نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی حكومه‌ته فاشله‌كه‌ی كوردستان ده‌ڵێت پێویسته كه‌رتی ته‌ندروستی بدرێته كه‌رتی تایبه‌ت چونكه به‌م شێوه‌یه‌ی ئێستا نیزامی سۆشیالیستییه‌و هی سه‌رده‌می حكومه‌تی ئه‌وسای عیراقه واته هی سه‌رده‌می سه‌ددامه.\nبه‌واتایه‌كی تر، ئه‌ندازیاری نابووتی و وێرانی شانازی به‌وه ده‌كات كه نه‌خۆشخانه‌كان بداته كه‌رتی تایبه‌ت‌و ئه‌و سیاسه‌ته ته‌ندروستییه‌ی سه‌ددام پیاده‌ی ده‌كرد، كه دابینكردنی چاره‌سه‌ره به نرخی كه‌م ،به عه‌یبه ده‌زانێت.\nبه‌شی نه‌وتراوی قسه‌ی ئه‌ندازیاری وێرانی ئه‌وه‌یه كه ئه‌و كه‌رته تایبه‌ته‌ی باسی ده‌كات تایبه‌ته به خۆیان ئه‌گینا چ قودره‌تێك ده‌توانێت توخنی ئه‌و پرۆژه پڕ قازانجه بكه‌وێت؟ عه‌یبه‌ی گه‌وره‌تریش ڕووبه‌ڕووی یه‌كیتی ده‌بێته‌وه كه مێشكی بردووین به باسی سۆشیال دیموكرات به‌مه‌رجێك ئه‌و پێش ئێمه ده‌زانێت ئه‌م تایبه‌تكردنی چه‌ند دژ به سۆشیال دیموكراته. به‌ڵام یه‌كێتی له ئاست پاره نه‌گوێ ده‌داته عه‌یبه ونه ئاوڕ له بیروباوه‌ڕی خۆی ده‌داته‌وه.\nئه‌ندازیاری نابووتی داهێنانی له‌وه زۆرتریشی هه‌یه: سه‌رباری هه‌بوونی وێستگه‌ی كاره‌با كه به غاز كار ده‌كات‌و سه‌رباری هه‌بوونی ئه‌و غازه له كوردستان، تازه به تازه ده‌گه‌ڕێته‌وه بو سه‌رده‌می فیوزی پێش كه‌وتنی سه‌ددامی خاوه‌ن نیزامی سۆشیالیستی، هه‌موو جیاوازییه‌كه‌ش ئه‌وه‌یه له‌جیاتی شه‌ش ئه‌مپێره‌كه‌ی ئه‌وسا پیشكه‌وتنێكی گه‌وره به‌خۆمانه‌وه ده‌بینین كه شه‌ش ئه‌مپێره‌كه ده‌بێته بیست.\nسه‌ددام له هه‌موویان پیاوتر بوو. ئه‌وسا كه سه‌ددام مابوو ده‌یانوت 5%ی پاره‌ی نه‌وت بۆ خه‌لك سه‌رف ده‌كات و ٩٥٪ ـه‌كه‌ی تر به چه‌ك، ئینجا كه ئه‌وان هاتن ٥٪ ی داهاتی كوردستانیان بۆ خه‌لك سه‌رف كرد‌و ٩٥٪ ـه‌كه‌ی تر بۆ خۆیان. كاتێكیش نه‌وتیان ده‌رهێنا هه‌موویان بۆ خۆیان برد‌و هیچ بۆ خه‌ڵك. سه‌رباری هه‌مووشی پاره‌ی نه‌وتیان وه‌رگرتووه‌و بڕه‌كه‌یان كردووه به قه‌رز به‌سه‌ر شانی نه‌وه‌كانی داهاتوو.\nئه‌و سه‌ددامه كه قسه‌مان پێ ده‌وت ده‌ركه‌وت یه‌ك شتی به‌ناوی خۆیه‌وه نه‌نووسیبوو. بۆچی؟ چونكه هه‌مووی عیراقی به هی خۆی ده‌زانی. سه‌ددام له‌خه‌یاڵیشی نه‌بوو موڵكی له‌ده‌ره‌وه هه‌بێت چونكه له خه‌یاڵی نه‌بوو هه‌ڵبێت و بچێته ناو موڵكه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی به‌ڵكو تا دوا چركه له عیراق بمێنێته‌وه. قسه‌ی ئه‌ویش بوو كه ئه‌گه‌ر به‌ته‌نیا خۆی بمێنێته‌وه و ده‌مانچه‌یه‌كی پێ بێت چۆڵی ناكات. به‌رپرسه‌كانی خۆشمان له یه‌كه‌م رۆژه‌وه خۆیان به دانیشتووی كاتی كوردستان زانیبوو و بۆ هه‌ڵهاتن حسابی ده‌ره‌وه‌یان كردبوو. ڕێوی ئاساش لاسایی سه‌ددامیان كرد كه هیچ به‌ناوییه‌وه نه‌بوو: موڵكه‌كانیان له كوردستان به ناوی خه‌لكی تره‌وه نووسیوه ئه‌ویش له‌به‌ر دوو هۆ: له‌لایه‌ك بۆ ئاشكرانه‌بوونیان و له‌لایه‌ك بۆ دوای هه‌ڵهاتنیان.\nسه‌ددام شه‌ڕێكی گه‌وره‌ی هه‌شت ساڵیی برده‌سه‌ر بێئه‌وه‌ی یه‌ك رۆژ مووچه دوابكه‌وێت. ده‌چووه ماڵان سه‌لاجه‌ی ده‌كرده‌وه تا بزانێت خه‌لك خواردنیان هه‌یه. بیرم دێت مانگی ده كیلۆ گۆشتی به‌سه‌ر هه‌موو ماڵێك دابه‌ش ده‌كرد، دواییش له ته‌له‌فزیۆن وتی خه‌ڵك گله‌ییمان لێ ده‌كه‌ن كه گۆشته‌كه كه‌مه ئه‌وا ئێمه‌ش برَیارمان دا بیكه‌ینه بیست كیلۆ. بڕیاره‌كه‌ی جێ به‌جێكرا (به‌ڵام میلـله‌تی چاوبه‌رسی ته‌نها چه‌ند مانگێك ده‌ستیانكه‌وت‌و دوایی داگیركردنی كوێت ئه‌وه‌ش بڕا).\nئه‌گه‌ر مێژووی خۆماڵیكردنی نه‌وتیش بخوێنینه‌وه كه ئه‌و كاته سه‌ددام جێگر بوو (به‌ڵام هه‌موو شتێك به‌ده‌ست ئه‌وه‌وه بوو) ده‌زانین عیراق چیی كرد تا ببێته خاوه‌نی ئه‌و نه‌وته‌ی به‌شی زۆری كۆمپانیاكانی ده‌ره‌وه ده‌یانبرد، ئینجا به‌راوردی بكه‌ین له‌گه‌ڵ كاره‌كه‌ی حكومه‌ته‌كه كوردییه‌كه‌مان كه هه‌موو هه‌وڵێكی دا تا نه‌وت ببێته موڵكی كۆمپانیاكانی ده‌ره‌وه.\nته‌نانه‌ت له مه‌سه‌له‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی سه‌ددام وتبووی كورد مافیان هه‌یه ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆیان هه‌بێت كاتێكیش سه‌ركرده‌كانی حزبی به‌عس پێی ده‌ڵێن ئێران‌و توركیا قبووڵی ناكه‌ن جنێو به ئێران‌و توركیا ده‌دات: ((له‌عنه‌ت له ئێران و توركیا و باوكی ئێران‌و توركیا)). ئه‌مه‌ش له‌كوێ له‌ناو كۆبوونه‌وه‌یه‌كی داخراو كه له‌م دواییه بڵاوكرایه‌وه، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی خۆمان ته‌نها به قسه‌و بۆ موزایه‌ده به‌ده‌نگی به‌رز باسی سه‌ربه‌خۆیی ده‌كه‌ن، كاتێكیش ڕووده‌كه‌نه به‌غدا كاسه‌لێسه‌كانیان به سه‌ردانییه‌كی مێژوویی ناوی ده‌به‌ن.\nچ شتێكی سه‌ددام له‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته كوردییه‌كه خراپتره؟ بێگومان هه‌ڵگیرساندنی شه‌ڕ‌و گرتن‌و ئه‌شكه‌نجه‌و له سێداره‌دانی نه‌یاره‌كانی‌و ڕووخاندنی گونده‌كان. به‌ڵام ئایا ده‌سه‌ڵاتی كوردی به‌ش به‌حاڵی خۆی ئه‌م كارانه‌ی نه‌كردووه؟ به‌ڵێ شتی زۆری كردووه:\n-سه‌ددام شه‌ڕی له‌دژی ئێران هه‌ڵگیرساند بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی چه‌ند شوێنێك كه به‌پێی رێككه‌وتنی جه‌زائیر دابوویه ئێران. به‌ڵام سه‌ددام ویستی شه‌ڕی چه‌ند ڕۆژه بێت‌و به‌ناچاری بوو كه هه‌شت ساڵی شه‌ڕی برده سه‌ر. ئه‌وانه‌ی خۆشمان هێشتا سه‌ددام‌و مه‌ترسیی گه‌ڕانه‌وه‌ی مابوو كاتێك ساڵی 1994 شه‌ڕێكیان له‌ناو ماڵی كورد هه‌ڵگیرساند، شه‌ڕه‌كه چوار ساڵی خایاند‌و به حه‌زی خۆیان نه‌ك به ناچاری درێژیان كرده‌وه، شه‌ڕه‌كه‌ش له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات‌و له‌سه‌ر داهات بوو نه‌ك بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی زه‌وییه‌كی داگیركراو. كه‌واته له‌مه ده‌سه‌ڵاتی كوردی خراپتر بوو. شه‌ڕی ناوخۆی ناوشاخیشمان له‌بیر نه‌چێت كه ساڵی 1983 ده‌ستی پێكردبوو و ئه‌ویش ماوه‌یه‌كی درێژی خایاند.\n-سه‌ددام خه‌ڵكی ده‌گرت‌و ئه‌شكه‌نجه‌ی ده‌دان‌و له‌سێداره‌ی ده‌دان، به‌ڵام ئایا ده‌سه‌ڵاتی كوردی كه‌می كردووه؟ گرتن‌و ئه‌شكه‌نجه‌دان هه‌یه، له‌سێداره‌دان ئه‌گه‌ر كه‌میش بووبێت شتێكی تر له‌پاڵیه‌وه هه‌بووه، كوشتنی غافڵگیری. سه‌ددام بێمنه‌ت بوو و پێویستی به كوشتنی له‌و جۆره نه‌بوو مه‌گه‌ر بۆ كه‌سانێك له‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی. سه‌ددامیش كاتێك لێبوردنی ده‌رده‌كرد ئه‌وه‌ی ته‌نانه‌ت یه‌ك رۆژی مابووبێت بۆ له‌سێداره‌دان ئازاد ده‌كرا. ئه‌مه‌ش حاڵه‌تێك‌و دوان نییه به‌ڵكو یاسایه‌ك بوو جێبه‌جێ ده‌كرا. براده‌رێكم وتی بردیانین بۆ ئه‌وه‌ی له‌سێداره‌مان بده‌ن كه‌چی بینییان هه‌ندێكمان ریشیان نه‌تاشیوه، یاساش وابوو له‌سێداره‌دراو ڕیشی تاشیبێت. براده‌ره‌كه‌م وتی ئه‌و كه‌سانه‌یان گه‌ڕانده‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ڕیش بتاشن‌و سبه‌ینێ له‌سێداره‌یان بده‌ن، به‌ڵام ئه‌و ڕۆژه یان رۆژی دواتر لێبوردن ده‌رچوو و ئێمه ڕزگارمان بوو. ته‌سه‌ور ده‌كه‌ن ده‌سه‌ڵاتی كوردی كاری وای لێ بوه‌شێته‌وه؟ سه‌ددام وه‌كو ده‌سه‌ڵاتی خۆمان پێویستی به‌وه نه‌بوو كه‌سێك دادگایی نه‌كرێت‌و له زیندان بۆ چه‌ند ساڵێك بمێنێته‌وه. پێویستی به‌وه‌ش نه‌بوو ماوه‌ی زیندانییه‌كه‌ی ته‌واو بكات‌و چه‌ند ساڵێك بیهڵێته‌وه وه‌ك چۆن ده‌سه‌ڵاتی كوردی ده‌یكات.\n-سه‌ددام كیمیایی به‌كارهێنا‌و گونده‌كانی ڕووخاند‌و خه‌ڵكی ئه‌نفال كرد. ڕاسته، به‌ڵام كاتی نه‌هاتووه ددان به‌وه بنێین كه به‌شێكی ئه‌و تاوانانه دڵڕه‌قیی سه‌ددام بوو به‌ڵام به‌شه‌كه‌ی تر به‌هۆی حزبه كوردییه‌كانه‌وه بوو؟ با ئه‌مه‌یان بۆ باسێكی تر بمێنێته‌وه، به‌ڵام ئایا ده‌سه‌ڵاتی كوردی تاوانی نزیك له‌وه‌ی ئه‌نجام نه‌دابوو؟ پارتی‌و یه‌كێتی نه‌بوون ئه‌ندامی یه‌كتریان له شاری خۆیان ده‌رده‌كرد‌و ماڵی یه‌كتریان داگیر ده‌كرد؟ ئه‌ی سه‌ركرده‌یه‌كی سه‌ربازی كورد نه‌بوو دوای ئه‌وه‌ی ته‌قه‌ی لێكرا گوندێكی سووتاند؟ هه‌ر پارتی‌و یه‌كێتیش بوون كه ئه‌و موسته‌شارانه‌یان گرته‌خۆ كه ئامێرێكی سه‌ددام بوون دژی گوند‌و گوندنشینه‌كانی كوردستان‌و له‌دژی یه‌كتر به‌كاریان هێنان.\nكه‌واته چ شتێكی سه‌ددامیان نه‌كردووه؟ ته‌نها كیمیایی ماوه، دڵنیاش بن ئه‌گه‌ر بڕێكی كه‌میش بوایه به‌كاریان ده‌هێنا ئه‌گه‌ر هه‌یانبووایه‌و بارودۆخی نێوده‌وڵه‌تی رێگه‌ی بدایه.\nخۆزگه ناخوازین به كاتی سه‌ددام، به‌ڵام چاویش نانووقێنین له‌و ڕاستییه‌ی ده‌مێكه بۆمان ده‌ركه‌وتووه كه له‌ڕووی پیاوه‌تی‌و لێهاتوویی‌و خزمه‌تی خه‌ڵكه‌وه‌و چاونه‌بوون له پاره‌و سامان سه‌ددام له‌وانه‌ی خۆمان چاكتر‌و پیاوتر بوو، هێشتاش سه‌رۆكه فاشله‌كه‌ی حكومه‌ته فاشله‌كه‌ی كورد ڕه‌خنه‌ی لێ ده‌گرێت كه چاره‌سه‌ر به نرخێكی كه‌م له نه‌خۆشخانه‌كان له سه‌ددامه‌وه بۆمان ماوه‌ته‌وه. ئه‌ی ئێوه چی بۆ نه‌وه‌كانی تر جێده‌هێڵن؟\n4945 جار بینراوه\nزور راسته به راستي كه مت وتوه هيشتا زور زور له مان پياو تر بو ئيسته ش له زيندانه نهينيه كاني يه كيتي و پارتي موجريم هيشتا به نهيني ئه ندامي يه كتر و كه ساني ئيسلامي يان لايه به بي مه حكه مه و به بي مه واجه خوا رسوا يان بكات


قوتتەپە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nQurttepe - قورت‌تپە - Qūt Tappeh\nپۆتانەکان: 37°28′05.5″N 45°12′42.5″E / 37.468194°N 45.211806°E / 37.468194; 45.211806پۆتانەکان: 37°28′05.5″N 45°12′42.5″E / 37.468194°N 45.211806°E / 37.468194; 45.211806\nقوتتەپە گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nقوتتەپە ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی شاھیناوا.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی حەسارا تورکەمان.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی تەپە تاڵیبەباد.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی فەقیەبەگلوو.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣١٦) کەس و (٨٥) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قوتتەپە&oldid=901610»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١٩ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


بەڵگە جوغرافیاییەکان بۆ [گەور]\nگەور لە بەڵگە فولکلۆریەکان:\nهەناسەی ساردم کوچکی تاوانۆ\nگەوری سەرکاوان منی لاوانۆ\nهەی داو، هەی بێداو من وەکوو گەورم\nهەر تاوێ دۆڵێ، بووەسە جێ و قەورم\nشێخی سەنعان بۆ کچی گاور لە ئیسلام وەرگەڕا\nمن خەریکم بۆ کچی شێخێ پەشیمان ببمەوە / من خەریکم بۆ جەزبی بانگێ پەشیمان ببمەوە.\nخوایا بە نەسیو گەوری سەرکۆ بێ\nکەمەندی زوڵفی دوولانە، بۆ گەبر و موسڵمانە\nدەکێشێ بێ موحابانە چ لەملا بێ چ لەولا بێ (م. نالی)\nفارسی: هاتف اصفهانی\nما غرە بە دینداری و شاد از اسلام\nلەم کاناڵە جیاواز بۆ گەور و گازر بابەتێکی تەسەلمان دانا.\nگاوەرە: ئاواییەکە دەکەوێتە لای دوەیسە و بەڕوەر\nگاوەران: لە کتێبی نورالانوار باس لەوە دەکات شێخ خالد شازەلی لە سەدەی ۷ کۆچی بە دەست کابرایەکی مەزدەکی کوژراوە لە دەوروبەری گاوەران و قەتەون. گاوەران ئاواییەک بووە ئەوکاتە دەکەوێتە نزیک ئێستای قەتەون و شێخ شەروەتی و جانەورە. هەندێک دەڵێن گاوەران بنچینەی ناوی جانەوەرە/جانەورەـیە. واتا گاوەران بووە بە جاوەران و دواتر جانەوەرە.\nگەور لە شوێنەکان تر:\nگەوروجووڵ: تەپۆڵکەیەکی باستانیە لە ئاوایی نسڵ\nولەگەور: تەپۆڵکەیەکی مێژووییە لە ئاوایی نێ\nگاوارە: شارۆچکەیەکە لە کرماشان، بنکەیەکی سەرەکی یارسانەکانە. بەهەڵە لە فارسی کراوەتە گهوارە واتا بێشکە\nقەڵای گاور: ماڵپەڕی algosh.net بابەتێکی نووسیوە کە گوایە قەڵای کەرکووک هی زەردەشتیەکانە و کۆن بە قەڵای گاور ناسراوە.\nبەردی تەشیی کچی گاور: ماڵپەڕی wishe.net لە بابەتێکی لەسەر بەردێک لە چیای گارە لە قەزای ئامێدی نووسیوە کە بەردێکی قنج و سەیرە و شێوەی لە دەموچاوی کچێک دەچێت. گوایە ئەوسا گچێکی جوانخاس و نەشمیلی گاور لە بن ئەو بەردە تەشی ڕستووە. باسی ئەم تەشی و بەردە چووەتە ناو گۆرانی بادینیش.\nدەربەندی گاور: شێوە بەردینی ئارامیس پاشای ئەکەدی کە دەگەڕێتەوە بۆ پێش لەدایکبوونی مەسێح، لە چیای دەربەندی قەرەداخ لای سێمانییە.\nکەلی گاوران: بانە، ئاوایی وزمەڵێ\nقەڵای گاوران: شارۆچکەی تەوێڵێ\nئەشکەوتی گاوران: خورماڵ، ئاوایی سەرگەت\nگەڕەکی گاوران: شاری سڵێمانی، ئێستاکە بە سابوونکەران دەناسرێ. ئەوسا کوردانی مەسێحی لەو گەڕەکە بوون.\nقەڵای گاوران: ئاوایی نێ، مەریوان. بە قەڵای گوان-یش دەناسرێت.\nگۆڕی گاوران: پژدەر، ناوچەی ئیسێوێ، ئاوایی ئەشکەنە\nقەڵای گاور: ورمێ، ئاوایی بربران، دۆڵی قاسملوو\nتاق گاور یا تاق گاورین: ئیلام، سەراوڵە، ئاواییەکە\nدۆڵی گاوران: لە دۆڵی سماقووڵی لای قەزای دووکانە. زەرار سلێمان بەگ دەرگەڵەیی (۱۹۴۳ـ۱۹۷۷) لە کتێبی بیرەوەریەکانی دەیگێڕێتەوە کە ئاواییەکانی سماقووڵی سێنان، سماقووڵی گرتک و سماقووڵی سەرووچاوە لای دووکان لە دۆڵێکن بە ناو سماقووڵی و هەموویان لە هۆزی خۆشناون. لەم دۆڵە گەورە دوو دۆڵ هەیە: دۆڵی گاوران و دۆڵی ئەسحابان. خەڵکی ئێرە بەرد و پەڵ فڕێ ئەدەن بۆ دۆڵ گاوران، ئەڵێن کافرەکانی ئێرە ئەسحابانیان کوشتووە، بەڵام بۆ دۆڵی ئەسحابان خەڵک پەڕوی سەوزیان هەڵواسیوە بە چەند شەخس و دارێک و ئێژن ئەمانە ئەسحابەن و شەهید کراون.\nقەڵاو گاورا: لە دزاوەری(زاوەر) هەورامان(پاوه)\nقەڵاو گاور: پاوە، ئاوایی نۆسمێ (نسمە)\nگاور قلعە: قەڵایەکی مێژوویی پارێزگای اردبیل\nقلعە گاور: زەنجان، بخش قرەپشتلو، ئاوایی قارقولون، قەڵایەکی مێژووییە\nگاور گەوهەر: قەڵایەکی سەردەمی اورارتوەکان لە شاری جولفا، نێوان ئاواییەکان داران و مزاران\nگاور قلعە: خۆی، ئاوایی آغبلاق سفلی، ناوەکەی کراوە بە کافر قلعە\nگاور تەپە: زەنجان، کەناری چۆمی قزل اوزن\nکەمەر گاور: کێوێکە لە پارێزگای بووشێهر\nقلعە گبران: کەرەج، ئاوایی هیو\nتکایە یارمەتیمان بدەن وشەی گەور و گاور و گاورە بە ناوی هەر شوێنێک هەیە لە کێف، دەشت، کانی ئاوایی بۆمان بنێرن.\nطبقه بندی: فرهنگی و هنری، اجتماعی، ادبیات/شعر، تاریخ، زوانی هه‌ورامی، جفرافیا، شهرها و روستاهای هورامان، ده‌گاو زاوه‌ری/روستای دز‌آور، تصاویرومناظرطبیعی وتاریخی، هومایون موحەممەدنژاد، ئیرەج مورادی، اخبار، نوشتارهای همایون محمدنژاد،\nبرچسب ها:هه‌ورامان‌هانه‌به‌رچه‌م-کتابخانه‌هورامان،یانه‌وکتێبووهه‌ورامانی-هه‌ورامان-هۆرامان-اورامان-اورامانات-دزآور(زاوه‌ر)-لهون-تخت-ژاورود-پاوه-نوسودـ نودشه (نۆتشه)زرده-پریان-رێژاو(ریجاب)-شریف‌آباد-زاغه-کندوله-گەورەجوـ ته‌وێڵێ-بیاره-ساور-نودیجه-هه‌ڵه‌بجه-خۆرماڵ-مریوان-سروآباد-کرمانشاه-کردستان-دالانی زاوەرـ سنندج-چهارقلعه‌عبدالملکی(زاغمرز-زینوند-حسین‌آباد-امیرآباد)هورامی های شمال ایران)عکس-شبک-سنجارـ باجلان-کاکه‌یی-یارسان-ساور-نودیجه-زازا-زازاکی-قلعه قروه-چورژی-هومایون موحه‌ممه‌دنژادـ سه‌فه‌ره‌کێ گالیوێری ـ وه‌سیه‌ت په‌ی مه‌زهه‌ری ـ یانەوخەما،بەڵگە جوغرافیاییەکان بۆ [گەور]:کاک ئیرەج مورادی،\nنوشته شده در تاریخ سه شنبه 1 خرداد 1397 توسط همایون محمدنژاد


کوردیپێدیا - پیتە کوردییەکانی فەرهاد کورتای\n📖 پیتە کوردییەکانی فەرهاد کورتای | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nپیتە کوردییەکانی فەرهاد کورتای\nچیرۆکی ئەو پیتە کوردییەکان، فەرهاد کورتای لە زینداندا لە ژێر قورسترین ئەشکەنجەکاندا کێشاونی و چیرۆکە پڕ لە ئازار و ژانەکەی بنەماڵەی کورتای و چیرۆکی وێنەکانی نازانرێن.\nفەرهاد کورتای لەگەڵ 3 هەڤاڵیدا لە 18-05- 1982 لە زیندانی ئامەدئامەد ئاگریان لە جەستەی خۆیان بەردا و وەک شەوی چواران لە مێژووی کورداندا ناو و جێگەی خۆیان تۆمار کرد.\nشۆڕشگێڕی کورد، ئەندازیار، وێنەکیش و چیرۆکنووس فەرهاد کورتای بۆ ئەوەی هەڤاڵەکانی فێری نووسینی کوردی بکات لە قاوشی زیندانی ئامەددا هەوڵی بەردەوامی دەدا. 27 پیتی کوردی، هەر یەکەیانی لەسەر کاغەزێکی ئەی فۆر کێشابوو. پیتی کوردیی لاتین 31 پیتن، بەڵام پیتەکانی (B, W, Û û Î) لە ناو پیتەکانیدا دیار نین. ئەو ئەلف و بێیە 40 ساڵ لەوە پێش بۆ فێرکردن ئامادەکران و چەندین ساڵە لە ناو دۆسیەیەکدا شاردراونەتەوە. هۆکاری دیارنەمانی ئەو 4 پیتە رەنگە بۆ ئەوە بگەڕێتەوە، کە کاتی هێنانە دەرەوەیان لە زیندانی ئامەد ون بوو بێتن.\nناوی پیتەکانی (A, C, Ç, D, Ê, F, G, H û I) بە قەڵەم دار پڕکراونەتەوە، بەڵام ناوی پیتەکانی تر پڕ نەکراونەتەوە. دیارە قەڵەمەکەی بەشی پڕکردنەوەی ناوی هەموو پیتەکانی نەکردووە. ئەو پیتانە وەک میرات و کەلەپوری شۆڕشگێڕێکی خۆڕاگری راوەستاوی رێگای ئازادیی کوردستان بۆ نەوەی نوێ ماونەتەوە، بەڵام دیارە بە باشی نەشاردراونەتەوە.\nشۆڕشگێڕ، ئەندازیار، وێنەکێش و چیرۆکنوس فەرهاد کورتای کاتێک لە زیندانی سەربازیی ژمارە 5ی ئامەد بە قورسترین و دڕندانەترین شێوە ئەشکەنجە دەکرا، ئەو پیتانەی بۆ فێرکردنی کوردی هەڤاڵەکانی ئامادە کردووە تاوەکو بە کوردی بخوێننەوە و بنووسن.\nبیر و هۆشی وڵاتپارێزیی قۆسەرە:\nفەرهاد کورتای ساڵی 1949 لە گوندی خوسرێ لە ناوچەی قۆسەری مێردین لە دایکبووە. قۆسەر سەدان ساڵە لانکەیەکی خوێندن و ناوەندەکانی خۆێندن بووە، یەکێک لەو ناوچانەیە، کە بە پاراوترین و جوانتری شێوە بە کرمانجی قسەی تیادا دەکرێت. بێگومان ئەوە بە رێککەوت نییە، کە چەندین کەسایەتیی هێژای ئەدەب و وێژەی کورد خەڵکی ئەو ناوچەیەن. حەسەن کورتای باوکی فەرهاد کورتای یەکێک لە وڵاتپارێزە ناسراوەکانی ناوچەکەی خۆیان بوو، مەلایەک بوو کە خوێندنی خوێندنگەکانی تەواو کردبوو. مەلا حەسەن دوای لە دایکبوونی فەرهادا لەگەڵ 3 کوڕ و 2 کچەکەیدا کۆچ دەکات بۆ ناوەندی قۆسەر. مەلا حەسەن مەلایی دەخاتە لایەکەوە و دەست بە بازرگانی دەکات. قورسایی دەخاتە سەر پەروەردەکردنی منداڵەکانی. ماوەیەک فەرهاد دەنێرێت بۆ لای مامەکەی لە گوند تاوەکو پەروەردەی ئایینی ببینێت. دوای ئەوانە فەرهاد کورتای خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە قۆسەر تەواو کرد.\nخوێندنی زانکۆی تەواو کرد و لە سەربازیش هەڵهاتبوو:\nحەسەنی باوکی فەرهاد، فەرهادی کوڕی بۆ خوێندی ئامادەیی رەوانەی ئیستانبول دەکات. فەرهاد کورتای دوای تەواوکردنی خوێندین قۆناغی ئامادەیی دەچێتە زانکۆی تەکنیکیی قەرەدەنیز و بەشی ئەندازیاریی کارەبا تەواو دەکات. دوای ئەوە دەڕوات بۆ ترابزۆن و دوای تەواوکردنی خوێندن لە زانکۆ دەبێتە ئەندازیاری ئیلکترۆنیک و کارەبا. بە پاساوی ئەوەی زانکۆت تەواو کردووە، بۆ هاوسەرگیری ناکەیت لەلایەن بنەماڵەکەیەوە گوشاری لێدەکرا بۆ پێکهێنانی ژیانی هاوسەرگیری، لە تەمەنی گەنجیدا لەگەڵ کچە خالەکەیدا هاوسەرگیری دەکات. دوای ئەوە دەڕوات بۆ سەربازی، هەر چییەک بووە لە کاتی سەربازیدا روویدا بوو و فەرهاد بە بۆچوونە کوردایەتییەکەی خۆی بزووتنەوەی ئاپۆیی لەو کاتەدا دەناسێت.\nرابیعە کورتای خۆشکی فەرهاد باسی ساڵانی سەربازیی فەرهادی برای دەکات و دەڵێت مامەم و مامۆژم و پورم بڕیاریاندا بچن بۆ سەردانی فەرهاد لە سەربازیدا. سەرباری ئەوەی کە چووبوون بۆ سەربازگەکە، بەڵام فەرهاد لەوێ نەبوو. بەرپرسان پێیان وتبوون 'ئێمە نازانین لە کوێیە'. سەربازێک بە رێککەوت پێی وتبوون 'چەند رۆژ لەوە پێش فەرهاد چەکەکەی لە ژوورەکەیدا داناوە و بەبێ مۆڵەت رۆیشتوە، زۆر دوای بابەتەکەدا مەڕۆن'. ئەوانیش چاوەڕێ دەکەن بگەڕێتەوە، بۆیە چەند رۆژێک لە ئۆتێلێک دەمێننەوە تاوەکو تەنها چاویان پێی بکەوێت. لە دوا رۆژی مانەوەیاندا و بە هیوای ئەوەی فەرهاد گەڕابێتەوە و چاویان پێی بکەوێت جارێکیتر دەچن بۆ بنکە سەربازییەکە، بەڵام کاتێک دەچن بۆ سەربازگەکە دیسانەوە پێیان دەڵێن، فەرهاد لێرە نییە.\nکاتێک دێنە دەرەوە لە ناکاو فەرهاد دەبینین و پێی دەڵێن 'ئێمە چەند رۆژە لێرەین، بلیتی گەڕانەوەمان کڕیوە و بە داخەوە دەبێت بگەڕێینەوە'. فەرهادیش نایەوێت خێرا بڕۆن و ئەویش پێیان دەڵێت 'وەرن هەندێک دانیشن و من خواردنێکیتان پێدەدەم'، ئەوانیش دەڵێن برسیمان نییە، ئیتر فەرهاد دۆندرمە و ئەزبەریدیان بۆ دەکڕێت و پێکەوە دەیخۆن. کاتێک فەرهاد پێش ئەوەی بچێتە ناو سەربازگەکە لە دوورەوە دەستیان بۆ بەرز دەکاتەوە و ماڵئاواییان لێد ەکات. مامەم و مامۆژم و پورم ساڵەهای ساڵە بە گریانەوە باسی ئەو ساتە دەکەن. لەو کاتەدا هەستیان بەوە کردبوو فەرهاد گۆڕانێک تیادا روویداوە، بەڵام نەیانزانیبوو چی روویداوە. دواتر ئێمە تێگەیشتن فەرهاد چەند رۆژێک لە سەربازی هەڵهاتووە و چووە بۆ ئەنقەرە بۆلای ئاپۆییەکان.\nناوی کوردیی حیزبەکەی دانا:\nفەرهاد کورتای ساڵی 1977 بووە شۆڕشگێڕێکی پرۆفیشناڵ و لێهاتوو و بەشداری بزووتنەوەی ئاپۆیی بوو. لە مێردین دەستی بەکاری رێکخستن کرد. لە 27ی تشرینی دووەمی 1978 لە گوندی فیس لە ناوچەی لیجەی ئامەد بەشداریی کۆنگرەی دامەزراندنی حیزب بوو. ناوی حیزب کە 'کوردستان ئیشچی پارتیسی' ی بۆ دانرا، لەلایەن فەرهاد کورتاییەوە کرا بە کوردی و ناوی حیزبەکە بوو بە 'پارتیا کارکەرێن کوردستان (پەکەکەپەکەکە)'. فەرهاد کورتای زۆر خاکی بوو. خوشکەکەی باسی ئازار و ژانێکی دەکات و دەڵێت:\nکاتێک بەشداری پارتی بوو، هاوسەرەکەی دوگیان بوو، بەڵام فەرهاد ئاگادار نەبوو. منداڵەکەیان زوو لە دایکبوو بوو، کۆرپەکە لەسەرە مەرگدا بوو، لەو کاتەیا مەلا داودی برام هەستا و وتی 'من ئەو منداڵە دەبەم بۆ دکتۆر بۆ ئەوەی چاک بێتەوە و ئارامی و ئاسوودەیی بگرێت'. کۆرپەکەی برد بۆ ئامەد. کۆرپەکە لە لە رێگەی ئامەد و پێش ئەوەی بگاتە نەخۆشخانە گیانی لە دەستدا، بێگومان ئێمە هەموومان زۆر پێی بێتاقەت بووین.\nفەرهاد لە کاتی دەرچوونی بڕیاری دەستگیرکردن بۆی و سەرباری ئەوەی لە هەموو شوێنێکدا بە دوایدا دەگەڕان، رۆژێک هاتەوە بۆ ماڵەوە. دایکم کە لەگەڵی دانیشتبوو دەستیکرد بە گریان. فەرهاد وتی 'تۆ بۆ ئەگریت؟ لە خۆشیا دەگریت؟'. دایکم وتی، 'خودا کوڕێکی پێدایت، بەڵام ئێمە نەمانتوانی رزگاری بکەین، لەبەر ئەوە دەگریم'. فەرهاد قەت ورەی بەرنەدا و فرمێسکیش بە چاویدا نەهاتە خوارەوە و هەرگیز ئەو ساتەم لە بیر ناچێت کە وتی 'دایە خۆت بێتاقەت مەکە، ئەم گەلە ژمارەیەکی زۆر منداڵی هەیە'. ئیتر ئەوە دوایین جار بوو کە هاتەوە بۆ ماڵەوە.\nفەرهاد لەلایەک لە بەڕێوەبەرایەتیی هەرێمیی کارەبا وەک ئەندازیار کاری دەکرد و لەلایەکی تریشەوە لە دەشتی قۆسەری مێردین وەک کادیرێکی پەکەکە کاری رێکخستنی دەکرد. دواتر ئاشکرا بوو و بڕیاری دەستگیرکردنی بۆ دەرچوو. هێزە ئەمنییەکان کاتێک بۆ بڕیاری دەستگیرکردنەکەی بە دوایدا دەگەڕان و نەیاندۆزییەوە، مەلا داودی کاکەیان لە بەردەم ماڵەکەیاندا گرت و کوشتیان.\nهێزەکانی دەوڵەتی تورک لە تشرینی دووەمی 1979 دا لە ناوچەکانی دەورووبەری قۆسەر شوێنپێی فەرهاد کورتای و پێشەنگێکی تری پەکەکە بە ناوی محەمەد خەیری دورمش دەدۆزنەوە، بەڵام لە دوا ساتدا رزگاریان دەبێت و ناتوانن دەستگیریان بکەن، بەڵام سەربازەکان هەر بە دوایانەوە بوون. کورتای لە ناوەندی شار دەچێتە ماڵی حەجی عەلیی خاڵۆی. دوای ئەوەی نان دەخۆن، سەربازەکان شەو دەوری ماڵەکە گەمارۆ دەدەن و دواتر ئەو 2 کەسایەتییە دەستگیر دەکرێن و بە بەرخودانەکەیان لە زیندانی ئامەد دا مێژووی نوێیان نووسیەوە.\nفەرهاد کورتای ئیدی لە زینداندایە:\nدوای دەستگیرکردنی ئیدی زیندانیکردنی لە زیندانی سەربازیی ژمارە 5ی ئامەد دەستپێدەکات، کە بە ناوەندی دڕەندیی و بەرخودان لە بیر و هۆشی گەلی کورد دا دەناسرێت. فەرهاد کورتای لەو زیندانەدا کە هەرگیز ئەشکەنجە تیایدا تەواو نەدەبوو، دەستیکرد بە وتنەوەی وانە و وێژەی کوردی بە هەڤاڵەکانی. بە کوردی چیرۆکێک بە ناوی شۆڕشگێڕی بێ ناو دەنوسێنێت. ئەو چیرۆکە لە قاوشەکەدا بۆ هەڤاڵەکانی خۆی دەخوێنێتەوە، هەمووان گوێی لێدەگرن و زۆر پێی کاریگەر دەبن. بەپێشەنگایەتیی مەزڵوم دۆغان و کورتای رۆژنامەیەک بە ناوی هاوار لە زینداندا دەردەکەن.\nلە ژێر دڕندەیی و ئەشکەنجەدا وانەی کوردی دەڵێتەوە:\nلە کاتی دڕندەیی و ئەشکەنجەی قورسی ناو ئەو زیندانەدا هەڤاڵەکانی لە قاوشەکەدا کۆ دەکاتەوە و هەوڵ دەدا فێری کوردییان بکات. پیتە لاتینییەکانی کوردی کە یەکەمجار لە 15ی ئایاری 1932 لەلایەن جەلادەت عالی بەدرخانەوە لە شام لە دەرکردنی گۆڤاری هاوار دا بەکارهێنران، دوای نیو سەدە لە شاری دێرینی ئامەد و لەو زیندانەدا، کە داگیرکەر بۆ کۆتایهێنان بە کوردایەتی دروستیکردبوو و تیایدا دروشمی 'بە تورکی قسە بکە، زۆر قسە بکە' بەسەر زیندانییەکاندا دەسەپێنرا و بەرەنگاری زمانی کوردی دەبوونەوە، بەڵام لەلایەن دەستەیەک شۆڕشگێڕەوە زمانی کوردی و ئەلف و بێی کوردی و پیتی کوردی بەکارهێنرا. فەرهاد کورتای لەسەر کاغەزی ئەی فۆر (A4) پیتەکانی زمانی کوردیی کێشایەوە. هەر یەک لە 31 پیتەکەی زمانی کوردی لەسەر یەک لاپەڕەی ئەی فۆڕێدا کێشایەوە. فەرهاد کورتای لەبەر ئەوەی هاوکات وێنەکێش بوو پیتەکانی زۆر بە جوانی کێشابوویەوە. کورتای دەچێتە بەر دیوارێک و باسی ئەوە بۆ هەڤاڵەکانی دەکات کە پیتە کوردییەکان چۆن دەخوێنرێنەوە.\nفەرهاد کورتای لەو کاتەدا تەمەنی 33 ساڵ بوو. لە 18ی ئایاری 1982 لەگەڵ هەڤاڵەکانیدا محەمەد زەنگین، ئەشرەف ئانیک و نەجمی ئۆنەر، کە لە هەمان کاتدا شاگردی وانەی کوردیی کورتای بوون جەستەی خۆیان دایە بەر ئاگر. ئەو ئیدی مامۆستای زیندانی ئامەدە.\nرابیعەی خوشکی فەرهاد کورتای بە دەم رشتنی فرمێسکەوە باسی بردنی تەرمی فەرهاد کورتای برای دەکات، کە بوو بووە تۆپەڵێک لە ئاگر و وتی کوێخوا و ئەنجومەنەکەمان پێی وتین، فەرهاد شتێکی بەسەردا هاتووە بڕۆن بۆ ئامەد. نەیدەتوانیی بڵێت چی بووە. بێگومان کاتێک ئێمە بەڕێکەوتین باوکم خۆی ئامادە کردبوو، کە تەرمەکەی فەرهاد وەربگرێتەوە. کاتێک لەگەڵ مامەمدا گەیشتنە بەردەم زیندانەکە، گروپێک کەس لەوێ بوون، باوکم یەکڕاست تێگەیشت و فرمێسکی باراند، قسەی نەکرد و تەنها چووە گۆشەیەک و دانیشت و جگەرەیەکی داگیرساند. بۆ ماوەی نیو کاتژمێر هیچ ناڵێت، تەنها دانیشتبوو تاوەکو ئەو کاتەی تەرمەکەیان لە زیندان هێنایە دەرەوە و پێیاندایەوە.\nلەگەڵ تەرمەکەی فەرهاد کورتایدا، کاتژمێرێکی نیوە سوتاو و دۆسییەک، کە پیتە کوردییەکانی فەرهاد کورتایین بە باوکی دەدەنەوە. رابیعەی خوشکی فەرهاد کورتای ئەو دۆسیەیە بۆ ساڵەهای ساڵ دەشارێتەوە و دواتر رادەستی رێکخراوە کوردییەکانی دەکات، دوای ماوەیەک لە ناو ئارشیڤەکاندا ون دەبێت.\n#ئامەد | #پەکەکە |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 19-05-2020\n1. 👁 فەرهاد کورتای\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: May 19 2020 2:16PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: May 19 2020 7:31PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (جوان عومەر ئەحمەد)ەوە لە: May 19 2020 8:32PM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 104 KB May 19 2020 2:24PM جوان عومەر ئەحمەد


دوو هەواڵی کرێکاری – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 دوو هەواڵی کرێکاری\nدوو هەواڵی کرێکاری\nڕۆبۆت، لەماوەی ١٥ ساڵدا، ١٠ ملیۆن کرێکار لەبەریتانیا بێکار دەکات!\nرۆژنامەی دەیلی مەیلی بەریتانی دەنووسێ کە زیاتر لە ١٠ ملیۆن کریکار لەبەردەم هەڕەشەی بێکارکردندان بەهۆکاری ئەوەی جێگەکانیان لەق دەبیت بەهۆی هاتنی ڕۆبۆتەوە لەماوەی ١٥ سالی داهاتوودا لەبەریتانیا. پێشبینی دەکرێ کە کرێکارانێک کە لە سوپەرمارکێت و بازارەکان و ئۆفیس و کارگەکاندا کاردەکەن بێکاربکرێن بەهۆی پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیاوە.\nشارەزایان دەڵێن کە ئەوکرێکارانەی کە زیاتر لەژێر مەترسی دەرکردندان، ئەوانەن کە لەمەیدانی گواستنەوە و خەزنکردن (عەمبارکردن) و فرۆشتن و بەرهەمهێنانی کارگەکان و بواری بەڕێوەبردن وخزمەتگوزاری یارمەتی وپشتگیریەکاندا کاردەکەن. بەپێی راپۆرتی کۆمپانیای گەورەی ژمێریاری (پی دەبلیو سی) نزیکەی ١٠ ملیۆن و٤٠٠ هەزار کەس بێکاردەکرێن کە دەکاتە لەسەدا ٣٠ کار وئیش لەبەریتانیا.\nهەروەها گەشەسەندنی ئۆتۆمبیل ولۆری بێ شۆفێر ئەوە دەگەیەنێ کە کرێکارانی گواستنەوە لە مەترسییەکی گەورەدان وە دەوترێ کە ٩٥٠ هەزار کار لەم بوارەدا جێگرەوەیان دەبێت، کەدەکاتە لەسەدا ٥٦.٤ ی هێزی کار لەبەریتانیا. پێشبینی دەکرێ کە لەساڵی ٢٠٢٠ەوە ئۆتۆمبیلی بێ شۆفێر بکەوێتە سەرجادەکان لەبەریتانیا. کۆمپانیای (ئوبەر) کاردەکات لەسەر دروستکردنی ئۆتۆمبیلی تەکسی بێ شۆفێر کە نیگەرانیەکی زۆری لەناو شۆفێرانی (ئوبەر) دا دروستکردوە.\nڕۆیاڵ بانکی سکۆتلەندا ٤٧٠ لە کرێکارو کارمەندەکانی بێکار دەکات!\nبەپێی رۆژنامەی دەیلی مەیلی بەریتانی ٢٤ی مارسی ٢٠١٧ رۆیال بانکی سکۆتلەندا ١٥٨ بەشی بانقەکانی دادەخات بەمەش نزیکەی ٤٧٠ لە کرێکارەکانی ئەو بانقانە بێکاردەکرێن. هۆکاری سەرەکی ئەم بڕیاری دەرکردنی کرێکار وکارمەندانی بانقەکان دەگەڕێتەوە بۆ کەمبوونەوەی مامەڵە بازرگانیەکان و کەمبوونەوەی ئاڵوگۆڕ وگواستنەوەی پارەوپووڵی کڕیارەکانی (مشتەریەکانی) بانقەکان کەبەڕێژەی لەسەدا ٤٣ کەمی کردووە، لەناو بانقەکاندا لەساڵی ٢٠١٠ وە ، لەکاتێکدا ئەم ئاڵوگۆڕانە بەڕێژەی لەسەدا ٤٠٠ زیادی کردووە لەڕێگەی ئینتەرنێتەوە (واتە ئۆن لاین) . بانکی ئاڕ بی ئێس ڕایگەیاند کەبەم هۆیە زیانی ٧ بلیۆن پاوەندی لێکەوتووە. ئەم داخستنی فەرعی بانقانە لەماوەی شەش مانگی داهاتوودا ڕوودەدەن. بەمەش سەرمایەداران هەروەک هەمیشە پەنادەبەنە بەر بێکارکردن و دەرکردنی کرێکاران لەکاتی قەیرانەکانیاندا.\nسالار سەعید/ ٢٤/٣/٢٠١٧\nوەرگیراو لە رۆژنامەی دەیلی میرەرەری بەریتانی یەوە بەدەستکاری یەوە.


وەزیری خوێندنى باڵا 8ى مارس لە خانمانى وەزارەت پیرۆز دەکات\nئەمڕۆ دوشەممە 2021/3/8 لە رۆژی جیهانی ژناندا، د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى پێشوازی لە خانمانى وەزارەت كردو یادی 8ى مارسی لە خانمان بەگشتی و فەرمانبەرە خانمەکانى وەزارەت پیرۆز كرد.\nئەمڕۆ دووشەممە 2021/3/8 د.ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى پێشوازیکرد لە ئانۆ جەوهەر وەزیرى گواستنەوەو گەیاندنى حکومەتى هەرێمى کوردستان.\nئەمڕۆ یەکشەممە 28-2-2021 د.ئارام محەمەد قادر وەزیری خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی كۆلێژی زانستە سروشتییەكانی زانكۆی سلێمانی لە قەزای چوارتا كردەوە.\nئەمڕۆ یەکشەمە 2021/2/21 ئژیبەسەرپەرشتى د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى، دووەمین کۆبونەوەى لیژنەى باڵاى ڕیزبەندى نیشتمانى زانکۆکانى کوردستان، بە ئامادەبونى بریکارى وەزارەت و سەرۆکى دەزگاى سەرپەرشتى و دڵنیایى و نوێنەرى سەرجەم زانکۆکانى کوردستان بەڕێوەچو


2020-08-29 11:05 88 جار بینراوە کۆمێنت\nكاتێك لە زانكۆ وانەی سیاسەتی ئەفریقیمان دەخوێند، تێد مامۆستامان بوو، خەڵكی كۆنگۆ بوو. تێد بۆ ئەوەی سەرنجی خوێندكارە بێتاقەتە ئەوروپییەكان بۆ وانەكەی ڕابكێشێ هەمیشە دەیگوت، خوێندنی سیاسەتی ئەفریقی زۆر بە سودە، چونكە ئەفریقا تاقیگەی هەموو جۆرە سیستەمێكی سیاسییە. زۆرێك لەو سیستەمە سیاسیانە لە زۆر جێگای تری دونیا بونی نەماوە. دەكرێت سودی لێببینرێت بۆ لێكۆڵینەوە و وتوێژینەوە.\nیەكێك لەو دەربڕینە باوانەی كە لە كوردستان دەیبیستی ئەوەیە، ئەوەی لە كوردستان دەگوزەرێت لە گۆی زەویدا بێوێنەیە. ئەمە بۆ ئەوەنیە كە مرۆڤی كورد هانبدا بۆ جوڵە، بەڵكو لە پێناو ئەوەدایە كە وەهای لێبكات كە وەها هەست بكات كە ئەو لە هەموو دونیا كەمتر و خراپترە. من بڕوام وەهایە بەبێ تێگەیشتنی خود و تێگەیشتن لە دونیا ناتوانرێت هیچی نوێ بهێنرێتە ئاراوە. خۆ-قۆزاخەكردن، نەك هاوكاریمان ناكات هەتا باشتر سیاسەت بكەین بەڵكو دەست و پێمان زیاتر دەبەستێتەوە.\nئەفریقا زۆر وانەی تیادایە بۆ ئێمە، چونكە لە زۆر ڕوەوە هاوشێوەی دونیای ئێمەیە. دونیای ئێمە چ وەك كۆمەڵگای كوردی، چ وەك عێراق و چ وەك ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. دیارە زۆرێك لە خەڵكی كورد، جۆرێك لە ڕەگەزپەرستی دڕندەییان تیادایە بەرامبەر خەڵكی ڕەشپێستی ئەفریقی كە نیشانەی ناشارستانی بوونی ئێمە، وەك لەڕوداوی هاوسەرێتی ئەو كچە كوردە و كورە ئەفریقییەدا بینیمان لە فەرەنسا.\nبە هەرحاڵ ئێمە لە زۆر ڕوەوە لە ئەفریقا و ئەفریقییەكان دەچین، لە مێژوی دەوڵەت و سیستەم، لە دەستوەردانی زلهیزەكان، لە بوونی جۆری هێزی سیاسی، لە پەنابردنە بەر چەك و توندوتیژی، لە هەژاری خەڵك و دەوڵەمەندی سامانی سروشتی و زۆر بواری تر. لە سەروی هەمویەوە لە هونەری گەندەڵییەوە.\nڕۆژی چوارشەممەی پێشووتر خەڵكی مالی لە خەو هەستان و حكومەت نەمابوو. سوپا كودەتایەكی ئەنجامدابوو. لە ئەنجامی كودەتاكەدا سوپا ئیبراهیم بوبەكر كایتایان دەستگیركرد و ناچاریان كرد كە دەست لە كاری سیاسی بكێشێتەوە.\nكودەتاچییەكان پەیمانیان دا كە بگەڕێنەوە بۆ دیموكراسی. ئەمە یەكێكە لە نوكتە تاڵەكانی هێزە چەكدارەكان و دیموكراسی. مالی وەك عێراق وڵاتێكی دەوڵەمەندە بە سامانی سروشتی، بەشی زۆری خەڵكەكەی لاون، لە باكور گروپێكی جوداخواز بوونیان هەیە، وڵاتەكە لە چەندین ئیتنیك و شوناسی جیاواز پێكهاتووە، هەرچەندەی زۆرینەی زۆری موسوڵمانن، بەڵام پێكەوبوون لە نێو كۆمەڵگادا كەمە. جگە لە ئیتنیك و گروپی توندڕەوەی خێڵ و جیاوازی كاست سەرچاوەیەكی تری ململانێكانە. وەك عێراق و كوردستانیش ئەمریكا و بە تایبەتی فەرەنسا لە هەوڵی ئەودان كە سوپا لەو وڵاتەدا دروست بكەن بەڵام هەوڵەكان هەتا ئێستا بە هیچ كوێ نەگەیشتووە. وەك دەبینیت سوپا كودەتای كرد.\nیەكێك لە ترسەكانی نەبوونی سوپا لە عێراق و هەروەها كوردستانیشدا ئەنجامدانی كودەتایە. كودەتا مۆتەكەیەكە ڕاوەدوی ئیلیتی سیاسی دونیای سێ دەنێت. زۆر كوردی كودەتاچی لە ناوچەكە بوونی هەبووە، بەكر سدقی، ئەولكەریم قاسم، حوسنی زەعیم. خاوەندارێتی سوپا باشترین ڕێگای ڕێگرییە لە كودەتا. بەڵام ئەمە لە كودەتا خراپترە بۆ سیستەمی حوكمڕانی. مالی وەك عێراق چوار دەوردراوە بە وڵاتی شكستخواردوو، لە پێش هەمویانەوە لیبیا، كە وەها هەست دەكرێت بڕێكی زۆری چەكەكان لە ئەوێوە هاتبێتە ناو مالی. بەڵام چاودێرانی مالی بە شێوەیەكی تر دەیبینن. لە بنەڕەتدا كێشە و چەك بوونیان هەبوو، بەڵام مەخزنە چەكەكانی لیبیا و كەوتنە دەستی قاچاخچی و ئاودیوی سنوركردنی هەموو لەو نیشانانەن كە لە ناوچەكەی خۆشمان بوونی هەیە.\nمالی وەك كوردستان و عێراقیش بە شێوەیەكی زۆرتر، كێشەی هەڵاوسانی لاوانی هەیە، ئەوەی لە ئەدەبیانی ئابوری و سیاسیدا پێی دەڵێن بەڵج. بە پێی ئەم دیدە، زۆربەی كۆمەڵگا گەنجن، بەڵام ئابوری بە ئاستێك نیە كە بتوانێت هەمویان وەكار بخات، بۆیە هەڵاوسان دروست دەبێت، كە بە مانای بێكاریی و هەژاری لاوان دێت. ئەمەشە هۆكاری ئەوەی كە مالی یەكێكە لە ئەو وڵاتانەی كە ڕێژەیەكی زۆر لە كۆچبەر دەنێرێتە ئەوروپا.\nدابرانی ئێمە لە دونیا دۆخێكی دەرونی و ئاگایی قورس و ساختەی دروستكردوە بۆ خەڵكی كورد. بەشێكی زۆر لە دونیا هاوشێوەی ئێمەیە لە كێشەكانیدا، بۆیە دەتوانین سود لە ئەزمون و قەیرانەكانیان وەربگرین بۆ تێگەیشتن لە دۆخی خۆمان، لە بری ئەوەی خۆمان لێببێتە بەدبەخترین مرۆڤی گۆی زەوی.


له‌تاو قه‌رزاریی به‌فیشه‌كێك خۆی ده‌كوژێت - ئاوێنه\nله‌تاو قه‌رزاریی به‌فیشه‌كێك خۆی ده‌كوژێت\nڕێبوار له‌دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ناوبازاڕی شاری سلێمانی بۆ ماڵه‌وه له‌گه‌ڕه‌كی قڕگه، ته‌له‌فون بۆ دایكی ده‌كات، ماڵئاوایی لێده‌كات‌و دواتر به‌فیشه‌كێك خۆیده‌كوژێت.\nماوه‌ی پێنج ساڵ ده‌بو له‌یه‌كێك له‌بازاڕه‌كانی شه‌قامی كاوه كاری فرۆشتنی كه‌ل‌وپه‌لی كاره‌بایی ناوماڵی ده‌كرد، به‌و هۆیه‌وه بڕێك پاره قه‌رزار بو. تا ئێستا نه خاوه‌ن قه‌رزه‌كان‌و كه‌سوكاری ده‌زانن چه‌ند قه‌رزاربوه. له‌هه‌مان كاتدا بڕێك پاره‌ی لای ئه‌و كه‌سانه بو كه ده‌هاتنه دوكانه‌كه‌ی‌و شتیان به‌قه‌رز بردوه.\nكه‌سوكاره‌كه‌ی رێبوار كه له‌پرسه‌كه‌یدا وه‌ستابون، سه‌ریان سوڕده‌ما كوڕه‌كه‌یان بۆچی خۆی كوشتوه! قه‌ت رۆژێك له‌ڕۆژان باسی ئه‌وه‌ی نه‌كردوه قه‌رزار بێت. هه‌رگیز خاوه‌ن قه‌رزێكیش نه‌هاتۆته به‌رده‌رگایان‌و بڵێت قه‌رزاره، بۆیه هه‌رچه‌ند بیر ده‌كه‌نه‌وه نازانن بۆچی خۆی كوشتوه.\nبرایه‌كی هاوسه‌ره‌كه‌ی ئه‌وه ده‌گێرێته‌وه كه ماڵه‌كانیان له‌یه‌كه‌وه نزیكه‌و له‌قڕگه له‌هه‌مان گه‌ڕه‌ك ده‌ژین. ئه‌و ئێواره‌یه له‌گه‌ڵ ریبوار پێكه‌وه بون، دواتر ئه‌و ده‌ڕواته‌وه بۆ ماڵی خۆیان‌و ئه‌وه‌نده نابات خه‌به‌ر ده‌هێنن كه رێبوار خۆی كوشتوه. وه‌ك ده‌ڵێن‌و باس ده‌كرێت به‌هۆی قه‌رزاریه‌وه خۆی كوشتوه، هیچ كێشه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌گه‌ڵ كه‌س نه‌بوه، كه‌سێكی روخۆش‌و له‌سه‌رخۆبوه.\nیه‌كێك له‌براكانی رێبوار كه له‌پرسه‌كه‌دا وه‌ستابو، هه‌ناسه‌ی بۆ مه‌رگی براكه‌ی هه‌ڵده‌كێشا، باسی ئه‌وه‌ی كرد له‌بازاڕ شوێنی كاره‌كانیان زۆر له‌یه‌كه‌وه نزیكه تا ئێستا نه‌یبیستوه براكه‌ی قه‌رزاربێت. ئه‌و وتی “ئه‌گه‌ر قه‌رزه‌كه‌شی زۆر بوایه بۆ ده‌بێ خۆی بكوژێت؟! ده‌مانتوانی شتێكی بۆ بكه‌ین چاره‌سه‌رێك بدۆزینه‌وه. تائێستا راستی خۆكوشتنی براكه‌م دیار نیه‌و چاوه‌ڕوانی هێزه ئه‌منیه‌كانین تا بزانن بۆچی خۆی كوشتوه”.\nخزم‌و كه‌سوكاری رێبوار له‌پرسه‌كه‌یدا هه‌ریه‌كه‌و به‌جۆرێك نیگه‌رانیان بۆمه‌رگی كوڕه‌كه‌یان ده‌رده‌بڕی. یه‌كێك له‌خزمه‌كانی باسی ئه‌وه‌ی ده‌كرد ئه‌گه‌ر قه‌رزاریش بوبێت خۆ كۆتایی دونیا نیه. “چه‌ندین قاتی ئه‌و پاره‌یه‌ی كه ده‌ڵێن قه‌رزاره، پاره‌ی له‌لای خه‌ڵكه. به‌س ئه‌مڕۆ به‌هۆی قه‌یرانی داراییه‌وه كه‌س پاره ناداته‌وه‌و كه‌س پاره‌ی پێنیه. زۆر كه‌س ئه‌مڕۆ قه‌رزاره، به‌داخه‌وه نه‌ده‌بو وه‌ها له‌خۆی بكات‌و خۆی بكوژێت”.\nله‌دوای خۆكوشتنی رێبوار، هێشتا كه‌لوپه‌له كاره‌باییه‌كان له‌به‌رده‌می دوكانه‌كه‌یدا دانراون. خاوه‌ن قه‌رزه‌كانیش رۆژانه دێنه ئه‌و دوكانه‌و هه‌ریه‌كه‌و به‌جۆرێك خه‌مباری خۆی ده‌رده‌بڕێت. حسێن یه‌كێكه كه له‌خاوه‌ن قه‌رزه‌كان هه‌ناسه‌ی سارد هه‌ڵده‌كێشێت‌و ده‌ڵێت “ئه‌و شه‌وه‌ی رێبوار خۆی كوشت من تابه‌یانی خه‌وم لێنه‌كه‌وتوه. تازه باسی چی بكه‌م؟ بڵێم چه‌نده‌ی لابو؟ هیچ ناوترێت.. یاخوا خوا لێی خۆش بێت، ئه‌و تازه خۆی كوشت. به‌ڕاستی كوڕێكی دڵپاك بو، زۆركات ده‌مانزانی پاره‌ی زۆر لایه شتمان به‌قه‌رز پێنه‌ده‌دا، به‌ڵام به‌هۆی ئه‌وه‌ی كوڕێكی به‌رێز بو، ده‌هات به‌دو قسه‌ی خۆش دڵی خۆشده‌كردین‌و ناچار ده‌بوین شتی دیكه‌شی بده‌ینێ به‌قه‌رز”.\nسه‌ردار دوكانه‌كه‌ی به‌رامبه‌ر دوكانه‌ی رێبواره. ئه‌ویش ئه‌وه‌ی باسكرد كه‌سێكی زۆرباش بو قه‌رزی ده‌دا به‌هه‌مو كه‌س. یه‌كێك له‌هۆكاری قه‌رزاربونی ئه‌وه‌بو قه‌رزه‌كانی نه‌ده‌نوسی ته‌نها له‌مێشكیدابو. ده‌فته‌ری قه‌رزی نه‌بو، هه‌رچی بوایه له‌مێشكیدا هه‌ڵی ده‌گرت. زۆر كاتیش پێمان ده‌وت وا نابێت، حسابی خۆت راگره، به‌ڵام ئه‌و گرنگی پێنه‌ده‌دا. ده‌مانوت فڵانه‌كه‌س قۆڵبڕه شتی مه‌ده‌رێ، ئه‌و متمانه‌ی بە‌هه‌مو كه‌سێك ده‌كرد‌و قه‌رزی پێده‌دا. دواجاریش ئه‌م قه‌یرانه هات به‌سه‌ردا‌و ئه‌وه‌نده‌ی دیكه قه‌رزاربو”.\nشێخ حسه‌ین كه هاوڕێی گیانی به‌گیانی رێبوار بوه ده‌ڵێت “ئه‌و ئێواره‌یه له‌گه‌ڵ رێبوار پێكه‌وه‌بوین له‌دوكانه‌كه‌ی مندا. ئه‌و هیچ شتیكی باس نه‌كرد، زۆر روی خۆشبو هه‌ر پێده‌كه‌نی. ئه‌و قه‌ت گوێی به‌قه‌رز نه‌داوه. ئه‌و كه‌سانه‌شی كاریان له‌گه‌ڵ كردوه، ده قاتی ئه‌و قه‌رزه‌ی له‌لای ریبوار هه‌یانبوه ئیسفاده‌یان لێكردوه. هێنده‌ی ئه‌وه‌ش كه قه‌رزاربوه ئه‌وه‌نده‌ش پاره‌ی له‌لای خه‌ڵك بوه. كه باسی قه‌رز ده‌كرا، ده‌یوت هه‌ر دو سێ ده‌فته‌رم لایه ئه‌وه‌ش ده‌ده‌مه‌وه، ئه‌وه هه‌ر كێشه نابێت”.\nوتیشی “له‌ناو بازاڕدا عاده‌ت وایه له‌دوای مردنی كه‌سێك، كه‌س باسی قه‌رز ناكات. بۆیه خاوه‌ن قه‌رزه‌كان گه‌ردنیان ئازاد كردوه. رێبواریش خۆی خانوی نیه‌و پاره‌شی نیه، ئیتر خاوه‌ن قه‌رزه‌كانیش دێن‌و ده‌چن ده‌زانن هیچی نیه، تائێستا هیچیان نه‌وتوه”.\nحاجی عه‌لی كه یه‌كێكی دیكه‌یه له‌هاوڕێكانی رێبوار، وتی “زۆرینه‌ی دوكانداری بازاڕ له‌لێواری مایه‌پوچبوندان. ژماره‌یه‌كی دیكه‌شی تێدایه كه به‌رده‌وام شت به‌قه‌رز ده‌هێنن. ئه‌مه‌ش بۆ سه‌رده‌می پێش قه‌یران ده‌گه‌ڕێته‌وه كه خه‌ڵكی قه‌رزێكی زۆریان داوه به‌خه‌ڵك. زۆركات پڕسیارم له‌ڕێبوار ده‌كردو خۆشی باسی ده‌كرد به‌ته‌نیا نه‌وه‌ت‌و شه‌ش گه‌ڵای له‌لای یه‌ك كه‌سبوه، به‌ڵام پاره‌نه‌بوه بیداته‌وه. خه‌ڵكی به‌گشتی هه‌موی قه‌رزاره”.\nراگەیەندراوی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ڕایگه‌یاندوه “له‌گه‌ڕه‌كی قڕگه‌ی شاری سلێمانی هاوڵاتیه‌كی ته‌مه‌ن 37 ساڵ به‌ناوی (ر. ع. ق) به‌رواری 21/2/2018 له‌ماڵه‌كه‌ی خۆیدا به‌كوژراوی ده‌دۆزرێته‌وه”.\nئه‌وه‌ش ده‌ڵێت “تیمه‌كانی به‌ڵگه‌ی تاوان گه‌یشتونه‌ته شوێنی ڕوداوه‌كه لێكۆڵینه‌وه له‌ڕوداوه‌كه به‌رده‌وامه”.\nنووسراوە لە 2018-03-04 1:16 pm


سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد له نەخشەیەکی سەربازی ده‌ڕوانێت لەگەڵ ئەفسەرەکانی لە سەردانێکدا کە وێنەی زۆری گیرا بۆ شارۆچکەی هوبه‌یت لە دەوروبەری ئیدلیب لە 22 تشرینی دووەم. [وێنەکە لە ئاژانسی هەواڵی سوریاوە وەرگیراوە]\nسەردانه‌كه‌ی سێشەممە (22 تشرینی یەکەم)ی سەرۆکی سوریا بەشار ئەسەد بۆ شارۆچکەی هوبه‌یت لە دەوروبەری ئیدلیب کە وێنەی زۆری گیرا بەشێوەیەکی بەرفراوان وەك ئاماژەیەك لێکدرایەوە بەوەی کە شەڕ دژی دوایین بنکەی ئۆپۆزسیۆن لە ئان و ساتدایە، چالاکوانانی ناوچەکە وتیان.\nپارێزەری سوری، بەشیر بەسام بە دیارونای وت دەرکەوتنی دەگمەنی جەماوەریی ئەسەد تەنیا بۆ بەرزکردنەوەی ورەی سەربازەکانی نەبوو لە بەرەکانی پێشەوە، بەڵکو خاڵی بیرخەرەوەش بوو بەوەی کێ لەدەسەڵاتدایە.\nوتی ئەم نمایشی دەسەڵاتە لە دۆخی پەرتەوازەییدا دێت، چونکە دڵسۆزانی رژێمی سوریا گیریانخواردووە لەنێوان روسیا لەلایەك و سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران (پاسداران)دا لەلایەکی دیکەوە.\nلەکاتی سەردانەکەیدا بۆ هوبه‌یت، ئەسەد بەشێوەیەکی بەرفراوان وێنەی گیرا لەکاتی پشکنینی هێزەکانی رژێمدا و دۆخەکەی لەگەڵ ئەفسەرانی باڵا تاووتوێ کرد و پێداچوونەوەی بۆ نەخشەیەکی سەربازی کرد لەگەڵیان.\nسەرۆك بەشار ئەسەد پشکنین ده‌كات بۆ یەکەکانی سوپای سوریا لە هوبه‌یت له دەوروبەری ئیدلیب لەکاتی سەردانێکی 22 تشرینی یەکەم. [وێنەکە لە ئاژانسی هەواڵی سوریاوە وەرگیراوە]\nدوو ئەندامی کڵاوسپییەکان بەنێو داروپەردووی ماڵە رووخاوەکاندا رادەکەن دوای تۆپبارانی رژێمی سوریا و روسیا و هێرشە ئاسمانیەکانیان لە ئیدلیب. [خاوەنی وێنە: بەرگری شارستانی سوریا]\nئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند كه هێزەکانیان ئامادەکارییان تەواوکردووە بۆ هێرشێك لە ئیدلیب و "لەئێستادا ئامادەن بۆ جێبەجێکردنی فه‌رمان هەرکات گەیشت".\nبەسام وتی سەردانەکە چەندین لێکدانەوەی بۆ دەکرێت و ده‌شێت ئاماژە بێت بەوەی "شەڕی ئیدلیب لە ئان و ساتدایە".\nوتی دەکرێت مەبەستی بەرزکردنەوەی ورەی هێزەکانی رژێمی سوریاش بێت، کە زیاتر پەرتەوازە بوون لەبەرئەوەی روسیا و ئێران نفوزیان هەیە بەسەر چەندین فیرقەی سوپای ئاساییدا.\nدانیشتوان پێشوازی لە ئەسەد ناکەن\nچالاکوانێكی ئیدلیب، هەیسەم ئیدلیبی بە دیارونای وت دانیشتوانی ناوچەکە بەئاشکرا رقیان لە سەردانەکەی ئەسەد بووه‌وه بۆ هوبه‌یت.\nوتی ناوچەکە هێشتا لە دەرەوەی دەسەڵاتی رژێمە، بۆیە سەردانەکە وەك پشتڕاستکردنەوە دەبینن بەوەی شەڕ لە ئان و ساتدایە، بەتایبەتی چونکە لەکاتی تۆپباران و هێرشی ئاسمانیی چڕی روسیا و سوریادا بوو.\nئیدلیبی وتی خەڵکی ئاوارەی هوبه‌یت کە ناچارکرابوون هەڵبێن بۆ ناوەوەی ئیدلیب بەتایبەتی رەخنەی توندیان لە سەردانەکەی ئەسەد دەگرت.\nوتی ئاماژەیان بەوە کرد سەردانەکە لە خوێندنگەیەکدا بوو کە کرابووە رەبیەی سەربازی و وتیان ئه‌مه گاڵتەجاڕییە له‌كاتێكدا منداڵانیان كه‌وتوونه‌ته دەرەوەی خوێندن لەمساڵدا بەهۆی ئاوارەییانەوە.\nئیدلیبی وتی لە چەند کاتژمێری دواییدا، چەندین بەشی ناوچە گوندنشینەکانی ئیدلیب رووبەڕووی تۆپبارانی سەخت بوونەتەوە، بەتیابەتی شارۆچکەکانی حەزیران، کەفر نەبل، حیش، کەفر سەجنە، مەعەرەت حەرمە، مەعەرزیتا، تەح و شێخ موستەفا.\nوتی ئەم ناوچانە بەردەوام لێیاندەدرێت بە تۆپباران و موشەکی پێگەکانی رژێم له بەرامبەریان، لەکاتێکدا هێرشە ئاسمانیەکان بوونەتە هۆی ژمارەیەك لە قوربانیی مەدەنی.\nئێشكگرتن بۆ غوته له ساڵیادی هێرشێكی سارینیدا\nچەند بۆنەیەكی ئێشكگرتن بەستران لە شاری ئیدلیب و هەندێك ناوچەی دەوروبەری لە حەوتەمین ساڵیادی هێرشێكی کوشندەی ساریندا بۆسەر غوتەی خۆرهەڵات.


American History X (1998) - Review By Sha ★★★★ - MyMovieRack\n/ Movies / American History X / Reviews / American History X (1998) - Review By Sha\nبۆ من سەیرکردنی فیلمێك، بەهێندەی تەواوکردنی کتێبێك ترسی هەبووە.\nواتە زۆرکات هەفتەیەک بیرم لەوە کردووەتەوە کەی و چۆن بتوانم سەیری فیلمێك بکەم تاوەك بتوانێت تیامدا بتوێتەوە، لێی تێبگەم، فێرم بکات.\nئەم فیلمەش، هەر وەک فیلمەکانی (The tree of life, Nymphomaniac vol I&II) چەند ڕۆژێك لە بیرکردنەوەی خایەند تاوەك توانیم دەروونمی بۆ ئامادە بکەم و سەیری بکەم.\nتێڕوانینی من بۆ دیمەن و وتە و هەڵسوکەوتەکانی فیلمەکان جیاوازە لە تێڕوانینە باوەکە. من دەمەوێت لە هەمان کاتدا، سایکۆلۆجیای دەرهێنەر و ئەکتەرەکان و خودی چیرۆکەکە خۆی شی بکەمەوە. گرتە و ئاتمۆسفێر و دیمەنەکان، دووبارە لە خەیاڵمدا و بە چیرۆکەکانی خۆم بئافرێنم و ئەو ڕاستییەی لە فیلمەکەدا ڕودەدات بەرجەستەی خۆمی بکەم.\nئەم فیلمە باسی هەموو شتێك دەکات جگە لەو سروشتە خەیاڵاوییە نەرم ونیانە نەبێت کە مرۆڤایەتیی خەونی پێیەوە دەبینێت. *(ڕەگەزپەرستیی، خوێن، دەستەواژەی توند و ڕەق، جێندەر، کوشتن) هەموویان بە شێوەیەکی واقیعیی و زیندوو خراونەتە ڕوو لێرەدا.\nزۆر بەباشی ئەزانم ئەوانەی ئەیانەوێت بە دروستیی لە ژیانی تاك، وەک خودێکی برینداری دەستی ڕەگەزپەرستیی تێبگەن، سەیری ئەم فیلمە بکەن.\nکاریگەرترین دیالۆگی نێو فیلمەکەش بەلامەوە ئەمەی خوارەوە بوو:\nلە زۆر ڕووەوە فیلمێکی بەهێز و تەواوە. باشتر وایە ئاستی تێگەیشتن و تەمەن گونجاوبێت بۆ سەیرکردنی، لەگەڵ خێزانیشدا گونجاو نییە.\nRead more American History X Reviews >>


یەکەم پوختەی مێژوو 6 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nیەکەم پوختەی مێژوو 6 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nیەکەم پوختەی مێژوو 6:1-81\n4ئەلعازار فینەحاسی بوو،\n5ئەبیشوەع بوقی بوو،\n6عوزی زەرەحیای بوو،\n7مەرایۆت ئەمەریای بوو،\n8ئەحیتوڤ سادۆقی بوو،\n9ئەحیمەعەچ عەزەریای بوو،\n10یۆحانانیش عەزەریای بوو ئەوەی کاهینیێتی کرد لەو پەرستگایەدا کە سلێمان لە ئۆرشەلیم بنیادی نا.\n11هەروەها عەزەریا ئەمەریای بوو،\n12ئەحیتوڤ سادۆقی بوو،\n13شەلوم حیلقیای بوو،\n14عەزەریا سەرایای بوو و\n15یەهۆچاداقیش بەر ئەو ڕاپێچکردنە کەوت کە یەزدان بەسەر یەهودا و ئۆرشەلیمدا هێنای بەدەستی نەبوخودنەسر.\n17ئەمەش ناوی دوو کوڕەکەی گێرشۆنە:\n20لە گێرشۆن بەرەو خوارەوە:\nزیما کوڕی یەحەت، 21یۆئاح کوڕی زیما،\nئەسسیر کوڕی قۆرەح، 23ئەلقانە کوڕی ئەسسیر،\n24تەحەس کوڕی ئەسسیر، ئوریێل کوڕی تەحەس،\n26ئەحیمۆتیش کوڕەکەی ناوی ئەلقانە بوو، چۆفەییش کوڕی ئەلقانە،\nنەحەت کوڕی چۆفەی، 27ئەلیاب کوڕی نەحەت،\nیەرۆحام کوڕی ئەلیاب، ئەلقانە کوڕی یەرۆحام،\nساموئێل کوڕی ئەلقانە.\n30شیمەعە کوڕی عوزا، حەگییا کوڕی شیمەعە\nو عەسایا کوڕی حەگییا.\n31ئەم کەسانە ئەوانە بوون کە داود بۆ سەرپەرشتیکردنی ژەنینی مۆسیقا داینان لە ماڵی یەزدان، پاش ئەوەی سندوقەکەی پەیمان جێگیر بوو. 32ئەوان لەبەردەم چادری چاوپێکەوتن لەناو چادری پەرستندا بە ژەنینی مۆسیقا خزمەتیان دەکرد، هەتا ئەو کاتەی سلێمان پەرستگای یەزدانی لە ئۆرشەلیمدا بنیاد نا، هەروەها ئەرکەکانیان جێبەجێ دەکرد بەپێی ئەو ڕێکخستنەی بۆیان دانرابوو.\n33ئەمانە ئەوانەن لەگەڵ کوڕەکانیاندا خزمەتیان دەکرد:\n34کوڕی ئەلقانەی، کوڕی یەرۆحامی،\n35کوڕی چوفی، کوڕی ئەلقانەی،\n36کوڕی ئەلقانەی، کوڕی یۆئێلی،\n37کوڕی تەحەسی، کوڕی ئەسسیری،\n38کوڕی یەسهاری، کوڕی قەهاتی،\n39ئاسافی یاریدەدەری دەستەڕاستی هێیمانیش:\n40کوڕی میکائیلی، کوڕی بەعەسێیای،\nکوڕی مەلکیای، 41کوڕی ئەتنیی،\n42کوڕی ئێیتانی، کوڕی زیمای،\nکوڕی شیمعیی، 43کوڕی یەحەتی،\n44هەروەها لە یاریدەدەرەکانیان کە لە نەوەی مەراری بوون، یاریدەدەری دەستە چەپی هێیمان:\nکوڕی مەلوخی، 45کوڕی حەشەڤیای،\n46کوڕی ئەمچی، کوڕی بانی،\nکوڕی شەمەری، 47کوڕی مەحلی،\n48برا لێڤییەکانی دیکەیان هەموو خزمەتەکانی دیکەی چادری پەرستنی ماڵی خودایان پێ سپێردرا. 49بەڵام هارون و نەوەکانی لەسەر قوربانگای قوربانی سووتاندن و قوربانگای بخوور، پێشکەشکراویان پێشکەش دەکرد، لەگەڵ هەموو کارەکانی پەیوەست بەو لە شوێنی هەرە پیرۆز و کەفارەتکردن بۆ ئیسرائیل، بەپێی هەموو ئەوەی موسای بەندەی خودا فەرمانی پێی کرد.\n50ئەمانەش نەوەی هارونن:\nئەبیشوەع کوڕی فینەحاس، 51بوقی کوڕی ئەبیشوەع،\n52مەرایۆت کوڕی زەرەحیا، ئەمەریا کوڕی مەرایۆت،\nئەحیتوڤ کوڕی ئەمەریا، 53سادۆق کوڕی ئەحیتوڤ\nو ئەحیمەعەچ کوڕی سادۆق.\n54ئەمانەش ئەو ناوچانەیە کە نەوەی هارون لە خێڵی قەهاتییەکان تێیدا نیشتەجێ بوون، چونکە یەکەم تیروپشک بۆ ئەوان دەرچوو:\n55حەبرۆنیان پێدان لە خاکی یەهودا لەگەڵ لەوەڕگاکانی دەوروبەریدا. 56بەڵام کێڵگە و گوندەکانی دەوروبەری شارەکە بە کالێبی کوڕی یەفونە درا. 57حەبرۆن کە شارێکی پەناگا بوو درایە نەوەی هارون، هەروەها لیڤنا، یەتیر، ئەشتەمۆع، 58حیلێن، دەڤیر، 59عاشان، یوتا و بێت‌شەمەش بە لەوەڕگاکانیانەوە.\n60لە خاکی هۆزی بنیامینیش، شارۆچکەکانی گبعۆن6:60 گبعۆن: بڕوانە یەشوع 21:7.، گەڤەع، عالەمەت و عەناتۆت بە لەوەڕگاکانیانەوە بەوان درا.\n61بە قەهاتییەکانی دیکەش لە خاکی خێڵەکانی نیوەی هۆزی مەنەشە دە شارۆچکە بە تیروپشک درا.\n62بە نەوەی گێرشۆنیش، بەگوێرەی خێڵەکانیان، لە خاکی هۆزەکانی یەساخار، ئاشێر، نەفتالی و لەو بەشەی هۆزی مەنەشەش کە لە باشانن، سێزدە شارۆچکە درا.\n63بە نەوەی مەراریش بەگوێرەی خێڵەکانیان، لە بەشی هۆزەکانی ڕەئوبێن، گاد و زەبولون بە تیروپشک، دوازدە شارۆچکە درا.\n64ئیتر نەوەی ئیسرائیل ئەم شارۆچکانەیان بە لەوەڕگاکانیانەوە بە لێڤییەکان بەخشی.\n65هەروەها بە تیروپشک لە هۆزی نەوەی یەهودا و لە هۆزی نەوەی شیمۆن و لە هۆزی نەوەی بنیامین ئەو شارۆچکانەیان دا کە پێشتر ناویان برا.\n66هەندێک لە خێڵەکانی قەهاتییەکانیش شارۆچکەکانی سنووریان لە خاکی هۆزی ئەفرایم بوو.\n67لە ناوچە شاخاوییەکانی ئەفرایم شاری شەخەم وەک شاری پەناگا و گەزەر و 68یۆقمەعام و بێت‌حۆرۆن و 69ئەیالۆن و گەت ڕیمۆن بە لەوەڕگاکانیانەوە درا پێیان.\n70لە خاکی نیوەکەی دیکەی هۆزی مەنەشەش، شارۆچکەکانی عانێر و بیلەعام بە لەوەڕگاکانیانەوە، بە خێڵەکانی دیکەی قەهاتییەکان درا.\n71نەوەی گێرشۆن ئەم شارۆچکانەیان وەرگرت:\nلە خاکی نیوەی هۆزی مەنەشە، شارۆچکەی گۆلان لە باشان و شارۆچکەی عەشتارۆت بە لەوەڕگاکانیانەوە؛\n72لە خاکی هۆزی یەساخاریش، شارۆچکەکانی قەدەش، داڤەرەت، 73ڕامۆت و عانێم بە لەوەڕگاکانیانەوە؛\n74لە خاکی هۆزی ئاشێریش، شارۆچکەکانی ماشال، عەبدۆن، 75حوقۆق و ڕەحۆڤ بە لەوەڕگاکانیانەوە؛\n76لە خاکی هۆزی نەفتالیش، شارۆچکەی قەدەش لە جەلیل و شارۆچکەکانی حەمۆن و قیریاتەیم بە لەوەڕگاکانیانەوە.\n77لێڤییەکانی دیکە کە لە نەوەی مەراری بوون ئەم شارۆچکانەیان وەرگرت:\nلە خاکی هۆزی زەبولون، شارۆچکەکانی یۆقنەعام، قەرتا، ڕمۆنۆ و تاڤۆر بە لەوەڕگاکانیانەوە؛\n78لە خاکی هۆزی ڕەئوبێن لە بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری ئوردون بەرامبەر ئەریحا، شارۆچکەی بەچەر لە چۆڵەوانی و شارۆچکەکانی یەهچا، 79قەدێمۆت و مێفەعەت بە لەوەڕگاکانیانەوە؛\n80هەروەها لە خاکی هۆزی گادیش، شارۆچکەی ڕامۆت لە گلعاد و شارۆچکەکانی مەحەنەیم، 81حەشبۆن و یەعزێر بە لەوەڕگاکانیانەوە.\nKSS : یەکەم پوختەی مێژوو 6


CHRA.TV - ئێسپرێسۆ Espresso\nهه‌ڵبه‌ته ئێسپرێسۆیه‌کی زۆرمان بۆتان گرتۆته‌وه. هه‌موو ئه‌م گۆرانیبێژ و هونه‌رمه‌ندانه‌ی ئاوازه‌کانیان وه‌رگیراون و به‌ناوی خۆیان بڵاویان کردۆته‌وه به دڵنیاییه‌وه ئێسپرێسۆیه‌کیان بۆ تێده‌که‌ین و به یه‌که‌وه چاوێک به به‌رهه‌مه‌که‌ی ده‌خشێنینه‌وه.\nهه‌روه‌ها ده‌توانین به‌یه‌که‌وه سه‌یری هه‌ندێک وێنه بکه‌ین که شیاو بێت بۆ توانج و به ده‌م ئێسپرێسۆوه به کورت و پوختی توانجێکی تێگرین. زۆر جار هه‌ڵه‌ی زه‌ق له ته‌له‌فزیۆنه‌کان ده‌بینین، ئه‌گه‌ر وێنه‌یه‌کی بگریت و بینێریت بۆ ئێسپرێسۆ بۆ ئه‌وه‌ی توانجێک بیگرێته‌وه ئێسپرێسۆکه‌ت حه‌ڵال ده‌که‌یت.\nئێسپرێسۆ باسی هه‌ڵه‌کانی میدیاکان و نوسه‌ران و خۆشمان ده‌کات به به‌ڵگه‌وه.\nچاوه‌ڕوان بن.. به‌مزوانه


داعش بەبێ دەنگی دەوروبەری ناحیەی لەیلانی تەنیوە\nهەواڵ / ڕاپۆرت :: 29/04/2018 :: 706 جار بینراوە\nتاگ :: داعش دۆخی کەرکوک عێراق كه‌ركوك\nچەند هەفتەیەك لەمەوبەر " عەلی " و چەند هاوڕێیەكی بۆ گەشت دەچنە سنوری ناحیەی لەیلان، لەگەڵ تاریك و رۆشنی مەغریبدا چەند چەكدارێكی داعش خۆشی سەیرانەكەیان لێ دەگۆڕن، وەكو خۆیان دەڵێن "بەڕێكەوت لەمەرگ رزگاریان بووە و ئێستا ئەوان شەهیدی زیندوون".\nعەلی حسێن تەمەن "32" ساڵ لەگەڵ 4 هاوڕێی رێكدەكەون و بۆ بەسەربردنی كاتێكی خۆش و نانخواردنێكی دەرەوەی شار بڕیاردەدەن بچنە سنوری ناحیەی لەیلان "25 كیلۆمەتر خۆرهەڵاتی كەركوك".\nعەلی كاتێك چیرۆكەكەی بۆ دەگێڕاینەوە هێشتا شوێنەواری برین و ئازاردانەكانی چارەسەر نەبووبوو، بەدواڕۆژی وت "سەرقاڵی گۆشت برژاندن و چایی لێنان بووین، لەپڕدا چەند چەكدارێكی دەمامكداری ترسناك دەوریان داین و داوایان لێكردین قسە نەكەین".\nئەو هاوڵاتییە وەكو خۆی دەیگێڕێتەوە، هەوڵیانداوە لەدەستیان هەڵبێن بەڵام خێرایی یەكێك لەچەكدارەكان شكستی پێهێناون و جارێكیتر كەوتونەتەوە دەستیان و بەئارەزوی خۆیان و بێ سۆزو بەزەیی ئەشكەنجەدراون .\n"چەكدارەكان مۆبایل و پارەكانیان لێ سەندین و خستمانیانە پێشی خۆیان بۆ ئەوەی لەدۆڵێكدا بمانكوژن، بۆیە بڕیارمدا هەوڵێكی دیكەی هەڵاتن بدەین و هەرچەندە تەقەیەكی زۆریان لێكردم، بەڵام توانیم خۆم رزگار بكەم" عەلی وای وت.\nپاش رزگاركردنی ئەو هاوڵاتییە و خۆ گەیاندن بەهێزێكی پێشمەرگەی نزیك لەناوچەكە، چەكدارەكان هەڵدێن و هاوڕێكانیشی رزگاریان دەبێت.\nئەگەرچی تاوەكو ئێستا هیچ كردەوەیەكی تیرۆریستی لەسنوری لەیلان ئەنجامنەدراوە، بەڵام گوندنشینانی سنوری ناحیەكە نایشارنەوە كە چەكداری نامۆ دەبینن و "بەسیمایانیشدا دیارە كە پاشماوەكانی داعشن".\nسەباح سەمەد بەرپرسی كۆمیتەی لەیلانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان بە دواڕۆژ ی وت "شوان و گوندنشینانی سنورەكە بەردەوام چەكداری نامۆ دەبینن كە پاشماوەكانی داعشن و چەمی رۆخانەیان بۆ خۆحەشاردان قۆستوەتەوە".\nوتیشی "هێزەكانی پۆلیسی ئیتیحادی كە ئەركیان پاراستنی سنورەكەیە بەتەنها چەند فەوجێكیان لەنزیك شەقامە سەرەكییەكان جێگیر كردووەو بۆشاییەكی ئەمنی گەورەیش لەناوچەكەدا دروستبووە".\nئەو بەرپرسەی یەكێتی نەیشاردەوە كە ئەگەر ئەو پرسە پشتگوێبخرێت و هەمەهەنگی لەگەڵ پێشمەرگە بۆ پاراستنی سنورەكە نەكرێت ئەوە دەكەونە بەردەم مەترسی گەورە.\nلەهێرشەكەی 21ی ئیكتۆبەری 2016ی داعش بۆ سەر كەركوك، زانیارییە هەواڵگرییەكان دواتر ئەوەیان دەرخست كە چەكدارەكان دوای دزەكردنیان لەسنوری تازەخورماتوو، پەڕیبوونەوە بۆ سنوری ناحیەی لەیلان و پاشان لەڕێگەی گوندەكانەوە خۆیان گەیاندبووە سەنتەری شارەكە.\nبەرپرسی یەكەی ئیداری شارەكەیش كە لەپێكهاتەی توركمانی شیعەیە، زانیاریی لەبارەی بوونی چەكداری داعش لەدەوروبەری شارەكەی رەتدەكاتەوە.\nمحەمەد وەیس بەڕێوەبەری ناحیەی لەیلان بە دواڕۆژ ی وت "بوونی چەكداری داعش تەنها دەنگۆی خەڵكە و هیچ رووداو و كردەوەیەكی تیرۆریستی تاوەكو ئێستا لەسنوری لەیلاندا تۆمارنەكراون".\nوتیشی "هێزە سەربازییەكانی عێراق لەسەنتەری ناحیەكە و باشور و خۆرهەڵات جێگیربوون و هێزی پێشمەرگەیش بەدوری 20 كیلۆمەتر لەدوو قۆڵەوە بوونیان هەیە كە هەماهەنگیمان لەگەڵ هەردوو هێزەكەدا هەیە و هیچ مەترسییەكیش لەسەر شارەكە نییە.\nدواڕۆژ بۆ وەرگرتنی زانیاری چەند جارێك پەیوەندیكرد بەهێزەكانی پۆلیسی ئیتیحادیی عێراقەوە، بەڵام بەبیانووی قەدەغەكردنی لێدوان ئامادەنەبوون قسە بكەن.\nبەپێی ئەو زانیارییانەیش لەدەزگا ئەمنییەكانی كەركوكەوە لەو بارەیەوە دەستی دواڕۆژ كەوتووە، هەواڵگری پۆلیسی ئیتیحادی دركی بەمەترسییەكانی داعش لەسەر سنورەكە كردووەو هەر ئەو هۆكارەیش وایكرد لەهەفتەی رابردوودا بارەگای لیوا بەرەو سنوری داقوق بگوازنەوە.\nبەپێی ئەو زانیارییانەیش پۆلیسی ئیتیحادی دوای كەمكردنەوەی هێزەكانیان لەناحیەكە، داوایانكردووە هێزی پێشمەرگە زیاتر بێنە پێشەوەو بۆشایی نێوانیان پڕ بكەنەوە.\nهێزەكانی پێشمەرگە لەدوو قۆڵەوە بەدووری 20 كیلۆمەتر لەناحیەكەدان، بەشێكیان لەگوندی تاوێربەرزی سەر بەناحیەی جەباری جێگیربوون و بەشەكەی دیكەشیان لە گوندی خاڵۆبازیانین كە دەكەوێتەوە نێوان رێگەی لەیلان – چیمەن.


ANF | ژنانی کورد لە ئەوروپا رژانە سەر شەقامەکان\nژنانی کورد لە ئەوروپا رژانە سەر شەقامەکان\nژنانی کورد لە چەند شوێنێکی ئەوورپا بە دروشمی "بۆ ئازادی و گۆڕین تۆش راپەڕە" ڕژانە سەر شەقامەکان و توندوتیژیی دژ بە ژنان، ملیتاریزم، داگیرکەری و قەیومیان شەرمەزار کرد.\nیه‌كشه‌ممه, 8 Sep 2019, 10:52\nلە شارەکانی فرانکفۆرتی ئەڵمانیا، پاریسی پایتەختی فەڕەنسا و شاری تۆرینی ئیتالیا، بە پێشەنگایەتیی بزووتنەوەی ژنانی کورد ڕێپێوان رێکخرا و ملیتاریزم و هێرشە داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک شەرمەزار کران.\nلە پارسی پایتەختی فەڕەنسا، کورد و بزووتنەوە شۆڕشگێڕ- کۆمۆنیستەکانی تورکیا لەژی داگیرکەری، ملیتاریزم و شەڕ ڕێپێوانیان ئەنجامدا. لەسەر بانگەوازی بزووتنەوەی ژنانی کوردی فەڕەنسا (تەژەکە فەرەنسا / TJK-F) و یەکێتیی ژنانی سۆسیالیست (سەکەبە- SKB)، پێکهاتەکانی پلاتفۆرمی دیموکراسیی پاریس بەشداری ڕێپێوانەکە بوون. ڕێپێوانەکە لە گۆڕەپانی ریپابلیک تاوەکو گۆڕپانی باستیل بەردەوام بوو.\nوێڕای پانکارت و پۆستەر و لافیتە و دروشمەکانی بزووتنەوەی ژنانی کورد لە ئەوروپا (تەژەکە ئەوروپا / TJK-E)، دروشمەکانی بزووتنەوەى ژنانى کورد لە فەرەنسا (تەژەکە فەرەنسا / TJK-F) و (سەکەبە- SKB) و پێکهاتەکانی پلاتفۆرمی دیموکراسیی پاریس بەرز کرانەوە. لە ڕێپێوانەکەدا سیاسەتەکانی دوژمنایەتیکردنی ژن و قەیوم-ی ڕژێمی ئاکەپە – مەهەپە شەرمەزار کران.\nژنان پانکارتەکانیان لەدژی داگیرکەری، ملیتاریزم و شەڕ بەرزرکردەوە. سەرنجڕاکێش بوو کە چەندین ژن و منداڵ بەشداری ڕێپێوانەکە بوون.\nلە گۆرەپانی باستیل دوای خولەکێک ڕێزگرتن، ئەسرا ئاسیە گیودەن بەناوی (سەکەبە- SKB) وتەیەکى پێشکەشکرد و بڵاوکراوەی پلاتفۆرمی دیموکراسیی پاریس و پەیامی (تەژەکە ئەوروپا / TJK-E) خوێندرانەوە. چالاکییەکە بە وتنەوەی درووشمی "ژن، ژیان، ئازادی" کۆتایی هات.\nلە شاری فرانکفۆرتی ئەڵمانیا، لە چوارچێوەی کەمپینی " بۆ ئازادی و گۆڕین تۆش راپەڕە" ڕێپێوان و میتینگ بەڕێوەچوو.\nرێپێوانی شەمە کاتژمێر ١٤:٣٠ بە پێشەنگایەتی یەکێتیى ژنانى کورد (یەژەکە - YJK) و ژنانی نوێ لە بەردەم وێستگەی سەرەکیی شەمەندەفەر دەستیپێکرد.\nلە چالاکییەکەدا دەستبەسەرداگرتنی شارەوانییەکانی وان، مێردین و ئامەد-ی هەدەپە شەرمەزار کران. ڕێپێوانەکە لە گۆڕەپانی رۆمێر بە رێکخستنی میتینێگێک کۆتایی هات.\nلە شاری تۆرینی ئیتالیاش، داگیرکەری، بۆردومانەکان و کودەتای قەیومی دەوڵەتی تورک شەرمەزار کرا.\nچالاکییەکەی لە گۆڕەپانی کاستیلۆ دەستیپێکرد و کورد و دۆستەکانیان بەشداری بوون.\nلە چالاکییەکەدا، بەهۆی فرۆشتنی چەک بە تورکیا دەوڵەتی ئیتالیاش شەرمەزار کرا. هەروەها داوا کرا کۆتایی بە گەمارۆی سەپێنراو بە سەر کامپی پەنابەرانی مەخموردا بهێنرێت.


محەممەد سەلاح - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسەڵاح لەگەڵ میسر لە جامی جیهانیی فیفای ٢٠١٨\nحامد مەحڕووس غالی\n١٥ی حوزەیرانی ١٩٩٢ (٢٨ ساڵە)\nگوندی نەجریج، شاری بەسیون،\nپارێزگای غەربیە لە میسر\n١٫٧٥ م (٥ پێ ٩ ئینج)\nئەلموکاولوون ٣٨ (١١)\nبازل ٤٧ (٩)\nچێڵسی ١٣ (٢)\nفیۆرێنتینا (خواستن) ١٦ (٦)\nڕۆما (خواستن) ٣٤ (١٤)\nڕۆما ٣١ (١٥)\n٢٠١٧ - ئێستا\nلیڤەرپوول ١٥٣ (١٠٣)\nمیسر ژێر ٢٠ ساڵان ١١ (٣)\nمیسر ژێر ٢٣ ساڵان ١١ (٤)\nمیسر ٧٣ (٤٥)\nئەزموونی پڕۆفیشناڵی تەنیا یاری و گۆڵەکانی خوولی ناوخۆ هەژمارکراوە. and correct as of ئاماری یانەکان تاکوو کانوونی دووەمی ٢٠١٧ نوێکراوەتەوە.\n‡ National team caps and goals correct as of ئاماری ھەڵبژاردە تاکوو تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ نوێکراوەتەوە\nمحەممەد سەڵاح غالی لەدایکبووی ١٥ی حوزەیرانی ١٩٩٢، یاریزانی تۆپێی پێی ھەڵبژاردەی میسر و یانەی لیڤەرپوولی ئینگلیزییە. سەڵاح لە ھێڵی ھێرشبردن یاری دەکات. لەئێستادا محەممەد سەڵاح وەک یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی تۆپی پێ دادەنرێت، سەڵاح ناسراوە بە خێرایی، بڕین و گۆڵکار.\nلە جامی جیھانیی ٢٠١١ بۆ تەمەنی ژێر ٢٠ ساڵان یاری بۆ ھەڵبژاردەی میسر ئەنجامداوە، ھەروەھا لە یارییەکانی ئۆلەمپیادی ٢٠١٢ی لەندەن بەشداربووە. لە ئاستی یانەکانیش لە یەکەم وەرزی بۆ یانەی بازلی سوویسری بووەتە پاڵەوانی خوولی سوویسرا. سەڵاح یاری بۆ یانەکانی چێڵسی، وە بەشێوەیەکی خواستنیش بۆ یانەی ڕۆما و فیوۆرتینا ئەنجامداوە. لە ساڵی ٢٠١٧ەش گواسترایەوە بۆ یانەی لیڤەرپوولی ئینگلیزی.\nلە وەرزی ٢٠١٦–٢٠١٧، بە ئاستە بەرزەکەی ڕابەرایەتی یانەی ڕۆمای کرد و توانیان لە خوولی ئیتالی پلەی دووەم بەدەستبھێنن. دوای ئەوە سەڵاح گەڕایەوە ئینگلتەڕا، بۆ ئەوەی بۆند لەگەڵ لیڤەرپوول واژوو بکات بەبڕی ٣٦٫٩ میلیۆن پاوەند. لەدووەم ئەزموونیدا لە پرێمەرلیگ، سەڵاح توانی جێگای خۆی بکاتەوە لە ھێڵی ھێرشبردنی یانەکە. سەڵاح توانی ژمارەیی پێوانەیی پرێمەرلیگ بشکێنێت بەتۆمارکردنی ٣٨ گۆڵ لە یەک وەرزی یاریکردندا و خەڵاتی لاپچینی زێڕی گۆڵکاری بردەوە. سەڵاح لە ساڵی ٢٠١٨ بە سێیەم باشترین یاریزانی جیھان ھەڵیژێردرا.\nجامی سوپەری سویسری دوو جار: ٢٠١٢–٢٠١٣، ٢٠١٣–٢٠١٤\nچامپیۆنس لیک یەک جار: ٢٠١٨–٢٠١٩\nپرێمەرلیگ یەک جار: ٢٠١٩–٢٠٢٠\nپلەی سێیەم لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١١، ئاستی ھەڵبژاردەی میسر ژێر ٢٠ ساڵان\nپلەی دووەم بوو لە جامی کیشوەری ئەفریقا ٢٠١٧\nئەل مۆکەولوون ئەل عەرەب ٢٠٠٩–١٠ جامی میسری ٣ ٠ ٢ ٠ — — ٥ ٠\n٢٠١٠–١١ جامی میسری ٢٠ ٤ ٤ ١ — — ٢٤ ٥\n٢٠١١–١٢ جامی میسری ١٥ ٧ ٠ ٠ — — ١٥ ٧\nبازل ٢٠١٢–١٣ جامی سویسڕی ٢٩ ٥ ٥ ٣ — ١٦[d] ٢ ٥٠ ١٠\n٢٠١٣–١٤ جامی سویسڕی ١٨ ٤ ١ ١ — ١٠[e] ٥ ٢٩ ١٠\nچێلسی ٢٠١٣–١٤ جامی ئینگلیزی ١٠ ٢ ١ ٠ ٠ ٠ ٠ ٠ ١١ ٢\n٢٠١٤–١٥ جامی ئینگلیزی ٣ ٠ ١ ٠ ٢ ٠ ٢[e] ٠ ٨ ٠\nفیۆرەنتینا بە خواستن ٢٠١٤–١٥ جای ئیتاڵی ١٦ ٦ ٢ ٢ — ٨[f] ١ ٢٦ ٩\nڕۆما بە خواستن ٢٠١٥–١٦ جای ئیتاڵی ٣٤ ١٤ ١ ٠ — ٧[e] ١ ٤٢ ١٥\nڕۆما ٢٠١٦–١٧ جای ئیتاڵی ٣١ ١٥ ٢ ٢ — ٨[g] ٢ ٤١ ١٩\nلیڤەرپووڵ ٢٠١٧–١٨ جامی ئینگلیزی ٣٦ ٣٢ ١ ١ ٠ ٠ ١٥[e] ١١ ٥٢ ٤٤\n٢٠١٨–١٩ جامی ئینگلیزی ٣٨ ٢٢ ١ ٠ ١ ٠ ١٢[e] ٥ ٥٢ ٢٧\nویکی ئینگلیزی، دوایین گۆڕانکارییەکانی ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨.\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە محەممەد سەلاح تێدایە.\nپرۆفایلی محەممەد سەلاح لە وێبگەی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول\nمحەممەد سەلاح لە ئینستاگرام\nمحەممەد سەلاح لە پرێمیەرلیگ\nمحەممەد سەلاح لە خولی تۆپی پێی ئیتالیا\nمحەممەد سەلاح لە National-Football-Teams.com\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=محەممەد_سەلاح&oldid=854278»\nیاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٠٢ی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: داوا لە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەکەین کە لە رۆژی هەڵبژاردنەکان شار چۆڵ بکەن.\nداوا لە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەکەین کە لە رۆژی هەڵبژاردنەکان شار چۆڵ بکەن.\nداوا لە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەکەین کە لە رۆژی هەڵبژاردنەکان شار چۆڵ بکەن. هەڵبژاردنەکانی کۆماری ئیسلامی هەر مانا و واتایەکی هەبێ، بەڵام بۆ ژنان بێ واتادارترین بابەتە. لە بەر ئەم هۆیە هەڵبژاردنەکان وەک سووکایەتیەک دەزانین بەرانبەر بە ژنانی وڵاتەکەمان و بەشداری لەم هەڵبژاردنانە وەک بەشداری لە سووکایەتی بە ژنانە، بەتایبەت ژنی کورد کە هەڵگری بەها و سەروەرییەکی زۆرە لە کۆمەڵگا و بزاڤی رزگاریخوازی کوردا.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۲/۱۷/۱۳۹۶ ۰۹:۳۵:۰۰ بعدازظهر


دەسەڵاتی یەکەم – كولتور مه‌گه‌زین\nBy بەیان سەلمان\t On تشرینی دووهەم 28, 2015\nچاوپێکه‌وتن و گفت و گۆ لەگەڵ پیته‌ر سلۆته‌ردایک\nوەرگێڕانی لە فەرەنسیەوە\nلە ١١ کانونی یەکەم، ٢٠٠٤ ڕادیۆ فرانس کلتوور، فەرەنسا\nئەم چاوپێکەوتنە ئیلیزابێت لیڤی بە زمانی فەرەنسی ئەنجامیداوە و سلۆتەردایک بە فەرەنسی وڵامیداوەتەوە. هەروەها ژیل کازانۆڤا (ڕۆژنامەوان) و ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ(فەیلەسوف و تیۆلۆجیە) لەو گفتو گۆیانە بەشدارن.\nئیلیزابێت لیڤی: ناسراو بەو کەسەی کات قوتدەدات بێ ئەوەی خۆشیی لێ ببینێ، یاخود قینی لێی بێتەوە. خاوەنی بیری مەترسیدار، پشکێنەری لایەنە ناڕوونەکانی رووح و جەستە، خاوەنی بیرۆکەی ”بیر لە خراپە بکەرەوە تا بە باشیی بژی”. سلۆتەردایک لە زانکۆی Hochschule für Gestaltung فەلسەفە و ئیستاتیک دەڵێتەوە، ڕێکتۆری ئاکادیمی هونەرە جوانەکانە لە کارلسرو. ئەم فیگەرە کە لە بیری چەپەوە لایداو و بە بودایزم تێپەڕیوە، لە ساڵی ١٩٩٩ کەوتە نێوەندی گەورەترین پڕوپاگەندەی ئابڕومەندییەوە لە ئەڵمانیا. پاش چاپکردنی ”یاساکان بۆ پارکی مرۆڤ”Règles pour le parc humain  ئەم خوێنەرە گەورەیەی نیتشە و هایدگەر کە نازانێ ماندوبوون چیە بەوە تاوانبارکرا کە پلانی پرۆژەیەکی زەردەشتیانەی پێیە، بە پشتبەستن بە بیرۆکەیەکی فاشیستانە ئامانجی دەسکاری و گۆڕینی جیناتی مرۆڤە و هێشتنەوەی باشترینیانە. خودی ئەم هێڕشکردنەش بە سەرکردایەتی یۆرگن هابرماس کرا کە بە سەرکردەی نەوەی هەڵگری یادەوەریی و پارێزەری بەئەمەکی پەرستگای بیری هاوکۆک ناسراوە؛ چونکو لەلای خۆیەوە، سلۆتەردایک دەیەوێ کۆتایی بهێنێت بەوەی بەردەوام تاوانەکانمان وەبیردەهێننەوە و مێشکمان پڕکەن بەوەی لە ڕابردوو ڕوویدا. ئەم ئەزموونە کۆنکرێتە لە هێرشکردنە سەر سلۆتەردایک، بووە زادی تێڕامانی لەسەر دەسەڵاتی میدیاکان کە چێژی لێ دەبینێ و بە توندی دژیان دەوستێتەوە؛ چونکو بۆ بەکارهێنانی ئەو وێنانەی کە خۆی حەزی پێیانە و کاریگەرییان هەیە، سلۆتەردایک لە ئاستی میدیاکاندا، هاوکات سوڕێنەری گفتوگۆکانە و بەرگریکەریشە. سلۆتەردایک وەک تاقیبکەرەی هەڵوێستی فاشیستی و هەمەڕەنگیی میدیاکان، ڕۆژنامەوان لەلای نموونەی ئەو کەسەیە کە پەیمانی زیرۆی پێیە (واتە هیچ پەیامێکی پێ نیە). ئەگەرچی سلۆتەردایک لە کەناڵی تەلەڤیزیونی ئەڵمانی ZDF بەرنامەیەکی فەلسەفی مانگانەش بەڕێوە دەبات، لەم روانگەیەوە: ”تەلەڤیزیۆن و فەلسەفە”، سلۆتەردایک لێرەیە تا پێمان بڵێت چۆن تەماشای ئەم دوو لایەنە هاودژە لە خۆیدا دەکات.\n– ئیلیزابێت لیڤی: دەتوانی پێش هەموو شتێک پێمان بڵێیت ئەم ڕستە لاتینە مانای چییە؟: Cogitor ergo sum\n– سلۆتەردایک: لەو راستیەوە کە تەنها پیتی (r) بۆ ئەو وشەیە زیادبکەی دەکاتە ئەوەی ڕستە کلاسیکیەکەی دیکارت ”من بیردەکەمەوە واتە من هەم” Cogito ergo sum کە ڕستەیەکی ئاکتیڤە (واتە کردار منم) و بە زیادکردنی ئەو پیتە دەگۆڕێ بۆ پاسیڤ (واتە کردار ئەوی ترە). ئەمەش مانای وایە لەبری ئەوەی من بیر دەکەمەوە، ئەو یان ئەوان بیر لەمن دەکەنەوە، من لە لایەن کەسێکی ترەوە بیرم لێ کراوەتەوە، کەسێک قسەکانی ئاراستەی من دەکات هەر لەبەر ئەو هۆیە من دەبم.\n– ئیلیزابێت لیڤی: ئەی ناتوانین ئەم ڕستەیە لە ئاستێکی تردا بەکار بەرین کەمتر فەلسەفی بێت، با بڵێین وەک جۆرە دروشمێک لەلایەن جیهانی میدیاوە بەکار ببرێت؟ وەکی ئۆتۆ ریفرانسیالیتێ (خود مەرجەع).\n– سلۆتەردایک: بەڵێ، لێرەشدا نەک تەنها وەک خود مەرجەعێک بەکار دەبرێ، بەڵکو ڕستەکە یارمەتیمان دەدات لە سروشتی ئیستاتیکیی پرۆسەی نێوەند (وسيط) تێبگەین، چونکو خۆگونجان لە نێو هاوپەیوەندی، واتە من لەو شوێنەم کە ئەوی تر مەبەستەکانی ئاراستەی من دەکات. ئەمەش مانای وایە بەو شێوەیە تۆ بەرامبەر بە من بوونت دەسەلمێنی. بە پێچەوانەی ئەمەش دەکاتە فەلسەفەیەکی دیالۆگ کە هەموو فەلسەفەی سەدەی بیستەم پێوەی سەرقاڵ ببوو.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: دێمە سەر ئەو هەموو شەڕانەی لە نێوان فەرەنسا و ئەڵمانیا لە ئارادابوون، چ شەڕی سەربازی و چ هی فەلسەفیش کە زۆرجار لە ئارایە، ئەمڕۆ کە فەیلەسوفەکانی هەردوولا زۆری فەرهەنگی وشەکانیان هاوبەشە، هەردوولا وەک یەک لەلایەن دنیای هاوپەیوەندیەکانەوە (کۆموینیکاسیۆن) هەڕەشەیان لەسەر نیە؟\n– سلۆتەردایک: بڕوا ناکەم کە هاوپەیوەندی لە خودی خۆی ماییەی هەڕەشە بێت؛ ئەوەی هەڕەشەمان لێ دەکات ئەو پانتاییە دەروونییەیە کە بە نێوەندی هاوپەیوەندیەک ئەنجامدەدرێ کە ئێمە نامانەوێت. پەیوەندیەک کە بێ ویستی خۆمان نەبێت کەم تا زۆر بەشدار دەبێت لەوەی قاتێک قین لە دژی ڕەگزی مرۆڤ (misanthropie) بخاتە سەر ئەو قینەی لە ناخمان شاراوەیە. هەر ئەم نەخواستنی هاوپەیوەندیە وا دەکات چی قینی بنەڕەتە لە قولایەوە سەرکەوێتە سەری سەرەوە. هەر ئەمەشە وامان لێ دەکات بە ئاگابین لە لافاوی میدیاکان کە وامان لێ دەکەن لە داهاتوودا ببینە دراوسێی ئەوانەی سنووری هاوبەشمان لەگەڵیاندا نیە. دەبێ لەبیرشمان نەچێت کە بیرۆکەی دراوسێ لە تێگەیشتنی کۆندا نزیکبوو لە بیرۆکەی دوژمن، ئەمڕۆ بە نێوەندی هاوپەیوەندیەوە بیرۆکەکە وای لێهاتووە بۆ ئەوانە بەکار دەبرێ کە هیچ شتێکی هاوبەشیان لەگەڵماندا نیە، بە تایبەتی نە دیواری سروشتیی و نە سنوور لە نێوانماندا نییە. کەسانێک کە دراوسێی ڕاستەوخۆی ئێمە نین، کەچی ئەمڕۆ دەتوانن نەهامەتی خۆیان بڕژێننە سەرمان، لە کاتێکدا ئەمە جاران تەنها دراوسێ نزیکەکان بۆیان هەبوو بیکەن. ئەمە یەکەم ئاکامی هاوپەیوەندیە، کە بەگشتبوون یان بە نێوەندی جیهانگەرا دروستبوە.\n– ژیل کازانۆڤا: ئەوەی کە وتت سەبارەت بە Cogitor ergo sum بەوە دەچێت دوورتر بڕوانێت لەو بیرۆکەیەی من بوونم بە نێوەندی ئەوەوە هەیە، کە میدیا هەیە بۆیە منیش هەم، واتە بیر لەمن دەکەنەوە بۆیە هەم، من وەک میدیاکان بیردەکەمەوە، ئەم دیالۆگەش دەمکاتە ئەویتر و ئەویتریش دەبێتە من، لە کۆتاییدا لەسەر ئەو بۆچوونە پوختەی ڕاکانم دروستدەکەم کە میادیاکان وەک من بیر دەکەنەوە.\n– سلۆتەردایک: وایە، دەبمە ئەوەی کە گوێی لێ دەگرم، کەوابێ ئەویتر بیر لەمن دەکاتەوە.\n– ئیلیزابێت لیڤی: ماوەیەک هەبوو کە زۆر بیریان لە تۆ دەکردەوە سلۆتەردایک! دەتوانین بڵێین لە رادە بەدەر بیریان لە تۆ دەکردەوە. بەهەرحاڵ ”مەسەلەی ئابڕوبردنی سلۆتەردایک” فێری زۆر شتی کردی لەسەر ئاستی گوڕەپانی میدیاکان. ئەوەبوو لە ١٧ی تەموزی ١٩٩٩ لە کۆشکی ئیلماو لە باڤاریای سەروو، کۆنفرانسێک لەسەر هایدگەر هەبوو تۆ ئەم ناونیشانەت پێدابوو: ”یاساکان بۆ پارکی مرۆڤ”، کە وەڵامێکە بۆ ”نامەیەک دەربارەی هیومانیزم”. لەم دەقە کە بیرۆکەکەی لەسەر ”پارکی مرۆڤ”ی ئەفڵاتون و بیرۆکەی ”بە ماڵیکردن” لەلای نیتشە دەهێنیەوە ئارا، تۆ قەیرانی هیومانیزمی نەخوێندەوار شیدەکەیەوە، ئەمەش، پێموابێ بەدەر نەبوو لە جۆرە ڕەشبینیەک، بەڵام بیسەرەکانت نەیانویست ئەم ڕەشبینیە ببیستن؛ چونکو لە ئاست شکستی پەروەردەیەکی کلاسیکی تۆ دەپرسیت ئایا بیۆتەکنەلۆجی و هەموو جۆرە دەسکاریەکی جینیتیکی لە ئایندەدا نابنە مایەی ڕاستکردنەوە و دەستکارییکردنی چارەنووسی لەدایکبوون؟ لەدوای ئەمە ئابڕومەندییەکەت دەنگیدایەوە، بە تایبەتی لەلایەن هابرماس کە تاوانبارت دەکات بەوەی کەسێکی بانگەشەی ”دەستکاریی مەسەلەی لەدایکبوون و نەوەکان” دەکەی، هەروەها بە لایەنگری بیرۆکەی ”باشترکردنی لەدایکبووی نوێ” و بە ”میتی سوپەرمان” تاوانبار کراوی، بێ ئەوەی بەتەواویی تا ئەو ئاستە بڕۆن کە نۆستالژیت بۆ رایشی سێهەم هەبێت. هەروەها لۆمەی ئەوەشت دەکەن کە شوناست لەسەر وێژدانی برینداری ئەڵمانەکان بینا نەکردوە. ئەم گفتوگۆ زۆر ڕەقانە ئەو بیرۆکانەت دەسەلمێنن کە ڕاستیت سەبارەت بە رەخنەیەک لە ”فیکری مێگەل” دەگیرێ، ئەمەش بیری رەخنەیەکە کە: ”هەوڵدەدات نووسەری بابەتێک بەو شرۆڤانە بگۆڕێتەوە کە لە دەوری نووسینەکە دەگوترێن، ئەوەی رەخنەش لەبارەیەوە دەیڵێ لە خودی نووسینەکە بە گرنگتر دادەنرێ.”؛ بەڵام بۆ ئەوانەی کە ئاگاداری ئەم مەسەلەیە نین، یاخود لەبیریان چووە، با گوێمان لەم قسانەی فەیلەسوف راینەر ڕۆشلیتس بێت لە مانگی شوپاتی ٢٠٠٠ لە فەرەنسا، پاش ئەوەی مەسەلەی ئابڕومەندییەکەی سلۆتەردایک دەنگیدایەوە:\n(کۆمەڵێ تێڕامان هەن کە بایی خۆیان لەیەک ترازاون، بەڵام دەتوانین بەهانەیان ببینین. بەهانەکەش ئەمەیە: هیومانیزم- جارێ ئەمەشیان وشەیەکە کە سلۆتەردایک دەیهێنێ و وڵامی ئەم نووسینە کورتەی هایدگەری پێ دەداتەوە سەبارەت “پەیامێک دەربارەی هیومانیزم”- هیومانیزم لەسەر ”کۆماری ئەدەب” بیناکرابوو، بە واتای ئەوەی لەسەر جۆرە کلتورێکی هیومانزیم، سیستەمێک لە پەروەردە و لەسەر ویستی بە شارستانیکردنی مرۆڤ بە نێوەندی ئەدەبەوە. یەکەم تێزی سلۆتەردایک کە تا ڕادەیەک لە چەند خالێک لەگەڵ هایدگەر کۆکە، ئەوەیە کە دەڵێ: هیومانیزم شکستی هێنا لە بەمەدەنیکردنی مرۆڤایەتی. سلۆتەردایک، ئەم تێزەی هایدگەر شیدەکاتەوە و پێیدا دەچێتەوە و گەشەدەدات بەو فۆرمە جیاوازانەی هیومانیزم، کە بە بڕوای ئەو بریتین لە کرستیانیزم، مارکسیزم و ئەمریکانیزم (کە بەوە دەچێ لەگەڵ هادیگەر بیخاتە یەک ئاست، چونکو لەلای هایدگەر ئەمریکانیزم و نازیزم و بۆلشفیزم لە یەک ئاست بوون)، کە ئەمانە نەک تەنها شکستیان هێنا، بگرە بوونە هەڵگری تۆوی توندوتیژیی بێ وێنە. ئا لەم یەکەم تێزەوە سلۆتەردایک ئەم تاقە پوختەیە هەڵەچنێ: ”ئەگەر هێشتا دەمانەوێ مرۆڤایەتی مەدەنی بکەین دەبێ ڕێگای تر بدۆزینەوە.”.)\n– ئیلیزابێت لیڤی: ئەمە سەرەتای ”مەسەلەی ئابڕومەندیی سلۆتەردایک”ە کە بە توندی بەگژتا هاتنەوە، بەتایبەتی لە ئەڵمانیا، لەلایەن هابرماسەوە. تۆ به‌وه تاوانبارکراوی، با بڵێین: به نهێنی لایه‌نگری نازیت (crypto Nazi)، واته له نێو دێره‌کانتدا به‌نهێنی ئه‌وه ده‌خوێنینه‌وه؛ بابڵێین کە خۆ شوناسکردنت لەگەڵ نه‌وه‌ی یاده‌وریی ترۆمای ده‌سته‌جه‌معی ئه‌ڵمانی ڕەتدەکەیەوە. ئایا ئەوانەی تاوانبارتدەکەن و ئەو ڕۆژنامەوانانەی باسی دەقەکەت دەکەن کتێبەکەیان خوێندۆتەوە و بە باشیی خوێندۆیانەتەوە؟\n– سلۆتەردایک: دەبێ سەرەتا باسی ئەوە بکەین کە سیستەمی ڕێخستنی میدیاکان وا ئەمڕۆ لەناویدا دەژین جڵەوی دەسەڵاتی بەدەستی نەخوێنەوارەکانەوەیە. ده‌بێ بزانین ئێمه له سه‌رده‌مێکدا ده‌ژین که سووکایه‌تی پێکردن له‌لایه‌ن نه‌خوێنه‌واره‌کانه‌وه پێش هه‌موو هۆشیارییه‌ک که‌وتوه له‌گه‌ڵ دامزراندنی سیسته‌می میدیای جەماوەریی. نێوەندی میدیاکان پێش تێگەشتن کەوتوە، لەگەڵ دامەزراندنی سیستەمی میدیا کە لە ناوەڕاستی سەدەی حەڤدە ئەنجامدرا، لەگەڵیشیدا هەلو مەرجی پێکهێنانی زانستی مرۆڤ بە شێوەیەکی گەورە و بەرچاو گۆڕا. ئیدی لەو ساتەشەوە نووسین و خوێندنەوە نەیانتوانی بەکەڵکی بنەمایەکی زانستی بێن تا ببیە مرۆڤێکی ڕۆشنبیری تێگەیشتوو. ئەمەش دڵی ئەو هاوکێشەییەیە کە دەمەوێ باسی بکەم لە دامەزراندنی سیستەمی میدیای جەماوەریی. لە ڕاستیشدا کلتوور لەگەڵ ئارامگرتن (سەبرکردن) هاودەنگن: هەتا بەسەبرتر بێت ئەوەندەش کلتوور بەرهەم دێت، چونکو لەگەڵ شارستانیەتی میدیای جەماوەریی دەبینە شایەدحاڵی ڕوحیەتێکی ئۆقرە نەگر و هەڵچونی فیکرێکی بێ سەبر؛ ئەمەش ئەو کاتەیە کە پروپاگەندە دەبێتە پەیوەندی بازرگانیەکی سیمبولیی نێوان مرۆڤەکان؛ ئیتر کۆمەڵی جەماوەریی بەوە خۆی پێناسە دەکات کە نووسین دەبێتە ئامرازێکی شەڕی ویژدان. ئەم شەڕە بەگشتیکراوە هێڵێکی گەورە بەژێر ئەو ڕستەییەی تۆماس هۆبز دەهێنێ کە لە کتێبی ”هاوڵاتی” Le citoyen، نووسیوێتی: ”زمانی مرۆڤ کەرەنایەکە بۆ جاڕدانی شه‌ڕ و فیتنەنانەوە.”. زمانی ئێستاش ئا ئه‌مه‌یه زیاتر. قسەکردن تا دێت بەوە دەچێت شەڕ دژی کەسێک بکەی. مۆدێرنیتەش بریتیە لە نیوچە شێتیەکی جەماوەریی کە بە شێوەیەکی دەستکرد دروستبووە لە ڕێی بەڕبڵاویی ئامرازی میدیای جەماوەرەی. ئەم نووستنە ماگناتیسیەی مرۆڤی مۆدێرن کە گابرێیل تارد Gabriel Tarde، لە ساڵی 1890 له کتێبی ”یاساکانی لاساییکردنه‌وه” Les lois de l’imitation، باسی لێ دەکات و دەلێ: ئەو کۆمەڵە نووستووە دەبێتە دۆخی ئاسایی مرۆڤی کۆمەڵایەتی کە بە شێوەیەکی فرە ئاشکرا لە سەدەی بیستەم سەریهەڵدا. ئەمەش ئەو هۆیەیە کە کارل کراوس Karl Kraus باس لە لاوازبوون و بەرەو نەمان و کۆتایی دونیا دەکات کە بە نێوەندی ئەوەی ناویناوە (سیحری ڕەش) magie noire سەرهەڵدەدات، ئەمەش زۆر بە سادەیی ئاماژەیەکە بۆ ڕۆژنامەکان.\n– ئیلیزابێت لیڤی: ئەوەی لە دەقەکەتدا لێی تێدەگەین بە ڕاشکاویی ئەمەیە: وشەگەلێ هەن ڕێ لە بیرکردنەوە دەگرن. ئەوەشی سەیرە، بە شێوەیەک لە شێوەکان، کە لەو کاتەدا هیچ کەس ئەو دڵەڕاوکەییەی تۆی نەبیست سەبارەت بە بیرۆکەی ئەگەری گەڕانەوە بەرەو ژیانی سەرەتایی و بە ئاژەڵبوون. ئایا کێشەکە لەمەدا نیە: کە ئاشی هاڕینی میدیاکان بەردەوام زمانێك به‌کارده‌به‌ن که تێکەڵکردنێکی تێدایه لە نێوان وه‌سفکردنی حاڵه‌تێک به‌گشتیی و وه‌سفکردن به پێی پێویست، واته وه‌ک زمانی ڕاوێژکار و وانە پێدان؟\n– سلۆته‌ردایک: ئه‌و تێکه‌ڵکردنه دۆخێکی بنه‌ڕه‌تییه لە دەسەڵاتی میدیاکان، چونکو میدیاتۆر(واتە ئەوەی لە ڕووبەری ڕادیۆ و تەلەفیزیۆنە، پێشکەشەر و هەڵسورێنەری بەرنامە…) ئه‌و که‌سه‌یه که به بەستینەوەی لینکی دوولا هەڵدەستێ و مه‌حکومه به‌وه‌ی به‌رده‌وام شت بوروژێنێت. ئەم وروژانەش دەیگەیەنێتە ئەو کەسەی، با بڵێین، کە کەرەستەی توڕەبوون و یاخیبوون دابین دەکات. دەبێ لەبیرمان نەچێت کە رۆژنامەوان کەسێکە کە بەرد شكانن پیشەیەتی و کەرەستەکانی لە خودی کۆمەڵەوە هاتوون. کۆمەڵیش بە نێوەندی دڵەڕاوکەیەک لە دەوروگڕی بابەتێک هاودەنگ دەبن و دەگونجێن کە پلەیەکی بەرز لە هاوکاریی هاوبەش دەخوڵقێنێ. لێرەشدا موعجیزەیەک لە ئارایە کە میدیا خوڵقانویەتی و هەرگیز کۆتایی نایەت: واتە جۆرە گونجانێکی ڕەمزی لە نێوان خەڵکانێکدا دروستدەبێ کە ژمارەیان دەگاتە پێنج، حەوت و لەوانەیە سەد ملیۆنێک کەس بن. دەبێ چی بکرێ تاکو واتا و گونجان بخرێتە ژیانی کۆمەڵی وەها؟ ئەمە بە ئاسایی لە ڕێی هەواڵی وروژێنەرەوە دەکرێ. لێرەشدا وروژاندن مەبەست لە ”خوێن گەرمییە” وەک لەلای شیردەرەکان، ئەمە بەو مانایە دێت کە گونجانی ڕەمزیی کۆمەڵ بە تەواویی لەسەر دەسەڵاتی توڕەبوون و یاخویبوونی هاوبەش بیناکراوە. لێرەوە دەبێ بەردەوام هەوڵبدرێ بابەتی ئابڕووبردن بخوڵقێنرێ بۆ ئەوەی ئەو کەش و هەوای گونجانی ڕەمزیە دابهێنێت کە کۆمەڵی مۆدێڕن پشتی پێ دەبەستێ.\n– ئیلیزابێت لیڤی: حەز دەکەم ئەم ڕستەییەی نیتشە بهێنمەوە کە تۆ خوێنەرێکی گەورەی ئەوی: ”هیچ کەسێک بەقەد ئەوەی تووڕە و یاخیە درۆ ناکات.”\n– ژیل کازانۆڤا: تۆ، ئەو کەسەی کە بەدیتکردەوە و شیتکردۆتەوە تا چەند گونجان و تەبایی ناو ئەو کۆمەڵانەی بەمیدیاکراون لەدەوری هەست و سۆزێک خڕدەبێتەوە کە میدیاکان پەخشیدەکەن؛ ئەمە بە شێوەیەکی بەربڵاو و گشتیی وەها کاری پێکراوە کە ببێتە سۆز و بابەتێکی هاوبەش. تۆش چۆن ئەوەت نەبینی کە هەندێ وشەت بەکاربردوە تەوەرێکی نەریتیی ئەو هەست و سۆزە بوون؟ یان ئەوەتا خۆت ئەوت هەڵبژاردوە کە تۆش یاری بەو لایەنە بکەی؟\nسلۆته‌ردایک: بڕوا ناکەم نەمبینبێت، بەڵام بە زۆریی نەمویست خۆم لەناو ئەو سانسۆرە بێ مانایەی هەڵسورانی وشەگەلێکدا دەق بگرم. ئەگەر لایەکی وروژێنەری وەهاشی تێدایە لەناو دەقەکەم، ئەوە بێ گومان لەناو ئەو لایەنە شاراوەیەی ئەو وشەگەلەیە کە تۆ ئاماژەی پێ دەکەی؛ وەلێ ئەوەی ئەو مەسەلەی ئابڕومەندییەی وروژان خودی بەکاربردنەکەیە و ویستی بەکاربردنی دەقەکەیە وەک ئامێرێک لەلایەن رسوابەرانەوە، ویستێک کە هی من نیە و دوایی وای لێبکەن کە ببێتە هی من. ئەوەشی جێی سەرسامیە ئەو ڕەشەبا توندوتیژەیە کە لە خۆیەوە لەدایکدەبێت. بڕواشم وایە کە ئەمە ئەزموونێکە دەبێ بیخوازی بۆ هەموو ئەو کەسانەی دەبێ لە ڕووبەرێکی گشتیدا بێنە قسە و هەڵوێستیان هەبێ و بەلانی کەم بۆ جارێکیش بێت لە ژیانیدا ئەمە بێتە ڕێیان. واتە کەسەکە ببێتە مەڵبەندی ئەو ڕەشەبا بەمیدیاکراوە، چونکو ئەمە ئەزموونێکی ئەوەندە دەوڵەمەندە کە لە دەرئەنجامدا وامان لێدەکات پەشیمان بین لەوەی نەبینە بابەتێکی میدیا و توڕەبوون و لە ئاکامدا یاخیبوونێکی وەها گەورە بەکەمیی ڕوودەدات.\n– ئیلیزابێت لیڤی: لەسەرو ئەوەش، تۆ دەڵێی کە ئەو جۆرە ئابرووبردنانەی بە زنجیرە دێنە ناو ژیانمان، دیاردەی دەسەڵاتی میدیاکانە. تۆزێک پێشتر ئاماژەت بەوە کرد ئەمە وەک چەمەنتۆی نێوان خشتەکانە گونجانی ناوخۆیی کۆمەڵەکانمان بۆ مسۆگەر دەکات. ئایا ئەم دیاردەیە هەمان ئەو بۆچەنەشتە کاتێ توانیت قسە لەسەر ”فاشیزمی هەمەجۆر” بکەی؟\n– سلۆته‌ردایک: بەڵێ، ئەو بیرۆکەیەم بەکاربرد کاتێ ویستم ئەو پەیوەندیە نیشاندەم کە لە نێوان کۆمەڵی بە میدیاکراوی ئەمڕۆ هەیە لەگەڵ یەکەم فۆرمی کلتووری کە دەگەڕێتەوە بۆ ئیمپراتۆریەتی ڕۆما. بۆ ئه‌وه‌ی له کۆمه‌ڵی بە میدیاکراو تێبگەین، گرنگه بچینه‌وه سه‌ر گڕێکی دیڕین و بزانین چۆن میکانیزیمی وروژان دروستده‌بێ؛ چۆن لە ناو هەناوی دەسەڵات لە هەمانکاتدا چێژیان بینیوه و یاخیش بوونە له سیرکی ڕۆما؛ چۆن ئه‌مان سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتیان پێکهێناوه، به‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریان هه‌ستیارکردوه؛ بە رادەیەک کە ئەو هەستە بەرزانە وو‌زه‌یەکی پێویست دابیندەکات بۆ خڕکردنەوەی جەماوەرێکی گەورە. هه‌ر چونه‌وه بۆ سه‌ر ئه‌و شوێنه‌واره وامان لێده‌کات له میکانیزمی ده‌سه‌ڵات تێبگه‌ین. هه‌ر ئه‌و هۆیه‌شە کە وایکردوه هه‌مان ئه‌و سیسته‌مه‌ی گرێک بگه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه مۆدێرنه و تەنانەت بوارمان بدات تێڕامانێک لەسەر خودی زمانی بەکارهاتوو و نەریتی ڕیتوریکی ئەو سەردەمە دێرینە تێبگەین.\nهەموو کۆمەلەیەک، شارستانیەتێک کە هەڵسەنگانی زۆری بەخۆوە بینیوە فۆرمێکی تایبەتی خۆی لە ریتۆریک بەرهەمدەهێنێ وەک فۆرمی چۆنێتی هەڵسوڕانی هەست و سۆزی دەستەجەمعی. بەو جۆرە مۆدێرنیتە گەشەی داوە بە فۆرمی تایبەتی خۆی لە ریتۆریک کە بریتیە لە میدیای جەماوەریی. لێرەوە هونه‌ری چۆنێتی باش بەڕێوەبردنی هه‌ست و سۆزی هاوبه‌شی جه‌ماوه‌ر و چۆنێتی هه‌ڵسوڕانیان لە کاتی شەری یەکەمی جیهانی گه‌یشته لوتکە کاتێ ڕۆژنامەکان بەڵگەیان هێنایەوە لەسەر ئه‌وەی که ده‌توانین مێشکی پێشکه‌وتوترین شارستانیەت لە مێژوودا به‌کاربهێنین و یاری بە لایەنی دەروونییان بکەین. ئیدی ئەوەبوو کە له ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌یه‌ک و ڕەنگە چەند مانگێک بووبێ، سه‌رجه‌می خه‌ڵکیان تێوه‌گلانە ئەو شەڕە. په‌نجا ملیۆن خه‌ڵک بوونە هاوبەشی پڕوپاگەندەی ریتوریکێکی نوێی هاوچەرخ؛ توانیان به نێوه‌ندی مێشک شۆڕدنه‌وه سه‌رجه‌می خه‌ڵک بکه‌نە نه‌خوێنه‌وار. ئه‌مه‌ش به‌کارکردن له‌سه‌ر ئه‌قڵیەتی جه‌ماوه‌ر ئیشی پێکرا، هەموو خەڵک لە دۆخێکی نەشوەی دەستەجەمعی تێکەوتن و بەیەکەوە گرێدران، ئیتر چ لایەنگر بووبێت یان دوژمن. هەموو تووشی دۆخێکی حاڵ لێهاتنی ناوخۆیی بوون کە چوار ساڵ و نیوی خایەن. هه‌رگیزیش ڕوون نەکرایەوە و نه‌زاندرا بنه‌مای گۆڕانی ده‌روونی ئەو دیاردەیە چی بوو.  \n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: گوێم لێت بووە کاتێ باسی ریتۆرکی ڕۆما دەکەی کە لوتکەی گەشەکردنی لە کاری خێرخوازی و ئاینی ئیمپراتۆریەتی ڕۆما دەبینی، کە سیرکی ڕۆما مەیدانێک بوو بۆ هەڵچوونی هەست و سۆزی جەماوەر؛ هەر گوێ قوڵاغیش بووم کاتێ باسی پروپاگەندەی شەڕی یەکەمی جیهانیت کرد کە پلەبەندیەکی دەسەڵات هەبوو سەرجەمی زانیاریەکانی بەدەست بوو، بەڵام کاتێ لەمڕۆدا باسی جۆرە فاشیزمێکی هەمەجۆر دەکەی، یاخود باسی خواستی خۆت دەکەی لەوەی ببیە مەڵبەندی ئابڕوچوون پاش بڵاوکردنەوەی ”پارکی مرۆڤ”، کەوابێ کێ خواستی ئەم سەردەمی دیموکراسیەتەی بەدەستە؟ هێز لە کوێیە لە سەردەمی دیموکراسیەت؟ چونکو چیتر هێزێکی پلەبەندی لە ئارادا نییە. ئیدی دەکرێ لە هێزێکی سیاسیشدا بەمە هەڵسین؟ کێ بە پاکسازی سلۆتەردایک هەڵدەستێ؟ کێ بە فاشیزمی هەمەجۆر هەڵدەستێ؟\n– ئیلیزابێت لیڤی: کێیه فاشێزمی هەمەجۆر؟ فاشیزم کێیه؟ کی یه‌که‌م ده‌سه‌ڵاته؟\n– سلۆته‌ردایک: ئەمە پرسیارێکی چاکە، وابزانم بەرنامەکەتان بیرۆکەی خواستی لیکۆڵینەوەی تێدایە.\nده‌بێ سەرەتا ئه‌وه بزانین که وشه‌ی فاشیزم به ته‌واویی بۆ سیرکی ڕۆما به‌کارهاتووه. سیرکی ڕۆما سڵی نەدەکرده‌وه له‌به‌رده‌م مردنی به‌شداربوواندا، به‌م مانایه فاشیزم ئه‌وه‌ی ده‌گرته‌وه له سیسته‌مێکدا که به‌و جۆره کاری پێکراوه. که کۆمه‌ڵ به به‌رده‌وامیی بگۆڕێ بۆ فێستیڤاڵێکی هه‌میشه‌یی، به‌ڵام له‌هه‌مانکات مردنیشی تێ ترینجێنن. به‌و شێوه‌یه سنووری نێوان دۆخێکی ره‌خنه‌ئامێز له‌گه‌ڵ سنووری هەمەجۆری خۆشگوزەرانی ده‌سڕدرێته‌وه. ئا ئه‌مه‌شه خاڵی هاوبه‌شی ژیانی هاوپەیوەندی کۆمه‌ڵی مۆدێڕن کە ئێمە هەرگیز لێی دوور نەکەوتوینەوە. ئەوەی ماییەی دڵەڕاوکەشە لێرە تێبینیکەین ئەوەیە، کە چەندە ئاسانە کۆمەڵێکی ڕۆشنگەر بگۆڕی بۆ کۆمەڵێک کە چێژ لە ڕاونانی جادوگەر وەردەگرێ\n(la chasse à la sorcière) . هه‌ر ئا ئه‌مه‌شه که له پاش 11ی سیپته‌مبه‌ر له گه‌وره‌ترین سیسته‌می دیموکراسی ئه‌مریکا ڕوویدا. هه‌موو خه‌ڵک له ماوه‌ی چه‌ند هه‌فته‌یه‌کی که‌م به نێوه‌ندی میدیاکان، حاڵه‌تێکی گشتیی ترسی دەروونیی له‌لای جه‌ماوه‌ر دروستکرد. کاره‌ساتیش له‌وه‌دایه که ماوەیەکی زۆر کەم لە بەڕیوبردنی میدیاکان بەسە تا توندوتۆڵترین سیستەمی دیموکراسی بگۆڕی بۆ سیرکێکی مۆدێرن، ئیتر له‌و ساته‌وه ڕاونانی مرۆڤ، ڕاونانی دوژمن، ڕاونانی جادوگه‌ران ده‌ست پێ دەکات. ئا ئەمەش ڕوانگەی منە بۆ ئەم دۆخە ناهەموارە.\n– ژیل کازانۆڤا: له کۆمه‌ڵی ئەوروپیدا مردنی ڕه‌مزیش هه‌یه لە ڕێی ئەوەی پێیدەڵێین پاکسازیی میدیاتیک؛ به‌وه‌ی که‌سێک، جارێک، یاخود چه‌ند جارێک، لە میدیاکانەوە ده‌کوژرێ، به‌وه‌ی ئابڕوی ده‌بردرێ. که‌چی له‌پڕ هه‌ر به نێوه‌ندی ئه‌و ئابڕوبردنه‌وه که‌سه‌که بوونی زیاتر ده‌سه‌لمێ.\n– سلۆته‌ردایک: زۆر ڕاسته، له‌مه‌شدا ئه‌وه‌ی تووشی ڕسواکردن ده‌بێ له‌وانه‌یه سوود له‌و بەمیدیاکردنە ببینێته‌وه، لەبەر ئەوەی سنووری نێوان شکۆ و ڕسواکردن سڕاوه‌ته‌وه، ئیتر جیاوازییان نه‌ماوه، چونکو بوون له‌و دۆخی ڕسواکردنە ناوت ده‌برێ، ئه‌م ناوبردنه‌ش نەیارەکەت، دوژمنه‌که‌ت ناچار ده‌کات ناوت به‌رێ و بە ڕێسای ریکلامکردن دۆخەکە دەبێتە جۆرە ریکلامێک بۆ تۆ، هه‌ر به حوکمی دووباره بوونه‌وەی ناوت دوژمنه‌که‌ت ریکلامت بۆ ده‌کات.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: نموونه‌ت هێنایه‌وه له‌سه‌ر حاڵه‌تی ترسی دەروونی جه‌ماوه‌ر، نموونه‌ی 11ی سیپته‌مبه‌ر، کێن ئەوانەی ئەم جەماوەرە دەوروژێنن؟ ئه‌ی ئه‌گه‌ر جه‌ماوه‌رێک گوێ بگرێت؟ وه‌کی ئه‌وه‌ی گوێیان له تۆ گرت. ئەم ژمارەیە زۆر کەمن، جەماوەرێکی پاسیڤن (ناچالاکن)، ئه‌مه چۆن بە خراپیی دەکەوێتەوە؟ پاشان لەپڕ دەڵێیت: ”دۆخەکە دەتەقێتەوە…”، مەبەستت لە دۆخی ڕسواکردنەکەیە؟ کێیه ئه‌وه‌ی دۆخی رسواکردنەکە ده‌ته‌قێنێته‌وه؟ ئامانجی چییە؟ کێ ئەمڕۆکە ئەم دەسەڵاتەی بەدەستە؟\n– سلۆته‌ردایک: بۆ ئەوەی ئەم جۆرە دیاردەیە شیکەینەوە کە لایەنێکی دەروونناسیی دەوروژێنێ دەگەڕێینەوە بۆ وڵاتی هۆڵه‌ندا. لە سەدەی حەڤدە، کە یەکەم قەیرانی گەورەی بورسەی مۆدێڕن ڕوویدا و لە ژێر ناوی ”شێتی گوڵە لالە” ناسرابوو. لێرەدا هیچ ڕێکخەرێک نەبوو، بەڵکو ئەگەرێک لە ئارادا بوو گوایە لە نێرکی ئەم گوڵە جوانەدا گەنجینەیەکی گەورە شاردراوەتەوە و هەر کەس ئەم گوڵە بکڕێت دەبێتە بەختەوەرترین کەس. ئیتر لە ماوەی دوو ساڵدا گەمەی لەسەر کرا. پاشان خەڵکەکە کەم تا زۆر هۆشیان بەخۆیاندا هاتەوە و گەڕانەوە ناو ڕاستی. لێره‌دا هیچ هاندەرێک لە پشت ئەمەوە نەبوو، ئیشەکە به‌وه‌نده جێبەجێ دەبوو کە ماوەیەکی دوورو درێژ بانکێکی کڕینی بورسەی لالە هەموو ڕۆژێک پێشوازیی لە موشته‌ریه‌کان بکردایە. ئینجا با بگەڕێینەوە سەر بابەتەکەی خۆمان و ئەم چیرۆکە بۆ ئێستا بەکاربەرین. ئەمڕۆ هەموو بابەتێک و مەسەلەیەک کە دەبێتە ماییەی یاخیبوون و هەڵسانی کۆی خەڵک، وەک کۆمەڵی کڕیاری گوڵە لالەکەیە. به‌م مانایه‌ش ڕۆژنامه‌وانان گه‌وره‌ترین بازرگانی لاله‌ن. چونکو هه‌موو رۆژێک پێشنیاری کۆمه‌ڵێ هه‌واڵمان بۆ ده‌که‌ن که ده‌کرێ زۆر به ئاسانی دژیان بوه‌ستینه‌وه. جۆری بابەتەکانی هەڵبژێردراون هەمیشە ئەگەری ئەوە لە ئارایە کە دژیان بوەستینەوە. بەین بەینێکیش مەسەلەکە دەتەقێتەوە. زۆر جاریش بەسەر ئەو پێشنیاری وروژاننەدا تێدەپەڕین، چونکو خەڵک ماندووە و ناتوانن هەموو ڕۆژێک دژی ئەوە بوەستنەوە، بەڵام پێمانخۆشە کە ڕۆژنامەوانان بەڕاستی بە کاری خۆیان هەڵسن، ئەمەش بریتیە لەوەی بەردەوام کۆمەڵێ پێشنیارمان بۆ بکەن کە ماییەی توڕەبوونمان بێت، بە رادەیەکیش بێت کە هەمیشە پلەی گەرمای توربوونی کۆمەڵ سەقامگیر بێت.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: لە ئاستی ئەو بازارەی ئەمستردام، هابرماس کێیە بە بەراورد بە بازرگانی لالە؟\n– سلۆته‌ردایک: هابرماس بیگومان گەورەترین بازرگانی لاله‌یه، بەڵام بەتایبەتی ئەوەیە کە دەیەوێ بورسەکە ڕێکخات. ئەوەی تیۆری هاوپەیوەندی به ده‌سته‌وه‌یه، واتە کۆمیونیکاسیۆن، ئەو نەک تەنها بەشدارە لەو ڕۆژنامانەی هەموو ڕۆژێک دەکڕدرێن و دەفڕۆشرێن، بەڵکو سەرقاڵی ڕێکخستنی خودی بورسەکەشە بەوەی کۆنتڕۆڵی بەشداریی هەندێک بابەت دەکات کە ڕۆژانە لە ئاڵو گۆڕدان.\n– ئیلیزابێت لیڤی: لەو کتێبەی کە چاوپێکەوتنت لەگەڵ هانز یۆرگن هاینریشHans-Jürgen Heinrichs کردوە، تۆ وەها باسی کۆمەڵەکانی ئێمە دەکەی وەک بورسێک بن کە ناونیشانیان هەڵگرتوە: هەموو شەوێک ئەو بابه‌تانەیان بۆمان پێشنیاردەکەن کە پێشتر دەستنیشانکراون و ئێمه له نێوانیاندا ئەو بابەتانە هەڵدەبژێرین کە ماییەی توورەبونن؛ دەنگ دەدەین بە بابەتێک کە پێشتر هەست و سۆزمان بۆی دەستنیشانکراوە. جۆرج لۆکاش سەبارەت بە نازیزم دەڵێ: که توانه‌وه هه‌یه له نێوان فه‌لسه‌فه‌ی وجودیی ئه‌ڵمانی و ته‌کنیکی ئه‌مریکی بۆ ریکلامکردن. ئایا ئه‌مڕۆ له ژێر ده‌سه‌ڵاتی بازرگانیدا ده‌ژین؟\n– سلۆته‌ردایک: به‌ڵێ. یه‌کێتی سۆڤیه‌تیش گه‌وره‌ترین کۆمپانیای په‌یوه‌ندی جه‌ماوه‌ریی بوو، که به‌رهه‌مێکی ده‌فڕۆشت ناوی نابوو ”شۆڕشی ڕووسی”. ئاسانتریش بوو که له ده‌ره‌وه‌ی سۆڤیه‌ت موشته‌ری بۆ بدۆزیه‌وه وه‌ک له ناوه‌وه، چونکو لە ناوەوە خەڵک لە ژیانێکی پڕ لە توندوتیژیدا دەژیان. ده‌بێ بشزانین که ئه‌و بازاری شۆڕشه بۆ چەندین ساڵ زۆر به باشیی کاریکردبوو. ئه‌وانەشی که چیدی ئه‌و به‌رهه‌مه شۆڕشه‌یان ناکڕی، له نێو هاوڕیانیاندا به خیانه‌تکار تەماشاکران، وه‌ک ئارتەر کوستلەر و ئه‌ندرێه ژید کاتێ لە ڕووسیا گەڕانەوە. ئەمانە یەکەمین کەسەکان بوون کە ئامۆژگاریی ئەوەیان دەکرد چیدی کەس شۆڕشی سۆڤێتی نەکڕێت.\n– ژیل کازانۆڤا: ئایا ئەمڕۆ لەهەمان بارو دۆخی ئەو دیاردەیەدا ناژین کاتێ هەڵمەتی میدیایی ڕێکدەخەین بۆ خەڵکانێک تا قەناعەتیان پێبکەین جۆرە چاکسازییەک بکەن کە لە قازانجی خۆیان نییە، بەڵام قەناعەتیان پێدەکەین کا باشە بۆیان و لە ڕێی ئامارکردنەوە دەیسەلمێنین کە باشە بۆیان. ئینجا کە چاکسازیەکە ئەنجامدرا و خەڵکەکە هەڵوێستیان بوو ئەو ساتە پەشیمان دەبنەوە.\n– سلۆته‌ردایک: ڕاستە ئێمە دەبێ بەرەوڕووی لافاوی هەموو ئەو جۆرە زانیاریانە ببینەوە کە لە ڕێی کۆمپیوتەر و تەلەڤیزیۆن و هەموو بوارێکدا پێمانی دەبەخشن. دەبێ لەبیرمان نەچێ کە کاری هەڵوەشانەوەی سەرسامبوون بەو زانیاریانە، واتە خۆ پاککردنەوە لە خەڵتەیان، کارێکە هەرگیز نابێ بڵێین یەکجارە و تەواو، بەڵکو پێویستە بەردەوام کاری بۆ کەین. ڕاستیشە کە لەلای خەڵکی گەنج ڕەفتارێکی هۆشمەندانە بەدی دەکەین: ئەوانەی گەنجێتیان لە سەردەمی ڕیکلامکردنی گەورە بەسەر بردوە توانای ئەوەیان هەیە دژی ئەو هێرشی زانیاریی و ریکلامانە خۆیان بپارێزن. ئەمانە ئەو نەوەیەن کە ئەمڕۆ سەر بە ڕەوتی ڕووناکین. ئەوانەن کە توانای ڕەخنەگرتنیان لەو زانیاریانە هەیە و دژی فریودانی بەرهمی ئەو ریکلامانە دەوستنەوە.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: ئەوەی جیاوازیی لە نێوان سیستەمی پروپاگەندەی سۆڤییەت و شەڕی جیهانی یەکەم دروست دەکات، ئەوەیە کە لە حاڵەتی دووهەم دوژمن لەودیو سنوورەکانە، لە حاڵەتی یەکەم دوژمن لەناوەوەیە و دەبێ بیدۆزیەوە و دەمامکەکانی لادەی. ئایا ئەمڕۆ لە پاشماوەی بیری سۆڤییەت ئەوە هەڵناچنین کە دوژمنێکی ناوەوە بۆ خۆمان بدۆزینەوە؟\n– سلۆته‌ردایک: ئەم دەستنیشانکردنەی تۆ زۆر خەماویە تا بتوانم لەگەڵت کۆکبم؛ بەڵام لە مەبەستت تێدەگەم. فەلسەفەی ڕووناکیی بە دوو شێوە دەتوانێ بەردەوامبێت. یەکێکیان لە شێوەی ڕەفتاری هۆشمەندانەیە، ئەوی تریان لە شێوەی شیکردنەوەی کۆنکرێتی میکانزیمی دەروونیە کە پەیوەندیەکانی مرۆڤ بەیەکەوە گرێداوە. شیکردنەوەی دەروونی و جوڵەی کۆمەڵ لەو بارەوە گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە. پێویستییەک بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاریی نوێ هەیە، ئەمەش پابەندە بە میکانیزمی ترسێکی هاوبەشی ناوخۆ کە بە نێوەندیەوە نەیارەکان بەیەکەوە بەستراون و باشترە بە: ”لایەنەکانی شەڕ” ناویان بەرین. هەر لایەنێک وا دێتە بەر چاوی کە لایەنەکەی تر لەناو چ هەلومەرجێکی بیرکردنەوەیە. بەم واتایە، خەیاڵی بۆ ئەوە دەچێ کە ئەوەی بیری لێ دەکاتەوە سەبارەت بەویتر ڕاستە، ئەم جۆرە بیرکردنەوەیەش ترسێکی خەیاڵیی ووزەی دەخاتە بەر. مرۆڤی (هۆمۆساپیان) به‌وه ناسراوه که گه‌وره‌ترین ووزه‌ی هه‌یه و توانای شه‌ڕی هه‌یه. فشار له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه کار ده‌کات که ده‌توانین له چه‌ند چرکه‌یه‌کدا هه‌رچی ووزه‌یه ئازادیکه‌ین. ئه‌مه‌ش به‌وه ئه‌نجامده‌درێ که هه‌رچی پێداویستی ئۆرگانیکی له‌شه، وه‌ک لایه‌نی سێکس و خواردن و خه‌و و چالاکیی مێشک ده‌یانخه‌ینە لاوە، ته‌نها لایه‌نی ئه‌و فشارە جێبه‌جێدەکه‌ین کە بەم شێوەیە کاردەکات: ”هەموو ووزەت کۆبکەرەوە لەپێناو تێکشکانی مەترسییەک کە ئێستا لە ئارادایە.”. ئێمە بایەخ بە بوون دەدەین، ئەمەش دەکاتە ئەوەی کە دوژمن لێرەیە. \n– ئیلیزابێت لیڤی: تۆزێ پێشتر باسی پەیامێکت کرد کە ئێمە ویستمان لەسەر نییە. هه‌موومان ده‌مانه‌وێ په‌یامێک بگه‌یەنین. لەو کتێبەتدا هاتووە کە دیداری هانز یۆرگن هاینریشی تێدا دەکەی کە: ”هەموو کەسێک دەیەوێ سەرکردە بێت، هەموو کەسێک دەیەوێ مایکریفۆنەکە بگرێتە دەست و شتێک بڵێ، بەڵام کەس هەوڵی ئەوە نادات پەیامێک وەرگرێ. ئێمه له سەردەمی ئەو فریشتانە ده‌ژین کە پەیامیان پێ نیە. لە سەردەمی فریشتەی بێ پەیام، ئێمە هەموو رۆژنامه‌وانین، مەبەستت ئەمەیە؟\n– سلۆته‌ردایک: به‌ڵێ، ڕۆژنامه‌وان کەسێکە که پەیامێکی سفری پێیە. ئەوەیە کە ئامادەیە زانستییه‌ک بگه‌یەنێ، بەڵام زانستییەکە کە هی خۆی نییه. بەدەر لەمانەش، ڕۆژنامەوان هه‌ن که خۆیان پەیامەکە بەرهەمدەهێنن و هەر خۆشیان دەبنە پەیام گەیەنەر، لە کاتێکدا بەگشتیی رۆژنامەوان بوونەرێکە سەر بە میدیاکانە؛ له دیوێکه‌وه زانیاری وه‌رده‌گرێ و له دیوێکی تره‌وه ده‌یبه‌خشێ به ئێمه.\n– ئیلیزابێت لیڤی: ئەمە مانای وایە کە هیچیان پێ نییە بیڵێن، بەڵام هەر دەشیانەوێ بە هەرچ نرخێک بیڵێن.\n– سلۆته‌ردایک: ”ویستی وتن” زۆر ئامادەیە لەلای ئەوان، بەڵام بوونەوەرێکیشە کە ”ئامادەیە بڵێ”، بەم واتایە ئه‌م ڕۆژنامه‌وانه کارمه‌ندێکە و پیشەیەکی هەیە.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: بڕوام وایە کە دیموکراستی ئەمەیە: دونیای مقۆمقۆیە، کە هەموو کەس لەهەمانکاتدا وەرگر و نێرەری پەیامە و لە غەڵبەغەڵبێک بەولاوە گوێت لە هیچ نییە. تۆ رازیت بەم پێناسەییەی دیموکراسی؟\n– سلۆته‌ردایک: لە خۆم دەپرسم چۆن دەگەینە ئەوەی زۆرینە بتوانن ڕای خۆیان دەربڕن؟ لەگەڵ ئەوەشدا ئەمە مەتەڵێکە کە لەلایکەوە رەخنە لە دیموکراسی دەگرین، لەلایەکی ترەوە دەبینین کە دەرئەنجامی یاساکانی دامەزراننی دیموکراسیەت لە ڕژێمی تر پەسەندترە.\n– ژیل کازانۆڤا: سیسته‌مەکان مه‌یلیان به‌ولایه‌دا ده‌چێ که بە تەواویی پانتایی بگرنه‌وه، ئینجا کە گرتیان دەیخنکێنن. لەم ڕوانگەیەوە، ده‌کرێ وەها شیکەینەوە کە زانیاریی و ڕیکلام بەرە بەرە تێکەڵبوونە، سه‌ره‌تا به میتۆده‌کانیان تێکه‌ڵبوونه و پاشان له کاتی په‌خشکردندا و له ئه‌مڕۆدا به نێوه‌ندی فۆرمیانه‌وه؟ ئەگەر یاخیبوون لە زانیاری و ریکلام تێکڵکرابێ و لە ڕێی ڕادیۆ و تەلەفیزیۆن پەخشکرێ، بە پێچەوانەی ئەمەش نەوە گه‌نجەکان بێ باکبن لە ئاست ئەو یاخیبوونە، چۆن قۆناغی داهاتووی ئه‌م یاخیبوونه له ڕیکلام و زانیاریی و کلتووردا ده‌بینی؟\n– سلۆته‌ردایک: زۆر ئه‌و کۆنسێپته‌م به‌دڵه له‌سه‌ر بێ باکیی گه‌نجان. ده‌بێ بچینه‌وه سه‌ر چۆنێتی کارکردنی خێڵ و هۆزه‌کان بۆ ئه‌وه‌ی له ئه‌مڕۆ تێبگه‌ین، چونکو ئه‌مڕۆ له ئاستی ده‌وڵه‌تی قه‌ومی (État-nation) گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ک هه‌یه بۆ بنه‌مای خێڵه‌کی. خێڵیش به پێناسه‌ی ئایدۆلۆژی ”رژێمێکی پڕوپاگه‌نده‌ی ڕه‌هایه” (نظام شائعات مطلقة). خێڵ یه‌که‌یه‌کی ئیتنیه که موحاڵه نوێگه‌رایی به‌رهه‌مهێنێ. په‌یوه‌ندیه خێڵکیه‌کان بریتین له گێڕانه‌وه‌ی میت (mythe). له‌هه‌مانکاتیشدا تاقه فۆرمێک که به‌رهه‌میهێنێت گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌به‌دییه (العودة الابدیة). واته گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌مان شت، به‌ڵام له فۆرمێکی زۆربڵێی و دووبارە وتنەوە. به‌م شێوه‌یه کوێربوون و که‌ڕبوونی کۆی جه‌ماوه‌ر به نێوه‌ندی پڕوپاگه‌نده‌ی بێ بنەما ڕێکده‌خرێ.\n– ئیلیزابێت لیڤی: بمبەخشن لەم خۆ هەڵقورتانە، بەڵام نامەوێ لەیەک جیابینەوە پێش ئەوەی بیسەران نەزانن کە تۆش، سلۆتەردایک، هەروەها کەمێک بازرگانی گوڵە لالەی.\n(ژێنەریکی بەرنامەکەی سلۆتەردایک لەسەر کەناڵی ZDFلێدەدەن و سلۆتەردایک وتی: ئا، ئەمە ژێنەریکی بەرنامەکەی ئێمەیە. ئەمە شتێکم لەلا دروستدەکات: لە باری ئاسایی ئەم ڕستەیە لەسەرەتای بەرنامەکەم دەڵێم: شەوتان باش بەڕێزان، سڵاوتان لێ دەکەم بۆ ئەڵقەیەکی نوێ لە بەرنامەی ”چوارینەی فەلسەفی”، ئەم ڕستەیە ئاراستەی ئەو جەماوەرەیە کە لە ستودیۆ ئامادەن، چونکو نامانەوێ بەرنامەکە وشکبێت. فۆرمی ئەم بەرنامەیە چاوپێکەوتنە بۆ ماوەی کاتژمێرێک، لە نێوان دوو فەیلەسوف: رودیگەر سافرانسکی و خۆم. هەروەها جەماوەر دێنە قسە و دەربارەی بابەتی هەنوکەیی دەدوێین، ئەگەرچی دەچینەوە سەر ئەو بابەتانەی کات تێدەپەڕێنن. بە واتایەکی دی هەوڵدەدەین بابەتەکان لە هەنوکەیی دەرهێنین.)\n– ئیلیزابێت لیڤی: تۆ ده‌ڵێی که میادیاکان کۆدیتایان کردوە، بەوەی کامێرا و مایکریفۆن قه‌ڵه‌میان له نووسه‌ران سه‌ندۆته‌وه. کەچی خۆت ده‌چیته ته‌له‌فیزیۆن و به‌رنامەی فەلسەفیشت هه‌یه. ئایا ئه‌مه هاودژ نییه؟\n– سلۆته‌ردایک: به‌ڵێ، هاودژییه، به‌ڵام پێمخۆشه هه‌وڵده‌م، چونکو دەبێتە هێمایەکی لاواز ئەگەر هەوڵنەدەین. ناتوانین له ژێر کاریگه‌ریی شیکردنه‌وه‌ی نائۆمێدکەری میادیاکان کە ئەمڕۆ ئەوان سەروەریین هه‌موو شتێک بۆ ئه‌وان جێهێڵین. ده‌بێ هه‌وڵده‌ین لەناو هەمان سیستەمدا ئاوازی تر هه‌بێت و ئه‌و پانتاییه بۆ ئه‌وان به‌جێ نه‌هێڵین.\n– ژیل کازانۆڤا: لەو ڕاستیەوە کە تۆیان خستبووە شوێن گلادیاتۆرەکە لەناو مەیدانی سیرکەکە، خواستی ئەوەت لەلا دروستبوو بچیە تەنیشتی ئیمپراتۆر؟\n– سلۆته‌ردایک: ئاخر جێی ئیمپراتۆر له مەیدانەکە به‌تاڵه، چونکو هه‌ر خودی جه‌ماوه‌ر جێی ئه‌وی گرتۆته‌وه. بەو شێوەیە جەماوەر ئیمپراتۆرەکەیە کە هەرگیز ناتوانین بە جۆرێکی ڕاستەوخۆ پەیوەندی لەگەڵ دروست بکەین؛ به‌ڵام ڕێگای کاریگه‌ریش به نهێنی هه‌ر هه‌یه تا ئەو پەیوەندیە دروستبکرێ.\n– ژان-فرانسوا کۆلۆسیمۆ: تۆ ناوبانگت بەوە دەرکردوە کە نیتشەیی و هایدگەرییت، کەچی وای بۆ دەجین کە لایەنگری چاکسازیی میدیایەکی ئاشتیخوازیانەی لەم سەردەمە. تۆ هاوڕای لەگەڵمان کە هەست بە نائۆمێدی دەکەین بە بیستنی ئەو چاکسازیەی وا باسی دەکەی؟\n– سلۆته‌ردایک: چاکسازی؟ بەڵێ، ئەوجا بۆ نا. لایەنی رادیکالی من لە بواری تردا دەرەکەوێ. من بڕوام وایە کە رادیکالبوون چیدی لەوەدا کورت نابێتەوە بچینە پشت سەنگەرەکان و بۆ هەزارەمین جار گەمەی شۆڕش و ڕاپەڕین دووبارەکەینەوە، یاخود سرودی جیهانیی مانگرتنی گشتیی بڵێینەوە دژی هەرچی هەیە و نییە. بڕواشم وایە کە شیکردنەوەیەکی قوڵی ئەو شتانەی بەدەورمانەوەن لە ڕادیکالیەتێک زۆر ڕادیکاڵترە کە بە ڕووکەش دەریدەخەین.\nتێبینی: ئەم بابەتە لە ژمارە ١٠ی٢٠١٥ گۆڤاری شیکار بڵاوبۆتەوە\n parcپاش پرسکردن و لێکۆڵینەوە لە ڕیشەی وشەی پارک هەمان وشەمان بەکار بردەوە لەبری وشەی باغ و باخچە، چونکو وشەی باخچە لە فەرەنسی و لە ئەڵمانی هەیە و ئەگەر سلۆتەردایک و وەرگێڕە فەرەنسەکان بە باشیان بزانیبایە بەکاریان دەبرد. پارک لەم زمانانە بە شوێنێکی داخراو پێناسەکراوە کە ئاژەڵ و ئۆتۆمبیل و کاڵای بازرگانی تیا قایم دەکرێ. ئەوجا بە باخچەش کە سنووردارکراوە، واتە باخچە بەشێکە لە پارک. لە زمانی هاوچەرخیشدا بە پارکی ئینفۆرامتیکیش بەکار دەبرێ. وشەکە بەگشتییش بۆ نێوەندی هاوپەیوەندیەکان دەپێکێ.\n پراکتیککردنی کۆی سیستەمی زیندەوەریی بە ئامانجی بەکاربردنیان لە پێشەسازی، بە عەرەبی دەکاتە التکنلوجیا الحیة\n بۆ نموونە بەرنامەیەک، یان رەخنە گرێک باسی نووسەرێک یان نووسینێک دەکات تەنها ئەو رەخنەیە وەردەگیرێ نەک خودی ئەوەی بەڕاستی لەو نووسینە وتراوە، چونکو نەیانخوێندۆتەوە و نەیانبینیوە، بەڵکو تەنها ناوەڕۆکی ڕەخنەکە وەرگیراوە.\n بۆ نموونە شەڕی داعش ئەمڕۆ بابتێکی دڵەڕاوکەیە بۆ گونجانی کۆمەڵی کورد لەناو یەک، یان کوشتاری ڕۆژنامەی شاڕڵی ئیبدۆ.\n سیرک بە واتای: قاتەکانی ئەو پێپلیکانانەی بەدەوری مەیدانی زۆرانبازی گرێک دروستکراون، بە عەرەبی (مدرج). سلۆتەردایک وشەی سیرکی بۆ سەرجەم ئەو مەیدانە بەکاربردوە، بە مودەرج و خەڵک و ئیمپراتوریشەوە.\n مەبەست لە فاشیزمێکە کە بە نێوەندی دابینکردنی خۆشگوزاری هەمەجۆر هۆشی جەماوەر بەلایەکی تردا دەبات. وەک ئەوەی لە سیرکی ڕۆما بە زۆرانبازیی ڕوویدەدا، لە سەرمی نوێ وەک یاری تۆپی پێ.\n دەربڕینێکە کە بۆ سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاست دەگەڕێتەوە، کاتێ بەناوی جادوگەرییەوە وەدووی ئەو ژنانە دەکەوتن کە بە سیحرکردن تاوانبار دەکران و بە گرتنیان دەیانسووتانن.\n بەم واتایە بابەتی گوڵە لالەکە بۆخۆی ماییەی ئابڕوچوون بووە و خەڵکی تووڕە کردوە و هەڵساون. ئەمەش بۆ هەر بابەتێک دەپێکێ کە ماییەی ئابڕوچوون بێت وهەڵسانی خەڵک بێت.\n بەم واتاییەی سلۆتەردایک، دەکرێ هەموو ڕۆژێک هەڵسین و دژیان بوەستینەوە.\n بەم واتایە ئێمە تووڕە دەبین و هەڵدەستێین دژ بە بابەتێک کە پێشتر خۆیان (میدیاکان) پێشنیاریان کردوین، لە نێو چەند بابەتێکدا بۆمان هەیە ئەم و ئەوەیان هەڵبژێرین کە هەر خۆیان ئەمانەشیان بۆ هەڵبژاردوین.\n واتە کە هێرش کراوەتە سەری و وەک گلادیاتۆر (زۆرانبازی ڕۆمانی دێرین) لە جێی ئەو لە مەیدانی زۆرانبازیەکە تەماشایکراوە، ئێستا کە خۆی بەرنامەی لە تەلەفیزیۆن هەیە چۆتە تەنیشت ئیمپراتۆر و چیدی لە مەیدان زۆرنبازیی نەماوە.\nئەفسانەی جوانیی و بە ئۆبجێکتکردنی سێکسیی لە شیعری “بووکەشووشەی باربی” ی “مارج پێرسی” دا