆمبیلی ئەلەکترۆنی بە شاڕژی هەتاو هاتە بازار - Mehr News Agency\n21 gelawêjê 2017 - 17:49\nNews Code 12165\nسیفر تا ١٠٠ی لە ٣ چرکەدا؛\nئۆتۆمبیلی ئەلەکترۆنی بە شاڕژی هەتاو هاتە بازار\nکۆمپانیایەکی بەرهەم هێنانی ئۆتۆمبیل، دەستی داوەتە دروست کردنی ئۆتۆمبیلێک کە دەتوانێ سیفر تا ١٠٠ کیلۆمەتر لە ۳.۹ چرکەدا بپێوێت و خاوەن سیستەمی شاڕژی هەتاوییە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر بە گێرانەوە لە نیوئەتڵەس، کاتێک نیکۆلا مۆتۆرز تایبەتمەندییەکانی ئۆتۆمبیلی ئەلەکترۆنیکیی نوێی (Zero) ڕاگەیاند، توانای ۵۲۰ ئەسپی هەڵمی بۆ ئۆتۆمبیلی سپۆرت ئاسایی بوو، بەڵام تایبەتمەندییەکانی دیکەی Zero سەر سوورهێنەرن و لە ئۆتۆمبیلەکانی دیکەی جیا دەکاتەوە. بەڵام ئێستا کە ئەو کۆمپانیایە خۆی ئامادەی بەرهەم هێنانی دەکات، هەندێک تایبەتمەندیی لێ گۆڕیوە، بۆ وێنە توانای مۆتۆری ئۆتۆمبیلەکە سێ هێندە کراوەتەوە و تەمەنی باترییەکەی لە مۆدێلیModel S ۱۰۰Dی کۆمپانیای تێسلاش زیاترە. سەیر ئەوەیە نرخی ئەو ئۆتۆمبیلە ڕێک بەرامبەر لە گەڵ نرخی ئۆتۆمبیلی مۆدێلی ٣ی تێسلایە.\nئۆتۆمبیلی ۴۰۰ ڤۆڵتیی Zero بە دوو مۆتۆری هەڵبژاردە ئاراستە دەکرێت کە هەر دووکیان بێدەنگن و بە پێی ستانداردی UTV کار دەکەن. توانای سەرەتایی مۆتۆر ۴۱۵ ئەسپی هەڵمییە و مۆتۆری دووهەمیش بە توانای ۵۵۵ ئەسپی هەڵمی ئاراستە دەکرێت.\nهەروەها باتریی ئۆتۆمبیلەکە توانای دابین کردنی ۵۰ کیلۆ ڤات کاتژمێر کارەبای هەیە. تایبەتمەندیی دیکەی ئەو باترییە پاشەکەوت کردنی ۱۲۵ کیلۆ ڤات کاتژمێر کارەبایە. ئەو باترییە لە تەواو ئۆتۆمبیلە ئەلەکترۆنییە سەوارییەکانی ناو بازاڕی ئەمریکا ئاستێکی بەرزتری کارەبای هەیە.\nجگە لەوە زۆرترین خێرایی Zero، ۳۲۲ کیلۆمەتر لە کاتژمێردایە. هەڵبەت باترییەکانی دیکەی توانای پاشەکەوتی ٧٥ و ۱۰۰ کیلۆ ڤات کاتژمێر کارەباشیان هەیە. ئەم ئۆتۆمبیلە دەتوانێ خێرایی سیفر تا ۱۰۰ کیلۆمەتر لە ۳.۹ چرکەدا بپێوێت.\nلە Zeroدا شاشەیەکی ۱۰ ئینجی دابەستراوە کە زانیارییە هاوپەیوەندەکان بە کۆنتڕۆڵ ئۆتۆمبیلەکە دەداتە شۆفیرەکەی. سەیر ئەوەیە سیستەمێکی شاڕژی هەتاویی ۴ کیلۆ ڤاتیش بە شێوەی خۆویستانە لە سەر ئەو ئۆتۆمبیلەدا دابەستراوە.\nئەم ئۆتۆمبیلە بە نرخی ٣٥ هەزار دۆلار لە ساڵی ۲۰۱۸دا ئاراستەی بازاڕ دەکرێت.


حەشدی شەعبی جێگرەوەی سوپای عێراق نییە - Mehr News Agency\n5 berfanbarê 2017 - 10:09\nNews Code 14996\nوتەبێژی عەسائیبی ئەهلی حەق بۆ مێهر:\nحەشدی شەعبی جێگرەوەی سوپای عێراق نییە\nوتەبێژی عەسائیبی ئەهلی حەق بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە حەشدی شەعبی جێگرەوەی سوپای عێراق نییە، جەختی لە زەروورەتی پاراستنی هێزی بەرگریی لە ناوچەدا کرد.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی- سومەیه خومارباقی: "ئیمانوئێل ماکرۆن" سەرۆک کۆماری فەڕەنسا لەم دواییەدا میوانداری "نێچیرڤان بارزانی" سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان بوو، ناوبراو لە کۆنگرەی رۆژنامەوانیی خۆی لە گەڵ بارزانی داوای لە عێراق کرد کە تەواو گرووپە چەکدارییەکانی ئەو وڵاتە و لەوان "حەشدی شەعبی" هەڵوەشێنێتەوە.\nئەو لێدوانەی سەرۆک کۆماری فەڕەنسا لە کاتێکدا دەخرێتەڕوو کە هێزەکانی حەشدی شەعبی بەشێکن لە هێزی چەکداریی یاسایی عێراق و لە ژێر چاوەدێریی "حەیدەر عەبادی" سەرۆک وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزی چەکداریی عێراقدان. هەر بەو بۆنەوە وتووێژێکمان لە گەڵ نەعیم عەبوودی وتەبێژی بزووتنەوەی "عەسائیبی ئەهلی حەق" ئەنجام داوە کە لە خوارەوە دەیخوێننەوە:\n* ئیمانوئێل ماکرۆن لە دیداری لە گەڵ نێچیرڤان بارزانی ڕایگەیاندووە کە حەشدی شەعبی دەبێ هەڵوەشێتەوە، ئایا ئەو لێدوانە لە دژی سەروەریی نیشتمانی عێراق و دەستێوەردان لە کاروباری ئەو وڵاتەدا نییە؟\nـ هەندێک دەڵێن ئیمانوئێل ماکرۆن لە دیداری لە گەڵ نێچیرڤان بارزانی سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان ناوی حەشدی شەعبی نەهێناوە و ئەو ناوە تەنیا لە سەرچاوەگەلی کوردیدا بە کار هێنراوە و ڕاستەوخۆ وەرنەگێڕدراوەتەوە. بەڵام ئەگەر ناوبراو ناوی "حەشدی شەعبی" هێنابێت ئەوە ئەو لێدوانە بە مانای دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆیی عێراق دێت، چونکا ئەو گرووپە ڕێکخراوێکی فەرمییە لەم وڵاتەدا و پەرلەمانی عێراقیش یاسایی بوونەکەی سەلماندووە.\nکەواتە هەرجۆرە دەستێوەردانێک لە کاروباری عێراق لە لایەن ئێمەوە قبووڵ ناکرێت و ئەوەی بە لای ئێمەوە گرینگە یاسا و ڕێساکانی عێراقییە. دەوڵەتی عێراق دەبێ هەمبەر بە دەستێوەردانگەلێکی لەو چەشنە کاردانەوە هەبێت. حەشدی شەعبی لە ئێستادا نوێنەری تەواو گەلی عێراقە و بە تایبەت پاش مسۆگەرکردنی سەرکەوتنەکانی ئەم دواییە لە شەڕی دژ بە تیرۆریستانی داعش پێگەیەکی تایبەتیی لای خەڵکی بە دەست هێناوە. هەڵبەت لەمناوە ئەوەی کە گرووپێکی لەم چەشنە نوێنەرایەتیی تەواو پێکهاتەکانی عێراقی دەکات و تەنیا نوێنەری پێکهاتەیەکی تایبەتی نییە، دەستی باڵای بووە لە خۆشەویستیی "حەشدی شەعبی". ئێستاش تەواو عێراقییەکان لە سەر ئەوەدا هاودەنگن کە ئەم گرووپە هێزێکی پاڵپشتی نیشتمانی و پارێزەری بەرژەوەندییەگەلی نیشتمانییە.\nدەوڵەتی عێراقیش لە ئێستادا خوازیاری مانەوەی حەشدی شەعبییە و هەر جۆرە لێدوانێک سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی ئەو گرووپە بە جۆرێک دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆیی عێراق دێتە ئەژمار.\nهەرجۆرە لێدوانێک کە لە لایەن بیانییەکان سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی حەشدی شەعبی، دەستێوەردان لە کاروباری ناوخۆیی عێراقە و هیچ بایەخێکی نییە. ئەم گرووپە لە ئێستادا بۆتە دەسەڵاتێک لە بەرامبەر داگیرکەرانی جیهانی و دارودەستەکانیان و لەوان داعش. حەشدی شەعبی پێکهاتووە لە تەواو ئیتنیکگەلی عێراقی و لەوان کریستانییەکان، سوننە، شیعە و ... و جێگرەوەی سوپای عێراق نییە، بەڵکوو تەواوکەری ئەو سوپایەیە و فەرماندەکان ئەو گرووپە پەیوەندی و هاوئاهەنگیی زۆریان لە گەڵ فەرماندە و هێزی چەکداریی عێراقدا هەیە.\n* هۆی ناڕەزایەتیی ئیمانوئێل ماکرۆن و هاوپەیمانانی رۆژئاوایی لە حەشدی شەعبی چیە؟\nـ ئیمانوئێل ماکرۆن و و هاوپەیمانانی رۆژئاوایی ئەو باش دەزانن کە حەشدی شەعبی پیلانە جیهانییەکانی لە عێراقدا پووچەڵ کردووە. هەر وەک دەشزانن داعش دارەدەستی وڵاتانی رۆژئاوایی لە ناوچەیە و ئامانجی ئەو گرووپە دابەشکردنی عێراق و سووریایە.\nڕژیمی زایۆنی تەنیا کەسێک بوو کە لە دابەشکردنی جیهانی عەرەب و جیهانی ئیسلام بەهرەمەند دەبوو، بەڵام حەشدی شەعبی بە هاتنە مەیدانی شەڕی داعشەوە هەمووانی ڕاچڵەکاند و پیلانە رۆژئاواییەکانی بەرەوڕووی شکست و بێ ئاکامی کرد. بە تایبەت ئەوەی کە حەشدی شەعبی لە گرووپگەلی بەرخودانی وەک کەتائیبی حزبوڵلا پێکهاتووە و خاوەن لێهاتوویی و ئەزموونێکی باڵایە لە شەڕی مەیدانییە، ترسی خستۆتە دڵی ئەو ڕژیمەوە.\nهەروەک دەزانن ئێمە ئێستا لە قۆناغی کۆتایی پاککردنەوەی عێراق لە داعش و ئازادکردنەوەی تەواو ناوچە جۆراوجۆرەکانین و بێ گومان ئەو ڕووداوە مایەی نیگەرانیی وڵاتانی رۆژئاوایی و داگیرکەران و پیلانچییەکان و ئاژاوەگێرانی ناو عێراقە.\n* داهاتووی حەشدی شەعبی لە پێکهاتەی سەربازی و سیاسیی عێراقدا چۆن دەبێ؟\nـ حەشدی شەعبی ڕێکخراو و گرووپێکی سەربەخۆ و لە ژێر فەرمانی دەوڵەتی عێراقە و لە لایەن پەرلەمانی عێراق ئاوەڵناوەی یاسایی خراوتەپاڵ. لە ئێستادا هەموو خوازیاری ئەوەین کە حەشدی شەعبی وەک گرووپێکی ئەمنی و سەربازی بۆ پاراستنی وڵات وەک خۆی بمێنێتەوە. ئێمە خوازیاری جێبەجێ کرانی بڕگەی ٥ی یاسای حەشدی شەعبین کە تێیدا ئاماژە بە جیاکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان گرووپگەلی سیاسی و چەکداریی سەر بە ڕەوتە سیاسییەکان کراوە.\nحەشدی شەعبی ڕێکخراوێکی سەربەخۆ دەمێنێتەوە و بە ئاوردانەوە لە گرفتەکانی بەردەم عێراق و ناوچە و ناسەقامگیری و نائاسایشییەکانی بەردەم، مانەوەی حەشدی شەعبی بۆ بەرەنگاربوونەوە لە گەڵ مەترسییەکان و پاراستنی هێزەکانی بەرگری دەبێ وەک زەروورەتێک هەڵسەنگێندرێت.


ده‌رباره‌ی پڕۆژه‌ی كانه‌بی گوتارێكی دره‌نگوه‌خت، بۆچی كانه‌بی؟ – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » ده‌رباره‌ی پڕۆژه‌ی كانه‌بی گوتارێكی دره‌نگوه‌خت، بۆچی كانه‌بی؟\nده‌رباره‌ی پڕۆژه‌ی كانه‌بی گوتارێكی دره‌نگوه‌خت، بۆچی كانه‌بی؟\nفاروق هۆمه‌ر یه‌كێكه له چیرۆكنووسه دیاره‌كانی نه‌وه‌ی نه‌وه‌ده‌كان، به شێوه‌یه‌كی راستگۆیانه و به زمانێكی شیرین له زنجیره وتارێكدا ئه‌زموونی چیرۆكنووسینی خۆی و چه‌رمه‌سه‌رییه‌كانی سه‌ره‌تای چیرۆكنووسینی ده‌گێڕێته‌وه، دوای مۆڵه‌ت لێوه‌رگرتنی به سوپاسه‌وه پێمان باشبوو له ئه‌ده‌ب و هونه‌ریش بڵاوی بكه‌ینه‌وه.\n4-سه‌گێكی ته‌نیای ناو كولانه‌یێك\nمن ده‌بوو له نیشتیمانی خۆم مامۆستابوایه‌م. من به ئاره‌زووی خۆم پیشه‌ی مامۆستاییم هه‌ڵبژاردبوو. ده‌مزانی جوانترین ئینسان ئه‌و كه‌سه‌یه كه ده‌بێته ڕێگه‌یێك، مۆمێك بۆ فێربوونی كه‌سانێكی دی. ئه‌و كه‌سه چه‌ند مه‌زنه منداڵێكی كاڵ و كرچ فێری زمان ده‌كات و پیت پیت له‌ناو مێشكیا دونیا جێده‌كاته‌وه. گه‌وره‌بوونی دره‌خت و منداڵ وه‌كو یه‌ك وان، هه‌ردووكیان پێویستییان به زه‌مینه و ئاو و هه‌وایێكی دروست و پاكژه. هه‌میشه ئه‌و پیره‌مێرده‌م ده‌هێنایه‌وه پێش ده‌می خۆم كه به‌پێی ته‌مه‌ن چه‌ند ڕۆژێكی كه‌می له ژیاندا ماوه، كه‌چی كۆڵ له چاندنی نه‌مامی تازه نادات. كاتێكیش لێیده‌پرسی: تۆ چ ده‌ڵێی كه له‌وه ناكات ڕۆژگار ڕێگه‌ت بدات له به‌روبوومی نه‌مامه‌كه‌ی خۆت بخۆی؟ ئه‌ویش پێده‌كه‌نێ. ئه‌و به‌و ته‌رزه له بۆچوون پێده‌كه‌نێ، كه پێیوایه ئه‌وه‌ی بۆ خۆت لێی ناخۆی نابێ ڕێگه بده‌ی كه‌سانی دیش لێی بخۆن. ژیان له‌وێدا زیندووه كه ڕۆژگاره‌كان پێكه‌وه به‌ستراونه‌ته‌وه، ئێمه درێژكراوه‌ی ڕۆحی باپیران و داپیره‌كانی ڕابردووی خۆمانین. هه‌میشه دره‌ختێك هه‌یه له شوێنێك كه یه‌كه‌مین كه‌سێك چاندوێتی بۆ یه‌كه‌مینجار پێی خستۆته سه‌ر ئه‌م زه‌مینی كوردانه. من زۆر له‌و دره‌خته گه‌ڕام به‌ڵام هه‌رچیم كرد نه‌مدۆزییه‌وه. ڕه‌نگه ئه‌و دره‌خته له بسته خاكێكی هه‌ورامان دابێ، یان له شاره‌زوور. به‌ڵام ده‌بێ ئه‌و دره‌خته هه‌ر بدۆزمه‌وه. له‌و دره‌خته‌وه ڕه‌گوریشه‌ی من درێژ ده‌بێته‌وه. ئه‌و یه‌كه‌م ڕۆحی په‌روه‌رده‌ی له‌م خاكه‌ی مندا چاندووه، منیش هه‌ر به‌و نیازه چه‌ندین منداڵم فێری پیته‌كان كردن و لێشم ده‌ڕوانین چۆن پیته‌كانیان پێكه‌وه ده‌نووساند وشه و ڕسته و مانایان لێده‌خوڵقاندن. منداڵان هه‌ر له‌ڕێی یارییه‌وه گه‌وره‌نابن، به‌ڵكو له‌ڕێی خۆشیشه‌وه. خۆشی فێربوون، خۆشی ره‌نج و خۆشی دورینه‌وه‌ی به‌رهه‌م. باوك و دایكه‌كانی ئه‌و منداڵانه‌م ده‌دی و ده‌هاتنه به‌رده‌م ده‌رگه بچكۆلانه‌كه‌ی ژووره‌كه‌م له گوندی قشڵاخ و وه‌ڕاز و به پێكه‌نینه‌وه پێیان ده‌گوتم منداڵه‌كانمان فێری خوێندنه‌وه بوون، ئای خودایه له‌و خۆشییه كه له دڵوده‌روونیانه‌وه به‌ڕاستگۆیی ده‌هاته‌ده‌رێ. ئه‌وان پێیان ده‌گوتم منداڵه‌كانیان فێری گۆرانیگوتن بوون و هیچ شه‌رمیان نه‌ماوه، منداڵه‌كان فێری پێداهه‌ڵگوتنی خاك و نیشتیمانه‌كه‌یان بوون. منداڵه‌كانمان وه‌ك په‌پووله ڕه‌نگینه ده‌فڕن. ئه‌وان داده‌نه‌وانه‌وه و ده‌یانویست ده‌ستم ماچبكه‌ن. من خێراتر له‌وان ده‌سته‌كانم دوور ده‌خستنه‌وه و فریا ده‌كه‌وتم لێوه‌كانیان نه‌گاته سه‌ر ده‌ستم. نه‌وه‌كو بۆ هه‌میشه له حزوری یه‌كه‌م مامۆستای خۆما خه‌جاڵه‌ت بم. من به‌نیازی گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ شار، هه‌تا گوندم به‌جێده‌هێشت و ده‌هاتمه‌وه ده‌مزانی ده‌یان باوك و دایكم بۆ په‌یدابوون و چاوه‌ڕێی گه‌ڕانه‌وه‌من. من ئه‌وده‌م چه‌ندێك ئاسووده‌بووم ئه‌وه‌نده‌ش خه‌مگین. ده‌مزانی ئه‌وه‌ی من ده‌یچێنم بونیاده‌مه بچكۆله‌كانی نێو دونیای سیاسه‌تی كوردی وشكی ده‌كه‌ن. من ئاسوده‌گی ده‌هێنمه‌ده‌ر و ئه‌وان ده‌یكوژن. من ده‌ست و په‌نچه و باڵی منداڵان به‌هێز ده‌كه‌م و ئه‌وان ده‌یبڕنه‌وه. من ئه‌و منداڵانه فێری خۆشه‌ویستی ده‌كه‌م و ئه‌وان ڕق. ئێستاش ئه‌و ڕۆژه‌م بیرناچێ كلیلی قوتابخانه‌كه‌م له گوندی كۆشكی ناوچه‌ی قه‌ره‌داخه‌وه به‌سه‌ر سه‌رپه‌رشتیاری په‌روه‌رده‌ی سلێمانیدا فڕێدایه‌وه و منداڵه‌كانم بۆ دواجار به‌جێهێشت. من بێپاره و بێپوول و برسی به‌پێ گه‌ڕامه‌وه ماڵێ بۆ سلێمانی. ئه‌وده‌م برسێتیم هێنده به‌لاوه گرنگ نه‌بوو به‌ڵام ده‌مزانی بێهووده‌یه له‌و كه‌شه خراپ و وێرانه‌دا فێركار بی. ئیدی خۆم هه‌ڵنه‌خه‌ڵه‌تاند و بۆ ئێجگاری پشتم كرده په‌روه‌رده و فێڕبوونی وێرانی ئه‌و دونیا گوناهه‌ی كوردی. ئه‌وه‌تا ئێستاش له‌ناو ژوورێكی بچكۆله له وڵاتی شام بیر له كوردستان ده‌كه‌مه‌وه. من هێشتا له‌وێم به‌سه‌ر ئه‌و گردۆڵكه‌یه‌وه گوندی كۆشكم لێوه دیاره. سه‌رپه‌رشتیاری په‌روه‌رده‌ییه‌كه‌م لێدیاره له‌به‌رده‌م قوتابخانه‌یێكی ده‌رگا داخراودا وه‌ستاوه و كلیله‌كانی به‌ده‌سته‌وه گرتووه و بانگم ده‌كاته‌وه. ئه‌و پێمده‌ڵێ وه‌ره‌وه گاڵته‌م له‌گه‌ڵ كردی. منداڵه‌كان به كیسه‌ی كتێبه‌كانیانه‌وه به‌و ناوه‌دا په‌رشوبڵاو بوونه‌ته‌وه و به‌ره‌و ئه‌و ماڵانه ده‌گه‌ڕێنه‌وه كه له پارچه ته‌خته و پووش و په‌ڵاش دروستكراون. من له‌وێوه هاواری لێده‌كه‌م، قوتابخانه بۆ خۆت، ته‌خته‌ڕه‌ش و ژووری خاڵی له مناڵ بۆ خۆت. ئه‌گه‌ر ئازایت له‌ناو ئه‌و ژووره سارد و تاریكانه ڕۆژێك وانه به منداڵان بڵێره‌وه. من هێشتا له‌وێدا وه‌ستاوم و بیر له‌و دونیا خراپه‌ی په‌روه‌رده‌ی كوردستان ده‌كه‌مه‌وه. له‌و چركه‌ساته‌ی هه‌زاران مامۆستا كه ڕۆژگارێكی زۆر دوور نا، هه‌ر دوێنێ زۆرینه‌یان جاشبوون و هه‌موو به‌بێ پرۆسه‌یێكی پاككردنه‌وه فڕێدرانه‌وه ناو په‌روه‌رده و په‌روه‌رده‌ی ئه‌مڕۆیێكی جیاواز له دوێنێی ڕۆژگاری به‌عس به‌ڕێوه ده‌به‌ن. من ئه‌و ڕۆژه‌م بیره كه له گوندی قشڵاخه‌وه بۆ پشوویێكی كورت ده‌گه‌ڕامه‌وه سلێمانی. له سه‌یته‌ره‌كه‌ی به‌رده‌می قه‌ڵاچوالان پێشمه‌رگه‌كان ڕایانگرتم و هێنایانمه خوارێ. هه‌موو گیانم گه‌ڕان. من به‌وان ده‌ڵێم چیبووه و ئه‌وان وه‌كو گورگ لێم ئاڵاون. من ده‌ڵێم مامۆستام له گوندی قشڵاخ. ئه‌وان ده‌ڵێن تۆ له ئێرانی ده‌چیت. ئه‌وان زۆر تووڕه‌ن. یه‌كێك له دووره‌وه هاوارم لێده‌كات، پارتی قڕانه. یه‌كێكی دی ده‌ڵێ چۆن بزانین تۆ پارتی نیت. من هێشتا له‌و به‌رزاییه‌دام و ده‌زانم په‌روه‌رده‌ی كوردستان خراپترین په‌روه‌رده‌ی دونیایه. من له گوندی وه‌ڕاز ئه‌و مامۆستایه‌م بیرناچێته‌وه كه جاسووسی به‌سه‌ر گونده‌كه‌وه كردبوو. هه‌رچی له‌وێ ڕوویده‌دا ئه‌و ده‌گه‌یانده‌وه حیزبی خۆی. ئه‌و گونده به‌دبه‌خته‌ی ده‌رگای قوتابخانه‌یه‌كه‌یان داخراوه و مامۆستاكه‌ی له‌سه‌ر جاسووسی هه‌ڵاتووه و گوندییه‌كان وه‌ریناگرنه‌وه. له‌ناو ژووره‌كانی قوتابخانه‌كه له‌جێی ئه‌وه‌ی منداڵ لێی بخوێنێ، كه‌رێكیان تیا به‌ستبۆوه. من هێشتا مامۆستای گوندی قشڵاخم و جارێكی دی له‌گه‌ڵ سه‌رپه‌رشتیار به شه‌ڕ هاتووم. ئه‌و سه‌رپه‌رشتیاره گه‌مژه‌یه له نیوه‌ی شه‌ودا له خه‌وی هه‌ڵستاندووم پێمده‌ڵێ هه‌سته ئه‌و مه‌سینه‌یه‌م بۆ هه‌ڵگره و له‌گه‌ڵم وه‌ره بۆ ئاوده‌سته‌كان. منیش به‌چاوی خه‌واڵیییه‌وه له خه‌و به ئاگا دێم و ئه‌و پیاوه ده‌بینم له ژوور سه‌رمه‌وه وه‌ستاوه و هه‌تا هێزم تیایه مه‌سینه‌كه له ژووره‌كه فڕده‌ده‌مه ده‌ره‌وه و پێیده‌ڵێم تۆ كێی ئاوا به‌سه‌ر سه‌رمه‌وه وێستاویت تا مه‌سینه‌ت بۆ هه‌ڵبگرم. ئه‌و ده‌ڵێ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵم نه‌یه‌یت بۆ دوورترین گوندت فڕێده‌ده‌م. منیش پێده‌كه‌نم. بۆ دۆزه‌خم بنێره، ده‌چم. ئێره نیشتیمانی منه، ئه‌و گوندانه هه‌موو گوندی منن له هه‌ر كوێ بێ ده‌چم.\nمن ئه‌وم بیردێته‌وه جاره‌كه‌ی پێشووتری كه هاتبوو بۆ گوند، پێیگوتم مامۆستا نوێژ ده‌كه‌یت، من گوتم نوێژ ناكه‌م. ئه‌و گوتی كه ده‌چیته ناو گوندییانه‌وه نوێژ بكه. خۆ من له شار ویسكی ده‌خۆمه‌وه به‌ڵام كه دێمه ناو گوندیان نوێژ ده‌كه‌م. من ددانم به‌خۆما گرت و تووڕه نه‌بووم به‌ڵام پێمگوت، من درۆ له‌گه‌ڵ گوندییان ناكه‌م، من مامۆستام كاری من ئه‌وه نییه خه‌ڵكان ته‌فره بده‌م. به‌ڵام ئه‌وه‌ی تووڕه‌ی كردم، ئه‌وه بوو. پێیگوتبووم فارووق ئاقڵ به، جارجار كه دێیته‌وه مریشكێك، كه‌ڵه‌شێرێك له‌گه‌ڵ خۆت بۆ منیش بێنه‌ره‌وه. من لێره‌وه له‌م كوڵانه‌یه‌ی خۆمه‌وه ئه‌و چركه‌ساته‌م بیردێته‌وه كه له ژێر پرده‌كه كه‌ڵه‌شێرێكی به‌سته‌زمانم كڕی، هێنده قورسبوو وابزانم به‌چنگ ورده ئاسنییان ده‌رخوارد دابوو. كه‌ڵه‌شێرم هه‌ڵگرت و به‌ره‌و یه‌كێتی مامۆستایانم برد. له‌وێ هه‌واڵی سه‌رپه‌رشتیاره‌كه‌م پرسی. كه سه‌رپه‌رشتیار هاته‌ده‌ره‌وه و منی به كه‌ڵه‌شێرێكه‌وه دی هه‌ردوو چاوی په‌ڕییه پشتی سه‌ری، زمانی گۆی نه‌ده‌كرد و نه‌یده‌زانی چی بڵێ. من له‌به‌رده‌م هه‌موو سه‌رپه‌رشتیاره‌كاندا پێمگوت، ئه‌وه ئه‌و كه‌ڵه‌شێره‌ی داوات لێكردم بۆتی بهێنم. سه‌رپه‌رشتیار گوتی من كه‌ی داوای كه‌ڵه‌شێرم لێكردووی.\nمن لێره‌وه پێده‌كه‌نم، به‌و په‌روه‌رده‌یه پێده‌كه‌نم كه‌سانێكی پیر و په‌كه‌وته و خۆپه‌رست، به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن. ئه‌وانه‌ی ئه‌گه‌ر به من با ڕێگه‌م نه‌ده‌دان كه‌ریش به‌خێو بكه‌ن نه‌وه‌كو منداڵ.\nمن جارێكی دی خۆم ده‌بینم له په‌روه‌رده‌وه فڕێدراوم به‌ره‌و گوندی وه‌ڕاز. گوندی وه‌ڕاز ئه‌و شوێنه‌یه من له‌وێ له مامۆستایه‌كه‌وه تیا هه‌ڵده‌كشێم به‌ره‌و قه‌شه‌یه‌كی پیرۆز.


یەک هاورێ/ چیرۆک - قەڵەم\nیەک هاورێ/ چیرۆک\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 05 شهریور 1393 15:02\nلە گەڵ خۆر و مانگ بووە بە هاوڕێ و ئیتر لەو کاتەوە شار بووە بە تاریکستان. ئیتر لەو ساتەوە تەنیا ئەستێرەکان بە دەرەوەن و خەڵکیش گلەیی دەکەن کە ناکرێ هەتاو و مانگ تەنیا هاوڕێی یەک کەس بن.\nئەم لە هۆکاری گلەیەکە تێدەگا، بەڵام لەوە تێناگا بۆچی مانگ و خۆر نابێ تەنیا هاوڕێی یەک کەس بن، ئەویش لە شوێنێکدا کە خۆر و مانگیان تەنیا بۆ رووناکی و گەرما دەوێ. خەڵکی لە وەڵام دا دەڵێن گەر خۆر نەبێ، ژیان نابێ. ئەوان دەڵێن رووناکایی و گەرمای هەتاو سەرچاوەی ژیانن. کە بە کاتی شەویش هەتاو ون دەبێ مانگ جێگای دەگرێتەوە، هەڵبەت تەنیا بۆ روونکردنەوە. ئەمیش لە وەڵامدا خەمینانە پێکەنینی بەم قسانە دێت و پێی وایە خەڵک شتێکیان لە بیر کردووە، شتێکی یەکجار گرینگ.\nرۆژەکان و شەوەکان نوقماونوقمی تاریکی تێدەپەڕین. تاریکە سەلاتێکی رەها و موتڵەق. وەها، مرۆڤەکان دەبا ئیتر قەت بە تەنیا نەبن. ئەوان هەمیشە بە کۆ دەجوڵان، بە کۆ کاریان دەکرد و تێدەپەڕین و تەنانەت دەشخەوتن. لەو تاریکییەدا ئیتر هیچ شتێکی شاراوە و تاکەکەسی و تایبەت بە یەک کەس بوونی نەما. هەموو شت ببوو بە موڵکی هاوبەش، لە ژێر تاریکیی ئاسمانێکی رەشدا. دەنگە شاراوەکان بۆ هەمیشە بزر بوون.\nئەمیش لەم لاوە لە گەڵ هاوڕێیەتی خۆر و مانگ بەردەوام بوو. لای ئەو وەک جاران دونیا بە رۆژدا روون و بە شەو نوقرەیی بوو. بگرە تەنانەت یەکجار زیاتر، ئەوەندە کە جاری وابوو چاوەکانی دەیشان و بە ناچار رووی دەکردە سێبەرە تۆخەکان.\nنەدەکرا بەم شێوەیە درێژە بە ژیان بدرێ. خەڵک لە تاریکایی موتلە‌ق دا کۆبوونەوەو و بڕیاریان دا بچن قسەی لە گەڵ بکەن و رازی بکەن واز لە هاوڕێیەتی هەتاو و مانگ بێنێ. بە قسەیان بکا ئەوا باشە، ئەگینا دەبێ لە یەکێک لەم شەوە بەردەوامە تاریکەسەلاتانەدا بیکوژن و بۆ هەمیشە تەرمەکەی لە شوێنێک فڕێبدەن. وەڕێکەوتن. لەو شوێنەی ئەوان بینیانەوە، بۆ ئەو هەر وا روون و گەرم بوو و کەچی بۆ خەڵکەکە تاریک و سارد. پێیان گوت کە چیدی نابێ هاوڕێی هەتاو و مانگ بێ و، دەبێ واز بێنێ. گوتیان ئەگینا دەیکوژن. ئەو کە نەیدەزانی چلۆن خەڵکەکە دەتوانن لەو شەوە تاریک و چاو لە ئەنگوستەدا جەستەی ئەو ببیننەوە و بیکوژن، گوتی کە گەر کارێکی وەها بکەن ئیتر بۆ هەمیشە خۆر و مانگ لە دەست دەدەن، چونکە ئیستا تەنیا لە رێگای ئەوەوەیە دەتوانن ئەو دووانە ببیننەوە. خەڵکەکە بەم قسەیە سەرەتا کش و مات هەڵگەڕان و ئەوسا بوو بە ژاوە ژاو. راستی دەکرد، گەر بیکوژن، چلۆن دەتوانن هەتاو و مانگ ببیننەوە؟ کتوپڕ یەکیان هاواری کرد کە درۆ دەکا و گەر بیکوژن مانگ و هەتاو خۆبەخۆ ئازاد دەبن و دەگەڕێنەوە. ئەو کەسە گوتی شتێک کە لە دەستی یەک کەسدا بوو، دووای لە دەست دانی خۆبەخۆ دەبێتە هی هەمووان. خەڵکەکە جوڵان. کتوپڕ دەنگێکی تر گوتی ئەی ئەگەر وانەبوو؟\nراستییەکەی ئەوە بوو هەتاو و مانگ ببوونە هاوڕێی ئەو، چونکە ئەو تەرمەکەی لە ئەواندا بینیبوو. ئەو تەرمەی وا لە شەوێکی درەنگ وەختدا لە خانوویەکی سازکراو بە چیمەنتۆ هێنرابوویە دەرەوە و لە گۆشەیەکی قەراخ شار لە بن داربەڕوویەکدا بە جێیان هێشتبوو. تەرمێکی خوێنین. بۆ سبەی و دوواتر، هەتاو و مانگ وێنەی تەرمەکەیان لە خۆیاندا هەڵگرتبوو. وە تەنیا کەسێکیش دەیتوانی ئەو وێنەیە ببینێ، کە سەر هەڵبڕێ و بە ناو تەوێڵی ئاسمانەوە لە کاتی گەڕان بە شوێن جوانییەکانی هەتاو و مانگ دا، کتوپڕ بە سەر وێنەی تەرمەکەدا بکەوێ.\nئەو لە شەو و رۆژێکی پشت سەری یەکدا وێنەکەی دیتبوو. سەرەتا پێی وابوو هەڵە دەکا، بەلام کە جوانتر دەڕوانێ، دەبینێ راستە. هەر بە ناو و نیشانی مانگ و خۆردا، شوێنی تەرمەکەی ەکەی لە سەر زەوی بینیەوە و رۆژێک کاتی ئێوارە چووە سەری. هەر لەوێدا ناشتی و درەختەکەی کرد بە کێلی. ئەوسا ملوانکەیەکی لە گەڵا دروست کرد و بە کێلەکەدا هەڵواسی.\nنەیدەزانی چۆن باسی ئەم بەسەرهاتە بۆ خەڵکەکە بکا. ئەوەی کە هەتاو و مانگ تەنیا بۆ گەرمی و رووناکی نین، ئەوەی دەکرێ جاری وایە ئەرکی دیکەیان پێ بسپێردرێ و لە چەشنێکی دیکە بن. مانگ و هەتاو کە ئاگایان لەم قەرەباڵغییە نەبوو، لە جۆری هەڵس و کەوتی ئەو رۆژەی ئەو سەریان سوڕمابوو. مانگ رووی کردە هاوڕێکەی و گوتی وادیارە وەڕەزیی دەکا.\nخەڵکەکە هەر وا راوەستابوون و خەریکی مقۆ مقۆ و گفتوگۆیەکی توند لە ناو خۆیاندا بوون. نە دەیانتوانی بگەڕێنەوە و نە ئەویش بکوژن. بنبەستترین شوێنی ژیان،... سنووری نێوان تاریکی و رووناکی. سەرئەنجام ئەو جارێکی تر سەری بەرز کردەوە و لە هەتاو و مانگی رووانییەوە. ئەوسا روو لە خەڵکە تاریکەکە گوتی:\nـ "یەک تاقە رێگا ماوە. ئەویش ئەوەیە هەر وەک چۆن ئاوا بە یەکەوە و بە کۆ هاتوون، بگەڕێنەوە و بچنە قەراغ شار. لەو شوێنەی وا کوێرە رێگاکان تەواو دەبن، بە تووش داربەڕوویەکەوە دەبن. داربەڕوویەک بە ملوانکەیەکی گەڵاوە. ژێر درەختەکە گۆڕێکە. هەڵیبدەنەوە و تەرمەکە دەربێنن. ئەوسا ملوانکەکە دەکەنە ملی و هەڵیدەگرن و دەیبەن بۆ گۆڕستانی شار،... لەوێ دەینێژن."\nخەڵکەکە مقۆ مقۆیان تێکەوت. ئەمە ئیتر لە مەحاڵات بوو. باشە ئەو تەرمە لەوێ چدەکا و بۆچی لە گۆڕستانی شار نیە؟ ئەوە چ مردوویەکە کەس لە مردنی ئاگادار نیە و خۆی لە پەنا و پەسیوان دەبینێتەوە؟ یەک لە ناو جەماوەرەکەوە هاواری کرد:\nـ "نەناسیاو دەبێ لە شوێنی نەناسیاو بمێنێتەوە. گەر هەڵیبگرین و بیبەین بۆ قەبرستانی شار، رۆحی باو و باپیرانمان ئازار دەدەین،... بۆ هەمیشە لێمان زویر دەبن."\nئەو ئیتر گوێی بە قسەی خەڵکەکە نەدا. جەماوەرەکە مایەوە و خۆی. چ بکا، چ نەکا؟ بە کۆ گەڕانەوە. رێک بەرەو شوێنەکە. درەختەکەیان دۆزییەوە و گۆڕەکەیان هەڵدایەوە. ملوانکەکەیان کردە ملی و ئەوسا مانەوە دووای ئەمە چبکەن. داخۆ بە قسەی تاکە هاوڕێکەی مانگ و هەتاو بکەن، یان نا؟ یەکیان گوتی راوەستن! بۆ ئەوەی بیناسینەوە دەتوانین لەم تاریکەسەلاتەدا هەوڵی خۆمانی بۆ بدەین. ئەوسا یەک بە یەک دەستیان بە هەموو جەستەی تەرمەکەدا هێنا، بە تایبەت روخساری. لەو تاریکییەدا بە چەندان خەڵک بوورانەوە و بە چەندانی تریش رشانەوە. هەر کەسەو و ناونیشانێکی لە منداڵی خۆی تیا بینییەوە. ترسێکی وەها رووی تێکردن کە هەر هەموویان چاوەکانیان بۆ ماوەیەک قونجاند و بیریان لە رابردوو کردەوە، ئەوەی کە داخۆ بڵێی بە راستی کەسێکیان لە ون بووبێ و ئەمان تا ئیستا پێیان نەزانیبێ؟\nسەرئەنجام هاتنە سەر ئەو رایەی تەرمێک کە دەکرێ هی هەمووان بێت، ناکرێ لە یەک گۆڕدا لە گۆڕستانی شاردا بنێژرێ. چونکە لەوێ یەک کەس دەچێتە گۆڕی خۆی، نە بە هەزاران کەس. بە نیازی ئەوەی دەتوانن فێڵ بکەن، تەرمەکەیان هەڵگرت و بردیان چەند مەترێک واوەتر هەر لەوێ لە بن دار بەڕوویەکی تر ناشتیان و ئەوسا دووای ئەوەی قەبرێکی تریان لە گۆڕستانی سەرەکی شاردا سازکرد و لاشەی پشیلەیەکی سووتاویان تێهاویشت، ملوانکەکەیان کرد بە کێلەکەیدا و گەڕانەوە.\nلەو رۆژەوە شار تەمێکی بە ئاستەم سپیی لە رووناکایی بە سەرەوەیە. لەو رۆژەوە لەوێ دیارنیە داخۆ شەوە یاخود رۆژ. ئەوانەی عادەتیان بە شەو گرتووە سەیری ئاسمان دەکەن و چاوەڕێی گەڕانەوەی یەکجارەکی تاریکایین و ئەوانەیشی لە بیری رۆژدان، دەڵێن ئەم روونییە سەرئەنجام مژدەیەکی گەورەی پێیە. شاریش پڕی دەنگی خشە خشی ئەو گەڵایانەی بە سەر کێلی گۆڕی پشیلەیەکەوە، بە دەم "با" وە سەمایەکی ئەبەدی دەکەن.


عێراق.. کوژرانی دوو خۆپیشاندەر لە پارێزگای واست - پرس میدیا\nHome Unlabelled عێراق.. کوژرانی دوو خۆپیشاندەر لە پارێزگای واست\nعێراق.. کوژرانی دوو خۆپیشاندەر لە پارێزگای واست\nپرس میدیا 11/28/2020 09:16:00 pm\nلە ئاکامی رووبەڕووبوونەوەی نێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکان لە پارێزگای واست باشووری عێراق، دوو خۆپیشاندەر کوژران.\nئەمڕۆ شەممە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ سەرچاوەیەکی پزیشکیی رایگەیاند، خۆپیشاندەرێک کەوتووەتە ژێر ئۆتۆمبێلێکی سەربە هێزەکانی بەرەنگاربوونەوەی ئاژاوەگێڕی لە شاری کوت ناوەندی پارێزگای واست و بەسەختی برینداربووە و دواتر لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.\nسەرچاوەکە کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت راشیگەیاند، خۆپیشاندەرێکی دیکەی بە بۆمبی گازی فرمێسکڕێژ کوژرا.\nلەلای خۆیەوە، شاهێدحاڵەکان رایانگەیاندووە، هێزەکانی بەرەنگاربوونەوەی ئاژاوەگێڕی بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە بە ئۆتۆمبێلەکانیان گەمارۆی گۆڕەپانی خۆپیشاندەرانیان لە ناوەڕاستی شاری کوت داوە و بە شەقامەکاندا بەدوای خۆپیشاندەران کەوتومن.\nشاهێدحاڵەکان راشیانگەیاند، خۆپیشاندەرێک کەوتە ژێر ئۆتۆمبێلێکی ئەو هێزە ئەمنییە و بەهۆیەوە گیانی لەدەستدا.\nئاماژەیان بەوەشدا کە خۆپیشاندەرێکی دیکەش بەهۆی بەرکەوتنی بۆمبی گازی فرمێسکڕێژ بەسەری، گیانی لەدەستدا.\nهاوکات بۆ کۆنتڕۆڵکردنی دۆخی شڵەژاوی ئەمنی لە شارەکەدا، بڕیادراوە بە سەپاندنی قەدەغەی هاتوچۆ بەڵام دیار نییە لە کەیەوە بڕیارەکە جێبەجێ دەکرێت.\nجێی ئاماژەیە، ئەمڕۆ شەممە خۆپیشاندەرێکی دیکە بەهۆی ئەوەی لەلایەن هێزەکانی ئەمنی لە گۆڕەپانی خۆپیشاندانەکان لە شاری کوت گەمارۆ درا، ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا و بەو هۆیەوە گیانی لەدەستدا.\nبەمەش ژمارەی ئەو کەسانەی لە میانی خۆپیشاندانەکانی ئەمڕۆ لە پارێزگای واست کوژران بەرزبووەوە و گەیشتە سێ کەس.\nئەم پێشهاتانە لە پارێزگای واست، دوای ئەوە هات کە دوێنی هەینی رووبەڕووبوونەوە لە نێوان لایەنگرانی سەرکردەی رەوتی سەدر و خۆپیشاندەران لە گۆڕەپانی حەبووبی ناوەڕاستی شاری ناسرییە ناوەندی پارێزگای زیقار روویدا و لە ئاکامدا پێنج کەس کوژران و ٨٥ی دیکە برینداربوون.\nدوێنی هەینی، لایەنگرانی سەرکردەی رەوتی سەدر، موقتەدا سەدر بە چەک و داری پۆلیسی لە گۆڕەپانی حەبووبی لە شاری ناسريیە ناوەندی پارێزگای زیقار رووبەڕووی خۆپیشاندەران بوونەوە.\nدوای ئەو رووداوانە، سەرۆکوەزیرانی عێراق، مستەفا کازمی بڕیاریدا بە دوورخستنەوەی فەرماندەی پۆلیسی زیقار، حازم وائیلی لە پۆستەکەی، هەروەها بڕیاریدا بە پێکهێنانی لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە.\nلەوەتەی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩ـەوە خۆپیشاندان لە بەغدای پایتەخت و پارێزگاکانی دیکەی عێراق بەڕێوەدەچێت و بەهۆیەوە حکوومەتی پێشوو بە سەرۆکایەتی عادل عەبدولمەهدی ناچار بە دەستلەکارکێشانەوە کرا.\nBy پرس میدیا at 11/28/2020 09:16:00 pm


"فرۆشتنی نەوت دەستووری نییە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندامێكی پەڕلەمانی عێراق ڕایدەگەیەنێت حكومەتی هەرێم لە فرۆشتنی نەوت دەستووری نییە و هەركاتێك ببرێتە دادگا دەیدۆڕێنێت.\nموسەننا ئەمین ئەندامی پەرلەمانی عێراق بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند،\nهەردوو حكومەتی هەرێم دەیانەوێ خۆیان بدزنەوە لە بەرپرسارێتیان بەرامەبەر بە خەڵك، هەرێم بۆ چەترێكی یاسایی دەگەڕێت كە لە سایەیدا نەوت بفرۆشێت و عێراق گێچەڵی بۆ دروست نەكات، داهات تەخشان و پەخشان بكات و نەوت هەڕاج بكات هەر وەك ئێستا.\nئاماژەی بەوەشكرد، لەڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەكاندا دیلۆیت دەڵێت %71 داهاتی نەوتی هەرێم ناچێتە باخەڵی حكومەتی هەرێمەوە %29 دەچێت، ئەمەش بەشی خەڵك ناكات و كێشە دروست دەكات، ژیانی خەڵك بەئەو جۆرەی ئێستا بەردەوام دەبێت، ئەمە قابیلی قبوڵ نییە، هەڵوێستی جددی دەوێت.\nوتیشی: ناكرێ خەڵك برسی بكرێت بەناوی سەربەخۆیی فرۆشتنی نەوتەوە، لەكاتێكدا ئەو داهاتە بەشی خەڵك ناكات و ڕێگایەكی دیكە هەیە پەنای بۆببرێت، ئەویش حكومەتی عیراقە.\nئاماژەی بەوەشكرد، لەدەستووری عێراقدا هاتووە كە دەبێت هەردوو حكومەتی هەرێم و عێراق پێكەوە نەوت بفرۆشن ، حكومەتی هەرێم نەیكردووە، بۆیە ئەمە دەیسەلمێنێت كە كارەكەی وەك پێویست دەستووری نییە، هەركاتێك ئەم بابەتە ببرێتە دادگای ناوەندی، حكومەتی هەرێم دەیدۆڕێنێت.\nباڵیۆزی ئەمریكا‌و سەرۆك وەزیران كۆبوونەوە\n04 مارس 2021 12.45 pm\nخەڵك-ئارام سەردار وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزاری حكومەتی هەرێم، ڕێنمایی تایبەتی بەستن و خوێندنەوەی پێوەری ئاوی…


شێخێکی سعودی پاش ئەوەی سێکس لەگەڵ کەرێکدا دەکات ، بە جوتەی کەرەکە گیان لەدەست دەدات . – WTARIKURD\nشێخێکی سعودی پاش ئەوەی سێکس لەگەڵ کەرێکدا دەکات ، بە جوتەی کەرەکە گیان لەدەست دەدات .\nبەپێی هەواڵێکی توونس تریبوون و بە گێڕانەوەی ئاژانسی هەواڵی ڕۆژنامەی میترۆی فەڕەنسی شێخێکی سعودی – سەلەفی- لە کاتی سێکس کردن لەگەڵ کەرێکدا ، کە بە ئۆتۆمبیلەکەیەوە بەستووەتەوە ، کەرەکە جوتەیەکی لێ دەدات و شێخە سعودییەکە دوای ئەوەی بەسەختی بریندار دەبێت ، پاش کاتژمێرێک لە ڕووداوەکە گیان لەدەست دەدات .\nڕۆژنامەی توونس تریبوون نووسیویەتی ئەو شێخە بانگەشەی عاشق بوونی بە ئاژەڵەکان کردووە تا سەرئەنجام بەمشێوەیە دۆزراوەتەوە دەرکەوتووە ، کە درۆی کردووە.\nسەرچاوەکە هەواڵەکەی لە زاری بەرپرسانی پۆلیسی ناوچەکە گێڕاوەتەوە و پشتڕاستکراوەتەوە .\nمیللەت داوای لێبوردن دەکات سەبارەت بە ناوهێنانەکانی ‘ کەر – جوتە ‘ بەڵام دەستەواژەی لەوە گونجاوتر بۆ ئەو هەواڵە لە زمانی کوردیدا بەردەست نییە .\nهەواڵەکە لە سایتی tunistribune\nقوات حزب الطالباني تمتلك السلاح النووي و لهذا لم تنسحب من منطقة سنجار , بينما قوات البارزاني تمتلك فقط البندقية و لهذا لم تقاتل!!!


كوردستان 26/10/2021 - 10:02 سەعید عەبدوڵا\nلە هەولێر سەکردە کوردستانى و عێراقییه‌كان و نوێنەرى وڵاتانى دراوسێ و زلهێزەکان کۆدەبنەوە و له دیداری مێری و لە هەشت پانێڵدا، باس لە سەقامگیریی عێراق و کوردستان دەکەن.\nئەمڕۆ سێشه‌ممه 26/10/2021، لە شارى هەولێر به به‌شداریی سەکردە کوردستانى و عێراقییه‌كان و نوێنەرى وڵاتانى دراوسێ و زلهێزەکان دیداری مێری به‌ڕێوه ده‌چێ لە هەشت پانێڵدا، باس لە سەقامگیریی عێراق و کوردستان دەکەن، له‌و ڕووه‌وه د. دلاوەر عەلادین، سەرۆکى پەیمانگەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست بۆ توێژینەوە با (باسنیوز)ى ڕاگەیاند: ئەم دیدارە دەرفەتى گفتوگۆیەکى دەسەڵاتدارانەى ئەکادیمییانە دەڕەخسێنێت بۆ کەسایەتی و سەرکردە کوردستانى و عیراقییەکان، تا گفتوگۆ لەبارەى چۆنیەتى سەقامگیریی عێراق بکەن.\nئاماژەى بۆ ئەوەش کرد، کە تەنیا دوو هەفتە بەسەر پڕۆسەى هەڵبژاردنەکانى عیراقدا تێپەڕیوە و ئێستا باسی پێکهێنانى کابینەى تازەى حکوومەتى عیراقى گەرمە، بۆیە دەکرێ ئەم گفتوگۆیانە ئەنجام بدرێت بۆ ئەوەى هەم بەرەنگارى ئالنگارییەکان ببینەوە، هەم نەخشەڕێگاى داهاتوو دابڕێژین.\nلەبارەى بەشداریی کەسایەتى و نوێنەرى وڵاتانى دراوسێی عێراق لەو دیدارەدا، د. دلاوەر عەلائەدین گوتی: ئەو وڵاتانە کاریگەرییان بەسەر سەقامگیریی عێراقەوە هەیە و سەقامگیریی عێراقیش بۆ ئەوان گرنگە، چونکە دەیانەوێ بەوهۆیەوە بەرنامەکانى خۆیان جێبەجێ بکەن.\nدیدارى مێری ئەمڕۆ 26/10 و سبەى 27/10 بەردەوام دەبێت، کە تیایدا هەشت پانێڵ بەڕێوە دەچێت و بەشداریى پانێڵەکان بریتین لە: (نێچیرڤان بارزانى، سەرۆکى هەرێمى کوردستان ـ مەسرور بارزانى سەرۆکى حکوومەتى هەرێمى کوردستان ـ ئەمیر کینانى نوێنەرى ڕەوتى سەدر ـ ماتیوتولەر باڵیۆزى ئەمریکا لە عیراق ـ فازڵ میرانى سکرتێری مەکتەبی سیاسی پارتى دیموکراتى کوردستان ـ سەڵاحەدین بەهادین ئەمیندارى گشتیى یەکگرتووى ئیسلامى کوردستان ـ ئەسعەد عەبدانى پارێزگارى بەسرە ـ عەلى باپیر سەرۆکى کۆمەڵى دادگەرى ـ مارتن پەیگەر باڵیۆزى ئەڵمانیا لە عیراق ـ محەمەد کازم سەجادپور ڕاوێژکارى وەزیرى دەرەوەى ئێران ـ ئیلیرۆس گۆتراشۆف باڵیۆزى ڕووسیا لە عێراق ـ عەلیڕەزا گونەى باڵیۆزى تورکیا لە عیراق).