مه‌ترسیه‌كانى به بازرگانى كردنى كه‌رتى په‌روه‌رده‌و خوێندنى باڵا\nSaturday, 10.03.2020, 16:12\nئه‌گه‌رچى ژماره‌ى زانكۆ و كۆلیج و په‌یمانگاكانى هه‌رێمى كوردستان ، به ژماره زۆرن به به‌راورد به ژماره‌ى دانیشتوانى هه‌رێمى كوردستان كه نزیكه‌ى 5 ملیۆن كه‌سێك ده‌بێت ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر له ڕوى چۆنایه‌تییه‌وه هه‌ڵسه‌نگاندنێكیان بۆ بكه‌ین ، ئاستى خوێندن و به‌ده‌ست هێنانى زانست و زانیارى له پله‌ى هه‌ره خراپه‌كاندایه , ئاستى زانست نزیك ده‌بێته‌وه به سفر ئه‌گه‌ر به‌راوردكارییه‌كى زانستیانه‌و بێلایه‌نه بۆ زانكۆو په‌یمانگاكانى هه‌رێمى كوردستان بكه‌ین . په‌ندێكى كوردى هه‌یه كه ده‌ڵێت ( زۆر و بۆر ) زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستان زۆرن به‌ڵام ته‌نها بۆرن .\nهۆكارى هه‌موو ئه‌و شكست و ئاسته‌نگانه‌ى ڕوبه‌ڕوى كه‌رتى په‌روه‌رده بۆته‌وه به هه‌موو قۆناغه‌كانیه‌وه و بۆته هۆى ئه‌وه‌ى كه‌رتى په‌روه‌رده به‌رده‌وام له‌پاشه كشه‌دابێت و هیچ به‌ره‌و پێشه‌وه چونێكى لی َچاوه‌ڕوان نه‌كرێت ، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ده‌ست تێوه‌ردانى به‌رپرسانى حیزبى له‌و كه‌رته‌دا . حیزب بۆته مۆته‌كه به‌سه‌ر ئه‌وكه‌رته‌وه‌و هیچ ده‌ره‌تانێكى پێش كه‌وتنى بۆ نه‌هێشتۆته‌وه .\nله كاتێكدا له هه‌موو وڵاته پێش كه‌وتوه‌كانى جیهاندا كه‌رتى په‌ره‌وره‌و فێركردن له ژێر كۆنتڕۆڵى حكومه‌تدایه‌و ته‌واو سه‌ربه‌خۆ كراوه‌و هیچ كه‌س و لایه‌نێك بۆى نییه ده‌ست بخاته كارو بارى ئه‌م كه‌رته‌وه ، جگه له كه‌سانى شاره‌زاو پسپۆڕ به‌و بواره و میزانیه‌ى باشى بۆ ته‌رخان كراوه . ئه‌وان پێیان وایه سه‌رچاوه‌ى هه‌موو پێشكه‌وتنه كان ، بوارى زانست و زانیارییه . كه‌رتى په‌روه‌رده دایكى هه‌مووداهێنان وپێشكه‌وتنه‌كانه . بۆ ئه‌وه‌ى ڕاستى دروستى ئه‌وبۆچونانه‌م ڕون بكه‌مه‌وه ، سه‌رنجى ئه‌م خاڵانه‌ى خواره‌وه بده‌ن :\nیه‌كه‌م : له هه‌موو زونى سه‌وز و زه‌ردا به‌ده‌گمه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رێكى قوتابخانه یان سه‌رۆكى زانكۆیه‌ك یان ڕاگرى كۆلیژێك ،یان به‌رپرسێكى باڵاو خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات و خاه‌وه‌ن بڕیار ده‌بینى كه یه‌كێتى یان پارتى نه‌بێت . دانانى هه‌موو ئه‌مانه به ئاستى زانست وزانیارى پێوانه ناكرێن . به‌ڵكو پابه‌ندبون به یه‌كێك له دوو حیزبى ده‌سه‌ڵاتدار ده‌كرێنه پێوانه . چه‌ند زیره‌كو به‌توانا بێت ، ناتوانى پێش كه‌سێكى حیزبى بكه‌ویت. كه‌واته هه‌ر له‌م خاڵه‌وه گیانى كێبڕكێ و هه‌وڵ دان بۆ به‌ده‌ست هێنانى زانست و زانیارى ، كۆتایی پی َدێت . كه‌واته به هۆى ئه‌وه‌ى حیزب خاوه‌ن بڕیاره كه‌سانى ماستاوچى و وابه‌سته به حیزبه‌وه ده‌بنه بڕیارده‌رو كه‌سه به تواناكانیش ده‌خرێنه دواوه‌و كه‌س پرس و ڕایان پێ ناكات .بۆیه لێره‌وه كاره‌سات ده‌ست پی َده‌كات .\nدووه‌م: هه‌ر له سه‌ره‌تاى دامه‌زراندنى زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستان قبوڵ خاس كرایه نه‌ریتێكى زۆر قێزه‌ون. به‌رپرسێكى حیزبى یان حكومى نامه‌یه‌ك بۆ خوێندكارێك ده‌نوسى كه كه‌مترین نه‌مره‌ى هه‌بوه و ده‌بێ له زانكۆ وه‌رگیرێـت . دواجار هه‌ر ئه‌و خوێندكاره به نامه‌یه‌كى تر له ماسته‌رو دكتۆرا وه‌رده‌گیرێ . نامه‌ى ماسته‌رو دكتۆراكه‌شى بۆ ده‌نوسریته‌وه . دواجار هه‌ر خۆشى ده‌بێ به كوێخا له زانكۆ چونكه كوڕى حیزبه‌و خزمى فڵانیشه . دواى چه‌ند ساڵێكى تریش هه‌ر ئه‌مانه ده‌بنه پڕۆفیسۆر و سه‌رپه‌رشتى نامه‌ى دكتۆراى كه‌سانى تر ده‌كه‌ن . لێره‌وه بۆ دوا ڕۆژى زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستان بڕوانه .\nبه سه‌دان كه‌س كه هه‌ندێكیان ته‌نها خاوه‌نى بڕوانامه‌ى ناوه‌ندى یان ئاماده‌یی پیشه‌سازى و كشتوكاڵ بون یان هه‌ر بڕوانامه‌ى ئاماده‌ییان نه‌بوه ، به قبول خاس وه‌رگیراون . به حساب ئێواران ده‌وامیان كردوه . هه‌ندێكیان ته‌نها كاتى تاقیكردنه‌وه چونه‌وه . ئه‌و كاتیش یان یه‌كێكى تر وه‌ڵامى بۆ داونه‌وه یان هه‌رچى كتێب هه‌یه له‌گه‌ڵ خۆى بردویه‌تیه ژووره‌وه . دواجار به‌هۆى ئه‌م بڕوانامه‌یه‌وه بۆته به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى و ڕاوێژكارى پله یه‌ك . بزانن ئه‌م حیزبانه ئه‌م وڵاته‌یان به‌ره‌و ڕوى چ كاره‌ساتێك كردۆته‌وه‌و چۆن میلله‌تیان بێ ئومێد و سه‌رگه‌ردان كرد .\nسێیه‌م : له دواى ڕاپه‌ڕینه‌وه خه‌ڵكانێكى زۆر چونه خواروى عێراق و هه‌ندێكى تر بۆسۆدان ووڵاته عه‌ره‌بیه‌كانى تر گوایه بۆ خوێندن چون . به زۆریش خه‌ریكى خوێندنى ئیسلامى بون .وه‌كو شه‌ریعه‌و زمانى عه‌ره‌بى و فیقهى ئیسلامى . جگه له‌وه‌ى له‌م قۆناغه‌دا هه‌رێمى كوردستان پێویستى به‌م جۆره زانسته نییه، له لایه‌كى تریشه‌وه زۆرینه‌ى بڕوانامه‌كانیان ته‌زویر بون .\nكه ده‌هاتنه‌وه كوردستان كه‌س به‌دواداچونى بۆ ڕاستى و دروستى بڕوانامه‌كانیان نه‌ده‌كرد و له‌سه‌ر قسه‌ى خۆیان ده‌بونه مامۆستاى زانكۆ . زانكۆكانى كوردستان پڕن له‌م جۆره دكتۆره علوجانه كه زیانیان زۆر زیاتره له سودیان . به‌ڵام به‌هۆى حیزبایه‌تى و خزمایه‌تى شوێنیان بۆ كراوه‌ته‌وه . بڕوانامه‌ى ته‌زویر له هه‌رێمى كوردستان بۆته كارێكى ئاسایی و كه كار گه‌یشته ئه‌وه‌ى سه‌رۆكى زانكۆیه‌ك بروانامه‌كه‌ى ته‌زویر بێت ، چ به‌هایه‌ك بۆخوێندن ده‌مێنێته‌وه و دوا رۆِژى خوێندن له سه‌رده‌ستى كه‌سانى ته‌زویر چى ، به كوێ ده‌گات ؟؟.\n4- خاوه‌ن بڕوا نامه‌كانى وڵاتانى ئه‌وروپاى ڕۆژ هه‌ڵات و كاریگه‌ریه نه‌رێنێیه‌كانیان له‌سه‌ر دابه‌زینى ئاستى زانست له زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستان . به گشتى هه‌موو ئه‌وانه‌ى بڕوانامه‌ى دكتۆرا یان هاوشێوه‌یان له وڵاتانى ئه‌وروپاى رۆهه‌ڵات وه‌گرتوه ، كه‌سانى بی َتوانان و بڕوانامه‌كانیان هیچ نرخ و بایه‌خێكیان نیه. كاتى خۆى ئه‌و وڵاتانه خوێندكارى وڵاتانى تریان له زانكۆ باشه كان قبوڵ نه‌ده‌كرد پێش ئه‌وه‌ى ئه‌و وڵاتانه سه‌ربه‌خۆ بن له‌سۆڤیه‌ت ، بارى ئابوریان زۆر خراپ بوو .\nبۆیه به پاره‌یه‌كى كه‌م ده‌توانرا بڕوانامه بكڕێت . له لایه‌كى تریشه‌وه زوربه‌ى ئه‌وانه‌ى ڕویان ده‌كرده وڵاته ئه‌وروپیه شه‌رقیه‌كان بۆ خوێندن ، له زانكۆكانى عێراق وه‌ر نه‌گیراون چونكه نه‌مره‌یان كه‌م بوه . به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ى كوڕى ده‌وڵه‌مه‌ند بون ، له‌سه‌ر حسابى خۆیان چون بۆ خوێندن . ئه‌و كات نه حكومه‌ت و نه هاوڵاتى ئاگادارى بارودۆخى ئه‌و وڵاتانه نه‌بوین .\nبۆیه كه ئه‌و خوێندكارانه ده‌گه‌رانه‌وه ، وامان ده‌زانى ئه‌وان بونه فه‌یله‌سوف . به‌ڵام به‌ڕاستى نه‌خوێنده‌وارى ته‌واو بون . جگه له‌وه‌ش كه‌سانێك هه‌بون كه ڕوبان كردۆته ئه‌و وڵاتانه هه‌ر بڕوانامه‌ى زانكۆیان هه‌بوه‌و بڕوانامه‌ى ماسته‌ریان نه‌بوه هه‌بوه ، به‌ڵام سه‌یره‌كه ئه‌وه‌یه یه‌كسه‌ر دكتۆرایان خوێندوه .ئه‌مه‌ش جێگه‌ى پرسیاره . بۆ ئه‌وه‌ى كه‌مێكیش بڕوا به‌م قسانه‌م بكه‌ن ، سه‌رنجى ئه‌مانه‌ى خواره‌وه بده‌ن و ئه‌وه‌ى بۆتانى ده‌نوسم ڕاستین:\n1-خوێندكارێكى پارێزگاى سلێمانى ده‌چێته مۆسكۆ بۆ خوێندن .به حساب كۆلیجى پزیشكى ته‌واو ده‌كات . دوایی ده‌چێته وڵاتى لیبیا ماوه‌ى 7 ساڵ وه‌كو پزیشك كار ده‌كات . دواى ڕاپه‌رێن هاته ئه‌وشاره‌ى منى لێبوم له‌سوید . ڕۆژێك مێوانى ماڵێك بوم ، ئه‌و كه‌سه‌ش هاته ئه‌وێ چونكه خزمیان بوو . دوایی وتى شوكر كارم ده‌ست كه‌وت .خزمه‌كه‌ى وتى چ كارێك ؟ وتى له خانه‌ى به ساڵاچوان ئیشیان پی َداوم وپێیان وتوم ئه‌وه په‌یوه‌ندى به كاره‌كه‌ى خۆته‌وه هه‌یه . ئه‌ى باشه بۆچى وه‌كو پزیشك كاریان پێ نه‌دا ؟. دیاره داوایان لێكردوه بچێت بخوێنێت و ئه‌ویش له خۆى ڕانه‌دیوه .\n2-چه‌ندین كه‌س كه له وڵاتانى ئه‌وروپاى شه‌رقیه‌وه هاتبونه ئه‌و شاره‌ى منى لێبو له سوید . ئه‌وان زۆر پێش من له‌وێ بون . یه‌كێك له‌وانه ئارى كوڕى نه‌جاتى عه‌بده بوو بۆیه ناوى دێنم زۆر كه‌س باوكى ده‌ناسن . دواى 4 ساڵ خوێندن له كۆلیجى پزیشكى ددان له ڕومانیا كه دێته سوید یه‌كسه‌ر ده‌چێته ده‌وره‌ى فێربونى زمانى سویدى و 4 ساڵى تر له زانكۆ له به‌شى ددان ده‌خوێنێته‌وه . دوایی بوو به دكتۆرێكى زۆر باش و ئێستا له وڵاتى به‌ریتانیایه .\nیه‌كێكى تریش كه به‌ناو كۆلیجى پزیشكى ته‌واو كردبوو ، هه‌ر ڕوشى نه‌هاتبو بڵى بوارى پزیشكیم خوێندوه ، چونكه خۆشى ده‌یزانى كه هیچ فێر نه‌بوه . له‌و كاته‌وه دوكانى هه‌یه . دوانى تریش به هه‌مان شێوه به‌ناو زانكۆیان ته‌واو كردبوو له‌كار گه‌یه‌ك كاریان ده‌كردو دوایی دۆكانیان دانا .\nیه‌كێكى تریان پێش ئه‌وه‌ى من بچمه ئه‌وشاره له كارگه‌یه‌ك كارى ده‌كرد . دواى نزیكه‌ى 10 ساڵ دوكانى داناو وه‌كو ئاگاداربم 5-6 ساڵ دوكانى هه‌بو . له پڕ بیستم هاتۆته‌وه بۆ هه‌رێمى كوردستان و بۆته مامۆستاى زانكۆ .ئه‌و كه‌سه‌ش ده‌زانم كه واسیته‌ى بۆ كرد . پرسیار ئه‌مه‌یه كه‌سێك خاوه‌نى بڕوانامه‌ى دكتۆرابێت ، چۆن له كارگه‌یه‌ك كار ده‌كات ، یان بۆچى دوكان داده‌نێت ؟ دیاره بڕوانامه‌كه‌ى هیچ ئیعتیبارێكى بۆ نه‌كراوه .\nیه‌كێكى تر كه به‌قسه‌ى خۆى خاوه‌نى بڕوانامه‌ى دكتۆرایه له هه‌نده‌سه‌ى میعماریدا . دواى ڕاپه‌ڕین وتى داخڵى كۆرسێكى لێخوڕینى لۆرى و تڕێله‌ى گه‌وره بوم . كه ئیجازه‌كه‌م وه‌رگرت ، كه‌ل و په‌ڵ ده‌به‌مه‌وه بۆ كوردستان و به نرخێكى هه‌رزان پێیان ده‌فرۆشم .\nتا ئه‌و ئیجازه‌كه‌ى وه‌رگرت 6 مانگى پێ چوو . بارودۆخى هه‌رێمى كوردستانیش گۆڕا. دوایی دوكانى فرۆشتنى جگه‌ره‌ى دانا . خۆش به‌ختانه ئه‌ستێره‌ى به‌ختى دره‌وشایه‌وه ، په‌یوه‌ندى به پارتییه‌وه كرد . گه‌ڕایه‌وه بۆ هه‌رێمى كوردستان و بوو به مامۆستا له كۆلیجى ئه‌ندازیارى له زانكۆى هه‌ولێر. خوا له خێرى ده‌رنه‌كات ئێستا خانه نشین بووه. .\nیه‌كێكى تریش كه هه‌ر له وڵاتێكى ئه‌وروپاى شه‌رقى بڕوانامه‌ى دكتۆراى له‌بوارى ئه‌ندازیارى هێنابوو ، پێش راپه‌ڕینیش هه‌ر مامۆستا بوه له عێراق . دوایی دێته وڵاتى سوید . هه‌موو ئه‌و ماوه‌یه بێ كاربوه‌و له سه‌ر سۆسیال پاره‌ى وه‌رگرتوه ، چونكه كه‌س بڕوانامه‌ى ئه‌و وڵاتانه به فلسێكى قه‌ڵب ناكڕێت .\nدواى 7 ساڵ جارێكیتر ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هه‌رێمى كوردستان و یه‌كسه‌ر وه‌كو خاوه‌ن بروانامه‌ى دكتۆرا له كۆلیجى ئه‌ندازیارى داده‌مه‌زرێت وانه ده‌ڵێته‌وه . دواى ماوه‌یه‌ك خۆى خانه نشین ده‌كات و ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ وڵاتى سوید . ئاخر ئه‌م پرۆفیسۆرانه وانه ده‌ڵێنه‌وه له كۆلیجى ئه‌ندازیارى بۆیه هه‌رچى به‌نداوێك دروست ده‌كرێت و 10 به‌رمیل ئاوى تێكه‌ى ئاو ده‌یبات . باشترین نمونه :به‌نداوى سه‌رچنار ، به‌نداوى زه‌لان له شارباژێر ، به‌نداوى دێوانه له قه‌ره‌داخ . له لایه‌كى تریشه‌وه دوا رۆَژ ئه‌مانه ده‌بنه سه‌رپه‌رشتیارى نامه‌ى دكتۆراى كه‌سانى تر . بیر بكه‌نه‌وه‌و بزانن ئه‌مه چ كاره‌ساتێكه ؟.\nله به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌ى له وڵاتانى ئه‌وروپاى شه‌رقى بڕوانامه‌ى دكتۆرایان وه‌رگرتوه‌و له هیچ وڵاتێكى ئه‌ورپاى غه‌ربى حسابى هیچ بۆ ئه‌وبڕوانامانه ناكرێـت و هه‌ر ئه‌وانه كه ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ كوردستان وه‌كو پڕۆفیسۆر وه‌رده‌گیرێن و له سه‌روى هه‌موانه‌وه جێگایان بۆ داده‌نین ، با به‌دوادا چۆنێكى كه‌میش بۆ ئه‌وانه‌ى عێراق و هه‌رێمى كوردستانیش بكه‌ین كه به بڕوانامه‌ى به‌كالۆریۆسه‌وه چونه وڵاتانى ئه‌ورویاى غه‌ربى و بزانین ئه‌وان چۆن مامه‌له‌یان له‌گه‌ڵ كراوه‌و چییان كردوه .|؟؟.\nهه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌كۆلیجى پزیشكى بڕوانامه‌یان وه‌رگرتوه‌و چونه وڵاتێكى ئه‌وروپاى غه‌ربى ، یه‌كسه‌ر داخڵى كۆرسى زمانكراون و دواى ماوه‌یه‌كى كورت بڕوانامه‌كه‌یان بۆ ته‌عدیل كردون و وه‌كو پزیشك ده‌ست به‌كار بون . من خۆم چه‌ندین پزیشكى كورد ده‌ناسم كه‌بڕوانامه‌كانیان بۆ ته‌عدیل كراوه . من دوو كه‌س ده‌ناسم له وڵاتى سوید كه خه‌ڵكى سلێمانین و له‌و شاره‌ى منن ،كاتى خۆى له كوردستان ئه‌ندازیاربون و ته‌نها بڕوانامه‌ى به‌كالۆریسیان هه‌یه نه‌ك دكتۆرا . به‌ڵام دواى ئه‌وه‌ى تاقیان كردونه‌وه ، ئێستا وه‌كو ئه‌ندازیار كار ده‌كه‌ن .\nئێستا بیر بكه‌نه‌وه خه‌ڵكى وڵاتى ئێمه ته‌نها به بڕوانامه‌ى به‌كالۆریۆسه‌وه دێنه وڵاتانى ئه‌وروپاو كاریان ده‌ست ده‌كه‌وێت ئیعتیبار بۆ بڕوانامه‌كانیان كراوه ، به‌ڵام پێم وایه ئه‌وه له ڕابوردوو بوو نه‌ك ئێستا . به‌ڵام ئه‌وانه‌ى لاى خۆمان كه له وڵاتانى ئه‌وروپاى شه‌رقى بڕوانامه‌ى دكتۆرایان وه‌رگرتوه ، ده‌چنه وڵاتانى ئه‌وروپاى غه‌ربی و هیچ حسابێك بۆ بڕوانامه‌كانیان ناكرێت .\nبه‌ڵام كه ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ هه‌رێمى كوردستان یه‌كسه‌ر ده‌بنه مامۆستاى زانكۆ . ؟؟ باشه حكومه‌تى هه‌رێم هیچ به‌دوادا چۆنێكى كردوه بۆ ئه‌وه‌ى بزانێت ئه‌و بڕوانامانه ڕاستتن یان ته‌زوێرن یان خاوه‌نه‌كانیان ئاستێكى زانستى وایان هه‌یه ،شایانى ئه‌وه‌بن وه‌كو مامۆستاى زانكۆ كاریان پێ بدرێت . ؟؟ ئه‌گه‌ر له زانكۆكانى كوردستان لیژنه‌ى تایبه‌تیش هه‌بێت ، بۆ ته‌عدیلى بڕوانامه‌كان ، پێم وایه زۆر بێ ئاگان وزانیارى باشیان نییه . یان چاوپۆشییان لێ ده‌كه‌ن .\nباشه بۆچى پێش ئه‌وه‌ى ئه‌وانه دامه‌زرێنن و بیانكه‌ن به بارێكى قورس به‌سه‌ر بودجه‌ى میلله‌ته‌وه ، داوایان لێناكه‌ن نامه‌ى دكتۆراكه‌یان وه‌رگێڕنه سه‌ر زمانى كوردى یان عه‌ره‌بى ، بۆ ئه‌وه‌ى بزانن ئایا ڕاسته نامه‌ى دكتۆرایان هه‌یه یان نیانه ؟؟.\nخه‌ڵك هه‌یه دكتۆراى هه‌یه له شه‌ریعه‌و زمانى عه‌ره‌بیدا ، به‌ڵام ناتوانێت ڕاپۆرتێكى باش بنوسێت و به زمانى كوردى قه‌واعیدى عه‌ره‌بى شه‌رح ده‌كات . نیوه‌ى مامۆستایانى زانكۆ خاوه‌نى كتێبخانه‌ى خۆیان نین . له‌وانه‌شه هه‌ندێكیان هه‌ر نه‌شتوانن كۆمپیوته‌ر به‌كار بهێنن . ئه‌ى چۆن خۆیان ئاماده ده‌كه‌ن بۆ وانه وتنه‌وه له هۆڵه‌كانى خوێندنداو چى به خوێندكاره‌كان ده‌ڵێنه‌وه؟\nئه‌گه‌ر حكومه‌ت بیویستایه به‌دواداچون بكات ، هه‌زارانى وه‌كو من هه‌ن زۆر زانیارى زیاتر و گرنگتریشیان لایه . ئه‌وه‌ى من ته‌نها زانیارى شارێكه . بزانن له سه‌رانسه‌رى ئه‌وره‌پاى غه‌ربى چه‌ند حیكایه‌تى ترى هاوشێوه‌ى حیكایه‌ته‌كه‌ى من هه‌ن . كه‌واته هه‌ر كه‌سێك گه‌ڕابێته‌وه بۆ هه‌رێمى كوردستان و بڕوانامه‌ى وڵاتێكى ئه‌وروپاى شه‌رقى پێبوبیت و له یه‌كێك له زانكۆكان دامه‌زرابێت ، وه‌كو ئه‌وه وایه ڤایرۆسى كۆڕۆنات خستبێته ناو زانكۆكانه‌وه .\nئه‌وه‌ش بزانن مه‌رج نییه هه‌رچى بڕوانامه‌ى له زانكۆیه‌كى ئه‌ورپاى غه‌ربى وه‌رگرت ، زاناو فه‌یله‌سوف بێت , زوربه‌ى ئه‌وانه‌ى لاى ئێمه له زانكۆى ئه‌مه‌ریكى سلێمانى و هه‌ولێر و دهۆك وانه ده‌ڵێنه‌وه له وڵاتى خۆیان كاریان ده‌ست نه‌كه‌وتوه له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئاستى زانستیان نزم بوه ، بۆیه هاتونه هه‌رێمى كوردستان .\nمه‌رج نییه هه‌رچى زمانى ئینگلیزى زانى فه‌یله‌سوفه . زمان زانین باشه ، به‌ڵام خودى زمان بریتى نییه له زانست و زانیارى و ته‌نها هۆكاریكه زیاتر بۆ له یه‌كترى تێگه‌یشتن . ئه‌گه‌ر ئێمه خاوه‌نى حكومه‌تێكى ته‌كنۆكراتى خه‌مخۆرى نیشتمانى بین ، له هیچ ڕویه‌كه‌وه كه‌متر نین له وڵاتانى تر . به‌ڵام ئه‌وان دڵسۆزن بۆ وڵاتى خۆیان و خاوه‌نى سیسته‌مێكى پێشكه‌وتون ، به‌ڵام ئێمه پێچه‌وانه‌ى ئه‌وانین .\nبه بازرگانى كردنى كه‌رتى په‌روه‌رده‌و خوێندنى باڵا\nشه‌ڵڵا خه‌مه‌كه‌مان هه‌ر ئه‌وه بوایه كه له‌سه‌ره‌و باسم كرد ، ئێستا خه‌مێكى تریش بوو به سه‌ربار . دواى ئه‌وشكست و له‌مپه‌ڕانه‌ى هه‌ردوو حیزبى ده‌سه‌ڵاتدار دروستیانكرد له‌به‌ر ده‌م كه‌رتى په‌روه‌رده‌دا ، له ئێستادا به پێی به‌رنامه‌یه‌كى داڕێژراو خه‌ریكن كه‌رتى په‌روه‌رده‌و خوێندنى باڵا بكه‌نه بوارێكى بازرگانى بۆ په‌یدا كردنى پاره‌ى زۆر .\nخوێندنگاى ئه‌هلى زۆر كراونه‌وه‌و به‌رده‌وام ژماره‌شیان له زیادبوندایه . ئه‌وه‌ش مه‌ترسییه‌كى زۆر گه‌وره‌یه بۆ سه‌ر كه‌رتى په‌روه‌رده‌و جیاوازى چینایه‌تى دروست ده‌بێت . خوێندكارى فه‌قیر و هه‌ژار ناتوانێت له‌وخوێندنگایانه بخوێنێت .ئه‌و كات به‌هره‌و تواناكانیان ده‌ر ناكه‌وێت .\nله لایه‌كى تریشه‌وه هه‌رچى مامۆستاى باشه ده‌چێته ئه‌وخوێندگا ئه‌هلیانه چونكه دواى ده‌وامى فه‌ڕمى ، به پاره‌یه‌كى زۆر وانه به مناڵى ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ده‌ڵێنه‌وه . كه‌واته لێره‌شدا مناڵى فه‌قیره‌كان زیانى گه‌وره ده‌كه‌ن ، چونكه مامۆستا باشه‌كان خوێندنگا حكومیه‌كان جێ دێڵن . جیاوازى چینایه‌تى له نێوان مامۆستاكانیش دروست ده‌بێت . دواجار ئه‌مانه ده‌بنه‌كێشه‌ى گه‌وره بۆ ئاینده‌ى بوارى په‌روه‌رده .\nبا لێره‌شدا باسى توانا سازى بكه‌ین كه ماوه‌یه‌ك وه‌زاره‌تى خوێندنى باڵا خستییه بوارى جێ به‌جێ كردنه‌وه . ئه‌وه‌ش بریتى بوو له ناردنى كۆمه‌ڵێك خوێندكار و مامۆستاى زانكۆ بۆ ده‌ره‌وه‌ى وڵات بۆ خوێندنى دكتۆرا .ئه‌وه‌ش سه‌ركه‌وتو نه‌بوو له برى ئه‌وه‌ى مامۆستاوخوێندكاره زیره‌كه‌كان وكوڕه فه‌قیره‌كان بنێرن ، خزمو نزیكه‌كانى به‌رپرسانیان نارد . له ئه‌نجامدا زوربه‌یان سه‌ركه‌وتو نه‌بون و به فاشیلى گه‌ڕانه‌وه . ده‌ستى حیزب لێره‌شدا كارى خۆى كرد و زیانى خۆى گه‌یاند .\nئه‌گه‌ر باسى قۆناغى زانكۆش بكه‌ین ، ده‌بێ باسى كاره‌سات بكه‌ین . ئێستا خه‌ریكه ژماره‌ى زانكۆ ئه‌هلیه‌كان زیاتر بێت له زانكۆ حكومیه‌كان .كار گه‌یشتۆته ئه‌وه‌ى له زوربه‌ى شارۆچكه‌كانیش زانكۆ بكرێنه‌وه . هۆكارى كردنه‌وه‌ى زانكۆى ئه‌هلى بۆ به‌ده‌ست هێنانى پاره‌ى زۆره ، نه‌ك به‌رزكردنه‌وه‌ى ئاستى زانستى خوێندكاران .\nسه‌رمایه داره‌كان له برى ئه‌وه‌ى كۆمپانیاى وه‌به‌رهێنان دامه‌زرێنن ، زانكۆ ده‌كه‌نه‌وه . پێ ده‌چێت ده‌سكه‌وتیشى زیاتر بێت و كارێكى ئاسانتریش بێت . سه‌یر كه‌ن له وڵاته پێشكه‌وتو و سه‌رمایه‌داره‌كاندا ، حكومه‌ت زانكۆ به‌ڕیوه‌ده‌بات و ده‌ستى كار بۆ كه‌رتى تایبه‌ت ئاماده‌ده‌كات .\nله هه‌رێمى كوردستان كه‌رتى تایبه‌ت زانكۆ ده‌كاته‌وه‌و ده‌ستى كار بۆ حكومه‌ت ئاماده ده‌كات . به‌ڵام كه سه‌یر ده‌كه‌ین نه حكومه‌ت خۆى به به‌رپرسیار ده‌زانێت له به‌رامبه‌ر ئاینده‌ى خوێندكاران ، نه سه‌رمایه داره‌كان . له ئه‌نجامدا ئه‌وه‌ى لێره‌دا ڕه‌نج به خه‌ساره ، خوێندكاره . كه‌واته كاتى ئه‌وه‌یه بپرسین : گرنگى كردنه‌وه‌ى ئه‌و هه‌موو زانكۆ ئه‌هلیانه له كوێدایه ، كێن ئه‌وانه‌ى ڕێگا ده‌ده‌ن به كردنه‌وه‌ى زانكۆى ئه‌هڵى و بۆچى ؟\nكورت و كرمانجى مه‌به‌ست له‌كردنه‌وه‌ى زانكۆى ئه‌هلى ته‌نها بۆ په‌یدا كردنى پاره‌یه . گومانى زۆریش ده‌كرێت كه به‌رپرسانى حكومى و حیزبى خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات شه‌رێكى ئه‌وانه‌بن كه زانكۆ ده‌كه‌نه‌وه ، به ده‌لیلى ئه‌وه‌ى چۆن بۆچى ڕێگایان پێ ده‌ده‌ن زانكۆ بكه‌نه‌وه . ئه‌مه له كاتێكدایه ده‌بوو وه‌زاره‌تى پلان دانان به هاوكارى وه‌زاره‌تى خوێندنى باڵا پلانى 5ساڵه‌و 10 ساڵه‌و 15 ساڵه‌یان هه‌بوایه .\nبه بۆچونى زۆرێك له شاره‌زایان ده‌بوو له ئێستادا به‌شێكى زۆرى كۆلیجه‌كان به شێوه‌ى كاتى دابخه‌ن وه‌كو كۆلیجى زمانى كوردى ، زمانى عه‌ره‌بى و شه‌ریعه ، یاسا . كشتوكاڵ . ئیعلام و هیتریش . به هۆكارى ئه‌وه‌ى ژماره‌یه‌كى زۆر ده‌رچوى ئه‌و كۆلیجانه هه‌یه‌و چه‌ندین ساڵه دانامه‌زرێن . . به پێویستیشم زانى باسى چۆنیه‌تى وه‌رگرتنى پله‌ى پڕۆفیسۆریش بكه‌م له وڵاته پێشكه‌وتوه‌كاندا . ئه‌و كه‌سه‌ى پله‌ى پڕۆفیسۆرى پی َده‌درێت ، به چه‌ندین قۆناغى تاقیكردنه‌وه‌دا تێده‌په‌ڕێت . ده‌بێ چه‌ندین به‌حس له زۆر كاتى جیاوازدا له گۆڤاره به‌ناوبانگه‌كادا بڵاو بكاته‌وه\nچه‌ندین لیژنه‌ى بۆ ده‌گیریت و كۆڕى زۆرى بۆ ده‌گیرێت و پرسیارى زۆرى لێ ده‌كرێت و كه‌سانى زۆر پسپۆڕو شاره‌زا له‌و كۆڕانه به‌شدار ده‌بن و به ته‌واوى ده‌ى گوشن. به هیچ شێوه‌یه‌ك واسیته‌و خزمایه‌تى و ناسیاوى و حیزبایه‌تى ڕۆَڵیان نابێت له كۆتا بڕیاردا . به‌ڵام وه‌كو ده‌رده‌كه‌وێت له هه‌رێمى كوردستان ئه‌وه‌ى پله‌ى پڕۆفیسۆرى پێ ده‌درێت ده‌بێ 3 بابه‌ت له 3 كاتى جیاوازدا بڵاو بكاته‌وه له گۆڤارى زانكۆكاندا . به‌ڵام گومانى فێڵ كردن له‌سه‌ر حسابى زانست ده‌كرێت . ئه‌گه‌ر بابه‌تى هه‌ر كه‌سێك له گۆڤارى 3 زانكۆى جیاوازدا بڵاو بكرێته‌وه بایه‌خ و هێزى زیاترى ده‌بێت . به‌ڵام ئه‌وه‌ش وه‌كو ژن به ژنى لی دێت و زانكۆكان ده‌توانن له‌ناوخۆیاندا رێك كه‌ون . روپاى\nبابه‌ت بۆ یه‌كترى بلاو بكه‌نه‌وه . ئه‌وه‌ش زۆر گرنگه زانكۆكانى كوردستان له ڕیزبه‌ندى چه‌نده‌مین زانكۆى جیهاندان ؟. ئایا له‌سه‌ر ئاستى جیهان ئیعتیرافیان پی َكراوه‌و بڕوانامه‌كانیان جێگه‌ى باوه‌ڕه ؟. یان دواجار پله‌ى پڕۆفیسۆر و دكتۆراكان ته‌نها بۆ مه‌به‌ستى وه‌رگرتنى موچه‌ى زۆر ده‌بێت و وه‌كو بڕوانامه‌ى زانكۆكانى وڵاتانى ئه‌وروپاى شه‌رقی حسابیان بۆ ده‌كرێت و كه چویته ئه‌و دیو سنوور ، هیچ بایه‌خێكى نامێنێت .\nزۆر به‌داخه‌وه‌م كه ژماره‌یه‌كى زۆر مامۆستاى دڵسۆزو به‌تواناو خاوه‌ن ئه‌زمون له‌ناو زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستاندا هه‌ن ، به‌ڵام ده‌ستیان به‌ستون و ڕێگایان پێ ناده‌ن نه‌خشه‌و پلانى باش دانین و زانكۆكان به‌ره‌و پێشه‌وه به‌رن .دواى چه‌ند ساڵێكى تر ، ئه‌وانیش خانه نشین ده‌كرێن و ناوه‌ندى زانكۆكان ئه‌وه‌نده‌ى تریش وێران ده‌بێت . پرسیارێكى تر ئه‌وه‌یه له‌گه‌ڵ بونى ئه‌وهه‌موو زانكۆ و كۆلیج و په‌یمانگاو به ده‌یان هه‌زار خوێنكارى زانكۆ و به هه‌زران مامۆستاى زانكۆ و پڕۆفیسۆر له ماوه‌ى ئه‌وهه‌موو ساڵانه‌دا ، هیچ داهێنانێك ئه‌نجام دراوه ، یان هیچ پێشكه‌وتنێكى سه‌رنج ڕاكێش له ناوه‌ندى زانكۆكان به‌دى ده‌كرێت ؟؟.\nوه‌ڵامه‌كه‌ى ئه‌مه‌یه : مامۆستاكان موچه‌ى خۆیان وه‌ر ده‌گرن و ڕۆژگار به‌ڕى ده‌كه‌ن ، خوێندكاره‌كانیش 4 ساڵى زانكۆ به خۆشى به‌ڕێده‌كه‌نش و ئه‌و ڕۆژه‌ى ئاهنگى ده‌رچونیان بۆ ده‌كرێت ، ده‌بێته دوا ڕۆژى خۆشى ژیانیان ، چونكه له هیچ شوێنێك شانسى دامه‌زراندنیان نابێت و دواى چه‌ند ساڵێكیش هه‌رچى خوێندۆیانه له بیریان ده‌چێته‌وه‌و ده‌بنه خوێنده‌وارێكى ئاسایی\nئاخر حكومه‌تێك دواى 29 ساڵى حوكمڕانى نه‌یتوانیبێت له‌هجه‌ى سۆڕانى و بادینانى یه‌ك بخات یان یه‌كێكیان بكاته زاراوه‌ى فه‌ڕمى و تا ئێستا ئه‌گه‌ر كتێبێك ته‌رجومه بكرێت بۆو زانكۆكان ، به دوو زاراوه‌ى جیاواز ته‌رجومه بكرێت ، كۆلیجى زمانى كوردى چ گرنگییه‌كى هه‌یه ؟ ساڵانه به سه‌دان كه‌س له كۆلیجى یاسا ده‌رده‌چن و هیچ كارێكیان نییه .\nكۆلیجى كشتوكاڵ له پانایی شاره‌زور به‌قه‌ده‌ر جوتیاره نمونه‌ییه‌كه به‌رهه‌میان نییه . كه‌وات ئه‌گه‌ر حكومه‌ت ده‌یه‌وێت به‌هایه‌ك بۆ زانكۆكان بهێلێته‌وه ، له برى ئه‌وه‌ى زه‌مینه خۆش كات بۆ كردنه‌وه‌ى زانكۆ له لایه‌ن كه‌رتى تایبه‌ته‌وه ، به‌رنامه دانێت بۆ داخستنى ئه‌و كۆلیجانه‌ى كه له ئێستادا پێویست نین . قسه‌یك هه‌یه كه ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر ویستت وڵاتێك به‌ره‌و وێرانه به‌رێت ، هه‌وڵ بده خوێندن سوك و بی َبایه‌خ بكه‌ى له‌و وڵاته .\nبه بۆچونى خۆم له ئێستادا حكومه‌ت خۆى ئه‌م ڕۆڵى سوك كردنه‌ه‌ى خوێندن ده‌بێنێت له ڕێگاى ئه‌وه‌ى خه‌ریكه له خشكه‌وه‌و له په‌ناوه هێواش هێواش كه‌رتى په‌روه‌رده ڕاده‌ستى كه‌رتى تایبه‌ت ده‌كات و دواجار ئه‌م كه‌رته گرنگ و هه‌ستیاره ده‌بێته كه‌رتى بازرگانى بۆ په‌یدا كردنى پاره . هه‌ر كه‌س و لایه‌نێك له پشتى ئه‌م پڕۆژه‌ى به بارزگانیكردنى كه‌رتى په‌روه‌رده‌و خوێندنى باڵا وه‌بن ، وه‌كوخیانه‌تى نیشتمانى وایه . زۆرخرابتره له‌وه‌ى چۆن و بۆچى كه‌ركوك و ناوچه دابڕێنراوه‌كان ڕاده‌ستى به‌غدا كرانه‌وه .\nله نوسینى داهاتودا باسى مه‌ترسییه‌كانى به بازرگانى كردنى كه‌رتى ته‌ندروستى ده‌كه‌م .


شکەوتک - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nŞigiftîka Jorîn - شگفتیک علیا - Shegaftik-e Olya - شگفتیک\nپۆتانەکان: 37°45′13.5″N 44°46′43.5″E / 37.753750°N 44.778750°E / 37.753750; 44.778750پۆتانەکان: 37°45′13.5″N 44°46′43.5″E / 37.753750°N 44.778750°E / 37.753750; 44.778750\n١٬٧٤٧ مەتر (٥٬٧٣٢ پێ)\nشکەوتک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nشکەوتک ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی بۆتک.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی سۆفی کانوون.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣٠) کەس و (٤٦) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شکەوتک&oldid=900870»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٣٥ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


فەرەنسا "خەباتی كورد بۆ سەربەخۆیی" دەخاتە پڕۆگرامی خوێندنی وڵاتەكەیەوە\nپەروەردەی فەرەنسا مێژوی كوردو خەباتی بۆ سەربەخۆیی دەخاتە پڕۆگرمی خوێندنی ئامادەیی وڵاتەكەیەوە.\nبەپێی هەواڵێكی ماڵپەڕی "گریك سیتی تایمز"، بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەو فێركردنی فەرەنسا بەشێكی لەسەر پرسی كورد بۆ كتێبی مێژو و جوگرافیای قۆناغی 11ی ئامادەیی زیادكردوە كە بڕیارە بۆ ساڵی نوێی خوێندن 2020-2021 بخوێنرێت.\nلەو دەقەی بۆ كتێبەكە زیادكراوە ئاماژە بەوەدراوە كە كوردەكان "گەورەترین نەتەوەی بێ دەوڵەتی جیهانن"و ژمارەیان دەگاتە 40 ملیۆن كەس.\nلە دەقەكەدا ئاماژە بەوەدراوە كە كوردەكان "ماوەی 100 ساڵە لەپێناو سەربەخۆییدا دەجەنگن"و بەتایبەتیش جەختی لەسەر ئەوە كردۆتەوە كە ئەو وڵاتانەی دەستیان بەسەر كوردستاندا گرتوە دژ بە خەباتی كوردەكان دەوەستنەوە.\nئەوەشی خستۆتەڕو كە روخانی رژێمەكەی سەدام و داڕوخانی سوریا، هیوای بۆ سەربەخۆیی كوردستان گەڕاندەوە.\nبەشێكی دەقەكە باسی لەوە كردوە كە "ناكۆكییەكانی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رێگە خۆشدەكات بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێكی كوردی."\nلە بەشێكی دیكەی دەقە زیادكراوەكەدا بۆ كتێبی مێژو و جوگرافیای قۆناغی 11ی ئامادەیی فەرەنسا، باس لە رۆڵی هێزە كوردییەكان بە پێشمەرگەو شەڕڤانانەوە دژ بە داعش كراوەو مانای وشەی "پێشمەرگە"ش رونكراوەتەوە.\nلە بەشێكی دیكەی دەقە زیادكراوەكەدا هێما بۆ ئەوەش كراوە كە رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی توركیا، رۆژی 9ی تشرینی یەكەمی 2019 بە رەزامەندی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، هێرشی كردۆتە سەر كوردەكانی سوریا.\nشەڕی داعش لە كتێبە فەرەنسییەكەدا وەك سەرەتای كۆتایی شەراكەتی نێوان ئەمریكاو كورد تۆماركراوە.\nهەروەك ئاماژە بە "داگیركاریی توركیا لە باكوری سوریا" كراوە بەتایبەت لە عەفرین.\nلە دەقەكەدا هاتوە"لە مانگی ئازاری 2018 سوپای توركیا شاری عەفرینی داگیركرد كە كورد لەو شارەو دەوروبەری دەژین، ئەو ناوچەیە رادەستی گروپە جیهادییە توندڕەوەكان كرا."\nهەروەها ئەوەش هاتوە"ئەو گروپە توندڕەوانە هەمو شتێك دەدزن و تاڵانی دەكەن. پیاوانی ئەو گروپە چەكدارانە دەستیان بەسەر ژمارەیەكی زۆر ماڵ و كاری كوردەكاندا گرتوە بەبێ ئەوەی روبەڕوی هیچ سزایەكی یاسایی ببنەوەو خەڵكیان بۆ پارە رفاندوەو دەیان كردەوەی كوشتنی بەكۆمەڵیان ئەنجامداوە."\nباسی لەوەش كردوە كە دانیشتوانە كوردەكەی ناوچەكە ناچار بە جێهێشتنی ماڵوحاڵیان بون و لە ئێستادا 130 هەزار كەسیان بێ پەناگەن.\nهەروەك ئەوەش هاتوە"ئەوە دوا ئامانجی ئەردۆغان بو كە دەیویست بونی كورد لەسەر سنوری توركیا بسڕێتەوە."\nلەو دەقەی كتێبەكەدا كە سەبارەت بە پرسی كوردە، داوا لە خوێندكاران كراوە، وەڵامی ئەم پرسیانە بدەنەوە: ئایا دۆخی كورد لە هەمو دەوڵەتەكاندا یەكشتە؟ ئایا سەربەخۆیی تاكە رێگەیە كە كوردەكان لەماوەی سەدەی 20 لەپێناویدا جەنگاون؟ رۆڵی كورد لە شەڕی دژبە داعشدا چی بوە؟ بۆچی دەكرێت بەراوردی نێوان كوردانی عێراق و كوردانی سوریا بكەین؟\nولییەم یۆحەننا، خوایە وەتەن ئاواكەی\nئێزیدییەکان سەبارەت بەرێککەوتنەکەی بەغداو هەولێر ناکۆکن\nکەلار؛ بۆئەوەی خانوەکەی نەڕوخێنن، ژنێک هەوڵی خۆسوتاندن دەدات\n"نەجمەدین کەریم جەڵتە لێیداوه‌و باری تەندروستی ناجێگیرە"\nلە ناو هۆڵی پەرلەمان شەڕ دروست بوو\nولییەم یۆحەننا، خوایە وەتەن ئاواكەی\nلەسنوری ئاکرێ گرژی و ئاڵۆزی لەنێوان پەکەکەو پێشمەرگە ڕویدا\nقەرەیلان: پارتی ئامادەكاری بۆ شەڕ دەكات، دەمانەوێت بۆچونی مەسعود بارزانی بزانین\nكەجەكە وەڵامی راگەیەندراوەكەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم دەداتەوە\nئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێم لە پشكی یەكێتی ناوەڕۆكی بەیاننامەكەی ئەمڕۆی ئەنجومەنەكە رەتدەكەنەوە\nپه‌رله‌مان وه‌ڵامه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی په‌سندك... \nسه‌ركرده‌یه‌كی په‌كه‌كه: ئەوانەی بەرامبەر داعش هەڵھاتن دە... \nتۆمەتبارێکی سەرەکی دۆسیەی هێرشکردنە سەر ئاسۆس هەردی بەکەفا... \n''بە هەمواركردنەوەی لیستی موچەی پلەی شارەزاكان ٣٥٠ ملیۆن د... \nوەزیری پەروەردە: هەر كاتێك پێویست بكات دەرگای قوتابخانەكان...


تیمی باسکەی سێ کەسیی ژنانی ئێران گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی ڕۆژاوای ئاسیا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nتیمی باسکەی سێ کەسیی ژنانی ئێران گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی ڕۆژاوای ئاسیا\nAug 10, 2018 15:20 Asia/Tehran\nتیمی هەڵبژاردەی باسکەی ژنانی ئێران بە دەس خستنی دوو سەرکەوتن و شکستێک گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی ڕکابەرایەتیی باسکەی سێ کەسیی ڕۆژاوای ئاسیاو تیمی پیاوانی ئێرانیش لە یەکەم یاریی خۆیدا بەرامبەر بە تیمی ئێراق سەرکەوت.\nبە پێی ڕاپۆرتی هەواڵدەریی ئیرنا؛ ئەو ڕکابەرایەتییانە کە لە ڕۆژی ڕابردووەوەو بە میواندارێتیی لوبنان دەست پێ بووە کە لە ئەنجام دا تیمی هەڵبژاردەی باسکەی ژنانی ئێران لە یەکەم یاری خۆیدا لە گەڵ تیمی لوبنان سەرکەوت، بەڵام لە یاری لەگەڵ تیمی هەڵبژاردەی سووریا دۆڕاندی. تیمی باسکەی سێ کەسیی ژنانی ئێران لە دیداریدا لەگەڵ ئێراق بە بردنەوە و قەرەبوو کردنی شکستەکەی پێشووی چووە قۆناغی پێش کۆتایی ئەو ڕکابەرایەتییە.\nتیمی باسکەی سێ کەسیی ژنانی ئێران ئەمڕۆ هەینی لە قۆناغی پێش کۆتایی دا دیسان لەگەڵ لوبنان دەچێتە مەیدانەوە و هەرکام لەو تیمانە کە بیبەنەوە ئیزنی بەشداری لە ڕکابەرایەتیی پاڵەوانەتیی ئاسیا بە دەست دێنن.\nتیمی باسکەی سێ کەسیی پیاوانی ئێرانیش لە یەکەم دیداریدا ، بە ئەنجامی ١٧ بە ١١ لە ئێراقی بردەوە کە بێتوو لە یاریی لەگەڵ تیمی لوبنانیش سەرکەوتوو بێ، دەبێتە تیمی یەکەمی خشتەی گرووپەکەی خۆی و بۆ چوونە قۆناغی فیناڵ جارێکی تر دەبێ بەرامبەر بە ئێراق بچێتە مەیدانەوە.\nڕکابەرایەتیی باسکەی سێ کەسیی ڕۆژاوای ئاسیا ئەمڕۆ ١٠ی ئاگوست کۆتایی دێت.


شەش خۆراک بۆ بەهێزکردنى چاو - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nشەش خۆراک بۆ بەهێزکردنى چاو\nپسپۆڕان: دەکرێت مرۆڤ لەڕێگەى خۆراکەوە پارێزگاریی لە تەندروستی چاوى بکات و لە لاوازبوون بیپارێزێت.\nلەو بارەیەوە پسپۆڕانى خۆراک و هەروەها پزیشکانى چاو ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن: بەشێک لە سەوزە و میوەکان و هێلکە و بادەم و ماسی، تواناى بینینی چاو بە بەهێزی دەهێڵنەوە و ڕێگریی لە کزبوونی دەکەن.\n• سەوزە گەڵاپانەکان: وەک کەلەرم و کاهوو و سپێناغ و گەڵای توور و سڵق و جەرجیر، ژمارەیەکی زۆری دژە ئۆکسان لەخۆدەگرن، وەک لۆتین و زیاکسانسین کە ڕێگریی لە دابەزینی ئاستی بینینی چاو دەکەن و ناهێڵن کز ببێت.\n• هێلکە: زەردێنەی هێلکە زینک لەخۆدەگرێت و هاوشێوەی سەوزە گەڵا پانەکانیش دژە ئۆکسانى زۆری تیادایە و بە تایبەت لۆتین و زیاکسانسین کە پارێزگاریی لە تەندروستی چاو و بە بەهێزی مانەوەى توانا و ئاستی بینینی دەکەن.\n• توو: ڕێژەیەکی بەرزی ڤیتامین سی لەخۆدەگرێت کە ڕێگریی دەکات لە لاوازبوونی هاوێنەی چاو و بەوەش تواناى بینینی چاو بە بەهێزیی دەمێنێتەوە.\n• بادەم: زۆر دەوڵەمەندە بە ڤیتامین ئی، پسپۆڕانیش دەڵێن ڤیتامین ئی ڕێگریی دەکات لە ڕەقبوونی هاوێنەی چاو و کزبوونی.\n• ماسی چەور: ماسی توونە و سەلەموون و جۆرەکانى دیکەى ماسی چەور، بڕێکی زۆر لە ترشی ڕۆنیی (ترشی چەور) لەخۆدەگرن، ئەوەش هەمان ئەو پێکهاتەیەیە کە لە تۆڕى چاودا هەیە و کەمبوونەوەشی دەبێتە هۆی وشکبوونی چاو و کزبوونی.\n• مزرەمەنییەکان: میوە مزرەکان زۆر دەوڵەمەندن بە ڤیتامین سی، ئەو ڤیتامینەش پارێزگاریی لە هاوێنەی چاو دەکات و لە لاوازبوون دەیپارێزێت.


سكرتێری رۆژنامه‌وانی سه‌رۆكی په‌رله‌مان روونكردنه‌وه‌یه‌ك بڵاودەکاتەوە\nسكرتێری رۆژنامه‌وانی، رێواز فایه‌ق، سه‌رۆكی په‌رله‌مانی كوردستانی عێراق، ره‌تیكرده‌وه، رێگری له سه‌رۆكی په‌رله‌مان كرابێت بۆ به‌شداریكردنی له دیداری مێری ٢٠١٩.\nئاوێنه: له روونكردنه‌وه‌یه‌كدا، كه سكرتێری رۆژنامه‌وانی سه‌رۆكی په‌رله‌مان بڵاویكردووه‌ته‌وه، هاتووه: ''بەداخەوە لە هەندێ ماڵپەڕ و پێگەی سۆشیاڵ میدیا هەندێ هەواڵی هەڵبەستراو بڵاوکراوەتەوە لەسەر ئەوەی گوایە رێگری لە بەڕێز سەرۆکی پەرلەمان کرابێت بچێتە هۆتێلی رۆتانا بۆ بەشداری لە پانێلی دیداری مێری''.\nهه‌روه‌ها هاتووه: ''لێرەوە رایدەگەیەنین، کە ئەم بابەتە هەڵە تێگەیشتنێک بووە و هۆکارەکەی کارمەندانی کۆمپانیای سیکیوریتی بووە لەو شوێنەو هیچ پەیوەندی بە پاسەوان و دامەزراوە فەرمییەکانی هەرێمی کوردستانەوە نیە''.\nله كۆتایی روونكردنه‌وه‌كه‌شدا هاتووه: ''هەر ماڵپەڕ و ڕاگەیاندنێک هەواڵی هەڵبەستراو لەم بارەیەوە بڵاو بکاتەوە، رێوشوێنی یاسایی دەگرینە بەر''.\nدیداری مێری ٢٠١٩، له ماوه‌ی سێ رۆژی رابردوودا، له شاری هه‌ولێر به‌ڕێوه‌چوو و سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی عێراق، مه‌سرور بارزانی له‌و كه‌سایه‌تیانه بوو، كه له دیداره‌كه‌دا دوێنێ پانێلێكی تایبه‌تی هه‌بوو. پێشتریش نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له رۆژی یه‌كه‌می دیداره‌كه‌دا پانێلێكی تایبه‌تی هه‌بوو.


رۆژنامەنوسی ئازاد و ڕۆژنامەنوسانی زمانحاڵی دەسەڵات\nبەبۆچونی شوێنەوارناس و مێژوونووسی ئیسڕائیلی (ئێتان ئەیالۆن Etan Ayalon) هەر زمانێك ڕەنگدانەوەی ڕادە و ئاستی درك و تێگەیشتنی ئەو كەسانەیە كە زمانەكە بەكاردەهێنن لە فەرهەنگی ئێستا و ڕابردوویاندا”(١). زمان ئامڕازێكی پەیوەندییە لەسەر ئاستی دوو تاك یان لەناوخێزان یاخود كۆمەڵگا بە شێوەیەكی گشتی. زمانیش بەپێی دواكەوتوویی یا چەقین یاخود پێشكەوتنی هەر كۆمەڵگایەك شێوازی جیاجیای بەسەردا دەسەپێنرێت و بەپێی ئەو گۆڕانەی ڕوودەدات زمان لە شێوەی بەكارهێنانیشدا دەگۆڕێت. ئەوەش لەو سۆنگەیەوە كە زەروورەتی خوڵقاو یاخود داسەپاو بەسەر هەر كۆمەڵگایەكدا چوارچێوەیەكی دیاریكراوو گونجاو لەگەڵ هەلومەرجی ئەو كۆمەڵگایەدا بەزمانی ئاخافتن و نوسین دەبەخشێت.\nزمان ئامڕازێكە خۆی لە خۆیدا كارناكات و ئەوە تاكەكانی هەر كۆمەڵگایەكن كە بەپێی هەست و ئاست و دەركی سیاسی و كۆمەڵایەتیی خۆیان ئەو ئامڕازە بەكاردەهێنن. سیستەمی سیاسییش بۆ درێژەدان بە مانەوە و بەردوامبوونی كار و دەسەڵاتی خۆی زمان بەكاردێنێت وسودی لێ دەبینێت. بۆیە ئامڕازی زمان سەرەڕای كاریگەریی لە بواری ئابووری و فەرهەنگی و كۆمەڵایەتیدا؛ كاریگەرییەكی سیاسیی بەرچاوی لە هەناودا هەڵگرتووە. هەموو سیستەمێكی سیاسی بۆ ڕووبەڕووبونەوە لەگەڵ قەیران و دۆخەكانی كۆمەڵگەدا لێزانانە سوود لە ئامڕای زمان وەردەگرێت، بەتایبەت لەم سەردەمەدا كە سەردەمی ئەوپەڕی بەكەڵكهێنانی تەكنەلۆژیاداین، هەر دەسەڵات و سیستەمێكی سیاسی سوود لە هۆكار و كەناڵەكانی ڕاگەیاندن، وەك ڕۆژنامەگەری، ڕادیۆ، تەلەڤیزیۆن، بەتایبەت سەتەلایت، و سۆشیاڵ میدیا، لە پێناو گەیشتن بە مەرام و مەبەستەكانی، لەناو جەماوەر و كۆمەڵگادا، وەردەگرێت. ڕژێمە سیاسیەكان زۆر بەئاسانی لە ڕێگەی بەكارهێنانی زمانەوە مێشك و زەین و سەرنجی باشی هەر كۆمەڵگایەك بەلای خۆیاندا ڕادەكێشن و سەرنجی خراپیش لەسەر خۆیان هەڵدەگرن.\nهەر سیستەمێكی سیاسی سود لە دوو شێوە زمان وەردەگرێت: یەكێكیان فرمانی نیشاندان و بەرجەستەكردنی خاڵە ئەرێنیەكانی و ڕاكێشانی سەرنجی جەماوەرە بۆلای خۆی و زامنكردنی پشتگیری و ڕەوایەتیی جەماوەریە بۆ كار و كردەوەكانی خۆی. ئەوی دیكەیان دەكات بە چەكێك و لە كەناڵەكانی ڕاگەیاندندا دژ بە نەیار و لایەنە ناكۆكەكان بەكاری دە‌هێنێت. ئەمەش كارێك نیە لە بێئاگاییەوە بكرێت، بەڵكو هەر سیستەمێكی سیاسی ئاگاداری و زانیارییەكی زۆر تەواوی لە بارەی رۆڵی زمان و ئاستی كولتووریی كۆمەڵگاوە هەیە، و چاك دەزانێت زمان چۆن بەكاربهێنێت، تا لەسەر بۆچوون و ئایدیۆلۆژیای زۆرینەی كۆمەڵگاكەی و “ترپەی دڵی شەقام” كار بكات.\nلێرەوە گەر بڕوانین بۆ بەرنامە و كاری سیستەمی سیاسی لە هەرێمی كوردستان لە زەمەنی ڤایرۆسی كۆرۆنادا؛ ئەوەی دەیبینین و دەركی پێ‌دەكەین بەكارهێنانی زمانە لە لایەن دەسەڵاتەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی خەڵك. زمانی دەسەڵات لە ڕاگەیاندنەكانەوە باش دەناسرێتەوە. گەر كەناڵی (ڕووداو) بە نمونە وەربگرین؛ دەبینین سەرجەم بەرنامە و پرۆگرامەكانی ستایشی گرتنەبەری ڕێ‌و‌شوێنی ئەمنیی توندە لە لایەن ئاسایشەوە بەرامبەر بە خەڵك. لەگەڵ بەكارهێنانی شێوازی جیاواز و تایبەتكردنی بێژەرەكانیان لە ڕێگەی دووبارەكردنەوەی دەستەواژەی جیاوازەوە، بۆ نمونە بەرنامەی هونەری بە “های و بای”، بەرنامەی یەك هەواڵ بە “بوەستە!”وە، سەرباری ئەوەی لە ڕێگەی بەرنامەكانەوە بینەر سەرقاڵی كۆمەڵێك بابەتی جیاواز و نا-گرنگ دەكرێن دوور لە خەمی ڕاستەقینەی ژیان: قوتی ژیان و مووچەی فەرمانبەران نادرێت و هیچ هاوكارییەكی هاوڵاتیان ناكرێت لەم دۆخەدا وەك هەمیشە حكومەت كەمتەرخەمی دەكات بەرامبەر بە مافی سەرەتایی و سروشتیی هاوڵاتیان.\nلەم ڕۆژانەدا كە زۆربەمان سەرقاڵی خۆپاراستن و تێپەڕكردنی ئەم دۆخەین؛ گوێمان لە دەنگێك دەبێت بوێر و بێ‌ترس پێمان دەڵێت: گێژاوتان بۆ دروست دەكرێت، تاكو بابەتی گرنگتان بیرنەمێنێت كە مافی ژیانتانە. (هێمن مامەند) ئەو دەنگە نەنوستووەی لە پایتەختی هەرێمی كوردستانەوە بە چەن دێڕێك زمانی خۆی بەكاردە‌هێنێت بۆ هۆشیاركردنەوەمان و پێمان دەڵێت: ‘ئەوەی دەیبیستن؛ هەموو ڕاستیەكان نیە، ‘ئەم دەسەڵاتە بۆ سەرقاڵكردنتان كاردەكات ، تكایە بەئاگا بن، ‘ئەوەی بە ناوی خێر و بەخشندەییەوە بە وێنەگرتنەوە پێمان دەبەخشن؛ بێرێزییە، سوكایەتی پێكردنە، تكایە بێدەنگ مەبن بە هیچ هۆكارێك لەسەر مافی سەرەتای خۆتان.\nلەبەرامبەر ئەم قسانەدا هەڵوێستی دەسەڵات چی بوو چیمان بینی؟ هەڵكوتانە سەر ماڵی ڕۆژنامەنووسێكی مەدەنی لە نیوە شەودا و (لەبەر چاوی دایكیدا) پەلاماردانی و گرتنی. لە هەمان كاتدا بێدەنگیی كەناڵی ڕاگەیاندنی “یەكەمی بێ ڕكابەر” بە سەرجەم كارمەند و ڕۆژنامەنووسەكانیەوە: ڕەنج و شاهۆ و هەوراز و شەهیان و هیوا كوان؟\nلەكوێبوون كاتێك بینیان هاوپیشەیەكیان دەستگیر دەكرێت؟ ئایا بەرپرسیار كێیە و خەمخۆری هەژاران لە كوێیە ؟ هەواڵی نوێی كاژێر ٨:٠٠ بۆ باسی دەستگیركردنی هێمن مامەند ناكات؟ یەك هەواڵ سەرقاڵی چی بابەتێكی گرنگ بوو؟!\nهەر وەك دكتۆر مەریوان وریا قانع دەڵێت “لە هەر كۆمەڵگایەكدا نوخبەیەكی سیاسیی داخراو هەبوو، زیندان هەبوو، حیزبی سیاسی هەبوو، میلیشیای چەكدار هەبوو، دەسەڵاتدارانێك هەبوون كە بتوانن دەرگای زیندانەكان بكەنەوە و دایبخەن، توانای بەكارهێنانی توندوتیژئی هەبوو، ئەگەری سوكایەتی‌كردن بە ئینسان هەبوو، ترس هەبوو، بێ‌قانوونی هەبوو؛ دەبێت ڕۆژنامەنووسی ئازاد هەبێت(2).\nبەڵام دیارە ڕۆژنامەنووسانێك كە ڕۆڵی زمان بۆ دەسەڵات دەبینن؛ ناتوانن لەسەر دەستگیركردن و بێدەنگكردنی ڕۆژنامەنووسێكی ئازاد بێنە دەنگ هەرچەند هاوپیشەیشیانە، چونكە هاوفرمانیان نیە.\n1-نوزەری، حوسێن عەلی، “زمان ـ هێز ـ ئازادی”، (زمان، هێز، ئازادی ـ كۆمەڵە وتار). وەرگێڕانی: مقداد شاسواری. لا. ١٠٩.\n2-مەریوان وریا قانع ، شوناس و ئاڵۆزی. ٢٠٠٤. لا. ٢


ترسی ڕێژیم کۆتایی نییە\n12:14 - 22 خەرمانان 2718\nکوردستان میدیا: پاش بەڕێوەچوونی سەرکەوتووانە و کاریگەری مانگرتنی ٢١ی خەرمانان، ڕێژیمی ورەداڕووخاو بڵاوەی بە هێزە سەرکوتکەرەکانی خۆی کردووە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەری کوردستان میدیا، بەهۆی سەرکەوتووانە بەڕێوەچوونی مانگرتنی ڕۆژی ٢١ی خەرمانان لە شارەکانی کوردستان کە دۆشداماوی و سڕبوونی بۆ کۆماری تاوان و جینایەت بە دیاری هێنا، ڕێژیم وەخۆکەوتووە و بڵاوەی بە چەکدارە ترسنۆکەکانی لە شارەکانی کوردستان کردووە.\nبەپێی دوایین زانیارییەکان لە شارەکانی سەقز، سنە، مەهاباد، مەریوان و چەندین شاری دیکەش هێزە لیباس شەخسییەکان و مەئموورە ورەداتەپیوەکانی ئیتلاعات بە نێو شارەکاندا بڵاوەیان پێکراوە و بە کۆمەڵ لە نێو شەقام و شوێنە گشتییەکاندا دەسووڕێنەوە.\nهاووڵاتییەک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە بە "کوردستان میدیا"ی ڕاگەیاندووە ئەوەیکە ئەمڕۆ ڕێژیم دەیکات بەپێی نەریتی سیستمە دیکتاتۆرەکانە؛ کۆماری ئیسلامیش پاش سەرکەوتنی ئەو گەلەی کە حاشای لێدەکات و شکستی لێدەخوات، دەکەوێتە نێو شەقام و کۆڵانەکان و دەیهەوێ هەیمەنەی پووشاڵی خۆی نیشان بدات و ترسە بێ‌کۆتاییەکەی بشارێتەوە.


پاڵپشتی لە ئێران فەرزە - Mehr News Agency\n21 rezberê 2018 - 13:20\nNews Code 21825\nپاڵپشتی لە ئێران فەرزە\nسەرۆکی حزبۆڵای لوبنان لە میانەی قسەکانی خۆی هۆشداری بە ئیسڕائیل دا و جەختی کرد کە واجبە لە تەنیشت ئێران ڕابوەستین.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، سەید حەسەن نەسرۆڵا لە میانەی قسەکانی خۆی لە ڕێوڕەسمی عاشورا وتی: من لە ساڵی ۱۹۹۲وە لەم ڕۆژە گرنگە قسە بۆ ئێوە دەکەم و تاکوو ئێستەش بە بەرەکتی ئەم شۆڕشە ئێمە بەهێزتر بووین.\nئەو زیادی کرد: لەوەتەی من لە لوبنان لە دایک بووم ڕێوڕەسمی ئیمام حسەین بە پیرۆزی بەڕوە چووە و زیاتر و زیاتر پەرەی سەندووە. گەورەترین سەرکەوتنی ئێمە بە سەر شمشێری ئەمریکا، ڕژیمی زایۆنی و تیرۆریستەکان بووە.\nنەسرۆڵا هۆشداری بە ئیسڕائیل دا: ئێمە بەردەوام دەبین لە پشتیوانی کردن و ئازاد کردنی خەڵکی فەلەستین و لەبەرانبەر ڕێککەوتنی سەدە دەوەستین و مل بەم ستەمکارییە نادەین.\nسەرۆکی حزبۆڵا وتی: یەکێکی دیکە لە بابەتە گرنگەکانی ئەمڕۆ کە ئێمە لێی ناگەڕین کوشتاری خەڵکی یەمەن بە دەستی هاوپەیمانی سعوودی و ئەمریکایی لە سەر هەموو مرۆڤێکی بەشەرەفە لەبەرانبار ئەم جەنایەتە بێ دەنگ نەبن. هەروەها ئێمە لە جەنایەتی بەحرەینیش لە حەقی خەڵکی ئەم وڵاتە بێ دەنگ نابین و ئەمڕۆ هەزاران زانا و لاوی ئەم وڵاتە لە زیندانەکانی بەحرەین دان.\nئەو سەبارەت بە ئێران وتی: ئەرکی ئێمەیە و واجبە لە سەرمان کە بە تەواوی هێزمانەوە بەرگری لە ئێران بکەین و لە پشتی ئەم وڵاتە بوەستین. بە تایبەت کە ئەمڕۆ ئەمریکا ئێرانی گەماڕۆی تووندی ئابووری داوە. ئێژە هەروەها هۆشدار بە ڕژیمی زایۆنی دەدیەن لەبیری هێرش کردن و شەڕ لە دژی لوبنان نەبێت چۆن زەربی خراپی لێدەدەین.\nسەید حەسەن نەسرۆڵا وتی: ئەمڕۆ دوو گۆڕانکاری گرنگ هاتووەتە ئاراوە یەکەم ئێمە مووشەکی زۆر بەهێز و دەقێقمان هەیە کە هەرچی خەاڵە بە وردی دەپێکێت. دووهەم چی دیکە سەربازەکانی ئیسڕائیل وەک ڕابردوو ناوێرن شەڕ بکەن و ئیسڕائیل لەناو خۆیدا تێکشکاوە. دوژمن دەزانێت گۆڕانکاری گەورە ساز بووە و ناوێرێت وەک ڕابردوو هێرش بکات.


ئەردۆغان: ئامادەین هاوكاری لوبنان بكەین – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/08/05 - 9:55 AM\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا ئامادەیی وڵاتەكەی بۆ هاوكاریكردنی لوبنان دەربڕی بە هۆی تەقینەوەكانی ڕۆژی سێ شەممەی بەندەری بەیروتی پایتەخت.\nفەرمانگەی پەیوەندییەكان لە سەرۆكایەتی توركیا بڵاویكردەوە، ئەردۆغان پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ میشێل عۆن سەرۆكی لوبنان ئەنجام داوە و ئامادەیی توركیای بۆ پێشكەشكردنی هەموو جۆرە هاوكارییەك بۆ وڵاتەكە دەربڕیوە.\nشەوی ڕابردووش حەسان دیاب سەرۆك وەزیرانی لوبنان داوای لە سەرجەم وڵاتانی دۆستی بەیروت كرد، لەو كارەساتەدا بەهانایانەوە بچن.\nبە پێی ئامارەكان زیاتر لە 100 كەس بە هۆی تەقینەوەكانی بەندەری بەیروتەوە گیانیان لە دەست داوە و هەزارانی دیكەش بریندار بوون.\nمیدیای توركیا دەنگۆی كوژرانی سەركردەیەكی باڵای پەكەكە بڵاودەكاتەوە\nفڕۆكە جەنگییەكانی توركیا سنووری هەولێر و دهۆك و ئیدارەی ڕاپەڕینیان بۆردومان كرد\nئۆغڵو؛ ئەردۆغان، تورکیا گۆشەگیر دەکات


بەرپرسی دەزگای ستاندەر دەستبەسەر كرا – كوردى پۆست\nhivaykurd.com\tبەرپرسی دەزگای ستاندەر دەستبەسەر كرا\t20/06/2017 kurdipostgroupلێدوانێک بنووسە\tرامیار عثمان\nدوانیوەڕۆی ئەمڕۆ مەسعود عەبدولخالق، بەرپرسی دەزگای ستاندەر لەسەر سكاڵای وەزێری پێشمەرگە بەوەكالەت دەستبەسەر كرا.\nئاسۆ هاشم، پارێزەری مەسعود عەبدولخالق ڕایگەیاند، “ئەمڕۆ سێ شەممە 20\_6\_2017، بە هۆی سكاڵایەكی وەزیری بە وەكالەتی پێشمەرگە لەسەر مامۆستا مسعود عبدالخالق، گوایە سوكایەتی بە پێشمەرگە كردوە كاتژمیر 9ی بەیانی چوینە بنكەی پۆلیسی باداوە”.\nئاماژەی بەوەشكردووە، “دواتر دادگا، كە بڕیاریدا بە كەفالەت ئازاد بكرێ، ئێستا بە ئیعازێك، كە نازانین كێیە دەستی بە دەستی بەكەیسەكە دەكرێت لە بنكەی پۆلیسی باداوە بۆ ئەوەی بە شیوەی ناقانونی مامۆستا تەوقیف بكەن”.\nئاشكراشی كردووە، “ئێمە لە هەوڵەكان بەردەوامین كەمێك پێش ئیستا ئێمەیان كردە دەرەوە و مۆبایلی مامۆستا مسعودیش دەستی بەسەردا گیرا”.\nبەپێی زانیارییەكان، دوای چەند خولەكێك لە بڕیارەكەی دادوەر بۆ ئازادكردنی بە كەفالەت، مەسعود عەبدولخالق دەستبەسەر كراوە.\nThe post بەرپرسی دەزگای ستاندەر دەستبەسەر كرا appeared first on هيوای کۆرد.\nبەرپرسی دەزگای ستاندەر دەستبەسەر كرا\tڕێدۆزیی بابەت\nبابه‌تی پێشووکۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکانی کوردستان، میداڵیای رێزلێنانیان بە سینگی پێشمەرگە کەم ئەندام و بریندارەکانی حدک هەڵواسیبابه‌تی داهاتووچالاکی تەبلیغی تێکۆشەرانی کۆمەڵە لە شاری مەریوان بە بۆنەی ٣١ی جۆزەردان، رۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە وه‌ڵامدانه‌وه هەڵوەشاندنەوەی وەڵام\tEnter your comment here...


منداڵێکی عێراقی عەرەبانەیەکی بە گوێدرێژ-راکێشراو لێدەخوڕێت لەسەر پردێکی کاتیی بە ته‌نیشت پردی دووەوە کە لەلایەن 'دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام'ەوە تێکشکێنرا لە 21 کانوونی دووەمدا و دەکەوێتە گەڕەکی سوککاری خۆرهەڵاتی موسڵ. دانیشتوانی خۆرئاوای موسڵ تووشی دۆخێکی نالەبار بوونەتەوە لەکاتێكدا شەڕی رزگارکردنی ناوچەکانیان لەدژی داعش نزیکتر دەبێتەوە. [دیمیتار دیلکۆف / ئاژانسی فرانس پرێس]\nبە گەمارۆدرانی حەشارگەکانی داعش لە خۆرئاوای موسڵ، سەدان هەزار مەدەنی عێراقی دەست بە خواردنەوە دەگرن بەهۆی کەمبوونەوەی پێویستییە سەرەکییەکانەوە.\nئوم سەمیر کە دایکێكی خەڵکی گەڕەکی رەئس جەددەیە لە خۆرئاوای موسڵ وتی: "دەمانەوێت نەختێك خواردن پاشەکەوت بکەین بەڵام زۆر کەم خواردنمان لە ماڵەوە ماوە."\nدوای گرتنەوەی خۆرهەڵاتی موسڵ لەدەستی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) لە مانگی رابوردوودا، هێزەکانی عێراق لەئێستادا ئامادەکاریی دەکەن بۆ چوونە ناو ئەو بەشەی شارەکەوە کە دەکەوێتە بەری خۆرئاوای رووبای دیجلەوە.\nهەموو ئەو پردانەی ئەو دوو بەشە پێکەوە دەبەستنەوە رووخێنراون و توندڕەوەکان خۆیان لە خۆرئاوای موسڵ حەشارداوە چونکە هیچ شوێنێکی دیکەیان نیە بۆی هەڵبێن، ئەمەش گۆڕەپانەکە ئامادەدەکات بۆ خوێناویتریین شەڕی عێراق لەدژی داعش تا ئێستا ئەنجامدرابێت.\nئوم سەمیر وتی: "لە ئێستادا دەستمانکردووە بەوەی رۆژانە یەك جار نان بخۆین."\nوتی: "رەفەی دووکانەکان نزیکەی بەتاڵبوونەتەوە و کاتێكیش شتێكت دەستدەکەوێت، زۆر گرانە، وەك کیلۆیەك پیاز کە ئێستا نرخی 15,000 دینارە (نزیکەی 12 دۆلار)."\nئوم سەمیر وتی 30 هێلکە بەنزیکەی 50 دۆلار دەستدەکەوت و شەکریش نزیکەی ئەستەمبوو بۆ دەستکەوتن، کورتهێنانێك کە کاریگەریی بۆ سەر هەموو ماڵباتەکانی ئەو وڵاتە هەیە کە تیایدا چا زۆر دەخورێتەوە لەگەڵ بڕێکی زۆری شەکردا.\nوتی: "خەڵکی هێندە بێچارەن کە بەدیلی شەکر کە بۆ نەخۆشی شەکرە کراوە بەکاردێنن بۆ شیرینکردنی چاکانیان."\nخەڵکی ناوچەکە دەڵێن ئەو چەکدارانەی نزیکەی سێ ساڵە فەرمانڕەوایی ناوچەکە دەکەن رۆژ لەدوای رۆژ زیاتر سەریان لێدەشێوێت چونکە هێرشە ئاسمانییەکانی هاوپەیمانان بەردەوامن لە بەئامانجگرتنی حەشارگەکانیان.\nئەبو محەمەد، کە لە گەڕەکی شەفەع دەژی، وتی: "ئەندامانی (داعش) زیاتر هەڵدەکوتنە سەر ماڵی خەڵک، بۆ مۆبایل دەگەڕێن. گەر دانەیەکت هەبێت، رووبەڕووی لەسێدارەدان دەبیتەوە."\nوتی هەندێك لەو کەسانەی کە بەنهێنی و لە 2014وە مۆبایلێکیان هەبووە، بەمدواییانە ئامێرەکەیان شکاندووە.\nلەبەر ترس، هیچ یەك لەو کەسانەی لەلایەن ئاژانسی فرانس پرێسەوە بە مۆبایل پەیوەندییان پێوەکرا، ئامادەنەبوون ناوی تەواویان بدەن.\nئەبو محەمەد وتی سەرکردەکانی داعش، کە زۆریان بیانیین، تەنیا کەسێکن تووشی کورتهێنانی خۆراك نەبوون و هێشتا لەڕێی سوریاوە دەستیان بە شمەك رادەگات.\nوتی: "بەڵام چەکدارانی خۆجێی داعش کەم تا زۆرێك رووبەڕووی هەمان کێشە دەبنەوە وەك زۆربەی خەڵکی."\nهەندێك لە دانیشتوان لە ناوخۆدا راگوێزراون بەهۆی ئەو ئامادەکارییانەی داعش دەیکات لە چاوەڕوانی هێرشی هێزە فیدراڵییەکاندا بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر گروپەکە لە خۆرئاوای موسڵ.\nچەکداران پێگەیان بە درێژایی رووبارەکە داناوە لە هەوڵێكدا بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر هەوڵێکی هێزەکانی عێراق بۆ پەڕینەوە لە رووباری دیجلە لەڕێی پردی کاتییەوە.\nتوندڕەوەکان دیواری ماڵانیشیان کونکردووە کە وادەکات بتوانن لەنێو گەڕەکەکاندا جووڵەبکەن لە ماڵێکەوە بۆ ماڵێکی دیکە بێ ئەوەی خۆیان بۆ چاودێریی ئاسمانیی دەربخەن بە چوونە سەر شەقامەکان.\nخەڵکەکە دەلێن ماڵی ئەو کەسانەی کە دەتوانن هەڵبێن راستەوخۆ لەلایەن داعشەوە دەستیان بەسەردا دەگیرێت، لەگەڵ ئەو دووکانانەی کە خاوەنەکانیان لە بەشی خۆرهەڵات دەژین.\nسوتاندنی جلوبەرگ بۆ سووتەمەنی\nئەمەش دانیشتوان دەخاتە بەردەم ئەو بژاردەیەی کە دەستبەرداری ماڵ و شمەکەکانیان بن یان لە شوێنێك بمێننەوە کە لەلایەن داعشەوە بەکاردەهێنرێت و بەمەش مەترسیی بوونیان بە ئامانجێکی سەربازیی هەیە.\nرێکخەری کاروباری مرۆیی نەتەوە یەکگرتووەکان لیز گراندی چوارشەممە (15 شوبات) بە رۆژنامەنووسانی وت: "بەتەواوی نیگەرانین لە خراپبوونی خێرای دۆخی خۆرئاوای موسڵ."\nلەکاتی سەردانیدا بۆ کەمپێکی ئاوارەکانی ئەو نزیکانە، وتی: "خێزانەکان کێشەیەکی گەورەیان تووشبووە، نیوەی دووکانەکان داخراون."\nعەبدولکەریم عوبێدی، کە بەڕێوەبەری رێکخراوێکی کۆمەڵگەی مەدەنییە لە موسڵ، تکای لە حکومەت کرد کە دەستبکات بە بەردانەوەی خواردەمەنی.\nلە باشترین دۆخدا، ئاو و کارەبا بەردەوام نین و هەندێك لە دانێشتوانی موسڵ باس لەوە دەکەن چۆن پەنا دەبەنە بەر سووتاندنی ئەساسی ناوماڵەکانیان تا گەرم ببنەوە لە شارێكدا کە لەم هەفتانەی دواییدا پلەی گەرمی بەشێوەیەکی ئاسایی بۆ ژێر سفر دابەزیوە.\nپیاوێك لە گەڕەکی 17 تەمموز کە خۆی بە ئەبو زەید ناساند وتی تەنانەت جلە کۆنەکانیشی سوتاندووە چونکە گاز و نەوت ئاسان دەستناکەون.\nوتی: "جانتای پڕ لە جلی کۆنمان لە ژێرزەمینەکە هەیە، کاتێك شەڕەکە دەستپێدەکات، کاتێکی زۆر لەوێ بەسەردەبەین."\nحًمٌوديِ آلّمٌصِلّآويِ | 2017-03-07\nسوپاس بۆ بایەخدان بە خەڵکی ئێمە لە موسڵ کە لە برسان و بەهۆی بۆردومانەوە دەمرن.\nداعش 13 مەدەنی عێراقیی 'گوللـەباران کردووە': چاودێری مافی مرۆڤ


ئیستاتیکای بوون، چاوپێکەوتن لە گەڵ میشێل فوکۆ – كولتور مه‌گه‌زین\nلە فەڕەنسیەوە؛ ئه‌بوبه‌كر جاف\nچاوپێکەوتن لە گەڵ میشێل فوکۆ ئەلیساندرۆ فۆنتانا\nBy ئەبوبەکر جاف\t Last updated تەموز 6, 2017\nپرسیار: حەوت ساڵ بە سەر بڵاوبوونەوەی کتێبی(ئیرادەی مەعریفە) دا تێپەڕی، دەزانم ئەم دوا کتێبەتان ڕووبەڕووی کێشەی کردنەوەو بەر چەندین ئاستەنگ کەوتن. پێم خۆشە لە بارەی ئەو بەربەست و ئاستەنگانەوە ، ئەو گەشتەتان لە ناو جیهانی )گریکۆـ ڕۆمان) دا قسەم بۆ بکەن، ئەگەر بۆ ئێوە نادیار و بزر نەبێت، بە لای کەمەوە تۆزێک نامۆیە.\nفوکۆ: بەربەست و ئاستەنگەکان لە خودی پرۆژەکەوە دێن، ئەوەی دەیەوێت بە ووردی خۆی لێیان بپارێزێت..\nلە ناو ڕێکخستنی کارەکانمدا لە ناو چەندین بەرگدا کە پێشتر لە پلانێکدا ئامادەم کردبوو، بە خۆمم گووت؛ ئێستا کاتی نوسینێتی بە بێ کێشە، بە ئاسانی هەستم بە ڕێکخستنی ئەوەی لە مێشکمدایە لە ڕێگەی ساغکردنەوە و یەکلاکردنەوەی لە مەیدانی توێژینەوەی پراكتیکی و ئەزموونیدا، کرد. لە گەڵ نوسینی ئەم کتێبانەدا لە تاو توندیی و بە تینیی نیگەرانی، خەریک بوو دەمردم: هاوشێوەی ئەوانەی پێشوو بوو. بۆ هەندێک، نوسینی کتێبێک هەمیشە ڕیسککردنە بە شتێکەوە.\nبۆ نموونە؛ سەرنەکەوتن لە نوسینیدا. کاتێک پێشوەخت دەزانین دەگەینە کوێ، ڕەهەندێکی ئەزموونکردن هەیە کە نیمانەو كورت دێنێت، ئەوەی کە بە ته‌واوه‌تی پەیوەندی بە نوسینی کتێبکەوە هەیە لە ناو ڕیسککردنه ، به‌وه‌ی کە نەگەیت بەکۆتایی. بەمشێوەیە تەواوی پرۆژەکەم گۆڕی: لەو شوێنەی دەستمکرد بە لێکۆڵینەوە لە بارەی سێکسوالیتیه‌وه لە ناو سنووری مەعریفە و دەسەڵاتدا، هەوڵمدا بە شێوەیەکی دوور مەودا بزانم چۆن بیناکراوە، بۆ خودی خۆی، ئەزموونی سێکسوالیتێکەی وەک (ئارەزوو) بۆ دەرخستن و بە ڕووخستنی، بە دریارخستنی ئەم گیروگرفت و پرۆبلێماتیکە، ناچار بووم زۆر لە نزیکەوە بگەڕێمەوە سەر تێکستە دێرینەکان، لاتینی و گریکی، ئەمەش داوای هەوڵ و خۆ ئامادەکردنی زۆری لێدەکردم، لە زۆر جێگەدا بڕێکی زۆر لە دڵەڕاوکێی و دۆشدامان تا کۆتایی.\nفۆكۆ و سارته‌ر ؛به‌شدارن له خۆپیشاندانه‌كانی ١٩٦٨ خوێندكاراندا\nپرسیار : هەمیشە بڕێک لە مەبەستخوازی لە کارەکانتدا هەیە، کە زۆر جار لە دەستی خوێنەران دەردەچێت، بۆ نمونه (مێژووی شێتی ) لە قوڵاییدا مێژووی فۆرمولەبووی ئەو مەعریفەیە کە ناوت ناوە سایکۆلۆژی؛ (وشەکان و شتەکان) ئارکیۆلۆژیای زانستە مرۆییەکانە؛ (چاودێری و سزا) دەرخستنی فۆرمولەبوونی دیسپلینەکانی جەستەو ڕۆحە. وایدەبینم ئەوەی کە چەق و سێنتراڵە لە دوا کتێبەکانتدا ئەوەیە کە ناوتان لێناوە ” گەمەکانی هەقیقەت”\nفوکۆ : لەو بڕوایەدا نیم کە جیاوازییەکی گەورە هەبێت لە نێوان ئەم کتێبانەو کتێبەکانی پێشووترم. کاتێک کتێبگەلێکی وەک ئەمانە دەنوسین، ئارەزوویەکی زۆر دەکەین هەموو ئەو شتانەی کە بیری لێدەکەینەوە گۆڕانکاری بە سەردا بێنین و دەستکاری بکەین و، لە کۆتاییدا شتێکمان دەستگیر ببێت کە زۆر جیاوازە لە دەستپێک. پاشان، لە کۆتاییدا لەوە تێدەگەین کە زۆر بە کەمی دەستکارییمان کردووە. ڕەنگە گۆشەنیگاو دیدگاکەمان گۆڕیبێ و دەسکاریمان کردبێت، بە دەوری هەمان کێشەدا سوڕابێتینەوە کە بەردەوام هەمان کێشەیە، واتە پەیوەندییەکانی نێوان سوژە، هەقیقەت و بیناکردنی ئەزموون. من گەڕاوم بە دوی شیکردنەوەو شیکاری ئەوەی کە چۆنچۆنی مەیدان و پانتاییگەلێکی وەک: شێتی، سێکسوالیتێ، لادان دەتوانرێت بخرێنە ناو گەمەگەلێکی هەقیقەتەوە، لە لایەکی دیکەوە لە ڕێگەی ئەم چوونە ناوەوە لە پراكتێکە مرۆییەکاندا، لە ناو ڕەفتارەکانی ناو گەمەکانی هەقیقەتدا،سوژە (خود \_ سوبێكت ) خۆی وەک کارتێکراوێک دەبینێتەوە. هەر ئەمەش بوو کێشەی مێژووی شێتی و سێکسواڵیتێ.\nپرسیار: قوڵاییدا کارەکە سەروکار نییە لە گەڵ ژینیالۆژیایەکی نوێی مۆراڵ ؟\nفوکۆ: ئەگەر باس لە گرنگیی ناونیشان و مۆرکێکی گەورەی نیتچە بکەین بە سەرییەوە، دەڵێم بەڵێ…\nپرسیار: لە نووسینێکدا کە لە گۆڤاری (لو دیبا، گفتوگۆ)، لە نۆڤەمبەری ۱۹۸۳ بڵاو کرابووەوە، سەبارەت بە سەدە کۆنەکان قسەتان لە مۆراڵێکی وەرچەرخاو بۆ ئیتیک و، مۆراڵێکی وەرچەرخاو بۆ کۆد کردووە. لێرەدا دابەشبوون هەیە لە نێوان مۆراڵی گریکۆ ـ ڕۆمان و ئەوەی لە گەڵ کریستیانیزمدا لە دایک دەبێت ؟\nفوکۆ: له‌گەڵ کریستیانیزمدا ئێمە گۆڕانکارییەکی خاو و لە سەر خۆ، هێواش و بەرە بەرەیمان بینی لە بەرانبەر مۆراڵی کۆن و دێریندا، کە بەشێوەیەکی جەوهەری پراکتیک بوو، ستایلێکی ئازادی بوو. سروشتییە کە لە هەمان کاتدا کۆمەڵێک نۆرمی ڕەفتاریی هەبوو کە تاکی ئاڕاستە دەکرد، ڕێنمایی تاکی دەکرد. بەڵام (ئیرادەی بوون) بە سوژەیەکی مۆراڵی و، گەڕان بەدwوی ئیتیکێک بۆ بوون بەو شێوەیەک پرەنسیپیی لە کۆندا هەبوو، هەوڵدانێک لە پێناو به‌كرده‌یكرنی ئازادیدا تا وه‌كو فۆرمگەلێک ببەخشێتە ژیانی، تاوه‌كو لە سایەی ئەو فۆرمانەدا و لە ڕێگەیانەوە بتوانێت خۆی و ئەوانی دیکەش بیناسێتەوە و نەوەکانی داهاتوش نمونەیەک ببیننەوە.ئەم ڕێوشوێنگرتنە بەرە لە بارەی ژیانی تایبەتی خۆیەوە وەک کارێکی هونەریی تاکەکەسێك، سەرباری ئەوەی ملکەچە بۆ یاساو ڕێسای کۆلێکتیڤی، من وایدەبینم ئەمە لە چەق و ناوەندی ئەزموونی مۆراڵیدا، لە ئیرادەی مۆراڵدا، لە کۆندا وه‌ها بووە. لە کریستیانیزمدا، لە گەڵ تێکستە ئاینییەکان و ئیدیای ئیرادەی خوداوەندا، پرەنسیپی ملکەچبوون، مۆراڵ زیاتر فۆرمێکی کۆدی یاسایی وەر گرتبوو،( لە گەڵ زانینی ئەوەی پراتیکگەلێکی زوهدیی زیاتر گرێدراو بووە بە مومارەسەکردنی ئازادییەکی کەسییەوە).\nلە سەردەمی کۆنەوە بۆ کریستیانیزم، ئێمە لە مۆراڵێکەوە دەگوێزینەوە ،کە بە جەوهەری گەڕان بووە بۆ ئیتیکێکی کەسی بۆ مۆراڵێک وەک ملکەچبوون بۆ سیستەمێکی ڕێساکان. ئەگەر من گرنگی بە سەردەمی کۆن دەدەم لە بەر زنجیرەیەک هۆکارە، ئیدیای مۆراڵێک وەک ملکەچبوون بۆ کۆدێکی ڕێساکان کە لە ئێستادا لە سەروبەندی ونبووندایە.،یاخود بەتەواوی ونبووە. لە سەر بنەمای ئەم ئاوابوون و ونبوونەی مۆراڵ، پێویستە وەڵامێک هەبێت بۆ گەشت و گەڕانێک کە ئێستاتیکایەکی بوونە.\nپرسیار: تواوه‌ی مەعریفە کەڵەکەبووەکانی ئەم ساڵانەی دوایی لە بارەی جەستەوە، لە بارەی سێکسوالیته‌وە، لە بارەی دیسپلینەکانەوە، پەیوەندی ئێمە بە ئەوانی دیکەوە، بوونمان لە جیهاندا ڕێک بخات؟\nفوکۆ: ناتوانم ئەوە ڕەت بکەمەوە کە زنجیرەیەک باس و خواس بهێنمە ناو گفتوگۆوە، ئەگەر چی بە سەربەخۆیی لەبژاردە سیاسیەکاندا لە بارەی فۆرمگەلێکی بوون و ڕێساگەلێکی ڕەفتارەو هتد.. زۆر بەرهەمدار بوو: پەیوەندی لەگەڵ جەستە لە نێوان ئافرەت و پیاو، لە گەڵ سێکسواڵیتێ.\nپرسیار: کەواتە ئەو مەعریفانە هاوکارو یارمەتیدەرمانن بۆ ژیانێکی باشتر، بۆ ئەوەی باشتر بژین ؟\nفوکۆ: کارەکە تەنیا گۆڕانکارییەکی سادە نەبوو لە ناو سەرقاڵییەکاندا، بەڵکو گۆڕانکارییەک بوو لە ناو گوتاری فەلسەفی، تیۆری و ڕەخنەییدا…لە ڕاستیدا لە ناو زۆربەی شیکارو شیکردنەوە ئەنجامدراوەکاندا ئێمە پێشنیاری ئەوە بۆ خەڵک ناکەین تاوه‌كو ببن بەوە، یان پێویستە ببن بە چی و پێویستە چی بکەن پێویست بێت بڕوای پێبهێنن و بیری لێبکەنەوە! کارەکە زیاتر پەیوەندی بە دەرخستنی چۆنێتی کارکردن و توانای میکانیزمە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەیە تاوه‌كو سنووری ئێستا و توانیویانە یاری بکەن، چۆن چۆنی فۆرمەکانی فشارو سەپاندن و ملکەچکردن کاریانکردووە و جوڵاون. پاشان، لێرەوە و لەم سۆنگەیەوە وایدەبینم، پێویست بێت واز لە خەڵک بێنین تا توانای بڕیاردان و هەستان بەوەی کە گونجاوە بۆیان، هەڵبژاردنی شێوازی بوون، لە ناو مەعریفەو ناسینیی تەواوی ئەمانەدا، ئەنجامبدەن.\nپرسیار: بۆ پێنج ساڵ دەچێت ئێمە بەردەوام شوێن کەوتەی کۆرسەکانتین لە (کۆلێژ دو فڕانس،) بە خۆمانمان گووت : فوکۆ لە ناو بیرکردنەوەو تێفکرینیدا سەبارەت بە لیبرالیزم، فوکۆ کتێبێکمان لە بارەی سیاسەتەوە دەداتێت. لیرالیزمیش وا دەردەکەوێت وەرچەرخانێک بێت لە پێناو دۆزینەوە و بنه‌كۆڵكردنی تاک لەو دیو میکانیزمەکانی دەسەڵاتەوە. ئێمە ئاگاداری نەیاربوون و دژایەتی ئێوەین بەرانبەر سوژەی فینۆمینۆلۆژیی. لەو کاتەدا قسەو باس سەبارەت بە سوژەی پراكتیک هاتە گۆڕێ و سەر لەنوێ خوێندنەوەی لیزرالیزمیش کەمێک لە دەوروبەری ئەمە دەسوڕایەوە. بۆ کەس نامۆ و نهێنیی نییە کە زۆرجاران دەڵێین : سوژە لە کارەکانی فوکۆدا نییە. سوژەکان (خوده‌كان – سوبێكته‌كان) هەمیشە ملکەچن، ئەوان پنتی چاوخستنە سەر و پنتی چڕبوونەوەن لە لایەن تەکنیکەکانەوە، لە لایەن دیسپلینە پێوەرگیرەکانەوە، بەڵام سوژەکان هەرگیز سوژەی سەروەرو خاوەن سەروەری نین؟\nفوکۆ: پێویستە جێ بکرێنەوە. پێش هە شتێک من وا بیردەکەمەوە کە (سوژەیەکی سەروەر ) بوونی نییە، فۆرمێک لە سوژەی گەردوونی کە بتوانین لە هه‌موو شوێنێک بیبینینەوە بوونی نییە. من زۆر گومانم هەیە و تەواو نەیارو دژم بەم تێگەیشتنە لە بارەی سوژەوە. بە پێچەوانەوە، وا بیر دەکەمەوە کە سوژە لە ڕێگەی (پراكتیکەکانی ملکەچبوونەوە ) خۆی بینادەکات، یاخود بە شێوازێکی زیاتر ئۆتۆنۆم، لە ڕێگەی پراكتیکەکانی ئازادی و ئازادبوونەوە وەک ئەوەی لە سەردەمی کۆندا هەبووە، ئەڵبەتە بە دڵنیاییەوە لە سۆنگەی کۆمەڵێک یاساو ڕێساوە، لە ڕێگەی ستایلگەلێکەوە، لە ڕێگەی پەیمانبەستنگەلێکەوە کە ئێمە لە ناو پانتاییە کولتورییەکاندا دەیبینینەوە.\nپرسیار: ئەمە ڕاماندەکێشێتە ناو ئەکتوێلیتێ و ئێستاكێی سیاسەتەوە، زەمەنەکان قورس و سەختن: لە سەر ئاستی نێو دەوڵەتی پەیمانی ماڵتا و ڕووبەڕووبوونەوەی هەردوو جەمسەر و بلۆکەكان؛ لە سەر ئاستی ناوخۆ تارمایی قەیران. لە بەرانبەر هەموو ئەمانەشدا، وایدەبینین لە نێوان چەپ و ڕاستدا تەنیا جیاوازی ستایل هەیە، چۆن بڕیار بدەین لە بەرانبەر ئەم واقیعەدا، وە وا دەردەکەوێت کە بێ ئەلتەرناتیڤێکی مومکین بێت؟\nدیواری به‌رلین ١٩٦٩ – ١٩٨٩\nنوسراوه ؛ئاگاداربه! تۆ سنووری ئه‌ڵمانیای ڕۆژئاوا به‌جێدێڵێت – دونیا وه‌ك دوو بلۆكی ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژئاوا (سۆسیالستی و كاپیتالیستی)\nفوکۆ: وایدەبینم پرسیارەکەتان لە یەک کاتدا ڕاستەو تۆزێکیش توندو زبرە. پێویستە بکرێت بە دوو نەزمی جیاوازی پرسیارکردن: لە یەکەمیاندا ئەوەیە کە پویستە قبوڵی بکەین یان قبوڵی نەکەین ؟ دووەم، ئەگەر قەبوڵمان نەکرد، دەتوانین چی بکەین ؟\nسەبارەت بە پرسیاری یەکەم؛ پێویستە بە بێ هیچ لێڵی و تەمومژاوییەک وەڵامبدەینەوە: نە پاشماوەکانی جەنگ، نەدرێژکردنەوەی هەلومەرجێکی تایبەتی و دیاریکراوی ستراتیژیی لە ئەوروپادا، نە نیوەی ئەوروپاش ملکەچ و ژێر دەستە بێت. پاشان پرسیاری دووەم دێت : ” دەتوانین چی بکەین دژ بە دەسەڵاتێک وەک ئەوەی یەکێتی سۆڤیەت، وەکو دەوڵەتی تایبەتی خۆمان، لە گەڵ گەلاندا کە دیوارێکی ئاسنین لە نێوانیاندا دروستکراوە…؟”\nسەبارەت بە یەکێتی سۆڤیەت شتێکی گەورەمان پێناکرێت، تەنیا پاڵپشتی و یارمەتیدانێکی کاراو چالاک تا ئەو شوێنەی مومکین بێت بۆ ئەو کەسانەی لە هەمان شوێندا لە ململانێدان، لە شوێن و جێگەی خۆیاندا لە خەبات و کێشمەکێشدان. سەبارەت بە دوو ئامانجەکەی دیکە، دەتوانرێت پێداگیریی و جەخت لەوە بکرێتەوە کە کارێکی زۆر هەن پێویستە پێی هەڵسین و ئەنجامی بدەین، نانەکە بە سەر ساجەوەیە.\nپرسیار: کەواتە ناتوانین هەلومەرجێک قەبوڵ بکەین و لە کۆڵی بنێین، کە بکرێت پێی بڵێین هیگڵیی، تەحەمولکردن و ناڵان لە ژێر هەلومەرجێکی دروستراو وەک ئەوەی کە هەیەو وەک ئەوەی دەخرێتە پێشچاومان. وە کۆتا پرسیار :” ئایا هەقیقەتێک لە ناو سیاسەتدا هەیە؟“\nفوکۆ:لەو بڕوایەدام بڕێکی زۆر لە هەقیقەت، تا خۆمان ناچار نەکەین بڵێین هەقیقەتگەلێکی جیاواز و ڕێگاو شێوازی جیاوازی گووتن و گۆکردنی. ڕاستە کە ناتوانرێت داوا لە حکومەتێک بکەین ڕاستی بڵێت، هەموو هەقیقەت و هیچی تر جگە لە هەقیقەت. لە بەرامبەر ئەمەدا، دەکرێت و مومکینە داوا لە حکومەتەکان بکەین جۆرێک لە هەقیقەت سەبارەت بە پرۆژەگەلێکی دیاریکراو، کۆمەڵێک بژاردە سەبارەت بەو تاکتیکانەی گیراوەتە بەر، ژمارەگەلێک لە خاڵی دیاریکراو لە ناو پرۆگرامەکەیاندا، بخاتە بەردەستمان: ئەمەش پاریزیای(قسەی ئازاد و ڕاشکاو) حکومڕانیکراوەکان کە دەتوانرێت، یاخود پێویستە بە ناوی مەعریفەو بە ناوی ئەو ئەزموونەی کە هەیانە، پرسیار لە حکومەت بکرێت و بخرێتە بەردەم پرسیارەوە، بەو پێیەی هاونیشتیمانییەکە سەبارەت بەوەی ئەوانیدیکە لە حوکمڕانان ئەنجامیدەدەن، سەبارەت بە مانای کردەو ئەکسیۆنەکەی و، سەبارەت بەو بڕیارانەی دراون. لە بەرامبەردا، دەبێت هوشیارو بە ئاگا بین لەو فێڵ و تەڵەکەیەی کە حوکومڕانان دەیانەوێت ڕووناکبیرانی تێهاون و بیانخەنە ناوییەوە، زۆر جار دەکەونە ناوییەوە و، دروشمی : خۆتان بخەنەشوێنی ئێمەو پاشان پێمان بڵێن چی دەکەن؟\nئەمە پرسیارێکە ئێمە لە ئان و ساتی وەڵامدانەوەیدا نین. بڕیار وەرگرتن و بڕیاردانێک سەبارەت بە پرسێکی دیاریکراو، پێویستی بە مەعریفەو زانیننی دۆسیە گەلێکە کە ڕەتکراوەتەوە، شیکاریی و شیکردنەوەی بارودۆخێک کە ئێمە ئیمکانی ئەنجامدانیمان نەبووە. کەواتە ئەمە تەڵەیەکە. بە لای کەمەوە هیچ نەماوەتەوە بۆمان وەک ئەوەی حکومڕانیکڕاوین، جگە لەوەی بە تەواوی مافی ئەوەمان هەیە پرسیارەکانی هەقیقەت بکەین (چی دەکەن بۆ نموونە کاتێک دژو نەیارن بەو موشەکانەی ئەوروپا تێدەپەڕێنن، یان بە پێچەوانەوە کاتێک پاڵپشتییان لێدەکەن، سەبارەت بە قەیرانی ئاسن و کانزای لۆرێن، کاتێک دۆسیەی پەروەردەو فێرکردنی تایبەت واڵا دەکەن؟”\nپرسیار: لە ناو ئەم کەوتن و سەرەولێژبوونەوەدا بەرەو دۆزەخ کە تێڕامانێکی قووڵ و گەڕان و توێژینەوەیەکی درێژە، دابەزین و لاربوونەوەیەک کە تێیدا سەروکارمان لە گەڵ گەڕان و توێژینەوەی هەقیقەتدایە، ئێوە دەتانەوێت لە گەڵ چجۆرو تایپێک لە خوێنەر بە یەک بگەن؟ ئەوە ڕاستییەکە کە ڕەنگە دانەری باشمان هەبن، لە بەرامبەردا، بەرە بەرە کەمبوونەوەیەکی خوێنەری باشیشمان هەیە.\nفوکۆ:من دەڵێم خوێنەر، ڕاستە چیتر ناخوێنینەوە، کتێبی یەکەم کە دەنوسرێت دەخوێنرێتەوە، چونکە نەناسراوین، چونکە خەڵکی نازانن ئێمە کێین، وەک چۆن لە ناو جۆرێک لە بێ نەزمی و شپرزەیی و تەمومژاویدا دەخوێنرێتەوە، ئەمەش بۆ من باش دەڕوات. هیچ هۆکارێک نییە بۆ ئەوەی نەک تەنیا بۆ ئەوەی کتێب بنوسین، بەڵکو بۆ یاسای کتێبیش. تەنیا یاسایەک تەواوی خوێنەرە مومکینەکانن. هیچ نەرێنی و خراپەیەک بەدیناکەم ، کاتێک کتێبێک بە شێوازی جیاواز دەخوێنرێتەوە.\nئەوەی کە کێشەو مەترسییەکی گەورەیە، ئەوەیە کاتێک کتێب دەنووسین چیتر ناخوێنرێنەوە، لە ڕێگەی خوێندنەوەی خراپەوە، لەتێکدانێکەوە بۆ تێکدانێکی تر. ئێمە خەریکین وێنەیەکی تەواو شێواو دەدەینە کتێب. لێرەدا کێشەیەکی زەق خۆی دەردەخات: ئایا پێویستە بچینە ناو ئەم چەلەحانێوە و بەرامبەر هەر بە لاڕێدابردن و شێواندنێک وەڵاممان هەبێت؟ لە دواجاریشدا یاسا بۆ خوێنەران دابنێین؟ ئەمەش من لێی هەڵدێم، یان لێی گەڕێین، وە ئەوەی من دیسانەوە لێی هەڵدێم ئەوەیە؛ کە کتێب بە شێوەیەک بشێوێنرێت تا کتێبەکە ببێت بە نوسخەیەکی کاریکاتێری خۆی.\nتەنیا ڕێگا چارەیەک دەبێت : تەنیا یاسایەک بۆ چاپەمەنی، تەنیا یاسایەک بۆ کتێب، ئەوەیە یاسایەک دانرێت، کە دوو جار بەکارهێنانی ناوی دانەر قەدەغە بکات، لە گەڵ مافی لە بیرکردنی ناوی نوسەر یاخود هەڵبژاردنی ناوێکی خوازراو بۆ ئەوەی هەر کتێبێک بۆ خودی خۆی، واتە بۆ کتێبەکە بخوێنرێتەوە.\nهەندێک کتێب هەیە ناسینی دانەرەکەیان کلیلێکە بۆ ڕوونیی و ئاشکرایی. بەڵام بە دەر لە چەند دانەرێکی مەزن و گەورە، بۆ زۆربەی زۆری دیکە، ئەم ناسینە بە دەقیقی هیچ ناگەیەنێت. تەنیا خزمەت بە پیشاندان و بەرچاو ڕوونی دەکات. بۆ کەسێکی وەک من کە دانەرێکی گەورە نیم، بەڵکو تەنیا کەسێکم کە کتێب دروستدەکەم، دەمانەوێت کتێبەکان بۆ خودی خۆیان بخوێنرێنەوە بە هەموو نەنگی و ناتەواویی و نوقسانی یاخود باشبوونییەوە.\n«Une esthétique de l’existence» (entretien avec A. Fontana), Le Monde, 15-16 juillet 1984, p. XI.\nDits Ecrits tome IV texte n°357\nپێشه‌كیه‌ك بۆ پڕۆژه‌ی (جه‌سته‌ی بنیراو – نه‌بینراو)


هەپەگە كوژرانی 19 سەربازی توركیای راگەیاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە كوژرانی 19 سەربازی توركیای راگەیاند لە هەرێمەكانی ئاڤاشین و زاپ.\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لە راگەیەندراوێكدا رایگەیاند “هێزەكانمان لەدژی سووپای توركیا چالاكی كاریگەریان ئەنجامداوە، تیمەكانی گەڕۆك و هێزەكانمان لە سەنگەرەكاندا لە ٤٠مین رۆژی بەرخۆدانی مێژووییدا بە ورەیەكی بەرزەوە گورز لە سووپای توركیا دەدەن. سوپای توركیا كە ناتوانێت ئەنجام بەدەست بهێنێت، لە بێچارەیی خۆی ٢٣ جار چەكی كیمیایی، ٣١ جار بە فڕۆكە و بە دەیان جاریش بە ئۆبۆس هێرشی كردووەتە سەر هەرێمەكانی بەرخۆدان، بەڵام هیچ ئەنجامێكی بەدەست نەهێناوە”.\nراشیگەیاند “لە چالاكییەكانی هێزەكانماندا، ١٩ سەرباز كوژران، ٤ سەربازی دیكە بریندار بوون”.\nپەكەكە شەهیدبوونی سەركردەیەكی راگەیاند\nخەڵك- كۆمیتەی پشتیوانیی لە خانەوادەی شەهیدانی پەكەكە رایگەیاند دكتۆر حوسێن ئاكداغ یەك لەسەركردەكانی پەكەكە شەهیدبووە. كۆمیتەی پشتیوانیی لە خانەوادەی…\nخەڵك- لە سنووری دەڤەری بادینان لە باشووری كوردستان شەڕ لەنێوان پەكەكە و سووپای توركیا بەردەوامە و كوژرانی 2 سەرباز راگەیەنرا. ناوەندی راگەیاندن…\nهەپەگە كوژرانی 7 سەربازی راگەیاند\nخەڵك- هێزەكانی پاراستنی گەل هەپەگە باڵی سەربازی پارتی كرێكارانی كوردستان پەكەكە كوژرانی 7 سەربازی توركیای لە شەڕەكانی بادینان راگەیاند. هەپەگە…\nتوركیا كوژرانی دوو سەربازی لە هەرێم راگەیاند\nخەڵك- وەزارەتی بەرگری توركیا كوژرانی دوو سەربازی لە هەرێمی كوردستان راگەیاند. وەزارەتی بەرگری توركیا لە راگەیەندراوێكدا كوژرانی دوو سەربازی سووپای…\n17 نیسان 2022 11.01 am\nخەڵك بەیانی ئەمڕۆ یەك شەممە تۆپخانەكانی سووپای توركیا ناوچەی برادۆستی سنووری ئیدارەی سەربەخۆی سۆرانیان لە پارێزگەی…\n14 مارس 2022 6.45 pm\nخەڵك- بەپێی زانیارییەكان بڕیارە نێوەڕاستی ئەم هەفتەیە شاندێكی بەریتانی بچنە رێكخراوی قەدەغەی بەكارهێنانی چەكی…


بەشار ئەسەد: ئەگەر وا هەست بکەین کە ئێران پێویستی بە پێگەی سەربازییە لە سووریادا ، هیچ لارییەکمان لەم بوارەدا نییە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nبەشار ئەسەد: ئەگەر وا هەست بکەین کە ئێران پێویستی بە پێگەی سەربازییە لە سووریادا ، هیچ لارییەکمان لەم بوارەدا نییە\nJun 14, 2018 19:05 Asia/Tehran\nسەرۆک کۆماری سووریا وتی: ئەگەر لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئێرانییەکاندا وا هەست بکەین کە ئێران پێویستی بە پێگەی سەربازییە لە سووریادا ، هیچ لارییەکمان لەم بوارەدا نییە .\nبەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا لە وتووێژێکدا لەگەڵ کەناڵی ئەلعالەم وتی: ئەمڕۆکە لە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئێرانییەکاندا ئەگەر وا هەست بکەین کە بوونی پێگەی سەربازیی ئێران لە سووریادا پێویستە، بێ هیچ دوودڵییەک قەبووڵی دەکەین.\nناوبراو وتیشی: سووریا پێگەی ئێرانی لێ نییە، چونکو ئێرانییەکان داوایان نەکردووە . ئێمە هەر لە هەمان سەرەتای شەڕەوە داوامان لە ئێرانییەکان کرد کە لە سووریادا ئامادە بن.\nئەسەد وتیشی: ئێمە هەر لە هەمان سەرەتاوە لە ئێرانییەکان و ڕووسەکان داوامان کرد لە سووریا ا ئامادە بن، چونکو پێویستمان بە یارمەتیی ئەم وڵاتانە هەبوو و ئێران وەڵامی ئەرێنیی داینەوە.\nبەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا وتیشی: دەبێ ڕاشکاوانە پێ لە سەر ئەوە دابگرم کە پەیوەندیی سووریاو ئێران پەیوەندییەکی ستراتژیانەیە و ناکەوێتە ژێر کاریگەریی باکوورو باشوورەوە. ئەم پەیوەندییانە بە هەموو ڕەهەندەکانیەوە بە شێوەیەکی ڕاستەقینە گرێ دراوی ئێستاو داهاتووی ناوچەکەیەو ناکەوێتە ژێر کاریگەریی نرخەکانی بازاڕی نێونەتەوەییەوە. نەسووریاو نەئێرانیش قەت لە بازاڕی سیاسیی نێونەتەوەیی دا باسی ئەو پەیوەندییانە ناکەن، هەتا بکرێت بە هەوێنێک بۆ سازان. ئەوەی وا لە گۆڕێ دایە گەڵاڵەیەکی ئیسرائیلییە و ئامانجەکەی تووشی کێشە کردنی ئێرانە . هەڵبەت لەم بوارەدا نابێ هاوتەریبی لەگەڵ پڕوپاگەندەی نێونەتەوەیی لە سەر دۆسیەی ناڤۆکی دژی ئێرانیشمان لە بیر بچێت کە هەرهەموویان پێکەوە گرێ دراون.\nبەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا لە بەشێکی دیکەی قسەکانی وتیشی: بڕیاردان لە بارەی سووریاوە بەس بۆ سوورییەکان دەبێ . ئێمە لە پێکدادانێکی هاوسەنگ داین و ئەگەریش بڕیارێکمان لە بارەی ئێرانەوە هەبێت، لە گەڵ خودی ئێرانییەکاندا قسە دەکەین و لەگەڵ هیچ لایەنێکی دیکەدا نادوێین.\nبەشار ئەسەد سەرۆک کۆماری سووریا پێشی داگرت: ئێمە قەت هێرشەکان بێ وەڵام ناهێڵینەوە و وەڵامدانەوەی ئیسرائیلیش لە بەقەدەر تواناییە سەربازییەکانمان ڕاناگرین و دیارە بە هەر ڕادەیەکیش ئاستی ئەو تواناییانە بەرزتر بێتەوە وەڵامەکەی ئێمەش بەهێزتر دەبێت. ڕاستییەکەی ئەمەیە کە بەهێزترین وەڵام دانەوەی ئیسرائیل هەڵکوتانە سەر بنکەکانیان لە نێو سووریادایە، هەڵبەت مەبەستمان بەس ئەو تیرۆریستانە نین کە بە ئاشکرا هەوڵی دابین کردنی بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل دەدەن.


ئێمه به‌خێرای درک به هه‌ندێک له به‌ره‌نگارییه‌کانی بوونی ساوایه‌ک ده‌که‌ین. وه به ته‌واوی درک به گۆڕینی شێوازی ژیانمان ده‌که‌ین له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ساواکه به ته‌واوی پشت به ئێمه ده‌به‌ستێت، به به‌رده‌وامی داوا له ئێمه ده‌کات، بیست و چوار کاتژمێر له ڕۆژێکدا! ساواکان زیاتر ده‌بنه هۆی گومان. به ڕێگه‌یه‌کی ڕاست ده‌بێت ئێمه به‌رپرسیار بین به‌رامبه‌ر چاودێری کردنی منداڵه‌که، به‌تایبه‌تی کاتێک ئه‌و ته‌ندروستی باش نه‌بێت. خه‌ڵک زۆر هه‌یه که ئامۆژگاری ده‌به‌خشن به‌ڵام چ جۆرێکی ئامۆژگاری ڕاسترینه؟ ئێمه پێویستمان به کاتی زۆر هه‌یه بۆ پارێزگاری کردنیان. کاتێک ئێمه ساوایه‌کمان ده‌بێت (یان زیاتر) ده‌توانرێت شته‌کانی تر فه‌رامۆش بکرێن وه‌ک ئیشی ماڵ و دوکاندارێتی و هتد. هه‌رچۆنێ بێ، پێویست ناکات سه‌یری منداڵه‌کانمان بکه‌ین وه‌ک ئه‌وه‌ی که ئه‌وان جاڕسکه‌ر و کێشه‌بن. خه‌ڵاتێکن له ووشه‌ی وه‌رگێڕدراوی "خه‌ڵات" واته سامان و میراتی. به‌م شێوه‌یه، کاتێک منداڵه‌که‌تان له دایک ده‌بێت، متمانه‌تان به سامانی خواوه‌ند ده‌بێت. خواوه‌ند ئه‌و منداڵانه‌ی پێداون که ئه‌و ده‌یه‌وێت ئێوه هه‌تان بێت به‌هۆی خۆشه‌ویستییه‌که‌یه‌وه. هیچ یه‌کێک له منداڵه‌کانمان له دایک نابن به ڕێکه‌وت به‌ڵکو به‌هۆی پلانی خواوه‌نده‌وه له دایک ده‌بن، که‌واته پێویسته پێیان ڕازی ببن و به‌خێریان بهێنن. به‌ڵام منداڵه‌کانمان هی خۆمان نین، هی خواوه‌ندن!\nتیرێکن له‌ناو ده‌ستی جه‌نگاوه‌رێکدا: ئه‌وان هێزو شانازین. منداڵ له کۆندا ده‌وری به‌شێکی به‌نرخیان ده‌بینی له خێزاندا وه‌ک، هاوکاریکردن له کاری کشتوکاڵیدا بۆ پاڵپشتیکردنی خێزان و وه شه‌ڕکردن له کاتی پێویستدا بۆ پارێزگاریکردنی ژیانی خێزانه‌که.\nکاتێک ئێوه ده‌بن به باوک یان به دایک، ئه‌و نه‌مامه بچووکه وه‌ده‌گرن و به ئاگاده‌بن لێی و ئاوی ده‌ده‌ن و چاودێری گه‌شه‌کردنی ده‌که‌ن تاوه‌کو ده‌بێت به دار زه‌یتوونێکی به‌هێزو به‌رهه‌م هێنه‌ر.\nسێ ئه‌رکی زۆر گرنگی دایک و باوکایه‌تی:\nبه‌شێک له گرنگی پێدانمان بۆ پێداویستییه جه‌سته‌ییه‌کانی منداڵه‌کانمان (هه‌ر وه‌ک خواردن پێدان و پاککردنه‌وه‌و گۆڕینی دایبی و چاودێری کردنیان له‌کاتی نه‌خۆشکه‌وتنیاندا و هتد)، سێ ئه‌رکی زۆر گرنگی دایک و باوکایه‌تی هه‌یه که پێویسته کاریان له‌سه‌ر بکه‌ین بۆ پێگه‌یاندنی منداڵه‌کانمان له عازه‌بێتیدا. ئه‌وانیش: دروستکردنی بارودۆخێکی خۆشه‌ویستی و سه‌قامگیر له ماڵدا. ڕاهێنانی منداڵ بۆ و وه‌به‌کارهێنانی بۆ ڕێبه‌ریکردنی ڕێگه‌ی منداڵه‌کانمان له هه‌ڵسوکه‌وتی خراپ و خوود زاڵبوون . ئێمه ته‌ماشای هه‌ریه‌که له مانه ده‌که‌ین به ڕیز.\n1. دروستکردنی بارودۆخێکی خۆشه‌ویستی و سه‌قامگیر له ماڵدا: ئه‌و جۆره ماڵه‌ی  ئێمه دابینی ده‌که‌ین بۆ منداڵه‌کانمان زۆر گرنگه. ماڵ ده‌توانێت داڕمانێکی گه‌وره دروست بکات بۆ منداڵان یان ده‌توانێت ببێت به سه‌رچاوه‌یه‌کی به‌زه‌ی گه‌وره بۆ ئه‌و منداڵه. کاریگه‌ری ده‌وروبه‌ری ماڵ ده‌رده‌بڕدرێت به‌شێوه‌یه‌کی شانۆی له هۆنراوه‌ی میللیدا.\nئه‌گه‌ر منداڵێک له ڕه‌خنه‌گریدا بژی، فێری سه‌رکوتکردن ئه‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به دوژمندارێتی بژی، فێری شه‌ڕکردن ده‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک له گاڵته‌دا بژی، فێری شه‌رم ده‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به شه‌رم بژی، فێری هه‌ست کردن به‌بێ نرخی ده‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به هاندان بژی، فێری ئه‌وه ده‌بێت که متمانه‌ی هابێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به دادپه‌روه‌ری بژی، فێری دادپه‌ر‌وه‌ری ده‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به ئاسایشبژی، فێری ئه‌وه ده‌بێک که وه‌فای هه‌بێت.\nئه‌گه‌ر منداڵێک به قه‌ناعه‌ته‌وه بژی، فێری ئه‌وه ده‌بێت که خۆی خۆش بوێت. ئه‌گه‌ر منداڵێک به هاوڕێیه‌تی بژی، فێری ئه‌وه ده‌بێت که درک به خۆشه‌ویستی بکات له جیهاندا.\nهیچ یه‌کێک له‌م تایبه‌تمه‌ندییانه پشت به‌وه نابه‌ستێت که ئه‌گه‌ر ئێمه پاره‌یه‌کی زۆرمان هه‌بێت. هه‌موو خێزانه‌کان، ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ند بن یان هه‌ژار، ده‌توانن خۆشه‌ویستی و بارودۆخێکی جێگیر بۆ منداڵه‌کانیان دروست بکه‌ن.\nته‌نانه‌ت کاتێک منداڵان دێنه ناو هاوسه‌رگیرییه‌وه، پێویسته په‌یوه‌ندییه‌که ببه‌خشین به به‌رزترین پێشینه‌ی هاوسه‌ره‌کانمان و نابێت فه‌رامۆش بکرێت. گه‌وره‌ترین کاریگه‌ریتان له‌سه‌ر منداڵه‌کانتان له په‌یوه‌ندیتانه‌وه دێته به‌رهه‌م وه‌ک ژن و مێرد، نه‌ک وه‌ک دایک و باوک. گه‌وره‌ترین خه‌ڵات که ئێوه بتوان بیبه‌خشن به مناڵه‌کانتان خۆشه‌ویستییه‌کی بێ پایان و به ئاگاو ڕاسته‌قینه‌یه بۆ یه‌کتر وه‌ک ژن و مێرد- ئه‌مه باشترین بنه‌مایه بۆ خێزانێکی سه‌قامگیر!\n2. ڕاهێنانی منداڵ : بۆ ڕێنمویکردنی منداڵه‌کانمان به دڕێژای ڕێگه‌یه‌ک که ده‌بێته هۆی پێگه‌یاندنی . منداڵ فێری زۆربه‌ی به‌ها بنچینه‌ییه‌کانی و هه‌ڵوێست و هه‌ڵسوکه‌وته‌کانی ده‌بێت له ماڵدا. بێگومان هه‌ر منداڵێک که‌سایه‌تیه‌کی خۆرسک و ویستێکی کاریگری هه‌یه. به‌م شێوه‌یه، ده‌توانێت ڕازیبوون و ڕه‌تکردنه‌وه‌ی به‌هاکانتان هه‌ڵبژێرێت. به‌ڵام ئێستا، ده‌ستی له ئێوه‌دایه و ئێوه‌ش ڕێنیشانده‌ری ئه‌ون.\nکاتێک بیر له مه‌شق کردن ده‌که‌ینه‌وه، هه‌میشه بیر له چالاکییه‌کی پڕ له مه‌به‌ست و پلان داڕێژراو ده‌که‌ینه‌وه: مه‌شقی وه‌رزشه‌وانێک بۆ یارییه‌کانی ئۆڵۆمپیک یان شا‌گردێک له ئۆرک شۆپێکدا. هێشتا جۆره پرۆسه‌یه‌کی ڕاهێنانی تر هه‌یه که له هاموو کاتێکدا به‌رده‌وامه: هه‌موومان فێرده‌بین له‌لایه‌ن چاودێری کردنێکی ساده‌ی خه‌ڵکانی تره‌وه‌و وه وورده‌وورده له هه‌ڵسوکه‌وتیان نزیک ده‌کرێینه‌وه. به دڵنیاییه‌وه منداڵه‌کانمان ئه‌مه ئه‌نجام ئه‌ده‌ن. ئه‌وان کرداره‌کانمان ده‌بینن و ده‌ست ده‌که‌ن به ده‌ور بینینی هه‌مان ڕێگا و مه‌به‌سته‌کانمان ده‌بینن. به‌لایه‌نی که‌مه‌وه منداڵه‌کانمان زۆربه‌ی کاته‌کانیان له ماڵه‌وه به فیرۆئه‌ده‌ن وه هه‌رچییه‌ک ببینن ودرکی پێبکه‌ن به‌شێوه‌یه‌کی فراوان جۆری ئه‌و پێگه‌شتوویه‌تیه دیاری ده‌کرێت که منداڵه‌کانمان پێیده‌گه‌ن. ئێمه ده‌توانین منداڵێک فێربکه‌ین که چۆن توڕه‌بێت، چۆن سکاڵا بکات، چۆن ته‌ماشای ته‌له‌فیزیۆن بکات چوار کاتژمێر له ڕۆژێکدا. هه‌روه‌ها ده‌شتوانین فێری گوێڕایه‌ڵی و ئارامی و پیاوه‌تی و سوپاسگوزارییان بکه‌ین. وه به پشگیری کردنی مرۆڤ ( گه‌شه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی). هه‌روه‌ها ئێمه‌ش پێویسته هاوکاری منداڵه‌کانمان بکه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی گه‌شه بکه‌ن له‌م چوار ڕووه‌وه.\n3. ته‌مبێکردنی منداڵ: مه‌به‌ست له ته‌مبێکردن ئه‌وه‌یه که پێویسته ئێمه منداڵان دابڕێژینه‌وه دوور له هه‌ڵه و به‌ره‌و که‌سایه‌تییه‌کی باش: به‌تایبه‌تی به ئاراسته‌ی خوود زاڵبوون و خوود ته‌مبێکردن. که منداڵ زانیاری و ووریای له‌ده‌ست ده‌دات. پێویسته ڕابهێنرێت گه‌شه به ڕێگا باشه‌کانی بیرکردنه‌وه بدات. له ڕوانگه‌دا ته‌مبێکردن هه‌میشه کۆتاییه‌کی ئه‌رێی هه‌یه. ". لێره‌دا ئێمه درک به دوو جۆری ته‌مبێکردن ده‌که‌ین:\nته‌مبێکردنی پارێزراو : کاتێک ئێمه مه‌شق و ڕاهێنان به منداڵ ده‌که‌ین بۆ ئه‌وه‌ی گه‌شه و هه‌ڵسوکه‌وت بکه‌ن و بژین وه‌ک تاکێکی ژیر، ته‌مبێکردنێکی نادروستیان پێ ده‌به‌خشین. ، ئێوه ده‌تانه‌وێت په‌یوه‌ندییه‌کی به‌هێز له‌گه‌ڵیان دروست بکه‌ن و بیسه‌لمێنن که ئێوه سه‌رڕاست و متمانه پێکراون. ئینجا ئه‌وان ده‌توانن ڕێزتان بگرن و گوێڕایه‌ڵتان بن. ئێوه بنه‌مایه‌کی باشتان له ژیانیاندا دامه‌زراندووه که یارمه‌تی مانه‌وه‌یان ده‌دات له‌سه‌ر ڕێڕه‌وه ڕاسته‌که.\nته‌مبێکردنی ناپارێزراو: منداڵ مه‌شقی باوک و دایکی بیربچێته‌وه له ڕۆژگارێکدا وه پێده‌چێت ڕه‌تی بکاته‌وه له کاته‌کانی تردا! کاتێک ئه‌مه ڕووده‌دات که دایک و باوک ته‌مبێکردنی دروست به‌کاربهێنن. ئه‌م جۆره ته‌مبێکردنه ئازاردانێک نیه به ساده‌ی؛ له‌جیاتی ئه‌وه جه‌خت کردنه‌وه‌یه له‌سه‌ر دورخستنه‌وه‌ی هه‌ڵسوکه‌وتی نه‌ویستراو له‌به‌ر ئه‌وه هه‌ڵسوکه‌وتی ویستراو ده‌توانێت گه‌شه بکات. به‌پێی ته‌مه‌ن و ئاستی تێگه‌شتنی هه‌ر منداڵێک، وه‌هه‌روه‌ها به‌پێی که‌سایه‌تییان، هه‌ندێک له‌و ڕێگایانه چین که ئێمه ئاستی هه‌ڵسوکه‌وت و هه‌ڵوێسته نه‌رێکان که‌م ده‌که‌ینه‌وه له منداڵه‌کانماندا؟\n1. ئاڵوگۆڕکردنی بیروڕا: منداڵ پێویسته له پێشبینیه‌کانمان تێبگات- وه ئێمه له ڕێگه‌ی قسه‌کردنه‌وه ئه‌مه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌که‌ین. پێویسته ئێمه فێرببین به منداڵه‌کانمان بڵێین "نا" له کاتی پێویستدا و وه ئه‌وه‌یان پێ بڵێین که چ شتێک ڕێگه‌پێدراوه بۆ ئه‌وه‌ی بیکه‌ن یان نه‌یکه‌ن ( ئه‌مه ناوده‌برێت به دانانی سنورێک یاخوود سنور بۆ هه‌ڵسوکه‌وتیان).\n2. پاڵپشتی کردن: ئێمه هه‌ڵسوکه‌وته باشه‌کان به‌هێز ده‌که‌ین به‌هۆی به‌خشینی دیارییه‌ک به منداڵه‌که کاتێک که شتێکی ڕاست ده‌کات: به‌خشینی ووته‌کانی سوپاس و ستایش کردن، له ئامێزگرتن یان نووقڵێک ئه‌وانه هه‌موو ڕێگاکانی خه‌ڵاتکردنی هه‌ڵسوکه‌وتی به‌شن.\n3. قازانجه‌کان لابده‌ن: بۆچی ئه‌و به هه‌ڵه هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات؟ ئه‌گه‌ر بۆشتێک بگه‌ڕێت که ڕاست نه‌بێت، هه‌روه‌ک دیقه‌تدان، توانا، یان تۆڵه، پێویسته دڵنیابین له‌وه‌ی که به‌ده‌ستی ناهێنێت. دڵنیابه هه‌رچی بوێت به‌ده‌ستی ناهێنێت به‌هۆی ده‌وربینین له‌م هه‌ڵسوکه‌وته خراپه‌دا وه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ڵسوکه‌وته هه‌ڵه‌کان ده‌وه‌ستێن!\n4. ئاکامه سروشتییه‌کان: ئێمه وا له هه‌ڵسوکه‌وتی منداڵ ده‌که‌ین که به‌رده‌وام بن تاوه‌کو درک به هه‌ندێ ئه‌نجامی تێکده‌رانه ده‌که‌ن. بۆ نموونه، په‌نجه‌ی خۆیان ده‌سووتێنن کاتێک یاری به شقارته ده‌که‌ن! هه‌روه‌ک ئه‌وه کاتێک کارێکی هه‌ڵه ده‌که‌ن خه‌ڵکانی تر کردارێکی تێکده‌رانه‌تر وه‌رده‌گرن دژیان. بۆ نموونه، منداڵێکی بێ به‌زه‌ی (دڕ) درک به‌وه ده‌کات که ئه‌وانی تر لێی ده‌ده‌ن، وه منداڵێکی ته‌مه‌ڵ درک به‌وه ده‌کات که مامۆستا ئازاری ده‌دات!\n5. ئازاردانی جه‌سته: لێدا له سمت یان له ده‌ستی منداڵێک به که‌وچکێکی دارین یان به نه‌عل به‌سه بۆ پێدانی ئازارێکی که‌م خایه‌ن. ئه‌م جۆره ئازاردانه منداڵه‌که‌تان ڕاده‌هێنێت که دوورکه‌وێته‌وه له هه‌ڵسوکه‌وتی خراپ له ئاکامی ئازاری هه‌ستیدا- به‌ڵام به‌بێ ئه‌وه پێویسته درک به ئاکامی زاراوه‌یه‌کی سروشتی درێژی هه‌ڵسوکه‌وتی خراپ بکات هه‌ندێک وانه فێری کوڕه‌کانی بکات و وه ئێمه‌ش پێویسته ئه‌مه وه‌کو خۆی بکه‌ین- به‌بێ ترس یان به‌بێ بێ ئومێدی! پێش ئه‌م ئازاردانه جه‌سته‌ییه، پێویسته کاتێک دابنێین بۆ ئه‌وه‌ی بۆ منداڵه‌که‌ی ڕوون بکه‌ینه‌وه که بۆچی پێویسته ئازار بدرێت به‌م شێوه‌یه و وه به‌ڕاستی ئێمه چیمان له‌وان ده‌وێت فێربن.\nئه‌وه گرنگه که منداڵێک له ته‌مه‌نی لاویدا فێری ئه‌وه ببێت بێت بۆ لای دایک و باوکی و داوای لێخۆشبوون بکات دوای ئه‌نجامدانی کارێکی هه‌ڵه، " بمبوره بۆ یان بمبه‌خشه بۆ....." وه به ئاشکرای ئه‌و هه‌ڵه‌یه بڵێت که کردویه‌تی. ئینجا دایک و باوک هه‌لی لێخۆشبوونی بداتێ و له ئامێزی بگرێت و وه خۆشه‌ویستییه بێ مه‌رجه‌که‌ی خۆیی بیربخاته‌وه. ئه‌مه شێوازێکی گرنگیان بۆ ده‌ره‌خسێنێت کاتێک تاوانێک ده‌که‌ن ، ده‌توانن بێن و داوای لێخۆشبوونی لێ بکه‌ن.\nهه‌ندێک ووته‌ی زاناکان (ژیران) بۆ دایک و باوکێتی:\n• ئاستی تێگه‌شتن بۆ هاوسه‌ره‌که‌تان نیشان بده‌ن کاتێک ده‌ڵێت من هیلاکم به‌هۆی هه‌ندێک کاری چاودێری کردنی ساواکه‌وه. شێوازی دابه‌شکردنی کاره پێکه‌وه‌ییه‌کانتان ڕێک بخه‌ن. مێرده‌کان- زۆر شانازی مه‌که‌ن به‌وه‌ی که یارمه‌تی ئه‌رکه‌کانی ساواکان ده‌ده‌ن. له ڕاستیدا هیچ که‌سێک به‌شێوه‌یه‌کی نه‌رێ بیر له ئێوه ناکاته‌وه ئه‌گه‌ر دایبیه‌ک بگۆڕن!\n• دایک و باوکان پێشڕه‌ون له ماڵدا نه‌ک منداڵه‌کان. به کرداری ده‌ست به ڕاهێنان و ته‌مبێکردنی منداڵه‌کانتان بکه‌ن به زووترین کات. هیچ منداڵێک به گریان نه‌مردووه! منداڵ و ساواکه‌تان فێری ئه‌وه مه‌که‌ن که قۆرختان بکات به‌هۆی وه‌رگرتنی ئه‌و شتانه‌ی که هه‌موو کاتێک ده‌یانه‌وێت و بۆی ده‌گرین.\n• چێژ له ساواکانتان وه‌رگرن: هه‌ندێک خۆشی هه‌یه دابه‌ش ده‌کرێت کاتێک ساوا پێده‌گات و وه خۆشه‌ویستییه‌کی به‌رده‌وام هه‌یه له‌سه‌ر هه‌ریه‌که له گه‌شه‌کردنی نوێی ژیانی منداڵه‌کانتان و په‌روه‌رده‌کردنیان. ئه‌م خۆشیه درک پێکراوانه فه‌رامۆش مه‌که‌ن- وه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ندێک له‌و وێنانه لای خۆتان بپارێزن له ئێستاوه.\n• هه‌ردوو دایکان و باوکان پێویسته کات به‌سه‌ر به‌رن و یاری له‌گه‌ڵ منداڵه‌کانیان بکه‌ن له‌به‌رئه‌وه‌ی یاری کردن به‌شێکی گرنگی گه‌شه‌کردن و په‌روه‌رده کردنیانه. ڕێگه‌ی گه‌شه‌کردنیان ده‌دات له ڕووی هۆش و جه‌سته و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه. وه هه‌روه‌ها ئه‌وه نیشان ده‌دات که ئێوه بایه‌خیان پێده‌ده‌ن چوونکه ئێوه کات ته‌رخان ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ببن به به‌شێک له جیهانیان.\nبۆچوون: ڕاگرتن و به‌خێوکردنی منداڵ پیشه‌یه‌کی به‌ئه‌رکه. کاتێک منداڵێک دێته‌وه بۆ ماڵه‌وه‌تان ئێوه ماف و به‌رپرسیاریه‌تیه‌کی گه‌وره وه‌رده‌گرن. هه‌رچه‌نده ئێوه لێپرسراو نین له هه‌موو ژیانی منداڵ، وه یه‌کێک له ئه‌رکه‌کانتان پێگه‌یاندنی منداڵه‌که‌تانه بۆ ژیانی عازه‌بی یان پێگه‌شتووی خۆی، هێشتا ناتوانن بژین که ئه‌گه‌ر منداڵه‌که هه‌رگیز نه‌بووبێت به به‌شێک له خێزانه‌که‌تان. ئێوه خۆشی و مافی تایبه‌تی ده‌ست پێکردن ئه‌وه‌تان به ئاڕاسته‌یه‌کی ڕاست و به‌خشینی خۆشه‌ویستی و چاودێری که ساواکه پێویستی پێیه‌تی و وه دانانی دامه‌زراوه‌یه‌کی ڕاست بۆ ئه‌وه‌ی منداڵه‌که بتوانێت بێته ناو دڵسۆزییه‌کی ڕاسته‌قینه‌وه.


3 سال ل سەر داگیرکرنا عەفرینێ دەرباس بوون لێ کوردا عەفرین ژ بیر نەکر و ژ بیر ژی ناکەن - دارکا مازی\n3 سال ل سەر داگیرکرنا عەفرینێ دەرباس بوون لێ کوردا عەفرین ژ بیر نەکر و ژ بیر ژی ناکەن\nئیرۆ سالڤەرگارا داگیرکرنا عەفرینێ یە. پشتی داگیرکرنا عەفرینێ ژ لایێ ترکیا ڤە رێژەیا نفۆسا کوردا سەدی 57 کێم بوو، 604 سڤیل ھاتنە کوشتن 7 ھەزار و 243 کەس ھاتنە رەڤاندن و ترکیا 185 ھەزار کەسێن نە کورد ئانین سەر وارێ عەفرینێ. عەفرین پارچەیەک ژ بحەشتێ بوو ل کوردستانێ، لێ بەلێ نها بوویە جھێ ئێش و ئازارا. کورد ژی ھێشتا ب ھێڤینە کو ڤەگەرن سەر ئەردێ خوە.\nداگیرکرنا عەفرینێ ھزرا تالانکرنا داگیرکەرا زەیدەتر تێخیتە بەر چاڤێن مە. هەموو داگیرکەر ئیران، ترکیا و ئیراق کوردستانێ ژ بۆی خوە وەک غەنیمەت دبینین. زەمانن بەرێ دەما ئارتێشەکێ جھەک ب دەست دخست لەشکەرێن خوە بەرددان ناڤا باژێری و کێ ژ بۆی خوە چ ددیت دگرت و دبر. ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ئەڤە ژ بۆی خوە دکرە ئارمانج کو جھێن زەنگین، ئەردێن کو تشت تێدا ھەنە ژ بۆی خوە دبرن. عەفرین یەک جاری میناکا ڤی تیشتی یە. ژ بەر کو ھەر رەنگی زەنگین بوون تێدا ھەبوو. زەیتون و ھەر رەنگی تشتێن چاندنێ تێدا ھەبوون. شێنوارێن دیرۆکی تێدا ھەبوون. ڤان ژ رۆژا یەکێ ڤە دەست دانا سەر ھەموو تشتەکێ و عەفرین تالان کر. واتە عەفرین نە تەنێ ھاتییە داگیرکرن ھەمان دەمێ دا ھاتییە تالانکرن. ئەڤ ھزرێن داگیرکەرا حەتا نها ژی بەردەوامن. سامان و سروشتێ کوردستانێ رێ دایە کو داگیرکەرێن مە ھەمان تالانکەربن ژی. عەفرین ل گشت سووریا ئەردێ ھەری زندی و بەرھەمدار بوو. ھەمان دەمێ ئەگەر ئەم بەرێ خوە بدین ئیراقێ ژی ئەم دێ ببینن کو ئەڤە ب چاڤێ برسیبونێ ل ھەرێما کوردستانێ دنێرن. ئەڤە نکارن تەحەموول بکەن کو کوردستان ب باژێر و سروشتێ خوە زەنگینە.\nل عەفرینێ ژی ھەمان تشت چێبوو، دارێن زەیتونان ھاتن برین، ترکیا زەیتونێن عەفرینێ ژ بۆی خوە کرنە زەیت و ب مارکا ترکی فرۆت. شینوارێن دیرۆکی ھاتنە دزین. دەست دانا سەر ژنێن باژێری. ھەمان دەم تشتێ ھەری خراب ئەڤەیە کو دیمۆگرافییا عەفرینێ دهێتە گوھارتن. دەما عەفرین ھاتیە داگیر کرن رێژەیا کوردا سەدی 92 بوو لێ نها داکەتییە سەدی 35ێ. ترکیا نە تەنێ ئەردا داگیر دکەت و تالان دکەت، ترکیا جهێ کو کەت دەستێ وێ دا ناسنامەیا وێ دەرێ ددەتە گوھارتن.\nعەفرین چاوا کەتە دەستێ ترکیا و چەتەیێن وێ دا\nترکیا و گرووپێن گرێدایی وێ 20/1/2018ێ ئۆپەراسیۆنەک مەزن ل سەر عەفرینێ دەستپێکر. دەردۆرا عەفرینێ هەموو چییانە و یەپەگێ دگۆت کو ئەم چ جاران ناهێلین کو ترک ڤێ دەرێ داگیر بکەت. و ب راستی ژی 2 شەرڤانێن یەپەگێ بەرخوەدانەکا مەزن کرن. مەزلووم عەبدی ژی گۆتبوو کو مە نێزیکی ھەزار شەهیدان ل عەفرینێ دانە. گەلێ هەرێمێ دبێژن کو هەژمارا وەندائییێان نیزی 3 ھەزار کەسانە.\nیەپەگێ و ھەمان دەمێ دا ھەپەگێ ل 16ێ ئادارێ داخویانی دان و گۆتن ئەم دێ حەتا داویێ عەفرینێ بپارێزین. لێ بەلێ دو رۆژ دەرباس بوون و وان گۆت مە عەفرین بەردایە، وان نەگۆتە خەلکی ژی دەرکەڤن یان تشتەکی دی. وان ب یەک جاری خوە ڤەکشاند. سەدەما ڤێ پاشڤەکێشانێ چ بوو چ جارا نە ھاتە گۆتن.\nلێ بەلێ پشتی کو عەفرین هاتیە بەردان 6 رۆژ سەر را دەرباس بوون و موراد قەرەیلان گۆت کو “شەڕێ مەزن لە ئیمرالیێ ھاتییە کرن”. قەرەیلان وەها گۆت: ژ بۆی کو بەرخوەدان چێنەبیت شاندەک چوو ئیمرالیێ و زەختەکا مەزن ل سەر سەرۆکێ مە چێکر. ئەز ناخوازم هەموو زانیاریان ل ڤێرە بدەم لێ بەلێ رێڤەبەرییا مە دێ داخوویانییەکا بەرفرەھ دەتە وە. ل ناڤبەرا ترکیا و روسیا رێکەفتنەکا ستارتەژیک ھەیە.\nشاندەک ھاتە رێکرن ژ بۆی ئیمرالیێ و سەر سەرۆکێ مە زەخت چێکرن. لێ بەلێ سەرۆک ئاپۆ ئەڤ تشتە رەد کر. زانیاریەکا ب ڤی رەنگی د دەستێ مەدا ھەیە.\nلێ بەلێ پشتی ڤێ ئاخافتنا قەرەیلان پەکەکێ چ داخوایانی نە دا. دییار بو کو مەسەلا بەردانا عەفرینێ د ناڤبەرا ئاپۆ و ترکیا دا ل ئیمرالیێ بریار ل سەر هات دان و ھاتیە بەردان. ژ بەر کو یەپەگێ خوە ب دزی ڤە پاشڤە ڤەکێشا. واتە نێزیکی دو رۆژان هەموو هێزێن خوە و کەسێن کو ئێزیکی وێ بوون یان ژی ئالیگیرێن خوە برن. لێ بەلێ خەلکێ ئاسایی مان جهێ خوە. پشتی ئەڤ هێزێن خوە ڤەکێشای، ژ نوو ڤە گۆتە خەلکێ ئاسایی مە خوە ڤەکێشایە. ناڤ باژێری بەرخوەدان چێنەبوو.\nژ بەر ڤە یەکێ ژی گومان ل سەر خوە ڤەکێشانا پەکەکێ ھەیە. د مەسەلا عەفرینێ دا پەکەکە بەرپرسیارا یەکەمینە. پەکەکە نێزیکی 9 سالا ل عەفرینێ بوو و ئامادەکاری نەکربوون. ھەمان دەمێ ژی ھەردەم دەولەتا ترک ئیستیفزاز دکر، ل ھەر دەرێ وێنەیێن عەبدوللا ئۆجالان ددانان. عەفرین وەک پەکەکە نیشان دا و کرە ئارمانج.\nدەست ژ ڤان تشتا ژی بەردەن لێ ھەگەر کو ئەڤە حەزا پەکەکێ نەبیت، بۆچی دەستپێکێ عەفرین نە بەردا. ئەگەر دەستپێکێ عەفرین دابا دەستێ دەولەتا سووریێ وی دەمی ترک نەدکارین داگیر بکەن. لێ بەلێ پەکەکێ ئەڤ تشتە نە کر. پەکەکێ ب قەهرەمانتییا گەنجا و یا گەلێ کورد خواست کو خوە وەک قەهرەمان بدەتە نیشاندان.\nپەکەکە هەیا نها ژی مەلەفا عەفرینێ ب ھیچ رەنگەکێ ڤەناکەت. ژ بۆی پەکەکێ کارەسات ل شەنگالێ ھەیە. ئەو ھەر دایم شەنگالێ دکەنە رۆژەڤ لێ بەلێ عەفرینێ ناکەن رۆژەڤ. ژ بر کو ئەو دزانن ژ لایێ عەسکەری، سیاسی و دیپلۆماتیک دا ئەو تاوانبارن بەرامبەر گەلێ عەفرینێ. عەفرین ل بەر چاڤێن مە چوو کەتە دەستێ ترکیا.\nھەمان دم دبیت ئاماژە ب ڤی تشتی بهێتە کرن کو پەکەکە د پرۆپاگاندایا خوە دا ھەر ئەنەکەسێ سووچدار دکەت، و گەلەک جارا ئەو د راگهاندنا خوە یا ترکی دا ژی دبێژیت کو ئەنەکەسێ ژ بۆی داگیرکرنا عەفرینێ کار کرییە. گەلەک خەلکێ باکورێ کوردستانێ نھا ب ڤێ یەکێ باوەر دکەن کو راستی پێشمەرگێ رۆژ و ئەنەکەسێ ژی گەل ترکیا ئێریشی عەفرینێ کریە. ئەڤە یەک ژ حەرەکەتێن گەلێ کوردە کو کورد ناڤ کاراساتەکی دا ژی بن هەر دوژمنێن ھەڤن.\nد ئەنجام دا عەفرین وارێ کوردایە. بەلکی ھاتبیتە داگیرکرن، بەلکی ئەم نەکارین بچین عەفرینێ لێ بەلێ ئەم دزانین کو عەفرین یا مەیە و هەردەم ژی دێ یا مە بیت.


◄ نتیجه: Found 59, page 1 of 6 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 00-04-1979 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 3,781 گل سئرکریائە(دێینە)\n- سەرەونگوونکردنی شێخ محەمەدی هەرسین لەلایەن پدک ە [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:37\n👁 اێ بەخشە 12,207 گل سئرکریائە(دێینە)\n📅 00-07-1961 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 4,050 گل سئرکریائە(دێینە)\n- دەرچوونی پەڕتووکی کاژیکنامە لەلایەن کاژیکەوە. [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:16\n📅 03-03-1980 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 6,963 گل سئرکریائە(دێینە)\n- شەهیدبوونی پێشمەرگەی پاسۆک فەرهاد خەفاف لە گوندی [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:23\n📅 08-09-1961 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n- دەرکردنی بەیانێکی تر لەلایەن کاژیکەوە، کە داوای [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:16\n📅 14-04-1959 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 7,797 گل سئرکریائە(دێینە)\n- دامەزراندنی کۆمەڵەی ئازادی و ژیانەوە و یەکێتیی ک [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 83% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:08\n📅 18-11-1980 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 13,948 گل سئرکریائە(دێینە)\n- شەهیدبوونی فەتاح محەمەد ئەمین (فەتاح ئاغا) لە حا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 5 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:21:28\n📅 1927 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n👁 اێ بەخشە 12,982 گل سئرکریائە(دێینە)\n- لەدایکبوونی هۆزانەوان و گۆرانیبێژ محەمەد ساڵح دی [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:19:06\n👁 اێ بەخشە 6,598 گل سئرکریائە(دێینە)\n- گیرانی عەبدوڵڵا ئوجەلان و بەسەر بردنی 7 مانگ لە [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:19\n📅 1974 تاریخ ؤ پێش هەتێەل\n- بڵاوکردنەوەی وتارێک بە نێوی کورتە مێژوویەکی کورد [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:21


یەکەم گرێبەستی بارسێلۆنا دوای هاتنی کۆمان | KURDPLAT\nیەکەم گرێبەستی بارسێلۆنا دوای هاتنی کۆمان\nکوردپلات 9/02/2020 01:59:00 م ليست هناك تعليقات\nجۆرجینیۆ ڤایناڵدۆم، بەتەواوی لە پەیوەندیکردن بە ریزەکانی یانەی بارسێلۆنا نزیکبووەتەوە و ئەو یاریزانە دەبێتە یەکەم گرێبەستی رۆناڵدۆ کۆمان، دوای وەرگرتنی راهێنەرایەتی یانەکە.\nمیدیای هۆڵەندا رایگەیاند، رێککەوتن لەگەڵ یاریزانەکە کراوە و ئەو یاریزانە روودەکاتەوە یانە کەتەلۆنییەکە، بۆ ئەوەی وەرزی داهاتوو لە هێڵی ناوەڕاست یاریی بکات، بەتایبەت دوای رۆیشتنی ئیڤان راکێتیچ و نزیکبوونەوەی ڤیدال لە بەجێهێشتنی یانەکە.\nکۆمان کار لەسەر ویستی ئەو یاریزانە بۆ یارییکردن لە بارسا دەکات، لەکاتێکدا گرێبەستەکەی تەنیا ساڵێکی لەگەڵ لیڤەرپوول ماوە و نایەوێت گرێبەستەکەی نوێبکاتەوە، لەکاتێکدا یانەی لیڤەرپوول دەیەوێت گرێبەست لەگەڵ تیاگۆ ئەلکانتارا، ئەستێرەی هێڵی ناوەڕاستی بایرن میونشن بکات.\nبەپێی رۆژنامەی تێلیگرافی هۆڵەندی، بارسێلۆنا رێککەوتنی لەگەڵ ڤایناڵدۆم کردووە و یانەکە چاوەڕێی یانەی لیڤەرپوولە بۆ ئەوەی رەزامەندی لەسەر رۆیشتنی یاریزانە هۆڵەندییەکە بدات، کە چاوەڕواندەکرێت چەند رۆژی داهاتوو ئەو وردەکارییانەی ماون تەواوبکرێن.\nڤایناڵدۆم یەکێک لەو یاریزانانەیە کە لەلایەن کۆمان خۆشەویستە و راهێنەرەکە بە تواناکانی سەرسامە، جگە لەوەش یاریزانەکە تایبەتمەندی زۆری هەیە و دەتوانێت لە چەند جێگەیەکی جیاوازی یاریگە یاریی بکات


گفتوگۆ لەگەڵ عوسمان سێمبیەندا – sulyon.com\n[ گفتوگۆ لەگەڵ عوسمان سێمبیەندا ]\nدواهەمین فیلمی سێمبیەن “خانەدان”، کە سەنتەری فیلمەکە لەسەر ئەو شەڕکەری ئازادییە کاسۆلیکییەیە کە دەکوژرێت و لە گۆڕستانێکی موسوڵمانان بەخاک دەسپێردرێت. فیلمەکە نەنێردراوە بۆ فێستیڤاڵ تاوەکو کێبڕکێی بردنەوەی خەڵاتەکان بکات چونکە عوسمان دەیخواست هەلێک بدات بە فیلمسازە نوێیە تازە دەرکەوتووەکان. کردەوەی لەم چەشنە خاسیەتی ڕابەری پێشەنگیی گێڕەرەوەی سینەمایی کیشوەری ئەفریقایە. فیلمی “خانەدان” لەگەڵ کورتە فیلم و درێژە فیلمەکانی تری سێمبیەندا لە چوارچێوەی پڕۆگرامی، “ڕۆژە مۆدێرنەکان، شەوە دێرینەکان: سی ساڵ لە فیلمسازیی ئەفریقا” نمایشکرا کە لەلایەن کۆمەڵگەی فیلمی سەنتەری لینکۆڵن و مۆزەخانەی بڕۆکلینەوە ڕێکخرابوو لە ماوەی ڕۆژەکانی ٢ی نیسان تاوەکو ٣٠ی نیسان.\nدیاوارا: شتێک نییە کە فیلمسازە ئەفریقییەکان چارەسەری نوێیان هەبێت بۆ ئەم کێشانە، بەڵام خۆیان ڕێکدەخەن. کەوتوونەتە جوڵە و دەڵێن با هەموو هۆڵەکانی سینەما بە نەتەوەیی بکەین. ئەم جوڵەیە دەبێت بنێردرێت بۆ حکومەتەکان و ئەگەر حکومەتەکانیش پیشەسازییەکەیان بە نەتەوەیی کرد، دەبێت خۆیان لەگەڵ فەڕەنسادا ڕێک بکەون، چونکە خۆیان لە ئێستادا لە پەیوەندییەکی دوولایەنەن لەگەڵ فەڕەنسادا. ئەوان بادەم، شەکر، گوێز هیند و نەوتییان پێ دەفرۆشن، یان هەرشتێک تۆ بتەوێت. سینەماش دەبێت بچێتە ئەو مامەڵەیەوە. دەبێت ببەسترێتەوە بە\nخواردن و موزیک و شتی ترەوە. زۆر ئاڵۆزە. فیلم خۆی لە بازنەیەکدا دروست نابێت.\nAfrican CinemaOusmane SembenePshtewan KamalSulyCine


كتێبی سینه‌ما….. لە نووسینی : سیروان ڕەحیم – Denegkan\nكتێبی سینه‌ما….. لە نووسینی : سیروان ڕەحیم\nbydengekan\tApril 25, 2012\tکتێبخانە\nسه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگ بۆ خوێندنه‌وه‌ی فیلمی سینه‌مایی\nسی و دوو خوێندنه‌وه بۆ سی و دوو فیلمی سینه‌مایی\nكتێبی ئه‌ستێره گه‌شه‌كان، كه له نووسینی سیروان ره‌حیم-ه، تایبه‌ته به خوێندنه‌وه فیلم. یه‌كه‌مجاره به‌رهه‌مێكی وه‌ها تایبه‌ت به خوێندنه‌وه‌ی فیلم ده‌كه‌وێته كتێبخانه‌ی كوردییه‌وه.\nكتێبی ئه‌ستێره گه‌شه‌كان، خوێندنه‌وه‌ی بۆ سی و دوو فیلمی سینه‌مایی له خۆ گرتووه. له نێو ئه‌و فیلمانه‌دا، فیلمی گرنگی مێژووی سینه‌ما له بابه‌تی “گه‌وره دیكتاتۆر، ته‌رواده، پیره‌مێرد و زه‌ریا” و هه‌روه‌ها ئه‌و فیلمانه هه‌یه كه په‌یوه‌ندیان به كورد و كێشه‌ی كورده‌وه هه‌یه.\nسیروان ره‌حیم له پێشه‌كی كتێبه‌كه‌دا نووسیویه‌تی و ده‌ڵێـت:\nیه‌كێك له‌و بابه‌تانه‌ی به‌رده‌وام ویستومه و ده‌مه‌وێ له‌سه‌ر بنووسم فیلمه. ساڵانێكه بۆ كۆمه‌ڵێ گۆڤار و رۆژنامه‌ی جیاواز له‌سه‌ر ئه‌و فیلمانه ده‌نووسم كه ته‌ماشاكردنیان شتم له لا به‌جێ ده‌هێڵن. فیلمگه‌لێك له ئاستێكی باڵای كاری هونه‌ری دان و هه‌روه‌ها چێژی زۆریان به من به‌خشیوه. به‌رده‌وام خوازیار بوومه بتوانم به نووسین ئه‌و چێژوه‌رگرتنه‌م له‌گه‌ڵ كه‌سانی دیكه‌یشدا به‌ش بكه‌م. سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌سته‌یش ئه‌و نووسینانه ئاوێته‌ی هیوایه‌كی ره‌نگینن، له‌گه‌ڵ هیوایه‌كدا نووسراون و ده‌نووسرێن تا ته‌ماشاكردنی فیلم له لای ئێمه‌یش ببێت به نه‌ریتێكی جوان. پێویسته مرۆڤی ئێمه هه‌ست به‌وه بكه‌ن، ته‌ماشاكردنی فیلم ئه‌وه‌نده‌ی خوێندنه‌وه‌ی كتێب گرنگه. بینینی ئه‌و فیلمانه گه‌شتی پڕ زانیاری و تژه چێژن به‌و رووبه‌رانه‌دا سه‌خته ده‌ستمان پێیان بگات، بۆیه ته‌ماشاكردنی فیلم جۆرێكی تره له گه‌شتێك كه ناتوانین به جه‌سته بیكه‌ین.\nله هه‌مان پێشه‌كیدا و هه‌ر سه‌باره‌ت به فیلم و گرنگی دنیای سینه‌ما نووسه‌ر ده‌ڵێت:\nكاتێك فیلمێكی گرنگ و چێژبه‌خش ده‌بینم، به‌رده‌وام ئه‌م پرسیاره له خۆم ده‌كه‌م: ئایا كه‌س هه‌یه بتوانێت ئه‌و بواره بزر بكات و ته‌ماشای ئه‌م فیلمه نه‌كات؟ هه‌رچه‌نده بینه‌رانی ئه‌و فیلمانه زۆریش بن، به‌ڵام به داخه‌وه ئه‌وانه‌یش كه‌م نین كه ته‌ماشاكردنی ئه‌و فیلمانه‌یان بۆ گرنگ نییه، به تایبه‌تیش له لای ئێمه و له كۆمه‌ڵی ئێمه‌دا. جێگه‌ی داخێكی گه‌وره‌یه له ئێسته‌دا له باشووری كوردستان نه‌ریتی فیلم بینین زۆر كه‌مه، بێگومان هۆڵی سینه‌مایش نییه تا مرۆڤ ته‌ماشای فیلمه نوێیه‌كان بكات. بابه‌تی فیلم و هه‌ستكردن به گرنگی فیلم بینین، ده‌بێت بكرێت به نه‌ریت و به كولتورێكی پڕ وزه‌ی به هێز. ئه‌وه‌یش دیاره كاری ده‌وێت. كارێكی به‌ده‌ربه‌ست و به سیسته‌می پێویسته.\nنووسه‌ر وه‌كو خۆی ده‌ڵێت: له سۆنگه‌ی ئه‌وهۆكارانه و زۆر هۆكاری تریشدا خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م سی و دوو فیلمه‌ی له‌م كتێبه‌دا كۆكردوه‌ته‌وه و به چاپی گه‌یاندوون.\nوه‌كو ئاماژه‌یه‌كیش به هه‌ڵبژاردنی ئه‌و ژماره زۆره‌ی فیلم نووسه‌ر ده‌ڵێت:\nبێگومان له مێژووی سینه‌مادا به‌رهه‌می جوان و شایسته‌ی خوێندنه‌وه و به‌رده‌وام چوونه‌وه سه‌ر زۆرن، به‌ڵام له كاتی هه‌ڵبژاردندا ده‌بوو من شتێك له‌به‌رچاو بگرم، ئه‌ویش:\nبابه‌ته‌كه چه‌ند چێژ به‌خش و جوان بێت، چه‌ند فیلمێكی نێوداریش بێت، له‌م ده‌ستپێكه‌دا پێویسته به جۆرێك له جۆره‌كان، گرنگیی بۆ خوێنه‌ر كورد هه‌بێت و په‌یوه‌ندییه‌ك له نێوان ئه‌و خوێنه‌ره و فیلمه‌كه‌دا هه‌بێت. ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندییه‌ك هه‌بێت، ئه‌وا بۆ ئه‌و خوێنه‌ر/بینه‌ره، هاوكات بۆ خوێندنه‌وه و بۆ ته‌ماشاكردنیش، به‌رهه‌مه‌كه‌ی به لاوه گرنگ ده‌بێت و سه‌رنجی راده‌كێشێت. هه‌ر بۆیه ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ی لێره‌دا هه‌ڵبژێردراون به‌جۆرێك له جۆره‌كان سه‌رنجی خوێنه‌ری ئێمه بۆ خۆی راده‌كێشێت.\nنووسه‌ر كتێبی ئه‌ستێره گه‌شه‌كان، هه‌روه‌ها سه‌باره‌ت به زانیاری و داتاكانی ناو كتێبه‌كه‌یشی ده‌ڵێت:\nپێویسته ئاماژه به‌وه بكه‌م، بۆ دڵنیابوون له وردی زانیارییه‌كان، به تایبه‌تی ئه‌وه‌ی كه په‌یوه‌ندی به ناسنامه و دۆسییه‌ی فیلمه‌كانه‌وه هه‌یه، وه‌كو سه‌رچاوه به دوای ماڵپه‌ڕی تایبه‌تی فیلمه‌كاندا گه‌ڕاوم و زانیاری پێویستم كۆكردۆته‌وه. هه‌روه‌ها سوودم له ئینسیكلۆپه‌دیای “ڤیكی په‌دیا” و فیلمه‌كان به “دی ڤی دی” وه‌رگرتووه. دیاره هه‌موو ئه‌وانه بوون به هۆی ئه‌وه‌ی زانیارییه‌كان دروست بن.\nدواجاریش سیروان ره‌حیم سه‌باره‌ت به‌و سه‌رچاوه‌یه ده‌ڵێـت:\nله به‌سه‌ركردنه‌وه‌ی هه‌موو به‌رهه‌مه‌كاندا هه‌وڵمداوه بۆ خوێندنه‌وه‌كان ئاسۆیه‌كی روونی هه‌ڵسه‌نگاندن له بیركردنه‌وه‌مدا هه‌بێت. بێ دوودڵی ده‌ڵێم: گرنگی فیلمه‌كان و مایه‌ی چێژبه‌خشینیان تاكه هانده‌رم بوونه له‌م نرخاندنه‌دا. هه‌روه‌ها به هیوایه ئه‌م كتێبه ببێت به‌سه‌رچاوه‌یه‌كی به سوود و له كاتی پێویستدا بشێ كه‌ڵكبه‌خش بێت.\nنووسه‌ر هه‌روه‌ها هیوایشی خواستووه كه ئه‌م هه‌نگاوانه ببن به هۆكارێك تاكو ته‌ماشاكردنی فیلم ببێت به كولتورێك له لامان.\nبه هیوای ئه‌و رۆژه‌ی فیلمساز و به‌رهه‌مهێنه‌رانی ئێمه‌یش به‌رده‌وام فیلمی باش و نایاب به‌رهه‌م بهێنن و سینه‌مای كوردی به جۆرێك دروست ببێت، ئاسمانێكی خه‌مڵیو بێت پڕاوپڕ له ئه‌ستێره‌ی گه‌ش و به پرشنگ. “پرشنگدارتر له ئه‌ستێره‌ی قوبه‌ی شین”.\nPrevious دڵۆپه …. سه‌لام عومه‌ر\nNext کتێبی من و خۆم … حەمە کاکەڕەش


نەتەوە یەکگرتووەکان: دژایەتی لە گەڵ موسڵمانانی ڕوهینگیا ڕابگیردرێت - Mehr News Agency\n9 reşemiyê 2019 - 13:25\nNews Code 24889\nبە هۆشداریی سەبارەت بە دەست پێکردنەوە پێکدادان لە میانمار؛\nنەتەوە یەکگرتووەکان: دژایەتی لە گەڵ موسڵمانانی ڕوهینگیا ڕابگیردرێت\nڕێپۆرتەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاروباری مافی مرۆڤ لە میانمار بە هۆشداریی سەبارەت بە دەست پێکردنەوەی پێکدادانەکان لە ئەو وڵاتە وتی: دژایەتی کردنی موسڵمانانی ڕۆهینگیا ئەبێ هەرچی خێراترە ڕابگیردرێت.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە ئەناتۆڵی، یانگی لی ڕێپۆرتەری ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاروباری مافی مرۆڤ لە میانمار بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە شایەت حاڵان لە هاتوچۆی سەربازان لە گوند و ناوچە دارستانییەکانی ویلایەتی ڕاخین لە میانمار و هەروەها تەقە کردن لە ئەو ناوچە هەواڵ دەدەن، نیسبەت بە دووبارە دەست پێکردنەوە پێکدادان نیگەرانیی دەربڕی.\nڕێپۆرتەری رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاروباری مافی مرۆڤ لە میانمار بە وتنی ئەوەی کە درزی قووڵی قەومی- ڕەگەزی و ئایینی لە سەرتانسەری میانمار هەیە وتی: کەمایەتییە قەومییەکان بە توندڕەوی و جیاوازی ڕووبەڕوون. پرسی موسڵمانانی ویلایەتی ڕاخینیش لە سنوورە ناوچەییەکان تێپەڕیوە و لایەنی نێودەوڵەتی بە خۆی گرتووە.\nیانگی لی درێژەی دا: لە سەر ئەو باوەڕەم کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ئەبێ دان بە کەم کاری خۆی بەرانبەر پرسی موسڵمانانی ڕاخین دا بنێت. دژایەتی کردنی موسڵمانان ڕاخینی ئەبێ هەرچی خێراترە کۆتایی پێ بێت.\nشیاوی باسە سوپای میانمار لە ٢٥ ی ئۆگۆستی ساڵی ٢٠١٧ ی زایینی هێرشی خۆی بۆ سەر ویلایەتی ڕاخینی دەست پێکرد. لە ئەو هێرشەدا هەزاران کەسی سڤیلی ڕوهینگیایی گیانیان لە دەست دا و نزیک بە ٣٥٠ گوند لە لایەن سوپای میانمار و بووداییە توندڕەوەکانەوە ئاگریان تێبەردرا.\nبە پێی دوایی ڕاپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان، ژمارەی موسڵمانانێک کە لە ٢٥ ی ئۆگۆستی ٢٠١٧ ەوە لە بەر توندئاژۆییەکانی سوپای میانمار و بووداییە توندڕەوەکان هەڵاتوون و پەنایان بردووەتە ئوردووگا و کەمپە کاتییەکان لە دەڤەری کاکس بازاری بەنگلادش گەیشتووەتە ٧٢٥ هەزار کەس کە سەدا ٦٠ یان منداڵن.\nلە ساڵی ١٩٧٠ ەوە تا ئێستا سەدا ٨٤ ی حەشیمەتی ٢ ملیۆن کەس موسڵمانانی ڕاخین بە هۆی توندئاژۆییەکان سوپای میانمار و بووداییە توندڕەوەکانەوە بەرەو وڵاتانی تر هەڵاتوون.


سكيزۆفرينيا و ئايين\nئامادەكردنى: ديارى سابير\nسكيزۆفرينيا (شيزۆفرينيا) نەخۆشييەكى درێژخايەنى دەرونييە, كە %١ى دانيشتووانى ئەمەريكا لەگەڵ ئەم نەخۆشييەدا دەژين. كاتێك سكيزۆفرينيا چالاكە, كەسى تووشبوو ناتوانێت ئەزموونە ڕاستى و ناڕاستييەكان لێك جوودا بكاتەوە. نەخۆشييەكە تێكچوونى ڕەفتارى, سۆزدارى و بيركردنەوەيى لەخۆدەگرێت. بيركردنەوە تێيدا ناڕێكخراوە و بيرۆكەكان پەيوەندى لۆژيكى لە نێوانياندا نييە و, لە لايەنى سۆزدارييەوە هەندێكجار دەربڕينى نەگونجاو ڕوودەدات ياخود هيچ دەربڕينێكى سۆزدارى لە ئارادا نييە. ڕواڵەتيان دەكرێت شێواو دەربكەوێت و جلوبەرگ و ڕوخسارييان پاك نەبێت. ئەو كەسانەى سكيزۆفرينيايان هەيە لە خەڵكى و واقيعى ڕۆژانەيان دووردەكەونەوە و دەكەونە ژيانێكى نامۆ لە وەهم و هەڵوەسە. نيشانەكانى سكيزۆفرينيا زۆربەى لايەنەكانى ژيانى كەسەكە داگيردەكات, كە دابەشدەكرێت بەسەر نيشانە ئەرێنييەكان, نيشانە نەرێنييەكان و نيشانەكانى ناڕێكخراوى.\nنيشانە ئەرێنييەكان پێكهاتوون لە وەهم و هەڵوەسە. وەهم ئەو بيروباوەڕانەن كە سەرەڕاى پێچەوانەييان لەگەڵ واقيع كەسى سكيزۆفرينيك بە توندى دەستيان پێوەدەگرێت, كە بە چەند فۆڕمێك دەردەكەون:\n- Grandiose delusion: هەستێكى پڕ لە زيادەڕۆيى دەربارەى گرنگى, هێز, مەعريفە يان, شوناسى خود. بۆ نمونە, ژنێكى سكيزۆفرينيك دەكرێت بڕواى وابێت دەتوانێت دەتوانێت تەنها بە جوڵاندنى دەستى ئاڕاستەى با بگۆڕێت.\n- Ideas of reference: ڕووداوى ناگرنگ دەخاتە نێو چوارچێوەيەكى وەهمى و گرنگى كەسى لە چالاكييە كەمبايەخەكانى كەسانى ديكەدا دەخوێنێتەوە. بۆ نمونە, ئەو كەسانەى ئەم نيشانەيان هەيە لەوانەيە وابيربكەنەوە كە ئەوەى لە بەشێكى گفتوگۆييەكەوە گوێيان لێدەبێت دەربارەى ئەوانە. ياخود لەو شەقامەى پێيدا دەڕۆن گەر كەسێك بەردەوام ببينن ئەوا ماناى ئەوەيە ئەم كەسە چاودێريياندەكات. ئەوەى لە تەلەفيزيۆن دەيبنن يان لە گۆڤارەكاندا دەيخوێننەوە واى لێكدەدەنەوە كە بە شێوەيەك ئاماژەى تێدايە بۆ ئەوان.\n- thought insertion: كەسى سكيزۆفرينيك لەوانەيە باوەڕى وابێت بيرەكانى هى خۆى نين و سەرچاوەيەكى دەرەكى لە مێشكيدا دايانناوە. بۆ نمونە, ژنێكى سكيزۆفرينيك دەكرێت باوەڕى وابێت حكومەت پارچەيەكى كۆمپيوتەرييان خستۆتە نێو مێشكييەوە تا بتوانن بير بخەنە مێشكييەوە.\n- thought broadcasting: كەسى سكيزۆفرينيك دەكرێت باوەڕى وابێت كە بيرەكانى دەگوازرێنەوە و پەخشدەبن تا كەسانى تر بزانن بير لە چى دەكاتەوە. بۆ نمونە, كەسى سكيزۆفرينيك كاتێك بە ڕێيەكدا دەڕوات و كەسێك دەبينێت پێيوايە ئەم كەسە دەتوانێت گوێى لێبێت كە ئەم بير لە چى دەكاتەوە.\n- Persecutory delusions: بڕواى وايە زۆربەى خەڵكى ئەويان خۆشناوێت بۆيە پيلان لە دژى دەگێڕن و سيخورى لەسەر دەكەن. بۆ نمونە, كەسى سكيزۆفرينيك كاتێك دەچێتە ژوورێكەوە بە دواى ئامێرى گوێلێگرتندا دەگەڕێت بە وردى و, كاتێك كەسێكى نوێ دەناسێت پرسيارگەلێكى زۆرى لێدەكات تا بزانێت ئايا ئەو كەسەش پيلان لە دژى دەگێڕێت.\n- كەسى سكيزۆفرينيك دەكرێت بڕواى وابێت هێزێكى دەرەكى كۆنترۆڵى هەست و ڕەفتارەكانى دەكات. بۆ نمونە بڕواى وايە سيگناڵى تاوەرى مۆبايلەكان كۆنترۆڵى هەست و ڕەفتارى دەكەن.\nهەڵوەسە و تێكچوونەكانى ترى پەيبردن\nئەوانەى سكيزۆفرينيايان هەيە زۆربەى جار باس لەوە دەكەن كە دونيا بە جۆرێك جياواز ياخود ناڕاستييە بۆ ئەوان. بەرچاوترين تێكچوونەكانى پەيبردن هەڵوەسەيە: ئەزموونى هەستى لە نەبوونى وروژێنەرى پەيوەنديدار لە ژينگەوە. %٧٤ى نەخۆشى سكيزۆفرينيك ڕيپۆرتى هەبوونى هەڵوەسەى دەنگييان كردووە, واتە هەڵوەسەى دەنگى زياترە لە وێنەيى. هەندێك لە نەخۆشانى سكيزۆفرينيك باس لە گوێلێبوون لە بيرەكانى خۆيان دەكەن بە دەنگى كەسێكى تر. هەندێكى تريان دەڵێن گوێيان لە دەنگە كە مژار دەكەن و, هەندێكى تريان گوێيان لە دەنگگەلێكە كە لێدوان لەسەر ڕەفتارييان دەدات. بۆ زۆربەيان هەڵوەسە ئەزموونێكى بێزاركەر و ترسێنەرە.\n- Avolition: نەمانى پاڵنەر و نەبوونى گرنگى ياخود نەتوانين لە بەردەوامى دان چالاكييە ڕۆتينييەكان, وەك چوون بۆ خوێندنگە يان كار, گرنگى نەدان بە ئارەزووەكان يان چالاكييە كۆمەڵايەتييەكان.\n- Asociality: تێكچوونى توند لە پەيوەندييە كۆمەڵايەتييەكاندا. كەمبوونەوەى گرنگيدان بە پەيوەندى كۆمەڵايەتى بۆ ئاستێكى زۆر نزم, نەمانى ويست بۆ پەيوەندى نزيك لەگەڵ خێزان, هاوڕێ يان پەيوەندييە ڕۆمانسييەكان.\n- Anhedonia: گرنگينەدان و كەمببونەوەى ئەزموونكردنى چێژ, هەم چێژى كاتى ئەنجامدان و هەم چێژى چاوەڕنكراو لە ڕووداوەكانى داهاتوو.\n- Blunted Affect: نەمانى دەربڕينى سۆزەكان, لە ڕێى جوڵەى ڕووخسارى, تۆنى دەنگ و قسەكردن. لە تۆژينەوەيەكدا ئەم نيشانەيە %٦٦ى سامپڵێكى گەورەى نەخۆشانى سكيزۆفرينيادا دۆزرايەوە.\n- Alogia: كەمبوونەوەيەكى بەرچاو لە ڕێژەى قسەكردن. وەڵامدانەوەى پرسيار بە چەند وشەيەك و نەدانى وردەكارى.\nئەم نيشانانە گوتارى ناڕێكخراو و ڕەفتارى ناڕێكخراو لەخۆدەگرێت.\n- گوتارى ناڕێكخراو: ئاماژەيە بۆ كێشەگەلێك لە رێكخستنى بيرۆكەكان و قسەكردن بە شێوازێك كەسى گوێگر بتوانێت تێبگات.\n- ڕەفتارى ناڕێكخراو: بە زۆر فۆڕم دەردەكەوێت. ئەو كەسانەى ئەم نيشانەيان هەيە دەچنە نۆرەى پەشۆكان, لەبەركردنى جلى نائاسايى, ڕەفتارى منداڵانە, كۆكردنەوەى خواردن ياخود خاشاك. وا دەردەكەون كە تواناى ڕێكخستنى ڕەفتارەكانيان, بە شێوازێكى پەسەندكراو لە لايەن كۆمەڵگەوە, لە دەستبدەن.\nپراكتيزەكردنى ئايين و ئاييندارى لە نێو نەخۆشانى سكيزۆفرينيك\nتۆژينەوەكان هەڵسەنگاندنيان كردووە بۆ كردارە ئايينييەكان لە نێو نەخۆشانى سكيزۆفرينيك. تۆژينەوەيەك لە سويسرا پێشنيارى ئەوەى كردووە كە يەك لەسەر سێى نەخۆشانى سكيزۆفرينيك بەشدارييەكى زۆرييان لە كۆمەڵەيەكى ئايينى هەيە. تۆژينەوەيەكى تر لە هەمان وڵات هەمان دەرەنجامى بەدەستكەوت, وە ڕيپۆرتى ئەوەى كرد كە يەك لەسەر سێى ترى نەخۆشەكان ڕۆحانييەتيان بە بەشێكى گرنگ لە ژيانيان داناوە و ڕۆژانە چالاكيى ڕۆحانييان ئەنجامداوە بەبێ بەشداريكردن لە كۆمەڵەيەكى ئايينى. لە تۆژينەوەيكدا دەركەوت %٩١ى نەخۆشەكان بەشدارى چالاكى ئايينى و ڕۆحانييان كردووە و چێژيان لێبينيووە. هەندێك تۆژينەوە كە بەراوردى نێوان نەخۆشانى سكيزۆفرينيك و دانيشتوانى گشتى تێدا كراوە دەركەوتووە لە نێو نەخۆشانى سكيزۆفرينيك كردارى ئايينيانە زياترە, وەلێ هەندێك تۆژينەوە پێچەوانەى ئەمە ڕيپۆرت دەكەن.\nئايين و سايكۆپاتۆلۆجى١\nلە نێو لايەنە هەمە چەشنەكانى ئايين و ڕۆحانييەت, كاريگەرييان لەسەر سايكۆپاتۆلۆجى يەكێكە لە هەرە ناوچە پێداگەڕاوەكانى تۆژينەوە. بە فراوانى بدوێين, وەهم و هەڵوەسە كە سروشتێكى ئايينيان هەيە دابەشكراون بەسەر ئەوانەى بابەتى ئايينى و سەرووسروشتى لەخۆدەگرن. وەهم و هەڵوەسە ئايينييەكان سەرچاوەى سەرەكييان بابەتە ڕێكخراوە ئايينييەكانە (نمونە: نوێژ, گوناهـ, كۆنترۆڵكران لە لايەن يەكەيەكى سەرووسروشتى) يان كەسايەتييە ئايينييەكان (نمونە: خودا, پێغەمبەر, شەيتان, عيسا). وەهم و هەڵوەسە سەرووسروشتييەكان زياتر سەرچاوەيان ميستيسيزمە٢ (نمونە: جادووى ڕەش, ڕۆحەكان, جنۆكە, سيحر لێكران, خێو, هێزە سەرووسروشتييەكان , جادوو و بوكەڵەى ڤوودوو٣). وەلێ لە نوسينە بڵاوكراوەكاندا هەردووكى بە وەهمى ئايينى ئاماژەيان بۆ دەكرێت. ئەو تۆژينەوانەى لە نێو نەخۆشانى سكيزۆفرينيك لە نێو نەخۆشخانەكاندا, ئەنجامدراوە پێشنيارى ئەوە دەكەن كە ڕێژەى بەربڵاوى وەهم و هەڵوەسەى ئايينى لە وڵاتێكەوە بۆ وڵاتێكى دى جياوازە و لە نێوان %٦ يۆ %٦٦.٣دايە. لەم تۆژينەوەدا دەركەوتووە وەهمى ئايينى لە ئەڵمانيا بەربڵاوترە بە بەراوورد بە يابان.\nلەو تۆژينەوانەدا كە هەڵسەنگاندن بۆ بابەتى هەچەشنىيى وەهمە ئايينييەكان كراوە دەركەوتووە وەهمى بەد ڕەفتار٤ (لە لايەن هێزێكى ڕۆحى شەڕانگێزەوە), كاريگەرى (كۆنترۆڵكران لە لايەن يەكەيەكى ڕۆحى), خود پێ گرنگى (وەهمى گرانديۆيس) لە بەربڵاوەكانن. تۆژينەوەكان هەروەها پێشنيارى ئەوە دەكەن وەهمە ئايينييەكان زياتر لە جۆرەكانى ديكە بە قەناعەتەوە دەستيان پێوە دەگيرێت و تەشەنەدەكەن. داتاكان ئەوە پيشاندەدەن كە ئەو نەخۆشانەى وەهمى ئايينى و ڕۆحانييان هەيە لەگەڵ ئەوانەى كە نييانە هەمان بەها دەدەنە پاڵ ئايين, وەلێ ئەو نەخۆشانەى وەهمى ئايينيان هەيە ڕيپۆرتى ئەوە دەكە كە پاڵپشتى كەمتر وەردەگرن لە كۆمەڵە ئايينييەكانەوە.\nتۆژينەوەكان دەربارەى هەڵسەنگاندنى ئايين لە چوارچێوەى سايكۆپاتۆلۆجى پيشانى دەدەن كە نەخۆشە مەسيحييەكان وەهمى ئايينييان زياترە, بە تايبەتى وەهمى هەستكردن بە تاوان و گوناهـ, بە بەراوورد بە ئايينەكانى ديكە. تۆژينەوەكانى ديكە ئاماژە بەوە دەكەن كە بوزييەكان وەهمى ئايينييان كەمترە لە مەسيحييەكان, وە لە نێو مەسيحييەكاندا, پرۆتێستانتەكان زياتر ئەزموونى وەهمى ئايينى دەكەن بە بەراوورد بە كاتۆليكەكان و ئەوانەى ئنتيماى ئايينييان نييە. تۆژينەوە نێو كەلتورييەكان كە بەراورردكارى دەكەن لە نێو خەڵكى بە پاشخانى كەلتورى جياوازەوە, پێشنيارى ئەوە دەكەن كە لە حاڵەتەكانى وەهمى پارانۆيد٥, نەخۆشە مەسيحييەكان وەهمى بەدڕەفتارى لەگەڵ كردنيان لە لايەن هێزى سەرووسروشتييەوە زياتر تێدايە لە نەخۆشە مسوڵمان و بوزييەكان.\nدەربارەى پەيوەندى ئاييندارى و بوونى وەهم و هەڵوەسەى ئايينى, دۆزيينەوەكان هاودژييەكيان لە نێواندايە. هەندێكيان پێشنيارى بەربڵاوى زياترى وەهم و هەڵوەسە ئايينييەكان دەكەن لە نێو ئەو كەسانەى ئاييندارييان بەرزترە, وەلێ هەندێك تۆژينەوەى ديكە پێشنيارى نەبوونى پەيوەندى دەكەن لە نێوان ئەم دووانەدا. سەبارەت بە گۆڕاوە سۆسيۆديمۆگرافيكەكان٦, ڕيپۆرتەكان ئەوە پيشاندەدەن كە بابەتى ئايينى وەهمەكان پەيوەنديدارە بە بارى خێزانى و ئاستى پەروەردەيى نەخۆشە سكيزۆفرينيكەكان . هەندێك تۆژينەوەش پێشنيارى بوونى پەيوەندييەك دەكەن لە نێوان وەهمى ئايينى و كەموكوڕى زانەكى (مەعريفى).\nوەهمە ئايينييەكان كاريگەرى دەخەنە سەر بە دواى يارمەتى گەڕان, چارەسەر و, دەرەنجامەكان. بەڵگەكان پێشنيارى ئەوە دەكەن كە ئەو كەسانەى وەهمى ئايينييان هەيە زۆرتريان پێدەچێت لە پەيەوەندييكردن بە خزمەتگوزارييەكانەوە, زياتر دەرمان وەردەگرن, بە گشتى ئەنجامى نيشانەكانيان بەرزترە و كاركردەييان خراپترە. ئەو نەخۆشانەى وەهم و هەڵوەسەى ئايينييان هەيە ئەگەريان زياترە چارەسەرى ئايينى و جادوويى وەربگرن و ڕازى نەبن بە چارەسەرى دەروونپزيشكييانە و ئەگەر وەريشى بگرن ئەگەرى گويڕايەڵييان كەمە. بەڵگەكان هەروەها پيشانى دەدەن ئەوانەى وەهمى ئايينييان هەيە زيارتر چێژ وەردەگرن لە تووندوتيژى و زيان بە خۆگەياندن. هەندێك لە تۆژەرەكان ئاماژە بەوە دەكەن وەهمى ئايينى كاريگەرى دەكاتە سەر مۆدێلى باوەڕى تەندرووستى و لە ئەنجامدا كەمتر گوێڕايەڵى چارەسەرييەكان لە ئارادا دەبێت. زۆرێك لەو تۆژينەوانەى هەڵسەنگاندنيان بۆ كاريگەرى ئايين لەسەر ئاستى خراپى سايكۆپاتۆلۆجى كردووە دۆزينەوەكانيان هاودژ يەكترييە. هەندێك پێشنيارى ئەوە دەكەن چالاكى و باوەڕە ئايينييەكان بەو كەسانەدا زياترە كە ئەزموونى نيشانەى زۆر خراپ دەكەن بە تايبەتى نيشانەى سايكۆتيكى٧ و نيشانەى گشتى. لە كاتێكدا هەندێكى ديكە چالاكيى زياترى ئايينى دەبەستنەوە بە ئاستێكى كەمتر لە خراپى لە نيشانەكاندا.\n١)psychopathology : زاراوەيەكە ئاماژە دەكات بۆ تۆژينەوەى نەخۆشييە دەروونييەكان يان دەركەوتنى ڕەفتار ئەزموونگەلێك كە دەرخەرى نەخۆشى دەروونى يان تێكچوونى دەروونين.\n٢) Mysticism : سۆفيگەرى, پەيوەنديبەستن لەگەڵ يەكەيەكى سەرووسروشتى ئايينى.\n٣) Voodoo Doll : بوكەڵيەكە لەسەر شێوەى كەسێك دروستكراوە تا بتوانرێت لە ڕێگەى ئەم بووكەڵەيەوە زيان بە كەسەكە بگەيەندرێت يان جادووى لێبكرێت.\n٤) Persecution : خراپ مامەڵەكردن, سەركووتكردن, هەراسانكردن.\n٥) Paranoid: باوەڕێكى ناهۆكارييانە كە ناتوانيت متمانە بە خەڵكە ديكە بكەيت, يان كە خەڵكى دەيانەوێت ئازارت پێ بگەيەنن يان بۆچوونێكى خراپيان دەربارەت هەبێت.\n٦) Sociodemographic : ڕەگەز, تەمەن, بارى خێزانى, پيشە, ئاستى خوێندن و خاسيەتە كەسييەكانى ديكە لەخۆدەگرێت.\n٧) Psychotic : پەيوەندى بە سايكۆسسەوە هەبێت, كە نەمانى پەيوەندى لەگەڵ واقيع دەگەيەنێت.\nKring, A. Johnson, S. and Davison G. (2014). Abnormal psychology. 12th ed. Wiley.\nSandeep G., Triveni D. and Subho C. (2014) Religion, Spirituality, and Schizophrenia: A Review. Indian J Psychol Med. 2014 Apr-Jun; 36(2): 119-124. doi: 10.4103/0253-7176.130962


ئۆکرانیا ئامانجی ئاگربەستە لە گفتوگۆکاندا و بەرپرسێکی ئەمەریکاش دەڵێت پوتن ئامادە نیە کۆتایی بە جەنگ بهێنێت\nئۆکرانیا دەڵێت هیوادارە گفتوگۆ ڕاستەوخۆکانی نێوان ئۆکرانیا و ڕووسیا کە وابڕیارە ڕۆژی سێشەممە ئەنجام بدرێت ببێتە هۆی ڕێکەوتنێکی ئاگربەست، بەڵام بەرپرسێکی ئەمەریکا دەڵێت سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتن وادیار نیە ئامادە بێت سازدان بکات بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگ.\nمانگێک زیاترە ڕووسیا بەردەوامە لە داگیرکارییەکەی لە ئۆکرانیا، بەهۆی جەنگەکەوە زیاتر لە 3.8 ملیۆن هاوڵاتی ئۆکرانی وڵاتەکەیان جێهێشتووە و هەزاران کەس کوژراون یاخود برینداربوون، هەروەها بووەتە هۆی گۆشەگیرکردنی ئابووری ڕووسیاش.\nسەرۆکی شارەوانی شاری ماریوپۆڵ دەڵێت نزیکەی 5000 هاوڵاتی شارەکە کوژراون و 120 منداڵییان تێدا بووە، لە سەرەتای ڕۆژەکانی داگیرکارییەکەی ڕووسیاوە شاری ماریوپۆڵ گەمارۆدراوە و بۆردومان دەکرێت. بەڵام ڕۆیتەرز نەیتوانیوە بەشێوەیەکی سەربەخۆ ژمارەی قوربانییان لە شارەکەدا پشتڕاست بکاتەوە.\nئەو هاوڵاتیانەی ڕزگارییان بووە چیرۆکی ترسناک دەگێڕنەوە و دەڵێن خەڵکانێک بەهۆی نەبوونی چارەسەری تەندروستییەوە گیانیان لەدەستداوە، تەرمەکان لە هەر شوێنێکدا بووایە نێژراون، ئافرەتیش هەبووە لە ژێرزەمینەکاندا منداڵی بووە.\nشاندێکی ئۆکرانیا گەیشتۆتە ئیستانبوڵی تورکیا بەمەبەستی ئەنجامدانی گفتوگۆیەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ نوێنەرانی ڕووسیادا. وەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا دمیترۆ کوڵێبا وتی " پرسە مرۆییەکان باسیان لێودەکرێت بەڵام بابەتی سەرەکی لە گفتوگۆکاندا گەیشتن بە ڕێکەوتنێکی ئاگربەست دەبێت."\nوتی " خەڵک و خاک و سەروەرییمان ناگۆڕینەوە."\nبەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکات بە ڕۆیتەرزی وت پوتن وادیار نیە ئامادە بێت بۆ سازدان بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگەکە.\nهەروەها ڕاوێژکاری وەزارەتی ناوخۆی ئۆکرانیا ڤادیم دێنسێنکۆ لە ماوەی ڕابردوودا وتی " گومانم هەیە لەوەی گفتوگۆکان هیچ ئەنجامێکی یەکلاکەرەوەیان لێبکەوێتەوە سەبارەت بە بابەتە سەرەکییەکان."\nوتەبێژی کرێملن دمیتری پێسکۆڤ وتی تاوەکو ئێستا هیچ بەرەو پێشچوونێکی گەورە لە گفتوگۆکاندا ڕووینەداوە، یاخود هیچ بەرەو پێشچوونێک ڕووینەداوە لەسەر ئەگەری کۆبوونەوەی نێوان سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتن و سەرۆکی ئۆکرانیا ڤلۆدیمیر زێلێنسکی. هەروەها ڕەتی کردەوە زانیاری زیاتر بدات و وتی هیچ زانیارییەک بڵاوناکەینەوە لەبەر ئەوەی ئەگەر ئەو کارە بکەین لەوانەیە زیان بە پڕۆسەکە بگەیەنێت.\nلەلایەکی دیکەوە دوو بەرپرسی ئۆکرانیا وتیان لە شارە گەمارۆدراوەکانی ئۆکرانیادا بارودۆخەکان سەختن، هەڕەشەی هێرشەکانی ڕووسیا ڕێگەی نەدا ڕێڕەوە مرۆییەکان بۆ گواستنەوەی هاوڵاتیانی مەدەنی بکرێنەوە.\nلە شاری ماریوپۆڵ سەرۆکی شارەوانی شارەکە دەڵێت نزیکەی 160,000 کەس هێشتا گیرییان خواردووە.\nنەتەوە یەکگرتووەکانیش دەڵێت نەیتوانیوە خۆراک و پێداویستی تەندروستی بگەیەنێتە شاری خارکیڤ کە دووەم گەورەترین شاری ئۆکرانیایە و یەکێکە لەو شارانەی زیانێکی گەورەی بەهۆی هێرشەکانی ڕووسیاوە پێگەیشتووە.\nلە شاری ئیرپینیش کە دەکەوێتە نزیک کیێڤی پایتەختەوە، سەرۆکی شارەوانی شارەکە وتی هێزەکانی ئۆکرانیا کۆنتڕۆڵی شارەکەیان کردۆتەوە، بەرپرسێکی ئەمەریکاش وتی ئۆکرانییەکان شارۆچکەی ترۆستیانێتسی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەیان کۆنتڕۆڵکردۆتەوە کە دەکەوێتە باشووری شاری سومییەوە.\nوەزارەتی بەرگری ڕووسیا وتی هێزەکانیان کۆگاکانی تەقەمەنی هێزەکانی ئۆکرانیایان لە هەرێمی ژیتۆمیر لەناوبردووە کە دەکەوێتە ڕۆژئاوای کیێڤەوە، هەروەها وتیشی لە ماوەی 24 کاتژمێری ڕابردوودا 41 شوێنی سەربازیی ئۆکرانیایان کردۆتە ئامانج. ڕۆیتەرز نەیتوانیوە ڕاستەوخۆ هیچ کام لەو هەواڵانە پشتڕاست بکاتەوە.\nدوای زیاتر لە مانگێک لە داگیرکارییەکەی ڕووسیا لە ئۆکرانیا، ڕووسیا نەیتوانیوە هیچ کام لە شارە گەورەکانی ئۆکرانیا کۆنتڕۆڵ بکات. سەرۆکی شارەوانی کیێڤ ڤیتاڵی کلیتسچکۆ وتی " ئەفسانەی سوپای نەبەزێندراوی ڕووسیامان لەناوبرد. ئێمە بەرهەڵستی دوژمنکارییەکانی یەکێک لە بەهێزترین سوپاکانی جیهان دەکەین و سەرکەوتوو بووین لەوەی ناچارییان بکەین ئامانجەکانیان بگۆڕن."\nوتیشی 100 کەس لە کیێڤ کوژراون و چوار منداڵیشیان تێدا بووە، هەروەها 82 بیناش وێرانبوون.