محەمەد پەیامبەری ئیسلام، خوێندەوار بوو.\nسەبارەت بە دیاردەکانی کەسایەتی محەمەد، زۆر کێشە هەن، کە دەکرێ هەڵوێستەیان لەسەر بکرێ. و دەرفەتی ئەوەش وەربگیرێ، تا لە ڕێگەی بەدواداچووندا هەوڵی ساخکردنەوەیان بدرێ. تا بەلای کەمی، بتوانرێ ناوەرۆکێکی لۆژیکی بداتە کەسایەتییەکی مێژوویی. کە ١٤٠٠ ساڵە مرۆڤایەتی بەخۆیەوە سەرقاڵ کردووە. لەو کێشانەی کە دەکرێ لێی ووردبینەوە کێشەی پەروەردەبوون و خوێنەدەواریەتی. ئەو خاڵە کلیلی دۆزینەوەی کۆمەڵێک کێشەیە. کە بە درێژایی مێژووی ئیسلام مشتومڕی لەسەربووە. لە ڕێبازی فەرمی ئیسلام، هەر لە بلندگۆی مزگەوتەکان، تا دەگاتە دیندارانی سادە. بەردەوام خەریکی گووتنەوەی ئەو شتانەن کە بیستوویانن و بەبێ بیرکرنەوە و تێڕامانێکی ڕەخنەگرانە، دووبارەی دەکەنەوە. وەک پاکێچێکی پارێزراو نەتوانراوە لێی دەربچن. بەتایبەتی شێوەی پەیگیریکردنیان لەسەر نەخوێندەواری محەمەد. و هێنانەوەی بەڵگە بە ئایەتی قوڕئان، وەک شتێکی بەڵگە نەوێست بەرگری لە نەخوێندەواری کراوە. سەرەڕای ئەوەی لە ناو هەناوی ئیسلام خۆی و پەرتووکەکانی ژیننامە و میژووییان دەتوقانرێ زۆر سەرەداو بدۆزرێتەوە، کە کێشەکە بە ئاڕاستەیەکیتر و تێگەیشنێکیتر بگەیێنێ.\nبا هەوڵدەین لەم باسەدا بەدواداچوونێک بۆ کێشەی نەخوێندەواری و خوێندەواری نەبی محەمەد بکەین.\nدیالۆگی جوبرائیل و محەمەد تا چەند ڕاستە؟\nپرسی نەخوێندەواریی نەبی ئیسلام، هەر لە سەرەتای پرۆسەی نووسینی ژیاننامە و ڕاڤەکاری بەردەوام دووبارەکراوەتەوە. ئەو دووبارە کردنەوەش دەگەڕێتەوە بۆ سورەتی العلق ٦٩: ١ و درستکردنی سیناریوی نێوان جوبرائیل و محەمەد.\nاقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (١) هتد\nئەو سیناریۆیەش گوایە لە نێوان جوبڕائیل و محەمەد ڕوویداوە. جوبڕائیل لەیەکەم دەرکەوتنی بۆ بۆ نەبی ئیسلام، گوایە فەرموویەتی (اقرأ)!! بەڵام محەمەد نەبی ئیسلام وەڵامی داوەتەوە (ما أنا بقارئ). دوای سێ جار دووبارە کردنەوە، ئەسا جوبرائیل ئایەتی یەکەمی سووڕەتی (العلق)ی خوێندووە و محەمەدیش لە دوای گوتوویەتییەوە.\nئەو بۆچوون و گێڕانەوانە چ لەدەمی عائیشە یان هەرکەسێکیتر. تا دەگاتە ڕاڤەکارانی دواتر، لەوە زیاتر ناڕۆن. بەڵکوو سەدان چیرۆکیان بۆ دروسکردوون. کە وەک بازنەیەکی داخراو، بەردەوام بەدەوری خۆیان دا دووبارە دەسووڕێنەوە. و هەرگیز بەدواداچوون و بەراوردێکی بنبڕ، لە ژێر چاوێلکەی ڕەخنە، لەگەڵ پەرتووکە دینییەکانی تری بۆ نەکراوە. بۆیە لە جێگای خۆیەتی .لەم باسەدا بە دواداچوونێکی ڕەخنەگرانە لەسەر کەسایەتی و ئاستی خوێندەواری محەمەد بکەین. بۆ ئەوەش دەبێ، لە چەند ڕەهەندی جیاواز لێی ووردبینەوە. تا دەگەینە وەڵامێکی لۆژیکی ڕاییکەر.\nئایا محەمەد نەخوێندەواربوو؟ هەمیشە بە بەردەوامی بۆ گەنگەشە لەسەر ئەوەی کە قوڕئان پەرتووکی خودایە دەڵێن: کاتی نەخوێندەوارێک ئەو ئایەت و سووڕەتانە بڵێ، نابێ کاری مرۆڤ بێ، بەڵکوو هێزێکی باڵاترە. تەنانەت ئەگەر ڕۆژێک بانگخوازێک پێچەوانەی ئەو بۆچوونەی دربڕیبێ. کە محەمەد خوێندەواربووە. ئەوا بە هەڕەشە و سووکایەتی پێکردن پاشگەزکراوەتەوە. و ئایەتی یەکەمی سوورەتی العلق، وەک وەڵامێکی بنبڕ و بەڵگە نەوێست، بەرامبەر دەمکوت دەکەن.\nیەکەم: لە قوڕئان دا، بە هیچ شێوەیەک ئاماژە نە بە دیالۆگی جوبرائیل و محەمەد دەکا. و نە باسی نەخوێندەواریشی دەکا. بەڵکوو هەڵەی تێگەیشتنە. و شتێکە ڕاڤەکاران و سیرە نووسانی ئیسلام هەڵیان بەستووە. و تا ئاستێکی وا کە جێگای باوەڕبێ. و بە درێژایی مێژوو توانیویانە، وەک پەرجووێکی کاریگەر بەکاری بێنن. و ڕاستی ئەو ئایەتەش پەنهان بدەن.\nدووەم: ووشەی (إقرأ) جاری یەکەم نییە، بۆ پەیامبەران هاتبێ. ئەگەر سەیرێکی (ئیشایا) پەرتووکی ژمارە ٢٣ لە (تەناخ) پەیمانی کۆن بکەین، بە ئاسانی بۆمان دەردەکەوێ، کە ئەو پینە و پەڕۆیەی ڕاڤەکارانی ئیسلام لە کوێوە هاتووە. نەسارییەکان کە بەشی زۆری هۆزی قوڕیشیان پێک دێنا. و محەمەد خۆشی، لە هەردوو پشتی دایک و باوکەوە نەساری بوو. باوەڕیان بە سەرجەمی پەرتووکەکانی ناو تەناخ هەبوو. و پەرتووکی ئیشایاش یەک لەو پەرتووکانەیە. بۆیە ناکرێ لەو سیناریۆیانە بێ ئاگا بووبن. و بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەو ئایەتەش، هەر لەوێ وەریانگرتبێ.\nتەناخ - نەبیەکان - ئیشایا ٢٩: ١١- ١٢\n(١١) جا سەرجەم ئەم پەیامەی بە یەک بینین، ئاشکراکراوە. تەنیا بۆ ئێوە، وەک ووشەکانی ناو تۆمارێکی مۆرکراوی لێهاتووە. ئەوەی دەیدەنە دەست کەسێکی خوێندەوار و دەڵێن: تکایە ئەمە بخوێنەوە. ئەویش دەڵێ ناتوانم، چونکە مۆرکراوە. (١٢) یان ئەگەر تۆمارەکە بدەنە کەسێکی نەخوێندەوار و دەڵێن: تکایە ئەمە بخوێنەوە. ئەویش دەڵێ: خوێندەواریم نییە.\nهەروەها لە پەرەگرافێکیتر، لە دەقی ٤٠ بە ڕاستەوخۆ ئەوە دووبارە دەکاتەوە\nتەناخ - نەبیەکان - ئیشایا ٤٠: ٦ بکەین:\nدەنگێک دەڵێ: بانگەواز بدە.\nدەنگێکیتر وەڵام دەداتەوە: بانگەوازی چی بدەم. (١)\nئەو دوو پەرەگرافەی پەرتووکی ئیشایا بۆمان دەردەخەن، کە یەکەم پرسی نەخوێندەواری لە ناو نەبییەکانی دینە ئیبراهیمیەکان، شتێکی نوێ نییە، و دیاردەیەکی کۆنە. هەروەها کارێکی ئاسانیشە تا وەک پەڕجوو، بۆ بەرگریکردن لە دین و ئاڕاستەکەی بەکار بێ. بۆ نەبی ئیسلامیش دەکرێتە بیرۆکە داڕشتنی نەخوێندەواری و دیالۆگیک بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئایەتەکە. بۆیە دەبێ بە شێوەیەکیتر لەم ئایەتە قووڵبینەوە، تا بتوانین مانای ڕاستی بدۆزینەوە.\nلێکدانەوەیەک بۆ ووشەی إقرأ سورەتی علق\nبەر لەوەی بچینە سەر باسی خوێندەواری محەمەد. با لێکدانەویەک بۆ هەرسێ ئایەتی سەرەتای سورەتی علق بکەین. و بزانین مانای چی دەدا.\nیەکەم ووشەی (إقرأ) لەسەرەتای سوورەتی (العلق)، هەرچەندە لە عەرەبی بخوێنەوە لێکدراوەتەوە. لە بنەڕەتدا ووشەیەکی عیبرییە و بە مانای (ئامۆژگاری، ئاگادارکردنەوە یان بانگەواز) دێ. کەواتە لێکدانەوەی بە (بخوێنەوە) هەڵەیە. و مانای ئایەتەکە لە بنەڕەتەوە دەگۆڕێ. و بە درێژایی مێژووی هەزار ساڵەی ئیسلام، هەڵەی لە خۆی گەورەتر لەگەڵ خۆی دێنێ. و مێژووێکی نا دروست بۆ پەیامبەری ئیسلام دروست دەکا. کە هیچ پاکانەیەک هەڵناگرێ. و دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی مێژووێکی ساختە کە ناتوانرێ، تا سەر پاکانەی بۆ بکرێ. ووشەکە بە عەرەبی بە مانای (ناد، أوعظ ، انذر یان ادع) دێ. (٢)\nبا بەراوردێک بۆ سووڕەتی العلق،لە نێوان لێکدانەوەی باوی موسوڵمانان و ليکدانەوەی لەسەر بنچینەی ووشە عیبرییەکە بکەین. ئەوسا بزانین کامیان لۆژیکترە:\nلێکدانەوەی باوی موسوڵمانان:\n(١) بخوێنە بەناوی پەروەردگارت کە هەموو شتێک دەئەفرێنێ. (٢) مرۆڤی لە خانەیەکی مەیوو دروستکردووە (٣) بخوێنە، کە پەروەردگاری تۆ بەخشەندەترە.\nلێکدانەوەی لەسەر بنچینەی ووشە عیبرییەکە و ڕۆژهەڵاتناسان:\n(١) بانگەواز بدە، بەناوی پەروەردگارت. کە هەموو شتێکی ئەفراندووە (٢) مرۆڤی لە خانەی مەیوو دروستکردووە (٣) بانگەواز بدە، کە پەروەردگاری تۆ بەخشندەترە.\nبە خوێندنەوە دووەم، ئایەتەکان ئاڕاستەیەکی تر، و جیاواز لە لێکدانەوە باوەکەی جیهانی ئیسلامی وەردەگرێ. هەم بە پیزتر دەبی، هەم مانایەکی لۆژیکی پێدەبەخشێ.(٣) لەبەر ئەوەی ئەگەر جوبرائیل هاتبێتە لای محەمەد نابی خەریکی فێرکردنی بووبی. بە پێچەوانەوە فەرمانی پێداوە، برۆ دەست بە ناوی خودا بانگەوازبدە. و خەڵکی ئاگادار کەوە و ئامۆژگارییان بکە. جوبرائیل جاری یەکەمی نییە دابەزێ و پەیامی خودا بە نەبیەکانی تری پێش محەمەد بگەییێنێ. دەبێ ئەوەندە لە کارەکەی شارەزابێ. و بزانێ چی دەکا و چی دەڵێ و لەکام بارودۆخدا دیڵێ.\nپاشخانی کۆمەڵایەتی محەمەد.\nبۆ تێگەیشتن لە هەر دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی و هەڵومەرجە هەنووکەییەکانی هەر کەسێک، بەر لە هەموو شتێک دەبێ ئاشنایەتی لەگەڵ پاشخانی ئەو دیاردەیە دروست بکەین. بەوەش دەتوانین ئەو دیمەنە بئەفرێنین، کە بتوانێ پەردە لەسەر چەند لایەنی شاراوە, و بە گومانەکانی دیاردەکە هەڵماڵێ. و تێیدا دەتوانرێ هەڵومەرج و شێوەی بیرکردنەوە، و ئاستی کەسایەتی ئاشکرا ببێ.\nبۆ توانای زانیاری و ئاستی خوێندەواری محەمەد. و بیروباوەڕ و بیرکردنەوەی، بەر لە هەموو شتێک دەبێ چاوێک بە ژینگەی کۆمەڵایەتی و پاشخانی مێژوویی دا بخشێنین. ئەوەش گۆڕەپانێکی فراوانمان دەخاتە بەردەم، تا بتوانین ئەو فۆرمە وەدیبینین، تا وەڵامی گونجاومان بداتێ. بۆ ئەوەی باشتر لە کەسایەتی و ئاستی زانیاری و خوێندەواری تێبگەین. بەوەش دەرفەتێک بۆ لێکدانەوەیەکی لۆژیکانە دەڕەخسێنێ. کە پەردە لەسەر ئاستی کەسایەتی و خوێندەواری محەمەد هەڵدەدەنەوە.\nهاشم باوکی عبدالمطلبی باپیرەی محەمەد، پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ قەیسەری ڕۆم دا هەبوو. پلەوپایە و ڕێزی ئەوەندە بەرزبوو، کاتی سەردانی شامی دەکرد. بەتایبەتی سەردانی قەسەری دەکرد. کاروانەکانی قوڕەیش بە شێوەیەکی بەردەوام، بەتایبەتی لە وەرزی هاوین هاتوچۆی شامیان دەکرد. شامیش یەک لە سەرزەمینەکانی ئیمپراتۆری ڕۆمانی ڕۆژهەڵات بوو. تا هەندێک لە کاروانەکانی مەککە دەگەیشتنە ئەنقەرە ئەو کاتە ناوی (ئێنگورو) بووە. (٤)\nالأمام محمد بن یوسف الصالحی الشامی چیڕۆکێک دەگێڕێتەوە، کە چۆن هاشم، سەفەری شامی کردووە و لەوێ توانیوویە قەیسەری ڕۆم ببینێ. ئەنجامی پەیوەندی باش و پتەوی نێوانیان، توانیویە نووسراوێک لە قەیسەر وەربگرێ. کە هەر یەک لەوان، واتە قوڕەیشی بێتە شام پارێزراوە. ئیتر نەجیبزادە و بازرگانانی خێلی قوڕەیش، بە سەفەری بازرگانی لە نێوان مەککە و شام بێ پەروا هاتوچۆیان دەکرد. ئەوەش گەورەترین سوودی بە بازرگانی و پێشکەوتنی مەککە کرد. (٥)\nدوای مردنی هاشم، عبدالمطلب وەک کوڕی گەورە، دەستەڵاتی وەرگرت. عبدالمطلب بێجگە لەوە، مامۆستا و سەرکردەی حەنیفیەکانیش بوو. سەرچاوەکانی لێکۆڵینەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە عبدالمطلب نەسرانی ئەبیونی بووە. ئەوەش لە ئاکار و ڕەوشت و ڕەنماییەکانی و ڕاسپێری بۆ کوڕەکانی بە ڕوونی، نەسرانی عبدالمطلب دەسەلمێنن. (٦)\nبەتایبەتی عبدالمطلب، ئەو پەیوەندییە توند و تۆڵەی بازرگانی و دۆستایەتی لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی ڕۆم بەهیزتر کردبوو. ئەوەش توانایەکی لە ڕادەبەدەری دابووە مەککە بەگشتی. و بنەماڵەی هاشم بە تایبەتی. کە عبدالمطلب سەرکردە مامۆستا بوو، لە مەککە (٧)\nمحەمەد و پەیوەندی لەگەڵ حەنیفیەکان.\nزاراوەی حەنیفی وەک چمکێکی یەکتاپەرستی لە دوورگەی عەرەبی مێژوویەکی کۆنی هەیە. ڕەوتی حەنیفی دینێکی دیاریکراو نییە. بەڵکوو ڕەوتێکە هەموو ئەو کەسانە دەگرێتەوە، کە باوەڕیان بە یەکتاپەرستی لەڕێگای ئیبراهیمەوە هەیە. جا گرنگ نییە سەر بەکام دین بن یان نا. بەدیارکەوتن و بڵاوبوونەوەی زۆر لە ئیسلام کۆنترە. بەپێی بەڵگەی مێژوویی دەبێ لە سەدەی چوارەمی زایینی باوەڕی حەنیفی لە دوورگەی عەرەبی بەگشتی و بە تایبەتی لە مەککە، لە ناو چینی خوێندەوار و دەوڵەمەندەکان بەدەرکەوتبێ. بەڵگەش بۆ بوونی حەنیفیەت لە بنەماڵەی محەمەد و قوڕەیش، کعب بن لؤی بن غالب ( کە باپیرە گەورەی محەمەد بووە) یەک لە حەنیفیەکان بووە. (٨)\nعبدالمطلب بەو دەستەڵاتە مەزنەی لە بواری بازرگانی و وەک گەورە پیاوی مەککە. لە بنەماڵەیەکی نەساڕی بووە. و هەمیش سەرکردەی حەنەفیەکان بوو.کە بەشێوەیەکی سیستەماتیک، گشت ئاکار و هامۆشۆ ڕیتوالە پیرۆزەکانی نەساڕی و حەنیفی ئەنجام دەدان. هەڵبەتە نەساریی بوونی عبدالمطلب لە ڕێگای ماڵە خاڵەکانیەوە بوو. کە لە هۆزی بەنی نەجاربوون، لە یەترب و نەساڕی بوون. سەرەڕای ئەوە بەنی نەجاڕ هەم هاوسێ و هەم پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ یەهودییەکانی یەثرب هەبوو. ئەوەش وایکرد، کە عبدالمطلب ئاشنایەتی بە دەنگۆی نەبی چاوەڕوانکراو ( نبی المنتضر) هەبێ. کە لە ناو یەهودی و نەسرانییەکان باسێکی ئاشنابووە. سەرەڕای ئەوە محەمەد خۆی لە مەککە، بێجگە لەوەی خۆی لە هەردوو لای دایک و باوک نەساری بوو (٩). پەیوەندیەکی تایبەتی و توند و تۆڵی، هەر لە منداڵییەوە لەگەڵ قەشە وەرەقە کوڕی نۆفل هەبوو. قەشە وەرەقە سەرۆکی کەنیسەی نەساڕی ئەبیۆنی بوو لە مەککە. و هەر لە ڕێگای ئەویشەوە، توانێ لەگەڵ ئینجیلی مەتی عیبرانی، کە نەساڕیەکانباوەڕیان پێبوو. بە ناوەرۆکی دین و یەکتاپەرستی ئاشنابێ.\nمحەمەد هەر لە منداڵییەوە لەگەڵ باپیرەی عبدالمطلب. و دواتر لەگەڵ ئەبی طالب دەچووە ئەشکەوتی حەڕا. و سەرتاسەری مانگی ڕەمەزان دەمایەوە. ئەوەش بۆمان دەسەلمێنێ کە محەمەد پەیرەوکارێکی سەرسەختی باپیرەی بووە. و هەمان دید و بۆچوونی سەبارەت بە یەکتاپەرستی هەبوو. هەر لە ئەشکەوتی حەڕا لەگەڵ قەشە وەرەقە کوڕی نۆفل و أمیة بن أبی صلت و چەندین کەسی تری حەنەفی و نەساڕی خوێندەوار بە درێژایی ماوەی خەڵوەتی ڕەمەزان ماوەتەوە (١٠). لە کۆتاییدا مرۆڤێک لە ژینگەیەکی وا خوێندەوار دا ژیابێ. و لە خێزانێکی خانەدان و چاڵاک لە بواری بازرگانی، و سیاسی دا بووبێ. و دواتر خۆی بووبێتە بازرگان و چەندین جار سەفەری شامی کردبێ، ناکرێ هەروا بە نەخوێندەواری مابێتەوە. و لە هەردوو دینی یەهودی و نەساڕی بێ ئاگا بووبێ.\nخوێندەواری لە دوورگەی عەرەبی.\nدین و نەرێتەکانی دوورگەی عەرەبی، بە دڵنیاییەوە کاریگەرییان لەسەر محەمەد و یاوەرانی هەبوو. محەمەد ئەندامێکی بنەماڵەیەکی دیاری خێلی قورەیش بوو. کە ئەوان سەرپەرشتی و خزمەتکردنی کەعبەیان لە ئەستۆ بوو. (١١)\nئێمە ئەوە دەزانین کە خوێندەواری یان نووسین بە خەتی ئارامی، لە سەدەی سێیەمی زایینی لە ئەنبارە وە، بە ڕێگای حیرە دا گەیشتووتە دوورگەی عەرەبی. یەک لەو شارانە مەککە بووە. ئەو کاتەی محەمەد لەدایک بووە، تەمەنی نووسین و خوێندن لە مەککە سێ سەد سەد ساڵ زیاتر بووە. بەتایبەتی لە ماڵە خانەدانەکان. بەپێی بەلگە، لە مەککە و بەتایبەتی لەناو بنەماڵە دەوڵەمەند و پایە بەرزەکان، پێشوازییەکی باش لە خوێندن و نووسین کراوە. بێگومان بنەماڵەی هاشم کە سەردار و دەستڕۆیشتووی مەککە بووبن، و لەو پایە بەرزانە بووبن، دەبێ یەک لەو بنەماڵانە بووبن، کە بە گەرمی پێشوازییان لە خوێندەواری کردبێ.\nئێمە ئەگەر لە ژینگەی لەدایکبوون و گەشەکردنی محەمەد ووردبینەوە، دەبینین سەرجەم ئەو باسانە پشتڕاست دەکەنەوە، کە محەمەد خوێندەوار بووە. چەندین کەسی هەرە نزیکی وەک أبی طالبی مامی و عەلی ئامۆزای کە نزیکترین کەس بووین لێی، خوێندەوار بووین وهەمیشە لەگەڵ محەمەد دابووین. (١٢).\nبەو پێیەی محەمەد لە شارستانییەتی مەککە ژیاوە، و گەشەی کردووە. زۆریش لەگەڵ نووسین و خوێندنەوە پەیوەندی هەبووە. دەبێ شارەزایی یان زانینی لەسەر نووسین و خوێندن هەبووبێ (١٣)\nئەوەش لە خۆیەوە بەڵگەیە بۆ ئەوەی بوونی خوێندەواری زیاتر لە دوو سەد ساڵ بەر لە محەمەد لە ناو خێلی قورەیش ناسراوبووە. بەتایبەتی بنەمالەی هاشم. کە دەڵێین دوو سەدە، دەبێ ئەوە لەبەرچاو بگرین کە ماوەی نێوان قصی بن کلاب٤٠٠ -٤٨٠ ز و محەمەد ٥٧١- ٦٣٢ز بووە. بە لێکدانەوەی خلیل عبدالکریم مێژووی نێوان قصی و محەمەد نزیکەی ٢٠٠ ساڵ بووە. کەواتە خوێندندەواری و بیری یەکتا پەرستی لە ناو قوڕەیش، و لە ناو بنەماڵەی محەمەد هەر لەوە دەمەوە هەبووە. خوێندەواریش کاریگەرییەکی بێ هاوتای هەبووە، بۆ گەیاندن و ئاگاداری لەسەر ڕێنمایی و پەیڕەوی دینی، لە ناو خەڵک. حەنیفیەکانیش زۆر بە پەرۆشی خوێندەوارییەوە بوون. یەک نموونە لەوانە قصی، کە خۆی خوێندەوار بووە و شیعریشی نووسیوە. بۆ نموونە ئەو شیعرەی سەبارەت بە یەکتاپەرستی، دژی زید بن عمرو بن نوفل نووسیوە. کە یەک لە بوتپەرستەکانی قورەیش بووە.\nأربا واحدا أم الف رب\nآدین إذا تقسمت الآمور\nترکت اللات و العزی جمیعا\nکذلک یفعل الرجل البصیر(١٤)\nهەڵبەتە ئەو شیعرە بووە هۆی وەدەرنانی لە حەرەم. دوای ئەوە تەنیا شەوانە سەری لە حەرەم دەدا. لە شوێنی لابەلا و دوورە دەستی مەککە بۆ عەرەبان دەدوا کە باوەڕ بە حەنیفیەت بێنن و تۆبە بکەن. و واز لە بوتپەرستی بێنن. اللە پەروەردیگاری ئەو خودایانەیە و بانگهێژی ئەوەی دەکرد، تەنیا ئەو بپەرستن. قصی کەسێکی هوشیار و خاوەن زانیاری بوو. هەوڵی دەدا خەڵکی کۆبکاتەوە. هەمیشە وەبیری دەهێنانەوە کە ڕێز لە مەزنی حرم بگرن. پێی دەگووتن کە نەبییەک بەڕێوەیە. دێت کۆتایی بە بوتپەرستی دێنێت. (١٥)\nباس و خواس سەبارەت بە خوێندەواری محەمەد.\nئەوەی ئەم باسە بەدواداچوونی بۆدەکات. پرسی خوێندەواری و نەخوێندەواری محەمەد پەیامبەری ئیسلامە. هەرچەندە خوێندەواری و نەخوێندەواری ئەو، هیچ لە هاوسەنگی پەیامەکەی بۆ موسوڵمانان ناگۆڕێ. بە پێچەوانەوە، هەڵەیەکی مێژوویی ڕاست دەکاتەوە. ئەو کارەش زیاتر خزمەت بە ئیسلام خۆی دەکات، کە ١٤٠٠ ساڵە هەر خەریکی پینە و پەڕۆن، بۆ پەنادانی هەڵەی تێگەیشتنیان.\nناکۆکی لە نێوان زانایانی دینی سەبارەت بە خوێندەواری و نەخوێندەواری محەمەد.\n١. زۆربەی موسوڵمانان باوەڕیان وایە محەمەد هەرگیز نەیتوانیوە بخوێنێتەوە و بنووسێت\n٢. لە شعبی دەگێڕنەوە ووتوویەتی (مامات محمد حتی کتب) واتە محەمەد نەمرد هەتا نەینووسی. لێرەدا دەبێ لەماوەی پێغەمبەرایەتی فێری خوێندەواری بووبێ.\n٣. بەشی سێیەم بە پشتیوانی گێڕانەوەیەکی ابی کبشة السلولی، کە دەڵێ: محەمەد لاپەڕەیەکی بۆ عینیە بن حصن دەخوێندەوە و ماناکەشی پێ دەگوت. وە لە سەحیحی موسلم دیاردەکەوێ کە یەکسەر نووسیویەتی. (١٦)\nئەگەر سەیرێکی ئەو بۆچوونانە بکەین، سێ گریمانەمان لە پێشە. و هەریەکێکیشیان ئەرگومێنتی خۆی هەیە:\n١ محەمەد هەرگیز خوێندەوار نەبووە و لە ژیانیدا نەشیتوانیووە بنووسێ.\n٢ محەمەد نەمرد تا فێری خوێندن و نووسین نەبوو.\n٣ محەمەد هەر لەسەرەتاوە خوێندەوار بووە. (بەر لەوەی وەحی بۆ بێ)\nلەناو زانایان و حەشاماتی موسوڵمان، بێجگە لە هەڵبژاردەی یەکەم، هەموو شتێکی تر ڕەت دەکەنەوە. ئەوانەی پێچەوانەش بن، لە ترسان ناوێرن ڕادەرببڕن. وەک ابی ولید الباجی کە هێرشێکی توندی کرایە سەر. (١٧)\nبەڵام ڕۆژهەڵاتناسان لە لێتۆژینەوەکانیان لەوە ناترسن کە ڕای خۆیان دەرببڕن. بۆ نموونە ریجس بلاچیر، شرۆڤەکانی لە نێوان هەڵبژاردەی یەکەم و سێیەم دەخولێنەوە. یان محەمەد نەخوێندەوار بووە و هەرگیز فێری خوێندەواری نەبووە. یانیش هەر لە سەرەتاوە خوێندەوار بووە.\nزۆر لە ڕۆژهەڵاتناسانی تریش ئەو پرسەیان ووڕوژاندووە. لەوانە ئەمێری کازیمێرسکی و مۆنێت.(١٨)\nهەروەها لە قوڕئان چەندین ئایەت هەن، کە باسی ئامرازە جۆربە جۆرەکانی خوێندن و نووسین دەکەن. بۆ نموونە قرتاص، ورق، صحف، اقلام، مداد و سجلات. ئەو ئایەتانە گشتیان ئایەتی مەککین. واتە سەرەتای هاتنی وەحی. ئەوەش بەلگەیە بۆ ئەوەی کە خەڵکی مەککە، بەو کەرەستانە ئاشنا بووین. دەشیان زانی مانایان چیە و بۆچی و چۆن بەکاردێن. لە قوڕئاندا ووشەی نووسین و گەرداندنەکانی، زیاتر لە ٣٠٠ جار دووبارە بۆتەوە. ووشەی خوێندن زیاتر لە ٩٠ جار هاتووە. (١٩)\nسەرەڕای ئەوە قوڕئان هانی بازرگانانی دەدا کە کاروباری بازرگانیان تۆماربکەن لە کاش و قەرز، و بچووک و گەورە. کەچی محەمەد خۆی خوێندەواری نەبووبێ؟ سەرەڕای ئەوەی، زۆر لە پێش ئەو لە زمانی عەرەبی دا هەبووبێ. ئەوەش ئاشکرایە کە کۆمەڵگەی مەککە کۆمەڵگەیەکی بازرگانی گرنگ بووە. و پەیوەندییەکی نزیک و گەرمی لەگەڵ ووڵاتانی دراوسێ وەک شام، فەلەستین و عێراق و دەوڵەتەکانی فارس و ڕۆم هەبووە، کە خاوەنی کولتوورێکی مەزن بووین (٢٠)\nلەلایەکیتر ئەگەر سەیرێکی ووشەکانی ناو قوڕئان بکەین. دەبینین، بە سەدان ووشەی یۆنانی، سریانی، عیبری، حەبەشی و فارسی تێدایە. ئەوەش دەیسەلمێنێ کە موسوڵمانانی بەرایی ئەو ووشانەیان نووسیوون. (٢١)\nئەگەر موسوڵمانەکانی سەرەتایی، بەپێی گێڕانەوەی ژیاننامە نووسان، ئەو کەرەستە سەرەتاییانەی وەک پێستە، گەڵای دارخورما و بەردیان بۆ نووسینی قوڕئان بەکار بهێنایە، وەک محەمەد سەباح گوتەنی، نووسینەوەی قوڕئانی مەککی بەو کەرەستە ڕەقانەوە، یەک پەرتووکی لێ دەردەچوو کە پێویستی بە ٢٠ حوشتر بێ هەلیبگرێ. ئێمە هیچ سەبارەت بە کۆچ بۆ مەدینە نەمان بیستووە، کە کاروانی ئەو بەرد و دارانە پێش نەبی بە قاچاخ بردرابن یان لەگەڵ نەبی دابووبن. ئەگەر بردرابن و بەردەستی قوڕەیش نەکەوتبن، ئەوە لەگەڵ سەربردەی کۆچی محەمەد و یاوەرانی بۆ مەدینە ناگونجێ. (٢٢) لەبەر ئەوەی بەپێی ڕاڤەکاران و ژیاننەمەکان دەبێ بە نهێنی و تاک تاک، بەشەوی تاریک ڕێگای ئەستەنگ دا کۆچیان کردبێ. کە وابێ بوونی ئەو دار و پێستە و بەردانە بێجگە لە هەڵبەستنی درۆیەک هیچیتر نین.\nئومی بوونی پەیامبەر (أمیة الرسول).\nئەگەر خەڵکی مەککە بەوە تاوانبار بکەین کە لە جەهالەت و نەزانی دەژیان، ئەو گریمانەیە بنەماڵەی محەمەدیش دەگرێتەوە. لەبەر ئەوەی لە هەمان ژینگەی کۆمەڵایەتی و پەیوەندیەکانی دا ژیاون و پەروەردە بووین. بەڵام ئایا ڕاستە کە کۆمەڵگەی مەککە نەزان و نە خوێندەوار بووین. یان ئەو دەربڕینانە مانای تریان هەیە.(٢٣)\nبۆیە دەبێ ئێمە لە هەردوو زاراوەی ئومی و جەهل بەو مانایەی لە قوڕئان هاتوون تێبگەین.\nموسوڵمانان لەسەر ئەوە یەکڕان، هەروەک لە دوو ئایەت باسی محەمەد دەکات بە (الرسول النبی الأمی) الأعراف ٣: ٧\nووشەی ئومی بەڕای موسوڵمانان، کەسێکی نەخوێندەوارە و ناتوانێ بخوێنێتەوە و بنووسێ. لەسەر ئەوەش هاوڕان، کە محەمەد نەخوێندەوار بووە. و هەرگیز فێری خوێندەواریش نەبوو. ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ چەند ئایەتێکی قوڕئان و هاتنی ووشەی (أمی). بەتایبەتی (النبی الامی) وای لێکدەدەنەوە، نەزان یان نەخوێندەوار بووە. و نەیزانیوە بخوێنێتەوە و بنووسێ. سورەتی (الجمعة، ئایەتی ٢)\nبەڵام الامیین لەو ئایەتە و چەند ئایەتی تر بە مانای نەخوێندەوار نایە. بەڵکوو بەو کۆمەڵگە و تاکانە دەڵێن، کە تا ئێستا باوەڕیان بە تاکپەرستی نەهێناوە. بەواتایەکی تر ئەو کۆمەڵگانە یان کەسانە لەدەرەوەی دینە تاکپەرستەکانن، و تا ئێستا بە پێی یاساکانی خودا لە نەزانی دەژین.\nئەو چمکە لە بنەڕەتدا لە عیبری وەرگیراوە. کە بە مانای (گەلانی جیهان)ی دەروەی دینی یەهودی دێ. یان هێشتا بانگێژی دینی یەهودیان وەرنەگرتبوو. بەو لێکدانەوەیە (نبی الأمی) ناکاتە نەبی نەزان یا نەخوێندەوار. بەڵکو دەکاتە نەبی کە تائێستا بە دینی خودا ئاشنا نەبووە، و لە دەرەوەی دینە.\nئەگەر ئێمە بیروباوەڕی جیهانی ئیسلامیش ڕاڤەبکەین. ئەوەی باوەڕی بە قوڕئان نەبێ ناوی جاهلی بەسەر دادەبڕن، واتە باوەڕنەبوون یان بێ ئاگابوون لە دینی اللە. ئەوەش خۆی ناکۆکییەکە لە نێوان محەمەد وەک گەورە نێردەی خودا و بچووکی وەک مرۆڤ.\nلە سوورەتی الجمعە ئایەتی دوو:\n(هو الذی بعث فی الامیین، رسولا) ووشەی (أمیین) لەو ئایەتە و زۆری تریش دا، مەبەست لەو عەرەبانەیە کە هێشتا باوەڕیان نەهێناوە. بە کورتی بوت پەرستن بووین.\nکەواتە نبی الامی مانای نبی نەزان نادا. بەڵکوو تێگەیشتن و لێکدانەوەی هەڵەیە. لە جیاتی ئەوە دەکرێ مانای (نەبی بوتپەرست یان نا موسوڵمان) دێ. ئەوەش لە ووشەی عیبری (ئوومەت ها لام) واتە گەلانی جیهان یان گەلانی دەرەوەی باوەڕ بە دینی جوولەکە بوون. ئەوانە ڕوانگەی دینی یەهودی أمی بوون.\nهەندێکی ترلە ڕاڤەکاران، پێیان وایە، ووشەی (الأمیین) بە ئەوکەسانە دەگوترێ، کە پەرتووکیان نەبووە. واتە أهل الکتاب نەبووین. بەو مانایەش، هێشتا دینیان نەبووە. ئەوەش بێجگە لە یەهودی و نەسارییەکان کە خاوەنی پەرتووکی خۆیان بووین، گشت کۆمەڵگەکانی تر دەگرێتەوە.(٢٤)\nهەروەها لە ڕاڤەی قرطبی کە لە إبن عباس وەریگرتووە دەڵێ: ئومییەکانی عەرەب گشتیان ئەوانە دەگرێتەوە کە خويندەواربن یان نەخوێندەوار. واتە گشت ئەوانەی کە تا ئێستا نەبوونەتە أهل الکتاب (٢٥)\nشتێکی تری گرنگ هەیە کە جێگای هەڵوێستە کردنە و قسەیەی إبن عباس پشتڕاست دەکاتەوە:\nلە پەرتووکەکانی ژیاننامە دا هاتووە کە هەندێک لە قوڕەیشییە هەژارەکان لە شەڕی بەدر کەوتنە دەستی موسوڵمانان. ئەو دیلانە لەبەر هەژاری نەیاندەتوانی خۆیان بکڕنەوە (فدیە). داوایان لێکرا لە جیاتی ئەوە، هەندێک منداڵی موسوڵمانان فێری خوێندن و نووسین بکەن. دوایی ئازاد دەکرێن (٢٦)\nئەگەر هەژارەکانی مەککە و قورەیش بتوانن بخوێننەوە و بنووسن. باشە دەبێ دەوڵەمەندەکان چۆن بووبن.(٢٧)\nئەوەش لە خۆیەوە دەبێتە بەڵگەیەکی حاشا هەڵنەگر، بۆ زانینی بەرفراوانی خوێندن و نووسین لە مەککە و حیجاز بەگشتی تا گەیشتۆتە چینی هەژارەکانیش. (٢٨) جا چ جای دەوڵەمەند و خانەدانەکان.\nچەند نموونەیەک لەسەر خوێندەواری محەمەد.\nبا بۆ بەرچاو ڕوونی پەنا بەرینە بەر چەند ڕووداوێک کە دەتوانن دەرفەتمان بدەنێ، تا باشتر لە خوێندەواری محەمەد تێبگەین. لە ساڵی شەشەمی کۆچی (٦٢٧ زایینی) محەمەد و خەڵکی مەککە لەسەر پەیمانی حودەیبیە ڕێککەوتن. لەکاتی کە خەریکی نووسینی پەیمانەکەبوون، نووسەر کە کەسێکیتر بوو، دەستی بە نووسین کرد. لە سەرەتا بە (بسملە) دەستی پێکرد. بەڵام محەمەد وەستاندی. وپێی ووت هەروەک پێشتر بە ناوی خۆت بنووسە. هەڵبەتە ئەو قسەیەی محەمەد، ئاماژەی بەو نووسراوانە کرد. کە پێش کۆچکردن بۆ مەدینە و تابگرە پێش سروش (وحی) دەینووسین. (٢٩) کاتێ محەمەد زانی چی نووسراوە دەبێ خوێندەواری هەبووبێ، بۆیە وا زوو هەستی پێکرد و نووسەری پەیمانەکە وەستاند.\nنموونەیەکی تر کاتی محەمەد لەسەرەمەرگ دابوو. داوای پارچە پێستێک یان دار گەڵای خورمای کرد تا ڕاسپێریی (وصیة) سەبارەت بە سیاسەت لە دوای خۆی بنووسێ. هیچ کەس سەرسام نەبوو، هەرچەندە بۆیان نەهێنا. دانیشتووەکان ئەبو بەکر و عائیشە و هەروەها لایەنی عەلیش ئامادەبوون (٣٠). کاتی محەمەد دەیەوێ ڕاسپێری بەدەستی خۆی بنووسێ و کەسیش لە ئامادەبووان، سەرسام نابێ. تەنیا مانای ئەوە دەدا زانیویانە خوێندواری هەیە.\nلەفەرموودەیەکی ئەبو بەکر دا، دەڵێ پەیامبەری خودا، لە نەخۆشی داوای بدوات و مزبر (قلم) ی کرد. ناوی ئەو خەلیفەیەی نووسی کە لە دوای دێ.(٣١) هەرچەند نازانین ئەو گۆتەیەی ئەبوبەکر چەند ڕاستە. لەگەڵ ئەوەشدا دەبێ ئەبوو بەکر لەوە دڵنیابووبێ کە پەیامبەر خوێندەوار بووە.\nهەمەدانی دەڵێ: لەناو عەرەب هەر کەسێ، بیتوانیایە بخوێنێتەوە. و بنووسێ پێیان دەگوت صابئاً، قوەڕەیشیەکان بە محەمەدیان دەگوت (ص). ڕۆژانە خەڵکی بانگهێژی مەککە دەکرد و قوڕئانی بۆ دەخوێندنەوە! صابئًا (٣٢)\nجارێکیان عومەری کوڕی خەتاب بە محەمەدی گوتووە، ئەو شتانەی تۆ باسیان دەکەی، من لە تەورات خوێندوونمەتەوە. لەگەڵ ئەوانە یەکن کە تۆ باسیان دەکەی. محەمەد تووڕەدەبێ و دەڵێ: ئەی کوڕی خەتاب شەرم بکە! بە اللە من بە حەنیفی هاتووم. ئەگەر موسای کوڕی عومران لە ژیاندابایە، چاری نەدەبوو بە دوام دەکەوت. (٣٣) ئەگەر بیر لە قسەکەی عومەر و محەمەد بکەینەوە. بە تەواوی درک بەوە دەکەین، کە عومەر ڕەخنەی لە دووبارە کردنەوەی تێکستەکانی تەورات کردووە. نەک هەڵە یان ناتەواوی گێڕانەوەکان. بۆیە دەردەکەوێ ئەوەی عومەر ئاماژەی پێدەکا، محەمەد لە سەرچاوەکانی یەهودی خوێندنیەتەوە. ئەوەش بەڵگەیەکی لۆژیکییە، کە پەیامبەری ئیسلام زانیاری لەسەر تێکستە نووسراوەکانی یەهودی هەبووە. هەر ئەو تێکستانە عومەریش خوێندوونیەتەوە.\nزانیاری سەبارەت موسای کوڕی عومران و گێڕانەوەی چیڕۆکەکانی ناو تەورات، لەگەڵ کەسێکی بێئاگا و نەخوێندەوار یەک ناگرنەوە.\nسەبارەت بە فێربوونی خوێندن و نووسین ، محەمەد هەر لە منداڵیەوە. لەژێر چاودێری باپیرەی عبدالمطلب و مامی ابی طالب خەریکی فێربوونی نووسین و خوێندن بوو. و لە سەرەتادا عبدالمطلب دواتر أبی طالب لەسەر زانیارییەکانی سرووشت پەروەردەیان دەکرد و قەشە وەرەقە کوڕی نۆفلیش لەسەر زانیارییەکانی دینی و بەتایبەتی نەبیەکانی بنی ئیبراهیم پەروەردەی دەکرد. بۆیە محەمەد نەخوێندەوار نابێ نەخوێندەوار بووبێ (٣٤).\nئەوەی کە دەبێ لێی ئاماژەی پێبکرێ، گشت پەرتووکەکانی سیرە و مێژوونووسان، ئەوەیان خستۆتە ڕوو. کە ابی طالب، محەمەدی زۆر خۆشدەویست. و هەمیشە بەڕێزەوە ڕەفتاری لەگەڵ دەکرد. لە هەموو منداڵەکانی خۆی زیاتر خۆشی دەویست. تەنیا لە تەنیشت خۆی دەیخەواند، کە دەریش دەچوون پێکەوە دەردەچوون. هەمیشە لە دەوری بوو و پارێزگاری لێدەکرد. تا ئەو کاتەی مرد وەک سێبەر بوو بۆی. تەنانەت لە خواردن و خۆشگوزەرانیش کەمتەرخەم نەبوو. و بە باشترین شێوە خزمەتی دەکرد (٣٥)\nسەبارەت بە خوێندەواری محەمەد، چەند کەسێک بە ئاشکرا درکاندیان. کە محەمەد خوێندەوار بووە لەوانەش ابو ذر عبداللە بن احمد الهروی (٣٥٥ - ٤٣٤ کۆچی) و قاضی ابو الولید الباجی (٤٠٣ - ٤٧٤ کۆچی بەرامبەر ١٠١٣ - ١٠٨٢ زاینی) و هتد. دەرئەنجامەکەی هێرشێکی توند، لەلایەن مەلا و ووتاربێژانی دینی ئیسلام کرایە سەریان. بە تایبەتی ابی ولید الباجی. تا گەیشتە ئەو ئاستەی هەندێک مەلا لەسەر سەکۆی مزگەوت لە ووتاردان تانە و سووکایەتیان پێدەکرد.\nدوای ئاشکراکردنی الباجی و هێرشی مەلاکانی میسر بۆسەری، ئەوباسە لە جیهانی ئیسلامیدا کپ بووەوە، هەرچەندە مەلاو ڕێبەری دینی تر هەبوون و هەیشن کە پێیان وایەبە بەڵگە محەمەد خوێندەوار بووە. کەچی لە ترسی هێرش و فتوای مەلا و خەڵکی موسوڵمان ناوێرن دەری ببڕن و بێدەنگی هەڵدەبژێرن. (٣٥)\nبەلێکدانەوەیەکی لۆژیکی و ڕۆچوون بە ناو ئەو بەڵگانەی گەواهی بۆ خوێندەواری، یان نەخوێندەواری محەمەد دەدەن. بۆمان دەردەکەوێ کە کەسێک لە ناو ژینگەیەک لە دایک بووبێ و گەشەیکردبێ، کە لە گشت لایەکەوە ئاماژە بە خوێندەواربوونی دەکەن، ناکرێ کە هێشتا نەخوێندەوار بووبێ!!\nلە مەککە نەساڕییەکان هەم دەستڕۆیشتووی مەککە بووین. و هەم خاوەن پەرتووک بووین. و کولتوورێکی خوێندەواریی دووری مێژوویان هەبووە. ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ هاتنی ئەوەی نەساڕیەکان لە سەرجەم سەرزەمینی شام و میسۆپۆتامیان، هەم هەبوون و هەم بە هۆی خوێندەواریەوە پەیامی دینیان بڵاو دەکردەوە. ئێمە هەرچەندە بە دڵنیاییەوە نازانین نووسین لە کەیەوە، لە ئەنبار هەبووە. بەڵام ئەوە دەزانین لە سەدەی سێیەم گەیشتۆتە مەککە. و پێشوازییەکی باشی لێکراوە.\nنەبی محەمەد لە بنەماڵەیەکی خانەدان و دەوڵەمەندی مەککە بوو. و بوونی خوێندەواری لە ژینگەی هەرە نزیکی هەبووە. تەنانەت أبی طالب، عەباس و عەلی کە هەمیشە هاودەمی یەکتری بووین. خاوەن خوێندەواری و زانین بووبن، کەچی محەمەد نەخوێندەوار بووبێ!! ئەوە سەرەڕای ئەوەی أبی طالب ڕێز و خۆشەویستی زۆری بۆ محەمەد هەبووە. و لە هیچ ڕووێکەوە دریخی بۆی نەکردووە. بۆیە ڕێگای تێناچێ گشتیان خوێندەوار بن، و محەمەد نەخوێندەوار بووبێ!!. بەلای کەمی دەبێ ئاشنایەتی بە خوێندن و نووسین هەبووبێ.\nدەقەکانی قوڕئان کە محەمەد خۆی پەیامەکەی گەیاندووە. بە شێوەیەکی سیستەماتیک هەم هانی نووسین و خوێندنەوە دەدەن. و هەم ناوی زۆربەی ئامرازەکانی نووسینی تێدایە. خۆ ناکرێ کەسێک هانی خەڵکیتر بۆ خوێندن بدا، کەچی خۆی نەخوێندەوار بێ. و نووسین و خوێندنی بەلا گرنگ نەبووبێ.\nسەرەڕای ئەوە چەندین ڕیوایەت لەسەر خوێندەواری و یارمەتی دانی ئەسحابەکان بۆ لێکدانەوەی نووسراو. یان شارەزایی بە چیرۆکەکانی ناو تەورات. بەڵگەیەکی ترە بۆ خوێندەواری محەمەد.\nبەڵگەیەکیتر بۆمان ڕووندەکاتەوە، کە خەڵکی مەککە ئەگەر سەرجەمیش خوێندەوار نەبووبن، ئەوا بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ناو چین و توێژەکانی دا جێگیربووە. ئەو بەڵگەیەش، لە شەڕی بەدر، بە ڕوونی دیارە چەند کەسی بەدیل گیراو دەبوایە خۆیان بکڕنەوە. بەڵام لەبەر هەژاری ئەو پارەیان نەبووە. بۆیە بەوە ئازاد دەکرێن کە منداڵانی ئەسحابەکانی موسوڵمان فێری خوێندەواری بکەن!\nپرسیارەکە لەوە دایە، کاتێ هەژارانی مەککە خوێندەوار بووبن، ئەی کەسێک لە بنەماڵەیەکی خانەدان و دەستڕۆیشتووی مەککە، چۆن دەبێ نەخوێندەواربێ.\nلە هەموو ئەوانە گرنگتر، لێکدانەوەی ووشەی (إقرأ) یان (أمی) لە سوورەتەکانی قوڕئاندا هاتوون، بە هیچ شێوەیەک ئەو مانایە ناداەن کە بەسەریان دابڕیوون. بە ڵکوو مانای تریان هەیە، کە لە بنەڕەتەوە چمکەکەکان ڕەوتێکیتر وەردەگرن. لەوەش سەیرتر لە قوڕئانەکەی عوسمان سووڕەتی یەکەم الفاتحایە، نەک علق. سووڕەتی العلق ژمارەی ٦٩ یە، کەچی لە قوڕئانەکەی الأزهر کراوەتە ژمارە ١. ئەوەش بەڵگەیەکیترە کە ووشەی إقرأ هیچ پەیوەندی بە یەکەم دیداری جوبرائیل و محەمەدوە نییە. چیڕۆکێکی دروستکراوە.\nکەواتە ئەو ووشانەی کراونەتە بەڵگە بۆ نەخوێندەواری محەمەد (إقرأ، أمی) هیچ بنەمایەکی ڕاستی نییە. بەڵکوو ئەنجامی تێنەگەیشتن لە چمکەکانی ناو قوڕئان وەک چەندەها چمکیتر، بە ڵاڕێدابردراون\nلە کۆتایی گشت ئەو بەڵگانە ئەوە دەسەلمێنن کە نەبی محەمەد کەسێکی خوێندەوار بووە. هەر پێش وەحی توانیوویە بخوێنێتەوە و بشنووسێ. بەڵام ئاستی خوێندەوارییەکەی چەند بووە؟ ئێمە نازانین، هیچ لە پرسی بانگەوازەکەی و پەیامەکەی ناگۆڕێ. بەڵکوو زیاتر لۆژیک بە وەحی و دیمەنی ئایەتەکانی دەبەخشێ.\nالقرآن الکریم - سورة العلق.\n١- تەناخ - نەبیەکان - ئیشایا.\n٢- شاهین، د. عبدالصبور. تاریخ القرآن ص ٩٣.\n٣- هەمان سەرچاوە ص ٩٣.\n٤- عبدالکریم، خلیل (١٩٩٧) قریش من قبیلة الی الدولة المرکزیة ص ٦٥.\n٥- الأمام محمد بن یوسف الصالحی الشامی. سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد. الجزء الأول ل ٣١٦-٣١٧.\n٦- عبدالکریم، خلیل (١٩٩٧) قریش من قبیلة الی الدولة المرکزیة ص ١٣٣، سیرە ابن هشام ١: ٤٣ - ٤٤، السیرە الحلبیە ١: ٤.\n٧- عبدالکریم، خلیل (١٩٩٧) قریش من قبیلة الی الدولة المرکزیة ص ٧٠.\n٨- د. السید عبدالعزیز سالم. دراسات فی تاریخ العرب قبل الاسلام ل ٤٣٨.\n٩- محمد حسان المنیر، یوم قبل وفاة محمد ص ٦٩.\n١٠- خلیل عبدالكریم (١٩٩٠) الجذور التاریخیه للشریعه الاسلامیه. سینا للنشر.\n١١- Världsreligionernas födelse\n١٢- Blachere, Regis (1957) Introduction to the Quran\n١٣- شاهین، د. عبدالصبور. تاریخ القرآن ص ٩٧.\n١٤- الشهرستاني ابو الفتح (١٩٩٢) الملل و النحل. تحقيق الشيخ احمد فهمي ل ٣٣٢-٣٣٣.\n١٥- عبدالکریم، خلیل (١٩٩٧) قریش من قبیلة الی الدولة المرکزیة ص٢٣٠، الشهرستانی. الملل و النحل الجزء الثالث ص ٩٣.\n١٦- شاهین، د. عبدالصبور. تاریخ القرآن ص ٩١.\n١٧- هەمان سەرچاوە ص ٩١.\n١٨- هەمان سەرچاوە ص ٩٢.\n١٩- الحریری، أبو موسی (١٩٨٢) عالم المعجزات. بحث فی تاریخ القرآن ص ٨٨.\n٢٠- Torry Charles Culter (1892) The Commercal Theological Terms in the Koran\n٢١- الحریری، أبو موسی (١٩٨٢) عالم المعجزات. بحث فی تاریخ القرآن ص ٨٩، الأسفهانی، الراغب . مفردات فی غریب القرأن، السیوطی الأتقان ، فصل فيما وقع فیە بغير لغة العرب، و فی معرفة غريب القران ١: ١١٣ - ١١٤.\n٢٢- الحریری، أبو موسی (١٩٨٢) عالم المعجزات. بحث فی تاریخ القرآن ص ٩٧، صبیح، محمد (١٩٨٣) بحث جديد عن قرأن ص ٨٧ - ٨٨.\n٢٣- عالم المعجزات ل ٩٩، جواد علی، مفصل فی تأیخ العرب قبل الإسلام جلد ٨ ص ٩٧.\n٢٤- الطبری لە ڕاڤە بۆ ئایەتی ٣:٢٠. جزء الثالث ص ١٤٣: روح المعانی ٢١: ١٧.\n٢٥- القرطبی، الجامع الأحکام القرأن ١٨: ٩١.\n٢٦- طبقات إبن سعد ٢ :١.\n٢٧- الحریری، أبو موسی (١٩٨٢) عالم المعجزات. بحث فی تاریخ القرآن ص ٩٠.\n٢٨- هەمان سەرچاوە ص٩١.\n٢٩- شاهین، د. عبدالصبور. تاریخ القرآن ص ٩٤.\n٣٠- احبار ابی سعد. الطبقات الکبری، تاريخ القران ٩٤.\n٣١- الزبیدی، محمد (٢٠٠٦) تاج العروس من جواهر القاموس ج ٣ ص ٢٣١.\n٣٢- الهمدانی، حسن بن محمد (٢٠١٦) الأکلیل ج ١ ص ٤٤.\n٣٣- عبدالکریم، خلیل (١٩٩٧) قریش من قبیلة الی الدولة المرکزیة ص ٢٣٠.\n٣٤- حریری، أبو موسی. قس و نبی ص ٦٠.\n٣٥- طبقات ابن سعد ١ :١١٩ - ١٢١ ، الحریری موسی، قس و نبی، بحث فی نشأة الإسلام. ص ٦٥ ٠ ٦٦.\n٣٦- شاهین، د. عبدالصبور. تاریخ القرآن ص ٩١.


دەرکەوتنی"بەیان"لە وەرزی خەزانی ڕۆژنامەگەریی کوردیدا\nWednesday, 10.14.2020, 22:30\nلە قۆناخێکی هەرە ناسک و هەستیاری مێژوودا کە ڕۆژنامەگەریی کوردی لە ڕۆژهەڵات لە حاڵی گیان کەنشتدایە و تەنێ نووزەیەکی لێوە بەرگوێ دەکەوێت و بەشی فرەی بە ڕەشکردنەوەی ڕووپەلی پاکژەوە مژولە یان نایەوێت یانژی ناوێرێت خۆ لە قەرەی پرسە چارەنووسساز و هەستیارەکانی کۆمەڵگە بدات و کەمتر بڵاڤۆکێکت پێ شک دێت خودانی دەستەیەکی نووسەرانی کارامە و لێزان و پیشەیی و پڕۆفشناڵی بواری ڕۆژنامەگەری بێت،لێ دەرچوونی ژمارەیەک ڕۆژنامە و گۆڤار لێرە و لەوێ،هەندێک تەمەکە دەڕەوێنێتەوە و تۆوی هیوا لە دڵاندا دەچێنێت.\nگۆڤاری "بەیان"،یەک لەو گۆڤارانە دێتە ئەژمار کە خۆی بە گۆڤارێکی فەرهەنگی،کۆمەڵایەتی ناودێر دەکات کە بە دوو زمانی کوردی-فارسی هەر دوو مانگ،جارێک چاپ و بڵاو دەبێتەوە. ئەم گۆڤارە،بە هەمان ڕێچکە و ڕێبازەکەی "سروە"ی ئازیز و یادگاردا دەچێت و دەستەی نووسەرانی دەیەوێت بە هەمان بین و هەناسەوە لە پێناو درێژەدان بە خەباتی ڕۆژنامەگەریی کوردی کار بکات و خزمەت و ڕاژەی چاند و کولتووری کوردی بکات.\nخودان ئیمتیاز و بەرپرسی گۆڤارەکە،دوکتۆر"ئیسماعیل مستەفازادە"،زانستوەرێکی گەلپەروەرە کە بە هاریکاریی و هەوڵ و خەبات و خەمخۆریی کۆمەڵە مرۆیەکی نیشتمانپەروەر،گۆڤارەکە چاپ و بڵاو دەکاتەوە و لە باری ماددییشەوە ئەوە تەنیا مرۆ دڵسۆزە گەلپەروەرەکانن کە پاڵپشتی دەکەن و لە هیچ ئالی و لایەنێکی فەرمییەوە یارمەتی دراوی وەرناگرێت.\nبەیان،گۆڤارێکی سەربەخۆ و بێلایەنە و ئێستا پێی ناوەتە ساڵی سێیەمی تەمەنەوە و هەتا هەنووکەیش، 12ژمارەی لێ چاپ و بڵاو بۆتەوە. ژمارەی یەکەمی ئەم گۆڤارە،مانگی گەڵاڕێزانی ساڵی 1397ی هەتاوی(2018) بڵاو بۆتەوە.\nگۆڤارەکە،لە چاو ئەزموونی دوور و درێژی ڕۆژنامەگەریی کوردی،هێشتا لە قۆناخی دەستپێکدایە و بە گۆڤارێکی تازە و ساوا دادەنرێت و پێویستی بە پێنووس و خامەی بەپێزی گشت ڕووناکبیرێکی پەرۆشی چاند و فەرهەنگی کوردی هەیە.\nبەیان،هەوڵ دەدات بە بێ جیاوازی،خزمەتی گشت زاراوە سەرەکییەکانی زمانی کوردی بکات و ئەمەیشی لە ماوەی سێ ساڵ کارکردنەدا سەلماندووە. بەڵام پێویستە ئەم پرسە بەوپەڕی وشیارییەوە جێبەجێ بکرێت و ئەرکەکە بخرێتە ئەستۆی کەسانی شارەزا و پسپۆڕ و وەک دەرفەتێک سەیر بکرێت نەک چێکردنی کەند و لەند و تێکدان و شێواندنی زمانی پاکژ و زەنگین و دەوڵەمەندی کوردی.\nنوێترین ژمارەی بەیان،ژمارە 12،مانگی خەرمانانی 1399ی هەتاوی(سێپتەمبەری 2020)چاپ و بڵاو بۆتەە. ئەم ژمارەیەی بەیان،ئاوڕ لە مۆسیقای کوردی لە هەر هەموو پار و بەشەکانی کوردستان دەداتەوە و کۆمەڵە بابەتێکی دەوڵەمەند و ڕەنگاڵەیی لە خۆ دەگرێت. شیاوی ئاماژەپێدانە کە بەیان لە شاری پێشەوای کوردان و قەڵای مەردان،مەهاباد،دەردەچێت و لە هەر هەموو ستان و پارێزگە کوردنشینەکانیشدا بڵاو دەبێتەوە.\nبەیان،یەک لەو دەگمەن بڵاڤۆک و گۆڤارە کوردییانەیە کە جیهانی زارۆکانی لە بیر نەکردووە و هەر جارە و پاشکۆیەک بە ناوی"گڕ و گاڵی نوێ"بۆ منداڵان بڵاو دەکاتەوە و تا ئێستا 12 پاشکۆی بۆ منداڵی کورد بڵاو کردۆتەوە. پەروەردەکردنی منداڵی کورد لەسەر دوو بنەمای هەرە گرینگی زمان و چاندی کوردی،یەک لە مەبەستە سەرەکییەکانی دەرکردنی ئەم پاشکۆیە دێتە ئەژمار.\nبەیان،ئەگەر دەیەوێت ژمارە لە دوای ژمارە زێتر پێش بکەوێت،پێویستە لە بن چاودێری دەستەیەکی نووسەرانی کارامە و خودان ئەزموونی بواری ڕۆژنامەگەرییدا دەربچێت و هەرگیز خۆی پاتە نەکاتەوە و بەردەوام کاژ فڕێ بدات. ژیرانە دەست بۆ پرسە هەستیارەکان ببات و دەوری چرایەکی گەش بۆ سبەی ببینێت؛ئەگینا ئەمیش زۆر زوو گیرۆدەی پەتا گشتییەکە دەبێت و پاش ماوەیەکیش،تەنیا ناوێکی ڕووکەشی لێوە دەمێنێتەوە.\nجێی خۆیەتی هەر لێرەوە دەستخۆشی لە سەرپاک ستاف و دەستەی نووسەرانی بەیان بکەم و دادێیەکی درەوشاوەیان بۆ بە ئاوات بخوازم.\nلە ژمارە 12ی بەیاندا بابەتێکی توێژینەوەیی نووسەری ئەم دێڕانە لەسەر هونەرمەند ئیسماعیل سابوور لە بن سەردێڕی"سروەی دەنگێک و غوربەتی ناخێک"بخوێننەوە.\nئەرشیفی (هۆمەر نۆریاویی)ی نووسەر\nخوێندنەوەیەکی جیاوازی ڕووناکبیرێکی تورک بۆ کێشەی کورد\nهاوسێ هەموو وەک داڵن و ئەم کوردە وەک لاک


وەزیرانی دەرەوەی یەکێتی ئۆرووپا، هێرش بۆ نەوتهەڵگرەکان تاوتوێ دەکەن \nوەزیرانی دەرەوەی یەکێتی ئۆرووپا لە کۆبوونەوەیەک کە بڕیار ئەمڕۆ دووشەممە ٢٧ی جۆزەردان بەڕێوە بچێت، لە لۆکزامبورگ گرژییەکانی ئەم دواییانەی ناوچەی ڕۆژهەڵات ناوەڕاست و ئەگەری تێوەگلانی ئێران لە هێرش بۆ سەر نەوتهەڵگرەکانی دەریای عۆمان تاوتوێ بکەن.\nبە پێی ڕاپۆرتی هەواڵنێری ئاڵمان، گرنگترین خاڵی دانیشتنەکەی ئەمڕۆی وەزیرانی دەرەوەی یەکێتی ئۆرووپا تاوتوێ کردنی ئەگەری تێوەگڵانی ئێران لە هێرش بۆ سەر نەوتهەڵگرەکانی دەریای عۆمان و توندبوونەوەی گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا دەبێت.\nڕۆژی پێنج شەممە ٢٤ی جۆزەردان، دوو کەشتی نەوتهەڵگر کە لە ئیمارات و عەرەبستانەوە بەرەو ڕۆژهەڵاتی ئاسیا لە ڕێ دابوون کرانە ئامانج.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بە خستنەڕووی فیلمێک لە کاتی جیاکرنەوەی مینێکی نەتەقاوە لە لایەن دەست و پێوەندەکانی ئێرانەوە، کۆماری ئیسلامی بە بەرپرسی ئەو هێرشە دەزانێت. هەروەها ستادی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا ناسراو بە سێنتکام، لە توێی ڕاگەیاندنێک هێرشی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر نەوتهەڵگرەکانی دەریای عۆمان و هێرش بۆ سەر فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوانی ئەمریکایی لە لایەن کۆماری ئیسلامییەوە، پشت ڕاست کردەوە.\nوەزیری دەرەوەی بریتانیاش پاش هەڵسەنگاندنی سەربەخۆی ئەو دێکۆمێنت بەڵگانە، ڕایگەیاند ئەوانیش لەو بڕوایەدان کە ئێران هێرشی کردۆتە سەر ئەو کەشتییە نەوت هەڵگرانە.\nهەروەها وڵاتانی عەرەبستان و سعوودییەش لە توێی ڕاگەیاندنی ڕەسمی ئێران بە بکەری ئەو هێرشانە بۆ سەر ئەو نەوتهەڵگرانە دەزانن.\nمایک پەمپێئۆ ڕۆژی هەینی لە توێی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی دا وتی؛ ئێران لە ٢٤ی ئاپریلەوە هەڕەشەی لە جیهان کرد کە ڕەوتی گواستنەوەی نەوت لە تەنگەی هۆرمز پەک دەخات و لە ئێستاشدا لە هەوڵی جێ بە جێ کردنی ئەو هەڕەشەیەی دایە.\nلە بەرامبەردا وەزیری دەرەوەی ئاڵمان ڕایگەیاندووە کە ئەو بەڵگانەی کە خراونتەڕوو، دڵنیایان ناکاتەوە لەوەی کە ئێران ئەو هێرشانەی ئەنجام دابێت.\nلە لایەکی دیکەوە ڕووسیا و چین دوو هاوپەیمانی کۆماری ئیسلامی وێڕای مەحکووم کردنی ئەو هێرشان، ڕایانگەیاندووە کە هیوادارن ئەو هێرشانە (بۆ سەر نەوتهەڵگرەکانی دەریای عۆمان) نەبنە هۆی قوڵبوونەوەی گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا و هێرشی سەربازی ئەمریکا بۆ سەر ئێران.\nکۆدەنگی یەکێتی ئۆرووپا دەربارەی ئەو هێرشانە بۆ چارەنووسی گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا زۆر گرنگ دەبێت.\nجێی ئاماژەیە کە ئەمریکا ڕۆژی هەینی بەڵگە و دێکۆمێنتی تایبەت بەو هێرشانەی پێشکەش بە ئەنجوومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە.


چالاکوانەیل هەڕەشەی خۆپیشاندان گەورایگ دەن - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nشەفەق نیوز/ چالاکوانەیل لە پارێزگای موسەنا، ئمڕوو چوارشەممە، راگەیانن ك خۆپیشاندانیگ گەورا خه‌نه رێ ، ئەرا زوورکردن لەبان دەسڵاتەیل وەرپرس تا چوار داواکاری دیاریکریاگ جیوه‌جی بكه‌ن.\nبەیاننامەیگ لە مەیدان مانگردنەگە، رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز ك له‌تی هاتیه؛ کۆبونەوەی نوێنەرەیل شۆڕشگیرەیل موسەنا تەواوبوی، دویای کۆتایی دەرفەتەگە ک وەرجەیە دیاری كردبین ئەرا وەجیهاوردن داواکاریەگان وەبی هویچ گووش تەکاننیگ لەلایەن دەسڵاتەیل حکومڕانی ئەرا ئەنجامدانی . بڕیار دریا روژ یەکشەممەی هاتگ ٧/٦ ک ئەو روژە قەیەغەگە تەواو بوود، شۆڕشگێرەیل موسەنا خۆپیشاندان گەورایگ بكه‌ن ، وهویچ دەسپیچگیگ لە وەرپرسەیل پارێزگاگە نیە ئەرا نواگردن خۆپیشاندانەگە.\nبەیاننامەگە ئاماژە دا وە بڕیگ داواکاری، لەلیان سزادان بکوشەیل خۆپیشاندەرە ئاشتیانەگان، وتەواوکردن یاسای هەڵبژاردن ودەنگدان لەبانی، ولاوردن ئەحمەد مەنفی پارێزگار وراوێژکارەگانی، وهاوردن کەسیگ بیلایەن ئەرا وەڕیەوبردن كاروبار پارێزگاگە. بەیاننامەگە هەمیش لەناوی بوی؛ لاوردن کەرتە وەڕیەوبردنەگان، و وەڕیەوبەرەیل گەندەڵ فەرمانگەگان، ولەناوبردن دەسەی ئابووری حزبەگان.\nبەیاننامەگە هەمیش وت؛ چادر دانریەێد وەرانوەر بینای پارێزگاگە، ونواگیر پارێزگارەگە کریەێد تا نەچوودە ناوی، و تا جیوەجیکردن داواکاریە باسکریاگان مانگرن ، وخۆپیشاندانەگە وەرەفتار مقەیەتی تەندروسی ئەنجام دریەێد، وبایەسە گشت شۆڕشگیرەیل ئامادەبوون ئەرا روژ یەکشەممە، ودەمامەکو دەسکیش وەکار بارن.\nپۆلیسیگ هاناویان.. ١٧ مردن و ١٣٧ تووشهاتن نوو وە کۆڕۆنا لە سێ پارێزگا\nناحيه‌يگ له دياله زياتر له 20 په‌لامار له ماوه‌ى مانگيگ له‌تى ئه‌نجام درياگه


13/08/2020 311 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nیەكەی ئاسایشی ناوخۆیی لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاسایشی لوبنان رایگەیاند، تائێستا سێ هەزار و ٩٧٢ بینا و چوار هەزار و ٢١٤ ئۆتۆمبیل زیانیان بەركەوتووەو زیانە مادییەكانیش 15 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە.\nئاژانسی ئەنادۆڵ بڵاویكردەوە، میشێل عەون، سەرۆك كۆماری لوبنان، پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ شای ئیسپانیا، فلیپی شەشەم ئەنجامداوە سەبارەت بە تەقینەوە بەهێزەكەی بەندەری بەیروت قسەیان كردووە.\nلەو پەیوەندیە تەلەفۆنییەدا، عەون باسی لەوە كردووە، كە پێشبینی دەكرێت ئەو زیانە ماددیانەی بەهۆی تەقینەوەكەوە كەوتوونەتەوە، ١٥ ملیار دۆلاری تێپەڕاندبێت.\nلای خۆیەوە، فلیپی شەشەم جەختی لەسەر ئەوە كردەوە، كە وڵاتەكەی لەم كاتە سەختەدا لە پاڵ لوبناندایە.\nلە لایەكی دیكەوە لە راگەیەندراوێكدا، كە لەلایەن یەكەی ئاسایشی ناوخۆیی سەر بەبەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاسایشی لوبنانەوە بڵاوكراوەتەوە، ئاماژە بەوە كراوە، كە لە چواری ئابەوە لەوەتەی تەقینەوەكە روویداوە، دەستكراوە بە كارەكانی دیاریكردنی زیانەكان.\nلە راگەیەندراوەكەدا باس لەوە كراوە، كە تا ئێستا، سێ هەزار و ٩٧٢ بینا و چوار هەزار و ٢١٤ ئۆتۆمبیل زیانیان بەركەوتووە و هێشتا كارەكانی دیاریكردنی زیانەكان درێژەی هەیە.\nهەروەها لە راگەیەندراوەكەدا باس لەوە كراوە، كە لەو ماوەیەدا موڵكە تایبەتەكان خراونەتە ژێر پارێزی تایبەتەوە دژبە رووداوی دزیكردن و تا ئەمڕۆ نزیكەی ٤٠ كەس بە تۆمەتی دزیكردن دەستگیركراون.\nئێستا تیمێكی پسپۆڕ دروستكراوە بۆ دۆزینەوەی ناسنامەی ئەوانەی گیانیان لەدەستداوە، بەڵام ناسنامەیان دیار نییە لەگەڵ دۆزینەوەی ناسنامەی بێ سەروشوێنان.\nلە چواری ئابدا لە بەندەری بەیروت سەرەتا ئاگر لە كۆگای ژمارە ١٢ی بەندەرەكە كەوتەوە، كە ماددەی تەقینەوەی تیادا هەڵگیرابوو، پاشان تەقینەوەیەكی زۆر بەهێز روویدا، كە هەموو بەیروتی هەژاند.\nسەرۆك كۆماری لوبنان، میشێل عەون باسی لەوە كردبوو، كە تەقینەوەكە بەهۆی دوو هەزار و ٧٥٠ تۆن نیتراتی ئامۆنیۆمەوە روویداوە، كە شەش ساڵە لە كۆگایەكی بەندرەری بەیروتدا هەڵگیراوە.\nبەپێی راگەیەندراوە فەرمییەكانی بەرپرسانی تەندروستی لوبنان لە تەقینەوەكەدا، ١٧١ كەس گیانیان لەدەستداوە، ٣٠-٤٠ كەس بێ سەروشوێنن و نزیكەی شەش هەزار كەس برینداربوون كە ١٢٠یان لەژێر چاودێری چڕدان و هەزار و ٥٠٠ كەسیش چارەسەری تایبەتیان بۆ دەكرێت.


راستی تەزویر ناکرێت. ئەوەی کە سیاسیەکان هەندێکجار درۆ دەفرۆشن بەخەڵک، هەواڵێکی تازە نیە!\nسەردەمانێک مەبەست لەدرۆی سیاسی لەکوردستان بۆ خولقاندنی تێڕوانینێکی درۆ بوو لە دەستبەسەرداگرتن و مۆنۆپۆڵکردنی دەسەڵات. بەڵام درۆکانی نەوەی نوێ ئەم هێزە تازەیەی دروست بووە (کەهێشتا گومانی جدی لەسەر پاک بوونی پەرێزی هەیە)، جیاوازە!\nکاتێک کە سیاسەت وەک زۆرانبازی لێدێت، کۆمەڵگا باجەکەی دەدات!\nسیاسەتمەداری بەریتانی (کریس هیۆن)، کەوت، بەڵام کەوتنێکی گەورە وەک ئەوەی چۆن بینایەک لەسەر لم دروست کرابێت دەکەوێت، لەگەڵیشیدا (فیکی برایسی) ژنە تەڵاقدراوەکەیشی کەوت، ئەو کەسێک بوو رۆژێک لە رۆژان پاڵێوراوبوو بۆ پۆستی جێگری سەرۆکی پارتی لیبراڵی دیموکراتی.\nئەم بەرێزانە کاڵفامی سیاسییان بە رێژەیەکە پەییان بەوە نەبردوە بونی ٥٦ کاندیدیان دەبێت هەبێ نەک ٥٠، ئێستاش پەنجا کاندیدەکەیان بووە بە ٤٦ بەهۆی خۆ کشانەوەی هەندێکیان و تێشیاندایە تەنها بۆ پڕکردنەوەی کۆتای ئافرەت دایان ناوەو کەمپەین ناکەن\nئەو سیاسیە نە دزی کردبوو نە کەسیشی کوشت بوو، بەڵکو تەنها تاوانی ئەوەبوو سەرپێچی یاساکانی هاتووچۆی کردبوو، رۆژێکیان سەرخۆش بوو ئۆتۆمبێلی لێخوریبوو، بەڵام پێش ئەوەی پۆلیسەکەی هاتووچۆ بگاتە لایان قەناعەتی بە ژنەکەی کردبوو " ئەمە پێش تەڵاقدانەکە" کە لەشوێنی شۆفێرەکە دابنیشێت و وانیشان بدات ئەو شۆفێر بوە، بەڵام ژنەکە کاتێک کە بۆی دەرکەوت کە مێردەکەی خیانەتی لێکردووەو عەشیقەیەکی هەیە، داوای جیابونەوەی لەمێردەکەی کردوو لای پۆلیسیش دانی بەوەدا نا کەمێردەکەی بەسەرخۆشی ، ئۆتۆمبێلەکەی لێخوریوە، بۆیە هەردوو کیان لە شکۆمەندی دنیای سیاسەتی بەریتانی کەوتن و هەر یەکێکیان بە هەشت مانگ زیندانیکردن حوکمدران.\nبەم شێوەیە سیاسیەکە کەوت چونکە درۆی کرد. ئەم هێزە تازەیەی کە دروست بووە تائێستا چەندین درۆی گەورەو هەڵوێستی پارادۆکسانەی پێچەوانەی هەڵوێستی رۆژی پێشتری ئەنجام داوە. کە تازەترینیان مژدەی بوونی بەرێز شاسوارە وەک کاندیدی لیستی نەوەی نوێ بۆ پۆستی سەرۆکی حکومەت لە دەرەنجامی سەرکەوتنیان لە هەڵبژاردنی ۳٠ی ئەیلولی پەرلەمانی کوردستان.\nهەرکەسێک ئەگەر تۆزقاڵێک سەروکاری لەسیاسەت دەربچێ، زانیاری ئەوەی هەیە کە بۆ بوون بەسەرۆک وەزیران و بردنەوە لە پەرلەمانی کوردستان پێویستت بە بردنەوەی ٥٦ کورسی هەیە. واتە ٥٠+۱ ی کۆی ۱۱۱ کورسیەکەی پەرلەمان. ئەم بەرێزانە کاڵفامی سیاسییان بە رێژەیەکە پەییان بەوە نەبردوە بونی ٥٦ کاندیدیان دەبێت هەبێ نەک ٥٠، ئێستاش پەنجا کاندیدەکەیان بووە بە ٤٦ بەهۆی خۆ کشانەوەی هەندێکیان و تێشیاندایە تەنها بۆ پڕکردنەوەی کۆتای ئافرەت دایان ناوەو کەمپەین ناکەن ( رۆژی سوێند خواردنەکەش ٤٠ بۆ ٤۲ یان ئامادەبون).\nمرۆڤی موسوڵمان کاتێک درۆ دەکات زیانی بۆ خۆی و ئیمانەکەی هەیە لەقیامەت دا، بەڵام سیاسی کە درۆبکات ماڵ وێرانی بۆ میللەت لێدەکەوێتەوەو کۆمەڵگا باجەکەی دەدات.\nرۆژنامەگەری سەربەخۆو ئازادیش وەک دەسەڵاتی چوارەم بەشێکی لۆمەکردنی بەردەکەوێت، ئەوان کاتێک هەست بەبونی ئەم هەمو پارادۆکس و درۆیەی سیاسیەکان دەکەن بۆچی خۆیان ئەبوێرن و خۆیان لە قەرەی نادەن!


دیداری مێری 2018: هاوکێشەی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتیەکان- 2 | MERI\nدیداری مێری 2018، پانیلی حەوتەم: هاوکێشەی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتیەکان لە رۆژهەڵاتی ناڤین: دەرفەتەکانی ململانێ و هاوکاری (٢)\nفاتیح یەڵدز، باڵوێزی تورکیا لە عێراق\nرامۆن بڵێکوا، باڵوێزی یەکێتی ئەوروپا لە عێراق\nئالبیرتۆ فێرناندێز، باڵوێزی پێشوو و سەرۆکی تۆرەکانی راگەیاندنی رۆژهەڵاتی ناوەراست\nلوقمان فەیلی، باڵوێزی پێشووی عێراق لە یابان و دواتر لە ئەمریکا\nتانیا گلی، ئەندامی پێشووی پەرلەمانی عێراق (سەرپەرشتیار)\nتانیا گڵی وەك پێشەكی داوای لە قسەكەرانی ئەم پانێلە كرد كە بە شێوازێکی قوولتر بچنە ناو بابەتەکانی پانێلی پێشووتر هەتا بە شیکردنەوەی داینامیکە ناوچەییەکان لە روانگەیەکی بەربڵاوترەوە هەوڵی دەستنیشانکردنی پەیوەندی و کاریگەریەکانی ئەکتەرە نێودەوڵەتیەکان بدەن لە هەمبەر شێوازەکانی هەنووکەیی هێز لە رۆژهەڵاتی ناڤین و بە تایبەت لە عێراق. دیارە كە پێشبڕکێ وململانێیەکی بەردەوام لە ناوچەکە هەیە، ئەگەرچی پێشكەوتن بە ڕێژەیەکی کەم لە بواری سەقامگیری لە ناوچەدا بەدی دەكرێ.\nفاتیح یەڵدز بە گرنگیەوە باسی پەیوەندی بەهێزی نیوان تورکیا و عێراق و بەرژەوەندی هاوبەشیان کرد لە بەردەوامی هەبوونی پەیوەندی و پاراستنی ئاسایشی سنوورەکانی هەردولا. ئەو ئاسایشی بە سەرەکیترین نیگەرانی تورکیا پێناسە کرد، لە بەر ئەوەی “داعش و پەکەکە مەترسی راستەقینەن بۆ سەر ئەنکەرە” و هەروەها هەندێك تەحەدای بەرجەستە کرد کە هێشتا کاریگەرن لە سەر تورکیا و بە شێوازێکی گشتیتر رۆژهەڵاتی ناوەراست. یەکەمین تەحەدا تراژیدیای مێژویی خەڵکی فەلەستین و “رەتکردنەوە و پشتگوێخستنی تەواوی مافەکانیانە”، وەك چۆن ئیسرائیل بە ئاشکرا بەردەوامە لە نکوولی سیاسی و “داگیرکردنی نایاسایی”. بە وتەی یەڵدز، “تا ئەو کاتەی ئێمە نەتوانین ئەم نادادپەروەریەی لە فەلەستین روودەدات چارە کەین داهاتوویەکی باش چاوەرێی ئێمە ناکات لە ناوچەکە، لەوانەش لە عێراق”. تەحەدای دووەم شەری سوریایە کە چیرۆکی شکستی چارەسەرە دیپلۆماتیەکان هێشتا بەردەوامە و ئەنجامی سەخت و خراپی هەبووە بۆ تورکیا، بە تایبەتی لە رووی ئاوارە و ئاسایشەوە. تورکیا سێ ملیۆن ئاوارەی سوری لە خۆگرتووە، زیاتر لە هەر وڵاتێك و بۆیەش ئانکارا هەول دەدات ئەم کێشەیە لە ڕێگای هاوکاری لەگەڵ هاوبەشە سەرەکییکانی چارەسەر بکات. پاشان باڵۆێز یەڵدز ئاماژەی بە عێراق کرد وەکو سێیەم تەحەدا کە هێشتا یەکگرتوویی سیاسی و یەکپارچەیی خاکی لە مەترسیدایە و کەلتووری فرەیی پەرەی پێ نەدراوە و حکومەت و سیاسەت لە ڕوانگەی ئاینی یا ئەتنی و تایەفی جێبەجێ دەکرێن. ئەو ئاماژەی کرد کە تورکیا لە هەرە پێشەوەیە بۆ یارمەتی دانی سەقامگیری و فرەیی لە عێراق.\nتەحەدای چوارەم دراوسێیەکی دیکەی تورکیایە، واتە ئێران. بە دیدی یەڵدز، پێویست بوو تەنانەت پاش کشانەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی، ئەم ڕێککەوتنە بە زیندوویی بهێلدرێتەوە. باڵوێزی تورکیا جەختی کردەوە لە سەر پابەندی تورکیا لەم لایەنە و پێویستی کارکردن لەگەڵ ئێران لە رێگای دیپلۆماسی نەك گەمارۆ و چاوسوورکردنەوەی سەربازی. لە کۆتاییدا ئەو وتی تورکیا خاوەنی چەندین شوناس و وڕوانگەیە لە سیاسەتی دەرەوە، ئەمەش بە هۆی رۆلی تورکیا وەکوو پردێکی جوگرافی ستراتیژی (لە نیوان ئەوروپا و رۆژهەڵاتی ناڤین) “کە چاوێکمان لە سەر ئەوروپایە و لە رۆژهەڵاتی ناڤینیش باش تێکەل بووین”، بۆیە ئەنكەرە دەتوانێت پۆزیتیڤانە و کاریگەرانە کار لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر هاوبەشی جیاواز بۆ بنیات نانی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا بکات.\nڕامۆن بڵێکوا “مەترسی لە سەر فرەیی یا فرەلایەنی” وەکو گرنگترین تەحەدا بۆ ناوچەکە پێناسە کرد لە کاتێکدا داینامیکی هێز لە ناوچەکە بە شێوازێکی ناڕوون پەرەدەسێنێت. ئەو سەرنجی دا کە لە ئاستی جیهانیدا کەمبوونەوەی پرۆسە فرەلایەنەکان بووەتە هۆی سەرهەلدانی شەری بازرگانی، دەرچوون لە پەیمانە نێودەوڵەتیەکان و پەنا بردن بۆ هێز بۆ چارەسەری کێشەکان. لە ئاکامدا ئەم بابەتانە ڕەنگدانەوەیان دەبێت لە پەیوەندی هێز و هاوپەیمانیە گرنگەکان، وەکوو داهاتووی ناتۆ، یا داهاتووی هاوکاری درێژ مەودای نیوان یەکێتی ئەوروپا و تورکیا و لە ئەنجامیشدا کاریگەری دەخەنە سەر رۆڵی ئەو دەوڵەتانەی بە پێداچوونەوەخواز (revisionist) پێناسە دەکرێن، لەوانە چین و روسیا و ئێران. بڵێکوا دەری خست کە لە ئەنجامی ئەم بابەتانە گرژی لە هەموو شوێنێك زیاد بووە و ململانێکان، بە تایبەت لە رۆژهەڵاتی ناڤین، تا ئاستی گەشتن بە ئەنجامی نەخوازراو بەرز بوونەتەوە. ئەو ئاماژەی بە ڕێککەوتنی ئەتومی لەگەڵ ئێران کرد کە بۆ مەبەستی ڕاگرتنی خواستە ئەتۆمیەکانی ئێران و کەمکردنی گرژی لە ناوچەکە واژوو کرابوو و وتی شکستی ئەم ڕێککەوتنە مەترسی زیادكردنی توندوتیژی لە ناوچەکە پەیدا كردوو، “لە یەکێك لە هەستیارترین ساتەکانی مێژووی ناوچەکە” کە چەند هاوپەیمانیەك بە خۆوە دەبینێت و لەوانەیە بە ئاسانی ناوچەکە بۆ شەری هاوشێوەی جەنگی یەکەمی جیهانی پەڵکێش بکات. دیپلۆماتە ئەوروپیەکە هۆشداری دا “هیچ شەرێك نیە بەو شێوەیە کۆتایی بێت کە لە سەرەتادا پلانی بۆدانراوە” و بە هۆی سروشتی بە جیهانی بوونی ململانێکان، چەخماخەیەك لە جێگایەك دەتوانێت بە ئاسانی پەرە بسێنێت وەکوو نموونەی داعش یا لیبیا.\nبە پێی وتەکانی بڵێکوا خالی پۆزەتیڤ هەن كە جێگای ئاماژەن. بۆ نموونە پێویستە ستایشی عێراق بکرێت بە هۆی “توانای لەخۆگرتنی دژبەیەکەکان و چەندین شوناسی جیاواز”، لایەنێك کە لەوانەیە وەك مۆدیلێکی باش بۆ داهاتووی ناوچەکە بە کار بێت. ئەم توانا بە نرخە میراتی مێژووی دەوڵەمەندی وڵاتەکەیە کە کۆمەلگە جیاوازەکان لە سیستەمێکی هاوبەشدا یەکگرتوویی کۆمەلایەتیان پاراستووە. هێنانە ناوەوەی شوناسی تاك لایەنی لە لایەن هێزە کۆلۆنیالەکان ئەم بالانسە کۆمەلایەتیەی تێك داوە لە کاتێكدا كە هاتنی داعش و خوێندنە توندرەوانەکەی لە ئیسلام ئەم بالانسەی تا رادەیەکی ئێکجار زۆر تێك دابوو.\nلە کۆتاییدا بڵێکوا جەختی لە سەر پێویستی جێبەجێ کردنی پرۆسەیەکی گشتگیری بنیات نانەوە کردەوە، بە جۆرێك کە بتوانێت ئەو فرەکەلتوریە مێژوییەی لە عێراق هەبووە زیندوی بکاتەوە، هەر وەك ئەو فرەییە لە موسلی پێش داعش هەبووە. یەکێتی ئەوروپاش لە پێشەنگی پەرەپێدانی ئاشتبوونەوە و فرەیی و حوكمڕانی دروستنە لە عێراق.\nئالبێرتۆ فێرناندێز، دیپلۆماتی پێشووی ئەمریکی، بە پێچەوانەی پانێلیستەکانی پێش خۆی پێی وانیە خراپبوونی رەوشی رۆژهەڵاتی ناڤین شتێك بێت کە تەنیا لە داهاتوو ئەگەری روودانی هەبێت، بەڵکوو بە ڕای ئەو ئەمە ڕێچکەیەکە کە ٤٠ سالە بەردەوامە و هۆکارە بنچینەییەکانی ئەم تەنگەژەیەش هیچ کات بیری چارەسەریان لێ نەکراوەتەوە. ئەو وتی ئەم هۆکارانە، وەکوو حوکمی زۆر خراپ و گەندەلی لە ئاستی زۆر بەرز، نەخۆشی ئەم ناوچەیەن و هێشتا کاریگەرن لە سەر “بارودۆخێك کە زیاتر بەرەو خراپ بوون دەچێت تا باش بوونەوە”.\nئەو وێنەیەی فێرناندز پێشکەشی کرد تەنانەت زۆر ڕەشتریش بوو، لە کاتێکدا وتی تەنگەژەی رۆژهەڵاتی ناڤین تەنیا کۆمەلایەتی سیاسی و ئابوری نیە، بەڵکوو رۆحی و رۆشنبیریشە. ئەو سەرنجی بەوە دا كە چۆن زۆربەی فاکتەرەکانی سەرهەڵدانی داعش هێشتا چارەسەر نەکراون و چۆن نەبوونی ئیرادەی راستەقینە بۆ گۆرانکاری، هەوڵەکانی سەقامگیری لە زۆربەی شوێنەکانی ناوچەکە، بە تایبەت وڵاتانی کۆمکاری عەرەبی تووشی شکست کردووە.\nفێرناندز ستایشی دەوڵەتی ئیستای ئەمریکای کرد بۆ هەوڵە ریالیستیەکانی بۆ پێچەوانە کردنەوەی هەڵەکانی کابینەی ئۆباما، لە گوێ نەدانی بە سەرهەڵدانی داعش لە ٢٠١٣ و لە بەهەند وەرنەگرتن و رێگادان بە ئێران بۆ چوونە ناو سوریا و کوژرانی دەیان هەزار خەڵکی بێ گوناە. ئەو ستراتیژی ئیدارەی ترامپی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەراست وا پێناسە کرد “وەڵامێکی راستەقینە بۆ دوژمنکاری بێ کۆنترۆلی هێزە و بۆ پێداچوونەوە خوازەکانی وەك ئێران” و هەوڵێکی راستەقینەیە “بۆ بنیاتنانەوەی پەیوەندیەکانی ئەمریکا لەگەڵ هاوپەیمانە دێرینەکانی خۆی لە ناوچەکەدا”، وەکو تورکیا و زۆر لە وڵاتانی عەرەبی. لە هەمان کاتدا، فێرناندز بە رەشبینیەوە وتی لە کاتێك پابەندی ویلایەتە یەکگرتووەکان بە دلنیاییەوە یارمەتی سەقامگیریەکی کەم دەدات پێویستە هاوکات کێشەکانی ناوچەکە چارەسەر بکرێن بە تایبەت لە لایەن وڵاتانی ناوچەکە و “هیچ سیستەم و لایەنێکی دەرەکی ناتوانێت بە ئەندازەی خودی ناوچەکە هاوکاری ناوچەکە بکات.”\nهاوتای بڵێکوا، فێرناندز گەشبینیەکی گوماناوی هەبوو بۆ داهاتووی عێراق. ئەنجامەکانی هەڵبژاردن، هەوڵەکانی چارەسەری تایەفەگەریو شکستهێنانی داعش جێگای دڵخۆشین، بەلام پێویستە هاوکات کار بکرێت لە سەر باشتر کردنی حکومەت و دابین کردنی خزمەتگوزاریەکان بۆ خەڵک. هەروەها ئەو خۆپیشاندانەکانی بەسرەی بە خالی باش زانی، چوونکە پێشاندەری ویستی خەلکەن بۆ دەستخستنی مافەکانیان، بەڵام ئەگەر حکومەت گوێ بە داواکاریەکانی خەڵك نەگرێت بارودۆخ باش نابێت.\nلوقمان فەیلی وتەکەی خۆی بە پرسیار دەست پێ کرد. رۆژهەڵاتی ناڤین لە کوێی گفتگۆ لە سەر تەحەدا و پەرەسەندنە جیهانیەکانە؟ ئایا تەواوکەری نیگەرانیە هەنووکەییە جیهانیەکانە یا دژیانە و لە نیگەرانیە ناوچەییەکان قەتیس ماوە؟ ئایا لەگەڵ کێشە جیهانیەکان دەروات یا هێشتا جەخت لە سەر داینامیکەکانی سەدەی نۆزدەم دەکاتەوە؟ بۆ نموونە، لە کاتێکدا تیرۆریزم دیاردەیەکی جیهانیە کە لە ناوچەکە بە خەستی باسی لێوە دەکرێت، کێشە ژینگەییەکان لە ناوچەکە جێگای بایەخ نین. بە ڕای فەیلی، گۆرانکاری لە داینامیکی جیهانی دەتوانێت کاریگەری لە سەر ناوچەکەش هەبێت و وابکات رۆژهەڵاتی ناڤین رۆلێکی ئەکتیڤتری هەبێت، بە تایبەت لە کاتێکدا زۆربەی ئەم داینامیکانە کاریگەری لە سەر ناوچەکە دەکەن.\nهاوکات، فەیلی وتی بەردەوامی ململانێ لە ناوچەکە کاریگەری زۆر خراپی خستووەتە سەر عێراق، وەکوو کۆچی کەمینەکان و کۆمەلکوژی یەزیدیەکان. ئەمانە نموونەی ئەو زەحمەتیانەن بارودۆخ بە سەر دانیشتوانی عێراقی سەپاندووە و لەم کاتەش ئەمریکا داوا لە دەوڵەتی عێراق دەکات بریار بدات لە سەر هەلوێستی بەرامبەر گەمارۆکانی سەر ئێران.


شنگالێ دناڤبەرا کوردستان و عیراقێ دا بویە قوربانی. – Yazidi News\nشنگالێ دناڤبەرا کوردستان و عیراقێ دا بویە قوربانی.\nرێڤەبەریا ئەوقافا کاروبارێن ئێزدیان:\nئەم دبێژینە مەلا چاڤێ وە ل ئێزدیان بێت\nعەدلا لالش:ئێزدی نیوز\nرێڤەبەریا ئەوقافا کاروبارێن ئێزدیان دهوکێ خودانە ژرێکخستنا ئولی و کومەلایەتی وگرنگیێ بشینوار و مەزارگەهـ و گورستان و جهێن پیروزێن ئێزدیان ددەتن.\nهەرچەندە بیاڤێ کارێ وێ لناڤ و سنورێ پارێزگەها دهوکێ یە. لێ دەستەکێ بالا ل دەڤەرێن ڤەقەتیایی ین کوردستانێ داهەیە. جەعفەر سمو رێڤەبەرێ ئەوقافا دهوکێ دبێژیت: 90% جفاک و جوگرافییا ئێزدییان ژلایێ ئیداری ڤە لبەر مادا 140 بتنێ 10% بەر مایێ کوردستانێ وڤێ رێڤەبەریێ دکەڤیتن. لێ دگەل ڤێ چەندێ و سەرەرایی بارگرانی و قەیرانا هەیی ئەم هاریکارییا وان ژی دکەین.\nژبو نوژەنکرنا جهێن پیروزێن ژناڤ چویێن ئێزدییان هاریکاریێن مەعنەویی و لوجستی وچێکرنا ئاسانکارییا ژلایێ حکومەتێ ڤە. ئیک ژئەرکێن سەرەکیێن ڤێ ریڤەبەریێ بو. سموی ددومدانا گوتنێن خودا گوت: ل\n3⑧2014 پشتی ئێزدی کەتین بەر هێرشین داعشێ\nنێزیکی 80مەزارگەهێن ئێزدییان ل وان دەڤەرا ژناڤبرن. خوشبەختانە بهاریکارییا خێرخوازێن ئێزدیێن سەرمایەدار شیان گەلەک ژوان نویژەنن ئاڤا بکەین ڤە.\nهەڤکاریی و پەیوەندییا ئەوقافا ئێزدییان دگەل یێن ئاینی دێ دکوپیتکا هەڤگەهشتنێ دانە ژبەرکو لژێر رێنما و یاسایێن ئیک حکومەت دا کاردکەن. جەعفەر ڤەدگێریت: ل هەمی هەلکەفت و کێشە و پێتڤی بونەکێ دا ئەم دهاریکارین گەلێک و بابەتێ سەرەکیێ مە و ئاینێن دی دگەهینت ئێک ئەوژی پێکڤە ژیانە.\nژنمونێن ڤێ هەڤکاری و هەڤگەهشتنێ گەر کێشەیەکا کومەلایەتێ ل زاخو هەبیت ئەم دبێژینە مەلا چارەسەرکەن. جارا ئاریشەکا بهەمان شێوە ل شێخان هەبت ئەو دبێژنە مە بەرێکڤەبینن. و بەردەوام ئەم دبێژینە مەلا چاڤێ وە ل ئێزدیان بیت. چونکێ زور دماندی نە و تایبەت یێن شنگالێ چونکی هەر دەهسالا جارەکێ دوێرانبونێ دابویە\nدوو ئیدارەیی مەزنترین کێشە و بەربەستا ڤێ رێڤەبەریێ یە. رێڤەبەرێ ئەوقافێ دبێژیت: وەکو شنگالێ کو دناڤبەرا کوردستان و عیراقێ دا بویە قوربانی. حکومەتا عیراقێ خزمەتا وان ناکەت دبێژیتێ هوین کوردن و یاکوردستانێ ژی هاریکاریێ ناکەت دبێژیت ژلایێ ئیداری ڤە هوین نەبسەرمەڤەنە. و سەرەرایی ڤێ پلانا دوکمەیا مە بو داهاتی نوژەنکرن و ئاڤاکرنا مەزارگەهێن مەنە ل شنگالێ\nرێڤەبەریا ئەوقافا کاروبارێن ئێزدییان ل دهوکێ لسالا 2008 هاتیە دامەزراندن حەتا نوکە بدەهان مەزارگەه و جهێن پیروزێن ئێزدییان نوژەن و ئاڤاکرینە و ژوان\nپیرمەند لباعەدرێ. و ئاڤاهیێ نەسرەدین ل شاریا. و مەزارێ خدر ئلیاس. دگەل چەندیا هولێن مەزن یێن خێر و شەرا\nحقوق الأنسان الذي هذا اليوم هو يومه العالمي هو شيء مخفي منذ تأسيس ميثاقه\nتحرير طفل ايزيدي من براثن داعش


سڵاو لە پێنجەمین ساڵیادی (شێرکۆ)ی لووتکە! – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » سڵاو لە پێنجەمین ساڵیادی (شێرکۆ)ی لووتکە!\nسڵاو لە پێنجەمین ساڵیادی (شێرکۆ)ی لووتکە!\nساڵی پار، لە یادی چوار ساڵەی کۆچیدوایی هاوڕێی دێرینم ڕەوانشاد (شێرکۆ بێکەس)، لەسەر مەزارەکەی چەن قسەیەکم بە دەمی کرد . وا ئەم ساڵیش، هەستی خۆم بە نووسین بڵاودەکەمەوە.\n(شێرکۆ) ماوه‌ی (43) ساڵ هاوڕێم بوو، ئایا بە ئەم گوتارە کورتە و لە ئەم یادەدا ده‌توانم، چی باسکه‌م؟! بەڵام دڵم بە ئەوە خۆشە، لە کاتی خۆیدا و ڕۆژی (9. 9. 2013)، واتە (1) مانگ و (5) ڕۆژ دوای مردنەکەی، پەرتووکی (شێرکۆ بێکەس یاد و بیرەوەری)م، لە دووتوێی (296) لاپەڕەدا بڵاوکردەوە!\nنه‌ته‌وه‌کان چۆن ده‌ناسرێن؟\nهه‌موو نه‌ته‌وه‌کانی جیهان، پتر به پیاوه زانا و دانا، هونه‌رمه‌نده ده‌سڕه‌نگین و سەنگین، نووسه‌ره بلیمه‌ت و به‌هه‌ڵوێست، سه‌رکرده نیشتمانپه‌روه‌ر و دلسۆزه‌کانیانه‌وه ده‌ناسرێن، هه‌رگیز به پیاوه نه‌زان، مشه‌خۆر، گه‌نده‌ڵ، سه‌رمایه‌دار و دیکتاتۆره‌کانه‌وه ناناسرێن.\nده‌ساوده‌سکردنی په‌یامه نه‌ته‌وه‌یی و وێژه‌ییه‌کان\nده‌ساوده‌سکردنی هەموو پەیامێکی نەتەوەیی، ڕامیاریی، وێژەیی و هونەریی، پێوەندییەکی توندی بە ڕەوشی نەتەوە، ماوە و سەردەمەکەوە هەیە. بۆ نموونە:\nحاجی قادر (1815-1892)، دوا‌ی خانی (1650-1706)، به (165) ساڵ هاتووه!\nبێکه‌س (1905-1948)، دوا‌ی حاجی (1815-1892)، به (90) ساڵ هاتووه!\nشێرکۆ (1940-1913)، دوا‌ی بێکه‌س (1905-1948)، به (35) ساڵ هاتووه!\nئایا له ئایینده‌دا، کەی و کێ دێ، په‌یامه‌که‌ی (شیرکۆ) ته‌واوده‌کا؟!\nلێنین و شێرکۆ\nکاتێ لە (یەکێتی سۆڤێت)، خوێندکاری دوکتۆرا بووم، لە ئاهەنگێکی یادی لەدایکبوونی (لێنین)دا، پڕۆفیسۆرێ گوتی: بە (100) ساڵ جارێ، مرۆڤێکی وەک (لێنین) لەدایکدەبێ. منیش دەڵێم: ڕەنگە لە ئەو ماوەیەش پتری بوێ، تا وێژەی کوردی، (شێرکۆ)یەکی دیکە بەخۆیەوە دەبینێ!\nگۆران و شێرکۆ\nهێندێ کەس هەن، بەراورد لە نێوان هەردوو هۆنەری گەورەی کورد، (گۆران) و (شێرکۆ)دا دەکەن. بەڵام ئەم بەراوردکردنە راست نییە، چونکە سه‌رده‌مه‌کانیان جیاوازه و هەر یەکێکیشیان، شاسواری لووتکەی قۆناغە وێژەییەکەی خۆیەتی. لەگەڵ ئەوەشدا دەڵێم: (گۆران) تەنیا هەر یەک کۆهۆنراوەی هەیە، بەڵام (شێرکۆ) پتر لە (40) کۆهۆنراوەی کورت و درێژی نووسیوە. جگە لە ئەوەی، (گۆران) پارتێکی گەورەی وەک (پارتی کۆمۆنیستی عێراق)ی لە پشتبوو، بە هەموو شێوەیە، پشتگیرییان دەکرد!\nپەنجەمۆر پێوەندی بە گیانەوە هەیە. چونکە دوای (3) مانگ، کۆرپەلەکان لە مناڵدانی دایکیاندا، گیانیان بەبەردادەکرێ و نەخشی سەر پەنجەگەورەکانیشیان درووستدەبن!\nهه‌موو مرۆڤێ، نه‌خشی په‌نجه‌گه‌وره‌ی، له‌گه‌ڵ نه‌خشی په‌نجه‌کانی دیکه‌یدا جیاوازه. ته‌نانه‌ت جمکه‌کانیش به سکێ له‌دایکده‌بن، که‌چی نه‌خشی په‌نجه‌گه‌وره‌کانیان، هەر جیاوازیان هه‌یه. بۆیه له فه‌رمانگه فه‌رمییه‌کانی ده‌وڵه‌تدا، په‌نجه‌مۆری مرۆ وه‌رده‌گرن.\nگه‌ر هۆنه‌رانی کورد له‌نێوخۆیاندا، له سه‌ده‌ی (20-21)دا، به نه‌خشی په‌نجه‌گه‌وره بچوێنم، ئه‌وا (شێرکۆ)ی هۆنه‌ر و بلیمه‌ت، نه‌خشێکی تایبه‌تی هه‌یه، له هه‌موو نه‌خشه‌کانی دیکه‌ی، په‌نجه‌گه‌وره‌ی هۆنه‌رانی کورد جیاواز و گه‌وره‌تره!\nله ئاسمانی هه‌موو نه‌ته‌وه‌یه‌کدا، کۆمه‌ڵێ ئه‌ستێره‌ی دوور و نزیک، گه‌وره و گچکه، گه‌ش و کز هه‌ن. (شێرکۆ)ش، بە ئه‌ستێره‌یه‌کی هه‌ره گه‌وره‌ی دره‌وشاوه‌ی، ئاسمانی وێژه‌ی کوردی کۆتایی سه‌ده‌ی (20) و سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی (21) دادەنرێ!\nلەبەرئەوە (شێرکۆ) شایانی ئەوەیە، بە دەیان توێژینەوەی وێژەیی زانستانە، لەسەر بەرهەمەکانی بکرێ، بە دەیان خوێندکاری ماستەر و دوکتۆرا، کار لەسەر شێواز و جوانی دەربڕین، بەکارهێنانی وشە و ڕستە، دەربڕین و واتاکانی بکەن! (شێرکۆ بێکه‌س) ساڵی (1969 1970)، کۆهۆنراوه‌ی (که‌ژاوه‌ی گریان)ی بڵاوکرده‌وه، به ئه‌م چوارینه ده‌ستپێکردووە.\nچاوی زستان بێ وه‌نه‌وزه، پێڵوی ئارامی لێک نانێ\nشه‌سته باران هه‌زار به‌هار، نادا به کوڵی گریانێ\nشه‌وی تاریک وه‌ها چۆکی، به‌سه‌ر سنگی شاردا داداوه\nله سه‌یوانی هه‌ر ماڵێکدا، دارئه‌رخه‌وانێ ڕواوه!\nبەڵێ ئەوە بوو، ڕۆژی (4. 8. 2013)، دارئه‌رخه‌وانه جوانه‌که‌ی (شێرکۆ)، لە (پارکی ئازادی) نێژرا، هۆنراوه‌کانیشی هەر له ئەوێن و چه‌تری خۆیان هه‌ڵداوه! ئاخۆ گەر (شێرکۆ) تا ئێستە بژیایە، چی دیکەی بۆ داگیرکردن و کارەساتە مەرگچێنەکانی (عەفرین، کەرکووک، خوورماتوو) و گشت (کوردستان)ی بندەس و داگیرکراو بنووسیایە؟!!\nلە کۆتاییشدا هەر ئەوە ماوە، وەک (ژان پۆل سارتەر)، سەبارەت بە ژیان و مەرگی خۆشەویستان گوتوویەتی، منیش بڵێم: کاتێ تەنیاین، بە دوای خۆشەویستێکدا دەگەڕێین. کاتێ دۆزیمانەوە، بە دوای خەوشەکانیدا دەگەڕێین. کاتێکیش لەدەستمانچوو، لە تەنیانیدا بە دوای یادگارەکانیدا دەگەڕێین!\nچەن نموونەیەکی ڕەخەئامێزی نەتەوەیی و ڕامیاری، لە پۆستەرە هۆنراوەکانی:\nژنم دیوه، پیاوم دیوه\nله ئاوی شه‌رمی خۆیاندا\nڕه‌نگی جارانیان چۆته‌وه و\nبێده‌نگبوون و بزربوون و\nكه‌س نه‌یدیون، بێنه ناو!\nكه‌چی له‌م وڵاته‌ی مندا\nجۆگه‌له و ڕووبار ئه‌دزن و\nگۆم و ده‌رچایه ئه‌دزن و\nسۆنه‌ی ئاوی سیاسه‌تن و ته‌ڕیش نابن\nناچنه ئاو و یه‌ك سانتیمیش\nبه‌ڵكوو درێژترئه‌بنه‌وه و\nله‌كام ده‌رگای گه‌وره‌یه\nسەبارەت بە بیرۆکەی نەزۆکی (عێراقچێتی) و لەدەسدانی هەلی مێژوویی گوتوویەتی:\nسەبارەت بە خۆشەویستی زێد و نیشتمانەکەشی گوتوویەتی:\nمن هه‌موو دایکانی دونیا و من هه‌موو\nمنداڵانی دونیا و هه‌موو شارانی دونیا و\nمن هه‌موو مرۆڤایه‌تیم خۆشئه‌وێ\nبه‌ڵام دایکانی کورد زیاتر و منداڵانی کورد زیاتر و\nوڵاته‌که‌م زیاتر و (سلێمانی)شم\nله گشت شارێکی ئه‌م جیهانه خۆشترئه‌وێ\n*نووسەر و مامۆستای زانکۆ


دوو سیمینار له كتێبخانه‌ی زانكۆی به‌یان هاتنه ئه‌نجام دان.\nدووشه‌ممه 30/ 4/2018 زانكۆی به‌یان- هه‌ولێر. به ئاماده بوونی سه‌رۆكی زانكۆی به‌یان ( دكتۆر سه‌عید خۆشناو) و( دكتۆر ئه‌سوه‌د قادر ) یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی زانكۆ بۆ كاروباری زانستی و راگره به‌ڕێزه‌كان و به‌شێك له مامۆستا و قوتابی/ خوێندكارانی زانكۆ دوو سیمینار له هۆڵی كتێبخانه‌ی زانكۆی به‌یان هاته ئه‌نجامدان.\n( المباديء و الفروض المحاسبية )\nكه‌له‌لایه‌ن به‌ڕێز م. ( وه‌سیم ئه‌لشۆرجی ) مامۆستا له زانكۆی به‌یان، هاتبووه ئاماده و پێشكه‌شكردن.\nسمیناری دووه‌م به ناونیشانی :\n( جرائم الانترنيت من منظور الشرعي و القانوني )\nكه‌له‌لایه‌ن به‌ڕێز د. ( عه‌بدولوه‌هاب خه‌یری ) مامۆستا له زانكۆی به‌یان، ئاماده و پێشكه‌شكرا.


وێنەکانی ئەپی Facebook بە دۆخی تاریکەوە بڵاوکرانەوە و زیادکردنی تایبەتمەندییەکە دووپات کرایەوە – Rojapp\nHome/agnews/وێنەکانی ئەپی Facebook بە دۆخی تاریکەوە بڵاوکرانەوە و زیادکردنی تایبەتمەندییەکە دووپات کرایەوە\nوێنەکانی ئەپی Facebook بە دۆخی تاریکەوە بڵاوکرانەوە و زیادکردنی تایبەتمەندییەکە دووپات کرایەوە\nماکوان بەرزان April 21, 2020 agnews Leave a comment 326 Views\n22, نیسان 2020\nکۆمپانیای فەیسبووک لە ماوەی ڕابردوودا دۆخی تاریکی بۆ هەریەکە لە ئەپەکانی WhatApp و Messenger و تەنانەت Instagram ـیشی لە مۆبایلەکان زیادکرد، بەڵام هێشتا ماوە تاوەکو بۆ Facebook ـی زیاد بکات.\nپێگەی WABetaInfo یەکەمین وێنەکانی ناو ئەپی Facebook ـی لە iOS بە دۆخی تاریکەوە بڵاوکردەوە، کە نیشانی دەدات شێوەی ئەپەکە بە دۆخی تاریکەوە چۆن دەبێت. ئەمانە وێنەکانن:\nهەر وەک دەردەکەوێت، ڕەنگی دۆخی تاریکی ئەپەکە هاوشێوەی Instagram و Messenger ڕەشی تۆخ نییە، بەڵکو ڕەنگی خۆڵەمێشی تۆخە و زۆر نزیکە لە ڕەشی تۆخەوە. وە هەروەها تایبەتمەندییەکە لە سەرتاسەری ئەپەکەدا کاری خۆی دەکات و پاشبەندی ئەپەکە تاریک دەکات.\nدۆخی تاریکی ئەپەکە توانای خۆگونجاندنی دەبێت لەگەڵ دۆخی تاریکی سیستەمدا و خودکارانە کار دەکات، هەروەها خاوەن بژاردەی کاراکردن و ناکاراکردنیش بە شێوەی خۆکارانە دەبێت.\nڕوون نییە کە کەی فەیسبووک ئەم تایبەتمەندییە بۆ سەرجەم بەکارهێنەرانی ئەپەکەی زیاد دەکات، جێگەی باسە ئاماژە بەوە کراوە کە ئەم تایبەتمەندییە لە ئێستادا لە ژێر تاقیکردنەوەدایە و پێدەچێت بەر لە بەردەستکردنی گۆڕانکاری لە بژاردەکان یاخود ڕەنگی بکرێت. چاوەڕوان دەکرێت لە ئایندەیەکی نزیکدا بۆ سەرجەم بەکارهێنەرانی ئەپەکە لە iOS و Android بەردەست بکرێت.\nلە پاڵ ئەمەش، لە ئێستادا فەیسبووک سەرقاڵی بەردەستکردنی دیزاینێکی نوێیە بە دۆخی تاریکەوە بۆ سەرجەم بەکارهێنەرانی تۆڕەکەی لە وێب.\nئەم تایبەتمەندییە پڕخواستترین تایبەتمەندی داواکراوە لە لایەن بەکارهێنەرانی تۆڕەکەوە، وا دیارە زۆر کەمی ماوە تاوەکو بەردەست بکرێت.\nPrevious *پەیامی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە بۆنەی رۆژی رۆژنامەگەریی کوردی و ساڵڕۆژی دامەزراندنی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان* . بەبۆنەی ( 122) مین ساڵرۆژی رۆژنامەگەریی کوردی و دەرچوونی یەکەم ژمارەی رۆژنامەی ( کوردستان ) ، گەرمترین پیرۆزبایی لە رۆژنامەنووسان و راگەیاندنکارانی کوردستان دەکەم. هەروەها (22) مین ساڵڕۆژی دامەزراندنی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان لە رۆژنامەنووسانی هەرێمی کوردستان پیرۆز دەکەم و هیوای سەرکەوتنیان بۆ دەخوازم. لەم دەرفەتەدا بە پێویستی دەزانم سوپاسی دەزگاکانی راگەیاندنی هەرێمی کوردستان بکەم کە لە جێبەجێکردنی رێکارەکانی خۆپارێزیی لە ڤایرۆسی کۆرۆنا و بڵاوکردنەوەی رێنماییە تەندروستییەکان رۆڵێکی گرنگیان هەبوو. رێز و پێزانین بۆ رووناکبیران و پێشەنگانی رۆژنامەگەریی کوردستان و ئەو رۆژنامەنووسانەی لە پێناو گەیاندنی دۆزی ڕەوای گەلی کوردستاندا خزمەتیان کرد و گیانی خۆیان بەخت کرد . مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان 2020/4/21…\nNext مایکرۆسۆفت خزمەتگوزاری بەژداریکردنی Microsoft 365 ـی بۆ هەمووان بەردەستکرد


هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD)- ئەمڕۆ چوارشەممە (16ی شوباتی 2022)، مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان،لە شاری دەوحەی پایتەخت، لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی قەتەر شێخ خالد بن خەلیفە ئال سانی کۆبووەوە.\nلە کۆبوونەوەکەدا باس لە بارودۆخی گشتیی عێراق و ناوچەکە و برەودان بە پەیوەندییەکانی قەتەر لە گەل عێراق و هەرێمی کوردستان کرا. هەردوولا هاوڕابوون لە سەر بەهێزکردنی پەیوەندییەکان بەتایبەتی لە بوارەکانی بازرگانی و کشتوکاڵ و گەشتوگوزار و وەبەرھێناندا.\n"نازم عومەر دەباغ" نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئێران، پەیامی پیرۆزبایی ئاراستەی مامۆستا "عیرفان عەلی عەبدوالعەزیز" ڕابەری گشتی بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان دەکات.\nدەقی پەیامی پیرۆزبایی "نازم دەباغ" نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە تاران لە خوارەوەدا هاتوو:\n"بە بۆنەی سەرکەوتنی کۆنگرەکەتان و هەڵبژاردنی بەڕێزتان بە ڕابەرایەتی گشتی بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان، بە ناوی خۆم و نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە کۆماری ئیسلامی ئێران، پیرۆزباییەکی گەرم لە بەڕێزتان و گشت برادەرانی شۆڕای مەکتەبی سیاسی دەکەین.\nبە هیوای سەرکەوتن و هۆکار بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکان و دروستبوونی یەکڕیزی و تەبایی لە هەرێمی کوردستان."\n"نازم عومەر" نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان ـ ئێران\nرۆژی چوارشه‌ممه 2022/2/2 به‌ڕێز نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان به سه‌ردانێك گه‌يشته توركيا و له ئه‌نقه‌ره له‌گه‌ڵ به‌ڕێز ڕه‌جه‌ب ته‌ييب ئه‌ردۆغان سه‌ركۆمارى توركيا كۆبووه‌وه.\nله كۆبوونه‌وه‌كه‌دا بره‌ودان به په‌يوه‌ندييه‌كانى عيراق و هه‌رێمى كوردستانيان له‌گه‌ڵ توركيا تاوتوێ كرد و جه‌ختيان له گرنگى و خواستى دوولايه‌نه بۆ پته‌وكردنى په‌يوه‌ندييه بازرگانى و ئابوورييه‌كانى نێوان هه‌ردوولا كرده‌وه.\nبواره‌كانى ديكه‌ى هاريكاريى هاوبه‌ش، دۆخى سياسيى عيراق و دوايين په‌ره‌سه‌ندنه‌كانى ناوچه‌كه به‌گشتى، ته‌وه‌رێكى ديكه‌ى كۆبوونه‌وه‌كه بوو.


ساڵوەگەڕی جەنگی مێژوویی نۆڕماندییە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nساڵوەگەڕی جەنگی مێژوویی نۆڕماندییە\nلە یەك رۆژدا زیاد لە 4 هەزار سەرباز كوژران\n77هەمین ساڵوەگەڕی رزگاركردنی فەرەنسا و ئەوروپای خۆرئاوایە لە دەستی نازییەكانی ئەڵمانیا بەهۆی قوربانیدانی زۆری سەربازە ئەمریكایی و بریتانیایی و كەنەداییەكانەوە لە رووداوی مێژوویی دابەزینی نۆڕماندییەوە.\nلە 6ی حوزەیرانی 1944 بە درێژایی رۆژ 156 هەزار سەرباز لە ئاسمانەوە دابەزێنرانە كەنارەكانی نۆڕماندی.\nئەم رووداوە مێژووییە بە دابەزینی نۆڕماندی ناسراوە كە گەورەترین هێرشی وشكانی و ئاویی بووە لە مێژوودا لە رووی ژمارەی كەشتی و هێزی بەشداربوو.\nئەم هێرشە بووە بەهۆی كوژرانی نزیكەی 4.400 سەرباز تەنها لە رۆژێكدا.\nلە كۆتایی دابەزینەكەدا 156 هەزار و 20 هەزار ئۆتۆمبێلی هاوپەیمانان گەیشتنە باكوری فەرەنسای داگیركراو لەلایەن نازییەكانەوە، سەرباری رووبەڕووبوونەوەی توندیان بە چەكی قورس و سووك.\nبەرەبەیانی رۆژی 6ی حوزەیران هەزاران سەربازی دابەزیو لە ئاسمانەوە و هێزی ئاسمانی توانیان پرد و رێگاكان دڵنیا بكەن و لە سەعات 6 و نیو هێرش دەستپێبكەن.\nلەم رۆژەدا هێزە بریتانیایی و كەنەداییی و ئەمریكاییەكان توانیان شەڕێكی بێ وێنە بكەن، لە كەناراوەكانی ئۆماها زیاد لە دوو هەزار سەربازی ئەمریكایی كوژراون، لە كۆتایی رۆژدا 156 هەزار سەربازی هاوپەیمانان توانیان هەڵبكوتنە سەر كەناراوەكانی نۆڕماندی.\nبەپێی داتاكان لە ئەم رۆژەدا زیاد لە چوار هەزار سەربازی هاوپەیمانان كوژران و هەزارانی دیكەش بریندار و بێ سەرو شوێن بوون.\nدوای هەفتەیەك توانرا لە 11ی حوزەیران بە تەواوی كەناراوەكان بگیرێن لە لایەن 326 هەزار سەرباز و 50 هەزار ئۆتۆمبێل و نزیكەی 100 هەزار تۆن كەرەستەی سەربازی لە نۆڕماندی.\nلەبەرامبەردا نازییەكان دووچاری شكستێكی گەورە هاتن.\nلە كۆتایی ئابدا هاوپەیمانان گەیشتنە رووباری سین لەوێ شاری پاریسیان رزگار كرد و نازییەكان لە باكوری خۆرئاوای فەرەنسا دوورخرانەوە جەنگی مێژوویی نۆڕماندی كۆتایی پێهات.


سەرۆک مەعسوم چاوی دەکەوێت بە سەرۆک وەزیری سوریا\nسەرلەبەیانیی ئەمڕۆ شەممە ٢٠١٧/٨/٥ بەڕێز سەرۆک کۆمار دکتۆر فوئاد مەعسوم لە شوێنی مانەوەی لە تاران پێشوازیکرد لە ئەندازیار عیماد خەمیس سەرۆک وەزیری کۆماری عەرەبیی سوریا.\nلە دیدارەکەدا بەڕێز سەرۆک کۆمار ئاماژەیکرد بۆ قوڵیی پەیوەندیی برایانەی نێوان عێراق و سوریا بە تایبەتیی پەیوەندیەکانی بازرگانیی، پیشەسازیی و ئەو پەیوەندییە کۆمەڵایەتییانەی کە هەردو گەلی برا پێکەوە دەبەستێت. رونیشیکردەوە گەشەپێدانی ئەو پەیوەندییانە لە هەمو بوارەکاندا گرنگە.\nهاوکات بەڕێزیان گرنگیی هاریکاریی هاوبەشی نێوان هەردو وڵاتی لە بواری لەناوبردنی تێرۆر دوپاتکردەوە ئەوەش لە رێی هەماهەنگیی هاوبەش بۆ راوەدونانی چەتەکانی داعشی تێرۆریست و لەناوبردنی یەکجارەکی بەڵای تێرۆر.\nلای خۆیەوە سەرۆک وەزیری سوریا پیرۆزبایی سەرۆک بەشار ئەسەدی گەیاند بەسەرۆک مەعسوم بەبۆنەی رزگارکردنی شاری موسڵ لە چنگی تاقمی داعشی تێرۆریست و سەرکەوتن بەسەر تێرۆردا.\nسەرۆک وەزیر خەمیس قوڵیی پەیوەندییەکانی نێوان کۆماری عێراق و کۆماری عەرەبیی سوریای خستە رو، ئامادەیی وڵاتەکەیشی دوپاتکردەوە بۆ فراوانکردنی ئاسۆی هاریکاریی هاوبەش لەنێوان هەردو وڵاتدا بەو جۆرەی خزمەتی بەرژەوەندییەکانی هەردو گەلی برا دەکات.


جگە لەهۆکاری قەیرانی دارایی چوارساڵی ڕابردو، لەماوەی چەند مانگی رابردودا ئابوری سلێمانی بەشێوەیەکی مەترسیدار توشی چەقبەستن‌و رکود بووە. بازاری ئاڵوگۆری دراوو حەواڵەکردن لەمانگانەی دەیان ملیۆن دۆلارەوە دابەزیوە بۆ مانگانە کەمتر لەملیۆنێک دۆلار، ئەمەش بۆتە هۆکاری راوەستانی بازاڕو ئیفلیج بون. راوەستانی بازار دەکاتە بەرزبونەوەی رێژەی بێکاری‌و نەمانی توانای کڕین. مەترسی هەرەسهێنانی ئابوری لێدەکەوێتەوە.\nنمونەی هەرەسی ئابوری شار لەمێژوی کوردستاندا لەو شارانەوە دەبینرێت کە بەهۆی راوەستانی بازارەوە بەتەواوی شار لەبەین دەبات و ژیان تیادا پەکدەکەوێت وەکو شارەکانی کفری، هەڵەبجە، چوارتا.. هتد کە بازار تیایدا گەشەونەشونما ناکات و شاریش لەهەموو کایە ئابووری و فەرهەنگی و کۆمەڵایەتیەکانەوە دەکوژێتەوە.\nسلێمانی لەچەند ساڵی ڕابردودا بوژانەوەیەکی ئابووری بەرچاوی بەخۆوە دیوە کە لەهەندێک کایەدا بۆتە پێشەنگی سەرجەم پارێزگاکانی عێراق، بەڵام بەهۆی سزا سیاسی و ئابووریەکانی چوارساڵی رابردووەوە بەرێژەی لەسەدا ٦۰ ئەو ئابوورییە سەرەتاییە پاشەکشەی کردووە. لەچەند مانگی رابردوەوە بەیەکجاری توشی رکودبووە.\nبەپێی ئەو دەنگۆیانەی لەوەبەرهێن‌و خاوەن سەرمایەکانی بازارەوە دزەیان کردووە ئەوان پارەکانیان لەبازاردا کشاندۆتەوە یان بەخۆشیان لەشاردا چونەتە دەرەوە بەهۆی ئەو فشارە حکومی و ناحکومیانەی باج و خەراج کە بەزۆر خراوەتە سەریان، بەمەش پەکی بازاریان خستووە.\nئەگەر ئەم دۆخەی سلێمانی ئاوا بەردەوام بێت مەترسی هەرەسهێنانی ئابوری شاری لێدەکرێت، هیمەتێکی نیشتمانی و سیاسی بۆ نەکرێت سلێمانی دەبێتە شارێکی مردوو کۆتایی پێدێت.\n28 ئەوەی بەسلێمانی ناکرێت، بەزەریفی دەکرێت؟\n29 یاریی گەورەکان، جەنگی کەناڵەکان\n30 حکومەتی ڕاستی توندڕەو


وەزارەتی بازرگانی عێراق رایگەیاند، لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخی خۆراک سێ رێوشوێن دەگیرێنەبەر ئەوانیش دابەشکردنی سەبەتەی خۆراک و سزادانی ئەو بازرگانانەی نرخ بەرز دەکەنەوە و بوونی بڕێکی زۆر خواردن لە کۆگاکاندا.\nمحەمەد حەنون وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی عێراق بە کەناڵی ئیخبارییەی عێراقی راگەیاند، بەرزبوونەوەی نرخی خۆراک راستەوخۆ پەیوەندی بەن جەنگی نێوان روسیا و ئۆکرانیاوە هەیە، چونکە دوو وڵاتی گەورەی هەناردەکاری ماد خۆراکییەکانن.\nئاماژەی بەوەشدا، لەبەرامبەر گرانبوون و بەرزبوونەوەی نرخی خۆراک لەسەر ئاستی جیهان، بۆ رێگریکردن لە بەرزبووەنەوەی نرخ لەناوخۆی وڵاتدا سەبەتەی خۆراکی بۆ هاوڵاتییان ئامادەکرا و بەسەریاندا دابەشدەکرێت. هاوکات، بە گوێرەی بڕیاری ١٦٠ی ئەنجومەنی وەزیران بۆ گرنگیدان بە فۆڕمی بەشەخۆراکی هاوڵاتییان حەوت مادەی خۆراکی ئامادەکراوە بەسەر ٤٠ ملیۆن هاوڵاتیدا دابەشبکرێت.\nمحەمەد حەنون ئەوەشی خستەڕوو، بەشێک لە بازرگانەکان دۆخەکەیان قۆستووەتەوە و دەستیان بە قۆرخکاری کردووە، حکومەتیش رێوشوێنی یاسایی بەرامبەر ٥٠ بازرگان گرتووەتەبەر.\nلە کۆتایی لێدوانەکەشیدا، وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی عێراق، ئاشکرای کرد، وەزارەتی بازرگانی بڕێکی باش گەنمی لە عەمبار و کۆگاکاندا هەیە و گڕیبەستێکیشی لەگەڵ کۆمپانیایەکی ئوستراڵی واژووکردووە بۆ کڕینی ١٥٠ هەزار تەن گەنمی ئوسترالی و ١٠٠ تەن گەنمی ئەڵمانی، لە ئێستادا عێراق نزیکبووەتەوە لە وەرزی کۆکردنەوەی بەرهەمی گەنمی ناوخۆیی کە نزیکەی سێ ملیۆن تەن دەبێت، هەموو ئەمانە رێکاری گرنگن بۆ کەمکردنەوەی گرانبوونی نرخی خۆراک لەسەر ژیانی هاوڵاتییان.


ڕەوتە سەرەکییەکانی عێراق بەشداریی هەڵبژاردن ده‌که‌ن - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٦ Bahman ٢ ٠٨:٥٥\nNews Code 16264\nپەرلەمانتاری عێراقی بۆ مێهر:\nڕەوتە سەرەکییەکانی عێراق بەشداریی هەڵبژاردن ده‌که‌ن\nحەبیب تەرەفی جەختی کرد، ڕەوتەکانی وەک هاوپەیمانی عەبادی، حیکمەی نیشتمانی، ڕەوتی سەدر و حەشدی شەعبی لە داهاتوودا ڕۆڵ دەگێڕن و پێویستە هاوپەیمانی شیعەکان هەمەلایەنە بێت.\nئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی – محەمەد فاتمی زادە: بە پێی بەیاننامەی کاتع زوبەعی سەرۆکی کۆمیساریای باڵا و سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق، پێویستە هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی بە پێی دەستووری ئەو وڵاتە، ٤٥ رۆژ بەر لە کۆتایی ئەم خولەی پەرلەمان بەڕیوە بچێت و کاتی هەڵبژاردنەکان دەبێ بە بڕیاری هاوبەشی ئەنجومەنی وەزیران و کۆمیساریای باڵا و سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان دیاری بکرێت و پاش یەکلابوونەوە و وەرگرتنی دەنگی نوێنەران، لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە حوکمی سەرۆکایەتی لە سەر بدرێت و لانی کەم ٩٠ رۆز بەر لە هەڵبژاردنەکان بە میدیاکان ڕادەەگەیێندرێت.\nبە گەوێرەی ئەو بەیاننامەیە، رۆژی دووشەممە ١٢ی مەی ٢٠١٨ لە لایەن کۆمیساریای باڵاوە بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی بە ئەنجومەنی وەزیران ڕاگەیێندراوە. گرینگیی ئەو هەڵبژاردنە بەو هۆیەیە کە زۆربەی بەرپرسانی باڵای عێراقی دژی دواخرانی کاتی هەڵبژاردنەکانن.\nهەر لەو پەیوەندییەدا وتووێژێکمان لە گەڵ دوکتۆر حەبیب تەرەفی پەرلەمانیاری عێراقی و ئەندامی هاوپەیمانی مەواتن سەبارەت بە دواگۆڕانکارییەکانی ئەو هەڵبژاردنە ساز داوە کە لە خوارەوە دەیخوێننەوە:\n* سەرەتا سەبارەت بە ڕەوتی هاوپەیمانییەکانی ئێستای نێوان ڕەوتەکانی شیعه بدوێن. داهاتووی ئەو هاوپەیمانیانە لە هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق چۆن دەبینن؟\nـ هەڵبژاردنەکانی داهاتوو گرینگییەکی زۆری هەیە و ڕواڵەتی نوێی عێراق لە بواری سیاسیدا نیشان دەدات. هاوپەیمانییەکانیش بەشێکن لەو ڕەوتە سیاسییە و بۆ داهاتووی عێراق لە بواری ناوخۆیی و دەرەکیدا و بە تایبەت پەیوەندی لە گەڵ دەوڵەتانی جیهانی و لەوان ئێران پلانی تایبەت بە خۆیان هەیە.\nلایەنە سیاسییەکانی عێراق هەمبەر بە هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانیدا بە چەندین دەستە و گرووپ دابەش بوون، هەندێک لەوان بە بێ ئاوردانەوە لە دەرئەنجام مەترسیدارەکانی، هەوڵی دواخستنی هەڵبژاردنەکان دەدەن؛ چونکە ئەوە هەڵگری پەیامی نالێهاتوویی عێراق بۆ تەواوکردنی ڕەوتی سیاسی دیموکراتیکی ئەو وڵاتەیە. هەندێک لایەنی دیکە خۆیان مەزلووم و ستەم لێکراو نیشان دەدەن، بەڵام هاوپەیمانی شیعەکان بە ڕووی هەموواندا کراوەیە. هاوپەیمانی ئێمە واتە هاوپەیمانی شیعه توانای وەدی هێنانی دروشمەکانمان بۆ هاووڵاتیانی عێراقیان پێیە.\n* بە بڕوای ئێوە کام یەک لە ڕەوت و هاوپەیمانەکانی شیعه، سوننە و کرد لە داهاتووی سیاسیی عێراقدا ڕۆڵێکی پڕڕەنگتر دەگێڕن؟ تا چەند گرووپە شێعەکان پێکەوە تەکووزیی ئەندێشە و فیکریان هەیە؟\nـ لام وایە ڕەوتگەلێکی وەک هاوپەیمانی عەبادی، حیکمەی نیشتمانی، ڕەوتی سەدر و حەشدی شەعبی لە داهاتوودا ئامادەبوونێکی بەرچاویان هەیە. سەرەڕای سیاسەتی دەرەگا کراوەکانی شیعە لە لایەک و ژمارەی باڵای دامەزراوە و کورسیەکانی شیعه لە لایەکی دیکەوە، هەمدیسان هاوپەیمانی شیعەکان دەبێ گرووپێکی دیکە بە ئەندێشەی جۆراوجۆرەوە لە خۆ بگرێت و بەربڵاوتر بێتەوە، بۆ ئەوەی بتوانێ لە داهاتوودا بە ئاسوودەیی زیاترەوە و حکوومت بکات و مافی خەڵکی بپارێزێت.\nئەوە هەمان پێشنیار و داکۆکیی مەرجە باڵاکان لە نەجەفی پیرۆزن. ئاستی باڵای دەنگی شیعەکان لە پارێزگا جۆراوجۆرەکاندا تا ڕادەیەک دیار و ئاشکرایە، بەڵام لە هەندێک پارێزگای وەک بەغدا، دیالە و ... ئەگەری بەرزبوونەوە یان دابەزینی دەنگی شیعەکان هەیە.\n* سەبارەت بە هاوپەیمانی گرووپه سوننەکان و هەروەها کوردەکان بە تایبەت دوای ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان چۆن بیر دەکەنەوە؟\nـ بوونی نزیکەی ملیۆن و نیوێک ئاوارەی سوننە لە هەرێمی کوردستان جێگەی نیگەرانییە؛ بەو هۆیەی کە ئەگەری ئەوە هەیە ئەو ئاوارانە دەنگی خۆیان بە کوردەکان بدەن. چوار ساڵ لەوە پێش سوننەکان بە بێزراوی لە شێعەکانیان دەڕوانی و لایان وابوو کە شیعە هەوڵی لە ناوبردنی سوننە دەدات، بەڵام ئەمڕۆ لە سای لە خۆبوردوویی حەشدی شەعبی بۆ پاراستنی گیانی سوننەکان، ئەو ڕوانگەیە هەمبەر بە شیعه گۆڕاوە.\nئێستا تایفەگەریی ۶ یان ۷ ساڵی لەوە پێش نەماوە و ورەیەکی نیشتمانی لە نێو خەڵکدا پەرەی سەندووە. هەمووان لە پێناو تۆکمەکردنی شوناسی نیشتمانی و عەرەب جا یان سوننە بێت یان شیعه هەوڵ دەدەن. کوردەکانیش وەک هەموو هاووڵاتیان مافی یاساییان هەیە و هەڵبەت بەڕێوەچوونی ڕیفراندۆم کێشەگەلێکی بۆیان نایەوە و ڕەنگە هەندێک لە سوننەکان بەو هۆیە لە شیعەکان نزیک بوونەتەوە.\n* بە پێی دەستووری عێراق گرووپە سەربازییەکان مافی بەشداربوون لە هەڵبژاردەکانیان نییە. بەو پێیە داهاتووی چالاکیی حەشدی شەعبی لە بواری سیاسی عێراقدا چۆن لێک دەدەنەوە؟\nـ حەشدی شەعبی کوتلەیەکی فەرمی و یاسایی سەربازی و لە ژێر فەرمانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراقە و بە پێی یاسای دامەزراوە سەربازییەکان دەتوانن بەشێک لە ڕەوتی هەڵبژاردنەکان بن. بەڵام نەک وەک دەنگدەر، بەڵکوو وەک بەربژێری هەڵبژاردنەکان.\nحەشدی شەعبی و فتوای ئایەتوڵڵا سیستانی لە سەرکەوتنی عێراق بە سەر داعشدا ڕۆڵێکی گرینگیان بووە و دەبێ مافی سیاسیی حەشدی شەعبی لە داهاتوودا دەستەبەر بکرێت. ئەوە لە کاتێکدایە کە هەندێک لە ناوخۆ و دەرەوەی عێراق دەیانەوێ دەسکەوتەکانی حەشد کەبایەخ نیشان بدەن، بەڵام بە گشت ئەوانە حەشدی شەعبی خاوەن پێگەیەکی تایبەتە لای خەڵکی و تەنانەت ڕەوتە سیاسییەکانیش. کەواتە دەبێ مافی خۆی وەک دامەزراوەیەکی سەربازی پێبدرێت.\n* ئایا دەوڵەتانی دەرەکی و عەرەبی بە تایبەت عەرەبستانی سعوودی گوشار دەخەنە سەر هەندێک لە گرووپگەلی سیاسیی عێراق و بە دوای وەدی هێنانی ئامانجەکانی خۆیان لە عێراق دان؟\nـ ئەگەر حزبە سیاسیییەکانی عێراق تەنیا یەک یا دوو حزب بایە، هەلی گوشارخستنە سەر ڕەوتی سیاسی بۆ ئەو دەوڵەتانە دەڕەخسا، بەڵام لە ئێستادا دەیان حزب و ڕەوتی سیاسی لە عێراقدا چالاکن کە ناچنە ژێر کاریگەریی ئەو گوشارانە.\nهەندێک لە ڕەوتگەلی سوننەش کە پێشتر لە لایەن وڵاتانی ناوچە و لەوان سعوودی، ئیمارات، قەتەر، ئۆردۆن و تورکیا پاڵپشتی دەکران، ئەزموونێکی ناخۆشیان لە پاڵپشتی کران لە لایەن ئەو دەوڵەتانەوە لە کاتی هێرشی داعش هەیە و ئێستا هەلومەرجەکان بۆ ئەو گرووپگەلە سوننەیەش ئاشکرایە.\nهەڵبەت سوننەکان پێویستیان بە پەیوەندیی ستراتژیکی لە گەڵ وڵاتانی دیکە هەیە؛ ڕێک وەک پەیوەندیی ئێمە لە گەڵ ئێران، کە پەیوەندییەکی ستراتژیکە، بەڵام ئاستی ستراتژیکی بوونی پەیوەندییەکان پێکەوە جیاوازن. چونکە پەیوەندیی ئێمە بە پێی جیهادە و پەیوەندیی ئەوان درۆیینە. کەواتە ڕوانگەی ئێستای گرووپگەلی سوننەش بە نیسبەتی وڵاتانی ناوچە وەک جاران نەماوە.


خوێنەران و بەکارهێنەرانی سایتە جیهانییە بەناوبانگەکان گلەیی ئەوەیان کردووە، کە ئەمڕۆ سێشەممە بەشێک لە وێبسایتەکان کاریان نەکردووە.\nبەکارهێنەران کاتێک دەیانویست وێبسایتەکانی وەک (ڕیدیت، ئەمازۆن، تیوتیچ) بکەنەوە دوای ماوەیەک تەنها error ێکی پێدەدان و دەیوت سایتەکان بەردەست نییە.\nکارنەکردنی وێبسایتەکان ئاژانسە هەواڵییە جیهانییەکانیشی گرتەوە و سایتەکانی وەک، (گاردیان، فاینشاڵ تایمز، بی بی سی) هەمان کێشەیان هەبووە.\nسایتەکان تەنها error503 یان دەدایە بەکارهێنەران و هەوڵدان لەگەڵیشیدا دەیگەیاندیتەوە خاڵی سەرەتا.\nهۆکاری ئەم کێشەیە وەک سۆشیاڵ میدیای وێبسایتە لەکارکەوتووەکان بڵاویانکردووەتەوە هاتووە، “هۆکاری ئەم کێشەیە دەگەڕێتەوە بۆ کۆمپانیای Fastly چونکە کۆمپانیاکە چەند خزمەتگوزارییەک پێشکەشی ئەو وێبسایتە جیهانییانە دەکات”.\nبەڵام ئێستا بەهۆی ئەوەی کۆمپانیاکە سەرقاڵی خۆڕێکخستنەوە و کارکردنە لە خزمەتگوزارییەکانیدا بۆیە سایتەکان وەستاون.\nپێشتریش کۆمپانیاکە ڕایگەیاندبوو، بەهۆی کارکردنی ناوخۆی کۆمپانیاکەوە ڕەنگە هەندێک لە وێبسایتەکان نەکرێنەوە یان درەنگتر بکرێنەوە.\nبافڵ تاڵەبانی: دەستبەکاربوونی ژووری هاوبەشی پێشمەرگە و هێزە عێراقییەکان فاکتەری ئارامیی زیاترە\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، وڵاتەكەی سوورە لەسەر پێشوازیكردن لە 125 هەزار كۆچبەر لەماوەی ساڵی دارایی داهاتوو 2022. ئەنتۆنی…


خانووی رۆحەکان - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 01 آذر 1400 15:34\nلێم رووانی، وتم لێرەی؟ وتم لێرە بەردەوام ماوی؟ سەرێکی راوەشاند و بە چاوە نادیارەکانی نێوان بوومەڵێڵێکی ناوەخت، وتی ئەرێ. یاخود وتی نا. نازانم.... گرینگ نیە. بە خۆم وت گرینگ ئەوەیە لێرەیە، جا چ خۆی بزانێ یان نەزانێ.\nلە دوورەوە دەنگی هەورەتریشقەیەکی ناوەخت دێت. رەنگە بارانێکی ناوەختیش داکا. هاوینەباران. راستی بۆ من بە هاوین گەڕاومەتەوە؟ نەکا لەگەڵ باران هاتبێتم؟ لەگەڵ با و لەگەڵ هەورەکان؟ چاوەکانی ئەو پێم دەڵێن نا وا نیە. دەڵێن من هەر وا بۆ خۆم لێرەم. دەڵێن لەبەر ئەوەی قەت نەڕۆیشتبووم! پێکەنینێکی شێتانە دامدەگرێ. خانووەکە دەنگ دەداتەوە. دەڵێم ئەی ئەو هەموو چیرۆکە، ئەو هەموو بەسەرهات و تێپەڕینە،... ئەو هەموو تەنیاییە؟ بەڵام لە پرسیارەکانم پەشیمان دەبمەوە. نەکا ژیان، چیرۆکێک بێت خۆمان دەینووسینەوە بە بێ ئەوەی بۆ یەک تاقە چرکەیەش چییە جەستەمان لە پشت مێزەکە جووڵابێ!\nحەزدەکەم دەرگاکە بکەمەوە و بچە حەوشەکە. خۆم بە چاوە تاریکەکانی پێم دەڵێ نا. دەڵێ لە دووای ساڵانی ساڵ تەنیا ئیزنم هەیە لێرە لە ناو خانووی رۆحەکاندا بێم و بچم. هەر ئەوەندە. لە پشت پەنجەرەکەوە تامەزرۆیانە لە حەوشەکە دەڕوانم. لە خۆڵی کاکڵەمووشان، لەبەردی حەوت بەرد، لەو جادانەی وا ماشینە پلاستیکیەکان پیایا تێدەپەڕین. پێی دەڵێم پێم وایە منیش لەگەڵ یەکێک لەو ماشینانە رۆیشتم، وانیە؟ بە بێ ئەوەی سواری بم، لێمخوڕی و ونبووم. بۆ یەکەم جار بزەیەکی دێتێ و دەڵێ هەر ئەم خەیاڵاتانە بوو بێرەی گەیاندی،... بۆ یەک جاریش بووە وازبێنە! چاو دەقونجێنم و بەسەر گردێکی تەپ و تۆزاویدا سەردەکەوم. لەو سەرە کەسێکی تر چاوەڕوانە سواری بکەم. سەفەر بە بێ هاوڕێ هیچ خۆش نیە.


📷 باخی میللی بەرامبەر مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2016 4:15PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ م.ب. 22-8-2016 16:15:19\n📷 بەربانگکردنەوەی کاسبکارانی سلێمانی لە مزگەوتی گەورە - 1969 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 12 2016 9:50AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 12-5-2016 9:50:24\n📷 پاسی نێوان مزگەوتی گەورە و سەرچنار - 1970 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 19 2016 1:43PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 19-10-2016 13:43:36\n📷 تۆپێک لای مزگەوتی گەورەی سلێمانییەوە وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 17 2013 2:51PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 17-11-2013 14:51:29\n📷 چەند قوتابییەک لە نزیک مزگەوتی گەورەی سلێمانی - 1938 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 22 2019 5:14PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ هـ.ب. 22-6-2019 17:14:36\n📷 چەند وێنەیەکی مزگەوتی گەورەی سلێمانی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 11 2015 2:22AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 16 0 ✔ 80% ✍ م.ب. 11-7-2015 2:22:26\n📷 رۆژی هەینی بەردەرگای مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 14 2016 1:49PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ م.ب. 14-10-2016 13:49:53\n💎 مزگەوتی گەورە لە ئامەد شوێنەوار و کۆنینە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 26 2018 11:51AM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 26-7-2018 11:51:50\n📷 مزگەوتی گەورەی بازاڕ لەجادەی اسواق سیروان ساڵی 1980 وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 2 2021 11:55PM\nمزگەوتی گەورەی بازاڕ لەجادەی اسواق سیروان ساڵی 198 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ ز.ع. 2-5-2021 23:55:00\n🏰 مزگەوتی گەورەی تەوێڵە شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 18 2016 10:17PM\nمێژووی ئەم مزگەوتە بە تەواوی نازانرێت، هەرچەندە لە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ م.ب. 18-9-2016 22:17:55


نەبەز گۆران: گەڕانەوە بۆ دواوە. – WtariKurd\n– Posted on 2018-06-03بابەتی: فرە بابەت\nئەو تێگەیشتنە دروست نییە پێمانوابێت تەنها دراوسێكانمان نەیانهێشتووە كورد ببێت بەهیچ! ئەمە دیدگایەكی ئایدۆلۆژی سەردەمێكە ناتوانێت بۆشاییەكانی ناوخۆی ببینێت، بۆیە هەمیشە بۆ شاردنەوەی بۆشاییەكانی خۆی دوژمنێك لە دەرەوە دەكاتە كەرەستەی نەبینینی لاوازییەكانی ناوخۆ. هەركەسێك خوێنەری مێژووی ئەم ناوچەیەبێت_میزۆپۆتامیا_ لەوە تێدەگات نەبوونی كورد بەهێزێكی كاریگەر بەشێكی گەورەی پەیوەندی بە جەوهەری خۆیەوەتی، نەك دەرەوە. ئەوەی جەوهەرەكەی وێرانكردوە بریتیە لەو عەقڵە سنووردارە، لە قۆناغێكدا خێڵەكیانە، لە قۆناغێكی دیكەدا خێڵەكیانە بارگاوی بە ئایدۆلۆژیای سنووردار، ئەم عەقڵە نە توانای دروستكردنی چوارچێوەیەكی گەورەی هەیە، نە توانای رونكردنەوەی ئایندەی هەیە.\nچ مێژووەكەمان، چ ئێستای سەردەمی نوێ پێماندەڵێت: بەم دیدگا نارۆشنەوە لەبری هەنگاو نان بۆ پێشەوە، بەرەو دواوە دەگەرێینەوە و تا دێت قورسایی سیاسی، ئابووری، هێزی كورد لەناوچەكە لاوازتردەبێت (بەتایبەت هەرێم) هەڵەی گەورە لە دراوسێكاندا نییە، لەبوونی خۆماندایە كە نە دەتوانین سیستەمێكی تەندروست دروست بكەین، نە دەتوانین پاییەكانی دروستكردنی دەوڵەت بونیاد بنێین، نە توانای بینینی لاوازییەكانی ناوخۆمان هەیە. رەنگە ئەمە جۆرێكبێت لە پەخشكردنی نائومێدی كە بڵێم: هەمیشە ئەو هێزانەی لەناو كورددا بوون و پشتیان بەناوخۆ بەستووە و نەبوونەتە بەشێك لە سێبەری دەرەكی، وردە وردە لەناو كۆمەڵگەی كوردیدا ئەو هێزانە كاڵبوونەتەوە، چونكە سروشتێكمان هەیە بە بەردەوام زۆرینەی وابەستەی دەسەڵاتە و ئەو دەسەڵاتە هەر فۆڕمێك بێت بۆی گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دەسەڵاتێك هەبێت ئەو لەژێریدا خەریكی تێركردنی ئارەزوەكانی خۆی بێت. بۆیە مێژوو پێماندەڵێت: زۆربەی هێزە كوردییەكان چ لەرابردوودا، چ لە ئێستادا بەردەوام بەشێك بوون لە هێزی ئاراستەكراوی دەرەوە. هەرچۆن ئێستا دیمەنەكانی هەرێمی كوردستان بەروونی دابەشبوونەكە پیشاندەدات، لە رابردووشدا بەم شێوەیە بووە. پێویست بەوە ناكات خۆمان نیگەران بكەین بۆچی نەبووینەتە دەوڵەت، چونكە پێكهاتەی سیاسیی و خێڵەكیمان بەم جۆرەی ئێستایە كە دەبینرێت و لای زۆرینەش ئەم بینینە ئاسایی دەكەوێتەوە!\nهاتنی هێزی بێگانە بۆ هەرێم لەوانەیە هەندێك كەسی نشتیمانی نیگەران بكات، ئەما سیاسییە باڵادەستە حیزبییەكانی ئەم هەرێمە نیگەران ناكات، چونكە لەبنەڕەتدا سێبەری ئەو دەوڵەتانەن هێزەكانیان لێرەیە. ئەو لەشكرەی هەیە، لەشكرێكی نیشتیمانی پەروەردەكراوی سەربازی نییە. لەشكرێكە هەرگیز توانای بەرگری نییە لەبەردەم سوپاكانی توركیا و عێراق و ئێران لە رابردوشدا ئەم بێتواناییە دەركەوت. لەشكرێكە دەتوانێت لەچوارچێوەیەكی سنوورداری حیزبیدا شەربكات، بەتایبەتی لەگەڵ ئەو هێزە ناوخۆیانەی چەكیان پێنییە، لەشكرێك نییە ئومێدت پێی هەبێت رێگری لەهاتنی سوپایەكی بێگانە بكات، چونكە وا پەروەردەكراوە لەبەردەم هێزە گەورەكاندا خۆی نەگرێت و لەبەردەم هێزە بێچەكەكاندا خۆی لێببێتە پاڵەوان. یەكێك لە كۆڵەكە گەورەكانی دروستكردنی دەوڵەتیش لەشكری تۆكمەیە كە نیمانە. كاتێك ئەم كۆڵەكەیە ئامادەیی نەبوو، هەندێك دەنگە دەنگكەری ناوشاشەش هەر خەریكی پیاهەڵدانبن بەم لەشكرە حیزبییە بێتوانایەو بە موقەدەسكردنی بۆ ئەوەی بەرگری لە بارەگای حیزبی بكات، بێگومان چاوەرێی ئەوە دەكرێت لەو سەرەوە لەشكری توركیا بێت، لەناوەراستەوە لەشكری عێراق، لەم سەریشەوە لەشكری ئێران. هەریەكەشیان بۆ تێكشكاندنی ئەویتریان خەریكی بیانووهێنانەوە دەبن بۆ هێنانی سوپایی بێگانە بۆ ناو خاكی هەرێم، نەك خەریكی دەركردنی لەشكری بێگانەبن لەناو خاكەكەدا!\nهەرچۆن لە رابردوودا عەقڵی خۆ بەرێوەبردن نەیتوانیووە ئایندەیەكی روون بۆ كۆمەڵگەی كوردی بەدەست بهێنێت، لە ئێستاشدا جارێكی كە ئەو عەقڵە شكستی بە بیست و حەوتساڵی خۆبەرێوەبردن هێنا. دەبێت چاوەرێبین بەهەر شێوەیەك بێت_تەنانەت بە چەمینەوەش_ بگەرێینەوە بۆ بەغداد. دەبێت بەچاوی خۆمان بیبینین لەشكرەكانی بێگانە لەناو خاكی هەرێم شوێنیان هەبێت. دەبێت لەناوخۆی هەرێمدا پەرتەوازەی ببینین_چونكە پەرتەوازەی بەشێكی سروشتی كوردە_ دەبێت بۆ كەمێك چاككردنەوەی دۆخی ئابووری هەرێم پشت بە ناوەند ببەستین. دەبێت ددان بەوەدا بنێین هێشتا نەگەیشتوینەتە ئەو دۆخەی بتوانین خۆبەرێوەبردنێكی تەندروست بونیاد بنێین و ئەزمونی رابردوومان دەریخست خۆ بەرێوەبردنەكەمان شكستی هێنا و قەیرانی گەورە گەورە بەشوێن خۆیدا دەهێنێت. ئەو عەقڵەی خۆی كردوە بە سەرقافڵەی سیاسیی لەبری كۆتای هێنان بەخۆی، سەرلەنوێ لە دۆخێكی لاوازدا هاتووەتەوە و هەمان ئەزموونی تێكشكان بە جۆرێكی دیكە دووبارە دەكاتەوە. هەتا ئەم عەقڵە بەم شێوازە ئایدۆلۆژییە بیر لە دونیای كورد بكاتەوە بێگومام بەرەو دواوە دەگەرێینەوە.


بێدەنگی داعش لە کۆمەڵکوژیەکەی میسر رەخنەی لێگیرا تەنانەت لەلایەن لایەنگرانیەوە\nداعش هێشتا بەرپرسیارێتی کۆمەڵکوژیەکەی هەینی رانەگەیاندووە کە لەلایەن هەموو گروپە توندڕەوەکانی ترەوە رەخنەی لێگیراوە لە میسر و تەنانەت لەلایەن لایەنگرانی خۆشیانەوە.\nمنداڵانی میسری لە نزیك پێڵاوێك راوهستاون کە هی قوربانیانی ئهو هێرشەیە کە مزگەوتی رەدای کردە ئامانج لە نزیك عەریشی ناوەندی پارێزگای باکوری سینا لە 24 تشرینی دووەم. [ئێس تی ئاڕ/ئاژانسی فرانس پرێس]\nئەو چەکدارانەی زیاتر لە 300 نوێژخوێنیان کۆمەڵکوژ کرد لە مزگەوتێکی میسر هیچ هەوڵێکیان نەداوە ناسنامەی خۆیان ئاشکرا بکەن، دەسەڵاتداران و شایەتحاڵان وتیان.\nئەوان بە بەرزکردنەوەی ئاڵای رەشی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)هوه دەرکەوتن و پێشتریش ئەو مزگەوتەی باکوری سینایان ئاگادارکردبوو کە سەر بە سۆفیەکانە کە کۆتایی بە پەیڕەوکردنی ئەو خوڕافاتانە بهێنن کە داعش بە هەڵگەڕاوە ناویاندەبات.\nشێخێکی سۆفی وتی ئەوان تەنانەت خۆیان سەردانی مزگەوتەکەیان کرد چەند هەفتەیەکی کەم لەمەوبەر.\nبەڵام بەرپرسان و شیکەرەوانان وتیان دوای نزیکەی هەفتەیەك لە كوشتارهكهی هەینی داعش هێشتا بەرپرسیارێتی هێرشەکەی بە شێوەیەك رانەگەیاندووە کە چەکدارانی ئەوان لەوانەیە هەنگاوێکی هێندە توندڕەویان نابێت کە زیاد لە ستانداردەکانی توندڕەوان بێت.\nمیسریەکان قوربانیان دەگوازنەوە بە قەرەوێڵە دوای هێرشێکی چەکداری و تەقینەوە بۆسەر مزگەوتی رەودا لە نزیك عەریشی ناوەندی پارێزگای باکوری سینا لە 24 تشرینی دووەم. [ئاژانسی فرانس پرێس]\nسەرەڕای هەموو كوشتاره‌كانی داعش كه جیاوازی له‌نێوان كه‌سدا ناكه‌ن تاڕاده‌یه‌ك له هه‌موو قاڕه‌یه‌كدا، به‌ڵام ئەو هێرشە تەنانەت لایەنگرانی خۆشی توشی شۆك کردووە.\nهەرکە ئاستی هێرشەکە لەرێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانی توندڕەوانه‌وه ئاشكرابوو، بەکارهێنەرانی لایەنگری داعش نکوڵییان لە تێوەگلانی گروپەکە کرد.\nهەموو ئهو گروپە چهكدارانهی له میسر ناسراون، لەنێویاندا جوند ئەلئیسلامی سەر بە ئەلقاعیدە لە سینا، کۆمەڵکوژیەکەیان سەرکۆنە کرد.\nلایەنگرانی داعش لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان زۆر توڕەبوون کاتێك تۆمارێکی دەنگی بێتەلی پەیوەندیەکان لەنێوان ئەندامێکی داعشدا کە شانازی بە هێرشەکەوە دەکات و یەکێکی تر کە وردەکاریەکان تۆماردهكات و لهلایهن تۆڕه كۆمهڵاییهتیهكانی سهربه قاعیدهوه بڵاوكریهوە.\nگۆڕانێك لە شێوازی کارکردندا\nداعش پێشتر مزگەوتی کردۆتە ئامانج -- بەزۆری هی شیعەکان -- و سوفیەکان.\nبەڵام هێرشەکەی سەر مزگەوتەکەی میسر، کە لەکاتی نوێژی هەینیدا پڕبوو له سەدان نوێژخوێن، لە سۆفی و ناسۆفی، وادەردەکەوێت هەنگاوێکی زیادەڕۆبێت بۆ لایەنگرانی داعش.\nلانیکەم 27 منداڵ لە هێرشه‌كه‌دا کوژران.\nشیکاروان، عامەرنەس عامەرەسینگام، کە یاریدەدەری لێکۆڵینەوەی باڵایە لە گروپی دژە تیرۆری ئای ئێس دی جیهانی، وتی: "شتێکی لەو ئاستە کە هه‌ر 'تەنیا سۆفیەکانی' نه‌کوشت، سەخت دەبێت پاساوی بۆ بهێنرێتەوە."\nویلایەتی سینای سەر بە داعش سەدان کەسایەتی ئەمنی کوشتووە لە هێرشەکانی ساڵی رابردوودا، جگه له زیاتر لە سەد مەسیحی بە تەقاندنەوەی کەنیسە و تەقەلێکردن.\nبەرپرسێکی خۆرئاوایی کە بە مەرجی ناو نەهێنانی قسەی کرد وتی هێرشەکەی هەینی "وادەردەکەوێت هاوکات بێت لەگەڵ گۆڕانێکی پلە بە پلە لەماوەی چوار ساڵی رابردوودا."\nبەرپرسەکە وتی داعش بە "هەڵمەتێکی توندوتیژدا رۆیشت لەلایەن تیرۆریستانەوە لە سینا کە زۆر نێوخۆییانە بوو... و لەسەرەتادا وریابوو کە دانیشتوانی نێوخۆیی له خۆت نه‌كات... بەره‌و شتێك کە پێدەچێت زیاتر به‌مه‌به‌ستی جیهادی جیهانی بێت".\nنه‌بوونی رێككه‌وتنێكی ناوه‌ندی\nدیپلۆماتێکی رۆژئاوایی کە ئەویش بە مەرجی ناونەهێنانی قسەیکرد، وتی پێدەچێت "هێرشەکە هەماهەنگکرابێت بەبێ رێككه‌وتنێكی ناوه‌ندی. لەبەر ئەوە هیچ بەرپرسیارێتییەك رانه‌گه‌ینراوه".\nئەگەرێکی تر ئەوەیە ئەوە هێرشێك بوبێت بۆ ناردنی پەیامێك بۆ سوفیەکان و لادێییەکان کە بە لایەنگری حکومەت دەبینرێن بەبێ بەدەستهێنانی بەرپرسیارێتیەکی فەرمی داعش.\nشارەزایەکی بواری داعش، حەسەن حەسەن، وتی گروپەکە ناوی لە سوفیەکان ناوە "تاغوتەکان" لە بڵاوکراوەیەکیاندا، کە وشەیەکە لە قورئاندا بەکارهاتووە بۆ پێناسەکردنی شەیتان و ستەمکاران.\nحەسەن کە یاریدەرێکی باڵایە لە گروپی بیروه‌رانی تایمئێپ و نوسەری کتێبی "داعش: لەناو سوپای تیرۆردا" وتی: "هیچ شتێك سنوردار نیه کاتێك ناویان لێبنێن تاغوت."\nوتی لەگەڵ ئەوەشدا شەڕکەرانی داعش زیادەڕەویی زۆریان کردووە لە رابردوودا و بۆئەوەش سزا دراون.\nحه‌سه‌ن باسی لە کۆمەڵکوژی نزیکەی 700 کەسی خێڵەکان کرد لە ناوچەی دێرە زووری سوریا لە 2014 و وتی: "کاتێك ئەوان شایتاتیان کوشت، دوای ئەوە (هێرشبەره‌كانیان) دوورخسته‌وه ."\nوتی ئەوە "یان لەبەر ئەوە بوو ویستیان خۆیان بەدووربگرن لێی یان پێیان وابوو زیادەڕۆیی زۆریان کردووە".\nهێشتا، له‌كاتێكدا ئۆپەراسیۆنی میدیای داعش بەردەوامە بۆ سەرلێشیواندنی چاودێران، ئەوەی گروپەکە هێشتا بەرپرسیارێتی هێرشەکە بگرێتە ئەستۆ، هه‌رچه‌نده ئیحتمالی هه‌یه، به‌ڵام پێناچێت بیكات.\nدوای هێرشێك بۆ سەر كوشكێكی پاره‌دانی سەربازی لە باشوری قاهیرە لە حوزەیراندا، داعش بەرپرسیارێتی راگەیاند دوای سێ هەفتە -- نەك لە رێگەی بەیاننامەی راستەوخۆوە لە ئەژماره‌كانی تۆڕە کۆمەلایەتیەکانیدا، به‌ڵكو لە هەفتەنامەی نەبعەی خۆیدا.


به‌هرۆز جه‌عفه‌ر 02/11/2020 356 جار خوێنراوەتەوە\nسیستەمی دەنگدان و هەڵبژاردن لە ئەمریکا زۆر ئاڵۆزە، بەجۆرێک هەڵبژاردنی سەرۆک لە هیچ وڵاتێک هێندەی ئەمریکا ئاڵۆز نییە؟. ئەوەش لەبەرئەوەی لە ئەمریکا لەلایەک دەنگدانی گشتی -Popular Vote هەیە، لە لایەکیش سیستەمەکە سیستەمی ئیلکترۆڵەر کۆڵێج-Electrole Collegeە. ئەلیکترۆلەر ئەو دەستە یان ئەو نوێنەرانەن کە ویلایەتەکان دەنگیان پێ ئەدەن و ژمارەیان (٥٣٨) کەسە (٤٣٥یان ژمارەی ئەنجومەنی نوێنەران+ ١٠٠ یان ئەندامانی ئەنجومەنی پیران واتە Senate سێنەیتەکان+ ٣ دانەشیان بۆ واشنتۆنە کە پایتەختە). ئەو کەسەی ئەبێت ببێتە سەرۆک پێویستە (٥٠+ ١) بهێنتت واتە (٢٧٠) دەنگ.\nلەساڵی (٢٠٠٠) جۆرج دەبلیوبۆش بە زیاتر لە نیو ملیۆن دەنگ دۆڕاندی لە دەنگدانە گشتیەکاندا بەرانبەر ئێڵگۆڕ، بەڵام دواتر بوش لە ئیلیکترۆڵەر ڤۆتەکە بردیەوە. لە ٢٠١٦ شدا هیلاری بە (٣) ملیۆن دەنگ بردیەوە، بەڵام ترامپ (٣٠٤) دەنگی لە ئەلیکترۆڵەر ڤۆتەکە بەدەستهێناو بردەوە. بۆیە پێشبینی کردن قورسە تا کۆتا خولەک بزانرێ کێ ئەبێت بە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکان.\nیەکەم/ئەو پارەیەی کە دیموکراتەکان و بایدن بۆیان هاتوەو کۆیان کردۆتەوە بۆ بانگەشەی هەڵبژاردن چەندین هێندەی ئەو پارەیەیە کە ترامپ و کۆمارییەکان هەیانە. بە ئاشکرا دیارە کە بایدن ڕۆژانە وتارێک یان دوان پێشکەش ئەکا، بەڵام ترامپ ڕۆژی وا هەیە هەشت وتاری هەیە، خۆی سەردانەکان ئەکات بە ناچاری نەک میدیاکان (بە پارە) بۆی بگوێزنەوە.\nدووەم/ تا ئەم چرکەیە کە (٢٤) کاتژمێری دەنگدان ماوە ، بایدن (٨) پۆینت لە پێش ترەمپەوەیە. جاری پێشوو ترەمپ (٥) خاڵ لە پێش کلینتنەوە بو لە ئەلیکتۆرەڵ ڤۆتەکە و بردیەوە.\nسێهەم/ ترەمپ هەموو شتی بەدەست نییە، ناتوانێ هەموو شت بکات، ڕایگەیاندووە کە ئاهەنگ ساز ئەکا لە هۆتێلەکەی خۆی سبەینێ، کەچی سەرۆک شارەوانی دی سی رێگەی نادا بەهۆی کۆرۆناو چەندین بیانوی یاسایی ترەوە.\nچوارەم/ ڕەش پێستەکان و ژن بەگشتی لە ئەمریکا ترەمپ وەک عەیبەیەک ئەبینن بەسەر ژیانی سیاسی ئەمریکاوە. نمایندەیەکی ڕەگەزپەرستانەی کرد لە چوارساڵی سەرۆکایەتیەکەی دا.\nشەشەم/ تا ئێستا (٤٠) ویلایەت رەنگی شین و سوریان هەیە، واتە یەکلابوەتەوە دەنگی کۆمارییەکان و دیموکراتەکانن. بەڵام (١٠) ویلایەت هەیە ڕەنگی خۆڵەمێشین و پێیان ئەوترێ دەنگی جۆلانە واتە بەملاو لادا ئەکەون (Swing State) لە ناو ئەو دە ویلایەتە دوو ویلایەتی زۆر زۆر گەورەو گرنگ و یەکلاکەرەوە هەیە کە فلۆریداو پەنسلڤانیایە لە هەردوکیان بە چەند پۆینتێک بایدن لە پێش ترەمپەوەیە.\nهەشتەم/ لۆبی جولەکەو فیگەرە گەورەو کەسێتیە دیارەکان پێیان واتە جۆ- بایدن سەرۆکی داهاتوی ئەمریکایە.هەر لەسەرەتاوە «دەیڤید هارس» کە کاری سەرەکی ئەوەیە کاریگەری لەسەر سیاسەتت ناوخۆو دەرەوەی ئەمریکا دروست بکا و لۆبیستە، ئاماژەی ئەوە ئەکا کە بایدن سەرۆکی داهاتوی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکایە.


ئەنجومەنی باڵای دادوەری یاساكەی پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنەكان جێبەجێدەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەنجومەنی باڵای دادوەری یاساكەی پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنەكان جێبەجێدەكات\n2018/06/07 - 8:48 AM\nئەنجومەنی باڵای دادوەری لە راگەیەندراوێكدا لەسەر هەمواركردنەوەكەی یاسای هەڵبژاردنەكان لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە رەزامەندی نیشان دا.\nئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق راشیگەیاندووە، رۆژی یەك شەممەی ئایندە ناوی ئەو دادوەرانە ئاشكرا دەكەن بۆ سەرپەرشتیكردنی كارەكانی كۆمسیۆن و لیژنەیەكیش دەچێتە باڵەخانەی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان.\nئاماژەی بەوەشكردووە كەس ناتوانێت كاریگەری لەسەر دادوەرەكان دروستبكات و مۆبایلەكانیشیان دادەخەن.\nدوێنێ چوار شەممە پەرلەمانی عێراق هەمواری یاسای هەڵبژاردنەكانی پەسەند كرد كە پێویستە 100%ی دەنگەكان بە دەستی هەژماربكرێنەوە.\nهاوكات پەرلەمان كارەكانی كۆمسیۆنیشی راگرت و بڕیاریدا نۆ دادوەر جێگای بەرپرسەكانی كۆمسیۆن بگرنەوە و بەڕێوەبەری ئۆفیسی پارێزگاكانیش دووربخرێنەوە و بۆ هەر پارێزگایە و دادوەرێك دادەندرێت.\nپەرلەمانپەرلەمانی عیراقسەرەتاهەلبژاردنی پەرلەمانی عێراق\nفراكسیۆنی پارتی: لەگەڵ هەموو رێوشوێنە دەستورییەكانین بۆ ژماردنەوەی دەنگەكان\nمەترسی تیرۆركردنی سەركردە عێراقییەكان لە ئارادایە\nوادەی یەكلاكردنەوەی هەشت وەزارەتەكە ئاشكراكرا


فڕۆكه‌وانه‌كانی سه‌دام راهێنان به‌داعش ده‌كه‌ن . – WTARIKURD\nڕوانگای مافەکانی مرۆڤ لە سووریا ئاشكرایكرد ، فڕۆکەوانە عێراقییەکانی نێو ڕیزەکانی داعش لە سووریا ، مەشق بە هاوەڵانیان لە ڕێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی دەکەن لەسەر ئەو سێ فڕۆکە شەڕکەرانەی کە دەستیان بەسەردا گرتوون .\nڕامی عەبدوڕەحمان لە زاری شایەتحاڵانەوە ڕایگەیاند ، داعش ئەو فڕۆکانە بە کار دەهێنێت کە لە فڕگەی سەربازیی جەڕڕاح کە دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی شاری حەلەبی سووریا دەستی بەسەردا گرتبوون .\nئەو بەرپرسەی ڕوانگای سووریا لە زاری شایەتحاڵانەوە ، هەروەها دەڵێ : ئێستا داعش ئەو ڕاهێنەرانەی هەن کە ئەفسەری فڕۆکەوانیی عێراقی بوون لە سوپاکەی ( سەددام حوسێن ) . دەشڵێت : شایەتحاڵ هەن کە چەند جارێک ئەو فڕۆکانەیان بینیوون کە فڕیوون و لەو فڕگەیە نیشتوونەتەوە .\nبەڵام ڕونی نەکردووەتەوە کە داخۆ ئەو فڕۆکانە مووشەکیان هەڵگرتوون یان نا ، هەروەها هێشتا نەزانراوە کە فڕۆکەکان توانای فڕینیان بۆ ماوەیەکی درێژ هەیە یاخوود نا .\nبە گوتەی ئەو شایەتحاڵانە ، فڕۆکەکان لە جۆری مێگ 21 و مێگ 23 – ن و لە سوپای سووریاوە دەستیان کەوتوون .\nهەندێ سەرچاوەی سەربە دەوڵەتی ئیسلامییش ، لە پێگەی تویتەرەوە وێنەی ئەو فڕۆکانەیان بڵاو کردوونەتەوە کە لە شوێنە جیاکانی سووریا دەستیان بەسەردا گیراوە ، بەڵام وەک لێکۆڵەر و دیپلۆماتان دەڵێن، ئەو فڕۆکانە بۆ بە کار هێنان ناشێن .\nدەوروبەری حەلەب یەکێک لە پێگە سەرەکییەکانی ڕیکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بە داعشە .\nس – با


فەرموودە: ھەرکەسێک لە ئێوە ھەر خراپەیەکی بینی؛ ئەوا با بیگۆڕێت - فرەفەرهەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر -صلى الله عليه وسلم-\nفەرموودە: ھەرکەسێک لە ئێوە ھەر خراپەیەکی بینی؛ ئەوا با بیگۆڕێت\nپۆلێنکردن: عەقیدە (بیروباوەڕ) . ناوەکان وحوکمەکان . زیادبوون وکەم بوونی ئیمان .\nعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم يقول: «من رأى منكم منكراً فليُغيِّره بيده، فإلم يستطع فبلسانه، فإلم يستطع فبقلبه، وذلك أضعف الإيمان».\nلە ئەبی سەعیدی خودریەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: گوێم لە پێغەمبەری خودا بوو -صلى اللە علیە وسلم- کە دەیفەرموو: «ھەرکەسێک لە ئێوە ھەر خراپەیەکی بینی؛ ئەوا با بە دەستی بیگۆڕێت، ئەگەر نەیتوانی (بە دەستی بیگۆڕێت)؛ ئەوا با بە زمانى بیگۆڕێت، وئەگەر نەیتوانى (بە زمانى بیگۆڕێت)؛ ئەوا با بە دڵی (ئینکاری لەو خراپەیە بکات)، وئەمیش (ئینکار کردنی خراپە لە دڵدا) لاوازترینی ئیمانە».\nشیکردنەوەى فەرموودەکە: (ھەرکەسێک لە ئێوە ھەر خراپەیەکی بینی)؛ ئەمە وتارێکە بۆ هەمووی لە پیاوان وئافرەتان وگەورە وبچووک، خراپەکاری ئەوەیە لە خودی خۆیدا ناشیرینە ومرۆڤی فیترەت پاک حەزی لێناکات وئەمیش بە دوو شت دەناسرێتەوە کە خراپەیە ونەهی لێکراوە: نەهی لێکردن لە شەریعەتدا وبەڵگەى ئەقڵ، بەڵام ئەگەر کەسێک ئەو خراپەیە ئەنجامبدات؛ ئەو کاتە تاوانی لەسەر دەنووسرێت ئەگەر لە شەریعەتدا نەهی لەو خراپەیە کرابێت، وچاکەکاری پێچەوانەى ئەمەیە، وبڕیاردان لە چاکەکاری وخراپەکاری نابێت بە پێی هەوا وئارەزوو و ویستی مرۆڤەکان بێت بەڵکو بە پێی دەقەکانى شەریعەتە، وپاشان پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- پلەکانى گۆڕینی خراپەکاری ڕوون کردەوە ئەمیش بەندە بە تواناى ئەو کەسەی دەیەوێت خراپەکاریەکە بگۆڕێت، سەرەتا بە پلەی یەکەم دەستی پێکرد: بە دەستی، وگۆڕین بە دەست بۆ کەسێکە کە دەسەڵاتی هەبێت یان کەسێک تواناى هەبێت بە حیکمەتەوە، ونەبێتە هۆی گۆڕینی ئەو خراپەکارییە بۆ خراپەیەکی وەکو خۆی یان لە خۆی گەورەتر، پلەی دووەم: وئەگەر نەیتوانى بە دەستی بیگۆڕێت ئەوا بە زمانى دەیگۆڕێت بە شێوازێکی گونجاو ونەبێتە هۆی گۆڕینی ئەم خراپەیە بۆ خراپەیەکی گەورەتر، پلەی سێیەم: وئەگەر نەیتوانى بە زمانى بیگۆڕێت ئەوا بە دڵی ئینکاری لێدەکات، واتا ئەگەر بترسێت لەوەى بە زمان نەهی لێبکات ئەوا بە دڵی ئینکاری لێدەکات، وحەز بەو خراپەیە ناکات وڕقی لێی دەبێتەوە، وئەگەر توانى دەبێت شوێنی ئەنجامدانى ئەو خراپەکاریە بەجێبهێڵێـت، وئەمیش لاوازترینی ئیمانە، واتا ئەمە کەمترین پلەیە بۆ ئەم دروشمە لە دروشمەکانى ئیمان؛ وکەمترین شتە کە بتوانرێت ئەنجامبدرێت لە گۆڕینی خراپەکاریدا.\nوه‌رگێڕانی ماناكان: ئینگلیزی ئیسپانی ئۆردی ئەندەنوسی بەنگالی پورتوغالی سه‌واحیلی\n1: فەرموودەکە بنچینەیە لە پلەکانى گۆڕینی خراپەدا.\n2: واجب بوونی ئینکار ونەهی کردن لە خراپە بە پێی توانا.\n3: بەکارهێنان وجێبەجێکردنی هۆکار وئامرازەکان بۆ گۆڕینی خراپەکاری وتاوان.\n4: بابەتی فەرمان کردن بە چاکە ونەهی کردن لە خراپە بابەتێکی مەزنە لە ئایندا، ئەو بنچینە وپایەیە کە ئاینەکە بەهۆیەوە دامەزراوە.\n5: شەریعەتی ئیسلامی ڕەچاوی تواناى خەڵکی دەکات لە ئاست گۆڕینی خراپەکاری.\n6: بۆ زانینی سزای تاوان وخراپەکاری دەبێت بگەڕێینەوە بۆ قورئان وسونەت، نەک بۆ شوێنکەوتنی هەوا وئارەزوو.\n7: ڕێنموێنی کردنی ئەوانەى لە ژێر دەستیدان یان لە ژێر سەرپەشتیارێتی ئەودان، وگۆڕینی خراپەکاریان ئەگەر ئەنجامیاندا.\n8: ئیمان (باوەڕ) نیەت وقسە وکردەوەیە، وچەند پلەیەکی هەیە، زیاد وکەم دەکات.\nعەقیدە (بیروباوەڕ) . ناوەکان وحوکمەکان . زیادبوون وکەم بوونی ئیمان .\nبانگخوازی وچاودێری کردن (فەرمان بە چاکە ونەهی لە خراپە -الحِسبة-) . فەرمان بە چاکە ونەهی لە خراپە . حوکمی فەرمان بە چاکە ونەهی لە خراپە .\nبانگخوازی وچاودێری کردن (فەرمان بە چاکە ونەهی لە خراپە -الحِسبة-) . فەرمان بە چاکە ونەهی لە خراپە . .\nعربي English Español اردو Indonesia বাংলা ভাষা Português Kiswahili\n+شیکردنەوە +ئینگلیزی +ئیسپانی +ئۆردی +ئەندەنوسی +بەنگالی +پورتوغالی +سه‌واحیلی