میدیاکان ڕۆڵی گرینگیان له چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کوردستاندا هه‌یه - Mehr News Agency\n13 rêbendanê 2018 - 09:55\nNews Code 16006\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، محه‌مه‌د حسه‌ین ڕه‌جه‌بی له کۆتایی سێهه‌مین فستیڤاڵی مێدیایی ئه‌بوزه‌ر وتی: ڕاستگۆیی یه‌کێکه له ته‌وه‌ره سه‌ره‌کییه‌کانی کاری مێدیایی. له هه‌موو کاره‌کانی کۆمه‌ڵگا ڕاستگۆیی شتێکی پێویسته، به‌ڵام له کاری مێدیاییدا ڕاستگۆیی ته‌وه‌ری سه‌ره‌کییه و به بێ ڕاستگۆیی مێدیا ناتوانێت کاریگه‌ری قووڵ و به‌رده‌وامی هه‌بێت.\nئه‌و زیادی کرد: له کوردستان به هۆی چه‌ند شتێکه‌وه له بواری سه‌رمایه‌دانه‌ری هه‌ژاری و دواکه‌وتووی هه‌یه و به‌رپرسان ده‌بێت وره‌ی زیاتره‌وه له دوای پڕ کردنه‌وه‌ی ئه‌م هه‌ژاری و که‌مییه بن. ئه‌گه‌ر به‌رپرسان هه‌ر له سه‌ر ئه‌م ڕه‌وته بن، ئه‌م دواکه‌وتووییه چاره‌سه‌ر نابێت و هه‌مو به‌رپرسانیش ده‌بێت هه‌وڵی چاره‌سه‌ر کردنی دۆخه‌که بده‌ن.\nڕه‌جه‌بی وتی: ئێسته له کوردستان کارێکی باش ئه‌نجام بووه و پارێزگارێکی کورد به ڕوانگه‌ی ئابوورییه‌وه هاتووه‌ته سه‌ر کار، ئه‌مه ده‌رفه‌تێکی باشه بۆ ئه‌وه‌ی کاری جدی له‌م پاریزگایه‌دا بکرێت.\nئه‌و ئاماژه‌ی دا: ئه‌گه‌ر ئێمه خه‌ساری کۆمه‌ڵایه‌تی و بێکاریمان نه‌بێت بیانییه‌کان هه‌ر جۆره پیلانێکیش دابڕێژن ناتوانن له دژی حکومه‌ت به‌کاری بێنن. که‌واته گرنگه که ئێمه بتوانین خه‌ساره‌کانی ئه‌م بواره چاره‌سه‌ر بکه‌ین.\nئه‌و هه‌روه‌ها وتی: بۆ مێدیاکاری جۆری ڕه‌خنه کردنیش گرنگه، زۆر کات ده‌توانین ڕه‌خنه‌کان مێدیایی نه‌که‌ین و به خودی به‌رپرسان ڕایبگه‌یه‌نین.\nفه‌رمانده‌ی سوپای به‌یتول موقه‌ده‌سی کوردستان له کۆتاییدا وتی:کوردستان له داهاتوودا ئه‌منیه‌تی و باشتر و باڵاترێکی ده‌بێت و هه‌موومان ده‌بێت هه‌وڵ بده‌ین تاکوو کێشه‌کانی ئه‌م پارێزگایه هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ یه‌کتر چاره‌سه‌ر بێت. له‌م ڕێگه‌شدا مێدیاکان ڕۆڵێکی یه‌کجار گرنگ ده‌بینن.


6/19/2019 9:30:03 PM\n7194 جار خوێندراوەتەوە\n”بەیاننامەکەی ئەمڕۆی بزوتنەوەی گۆڕان پرۆسەی "عاقڵبوون"ی کۆتایی ئەم رێکخراوە سیاسییەیە کە لە دوای مردنی رێکخەرە گشتییەکەیەوە بە خێراییەکی ترسناک لە عەقڵەوە بۆ غەفل و لە ڕادیکاڵییەتەوە بۆ تەسلیبوون ھەنگاو دەنێت. ئەم سیاسەتە نوێیەی بزوتنەوەکە بەرجەستەکردن و بەدیھێنانی تەواوی ئەو گوتارەی پارتییە کە دەڵێت گۆڕانی دوای نەوشیروان عاقڵ دەبێت.“\nسیاسەتی حیزبە کوردییەکان لەم چرکەساتە مەترسییدارەدا کە بێدەنگیی و سەرکزکردن و خۆگێلکردن خەسڵەتە سەرەکییەکانی پێکدەھێنن، گەر نوزەیەکی تێدا مابێت، دەنگ و ماندووبوونی چەند پەرلەمانتارێکی تەرەکەوتووە لە بەغدا و ھەولێر. ئەم پەرلەمەنتارانەی ھەندێ لە ھێزە سیاسییەکان کە ژمارەیان بە پەنجەی دەست دەژمێردرێت، وەک جەنگاوەرێکی تەنھاکەوتوو دژ بە خێزانییکردنی دەسەڵات و بەتاڵابردنی نەوت و مووچەی ھاونیشتیمانیانیان لە پەرلەمانی عێراق و ھەرێم کاردەکەن و خەبات بۆ شەفافییەت و مافە خوراوەکانیان دەکەن.\nھەندێک لە پەرلەمەنتارەکانی گۆڕان لە بەغدا دەمێکە گۆشتێکی زیادەن بە جەستەی سیاسیی بزوتنەوەکەیانەوە. ئەم بەیاننامەیەش ھێمایەکی ئاشکرایە بۆ بڕینی دوا گۆشتی زیادەی سەر جەستەی سیاسیی گۆڕان لە ساڵۆنی تەجمیلی پارتی دیموکراتی کوردستان و دروستکردنی کولتووری بێدەنگیی ناو گۆڕستانێکی سیاسیی.\nلە ساڵانی ڕابردوودا لەگەڵ کاک مەریوانی ھاوڕێم چەندین وتاری شیکارییمان لەسەر پرۆسەی گەشەکردنی ئەم بزوتنەوەیە و کێشەکانی نووسیوە. لێرەدا ھێما بە دوانیان دەکەم. لە ساڵی ٢٠١٧ لە وتارێکدا بەناوی (بزوتنەوەی گۆڕان: گیرخواردن لەنێوان گوتاری ڕوخاندن و ھیچنەکردندا) باسمان لە بوونی ململانێکانی ناو بزوتنەوەکە کرد کە ئەوکات بەتەواوی یەکلانەبووبووەوە. ئەوکات نووسیمان:\n„بزوتنەوەی گۆڕانی دوای نەوشیروان مستەفا بووە بە ھێزێکی چەقیو لە نێوان رادیکالیزم و ھیچنەکردندا. بووە بە ھێزێک کە لە نێوان ھیوایەکی موغامیرانەی بیرلێنەکراوە و بێھیواییەکی شکستپەرستدا قەتیسماوە. بزوتنەوەیەکە لە نێوان خواستی ریفۆرمی بنەڕەتیی تا ئاستی شۆڕشکردن و لە نێوان ترسان و بوون بە برابچووک و سەیرکەرێکی وەڕسبووی ڕووداوەکاندا گیریخواردووە. بەبۆچوونی ئێمە کێشەی سەرەکیی ئەم بزوتنەوەیە گریخواردنیەتی بەدەست ئەم دابەشبوونەوە؛ دۆشدامان و چەقبەستن لەنێوان بژاردە پەڕگیرەکاندا. ھەندێکیان پێیان وایە یان ئەوەتا دەبێت ھێزی ئەوەت ھەبێت بتوانیت سەری ڕەش و دەباشان بگریت، یان کە ئەوەت نییە لەسەر مۆدێلی یەکگرتوی ئیسلامیی لەبەردەم خواستەکانی دوو بنەماڵەکەی ناو پارتی و یەکێتیدا، نووچبدەیت. چەقین لەنێوان ئەم دوو دۆخە پەڕگیرەدا بنبەستیی سیاسیی ئێستای بزوتنەوەی گۆڕانە. ئەمەش تەواو ناکۆکە بە سیاسەتکردن وەک چالاکییەکی عەقڵانیی، سیاسەتی عەقلانیی ھەرگیز ھەڵبژاردن نییە لەنێوان دووجۆر لە بژادەی پەڕگیردا. بەڕای ئێمە لەنێوان شۆڕش و تەسلیمبووندا زۆر کردەی سیاسیی و کۆمەڵایەتی و میدیایی ھەیە کە پێویستە بکرێت، بەڵام ئەمە نەک ھەر نەکراوە بەڵکو بیریشی لێنەکراوەتەوە.“\nلەدواوتاریشماندا بەناوی (بزوتنەوەی گۆڕان: شکستی نوخبەیەکی سیاسیی نوێ) باسمان لە ساغبوونەوەی ئەم ململانێیە کرد و شیکاری ئەوەمان کرد کە „بزوتنەوەی گۆڕان بوو بە وێنەیەکی تری پرۆژەی دروستکردن و بەھێزکردنی خێزانە سوڵتانییەکانی ناو ھەرێم. نوخبە سیاسییە تازەکەی ناو گۆڕانیش بەشێوەی جیاواز لەم پرۆژەیەوە ئاڵاون“...\nلەدیدگای ئێمەدا „لەماوەی دە ساڵدا گۆڕان لە ھێزێکی سیاسیی تازە و ڕادیکاڵەوە گۆڕا بۆ ھێزێکی نیمچە سوڵتانیی کە تەوریسی سیاسیی بەشێکی زۆری ئاکار و جوڵە و ھەڵوێستە سیاسییەکانی دەستنیشاندەکات.\nبەبۆچوونی ئێمە بزوتنەوەی گۆڕان بە مانا سیاسییە تەقلیدییەکەی خیانەتی لە ستراتیژی ھەنووکەیی و سیاسەتی ئێستای خۆی نەکردووە، بەڵکو بە پێچەوانەوە زۆر ڕاستگۆیانە پەیڕەوی ئەو سیاسەتە نوێیەی تەوریسی سیاسیی و بەخێزانییکردنی حیزب دەکات کە لەدوای مردنی نەوشیروان مستەفاوە بۆی ماوەتەوە.\nئەم کەلتوورە لە داھاتوودا تەنھا متمانەی دەنگدەر بە ئەخلاقیی سیاسیی و چەمکی ئۆپۆزیسیۆن لەقناکات، بەڵکو کۆی پرۆسەی سیاسیی و خەباتی پەرلەمانتارییش دەخاتە ژێر پرسیاری گەورەوە.“


ئامانجی ١٠: سنورداركردى شێوازه‌كانى نایه‌كسانى | بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nئامانجی ١٠: سنورداركردى شێوازه‌كانى نایه‌كسانى\nئامانجى دەیەم: سنورداركردنى شێوازه‌كانى نایه‌كسانى\nبەڵگەنامەی تەواو هەیە لەسەر ئەوەی نایەکسانی لە داهاتدا ڕوو لە زیادبوونە، %10 ی دەوڵەمەندترینەکانی جیهان نزیکەی %40 ی داهاتی جیهانی بەدەستدێنن. وە %10 ی هەژارترینیش لەنێوان % 2 بۆ % 7 ی داهاتی جیهان بەدەستدێنن. لە وڵاتە تازە گەشەکردوەکاندا، نایەکسانی بە ڕێژەی %11 زیادی کردوە، ئەگەر زیادبوونی دانیشتوان بەهەند وەربگرین.\nنایەكسانی پاڵی كێشاوە بە سە ناوخۆ و لە هەموو شوێنێكدا بەنزیكراوەیی لەم كۆتا دەساڵەدا، بەڵام بەخێراییەكی جیاوز. كەمترینە لە ئەوروپا و زۆرترینە لە رۆژهەڵاتی ناوەراست.\nئەم جیاوازیە کە بەردەوام لە فراوانبووندایە پێویستی بە لەخۆگرتنی سیاسەتی دروستە بۆ بەهێزکردنی ئەو ڕێژە زۆرەی داهاتیان کەمە، وە هانی ئابووریەکی گشتگیر بکرێت بەبێ ڕەچاوکردنی ڕەگەز و نەتەوە و ئیتنی.\nنایەکسانی داهات کێشەیەکی جیهانیە و پێویستی بە چارەسەری جیهانیشە. ئەمە بە ڕێکوپێكکردن و چاودێریکردنی بازاڕ و دامەزراوە داراییەکان و هاندانی هاریکاری پەرەپێدان و وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی دەبێت بۆ ئەو هەرێمانەی لە زۆرترین پێویستیدان. ئاسانکردنی کۆچکردن و جوڵەیەکی سەلامەت بۆ خەڵکی لایەنێکی سەرەکیە بۆ پڕکردنەوەی ئەم بۆشاییە فراوانە.\nلە 2016 دا سەدا 22 ی داهاتی جیهانی تەنها بۆ سەدا 1 بووە بەراورد بە سەدا 10 ی داهات کە تەنها بۆ سەدا 50 بووە.\nلە 1980 دا سەدا 1 ی لوتکە سەدا 16 ی داهاتی جیهانیان هەبووە. سەدا 50 ی خواروو تەنها سەدا 8ی داهاتیان هەبووە\nنایەکسانی ئابوریی بە شێوەیەکی گەورە بەڕێوەدەبرێت لە خاوەندارێتی نایەکسانی سەرمایە. لە 1980 ەوە حەواڵەی هەرە گەورەی سامانی کەرتی گشتی بۆ کەرتی تایبەت ئەنجامدراوە لە هەموو ولاتێکدا. پشکی سامانی جیهانی سەدا 1 لە 2016 دا سەدا 33 بووە.\nلەژێر ناونیشانی "تەنها کارکردن" سەدا 1 ی سامانی جیهانی دەبێتە سەدا 39 لە 2050 دا\nئافرەتان دوو هێند بە تێكرا زیاتر کات بەسەر دەبەن لە کاری بێ بەرامبەری ناو ماڵدا وەك لە پیاوان.\nئافرەتان پێراگەشتنیان هەیە بۆ خزمەتگوزاریە داراییەکان تەنها لە سەدا 60 ی وڵاتاندا کە هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە بۆ خاوەنداریتی زەوی و تەنها سەدا 42 ی وڵاتان هەڵسەنگاندنیان بۆ کراوە.\nتا ساڵی 2030، بەدەستهێنان و بەردەوامیدان بە گەشەی داهاتی سەدا 40 ی دانیشتوان بە ڕێژەی بەرزتر لە تێكرای نیشتیمانی.\nتا ساڵی 2030، بەهێزکردن و برەودان بە گشتگیرکردنی کۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسی بۆ هەمووان بێ گوێدانە تەمەن و رەگەز و کەمئەندامی و نەتەوە و ئیتنی و ڕەسەنێتی و ئاین و ئابووری و چینایەتیەکانی تر.\nدڵنیابوون لە دەرفەتی یەکسان و کەمبونەوەی نایەکسانی لە داهاتدا، لەڕێی لەناوبردنی یاساکانی جیاکاری و ڕێسا و کردارەکان و برەودان بە یاسادانانی گونجاو و ڕێسا و کارەکانی پەیوەندیدار بەم لایەنەوە.\nلەخۆگرتنی ڕێساکان بەتیابەتی ڕێسای دارایی و کرێ و پاراستنی کۆمەڵایەتی و بەدەستهێنانی یەکسانیەکی گەورەتر.\nباشترکردنی یاسادانان و چاودێریکردنی بازارەکان و دامەزراوە داراییە جیهانیەکان و بەهێزکردنی جێبەجێکردنی ئەم یاسادانانە.\nدڵنیابوون لە نوێنەرایەتیکردنی باشترکراو و گوێگرتن لە وڵاتە تازە گەشەکردووەکان لە بڕیاردانی دامەزراوە دارایی و ئابوریە جیهانیەکاندا بەمەبەستی دابینکردنی دامەزراوەی یاسایی و بەرپرس و متمانەدار و کاریگەرتر.\nئاسانکاریی لە کۆچکردن و جوڵاندنی ڕێکخراو و سەلامەت و ڕێكوپێك و بەرپرسانە لەڕێی جێبەجێکردنی ڕێسا دانراوەکان و باش بەڕێوەبراوەکانی کۆچکردنەوە.\nجێبەجێکردنی بنەما تایبەتیەکانی مامەڵەی جیاواز لەگەڵ ولاتە تازە گەشەکردووەکاندا بە تایبەتی ولاتە کەمتر گەشەکردووەکان هاوتا لەگەڵ ڕێکەوتنامەکانی ڕێکخراوی بازرگانی جیهانیدا.\nهاندانی هاریکاریی پەرەپێدانەکیی فەرمی و دابینکردنی لایەنی دارایی وەکو وەبەرهێنانی ڕاستەوخۆی بیانی بۆ ئەو ولاتانەی زۆرترین پێویستیان پێیە بە تایبەتی ولاتە کەمتر گەشەکردووەکان و ولاتانی ئەفریقا و دورگە گەشەکردووە بچوکەکان و ولاتانی بێ کەناراو هاوتا لەگەڵ بەرنامە و پلانە نیشتیمانیەکانیان.\nتا ساڵی 2030، کەمکردنەوەی تێچووی حەواڵەکان بۆ کەمتر لە سەدا 3 ی قەرەبووی کۆچکردن و لەناوبردنی دابینکردنی قەرەبووکردنەوەی یەکلایەنە بە تێچووی بەرزتر لە سەدا 5.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| كاوه كاوانى: دویتێك له‌گه‌ڵ كه‌مال محه‌مه‌د ده‌كه‌م\nهونه‌رمه‌ند كاوه كاوانى له‌م دیمانه‌یه‌دا دووپاتى ده‌كاته‌وه، له‌م نزیكانه به كۆمه‌ڵێك كارى هونه‌ریى ده‌رده‌كه‌وێته‌وه و له‌وانه گۆرانییه‌ك له‌گه‌ڵ كه‌مال محه‌مه‌د ده‌ڵێ و دوو گۆرانى تریشى ئاماده‌یه.\nکاوە کاوانی بۆ بێدەنگە ئایا سەرقاڵی کارێكى هونەریی نوێیه ؟ یاخود هۆکاری تایبەتییە؟\nمن کاری هونەرییم زۆرە من ئێستا لەم کاتەدا هارد دیسکێکم پێیە زۆر کاری هونەرییم هەیە، بەڵام بارودۆخی کوردستان دەزانێت، ئەو "بەرەڵاییەی" ئێستا هەیە لە کوردستان بە ناوی کاری هونەری نوێ ده‌كرێت هیچ ئەکادیمی نییە. بەڕاستی هونەرییان زۆر ناشیرین کردووە، لەگەڵ ڕیزم بۆ ئه‌وه‌ى کاری نوێی زۆر جوان دەکات. له‌گه‌ڵئه‌وه‌شدا ده‌ڵێم من بێ دەنگ نییم ئینشاڵا بە کاری جوانەوە دەردەکەوین و خزمەت دەکەین.\nپەتای کۆرۆنا کاری هەموانی راگرت، چ کارو پرۆژەی کاوە کاوانی راگرت؟\nبەڵێ زۆر ڕاستە کارو پرۆژەی هەمووانی راگڕتووە تەنیا من نییم، هەر ئەوەش بووە زۆرێک لە هونەرمەندانی بێدەنگ کردووە.\nدوو گۆرانی نوێم ئاماده‌یه\nلەدیدی کاوە کاوانیدا هونەرمەندە لاوەکان چۆنن؟ ئایا ئەو هەقە دەدەن بە میوزیک و گۆرانی کوردی؟\nزۆریان زۆر باشن دەنگیشیان زۆر خۆشە بە گشتی خراپ نین.\nوەک هونەرمەندێک کاوە کاوانی تا چەند بە گرنگی دەزانێت هونەرمەند پێویستە میوزیک بزانێت؟\nگۆرانیبێژ ئەگەر میوزیسیان بێت زۆر زۆر دەوری هەیە، بێگومان زۆر کاریگەری خۆی هەیە بۆ هونەرمەند من وەک خۆم بخوا لە ئامێرەکان زۆر نازانم، بەڵام لەگەڵئەوەشدا لە ریتمەکان شارەزاییم هەیە و زۆر باشم لەئامێری پیانۆش باشم بەڵام خۆم وەک ژەنیار نییم.\nتا چەند گرنگی و پاڵپشتی بە هونەرمەندان دەدرێت لە لایەن حکومەتەوە پێت وانییە ئێستا ئەو گرنگیە نییە لە هونەر ساردییەکی پێوە دیارە؟\nئێستا هونەرمەند هەر پێی شەرمە داواکای هاوکاری بکات لەڕووی پڕۆژەی یارمەتیدانی هونەری. حکومەت نان نییە بخوات ئێستا چۆن هاوکاری و گرنگی بە هونەرو گۆرانی بدات؟ بەڵام هەندێک هەیە دەستیان دەروات پاڵپشتی دەکرێن، بەڵام ئێستا هەر شەرم دەتگرێت برۆیتە وەزارەتی ڕۆشنبیری و داوای هاوکاری و پالپشتی بکەى.\nبە هونەرمەندە دڵگیرەکەی هەولێر ناسراوی بەو نازناوە ڕازیت؟\nئینشاڵا دەبم بە هونەرمەندی دڵگیری هەموو کوردستان نەک تەنیا هەولێر. من گۆرانی تەنیا بۆ هەولێر ناڵێم بۆ هەموو کورد وکوردستان دەڵێم.\nلەرووی جیاوازییەوە ئایا یۆ وەک هونەرمەندێک هیچ جیاوازییەک دەبینیت لەڕووی ئاواز و هۆنراوەدا؟\nئەو جیاوازییە هێشتا هەیە و زۆرە. بە تایبەت بۆ خانمە گۆرانیبێژەکان هەرچەند دەنگیشیان نییە ته‌نیا بۆ عەرزکردنن ڕێزم بۆ باشەکان و دەنگ خۆشەکان. بەڵام تۆ وەک شاعیرێک و وەک ئاوازدانەرێک دەبێت بزانی ئاواز دەدەیت بەکێ وشیعرەکەت چۆن دەوترێ لە گۆرانیدا. حەیف ئاوازێکی جوان بۆ گۆرانییەک کە دەنگوسەدای وای نییە بە هەدەری بدەی.\nئێستا حكومه‌ت نان نییه بخوات ناتوانێ هاوكارى هونه‌رمه‌ندان بكات\nوەک دەزانرێت ئێوە کۆمەڵێک هونەرمەند بوون لە زانکۆی بەغداد خوێندووتانە، کامە هونەرمەند لە نەوەی تۆ بووه پێتناخۆشە لە هونەر دابراوە؟\nبەڵێ ئێمە کۆمەڵێک هونەرمەند بووین لە زانکۆی بەغداد دەمانخوێند. هەندێ لە هاوڕێکانی ئەو کاتم وەفاتیان کردووە. ئەوەی لە ئێمە دوورکەوتەوە سه‌باح سه‌نتوور بوو خەڵکی شاری سلێمانی بوو، هۆکارەکەی نازانم .\nجگە لەو سیروان سیرینی بوو کە ئەندام په‌رله‌مانى عێراق بوو، ئەویش ژەنیارێکی زۆر باش بوو. پەیوەند جاف ئێستا ئەو خەریکی کاری خۆیەتی، کامەران عومەر بوو لەگەڵمان لە بەغداد بەڵام ئەوان لە سلێمانیەوە دەهاتن کۆمەڵێک هونەرمەند بووین ئێستا هەمووانم بیر نەماوە. زۆر ژەنیاری باشمان لەگەڵ بوو، وەک سەفین خەراجیانی، بژار دیلان هەموو ئەوانە لەغداد بەیەکەوە بووین زۆری دیکە بووین بەڵام بەداخەوە بیرم نەماوە لەم کاتەدا.\nجیا لەوەی وەک هونەرمەندێک ناسراوی لەڕووی بەرهەمهێنانیشەوە خاوەن ستۆدیۆی پێتوایە چەند خزمەتت کردووە؟\nبەڵێ بەرهەمم زۆرە، زۆرێك له گۆرانیشم بۆ هونه‌رمه‌ندان به‌رهه‌م هێناوه. خۆتان شارەزان لە هونەر دەزانن ئەوانە کێن، بۆیە پێویست ناکات ئاماژەیان پێبدەم چونکە پێشوتر باسم کردوون. بەڵێ ستۆدیۆم هەیە بەڵام بارودۆخ دەزانن چۆنه، خۆشم بە منەتدار دەزانم بۆ هونەری کوردی زۆر ئیشم کردووە زۆر ئیشی هونەری جوانم کردووە خزمەتی هونەری کوردییم زۆر کردووە خزمەتی تورک و فارس و عەرەبم نەکردووە، چونکە خۆی هونەر سنووری نییە. زۆرێک ئاواز وگۆرانیم لە تورکیا گوتراوەتەوە خۆشم ئێستا یەکێکم لە ئەندامی هونەرمەندانی ئیسته‌نبوڵ لە تورکیا.\nده‌توانین بپرسین دوایین به‌رهه‌مت كه له‌سه‌ر ئاماده‌بوون بێت چییه؟\nبه‌م زووانە واتا ماوەیەکی کەم، بەڵام دەمەوێت بشزانم بارودۆخ چی لێ دێتەوە، ئینجا كاره‌كان ته‌واو ده‌كه‌م. له‌وانه گۆرانییەکی زۆر بەناوبانگی شاری سلێمانی هەیە، هونەرمەند که‌مال و هونەرمەند سالار گوتوویانە، بەڵام من بە ستایلێکی تر ئامادەم کردووە بەڵام هەندێ کاتی دەوێت هەتا دڵنیا دەبمەوە. ئینشاڵا دوێتێکم دەبێت لەگەڵ که‌مال محه‌مه‌د، بزانم چۆن دەبێت چونکە لە رووی میوزیک ئامادەکاریی هەموو شتێکی ئامادەیە تەنیا ماوه ده‌نگى بخرێته‌سه‌ر، لەڕووی میوزیکەوە دوو ئاوازی تازەم دانراوە هۆنراوەکەی هی شاعیر محه‌مه‌د ئەحمه‌دە بە ناوی "ساڵانێکە بانگم دەکەی" ئەوەش هەموو شتێکی ئامادەیە ته‌نیا دەنگ ماوە ئینشاڵا لەماوەیەکی کورتدا دەنگیش دەخەینە سەر. ئەمجارە کە گەڕاینەوە ناو هونەر ون نابین بە شتی جوانەوە دەگەرێینەوە خزمەت دەکەین پێشکەشی هەوادارانمان دەکەین لەگەڵ ڕێزی زۆرم بۆت خاتوو لاڤین.


ئایدن مەعروف: نێچیرڤان بارزانی، کاریزمایەکی سیاسی نێودەوڵەتییە\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»ئایدن مەعروف: نێچیرڤان بارزانی، کاریزمایەکی سیاسی نێودەوڵەتییە\nنێچیرڤان بارزانی تەنیا کاندیدە بۆ پۆستی سەرۆکایەتی ھەرێمی کوردستان. ئەزمونێکی باشی لە پەیوەندی نێوان لایەنە سیاسییەکان ھەیە. ئایا چوارساڵی سەرۆکایەتی ئەو لەم پۆستە چۆن دەبێت؟ ئایا وەک ئەوەی دۆخی کوردستان پێویستی پێیەتی، ئەزمونی رابردووی وا دەکات گەشبین بین پێی. ئەزمونی حکومەتداری و دیپلۆماسیەتی ئەو تاچەند یارمەتیدەری سەرکەوتنی دەبێ؟\nئایدن مەعرووف، جێگری سەرۆکی بەرەی تورکمانی، سەبارەت بە کاندید بوونی نێچیرڤان بازانی، بۆ سەرۆکی هەرێم پێی وایە تەنها کاندیدی پارتی نییە و دەبێتە کاندیدی هەموو لایەنە سیاسییەکان، پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ سەرجەم پێکهاتە و لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کورددستاندا هەیە؛ سەرباری ئەوەش، کاریزمایەکی سیاسی نێودەوڵەتییە و دەتوانێت هەموو پرسەکان بەشێوەیەکی دیپلۆماسییەتی سەردەمیانە چارەسەر بکات.\nئایدن مەعرووف دەڵێت “بەو پێیەی نێچیرڤان بارزانی، ئەزموونی حکومڕانی هەیە، دیپلۆماسییەت و کارەکانی ئەو لەڕابردوودا بینراوە و کاری لەسەرکراوە، لەهەمان کاتیشدا ئێمە باش دەزانین بەشێوەیەکی باشتر حکومڕانی دەکات و پاڵپشتێکی باش دەبێت، بۆ حکومەت و دیپلۆماسییەتی هەرێمی کوردستان”.\nجێگری سەرۆکی بەرەی تورکمانی، پۆستی سەرۆکی هەرێم پۆستێکی سیاسی و نیشتمانییە و زۆر گرنگە، دەبێت هەموو لایەنە سیاسییەکان پشتیوانی ئەم دامەزراوەیە بکەن، بۆ ئەوەی بتوانێت سەرکەوتوو بێت لەکارەکانی.


ئایزۆ ١ پێوەرێکی نێونەتەوەیییە بۆ دیاریکردن و دڵنیابوونەوەی پلەی گەرمیی پێوانەیی بۆ بەرھەمە ئەندازەیییەکان. پلەی گەرمیی نەگۆڕ ٢٠°ی سیلیزییە، کە دەکاتە ٢٩٣٫١٥ی گلڤن و ٦٨ی فەھرەنایت. بەھۆی کشانی گەرمییەوە، پێویستە پێوانەی درێژی ورد بێت لە پلەیەکی گەرمیی دیاریکراودا. ئایزۆ ١ یارمەتی بەراوردکردنی پێوانەکان دەدات لەڕێگەی دیاریکردنی پلەیەکی گەرمیی دیاریکراودا، لە ١٥ی نیسانی ١٩٣١ لیژنەی نێونەتەوەییی کێش و پێوان پلەی گەرمیی پێوانەیی دیاریکردووە و لە ساڵی ١٩٥١ـدا ڕاسپاردەی ژمارە ١ی ڕێکخراوی نێونەتەوەیی پێوانەسازی بووە. دیاریکردنی پلەی ٢٠°ی سیلیزی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە گونجاو و کارپێکراوە لەکاتی کار ...\nسیستمی نێودەوڵەتی یەکەکان بۆ کورتدەکرێتەوە. بریتییە لە شێوەی سەردەمیانەی سیستمی مەتری، و پڕبەکارھێنترین سیستمی پێوانە.\nیەکەکانی پێوان لە یەکەمین ئامرازەکانی چێکراوی دەستی مرۆڤن. کۆمەڵگا سەرەتایی‌یەکان بۆ زۆر کار پێویستییان بە پێوان بووە: درووستکرنی خانوو یان جلوبەرگ بە قەبارە و شێوەی پێویست، یان مامەڵە و دانوستانی سەربەسەری خواردەمەنی یان کاڵا.\nبەرانبەری ئینگلیزی بۆ پێوان وشەی measurement کە لە وشەی یۆنانیی metron ەوە گیراوە و واتە ڕێـژەیەکی سنووردار. مێژووی پێوانەکردن لە بابەتەکانی مێژووی زانست و تەکنۆلۆژیایە.\nیاساکان بۆ پێوانەکردنی دروست، لە بنەڕەتەوە بە مەبەستی بەرگری لە گزی پەرەیان پێدراوە. ئەمڕۆکە، بە شێوەیەکی گشتی، یەکەکانی پێوان لە سەر بنەما زانستییەکان پێناسەدەکرێن و لەلایەن پێکھاتنامەگەلی ناونەتەوەیییەوە دادەمزرێن.\nپێوانی خوود ئاراستەیەکە بۆ لکاندنی تەکنۆلۆژیا بە ھەموو چالاکییەکانی لاشەی مرۆڤ لە ژیانی ڕۆژانەیدا وەکوو کردارە ئەقڵی و لاشەیییەکان، ھێڵکاریی مێشک و ھێڵکاریی کارەبای لاشە و ئامێری بیرکاریانەی بەرانبەر کاردانەوە.\nئەحمەد کوڕی محەممەد کوڕی کەسیر فەرغانی ناسراو بە فەرغانی زانا و گەردوونناسێکی موسوڵمانی سوننی بوو وە یەکێکە لە هەرە بەناوبانگترین گەردوونناسەکانی سەدەی ٩یەم. بەشێک لەسەر مانگ ناوی کە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە. یەکێک لە کارە گرنگەکانی بریتی بوو لە پێوانە کردنی تیرەی زەوی لەگەڵ تیمێک لە چەند زانایەکی تر و لە ژێر فەرمانی خەلیفە مەئمون لە بەغداد.\nله زەوی ناسی دا نەخشەی جیهان وەکوو هێڵی لار و ھێڵی پانی پێوانه کراوه. هێڵی لار ئەو هێڵەیه که له باکوورەوه دەچنه باشوور. هێڵی پان ئەوانەن که له ڕۆژهەڵاتەوه دەچنه ڕۆژاوا. ئەو هێڵانه بۆ ئەوەی مرۆڤ جێگای پێویستی زوو بدۆزێتەوه پێویستن.\nله زەوی ناسی دا نەخشەی جیهان وەکوو هێڵی پان و هێڵی درێژی پێوانه کراوه. هێڵی پان ئەو هێڵەیه که له ڕۆژهەڵاتەوه دەچنه ڕۆژاوا. هێڵی لار ئەوانەن که له باکوور دەچنه باشوور. ئەو هێڵانه بۆ ئەوەی مرۆڤ جێگای پێویستی زوو بدۆزێتەوه پێویستن.\nوێبگەڕ نەرمامێر ێکە بۆ دۆزینەوە، نیشاندان، و پێوانی سەرچاوەکانی زانیاری لە سەر تەونی بەربڵاوی جیھانی. وێبگەڕەکانی ئەمڕۆ جگە لەتوانای نمایشکردن و گەڕۆکی لە پەڕەکانی وێبدا، توانای کارکردنیشیان ھەیە لەگەڵ ڕاژەکارەکانی وێب web servers، یاخود دەرھێڵ وەک دۆزەرەوەیەکی پەڕگەکان بەکاردەبرێن.\nیەکەکانی وزە بریتین لەو یەکانەی کە بۆ پێوانی وزە بەکاردێن. یەکەی سەرەکی وزە بریتییە لە جوول، کە ئەویش لە ناوی زانای ئینگلیزی فیزیا جەیمز پرێسکۆت جووڵەوە وەرگیراوە.\nپەستانی کەش ، ئەو ھێزەیە کە گازەکانی بەرگی ھەوا دەیخاتە سەر ڕووبەری لەسەر ڕووی زەویی. پەستانی کەش یاخوود پەستانی ھەوا دەکاتە ١ ئەتمۆسفیر یەکەی پێوانی پەستان کە دەکاتە ١٠١٣٢٥ پاسکال ١٫٠١ بار یاخوود ١٤٫٦٩ پاوەند.\nڕوانگەی ماونا لوا\nڕوانگەی ماونا لوا وێستگەیەکی تەوشکە و دەکەوێتە نزیک گڕکانی ناوچەی ماونا لوا لە دوورگەی هاوایی لە ساڵی ١٩٥٧، ڕوانگەی ماونا لوا زانیاریەکان لە وێستەگەکان کۆدەکاتەوە ، ئەو ڕوانگەیە گرنگی بە گەرانی زانیاری دەربارەی کاربۆن دەدات، وە پێوانی گازی کاربۆن دووئۆکسید.


بانگەوازی سکرتێری گشتیی حیزب ڕوو بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤ لەمەڕ هەڕەشەکانی سوپای پاسداران – Giareng\nهه‌ینی - 20 05 2022\nڕۆژنامه‌ی کوردستان ژمارە ٨١٩ لە ژێر چاپ هاته‌ده‌ر.\nبانگەوازی سکرتێری گشتیی حیزب ڕوو بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوە نێونەتەوەییەکانی مافی مرۆڤ لەمەڕ هەڕەشەکانی سوپای پاسداران\nلە چوار شه‌ممه - 8 09 2021\nبۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی!\nبۆ بیروڕای گشتیی جیهان!\nڕۆژی دووشەممە، ٦ی سێپتەمبەری ٢٠٢١، موحەممەد پاکپوور، فەرماندەی هێزی وشکانیی سوپای پاسدارانی ئینقلابی ئێران، هەڕەشەی لە کوردە ئێرانییە جیابیرەکانی دانیشتووی هەرێمی کوردستانی عێراق کرد. حەز دەکەین ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و کۆمەڵگای نێونەتەوەیی لە چالاکییە تێرۆریستییەکانی ئەم دواییانەی سوپای پاسداران و نوێترین هەڕەشەی سوپای تێرۆریستیی پاسداران دژی جیابیرانی کورد لە هەرێمی کوردستان ئاگادار و وریا بکەینەوە و دەڵێین ئەو هەڕەشانە لەوانەیە زنجیرەیەک کردەوەی تێرۆریستی دیکەی دژی گەلی کورد و حیزبی دێموکڕاتی کوردستان بەدوودا بێن.\nئەمڕۆ، ٨ی سێپتەمبەر، ئێمە یادی سێهەمین ساڵوەگەڕی هێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکەی سەرەکیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان دەکەینەوە کە بووە هۆی شەهید بوونی ١٦ کەس، کە شەش کەسیان ئەندامی ڕێبەریی حیزب بوون و بریندار بوونی ۵٠ کەسی دیکەی لێ کەوتەوە کە لە ناویاندا ژن و منداڵ هەبوون.\nگومان لەوەدا نییە کە ئامانج و مەبەستەکانی ڕێژیم بۆ ئەو پەلامارە لە دژی حیزبی دێموکراتی کوردستان ئاشکرایە و بۆ ئەوە سەربەخۆیی و سەروەریی خاکی وڵاتێکی دراوسێش پێشێل دەکا. باسی ئەوەش ناکەین کە ئەوە پێشێلکردنی یاسا نێونەتەوەییەکان لەمەڕ هێرش بۆ سەر ئامانجێکی سیڤل و، وەڵامێک بۆ خۆراگریی گەلی کورد لە ئێران و خەباتی ئاشتییانەی کۆمەڵگەی مەدەنی کوردستان بۆ ئازادی و وەدەستهێنانی مافە ڕەواکانیان بوو.\nبەدوای کارەساتی ٨ی سێپتەمبەر، سوپای پاسدارانی ڕیژیمی ئیسلامی بە شانازیی و لەخۆباییەوە بەرپرسیاریی ئەو هێرشەی گرتە ئەستۆ. بەداخەوە، ڕەفتاری توندوتیژانەی ڕێژیمی ئیسلامی، چ لە ئاستی نێونەتەوەیی و چ لە ئاستی نێوخۆییدا هەرگیز کۆتایی نەهات. ئەگەرچی ئەو کردەوە تێرۆریستییە بەتوندی لە لایەن کۆمەڵگەی کوردەواری و ڕێکخراوە مەدەنییەکانی ئێرانییەکانەوە مەحکووم کرا، بەڵام پەرچەکردار و ئیدانەکردنی ل لایەن کۆمەڵگەی نێونەتەوەییەوە هێندە قورس و بەربڵاو نەبوو کە ئێمە چاوەڕوانیمان دەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، لە کۆبوونەوەیەکی ئاسایی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەو کردەوەیە لە لایەن نیکی هەیلی، باڵوێزی ئەو کاتی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان هاتە بەرباس.\nپیلانە تێرۆریستییەکانی ڕێژیم، دژی گەلی کورد و حیزبی دێموكڕاتی کوردستان لە ژماردن نایەن. نوێترینیان، کە ڕەنگبێ ئێوەش ئاگاداری بن، لەو دواییانەدا دژی یەکێک لە ئەندامانی ڕێبەریی حیزبی ئێمە بەڕێوە چوو کە لە هەولێر (پێتەختی هەرێمی کوردستان) تێرۆر کرا.\nئێمە دەزانین کە بە هۆی ڕەفتاری نابەرپرسانەی ڕێژیم لە ئاستی نێونەتەوەیی و ناکارامەیی و نالێهاتوویی لە مودیرییەتی پەتای کۆرۆنادا، خەڵکی ئێران لە دۆخێکی گەلێک ناخۆش‌دان. لەبەر ئەو هۆیە و وەک هەمیشە، ڕێژیم کەڵک لە تەنیا سیاسەتێک وەردەگرێ کە ل ەسەرەتای دامەزرانیەوە بەکاری هێناوە، واتە خوڵقاندنی قەیرانیکی نوێ لە دەرەوە تا بیروڕای نێونەتەوەیی و نێوخۆیی لە سەرنجدان بە دەوڵەتدارییە شکستخواردووەکەیان بەلاڕێدا بەرێ.\nبە لەبەر چاوگرتنی ڕابردووی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، ئەوە بەڵگەیەکی دیکەیە کە ئاشکرای دەکا ئەوان قەت گوێڕایەڵی یاسا و ڕێسا نێونەتەوەییەکان نابن و ڕێزیان لێ ناگرن، هەر وەک چۆن لە سەرەتای دامەزانیانەوە ئەو کارەیان نەکردووە.\nلەبەر ئەو هۆیە، ئێمە داوا لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی دەکەین کە هەڵوێستی قایم بۆ پێشگرتن بە کارەساتێکی دیکە لە لایەن ڕێژیمی ئیسلامییەوە بگرن!\nهەنووکە، بە وتوێژەکانی بەرنامە ئەتۆمییەکەی، ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران خەڵکی ئێران و کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بە بارمتە گرتووە. ڕێژیمی ئسیلامیی ئێران هەوڵ دەدا ئەو وتوێژانە درێژ بکاتەوە تا قەیرانە ئابووری و سیاسییەکانی نێوخۆ بشارێتەوە.\nلە سەرەتای شۆڕشی ئێرانەوە، سەرەڕای تێوەگلانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لە تێرۆریزم، کردەوەی بێبەزەییانە و سەرکوتی گەلی کورد لە ئێران، حیزبی دێموکڕاتی کوردستان هەرگیز پەنای بۆ توندوتیژی وەک ئامرازێکی گەیشتن بە ئامانجی سیاسی نەبردووە. حیزبی ئێمە ئەندامی ئینتەرناسیۆنال سوسیالیستە و بڕوای بە مافەکانی مرۆڤ، ئازادیی ڕادەربڕین، دێموکراسی و ڕێز بۆ یاسا، ڕێسا و بایەخە نێونەتەوەییەکان هەیە.\nئێمە دووپاتی دەکەینەوە کە پرسی کورد لە ئێران نابێ وەک هەڕەشە، بەڵکوو وەک دەرفەتێک سەیر بکرێ و پێمان خۆشە جەخت بکەینەوە کە ئاشتی و سەقامگیریی لە خۆرهەڵاتی نێوەڕاست تەنیا کاتێک مومکینە کە ڕێژیمێکی دێموکڕاتیک، ناسەنترال، کاریگەر، وەڵامدەروە و بەرپرسیار لە ئێران لەسەر کار بێ.\nبەیاننامەی دەفتەری سیاسی بەبۆنەی سێهەمین ساڵوەگەڕی مووشەک‌بارانی قەڵای دێموکرات\nماڵی خەیاڵم ١ پەروانە ئەحمەدێن\nفەلسەفە چییە؟ وەرگێرانی: ئیبراهیم ساڵح‌ڕاد (لاجانی)\nنامیلکەی(یادێک لە شەهید سمایل شەریفزادە)\nچارەنووسی مرۆڤ‌کوژەکەی کۆماری ئیسلامی. حەسەن حاتەمی\nبازدهی و تغییرات در سازمانها و احزاب. عمران نیک دوست\nئەدەبی و هونەری 474\nڕۆژنامەی کوردستان 227


سەرئێشە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکەسێکی تووشی سەرئێشە\nسەرئێشە بە ئێشێک دەوترێت لە ھەر شوێنێک لە سەردا. سەرئێشە دەتوانیت نیشانەی چەندین نەخۆشی و حاڵەت بێت. مێشک رێسێپتۆری ئێشی نییە و لە بەر ئەمە خودی مێشک ھۆکاری سەرەکی ئێش نییە، بەڵکوو ئەو شتەی کە ئێش ئەفامێت وەکوو ئێسکەکان، ماسوولکەکان، ڕەگەکان، دەمارەکان، چاو، گوێ، سینووسەکان و تەونی ژێر پێستن کە دەبنە ھۆی ھەست کردن بە ئێش.\n١ جۆرەکانی سەرئێشە و چارەسەری\n١.١ سەرئێشەی TMJ\n١.٢ سەر ئێشەی بۆرییەکانی لووت (جیوب)\n١.٣ سەر ئیشەی کلەستەر\n١.٤ سەرئێشەی گرژیی\n١.٥ سەرئێشە بەھۆی ئازاری مل\n١.٦ مایگرەین یاخود شەقیقە\nجۆرەکانی سەرئێشە و چارەسەری[دەستکاری]\nزۆر دەگمەن ئەم جۆرە ئازارە دروست دەبێت و لە نزیک گوێکان ھەستی پێدەکرێت، ھۆکارەکەی بۆ فشار و ھەڵە جوینی خواردن دەگەڕێتەوە.\nچارەسەری ئەم جۆرە سەرئێشەیە بە چەند جوولەیەکی پزیشکی ددان دەکرێت.\nسەر ئێشەی بۆرییەکانی لووت (جیوب)[دەستکاری]\nئەم جۆرە سەر ئێشەیە لە دەوروبەری لووت دروست دەبێت و لە زۆر حاڵەتدا بە درێژایی رۆژەکە دەمێنێتەوە.\nدەکرێت دەرمانی ئەنتیبایۆتیک و چەند جۆرێکی دەرمانێکی دیکە بەکاربێت بۆ چارەسەری ئەم جۆرە سەر ئیشەیە، ئەگەر ھەر چارەسەرنەبوو، ئەوا دەبێت کەسەکە نەشتەرگەری ئەنجام بدات.\nسەر ئیشەی کلەستەر[دەستکاری]\nئازار لە چاواردەوری چاو دروست دەبێت و بە درێژای رۆژەکە لایەکی سەر ئازاری دەبێت، ھەندێک جار ئەم جۆرە ئازارە بۆ چەند ھەفتەیەک بەردەوام دەبێت و تاکو ئێستا پزیشکان ھۆکاری تەواوی نازانن، بەڵام گومان دەکەن ھۆکارەکەی بۆ زۆر خواردنەوەی کحول و جگەرەکێشان بگەڕێتەوە.\nوەرزشکردن و دوورکەوتنەوە لە کحول و جگەرە تا رادەیەک چارەسەرە.\nئازارەکە بە خڕایی سەردا بڵاودەبێتەوە، خەمۆکیی، ئازار و گرژی ماسوولکەکان ھۆکاری ئەم جۆرە سەر ئێشەیەن و ئەگەر ھەیە لە مانگێکدا دووجار دووبارە ببێتەوە.\nچارەسەری کورتخایەن بریتییە لە دەرمانی ئارامکەرەوەی ماسوولکەکان و چارەسەری درێژ خایەن بریتییە لە فێربوونی تەکنیکی پشوودان بە دەروون و ماسوولکەکان، ھەروەھا دوورکەوتنەوە لە جگەرە و خواردنەوە کحولییەکان و فشارە دەروونییەکان کاریگەری زۆریان ھەیە.\nسەرئێشە بەھۆی ئازاری مل[دەستکاری]\nئازارەکە لە مل و پشتە ملەوە بۆ سەر دەگوازرێتەوە و لەکاتی جووڵە ئازارەکە زیاد دەکات.\nھۆکارەکەی بۆ ھەوکردن لە دەمارەکانی سەر یاخود زیان گەیاندن بە ئێسکەکانی مل دەگەڕێتەوە.\nگەر دەتەوێت بەشێوەیەکی یەکجاریی لەم ئازارە رزگارت بێت دەبێت فێری وەرزشکردن بە مل ببیت لەگەڵ چۆنیەتی پشوودان بە ماسوولکەکانی لەش.\nمایگرەین یاخود شەقیقە[دەستکاری]\nتەواوی سەر دەگرێتەوە و ھەندێکجاریش دڵ تێکەڵھاتن، ساردبوونەوەی دەستەکان و ھەستیاریی بۆ رووناکی و دەنگ ھاوڕێن لەگەڵی.\nتاکو ئێستا ھۆکار و چارەسەری مایگرەین نازانرێت، بەڵام نەخۆشییە بۆماوەییەکان رۆڵی زۆریان ھەیە.\nبەگوێرەی داتاکانی Medical News Today، مایگرەین دەکرێت لە منداڵ و کەسانی پێگەشتوو رووبدات، بەڵام ھەندێک کەس ھەفتانە بەدەست ئەم ئازارەوە دەناڵێنن و ھەندێکی دیکەش رەنگە ساڵی تەنھا یەکجار دووچاری ببن.\nئەگەر ھەیە وەرزشکردن، دوورکەوتنەوە لە فشار و کێشە دەروونییەکان کەمێک چارەسەری ئەم جۆرە سەر ئێشە سەختە بکات.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=سەرئێشە&oldid=818251»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١١:٤٨ی ٢ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ململانێ و گرژی\nبە پێچەوانەی ئەوەی کە باوە، مێژووی گرژیی پەیوەندییەکانی نێوان ئێران و سعودیە بۆ رۆژگاری ھەڵایسانی شۆڕش لە دژی رژێمی شا محەمەد رەزا پەھلەوی ناگەڕێتەوە، بەڵکو بۆ سەردەمێکی زوتر دەگەڕێتەوە. کاتێک لە ھۆکانی ئەو گرژییە دەکۆڵدرێتەوە، دوو ھۆ بەڕونی دەردەکەون، ئەویش ھەر یەک لە جوگرافیای سیاسی‌و تایفەگەرییە.\nلە سەدەی شانزەھەمدا سعودییەکان یەکەم میرنشینیان لە ھەرێمی ئەحسا، لەو ناوچانەی رۆژھەڵاتی ئەمڕۆی سعودیە کە دەڕواننە سەر کەنداوی فارس، دامەزراند. پانتایی میرنشینەکە ھەموو قەڵەمڕەوی ئەمڕۆی سعودیەی نەگرتبۆوە، بەڵام لە ھەمان کاتدا ھەندێ قەڵەمڕەوی گرتبۆوە کە ئەمڕۆ بەشێکی سعودیە پێکناھێنن لەوانە قەتەر و کوێت. ئەم میرنشینە لە ساڵی ١٨١٨دا لەسەر دەستی سوپاکەی محەمەد عەلی پاشای میسر ھەرەسی ھێنا. بەڵام زۆری نەبرد سعودییەکان میرنشینێکی بەرفراوانتریان دامەزراند. پاش روخانی ئەم میرنشینە، بۆ جاری سێیەم میرنشینی سێیەمی خۆیان لە ساڵی ١٩٠٢ دامەزراندو ناویان نا سەڵتەنەتی نەجد.\nگێڕانەوەی ئەم میژووە، بۆ تێگەیشتنی ھۆکانی گرژیی نێوان سعودیە و ئێران زۆر گرنگە. دیارە سعودییەکان لە سەردەمی ھەر سێ میرنشیندا کۆنتاکتێکی راستەوخۆیان لەگەڵا ئێران نەبووە بەڵام ستراکچەری فیکریی ھەر سێ میرنشین لە سەر بنەمای ئیسلامی رادیکال و لە چوارچێوەی دەوڵەتێکی ئایدیۆلۆژیدا دامەزرا بوو. لە نێوان ئێران و سعودییەکاندا سنوری ھاوبەش نەبوو. بۆیە لەو سەردەمەدا ھیچ پێکدادانێک نەھاتە ئاراوە. بەڵام سعودییەکان کە رژێمی سیاسییان لەسەر بنەمای تێکھەڵکێشی ئاین و دەوڵەت دامەزراندبوو، زۆر بە لایانەوە گرنگ بوو تەنگ بە شیعەکانی باشوری عیراق ھەڵچنن و دوو شارە پیرۆزەکەی شیعە، کەربەلا و نەجەف، وێران بکەن. لەو سەردەمەدا شیعەکانی باشوری عیراق بەدەم ھێرشی بەردەوامی سعودییە وەھابییەکانەوە دەیانناڵاند و زۆریان لەو ھێرشانە لی کوژراوە. ھەرچەند ئێران لەو کاتەدا پەیڕەویی لەئیسلامی رایدیکالی شیعەگەرا نەدەکرد، بەڵام نەیدەتوانی خۆی لەوە بپارێزێ کە وەک دەوڵەتێکی بە مەزھەب شیعی لە ناوچەکەدا خۆی بنوێنێ. دەبێ ئەوەشمان لەیاد نەچێ کە ئێران لە سەردەمی شا ئیسماعیلی سەفەوییەوە، لە سەردەمێکدا کە نزیکە لە سەردەمی پەیدابونی ئیسلامی رادیکالی سوننەگەرای وەھابی، سیاسەتێکی پیادە کردووە کە ئاین یەکێ لە گرنگترین بنەماکانی پێکھێناوە. بۆیە، ھێرشی سعودییەکان بۆ سەر شیعەکانی باشوری عیراق، بەلای ئێرانەوە مایەی نیگەرانی بوو. ھەرچەند عوسمانییەکان لە شیعەکانی باشوری عیراق دڵنیا نەبون، بەڵام بە ھێرشەکانی وەھابییەکانیش بۆ سەر شیعە ئاسودە نەبون. دەترسان ئێرانییەکان ئەو ھێرشانە بکەنە بیانوو بۆ داواکردنی نەجەف و کەربەلا. سەرباری ئەوەی کە بەردەوامبونی ئەو ھێرشانە، ئەستەمبوڵی وەک دەستەوسان و زەبون نیشان دەدا. ھەر ئەمەش ھانی دان، داوا لە والیی میسر محەمەد عەلی پاشا بکەن لەشکر بۆ سەرکوتکردنی وەھابییەکان و گێڕانەوەی ئارامی بۆ نیمچە دورگەی عەرەب بنێرێ.\nساڵی ١٩٣٢ کاتێک سعودییەکان دامەزراندنی شانشینی عەرەبی سعودیەیان راگەیاند، ھێشتا زۆری مابوو سعودیە وەک رابەری جیھانی سوننەگەرا بناسرێ و تەنانەت لەو سەردەمەدا ھێشتا وەک دەوڵەتێکی نەوتی ناوی دەرنەکردبوو و ئابورییەکەی زۆرتر پشت ئەستور بوو بە داھاتی ناوخۆو بە داھاتی حەج و عومرە. بۆیە تێڕوانین بۆ دەرەوەی سنورو ھەوڵدان بۆ بڵاوکردنەوەی ئیسلامی رادیکالی سوننەگەرا بە مۆدێلە وەھابییەکەی، بەشێکی ستراتیجی نەتەوەیی سعودیەی پێک نەدەھێنا.\nسەرەڕای ئەوەی کە ئێران لەو کاتەدا پەیڕەویی لە ئیسلامی رادیکالی شیعەگەرا نەدەکرد و لە رژێمە سیاسییەکەیدا سکولاریزم رەنگدانەوەیەکی بەرچاوی ھەبوو، بەڵام بە پشت بەستن بە جۆری ئایدیۆلۆژیای کۆمەڵایەتیی زاڵا بەسەر ئێرانییەکاندا، ھیچ شتێک وامان لی ناکا وا تێبگەین ئێرانییەکان کەیفیان بە سعودییەکان ھاتبێ. بۆیە ھەر لە سەرەتاوە، کاتێک پەیوەندیی دیپلۆماتکارانە لە ساڵی ١٩٢٩دا لە نێوانیاندا ھاتە ئاراوە، سعودییەکان و ئێرانییەکان یەکتریان خۆش نەدەویست‌و پیادەکردنی داب و نەریتی دپلۆماتکارانە لە بۆنە فەرمییەکاندا رۆڵێکی ئەوتۆی لە دروست کردنی ئاشنایی لە نێوانیاندا نەبوو.\nلە ساڵی ١٩٤٣ دا یەکەمین تەنگژەی سیاسی لە نێوان سعودیەو ئێران رویدا، کاتێک سعودیە لە مەککە لە وەرزی حەج کردندا حاجییەکی ئێرانیی گرت و پاشان بە بیانوی سوکایەتی کردنی بە پیرۆزترین شوێن لە لای موسڵمانان، کە کەعبەیە، بڕیاری کوشتنی بۆ دەرکرد. ئەم قەیرانە بووە مایەی پچڕانی پەیوەندیی دیپلۆماتکارانەی نێوان ھەردوو وڵات. لە ساڵی ١٩٤٦، پەیوەندیی دپلۆماتکارانە لە نێوان ھەردولا گەڕایەوە بەڵام دیسان، ئەمجارە لە ساڵی ١٩٥٠دا، پەیوەندیی نێوانیان گرژیی تێکەوتەوە، ئەویش لەو سۆنگەیەوە کە شای ئێران دانی بە بونی ئیسرائیلدا نا و پەیوەندیی دیپلۆماتکارانەی لەگەڵا دامەزراند.\nلە ساڵانی پەنجاکاندا ھەردوو رژێم لە تەوژمی رادیکالییانەی ناسیۆنالیزمی عەرەبایەتی بە رابەڕایەتیی سەرۆکی میسر جەمال عەبدولناسرو لە پەرەسەندی تەوژمی چەپگەرا نیگەران بون. ئەمە دەرفەتێکی بۆ لێک نزیکبونەوە پێکھێنا، بەو ئومێدەی کە سنورێک بۆ دەستڕۆیشتوویی عەبدولناسر و بیروباوەڕی چەپ دابنێن. لەو قۆناغەدا لە ساڵی ١٩٥٧ شای ئێران سەردانی ریازی کرد و لە کاتی سەرھەڵدانی جەنگی یەمەن لە ساڵی ١٩٦٢و تێوەگلانی میسری ناسریست تێیدا، سعودییەکان‌و ئێرانییەکان پشتگیریی ئیمام بەدریان کردو ھەموو ھەوڵەکانیان بۆ گێڕانەوەی بۆ دەسەڵات‌و لەباربردنی کۆمارە تازە راگەیەنراوەکەی یەمەن خستە گەڕ.\nبەڵام ئەم مانگی ھەنگوینەش زۆری نەخایاند. لە ساڵی ١٩٦٨دا گرژی باڵی بەسەر پەیوەندییەکانی ئێران و سعودیەدا کێشا، چونکە تاران دژی سەربەخۆیی بەحرێن وەستایەوە و داوای کرد ئەو وڵاتە، کە دانیشتوانەکەی لەزۆرینەیەکی شیعی پێکدێ، بخرێتە سەر ئێران.\nھەرچەند سعودیە زۆر لەگەڵا ئێرانی سەردەمی شا تەبا نەبوو، بەڵام نەشیدەویست بڕوخێ و رژێمێکی رادیکالی شیعەگەرا جێی بگرێتەوە. روخانی رژێمی شا لە ساڵی ١٩٧٩، بۆ سعودیە مایەی نیگەرانی بوو. لە راستیشدا پەیدابونی دوو رژێمی رادیکال، کە یەکێکیان رابەڕایەتیی جیھانی شیعی دەکا و ئەوی دیکە رابەڕایەتیی جیھانی سوننی دەکا، ھەر ئەوەی لێ چاوەڕوان دەکرا کە ببێ بە مایەی پەرە ئەستاندنی ئەندازەی گرژی لە نێوانیانداو ھەروەھا لە ناوچەکەدا.\nھێرشی عیراق بۆ سەر ئێران لە ساڵی ١٩٨٠، ھەلێکی لەبار بوو بۆ جڵەوگرتنی مەیل‌و ئارەزووە شۆڕشگێڕییە شیعەگەرییە سنوربەزێنەکانی ئێران. عیراق ئامانجە خوازراوەکانی لە جەنگەکە بەدەست نەھێنا، بەڵام جەنگەکە بەوەی کە زۆری خایاند، ئێرانی پڕوکاند و نەخشە ئایدیۆلۆژییەکانی لێ تێکدا. رژێمە رادیکالەکەی ئێران پاش دروستبونی ھاوپەیمانییەکی ناوچەیی و نێودەوڵەتی لە دژی، جەنگەکەی نەبردەوە، بەڵام ھەرەسیشی نەھێناو بە بەراورد لەگەڵا عیراق، بە شێوەیەکی تەندروستترو کەم زیانتر لێی دەرچوو.\nکاتێک ئێران لە سەردەمی سەرۆک ئەحمەدی نژاد دەستی بە جێبەجێکردنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی کرد، ئاستی گرژی لە پەیوەندییەکانیدا لەگەڵا سعودیە گەیشتە لوتکە. سعودیە لەوساوە لە ئێرانی ئەتۆمی تۆقیوە. تاران چاک سەری لەوە دەرکردووە کە بەدەستھێنانی چەکی ئەتۆم وەرچەرخانێکی ستراتیجی لە ھێزی سوپایی ئێران لە ناوچەکە بەدی دێنێ و تەرازوی ھێز لەگەڵا دراوسێکانی‌و ھەروەھا لەگەڵا سعودیە و ئیسرائیل، تەواو دەگۆڕێ. ھەر ئەمەشە، لە کاتی وتووێژەکانی نێوان ئێران و ئەندامە ھەمیشەییەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتان‌و ئەڵمانیا، وای لە سعودیە کرد ھەموو دیپلوماسیەتی خۆی بۆ تەگەرەدان لە گەیشتن بەڕێککەوتن بەکار بێنێ، بەڵام ھەوڵەکانی بە ناکامی مانەوە و ئامانجی خوازراویان بەدەست نەھێنا.\nبە بەراورد لەگەڵا ئێران، سعودیە بە دەوڵەتێکی بەھێز ناژمێردرێ. ھێزی ئێران ھێزێکی رەسەنە و زۆرتر پشت بە داھاتی ناوخۆ و ھێزی سوپایی خۆی دەبەستێ، لە کاتێکدا ھێزی سعودیە زۆرتر ھێزێکی داراییە و زۆرتر پشت بە ھاوپەیمانییە نێودەوڵەتییەکان دەبەستێ. ئەو ھاوپەیمانییانەش، وەکو ئەزمونەکان نیشانیان داوە، جێی متمانە نین و پێشھاتە کتوپڕەکان رەنگدانەوەی خراپیان لەسەر بەردەوامبونیان ھەیە.\nلە ساڵانی رابردوودا ھەردوو وڵات، جگە لە شەڕی راستەوخۆ، دەستیان لە ھیچ کردارێک لە دژی یەکتری نەگێڕاوەتەوە. لە کاتێکدا سعودیە روخانی رژێمی سەددام حسێنی بە مایەی قازانج بۆ ئێران دایە قەڵەم، لە دەرفەتێکی لەباردا سعودییەکان، بە دانانی پلان بۆ شێواندنی بارودۆخی سوریا‌و روخاندنی رژێمەکەی کە ھاوپەیمانی ئێرانە، ویستیان قەرەبوی لە دەستدانی عیراق بکەنەوە. بەڵام تا ئێستا ئێرانییەکان لەبڕەو دان، بە تایبەتی لەسوریاو لوبنان و ھەروەھا لە یەمەن. قەیرانی قەتەریش یەکڕیزیی ئەنجومەنی ھاوکاریی کەنداوی تێکدا و بە قازانج بۆ ئێران شکایەوە.\nململانێی سعودیە - ئێران وای کردووە ھەردوکیان کێشە بۆ یەکتری دروست بکەن. تێوەگلانی ھەردوکیان لە ھەندێ شوێنی وەک عیراق، سوریا، یەمەن و لوبنان زۆر گران لەسەریان کەوتووە. تەنانەت سەرھەڵدانی قەیرانی دابەزینی نرخی نەوتیش لە جیھاندا، راڤەی وای بۆ دەکرێ کە، کەم تا زۆر، دەستی سعودیەی تێدایە بۆ زیان گەیاندن بە ئابوریی ئێران. گومانی تێدا نییە کە قەیرانەکە زیان بە خودی سعودیەش دەگەیەنێ، بەڵام سعودیە وەک ھێزێکی دارایی گەورەی جیھان، لە ئێران باشتر توانای بەرگە گرتنی زیانی ھەیە.\nئەمە بەم مانایە دێت کە ھەردوو وڵات لە بەردەوامبونی ململانێی نێوانیان زیانیان لێکەوتووەو زیانەکەش گەیشتۆتە ئاستێکی ترسناک. ھەم لە تاران و ھەم لە ڕیاز بۆچونێک سەبارەت بە پێویستیی دۆزینەوەی رێگەچارەیەکی گونجاو بۆ ململانێی نێوان ھەردوو وڵات، خەریکە برەو پەیدا دەکات.\nلە سێ مانگی رابردودا زۆری نەمابوو ئومێدی ئاسایی بونەوەی پەیوەندییەکانی ئێران - سعودیە بەھێز ببێ، بە تایبەتی پاش بەگوڕکەوتنی دیپلۆماسیەتێکی نھێنی بۆ گەیشتن بە سازان. ھەردوولا پێویستیان بە دەربازبونێکی شەرافەتمەندانەیە لە تێوەگلانیان لە شەڕ لە دەرەوەی سنورەکانیان: ئێران لە سوریا و سعودیە لە یەمەن، ھەندێ لە بەرپرسە پێشووەکانی عیراق، رۆڵێکی کارایان لە پرۆسەی وتووێژی نھێنیی نێوان ھەردولادا ھەبووە. بەڵام کتوپڕ ئومێدەکە نەما، کاتێک لێپرسراوێکی سعودیە لە ئابی ئەمساڵا لە لێدوانێکی چاوەڕواننەکراودا ھەموو ھەوڵێکی چاککردنەوەی پەیوەندییەکانی رەتکردەوە. دەشێ لێدوانە کتوپڕەکە پەیوەندیی بە ئاشکراکردنی وتووێژی نھێنیی ھەردولاوە ھەبێ کە سعودیەی وەک لایەنێکی لاواز پیشانداوە. بەڵام ئەمە بەم مانایە نییە کە ئیتر ھەموو شتێک کۆتایی ھاتووەو ھیچ دەرفەتێک بۆ چاککردنەوەی پەیوەندییەکان نەماوە.\nچاکبونەوەی پەیوەندیی نێوان ئێران و سعودیە رەنگدانەوەی باشی لەسەر پەیوەندییە سیاسییەکانی نێوان جیھانی سوننی و جیھانی شیعی دەبێ، بەتایبەتی کە ھەر یەکێکیان خۆی بە رابەری یەکێ لەم دوو جیھانە دەزانێ. بەڵام وەک لە سیاسەتدا باوە، کاتێک کێشەکان درەنگ ھەوڵی چارەسەرکردنیان دەدرێ، چارەسەر درەنگ دێتە دی و ئامانجی خوازراو پێویستی بە پشوو درێژی دەبێ.


کۆمپانیای Asus مۆنیتەری ProArt PA32UCG ـی بە ڕوونی 4K بۆ ڕکابەری مۆنیتەری Pro Display XDR ـی ئەپڵ ڕاگەیاند – کەی ئای تی ئێن\nئامێرە هەمەجۆرەکان 4, ئه‌یلول 2019\nکۆمپانیای Asus مۆنیتەری ProArt PA32UCG ـی بە ڕوونی 4K بۆ ڕکابەری مۆنیتەری Pro Display XDR ـی ئەپڵ ڕاگەیاند\nلە میانەی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی IFA لە ئەمڕۆدا، کۆمپانیای Asus مۆنیتەری ProArt PA32UCG ـی بە ڕوونی 4K ـییەوە بۆ ڕکابەری مۆنیتەری Pro Display XDR ـی ئەپڵ ڕاگەیاند. مۆنیتەرێک کە بۆ کەسە کارامەکان دیزاین کراوە.\nبە هەمان شێوەی مۆنیتەری Pro Display XDR ـی کۆمپانیای ئەپڵ، مۆنیتەرە نوێیەکەی Asus ـیش قەبارەی 32 ئینجە، بەڵام ڕوونی ڕوونماکەی 4K ـییە نەوەک 6K. خێرایی ڕوونماکەی 120 هێرتزە و پشتگیری لە HDR دەکات. سەبارەت بە ڕووناکی ڕوونماکەی، 1,600 نیتە. لە پشت ڕوونماکەیەوە، خاوەن 1,152 دانە گڵۆپی جۆری LED ـە بۆ درووستکردنی جیاوازی لە نێوان ڕووناکی و تاریکی دیمەنەکاندا.\nمۆنیتەرە بە تواناکەی Asus خاوەن 3 دانە دەرچەی HDMI و 3 دانەی دەرچەی Thunderbolt 3.0 و دەرچەیەکی جۆری DisplayPort و چەند دەرچەیەکی ژمارە نەزاندراوی جۆری USB ـە.\nتاوەکو ئێستا کۆمپانیای Asus نرخی مۆنیتەرە نوێیەکەی ئاشکرا نەکردووە، بەڵام وا پێناچێت هاوشێوەی مۆنیتەری Pro Display XDR ـی ئەپڵ نرخی سەروو 4,999$ ببێت. وا بڕیارە کۆمپانیاکە لە چارەکی یەکەمی ساڵی داهاتوودا مۆنیتەری ProArt PA32UCG بەردەست بکات.٥\nتاگەکان Apple Pro Display XDR Asus Asus ProArt PA32UCG ئامێرە هەمەجۆرەکان IFA 2019 بەرهەمی نوێ مۆنیتەر


به كه‌شتییه‌كی زێڕ حكوومه‌تیان هه‌ڵخه‌ڵه‌تاند\nپۆلیسه‌كانى كۆریای باشوور ژماره‌یه‌ك به‌رپرسی كۆمپانیایه‌كی وڵاته‌كه‌یان گرت به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌شتییه‌كی نقوم بوویان دۆزیوه‌ته‌وه كه به ده‌یان ملیار دۆلار و زێڕی تێدابووه و شاردوویانه‌ته‌وه.\nپێگه‌ی CNN ئاشكرای كرد، له مانگی ڕابردوو كۆمپانیای شینێل سه‌رنجی میدیاكان و وڵاتانی دنیایان بۆخۆیان ڕاكێشا دوای ئه‌وه‌ی ڕایان گه‌یاند كه‌شتییه‌كی نقووم بوویان دۆزیوه‌ته‌وه كه به بڕی ده‌یان ملیار دۆلار زێڕ و خشڵی تێدابووه.\nجۆری كه‌شتییه‌كه جه‌نگییه و ناوی دیمتری دۆنسكۆییه، كه له ساڵی 1905 له ئه‌نجامی جه‌نگی توشیمای نێوان كۆریای باشوور و ژاپۆن نقوم بووه، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ڕاستییه ئه‌م هه‌واڵه بوونی نه‌بووه و كۆمپانیاكه له‌خۆیه‌وه دروستی كردووه.\nبه‌گوێره‌ی زانیارییه‌كانیش بڕی ئه‌و زێڕ و خشڵه‌ی له‌ناو كه‌شتییه‌كه‌دا بووه و به 125 ملیار دۆلار خه‌ملێنراوه، به‌ڵام له كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانی كۆمپانیه‌كه بڕه‌كه‌ی بۆ 8.9 ملیار دۆلار كه‌م كردبووه‌وه، ئه‌مه‌یش گومانی لای پۆلیس دروست كردووه و فه‌رمانی گرتنی بۆ به‌رپرسانی كۆمپانیه‌كه ده‌ركرا به تۆمه‌تی دزی و فێڵ كردن.\nوێڕای ئه‌وه‌ی به‌ڵێنی بڵاو كردنه‌وه‌ی وێنه و ڤیدیۆی كه‌شتییه‌كه له‌لایه‌ن كۆمپانیاكه كرا، به‌ڵام به پێچه‌وانه‌وه كۆمپانیاكه بوونی نه‌ما و به‌رپرسانیشی وڵاتیان جێهێشت.\nدواتر ده‌ركه‌وتووه كاری ئه‌م كۆمپانیایه ته‌نیا دروستكردنی خه‌یاڵه لای گه‌لی كۆری و ئامانجی بڵاوكردنه‌وه‌ی زانیاری درۆ و ناڕاسته بۆ ئه‌وه‌ی حكوومه‌ت وڵاته‌كه‌یان سه‌رقاڵ بكه‌ن و كامێراكان سه‌رنجیان بخرێته سه‌ر ئه‌م گرووپه و ڕووداوه‌كه.\nئه‌م بابه‌ته 2012 جار خوێنراوه‌ته‌وه


کەنەکە داوا دەکات هەموو لایەنەكان بەرامبەردەوڵەتی تورکیا خاوەن هەڵوێست بن\nکەنەکە ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە\nكۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان (كەنەكە) ڕایگەیاند، هێرشی سەر خواكوڕك هەر دژ بە هێزی گەریلا نییە، بەڵكو دەیەوێت هەموو کوردستان کۆنتڕۆڵ بکات.\nدەستەی بەڕێوەبەری كەنەكە لە ڕاگەیەندراوێكدا کە وێنەیەکی دەست (سپی) کەوتووە، دەڵێت "ئامانجی سەرەكیی لەم هەوڵە داگیركەرییە نوێییە هەر ئەوە نییە باشوور كۆنتڕۆڵ بكات، بەڵكو دەیەوێت دەستی بە ڕۆژهەڵات و باكووریش بگات و لەیەكەیان داببڕێت".\nئەوەشخراوەتەڕوو، سوپای توركی داگیركەر بە دروستكردنی مۆڵگەی هەواڵگری و سەربازی دەستی بە داگیركردنی باشووری كوردستان كردووە و ئێستاش دەیەوێت ئەو مۆڵگانەی پێكەوە ببەستێتەوە و جگە لە كۆنتڕۆڵكردنی هەموو باشووری كوردستان بەشەكانی تری كوردستانیش لە یەكتر داببڕێت.\nكەنەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەو شیمانەیەش هەیە كە دەوڵەتی توركیا لە دەڤەری جزیر لە باكوور بەرەو دێرك لە ڕۆژئاوای كوردستان دەست بە داگیركەریی بكات و بەو شێوەیە ڕۆژئاوای كوردستان بكات بە سێ كوتەوە و ڕۆژئاوا لە یەك داببڕێت. نیەتیی دەوڵەتی توركیا تەواو داگیركەرانە و دوژمنانەیە و بۆ ئەوەیە كە بە تەواوی كوردستان بخاتە ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیەوە. دیارە ئەمە هەڕەشەیە لە سەر تەواوی كوردستان، نەك هەر بە تەنیا پارچەیەك و بۆ تێكدان و وێرانكردنی تەواوی كوردستانە.\nهەر لە ڕاگەیاندراوەکەشدا هاتووە" بێدەنگیی و بێهەڵوێستیی چواردەور و دونیاش جێی مەترسیە. بە داخەوە، تا ئێستا و لە پێش هەر لایەكەوە حكومەتی هەرێمی كوردستان و زۆرینەی هێزەكانی باشووری كوردستان بێ دەنگ و بێ كردارن. ئەم بێدەنگییە جەسارەت و غیرەت بە داگیركەران دەدات، دڵی دۆستان دەشكێنێت و دڵی نەتەوەكەمان خەمگین دەكات".\nلە کۆتایشدا دەڵێت" كەنەكە تاكە رێگاش بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیركەرانی كوردستان بە یەكێتیی نەتەوەی گەلی كوردستان و هێزە كوردستانییەكان لە دژی داگیركەران دەزانێت و داوایكردووە، هەموو لایەنەكان بەرامبەر بە داگیركەریی دەوڵەتی تورك خاوەن هەڵوێست بن".\nئه‌م بابه‌ته 624 جار خوێنراوه‌ته‌وه


مارسێلۆ بەڵێنی بە سۆلاری داوە سێ کیلۆ لە کێشی دابەزێنێت – یاریگانێت\nدەستپێك/ئیسپانیا/مارسێلۆ بەڵێنی بە سۆلاری داوە سێ کیلۆ لە کێشی دابەزێنێت\nمارسێلۆ بەڵێنی بە سۆلاری داوە سێ کیلۆ لە کێشی دابەزێنێت\nیاریگانێت- ترسی لە دەستدانی پێگەی سەرەکیی بە یەکجاریی، لەلای مارسێلۆی باڵی چەپی ڕیاڵ مەدرید وا دیارە بووەتە ڕاستییەک و یاریزانەکەش چیتر لە سەرەکیبوونی دڵنیا نییە، بەوپەێی سانتیاگۆ سۆلاری سێرخیۆ ڕیگیلۆنی لاوی لە چەند یاریەکدا تاقی کردۆتەوە و ئاماژەکان بۆ شوێنگرتنەوەی مارسێڵۆ بە تەواوی ڕوون بوونەتەوە.\nڕاهێنەرە ئەرژەنتینییەکە ڕۆڵ و کاریگەری مارسێلۆی هێشتا فەرامۆش نەکردووە و بە کاپتنی دووەم و هەروەها ڕەمزی یانەکەشی وەسف کرد. بەڵام هێشتاش دەیەوێت بەڕازیلییە ناسراوەکەی مێرەنگی بتوانێت بکۆشێت تا بگەڕێتەوە بۆ فۆرم و توانایی ئاسایی خۆی. ئەوەش لە گفتوگۆیەکی دووانەیی نێوانیان وتراوە پێش یاری کلاسیکۆ لە جامی شا.\nسۆلاری باسی لە درەوشانەوە تواناکانی ڕیگیلۆنی بۆ کردووە و لە بەرامبەریشدا مارسێلۆ بەڵێنی بە ڕاهێنەر داوە سێ کیلۆ لە کێشی خۆی دابەزنێت و زیاتریش هەوڵ بدات و خۆی ماندوو بکات. بەوپێیەی پێشتر لە میدیاکاندا بە گوێرەی بەرپرسانی بواری جەستەیی ڕیاڵ مەدرید، 6 کیلۆی زیاتر کردووە لەو کێشەی ستانداردە بۆی دانراوە.\nوەک پابەند بووبێت بە گفتەکەیەوە، ڕۆژی یەکشەممەی ڕابردوو لە کاتی پشووی یانەکە، مارسێکۆ هەر خۆی بە تەنیا چۆتە ڤالدێبێباسی شوێنی تایبەت بە ڕاهێنانەکانی ڕیاڵ مەدرید و سەربەخۆ ڕاهێنانی کردووە. ڕۆژنامەی مارکا لە پێگە ئەلکترۆنییەکانی خۆیەوە وەک ژێدەری ئەم زانیاری و ئاخاوتنە دووکەسیانەی نێوان یاریزانەکە و ڕاهێنەرەکەی، باسی لە بابەتەکە کردووە.\nئەمشەو ڕیاڵ دەبێتە میوانی ئەژاکسی هۆڵەندی لە یاری چوونی قۆناغی 16ی چامپیۆنس لیگ و کۆتا حیسابات لە دەستی سۆلاریە کە سوود لە توانای لاوێتی ڕێگیلۆن دەبەستێت یاخود پشت دەبەستێت بە ئەزموونە زۆرەکەی مارسێلۆ.\nڕێگیلۆن، ڕیاڵ مەدرید سۆلاری مارسێلۆ


وه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كان ڕاگه‌یه‌نراوێكی بڵاوكرده‌وه به‌رێوبه‌ری مه‌رزی باشماخ: هاوردەكردنی په‌تاته له‌ڕێگه‌ی باشماخه‌وه نیە سلێمانی... لەڕوداوێكی هاتوچۆدا چواركەس گیانیان لەدەستدا وچواركەسی دیكە برینداربوون لەمانگی ئابدا عێراق بەبەهای زیاترلە سێ ملیار دۆلار نەوتی فرۆشتوە گه‌شته ئاسمانیه‌كانی عێراق له‌گه‌ڵ ئێران راگیرا\nkurdiu 5 07/08/2020 - 09:49 هەواڵ/عێراقی\nوەزارەتی تەندروستی عێراق دوو نەخۆشخانە بە تێچووی كەم لە ناوشاری موسڵ دروستدەكات و مەرقەدی حوسێنییەش لە كەربەلا، بڕیاریداوە بە بنیاتنانی دوو ناوەند بۆ پاڵپشتی كەرتی تەندروستی لە روبەڕوبوونەوەی كۆرۆنادا.\n(حەسەن موحەمەد تەمیمی) وەزیری تەندروستی لە سەردانێكیدا بۆ پارێزگای نەینەوا، داوایكرد پەلە بكرێت لە بنیاتنانی دوو نەخۆشخانە بە تێچوویەكی كەم لەگەڵ تاقیگەیەكی تایبەت بە پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nلە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا تەمیمی رونیكردەوە ئەو دوو نەخۆشخانەیە یەكێكیان لە بەری راست و ئەویتریان لە بەری چەپی موسڵە.\nهەروەها ئاشكرایكرد، هەوڵدەدەن بودجەی پێویست بۆ تەندروستی نەینەوا دابینبكەن بە ئامانجی روبەڕوبوونەوەی كۆرۆنا جگە لە دابینكردنی دەرمان و ئامێری هەناسەدانی دەستكرد.\nوەزیری تەندروستی وتی ئەوان لە رێكارەكانی خۆپارێزی و هۆشیاری بەردەوامدەبن تا هاوڵاتیان خۆیان لە ڤایرۆسەكە بپارێزن و رێگری لە بڵاوبوونەوەی زیاتری بكرێت.\nبڵاوبوونەوەی كۆرۆنا لە نەینەوا لە كاتێكدایە، ژێرخانی تەندروستی پارێزگاكە هێشتا وێرانەیە، بەهۆی شەڕی چەند ساڵەی داعشەوە.\nمەرقەدی حوسێنییە لە كەربەلا، بڕیاریداوە بە بنیاتنانی دوو ناوەندی تەندروستی بۆ شاری موسڵ، لە هەردوو بەری راست و چەپ.\nئەو بڕیارە دوای ئەوەهات شاندێكی ئەنجوومەنی نیشتمانی بۆ هۆزو عەشیرەتەكانی نەینەوا، بە سەردانێك گەیشتنە كەربەلاو لەگەڵ عەبدولـمەهدی كەربەلائی، نوێنەری مەرجەعیەتی باڵای شیعە كۆبوونەوە.\nبەپێی بەیاننامەیەكی ئەنجوومەنەكە؛ ئەو دوو ناوەندە تەندروستییە بۆ پاڵپشتی هەوڵەكانی روبەڕوبوونەوەی كۆرۆنایەو دوای ئەو پەتایەش بۆ پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری پزیشكی بە هاو‌ڵاتیان سودی لێوەردەگرن.\n(حوسێن رەزا مەهدی) سەرۆكی بەشی پرۆژە ئەندازیاریی و هونەرییەكان لە مەرقەدی حوسێنییە وتی تیمێكیان دەچنە موسڵ بۆ وەرگرتنی زەوی تەرخانكراو بۆ دوو ناوەندی تەندروستی و دواتر راستەوخۆ نەخشەی پرۆژەكە دادەنێن تا بنیاتنانی دەستپێبكەن.\nژمارەی توشبوانی كۆرۆنا لە نەینەوا گەیشتۆتە هەزارو (722) كەس، لەو ژمارەیە (882) یان چاكبوونەتەوەو (57) هاوڵاتی هەڵگری ڤایرۆسەكە گیانیانلەدەستداوە.\nوه‌زاره‌تی سامانه سروشتییه‌كان ڕاگه‌یه‌نراوێكی بڵاوكرده‌وه\nسلێمانی... لەڕوداوێكی هاتوچۆدا چواركەس گیانیان لەدەستدا وچواركەسی دیكە برینداربوون\nلەمانگی ئابدا عێراق بەبەهای زیاترلە سێ ملیار دۆلار نەوتی فرۆشتوە\nحكومەتی عێراق ناچار دەكرێت بۆ دامەزراندنی كۆمپانیای نیشتیمانی پەیوەندیەكان\nهۆشداریی دەدرێت لە دابەزینی بەهای لیرەی توركی\nسه‌رۆكی لیژنه‌ی كشتوكاڵ له په‌رله‌مان: ناڕه‌زایی جوتیاران سیاسی نیه‌و مافی خۆیا\nعێراق...4471 كەسی دیكە توشی كۆرۆنابوون ، 45كەس گیانیان لەدەستدا


ناتۆ و ڕووسیا بەریەك دەكەون\nنمایشی هێز و خۆدەرخستن بەردەوامە\nئەمڕۆ پێنجشەم سوپای رووسیا بە هاوكاری بێلارووسیا نمایشێكی سەربازی لە نزیك یەكێتیی ئەوروپا ئەنجام دەدات. رووسیا دەڵێت ئەو نمایشە تەنیا بۆ مەبەستی بەرگرییە و هیچ پێوەندییەكی بەوە نییە وڵاتانی تر وا بیر بكەنەوە كە رووسیا دەیەوێت توانای خۆیان پێ نیشان بدات.\nبەشێك لە ئەندامانی ناتۆ ئەو هەنگاوەی رووسیایان مەحكوم كردووە و دەڵێن رووسیا دەیەوێت توانای سەربازی خۆی پیشان بدات.\nنمایشەكە بە زاپاد-2017 ناسراوە و بڕیارە یەك هەفتە بخایەنێت. شوێنی نمایشەكە لە ئاراستەی هەردوو وڵاتی لیتوانیا و پۆڵۆنیا دەكرێت و لەو نمایشەدا ١٢ هەزار و ٧٠٠ سەرباز بەشدارییان كردووە.\nسەرەتای ئەم مانگە ڤالری گراسیمۆڤ سەرۆكی ئەركانی سوپای رووسیا لەگەڵ پیتەر پاوڵ سەرۆكی كۆمسیۆنی سەربازیی ناتۆ لە باكۆی ئازەربایجان كۆ بووەوە پێی گوت، ئەم نمایشە سەربازییەی بڕیارە رێكی بخات دەمێكە كاری بۆ كراوە و دژی هیچ وڵاتێكی دنیا نییە.\nجێی باسە رووسیا ساڵانە نمایشێكی سەربازیی لە ناوچەیەكی جیاواز بەڕێوە دەبات و ئەمساڵیش لە بێلارووسیا و لە ناوچەی كالینینگراد و چەند ناوچەیەكی باكوری رۆژئاوای رووسیا بەڕێوەی دەبات، ئەو ناوچەیەی نمایشەكەی تێدا بەڕێوە دەچێت نزیك پۆڵۆنیا و وڵاتانی ناوچەی بەلتیكە.\nساڵی ٢٠١٤ دوورگەی كریمیا لە لایەن رووسیاوە داگیر كرا، ئاڵۆزیی سیاسی رۆژهەڵاتی ئۆكرانیای گرتەوە و وڵاتانی بەلتیك لەو كاتەوە رووسیا بە هەڕەشەیەك بۆ سەر خۆیان هەژمار دەكەن.\nبەگوێرەی –ribnews ژمارەیەك وڵات لە سەرووی هەمووشیان لیتوانیا و ستۆنیا، گومانیان لەو ئامارە هەیە كە رووسیا لەبارەی مەشقە سەربازییەكە رای گەیاندووە و پێیان وایە سەرووی ١٠٠ هەزار سەرباز بەشدارییان تێدا كردووە، كە تا ٢٠ی ئەم مانگە درێژەی دەبێت.\nمایكڵ فالون وەزیری بەرگریی بەریتانیا رۆژی یەكشەم باسی لەوە كردبوو كە نمایشی سەربازی "زاپاد-2017" بۆ ورووژاندنی ئێمە و هەڵسەنگاندنی توانای سەربازی ئێمە دەكرێت، بۆیە پێویست دەكات ئێمەش بەهێز بین. ئەو لەبارەی ئەو هەنگاوەی رووسیا نیگەرانی خۆی نەشاردەوە.\nبەڵام یێنس ئەپستولنبێرگ سكرتێری گشتی ناتۆ گوتی، لەو نمایشە سەربازییەی رووسیا بە هاوكاری بێلارووسیا بەڕێوەی دەبات هەست بە هیچ هەڕەشەیەك ناكات، هەرچەندە نمایشەكە ناشەفافە و هێشتا وردەكارییەكانی بۆ رای گشتی ئاشكرا نەكراوە.\nئەلكساندەر گالتس پسپۆڕی سەربازیی بۆ فرانس پرێس دەڵێت، "رووسیا دەتوانێت زۆر بە ئاسانی ژمارە و ئامارەكان بگۆڕێت، بۆیە چاودێرانی بیانی قبووڵ ناكات و راگەیاندنی ئاماری ١٢ هەزار و ٧٠٠ سەرباز جگە لە گاڵتەجاڕی شتێكی تر نییە، لە كاتێكدا ژمارەی سەربازانی بەشداربوو دەگاتە سەرووی ١٠٠ هەزار كەس.\nلە لایەكی ترەوە رووسیا بە مافی خۆی دەزانێت لە نێو خاكی خۆیدا هەموو نمایشێكی سەربازی ئەنجام بدات و گەشەی ناتۆ لە سنوورەكانی وڵاتەكەشی مەحكوم دەكات. پێویستە بگوترێت ناتۆ سەرووی چوار هەزار سەربازی لە وڵاتانی ناوچەی بالتیك و پۆڵۆنیا جێگیر كردووە.\nئەو نمایشە سەربازییەی رووسیا لە كاتێكدا دەكرێت كە ئۆكرانیاش بە هاوكاری ئەمەریكا و راهێنانە سەربازییەكان لە سوید نمایش سەربازی بەڕێوە دەبات و تیایدا ١٩ هەزار سەرباز بەشدارن و لە نمایشەكە رووبەڕووی هیزێكی گەورەتر دەبنەوە، بەڵام سیناریۆی نمایشەكەی رووسیا رووبەڕووبوونەوەیە لەگەڵ گرووپە تیرۆریستی و توندڕەوەكان كە لە سێ وڵاتەوە هاتوونەتە ناو بێلارووسیا و ناوچەی كالینینگراد. ئەگەرچی ئەم سێ وڵاتە وڵاتی راستەقینە نین و گریمانەیان بۆ كراوە، بەڵام دەگوترێت مەبەستی رووسیا هەریەك لە وڵاتانی لیتوانیا، ئستۆنیا و پۆڵۆنیایە.\nبەگوتەی ئەو پسپۆڕە سەربازییە، سەرجەم نمایشە سەربازییەكانی رووسیا یەك سناریۆیان هەیە، ئەویش بریتییە لە جێگیركردنی خێرای هێزەكان بە ئامانجی پاشەكشەپێكردنی دوژمن بە بێ ئەوەی ئاماژە بەوە بكرێت ئایا هیچ هێرشێك لە لایەن رووسیاوە ئەنجام دراوە.\nسوپای رووسیا و ناتۆ یەكتر بەوە تۆمەتبار دەكەن كە نمایشی سەربازیی مەترسیدار رێك دەخەن و فڕۆكە و كەشتییەكانیان لە دەریای بەلتیكدا دەسووڕێنەوە.\nڤلادمێر پوتین لە ساڵی ٢٠١٤ هەندێك تیوری سەربازیی پەسند كرد كە بەگوێرەی ئەو تیۆرییانە ناتۆ بە "هەڕەشەیەكی بنەڕەتیی" بۆ سەر وڵاتەكەی دەستنیشان كراوە.\nكێشەی نێوان ناتۆ و رووسیا بۆ سەردەمی یەكێتیی سۆڤیەتی پێشوو و قۆناغی شەڕی سارد دەگەڕێتەوە كە ناتۆ بە سەرۆكایەتی ئەمەریكا بەرامبەر بە پیشڕەویكردنی سۆڤیەت دامەزرا، تەنانەت ناكۆكییەكانیان گەیشتە ئاستێكی مەترسیدار كە ئەگەر كەوتبانایە جەنگەوە، ئەوا وێرانكارییەكی گەورەی بەدوای خۆیدا دەهێنا و چەكی ناوكییان دژی یەكتر بەكار دەهێنا.\nدوای رووخانی بلۆكی رۆژهەڵات، ناتۆ لە ناوچەكە زیاتر زاڵ بوو و ئێستەش رووسیا هەوڵ دەدات ببێتە خاوەنی ئەو هێز و هەژموونەی لە سەردەمی یەكێتیی سۆڤیەتدا هەیبوو.


:: AM:10:17:26/11/2020 \nبه‌رپرسانی ئیسرائیلی ئاشكرایان كردووه، ئه‌مه‌ریكا خۆی بۆ هێرشی سه‌ربازی بۆ سه‌ر ئێران ئاماده ده‌كات و ئه‌و هێرشه‌ش له چه‌ند هه‌فته‌ی داهاتوو ئه‌نجام ده‌درێت.\nبه‌گوێره‌ی فۆكس نیوز ئه‌و هه‌واڵه هه‌فته‌یه‌ك دوای ئه‌وه دێت بنیامین نه‌ته‌نیاهۆ سه‌رۆك وه‌زیرانی ئیسرائیل به نهێنیی چاوی به محه‌مه‌د بن سه‌لمان جێنشینی پاشای سعوودیه كه‌وت. جگه‌له‌مه هه‌واڵی هێرشكردنه‌سه‌ر ئێران له كاتێكدا بڵاو ده‌بێته‌وه جۆ بایدن گوتوویه‌تی سیاسه‌تی ده‌ره‌كی ئه‌مه‌ریكا له‌باره‌ی ئێران ده‌گۆڕێت، ئه‌وه‌ش به‌و واتایه دێت بایدن ده‌یه‌وێت له‌گه‌ڵ ئێران دانوستان بكات.\nئه‌و دوو مانگه‌ی له به‌رده‌م دۆناڵد تره‌مپدا ماوه زۆر هه‌ستیاره.\nجه‌نه‌راڵێكی شرۆڤه‌كار له سه‌رچاوه‌كه گوتوویه‌تی، پێویست ده‌كات سه‌رۆكی نوێ جارێ زه‌وینه بۆ دووباره ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی دانوستانی رێككه‌وتنی ناوكی خۆش بكات. هه‌رچه‌نده هیچ پێشبینییه‌ك له لایه‌ن ئه‌مه‌ریكییه‌كان له‌ئارادا نییه به‌مزووانه هێرش بكاته سه‌ر ئێران، كه‌چی به‌رپرسانی ئیسرائیلی گوتوویانه ئه‌م هێرشه له چه‌ند هه‌فته‌ی داهاتوودا روو ده‌دات. به‌و پێیه ئه‌و دوو مانگه‌ی له به‌رده‌م دۆناڵد تره‌مپدا ماوه زۆر هه‌ستیاره.\nپێویسته بگوترێ له چه‌ند رۆژی رابردوودا ئه‌مه‌ریكا گه‌وره‌ترین فڕۆكه‌ی جه‌نگیی خۆی هێنایه ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه به b52 ناسراوه و ئه‌وكاتیش گومان له‌وه كرا ئه‌مه‌ریكا به‌مه‌به‌ستی هێرشكردنه‌سه‌ر ئێران ئه‌و فڕۆكانه‌ی هێناوه‌ته ناوچه‌كه‌وه. یه‌كێك له گرنگترین ئه‌و هۆكارانه‌ی له‌وانه‌یه هانی ئه‌مه‌ریكا بدات ئه‌و هێرشه ئه‌نجام بدات، ئه‌و راپۆرتانه‌یه كه هه‌فته‌ی رابردوو له‌باره‌ی په‌ره‌سه‌ندنی چالاكییه ناوكییه‌كانی ئێران بڵاو كرانه‌وه.\nده‌ستیان به كۆمه‌ڵێك به‌ڵگه‌نامه گه‌یشتووه كه ده‌یسه‌لمێنن ئێران خه‌ریكی چالاكی ناوكییه\nئاژانسی نێوده‌وڵه‌تیی وزه‌ی ناوكیی بڵاوی كرده‌وه، ده‌ستیان به كۆمه‌ڵێك به‌ڵگه‌نامه گه‌یشتووه كه ده‌یسه‌لمێنن ئێران خه‌ریكی چالاكی ناوكییه له كارگه‌یه‌كی ژێرزه‌ویی وێستگه‌ی ناوكیی نه‌ته‌نز، ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ی ئه‌و به‌ڵێنانه‌یه كه ئێران به ئاژانسه‌كه‌ی داوه.\nبه‌پێی راپۆرته‌كه ئێران ده‌ستی به تێكردنی ماده‌ی خاوی گازی هێگزا فلۆرایدی ئورانیۆم یان uf6 بۆ ناو ساتریفوژه پێشكه‌وتووه‌كانی ir2m به مه‌به‌ستی پیتاندنی یورانیۆم له‌و كارگه‌یه‌كی وێستگه‌ی ناوكیی نه‌ته‌نز كردووه كه له ژێر زه‌وی بنیات نراوه.\nئه‌م هه‌نگاوه‌ی ئێران نوێترین پێشێلكاریی رێككه‌وتننامه‌ی ناوكییه به‌ده‌ستی كۆماری ئیسلامیی ئێران كه له‌گه‌ڵ وڵاتانی پێنج كۆ یه‌ك واژووی كردووه. له ساڵی 2015 هه‌ریه‌ك له ئێران و پێنج وڵاتی ئه‌ندامی هه‌میشه‌یی ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی رێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان و ئه‌ڵمانیا له‌سه‌ر پرسی ناوكیی ئێران رێككه‌وتنیان كرد، به پێی رێككه‌وتنه‌كه‌ش ئێران به شێوه‌یه‌كی سنووردار بۆی هه‌بوو درێژه به چالاكییه‌كانی بدات، ده‌بوو چاودێرانی نێوده‌وڵه‌تی له نزیكه‌وه كۆنترۆڵی به‌شێك له‌و چالاكییانه بكه‌ن.\nئێران له جیاتی سانتریفوژه‌كانی نه‌وه‌ی یه‌كه‌م ساتریفوژه‌كانی نه‌وه‌ی دووه‌می له كارگه‌كه جێگیر كردووه.\nبه‌پێی ده‌قی رێككه‌وتنه‌كه، ئێران مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه یورانیۆمی پیتێنراو به ئامرازه‌كانی نه‌وه‌ی یه‌كه‌می ir ی هه‌یه كه ده‌كرێ له ژێر زه‌وی كارگه‌یه‌كی وێستگه‌كه جێگیر بكرێن. سه‌ره‌ڕای ئه‌مه ئێران له جیاتی سانتریفوژه‌كانی نه‌وه‌ی یه‌كه‌م ساتریفوژه‌كانی نه‌وه‌ی دووه‌می له كارگه‌كه جێگیر كردووه.\nوێستگه‌ی ناوكیی نه‌ته‌نز وه‌ك ده‌گوترێت به‌شێوه‌یه‌ك دروست كراوه كه به‌رانبه‌ر هه‌ر هێرشێكی ئاسمانی به‌هێزه و به سه‌ره‌كیترین وێستگه‌ی پیتاندنی یورانیۆم له ئێران هه‌ژمار ده‌كرێت. ئه‌گه‌ری هێرشكردنه سه‌ر ئێران هیچ كاتێك هێنده‌ی ئه‌م رۆژانه زۆر نه‌بووه.\nدۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا بژارده‌ی هێرشكردنه‌سه‌ر وێستگه‌ی ناوكیی نه‌ته‌نزی هه‌ڵسه‌نگاندووه.\nنیویۆرك تایمزیش ماوه‌ی رابردوو بڵاوی كرده‌وه، دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا بژارده‌ی هێرشكردنه‌سه‌ر وێستگه‌ی ناوكیی نه‌ته‌نزی هه‌ڵسه‌نگاندووه. به‌گوته‌ی نیویۆرك تایمز ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ریكا چ به‌شێوه‌ی ئه‌لیكترۆنی و چ به مووشه‌ك هێرش بكاته سه‌ر وێستگه ناوكییه‌كان، ئه‌وا نه‌ته‌نز ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌و ده‌بێت. یورانیۆمی پاشه‌كه‌وتكراوی پیتێنراوی ئێران له نه‌ته‌نز 12 هێنده‌ی ئه‌و بڕه‌یه له رێككه‌وتنی ناوكی دیاری كرابوو.\nزیاتر له ساڵێكه ئێران به ئاشكرا سه‌رجه‌م به‌ڵێنه‌كانی خۆی له‌سه‌ر رێككه‌وتنه‌كه پێشێل كردووه و گوتوویه‌تی، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا له رێككه‌وتنه‌كه نه‌ماوه و سزای به‌سه‌ردا سه‌پێنراوه، ئه‌ویش بۆی هه‌یه گوێ به هیچ ماده‌یه‌كی رێككه‌وتنه‌كه نه‌دات.\nله ساڵی 2018 دۆناڵد تره‌مپ یه‌كلایه‌نه رێككه‌وتنی ناوكیی له‌گه‌ڵ ئێرانی هه‌ڵوه‌شاندووه و گوتی، لای ئه‌مه‌ریكا هیچ بایه‌خێكی نییه. دواتر ئه‌مه‌ریكا قورسترین سزا ئابوورییه‌كانی به‌سه‌ر ئێراندا سه‌پاند و هۆكار بووه له‌وه‌ی ئابووری ئێران بۆ خراپترین ئاستی مێژوویی دابه‌زێت.\nئه‌گه‌ر سزاكان لاببات، ئه‌وا ئێرانیش ئاماده‌یه بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر رێككه‌وتنی ناوكیی\nدوێنێ چوارشه‌میش حه‌سه‌ن رۆحانی سه‌رۆك كۆماری ئێران پێشنیارێكی ئاراسته‌ی ئه‌مه‌ریكا و سه‌رۆكی داهاتووی ئه‌و وڵاته كرد بگه‌ڕێته‌وه سه‌ره‌تای ساڵی 2017 و ئه‌گه‌ر سزاكان لاببات، ئه‌وا ئێرانیش ئاماده‌یه بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر رێككه‌وتنی ناوكیی و درێژه به پێوه‌ندییه دیپلۆماسییه‌كانیان بده‌ن.\nحه‌سه‌ن رۆحانی هیوای ئه‌وه‌ی خواستووه جۆ بایدن نه‌ك بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر رێككه‌وتنی ناوكی، بگره دۆناڵد تره‌مپیش به‌هۆی ئه‌م كاره‌ی سه‌ركۆنه بكات.\nهه‌رچییه‌ك بێ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ریكا هێرش بكاته سه‌ر ئێران، ئه‌وا جه‌نگێك بۆ بایدن به میرات به‌جێ ده‌هێڵێت هه‌رچه‌نده له‌وانه‌یه هێرشه‌كه‌ی سنووردار بێت و دواین گوشاری تره‌مپ بێ كه ده‌یخاته سه‌ر ئێران له‌و ماوه كورته‌ی له ده‌سه‌ڵاتدا ماوه.


وان.. تەرمی شەش کۆچبەر لەناو بەفردا دۆزرانەوە\n2396 جار خوێندراوەتەوە\nپۆلیسی تورکیا ڕایگەیاند، تەرمی شەش کۆچبەریان لە وان دۆزیوەتەوە کە گومان دەکرێت بەهۆی ساردیی ناوچەکەوە گیانیان لەدەستدابێت.\nبەگوێرەی میدیاکانی تورکیا دانیشتووانی ناوچەی گیلینلەر تەرمی کەسێکیان لەناو بەفردا دۆزیوەتەوە و ڕاستەوخۆ پۆلیسیان لێ ئاگادارکردووەتەوە، دواتر پۆلیس تەرمی پێنج کەسی دیکەشی لە ناوچەکانی نزیک رووباری یەمر لەناو بەفردا دۆزیوەتەوە.\nبەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکانی پۆلیس، هەموو ئەو تەرمانەی دۆزراونەتەوە بریتین لە کۆچبەران، کە بەهۆی بەفربارینی زۆر و ساردیی ناوچەکە لە نزیک سنوری تورکیا و ئێران گیانیان لەدەستداوە، تەرمەکانیش ئەو کاتەی بەفر تواوەتەوە دۆزراونەتەوە.\nسەبارەت بە ناسنامەی ئەو کەسانەش کە دۆزراونەتەوە تا ئێستا لایەنە فەرمییەکان هیچ ڕوونکردنەوەیەکیان بڵاونەکردووەتەوە.\nهاوکات ئەمڕۆ فه‌رمانده‌یی ئاسایشی كه‌ناراوه‌كانی تورکیا رایگه‌یاندووە، بەهۆی ژێرئاوکەوتنی بەلەمێکەوە لە دەریای ئیجە نۆ کۆچبەر خنکان کە ژن و منداڵیان تیادایە و تا ئێستاش ناسنامەی کۆچبەرەکان دیارنییە.\nتورکیا بە ڕێگای سەرەکیی کۆچی نایاسایی بۆ ئەوروپا دادەنرێت، بەتایبەت لە ساڵی ٢٠١١ەوە، کە کێشەی ناوخۆی سوریا سەریهەڵدا، بەگوێرەی داتایەکی وەزارەتی ناوخۆی تورکیاش تەنها لە ساڵی ڕابردوودا ٢٦٨ هەزار کۆچبەر دەستگیرکراون، کە ویستوویانە لە ڕێگای تورکیاوە بگەنە سنورەکانی ئەوروپا.


دووڕوویی وه‌ك وه‌همی نوێگه‌ریی … 5 … غەمگین بۆڵی – Dengekan\nدووڕوویی وه‌ك وه‌همی نوێگه‌ریی … 5 … غەمگین بۆڵی\nbyXemgin Boly\tJuly 21, 2018\tGeneral, Literature, Slider\nله‌م چه‌ند ساڵی دواییدا رۆژنامه و گۆڤار هێنده زۆربوون، كه بۆ ئه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌كان پڕ ببنه‌وه هه‌موو گوتار و بابه‌تێك بڵاوده‌كه‌نه‌وه. زۆرجاران نووسه‌ران ناچار ده‌كه‌ن بنووسن، به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاماده‌یی نووسینیان تێدا بێت. ئاخر ئه‌وه‌ی گۆڤاری (شیعر)یش درێژكراوه‌ی هه‌مان ئه‌و ده‌ركه‌وته په‌رته‌وازه‌ی بواری ڕاگه‌یاندن و بڵاوكردنه‌وه‌ی كوردییه. ئایا ئه‌گه‌ر ئه‌و گوتارانه‌ی به‌ناوی ڕه‌خنه‌وه سه‌رپه‌رشتیارانی ئه‌و گۆڤاره ده‌ینووسن، كه‌سێكی دیكه بینووسێت بڵاوی ده‌كه‌نه‌وه؟ ئایا ئه‌گه‌ر ستافی ئه‌و گۆڤاره بابه‌ته وه‌رگێڕدراوه‌كان لابه‌رن و ته‌نها خۆیان له‌ناویدا بنووسن، خوێنه‌ران تاكوو چی ئاستێك پێشوازی لێ ده‌كه‌ن؟ ئایا ئه‌و جۆره گوتارانه ڕووی ئه‌وه‌یان هه‌یه وه‌ربگێڕدرێنه سه‌ر زمانێكی دیكه؟ ئایا مه‌به‌ست چییه له دانانی ئه‌و جۆره گوتارانه له پاڵ نووسین و گوتاری بیرمه‌ندانی جیهانی؟ ئایا ئه‌وه مایه‌ی مه‌زمه‌ستانێكی گاڵته‌جاریی نییه، شاعیرێك به (تڕۆهات ـ تڕۆهاتنووس – كۆڵه‌وار – كۆیله– كۆپیكار- ئه‌حمه‌ق ..هتد).\nوه‌سف بكه‌یت و به‌رهه‌مه‌كه‌ت پێ هیچێكی وێرانه بێت، كه‌چی له‌باره‌یه‌وه بنووسیت؟ ئایا كاتێ ڕه‌خنه‌گری ڕاسته‌قینه و دوور له ده‌مارگیریی له‌باره‌ی به‌رهه‌می لاوازه‌وه بیه‌وێت بنووسێت، چی وه‌ك نووسینێكی قووڵبین به ده‌سته‌وه ده‌دات؟ هه‌میشه كاری ڕه‌خنه‌گری جددی له‌سه‌ر ڕه‌هه‌نده به‌هێزه‌كانی ده‌ق داده‌مه‌زرێت و ڕه‌خنه‌گری جددی به هۆشیارییه‌كی فره‌ڕه‌هه‌نده‌وه به باڵای فانتازیاكانیدا هه‌ڵده‌زنێت و له‌ناو ئه‌و ده‌قه‌دا زمانی نووسین گه‌شه ده‌كات و خه‌یاڵی زمان درێژ ده‌بێته‌وه، وه‌لێ ئه‌گه‌ر ده‌قێك هیچ و وێران بێت، ئایا خه‌یاڵی زمانی نووسین چی به‌رهه‌مدێنتێت؟ باشه ئه‌گه‌ر شیعرێك خاڵی بێـت له‌و ڕه‌هه‌ندانه، تۆ وه‌ك (ڕه‌خنه‌گر) چی تێدا ده‌دۆزیته‌وه كه شیاوی نووسین بێت؟ بۆیه بنووس چونكه بڕیاری داوه به میتۆدی خراپه بنووسێت، نووسیه‌تی: ” ساده‌یی ئه‌م وشانه‌ی غه‌مگین بۆڵی به جۆرێكه، ناكرێت ناوی شیعریان لێ بنرێت” (16).\nئایا شیعرێك به نووسینێكی شیاو نه‌زانین، ده‌كرێت نووسینێكی شیاوی له‌سه‌ر بنووسین؟ ئه‌ی ئه‌گه‌ر شیعر نییه بۆچی گوتارێكی شیعریی له‌باره‌یه‌وه ده‌نووسیت؟ سه‌یر ئه‌وه‌یه تۆ به‌ده‌می خۆت بڵێیت: ئه‌و ئه‌وه شیعر نییه و ئه‌و به‌رهه‌مه هیچ نییه، كه‌چی گوتارێكی چه‌ندان لاپه‌ڕه‌یی له‌باره‌یه‌وه بنووسیت؟ ئایا ئه‌وه دووڕوویی ناو نووسین نییه؟ دووڕوویی ناو نووسین له ده‌رئه‌نجامی ئه‌وه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت، كاتێك نووسه‌ر خاوه‌ن پێگه‌یه‌كی قووڵی مه‌عریفی نه‌بێت، یان به‌مانایه‌كی دیكه ئه‌و نووسه‌ره خاوه‌ن چه‌قێكی بیركردنه‌وه‌ی ڕه‌سه‌ن نه‌بێت.\nئه‌و جۆره بنووسانه به‌رده‌وام دژی خۆیان ده‌وه‌ستنه‌وه و به‌درێژایی میژووی ئیشكردنیان خه‌ریكی خۆ ته‌ریقكردنه‌وه‌ن. ئه‌گه‌رچی نموونه‌كان زۆرن، وه‌لێ ئێمه ئه‌و نموونانه‌مان هه‌ڵبژاردووه كه ده‌كه‌ونه ناو فه‌زای ئه‌و نووسینه‌وه.\nلێره‌دا بابزانین ئارام سه‌دیق چۆن دژی خۆی قسه‌ده‌كاته‌وه و بێئاگاییانه دژی خۆی قسه ده‌كاته‌وه.\nبنووس له گوتارێكدا به‌ناونیشانی( درۆ و مۆدێرنه له شیعریی حه‌قیقه‌تی شاراوه‌ی گۆران ره‌سوڵ )دا نووسیویه‌تی: “یه‌كێك له‌و خاڵانه‌ی له شیعری نه‌وه‌ی نوێدا سه‌رنجم راده‌كێشێت قسه‌كردنه له‌سه‌ر ئه‌و دونیا تازه‌یه‌ی رۆژانه هه‌موان به‌ری ده‌كه‌وین. دونیایه‌ك تا دێت ئاڵۆزتر ده‌بێت و مرۆڤه‌كان له‌نێو ئه‌و هه‌موو ئاسانكارییه‌ی ته‌كنه‌لۆژیانی نوێ بۆی ده‌سته‌به‌ركردوون، به‌ڵام هێشتا به ژیان راناگه‌ن. شیعری نه‌وه‌ی نوێ زۆر به باشی گوزارشتی له‌م (دۆخه كردووه) و ده‌كرێت له شاعیرانی ئه‌م نه‌وه‌یه ئاماژه به (داستان به‌رزان، عومه‌ر جه‌لال، پشتیوان عه‌لی، غه‌مگین بۆڵی، به‌شدار سامی، ئاریان ئه‌بوبه‌كر، رێبین ئه‌حمه‌د خدر و گۆران ره‌سوڵ…) چه‌ند شاعیرێكیش تریش بكه‌ین، به‌ڵام ئه‌م شاعیرانه‌ی ناومان هێنان توانیویانه دونیای نوێ له تێكسته‌كانیاندا بتوێننه‌وه و خوێنه‌ر هه‌ست به نوێبوونی تێكسته‌كه بكات.\nبه جۆرێك شیعر له‌بری ئه‌وه‌ی وێناكردنی دونیایه‌كی خه‌یاڵی بێت و پیشاندان و دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌و دونیا خه‌یاڵیه‌ی نێو شیعری كلاسیك بێت. شیعری نه‌وه‌ی نوێ وێناكردنی دونیای نوێیه وه‌كو خۆی. واته ئه‌مه ئه‌وه ناگه‌یه‌نێت كه شیعری نه‌وه‌ی نوێ كار له خه‌یاڵدا ناكات و ته‌نها واقیع ده‌نوسێته‌وه، نه‌خێر، به‌ڵكو شیعری نوێ كاركردنه له‌نێو خه‌یاڵدا بۆ نووسینه‌وه‌ی واقیع، واقیعێك كه مرۆی نوێ به‌ری ده‌كه‌وێت و ئازاری به‌ده‌سته‌وه ده‌خوات و شیعری نه‌وه‌ی نوێ پیشاندانی ژیانی نوێیه به‌بێ ده‌مامك و ئه‌و لێكه‌وتانه‌ی تاك له‌م سه‌رده‌مه نوێیه‌دا به‌ری ده‌كه‌وێت. هه‌ر بۆیه ده‌بینین زۆرجار موفره‌ده‌كانی دونیای نوێ له شیعره‌كاندا به‌كار ده‌برێن. واته ئه‌گه‌ر شیعری نه‌وه‌ی نوێ خاوه‌نی زمانێكی تایبه‌ت به‌خۆی نه‌بێت بۆ گوزارشت ئه‌وا ناكرێت بڵێین موفره‌ده و دونیابینی تایبه‌ت به خۆی نییه. بوونی موفره‌ده‌ی نوێ و ره‌نگدانه‌وه‌ی دونیابینین و به‌ركه‌وتنی شته‌كان به جۆرێكی تر، هه‌نگاوێكه بۆ دۆزینه‌وه‌ی زمانێكی نوێی شیعریی”(17).\nئه‌مه‌ی خواره‌وه‌یش په‌ڕه‌گرافێكه له گوتاری (به‌ره‌و وێرانه‌یه‌كی شیعریی) كه ئه‌مجاره نه‌ك منی پێ شاعیرێكی نوێگه‌ر نییه، به‌ڵكوو جارێك پێی شاعیرێكی بیرنه‌كه‌ره‌وه و جارێكیش پێی تڕۆهاتنووس و ناشاعیر و كۆیله و ..هتد”. ترم. “غه‌مگین بۆڵی نموونه‌ی ئه‌و شاعیرانه‌یه، كه له‌بڕی ئه‌وه‌ی له شیعره‌كانیدا پرسیاری قووڵ و فیكری بخاته‌ڕوو، جۆرێك له كۆمیدیا و قسه‌ی بێمانای به‌رهه‌مهێناوه، كه نه ده‌چێته خانه‌ی شیعره‌وه، نه ده‌چێته خانه‌ی هیچ جۆره ده‌قێكه‌وه، كه بنووسه‌كه‌ی كه‌سێكی بیركه‌ره‌وه بێت، به‌ڵكو ده‌چێته ئه‌و خانه‌یه‌وه، كه بنووسه‌كه‌ی ته‌نیا هه‌ڵڕشتنی وشه ده‌زانێت” (18).\nبه‌راوردكردنی ئه‌و دوو په‌ڕه‌گرافه هێنده ساده‌یه كه هه‌موو جۆره خوێنه‌رێك دركی پێده‌كات. ئه‌و جۆره دووڕووییه‌ی بنووس منی خوێنه‌ر ده‌خاته به‌رده‌م كۆمه‌ڵێك ئه‌گه‌ره‌وه، یه‌كێكیش له‌و ئه‌گه‌رانه ئه‌وه‌یه، ده‌شێت پێشووتر (منی شاعیر) له بازنه‌ی میتۆدی باشه‌ی ئه‌ودا بووبم و ئێستایش (منی شاعیر) له میتۆدی خراپه‌ی ئه‌ودام. هه‌روه‌تریش ئه‌وه ڕێك هه‌قیقه‌تی گوتارنووسانی كوردمان نیشان ده‌دات، كه به‌پێی میزاجی كه‌سیێتی كار له‌سه‌ر ده‌ق ده‌كه‌ن. واته ده‌قی نووسه‌ر گرنگ نییه، به‌ڵكوو نووسه‌ری ده‌ق گرنگه. ئه‌و جۆره هه‌قیقه‌ته پێمان ده‌ڵێت: ( تۆ كه وه‌ك من بیرت ده‌كرده‌وه، شاعیرێكی باش بوویت، به‌ڵام كه وه‌ك من بیرت نه‌كرده‌وه، شاعیرێكی خراپی).\nئایا ئه‌و جۆره نووسینه دووڕووییانه، پێمان ناڵێت بنووسه‌كه‌ی خاوه‌ن چه‌قێكی بیركردنه‌وه‌ی ڕه‌سه‌ن و مه‌عریفه‌یه‌كی قووڵ نییه؟ ئایا هه‌مدیسان نموونه‌ی ئه‌و دوو كۆنتێكسته، پێمان ناڵێت ئه‌وه له فه‌زای گوتاری سیاسی له دایكبووه؟ ئایا فێلكردن له خوێنه‌ران، فێڵكردن نییه له خودی خۆی؟\nهه‌ر نووسه‌رێك هه‌وڵی ئه‌وه بدات له ڕێگه‌ی گوتاره‌كانیه‌وه دووڕوویی و فێڵ بنووسێته‌وه، باشترین سزای خوێنه‌ر ئه‌وه‌یه نه‌یخوێنێته‌وه. چونكه ئه‌مجۆره بنووسانه مادامه‌كینێ دووڕوونه له‌گه‌ڵ خودی خۆیان و چه‌ندان ده‌مامكی ڕه‌نگاوڕه‌نگ ده‌پۆشن، باشتره ڕووی ڕاسته‌قینه‌یان نیشانی خوێنه‌ر بدرێت. ئایا یه‌ك ڕه‌خنه‌گری دونیا هه‌یه ڕێگه به خۆی بدات له گوتاره‌كانیدا دووڕوویی وه‌كوو وه‌همی نوێگه‌ریی و هه‌قیقه‌ت مانیفێست بكات؟ ئه‌و جۆره بنووسانه‌ی وه‌كوو كاك ئارام سه‌دیق تووشی وه‌همی فه‌یسبووك و سه‌رشاشه بوونه، هه‌میشه هه‌وڵده‌ده‌ن وه‌ك پاڵه‌وانێك ده‌ركه‌ون، وه‌لێ بێئاگا له‌وه‌ی كه هه‌میشه وه‌ك پاڵه‌وانێكی ده‌مامكدار خۆیان نمایش ده‌كه‌ن، چۆن دونیای ته‌كنه‌لۆژی پڕه له ماسكی درۆزنانه. بۆیه بێئاگاییانه دیسان به نووسینێكی خۆی دژی خۆی ده‌وه‌ستێته‌وه و ده‌نووسێت: ” زه‌مینه‌ی درۆكردن له دونیای تازه‌دا ئاسان بووه، به جۆرێك هه‌ر له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌كانه‌وه تا تۆڕه‌كانی میدیایی، هۆكارن بۆ په‌خشكردنی درۆ و گۆڕینی سیمای مرۆڤه‌كان و به‌رهه‌مهێنانی درۆ و له پاڵیشیدا شاردنه‌وه و كه‌نارخستنی هه‌قیقه‌ت” (19).\nPrevious ماڵیک لە ئاسامان بۆ سۆران و کاوە و سەردەشت!\nNext کٶڕێکی شیعری بۆ شاعیر و نووسەری ناسراو: عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ) لە شاری تۆرۆنتۆ\nهەزار ساڵ چاوەڕوانى.. سه‌ڵاح شوان\nOct 1, 2021\tClosed\nنامه‌كانی ئیشق … 15 … سه‌ردار جاف\nڕۆڵی باشووری كوردستان لە ڕاپەڕینی شێخ عوبەیدوڵڵای نەهریدا-8- ڕه‌سوڵ بۆسكێنی\nMar 26, 2018\tClosed\nفه‌رهه‌نگۆک کوردی-فه‌ڕه‌نسی-ئینگلیزی …. نووسین و ئاماده‌کردنی: زانکۆ یاری\nبێتۆیی …. بێوار\nده‌ق و ڕه‌خنه … ده‌ق: ئه‌دیب نادر\nApr 29, 2017\tClosed\nیوسف عزه‌دین له‌هه‌ڤپه‌یڤینێكدا … سازدانی: وریا باقر\nJul 13, 2017\tClosed\nڕەوەندی سیاسی پاش هەڵبژاردن لە عێراقدا.. موئەیەد ئەحمەد


كاریگه‌رییه‌كانی ناهاوسەنگی هۆرمۆنه‌كان له‌سه‌ر ئافره‌ت\nتا ئێستا بیرت لەوە کردەوە کە هۆرمۆنەکان هۆکاری ناڕێکیی سووڕی مانگانەن و هەروەها هۆکاری قەڵەوییەو ناتوانیت کێشی لەشت کەم بکەیەوە، هەرچەندە کە هەوڵی بۆ دەدەن، ناهاوسەنگی هۆرمۆن ڕەنگە لە پشت چەندین کێشە بێت کە لە ژیانی ڕۆژانەدا تووشی دەبن .\nبێگومان کۆمەڵێ هۆکار هەن بۆ ناڕێکی ناهاوسه‌نگی هۆرمۆن لە ئافره‌تاندا کە باوترینیان ئەمانەن :\n١- سترێس و قه‌له‌قی و بێتاقه‌تی به‌رده‌وام بە هۆکارێکی سەرەکی دادەنرێت بۆ توش بوون بە ناهاوسەنگی هۆرمۆن و توش بوون بە نەخۆشیەکانی غودە بەتایبەت (غودەی دەرەقی) کە کرانەوەی دەرگایەکە بۆ کۆمەڵێ نە خۆشی و گرفتی تری جەستەیی.\n٢- گرنگی بە کۆنترۆڵکردنی ژەهری ناو لەش ،چونکە ژەهری زۆر هەن کە لە دەرەوە دەچنە ناو جەستەمان ئەم ژەهرانە سیستەمی سروشتی هۆرمۆنەکان تێکدەدات ، دەبێتە هۆی ناهاوسەنگی لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، دەربازبوون لەو ژەهرانە، کەمێک مەحاڵە چونکە لەو( هەویری ددان )مەعجونەی دداندا هەیە کە ڕۆژانە بەکاری دێنیت ، لەناو ئەو شوشەیدا دەدۆزرێنەوە کە لەسەر قاپەکە دەیخۆین ، لەناو ئەو بۆنەدا هەیە کە بۆ بۆن خۆشکردن بە کار دەهێنرێت .\n٣- پێشکەوتنی تەمەن نه‌مانی سوڕی مانگانه (ته‌مه‌نی بێئومێدی )لەو هۆکارانەیە کە ناهاوسەنگی هۆرمۆن دروست دەکات . لەگەڵ پیربوونی ئافره‌تاندا گۆڕانکاری بەرچاو لە هۆرمۆنەکاندا ڕوو دەدات ئاستی هۆڕمۆنەکان گۆڕانکاریان بەسەردا دێت و لە لەشیان دا کەم دەبێتەوە .\n٤- سیستمی خۆراکی ناتەندروست، قه‌ڵه‌وی و كه‌می جوڵه‌و وه‌رزش نەکردن رۆڵێکی گرنگی هەیە لە نارێکی و نا چالاکی هۆڕمۆنەکان، هەربۆیە پێویستە ئافره‌تان بە ئاگابن.\n٥ - هه‌ندێك نه‌خۆشی وه‌كو شه‌كره‌و به‌كارهێنانی هه‌ندێك ده‌رمان، شێرپەنجەی هێلکەدان شکستی هێلکەی سەرەتاییەکان کە بەرهەم دەهێنرێن . نیشانەکانی ناهاوسەنگی و تێکچوونی هۆرمۆن چین ؟\n١- ماندوبوونی لەڕادەبەدەر و هەست کردن بە بێتاقەتی بەردەوام ، گۆڕانکاری لە مزاج، خەمۆکی، و هەروەها دوودڵی بەردەوام.\n٢- دروستبوونی کیس لە مەمک و لەسەر هێلکەدان و گۆڕانی ناوپۆشی ڕه‌حم.\n٣- دروستبوونی کاریگەری نەرێنی لەسەر جوتبوون نەمانی ئارەزووی سێکسی و ووشک بوونەوەی زێ .\n٤- ڕێگریکردن لە منداڵبوون (نەزۆکی).\n٥- ناڕێکی سوڕی مانگانە.\n٦- دروسبوونی کێشە لە ریخۆڵە و سەرئێشە و بوونی ئازار لەسەردا.\n٧- قژ وەرین و ووشکبوونەوەی چاو زیادکردنی مووی جەستە ،دروستبوونی زیپکە و هەستیاری (حساسی)لە سنگدا.\nچۆن چارەسەری ناڕێکی و نا هاوسەنگی هۆرمۆن دەکرێت؟\nچارەسەری ناڕێکی هۆرمۆنی بەپێی هۆکاری دەرکەوتنی ئەو ناهاوسەنگی و گرفتەی کە دروست بووە، بەر لە هەموو شتێک، ئەو هۆکارانەی کە دەبێتە هۆی هاوسەنگی هۆرمۆن بە پشکنینی جەستەیی و پشکنینی تاقیگەیی دیاری دەکەن،پاشان چارەسەری گونجاوی دەرمان دەستی پێدەکرێت. ئەو چارەسەرانەی کە فۆرمەکانی ئیسترۆجین و پرۆجێسترۆن تێدایە پەسەندن. جگە لەوەش دەرمانی دووبارە دروستکردنەوەی هۆرمۆن و کرێمی جۆراوجۆر بۆ هاوسەنگی هۆرمۆنەکان بەکار دەهێنرێت بەکارهێنانی چارەسەر و دەرمانی سروشتی وە گۆڕانکاری لە سیستەمی ژیان و خواردنی تەندروست و وەرزشکردن.\nوێبنارێك له‌سه‌ر هۆشیاری تەندروستی و پاراستنی سیستەمی بەرگری لەش، به‌رێوه‌چوو\nرۆڵ و گرنگی ماددەی ئاسن بۆ جەستەی مرۆڤ\n ئــــەڤــــۆکـــادۆ AVOCADO


United Nations Iraq - وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان - سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان یەکەیەکی جیاکراو بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا لە نەخۆشخانەی منداڵبوونی سۆران دەکەنەوە\nئەم یەکەیە لە توانایدایە کە ٦ کەس پێکەوە چارە بکات. یەکەکە هەموو پێداویستییەکی پزیشکی و خۆپارێزی بۆ دابینکراوە و پێکدێت لە ٦ قەرەوێڵەی پشکنین و ٢ قەرەوێڵەی منداڵبوون، و بە بڕی $١٠٠،٠٠٠ ی ئەمریکی دروستکراوە. ئەم یەکەیە بە بەردەوامی و لە کاردایە و پێداویستییەکانی لە لایەن سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان و نەخۆشخانەی سۆرانەوە بۆ دابین دەکرێت. کارمەندانی ئەم یەکەیە هەموو پێداویستییەکی خۆپارێزیی تایبەتیان بۆ دابین کراوە و راهێنانیان لەسەر ڕێکارەکانی لەدایکبوونی منداڵ پێکراوە لە کاتی ڤایرۆسی کۆرۆنادا. جگە لەم یەکەیە، سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان بە هاوکاریی دارایی حکومەتی سوید، یەکەی جیاکراوەی تایبەت بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە نەخۆشخانەکانی زاخۆ، سلێمانی و هەڵەبجە دروستکردووە و پاڵپشتییان دەکات.\nجێگری نوێنەری سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان، حمیار عەبدولمغنی، بە بەشداربووانی ڕاگەیاند؛ “هەموو منداڵبوونێک دەبێت لە ژینگەیەکی تەندروست و لەباردا بێت، و هەموو ژنێک مافی خۆیەتی خزمەتگوزاری باش و تەندروستی بۆ دابینبکرێت بە تایبەتی لە کاتی قەیران و نەخۆشییە بڵاوەکاندا. ئێمە لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان کار دەکەین بۆ دابینکردنی ژینگەیەکی گونجاو و خزمەتگوزاریی باش بۆ ژنانی دووگیان لە کاتی منداڵبوونیان لە ماوەی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنادا.”\nد. مەهاباد دلاوەر، بەڕێوبەری نەخۆشخانەی منداڵبوونی سۆران لە لای خۆیەوە سوپاسی سندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوانی کرد و وتی: “بە کردنەوەی ئەم یەکەیە، ژیان و کاتی ژنانی دووگیان دەپارێزین بۆ ئەوەی ڕێگەی دوور نەبڕن بۆ لەدایکبوونی منداڵەکانیان. لێرە بە خزمەتگوزاری باش خزمەتی ژنانی دووگیان دەکرێت کە هەڵگری ڤایرۆسی کۆرۆنان.”\nسندوقی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دانیشتوان بەردەوامە لە هاوکاریکردنی هەرێمی کوردستان لە ڕووی بەهێزکردنی کەرتی تەندروستی و دابینکردنی کەلوپەل و پێداویستی تایبەت، بەردەستخستنی خزمەتگوزاەی تایبەت بە تەندروستی زایین و توندوتیژیی ڕەگزیی.


حه‌سه‌ن عوبه‌یدی له به‌غدا\nچەکدارانی عێراقی سه‌ربه میلیشیای عەسایب ئەهل حەقی پەیوەندیدار بە ئێرانەوە لە دەرەوەی بنکەکانی خۆیان وەستاون لە 18 ئایاری 2015، لە شاری باشوریی بەسرە. [حەیدەر محەمەد عەلی / ئاژانسی فرانس پرێس]\nتاوان لە جۆری تائیفی کە لەلایەن ئەو میلیشیایانەی سەر بە ئێرانەوە ئەنجامدراون کە لە عێراقدان وایانکردووە سەخت بێت بۆ عێراقییەکان ئاسایش و ئارامیی دابینبکەن لەو ناوچانەی لەدەست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) رزگارکراون، بەرپرسان وتیان.\nئه‌و به‌رپرسانه بە دیارونایان وت لەگەڵ ئەوەی هیچ یارمەتیه‌كی هێزە عێراقییەکانیان نەداوە بۆ دابینکردنی سەقامگیریی، ئەو تاوانانەی لەلایەن ئەم میلیشیایانەوە ئەنجامدراون، کە کوشتن و ئەشکەنجە و رفاندن لەخۆدەگرێت، بوونەتە رێگەخۆشکەر بۆ هەوڵەکانی داعش بۆ راکێشانی خەڵک بەلای خۆیدا.\nوتیان ئەمە لەبەرئەوەی داعش هەوڵدەدات تۆڵە بەکاربهێنێت وەك ئامرازێك بۆ راکێشانی لاوانی سوننە بەرەو ریزەکانی.\nتێکدانی سەقامگیریی شارە رزگارکراوەکان\nبەگوێرەی پەرلەمانتاری عیراقی حامید موتلەگ، کە ئەندامی لیژنەی پەرلەمانیی ئاسایش و بەرگرییە، ئەو تاوانانەی لەلایەن میلیشیاکانی سەربە ئێرانەوە ئەنجامدراون بەشێوەیەکی سەرەکی مەبەستیانە دیمۆگرافیای عێراق بگۆڕن بەگوێرەی ئاراسته تائیفییەکان.\nموتڵه‌گ بە دیارونای وت میلیشیاکانی سەربە ئێران شەڕی دژی داعش بەکاردەهێنن وەك پەردەپۆشکردن لەکاتێکدا خەریکی ئەنجامدانی چەندین تاوانن کە سەقامگیریی شارە رزگارکراوەکانی عێراق تێکدەدات.\nئەم تاوانانە ژمارەیەکی زۆر لە رفاندن لەخۆدەگرن لە هەندێك خاڵی پشکنینی نایاسای له دیالە و بەغدا و سەلاحەدین کە لەلایەن چەکدارانی میلیشیا چەکدارەکانەوە دامەزرێنراون بە جلی سوپای عێراقیەوە.\nپەرلەمانتاری عێراقی، ئەحمەد سەلمانی، کە ئەندامی هاوپەیمانیی هێزەکان بۆ ئەنبارە، وتی: "ئەم میلیشیایانە چەندین تاوانی تائیفییان لە دژی خەڵکی عێراق ئەنجامداوە."\nسەلمانی هۆشدارییدا گەر لەلایەن حکومەتی عێراق و هێزەکانی هاوپەیمانانەوە کۆنترۆڵ نەکرێن، زۆر زیاتریش دەبێت.\nلە کۆنفرانسێکی رۆژنامه‌وانیدای بەمدواییانەدا، سه‌لمانی وتی میلیشیاکانی سەربە ئێران لە عێراق زیاد لە 6,000 مەدەنییان دەستگیرکردووە.\nوتیشی زیاد لە ساڵێك لەمەوبه‌ر 1,600 عێراقییان لە ناوچەی رەزازە رفاند، کە چارەنووسیان هێشتا نادیارە.\nهه‌روه‌ها وتی زیاد لە 700 عێراقییان دەستگیرکردووە لە گەڕەکی سەقڵاویەی فەلوجە، نزیك 70 لە کەرمە، نزیکەی 3,000 لە سامەڕا و زیاد لە 1,000 لە باکوری بابل، سەرەڕای چەندینی دیکەش.\nوتی: "تاوانەکان زۆرن و ئەوانەی بەدەستی میلیشیاکان کوژراون زۆرن، هەربۆیە چارەنووسی لاشەکانیان نادیارە."\nتۆمەتی تاوانی تائیفی\nراپۆرتێکی ساڵی 2016 ی رێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ، میلیشیاکانی سەربە ئێرانی تۆمەتبارکرد بە تاوان لە چەندین بەشی عێراقدا، بشداربوون لە رفاندن و دیارنەمانی خەڵکی لادێ و سوتاندن و دزینی موڵکی تایبەت لەو شارۆچکانەی دەچنە ناوی.\nراپۆرتەكه رایگەیاند کوشتن و ئەشکەنجەدان بەرنامە بۆ داڕێژراوبوون بۆ هەندێك لە لایەنەکان.\nئەو رێکخراوە نێودەوڵەتییەی مافی مرۆڤ رایگەیاند بەڵگەی لایە کە ئەم میلیشیایانە تێوەگلاون لە "لەسێدارەدانی هەڕەمەکییانە"وە بە كردنه‌ئامانجی دەیان سوننە لە عێراق.\nرێکخراوەکە راشیگەیاند ئەم کارانە، کە بەبێ لێپرسینەوە ئەنجامدراون، شەڕی دژی داعش لاوازدەکەن، لەکاتێکدا حکومەتی عێراق داوای "کۆنترۆڵکردن و بەرپرسیار راگرتن"ی میلیشیاکانی کردووە بە شێوازێکی "دادوەرانە و دروست".\nوتەبێژی وەزارەتی ناوخۆی عێراق، عەمید سەعد مەعن، بە دیارونای وت حکومەت فەرمانێکی بڵاوکردەوە بۆ دەستبەسەراگرتنی چەکی ئەم میلیشیایانە و دەستگیرکردنی ئەندامانی گروپە چەکدارە نایاساییەکان.\nوتی: "هەڵگرتنی چەك دەبێت دژی داعش بێت لە بەرەکانی شەڕدا، نەك لەنێو ماڵ و حاڵی هاوڵاتیاندا" و ئاماژه‌شی به‌وه كرد كه میلیشیاکان زییان لە کار و ناوبانگی هێزە ئەمنییەکان دەدەن.\nمیلیشیاکانی کەتائیبی حیزبوڵا، بزووتنەوەی نوجەبا، عەسائیب ئەهل ئه‌لحەق، رێکخراوی بەدر، کە هەموویان راستەوخۆ پەیوەندییان بە ئێرانەوە هەیە ، زۆربەی کوشتار و رفاندنە تائیفییەکانیان ئەنجامداوە، محەمەد عەبدوڵا لە هاوپەیمانێتی هێزە عێراقییەکان بە دیارونای وت.\nناوبراو وتی: "هێرشەکانیان بەمدواییانە گەیشتنە شار و گوندەکانی دەوروبەری پارێزگاکانی بەغدا و دیالە، کە بوونە هۆی قوربانیی مەدەنی."\nوتیشی ئەم گروپانە لەژێر ناوی شەڕ دژی تیرۆریزمدا تاوانەکانیان ئەنجامدەدەن دژی مەدەنییەکان و ئێرانیشی به‌وه تۆمەتبارکرد كه پشتگیریی ئەم میلیشیایانە دەکات.\nزۆرکەس لە میلیشیاکانی سەربە ئێران دەترسن\nشێخ حەمید عەگیدی، سەرکردەیەکی خێڵەکی لە سەلاحەدین، وتی ژمارەیەکی زۆر عێراقی کە بەهۆی شەڕەوە ئاوارەبوون دەڵێن ترس لەم میلیشیایانە رێی لێگرتوون بگەڕێنەوە ماڵەکانیان.\nعەگیدی بە دیارونای وت: "تیرۆرستانی داعش جیاوازن و دەناسرێنەوە، بەڵام میلیشیاکان بە جلی سەربازییەوە دێن بە رۆژی روناك بۆ کوشتن و رفاندن بە مەبەستی پارەلێدەرهێنان و تۆڵەکردنەوە."\nوتیشی ئەم میلیشیایانە بوونەتە هەڕەشەیەك كه بارتەقای تیرۆریزمە.\nعەگیدی وتی: "بەهیواین حکومەت چارەسەری دۆخەکە بکات وەک چۆن ئێستاکە چارەسەری داعش دەکەن."\nپەرلەمانتاری عێراقی، لیقاء مەهدی وەردی، وتی بۆ سێهەمین ساڵ لەسەریەك، میلیشیاکانی سەربە ئێران رێیان لە خەڵکی گوندەکانی جەرف سەخر، بێجی، میقدادیە و موخیسە گرتووە لە گەڕانەوە بۆ ماڵەکانیان.\nوەردی بە دیارونای وت ئەم میلیشیایانە ماڵی خەڵک بەکاردەهێنن وەك بنکە و بارەگایان، دوای تاڵانکردن و دزینی شتومەکەکەی ناوی.\nوتی: "نزیکەی 300,000 لە خێوه‌تگه‌دا دەژین و رێیان پێنادرێت بگەڕێنەوە ماڵەکانیان بەهۆی هێرش و ئۆپەراسیۆنی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه، یان بەهۆی ئەوەی ئەم میلیشیایانە رەتیدەکەنەوە رێیان پێبدەن بگەڕێنەوە." هه‌روه‌ها جەختیشی له‌سه‌ر ئه‌وه کردەوە كه هەموو هەوڵەکان بۆ گەڕاندنەوەیان شکستی هێناوە.\nشێخ محەمەد عەلوانی لە ئەنجومەنی خێڵەکانی ئەنبار بۆ شەڕی دژی داعش میلیشیاکانی حیزبوڵا، نوجەبا، بەدر تۆمەتبارکرد بە کارکردن بە ئەجێندایەکی ئێرانی کە هەوڵی تێکدانی سەقامگیریی عێراق دەدات.\nوتی: "بوونی ئەوان رێ بەوە نادات عێراق ئۆقرە بگرێت."


تووشبووانی كۆرۆنا لە ماڵەوە پێویستە چ بكەن؟ - تۆڕی میدیایی خەڵک\nتووشبووانی كۆرۆنا لە ماڵەوە پێویستە چ بكەن؟\nرێكخراوی تەندروستی هێندێك رێنمایی بڵاو دەكاتەوە بۆ ئەو كەسانەی تووشی كۆرۆنا دەبن و پێویستیان بە چوونە نەخۆشخانە نابێت.\nجانیت دیاز سەرۆكی تیمی پزیشكی تایبەت بەچارەسەركردنی تووشبوانی كۆرۆنا و سەرۆكی دەستەی چاودێری تەندروستی لە رێكخراوی تەندروستی جیهانی لە بەرنامەیەكدا باسی لە هێندێك هەنگاو كردووە بۆ ئەوانەی تووشی كۆرۆنا بوون و لە ماڵەوە دەمێننەوە پێویست بە چوونە نەخۆشخانە ناكات.\nئەو پزیشكە دەڵێت: پێویستە ئەو كەسانە سەرەتا خۆیان كەرەنتین بكەن رێگە بە گواستنەوەی نەخۆشییەكە نەدەن، دواتر دەرمانی دابەزاندنی پلەی گەرمی بەكاربهێنن.\nراشیگەیاندووە پێویستە ئەو كەسانە خواردنەوە و شلەمەنی زۆر بخۆنەوە تا بەرگری جەستەیان بەهێز بێت بەرگەی نەخۆشییەكە بگرن.


پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ دووشەممە ١١/١١/٢٠١٩ لەشاری سلێمانی كۆسرەت ڕەسول عەلی جێگری سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان پێشوازیكرد لەژمارەیەك كەسایەتی و ڕیش سپی سنووری پشدەرو بتوێن كرد.\nلە دیدارەكەدا كە هەریەك لە (محەمەد وەتمان، وەستا ڕەسول، حامیدی حاجی غالی) ئەندامانی سەركردایەتی ئامادەی بوون گفتوگۆكرا لەبارەی دۆخی ناوچەكەو كێشەكانی سنوورەكەو چۆنیەتی هەوڵدان بۆ چارەسەری كێشەكان و بنبڕكردنیان.\nلەبەشێكی تری دیدارەكەدا جێگری سكرتێری گشتی بەبایەخەوە باسی لە ڕۆڵی خەڵكی تێكۆشەری پشدەرو بتوێن كردو ڕایگەیاند كە ئەو ناوچانە مەڵبەندی خزمەتكردنی پێشمەرگەو لانكەی شۆڕشەكان بوونە، بۆیە ئەركە لەسەر هەموو هێزو لایەنە سیاسییەكان باشترین خزمەتی ناوچەكە بكەن.\nهاوكات كۆسرەت ڕەسول داوایكرد بایەخی زیاتر بە دەڤەرەكە بدرێ و خزمەتگوزاری زیاتر پێشكەش بكرێت.\nلای خۆیانەوە كەسایەتییەكانی سنوورەكە سوپاسی كۆسرەت ڕەسولیان كرد كە هەمیشە بەتەنگ كێشەی خەڵكەوەیەو لە هەوڵدایە بۆ چارەسەری بنەڕەتی كێشەكان و داوایانكرد پشتیوانی زیاتری ناوچەكە بكات و هەوڵی جدی بدا بۆ چارەسەری كێشەكان.\nPUKmedia فۆتۆ/ هاوژین شەریف


وتەیەک بەبۆنەی ساڵرۆژی دەست بەکار بوونی بێدادگاکانی ڕژیمی ئیسلامی – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nوتەیەک بەبۆنەی ساڵرۆژی دەست بەکار بوونی بێدادگاکانی ڕژیمی ئیسلامی\nفوریه 17, 2015 فوریه 17, 2015\n٣٦ ساڵ لەوەپێش، یەکەم رۆژەکانی دوای رووخانی رژیمی پاشایەتی لە ئێران، بێدادگا ئیسلامیەکان یەکەم جەلەسەکانی خۆیان لە تاران دەستپێکرد. تیغی تۆڵە سه‌ندنەوەی جەلادە بە دەسەڵات گەیشتووەکان بە ئامانجی پێكهێنانی كه‌ش و هه‌وای ترس و وەحشەت لە سەرجەم کۆمەڵگادا و پته‌وکردنی بناغەکانی رژیمێک کە خەریکی بنیاتنانی بوون، كه‌وته كار. یەکەم ئێعدامەکان لە ٢٦ی مانگی رێبەندانی ساڵی ١٣٥٧ دەستیان پێکرد. خومەینی راستەخۆ فەرمانی کوشتاری دەرکرد و سادق خه‌ڵخاڵی وەک یەکەم قازی شەرعی رژیمی ئیسلامی، بۆ به‌ڕێوه‌بردنی ئەم فەرمانە دیاری کرا. بەزویی و بەتایبەتی کاتێکی کە خه‌ڵخاڵی جەلاد لە درێژەی مەئموریەتەکەیدا هاته کوردستان، دەرکەوت کە ئامانجی بەهیچ شێوەیەک به‌ڕێوه‌بردنی دادپەروەری دەرحەق بە نەیارانی شۆڕش و کەسانی سەربە رژیمی پێشوو نەبوو. بەڵکوو خومەینی دەیهه‌ویست خەڵکێک کە پێشبینی دەکرد گوێ بەفه‌رمانەکانی نادەن و دەبنە کۆسپی سەر رێگای سەقامگیریی رژیمه ئیسلامیەکەی، چاوترسێن بکات.\nخومەینی لە سوخەنڕانیەکی تەلەویزیۆنیدا بە رێکەوتی ١٣ی خاکەلێوەی ساڵی ١٣٥٨ بەم شێوەیە وڵامی ئەو رەخنانەی دایەوە کە لە دادگاکانی ئینقلاب گیرابوون:\n“مافەکانی مرۆڤ دەخوازێ کە ئێمە ئەوانمان لە یەکەم رۆژەکانەوە كوشتبایه، لەبەر ئەوەی کە تاوانبارن. ئەوەی کە دەبێ وەکیلی بۆ بگیرێ، ئەوەیه کە دەبێ گوێ بۆ ئیدیعاکانی بگیرێت، کەسێکە کە تاوانی خراوەتەپاڵ نەک تاوانبار. ئەمانە تاوانیان نەخراوەتە پاڵ، ئەمانە تاوانبارن و دەبێ تەنیا ناسنامەیان بسەلمێندرێت و دوایە بکوژرێن.”\nبەپێی ئەم قسانە، دادگا ئیسلامیەکان، لە سەرتاسەری وڵاتدا پێکهاتن. محاکمە کراوەکان وەکیلیان نەبوو، مافی دیفاع لەخۆیان نەبوو و چەند کاتژمێرێک دوای دەرچوونی حوکمەکان، تیرباران یان له سێداره ده‌دران. دە ساڵ دواتر و لەدرێژە ئەم شێوەکارەدا بە هەزاران کەس لە زیندانیانی سیاسی لە ماوەی مانگەکانی گەلاوێژ و خه‌رمانان لە حاڵێکدا کە زۆربەیان تەنانەت ماوەی مەحکومیەتی خۆیان تەواو کردبوو لە زیندانەکانی رژیمدا ئێعدام کران. خومەینی لە کۆبونەوەی کۆمەڵێک لە ئاخوندە گوێ لەمستەکاندا بە راشکاویەکی کەم وێنە باسی لە سیاسه‌تی رژیمی کۆماری ئیسلامی لە پێوەند لەگەڵ نەیارانیدا کرد و وتی:\n“من ئینقلابی نیم. ئەگەر ئێمە ئینقلابی بوینایە ئیجازەمان نەدەدا ئەوانە خۆ دەرخەن. هەموو حیزبەکانمان قەدەغە دەکرد، هەموو بەرەکانمان قەدەغە دەکرد و یەک حیزبمان ده‌بوو، ئەویش حیزب اللە، حیزبی مەستەزعەفانمان پێکدەهێنا. من تۆبە دەکەم لەو هەڵەیەی کە کردم. ئەوانە دبێ بۆ خاوێن کردنەوەی کۆمەڵگا لەنێو ببرێن. ئەم غودە سەرەتانیانە دەبێ لە کۆمەڵگەدا دروێنە بکرێن و دروێنە کردنیشیان بەوەیە کە ئێعدام بکرێن. ئێمە ئازادیمان دا و هەڵەمان کرد، لەگەڵ ئەم جانەوەرە دڕەندانەدا بە نەرمی هەڵسوکەت بکەین. ئیتر ناهێلین هیچ نووسراوێک لەمانە لە هیچ شوێنێکی وڵاتدا بڵاو بکرێتەوە. هەموو نوسراوەکانیان لەنێودەبەین. دەبێ لەگەڵ ئەمانەدا بەتوندی هەڵسوکەوت بکرێت و بەتوندیش هەڵسوکەت دەکەین. ئەم جەنایەتکارانەی کە گیراون تاوانیان نەخراوەتە پاڵ، بەڵکوو تاوانەکانیان ئاشکرایە. دەبێ تەنیا بەباشی ناسنامه‌یان بسەلمێندرێت و دواتر بکوژرێن. ئەسلەن پێوێست نییە محاکمە بکرێن. هیچ جۆرە ره‌حم پێکردنێکیان لەجێی خۆیدا نییە. ئەگەر ئێمە ئەوان نەکوژین، هەرکامێکیان کە له زیندان بێتەدەرێ دەچێت ئینسان دەکوژێت. بە چەند ساڵ زیندانی کردن کارەکە جۆر نایەت. ئەم عاتفە منداڵانەیە وەلابنێن.”\nلە درێژی ئەمجۆرە قسانەدایە کە حەمامی خوێنی دەیەی شەست لە ئێراندا دەکەوێتە رێ و بەهەزاران ئینسانی شەریف و خەباتکار به هۆی بیر و باوەڕیان، به‌هۆی خەبات بۆ ئامانجی عادڵانە و رەوایان، لە مافی ژیان بێبەش کران. لە ساڵەکانی دواتردا ژمارەی قازی شەرعەکان گەلێک زیادی کرد و ژمارەیان لە سەرتاسەری وڵاتدا گەیشتە هەزاران کەس. هەموو ئەمانە تا ئێستاش، لە دڵڕەقی، لە هەلپەره‌ستی، لە گەندەڵی و به‌رتیل خۆری، پێشاوبڕی یەکتری ئەدەنەوە. بۆ ئەوان ئیسلام و شەرع شتێک نییە بێجگە لە ئامرازی پاراستنی پێگەیان و خۆشیرین كردن لەلای کاربەدەستانی سەرەوە. ئەوان داعشەکانی ئه‌و وڵاته‌ن، کە لە هەمانحاڵدا نوقمی گەندەڵی ماڵی و ئیخلاقیشن. ئه‌مڕۆش هێشتا بنەما سەرەتاییەکانی دادگاکانی رژیم هه‌ر به‌ڕێوه‌ده‌چن. قەزاوەت کردن لەم بێدادگایانەدا، هەروا لەسەر فەتوا و نەزەراتی مەراجعی مەزهەبی وەستاوە. بەپێی نەزەراتی ئەم مەرجەعانە: “وەکالەت بەحەق بێت یان ناحەق بەپێچەوانەی یاسا و رێسای ئیسلامیە.” ناسر مەکارمی شیرازی، كه لە زۆمرەی ئایەتوڵڵا فەتوادەرەکانه، لە وتووێژێکدا لەگەڵ هەواڵنێری “مێهر” باس لە شێوەکاری دادگاکان و ئەو حوکمانەی دەردەکرێن دەکات و رەخنەیان لێدەگرێت و دەڵێ:\n“گرفتی گرینگی دەزگای قەزایی ئێمە شوێنکەوتنی ناسالمی قەزاوەتی رۆژئاوایە. پەروەندە لە کەڵانتەریەوە بۆ دادگوستەری ده‌گوازرێته‌وه. دواتر تەشریفاتی هەڵبژاردنی وەکیل به‌ڕێوه‌ده‌چێت. تەوسیەی وەکیل بە تاوانبارێک کە ئیقرارەکانی بە روونی لە مەرحەلە سەرەتایەکاندا تۆمار کراوه، ئه‌وه‌یه كه ئه‌م ئیقرارانه رەد بكاته‌وه و بەرپەرسی ئینتیزامی بە ئەشکەنجە تاوانبار بكات. دواتر چوونە نێو نۆبەیەکی چەند مانگەوە و دوای ماوەیەک دەرچوونی حوکمی سەرەتایی و چوون بۆ دادگای پێداچوونەوە و سەرئەنجام دەرکرانی حوکمێکی لاواز دوای چەند مانگ، کە نەتەنیا كاریگەر نییە بەڵکوو ئەرازل و ئەوباشەکان جەسوور تر دەکات.”\nژمارەی دەقیقی زیندانیانی سیاسی کە لە ئاوا بێدادگاگه‌لێكدا بەناو محاکەمە و بە مەرگ مەحکوم کراون، دیار نییە. ئەوەی کە مەعلومە باس لە دەیان هەزار کەسە. باس لە کارەساتێکە کە یەکجێ لە ساڵی ١٣٦٧دا سەری لە دەیان هەزار ئینسان ئەدا. زۆر کەس ون بوون و لە گۆڕی بێ ناو و نیشاندا شاردرانەوە. تەنیا ئەو رۆژەی کە پەروەندەکانی ئەم جەنایەتە بکرێنەوە، ئاستی راستەقینە و مەترسیداری کارەساتێک کە رژیمی ئیسلامی بەسەر خەڵکی ئازادیخوازی ئەم وڵاتەیدا هێناوە، ئاشکرا دەبێت. شیاوی وتنە کە هێندێک لە بەڕێوەبەران و رێکخەرانی ئەم جەنایەتانە ئێستا لە کابینەی رۆحانیدا بەشدارن. گومانی تێدا نییە کاتی کارەساتی کوشتاری هەزاران کەس لە زیندانیانی سیاسی و شاردەنەوەیان لە گۆڕی بەکۆمەڵدا، حەسەنی رۆحانی یەکێک لە یاران و راوێژکارانی نزیکی رەفسەنجانی و شەخسی خومەینی بووە. حزوری ئەم جەنایەتکارە حیرفەییانە لە کابینەی رۆحانیدا نیشانی ئەدات کە ئەگەر خەڵک مەجاڵیان پێبدات هەر بەو رێگایەدا دەرۆن کە خومەینی بە کوشتارەکانی دەیەی ٦٠ و بە لووتکە گەیاندنی لە ساڵی ٦٧ دا نیشانی داون. بەڵام مێژوو دەری خستووە کە ئەمجۆرە جەنایەتانە بێ وڵام نامێننەوە.\nسەرئەنجام ئەو رۆژە دێت، ئەو کاتەی کە رازیی سەربەمۆری ئەو جەنایەتە بێ ئەژمارانەی ئەنجامیانداوە زیاتر ئاشکرا بێت، ئه‌و كات سەرانی جەنایەتکاری کۆماری ئیسلامی لەبەردەم خەڵکی ئازار چەشتووی ئێراندا، بە رەچاوکرانی هەموو پێوانەیەکی دادپەروەری، محاکەمە بکرێن و سزای شایستەی خۆیان وەربگرن.\nPrevious Article یه‌كێتی كرێكاری دژبه بێكاری، رێگه خۆشكه‌ری پێكهێنانی رێكخراوی جه‌ماوه‌ری و ئیدامه كار\nNext Article به رنامه كاني پیش نیوه رؤی ئه مرؤ 2015/02/17


هه‌رس و جگه‌ر\nکۆدی پرسیار : 15414\nنەخۆشی چەوری جگەر هۆکاری چییە؟ و تووشبوونی لەسەرەتادا و لە ناوەڕاست و درێژخایەندا چۆن پێناسە دەکەن؟ چی بکرێت باشە وەک پارێز لەگەڵ دەرمان؟\nدكتۆر دواڕۆژ 18/5/2019\nنەخۆشی چەوری جگەر یان جگەری چەور حاڵەتێكە كە چەوری لە جگەردا دروست ببێت و كۆببێتەوە. دوو جۆریشی هەیە: جگەری چەوری ناكحولی و جگەری چەوری كحولی. جۆرە ناكحولییەكەی پەیوەندی نییە بە خواردنەوەی زۆری ماددە كحولییەكانەوە. لەمەشدا حاڵەتێكیان سادەیە و تەنیا بریتییە لەوەی جگەرت چەوری تێدا بێت بەڵام خانەكانی جگەر ئاسایین و هەویان نەكردوە، یاخود جگە لەوەی كە چەوری لە جگەرتا هەیە خانەكانی جگەریشتدا ئازاریان پێگەیشتووە و تێكشكاون بەڵام جگەری چەوری كحولیی راستەوخۆ پەیوەندی هەیە بە خواردنەوەی زۆری ماددە حكولییەكانەوە و هەتا كەسەكە ماددەی كحولیی زیاتر بخواتەوە زیاتر زیان بە خانەكانی جگەری دەگات. ئەم نەخۆشییە كە پەیوەندی بە ماددە كحولییەكانەوە هەبێت سەرەتایەترین نەخۆشییەكانی جگەرە كە درێژخایەن دەبن وەك هەوكردنی جگەری كحولی یاخود بەمۆم بوونی جگەر. جگەری چەوری ناكحولیی هۆكارەكەی نادیارە بەڵام زیاتر لەو كەسانەدا روودەدات كە جۆری دووهەمی شەكرەیان هەیە یاخود لە قۆناغی پێش شەكرەدا هەروەها لەوانەدا كە كێشیان زیادە و ئەو كەسانەی كە رێژەی چەوری لە خوێنیاندا زیادە یان گوشاری خوێنیان بەرزە. هەندێك حاڵەتی دیكەش دەبنە هۆی دروستبوونی ئەم جۆرەی چەوری جگەر لەوانە بەكارهێنانی هەندێك دەرمان وەك كۆرتیزۆن یان دابەزینی كێش بەخێرایی یان هەوكردنی جگەری جۆری C. كێشەكە لەوەدایە كە هەردوو جۆرەكەی جگەری چەور نیشانەیان نییە و ئەگەر هەشیان بێت نیشانەی گشتین وەك هەستكردن بە ماندویەتی یان ناڕەحەتییەكی كەم لە بەشی راستی سكدا. زۆرجار بە رێكەوت دەستنیشان دەكرێت یان كاتێك كە پشكنینی چالاكییەكانی جگەرت نائاسایی دەبن. كەمكردنەوەی كێش خاڵێكی گرنگە بۆ چارەسەری جگەری چەور. ئەگەر دەرمانێك بەكاردەهێنیت كە هۆكاری ئەو جۆرە چەورییە بێت بیوەستێنە ئەویش بە رێنمایی پزیشكەكەت. رێگریكردن لە تووشبوون بە شەكرە زۆر گرنگە هەروەها خواردنی ڤیتامین E ، بۆ جۆرە كحولییەكەشی پێویستە خواردنەوەی ماددە كحولییەكان بوەستێنیت و ئەگەر خۆت نەتتوانی پەنا ببە بۆ چارەسەركاری تایبەت. هەردوو جۆرەكەی چەوری جگەر بۆیان هەیە سەرئەنجام ببن بەهۆی بەمۆمبوونی جگەر، بۆیە پێویستە شێوازی ژیانت بگۆڕیت خوێ و شەكر كەمبكەرەوە میوە و سەوزە و دانەوێڵە زیاد بكە، خۆت بكوتە دژی هەردوو جۆرەكەی هەوكردنی جگەر A و B ، وەرزشكردن زۆر گرنگە چونكە هەم كێشت كەم دەكاتەوە هەم چەورییەكەی ناو جگەریش دەتوێنێتەوە. سوپاس بۆ بەكارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.\nکۆدی پرسیار : 15369\nمن زۆربەی کات قەبزم و زۆرجاریش شەوان کاتێ لەناوجێگەم گوێم لە دەنگەدەنگ ئەبێ لەناوسکما، کاتێکیش پیسایی ئەکەم هەست ئەکەم لینجییەک لەدەوری کۆمم جێ ئەمێنێ؟ هۆکار و چارەسەر چییە؟\nدكتۆر دواڕۆژ 13/5/2019\nئەو نیشانانە زیاتر لەگەڵ قۆڵۆنی عەسەبیدا دەگونجێت كە هۆكارەكەی زیاتر پەیوەندی هەیە بە نائاساییبوونی كاری كۆئەندامی هەرسەوە هەیە لە ئەنجامی هەبوونی ناڕەحەتی دەروونی یان بیركردنەوەی زۆر و چارەسەرەكەشی ئەوەیە كە شێوازی ژیانت بگۆڕیت و دڵنیابیت كە مایەی نیگەرانی نییە. بزانە چ خۆراكێكت پێ ناكەوێت لێی دووربكەورەوە و لەكاتی پێویستدا دەتوانیت حەبی دوسپاتالین بەكاربهێنیت و هەوڵ بدە لەو خۆراكانە دووربكەویتەوە كە دەبنە هۆی قەبزبوونی زیاترت، وەرزشكردن و خواردنەوەی ئاوی زۆر. سوپاس بۆ بەكارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.\nکۆدی پرسیار : 15227\nنیشانەكانی ڤایرۆسی جگەر چییە؟ ئایا لە كەسێكەوە بۆ كەسێكی تر دەگوێزرێتەوە؟ چارەسەری چییە و چۆن دەبێت؟\nدكتۆر دواڕۆژ 24/4/2019\nدیارە چەند جۆرێك ڤایرۆسی جگەر هەیە كە دەبنە هۆی هەوكردنی جگەر، جۆرەكانیشی بریتین لە A و B و C و D و E جۆری A و E لە رێی خواردنی ئالودەبووەوە بڵاودەبێتەوە، كە ئەو خواردنە پیسایی نەخۆشێكی ئەو ڤایرۆسەی بەركەوتبێت. ئەم جۆرە هەوكردنە ماوەیەكی كورت دەخایەنێت و دواتر جەستە ئەتوانێت خۆی لە ڤایرۆسەكە رزگار بكات. بەڵام جۆرەكانی B و C و D لە رێگەی خوێنی كەسێكی نەخۆشەوە بڵاودەبێتەوە، هەروەها لەڕێی بەركەوتنی شلەمەنییەكانی تری كەسێكی نەخۆش واتە لەڕێی بەكارهێنانی سرنجی ئالوودەبوو یان لەڕێی كرداری سێكسەوە ئەگەر هاوبەشەكە ئەو ڤایرۆسەی هەڵگرتبێت. كێشەی هەوكردنی جگەر بەم سێ ڤایرۆسە ئەوەیە كە دەبێتە نەخۆشییەكی درێژخایەن و رەنگە زیانی گەورە بە جگەر بگەیەنێت لە كۆتاییدا، وەك مۆمیابوونی جگەر یان تەنانەت شێرپەنجەی جگەریش. تووشبوون بە ڤایرۆسی A دەبێتە هۆی دەركەوتنی چەند نیشانەیەكی ئاسان و سەرئەنجام نەخۆشەكە بەتەواوەتی چاك ئەبێتەوە و بەرهەڵستی پەیدا ئەكات بەرامبەر بەو نەخۆشییە و ئەمە لای خۆمان بە زەردویی ناسراوە كە هەندێك جار بە دەگمەن نەخۆشەكە لێی پیس دەكات و رەنگە ژیانیشی بخاتە مەترسییەوە. جۆری B وەك وتمان لەرێگەی سێكس و دەرزی ئالوودەبوو یان تاتۆكردن یان هەندێك جار كەرەستەی سەرتاشخانە دەگوێزرێنەوە. خۆشبەختانە ئەم جۆرە ڤایرۆسە ڤاكسینی هەیە كە بە رێژەی 95% كاریگەرە. چارەسەری هەوكردنی جگەری ڤایرۆسی: هەندێك جۆری ئەو هەوكردنە بەتایبەت حاڵەتە سووكەكانی خۆی چاك دەبێتەوە. بەگشتیش چارەسەرێكی دیاریكراو نییە. لە جۆری ڤایرۆسی Aدا پارێز و ئیسراحەت و دووركەوتنەوە لە خواردنەوە كحولییەكان و دەرمان بەسن بۆ پاراستنی جگەر كە زوربەیان چاك دەبنەوە. جۆری B و C بێجگە لەو رێكارانەی سەرەوە دەرمانێكی دژەڤایرۆسیش دەدرێتە بە نەخۆشەكە كە پێی دەوترێت ئینتەرفیرۆن. نیشانەكانی تووشبوونیش بە ڤایرۆسی جگەر سەرەتا وەكو ئینفلۆنزا وایە بە تا و ئازاری لەش و نەمانی ئارەزووی خۆراك دەستپێدەكات و دواتر زەردویی دەردەكەوێت لە نەخۆشەكەدا.\nکۆدی پرسیار : 15031\nمن سۆنەرێكی گورچیلە و زراوم كرد، دەركەوت كە زراوم بەردرێكی تێدایە كە 23 ملم ئەبێت، هیچ ئێشم نییە و هەست بە ئازار ناكەم، ئایا ئەبێت عەمەلیات بكەم؟ هیچ شتێك هەیە (وەك عیلاج) كە بەردی زراو لابات یان بچووكی بكاتەوە؟\nدكتۆر دواڕۆژ 28/3/2019\nیەك بەردی زراو بەبێ ئازار و دروستكردنی ناڕەحەتی بۆت پێویست بە هیچ شتێك ناكات و پێویست ناكات ببێتە مایەی نیگەرانیت. بەردی زراو كاتێك نەشتەرگەری دەكات بە كارێكی ناچاریی كە نیشانەكانی هەوكردنی لەگەڵدا بێت، واتە ئازاری لەپڕ و بەهێز لای بەشی سەرەوەی سك دەستی راستت لەگەڵ رشانەوەی هەندێك جار بەرزبوونەوەی پلەی گەرماش كە ئازارەكە زۆر زۆر بەهێزە. پەیڕەوكردنی سیستمی خۆراكی باش و دووركەوتنەوە لە چەوری و توونی و خواردنی قورس كارێكی باشە، هیچ دەرمانێك نییە زانستنی پزیشكی سەلماندبێتی كە بەردی زراو بتوێنێتەوە. هێندەت لەسەرە ئەو رێنماییانە جێبەجێ بكەیت و نەیكەیت بە مایەی نیگەرانی. دەشتوانیت هەرچەند مانگ جارێك سۆنەرێك بكەیت تا بزانیت بەردی تر دروست بووە یان نا، بەڵام جەختی لێ دەكەینەوە كە هەتا ئازار و نیشانەكانی هەوكردنت نەبێت پێویست بە نەشتەرگەری ناكات. سوپاس بۆ بەكارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.\nکۆدی پرسیار : 14957\nفەحسی خوێنم كرد وتیان ڤایرۆست هەیە لە مەعیدە، ئەو ڤایرۆسە چییە؟ و عیلاجی چییە؟\nدكتۆر دواڕۆژ 23/3/2019\nڤایرۆسی تایبەت بە مەعیدە نییە، رەنگە بەڕێزت مەبەستت بەكتریای هیلیكۆ بەكتیر پایلۆری بێت كە لە مەعیدەدا هەیە ئەویش هەندێك جار پەیوەندی هەیە قورحەی گەدە و دوانزەگرێ‌وە. ئەگەر نیشانەكانی قورحەت هەیە و ئەو فەحسەت كردووە و دەركەوتووە كە بەكتریاكەت هەیە ئەگەری زۆرە كە بەڕاستی قورحەی گەدە یان دوانزەگرێت هەبێت بەڵام شێوازە زانستییەكە ئەوەیە پاش ئەو فەحسە نازوری ئەو ناوچەیە بكەیت گەدە و دوانزەگرێ چونكە ئەگەر قورحە بێت دەبێت چەندین هەفتە چارەسەر وەربگریت و ئەوەش بە بینینی راستەوخۆی نازور دەكرێت بۆیە ئامۆژگاریمان ئەوەیە سەردانی شاری پزیشكی فاروق بكەیت بۆ ئەنجامدانی ئەو پشكنینە. سوپاس بۆ بەكارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.


'سیاسەتی حەکیمانەی تاڵەبانیی و بارزانیی'\nلەناو پارتیی و یەکێتییدا، دەستەواژەیەک لەبارەی هەردو سەرۆکەکەیان زۆر بەکاردەهێنرێت؛ هەردوکیان لەبارەی جۆری سیاسەتکردنی ئەو دو سەرۆکەیان بە 'سیاسەتی حەکیمانەی سەرۆک' پێناسە دەکەن. یەکێتییەکان و پارتییەکان پێیان وایە سەرۆکەکەیان سیاسەتی حەکیمانەیان پەیڕەو کردوە بۆیە ئەو دوانە بەیەکەوە باشتر کێشەکانیان چارەسەردەکردن. ئەمەش تەنانەت وای لە قوباد تاڵەبانیی کردوە بە دیار خەمی چارەسەرکردنی کێشەکانی یەکێتیی و پارتییەوە، پەخشانە-نامەیەک بۆ باوکی کۆچکردوی بنوسێت. یان نێچیرڤان بارزانیی لە گوتاری سەرۆکایەتییدا زۆر جەخت لە 'سیاسەتی حەکیمانە'ی سەرۆکەکەی بکاتەوە. هەروەها مەسڕوڕیش پێیوایە درێژەپێدەری 'سیاسەتی حەکیمانە'ی باوکی دەبێت.\nسیاسەتی حەکیمانەی ئەو دو بەڕێزە ئەوەیە دۆخێکی هێند خراپیان بۆ گەلی کوردستان دروستکردوە کە بە سیاسەتی 'یەکتر نەکوشتن و شەڕنەکردن' بڵێین 'سیاسەتی حەکیمانە.'\nزۆر بە کورتی: سیاسەتی حەکیمانەی تاڵەبانیی و بارزانیی، تەنها سیاسەتی شەڕنەکردن بوە. واتا، ئەو دو بەڕێزە، لەلایەن لایەنگرانیانەوە بونەتە خاوەنی چەمکی 'سیاسەتی حەکیمانە' تەنها لەبەرئەوەی؛\n- لە ١٩٩٢ هەڵبژاردنێکی گاڵتەجاڕییانە ئەنجامدەدەن، دواتریش نەتیجەکان قبوڵناکەن. رێکدەکەون کە حکومەتی فیفتی-بە-فیفتی پێکبێنن. دواتر تێهەڵدەچنەوە و دەست بە شەڕی ناوخۆ دەکەن و هەزاران کەس لە یەک دەکوژن، دەیان هەزار کەس ماڵوێران و دەربەدەر دەکەن، دیلی شەڕ دەکوژن.\n- پێکەوە لە ١٩٩٨ شەڕیان راگرتوە و چیتر یەکتریان نەکوشتوە.\n- لە ٢٠٠٥ حکومەتی هەرێم یەکیگرتۆتەوە و بارزانی گوتویەتی دەبێت سەرۆکی هەرێم بێت وەک خۆی دەیەوێت، لە بەرانبەردا تاڵەبانییش بۆتە سەرۆک کۆمار.\nیەکێتییەکان و پارتییەکان پێیان وایە سەرۆکەکەیان سیاسەتی حەکیمانەیان پەیڕەو کردوە بۆیە ئەو دوانە بەیەکەوە باشتر کێشەکانیان چارەسەردەکردن. ئەمەش تەنانەت وای لە قوباد تاڵەبانیی کردوە بە دیار خەمی چارەسەرکردنی کێشەکانی یەکێتیی و پارتییەوە، پەخشانە-نامەیەک بۆ باوکی کۆچکردوی بنوسێت. یان نێچیرڤان بارزانیی لە گوتاری سەرۆکایەتییدا زۆر جەخت لە 'سیاسەتی حەکیمانە'ی سەرۆکەکەی بکاتەوە.\n- دواتر رێککەوتننامەی ستراتیژییان کردوە و کوردستانیان بەتەواوی دەستەڵاتدارێتیی -هەرێم و بەغداد و دەرەوە- و سەرچاوە سروشتییەکانیان دابەشکردوە بە رێژەی پەنجا-بە-پەنجا..\nئەو دو بەڕێزە کێشەکانیان چارەسەرنەکردون، بەڵکو قەیران و کێشەکانیان بە قەیران و کێشەی تر تێپەڕاندون. سیاسەتی حەکیمانەی ئەو دو بەڕێزە ئەوەیە دۆخێکی هێند خراپیان بۆ گەلی کوردستان دروستکردوە کە بە سیاسەتی 'یەکتر نەکوشتن و شەڕنەکردن' بڵێین 'سیاسەتی حەکیمانە.'\nلەو پۆستەی فەیسبوکدا، تەنها ویستم چەند خاڵێکی جەوهەریی لە مێژوی سێ دەیەی رابردوماندا ئاماژە پێ بکەم کە چۆن 'سیاسەتی حەکیمانە'ی ئەو دو بەڕێزە مێژوی ئێمەیان بۆ سێ دەیەی تریش وێران کردوە، ئەگەرنا، دەتوانین تەواوی سیاسەتی ئەو دو بەڕێزە هەڵبسەنگێنین لەدوای ١٩٩٢ کە چۆن کوردستانیان توشی ئەو قەیرانانە کرد، دواترینیشیان 'سیاسەتی حەکیمانەی سەرۆک' لە مەسەلەی ریفراندۆمدا.\n١٧ی شوباتێکی دیکەی چارەنوسساز


ئەبوبەكر كاروانی، ساسەتوان و نووسەر باس لێكەوتەكانی ململانێی پارتی و یەكێتی لەسەر پۆستی سەرۆك كۆمار لە بەغدا دەخاتەڕوو باس لەوە دەكات پێداگری پارتی لەسەر هەڵوێستەكانی و مامەڵەی تاكلایەنە دەرگا بۆ یەكێتی دەكاتەوە بەدوای تۆڵەكردنەوەدا بگەڕێت. هەروەها ئاماژە بەوەش دەكات ناكرێت یەكێتی لەسەر بنەمای بەرپەرچدانەوەی پارتی سیاسەت بكات و تاقیكردنەوەی ئەمە لە 2015 كێشەی زۆری بەدوادا هاتووە.\nئەمەی خوارەوەش دەقی شرۆڤەكەیە:\nپێموایە ھەمووان ئاگاداری دۆخەکەین وپێویست بە وەسفکردنی زۆر ناکات ودەزانین باسی چی دەکەین. بۆیە لە ڕوانگەی لێپرسراوێتی نیشتیمانی خۆمانەوە، دەخوازین ڕاستەو خۆ بچینە ناو بابەتەکەو ئەم سەرنجانەی خوارەوە بۆ سەرکردایەتی ئەم دوو ھێزە بخەینە ڕوو لێپرسراوێتیان بخەینە ئەستۆ:\nبەبۆچۆنی ئێمە ئەگەر پارتی لادانی د بەرھەم، لەخودی خۆیدا بەئامانج بزانێت، نەیپێکاوە.\nئەویش لەبەر ئەم خاڵانەی خوارەوە:\n١- خودی پۆستەکە سەبارەت بەکوردو ھێزەکانیش ئامرازە نەك ئامانج.\n٢- دەبێت ئامانج ئەم خاڵانەی خوارەوە بن:\nا- پاراستنی یەکھەڵوێستی کوردو لەپێش ھەمووشیەوە یەکھەڵوێستی یەکێتی وپارتی.\nب- لێوەشاوەیی کەسەکە بۆ پۆستەکە. واتە کەسێکی شایستەو لێوەشاوە بەنوێنەرایەتی کورد پۆستەکە وەربگرێت.\nکەتوانای ھاوسەنگی دروستکردنی لەنێوان ئەرکە عێراقی وکوردستانییەکان و ھێزە کوردییەکان، سود وەرگرتن لەدەسەڵاتە دەستورییەکانی بەقازانجی چارەسەرکردنی کێشە ھەڵپە سێراوەکانی نێوان ھەرێم چوبەغدا و تێگەیشتن نیشاندان بۆ گۆڕانکارییەکانی ھەبێت.\nلەسۆنگەی ئەو مەترسیانەی دەشێت لەم ھەنگاوە بکەونەوە لەوانەش:\n. ا- ئەگەر یەکێتی بەناچاری د بەرھەمی گۆڕی پاڵێوراوێکی تری دیاریکرد:\n١- پشتیوانیکردن لە کەسێتیەکی کەم توانا بۆ پۆستەکە، کە دواتر ببێتە بار بەسەر ھەمووانەوە.\n٢- دەرچوو نی کەسێکی تری یەکێتی، کەلە ژێر ھەست بەسوکایەتیکردن وکاردانەوە، دژایەتیەکی زۆرتری پارتی بکات وبەوەش کێشەی نوێ بخوڵقێت.\nب- ئەگەر بەخاڵی ئەلف ڕازی نەبوو، واتە پاڵێوراوی پارتی دەرچوو بوو بە سەرۆك، ئەگەری مەترسییەکان بەم جۆرەی خوارەوە دەبن:\n١- زیاتر قوڵکردنەوەی بێمتمانەیی نێوان ھێزە کوردییەکان ولەبەر یەکھەڵوەشاندنەوەی ڕیزەکان وکۆتایھاتن بە چیرۆکی ئامادەبوونی کورد وەك پێکھاتە لەبەغدا.\n٢- دەرگاکردنەوە لەبەردەم یەکێتیدا بۆ مانۆڕی سیاسی وھاوپەیمانی سیاسی سەربەخۆ لەئەگەری ھاتنە پێشی ھەندێ دۆخ لەداھاتوودا، بەمەبەستی تۆڵەکردنەوە لەپارتی.\n٣- بێمسداقییەتبوونی زیاتری دروشم وبانگەشەی پارتی بۆ ھاوھەڵوێستی فراکسیۆنە کوردیەکان لەبەغداو یەکڕیزی نیشتیمانی.\nبەدەر لەوە پارتی دەبێت ئاگای لەم خاڵانەی خوارەوەش بێت:\n١- لەپێش نەگرتنی سیاسەتێکی ئیستیعابی بەرامبەر یەکێتی وڕواندنی تۆوی ھەست بە شکست وسوکایەتی لای ئەم ھێزە، لەسایەی نەبوونی دەرفەتی بەلاداخستنی ستراتیژی ململانێ مێژووییەکان بە قازانجی خۆی، بەرەنجامی خراپی بۆ خۆی وکوردیش لێدەکەوێتەوە، لەوانەش:\nا- زیاتر بەھێزکردنی گرێی دژایەتیکردنی پارتی وگۆرانی بە ئایدۆلۆژیایەکی فەرمی ڕانەگەیەنراو.\nب- گەڕان بەدوای دەرفەتدا بۆ تۆڵەکردنەوە بالەسەر حسابی ھەندێ مەسەلەش بێت.\nج-زیاتر پەککەوتنی پرۆسەی یەکگرتنەوەی ھەرێم وھێزەکان وچاکسازی.\nد- زیاتر واڵاکردنی دەرگا بۆ دەستێوەردانی دەرەکی.\nج- زیاتر نائومێد بوونی یونامی وخۆرئاوا لەوەی نوخبەی حوکمرانی ھەرێم توانای خۆبیناکردنەوە وتێپەڕاندنی ئەو بازنە داخراوەی ھەبێت، کەچەندین ساڵە لەناویدا دەخولێتەوە.\n٢- ھاوپەیمانێتیەکەو ئەگەری بیناکردنەوەی عێراقێکی جیاوازتر، بۆ پارتی ڕیسك وسەرچڵی سیاسی تێدایە\n. سنورداریی توانستی مێژویی عێراق وەك قەوارە.\n. سروشتی سرك وئایدۆلۆژی وعێرقچێتی رەوتی سەدر\n. دەستێوەردانی دەرەکی\n. نایەکگرتوویی کوردو ھەوڵی ناوخۆیی ودەرەکی بۆ شکستپێھێنانی حکومەت( ئەگەربەم جۆرەی ئێستا بێت)، وادەکەن قورس بێت پارتی توانای بەدیھێنانی ئامانجی نەتەوەیی گەورەی ھاوشێوەی گێڕانەوەی ناوچەکوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێمی ھەبێت. لەوحاڵەتەشدا ھەوڵەکەی دەبێتە ڕاکردن بەدوای ھەندێ دەستکەوتی حیزبیدا وئیحراجی دەکات ودەرھاویشتەی لێدەکەوێتەوە.\n٣- ڕابردوو لەوا نەش ئەزموونی ١٦ ی ئوکتۆبەر پێمان دەڵێت، ھەر ھەنگاونان وستراتیژێکی نوێی کورد بە بیناکردنەوەی ناوخۆیی ھەرێم ودروستکردنی تەوافوق بەتایبەتیش لەنێوان یەکێتی وپارتیدا دەستپێنەکات، ئایندەی لێڵ و نامسۆگەر دەبێت وکورد خۆی بەشداری شکستپێھێنانی دەکات.\n٤- لەسۆنگەی دابەشبوونی ھەرێم، بوونی ھێزو ناوچەی نفوزو پشتیوانی دەرەکی، بەھەند نەگرتنی توانای یەکێتی لەدروستکردنی کێشە و تێکدانی ھەندێ لە گەمەکان، ڕاست نیە.\nدووەم: یەکێتی/ سەرەنجەکانیشمان بۆ یەکێتی لەم چەند خاڵەی خوارەوەدا کورتدەکەینەوە:\n١- دەرچوون لە چوارچێوەی ئەو بیرکردنەوە ھەڵەی دەڵێت: ھەرچی پارتی ویستی پێچەوانەکەی بکە بەرژەوەندی والەئەوەدا! چونکە ئەمە لەڕابردوودا بەتایبەتیش دوای ساڵی٢٠١٥ ھۆکارێکی گەورەی داڕوخانی گۆڕان بوو، کەنەیانتووانی سەرەرای ئیھانەکردنی پارتی لەحکومەت بکشێنەوە، ھەروەھا ئەم بیرکردنەوە وادەکات پارتی ئامانجە لەپێشینەوەکان وجۆری کاردانەوە بۆ ھئزەکانی بەرامبەری دیاری بکات وبەوەش ئیدارەیان بدات، بیرکردنەوەی ئازادو ھەڵسەنگاندنی واقیعی و دەستپێخەری سەربەخۆیان لێ زەوت بکات ولەبازنەی ستراتیژی ئەودا بسوڕێنەوە.\n٢- کێشەی سەرەکی یەکێتی پارتی نیە، بەڵکو خۆیەتی، پەیوەندی بە دۆخ و واقیعی ناوخۆی خۆی و چۆنێتی ئیدارەدانی وزەوتواناکانی وململانێ وپەیوەندییەکانییەوە ھەیە. ھەربۆیە نابێت بچێتە ھەندێ ململانێوە کە پارتی کات وشوێن وشێوازەکەی دیاریکردوەوە، لەسەرو توانا کانی ئەمەوەیەو سەقاڵی دەکات ووزەکانی بەفیڕۆدەدا ولەئەرکە ڕاستە قینەکانی دووری دەخاتەوە.\n٤- دەستگرتن بە پرسێکی دیاریکراو لەوانەش بەکاندیدێکی دیاریکراوەوە، کردنی بەپێوەر بۆ سەرکەوتن وشکست و بوون ونەبوونی ئیرادە بەرامبەر پارتی، کارێکی ھەڵەیە.\nچونکە، دەشێت بەرامبەرەکان وەك بەشێك لە بەڕێوەبردنی جەنگی دەروونی ،پرسێکت لێبکەنە پێوەری پێوەرەکان بۆ شکست وسەرکەوتن، بەڵام نابێت ھێزەکە خۆی وابکات وچارەنوسی خۆی بە پرسێکەوە ببەستێتەوە.\nڕاپۆرتێک: پارتی بە مەرجێک هۆشیار زێباری دەکشێنێتەوە\n2022.02.08 - 13:03\nپارتی بڕیار دەدات\n2022.02.06 - 17:59